comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob ut̃ dictum est tam¬
tũ mod ꝑsonis constat ẽẽ
cõmune. a semet ipsis ñ
esse. set aliunde ꝓcedere in quo
illud ad huc indetur ad in qui¬
rendum restare. utrum ña id̾e
ꝓcedendi modus sit tam mi
na qmͣ in alia. an pocuis unꝰ
in ista ⁊ alais in ula. Mat̾ia satis
modica set multũ ꝓfida ⁊ di¬
ligenti in quisicõne̾ dignissi¬
ma. pnto tamen ex ante ia
dictis. non medioerit̾ eluces¬
tere. quod possit ad huiꝰ ꝓplex¬
iomis enodacõnem multũ ua¬
lere. Set quomam in insibi¬
tur: rbi ꝓfund̾ aliquit de di¬
nluis queritur. m̾̃cto ad illã
nat᷑am returrit᷑. uͥ deo oꝑante
dei miago depicta indetur. est
antẽst notissimũ ad iiaginẽ
⁊ sum litudinem dei hominẽ
factum. Et qmͣuis in corꝑora¬
biliter copiosior sit dissimi
⁊ itudo. possums itaq nt tre¬
do in hoc diuine ymagnns spe¬
culo cern̾e. ĩmo uxta racõci¬
nantis ammi indiciũ discer¬
nere quid ibi fit uel pro si¬
milituduns rac̃one approbã¬

Expanded text:
us, ut dictum est, tantummodo personis constat esse commune a semetipsis non esse, sed aliunde procedere, in quo illud adhuc videtur ad quaerendum restare, utrumnam idem procedendi modus sit tam in una quam in alia, an potius unus in ista, et alius in illa. Materia satis modica, sed multum profunda et diligenti inquisitione dignissima. Puto tamen ex ante jam dictis non mediocriter elucescere quod possit ad hujus perplexionis enodationem multum valere: Sed quoniam invisibitur . Ubi profundum aliquid de divinis quaeritur merito ad illam naturam recurritur, ubi, Deo operante, Dei imago depicta videtur. Est autem notissimum ad imaginem et similitudinem Dei hominem factum. Et quamvis incomparabiliter copiosior sit dissimillitudo. Possumus itaque, ut credo, in hoc divinae imaginis speculo cernere, imo et juxta ratiocinantis animi judicium discernere, quid ibi sit vel pro similitudinis ratione approban
Abbreviated transcription (Latin):
in sania ductus. quod in patͤ¬
⁊ filio sit idem pietatis affectꝰ
⁊ amor u̾aciter idem ⁊ uiis:
Hit gͥ amor qui ꝯmuins est.
ambob. dictus est spiritus
sanctus. Hic est ille qui apa¬
tre ⁊ filio scõrum cordibus in¬
spirat᷑. iste ꝑ quem sanctific̾at᷑
ut sancti esse mereantur. Si¬
cut spiritus humamis uita
est corꝑum. sic spiritus iste
dimꝰ uita est ipirituũ. Isle
uita est sensificans. iste uita
est sanctificans. Merito gͦ ipi¬
ritus sanctus dicit᷑. sine quo
nslus pppiritꝰ: Sanctus efficit᷑.
habet itaq nomen ex re. h̃t
nomen ꝓ racõnis sumlitudine:¬

Expanded text:
insania ductus, quod in Patre etinsania ductus, quod in Patre et Filio sit idem pietatis affectus, et amor veraciter idem et unus? Hic igitur amor qui communis est ambobus, dictus est Spiritus sanctus, hic est ille qui a Patre et Filio sanctorum cordibus inspiratur, iste per quem sanctificantur, ut sancti esse mereantur. Sicut spiritus humanus vita est corporum, sic Spiritus iste divinus vita est spirituum. Ille vita est sensificans, iste vita est sanctificans. Merito ergo Spiritus sanctus dicitur, sine quod nullus Spiritus sanctus efficitur. Habet itaque nomen ex re, habet nomen pro rationis similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
t. ⁊ est spũatis. Quis est enĩ
ntitus ille qui te corde hu¬
and in aliis leuius. in alũs
hementius ipirat. in hũs te¬
idus. millis ardencins flagͣt.
uantis amoris in pulsus.ͣ
t est quod ilłi quidem di¬
cunt᷑ unũ ipm̃ habere. uno spi¬
ritu in cedere. quib in est u¬
muim ꝯfilium. idem ꝓpositum.
qui idem amant. idem affectãt.
⁊ pari uoto desiderant. Sed̾
spiritus iste ipirituał tunt
ueracit̾ sanctus est. tũt ue¬
raciter dici sanctus potest. qñ
pietate in peslitur. ⁊ scd̾m bi¬
tatem monetur. Sñ ħ spũ
nullus spĩim est sanctus. ne¬
q spiritus humants. neq i
spiritus angelicus. Spiritus
em̃ humamis tñt ꝓcul dubio
sanctus esse in cip̾it. qñ qd̾
pietatis est diligit. quod in¬
pietatis: decestatur ⁊ odit.
Hic ntiq pietatis affectus.
hic saue spiritus qñ spirat de
multorum cordib. facit iñ mł¬
tis cor unum. ⁊ amnam mĩa.
qui ꝓcedit ⁊ spirat de rr mul¬
torum cordib dictus est qriri¬

Expanded text:
enim spiritus ille qui de corde humano in aliis levius, in aliis vehementius spirat? In his tepidius, in illis ardentius flagrat, aestuantis amoris impulsus? Hinc est quod illi quidem dicuntur unum spiritum habere, uno spiritu incedere, quibus inest unum consilium, idem propositum; qui idem amant, idem affectant, et pari voto desiderant. Sed spiritus iste spiritualis tunc veraciter sanctus est, tunc veraciter sanctus dici potest, quando pietate impellitur, et secundum veritatem movetur. Sine hoc spiritu nullus spirituum est sanctus, neque spiritus humanus, neque spiritus angelicus. Spiritus enim humanus tunc procul dubio sanctus esse incipit, quando quod pietatis est diligit, quod impietatis detestatur et odit, hic utique pietatis affectus. Hic sane spiritus quando spirat, de multorum cordibus facit in multis cor unum et animam unam. qui procedit, et spirat de multorum cordibus, dictus est Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit ab homine ꝯstat ip
homini ꝯsub̾alem non esse
Spiritus antem dei ei aqi
militudinis racõne d̾r spra
patͥs ⁊ filii qui in dinuii
turis dictus est digitusa
In eo antem quod ꝙ deid¬
grtus dicit᷑. milla in equa¬
tas notatur. Sed ad aliqmͣ
pͥetatis sue sumlitudinem
fertur. Digrtum sane ꝓte¬
duiis. cum aliquid alicui
oculum oftendere nolui
Nñ gͥ dens alicm in term
⁊ occulta sapĩe sere spiriti
sm illustracõne renelat.
alind qm quod inderi mił
digito suo demonstrat.
pater quidem ⁊ filins miu
idem q ꝑ omnia dens. spi¬
tus sui in spiracõne socet
nos de ommb. Non ner
diuinũ esse spiramen ne

