comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex pauescit ad uultus hominũ: s ad
memoriã gehennaliũ torm̃toꝵ. Et hic
qͥdem ñ peccare metuit: sed ardere. Du¬
rius t̾n & fortiꝰ primo imponit᷑. qͥ cũ ille
uacillet in ꝓposito. iste ꝓpositum non
amittit. Tercius uͦ glute ei conglutinat᷑.
id÷ caritate: qui tam suauit̾ qͣm secure
ligatꝰ adherens dño unꝰ sp̃c est. Iste est
ad suũ commodũ reuocat & retorquet.
Beatꝰ huiꝰ modi homo. ⁊ habundanti spẽ
influens maiestate: qui suauis & unctꝰ
dicat. uel in re leuissima uultũ om̃i¬
potentis scient̾ offendẽ. Hic ⁊ frm ama¬
tor & ppłi isrł: hic ÷ qui multũ orat
ꝓ ppło & ꝓ ciuitate sc̃ã ierłm. Glutino
bonum est ait ysaias. Bonum ⁊ reu̾a
& iocundum: quia alia duo ne mala
dixerim. cõparatione istius grauia
⁊ ĩportabilia sunt. S ille misericorᷤ o¬
culus qui nouit figm̃tum nr̃m nemi¬

Expanded text:
non expavescit ad vultus hominum, sed ad non expavescit ad vultus hominum, sed ad memoriam gehennalium tormentorum; et hic quidem peccare non metuit, sed ardere. Durius tamen et fortius primo imprimitur; quia cum ille vacillet in proposito, iste propositum non amittit. Tertius vero glutine ei conglutinatur, id est charitate, qui tam suaviter quam secure ligatus adhaerens Deo, unus spiritus est ad suum commodum revocat et retorquet. Beatus hujusmodi homo, et abundantis spiritus influens majestate, qui suavis et unctudicat in re vel levissima vultum Omnipotentis scienter offendere. Hic est fratrum amator et populi Israel. Hic est qui multum erat pro civitate sancta Jerusalem . Glutino bonum est, ait Isaias . Bonum est revera et jucundum, quia alia duo, ne mala dixerim, comparatione istius gravia et importabilia sunt. 4. Sed ille misericors oculus, qui novit figmentum n
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ possunt tam diu̾sa coniungi:
Michi ait sc̃s ad herere deo bonum est.
In mediate ei iungi ñ possumꝰ: s per
medium aliqd̃ pot̾it. fieri fortassis
ista coniunctio. Et ne diutꝰ uos ꝓtͣhã.
tria sunt uincła. quib ei constringim᷑:
& sic tria. ut sola cum solis istis uel
istoꝵ similib. om̃e qd̃ ligat᷑ legitur.
Et pͥmum accipite funes. scdđm elauoᷤᷤ
ligneos uel ferreos: dercium gluten.
Orimũ astringit fortit̾ & dure. scdm̃
fortiꝰ ⁊ durius: t̾cium suauit̾ & secure.
fune qͦdamm᷑ alligatꝰ ⁊ redemptori.
siquis forte dum uehem̃tiori tẽptatiõe
turbat᷑. ꝓponit sͥ honestatis intuitum.
memoriam ꝓmissionis: & hoc int̾im
fune se retinet. ne ꝓpositum penitus
abrumpat᷑. Durum ꝓfecto uincłm
⁊ molestum: s & ꝑiculosum nimis.
& qd̾ dii tenere non possit. Siqͥdem
putrescunt funes: & pudoris uincłm
aut obliuiscim᷑. aut obrũpimꝰ cito.
Est autẽ qui clauis configit᷑ dño
maiestatis. quẽ timor dei ligat. qui

Expanded text:
nt tam diversa conjungi? Mihi, ait sanctus, adhaerere Deo bonum est . Immediate ei conjungi non possumus; sed per medium aliquod poterit fieri fortassis ista conjunctio. Et ne diutius vos protraham, tria sunt vincula quibus ei astringimur; et sic tria, ut sola: cum solis istis, vel istorum similibus, omne quod ligatur, ligetur. Et primum accipite funes; secundum clavos ligneos vel ferreos; tertium gluten. Primum astringit fortiter et dure; secundum fortius et durius; tertium suaviter et secure. Fune quodam modo alligatus est Redemptori, si quis forte, dum vehementiori tentatione turbatur, proponit sibi honestatis intuitum, memoriam promissionis, et hoc interim se fune retinet, ne propositum penitus abrumpatur. Durum profecto vinculum et molestum, sed et periculosum nimis, et quod diu tenere non possit: siquidem putrescunt funes, et pudoris vinculum aut obliviscimur, aut abrumpimus cito. Est autem qui clavis configitur Domino majestatis, quem timor Dei ligat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mutare locum quẽ sibi quisq de¬
legeret & cui se sua uoluntate ⁊ uoce
firmau̾it om̃ino ñ consulo.S nec
ses papa gregoriꝰ. Ait enim. ꝑ fecti
quiq magna se discretionis subtili¬
tate conspitiunt: ne ad det̾iora unꝗͣ
uel in oꝑe uel incogitatione dilabant᷑.
S quod hinc sentit uir apłicus. hoc
se apłs implere głatur. Que in qͥens
retro oblitus: & adea quȩ ante st̃ extentꝰ.

Expanded text:
hoc mutare locum, quem sibi quisque dehoc mutare locum, quem sibi quisque delegerit, et cui se sua voluntate et voce firmaverit, omnino non consulo, sed nec sanctus papa Gregorius. Ait enim: « Perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere, vel in cogitatione dilabantur. » Sed quod hinc sensit vir apostolicus, hoc se Apostolus implere gloriatur: Quae, inquiens, 518 retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus .
Abbreviated transcription (Latin):
legis: ⁊ ñ sponte etiã ꝑfectionis uos con¬
siliis ⁊ suasionib mancipatis: lib̃i qͥdẽ
estis adebito ñ tnͥ ꝓ merito głosi. Eua¬
sistis penam s non acquisistis coronã.
Quenam gͥ necessitas cogit. parẽ uos¬
in singłis quȩ in iuncta fuerint: ⁊ for¬
midare ultionẽ de tͣnsgressione. ⁊ de
obseruatio̾e sperare remun̾ationem:
Ea ꝓpt̾ in talib generał hec regła
teneatur: ut in difficiliorib qͥdem a¬
gendis obeditio gratiorꝰ puaricatio gramor
sis contẽptꝰ dãpnabilior. qͣm actꝰ lau¬
dabilior estimet᷑.Iam si ⁊ de hoc
satis est. uideamꝰ quatenꝰ etiã tenenda
sit ipsa quȩ in ꝓfessione firmari solz
loci stabilitas: & quib si quib tamen
excausis rumꝑe illam uel liceat cuiꝗͣ.
uel expediat. & hinc siqͥdem uos du¬
bitare dicitis. Ad quod int̾im nunc
securus respondim. abono qd̾ semel
quis uouerit descende non licere. ⁊ ad

