comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
praui dũ sue uitium tortitudi¬
nis ignorant: audenter aliorũ
rectitudinem lacerant. Cumq
contra bonos sibi auctoritatem
increpationis arripiunt: aut ea
bona ꝓferunt que non uidendo
sed audiendo didicerunt. aut
ea aliis mala mentientes inger̃t̃.
que ipsi cõmittunt. Sed cum ea
bona ꝓferunt. que seruare con¬
tempuunt. sciendum est quia
plerumq ueritas sic ꝑora aduer¬
sariorum sonatut eorum lin¬
guam mouens. uitam feriat:
quatinus culmen rectitudinis lo¬
quentes ce ignorantes. ipsi sibi &¬
uerbis iudices. & factis accusatores
fiant. Unde baldach. mira qui¬
dem contra hypocritas subdit.
sed mucrone uerbi se impetit: qͥa
simulator iusticie nisi aliqͣntulo
ipse c̾ẽt. docere iustum nequaquã
tanta temeritate p̾sumeret. Et qui¬
dem fortia sunt ualde que dicit.
sed hec stultis nõ autem sapienti.
prauis ñ recto dicere debuit: quia
&e uecordem se asserit. qui hortis
sitientibus influmine aquam

Expanded text:
pravi, dum suae vitium fortitudipravi, dum suae vitium fortitudinis ignorant, audenter aliorum rectitudinem lacerant; cumque contra bonos sibi auctoritatem increpationis arripiunt, aut ea bona proferunt, quae non videndo, sed audiendo didicerunt; aut ea aliis mala mentientes ingerunt, quae ipsi committunt. Sed cum ea bona proferunt quae servare contemnunt, sciendum est quia plerumque veritas sic per ora adversariorum sonat, ut eorum linguam movens vitam feriat, quatenus culmen rectitudinis loquentes et ignorantes, ipsi et verbis judices, et factis accusatores fiant. Unde Baldad mira quidem contra hypocritas subdit, sed mucrone verbi se impetit, quia simulator justitiae, nisi ex aliquantulo ipse esset, docere justum nequaquam tanta temeritate praesumeret. Et quidem fortia sunt valde quae dicit; sed haec stultis, non autem sapienti, pravis, non recto, dicere debuit, quia et vecordem se asserit qui, hortis sitientibus, in flumen aquam
Abbreviated transcription (Latin):
insinuant: atq ex his que iam a
nr̃is oculis ꝑtranseundo subtracta
sunt. quam nulla sint que uident᷑
hesterni quippe sumus: & ignora¬
mus qm̃ sicut umbra dies nostri
stina interroganda ꝓponitur. ut
transire tempus uite presentis si¬
cut umbra monstretur: quia ui¬
delicet si ea que erant & iam trãs¬
acta sunt. admemoriam redii¬
cimus. patenter agnoscimus. quã
celeriter hoc quoq fugiat qd̵ te¬
nemus. Sepe uero heretici eoscẽ
nobicum patres quos ueneram᷑
laudant: sed intellectu depraua¬
to. ipsis nos eorũ laudibus im¬
pugnant. Unde adhuc subditur.¬
quia. Notandum qd̃ suꝑius
dixerat. sp̃s multiplex sermonis
oris tui: nunc uero reductis ad
memoriã patribus dicit. de cor-¬
de suo ꝓferent eloquia. Ac si ui-¬
tam sce eccłie heretici detestan-¬
tes dicant. Multiplicitatem sp̃s
ĩore habes: incorde non habes.
Sed illi contra te audiendi sũt:
qui uerba ex corde ꝓferentes. rec¬
ta uiuendo docuert. Sepe autẽ

Expanded text:
insinuant, atque ex his quae jam a insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quae videntur ur: VERS. 9.-- Hesterni quippe sumus, et ignoramus quoniam sicut umbrae dies nostri stina interroganda proponitur, ut transire tempus vitae praesentis sicut umbra monstretur; quia videlicet si ea quae erant, et jam transacta sunt, ad memoriam reducimus, patenter agnoscimus quam celeriter hoc quoque fugiat quod tenemus. Saepe vero haeretici eosdem 273 nobiscum patres, quos veneramur laudant, sed intellectu depravato, ipsis nos eorum laudibus impugnant. Unde et adhuc subditur--Notandum quod superius dixerat: Spiritus multiplex sermonis oris tui; nunc vero, reductis ad memoriam patribus, dicit: De corde suo proferent eloquia. Ac si vitam sanctae Ecclesiae haeretici detestantes, dicant: Multiplicitatem spiritus in ore habes, in corde non habes. Sed illi contra te audiendi sunt, qui verba ex corde proferentes, recta vivendo docuerunt. Saepe autem
Abbreviated transcription (Latin):
lum iusticie. consiliũ mentis uo¬
cat. afflctis catholicis. errorum
magistri pacatum habitaculum
iusticie ꝓmittunt: quia si eos ad
sua ꝑtrahunt. ꝑfecto acontentione
conticescunt. Namq hi qui ꝑtra-¬
hi ad ꝑuersa potuerint. tanto iam
tranquillius temporali pace quieti
sunt: quanto longius abeterna
separantur. Opes quoq intelligentie.
se sequentibus crescere spondent.
unde & subditur. In tantum ut pͥ
ora tua fuerint parua: & nouissi¬
ma tua mutuiplicentur nimis. Sed
quia eorum uerbis non facile credi¬
tur qm̃ sepe uita contẽptibilis de¬
monstratur: antiquorum patrum
sententias ꝓferunt. earumq recti-¬
tudinem. in argumento sui erroris
ga enim generationem pristinam:
e diligenter inuestiga patrum memo-
trum memoriam nequaꝗͣ uideri s
inuestigari ad monent: quia hoc ĩ ea
nolunt conspici. qd̾ liquido cunctis
patet. Nonnũciuã uero more bonoꝵ
quedam moraliter docent. & quali¬
ter ex preteritis presentia colligantur

