comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iubentib legib uel legictĩs
potestatib nõ lice̾ alterũ octide̾ rtiã
uolentẽ ⁊ petrutẽ. ⁊ uiue̾ iã nõ uilẽtẽ
satia indicat st̃ptura Regnoꝵ. ubi Rex
dauid regis saulis interfectorẽ iussit oecidi
nũ Ille dixiss ab eo Iã santio ata sr̃iiuo
petitũ st fuisse ut hoc face̾t ⁊ aiam̃
corporis uexib obluctãtẽ ului q cupiẽtẽ
ymo Ictu uulueris ab Illis crutiatibus
lib̾aret Prouide quia oĩs qui sine ulla
legictiẽ ptãtis autoritate homiiiẽ octid ͥ
hoĩcida est / quisquis ⁊ ip̃iũ octidit nõ
su hõinda si hõ nõ est / hec oĩa multis
modis in alus płurib nr̃is sermonib
⁊ licteris dixineꝰ uerũptũ qd fatendũ
est de isto Raxio semore quẽ su̾ma
exemploꝵ inopia cõarctari se in
machabeorũ libris quasi ad autori ͭ ͤ
sceloris/ quo se ipsos perdũt ꝑstrutatꝭ
ꝯm̃ub eccłasticis autoritatib uix aliqñ

Expanded text:
auteautetibus non licere alterum occidere etiam uolentem et petentem et uiuere iam non ualentem satis indicat scriptura regnorum, ubi rex Dauid regis Saulis interfectorem iussit occidi, cum ille dixisset ab eo iam saucio atque semiuiuo petitum se fuisse. ut hoc faceret et animam corporis nexibus obluctantem soluique cupientem uno ictu uulneris ab illis cruciatibus liberaret. proinde quia omnis, qui sine ulla legitimae potestatis auctoritate hominem occidit, homicida est, quisquis se ipsum occidit, non sit homicida, si homo non est. haec omnia multis modis in aliis pluribus nostris sermonibus et litteris diximus Verum tamen, quod fatendum est, de isto Raxio seniore. quem summa exemplorum inopia coartati se in Machabaeorum libris quasi ad auctoritatem sceleris, quo se ipsos perdunt. perscrutatis omnibus ecclesiasticis auctoritatibus uix aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ptiere ad Religioes Reges terre
nõ solũ ad ult̾ima uel homicidia uel
huiꝰ cemõi alia flagicia seu faciora
uerũ ecĩua sacͥlegia eu̾itate ꝯgrua
cohibe̾ Multũ q Illos falsi qui
putãt anobis Istos tales suscipi
quales sũt qr nõ eos Rebaptizamꝰ
quo mõ eiũ tales suscipĩ̃t᷑ muales
st̃ rũ suit hc̃tici ⁊ ad nos tr̃ascũdo
fuit catholiti Nleq oñi ꝓpt̃ ea corda
de pͣnata nõ luc coroigi qr sacram̃ta
uiuel data nõ lic itadri De mortib
aũt̃ furiosissis quas quid̃ eorũ ipsi
sibi inferũt de quib solent detestaͭ ͤ
⁊ abhoĩabiles et̃ nutis etĩa suis
quoꝵ mñbes denitatio ñ tãta posedit
ris scdĩ scripturas uacõnẽq xͥanoꝵ
sepe Respondirieꝰ qm̃ scriptũ est Qrui
sebi nrꝙͣ ẽst cui bou est auc certe
In eisd̾ positũ tẽptatõnib mori uolge
occidat̾ ⁊ ꝓximũ qui sibi ex pedire ⁊ lice̾
putat occut̾ e ip̃m. qni scriptura dicu
diliges ꝓximũtuũ sicꝭ te ip̃m Nullis

Expanded text:
tinere ad religiosos reges terrae non solum adulteria uel homicidia uel huiusce modi alia flagitia seu facinora uerum etiam sacrilegia seueritate congrua cohibere multumque illos falli, qui putant a nobis istos tales suscipi, quales sunt. quia non eos rebaptizamus. quo modo enim tales suscipiuntur, quales sunt, cum sint haeretici et ad nos transeundo fiant catholici? neque enim propterea corda deprauata non licet corrigi quia sacramenta semel data non licet iterari. De mortibus autem furiosissimis, quas quidam eorum ipsi sibi inferunt, de quibus solent detestabiles et abominabiles esse multis etiam suis, quorum mentes dementatio non tanta possedit, eis secundum scripturaepe respondimus. quoniam scriptum est: Qui sibi nequam est, cui bonus est? aut certe in eisdem positum temptationibus mori uolentem occidat et proximum. qui sibi expedire et licere putat occidere se ipsum, quoniam scriptura dicit: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. nullis
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝯ ͦ fuit iste uir elige̾ie mortꝭ sapi.
s ferende hĩilitatꝭ imꝑatiẽs Scriptũ
esi qd uoluerit uobilit ⁊ uirilit mori
s ung̃d ideo sapient̃ Nobilĩt̾ scil ne
lib̾tatẽ sui gn̾i̾s captiuꝰ autteret
uiriliẽ autẽ ꝙ tantas uires aĩ habe̾t
quib ydoneꝰ eẽt ut se ipẽ ꝑuneret
Quod gladio cũ imple̾ nõ ross de muro
se p̾cipitẽ dedit ⁊ sic adhut uiuꝰ abruptã
tucurrit ad penã atq ibi Ia exãguis
intestiua sua ꝓduxit que utrãq manu
dissipata spargebat in płm. ac deuide
post ea deffessꝰ occubuit magͣ st̃ hec ne
Iste innorẽs ⁊ Iust nõ fuit / cur ꝓponit᷑
iuntandꝰ S autẽ Inuocẽs ⁊ Instꝯ fuit
quare int̾fertor Inuocẽns ⁊ Iusti id est
hec Int̾m ne nuũ plixa fiat  huic
epłe Implene satis suit debes autẽ

Expanded text:
mortis sapiens sed ferendae humilitatis inpatiens. Scriptum est, quod uoluerit nobiliter et uiriliter mori; sed numquid ideo sapienter? nobiliter scilicet, ne libertatem sui generis captiuus amitteret, uiriliter autem, quod tantas uires animi haberet, quibus idoneus esset, ut se ipse perimeret. quod gladio cum implere non posset, de muro se praecipitem dedit et sic adhuc uiuus abruptam cucurrit ad petram atque ibiintestina sua produxit, quae utraque manu dissipata spargebat in populum, ac deinde postea defessus occubuit . Magna haec suniste innocens et justus non fuit, cur proponitur imitandus? Si autem innocens et justus fuit, quare interfector innocentis et justi, id est Haec interim, ne nimium prolixa fiat, huic epistolae implendae satis sint. Debeo autem
Abbreviated transcription (Latin):
amn fel et in siti meo potauerunt
me accto Pe .r hrinc imutata sunt
uetrra que titulꝰ psalim predioãt
dmmutanda ꝙ iudei legentes et
nõ incelligentes qliquũ se dicere
existimant cũ rcqͣruit a md quẽ¬
cũ sacͣmẽta nẽ obẜuenius que ibi
precepta sunt Non obẜuamꝰ qa
mutata sunt. mutata sunt autenr
qr mutanda pmĩcianda sunt. et
in eũ credimꝰ cuiꝰ reuelatione mu¬
tata sunt Non ergo obẜuamꝰ sacͣ¬
menca que ibi precepta sunciqr
Intelligimꝰ que ibi p̃dcã sut ⁊
tenemꝰ que ibi gomissa sunt Esti
teres ex aceto quod ei potandĩd
ebtulerunt ⁊ iõ non intelligũt
N in eis ipletur quod sequia
fiat mensa corun corã ipsis
in laq̃une et in r̃tbucionẽ et

