comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisitanta ⁊ illustranda conuertitur quos ad fidem predesinauit eternam. hos eñ
consilio non candore bone actiones quasi canitie uenerandi set uitioꝵ sunt ouere incͤui.
d̾ qualib dicit ysaias. puer centum annoꝵ morietur. ⁊ peccator cendum annoꝵ male¬
ctus erit. Merito pro pectatis sius maledictioni subiacebit. qui cum multis annuis
urerit puerilis tñ animi sui leuitatem nũqͣm deserere curauit᷑. Inuenit in quid eos
operum in colomitate perstare cognouerit. ip̃e intuitum cordis eoꝵ apresentis uite dele¬
atatione claudens ad contemplationem perpetue lucis attollit. Ipx̃ illos post huiꝰ uite
cerminũ ad celestia perducit. Ip̃ius est hereditas dequa ei canitur apropha. Exurge.
deus iudica t̾ram: qm̃ cu hereditabis in omnib gentib. Et completis in tinore domini an¬
nis plurimis cum gaudio: sepelierunt erini omnes coguati eius Sepultura chobie. finẽ

Expanded text:
um corda visitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam praedestinavit aeternam. Hos enim um corda visitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam praedestinavit aeternam. Hos enim consilio, non candore bonae actionis quasi canitie venerandi, sed vitiorum sunt onere incurvi. De qualibus dicit Isaias: Centum annorum morietur puer, et peccator centum annorum maledictus erit . Merito pro peccatis suis maledictioni subjacebit, qui cum multis annis vixerit, puerilis tamen animi levitatem nunquam deserere curavit. Invenit eos operum incolumitate perstare cognoverit. Ipse intuitum cordis eorum a praesentis vitae delectatione claudens, ad contemplationem perpetuae lucis attollit. Ipse illos post hujus vitae terminum ad coelestia perducit. Ipsius est haereditas, de qua ei canitur a propheta: Exsurge, Deus, judica terram, quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et completis in timore Domini annis plurimis cum gaudio, sepelierunt eum omnes cognati ejus. Sepultura Tobiae, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
septenano: ⁊ hos iuiuenes hoc est fortes in fide ⁊ uincentes malignun. Dirige inqus
gcessus mõos ⁊ exeatis de nimue: uideo enim quia iniquitas eius finem dabit .ei. Et he
est dicere fidelium suis auditorib: ditigite intentionem cordis ur̃i: ut huiꝰ sołi t̾re neq
conuersationis desidia relinquatis ⁊ tota mente celestia appetatis. Constat enun quia
tanta est prauoꝵ młtitudo tanta preceptoꝵ dei transgressie per orbem: quem non alices
uisi orbis ipiꝰ extermino sicut quondã in diliuuio tociusq generis humani ab oblicds
possit t̾minari. adcessit gͦ thobias ex niniue cum uxore sua ⁊ filiis ⁊ filioꝵ fialpi
reuersus est ad soceros suos ⁊ inuenit eos in senectute bona. hoc cotidie facit dũs pos
usꝙ ad finem scl̃i facturus est cum derelits eis quos suos non ẽe̾ cognorit: ad ulore

Expanded text:
septenario, et hos juvenes, hoc est, fortes in fide et vincentes malignum. Dirigite septenario, et hos juvenes, hoc est, fortes in fide et vincentes malignum. Dirigite gressus vestros, ut exeatis de Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terrenaeque conversationis desideria relinquatistanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminio, sicut quondam in diluvio totiusque generis humani abolitione possit terminari. Abscessit ergo Tobias ex Ninive cum uxore sua et filiis et filiorum filiis, et reversus est ad soceros suos, et invenit eos in senectute bona. Hoc quotidie facit Dominus, hoc usque ad finem saeculi facturus est, cum derelictis eis quos suos non esse cognoscit, ad illor
Abbreviated transcription (Latin):
thobias. benedixit deuni: confessus est ueritatem. ⁊ miscd̃iam eius. Simul ⁊ anmonens
fideles in beneficia semper predicare. eius flagella pertimescere: iubutusq spiritu ꝓphe¬
cie de superna ierłm matre nr̃a młta per laudem decantat. Et populus uideoꝵ conueis
infine scłi ad fidem. inultos habebit doctores. ⁊ prepheticos uites qui mentes proxi¬
moꝵ ad superna desideria accendant. dum eis celestis patrie gaudia perpetue ccebra us¬
ce resonant. Thobias uero senior in ora exitus sui uocauit ad se thobiam filiũ suũ
⁊ .Uii. filios eius. hepotes suos dixit q eis. quia prope eẽt uit̾itus nĩniue ⁊ iustauial̃¬
hierłm ⁊ t̾ra isrł. ⁊ cunc in uidea doctores quiq fideles ⁊ iusti hoc uiuentes hoc exicuri de
minido suos propinques admonent. quia mnndꝰ iam propinquat ad finem ⁊ fucura ls

Expanded text:
Tobias, benedixit Deum. Confessus severitatem et misericordiam ejus, simul et admonens Tobias, benedixit Deum. Confessus severitatem et misericordiam ejus, simul et admonens fideles ejus beneficia semper praedicare, ejus flagella pertimescere; imbutusque spiritu prophetiae, de superna Hierusalem matre nostra multa per laudem decantat. Et populus Judaeorum conversus in fine saeculi ad fidem, multos habebit doctores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia prope esset interitus Ninive, et instauratio Israel. Et tunc in Judaea doctores quippe fideles et justi hoc videntes, hoc exituri de mundo suos propinquos admonent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ebreoꝵ congregantur. Set ⁊ illa peccunia quam receperat a gabelo: Scientiamquas
scͥpturarum quas aliqͣnͣdo gentib cõmodabant: tunc cideni redditur. Ueneriuit consobri¬
ui chobie: congratulantes ei de omnib bonis que illi fecit dñs. ⁊ per seꝑtem dies epi¬
latisunt cum eo: hoc est qd̃ in canticis moyses dixit. Letamini gentes simł cumpo¬
pulo eus. Seꝑtem dies epulantur simł: quia in donis spiritalib ⁊ uirtutib gandẽt
Rediturus ad celum angelus: apertius illis qui sit ip̃e ⁊ quare uenerit quodq sit
reuersurus ad dm̃ exponit. Et dñs eidem populo duinc profitienti latiris sue cognitio¬
nis munera patefacit : ad aperiens ⁊ ostendens oĩb quia ip̃e in patre ⁊ pater in ipso
est. Redit gͦ angelus ad dm̃: remanet aput patrem thobias. ⁊ dñs ab electis intellig̃
diuiuitate patri equał. hinmanitate nobis consubstanciał. Tunc aperies os suum senior

