comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aspectũ ẽe pñdeudam. Reñ. Ratendum omnino.
Argͦ. Ergo et scĩam plurisqmͣ rõm. Reñ. Consec̃s
indeo. Augꝰ. placet ne tͥ meliores aut feliciores õe
hom̃ib bestias. Reñ. Adu̾tat deus tam inanema¬
m̃tiam. Augꝰ. Eeste sane ex horriusti s ad id nos co
ꝑuenitur. Sed ut concedã facile ꝑueniri quid
nos adiuuabit rõ ut bestiis nos anteponendos
putemꝰ cum ille ħ̾eant sciãm et hanc pluris qmͣ
aut scĩam bestiis nõ conced̾e aut nicħ recusare
qͥn mͥ m̾ito omĩo añponantur¶ S queso explica
non sciendi. Sensu .n. nos multe bestie suꝑant.
cuiꝰ rei causam nõ hic locus est ut q̃ramus mẽte
aut̃ rõne et scĩa nos illis deus p̃po suit. sed ille siꝰ
ea quibz tales amine delectaitur accedente con¬
suetudine cuiꝰ magna nis est porest disc̾nere. acq
eo facilius quod anima bestiaꝵ mag̾ corpori affixa
est cuius sunt illi sensus. quib utitur ad iuictum

Expanded text:
aspectum esse pendendam. E. Fatendum omnino. aspectum esse pendendam. E. Fatendum omnino. A. Ergo et scientiam pluris quam rationem. E. Consequens video. A. Placetne tibi meliores aut feliciores esse hominibus bestias? E. Avertat Deus tam immanem amentiam. A. Recte sane exhorruisti; sed ad id nos cogpervenitur. Sed ut concedam facile perveniri; quid nos adjuvabit ratio, ut bestiis nos anteponendos putemus, cum illae habeant scientiam, et hanc pluris quam aut scientiam bestiis non concedere, aut nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica non sciendi? Sensu enim nos bestiae multae superant, cujus rei causam non hic locus est ut quaeramus; mente autem, ratione, scientia, nos illis Deus praeposuit. Sed ille sensus ea quibus tales animae delectantur, accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque eo facilius, quod anima belluarum magis corpori affixa est, cujus illi sunt sensus quibus utitur ad victum
Abbreviated transcription (Latin):
Neñ. Intelligo. Sed. quatuor sunt ista : Augͦ. qi pa¬
ulo ante dixisti. ppẽa me debere assentiri sclam nos
hr̃e ante rõm. quod cognito aliquo utimur dum
nos rõ ad incognitum ducit. nunc aũ inuenimus
ñ rõm uocandam ẽẽ dum hoc agitur. Non .n. sa¬
uoĩatur. Cum aũ nõ uidet mens qmͣius intẽ¬
dat aspectum in scĩa uł ignorantia d̾. Non.n.
et hiis corlib ocuł omĩs qui aspicit uidet ꝙ ĩ
tenebris facillime aĩa du̾timꝰ. Ex quo liquet
ut opmior aliud ẽẽ aspectũ aliud uisionẽ. Que
duo in m̃te rõm et scĩam noĩamus nisi quid te
adu̾sus ħ mouet ut parũ dilucide ista distincta
arbitraris. Reñ. ꝑunũ mͥ ħ distinctio placet.
et libent̾ assentior. Augꝰ. uide ergo nũc utrum
aspic̾e nos putes ut uideamꝰ. an iidere ut aspi¬
aamus. Hinc uero nec cecus quid̾ quisqmͣ du¬
bitau̾it aspectũ ẽẽ pp̃ uisionem nõ uisionẽ ꝓpt̾
aspestũ. Argꝰ. Fatendũ gͥ insionem plursquam

Expanded text:
E. Intelligo; sed quorsum ista? A. Quia paulo ante dixisti, propterea me tibi debere assentiri scientiam nos habere ante rationem, quod cognito aliquo nititur, dum nos ratio ad incognitum ducit: nunc autem invenimus non rationem vocandam esse dum hoc agitur; non enim sanominatur: cum autem non videt mens, quamvis intendat aspectum; inscitia vel ignorantia dicitur. Non enim et his corporalibus oculis omnis qui aspicit, videt; quod in tenebris facillime animadvertimus. Ex quo liquet, ut opinor, aliud esse aspectum, aliud visionem; quae duo in mente rationem et scientiam nominamus. Nisi quid te adversus haec movet, aut parum dilucide ista distincta arbitraris. E. Per mihi haec distinctio placet, et libenter assentior. A. Vide ergo nunc, utrum nos aspicere putes, ut videamus; an videre, ut aspiciamus. E. Hinc vero ne caecus quidem quisquam dubitaverit, aspectum esse propter visionem, non visionem propter aspectum. A. Fatendum igitur visionem pluris quam
Abbreviated transcription (Latin):
atq illud. ẜ. sensus. hoc autem. alt̾m scĩa diẽ
dicacauit. Resi. Manet ergo illa diffiñitio tim
et ꝓbata. Augꝰ. Maneo uero. Reñ. u̾ nam ego
dẽceptus sum. Augꝰ. ubi rogani utrum oii
quod nõ later sciatum ẽ i .n. huic rogatiom m¬
mere assensus es. sy. Nam quid uelles dicerti
argͦ. Non continuo ẽẽ scĩam si quid ñõ lacens
sensum uocat non per se ip̃am nõ lateas corps
passio. An ignoras quib dam philo sophis. et p

Expanded text:
atque illud primum sensus, hoc autem alterum scientia sibi vindicavit. E. Manet ergo illa definitio tuta et probata? A. Manet vero. E. Ubinam ergo deceptus sum? A. Ubi rogavi, utrum omne quod non latet, sciatur: tu enim huic rogationi temere assensus es. E. Nam quid velles dicerem? A. Non continuo esse scientiam si quid non latet, ssensum vocari, si per seipsam non lateat corporis passio. An ignoras quibusdam philosophis et pera
Abbreviated transcription (Latin):
dare ꝑmittam. S ne quesd abutatis uba siti¬
a et negligent̾ cum nitertogo attendas. ne isi
male concessa eciam de hiis qui bene conciditi
dubitare te cogant. Reñ. Perge pocuis ad cemi qͥ
uis .n. adam iugilantie mee quicquid posu d
pudori hinio reniti et lapsu meũ te p̃sertimne¬
nũ dante corng̾e. Neq .n. ẽ ĩõ suscipienda iti¬
cia qr optanda constantia. Augꝰ. ꝓuemas os¬
ad istã que uolo. Quero .n. abste quid tͥ inta
iudeatur int̾ rõin et rõcinationem. Ren̾ es
sat̾ ualeo ista dist̾nere. Argͦ. hoc ergo inueri
trum existimes homĩ ĩa adolescenti uł uito ns¬
ualitudinem corpori dum peste ac uulnenbꝰ
ret. an sicut ambulare sed̾e. loqui m̃o mẽc a¬
a ꝑducimus nos ad alicuins rei cognitionato
detur ne tibi aut nos aut qui uis sapiens
fac̾e.ẜ eñ. Non semꝑ. no .n. semꝑ homo q¬
hus sapiens qu̾atu opinor uł Petuͦ uł cuͦ alio qͦtis aͥd¬