Expanded text:
mea potaverunt me aceto. Per hunc ergo immutata sunt vetera, quae titulus Psalmi praedixerat immutanda. Quod Judaei legentes et non intelligentes, aliquid se dicere existimant, cum requirunt a cum sacramenta non observemus quae ibi praecepta sunt. Non observamus, quia mutata sunt: mutata sunt autem, quia mutanda praenuntiata sunt; et in eum credimus, cujus revelatione mutata sunt. Non ergo observamus sacramenta quae ibi praecepta sunt, quia intelligimus quae ibi praedicta sunt, et tenemus quae ibi promissa sunt. Isti teres ex aceto quod ei potandum obtulerunt: et ideo non intelligunt, quia in eis impletur quod sequitur, Fiat mensa eorum coram ipsis in
Abbreviated transcription (Latin):
ab Illo aliud expeccatũ est ꝙ id quod
supͣ dixineꝰ Expectãtõnẽ autẽ eorit̃
exẽplo quib hoc placuerat admũtad
ꝑurriũ edificent᷑ quib ãc displicet
Iustissunt dicãt nulli nr̃m credendũ
ẽẽ nõ solũ ꝓmctenti aliquia s eciã

Expanded text:
ab illo aliud expectatum est quam id, quod ab illo aliud expectatum est quam id, quod supra diximus. expectationem autem eorum, exemplo. quibus hoc placuerit, ad imitandum periurium aedificentur. quibus autem displicet, iustissime dicant nulli nostrum credendum esse non solum promittenti aliquid sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Reoto tiõre ip̃o ꝑuiriũ Der grãs qr
nõ alit̾ ypponiẽses ꝓuissũ ctͣ se imple̾i
senciut ꝙͣ ut assit uołutate habitãdi
⁊ cat quo inteͣ fuerit cũ dispõnes
redeũdi nã si uerba iuratõis accr̾ident
eorũ uẽt nõ dico talẽ uirũ s quẽlib
hoiẽiũ sic trnere nec ip̃i alĩa expetta ͬ.
R habuisse ꝓbauerũt. qui audientes
q rẽditurꝰ abcesserit gratulati sũt
noc aliud Illis uerax Iurac̃o debet ꝙͣ
ud quod al Illa expectauerũt Qriud
est autẽ̾ quoddicit eũ iuratone ore
sao expressa exceptionẽ fecisse uccĩtatꝭ
ql asi nõ ore suo Rursꝰ hac Iussit aufr̾
certe ad ppłm qñ ip̃e locutꝰ est stuc̾ ecĩa
inrerponeret Quod si fecisset nõ utiq
Responie̾t ⁊ deo grati s ad Ilła rediret᷑
Reclamãtõnẽ q̃ facta fuerat qñ sit
adyacono Re̾citatũ ist ⁊ nũquidad Rẽ
ꝑtinet siue interposita sit adRecedẽ d
necessitatꝭ excusas siue nõ sit Nicha

Expanded text:
remoto timore ipso periurium. Deo gratias, quia remoto timore ipso periurium. Deo gratias, quia non aliter Hipponisentiunt, quam ut adsit uoluntate habitandi et eat, quo necesse fuerit, cum dispositione redeundi. nam si uerba iurationis adtendereneorum esset non dico talem uirum sed quemlibet hominem sic tenere, nec ipsi aliam expectationem se habuisse probauerunt, qui audientes, quod rediturus abscesserit, gratulati sunt, nec aliud illis uerax iuratio debet quam id, quod ab illa expectauerunt. quid est autem, quod dicitur eum iuratione ore suo expressa exceptionem fecisse necessitatis? quasi non ore suo rursus hoc iussit auferri. certe ad populum quando ipse locutus est. tunc etiam interponeret. quod si fecisset, non utique responderetur: cDeo gratias>, sed ad illam rediretur reclamationem. quae facta fuerat, quando sic a diacono recitatum est. et numquid ad rem pertinet, siue interposita sit ad recedendum necessitatis excusatio siue non sit? nihil
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ distbucõne turrẽciũ. quasi
disceptatieri pomimꝰ q̃stionẽ nã quid
exilii uel deportacõis aut Relegatoitĩ
noiẽ ꝓmissa illa p̾r̾tia p̾granatur
obecte puto ꝙ presbiteriũ nõ est
exiliũ. hoc gͦ nost̾ elige̾t qũa e̾ exiłiũ
⁊lbisit anob ut sit sanctꝰ dei ⁊ nõb
maluisse exiłiu ꝙħ presbiteriu aut
maluisse puiriũ ꝙ̃ exiliũ hec dicerẽ
si uere a nob aut appło Iurãtõ ei fuisset
extarta punctende presencie nũt
uero nõ extorta est dũ negaret᷑ s dũ
offerret᷑ accepta ⁊ hoc easpe sicut supͣ
diximꝰ qr ꝑ Ilłã p̾sencĩa creditũ est
cũ ecĩa ad clericatũ suscipiendũ poss
desuer̃atib cõsentire Postremo qdl
de nobis uel de yppomensibz senciat ⁊
longe alia est eoꝵ causa qui coegẽrĩt
Iurare / quã eoꝵ qui nõ dicam coeg̾int
s suaserinit pererare/ Ipse eciade qͦ
agit᷑. ꝯsiderare nõ Renuat utrũ sit
penis sub quolz tiõre iunsuirand̾ an

Expanded text:
suarum distributione currentium quasi disceptaturi ponimus quaestionem? : Nam quid exilii uel deportationis aut relegationis nomine promissa illa praesentia praegrauatur? obsecro te. puto, quod presbyterium non est exilium. hoc ergo noster eligeret quam illud exilium? absit a nobis, ut sic sanctus dei et nobis maluisse exilium quam presbyterium aut maluisse periurium quam exilium. haec dicerem, si uere a nobis aut a populo iuratio ei fuisset extorta promittendae praesentiae; nunc uero non extorta est, dum negaretur, sed, dum offerretur, accepta et hoc ea spe, sicut supra diximus, quia per illam praesentiam creditum est eum etiam ad clericatum suscipiendum posse desiderantibus consentire. postremo, quodlibet de nobis uel de Hipponiensibus sentiatur, longe alia est eorum causa, qui coegerint iurare, quam eorum, qui non dicam coegerint, sed suaserint peierare. ipse etiam, de quo agitur, considerare non renuat, utrum sit peius sub quolibet timore ius iurandum an
Abbreviated transcription (Latin):
obitiat᷑ pecuris turpissimꝰ appetitꝰ
⁊olerabiliꝰ eni nob̾ obicit᷑: In quos
huiꝰ mali ꝙͣius falsa tãĩ uerislĩs¬
suspitio tadeꝰ potuit quã Illis quos
fide preditas mẽtes ꝙ̃to mag̾ fue
s oĩo dubitare fas nõ est de quare
quid sentẽtiã satis ut arbitror In
epła mea quã ad frem meũ scripsi
plañssiẽ apperui scripsit michi
sanctitas tua si aut ego ãt yponieñ
hoc censent ui iureiirãdo uiolent̃
extorto satiffiat u em̃ ip̃a quid
censes/ placet ne tibi ut ecia certa
uauꝰ adhibeat Qui profecto si preter
Iuracõnẽ ad flutestiõniũ morte
iniuiuẽte coge̾t᷑. macłare uitã
suã mag̃ tauunt tune̾ debuit qͣt¬

