comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum tangitur: sic ulle de igne caritatis
scintillas sce deuotionis ⁊ meditationi
emitt̃e debet. cum adeo ꝑgr̃am usitat᷑.
Oꝑies eos inquit auro purissimo. ñ dic̃
argento. s auro. Sicut enim ꝑaurum
sapientia: ita ꝑargentum eloqñtia de¬
signatur. Non enum debent rectores eccłã¬
rum uacare eloquentie. allegationibus
studere. tumultus causarum ꝓcurare.
litib a mane usq aduesꝑum int̾ ẽẽ. to¬
tum se aliis impendere. nil sͥ: q̃ omnia
magis iustiniani qͣm augustini decent
inutatorem. Iubent᷑ autem uectes ꝑ
.iͦii. anulos aureos inducil Quatuor
anuli aurei .iiii. sunt ex̾citia p̃latoꝵ
in eccl̃a dĩ. Legimꝰ enim in leuitico.
iiii. fuilse osticia sac̃dotum .i. ĩmolare
carnes animaliũ. aromata accendete.
orare ꝑpopulo: semel ĩ anno cum san
pͥmo debet carnes ĩ molare ꝑmac̾ationẽ
carnis ut offerat corpus suum hostiam
scãm iuuentem deo placentem ut casti¬

Expanded text:
cum tangitur, sic et ille de igne charitatis cum tangitur, sic et ille de igne charitatis scintillas sanctae devotionis, et meditationis emittere debet, cum a Deo per gratiam visitatur. Operies, inquit, eos auro purissimo, non dicit argento, sed auro. Sicut enim per aurum sapientia, ita per argentum eloquentia designatur. Non enim debent rectores ecclesiarum vacare eloquentiae, allegationibus studere, tumultus causarum procurare, litibus a mane usque ad vesperum interesse, totum se aliis impendere nil sibi, quae omnia magis Justiniani quam Augustini decent imitatorem. Jubentur autem vectes per quatuor anulos aureos induci. Quatuor anuli aurei, quatuor sunt exercitia praelatorum in Ecclesia Dei: legimus enim in Levitico quatuor fuisse officia sacerdotum, scilicet imolare carnes animalium, aromata accendere, orare pro populo, semel in anno cum sangqui praeest primo debet carnes imolare per macerationem carnis, ut offerat corpus suum hostiam sanctam viventem, Deo placentem, ut casti
Abbreviated transcription (Latin):
illius cause sup̃me ñ ĩueniret. dix̃.
Ocausa causarum: fac tͥ acceptabilẽ.
Pastor gͦ eccliasticꝰ licee habeat indu¬
stͥam tecum secularium ł cognitionẽ
de causis creat᷑ariui⁊ ñ cñ inistis sum¬
mami sue teligionis ponere debet s
oꝑii potius auro purissimoshoc ẽ
diuina sapia. ut iiomĩb que agit
siue uitus siue foris sit: semꝑ in eo
reluceat forma sc̃itatis. U̾ autẽ p̾la¬
tum eccłe ratione similitudinis auro
purissimo comparemꝰ: attende quod
aurũ in sole positum lucet. flamascit.
⁊ scintillat. sic pastor eccłasticus isole
ħ est ineuidenti supta eccłiam dci
constitutꝰ: lucẽ debet exemplo boue
oꝑationis. sicut scͥptum est. luceat
ut sit lucerna ñ solum lucens h etiam
ardens. Sed ꝓpħa dicit qui facit angelos
suos spc̃ iministros suos flãmam ignis.
Sic etiam ⁊ prelatus scintillare debet. ut
sicut fones ignis scintillas ex se emittit

Expanded text:
illius causae supremae non inveniret dixit: illius causae supremae non inveniret dixit: O causa causarum fac me tibi acceptabilem. Pastor ergo ecclesiasticus licet habeat industriam rerum secularium, vel cognitionem de causis creaturarum, non tamen in istis summam suae religionis ponere debet, sed operire potius auro purissimo, hoc est divina sapientia, ut in omnibus quae agit sive intus sive foris sit, semper in eo reluceat forma sanctitatis. Ut autem praelatum Ecclesiae ratione similitudinis auro purissimo comparemus, attende quod aurum in sole positum lucet, flammascit, et scintillat: sic pastor ecclesiasticus in sole, hoc est, in evidenti supra Ecclesiam Dei constitutus, lucere debet exemplo bonae operationis, sicut scriptum est: Luceat ut sit lucerna non solum lucens sed etiam ardens, sicut Propheta dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Sic etiam et praelatus scintillare debet, ut sicut fomes ignis scintillas ex se emittit
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. Sapientia que de surlum ::
pͥmo qͥdem pudica deinde pacifica.
hac scientia prelatus quodam mͦ oꝑiri
cebet. ut sciens mandata dĩ faciat ea.
quia intellectus est bonus. facien¬
tib eum. hoc est quod sac̃dos legał
in pectore portabat rationale. in quo
erant .xii. nomina filiorum ilrł. quia
platus doctͥnam ⁊u̾itatem debet porta¬
re inpectore. ⁊ nomina filiorũ isdł in
hur̃is .i. exemplo eoriuim benefacien¬
do uiu̾e. Est ⁊ alia sapientia que dicit᷑
iundustria ingerendis negotus. de qua
qui ꝯtemplationi uacant fnecc̃ia mi¬
nistrare. Dicit᷑ etiam sapĩa cognitio¬
de cognitio de causis creat᷑arum quã
Salomon huise legitur. ubi de eo scͥptũ
estiquia disputauit de omnib ab ylo¬
po uiq ad cedrum .i. de minimis ⁊
maximis. Aristotiles etian hanc ha¬
buit sapĩam: qui dum causas rerum
oĩum sapient̃ inuestigasset ad causã
sup̃mam que causa erat omĩum cã¬
rum inqͥrendo ꝑueniens. dum causã

Expanded text:
scriptum est: Sapientia quae desursum est, primo quidem pudica, deinde pacifica . Hac scientia praelatus quodammodo operiri debet, ut sciens mandata Dei, faciat ea: quia intellectus est bonus facientibus eum. Hoc est, quod sacerdos legalis in pectore portabat rationale, in quo erant duodecim nomina filiorum Israel: quia praelatus doctrinam et veritatem debet portare in pectore, et nomina filiorum Israel in humeris, id est exemplo eorum benefaciendo vivere. Est et alia sapientia, quae dicitur industria in gerendis negotiis, de qua qui contemplationi vacant, necessaria ministrare. Dicitur etiam sapientia cognitio de causis creaturarum, quam Salomon habuisse legitur, ubi de eo scriptum est: Quia disputavit de omnibus ab hyssopo usque ad cedrum , id est de minimis et maximis. Aristoteles etiam hanc habuit sapientiam, qui dum causas rerum omnium sapienter investigasset, ad causam supremam quae causa erat omnium causarum, inquirendo perveniens, dum causam
Abbreviated transcription (Latin):
pensat regła. s sic ut p̾latus ꝓqualita¬
te ꝑsonarumi: executor sit dispensatõil.
Omines relique traditiones ꝯuentualis
obseruantie. scͥpte uel ñ scͥpte: ñ lunt
uot᷑ ł p̃cepta uiuendi s demonstrati¬
ones quia demonstrant claustralib
Formami honeste ꝯũsationis. ⁊ licet ĩ
omissione illarum ñ sit tͣnsgressio q̃
est precepti aut uoti tñ t̃earum omil¬
lione delinquunt illi. qui scd̾m tales