Expanded text:
dare permittam: sed ne, quaeso, abutaris ista licentia, et negligenter, cum interrogo, attendas; ne assidue male concessa, etiam de iis quae bene conceduntur, dubitare te cogant. E. Perge potius ad caetera: quamvis enim addam vigilantiae meae quidquid possum nam pudori huic reniti, et lapsum meum, te praesertim manum dante, corrigere. Neque enim est ideo suscipienda pertinacia, quia optanda constantia. CAPUT Xad ista quae volo. Quaero enim abs te, quid tibi interesse videatur inter rationem et ratiocinationem. E. Non satis valeo ista discernere. A. Hoc ergo intuere, utrum existimes homini jam adolescenti, vel viro, avaletudinem corpori, dum peste ac vulneribus caret; an sicut ambulare, sedere, loqui, modo do alia, perducimus nos ad alicujus rei cognitionem; videturne tibi aut nos, aut quivis sapiens semper facere? E. Non semper: non enim semper homo qaut sapiens, quantum opinor
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣqmͣm. om̃is passio corporis per se ip̃am nõ
latens ammam sensus sit nõ tñ om̃is sensus iatd̾
ẽ. Quod sic intelligas licet. bestie nempe sonti¬
ũt. ac pene om̃s quĩq illis sensib ugen. qut̃
cuiq natura tubutum est. an cu id negab̾: Reñ.
entiam nõ ẽẽ nͥ cũ res aliqua firma rõne ꝑcepta
et cognita est. Reñ. Concedo. Argͦ. at bestia rõe
ñ utitur. Reñ. Et hoc concedo. argͦ. Nongͥ scĩa
cadit in bestiam. Cũ aũ nõ latet auquid uticy
scitur. Non gͥ sentiunt bestie. Si om̃is cꝰ ẽ cũ
passio corporis per se ip̃am nõ latet animã. Sẽ¬
cituit aũ ut paulo añ cõcessum ẽ. Quid gͣ du¬
bitamus illam diffinitionẽ imꝑbare. qͥ omnẽ
sensũ circũplecti miniie potut. Si quid̾ besti¬
aꝵ sensus exclusus est¶s eñ. fateor me deceptum
cum t̾ concessi scĩam tunc ẽẽ cũ aliquid firma
rõne ꝑcipitur. solos .n. hominos cum hoc roga¬
bas intuebar. Nam neq possum dicere rõueu¬

Expanded text:
m enim omnis passio corporis per seipsam non latens animam sensus sit, non tamen omnis sensus istud est. Quod sic intelligas licet; bestiae nempe sentiunt, ac pene omnes quinque illis sensibus vigent, quantum cuique natura tributum est. An tu id negabis? E. Nientiam non esse, nisi cum res aliqua firma ratione percepta et cognita est? E. Concedo. A. At bestia ratione non utitur. E. Et hoc concedo. A. Non igitur scientia cadit in bestiam. Cum autem non latet aliquid, utique scitur; non igitur sentiunt bestiae, si omnis sensus est cum passio corporis per seipsam non latet animam: sentiunt autem, ut paulo ante concessum est: quid ergo dubitamus illam definitionem improbare, quae omnem sensum circumplecti minime potuit, siquidem bestiarum sensus exclusus est? 50. E. Fateor me deceptum, cum tibi concessi scientiam tunc esse cum aliquid firma ratione percipitur. Solos enim homines, cum hoc rogabas, intuebar: nam neque possum dicere ratione u
Abbreviated transcription (Latin):
et atute febres et tota callida plus nimio u̾uos
tendunt atq durant maiorib uirib qm̃ iu in¬
ctegra ualitudine reluctari et msta fac̾e mãĩfaĩ
est. Cum eoꝵ corpus sit egritudine attenuatius
et exilius. Si gͥ et mitu anime et mu̾oꝵ quodã
mathinaiento et pondete corporis ꝯfiauntur
ea que uires uocantur uoluntas nutum exiler
qui pronior fit spe uł audacia. retunditur autẽ
timore. s multo magis desꝑatione. Nam in me¬
tu cum aniqua spes sbest uehementiores uires ap¬
parere. asolent machinamentũ configuratio q̃¬
moles menbroꝵ quam etas et nutrimentũ com¬
ꝑaut iustaurant autem sola mitermẽta. hiisõĩb
qui equast p̾uales mir̃andꝰ est unib et tanto c̃¬

Expanded text:
et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos tendunt atque durant, majoribus viribus quam integra valetudine reluctari et multa facere manifestum est, cum eorum corpus sit aegritudine attenuatius et exilius. Si igitur et nutu animae, et nervorum quodam machinamento, et pondere corporis confiunt hae quae vires vocantur; voluntas nutum exhibet, qui pronior fit spe vel audacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio qumoles membrorum, quam aetas et nutrimenta comparant, instaurant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussum ipm̃ cad̾e in aliam ꝑtem. uo qua expeditit̃
est muna defatur. Item si ambo ño motu natura¬
lis a duob cuasi in campo pugnantib ad n̾sum
ĩuicem iacti d̾met i medio spacio ꝯplodantura
dubitaiũt minori maiori cẽ cessurum mñ eam ꝑtẽ
unde ip̃e a quo ille ferebatur. Quod cũ ita sint
c cum minora ut dcm̃ est pond̾a maiorib cedãt.
multum tũ refero qnͣto i se se agantur imipetit
guescenti quiͣuis ab eod̾ resiliat recardat ĩllum
Aĩalium quis uegat suo pond̾e p̃dita: Quod p̃o
nutus anime ad mouẽd̾ corpus pondus u̾ius
quas torm̃tis ictitur neruos autemuegetat
dus rigor. Ioaq sompno qi erm frigidũ et hums¬
dum dñt mediti et ꝓbant menbra languscãt
atq ip̃e ex ꝑgestõꝵ conatus multo ẽ debilior
Ie̾oq nicħ ẽ fractius et eneriuis lethargiais uͤ
quosdam freneticos quib uigilie et uiuiꝰ uis.

Expanded text:
percussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum percussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur; quis dubitaverit minorem majori esse cessurum, in eam partem unde ipse et quo ille ferebantur? Quae cum ita sint, id est cum minora, ut dictum est, pondera majoribus cedant; multum tamen refert quanto in sese agantur impetu: nguescenti; quamvis ab eodem resiliat, retardat illum animalium quis negat suo pondere praedita? Quod pondnutus animae ad movendum corporis pondus, nervis quasi tormentis utitur: nervos autem vegetat dus rigor. Itaque somno, quia eum frigidum et humidum dicunt medici et probant, membra languescunt; atque ipse expergefactorum conatus multo est debilior, ideoque nihil est fractius et enervius lethargicis. At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qd̾ si amplius auoꝑ animaliũ maiora corpora
eo ip̃o quo maiora sunt hñt uiriũ illa c̾a ẽ. ꝙ le¬
ge nature cedunt pondera minora maiorib nes
mõ cũ ad ꝓpriũ locũ suo mitu feritur ut humi¬
da et terrena corpora in ip̃ius mundi mediũ locũ
qͥ est infimꝰ. Rursus aeria et ignea suisum uersus
s eciã cũ aliquo torm̃to. aut iactu. aut ĩpulsil. añ
repulsu. eo quo nõ sponte ferũtur ĩ aliena reco¬
guntur. Nam si ex alto dimisis qmͣqm simł duos
lapides disparis qnͣtitatis citius quidem maiort̾
occupetur cedit ꝓfc̃o simulq in colum deducitur It
iatiatur ubi obmauint reꝑoussio minoris. et retro¬
nor contra nm m sbͥlimiia ire cogebatut. ałr̾ uero
maiore ĩpetu locũ suũ petebat. facito uo maio ĩ li¬
ꝑna iaculetur et minori occuirat ĩ terras deiecto ii¬
deb̾ nitħ̾ omiꝰ repuisum minorẽ in celum cegi. S re¬