Expanded text:
obiciatur pecuniae turpissimus appetitus. obiciatur pecuniae turpissimus appetitus. tolerabilius enim nobis obicitur, in quos huius mali quamuis falsa tasuspicio cadere potuit, quam illis, quos fide praeditas mentes, quanto magis fide rmare, sed omnino dubitare fas non est. De qua re quid sentiam, satis, ut arbitror, in epistola quam ad fratrem meum scripsi, plenissime aperui. Scripsit mihi Sanctitas tua: Si aut ego aut Hipponenses hoc censent, ut jurejurando violenter extorto satisfiat. Tu enim ipsa quid censes? placetne tibi, ut etiam certa ati christianus adhibeat? Qui profecto si praeter jurationem ad falsum testimonium morte imminente cogeretur, maculare vitam suam magis t
Abbreviated transcription (Latin):
nos corrigenios neq enĩ odio qd
absit auobis unde nõ irasti. s grãs
agere debeo ꝙ nec uoretũdiꝰ nem
liberiꝰ age̾ potustis ui ep̃o nõ
qasi quiciost obicẽtis pd sẽtiebatꝭ
s ex obliq ͦ intelligẽdũ Reliuq̃retis
Nec molestũ sit uobis ut uos uelut
guatos arbitiẽnũ. qr Iur̃ad̃ putaui.
Areq rm̃i gͣnabat apłs aut eos paꝵ dilige¬
bat quib dicebat Iłõ in strinoẽ adulatõis
fiumꝰ apud uos nẽq In õctasioe̾ cupidi
deꝰ testis est / rei quippe aꝑtr ipsos
testet adhibuit Rei autẽ occultr qũẽ
nisi deũ Si gͦ. Ille merito est ueritꝰ
ne hũana Ignorãtia de Illo aliquidtłe
sentirer. quiꝰ labor in prõptu oũũb
aliquid no sue̾bat cet̾a xo suo uictui
nctiã suis manib extrãsigebat
tͣto mag̾ nõb laborand̾ est ut t̾dat᷑
qui ⁊⁊ merito fanctitat/ ⁊ uirtate aĩ
longe impares sumꝰ ibec aliquid ad
quas tut Illos creio fuisse pessos

Expanded text:
nos corrigendos, neque enim odio, quod nos corrigendos, neque enim odio, quod absit a uobis. unde non irasci sed gratias agere debeo, quod nec uerecundius nec liberius agere potuistis, ut episcopo non quasi conuiciose obiceretis, quod sentiebatis, sed ex obliquo intellegendum relinqueretis. Nec molestum sit uobis, ut uos uelut grauatos arbitremini, quia iurandum putaui. neque enim grauabat apostolus aut eos parum diligebat, quibus dicebat: Non in sermone adulationis fuimus apud uos neque in occasione cupiditatis; deus testis est. rei quippe apertae ipsos testes adhibuit, rei autem occultae quem nisi deum? si ergo ille merito est ueritus, ne humana ignorantia de illo aliquid tale sentiret, cuius labor in promptu omnibus aliquid non sumebat, cetera uero suo uictui necessaria suis manibus transigebat, quanto magis nobis laborandum est, ut credatur, qui et merito sanctitatis et uirtute animi longe inpares sumus nec aliquid ad quas tunc illos non credo fuisse perpessos,
Abbreviated transcription (Latin):
de hõĩb ⁊ si ea q̃ in nob̃ nõ sũt. nõ
ista in nõbis nõ accusinda s  nr̃a
purganda uõs est fama si est duõ
purgata ꝯstĩã qi fortase p̾stabit
sicꝭ anteꝙͣ accidisset ista tẽptano
ego ⁊ sr meꝰ alyppiũs colloruti
nr̃is uerũ eciũ ipis Inmitis / fiat¬
uotissĩd/ nulla nos cupiditate petiẽ
In ueb eccłasticis sordidari Quod donce
fiat. si dommꝰ donabit ut fuit. ecce nt̃
intermm qued cognit facineꝰ ne urĩ
cordis medicina in quãtalibei mora
temporis differamꝰ deꝰ testis est
istã omne rerũ eccłasticarũ ꝓcirãtõ¬
quã debes caritati fratrũ se tiori
dei tolãre me nõ auuere ita utra
si saluo officio possun carere desuderẽt
Nec aliud de fratre meo alyppio
sentire ipe̾ deꝰ testis est Pamen e
inuirias ⁊ de nõb̃ uos sc̃i dei ⁊plem
uiscerib misicordit talia c̾d̾enu
noie eiusqꝰ ppłi qui ad cãm hui icemo
cupiditatꝭ᷑ oĩo nõ ꝑtuet nos tange̾
at q ãmonere uoluistis utiq ad

Expanded text:
ae in nobis non sunt, non ista in uobis, non accusanda sunt et nostra purganda uobis est fama, si est domino purgata conscientia. qui fortasse praestabit, sicut ante, quam accidisset ista temptatio, ego et frater meus Alypius conlocuti nostris uerum etiam ipsis inimicis notissimum fiat nulla nos cupiditate pecuniae in rebus ecclesiasticis sordidari. quod donec fiat, si dominus donabit, ut fiat, ecce nunc interim, quod cogimur, facimus, ne uestri cordis medicinam in quantam libet moram temporis differamus. deus testis est istam omnem rerum ecclesiasticarum proquam debeo caritati fratrum et timori dei, tolerare me, non amare, ita ut ea, si saluo officio possim, carere desiderem. nec aliud me de fratre meo Alypio sentire ipse deus testis est. tamen et iniurias et de nobis uos sancti dei et pleni uisceribus misericordiae talia credendo nomine eiusdem populi, qui ad causam huiusce modi cupiditatis omnino non pertinet, nos tangere atque admonere uoluistis utique ad
Abbreviated transcription (Latin):
s ad frẽm alyppiũ gradu cõcitãtore
ꝑrexi eiqz quid dixent dixi AtIlle
ut existumo deuitas ne quid se auctore
fieret unde uos putat it offendi huic
me inquit nemo consulat Quo
audito ad płm tuinultuãtẽ ꝑrexi
facto q silẽtio quid ꝓmissũ ẽẽt cũ
ꝓmissiõe ecĩa Iuratois apperu Ille
uero qui solũ eiꝰ presbiterũ cogitabãt
atq cupiebãt nõ ita ui putabã quod
oblatũ fuerat acceperũt s int̾ se
aliqͣntulũ musitantes. petiuerũt
ut addoret᷑ eid̃ ꝓmissioni atq
peracõni. ut si qͣudo Illi ad sustiptꝰ
clericatũ ꝯsentire placuisset nõ
nisi in ip̃a yppomiẽsi eccła ꝯse̾tiret
Retuli ad eñ sine dubitatõne ãnuit
Renũciaui Illis letati sũt ⁊ mox
Iuraconẽ pollicitã poposterũt Readti
ad filiũ nr̃iũ eñ q inuem fluctũatẽ¬

Expanded text:
sed ad fratrem Alypium gradu concitatiore sed ad fratrem Alypium gradu concitatiore perrexi eique, quid dixerit, dixi. at ille, ut existimo, deuitans, ne quid se auctore fieret, unde uos putabat offendi: \'Hinc me\\ inquit, \'nemo consulat\'. quo audito ad populum tumultuantem perrexi factoque silentio, quid promissum esset, cum promissione etiam iurationis aperui. illi uero, qui solum eius presbyterium cogitabant atque cupiebant, non ita, ut putabam, quod oblatum fuerat, acceperunt, sed inter se aliquantulum mussitantes petiuerunt, ut adderetur eidem promissioni atque iurationi, ut, si quando illi ad suscipiendum clericatum consentire placuisset, non nisi in ipsa Hipponiensi ecclesia consentiret. rettuli ad eum; sine dubitatione adnuit. renuntiaui illis; laetati sunt et mox iurationem pollicitam poposcerunt. Reuerti ad filium nostrum eumque inueni fluctuante
Abbreviated transcription (Latin):
sune Illo q̃ fros eẽt existĩatois si quid
ui fortassis actide̾t ⁊ uiderer eũ pt̾ ra
deseruisse ut furenti ppło traderetur.
Int̃ hos exitꝰ̃ meos graue̾q meror̃e
ut illiꝰ ꝯsilui᷑ respiraconẽ. ecte A¬
Repõte atq mropiãte sauctꝰ filiꝰ nost
affrica discede̾t. oĩo credo existuuãs
ros qͣndo quid̃ pererare nõ poss
nõ sa ultereꝰ infructuosa ꝑsuuera.
clamaturos ad expellendũ huit
horoiũ quẽ salge  debr̾mꝰ habere
uiciuũ Michi aũt qr uidebatur
uehoiuinorẽ eoꝵ dolor̃e post hac
iurãcõne fuisse metue̾dũ apud me
tacita habui ⁊ qr sił pecierat utad
eũ ueniren nõ distuli tñ michi dixiss
hoc ip̃m cõtinuo ⁊ Illud̃ adiuxit᷑
ridẽ iuratõni ꝙ michi dñ ad eñm
ꝑgo ꝑ aliũ dei seruũ mãdauerat
de p̾sencia stil sua si ei clericatus
sarciua uolenti nullꝰ imponeret hic
rgo Intantis augustũs/ Iuast aura
spirate Recreatꝰ Nichil ei Respordi

