comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grãgermanȩ caritatis ad regiã urbẽ secuti sunt: intutam̃tũ coe¬
pit obseruantiȩ regularis hab̾e. uidelic& ut eorũ semꝑ exemplo
sicut ipse scribit adorationis placidũ litus. quasi anchore funȩ
restringeretur cũ incessabili causarũ seculariũ impulsu flu¬
ctuar& concussãq scłi actib mentẽ int̾eos quotidie ꝑstudiosȩ
lectionis roborar& alloquiũ. Horũ ergo consortio. nonsolũ
aterrenis munitus ẽ incursibus: uerũ etiã ad cȩlestis uitȩ
exercitia maigis magisq succensus. Nam hortatisunt eũ ut
librũ beati iob maignis inuolutũ obscuritatibus. mystica in ter¬
p̃tatione discuter&. Neque negare potuit opus. qđ sibi fr̃nus
amor multis utile futurũ imponebat. Sed eundẽ librũ quom
referendus. quo sensu unicuiq fideliũ sit aptandus : ꝑxxx. &
lic& opus in regia quidẽ urbe a pocrisarius inchoauit : romã

Expanded text:
gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coegratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad caelestis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo amenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigilicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavit, Romae
Abbreviated transcription (Latin):
priscis: mox dolendo subiunxit. At nunc exoccasione curȩ
pastoralis sȩculariũ hominũ negotia patitur. & posttam
toulchram quietis suȩ speciem : terreni accus puluere fõedat᷑
Cũqe se ꝓ descensione multorũ ad exteriora exparserit &iã cũ
interiora appetit: ad hȩc ꝓcul dubio minor redit Perpendo
ita  quid tolero. ꝑpendo quid amisi Dũq intueor illud qđ
ꝑdidi fic hoc grauius qđ porto. Hȩc quide sesiur ex magli
humilitatis intentione dicebat: sed nos credere dece nibul
eũ monachicȩ ꝑfectionis ꝑdidisse occasione cure pastoralis
lmmo potiorẽ tunc sũpsisse ꝓfectũ delabore conuersationis
multorũ : quã de ꝓpriȩ quondã quiete conuersationis habuerat.¬
mxime qui & pontificali functus officio. domũ suã monasteriũ
facere curauit. Et dũ pͥmo demonasterio abstractus. admini¬
steriũ altaris ordinatus atq constantino polim a pocrisarius

Expanded text:
priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque pro condescensione multorum se ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec proculdubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi; dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. » Haec quidem sanctus vir ex magnae humilitatis intentione dicebat, sed nos credere decet nihil eum monachicae perfectionis perdidisse, occasione curae pastoralis; imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quamaxime quia et pontificali functus officio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinopolim apocrisiarius  Al., apocrisarius
Abbreviated transcription (Latin):
tionis exercuit. Nobilitatẽ uero illã quã ad scłm uideba¬
tur habere : totã ad nantiscendã suꝑnȩ głam dignitatis ddi¬
uina grã largiente conuertit. Nam mutato repente habi¬
tu seculari. monasteriũ petuit. Inquo tanta ꝑfectionis grt̃i
coepit conuersari ut sicut ipse postea flendo solebat acte¬
stari: animo illiꝰ labentia cuncta subter essent: ut rebus o
minib quȩ uoluunt᷑ eminerae: ut nulla nisi cȩlestia cogitare
soleroe ut etiã retentus corpore ipsa iã carnis claustra cõ¬
teplatione transir&e ut mortẽ quoq quȩ pene cunctis poe¬
na ẽ uidelic& ut ingressũ uitȩ & laboris sui p̃miũ am̃ar&
Hec aut̃ ipse dese non profectũ iactando uirtutũ sed deflen¬
do potius defeccũ quẽ sibi ꝑcurã pascoralem incurrisse ui¬
debatur referre consueuerat. Deniq tẽpore quodã secreto cũ
dia cono suo petro colloquens enumeratis animi sui uirtutib

Expanded text:
tionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbationis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis divina gratia largiente convertit. Nam mutans repente habitu saeculari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea flendo solebat adtestari, animo illius labentia cumnibus quae volvuntur emineret, nunquam nisi coelestia cogitare soleret: ut etiam retentus corpore ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret; ut mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amaret. Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, quem sibi per curam pastoralem incurrisse videbatur, referre consueverat. Denique tempore quodam secreto cum diacono suo Petro colloquens, enumeratis animi sui virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
IS TEMPORIBUS. ID EST ANNO DOMINICAE
incarnationis sexcentesimo quinto: beatus papa
tredecim annos. menses sex & dies .x. gloriosissime
rexit. defunctus ẽ. atq ad ȩt̾nã regni cęlestis sedem trans¬
latus. De quo nos conuenit quia nrtũm idest anglorũ gentẽ
de potestate satanȩ ad fidẽ xpĩ sua industria conuertit: laitio¬
rẽ innrã historia ecđiastica facere sermonẽ. Quẽ recte¬
nrm̃ appellare possumus & debemus apłm : qui cũ primũ
in toto orbe pontificatũ gerer&. et conuersis iã dudum ad
fidẽ ueritatis ess& p̃latus eccłiis : nram gentẽ eatenus ido¬
lis mancipatã xpĩ fecit ecłam. lta ut apłicũ illũ deco
liceat nob̵ ꝓferre sermonẽ. quici & si aliis non est apłs:
sediam̃ nob̵ ẽ. Nã signaiculũ a postolatus etus nossumus
indnõ. Erat autẽ natione romcinus a patre gordiano
genus aproauis. nonsolũ nobile sed & religiosũ ducens De
gionis nonminorẽ quã parentes & cognati uirtute deuo¬

