comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt indere non nalet. fides ergo necessana
est qua credantur. que non iidencar. ⁊ sub¬
sistant in nobis per fidem. que nundum pͣ¬
sentia nobis sunt per spem̃. Sic itaq suba
illorum est fides. quia per solam fidem minc¬
subsistunt eu nobis. ⁊ aigumentum similit᷑
illorum. est fides. quia per solam fidem proluĩ¬
tur a nobis. Non enim aliud argumentum
manis de illis dubietantibus proferre possi¬
mus. quam quod illa crectantur fide que rõ¬
ne non conphenduntur. Quod enm aliud
argumentum ad illa eẽ pot̃. quibus simile
⁊ compirabile nichil eẽ pot̾. Cum utiq argu¬
mentum nullatenus eẽ poss. nisi aliquam
cum illo ad quod argientum eẽt etiam si¬
unlitudinem hiberet. Que igitux omnen
similitndinẽ ⁊ comparationem tnͣscenctunt.¬
nisi quia ex fide ⁊̃ denotione p̃cedentum scõꝵ
colligimus. qm̃ ad illi que futura p̃clicant᷑
bonã increduli eẽ non debemus. Magna enĩ

Expanded text:
sunt videre non valet. Fides ergo necessaria sunt videre non valet. Fides ergo necessaria est qua credantur quae non videntur, et subsistant in nobis per fidem, quae nondum praesentia nobis sunt per speciem. Sic itaque substantia illorum est fides, quia per solam fidem subsistunt nunc in nobis: et argumentum similiter illorum est fides, quia per solam fidem probantur a nobis. Non enim aliud argumentum majus de illis dubitantibus proferre possumus, quam quod illa quae creduntur fide, ratione non comprehenduntur. Quod enim aliud argumentum ad illa esse potest, quibus simile et comparabile nihil esse potest? Cum utique argumentum nullatenus esse posset, nisi aliquam cum illo ad quod argumentum esset similitudinem etiam haberet. Quae igitur omnem similitudinem et comparationem transcennisi quia ex fide et devotione praecedentium sanctorum colligimus, quoniam ad illa quae futura praedicantur bona increduli esse non debemus. Magna enim est
Abbreviated transcription (Latin):
pertos ⁊ renelatos habebat. clare indebat. ⁊¬
recte disceruebat. postqnam antem tenebre
pccĩ in illam intrauerunt. oculus quidem
contemplationis extinctus est. nt nichil
inderet. oculus nõ rõnis lippus effc̃s. ut
dubie inderet. Solus ille cculus qm extino¬
tus non fuit. in sua clautate permansit. qui
dubum non habet. Oculus nero rõns quã¬
diu lumen euis nubilum ẽ. udicium cer¬
tum habere non pot̾. quia quẽ clare nonui¬
det disceriit ambigue. Hnic est quod corda
hominum facilius sibi consentuĩt in hiis q̃
gulo carnis percipiunt quã in hiis que atie
mentis ⁊̃ sensu ronis attingunt. quia ubi
m indendo non caligant in inclicando non
discrepant. Homo ergo quia aculum canus
ht̃. nundimi uidere põt. ⁊ ea que in mũ¬
do sunt. Item quia oculum rõms ex parte
habet. animũ similiter ex parte iudet. ⁊ ea
que in aumo sunt. Quia uo̾ ocalum con¬
templationis non habet. denm ⁊ que in deo

Expanded text:
pertos et revelatos habebat, clare videbat et pertos et revelatos habebat, clare videbat et recte discernebat; postquam autem tenebrae peccati in illam intraverunt, oculus quidem contemplationis exstinctus est, ut nihil videret; oculus autem rationis lippus effectus ut dubie videret. Solus ille oculus qui exstinctus non fuit in sua claritate permansit, qui dubium non habet. Oculus vero rationis quandiu lumen ejus est nubilum, judicium certum habere non potest; quia quod clare non videt discernit ambigue. Hinc est quod corda hominum facilius sibi consentiunt in his quae oculo carnis percipiunt, quam in his quae acie mentis et sensu rationis attingunt, quia ubi in videndo non caligant, in judicando non discrepant. Homo ergo quia oculum carnis habet mundum videre potest, et ea quae in mundo sunt. Item quia oculum rationis ex parte habet, animum similiter ex parte videt et ea quae in animo sunt. Quia vero oculum contemplationis non habet, Deum et quae in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ hoo simile deo ẽ ⁊ in similitudine sua deus¬
deus demonstrari põt. Uide quale simle.
Si spm̃ demonstrare uelles ⁊ corpus osten¬
deres qualis similitudo hec ẽet. Et tũ plus
longe est dens ⁊ spuitus. quam spuitus ⁊̃
corp̃ns. Omme enm quod creatum est min
ab inuicem distat qua ille qui fecit ab eo qd̾
fecit. Non põt cogitari deus qͥd ẽ. etiam si ce¬
a .a. quia sensu non percipitur. nec in cor
homnus ascendis. quia cogitatione noncõ¬
p̾henditur. Erant emim tria quedam corpus
⁊ sp̃o ⁊̃ dens. ⁊̃ corpus quidem inundus erat
anima spiritus. ⁊̃ ipĩ amma quasi in me¬
dis quodam erat. habens extra se mundũ
erat oculus carnis. alium oculum accepe¬
rat quo se ipãm uderet ⁊ ea que in ip̃a erãt
hic est oculus rõms. Alium rursum oculũ
acceperat. quo intra se deum inderet. ⁊ eaq̃
n deo erant. ⁊̃ hic est oculus contemplatio¬
nis. hos igitur oculos quã m anima a¬

