comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝙ nonest. recta est significatio ⁊ comitat esse rectitudĩem
sũ qua significatio resta inꝙͥ esse. si uo significatur ꝙ non ẽ¬
aut si nichil omuino significatur illam erit rectitudo signifi¬
cationis. que non nisi in significatione est. quapp̃ ꝑ significu¬
tionem ht̃ esse ⁊ ꝑ eam mutatur eius rectitudo quemad mod̾
sibile est. M. non simłi se hñt color ad corpus ⁊ rectitudo
ad significationem. D. ostende dissimilitudinem .M. si
nullus alius uelit significare signo quod signandum ÷ͥ
rectum aut minus ħ exigit rectitudo. m. non existente
significatione non ꝑit rectitudo quia rectum ⁊̃ ex quo
exigitur ut ꝙ signandum est significatur. D. si int̾ius
non esset ħ rectum nec ip̃a ħ exig̾e̾t. ꝓ .m. putas ne
est significatio que sigt̃ ꝙ nouest rectum significa¬
ri. aut ꝙ non exigit rectitudo. M. ullam gͥ significa¬

Expanded text:
esse quod non est, recta significatio est, et constat esse rectitudinem, esse quod non est, recta significatio est, et constat esse rectitudinem, sine qua significatio recta nequit esse. Si vero significetur eaut si nihil omnino significetur, nulla erit rectitudo significationis, quae nonnisi in significatione est. Quapropter per significationem habet esse, et per eam mutatur ejus rectitudo: quemadmodum sibile est. MAG. Non similiter se habent color ad corpus et rectitudo ad significationem. DISC. Ostende dissimilitudinem. MAG. Si nullus aliquo significare velit signo quod significandumrectum, aut minus hoc exiget rectitudo. MAG. Ergo non existente significatione, non perit rectitudo, qua rectum est, et qua exigitur, ut quod significandum est, significetur. DISC. Si interiisset, non esset rectum hoc, nec ipsa hoc exigeret. MAG. Putasne, e significat quod non est rectum significari, aut quod non exigit rectitudo. MAG. Nulla igitur significa
Abbreviated transcription (Latin):
quibus duobus nominibus qm̃ de rectitudine
soia mente ꝑteptibili locuntur una res sigͣt᷑. que genus÷
iusticie ⁊ queramus an sit una sola u̾itas in oumibus illis
in quibus u̾tatem dicinis esse. aut ita sint u̾itates plures
sicut plura sunt in quibus comstat esse u̾itatem. D. ħ mł¬
tum nosse desidero. M. coinstat ꝙ in quacumq re sit i̾¬
tas. non est aliud quam rectituco. D. non huinc dubito.m.
titudines. D. ħ quo non mimis c̾tum est. M. si scd̃m di¬
u̾sitates rerum necesse est diu̾sas esse rectitudines. utiq
in quibus sunt uariantur sic quo rectitudines uarias esse
necesse est. in una re in qua rectitudinem esse dicimus.
ostende ꝙ in cet̾is intelligam. m. dico quia si rectitudo sigͣonis
id̾o est. alia quam uoluntatis rectitudo qr ista in uolunntate illa
eam mutatur. D. ita est. cum enim sigͣcur esse ꝙ est aut nõ

Expanded text:
quibus duobus nominibus quoniam de rectitudine mente sola perceptibili loquimur una res significatur, quae genus est justitiae: et quaeramus an sit una sola veritas in omnibus istis, in quibus veritatem dicimus esse: an ita sint veritates plures, sicut plura sunt, in quibus constat esse veritatem. DISC. Hoc multum nosse desidero. MAG. Constat quia in quacunque re sit veritas, non est aliud quam rectitudo. DISC. Non hinc dubito. MActitudines. DISC. Hoc quoque non minus certum est. MAG. Si secundum diversitates rerum, necesse est esse diversas rectitudines, utiquein quibus sunt, variantur, sic quoque rectitudines varias esse necesse est. DISC. In una re in qua rectitudinem esse dicimus, ostende quod in caeteris intelligam. MAG. Dico quia si rectitudo significationis ideo est alia, quam voluntatis rectitudo, quia ista in voluntate, illa tionem, et secundum eam mutatur. DISC. Ita est. Cum enim significatur esse quod est, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
tem et̾nam p̾cipitare. at ip̃a nimis anxia huc illucq cͥ¬
ꝯspic̾ ⁊ qua tueatur defensionis ⁊ auxilii manum sibi
porrigi mnesfabłi desid̾io comcupisc̾. demones autem eqͣri¬
culo fultam inuenire queant. quibus dcis laxato freno it
arripuit ⁊ bestiam ultra ꝑsequi cdara noce camibus int̾oix̾.
tunc illa ab omni lesione innumis: exultans ⁊ exhylaris.
ꝓpe cursu ꝑ campos siluasq reiuit.

Expanded text:
tem aeternam praecipitare. At ipsa nimis anxia huc illucque citem aeternam praecipitare. At ipsa nimis anxia huc illucque circumspicit, et qua tueatur defensionis et auxilii manum sibi porrigi ineffabili desiderio concupiscit. Daemones autem econtrariculo fultam invenire queant. » Quibus dictis laxato freno iter arripuit, et bestiam ultra persequi clara voce canibus interdixit. Tunc illa ab omni laesione immunis, exsultans et hilaris praepeti cursu campos silvasque revisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iscedente antem quadam uice eodem
pr̾e nr̃o a p̾dcĩ curia regis. pui quos iitͥebat ie¬
porem sibi occursantem in uia cambus obsecuti sunt:
fugientem ⁊ntͣ pedes equi quem pr ip̃e insidebat subsi¬
dentem comsecuti st̃. ille n̾o̾ sciens miseram bestiolam
sic se refugio comsuluisse. retentis habenis equm lo¬
co fixit. nec cupitum bestie uoluit p̾sidium denega¬
re quam canes cirtundantes. ⁊ linguis suis hant grato
obsequio huic m̃ lingendes. nec se sub equo ꝓot̾ant ei¬
c̾e̾. net in aliquo ledere. quos uidentes ad mirati sunt
qui ad erant. at p̾r puis ubi quosdam ex militib as
pex̾ rid̾e̾ ⁊ quasi ꝓ capta bestiola leticie frena laxare so¬
lutus in latͥmas ait. R̾idetis: ⁊ huic utiq infelici: ulłs
risus nlła leticia. hostes enis cirta eam sunt: ⁊ ip̃a sola
de nita sollicita comfugit ad nos p̾sidium suo m̾o fla¬
eam incorpore degẽtem ꝑanfractus uiciorum multimo¬
dos ꝑsecuti sunt crudelr̾ assunt ꝑati eam rapere. ⁊ in mor¬

