comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insequit᷑. Nec diligit ꝓximũ
qͥ ei detrahit. uł qui illum
accusat. qr qd̃ sͥ qͥs fieri ñ uult:
hoc alteri nullatenꝰ fac̾e̾ debet.
Discite inquit filii mei sapien¬
ciam et tenete totã fidẽ rectã.
et amplectimini caritatẽ. ut
ñ excidatis. Data ẽ enim uob̃
a dño potestas et uirtus ab
altissimo: qui int̾rogabit oꝑa
ur̃a. et cogitationes scrutabit᷑
uras. Qui aut̃ custodierint
iusticiam: iuste iudicabunt᷑.
& qui credidint. iusta inue¬
nient. Qoͥ respondeant semꝑ
peccato consenciamꝰ. et p̃ter¬
mutamꝰ precepta dĩ nr̃i. Ec¬
cłias ꝑ congrua et utilia fa¬
cere loca: que diuinis p̾cib
sacrare oportet. et in singuł
sacerdotes diuinis orationibꝰ
deo dicatos poni. Qs ab õib
uenerari oportet: et non a
qͦqm grauari. Semꝑ uitare
mala. et ꝓ animab ur̃is ne
confundamini dic̃e uerum.
Mendacia fugite. et ueritatẽ
corde ꝓferte: qm̃ multos iam
supplantauit suspicio. Carita¬
tem semꝑ diligite : et fr̃s ad¬

Expanded text:
insequitur, nec diligit proximum qui ei detrahit, vel qui illum accusat, quia quod sibi quis fieri non vult, hoc alteri nullatenus facere debet. Discite, inquit, filii mei, sapientiam et tenetote fidem rectam, et amplectimini charitatem, ut non excidatis; data est enim vobis a Domino potestas, et virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra, et cogitatioras. Qui autem custodierint justitiam, juste judicabuntur, et qui crediderint justa juste invenient quid respondeant. Semppeccato consentiamus, et praetermittamus praecepta Dei nostri. Ecclesias per congrua et utilia facite loca, quae divinis precibus sacrare oportet, et in singulis sacerdotes divinis orationibus Deo dicatos poni. Quos ab omnibus venerari oportet, et non a quoquam gravari. Semper vitate mala, et pro animabus vestris ne confundamini dicere verum. Mendacia fugite, et veritatem corde proferte, quoniam multos jam supplantavit suspicio. Charitatem semper diligite, et fratres ad
Abbreviated transcription (Latin):
patris tui: et inclina
aurẽ tuam ad uerba
mea. Cõmoda mͥ libent᷑ au¬
ditum: et corde credulo qͦ
dicunt᷑ ausculta. Cupio enĩ
te instrucre que sit spiritał
milicia: & quib modis regi
sime gͦ audiat sensꝰ tuus: et
animam tuam nullus p̾gra¬
uet somnꝰ. s ad uigilandũ
excita eum: & ad studium
intelligendi sermonũ meoꝵ¬
ñ sunt ex me: sed ꝓlata ex
diuinis fontib. Neq enim
noua doctrina instruo te. s
ea que didici a maiorib meiᷤᷤ¬
doceo te. hec enim si immise¬
ris in cor tuũ. iii pace dirigẽ¬
tur itinera tua: necͣ ͤ te appro¬
a te abscedet omnis adu̾sitas
anime. Si gͦ cupis ofili mi
litare dño: illi soli militab̾.
Sic̃ enĩ qui militant regi
t̾reno. in omnib uissis eius
obediunt: sic et qͥ militant
multomagis miles xp̃i sine
aliquo impedim̾to regis sui
t̾renus contͣ hostẽ uisibilem
ꝑgit ad bellum: tecũ uͦ hostiᷤᷤ
inuisibilis cotidie dimicando
ñ desinit. Illi contͣ carne̾ et

Expanded text:
Patris tui, et inclina aurem tuam ad verba mea, et accommoda mihi libenter auditum tuum, et corde credulo cuncta quae dicuntur ausculta. Cupio enim te instruere quae sit spiritualis militia, et quibus modis regi sime ergo audiat sensus tuus, et animam tuam nullus praegravet somnus; sed ad vigilandum excita eam, et ad studium intelligendi sermonem mta sunt ex me, sed prolata ex divinis fontibus. Neque enim nova doctrina instruam te, sed ea quam didici a patribus meis. Hanc enim si immiseris in cor tuum, in pace dirigentur itinera tua, nec appro abscedet a te omnis adversitas animlitare Deo, illi soli militabis. Sicut enim qui militant regi terreno omnibus jussis ejus obediunt, sic et qui militant multo magis miles Christi sine aliquo impedimento regis sui terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum; tecum vero hostis invisibilis quotidie praeliando non desinit. Illi contra carnem et
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ut supͣ. Oimns enĩ igne
salietur. & omnis uictima
saliet᷑. Bonũ est sal. Qd̃ si
sal in sulsũ fuerit. in quo
illud salietis. habete in uob̾¬
sal: et pace̾ habete int̾ uos.
Quia quisqͥs urm̃ recte do¬
cuerit et iuste uixerit: ha¬
bebit głam. Qui aut̃ secus
egerit : indubitant̾ penam
sustinebit. Ideo bona agere
uos semꝑ oporter: ut bra¬
his gͦ bene parete sentencuis:
ne quis hec precepta ninime¬
credat implenda. et iudicio
dei ignis et̾ni tormenta sust¬
neat. qͥ eccłiastici oꝑis sacra
neglexerit. Hec gͥ fr̃ iacose
de ore sci petri iubentis au¬
diui. Siqͥs hec p̾cepta ñ integͦ
custodierit: sit anathema
uͦ audierit te utilis erit mi¬
audierit te imo loqͤntem
dm̃ ꝑ te: ipse sͥ dãpnationẽ

Expanded text:
uitur. Omnis enim igne salietur et omnis victima salietur, bonum est sal, quod si sal insulsum fuerit, in quo illud salietis? habete sal in vobis et pacem habete inter vos , » quia quisquis vestrum recte docuerit et juste vixerit, habebit gloriam. Qui autem secus egerit indubitanter poenam sustinebit, ideo bona agere vos semper oportet, ut 9 brahis ergo bene parete sententiis, ne quis haec praecepta credat implenda, et judicii Dei ignis aeterni tormenta sustineat, qui aeclesiastici operis sacra neglexerit. Haec ergo, frater Jacobe, de ore sancti Petri jubentis audivi. Si quis haec precepta non integra custodierit, sit autem audierit te, utilis erit miaudierit te, imo loquentem Dominum per te, ipse sibi damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
et multitudo eiꝰ siti exaru¬
it. Propt̾ea dilatauit infer¬
nus animã suam et aꝑuit
os suum absq ullo t̾mino.
et descendunt fortes eiꝰ et
ppłs̃ eiꝰ et sublimes głosiq
eiꝰ ad eum: & incuruabitur
homo. et humiliabit᷑ uir:
et ocłi sublimiũ depͥment᷑.
& exaltabit᷑ dñs in iudicio:
et d̾s sc̃s scificabit᷑ in iusti¬
cia. Carnales spiritalib re¬
sistere ꝓhibebat: et de his
qui ceruices suas contͣ ma¬
gistros et seniores suos eri¬
gebant : in exemplum di¬
cebat. Detracta ẽ ad inferoᷤ
suꝑbia tua cecidit cadauer
tuũ. suꝑ te sternet᷑ tinea
et oꝑimentũ tuũ uermes.
Quomͦ ceꝗdisti de celo lu¬
cifer qui mane oriebaris:

