comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actio ẽ bona. utquid legese utquid iudicia: quid corrigunt sacerd otesi qͥd
culpabile dep̃hendit᷑. ⁊ ab officio corripit᷑. Pruatis nãq seu publicis inst⁊¬
tutionib singła mod̾ant᷑. Res quid̾ de quib aliquid contͣ uisticiã agen¬
po p̃sumit᷑. si bñ consid̾es. sñ culpa inuenies. uñ ñ ros. s de reb agentis in¬
iusticiam merito rep̃hendes. Agentẽ quia indebite fȩc̃ iusticia debite
punit. quẽ indebite puniss. si debite auctor egiss. Magnũ sane equitatis
constat indiciũ. qd̾ malũ nꝰqm remanet impunitũ. ⁊ dum inita uiste pu¬
niunt᷑. ũͥq regnare di iusticiã ipsa ꝓfitent᷑. sub q̃ nec impuniti remanẽt
qui iustum iniuste oꝑant᷑. Qd̾ aũ dictu mirabile ẽ ħ ⁊̃ in malo bonũ est.
qd̾ impunitũ ñ ẽ. Sciat quoq tua prudentia. qͥa omne opꝰ cõmenbat
humana iusticia. qͦ legum institutio fuĩt obseruata. De manifestis

Expanded text:
actio est bona, utquid leges, utquid judicia? Quid corrigunt sacerdotes, quid culpabile deprehenditur, et ab officio corripitur. Privatis namque seu publicis institutionibus singula moderantur. Res quidem de quibus aliquid contra justitiam agendo praesumitur, si bene consideres, sine culpa invenies. Unde non res, sed de rebus agendis injustitiam merito reprehendis. Agentem, quia indebite fecit, justitia debite punit, quem indebite punisset, si debite auctor egisset. Magnum sane aequitatis constat indicium quod malum nusquam remanet impunitum; et dum injusta juste puniuntur, ubique regnare Dei justitiam ipsa profitentur; sub qua nec impuniti remanent qui justum injuste operantur. Quod autem dictu mirabile est, hoc etiam in malo bonum est quod impunitum non est. Sciat quoque tua prudentia, quia omne opus commendat humana justitia quo legum institutio fuerit observata. De manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
E Anꝑsingła rerũ magna uł minima. diffusus partitꝰ ue ẽ: R̾ S cire
sus. ẽ. Nonẽ minorinparte ꝙͣ in toto. nec in toto ꝙͣ in parte maior sic̃ imnmor¬
minor. Elitas uͥ corꝑis q̃ dr̃ inimortalitas: tantaerit in maiorib qͣnta in mi¬
norib subiecti corꝑis partib. Dispar erit in membroꝵ magnitudine qͣntitaᷤᷤ
s par erit indisparib qͣlitas. dum una ꝑtotum erit sanitas uł immortal¬
tas S differentimꝰ qͣlitas ħ erit in corꝑe subiecto. ⁊ ds̃ in omi creato. Sieiũ sua
qͣlitatib subiecta tułis qͣlitates ñꝙͣ erunt. ⁊ idõ necerunt quẽ admodũ si corꝑa
spatis locoꝵ auferas coꝵpa nꝰqͣmerunt. ⁊ quia nꝰqm erunt: nec ipsa erunt. at
u̾ ds̃ mest qͥdem rebꝰ ⁊ simul om̃ib totꝰ. ⁊ insingłis totꝰ manens quid̾ uͥq in se
ipso totꝰ In seipso dixi q tum om̃e cui inest sñ ipso eẽ ñ possit. ipse ñ egensali

Expanded text:
 singula rerum magna vel minima diffusus partitusve est? RESP. Scisus est. Non est enim minor in parte quam in toto, nec in toto quam in parte major; sicut immorporis, quae dicitur immortalitas, tanta erit in majoribus quanta in minoribus subjecti corporis partibus. Dispar erit in membrorum magnitudine quantitas; sed par erit in disparibus qualitas, dum una per totum erit sanitas vel immortalitas. Sed differenti modo qualitas haec erit in corpore subjecto, et Deus in omni creato. Si enim sua qualitatibus subjecta tuleris, qualitates nusquam erunt, et ideo nec erunt. Quemadmodum si corpora spatiis locorum auferas, corpora nusquam erunt; et quia nusquam erunt, nec ipsa erunt. At vero Deus inest quidem rebus, et simul omnibus totus, et in singulis totus manens quidem ubique in se ipso totus. In se ipso dixi quia, cum omne cui inest, sine ipso esse non possit, ipse non egens aliq
Abbreviated transcription (Latin):
i ex ilo est quicquid ẽ. Qõ uͦ asũmo bono factum ẽ. ñ quid̾ idipsũ ẽ qͦd id
a q factũ e. de nichilo enĩ ẽ. uñ uindefectu ẽ. nͥ inhereat ei qui summe est.
Qd itaq ab eo qͥeclinat qui summe ẽ in tantũ ip̃m ñ ẽ inqͣntũ defic̃ a sũ¬
mobono. in qͦ eiꝰ eẽ ẽ. Est qͦ ei defic̃e. ipsum qui summe ẽ ñ amare. Hoc enĩ
eẽ. defectus enĩ est seu negligentia ab eo quẽ debet amare uł cole. Hoc eus
uitium. hanc culpã. ꝓpͥe dñis malum ẽẽ. Malum quid̾ diũsis modis agit᷑.
uñr i diu̾sa noĩa sortit᷑ ut rapina. furtũ impudicitia:⁊ huiꝰmi q̃ sic dicta

Expanded text:
no factum est, non quidem id ipsum est quod id a quo factum est. De nihilo enim est. Unde et in defectu est, nisi inhaereat ei qui summe est. Quod itaque ab eo declinat qui summe est, in tantum ipsum non est in quantum deficit a summo bono, in quo ejus esse est. Est ergo ei deficere, ipsum qesse. Defectus enim est seu negligentia ab eo quem debet amare vel colere. Hoc ejus vitium, hanc culpam proprie dicimus malum esse. Malum quidem diversis modis agitur, unde et diversa nomina sortitur, ut rapina, furtum, impudicitia, et hujusmodi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
plura pponis nec me munis itoneũ qui
respondere debeat uimpcecunꝰ attendis
Precendo tͥ sacͣ dector uolumina subt ib.
aomo aũ sententuis plena. ũbi dexore ꝑspicua
S iextem te uideo. dũ ea ꝑinustitudine re¬
fugis ꝓ subtilitatt repellis:⁊ me licet sensu te¬
nuem. durus exactor. ad soluendum ꝓtiobis. Qᵈ̾ aũ ualde iuiaedũ est.