Expanded text:
sine illo, quae frons esset existimationis, si quid sine illo, quae frons esset existimationis, si quid ei fortassis accideret et uiderer eum propterea deseruisse, ut furenti populo traderetur? Inter hos aestus meos grauemque maerorem et nullius consilii respirationem ecce repentAfrica discederet omnino, credo, existimans eos, quando quidem peierare non posset, non iam ulterius infructuosa perseuerantia clamaturos ad expellendum hinc hominem, quem saltem deberemus habere uicinum. mihi autem quia uidebatur uehementiorem eorum dolorem post hanc iurationem fuisse metuendum, apud me tacitus habui et, quia simul petierat, ut ad eum uenirem, non distuli. cum mihi dixisset hoc ipsum, continuo et illud adiunxit eidem iurationi, quod mihi, dum ad eum pergo, per alium dei seruum mandauerat, de praesentia scilicet sua, si ei clericatus sarcinam nolenti nullus inponeret. hic ego in tantis angustiis quasi aura spirante recreatus nihil ei respondi,
Abbreviated transcription (Latin):
meũ iudigna clamabãt᷑᷑ Tuc̃ a nõb
gũiora tirebãt᷑ S ꝙͣiuis tanto
motu poyłi ⁊ tauta ꝑturbatõne eccłe
ꝓmouerẽr nec aliud cõstipacõm illi
dixissẽ. nisi eũ me inuitũ ordĩre
nõ posse. nec sic tamen adductꝰ sũ
qr et hoc ꝓmiserã nõ me fuisse fact᷑ũ
Ut aliquid̾ ei de suscipiendo presbiterio
suade̾tẽ Qurdsi ꝑsuade̾ potuissẽ nõ iã
ordĩaret᷑. Inuitꝰ Seruaui utrusq
ꝓnussiõis fude̾ nõ solt illeꝰ quẽ iã
popło patefectrã uerũ ecĩa Illi ꝰ In qua
uno teste qͣntũ ad hoĩes actuet detictar
cõiter impendebat et erat metꝰ ipe̾ cõie
at ppt ecclam in qua erantꝰꝰ maxime
metuẽs abscode cogitabã si metuẽdũ
fuit ne mag̾ me absente tale aliqͥd
face̾t ⁊ Reuerẽtia nĩor ⁊ dolor ardẽtõr
dem̃ si cñ frẽ alippio discedere ꝑ ppłm
constipatũ cauẽdũ fuit ne quisꝙͣ
In eũ manũ mitte̾ auderet Si autẽ

Expanded text:
meum indigna clamabantur, tunc a nobis meum indigna clamabantur, tunc a nobis grauiora timebantur. Sed quamuis tanto motu populi et tanta perturbatione ecclesiae permouerer nec aliud constipationi illi dixissem nisi eum me inuitum ordinare non posse, nec sic tamen adductus sum, quia et hoc promiseram non me fuisse facturum, ut aliquid ei de suscipiendo presbyterio suaderem; quod si persuadere potuissem, non iam ordinaretur inuitus. seruaui utriusque promissionis fidem non solum illius, quam iam populo patefeceram, uerum etiam illius, in qua uno teste, quantum ad homines adtinet, detinebar.communiter inpendebat et erat metus ipse communis ac propter ecclesiam, in qua eramus, maxime metuens abscedere cogitabam. sed metuendum fuit, ne magis me absente tale aliquid faceret et reuerentia minor et dolor ardentior. deinde, si cum fratre Alypio discederem per populum constipatum, cauendum fuit, ne quisquam in eum manum mittere auderet, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si mea fide uiolata illũ hreũt prbrm
Relicta turba re̾diera Tũ illi aliqͣntulũ
mopĩata mea responsiõe cũctati atq
turbati. uelut flãma uento paululũ
pressa. deiide cepũt multo ardẽciusr
exctari existuuãtes fieri posse ut uel¬
michi extorque̾t᷑ : Illud nõ seruare
ꝓmissũ uel me tenẽte ꝓmissi fidẽ
ab alio ep̃o ordinaret᷑ Dicebã ego quib
por̾am qui ad nes mabsidem honorãtores
⁊ grauiores ascenderaint ne apuusse
fide me posse diuioueri nec ib alio
ep̃o in ecclã michi tradita iusi me
init̾regato at ꝓmict ente posse ordĩari
Qdͥ si ꝑmucterẽ a fide nchilonunis
demarẽ/ addebã ecĩa nichil eos uelle
si ordinaret᷑ muitꝰ inisi ut ordinatꝰ
abscede̾t Illi hoc posse fieri nõ t̾debat
Multitudo uero ꝑgradib constituta
horrendo ⁊ ꝑseuerãtissiõ clamoꝵ fuitu
In ead̾ uolũtate ꝑsistẽs incertos. ũ
consiliĩ q faciebãt Tũc Illa in frẽm

Expanded text:
quod, si mea fide uiolata illum haberent presquod, si mea fide uiolata illum haberent presrelicta turba redieram. tum illi aliquantulum inopinata mea responsione cunctati atque turbati uelut flamma uento paululum pressa deinde coeperunt multo ardentius excitari existimantes fieri posse, ut uelmihi extorqueretur illud non seruare promissum uel me tenente promissi fidem ab alio episcopo ordinaretur. dicebam ego, quibus poteram, qui ad nos in absidem honoratiores et grauiores ascenderant, nec a promissi fide me posse dimoueri nec ab alio episcopo in ecclesia mihi tradita nisi me interrogato ac permittente posse ordinari; quod si permitterem, a fide nihilo minus deuiarem. addebam etiam nihil eos uelle, si ordinaretur inuitus, nisi ut ordinatus abscederet. illi hoc posse fieri non credebant. multitudo uero pro gradibus constituta horrendo et perseuerantissimo clamorum fremitu in eadem uoluntate persistens incertos animi consiliique faciebant. tunc illa in fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
omme sancte ac uenerabili
famule dei albine Augustiꝰ
In dño salutẽ Tolorẽ aĩ tui
quẽ testribis explicare nõ posse
consolari eqũ est nõ augere ut
si fieri potest sauemꝰ suspiciones
tuas nõ ut ras ꝓnostra causa suctẽdẽdo
uenerandũ tor tnũ ⁊ deo dicatum
ampliꝰ ꝑturbemꝰ Sancto fratri nro
filio tuo punano nullꝰ ab yppomiẽsib
metꝰ mortis ingestꝰ est etĩa si forte
ip̃e tale aliquid tuunt Ilã ⁊ nes
metuebaneꝰ/ ne ab aliquib p̃ditis. qͥ¬
qui sepe multitudĩ occulta ꝯspirãtõne
occasione edicõnis inuẽta ꝙ̃ uelut
iusta Indignatõe ꝯcitaret sS sicut
post audire poniumꝰ nichil tale aquo¬
qͣm dictũ est uel molitũ s uere in frẽm
meũ alyppium multa ꝯtumeliosa et
indigua clamabãt. a quo tã ingenti
Reatu. utiuã x illiꝰ oracones iur̾ ant᷑
absolui Ego aut̃̾ post p̾mos eorũ clamoe̾i
cũ eis dixissẽ de Illo Inuito nõ ordinado
qua iã ꝓmissione detiuerer. atq adiecissẽ