Expanded text:
is temporibus, id est, anno dominicae incarnationis sexcentesimo quinto, beatus papa tredecim annos, menses sex, et dies decem gloriosissime rexit, defunctus est, atque ad aeternam regni caelestis sedem translatus. De quo nos convenit, quia nostram, id est, Anglorum gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra Historia ecclesiastica facere sermonem, quem recteppellare possumus et debemus apostolum. Quia cum primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam dudum ad fidem veritatis esset praelatus Ecclesiis, nostram gentem eatenus idolis mancipatam, Christi fecit Ecclesiam, ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est; nam signaculum apostolatus ejus nos sumus in Domino. Erat autem natione Romanus, a patre Gordiano, genus a proavis non solum nobile, sed et religiosum ducens. Degionis non minore quam parentes et cognati virtute devo
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nam & sermone nitidus & scripturarũ ut dixci
tam liberaltũ quã eccłiasticarũ erat eruditione mi¬
multũ eruditus. quib: episcopatũ adminis trantibus
statutũ ẽ synodali decreto ut ꝓuintia australiũ
sax onũ quae eatenus ad cuuitatis uentanae cui tunc
daniel p̃erat parochiã ꝑtinebat. & ipsa sedẽ episco¬
palẽ ac ꝓpͥum haberet ep̃m. Consecratusq ẽ eis pri¬
mus antistes eadberet qui erat abbas monasteru
annos ex hac luce subtracto episcopatus usq hodie ces¬
sauit.
no mercioꝵ nobilissime tẽpore aliquanto
praefuerat. nobilius multo regni sceptra reliquit.
Nam uenit rom̃a. ibiq attonsus pontificatũ haben¬
te constantino ac monachus factus ad limina apłoꝵ
ultimũ. suocendente in regnũ ceolredo fiquiande

Expanded text:
mus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, mus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mimultum eruditus. Quibus episcopatum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii annos ex hac luce subtracto, episcopatus usque hodie cessavit. no Merciorum nobilissime tempore aliquanto praefuerat, nobilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus factus, ad limina apostultimum; succedente in regnum Ceolredo filio Ae
Abbreviated transcription (Latin):
cri fossa sit ibidem facta ñ minima. quo defuncto
episcopatus ꝓuntiae illius in duas parochias du¬
sus est. una data danieli qũã usq hodie regit. alte¬
ra althelmo. cui annis .iiii. strenussime p̾fuit.
ambo & in rebus ecclesiasticis & in scientia scrip¬
turarũ sufficient̃ instructi.
Deniq al¬
dhem cũ adhuc ẽẽt presbiter & abbas monaste¬
rii qđ mail dufi urbẽ nuncupant. Scripsit iu¬
bente sr̃nodo suae gentis librũ egregium aduersus
errorẽ brittonũ quo uel pascha non suo tẽpore cele¬
brant. uel alia ꝑplura ecclesiasticae castitati & pac
contraria gerunt . multosq eoꝵ qui occidunt saxonib
sub diti erant britones ad catholica dñici paschae ce¬
lebrationẽ huius lectioni ꝑduxit. Scripsit & de uir¬
ginitate librũ eximiũ que in exemplũ seduli gemina¬
to opere & uersibus exametris & ꝓsa cõposuit Scrip¬
sit & alia non nulla ut pote uirꝰ undecunq doctis s¬