Expanded text:
et plura proponis, nec me minus idoneum qui respondere debeam importunus attendis. Praetendo tibi sacra doctorum volumina subtilibus admodum sententiis plena, verborum decore perspicua. Sed inertem te video, dum ea prae multitudine refugis, pro subtilitate repellis; et me, licet sensu tenuem, durus exactor ad solvendum protrahis. Quod autem valde mirandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ho dum collato sibi lib̾o bñ utunt᷑ arbitrio. recte boni dicunt᷑ ⁊ inheren¬
tes ei qui summꝰ ẽ dum plena karitate ad eum eleuant᷑ exuta mutabi¬
litate sua immutabili głe d̃i sociant᷑. Econt si indebita concupiscentia
hõ uł angłs aũtit se ab eo qui summꝰ ẽ. dum ret̾rogrado amore inoli¬
nat se ad id qͦt minꝰ ẽ: mox arbitrii grã miser abutitur. summaq
iusticia ꝙͣ ñ pot effug̾e. ñ arbitrio. s arbitri lib̾tate pͥuat᷑. ita ut
ñ possit qͥd añ potuit. quia uoluit qͦd uelle ñ debuit. Sentit qͥdẽ
rone se cecidisse in culꝑami:⁊ ad redeundũ ñ ẽẽ liberũ. Declinare qͥdẽ
abono ꝑseipsum potuit. si tam̃ hoc posse fuit. defectus enĩ ẽ ab eo qͦd
bñ potuit. Eotuit quid̾ cum grã creatoris. qͦ contempto: ad ñ ꝑosse
deuenit. Hic conteiptus ħ negligentia seu maliuolentia ꝓprie¬

Expanded text:
homo, dum collato sibi libero bene utuntur arbitrio, recte boni dicuntur et inhaerentes ei qui summus est, dum plena charitate ad eum elevantur, exuta mutabilitate sua, immutabili gloriae Dei sociantur. Econtra, si indebita concupiscentia homo vel angelus avertit se ab eo qui summus est, dum retrogrado amore inclinat se ad id quod minus est, mox arbitrii gratia miser abutitur, summaque justitia, quam non potest effugere, non arbitrio, sed arbitrii libertate privatur, ita ut non possit quod ante potuit, quia voluit quod velle non debuit. Sentit quidem ratione se cecidisse in culpam, et ad redeundum non esse liberum. Declinare quidem a bono per se ipsum potuit, si tamen hoc posse fuit. Defectus est enim ab eo quod bene potuit. Potuit quidem cum gratia Creatoris; quo contempto, ad non posse devenit. Hic contemptus, haec negligentia seu malevolentia pr
Abbreviated transcription (Latin):
q̃um suꝑ oĩa ereatorẽ attendit: ⁊ creaturã inferuis respicit uidicat uere fa¬
tori omĩnodis obsequendum:⁊ factis ꝓ uoluntate factoris utendum.
S ħ eiꝰ udicium minime constat liberũ: nͥ cũ efficit qd̾ nouit agendũ.
Esficit aũ. dũ creatorẽ diligit. ⁊ eiꝰ uoluntatẽ sua postposita. seruando
cognoseit. Quod si seruare de trectat. qm̃ singłar it̾ seruantã uere udi¬
cat suo ipse iuidicio conc̃dicit. meritoq lib̾tatẽ iudicandi fͣñgressor
amitet. Ut siusficie sib̾tate seruare acstet uue aebto caltur uutas eiis

Expanded text:
dum super omnia Creatorem attendit, et creaturam inferius respicit, judicat vere fadum super omnia Creatorem attendit, et creaturam inferius respicit, judicat vere factori omnimodis obsequendum, et factis pro voluntate factoris utendum. Sed hoc ejus judicium minime constat liberum nisi cum efficit quod novit agendum. Efficit autem dum Creatorem diligit et ejus voluntatem, sua postposita, servando cognoscit. Quod si servare detrectat quam singulariter servandam vere judicat, suo ipse judicio contradicit, meritoque libertatem judicandi transgressor amittit. Ut vero justitiae libertatem servare deserit, jure debito traditur vitiis.
Abbreviated transcription (Latin):
cieatori. qui nicħ deb et alicui. s ꝓut uult onĩa fac̃. Creatura ũ q̃ omne quod
ht̃ ⁊ qd̾ pot̾. ⁊ qd̾ ipsa ẽ debet ereator. suam qͦq uoluntatẽ onũ modis debet
illi ꝑ quẽ omia facta sunt: ⁊i sñ ip̃o factum ẽ nicħ. Ereatura itaq rõnał seu in¬
cellectuał bona quia abono conditore bñ condita: ib̾tate arbitris ditata. condi¬
torem suum uire debito debet dilig̃e. ⁊ eiꝰ nstituta studiose seruare. Que si ser¬
uare contempserit. contemptus merito arbitrii lib̾tate carebit. amissamq sͥ
reod̾e ñ pot̾it. Hanc enĩ asemecip̃a ñ habuit.s a conditore suscepit.⁊ abuten¬
do ꝑdidit. Intisgauo Liberum deqͦ agis arbitriũ. fere sonat ĩ ore
om̃iũ: s fateor. quid illud sit ipse nescio. Respon iberũ ut sentio
erequendi. Hoc itaꝙ lib̃o rõnał uoluntatis iudicio tã hõ qͣ angłs suscepto

Expanded text:
Creatori, qui nihil debet alicui, sed prout vult omnia facit. Creatura vero, quae omne quod Creatori, qui nihil debet alicui, sed prout vult omnia facit. Creatura vero, quae omne quod habet et quod potest et quod ipsa est debet Creatori, suilli per quem omnia facta sunt et sine ipso factum est nihil . Creatura itaque rationalis seu intellectualis, bona, quia a bono conditore bene condita, et libertate arbitrii ditata, Conditorem suum jure debito debet diligere et ejus instituta studiose servare; quae si servare contempserit, contemptus merito arbitrii libertate carebit, amissamque sibi reddere non poterit. Hanc enim a semetipsa non habuit, sed a Conditore suscepit, et abutendo perdidit. V. INTERR. Liberum de quo agis arbitrium fere sonat in ore omnium. Sed fateor, quid sit illud ipse nescio. RESP. Liberum, ut sentio,d judicat exsequendi. Hoc itaque libero rationalis voluntatis judicio tam homo quam angelus accepto,
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ omuẽ scͥpta teste p̃dixeras ualde bonã. ostendis fieri malãs Andesinit ẽẽ qͦd fa¬
cta ẽ iefficit᷑ aliuo. qͦd scł malum ẽ: Si d̾s hoc fac. tunc ñ bona sunt omĩa que fac̃.
Si alius ħ fac̾ malũ ñ ẽ d̃s̃ ereator omniũ. nec omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. Resꝑ
pidetur mͥ qr q̃ sup̃ dixiniꝰ. segnit̾ actendisti. Hoc enĩ de qͦ nẽ agimꝰ malum.
qd ꝓpͥe dm̃s peccatũ. omĩno nicħ aliud ẽ nͥ rõnalis creature uiciũ. Que cũ
declinat abono s̃ a suo conditore ꝓposito. qͦ ip̃m qͥ sũme ẽ debuit amare:i a¬
mando ꝑciꝑe. ⁊ ꝑcipiendo beata man̾e. ñ in aliud ipsa conũtit᷑. s arbitrii sui
ub̾tate pͥuat᷑. dum ꝓpͥam uoluntatẽ ꝙͣ creata hr̃e ñ debet. ereatori suo p̃ponẽ ni¬
titur. Quappt̾ ñ natura. ñ res aliqua ẽ istud qͦs dm̃s malũ. s abusio seu negligẽ¬
tia boni sortita ẽ mali uocabulum. Priuilegiũ sane uoluntatis ꝓpͥe. soli ꝯuenit