Expanded text:
pensat Regula, sed sic ut praelatus pro qualitapensat Regula, sed sic ut praelatus pro qualitate personarum executor sit dispensationis. Omnes reliquae traditiones conventualis observantiae scriptae vel non scriptae, non sunt vota vel praecepta vivendi, sed demonstrationes: quia demonstrant claustralibus formam honestae conversationis: et licet in omissione illarum non sit transgressio, quae est praecepti aut voti, tamen in earum omissione delinquent illi, qui secundum tales
Abbreviated transcription (Latin):
castͥatis. uoto obedientie. ꝑsonis
claustralib in suo statu ꝑmanentib. ñ
admittit᷑ dispensatio. qui cca illa non
emergit iusta causa dispensationis. In
qͥnto. quod est ꝯmunis uite: regła be¬
ati augꝰ. dispensat. ita ꝙ p̃latul ñ sit
dispensator. s executor dispensationis.
Cirta ꝯmunem uitã ip̃a regła dispen¬
saticum dicit. Si hiis qui uenerunt ex
n orib dilicatiorib. aliquid alũtorũ.
uestim̃torum dat᷑. quod aliis fortiorib ⁊
ideo feliciorib non datur: cogitare de¬
bent quib non datur. qͣntum illi a
sua seculari uita adistam descend̾int.
qͣmuis ulq ad alioꝵ frugalitatẽ qui
sunt corpore firmiores: ꝑuenire ñ potu¬
erint. Et alibi. Qui infirmi sunt ex pͥ¬
stina ꝯsuetudine. si alit̃ tractantur
inuictu. ñ debet aliis molestum cẽ.
quia ñ equałr omnib dandum. cũ
non equalit̾ ualeant omnes. Si cut
augꝰ. dicit. uide qm̃ inhis om̃ib dis¬

Expanded text:
castitatis, voto obedientiae, personis castitatis, voto obedientiae, personis claustralibus in suo statu permanentibus non admittitur dispensatio, quia circa illa non emergit justa causa dispensationis. In quinto, quod est communis vitae. Regula beati Augustini dispensat, ita quod praelatus non sit dispensator, sed executor dispensationis. Circa communem vitam ipsa regula dispensat cum dicit: Si his qui venerunt ex moribus delicatioribus, aliquid alimentorum, vestimentorum datur, quod aliis fortioribus et ideo felicioribus non datur, cogitare debent quibus non datur, quantum illi a sua seculari vita ad istam descenderint, quamvis usque ad aliorum frugalitatem, qui sunt corpore firmiores pervenire non potuerint. Et alibi: Qui infirmi sunt ex pristina consuetudine, si aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum esse: quia non aequaliter omnibus dandum, cum non aequaliter valeant omnes. Sicut Augustinus dicit: Vide quoniam in his omnibus dis
Abbreviated transcription (Latin):
sio. quod uoti est melioratio. Non gͣ ille
qui talia facit reus est uoti. cum homi¬
ni ꝑficere ĩmeluis licitum sit. nͥ ꝓꝑt̃
scandalum ꝓximi desistere cogatur.
Si enim ꝓptet uitam austĩorem aliquis
fratrib iꝰcandalum facit. ad ꝯmunem
uitam tedire debet denectitate. ñ ꝓpt̾
tͣnͣsgressionem uoti s ꝓꝑter uitatio¬
nem scandali. Quod si absq infirmi¬
tate. ł alia iusta causa. aliquis de¬
licatius uiuat qͣm cttĩ: ut dum alii
uthum positiuũ ip̃e suꝑlatuũ bi¬
bat dum alii fabam. ip̃e gallinam
mone utat᷑ fillȩ p̃uaricator uoti est:
q sine ĩta causa : arigore ꝯmunis ui¬
te dieadto:I. Uere uota p̃dicta de
suba ordinis sient. ⁊ ꝑsonis ĩstatu
suo ꝑmanentib sñ peccato mortali reli¬
qui non possunt. nͥ quantum ĩ uoto ul¬
tuno quod est ꝯmunis uite: ꝑ necc̃itate
cmergente dispensatiue tosat᷑. In pri¬
tiatione scł̃i. Aenuntiatõ ne ꝑͥitatis. uoto

Expanded text:
sio, quod voti est melioratio. Non ergo ille sio, quod voti est melioratio. Non ergo ille qui talia facit, reus est voti, cum homini proficere in melius licitum sit, nisi propter scandalum proximi desistere cogatur. Si enim propter vitam austeriorem aliquis fratribus scandalum facit, ad communem vitam redire debet de necessitate, non propter transgressionem voti, sed propter vitationem scandali. Quod si absque infirmitate vel alia justa causa aliquis delicatius vivat quam caeteri, ut dum alii vinum positivum ipse superlativum bibat: dum alii fabam, ipse gallinam mone utatur, ille praevaricator voti est, quia sine justa causa a rigore communis vitae discedit. Vere vota praedicta de substantia ordinis sunt, personis in statu suo permanentibus sine peccato mortali relinqui non possunt, nisi quantum in voto ultimo, quod est communis vitae, pro necessitate emergente dispensative toleratur. In priciatione seculi, renunciatione proprietatis, voto
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur uira ꝯmunis ille uiuendi
modus. scał̃m qͣm onine uiuimꝰ Aut u¬
uere possumus sũ iusta rephensione. ħ
ideo adiunxi quia alium modum iu¬
uendi hñt incibis. inlectualib infrrmi
in infirmaria. qͣm sani inꝯgregatiõe.
Infirmi tamen ꝯmunem uitam tenẽ
quia sani ꝑsimili causa uiuere possunt
sicut illi. sine rep̃hensione. In quentu
autem si incibis. uestimentis aliqui
delicatius qͣm cecĩ tractantur. hoc ñ ẽ
uita ꝯmunis. s uite cõmunis dispen¬
satio. Attendit᷑ autem p̃cipue uita com¬
munis inhiis tͥb. uidłc. cibariis. uestim̃¬
tis. lectualib: niquib ꝯmunionem ser¬
uare debent ñ indulgentia dispensati¬
onis excusent᷑. Scd̃m p̾dicta uidebit᷑
p̃uaricator uoti qui aliis bibentib ui¬
num ip̃e aqͣm biberit: qui aliis ꝯme¬
dentib pũces utitur herbis. qui aliis
chamisias induentib. ip̃e induitur
cilicio: Am̃ hunc uiuendi modum ñ
tenent cecĩ. S ñ potest dici uoti tͣnsgͥs¬

Expanded text:
is ille vivendi modus, secundum quem omnes vivimus aut vivere possumus sine justa reprehensione. Hoc ideo adjunxi, quia alium modum vivendi habent in cibis, in lectualibus infirmi in infirmaria, quam sani in congregatione. Infirmi tamen communem vitam tenent, quia sani pro simili causa vivere possunt sicut illi, sine reprehensione. In conventu autem si in cibis vel vestimentis aliqui delicatius quam caeteri tractantur, hoc non est vita communis, sed vitae communis dispensatio. Attenditur autem praecipue vita communis in his tribus, videlicet cibariis, vestimentis, lectualibus. In quibus communem servare debent, nisi indulgentia dispensationis excusentur. Secundum praedicta videbitur praevaricator voti, qui aliis bibentibus vinum ipse aquam biberit, qui aliis comedentibus pisces utitur herbis, qui aliis camisias induentibus ipse induitur cilicio: quoniam hunc vivendi modum non tenent caeteri. Sed non potest dici voti transgres
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad milites forte d̾iuerterint: exsuf¬
flabunt eos quod minime secum labo¬
rem aut ꝑicisla tolerant. Sic agricole:
sic negociatores: et singuli quiq ordines
hominum. a suis eos sunilit̾ arcebunt
finibus: ut pote qui in hominum labo¬
re non fueruit. Quid igitur restat nsi
ut quos omnis ordo repellit pariter et
accusat. eum sorciantur locum. ubi nul