Expanded text:
Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Scripturarum, quas aliquando gentibus commodabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de omnibus bonis quae illi fecit Dominus, et per septem dies epulati sunt cum eo. Hoc est quod in cantico Moyses dixit: Laetamini, gentes, simul cum populo ejus . Septem dies epulantur simul; quia in donis spiritualibus et virtutibus gaudent. Rediturus ad coelum angelus, apertius illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit. Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et ostendens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. Redit ergo angelus ad Deum, remanet apud patrem Tobias. Et Dominus ab electis intelligitur, in divinitate Patri aequalis, humanitate nobis consubstantialis. Tunc aperiens os suum senior
Abbreviated transcription (Latin):
set quibcumq eorum ablatata fuerit erroris caligo agnoscet quia xp̃c iam uenit ac
imundum suo sanguine redemit. Quib apte congruit qd̾ sequitur.. Quia uiso recepto
glorificabat deum thobias cum uxore sua: ⁊ om̃s noti eius dicens benedico de dñe deus
isrł: qm̃ tu casticasti me: ⁊ du saluasti me: ⁊ ecce uideo thobiam filum meum. Ingres¬
sa est ⁊ iam post .Uii. dies. Sara uxor fili eius. Septem dies lucem gratie spiritualis¬
que septiformis accipitur insinuant. post seꝑtem ergo dies illuminato thobia. ingredi¬
tur uxor fili eius. Quia postqm illuminata fuerit uidea ꝑ fidem. postqm gtatiam sc̃
sp̃s acceperit. Ingreditur ad eum eccłia. ut sit unum ouile ⁊ unus pastor sic q ima
domus xp̃i: uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt ⁊ pecora ⁊ cameli: ⁊ pecuina
multa uxoris. Multe fidelium persone: Multe iuitutes eccłie. Tunc in populum

Expanded text:
Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jam venit, et Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jam venit, et mundum suo sanguine redemit. Quibus apte congruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat Deum Tobias cum uxore sua, et omnes noti ejus, dicens, Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tu salvasti me: et ecce ego video Tobiam filium meum. Ingressa est etiam post septem dies Sara uxor filii ejus, qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illuminato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam illuminata fuerit Judaea per fidem, postquam gratiam sancti Spiritus acceperit, ingredietur ad eam Ecclesia, ut sit unum ovile et unus pastor, sitque una domus Christi uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae fidelium personae, multae virtutes Ecclesiae tunc in populum
Abbreviated transcription (Latin):
bis ueritus non est. Qui autem sue fragilitatis ⁊ ignorantie concũ dicere norunt deus
meus illumina tenebras meas: hi luce uite sunt fruituri in dño. heue autem albu¬
go quas mnẽbranum erat oui. per ouum quippe spes de signatur. Quia uidelicet non¬
dum uiuum est nondũ anuna est set speratur auolucre que hoc posuerat qnͣdo ui¬
uat. procedat. currat. uolet. Et apostolus ait. Si autem qd̵ non udemꝰ speramus
per patientiam expectamꝰ. Unde et euangelica parabola sub nomine panis. ⁊ piscis.
iudeoꝵ ad huc uelanien ante faciem cordis: ut non intelligat grãm xp̃i. habet al¬
buginem: quia sibimet candidꝰ ⁊ iustꝰ pre oĩb uided᷑. Set habet candidam albugi¬
nem quasi mẽbranũ oui. qͥuia cecitatẽ sustinet mentis sub spe stultissima ⁊ suꝑ uacu
nascituri in carne xp̃i: atq liberaturi eos. eisq regnum magnum dat᷑i per orbẽ.

Expanded text:
his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus meus, illumina tenebras meas ; hi luce vitae sunt fruituri in Domino. Bene autem albugo quasi membrana erat ovi, per ova quippe spes designatur; quia videlicet nondum vivum est, nondum animans est, sed separatur a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus ait: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde et in evangelica parabola sub nomine panis, piscis, etJudaeorum adhuc velamen ante faciem cordis, ut non intelligat gratiam Christi. Habet albuginem, quia sibimet candidus et justus prae omnibus videtur. Sed habet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri in carne Christi, atque eos liberaturi eisque regnum magnum daturi per orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
bias de felle piscis liniuit oculos patris sui. Et dñs apertiꝰ reuelat credentib qnͣta esf.
malicia draconis antiqui. qui illum in passione quondam deuorare gestiebat᷑. set ꝑ hoc
ip̃e pocius occisus sua membra .i. cos quos antea denebat amisit. Cepit ex occulis tho¬
bie quasi membranũ oũ albuge egredi postam liuiti sunt de felle piscis: ⁊ uisum teceꝑ
Et iudeoꝵ populus postqm amarissimam nequissimi hostis malitiam cognouerit. amiis¬
sam recipiet lucem. albugo que obsederat eius oculos: stultitiam sibimet placendi de¬
siguat. habent enim zelum dei: set non scd̾m scientiam. Et sicut it̾m apostolus ait: suam
iustitiam uolentes constituere: usticie dei non sunt subiecti. Pupilla enim ingra uidens
alba tenebrescit. ⁊ qui sibi sapientes uidentur dicentes. Nucquid ⁊ nos ceci sum us : in

