comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illustrant᷑ ueri solis lumine. Ilira uͥtuł est
eꝵ firmamẽti uel celoꝵ designãtur no¬
mine. Tugã morbi̾s ĩperãt leges mortis
superant effugat᷑ demoniã. Nelent ydolatri.¬
am reis p̾bent ueniã miseris solatiã. Hoꝵ¬

Expanded text:
eri solis lumine. Mira virtus est eorum: Firmamenti vel coelorum Designantur nomine, Fugam morbis imperant, Leges mortis superant, Effugant daemonia. Delent idolatriam: Reis donant veniam, Miseris solatia.
Abbreviated transcription (Latin):
Laus cõmunis est ãboꝵ cũ sint tamẽ sin¬
guloꝵ dignirates propͥe. Pẽtrus p̃it pr̃i¬
cipatu paulus pollet magistratu totius
ecclesie. Principatꝰ uni datur unitas ꝙ cõ¬
mendatur fidei catholice. Wnus correx
est granoꝵ s est una uis mulroꝵ sub eodẽ
cdrtice. Patres summe dignitatis sũmo re
pͣuitaris soluat ur̃e potestatłs esficax sẽtẽtia.

Expanded text:
Laus communis est amborum: Cum sint tamen singulorum Dignitates propriae. Petrus praeit pricipatu: Paulus pollet magistratu Totius Ecclesiae. Principatus uni datur: Unitasque cmendatur Fidei catholicae. Unus cortex est granorum: Sed et una vis multorum Sub eodem cortice. vitatis Solvat vestrae potestatis Efficax sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i amor. Exulteꝰ ⁊ in ip̃o iocũdem᷑. Limeamꝰ¬
⁊ amemꝰ dm̃ uiuũ. Et ex corde diligamꝰ nos since¬
Et in tenebris ⁊ umbra mortis manz. ITos alte¬
uoce. N bi fuerĩt ĩ unũ ꝯ gregati. Meũ ꝓpt̾
nom̃e simul tres uł duo. Et in medio eoꝵ ego e
gia maligna ceslẽt lites. Et in medio sit nr̃i¬
e

Expanded text:
Christi amor, exultemus et in ipso iocundemur, timeamuet amemus deum uiuum et ex corde diligamus nos sincesed in tenebris et umbra mortis manet. Nos alteuoce: “Vbi fuerint in unum congregati meum propter nomen simul tres uel duo, et in medio eorum ego gia maligna, cessent lites, uere medium sic nose
Abbreviated transcription (Latin):
ab eraclio. In spturis sub figuris ista latẽt¬
moe benesici ⁊ Reges credũt
s iam patent crueis beneficia. Neges credũt¬
hostes cedũt sola cruce xp̃o duce hostis fugãt
m̾ilia sta suos fortiores semꝑ facit ⁊ uictores
morbos sanat ⁊ lãgores repͥmit demonia. Dat
captiuis libertatẽ uite cõfer̾ nouitatẽ ad antiꝙͣ
dignitatẽ crux reduxit omnia. Pcrux lignũ
triumphale mũdi uera salus aue int̾ ligna
nullũ tale frõde elore gͦmine. S Redicina cristi¬
ana salua sanos egros sana ꝙ ñ ualet uis hu¬
mana fit ĩ tuo nomine. Assistentes cru¬
cis laudi ꝯsecrator crucis audi atq seruo¬
tue crucis post hanc uitã uere lucis trãs¬
fer ad palatia. Quos tormẽto uis serui¬
re fac tormenta nõ sentire s cũ dies erir¬
ire nob̾ ꝯfer et largire sẽpit̾na gaudia. A m̃¬

Expanded text:
ab Heraclio. In Scripturis sub figuris Ista latentab Heraclio. In Scripturis sub figuris Ista latentbeneficia. Reges credunt jam patent Crucis beneficia. Reges credunthostes cedunt. Sola cruce Christo duce, Unus fugat millia. Ista suos fortiores Semper facit, et victores. Morbos sanat et languores, Reprimit daemonia. Dat captivis libertatem, Vitae confert novitatem. Ad antiquam dignitatem Crux reduxit omnia. O crux lignum triumphale Mundi vera salus, vale. Inter ligna nullum tale, Fronde, flore, germine. Medicina Christiana, Salva sanos, aegros sana. Quod non valet vis humana, Fit in tuo nomine. Assistentes crucis laudi, Consecrator crucis audi. Atque servotuae crucis, Post hanc vitam, verae lucis Transfer ad palatia. Quos tormento vis serviFac tormenta non sentire. Sed cum dies eriirae, Nobis confer et largire Sempiterna gaudia. Am
Abbreviated transcription (Latin):
exultamus speciali gloria. Uulce melos pã¬
gat celos dulce lignũ dulci dignũ credimꝰ
melodia. Moci uita nõ discordet cũ uox ui¬
tã ñ remordet dulcis est simphonia. Ierui
crucis cruc̃e laudẽt qͥ per cruce sibi gau¬
dent uite dari munera. Bi cant omnes et
dicant singuli aue salu̾s tõcius seculi arbor
salutifera Oqua felix ꝙͣ p̃clara fuit hec salu¬
tis ara rubens agni sãgnine. Agni sine ma¬
cula qͥ mũdauit secula ab antiquo cͥmine.
Hec est scala pͣcatoꝵ ꝑ quam cristus rex celo¬
rũ ad se traxit omia. Norma cuiꝰ hoc ostendł¬
q̃ traꝵ ꝯp̃hendit quatuor ꝯfi̾nia. Nõ sunt
noua sacramẽta nec recent̾ est in uẽta crucis
hec religio. Ista dulces aquas fecit ꝑꝙͣ si lex
aquas iecit moysi officio. Nulla salus est in¬
domo nisi cruce munit homo suꝑ limina¬
ria. Neꝙ sensit gladiũ nec amisit filium
qͥs quis egͥ talia. Ligna legens in sarepta
spem salutis est ad enta
ces cesi ꝑse s et partis dux ad uerse ui̾ctͦ¬