Expanded text:
Si ad milites forte diverterint, exsufSi ad milites forte diverterint, exsufflabunt eos, quod minime secum laborem aut pericula tolerarint. Sic agricolae; sic negotiatores, et singuli quique ordines hominum a suis eos similiter arcebunt finibus, utpote qui in hominum labore non fuerint. Quid igitur restat, nisi ut quos omnis ordo repellit pariter et accusat, eum sortiantur locum, ubi nul
Abbreviated transcription (Latin):
riculo uite: perituras sibi duutias con¬
grrgantez. Dura sunt hec caueant
prudentes nr̃i. Dulces interea capiãt
sompnoꝰ. ne dicam instratis lasciuãt
suis. Erit tñ inuenire in die festo: gͣues
uasis aureis et argenteis ministrorum
dextraꝰ. refectas uariis opibus manticaᷤ.
ꝑticas ornatas. et inscriniis tam multi¬
plices locislos: ut si mensas ad hibueris:
nũmularios putem. Quid fabros. aut
cementario. ceteros eius modi oꝑarios
nec̃ce est numerare: Uictum sͥ multo la¬
bore querunt. illi madent deliciis. copi¬
is affluunt ocibsi. An non merito tales
poeta subsannet. ne cum forte suas repe¬
titum uenerit olim grex auium plumas:
moueat cornicula risum: furtiuis nuda¬
ta coloribus: Magis autem magnus ꝓ
bẽnimina iuperarum quis demonstraũ
uobis fugere auentura ira: ubi enim ñc¬
sunt penitentie fructus: cum resurgere¬
ceꝑint homines unusquisq in suo ordi
ne. ubi putas generatio ista locabitur:

Expanded text:
riculo vitae perituras sibi divitias conriculo vitae perituras sibi divitias congregantes. Dura sunt haec: caveant prudentes nostri; dulces interea capiant somnos, ne dicam, in stratis lasciviant suis. Erit tamen invenire in die festo graves vasis aureis et argenteis ministrorum dextras, refertas variis, opibus manticas, perticas oneratas, et in scriniis tam multiplices loculos, ut si mensas adhibueris, nummularios putes. Quid fabros aut caementarios, caeterosque ejusmodi operarios necesse est numerare? Victum sibi multo labore quaerunt: illi madent deliciis, copiis affluunt otiosi. Annon merito tales poeta subsannet? Ne, cum forte suas repetitum venerit olim Grex avium plumas, moveat cornicula risum Furtivis nudata coloribus. Magis autem magnus ilGenimina viperarum, quis demonstravit vobis fugere a ventura ira? Ubi enim sunt poenitentiae fructus? Cum coeperint resurgere homines unusquisque in ordine suo, ubi, putas, generatio ista locabitur?
Abbreviated transcription (Latin):
et nobiles apparatus: equorum faleras:
ac cipitres: aleas: et similia queq freq̃n¬
tant. Aliqui forte et dependentes a col¬
lo rubricatas mririum pelles: ornatos
thalamos: balnea: et mollicem omnẽ
atq głam uestium: amulierculis mu¬
tuantur. Cauent oĩo lorice pondus: et
insomnes incastris noc̃tes: incertaq
discrimina preliorum. muliebrem quoq
uerecundiam. et disciplinam: aut fi
quid aliud sexus ille labori habere
cernitur. declinantes. Sudant agͥcole.
putant et fodiunt uinitores. et qui initͥ
hec torpent oeio: accedente fructuum
tempore in nouari sibi horrea uibent. ⁊
ꝓmꝑtuaria eorum plena: utinam ñ
pre ilł. utinam uel cum illis. Uiuint
tritico. bibunt uue sanguinem mera¬
lissimum. parum ẽ. inpinguantur
et dilatantur ad ipe frumenti. herbar̃
uiribus: ꝑegrinum mutuantur uina
saporem. et additur oleum camino. Set
considera et negociatores. Circueunt
mare et aridam in labore corporis et pe¬

Expanded text:
et nobiles apparatus, equorum phaleras, et nobiles apparatus, equorum phaleras, accipitres, aleas, et similia quaeque frequentant. Aliqui forte dependentes a collo rubricatas murium pelles, ornatos thalamos, balnea, et mollitiem omnem atque gloriam vestium a mulierculis mutuantur; caute omnino loricae pondus, et insomnes in castris noctes, incertaque discrimina praeliorum, muliebrem 289 quoque verecundiam et disciplinam, aut si quid sexus ille laboris habere creditur  al. cernitur declinantes. Sudant agricolae; putant et fodiunt vinitores: et qui inter haec torpent otio, accedente fructuum tempore innovari sibi horrea jubent, et promptuaria eorum plena, utinam non prae illis; utinam vel cum illis. Vivunt tritico, bibunt uvae sanguinem meracissimum: parum est, impinguantur et dilatantur adipe frumenti. Herbarum succis peregrinum mutuantur vina saporem, et additur oleum camino. 11. Sed considera et negotiatores. Circumeunt mare et aridam, in labore corporis, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
utiliceat solita sp̃ꝯ libertate. nulli blan¬
diri: palpare neminem: s nude nudam
promere ueritatem. Clerieus quidem
qui habet partem in terra: non habebr
partem in celo. Itemq. Clericuꝰ si qͥp¬
piam habuerit pret̾ domunm: parꝰ
eius non erit dominus. Uerbi gr̃a. Si
aurum si argentum. si possessioneꝰ. si
uariam suppellectilem: cum istiꝯ dm̃
ꝑars cius fieri non dignatur.
graui inurere quosdam.ipsi uide¬
rint᷑: quos hec parabola tangat. In la¬
bore inquit hominum non sunt. et c̃
hominib non flagellabuntur. ideo te¬
nuit eos suꝑbia. habent enim queq¬
singula queq gña hominum: laboris
aliquid et uoluptatiꝰ. Set aduertere
est prudentiam aliquorum. et mirari:
quemad̾m nouo inter hec artificio dis¬
cernentes. et ab imucem sequestranteᷤ
ea. totum quod delectat eligunt et ã¬
plectuntur. quod molestum est fugi¬
unt et declinant. Cum militib nem¬
pe supbie fastus: amplam familiam.