Expanded text:
bias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est bias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est malitia draconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc ipse potius occisus, sua membra, id est, eos quos antea tenebat, amisit. Coepit ex oculis Tobiae quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obsederat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum Dei, sed non secundum scientiam . Et sicut iterum dicit: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra videt, alba tenebrescit. Et qui sibi sapientes videntur, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in
Abbreviated transcription (Latin):
predicant exilarant. dim eis ad uenturam confestim xp̃i grãm promittunt. Annun¬
cuante igitur cane uenisie thobiam: Exurgens cecus ꝑater eius ceꝑit offendeus pedib
currere. cludite adoctorib uerbo salutis: exurgit popłs ebreoꝵ de longo perfidie sue ue
cͣit amore ad dñm: qmͣuis offendens gressib operum. donec plenẽ fidei ⁊ oꝑationis
filio suo. Dat manum puero cecus. ut in offenso pede operi dño occurrat: quia ⁊ si
ip̃e nec dum uiam fidei plene intelligit: ei tam̃ qui lumen ueritatis bene cognouit
ad sensum p̾bere ꝯua ad dnm̃ perueniat satagit. Et suscipiens osculatꝰ est eum cum
uxore sua flentesq p̾ gnudio. Suscipiens cum gaudio uidea ui fine copulam xp̃i. iungit
⁊ fietum. gaudens quia credit: dolens quia tam sero ad dnĩn ꝑuenit. Tunc sumens cho¬

Expanded text:
praedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim Christi gratiam promittunt. Annunpraedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim Christi gratiam promittunt. Annuntiante igitur cane venisse Tobiam, exsurgens caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognovit, assensum praebere, qua ad Dominum perveniat, satagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque prae gaudio. Suscipiens cum gaudio Judaea in fine copulam Christi, junxit et fletum: gaudens, quia credit; dolens, quia tam sero ad Dominum pervenit. Tunc sumens To
Abbreviated transcription (Latin):
genit qd̾ caruib nat̾ale ẽ bñficiis rependere grãm ⁊ sollicitas excubias pro dominorũ
siluite p̾cendere. p̾curtit gͦ canis. quia pͥmo salutem p̾dicat domim. Deude dñs
lliumnator corda mundat. ⁊ pulcre dixit quasi nuncius adueniens: quia nuit᷑
doctor quisq fidelis nuncuis est ueritatis. Pulcre blandimento: sue caude gaudebat.
auda quiꝑpe que finis corporis. finem bone operatienis .i. perfectionem uł certe m̾¬
edem que sine fine tͥbuitur insinuat. Blandimento gͦ cande gaudebat canis: cũ
cecta dominoꝵ quib dui aberat reuiserer. Gaudent doctores de effectu sui operis:
cum uideam per suũ itĩnist̾ium adnõ colligendam incelligunt. gaudent de pͥmii pcep¬
tione uite sempicerue: ⁊ de hoc eodem pͥmio cuuctis electis cõmuni. corda eoꝵ quibus

Expanded text:
gruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum gruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere. Praecurrit ergo canis; quia prius salutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi. Et pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptione vitae sempiternae, et de hoc eodem praemio cunctis electis communi, corda eorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
euis deinde secuta est uxor enis cum substantia: ⁊ familia euis. postqm illuminatus ẽ¬
pater eiꝰ. p̾cedit diuina grã ad illuminandam cecitatem uideoꝵ popłi atq in suis lict̾is
xp̃m uerum dm̃ atq homineni ẽẽ cognoscant. ⁊ post agnicionem recte fidei quasi usi
angło ⁊ filio suo quos diu uon uidetant multum gaudentes. sit tandemi se scẽ ecelis
ue est de geutib congregata pardicipationem misteriorum celestiunt iungunt. Alꝑ¬
ptopinqnͣtib domui p̾currit catus qiui simł fuerat in uia: quasi iuntiꝰ ad ueniens
blandimento sue caude gandelar̃. Non contẽpnenda est figura cauris hiũ: quia uiator
uonis angeli est. Doctores ergo sicut ⁊ supradocuimus expͥmit eccłie. qui sepe cõ¬
flugendo cum hereciois lupos graues a pastoris summi fugant ouili. Quib bene cõ¬

Expanded text:
ejus; deinde secuta est uxor ejus cum substantia et familia ejus. Postquam illuminator ejus; deinde secuta est uxor ejus cum substantia et familia ejus. Postquam illuminator pater praecedit divina gratia ad illumtum verum Deum atque hominem esse cognoscunt, et post agnitionem rectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudentes; sic tandem se sanctae Ecclesiae, quae est de gentibus congregata, participatione mysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ fidem credentes more scripturis usicuto designat. Rogat thobiam raguel ampliori
tempore manere secum: nec audit᷑ dicente thobia. Ego noui quia pater meus ⁊ mater
men modo dies cõputat᷑: ⁊ cruqatur spiritꝰ eoꝵ in ipis: Et cum plenitudo gentiũ inta¬
uerit: nullus poterat ꝓhibete dm̃ quin ⁊ isrłi salutem tribuat. cecitatemq eiꝰ que ea parte
facta est illustret. Recordatur enim diuiana clemencia: qm̃ tristicia est magna ⁊ conci¬
nuuis dolor cordis credentib ex uideis pro cecitate increduloꝵ qui sunt cognati eoꝵ scd̃m
carnem qui sunt in isrłite. Dimisit ergo thobiam raguel ad parentes suos : tradans
ei saram cum mlta substancia. Remittunt in fine doctores eccłie xp̃m: cum ip̃a eccłia
uirtutum diuitiis plena ad illustrandam fide ditandam que bonoꝵ operum substan¬
tia gentem uideoꝵ ex qua carnem a sumpsit. Precessit angelus ⁊ thobias: ad parente