Expanded text:
tamen hoc simile Deo est, et similitudine sua tamen hoc simile Deo est, et similitudine sua Deus demonstrari potest. Vide quale simile si spiritum demonstrare velles et corpus ostenderes, qualis similitudo haec esset, et tamen plus longe est Deus et spiritus quam spiritus et corpus. Omne enim quod creatum est minus ab invicem distat, quam ille qui fecit ab eo quod fecit. Non potest cogitari Deus quid est, etiam si creis audivit, quia sensu non percipitur. Nec in cor hominis ascendit; quia cogitatione non comprehenditur. Erant enim tria quaedam: corpus et spiritus et Deus: corpus quidem mundus erat, anima spiritus. Et ipsa anima, quasi in medio quodam erat habens extra se mundum,erat oculus carnis. Alium oculum acceperat quo seipsam videret et ea quae in ipsa erant, hic est oculus rationis. Alium rursum oculum acceperat quo intra se Deum videret et ea quae in Deo erant, et hic est oculus contemplationis. Hos igitur oculos quandiu anima a
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis. qm̃ nec de suła amii sũt
q in hiis que in ammo subsistunt.
¶o fide sola subsistunt in nobis. ⁊ sb̃¬
entia eoruim est fides eorum. qua cre¬
ntur quia sunt. s non qualia sunt
inphendiitur. Eigo deus credi põt.
comp̃hendi omnino nõ põt. Bicis michi.
Quid dicam: Quid est deus: Ego tibi res¬
pondeo. quia indicibile omnino est quod ẽ
deus. Saltem in quis quid cogitabo. qñ co¬
gitare uolo quid est deus. amplius cico
quia in cogitabilis est deus. quiiquid dicitꝰ
uł cogitatur scd̃m aliquid dicitur. ⁊ scłm
aliquid cogitatur. Qd̾ enĩ secundum aliqͥd
clici uł cogitari non põt. dici omnino ⁊ co¬
gitari non põt. Quid ergo dices uł cogita¬
bis cum id quod deus est dicere uł togitare
uoluers: Si terram cogitas. si celumꝰ cogi¬
tas. si omnia que in celo et in terra sunt¬
cogitas. nichil horum est deus. Deniq si
spm̃ cogitas. si animam cogitas. non hoc
est deus. Acio in quis. quia non hoc est deus.

Expanded text:
a animi sunt, neque de his quae in animo subsistunt. Ergo fide sola subsistunt in nobis; et subsistentia eorum est fides eorum, qua creduntur quia sunt, sed non qualia sunt comprehenduntur. Ergo Deus credi potest, comprehendi omnino non potest. Dicis mihi: Quid dicam? Quid est Deus? Ego tibi respondeo quod indicibile omnino est quid est Deus. Saltem, inquis, quid cogitabo quando cogitare volo quid est Deus? Amplius dico quia incogitabilis est Deus. Quidquid dicitur vel cogitatur, secundum aliquid dicitur vel secundum aliquid cogitatur. Quod enim secundum aliquid dici vel cogitari non potest, dici omnino et cogitari non potest. Quid ergo dices vel cogitabis, cum id quod Deus est dicere vel cogitare volueris: Si terram cogitas, si coelum cogitas, si omnia quae in coelo sunt et in terra cogitas, nihil horum est Deus. Denique si spiritum cogitas, si animam cogitas: non est hoc Deus. Scio, inquis, quod hoc non est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
phendunt. Hi sunt scientes. Prri
sunt negantes. Setimdi dubitant
scientes. Ex hiis ergo comci põt. quatl
dem certitudinem appellauimus. qu̾i
tutam. quia ninirũ credere. aliquid s¬
minus est quam scire sic plus est p
metitum. s quantum ad cognitidi
Nisi enim credere aliquando quant
ad m̾itum plus eẽt quam uera uo
nequaquam nsio subtraheretur el
des mereretur. Neõ clictum fuissi. E

Expanded text:
comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo sunt negantes, secundi dubitantes, scientes. Ex his ergo conjici potest quare fidem certitudinem appellamus, quoniamtutam. Quia nimirum aliquid credere sicut minus est quam scire; sic plus est qumeritum, sed quantum ad cognitionem. Nisi enim credere aliquando quantum ad meritum plus esset quam vera videre, nequaquam visio subtraheretur ut fides mereretur. Nec dictum fuisset: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
sunt subsistunt in nobis. ⁊ argumentũ
non apparentiũ. qm̃ per eam que occulta st̃
probantur a nobis. S quia in hac descupti¬
one nou sit quid fides. ħ quid fatat fices os¬
tenlitur. nec ea que de p̾titis uł de p̾s¬
tibus habetur. fides disflnitar. Siqni
plenam ac genetalem diffinitionens
sentibus supra opinonem ⁊ infta sei¬
tiam constitutam. Suno enim quidni
qui andita statim animo repellum ⁊
tradicunt hiis que dicuntur. ⁊ hsn
nopantes. Alii mͥhus que aulum a¬
ram quanicumq partem elignut Ae
nem. Quannuis enĩ eduobus mmĩ¬
gis probabile intelligunt uttum tñ ꝓ
huc ad ipm̃ uerum sit assere non pl¬
munt. Hii sunt estimantes. ali sei
teram partem approlant ut eius appes¬
tionem etiam in assertionem assume
Hii sunt credentis. Post ista genetn
intionis illud perfectius sequitur. c
res non exanditu solo s per suam p̃st
notificatur. Perfectins enin agnosi
qui ipam̃ rem ut est in sua p̾sentia

Expanded text:
ubsistunt in nobis, et argumentum non apparentium; quoniam per ea quae occulta sunt approbantur a nobis. Sed quia in hac descriptione non quid sit fides, sed quid faciat fides ostenditur; nec ea quae de praeteritis vel de praesentibus habetur fides diffinitur, si quis plenam ac generalem diffinitionem fabsentibus, supra opinionem et infra scientiam constitutam. » Sunt enim quidam qui audita statim animo repellunt et contradicunt his quae dicuntur: et hi sunt negantes. Alii in iis quae audiunt alteram quamcunque partem eligunt ad nem. Quamvis enim unum ex duobus magis probabile intelligunt, utrum tamen adhuc idipsum verum sit asserere non praesumunt: hi sunt opinantes. Alii sic alteram partem approbant, ut ejus approbationem etiam in assertionem assumant: hi sunt credentes. Post ista genera cognitionis illud perfectius sequitur cum res non ex auditu solo, sed per suam praesentiam notificatur. Perfectius enim agnoscunt qui ipsam rem ut est in sua praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet apud nos lubsistant uł per
line sua ⁊ imagmatione per intel
subsistunt in nobis ⁊ senciuritur a
nullo horum modorum minsibilia
nprehenduntur a nobis que credi so
possut. comp̃hendi omnio nõ
arnt. Neq enim actu p̾sentia sunt
usu comprehendantur. quia nec cor
sunt. neq in corporalib subsistunt.
in similitudine aliqua imaginabi
ab ammo comp̃hendi possunt. quia
ge omnem siislitulinẽ corpoꝵ ⁊ cor

