comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missa celebraret᷑: cecus quidam ꝑ
signatulum lucis et uite illumiuat᷑.
et adluctus est ad altare. Ea siquidẽ
die ad ꝓmissum sermonem conue¬
n̾at ppls̃ inestimabilis. qͣnͣtum nemo
clericorum sese aliqͣndo in ecclĩa. il¬
la uidisseclicebat. Celebrauit autẽ
missam pat̾ sc̃s ad altare bĩ petri:
qd̃ in occidentali parte situm obtinet
principatum. Ibi post misse celebrati¬
onem innumena coram omnib mi¬
racula contigerunt. Honorata mu¬
lier et notissima in ciuitate. que ꝑ
quinquenmum uno oculo ceca mt̃¬
ta sese in medicos fatebatur inutili¬
ter expendisse: sub manu signantis
uisum recepit. Alt̾a quoq. similit̃
illuminata est. Albas campensis.
multis que ibidem uidi: auo
tm̃ occurrunt memorie. Dico
autem de puella surda et muta que
confestun audiuit et locuta est: et de
iuene claudo quem ad serui sui or̃o¬
nem. diuina uirius erexit. sberiumiᷤ¬
bs steuol de In platea uͥ sermonem
habuit uirbeatus. eo qdꝰ eccłia ppłm

Expanded text:
Missa celebraretur, caecus quidam per signaculum lucis et vitae illuminatus et adductus est ad altare. Ea siquidem die ad promissum sermonem convenerat populus inaestimabilis, quantum nemo clericorum sese aliquando in ecclesia illa vidisse dicebat. Celebravit autem Missam Pater sanctus ad altare beati Petri, quod in occidentali parte situm, obtinet in ecclesia principatum. Ibi post Missae celebrationem, innumera coram omnibus miracula contigerunt. Honorata mulier et notissima in civitate, quae per quinquennium uno oculo caeca, multa sese in medicos fatebatur inutiliter expendisse, sub manu signantis visum recepit. Altera quoque similiter illuminata est. ABBAS CAMPENSIS. De multis quae ibidem vidi, duo tantum occurrunt memoriae. Dico autem de puella surda et muta quae confestim audivit et locuta est: et de juvene claudo, quem ad servi sui orationem divina virtus erexit. HERVISIS. In platea ubi sermonem habuit Vir beatus, eo quod ecclesia populum
Abbreviated transcription (Latin):
dicanti sp̃c̃ eius affuerat. in illuis il¬
luminatione ostendere dignaret᷑.
Dum uͦ post or̃onem orationis pres¬
tolatetur effectum: quid facturus
sum ait puer: Hideo enim. Attol¬
litur ilico clamor astantium. plu¬
res enim non mͦ ẽ fr̃ĩb. uerum eciã
ex scl̃arib aderant: qui ut pueru
udere iudentem. multipliciter do

Expanded text:
aedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius ilaedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures enim non modo e fratribus, verum etiam e saecularibus aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter co
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuislibet dicant egiptii. dicant
filit tenebrarum. qui ueritatem nͦ
uiclere ualeant nec ꝓferre. callide
ecduxit eosut int̾ficeret in deserto:
lute compensat. Memunt huius
ũbi ip̃e quoq uenerabilis pater in¬
ter cet̾a alicens Si necesse sit unum
fieri de duobi: malo in nos murinur
hominum qͣm in deum ẽẽ. Bonũ
mͥ si dignetur meuti ꝓ clipeo. Libẽs
excipio in me detrahencium liguas
maleticas. et uenenata spicilabła¬
phemorum: ut non ad ip̃m ꝑueni¬
ant. Non recuso inglorius fieri: ut
non irruatur in dei głam. Hec qui¬
dem ille in libro de consulatione se-¬
cundo. Acciit autem uͥ primum
de eiꝰ demex̃citus dissipatione latnẽ¬
tabilis intra gallias insonuerat ru¬
mor: ut illuminandum. cdei famu¬
lo filium cecum offerens pater. mul¬
tis p̃cib uuic̃ẽt excusantem. Et imn¬
ponens sc̃s puero manum orabat
ad dominum: quatinus si ab eo uer¬
bum p̃icationis illius exierat. si p̃¬

Expanded text:
quamlibet dicant Aegyptii, dicant quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in deserto :lute compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si pr
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Namet eodem tempore scribi ce¬
ꝑant. s ip̃a demum scriptorem nu¬
merositas scribendorum. et materra
suꝑauit auctorem. Niirum cum
aliqnͣdo una cdie uiginti seu plures.
ab incommodis uariis fanarentur:
nec ab huiꝰmodi dies illa uacaret. De¬
tactum et or̃onem ex ip̃is etiam ma¬
trum icteris. cecos udere. claisdo ᷤᷤ am¬
bulare. aridos conualescere. surdos
fecit audire et mictos loqui: mira¬
bilius restituente gr̃a qd minus᷑
prestitum fuerat a natura. Nec tamẽ
ex illa ꝓfectione orientalis eccl̃ia li¬
berari. s celestis letari meruit et im¬
pleri. Qd̃ si placuit cdo tali occasiõe
plurimorum eripe. si non orientali¬
um corpora a paganis. occilentali¬
um animas a peccatis ⁊ quis aude¬
at illi ddicete. quid fecisti sic : Aut qͥs
recte sapiens illorum sortem magis
non cdoleat qui ad priora uel priora
forte priorib scelera redierunt: qmͣ
eorum mortem qui in fructib peni