Expanded text:
 siti exaruit. Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum, absque ullo termino, et descendunt fortes ejus, et populus ejus, et sublimes gloriosique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Et exaltabitur Dominus in judicio, et Deus sanctus sanctificabitur in justitia . » Carnales spiritualibus resistere prohibebat, et de his qui cervices suas contra magistros et seniores suos erigebant in diaboli exemplum dicebat: Detracta est ad inferos superbia tua, cecidit cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane
Abbreviated transcription (Latin):
rius docebat. et hec publiciter¬
nob̾ predictus magister et in¬
structor et ordinator nrͣ prin¬
ceps apłoꝵ petrus in ecclia p̾¬
dicabat: exemplum dans ut¬
et nos similiter faciamꝰ. Hu¬
miliamini inqͥt in conspectu
di: et exaltabit uos. Nolite de¬
trahere alterutrũ. qm̃ qui
detrahit fr̃i. autꝰ iudicat fr̃em
suũ : detrahit legi et iudicat
legem. Qui aut̃ iudicat legẽ:
ñ est factor legis sed iudex.
Unus ẽ enim legis lator et
iudex: qui potest ꝑdere et
lib̾are. Tũ aut̃ qͥs es qͥ iudicaᷤᷤ¬
ter nos iudicare inuicẽ: sed
magis auxiliũ ferrẽ. Ue erit
inqͥt his qui fr̃s tribulant.
et eis qui eos ꝑsequunt᷑. Uos
aut̃ qͣnto ampliꝰ tribulamini:
tanto purgatiores atq beatio¬
res efficiemini. si tamen ipsa
tribulatio pacient̾ fuerit sub¬
portata. Quod etiam ipse uos
dñs docuit. Beati qͥ ꝑsecutio¬
nem patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam.
Et item. Beari eritis cum uos
merces ur̃a multa ẽ in celo.¬

Expanded text:
docebat, et haec nobis publicitus praedictus magister, et instructor atque ordinator noster princeps apostolorum Petrus in Ecclesia praedicabat, exemplum dans ut nos similiter faciamus. Humiliamini inquit in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere de alterutrum fratres qui detrahit fratri aut qui iudicat fratrem suum detrahit legi et iudicat legem si autem iudicas legem non es factor legis sed iudex unus est legislator et iudex qui potest perdere et liberare tu autem quis es qui iudicacepit nos judicare invicem, sed magis auxilium ferre: vae erit inquit his qui fratres tribulant, et eis qui eos persequuntur, vos autem quanto amplius tribulamini, tanto purgatiores atque beatiores efficiemini, si tamen ipsa tribulatio patienter fuerit supportata, quod etiam ipse nos Dominus docuit. « Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. » Et item: « Beati eritimerces uestra multa est in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
claudat. minora gerat of¬
ficia. urceum sane ad salu
Si forde quispiã pb̃r siue
diaconꝰ sacrarii sindones
uel uela subtracta uendi¬
derit. iude sumilis estima¬
bitur scariothi: qui ꝓpter
cupiditatẽ fecerit hoc opꝰ:
nouerit se supradicti iud
suscepturũ penam. Clericꝰ¬
uͦ solus ad femine tab̾nacu¬
lũ non accedat. nec ꝓperet:
misceat : nec archidiaconus
aut diaconus sub pretextu
humilitatis osficii frequent̾
domicilia matronarũ aut
forte ꝑ clericos aut domesti
cos matrone maudent secͤ¬
tum aliquid. Si agnitum
fuerit: & ille deponatur. et
illa a liminib arceat᷑ eccłie.
S. si forte aliqua intercessio
fuerit: epp̃o suggerat᷑. Et si
talis ẽ ad quam debeat ire:
ꝓ int̾uentu ipse ꝑgat. Sin
aut̃ ÷ de latere suo dirigat
cum duob aut trib qͥ hoc
sitandam mulierẽ infirmã
nullus cłicus ingrediatur.
nisi cum duob aut trib.
Nemo tam̃ eum extranea¬
habitet femina. nisi soror
aut ꝓxima fuerre. et hoc

Expanded text:
claudat, minora gerat ofclaudat, minora gerat officia, urceum sive calicem Si forte quispiam presbyter sive diaconus sacrarii sindonem vel velum subtracta vendiderit, Judae similis aestimabitur Iscariothis; qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae suscepturum poenam. Clericus solus ad feminae tabernaculum non accedat, neque frequemisceat. Nec archidiaut diaconus sub praetextu humilitatis officii frequentet domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronae mandent secreti aliquid. Si cognitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, episcopo suggeratur. Et si talis est ad quam debeat ire pio interventu ipse pergat. Sin autem de latere suo dirigat, cum duobus aut tribus qui hoc sitandam mulierem infirmam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus aut tribus. Nemo tamehabitet femina, nisi soror aut proxima fuerit, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scriba doctus in regno celoꝵ:
similis ẽ homini patrifami¬
lias: qui ꝓfert de thesauro
suo noua et uetera. Hullus
gͦ inqͥt impediat ordinem
aut locum occupet in racio¬
nabilit̾. uł tempoꝵ ꝑmutet
uices. S pͥmo que sit iꝰticia
eiꝰq uoluntas requiramus:
ut̾ bonis oꝑib ac dei gr̃a
repleamur. Ds̃ enuim his qͥ
recte sentiunt et bona agͣc
Nam siqͥs uelit antequam
actus suos emendet de his
requirere. qͥ non potest in¬
uenire : stulta et inefficax
erit huiꝰcemodi inquisitio.
Tempꝰ enim breue ẽ : et iu¬
dicium dĩ gestoꝵ causa agit᷑.
ñ questionũ. Ideoq ante oĩa¬
hoc queramꝰ: qd̃ nos aut qͣ¬
lit̾ agere oporteat. ut et̾nã
uitam consequi meream᷑.
Nam si exiguum hoc uite
tempꝰ ꝑinanes occupemus.
et inutiles questiones: in aneᷤᷤ
sine dubio et uacui ab oꝑib
bonis ꝑgemus ad dñm: ubi
iudicium oꝑum nr̃oꝵ fiet.¬