Expanded text:
quaelibet apud nos subsistant; vel per litudine sua et in imagine per intellquae subsistunt in nobis et sentiuntur a nobis: nullo horum modorum invisibilia Dei comprehenduntur a nobis quae credi solum possunt, comprehendi omnino non possunt. Neque enim actu praesentia sunt ut sensu comprehendantur, quia nec corpora sunt nec in corporalibus subsistunt. Neque in similitudine aliqua imaginabiliter ab animo comprehendi possent, quia longe omnem similitudinem et cor
Abbreviated transcription (Latin):
plus est p̃sentem aidere. qnam abstrẽ
crdere sicut ⁊ plus est side stare quap
ẽ. fides est ceratado rerum absentium su¬
pͣ opmuonem ⁊̃ infra scientiam constitu¬
in ipã que ex p̃senti contemplatione nas¬

Expanded text:
plus est praesentem videre quam absentem credere, sicut et plus est fide stare quam m est: « Fides est certitudo rerum absentium supra opinionem et infra scientiam constituipsa quae ex p
Abbreviated transcription (Latin):
ear qr fide ea que uere subsistunt uona
¶tibus ⁊ expectantibus illa nenira
ntur. Setunclum quam acceptio
non irrõnabiliter etiam argumẽ
e nobis credibilia eẽ ⁊ nera perfu¬
us. Quod si hanc diffanitionem
modo exponimus possimus ditere
u fides non in eo quod sit. s quidfa
iffinitur ut sit sensus fides est
Abis. ⁊ que sola dligna sunt spe et ex
Est ergo fides sub̾a rerum sꝑanda

Expanded text:
ere subsistunt bona sperantibus et exspectantibus illa ventura creduntur. Secundum quam acceptionem non irrationabiliter etiam argumentfide nobis credibilia esse et vera persuademus. Quod si hanc diffinitionem alio modo exponimus possumus dicere quod fides non in eo quod sit, sed quod faciat diffinitur, ut sit sensus. Fides esta nobis, et quae sola digna sunt spe et exsEst ergo fides substantia rerum speranda
Abbreviated transcription (Latin):
abiecta m̾tate falsitate sequerentur. Acce¬
dit ad hec spirimi sc̃õ suggerente rõ. qm̃ in
multis dubiis si miũ aliquid relingutar
nt imrũ aliud eligatur dubietas non tosli¬
tur s mutatur. Accedit ad hanc alia ma
ior. melius eẽ confiter miũ principium
quam multa. qm̃ ubi multitudo est. ant
pluralitas superana c. nt muras inperfã.
ab huc ampline. Melius est crea
telligit pietatem ueneratur. est m
bomim hommis eẽ ut in deo suo ⁊ u̾¬
iestatem inueniat. quã cculus aortus
templetur ⁊ humanitatem quam an
carius speculetur ut cotus homo ma
beanificetur. Hiis rõmbus amrs
fortatus. ad ampliorem religiom
nine deuotionem excitatur. Denon¬
noscendum festinat. Ita munda enes¬
entia minsibilibus dncumentis ⁊ so¬
ta ac familiari insitatio dedeo fuo cn-¬
e eruditur. ⁊ certificatur. itm ut i

Expanded text:
abjecta veritate falsitatem sequeretur. Acceabjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec Spiritu sancto suggerente ratio, quoniam in multis dubiis si unum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflua est, aut unitas imperfecta. Adhuc amplius, melius est creatintelligit, pietatem veneratur. Et maximum bonum hominis est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotcognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et ce
Abbreviated transcription (Latin):
ius nõme fideles dicantur. re tñ ⁊ m̃tacelõ¬
ge sunt a fide. tũ husmodi aliquando cdmi¬
na gratia insitantur ⁊ ad sin considerati¬
onem exitantur. ut quare homo natus sit.¬
⁊̃ si alia post hanc uitam sequatur inquirãt
si pmia iustis ⁊ pcõribus tormenta reposi¬
ta sint ⁊ si post finem operis sequatur prem¬
uim inste retributionis. Tali ergo conside¬
ratione n corde oporta. magno mox trepi¬
dationis motu de dubio uite mortalis con¬
scientia ip̃ã concutitur ⁊ quantomagis si¬
bi erranti periculum ĩimere ceruit. tan¬
to magis ad cogntionem m̃tatis pernemire
satagit. Considai̾t in hoc mundo clinersas
eẽ hominũ estimationes super hiis in qui¬
bus salus hominis constat. Pagam in pla¬
res nuitatem dininitatis scindunt. Indei
creatorem confitentur. saluatorem non cog¬
noscunt. ⁊̃ in hiis ommibus mens fluctũ¬
ał. ⁊ nisi pierate in suo teneretur fortassis

Expanded text:
vis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate lonvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
promeretur. It̃. Acidimi incrementasi¬
dei. ma genera gredentium inuenuinitur.
Qudam enim fideles sunt. qui sola pietate
credere eligunt. quod tñ uirun credendum
sit nel non credendinu. rõne nõ comprehen¬
dinit. Alii rõne approbant. quod fide credat᷑.
alii piuitate cordis ⁊ mundi conscientia in¬
tns iam gustare incipunt. quod fide cre¬
dinit. In primus sola pietas facit elcõnem.
in saciidis rõ acding̾ approbationem. int̾¬
tiis puritas intelligente apprehendit certi¬
tudinem. Quartum ganus hominũ ẽ quib
credere est solum fidei non contraclicere. qui
consueturline innendi mag̃ quam iircute
credenli fideles nominantur. Solis enim tnͣ¬
semicibus intenti miniquam mentẽ ad fu¬
tura cogitanda subleuant. ⁊ quamus fid̃
cristiane sacramenta cum ceti̾s fidelitas bns
nsu percipiunt. quare tñ cristianus sit homo
uł que spes custiano sit in expectatione futir¬
uorum bonorum non attencat. Hii quã¬