Expanded text:
Quod si amplius aliquid animalium majora corpora, Quod si amplius aliquid animalium majora corpora, eo ipso quo majora sunt, habent virium; illa causa est, quod lege naturae cedunt pondera minora majoribus, non modo cum ad proprium locum suopte nutu feruntur, ut humida et terrena corpora in ipsius mundi medium locum qui est infimus, rursus aeria et ignea sursum versus; sed etiam cum aliquo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo non sponte ferrentur, vi aliena ire coguntur. Nam si ex alto dimiseris, quanquam simul, duos lapides disparis quantitatis, citius quidem major adoccupetur, cedit profecto, simulque in solum deducitur. Item iam venerint, repercussio minoris et retronor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut major in superna jaculetur, et minori occurrat in terras dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
thoros figurãq omnẽ corꝑis sͥ ꝯgruentẽ ꝑtiis¬
siie ĩ spicuunt et iñ poꝰ argum̃ta ĩ unũ collig̃t.
q̃ tñ omĩa paꝵ ualent nͥ uis artis et extitafois
accedat. Sepe .n. uisũ ẽ ingentis corꝑis uiros
ab exignus breuib suꝑari. uł ĩ mouendis uel
inferendis pond̾ib. uł in ip̃o eciam luctamine.
Nam olympitum ꝙ̃ libet lassari citus in itin̾e
qͣx circũ foranũ aliꝙ̃ increatorem qui uno illuis
digito collidi possit. cui ẽ incognitũ. Quare sri
ip̃is uires ñõ eq̃ ꝑ om̃s s alias ad aliud aptiores
magnas nocamꝰ et corꝑm liuiam̃ta mag̃ et fi¬
gure ꝙͦ magnitudines ualent płimũ et si ex̃¬
citationes tm̃ affi̾nt ut celeb̾rime creditum sit. ho¬
minẽ tollendo cotidie uitulũ ꝑuũ egisse ut eũ ⁊̃
taurũ sine sensu maioris homĩs ꝙ paulatĩ adde¬
batur tollere. ac sustinere p̾set. Nequaqq ãplio¬
ris eratis uires cũ corꝑe animã creuisse sigc̃ant.¬

Expanded text:
gruentem peritissime inspiciunt, et hinc potius argumenta virium colligunt. Quae tamen omnia parum valent, nisi vis artis et exercitationis accedat. Saepe etiam visum est, ingentis corporis viros ab exiguis brevibusque superari, vel in movendis, vel in ferendis ponderibus, vel in ipso etiam luctamine. Nam olympionicum quemlibet lassari in itinere citius quam circumforaneum aliquem mercatorem, qui uno illius digito collidi possit, cui est incognitum? Quare si et ipsas vires non peraeque omnes, sed alias ad aliud aptiores magnas vocamus; et corporum lineamenta magis et figurae quam magnitudines valent plurimum; et si exercitationes tantum afferunt, ut celeberrime creditum sit, hominem tollendo quotidie vitulum parvum, egisse ut eum etiam taurum sine sensu majoris oneris, quod paulatim addebatur, tollere ac sustinere posset: nequaquam amplioris aetatis vires cum corpore animam crevisse sign
Abbreviated transcription (Latin):
Cur queso. argͦ. Quia ñ negas ut opmoe m̃¬
nicħ pati corpꝰ cũ crescimꝰ. uł senestimꝰ neii
tur corpus. nec tñ sensus iste appellar pores.
uidendo .n. maiora ea que aliqñ iminora mauꝰ
et uidendo senes eos quos uuenes ac puers st
comsdat coniectamꝰ auqinͣ talem mutationen
nr̃a corpora eciam nunc dũ loquimut paun
in eo fallimur ut opinor. Nam ꝑclimꝰ ut mn
fallidicam quod uideo. qm̃ quod intelligo e¬
illos meos nunc cresdere corpusq per momti
mutari. Quod a mutatio ista passio copis
est quod nemo negat neo nune sentiturano¬
b̾. nec tñ animam lacet q nos nõ later patiꝰ
ut dixi corpus quod no latet ammã. ncc toꝰ
est cñ Quare illa diffinttio que nicħ qd renoiꝰ
nõ ẽẽt debebat meludere. cimmi hoc ineusos̃
te uiciosa est. Reñ. Nich mͥ insare udeo qͥ
ut te petam. Ut aut dufinias asr aut hantã¬
nigas. si potes. Nam eam ista rõne qmͣ uebeꝰ¬

Expanded text:
Cur quaeso? A. Quia non negas, ut opinor, nonnihil pati corpus cum crescimus vel senescimus: neque id  quiddam quod patitur corpus, nec tamen sensus iste appellari potest. Videndo enim majora ea quae aliquando minora videramus, et videndo senes eos quos juvenes ac pueros fuisse constat; conjectamus aliquam talem mutationem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo negat, nec nunc sentitur a nobis, nec tamen animam latet, quia nos non latet; patitur, ut dixi, corpus quod non latet animam, nec sensus est tamen. Quare illa definitio, quae nihil quod sensus non esset, debebat includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. E. Nihil mihi restare video, quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehem
Abbreviated transcription (Latin):
moħ̾ amplius qmͣ se ipõs uid̾ent cumaut se
ñuident non modo cognnur consentire poise
señ. Dicħ ẽ ꝙ hunic dubitare me faciat. A u᷑.
Eego non dubitas ibi eos pati uͥ non sunt.
Damubi uident ibi sentiunt. Spni .i. uidere
sentire est. sentire añ pati. Quare u sentuat
ibi pacumtun alibi aũ uident qmͣ sint. ibig¬

Expanded text:
nihil amplius quam seipsos viderent. Cum autem se nihil amplius quam seipsos viderent. Cum autem se non vident, non modo cogimur cquod hinc dubitare me faciat. A. Ergo non dubitas ibi eos pati, ubi non sunt. Nam ubi vident, ibi sentiunt: ipsum enim videre, sentire est; sentire autem, pati: quare ubi sentiunt, ibi patiuntur. Alibi autem vident quam ubi sunt: ibi
Abbreviated transcription (Latin):
deo te uͥes. at me ibiũo ẽẽ confiteor. S qm̃ad
si uirga te tang̾em. ego utiq te tang̾em idq sẽ¬
tirem. u ibitñ ego essem. ubi te tang̾em. ira
oꝑ dico uisu me uid̾e qunus ego ibi non simũ
ex eo cogor fat̾i non me ẽẽ qui uideam. Arg̃. Ni¬
ob̾ ergo temere concessisti. Nam et oculi tu ħ
niodo defendi possunt. quoꝵ c̃ quasi uuga iuisus
ut dicis neq illa est ab surda conclusio. quod ibi
ocułi tui uident ubi non sum ant̾ alutr uidet᷑̃
Reh. dta cane est ut dicis. Nam et illud nunc
aĩadu̾ti quod si ibi uiderent oculi uͥ sunt eciam
seip̃os uid̾enti argꝰ. Rectius dic̾es si ñ eciã se ip¬
sos sed tm̃mõ se ip̃õs ind̾ent. Namubi sunt
.i. qũe locum tenent soli tenent. nec nasusĩ ẽ
uͥ illi. neo quicquid illis uicinũ ẽ. alioqͥir tu¬
eciam ibi eẽs ubi ego sum. q iuxͨ inuicẽ sum᷑
Que cum ita sint si tm̃ ibi ud̾ent oculi u̾st̾