Expanded text:
s est, uti liceat solita spiritus libertate, nulli blans est, uti liceat solita spiritus libertate, nulli blandiri, palpare neminem; sed nude nudam promere veritatem. « Clericus, » inquit, « qui partem habet in terra, non habebit partem in coelo. » Itemque, « Clericus si quidpiam habuerit praeter Dominum pars ejus non erit Dominus: verbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si variam supellectilem, cum istis Dominus pars ejus fieri non dignatur. gravi inurere quosdam: ipsi viderint quos haec parabola tangat. In labore, inquit, hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur: ideo tenuit eos superbia . Habent enim singula quaeque genera hominum laboris aliquid, aliquid voluptatis. Sed advertere est prudentiam aliquorum, et mirari quemadmodum novo inter haec artificio discernentes, et ab invicem sequestrantes ea, totum quod delectat eligunt et amplectuntur: quod molestum est, fugiunt et declinant. Cum militibus nempe superbiae fastus, amplam familiam,
Abbreviated transcription (Latin):
in operibus botus dinites iuxta pareli ã¬
monicionem amicos fibi facere studuer̃t
de mammona iniquitatis. a quibus iue¬
terna tabernacła reciperentut. Quid in
sꝑarent abhis se recipi: qui claues uidẽt᷑
habere: Set heu data est ip̃a ꝓuidencia
eorum: inoccasionem carnis. et qui fibi
pariter. atq aliis incelo tabernacła et̾na
parare debuerant: in terra coniung̃t do¬
nium ad domum. et copulant agrum¬
agro. Quis rapuit ab ore apłorum tp̃ris
huius: uerbum gratie. fiducie uerbum.
ecce nos reliquimus omnia et secuti sumꝰ
te: Ecce enum ut popłs: sic sacerdos. Si¬
habentes. Beati enum pauꝑes sp̃u: qm̃
hominib qui perfectioniꝰ obtinent lo¬
cum. dignitate pollent: auctoritate p̃¬
sunguntur officio: an uter hec in ꝑfec¬
tionis et infirmitatis qm usquead eo
cdiffitentur liceat saltem sperare reme¬
saneliceat uł audire dicentem. Si sal
infatuatum fuerit in quo salietur:Ad
nichilum ualet ultra nsi ut nuttatur
foras et conculcetur. Set et p̃sbitero cui

Expanded text:
in operibus bonis divites, juxta Evangelii admonitionem, amicos sibi facere studuerunt de mammona iniquitatis, a quibus in aeterna tabernacula reciperentur. Quidni sperarent ab his recipi, qui claves videntur habere? Sed heu! data est ipsa providentia eorum in occasionem carnis, et qui sibi pariter atque aliis in coelo tabernacula aeterna parare debuerant, in terra conjungunt domum ad domum, et agrum copulant agro! Quis rapuit ab ore Apostolorum temporis hujus verbum gratiae, fiduciae verbum: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te? Ecce enim ut populus, sic et sacerdos . Sihabentes. Beati enim pauperes spiritu,hominibus, qui perfectionis obtinent locum, dignitate pollent, auctoritate pfunguntur officio, an inter haec infirmitatis et imperfectionis, quam usque adeo diffitentur, liceat saltem sperare remesane liceat vel audire dicentem, Si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? Ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras, et conculcetur . Sed et Presbytero, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere. ut quod in eo mortale est ab¬
sorbeatur auita. quod humile ingłiam:
quod triste est inleticiam cõmutet᷑. Cecĩ
ienim fructus .i. amarus. ⁊ dulcis quõ
supta distuximusi finiccum tecri ꝰ sunt.
ut pote quib uescuntur hii qui ad huc
indiuuitur corpore mortis huius. s fru¬
ctus deliciosus: quo soli fruuntur be¬
siti sursuta ẽ in adeptione suꝑne. feli¬
cilitalis. quem nec oculus uidit. nec auris
audiit. nec in cor hominis ascendit
Et quidem his qui inutta ista mortali
adhuc ꝑegriuãtur a domino: fructus
iste fute beatitudinis. inspe repmisiꝰ
est. his ueto qui uite huius cursu cõ¬
lummato uicerant scłm iam init ap¬
positus. ut sccłm reꝑmissionẽ fc̃am a
tomino incelesti paradiso sint h̃edes
larit deliciosus. in quo sunt omnes
telicie scorum. qui cum beata iurgine
maria adparadisum celi assumpti
ĩuut. cuius inos participes faciat ip̃t¬

Expanded text:
ascendere, ut quod in eo mortale est, abascendere, ut quod in eo mortale est, absorbeatur a vita, quod humile in gloriam, quod triste est in laeticiam commutetur. Caeteri etenim fructus, id est amarus et dulcis, quos supra distinximus, finitimi terris sunt, utpote quibus vescuntur hi, qui adhuc induuntur corpore mortis hujus. Sed fructus delitiosus, quo soli fruuntur beati, sursum est in adeptione supernae felicitatis, quem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et quidem his qui in vita ista mortali adhuc peregrinantur a Domino, fructus iste futurae beatudinis in spe repromissus est. His vero qui vitae hujus cursu consummato vicerunt seculum, jam in re appositus, ut secundum repromissionem factam a Domino in coelesti paradiso sint haeredelariter delitiosus, in quo sunt omnes delitiae sanctorum qui cum beata virgine Maria ad paradisum coeli assumpti sunt, cujus et nos participes faciat ip
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqui enim exipis post multa forte sae¬
lera cõmissa inscło. ad deum conũsi
sunt. Alii uer cum ip̃a uite ĩnocin¬
tia qͣm semper cenuecunt se ppoi d
laccificium obtulerunt. Et uidemus ac¬
cidere quod hũ qui fucrut inseculo pec¬
catores:⁊ magni peccatores frequent et
suntte ĩuigiliis ꝓniciores. in abstinentia
partiores. in oratione magis deuoti. ĩ
bono opere magis solliciti. ⁊ i omni fru¬
ctu sp̃ualis uite magis cͥcunispecti. qͣm
illi qui de purieate conscĩe sue głantes
a tramite iusticie numqͣm ceciderunt.
Nullus gͦ timeat ad fructum dulcem
spũalis uite manum mitte. qm bonum
quod tardius app̃henditur᷑. qñq fer¬
uentius ad quisitam tenet᷑. Est ⁊ t̃ceꝰ
fructus huiꝰ arboris quem supͣ dilicio¬
sum appellaͣmnus. ⁊ sdeo forte deliciosus.
quia tarus. quia preciosus est. Et qm̃
stuctus iste ĩsũmitate ramoꝵ colligit᷑.
oportet eum qui finctu isto uescit᷑ sursũ

Expanded text:
Aliqui enim ex ipsis post multa forte sceAliqui enim ex ipsis post multa forte scelera commissa in seculo ad Deum conversi sunt, alii vero cum ipsa vitae innocentia quam tenuerunt, seipsos Deo sacrificium obtulerunt. Et videmus accidere quod hi qui fuerunt in seculo peccatores et magni peccatores, frequenter sunt in vigiliis promptiores, in abstinentia parciores, in oratione magis devoti, in bono opere magis soliciti, et in omni fructu vitae spiritalis magis circunspecti, quam illi qui de puritate conscientiae suae gloriantes a tramite justiciae nunquam ceciderunt. Nullus ergo timeat ad fructum dulcem spiritalis vitae manum mittere, quoniam bonum quod tardius apprehenditur, quandoque ferventius acquisitum tenetur. Est et tertius fructus hujus arboris quem supra delitiosum appellavimus, et ideo forte delitiosus quia rarus, quia pretiosus est, et quoniam fructus iste in summitate ramorum colligitur, oportet eum qui fructu isto vescitur sursum
Abbreviated transcription (Latin):
animi auferunt. uidelicet. ꝯcupiscen¬
tia. suꝑbia. ⁊ discordia. Et respicit
estus ad feruorem ꝯcupiscentie. tͣbo:
ad tumorem suꝑbie. pluuia: adiurgn
discordie. ꝑtegit gͦ beata cłi genittix ab
estu concupiscentie exemplo castitats.
Ptegit a timore suꝑbie ex emplo hũi¬
litatis. Stegit a pluuia discordie exem¬
plo mansuetudinis. Certe mala nr̃ã
que fecimus docere nos possunt. quam
iocundum sit sub ramis huiꝰ atboris
quͥescere quam ignominosũ sit. pre¬
mĩ seructute diaboli. ⁊ qͣm dulci sit
ob seqͥum ptãte cdeo. qm̃ nauta mul¬
tis iactatus fluctib iuregenda naui sa¬
puntior efficitur. muiles post multa
suscepta uulnera ingͣcessu belli cau¬
tior redditur. gratior est serenitas post
imbrem. quies post laborem: ⁊ ꝑexꝑ¬
imenta maloꝵ: crescit amor uͥtutil.
Respiciamꝰ adeos qui ad tͣtugem dul¬
cem sp̃alis uite manum nuscrunt ⁊
uidebi bi mus uerum ẽẽ ꝙ dicimnus.