Expanded text:
iscedente autem quadam vice eodem Patre nostro a praedicti curia regis, pueri quos nutriebat leporem sibi occursantem in via canibus insecuti sunt fugientem, etiam intra pedes equi, quem Pater ipse insidebat, subsistentem consecuti sunt. Ille vero sciens miseram bestiolam sic se refugio consuluisse, retentis habenis equum loco fixit, nec cupitum bestiae voluit praesidium denegare. Quam canes circumdantes, et linguis suis hanc grato obsequio hinc inde lingentes, nec de sub equo poterant ejicere, nec in aliquo laedere. Quod videntes, admirati sunt qui aderant. At Pater pius, ubi quosdam aspexit ex militibus ridere, et quasi pro capta bestiola laetitiae frena laxare, solutus in lacrymas, ait: « Ridetis; et huic utique infelici nullus risus, nulla laetitia, hostes ejus circa eam sunt, et ipsa sola de vita sollicita confugit ad nos, praesidium suo modo flapiritus, qui eam in corpore degentem per anfractus vitiorum multis modis persecuti sunt, crudeliter adsunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ui u̾o in eccłia remitti pc̃a. non credens cõmtempnit
tantam diuini mun̾is largitatem. ⁊ in hͣc obstinatõne men¬
tis diem cdaudit extremum. reus est illo in remissibili pocõ
dam. pp̃ ħ solum cõscripto libello enucdeatissime qu quan¬

Expanded text:
ui vero in Ecclesia remitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccatdam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quan
Abbreviated transcription (Latin):
docendo reducturus cum hominibus comu̾saretur. ⁊ in
ip̃a comuersatione cum eos deceret uerbo qualr̾ uiu̾e¬
deberent se ip̾m exemplum preberet. exemplum autem se¬
ipͥm quomodo daret infirmis ⁊ mortalibus ut pp̃ inurias aũ
contumeliac ant dolores aut mortem a iusticia non recedẽt
si ipm ħ omina sentire non agnoscerent. B.¬

Expanded text:
docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa conversatione, cum eos doceret verbo qualiter vivedeberent, seipsum exemplum praeberet? Exemplum autem seipsum quomodo daret infirmis et mortalibus, ut propter injurias, aut contumelias, aut dolores, aut mortem, a justitia non recederent; si ipsum haec omnia sentire non agnoscerent?
Abbreviated transcription (Latin):
te uuicat diabolum: ad honorem dei. ut maiori non possit
An non est dignum quatiis qui se sic abstulit d̾o peocando
ut se plus auferre non poss. sic sedet d̾o satiffaciento ut ⁊̃¬
⁊ non ex debito pati. quam mortem nullatems se ipm po¬
test homo dare magis d̾o. quani cum se morti tradit ad hono¬
querimus. qui nec ex necessitate moriatur. quia omnii¬
potens erit nec ex debito quia minquam poc̾or erit. ⁊
mori possit ex libea uoluntate quia necessarium erit. A.
sunt ⁊ alia multa cur eum ualce comueniat hominum
similitudinem ⁊ comu̾sationem abs poc̃o habere que fac¬
illins ⁊ clarius ꝑ se patent. in eius uita ⁊ operibus qͣm
uelud ante experimentum sola r̾one monstrari possint
quis enim explicet quam netessarie quam sapienter fac¬
tum est ut ille qui homines erat redempturus ⁊ de in¬
a mortis ⁊ ꝑditionis ad uitam uite. ⁊ beatitudinis et̾ne

Expanded text:
te vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? te vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut et non ex debito pati, quam mortem: et nullatenus seipsum potest homo magis dare Deo, quam cum se morti tradit ad honom esse oportere, qui nec ex necessitate moriatur, quoniam erit omnipotens; nec ex debito, quia nunquam peccator erit; et mori possit ex libera voluntate, quia necessarium erit. ANS. Sunt et alia multa, cur eum valde conveniat hominum similitudinem et conversationem absque peccato habere; quae facilius et clarius per se patent in ejus vita et operibus, quam velut ante experimentum sola ratione monstrari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapienter factum est, ut ille, qui homines erat redempturus, et de via mortis et perditionis ad viam vitae et beatitudinis aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
liquid de se. quo modo debitor non erit . B. ita sequitur ex
supͣdictis. A. Si dicimus quia quia dabit se ip̃m adobedien¬
dum d̾o ut ꝑ seueranter sernando nisticiam. subdat se uolim¬
tati euis. non erit ħ dare ꝙ deus ab illo non exigat ex debi¬
to. omnis enii r̾onalis creatura debet hanc obedienciam deo.
.B. ħ negare nequit. A. alio itaq modo o ut det se ip̃m
rem dei. hoc enim ex cebito non exiget deus ab illo. qm̃ n̾a
non erit non erit poc̾m in illo non debebit mori sicut dixi¬
mus . B. alr̾ nequeo intellig̾e. A. comsideramus adhuc utr̾m
sic r̾onabiłr comueniat. B. dic tu ⁊ ego dic tu ⁊ el liben¬
der audiam .l. si homo ꝑ suauitatem peccauit an non cõ¬
uenit ut ꝑ asꝑitatem satiffaciat. ⁊ si tam facile nttus est
a diabolo. ut qm̃ peocando exhonoret. ut facilius non poss
nonne nistum est ut homo satiffac̾et ꝓ por̾o tanta difficulta¬

Expanded text:
liquid de se quo modo debitor non erit. BOS. Ita sequitur ex liquid de se quo modo debitor non erit. BOS. Ita sequitur ex supradictis. ANS. Si dicimus quia dabit seipsum ad obediendum Deo, ut perseveranter servando justitiam subdat se ejus voluntati; non erit hoc dare, quod Deus ab illo non exigat ex debito. Omnis enim rationalis creatura debet hanc obedientiam Deo. BOS. Hoc negari nequit. ANS. Alio itaque modo oportet ut det se ipsum rem Dei. Hoc enim ex debito Deus non exiget ab illo: quoniam namque non erit peccatum in illo, non debebit mori, ut diximus. BOS. Aliter nequeo intelligere. ANS. Consideremus adhuc utrum sic rationabiliter conveniat. BOS. Dic tu; et ego libenter audiam. ANS. Si homo per suavitatem peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens Deo pro peccato, tanta difficulta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ it̾m sumere. B. si ħ non potest non uidetur ꝙ sit omi¬
potens. A. potĩt gͥ nonquam mori. si uolet ⁊ pot̾it mo¬
ri ⁊ resurge. si autem animam suam ponat nullo alio
faciente siue aliis hoc faciat ut eam ponat ip̃o ꝑmiten¬
te quantum ad podestatem nichil differt. S. non est dubi¬
um . A. Si gͦ uoluerit permittere poterit occidi. ut si n̾o¬
uolu̾it pot̾it. B. ad ħ nos in dedinatione produc̾ ratio.
.A. t̾o quo nos docuit quia oportet eum mauis aliquid ha¬
bere quam quicquid sub d̾o est ꝙ sponte det. ⁊ non ex debi¬
to d̾õ. B. ita est. A. ad ħ autem sub illo nec extra illum
inueniri potest. D. uerum est. A. in ip̃o gͥ inueniendum
est. B. Sic sequitur. A. aut gͥ se ipsum aut aliquid de se
creatura dei est. H. Sic est. A. Sic gͦ intelligenda est hec
datio. quia aliquo modo ponet se ad honorem dei. aut a¬

