comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sat oĩo nicħ ĩ aĩa colendum ẽẽ. ⁊ errare hoĩes
qui suꝑsticione se ĩuoluũt. ⁊̃ misera ĩplicant
uenuitute. s frustra hoc senciũt. nõ enĩ effici¬
int ut nõ seruiant. remanẽt quippe ip̃a uiua
quib nt illa colendan opinarent᷑ atracti sunt.
uit .ti. cupiditati t̾plici. ł uoluptatis uł ex¬
colenidum existimant qui nõ aut carnalib gau¬
dii subdit᷑ sit aut potenciã uanã foueat aut
Al quo spectalo delectatꝰ insaniat. ita nescien¬
tes diigunt temꝑalia. ut inde bĩtudinẽ exp̃
sunt .i. auferẽ ista ⁊ scintilla ignis ⁊ aliqͣ ꝑua
etiola postͤmo ut omittam ĩnũabiles adu̾sita¬
nim om̃ia temꝑalia mundꝰ iste ꝯciudit om̃ib¬

Expanded text:
ino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expsunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitacum omnia temporalia mund
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sursum. regnũ celoꝵ aptꝰ non erit. nõgͦ
sũma q̃ramꝰ ĩ infimis. nec ip̃is ĩ infimis ĩui¬
deamꝰ uidicemꝰ ea ne cum ip̃is udicemur
id est tm̃ eis tͥbuamꝰ qnͣtum spẽs meret᷑ e¬
t̾na. extrema. ne cum ĩ no uissimis pͥma q̃ri¬
mus ap̾mis int̃ nouissima muñem᷑. ꝙ nͥl

Expanded text:
est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃. Nam ita disc̾nitur menciens afallente
ꝙ ĩ est om̃i m̃cienti uoluntas fallendi ⁊̃ siñ
ei credat᷑. fallens aut̃ ẽẽ nõ põt. qui ñ fallit.
si u̾o eciam non putet᷑ ẽẽ. ꝙ ñ est nec fallit.
set ne pp̃i quid̾ ocłi fallũt ñ enĩ renũtiare
possunt animo nͥ afflictionẽ suã ꝙ si nõ
solum ip̃i. set om̃s corporis sensus ita nũciãt
ut afficiũt᷑ quid ab eic ampliꝰ exig̾e debeamꝰ.
ignoro. Tolle itaq uanitãtes ⁊ nlła erit ua¬
nidas. siquis remũ ĩ aqua frangi opinatur¬
debuit. si enĩ aliud est aer aliud ẽ aqua. iꝰtũ
^talit̃ ĩ aere alit̃ ĩ aqua senciat᷑. Qre ocłs
recte ad hoc .n. fcũs est ut cam̃ ualeat si animꝰ
ꝑu̾se cui ad ꝯtemplandã sũmã płcͥtudinẽ
mens nõ ocłs fcũs est. ille aut̃ nult m̃tem
ꝯuert̾e ad corpora. ocłos ad deum. querit .il.
in telligere carnalia ⁊ uid̾e̾ sp̃ĩtualia qd̾
est. qr nisi fec̾it ꝙ sursũ ẽ deorsũ. ⁊ deorsũ

Expanded text:
, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. si vero etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunt animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinaturdebuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritualia; quod est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
poseant. si aut̃ his gorꝑeis occl̃s eam iud̾ẽ
uoyꝰ aere dic̾es. qmꝙͣ euit uestigio teneant᷑
unige tar̃ ab ea distare. sam istis ocłis ñ nͥ coͥrꝰ¬
ae m̃tegͥ eam uidemꝰ. set ubi iudemꝰ si
re loco eẽt. ubi corpꝰ nr̃m est. non eamui¬
ders qui hoc modo in oriente de corꝑib iudi¬
at. non ergo ista ꝯtinet᷑ loco ⁊ cũ adest uͥꝯ
uditanti nusꝙͣ est ꝑ spacia locoꝵ. ⁊ ꝑ poten¬

Expanded text:
impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis core igitur eam videmus. Sed ubi videmus? Si hoc loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia locorum, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ ĩ uiste̾ uiste ⁊ fedi pulcre ordinant᷑.
Et si p̃tea nos fallit reꝵ uisibłiũ pscͥtudo
qr unitate ꝯtinetur ⁊ non implet unita¬
tem. intelligamꝰ si possumꝰ nõ ex eo quod
ẽ nos falli. sec ex eo quod nonẽ. om̃e quippe
corpus uer̃ corp᷑ ẽ. set falsa unitas. non .ii.
sũme unũ est. aut in tant̃ id mutat᷑ ut

Expanded text:
 injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tum aut̃ aiticło qui diligent᷑ legunt susena
nec zizania nec paleas ꝑ horescunt. Impluliul
temꝑis usq ad illimĩatõm int̾ioris hois me¬
ruit᷑ ꝑuenire gemis hũdnũ ꝓ tempore adui¬
quales patͥarche ac ꝓpħe ĩueniũt᷑ ab eis quin
pũilit᷑ insiliunt. set pie diligent̾q ꝑtͣcant
magnis ⁊ spĩtalib uiris ecc̃e catholice alĩpau
uideo cautissime ꝓuideri. ne quid pluuratr a¬
gant. quod non dum eẽ temporis. ut cum
ppło agatur intelligũt. Alim̃ta lactea laipo