Expanded text:
promeretur. Item secundum incrementum fipromeretur. Item secundum incrementum fidei, tria genera credentium inveniuntur. Quidam enim fideles sunt qui sola pietate credere eligunt, quod tamen utrum sit credendum an non credendum sit ratione non comprehendunt. Alii ratione approbant quod fide credunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Quartum genus hominum est quibus credere est, solum fidei non contradicere, qui consuetudine vivendi magis quam virtute credendi fideles nominantur. Solis enim transeuntibus intenti nunquam mentem ad futura cogitanda sublevant; et quamvis fidei Christianae sacramenta cum caeteris fidelibus usu percipiunt, quare tamen Christianus sit homo vel quae spes Christiano sit in exspectatione bonorum futurorum non attendunt. Hi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
meritum fides habet ubi er̃t cognitione nõ
discerint. Hic quia a cognitione omnino
destituitur cacdit ipã ⁊̃ fides eius desistis. re
que fides crescere clicitur. Cognitio ⁊ af¬
fcus .i. constantia ułꝰ firmitas credendi. Secũ¬
dum coguitionem fides crescit. qñ eruditur
ad scientiam. secundum affcm̃ crestit. qñ ad
deuotionem excitatur. ⁊̃ roboratur ad constã¬
tiam. Quoꝵdam fides cognitione magna est
affcũ parnia. Quorñdam n̾o afftũ magna
nem magnam dñs manifeste ostenit. u¬
bi fidem grano sinapis comparauit. quod qu¬
titate quidem paruum ẽ. s non feruore. Hinc
mulien cananee parum quidem. ad huc
scienti. s multum confidenti dictum ẽ. Mu¬
lier magna est fides t. Illam namq ad huc
apud deum fides magna reputatur que ⁊̃¬
si minus iugeat scientia per constantiam
tñ fortis ostenditur. Cum ergo fides cogni¬
tione crescit adiunatur. cum no affcũ crescit.

Expanded text:
meritum fides habet ubi etiam cognitione non meritum fides habet ubi etiam cognitione non discernit; hic quia a cognitione omnino destituitur cadit ipsa, et fides ejus desistit. CAPquae fides crescere dicitur: cognitio et affectus, id est constantia vel firmitas credendi. Secundum cognitionem fides crescit, quando eruditur ad scientiam. Secundum affectum crescit, quando ad devotionem excitatur et roboratur ad constantiam. Quorumdam fides cognitione magna est; affectu parva. Quorumdam vero affectu magna,nem magnam Dominus manifeste ostendit ubi fidem grano sinapis comparavit, quod quantitate quidem parvum est sed non fervore. Hinc mulieri Chananeae parum quidem adhuc scienti sed multum confidenti, dictum est: Mulier magna est fides tua . Illa namque apud Deum fides magna reputatur, quae etsi minus vigeat scientia, per constantiam tamen foris ostenditur. Cum ergo fides cognitione crescit, adjuvatur, cum vero affectu crescit
Abbreviated transcription (Latin):
a simplicitate saluantur. nec ab illoꝵ meri¬
to alieni sunt. quaminis ad cognitionem il¬
lorum non pertingunt. Sriptum ẽ. Bones
arabant ⁊ asine pascebantur iuxta cos. Sim¬
plices quippe in scã ecc̃a quaniuis cum per¬
fcĩs occulia sacramentorum dei remari non
ualeant. quia tñ se ab illorum societate nõ
diidunt. qua nxta eos positi in eadem fide
⁊spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides
aliquando cum cognitione est quando scitur
quod creditur. aliqñ sine cegnitione qñ sciẽ
ti tm̃ ⁊ dredenti creditur. Necesse est tñ semper
aliquam eẽ cognitionem cum fide. que ipam̃
fidem per intentionẽ dirigat. quia si nichil
ex hiis que credenda sunt cognosceretur non
haberet fides quo se per intentionem. in bono
opere dingeret neq ad quid bene operando spẽ
suam excitaret. S aliud ẽ in quibusdam cog¬
intionem fide transendere. aliud illa que nũ¬
quam ignorancla sũt credenda nescire. Illic

Expanded text:
a simplicitate salvantur, nec ab illorum meria simplicitate salvantur, nec ab illorum merito alieni sunt, quamvis ad cognitionem illorum non pertingunt. Scriptum est: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Simplices quippe in sancta Ecclesia quamvis cum perfectis occulta sacramentorum Dei rimari non valeant; quia tamen se ab illorum societate non dividunt quasi juxta eos positi in eadem fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides aliquando cum cognitione est, quando scitur quod creditur; aliquando sine cognitione, quando scienti tantum et credenti creditur. Necesse est tamen semper aliquam cognitionem esse cum fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic
Abbreviated transcription (Latin):
res esse nł non esse scitur. ita sine fide eẽ põt
qua res eẽ ut̃ non eẽ creditur. Ad hanc cog¬
nitionẽ si fides accedat. ut credatur quod
audietatur ⁊ intelligrbatur. ẽ credulitas
in cogintidue. ⁊̃ inuenitur in credulitate
sidei lub̃a. in cognitione mat̾ia. Post aut̃
cognitio humsmodi sine omni fide eẽ. fides
asitem sine omni cognitione ẽẽ non põt.
qm̃ qm audit aliquid ⁊̃ intelligit nonsẽ¬
per credit. Qui autem nchil intelligit.
nichil credit. quannus aliquando credere
possit quod non intellig̃. Nam ⁊ fides ẽet̃
de fide qua credicur quod nescitur. quod
scienti ⁊̃ credenti creditur. Ille enim qui cre¬
denti credit. non i connementer credere
dititur quod ille credit. cui credit. ⁊ si nes-¬
ciat ilud quod sit quod creclit. ⁊ sit tui cre¬
dit. Cales sunt simplices in scã cccã qui per¬
fectioribus credentibus ⁊ cognoscentibus ⁊¬