Expanded text:
et iterum sumere. BOS. Si hoc non potest, non videtur quod sit omniet iterum sumere. BOS. Si hoc non potest, non videtur quod sit omnipotens. ANS. Poterit igitur nunquam mori, si volet; et poterit mori et resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo alio faciente, sive alius hoc faciat ut eam ponat ipso permittente; quantum ad potestatem nihil differt. BOS. Non est dubium. ANS. Si igitur voluerit permittere, poterit occidi: et, si noluerit, non poterit. BOS. Ad hoc nos indeclinabiliter perducit ratio. ANS. Ratio quoque nos docuit quia oportet eum majus aliquid habere, quam quidquid sub Deo est; quod sponte det, et non ex debito, Deo. BOS. Ita est. ANS. Hoc autem nec sub illo, nec extra illum inveniri potest. BOS. Verum est. ANS. In ipso igitur inveniendum est. BOS. Sic sequitur. ANS. Aut igitur seipsum, aut aliquid de se creatura Dei est. BOS. Sic est. ANS. Sic ergo intelligenda est haec datio: Quia aliquo modo ponet se ad honorem Dei, aut a
Abbreviated transcription (Latin):
possit mori scd̾m humanam naturam. nam scõm di¬
uinam incorruptibilis erit . S. de ħ cur dubitare debems
talis sit. A. non puto mortalitatem ad puram. s ad cor¬
ruptam hominis naturam ꝑtin̾e. quippe si numquam
peccass homo: ⁊ in mortalitas ip̃uis innuitabilr firma¬
ta esset: nec tantum ninus homo esset uerus ⁊ qñ mor¬
tales in incorruptibilitatem resurgent non minus erunt
ueri homines. nam si ꝑtinet adu̾tatem humane nature
id circo mortaie pouitur in hominis diffmitione aphilo¬
sophis qui non crediderunt dotum hominem alñ potuis¬
se aut posse esse inmortalen. quare non sufficit ad mons¬
trandimi illum hominem debe̾ mortalem esse ħ quia ne¬
rusi homo erit. H. quere tu gͦ aliam ronem. quia ego
illam nescio si tu nescis qua ille probetur posse mori. A.
dubium non est quia sicut deus erit ita omnipotens erit
.S. uerum est. A. si gͦ uolet pot̾it animam suam pon̾e

Expanded text:
possit mori secundum humanam naturam: nam secundum divinam incorruptibilis semper erit. BOS. De hoc cur dubitare debemus; talis sit? ANS. Non puto mortalitatem ad puram, sed ad corruptam hominis naturam pertinere. Quippe si nunquam peccasset homo, et immortalitas ipsius immutabiliter firmata esset; non tamen minus homo esset verus: et quando mortales in incorruptibilitate resurgent, non minus erunt veri homines: nam si pertineret ad veritatem humanae naturae idcirco mortale ponitur in hominis diffinitione a philosophis, qui non crediderunt totum hominem aliquando potuisse aut posse esse immortalem. Quare non sufficit, ad demonstrandum illum hominem debere mortalem esse, hoc quia verus homo erit. BOS. Quaere ergo tu aliam rationem, quia ego illam nescio si tu nescis, qua ille probetur posse mori. ANS. Dubium non est quia sicut Deus erit, ita omnipotens erit. BOS. Verum est. ANS. Si ergo volet, poterit animam suam ponere,
Abbreviated transcription (Latin):
firmaretur aut necesse erat aliquem cisitum qui ad ali¬
os comfirmandos puniretur. que utraq ab surda sunt. il¬
seuentiam non dedit. probani malos angelos de humana
natura restaurandos. ⁊ patet ex hac r̾one qr ñ in mino¬
ri mim̾o erunt homines electi. quam sunt angeli repro¬
bi. S utrum plures futuri sunt si potes o stente.

Expanded text:
nfirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alinfirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: quae utraque absurda sunt. Ilerseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori numero erunt electi homines, quam sunt angeli reprobi. Sed utrum plures futu
Abbreviated transcription (Latin):
Ur non aut ip̃i aut alii angeli pro illis
possunt restitui. cum uidebis nr̃e restaurationis dis¬
ficultatem intelligis eorum reconiciliationis impossibłita¬
dem. alii autem augłi ꝓ illis restitui nonpossunt. ideo ut
taceam quomo ħ repugnare uidetur prime curatio nis ꝑ¬
fectioni. quia non debent nͥ tiles esse possint. quales illi fu¬
issent. si non pecrassent. cum illi nulla isa uindicta. poc̾i
ꝑseuerassent. ꝙ post illorum casum aliis qui ꝓ illis restitu¬
erentur esse impossibile. non eniui parit̾ laudabiles sunt:
si stant in u̾itate ⁊ qui millam nouit pocĩ penam ⁊ qui
eam semper aspicit et̾nam. nam nequacnam putandũ
est bonos angeloᷤ esse comfirmatos can maiorum s suo
merito sicut namq si boni cum malis peccassent simł
dampnati essent. ita iniusti essent si cum uistis stetisset̃
parit̾ comfirmati essent. quippe si aliqui eorum non nisi
aliorum casu comfirmandi erant. aut nillus unquani ꝯ¬

Expanded text:
ur non ipsi aut, alii angeli pro illis possint restitui? ANS. Cum videbis nostrae restaurationis difficultatem intelliges eorum reconciliationis impossibilitatem. Alii autem angeli pro illis restitui non possunt, ideo ut taceam quomodo hoc repugnare videatur primae creationis perfectioni quia non debent; nisi tales esse possint, quales illi fuissent, si non peccassent; cum illi nulla visa vindicta peccati perseverassent: quod post illorum casum aliis, qui pro illis restituerentur, esset impossibile. Non enim pariter laudabiles sunt, si stans in veritate, et qui nullam novit peccati poenam, et qui eam semper aspicit aeternam. Nam nequaquam putandum est bonos angelos esse confirmatos casu malorum, sed suo merito. Sicut namque, si boni cum malis peccassent, simul damnati essent: ita injusti, si cum justis stetissent, pariter conformati fuissent. Quippe si aliqui eorum, nonnisi casu aliorum, confirmandi erant, aut nullus unquam co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ deus predestinare dicitur intellig᷑ preordinare ꝙ est stat¬
uere i futurum esse ꝙ aũ deus statuit futurum esse neces¬
sitate uidetur futurum esse. qr̃ quicquid deus p̾destinat.
nichil fit ꝑ liberum arbitrium. s omnia de necessitate. nͨ
la bona p̾destinat deus. si autem quedam oꝑa bona facit
lib̾m arbitrium ꝑ que fiunt iusti abs p̾destinatione ñ
p̾destinat deus oniuia bona opera que iustos faciunt ire.
nec illos iustos qui sunt ꝑ oꝑa lib̾i arbitrii. non gͦ p̾sci¬
uit illos deus. quia quos p̾sciuit hos ⁊ p̾destinanit. s fl̾m
est non p̾scire quo aliqua bona aut aliquos iustos. nõ gͥ¬
natu sunt de necessitate. cum nichil ꝑ lib̾m ar. de neces¬
sitate fiat. uidetur sequi nichil esse lib̾m arbitrium. ma¬
nente p̾destinatione. aut statuimus in aliquibus lib̾m ar.¬