Expanded text:
deo te ubi es: at me ibi non esse confiteor. Sed quemadmodum deo te ubi es: at me ibi non esse confiteor. Sed quemadmodum si virga te tangerem, ego utique tangerem, idque sentirem; neque tamen ego ibi essem, ubi te tangerem: ita quod dico visu me videre, quamvis ego ibi non sim, non ex eo cogor fateri non me esse qui videam. 44. A. Nihil ergo temere concessisti: nam et oculi tui hoc modo defendi possunt, quorum est quasi virga visus, ut dicis; neque illa est absurda conclusio, quod ibi oculi tui vident, ubi non sunt. An tibi aliter videtur? E. Ita sane est ut dicis: nam et illud nunc animadverti, quod si ibi viderent oculi ubi sunt, etiam seipsos viderent. A. Rectius diceres non, Etiam seipsos; sed, Tantummodo seipsos viderent. Nam ubi sunt, id est quem locum tenent, soli tenent; nec nasus est ibi ubi illi, nec quidquid illis vicinum est: alioquin etiam tu ibi esses ubi ego sum; quia juxta invicem sumus. Quae cum ita sint, si tantum ibi viderent oculi ubi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
.n. tͥ tand̾ elab̾eretur moautus. si ut paulo ante
uigilares. Reñ. Enum̾o id ipm̃ mecũ sedulo. ꝑ¬
tractato. ac reuoluo. Nich̾ tñ sat̾ elucet ꝙ me
dedisse peniceat. insi forte illud quod ocłi nr̃i sẽ¬
ciunt cum uidemus. uisus namq ip̃e forsitã
sentit. Augꝰ. Iumio ita ẽ. Is .ii. se foras porrigit
et ꝑ oculos emicat longiꝰ quaqua u̾sum potest
lustrare quod t̾minus. Unde fit. Ut ibi pocuis
uideat uͥ sit uł ẽ id ex nidet nõ unde erupit ut
uideat. Non ergo tu uides. cum me uides. Re¬
Quis ħ milamiuꝰ dixia. Om̃o ego indeo. ses enis
to per oculos insuiideo. argꝰ. at si tu udes. tusẽ¬
dis. A tu sentis. tu pat̾is: nec potes ibi pati aliqͥd
uͥ nones. ibi aũ me uides uͥ ego sum. i bi gͥ pat̾is
uͥ ego sum. At si uͥ sum. tiubi ño eo: quo pacto
Aindeas dicere uidi me abste prorsus ignoro. Re.
uisu inqiͣ porrecto in eum locum in quoco ui¬

Expanded text:
enim tibi tandem elaberetur incautius, si ut paulo ante enim tibi tandem elaberetur incautius, si ut paulo ante vigilares? E. Enimvero idipsum mecum sedulo pertracto ac revolvo: nihil tamen elucet quod oculi nostri sentiunt cum videmus: visus namque ipse forsitan sentit. A. Imo ita est: is enim se foras porrigit, et per oculos emicat longius quaquaversum potest lustrare quod cernimus. Unde fit ut ibi potius videat, ubi est id quod videt, non unde erumpit ut videat. Non ergo tu vides, cum me videsanus dixerit? omnino ego video, sed emisso visu per oculos video. A. At si tu vides, tu sentis; si tu sentis, tu pateris; nec potes ibi pati aliquid, ubi non es: ibi autem me vides, ubi ego sum; ibi igitur pateris, ubi ego sum. At si ubi ego sum, tu ibi non es; quo pacto audeas dicere videri me abs te, prorsus ignoro. E. Visu, inquam, porrecto in eum locum in quo es, vi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e quod indemꝰ. Reñ. nicħ resisto. argͦ. pat̾is
gͦ me. ac uicilsum te ego cũ inuicẽ nos uidemꝰ.
Eeñ. Sic existimo. et ad hoc me rõ instant̾ cogit.
Arg̾. accipe cet̾a. Nam credo absurdisimũ et
stultissimũ udi tͥ si quis affirmet ibi te pati au¬
quod corpus nͥ nõ ẽ ipm̃ corpus ꝙ pat̾is. Señ.ui.¬
totur absurdum et ita ẽẽ opinor ut dicis. argꝰ.
Quid illus. Nonne maĩfiñ ẽ alo loco ẽẽ meũ
corpus. alio tuũ. Reñ. hoc manifm̃ ẽ. augꝰ. Sen¬
cunt autem corpus meũ oculi tui. et si sentiunt
ntiq paciuntur. nec possunt ibi pati nͥ id ꝙ paci¬
ũtur nõ ẽ. nec tñ ibi sunt illi uͥ corpꝰ meũ ẽ. Abi
cessi q̃ nõ conced̾e absurdum uidebam. S hoc
ultũ qd̃ ex hiis confectũ est. ita ẽ ab surdius
ut illoꝵ pocuis anquid temere me didicisse
qmͣ hoc u̾m ẽẽ consentiam. Nam oculos me¬
os ibi sentire ubi ñõ sunt. ne in sompnis quid
dic̾e aud̾em ¶Augꝰ. Uide gͥ ubi obdormieris. Qͥd

Expanded text:
idemus. E. Nihil resisto. A. Pateris ergo me, ac vicissim te ego, cum invicem nos videmus. E. Sic existimo, et ad hoc me ratio instanter cogit. 43. A. Accipe caetera: nam credo absurdissimum et stultissimum videri tibi, si quis affirmet ibi te pati aliquod corpus, ubi non est ipsum corpus quod pateris. E. Videtur absurdum, et ita esse opinor, ut dicis. A. Quid illud? nonne manifestum est alio loco esse meum corpus, alio tuum? E. Manifestum est. A. Sentiunt autem corpus meum oculi tui; et si sentiunt, utique patiuntur; nec possunt ibi pati, ubi id quod patiuntur, non est; nec tamen ibi sunt illi, ubi corpus meum est: igitur cessi, quae non concedere absurdum videbam: sed hoc ultimum quod ex his confectum est, ita est absurdius, ut illorum potius aliquid temere me dedisse, quam hoc verum esse consentiam: nam oculos meos ibi sentire ubi non sunt, ne in somnis quidem dicere auderem. A. Vide igitur ubi obdormieris: quid
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentes iuuentesty ĩ dies uiub p̃stenti. Donͦ
rursus corpore senestentes nnuantur ñ leue
qnͣtũ mͥ uidetur crescentis cũ corꝑe ac senestẽ
ẽ ꝙꝑ dicis. S ego iuires nõ mag̾ iñ amplitudine
corporis eratis q increm̃tis ꝙͣ ĩ ex̃citatione quadã
et conformatione m̃broꝵ eẽ soleo putare. Id aũ
treno. Reñ. Ita sentio. Argͦ. Cimi gͦ puer mul¬
to amplius itm̾is confitebã sine defcũ cũ an¬
cupandi studio in ambulando ex̾terer qmͣ ado¬
lescends cũ me ad alia studia quib sedere magis
cogebar ꝯtulissem. si accedenti etati et ꝑ hano
aĩe crescenti iures ãpliores tͥbuende st. ⁊ einde ĩ
ip̃is luctatoꝵ corporib palestͥte nõ molem ac i