Expanded text:
res esse vel non esse scitur, ita sine fide esse potest res esse vel non esse scitur, ita sine fide esse potest qua res esse vel non esse creditur. Ad hanc cognitionem si fides accedat ut credatur quod audiebatur et intelligebatur, est credulitas in cognitione, et invenitur in credulitate fidei substantia, in cognitione materia. Potest autem cognitio hujus sine omni fide esse; fides autem sine omni cognitione esse non potest, quoniam qui audit aliquid et intelligit, non semper credit; qui autem nihil intelligit nihil credit, quamvis aliquando credere possit quod non intelligit. Nam et fides etiam est de fide qua creditur quod nescitur, quia scienti et credenti creditur. Ille enim qui credenti credit, non inconvenienter credere dicitur quod ille credit cui credit; et si nesciat illud quid scit quod credit, et scit cui credit. Tales sunt simplices in sancta Ecclesia qui perfectioribus credentibus et cognoscentibus
Abbreviated transcription (Latin):
li. In altero constat. quia. ipã illud est.
n afftũ enĩ sub̾a. fidei inuenitur. in cogni¬
None matia. Aliud est enim fides qua cre¬
Litur. aliud quod fide creditur. In afftũ
mienitur fides. in cognitione id quod
reclitur fide. Propterea fides que in af¬
stũ habet sub̾am. quia affcũs ip̃ẽ fides ẽ.
n cognitione habet mat̾iam. quia de illo
ad illud quod in cognitione est fides ẽ.
Credere igiuir in affcñ est. quod nero cre¬
litur ni cognitione. Cognitionem auten
His intelliginnus scientiam rerum. non il¬
am que ex p̃sentia ip̃irum comprehendit᷑.
s illam que auditu solo percipitur. ⁊ ex
norborum significatione manifestatur. Csi
id quod dicitr ⁊ ab illo qui andit. intelli¬
gitur quod dicitur etiam quod nesciat ntr̃
sit nł non sit ita ut dicitur. scientia tñ est
in quantum intelligit. ⁊̃ scit quid ẽ quod
cuatur. Hec antem scientia cognitio est.
que sicut sine illa scientia eẽ nõn põt qua

Expanded text:
st. In affectu enim substantia fidei invenitur; in cognitione, materia. Aliud enim est fides qua creditur; et aliud quod fide creditur. In affectu invenitur fides; in cognitione id quod fide creditur. Propterea fides in affectu habet substantiam, quia affectus ipse fides est; in cognitione habet materiam, quia de illo et ad illud quod in cognitione est, fides est. Credere igitur in affectu est, quod vero creditur in cognitione est. Cognitionem autem hic intelligimus scientiam rerum non illam quae ex praesentia ipsarum comprehenditur, sed illam quae auditu solo percipitur, et ex verborum signillud quod dicitur et ab illo qui audit, intelligitur, quod dicitur, etiam si nesciat utrum sit an non sit ita ut dicitur; scientia tamen est inquantum intelligit et scit quid est quod dicitur. Haec autem scientia cognitio est, quae sicut sine illa scientia esse non potest qua
Abbreviated transcription (Latin):
Q uorum imũ .i. ignorantia menu
infecit. Altm̾ .i. cocupiscentia ade
maculant. Ignorantia pena fine
tia. Superbia m̃tis culpa tm̃ ihor¬
tas carnis pena tm̃. Ignorantia aili
⁊ pena in mente. Concupiscentia auli
pena incirue. Propter elationem ii
obscitratus est. per ignorantiam pi
moitalitatem caro emollita per coni¬
centiami. Quia enĩ amimus contcadi¬

Expanded text:
 ignorantia, mentem infecit; alierum, id est concupiscentia, carnem maculavit. Ignorantia poena fuit centia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnis poena tantum; ignorantia culpa et poena in mente; concupiscentia poena et culpa in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem caro emollita per concupiscentiam. Quia enim animus
Abbreviated transcription (Latin):
Los .i. secundum solam anma. sine
semdum solam caruẽ. sine secmdimi
humq. Q indam originale peccarũ
ln solũ per carnem. s etiam per amnã
a patribus infilios descendere putane¬
tĩ in generatione prolis de carus pat̾
ignentis anima. aiã geniti centialit̾
Dlnc ab hiis existimatur. Propter qd̃
siqut de corrupta carne caro corrupta se¬
nmatur. ita enam de anima peccatri
aiã peccatux corruptione origiali
quidam doctoꝵ multas hrnc m̃
rues ⁊̃ anctoritates opposuisse inueni¬
ttar. quibus non aiam s solam car¬
n extracduce ẽẽ astruere conati sunt.
⁊hec quidem rõ prima ẽ quod spintua¬
li nature non connent neq ex mater

Expanded text:
dum solam animam, an secundum solam carnem, an secundum utrumque. Quidam originale peccatum non solum per carnem sed etiam per animam a patribus in filios descendere putaveenim in generatione prolis de carne pateretiam de gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originaliquidam doctorum multas hinc inde rationes et auctoritates opposuisse inveniuntur, quibus non animam sed solam carnem ex traduce esse astruere conati sunt. Et haec quidem ratio prima est quod spirituali naturae non convenit, neque ex mater
Abbreviated transcription (Latin):
ascendi nascitur. in eo aqno semina
mnatur nec culpani habet nec alcũ
u. s cansam. In eo quod nascitur cam̃
e ⁊ culpari habet. s actum non ht̃.
sa culpe cormuptio mortalitatis est.
a concupiscenna est. actus calpe cõ¬
scere est. Cansa culpe radix est. sul
ã arbor. actus culpe fructus. In eo
quod seminatur. corruptio mortali
est. In eo autem quod nascitur iici
concupistentie ẽ. In eo ant quod me¬
Dir per concupiscentiam. actus qui a
n uoluntatis nchoatur motu operis
atur. Non itaq nascences ꝓpterea
nicio eẽ existimentur qr non concu

Expanded text:
cupiscendi nascitur. In eo a quo seminacupiscendi nascitur. In eo a quo seminan eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet, sed actum non habet. Causa culpae corruptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eoquod seminatur, corruptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est. In eo autem quod movetur per concupiscentiam, actus qui a motu voluntatis inchoatur, motu operis perficitur. Non itaque nascentes propterea sine vitio esse existimentur, quia non concu
Abbreviated transcription (Latin):
tis infirmitate dissoluta extra m̃lum
pͥme dispositionis desidena sua extena-
hec est enĩ ipã que carnis concupisal
qñ monetur ad ea que non debet. si¬
suram tnͣscendens quando mouer
ter quam debet. Orcdinem enĩ apper
transgreditur. quando ea appeciis
que appeters nõ debemus. ¶ensum
antem appetitus non tenet. quaredi
ea que appetenda sunt aliter apperp
quam debemus. Sic igitur culpa pu
t̃ pena ultima ddno mecla ortasit
pa ⁊ pena. Ignorantia boni culpa⁊s
na in m̃te. Concupiscentia mali e¬
purt pena in carne. In quibus ptcil
ginalis raclix consistit. Qlia igit
humana apparentibus tñ mortali
semimatur. in e ipõ quod semmnara
acet mortalitati. minficata postio
cartialis concupiscentie subiesta m¬
itur necessitat quia ip̃a mortalita
infirmitas cansa est. quam sequit᷑
upiscendi necessitas. Caro gͥ que
Oncupiscentia seminatur. cum mor¬
tate concipitur. cum necessitate cõ¬