Expanded text:
 Deus praedestinare dicitur, intelligitur praeordinare: quod est statuere futurum esse. Quod autem Deus statuit futurum esse, necessitate videtur futurum esse; quare quidquid Deus praedestinat, nihil fit per liberum arbitrium; sed omnia ex necessitate. At, Deus. Si autem bona quaedam opera facit liberum arbitrium, per quae fiunt justi absque praedestinatione, non praedestinat Deus omnia bona opera, quae justos faciunt, quare nec illos justos, qui sunt per opera liberi arbitrii. Non ergo praescivit Deus eos; quia quos praescivit hos et praedestinavit . Sed falsum est Deum non praescire aliqua bona opera, aut aliquos justos. Non nata sunt ex necessitate, cum nihil per liberum arbitrium necessitate fiat, sequi videtur nihil esse liberum arbitrium, manente praedestinatione; aut si statuimus in aliquibus liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
nem uicendum est. ꝙ predestinatio non solum bonorũ
est s ⁊ malorum. pot̾ dici. ꝙ̃ad̾m deus mala que non fac̾
dicitur fac̾e qi ꝑmittit. nam dicitur hominem indura¬
re cum non emollit ac induc̾e intemptationem cum ñ
lib̾at non est inconmeniens si ħ modo dñs deum p̾desti¬
nare malos ⁊ eorum mala oꝑa qñ eos ⁊eorum mala oꝑa
non corrrigit. s bona spũaluis p̾scire. ⁊ p̾destinare dicit᷑.

Expanded text:
nem, videndum est quia praedestinatio non solum bonorum est, sed et malorum potest dici: quemadmodum Deus mala quae non facit, dicitur facere, quia permittit. Nam, dicitur hominem indurare cum non emollit, ac inducere in tentationem cum non liberat. Non est ergo inconveniens si hoc modo dicimus Deum praedestinare malos, et eorum mala opera, quando eos et eorum mala opera non corrigit. Sed bona specialius praescire, et praedestinare
Abbreviated transcription (Latin):
des qui hꝰ usz nos per¬
duxit discordiam que ĩ¬
ter p̾destinationem ⁊ lib̾m
arbitrium uidetur esse ag̾diam᷑.
disseruimus. sicut in sequentibus patebit non parũ ꝓ¬

Expanded text:
es, qui huc usque nos perduxit, discordiam quae inter praedestinationem et liberum arbitrium videtur esse, aggrediamdisseruimus, sicut in sequentibus patebit, non parum
Abbreviated transcription (Latin):
comtemplati simus. P. non alia p̾t̾ has nͥ illa que est
in reb corporeis que multum est aliena ab istis. ut rec¬
tituco uirge. m. in quo ista uicetur oissere ab illis.D.
erua illa uic in corporeo cognosci potest istas r̾ones ca¬
pit comtemplatio. M. nonne rectitudo illa corꝑum
rõne intlłigitur p̾t̾ sb̾iͨtum ⁊ oognoscitur. aut si de a¬
uciius corporis absentis. lica dubitatur an recta sit¬
in subiͨto. ile u̾o non. nisi sola u̾itate. ꝑcipi non possit.
.M. possumus gͥ nͥ fallor diffinire. qr u̾itas rectitudo so¬
la mente ꝑteptibilis. P. nullo modo. ħ dicentem falli
uides. nempe nec plus. nec mimis comtin ista diffinitio
utatis quam expendiat. qm̃ nomen rectitudinis d̾idit
eam ab omni re que rectitudo non uocatur. ꝙ uero sola

Expanded text:
contemplati sumus. DISC. Non alia praeter has, nisi illa quae est in rebus corporeis, quae multum est aliena ab istis, ut rectitudo virgae. MAG. In quo tibi illa videtur differre ab istis. DISC. Quia illa visu corporeo cognosci potest; istas rationis capit contemplatio. MAG. Nonne rectitudo illa corporum ratione intelligitur, praeter subjectum, et cognoscitur? Aut si alicujus corporis absentis linea dubitetur an recta sitin subjecto; illae vero nonnisi sola mente percipi possunt. MAG. Possumus igitur, nisi fallor, diffinire quia veritas est rectitudo sola mente perceptibilis. DISC. Nullo modo hoc dicentem falli video. Nempe nec plus, nec minus continet ista diffinitio veritatis quam expediat, quoniam nomen rectitudinis dividit eam ab omni re, quae rectitudo non vocatur. Quod vero sola
Abbreviated transcription (Latin):
cisse credi deb ut essent de illis pp̃ quos facti sunt
.A. bene comsiceras. nulla tameni anima añ mor¬
dem xp̃i paradisum celestem ing̾di potuit sicut aiͣ
dixi de regis palat̾o. B. sic denemus. A. uirgo aũ
illa. de iqua homo ille assimiptus est de quo loqͥ¬
mur fuit de illis qui ante natiuitadem eius ꝑ eum
nundati sunt a pocĩs ⁊ in eius ip̃a mundicia de illa
assumptus est. B. plac̾e̾t inichi multum ꝙ dicis
nͥ cum ip̃r debeat a se pp̃o hr̃e mudiciam a pt̃o.
uideretur eam hr̾e a mr̃e ⁊ non ꝑ se mumdus eise.

