comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bo nich prodebitis usurarum ꝯ¬
bonns parentes.apudalium ceȯ
bicum non reodendduasptes
centesimc  dominis pccuniaruz
darcusuras et mutuare. et mor
mutuum intrenum tr̃aponcre
modum. ncquaquam maritimi
piculis cditorib molestandis.
cthocomines dixissecum itr¬
rando probibentes testimomiũ
quead nos nuntiastis ut nos sci
nos igituret ipa legentes gestai
etc̃am cdictiscimus scõm quod
testatumc̃ coram  tuacelsitudic
ita quorumrẽ et de inccps in oc
tempus tencie .co qd nz iam poi¬
tis repugnat legibont o porteat
legem innaucdenis. ii negotoĩb¬

Expanded text:
et nihil pro debitis usurarum conus; parcentes apud alium esse debitum non reddendum, duas partes centesimae dominis pecuniarum dare usuras, et mutare mox mutuum et in terrenum transponere modum, nequaquam maritimis periculis creditorem molestantibus. Et haec omnes dixisse cum iureiurando perhibentes testimonium. Quae ad nos nuntiasti, ut nos sancI Nos igitur et ipsa legentes gesta et causam edocti sancimus secundum quod testatum est coram tua celsitudine ita nunc et deinceps in omne tempus tenere, eo quod neque iam positis repugnant legibus, ut oporteat legem in nauclericis aut negoti
Abbreviated transcription (Latin):
nis iurecollitur. ueluti. su d
qd ticiotudebes apupilosi¬
ne tutoris auẽte stipuiatus
fuĩt quo caut res admittitr̃
namet prior debitorubatur
et postior obligonulla ẽ. nor
idem uinsẽ siaseruo quissti¬
puiatus fuent. nam tũc pri¬
or ꝑinde obligatus manct.

Expanded text:
tur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet
Abbreviated transcription (French):
patoris excipiatur forrua cri
ipas dens leges subiccit legez
animatamcuzꝯ mutens ho¬
minib coqdimpatori quide
uigis⁊ indesiens consulat.
omibciratib et pplis ãgẽ¬
tibꝰ q insingulqueplacet dist¬

Expanded text:
atoris excipiatur fortuna, cui et ipsas deus leges subiecit, legem animatam eum mittens hominibus: eo quod imperatori quidem iugis indesinens est consulatus omnibus civitatibus et populis gentibusque in singul
Abbreviated transcription (Latin):
cinglin hentiħ cui nunc ipẽ p̃¬
sides. ut pomia adult̾atam¬
ncãt qͥ.anobdispoita suntdif¬
ficultatem uonullus hebit ⁊¬
horum qui ad consulat᷑uc̃uĩt
honorem simedioctinira faci¬
es cxpensam m̃omi tempore
fiet.¶ enimomne quicqd hac¬
tenus consula tus honorem ⁊¬
hntes ⁊exforotue celsitudis⁊

Expanded text:
cingulum habentis hoc cui nunc ipse praesides, ut per omnia inadulterata maneant quae a nobis disposita sunt. Difficultatem vero nullus habebit horum qui ad consulatus veniunt honorem, si mediocrem ita faciens expensam nomen tempori fiet. Etenim omne quicquid hactenus consulatus habentes
Abbreviated transcription (Latin):
designamimus nes sicut martia¬
ni diue memorie constitutodi¬
cit. Illa quidem ab negauir oio
munificentiam. nos autem coi¬
gamus cam cãmuoluntate ci
qui consulatusbt honoremdis¬
rit. sparge ñ cogimus sine nusui:
uenure ad hoc noluiraerargeto
muncrib honorare pplin. nech
initlicimus nõtam aurum spã¬
ge sumimusñminoris alicru
nomaiorisominonomeduc
cãctis aut pondens.sargentuz
sicriti predicimus solum auni
en un spargere uoluebatur impe¬
no cun soli ctiam aunm contep¬
neprat fortunc fastigium argẽ¬
tum ueroqd morpt aurum pre¬
tiosissimumnoeraliis consulib
largitur decempoc ¶simmus
minorasunt que spargunturtã¬
toplures suscipientes enit sit¬
qr rci mensura dantis uurrus et
uoluntas. sie nich̃aut medio¬
creaut tñscendenspplocrrogar¬
di. hocemim inconsularu definz
nz iniiros sparg̾e cogentesneq
uolntes phibentes si de argeto
ficentia insius pcessiombosicut

Expanded text:
designavimus, sicut Marciani divae memoriae constitutio dicit. Illa quidem abnegavit omnino munificentiam, nos autem corrigimus eam, causam voluntate eius qui consulatus habet honorem disrit spargere, non cogimus, sive rursus venire ad hoc voluerit et ex argento muneribus honorare populum, nec hoc interdicimus. Non tamen aurum spargere sinimus, non minoris alicuius, non maioris omnino, non medii characteris aut ponderis, sed argentum, sicuti praediximus, solum. Aurum enim spargere revolvatur imperio, cui soli etiam aurum contemnere praestat fortunae fastigium; argentum vero, quod mox post aurum pretiosissimum fiet et aliis consulibus largitas decens. Hoc sinimus minora sunt quae sparguntur,to plures suscipientes erunt. Sitque rei mensura dantis virtus et voluntas sive nihil aut mediocre aut transcendens populo erogandi. Hoc enim in consulatu definimus, neque invitos spargere cogentes neque volentes prohibentes. Sed de argento ificentiam in suis processionibus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
las et erpensas abremauimus
tacula adb̃n sehntem deducim:
meniramnte aliquid detentius
uoluntaribnt nobsint amplix.
⁊sempcesnonocabulotempus
adornent. qd̃ dispõitum c̃tnscen¬
midantes. nec tamq̃m certissimy
penculum consulatum refugier
gem subfirmitateseruarhanc⁊
nullus igiurcam egredip̃stat.
nec siuchementydoneus sirnec
simdrum sit inoicum nec simari¬
me cimeant mlle administidi
p̾sit. hec eĩmomima nos consider.¬
tes omnib pposiumus suptora¬
tombeq̃litatem nullipenitus
lniamdantes erire mensuram
que haccontincturlnisi insolo.̃¬
gentoinpfessionibꝯ spargendo⁊
aut n hoc faciendum qd̃ incorũ¬
dem consulum posinmus sicut
sepe dicimus uoluntatibo ip̃is
quoq qui hoc accipe consucuint
maxime nyegrẽ in hac reposita¬

