comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o baptizati sunt xpm̃ induerũt. Nonẽ
iideus neq gretus. nõ est masculꝰ neq feĩa
ño est ẜuuis et liber sed om̃s in xp̃o unũ sunt.
uat. intelligibilis ac diuinus. Eoq rectiss¬
ine nos hũc quid̾ corporis nature ad scribẽ¬
dum putamimus illum uero supere maie¬
stati. Quapp̃ idem rursum apłs ad coruithi¬
os dicit In xp̃o iħu per ewgelium ego uos
genui. Et ad galathas de semet ipõ. Cum
nuo nõ ad quiem carmi et sanguiui. uides gͦ
ubiq eum in hac altera namͣtate nr̃a spũali¬
um dũtaxat et assenciantẽ nos a deo formari
no in priore illa obitena ac pudiosa q̃ nos ni¬
ch̾o p̾stantiꝰ. neq mũdiꝰ animalib cet̾s et in
ut̾o mat̾io et concepit et formaun et genuit.
Qua de re aĩadũtere si nolueritũ. inuemens
ac in ꝑte nos nõ tam ꝑfessione a nobis dista¬
re qm intellectr si quid̃ uob̾ placuerit hoo ue¬
t̾i et ext̾iori homim ac t̾reno cribuere ut sit
a deo formatus. nos uero c̾õtia celesti hoc dede¬

Expanded text:
o baptizati sunt, Christum induerunt; non est Iudaeus neque Graecus, non est masculus neque femina, non est seruus et liber, sed omnes in Christo unum sunt. nat, intellegibilis ac diuinus: eoque rectissime nos hunc quidem corporis naturae ascribendum putauimus, illum uero supernae maiestati. quapropter idem rursum apostolus ad Corinthios dicit: in Christo Iesu per euangelium ego uos genui et ad Galatas de semet ipso: cum pnuo non adquieui carni et sanguini. uides ergo ubique eum in hac altera natiuitate nostra, spiritali dumtaxat adseuerantem nos a deo formari, non in priore illa obscaena ac propudiosa, quae nos nihilo praestantius neque mundius animalibus ceteris in utero materno et concepqua de re animaduertere si uolueritis, inuenietis hac in parte nos non tam professione a uobis distare quam intellectu, siquidem uobis placuerit hoc ueteri et exteriori homini ac terreno tribuere, ut sit a deo formatus, nos uero contra caelesti hoc dede
Abbreviated transcription (Latin):
de int̾uallis qu̾a młta dicãtur. et ad qu̾atũ ĩcer¬
tũ ꝑspicuitas ista reuocet᷑. S ut ꝯcedã ita ẽẽ ut
apparet. sic .n. et credo. cuiꝰ tandem et sensũ fefe
se equalem et cũ minime repperisses: usq ĩ eiꝰ
formã nr̃am epsam tend̾e uoluisse. Qua re cũ
syd̾is lum̃ ĩplet diem: qͥs q̃so te hom̃b tantus
apparuit qũat᷑ homo ille cp d̾o suscep̃. longe
ałr qũa cet̾os sc̃os atq sapientes: Qũe si cũ aliis
hom̃ib ꝯferas. maiori distantia ꝯtinẽt ᷑ qu̾ã cblla
tiones solis cet̾a syd̾a. Qu̾a sane siłitudinẽ diligẽ¬
tͥ intuere. fi̾ .n. põt m̃ete qua excellis. ut qnͣdam
q̃onem de hoĩe xp̃o a te ꝓpo̾itam transeu̾tes dissol¬
uerimꝰ. Iõ queris utr̾ sũma illa ueritas. et sũma
sapientia. et rerũ forma. ꝑ qu̾a fc̾a sunt oĩa ꝙ̃ filiũ
d̾i unicũ sacra nr̃a ꝑfitentur. gn̾ałr hoĩs. an eciã¬

Expanded text:
de interuallis quam multa dicantur et ad quantum incerde interuallis quam multa dicantur et ad quantum incertum perspicuitas ista reuocetur. sed ut concedam ita esse, ut apparet, sic enim et credo, cuius tandem et sensum fefelnem aequalem et, cum minime repperisses, usque in eius formam nostram epistulam tendere uoluisse. quare cum sideris lumen implet diem, quis, quaeso te, hominibus tantus apparuit quantus homo ille, quem deus suscepit longe aliter quam ceteros sanctos atque sapientes? quem si cum aliis hotione solis cetera sidera. quam sane similitudinem diligenter intuere. fieri enim potest mente, qua excellis, ut quandam quaestionem de homine Christo a te propositam transeuntes dissoluerimus. Item quaeris, utrum summa illa ueritas et summa sapientia, forma rerum, per quam facta sunt omnia, quem filium dei unicum sacra nostra profitentur, g
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̾ attendas: nicħ oĩo a duob id̾ fi̾ potest.
an tu cũ deambsamꝰ simł sat id̾ nos ag̾e existim¬
as: ab sit a prudentia tua. Septẽtͥoni nãq ui¬
cinior nr̃m qui deambulat. aut alt̾m pari mͦ aũ¬
cedat. aut tardius ĩg̾diatur ucdẽ est neutr̃ tñ sen¬
tui põt. S tu nifallor quid ĩtelligamꝰ. ñ qͥd senti¬
amꝰ exspectas. Qd̃si ab axe in m̾idiẽ tendamꝰ. cõ¬
iũcti nob̾ atq inħentes qu̾atũ ualemꝰ. inuitam̃¬
q marmori leni et equali. uł eciã ebori. tñ ñ p̃t
c̃e amboꝵ id̾ motus ꝙͣ uene pulsus. qu̾a forma.
ꝙpͣ facies. Remoue nos: et pone clauciam ꝓle᷑
nicħ egeris. Quippe his eciã simillimis gemiꝰnis
tanta ẽ necessitas ut ꝓpͥe moueant᷑ qu̾ata fuit u
singłi nasc̾entur. At .n. ħ inquies: rd̃ni tm̃. Qd̾ a¬
sol ab astris differt: sensib eciã clarsi atq mani¬
festũ ẽ. Si magnitudinẽ me cogis despic̾e. nosti