Expanded text:
cri fossa sit ibidem facta non minima. Quo defuncto, cri fossa sit ibidem facta non minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Danieli, quam usque hodie regit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor strenuissime praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis et in scientia Scripturarum sufficieDenique Aldhelm, cum adhuc esset presbyter, et abbas monasterii quod Maildufi urbem nuncupant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Brittonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Brittones, ad catholicam Dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginitate librum eximium, quem in exemplum Sedulii geminato opere, et versibus hexametris, et prosa composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecumque doctissi
Abbreviated transcription (Latin):
septingentesimo qͥnto¬
rex nordan hrmbroꝵ defunctus est. anno
regni sui xͦx nec dũ impleto. Cui succeden
in imperium filius suus orret puer .uiii. circit̃ annoꝵ
regnauit annos .xi. huiꝰ regni principio antistes occi¬
dentaliũ saxonũ haeddi celestẽ migrauit ad uitã.
Bonus quippe erat uir ac iustus. & episcopalẽ uit᷑a
siue doctrinã magis insito sibi uirtutũ amore. quã
lectionibus institũtus exercebat. Deniq reuerentissi¬
mus antistes pechelmus de qͦ in sequentib suo loco
dicendũ ẽ. Qui cũ successore eius adhelelmo multo tẽ¬
pore adhuc diaconus siue monachus fuit. referre ẽ
solitus qđ in loco quo defunctus ẽ ob meritũ sc̃ĩtatis
eiꝰ multa sanitatum sint patrata miracula. Hominesq
ꝓuntiae illius solitos ab latũ inde puluerẽ ꝓpter
languentes in aqͣm mittere. atq huiꝰ gustũ siue asꝑ¬
sionẽ multis sanitatẽ egrotis & hominib & pecorib
conferre. ꝓpt̃ qđ frequenti ab latione pulueris sa¬

Expanded text:
septingentesimo quintorex Northanhumbrorum, defunctus est, anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osredus, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes Orientalium Saxonum Hedda coelestem migravit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sa
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicẽ resignares. Qđ e quidẽ suffrante p̃sidio benignita¬
tis ipsius ut explere ualeas. assiduis nondesistimus p̃cibus po¬
stulare His ergo p̃missis pat̃nȩ uob̵ dilectionis exhibentes offi¬
cia hortamur ut nos reꝑta portitoris occcsione dehis quȩ per
uos superna potentia mirabiliter in conuersatione coniugis¬

Expanded text:
multiplicem resignares. Quod equidem suffragante praesidio benignitamultiplicem resignares. Quod equidem suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. « His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur, ut nos reperta portitoris occasione, de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
rit. si aurẽ fidei splendore interpositis decestabilis erroris tene
alonganimitate cȩlestis dementiȩ illumincitionis ipsius bene¬
ficia impetrare non desinas. ut uidelic& quos copulatio carna¬
lis affectus unũ quodã modo corpus ex hibuisse monstratur :
hos qͦq unitas fidei etiã post huiꝰ uitȩ transitũ in ꝑpetua societo¬
te conseru&. Insiste gͦ gloriosa filia & sũmis conatib: duritiã
cordis ipsius religiosa diuinorũ p̃ceptorũ insinuatione mollire
sũmopere dematura in fundens sensibus eius qntũ sit p̃clarũ qđ
credendo suscepisti mysteriũ: quantũue sit admirabile qđ rena¬
ta p̃miũ consequi meruisti. Frigiditatẽ cordis ipsius scĩ sp̃s ad nun¬
tiatione succende qͥtenus a moto corpore ꝑnitiosissimi cultus
mulierẽ fidelem: Ad hoc enĩ miscđicm dominicȩ pietatis conse¬
cuta es ut fructũ fidei creditorũq tibi beneficioꝵ redẽptori tuo

Expanded text:
rit, si a vestrae fidei splerit, si a vestrae fidei splea longanimitate caelestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam dominicae pietatis consecuta es ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo
Abbreviated transcription (Latin):
in lecebrisse diligenter abstineat. & ita in amore redẽp̃toris sui
inmutilata deuotione ꝑsistens inuigil&. ut ad dilatandã xpĩa¬
nã fidei incessabiliter nondesistat opere cõmodare. Cũq
deglorioso coniuge urõ pat̾na caritas sollicite ꝑquisiss&. co¬
gnouimus qđ eatenus ab hominandis idolis seruiens ad suscipiendã
uocẽ p̃dicatorũ suã distulerit oboedientiã ex hibe. Qua exre nor
modica nob̵ amcritudo congesta ẽ. obeo qđ parscorporis urĩ a¬
bagnitione suminȩ & indiuiduȩ trinitatis remansit extranea
nẽ nec distulimus conferendã ad hortantes quatenus diuine in¬
spirationis inbuta subsidiis inportune & oportune agendũ nond¬
feras. ut & ipse saluatoris nrĩ dnĩ nrĩ ihũ xpĩ cooꝑante potentia
dere iura teneas maritalis consortii. Scriptũ nãq ẽ ł runt duo
incarne una. Quomꝰ gͦ unitas uob̵ coniunctionis inesse dici pote¬