Expanded text:
adbreviavimus tacula ad bene se habentem deduximus mensuram, rite aliquid decentius voluntatibus, ut nobis sint amplius et semper ex suo vocabulo tempus adornent: qui quod dispositum est transcentem non formidantes nec tamquam certissimum periculum consulatum refugientgem sub firmitate servari hanc. Nullus igitur eam egredi praesumat, nec si vehementer idoneus sit, nec si nostrorum sit iudicum, nec si maximae curiae aut nullae administrationi praesit. Haec enim omnia nos considerantes omnibus proposuimus superlitatem, nulli penitus licentiam dantes exire mensuram quae hac continetur lege, nisi in solo argento in processionibus spargendo aut neque hoc faciendo, quod in eorundem consulum posuimus, sicut saepe diximus, voluntatibus. Ipsis quoque qui haec accipere consueverunt maximae gratiae in hac
Abbreviated transcription (Latin):
liã adiuẽie mappã duoq cont¬
tinnare q̃ nocarur theatrumi
odibile sitmhus enim quera¬
rofiunt miraculum ẽhec itaq
deconsularib.a nobscripta. et
det̾minata sunt expensis. Si at
nmmensuram decet enim⁊
fruicaset coningis claitate
suio nõcopulatus uxori hii¬
satis c̃nisi mater ems costat
iam consulatus digna et prir̾
honorata⁊ uenit eamiia fiui
sccunscemate ⁊ hoc insolanri¬
treprebemns. alia nõnode cõa¬
bitrir mulypenitus pret conin

Expanded text:
liam adinvenire mappam duoque conliam adinvenire mappam duoque continuare quae vocantur theatrum odibile sit: in his enim quae raro fiunt miraculum est. Haec itaque de consularibus a nobis scripta et determinata sunt expensis. Caput rum mensura: decet enim frui eas et coniugis claritate. Si vero non copulatus sit uxori, his sat est, nisi mater eius consistat iam consulatus digna et prius honorata, et velit eam una frui secum schemate. Et hoc in sola matre praebemus, alia vero non decorabitur
Abbreviated transcription (Latin):
inferatur conpetens redditaut
bis detiminanta incircensib
et inbestiarum spectacuila. ⁊ the¬
male deletatoe Mallohorum ⁊
priuabitur ppls s erit quidem
cipeessus  primns quosuscep o
codicillos lludis Ianuanis pt
illumuosecundr agit specta cu¬
lum cẽtantium cquorum qm̃
mapꝑam se mel eribendum erp̃t
ctiam multa deletatõne cople¬
bit ppsimh qd̾noc. a tur pancrapõ¬
er latinc silra conspectaet cum
bestuspugnantes  hominess
⁊uicentes andati insuper⁊itẽ¬
cep̃cebestie qniu qnoq faciat
cessum. qd.adthatru ducit ꝙ
aborna nocant nbiinscemari¬
ncis choris spectaculisuniũsi¬
aut qd̃ aindicibaptum ẽthe ar¬
trum nimsus quidem spectacłin
cquorum certantium edictiser
quenocatiurr mappasectum a¬
gens rc conuentum exḣ depo¬
nitanalem hunchonoremin
dispoitoe agens solempne etr¬
tocmaita septem noctium etp¬
cessumconplebr̃cursus nullar
specienim antiquitus statuta¬
rum delinquensunasiqdema¬

Expanded text:
ur competens. Reditus abis determinantur in circensibus et bestiarum spectaculis et thymelae delectatione, nullo horum noster privabitur populus. Sed erit quidem ei processus primus quo suscipit codicillos, kalendis Ianuariis. Post illum vero secundum agit spectaculum certantium equorum, quam mappam semel exhibendum; et post ubi et multa delectatione complebit populum hoc quod vocatur pancarpon Latine silva conspectum, et cum bestiis pugnantes homines et vincentes audacia, insuper et interemptae bestiae. Quintum quoque faciet processum qui ad theatrum ducit, quem pornas vocant, ubi in scena rilicis choris, et spectaculis universis atque auditibus apertum est theatrum. Rursus quidem spectaculum equorum certantium edit seu quae vocatur mappa, sextum agens hunc conventum. Ex hoc deponit annalem hunc honorem, in depositione agens sollemnem editionem. Et ita septem noctium et processuum complebitur cursus nullam specierum antiquitus statutarum derelinquens. Vnam siquidem a
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosissimis nrĩs iudi¬
cibret quiex inaximacun a sũt
coqḋ honoare nob̃placet digro
ñerpendentes inmese decetes
plana recondet inforotuecel¬
sirudinis cum hac legeq̃ apea
foroexemplardescriptonis x¬
cipere huic subdite legiit ẜm
cam omnia  dentrur descriptio¬
nemnamq ideo ascde tuiadãi
uolumusut nec ip̃is liceat p̾¬
uancare. nechiis qui nocant
breniatores ao ulran aliqd
horum que anobdispõita sut¬

Expanded text:
is iudicibus et qui ex maxima curia sunt, eo quod honorare nobis placet dignos non expendentes inmense; et decentem mplaria recondentur in foro tuae celsitudinis cum hac lege, quam aforo exemplar descriptionis accipere huic subditae legi, ut secundum eam omnia dentur. Descriptionem namque ideo a sede tua dari volumus, ut nec ipsis liceat praevaricari nec his qui vocantur breviatores adulterari aliquid horum quae a nobis disposita su
Abbreviated transcription (Latin):
modisq̃murores cornscant
radiis maritorum hoc lege dĩ¬
te mr̃es nõsi consul hoc nõ luc¬
rit namncꝙ fili.a n soror fõte
noucorfilu⁊ multo magis sin
ptinens. iogenus. sit hoc cun
pure et illicitum eristebat.
¶Spargere anteminseptez¬

Expanded text:
oniam uxores concoruscant radiis maritorum hoc lege dante, matres vero, si consul hoc voluerit; nam neque filia neque soror forte, non uxor filii, et multo magis si nec pertinens ad genus sit: hoc enim et pure illicitum existebat. Spargere autem in septe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntacumq ergo conpetens est
dan abcoqui anobeligittr per
annumconsule occasione spor¬
tularum omnium ⁊ distributõ¬
petenti scriptione hinc nr̃e int̾¬
ponisacre uissimuslegi In legr

Expanded text:
Quantacumque ergo competens est dari ab eo qui a nobis eligitur per annum consule occasione sportularum omnium et distributioponentes scriptione huic nostrae interponi sacrae iussimus le
Abbreviated transcription (Latin):
cthmodi facẽ doaroem scĩo aob
humanitatem a nobincta est
etappłomedelamprebens si eĩ
becegerint qua consularem e¬
dent munificentiam ⁊ in hiis
solis consilient ꝓplares neq̃ qi
demarimis lucris decertante.
seditones ercent adinincem⁊
inuienient. usq.adaltnas pla¬
gasq̃s pfustes et gladios ⁊la
tros occasiones sparsorum et
expendentes siuõ forsitan spe
lucri maioris etiam precipẽdi¬
se contingit. p̾tcauoant nich
ant minus excipiatã campny
⁊ debitum hebita plagis⁊uul¬
nc̃ib ⁊ erhoc malum inciurere
cogitur siautemmedioc̾scit⁊
qdspargitur necuchementcor¬
tendentnec Istius expectante
habundantia nulnera ⁊plagas
alturris. ultra insuram dabũt
ioqz comunem puidentiam in