Expanded text:
procedit ab homine constat ipsi homini consubstantialem non esse. Spiritus autem Dei ei a qusimilitudinis ratione dicitur spiramen Patris et Filii qui in divinis Scripturis dictus est digitus Dei? In eo autem quod Dei digitus dicitur, nulla inaequalitas notatur, sed ad aliquam proprietatis suae similitudinem refertur. Digitum sane portendimus, cum aliquid alicui ad oculum ostendereDeus alicui interna et occulta sapientiae suae Spiritus sui illustratione revelat, quid aliud quam quod videri vult digito suo demonstrat? Nam Pater quidem et Filius unus idemque per omnia Deus, Spiritus sui inspiratione docet nos de omnibus. Nonne divinum esse spiramen ve
Abbreviated transcription (Latin):
in gen̾e humano ꝓcesfit de
sola matre. siue carnali pat ͤ.
net tñ sine oꝑacõne nature.
Si gͥ in dignum est g̾mauita¬
tis nocabula tͣnsf̾re ad dmina.
ex ea ꝑte. qmͣ non nilla simi¬
litudins rõ alłudit. quomado
ꝯ gruũ erit inde tͣnssum̾e. ubi
ꝓporcõnalitatis ꝯgͣencia milla
occurit. Notandum itaq iñ pͥ¬
mis. si m̾ito in illa deitate dr̃ fi
luis qui ab nno solo ꝓcedit. si
m̃ito d̾r pat̾ aquo solo ⁊ uico
originem tͣhit ad mom᷑ ex hus
uocabulis quod pͥncipał ꝓtuldu¬
bio g̾mantas ibi est qũeadino¬
dum hic in nostra nostra na¬
tura omnino eẽ non potest. ⁊¬
Ex huis in qm uocabutis cõpel¬
litur carnalis animus de diui¬
na generacõne nil carna le sa¬
perẽ. Sed ad altõrem in telli¬
gentiam corde ascendere. et de tã¬
te ꝓfunditatis mist̾io nil temere
scdm̃ horainem iudicare.

Expanded text:
in genere humano processit de in genere humano processit de sola matre sine carnali patre, nec tamen sine operatione naturae. Si igitur indignum est germanitatis vocabula transferre ad divina, ex sola parte qua nonnulla similitudinis ratio alludit, quomod erit inde transumere ubi proportionalitatis congruentia nulla occurrit? Notandum itaque in primis si merito in illa Deitate dicitur Filius ab uno solo procedit, si merito dicitur Pater a quo solo et unico originem trahit, admonemur ex his vocabulis quod principalis procul dubio germanitas ibi est, quemadmodum hic in nostra natura omnino esse non potest. Ex his, inquam, vocabulis compellitur carnalis animus de divina generatione nihil carnale sapere, sed ad altiorem intelligentiam corde ascendere, et de tantae profunditatis mysterio nihil temere secundum hominem judicare.
Abbreviated transcription (Latin):
Btandum quod in hi uis¬
mana natura sexus gefi¬
un fextim germamtatis no¬
ma nariant᷑. Parentem in
io sexu patrem. In alio dici¬
us matrem. Prolem: in uno
u filum dicuiis. In anio
filiam nommnamꝰ. In diina
antem nat᷑a ut in ꝯmune.
nonimus. omnino millus est
sexus. Dignñ gͦ fuit. nt ab eo
sexii qui dignior esse cognos¬
tit᷑ ad id quod õminium dignis¬
simum est nomina tͣnfferent᷑.
it nsus. nt muis ex duob in
tͥntate dic̾etur p̾ater ⁊ alius
dic̾etur filuis. S ne in hũs a¬
liquid a nobis in discussum re¬
uaneat. quod infirmum audi¬
torem inste mouere debeat.
id ipm̃ quod de tͥnsũpcõne nomi¬
mĩ diximus. diligenciori ad hnc
ꝯfideracõne distuciamus. Mira¬
bitur aliquis fortassis. quare
ad diuna inde tranferuntur
nomina. nbi rõ similitudinis
obinat. ⁊ non pocuis inde ubi
habitudinũ collatõ ex non uł¬
la ꝑte concordat. ⁊ on enim
h̃t humana natura. ut filius
ꝓcedat de solo patre scd̃m oꝑa¬
cõnem nature. Solus unus hõ

Expanded text:
tandum quod in humana natura sexus gemiersum sexum germanitatis nomina variantur, parentem in uno sexu patrem, in alio dicimus matrem. Prolem in uno sexu filium dicimus, in alio filiam nominamus. In divina autem natura, ut in commune novimus, omnino nullus est sexus. Dignum ergo fuit ut ab eo sexu qui dignior esse cognoscitur, ad id quod omnium dignissimum est nomina transferrentur. it usus ut unus ex duobus in Trinitate diceretur Pater, et alius diceretur Filius. Sed, ne in his aliquid a nobis indiscussum remaneat quod infirmum auditorem juste movere debeat, idipsum quod de transumptione nominum diximus diligentiori adhuc consideratione discutiamus. Mirabitur aliquis fortassis quare ad divina inde transferuntur nomina ubi ratio similitudinis obviat, et non potius inde ubi habitudinum collatio ex nonnulla parte concordat. Non enim habet humana natura ut Filius procedat de solo Patre secundum operationem naturae, solus unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere. IIbi uͦ est pͥnci¬
cipalitai᷑ g̾manitatis. Obtin p̾fit
andem pͥncipalem locum. ger¬
manitas illa que est patris ad fi¬
lium. Merito gͦ nt suꝑuis iam
dixinis filius ip̃ius dicct᷑ qui ab
in nastibili pͥncipalit̾ ꝓcedere ꝯ¬
ꝓbatur. Set si alia gͦertnantas
est. qmͣ in nascibilis ht̃ ad uniũ.¬

Expanded text:
edere Ubi vero est proccipalitas germanitatis. Obtinet autem principalem locum germanitas illa quae est patris ad filium. Merito ergo, ut superius jam diximus, filius ipsius dicitur qui ab innascibili principaliter procedere comprobatur. Sed si alia germanitas est quam innascibilis habet ad unu
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. erit ꝓculdubio ⁊ ordoͣ g̾ma¬
uitatis. In hnmana ꝓ c̾to natur
pͥmũ locũ tenet g̾mauitas illa.
que est hominis ad filiũ. scd̃m
autem isla que est hominis ad
nepotem suum. Tercium locum
tenet qmͣ homo quilibet ad su¬
um ꝓnepotem habet. ⁊ ꝯseqñt̾
quidem in consequentib ind̾e
licet. Qud antem in hac ña
natura fatit hos diff̾entes g̾¬
manitatis gͣdus. nisi diu̾sus ĩ
din̾sis ꝓcedendi modus: Nam uͥ
nõ est in plurib procedendi mł¬
tiformitas. net ulsa in g̾mam¬
tade di̾sitas. Contingit᷑ namq
unũ eundem q hominem hab̾e
modum una est g̾manitas qmͣ
ht̃ ad omnes. Sit utiq fit pro
simili uł dissiili modo ꝓcessiõis.
uanatur ꝓtuldubio et qualitas
g̾uantatis. Set iam luce clariꝰ
constat. quod ut̾q duoꝵ de patͤ
ꝓcedat. Efst tam̃ alius ꝓcedendi
modus in nno. ⁊ alius ꝓcedendi
modus in alio. sportet᷑ gͦ ut ali¬
a sit g̾manitas qmͣ ht̃ ad miũ.
⁊ alia qmͣ in nascibił ht̃ ad aliũ.