Expanded text:
et per fidem credentes more Scripturis usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore et per fidem credentes more Scripturis usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium intraverit, nullus poterit prohibere Deum, quin et Israel salutem tribuat, caecitatemque ejus, quae ex parte facta est, auferat. Recordatur enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt in fine doctores Ecclesiae Christum, cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad illustrandum fide, ditandamque bonorum operum substantia gentem Judaeorum, ex qua carnem assumpsit. Praecessit angelus et Tobias ad parentes
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qd non die ꝯstituto reuerteretur ad eos. ⁊ nunc morante xp̃o per fidem in eccłia congre¬
gata de gendib. quicumq sigillatim de uideis ad fidem illis conuertunt᷑. Multum dolent anr¬
mo quia tradat dñs uenire ad saluandos eos retentꝰ ingentib. qub bene congruit:
qd̃ matet eius pauper ⁊ quasi uiro simul ac filio orbata multo cum dolore dicebat. Heu he
fili mi ut quid de mesimus peregrmari lumen ocłoꝵ nostroꝵ. baculum senectutis nr̃e:¬
solatium uite nosite. spes posteritatis nre. oĩa simul inte uno habentes. nonte debui
filius noster. satis fidelis est uir ille cum quo misimꝰ eum. Eisdem ip̃is qui nunc de
reuertatur ad eos dñs. ⁊ tunc ominis isrł saluus fiet. Scientes quia sacis fidelis est dñ
qui hoc promisit. Sic̃ enim supra docuimꝰ. Idem thobias per cecitatem suam incredulos

Expanded text:
ejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. Et nunc morante Christo per fidem in Ecclesia congreejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. Et nunc morante Christo per fidem in Ecclesia congregata de gentibus, quicunque singillatim de Judaeis ad fidem illius convertuntur, multum dolent animo; quia tardat Dominus venire ad salvandos eos, retentus in gentibus. Quibus bene congruit, quod mater ejus pauper, et quasi viro simul ac filio orbata, multo cum dolore dicebat: Heu, heu, fili mi, ut quid te misimus peregrinari lumen oculorum nostrorum, baculum senectutis nsolatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo revertatur ad eos Dominus, et tunc omnis Israel salvus fiat; scientes, quia satis fidelis est Dominus, qui hoc promisit. Sicut enim supra docuimus, idem Tobias et per caecitatem suam incredulos,
Abbreviated transcription (Latin):
ualebant. ut puta in libris notis tenebant. Assumꝑsit gͦ raphael quatuor ex seruis ta¬
guelis: ⁊ duos camelos. ⁊ in rages medorum ꝑrexit. ⁊ indicansei cunta de thobia rece¬
pit peccuniam . eumq secum ad nuꝑtias fecit uenire. Serui raguel ⁊ cameli predicato¬
res sunt de gentib electi: per quos ⁊ dñs alios colligit. serui qr sermunt uecessitatieoꝵ
quib euangelizant. Cameli: quia ⁊ honera infirmitatis eorum fraterne subiectione cari¬
tatis portant. Quare autem quatuor sexui: ⁊ cameli sunt duo supra monstratum est: ubi
uacte due ⁊ .iiii. occidunt᷑ arietes. Tales adiuuante raphael ꝑducunt gabelum ad nup¬
tias thobie: cum in unitatem eccłie xp̃i nouos populos ip̃o diuinitus opitulante sancti p¬
catores ad gregant. Moras faciente thobia nuꝑtiarum causa: concristati sunt parentes

Expanded text:
valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Ravalebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages Medorum perrexit; et indicans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios colligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Cameli, quia et onera infirmitatis eorum fraternae subjectione charitatis portant. Quare autem quatuor servi et cameli sint duo, supra monstratum est, ubi vaccae duae, et quatuor occiduntur arietes. Tales adjuvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum in unitatem Ecclesiae Christi novos populos, ipso divinitus opitulante, sancti praedicatores aggregant. Moras faciente Tobia nuptiarum causa, contristati sunt parentes
Abbreviated transcription (Latin):
uum ⁊ recipiat ab eo peccuniam dogetq euni uenire ad nuptias eius ⁊ annuit. petunt
dñm fideles membra uidelicet illiꝰ ut adsumat alicuos de credentib eisq uerbi p̾dicandi
negotium cõmittat: ⁊ ip̃e anueniet ad colligendas in fidem suam nationes: que necdũ
idei nust̾ia susceperunt. set tancum famam audierunt eisq concedat ꝓpitiꝰ: ut talentũ
uerbi qd̵ fama didicer̃t: per fidei obedientiam reddant. ⁊ ip̃i quoq ad imptias sc̃ẽ eccłie
in qͥb sponsus est xp̃c in quib uinũ de aqua nouũ facit: .i. spiritalem legis dat incelli¬
gentiam credendo ⁊ recte uiuendo ad gregent᷑. Nec abnuit dñs. set bene rogantũ uota
suscipiens: nouos cotidie popłos in eccłiam cogit. ꝑtest ut sup̃diximꝰ de his specialiter ide¬
liginationib que lit̾am legis. ꝑ .lxxͣ. translatores acceperunt: ⁊ ideo ceitius fidem susciꝑe

Expanded text:
suum, et recipiat ab eo pecuniam, rogetque eum venire ad nuptias ejus, et annuit. Petunt suum, et recipiat ab eo pecuniam, rogetque eum venire ad nuptias ejus, et annuit. Petunt Dominum fideles, membra videlicet ipsius, ut assumat aliquos de credentibus, eisque verbi praedicandi negotium committat, et ipse in eis veniat ad colligendas in fidem suam nationes quae necdum fidei mysteria susceperunt, sed tantum famam audierunt; eisque concedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obedientiam reddant; et ipsi quoque ad nuptias sanctae Ecclesiae, in quibus sponsus est Christus, in quibus vinum de aqua novum fecit, id est spiritualem legis dat intelligentiam, credendo et recte vivendo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dicitur, de his spiritualiter intelligi nationibus, quae litteram legis per LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ concupiscenciis crucifigere docuit. Roꝵ occisione pamuit epulas omnib sucinis ⁊¬
amicis: quia ꝓfecto uita passio ⁊ corona scõꝵ multis leticiam tribuit. ⁊ quasi epulas
ex ens quoꝵ reficiunt᷑ exemplis accipiunt. Et adiurauit raguel thobiam. ut duas.
ebdomodas moraret᷑ apud eum. adiuramꝰ ⁊ nos dñm nr̃m orantes ut nob sscum maneat
donec perfectionem sc̃e requiei per sp̃s sc̃ĩ gratiam consequama. qua requiescamus¬
⁊ a seruilib actib idem peccatis iu corpore ⁊ prauis cogitationib un mente. ⁊ reqͥe¬
cat in nt̃o corde ⁊ corpore ip̃e qui ait. Suꝑ quem requiescet sp̃s meus iusi super
humilem ⁊ qruietum ⁊ trementem sermones meos: Petit angelura thobias: ut ad¬
sumens animalia sũ seruitia uadat ad gabelum in rages medoꝵ: reddatq ei cuogͣrhũ