Expanded text:
no coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera . » Nullus ergo, inquit, impediat ordinem, aut locum occupet irrationabiliter, vel temporum permutet vices, sed primo quae sit justitia ejus, quae voluntas requiramus, ut bonis operibus ac Dei gratia repleamur. Deus enim his qui recte sentiunt et bona aguntNam si quis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. Nam si exiguum hoc tempus vitae per inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes sine dubio et vacui ab operibus bonis pergemus ad Dominum, ubi judicium operum n
Abbreviated transcription (Latin):
nistros suos. qͥa discipłs suꝑ
magistrũ nec ẽẽ debet nec
potest. Hullus uelit dici sẽs
anteqm sit. s priꝰ sit. qd
ueriꝰ dicatur. Precepta dñi.
doctor q ac magistroꝵ factiᷤᷤ
cotidie adimplere. et in xp̃i
nomine ꝓ inimicis orare opor¬
tet. Obedientia enim et hu¬
miliatio que magistris agit᷑.
dño exhibetur. Timor delec¬
tabitur. & dabit leticiam
& gaudium in longitudi¬
nem dierum. Timenti dñm
bene erit in extremis. et in

Expanded text:
gistros suos, quia « discipulus super gistros suos, quia « discipulus super magistrum non esse » debet nec potest. Nullus velit dici sanctus, antequam sit, sed prius sit, ut verius dicatur. Praecepta Domini doctorumque ac magistrorum factis quotidie adimplere, et in Christi nomine pro inimicis orare oportet. Obedientia enim et humiliatio, quae magistris agitur, Domino exhibetur. « Timor Domini delectabit, et dabit laetitiam et gaudium in longitudinem dierum. Timenti Dominum bene erit in extre
Abbreviated transcription (Latin):
bere: quia qͥ odit frẽm suũ
homicida ẽ. Elacionẽ fug̾e.
zelum malum non habere.
inuidiam ñ ex̾cere: nec cõ¬
tentionem amare. Cũ dis¬
cordantib ante soł occasũ
in pacem redire. & de dei
miscdia numqͣm desꝑare.
Seniores uenerari. et iuni¬
ores diligere. Ep̃os sac̃dotes
suos ac cunctos
reuquos eccłie ministros.
atq omnem plebem sibi
data diuina instruere et
amare : hosq omnes eors
epõs. tota animi uirtute
dilig̾e ut ocłos suos. qͥa
ocłi sunt illoꝵ. eoꝵ p̾ceptiᷤᷤ
in omnib obedire. etiam¬
si ipsi aliter qd̃ absit agant
memores scilicet illiꝰ dñici
precepti. Que dicunt facite:
que aut̃ faciunt facere
nolite. Ipsi aut̃ ep̃i si exor¬
bitauerint ab istis : ñ sunt
rep̾hendendi. ł arguendi.
s portandi nͥ in fide erra¬
uerint. Hi gͦ suꝑ hos sunt.
non illi suꝑ istos. qmͣ maior
a minore nec argui nec ui¬
dicari potest. Hullus se ex-¬
tollat erga doctores ac mi¬

Expanded text:
bere, quia « qui odit fratrem suum, bere, quia « qui odit fratrem suum, homicida est . » Elationem fugere, zelum malum non habere. Invidiam non exercere, nec contentionem amare. Cum discordantibus ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Seniores venerari, et juniores diligere. Episcopos, sacerdotes suos ac cunctos reliquos Ecclesiae ministros atque omnem plebem sibi et mandata instruere et amare, hosque omnes eorum episcopos tota animi virtute diligere ut oculos suos, quia oculi sunt illorum. Eorum praeceptis in omnibus obedire, etiamsi ipsi aliter quod absit agant, memores scilicet illius Dominici praecepti: « Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite . » Ipsi autem episcopi si exorbitaverint ab istis, non sunt reprehendendi, vel arguendi, sed portandi, nisi in fide erraverint. Hi ergo super hos sunt, non illi super istos, quoniam major a minore nec argui, nec judicari potest. Nullus se extollat erga doctores ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
adulterari. ñ furtũ facere.
ñ rem ꝓximi concupisce.
ñ falsum testimonium di¬
cere. s om̃s homines hono¬
rare. corpꝰ custodire. uanas
et caducas ñ amplecti diui¬
cias. Ieuimũ et uigilias scãs
amare ⁊ pauꝑes recreare:
nudos uestire: infirmos
et diligent̃ eoꝵ exequias ꝑa¬
gere: ꝓ eis orare. et elemo¬
sinas dare. Dolentes conso¬
lari et suis bonis refouere.
et malis actib se alienum
murmuratorẽ. nec detrac¬
torem. quia qͥ detrahit ñ
solum se: s et alios multoᷤ
occidit. iram ñ ꝑficere:
nec iracundie tempꝰ reser¬
uare: dolum in corde nõ
tenere: nec pacẽ falsam
dare. karitatẽ ñ derelin¬
quere : nͨ urare: ne forte
ꝑuiriũ qd̃ absit fiat. malũ
ꝓ malo non reddere. nec
unuriã facere: s et factã
pacient̾ ferre. muicos dili¬
gere. maledicentes se non
remaledic̾e. s magis benedi¬
cere. et ꝑsecutionẽ ꝑ iusti¬
cia sustinere. Castitatem
amare. et nullum odio ha¬

Expanded text:
adulterari, non furtum facere, adulterari, non furtum facere, non rem proximi concupiscere, non falsum testimonium dicere , sed omnes homines honorare, corpus custodire, vanas et caducas non amplecti delicias, jejunium et vigilias sanctas amare, pauperes recreare, nudos vestire, infirmos et diligenter eorum exsequias peragere, pro eisque orare, et eleemosynas dare. Dolentes consolari, et suis bonis refovere et a malis actibus se alienum murmuratorem, nec detractorem, quia qui detrahit, non solum se, sed multos alios occidit; iram non perficere, nec iracundiae tempus reservare. Dolum in corde non tenere, nec pacem falsam dare, charitatem non derelinquere, nec jurare, ne forte perjurus quod absit fiat. Malum pro malo non reddere, nec injuriam facere, sed factam patienter sufferre, inimicos diligere, maledicentes se non remaledicere, sed magis benedicere, et persecutionem pro justitia sustinere. Charitatem amare, et nullum odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Ueritatẽ corde et ore
ꝓferre debere: et totã spem
suam semꝑ deo committere
instruebat. Actus uite sue
omni hora custodire: et in¬
omni loco dm̃ se respicere
firmit̾ scire. Cogitaciones
malas cordi suo aduenien¬
tes: mox ad xp̃m allidere
et sacerdotib dñi manifes¬
tare. Os suum a malo uel
prauo eloquio custodire. &
uerba uana aut mendatia
ñ loqui: qͥa os qd m̃titur
occidit animã. Uerba diui¬
na libent̃ audire: ac sacer
obedientes eẽ docebat. Predi¬
catiomi et oratiomi ac lectioni
frequent̾ incumb̾e: et elemo¬
sinas ueras ꝑficere. Deside¬
ria carnis non ꝑficere: s¬
ꝓpͥam frang̾e uoluntatem.
Bom aliquid in se c̃ uid̾it:
deo applicet ñ sͥ. et malum
a se factum recognoscat et
repucet. Multum loqͥ non
amare s custodire labia
sua: ne dolum aut malum
loquat᷑. Diem iudicii timere.
gehennã expauesc̾e̾. et uitã
et̾nam omni concupiscencia
desidãre. non occidẽ. non