Expanded text:
legis, et non sponte etiam perfectionis vos conlegis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisistis coronam. Quaenam ergo nos necessitas cogit parem in singulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevsis contemptus damnabilior, quam actus laudabilior aestimetur. satis est, videamus quatenus etiam tenenda sit ipsa, quae in professione firmari solet, loci stabilitas, et quibus si quibus tamen ex causis rumpere illam vel liceat cuiquam, vel expediat. Et hinc siquidem dubitare vos dicitis. Ad quod interim nunc securus responderim, a bono quod semel quis voverit, descendere non licere: et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ uob̃ qͥdem ⁊ durum uidet᷑ & neces¬
sarium. s non ÷ ita. Enim uͦ constat ñ¬
ant digna ẽẽ p̃miis. non t̾n suppliciis
si ñ fiant. Nam ⁊ ñ tangere mulierẽ
meriti ẽ non mediocris: & nulliꝰ tam̃
delicti ꝓpͥam amplecti coniugẽ. Istius¬
modi sunt quecumq eu̾głico illi capi¬
tulo congruere possunt: qui potest
caꝑe capiat. Et rursum quedam ꝑcon¬
lege publica ĩ ponunt᷑ hominib: sine
quib nec saluari queunt. hinc ilbid
apud gentilem. Non feci furtũ. non
pasces incruce coruos. & in euuangłio.
Si diligitis eos qui uos diligunt. quã
mercedem habetis: Et si salutau̾itis
fre̾s ur̃os tantũ. quid ampliꝰ facietis:
Deniq & uniu̾salit̾. Cum fec̾itis inqͥt¬
om̃ia quȩ mandata fuerint uob̾. dicite
quia serui inutiles sumꝰ: que fac̾e de¬
buimꝰ fecimꝰ. Ac si dicat. Si solis con¬
tenti estis p̾ceptis ⁊ traditionib ĩposite

Expanded text:
Quod vobis quidem et durum videtur, et necesQuod vobis quidem et durum videtur, et necessarium: sed non est ita. Enimvero constat nonant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi sunt quaecunque evangelico illi capitulo congruere possunt: Qui potest capere, capiat . 43. Et rursum quaedam per conlege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facitis? Denique et universaliter, Cum feceritis omnia quae mandata sunt vobis, dicite quia servi inutiles sumus, quae facere debuimus, fecimus. Ac si dicat: Si solis contenti estis praeceptis et traditionibus impositae
Abbreviated transcription (Latin):
sana intentione sola rep̃hensibilis
actio foris apparet. qͣm uͥ maligna
tio. Uerum qd̾ absq uel minimo pec¬
cato ñ ẽ. purum bonum minime ẽ.
Quo pacto gͦ bonũ non purũ puro
malo comparabit᷑ in efficientia. hoc:
ut tam efficax ad bonũ illd̾ sit quã
ad malũ istud: Et hec suꝑhac questi¬
one sufficiant: nam ad suꝑiores qͦq
uos easdem se pius dubitationes ite¬
ratis atq reuoluitis: s in ea ñ int̾÷
ipsarum dotiens repetere solutioneᷤ.
sufficit enim semel soluisse: etiã qd̾
crebriꝰ inquestione u̾satum fuerit.
tere uob.⁊ de merito utriꝰq querendum.
utrum uidł inquibq preceptis qͣntũ
obedientia ualet. tantum gͣuet in obedi¬
entia: ut u̾bi gr̃a uel abraham de im¬
molando filio uel ille nescio qͥs de filio
itidem furm incendiis exponendo t̾m
diuine in dignationis ⁊ ultionis merito
incurrissent si ñ obedissent: qͣntũ lau¬
dis & gr̃e receꝑunt ꝓeo qd̾ obedierunt.

Expanded text:
sana intentione sola reprehensibilis sana intentione sola reprehensibilis actio foris apparet, quam ubi maligna tio. Verum quod absque vel minimo peccato non est, purum bonum minime est. Quo pacto ergo bonum non purum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efficax ad bonum illud sit, quam ad malum istud? Et haec super hac quaestione sufficiant. Nam ad superiores quoque vos easdem saepius dubitationes iteratis atque revolvitis: sed mea non interest ipsarum toties repetere solutiones. Sufficit enim semel solvisse etiam quod crebrius in quaestione versatum fuerit.obis et de merito utriusque quaerendum, utrum videlicet in quibusque praeceptis quantum obedientia valet, tantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio uidetur exigere ut plus ille no¬
ceat qͣm ꝓsit iste. Heq enim conseqͥns
ẽ ut tantum ualeat in bonũ bonum
unũ: qͣntum duo mala in malum. ⁊¬
Et quidem laude dignũ dixerim.
uel solam intentionẽ piam.nec plane
condigna remun̾atione fraudabitur
in oꝑe qͦ ñ bono. ipsa bona uolun¬
tas. attamen sine malo quocũq ñ
erit decepta simplicitas. Cur inqͥs :
Nunqͥd non ex fide: Arsus ex fide.s
falsa uel certe potiꝰ non ex fide quia
fides falsa. fides non ẽ. Demq de fid̾
uera ñ falsa puto dixisse apłm. Om̃e
qd̾ non ẽ exfide. pecc̾m ẽ.Non autẽ
ex fide uera bonũ credit᷑ qd̾ malũ ẽ.
Est enim falsum. Pecc̾m gͥ ẽ. Utrũq
centiam: quia qd̾ a nesciente sit bo¬
num prorsꝰ contempnat intentio pͣ¬
ua ⁊ malum ñ penitꝰ excusat recta.
Siue itaq malum put es bonũ qd̾
forte agis.siue bonũ malũ qd oꝑariᷤ
utrũq ꝑecc̃m ẽ. quia neutrũ ex fide:

Expanded text:
ratio videtur exigere, ut plus ille noratio videtur exigere, ut plus ille noceat, quam prosit iste? Neque enim consequens est, ut tantum valeat in bonum bonum unum, quantum duo mala in malum. Et quidem laude dignam dixerim vel solam intentionem piam: nec plane condigna remuneratione fraudabitur in opere quoque non bono ipsa bona voluntas. Attamen sine malo quocumque non erit decepta simplicitas. Cur inquis? nunquid non ex fide? Prorsus ex fide, sed falsa; vel certe potius non ex fide, quia fides falsa, fides non est. Denique de fide vera, non falsa puto dixisse Apostolum: Omne quod non est ex fide, peccatum est . Non autem ex fide vera bonum creditur quod malum est: est enim falsum. Peccatum igitur est. Utrumque centiam: quia quod a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide:
Abbreviated transcription (Latin):
riorem. securitas segniorẽ facit. ñ neqͥ¬
orem. Elst t̾n ex hoc ꝓculdubio det̾ioꝵ
qd̾ ille solum habet malum.malam
intentionẽ: iste ⁊ falsam considationẽ.
Ile uno caret eduob bonis bono zelo:
iste ⁊ uͦ iudicio. Ex hoc itaq pessimo
ocło qui neutrũ bonũ ht̃: & itẽ ex illo
tam. is uere ocłs neqͣm ẽ. qui ꝑu̾sus
parit̾ ⁊ cecus bonum agit ⁊ malum¬
credit. utiq recte oꝑando. s oꝑinãdo
iniq bonum sͥ in malum uertit:⁊ tã¬
tum malum qͣntũ crediderit: qͣn qͥdẽ
Iuxta dñi sententiã totũ corpꝰ tenebro
reddit ocłs neqͣm. Quid enim luci re¬
linquit᷑ ubi nec pia intentio nec uera
oꝑinio inuenitur: At ñ ideo sequit᷑
ut qui econtͣrio malum facit ⁊ bonũ
putat iuxta suam fidem similit̾ ⁊ ip̃e
inueniat. Quare: Non ÷ quippe sim¬
plex ocłs ille qui ex iudicio ueritatis
totum corpꝰ lucidum reddat: qualem
ꝓfecto suꝑius diffiniuimꝰ. Neq enim