Expanded text:
et concupiscentiis crucifigere docuit. Quarum occisione paravit epulas omnibus vicinis et concupiscentiis crucifigere docuit. Quarum occisione paravit epulas omnibus vicinis suis, quia profectus, vita, passio et corona sanctorum, multis laetitiam tribuunt, et quasi epulas, ex quorum reficiuntur exemplis, accipiunt. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas moraretur apud eum. Adjuramus et nos Dominum nostrum, orantes ut nobiscum maneat, donec perfectionem sanctae requiei per Spiritus sancti gratiam consequamur, qua requiescamus a servilibus actibus, id est, peccatis in corpore, corpore ipse qui ait, Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Petit angelum Tobias, ut assumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum
Abbreviated transcription (Latin):
pingues uacte: quia superne dilectionis gratia sunt referti doctores. De qua psalmista p̾¬
pro xp̃o uł ip̃i corpus suum sponte mortificant ut hostia uiua fiant uł in manꝰ infide¬
lium dradunt occidendum: tales nimirum per arma iusticie adestris ⁊ sinistris .i.
prosperis ⁊ adu̾sis ꝯtra hostem stare didicer̃. Sunt quatuor arietes occisi. quia sci docto¬
res ⁊ martires quatuor libros scĩ euangelĩ fide ⁊ operatione conseruant: quia quatuor
uictutib pͥmis prudentia fortitudine temꝑantia iusticia inuurunt᷑. quia per orbem uni¬
uersum qrii quatuor plagis distinguit᷑. gregeni xp̃i institiũt. fecit raguel uaccas ⁊ ars¬
tes coccidi. Quia popłs gentiũ dales eos qui de sua stirpe ad fidem uenerat̃ esse docuit. Qcs
p̾eminentia uͥtutis hostis temptare appeteret. nec temptatos uincere set inctores pos¬
set facere martires. Uł ceite ip̃e fecit occidi: quos caruem suam pro xp̃o cum uiciis

Expanded text:
pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista pruicunque pro Christo, vel ipsi corpus suum sponte mortificant, ut hostia viva fiant, vel in manus infidelium tradunt occidendum: tales nimirum per arma justitiae, a dextris et sinistris, id est, in prosperis et adversis, contra hostem stare didicerunt. Sunt quatuor arietes occisi, quia sancti doctores et martyres quatuor libros sancti Evangelii fide et operatione conservant, quia quatuor virtutibus primis, prudentia, fortitudine, temperantia, justitia, muniuntur; quia per orbem universum, qui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret, sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carnem suam pro Christo cum vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ eiꝰ in rages ciuitatem medoꝵ ⁊ reducere ad eum. promittit dñs credentib ex pepło
udeoꝵ qmͣtis idem poplꝰ ex magna sit parte cecatꝰ qr incarnationis sue sacramenta pli¬
bi gentiliũ aꝑiat: rursus q in fine temporum eadem fuo popło ex carne qmͣ adsirmpserat
acuis pandat. comitante ubiq sinł ⁊ cuncta oꝑante fide diuinitatis ip̃iꝰ. Dicit ip̃e dedu
ad medos. ⁊ alias oues habeo que non sunt ex hoc ouili ⁊ illas oportet ad ducere me ⁊ c̾.

Expanded text:
filium ejus in Rages civitatem Medorum, et reducere ad eum. Promittit Dominus credentibus ex populo filium ejus in Rages civitatem Medorum, et reducere ad eum. Promittit Dominus credentibus ex populo Judaeorum, quamvis idem populus ex magna sit parte caecatus, quod incarnationis suae sacramenta plebi gentilium aperiat, rursusque in fine temporum, eadem suo populo ex quo carnem assumpserat, latius pandat, comitante ubique simul et cuncta operante fide divinitatis ipsius. Dicit ipse de ductu ad Medos: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas op
Abbreviated transcription (Latin):
u consilii angelus. apparuit anglꝰ thobie eiq sese socium p̾buit. ꝑ quem magnaliapo¬
pło ad quem admissus erat: ꝑficeret. ⁊ filius dei hominem assumsit. in quo uisibilicer
ium hominib conuersatꝰ ebumanũ genꝰ saluaret. Introduxit thobias angelum ad patrũ
suũ qui salutanit eum dicens gaudiũ tibi sit semper. Gui respondenti quale gaudiũ¬
nͥ erit qui in denebris sedeo. ⁊ lumen celi uon uidebo. forti inqͥd animo esto. ĩ ꝓximo
arnem susceꝑat. quia ip̃e est filiꝰ dei. ⁊ angelus .i. nuntiꝰ pat̾ne uoluntatis. Qui ⁊ iam
audiũ perpetue salutis p̾dicauit dicens. Pententiam agite. appropinquat enĩ regnum
eloꝵ. Et de sperantib de ad qͥrendo lui̾e celesti. Ego sum lux mundi inquid. qui sequit᷑ ine
non ambulabit ui tenebris. set habebit lumen uĩte. Promittit angelꝰ thobie ducͥe