Expanded text:
aeponere, veritatem corde et ore aeponere, veritatem corde et ore proferre debere, et totam suam Domino semper committere instruebat, actus suae vitae omni hora custodire, et omni loco Deum se respicere firmiter scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et sacerdotibus Domini manifestare. Os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, et verba vana aut mendacia non loqui, quia « os quod mentitur occidit animam ; » verba divina libenter auobedientes esse docebat. Praedicationi atque orationi ac lectioni frequenter incumbere, et eleemosynas veras perficere. « Desideria carnis non perficere am frangere voluntatem; boni aliquid in se cum viderit Deo applicet, non sibi, et malum a se factum cognoscat, et sibi reputet. Multum loqui non amare, sed custodire labia sua ne dolum aut malum loquantur, diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia desiderare; non occidere, non
Abbreviated transcription (Latin):
ita dampnatos et infames
usq ad satisfacionẽ monstͣ¬
bat: et nisi conu̾tentur a li¬
minib eccłie alienos esse
precipiebat: ab hinc. homi¬
cidioꝵ uͦ genera tria ẽẽ dice¬
bat: et penam eoꝵ parilẽ
fore docebat. Sic̃ enim homi¬
cidas int̾fectores fr̃um. ita
et detractores eoꝵ eosq odi¬
entes homicidas ẽẽ mani¬
festabat. ita et qui occidit
detrahit parit̾ homicide ẽẽ
monstrant᷑. Omnes enim a
carnalib desideriis que mi¬
litant aduersꝰ animã abstine:
ac bonam conu̾sationẽ ac
innocentẽ omnib monstͣre
rogabat. Ex corde enini cunc¬
tos attencius inuicẽ diligere
insinuabat. et uerã frat̾nita¬
tem int̾ se hab̾e docebat. Co¬
tidiana enim illiꝰ p̾dicatio int̾
ceteraꝰ semina ac negotia st̃.
qͣntum unusqͥsq sapit et
potest: totis intumi cordis
ut p̾libatum ẽ uscerib dm̃
diligere. & ꝓximum uelut
se ipsum. Abnegare se ip̃m¬
sequat᷑. et nichil eiꝰ amori p̾¬

Expanded text:
ita damnatos et infames ita damnatos et infames usque ad satisfactionem monstrabat, et nisi converterentur a liminibus Ecclesiae alienos esse praecipiebat. Homicidiorum vero tria genera esse dicebat, et poenam eorum patentem fore docebat. Sicut enim homicidas, interfectores fratrum, ita et detractores eorum eosque odientes homicidas esse manifestabat, quia et qui occidit detrahit pariter, homicidae esse monstrantur. Omnes enim a carnalibus desideriis quae militant adversus animam abstinere, et bonam eorum conversationem ac innocentem omnibus monstrare rogabat. Ex corde enim cunctos attentius invicem diligere insinuabat, et veram fraternitatem inter se habere docebat. Quotidiana enim illius praedicatio, inter caetera quantum unusquisque sapit, et potest totis intimi cordis ut praelibatum est, visceribus Deum diligere, et proximum velut seipsum. Abnegare seipsequatur, et nihil ejus amori pr
Abbreviated transcription (Latin):
sules mei: quia sem̃ benedic¬
cionum dñi ẽ. Anteqͣm cla¬
ment ego exaudiã. et adhuc
illis loquentib ego audiam.
Ad głificandum se: et man¬
data diuina seminanda. et
euangeliranda eos dñs eleg̃.
et non ut ꝓhibeant᷑ aut
ꝑturbentur aiebat: qm̃ qͥ
eos ledit. eum ledit cuius
legatione fungunt᷑. Predi¬
care eos assidue. et mandata
dñi sine int̾missione annũ¬
ciare rogabat. Oꝑa eoꝵ bo¬
na coram hominib monstre.
et conscientiam̃ bonã coram
deo habere insinuabat. Om̃s
pͥncipes t̾re et cunctos homi¬
nes eis obedire. et capita sua
submittere. eoꝵq adiutores
existere p̾cipiebat. ut om̃s
parit̾ fideles et cooꝑatores
legis dei monstrarent᷑. ne de
eis dicatur. Confundentur
et erubescent om̃s qͥ pugnãt
aduersum me. et erunt qͣsi
ñ sunt. Et ꝑibunt uiri: qui
contͣdicunt tͥ. Queres eos &
ñ muenies iuiros rebelles
tuos. erunt qͣsi non sint.
et ueluti consumptio homi¬
nis bellantis aduersum te.
Om̃s gͦ qui eis contͣdicent.

Expanded text:
benedictionum Domini est, antequam clament ego exaudiam, et adhuc illis loquentibus, ego exaudiam . » Ad glorificandum se, et divina mandata seminanda, et evangelizanda, eos Dominus elegit, et non ut prohibeantur, aut perturbentur, aiebat, quoniam qui eos laedit, eum laedit cujus legatione funguntur . Praedicare eos assidue et mandata Domini sine intermissione annuntiare rogabat. Opera eorum bona coram hominibus monstrare, et conscientiam bonam coram Deo habere insinuabat, omnes principes terrae et cunctos homines eis obedire, et capita sua submittere, eorumque adjutores existere praecipiebat, ut omnes pariter fideles et cooperatores legis Domini monstrarentur, ne de eis dicatur. « Confundantur, et erubescant omnes qui pugnant adversum te, et erunt quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt tibi. Quaeres eos et non invenies viros rebelles tuos. Erunt quasi non sint, et veluti consumptio hominis bellantis adversum te . » Omnis ergo, qui eis contravenit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiam mandatoꝵ d̃i. et ab
sci doctrina ñ recedat᷑. Qua¬
ꝓpt̾ p̾paranda sunt corda
tura: ut sue grẽ uibeat nob̾
auxilium ministrare. et fu
cobe ab ore scĩ petri iuuentis
accepi. tibiq ut optabas insi¬
nuare studui: ut seruare
omnia umacłata p̾cipias.
quia eccłastica ñ oportet ne¬
gligenter s diligent̾ explere
negotia. hec gͦ precepta ne¬
mo credat absq sui ꝑiculo
negligere. uł dissimulare.
qͥa iudicio dĩ ignis eterni
tormenta sustinebit: qui
eccłiastica decreta neglex̾it.
Qui uͦ te audierit ut uisserit
cipiet. Qui aut̃ ñ te audie¬
rit. immno loquentẽ dñm
ꝑ te: ipse sͥ dampnationem
accipiet. Currendum gͦ et
adtendendũ ẽ nob̃ omnibꝰ
qd̾ in ꝑpetuum expedit: ut
xp̃i passionib ꝑ pacientiã
participem᷑. atq regni eiꝰ
mereamur ẽẽ consortes. am̃.
sicut a beato petro apło ac¬
de sacramentis qͦ gerunt᷑
in scĩs: te ex ordine nos
decet instruere. Trib enĩ
tro. cum timore et tremore:

Expanded text:
i, et ab sancti doctrina non recedatur. Quapropter praeparanda sunt corda tura, ut suae gratiae jubeat nobis auxilium ministrare, et fugcobe, ab ore sancti Petri jubentis accepi, tibique ut optabas insinuare studui, ut servare omnia immaculata praecipias, quia ecclesiastica non oportet negligenter, sed diligenter expleri negotia. Haec ergo praecepta nemo credat absque suo periculo negligere, vel dissimulare, quia judicio Dei ignis aeterni tormenta sustinebit qui ecclesiastica decreta neglexerit. Qui vero te audierit, ut jusserat accipiet. Qui autem te non audierit imo loquentem Dominum per te ipsi sibi damnationem accipiet. Curandum ergo, et attendendum est nobis omnibus quod in perpetuum expedit, ut Christi passionibus per patientiam participemus atque regni ejus mereamur esse consortes. Amen. sicut a beato Petro apostolo acde sacramentis quae geruntur in sanctis, te ex ordine nos decet instruere. Tribus enimtro, qui cum timore et tremore
Abbreviated transcription (Latin):
dñantiũ. hec ullatenꝰ pati¬
tur. Unde & ꝓpħas sͥ testeᷤᷤ
dicens. Ecce excoxi te. et nͣ
qͣsi argentum elegi te in
camino pauꝑtatis ꝓpter
me ut faciam ñ blasphe¬
mer et głam meã alteri
ñ dabo. Aridi me iacob:
et isrł quẽ ego inuoco:
ego ipse ego primꝰ : ego
nouissimꝰ. Manꝰ quoq
mea fundauit t̾ram: et
dextera mea mensa ẽ celoᷤ.
Ego uocabo eos et stabunt
simul : me insule expecta¬
bunt et brachium meum
sustinebunt. Salus autem
niea in sempit̾num erit:
et iusticia mea ñ deficiet.
Audite me qui scitis iustũ
ppłm : lex mea in corde eoꝵ.
Nolite timere obpbria ho¬
minum. et blasphemias eoꝵ
ne metuatis. Sic̃ enĩ uesti¬
mentum sic comedet᷑ u̾mis:
& sic lanam sic deuorabit
eos tinea. Salus aut̃ mea
in sempit̾num erit: et ius¬
ticia mea in generatione

Expanded text:
nantium haec ullatenus patitur, unde et prophetas sibi testes dicens: « Ecce excoxi te, sed non quasi argentum elegi te in camino paupertatis, propter me faciam, ut non blasphemer, et gloriam meam alteri non dabo. Audi me, Jacob, et Israel quem ego voco. Ego ipse, ego primus, et ego novissimus, manus quoque mea fundavit terram, et dextera mea mensa est coelos. Ego vocabo eos, et stabunt simul , me insulae exspectabunt, et brachium meum sustinebunt. Salus autem mea in sempiternum erit: et iustitia mea non deficiet. Audite me qui scitis iustum populum: lex mea in corda eorum. Nolite timere obprobrium hominum: et blasfemias eorum ne metuatis. Sicut enim vestimentum sic comedet eos vermis: et sicut lanam sic devorabit eos tinea. Salus autem mea in sempiternum erit: et iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
nolite fieri sic̃ equus et mu¬
lus: in quib non ẽ intellectꝰ.
Letamini in dũo et exultate
iusti: et gloriamini om̃s
temtrione et meridie. et
recumbent cũ abraham &
ysaac et iacob. ꝓpter qd̾ de¬
precor te fr̃ uarissime. ut
doceas attenciꝰ omnẽ p̃di¬
cationis ordinẽ et absolu¬
cionum dies: ut saluent᷑
anime hominũ qͦ occulta
dei uirtute qmbeant
diligere priꝰquã doceantur
agnoscant. Operũ uͦ ratio
potestati et arbitrio uniꝰ
habere erga doctores uerita¬
tis: hoc a patre celesti dona¬
tum ẽ. S salus in eo ẽ. ut
uoluntatem eiꝰ cuiꝰ amore de
siderium deo largiente cũ¬

Expanded text:
et mulus, in quibus non est intellectus. Sed laetamini in Domino et exsultate, justi, et gloriamini, omnes tentrione atque meridie, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob . » Propter quod deprecor te, frater charissime, ut doceas attentius hunc praedicationis ordinem et absolutionis dies, ut salventur animae hominum quae occulta Dei virtute quem debeant diligere priusquam doceatur, agnoscant. Operum vero ratio potestati et arbitrio uniushabere erga doctorem veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, c
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi eiꝰ. Et qͣnͣta pena dignꝰ
sit qui eos scandalizat: ipsũ
dñm dociusse dicebat: ubi
ait. Qui scandalizauerit
unum de pusillis istis qͥ
in me credunt expedit ei
ut suspendat᷑ mola asma¬
ria in collo eiꝰ et demergat᷑

Expanded text:
oculi ejus. Et quanta poena dignus oculi ejus. Et quanta poena dignus sit qui eos scandalizat, ipsum Dominum docuisse dicebat, ubi ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in col
Abbreviated transcription (Latin):
aufertis ab eo. Propter hoc
sicut deuorat stipulã lingͣ
ignis. et calor flãme exurit:
sic radix eoꝵ quasi fauilla
erit. et germen eoꝵ ire pul¬
uis ascendet. Abiecerunt
enim legem dñi exercituũ
et eloquiũ scĩ isrł blasphe¬
mauert̃. Ideo iratꝰ ẽ furor
dñi in ppłõ suo: et extendit
et facta sunt morticina
eoꝵ qͣsi stercꝰ in medio pla¬
tearum. In omnib his non
ẽ aduers̃ furor eiꝰ. s adhuc
enim presbit̾um in alicuus
ep̃i parrochia aliquid agere
debere absq eiꝰ ꝑmissu doce
bat. Nullum aliena concu¬
piscere aut p̾sumere eoꝵ:
s unum qmͦq suis sibiq cõ¬
missis contentos eẽ docebat.
Neminẽ etiam ali aliqͥd
facere : nͥ qd sͥ uult fieri in¬
immaculatã om̃s seruare
debere euangelitabat. cuiꝰ
claues ẽẽ episcopos dicebat.
Ipsi enim habent potestatẽ
claudẽ celum. et aꝑire por¬
tas eiꝰ. quia claues celi facti
sunt. Amouere aut̃ eos
neminẽ debere docebat:
tangit : tangit pupillam