Expanded text:
illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro paterna charitas sollicite perquisisset, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea.  commonitionem non distulimus conferre, adhortantes quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis importune et opportune agendum non differas, ut et ipse Salvatoris nostri Domini Jesu Christi cooperante potentia dere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne una . Quomodo namque unitas vobis conjunctionis inesse dici pote
Abbreviated transcription (Latin):
papȩ urb romȩ directȩ aedilbgȩ uxoriȩduini regis Domine
głosȩ filiȩ aedilbgȩ reginȩ. bonefacius ep̃s seruus seruorũ dĩ.
Redẽptoris nrĩ benignitas humano generi qđ p̃ciosi sanguinis
sui effusione auincuł diabolicȩ captiuitatis eripuit. multȩ pro
minis agnitionẽ diuerso modo gentib Innotescens creatorẽ suũ
suscepto xpĩcinȩ fidei agnoscerent sacram̃to. Qđ equidẽ inurȩ̃
gł ȩ sensibus cęlesti conlatũ munere mystica regenerationis
eficio mens nrtt gaudio exultauit. qđ scintillã orthodox
religionis inurĩ dignatus ẽ. confessione cordis succenđe. Exquare
non solũ gloriosi coniugis urĩ. immo totius gentis suppositȩ uob in¬
telligentiã in amore sui facilius inflãmar&. Didicimus nanq
referentib his qui ad nos głosi filii nrĩ audubaldi regis lauda
Anȩ fidei suscepto mirabili sacram̃to piis & dõ placitis iugiter
operib enitescat : abidolorũ &iã cultu seu fanorũ auguriorũq

Expanded text:
Dominae gloriosae filiae Aedilbergae reginae, Bonifacius episcopus servus servorum Dei. « Redemptoris nostri benignitas humano generi quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diabolicae captivitatis eripuit, multae provminis agnitionem diverso modo gentibus innotescens, Creatorem suum suscepto Christianae fidei agnoscerent sacramento. Quod equidem in vestrae gloriae sensibus caelesti conlatum munere mystica regenerationis beneficio mens nostra gaudio exultavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestri dignatus est conversione succendere. Ex qua re non solum gloriosi conjugis vestri, imo totius gentis suppositae vobis intelligentiam in amorem sui facilius inflammaret. Didicimus namque, referentibus his qui ad nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabia, Christianae fidei suscepto mirabili sacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuintia merciorũ. simul& lindis farnorũ. ac medit̃¬
raneoꝵ anglorũ factus ẽ ep̃s. diuma ut supra diximus.
qui apđ medit̃raneos anglos de functus ac sepultus ẽ. Se
induscellach. qui relicto episcopatus officio uiuens a
scottiã rediit. uterq degenere scottorũ. Tertius trumhe¬
ri denatione quidẽ angloꝵ. sededoctus & ordinatus¬

Expanded text:
in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Meditein provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Mediterraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra diximus , qui apud Mediterraneos Anglos defunctus  Al. add. endus Cellach, qui relicto episcopatus officio vivens ad Scottiam rediit, uterque de genere Scottorum: tertius Trumheri, de natione quidem Anglorum, sed edoctus  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Singulȩ possessiones decẽ erant stmiliarũ. id ÷ simul
dicanda monisteriũ qđ nuncupatur heruteu. id ÷ insula cer¬
i. cui tunc hilda abbatissa p̃fuit. Quȩ post bienniũ ci¬
parata possessione decẽ familiarũ in loco quidicit᷑ straanes¬
halch. ibi monasteriũ construxit. in qͦ memorata regis filia
primo discipula uitȩ regularis. deinde etiã magistra ex¬
ptias sponsi cęlestis uirgo beata intrar&. In quo montisterio
& ipsa et pat̾ eius osuius. & mat̾ eiꝰ eanfleda et pater matris
eius aeduini. & multi alii nobiles in ecđia scĩ apłi petri se¬
pulti sunt. Hoc autẽ bellũ rex osuius in regione loidis .xiIͦIͦ.
cũ magna utriusq popłi. utilitate confecit. Nã et suã gen¬
tẽ abhostibus paganorũ depopulatione lib̾auit. & ipsã
gentẽ merciorũ finitimarũq prouintiarũ desecto capi
te ꝑfido. ad fidei xpĩtinȩ gram conuertit. Primus autẽ

Expanded text:
dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul dicanda monasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimaru. Primus autem
Abbreviated transcription (Latin):
contra patriã & patruũ suũ pugnaturis ductor extiterat
quãus ipso tẽpore pugnandi sese pugnȩ subtraxerat euen¬
tũq discriminis tuto in loco expectabat. Inito ergo certami¬
ne. fugati sunt & cȩsi pagani duces regii xxx. qui ad auxiliũ
edis orientalis anglorũ qui post eũ regncuut: Auctor ipse
belli perditis militib siue auxiliis intempuis e ttt po¬
ũt multos plures aqua fugientes quã bellantis perderet
ensis. Tum rex osuius uxta qđ dnõ uouerat ꝓcollata sibi ui
ctoria grãs dõ referens. dedit filiã suã elffledã. quȩ uix
unius anni aetatẽ impleuerat. ꝑp&uȩ uirginitati consecran¬
dã donatis insuꝑ duodecim possessiunculis terrtirũ. inquib
ablato studio militiȩ terrestris ad exercendã militiã cȩle¬
montichorũ locus. facultasq suppeter&. Equib uidelic&
ssessiunculis. sex in prouintia deirorũ. & sex inbernicio