Expanded text:
tum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namtemporibus usque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuquales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertramagnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large
Abbreviated transcription (Latin):
tam eqͣlitatis legem iudicent᷑ ꝯuenire motꝰ
sibi pedum currentis formice ⁊ scd̃mo eam
gradientis elephantis quis eam dubitet locoꝵ
in t̾uallis ac tempoꝵ nec maiorẽ nec minorẽ
cum potencia suꝑet omĩa Hec aut̃ lex om̃iũ
aitiũ cum sit oĩo in ꝯmutabił mens u̾o hu¬
mana cui talem legem uid̾e ꝯse̾ssum mu
tabłitatem pati possit erroris satis apꝑet
supͣ mentẽ nr̃am eẽ legem que u̾itas dr̃¬

Expanded text:
tam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas d
Abbreviated transcription (Latin):
inclinatꝰ enĩ recumbit ocłis. ⁊ unde pende¬
at ñ intłłige̾t. at ego uirum intͥnsecꝰ ocula¬
tum ⁊ ĩuisibłr uidencẽ nõ desinam ꝯmou̾e
Cur ista placeant ut uidex ẽẽ audeat ip̃iꝰ
delectatõnis. humane. Ita enĩ suꝑfertur il¬
li. nec ab ea tenet᷑ dum ñ scłm ip̃am. sec
ip̃am iudicat. Et pͥus queram utrũ ideo
pultͣ sunt. quia delectant qr płcra sunt¬

Expanded text:
Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeInclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant;
Abbreviated transcription (Latin):
nõ licebit uidici de ip̃is iuditare s scd̃m iri
Conditor te tam̃ legum temꝑaliũ si uir p̃a
nus ⁊̃ sapiens illam ip̃am ꝯsulit ec̃nam. &
qua ulłi anime udicare datũ ẽ. ut scd̾m
eiꝰ in ꝯmutabłes regulas quid sit pro temre
iubendũ uetands̃q disc̾nat. Et̃nam q
legem mũdis animis fas ẽ cognosc̾e. iudi¬
ł non ita  hoc aut̃ int̾est ꝙ ad cognoscend̾.
satis est. ut uideamꝰ ita eẽ aliquid ł si ita.
ad iudicand̾ uero addimꝰ aliqͥd quo significe¬
mus posse ẽẽ. ⁊ alit̃ uelut cum dicunꝰ ita
ẽẽ. debet. Aut ita eẽ debuit. aut ita ẽẽ debe¬
bit. ut insuis oꝑib artifices faciũt set mł¬
tis finis est humana delectatõ nec uolũt
tend̾e ad suꝑiora ut uidicẽt cur ista uisibi¬
lia placent. itaq si queram ab uno artifiue
cii m̃bra respõdeãt. Porro si ꝑgam quer̾e d¬
ip̃m cur eligat dicet hoc decere. ħ eẽ pulctũ
hoc delectare c̃nentes. nicħ audebit ampliꝰ

Expanded text:
licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est, ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judi ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. tis finis est humana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno ficii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑfcã nͥ ea que ꝑfcã ẽ mente uid̾et᷑. set tam̃
que fcã nõ ẽ di ꝑfecta dicenda est. ⁊ cum oĩa
que sensibilit̾ pulchra sunt. siue natura edi¬
unitas m̃ti tm̃modo cognita scdm qm de coͣr
pulcͥtudĩe sensu int̾nĩtio uiditat᷑ nec loco tu¬
nis siue ꝑ breuiora mom̃ta ꝯuenient᷑ mo¬
ueatur aliq̾ eadem una ⁊ ĩ ꝯmutabłi eqͣli ͤ

Expanded text:
a est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura ediunitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tuas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una
Abbreviated transcription (Latin):
natura ip̃a ꝯsulitur quid ꝓbet ubi potissimũ
notand̾ ẽ q̃ admodũ qd̾ solum inspͨtum mi
displicũit ĩ melioris ꝯꝑatõne respuat᷑. I ta
reꝑit᷑ nicħ ẽẽ aliud artem uulgarem nͥ reꝵ
exꝑtarum placitaꝵq memoriam usu quodã
derau̾it quodl corpꝰ uere ac simpliciter u¬
num ẽẽ. cum om̃ia uł de sp̃e in spẽm uł de
loco in locum transeundo mutent᷑ ⁊ ꝑtib ꝯ
stent. sua loca optinentib ꝑ que inspacia di¬
ũsa diuidunt᷑. porro ip̃a uera eqͣlitas ac silĩ¬
tudo atq ip̃a uera ⁊ p̾ma unitas nõ ocłis cr¬
neis neq ullo tali sensu. set m̃te intlłcta cõ¬
spicit᷑. Uñ .n. qualisꝯ ĩ corꝑib appet̾etur eqͣli