Expanded text:
ret. Nam et eodem tempore scribi coeret. Nam et eodem tempore scribi coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmodi dies ulla vacaret. Detactum et orationem, ex ipsis etiam matrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis meruit impleri et laetari. Quod si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi, Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus scelera redierunt, 1121 quam eorum mortem, qui in fructibus poen
Abbreviated transcription (Latin):
lignitas scandalum sumpsit: cum tͥs¬
tior sequeretur effectus. Qd̃ tam̃ uer¬
bum dic̃e possumus: ab es quidem
inicium non sumpsisse. Cum enun
multorum animos iam ꝑmouisset
audita necessitas. a rege franconm
semel et trerum ꝓpt̃ hoc expecitus.
apłitis etiam lit̾tis monitus. nec sic
ad quieuit suꝑ hoc loqui uel consili¬
um dare. donec ip̃ius tandem sum¬
mi pontificis generalem eplãm ius¬
sus ab eo est tanquam romane eccle¬
sie lingua exponere populis atq pͥn¬
cipibi. Cuius epłẽ tenor fuit. ut in
penitenciam et remissionem pecca¬
torum iter arriꝑent: aut liberatu¬
ri frẽs. aut suas ꝑ illis anunas po¬
situri. Hec et huiꝰmoi suꝑ hoc po¬
terant ueraciter dici. s dicentlum
pocius id qd̃ pocius fuit. Eindenter
enim ũbum hoc p̃dicauit cdño coope¬
tante: et sermonem confirmante
sequentib signis. S qnͣtis et quã
multiplicib signis: Qnͣta uel nu¬
merare. ne dum narrare difficile fo¬

Expanded text:
lignitas scandalum sumpsit, cum trislignitas scandalum sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et iterum propter hoc expetitus, apostolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel consilium dare, donec per ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere populis atque principibus: cujus epistolae tenor fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Haec et hujusmodi super hoc poterant veraciter dici: sed dicendum potius id quod potius fuit. Evidenter enim verbum hoc praedicavit, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quantis, et quam multiplicibus signis? Quanta vel numerare, nedum narrare difficile fo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m non ab oꝑe euuangeliste neces¬
sitas aliqua: s ab honore solo. sola hu¬
militas reuocauit. Merito ꝓuide a¬
pud deum et homines obtinuit grã-¬
ciam singularem: qui non mͦ sine sũp¬
tu temporalis facultatis. uerum eti
fructu frat̃ne salutis euuangeltum
posuit : et populo cdei semꝑ ꝓdesse stu¬
uit: nunquam preẽẽ sustinuit. Na-¬
ro tamen nisi forte ad loca ꝓxima uͭ
p̃dicaret exiuit: s quociens eum ne¬
cessitas aliqua traheret. seminabat
suꝑ omnes aquas. publice et prua¬
tim annuntians uerbum cdei. Qtd̃
tamen ip̃m ex mandato sũmi pon¬
tificis actitabat: ad mitum quoq p̃¬
sutum cet̾orum. ubicumq eorũ ali¬
quem conting̾ẽt a dẽe. Amirum qͣnͣ¬
to magnus erat hunulians se ĩ om¬
nib eo magis sac̃cotib deferebat: qͦ
plenius intellexat. que ministris xͥ
reuerencia deberetur. Nec tacenttum
tani graue contra eum quorumdam
hominum uel simplicitas uel ma¬

Expanded text:
nostrum non ab opere evangelistae necesnostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiaon autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. CAPUT IV. itani grave contra eum quorumdam hominum vel simplicitas, vel ma
Abbreviated transcription (Latin):
ca arina sibi grauioia causatus ẽ. uit
pote quib multos suo p̃sertimm tem¬
pore cerneret p̃grauari et in simplici¬
tate sua gloriosus triumphabat. Cã¬
tam ei gr̃am uirtus ei diuina contu-¬
lerat. ut licet abiectus eẽr elegisset ĩ
domo clei. uberius tamen fructificaret
in ea. qͣmalii quilibet in sublune por¬
recti et lucens ampluis illustraret et¬
constituti. Ninurum quo humilior
trina salutari: in quo tamen uoluit
plane qui sicut ip̃e de quodam scõꝵ
ait legem cdilexit. et cathedram non
affectauit. Quam felicius siquidem
in uirtutum cathedra seclere meruit.
dum p̾sidere in cathedris clignitatũ
uoluit. Demq sicut iustus et fortis
in p̃cticatione euuangelica laborauͭ:
sicut prudens et temꝑans. cauit sibi
semꝑ ab ecilĩastica p̃latione. Nlec e¬
nim contumacit unqm renuit ÷ s
freqũter et ad iaximos electꝰ honorẽ
prudenter egit: diuina sibi cooꝑãte
grã ne aliqͣndo cogẽtur. Moyses quidẽ

Expanded text:
ca arma sibi graviora causatus est ca arma sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius 1120 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecconstituti. Nimirum quo humilior,trina salutari, in quo tamen nunquamplane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum cathedra sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris dignitatum: Denique sicut justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et effusio lacrimarum. Utebat᷑ sa¬
ne scripturis tam libẽ comodeq. u
noi tam sequi illas qm p̃cedẽ usde¬
retur. et ducere ip̃e quo uellet: auc-¬
torem earum aucem sp̃m sequens.
Quem nimirum ut in medio ec¬
clesie aꝑiret os ents. sic impleuerat
deus spũ sapiencie et intellectus:
ut sccłm qd̃ in libro iob legitur. pno¬
funda quoq fuuorum scrutare¬
tur. et abscondita ꝓferret in lucen.
Nam et confessus est aliqͣndo sibi me¬
ditanti uel oranti sacram uelut sb̃
se positam et expositam sibi apparu¬
isse scripturam. Ceterum quã gra¬
tis euuangelizauerit. quis digne p̃¬
dicet᷑. quis digne miret᷑ : Ihinus fore
crecdidit nullas sibi ab auaitoribus
transitorias petere facultates: insi ob¬
latas sepus resutaret ecclesiasticas
dignitates. Parum illi fuit. querere
stipentia militantem: ne insignia qͥ¬
dem reciꝑe ad quieuit. Demq uelut
alt̃ dauia ꝓcessurus ad bellum. belli¬