Expanded text:
riorem, securitas segniorem facit, non nequriorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex iltatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum habet, aut malum; etsi ex partum malum, quantum crediderit: quandoquidem juxta sententiam Domini, totum corpus tenebrosum reddit oculus nequam. Quid enim luci relinquitur, ubi nec pia intentio, nec vera opinio invenitur? At non ideo sequitur, ut qui e contrario malum facit, et bonum putat, juxta suam fidem similiter et ipse inveniat. Quare? Non est quippe simplex oculus ille, qui ex judicio Veritatis totum corpus lucidum reddat, qualem profecto superius definivimus. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
Estote prudentes sicut serpentes: & sim¬
plices sicut columbe. Et item alius est
ocłs simplicit̾ malꝰ. fallens utiq libent̾.
s ñ facile falsus. qualem ꝓfecto habẽt
illi qui ore dñico astruunt᷑ prudentio¬
res ẽẽ filiis lucis in generatione sua.
Et alius quẽ neqͣm ẽẽ diffiniumꝰ. qr
sit duplicit̾ malus. cui quippe ⁊ mali¬
tia parit ignorantiã. ⁊ ignorantia ma¬
litiam oꝑit: ita ut sepe nesciens &
malum qd̾ uult ñ faciat: ⁊ bonum
faciat qͦd non uult. Obscuratũ insipi
& quasi iam traditi in reꝓbum sensũ
bonum om̃ino nec diligere nec dinos¬
cere queunt. De talib scriptum ẽ. Im¬
pius cũ uen̾it in ꝓfundũ maloꝵ con¬
tempnit. Ham qui huiꝰmodi: cauere
ꝓfecto malum nec uult etiam si possit:
nec si uelit scit. Quã obrem hc̃ ocłm in
suꝑiori diuisione illo alt̾o censui ñ un¬
merito peiorẽ: ñ quia malignior sit.s
quia ꝑicłosior. Ignorantia quippe secu¬

Expanded text:
Estote prudentes sicut serpentes, et simEstote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. 40. Et item alius est oculus simpliciter malus, fallens utique libenter, sed non facile falsus: qualem 516 profecto habent illi qui ore dominico astruuntur prudentiores esse filiis lucis in generatione sua. Et alius quem nequam esse definivimus, quia sit dupliciter malus, cui quippe et malitia parit ignorantiam, et ignorantia malitiam operit, ita ut saepe nesciens et malum quod vult non faciat, et bonum faciat quod non vult. Obscuratum nempe et quasi jam traditi in reprobum sensum, bonum omnino nec diligere, nec dignoscere queunt. De talibus scriptum est: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnit . Nam qui hujusmodi est, cavere profecto malum nec vult, etiam si possit; nec si velit, scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe secu
Abbreviated transcription (Latin):
minime diligens ex malitia quidem
ꝑu̾sus ẽ: s sapiens ut faciat malum.
ꝑignorantiã cecus non ẽ. Quẽ quidem
ideo nundũ appellau̾im neqͣm quod
unum ei licet ad suum malũ non desit
bonũ. id÷ scientia. S est qui bonũ forte
nesciꝰ quod ñ diligit agit. cui ꝓfecto non
incongrue id qͦd r neqͣm assignauerim:
eo qͦd neutro careat malo. nec cecitate scił
nec ꝑuersitate. Dicit᷑ siqͥdem neqͣm quasi
nequaqͣm ut is solũmͦ neqͣm appelletur.
qui nequaqͣm hoc ÷ innullo penitꝰ appa¬
reat bonꝰ. s sit utroq bono uacuus. tam
uidł ueri noticia quã ⁊ beniuolentia:
Alius ÷ itaq piꝰ ocłs non qͥdem fallere
ꝓmptꝰ. s t̾n ut dictum ẽ falli ꝓnꝰ. de quo
ꝓpħa. effraim inquit quasi columba se¬
ducta ñ habens cor. Alius is quẽ dñs
simplicẽ dic̃. tam nec fallere facił qͣm
nec falli. Dequo ⁊ apłi docent᷑ cũ eis d̃r.

Expanded text:
minime diligens, ex malitia quidem minime diligens, ex malitia quidem perversus est: sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo nondum appellaverim nequam, quod unum ei, licet ad suum malum, non desit bonum, id est scientia. 39. Sed est qui bonum forte nescius quod non diligit, agit: cui profecto non incongrue id quod dicitur nequam assignaverim, eo quod neutro careat malo, nec caecitate scilicet, nec perversitate. Dicitur siquidem nequam, quasi nequaquam, ut is solummodo nequam appelletur, qui nequaquam, hoc est, in nullo penitus appareat bonus; sed sit utroque bono vacuus, tam videlicet veri notitia, quam et benevolentia. Alius est itaque pius oculus, non quidem fallere promptus, sed tamen, ut dictum est, falli pronus, de quo propheta: Ephraim, inquit, quasi columba seducta, non habens cor . Alius is quem Dominus simplicem dicit, tam nec fallere facilis, quam nec falli, de quo et Apostoli docentur cum eis dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscat. ⁊ ꝑu̾sitas qua ut diligat iniqͥ¬
tatem. Porro int̾ hȩc duobona quȩ nec
fallere nec falli sinunt.⁊ duo illa mala
que tam falli qͣm fallere faciunt. duo st̃
media unũ quidem bonũ ꝑ qd̃ ocłs in¬
terior & si falli queat ignorantia ueri.
zelo t̾n boni fallere penitꝰ ñ consentit:
alt̾m uͦ malum qͦdlicet ueri noticiam
ñ impediat. amorem t̾n boni p̃ malitia
diuisione innotescit. scđm hoc duplex
malum in illud item geminũ bonum.
quadrifariã diuidamꝰ ocłm cordis in
bonũ ⁊ meliorẽ. in malum ⁊ peiorem:
& subdamꝰ exempla. Elst qui bonum
quia cecꝰ. & est qui bonũ i libent̾ agit.
⁊ prudent̾ intelligit. Istius reu̾a ocłm
non inmerito simplicem dix̾im: ut po¬
te cui neutrũ bonum desit. nec scilicet
⁊elus bonꝰ nec scientia. Hunc ꝓfecto re¬
quirit ds ocłm cum respicit suꝑ filios
hominũ. ut uideat si ẽ intelligens aut
reqͥrens dm̃. Est econt᷑rio qui bonum

