comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num̃aꝰ accipunt. siłes surit ilł qui inio¬
res pices deuoratos a magnis comedũt ⁊
deuorant. sic̃ onĩ sicideuorati nusu ułii
sunt aptrita nec obło talim ulli usui
ulli ue religioni abta eꝰ ħ uitõ taborãt¬

Expanded text:
nera accipiunt, similes sunt iis qui minores pisces devoratos a magnis devorant et comedunt. Sicut enim sic devorati nulli usui sunt apti, ita nec oblatio talium ulli usui, ullive religioni apta est. Item: Ta
Abbreviated transcription (Latin):
nĩmꝙͣ ero. cui laboranti ĩ extronusi
quidam mondeus ei carus asf̾idens ait
caremi qr uanc corpore seꝑamr ꝯ
uote si potes salua uoluntate dei
stat̃ tuũ nr post mortẽ reueles cui orã¬
ti postmortom eius coram altari ap¬
parouit ĩ uisione gaufridꝰ dicens. ecte
assum gaufridus fr̃ tuus. cui ille.care

Expanded text:
 ero». Cui laboranti in extremis quidam monachus ei karus assidens ait: «Kare mi, quia nunc corpore separamur, oro te, si potes, salva voluntate Dei, statum tuum post mortem michi reveles». Cui oranti post mortem eius coram altari apparuit in visione Galfredus dicens: «Ecce assum Galfredus frater tuus». Cui ille: «Kare
Abbreviated transcription (Latin):
tes ã se ad rognum fugit. ut ostende̾t
ꝙ cimibrdam̃ pocius expediret eẽ mor¬
tucs ꝙͣ eẽ in loca dignitatis. ħ ipm̃ ton¬
fiteritur. Aliqui nobiles et potentes ꝙ
tu inquo sunt. ħ exemplo ntitur apꝰ.¬
nob̾ t̃tam̃ aspicientes inactorem fideũ ⁊

Expanded text:
t ostenderet quod quibusdam potius expediret esse mortuos quam esse in loco dignitatis. Hoc ipsum confitentur aliqui nobiles et potentes, quod tu in quo sunt. Hoc exemplo utitur Aposnobis certamen, aspicientes in actorem
Abbreviated transcription (Latin):
deut̾oixiii. si surrox̾is i modio cui p¬
pħa. aut qui sopmũ iudisse se dicat
et p̃dix̾it suguũ atportent̾ etener̾t
qͥd̃. locutus est et dixͤit tibi eam᷑ et se¬
quamur deos allenos quos igno¬
uat̃ et suiamus eis. ñ audies ubaꝓ
pħ̾e illius aut sõpmatoris qr tc̃p¬
tat nos dõ ds nẽ utꝑ llam sciat auͥ

Expanded text:
XIII. Si surrexerit in medio tui prophetes, aut qui somnium vidisse se dicat, et praedixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit tibi: Eamus, et sequamur deos alienos quos ignoras, et serviamus eis: non audies verba prophetae illius aut somniatoris: quia tentat vos Do
Abbreviated transcription (Latin):
rigere. si s̾ui sũt debũt u̾b̾ib castiga¬
ei si lib̾i. mneludi in cart̾e uł nt̾q sũt
siuit de ꝑcochia tur pit̾ dehonestat
i. consorati uł decaluati eiciendi ⁊ i
ar a membri destructione. iorte et

Expanded text:
rigere, si servi sunt, debent verberibus castigari, si liberi includi in carcerem, vel utique sunt de parochia, turpiter dehonestati, id est tonsurati vel decalvati, eiiciendi et at a membri detruncatione, morte et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝙr bonis reb quedenciete incedo¬
baut. uñ uir sc̃s iugilans cunidemo¬
nes informa hum̃ana aduenissent᷑¬
⁊ ad meus am itan sedissent ilł quide
mo orant ĩ lectis sius quiescentibus
uirsc̾s surrexit. et demones abire ñ ꝑ¬
mittens exoitauit eos qui de domo ẽ¬
ascognoscerent qui respond̾ũt qsic

Expanded text:
 bonis rebus que de nocte incedebant. Vnde uir sanctus uigilans cum demones in forma humana uenissent ad mensam et redissent, illis de domo in lectis suis quiescentibus uir sanctus surrexit et demones abire non permittens excitauit illos de domo las cognoscerent. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾. oĩi ate sỹflua resecauit ut nicħ te hr̃e
putet᷑ putatione dignũ credite su ⁊ pu¬
tata repislulant. ⁊ effugata redennt. ⁊ reac¬
cenduntur extuicta et sopita deuuo excetĩ¬
tur par̃ e ercco semłꝰ putasse sepe putaud¬

Expanded text:
 omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putand
Abbreviated transcription (Latin):
rascitur qu.inta putas tuno fit ꝯfu
sio corde sỹhi c̃ fu. ius decipitur paix
amitgtur laus ininutur necculpa
diuit᷑ tanden notatur. ab hõib iu¬
dicat᷑ ab oñub eo ꝙ uehemencius
om̃s indignantur quo fłm conspici¬
unt᷑ qcꝙ de eo pͥus oppinibaut᷑. tt̃o
putet quo mag̃ostend̾. setuli ꝑcit̾

Expanded text:
st. Quanta putas tunc confusio sit in corde superbi cum fraus decipitur, pax amittitur, laus minuitur, nec culpa diluitur? Tandem notatur ab omnibus, judicatur ab omnibus: eoque vehementius omnes indignantur, quo falsum conspiciunt quidquid de eo prius opinabantur. Tunc putet, quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
genũit. homo filiũ contumate. et
ꝓt̾̃rum qui ñ aud̾ prĩs uł matris:
perium. et coħeitiũ ob̾dire concẽp¬
ser̃ app̃hendẽt enm etducent ad seĩ¬
ixes ciuitatis silius et ad ꝑtam iudicui

Expanded text:
genuerit homo filium contumacem et protervum, qui non audiat patris aut matris imperium, et coercitus oboedire contempserit, adpraehendent eum, et ducent ad seniores civitatis illius et ad portam iudicii,
Abbreviated transcription (Latin):
emplarit᷑ dr̃ de pulice ⁊ febre ꝙ mutuo
loqͥbant᷑ de hospitus que nocte p̾cedente
hu̾ant. Conq̃tendo dicebat pulex. Ego
hospitata sum in lecto cꝰdam abb̾isse ĩt̾
duo lintheamĩa alba suꝑ culcitram
mollẽ. ⁊ credebam ħre optimũ hospiciũ
qr hẽbat abbĩssa carnes ꝑ ingues ⁊ ten̾aᷤ¬
quib optĩe suissem saciata. In pͥmo ã