Expanded text:
contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine, fugati sunt et cregis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelemonachorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum
Abbreviated transcription (Latin):
pateretur ipruptiones sȩpe dicti regis merciorũ qui
fratrẽ eius occid̾at. adultimũ necessitate cogente ꝓmisit
scei munera &incuiora quã credi potest ornam̃ta regia
uł donaria in p̃tiũ pacis largiturũ.
nullaterius p̃cibus illiꝰ assensũ p̃beret: qui totã eiusgende¬
a paruo usq adicignũ delere atq exterminare decreue¬
arb respexit ille ad diuine auxiliũ pietatis qͦ ab impietate
barbarica poss&e eripi. uotoq: se obligans Si paganus in¬
qt nescit accipere nrti donaria: offeramus ei qͣ nouit diõ
sic cũ paucissimo exercitu se certamini dedit. Deniq fert᷑
legiones ducib nobilissimis instructas inbello habuere
quib osuius rex cũ alchfrido filio ꝑparuũ ut dixi habens
exercitũ sed dũce xpõ confisus occurrit. Nam aliꝰ filiꝰ eius
eefrid eo tẽpore in prouintia merciorũ a pđ reginã ernuis¬
sẽ obses tenebat᷑ Filius autẽ osualdi regis oidilualđ quicis
auxilio eẽ debuerat: in parte erat aduersariorũ. eisdemq

Expanded text:
ciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gena parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domsic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur m ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in hoc sine ulla controuersia consenciunt.
caelorũ sint datae a dño : Responderunt. Etiam
utrique. At ille ita conclusit. & ego uobis dico qͥa
hic est hostiarius ille cui ego contradicere nolo. seđ
in quantũ noui uel ualeo. huius cupio in om̃ibus
oboedire statutis. ne forte me adueniente ad fores
una cũ medio cribus. & abdicata minus ꝑfec᷑¬
ta institutione. ad ea quae meliora cognoue¬
rant sese trans ferre festinabant.

Expanded text:
inquit, in hoc sine ulla controversia consentiunt, inquit, in hoc sine ulla controversia consentiunt, caelorum sint datae a Domino? Responderunt: Etiam, utique. » At ille ita conclusit: « Et ego vobis dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio in omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores una cum mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabant.
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate rustica sed intentione pia dm̃ mul¬
tũ dilexer̃. Neque illis obeẽ reor talẽ paschȩ obser¬
uantiã quandiu nullus aduenerat. qui eis institu¬
ti ꝑfectioris decreta quae sequerent᷑ ostenderet
Quos utiq credo si qͥs tunc ad eos catholicus calculator
adueniret. sicq eiꝰ monita fuisse secuturos qͥmͦ ea
quae nouerant ac didicerant. dĩ mandata ꝓban¬
tur fiusse secuti. Tu autẽ & socu tui. si audita se¬
creta sedis apłicae immo umuersalis ecłia e & hȩc
literis sacris confirmata sequi contem pnitis. absq
p̃ferenda ÷ & si sc̃is erat ac potens uirtutibus ille co
beatissimo apłorũ principi cui dñs ait : tues perus
& suꝑ hanc petrã aedificabo eccłiam mea & coete¬
ra usq regni caeloꝵ : Haec ꝑorante uilfrido. dixit
rex. Uerene colmane haec illo petro dicta sunt
adño : Quiait . Uere rex at ille habetis inquit uos
ꝓferre aliquid tantae potestatis uro columbae

Expanded text:
simplicitate rustica, sed intentione pia Dsimplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum obesse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos, quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo universalis Ecclesiae, et haec literis sacris confirmata sequi contemnitis, absqupraeferenda? Et si sanctus erat ac potens virtutibus ille Colbeatissimo apostolorum principi, cui Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, etregni caelorum? » Haec perorante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt a Domino? » Qui ait; « Vere, rex. » At ille: « Habetis, inquit, vos proferre aliquid tantae potestatis vestro Columbae
Abbreviated transcription (Latin):
anatholium uirũ scĩssimũ. doctissimũ ac laude eẽ dignissi¬
mũ. Sed quid uob cũ illo cũ nec eius decreta seruetis: Ille enĩ
inpascha suo. regulã utiq ueritatis sequens. circulũ decẽ &
tota xpĩ eccłci custoditũ ꝓnihilo cõtẽpnitis Ille sic in pascha
die eẽ uicesimã primã crederet. Cuius regulã distinctionis
uos ignorasse ꝓbatis. qđ aliqͦties pascha manifestissime ante
pleniluniũ. id ÷ in quarta decima luna facitis: De patre autẽ
urõ columba & sequacib eius. quorũ scĩtatẽ uos imitari
& regulã ac p̃cepta cȩlestib signis confirmata sequi per¬
ciecerint & uirtutes multas fecerint: responsurus
sit dñs. quia nunqũa eos nouerit. Sed absit ut¬
hoc de patribus ur̃is dicã quia ustius multo ẽ
de incognito bonũ crede quã malũ. Unde & il¬
los dĩ famulos ac dõ dilectos ẽẽ non nego. qui