Expanded text:
adolescentes, juvenesque in dies viribus praestent, donec adolescentes, juvenesque in dies viribus praestent, donec rursus corpore senescente minuantur; non leve, quantum mihi videtur, crescentis cum corpore, ac deinde  in amplitudine corporis aetatisque incrementis, quam in exercitatione quadam et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeotreris? E. Ita sentio. A. Cur ergo puer multo amplius itineris conficiebam sine defectu, cum aucupandi studio in ambulando exercerer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis cogebar, contulissem; si accedenti aetati, et per hanc animae crescenti vires ampliores tribuendae sunt? Deinde in ipsis luctatorum corporib
Abbreviated transcription (Latin):
bris integra ualitudine augendo aliquid didẽ
eꝙͣ reminisci recordari. S inde ne huiꝰ tpĩs ñ fit
truĩ ista ita sese heãnt requirere. Nnno n. aginꝰ
e magnani noĩari. et̾uitatem aũ eius si ulla est¬
portime scrutabinuir cũ illud ꝙ quartũ posusti¬
ar corpori fuĩt data qnͣtũ fas ẽ tractare ceꝑiinus¬
Auid .i. ad eius talem qnͣtitatem attin sꝑne: an¬
sꝑ fu̾it futura ne sit. Aut ꝙꝑ nũc ꝑita. nũc ĩꝑi¬
a est. Cũ et longũ tp̃s ne corporib quid̃ affe̾r
po senescentib oportimam ẽẽ multa qr alia
tã sunt sat̾ ut opinor ad demõ str̃adũ ñõ cum
nagnitudine corꝑis ꝙͣ etas affert ⁊̃ aĩm fi̾ am
um̃tũ tuũ quale sit ꝙꝑ ꝑ totũ spaciũ corporis
actus sentitur ab aniia quam spacii nulluis
sse uolumus.
urib acut sensib uti animani nõ ẽe negandum
pĩ qñ ita sunt uiuetis oficia quis bos dubitanit
gͣdiusculios qma in infantib ẽẽ uideamꝰ. ao deinde

Expanded text:
bris integra valetudine augendo aliquid discreepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem xium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bnaturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum vero ea discimus, quae mirabiliora quam saepe senescentibus opportunam esse; multaque alia dicta sint satis, ut opinor, ad demonstrandum non cum magnitudine corporis, quam aetas affert, etiam animam gumentum tuum quale sit, quod per totum spatium corporis tactus sentitur ab anima, quam spatii nullius esse volumus. eo quod imperita omnium rerum et bruta est anima, quam in puero recens nato quantum licet inspicimus. Cur enim grandiusculis quam in infantibus esse videamus, ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minus dederas. Feñ. Didicit s hoc nõ ẽ artis
augͦ. al quim tu paulo ante dixisti artis esse
quod discitur. Reñ. age. Iam concedo. et loqui
et gestum facere ẽo quod ea didicimus artis.
Tũ alic sunt arces quas dum malios intẽdi¬
mus discimus alie que a magr̃s nob̾ inseruĩ¬
tur. Aucꝰ. Quas tandtum utaꝵ putas ammã
ex eo quod amplior fiat adipisai. Anne om̃est
feñ. Non om̃s puto. S illas suꝑiores. Aogͦ.
Nonne tͥ ex hoc gen̾e uidetur inf̾me ambu¬
lare: Nam et hoc iuidendo ut arbitror qui id
facumsꝰ assectintur. Reñ. ita credo. S tñ non
om̃s cui hos spectaut ed magno atudio intuẽ¬
cturassequi possu̾t. Sed qui huiꝰ rei mag̾m̾.
critut. Augͦ. bene sane dicis. Nam hoes
unt qũa funabulam spectant qui un io.¬

Expanded text:
non minus dederas. E. Didicit, sed hoc non est artis. A. Atqui tu paulo ante dixisti artis esse quod discitur. E. Age, jam concedo, et loqui et gestum facere, eo quod ea didicimus, artis esse. Tamen aliae sunt artes, quas, dum in alios intendimus, discimus; aliae, quae a magistris inseruntur nobis. A. Quas tandem istarum putas animam, ex eo quod amplior fiat, adipisci? anne omnes? E. Non omnes puto, sed illas superiores. A. Nonne tibi ex hoc genere videtur in fune ambulare? nam et hoc videndo, ut arbitror, qui id faciunt assequuntur. E. Ita credo: sed tamen non omnes qui haec spectant et magno studio intueur, assequi possunt, sed qui hujus rei magistros patiuntur. A. Bene sane dicis; nam et hoaudiunt, quam funambulum spectant; qui ut ling
Abbreviated transcription (Latin):
quid eiusmodi uid̾i põt. Reũ. Nullo m̃o aliyꝰ
age iam dio mͥ cumore ipm̃ uom̃ erump̃ tio
atq id ego audieus solem cogito qmͣ tuan
uocem et cum ip̃a uoce cogitasti. et uũc forins¬
se ambo cogitauus. Nonne tͥ indetur nomẽ
ipm̃ ueluti accepisse abste significationẽ trõ
ad mc per aures deportaret. Reũ uidetur. angꝰ
Cum gͦ nom̃ ipm̃ souo et significatione ꝯstes
sonus añ ad aures significatio ad m̃ẽtẽ ꝑtined
nouue arbitraris ĩ uoĩe uelut ĩ aliquo aianti
sonũ eẽ corpus. sigͦuem aũ quasi animã essi¬

Expanded text:
quid ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. 66. A. Age, jam dic mihi: cum ore ipsum nomen erumpit tuo, atque id ego audiens solem cogito, quem tu ante vocem et cum ipsa voce cogitasti, et nunc fortasse ambo cogitamus; nonne tibi videtur nomen ipsum veluti accepisse abs te significationem, quam ad me per aures deportaret? E. Videtur. A. Cum ergo nomen ipsum sono et significatione constet, sonus autem ad aures, significatio ad mentem pertineat; nonne arbitraris in nomine, velut in aliquo animante, sonum esse corpus, sig
Abbreviated transcription (Latin):
du̾t̾e licet a corpore ad aniniũ multa u̾ba tnͣf̾ri.
sicut ab animo ad corpus. uam si montem nꝑ¬
bum et iustissimã tellurem dix̾ uͥgilius cĩ uer¬
ba coruis ab aĩo ad corꝑa ẽẽ tnͣslata. Quis mirũ
si mutua uice longaninitatẽ dñis cũ longa nͥ
corporea ẽẽ nõ possint. Ea uero que int̾ uirtu¬
tes appellatur aĩ manignitudo ad uullum spa¬
cium s ad nm qnͣdam .i. ad potestatem poten¬
tiamq animi relata recte intellignur urtꝰ.
eo pluris existimanda. quo plura ꝯtemput
S de hac post loquemur. cũ q̃ remꝰ qnͣta sit a¬
nima. sicut queri assoler qnͣtus fu̾it ħcules fc̃o¬
rum excellentia. nõ mole u̾boꝵ. Ita .n. supͣ dist̾
buimꝰ Oꝑtet aũ nũc te recordan ꝙ de puncto
ĩa sat̾ egimꝰ. ña id potẽtissimũ ẽe maxĩeq ĩ fi¬
guris dominari rõ docebat. Potentia uero at¬
q dominatus ñne ostentat qnͣdam magnitu¬