Expanded text:
eo. Propter hoc, sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor flammae exurit, sic radix eorum quasi favilla erit, et germen eorum, ut pulvis ascendet. Abjecerunt enim legem Domini exercituum, et eloquium sancti Israel blasphemaverunt. Ideo iratus est furor Domini in populo suo, et extendit et facta sunt morticina eorum, quasi stercus in medio platearum. In omnibus his non est adversus furor ejus, sed adhuc enim presbyterum in alicujus episcopi parochia aliquid agere debere absque ejus permissu bat. Nullum aliena concupiscere aut praesumere eorum, sed unumquemque suis sibique commissis contentum esse docebat. Neminem etiam aliqui aliquid facere, nisi quod sibi vult fieri inimmaculatam omnes servare debere evangelizabat, cujus claves episcopos esse dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere coelum et aperire portas ejus, quia claves coeli facti sunt. Amovere autem eos neminem debere docebat, tangit, tangit pupillam
Abbreviated transcription (Latin):
nus. dñs qui creauit t̾minoᷤ
t̾re nͣ deficiet. neq laborabit.
nec ẽ inuestigatio sapientie
eiꝰ. qui dat lasso uirtutem
et his qui ñ sunt fortitudi¬
nem. et robur multiplicat.
Deficient pueri et laborabt̃:
et iuuenes in infirmitate
cadent. Qui aut̃ sꝑant in
dño : mutabunt fortitudi¬
nem: assument pennas sic̃
aquile: current & ñ labo¬
rabunt ÷ ambulabt̃ et non
deficient. Taceant ad me
insule: et gentes mutent
forcitudinem. Accedant et
tunc loqͣntur sunul : ad
iudicium ꝓpinquemꝰ. hos¬
phetam dampnare. et usq
ad satisfactionẽ eoꝵ eccłie
dampnatos ẽẽ docebat. uͥ
ait. Talia elegerunt in uiis
suis: oe in abhominationib
suis anima eoꝵ delectata ẽ
Unde & ego eligam illusio¬
nes eoꝵ : et dampnationes
adducam eis qui locutus
sum eis et nͣ audierunt :
feceruntq malũ in ocłis
meis et que nolui eleger̃t.
Audite u̾bum dñi : qͥ tremi¬
tis ad uerbum eiꝰ. Dixerunt
fis ur̃i odientes uos : et abi¬
cientes ꝓpt̾ nom̃ meum:

Expanded text:
reavit terminos terrae, non deficiet neque laborabit, nec est investigatio sapientiae ejus. Qui dat lasso virtutem, et his qui non sunt fortitudinem, et robur multiplicat. Deficient pueri, et laborabunt, et juvenes in infirmitate cadent. Qui autem sperant in Domino mutabunt fortitudinem adsument pinnas sicut aquilae current et non laborabunt ambulabunt et non deficient taceant ad me insulae et gentes mutent fortitudinem accedant et tunc loquantur simul ad iudicium propinquemusphetam damnare, et usque ad satisfactionem eorum et Ecclesiae damnatos esse docebat, ubi ait: « Talia elegerunt in viis suis, et in abominationibus suis anima eorum delectata est, unde et ego eligam illusiones eorum, et damnationem adducam eis, quia locutus sum eis, et non afeceruntque malum in oculis meis et quae nolui elegerunt. audite legem domini, qui tremitis ad uerbum eius: dixerunt fratres uestri odientes uos et abicientes propter nomen meum:
Abbreviated transcription (Latin):
dei et ñ in manꝰ hominũ.
Scdm enim magnitudinẽ
illiꝰ : sic et miscdia ipsiꝰ cum
ipso ẽ. Uenite inq̃t filii au¬
dite me: timorẽ dñi doce¬
bo uos. Currite dum lum̃
uite habetis: ne tenebre mor¬
qui uult uitam. & cupit
dies uidẽ bonos. ꝓhibeat
linguã suam a malo. ⁊ labia
sua ne loquant᷑ dolum. De¬
clinet aut̃ a malo et faciat
bonum: inquirat pacem.
et sequat᷑ eam. quia ocłi¬

Expanded text:
et non in manus hominum, secundum enim magnitudinem illius, sic et misericordia ipsius cum ipso est . « Venite inquit, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . » « Currite dum lumen vitae habetis, ne tenebrae morqui vult vitam et cupit videre dies bonos, coibeat linguam suam a malo et labia eius ne loquantur dolum. Devertat a malo et faciat bonum, inquirat pacem et sequatur eam». Po
Abbreviated transcription (Latin):
tem eoꝵ. Ipter hoc in t̾ra
sua dupplicia possidebunt:
leticia sempit̾na erit eis.
Quia ego dñs diligens iu¬
dicium : et odio habens ra¬
pinam in holocaustum. Et
dabo opꝰ eoꝵ in ueritate. &
fedus ꝑpetuũ feriam eis. Et
scietur in gentib sem̃ eoꝵs.
et germ̃ eoꝵ in medio po

Expanded text:
pter hoc in terra sua duplicia possidebunt, et laetitia sempiterna erit eis. Quia ego Dominus diligens judicium, et odio habens rapinam in holocaustum, et dabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam eis. Et scietur in gentibus semen eorum et germen eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpham loquit᷑ dicens. Expa¬
et horruit ampliꝰ uehem̃t᷑
dicit dñs. O intollerabilẽ
malignitatẽ ⁊ o linguam
loquentem iniqͥtatem contͣ
nem cornu extollentẽ. Et
iterum. Impone homo tue
lingue ostium et seram.
Cessa cormi in altitudine̾
extollens: et loquens iniqͥ¬
mum tuum. Quousq in¬
et ꝑcucientes eoꝵ infirmã
conscienciã in xp̃m gͣuiter
peccatis. et rei iudicio ef-¬
fecti. in fames efficiemimi:
et iuste repellemini. Et ite¬
rum ꝑ ꝓpħam loquitur
dicens. Uos aut̃ sac̾dotes
dñi uocabiminꝰ ministri
dei nr̃i. Dicetur uob̃ for

Expanded text:
paet horruit amplius vehementer, dicit Dominus. O intolerabilem malignitatem, o linguam loquentem iniquitatem contra nem cornu extollentem! » Et iterum: « Impone, homo, tuae linguae ostium et seram, cessa cornu in altitudinem extollens, et loquens iniquus Deum. Quousque inet percutientes eorum infirmam conscientiam in Christum graviter peccatis, et rei judicio effecti, infames efficiemini, et juste repellemini. Et iterum per Prophetam loquitur, dicens: « Vos autem, sacerdotes Domini, vocabimini ministri Dei nostri, dicetur vobis, fo
Abbreviated transcription (Latin):
ero altissimo ueruntamen
ad infernũ detraheris. in
ꝓfundũ laci. qͥ te uidunt
ad te inclinabunt᷑: deq
pspicient. Numqͥd iste est
uir qͥ conturbauit t̾ram
qui ꝑcussit regna: qui po¬
suit orbẽ desercum. et ur¬
bes eiꝰ destrux̃. iunctis eiꝰ
tatem oppido ꝓhibebat:
et ebriosos corp̃ore et animo.
mortuos ẽẽ predicabat. De
quib et in exemplum aie¬
bat. Ue qui consurgitis ma¬
ne ad ebrietatẽ sectandã.
et potandum usq ad ues¬
ꝑum. ut uino estuetis.
Cithara et lira et timpanũ
et tibia & uinũ in comuui¬
is ur̃is. et opus dñi ñ res¬
picitis. nec oꝑa manuum ei