Expanded text:
lum justitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habitaculum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecto a contentione conticescunt. Namque hi qui trahi ad perversa potuerunt, tanto jam tranquillius temporali pace quieti sunt, quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non facile creditur, quoniam saepe vita contemptibilis demonstratur, antiquorum patrum sententias proferunt, earumque rectitudinem in argumentum sui erroris ga enim generationem pristinam, et diligenter investiga patrum memoritrum memoriam nequaquam videri, sed investigari admonent: quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur
Abbreviated transcription (Latin):
ciua ut paulo superiꝰ sepe iam dixi¬
mus. scĩ uiri quo uerius summa co¬
gnoscunt. eo sublimius terrena despi¬
ciunt: & idcirco p̾sentis uite dies ni¬
chil ẽẽ conspiciũt. quia illuminate m̃¬
tis oculos inconsideratione et̾nitatis
figunt. De qua dum adse redeunt.
quid se esse nisi puluerem agnoscunt.
& infirmitatis sue conscii. districte u¬
dicari metuunt: Cumq uim tanti ui-¬
goris aspiciunt: trepidant examinari
quod sunt. Unde adhuc apte subiũ¬

Expanded text:
quia, ut paulo superius saepe jam dixiquia, ut paulo superius saepe jam diximus, sancti viri quo verius summa cognoscunt, eo sublimius terrena despiciunt; et idcirco praesentis vitae dies nihil esse conspiciunt, quia illuminatae mentis oculos in consideratione 265 aeternitatis figunt. De qua dum ad se redeunt, quid se esse nisi pulverem agnoscunt, et infirmitatis suae conscii, districte judicari metuunt? Cumque vim tanti vigoris aspiciunt, trepidant examinari quod sunt. Unde et adhuc apte subju
Abbreviated transcription (Latin):
q enim duo sibi hec uerba con¬
ueniunt: desꝑaui. & parce. Nã
qui desꝑat: neciuaꝗͣ iam sibi par¬
ci postulat. & qui adhuc sibi par¬
ci desiderat : ꝓfecto minime des¬
ꝑat. Aliunde ergo ẽ quod des-¬
ꝑat. aliunde uero qd̃ parci sibi
sanctus uir postulat: quia nimi-¬
rum dum bona uite transeun¬
tis ꝑ desperationem deserit. ad
optinenda que ꝑmanent in spẽ
robustius exsurgit. Desperando
itaq melius ad spem ueniẽ lu¬
citur: qui eo certiuis uentura
appetit. quo p̾sentia uerus ce ex
desperatione derelinquit. Et no¬
tandum quod uim nobis sui cor¬
dis insinuans. unam quidem
de se sententiam protulit: sed
hanc tercio insinuando replicauit.
Quod enĩ suꝑius dixerat. elegit
suspendium anima mea. hoc
replicans addidit. desꝑaur: atq
eterna concupiscendo & tempora¬
lia post ponendo. hoc postremo
intulit. parce michi. Et quod suꝑus
dixit. mortem ossa mea: hoc nimit̃
sũbdidit. nequaꝗͣ ultra iam uiuam.¬
autem dies suos nichil esse confiderat:

Expanded text:
 enim duo sibi haec verba conveniunt, desperavi et parce. Nam qui desperat nequaquam jam sibi parci postulat, et qui adhuc sibi parci desiderat profecto minime desperat. Aliunde ergo est quod desperat, aliunde vero quod parci sibi sanctus vir postulat, quia nimirum dum bona vitae transeuntis per desperationem deserit, ad obtinenda quae permanent in spe robustior exsurgit. Desperando itaque melius ad spem veniae ducitur, qui eo certius ventura appetit, quo praesentia verius ex desperatione derelinquit. Et notandum quod, vim nobis sui cordis insinuans, unam quidem de se sententiam protulit, sed hanc tertio insinuando replicavit. Quod enim superius dixerat: Elegit suspendium anima mea, hoc replicans addidit, Desperavi; atque aeterna concupiscendo, et temporalia postponendo, hoc postremo intulit, Parce mihi; et quod superius dixit, Mortem ossa mea, hoc nimirum subdidit, Nequaquam ultra jam vivamautem dies suos nihil esse considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen caro est. Et uias eius pꝰmune-¬
ra districte c̃sideras. sed tñ si remo¬
ta pietate iudicetur. pondꝰ quod de
tua subtilitate imminet ferre nec sub¬
leuatus ad iusticiam sp̃s p̃ualet: qͥa
& si hunc ultra se tua dona dilatãt.
ad inquisitionem tam̃ tui exami

Expanded text:
tamen caro est; et vias ejus post munetamen caro est; et vias ejus post munera districte consideras, sed tamen si remota pietate judicetur, pondus quod de tua subtilitate imminet, ferre nec sublevatus ad justitiam spiritus valet, quia etsi hunc ultra se tua dona dilatant, ad inquisitionem tamen tui di
Abbreviated transcription (Latin):
tuum:. hominem deus magnificat:
quia largitate rationis ditat. Infusio¬
ne gr̃e uis itat: honore collate uirtutis
exaltat. Cumq ꝑsemet ipsum nichil
sit: esse tamen eum cognitionis sue
participem. benignitatis munere con¬
cedit. Sed erga eundem magntficatũ
hominem corsuum dñs apponit. quia
post dona iudicium exerit: merita
subtiliter pensat. uite pondera uehe¬
menter examinat: & tanto ab eo post
districtius penas exigit. quanto hunc
impenso munere largius preuenit.
Uir igitur sanctus inmensitatem su¬
ꝑne maiestatis aspiciat: atq ad infir¬
mitatem ꝓpriam. considerationis ocu¬
lum reclucat. Uideat quia caro cape¬
re non ualet: hoc quod de semet¬
ipsa ueritas spiritum docet. Uideat
quia etiam subleuatus hominis
sp̃s. iudicium tolerare non sufficit.
quod deus sub examine districte re¬
tributionis intendit: & dicat. Quid
ẽ homo quia magnificas eum: aut
quid apponis erga eum cor tuu᷑.
ac si aꝑte ex clamet dicens. Magni¬
ficatur homo spiritali munere: s