Expanded text:
natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam deraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus a
Abbreviated transcription (Latin):
discipline ł sapiencie ꝑticeps ẽ. ip̃iꝰ artis na
q̃renda ẽ. Neq mĩc artem incestigi uolo q̃¬
̃ notat᷑ exꝑiendo s que rõcinando indagatur
quid enĩ p̃clarum nouit. qui nouit ea ĩpẽ¬
sa que calce ⁊ arena ꝯfit tenaciꝰ. lapides coh̾e¬
re quam luto aut qui tam eligant̾ edificat
ut que plura sunt ꝑia ꝑib respondeant.
que aut̃ singula dum locum teneãt. ꝙͣꝙͣ iste
sensuc iam scit rõm u̾itatiq uicinior. s certe
q̃rendũ est cur nos offendat si duab fenest̾s
ñ suꝑĩuitẽ. set uixͣ ĩuicem locatis una eaꝵ ma¬
ior minor ne sit cũ eqͣles ẽt pot̾unt. si uero sr̃
non ita offendat qmͣ illa ineqͣlitas ⁊ cur ñ mł¬
tum curemꝰ qnͣto sit una eaꝵ aut maior aut
mĩor. quͥcͥa due sunt. in tͥb aut̃ seniꝰ ip̃e uideͤ
expet̾e. aut int̾ imꝑes sunt aut int̾ maxͦm
⁊ mĩmam ita sit media. ut tanto p̃cedat mi¬
norem qnͣto a maiore p̃cedit᷑. ita enĩ pͥmo qͣi

Expanded text:
ticeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi
Abbreviated transcription (Latin):
spacia cogitatõne format ianit̾ ⁊ hanc spem
sibi future hĩtatõis policet᷑ nesciens occuloꝵ
ꝯcupĩam se trah̾e ⁊ cũ hoc mundo ire uelle
extra mundũ. quem pp̃ ea ip̃m ẽẽ nõ putat
qr euis claritatẽ ꝑtin ꝑ infiniture falsa co¬
gitatõne distendit. qd̾ nõ solum de hac luce s
eciam de aqua postremo de uino de melle de
auro de argento de ip̃is deniq pulpis i sangͣ¬
uisum possit ĩ nũabħt᷑ cogitari. uł ĩ ꝑuo spa¬
cio uisum possit eadem ymaginandi faculta¬
te ꝑ infrnita disfundi. set facillimũ ẽ excetͣri
tarnẽ. difficilliuũ iut̃ non carnalit̾ saꝑe bcͣ¬

Expanded text:
spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanvisum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter sa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cetera ꝑ eũ subi̾ta sibi ẽẽ ꝑsenserit. tta oĩs
corporea cͤatura si tr̃ modo possideat᷑ ab anima
que diligit deum. bonũ ẽ ĩfimũ ⁊ ĩ geñe suo
pulchrum. qm̃ format ⁊ spẽ continet᷑. si aut̃
diligat᷑ ab anima que negligit deum. nec sic
ligitur fit penalic dilectori suo ⁊ cũ implicat
erumꝰnis ⁊ pascit fallacib uoluptatib. qr ne¬
q ꝑ manẽt neq saciant ⁊ torquent dolorib
qr dum oromensium ꝑagit pulcͣ mutabłi¬
tas tempoꝵ deserit amantẽ spẽs ꝯcupita ⁊ ꝑ
ciuciatum sencientis discedit asensib ⁊ erro¬
rib agitat ut hanc ẽẽ pͥmã spẽm putet que
cos sensus caro maleĩ dilecta ñciau̾it ut tnñ¬
aliqͥ cogitat incelligere se credat umbͥs illu¬
sut fantasmat᷑. sed qñ autem non tenens
integͣm diuine ꝓuidencie discipsinam. sec te¬
ñe se arbitrans carni resist̾e conat᷑ usq ad ui¬
sibiliũ ymagines rerum ꝑuenit ⁊ lucis h
qm c̃tis t̾minis cͥcumscͥptam uidet ĩ mensa

Expanded text:
eum subjecta sibi esse persenserit. 40. Ita omnis corporea creatura, si tantummodo possideatur ab anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic qligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae am per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cualiquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi est pͥma sapiencia. Nam ħ est illa inꝯ¬
mutabił u̾itas que lex omniũ arciũ diciͦ
recte ⁊ ars om̃ĩpotentis arcificis itaq cũ
se anima senciat. nec corpoꝵ spẽm mot̾q
iudicare scd̃m seip̃am simł oꝑtet agno¬
scat p̃stare suam naturã ei nat᷑e de qua
iudicat. p̃stare autem sibi eam naturã¬

Expanded text:
pientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
dinis sue. hunc aut̃ hoĩem quem uet̾em ⁊
ext̾ĩorem ⁊ t̾renũ descͥbimꝰ. sũ ĩ suo gen̾e
mod̾atũ. siue eciam seruilis iusticie medũ
excedentem nõ nulli totũ agunt ab estiꝰ ui¬
te ortu usq ad occasum. Non nulli aut̃ ui¬
tam istam nccͣio ab illo incipiũt. s renascũtꝰ
int̾ius ⁊ cet̾as eiꝰ ꝑces suo robore spĩtali ⁊ ĩ¬
trem̃tis sapĩe corrũpũt ⁊ necant ⁊ ĩ celestes
leges donec pt᷑ uisibilem mortẽ totũ ĩstare᷑
astringũt. Iste dr̃ nouuꝰ homo ⁊ int̾ior ⁊̃ celestis

Expanded text:
em et exteriorem et terrenum descripsimus, sive in suo genere moderatum, sive etiam servilis justitiae modum excedentem, nonnulli agunt totum ab istius vitae ortu usque ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
aipã suscepit. cauendam mõstͣta ẽ. dic ĩqͥt
tem pcator lapidib istis ut panes fiant. At il¬
le uniꝰ ⁊ solus magr̃. non ĩ solo pane uiuit
homo.s inom̃i u̾bo dea. Ita eni domitam do¬
cuit eẽ oport̾e cupiditatẽ uoluntatis. ut
nec fami credendum sit. s forte domina¬
tõnit temporat fastu. decipi pot̾at qui car¬
ais uoaptate non potuit. omnia gͦ regna
inunda monstrata sunt ⁊̃ dcm̃ est omĩa
t dabo ⁊ si ꝓstratus adorau̾is me. cui respõ
ita calcata suꝑbia est. subiec̾ta ẽ ⁊̃ ex̾ma