Expanded text:
et effusio lacrymarum. Utebatur saet effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejus, sic impleverat Deus spiritu sapientiae et intellectus, ut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, belli
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet consolatio uel obsecratio.
quib exortatio congrueret. aut intͤ¬
patio. nosse poterunt aliquatenus qͥ
ip̃ius leg̾int scripta: et silonge mi¬
nus ab eis qui uerba oris eius sepĩ
audierunt. Si quidem cdiffusa erat
gr̃a in labiis enis. et ignitum eiꝰdẽ¬
eloquium uehement̃: ⁊it non poss
ne ip̃ius quidem stilus licet eximuiuᷤ
totam illam clulceinem. totuni re-¬
tinere feruorem. Mllel et lac sub lui¬
gua euis et nichilominus in ore eiꝰ
ignea lex: iuxta illud. cantici cantico¬
rum. Sicut uitta coccinea labia tu¬
a: et eloquium tuum dulce. Inde e¬
rat qd̃ g̃m̃anicis populis loquens
miro audiebatur affectu. et ex ser¬
mone euis quem iatelligẽ it pote
alteruis lingue homines non uale¬
bant magis qmͣ exꝑitissimi cuins¬
libet post eum loquentis int̃pretis
intellecta locutione edificari illoꝵ
deuotio uideretur: et ũborum eius
magis sentire uirtutem. Cuius rei
certa ꝓbatio: tunsio pectorum erat.

Expanded text:
videlicet consolatio vel obsecratio, videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis ejus, et ignitum eloquiejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
oportuna inueniebatur occasio. ad
quascumq ꝑsonas de edlificatione
ammarum ꝓut tamen singuloꝵ
intelligentiam mores et stuctia no¬
uerat. quibq congruens aulitori¬
bus erat. Sic rusticanis plebibus
quibq geñib hominum uelut si
omnẽ inuestiganais eorum oꝑibuˢ
oꝑam impenłisset. Aut̾atus apud e¬
ruditos. apua simplices simplex.
apud spũales uiros ꝑfectionis et
sapiencie afflueus cocumentis. om¬
nib se coaptabat. omnes cupiẽs lu¬
crifacẽ xp̃o. Cautus erat. artificiosis¬
sime obseruare. qd̃ ad papam euge¬
nium scribens de sui cordis plenitu¬
dine eructauit. Nuge si incicsãt int̾¬
dum inquit ferende fortassis: referẽ¬
de nunqͣm. Int̾uenendum caute et
pruclenter nugacitati. Prumpendũ
sane inserium quid qd non mͦ utilit̃.
s et libent̾ audiant: ut suꝑsecleant
ociosis. Quam uero placabilem et
ꝑsuasibilem qmq eruditam lĩgnã
cleclerit ei cleus ut sciret quem et

Expanded text:
opportuna inveniebatur occasio, ad opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus quibusque generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. » 7. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et
Abbreviated transcription (Latin):
tantos languores corporis et labores
nullis unqͣm utti pellib adquiescens.
Inuestib ei pauꝑtas semꝑ placuit:
sordes nunqi. Nlumrũ animi fore in¬
dices aiebat. aut negligentis. aut inã¬
niter apud se glantis. aut gloriolam
foris assectantis humanam. Incessutꝰ
euis et habitus omnis mocdestus et
disciplinatus: p̾ferens humilitatem.
redolens pietatem. exibens gram exi¬
gens reuerenciam. solo iusuletificãꝰ
et ectificans intuentes. De risti ctici¬
mus qd̃ ex ore eius frequenter aueli¬
uimus. dum cachitinos religiosorũ
hominũ miraret᷑ nom imeminisse se
a primis anius sue conũsionis a li¬
qͣndo sic risisse: ut non poctus ad ridẽ¬
dum qm ad rep̾menctum sibi uim
facẽ oporteret. et risui suo stimulitm
magis adhibere qmͣ frenum. Hocem¬
illi in iualido corpore ualidam satis
intelligibilemq contulerat: qui in
optis p̃dicationis segregaũat illum
ex utõ matris sue. Sermo ei quociẽs

Expanded text:
tantos languores corporis et labores tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum. illi in invalido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
potissimum mirabatur qd̃ sic ille dei
famulus foris oculos circumcidisset.
intus animum occupasset: ut qd̃ ip̃m
primo offend̾at uisu. hoc ille tanti iri-¬
m̃is spacio non iudisset. Iuxta lacum
lausanensem tocius cdiei itinere per¬
gens penitus eum non uiclit: aut se ui¬
dere non uidit. Cum enu uesꝑe fac¬
to de eodem lacu socii colloquerentur:
int̾rogabat eos ubi ille lacus ẽẽt: et mi¬
rati sunt uniũsi. Desidaũat tam̃ ab
inicio omnimodis subtrahere se nego¬
ciis. et nusqͣm egredi: sin monasterio
residere. Qd̃ et postinodum ex desectu
corporis occasionem ĩ ienisse reputãs
oportunam. aliqͣndo statuit. et aliqm¬
dui tenuit: donec illum coegit neces
atq omnium abbatum sui ordinis itͤ¬
sio. quib ꝑ omnia tanqͣm patrib. de¬
ferebat ip̃e pat̃ omniũ. Ex quorum
eciam mancdato nouissimis quidem
annis p̃ter cucullam et tunicam la¬
neo panno in modum clamiclis aecͫ¬
tate. et pilleo simili utebatur: inter