Expanded text:
t. --Hominem Deus magnificat, quia largitate rationis ditat, infusione gratiae visitat, honore collatae virtutis exaltat. Cumque per semetipsum nihil sit, esse tamen eum cognitionis suae participem, benignitatis munere concedit. Sed erga eumdem magnificatum hominem cor suum Dominus apponit, quia post dona judicium exerit, merita subtiliter pensat, vitae pondera vehementer examinat, et tanto ab eo post districtius poenas exigit, quanto hunc impenso munere largius praevenit. Vir igitur sanctus immensitatem supernae majestatis aspiciat, atque ad infirmitatem propriam considerationis oculum reducat. Videat quia caro capere non valet hoc quod de semetipsa Veritas per spiritum docet. Videat quia etiam sublevatus hominis spiritus judicium tolerare non sufficit quod Deus sub examine districtae retributionis intendit, et dicat: Quid est homo, quia magnificas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Ac si aperte exclamet, dicens: Magnificatur homo spiritali munere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uilescit quod preterit. quo intel¬
lectu radiante illud int̾lucet. qd̾
acceptum numquã recedit. Cũꝙ
infinitatem ꝑhennitatis aspiciũt.
nequaꝙͣ iam ꝑmagno desiderãt.
quicquid finis angustat: sed sub¬
leuata mens extra temporum ter-¬
minos ducitur. etiam cum carne
intempore tenetur. Et tanto altius
finiencda despicit: quanto uerius
infinita cognoscit. Sed hec ipsa hu-¬
mane breuitatis consideratio: auc¬
tori nr̃o magne uirtutis oblatio ẽ.
Unde recte nunc cum de p̾catione
immolatio eiusdem uirtutis offer¬
tur: cum dicitur. Memento quia
uentus est uita mea. Ac si aꝑte di¬
ceretur. Transeuntem uelociter beni¬
gnus respice: quia & tanto ate ui¬
deri misericordius debeo. quanto
ipse aconsideratione breuitatis mee.
oculos non auerto. Sed quia dum
tempus uite p̾sentis absciditur. ad
oꝑationem promerende uenie ulte¬
rius non reditur: recte subiungit᷑.¬

Expanded text:
vilescit quod praeterit, quo intelvilescit quod praeterit, quo intellectu radiante interlucet quod acceptum nunquam recedit; cumque infinitatem perennitatis aspiciunt, nequaquam jam pro magno desiderant quidquid finis angustat. Sed sublevata mens extra temporum terminos ducitur, etiam cum carne in tempore tenetur; et tanto altius finienda despicit, quanto verius infinita cognoscit. Sed haec ipsa humanae brevitatis consideratio auctori nostro magnae virtutis oblatio est. Unde recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem virtutis offertur, cum dicitur: Memento quia ventus est vita mea. Ac si aperte diceretur: Transeuntem velociter benignus respice, quia et tanto a te videri misericordius debeo, quanto ipse a consideratione brevitatis meae oculos non averto. Sed quia dum tempus 255 vitae praesentis absciditur, ad operationem promerendae veniae ulterius non reditur, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ei uiuendi funditus amputatur. Be¬
ne ergo de dieb p̃te reuntibus dici¬
tur: consumpti sunt absq ulla
spe. Ac si aꝑte diceretur. Mentis fi¬
dutiam inp̾senti uita non posut:
quia om̃e quod preterit. calcando
suꝑaui. Unde apte mox subditur.¬
a. hi & eñi uitam carnis quasi ꝑma¬
nentem diligunt: qui quanta sit
uite sequentis eternitas non inten¬
dunt. Cũq soliditatem ꝑhennitatis
nõ considederant. exilium patriam.
tenebras lumen. cursum stationem
putant: quia qui maiora nesciunt.
iudicare de mimmis nequaquam
possunt. Ordo quippe iudicii exi¬
git: ut qd̾ examinare nitimur trã¬
scendamus. Si enun p̾esse rebus
animus non ualet: nequaquam
de his certa aquibus uincitur ui¬
det. Idcirco itaq mens reproba
p̃sentis uite cursum estimare nõ
sufficit : quia admirationi illius
ex amore succumbit. Sc̃ĩ autẽ ui-¬
ri quo ad eterna cor eleuant. eo¬
quam breue sit quod fine claudi¬
tur pensant. Et eo eorum sensib

Expanded text:
ei vivendi funditus amputatur. Beei vivendi funditus amputatur. Bene ergo de diebus praetereuntibus dicitur: Consumpti sunt absque ulla spe. Ac si aperte diceretur: Mentis fiduciam in praesenti vita non posui, quia omne quod praeterit calcando desperavi. Unde et mox apte subditur--Hi etenim vitam carnis quasi permanentem diligunt, qui quanta sit vitae sequentis aeternitas non attendunt; cumque soliditatem perennitatis non considerant, exsilium patriam, tenebras lumen, cursum stationem putant, quia qui majora nesciunt, judicare de minimis nequaquam possunt. Ordo quippe judicii exigit ut quod examinare nitimur transcendamus. Si enim praeesse rebus animus non valet, nequaquam de his corta a quibus vincitur videt. Idcirco itaque mens reproba praesentis vitae curcum aestimare non sufficit, quia admirationi illius ex amore succumbit. Sancti autem viri, quo ad aeterna cor elevant, quam breve sit quod fine clauditur pensant; et eo eorum sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus transeuntib occupati. nil ali¬
ud cogitant. nisi in hoc mundo ad¬
huc qualiter uiuant. Relinquen¬
do omĩa quasi possidenda dispo-¬
nunt: quia spes uiuendi non frã¬
gitur. etiam cum uita terminat᷑.
Iam adiudicium tiahuntur per-
sententiam: & tamen adhuc haben¬
dis rebus inherent ꝑcuram. Oura e¬
enĩ mente abesse mors longe credi¬
tur: etiam cum sentiur. Sicq acar¬
ne anima soluitur. ut erga presen¬
tia un moderato amore se retinens
cum adeternum supplicium ducit᷑
hoc ipsum quoq nesciat quo duca¬
tur. Et deserens que amare cum ter¬
mino noluit: repente sine termino
inuenit que numquã p̃uidit. at
contra rectorum mens adeternita¬
tis intentionem tenditur: etiam
cum presens eam feliciter uita co-¬
mitatur. Magna carnis salute uti¬
tur: nec tamen eius ficdutia. aninꝰ
retardatur. Nullus adhuc mortis ar¬
ticulus erumpit: & quasi presentẽ
hanc coticdie conspicit. Quia enim
uita hec indesinenter labitur: spes