Expanded text:
emplariter dicitur de pulice et febre. Quod mutuo loquebantur de hospicijs que nocte precedente habuerant. Conquerendo dicebat pulex: Ego hospitata sum in lecto cuiusdam abbatisse inter duo lintheamina alba super piomacium molle et credebam habere optimum hospicium, quod habebat abbatissa carnes pingues quibus optime fuissem saciata. In primo autem
Abbreviated transcription (Latin):
redii totiens ꝯ lumĩe me fec̾ queri. ⁊ sic
hc̃ nocte uõ qͥeui ⁊ uix effugi. Febris ã
dix . Eo ego hospitata sum in domo cͥdã
młris pauꝑis. ꝙͣ cũ arripuissem statẽ surre¬
rt ⁊ sc̃a lexima pannos fortit ꝑcuciendo
abluebat. ⁊ suꝑ hu̾os ad fluniũ portabat
no fere afflicta A frigore m fliiuo sin suf¬
fotata. ⁊̃ uic pulex dit. mutemꝰ hc̃ nocte
hospicia nostra. Qib mutatis. inane redi¬
ens pulex ait. optimũ hospiciũ hc nocte
cuis para inrem illan que hospita nia s¬
eras ita fatigatam ⁊ tormiente ĩuem qd
sece qͥeui apd eam ⁊ ꝙͫͥ uolu comedi. Qui
sebris wudit. Optimũ cõsiliũ dedisti mͥ¬

Expanded text:
tocies cum lumine me fecit queri. sic hac nocte non quieui. et vix eufugii. Febris autem dixit: Ego hospitata sum in domo cuiusdam mulieris pauperis, quam cum arripuissem, statim surrexit et facta lisciuia pannos fortiter percuciendo abluebat, et super humeros ad fluuium portabat. Itaque febris afflicta frigore in fluuio diu suffocata. Tunc pulex ait: comutemus in hac nocte hospicia nostra. Quibus mutatis mane rediens pulex ait: Optimum hospicium hac nocte habui. Nam mulierem illam, que hospita tua fuerat, ita fatigatam et dormientem inueni, quod secure quieui aput eam et quantum volui commedi. Cui febris respondit: optimum conscilium d
Abbreviated transcription (Latin):
rantib us ad ip̃m ꝑueĩt dicens se ei uelle
iussus statĩ ascendit.cꝰ hẽnas ille accipi
Aera cunctis uidentib f̾re cepit. ille auo
miẜ abłr clamans succnte cines succͣnte
totam cĩtatem ꝯmouit. om̃s aũt equũ¬

Expanded text:
rantibus usque ad ipsum pervenit, dicens se velle ei jussus statim ascendit; cujus habenas ille accipiecursu per aera cunctis videntibus ferre coepit. Ille autem miserabiliter clamans, Succurrite, cives, succurrite, totam civitatem commovit. Omnes aut
Abbreviated transcription (Latin):
tidie portabat q̃ a malo. ẜlũie ꝑ duo
fere miliarili petebat᷑ iam q elapso
anni spatio inõ. lalte cessabao oꝑantis¬
⁊ de fructu oꝑis spes ee̾ nõ pot̾at
tñ obẽdĩ ͤ uͥtus in labore durabat. sioq¬

Expanded text:
tidie convehebat, quae a Nilo flumine per duo fere millia petebatur. Jamque emenso anni spatio, labor non cessabat operantis, de fructu operis spes esse non poterat, tamen obedientiae virtus in labore durabat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
gula nõ pciña. s ꝯpensatõe mensiũ iussit
puos pubes nõ i foro s magro dedu¬
ci iussit ut pͦs annos nõ ĩ luxia s ĩ ope¬
statuit. uͥgĩes sine dote nułe nissit ut
uxores nõ pciñe cã elig̾ent seũi q ma¬
ꝯ mlłis frenis dotis tenent᷑. maximũ
bonorem nõ ditũ ⁊ potentu s senũ esse

Expanded text:
gula non pecunia, sed compensatione mercium iussit. Pueros puberes non in forum, sed in agrum deduci iussit, ut primos annos non in luxuria, sed in omn8° virgines sine dote nubere iussit, ut uxores, non pecuniam eligerent, severius cum nullis frenis dotis tenerentur; 9° maximum honorem non divitum vel potencium sed senum esse
Abbreviated transcription (Latin):
E eleĩam nec acciꝑ. dicente uauclero
desiste ełeiam petere a nob̾ qr nich
hic p̾t̾ lapides hemꝰ cũ sb̾iu̾siss pauꝑ¬
gͦ omia uertantur in lapides ꝯu̾sa st¬
ui.¬

Expanded text:
eteret nec acciperet, dicente nauclero: Desiste elemosinam petere a nobis, qui nihil hic preter lapides habemus! cum subjecisset pauper: Omnia ergo vertantur in lapides; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex auto. argentoq nurabłr contexta ĩdu¬
tus incipiente ꝓcedit ad theatrũ uͥ ꝯ pͥmo
reꝑcusso splendore dupplicatã spͤtantibus
lutem fulgor metalli inbͣntis effudit. cũ
intuentib ꝑ stͥng̾ aciem t̾ror aspectus. ⁊
tifex arrogantia mentire. Illico adulantiᷤ
nulgi concrepant uoces dicentis. Nunc¬

Expanded text:
ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die procedit ad theatrum. Ubi cum p suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus praestringeret aciem terror aspectus, etaturae est artifex arrogantia mentiretur. Illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem son
Abbreviated transcription (Latin):
gestiebat haurire uaporem. Tcius for¬
naci incubans uehement᷑ accense mi¬
cantes stintillas hyantib exciꝑe fantib
letabat᷑. Eͣrtus sup̃ pinacłm templi te¬
sidens lemoris aure sp̃m attrahebat.¬

Expanded text:
gestiebat haurire vaporem. Porro tertius fornaci incubans vehementer accensae, micantes scintillas hiantibus excipere faucibus laetabatur. Quartus supra pinnaculum templi residens, lenioris aurae sp
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ⁊ alns caligĩem obduc̾e ut qd̾ utilit᷑
caritas mon nõ solũ fac̾e noluit. Sed
n᷑ intllig̾e cũ in młtis aliis locis epłaꝵ
suaꝵ quid huic senciat apłs mamfestis¬
sime doceat. nult .n. ẜuos xp̃i corͣliter
opari unde uiuant. ne ꝯpellant᷑ egesta¬

Expanded text:
liginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere nolint, sed nec intelligere: cum multis aliis locis epistolarum suarum quid hinc sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari, unde vivant, ut non compellantur egesta
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de eo fac̾ th̾auꝵ. aliꝰ. heri sͥ nõ suffici¬
ei sufficiunt. aliꝰ. heri ppło imꝑauit. ho ͤᷤ
hodie ducit᷑ ab illis ⁊ tͣdit᷑ sepulte̾. alius.
heri t̾ram p̾mebat. hodie eadem pͥmitur
ip̃e. alius. leti gentes eum tĩebant. hodie
eum uilem reputant. alius. heri hĩnt ami¬
cos ⁊ ĩnuicos. hodie ht om̃s eqͣles. ħ u¬

Expanded text:
cie sufficiunt ei ulnae; heri populo imperavit, hodie hodie ducitur ab illis et datur sepulturae. Alius: Heri terram premebat, hodie eadem premitur ipse. Alius: Heri eum gentes timebant, hodie eum vilem deputant. Alius: Heri habuit amicos et inimicos, hodie habet omnes aequales.
Abbreviated transcription (Latin):
pectandi. Petiꝰ damianus. Qdã pͥncepꝰ
salonitanus cũ q̃dam die ꝓspexiss de mõ¬
te te quo iudebat flamas erũꝑe ꝓtinus
morte dicis reꝓbi mons ille flãmas
euomat piceas ⁊ sulphͣeas. hũs dictis
sr̃ueniente ꝓrima nocte d̾ id̾ pͥnceps se