Expanded text:
ligenter attendas, nihil omnino a duobus idem fieri potest. ligenter attendas, nihil omnino a duobus idem fieri potest. An tu cum deambulamus simul, statim idem nos agere existimas? Absit a prudentia tua. Septentrioni namque vicinior nostrum qui deambulat, aut alterum pari motu antecedat, aut tardius ingrediatur necesse est; neutrum tamen sentiri potest. Sed tu, ni fallor, quid intelligamus, non quid sentiamus exspectas. Quod si ab axe in meridiem tendamus, conjuncti nobis atque inhaerentes quantum valemus, innitamurque marmori leui et aequali uel etiam ebori, tam non potest esse amborum idem motus quam uenae pulsus, quam forma, quam facies. remoue nos et pone Glauciam prolem, nihil egeris. quippe his etiam simillimis geminis tanta est necessitas, ut proprie moueantur, quanta fuit, ut singuli nascerentur. ! At enim hoc, inquies, ratisol ab astris differt, sensibus etiam clarum atque manifestum est. si magnitudinem me cogis dispicere, nosti
Abbreviated transcription (Latin):
Ebridio. augꝰ. Recentissimis lrĩs tius res¬
pond̾e malui. ñ cy cõtẽpn̾em p̾cedentia qͥ¬
sita tua. ininusue me deiestauerĩt: s qd̃ ĩ
et qu̾atũ nos semꝑ optasse nosti. et optam᷑. Ne
q̃ras cur ita sit. Illa .n. faciliꝰ quib ĩpedior. ꝙ cur
ĩpediar exposuerim. Scrib̾ cur ego et tu cũ slmꝰ sĩ¬
guli ead̾ mułta faciam. sol aũ n̾o id̾ faciat ꝙ ce¬
t̾a sid̾a. Cuiꝰ rei cãm conarer. Nam si ead̾ nos agi¬
mꝰ multa: et ille cũ cet̾is agit. Si ñ iłle: nec nos.
Ambło. et ambłas. mouet᷑. et mouent᷑. uigilo. et
iugilas. lucet ed lucẽt disputo. et disputas. cͥcu¬
ĩt et cͥcũeur tam et actus aĩ nullo mõ ẽ his q̃¬
uidemꝰ ꝯꝑandus. Si aũ aĩm ita ut equũ ẽ aĩo cõ¬
feras. mag̾ id̾ uł cogitare uł ꝯtẽplari. uł si qͥd ali¬
ud ꝯmodiꝰ d̾r. si ullus eis mẽ ãimꝰ. sid̾a ꝙͣ homĩes
ꝯsid̾anda st̃. Cet̾m in corpoꝵ motib si ut soles di¬

Expanded text:
RIDIO AUGUSTINUS. Recentissimis litteris tuis respondere malui, non quod contempserim praecedentia quaesita tua minusue me delectauerint, sed quod in et quantum nos semper optasse nosti et optamus. ne quaeras, cur ita sit; illa enim facilius, quibus impedior, quam cur impediar, exposuerim. Scribis, cur ego et tu, cum simus singuli, eadem multa faciamus, sol autem non idem faciat quod cetera sidera cuius rei causam conarer. nam si eadem nos agimus, multa et ille cum ceteris agit; si non ille, nec nos. ambulo et ambulas, mouetur et mouentur; uigilo et uigilas, lucet et lucent; disputo et disputas, circuit et circumeunt. tametsi actus animi nullo modo est his, q animum, ita ut aequum est, animo conferas, magis idem vel cogitare vel contemplari, vel si quid aliud commodius dicitur, si ullus eis inest animus, sidera quam homines consideranda sunt. Caeterum in corporum motibus, si, ut soles di
Abbreviated transcription (Latin):
ño sit ad optatũ negociũ ꝑuenisse. huc accedit ĩ fir¬
mitas corporis. qua es quoq ut nosti ño ualeo ꝙ no¬
fectiones ergo quas quieras et facies hr̃e nequeas
per totam cogitare uita. ño homĩs ẽ de illa una
utima qͥ mois uocatur cggitantis. de qua uelso¬
la intelligis uere ẽe cogitandũ. Dedit quid̾ deus

Expanded text:
non sit ad optatum otium peruenisse. - huc accedit infirnon sit ad optatum otium peruenisse. - huc accedit infirmitas corporis, qua ego quoque, ut nosti, non ualeo, quod uoualeo. Profectiones ergo, quas quietas et faciles habere nequeas, per totam cogitare uitam non est hominis de illa una ultima, quae mors uocatur, cogitantis, de qua uel sola intellegis uere esse cogitandum. dedit quidem deus
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩtellig̾e põt nisi cui sensus qͥciꝙͣ de illo nũti¬
arit. In quo animãtiũ mͦo si ullus ẽ: nos qm̃ ñ¬
ĩ quisitionũ me incogitando teniut estuã¬
tem. ałq illud ꝙ retẽtissimis tuis lrĩs legi. ub nos
arguis qd̃ ꝯsulere negligamꝰ. ut una nob iuiuere
qu̾a carthagini. uel ecia ĩ rure ex suĩa posse degere.
qͥd tecũ agam mi nebridi ꝓrsus inceit᷑ sũ. Muttar ᷑¬
ne ad te accõmodissimũ uehicłm: Nam basterna
m̃oxie te uehi posse. nr̃ lucilianꝰ auctor ẽ. ad mr̃em
cogito. ut q̃ ab sentiam sani ñ ferebat ibecilli multo
nimꝰ ẽẽ laturã. Ueniã ne ip̃e ad uos: at hic st̃ qͥ ne¬
q uenire mecũ queanti et quos deserere nefas
putem: Tu .n. potes et apud tuam m̃tẽ suanter
hitare. hii u̾o ut id̾ possint satagitur. Eam ne cre¬
s tanta oĩo. cuiꝰ ꝑagende negotiũ sepe suscipere.

Expanded text:
sit, intellegere potest, nisi cui sensus quicquam de illo nuntisit, intellegere potest, nisi cui sensus quicquam de illo nuntiarit. in quo animantium numero, si ullus est, nos quoninquisitionum me in cogitando tenuit aestuantem atque illud, quod recentissimis tuis litteris legi, ubi nos arguis, quod consulere neglegamus, ut una nobis uiuere quam Carthagini uel etiam in rure ex sententia posse degere, quid tecum agam, mi Nebridi, prorsus incertus sum. mittaturne ad te accommodissimum tibi uehiculum? nam basterna innoxie te uehi posse noster Lucinianus auctor est. at matrem cogito, ut quae absentiam sani non ferebat, inbecilli multo minus esse laturam. ueniamne ipse ad uos ? at hic sunt, qui neque uenire mecum queant et quos deserere nefas putem. tu enim potes et apud tuam mentem suauiter habitare; hi uero ut idem possint, satagitur. eamne cresed tanta omnino, cuius peragendae negotium saepe suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
toriã gignit opinionẽ. et ħ de quo agimꝰ taie ẽ: si
tñ est. Curgͦ q̃so te ñ nob̾ ad hanc qͥstũculã ĩdici¬
m fenas. et nos totos ĩprecato tͥo insũmã serenitatẽ
nature sũme uiuentis attollimꝰ. Hic forsit̾a dicas.
qũã qũa corporea ꝑcipi neq̃ant multa nos tñ ad corpꝰ
ꝑtinentia intelligibłr posse ꝑciꝑe. ut ẽ ꝙ nouimus¬
õẽ corpͦ. Qͥs .n. neget aut quis ħ uerisiłe pociꝰ quam¬
pꝰ sensibile ẽẽ aũ corpus ĩtelligibile iudicat᷑. Nonn.
p̾s ałr ꝑcipi. Ita nescio quid illud de quo q̃rimꝰ corpus
quo ĩniti aĩa ut de loco ad locũ transeat putat᷑. tꝓ ꝙͣ
sibile sit. utrũ tñ sit intelligibsr cognosci potest.
Hoc si dices. ueniat in m̃tẽ illud ꝙ ĩtellig̾e appella¬
mꝰ duob mod̾ in nob̾ fi̾. aut ip̃a ꝑ se mẽte att rõe
intͥnsecus. ut cũ intelligimꝰ c̾e ipm̃ ĩ tllcm. aut ã¬
tesligimꝰ. Q si uera st̃: nemo de illo corpore utr̃