Expanded text:
e sanctae ac venerabili famulae Dei ALBINAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Dolorem animi tui, quem te scribis explicare non posse, consolari aequum est, non augere; ut si fieri potest, sanemus suspiciones tuas, non ut eis pro nostra causa succensendo, venerandum cor tuum et Deo dicatum amplius perturbemus. Sancto fratri nostro, filio tuo Piniano, nullus ab Hipponensibus metus mortis ingestus est, etiamsi forte ipse tale aliquid timuit; nam et nos metuebamus, ne ab aliquibus perditis, qui saepe multitudini occulta conspiratione occasione seditionis inuenta, quam uelut iusta indignatione concitaret. sed, sicut post audire potuimus, nihil tale a quoquam dictum est uel molitum, sed uere in fratrem meum Alypium multa contumeliosa et indigna clamabant, a quo tam ingenti reatu utinam per illius orationes mereantur absolui. ego autem post primos eorum clamores cum eis dixissem de illo inuito non ordinando, qua iam promissione detinerer, atque adiecissem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ ꝯ iuuicẽ iurãt. laudamꝰ fidem
seruãtos fallentes aut̃ merito
detestant᷑ ut aut̾ iurarẽt quid utreq
ab alterut̾s insi octidi uel capi tauuert᷑
ac ꝑhoc uel mortꝭ uel captiitatis
metu extorte Iurãcomi iusi parit᷑
nisi fide̾s q̃ ibi data est custodiat ̃
sacrilegii. pueriĩ camẽ̾ denuẽtur
etĩa tales hoies qui mag̃ metuũt
pererare ꝙͣ hoiẽm̃ accude ⁊ nos utrũ

Expanded text:
 cum inuicem iurant, laudamus fidem seruantes, fallentes autem merito detestamur. ut autem iurarent, quid utraeque ab alterutris nisi occidi uel capi timuerunt? ac per hoc uel mortis uel captiuitatis metu extortae iurationi nisi parcatur, nisi fides, quae ibi data est, custodiatur, sacrilegii, periurii crimine detinentur etiam tales homines, qui magis metuunt peierare quam hom
Abbreviated transcription (Latin):
nos maxĩe a nob dici ista debuerũt
uerũtamen In nos solos credibilit̾
dici potuerũt Quid gͦ faciemꝰ qr
nos si apiu inimicos nõ possumꝰ
saltẽ apud uos Racõne purgamꝰꝰ Res
hec auini est intꝰ est ꝓcul ab ocłĩs
secreta mortaliũ deo tãtũ mõ notar̾
Quid go restat inisi deũ testari cui
nota est Cũ gͦ de nõb recta se̾titis
nõ ꝑcipitis qd multo meliꝰ est ⁊
qd michi in epła tua tauꝙ culpable
obiciendũ putasti S oĩo cogitis ui
Iuremꝰ. nõ intentato metu mortis
fecisse putatꝰ est s intentatu
metu mortis existiãtora nr̃e
que prt̾ inf̾mos quib nos p̾bere
ad exẽplũ bouorũ operũ qͣlicũq¬

Expanded text:
nos maxime a uobis dici ista debuerunt, nos maxime a uobis dici ista debuerunt, uerum tamen in nos solos credibiliter dici potuerunt. quid ergo faciemus? qua nos, si apud inimicos non possumus, saltem apud uos ratione purgamus? res haec animi est, intus est, procul ab oculis secreta mortalium deo tantum modo nota est. quid ergo restat nisi deum testari, cui nota est? cum ergo de nobis ista sentitis, non praecipitis, quod multo melius est et quod mihi in epistula tua tamquam culpabile obiciendum putasti, sed omnino cogitis, ut iuremus. non intentato metu mortis fecisse putatus est, sed intentato metu mortis existimationis nostrae, quae propter infirmos, quibus nos praebere ad exemplum bonorum operum qualicumq
Abbreviated transcription (Latin):
dñs existiuior possidere in qualz autẽ
maxĩe afft̾anaꝵ ecciaꝵ hic noster nõ
dico presbit̾ s ep̃s sit cõparatꝰ p̾stinis
oꝑib suis eciã si aĩo duantꝭ egerit
In quo nulla terũ amplioꝵ p̃t putari
cupiditas Hoc accendit aios populi
hoc nulłu uiolenciã ꝑseuerãtissim
clamoris erexit Non eos turpir
cupiditatis in suꝑ accusemꝰ s mag̾
honum qd ip̃i nõ hñt / saltẽ iualñs
fuerũt illi multitudim piupti iõpes
uel mendici qui sił clamabãt ⁊ de ur̃ã
uenãbili Redũdantia indigẽtiẽ smpplenitũ
sꝑabãt᷑ nec ista ut arbitror turpiditas
turpis est. Restat gᵈ peciuẽ ut iste
pecciuit turpissimeꝰ appetitꝰ / ex abliqͦ
In clerictos ⁊ maxiẽ in ep̃m dragat᷑
opibz frui postremo quidꝙͣ de istis
nos accepimꝰ nos uel adhuc possidem̃
uel ut placuͭ erogauimꝰ nichil inde
ppło extͣ cleritatũ uel extͣ monast̾cũ
constituto insi pancissims Indigẽtib
largiti sumꝰ Non g ͦ dico qr uel in

Expanded text:
nus existimor possidere. in qualibet autem maxime Africanarum ecclesiarum hic noster non dico presbyter sed episcopus sit, comparatus pristinis opibus suis, etiamsi animo dominantis egerit,in quo nulla rerum ampliorum potest putari cupiditas. hoc accendit animos populi, hoc in illam uiolentiam perseuerantissimi clamoris erexit. non eos turpis cupiditatis insuper accusemus, sed magis bonum, quod ipsi non habent, saltem in aliis fuerunt illi multitudini permixti inopes uel mendici, qui simul clamabant et de uestra uenerabili redundantia indigentiae suae supplementum sperabant, nec ista, ut arbitror, cupiditas turpis est. Restat ergo, ut iste pecuniae turpissimus appetitus ex obliquo in clericos et maxime in episcopum dirigatur. opibus frui. postremo quicquid de istis nos accepimus, nos uel adhuc possidemus uel, ut placuit. erogauimus; nihil inde populo extra clericatum uel extra monasterium constituto nisi paucissimis indigentibus largiti sumus. non ergo dico, quia uel in
Abbreviated transcription (Latin):
peciut̃ pͥmo qr ad plebẽ q̃ clamabat
oĩo nõ ꝑtiuet sicut uĩ plers tagastr̃n
de hũs q̃ cãtulistis eccłe tagastensi nõ
habet insi gaudiu boui uestri operis
Sit ⁊ ypponic̃sis ⁊ cuellibet alteriꝰ loci
ubi de mãmona Inquitatꝭ dĩu p̾cepta
fecistis uel estis ubicũq facturi nõ gͤ
ppłs ut de tanto uiro eccłe consuleret
sue ardẽtissit̾ flagitãt suũ petiũarũ
cõmodũ q̃ sũt auob S uestrũ pecu ᷑
cõtep̃tũ dilexu in uobis Nlã s⁊ in me
dilexerũt quod audierãt paucꝭ agellulis
pat̾ius cõtẽptis ad dei libera suitutr̃
me fuisse ꝯuersũ ue ꝙͥ in hac ĩnderũt
eccłe tagastensi. q̃ carualis pat̾a mea
est s cũ Illa in clericatũ nõ imposuiss
qñ potuert habendũ inuaserũt qͣnta¬