Expanded text:
nceps Salernitanus, cum quadam die prospexisset de monte Vesuvio flammas erumpere, protinus morte divitis reprobi, mons ille flammas evomat piceas et sulphureas. His dictis, superveniente proxima nocte, dum idem princeps se
Abbreviated transcription (Latin):
s mortẽ ĩminere signif̾ũ siũ uocauit di¬
cens. tu qui solebas fr̃e uexilla mea per
tella. fer uexillũ mortis mee .s. pancłm
uilem ꝑ totam damascũ clamitando. ecce
rex onentis moriens nõ fert seꝯ uͥ hoc
palliũ uile. ⁊ sic mortuus est. ħ u ad ꝯtẽ

Expanded text:
sibi mortem imminere, signiferum suum vocavit, dicens: Tu, qui soles deferre vexilla mea per bella, fer vexillum mortis meae panniculum vilem per totam Damascum super lanceam, clamitando: Ecce rex Orientis moriens non feret secum, nisi hunc pannum vilem. Et sic mortuus est. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
scli potentẽ orta est magͣ contentio
post longͣ iirgia ad arnia ꝯdixͥant. po¬
p̾liaturꝰ ingredr abbas aũt cunctis qͥ
ꝓ se dimicare uen̾ant suũ ꝓhibuit cõi¬
tatũ. solos q mõachos suos eqͥs ĩponẽs
capita cucullis oꝑiri p̾cepit. ⁊ sic arma¬
tus ad loꝯ c̾tamis ueĩt. ꝓtinꝰ adu̾sarũ
tanto hortore ꝑcussi st̃ ut mox eqͥs desi¬
brent. arma ꝓic̾ent᷑ͦ t̾req se hũiliter

Expanded text:
saeculi potentem orta est magna contentio post longa jurgia ad arma condixerint. Poliaturus ingreditur. Abbas autem cunctis qui pro se dimicare venerant suum prohibuit comitatum, solos monachos suos equis imposuit, capita cucullis operiri praecepit, et sic armatus ad locum certaminis venit. Protinus adversarii tanto horrore concussi sunt, ut mox equis desilirent, arma projicerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ex auto. argentoq nutabłr contexta ĩdu¬
tus incipiente ꝓcedit ad theatrũ uͥ ꝯ pͥmo
reꝑcusso splendore dupplicatã spͤtantibus
lutem sulgor metalli inbͣntis effudit. cũ
intuentib ꝑ stͥng̾ aciem t̾ror aspectus. ⁊
tifex arrogancia mentire. Illico adulantiᷤ
nulgi concrepant uoces dicentis. Nunc¬

Expanded text:
ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die, procedit ad theatrum, ubi cum p suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus perstringeret aciem terror aspectus, etnaturae est artifex arrogantia mentiretur; illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem son
Abbreviated transcription (Latin):
nouas caligus quesin ᷑ a cubicłario suo¬
ꝙͣ tũ co̾starent. Cũq ille Nndiss tres
metricis ex quo h ter caligas tam
exilis p̾cu. uade ⁊ affer mͥ emptas.
marca argenti. Iuit ille ⁊ młto uilio¬
res afferens ꝙͣti p̾ceꝑat emptas mẽ¬

Expanded text:
novas caligas, quaesivit a cubiculario, quanti constarent; cumque ille respondisset tres ili, ait, meretricis, ex quo habet rex caligas tam exsilis pretii. Vade et affer mihi emptas marca argenti. » Ivit ille, et multo viliores afferens, quanti praeceperat emptas, men
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝓçed̾ ille de se loꝙs yndit se ire
nõ posse donͤ pauꝑ uestem accipiat. ar¬
chidiaconus u̾o nõ intlłigens qr ext̾iꝰ
capa tectũ ip̃m midũ int̾ius nõ uide¬
bat panꝑem nõ adẽe cãt᷑. at ille inqͥt mͥ

Expanded text:
am, ille de se loquens respondit se ire non posse donec pauper uestem acciperet. Dyaconus uero non intelligens quia extrinsecum cappa tectum ueste nudum interius non uidebat, paupe
Abbreviated transcription (Latin):
Nietate milicie qui ꝯ pr̃e prnis q militau̾¬
ant eleg ͦ ut nõtam milites ꝙͣ magr̃os
milicie electos putares. ordies quo nẽo
nͥ seragenariꝰ dux ͤ. ut si pͥncipia castroꝵ
ones senatũ q pͥsce alicuiꝰ rei puplice ui¬

Expanded text:
itae militiae, qui cum patre patruisque militaverant, elegit,ut non tam milites quam magistros militiae electos putares. Ordines quoque nemo nisi sexagenarius duxit, ut, si principia castrorum cerneres, senatum te priscae alicuius rei publicae vi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłs ad ħ. sic ⁊̃ hũͣana fragilitas ad ꝯ¬
tempłonem minus ualida sier si sꝑĩ
suo tigore ꝑsistens fragilitati sue ĩtd̾
condescende recusares. nam ⁊ aquila
cunctis anib celsins uolat. ⁊ solem clariꝰ
nna descende. sic s humanus aĩmꝰ cũse
modicũ a contẽpłone retͣhit crebͣ ĩuo

Expanded text:
 ad hec: «Sic et humana fragilitas ad contemplationem minus valida fieret, si semper in suo rigore persistens fragilitati sue interdum condescendere recusaret. Nam et aquila cunctis avibus celsius volat et solem clarius ima descendit. Sic et humanus animus, cum se modicum a con
Abbreviated transcription (Latin):
cingłm quo cingebat᷑ .uiii. p̃edib extẽ¬
tebat᷑ p̾t̾ illud qd̾ tependebat. paꝵ pa¬
nis comedebat. s qͣrtam ꝑtem arietis.
aut duas gallias. aut anẜem unũ aut
scapłam porcinã. aut pauonẽ aut gͣẽ
aut leporem integrũ comedebat. mõdiꝯ
uinũ aqͣ limplatũ sobͥe bibebat. tante for¬
titudĩs fuio ꝙ militem armatũ suꝑ eqũ
sedentem a u̾tice capitis us ad bases sir
ta us ad caput suũ sola manu uelocit̾

Expanded text:
Cingulum, quo cingebatur, octo palmis extendebatur, praeter illud quod dependebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a vertice capitis usque ad bases simul rra usque ad caput suum sola manu velociter
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluit. pulchͣ facile ad amat᷑. feda fa¬
cile ꝯcupiscit. difficile est custodire qd̾
płes amant. molestũ est possid̾e qd nlło
hr̃e dignat᷑ uł amare. minore tũ miẜa
deformis het᷑ ꝙͣ formosa ẜuet᷑ nicħ tu¬

Expanded text:
si voluit. Pulchra cito adamatur, feda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignatur. Minori tamen miseria deformis habetur, quam formosa se
Abbreviated transcription (Latin):
riente magnũ aliꝙͥ aut dełcabile se au
dire ab eo credid̾unt. Qͥb ip̃e afflictus ⁊
tremens ꝯpulsus est ꝓd̾e cui hosti tͣdit̾
qui cauda sua mea genua pedes q ligͣnͭ
caput u̾o suũ nitͣ os meũ ĩmittens. sp̃m
meũ ebitens abstͣhit. quib dictis statĩ

Expanded text:
agnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus , qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim
Abbreviated transcription (Latin):
am nati st̃ canes qui fens ante ponũ¬
tur. frangũt tauros. leones p̾mũt. de
missi st̃ quoꝵ alt̾ sues ⁊ sues ⁊ ursos¬
Sͥ oblatos ad eo sp̃uit ut offensus de¬
generi p̾da ignauo siłis diu accubar
Mor niso elephante uocabłr exłtans
belluam pͦ hastu fatigauit. Demũ ꝯ fũ
nio expͦtanciũ horrore t̾re affixit.