Expanded text:
dvertere licet a corpore ad animum multa verba transferri, dvertere licet a corpore ad animum multa verba transferri, sicut ab animo ad corpus: nam si montem improbum, et justissimam tellurem dixit Virgilius , quae verba cernis ab animo ad corpora esse translata; quid mirum si mutua vice longanimitatem dicimus, cum longa nisi corpora esse non possint? Ea vero inter virtutes quae appellatur animi magnitudo, ad nullum spatium, sed ad vim quamdam, id est ad potestatem potentiamque animi relata recte intelligitur; virtus eo pluris aestimanda, quo plura contemnit. Sed de hac post loquemur, cum quaeremus quanta sit anima, sicut quaeri assolet, quantus fuerit Hercules, factorum excellentia, non molebuimus. Oportet autem nunc te recordari quod de puncto jam satis egimus: nam id potentissimum esse, maximeque in figuris dominari ratio docebat. Potentia vero atque dominatus nonne ostentant quamdam magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
us prudentiores inueniũtur quibd̾ magnai
niole corporis p̃ditis. ita qũ uniores ño millos se¬
uorib plerisq magis industrios. atq strennos uidẽ¬
ans. Non uideo cur putanda sint spacia tp̃is ĩ e¬
atib increm̃ta ut corꝑib sic aĩmis date. Cũ et ip̃¬
si corporia quib per tempus cresc̾e atq amplio¬
ra spacia teuere concessum est sepe sint annosio¬
a. breuiora non modo teñ que magnitudinetẽ¬
uris ꝯtrahtantur ate numuntur s eciam pu¬
roꝵ quos ammadutimus hiis breuiores cẽ cor
de quib sunt etate maiores. Si gͥ porrecta in
simũ tẽpora ne ipĩs quid̾ corꝑib magnitud̾is
affu̾t cãro s om̃is illa semiuis ius õ ut quoꝵ¬
dam nature nũoꝵ sanc occultoꝵ et difficiliũ
so dinostendum qnͣto minus arbittaudũ ẽ
longo tͦepore amina fis longiore qi eam indemus
usu rerum atq assidutate multa didicisse¶ Qd̾
si te illud mouet quod solemus eam ꝙͦ grecima

Expanded text:
es inveniuntur quibusdam magna mole corporis praeditis; ita quoniam juniores nonnullos senioribus plerisque magis industrios atque strenuos videmus, non video cur putanda sint spatia temporis in aetatibus incrementa ut corporibus, sic animis dare; cum et ipsa corpora, quibus per tempus crescere atque ampliora spatia tenere concessum est, saepe sint annosiora breviora, non modo senilia, quae magnitudine temporis contrahuntur atque minuuntur; sed etiam puerorum, quos atate majores. Si igitur porrecta in plurimum tempora, ne ipsis quidem corporibus magnitudinis afferunt causam; sed omnis illa seminis vis est, et quorumdam naturae numerorum sane occultorum, et difficilium ad dignoscendum: quanto minus arbitrandum est longo tempore animam fieri longiorem, quia eam videmus usu rerum atque assiduitate multa didicisse? 30. Quod si te illud movet, quod solemus eam quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝙ nõ udemus sb̾ ẽe cognoscinus. Aug drs
intelligis. S indes certe cum hoc accidit corpus
urĩi .i. oculos meh pati ex igne. sdd er fumno qũe¬
Angꝰ. Cum ergo pet pataionem corporis ibo
licqiuid animam non continuo sensis ulrio
ruis de quinep memoratis. Sed cum ip̃a pasi.:
ter aminam fumo uso. et cum hoo uono uete
nocetur sensus. q ex igne corpus meħ et pem
uocaturtã cognitio per sensum. Quii s pe¬
ne corporis quĩus aua .i. ex alt̾ius rei naoris

Expanded text:
em non videmus, subesse cognoscimus. A. Bene intelligis. Sed vides certe cum hoc accidit, corpus nostrum, id est oculos, nihil pati ex igne, sed ex fumo quesentior. A. Cum ergo per passionem corporis non latet aliquid animam, non continuo sensus vocatur unus de quinque memoratis; sed cum ipsa passio latet animam, fumo viso. Et cum hoc non latere non vocetur sensus, quia ex igne corpus nihil est passum; vocatur tamen cognitio per sensum, quia ex passione corporis quamvis alia, id est ex alterius rei vis
Abbreviated transcription (Latin):
do cognoscimꝰ. ꝑ uisum nos cognoscẽ. Eeñ. Et
hoo credo. augͦ. Cum ergo płerume furaũ solũ
uidendo ignem sb̾ter latere cognoscimꝰ. qũe nõ
iudemꝰ. Reñ. Et uerum dicis. Etiamño puito nõ
ide quicquid pet uisim cognosaimus. Possiꝰ

Expanded text:
do cognoscimus, per visum nos cognoscere? E. Et hoc credo. A. Cur ergo plerumque fumum solum videndo, ignem subter latere cognoscimus, quem non videmus? E. Verum dicis: et jam non puto nos videre quidquid per visum cognoscimu
Abbreviated transcription (Latin):
eo tp̃e putares amiiã eiꝰ creuisse quo laos
rõm. neo puto amplioris anime argimẽtai
ẽẽ ꝙꝓ loquiniur ne et alias om̃s artes agai
fateri crescendo aniã ꝯsecutam. Quodib
x̾o illud seqͥtur absirdum de cresd̾e̾ animam
et u̾m. ut audias recte d̾r aia discendo quell
crescere et contra minui de diecendo s tssii¬

Expanded text:
e putares animam ejus crevisse, quo loqui rationi, nec puto amplioris animae argumentum esse quod loquimur, ne et alias omnes artes cogar fateri crescendo animam consecutam: quod si dixero, illud sequetur absurdum, decrescere animam et verum ut audias, recte dicitur anima discendo quasi crescere, et contra minui dediscendo, s
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Reñ Destio quo ista ꝯfinidio. Nnde
ut linguam urãm distat magrõ traditit
uit aliam qnͣdam uam. quam eum quod
auima creu̾it puto didicisse. Cum aũ diouo
alienam ñ ampliori anime s arti attubus
Agͦ. Quid si ille qui mt̾ muros natus acoe
d es̃ sero ac ĩa iuuems ĩ alios homined uers

Expanded text:
lis. E. Nescio quomodo ista confundis: nam qui ut linguam nostram discat, magistro traditur, novit aliam quamdam suam, quam eum, quod ejus anima creverit, puto didicisse; cum autem discit alienam, non ampliori animae, sed arti tribuo. A. Quid si ille qui inter mutos natus atque altus est, sero ac jam juvenis in alios homin
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ posse queso cogites si ex hos gn̾e masdulus
ex femina iũg̾e̾ntur ato maliqĩ quocumꝙ
casu delati solitudinem. ĩ tñ innere ualerent
guign̾ent filium ñ surdum. Qm̃ad̾m eẽt iste
cum parentib loquaurus. Reñ. queadmodũ
censes. nisl ut parentes dabant ei. ita gestu signa
redditurũ. S ed tñ puer. Paruns ne quid̾ poss
quate illa rõ mea manet integia. Quid .n. dif¬
fert utrum loqui angestum fac̾e crescendo as¬
sequatur oũ auimnã utrumꝙ ꝑtineat qmͣ fa¬
infime quisq ambulat ampliorem credere
hunc hẽe aminam qm eos qui id fac̾e neq̃ũt.
Reũ. hoc aliud est. Quis .ii. hoc ñõ uideat ẽẽ ar¬
Tis. Aucͦ. Cur obsecto aitis: anqr discitur. Resĩ.