Expanded text:
modi facere dationem, sanctio ad humanitatem a nobis adinventa est et populo medelam praebens. Si enim hoc egerint qui consularem edent munificentiam et in his solis concilient populares, nequaquam de maximis lucris decertantes seditiones exercent ad invicem et venient usque ad alternas plagas, quas per fustes et gladios et laptros occasione sparsorum et expendentes; si vero forsan spe lucri maioris etiam praeexpendisse contigit, postea vero aut nihil aut minus excipiat, etiam damnum et debitum habebit, et plagis et vulneribus et ex hoc malis incurrere cogitur. Si autem mediocre sit quod spargitur, nec vehementer contendent nec quaestus expectantes abundantiam vulnera et plagas alterutris ultra mensuram dabunt. Ideoque communem providentia
Abbreviated transcription (Latin):
breui subditos
p̃hensarum per
singulas ciuita¬
tes morantee.b
uinisis munib uacare p̃cipim̃
siꝗdem indiscendis. artibotiũ

Expanded text:
brevi subdito comprehensarum per singulas civitates morantes ab universis muneribus vacare praecipimus, si quidem ediscendis artibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃torie quam iuditiales.
¶Iudiciales sunt dlum ta¬
xat. que amerouidicis offõ
ꝑficiscunturueluti dedolo

Expanded text:
toriae et iudiciales. iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur, veluti de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
utliceat matri ⁊ auie ⁊ asiis pa¬
rentib p̾t legittimam partem li¬
bens deyelictam quando uolue¬
am disponere et alia plura capi¬
Lem.q. tbeodo ppo.
iusis capitulis ad
uos relatis necessa

Expanded text:
LICEAT MATRI ET AVIAE ET ALIIS PARENTIBVS POST LEGITIMAM PARTEM LIBERIS DERELICTAM QVO MODO VOLVEM DISPONERE, ET ALIA PLVRA CAPIg. Theodoto pp. Diversis capitulis ad nos relatis necessa
Abbreviated transcription (Latin):
nisdclegantur repudiata adtẽ¬
pus sperum copia ⁊mopie occ̃o¬
necaptata p̃tia liceat p̾tulare ita
lataneglex̾it. ac p̾ea ĩpõitis ꝓnec̃ci¬
tate reꝵ ꝓuitiis repudiata taxaũu
neq io qud accipedissilanꝯseqͣt᷑

Expanded text:
is delegantur, repudiata ad tempus specierum copia et inopiae occasione captata pretia liceat postulare: italata neglexerit ac postea impositis pro necessitate rerum pretiis repudiata taxaverineque id quod accipere dissimulaverit
Abbreviated transcription (Latin):
datus cutor.ulapretore ula
preside yoneus non sitad
mnistratoemaicctũ frandu¬
lent. neg̾a administrat soiet
ci curator tuncadiungi. ¶¬
ceminiocum tutorum. qui

Expanded text:
datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
niuit ut abspontancis ipĩ x
magis qm abinuitis accipi¬
ant.⁊ hoc panim et qnum ciꝰ
ad mediocrem sussitient᷑ intẽ
gubnatoemsciantonim quia
sicitra  hoc aliquid accepit nõ
solum quadrupli subiacebyt
pene. szetiam crilium hitabet
continuoeis prius plagis cõ¬
poreis infligendis. Edem̃ sc̃p¬

Expanded text:
nivit: ut ab spontaneis ipsis magis quam ab invitis accipiant, et hoc parum et quantum eis ad mediocrem sufficit vitae gubernationem. Sciant enim quia, si citra haec aliquid acceperint, non solum quadrupli subiacebunt poenae, sed etiam exilium habitabunt continuum, prius eis plagis corporeis infligendis. Ius
Abbreviated transcription (Latin):
m̃scendarur auidicibr.aones
refere ut nich̃ odempatur ho¬
nimque sce uisteqz anobis:
scĩra sunt.sicenim nos qdem
nrorum subicctorum misera¬
ti. qm̃ supra fiscalium functõ¬
numeractionem et marima
substinerent exfurto uiditiui
molntia: ꝓpt̾ factas puincia¬
nim uenditonesh̃ auffere
psubicctam studuimus lgẽ
uos autem negligentes nre¬
scentib nobdampnum apd
nos hominib instrarur set
oportet presentes suos pum¬
tie et procis ac reliquis detes¬
tantes manifestos no bfac̃e
⁊rectos iudices et tnscendẽteᷤ
hanc nram legemq̃tenus x¬
tumq cognoscentes hos qdẽ
pumiamus. Iilis autemitpẽ¬
semus. Cumq lecpublice ꝓ¬
poita fũit ctomnib lex pub¬

Expanded text:
s referre, ut nihil contemnatur horum quae sancte iusteque a nobis sancita sunt. Si enim nos quidem nostrorum subiectorum miserati, quoniam supra fiscalium functionum exactionem etiam maximas sustinent ex furto iudicum violentias propter factas provinciarum venditiones, haec auferre per subiectam studuimus legem, vos autem neglegentes non reoscentibus nobis damnum apud vos hominibus inferatur. Sed oportet praesentes vos provinciae et pro eis ac reliquis decertantes manifestos nobis facere et rectos iudices et transcendentes hanc nostram legem, quatenus utrumque cognoscentes hos quidem puniamus, illis autem repensemus. Cumque lex publice proposita fuerit et omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
Uecumq proreliqs¬
prodigorum mnano
fisco. auctore undaturut ꝓpc¬
tuopenes cos sunt uirednii.q¬
bores hiscemoisḃhaste solep¬
nis arbitnofiscus addirx̃it ⁊
siouidunq̃mut afisco facta
unditio possit infringi auẽte
lus obtemperet. Cumctiam
minoribysiquando. aliquid
exrebus corum profiscalib¬
ctiam debitis adiuidicat ep̃¬
toribus repetitionis facłtas

Expanded text:
ecumque pro reliqprodigorum in annfisco auctore vendantur, ut perpetuo penes eos sint iure domires huiusmodi sub hastae sollemnis arbitrio fiscus addixerit. Et si quid umquam, ut a fisco facta venditio possit infringi, auctorlus obtemperet, cum etiam minoribus, si quando aliquid ex rebus eorum pro fiscalibus debitis adiudicatur emptoribus, rep
Abbreviated transcription (Latin):
Tsuistra emptõis ñ
extent. quib̾cumz
tnprobatiõmb uxortua o¬
stenderit adse candẽ domu
ptincie q̃ afiscocĩ nominci
dicis compatam p̾ciumq.b
ca exsouitum ⁊ ineam diuĩuz
tñslacun frustra fiscum exp¬
soa mat᷑ris eius referre qonẽ
pcurator meus ñ sinet. Iorp̃r.