Expanded text:
m, omni Scriptura teste, praedixeras valde bonam, ostendis fieri malam? An desinit esse quod facta est, et efficitur aliud quod malum est? Si Deus hoc facit, tunc non bona sunt omnia quae facit. Si alius hoc facit malum, non est Deus creator omnium, nec omnia per ipsum facta sunt. RE agimus malum, quod proprie dicimus peccatum, omnino nihil aliud est nisi rationalis creaturae vitium. Quae enim declinat a bono sibi a suo Conditore proposito, quo ipsum qui summe est debuit amare et amando percipere et percipiendo beata manere, non in aliud ipsa convertitur, sed arbitrii sui libertate privatur, dum propriam voluntatem, quam creatura habere non debet, Creatori suo praeponere nititur. Quapropter non natura, non res aliqua est istud quod dicimus malum; sed abusio seu negligentia boni sortita est mali vocabulum. Privilegium sane voluntatis propriae soli convenit
Abbreviated transcription (Latin):
bene quid̃ irascitur recteq loquit᷑. ⁊ iuste oꝑat᷑. quisquis cont᷑ peccata more¬
tur. Honaq̃ sunt ista sub karitatis remedio. q̃ tam̃ sñ karrtate musꝙ̃ st̃ absq
pacato siciut om̃is concubitus semꝑ male fit. ucunq coniugiremedĩ euie
currta ẜpende itaq inqͣntũ nob̾ una ꝑomnia karitas sit necessaria. eum
quiequis aginius inhac uite p̃sentis miseria. si absq karitace bi manet unte
culpa. Eo sauem̃ qͦ conditor sũmus oꝑari nouit. cum nicħ ominino nͥ dilige¬
do fac̾: mandat creatorȩsuȩ qͣi rõnalẽ instituit. ut karitate faciat quicqo
agit. sic enĩseruare pot̾it. qͦd eiu̾itas p̃eipit. Sc̃i estote. quia egosẽs sũ. Et ali
ẽ n ũ karitasẽ. Inde p̃cipit᷑ t̾ ut diligas dm̃ suꝑ omia tanꝙͣ dm̃⁊ peimũ tuũ¬

Expanded text:
bene quidem irascitur, recteque loquitur, et juste operatur quisquis contra peccata movetur. Bona ergo sunt sub charitatis remedio, quae tamen sine charitate nusquam sunt absque peccato; sicut omnis concubitus semper male fit ubicunque conjugii remedium non occurrit. Perpende itaque in quantum nobis una per omnia charitas sit necessaria, cum quidquid agimus in hac vitae praesentis miseria, si absque charitate fit, manet in culpa. Eo sane modo quo conditor summus operari novit, cum nihil omnino nisi diligendo facit, mandat creaturae suae, quam rationalem instituit, ut charitate faciat quidquid agit. Sic enim servare poterit quod ei Veritas praecipit: Sancti estote, quia ego sanctus sum . Et alibest nisi ubi charitas est. Inde praecipitur tibi ut diligas Deum super omnia tanquam Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Audisti septiformem: noli sentire multiplicẽ. Simplex ẽ enĩ in eẽntia.
septiformẽs uͥ in donoꝵ gr̃ã. Karitate qͣoĩa ꝯdidit. conaita donis ub̾ri¬
mis infundit. Hoc aũ in pͥmis septẽ dieb pͥmo factum. eiꝰmspirante grca
uideamꝰ Moyse quid referente legimꝰ qi dix ds. fiat luxricetã ⁊ sic ꝑ oradi¬
nem dierũ usq in septimã sermo ꝓgredit᷑. qͦ spũ sc̃õ sacͣta oꝑa designant᷑.¬
ii sp̃u etenĩ sapĩe lux pͥma condita a tenebris seꝑat᷑.
post uesꝑam hñs mane indiem format. dum laudabis illa angloꝵ

Expanded text:
Audisti septiformem, noli sentire multiplicem. Simplex est enim in essentia, septiformis vero in donorum gratia. Charitate qua omnia condidit, condita donis uberrimis infundit. Hoc autem in primis septem diebus primo factum, ejus inspirante gratia, videamus. Moyse quidem referente, legimus quia dixit Deus: Fiat lux, etc. Et sic per ordinem dierum usque in septimam sermo progreditur. Quo Situ enim sapientiae lux prima condita a tenebris separatur, post vesperam habens mane. In diem formatur dum laudabilis illa angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram. erit solutum ⁊ inceł. Hoc insigne udiciumi de cathedra petͥ ꝓcedit.
Que qͥa sacerdotale officium significat. eiꝰdẽ cathedre festum. merito celebnͣ¬
dum censet eccłia. Potestas enĩ ħ clauis ẽ tam petͥ qm omĩum qui curã hñt
gna celestia reserare. penitentes oportet confug̾e. ut qui peccando ligare se potu¬
erunt. s solũe nequeunt. ꝑ clauẽ petͥ soluant᷑ ⁊ eccłiȩ catholice restituant᷑. Qui
autẽ infideł aut impiꝰ claues ecclie contempnit. ⁊ qui ꝑ eos quib eccłia cõmis¬
saẽ. posse pecca dinutti contͣdicit: hic blaspbeniat. ⁊ cont᷑ sp̃m sc̃iu peccat.
quẽ accepit iat̾ eccłia ad penuttenda subditis pcecata. Bene ĩtaq di qui
peccauerit in patrẽ aut infilium aquib ꝓidentitate ẽẽntiȩ ñ possuniꝰ
uendum mat̾ eccłia accepit: dampnantꝰ remanet inpeccatis. Unde