Expanded text:
 si tamen est. Cur ergo, quaeso te, non nobis ad hanc quaestiunculam indicias, et nos totos imprecato Deo in summam serenitatem naturae summae viventis attollimus? 3. Hic forsitan dicas, quanquam corpora percipi nequeant, multa nos tamen ad corpus pertinentia intelligibiliter posse percipere, ut est quampus sensibile, esse autem corpus intellegibile iudicatur; non enim posset aliter percipi. ita nescio quid illud, de quo quaerimus, corpus, quo inniti anima, ut de loco in locum transeat, putatur, quamsibile sit, utrum tamen sit, intellegibiliter cognosci potest. Hoc si dices, \\ieniat in mentem illud, quod intellegere appellamus, duobus modis in nobis fieri: aut ipsa per se mente atque ratione intrinsecus, ut cum intellegimus esse ipsum intellectum; aut adtellegimus. quae si rata sunt, nemo de illo corpore, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾aqu̾a miris sirursũ modis ad unũ oĩa redig̾at
S tu id ꝯmodiꝰ cogitabis. His ꝯtent᷑ sis mt̾im peto.
Ebridio. agꝰ. Usitata tͥ scribe bridium.
abii absq nulla mͥ oportunitas. nullũ mͥ ocium
datũ est ea q̃ int̾ nos q̃rere solemꝰ agitandi atq u̾sã¬
di. Sũt quid̾ hyemales uimiꝰ longe noctes nec a
me tote dormiũtur. s sese obiciũt mag̾ cogitãda
cũ ociũ ẽ q̃ diffirm̃ado st̾ ocio nccia. Qͥd gͦ faciam:
Mutus ne apud te an tacitꝰ sim: Neutr̃ uis: neu¬
trũ uolo. Qua re age atq accipe qd̾ de me excud̾e̾
potuit uitimũ noctis. ꝙͣdui exeq̃batur quo ħ epła
scͥpta est. Netesse ẽ te meminisse ꝙ crebro int̾ nos

Expanded text:
quamquam miris rursum modis ad unum omnia redigantur. sed tu id commodius cogitabis. his contentus sis interim peto, EBRIDIO AUGUSTINUS. Usitata tibi scribere abii abs te, nulla mihi opportunitas, nullum otium datum est ea, quae inter nos quaerere solemus, agitandi atque versandi. sunt quidem hiemales nimis longae noctes nec a me totae dormiuntur; sed sese obiciunt magis cogitanda, cum otium est, quae diffirmando sunt otio necessaria. quid ergo faciam ? mutusne apud te, an tacitus sim ? neutrum \\uis, neutrum uolo. quare age atque accipe, quod de me excudere potuit ultimum noctis, quam diu exequebatur, quo haec epistula scripta est.- Necesse est te meminisse, quod crebro
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimuo petrũ pictaste non ꝓprie nec aꝑ¬
te dnm̃ locutum fuisse cũ diceren Non quod
intrat i os ꝯmunicat hoiẽm: sed quod ꝓcedit
de ore. Sed ut solet obscuritate parabole aliqiud
sig̃iaro uoluisse. Uideamus ergo utrũ iam se¬
cretius discipulis int̾rogantib hoo dicat quod
manichei uolunt. ĩmundas ẽẽ om̃s carnes. noc
eos aliquid eaꝵ debere conting̾e. Qund qd̃ exp¬

Expanded text:
ie, nec aperte Dominum locutum fuisse cum diceret, Non quod intrat in os, communicat hominem; sed quod procedit de ore: sed, ut solet, obscuritate parabolae aliquid significare voluisse. Videamus ergo utrum jam secretius discipulis interrogantibus hoc dicat, quod Manichaei volunt, immundas esse omnes carnes, nec eos aliquid ea
Abbreviated transcription (Latin):
canoꝵ et pccoꝵ. Et ioħis quid̾ estam ac potam
nõis. Nonin. dcm̃ est qd̾ om̃io nõ biberet sedꝙ
uinũ et sinceram nõ biberet. bibebat gͦ aqu̾a.
Nbus aũenis non om̃io nullus erati sed locuste
eo mei siluestre. Und̾ gͦ dictus ẽ non mãducãs
neq uibenis. insi qr ułło ic̾tu quo iudei itebas
ule no utebatur Hoc gͦ dñs insi uteretr ũ i
eiis comꝑatione manducans bibens ꝙꝙ dic̾etur
qui iotustas es mel comedit. et manducans dr
qui pane atq olere ꝯtentus ẽ. Sed de cibio sus¬
picamiꝰ quiccͥd muiltis. Carteuibens et uiuartã
no dicetuir isi uinũ bib̾ei. Cur gͦ et hoc uos ĩ¬
mũdũ putatis: sleq n hec pp̃ continentiã ois¬
cip linamꝙ domandi corporis tangere ꝓhibets
sed ꝯuod imũdã siit. Nam ea sordes et tel gẽcis
tenebraꝵ ẽẽ ꝑhibetis contra apłm dicentẽ. Oĩa
inũda mũdis. Ecce qui audent dic̾e xpm̃ indif¬
fentio ciboꝵ. magr̃m. discipulos tñ suos ab hiis