Expanded text:
uperamus Vitali victoria. Dulce melos tangat coelos, Dulce lignum dulci dignum Credimus melodia. Voci vita non discordet. Dum vox vitam non remordet, Dulcis est symphonia. Servi crucis crucem laudent Qui per crucem sibi gaudent Vitae dari munera. Dicant omnes et dicant singuli Ave salus totius saeculi Arbor salutifera O quam felix, quam praeclara, Fuit haec salutis ara, Rubens agni sanguine. Agni sine macula, Qui mundavit saecula Ab antiquo crimine. Haec est scala peccatorum, Per quam Christus rex coelorum Ad se traxit omnia. Forma cujus hoc ostendcomprehendit Quatuor confinia. Non sunt nova sacramenta Nec recenter est inventa Crucis haec religio. Ista dulces aquas fecit. Per hanc silex aquas jecit, Moysi officio. Nulla salus est indomo, Nisi cruce munit homo Superliminaria. Neque sensit gladium, Nec amisit filium, Quisquis egit talia. Ligna legens in Sarepta, Spem salutis est adepta e. Sed et partis dux adversae Victu
Abbreviated transcription (Latin):
ac clara die turmã festiua dat p̃conia.
ariam cõcrepãdo sẏmphoniã nectarea Ilũ-¬
di domina q̃ es sola castissima uͥginũ regina.
aliuis. causa uitẽ porta artx. celi refer¬
ta gra. Nã. ad illam fit nuntia olimi fc̃a ãgłica¬
Que maria gratia dei plena plena ꝑsecula.
Mlulieꝵ pia agmina ĩ tra semꝑ bñdc̃a. Uir¬
gon grauida mat̾ ĩtacta ꝓle gloriosa. Lui
ꝯtͣ maria ħ redit ramina. In me quo modo¬
tua iã fient nũtia. Niri noui nullã c̾te co-¬
pulam. Ex qͦ atqͥ na̾ta sũ ĩ corrupta. Biua
iustꝰ ita reddit affata. Flatu sacꝰ plena fies
maria. Yloua efferens gaudia celo t̾re nati ꝑ
exordia. Intra tui uteri claustͣ portas qͥ gub̾¬
nat ethera. Omnia qͥ dat tempora pacifica.

Expanded text:
ac clara die turma festiva dat praeconia, Mariam concrepando symphonia nectarea. Mudi Domina, quae est sola castissima virginum Regina. Salutis causa, vitae porta, atque coeli referta gratia. Nam ad illam sic nuntia olim sunt facta angelicave, Maria, gratia Dei plena per saecula. Mulierum pia agmina intra semper benedicta Viret gravida Mater intacta, prole gloriosa: Cui contra Maria haec reddit famina: In me quomodotua fient nuntia? Viri novi nullam certe copulam, Ex quo atque nata sum incorrupta. Diva missus ita reddit affata: Flatu sacro plena fies, Maria. Nova offerens gaudia sancto plena nati per exordia. Intra tui uteri claustra regnat, qui gubernat aethera Omnia, qui dat tempora pacifica.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auia ñ declinet ĩ solent̾ regia R̾uet fidẽ
form mores nec acredat ad ebrores quos dãpnat
ecclesia. MNos ĩ fide gloriem nos ĩ una modulemur
fidei ꝯstantia. Lrine sit laus unitati sit et sĩplex
tͥnitati coeterna gloria. A meri. ĩ inuẽtõe .s̃. c̾cis.¬

Expanded text:
Et a via non declinet Insolerter regia. Servet fidem, Et a via non declinet Insolerter regia. Servet fidem, formet mores, Nec declinet ad errores Quos damnat Ecclesia. Nos in fide gloriemur, Nos in una modulemur Fidei constantia. Trinae sit laus unitati, Sit et simplae trinitati Coaeterna gloria. Amen. XII. IN DEDICATI
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ pari reuerentia. Pres ꝑsonas asserẽtes
ꝑsonali differẽtes ase differẽtia. Hee dicũt᷑ rela¬
tiue cũ sint unũ substantiue ñ tria pͥncipia si¬
ue dicas tres uel tria simplex tamẽ est usy añ
tͥplex essentiã. Sĩplex esse sĩplex posse sĩ plex uelle
sĩplex nosse cũcła sũt sĩplicia. Nõ unius ꝙͣ duaꝵ
siue triũ ꝑsonaꝵ minor efficatia Pat̾ ꝓles sacrũ
flamiẽ deus uñ ⁊ hii tamẽ habent q̃dã ꝓpͥa. Ẽ¬
na uirt᷑ unũ numẽ unꝰ splendor unũ lum̃e¬
I.
hoc una ꝙ alia. Patͥ ꝓles est equal̾ nec hoc tol¬
lit ꝑsonał ãboꝵ distinctio. Pat̾ cõpar filioq
spiritał ab utroꝙ ꝓcedit᷑ cõnexio. Sõ humana
eum qͥ creat causalia. Effectiua uł rormał cau¬
sa deus ẽ finalis s ñquam materia. Digne loqͥ
deꝑsonis uĩ trãscendit rationis excedit inge¬
uia Qd sit gigni uł ꝓcessus me nescire sũ
ꝑfessus s fide ñ du̾bia. Qe sic̾ eredit ñ festinet

Expanded text:
nitatem Patri reverentia. Tres personas asserentes, ersonali differentes A se differentia. Hae dicuntur relative, Cum sint unum substantive. Non tria principia. Sie dicas tres vel tria, Simplex tamen est usia, triplex essentia. Simplex esse, simplex posse, Simplex velle, simplex nosse, Cuncta sint simplicia. Non unius quam duarum, Sive trium personarum, Minor efficacia. Pater, proles, sacrum flamen, Deus unus, sed hi tamen Habent quaedam propria. Una virtus, unum numen. Unus splendor, unum lumen. Hoc una quod alia. Patri proles est aequalis, Nec hoc tollit personalis Amborum distinctio, Patri compar Filioque, Spiritalis ab utroque Procedit connexio. Non humana eum Qui causat causalia. Effectiva vel formalis Causa, Deus, et finalis. Sed nunquam materia. Digne loqui de personis, Vim transcendit rationis, Excedit ingenia. Quid sit gigni, quid processus, Me nescire sum ofessus. Sed fide non dubia. Qui sic credit, ne festinet,
Abbreviated transcription (Latin):
Maria stella maris dignitate singu¬
laris suꝑ omnes ordinaris ordines celestium.
n sup̾mo sita poli nos ꝯmẽda tue ꝓli ne t̾ro¬
res siue doli nos supplã tent hostiũ. In ꝓcinctu
ꝯstituti re tuente sumus tũti ꝑnicacis ⁊ u̾sutiꝰ
tue cedit uis uͥtuti dolus ꝓuidentie. Ihu

Expanded text:
Maria stella maris, Dignitate singularis. Super omnes ordinaris Ordines coelestium. In suprema sita poli, Nos assigna tuae proli. Ne terrores sive doli Nos supplantent hostium. In procinctu constituti. Te tuente simus tuti. Pervicacis et versuti Tuae cedat vis virtuti. Dolus providen
Abbreviated transcription (Latin):
miseria et abiectione. malos in prosperitate et dignitate Primũgitur acii regta :e
cumquimalisunt successu rerum deteriores fiant. gaudertes sibi nequitiat stdiinider
issimis questibus nomeni religionis. et p̃ferentes adsor dihissimas Negot̾iati nes ut
tatis. Quorum scilic& nequitis. sin iseriae comparentur. minussunt miscrer am inru
ergo prohis dolendum. quod non sint d uites acbeat Multo autem prorusñ