Expanded text:
 nati canes feris anteponuntur, frangunt tauros, leones premunt, detmissos, quorum alter sues sibi et ursos oblatos usque eo spreuit, ut offensus degeneri praeda ignauo similis diu accubaret; mox uiso elephanto notabiliter exultans beluam primum astu fatigauit, deinde cum summo spectantium horrore terrae adflixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tui auiditati amini tui ꝑem ee uoliusseo
orbis t̾re non caꝑ. una manu orientem al¬
tera contingens occidentem. Qͥd tu igno¬
ras arbores magnas diu cresc̾e̾ ⁊ una ex¬
enpari hora. stultus est qui fructus suaꝵ
mortalib bñficia debes. nõ sua eriꝑe. si ã
est eoꝵ memĩsse pp̃ q̃ tui obliuiscans. Hoc¬

Expanded text:
tui aviditati animi tui parem esse voluissent, orbis te non caperet: altera manu orientem, altera contingeres occidentem. Quid tu ignoras arbores magnas diu crescere et una extirpari hora? Stultus est qui fructus earummortalibus beneficia debes, non sua eis eripere. est eorum meminisse, propter que tui obliviscaris.
Abbreviated transcription (Latin):
sippus concite cenulencie impetu euectꝰ
os eius sputo resꝑsit. nͨ tñ illũ ad su ur¬
dictam accede̾ ualit. Qͥ ⁊ filios suos bi¬
olate pris magestati sb̃uente cupientes
retͣrit. post̾o ant die tͣłippo supplicũ a se
uoluntaria morte nolenti etig̾e ad eum
amicicie gͣdu se mansurũ ab ĩcepto reuo

Expanded text:
sippus concitate temulentie impeto evectus, os eius sputo respersit; nec tamen illum in sui vindictam accendere valuit. Qui etiam filios suos, violate patris maiestati subvenire cupientes, retraxit. Postero autem die, Thrasippo supplicium a se, voluntaria morte volente exigere, ad eum amicitie gradu se mansurum, ab incepto revo
Abbreviated transcription (Latin):
uidit iurũ seniorem in ueste alba ꝯdnob
socũs stantẽ ĩ mẽdio cĩtatis. ⁊ ĩnitans
eũ ad hospiciũ. ħ rynsũ accepit ab eo. nõ
pot̾as .o. hõ dei ꝯ nr̃o symeone hanc nr¬
bem saluare ne sbuertet᷑ Et ħ dc̃o su¬
dariũ qd̃ manu tenebat extussit sr̃ unã
medietatem urbis. stati q ip̃a mẽdie

Expanded text:
rem in veste alba cum duobus sociis stantem in medio civitatis; et invitans eum ad hospitium, hoc responsum accepit ab eo: Non poteras, o homo Dei, cum vestro Symeone hanc urbem salvare, ne subverteretur? Et hoc dicto, sudarium, quod in manu tenebat, excussit super unam medietatem urb
Abbreviated transcription (Latin):
me adhuc paululũ quid ed̾em hortare
iã q dixissem me nõ posse. ꝵnͣdit. Ego
iam sepcies diu̾sis adueĩentib frĩb̾us
mensas posui. hortans q singłos ꝯ oĩb
cibũ sũpsi. ⁊ adhuc esurio. Et tu pͥmit᷑ͦ
nũc reficiens iam te dicis nõ posse. ĩq¬

Expanded text:
me ut adhuc paululum quid ederem hortaretur, iamque me dixissem non posse, respondit: ego iam sexies diuersis aduenientibus fratribus mensam posui hortansque singulos cum omnibus cibum sumpsi, et adhuc esurio, et tu primitus nunc reficiens iam te dicis non posse?
Abbreviated transcription (Latin):
cens quidam amore filie eius succensus
in puplico obmam sͥ feĩam oscłatus ess¬
ess hortante uxore ut ab eo capitale sup¬
pliciũ sumi̾. Bndit si eos qui nos amant
int̾ficimꝰ. ꝙͥ illis faciemus quib odio su

Expanded text:
cens quidam amore filiae eius uirginis accensus in publico obuiam sibi factam osculatus esset, hortante uxore ut ab eo capitale supplicium sumeret respondit, 'si eos, qui nos amant, interficiemus, quid eis faciemus, quibus odio su
Abbreviated transcription (Latin):
ent ymago cͣcisiti cepit obt᷑are aures
suas man̾ib a cruce seꝑatis. Qd̾ cũ om̃s
cꝯstantes aspic̾ent mirabant᷑. tũc sac̾dos
ait ad ppłm. scitis qͣle signi est hoc. uos
scitis ꝙ iste qui hic iacꝰ nuꝙ̃ toluio an¬
dire ꝟ̾bum dei ⁊ iõ est modo in manu dy¬
aboli. id c̾co obturauit autes suas ne andi¬
at p̾ces qͣs ꝓ eo sundimꝰ ⁊ cessan̾unt õs

Expanded text:
 ymago crucifixi cepit obturare aures suas manibus a cruce separatis. Quod cum omnes circumstantes aspicerent mirabantur. Tunc sacerdos ait ad populum: Scitis quale signum est hoc. vos scitis, quod iste qui hic iacet nunquam voluit audire verbum dei. et ideo modo est in manu dyaboli. Idcirco sic obturavit aures suas ne audiat preces quas pro eo fundimus. Et cessaverunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dem in lauach ͦ intĩtiss alt̾um retͣhens
sent in inf̾no uł i ꝑadiso. ⁊ audiens
płes eẽ in inf̾no intinctũ ped̾e̾ retͣhes
te sͥ ꝙ c̾cia die ab hinc incõꝑabłia
nis litudo. sollitudĩem młti ꝓpͥ deum¬
sic̾ bestiam. descendit aũo occłte. ⁊ tenu¬
it eum. senex u̾o ille cũ ess midus. nec
poss fͥre odorem hoĩm angustiatꝰ uix

Expanded text:
dem in lavacro contigisset, alterum retrahens sent in inferno ‹an in paradiso, et audiens plures esse in inferno›, intinctum pedem retrahens: te ei, quod tercia die abhinc incomparabilia nia Ittanquam bestiam. Descendens autem occulte, tenuit eum; senex vero ille cum esset nudus, nec ferre posset odorem hominum, angustiatus vix
Abbreviated transcription (Latin):
una lamp̾dam .xx. nũmis p̃pͥens. cocta ẽ¬
⁊ apposita. ⁊ ecte pauꝑ ad ianuã illud maxi ͤ
sͥ dati postulat qd̾ albi appositũ erat mũtit
ei abbas integrũ adh piscẽ. illico pauꝑ
ꝯ ꝑaside plena pisce in sb̾lime se extulit
⁊ celũ cunctis uidentib penetͣuit. Hoc ⁊̃ fa¬