Expanded text:
bus transeuntibus occupati, nihil alibus transeuntibus occupati, nihil aliud cogitant nisi in hoc mundo adhuc qualiter vivant. Relinquendo omnia quasi possidendo disponunt, quia spes vivendi non frangitur, etiam cum vita terminatur. Jam ad judicium trahuntur per sententiam, et tamen adhuc habendis rebus inhaerent per curam. Dura etenim mente abesse mors longe creditur, etiam cum sentitur. Sicque a carne anima solvitur, ut erga praesentia immoderato amore se retinens, dum ad aeternum supplicium ducitur, hoc ipsum quoque nesciat quo ducitur; et deserens quae amare cum termino noluit, repente sine termino invenit quae nunquam praevidit. At contra rectorum mens ad aeternitatis intentionem tenditur, etiam cum praesens eam feliciter vita comitatur. Magna carnis salute utitur, nec tamen ejus fiducia animus retardatur. Nullum adhuc mortis articulum erumpit, et quasi praesentem hanc quotidie conspicit. Quia enim vita indesinenter labitur, spes
Abbreviated transcription (Latin):
inientes imus. Electi igitur quia
p̾sentis uite momenta decurrere
subfestinatione conspiciunt: ne¬
quaquam in hoc tante mobilitatis
itinere. cordis intentionem figũt.
Unde & apte ꝓtinus subditur. Et
consumpti sunt. absq ulla spe
Reꝓboꝵ mens erga dies uite pre¬
sentis. tanto amore constringitur.
ut su semꝑ hic appetant uiuere:
quatinus si ualeant. uiuendi cur¬
sum desiderent numquam fini-¬
re. Cogitare qiuppe uentura des¬
piciunt. spem totam in rebus trã¬
seuntib ponunt: habere nusla nͥ
que pretereunt concupiscunt. Cũ¬
q nimis transeuntia cogitant.¬
& mansura nullatenus sperant:
sic cecitate in sensibili. cordis oculꝰ
clauditur. ut eterne luci nullate¬
nus intendatur. Unde fit ut sepe
iam corpus molestia quatiatur.¬
& uicina mors uirtittem uitalis
sp̃s incidat ͤᷤ tamen curare que
mundi sunt desinant. Iamq eos
ultor ad iudicium perthit: & ta¬
men ipsi ordinatione sollicita re-¬

Expanded text:
mientes imus. Electi igitur, quia mientes imus. Electi igitur, quia praesentis vitae momenta decurrere sub festinatione conspiciunt, nequaquam in hoc tantae mobilitatis itinere cordis intentionem figunt. Unde et apte protinus subditur: IBID.-- Et consumpti sunt absque ulla sperum mens erga dies vitae praesentis tanto amore constringitur, ut sic semper hic appetant vivere, quatenus, si valeant, vivendi cursum desiderent nunquam finire. Cogitare quippe ventura despiciunt, spem totam in rebus transeuntibus ponunt, habere nulla nisi quae praetereunt concupiscunt. Cumque nimis transeuntia cogitant, et mansura nullatenus sperant, sic caecitate 254 insensibili cordis oculus clauditur, ut aeternae luci nullatenus intendatur. Unde fit ut saepe jam corpus molestia quatiat, et vicina mors virtutem vitalis spiritus incidat, nec tamen curare quae mundi sunt desinant. Jamque eos ultor ad judicium pertrahit; et tamen ipsi, ordinatione sollicita re
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que transierunt. Tela quippe
infra supraq ligata. duobꝰ lignis
innectitur. ut texatur: sed quo in¬
feruis texta inuoluitur. eo super¬
ius texenda deplicatur. Et unde
se acl augmentũ multiplicat: inde
sit minus qd̾ restat. Sic numirum
uite nr̃e temporã & transacta. qua¬
si inferuis inuoluimus. & uentura
a suꝑiori deplicamus: quia quo
plus fiunt p̃terita. minus e̾e in¬
cipiunt futura. Sed quia nec tela
acd expressionem nr̃i temporis suffi¬
cit. nam eius quoq festinationem.
uite nr̃e uelocitas transit: recte nunc
dicitur. Pies mei uelocius transierũt:
quam atexente tela succiditur. Tela
quippe traditatem ꝓuectus habet.
uita autem presens: moram defectꝰ
nõ habet. In illa namq cum laboran¬
tis manus figntr. aduentus terminꝰ
elongatur. ⁊̃ ista uero quia tempꝰ
semꝑ desinens. indesinent̾ con¬
sumimus. ad finem nr̃i intineris
etiam quiescendo ꝑtienimus: &
ꝑcursum nr̃i transitus etiam dor-¬

Expanded text:
sunt quae transierunt. Tela quippe sunt quae transierunt. Tela quippe infra supraque ligata, duobus lignis innectitur, ut texatur; sed quo inferius texta involvitur, eo superius texenda deplicatur; et unde se ad augmentum multiplicat, inde fit minus quod restat. Sic nimirum vitae nostrae tempora et transacta quasi inferius involvimus, et ventura a superiori deplicamus, quia quo plus fiunt praeterita, minus esse incipiunt futura. Sed quia nec tela ad expressionem nostri temporis sufficit, nam ejus quoque festinationem vitae nostrae velocitas transit, recte nunc dicitur: Dies mei velocius transierunt, quam a texente tela succiditur. Tela quippe tarditatem provectus habet, vita autem praesens moram defectus non habet. In illa namque cum laborantis manus figitur, adventus terminus elongatur; in ista vero, quia tempus semper desinens indesinenter consumimus, ad finem nostri itineris etiam quiescendo pervenimus, et per cursum nostri transitus etiam dor
Abbreviated transcription (Latin):
estum. suꝑne spei infusio refotiet.
Cutis ergo arescens attrahitur. cũ cor
rebus exterioribus deditum. atq exdes¬
peratione siccatum. inauctoris sui a¬
more non tencditur: sed insemetipi¬
so ut ita cdixerim. rugosa cogitatione
carnales mentes idcirco presentia di¬
ligunt: quia uita carnis quam fugi¬
tiua sit. minime ꝑpendunt. Nam si
uelocitatem transitus eius aspice¬
rent : hanc etiam ꝓsperantem mi¬
nime amarent. Sc̃a autem eccłia
ĩelectis suis cotidie quantus sit
rebus exterioribus cursus conspicit.
& idcirco inintimis pedem sollicite
intentionis figit. Unde & apte sub¬
grua ualde similitudine. tempus
carnis. tele comparatur: quia sicut
tela filis. sic uita mortalis diebus
singulis ꝓficit. Sed quo augm̃tũ
ꝑcipit. ad incisionem tendit: quia sicut
& superiꝰ diximus. cum tempora ac¬
cepta p̃tereunt. uentura breuiant᷑.
& de uniuerso uite spatio eo funt
pautiora que ueniunit: quo multa