Expanded text:
miseria et abiectione malos in prosperitate et dignitate. primum igitur ab ns, qui sse, cum utique quicumque mali sunt successu rerum deteriores fiant, gaudentes sibi nequitiae studium bene ntes improbissimis quaestibus nomen religionis et praeferentes ad sordidissimas negotiationes titulum sanctitatis: quorum scilicet nequitiis si miseriae comparentur, minus sunt miseri quam merentur, uaquam ergo pro his dolendum, quod non sint diuites ac beati, multo autem pro sanct
Abbreviated transcription (Latin):
utem gubernari te adõ cũ c&eris xp̃ianis omnino nonputas. Neces sest extraom̃ sxp̃io
se cognoscas. Seds ullud ut supraiam diximus magis quȩris quoda dom̃s homines non quod
olos ꝑtinet xp̃ianos: Ecceeuidenter dic̃ uolumeꝵi sacrũ cuneta cotide nutudiunitatis
regi. &inceosabilter a oominia gibernari. Ipseenim inquit cdilgit consilũ eteismlinduro
ecestenimn alusds cuus cunaet d comnbus. Cumsisergo inquit iustus. iuste ominadispo
reui hununa: INfocenm quocdat. Duspont nos. diunicuis guber nationisibihes

Expanded text:
si autem gubernari te a deo cum ceteris Christianis omnino non putas, necesse est extra omnes Chrisi autem gubernari te a deo cum ceteris Christianis omnino non putas, necesse est extra omnes Christianos te esse cognoscas. sed si illud, ut supra iam diximus, magis quaeris, quod ad omnes homines, non quod ad solos pertinet Christianos, ecce euidenter dicit uolumen sacrum cuncta cotidie nutu diuinitatis regi et incessabiliter a deo omnia gubernari; ipse enim, inquit, diligit consilium et disciplinam. nec est enim alius deus, cuius cura est de omnibus. cum sis ergo, inquit, iustus, iuste omnia disponis retur humana. in hoc enim quod ait \'disponis nos\' diuinae uis guber
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus nunc anquirespicit regat. cumutiq ipsa ratio aspiciendi causam insehabeat
Ubernandi quia non adha̾e respicit utcũ aspexerit Neglegat. Quiscilic& ꝑidipsum
onneglegere intellogitur. quia respicere dignatur. presestim cũ superius sacer sermo
estatus sit. malos adperditionem adõ aspici. bonos adsalutem. Noc ipso utiq dispensatio
iuimiguber naculi demonstratur: hocestenim iusta gubernatione regere. &insingulos quosq
omines promeritorũ diuersitate tractari. Sedaccipe tameni dehacre plenius testimoniũ
cit addm patrem in psalmo sp̃s sc̃s. Quiregis isahel intende. Israhd uidensdm̃ intp̃tat
lis tameni peculiariter regimei praestari adõdicitur. qui regi peculiariter adiuinitate
ereantur. Vndeettu quicũq illees si xp̃ianus es. Necesseest ui teregi a dõ credas:

Expanded text:
Videamus nunc an qui respicit regat, cum utique ipsa ratio aspiciendi causam in se habeat Videamus nunc an qui respicit regat, cum utique ipsa ratio aspiciendi causam in se habeat gubernandi, quia non ad hoc respicit, ut cum aspexerit, neglegat, qui scilicet per id ipsum non neglegere intellegitur, quia respicere dignatur, praesertim cum superius sacer sermo testatus sit malos ad perditionem a deo aspici bonos ad salutem. hoc ipso utique dispensatio diuini gubernaculi demonstratur; hoc est enim iusta gubernatione regere et singulos quosque homines pro meritorum diuersitate tractare. sed accipe tamen de hac re plenius testimonium. dicit ad deum patrem in psalmo spiritus sanctus: qui regis Israhel, intende. Israhel \'uidens deum\' inillis tamen peculiariter regimen praestari a deo dicitur, qui regi peculiariter a diuinitate mereantur. unde et tu quicumque ille es, si Christianus es, necesse est ut te regi a deo credas.
Abbreviated transcription (Latin):
idñi contemplantur malos etbonos. Sedsi&uam nuncuis plenius probare: Respice quid se¬
quatur. Hocenim subditur. Vultus autemdñi suꝑfacientes mala ut perdat deterramemoriã
Vides absq dubio qui a nonpotest queri quod non aspiciat &iam iniustosds̃. quiaintel¬
is generalem quidem esse inomnes hñi uisionẽ. Sedmeritorũ fieri disparilitate diuersam. boni
quippe aspiciuntur ut conseruentur. maliut disperdantur: cum quibus utiq pastem &ipschabens
quihomines adõ aspici negis. Nonsolum uideritead̃o euidenter intellege. Sedperiturũ quoq¬
ndubitanter agnosce. Namcum ad hocsit. uultus dñi suꝑfacientes mala ut perdit dettrra
nemoriã corũ. Neces scest ut quiaspicere diuultũ ꝑfidem nogas. aspicientis iram perditione
ognoscus. Igitur depracsentia acde aspectudi ista sufficiunt. DEGUSERNATIONE DĨ

Expanded text:
domini contemplantur bonos et malos. sed si etiam nunc uis plenius probare, respice quid sedomini contemplantur bonos et malos. sed si etiam nunc uis plenius probare, respice quid sequatur; hoc enim subditur: uultus autem domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum. uides absque dubio, quia non potes queri, quod non aspiciat etiam iniustos deus,. quia intellegis generalem quidem esse in, omnes domini uisionem sed meritorum fieri disparilitate diuersam. boni quippe aspiciuntur ut conseruentur, mali ut disperdantur: cum quibus utique partem et ipse habens,. qui homines aindubitanter agnosce. Nam cum ad hoc sit vultus Dei super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum, necesse est ut qui aspicere Dei vultum per fidem negas, aspicientis iram perditione cognoscas. Igitur de praesentia ac de aspectu Dei ista sufficiunt. DE GUBERNATIONE DEI. II.
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. Ipihocautem quodaures in precibus paratas semꝑ exaudientis largitas denis¬
tratur. Quauis ꝑid quoddicit diuinas aures imprecibus semꝑeẽ iustorũ. ponaudientu
tantũdĩ sedquaecdam quasioboedientia design&uir. Quomodo enim in precibus iustes
diumae auressunt: Quomodo Nisi ut semꝑ audiant. Nis ut semꝑ exaudiant. Nisi ut proni
audita tribuant. Nisiutilico exaudita concedant. Semꝑ ergo audiendas scorum preces pat
dñinriaures. semꝑatentacsunt: Quambeati essemus omnes. si quã promptam erganos aue¬
tiamdi legimus tam promptẽ ipsidm̃uellemus audire Sed forsitan dicis hoc quoduss
aspicereds logitur parum prodesse causae. Quianonst generalis diuntatis intuitus. qu
tantum speciali benignitate tribuatur. Iamquidem superius sacer sermo testatus est quia ocu