Expanded text:
ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsita calcata superbia est. subiecta est a
Abbreviated transcription (Latin):
s quia irrõnalia quoq animancia uiu̾e
icq sencire nemo ambigit. illud ĩ animo hu¬
mano p̃stantissimũ ẽ non quo sentit sensi ᷝ ͥ
gunt. płeq bestie quam homĩes s iudicare de
remũ ꝯfractum oporteat appar̾e cum rectus ⁊̃
cur ita ꝑ occulos sentiri nccẽ sit. Nam aspectꝰ
aculoꝵ renũciare id põt uidicare aut̃ nlło

Expanded text:
 quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, gunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̾ pot̾ant securos eẽ ꝑ quos id actum ẽ. ut
nccͣia nõ eẽnt posfis. Cum .n. ecc̃a catholica
⁊ totum orbem diffusa atq fundata sit nͦ
nuracła illa ĩ nr̃a tempora durare ꝑmissa
sunt. ne animꝰ semꝑ uisibilia quereret ⁊
eiꝵ ꝯsuetudine frigesc̾et genꝰ hũanũ quoꝵ¬
uitate. Nec iam nob̾ dubium eẽ oꝑtet
hiis gͦ tredendũ. qui cũ ea p̃dicent que paucia¬
ssequnt᷑. se tũ seqñdos ppłis ꝑsuad̾e̾ pot̾unt.
sũc enĩ agitur quib credend̾ sit ante ꝙͣ quis¬
q sit yͥdoneꝰ ĩ eundo rõni. de diuinis ⁊ ĩ uisi¬
bilib reb. Nam ip̃i rõni purgatoris aĩe q̃

Expanded text:
aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut necessaria non essent posteris. Cum enim Ecclesia catholica per totum orbem diffusa atque fundata sit, nec miracula illa in nostra tempora durare permissa sunt, ne animus semper visibilia quaereret, et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quoit: nec jam nobis dubium esse oportet se credendum, qui cum ea praedicarent quae pauci assequuntur, se tamen sequendos populis persuadere potuerunt. Nunc enim agitur quibus credendum sit, antequam quisque sit idoneus ineundae rationi de divinis et invisibilibus rebus; nam ip
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad colend̾ recte deum qui uera salus est.
uero rei pͥma disceptatõ ẽ utrum hiis po̾
credimꝰ quam ad młtos. An hiis qui ad unũ
deum colendum nos uocant. quis dubitet
cos potissimũ sequendos qui ad unũ uocãt
p̃sertim. cum illi multoꝵ cuitores de ħ uno
dño cunctoꝵ ⁊ rectore consenciãt. ut c̃te ab
uno incipit nu̾s. pͥus gͦ isti conseqñdi sunt
qui unũ deum sũmũ solũ uerum deum ⁊
silum colendum ẽẽ dicunt. si apud hos n̾i¬
tas non eluẽit tũ demum migrand̾ ẽ. sic̃
.n. ĩ ip̃a rerum natura maior ẽ auct̃as uniꝰ
ad unũ om̃ia redigentis nec ĩ gen̾e hũano
młtitudĩs ulla potencia ẽ. nͥ ꝯsencientis
uocant eoꝵ maior ⁊ fide dignior ẽẽ d auͭͭ ᷤ¬
alt̃a consid̾atõ ẽ dissentionis eiꝰ que de uniꝰ
del cultu int̾ hoĩes ortil est set accepimꝰ ma¬
iores nr̃os eo gradu quo a temporalib ad et̃¬
na conscendit᷑ iusibilia miracula. Non .Ni.

Expanded text:
cte Deum, quae una salus est. Hujus rei prima disceptatio est, utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentienvocant, eorum major et fide dignior esse debet consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostros eo gradu fidei, quo a temporalibus ad aeterna conscenditur, visibilia miracula non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ra sit aut recte fc̃is beata. om̃is autem iioͦ¬
bił aut cedat potenciori aut pareat melsor
aut pomparetur equali. aut c̾tantem eeo¬
sinit᷑. nlłm malũ est nature u̾nu̾se cete
quia cuiq culpa fͣ malũ. Porro cũ anima

Expanded text:
ra sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exersinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima
Abbreviated transcription (Latin):
obruta ⁊ implicata ꝑ se ip̃am. iud̾e ac tenere
non posset. nullo ĩ reb humanis ad diuina
capessenda int̾poĩto gradu ꝑ quẽ ad dei siłi¬
tudinem a t̾rena uita homo mitteret᷑ in ef¬
fabili dei misericordia temporali dispensa

Expanded text:
obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
requirũt atq ĩ ip̃a dilectõne temporaliũ no¬
lunt tnͣsire qd̃ amant. ⁊ tam sũt absurdi ꝙͣ
si quisꝙͣ ĩ recitatõne pclari carminis unam
aliqmͣ sillabam solam ꝑꝑetuo uellet audire.
s tales auditores carminũ. nõ ĩueniunt᷑. tali¬
b aut̃ reꝵ existimatorib plena sũt om̃ia. ꝓ¬
pt̃ea qr nemo ẽ qui nõ facile nõ totũ mͦ u̾sũ