Expanded text:
trumenta emptionis non extent, quibuscumque tamen probationibus uxor tua ostenderit ad se eam domum pertinere, quam a fisco eius nomine dicis comparatam, pretiumque ab ea exsolutum et in eam dominium translatum, frustra fiscum ex persona matris eius referre quaestionem procurator meus non sinet. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
mortius exigra que nupsit cõfe
altius domina consistat illan
ca illauoactionem conferarnł¬
lum hntem penitus effectum le¬
gis cãnobdigna purata ẽ ⁊no¬
uimus quidemiamimplimis
iuiditiis duxitiam p̃asicindica¬
tam⁊ mulrem coactamconfer¬
re dotrm autẽte computare põ
sedatam exquanullus cionno
contingeffectũ s imꝑis rebre¬
ciꝑenos aut ex uestri aliis legib¬

Expanded text:
mortuis exigitur et quae nupsit conferre alterius domina consistit illa nea, illa vero actionem conferat nullum habentem penitus effectum, legis causa nobis digna putata est. Et novimus quidem iam in plurimis iudiciis duritiam postea sic iudicatam, et mulierem coactam conferre dotem aut certe reputare pro se datam, ex qua nullum ei omnino contigit effectum in ipsis rebus recipere: nos autem ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
cognatoe Suicti. qia patre cogͣti.
Itaq codem pre natifrẽs ag̾na¬
ti sibisut. quietiam ꝯsanguiei
uocanturꝯ lecrequi nturaneti¬
am eadem mr̃em huennt t pa¬
truus  frĩs  filio.⁊ inuicem is uu
agnatus ẽcodem nũosũt fresi¬
sut patrueles .i. qui exduob fñ

Expanded text:
cognatione iuncti, quasi a patre cognati. itaque eodem patre nati fratres adgnati sibi sunt, qui et consanguinei vocantur, nec requiritur an etiam eandem matrem habuerint. item patruus fratris filio et invicem is illi adgnatus est. eodem numero sunt fratres patru
Abbreviated transcription (Latin):
agnatis dat lex br̃ditatem. s
gͣdusunt. cumctum ẽẽ ceꝑit ali¬
quemintestatum decesiss. ¶
ad optõem quo agnatioĩs ui
cõsiscit. uelutunt filios nãles
et cos quos pat corumad opta

Expanded text:
gnatis dat lex hereditatem, sed gradu sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pat
Abbreviated transcription (Latin):
cum sextanisatq podec̃ĩ
bopm̃ansioes singulasq cunta¬
tes uissimus collocan. ut unqsq
tributanus suboculis ꝯstitutis
reꝵ oium moĩs sciat qddebeati
susceptorib dare itaut siquis su¬
sccptor olitorum modioꝵ⁊ sexta¬
norum ulponderum normã pu
masordeiq̃dragessimas.auni¬
lardi uicessias susceptorib dan
p̃cipimus. Humanitatisat ne¬
cessitate ꝯmotisusceptoribꝰ ar¬

Expanded text:
cum sextariis atque ponderibus per mansiones singulasque civitates iussimus collocari, ut unusquisque tributarius sub oculis constitutis rerum omnium modiis sciat, quid debeat susceptoribus dare; ita ut, si quis susceptorum conditorum modiorum sextariorumque vel ponderum normam putmas, hordei quadragensimas, vini et laridi vicensimas susceptoribus dari praecipimus. Humanitatis autem necessitate commoniti susceptorib
Abbreviated transcription (Latin):
rnturpillatiõis moil
lico.ipochanim cautõiboadno¬
tenturnon autoportet mnorrei
fiscalib. nisi fiscalia frumtaꝯsti¬
nes ip̃os susceptores ma¬
nẽat fc̃a collatio s statim ꝙcun¬
qz apuintialib fuerit exsolutr̃
sacris thesauns inferatur. ¶ dẽ

Expanded text:
runtur, pro illationis modo ilico apocharum cautionibus adnotentur. Non autem oportet in horreis fiscalibus nisi fiscalia frumenta constines ipsos susceptores maneant facta collatio, sed statim quodcumque a provincialibus fuerit exsolutum sacris thesauris inferatur. GRAT.
Abbreviated transcription (Latin):
diam eiususq ad traditoem
uenditor suscepit. sanc enim
si suscepit adip̃ius penculu
is casus ptinet. sinon susce¬
pent secunus est. Idem ⁊ ince

Expanded text:
diam eius usque ad traditionem venditor susceperit. sane enim, si susceperit, ad ipsius periculum is casus pertinet: si non susceperit, securus erit. idem et in ce
Abbreviated transcription (Latin):
pgeratur Idem multos reuẽn¬
tissimorumclicorum dedigñ
nquidem inhiisinquib ordi¬
nati sunt scĩssimis cec̃us aut
ħaut in promintiisdescrure
adscissimam nõmaioremec

Expanded text:
geratur, id est multos reverentissimorum clericorum dedignari quidem in his, in quibus ordinati sunt, sanctissimis ecclesiis aut hic aut in provinciis deservire, ad sanctissimam
Abbreviated transcription (Latin):
clicorum sit multirudonulla
quidemhorum qui nuncfuti
crcludendolieet multoplura¬
umnumcnus sitabhis quia
nob ninc detiminatisunt nul¬
lo. intem decctõ adiciendo in
iito quoq ordine inhuis qri
nunc suncdonce adhuc nũz¬

Expanded text:
clericorum sit multitudo, nullo quidem horum, qui nunc sunt, excludendo, licet multo plurium numerus sit ab his, qui a nobis nunc determinati sunt, nullo autem de cetero adiciendo in unoquoque ordine in his qui nunc sunt, don
Abbreviated transcription (Latin):
es hanctibinoiatõem nõnocere
presidis cꝗtas faciet cũ publice
ntilitatis intersit. ñ exinmicitia
cieatoes fien debere.s cristim atoc
uera ⁊commodorcipublice. De¬

Expanded text:
es, hanc tibi nominationem non nocere praesidis aequitas faciet, cum et publicae utilitatis intersit non ex inimicitia creationes fieri debere, sed existimatione vera et commodo
Abbreviated transcription (Latin):
aut ponum dominim quib ral
coloniconstirutisuntaliquam
nonationemusiuolentiam cis
nstrresienim hocapprobatum
fuit ꝯ piudicempnuntiatum ipe
resarcire quet̾tmconsuctiroinem
nullance runcliña concedenda
coloniis fundum uoicommorã¬
turreunquere qroctaminip̃is co¬
lonis quammiobole corum cu¬
uscumq sexus uleranis scim

Expanded text:
onum domini, in quibus tales coloni constituti sunt, aliquam innovationem vel violentiam eis inferre. Si enim hoc approbatum fuerit et per iudicem pronuntiatum, ipse resarcire et veterem consuetudinem nulla nec tunc licentia concedenda colonis fundum ubi commorantur relinquere . Et hoc tam in ipsis colonis quam in subole eorum qualiscumque sexus vel aetatis sancim
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si adusus ea que diximus
aliqui coiernt. nec uunec
uxor nec nuptie. nec matii¬
mornium. nec dos intiligit.
Itaq hii qui exeo coitum
nascuntur.inpotãte patris
non sunt. set tales sunt quã¬
tũ adpr̃iam põtate pertnet.
quales sunt hii quos mate
uulgo concepit.nam nec hi
ipatremintelligundur brẽ
cum pateris ctiam incertus
ẽ.unde solent filiispuriiaꝑ
quitur ergo ut dissolutota¬
licoitu.nec dotis nec dona¬
Qui autem prohibitasnyp¬
cias cẽbunt.Alias penas n¬
patiuntur quesacrs cõstõ¬
nib continentur. ¶Aliqũ
aut̃ cucnit. ut liben quistati
ut nati sunt inpotãte parcii¬
tum nõsunt postea autem
rediguntur in potatem priˢ¬