Expanded text:
is quidem escam ac potum nouimus; non enim dictum est, quod omnino non biberet, sed quod uinum et siceram non biberet: bibebat ergo aquam. cibus autem eius non omnino nullus erat, sed locustae et mel siluestre. unde ergo dictus est "non manducans neque bibens," nisi quia illo uictu. quo Iudaei utebantur. ille non utebatur? hoc ergo dominus nisi uteretur, non in eius conparatione "manducans bibensque" diceretur.qui locustas et mel comedit, et manducans dicitur. qui pane atque olere contentus est. sed de cibis suspicamini, quicquid uultis: certe bibens et uinaria non dicer enim haec propter continentiam disciplinamque domandi corporis tangere prohibetis, sed quod immunda sint: nam ea sordes et fel gentis tenebrarum esse perhibetis, contra Apostolum dicentem, Omnia munda mundis . Ecce qui audent dicere Christum indifferentiae ciborum magistrum, discipulos tamen suos ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
bitantem. te quis uelit credere de
non pocius cauere fallentem: At si ille dis¬
cipulus ueras cicatrices tetigit xp̃i: ueram
senfiteris cogeris et carnem xp̃i. Ita mani¬
cheus non ꝑmanebis sio sic tredis ut thomã.
Infidelis aũt remanebis: si nec sic credis ut

Expanded text:
bitantem, te quis uelit credere docbitantem, te quis uelit credere docentem, ac non potius cauere fallentem? at si ille discipulus ueras cicatrices tetigit Christi, ueram confiteri cogeris et carnem Christi. ita Manichaeus non permanebis, si sic credis ut Thomas; infidelis autem remanebis, si nec sic credis ut
Abbreviated transcription (Latin):
credatis. ubi uobis hec uox pestilentie ñ pos¬
sit exponi. Qͥn eciam sic te doteri cupis. ut
xpĩanum thomam quẽ xp̃c de se dubitantem
non est asꝑnatus. Sed quo animi eius uulue¬
tib mederetur corporis sui cicatrices ostẽdit.
hec uerba tua sunt. bñ quo sic doceri te exigis.
Qmͣ .ii. uerebar. ne hoc quoq in enuͣgelio fal¬
sum ẽẽ contendires: Crede ergo cicatricib
xp̃i. Quia si cicatrices ille uere erant. uera e¬
ciam illa uulnera fuerant. Nec uera nuln̾a
insi uera caro hr̃e poduisset. hoc uerum totũ
nrm̃ eũtit errorem. Porro si xp̃c falsas cicatti¬
ces dubitanti discipulo demonstrauit et ip̃m̃
fallacem dicis. ita docentem et te falli cũpis
ita discentem. Sed quia falli nemo est qui ue¬
lio fallere aũt multi uolunt mag̾ te uelle ĩ¬
telligo quasi exẽplo xp̃i fallacit̾ docere. quam
exemplo thome fallacit̾ discere. Proinde sit᷑¬
dis quod falsis cicatricib xp̃s fefelletit du¬

Expanded text:
credatis, ubi uobis haec uox pestilentiae non poscredatis, ubi uobis haec uox pestilentiae non possit obponi. quin etiam sic te doceri cupis ut christianum Thomam, quem Christus de se dubitantem non est aspernatus. sed quo animi eius uulneribus mederetur, corporis sui cicatrices ostendit. haec uerba tua sunt. bene, quod sic te doceri exigis. quam enim uerebar, ne hoc quoque in euangelio falsum esse contenderes! crede ergo cicatricibus Christi, quia si cicatrices illae uerae erant, uera etiam illa uulnera fuerant, nec uera uulnera nisi uera caro habere potuisset: hoc uerum totum uestrum euertit errorem. porro si Christus falsas cicatrice dubitanti discipulo demonstrauit, et ipsum fallacem dicis ita docentem et te falli cupis ita discentem. sed quia falli nemo est qui uelit, fallere autem multi uolunt, magis te uelle intellego quasi exemplo Christi fallaciter docere quam exemplo Thomae fallaciter discere. proinde si credis. quod falsis cicatricibus Christus fefellerit du
Abbreviated transcription (Latin):
ra legis. mĩam et iudictũ. liqnͣtes culicem. ca¬
melum aũ glucientes. hec oportebat fac̾e̾. et
illa nõ omiit̾e. nde est et illud qd̾ traditio¬
nib sius docebant quõ inf̾marentur p̾ceptũ
dei. quo deferri honorã. parentib iusserat pp̃
qmͣ suꝑbiam et iniquitatem excerari meruerũt
ut cetera nõ intelligerent. et ea que intelligebãt
impie ꝯtẽpnebant. Uides neqmͣ tͥ non dicam si
xpĩanuto es crede dicenti xp̃o qr de se scͥpsit moyseᷤ
quod si non credis xpĩanus non es: Ip̃e quippe ui¬
dens quid de te dicenti sentias qui te ut gentilẽ
uel uideum doceri xp̃o expetis. Ego tñ neq hoc
defugi. et om̃s tibi addicus erroris qnͣtũ potui
clausi. Nec illud sim patere p̾cipicium qͣ nos
ceci mutitis. dicentes falsa ẽẽ in cuuͣgłio. sicu¬
bi ur̃a heresis exitum ñõ iuenerit. ut uobis
nicħ remaneat quo redire possitis ude xp̃o

Expanded text:
ra legis. misericordiam et iudicium liquantes culicem, cara legis. misericordiam et iudicium liquantes culicem, camelum autem gluttientes: haec oportebat facere, illa autem non omittere. unde est et illud. quod traditionibus docebant, quomodo infirmaretur praeceptum dei, quo deferri honorem parentibus iusserat; propter quam superbiam et iniquitatem excaecari meruerunt, ut cetera non intellegerent, quia ea, quae intellegebant, inpie contemnebant. Uidesne, quam tibi non dicam: si christianus es. crede dicenti Christo, quia de se scripsit Moyses; quod si non credis. christianus non es. ipse quippe uideris. quid de te sentias, qui te ut gentilem uel Iudaeum doceri de Christo expetis; ego tamen neque hoc defugi et omnes tibi aditus erroris, quantum potui, clausi. nec illud siui patere praecipitium, qua uos caeci mittitis dicentes falsa esse in euangelio, sicubi uestra haeresis exitum non inuenerit, ut uobis nihil remaneat, quo redire possitis. unde Christo
Abbreviated transcription (Latin):
incationes. furta. faisa testimonia. blasphemne.
hoc sunt q̃ ꝯmunicant hoiẽm. Non lotis aũt
inanib manducare nõ ꝯmunicat hominem
Certe iam maĩfesta fallacia conuista discedit.
Cciteiam elarũ ẽ non aliud de bao returbas
aliud secreto discipulos dnm̃ docuisse. Certe si¬
ne dubitatione ꝑspicitur. manicheos pocuis ẽe
mẽdates atos fallaces. non moysen. non xpm̃.
Nam testamenti utiq doct᷑nam ĩtͥusq ibi
figuratam. hic reuelaram. ibi ꝓpħatam. hic p̾¬
tant. que moy ses scripsit cum omia peorsus obẜ¬
illam nõ obseruare legem lectorem. qi et ip̃e
caracteres illos nõ faceres cum illi fuissent fi¬
gure sonoꝵ. ille aũt iam sonos ip̃os exꝑineret
illaꝵ tñ figuraꝵ nõ formatione occupanꝰ. sed in¬
spectione cõmonitꝰ. id̾o aũ uidei xp̃o nõ credeb¬
aut. qr nec illa q̃ moyses nõ figurate sed aꝑte
p̾ceꝑat obyuabant. unde illis dicit. Decima¬
tis mentam et ciminũ. et relinquitis grauio¬