Expanded text:
tissimo verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci qui te viderint ad te inclinabuntur teque prospicient numquid iste est vir qui conturbavit terram qui concussit regna qui posuit orbem desertum et urbes eius destruxit vinctis eius tatem oppido prohibebat, et ebriosos corpomortuos esse praedicabat. De quibus per exemplum aiebat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis. Cithara, et lyra, et tympanum, et tibia, et vinum in conviviis vestris, et opus Domini non respicitis, nec opera manu
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ anron uidas possedit ab austͦ⁊ ephrar manassẽ
tͥbꝰ medra ad aqͥlonẽ. Postea uͦ de sylo missis expłora¬
toribꝰ ꝑ singłas tͥbꝰ: descͥptione t̾re allata adiosie se¬
leazar beniamin iuxta iudã ab austͦ irtaephra¬
im ⁊ dimidiã tbũ magasse accepit possessionẽ. Scda
tͥbꝰ symeon heditatẽ accep̃ int̾buiuda ut impleti
qđ scͥptũ ẽ de leui ⁊ symeon. diuidã eos ĩ iacob⁊ disꝑ¬
gã eos misrł. Tercia ⁊abulan galileã accep̃ inqui
magno tyrũq ⁊ sidonẽ. Sexta neptali in galilea us¬
q ad iordanẽ uͥ ẽ tyb̾ias q̃ olim appellabat᷑ cheneret᷑
Septima dan usq iopen uͭ st̃ urbes athialon ⁊
selebi ⁊ ẽmaus q̃ nc̃ appellat᷑ nicho poł licet postea
sen in tͥbu ida q̃ hodie appellat᷑ paneas. Cũ ħ se
ita hãnt ⁊ int̾ pͥorẽ tͥbuũ descͥptionẽ ⁊ q̃ nc̃ habet᷑

Expanded text:
filium Aaron: Judas possedit ab austro, et Ephraim et Manasse tribus dimidia ab aquilone. Postea vero de Silo missis exploratoribus per singulas tribus et descriptione terrae allata ad Josue et Eleazar, Benjamin juxta Judam ab austro, et juxta Ephraim et dimidiam tribum accepit possessionem. Secunda tribus Simeon haereditatem accepit de tribu Juda, ut impleretur, quod scriptum est de Levi et Simeon, « Dividam eos in Jacob et disprael . Tertia Zabulon Galilaeam accepit, in qua magno, Tyrumque et Sydonem. Sexta Nephthali, in Galilaea usque ad Jordanem, ubi Tyberias, quae olim appellabatur Chenereth. Septima Dan usque Joppem, ubi sunt turres Ailon, et Selebi, et Emaus, quae nunc appellatur Nicopolis: licet postea sem in tribu Dan, quae hodie appellatur Paneas. Cum haec se ita habeant, et inter priorem tribuum
Abbreviated transcription (Latin):
les non erant. ab eorum
uexatione et accusatione do¬
cente dño ꝓhibebat. et non
nͥ acoeqͣlibus aliquid sibi in
nullatenꝰ debere oportet In¬
fames namq om̃s.
et quos pͥmates leges scłi nͣ
suscipiunt. s et laicos abeorũ
accusatione et uexatione sẽꝑ
repelli debere rogabat: et
cunctos sibi subditos esse p̃¬
cipiebat Cunctorum sacer¬
docum uitam suꝑiorẽ sancti¬
orẽq ac discretã a scłaribus et
semꝑ constituere. et fore de
arguamur. et iudicemus.
uel ab humano die. Maio¬
res uͦ aminorib nec accusa¬
ri nec iudicari. ullacenus
posse dicebat. Qm̃non solũ
hoc diumas : sed et leges scsi
in hibere docebat. Om̃s gͦ
legũ diuinarũ libent̾ iuola¬
tores. et sacrarum institutõ¬
num uoluntarie ꝑcurbato¬
es. eccłiastica indignos regu¬
sa et sc̃a cõmunione udica¬
bat. Oꝑatores uͦ earundẽ eisq
obedientes: utraiuimq acce¬
terarũ bonarũ dignosesse
dicebat: Unde et ꝑ ꝓpħas inte̾¬

Expanded text:
les non erant, ab eorum les non erant, ab eorum vexatione, et accusatione dicente Domino prohibebat, et non nisi a coaequalibus, aliquid sibi infnullatenus debere oportet. Infames namque omnes, et quos primates legis saeculi, non recipiunt, sed et laicos ab eorum accusatione, et vexatione semper repellere debere rogabat, et cunctos sibi subditos esse, praecipiebat. Cunctorum sacerdotum vitam superiorem, sanctioremque ac discretam a saecularibus et semper constituere, et fore debarguamur, et judicemur, vel ab alio humano die . » Majores vero a minoribus, nec accusari, nec judicari, ullatenus posse dicebat. Quoniam non solum hoc divinas, sed leges saeculi inhibere dicebat. Omnes ergo legum divinarum libenter violatores, et sacrarum institutionum voluntarie perturbatores, ecclesiastica indignos regula, et sancta communione judicabat. Operatores vero earumdem, eisque obedientes utrarumque ac caeterarum bonarum dignos esse dicebat, unde et prophetas in tes
Abbreviated transcription (Latin):
eĩoꝵ fruerentur nomine
Episcopoꝵ quoq indicia ut
clamauerunt. aut aliquẽ ti¬
morẽ aut istos uel alios sus¬
pectos habuerint. ad iam
dictos pͥmates uel patͥarchas
ne aliquis nocenter ꝑiret tͣnꝰ¬
constitui precepit: quiñ pͥma¬
cum aut archiepiscopoꝵ aut
metro positanoꝵ nomine. qr
matres ciuitatũ non tenent
s ep̃orum tantum uocabuso
potirent᷑: qm̃ nec int̃ ipsos
apostolos par insticutio fuit:
s unꝰ omnibꝰ prefuit. Hoc
tam̃ preuidñdũ instituit:
ne inuilł aut in castelł ues
modicis ciuitatib institue¬
rentur ep̃i: ne uile eorum
et reliquoꝵ discipłorũ uicem
cenere pbb̃os debere insinua¬
bat. et siquis aliquẽ exhis
scandalizaret. grauissimam
sib penam inferri debere
pdicabat. Cunctos se iuicẽ
diligere et ad unari deb̾e.
et neminẽ ab ad uitorio frĩs
se subtrahere instrueba t. Ho¬
micidas uero et adulteros ac
cunc̾tos criminalibus nexi¬
bus alligatos: ⁊ qui eiscoeqͣ¬