Expanded text:
agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquagnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt media: unum quidem bonum per quod oculus interior, etsi falli queat ignorantia veri, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni prae malitia divisione innotescit: secundum hoc duplex malum, et illud item geminum bonum, quadrifariam dividamus oculum cordis, in bonum et meliorem, in malum et pejorem. Et subdamus exempla. Est qui bonum quia caecus. Et est qui bonum et libenter agit, et prudenter intelligit. Istius revera oculum non immerito simplicem dixerim, utpote cui neutrum bonum desit, nec zelus scilicet bonus, nec scientia. Hunc profecto requirit oculum Deus, cum respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . Est e contrario qui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
num qͥdem diligat. s uerũ ñ eligat:
hab& quidẽ zelum dei s ñ scd̾m sci¬
entiam: ⁊ nescio quẽadmodũ iudicio
ueritatis uera possit ẽe cũ falsitate
simplicitas. Uolens deniq ad ueram
stra ueritas: estote inquit prudentes
sic̃ serpentes. & simplices sic̃ columbe.
Premisit gͦ prudentiam: sine qͣ ne¬
minẽ satis esse posse simꝑlicẽ sciret.
Quomͦ deniq uere simplex erit ocłs
cum ignorantia u̾itatis: Aut uͦ uera
dici potest simplicitas. qͣm sim plex
ignorat ueritas: Scriptum ⁊ enim.
Ignorans ignorabitur. Patet gͦ lau¬
dabilem illam ⁊ a dño laudatã sim¬
plicitatẽ. absq his duob ñ eẽ bonis
beniuolentia atq prudentia: ut ocłs
uidł cordis. non solum piꝰ qui falłe¬
nolit sed & cautꝰ sit qui falli ñ possit.
Cet̾m sicut ocłm simplicem duo ista fa¬
ciunt bona. amor boni & cognitio ueri:
sic neqͣm ocłm duoe regione mala cons¬
tituunt. cecitas qua fit ut u̾itatem non

Expanded text:
num quidem diligat, sed verum non eligat; num quidem diligat, sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam: et nescio quemadmodum judicio Veritatis vera esse possit cum falsitate simplicitas. Volens denique ad veram stra Veritas, Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Praemisit ergo prudentiam, sine qua neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia veritatis? aut vero vera potest dici simplicitas, quam simplex ignorat veritas? Scriptum est enim: Ignorans ignorabitur . Patet ergo laudabilem illam et a Domino laudatam simplicitatem absque his duobus non esse bonis, benevolentia atque prudentia: ut oculus videlicet cordis, non solum pius qui fallenolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non
Abbreviated transcription (Latin):
tantum cuiq bonũ sit qd̾ oꝑat᷑. qͣntũ
uel falso opinat᷑. Alirum quippe uob̾
immo ⁊ in iustum uidet᷑. ut plus in
malo qͣm in bono humane ualeat
intentionis oꝑinio. Si respondõ de
malis quidem merito ita credi ꝓpt̾
ocłm neqͣm respondebitis nimirũ.
⁊mͥ ñ immerito qͦ ꝓpt̾ simplicem
ocłm idem eque ꝑutandũ & de bo¬
nis. Nam qui dixit ex ocło nequã
corꝑis tenebras estimari: indicauit
& de simplici lucem eque corꝑis appro¬
bari. d uidete: ne forte non sic uere ocłs
simplex qui fallit᷑. Fallit᷑ enim tã qui
bonum malum. qͣm qui malũ bonum
putau̾it. Scitis autem neutrũ horũ ue
illud euitare ꝓpħicum. ue qui dicitis bo¬
num malum ⁊ malum bonum cum t̾n
nemo qui hoc uelit cauere maledictum
de quo u̾itas ꝓnuntiat qd̃ sit lucis totꝰ
bitror ẽẽ necessaria. caritatẽ in intenti¬
one. ⁊ inelectione u̾itatem. Nam si bo¬

Expanded text:
tantum cuique bonum sit quod operatur, quantum tantum cuique bonum sit quod operatur, quantum vel falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de malis quidem merito ita credi propter oculum nequam: respondebitis et mihi non immerito quoque propter simplicem oculum idem aeque putandum et de bonis. Nam qui dixit ex oculo nequam corporis tenebras aestimari, indicavit et de simplici lucem aeque corporis approbari . Sed videte, ne forte non sit vere oculus simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui bonum malum, quam qui malum bonum putaverit. Scitis autem neutrum horum Vae illud evitare propheticum, Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum : cum tamen nemo, qui hoc 515 velit cavere maledictum, de quo Veritas pronuntiat, quod sit lucis totiuarbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bo
Abbreviated transcription (Latin):
sententia: quẽadmodũ in illius sciẽtia
clamat apłs infirmũ ꝑire frẽm. Elt
qͦmͦ nicħ eẽ cõmune item ipse ꝑhib&
qd̾ cum gr̃aꝵ actione ꝑcipitur. nisi ei
qui aliquid putat eẽ commune. ita
& regłaris ꝓfessio qͣntũ in se ẽ dãp¬
nabilis non ẽ: nͥ ei qui dapnabilem
putat᷑. qd̾ quatenꝰ putari oporteat:
puto sadis suꝑiꝰ demonstratum.
unc iam respondendũ ẽ questi¬
uncłe que incidit uob exoccasione
apłici presentis capituli. Queritis nẽ¬
Upe utrum nam ista de idolotitis pauli
sententia. puto quia nichil cõmune ẽ.
in xp̃o nͥ ei qui putat quid cõmunise
eẽ illi cõmune est. ⁊ rursum si cõme¬
derit dap̃natꝰ ẽ quia ñ ex fide: inge¬
neralem regłam trahi possit. quatenꝰ
malum cuiq sit bonum qͦ qͦd agit si
malum ẽẽ credidit. ac tantum malũ
qͣntum credidit. Qd̾ si annuero: rur¬
sum ꝑgitis inquirere cur ñ econtͦrio

Expanded text:
sententia, quemadmodum in illius scientia sententia, quemadmodum in illius scientia clamat Apostolus infirmum perire fratrem . Et quomodo nihil esse commune item ipse perhibet, quod cum gratiarum actione percipitur, nisi ei qui putat aliquid esse commune : ita et regularis professio, quantum in se est, damnabilis non est, nisi ei qui damnabilem putat. Quod quatenus putari oporteat, puto satis superius demonstratum.unc jam respondendum est quaestiunculae, quae incidit vobis ex occasione apostolici praesentis capituli. Quaeritis nempe, utrumnam ista de idolothytis Pauli sententia, Puto quia nihil commune est in Christo nisi ei qui putat quid commune esse, illi commune est; et rursum, Si comederit, damnatus est, quia non ex fide ; in generalem regulam trahi possit, quatenus malum cuilibet sit bonum quoque quod agit, si malum esse crediderit; ac tantum malum, quantum crediderit. Quod si annuero, rursum pergitis inquirere, cur non e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
putanda. s tanquam hominũ contẽꝑ¬
nenda putemꝰ. ne rem uidł ĩpossibilẽ
continere nr̃a ꝓfessio uideat᷑. si tm̃
exea hominib. qͣntum deo obediẽtie
deb̃i asserimꝰ. Cuĩ enĩ iam uel ita ꝓ¬
fesso impossibile unmo ꝑdĩ grãm
ñ ꝑ facile sit cauere p̃uaricationẽ. uͥ
non in obedientia. s in penitentia fac̃
p̃uaricat᷑orẽ: hoc quippe ut iã dixi
ꝑfitentiũ. nemo spondet ut iam non
peccet: & obhoc ñ continuo ut qͥspiã
aliquomͦ ñ obedit p̃uaricatorẽ se con¬
stituit. nͥ qui se forte sic ꝓfessum falso
existimat. quales uos utiq asseritis
eẽ non paucos. De qͥb &̃ si qui t̾n sunt
ut dicitis uerum ẽ. ⁊ qd̾ subditis. quod
nil aliud utiq illa talis eoꝵ crudẽ¬
litas uel potiꝰ crudelitas in suis ipsoꝵ
oꝑat᷑ conscientiis. qͣm noxia illa recũ¬
bentiũ in idolo lib̾tas in alienis. Heces¬
se ÷ enim qui huiꝰmoi ẽ ex ꝓpa ꝑire