Expanded text:
ni consilii angelus . Apparuit angelus Tobiae, eique se socium praebuit, per quem magnalia poni consilii angelus . Apparuit angelus Tobiae, eique se socium praebuit, per quem magnalia populo ad quem missus erat perficeret. Et Filius Dei hominem assumpsit, in quo visibiliter cum hominibus conversatus, humanum genus salvaret. Introduxit Tobias angelum ad patrem suum, qui salutavit eum, dicens: Gaudium tibi sit semper. Cui respondenti: Quale mihi gaudium erit, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Forti, inquit, animo esto, in proximo carnem susceperat, quia ipse est Filius Dei, et angelus, id est, nuntius paternae voluavit, dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Et desperantibus de acquirendo lumine coelesti: Ego sum, inquit, lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Promittit angelus Tobiae ducere
Abbreviated transcription (Latin):
icimꝰ figurari. qui in expositronib patrũ uenerabilum legerat unã eiꝰ personam pro mũ¬
di salutis pacients: in isaac qui ofe̾rebat᷑ a patre in altari. ⁊ in ariete qui munolabadur ẽt
siguratam qui in humanitate occidebatur ut ouis. in diuinitate in passibił ꝑmanet q
dõ patte: ut uiuens cum suo patre domũ reu̾titur isaac. si enĩ apte aries humanitatem
xp̃i. homo designat deitatẽ: cur non młto aptius homo humanitatem angłus d̾itate
siguificet. Missus est gͦ angłs dñi sc̃s raphael qͥ int̾p̾tatur medicina dei÷ ut ⁊ thobiã
a cecitate ⁊ sarram a demonio liberaret. Missus ẽ dñs in mundũ qr de se ip̃o ait: honẽ
pus ualentib medicꝰ s male habentib qui et popłm iudaicũ atenebris ꝑfidie ⁊ gentili¬
tatem ab ybolatrie seruitute redimeret. De quo dixit ꝓpħa ⁊ uocabitur nomen eiꝰ mag¬

Expanded text:
dicimus figurari, qui in expositionibus Patrum venerabilium legerit unam ejus personam pro mundicimus figurari, qui in expositionibus Patrum venerabilium legerit unam ejus personam pro mundi salute patientis in Isaac, qui offerebatur a patre in altari, et in ariete, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in humanitate occidebatur ut ovis, in divinitate impassibilis, permanet cum Deo Patre, ut vivens cum suo patre domum revertitur Isaac. Si enim apte aries humanitatem Christi, homo designat deitatem; cur non multo aptius homo humanitatem, angelus deitatem significet? Missus est ergo angelus Domini sanctus Raphael, qui interpretatur medicina Dei, ut et Tobiam acaecitate, et Saram a daemonio liberaret. Missus est Dominus in mundum, qui de seipso ait, Non est opus valentibus medico, sed male habentibus ; qui et populum Judaicum a tenebris perfidiae, et gentilitatem ab idololatriae servitute redimeret. De quo dixit propheta: Et vocabitur nomen ejus Mag
Abbreviated transcription (Latin):
reprobos fumus ⁊ electos significare dr̃. Nam ⁊ iacob patriarcha cum angło luctans. ⁊
clandus parit est factꝰ ⁊ bñdictus. In claudicatione uidelicet infideles sue gentis sig¬
nificans. in benedictione fideles. Sarra filia raguel in ciuutate medoꝵ que tradica cint
iͫ uiris ⁊ demoniũ eos occidebat. Mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figu¬
÷ et̾ira nichel dicere sciebant. Ideoq sunt om̃s adiabolo rapti. ut puta ydolatrie manci¬
ati: donet uerꝰ adrienirz sponsus dñs nr̃. qui hanc sibi per fidem hoste suꝑato ꝯuxuxit.
nc̃ thobias sarram alegato denio sponsam accepit p̾cipiente ⁊ cooꝑante arcangło per queni
iuinitas nr̃i saluatoris non in congrue significatur: sic̾ ꝑ chobiam humanitas: Nec mĩtabit᷑.
hoc qd per duas personas angłi uidelicet ⁊ hominis unam mediatoris dei ⁊ hominũ personã

Expanded text:
reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figuoverant, de aeterna nil dicere sciebant. Ideoque sunt omnes a diabolo rapti, ut pote idololatriae mancipati, donec verus adveniret sponsus Dominus noster, qui hanc sibi per fidem, hoste superato, conjunxit; sicut Tobias Saram alligato daemonio sponsam accepit, praecipiente et cooperante archangelo, per quem divinitas nostri Salvatoris non incongrue significatur, sicut per Tobiam humanitas. Nec mirabitur hoc quod duas personas, angeli videlicet et hominis, unam Mediatoris Dei et hominum personam,
Abbreviated transcription (Latin):
hitundinũ subpostꝰ dorrst: qui leuitate lascuie ac suꝑbie mentem incautꝰ subiet. hac¬
autem cetitas popło isrł maxime iuminente aduentu dnĩ in carne p̾ualuit: cum⁊ ro¬
mane seruitutis iugo p̾merent᷑. ⁊ legis diuine p̾cepta pessime uidendo uolarent.
Insultabant thobie cognati: ex probrabat ⁊ iꝑxor quasi frustra deo serulħ. quos inccepa̾s
ille ⁊ instruens ad dm̃ se orando conu̾tit. Erant in popło ille quidam qui stulta temerit
ip̃s popłi mẽseriĩs insultarett. quod a feliscitate prisca scõꝵ paccũ qui apud eos quondam
ds̃ sublumit᷑ seruisebant iam longe distaret quos idem popł per doctores quosc ⁊ electo
suos corrigete sedulus curabat: sese que ad inplorandã dei clementiã pro eterne ũte
ꝑceptione comu̾itebat. t ab re debet uideri. quod idem thobias ⁊ cesꝰ ⁊ u̾bum dei p̾dicãs