Expanded text:
animi auferunt, videlicet concupiscenanimi auferunt, videlicet concupiscentia, superbia, et discordia. Et respicit aestus ad fervorem concupiscentiae, turbo ad tumorem superbiae, pluvia ad jurgia discordiae. Protegit ergo beata Dei Genitrix ab aestu concupiscentiae exemplo castitatis, protegit a tumore superbiae exemplo humilitatis, protegit a pluvia discordiae exemplo mansuetudinis. Certe mala nostra quae fecimus docere nos possunt, quam jucundum sit sub ramis hujus arboris quiescere, quam ignominiosum sit premi servitute diaboli, et quam dulce sit obsequium praestare Deo. Quoniam nauta multis jactatus fluctibus in regenda navi sapientior efficitur, miles post multa susceptae vulnera in congressu belli cautior redditur: gratior serenitas post imbrem, quies post laborem, et per experimenta malorum crescit amor virtutum. Respiciamus ad eos qui ad frugem dulcem spiritalis vitae manum miserunt, et videbimus verum esse quod dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
diuine indignationis nobis remisit.
Tertiũ: quod notam humane iniqui¬
tatis deleuit. Ceci captinus tencbaris
ohomo. ⁊ ꝑmariam liberatꝰ eł ostensã
dei tui incutreras: ⁊ ꝑ matiam reconci¬
liatus es. Iniqͣus ⁊peciator fuisti.iꝑ
illam iustificatus es. Quid est ddulcius
lib̾tate post captiuitatem: reconcilia¬
tione post impietatẽ: Huc gͦ omius
uita iustoꝵ sca desd̾ia. meditatõnes
boae oꝑationes. grãtum actiones respi¬
ciuint. ut inhis omnib precipue honore¬
tur beata ci genitrix. que p̾cet̾is scĩs nob̃
oꝑata est causã salutis. Nunc gͦ age tu
qui uitantis beate uͥginis respiras bene¬
ficiis. ad ip̃am uota tua. ⁊ delideria con¬
uerte. ⁊dulce sit tibi subumbra illiuis
arboris quiescere. qui hactenus longo
rtinere praue conũsationis laborasti.
Tria sunt que uiatores ad atborum
ꝓtectionem fugere compellunt. iudłc.
estus. curbo. ⁊ pluuia. Similit̃ ctia
sunt que ambulantib in uia dei qͥetem

Expanded text:
divinae indignationis nobis remisit: divinae indignationis nobis remisit: tertium, quod notam humanae iniquitatis delevit. Ecce captivus tenebaris o homo, et per Mariam liberatus es: offensam Dei tui incurrebas, et per Mariam reconciliatus es: iniquus et peccator fuisti, et per illam justificatus es. Quid est dulcius libertate post captivitatem, et reconciliatione post impietatem? Huc ergo omnis vita justorum, sancta desideria, meditationes, bonae operationes, gratiarum actiones respiciunt, ut in his omnibus praecipue honoretur beata Dei Genitrix, quae prae caeteris sanctis nobis operata est causam salutis. Nunc ergo age tu qui in tantis beatae Virginis respiras beneficiis, ad ipsam vota tua et desideria converte, et dulce sit tibi sub umbra illius arboris quiescere, quia hactenus longo itinere pravae conversationis laborasti. Tria sunt quae viatores ad arboris protectionem fugere compellunt, videlicet aestus, turbo, et pluvia. Similiter tria sunt quae ambulantibus in via Dei, quietem
Abbreviated transcription (Latin):
huius uite. cectum ẽ q luctus sempi¬
ternus. Undez scͥptum est. Extrema
gaudii luctus occupat. Adamaritu¬
dinem huius uite: uͭ sequitur gaudiũ
gauddium. Meluis est gaudiũ cm:
suctu sempitno. quare amaritudo ħ
uite. potuis quam delectatio eligenda.
Omnimodis ꝙ dulcia uite huuis fugi¬
enda sunt. quorum fiais tam amatus ẽ
aut. si ddulcia delectant. mittant ma¬
num suã hũ qͥ talia desiderant: ad̃
fructura illum qui ad edendum dul
tum dulcem coplosissime ĩuenire pos¬
sunt. nisi forti languente appecitu:
tantuam egroti. que suauia it idulcia:
fasticliant. Sic enim plerumq solet
accidete. quod palato ñ sano pena sit
panis. ⁊egtis oculis odiosa lux est q̃
puris est amabił. Tria siquidem benesi¬
cia brata cłi genitͥx nob̾ contulit. de qͥp̃
uelut ranis quibdam omĩa rospiciũt
oꝑa uisticie. ⁊clependet fructus totius
cium est quod uigum antiq̃ captiui¬
tatis a nob abstulit. Scłm quod irã

Expanded text:
hujus vitae. Certum est quia luctus sempihujus vitae. Certum est quia luctus sempiternus, unde scriptum est: Extrema gaudii luctus occupat . Ad amaritudinem vero hujus vitae, sequitur gaudium gaudium . Melius est gaudium luctu sempiterno, quare amaritudo hujus vitae potius quam delectatio eligenda. Omnimodo ergo dulcia vitae hujus fugienda sunt, quorum finis tam amarus est, aut si dulcia delectant, mittant manum suam hi qui talia desiderant ad fructum illum, qui ad edendum dulctum dulcem copiosissime invenire possint, nisi forte languente appetitu tanquam aegroti quae suavia sunt et dulcia fastidiant. Sic enim plerunque solet accidere, quod palato non sano poena sit panis, et aegris oculis odiosa lux est, quae puris est amabilis. Tria siquidem beneficia beata Dei genitrix nobis contulit, de quibus velut ramis quibusdam omnia respiciunt opera justiciae, et dependent fructus totius cium est, quod jugum antiquae captivitatis a nobis abstulit: secundum, quod iram
Abbreviated transcription (Latin):
ra. formida gͦ contingere dulcia siuis
uitare amara. Sic enim pisces. sic
uolucres. sic bestie capiuntur. quia
modicus cibus qui delectat hanio aut
uinculo imponit᷑. ut cum illum ap¬
p̃hendint postmodum ferri aut uin¬
culi a maritudine teneant᷑. Caue gͦ
ne tu fallaci cibo huius uite inescatꝰ
captiuus tencaris. Quod si ita est:
solue uincła colli cui. plange mise¬
tiam tuam. curre adinedicinã. Quĩ
demum tam degen̾antis nature ĩ¬
sipientiss ineurrit: ut si eduob es¬
cedatur optio. melius ñ estimet eli¬
gendum: ꝓponãt᷑ modo duo hec. iu¬
delicet. amaritudo huiꝰ uite. ⁊ delec¬
tatio eiusdem. Docet te mundi phi¬
losophus. utrum istoꝵ melius de¬
beat estimari. Iuxta docum̃tum enĩ
aristotilis: Si dubitetur uttum meliꝰ
respiciendum est ad consequens utri¬
usq. ⁊ cuius consequens fũit me¬
luuis. illud etiam ⁊ melius estimand.
Uide gͦ quia sequitur ad delectationeni