Expanded text:
it procul dubio et ordo germanitatis. In humana pro certo natura primum locum tenet germanitas illa quae est hominis ad filium, secundum autem illa quae est hominis ad nepotem suum, tertium locum tenet quam homo quilibet ad suum pronepotem habet, et consequenter quidem in consequentibus videre licet. Quid autem in hac nostra natura facit hos differentes germanitatis gradus, nisi diversus in diversis procedendi modus? Nam, ubi non est in pluribus procedendi multiformitas, nec ulla in germanitate diversitas. Contingit namque unum eumdemque hominem haberemodum una est germanitas quam habet ad omnes. Sed utique sic pro simili vel dissimili modo processionis variatur procul dubio et qualitas germanitatis. Sed jam luce clarius constat quod uterque duorum de patre procedat. Est tamen alius procedendi modus in uno, et alius procedendi modus in alio. Oportet ergo ut alia sit germanitas quam habet ad unum, et alia quam innascibilis habet ad alium.
Abbreviated transcription (Latin):
terest antem multum ꝑu
nnem modum. in ter nelle hr̃e
dignum. ⁊ uelle hr̃e ꝯdilectum.
ideamus antem nũquid horũ
pͥus. quid horũ u̾o posterius.
ins autem ⁊ post̾nis hoc loco ĩ¬
sigi uolumꝰ. non temporum
ccessione. set ordine nature.
ind est antem uelle hr̃e con¬
gnam: uisi uelle hr̃e quem
time diligat. ⁊ coequalitatis
ito digne dilig̾e debeat: Qͥd
t u̾o nelle habere ꝯdilectum.
si hr̃e uelle. qui setum a suo
lectore parit̃ diligatur. et ex¬
it sibi amoris delicus secnin
uatur: Sed illud primum poc̃
ist̾e in sola ꝑsonaꝵ dualitate.
ud posternis u̾o omnino sub¬
tere non potest sine ꝑsonaꝵ
itate. Quantũ u̾o ad ordinem
tune pͥor est dualitas. quam
ntas. Nam ubi est tͥuitas. ñ
cest de ẽẽ dualitas. potest a
alitas esse ⁊̃ ubi ꝯtinͥgit tͥm¬
dem deesse. Constat itaq na¬

Expanded text:
ltum per omnem modum inter velle habere condignum, et velle habere condilectum. Videamus autem nunc quid horum sit prius, quid horum vero posterius. Prius autem et posterius hoc loco intelligi volumus non temporum successione, sed ordine naturae. Quid est autem velle habere condignum nisi velle habere quem intime diligat et coaequalitatis merito digne diligere debeat? Quid est vero velle habere condilectum, nisi habere velle qui secum a suo dilectore pariter diligatur et exhibiti sibi amoris deliciis secum fruatur. Sed illud primum potest consistere in sola personarum dualitate. Istud autem posterius omnino subsistere non potest sine personarum Trinitate; quantum vero ad ordinem naturae prior est dualitas quam Trinitas. Nam ubi est Trinitas non potest deesse dualitas, potest autem dualitas esse etiam ubi contingit Trinitatem deesse. Constat itaque na
Abbreviated transcription (Latin):
mlitudins absq dubio est.
quod in nr̃a natura filius de
solo patre ꝓced̾e nõ pot̾. Simi¬
iitudins namq : quod si hoc
eẽ potinsset atq ꝯtingeret. e¬
adem g̾manitatis nocabula
in fisrũli g̾manitate singu¬
lis ꝯuenirent. Ette iam ut cͤ¬
do certa ⁊ maife staratõne te¬
nennis. tur uinim patrem.
cur alt̾um ipfiuis filium dica¬
mus. patrem quidem i illũ
qui est a millo. filium u̾o i¬
sins. qui est ab ipso solo.
Abemus iam que sit ato¬
g̾mantas imins ꝑsone ab al¬
t̾am restat ad huc querendũ
quid sciendum sit de germam¬
tate amborum ad t̾ciam. Es¬
timabitur fortassis ab aliqͥ
quod amborum filius merito
dici possit. qui ab utͦq in i¬
dietate ꝓcedit. Sed si est s¬
ti filurs. nũ quid ĩ nascibi
erit ei pater ⁊ anus. ⁊ ille i¬
sins ĩ nascibilis erit ⁊ nepos
⁊ filius : Hec antem tanti
sunt diligencoxi in dagatõne¬

Expanded text:
militudinis absque dubio est militudinis absque dubio est quod in nostra natura filius de solo patre procedere non potest. Similitudinis autem quod si hoc esse potuisset atque contingeret eadem germanitatis vocabula in simili germanitate singulis convenirent. Ecce jam, ut credo, certa et manifesta ratione tenemus cur unum Patrem, cur alterum ipsius Filium dicamus. Patrem quidem illum qui est a nullo, Filium vero ipsius qui est ab ipso solo. Habemus jam quae sit germanitas unius personae ad alteram, restat adhuc quaerendum quid sentiendum sit de germanitate amborum ad tertiam. Existimabitur fortassis ab aliquo quod amborum filius merito dici possit qui ab utrobique immediate procedit. Sed si est filii filius, nunquid innascibilis erit ei pater et avus, et ille ipsius erit innascibilis et nepos et filius? Haec autem tanto sunt diligentiori in
Abbreviated transcription (Latin):
ta rõne collegimꝰ quod ad hꝰ
ꝑplexionis enedacõnem suffici¬
at enicere qot̾imus. Questuumꝰ
⁊ m nemomus quod id sit in nas¬
tibili de se ꝓlem ꝓduc̾e. exigen¬
te rõne hoc ipĩn uelle. procul
dubio si ꝓthoplastus ille adam
nat᷑abe haberet. ut ꝓ nolunta¬
te etiam de se so lo ꝯͣsub̾alem sͥ¬
⁊ ꝑ omina ꝯformem ꝓducerep¬
tuisset pͥncipali nchilomius
g̾manitatis nominib hic pat̾
isie filius recte dic̾entur. Nã
si omnino ꝯformes eent. net
in seru quidem discreparent.
uides c̾te quomado ex hat ꝯfide¬
ratõne racõ maiifesta octur¬
nt ⁊ enident̾ ostendit quam
ꝯuementer in illa ꝑsonaru
tͥnitate ex duob unus ad alt̾m
pater d̾r alt̾ ad nnĩ eundem
ipsum filuis nominatur. Ette
m tant s mmst̾ii ꝓfunditate.
quomodo in simmlacro sunili¬
tudins diuine. ⁊ nostre in fir¬
mitatis consideratõne. eluces¬
cit quidem. net dissimilitudo si¬
ne sumilitudine. nec similitu¬
do sine dissimilitudine. Disfi¬