Expanded text:
Anatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissiAnatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam utique veritatis sequens, circulum decem ettota Christi Ecclesia custoditum, pro nihilo contemnitis. Ille sic in Pascha die esse vicesimam primam crederet. Cujus regulam distinctionis vos ignorasse probat, quod aliquotieautem vestro Columba et sequacibus ejus, quorum sanctitatem vos imitari, et regulam ac praecepta caelestibus signis confirmata sequi perejecerint, et virtutes multas fecerint, responsurus sit Dominus quia nunquam eos noverit. Sed absit ut de patribus vestris hoc dicam: quia justius multo est de incognitis bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in .xiIIͦI. uel uetus pascha manducauit aduesꝑam. uł noui
testam̃ti sacram̃ta incõmemorationẽ suȩ passionis ecđȩ
maxime celebrandã cõmendauit. acelebratione urĩ
schȩ funditus eliminatis. sicq ut dixi incelebratione sũmȩ
festiuitatis. neq iohanni. neq p&ro. neq legi. neq eugło
concordatis. His contra colmanꝰ. Nunquid ait anatholiꝰ
uir sc̃s & in p̃fata historia eccłiastica multũ laudatus. legi
uł eugłio contraria sapuit. qui aqͣrta decimet usq ad uice¬
mã pascha celebrandũ scripsit : Nũquid reuerentissimũ
patrẽ nr̃m columbã & successores eius uiros dõ dilectos. qͥ
eodẽ modo pascha fecer̃ diuinis paginis contraria sapuisse
uł egisse credẽdũ est. cũ plurimi fuerint in eis quorũ scĩtati
lestia signa & uirtutũ quȩ fecerunt miracula testimonio
p̃buerunt : qͦs ipse scõs eẽ non dubitans. semꝑ eorũ uitã. mo¬
res et disciplinã sequi nondesisto. At uil friđ. Constat inqͥr

Expanded text:
s Pascha manducavit ad vesperam, vel novi testamenti sacramenta in commemorationem suae passionis, Ecclesiae maxime celebrandam commendavit, a celebratione vestri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut dixi, in celebratione summae festivitatis, neque Johanni, neque Petro, neque Legi, neque Evangelio concordatis. » His contra Colmanus: « Numquid, ait, Anatolius vir sanctus, et in praefata Historia ecclesiastica multum laudatus, legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a quarta decima usque ad vicesimam Pascha celebrandum scripsit? Numquid reverentissimum Patrem nostrum Ceodem modo Pascha fecerunt, divinis paginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissimꝰ archiep̃s theodorus in honore beati apłi
rundine plũbi lamminis eã cotã hoc ẽ & tectũ & ipsos
qͦd parietes eiꝰ cooꝑire curauit: His tẽporib: quȩstio
facta ẽ. frequens & inagna de obseruatione paschȩ
confirmantib eis qui decancia uł de galliis aduene¬
rant : qđ scocti dominicũ paschȩ diem contra uniuersał
eccłȩ morẽ celebrarent. Erat in his acerrimus ueri pa¬
schȩ defensor nomine ronan. natione quidẽ scoctus. sec
ingalliȩ uł italiȩ partib regulã eccłiasticȩ ueritatis e¬
doctus. Qui cũ finano confligens multos quidẽ correxit
uł ad solertiorẽ ueritatis inqui sitionẽ accendit. Nequa¬
quã tam̃ finanũ emendare potuit : quin potius qđ eẽt
homo ferocis animi. a cerbiorẽ castigando. & aꝑtũ ueri¬
tatis aduersariũ reddidit. Obseruabat autẽ iacob dici¬
conus quondã ut supra docuimꝰ uenerabilis archi epĩ

Expanded text:
reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoli reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoli rundine, plumbi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri Paschae defensor, nomine Ronan  Al., Sonan, natione quidem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi
Abbreviated transcription (Latin):
Anouis post occisionẽ pendan regis merciorũ genti nec non
oceteris australiũ puintiarũ popłis p̃fuic. Quietiã gene
pictorũ maxime exparte regno anglorũ subiecit Quo tẽpo
multũ nesarie pemptus ẽ ꝓditione ut dicunt᷑ coniugissuȩ
iũ cduces gendis merciorũ inmim. & ea fa& & eadbentus leua
to seregie eralfere filio eiusde pendan ado lescente que oceus¬
tõ seruauerant. & eieccis pͥncipib non propris finessuos
fortiter simul & lib̾tatẽ receperunt: sicq cũ suo rege liberi
rees uero ree ꝓsempit᷑no incȩlis regno seruire gciudebant
raefuit autẽ rex idem genti merciorũ annis decẽ &septẽ
sibim &e succedentes subrege uulfere gentis merciora episco¬
patu sunt functi.
epis copatusascotis ordinatus ac missus acceꝑat ꝓ qui inindũ
lasl indisfarnensi fecit eccłiam episcopali seddi congrun qũ
tam̃ more scoctorũ non de lapide sed de robore recto tota
cõposuit. Atq arundine texit. Quã tẽpore sequente