Expanded text:
coacta et apposita; et ecce pauper ad januam id maxime sibi dari postulat, quod abbati appositum erat. Mittit ei abbas integrum adhuc piscem. Illico pauper cum paropside plena pisce in sublime se extulit, et coelum cunctis videntibus penetravit. Ecce proba
Abbreviated transcription (Latin):
ad nicħ̾ .n. utile est nͥ ad sb̾u̾sionẽ audiẽ¬
cium. glo. qr cõtentio nicħ potest nͥ sbu̾¬
tere andientes dum u̾bosus par uel
supior udetur catholico. Contentio eĩ¬
mĩnus stabilitatis sepe gn̾at scͥpulum
Solent eĩ in contentione talia opponi
elimatõ maliuolencie argumentio uͦ mo¬
ueant aĩos in sipienciũ fratrũ ⁊ .iͣ. Nemo¬

Expanded text:
Ad nihil enim utile est nisi ad subversionem audientium, quia contentio nil potest nisi subvertere audientes, dum verbosus par vel superior videtur Catholico. Contentio minus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi elimato malevolentiae argumento, ut moveant animos insipientium fratrum. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
panp aduei̾t. ⁊ mĩam postulauit. das .ni.
nũ mũ illũ. tedit domũ. panis qͥ sole¬
bat i apponit᷑. Et ecce uir quidam igͦtꝰ
tos ĩ mranu eius posuit dicens eia dño
suo missos. ⁊ tamꝙͣ qui expͤtate᷑ mox re¬

Expanded text:
iam postulavit. Dat ei nummum illum. Redit domum, panis solitus ei apponitur. Et ecce vir quidam ignotutos, in manu ejus posuit, dicens et a domino suo missos, et tanquam qui exspectaretur, mox re
Abbreviated transcription (Latin):
dignaret᷑ euident̾ ostendere. Et ecce
in ipsa ꝑceptionis hora facta est di¬
uinitus uox ad eũ dicens. Qͣndiu
uixeris: successorẽ habere ũ poteris.
Tali itaq responso certificatus pedẽ
a fuga cohibuit. et diuino arbito
ꝓprium subponere studuit. Cũq¬

Expanded text:
ei dignaretur evidenter ostendere. Et ecce ei dignaretur evidenter ostendere. Et ecce in ipsa perceptionis hora, facta est divinitus vox ad eum, dicens: « Quandiu vixeris, successorem habere non poteris. » Tali itaque responso certificatus, pedem a fuga cohibuit, et divino arbitrio proprium supponere studuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gilias fr̃m uigilans cũ aliis et
ꝑsallens. uidit in mentis exces¬
su beatum b̃nardũ sibi apparen¬
tem. De cuiꝰ uisione exhylaratꝰ
multũ. cepit ei obnoxius supli
mam p̾sentiam nimio desidera¬
bat ardore. Quem mox beatis¬
simus pater secũ assumpsit.
ꝑductumq quo uoluerat pre¬
sentauit dño saluatori. Ad quẽ
cũ intro ductus fuisset ꝓcidit
ad p̃edes eiꝰ adorans ⁊ flagitãs
ut sui miseret᷑. Cu respondit do¬
minus. Si uolueris habere me
Quo ille audito libentissime an¬
nuit: et iunctis manib in manꝰ
illius se tradidit. ꝓfitens ac pro
sus: uacillante animo turbabat᷑
Suspicabat᷑ tamen a suo desiderio
se ẽẽ fraudatũ. et eiꝰdem ꝓfessionis
uinculo ita innodatũ: ut pastora
offitii sarcinam quam egre tolera¬
bat iam absq diuino nutu depone¬
re ñ auderet. In crastinũ uero cum
altari assistens sacroscm̃ corpꝰ in ma¬
nib haberet: medullitus cepit dñm
exorare. ut bñplacitũ suũ suꝑ hoc

Expanded text:
giliis, vigilans cum aliis, et psallens, vidit in mentis excessu beatum Bernardum sibi apparentem. De cujus visione exhilaratus multum, coepit ei obnixius supplicmam praesentiam nimio desiderabat ardore. Quem mox beatissimus Pater secum assumpsit, perductumque quo voluerat, praesentavit Domino Salvatori. Ad quem cum introductus fuisset, procidit ad pedes ejus, adorans et flagitans ut sui misereretur. Cui respondit Dominus: « Si volueris habere me ssionem. » Quo ille audito, libentissime annuit, et junctis manibus in manus illius se tradidit, profitens ac promsus, vacillante animo turbabaturSuspicabatur tamen a suo desiderio se esse fraudatum, et ejusdem professionis vinculo ita innodatum, ut pastoralis officii sarcinam, quam aegre tolerabat, jam absque divino nutu deponere non auderet. In crastinum vero cum altari assistens, sacrosanctum corpus in manibus haberet, medullitus coepit Dominum exorare, ut beneplacitum suum super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
die migrare ad dñm. ita ut amborũ
ereqͥe simul celebrarent᷑. et in eodem
fierent uiro cuidam sp̃uali demon¬
stratũ est in uisione quõd duo pul¬
cherrima templa fabricarent᷑ in
claraualle. unũ in infirmitorio mo¬
nachoꝵ. aliũd in infirmitorio conu̾¬
soꝵ. Sẽd pͥmum illud hoc altero lon¬
ge nobilius erat atq uenustius.
Constat gͦqr in gemina constructi¬
one temploꝵ et in gemino ictu ta¬
bule mortuoꝵ. designata est p̾ciosa¬
rũ differentia meritoꝵ distantiam
indicat. qr qͣmuis utrũq scm. tam̃
altero alterũ sanctiorem existere
credimus apud deum.

Expanded text:
die migrare ad Dominum, ita ut amborum die migrare ad Dominum, ita ut amborum exsequiae simul celebrarentur, et in eodem fierent, viro cuidam spstratum est in visione quod duo pulcherrima templa fabricarentur in Claravalle; unum in infirmitorio monachorum, alterum in infirmitorio conversorum. Sed primum illud hoc altero longe nobilius erat atque venustius. Constat igitur quia in gemina constructione templorum, et in gemino ictu tabulae mortuorum, designata sit eviautem differentia meritorum distantiam indicat, quia, quamvis utrumque sanctum, tamen alterum altero sanctiorem existere credimus apud Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
b supuixit. Qui tandem cursu utte
feliciter exacto corruptibił carnis in¬
dumenta deposuit. & stolam inmorta¬
litatis ꝑ beatissimam dei matrem cui
deuote seruierat iuxta fidem ꝓmissio¬
nis illius absq dubitatione recepit.
Non est silentio p̃tereundũ quod iste
uir dñi ante diem sextũ sue depositio¬
nis dũ post completoriũ in eccłia solꝰ
oraret: repente pulsata ẽ tabula defũc
putans ibi aliquẽ esse defunctũ. Sẽd
dũ cognosceret qr nullus ibi tunc
mortuus eẽt: uenit ei in mentẽ qd̃
ip̃e citius moreret᷑. et quõd in sonitu
tabule sua sͥ migratio significaret᷑.
In hac gͥ memoria mortis subito totꝰ¬
infremuit. inuasit q eũ tremor ⁊ hor¬
ripilatio carnis. et cepit ilico febricita¬
re. Et ingrauescente morbo: tandẽ acd
extrema ꝑuenit. Porro beate marie
tare solebat: qndiu lecto decubuit pe
mam exalauit. Contigit autem con¬
uersum quendam religiose conu̾sati¬
onis et boni testimoni uirũ ipsa