Expanded text:
estimonia, blasphemiae; haec sunt. quae communicant hominem; non lotis autem manibus manducare non communicat hominem. Certe iam manifestata fallacia connicta discedit; certe iam clarum est non aliud de hac re aliud secreto discipulos dominum docuisse; certe sine dubitatione perspicitur Manichaeos potius esse mendaces atque fallaces, non Moysen, non Christum. non testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam. hic reuelatam. ibi prophetatam, hic praetant, quae Moyses scripsit, cum omnia prorsus obsillam non obseruare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret. cum illae fuissent figurae sonorum, ille autem iam sonos ipsos expromeret, illarum tamen figurarum non formatione occupatus, sed inspectione commonitus. ideo autem Iudaei Christo non credebant, quia nec illa, quae Moyses non figurate, sed aperte praeceperat, obseruabant. unde illis dicit: decimatis mentam et cyminum et relinquitis grauio
Abbreviated transcription (Latin):
do consuleremꝰ. etiam cetera in illa lecfee male
dere si nełm. ininis longunierto. Undetĩau
est ut hoc quod faustus ꝯmemioraien ppea nori¬
⁊p̃ngsam qua gm̃ humano confaritur ꝓpbet¬
ta referantur. Qstomiagis hoc ey et talio pifuis¬
set moyses ut aliud corde intuens. id eee fund̾eti
facaues eum dicerem ꝓpħasse dicentem qͥmͣ cũ
audirem popislo uideoꝵ dictum. uidebis uttã
tur ammo caiphas. qd̃ ex uerb eius iitelle¬
ctum est.cum xpm̃ ut inmitũ ꝑ sequens ait
apedire ut unus homo moreretur ne codae
geris ꝑuer. Ubi euuigłista sb̾iecit. hoc eũ no
a se dixisse sed cum eẽt pontifex ꝓphasse. Sod
moyses non erat cayphas. Quare illud qd̾ po¬
piuo hebreo dixit uidebis iuitam tuã peud̃s¬
tom. et non credes uite tue. non solum dexͦ
dix. quod eo si nesciens dixisset. de nullo auo
dixisse deberes intelligi. uerum eciam sciẽs
dixit. Erat .n. fidelissimꝰ dispensator ꝓpħici sa¬
cramenti .i. sllius sacerdotał crismatis. undex

Expanded text:
do consuleremus, etiam cetera in illa lectione maldere si uelim. nimis longum erit. Unde tantum abest, ut hoc, quod Faustus commemorauit, proam, qua generi humano consulitur, prophetata referantur . quanto magis hoc! quod et si talis fuisset Moyses, ut aliud corde intuens id ore funderet, facilius eum dicerem prophetasse nescientem, quam, cum audirem populo Iudaeorum dictum: uidebis uitam tur animo Caiphas, quod ex uerbis eius intellectum est, cum Christum ut inimicum persequens ait expedire. ut unus homo moreretur. ne periret tota gens. ubi euangelista subiecit hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse. sed Moyses non erat Caiphas. quare illud, quod populo Hebraeo dixit: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. non solum de Christo dicit. quod, etsi nesciens dixisset. de nullo alio dixisse deberet intellegi, uerum etiam sciens dixit. erat enim fidelissimus dispensator prophetici sacramenti, id est illius sacerdotalis chrismatis, unde Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ceiestis: eradicabitur. Smite illos. ceci sunt du¬
tes cetoꝵ. Cecus aũ si cetũ ducat ambo cadent
in foueam. Hoc utiq id̾o: qi traditiones suas no¬
lentes statuere mandata dei nõ intellige bant
Sed nondum quesierant discipłi a magr̃o. qu̾̃o
ipĩ qd̃ turbis dixerat acciꝑe deb̾ent. Eere et hoc
sit. siam contexit euugłista et dicit. Respondẽs

Expanded text:
stis. e.radicabitur. sinite illos, caeci sunt duces caecorum. caecus autem si caecum ducat. ambo cadent in foueam. hoc utique ideo, quia traditiones suas uolentes statuere mandata dei non intellegebant. sed nondum quaesierant discipuli a magistro. quomodo ipsi, quod turbis dixerat, accipere deberent. ecce et hoc fit
Abbreviated transcription (Latin):
eligis: ostendam de xp̃o õẽ conscͥpta. Qͥn eciam
petis ne dix̾im ut imꝑitis solent hoo ipm̃ satis
ẽe debere ad fidem qi xp̃c dixerit de se scͥpsissei
moysen: Ꝙ quidem si dico: ut non ĩꝑitis. sed
ut fidelis dico. Non ualere aũ hoc ad ꝯiuncẽ¬
dum gentilem uel iudeũ. et ego fateor: sed ad¬
miñi. satis c̃e ydoneum ac p̾uanidũ. Tu quo¬
q et si diu terguersatius tñ coactus es confit̾i
dicens. Nolo enĩ nunc ad me respicias quem ad
credendum ꝓfessio mea fecit obnoxium ut no
possim non credere ei qu̾e sequoe: Sed puta nos

Expanded text:
eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. Quod quidem si dico, non ut imperitus, sed ut fidelis dico: non valere autem hoc ad convincendum Gentilem vel Judaeum, et ego fateor; sed admini, satis esse idoneum ac praevalidum, tu quoque etsi diu tergiversatus, tamen coactus es confiteri dicens, Nolo enim nunc ad me respicias, quem ad credendum professio mea fecit obnoxium, ut non possim non credere ei q
Abbreviated transcription (Latin):
b sigc̃ans hoĩes uł incorporandos xpi corpori
quod est ecc̃a uel rospuendos nos quoq int̃ ĩ¬
mũdas figurauit. qui pp̃ca fidci catholice nͥ
comienitis. q neo ruinatis uerbũ sapiẽtie
et duo testañta netus et nonum ño concordit di¬
stinguentes tanqua geminã ugiiã nõ ħetis