Expanded text:
 terram, erit solutum et in coelis . Hoc insigne judicium de cathedra Petri procedit: quae quia sacerdotale officium significat, ejusdem cathedrae festum merito celebrandum censet Ecclesia. Potestas enim haec est clavis tam Petri quam omnium qui curam habent gna coelestia reserare, poenitentes oportet confugere; ut qui peccando ligare se potuerunt, sed solvere nequeunt, per clavem Petri solvantur, ut Ecclesiae catholicae restituantur. Qui autem infidesa est, posse peccata dimitti contradicit, hic blasphemat, et contra Spiritum sanctum peccat, quem accipit mater Ecclesia ad remittenda subditis peccata. Bene itaque dicitur: Qui peccaverit in Patrem aut in Filium, a quibus pro identitate essentiae non possumusvendum mater Ecclesia accepit, damnandus remanet in peccatis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ap lapit em in qͣ iacob dormiuit:⁊ ꝑioseph quẽ fr̃m inuidia ne suꝑeosre¬
stentib acessit quidã actus significationis. quo xp̃m significari opor
euangłista qui in apocalisi sua agnũ occisum uidit. qd̾ nemo eoꝵ corꝑa¬
dierunt. set flammiã in rubo moysi ostensam sic columpnã ignis ⁊
nubis pp ło srł sparatã sic̃ indatione legis suꝑ montem syna. i gues.
conitiua ⁊ qͣm multa hissimilia. Horũ omniũ id̃o errporalis sp̃es ap¬
pariut ut si gnincaret aiqui. ⁊ p̃tiret ꝑacto oficio significatio is.
patre uł filio ñ eẽ minorẽ: s tñ dum euangłicum ꝑpendo sermonẽ. qͦdammͦ
ipsum sentio inequalem. Ueritas uanq dic̃. Qui dix̾it u̾bum contͣ patrem

Expanded text:
et per lapidem in quo Jacob dormivit, et per Joseph, quem fratrum invidia, ne super eos reet per lapidem in quo Jacob dormivit, et per Joseph, quem fratrum invidia, ne super eos reistentibus, accessit quidam actus significationis, quo Christum significari oportevangelista, qui in Apocalypsi sua Agnum occisum vidit, quod nemo illordierunt, sicut flammam in rubo Moysi ostensam, sicut columnam ignis et nubis populo Israel praeparatam, sicut in datione legis super montem Sina ignis et tonitrua, et quam multa his similia. Horum omnium ideo corporalis species apparuit, ut significaret aliquid, et praeteriret peracto officio significationis. Patre vel Filio non esse minorem; sed tamen dum evangelicum perpendo sermonem, quodam modo ipsum sentio inaequalem. Veritas namque dicit: Qui dixerit verbum contra Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
imiuit s apparuerunt ista seruiente creatori creata. ad demonstnͣdũ ⁊ si¬
gnificandum sp̃m scm̃ temporalit᷑ assumpta: sic̃ significarr i demonstrari.
etnummortalib congruebat. Non itaq possumꝰ dr̃e sp̃m sc̃m ẽẽ dm̃ ⁊ colum
enł̃ slla p ats que corꝑalit̾ suꝑ filium fonuit. ⁊ corꝑea sp̃es columbe. ꝗͣ ibidem
sp̃m scm̃ demonstrari oportuit subito facta sunt. ⁊ ꝑacto sue significationis
cum iuto nͥginis unita ẽ ũbo c̃i. sum enĩ sp̃c sc̾s inmariam qͥescendit. ꝑ
que ubo d̃i carnis subam uͥgo ministũit omnẽ culpe orginał macłam mox
euasit ⁊ de iiceps ab incentiuis uitioꝵ lib̃a ꝑmansit cuiꝰ ꝑfccta integritaᷤᷤ
saluatorẽ genuit. Uñ iplena oni gr̃a merito dicta fuit. que temporalit̾ fil¬
um edidit que pat᷑ os et̃nalitꝰ genuit. Plec mireris eiuntoemdr i hominis
filium multimodis dͥesignari. ut ꝑ lignum uite qͦd quid̾ in paridiso fuit.

Expanded text:
ivit; sed apparuerunt ista, serviente Creatori creatura, ad demonstrandum et significandum Spiritum sanctum temporaliter assumpta, sicut significari et demonstrari aeternum mortalibus congruebat. Non itaque possumus dicere Spiritum sanctum enim illa Patris quae corporaliter super Filium sonuit, et corporea species columbae, qua ibidem Spiritum sanctum demonstrari oportuit, subito facta sunt, et peracto suae significationis cum in utero Virginis unita est Verbo Dei. Cum enim Spiritus sanctus in Mariam descendit, per quem Verbo Dei carnis substantiam Virgo ministravit, omnem culpae originalis maculam mox evasit, et deinceps ab incentivis vitiorum libera permansit; cujus perfecta integritas Salvatorem genuit. Unde et plena omni gratia merito dicta fuit, quae temporaliter Filium edidit, quem Pater Deus aeternaliter genuit. Nec mireris eumdem Dei et hominis Filium multis modis designari, ut per lignum vitae, quod quidem in paradiso fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ Antiqͦs patres sc̃m hũisse sp̃m: qͣm sepe legimus. Qũe ⁊ in maria ple¬
niꝰ egisse cognoscimus. de cuiꝰ carne natum di filium adoramꝰ. S quid ẽ qͦo
alibi legitur. ñdum erat sp̃c datꝰ. quia iħc ñdum erat głificatus:
uide: ⁊ de futis płima sacͣm̃tis potuerunt p̃dice. Isto ioħs baptista repletꝰẽ.
pͦꝰ glificationẽ xͥ inpentecosten copiosa p̃fulsit. Factus ẽ enĩ de celo sonꝰ tanqͣ¬

Expanded text:
 Antiquos Patres sanctum habuisse Spiritum quam saepe legimus, quem et in Maria plenius egisse cognoscimus, de cujus carne natum Dei Filium adoramus. Sed quid est quod alibi legitur: Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . videre; et de futuris plurima sacramentis potuerunt praedicere. Isto Joannes Baptista repletus est post glorificationem Christi in Pentecosten copiosa p
Abbreviated transcription (Latin):
Sicenĩ ait E go exore altissimiꝑdiui. Sic̃ aũ natũ eẽẽ filio a patre eẽ. ita filiũ
mitti ẽ cognosci qͥd a patre sit. Quemaomodum ⁊ spũi scõtonũ di ẽẽ ẽ apat᷑ ⁊ filio
ꝓced̾er ita mitti ẽ cognosei. qb̾ ab ut᷑q ꝓcedit. Hinc filiꝰ ait. Depatoe ꝓcedit. Et alibi.

Expanded text:
Sic enim ait: Ego ex ore Altissimi prodivi . Sicut autem natum esse est Filio a Patre esse, ita Filium Sic enim ait: Ego ex ore Altissimi prodivi . Sicut autem natum esse est Filio a Patre esse, ita Filium mitti est, cognosci quod a Patre sit, quemadmodum et Spiritui sancto donum Dei esse est a Patre et Filio procedere, ita mitti est, cognosci quod ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
q̃cũꝙ tp̃rałr fiunt. Quaꝑꝑ inu̾bo d̾i manet sine tp̃re. qͦ tpr̃e ipsũ incarne
oportuit apparere. Ueñ enĩut ait apłs plenitudo temꝑris. inqͥmisit ds fi¬
liũ suũ factum exmuliere. Ex muliere idõ dix̃ qi differentiam sexꝰ assigna¬
ñ incarnenuitatum.Eo uͭ qd̾ factuni ẽ. minꝰ patro ẽ. Scire aũ te uolo qͥa alit̾
mitit᷑ ut sit cum honine. alit̾ uͭ ipsum sithõ. Ipsumẽ enĩ patͥs sapĩa. ꝙͣ mitti
sibi desicłabat. qui dicebat. Emitte illã asede magnitudinis tue. ut mecũ sit
homine aqͥ cognoscit᷑⁊ amat᷑ qͣntũ mñte ꝑcipi ⁊ amari dat᷑. Cũ uͦ m̃te cusꝰqͣm
utcumq ꝑcipit᷑ mittiquid ex tempore s ñ in hc̃ mundũ ꝑhibetur. dũ neqͣ¬
qͣm sensib corpis sensibilit̾ p̃sentat᷑. sic̃ mensipsa inqͣntum diuina ꝑcipit. se
ipsam inh mundo eẽ ñ sentit. S longe alit̃ dicimꝰ filiũ missirm. quia genitũ.