Expanded text:
putanda, sed tanquam hominum contemputanda, sed tanquam hominum contemnenda putemus: ne rem videlicet impossibilem continere nostra professio videatur, si tantum ex ea hominibus, quantum Deo obedientiae deberi asserimus. Cui enim jam vel ita professo impossibile, imo per Dei gratiam non perfacile sit cavere praevaricationem, ubi non inobedientia, sed impoenitentia facit praevaricatorem? Hoc quippe, ut jam dixi, profitentium nemo spondet, ut jam non peccet: et ob hoc non continuo, ut quispiam aliquo modo non obedit, praevaricatorem se constituit nisi qui se forte sic professum falso existimat, quales vos utique asseritis esse non paucos. De quibus etiam si qui tamen sunt, ut dicitis verum est et quod subditis, quod nil utique aliud illa talis eorum credulitas, vel potius crudelitas in suis ipsorum operatur conscientiis, quam noxia illa recumbentium in idolio libertas in alienis. Necesest enim qui hujusmodi est, ex propria perire
Abbreviated transcription (Latin):
Fãdeor sane ĩpossibile cui uis mortaliũ
uel uenialiter int̾lum ñ delinquere
in p̃ceptis obedientie: s nulla iam de
ĩ possibilitate querela. qͣnqͥdem ⁊ ex
regula licet id quoq qd̾ criminalit̾
delinqui contig̾it emendare. Quod
gͦ dicitis a nullis posse obseruari ad
integrum quicquid a magistris pre¬
cipitur. uerum ẽ: sed leuis culꝑa in¬
obedientiȩ ẽ. ⁊ facilis cura eiꝰ inuenit᷑
in regła. si quidem sit tnsgressio absq
contemptu. Si aut̃ ⁊ ip̃m de eẽ aliq̃n
non posse contenditis. id q̾dem falsumẽ:
s nec talem t̾n in obedientiã sine cura
reliquit diligentia regłaris. Et licet
fortiori egeat curationis medicam̃to.
caret tñ morbo p̾uaricationis: nͥ cum
& ip̃m forte medicam̃tum contẽp̃nitur.
Que cum ita sint: frustra de ĩpossibilita¬
de causam᷑ qui regłam ꝓfitemͣ: frustra
nob̾ de peccandi necessitate blandim.
ut ideo iusta imꝑia p̃latoꝵ deo ñ im¬

Expanded text:
Fateor sane impossibile cuivis mortalium Fateor sane impossibile cuivis mortalium vel venialiter interdum non delinquere in praeceptis obedientiae: sed nulla jam de impossibilitate querela, quandoquidem et ex Regula licet id quoque, quod criminaliter delinqui contigerit, emendare. Quod ergo dicitis a nullis posse observari ad integrum quidquid a magistris praecipitur, verum est: sed levis culpa inobedientiae est, et facilis cura ejus invenitur in Regula, si quidem sit transgressio absque contemptu. Si autem et ipsum deesse aliquando non posse contenditis, id quidem falsum est: sed nec talem tamen inobedientiam sine cura relinquit diligentia regularis. Et licet fortiori egeat curationis medicamento, caret tamen morbo praevaricationis, nisi cum et ipsum forte medicamentum contemnitur. 34. Quae cum ita sint, frustra de impossibilitate causamur qui Regulam profitemur: frustra nobis de peccandi necessitate blandimur, ut ideo justa imperia praelatorum Deo non im
Abbreviated transcription (Latin):
delicet ⁊ remedia. P receptis instituitur
uita cont᷑ pecc̾m: remediis restituitur
pꝰ peccatũ innocentia. Sic gͦ utraq ista
complectit᷑ nr̃a ꝓfessio. ut ꝓfessus qͥsq
cum in aliquo forte regłarium man¬
ddatoꝵs deliquerit. si ad remediũ eque
regulare confug̾it: & si conuincit᷑ trans¬
gressor mandati. ñ tam̃ pacti p̃uari¬
cator Solum itaq censuerim fregisse
uotum. uiolasse ꝓpositũ. pactum p̃¬
uaricasse: qui & preceptum contemp¬
serit & remedium. Nam illum sane
dico securũ qui etiam si int̾dum obe¬
dientiȩ limitẽ pret̾it: consiliũ ñ res¬
puit penitentie. Regłares nãq t̾mi¬
nos & si sepe deliq̾rit ñ euadit qui
censure que ex regła ẽ disciplinam ñ
subt̾ fugit. Pars siquidem regłe est
regłaris correctio ⁊ mea rapietur. non
solum bone uite instructio. s etiam
em̃datio p̃ue. In ueniunt᷑ in ea ⁊ p̃cep¬
ta obedientie:⁊ i obedientie remedia:
ut ne peccando qͥdem a regła recedat᷑.

Expanded text:
delicet, et Remedia. Praeceptis instituitur vita contra peccatum; Remediis restituitur post peccatum innocentia. Sic ergo utraque ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque regulare confugerit, etsi convincitur transgressor mandati, non tamen pacti praevaricator. Solum itaque censuerim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et remedium. Nam illum sane dico securum, qui etiamsi interdum obedientiae limitem praeterit, consilium non respuit poenitentiae. Regulares namque terminos, etsi saepe deliquerit, non evadit, qui censurae, quae ex Regula est, disciplinam non subterfugit. Pars siquidem Regulae est regularis correctio, et in ea reperitur non solum bonae vitae instructio, sed etiam emendatio pravae. Inveniuntur 514 in ea et praecepta obedientiae, et inobedientiae remedia, ut ne peccando quidem a Regula recedatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ob nocturnam illusionẽ: accipite
breue consiliũ. Iuxta ritum sui loci
que diuersis modis diu̾sis in mo¬
nast̾iis certum ẽ obseruari. De
his qui inpłib monastus ꝓfitentur
qd̾ pene oblitus fuerã puto satiᷤᷤ eẽ
responsum suꝑiꝰ cum de loci stabi¬
litate disputatum ẽ: & ñ ÷ necesse
ut repetam. Pret̾mitto ⁊ aliqua
de canonib quȩ uos requiritis: tum
qm̾ talium nr̃a ñ refert qͥ monachi
sumꝰ. tum quia in libris eadem ipsi
facile reperie potestis. si querere ñ
grauemini. U enio ad tria illa qͥ
consulam homini qui adũsus quẽ piã
commotus fuerit. sed non adeo ut eum
ledere uelit a deo t̾n ut libent̾ accipiat si
qͦm aliunde ledi contigerit: sit ne uiddł
tutum ita cõmoto accełe ad altare an se
subtrahere int̾im debeat donec cõpescat᷑
cõmotio. Nunqͣm mͥ contingat turbatũ
ad pacis accedere sacrificium: cum ira
& disceptatione contingere sacram̃tum:

Expanded text:
ob nocturnam illusionem, accipite ob nocturnam illusionem, accipite breve consilium. Juxta ritum sui loci quae diversis modis diversis in monasteriis certum est observari. De his qui in pluribus monasteriis profitentur quod pene oblitus fueram puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatum est, et non est necesse ut repetam. Praetermitto et aliqua de canonibus quae vos requiritis; tum quoniam talium nostra non refert qui monachi sumus; tum quia in libris eadem ipsi facile reperire potestis, si quaerere non gravemini. 58. Venio ad tria illa, quconsulam homini, qui adversus quempiam commotus fuerit; sed non adeo ut eum laedere ipse velit, adeo tamen ut libenter accipiat, si quo modo aliunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
rancore: an ad quietius uiuendum
alias migrare. Quod qͥdem haud
secus accipio: qͣm si requirar qͣ nam
morte ꝑire consulam eũ qui seip̾m
forte ꝑimere uult: incendio an pre¬
cipitio. Reuera namq ⁊ urit᷑ qui
in odium manet: ⁊ qui frangit ꝓ¬
positum in p̃ceps ruit. S uos me
in hac difficultate consilii face ex pe¬
ditis: cum deinde seq̾mini:⁊ quatenꝰ
accipr hoc ip̃m uelitis qd̃ appellatis
irregłare aꝑe̾ndo subiungitas. Pre¬
sertim si electionis irregłaritas a deo
inuoluta sit ⁊ intorta. ut licet de ea ꝗͦ¬
coram deo ñ dubitetur: corã hominibꝰ
t̾n aut uix aut nullatenꝰ coniungat᷑.
Uenit nunc qͦ in mentẽ sapientis eu¬
logium. Occasionẽ querit qui uult
recede abamico. Qm̃ mͦ uos irregła¬
rem dicitis electionem: queq tassari
regłarit̾ non ualet aut reꝓbari
Qt qͥdem legit᷑. Quod ꝓbari ñ pot̾:
mͥ infectum ẽ. S dicitis. & qͥd obedi¬
at scient̾ indigno & si ñ manifesto:

Expanded text:
rancore, an ad quietius vivendum rancore, an ad quietius vivendum alio migrare. Quod quidem haud secus accipio, quam si requiratis, quanam morte perire consulam eum qui se ipsum forte perimere vult, incendio, an praecipitio. Revera namque et uritur qui in odio manet; et qui frangit propositum, in praeceps ruit. Sed vos me in hac difficultate consilii facile expeditis, cum deinde sequimini; et quatenus accipi hoc ipsum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesertim si electionis irregularitas adeo involuta sit et intorta, ut licet de ea coram Deo non dubitetur, coram hominibus tamen, aut vix, aut nullatenus convincatur. Venit nunc quoque in mentem Sapientis elogium: Occasionem quaerit, qui 522 vult recedere ab amico . Quonam modo vos irregularem dicitis electionem, quae cassari regulariter non valet aut reprobari? Et quidem legitur: Quod probari non potest, mihi infectum est. Sed dicitis: Et quis obediat scienter indigno, etsi non manifesto?
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationẽ habens quia pͥmam
fidem irritam fecit. Sed uos ꝑgitis
ampliꝰ scisitari & dicitis. Qͥ d si non
potest nͥ cum rancore ꝑpetuo ammi
ibidem manere: obminus uidł regła¬
rem minusue amabilem abbatis elec¬
tionẽ: Subit animo nc̃ illud de euũ¬
głio qd̃ de coniugii legem docenti.
discpłi dño responderunt. Si ita est
inquiunt. ñ expedit nub̃e. Magne
reuera angustie. Si tenuerit ȩxosam:
nicħ onerosius. Si dimiserit inuitã:
nicħ in xp̃ianiꝰ. An ñ simili neces¬
sitate constringit᷑. qui nec deserere
ualet locum ne frangat uotũ. nec
manere in loco ne cum rancore ui¬
uat & uitam ꝑdat: Quid consulã
huic: Ut discedat: Non lic& ꝓꝑt̾
ꝓfessionẽ. Ut stet : Aꝑt̾ rancorem
non expedit. Duo mͥ eque in con¬
uenientia. eque ꝑicłosa ꝓponitis:
ut quicqͥd respondo uobis mini¬
me ꝓsit. Queritis nempe qͥd ẽ duobꝰ
monacho tutiꝰ sit. residere in ꝓprio
monast̾io sub irregłarit̾ electo cũ

Expanded text:
damnationem habens quia primam damnationem habens quia primam fidem irritam facit. 56. Sed vos pergitis amplius sciscitari, et dicitis: Quid si non potest nisi cum rancore perpetuo animi, ibidem manere, ob minus videlicet regularem, minusve amabilem abbatis electionem? Subit animo nunc illud de Evangelio, quod de conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: Si ita est inquiunt, non expedit nubere . Magnae revera angustiae. Si tenuerit exosam, nihil onerosius: si dimiserit invitam, nihil inchristianius. Annon simili necessitate constringitur qui nec deserere valet locum, ne frangat votum; nec manere in loco, ne cum rancore vivat, et vitam perdat? Quid consulam huic? Ut discedat? Non licet propter professionem. Ut stet? Propter rancorem non expedit. Duo mihi aeque inconvenientia, aeque periculosa proponitis, ut quidquid respondero, vobis minime prosit. Quaeritis nempe qui de duobus monacho tutius sit, residere in proprio monasterio sub irregulariter electo cum
Abbreviated transcription (Latin):
d qͦ uob̃ insinuari p̃camini: an abb̃is
mutatio monast̾ium suũ mutare uo¬
lentily monachis in aliquo patrocinet᷑.
hoc ÷ si inmorte uel depositione p̃lati.
plus aliquic̃ lib̾tatis subditis relaxet᷑:
quo utiq licentiꝰ possint eo articło
temꝑis. migrie quo uoluerint alt̾o
uidelicet necdim constituto. Ad quod
respondeo: neqͣqͣm. Et enim spõsio
ꝓfessionis q̾nex more fit in oratorio
de alb̃is uita non sumit t̾minum: s
de presentia testimoniũ. Prosuenti
itaq modꝰ sit sua uita: ñ aliena. At¬
tendat deniq quid inde legis lator
ipse ñ solum senserit: sed & tͣdidit.
quẽ irridet. Item dicit. qd̾ nec sui iã
corporis nouicius habiturꝰ sit pote¬
statem. & item: ꝑseuerantes ait in
monast̾io usq ad mortẽ. Saluis gͥ
exceptionib quas suꝑior disputatio
ꝑstrinxit: de cet̾o nulla licet occasi¬
one monacho locum cui ꝓfessus ẽ
citra mortẽ suã deserere suo dum¬
taxat arbitrio. Alioqͥn p̾uaritator ẽ:

Expanded text:
que vobis insinuari precamini, an abbatis mutatio monasterium suum mutare volentibus monachis in aliquo patrocinetur; hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necdum videlicet substituto. Ad quod respondeo: Nequaquam. Etenim sponsio professionis quando ex more fit in oratorio, de abbatis vita non sumit terminum, sed de praesentia testimonium. Profitenti itaque modus sit sua vita, non aliena. Attendat denique quid inde Legislator ipse non solum senserit, sed et tradiderquem irridet . » Item dicit, quod nec sui jam corporis Novitius habiturus sit potestatem; et item, « Perseverantes, » ait, « in monasterio usque ad mortem . » Salvis igitur exceptionibus, quas superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat occasione monacho locum, cui professus est, citra suam mortem deserere; suo duntaxat arbitrio. Alioquin praevaricator est,
Abbreviated transcription (Latin):
duo. sic possumꝰ intelligere: ut ñ solũ
sp̃mi detur tranquillitas ista & hic et
in futuro: sed etiam semini tuo idest
om̃ib tuis dabit᷑ copporis tui głificatio.¬
enim ⁊ quid querimꝰ ⁊ qͥs ÷ qui nos ꝯdux̃.
Dm̃ querimꝰ: dm̃ expectamꝰ. Hon ⁊ par¬
ua res: nec parui animi cum illa que
singłari pietatis nomine gletur: sepiꝰ
inuenit᷑. ⁊ ñ inuenitur cũ querit᷑. Si na¬
ti eẽmus ex quo factus ẽ homo suꝑ t̾rã.
& usq adcentum milia annor uita nr̃a
extenderet᷑: non eẽt tam̃ condigna que

Expanded text:
tuo , sic possumus intelligere, ut non solum tuo , sic possumus intelligere, ut non solum spiritui detur tranquillitas ista, et hic, et in futuro; 1226 sed etiam semini tuo, id est, operibus tuis dabitur corporis tui glorificatio.enim et quid quaerimus, et quis est qui nos conduxit. Deum quaerimus, Deum exspectamus. Non est parva res, nec parvi animi, cum illa quae singulari pietatis nomine gloriatur, saepius invenitur, et non invenitur cum quaeritur. Si nati essemus ex quo factus est homo super terram, et usque ad centum millia annorum vita nostra extenderetur, non esset tamen condigna
Abbreviated transcription (Latin):
malitia eiꝰ. id÷ afflictio eiꝰ: dimissa est
iniqͥtas illiꝰ. Suscepit de manu dñi du¬
quicqͥd boni facit ut soli placeat suo con¬
ditori. transitq ad t̾cium gradum sui ꝓ¬
fectus: ut sit scilicet amiciis sapientie quȩ
mat̾no affectu loquitur sibi cum dicit.
Prebe fili cor tuum mͥ. Cum gͦ adhũc
gradum ꝑuen̾it: nichil aliud ei restat.
nisi ut quartũ ascendat. uͥ d̃r ẽẽ sapi¬
ens. Hoc autẽ sit q̃n iam oꝑat᷑. non ut
ipse deo placeat. quod utiq int̾cio gͣdu
fecerat: sed quia placet ei ds. uel quia
placeat deo qd̾ oꝑatur. Quisqͥs tał eẽ
podest. certe cum dota fiducia ac securi¬
tate conscientie. illud sapientie canticũ
decantare potest. In om̃ib reqͥem q̃siui:¬
⁊ cet̾a. Hic enim requiescit in om̃ibꝰ cui
sicut ei eiꝰdem dñi uoce ꝓmittit᷑ cũ dr.
Terram inqua dormis cibi dabo. hoc ẽ
quietẽ istam ad qͣm ꝑuenisti labore tuo.
⁊ munere meo stabilem tͥ faciam atq
ꝑpetuam. Qd̃ autẽ subiungit & semini

Expanded text:
id est afflictio, dimissa est iniquitas illius. Suscepit de manu Domini duquid boni facit, ut soli placeat suo Conditori. 4. Transit ad tertium gradum sui profectus: ut sit scilicet amicus sapientiae, quae materno affectu loquitur sibi, cum dicit, Praebe, fili, cor tuum mihi . Cum ergo ad hunc gradum pervenit, nihil aliud ei restat, nisi ut ad quartum ascendat, ubi dicitur esse sapiens. Hoc autem fit, quando jam operatur, non ut ipse Deo placeat, quod utique in tertio gradu fecerat; sed quia placet ei Deus, vel quia placet Deo quod operatur. Quisquis talis est, potest cum tota fiducia ac securitate conscientiae illud Sapientis canticum decantare: In omnibus requiem quaesivi, etc. Hic enim requiescit in omnibus, cusicut ei ejusdem Domini voce promittitur, cum dicitur: Terram in qua dormis tibi dabo: hoc est, quietem istam, ad quam pervenisti labore tuo et munere meo, stabilem tibi faciam atque perpetuam Quod autem subjungit, et semini
Abbreviated transcription (Latin):
S supra sane uel extra dix̾im loci po¬
sitione sicut celum a terra locũ tenet
ext̾iorem. sol. luna. & sidã suꝑiorem.
Nam eadem ipsa que intra nos sunt
subtiliori sue nature in uisibilitate. &¬
iam sup nos sunt subtiliori excellen¬
diȩ dignitate. ⁊ extra qͦ imm̃sitate ma¬
iestatis. Sed altissima sunt hec egen¬
tia utiq & diligentiori disputatione
& doctiori disputatore & oꝑe ꝓlixiori.
Ego enim putauerã modum inhis
tractandis epłarem nequaqͣ. excessũ
iri. sed sermo ut uideo ꝓcessit in lon¬
gius qͣm speraui. Proinde uos si pla¬
cet librum. si placet epłam nominate.
nam ego siue in multis siue inpau¬
eis ur̃e debui qd̾ & studui satifface

Expanded text:
Sed supra sane, vel extra dixerim loci poSed supra sane, vel extra dixerim loci positione, sicut coelum a terra locum tenet exteriorem; sol, luna, et sidera superiorem. Nam eadem ipsa, quae intra nos sunt subtiliori suae naturae invisibilitate, etiam supra nos sunt sublimiori excellentiae dignitate, et extra quoque immensitate majestatis. Sed altissima sunt haec, egentia utique et diligentiori disputatione, et doctiori disputatore, et opere prolixiori. Ego enim putaveram modum in his tractandis epistolarum nequaquam excessum iri: sed sermo, ut video, processit in longius quam speravi. Proinde vos, si placet, Librum: si placet, Epistolam nominate; nam ego sive in paucis, sive in multis, vestrae debui quod et studui satisface
Abbreviated transcription (Latin):
de eo qd̾ in euuangłio nob̃ ꝓmittitur.
ecce enum merces ur̃a multa ẽ incelis.
mirantes maxime scđm augustinũ
dixisse suꝑ hoc non celos istos uisibi¬
les & corporeos oportere intelligi. ne¬
ne merces nr̃a in reb mobilily uolubi¬
de quib nescitis ut dicitis quid uel
sufpicari debeatis. S si adtenditis
suo. ⁊ ñ sunt condigne passiones huiꝰ
temꝑis ad futuram głam quȩ re¬
uelabitur in nob̾. non quidem quȩ¬
reuelabit᷑ nob̃ uelud aliquid exterius
sed in nobis quasi intus iam manens
s nundum apparens.:⁊ item om̃is gła eiꝰ
filie regis abiutus. ⁊ ascendet hõ ad cor
altum. sed ⁊ ascensionis incorde suo dis¬
posuit. rursumq anima iusti sedes ẽ
sapientie. cuiꝰ sine dubio illa uox ẽ. celũ
michi sedes est. si hec inqͣm hisq similia
ñ pauca inscripturis aduertitis ꝓfec¬
dostudebitis ad inquirendũ regnũ
dei & iusticiã eius intrare potiꝰ ad uos
qͣm uel extra ire uel ascendere supra.