Expanded text:
Si adversus ea quae diximus aliqui coierint, nec vir nec uxor nec nuptiae nec matrimonium nec dos intellegitur. itaque ii qui ex eo coitu nascuntur in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii quos mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam incertus est: unde solent filii spurii aquitur ergo, ut et dissoluto tali coitu nec dotis exacqui autem prohibitas nuptias coeunt et alias poenas patiuntur, quae sacris constitutionibus continentur. Aliquando autem evenit, ut liberi quidem statim ut nati sunt in potestate parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qu
Abbreviated transcription (Latin):
iemanere nam cummetu dampin
gnitũ hũit secepit propuisare nõ¬
uint. asngiendisenus nõerit nemo
enĩdimsuum deserit sciens nimꝙͣ
sibilatendi locum eẽderclictum s ar
cognitum sibimgemnmuus qͥs¬

Expanded text:
etu damni gnitum habuerit coeperit propulsare , voluntas fugiendi servis non erit: nemo enim dominum suum deserit sciens nusquam sibi latendi locum esse derelictum. Sed aut cognitum sibi ingenuum
Abbreviated transcription (Latin):
huriq dubitatum ẽ. scimri
siquisuxorem nohns legiti¬
man aurfilies limos adacil¬
lamppriamhinit q̃idam me¬
liorem sniamafilios ꝓtulcrit
excains uitoconstitura p̃tca
uolibtate honoraut⁊ acillaz
⁊natos.⁊ uscis aurtorum pe
xit mos ctiam nuptias confir¬
mainit postea uonuptialia co¬
in p̾tea. aut no fuĩnt utroq no¬

Expanded text:
hoc dubitatum est, sancimus: si quis uxorem non habens legitimam aut filios legitimos ad ancillam propriam habuerit quandam meliorem sententiam et filios protulerit ex ea in servitio constituta, postea vero libertate honoraverit et ancillam et natos et ius eis aureorum petxerit modos et nuptias confirmaverit, postea vero nuptialia colii postea aut non fuerint ut
Abbreviated transcription (Latin):
autem malignc abaliqbydrbi¬
taturinquibdamnris consti¬
tutonib et inutditiis qdẽ pli¬
rimus motum c̃⁊cum sit iusti
siquis respecerit adaliq̃m mu
liem clemc̃s⁊ hanc sõciabitur
absq dot alib docum̃tis deĩde
faciat filios p̾teauomaĩtalem
adeam rccepit  affcctum etsc̃p¬
ẜith̃ modi instrumta ctfecẽit si¬
erint filii. s⁊ et pores cẽ limes:⁊¬
ꝓꝓcircĩlementiu maligneit¬
prctantium calliditatem ctiã
cristentes moriantur. Cad¬
inuenenunt quidamctiam a¬
liam dubittem norecipiente
pulanturcum utiq recte co¬

Expanded text:
autem maligne ab aliquibus dubitatur in quibusdam nostris constitutionibus et in iudiciis quidem plurimis motum est, cum sit iustumsi quis respexerit aliquam ad mulierem clemens et haec sortiatur absque dotalibus documentis, deinde faciat filios, postea vero maritalem ad eam receperit affectum et scripserit huiusmodi instrumenta et fecerit fierint ficircumvenientium et maligne interpretantium calliditatem etiam existentes moriantur: adinvenerunt quidam etiam aliam dubitationem, non recipientes pulantur, cum utique recte co
Abbreviated transcription (Latin):
carent dampnum unumai
datum. hac pteuendicatur
Siquid enim instum aut ru¬
pcumau fractum fuit actõ
ex bcapite costitintur quã¬
quam potit solarptiappt¬
lato inomisistascas sufficẽ.

Expanded text:
carent, damnum iniuria datum hac parte uindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum, actio hoc capite constituitur, quamquam potuerit sola 'rupti' appellatio in omnes istas
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid pretea pemptoco
corpe dampniquidem nob
aulatum fuit uclutisisuum
tuumhrdem abaliquoistiram̃
aña quis occident. quam isi¬
ussucuo adicrit. nam brdit¬
tatis quor amisse roem eeba
bendam constat̃tem si expã
mullanum unam.ulex qua¬
drigis equorum unum qui¬
occident. ulexcome dis unu
fuus fuĩt occisus. nõsolum
occisi fitextimatio s coãpliy
idquoz computatur quãto
depreciatisunt hiiqui supst.
CLibumẽ aut ei cinus ẜuy

Expanded text:
mpto eo corpore, damni vobis adlatum fuerit, veluti si servum tuum heredem ab aliquo institutum ante quis occiderit quam is iussu tuo adiret: nam hereditatis quoque amissae rationem esse habendam constat. item si ex pari mularum unam vel ex quadriga equorum unum occiderit, vel ex comoedis unus servus fuerit occisus: non solum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto depretiati sunt qui supersunt. Liberum est autem ei, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
fionoscentes cõaz
nobip̃is negõmo
to illo quidem cor¬
reximus ꝯpetenti mõ lege antem
gñali cm̃dam huimodi negotia h

Expanded text:
noscentes coram nobis ipsis negotio moto illud quidem correximus competenti modo, lege autem generali emendamus huiusmodi negotia, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nuptialidoatone.ant alienare oio
cramqd̃ ci confert.n̾ nuptial doã¬
tio difficultatempatiaturnisi ĩ ue
taaliis. ant suppoita antpotetib
forte psonis q̃tenus illipphꝰ mod¬

Expanded text:
nuptiali donatione aut alienare omnino. cro quod ei confert antenuptialis donatio, difficultatem patiatur non inventa aliis aut supposita, et potentibus forte personis, quatenus illi pro
Abbreviated transcription (Latin):
Unales ultra tminos
propriceiuitatis non
iube.antur.amodatoribo pro¬
uintiarum siucrhibere presẽ¬
uic sectatores. desertis
cuitatum muneribo captat.
solicudines ac scereta⁊ speciẽ
religioniscumceteris mona¬
zaticoncgantur. hosigit atq¬
delatebris consulta pceptioe.
mandamus atq admunici¬
piapatriarum cape subeunda
familiarum rerum earere ille¬
cebris.quas percos censiumu
undicandas quipublicaruz
cent subitun muna fuctonũ.