Expanded text:
primo quia ad plebem, quae clamabat, omnino non pertinet; sicut enim plebs Tagastensis de his, quae contulistis ecclesiae Tagastensi, non habet nisi gaudium boni operis uestri, sic et Hipponiensis et cuiuslibet alterius loci, ubi de mammona iniquitatis domini praecepta fecistis uel estis ubicumque facturi. non ergo populus, ut de tanto uiro ecclesiae consuleret suae, ardentissime flagitans suum pecuniarium commodum quaesiuit a uobis, sed uestrum pecuniae contemptum dilexit in uobis. nam si in me dilexerunt, quod audierant paucis agellulis paternis contemptis ad dei liberam seruitutem me fuisse conuersum, neque in hoc inuiderunt ecclesiae Tagastensi, quae carnalis patria mea est, sed, cum illa mihi clericatum non inposuisset, quando potuerunt, habendum inuaserunt
Abbreviated transcription (Latin):
placuit tamen ut de hac Re ppłi am̃i
Iuuẽiemꝰ nã cũ eiꝰ uerba adyatone
dicta Recitarẽt᷑ ⁊ oĩa placiissent ubi
nõm int̾posite uccitatis iusonuit
rõtumo Reclamatũ est ꝓmissio ꝙ
displicuit tumiltu Recrudescente ⁊
nichil aliud ꝙ frande secũ secũ agi
ppło existim̃ate Quod cñ sanctꝰ
fueꝰ nest uidisset iussit iude auffri
nomen necessitatie / Ruersũ q ad leticia
ppłs Remeauit ⁊ ut lassitudĩem recusarẽ
siue mne ad plebẽ acceitꝰ uoluit / sił
accessimꝰ dixit ea q adyacono audita
erant se mandasse/ se iurasse/ eaqz
se ẽt̃ facturũ contio q oĩa
tenore quo diecauerat ꝓsecatꝰ est
Responsũ est deo grãs/ ⁊ petitũ ut
totũ sc̃ptũ substberet᷑ diuisimꝰ
cathecuiinos centimoq st p̾tũ
fideles ut nos quoq subst̾te̾mꝰ at ubi
cepit subst̾re̾ sc̃a melama contͣdixit
Miratꝰ sũ quare tã sero / quasi pro¬
iuissionẽ Ilłã ⁊ Iuracont̃ nos non
substribeno face̾ possemꝰ infectã

Expanded text:
de hac re populi animum inuenimus. nam cum eius uerba a diacono dicta recitarentur et omnia placuissent, ubi nomen interpositae necessitatis insonuit, continuo reclamatum est promissioque displicuit tumultu recrudescente et nihil aliud quam fraude secum agi populo existimante. quod cum sanctus filius noster uidisset iussit inde auferri nomen necessitatis rursumque ad laetitiam populus remeauit. Et ut lassitudinem recusarem, sine me ad plebem accedere noluit; simul accessimus. dixit ea, quae a diacono audita erant, se mandasse, se iurasse eaque se esse facturum continuoque omnia eo tenore, quo dictauerat, prosecutus est. responsum est: Deo gratias\' et petitum, ut totum scriptum subscriberetur. dimisimus catechumenos continuoque scriptum fideles, ut nos quoque subscriberemus. at ubi coepi subscribere, sancta Melania contradixit. miratus sum, quare tam sero, quasi promissionem illam et iurationem nos non subscribendo facere possemus infectam;
Abbreviated transcription (Latin):
siue indignant᷑ audtant iudci.
Nos cñ ubi possumꝰ cũ corum
dilcõne prediccimus nec superle
gloriemur aduersꝰ ⁊amos stͣ¬
tos s potiꝯ cogitemus cuiꝰ grã
et qnͣta imiẜricordia in quã ⁊̃ adi

Expanded text:
sive indignanter audiant Judaei, nos tamen ubi possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogitemus cujus gratia, et quanta misericordia, et in qua ra
Abbreviated transcription (Latin):
te rei cuiq mutacio que credelut
esse mansura. Proinde cũ dr̃ nõ
penicebit eum. tu es sucerdos in
et̾nũ sadm̃ ordinẽ melchisedect¬
hoc satꝭ ostendit cũ penicuisse
h ͦ ẽ eũ muitare noluisse sacdociũ
quod ꝯsticuerat stdm̃ oroine̾ aaron
sicut de utroq coidemꝰ impletum
Nam ⁊ aaron sacerdetiũ iã nullũ
Sest in aliquo templo et pꝰ
sacerdotiũ met̾nũ perseuerat in
celo Ad hanc ergo lucem diñ
uotat uos ꝓpheta cum dicit Et
nuc̃ tu domꝰ iacob Uenite ⁊ am¬
uulemꝰ in lucem dni Tũ domus
iacob quem uocauit ⁊ clepit nõ
tu quẽ dimisit Sumisit᷑ enĩ ple¬

Expanded text:
tae, rei cujusque mutatio, quae credebatur esse mansura. Proinde cum dicit, Non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec; satis ostendit eum poenituisse, hoc est, eum mutare voluisse sacerdotium quod constituerat secundum ordinem Aaron: sicut de utroque videmus impletum. Nam et Aaron sacerdotium jam nullum est in aliquo templo, et Christi sacerdotium in aeternum perseverat in coelo. 14. Ad hanc ergo lucem Domini vocat vos Propheta, cum dicit, Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini. Tu, domus Jacob, quam vocavit et elegit; non Tu, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in gentibꝰ dicit dominꝰ os omi¬
pgtens Quid ad hac respondetꝭ.
Aꝑice oculos tandem aliqñ et ui¬
dete ab oriẽte sole uid in acidẽtẽ
non in uno sicut in uob fuerat
ꝯstitutũ. s in oni loco off̾ui sac̾¬
ficuõ xp̃imorũ. nõ cuilibet deo
ħ ei qu ista predixit deo istł uñ
et alibi dicit eccłe sue Et q̃ erut
te ip̃e deꝰ isbl umuerse t̾re uoca¬
quibꝰ putatꝭ uos habere uitã
num perhibent de hoc sacficio
mũdo quod effertur deo isradel
non ab una gence urã de cuiꝯ
mamibꝰ nõ se ucceptutũ predip̾
S ab omili gentiuꝰ que dicut
uenice astendamꝰ in montem

Expanded text:
in gentibus, dicit Dominus omnipotens. Quid ad haec respondetis? Aperite oculos tandem aliquando, et videte, ab oriente sole usque in occidentem, non in uno, sicut vobis fuerat constitutum, sed in omni loco offerri sacrificium Christianorum; non cuilibet deo, sed ei qui ista praedixit, Deo Israel. Unde et alibi dicit Ecclesiae suae: Et qui eruit te, ipse Deus Israel, universae terrae vocaquibus putatis vos habere vitam nium perhibent de hoc sacrificio mundo, quod offertur Deo Israel; non ab una gente vestra, de cujus manibus non se accepturum praedixit; sed ab omnibus gentibus, quae dicunt, Venite, ascendamus i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inde uenre̾ ultꝭ ad hanc ꝑti¬
nebitꝭ quam uocauit. illa care¬
bitꝭ quam dimisit Lux quippe
di in qua ambullant gentes
illa ẽ de qua idem ꝓpheta dicit
xp̃o Nõ est ista lux in uobis
de quibꝰ cordentibꝰ dcĩ est.
lux ideo nimia cecitate lapi¬
de Ureprobatꝭ qui factꝰ ẽ in
caput anguli Ergo accedite
ad cum et illuinamim Nuud
est accedite in si credite Quo
cmi eatꝭ ut ad et cum accedatꝭ
cum ille sit lapis de quo dauyel
pheta dicit ꝙ crescendo tã mag¬
nus mũdꝰ factꝰ sit ut impleret
uniuersam faciem t̾re Sic em̃
et gentes dicũt uenite ascenda¬
mus in montem diñ Nusꝙͣ cͦ
dunt. Ibi sunt. ibe ascendunt.
qr in omi leco sac̾ficiũ offerter
stdiũ ordine̾ melchisedect Et
sicut alius ꝓpheta dicit Extermi¬
nabit deꝰ omines deos gentiu
tix et adorabrint eum᷑ unusq̃s
de loco suo Cum ergo uobis dr̃¬