Expanded text:
a dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non fac
Abbreviated transcription (Latin):
neq de pcc̃is penisq eius anime efficit᷑ ut
unu̾sitaslla deformitate turpetur. qr rẽ
ibi ordinati ẽ. udi eẽ tales decet. ut deo condi¬
tore ⁊ rectore uniu̾sitatis decora sunt om̃ia
⁊ est pulcritudo uniu̾se c̾ature ꝑ hec tͥa iu¬
culpabił dampnacõne pcc̃oꝵ ex̃citatõne
anime medicina que diuina ꝓuidentia ⁊
ĩ effabłi beneficencia gerit᷑ gradatim distñteq
pulc̾ima est. distribuunt᷑ . ꝙ ĩ auc̃toritatẽ ⁊
rõnem. auctoritas fidem flagitat ⁊ rõnẽ p̃pa¬
rat hominẽ. Ratõ ad mellcm̃ cognitoem ꝑ¬

Expanded text:
neque de peccatis poenisque animae efficitur, ut universitas ulla deformitate turpetur, quia raibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpaanimae medicina, quae divina providentia et ineffabili beneficentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
corpora in tant̃ fallunt inqͣnt᷑ non implent
illud unũ quod ꝯuincũt᷑ imitari aquo pͥn¬
cipio unũ ẽ quicꝙͥ ẽ. ad cuiꝰ similitudinẽ qͥcꝙͥ
nitit᷑ naturalit᷑ a ꝓͣpͥbamꝰ. quicꝙͣ ab inutate¬

Expanded text:
corpora in tantum fallunt, in quantum non implent corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ocium cogitatõnis. ut alocis ⁊ temporib ua¬
cet. hec .R. fantasmatis tumoris ⁊ uolubiliͭ ͥᷤᷤ
constantẽ unitatẽ uide nõ sinũt. Loca offert̃
qunt ĩ aĩa turbas phantasmat᷑. quib ĩ aliud
atq aliud cupiditas incitet᷑. ita fit in quietꝰ
ex optans. uocat᷑ ergo ad ocium ut ista nõ di¬
ligat que diligi sñ labore nõ possunt. sic .ti.¬
eis dñabitur. sic non tenebitur s tenebit. Iu¬
gum meum in quid leue est. huic iugo qui
subiectꝰ est subiecta ht̃ ceta. non ergo laborabͭ.
nõ ergo resistit ꝙ subi᷑tum ẽ. s miseri amici
hꝰ mũdi cuiꝰ dñi erunt. si filu dei eẽ uolu̾int
qm̃ dedit eis potestatẽ filios dei fĩ̾. Amici ergo
hꝰ mundi tam timent ab eiꝰ amplexu seꝑata
ut nicħ eis sit laboriosiꝰ quam nõ laborare
set cui saltem illud maĩfestum ẽ falsitatem
ẽẽ qua id putat᷑ ẽẽ quod nõ est. intelligit cã
eam cẽ u̾itatẽ que ostendit id quod ẽ at si

Expanded text:
s et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus exoptans. Vocatur ergo ad otium ut ista non diligat, que diligi sine labore non possunt». Hec ieis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, quam non laborareSed cui saltem illud manifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si
Abbreviated transcription (Latin):
ad nichma tendunt reducat ⁊ firmet s dicis m¬
qr̃ deficuit quia mutabilia sunt. qr̃ nuitabsu
sunt. qr nõ sũme sũt. qrͣ non sunt quia infi̾ora
sunt eo a quo fcã sunt. quis ea fecit. qui sũme ẽ.
nichilo. qm̃ quicqͥd ẽ quantulac̃q spẽs sit nõe
eciam de forma dici põt. neq enĩ frustra tam spe¬
ciosissimũ quã ⁊̃ formosissimũ in laude ponit᷑
id g᷑ ẽ unde fecit deus om̃ia quod nullam spẽm
nichil. Nam illud quod in comꝑatione ꝑfc̃õꝵ
informe dr̃ si ht̃ aliquid forme ꝙͣuis exiguum
ꝗͣuis inchoaitum non dum ẽ nicħ ac ꝑ hoc id qͦ¬

Expanded text:
est ad nihilum tendunt, reducat et firmet. CAPUT est ad nihilum tendunt, reducat et firmet. CAPUT re deficiunt? Quia mutabilia sunt. Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. nihilo. Quoniam quidquid est, quantulacumque specie sit necesse etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem ud quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum informe dicitur, si habet aliquid formae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est ni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sub eod̾ uno deo ꝯpedite młcitudini ĩ¬
posita erant. ab actione remota sunt ĩ fide
atq int̃pretatõne manserũt. Ita nec seruiłr
alligant᷑ ⁊ ix̃cent. lib̾alit̾ animũ Quisq at¬
ideo negat. utrũq testamãto ab uno deo ẽ.
posse quia ñ eisdem sacͣm̃tis tenet᷑. ppꝰ nr̃¬
quib uidei tenebant᷑ uł adhuc tenẽt᷑ põt dr̃e
non posse fiꝰ. ut unꝰ pr̃familias iustissimꝰ u¬
nũ imꝑet eis quib seruitutẽ duriorem utilẽ
indicat aliuo eis quos infilioꝵ gradũ ad optarea
ad unum deum utͣq ꝑtiñe põt. qui hoc pistae.¬
turbari si unus medicus alia ꝑ mĩstros ĩ becs
eadem maneat neq ullo pacto ip̃a mutet᷑ pcb
in cõmutabił. mutabili tam̃ c̃ature uane lus¬
uenit. ⁊̃ ꝑ diu̾sitate m̃broꝵ alias alia uibet aut u¬
tat ut auicio unde mors incipit ⁊̃ ab ip̃a morte
ad naturam suam ⁊ eẽnciam ea que deficiunt .