Expanded text:
de eo, quod in Evangelio nobis promittitur, Ecce enim merces vestra multa est in coelis: mirantes maxime sanctum Augustinum dixisse super hoc, non coelos istos visibiles et corporeos oportere intelligi, ne merces nostra in rebus mobilibus volubide quibus nescitis, ut dicitis, quid vel suspicari debeatis. Sed si attenditis suo; et, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis , non quidem qurevelabitur nobis, velut aliquid exterius; sed in nobis, quasi intus jam manens, sed nondum, apparens: et item, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; et, Ascendet homo ad cor altum ; sed et ascensiones in corde suo disposuit ; rursumque, Anima justi sedes est sapientiae , cujus sine dubio illa vox est, Coelum mihi sedes est : si haec, inquam, hisque similia non pauca in Scripturis advertitis, profecto studebitis ad requirendum regnum Dei et justitiam ejus, intrare potius ad vos, quam vel extra exire, vel ascendere supra.
Abbreviated transcription (Latin):
quid incelo:⁊ quid agatur in inferno.
Cumq mentem humanã repleuerit:
& de penis inferni incutit timorem: ⁊ ce¬
lestium amorẽ infundit. sicq facit hoiẽm
amare seipsum ⁊ dicit ei. Miserere anime
tue. placens. Primum gͥ est dilige se:
deinde ꝓximũ. Hon enim dictum est.
diliges te sicut ꝓximũ. sed diliges ꝑxi¬
mam sicut te: id÷ hoc mͦ fit amator aĩc
cepto autẽ hoc dono. non deb& eo solo
condentꝰ ẽẽ: sed ad maiora ꝓuehi: ⁊ in
melius ꝓficere. Uiuit autem iã ꝑ sp̃m:

Expanded text:
quid in coelo, et quid agatur in inferno. quid in coelo, et quid agatur in inferno. Cumque mentem humanam replevit, et de poenis inferni incutit timorem, et coelestium amorem infundit: 1225 sicque facit hominem amare seipsum, et dicit ei: Miserere animae tuae, placens Deo . Primum igitur est diligere se, deinde proximum. Non enim dictum est, Diliges te sicut proximum; sed, Diliges proximum sicut te. Hoc modo fit amator animaAccepto autem hoc dono, non debet eo solo contentus esse, sed ad majora provehi, et in melius proficere. Vivit autem jam per
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor gradib distinguitur
om̃is electoꝵ ꝓfectus. Primo
enim fit quisq amicꝰ sue anime.
scdo fit amicus iusticie. Tercio sapientiȩ.
qͣrto fit sapiens. In pͥmo ꝓfectu uitat oĩa
que animam suam possunt offende: &
diligit ea quȩ eam possunt mulcere.
horret gͥ infernum: & celũ concupiscit.
Ita potest implere illd̾ diuinũ p̃ceptũ:
qd̃ in pͥma conu̾sione sua accepit. Dili
autẽ spũ dei agit᷑: facile potest. Quid
enim habeat emolum̃ti homo. si ꝓximꝰ
eiꝰ ardeat inferno: aut quid ꝑdiderit
si secum fuerit in ꝑadiso: Neq enim
talis ÷ illa paradisi hereditas: ut pos¬
sidentiũ numero minuat᷑. Diligit gͦ
ꝓximũ quẽ non uult malum pati sic̃
nec seip̃m: & quẽ sicut seip̃m uult poᷤᷤ¬
sidere celum. Hoc autẽ suo id÷ hõis
gehennam. ac celestia desidaret: Sed
potest hoc illius spũ. cui dictum ẽ:
si ascendõ in celum tu illic es: & cet̾a.
Sp̃c quippe sapĩe ubiq p̃sens: nouit

Expanded text:
uatuor gradibus distinguitur omnium electorum profectus. Primo enim fit quisque amicus suae animae; secundo fit amicus justitiae; tertio, sapientiae; quarto fit sapiens. In primo profectu vitat omnia quae animam possunt offendere, et diligit ea quae eam possunt mulcere. Horret ergo infernum, et coelum concupiscit. Ita potest implere illud divinum praeceptum, quod in prima conversione sua accepit: Diligautem spiritu Dei agitur, facile potest. Quid enim habeat emolumenti homo, si proximus ejus ardeat in inferno? aut quid perdiderit, si secum fuerit in paradiso? Neque enim talis est illa paradisi haereditas, ut possidentium numero minuatur. Diligit ergo proximum, quem non vult malum pati, sicut nec seipsum, et quem sicut seipsum vult possidere coelum. Hoc autem suo, id est hogehennam, ac coelestia desideraret? Sed potest hoc illius spiritu, cui dictum est: Si ascendero in coelum, tu illic es , etc. Spiritus quippe sapientiae ubique praesens, novit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dat qͣm unde accipit uitam: fons
siquidem uite caritas est. ut uiuere aiãm
dixerim que ex illo non hauserit. Hau¬
rire porro. quomͣ potest nͥ fuerit p̃sens
ipsi fonti qui caritas ÷ que d̾s ẽ: Pre¬
sens igitur deo: qui fełm amat: in qͣn¬
tum amat. In quo enim minꝰ amat:
absens ꝓfecto est. In eo autem minꝰ
amare dm̃ conuincit᷑. qd̾ carnis ad¬
huc necessitatib occupatur. Illa uͦ
cura corpꝰ occupatio quid ÷ nisi adeo
quedam absentatio: ⁊ absentatio quid
nisi ꝑeg̾natio: Et ꝑegͥnam᷑ gͦ a dño

Expanded text:
ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons siquidem vitae charitas est: nec vivere animam dixerim, quae de illo non hauserit. Haurire porro quomodo potest, nisi fuerit praesens ipsi fonti, qui charitas est, quae Deus est? Praesens igitur Deo est qui Deum amat, in quantum amat. In quo enim minus amat, absens profecto est. In eo autem minus Deum amare convincitur, quod carnis adhuc necessitatibus occupatur. Illa vero circa corpus occupatio quid est, nisi a Deo quaedam absentatio? et absentatio quid, nisi peregrinatio? Et peregrinamur ergo a Do