Expanded text:
annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anglorum subjecit. Quo tempomultum nefarie peremptus est, proditione, ut dicunt, conjugis suae, iu duces gentis Merciorum Immin, et Eafha  Al., Eato in regem Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Merciorum annis decem et septem, sibimet succedentes sub rege Uulfhere, gentis Merciorum episcopatu sunt functi. episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
plinis controuersia nata ẽ. Vnde mouit hȩc quȩ scio
sensus et corda multorũ timentiũ. ne forte accepto xpĩa¬
nitatis uocabulo. inuacuũ currerent aut cucurrissent
alchfridi qͥa nimirũ osuius ascõtis edoctus. ac baptizatꝰ
illorũ etiã linguȩ obtime imbutus nil meliꝰ quã qđ illi
docuissent autum abat. Porro alchfriđ magistrũ habens
eruditionis xpĩcinȩ uilfridũ uirũ doctissimũ nã & romã
priꝰ ꝓpt̃ doctrinã eccłiasticã adierat . & apđ dalfinũ archi

Expanded text:
plinis controversia nata est: unde movit haec quaestio plinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent.  filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat,
Abbreviated transcription (Latin):
rbm catholicȩ obseruationis nomine romanũ. Unc
non nũquã contigisse fertur illis tẽporib ut bis in anno
unũ pascha celebraretur. Et cũ rex pascha dominicũ soli¬
tis ieiuniis facer&. tũ regina cũ suis ꝑsistens adhuc inieiu¬
nio. diem palmarũ celebrar& Haec autẽ dissonantia pascha¬
lis obseruantiȩ uiuente aidano patienter ab om̃ĩb tole¬
rabatur qui patienter intellexerant. qͥa & si pascha contͣ
morẽ eorũ qui ipsũ miserant facere non potuit. oꝑa fidei
tam̃ pietatis & dilectionis. iuxta morẽ omĩb scĩs consue¬
tũ diligenter exequi curauit. Vnde ab omnib &iã his qͥ
epascha aliter sentiebant. merito diligebat᷑. Nec solũ
mediocrib uerũ abipsis qͦq epĩs honorio cantuariorũ
& felice orientaliũ anglorũ uenerationi habitus ẽ. De fun¬
cto autẽ finano qui post illũ fuit: cũ colmanus in episco
uatione paschȩ nec non et de aliis eccłiasticȩ uitȩ disci¬

Expanded text:
presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in episcopvatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disci
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus uł arcũcidi uł hoscias dõ uictimarũ offerre carna
adussꝑam icipiebat celebrationem festi paschalis nis lem¬
xansenorẽ bee sabbato analia qualib& feria puenire
contulit. ita pascha faciendũ incellexit put sccłm consu
orientẽ aduesꝑam sẽꝑ̃ expectar& Ethac exorta si dominica
dies quȩ cunc pͥma sabbati uocabat᷑ erat mane uentura imn
iosa uesꝑa ꝑasche dominicũ celebrare incipiebat: quo mͣ
beririt aut alia qualibec luna usq acdiuicesimĩ somanaet
uentur expertabat eã & p̃cedente sabbato uespe sacro¬
scas pasdie sollẽpnia inchoabat. Sicq fiebat ut sominica

Expanded text:
fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalfidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. contulit, ita Pascha faciendum intellexit, ut secundum conOrientem ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa vespera Pascha Dominicum celebrare incipiebat, quomododecima, aut alia qualibet luna, usque ad vicesimam primam esset ventura, exspectabat eum, et praecedente Sabbato, vespere, sacrosancta Paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
colmanꝰ. Mirũ quare stultũ appellare uelitis laborẽ
nrm̃. inqͦ tanti apłi qui suꝑpectus dnĩ recũbere dignus
fuit exempla sectamur: cũ ipsũ sapientissime uixisse
omĩs mundus nouerit. At uil friđ. Ab sit inqͥt ut io¬
hannẽ scultitiȩ rep̃hendamus: cũ scita legis mosaicȩ
iuxta litterã seruaret. iudaizante adhuc inmultis
ecdici. nec subito ualentib apłis omẽm legis obser¬
uantiã quȩ adõ instituta ẽ. abdicare : quomͦ simula¬
eis qui inter g̃s erant iudeis. Hinc ẽ enĩ qđ paulus
timotheũ circũcidit. qđ hostias incẽplo immolauit
qdđ eũ aquila & priscilla caput chorinti totandit. ad nihilũ
uidelic& utile. nisi ad scandalũ uitandũ iudeorũ. Hinc ẽ qđ
eidẽ paulo ia cob: ait. Uides fr̃ qđ imilia sunt inuideis qͥ
qredideriunt & om̃s hi emulatores sunt legis : nec tam̃ ho¬
die clarescente ꝑmundũ euangelio necesse ẽ immoneclicitũ