Expanded text:
tione colligimus, quid ad hujus perplexitatis enodationem sufficiat elicere poterimus, quaesivimus et invenimus quod id sit innascibili de se prolem producere exigente ratione hoc ipsum velle. Procul dubio si protoplastus ille Adam naturale haberet ut pro voluntate etiam de se solo consubsducere potuisset, principali nihilominus germanitatis nominibus hic pater, ille filius recte dicerentur. Nam, si omnino conformes essent, nec in sexu quidem discreparent. Vides ergo quomodo ex hac consideratione ratio manifesta occurrit et evidenter ostendit quam convenienter in illa personarum Trinitate ex duobus unus ad alterum Pater dicitur, alter ad unum eumdem ipsum Filius nominatur. Ecce in tanti mysterii profunditate quomodo in simulacro similitudinis divinae et nostrae infirmitatis consideratione elucescit quidem nec dissimilitudo sine similitudine, nec similitudo sine dissimilitudine. Dissi
Abbreviated transcription (Latin):
a patre quam a fino. siqui¬
dem utrobiq una eadem q
satis ex suꝑiorib patet. ead̾
replicare non oꝑtet. Sed si
non est fili filus. nec pater
filii ent ip̃ius auiis. nec ipse
nepos illuis. Set niter g̾mani¬
tat̾em que est patͥs ad filiũ.
⁊ illam que est emsdem ad ne¬
potem sinim. milla accurrit
media in humana nat᷑a. Que
gͦ queso ent germantas illa
qm h̃t pater ⁊ filius ad eã q̃
est t̾tia in tͥuitate ꝑsona: Cer¬
te in humana uatura omins
lis quidem est que fuent in¬
mediata. alit̾ antem ꝯting̾
uti iam eindentissim̃ est. ⁊̃
natura diuina. Nam aliam
ibi in uenis. que est in medi¬
ata ⁊ pͥncipalis. aliam aut̃e
que est in mediata nec tñ
mediata nec pͥncipalis in hu¬
mana natura. omnino non
est. ex himnanis ad diuina no¬
cabu̾lu einsm oda g̾mani¬
tatis tͣnssimis non pot̃.ui
des t̾ce quod ad exprim end̾a
germantatem patris et fi¬
ñi ad eam. ꝓsonam que ab
utͦq procedit. usitati elqa

Expanded text:
io. Siquidem utrobique una eademque satis ex superioribus patet, eadem explicare non oportet. Sed si non est Filii filius, nec Pater Filii erit ipsius avus, nec ipse nepos illius. Sed inter germanitatem quae est patris ad filium, et illam quae est ejusdem ad nepotem suum nulla occurrit media in humana natura. Quae ergo, quaeso, erit germanitas illa quam habet Pater et Filius ad eam quae est tertia in Trinitate persona? Certe in humana natura omnis lis quidem quae fuerit immediata; aliter autem contingit, ut jam evidentissimum est, in natura divina. Nam aliam ibi invenis quae est immediata et principalis, aliam autem quae est immediata nec tameuae sit immediata nec principalis in humana natura omnino non est, ex humanis ad divina vocabulum ejusmodi germanitatis transumi non potest. Vides certe quod ad exprimendam germanitatem Patris et Filii ad eam personam quae ab utroque procedit, usitati eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
ia ⁊ sũma. Et si u̾e constat
um õmpotẽtem ẽẽ quicqͥd ibi
ẽ uolu̾nt erit ꝓ noluntate.
Iam si ia solo nolendo non po¬
queso õmpotens neratiter
ia pot̾it: Erit itaq ei de se

Expanded text:
ma. Et si vere constat eum omnipotentem esse, quiquid ibi esse voluerit, erit pro voluntate. Nam, si in solo volendo non poquaeso, omnipotens veraciter dici poterit? Erit itaque ei de se
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem nature. Solemus abia
dubio unam ex hũs ꝑsonam
similitudnns rõne. ad duii
tͣnsum̾e. possumnus ⁊ iñ ꝯne¬
ent̾ dic̾e quod illa g̾mantas
est in t̾ in nascibaem ⁊ ꝑsol¬

Expanded text:
onem naturae, solemus absque dubio unam ex his personarum similitudinis ratione ad divina transumere. possumus non inconvenienter dicere, quod illa germanitas est inter innascibilem
Abbreviated transcription (Latin):
lia uero mediata simui ⁊ in me¬
diata. In mediata ꝓcessio est.
illa est ꝓtil de utrolib pente
que fit uia alia ꝑsona medi¬
ante. Mediata ꝓcessio est iłsa
qmͣ uidemus in solo homnus a¬
licinꝰ nepote que nõ fit insi me¬
diante ip̃is ꝓle. est autem iͥ
ꝓcessio mediata simł ⁊ in medi¬
ata ubi contingit uiũ eund̃
hominẽ ẽẽ alicuiꝰ filium. ⁊ ue¬
podem. In humana nat᷑a medi¬
ta ꝓcessio multiplex ⁊ multai¬
tuis est. que mn dinina natur
onino esse non potest. Soꝰ
uarium t̾io ꝓcedendi ordinei
⁊ modum astuntatis. uariant
iiatiplicant᷑ in humana nata
gradus ⁊ nomitia g̾manitatio
Alia enim est g̾manitas qmͣ
homo ad filium. alia u̾o quan
ht̃ ad nepotem suum. Scd̾m qdͥ
dico de istis in telligi potest ⁊
aliis. In tanta autem g̾man¬
tatum multitudine pͥmũ lond̃
tenet ⁊ p̾ncipalem. g̾manitas
illa que est in t̾ parentem ⁊ ꝑ

Expanded text:
iata simul et immediata. Immediata processio est illa quae est prolis de utrolibet parente, quae fit nulla alia persona mediante. Mediata processio est illa quam videmus in solo hominis alicujus nepote, quae non fit nisi mediante ipsius prole. Est autem ibi processio mediata simul et immediata, ubi contingit unum eumdem hominem esse alicujus filium et nepotem. In humana natura mediata processio multiplex et multiformis est, quae in divina natura omnino esse non potest. Secundum varium vero procedendi ordinem et modum affinitatis variantur, et multiplicantur in humana natura gradus et nomina germanitatis. Alia enim est germanitas, quam habet homo ad filium, alia vero quam habet ad nepotem suum. Secundum quod dico de istis, intelligi potest et de aliis. In tanta autem germanitatum multitudine primum locum tenet et principalem germanitas illa quae est inter parentem et
Abbreviated transcription (Latin):
esse in hac gemina ꝓcesfione
cansa dñisa. Set si menten
tienus. quod suꝑius rat̃t¬
nando in nenimꝰ in hac fi¬
tassis. allegacõne non ope
nos din uł multum ialoi¬
ie uel aliquid sibisoli reserna¬
ret. quod in ꝯmime deduci potu¬
set. Condignũ itaq hr̃e ne
uit. ut esset tui cõmuitaret
nagnitudins sue dinicias. ꝯ¬

Expanded text:
ac gemina processione causa diversa. Sed, si mente retinemus quod superius ratiocinando invenimus, in hac fortassis allegatione non oportet nos diu, vel multum laborne vel aliquid sibi soli reservaret quod in commune deduci potuisset. Condignum itaque habere voluit ut esset cui communicaret magnitudinis suae divitias, c
Abbreviated transcription (Latin):
lam oꝑatõnem creatͥtis gͣtie.
ista scdm̃ oꝑacõnem nature. In
diuina autem natura ichil
est uel eẽ potest ex oꝑante gͣ¬
cia. Quod enĩ est ex sola oꝑa¬
cõne gͣcie ꝓ auctoris beneplaci¬
to potest ẽe nel non eẽ. Sed
tale aliquid nõ pot̃ ipsa in es¬
se dimintate. Alioquin mu¬
tabilitas ei in eẽt. net u̾am
Est uixta domĩ largiatis gr̃e.
Set totum uixta ꝓpͥtatem ex¬
igentis. nat᷑e. Sicuti enim in¬
nascibili natureale est ab alio
non ꝓcedere. sic sane est ei na¬
turale de seꝓcedentem habere.