Expanded text:
soluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae carnis concupiscentia quando movetur ad ea quae non debet; mensuram transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim appetitus transgreditur, quando ea appetimus quae appetere non debemus. Mensuram autem appetitus non tenet, quando etiam ea quae appetenda sunt aliter appetimus quam debemus. Sic igitur ex culpa prima et poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata postmodum carnalis concupiscentiae subjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur, cum necessitate con
Abbreviated transcription (Latin):
tionem u̾tatis excitandi et eradiendi fuer̃.
Que tam̾ excitatio eł eruditio naturaliter. ⁊
sine labore homimi ad cẽt. si sensus hominis
in carne mortali per pecm̃ corruptus non fins¬
s. ut tunc plenũ ac perfcm̃ constaret ꝙ ait a¬
płus. Inuisibilia eius a creatura mundi per

Expanded text:
tionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. tionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per
Abbreviated transcription (Latin):
siorantia autem non pptea
iciũ in eis est. quia cum nascũt᷑
quo postea impediuitur ne ui̾catem
gnoscant quando debent. Nasci quip
sine cognitione natura ẽ non culꝑa.
in eo nnicio nasci quo postea a cognitõ
ultatis impediantur cułpa est non
tura. Hoc antem uicuũ in corrup¬
ne carnis est ⁊ in corruptione sensus
tnalis. Qui sensus si integritatem
nam haberet prouectus ⁊ excercitatus
idiciũ m̾tatis per ea que foris iuderen¬
dar admonitus sine labore consiperet.
Quia uo ex carne corrupta integritatẽ
a prinatus est. puram sũ cõfusione et¬
oris u̾tatẽ hamire non potest. Quc
aligli fã funt uid potus deuirent.
ngeli qmppe qr perfã fc̃ĩ sinit. ab in¬
tus ernditi sunt. homines autem excep-¬
to dum taxat primo illo qui sicut suo modo
perfcũs fcũs. ita ⁊ ip̃ẽ quoq ab intus erudi¬
tus est. quia per interualla temporim ad
cognitõnem promoneri debuerunt. per spẽs
rerum temporaliũ ⁊ insibiliũ foris ad cogni¬

Expanded text:
Ignorantia autem non propterea vitium est in eis, quia cum nascuntureis est, quo postea impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnis est et in corruptione sensus carnalis, qui sensus carnalis si integritatem suam haberet provectus et exercitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris veritatem haurire non potest. Csunt ut intus erudirentur, ngeli quippe quia perfecti facti sunt ab intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut suo modo perfectus factus est, ita et ipse quoque ab intus eruditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cogni
Abbreviated transcription (Latin):
amimã infiidi credemus: Quod si em tor
to murum indeatur quomͦ pat̾nũ semen in
uulna qñ aminationem uł cresct̃ possit ł
negetan. uł etiam usq ad ipam̃ huma.¬
i corporis effigiem promonen. indeat qͥ¬
ri arbusta ⁊ plante ⁊ gemina imuin̾sa ei¬
modi ammam non habentia sola unici¬
tate uogerantur ⁊ cresciuit ⁊ motui suo infor¬
mam ppuis genen conementẽ proclurumt
Huis igitur ⁊ hunissemocdi rõnib proba¬
bile stm̃ est animas extraclucs non eẽ. s
nonas de nichillo cratas noms cotictie cor¬
poribus de paterno seramo in nulua forma¬
us ad minficationem infinidi. In quibus
t̃ onũbus nulla nnquã iõ sine amtoritas
n tm̃ p̾̃nalers potins nt dubietatem tollat
q̃stionis. excepto eo solo quod fides catholi¬
n magis credentlũ elog̃. aninas cocilie cor¬
poribus numnficandis socumndas de nichilo si

Expanded text:
animam infundi cranimam infundi crnum semen in vulva ante animationem vel crescere possit vel vegetari vel etiam usque ad ipsam humani corporis effigiem promoveri; videat quomodo arbusta et plantae et germina universa ejusmodi animam non habentia sola viriditate vegetantur et crescunt, et motu suo in formam proprio generi convenientem producantur. His igitur et hujuscemodi rationibus probabile factum est, animas ex traduce non esse; sed novas de nihilo creatas novis quotidie corporibus de paterno semine sunt, icationem infundi. In quibus tamen omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. per illum indel cum fecit. ab illo
antem cũ dedit. dicit ruisum psalmista
singillatim fingere dicitur. qr ea nõ alia
ex aliis. quem admodum in corporali nã
appeteret. s singula per se de nichilo crea¬
re perhibetur. Prete̾a cum in lege scriptũ
sit. siquis perassent mulierem impreg¬
nãtẽ ⁊ illa ab ortum̃ secĩt si nõ fuerit for¬
fuit reddat animã pro aninia a parte de¬
claratur. qr cum cara ex arne seminat᷑.
aiã siułr ex anima non chiur. Si eñ
cã carãe anima semlimatir quare. a abor¬
tius ⁊ non ormato anima proanima non
reodetur. Cum autem in abortino tm̃ formna¬
to anma. pco amina redcli iubetur. quio
młi mn eo qnod nec dnm formatum est aui¬
mam ad hno non eẽ ostenditur. ut indel
quemadiodum in ꝑrimo homine prins
corpus formatũ. deiũ aiam̃ infusam legi¬
mus. ita enam i subsequentibus õĩb p
inuulua corpus humanũ formati. dem̃