Expanded text:
ostenditur, in hoc autem, quod aures in precibus paratas semper, exaudientis largitas demonsostenditur, in hoc autem, quod aures in precibus paratas semper, exaudientis largitas demonstratur: quamuis per id, quod dicit, diuinas aures in precibus semper esse iustorum, non audientia tantum dei sed quaedam quasi oboedientia dei designetur. quomodo enim in precibus iustorum diuinae aures sunt? quomodo, nisi ut semper audiant, nisi ut semper exaudiant, nisi ut prompte audita tribuant, nisi ut ilico exaudita concedant ? semper ergo ad audiendas sanctorum preces paratae domini nostri aures, semper attentae sunt. quam beati essemus omnes, si quam promptam erga nos audientiam dei legimus, tam prompte ipsi deum uellemus audire. sed forsitan dicis, hoc quod iustos aspicere deus legitur, parum prodesse causae, quia non sit generalis diuinitatis intuitus, qui iustis tantum speciali benignitate tribuatur. iam quidem superius sacer sermo testatus est, quia oculi
Abbreviated transcription (Latin):
peudicum e: pracfentia opinor. Quia quiuelrecturus est ueliudcaturus. pruasensale
dibio ce deb&: ut fcgere quicquidillud est. ueliudicare possit. Loquens in uoluminibs
Set mie diunus sic̃ait. Inomniloco oculidñ contemplantur malos & bonos. Foce habeis
praiesenten. ecccintuontẽ eccci nomniloco cura ace prouisione uigilantẽ. Idcireoqrumn
& bonos abco considerari etmalosdyxit: ut probar& scilic& Nuhil abeo riglegi quc osto¬
der& umuersa rimari. Quodut plenius capias. Audi quid inalio scripturar ũ loco rdẽd¬
Eece cur aspicere iuftos homines dsdicitur: utiq ut conseru& ut proregxit. Aspectuso
diuinitatis propitiae munusest conseruationis humanae. Nam &alibi idem diuinus
dñ scriptura dicit. In hoc siquidem quodait oculosdm̃ suꝑiustos eẽ affectus aspiciend

Expanded text:
ne judicium? Praesentia, opinor: quia qui vel recturus est vel judicaturus, praesens absque ne judicium? Praesentia, opinor: quia qui vel recturus est vel judicaturus, praesens absque dubio esse debet, ut vel regere quidquid illud est vel judicare possit. Loquens in voluminibus suis sermo divinus sic ait: In omni loco oculi Domini contemplantur bonos et malos . Ecce habes praesentem, ecce intuentem, ecce in omni loco cura ac provisione vigilantem. Idcirco enim et bonos ab eo considerari et malos dixit, ut probaret scilicet nihil ab eo negligi, quem ostenderet universa rimari. Quod ut plenius capias, audi quid in alio Scripturarum loco iden fame. ecce cur aspicere iustos homines detis dicitur, utique ut conseruet ut protegat. aspectus enim diuinitatis propitiae munus est conuersationis humanae. nam et alibi idem diuinus deum scriptura dicit. in hoc siquidem, quod ait, oculos domini super iustos esse, affectus aspicientis
Abbreviated transcription (Latin):
UEFICIUNT IGITUR DEEXENPLIS ISTA QUATDIXIAUS: QUISUS UTIQ
iugiter dĩnoster & contemplator sollicitissimus. & gubernator piissimus. &iudex
iustissimus comprobatur. Sed cogitat deimperitioribus forte aliquis: sisicagunt᷑
incadõomnia uttunc accasunt. Quid est quod mali pracualens adfliguntur boni:
untunc iram mali senserint. & miscricordiam boni. Nunc uidentur sentire quodã modo
niiram. &maligratiam: Paulo post a dista respondeam. Nunc quiatriahaec. id est pre¬
tia di gubernationem. atq iudiciũ. tribus his me probaturũ esse promisi. hocest¬
ratione exemplis accestimoniis. quia ratione &exemplis iamsatis fecimus. supest uttests¬
nis declaremus. Quãuis exempla ipsa quaediximus habere prorestimonus debcan
quiarete testimoniũ ẽẽdicitur. quorerum ueritas ad probatur. Quidigitur exillis tri
quassi pradietasunt ꝑtestimonia sacra primũ probari deb& p̃senta apgubernatio as¬

Expanded text:
ufficiunt igitur de exemplis ista quae diximus, quibus utique iugiter deus noster et contemplator sollicitissimus et gubernator piissimus et iudex iustissimus comprobatur. sed cogitat de imperitioribus forte aliquis: si sic aguntur nunc a deo omnia, ut tunc acta sunt, quid est quod mali praeualent 5 adfliguntur boni, et cum tunc iram mali senserint et misericordiam boni, nunc uidentur sentire quodammodo boni iram et mali gratiam? paulo post ad ista respondeam: nunc quia tria haec, id est praesentiam dei, gubernationem atque iudicium, tribus his me probaturum esse promisi, hoc estratione exemplis ac testimoniis, quia ratione et exemplis iam satisfecimus, superest ut testimoniis declaremus: quamuis exempla ipsa quae diximus haberi pro testimoniis debeant, quia recte testimonium esse dicitur quo rerum ueritas adprobatur. quiquae supra dicta sunt, per testimonia sacra primum probari debet, praesentia, an gubernatio, an
Abbreviated transcription (Latin):
uiam in his quachumano actu administrantur Nuihis penitus sine retiore consta ña¬
quacita prouidentia in columitatem quasi corpus abanana uitam trahant. Ido ꝗ in ⁊.
nundo nonslum imperia et prouintiis nequerem ciuilem acmilitarem. SN an
officia et priuatas domos pecudes deniq ipsis & minutissima quaeque domestic rũ a ian¬
uim genera. Nonnisi humana ordinatione atq: consilio quasi quadam manu & guberna
tontineri: Ethaecomnia sine dubio uoluntate aciudicio summ dĩ. Scilic& uteo exemplo omn
umanũ genus pasticulas rerũ et membra reger&.q oipse sũmã totius mund onice ⁊ni
ubernar&. Sed in principio inquis creaturarũ haa suic : õsiti aaiq dis: osita
erum curam et ablogauit laborem. Ui dic& fure fuga s& uoloi. cori ner sauit.
emolestiar fatigitionis euitans atccaipatus.ogotil uloꝓste inr̃iso rciquia¬

Expanded text:
etiam in his quae humano actu administrantur nihil penitus sine ratione consistat, omniaetiam in his quae humano actu administrantur nihil penitus sine ratione consistat, omniaque ita a prouidentia incolumitatem quasi corpus ab anima uitam trahant; ideoque in hoc mundo non solum imperia et prouincias neque rem ciuilem ac militarem, sed etiam minora officia et priuatas domos, pecudes denique ipsas et minutissima quaeque domesticarum animantium genera non nisi humana ordinatione atque consilio quasi quadam manu et gubernaculo contineri. et haec omnia sine dubio uoluntate ac iudicio summi dei: scilicet ut eo exemplo omne humanum genus particulas rerum et membra regeret, quo ipse summam totius mundani corporis gubernaret. sed in principio, inquis, creaturarum haec sunt a deo statuta atque disposita: am terrestrium rerum curam et ablegauit: laborem uidelicet forte fugiens a suo loco amandauit et molestiam fatigationis euitans aut occupatus negotiis aliis partem reru
Abbreviated transcription (Latin):
xboniomnia mala passisunt. et fecerunt mali. Non in fidelis quidem uid&cur ad sestio. maxi¬
ne quia futurum di iudicium confit&ur. Sed nos ita iudicandũ humanũ genus axp̃odici¬
ius. ut tameni&am Nuncomnia dm̃ proutrationabile putat regere acdispensare e¬
nus. Etita in futuro iudicaturũ adfirmamus. uttameꝵi semper etiam in ho: seculo
udicasse doccamus. Dumenĩ semꝑ gubernat ds. semꝑ &iudiit. quiagubet natioapsa
udiciũ est. Quõd modis hũius uis probemus. ratione an excmplis antestimo nis
Piratione quis tam expers humanae intellegentiae est. ethuius ipsius dequaloquimur
ucritatis alienus. quinonagnoscat acuideat pulcherrimũ mundi opus ẽanestimabilem
suꝑnarũ in fernarũq rerũ magnificentiã. ab codem regi aquoereatasit. queq elt un¬
torũ fabricatorem. eundem etiam gubernatorem fore. quicuncta scilic& quapor estaro
icmaiestate condiderit. Eadem &iam prouidentia acratione moder&urr. p. acsestim cã