Expanded text:
lam operationem creatricis gratiae, ista secundum operationem naturae. In divina autem natura nihil est, vel esse potest ex operante gratia. Quod enim est ex sola operatione gratiae pro auctoris beneplacito potest esse, vel non esse. Sed tale aliquid non potest esse in ipsa Divinitate. Alioqui mutabilitas ei inesset, nec veram est juxta donum largientis gratiae, sed totum juxta proprietatem exigentis naturae. Sicut enim innascibili naturale est ab alio non procedere, sic sane ei naturale est de se procedentem habere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa. ⁊ que sunt que
luut ad huc mistis q̃renda.
Unc igitur in unũ ai placet
bremter colligamus. que
in hic libro racõciando exetu¬
ti sumus. Omnib dimnis ꝑso¬
nis est cõmime. omnem płem¬
tudinẽ hr̃e. Cõmime est solis
duob omnẽ plemtudinẽ dare.
Cõmue est solis duob. ommem
plentudinẽ accepisse. Cõmime
est solis dnob non hr̃e utrũq.
Uiius namq ꝓpͥetas est in solo
dando. alt̾ius ꝓpͦrietas in solo ac¬
cipiendo. t̾cu ꝓprietas tam in at¬
cipiendo qmͣ d̾ando. Solis dnob
dem hr̃e. Solis ouob est cõniu¬
ne aliunde ꝓcedere. Solis ouob¬
est cõmime̾ non habere utrũq.¬
⁊ lam taitũmodo de se ꝓtedentẽ
hr̃e est ꝓpͥetas umus. tamt̃modo u̾i
ꝓcedere est ꝓp̾etas alt̾uis. ꝓpͥetas ꝙ
tertii tam  ab alio ꝓcedere. qmͣ de
se ꝓcedentem hr̃e. Propͥum est so
milla sola. similit̾ una aqua est
dit gemina. Cum igrͣ sit ouab
ꝑsonis ꝯmime a semet ip̃s
ad huc cũ sñma diligencia

Expanded text:
a, et quae sint, quae restant adhuc, in istis quaerenda. Nunc igitur in unum, si placet, breviter colligamus quae in hoc libro ratiocinando exsecuti sumus. Omnibus divinis personis est commune omnem plenitudinem habere. Commune est solis duabus omnem plenitudisolis duabus omnem plenitudinem accepisse. Commune est solis duabus non habere utrumque. Unius namque proprietas est in solo dando. Alterius proprietas in solo accipiendo. Tertiae proprietas tam in accipiendo quam in dando. Solis duabus tem habere. Solis duabus est commune, aliunde procedere. Solis duabus commune est, non habere utrumque. Non tantummodo de se procedentem habere, est proprietas unius. Tacedere, est proprietas alterius. Proprietas autem tertiae tam ab alio procedere quam de se procedentem habere. Proprium est solnulla, sola autem una a qua est dit gemina. Cum igitur sit duabus personis commune a semetipsis adhuc cum summa diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus sit modus in
ate nature. neminem pu natu
o osse ambig̾e. Si auteme
ne nolums. quidͥ sit singu¬
ris ille ꝓducendi modus in
a ceitatis suꝑ eminẽtia. ⁊ n¬

Expanded text:
rsus sit modus in ate naturae neminem puto posse ambigere. Si autem scire volumus quis sit singularis ille producendi modus in illa Deitatis supereminenti
Abbreviated transcription (Latin):
ea que de in genita ⁊ gens
substancia scdm catholicam
em a sanctis patͥb accepimꝰ
etere debeamus. qͣmnis qmͣ ⁊¬
ea sint interim ꝑ indelligen¬
am capere nequeamus.

Expanded text:
ea quae de ingenita et genita substantia, secundum catholicam fidem a sanctis Patribus accepimus, credere debeamus, quamvis quam vera sint interim per intelligentiam capere nequeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Atoralem itaq homini dentẽ
b ꝓcedendi ordinem debemꝰ
diligenter in spicere. ⁊ quid
omm sagacitate in quirere
quo in nento ⁊ cognito un
theologite discipline morẽ
ꝓ amilitudins racõne de hu¬
manis ad omna ꝓpͥetatum
nonnina transiiere. In hu¬
mana itaq natura udemus

Expanded text:
aturalem itaque in hominibus procedendi ordinem debemus diligenter inspicere, et quid omni sagacitate inquirere. Quo invento et cognito juxta theologicae disciplinae morem, pro similitudinis ratione de humanis ad divina proprietatum nomina transsumere. In humana itaque natura videmus
Abbreviated transcription (Latin):
mim emndemq multos liberes
nnia ⁊ eadem rac̃one. Et si ton¬
tingit uinm eundemq hon¬
Notandum antem quod en
ĩ mediate ꝓducta est de sub̾a a

Expanded text:
tos liberos una et eadem ratione. Et si contingit unum eumdemque homiNotandum autem quod Eva immediate producta est de substa
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ereturbonũ a quo erat. Hoc a̾
lonũ illi fuit ꝙ ip̃e sibi sufficiens
nõ fuit. Magna quippe dignitas
hũanie ꝯditõnis ꝙ talis facta ẽ
ut ulłm̃ ei bonũ p̃t̾ sũmũ suffic̾et.
Et ut̾to rursũ magna lib̾tas

Expanded text:
eretur bonum a quo erat. Hoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae conditionis, quod talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. Et rursum magna
Abbreviated transcription (Latin):
Ox manet ineternum. O felyx
regnũ. U Aud munꝙ̃ dissipabitur
Uod populo alteri in eternu¬
nõ dabitur. felix regnum in qͦ
pacientia durat benignitas ꝑ se¬
uerat. felix regnum in quo ne¬
mo emmulatur. felix utiq in quo
nõ agitur ꝓperan nems in fla¬
tur. Felix uere in quo nemo am¬
biciosiss querit que sua sͥ. nemo
irritatur forte in hos nobis ali¬
quid ĩnuit quod cum suꝑius in
e muueracõne contͥcõnis priuis fer¬
rum postea testam possuerit ħ
in loco sane pͥus testam postear
autem ferrum point. S sciimus
quia inalis timor in aliis autẽ
dor. nam alii quidem surũ ma¬
gis timorati. qmͣi uerecundi.
Alli uero magis uerecinidi qm
timorati. Sun gͥ timidiores st̃
facilius cõpiniginitur ex consi¬
deratõne ꝓp̾e crudelitatis qui
uoluptats. Aui uero uerecuu¬
diores famiłarius ad penitentia
emolliuntur ex recordatõne fede
uoluptatis qmͣ iniquitatis si gͥ
per ferrimi erudelitas per testã.