Expanded text:
oepit. Per illum videlicet cum fecit, ab illo oepit. Per illum videlicet cum fecit, ab illo autem cum dedit. Dicit autem rursum Psalmista:animas Deus sigillatim fingere dicitur; quia ea non alia ex aliis quemadmodum in corporali natura apparet, sed singula per se de nihilo creare perhibetur. Propterea cum in lege scriptum sit: Si quis percusserit mulierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fuerit for reddat animam pro anima ; aperte declaratur quod cum caro ex carne seminatur, anima similiter ex anima non trahitur. Si enim cum carne anima seminatur, quare in abortivo et non formato anima pro anima non redderetur? Cum ergo in abortivo tantum formato anima pro anima reddi jubetur, quid nisi in eo quod necdum formatum est animam adhuc non esse ostenditur? Ut videlicet quemadmodum in primo homine prius corpus formatum, deinde animam infusam legimus; ita etiam in subsequentibus omnibus prius in vulva corpus humanum formari, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
illum manifeste ostenchitur q non sprtus
de sprata s caro de came mat̾aliter trandnca¬
tur. Quaius emĩ nr̃a corpora primo loco ma¬
tialiter de terta sumpta non sint. idcirco tñ
non conienienter de terra sup̃ta eẽ dicit᷑.
qma pͥmi hominis corpus a quo natura
corpora mac̾i̾aliter descenderant de terra per
mat̾iam sup̃tũ ẽ. Quod licet sub eodem i
a quo per mat̾iam descenderunt. Tñ in hoc
probabilius constar anmas extracluce nõ
eẽ. quod sicut in primo homine corpus det̾¬
ra snptũ. spc̃ eu̾o a dnõ datus legitur: ita⁊̃
rõ expostulat. nt in sequentib quaq õĩb
caro quidẽ de carne decendere. spiritus aut
a dnõ uenire credatur. Uerumptũ cũ spñ¬
de diuina centia sine sb̾a sup̃tũ credere de¬
bemus. S quia corpus per mat̾am de t̾ra
uenit. spuitus antem sine p̃iacente mat̾ia
per solam creatoris potentiam eẽ accepit
sicut corpus ab illo ex quo mat̾am trax̃
sic spuitus ab illo ẽ per quẽ ⁊ a quo ẽẽ ac¬

Expanded text:
feste ostenditur quod non spiritus de spiritu, sed caro de carne materialiter traducatur. Quamvis enim nostra corpora primo loco materialiter de terra sumpta non sint; idcirco tamen non inconvenienter de terra sumpta esse dicuntur, quia primi hominis corpus a quo nostra corpora materialiter de materia descenderunt de terra per materiam sumptum est. Quod licet sub eodem ina quo per materiam descenderunt. Tamen in hoc probabilius constat animas ex traduce non esse, quod sicut in primo homine corpus de terra sumptum; spiritus vero a Deo datus legitur, ita et ratio expostulat ut in sequentibus quoque hominibus caro quidem de carne descendere, spiritus autem a Domino venire credatur. Verumtamen cum spide divina essentia sive substantia sumptum credere debemus. Sed quod corpus per materiam de terra venit; spiritus autem sine praejacente materia per solam Creatoris potentiam esse accepit. Sicut corpus ab illo est ex quo materiam traxit, sic spiritus ab illo est per quem et a quo esse inc
Abbreviated transcription (Latin):
andum ẽ pars suum nõ pot̾ insi totũ
¶usierit. Qnod ergo miũ est inter ͥno
si tocum tnͣsiert nichil ex eo remanet il¬
li ex quo est. Si autem totum permanz.
nichil confertur illi ad quod est. Si gͣ
amina ex aĩa gignitur sicut caro ex car¬
u. dicant quomodo simplex illa sub̾a
ut. Ni forte omnes anmas consub̾a¬
Les dicere ueluit. ⁊ illam naturã sim¬
licem in ꝓpagatione filiorũ perdna¬
lit̾ quidem nnliplican et eentialit̾ nõ dimili.

Expanded text:
andum est pars sumi non potest nisi totum transierit. Quod ergo unum est inter duo si totum transierit, nihil ex eo remanet illi a quo est. Si autem totum permanet, nihil confertur illi ad quod est. Si igitur anima ex anima gignitur sicut caro ex carne, dicant quomodo simplex illa substantia rit. Nisi forte omnes animas consubstantiales dicere velint, et illam naturam simplicem in propagatione filiorum personaliter quide
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fibii obnoxti efficiũtur. Quod cuĩ in pa¬
rente ucmũ ẽ. pet illam ntiq naturam sols̃
in filiũ desdeuctit. que sola per generationẽ
a patre in filiũ transit. Si ergo sola caro
scimtatur. per solam nciq carnem pocm̃ s
uigurale tranducitur. Quod si nerim est
duo uobis auerenda occiurrunt. unũ scib qͥ
iiodo per solam. canem sine amina pocm̃
amure in slliũ transeat. alterã quomoto
anima illius pcc̃i ꝙ pet solam carnem. ⁊
in so la. caris descencht. pinticeps fiai. Nã

Expanded text:
efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda occurrunt. Unum scilicet quomodo per solam carnem sine anima peccatum a patre in filium transeat, alterum quomodo anima illius peccati quod per solam carnem et in sola carne descendit, particeps fiat. N
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab illo nascendo nobis orig¬
onginem traximus. quod illi actua
fuit orignale habemus quia in nos
solam iratitutatẽ descendit quod ms
per actionem fint. Natura enĩ ili
ruptionem quam in illo per illmo
tionem concepit pex nram̃ soluma
nos natuntatem tnͣsduat. ⁊ ideo m
nascendo pociũ concipius. quai
non nascendo. s agendo habuit. an
per natnutatem uemibus. In illo si¬
pe sp̃t per superbiam. contra creatna
tumeris obedientiam non tenup. ⁊
concupiscentia dampnauit. ut mł
nũ agendo non uideat in carne an
sna malũ agere concupiscat. Hy
o iitia ad pinuendam superbiam
minis iuste in ipõ confirmantur.
norantia quidem duni ab ab anii
subtrahitur lum̃ nĩcatis. Concupl¬
tia u̾o. dnm caro percuttitur peni t¬
talitatis. Hanc igitur orignialens
tuptionẽ natura primũ niciata ꝓ p¬
catem tnͣdncit. Ignoranciã animred
ui no cõcupiscentiam ad corriptin