Expanded text:
 supervixit. Qui tandem cursu vitae feliciter exacto, corruptibilis carnis indu menta deposuit, et stolam immortalitatis per beatissimam Dei Matrem, cui devote servierat, juxta fidem promissionis illius, absque dubitatione recepit. Non est autem silentio praetereundum quod iste vir Dei ante diem sextum suae depositionis, dum post completorium in ecclesia solus oraret, repente pulsata est in auribus ejus tabula defunctputans ibi aliquem esse defunctum. Sed, dum vere cognosceret quia nullus ibi tunc mortuus esset, venit ei in mentem quod ipse citius moreretur, et quod in sonitu tabulae sua sibi migratio mortis signaretur. In hac igitur memoria mortis subito totinfremuit, invasitque eum tremor atque horripilatio carnis, et coepit illico febricitare, et ingravescente morbo, tandem ad extrema pervenit. Porro beatae Virgitare solebat, quandiu lecto decubuit, pemam exhalavit. Contigit autem conversum quemdam religiosae conversationis et boni testimonii virum, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
adme ille dei seruus canqͣm infir¬
mum uisitaturus. Ego enim tũc
egrotabã ad mortem et erat langͦr
fortissimꝰ. adeo ut de sospitate mea
etiam medici desꝑarent. et ob hoc
die p̃cẽdenti fueram inunctus oleo
infirmoꝵ: qr credebant me concito
morit᷑um. Ille uero cũ uenisset ad
me multo pietatis affectu compas¬
sus est mͥ. & ut posset aliquatenꝰ con¬
solari retulit mͥ istam qͣm in eadem
nocte uiderat uisionem. reputans sci
tissime. noli benedictionẽ tuam a te¬
interp̃tatione sinistra alienare. Or¬
namenta que tͥ sũt celitus p̃parata:
nunqͣm alterius erunt. s miserante
deo salua tͥ ⁊ integra ꝑmanebũt. Tu
uero piissimam illam uisitatͥcem cu
am instanter efflagita ut in bene¬
placito miscđie sue alia quecumq
multa: Ego qui morti ꝓximus esti¬
mabar: uellem nollem reuocatus sũ¬
iterũ ad tolerandas uite huiꝰ erũp¬
nas. Ipse uͦ qui sanus uidebat᷑ atq

Expanded text:
ad me ille Dei servus, tanquam infirad me ille Dei servus, tanquam infirmum visitaturus. Ego vero tunc aegrotabam pene ad mortem, et erat languor fortissimus, adeo ut de sospitate mea etiam medici desperarent; et ob hoc die praecedenti fueram inunctus oleo infirmorum, quia credebant me quamcito moriturum. Ille ergo cum venisset ad me, multo pietatis affectu compassus est mihi; et ut posset aliquatenus consolari, retulit mihi istam quam in eadem nocte viderat visionem, reputans secutissime, noli benedictionem tuam interpretatione sinistra a te alienare. Ornamenta quae tibi sunt coelitus praeparata nunquam alterius erunt, sed miserante Deo salva tibi et integra permanebunt. Tu vero piissimam illam visitatricem tuam et instanter efflagita, ut in 166 beneplacito misericordiae suae, alia quaecunque multa? Ego qui morti proximus aestimabar, vellem nollem, revocatus sum ad tolerandas vitae hujus aerumnas; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
diligebam. & me ab illo diligi scie
insistere. ut ad honorem dei unã
aliqͣm mͥ ex suis consolationib
manifestaret. illam scilicet de qua
me magis edificandũ esse censeret.
Tali obsecratione compulsus supra¬
dictam uisionẽ mͥ narrauit. Sed qͦ
tandem affectu: Testis est mͥ ipse
deus qͣnto tremore & timore. qͣnta
lacrimarũ inundatione eam ꝓtule¬
rit. ita ut gemitus et singultus
a fundo cordis erumpentes uocem
loquentis frequentiꝰ interrumꝑent:
tanqͣm si eadem hora ipãm cerneret
apparuit ei ꝑ uisũ ip̃a regina celo¬
rum incidens ac p̾parans ei orna¬
ligauit in unũ. & recedens deculit
ea secũ. Quõd cũ ille uidisset: sub¬
secutus est eam. & clamabat post
tergũ eius dicens. Ei mͥ dña mea
desiderãtissima. qñ habiturus sũ
ista que mͥ p̃parare dignata es or
me: tũc ea recipies. Ouisio leta. o
tanto letior extitit: qͣnto celerius ex
hibita fuit. Mane gͥ facto: intͦiuit

Expanded text:
diligebam, et me ab illo diligi sentidiligebam, et me ab illo diligi sentiinsistere, ut ad hoaliquam ex suis consolationibus mihi manifestaret, illam scilicet de qua me magis aedificandum censeret. Tali ergo obsecratione compulsus, supradictam visionem mihi narravit. Sed quo tandem affectu? Testis est ipse Deus quanto timore et tremore, quanta lacrymarum inundatione eam protulerit, ita ut gemitus et singultus a fundo cordis erumpentes, vocem loquentis frequentius interrumperent, tanquam si eadem hora ipsam cerneret apparuit ei per visum Domina angelorum, incidens ac praeparans ei ornaligavit in unum, et recedens detulit ea secum. Quod cum vidisset, subsecutus est eam, et clamabat post tergum ejus dicens: « Eia, mi Domina mea desiderantissima, quando habiturus sum ista, quae mihi praeparare dignata es ornme, tunc recipies ea. » O visio laeta! o tanto certior exstitit, quanthibita fuit. Mane igitur facto introivit
Abbreviated transcription (Latin):
moderato gressu incedentes: uenerũt
usq ad conuentũ. Quẽ cum intro¬
issẽt separate ab inuicem deambula¬
ita facerent: tañdem ab ocłis in¬
tuentis euanuerũt: seseq ĩ celos
unde uenerant receꝑunt. Porro
uir dei herebat fixus. et de loco mo¬
ueri ñ potuit usq qͦ miraculum
finiret᷑. Quantũ de huiꝰmodi ui¬
sitatione ꝓfecerit qͣntumq in dĩ
amorem et ipsius beatissime geni¬
tricis excreũit: emulanda conu̾satõ
eius et cotidiana uͥtutũ increm̃ta
monstrabant. Multas qͥdem et¬
alias reuelationes ipse diuinitus
accepit. quas tñ ad demonstndum
cenodoxie cen reticere qͣm dicere
octenniũ fere silentio p̾sserat: par
dieb ante obitũ suum inuitus et
qͦ dammͦ coactus mͥ licet indigno
tali occasione patefecit.
Ouadam die cum de salute ani¬
marũ nr̃arum ambo familiarit
loquerem᷑: ego sciens eũ uirũ iu¬
stum ⁊ scm et a dño sepius uisita¬
tum. in ea confidentia qua illum