Expanded text:
hirundinum suppositus dormit, qui levitati ac superbiae mentem incautus subjicit. hirundinum suppositus dormit, qui levitati ac superbiae mentem incautus subjicit. autem caecitas populo Israel, maxime imminente adventu Domini in carne praevaluit, cum et Romanae servitutis jugo premerentur, et legis divinae praecepta pessime vivendo violarent. Insultabant Tobiae cognati, exprobrabat et uxor, quasi frustra Deo servisset. Quos increpans ille, et instruens, ad Deum se orando convertit. Erant in populo illo quidam qui stulta temeritate ipsius populi miseriis insultarent, quae a felicitate prisca sanctorum patrum, qui apud eos quondam Deo sublimiter serviebant, jam luce distaret. Quos idem populus per doctores quosque et electos suos corrigere sedulus curabat, seseque ad implorandam Dei clementiam pro aeternae vitae perceptione convertebat. Nec ab re debet videri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans,
Abbreviated transcription (Latin):
quod aligũ bona ⁊ypier malum: aliqñ bonũ mala homini facta signifacta significant. qsd
si tion liceret: nũqm uigto atramento set auro semper lucido scribetet᷑ quia d̾s lux est set
et si nomen diaboli in calculo scbas candido uichilonimꝰ denebras significat profudas. se¬
gͦ thobias significat. quia sicut apostołꝰ ait. secitas ex patre contingit in istł. fatigat᷑
est a sepultura ⁊ cecatꝰ. quia qui infacigabił in bonis operib ꝓsistit num qͣm fidei
luce pͥuat᷑. Iacet spiritalit̾ ⁊ dormit fatigatꝰ: qui uigilare stare in fide uirilit̾ agere
confortari negligit. sui bene congruit illud apłi. Surge qui dormis. ⁊ exurge &
mortuis ⁊ illuumnabit cͥbi xp̃c. hirundines ꝓꝑter leuem uolatũ suꝑbiam cordisq: l¬
tatem figurant. quatñ imminditia confestim eos qͥb dominatur excetat. qua si enim ido

Expanded text:
quae aliquando bona typice malum, aliquando bonum mala hominum facta significant. Quod quae aliquando bona typice malum, aliquando bonum mala hominum facta significant. Quod si non liceret, nunquam nigro atramento, sed auro semper lucido scriberetur Deus, quia lux est. Sed etsi nomen diaboli in calculo scribas candido, nihilominus tenebras significat profundas. go Tobias designat quia, sicut Apostolus ait, Caecitas ex parte contigit in Israel . Fatigatus est a sepultura, et caecatus, quia qui infatigabilis in bonis operibus persistit, nunquam fidei luce privatur. Jacet spiritualiter, et dormit fatigatus, qui vigilare et stare in fide, viriliter agere, confortari negligit. Cui bene congruit illud apostolicum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Hirundines propter leitatemque figurant quarum immunditia confestim eos quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido
Abbreviated transcription (Latin):
tege occidi ⁊ tolli omnem substantiam eius. ꝓpt bona que fecit: set ille cum filio ⁊ uxore
idolatriam spiritali morte ꝑimete. ⁊ ei cunctas uirtutũ opes auferte. nec ualuit: quia młt
irant in eo sc̃i doctores qui eiꝰ uĩte ꝓuiderent ac saluti. fugit autem cum filio ⁊ uxore.
Qui nec fidem dñice incarnationis nec statum synagoge potuit hostis auferre. qmͣmnius
uolent᷑ insisteret. Quod in macabeoꝵ agonib młtũ claruit. Set occiso rege afiliis su
restituta sunt cuncta sua thobie. Quia suꝑato sepiꝰ diabolo ac suis scelerib. que ue¬
lut pessimũ ꝓlem genuit. condẽpnato: rediebant prosꝑa popło dei. quib alc̾tiation
⁊ iam eccłie statũ post incarnationem domini fluctuare uidemꝰ. Fatigatꝰ a sepulta
uido irundinũ calida stercora decideyunt in oculis eiꝰ ⁊ factꝰ est cetris. Ne muirers lector

Expanded text:
regeregeidololatriam spirituali morte perimere, et ei cunctas virtutum opes auferre, nec valuit; quia multi erant in eo sancti doctores, qui ejus vitae providerent ac saluti. Fugit autem cum filio et uxore. Quia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synagogae potuit hostis auferre, quamvis violenter insisteret qui in Machabaeorum agonibus multum claruit. Sed occiso rege a filiis suis, restituta sunt cuncta sua Tobiae. Quia superato saepius diabolo, ac suis sceleribus, quae velut pessimam prolem genuit, condemnato, rediebant prospera populo Dei. Quibus altercationibus etiam Ecclesiae statum post incarnationem Domini fluctuare videmus. Fatigatus a sepultura tor,
Abbreviated transcription (Latin):
meus pͥmogenitꝰ istł. Queni ab infantia timere dm̃ docuit: ⁊ abstiuere ab oĩ peccato. Cre¬
dendo ⁊ confitendo quia peccatum uon faceret. nec inueniret᷑ dolus in ore eiꝰ. Set ii¬
pleret eũ sp̃s timoris dñi. Thxobias gabelo contribuli suo egenti: dedit sub cirogͣꝑbo de¬
cem talenta argentei ⁊ popłs dei. peutib per.Lxxͣ. int̾predes diuine legis q̃ in deta¬
logo continet᷑ scientiam cominisit: ut ꝑ hoc ab infidelitatĩ egestate lib̾aret. Sub cir
gtapho dedit .i. sub conditione testituendi. pꝰqm ip̃e ditesceret ut qd ded̾at repet̾et. acce¬
perũt audem gentes u̾bum dĩ a popło isrł per int̾pretationem. qd̾ post in carmationen
dĩicam ⁊ iam spiritalit̾ nuuc rudelligunt ⁊ condrendas uͥtudũ diuitias excercent. Reddũt
li feneratori. cum credentes infine scłi uideos in iinidatem: eccłie recipiunt: eisq sal¬
uandis xp̃i sacramenta cõmittunt. ⁊ scͥpturarũ qͦq arcana reserunt. Iubet᷑ chobias a

Expanded text:
primogenitus Israel . Quem ab infantia timere Deum docuit, etc. Credendo et confitendo, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. Et populus Dei gentibus per LXX Interpretes divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirsceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem dominicam etiam spiritualiter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra repleri. Cautus pulloꝵ: Sonꝰ est p̾dicancium: qui cum mane diemq uerum fidei uidendo
post cenebras erroris ad futurũ canerent. Erant qͥdem in popło gentiũ qͥ dubitareut. an dñs
uere hostem uiciss antiquum. Ideoq fidem un᷑minis eiꝰ obruere atq abscondere simis esti¬
inarent. qui dñ pꝰ modu in agnita luce ueritatis quasi aurora procetente ⁊ crebrescende pulo
cantu .i. uoce doctoꝵ qui ad superna desideria alacri cordis uolatu se leuare consueruit.
Omne nubilum dubitationis sua demente pepulerunt. ac ueraciter xp̃m hoste ꝓstr