Expanded text:
cans homines uel incorporandos Christi corpori, quod est ecclesia, uel respuendos, uos quoque inter inmunda figurauit, qui proptera fidei catholicae non conuenitis, quia nec ruminatis uerbum sapientiae et duo testamenta, uetus et nouum, non concorditer distinguentes tamquam geminam ungulam non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dixit. noũi meũ est in illo sħu: ip̃c est
uerus iħc rector et ductor populi in here¬
ditatem uite eterne ẜm testam̃tũ nouũ
tunis figura erat testam̃tũ uetus. Ita qnͣ¬
tum attinet ad ꝓpħicum appatatum nec
geri nec dici ali quid poiset insigniꝰ qñ qͥd¬

Expanded text:
ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus Iesus. rector et ductor populi in hereditatem uitae aeternae secundum testamentum nouum. cuius figura erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, q
Abbreviated transcription (Latin):
de pharan .i. iħc. huc accedit quod idem ipm̃ dein̾¬
bum intelligit᷑ loqui ubi ꝓmittit eind̾ ipm̃
moyseos successorem per ꝙ̃ populus in terrã
ꝓmissionis mitteretur noĩe angeli eũ appel¬
lans. sicuo etiam homĩes aliquid nunciantes: ĩ
scͥptuta diuina solent appellari. Et ita dicit.
Etce muto angelum meñ aute faciem tuam.
ut seruet te in ua. et inducat te in terrã quam
uiram tibi. attende tibi. et obaudi eũ. ne non
credas illi. Nicħ̾ .n. su̾trahet tibi. nom̃ ineũ ẽ ĩeo.
Quid est hoc : ꝑstrutetur scripturas illas non
iam manicheus: sed eciam ip̃e indeus. et uide¬
ar utrũ de aliquo angło deus dix̾it. nomen
meum est i illo nisi in hoc qũe introductorẽ
in terram promissionis pollicet᷑. Demide qͥ¬
rat in homĩb quis moysi successor introdux̾it
populũ. et inueniet iħm. non hoc ab mitio
uite sue. sed noĩe mutato appellatum. Qui

Expanded text:
de Pharan, id est Iesus. huc accedit, quod idem ipsum dei ude Pharan, id est Iesus. huc accedit, quod idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam Manichaeus, sed ipse etiam Iudaeus et uideat, utrum de aliquo angelo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoiem adhuc eciam compellare. et a securo riso
ad curam respondendi reuocare. querẽdo. atꝙ
flagitando. cur eidem ip̃i futuro suo successor mo¬
ꝓbatus est. ut non ip̃e introduce̾t ppłm in t̾ram
ymissionis. ne indelices lex ꝑ moysen non ad tul¬
nandũ sed ad ꝯiuncendũ pccdeem data: in reg¬
num celoꝵ introducere putareo᷑ sed gr̃a et u̾i
tas ꝑ iħ̾m xpm fc̃a. Queram ergo a uideo cur
cidem ip̃i futuro suo successori moyses nomẽ
mutauerit. uocabitur .n. ausem: et appellauitꝰ
eum ih̾m. Cur deniq tunc appellau̾it. qñ ex
ꝯualle pharan p̾misit ad eand̾ terram quo e¬
rat populus ip̃o ducente uenturꝰ. Dicit enim
uerus ip̃e iħc. Et si iero et p̃parauero uob̾ lotũ:
iterum ueniã et assumã uos ad me. Querã e¬
ciam utrũ non huic sigura attestetur ꝓpb̾a di¬
pharan: Tanꝙͣ diceret. Ette eius noĩs ueiet
deus sc̃s. ciuiꝰ noĩs erat ille qui uenit ab afco.

Expanded text:
hominem adhuc etiam conpellere et a securo risu hominem adhuc etiam conpellere et a securo risu ad curam respondendi reuocare quaerendo atque flagitando. cur eidem ipsi futuro suo successorrobatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis; ne videlicet Lex per Moysen non ad salvandum, sed ad convincendum peccatorem data, in regnum coelorum introducere putaretur , sed gratitum facta: quaeram ergo a Iudaeo, cur eidem ipsi futuro suo successori Moyses nomen mutauerit. uocabatur enim Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae aPharan, tamquam diceret: eius nominis ueniet deus sanctus. cuius nominis erat ille, qui uenit ab Africo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiecturas futura p̾ nũcians. Unde et ipe de se
ip̃o ait. Non est ꝓpħa sine ppha honore in prĩa
stia. Sed de te uideo qui ꝯunctum paulo ante
confessus es cum dixisti. quod te ad creden dum
enũgłio ꝓfeisio tua fecit obnorium. Iudeus nr̃e
ꝓtedat in medium. qui ceruicem a iugo rͥ ma¬
le lib̾am tollit. et id̾o sͥ adhuc fas putat dicere.
Suscitabo ilłis ꝓpħam de fr̃ib eoꝵ sicut te: uel
siłem tibi. Multi .n. ꝓpħe postea fueriuit sed
utiq imũ qñdam intelligi uoluit hic ei cre¬
do facillim e occurretet successor ille moysi qͥ
populũ ex egypto lib̾atum in t̾rã ꝓmisso̾nis
in digata. Quem cogitans me ad huc forcasse
ridebit querentem de quo dcm̃ sin suscrabo illis
ꝓpham similem tͥ cunt legam quis in eodẽ mu¬
nere populi illius regendi atq ducendi moysi
defuncto successerit. Qui cum me uelud imꝑitũ
risert talis eni et a fausto describit᷑. non desmã

Expanded text:
coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat dicere: suscitabo illis prophetam de fratribus eorum sicut te uel similem tibi. multi enim prophetae postea fuerunt, sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo. facillime occurreret successor ille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum in terram promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis in eodem munere populi. illius regendi atque ducendi Moysi defuncto successerit. qui cum me uelut inperitum riserit ■— talis enim et a Fausto describitur —, non desinam
Abbreviated transcription (Latin):
carnales calampnias mẽte mortua loqueret᷑
Nonne ip̃am peti᷑n petrus per prudentiã cfͣms
pcuti exhorruit. cũ dño passionẽ suã p̾nũciati
aco aio bsit dñe non fiet istud. ꝓpicius tibi esto: Ne¬
q .n. peꝑcit huic pcc̃o dñs cũ ei retuierit. Redi re¬
tro sathanas. scandalum mͥ es. Non .n. sapio que
dei sinit: sed que hoĩm. Aut ubi mortua c̃ ista
carnalis diffidentia. isi in xp̃i glorificatione tã¬
qm in montis altitudine: Nam utiq iuuebat
cumi .n. timide negaret. Et utiq mortua erat
cum eum libere ꝑdicaren Hec iuiuebat in san¬
lo: cum scandalũ crucis detestans uastabat p̃a¬
nam fidem. Et ubi nͥ m illo mõte mortua era
lem tibi. qñ ne hnic quidem potes quod dissimi¬
lem ostendis: Iliis .n. causis et nos similem
ostñdimus. An qr ꝓpħa dcũs est qui et homo ẽẽ
dignatus est. et tam multa futura p̃dixit: Ni¬
si forte aliud est ꝓpħa ꝙͣ homo. ultra humanaᷤ