Expanded text:
ue inde venire vultis, ad hanc pertinebitis, quam vocavit; illa carebitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit,Christo? Non est ista lux in vobis, de quibus identidem dictum est: lux: ideo nimia caecitate lapidem reprobatis, qui factus est in caput anguli. Ergo, Accedite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite? Quo enim eatis, ut ad eum accedatis; cum ille sit lapis de quo Daniel propheta dicit, quod crescendo tam magnus mons factus sit, ut impleret universam faciem terrae ? Sic enim et gentes quae dicunt, Venite, ascendamus in montem Domini, nusquam nt, ibi ascendunt: quia in omni loco sacrificium offertur secundum ordinem Melchisedec. Et sicut alius propheta dicit, Exterminat Deus omnes deos gentium terrae, et adorant eum unusquisque de loco suo . Cum ergo vobis d
Abbreviated transcription (Latin):
una domꝰ ꝯtinebat impleuit ⁊
loqui linguis onñ genciũ fecit. et
inde exlerũt predicae̾ enuõgelũd
in noticiam om̃i genciã S̾icut em
lep illa que ꝓcessit de monte syner
quiqͣgesimo die post celebratũ pascha
ꝯst̾pcoi est digito dei quo significatur
spiritꝰ sanctꝰ. ita lex ista que ꝓcessit
la pideis. s in tabulis cordis sanctoꝵ
passionis et resurrectionie dni xp̃i

Expanded text:
una domus continebat, implevit, et loqui linguis omnium gentium fecit : et inde exierunt praedicare Evangelium in notitiam omnium gentium. Sicut enim Lex illa, quae processit de monte Sina, quinquagesimo die post celebratum Pascha conscripta est digito Dei, quo significatur Spiritus sanctus: ita Lex ista, quae processit lapideis, sed in tabulis cordis sanctorupassionis et resurrectionis Domini Christi;
Abbreviated transcription (Latin):
pł annos cũ ipã lege uenerut
Mion ergo idi cami uel inde acce¬
perunt Euuangeliũ uero xpõ ⁊
et lex fidei quã certum est inde
ꝑcessit Sicut eciam dominꝰ pos¬
tea ꝙͣ resurrexit loquens discipu¬
lis suis et oñdens p̾dcã diuinor
elcquiorũ in se eẽ compleca quĩ
sir st̾pcum est inquit ⁊ sic op¬

Expanded text:
 annos cum ipsa Lege venerunt: non autem ibi eam vel inde acceperunt. Evangelium vero Christi, et Lex fidei, quod certum est, inde processit. Sicut etiam ipse Dominus, posteaquam resurrexit, loquens discipulis suis, et ostendens praedicta divinorum eloquiorum in se esse completa: Quoniam sic scriptum est, inquit, et sic op
Abbreviated transcription (Latin):
plebem ipsuis quam dimisit
iapis quem reprobauerunt edif¬
cantes. factꝰ ẽ in caput anguli
in angulo sibunet et tamꝙͣ in
pacis ostulo copulantͤ. unde dicit
a postolus Ipẽ ẽ eñ pax nrã
qui fecit utraq unũ Nuu ergi

Expanded text:
us quam dimisit. Lapis quem reprobaverunt oedificantes, hic factus est in caput anguli in angulo sibimet tanquam in pacis osculo copulantur? Unde dicit Apostolus: Ipse est enim pax nostra, qui fecit utra
Abbreviated transcription (Latin):
sensum decorguere conamini
dei si hec iꝙͣ uerba sic uult
accipere ut eadcm sit plebs doma
iacob uel israhel et uoctita et
ut ambularet in lucem dñ
qm propterea erat dimissu qr
non ambulabat in lucẽ om.
Auc certe sic in aliis uccata in
alus dimissa ut gulla fcã seꝑa ᵈ ͤ¬
cinẽtes sub eisdem ueteribꝰ sac̃¬
ment essent utͦq et stilicet
qui in luce diñ ambulantes eiꝰ
Precepta ẜuarunt. et hñ qui¬
uisticiam respuentes᷑ ab eo deseri
meruerunt Di hec ergo intellure
uolts. quid dict̾uri estꝭ ⁊ quo põ
pulũ ꝓphetam alũo incellecturi¬
estꝭ qui uobrs omi̾uo hanc am¬
putat uocem tanta maĩ festacione¬

Expanded text:
sensum detorquere conamini,Dei; si haec, inquam, verba sic vultis accipere, ut eadem sit plebs et domus Jacob vel Israel, et vocata et ut ambularet in luce Domini; quoniam propterea erat dimissa, quod non ambulabat in luce Domini; aut certe sic in aliis vocata, in aliis dimissa, ut nulla facta separatiertinente, sub eisdem veteribus sacramentis essent utrique, et ii scilicet qui in luce Domini ambulantes ejus praecepta servarunt, et justitiam respuentes ab eo deseri meruerunt: si haec ergo sic intelligere vultis, quid dicturi estis, et quomodo alium prophetam intellecturi, qui vobis omnino hanc amputat vocem, tanta ma
Abbreviated transcription (Latin):
dici insi de uobis cũ dominꝰ omips
Sicat nõ ẽ michi uolintas in uob
et sacficiũ non accipiam de ma¬
mbꝰ uestris Certe hic negare
non pocest. nõ solum illum.
non acciꝑe facficuĩ de manib
iussit efferri. preter quẽ locum oõ¬
no prohibuit hunc ergo locimi
quẽ prouestris meritꝭ amisist
etiam sac̾ ficiũ quod ibe tm̃ lite¬
bat offerri in locꝭ offerri aliis nõ
audecs. Etre or̃modo implecimi
est quod ait ꝓpheta Et sac̾ficiũ
non accipien de manbꝰ irestis
Nam si in t̾rena ihrlm maneret
robis templum ⁊ altare posset
diceꝰ in eis hec ꝯpletums quorum
imiquorũ int̾ uos ꝯstitutoꝵ sac᷑¬
ficia dominꝰ non accepat accep¬

Expanded text:
i de vobis? cum Dominus omnipotens dicat, Non est mihi voluntas in vobis, et sacrificium non accipiam de manibus vestris. Certe hic negare non potestis, non solum illum non accipere sacrificium de manibus jussit offerri, praeter quem locum omnino prohibuit. Hunc ergo locum quoniam pro vestris meritis amisistis, etiam sacrificium quod ibi tantum licebat offerri, in locis offerre aliis non audetis. Ecce omnino impletum est quod ait Propheta, Et sacrificium non accipiam de manibus vestris. Nam si in terrena Jerusalem maneret vobis templum et altare, possetis dicere in eis hoc esse completum, quorum iniquorum inter vos constitutorum sacrificia Dominus non accepta
Abbreviated transcription (Latin):
puse a Uuiculis peccacorũ Trã¬
sure dicit᷑ deꝰ cũ a cordisꝰ quor¬
dam homi in quibꝰ añ per fide¬
hĩtare credebatur postea subripiẽ¬
te perfidia uel quolib delecto ab
hns recedit et ad alios tñsit ꝙ̃ad¬
modum de iudeis ad gences et de
hetiu ad cadolicam seu de qui¬
dcꝰ et ad alios tñsic quod non