Expanded text:
ales ultra terminos propriae civitatis non iubeantur a moderatoribus provinciarum sui exhibere praesene sectatores desertis civitatum muneribus captant solitudines ac secreta et specie religionis cum coetibus monazonton congregantur. Hos igitur atqe latebris consulta praeceptione mandavimus atque ad munia patriarum subeunda familiarium rerum carere illecebris, quas per eos censuimus vindicandas, qui publicarum essent subituri munera functionum.
Abbreviated transcription (Latin):
incractõe fuerit inuntus uĩr
pristin.am consuctudinc. nõ
solum auobis quib ꝓpt̾loqi
dignitatem rerum summas
riis plumbatorum ictib sõi

Expanded text:
in exactione fuerit inventus, iuxta pristinam consuetudinem non solum a vobis, quibus propter loci dignitatem rerum summa criis plumbatarum ictibus subi
Abbreviated transcription (French):
uocienscumq se ex
riptis nñs aliquid
impetrasse  contendet biiqro
obnoxios cuncul origo fecit.
uł lacum interpartes iud
designauerit. nullam prorẽ
speciem cunas declinandiex
coloresacre uisiois accipiãt.¬
cione cune dedat nisiqs for¬
te cunam defugies obhoc ce¬
perit militare. ne ingenitisi
fungatinr officis.omnesita¬
q: omnino iudices tuc cẽsu¬
re soditos admonebis.ncqs
eorum extimet curie. locosip

Expanded text:
uotienscumque se ex rescriptis nostris aliquid impetrasse contendent ii, quos obnoxios curiae vel origo fecerit vel latum inter partes iudicium designarit, nullam prorsus spem curias declinandi ex colore sacrae iussionis accipiant.tione dedatur, nisi si quis forte curiam defugiens ob hoc coeperit militare, ne ingenitis fungatur officiis. Omnes itaque omnino iudices tuae censurae subditos admonebis, ne quis aestimet curiae loco sup
Abbreviated transcription (Latin):
tre  decunone nasecturpatnei
erit succedancus functionisi¬
nre domusmrimoio.
⁊ patre decurione. non patrum
suorum.ũmmatrum condeõ¬
nem sequantur. ¶demant.

Expanded text:
tre decurione nascetur, paternae erit succedaneus functionistrae domus matrimonio et patre decurione non patrum suorum, verum matrum condicionem sequantur. D.
Abbreviated transcription (Latin):
Ontranra precepta
andebirlicebitpiuntie modeã¬
torieundem porectum. adsublim¬
itati tuc iuditium sub proscrpti¬
one dirigẽ qlicebir promntiasi
si probenirobnorius erecutor
cẽuetirum exactionesibinendi¬
cantis temitarelimerepellere.

Expanded text:
ostra praecepta audebit, licebit provinciae moderatori eundem correptum ad sublimitatis tuae iudicium sub prosecutione dirigere, licebit provinciali, etsi probatur obnoxius, exsecutoris contra vetitum exactionem sibi vindic
Abbreviated transcription (Latin):
ansomi⁊ holbriidemptocunlica¬
nonc accepinitcos impõitum eis
canonciux̃frdem publicorum
monim̃torum cinitati. adqͣm ce¬
dem res primiunt prebere mbemi
nansi priuati nins debitano pa¬

Expanded text:
Ausonii et Olybrii dempto civili canone acceperunt, eos impositum eis canonem iuxta fidem publicorum monumentorum civitatis, ad quam eaedem res pertinuerunt, praebere iubemus. Nam si privati
Abbreviated transcription (Latin):
morumniter¬
pellationes le¬
gum nob̾pre¬
bent occ̃onem
prosalute subictorum consen¬
uendarimaditonemnamq nł
quidam pronus fecit quia lege
uolente appellantem ⁊ꝓbieni¬
uni tacentem antẽte excentem
quidem nom̃pexequentem ap¬
pellatiomm eadẽ cramimb
confirmatasiñam nõ p̾se uite¬
nus procedere s ratamnumq¬

Expanded text:
orum interpellationes legum nobis praebent occasiones pro salute subditorum conscribendarum Aditionem namque nobis quidem patronus fecit, quia lege volente appellantem et per biennium tacentem. aut certe exercentem quidem non tamen perexequentem appellationum cadere certaminibus et confirmata sententia non posse ulterius procedere, sed ratam
Abbreviated transcription (Latin):
ellectos arbitros nõaurpsecy¬
tos apudeos motam litem s
transacto biemmouti adusari¬
os eis quianõp̾sitacondẽp¬
nato ercen intuo uiditio tali

Expanded text:
electos arbitros, non autem persecutos apud eos motam litem, sed transacto biennio uti adversarios eius. quia non possit a condemnato exerceri in tuo iudicio talis
Abbreviated transcription (Latin):
rere  adtuam cognitionem ⁊dỹ
usmmiuditio tuecelsitudinise¬
xccturrecessisie quidem ac̾tami¬
nib apud regestis arbitros ãt
clegisse cõmies exscripto ⁊ a¬
pud illos concurisse ⁊ quedaz

Expanded text:
rere ad tuam cognitionem, et dum lis in iudicio tuae celsitudinis exercetur, recessisse quidem a certaminibus apud te gestis, arbitros autem elegisse communes ex scripto et apud illos concurrisse et quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit bona fide cõsumptisũtodi¬
ci possunt.siala fide ad erbibẽ¬
dum debiis agipõt.⁊ excõtrano
omnes res pupillo ⁊pupille siñ
cutoris aũcte recte dõi p̾st̾. Idecq
one tribumanium eminetissim
questoris sacunnpalatii pmiga
mus qua dispositum ẽ italicere
cutoriulcuratori debitorem pi¬
pillarem soluere. ut prius sm̃air
ditialis sincomni dampnocele¬
brata h̃pmittat. Quosubsecuto
siet iudex ꝓmiitiauĩta debitorsoli¬
uent. scquitur buiusmoi solut̾oe
plenissima secuntas. Sinant alit
quam disposiumus solo fc̃a fuĩt.
lus.ut au exea locupletiorsit.ad

Expanded text:
cepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at ex contrario omnes res pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. ideoque one Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacri palatii nostri, promulgavimus, qua dispositum est, ita licere tutori vel curatori debitorem pupillarem solvere, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, si et iudex pronuntiaverit et debitor solverit, sequatur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et lus aut ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
uepcio. ¶Pretoriesunt qa
merop̃toris officio pficiscr¬
tur. ueluti dampmn fecti
aut scipulatoes sic exandi
noportet.ut in hiis contiẽ¬
antur.etiam edilitie.nam
hee auirsdictoe ueniunt.
¶Concitioales sunt que
exconuetoe utriusorptisꝯ

Expanded text:
utio: praetoriae, quae a mero praetoris officio proficiscuntur, ueluti damni autem stipulationes sic audiri oportet, ut in his contineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione ueniunt. conuentionales sunt, quae ex conuent
Abbreviated transcription (Latin):
quot pene dixerimus rerũ
contrabendanim. ¶Comy¬
nes sut scipulationes uelr¬
tuem saluam fore pupille
nam⁊ pretor iubet rem sal¬
uam forepupulo cauen.⁊ĩ
tilum uidex sialiter expedi
nhecres nõ potusderatosti¬
De mutilibus stipulatiõi¬