Expanded text:
episcoporum fruerentur nomine. episcoporum fruerentur nomine. Episcoporum quoque judicia, utclamaverint, aut aliquem timorem, aut istos vel alios suspectos habuerint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter periret, transconstitui praecepit, qui non primatum, aut archiepiscoporum, aut metropolitanorum nomine, quia matres civitatum non tenent, sed episcoporum tantum vocabulo potirentur, quoniam nec inter ipsos apostolos par institutio fuit, sed unus omnibus praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, ne in villis, aut castellis, vel modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum et reliquorum discipulorum vicem tenere presbyteros debere insinuabat: et si quis aliquem ex his scandalizaret, gravissimam sibi poenam inferri debere dicabat. Cunctos se invicem diligere, et adjuvare debere, et neminem ab adjutorio fratris se subtrahere instruebat. Homicidas veros, et adulteros ac cunctos criminalibus nexibus alligatos, et qui eis coaequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ur̃as dioceses epõs sacrare
⁊ mictite: quia ad alias par¬
tes nos qd̾ ĩdẽ iussit agere
curauimꝰ: Aliquos uͦ ad gal¬
lias ispaniasq mitimus:
et quosdam ad italiam et
germaniã acq ad reliquas
gences dirigere cupimꝰu
bi aut̃ ferociores. ⁊ rebellio¬
res gences fore cognoiumꝰ.
illue dirigere sapientiores ne¬
cesse habemus : quo cocidie ñ
cessent diuina seminare se¬
muia. et multos xp̃o lucrari.
et ad rectam fidem et uiam
ueritatis ꝑducere. et plures
mampusos dño ualeant p̃¬
.sentare In illis uero ciitatib
in quibus osun apud
ethiucos pͥmi flammines eoꝵ
atq pͥmi iegis doctores erant.
episcopoꝵ pͥmates poni uł pa¬
tͥarchas qui reliquorum ep̃oꝵ
iudicia et maiora quotiens
necesse foret negotia infide a¬
iditaretur defimrent. Inis¬
lis aũ ciuitatib inqͥbus du¬
dun apud p̾dictos erant etħ¬
quos tamen minores cenebat
quã memoratos pͥmaces. ar¬
chiep̃os institui precepit: qͥ
non tam̃ pͥmatũ: s archi¬

Expanded text:
ras dioeceses episcopos facite et mittite, quia nos ad alias partes quod isdem jussit agere curabimus. Aliquos vero ad Gallias, Hispaniasque mittemus, et quosdam ad Germaniam et Italiam, atque ad reliquas gentes dirigere cupimus, ubi autem ferociores et rebelliores gentes fore cognoverimus, illuc dirigere sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui quotidie non cessant divina seminare semina, et multos Christo lucrari, et ad rectam fidem, et viam veritatis perducere, ut plures manipulos Domino valeant praesentare. In illis vero civitatibus, in quibus olim apud ethnicos archiflamines eorum atque primi legis doctores erant, episcoporum primates poni, vel patriarchas qui reliquorum episcoporum judicia et majora quoties necesse foret negotia, in fide aericlitaretur, definirent, in illis autem civitatibus, in quibus dudum apud praedictos erantquos tamen minores tenebant quam memoratos primates, archiepiscopos institui praecepit, qui non tantum primatum, sed archi
Abbreviated transcription (Latin):
ita amor frat̾ms ⁊ caritas to¬
ciꝰ boni fastigium tenet. Et
iõo diligite om̃s fr̃s urõs:
et eos religione ac miscdia
respicite ad om̃s: orphanis
exhibere uos met ipsos pa¬
rentes: Uiduis uirorum
curam expendite. cum om̃i
castitate que uecessaria sunt
p̃bentes: iuniores tam̃ iudu¬
as nuptiis copulate: Dis que
ignorant artificia exquirite.
honestas aliquas occasiones:
quib uictum necessarium
querant. Artificib uͦ oꝑã¬

Expanded text:
ita amor fraternus et charitas toita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ri eccłiam ex colite. et ad¬
ornate sponsã xp̃i ad pudi¬
citiam: sponsam aũt dico.
omnẽ eccłie cong̃gatõnẽ Q
sipudica fuerit inuenta: a
sponso suo ingentib ab eo¬
donis et muerib honora¬
bit᷑. et uos uelut ministri
sponse. et amici sponsi. in¬
genti gaudio et leticia ꝑfru¬
ta fuerit conmacłata pec¬
catis. ipsa quidẽ indigna
ur̃am negligentiam uł de¬
sidiã obrepserit. contagio
seua peccati. Id circo ante
omnia sobͥ etatis et pudicitie
sollicitudinẽ gerite: ualde
enim apd̃ dm̃ graue crimen
dicit᷑ fornicato. ciuꝰ species
uob̾ et ipse clemens diligẽ¬
ter ex ponet: Ueruntamẽ
pͥma species ad ulterii est ui¬
rum ꝓpͥa urore solum mͦ ñ
esse contentũ: et mulierẽ
non ꝓpͥo tantũ seruare iuiro
se Si gͦ castus fuerit quis. po¬
cest et humanꝰ et misericor
fieri: ꝑque ⁊ ipse etnam a
d̃o miscđiam conseqͣtur: Sa¬
ne sicut ad ulterii uenenũ
cunctis mał ꝑ niciosiꝰ est:

Expanded text:
resbyteri Ecclesiam excolite et adresbyteri Ecclesiam excolite et adornate sponsam Christi ad pudicitiam, sponsam autem dico, omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica fuerit inventa a sponso suo, ingentibdonis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruerta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquamvestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod salutẽ consequi posst̃:
Isli uͦ cum tanta reuerencia tu¬
A uerba suscipiant. ut sciant
legatũ te et p̃conẽ esse ũicatiᷤᷤ
qd̾ cumq solueris suꝑ t̾rã etiã
ibi ẽȩ soluendũ. Qm̃ quidẽ
et tu ut dixi que oportet si¬
gabis: et que ex pedit solueg
Et ad te quidẽ qui p̾es ista
sut monita et his similia.
Ad p̃sb ic̾os uero sint ista an̾¬
omnia. ut pudicitie stu¬
dñtes. ad olescentes studiis iun¬
gant. quo calo rem feruẽ¬
tis etatis conuigali lege pre¬
ueniant: S ne in ꝓ uectorib
quidem curam habere huiꝰ¬
modi negligant: qr in mul¬
tis etiam cum senuerit cor¬
pꝰ. concupiscentia iuget. Ne
forte ergo fornicatõnis la¬
bes occasione accepta. tanꝗͣ
uenenũ pessimũ serpatin
uobis cauere et añ uenire
necessariũ ẽ: neq in uobis
ad ulterii occultũ calescat
incendiũ. Et quoͥd in om̃ib
aberrant ado. etiam si sobͥe
iuxerint. Ppt̾ quod uos o¬

Expanded text:
per quod salutem consequi possint. per quod salutem consequi possint. Illi vero cum tanta reverentia tua verba suscipiant, ut qui sciant legatum te et praeconem esse veritatis, quodcunque solveris super terram, etiam ibi esse solvendum. Quoniam quidem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Anomnia ut pudicitiae studentes adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant, sed ne in provectioribus quidem curam habere hujusmodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus concupiscentia viget, ne forte ergo fornicationis labes occasione accepta tanquam venenum pessimum serpat in nobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in nobis adulterii occultum calescat incendium. Et quid in omnibus aberrant a Deo, etiam si sobrie vixerint. Propter quod vos p