Expanded text:
hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imhoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt; ita nec seruiliter alligant, sed exercent liberaliter animum. Aideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur phuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, muincommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit, et pro diversitate morborum alias alia jubet aut vetat; ut a vitio unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam, ea quae deficiunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
lem. hystoriis que nutͥt exempsis. scd̾am iam ob¬
liuiscentẽ hunana ⁊ ad diuina tendentẽ. inqͣ
non auctoritatis humane continet᷑ sinu. Et s
ad sũmam ⁊ incõmutabilem legem passib
rõnis ĩnicit᷑. t̾ciam iam fidenciorẽ ⁊ carnalẽ
appetitum rõnit robore maritantẽ gaudẽtẽq
intͥnsecus in qͣdam dulcedine ꝯugali cuma¬
nima menti copulat᷑ ⁊ uelam̃ pudoris obnu¬
bit᷑. ut iam recte uiu̾e non cogatur. s ⁊̃ si õs
concedant p̾care nõ libeat. Qͣtam iam id ip̃o
mlto firmius ordinacuisq facientẽ ⁊ emicã¬
tem ĩuirum ꝑfcm̃ atq aptam ⁊ idoneam oĩb¬

Expanded text:
lis historiae, qua nutrit exemplis, secundum Jacob obliviscentem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanae continetur fine, sed ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur et velamento pudoris obnubilatur, ut jam recte vivere non cogatur: si omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam id ipso multo firmius ordinatiusque facientem et emicantem in virum perfectum, atque aptam et idoneam o
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo nichil qlam ⁊̃ quod nõ dum formatũe
tñ aliquo modo ut formari posse̾t inchositum
est. dei bñficio formabile est. bonũ ẽ enĩ eẽ
formatum. ñ nlłm ergo bonũ est ⁊ capacitas fo:
eciam posse formari. ita om̃e quod est in qnͣtũ
matũ est. ⁊ om̃e quod non dum formatũ est
inqnͣtum formari põt ex deo ht Nulla auten
optinet integͥtatẽ nature sue. nͥ ĩ sue gen cre
salua sit. ab eo autem est om̃is salus quo
est om̃e bonũ ⁊ om̃e bomuĩ ẽ ex deo. salis g̃

Expanded text:
o de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formetiam posse formari. Ita omne quod est, in quantumatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne bonum ex Deo: salus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
diu ita est. regnũ dei non possidebit ⁊ cripr᷑
ei quod amat. id enĩ amat qd̃ nich̾ aͦ est ꝙͣ
rem suum. quia ⁊ ille hoc amando deseruit
deum. p̃cepta aut̃ eiꝰ neglexit dicentis. hoc
manduca. ⁊ hoc noli. tr̃ahit᷑ gͦ ad penas¬
qr diligendo infsora in egestate uoluptate siaꝵ
⁊ indolorib apud inferos ordinat᷑. quid ẽ eĩ dolo
qui dicit᷑ corꝑis nͥ corruptõ repentina salittis
eiꝰ rei qmͣ male utendo anima corruptõi obno¬
xiauit. quid autem dr̃ qui dr̃ animi nͥ carere
mutabsib reb quib fruebat᷑ aut frui se poste
humane aĩa desit. mutat eas qͣs adu̾sum tu
tͥuit. Cupiditates fruendo mortalib ⁊ ad
eas mutendas grã dei se adiuuari credat
omuia iudicans. ut ⁊ ip̃e a neĩne iudicetur
diligens dñm deum suum in coto corde ĩ to¬
ta aĩa. in cota m̃te. ⁊ diligñs ꝓximũ suũ ñ
carnałr set tanꝙͣ se ip̃m se aut̃ sp̃alit̃ di

Expanded text:
diu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei quod amat. Id enim amat quod et minus est quam rem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli . Trahitur ergo ad poenasia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei quam male utendo anima corruptioni obnoxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓmittit᷑ młto pigriꝰ u̾itas queret᷑ dis¬
pensatõ g ͦ temporał ⁊ medicina diuine ꝓ¬
uidencie erga eos qui pcc̃o mortasitatẽ me¬
rues̃t. sic traditur pͥmo uniꝰ cuiuslib hom̃is
nascentis natura ⁊ eruditõ cogitatur. p̾raa
da c̃scenti. eam pu̾icia sequit᷑. unde incipimꝰ
aliqͥ memĩsse. hĩc succedit ad olescencia. cũ
iam ppagatõm ꝓlic natura ꝑmittit. ⁊ prẽm
facit porro adolescenciã iuuentꝰ excipit iam ex¬
cercenda nñib mun̾ib pu ᷤᷤ ⁊ domanda sb legi¬
b inqua uehem̃tõr ꝓhĩtõ pccõr ⁊ pena p̾can¬
tium seruilit̾ cohens carnalib aĩs atͦciores⁊
petꝰ ubidinis gignit. ⁊ omĩa ꝯmissa ꝯgemi¬
nat N̾on enĩ simplex pcc̃m nõ solum malũ¬
÷. sec eciam uetit̃ ad mitt̾e. pꝰt labores iuuẽtu¬
tis seniori ꝓax. nõ nulla concedit᷑ inde usq
ad mortẽ dec̾ior etas ac decolor ⁊ morbis sb̃iͤ
neat eam qmͣ uulgꝰ uocat felicitatẽ ĩ bene