Expanded text:
ne dixerim rerum contrahendarum. Communes sunt stipulationes veluti rem salvam fore pupilli: nam et praetor iubet rem salvam fore pupillo caveri et interdum iudex, si aliter expediri haec res non potest: vel de rato stiDE INUTILIBUS STIPULATIONI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpecuosolere acquisitus cõpe¬
tere donce sacre constitutiões
caminrem quam inpsonalib
actoibeertos fines dedennt:
Eas uo queexppria pretoris iy¬
nsdictõe pendent⁊ plerumq
pretoris. intraannum eratim
extendunturadẽ usq. adfine
constitutoibointroductum q̃¬
les sunt hec quas bonorump¬
sessori. cetisq qui hrclis loco st̃
accominodat.funiquoq ma¬
infesti actio. quamuis cripui
pretoris uinsdictõe ꝓficiscatu
tamen ppetuodatur. absurdur
enim ce existimauit. annoea
actoe̾s que maliquẽ antipom

Expanded text:
petuo solere antiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam in rem quam personalibus actionibus certos fines dederunt: eas vero quae ex propria praetoris iurisdictione pendent, plerumque praetoris intra annum erat imextenduntur, id est usque ad finem constitutionibus introductum, quales sunt hae quas bonorum possessori, ceterisque qui heredis loco sunt, accommodat. furti quoque manifesti actio, quamvis ex ipsius praetoris iurisdictione proficiscatur, tamen perpetuo datur: absurdum enim esse existimavit anno eam actiones, quae in aliquem aut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
nulliuis excipiaturpsonauidelic
⁊ nõoppinamurimplequesunt p̃¬
cepta negleritan peuratore eisenc¬
rissime uindicetimitant sihunis¬
moicontumatie dominum eẽcõ¬

Expanded text:
nullius excipiatur persona, videlicet od non opinamur, implere quae sunt praecepta neglexerit, in procuratorem eius severissime vindicetur, ita ut, si huiusmodi contumaciae domin
Abbreviated transcription (Latin):
aqua posteastipulens ita de¬
mumnouatiofit.siquidin
postiorestipulatione noui
sit. forte siconditio aut dies
aut fideuissor aditiatur aũ

Expanded text:
qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur au
Abbreviated transcription (Latin):
nec cuutates audiendas q̃
sibi canm undicandarum
ius:uluti expromissuuẽdi¬
care nituntur deinceps q̃g̃
intestatorum bõa cuutatib̾¬

Expanded text:
civitates audiendas, quae sibi earum vindicandarum ius veluti ex permissu vindicare nituntur: et deinceps quaecumque intestatorum bona a civitatib
Abbreviated transcription (Latin):
lumanoientensiuc poblatioem
latois  pommus pprium.suicrop
plimis cxistentib fuiis auii quide
cligancaliirespuant hiiquiuolut
limi fierialiis inuit naturalimarẽ¬
tib.Et hecdicimus nullum prioꝵ
limorumpimẽtesmodumsz hic
adiciẽtes aliisinquib illos accipe
nõlicet omĩoenimlimis cristenti¬
b deindenaturalib pucmentibus
ncquaqmius limorum cisadicit¬

Expanded text:
nolentem, sive per oblationem lationis ponimus proprium. Si vero plurimis existentibus filiis alii quidem eligant alii respuant, hi qui volunt legitimi fieri, aliis in iure naturali manentibus. Et haec dicimus nullum priorum legitimorum perimentes modum, sed hunc adicientes aliis in quibus illos accipere non licet. Omnino enim legitimis existentibus, deinde naturalibus provenientibus nequaquam ius l
Abbreviated transcription (French):
tiomisuucutem⁊ nos sicutidictu
te considauit et nõeni deces utque
bñexclusasut untꝓublica nirsus
introducantur. ¶Quãꝓpt̾hus a
nobis  sanccius⁊ manifcstatis qro
conuoniar moadcuutatemrõnaz
limorumqrius tñsire nch̃ desuc¬

Expanded text:
tionis virtutem et nos, sicuti dictum te consideravit, et non erit decens ut quae bene exclusa sunt in rempublicam rursus introducantur. Quapropter his a nobis sancitis atque manifestatis, quo conveniat modo ad civitatem romanam legitimorumque ius transire
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃pte ꝓcctrientleges q̃dam differen¬
tia naturatatq legittimisz p̃mis
petib primifuii. Sic̃ inchoances p̃se¬
cem duximus ilegem ipopcessunati
conueit curam exq̃lib inuemiriali¬
amquidema prioribnns aliã uere
anobissirergolicentia  patrimp̃dqi

Expanded text:
scriptae procederent leges, quaedam differentia naturalis atque legitimi, sed primis parentibus primi filii, sicut incohantes praesentem diximus legem, ipso processu naticonvenit curam ex aequalibus inveniri, aliam quidem a prioribus nostris aliam vero a nobis. Sit igitur licentia patri i
Abbreviated transcription (Latin):
damusenimcis  abintestato adde¬
arum uncianim nocatõem. Siuero
effusa concupiscentia ci fuerit⁊ au
cubinas et muititudinem habuc¬
rit muucrum formeantium. Sici
cnm dicere melius est.etercis fi¬
lio hũit habens moriat mltas si¬
mul deserensconcubinas odibi¬
lis est quidem istetaus proculus
autem hac lege modis omibus
cum calibus fiuis et concubuns
excuidatursic enim siquis legicti¬
me copulctur uxoriauas superin¬
duccre non poteritmatrimonio
constante et erhiis legittimos et¬
procreare itaneq poit agitami
quoduximusmodoconcubmaz
et exula fiuos dabimus sictiamau¬
quod opus uibidis auud fcccĩt
ctiam hoc adsuccessionemciusin¬
troducisi mortuus fucrit intesta

Expanded text:
damus eis ab intestato ad duarum unciarum vocationem. Si vero effusa concupiscentia ei fuerit et acubinas, et multitudinem habuerit mulierum fornicantium sic enim dicere melius est, et ex eis filios habens moriatur multas simul deserens concubinas, odibilis quidem est iste talis, procul autem hac lege modis omnibus cum talibus filiis et concubinis excludatur. Sicut enim si quis legitimae copulatur uxori, alias superinducere non poterit matrimonio consistente et ex his legitimos procreare, ita neque post agnitam quo diximus modo concubinam et ex illa filios dabimus, si etiam aliquod opus libidinis aliud fecerit, etiam hoc ad successionem eius int
Abbreviated transcription (Latin):
quidemlicere tciam: alii autez
forsitan qͣrtam lucripacisci. Set
siqriotalefiat q̃rta mutioq porci¬
pienda⁊ deinceps similr inparti
bñ tñ mostituta erutidqr qnti¬
tmous forsitan contustari ⁊si

Expanded text:
quidem licere tertiam, alio autem forsitan quartam lucri pacisci: sed si quid tale fiat, quarta in utroque percipienda, et deinceps similiter in partin in constituta ex utroque quantitrimoniis forsitan contristare.
Abbreviated transcription (Latin):
tibonphibendis quidemincq̃li¬
bosccundumqntiratem in obla¬
alt̾ quidem amplius alt uomi¬
nusinlucro paciscatiur Incor¬
tum enim crat q̃le oporteret cẽ
qdtneat utnum gȯplus an qe
minus dubitatoe ecurroq sili¬