Expanded text:
esse posse; quaeso cogites, si ex hoc genere mas esse posse; quaeso cogites, si ex hoc genere mas et femina jungerentur, atque in aliquam quocumque casu delati solitudinem, ubi tamen vivere valerent, gignerent filium non surdum, quemadmodum esset cum parentibus iste locuturus? E. Quemadmodum censes, nisi ut parentes ei dabant, ita gestu signa redditurum? Sed tamen puer parvus ne hoc quidem posset: quare illa ratio mea manet integra. Quid enim refert utrum loqui, an gestum facere crescendo assequatur, cum ad animam utrumque pertineat, quam fain fune quisque ambulat, ampliorem credere hunc habere animam, quam eos qui id facere nequeunt. E. Hoc aliud est: quis enim hoc non videat esse artis? A. Cur, obsecro, artis? a
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. Reñ. Nemo id ignorati argꝰ. Constitue gͦ ꝙ̃¬
piami natum atq alitum uͥ hoĩes ñ loq̃rentur
s mitib m̾broꝵq motu cogitationes suas oͥm
exꝑm̃das signarent. Nõne censes eũ talia eẽ fa¬
cturum n locuturũ qͣ loquentem neminẽ au¬
dierit. ẜ oñ. Nolo me hoc int̾roges ꝙ fĩ ñ porest.
Quis .n. tales hoĩes int̾ quos ꝙ̃ ꝙͣ natũ cogita¬
re possit. Argꝰ. Itane tu ñ iudisti mediolam ado¬
lescentem honostissinu corꝑis et elegantissime
te uxore filios om̃s matres atep feminas quatu¬
or fere aut eo emplius. Non .i. satis nunc ꝯme¬
mini mutos surdos q genuisse. Nam ex eo ꝙ
loqui ño pot̾ant muti. Ex eo aũ ꝙ nulla signua
nͥ ocuł colligebant eciam surgi intelligebant᷑¬
Reñ. Nlum neq ego bene noni. et de istis nesd
aliud dico. nam istos nͥ fallor int̾ eos qui loquẽ¬
turuatos ẽẽ concedis. augꝰ ũ equid negaiuim.
S cũ ĩa it̾ nos constet no millos tales hoĩet

Expanded text:
d ignorat. A. Constitue ergo quempiam ibi natum atque altum ubi homines non loquerentur, sed nutibus membrorumque motu cogitationes suas sibimet expromendas signarent; nonne censes eum talia esse facturum, neque locuturum, qui loquentem neminem audierit? E. Nolo me hoc interroges, quod fieri non potest. Qui enim tales homines, inter quos quemquam natum cogitare possim? A. Itane tu non vidisti Mediolani adolescentem honestissimi corporis et elegantissimae te uxore, filios omnes mares atque feminas quatuor fere, aut eo amplius non enim satis nunc commemini mutos surdosque genuisse. Nam ex eo quod loqui non poterant, muti; ex eo autem quod nulla signa nisi oculis colligebant, etiam surdi intelligebantur. E. Illum vero ego bene novi, ealiud dico: nam istos, nisi fallor, inter eos qui loquerentur, natos esse concedis. A. Non equidem negaverim: sed cum jam inter nos constet nonnullos tales homines
Abbreviated transcription (Latin):
at. bestiam .n. cum homine continebat. ita¬
uo perfõa ẽ. Nam et omnẽ hoĩem et nicħ plꝰ¬
si homũe tenet. Tenendo aũt minus ita uicio
ĩes qui gramatici nõ suno hac diffinitione ñõ
diñetur. et ob hoc ista per pͥma illam ꝓp̃om fła¬

Expanded text:
at, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa homines, qui grammatici non sunt, hac definitione non continentur: et ob hoc ista per primam illam pro
Abbreviated transcription (Latin):
s magnitudine spacii. s quadam ꝯformatione
et̾is p̃stat Qnͣto magis de uittute existimand̾ ẽ
uod ño maioris loci occupatione. s diuina qua¬
am congruentia rõne atq congruontia ꝯcor¬
ia cereias affectõnes aĩ suꝑat. Cum aũ puer ꝓ¬

Expanded text:
itudine spatii, sed quadam conformatione caeteris praestat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affectiones animi superat? 28. Cum autem puer p
Abbreviated transcription (Latin):
in te rõmundiq consentientis. Nam si anuo ab
lio m uita discrepet. Magis in fallor offendimꝰ
qmͣ si aliqua pars circuli maiore. minore ns
nit̾uallo quam aue partes distent a puntͥo
Antu. ałr existimas. E eñ. Imno assentior es.
hanc que abste descͥpta est. probo eẽ iirtureo
Nam et rõ non dicenda est aut existimanda nͥ
honeste uiuit. et qui na sto affestus sõlua Ee¬

Expanded text:
i undique consentientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliae partes distet a puncto. An tu aliter existimas? E. Imo assentior, et hanc quae abs te descripta est, probo esse virtutem: nam et ratio non dicenda est aut existimanda, nihoneste vivit; et qui ita sit affectus, solus
Abbreviated transcription (Latin):
iustam et bonam ostendit. ħ est ꝙͣ uatutalẽ
diximus que ꝓhibet pectare. Oux est enu
bone uite. Huic addita legefidei ꝑfectum
homunẽ facit. Nam quia cõmuni nomine ñ¬
cupatur. lex enĩ hec quan naturalẽ dixi.
et illa que fc̃orum lex dicitur contra legeni
loqui iudetur apꝰ. sed ne hanc inanire ind̾e¬
tur sine qua uitaħ gub̾nari non potest: di¬
coscimus quia lex spititał est ut illauiquã
manit lex salbi et cirꝯcisionis et escaꝵ et ne¬
omeniaꝵ sciretur. illa .ni. idcuro spuitalis

Expanded text:
iustam et bonam ostendit. haec est, quam naturalem iustam et bonam ostendit. haec est, quam naturalem diximus, quae prohibet peccari; dux est enim bonae uitae. huic addita lex fidei perfectum hominem facit. nam quia communi nomine nuncupatur lex haec, quam naturalem dixi, et illa, quae factorum lex dicitur, contra legem loqui uidetur apostolus, <sed> ne hanc inanire uideretur, sine qua uita haec gubernari non potest, dicit: scimus quia lex spiritalis est, ut illam, quam inanit. legem sabbati et circumcisionis et escarum et neomeniarum sciretur. illa enim idcirco spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ: ut honeri ẽẽnt peifidie uideoꝵ. De tantiꝰ
.ni. necesse est ut aliquid p̾t̾eat. Unde apłs
am ꝓpħam dedi ilł p̾cepta nõ bona. post .n.¬
offensiones multas et temptationes in dñi
ut p̾meretur dura ceruix eorũ es q̃cumq se
conu̾tent legem hreñt ut nullum eis eẽt refri¬
g̾ium. Ut ergo abhac illos lege tolleret: ut ait.
um possint d̾o seriuire spiritałr quia inquit le¬
gem iudeorũ seruantes nocesse est ut p̾uari¬
cetis. tanta .n. sunt p̾cepta: que impleri mi¬
possibile est. Nan quomͦ de istaiege diceret
nitatem illius firmaret non quia añ ñõ erat.
cum legamus uindicatum ẽẽ ante moysen
sed ut exponeret romanis nõ debere niuere
iam sb̾ lege agere expediebat. Aec alit̾ .n. pos¬
yͣilis set seruari iusticia. Demq dicit ad eos. uis ũ
Aimere potestatembonum fao et qui contẽp¬
nant ip̃i sͥ dampnationem adquitĩt. Spiri¬
talem ergo hanc legem dicit. ꝙͣ et sc̃ãm et