Expanded text:
seruet, quia semper et boni omnia mala passi sunt et fecerunt mali. non infidelis quidem uidetur adsertio, maxime quia futurum dei iudicium confitetur. sed nos ita iudicandum humanum genus a Christo dicimus, ut tamen etiam nunc omnia deum, prout rationabile putat, regere ac dispensare credamus, et ita in futuro iudicaturum adfirmamus, ut tamen semper etiam in hoc saeculo iudicasse doceamus. dum enim semper gubernat deus, semper et iudicat, quia gubernatio ipsa iudicium est. quot modis hoc uis probemus? ratione an exemplis an testimoniis ? si ratione, quia tam expers humanae intellegentiae est et huius ipsius de qua loquimur ueritatis alienus, qui non agnoscat ac uideat pulcherrimum mundi opus et inaestimabilem supernarum infernarumque rerum magnificentiam ab eodem regi a quo creata sit, quemque elementorum fabricatorem eundem etiam gubernatorem fore; qui cuncta scilicet qua potestate ac maiestate condiderit, eadem etiam prouidentia ac ratione moderetur, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsis scilic& uerbis praesentis temporis & futuri. tempus iudicii utrusq distimas
terum pracsens iudiciũ ostender&. iudicas posuit. Vt autẽ futurũ diftingus & ap̃¬
ti. Subiecit postea. iudicabit. Haec igitur decura erga nosdĩ&gubtrnacubo &audi
ratione exemplis testimoniis probasse satis est. maxine quid edam quaꝗlestecsecu¬
a sunt adidipsum omnia ꝑtinebunt. Nunc siadõ cuius regotiũ agimus urs adagondũ
acceperimus: Eaquae contrahaec ab aduersariis dicisolent. et proferre simul & refutarei

Expanded text:
ipsis scilicet uerbis praesentis temporis et futuri tempus iudicii utriusque distinxit. ipsis scilicet uerbis praesentis temporis et futuri tempus iudicii utriusque distinxit. ut enim praesens iudicium ostenderet, \'iudicas\' posuit: ut autem futurum distingueret a praesenti, subiecit postea \'iudicabit\'. haec igitur de cura erga nos dei et gubernaculo et iudicio ratione exemplis testimoniis probasse satis est, maxime quia etiam, quae post hoc secutura sunt, ad id ipsum. omnia pertinebunt. nunc si a deo, cuius negotium agimus, uires ad agendum acceperimus, ea quae contra haec ab aduersariis dici solent, et proferre simul et refutare
Abbreviated transcription (Latin):
decensuram praesentis iudicii postulari : Hocest enĩ illud quodait: Ad prachedon
uitũ. et arripe gladiũ. Scutũ scilic& ad protectionẽ. gladiũ adultionẽ: Nden ꝗbala
oc iudicans ds̃ egeat apparatu. Sed quia inhoc sactulo haccterribiliũ rerũ nominaterri¬
liũ iudiciorũ sunt instrumenta. adhumanã intelligentiã humanarũ rerũ significationib:
quens. quia iudicari acuindicari se deaduersariis precabatur. ꝑ instrumenta teranae
tius ultionisuim diuinae animaduersionis ex pressit. Deniq alibi proph&a idem. quad
ter pracsens & futurũ iudiciũdĩ ẽ& ostendit. Quidenim decensura presntisexaminis
cit addñm: Seddes suꝑthronũ quiiudicas acquitatẽ. Quid autẽ defut rodia& noq
dicio. Iudicabit inquit orbemterrae inaequitate: et iterũ iudicabit populos eũtus

Expanded text:
sed censuram praesentis iudicii postulari. hoc est enim illud quod ait: adprehende sed censuram praesentis iudicii postulari. hoc est enim illud quod ait: adprehende scutum et arripe gladium', scutum scilicet ad protectionem gladium ad ultionem: non quia hoc iudicans deus egeat apparatu, sed quia in hoc saeculo haec terribilium rerum nomina terribilium iudiciorum sunt instrumenta, ad humanam intellegentiam humanarum rerum significationibus loquens, quia iudicari ac uindicari se de aduersariis precabatur, per instrumenta terrenae istius ultionis uim diuinae animaduersionis expressit. denique alibi propheta idem, quid inter praesens et futurum iudicium dei esset, ostendit. quid enim de censura praesentis examinis dicit ad dominum? sedes super thronum, qui iudicas aequitatem. quid autem de futuro dei aeternoque iudicio? iudicabit, inquit, orbem terrae in aequitate et iterum: iudicabit populos cum iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
re perpouuis. sic iustitia perscuctaus It ideo om̃s ad modũ sc̃i in libris sacris interdiscriminũ
mmientũ maus et ꝑscutorũ gladios constituti. pracsens iuidiciũdi postuil ant  i ce im
suscliet inpalmo. Iudicameds eadiseerne causammeã dbgenta tionsa. Quocirexs
iturũ diudiciũ trahi posst. Subdidit statim Abhomine in iquo et doloso eripene
aesens utiq iudiciũ dĩ postulat. Quiliberari sedemanu pscutors implorat Ebend
oconscientia bonae causie. Nontam suffragiũcdñi. quã iuidiciũ dep̃catur. Quiabone
usȩ optimũ semꝑ suffragiũ tribuitur. Sicũiustitia iudiceur: A libiquoq eudentis¬
ne Iudicadñe nocentes me. expugna in pugnantes me. Ad prehende ar madsciutuom
exsurgo in adiutoriũmihi Uides &iam hocloco nonfuturi examin: seuertatẽ