Expanded text:
carnales calumnias mente mortua loqueretur. carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim pepercit huic peccato dominus, cum ei retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. lem tibi. quando ne hinc quidem potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas
Abbreviated transcription (Latin):
petra aũ erat xp̃c. Hano ergo carnalem de xp̃i
diuinitate desꝑatõm. in ip̃ñis xp̃i altitudine
deus mori iubet. cum mortem carins moysi in
monte imꝑat fieri. Sicut .n. petra xp̃c: ita eoi
mons xp̃e. petra humił fortitudo. mous emi¬
nens magnitudo. Qitis sicitt apłs aiti petra autẽ
erar xp̃s. ita se ip̃e dñs. Non potest ciuitas ab scondisr̃
montem constitura. se .s. montem. fideles aũ suos
in sui nom̃ĩs gła fundatos asserens ciuitatem. Pru¬
tentia carnis uiuit. cum tanquã petra ꝑcuisa.
eo xp̃i humilitas in cruce ꝯtẽpnitur: xp̃c .n. cruci¬
fixus udeis scandalum est. gentib aũ stulticia.
Et prudentia carnis moritur. cum tanꝙͦͣ montis
eminentia xp̃c excelsus agnoscitur. Ip̃ĩt ^ uocatis
uiteis et grecis. xp̃c dei uirtꝰ. et dei sapĩa est. Asden¬
dit itaq moyses in montẽ. ut carne mortua ui-¬
uo spũ reciperet᷑. Quo faustus nõ ascend̾at. ut

Expanded text:
petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi diuinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in monte imperat fieri. sicut enim petra Christus, ita et mons Christus: petra humilis fortitudo, mons eminens magnitudo, quia sicut apostolus ait: petra erat Christus, ita ipse dominus: non potest ciuitas abscmontem constituta, se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos, asserens civitatem. Prudentia enim carnis vivit, cum tanquam petra percussa, Christi humilitas in cruce contemnitur. Christus crucifixus Judaeis scandalum est, gentibus autem stultitia, et prudentia carnis moritur, cum tanquam montis eminentia, Christus excelsus agnoscitur. Ipsis enim vocatis Iudaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus non ascenderat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid cause fu̾it ut de pcc̃o eius tali morte uin¬
dicando deus loq̃retur. qm̃ pollicitꝰ sum ea
sum dño ad iuuante ut hoc eciam q uod in mo¬
ysi morte rep̾hendisti. ꝓpħiam fuisse de xp̃o re¬
cte intelligentib doceam. Sicut .n. mos est d̾ioꝵ
i sc̾pturis sc̃is mist̾ioꝵ. ut idem homo alias ali¬
am usq aliam pro realiqua sig̾canda ꝑsonam
gerat tumo moy ses ppłi uideoꝵ sb̾ lege poĩti ꝑso¬
nam gerebat. eumq in ꝓpħica p̾nũciatione fi¬
gurabat. Sicut gͦ moyses petram uirga ꝑcuci¬
ens. de dei uirtute dubitauit. ira ille populus
qui sb̾ lege per moysen data tenebatur. xpm̃ li¬
gno crucis assigens. eũ uirtutẽ dei ẽe nõ credi¬
diti Sed sicut ꝑcussa petra manauit aqua sici¬
entib: sic plaga dm̃ice passionis effecta ẽ uita
credentib. hm̃s .n. de hac re p̾clarissimã et fide¬
lissimã nocem apłi cũ in de loq̃retur dicentis.

Expanded text:
quid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte uinquid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte uindicando deus loqueretur, quoniam pollicitus sum ea ssum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. Homĩi ex coitu nato dissimilis xp̃c. in gͣ¬
Quod nasdetur ex te scm̃: uosabitur filuis dei.
homini pp̃ pccm̃ suum mortuo: dissimilis xp̃c: ĩ¬
potestare mortiuis est. Sed rursus hom̃i mortuo
mortuus est. Sed rursus homini mortuo simis
pccorem fuisse. et offenso deo suo in monte oc¬
cisum ẽẽ dixisti. Nouerat .n. et ip̃e in dño gła¬
ri. ut ab eo saluus fieret a quo et ille qͥ dicit.
uoce diuina ꝙ eius fides ad aquam de petra eici¬
endam aliqͣntulum titubanenit. Quod ei cũ
pocõ petri põt ẽẽ ꝯmune. qui in mediis fluctibus
similis fidei defectu titubauit. dubitauit. Uerũ
absit ut credamus huic cum ẽẽ alienatũ ab etꝰ¬
ua socierate sc̃oꝵ. qui cũ scõ helia sicut eungłiũ
loquitur m̾uit clarificato in inoute dño assist̾c
Nam ut in uet̾ib legimꝰ libris eciã post ipm̃
pccm̃ qsitũ sit apud dm̃ mĩtũ eius aꝑꝑet. Sed

Expanded text:
in carne . Homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quin carne . Homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quQuod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Chripotestate mortuus est: sed rmortuus est, sed rursus homini mortuo simili'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicituoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere. nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed
Abbreviated transcription (Latin):
quod et in ceteris auimalib intueu facillimũ
est. uel arborib ut olea olee. laur̾ lauro: simił
dicitur. uerum etiã nature disparis sunt et dñr
multa similia. ut oliue oleaster. et fartritito.
De reb adhuc ꝓximis et attingentib loquor
Nam quid tam longe distans a filio dei per q̃p̃
fc̃a sunt om̃ia qnͣ pecus et lapis: Et tũ in eiuͣ¬
gelio legitur. Etce agnus dei. Et in apło. petͣ
autem erat xp̃c. Que nullo modo quisquã recte
diceret. si eoꝵ aliquĩa siłitudinem nullo mõ ille
susciperet. Quid ergo mirũ si non est dedignatꝰ
quẽ in eius p̾nũciatõm ꝑ ipm̃ moysen p̾cepit
deus maducari a populo suo eiusq sanguinẽ
ad tutelam salutis adhiberi. et pascha appella¬
ri: Q nunc in xp̃o ẽẽ completũ: nemo dissisa¬
re ꝑmittitur. Quapp̃ de scͥptutis agnosto et tu¬
simuem: uude siłem. sed alia causa illud. aliai.¬
qr de illo itidemi scͥptum est. Mediator dei et homi¬
tudinem carnis ꝑcc̃i. ut de pcc̃o dãpnaret pecm̃