Expanded text:
haec, ut oneri essent perfidiae Iudaeorum; de tantis haec, ut oneri essent perfidiae Iudaeorum; de tantis enim necesse est ut aliquid praetereat. unde aposam prophetam: dedi illis praecepta 11011 non. post offensiones enim multas et temptationes in deum rent, ut premeretur dura ceruix eorum et, quocumque se uerterent, legem haberent, ut nullum eis esset refrigerium. Ut ergo ab hac illos lege tolleret apostolusum possint deo seruire spiritaliter, quia, inquit, \'legem Iudaeorum seruantes necesse est ut praeuaricetis; tanta enim sunt praecepta, quae impleri inpossibile est\\ Nam quo modo de ista lege diceret,ritatem illius firmaret. non quia ante non erat, cum legamus uindicatum esse ante Moysen —, sed ut exponeret Romanos non debere uiuere ge, quos sub lege agere expediebat; non aliter enim possent seruare iustitiam. denique dicit ad eos: uis non timere potestatem? bonum fac et: qui contemnunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. Spiritalem ergo hanc legem dicit, quam et sanctam et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur ꝙ uͥ ñ ẽ lex nec p̾uaritatio. Sine.
da dc̃a ꝯfe̾ns satis tibi debueras facere.
Iam sicut solent dubii facere qõnes. Ut uniꝰ
dc̃a et quem fas non est rep̾hendere: pugnan¬
tia et inimica querantur. Si enĩ apłs legem
stam̃ et iustam et bonam et spuitalem uocat
uir omĩa laude p̾cipuus et indiq u̾itate
munitus. Sufficet ħ ad fidem. et de hoc quod
idetur in u̾b contrarium: sine obstinatõ¬
nimħ: impinutatem peccaudiuult. Nam apꝰ
legem fua̾nt inducti: n legem dico nõ estm
q̃ naturał est. Namutiq in legem erant ro¬
mani. qũã utiq de athenis decem urri mis¬
si et post alii duo atculerunt que in duab
tabuł scripta est que in capitolio obrute sũt.
Sed eandem que fc̃orum appellatur ut cir¬
cuncid̾entur. salbatum obseruarent neo¬
menias discernerent estas. circa mundanda
nasa eeũt solliciti et cerera que continen¬
tur mlege huiꝰmodi. Hanc ergo legem di¬
cio iram operari. pp̃ea .ii. irato deo addita st̃

Expanded text:
\'UBI NON EST LEX, NEC PRAEUARICATIO\'. SINE ta conferens satis tibi debueras facere. nam sic solent dubii facere quaestiones, ut unius dicta et quem fas non est reprehendere repugnantia et inimica quaerantur. si enim apostolus legem sanctam et iustam et bonam et spiritalem uocat, uir omni laude praecipuus et undique ueiitate munitus, sufficeret hoc ad fidem; et de hoc quod uidetur contrarium sine obstinationim haec inpunitatem peccandi uult. nam apostolus legem fuerant inducti — \'in legem\' dico, non eam quae naturalis est nam utique in lege erant Romani, quam utique de Athenis decem uiri missi et post alii duo adtulerant, quae in duabus tabulis scripta erat, quae in Capitolio obrutae sunt, sed eandem, quae factorum appellatur, ut circumciderentur, sabbatum obseruarent et neomenias, discernerent escas, circa mundanda uasa essent solliciti, et cetera, quae continentur in lege huius modi —, hanc ergo legem dicit iram operari. propterea enim irato deo addita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
humana temptatio nos teneat exhortatur
quia humana temptatio est in dei causa
desꝑare de homine et ꝓmptum ẽe ĩ fide dei
temptatio enĩ ħ diffidentia intelligitur ũ
de ꝓmissis et speb dei non diffidant de hũa¬
nis quia in om̃i errore seductionis huma¬
na temptatio est qua infesta mundanis r̃o¬
nib: dei legi sb̾sistet desꝑans de ꝓmissis eiꝰ

Expanded text:
humana tentatio nos teneat, exhortatur: humana tentatio nos teneat, exhortatur: quia humana tentatio est, in Dei causa desperare de homine, et promptum esse in fide Dei. Tentatio enim haec diffidentia intelligitur, ut de promissis Dei non diffidant. De humanis, quia in omni errore seductionis humana tentatio est, quae infesta mundanis rationibus Dei legi obsistit, desperans de promissis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
unum igitur uerbum duab contrariis
causis aptatur. Nam solemus de aliquo
dicere adiudicat᷑ est. S quomodo dicat᷑.
causa autem sb̾sequens aut p̾dicata de¬
clara᷑. Aliqñ enim ad bonum dicitur. ad
malum sicut et concupiscencia aliquã¬
do ad bonum aliquãdo ad malum ap
Quid est quod dicit apostolꝰ. C tatur.
Temptatis uos non apprehendat nisi hu¬
mana quasi oportet hanc fieri et que est
hec humana temptatio namper hanc ostẽ¬
Dit ẽe et diuinam temptationem discer¬
nendo ergo sunt et que sunt ostendit. ooo¬
Mnis quõ ut dilucidanc .lxxiii.
possit: ad originẽ reuocanda est ap¬
Dum ergo ħ memoriaret et quid pp̾ ista ma¬
la passi funt ad terrorem incuciendum ex¬
poneret ut ip̃o nos exemplo malicie uel tẽp¬
tatione que in d̾o fit reuocaradiuina itaq
temptatio et si sb̾ lege dei agens ex alia par¬
te aut ab ydoł auxilium petat diffidens
de d̾o. iõ hoc apꝰ cauendum monet. Ut aũ

Expanded text:
unum igitur uerbum duabus contrariis unum igitur uerbum duabus contrariis causis aptatur. nam solemus de aliquo dicere: \'adiudicatus est, sed quo modo dicatur, causa aut subsequens aut praedicta declarat; aliquando enim ad bonum dicitur, aliquando ad malum, sicut et concupiscentia aliquando ad bonum, aliquando ad malum apQuid est quod dicit Apostolus, Tentatio vos non apprehendat nisi humana; quasi optet hanc fieri? Et quae est haec humana tentatio? Nam per hanc ostendit esse et divinam tentationem. Discernendae ergo sunt et quae sint ostendit. Omnis quaestio ut dilucidari possit, ad originem revocanda est. Apdum ergo haec memoraret, et quid propter ista mala passi sunt, ad terrorem incutiendum exponeret, ut ipso nos exemplo malitiae vel tentationis quae in Domino fit revocaret divina namque tentatio est, si sub lege Dei agens, ex alia parte aut ab idolis auxilium petat, diffidens de Deo, ideo hoc Apostolus cavendum monet. Ut autem