Expanded text:
Dispensatio ergo temporalis, et medicina divinae providentiae, erga illos qui peccato mortalitatem meruerunt, sic traditur. Primo unius cujuslibet hominis nascentis natura, et eruditio cogitatur. Prima da crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior tium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjneat eam quam vulgus vocat felicitatem, in bene
Abbreviated transcription (Latin):
uisticiam tend̾e liceret: ⁊ deposita cĩ suꝑbia
uni deo uero collũ subd̾e nicħ de se ip̃o fidere
uli uni se regendũ tuendumq ꝯmit̾e. Ita ip̃o
duce homo bone uoluntatis molestias hꝰ ui
te ĩ usum fortitudĩs u̾cit. incopia uero uolup¬
tatum ꝓsꝑisq successib uolu temꝑaliũ tẽ¬
ꝑanciam suam replit. ⁊ roborat. acuit ĩtem¬
ptatõnib prudenciã ut nõ solũ ĩ eas ñ indu¬
catur. set eciam siat uigilancior ⁊ ĩ amorẽ
de quib aut non ẽ tͣctandum: aut int̃ pi¬
o ꝑfcõsq tractandum . ẽ. nlło modo bñficien¬
ciꝰ ꝯsuluit geñi hũano qmͣ cum ip̃a dei sapͣi

Expanded text:
ustitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa S
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃ mutali solus deus an ꝯmutabił. sec ea uo¬
luntate qͣ mag̃ dm̃ ꝙͣ se diligũt f̾mi ⁊sta¬
les manẽt ĩ illo ⁊ fruũt᷑ maiestate ip̃uis o
uni libentissĩe fediti. ille aut̃ angelus nꝰ¬
gis se ip̃m qmͣ deum diligendo subdit ei ẽt
n̾oluit᷑. ⁊ inturuit ꝑ suꝑbiam. ⁊ as ĩmia c̃¬

Expanded text:
ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa
Abbreviated transcription (Latin):
complent ⁊ hoc totũ nõ sp̃ ea malũ. qr tnͣsit
sic em̃ĩ ⁊ u̾sus ĩ suo gene pulcher est. ꝙͣuis du¬
e sillabe simł dici plło modo possũt. nec enĩ
scd̃a enũciat᷑ nͥ scd̾¶s transierit. atq ita ꝑ ordi¬
nem ꝑuenit᷑ ad finẽ. ut cum sola ultima so¬
tli ars ip̃a qua u̾sus fab̾ͥcatꝰ sic tꝑ̃i obnoxia ẽ.
ut płcritudo eiꝰ ꝑ m̃suras moraꝵ dig̃at᷑. sec si

Expanded text:
Et hoc totum non propterea malum, quia transit. Sic enim et versus in suo genere pulcher est, quamvis duae syllabae simul dici nullo modo possint. Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transierit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sotamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut nlła hinc doctoꝵ paucitas ulła indoctoꝵ
tarba dissencrat. Or̃ aut negandum ẽ ꝑcc̃m
penitendo eam corrigi fatetur. ⁊ ueniã peni¬
centi dari ⁊ ꝑseñantem ĩpccĩs iusta dei lege
iburgandꝰ oĩo aut monendꝰ est. Quib sẜlatis
ep̃ana lex ⁊ disciplina om̃is religionis aufat᷑
dubiũ est. ne hoc quidem dubitand̾ uideo hr̃e
aĩa lib̾um uoluntatis arbitͥum. tales .n. ẜ uos
suos meliores ẽẽ deus iudicauit. si ei seruirẽt
lb̾alit̾ quod nlło modo fi̾ posset. si nõ uolũtate
set nccĩtate seruirent. lib̾alit̾ gͥ deo angłi ser

Expanded text:
 ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccapoenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa Dei lege objurgandus omnino, aut monendus est; quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatdubium est, nec hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium; tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bretinuit nitendũ ẽ ad eas cognoscẽdas
quas caro ñ nũciat. eas enĩ caruales uoco que
olescences uero ꝓpe nccẽ ẽ hinc iam ꝓcedẽte
solum singuł hoĩb quasi pͥuatim s uniu̾so
sgatur. deus qui agit atq ip̃i cum quib agit᷑
sunt. quid autem agatur cum gen̾e hũano

Expanded text:
etinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae per olescentes vero prope necesse est; hinc jam procedente uorum agatur, Deus qui agit atque ipsi cum quibus agitur sciunt. Quid autem agatur cum genere humano,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ip̃i hominũ generi subuenit᷑. Ea est nr̃¬
is temporib xp̃iana religio qmͣ cognosc̾e
⁊ sequi securissima ac certissima salus. ẽ. De¬
fendi autem atũsus loquaces ⁊ aꝑiri q̃ren¬
tib multis modis põt omĩpotñte ip̃o deo