Expanded text:
cisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. cisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi potuit; sicut supra dixi de regis palatio. BOS. Sic tenemus. ANS. Virgo autem illa, de qua ille homo assumptus est de quo loquimur, fuit de illis, qui ante nativitatem ejus per eum mundati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a peccato, videtur eam
Abbreviated transcription (Latin):
enti r̾one cui nichil expugnare nidetur mostrais
nullum unquam fuisse tempiis ex quo factus est
homo abs aliquo qui ad eam ꝑtin̾et siue qua ua¬
ne factus ess omnis homo recomciliationem. qd̃
non solum conmieniens. s ⁊̃ necessarium esse possu¬
mius coidudere. si enim conuenientus ⁊ r̾onabiliꝰ
est h. quami aliquando nullum sitisse. de quo intẽ¬
tio dei qua hominem fecit ꝑficeretur. nec est aliquid
c huic obuiet rõni. necesse est semper aliquem ad
predictam reconiciliationem ꝑtiuentem fuisse. uñ
adam ⁊etiam ad illam ꝑtimiise redemptionem ꝑti¬
uendem fuisse dubitandum non est. quannuis hoc
auctoritas diuina aꝑte non proniniciet. A. incre¬
dibile quo uicetur qũ deus illos fecit ⁊ ꝓposuit in¬
mutabilr fac̾e de illic omnes homines quos ad cele¬
stem ciuitatem assumturus erat. ꝙ illos duos exhͣ
exluserit ꝓposito. B. iimo illos maxime ad ħ fe¬

Expanded text:
enti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monstras enti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monstras nullum unquam tempus fuisse, ex quo factus est homo, absque aliquo, qui ad eam pertineret sine qua factus esset vane omnis homo reconciliationem: quod non solum conveniens, sed etiam necessarium esse possumus concludere. Si enim convenientius et rationabilius est hoc, quam aliquando nullum fuisse, de quo intentio Dei, qua hominem fecit, perficeretur; nec est aliquid quod huic obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam reconciliationem pertinentem fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas divina aperte non pronuntiet. ANS. Incredibile quoque videtur, quando Deus illos fecit, et proposuit immutabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
latim euis ingrediatur donet factum sit ħ unde culpe
relaxantur: scd̾m hanc similitudinem qm̃ ñ potuerunt
onnnies homines qui saluandi erant p̾sentes esse qndo
recemptionem illam xp̃ fecit. tauta fuit uis in eiue
morde ut ⁊̃ in absentes uł loco uł tempore euis ꝓtenda¬
tur effectus. quod autem non solis presentibus ꝓdẽe̾
debrat huic facile dinoscitur. quia non tot p̾sentes eiꝰ
esse morti potuerunt quot ad suꝑne ciuitatis comstruc¬
tionem necessarii sunt. ⁊̃ si omnes qui euiscem mortis
tempore ubicumz erant ad illam recemptionem admide¬
rentur. plures enini funt demones quam de quibus res¬
tauraudus est nini̾s eorum ea die uiu̾ent homines. nec
credenoum est ex quo factus est homo ulum tempus
fusse quo mundiis iste cum creaturis que fc̃e st̾
ad lisus hominum sic uacuus fuiss. ut nullus
que fecit pp̃ usum eorum de quibus suꝑna ciuitas
ꝑficienda est quasi frustra extitisse. nam aliqͣtenꝰ

Expanded text:
latium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae latium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relaxentur. Secundum hanc similitudinem, quoniam non potuerunt omnes homines quiemptionem illam Christus fecit; tanta fuit vis in ejus morte, ut etiam in absentes vel loco, vel tempore, ejus protendatur effectus. Quo autem non solum praesentibus prodesse debeat, hinc facile cognoscitur; quia non tot praesentes esse ejus morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constructionem necessarii sunt; etiamsi omnes, qui ejusdem mortis tempore ubicunque erant, ad illam redemptionem admitterentur. Plures enim sunt daemones, quam, de quibus restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus quae fecit propter usum eorum, de quibus superna civitas perficienda est, quasi frustra exstitisse. Nam aliquatenu
Abbreviated transcription (Latin):
de esse ut ħ sine pocõ fiat. B. Sic libenter accipio. A. opor¬
tuit utiq ut illa redemptio quam xp̃t fec̾ prodesset non
soluni illis qui eo tempore fuerunt s ⁊̃ auis. sic eniim rex
aliquis cui totus populus cuiusdam ciuitatis sic pactauit
extepto ino solo qui tantum de illornm est gn̾e ut nullus
eorum face possit. unde mortis dampnationem euadat. ille
ut possit ⁊ͨ antam dilectionem erga reos ut uelit omnes
qui suo credent comsilio recomciliare quodam seruitioi
tadem regis statuto ⁊ qm̃ non omnes poss qui recumcili¬
diem illam comfessi fuerint se uelle ꝑ illud opus ꝙ illa di¬
e fec̾ ueniam impetrare ⁊ ad pactum ibi comstitutum ut¬
accedere. ab omini culpa sint absoluti preterita. ⁊ si comtĩ.¬
gĩt ut post hanc ueniam iterum poccent si digne satis¬
fac̾ẽ ⁊ ocerigi demceps uoluerit ꝑ euisdem pacti efficaci¬
am iderum recipiant ueniam. Sic tantũ ut nullus pa¬

Expanded text:
deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Opordeesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut illa redemptio, quam Christus fecit, prodesset non solum illis qui eo tempore fuerunt, sed et aliis. Sit enim rex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille ratiam, ut possit; et tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio itatem regis statuto. Et quoniam non omnes possunt, qui reconcilidiem illam, confessi fuerint, se velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ est deum ⁊ hominem sic in unum comuenire ut seruata ĩ¬
tegritate utriusq nature idem sit homo qui deus. quis gͦ p̾¬
suat ł cogitare ꝙ humanaus intellectus ualeat penetrare
quam sapienter quam mirabilitee tam instructabile opus
factum sit. B. assentio ⁊ quia nullus homo potest in hac ui¬
ta tantum secretum penitus aꝑire. nec peto ut facias qd̾
nullus homo facere potest. s tantum quantum potes. plꝰ
enim ꝑsuaceb̾ altiores in hac re rationes latere. si aliquam¬
de uidere monstraueris. quam si te nullam in ea r̾onem in¬
dellig̾e nichil dicendo probau̾is. A. uideo me ab importuni¬
tate tua non posse deliberari. s si aliquatemis poto ꝙ postu¬
las ostende grãs agamus cõ. si uo non potero. sufficiant ea
que supͣ probata sunt. cum enim comstat deum hominẽ
fi̾ oportere. dubumi non est sapientiam ⁊ potenciam illi ũ