Expanded text:
iure perpetuus sic iustitia perseuerans. et ideo omnes admodum sancti in libris sacris inter discriminum iure perpetuus sic iustitia perseuerans. et ideo omnes admodum sancti in libris sacris inter discriminum imminentium metus et persecutorum gladios constitui praesens iudicium dei postulant. sic enim iustus dicit in psalmo: iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. quod ne ad futurum dei iudicium trahi posset, subdidit statim: ab homine iniquo et doloso eripe me. praesens utique iudicium dei postulat qui liberari se de manu persecutoris implorat. et bene pro conscientia bonae causae non tam suffragium domini quam iudicium deprecatur, quia bonae causae optimum semper suffragium tribuitur, si cum iustitia iudicetur. alibi quoque euidentissime: iudica, domine, nocentes me, expugna inpugnantes me: adprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi. uides etiam hoc loco non futuri examinis seueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ra capite &pudis pedibus incedens. Suꝑstesprioris status ascipso exsulans. puene ians
se uiuens: Deiectus usq inseruorũsuorũ. uel quod graueest contumeliã. uel quod graus
misericordiã : Vt uel siba eũ pascer&. uel maledicere semei publice nontimer&. Itadis
cio asealter effectus. ut ei quem timuerat forsitan totus orbis. unus in facie in sultar&is
cus. Ubisunt quiadõ respicires humanas Negant. Ecce quotiens testes sacri in per
unius homeis Nonrespexisse tantũ modo dm̃. uerũ &am iudicasse docuerunt. Etcus
emnia ÷ : Cur utiq Nisiu tintellegeremus candem futurã semꝑ in mundo censuram. & cot
Vt iuduandos nos dõiudice &iam pracsenti. saeculo nosceremus. Quiasicut estds̃si
siciustitiad semꝑ: Sicut omni potentia in deficiens. sic censura indemutabilis. Sicutds

Expanded text:
ptura, capite et nudis pedibus incedens, superstes prioris status, a se ipso exsulans, paene iam post ptura, capite et nudis pedibus incedens, superstes prioris status, a se ipso exsulans, paene iam post se uiuens, deiectus usque in . seruorum suorum uel, quod graue est, contumeliam, uel quod grauius, misericordiam, ut uel Siba eum pasceret uel maledicere Semei publice non timeret, ita dei iudicio a se alter effectus, ut ei, quem timuerat forsitan totus orbis, unus in faciem insultaret inimicus. VI. Ubi sunt, qui a deo respici res humanas negant? ecce quotiens testes sacri in persona unius hominis non respexisse tantummodo deum uerum etiam iudicasse docuerunt. et cur haec omnia? cur utique, nisi ut intellegeremus, eandem futuram semper in mundo censuram et coerut iudicandos nos deo iudice etiam praesenti saeculo nosceremus, quia sicut est deus semper sic iustitia dei semper, sicut omnipotentia domini indeficiens sic censura indemutabilis, sicut deus
Abbreviated transcription (Latin):
budi inaestimabilis malicumulus. Insidias diu a filio pater patitur. Regno pellitur. etr
profugus abscedit. Impurior pescias apcruentior filius. quia inter ficere patrẽ non porfi
parriadio: foedat incestu. Etquidem in cestu prager in cesti piefas. per industriã ad cumule
scderisclato. Cumutiq facinus quod &am secr&ca abominabile facerent. per secutors
rentis publice perpettar it. Scilic& ut feralis simo crimine nonpat̃ tantũ absens defor¬
reur : quã oculi &uam totius orbis publico foedarentur in cestu. Iansiaddendaest &er
fugae facies : quale illud fuit cuntantus rex. tanti nominis. cunctis regibus altior. mus
maor. om̃s ad modũsuos cũpaucis simisuis fugeret. In comparatione dudumsui egestuosis
in compatatione suisolus. fugiens cumm&i cumdederore. cumluctu. Opesto inquit sere¬

Expanded text:
bum dei inaestimabilis mali cumulus. insidias diu a filio pater patitur, regno pellitur et, ne occidatur, bum dei inaestimabilis mali cumulus. insidias diu a filio pater patitur, regno pellitur et, ne occidatur, profugus abscedit. impurior nescias an cruentior filius, quia interficere patrem non potest parricidio, foedat incestu et quidem incestu praeter incesti nefas per industriam adcumulandi sceleris elato, cum utique facinus, quod etiam secreta abominabile facerent, persecutor parentis publice perpetrarit, scilicet ut feralissimo crimine non pater tantum absens deformaretur, quam oculi etiam totius orbis publico foedarentur incestu. iam si addenda est et ipsius fugae facies, quale illud fuit, cum tantus rex tanti nominis, cunctis regibus altior mundo maior, omnes admodum suos cum paucissimis seruis fugeret, in comparatione dudum sui egestuosus in comparatione. sui solus, fugiens cum metu cum dedecore cum luctu: operto, inquit scri
Abbreviated transcription (Latin):
acbũ pursimo patri intellectũ sumi supplicii dsuoluit: utdilettssimo filo causa hosts
ipse exster&. quidoler&. cuutiq natũ excrim: re puerũ: crimꝗ ipsum occidera
creass&. Hocergo primũ est diumae anim aduersionis exordiũ. Primũ uticixi
olũ. Secutanamq est aerumnarũ ingentiũ longa series atq adomo &is ti ad nodũ
pũ continuatio Non recessit. Thamaramnanis furore corrũpitur ami nba
iugulatur. Scel ii puidem grande abono fiitretamititur. Sedpeius d qtab alio
uindicatur. Interhaee dauid pater. facimnore utriusq puntur. Duo fili petcant. Sedtresdue¬
scelere ꝑduntur. Inthamar enim uirginitas anitatur. In amnope. &iam absalonis perdite
lug&ur : ł tquidem nesciuas quẽdefilis duobus. tambonus pater grauius amiserit : Illũ quims
fratis occisus est i ihoc sacculo. an illum quisuia perit in futuro. Iamuero hine iuxtaues¬

Expanded text:
tiam hunc addi piissimo patri intellectum summi supplicii deus uoluit, ut dilectissimo filio causa mortis pater tiam hunc addi piissimo patri intellectum summi supplicii deus uoluit, ut dilectissimo filio causa mortis pater ipse existeret qui doleret, cum utique natum ex crimine puerum crimen ipsum occcreasset. V. Hoc ergo primum est divinae animadversionis exordium. Primum utique, non solum. Secuta namque est aerumnarum ingentium longa series, atque a domo ejus jugis admodum malorum continuatio non recessit. Thamar Amnonis furore corrumpitur; Amnon ab Absalone jugulatur . Scelus quidem grande ab uno fratre committitur, sed pejus tamen ab alio vindicatur. Inter haec tamen David pater faciscelere perduntur ; in Thamar enim uirginitas amittitur, in Amnone etiam Absalonis perditio lugetur. et quidem nescias quem de filiis duobus tam bonus pater grauius amiserit, illum qui manu fratris occisus est in hoc saeculo, an illum qui sua periit in futuro. iam uero hinc iuxta uer
Abbreviated transcription (Latin):
pricentibus poenis priuilegio altm magnorũ operũ uindicare. Quidenimait adũcñ
quapraciẽis excipiat tantusuit prounostatim errore iudiciũ  Protinusculnũ
egnoseit seilie& reus culpam. humiliatir compungitur. confitecur. luga poe¬
pioreĩcatur Genimas regias abdicat. Crispantia auro dextali indumonta atronit
piuin enuitur. Dudenatẽ exhonoratur : Cultu & corte mutatir. Totu rgenci
taibussus abicit. proudum puenitentẽ cũ patrocino ambitiosiquaboris adsant
o exigitur. ariditate siccatur. Fl&i effunditur solitudine carcoratur. Ttane
taont pominis. scitate maior quãpotestate. praerogitiuis meritorũ antcceet eium
noctusest quodacernis quidem piaculis nonaddicitur. Sed in presenti tame iuemã
nenscuir Deniq quid poenitenti proph&a ait Quiablasphenare fecistum¬