Expanded text:
que temporaliter fiunt. Quapropter in Verbo Dei manet sine tempore quo tempore ipsum in carne oportuit apparere: Venit enim, ut ait Apostolus, plenitudo temporis, in quo misit Deus Filium suum factum ex muliere . Ex muliere ideo dixit, quia differentiam sexus assignanon in carne mutatum. Eo vero quod factum est, minus Patre est. Scire autem te volo, quia aliter mittitur ut sit cum homine, aliter ut ipsum sit homo. Ipsum est enim Patris sapientia, quam mitti sibi desiderabat qui dicebat: Emitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit homine, a quo cognoscitur et amatur, quantum mente percipi et amari datur. Cum vero mente cujusquam utcunque percipitur, mittiaquam sensibus corporis sensibiliter praesentatur; sicut mens ipsa, in quantum divina percipit, se ipsam in hoc mundo esse non sentit. Sed longe aliter dicimus Filium missum, quia genitum.
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine om̃s accepimꝰ. Ex hac quippe sc̃i sp̃c effusione mĩfica. locuti st̃
homines omĩum gentiũ lingua. fuitq sonꝰ iste in omi t̾ra. Quo designa¬
tum ẽ omniũ linguarũ nationes credituras. ꝙ assumpta ẽ a filio di. hu¬
inꝑsona unitꝰ. aut qͦlibet modo mutatꝰ. Qre minor ñ ẽ. ⁊ tñ missus est.
Non equidem sic assumpta ẽ creatura. in qͣ appareret sp̃c sc̃s sic̃ assũptꝰ¬

Expanded text:
plenitudine omnes accepimus. Ex hac quippe sancti Spiritus effusione mirifica locuti sunt homines omnium gentium lingua, fuitque sonus iste in omni terra. Quo designatum est omnium linguarum nationes credituras, quia assumpta est a Filio Dei hupersona unitas, aut quolibet modo mutatus. Quare minor non est, et tamen missus est. Non equidem sic assumpta est creatura, in qua appareret Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
cratã ꝑ qͣm ds̃ agit bona uoluntate consentiat:⁊ ip̃a ben e facrt. recte¬
q bonũ dicit᷑ quicquid agit. Econtͣ si rõnał uoluntas a summo opifice
qui ꝑ eam agit nolendo dissentiat. male quid̾ fac̃. ⁊ tam̃ ẽ aliquid qd̾
fac̃ .ẜ. quia iniuste fac̃. malum dr quiequid fac̃ Sic sic si bñ recolis animal
tuum dum uadit qͦ pcipis. bene ambulare fateris. Si autẽ deuiat abea
qua intendis uia. q̃euiũ male ambulare causaris. ñ quia ñ ambulat. sed
q deuiat. In hoc qo ambulat actus ẽ. quia dͥeuiat malus ẽ. Malus quid̃
quia ñ consentit dñõ ꝑeum agenti.:⁊ ꝓ nutu suo sibi subditum ꝓmouẽ¬
ti. Sie ⁊ summꝰ opifex ꝑ quoscũq ꝓut uult bñ semꝑ oꝑat᷑. ẜ qͣndoq ñ¬

Expanded text:
bona voluntate consentiat, et ipsa bene facit, recteque bonum dicitur quidquid facit. Econtra si rationalis voluntas a summo opifice, qui per eam agit, nolendo dissentiat, male quidem facit, et tamen est aliquid quod facit; sed quia injuste facit, malum dicitur quidquid facit. Sic sic, si bene recolis, animal tuum, dum vadit quo praecipis, bene ambulare fateris. Si autem deviat ab ea qua intendis via, devium male ambulare causaris, non quia non ambulat, sed quia deviat. In hoc quod ambulat, actus est; quia deviat, malus est. Malus quidem, quia non consentit domino per eum agenti et pro nutu suo sibi subditum promoventi. Sic et summus opifex per quoscunque, prout vult, bene semper operatur; sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
In spũalib uͦ q̃ ñ mole magna sunt. s uͥtute. cum bonũ adheret melioꝵ. sic̃
spuał erentura creatori. qͦd quidẽ karitate fit: maior efficit᷑ illa ꝙ̃ añ fuerat

Expanded text:
In spiritalibus vero, quae non mole magna sunt sed virtute, cum bonus adhaeret meliori, sicut In spiritalibus vero, quae non mole magna sunt sed virtute, cum bonus adhaeret meliori, sicut spiritalis creatura Creatori, quod quidem charitate fit, major efficitur illa qua
Abbreviated transcription (Latin):
tempͥoralał ꝑ gũmi dõ renascant᷑. temporalit̾q eoꝵ pat̾ aut dominꝰ:
sei magiste sce am̃cꝰ iucipiat dici d̃s̃. ñne relatio ista tempore quis̃
ad renatos in gr̃a us̃ temporalit̾ dici incipiat. ñ negamus: s tam̃ Hindõ eẽ
accidens. seutire saclegum ꝓtestamur. Nos quid̾ incipimꝰ eũ dre. quẽ scimꝰ
initiũ ñ hr̃e. ciu nec łutã ueniunt. nec p̃tĩta tͣnseunt. s p̃sentia cuncta ꝑsi¬
stunt. Uñ suos ñ nouo consilio colligit. nec noua karitate diligit. Sdum
sui ad eum refugunit. ⁊ ꝯu̾tunt᷑. eo ñ mutato bñ illi mutant᷑. sic̃ cũ a dõ
resiliunt. eo qͦq immoto: male illi mutaut᷑. fitq ut cum bonis placidus.
malis ue iratꝰ ds̃ dicat᷑ illis utiq mutatis. ipse ñ mutat᷑. Sic̃ una eademq
splentoris claritas ⁊ sanis occłis ẽ iocunda.⁊ infirmis asꝑa.
enĩ tͥnitatẽ dłi. aut tͥnum dm̃ dici audio: tͥplicẽ d̾itatẽ audire me uideor d:

Expanded text:
ter per gratiam Dei renascantur, temporaliterque eorum Pater aut dominus seu magister vel amicus incipiat dici Deus, nonne relatio ista, tempore quideP. Quod relative ad renatos in gratia Deus temporaliter dici incipiat non negamus; sed tamen hoc in Deo esse accidens sentire sacrilegium protestamur. Nos quidem incipimus eum dicere quem scimus initium non habere, cui nec futura veniunt, nec praeterita transeunt, sed praesentia cuncta persistunt. Unde suos non novo consilio colligit, nec nova charitate diligit. Sed dum sui ad eum refugiunt et convertuntur, eo non immutato, bene illi mutantur; sicut cum a Deo resiliunt, eo quoque immoto, male ipsi mutantur; fitque ut cum bonis placidus malisve iratus Deus dicatur, illis utique mutatis, ipse non mutatur; sicut una eademque splendoris claritas et sanis oculis est jucunda et infirmis asperaenim trinitatem Dei aut trinum Deum dici audio, triplicem deitatem audire me videor. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ipse xp̃o ẽ qui ꝓ nob passus sedͥm carnem. erat insepulchro scd̃m animam
ui inferno. sed̃m ditatẽ que ũq ẽ ñ derrat paradiso. Hinc ẽ qͦ ꝓmisit latroni
conuso. Hodie mecũ eris in paradiso. U̾cũq aũ sit paradisus qͦ nomine si¬
gnitiuat quiesilla u felicit uinit᷑. quisquis ẽ meo cum illo ⁊ ꝑillum ⁊ milo
Eiutiq ẽ qui nͥq ẽ. Summananꝙ eẽntia q̃ ds ẽ tota uͥꝙ ẽ ⁊ inmobił inauẽs

Expanded text:
istus est qui pro nobis passus, secundum carnem erat in sepulcro, secundum animam in inferno, secundum divinitatem, quae ubique est, non deerat paradiso. Hinc est quod promisit latroni converso: Hodie mecum eris in paradiso . Ubicunque autem paradisus, quo nomine significatur quies illa ubi feliciter vivitur, quisquis in eo est, cum illo et per illum et in illo ibi utique est qui ubique est. Summa na
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ sp̃c fit cum ipso. ⁊ ita fit maior qr melior. Qre ħ maioritas ñ ẽ multipli¬
citas s siniplex karitas. Cumitaq illud qͦd d̾s ẽ constet q ꝑfecte uerũ est.
⁊ uere ꝑfectum. incõmutabili ueritate.:⁊ ꝑfectione summũ ẽ. Quare intͥnita¬
te que ds ẽ. alius alio maior ñ ẽ. quia uerior siue ꝑfectior alius alio minimeẽ.
Quiequid itaq illud ẽ. qd̾ ds̃ ẽ. sua i se om̃potenti u̾tute ꝑfectũ ẽ. Nẽ. qͦ
crescat aut defiuat ꝑfectio tanta uñ ñ tͥplex pot᷑ dici s tnitas. lã uera
enĩ ẽ natẽ illiꝰ simplicitas. ut tͥnitas ñ sit unitate maior noc imnitas cͥnita¬
te minor in qͥ ñ ẽ moles corꝑea seu demucatio aliqͣ. s summe ꝑfectioĩs
uinteqͥtatis ꝑꝑes stabilitas. Nlonẽ itaq maior simł pat̾ ⁊ filirs ⁊ spo sẽs.¬
qͣm solus pat. aut solus filiꝰ aut solus sp̃c sc̃s. Bñ qͥd̾ dixi solus. Alꝰe eiũ¬

Expanded text:
us fit cum ipso, et ita fit major quia melior. Quare haec majoritas non est multiplicitas, sed simplex charitas. Cum itaque illud quod Deus est constet quia perfecte verum est et vere perfectum, incommutabili veritate et perfectione summum est. Quare in Trinitate quae Deus est alius alio major non est, quia verior sive perfectior alius alio minime est. Quidquid itaque illud est quod Deus est, sua in se omnipotenti virtute perfectum est. Non est quo crescat aut defluat perfectio tanta. Unde nec triplex potest dici, sed trinitas. Tam vera enim est naturae illius simplicitas, ut trinitas non sit unitate major, nec unitas trinitate minor; in quo non est moles corporea seu demutatio aliqua, sed summae perfectionis et integritatis perpes stabilitas. Nonm solus Pater aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus. Bene quidem dixi, solus. Aliu
Abbreviated transcription (Latin):
aisponit uoluntates rõnalis creat᷑e. Bonas nanq adiuuat ati remuue¬
rat inal as erepͥmit ⁊ dampnat utrasq bñ dispensat. utrasꝙ ordinat. Lua¬
ꝓod murasꝰ iste sub eiꝰ onũpotentia cursu ordmatisimo regiti. uec uallum.
alicubi inuistum inuenit᷑ cum sũma equitas. tã ꝑmalos ꝙ̃ ꝑ bonos bene
semuiꝑ bonuoꝑat᷑. Potestasenĩ maloꝵ semꝑ ẽ uista. qͥa adño. accingi teni

Expanded text:
tates rationalis creaturae. Bonas namque adjuvat atque remunerat, malas reprimit et damnat; utrasque bene dispensat, utrasque ordinat. Quapropter mundus iste sub ejus omnipotentia cursu ordinatissimo regitur, nec ullum alicubi injustum invenitur, cum summa aequitas tam per malos quam per bonos semper bonum operatur. Potestas enim malorum semper est justa, quia a Domino. Attingit
Abbreviated transcription (Latin):
nis fac d̃s celi lummaria cosuidesc qͦrũ doctꝰa. fulget eccłia. ut soli luna.
tas depulsiserroꝵ tenebris clarescat uͥq fides chatholica ⁊ karitatis
exaquis ad ñõ ereanit᷑. dum quidã ⁊̃ imulta rerũ ambitione scłariũ posia.
ut pisces inaquis pisuuiunt morib ⁊ p̃bento sub sidia minisfͣnt fidelib
Qdã uͦ abiectis mundialib illecebris ad pauꝑtatẽ y confugiunt: ⁊ pẽnis
u̾tutũ ab aqͥs ad celum karitatis aura ꝯscendunt. Cis ẽ. uesꝑa male assue¬
ta põpe scłaris illecebra. eisẽ mane fidi uͥtꝰ indefessa. eis ẽ ⁊ dies posito d̃iui¬
nec in incerto diuitiarũ ꝯfidant. s aut possessis. scd̃m dm̃ utant᷑ ĩ bo¬
ĩ ueste pellicea q̃ signat᷑ carnis ꝯpͣiscentia. recte dicunt᷑ ium̃ta. testante