Expanded text:
etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata inetiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deus. Quis ergo praesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum, quantum potes. Plus enim persuadebis altiores in hac re rationes latere, si aliquam te monstraveris videre, quam si te nullam in ea rationem intelligere, nihil dicendo, probaveris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam et potentiam illi non
Abbreviated transcription (Latin):
da sit. ⁊ abs carualis delectationis ꝑor̃o. nirgo tam̃ ip̃a mĩ
assumptus est in inicuitutibus comcepta est ⁊ in ꝓoc̃is c̃o¬
cepit eam mater euis. ⁊ cum origuali poc̾ nata est. qũi
⁊ ip̾a in adam peccauit in quo omires patauerunt. A.
postqrnam comstat hominem illum deum ⁊ poc̃ore̾m
catrice sit assumptus. qua u̾o r̾one sapiencia dei ħ fecit.
si non possimmuis intellig̾e non debemus mixari. s cum
ueneratione tolerare aliquid esse in setretis tante rei. e
enim utrum d̾o facile est. s homo auteqiram esset non ꝑ¬
cauit ut sł non deł̾e̾t. posteruam u̾o factus est peccanco
meruit ut ꝙ ⁊ ad quod factus erat. ꝑderet. quanmis non
perdiderit omnino ꝙ factus erat ut esset qui puniretur. aũ
cui deus misereretur. ueutrum enim i horum fi̾ posset si ĩ
nichilum redactus esset. tanto gͦ mirabiluis deus illum
restituit quam instituit quanto hec de pocõre comtra meri¬
tum illud non de pocõre non comtra meritum fec̾. quantum

Expanded text:
electationis peccato; Virgo tamen ipsa, unde assumptus est, est in iniquitatibus concepta, et in peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Postquam constat hominem illum esse Deum, catrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ustam. ħ ita modo diabolus dicitur uste uexare hominẽ
decreti ꝙ adu̾sum nos dicit apostolus fuisse ⁊ ꝑ mordem xͥ
deletum esse ⁊ putat aliquis ꝑ illud sigͥficari. quia diabo¬
lus qͣiͣ subcuiudam pacti cyrogͣpho ab homine iuste añ xͥ pa¬
nam pct̾i exig̾et. ut ꝑ ħ iusticiam suam suꝑ hominem ꝓbare
uideatur. nequaquam ita intelligendum puto. Quipr cyro¬
graphum illud non est diaboli. qr dr̃ cyro graphum decre
ci. decretum enim illud uonerat diaboli s dei. iusto nam¬
dei iudicio decretum erat. ⁊ qͣ cyrographo comfirmatum.
ut homo qui sponte peccau̾at nec pocm̾ nec penam pct̾is
uitare ꝑ se poss. est enim sp̃c uadens ⁊ non rediens ⁊ qui
fac̾ ꝓccm̃ s̾uus pct̃i est. nec qui pectat. inpmiutus d din¬
ti. nͥ misericordia pocõri pareat ⁊ eum hr̃et ac reducat. Gͣ¬
obrem ꝑ ħ cyrogͣphum nullam inueniri posse diaboli nisti¬

Expanded text:
justam. Hoc itaque modo diabolus dicitur juste vexare hominem; justam. Hoc itaque modo diabolus dicitur juste vexare hominem; decreti quod adversum nos dicit Apostolus fuisse, et per mortem Christi deletum esse , et putat aliquis per illud significari quia diabolus, quasi sub cujusdam pacti chirographo ab homine juste ante panam peccati exigeret, ut per hoc justitiam suam super hominem videatur probare, nequaquam ita intelligendum puto. Quippe chirographum illud non est diaboli; quia chirographum dicitur decreti; decretum autem illud non erat diaboli, sed Dei. Justo namque judicio Dei decretum erat, et quasi chirographo confirmatum, ut homo qui sponte peccaverat, nec peccatum nec poenam peccati per se vitare posset: est enim spiritus vadens, et non rediens ; et qui facitti, nisi misericordia peccatori parcat, et eum liberet ac reducat. Quamobrem per hoc chirographum nullam inveniri posse diaboli justi
Abbreviated transcription (Latin):
si ħ deus fac̾et. aut si index om̃ura deus hominem sit posses¬
sum de potestate tam iniuste possidentis uł ad puniendum
ip̃e tam̃ illum iniuste torquebat. hono namq metuerat ut
pumiretur. nec ab il ullo comuenientius. quam ab illo cui
comisenserat. ut peccaret. diaboli u̾o meditum nullum erat.
ut pugniret. mimo tantum faciebat iniustius. quanto no̾
ad ħ amore iusticie trahebatur. s instinctu malicie inpelle¬
batur. nam u̾o ħ faciebat deo ubente. s incomp̾hensibili
sapientia sua qua ⁊̃ mala bñ ordinat. ꝑmittente ⁊ puto
illos qui diarolum aliquam opmantur hr̃e inpossidendo ho¬
cirto putant diabolum illum iuste inferre. coitingit .n.
iudicare ex ꝑte u̾o ꝑcussi usta. quia iniuste ꝑcutiens iuste ꝑ¬
cuti meruit. diu̾so gͥ intiitu uista ⁊ iniusta est eadem acto̾.
quam ꝯtige̾ potest abalio iudicari iustam tantum ab alio ĩ¬

Expanded text:
sic hoc Deus faceret? Aut si judex omnium Deus hominem sic possessic hoc Deus faceret? Aut si judex omnium Deus hominem sic possessum, de potestate tam injuste possidentis, vel ad puniendum ipse tamen illum injuste torquebat. Homo namque meruerat ut puniretur, nec ab ullo convenientius quam ab illo cui consenserat ut peccaret. Diaboli vero meritum nullum erat, ut puniret: imo hoc tanto faciebat injustius, quanto non ad hoc amore justitiae trahebatur; sed instinctu malitiae impellebatur. Nam hoc non faciebat, Deo jubente, sed incomprehensibili sapientia sua, qua mala etiam bene ordinat, permittente. Et puto illos, qui diabolum aliquam opinantur habere in possidendo ho: et idcirco putant diabolum illam juste inferre. Contingit enimvindicare; ex parte vero percussi justa, quia injuste percutiens juste percuti meruit. Diverso igitur intuitu justa et injusta est eadem actio, quia contingere potest ab alio judicari justam tantum, ab alio in
Abbreviated transcription (Latin):
debuisse prius ꝑ iusticiam comt᷑ diabolum ag̾e ut li¬
b̃aret hominem quam ꝑ fortitudinem. ut cum diabolus
enm inquo milla mortis erat cansa. ⁊ qui erat ocid̾et: iuste
potestatem quam suꝑ poc̾ores h̾abat anint̾et. alioquim in¬
uistam uiolenciam feciss illi quam iuste possidebat homi¬
nem quem non ip̃e uiolenter attraxerat. s idem homo ad
illum se sponte comtulerat n̾o uideo quam uim ħebat. Nã
si diatolus aut homo sinis aut alt̾ius ess quam dei. aut in
alia quam in dei potestate man̾et. forsitam ħ̃ refte dic̾etur.
cum aut diabolus aut homo non sit nͥ dei ⁊ neut̃ extra
suo. de suo. in sno. nͥ ut s̾uum suur ꝑmiir. qui suo cum¬
suo comiminem ⁊ ad du̾m deserere ⁊ ad se transire ꝑ sua¬
siss. ac traditor fugitiuum furfurem cum furto domini
sui suscepiss. itt̾o namz furerat cum alt̾ altt̾o ꝑsuacẽte
se ip̃m domino suo furabatur. quid euim iustus fleri poss.