Expanded text:
potissimum mirabatur, quod sic ille Dei potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessatque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter
Abbreviated transcription (Latin):
exultantib illis in gaudio: qͥa qua¬
lem eum ꝑ epłam prius nou̾ant. ta¬
lem inuem̾int et p̃sentem. Ceterum
cum in reliquis omnib ecdificarent᷑.
unum fuit qd̃ p̃dictum priorem car¬
tusiensem aliquatenus mouit: stra¬
mentum iudelicet aiualis. cui idẽ
uir uenerabilis insiclebat minus ne¬
glectum. minus p̃ferens pauꝑtatem.
Nlec silencio pressit emulator uͥtictis
qd̃ mente concepit: s locutus uni e
confessus est et nurari. Cuniq ille ad
patrem scm̃ quł audierat retulisset: ñ
minus ip̃emiratus quale illud ẽẽt stra¬
mentum querebat. qd̃ ita scilicet a cla¬
raualle cartiisiam usq uenisset. uͭ nũ¬
qͣm illuo iudisset. nunqͣm consid̾asset.
et usq in horam illam quale ẽẽt nesci
nimal illud. s a quodam monacho
clumacensi auunculo suo et in sua ui¬
cuua clemoranti fuerat commodatũ:
et erat sicut sibi ip̃e sternere solebat. Qd̾
ũbum sepectictus audiens priorm eo

Expanded text:
exsultantibus illis in gaudio, quia quaexsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutconfessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omninnimal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
annos aliquot in claraualle pere¬
gisset. subiit animum eius. ut sc̃m
hugonem gramnopolitanum ep̃m
et cartusienses frẽs deuocionis grã
uisitaret. Quem p̃clictus ep̃c tã gra-¬
tanter et tam reuerent suscepit. cti¬
uinam intesligens in eiꝰdem hospitis
uisitatione p̃senciam: ut ꝓstratus so¬
lotenus adoraret. Hidens aũt seruuᷤ
opinione. scĩtate conspicuum. corã
se ꝓcedentem uehementer expauit:
ip̃e quoq pariter corruens ante eũ.¬
et ita demum susceptus in oscłõ pa¬
cis. humilitatem suam tanti uiri
ueñatione confusam. non sine gͣui
genutu causabatur. In cuiꝰ pectore
singularem obtinuit ex eo tempo¬
re locum. ut fierent deinceps duo
filii illi splendoris. cor unum et aĩa
una. et se inuicem fruerentur ĩ xp̃o.
Sicut enim regina saba de salonio¬
ne testatur: uterq sese in alt̃o lon¬
ge amplius qͣm fama uulgasset in¬
uenisse gratulabatur. Cartusie a
et a cen̾s fr̃ib eodem affectu. et eadẽ
uen̾atione susceptus est seruus xp̃i

Expanded text:
annos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret: quem praedictus episcopus tam gratanter et tam reverenter suscepit, divinam intelligens in ejusdem hospitis visitatione praesentiam, ut prostratus solo tenus adoraret. Videns autem servusopinione, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, vehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiaet a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
eel et ꝓpe leucorum urbem loco
cui nomen est gunderiulla. sdẽ
uir dẽi feminam cecam illumina¬
uit: sub oculis plurimorum qui de
tota confluxant regione. Ceterum
ninus difficile. aut omnimodis im¬
possibile foret itineris illius mag¬
nalia uniũsa complecti. S neq ꝓ¬
positi nr̃i est eiusmodi modo ꝑsequi
signa: et narrandis uirtutum oꝑi¬
bus oꝑam dare. Hic enum uiarum
tuarum pater dulcissime finis be¬
atus. et hic laborultimus fuit. In
hoc oꝑe non minus titili qͣm cliffi¬
cili. nec minus clesꝑate qmͣ necessa¬
rie pacis labores tuos gloriose com¬
pleuit: qui magnifice semꝑ hones¬
tauit teui laborib tuis: te in suo
nomine et nomen suum in te glori

Expanded text:
ed et prope Leucorum urbem, loco cui nomen est Gundervilla, idem vir Dei feminam caecam illuminavit sub oculis plurimorum, qui de tota confluxerant regione. Caeterum nimis difficile, aut omnimodis impossibile foret, itineris illius magnalia universa complecti. Sed neque propositi nostri est ejusmodi modo prosequi signa, et narrandis virtutum operibus operam dare. Hic enim viarum tuarum, Pater dulcissime, finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae, quam necessariae pacis, labores tuos gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit te in laboribus tuis, te in suo nomine, et nomen suum in te glori
Abbreviated transcription (Latin):
N constanciensi quoq diocesi ꝓpe
castrum srieburg cum homini cex¬
co in uia manum imposuisset. re¬
misit qui inderet eum: et inuent᷑

Expanded text:
n Constantiensi quoque dioecesi prope 1149 castrum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et invent
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore in monasterio
morimundo. que est tułtiensiᷤᷤ
ordinis. abbatia una de primis. mo¬
nachus quidam iacebat usq adeo
paralisi dissolutus. et in omnib
pene membris officio ꝓprio destitu¬
tus. ut non manum posset mouere¬
nec pedem. Int̾ea suꝑueniens uir be¬
atus paraliticum uisitat manum
postulatus imponit: et continuo o¬
peni sentit egrotus. Ut tamen gra¬
cius eẽt miraculum: uelut gradatĩ
prima die alteram manum. sccłã.
alt̾am recuꝑauit. Exinde ꝓfecturus
palliolo suo oꝑuit postulantem: et
sub eo in brem obtinuit. eciam reli¬
qui corporis sanitatem.lxxi.¬
N monasfĩo albe ripe monachus qͥ¬
dam adolescens usum uocis amise¬
rat: ut nec psallere inter fr̃es. nec a
quoquam nisi multum ꝑximo sibi
uttelligi posset quid loqueret. Cui
uir sc̃s dum idem monast̾ium tusi¬
taret: aquam cum uino bñdicens
potum dedit: et post paululum ex
eius pectore. tiira cum suauitate
sudor erupit. Deniq ip̃a die ab eodẽ