Expanded text:
aestum supernae spei infusio refovet. aestum supernae spei infusio refovet. Cutis ergo arescens attrahitur cum cor rebus exterioribus deditum, atque ex desperatione siccatum, in auctoris sui amorem non tenditur, sed in semetipso, ut ita dixerim, rugosa cogitatione carnales mentes idcirco praesentia diligunt, quia vita carnis quam fugitiva sit minime perpendunt. Nam si velocitatem transitus ejus aspicerent, hanc etiam prosperantem minime amarent. Sancta autem Ecclesia in electis suis quotidie quantus sit rebus exterioribus cursus conspicit, et idcirco in intimis pedem sollicitae intentionis figit. Unde et apte subgrua valde similitudine tempus carnis telae comparatur, quia sicut tela filis, sic vita mortalis diebus singulis proficit; sed quo ad augmentum proficit, eo ad incisionem tendit, quia, sicut et superius diximus , cum tempora percepta praetereunt, ventura breviantur, et de universo vitae spatio eo fiunt pauciora quae veniunt, quo multa
Abbreviated transcription (Latin):
dinem defluunt. aut terrenis actib
dediti. ꝑpuluerem consperguntur.
In illis enim quos lubricos tolero:
carnem uidelicet putrescentem gemo.
In istis autem quos terrena queren¬
tes patior. quid aliud quam fedata
deutrisq subiungitur. Cutis mea aru¬
it: e contracta est. In sc̃e quippe ec¬
cłie corpore. hi qui solis exterionbus
curis inseruiunt: congrue cutis uo¬
cantur. Que nimirum cutis arescen-¬
do attrahitur: quia mentis carna¬
lium dum presentia diligunt. & qͣsi
iuxta posita concupiscunt. ad futu¬
ra tendi ꝑ longanimitatem nolunt.
Qui dum interne spet pinguedinẽ
negligunt. ut attrahantur arefiũt:
quia si eorum corda desperatio nõ su¬
caret. nequaquam estus hec pusil¬
lanimitatis attraheret. hanc namꝙ
attractionem psalmista formiclaue¬
iat: cum siccitatem mentis metuens
dicebat. Sicut adipe pinguedinis re¬
pleatur anima mea. adeps quippe
pinguedinis animam replet: cum
hanc contra p̃sentium desideriorum

Expanded text:
dinem defluunt, aut, terrenis actibus dinem defluunt, aut, terrenis actibus dediti, pulvere consperguntur. In illis enim quos lubricos tolero carnem videlicet putrescentem gemo, in istis autem quos terram quaerentes patior quid aliud quam foedatam de utrisque subjungitur: Cutis mea aruit, et contracta est. In sanctae quippe Ecclesiae corpore hi qui solis exterioribus curis inserviunt, congrue cutis vocantur. Quae nimirum cutis arescendo attrahitur, quia mentes carnalium, dum praesentia diligunt, et quasi juxta posita concupiscunt, ad futura tendi per longanimitatem nolunt. Qui dum internae spei pinguedinem negligunt, ut attrahantur arefiunt, quia si eorum corda desperatio non siccaret, nequaquam 253 aestus haec pusillanimitatis attraheret. Hanc namque attractionem Psalmista formidaverat cum, siccitatem mentis metuens, dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Adeps quippe pinguedinis animam replet, cum hanc contra praesentium desideriorum
Abbreviated transcription (Latin):
damur. Ait ergo. Induta est caro mea
putredine & sordibus pulu̾is. Ac si aꝑ¬
te diceret. Carnalem uitam quam pa¬
tior aut tabes lubrice oꝑationis pol¬
luit: aut ex uitiorum memoria. cali¬
go misere cogitationis premit. Quocd¬
tamen si ex uoce eccłe uniuersalis acci¬
pimus: aliquando hanc ꝓculdubio
carnis putredine. aliquando autem
grauari sordibus pulueris inuenimus.
Multi quippe in ea sunt: qui dum a¬
mori carnis in seruiunt. fetore luxuri¬
e computrescunt. Et sunt non nulli qͥ
a uoluptate quidem carnis abstinent:
sed tamen tota mente interrenis actib
iacent. Dicat ergo sc̃a eccłia. unius mẽ¬
bri sui uocibus dicat: quid de utroꝙ
genere hominum tolerat. Induta est
caro mea putredine: &e sordibus pulue¬
ris. Ac si aperte in sinuet dicens. Sunt
pleriq qui michi ꝑfidem membra sũt.
sed tamen sana uel munda perastio¬
nem non sunt: quia aut iuicti desi¬
deriis turpibus adcorrupionis putre¬

Expanded text:
damur. Ait ergo: Induta est caro mea damur. Ait ergo: Induta est caro mea putredine et sordibus pulveris. Ac si aperte diceret: Carnalem vitam, quam patior, aut tabes lubricae operationis polluit, aut ex vitiorum memoria caligo miserae cogitationis premit. tamen si ex voce Ecclesiae universalis accipimus, aliquando hanc procul dubio carnis putredine, aliquando autem gravari sordibus pulveris invenimus. Multi quippe in ea sunt qui, dum amori carnis inserviunt, fetore luxuriae computrescunt. Et sunt nonnulli qui a voluptate quidem carnis abstinent, sed tamen tota mente in terrenis actibus jacent. Dicat ergo sancta Ecclesia unius membri sui vocibus, dicat quid de utroque genere hominum tolerat: Induta est caro mea putredine et sordibus pulveris. Ac si aperte insinuet, dicens: Sunt plerique qui mihi per fidem membra sunt, sed tamen sana vel munda per actionem non sunt, quia aut, victi desideriis turpibus, ad corruptionis putre
Abbreviated transcription (Latin):
quia quousq tempus corruptio¬
nis agitur. interna ex ternaq af¬
flctione concutitur: & salutis secu¬
ritatem non inueuit. nisi cum di¬
em funditus temptationis relin-¬
quit. Unde bene & hec eadem dolo¬
rum causa. ꝓtinus sub infertur:
cum dicitur. Induta est caro mea
putredine: & sordibus pulueris. Ut
ditatem ingenitam cum uolun¬
tarie homo deseruit. sese inuoragi¬
nem corruptionis mersit: unde n̾c
uel ꝑinmunda oꝑa labitur. uel ꝑ
cogitationes illicitas fedatur. Ut eñi
ita dixerim culpe sue penaliter sub¬
dita ipsa iam natura nr̃a. facta est
extra naturam: & remissa usq ad per¬
uersa oꝑa ducitur. restricta autem ꝑ¬
uersorum operum inportuna cogita¬
tione fuscatur. Per expletionem ergo
actionis illicite carnem putredo af¬
ficit: per leuitatem uero cogitationis
imꝓbe. quas ante oculos puluis sur¬
git. Consentiendo uitiis putredine
atterimur: uitioꝵ uero imagines in
corde tolerando. sordibus pulueris fe¬