Expanded text:
ra, formida ergo contingere dulcia, si vis ra, formida ergo contingere dulcia, si vis vitare amara. Sic enim pisces, sic volucres, sic bestiae capiuntur, quia modicus cibus qui delectat hamo aut vinculo imponitur, ut cum illum apprehenderint, postmodum ferri, aut vinculi amaritudine teneantur. Cave ergo ne tu fallaci cibo hujus vitae inescatus captivus tenearis; quod si ita est, solve vincula colli tui, plange miseriam tuam, curre ad medicinam. Quis demum tam degenerantis naturae insipientiam incurrit, ut si e duobus concedatur optio, melius non aestimet eligendum? Proponantur modo duo haec, videlicet amaritudo hujus vitae, et delectatio ejusdem, docet te mundi philosophus, utrum istorum melius debeat aestimari. Juxta documentum enim Aristotelis, si dubitetur utrum melius, respiciendum est ad consequens utriusque, et cujus consequens fuerit melius, illud etiam et melius aestimandum. Vide ergo quid sequitur ad delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
lugere. repellere mandata dĩ. sequi cõ¬
cupiscentias. laxare frena pudicie. ⁊ a
nulla ꝓhibe animum uo Yluptate:
unhis quidem omnib gustus inpͥnci¬
pio dulcis est. s nouissima eorum a¬
miara sunt tamꝗͣ absintium. quia
nuttas delectationes nulte secunt᷑
miserie. ⁊ extrema gaudioꝵ luctu
⁊ dolore cõmutantur. Cum enim
homo pͥmo uinũ bonum posũit ⁊¬
eo in ebriatus fucrit. tunc: demum
sequitur: quod dec̾us est. Uinum bo¬
num quod homo .i. quilibet carna¬
lis ponit inpͥncipio leticie sue. concupiscñtia
carnis est ꝯcupiscentia oculorum. ⁊
suꝑbia uite. ⁊ cet̾ẽ huius uite delecta¬
tones. S cum istis inebriatus fũit.
hoc est cum bib̃it calicem cenfusionĩ
⁊ ignominie usq ad fecem: tunc seqͥt᷑
uinum ⁊ quod dec̾ius est. Quod ui¬
num: Stimulus praue conscientie.
tumor gehenne. horror districa uidi¬
cis. obduratio mentis. desꝑatio salu¬
tis. Eoce dulcia uiti huius. ecce ama¬

Expanded text:
fugere, repellere mandata Dei, sequi confugere, repellere mandata Dei, sequi concupiscentias, laxare frena pudicitiae, et a nulla prohibere animum voluptate? Et in his quidem omnibus gustus in principio dulcis est, sed novissima eorum amara sunt tanquam absynthium, quia multas delectationes, multae sequuntur miseriae, et extrema gaudiorum luctu et dolore commutantur. Tunc enim homo primo vinum bonum posuerit et eo inebriatus fuerit, tunc demum sequitur quod deterius est. Vinum bonum quod homo, id est quilibet carnalis ponit, principium laeticiae suae, concupiscentia carnis est concupiscentia oculorum, et superbia vitae, et caeterae hujus vitae delectationes, sed cum istis inebriatus fuerit, hoc est cum biberit calicem confusionis et ignominiae usque ad fecem, tunc sequitur vinum quod deterius est. Quod vinum? stimulus pravae conscientiae, timor gehennae, horror districti Judicis, obduratio mentis, desperatio salutis. Ecce dulcia vitae hujus, ecce ama
Abbreviated transcription (Latin):
entem in egiptũ. dum ꝑ secutiones
sustinuit. cum cet̾is qui fuerunt imi¬
tatores iuarũ ciꝰ. In his omĩb fructũ
amarũ ꝓtulit. qñ ꝑhas ⁊ alias multã
tribulationes secuta ẽ p̃sentiam
creatoris sui. De hoc fructu amdo
gustauerũt omnes sc̃ĩ: qui mͦ regnãt
cum xp̃o. quoꝵ uita fuit mundum
ꝯtempnere. tol erare adũsa. crucifig̾e
carnem suam cum uiciis ⁊ ꝯcupiscen¬
tiis. obꝓbris saturari. que ominia li¬
cet plena ẽẽnt amaritudine: tam̃ itihis
expetabant fructum pa catissimum
.i. uisionem doi sui. S iã ua ħ erump¬
nosa uidendi deum ꝑamaritudines
uite huius: ĩ solitudinẽ redacta est. qr
nunc fugiunt homĩes a facie dñi: ut
amara ełfugiant. ne ĩueniant tͥbulati¬
ons. ut delectationes. ⁊ huius uite dł¬
cia conseqͣnt᷑. paruumq reputant: ui¬
dete bona domini int̾ra uiuentium.
dum consolationib uite huius ꝑfru¬
antur. An non uere est a facie dñi

Expanded text:
entem in Aegyptum, dum persecutiones entem in Aegyptum, dum persecutiones sustinuit cum caeteris qui fuerunt imitatores viarum ejus. In his omnibus fructum amarum protulit, quando per has et alias multas tribulationes secuta est praesentiam Creatoris sui. De hoc fructu amaro gustaverunt omnes sancti, qui modo regnant cum Christo, quorum vita fuit mundum contemnere, tolerare adversa, crucifigere carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, opprobriis saturari, quae omnia licet plena essent amaritudine, tamen in his expectabant fructum pacatissimum, id est visionem Dei sui. Sed jam via haec aerumnosa videndi Deum per amaritudines vitae hujus in solitudinem redacta est, quia nunc fugiunt homines a facie Domini, ut amara effugiant, ne inveniant tribulationes, ut delectationes et hujus vitae dulcia consequantur, parumque reputant videre bona Domini in terra viventium, dum consolationibus vitae hujus perfruantur. Annon vere est a facie Domini
Abbreviated transcription (Latin):
grãrum in bonis confirmaret᷑. Inter ait¬
gulta autẽ paradisi huius nobilis que¬
dam uirga exorta est. uidełc uirgo
maria. adqͣm fluuiꝰ spũalium catis¬
matum habundantiꝰ quam ad ccc̃a
sleriuauit. ut pote que fructum mel¬
orem. ⁊ sublimiorẽ cetis erat ꝓductoi¬
lue̾ris homines ⁊ incelo spͣt angliai
pasc̾ent᷑. Quid enim aliud fuerunt
s̃pi sã obumbratio. plenitudo gc̃e. f¬
uor fidai. castitas uirginał. quam sull¬
ciclia quecdam gr̃atum in ip̃am delcul¬
dentium. ut cresceret ⁊ facerit frustil
creuit: ut iam non uirga humilis. s ar¬
bor sublimis ⁊ fructifera nominetur.
Sublimis quia suꝑ celos ascendit. Fructi¬
fera. quia fructum fecit multiplicem.
fructum amarũ. fructum dulcem. fruc¬
tũ deliciosũ. Siuis scire ubi arbor ista
lructum amarum ꝓtulit: recole ama¬
ritudines illas amarissimas quas
sustinuit. dum astitit crucifixo. dum
uidit mortuũ. dum secuta est fugi¬