Expanded text:
culis peccatorum. Transire dicitur Deus, cum de cordibus quorumdam hominum, in quibus ante per fidem credebatur, postea subrepente perfidia, vel quolibet delicto ab eis recedit, et ad alios transit, quemadmodum de Judaeis ad gentes, de haereticis ad catholicos, seu de quiDeus et ad alios transire, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ isiuhel quam diisit estẽ¬
dite ałt uos eñi utrosq monstmꝰ
et quos̾ ex illa domo uocando dis¬
ciruerit et quos illic remanẽtes
dimiserit uocauit eñ inde nõ
risurrectionẽ populimi magnũ
unde suꝑus iamdiximꝰ Dimisit
aute illos quos eciam uos non
credero miitamim et uos ipsos
qui eos mucando in cadem per¬
incie demoranũ auc si uos est
quos inde uocauic. ubi sunt quos
dimisit Non enĩ pocest᷑ dicere ꝙ
in sub quã aliam genceri dimisit̃
cũ propheca clamet Dimisit
em̃ plelem suam domũ israhel
Ecce qued est/ nõ quod ã ros
iaccat Diisic eni et uineam
de qua copectauit ut faceret uuas
fecit aucẽ spinas Et mandauit
uibibꝰ suis ne pluerẽt super cã
quibꝰ dicit Iudicate int̾ nro et
uinicã mea. De quibꝰ et dominꝰ

Expanded text:
domum Israel quam dimisit ostendite. Nos enim utrosque monstramus, et quos ex illa domo vocando discreverit, et quos illic remanentes dimiserit. Vocavit enim inde non resurrectionem populum magnum; unde superius jam diximus: dimisit autem illos, quos etiam vos non credendo imitamini; et vos ipsos, qui eos imitando in eadem pernicie demoramini. Aut si vos estis quos inde vocavit, ubi sunt quos dimisit? Non enim potestis dicere, quod nescio quam aliam gentem dimiserit; cum Propheta clamet: Dimisit enim plebem suam, domum Israel. Ecce quod estis, non quod vos esse jactatis. Dimisit enim et vineam, de qua exspectavit ut faceret uvas, fecit autem spinas; et mandavit nubibus suis ne pluerent super eam quibus dicit: Judicate inter me et vineam meam . De qu
Abbreviated transcription (Latin):
iuilla est excellẽtia sc̃itatꝭ hortatur
Ego aut̃ quã dicis ecĩa plube̾ debuisse
fateor nõ potuisse sic sapere ut tato
uiro nõb offe̾bat᷑ actipe̾¬
dulticio Rlugustiuꝰ In dño salmn
Non debiu cõtẽpurͣ peticonẽ tuam
qua desidisti ame instituu quẽ ad mad
te oporteat hẽticꝭ tesponde̾ quorũ
salus in dĩu nuẜicordia instãtia qͦ
tue strenuitatꝭ inquerit᷑᷑ Qius eiũ
ingentes eoꝵ multitudies unde płmiũ
gratulani᷑ Quid sibi bñficuĩ ꝯferat᷑
imiẜabili instunctu furoris ingrati.
ubi suis tedib nos uastare nõ possãt
sur nos exticio t̾re̾ s credũt aut suã
ur̃am tuisticiã de mortib suis s nõ
debet tot tantoꝵq ppłoꝵ salutẽ fr̃os
eruor hõmi impedire pantoꝵ Qdris
ueliuꝰ nẽ solũ deꝰ. ⁊p̃dentes hoiẽs
sentuit qũ rm sua ꝑuicie t̾rẽlos nol

Expanded text:
in illa est, excellentia sanctitatis hortatur. ego autem, quem dicis etiam prohibere debuisse, fateor, non potui sic sapere, ut tantuiro nobis offerebatur, accipeDULCITIO AUGUSTIXUS IX DOMINO SALUTEM. Non debui contemnere petitionem tuam, qua desiderasti a me institui, quem ad modum te oporteat haereticis respondere, quorum salus in domini misericordia instantia quoque tuae strenuitatis inquiritur. quamuis enim ingentes eorum multitudines. unde plurimum gratulamur, quid sibi beneficii conferatur, miserabili instinctu furoris ingI-ati, ubi suis caedibus nos uastare non possunt, suo nos exitio terrere se credunt aut suam tristitiam nostram de mortibus suis. Sed non debet tot tantorumque populorum salutem furiosus error hominum impedire paucorum. Quid eis velimus non solum Deus et prudentes homines, sent
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ. paulo post dicic et mũt doꝰ
Iacob Denite amibulemꝰ in lucẽ
diñ Sic profecto dicit ut solet
Nos sumꝰ Sed quod sequnt pau¬
ubltꝭ. eciam quod non uolt̃ audiaꝵ
Nam ꝓpheta Piũgit et dicit di
dicite nob sumꝰ Mic uos agngsate
et nobis qr ista ⁊ memoramꝰ
agnoscice Si enũ libent᷑ audit
ad urm̃ dicũtur alloquinũ Si uꝑ
indigmantꝰ audit. ad utiũ dicĩtꝰ

Expanded text:
impletum: paulo post dicit, Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini? Hic profecto dicetis, ut soletis, Nos sumus; sed quod sequitur, pauvultis, etiam quod non vultis audiatis. Nam Propheta conjungit et dicit, Didicite, Nos sumus; hic vos agnoscite, et nobis quia ista commemoravimus, ignoscite. Si enim libenter auditis, ad vestrum dicuntur alloquium; si vero indignanter au
Abbreviated transcription (Latin):
festo p̃conio ꝓphecice uocꝭ eop̾¬
mitur Aꝑce pmissumm ẽ testam̃tĩ
nouũ non secundum cestamẽtĩ
quod fcm̃ est ad populum qũ
eductꝰ est de egnpto Cum ergo
in ille creti testamcto p̃cepta suit
ista que nos ad norũ ꝑtinẽces
obẜuare non cogimur cur non
uidci se potiꝰ in uecustate sup¬
uacua aña remansisse ꝯgnestãt
ꝙ nob noua pmissa tenentibꝰ.
ꝙ uetera non obseruenmꝰ obicudt
Qim̃ ergo sicut sc̾ptinui ẽ in
cantieꝭ canticorum aspiracur
dies rmoueantͤ umibre spiritãl
sicanficacio iam lucestat carnãs
celebracio iam requiestat deꝯ daer

Expanded text:
conio propheticae vocis exprimitur. Aperte promissum est testamentum novum, non secundum testamentum quod factum est ad populum, quando eductus est de Aegypto. Cum ergo in illo veteri testamento praecepta sint ista, quae nos ad novum pertinentes observare non cogimur, cur non Judaei se potius in vetustate supervacanea remansisse cognoscunt, quam nobis nova promissa tenentibus; quod vetera non observemus, objiciunt? Quoniam ergo, sicut scriptum est in Cantico canticorum, Aspiravit dies, removeantur umbrae ; spiritualis significatio jam lucescat, carnalis celebratio jam quiescat. De
Abbreviated transcription (Latin):
graui sompno dormiẽtes ad spi¬
talia que non capitꝭ exatamus
neq nic quõ spiritalit᷑ accipiẽ¬
da sint ista uocabula uobis in au
fatemim et lciõ libri geneseos
mamfesta declarat uñꝰ homo crat
nicob et istoheb et unde gloriamĩ
ipã ẽ domꝰ iacos que ẽ domꝰ ẽ isrl¬

Expanded text:
gravi somno dormientes, ad spiritualia quae non capitis excitamus; neque nunc quomodo spiritualiter accipienda sint ista vocabula, vobis in audfatemini, et lectio libri Geneseos manifeste declarat, unus homo erat Jacob et Israel ; et unde gloriamini, ipsa est domus Jacob, quae domus e