Expanded text:
qui ab illo nascendo originem traximus, quod illi actuale fuit, originale habemus, quia in nos per solam nativitatem descendit quod in illo per actionem fuit. Natura enim nostra corruptionem quam in illo per ipsius actionem concepit, per nostram solum ad nos nativitatem traduxit. Et ideo nos nascendo peccatum concipimus, quod ille non nascendo sed agendo habuit, a quo per nativitatem venimus. In illo quippe spiritus per superbiam contra Creatorem tumens obedientiam non tenuit; et concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis; concupiscentia vero, dum caro percutitur poena mortalitatis. Hanc igitur originalem corruptionem natura primum vitiata ad posteritatem traduxit - ignorantiam animae, carni vero concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
oc antem diligent̾ tationis
considerandũ quam callide hostis pͥmũ
qd̾ mulier turunt malum negando iemo¬
nit. ac dem̃ quod ipẽ intenidit malĩ libere
persuasit. Niouissime aut̃ ad ipãm persuasi¬
onẽ suffulciendam promissionem adumxit.¬
⁊ ut eadem persuasio cicius reciperetur. pro¬
missionem duplicauit. Qui enĩ unã tantũ
comestionem suasit pro mio duo reponeus

Expanded text:
oc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens
Abbreviated transcription (Latin):
officio functꝰ  in tantain¬
tigii inadamꝰ fuisse c̃ denda
non potiusser. Ssi exomĩ
quidẽ ligno escam scist sm̃
ri idcto ꝑadisi fructib indi¬
gnͣtiam explebat qm in xͦ
ip̃a indisnͣ añ resurcex̾nẽ
ineo fuit post resurrexͦnẽ¬

Expanded text:
 tanta indigentia in Adam fuisse credenda non potuisset; sed si ex omni quidem ligno escam sumeret, sri: idcirco Paradisi fructibus indigentiam explebat. Quam indipsa indigentia ante resurrectionem in eo fuit; post resurre
Abbreviated transcription (Latin):
qui ed temꝑe fuit cum ñ mors
aberat ⁊ adẽe pota̾t delinqũ¬
di uolmitas In h̾ igͣadam ia¬
ł fuit uluanducaret. ⁊ bibẽt
⁊ accepta digͥeret ut labe̾t᷑ in
sumpniũ ⁊ a que ei non de¬
fu̾nt humana quidem s ꝯ¬
cessa ⁊ q̃ mulã penã mortis
infr̾ent q̃ omia huissexͫ dõbi

Expanded text:
 mors aderat, et adesse poterat delinquendi voluntas. In hoc igitur Adam talis fuit, ut manducaret ac biberet, ut accepta digereret, ut laberetur in somnum, et alia quae ei non defuerunt, humana quidem sed concessa, et quae nullam poenam mortis inferrent. Quae omnia habuisse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ib motis fi possit ut exdua¬
b natis una lubsistat nat᷑
ut aud d̃putas in humani¬
tatem tnͣs lata sit aut huãi¬
tas ind̾itatem aut utͥ ͣs ꝑ¬

Expanded text:
ibus modis fieri possit ut ex duabus naturis una subsistat, ut aut divinitas in humanitatem translata sit, aut humanitas in divinitatem, aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
tõaut exgnõe fie̾t cum ex
maria corꝰ hoĩe mĩme sum̾e¬
tur aut suptum quidem ex
maria cepus ꝑresurtoxiom̃
fieret adunatõ deutrisq qui¬
dem ꝑtibus itonee ut arbie
dispatatum ÷ Nunc querend̾¬

Expanded text:
tio aut generatione fieret, cum ex Maria corpus hominis minime sumeretur, aut sumpto quidem ex Maria per resurrectionem fieret adunatio, de utrisque quidem partibus idonee, ut arbitror, disputatum est. Nunc quaerend
Abbreviated transcription (Latin):
habim᷑ ut post iarsum pos¬
ser assurge Ille ul melius
status inq psñtia quidem
caxsas Nam ꝙ moae coepꝰ assup¬
sit ut mortem agne humano
fugaret inco statũ ponend̾ ÷¬

Expanded text:
habentia, ut post lapsum posset assurgere. Ille vero medius status, in quo praesentia quidem causas: nam quod mortale corpus assumpsit, ut mortem a genere humano fugaret, in eo statu ponend
Abbreviated transcription (Latin):
a carne ad tempus dimisa ẽ. s duunitas
nec ab amiuia nec care separata ẽ. Crist̃
ergo uere mortuns finit ꝓpter mortuam
carnem ⁊ nere imins permansit pp̃ ĩmor¬
talem duuintatem ⁊ nerus deus simũl
⁊ nerus homo fint. pp̃ inseparabilem

Expanded text:
a carne ad tempus divisa est, sed divinitas nec ab anima nec a carne separata est; Christus ergo et vere mortuus fuit propter mortuam carnem, et vere vivus permansit propter immortalem divinitatem; et verus Deus simul et verus homo fuit p
Abbreviated transcription (Latin):
na sapientia sempet disposint. ꝙ coeter¬
na potestate aliquando facit et erant si¬
mł semper. bonitas sapientia et potes¬
tas. Nec diuidi nec separari ab inuicem tẽ¬
pore poterant. que substantialiter ideme¬
rant. Et ab hiis formam dedit operi suo
arnfex deus. quibus consĩnata sunt oĩ¬
a ab eno mccationeb et eteruitatis prin¬

Expanded text:
na sapientia semper disposuit, quod coaeterna potestate aliquando facit. Et erant simul semper bonitas, sapientia, et potestas; nec dividi vel separari ab invicem tempore poterant quae substantialiter idem erant, et ab his formam dedit operi suo artifex Deus, quibus consummata sunt omnia ab aevo inchoationis, et aeternitatis prin
Abbreviated transcription (Latin):
ulinina nubiũ atrritimasci in modũ
Alicum collisorum. concurrente simł et touit᷑.
S somtum tardius aures quam fulgorem o¬
dulos penitrare. siam om̃iũ rerum collisioig¬
neu creat. Quidam dicunt dñ aer napoealit¬
inse aquam demus. lignem canmaliter de su-¬
perioribus trabat. ipsis confligentib. horri¬
sonos tontruoꝵ crepitus gigni. Et signis m

Expanded text:
ulmina nubium attritu nasci in modum silicum collisorum, concurrente simul et tonitruo, sed sonitum tardius aures, quam fulgorem oculos penetrare. Nam omnium rerum collisio ignem creat. Quidam dicunt, dum aer in se vaporaliter aquam de imis, et ignem caumaliter de superioribus trahat, ipsis confligentibus horrisonos tonitruorum crepitus gigni; et si ignis