Expanded text:
gratiarum in bonis confirmaretur. Inter virgratiarum in bonis confirmaretur. Inter virgulta autem paradisi illius nobilis quaedam virga exorta est, videlicet virgo Maria, ad quam fluvius spiritalium charismatum abundantius quam ad caetera derivavit, utpote quae fructum meliorem et sublimiorem caeteris erat producterris homines, et in coelo spiritus angelici pascerentur. Quid enim aliud fuerunt Spiritus sancti obumbratio, plenitudo gratiae, fervor fidei, castitas virginalis, quam stillicidia quaedam gratiarum in ipsam descendentium ut cresceret et faceret fructum? crevit, ut jam non virga humilis, sed arbor sublimis et fructifera nominetur. Sublimis, quia super coelos ascendit; fructifera, quia fructum fecit multiplicem, scilicet fructum amarum, fructum dulcem, fructum delitiosum. Si vis scire ubi arbor ista fructum amarum, protulit, recole amaritudines illas amarissimas quas sustinuit, dum astitit crucifixo, dum vidit mortuum, dum secuta est fugi
Abbreviated transcription (Latin):
suum ꝑdu gi cerent ad matitatem.⁊
sic tandem T ꝑmanum sũmi illius¬
ortolani qui xp̃c est: in t̾cium ꝑadissi¬
In hoc ⁊ cium paradiso deus apͥncipio po¬
suit hominem .i. ponere disposuit. eo
loquendi mͦ quo dicitur fecit que fut᷑a
sunt: iagnus qui occisus ẽ ab origine
mundi. Quia tamen sine humore uͥ¬
gulta hec crescere ñ pot̾ant: Accesse¬
tunt. uii. paradisi flumina. quib ir¬
rigata fortius inualesc̾ent. ut si firmi¬
terꝰ radicata: nullo cemptationis uento
deinceps cominoũi possent. pͥmum ꝑa¬
radisi flumen accipe inundationẽ sal̃¬
mentoꝵ. Scłm: seciem diuinatũ scͥp¬
na uituis infecta. pͥmo opus habebat.
ut ꝑsacͣmenta eccłie a pectatis purga¬
retur. Sccło: quia uiam ignorabat in¬
sticie. necce etat ut ꝑmandata dei illu¬
minaret᷑. Teccio expediebat itt accepta
ũitatis noticia planctu ⁊ lacͥmis in
bonis oꝑib excetur. Quacto: ut ꝑ dom

Expanded text:
suum producerent ad maturitatem, et suum producerent ad maturitatem, et sic tandem per manum summi hortulani, qui In hoc etenim paradiso Deus a principio posuit hominem, id est disposuit ponere eo loquendi modo quo dicitur, fecit quae futura sunt et agnus qui occisus est ab origine mundi. Quia tamen sine humore virgulta haec crescere non poterant, accesserunt quatuor paradisi flumina, quibus irrigata fortius invalescerent, ut sic firmiter radicata nullo tentationis vento deinceps commoveri possent. Primum paradisi flumen, accipe mundationem sacramentorum: secundum, seriem divinarum Scripis infecta, primo opus habebat, ut per sacramenta Ecclesiae a peccatis purgaretur. Secundo quia viam ignorabat justitiae, necesse erat ut per mandata Dei illuminaretur. Tertio expediebat ut accepta veritatis noticia, planctu et lachrymis bonis operibus exerceretur. Quarto, ut per dona
Abbreviated transcription (Latin):
eccłis. de quo in canticis dr᷑. Emissionẽ
tue paradisus malorsi punicoꝵ. Ter¬
cuis ꝑacdisus ẽ future głie tuius me¬
minit paulus. cum dicit se raptum in
paradisũ di ubi audisse archana uerba
que ñ licit homini loqui. Inpͥmo
paradiso positus est homo citatus. in
scło: positus est reparatꝰ homo. int̾tio:
ponendiĩ est homo glorificatꝰ. Sunt
autem tres isti paradisi quasi cres qͥdã
orti deliciatum in quib diuine pͥanta¬
tionis fructus crescunt. mat᷑escunt ⁊ col¬
ligunt᷑. Nlam si humani genũs pͥmor¬
dia. pͥmos .s. pareutes admemoriam
reuoctinus. ip̃i fucrunt quedam diui¬
ne plantationis uirgulta inparadiso
s̃testri ad hoc posita. ut ibi cresc̃ent ⁊
bene oꝑanto fructum fac̾ent ĩ obieqͥũ
creatoris sui. S postqͣm uirgulta hec
pͥme p̃uaricationis m̾ito aruecunt ⁊
fructum fecerunt noxiũ. transplan¬
teta sunt inparadisum eccłie ut ig¬
ne carttatis quasi estiuo quodam so¬
le desuꝑ radiante: crescerent. i fructũ

Expanded text:
quo in Canticis dicitur: Emissiones tuae paradisus malorum Punicorum . Tertius paradisus est futurae gloriae, cujus meminit Paulus cum dicit se raptum in paradisum Dei, et ibi audisse arcana verba, quae non licet homini loqui . In primo paradiso positus est homo creatus, in secundo positus est homo reparatus, in tertio ponendus est homo glorificatus. Sunt autem tres paradisi quasi tres quidam horti delitiarum, in quibus divinae plantationis fructus crescunt, maturescunt, et colliguntur. Nam si humani generis primordia, primos scilicet parentes ad memoriam revocemus, ipsi fuerunt quaedam divinae plantationis virgulta in paradiso terrestri, ad hoc posita ut ibi crescerent, et bene operando fructum facerent in obsequium Creatoris sui. Sed postquam virgulta haec primae praevaricationis merito aruerunt et fructum fecerunt noxium, transplantata sunt in paradisum Ecclesiae, ut igne charitatis quasi aestivo quodam sole desuper radiante crescerent, et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
paradisum uoluptatis a pͥncipio ĩ qͦ
posuit hominem qͦm formauerat.
Behodierne sollempnitatis p̃conio mul
ta cognouistis. que ⁊ foris uerboꝵ flore
uernantia: iintus spũali dulcedine
plena sunt. Tantis gͥ laudib aliqͥd
minus idoneum adicere iuidebit᷑ for¬
sitan quibusdam de rogatio potuis
quam cumulus laudis. ut siquis cĩ¬
balis concordit̃ sonantib fracti tuiti¬
nabuli sonum adiciat. melodie sua¬
uitas potius colliditur quam iuuet᷑.
Quia tamen alioꝵ diuitias ur̃a pau¬
ꝑtate scimus fedari ñ posse. p̃sertur.
cum intab̾nacło dm̃ qͥdem dirrum.
⁊ atgentum alii iacuictum. pͣpur ami
ibissum. non nulli etiam pilos capra¬
rum que res abiecte sunt uules ob¬
tulisse legunt᷑. nos ꝓuili portione offe¬
rimus tomino quod possumus. ⁊ cõ¬
tenti hostia pauꝑum. satis nobis
atbitamur cessisse muñis si qͣntu¬
lacumq ddeuotione inueniam oͤcu¬
pati ulaudib ureginis matris. ue
autem reũtamur adũbum quod pre¬