Expanded text:
quia quousque tempus corruptioquia quousque tempus corruptionis agitur, interna externaque afflictione concutitur, et salutis securitatem non invenit, nisi cum diem funditus tentationis relinquit. Unde bene et haec eadem dolorum causa protinus subinfertur, cum dicitur: Induta est caro mea putredine et sordibus pulveris. Veditatem ingenitam voluntarie homo deseruit, et sese in corruptionis voraginem mersit; unde nunc vel per immunda opera labitur, vel per cogitationes illicitas foedatur. Ut enim ita dixerim, culpae suae poenaliter subdita, ipsa jam natura nostra facta est extra naturam; et remissa usque ad perversa opera ducitur, restricta autem perversorum operum importuna cogitatione fuscatur. Per expletionem ergo actionis illicitae carnem putredo afficit, per levitatem vero cogitationis improbae quasi ante oculos pulvis surgit. Consentiendo vitiis putredine atterimur, vitiorum vero imagines in corde tolerando sordibus pulveris foe
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum sepe temptatio ĩ
corde rectorum lumen iusticie ab¬
scondit sed non interuit. Quasi
ad pallorem trepidationis pertra-¬
hit : sed funditus non extinguit.
Electi ergo post somnum surrecti¬
onem appetunt. post surrectionẽ
uesꝑam prestolantur: quia & de
peccato ad iusticie lumen euigi-¬
lant. & inipso iusticie lumine po-¬
siti semꝑ se contra illecebras tempta¬
tionum parant. Quas nimirum ñ
timent sed expectant: quia utili-¬
tati sue rectitudinis etiam tempta-¬
menta ꝓroficere non ignorant.
tionem suam uirtute contenderĩt.
habere integram salutem neque-¬
unt: quousq dies p̾sentis uite fini¬
atur. Unde & subditur. Et replebor
doloribus usq ad tenebras. Modo
namq aduersa irruunt. modo ip¬
sa quoq ꝓspera. callida hilarita¬
te blanduntur: modo surgentia
uitia bellum carnis excitant. mͦ
deuicta animum ad elationem uo-¬
cant. Bonorum igitur uita usq
ad tenebras doloribus repletur:

Expanded text:
quia nimirum saepe tentatio in quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit; quasi ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit. Electi ergo post somnum surrectionem appetunt, post surrectionem vesperam praestolantur, quia et de peccato ad justitiae lumen evigilant, et in ipso justitiae lumine positi, semper se contra illecebras tentationum parant. Quas nimirum non timent, sed exspectant, quia utilitati suae rectitudinis etiam tentamenta proficere non ignorant. tionem suam virtute contenderint, habere integram salutem 252 nequeunt, quousque dies praesentis vitae finiatur. Unde et subditur: Et replebor doloribus usque ad tenebras. Modo namque adversa irruunt: modo ipsa quoque prospera, callida hilaritate blandiuntur. Modo surgentia vitia bellum carnis excitant, modo devicta animum ad elationem vocant. Bonorum igitur vita usque ad tenebras doloribus repletur,
Abbreviated transcription (Latin):
a. Potest uesperi nomine. etiam
peccati temptatio designari: que
sepe tanto acrius mentem lacessit.
quanto & eandem mẽtem spiritus
ad suꝑna altius euehit. Nequaꝙͣ.
namq sic itihac uita ꝑ exercitatio¬
nem iusticie. peccatum deseritur.
ut ineadem iusticia in concusse
maneatur: quia & si iam acordis
habitaculo culpam rectitudo eli-¬
minat. ipsa tamen culpa que re¬
pellitur. cogitationis nr̃e foribus
assidens. ut sibi aperiatur pul¬
sat. Quod moyses quoq spualiter
innuit: cum facta corporaliter tẽ¬
porum momenta narrauit dicens.
factum est mane: atq paulo post
subiciens. factum est uespere. erea¬
tor quippe omnium. humane cul¬
pe prescius. tunc expressit intem¬
pore: quod nunc uersatur inmẽ¬
te. Mane quippe aduesperam du¬
citur: quia nimirum lucem recti¬
tudinis umbra sequitur temptati¬
onis. Sed quia electorum lux tẽ¬
ptatione non extinguitur. nequaꝙͣ¬
nox sed uespera facta ꝓhibetur:

Expanded text:
--Potest, vesperae nomine, etiam --Potest, vesperae nomine, etiam peccati tentatio designari, quae saepe tanto acrius mentem lacessit, quanto et eamdem mentem spiritus ad superna altius evehit. Nequaquam enim sic in hac vita per exercitationem justitiae peccatum deseritur, ut in eadem justitia inconcusse maneatur, quia etsi jam a cordis habitaculo culpam rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa quae repellitur, cogitationis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur pulsat. Quod Moyses quoque spiritaliter innuit, cum facta corporaliter temporum momenta narravit, dicens: Facta est lux; atque paulo post subjiciens: Factum est vespere . Creator quippe omnium, humanae culpae praescius, tunc expressit in tempore quod nunc versatur in mente. Lux quippe ad vesperum ducitur, quia nimirum lumen rectitudinis umbra sequitur tentationis. Sed quia electorum lux tentatione non exstinguitur, nequaqnox, sed vespera facta perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticie uigilias ex surgere cona¬
tur. Sed sepe cum surrexerit: ip¬
sa se extolli magnitudine uirtu¬
tum sentit. Unde & temptari se p̃¬
sentis uite ad uersitatibus. post uir¬
tutes desiderat: ne peuis ex confi¬
dentia uirtutum cadat. Si enim
seruari se melius per temptationẽ
non cognosceret: nequaquam psal¬
mista diceret. Proba me dñe & tẽpta
me. Bene ergo nunc dicitur. Si dor¬
miero dicam: quando surgam. &
rursum ex pectabo uesperam: quia
& inpeccati somno lumen iusticie
queritur. & cum uirtutum ꝓspera
mentem eleuant. adiutrix aduer¬
sitas desideratur: ut profecto a¬
nimus cum uirtutum suarum
gaudio plusquam debet attolli¬
tur: per contrarietatem p̃sentis
uite edito merore solidetur. Unde
& nequaquã formidabo uespe¬
ram dicitur: sed expectabo. Ex¬
pectamus & enim ꝓspera: formi¬
damus aduersa. uir igitur iustꝰ
uesperam expectat. quia cum ex¬
erceri hunc tribulatione necesse
est: ipsa ei fit aduersitas prosꝑ¬