Expanded text:
odem tempore in monasterio Morimundo, quae est Cisterciensis ordinis abbatia una de primis, monachus quidam jacebat usque adeo paralysi dissolutus, ut omnibus pene membris officio proprio destitutis, non manum posset moverenon pedem. Interea superveniens Vir beatus paralyticum visitat, manum postulatus imponit, et continuo opem sensit aegrotus. Ut tamen gratius esset miraculum, velut gradatim prius alteram manum, secundo alteram recuperavit. Exinde profecturus palliolo suo operuit postulantem, et subito in brevi obtinuit etiam reliqui corporis sospitatem. In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amiserat, ut nec psallere inter fratres, nec a quoquam, nisi multum proximo sibi, intelligi posset quid loqueretur. Cui Vir sanctus, dum idem monasterium visitaret, aquam cum vino benedicens potum dedit: et post paululum frigidus ex ejus pectore mira cum suavitate sudor erupit. Deinde ipsa die ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
strium gesta.
non nulli sqͥp¬
torum laudi¬
buis attollen¬
tes. uerbiꝰ ea
sollempnib
celebrarunt:
qͣntum excellentis ingenu et diserte
lingue potuere conamina. Cumq ttͣ¬
tator et opus iunctis complexib pari
federe conugati et ad ꝓpositum tegna
ordinantum ingenium et eloquen.¬
tia conuenerunt. ꝓsꝑe actum ẽ: et ad
quietum tranquillumq portum di¬
recto cursu. mat̾ia digne ordinateq
disposita appulit. Nbi uͦ sublimitas
negocii sub imꝑito artifice naufraga
elidit᷑ scopulis. et succumbente sensuᷤ
ebitudine tractatoris lassatur p̾sũp¬
tio: sero de correpcione initur consili¬
um ÷ quia que in multos effusa sũt.
nec reuocari possunt. nec corrigi: et
dissonanciam sq̃pti et operum. uenus¬
tuis eẽt abraai. quam emendari. Hec
ego mecum reputans et reuoluẽs om¬
mino tumeo. ne sicut ip̃e multorũ impͣ¬
dencie soleo inalignari. qui cum scien¬
cia et facunclia careant ad scͥbeudũ
p̃cipites. cum se uehement̃ emunserĩt

Expanded text:
strium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praecipites, cum se vehementer emunxerint,
Abbreviated transcription (Latin):
pus non timebat: respondit. Dñe ti¬
meo interim mori. Ad hecille. hoc
inquit ꝑ certoscias. quia si in tali cos¬
tͥtione ac pposito mortuus fueris: to¬
tam dõ monachus inuenieris. Re¬
cessit. rediit: illum q recenter mor¬
tuum ac sepultum audiens. sepul¬
chrum aperiri p̾ceꝑit. Dicentib quid
uellet facere: respondit. Nolo uidere
utrum in sepulcro iaceat monachũ:
an clericus. Clericum inquiunt in
habituseculari. sepeliuimus. Reiec¬
ta t̾ra non in ueste qua sepultꝰ fuit.
s ir tonsura et habitu monachi cũc¬
tis apparuit. et magnificatus ẽ ab

Expanded text:
prius non timebat, respondit: « Domine, tiprius non timebat, respondit: « Domine, timeo interim mori. » Ad haec ille: « Hoc, inquit, pro certo scias, quia si in tali conditione ac proposito mortuus fueris, coram Deo monachus invenieris. » Recessit, illumque recenter mortuum ac sepultum audiens, sepulcrum aperire praecepit; dicentibus quid vellet facere, respondit: « Volo videre utrum in sepulcro jaceat monachus, an clericus. » Clericum, inquiunt, in habitu saeculari sepelivimus. » Rejecta terra, non in veste qua sepultus fuit, sed in tonsura et in habitu monachi cunctis apparuit: et magnificatus est ab
Abbreviated transcription (Latin):
idem mutus a natiuitate. Qͥ p̃ceꝑ¬
to obediens. et precipientis senciens
in seuirtutem ad patrem cucurrit.
et scipatͥs uerba uerbis ualde abso¬
lute expressit dicens. hec et hec mã¬
dat tibi abbas. Pater primã filii uo¬
cem audiens et p̃ gaudio lacͥmanͦ.
ut sccło ac tertio eadem uerba repe¬
teret ammonuit. et quid sibi alb̃s
fec̾ĩt inquisiuit. Cui ille. Nichil a¬
liud michi fecĩt: s solummͦ mͥ dix
Nade aic dũo tuouba hec. Ad tam
euidens miraculum sacerdos com¬
punctus. festinant᷑ ad scm̃ iurum
uenit. seq cum lacrimis ad pecles il¬
lius prostrauit. Somine inqͥt paten
monachus uester talis ac talis fu. et
tali tempore a tali monast̾ĩo recessi.
Nogo gͥ pat̾nitatem uramnit libeat
mͥ redire uobiscũ ad monasteriũ. qͥa
d̾s in aduentu ur̃o uisitauit cor me¬
um. Cui sc̃s. Expecta mehic. et ego perꝰ¬
acto negocio cicius reuertens. ducam
temecun. Cimens ille mortem. quẽ