Expanded text:
Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit. » At Uilfridus: « Absit, inquit, ut Johannem stultitiae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulaeis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum
Abbreviated transcription (Latin):
iussit rex & agilbtũ ꝓferre inmediũ morẽ suȩ obseruciti¬
onis unde initiuĩ haberet. ułqua hunc auctoritate se¬
queretur. Respondit agilbtus. Loquatur obsecro uice
mea discipłs msuil friđ prbt qͥa unũ ambo sapimus cũ
cȩteris qui hic assident eccłiasticȩ traditionis cultoribus.
& ille melius ac manifestius ipsa lingua anglorũ quã
ego potest explanare quȩ sentimus. Tum uil frid iubente
rege ut dicer&: ita exorsus ẽ. Pascha qđ facimus inqͥt ui¬
dimꝰ romȩ ubi beati apłi petrus & paulus uixere. docuere
passi sunt. & sepulti ab om̃ib: celebrari. hocinitalia. hoc
ingallia. quas discendi uł orandi studio ꝑ transiuimus.
eoꝵ complices pictos dico & brittones cũ quib deduab
ultimis oceani insulis & his non totis contra totũ orbẽ
stulto labore pugnant. Cui hȩc dicenti. respondit

Expanded text:
jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observatijussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit
Abbreviated transcription (Latin):
deberet. Ueneruntq illo reges ambo pat̃ scilic& et filius
Epĩ colman cũ clericis suis descoctia. agilbtus cũ agathone
& uil frido prbis. ia cob & romanus inhorũ parte erant¬
Tunchilda abbatissa cũ suis in partib scottorũ inqut erat
etiã uenerabilis ep̃s cedda . iã dudũ ordinatus ascotas ut
supra docuimus qui & int̾pres in eo concilio uigilantissim
utriusq partis extitit . Primusq rex osuius p̃missa p̃fati¬
one qđ oporter& eos qui uni dõ seruirent. unã uiuendi
regulã tenere nec discrepare incelebratione sacram̃toꝵ
cęlestiũ qui unũ om̃s incȩlis regnũ expectarent. inquiren¬
dũ potius quȩ eẽt uerior traditio. & hanc ab omnib cõ¬
munit̃ esse sequendã. Iussit pͥmo dicere episcopũ colmanũ
qui eoẽ ritus. & unde originẽ ducens illequẽ ipse sequeret᷑
erat eccłiis celebrasse legitur. Quo hȩc & hissimilia dicente.

Expanded text:
deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. aeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
don auerat moncisteriũ qd raginta stimiliarũ in loco qui
dicit᷑ in in hrrpũ. quẽ uidelic& locũ paulo ante eis qui scot¬
tos sequebant᷑. in possessionẽ monaisterii dederat. Sed cͥa
illi post modũ data sibi optione magis loco cede quã suã
mutare consuetudinẽ uolebant dedit eũ illi quidignã loco
& doctrinã haber& et uitã Uenerat eo tẽpore agilberetus
occidentaliũ saxonũ ep̃s cuiꝰ supra meminimus amicus
alchfridi regis & uilfridi abbatis ad puintiam nordan¬
hymbrorũ &apdeos aliqndiu morabat᷑ Qui etiã uil¬
fridũ rogatu alchfridi in p̃fato suo monsterio prbm fecit
abebat autẽ secũ ipse prb̃m nomine agathonẽ Mota ergo
ibi questione depascha uł de consura uł de aliis rebus ecđi¬
asticis dispositũ ẽ ut in moncisterio quidicit᷑ strenes halch
qđ int̃pretatur sinus fari cui tunc hilda abbatissa dõ de¬
uota femina p̃fuit synodus fieri : & hȩc quȩstio terminari

Expanded text:
onaverat monasterium quadraginta familiarum in loco qui dicitur Inhrypum; quem videlicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum est ut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari
Abbreviated transcription (Latin):
nus obseruantiã imtandã om̃s beati iohis suepessoren
masia postobitũ eius & om̃is porbẽ eaiba conuesseres
oe hoc eẽ uerũ pascha hoc solũ fidelib cael esnun dũ nice¬
No concilis nonstatim nouiter sed confirmatũ ẽ ut et¬
icbhasties docoe hiscoria. Unde conscnt uoscolmane neq
lolianosu autumeiis exompla sectar neco pean ciuus
obletori scientes contra dicitis. neq legieneq eua nulus
bobseruacione ur̃ pasche congruere sohanne suaneli
eris mosar ȩ decreta. tẽpus paschalȩ custodies enilde
prima sabbciti curabat. Quod uos nonfacodio qui nohe¬
nisi pͥma sabbati pascha celebratis. Petrus aqͥnta decima
luna usq aduicesimã primã diẽ paschȩ dnĩcũ cȩlebra¬
bat. Qđ uos non facitis. qui aqrta decima usq aduicesimã

Expanded text:
 observantiam imitandam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pascha celebratis. Petrus a quinta decima luna usque ad vicesimam primam diem Paschae Dominicum celebrabat; quod vos non facitis, q