Expanded text:
moderatis gressibus incedentes, veneruntmoderatis gressibus incedentes, veneruntusque ad conventum. Quae cum introissent, separatae ab invicem deambulaita facerent, tandem ab oculis intuentis evanuerunt, seque in coelos unde venerant receperunt. Porro vir Dei haerebat fixus; et de loco moveri non poterat, usquequo miraculum finiretur. Quantum vero de hujusmodi visitatione profecerit, quantumque in amorem Dei, et ipsius beatissimae Dei genitricis excreverit, aemulanda conversatio ejus, et quotidiana virtutum incrementa monstrabant. Multas qalias revelationes ipse divinitus accepit, quas tamen ad devitandum cenodoxiae coenum, reticere quam dicere octennium diebus ante obitum suum invitus, et quodammodo coactus, mihi, licet indigno, tali occasione patefecit. Quadam siquidem die, cum de salute animarum ambo familiariter loqueremur, ego sciens eum virum justum et sanctum, et a Domino saepius visitatum, in ea confidentia, qua illum
Abbreviated transcription (Latin):
fulgentior ueste. forma uenustior
& statura ꝓcerior erat. Descendebãt
uero de monte ꝓpinquo. et appro¬
pinquabant conuentui fr̃m in
ipsius montis latere fruges meten
tium. Quas cũ ille uidisset: pre
nimia admiratione turbatus et
obstupefactus erupit in uocem
iste sunt femine tam formose tã
reuerende que p̃ter aliarũ consu¬
etudinem feminarũ conuentui no¬
stro appropiant. Et dum talia dice¬
ret: astitit ei quidam ueneranda
canitie & stola candida cooꝑtus.
Qui dixit ad eũ. Maior illa que
cet̾as ante uadit: ipsa ẽ uirgo ma¬
sũt sc̃a elizabeth. & sc̃a maria mag¬
dalena. Ille cũ audisset matrẽ dñi
nuncupari: cõmota sũt omia uisce¬
ra eiꝰ suꝑ pietate nominis illiꝰ qͣm
uehement̾ amabat. iterũq per¬
cunctatus ẽ dicens. Et quo tendit
que loq̃batur repente disparuit.
Quo uiso uir di plus magis intͣ
se stupuit. Et reductis ocłis ad scãm
dei genitͥcem et ad comites eiꝰ: attoni¬
to uisu intendebat ĩ eas. Ille autem

Expanded text:
fulgentior, forma venustior, et statura procerior erat. Descendebant vero de monte propinquo, et appropinquabant conventui fratrum, in ipsius montis latere tium. Quas cum ille vidisset, prae nimia admiratione turbatus et obstupefactus, erupit in vocem sunt istae feminae, tam formosae, tam reverendae, quae, praeter aliarum consuetudinem feminarum, conventui nostro appropiant? » Et dum talia diceret, astitit ei quidam veneranda canitie, stola candida coopertus, qui dixit ad eum: « Major illa, quae caeteras praecedit, ipsa est virgo masunt sancta Elisabeth, et sancta Maria Magdalena. » Ille igitur cum audisset matrem Domini nuncupari, commota sunt omnia viscera ejus super pietate nominis illius quam vehementer amabat, iterumque percunctatus est dicens: « Et quo tendit, quae loquebatur repente disparuit. Quo viso, vir Dei plus magis intra se stupuit, et reductis oculis ad sanctam Dei genitricem et ad comites ejus, attonito visu intendebat in eas. Illae autem
Abbreviated transcription (Latin):
ment̾ obstupuit. Mox q ꝑcepta
cõmunione sacra ab illa infirmi¬
tate eadem hora conualuit:⁊ ita
ꝑfecte curatus ẽ ut nullam dein¬
ceps molestiam sustineret. Hec
autẽ omĩa que de memorato ui¬
ro retulimꝰ ipso nob̃ secretius indi¬
cante cognouimus.

Expanded text:
menter obstupuit. Moxque percepta menter obstupuit. Moxque percepta communione sacra, ab illa infirmitate eadem hora convaluit, et ita perfecte curatus est ut nullam deinceps molestiam ex ea sentiret. Haec autem omnia quae de memorato viro retulimus, ipso nobis secretius ibi indicante, cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen animo grauabat᷑ qd̃
sp̃m in eo ꝓmptiᷤ simũ ad ardua
queq uͥtutũ caro infirma ꝓ uoto
sub seqͥ non ualebat. Quadam gͦ
dñica cum sollempnib uigiliis
interẽet. sentiens se p̃fato incom¬
mõdo solito amplius stimulatũ:
cogitauit exire de choro et ire pau¬
satũ: s inspirante deo recogitauit
mox ut sibi uim faceret. et ut usq
ad pͥmam diei sustineret. Prima
uero tͣnsacta qͣmuis doloris inmen¬
sitas ñ cessaret: ꝓposuit iterũ tolera¬
re usq ad missam maiorem. ut
sacram acciꝑe posset cõmunionẽ.
Cũq iam commnunicaturꝰ ad gra¬
dũ altaris accederet ⁊ solitam ue¬
niam ibidem flexis genib peteret:
ecce repente de u̾tice eius lapsa in¬
gens quasi plumbea massa q̃ illi
ꝑ mediũ frontis ueniens et cadens
in pauimentũ non paruam col¬
lisionẽ fecit. Ipse uͦ eiustem molis
concussionem atq ruinam aꝑtis¬
sime sentienf. & nullam spẽm uidẽs
de tanta nouitate miratus uehe¬

Expanded text:
nimo gravabatur quod spiritum in eo promptissimum ad ardua quaeque virtutum, caro infirma pro voto subsequi non valebat. Quadam itaque Dominica cum solemnibus vigiliis interesset, sentiens se praefato incommodo solito amplius stimulatum, cogitavit exire de choro, et exire pausatum. Sed inspirante Deo recogitavit mox ut sibi vim faceret, et usque ad Primam diei sustineret. Prima vero transacta, quamvis doloris immensitas non cessaret, proposuit iterum usque ad missam tolerare majorem, ut sacram accipere posset communionem. Cumque jam communicaturus ad gradum altaris accederet, et solitam veniam ibidem flexis genibus peteret, ecce repente de vertice ejus lapsa est quasi plumbea massa, quae illi per medium frontis veniens, 302 et cadens in pavimentum, non parvam collisionem fecit. Ipse vero ejusdem molis concussionem atque ruinam apertissime sentiens, et nullam speciem videns, de tanta novitate miratus, vehe
Abbreviated transcription (Latin):
Susceptus autẽ in claraualle. ilico
et ex milite uet̾ano fortissimum
nob̾ denuo se tyronem exhibuit. in
laborib ĩ uigiliis in ieiuniis cet̾is¬
q sc̃e discipline obseqͥis se ipsum
tota die mortificans.¶ Habebat
autem incessant̾ orandi studium.
et in oratione mirabilem affluen¬
tiam lacrimarũ. Quadam gͥ die
cum ad laborem triticee mef sis
cũ ceteris exisset. segregatꝰ paululũ
a conuentu cũ magna admiratione
cepit intueri metentes. secũ reputans
pariter et admirans. qr uidelicet tot
sapientes tot nobiles ⁊ delicati ibidẽ
uiri propt̃ amorem xp̃i laborib
et erumpnis seipõs exponerent. et
feruentissimũ solis illius ardorem
cũ tanta alacͥtate susciꝑent: ac si in
orto delitiarũ suauissime fraglan¬
tia poma decerꝑent. uel in mensa
lautiorib epulis plena delitiosis¬
sime conuiuarent. Inde gͦ ꝓtensis
in celũ oculis  ac manib gͣtes
dño referebat. qd̾ eum tam scẽ