Expanded text:
debuisse prius per justitiam contra diabolum agere, ut liberaret hominem, quam per fortitudinem; ut, cum diabolus eum, in quo nulla mortis erat causa, et qui Deus erat, occideret, juste potestatem, quam super peccatores habebat, amitteret; alioquin injustam violentiam fecisset illi, quoniam juste possidebat hominem, quem non ipse violenter attraxerat, sed idem homo se sponte ad illum contulerat, non video quam vim habebat. Nam, si diabolus aut homo suus esset aut alterius quam Dei, aut in alia quam in Dei potestate maneret, forsitan hoc recte diceretur: cum autem diabolus aut homo non sit nisi Dei, et extra posuo, de suo, in suo, nisi ut servum suum puniret, qui suo conservo communem Dominum deserere, et ad se persuasisset transire, ac traditor fugitivum, fur furem cum furto Domini sui suscepisset? Uterque namque fur erat; cum alter, altero persuadente, seipsum Domino suo furabatur. Quid enim justius fieri posset,
Abbreviated transcription (Latin):
bonau utͫꝰ aliaͣ eam aut nulla uolũtate fecer̃t. si nlła᷑ utiq
tuit mala uolũtas eẽ bone uolũtatis effectͥx. Si boua: iã
g ͦ h̾e bant: istaui auis fecerat nisi ille aui eos cũ bona uo¬
lũtate .i. cũ amore casto quo illi adherent ẽauit. Srinł eis et
ꝯdeus naturam et largietis grãm: uñ sine boã uolunͭ ͤ ħ est
der amore uõ qmͣ scõs angłos fuisse c̾dend̾ ost. Ipĩã qͥ cũ bo
ni creati st̃ tũ iuali st̃. maia ꝓpͥa uolun ͭ ͤ qui bona natura
non fecit. nͥ cũ a bono sponte defecit ut mali cã nõ sit bo¬
qiͨ illi qui ĩ eadẽ ꝑstiterũt. aũ si ut̾q eqͣlit̾ boni cͥati sunt:¬

Expanded text:
um aliqua eam an nulla uoluntate fecerunt. Si nulla, utique tuit mala uoluntas bonae uoluntatis effectrix? Si bona, iam ergo habebant. Et istam quis fecerat nisi ille, qui eos cum bona uoluntate, id est cum amore casto quo illi adhaererent, creauit, simul eis et condens naturam et largiens gratiam? Unde sine bona uoluntate, hoc est Dei amore, numquam sanctos angelos fuisse credendum est. Isti ni creati essent, tamen mali sunt — mala propria uoluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit boquam illi qui in eadem perstiterunt aut, si utrique boni aequ
Abbreviated transcription (Latin):
um dͥn ab illo frã sit. a ciuo et ip̃i. Siułq ut etĩ st̃ ei a qͦ
fcĩ stͥ amore c̃ qͦ fcĩ stͥ adheserũt. eoq fcĩ st̾ isti ab illoꝵ
societate diccͥti qd̾ isti in ead̾ dona uolũ tate mans er̃t. isti
ab ea deficiendo mutati st̃ mali. S uolũtate. hoc ipo qd̾ a
bono defer̃t acꝰ nõ defecissent si utiq uoluissent. Si a̾ bo¬
ni angłi fui̾it pͥus sine bona uoluntate eamq ipĩ deo nõ
oꝑande fecerũt. ĩ se gͦ meliores iuse ip̾is qmͣ ab illo fcĩ sunt
ab sit. quid eĩ eraut sine uolui ͤ bõa: nͥ inali: aut si nõ po¬
tuerunt se ip̃os fac̾e meliores qui eos ille feca̾t qͦ nemo me¬
liꝰ cͥdam nemo facit: ꝓfc̃o et bonam uolũtatẽ qua melio¬
res eẽnt uisi oꝑante ad iutorio c̾atoris hr̃e nõ pꝰ sent. Nã¬

Expanded text:
it, a quo et ipsi; simulque ut facti sunt, ei. a quo facti sunt, amore. cum quo facti sunt, adhaeserunt; eoque sunt isti ab illorum societate discreti, quod illi in eadem bona uoluntate manserunt, isti ab ea deficiendo mutati sunt, mala scilicet uoluntate hoc ipso quod a bona defecerunt; a qua non defecissent. si utique noluissent. Si autem boni angeli fuerunt prius sine bona uoluntate eamque in se ipsi Deo non operante fecerunt, ergo meliores a se ipsis quam ab illo facti sunt. Absit. Quid etuerunt se ipsos facere meliores, quam eos ille fecerat, quo nemo melius quidquam facit: profecto et bonam uoluntatem, qua meliores essent, nisi operante adiutorio Creatoris habere non possent.
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor ita sunt simplicia. quia est alñ Sĩplicib
exaltatio. in sola opinione ut si quis opmetur se
tate ut si uelit fĩ ept̾. nec tñ opmetur se esse dignũ
ep̃atu. aliquando isola locutione. ut si iact m̃ se ess e
dignum. nec tñ uelit fi̾ sciens se esse idignum. Alñ
insolo opere. ut siquis infimus ꝑ ignorantiam assite¬
at uixͣ regem.

Expanded text:
tuor itaque sunt simplicia, quia est exaltatio aliquando in sola opinione, ut si quis opinetur se elit fieri episcopus, nec tamen opinetur se esse dignum episcopatu; aliquando in sola locutione, ut si jactet se esse dignum, nec tamen velit fieri sciens se esse dignum; aliquando in solo opere, ut si quis infimus per ignorantiam assideat juxta regem.
Abbreviated transcription (Latin):
uite uitare molestias. captare leticiam. bñ tũ inuenire est ⁊̃ in
presenti. uñ utilit̾ gaudat quis uł salubrit̾ comitͥstetur. silete¬
tur de bñficiis suis grãs agens deo ⁊ indenocõne eius exultet. et
ꝓpria sen ⁊̃ proximorum delictat deploret. Uñ ⁊̃ diuina dispõe
media int̾ eosdem afftectus comstituta est rõ in corde hominis
ꝑ quam nimirum discern̾e ⁊ diuidicare possit. Uñ gaudeat seu
coleat inumo ⁊ inquid cupiat. uł quid timeat. sane qui tͥpli¬
cem esse nim anime docuerunt. r̾onalem illam irascibilem ⁊
comcupiscibilem assentes. affcũs quidem diu̾sos. s quadam sibi
cognatione iunctos: sub irascibili metum ⁊ tͥsticiam. ib̾ comcupis¬
ł in imis uł in summis accipiens statõnem in solo deinceps uł gau¬
semꝑ instabilis fuit. humans anmus qiͣ in medio collocatus
qͣdam comditõnis sue excellencia. Iñ huiuc mutabilitati que