Expanded text:
quod et in ceteris animalibus intueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in apostolo: petra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo medo ille susciperet. quid ergo mirum, si non est dedignatus quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha appellari, quod nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de sistus, quia homo; quia de illo itidem scriptum est, Mediator Dei et homitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tate faustus fallitur. uidebis iutam iuam
pendentẽ. et nõ credes uite tue. Que uerba
et alit̾ posse intelligi potest aliqus dicere.
De xp̃o autem nõ posse intelligi. nec faustus
est ausus dicere. nec quisquã prorsus audebit.
nisi qui negauerit aut xp̃m ẽẽ uitã. aut a iu¬
deis uisum ẽẽ pendentẽ. aut cos illi nõ credi¬
disse. cum uero et ip̃e dicat ego sũ iuta et eũ
pependisse constet aute oculos nõ ei credenti¬
um uideoꝵ. nõ uideo cur dubitare debeamu.
id eciam de xp̃o scͥpsisse illum: de quo xp̃c ait. Ille
.n. de me scͥpsit. Promde si quod scͥtum est. sus¬
citabo illis ꝓpħam de frĩb illoꝵ similẽ tͥ osten¬
d̾e conat᷑ est faustus de xp̃o nõ posse intelligi. qr¬
xp̃e moysi similis non est. et tñ ex om̃i ꝑte con¬
uictus est. quid opꝰ ẽ in hoc testimonio laborare:
Aut certe sicut dixto xpm̃ similẽ nõ c̃e moysi.
ut illã refelleret ꝓpħiam. sic eciã ut hano re¬

Expanded text:
tate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam tate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi potest aliquis dicere: de Christo autem non posse intellegi nec Faustus ausus est dicere nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. cum uero et ipse dicat: ego sum uita et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Iudaeorum, non uideo, cur dubitare debeamus id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait: ille enim de me scripsit. proinde si quod scriptum est: suscitabo eis prophetam de fratribus illorum similem tibi, ostendere conatus est Faustus non poChristus Moysi similis non est, et tamen ex omni parte convictus est; quid opus est in hoc testimonio laborare? Aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam; sic etiam ut hanc re
Abbreviated transcription (Latin):
citas impioꝵ a sũmo deo qui pro si regiminis
equitate bñntitur. eciam malis ut qui suo ar¬
bitrio minste nuunt. illius uiditio uiste dispo¬
nantur. Etgo ne testimonia ꝓphecte xp̃i nas¬
cituri. mira facturi. indigna passiui. moritu.¬
ri. resurrecturi. ascensuri. ꝑ om̃s gentes enuͣ¬
głium uite eterne disseĩaturi. illi finxisse cre¬
derentur qui eum populis annũciarent ma¬
gnum aliquid actum est. in usum nrm̃ de in¬
fidelitate uideoꝵ. ut hii dem ipĩ qui hec pp̃ se nõ
hñt ni cordib pp̃ nos hreñt in codicib. Nec ñ
auctoritas illis libris minuitur ꝙ a uideis ñ
intelliguntur. Imo et augetur. Nam et ipsa
eoꝵ cecitas ibi p̾dcã ess. Unde mag̾ nõ intelligẽ¬
do ueritatem. ꝑ hibente testimoniũ ueritati.
Quia cum eos libros nõ intelligunt a quib
nõ intellecturi p̃dci sunt. eciã huic eos uera¬
ces ostendunt hinc est et illud cuiꝰ ambigui¬

Expanded text:
citas impiorum a summo Deo, qui pro sui regiminis citas impiorum a summo Deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam malis, ut qui suo arbitrio injuste vivunt, illius judicio juste disponantur. Ergo ne testimonia prophetiae Christi nascituri, mira facturi, indigna passuri, morituri, resurrecturi, ascensuri, per omnes gentes Evangelium vitae aeternae disseminaturi, illi finxisse crederentur, qui eum populis annuntiarent; magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Judaeorum, ut iidem ipsi qui haec propter se non ter nos haberent in codicibus. nec inde auctoritas illis libris minuitur, quod a Iudaeis non intelleguntur, immo et augetur; nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. unde magis non intellegendo ueritatem perhibent testimonium ueritati, quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
sectandũq censeret. Ita illi ex rerũ ꝓpĩarum
iam p̾sentatis effectib libroꝵ ꝓphecia uera ꝓbare
tur. uaua loqui deputet. si non ia fcm̃ est. si ñ
ita sit si non in eam fidem ꝑ uuiu̾sam orbem tꝰ¬
raꝵ eoꝵ dẽ libroꝵ recitatione concunitur. Uñ
mirabilit̾ istoꝵ est ridenda uecordia. qui tangͣ
dem xpĩanam uelit discere homo gentił cũ
tanta deuotione. et tantã celebritate om̃s
gentes istoꝵ libeoꝵ fieri discipl mas cernat eo ip̃o
in mirum foettus atq firimius ꝙ ex manibus
inimicoꝵ tanta de xp̃o testimonia ꝓferũtur.
In quib id̾o gente que credunt nicħ de illo ad
tẽpus possunt putare confictũ. qr in eis lib̾s
cifixerunt xpm̃. et quos in tanto apice aucto¬
utatis hñt qui cotidie blasphemant xpm. Si
exponit qui p̾dicat qd̃ recitat quiblasphemat.
fid aliquẽ namq usum sc̾oꝵ ordinatur om̃is ce¬

Expanded text:
sectandum venerandumque censeret. Ita illi ex rerum Christianarum sectandum venerandumque censeret. Ita illi ex rerum Christianarum jam praesentatis effectibus, Librorum prophetia vera probarettur. Vana loqui deputer, si non ita factum est, si non ita fit, si non in eam fidem per universum orbem terrarum eorundem librorum recitatione concurritur. Unde mirabiliter istorum est ridenda uecordia. qui tamquadem christianam uelit discere homo gentilis, cum tanta deuotione et tanta celebritate omnes gentes istorum librorum fieri discipulas cernat. eo ipso nimirum fortius atque firmius. quod ex manibus inimicorum tanta de Christo testimonia proferuntur: in quibus ideo gentes. quae credunt. nihil de illo ad tempus possunt putare confictum. quia in eis libris cifixerunt Christum et quos in tanto apice auctoritatis habent, qui cotidie blasphemant Christum. si exponit qui praedicat, quod recitat qui blasphemat. Ad aliquem namque usum sanctorum ordinatur omnis cae