Expanded text:
idem mutus a nativitate. Qui praecepidem mutus a nativitate. Qui praecepto obediens, et praecipientis sentiens in se virtutem, ad patrem cucurrit, et sancti Patris verba verbis valde absolute expressit, dicens: « Haec et haec mandat tibi Abbas. » Pater primam filii vocem audiens, et prae gaudio lacrymans, ut secundo ac tertio eadem verba repeteret, admonuit; et quid sibi Abbas fecerit, inquisivit. Cui ille: « Nihil aliud mihi fecit, sed solummodo mihi dixit: Vade, dic domino tuo verba haec. » Ad tam evidens miraculum sacerdos compunctus, festinanter ad sanctum Virum venit, seque cum lacrymis ad pedes illius prostravit: « Domine, inquit, pater, monachus vester talis ac talis fui, et tali tempore a tali monasterio recessi. Rogo igitur Paternitatem vestram, ut liceat mihi redire vobiscum ad monasterium, quia Deus in adventu vestro visitavit cor meum. » Cui sanctus: « Exspecta me hic, et ego peracto negotio citius revertens ducam te mecum. » Timens ille mortem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nachus quidam de monasterio et
disciplina eius exiens. reiecto ha¬
bitu religionis suadente diabolo
ad seculum rediit: et parrochiam
quendam regendam suscepit. Erat
quippe sacerdos. et quia sepe pxc̃m
poc̃o punttur. desertor ordinis mn
uicium labitur libiduus. Concubi¬
uam sicut multis consuetudinis ẽ.
ad sibi cohabitandum accepit: de qͣ
et liberos genuit. Acciditut postan¬
nos plurimos miserante domino qͥ
neminem uult perire. sc̃s̃ alb̾s ꝑ uil¬
lamin qua morabatur idem mona¬
chus transiret. et ad domum illius
hobitandi grã diuerteret. Quem
ille cognoscens. et quasi ꝓprium pa¬
trem cum multa reuerentia excipi¬
ens. deuote ministrauit. et tam ip̃i
quam iumentis sius necessaria co¬
piose proturauit. Non tamen cog¬
nitus est ab alb̃e. Mane cum uir̃
sc̃s dictis matutinis paratus ẽẽt ad
eũdum. nec posset loqui sacerdoti eo
qd̃ maturius surgens isset ad eccłiã:
ait filio ipĩus sacertlotis. uade defer
nunciũ istud dño tuo. Erat aũt puer

Expanded text:
nachus quidam de monasterio ejus et disciplina exiens, rejecto habitu, suadente diabolo ad saeculum rediit, et paroeciam quamdam regendam suscepit. Erat quippe sacerdos: et quia saepe peccatum peccato punitur, desertor Ordinis in vitium labitur libidinis. Concubinam, sicut multis consuetudinis est, ad sibi cohabitandum accepit, de qua et liberos genuit. Accidit ut post annos plurimos, miserante Domino, qui neminem vult perire, sanctus Abbas per villam, in qua morabatur idem monachus, transiret, et ad domum illius hospitandi gratia diverteret. Quem ille cognoscens, et quasi proprium patrem cum multa reverentia excipiens, devote ministravit, et tam ipsi, quam jumentis necessaria copiose procuravit: non tamen cognitus est ab Abbate. Mane cum Vir sanctus dictis matutinis paratus esset ad eundum, nec posset loqui sacerdoti, eo quod matutinis surgens isset ad ecclesiam, ait filio ipsius sacerdotis: « Vade, defer nuntium istud domino tuo. » Erat autem puer
Abbreviated transcription (Latin):
instinctu diabolico ita mente cor¬
ruꝑtus eẽt. ut iam ad sclm aposta¬
tare disponeret. iuidit in uisui noctis
beatum bernardum sc̃mq mala¬
chiam in dormitorio deambulantes:
et eos q̃ sbipeusabant iusttando be¬
nedicentes. Qͥ cum in ordine ui¬
sitationis ad eius leatulum deue¬
nissent: ait sc̃s malachias. Homo
iste ꝑuersus nichil omnino bont
in corde uersatur. set diabolo sua¬
denti iam delit assensum: ut ad
uomitum scłi proxime reuertat᷑.
Quo audito beatus bernardus di¬
xit ei. Quergo fug̾e queris: Et quo
fugies misera facie dm̃: Crede mͥ
quia malo tuo talia cogitasti. Neq
enim delectabit te amplius fuga:
qͣndo iam euaseris demanumea.
Et his cidis cepit eum crebris ictib
tundere baculo quem tenebat: et
ait. Ecce stipendia que mereris: sur¬
ge nunc et fuge si potis. Eiuigilãs
itaq frat̾ inuenit se tonsionibus
illis ita dolentem atq confractũ:
ut in infirmitortũ ductus lecto de¬
tin̾etur. Qui arcersito priore con¬

Expanded text:
instinctu diabolico in mente corruptus esset ut jam ad saeculum apostatare disponeret, vidit 228 in visu noctis beatum Bernardum, sanctumque Malachiam in dormitorio deambulantes, et eos qui ibi pausabant, visitando benedicentes. Qui cum in ordine visitationis ad ejus lectulum devenissent, ait sanctus Malachias: « homo iste perversus nihil omnino boni in corde versat, sed diabolo suadenti jam dedit assensum ut ad vomitum saeculi proxime revertatur. » Quo audito beatus Bernardus dixit ei: « Tu ergo fugere quaeris? Et quo fugies miser, a facie Domini? Crede mihi, quia malo tuo talia cogitasti. Neque enim delectabit te amplius fuga, quando jam evaseris de manu mea. » Et his dictis, coepit eum crebris ictibus tundere baculo quem tenebat, et ait: « Ecce stipendia quae mereris. Surge nunc, et fuge, si poteris. » Evigilans itaque frater, invenit se tunsionibus illis ita dolentem atque confractum, ut in infirmitorium ductus, lecto detineretur. Qui accersito priore con
Abbreviated transcription (Latin):
cissuma consummatione erit nobiͤ
iam sub alia nariatione dicenctum.
llumis enim fallit᷑ si qͥs arbitratur
huiꝰ scĩssim uiri fc̃a mirifica posse
cuncta narrari: et tam necesse est

Expanded text:
cissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narratione dicendum. Nimis enim fallitur, si quis arbitratur hujus sanctissimi viri facta mirifica posse cuncta narrari: et tam necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
gis. Atq utinam tam efficaciter
ꝑsuaserit: qm affectuose suasit.
odum autem egri.¬
tudinis eius si quis nosse
desid̾at: extat epłã. quam ad a¬
micum quendam paucissimis
dieb aute satram a nobis ꝑfec¬
cionem suam ip̃e dictauit. Quã
nimirum huio ur̃e narratiouo
duximus inserendam. qd uidelicet
et si aliena de ip̃o amplius tamẽ
nos ip̃ius de seuerba delectant.