Expanded text:
vitae vitare molestias, captare laetitiam. Verumtamen invenire est etiam in vitae vitare molestias, captare laetitiam. Verumtamen invenire est etiam in praesenti unde utiliter gaudeat quis, vel salubriter contristetur. Si laetetur de beneficiis suis gratias Deo agens, et devotione ejus exsultet, et propria seu etiam proximorum delicta deploret. Unde etiam divina dispositione media inter eosdem affectus constituta est ratio in corde hominis, per quam nimirum discernere et dijudicare possit unde gaudeat seu doleat, imo etiam quid cupiat vel quid timeat. Sane qui triplicem esse vim animae docuerunt, rationalem illam, irascibilem et concupiscibilem asserentes, affectus quidem diversos, sed quadam sibi cognatione junctos, sub irascibili metum et tristitiam, sub concupistam demum vel in imis vel in summis accipiens stationem, in solo deinceps vel gausemper instabilis fluit. Humanus animus quasi in medio collocatus quadam conditionis suae excellen
Abbreviated transcription (Latin):
na optaret ⁊ in eis posset qñq letari. ⁊ rursum. unde illa me¬
tuere. uł meis ⁊̃ dolore ꝑpetuo contͥstari. Iterum sane eo graui¬
or est moderna comditõ. qd̾ non solum modo exhibet tͥsticiam
⁊ modernam molestiam. s ⁊ timor ht̃ penam ⁊ spes ipͣ q̃ diff̾tur
affligit animam. piissimus .n. pat̾ ⁊ t̾ribilis iudex qui uera ⁊
ꝑpetua gandia filis dolores eque ꝑpetuos reis infine ꝑanit. ⁊ nlła
tamen ⁊̃ nos iup̾senti exꝑimenta capere uoluit gaudii uł dolo¬
ris. Uñ non modo c̾tius c̾di illa. s affcũosius quo optari nale¬
ant ⁊ timeri. cet̾m nͨͦ p̾sencia gandia in illorum comparatõne
sunt gaudia. nͨ tͥsticia presens in illnus comꝑatõne tͥsticia. nͨ desipi¬
et si quis nit̾im omneni oꝑani dare malu̾it. quead̾ illa pocius ua¬
leat comcupisc̾e gandia. illos formidare dolores quam huius

Expanded text:
 optare, et in eis quandoque laetari; et rursum unde mala illa me optare, et in eis quandoque laetari; et rursum unde mala illa metuere, vel in eis etiam dolore perpetuo contristari. Interim sane eo gravior est moderna conditio, quod non modo exhibet tristitiam et modernam molestiam; sed et timor habet poenam, et spes ipsa quae differtur affligit animam. Piissimus enim pater et terribilis judex, qui vera illa et perpetua gaudia filiis, dolores aeque perpetuos reis in fine paravit, nonnulla tamen etiam in praesenti experimenta capere voluit gaudii vel doloris, unde illa non modo certius credi, sed affectuosius quoque optari valeant et timeri. Caeterum nec praesentia gaudia in illorum comparatione sunt gaudia, nec tristitia praesens in illius comparatione est tristitia. Nec desipiet si quis interim omnem operam dare maluerit, quemadmodum illa potius valeat concupiscere gaudia, illos formidare dolores, quam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
iltustͣre naturam quam ⁊ sua similitudine fet̾ in signem. ⁊ sue
beatitudinis uoluit e̾ẽ ꝑticipem. cuins tñ r̾onalis creature. ħ
simius uideatur origo. facta est oũisa comditõ. duu ꝑs eius
inet̾na est felicitate. firmata: ꝑs rudentibus infni detͣcta ⁊ intar¬
corporibus. locum medium sortita. cognoscitur. ⁊ prins cudem
eadem sumniis niciorum ĩ deliciis erat poĩta ꝑadisi. Nunc ꝓpinqͥ¬
or iam infimis. ꝓ reatu inobedientie humiliata est in loco afflic
tͥsticiami. Ibi enim plena felicitas illic sola ⁊ simia misi̾a. in me¬
dio: sane sumna sp̃anda. s nichilomimis infima sunt timeu¬
da ⁊ ic̾o nobis iam amplior timoris cã quam spes. quo uiciniores
eiscem infinis in ipͣ de iecti deginus umbra mortis. quia tamen ⁊
illius b̾itudinis. ⁊ illuis nichilominus dampnatõnis. et̾ne huma¬
nam dens animam pro suorum qͣlitate m̾itorum ꝑticipem posse
sĩ cognouit. naturales ei affc̃s .iiii. indididt. ut hr̃et nñ illa bo¬

Expanded text:
ine fecit insignem, et suae beatitudinis voluit esse participem. Cujus tamen rationalis creaturae licet similis videatur origo, facta est diversa conditio; dum pars ejus est in aeterna felicitate firmata; pars rudentibus inferni detracta, et in tarcorporibus locum medium sortita cognoscitur. Et prius quidem eadem media summis vicinior in deliciis erat posita paradisi; nunc jam propinquior infimis, pro reatu inobedientiae humiliata est in loco afflicttristitiam. Ibi enim plena felicitas: illic sola et summa miseria est. In medio sane summa speranda, sed nihilominus infima sunt timenda: et ideo nobis jam amplior timoris causa quam spei, quo viciniores eisdem infimis, dejecti in ipsa degimus umbra mortis. Quia tamen et illius beatitudinis, et illius nihilominus damnationis aeternae humanam Deus animam pro suorum qualitate meritorum participem fieri posse cognovit, naturales affectus ei quatuor indidit; ut haberet
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitatem nũdum ꝑtingit. a u̾o iu hus que deor sum tͣnseunt
se ꝑcupiditatem inmisi̾t. statim ꝑ infinitas distͣctõnes rapietur.
⁊ a semet ipõ quodam modo diuisus disipabitur. si u̾o ab hac in¬
finita distractõne que deorsum est. se exexerit ⁊ ħ infinita de¬
sẽns atq paulatim se in unum colligens. secum esse didic̾it tã¬
co ampluis in unum colligetur. quanto magis cogitatõne ⁊
desid̾io sursum elenabitur. donec tandem onmino inuuitabi¬
lis sit. ⁊ ad illam ueram ⁊ unicam est apud deum inmutabi¬
litatem ꝑueniat nͥ ꝑꝑetuo sũ ommi mutabilitatis uicissitu

Expanded text:
tabilitatem necdum pertingit. Si vero in iis quae deorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapietur, et a semetipso quodam modo divisus dissipabitur. Si vero ab hac infinita distractione quae deorsum est, se erexerit, et haec infima deserens atque paulatim in unum se colligens, secum esse didicerit, tanto amplius in unum colligetur, quanto magis cogitatione et desiderio sursum elevabitur: donec tandem omnino immutabilis sit, et ad illam veram et unicam, quae est apud Deum, immutabilitatem perveniat, u