Expanded text:
ec a praesentibus poenis priuilegio saltim magnorum operum uindicare. quid enim ait ad eumec a praesentibus poenis priuilegio saltim magnorum operum uindicare. quid enim ait ad eumm. uides, quam praesens excipiat tantus uir pro uno statim errore iudicium. protinus culpamhaec? agnoscit scilicet reus culpam, humiliatur compungitur, con- fitetur luget, paenitet deprecatur, gemmas regias abdicat crispantia auro textili indumenta deponit, purpura exuitur diademate exhonoratur, cultu et corpore mutatur, totum regem cum ornatibus suis abicit, profugum paenitentem cum patrocinio ambitiosi squaloris adsumit, ieiunio exigitur ariditate siccatur, fletu effunditur solitudine carceratur. et tamen rex tanti nominis, sanctitate maior quam potestate, praerogatiuis meritorum antecedentium nitentiae fructus est, quod aeternis quidem piaculis non addicitur, sed in praesenti tamen ueniam non meretur. denique quid paenitenti propheta ait? quia blasphemare fecist
Abbreviated transcription (Latin):
Nterfecto uri cettheo homine gentis impiae. & nationis in imicȩ: Statim fit addauios
diunus Vriam c&thed ꝑcussisti gladio. &uxorem illius accepisti uxorem : Etn¬
fecisti eũ gladio filiorũ ammori. Quã obrem nonreced& gladius dedomotua.a
in sempiternũ Itaq haecdicitdñs. Ecceego suscitabo suꝑte malũ dedomotua. &e
uxorestuas inoculistuis et dabo proximotuo. Tuenim fecisti abscondite. ego ues
uerbũ istud in conspectu omnis is rahel & inconspectusolis: Quid dicistu qui nono
Non udicari quaccũq agimus. Sed nec respici omnino adõ credis: uides ne &iamas
to illo quod auid semel lapsus est. Nequaquãdi oculos a fuisse : Vnde&ctu quis
tum arbitror peccatorũtuorũ considerare actus nr̃os ado nomputas: exhocipsos

Expanded text:
ltasset. interfecto Uria Chettaeo, homine gentis impiae et nationis inimicae, statim fit ad Dauid sermo ltasset. interfecto Uria Chettaeo, homine gentis impiae et nationis inimicae, statim fit ad Dauid sermo diuinus: Uriam Chettaeum percussisti gladio et uxorem illius accepisti uxorem et interfecisti eum gladio filiorum Ammon: quam ob rem non recedet gladius de domo tua usque in sempiternum. itaque haec dicit dominus: ecce ego suscitabo super te malum de domo tua et tollam uxores tuas in oculis tuis et dabo proximo tuo. tu enim fecisti abscondite: ego uero faciam uerbum istud in conspectu omnis Israhel et in conspectu solis. quid dicis tu, qui non solum non iudicari quaecumque agimus, sed nec respici omnino a deo credis? uidesne etiam a secreto illo, quo Dauid semel lapsus est, nequaquam dei oculos afuisse? unde et tu, qui, ad solacium arbitror peccatorum tuorum, considerari actus nostros a deo non putas, ex hoc ipso
Abbreviated transcription (Latin):
domine mirex. Iudicauit enim prote hodiedñs demanu omniũ. quisurrexerant cont
Vides quomodo nonrebus tantũ ut supradiximus & exemplis. Sedinipso nomis
appellatione iudicii. Dm̃ &iam praesenti sacculo iudicare. Diuinae ꝑsacros testes l
probent: Sed forsitan putes idspecialiter scõuiro adõ praestitũ. ut de aduersaris
protinus iudicar&. Diesimne defici&. sidepracsentibus in hoc mundo sententiscsĩ atq
uelim dicere. Sedtameꝵ ut euidenter agnoscas censurasuã etexameni sacrũ. noma
sonis praestare quã causis. Audi quomodo iud ex ds̃ qui prodauid seruosuo sententiãa
euidentem dedit. contra dauid ipsum sepius iudicarit. Etquidem hoc noninmuto
hominũ Negotio. Autquod forsitan potuiss& dm̃magis moueriscorũ. Sedincausad

Expanded text:
domine mi rex; iudicauit enim pro te hodie dominus de manu omnium, qui surrexerant contrdomine mi rex; iudicauit enim pro te hodie dominus de manu omnium, qui surrexerant contra te. IIII. Vides, quomodo non rebus tantum, ut supra diximus, et exemplis, sed ipso nomine atque appellatione iudicii deum etiam praesenti saeculo iudicare diuinae per sacros testes? litterae probent. sed forsitan putes, id specialiter sancto uiro a deo praestitum, ut de aduersariis eius protinus iudicaret. dies me deficiet, si de praesentibus in hoc mundo sententiis atque iudiciis uelim dicere. sed tamen, ut euidenter agnoscas, censuram suam et examen sacrum non tam personis praestare quam causis, audi quomodo iudex deus, qui pro Dauid seruo suo sententiam adsidue euidentem dedit, contra Dauid ipsum saepius iudicarit. et quidem hoc non in multorum hominum negotio aut, quod forsitan potuisset deum magis mouere, sanctorum, sed in causa
Abbreviated transcription (Latin):
uuid sc̃s cumanabale carmelo contumeliac pertuliss& iniuriã. quia scipse ulcisidistu
ultionem Statim dõ exsecutore percepit. Extincto itaq paulo post aduersariosuo
anu cadesti obruto. sic locutus est. Benedictusdñs quiudicauit causam obprobrume
anu pabal. Tundem quoq cũ fugass& cregno filius ꝑsecutor iud ex in breuidñ suin¬
auit. Nec uindicauit tantũ. sedcumulatius uindicauit quãipse uoluit qui uindica¬
ur. utostender& scilic&ds̃. grauiorem sibicẽ iniuriam inusta tolerantiũ quãtolerantib
Nam quisuipra uotũ eius uindicat quiuindicatur. quid aliud uult intellegi. quã
scipsum ineo quẽsic ulciscitur uindicari: Actoitaq incrucẽ nonmanu factam filio par
uindictam ei diuinitus attributam sic nuntiatam refest sermo diuinus: Bonũ ad portor