Expanded text:
gis . Atque utinam tam efficaciter gis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius de se verba delectent.
Abbreviated transcription (Latin):
idens mundo.
qutem pater sc̃s compassio¬
nis et miscdĩe iuscerib affluens.
admodum tabescentes. et arescẽ¬
tes p̃timore et expedatione super¬
uenienlis dissolationis gͣuissime¬
et lamentabilis orbitatis: dulcis¬
simis eos consolationib refouebat.
Et monens eos in tuto clementie¬
diuine sinu spei fideiq sue ancho¬
ram. ꝑ inconuulsibilem caritatẽ
firmius radicare: se quoq ꝓmit¬
tebat. nec post mortem eis aliqnͣdo.
defuturum. Ppensius autem qͣm
noster queat exprimere sermo. ro¬
gans obsecrans q ꝑ multas lacͥmã
timorem cdei et sac̾re puritatis. ac
tocius ꝑfectionis amorem: nr̃is
animis. S et monebat et cum la¬
crimis obtestabatur. ut si quid for¬
te uirtutis aut exemplo nobis ali
firmiter teneremus et ꝓfic̾emus
in eo: et aliis quidem uerbis. s eo¬
dem spũ illuo apłitum loquens. fio¬
gamus et obsecramus in dño ihu.
pistis quomodo oporteat uosam¬
bulare et placere deo ꝑ omnia situt
et ambulatis: ut abuncletis ma¬

Expanded text:
 mundo. autem Pater sanctus, compassionis et misericordiae visceribus affluens, iserabiliter admodum tabescentes et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimaet lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat nec post mortem aliquando defuturum. Propensius autem, quam noster queat exprimere sermo, rogans obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris ur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliqfirmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecrnobis quomodo vos oporteat ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis ma
Abbreviated transcription (Latin):
simam suꝑerant dies: ne armis inte¬
confido ait in dño. qm̃ ip̃e mͥ dabit in¬
ducias quas negatis. Et accersito fra¬
tre. iubet eis ceruisiam ꝓpinari: be¬
nedicens eam et dicens. ut pocionẽ
biberent animarũ. Biberunt gͦ pa¬
r̾it̃: quidam tam̃ inuiti. p̃ amore se¬
culi metuentes eum quem. postea
sunt exꝑti cdiuine uirtictis effectum.
Ut enimegressi sunt monast̾ii foreᷤ
mitius seseceperunt inflammare
sermonib: quia cor eorum ardens
erat in eis. Inspirante d̾o et currẽte
uelocit̃ u̾bo eius: eadem hora reu̾si
et conũsi a uiis suns. spiritali mili

Expanded text:
simam supererant dies, ne armis intesimam supererant dies, ne armis inte « Confido, » ait, « in Domino, quod ipse mihi dabit inducias quas negastis. » Et accersito fratre, jubet eis cerevisiam propinari, benedicens eam, et dicens ut potionem biberent animarum. Biberunt ergo pariter, quidam tamen inviti prae amore saeculi, metuentes eum quem postea sunt experti divinae virtutis effectum. Ut enim egressi sunt monasterii fores, mutuis sese coeperunt inflammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora reversi, et conversi a viis suis, spirituali mili
Abbreviated transcription (Latin):
ut suorum confessionẽ facẽt delicto¬
rum. fãcta aũt confessione subito uul¬
tum serenans peciit a beato ꝑatre gͣ
osculum dari. Acceptoq osculo patis
ex ore sc̃i. in omni ꝑtinus pace quie¬
uit: et lacrimarum fonte siccato le¬
tus et incolumis est regressus ad ppͬa.
lium claudum ꝑat̃ obtulit supplicãs
ut ei manũ impoñe dignaret᷑. Excu¬
m̃tti. a quo talia deberent bñficia
postulari: clauclis redd̾e gressum. a¬
postolice ẽẽ non suenirtictis. Hictus
tam̃ pat̾s instancia: signauit puerũ
ac dimisit. Qui ex ea hora conualu¬
it: et intra pancos alies ab eodẽtte¬
rum patre. cum multa grãrimmac¬
cione reductus incolumis oblatus
ĩtit aliqͣndo nobilium choors
milttum claramuallem. ut ui
tempus:. et illiomnes fere iuuene ᷤ de¬
diti militie sclãti. circuibant queren¬
tes execrabiles mindinas. quas uul¬
go tornetas nocant. Cepit itaq ab eĩ
pet̾ẽ paucos illos qui ante quadrage¬