Expanded text:
icet quorum doctrina fulget Ecclesia ut sol et luna, ta, sed, depulsis errorum tenebris, clarescat ubique fides catholica, et charitatis ex aquis a Domino creantur, dum quidam et in multa rerum ambitione saecularium positi, ut pisces in aquis, piis vivunt moribus, et praebendo subsidia ministrant fidelibus. Quidam vero, abjectis mundialibus illecebris, ad paupertatem Christi confugiunt, et pennis virtutum ab aquis ad coelum charitatis aura conscendunt. Eis est vespera male assueta pompae saecularis illecebra. Eis est et mane fidei virtus indefessa. Eis est et dies, posito divine in incerto divitiarum confidant, sed aut possessis secundum Deum utantur in boin veste pellicia, quae signatur carnis concupiscentia, recte dicuntur jumenta, testante
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ad eundem ꝑduc̃ent᷑ statũ. Deniq certo numero tã hõiũ¬
ꝗͣ dierum impleto. si iuste om̃s obedient̾q uiu̾ent. tunc fieret
illa cõmutatio. ut sñ ulla morte. animalia corpora conũt̾ent᷑
inaliam qͣlititatẽ. qͣ ad omnẽ nutũ regenti sese spũi deserui¬
rent. ⁊ solo sp̃u uiuificante. sñ alim̃toꝵ sustentacłis corpore

Expanded text:
rentur, ad eundem perducerentur statum, donec certo numero inpleto, si iuste omnes oboedienterque uiuerent, tunc fieret illa commutatio, ut sine illa morte animalia corpora conuersa in aliam qualitatem, eo quod ad omnem nutum regenti se spiritui deseruirent et solo spiritu uiuific
Abbreviated transcription (Latin):
isimilitudine d̃i. Mensitaꝙ spirntal seu intelligentia rõnał
pͥmo creatorẽ suum aspiciat. iñ creaturã ipsius uideat. ⁊ me¬
in eo tͥnitas appareat qͣm karitas manifestat. ut karitatẽ sẽꝑ
homo ex hibeat. semꝑq conspiciat. is quẽ tuitatis ymago ꝑ or¬
nat. Sic homo seruabit eiꝰ similitudinẽ. cuiꝰ in se nat᷑alit̾ por

Expanded text:
mplexatur. Mens itaque spiritualis, seu intelligentia rationalis, primo Creatorem suum aspiciat; deinde creaturam ipsius videat; et mein homine Trinitas appareat, quam charitas manifestat, ut charitatem semper homo exhibeat, semperque conspiciat is, quem Trinitatis imago perornat. Sic homo ejus servabit similitudinem, cujus in se
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o filio suo km̃o: Hugo Rothomag̾
sacerdos: sp̃m sapientiȩ. lum̃ doctrinȩ.
Ibrũ pͥncipii seu creationis rerũ
dõ annuente suscepimꝰ intuendũ. Hanc
sane cosmo gͣphiã moyses edidit magnꝰ
Ille famulus domini. qͥ pͥmꝰ adõ uͥgam
uirtittis accepit. q̃ muirabilia fec. ⁊ ȩccłiam d̃i psulatu magni

Expanded text:
opo filio suo charissimo, HUGO Rothomagensis sacerdos spiritum sapientiae, lumen doctrinae. Librum principii seu creationis rerum, Deo annuente, suscipimus intuendum. Hanc sane cosmographiam Moyses edidit magnus ille famulus Domini, qui primus a Deo virgam virtutis accepit, qua mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
anuas. q̃ uinspiaute sententiã ueritatis ꝓut uolũt afferamꝰ.
aleoris aus uba siunit ista uero sp̃u edita. Uerax ẽ quiea scͥpsit. i ue¬
ra sensit ineis. E x is om̃ib ueris potimꝰea solanosse. ea nota dr̃e.
que dabit in ob̾ qͥ dedit moy si nosse q̃ uoluit. nec tñ omĩa moꝵ¬
ses nouit mois que nouit meis sp̃e sc̃s ipsũ qui docun. Eoce
as hom sc̃m reserienꝰ qͥ suꝑ his exipso dicintꝰ. sñ q̾ nec ille poru¬
at. necnos dre possumꝰ. In his suꝑbia cca remanet inhis hu¬
milie asdi miosa uidet. Ibi elephans picłose narat. ibragũ
secure anbulat. Ibi caput edephantis dem̃git. ibipes aeciu

Expanded text:
itatis prout voluerit afferamus. Veritatis verba sunt ista vero Spiritu edita: verax est qui ea scripsit et vera sensit in eis. Ex eis omnibus veris poterimus ea sola nosse, ea nota dicere, quae dabit et nobis qui dedit Moysi nosse quae voluit, nec tamen omnia Moyses novit in eis, quae novi sine quo nec ille potuit, nec nos dicere possumus. In his superbia caeca remanet, in his humilitas luminosa videt. Ibi elephans periculose natat, ibi agnus secure ambulat. Ibi caput elephantis demergitur, ibi pes agni
Abbreviated transcription (Latin):
ab sconaiti. iħ e xp̃c. de qͦ in apocalipsi legit᷑. Sece uic̃ leo de tͥbu
iuda radix dauid accipe librum ⁊ solue .ui. signacła eꝰ. His uii.
signacdis lib iste geneseos dieb Uii pͥmariis signat᷑ extitit. in oꝑẽ
qͣm̃ sensus allegoricos seu morales attingamus.  inde librũ istũ
ad eũ usq locum ꝑcurrimus. quo nr̃m p̾mꝰ a paradiso depositus
uallem lacmarũ int̾uit. culpis implicitꝰ. penis addi ctus Le¬
ge fili. legat qui uoliũt ista. s conditione data. ut om̃ia falsa.
falso m omĩa uera spĩu u̾itatis habeant imputari. Michi ꝓcor¬
rectione illi ꝓ gr̃arũ actione. qui ex patre filioq ꝓcedens eẽntia¬
lt̾ unꝰ cum patre ⁊ filio dõ inȩt̾nũ ⁊ ult᷑ uiuit ⁊ regnat.

Expanded text:
ce vicit leo de tribu Juda, radix David accipere librum et solvere septem signacula ejus . His septem signaculis liber iste Geneseos diebus septem primariis signatus exstitit in opere us, quam sensus allegoricos seu morales attingamus. Proinde librum istum ad eum usque locum percurrimus, quo nostrum primus a paradiso depositus vallem lacrymarum intravit, culpis implicitus, poenis addictus. Lege, fili, legat qui voluerit ista, sed conditione data, ut omnia falsa falso mihi, omnia vera Spiritui veritatis habeant imputari; mihi pro correctione, illi pro gratiarum actione, qui ex Patre Filioque procedens essentialiter unus cum Patre et Filio Deus in aeternum et ultra vivit et regnat.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta st̃ ad nr̃am doct̾nã scͥpta st̾. uͭ ꝑ pacientiã ⁊ osolationẽ scͥpturarũ sp̃e habes¬