Expanded text:
ad justitiae vigilias exsurgere conaad justitiae vigilias exsurgere conatur. Sed saepe cum surrexerit, ipsa se extolli magnitudine virtutum sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia virtutum cadat. Si enim servari se melius per tentationem non cognosceret, nequaquam Psalmista diceret: Proba me, Domine, et tenta me . Bene ergo nunc dicitur: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam, quia et in peccati somno lumen justitiae quaeritur; et cum virtutum prospera mentem elevant, adjutrix adversitas desideratur, ut profecto animus, cum virtutum suarum gaudio plus quam debet attollitur, per contrarietatem praesentis vitae edito moerore solidetur. Unde et nequaquam Formidabo vesperam dicitur, sed Exspectabo. Exspectamus etenim prospera, formidamus adversa. Vir igitur justus vesperam exspectat, quia cum exerceri hunc tribulatione necesse est, ipsa ei fit adversitas pros
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris quippe sui contemplationem
deserens salutis sue fortitudinem ꝑ¬
didit: & quolibet posita semꝑ egra
alium locum auerit. Uarietatem gͤ¬
humane mentis exprimens di¬
cat. Si dormiero dicam. quando
surgam: & rursum expectabo uesꝑ¬
am. Ac si aꝑte diceret. Nichil ꝑcep¬
tum menti sufficit: quia ipsum
qui uere sufficere potuit amisit. In
somno namq surrectionem deside
ro. in resurrectione uesperam expec¬
to : quia & quietus exercitium ac-
tionis appeto. & exercitatus otium
gi & aliter potest. Bormire namq
est: inpeccatis iacere. Si enĩ somni
appellatio culpa non esset : nequa¬
qtiam paulus discipłis diceret. E¬
iugilate iusti: & nolite peccare. Uñ
ce auditorem suum ainmonet di¬
cens. Surge qui dormis. & ex sur¬
ge amortuis: & illuminabit tibi¬
xp̃c. Et rursum. hora est nos de
somno surgere. Unde & salomon
peccantem increpat dicens. Usque¬
quo piger dormis: Electus igitur
quisq cum peccati somno premit᷑:

Expanded text:
ditoris quippe sui contemplationem ditoris quippe sui contemplationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem humanae mentis exprimens, dicat: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: Nihil perceptum menti sufficit, quia ipsum qui vere sufficere potuit amisit. In somno namque surrectionero, in resurrectione vero vesperum exspecto, quia tionis appeto, et exercitatus otium gi et aliter potest. Dormire namque est in peccatis jacere. Si enim somni appellatio culpa non esset, nequaquam Paulus discipulis diceret: Evigilate, justi, et nolite peccare . Unde et auditorem suum admonet, dicens: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et rursum: Hora est jam nos de somno surgere . Unde et Salomon peccantem increpat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? Electus igitur quisque cum peccati somno premitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tio actionis exprimitur. uesꝑe quo¬
q nomine quia somno congruit:
rursus otii desiderium figuratur.
Sc̃a uero eccl̃a quousq uitam cor¬
ruptionis ducit: flere mutabilita¬
tis sue dampna non desinit. Ad
hoc nainq homo conditus fuerat.
ut stanti mente in arcem se comtẽ¬
plationis erigeret: & nulla hunc
corruptio aconditoris sui amore de¬
clinaret. Sed meo quod ab ingenita
standi soliditate uoluntatis pedem
adl culpam mouit: adilectione con¬
ditoris. insemet ipso protinus cecidit.
Amorem uero dei ueram scilicet sta¬
tionis arcem deserens. nec inse consis¬
tere potuit: quia lubrice mutabili¬
tatis impulsu. in fra se ꝑcorruptionẽ
ꝓruens. etiam asemet ipso dissensit.
Qui nunc quia conditionis sue soli¬
ditate non figitur. alternantis semꝑ
desiderii motu uariatur: ut & qui¬
etus actionem desideret. & occupatus
adotium anhelet. Quia enim fixa
mens stare cum potuit noluit: stare
iam non ualet. etiam cum uult. Con¬

Expanded text:
tio actionis exprimitur. Vesperae quotio actionis exprimitur. Vesperae quoque nomine, quia somno congruit, rursus otii desiderium figuratur. Sancta vero Ecclesia quousque vitam corruptionis ducit, flere mutabilitatis suae damna non desinit. Ad hoc namque homo conditus fuerat, ut, stante mente, in arcem se contemplationis erigeret, et nulla hunc corruptio a conditoris sui amore declinaret. Sed in eo quod ab ingenita standi soliditate voluntatis pedem ad culpam movit, a dilectione conditoris in semetipsum protinus cecidit. Amorem vero Dei, veram scilicet stationis arcem deserens, nec in se consistere potuit, quia, lubricae mutabilitatis impulsu, infra se per corruptionem proruens, etiam a semetipso dissensit. Qui nunc, quia conditionis suae soliditate non figitur, alternantis semper desiderii motu variatur, ut et quietus actionem desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum potuit noluit, stare jam non valet etiam cum volet. Con
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq plus dulce fit quod
de eternis desiderat: eo ei ma¬
gis graue ostenditur. qd̵ pro
presentium amore tolerabat.
Si uero ad solam historiam se¬
quentia uerba pensantur: per
hec ꝓculdubio animus dolentis
ex primitur. qualiter ꝑdiuer¬
sos motus desiderii mestitia
impellente uariatur. Nam sub
ditur. Si dormiero dicam: quan
do surgam᷑. Et rursum ex pectabo
uesperam. In nocte quippe dies
queritur. indie uespera deside¬
ratur : quia nimirum dolor ñ
ꝑmittit placere que ad sunt. Cũ¬
q mentem ꝑ experimentum p̃¬
sentium afficit: semꝑ hanc qͣsi
consolanti desiderio ad aliud
ꝑ expectationem tendit. Sed qͥa
& afflicta mens ꝑ appetitum du-¬
citur. & tamen dolor eius etiam
seductus desideriis non finit᷑
tem eiꝰdem doloris exprimitur: cũ
ued hec subtilius congruentiusq dis¬
serimus: si ad premisse expositionis
ordinem redeamus. uõno namq tor¬
por otii: surrectione autem exercita¬