Expanded text:
paradisum voluptatis a principio, in quo posuit hominem quem formaverat. De hodiernae solennitatis praeconio multta cognovistis, quae et foris verborum flore vernantia, et intus spiritali dulcedine plena sunt. Tantis ergo laudibus aliquid minus idoneum adjicere, videbitur forsitan quibusdam derogatio potius quam cumulus laudis, ut si quis cimbalis concorditer sonantibus fracti tintinnabuli sonum adjiciat, melodiae suavitas potius colliditur quam juvetur. Quia tamen aliorum divitias nostra paupertate scimus foedari non posse, praesertim cum in tabernaculo Domini quidam aurum et argentum, alii hyacinthum, purpuram, et byssum, nonnulli etiam pilos caprarum, quae res abjectae sunt et viles, obtulisse leguntur, nos pro vili portione offerimus Domino quae possumus, et contenti hostia pauperum satis nobis arbitramur cessisse muneris, si quantulacunque devotione inveniamur occupati in laudibus Virginis matris. Ut autem revertamur ad verbum quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
lĩmod̾atas usuras axp̃ianis extorse¬
runit: xp̃ianoꝵ eis participiũ subtraha¬
ctur. donec de ĩmod̾ato grauamine sa¬
festi. s potius a tanto grauamine stu¬
ciendũ eccł̃iis ꝑdecimis ⁊ oblationib
debitis. quas a xp̃ianis de domib ⁊ pos¬
sessionib aliis ꝑciꝑe cõsueuant. añqͣm
ad uideos quocũq titulo deuenissent.
ut sic eccł̃ie cõseruent᷑ indempnes.¬

Expanded text:
immoderatas usuras extorserint, Christianorum eis participium subtrahatur, donec de immoderato gravamine safesti; sed potius a tanto gravamine Iudeos stuciendum ecclesiis pro decimis et oblationibus debitis, quas a christianis de domibus et possessionibus aliis percipere consueverant, antequam ad Iudeos quocunque titulo devenissent, ut sic ecclesie conserventur indemnes
Abbreviated transcription (Latin):
erga scãm eccłiam pia deuotione¬
fideliũ introductã: exferm̃to hẽti¬
ce pͣut catis uitunt᷑ infring̾e. sub
p̃cextu canonice pietatis. qua ꝓpt̾
hibemus: ⁊ pias consuetũdines p̃cipi¬
mus obseruari. statuentes ut libere
conferant᷑ etc̃stica sacram̃ta. s per

Expanded text:
esiam pia devotione introductam, ex fermento heretice pravitatis nituntur infringere, sub pretextu canonice pietatis. Qua proptrohibemus et pias consuetudines precipimus observari, statuentes ut libere offerant ecclesiastica sacramenta, sed et per
Abbreviated transcription (Latin):
lis⁊ simplex sine ulla distintione
rit ⁊ audiens uideatur. Quid enim
es tristis quedam historia replicat᷑.
illuminatur ratio. ⁊ euoluta memo¬
ria uelut quibdã enis eculis exhi¬
betur. Utraq uõ non tam ip̃ins est
anime quam anima ip̃a ut eadẽ sit
⁊ inspiciens ⁊ inspecta. contra suam
statura faciem. ⁊ molentis quibus¬
dam apparitorib iminissaꝵ utiq
cogitationum coacta ꝓprio int̾rm iu¬
dicanda ddnistere tribunali. Quiꝰ sane
uidicium hoc sine tribulatione susti¬
neat. ad me ip̃m anuna mea turbata ẽ
ait ꝓph̃a domini ⁊ tu contra faciem
tudm sine arguitione sine turbatidẽ
sine confusioe. statui non posse mirarieͤ

Expanded text:
lis et simplex, sine ulla distinctione lis et simplex, sine ulla distinctione riter et audiens videatur. Quid enim es, tristis quaedam historia replicatur, illuminatur ratio, et evoluta memoria velut quibusdam ejus oculis exhibetur. Utraque vero non tam ipsius est animae, quam anima ipsa: ut eadem sit et inspiciens et inspecta, contra suam statuta faciem, et a violentis quibusdam apparitoribus immissarum utique cogitationum coacta, proprio interim judicanda assistere tribunali. Quis sane judicium hoc sine tribulatione sustineat? Ad me ipsum anima mea turbata est, ait propheta Domini : et tu, contra faciem tuam sine argutione, sine turbatione, sine confusione, statui non posse mirari
Abbreviated transcription (Latin):
ec sane laborandumẽ. ut auocis hiuͦ
ꝓueniatur auditum labor ẽ potuꝰ
aures obturare ne audias : Nimirũ
uox ip̃a se offert. ip̃a se ĩgerit. nec pul¬
sare ĩterim cessat ad hostia singłoꝵ
generatõni huic. et dixi semꝑ hii er¬
rant corde: At huc nobil ꝓximus ẽ.
ad huc loquitur. ⁊ non ẽ forte qui audi¬
at. ad huc dicit. hii errant corde. adhuc
sapĩa clamitat in plateis. redite pre¬
uaricatones ad cor. hoc nempe inici¬
um loquendi dm̃i. ⁊ hoc uerbũ ad
dins qui conuertuntur ad cor preces¬
sisse uidet᷑. non modo reuocans eos. s¬
n reducens ⁊ statuens ꝯtͣ faciem suã.
est enim nõ tantum uox uirtutis.
s ⁊ radius lucis: annuncians pa¬
rit᷑ hominib peccata eoꝵ ⁊ illumi¬
nans abscondita tenebraꝵ. Nec ũo.
ulla it̾ne huius lucis ac uocis dif¬
ferentia ẽ cum unus idemq sit dei
filius. ⁊ u̾bum patris ⁊ splendor
glorre. s ⁊ amime quoq substantia.
insuo quidem genere etiam spirita¬

Expanded text:
ec sane laborandum est, ut ad vocis hujus perveniatur auditum: labor est potius aures obturare ne audias. Nimirum vox ipsa se offert, ipsa se ingerit, nec pulsare interim cessat ad ostia singulorugenerationi huic, et dixi: Semper hi errant corde . Adhuc nobis proximus est, adhuc loquitur, et non est forte qui audiat. Adhuc dicit: hi errant corde; adhuc Sapientia clamitat in plateis: Redite, praevaricatores, ad cor . Hoc nempe initium loquendi Domino: et hoc verbum ad omnes qui convertuntur ad cor, praecesvidetur, et non modo rovocans eos, sed reducens et statuens contra faciem suam. Est enim non tantum vox virtutis, sed et radius lucis, annuntians pariter hominibus peccata eorum, et illuminans abscondita tenebrarum. Nec vero ulla internae hujus vocis ac lucis differentia est, cum unus idemque sit Dei Filius et Verbum Patris, et splendor gloriae: sed et animae quoque substantia, in suo quidem genere etiam ipsa spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
preripitis: misericorditer commnunicent
desolatis. Mensuram enim bonam. cõfertã.¬
et coagitatam ⁊ suꝑ esffluentem: dabunt ĩ
sinus corum nec erit illud pallium breue.

Expanded text:
percipiunt, misericorditer communicent desolatis. Mensuram enim bonam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinus eorum : nec erit illud pallium breve