Expanded text:
quod manet in aeternum! O felix quod manet in aeternum! O felix regnum quod nunquam dissipabitur, quando populo alteri in aeternum dabitur! Felix regnum in quo patientia durat, benignitas perseverat! Felix regnum, in quo nemo aemulatur, felix utique in quo non agitur perperam, nemo inflatur, felix vere in quo nemo ambitiosus quaerit quae sua sunt; nemo uritur! Forte in hoc nobis aliquid innuit, quod cum superius in enumeratione contritionis prius ferrum, postea testam posuerit, hoc in loco sane prius testam, postea autem ferrum ponit. Sed scimus quia in aliis timor, in aliis autem dor. Nam alii quidem sunt magis timorati quam verecundi, alii vero magis verecundi quam timorati. Qui igitur timidiores sunt facilius compunguntur ex consideratione propriae crudelitatis quam voluptatis. Qui vero verecundiores familiarius ad poenitentiam emolliuntur ex recordatione foedae voluptatis quam iniquitatis. Si igitur per ferrum crudelitas, per testam
Abbreviated transcription (Latin):
tõ ad uersantium regnoꝵ incipitur
atimore ꝑficitur nncaritate ꝑtimo¬
rem eradicaut᷑ a consensu. ꝑ cxidatẽ
euelliuitur ab affectum. Cõminuit
gͦ testeam fragilitatem carital que
reuru rigorem caritas que benigna
est ut̃ Quoͥd queso est in quo simu¬
lac̃õuis es ꝯmimit᷑er. nisi caritas
que est emulatur. Suud uero est
quod cõminuit eram ꝑtinaciam.
Nisi caritas que nõ agit ꝑperauieꝰ
S inargento iactancia. iñ auro iu¬
tessitur ar rogancia quid eis tam
contͣrinm qm caritas que nouiufla¬
sunt sua. Si autem margento
illud opus intelligitur quod fit
ex sola deliberatone.  ionautẽ
ex dilectõne nec fit tam exdilec¬
tõne. Quam ex ueritate. quid ta
cousentaneum caritati. Sauie
congaudet ueritati: Si inaures
capite optimi oꝑis de fectus repre¬
henditur. eo quod ad debiti fims
talium nõ ꝑducitur. ꝯ Und me¬
lius o hoc opͣ arguit uł corrigit.¬
b Auam ꝑfecta caritas que nũꝙͣ
excidit: Ofelix caritatis regium.

Expanded text:
tio adversantium regnorum incipitur a timore, perficitur in charitate. Per timorem eradicantur a consensu, per charitatem evelluntur ab effectu. Comminuit ergo testeam fragilitatem charitas, quae a est. Quid, quaeso, est in quo simulationis aes comminuitur, nisi charitas quae non aemulatur? Quid vero est quod comminuit aeream pertinaciam, nisi charitas quae non agit perperam? Si in argento jactantia, in auro intelligitur arrogantia, quid eis tam contrarium quam charitas quae non inflasunt sua? Si aut in argento illud opus intelligitur quod fit ex sola deliberatione, non autem ex dilectione, non fit tam ex dilectione quam ex veritate, quid tam consentaneum charitati quae congaudet veritati? Si in aureo capite optimi operis defectus reprehenditur, eo quod ad debiti finis talum non perducitur, quid melius hoc opus arguit vel corrigit quam perfecta charitas quae nunquam excidit? O felix charitatis regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tur indieb regnerum illoꝵ sui¬
atabit deus celi regnum quod ine¬
ternu non dissipabitur. ⁊ regñ
eius populo alteri non dabitur.
est lapis siue manib. ⁊ cõminui
destam ⁊ ferrum. ⁊ e̾s. ⁊ argentũ.

Expanded text:
ebus autem regnorum illorum suscitabit Deus caeli regnum quod in aeternum non dissipabitur et regnum eius populo alteri non tradetur est lapis sine manibus et comminuit testam et ferrum et aes et argentum
Abbreviated transcription (Latin):
no semine s nõ ad eherebunt sibi
sic̃ ferrum nõ potest miseri teste.
¶Que sunt hinuana semina. i
carualis prudencie consilia. Doce
nosi prudencia carns pp̃ husui n¬
cessaria pecuniam querere. doceti
eadem mmulta deuitae necessariis de¬
trahere. ⁊ pectume ꝑcere. neuidea
in necessarios usus deficere. ecce qu¬
modo ad herent humano semme
cum iudeatur inumiqͣi ex cõsiho
alterom requirere. ñ tam̃ ꝑmiscent᷑
quia unũ alteri uidetur sepegͣ dicͥ.
IAliud imꝑat amordiuicianir asq¬
⁊ aliud amor deliciax Aliud estus uo¬
luptatis aliud questus cupiditatis. S
cum inhunc modumdiuersa uicia
homĩe ꝑdiuersa rapiunt. ueladcõ¬
traria ĩpessunt. mniserabilit̾ aststigĩt
Nec die nec nocte quiẽscere simĩt. ⁊
modo iuirabiliatq miserabili qui
eius mad  suia dampnatõnis sue
tempora peeueniunt. Dura int̾ra

Expanded text:
erebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus voluptatis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveni
Abbreviated transcription (Latin):
quod scͥptum est. ubi
habinidaiit iniquitatis.¬
Nam sepe suꝑna gͦrã dũu
mitatũ suax ãgustias uisitat
hant eãdem in felicitatis sue in¬
manitatem eoꝵ occulis obicit. ⁊
neiuis consid̾atõne ad penitentie la¬

Expanded text:
ubi abundavit iniquitas,Nam saepe superna gratia dum mitatum suarum angustias visitat, hanc eamdem infelicitatis suae immanitatem eorum oculis objicit, et in ejus consideratione ad poenitentiae la
Abbreviated transcription (Latin):
num non dissipabitur. karitas.i.
oĩa suffuert. omĩa credit oĩa spe¬
rat. omna sustinet ⁊ regnum ei
populo alten nõ dabitur. hic est
eirmm fons ut ait agustimus. De
quo non comiñdea alems cõmi¬
nuet inqust ⁊ cousimet uiu̾la ros¬
se quomõdo caritas umiuersa regna

Expanded text:
ur. Charitas enim omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Et regnum ejus populo alteri non dabitur, hic est enim fons ille ut ait Augustinus de quo non communicat alienus: Comminuet, inquit, et consumet universa regs
Abbreviated transcription (Latin):
putas dum ad desidenoꝵ suox fiuiem
qualicũa mõdo ꝑtingat. O quani
felices s ẽẽt̃ Si ea que sustinẽt pro
amore peccuuie. ues alicuius ad¬
ipiscende secularis pompe bel głorie
patienter sustiuerent pro amore
iusticie. S i. qui tot molestias tot
iniurias. Tot confumesias. Sepe tã
paticuter tollerant pro lucro cupidi¬
tatis. Nec inni uel leue corret¬
tõis uerbum equauimit̾ audiũt
pro amore uirtutis. hoc eẽ puto qͦd
sequitur cum statimsub infertur.
Scdm̃ quod iudisti ferrum mietũ
tritum. fortes eiũ ⁊ patieudes ut dic¬
tum est eiusmodi homimes sunt
ĩ ea ꝑte quia eoꝵ labor miłitat cupi
ꝑte qua eoꝵ labor posset mlitare
uirtuti. Ouod autem dic̃ cesta ex
luto qudo aluid est huiusmodi testa
uafeda cõ suetudos Euiasi enisutũ
incestam dinatin. Quͣdo feda acdo
iconsudinem ducitur. s ex fede

Expanded text:
putat , dum ad desideriorum suorum finem qualicunque modo pertingat. O quam felices essent, si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscendae saecularis pompae vel gloriae, patienter sustinerent pro amore justitiae! Sed qui tot molestias, tot injurias, tot contumelias, saepe tam patienter tolerant pro lucro cupiditatis, nec unum vel leve correctionis verbum aequanimiter audiunt pro amore virtutis. Hoc esse puto quod sequitur, cum statim subinfertur: Secundum quod vidisti ferrum mistum tritum. Fortes enim et patientes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor posset miparte qua eorum labor posset militare virtuti. Quod autem dicit ex testa, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex f
Abbreviated transcription (Latin):
untiũ ꝯcupĩe. ex seufu cormp¬
to uiciũ ignorãtie. ibi qr appe¬
titus q̃rende ncc̃itatis uitͣ iñ surã
gore deficit. Hoc a̾ difficultatẽ
qõnis maximã adducit. ꝙ origi¬
nale pccm̃ nõ ũ in solo carnalis
corniptõuis uicõ assignare inde