Expanded text:
ero ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo
Abbreviated transcription (Latin):
manichei. sic̃ alii nõ nulli. sic̃ ĩ iłł mag̃ aĩa¬
dũcandũ est hoc magͥq p̃dicandũ. qui pa¬
ria sacram̃ta celebrantes. tñ quia sñia disꝑ¬
es sunt. ⁊ errores animosos defend̾e qm cau¬
tius corrig̾e maluer̃t exclusi a cathonca:¬

Expanded text:
Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica
Abbreviated transcription (Latin):
isse. si anima ꝓ deo suo non cołet animã ⁊ at
corpꝰ aut fantasiata aut hoꝵ aliqͣ duo ꝯiũe¬
ta. aut c̾te simul om̃ia. set in hac uita soci
meditaret᷑ unũ deum colens. quiꝰ nõ ꝑman̾et
ueret. mutari autem aĩam posse non quidẽ¬
localit̾ sec tñ temporałr suis asfectib quisqͥs
tognoscit. corpus u̾o ⁊ temꝑib ⁊ locis ẽẽ mu¬
tabile. cuiꝰ adu̾te facile est. Fantasmata por sñ¬
ro nichil aliud sunt qmͣ de sp̃e corꝑis corꝑeo
sensu atracta figmenta.¶ Que memorie ut¬

Expanded text:
animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita sociemeditaretur, unum Deum colens; qui nisi permanera remaneret. Mutari autem animam posse, non quidelocaliter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cognito sat̃ apparebit qnͣtum homo asse¬
qui pot qm necessarus ⁊ ĩ uictis et iuiscis leg¬
b deo ⁊ dño suo cuncta subiecta subiecta f¬
nos antea credentes uridere qmͣ nob̾cum ad
malu̾sit. son enĩ iam ilła hom̃is sacͦscã suse¬

Expanded text:
Quo cognito, satis apparebit quantum homo assequi potest, quam necessariis et invictis et justis legibus, Deo et Domino suo cuncta subjecta sint: nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susce
Abbreviated transcription (Latin):
ad ex̃citatõnem nr̃e pacĩe. aut ab hesim ali¬
quam gignunt at examen siue occasionẽ
nr̃e intesligencie hũ sunt exitꝰ xp̃ianoꝵ cͣ¬
ualiũ qui nõ potuert̃ corrigi aut sustiñi.
Sepe eciam sunt diuina ꝓuidencia ꝑ nõ ulł¬
as minimũ turbulentas carnaliũ hõiũ
docebunt hoĩes qmͣ uero affcũ ⁊ qnͣta sin¬
ceritate Raritatis deo seruiendum sit. tali
turbinib. aut si id nõ sinat᷑ ł eadem tẽpes¬
tate ꝑseu̾ante ł ne suo reditu tał aut se¬
nior oriar᷑ tenent uoluntatẽ ꝯsulendi ⁊̃ ei.
ipis quoꝵ motib ꝑturbatõnibq cessert̃
sine ulla ꝯuenticułoꝵ seg̃gatõne usq ad
mortem defendentes ⁊ testimonio iuuan¬
tes ip̃am fidem ꝙͣ mecc̃a catholica p̃dicari
sciunt. hos coronat in ocł̾to ꝑat̃. in occulto
uidens raro uidet᷑ genus. set tam̃ exempla
non desunt. Imo plura sunt qm credi põt
ita om̃ib gen̾ib hominũ ⁊ exemploꝵ ad

Expanded text:
ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus calium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Taliuturbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia ꝑtotũ orbem ualide dilateq disfusa
om̃ib errantib utit᷑ ad ꝓuectus eciam ad eoꝵ
correctõm cum euigilare uolu̾int. utit᷑ eĩ
gentib ad memoriam mat̾iam oꝑonis sue.
ħeticis ad ꝓbõm doct̾ne sue. sciscismaticis
cludit. alios relinquid. alios añcedit õĩb
omib gr̃e dei ꝑticipande dat pͣtatẽ sine
lli formandi sunt ad huc. sine iͥli restẽndi¬
siue recolligendi siue admittendi Carnales at̃
suos .i. uiuentes aut sencientes carnalit̾ canqꝙͣ
paleas tołat quib in area fcum̃ta tutiorã
sunt donec talib tegminib exuant᷑. set quia
inhac aerea ꝓuoluntate quisq uł palea uł¬
palea uł frum̃tum est. tam diu sustinet᷑ pcꝰ
aut error ciu̾l tonec aut accusatorem ĩueni¬
at aut pͣuam opinionẽ ꝑtinaci anim osita¬
tei defendat. Exclusi aut̃ aut ad nos redeũt
aut ĩneqͥtiam male lib̾i defluũt. ad ad mo¬
nitõnem nr̃e diligencie aut scisma faciũt

Expanded text:
er totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schicludit, alios relinquit, alios antecedit: omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive refosive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid de uera religione sentirem tẽpus
nũc arbitͣtꝰ sum postqͣm tuas ac̾imas in¬
int̾rogatõnes sine ullo c̾to fine fluctuare
ea caritate qua tͥ obstrict᷑ sum diucius sus¬
tiuere non possem. Repudiatis gͥ ĩ om̃ib
consecrant᷑. ⁊ hiis qui uł pͣual opĩone
ł aliqͣ simłtate suꝑbientes a regula ⁊ ꝯ¬
munione ecc̃e catholice deuiarunt. ⁊ hiis

Expanded text:
ne, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibuconsecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate superbientes, a regula et communione Ecclesiae catholicae deviarunt; et iis