Expanded text:
unicuique plus dulce fit quod unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam sditur: « Si dormiero, dico, quando consurgam; et rursus exspectabo futura. --In nocte quippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducitur, et tamen dolor ejus etiam seductus desideriis non finiturtem ejusdem doloris exprimitur, cum ed haec subtilius congruentiusque disserimus, si ad praemissae expositionis ordinem redeamus. Somno namque torpor otii, surrectione autem exercita
Abbreviated transcription (Latin):
titur : laborem suum estuãti ser¬
uo. & desideranti finem mercenna¬
rio. comparat dicens. Sicut seruus
desiderat umbram. & sicut mer¬
cennarius p̃stolatur finem operis
sui : sic  ego habui menses uacu¬
os. & noctes laboriosas enumeraui
michi. In comparatione enim duo
sunt que p̾misit: in exp̃ssione en¬
am fatigationis duo protinus sub¬
didit. ad estuautem quippe men¬
ses uacuos reddidit: quia quo
magis eternum refrigerium aue¬
ritur. eo magis conspicitur auam
uacue ꝓista uita laboratur.
Ad prestolantem uero labori¬
osas noctes subintulit: quia
quo magis extermino operis
p̃mium qd̃ assequamur inspi¬
cimus. eo magis ingͤmiscimus
diu nos nescisse quod querere¬
mus. Unde & ipsa penitentis cu¬
ura uigilanter ex primitur. ut
laboriosas noctes enumerasse di¬
ceretur: quia quanto uerius
ad deum reuertimur. tanto sub¬
tilius labores quos ꝑ ignoranti¬
Aram in hoc mundo ꝑtulimtis¬
i dolendo pensamus. Nam ⁊ quo

Expanded text:
titur laborem suum aestuanti sertitur laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
um dolemus. Non solum igitur
dies sed menses uacuos ducimus:
cum nos interrenis actionibus sine
fructu laborasse. non exactionum
principio sed fine pensamus.
Cum enim labores nr̃os aduersi¬
tas sequitur. quasi uite nĩe ua¬
cui menses arguuntur: quia ex
completione actionum agnosci¬
tur. quam frustra inactionibus
quio non nũquam nox ꝓignoran¬
tia ponitur. paulo attestante qui
uenturam uitam scientibus dis-¬
cipulis dicit. om̃s uos filii lucis es¬
tis & filii dei. non sumus noctis
neq tenebrarum. quib premisit.
uos autem fr̃s non estis intenebris.
ut uos dies illa tanquam fur com¬
prehendat. potest hoc uiloco ex eo¬
rum ꝑsona uox sc̃e eccł̃ie accipi.
qui post ignorantie sue caliginem
ad amorem rectitudinis redeunt:
& ueritatis radiis illustrati. fletibꝰ
diluunt. quod errauerunt. Illu¬
minatus & enim quisq respicit:
quam turpe fuerit qd ꝓ presentis
uite amore laborauit. In eis ergo
sc̃a eccł̃a in quib aduitam reuer¬

Expanded text:
um dolemus. Non solum igitur um dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum priCum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur quam frustra in actionibus quio nonnunquam nox pro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis dicit: Omnes vos filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum ; quibus praemisit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit.  Vet. IX. . In eis ergo sancta Ecclesia, in quibus ad vitam rever
Abbreviated transcription (Latin):
tu boni oꝑis nonditantur. menses ua-¬
cuos ducit. quia uite tempora sine re¬
tributionis munere expendit. In his uͦ
qui eternis desideriis dediti mundi
huius aduersa patiuntur. laborio
tionum tenebras. quasi incaligine
uite presentis portat. In his autem qui
& transeuntem mundum diligũt.
& tamen eius contrarietate fatigã¬
tur. simul menses uacuos & noc¬
tes laboriosas tolerat: quia eorũ
uitam & retributio sub sequens nul¬
la remunerat. & presens tribulatõ
angustat. Recte autem nequaꝗͣ di-¬
es : sed ineis menses uacuos habere
se ꝑhibet. Mensium quippe nomine:
dierum collectio & summa signat᷑.
ꝑdiem ergo una queq actio expri¬
mi potuit: ꝑmenses autem actio¬
num finis inniutur. et sepe cum ĩ
hoc mundo aliquid agimus: inten¬
ta spet alacritate suspensi. hoc ipsũ
qd̃ agimus uacuum nõ putamus.
Sed post quam ad actionum termi¬
num ꝑuenimus: non optinentes q̃
appetimus. laborasse nos in uacu¬

Expanded text:
tu operis non ditantur, menses vatu operis non ditantur, menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, mundi hujus adversa patiuntur, laboriostionum tenebras, quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem, qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacu
Abbreviated transcription (Latin):
se inuirtutib exercendo coaceruat.
Nam si ꝓficere in mente non ap¬
petit: minus fortasse asꝑa que
mundi sunt sentit. Que tamen sen¬
tentia si ad uocem sc̃e eccłie ductt᷑:
intellectus eius paulo subtilius
indagatur. Ipsa quippe uacuos
terrenas actiones absq uite p̾mio
defluentes sustinet. Ipsa noctes la¬
boriosas enumerat : que in mebris
fortibus multiplices tribulationes
portat. In hac & enim uita quedã
laboriosa sunt : quedam uacua.
quedam uero uacua simul & la¬
boriosa. Amore quippe conditoris
presentis uite tribulationibus ex¬
erceri. laboriosum quidem est:
sed uacuum non est. Amore autẽ
seculi uoluptatibus solui. uacuũ
quidem est: sed non laboriosum.
Amore uero eiusdem scl̃i aduer-¬
sa aliqua ꝑpeti. & uacuum simul
est & iabonosum: quia & exaduersi¬
tate mens afficitur. & remuneratio¬
nis premio non repletur. In his itaq
scã eccł̃ia. qui in ea iam positi adhuc
uoluptatibus defluunt. & ꝓinde fruc¬

Expanded text:
se in virtutibus exercendo coacervat. se in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur. Ipsa quippe menses terrenas actiones absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fruc