Expanded text:
Susceptus autem in Claravalle, illicoSusceptus autem in Claravalle, illicoet ex milite veterano, fortissimum denuo nobis sese tironem exhibuit, in laboribus, in vigiliis, in jejuniis, caeterisque sanctae disciplinae obsequiis, seipsum tota die mortificans. Habebat autem incessanter orandi studium, et in oratione mirabilem affluentiam lacrymarum. Quadam igitur die, cum ad laborem triticeae messis cum caeteris exisset, segregatus paululum a conventu, cum magna animi delectatione coepit intueri metentes, secum reputans pariter et admirans, quia videlicet tot sapientes, tot nobiles et delicati ibidem viri, propter amorem Christi laboribus atque aerumnis seipsos exponerent, et ferventissimum solis illius ardorem cum tanta alacritate susciperent, acsi in horto deliciarum suavissime fragrantia poma decerperent, vel in mensa lautioribus epulis plena deliciosissime convivarent. Inde ergo protensis in coelum oculis ac manibus grates Domino referebat, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
nachus qͥdam uir bone simplicita¬
tis timens dm̃ ⁊ retinens innocen¬
tiam suã ab infantia usq ad sentã.
Qui licet ante conu̾sionem suam
ꝑ triginta annos uiueret in habi¬
tu scłari: ñ tamen scłariter uixit.
s oꝑib pietatis semꝑ insistens. in
corpore suo głificare ⁊ portare dñm
sollicitus fuit. Nam int̾ cetera
bona que corde integro faciebat: eti¬
am corporis integritatẽ dño dedi¬
cauit. ꝑ cuiꝰ opitulationẽ ab ut̃o
matris usq ad diem mortis incen¬
tiua libidinũ et carnis spurcitias
impolluto calle tͣnsiuit. Suscepto
autem habitu monachili ĩ mona¬
sterio scĩ amandi .xx. et eo ampłiꝰ
annos ibidem ĩ sc̃a conu̾satione
ꝑegit. uͥ ⁊ sc̃ĩtatis sue ñ paruum
specimen omnib dedit. Inde ma¬
iori uirtutũ ardore flãmascens
ad domũ clareualł dei emulatiõe
se contulit. antea tñ p̃monitꝰ a deo
reuelationib multis. Qñtos uero
labores qntas ue molestias a fr̃ib
dũ legentiũ tedio uelim consulere.

Expanded text:
naldus, vir bonae simplicitatis, timens Deum, et retinens innocentiam suam ab infantia usque ad senectam. Qui licet ante conversionem suam per triginta annos viveret in habitu saeculari, non tamen saeculariter vixit, sed operibus pietatis semper insistens, in corpore suo glorificare et portare Deum sollicitus fuit. Nam inter caetera quae corde integro faciebat, etiam corporis integritatem Domino dedicavit, cujus opitulatione, ab utero matris usque ad diem mortis, incentiva 162 libidinum et carnis spurcitias impolluto calle transivit. Suscepto autem habitu monachali in monasterio Sancti Amandi, viginti et eo amplius annos ibidem in sancta conversatione peregit, ubi et sanctitatis suae non parvum specimen omnibus dedit. Inde majori virtutum ardore flammescens, ad domum Claraevallis Dei aemulatione se contulit, antea tamen praemonitus a Deo revelationibus multis. Quantos vero labores, quantasve molestias a fratribus dum legentium taedio velim consulere.
Abbreviated transcription (Latin):
nazantenꝰ totum se dei seruitio mã¬
cipasset. tantum de basilii college suz
amore p̃sumpsit. itt sedentẽ illum
de doctoris cathedra deponeret. ac se¬
cum ad monast̾ium manu iniecta
qui nascebant᷑ ei. alios quidẽ pauꝑi¬
b erogare alios autẽ mutuare uo¬
lentib. S neq ꝑse dabat neq ꝑ se re¬
cipiebat. s solum cubiculũ demonst᷑¬
bat. inuitans petentes ut qͣntum
opus haberent tollerent. & denuo re¬
uocarent quantũ se nouerant hinc¬
portasse. Quidã uero dum mutuum

Expanded text:
e totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumpsit, ut sedentem Basilium de doctoris cathedra deponeret ac secum ad monasterium manu injecta qui nascebantur ei, alios quidem pauperibus erogare, alios autem gratis mutuare volentibus. Sed neque per se dabat, neque per se recipiebat; sed solum cubiculum demonstrabat, invitans petentes ut quantum opus habebant tollerent, et denuo revocarent quantum se noverant abstulisse. Quidam vero dum mutuum
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi pulcherrimo sepe spectaculo
contigit ut euangelitante antistite
qui angloꝵ linguam ꝑfecte non no¬
uerat. ipse rex suis ducib ac minis

Expanded text:
Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac minis
Abbreviated transcription (Latin):
dulcib extrahunt latebris: atq ad
su apłatus głam ita omnino uili¬
pendebat. ut angelus ad quendam
heremitam qui uñ catum ꝓ rele-¬
onem habes tu in hoc cattotuo qͣm
gregorius in omni imꝑio romano.

Expanded text:
dulcibus extrahunt latebris, atque adstolatus gloriam ita omnino vilipendebat, vt Angelus ad quendam Heremitam, qui vnum catum pro releonem habes tu in hoc tuo cato, quam Gregorius in omni imperio Romano.
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. ut sacerdotes non sederent sed
curui starent. requens sermo Ieroñ.
est. cum płima ranarũ murmura
sacerdoten dei p̃cepisse ut contice¬
rent. ac reu̾entiam deferrent scẽ o¬
rationi. Tunc subito circũfusos
strepitus qͥ euisse. Silent gͥ paludes
homines non silebunt: Ex dial. Seu̾i.¬

Expanded text:
recitantur, sacerdotes non sederent sed curvati starent, est: cum plurima ranarum murmura sacerdotem Dei praecepisse ut conticescerent, ac reverentiam sacrae deferrent orationi; tunc subito circumfusos strepitus quievisse. Silent igitur paludes, homines non silebunt? Et irrati
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ solitudinis me deserta ualla¬
rent. incentiua uicioꝵ ardoremq
nature ferre ñ poteram. Que cũ
crebris ieiuniis frangerem: mens
tñ cogitationib estuabat. Ad quã
e domañdam cuidam fr̃i qui ex he¬
breis credid̾at me in disciplinam
dedi. ut post quintillam acuminas
ciceronisq fluuios. grauitatem fĩ¬
tonis ⁊ lenitatẽ plinii. alphabetum
discerem stridentia anhelantias
uerba mecditarer. Quĩd ibi labor
insumpserim quid sustinuerim
difficultatis. quotiens desꝑauerim
quotiensq cessau̾im. ⁊ contentiõe
discendi rursus inceꝑim testis est¬
mͥ conscientia tam mea qui pas¬
sus sũ. quã eoꝵ qui mecũ duxert
uitam. Et gr̃as ago deo quõd de a¬
maro semine literarũ dulces fru¬
star fontis purissimi dulcis ince¬
dit ⁊ placidꝰ. ⁊ cũ totus sit ĩ exhorta¬
tione uirtutũ occupatus. ꝑsecittio¬
nis angustiis scripturas diuinas
nequaqm deseruit. Augustinus.¬

Expanded text:
nis et solitudinis me deserta uallarent, incentiua uitiorum ardoremque naturae ferre non poteram; quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere uitam. et gratias ago domino, quod de amaro semine litterarum dulces fruinstar fontis purissimi dulcis incedit et placidus et, cum totus sit in exhortatione uirtutum, occupatus persecutionis angustiis scripturas diuinas nequaquam disseruit. in