Expanded text:
iae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram tegritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari vide
Abbreviated transcription (Latin):
directe᷑ ⁊ aspera muias planas. eiusino¬
di om̃is ualłis inplebitur ⁊ ouins
mõs ⁊ collis humiliabitur. ꝗ tunc
temporis eleuabitur mõs douiꝰ dñi
suꝑ uertiscẽ mõciũ. Oqnͣtu nentis
altitudo. O quͣta fortitudo. Uel simtaᷤᷤ¬
firiitas in sola dũi pietate confidere
et iueinõi confidencia fixmum ma¬
uere hic est ille mons qui pꝰ statue de¬
iectõnem. Propeq confidentie exte¬
muitõnẽ. Uelexterininacõnẽ ex mo¬
dico miniuensim cresit ut iuetnum

Expanded text:
directa, et aspera in vias planas, ejusmodirecta, et aspera in vias planas, ejusmodi omnis vallis implebitur, omnis mons et collis humiliabitur, et tunc temporis elevabitur mons domus Domini supra verticem montium. O quanta mentis altitudo! o quanta fortitudo vel firmitas in sola Domini pietate confidere, et in ejusmodi confidentia fixum manere! Hic est ille mons qui post statuae dejectionem propriaeque confidentiae extenuationem vel exterminationem ex modico in immen
Abbreviated transcription (Latin):
Quam oñmo ab omĩ considentia sui
de iechus fuit. ille qui iuter omnes ori¬
entales maguꝰ apꝑuit: Desperauit
inquid. neqͣqm ultra iam uiuaui:
Desꝑasse se dĩc s dabitas forte dequo.
de dũo. ande se ip̃o Aludi gͦ qud albi
dicat. ⁊ agnosce qmͣ fortiter in dm̃
confidentia fixus manebat. Eciam¬
si occiderit me ĩ ipso sperabo. Sperahã
itaq s de dño desperabat nichilonna
S de se ip̃o. O quanta ꝑuer fitas de se¬
ip̃o p̾sunere ⁊ de dñi pietate despera¬
re. Simultũ dedia urrsute conf. dis
ibite iualtum erigis. ⁊ qͣi qͦm starmõ¬
tis intumescis. Uibi te sum mttere
⁊ uelud ualłem fac̾e debinsfes. bonũ ẽ
gͦ dicere huic mõti. tollere ⁊ uintere
in mari. Propt̾ huismõi montes cõ¬
turbatur terra ⁊ tnͣfferenda moutes
incor maris. Ecoutͣ side dñi protectõ¬
ne diffidis ibi proculdubio satis praue
atq ꝑuerse uallem efficis. uͭ collem.
ĩmomõtẽ. ⁊ mõtem excelsum uallde
habere debueras ut gͥ sint praua in

Expanded text:
quam omnino ab omni confidentia sui dejectus fuit ille qui inter omnes orientales magnus apparuit? Desperavi, inquit, nequaquam ultra jam vivam . Desperasse se dicit, sed dubitas forte de quo, de Domino an de seipso? Audi ergo quid alibi dicat, et agnosce quam fortiter in Domini confidentia fixus manebat: Etiamsi occiderit me, in ipso sperabo . Sperabat itaque, sed de Domino. Desperabat nihilominus, sed de seipso. O quanta perversitas de seipso praesumere, et de Domini pietate desperare! Si multum de tua virtute confidis, ibi te in altum erigis, et quasi ad instar montis intumescis, ubi te submittere, et velut vallem facere debuisses. Bonum est ergo dicere huic monti tollere, et mittere in mari. Propter ejusmodi montes conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Econtra si de Domini protectione diffidis, ibi procul dubio satis prave atque perverse vallem efficis, ubi collem, imo montem, et montem excelsum valde habere debueras. Ut igitur sint prava in
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quibdam hanc geminarnacõnem
s inuicẽ consiere uidebit siqͥs est qui
ħ altiꝰ ꝑfirutari uelit. habet tam̃ illa
lectõ sua quedam ꝓp̾a sicut ⁊ istã qͣnib
nõ est mͦ dicendũ ꝑsinguła. hiis itaq ꝑ
excessum excͣsis ⁊ prosimilitudins ate¬
atestatoũe collatis. ad uisionis explicacõ¬
nem seu explanacõnẽ redeamꝰ Quo
uidebas quemque a pre sũpti¬
statua una detumescere qui cup

Expanded text:
aliis quibusdam hanc geminam lectionem sibi invicem concinere videbit, si quis est, qui haec altius perscrutari velit. Habet tamen illa lectio sua quaedam propria, et ista de quibus non est modo dicendum per singula. His itaque per excessum excussis, et pro similitudinis attestatione collatis, ad visionis explicationem, seu explanationem redeamus. CAumquemque a praesumpti detumescere, qui cup
Abbreviated transcription (Latin):
posot finiri Ominia homo nat᷑aliter se¬
ipmi amat. ⁊ approbeit ⁊ sane inquãtumn
diligit intantum ⁊ magni pendit.
Semꝑ autem ex magnitudine dilectõ¬
inuemri possit qui ct apłi seutentiam
nõ se pictet aliquid ẽẽ cum nichil fĩt.
S minquid saltem aliquid paruinir
Inno uere magnum. et ualde magnũ¬
a magnũ supͣ moduui ⁊ ut sigurate i¬
loquar pene plusquͣ aurum cum uera¬
cger sit iule luouin Ut quid supbis ter
Nasiu̾is. Si exaltatus fueris. Ut atunla
⁊ sim̾̃ter sid̾a se cełi poisuers tidum

Expanded text:
possit finiri. Omnis homo naturaliter sepossit finiri. Omnis homo naturaliter seipsum amat, et approbat, et sane in quantum diligit, in tantum et magni pendit. Semper autem ex magnitudine dilectioinveniri possit, qui contra Apostoli sententiam non se putet aliquid esse, cum nihil sit! Sed nunquid saltem aliquid parvum? Imo vere magnum, et valde magnum supra modum, et, ut figurate loquar, pene plusquam aureum, cum veraciter sit vile lutum, utquid superbis terra et cinis? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera coeli posueris nidum
Abbreviated transcription (Latin):
ferree Ped u̾dũ quedam pars erat fer
rea quedam fictilis. uidebas ita doues
abscisus est lapis sinc mambus et per¬
ta st̃ paritͥ ferrum. testaes. argentũ
Nullusq locus inuentus est eis. lapis
autem qui ꝑscusserat statuam: fãc.¬
tus est mõs magnꝰ ⁊ impleuit uniuer¬
sam terram hoc est sompuium:
Eccent indere potes. Imago ilła qui
semꝑ indet̾iora ducitur. ⁊ que insinuo
ap̾ciss apreciocissinia mat̾ia incipit ꝑ
mulciplicia decrim̃ta decurrens. Tandem
inulissumani mat̾iam desinit. Quod
em̃ uich inchorat᷑ ex auro ad ultimum
cõsuminatur inluco ut gͥ breuiter ꝑ¬
sfugam. quid suꝑ hiis iuxͣ generalem
quandam conscid̾atõnem sentiam un¬
um quẽq oportere puto iuxtͣ proposi¬
tam ostense nisĩonis formulani a pud se¬
met ipm aꝓpͥa estimatõne decrescere et
asini confidentia magis magisq de fice¬
ce p̾smptioueniq demperate. si regnul̃
celoꝵ iutus apud semet ip̃m optat edifi¬
cqti ⁊ illud utiq regnum quod nunqͣm