Expanded text:
terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, hoste pr
Abbreviated transcription (Latin):
tentare aliquotiens permittitur ut probentur. suꝑare tñ ꝓhibetur ne afide deficiant.
Ligauit inqͥd eum in deserto suꝑioris egyꝑti. ⁊ desertum ⁊ egiptꝰ corda infidelum
significat: quia descrta .i. derelicta sunt a dõ cuiꝰ habitacione sunt indigna. ⁊ ħ eadem¬
deseritur repletur a principe denebrarum. Apprehensum gͦ angłs demonẽ qui thobiam
occidere cuꝑiebat. ligauit in deserto suꝑoris egipti. Quia coibitũ araptii fideliurm qui
inembra sunt sui redẽptoris: idem dñs ⁊ redemptor nr̃ diabolum in fidelib tm̃ dominari
ꝑmittit: in qͥb ⁊ iam ligatum denet eum qui nec ip̃os quos possidet impios tantũ ledere
sinitur: qnͣtũ in saciabili furore desid̾at. Int̾ea circa pulloꝵ cantum tunens raguel ue forte occi¬
sus eẽt a demone thobias: fodit sepulcrũ cum seruis s hoc confestim agnita sponsitate illsꝰ: ius

Expanded text:
tentare aliquoties permittitur, ut probentur, superare tamen prohibetur ne a fide deficiant. tentare aliquoties permittitur, ut probentur, superare tamen prohibetur ne a fide deficiant. Ligavit eum in deserto superioris Aegypti. Et desertum et Aegyptus infidelium corda significant, quaecis, repletur a principe tenebrarum. Apprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occidere cupiebat, ligavit in deserto superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt sui Redemptoris, idem Dominus et Redemptor noster diabolum infidelibus tantum dominari permittit. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uerũ non nouerant. iure autẽ mundi conditor in mundum ueniens mundi regim̃
susciꝑet. ⁊ fidem confessus xp̃i eiꝰ se sacramentis sanctificari gaudebat. Introductꝰ thobias
ad sarram in cubiculũ: protulit decassidiłe suo patrem iecoris. ⁊ posuit suꝑ carbones uños.¬
⁊ dñs accepturus eccłiam de gentib in pͥmo desposionis eius initio ht̃ eam in singłis crede¬
tib abrenutiare sathane ⁊ oĩb oꝑib eius: ⁊ omnib pompis eiꝰ: ac deinde conficeri fidem
scẽ trinitatis in temissionem peccatoꝵ. qd̵ ẽ. intima piscis uiscera uiuis concremare
carbonib. Qͥb actis: augelus adp̾hendens demonem ligauit. Quia post abrenuntul¬
cionem diaboli : post confessionem recte fidei: Sequitur remissio peccatoꝵ. Expuss
demonie per aqͣm baptismi: ligauit autem eum qr ad fideliũ lesione retinuit. qͦs: si

Expanded text:
Dominum verum non noverant; jure autem mundi Conditor in mundum veniens, mundi regimen Dominum verum non noverant; jure autem mundi Conditor in mundum veniens, mundi regimen susciperet. Et fidem confessus Christi, ejus se sacramentis sanctificari gaudebat. Introductus Tobias ad Saram in cubiculum, protulit de cassidili suo partem jecoris, etc. Et Dominus accepturus Ecclesiam de gentibus, in primo dispositionis ejus initio jubet eam in singulis credentibus abrenuntiare Satanae, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus; ac deinde confiteri fidem sanctae Trinitatis in remissionem peccatorum, quod est intima pacis viscera vivis cremare carbonibus. Quibus actis angelus apprehendens daemonem ligavit. Quia post abrenuntiationem diaboli, post confessionem rectae fidei, sequitur remissio peccatorum, expulso daemonio per aquam baptismi. Ligavit autem eum, quia a fidelium laesione retinuit; quos
Abbreviated transcription (Latin):
Ingressisunt ad raguelem: qui eos susceꝑit cum gaudio. Adũt dñs popłm nocitionũ perdati¬
res sui uerbi: qui libenter accepit in plurimis locis ut apłoꝵ actus destantur. petitꝰ filiam
raguel pͥmo expauit. sciens quid ꝓueniss illis seꝑtem uiris. s docente angło quia unmu
eam hr̃ non possent: thobias autem qui dm̃ timebat. possit: mox dari concessit. Audiens
uerbum fidei popłs geutium atq ab apłis admonitꝰ ut de sua ꝓgenie ꝑ orbem eccłiam tp̃i
facerent: non sine certa exploratione potuit. noue fidei iura legemq susciꝑe: sciens qͥd
uite gaudia nouerant. de elternis uil certũ dicebant. Ideoq illos absq spe uite in mortał
et̾ue mortis rapuiss int̾itus. Set docente intͥnsecus ip̃a ueritate que foris ꝑ doctoꝵ ora so¬
nabat. tandem incellexit quia necesse eẽt. ut stulda dicerent stulti: perirent qr hi qui

Expanded text:
 tuam, et caetera . Ingressi sunt ad Raguelem, qui eos suscepit cum gaudio. Adiit Dominus populum nationum per docto tuam, et caetera . Ingressi sunt ad Raguelem, qui eos suscepit cum gaudio. Adiit Dominus populum nationum per doctores sui verbi, qui libenter accepit in plurimis locis, ut apostolorum Actus testantur. Petitus filiam Raguel primo expavit, sciens quid provenisset illis septem viris; sed docente angelo, quia immundi eam habere non possent, Tobias autem, qui Deum timebat, posset, mox dare consensit. Audiens verbum fidei populus gentium, atque ab apostolis admonitus, ut de sua progenie per orbem Ecclesiam Christi faceret, non sine certa explorativitae gaudia noverant, de aeternis nihil certum dicebant, ideoque illos absque spe vitae immortalis, aeternae mortis rapuisset interitus. Sed docente intrinsecus ipsa veritate, quae foris per doctorum ora sonabat, tandem intellexit quia necesse esset ut stulta dicerent stulti, perirentque hi qui