Expanded text:
Dauid sanctus cum a Nabale Carmelo contumeliae pertulisset iniuriam, quia se ipse ulcisci distulit, Dauid sanctus cum a Nabale Carmelo contumeliae pertulisset iniuriam, quia se ipse ulcisci distulit, ultionem statim deo exsecutore percepit. extincto itaque paulo post aduersario suo et manu caelesti obruto sic locutus est: benedictus dominus, qui iudicauit causam obprobrii mei de manu Nabal. eundem quoque cum fugasset e regno filius persecutor, iudex in breui dominus uindicauit nec uindicauit tantum sed cumulatius uindicauit, quam ipse uoluit qui uindicabatur, ut ostenderet scilicet deus grauiorem sibi esse iniuriam iniusta tolerantium quam tolerantibus suam. nam qui supra uotum eius uindicat, qui uindicatur, quid aliud uult intellegi quam ipsum in eo, quem sic ulciscitur, uindicari? acto itaque in crucem non manu factam filio parricida, uindictam ei diuinitus attributam sic nuntiatam refert sermo diuinus: bonum adporto nuntium,
Abbreviated transcription (Latin):
iiore fastidio Neglegere uider&ur adsistens. Absit hoc scdus dici. Nemoonim puto ue
ohumano genere t ammalus est. quiideo cũullo hominũ uell& cẽ quia nonam&.: &adh
ntũ utip̃sentiasua cupiat ut maiore odii fructu possit despicere presentẽ: Ipsanos uedo¬
it atura humana ueluincat. Sinonideo cũquocũq homine cẽcupimus. quiacũ cũquo
cupimus diligamus. etquiautq diligimus prodesse ci pracsentiãñam cupimus quc̃ama¬
us. Quod ergo &iam malo homine auferre non possumus. dõ tollimus & peiorẽ pessimis
minibus. dm̃ facimus: Quid hoc futurũ nobiscum secẽdoxerit ut fastidiosius nos peg¬
ger& cũfuiss& : Sec haec hactenus. Supest ut quia testimoniis sacris & respici& regiadõ
inia iam probauimus. &iam iudicari plurima in hoc seculo adiuinitate doccamus

Expanded text:
maiore fastidio neglegere uideretur adsistens: absit hoc scelus dici. nemo enim, puto, maiore fastidio neglegere uideretur adsistens: absit hoc scelus dici. nemo enim, puto, uel in toto humano genere tam malus est, qui ideo cum ullo hominum uelit esse, quia non amet, et ad hoc tantum uti praesentia sua cupiat, ut maiore odii fructu possit despicere praesentem. ipsa nos uel doceat natura humana uel uincat, si non ideo cum quocumque homine esse cupimus, quia eum, cum quo esse cupimus, diligamus. et quia utique diligimus, prodesse ei praesentiam nostram cupimus, quem amamus. quod ergo etiam malo homini auferre non possumus, deo tollimus et peiorem pessimis hominibus deum facimus, qui ad hoc futurum nobiscum se esse dixerit, ut fastidiosius nos neglegeret, cum fuisset. sed haec hactenus. III. Superest ut, quia testimoniis sacris et respici et regi a deo omnia iam probauimus, etiam iudicari plurima in hoc saeculo a diuinitate doceamus.
Abbreviated transcription (Latin):
inpiolat tribuat incuram :. Ecccenm inquit uobiscunsum ominbus diebus ioni ab
homations̃ sadeuli ncelare incddic& affectũdĩ inter pra&anus. Sinos calumias
abro iueter nog segi. cumille nosase testeur iugiter nonrdinqui. Ille pethosos¬
desi : uoluit quodanobis affectu acprotecione ugiter pondisceder &. quia nobs
ptiesentia non abess&. Nos in contemptũ nr̃i diunam uestimus caritatem. Nos amoris stimonia
nodi argumenta mutamus. Hocenim quod presentẽ seessedicit odi magis testononiũ ess
olumus. quã amoris. Namsi absentem sedñs futurũ c̃ẽdixis&c: minus causari forsitan
eincuria poteramus absentis. Mlaioris contemptus res est atq fasti di. Si nos iugiter
peglegit. quia nobis iugiter nonrecedit. Et plus in se odi nr̃i hab&. Siadhoc semꝑ nobis¬
im ꝑman&. ut quinos pracsentia nũ quã deserit. semꝑ repudi& affectu: Sed absit hoc
epiissimo acmisericordis simo dõ credi. ut adhoc semꝑ nobis uoluerit adsistere. ut nos

Expanded text:
uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. praeclare uidelicet affectum dei interpretamur, si nos calumniamur ab eo iugiter neglegi, cum ille nos a se testetur iugiter non relinqui. ille per hoc ostendere uoluit, quod a nobis affectu ac protectione iugiter non discederet, quia a nobis etiam praesentia non abesset. nos in contemptum nostri diuinam uertimus caritatem, nos amoris testimonia in odii argumenta mutamus. hoc enim, quod praesentem se esse dicit, odii magis testimonium esse uolumus quam amoris. nam si absentem se dominus futurum esse dixisset, minus causari forsitan de incuria poteramus absentis. maioris contemptus res est atque fastidii, si nos iugiter neglegit qui a nobis iugiter non recedit; et plus in se odii nostri habet, si ad hoc semper nobiscum permanet, ut qui nos praesentia numquam deserit semper repudiet affectu. sed absit hoc de piissimo ac misericordissimo deo credi, ut ad hoc semper nobis uoluerit adsistere, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
puto. quod inhis omnibus et curare pariter res humanas dm̃ et iudicare cognoscas. Ireg¬
to qr p tuncenim non simplex tantum. Sed multiplex constatdĩ fuisse iudicium
Quotienscumq enim rebellantes aegyptios ꝑcussit. totiens iudicauit. Sed postista qu
diximus. quid sequutum est: Isrł dimittitur paschacdebrato. acgyptios spoliat. diue
ced. Pira nem poenit&. exercitum contrahit. ad fugientes ꝑuenit. Castris u
TNis separa.: iccatur pelagus. ⁊ s rahel graditur: officiosa undarũ patientia libera
sto se uitur. m ire s iꝑeum reuoluitur. fluctuo periente del&ur. Putoiam no
Inem. Ingre i tur heremũ urri: sine bello gens hebreorum. Agititer. sine
Seqea m bilem colur rã. nibilam die. igieam Nocte Ciongruas colorũ di

Expanded text:
puto quod in his Omnibus et curare pariter res humanas deum et iudicare cognoscas. in Aegputo quod in his Omnibus et curare pariter res humanas deum et iudicare cognoscas. in Aegypto quippe tunc enim non simplex tantum sed multiplex constat dei fuisse iudicium; quotienscumque enim rebellantes Aegyptios percussit totiens iudicauit. sed post ista, quae diximus, quid secutum est? Israhel dimittitur, pascha celebrato Aegyptios spoliat, diues abscedit. Pharaonem paenitet, exercitum contrahit, ad fugientes peruenit, castris iungitur, tenebris separatur, siccatur pelagus, Israhel graditur, officiosa undarum patientia liberatur. Pharao sequitur, mare super eum reuoluitur, fluctu operiente deletur. puto iam noordinem ingreditur heremum uictrix sine bello gens Hebraeorum. agit iter sine sequens mobilem columnam, nubilam die, igneam nocte, congruas colorum diu