Expanded text:
ferree, pedum quedam pars ferrea et quedam fictilis, quod posabscissus est de monte sine manibus, et permminuit ferrum, testam, aes, argentum, nullusque locus inventus est eis. Lapis autem qui percussit statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Hoc est somnium . Ecce, ut videre potes, imago illa, quae semper in deteriora ducitur, et quae in somno a pretiosissima materia incipit, per multiplicia detrimenta decurrens, tandem in vilissimam materiam desinit. Quod enim inchoatur ex auro, ad ultimum consummatur in luto. Ut igitur breviter perstringam quid super his, juxta generalem quamdam considerationem, sentiam, unumquemque oportere puto, juxta propositam ostensae visionis formam, apud semetipsum a propria aestimatione decrescere, et a sui confidentia magis magisque deficere, praesumptionemque temperare, si regnum coelorum intus apud semetipsum optat aedificari, et illud utique regnum, quod nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
siħ ip̃m quod bene intendit nõ
de siuis uirib. s de sola dñi pietate
cum ħ secum agit arrogantie
uicium ꝙ inse prius latebat
dephendit. s absq dubio uiciũ
arrogantie cum ceꝑit menti p̃¬
ualere semꝑ solz ee cã ruie eñ¬
gͥ ħ uiciũ ad eam enormitatẽ
deuocio excreuisse ĩuen̾it. fu¬
turam animi rumã ĩminere
colligit ⁊ ꝑtimescit. Scit enĩ
ꝙ añ rumam exaltauit᷑ cor. ⁊
qr deus suꝑbis resistit

Expanded text:
 ipsum quod bene intendit non de suis viribus, sed de sola pietate cum hoc secum agit, arrogantiae vitium quod in se prius latebat deprehendit. Sed absque dubio vitium arrogantiae cum coeperit menti praevalere, semper solet esse causa ruin vitium ad eam enormitatem devotio excrevisse invenerit, futuram animi ruinam imminere colligit, et pertimescit. Scit enim quod ante ruinam exaltabitur cor, et quia Deus superbis resistit
Abbreviated transcription (Latin):
cato obuoriam ẽẽ demõstͣmꝰ. Si uͦ
nctĩtate aliqͣ ad ꝯsortiũ corporis ⁊
ad ꝯtagiũ uicii corporalis detru¬
sam ꝯfitem᷑ ex ip̃a uetessitate a re¬
atu absolutam eẽ oftendimrꝰ. Qd̃
enĩ oĩo nẽc̃tidatis est im putabile
nec uolintate corr̃pit᷑. ne ptm̃
sit actuale. nͨ ncc̃itate corrũpit᷑
ne uiciũ sit ño iupudabile. Nõ
itaq malũ iłsi ẽ aut mala
lũtas qr nec dũ uelle accep

Expanded text:
cato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile nec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
tenet᷑. nec audit᷑ affatu. ne sen¬
ciedut᷑ ab sencia. Plaue forsi¬
tan satis ẽ si p̾sentia illa ħ loco
in telligamꝰ dc̃a q̃ p̾sto sunt sen¬
sib. siue amini siue corꝑis. Uñ ⁊̃
ducto uocabulo p̾sentia nõiat᷑.
Si emĩ hant lucem corꝑis sensu
sic ⁊ in eam uolũtate plane in¬
deo qr p̾sto ẽ amini mei sensib
atq iͥtus uitꝰ mͥ p̾sens est. Si
quis uͦ mͥ iudicet uolũtatẽ suã
uolinitas qmͣ mͥ iditat latet
sensũ corꝑis ⁊ auiii mei. cre¬
do ño ideo. Aut si ecim m̃titi
existimo ñ credo. ⁊ si forte ut dͭ
ita sit. Credunt᷑ gͦ ilła q̃ absũt a
sensib ur̃is si uidet᷑ idoneũ ꝙ eis
testimoniũ ꝑhibet᷑. Net qr dixi ea

Expanded text:
tenetur, nec auditur affatu, nec sencreduntur absentia. Plane forsitan satis est si praesentia illa hoc loco intelligamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, voluntas quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei; credo, non video. Aut si eum mentiri existimo, non credo, et si forte ut dicit ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nostris si videtur idoneum quod eis testimonium perhibetur. Nec quia dixi ea
Abbreviated transcription (Latin):
se diditimꝰ. s aliis refentib e
relũ gen̾e minime dubitand̾
eẽ pntanmꝰ. Satis ut puto iti
mea p̾locntõne retognonisti
quid ab eris distet crede. Adq̾
dem fit m̃te᷑. uidetur uĩte. qñ¬

Expanded text:
icimus; sed aliis referentibus, de rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutione recognovisti, et quid ab eis distet credere, quod quidem fit mente, et videtur mente, q
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑte ⁊ uelut ad lune linũ uidetur
Misterii reuelacõne qͣi nocte ꝑcipimꝰ
qñ de aliquo diuinitatis archano quid
sentiendum sit ip̃i quidem intelligimꝰ
s racõuez qua illud ꝙ alliis ꝓbare
possumꝰ nꝓmptu nec dum habemꝰ
reuelacõnus lumẽ qĩ innocte ꝙ uel
ud mediis tenebris apparet. qnͣ quis
mist̾ii declaradõnem quam in ꝑ in¬
telligentiam uidet ẜmone expłicare
ꝗ qi in apertam lucẽ ꝓferre nõ ua¬
les. S cũ ꝑ diutinã recͣctacõnem post¬
modinu agimus. ut acceptam ueri¬
tatis intelligenciam qmͣ ip̃i pͥus uix
uł tenint̾ inidere potuimꝰ ꝑspicua de¬
mõstratõne aliis etiam decła̾re possu¬
inꝰ quid aliud qmͣ qd̃ uocte ꝓ cepimꝰ
sub diei luce proferimꝰ. Necte gͤ
mulła pͦmodũ sit m̃cõ noctis ubi
damel qd̃ priꝰ nocte accepit. daudem
aliañ palam loquit᷑ in presencia regil¬

Expanded text:
velut ad lunae lumen videtur. Mysterii revelationem quasi nocte percipimus, quando de aliquo Divinitatis arcano quid sentiendum sit ipsi quidem intelligimus, sed rationem qua illud et aliis probare possumus in promptu necdum habemus. Revelationis lumen quasi in nocte et velut in mediis tenebris apparet, quando quis mysterii declarationem quam per intelligentiam videt, sermone explicare, et quasi in apertam lucem proferre, non valet. Sed cum per diutinam retractationem postmodum agimus, ut acceptam veritatis intelligentiam quam ipsi prius vix vel tenuiter videre potuimus, perspicua demonstratione aliis declarare possimus, quid aliud quam quod nocte percipimus sub diei luce proferimus? Recte ergo nulla postmodum fit mentio noctis, ubi Daniel quod prius nocte accepit, tandem aliquando palam loquitur in praesentia regi