Expanded text:
ut suorum confessionem faceret delictout suorum confessionem faceret delictorum. Facta autem confessione, subito vultum serenans, petiit a beato Patre sibi osculum dari. Acceptoque osculo pacis ex ore Sancti, in omni protinus pace quievit; et, lacrymarum fonte siccato, laetus et incolumis est regressus ad proprilium claudum ei pater obtulit, supplicans ut ei manum imponere dignaretur. Excumeriti, a quo talia deberent beneficia postulari; claudis reddere gressum apostolicae esse, non suae virtutis. Victus tamen patris instantia, signavit puerum, ac dimisit. Qui ex ea hora convaluit, et intra paucos dies ab eodem iterum patre 1084 cum multa gratiarum actione reductus incolumis oblatus rtit aliquando nobilium cohors militum ad Claram-Vallem, ut vid tempus: et illi omnes fere juvenes dediti militiae saeculari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis petere, paucos illos qui ante Quadrage
Abbreviated transcription (Latin):
rio sita. Cumq nom ibidem oratorũ de¬
clicatio pararet᷑: ita illud occupauerat
muscarum increctibilis muttitudo. nͭ
earium sonitus. imꝑbus q cliscursuiꝰ. gra¬
uem nimis intibeitib molestiã gene¬
raret. Nullo gͥ occurrente remeclio cti¬
xit sc̃s excõmunico eas: et mane omẽs
parit̃ mortuas inuenerũt. Eumq pa¬
iumentum omĩe oꝑuissent: palis eici¬
entes eas ita demum basilicam inrin¬
dauerunt. Hoc aũt tam notum ⁊ tã
celebre fuit. ut int̾uicinos quoq qͦꝵ
ad delicationem maxima multitu¬
do conuenit: inuscarum fusmacen¬
sium maledictio in parabolã uertet᷑.
carus locus nomen est: puerũ quen¬
dam qui uicessant̃ flebat et eilabat.
uir sc̃s osculo sanauit. Cum enim ꝑ
multos cdies sineutt̾missione plorãs
nullam reciꝑet consolationem. q ã
genus morbi medici non ignorant:
miserabilĩt deficiens tabescebat. Quẽ
seorsum alloquens pat̃ sc̃s: monebat

Expanded text:
rio sita. Cumque novi ibidem oratorii derio sita. Cumque novi ibidem oratorii dedicatio pararetur, ita illud occupaverat muscarum incredibilis multitudo, ut earum sonitus improbusque discursus gravem nimis introeuntibus molestiam generaret. Nullo igitur occurrente remedio, dixit sanctus: « Excommunico eas; » et mane omnes pariter mortuas invenerunt. Cumque pavimentum omne operuissent, palis ejicientes eas, ita demum basilicam mundaverunt. Hoc autem tam notum et tam celebre fuit, ut inter vicinos quoque, quorum ad dedicationem maxima multitudo convenit, muscarum Fusniacarum maledictio in parabolam verteretuio, cui Charus-Locus nomen est, puerum quemdam, qui incessanter flebat et ejulabat, Vir sanctus osculo sanavit. Cum enim, per multos dies sine intermissione plorans, nullam reciperet consolationem, quod genus morbi medici non ignorant, miserabiliter deficiens tabescebat. Quem seorsum alloquens Pater sanctus monebat
Abbreviated transcription (Latin):
gebatur sollemptiitas quectam
p̃cipua et srat̃ aliquis quem ꝓ
secreta culpa ab altaris sacri cominum¬
one suspend̾at. notari timens et ruborẽ
non sustinens admanũ eĩ cum cet̾ĩs ni¬
mium p̃sumptuosus accessit. Intuitus
repellere noluit: s intimo corde orabat de¬
uni. ut de tanta p̃sumptione mesius a¬
liquid ordinaret. Itaq sumens homo
eucharistiam non pot̾at ad int̾ĩora tra¬
icere. et diumultumq conatus. cum
nullo modo p̃ualeret: auxius et treme¬
bundus clausam ore seruabat. Exple¬
ta deniq hora oronis .uͭi. patrem scm̃ tra¬
xit in partem ÷ cuiꝰ pectib aduolutus cũ
multis ei lacrimis. qd̾ patiebatur aꝑu¬
it. etaꝑto ore ip̃am quoq eutharistiã
ostenclebat. Increpans aũt eum confi¬
tentem absoluit. et sine difficultate re¬
cepit dominica sacramenta .xxx.
Aminimis eciam reb magna ꝑ eũ no¬
uimus contigisse. Heñat aliqͣndo fus¬
matum. que est abbatia una de primĩ
qͣm ipẽeclisicauit. in laucdunensi t̃rtto¬

Expanded text:
gebatur solemnitas quaedam praecipua, et frater aliquis, quem pro secreta culpa ab altaris sacri communione suspenderat, notari timens, et ruborem non sustinens, ad manum ejus cum caeteris nimium praesumptuosus accessit. Intuitus re hominem noluit, sed intimo corde orabat Deum ut de tanta praesumptione melius aliquid ordinaret. Itaque sumens homo Eucharistiam non poterat ad interiora trajicere, et diu multumque conatus, cum nullo modo praevaleret, anxius et tremebundus clausam ore servabat. Expleta denique hora orationis sexta, Patrem sanctum traxit in partem: cujus pedibus advolutus, cum multis ei lacrymis quod patiebatur aperuit, et aperto ore ipsam quoque Eucharistiam ostendebat. Increpans autem eum, confitentem absolvit, et ex eo sine difficultate recepit dominica Sacramenta. 52. In minimis etiam rebus magna per eum novimus contigisse. Venerat aliquando Fusniacum, quae est abbatia una de primis quam ipse aedificavit, in Laudunensi territo
Abbreviated transcription (Latin):
salis eccłie error ille clampnatuer: ep̃c
gilebertus an esdem clampnationi coz¬
sentiat int̾rogatur. fonsenciensq et
publice refiitans que prius scͥpserat.
et affirmauerat. indulgenciam ip̃e
consequitur. maxime qd̃ ab ĩicio cau¬
tus fuisset ea lege eam ingredi discep

Expanded text:
salis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus salis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi discep