Expanded text:
ohibendis quidem inaequalibus secundum quantitatem oblaalter quidem amplius, alter vero minus in lucro paciscatur, incertum erat, quale oporteret esse quod teneat, utrum quod plus an quod minus, dubitatione ex utroque si
Abbreviated transcription (Latin):
moriantuliceba cis etlegatis:
ficeicomissirehasĩ alios mig̃¬
rc.talcm quippe alicatoẽm per¬
misimus nos constirutoem p
his conseribẽtes siosilios er
aliq̃ parte scripẜunt hrdes extra¬
neos aut eralia. mancant ante
talesres aur ctiam q̃dam eare

Expanded text:
moriantur, licet eis et legatis et fideicommissis res has in alios migrare; talem quippe alienationem permisimus nos constitutionem pro his conscribentes. Si vero filios ex aliqua parte scripserint heredes, extraneos autem ex alia, maneant autem tales res aut etiam quaedam earum
Abbreviated transcription (Latin):
deducentes  siccim clctoem pro¬
baimuis criam denuoomibu
damus silr talia  p̾mia sie ca q̃
demgratitudine sunt. nintimi
parentes. autominocica postir
moric̾tem fc̃a aparte mostratr.

Expanded text:
deducentes. Sicut enim electionem prohibuimus et denuo omnibus damus similiter talia praemia, sic ea, quae de ingratitudine sunt, non interimimparentes aut omnino circa posterius morientem factus aperte monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ute tẽp qͣlibet facc̃ largitatem
aut inmorte relinq̃re nisi tinꝙ̃
tumunus filius aut filia solꝰ
cxistens exgeñante habi .siuo
multi filu sintaunquisq cq̃le

Expanded text:
tempus quamlibet facere largitatem aut in morte relinquere, nisi tantum quantum unus filios aut filia solus existens ex generante habet. Si vero multi filii sint et unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
matime inmit contingit sine
dispoant snas subas. suc etiaz
intestati morianturah̾ nos sc̃p¬
ueniat iiptias  deinde moĩat
alias partes qͥcumq ad filii hr¬
desuemuntominoinfima ert
uñ alic̃atõfc̃a manet eazrin sus¬
pensoscq̃ntib comuteda fortr¬
nis.⁊ ant pfecte ab mitio infu¬
manda ancãtoe aut ꝑfecte ua¬
lente.ant priclatim quidem in¬
firmanda alieatone pticlatiũc
constante. ¶et suphiis quoq
lucris qcumq adsecunda nem¬
entib uota parentibr papiunt
nopscrutamur utrum hrces ex¬
istant aur p̾moriẽtis parentis
antsomorientis. nec si alii qdez
hrdes cristunt. alii uonos sicut
supiusdrcimus ꝑmium cisda¬
supstites cumcis autemctiazi
defuncti fili genitoris accipic̃

Expanded text:
axime in matre contingit, sive disponant suas substantias sive etiam intestati moriantur. Et hoc nos scripveniat nuptias, deinde moriatur alias partes, quaecumque ad filii heredes veniunt, omnino infirma erunt. Vnde alienatione facta manet causa in suspenso, sequentibus commutanda fortunis et aut perfecte ab initio infirmanda alienatione aut perfecte valente, aut particulatim quidem infirmanda alienatione, particulatim vero constante. Et super his quoque lucris, quaecumque ad secunda venientibus vota parentibus percipiunt, non perscrutamur, utrum heredes existant aut praemorientis parentis aut secundi morientis, nec si alii quidem heredes existunt, alii vero non: sed, sicut superius diximus, praemium dasuperstites, cum eis autem et defuncti filii, genitoris accipient
Abbreviated transcription (Latin):
alienoum subiecte sunt alie
sunt inpotãte parentem alie
inpocãte dominorum. uid¬
amus itaq debis que alic¬
no uin subiccte sunt nam si
cognouĩmus queistepsore
sint simul ⁊ intelligemus q̃
sui iuns sũt. acprius inspici¬
amus dehiis que mnpotãte
dnorum sunt. ¶Inpotãte

Expanded text:
in potestate parentum, aliae in potestate dominorum sunt. videamus itaque de his quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognoverimus quae istae personae sint, simul intellegemus quae sui iuris sunt. ac prius dispiciamus de his qui in potestate dominorum sunt. In pote
Abbreviated transcription (Latin):
temañ solum donecfiñt curator pro¬
hibemus cum abhac hmodi cessio¬
nans illomale postinodum duma
cura cessaint⁊ late fecerit qd malig¬
gne egent forte tunc iamnocñato
cxistes cessicẽm accipiatarem mali¬
gnedispõat timc eniminfumnz ee
uolimus ꝗdagitura ñ p̾se ullam
actcemuale cessamadusus enm
rem cẽt misus aocum ꝗcessit taqͣ¬

Expanded text:
Et non solum donec fuerit curator, prohibemus cum ab huiusmodi cessionans illud male postmodum, dum a cura cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem accipiat et rem maligne disponat. Etiam tunc enim infirmum esse volumus quod agitur, et non posse ullam actionem valere cessam adversus cum remeet rursus ad cum qui cessit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
curam gerens obligatum sibi ef¬
fectum bat minoreminseforsan
brditate plata cĩpiam qui mio¬
remhuit obligatum añ alia h̾mo¬
dieccasione.noiam solum cum:
ec̃ fidclem adimpubumant. ado¬
lescentiumcuram.s ꝯnngituto
res adolescentium. aut apatre ob¬
ligatisut. scimus siquis dir̾it o¬
obligatum seh̃re miorem aut cr̃
res.aut minoris paretes moros¬
tende h ipmrecus atoistpre apo¬

Expanded text:
curam gerens obligatum sibi effectum habeat minorem, in se forsan hereditate perlata cuiuspiam qui minorem habuit obligatum aut alia huiusmodi occasione, non iam solum eum esse fidelem ad impuberum aut adolescentium curam, sed coniungi tutorres adolescentium aut aperte obligati sunt, sancimus, si quis dixerit obligatum se habere minorem aut eius res aut minoris parentes, mox ostendere hoc ipsum recusationis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
banc legemnyam firmetur s siqui
apatre obligans eristens tacuent
sciat etiam iste qui. a sustinebit pẽar
quonopossit redoibitionib.añ alii
solntionib debiti semiscere tempr
curatomis fors.n arte conpoitis R
aut punditex̾m. ant alio quolegit¬

Expanded text:
hanc legem nostram figmentum. Sed si quis aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis forsan arte compositis. Caput aut venditionem aut alio quoli
Abbreviated transcription (Latin):
fragiles.aut cti amcelantes osus¬
cepta cxistentia imiorum reb⁊ it᷑
cessiones. accipientes⁊ secundu
mltas etplures occasiones qdci
homo. ⁊dinalitiam semł deduris

Expanded text:
fragiles, aut etiam celantes desuscepta existentia in minorum rebus et ita cessiones accipientes, et secundum multas et plures occasiones quid enim homo ad malitiam semel declivis