Expanded text:
scripta sunt ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarscripta sunt ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
de morib aliqͣdiximꝰ ꝯgruũ uidet᷑ uͭ suꝑ legis scͥpta seu q̃libet agyo gͣpha
paulisꝑ intendamꝰ. Mores qͥt̾ nr̃os industria rõnał inchoat. ⁊ sac auctoritas
riexhisprudent̾ inspectis. moralitatis dulcedinẽ p̃gustamꝰ historia. ⁊ paraboł
nutͥmur. allegoria crescimꝰ ꝙͣ solam̃tis intelligentia c̃nmꝰ moralitate ꝑfici¬
mͣ qͣ sola dño ꝯformam᷑.Hystoriaᷤ qͥd̾ ⁊ parabolas ⁊̃ ineruditii infideles pass
referendo. ꝑ sepe legendo numerant allegoriã ũdoctiores ꝓiitellectꝰ alcitu¬
dme m̃surant. fideles aũ ⁊ ⁊̃ simplices moralitatẽ pie p̃pond̾ant. klbꝰ istis
sub tͥnitatis memoria signatis ħ utiq ꝑspitimꝰ. qi historia ⁊ parabole qͣs le¬
gendo uł audiendo memoria tenemꝰ: ⁊ allegoria ꝗͣ solo intellectu c̾nimꝰ
nͥ mores informent: nob̾ intitilia remanent. Adħeni diuna scͥpt᷑a ꝓponit᷑
legenda uł audienda. uͭ mores edificet. uitã informet. Hinc apłs ait Quecũq

Expanded text:
scripta seu quaelibet agiographa paulisper intendamus. Mores quidem nostros industria rationalis inchoat, et sacri auctoritas et ex his prudenter inspectis moralitatis dulcedinem praegustamus. Historia et parabolis nutrimur, allegoria crescimus, quam sola mentis intelligentia cernimus; moralitate perficimur, qua sola Domino conformamur. Historias quidem et parabolas etiam ineruditi et infideles passim referendo, persaepe legendo numerant; allegoriam vero doctores pro intellectus altitudine mensurant; fideles autem et etiam simplices moralitatem pie praeponderant. Tribus istis sub Trinitatis memoria signatis, haec utique prospicimus, quia historia et parabolae quas legendo vel audiendo memoria tenemus, et allegoria quam solo intellectu cernimus, nisi mores informent, nobis inutilia remanent. Ad haec enim divina Scriptura proponitur legenda vel audienda, ut mores aedificet, vitam informet. Hinc Apostolus ait: Quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
Non ht uariari. uñ nͦ mutari. Iõ semꝑ ẽ. idipm ꝑmanet. Ad eiꝰ ymaginẽ ⁊ si¬
militudinẽ. humana nat᷑a facta ẽ. S. ꝑeam q̃ de uiro sñ femina ostat edi¬
ta. p̃uaricatione suscepta. tͥmoda illa humani gñisorgo. corruit ĩ pecc̃õ.
At uͦ suꝑna gr̃a nͨ ean ĩ peccatis deserens. int̾ erroꝵ tenebras stellã fid̃iso¬
le ueriꝰ rad̾iantem ita fec̃ oriri. qd̾ nulł ꝑsecutoꝵ tempestatib. nulł heresũ
mundationib ũꝙͣ potuit extingui. Hac utiq firmit̾ accensa p̃nunciat᷑¬
de ȩt̾no. patre sũ matre. ⁊ factus ẽ hõ de temporali matre. sñ temporali
patre. factus iñ medicina: uñ surrexerat culpa. Eua siquid̃ legit᷑ facta
de uiro sñ femina. hic de femina sñ iuro. tenens nr̃i u̾itatẽ gñis. absq nr̃

Expanded text:
permanet. Ad ejus imaginem et similitudinem humana natura facta est, sed per eam quae de viro sine femina constat edita praevaricatione suscepta, trimoda illa generis origo corruit in peccato. At vero superna gratia nec eam in peccatis deserens, inter errorum tenebras stellam fidei sole verius radiantem ita fecit oriri quod nullis persecutorum tempestatibus, nullis haeresum inundationibus unquam potuit exstingui. Hac itaqde aeterno Patre sine matre, et factus est homo de temporali matre sine temporali patre: factus inde medicina unde surrexerat culpa. Eva siquidem legitur facta de viro sine femina: hic de femina sine viro, tenens nostri veritatem generis absque nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sentat inse qͣndã creaiͥtis ymaginẽ tͥnitatis. Nlosti it. qi us̃ pat̾ anullo ẽ. filsꝰ
aũ depatͥs eẽntia natꝰ ẽ. Sp̃c uͦ sc̃s abut᷑q ꝓcedens aniboꝵ unꝰẽ. ħ ditatis tͥni

Expanded text:
sentat in se quamdam creatricis imaginem Trinitatis. Nosti enim quia Deus Pater a nullo est, Filius sentat in se quamdam creatricis imaginem Trinitatis. Nosti enim quia Deus Pater a nullo est, Filius autem de Patris essentia na
Abbreviated transcription (Latin):
Qꝓpt̾ ex cõmunicat. scismatici. depositi. tͣ eccłiam catholicã erecti. seu
palmites a uitȩ p̃cisi. qͦmͦ possunt ag̾e insacͣm̃tise Scio alios alia dixiˢ¬
se alia scͥpsisse. Qm̃ benedic. cui xͦ maled̾̃icit: Q mͦ osec̃t quẽ xͦ exsecrat:¬
am potꝰ me ꝯsecͣre. cũ qͥ ñ possũ orare: Q mͦ eccłiastica ministrat. cui ȩcłla
clamat: Qͥ ñ ꝯmunicat exeat foras. D u̾itas doce nos sententiã u̾itatis.
pit. qͥ ab eccłia cad̾it. ħ sola uire celi iligat ⁊ soluit. ħ a pͥmo parente ho¬
minũ usq ad ultimũ infine scł̃i filiũ. electos q̃rit. qͦs sub infelici numero
uarietatis sparsos pͥmũ inuenit. s suis dognatib ⁊ sacͣmtoꝵ remediis
nosti qͥa nulł p̃ced̾entib patͥb a dõ ẽ oilitꝰ. De eiꝰ costa: eualegrit᷑ formata. Desub̾a
gñant᷑ muini lege filii. his tͥbꝰ modis: ostat origo gñis humani. quib rep̃¬

Expanded text:
Quapropter excommunicati, schismatici, depositi, contra Ecclesiam catholicam erecti, seu palmites a vite praecisi, quomodo possunt agere in sacramentis? Scio alia alios dixisse, alia scripsisse. Q potest me consecrare cum quo non possum orare? Quomodo ecclesiastica ministrat cui Ecclesia clamat: « Qui non communicat exeat foras. » O veritas! doce nos sententiam veritatis, perit qui ab Ecclesia cadit. Haec sola jure coeli et ligat et solvit. Haec a primo parente hominum usque ad ultimum in fine saeculi filium electos quaerit, quos sub infelici numero varietatis sparsos primum invenit, sed suis dogmatibus et sacramentorum remediis nosti quia nullis praecedentibus patribus a Deo conditus est. De ejus costa Eva legitur formata, de substgenerantur communi lege filii. His tribus modis constat origo generis humani, quibus repre
Abbreviated transcription (Latin):
noua ꝓgenies det̾ra ꝓcedit. Unꝰ qͥd̾ ẽ iste patͥs. ⁊ filii sp̃c. ind̾itate. t̾cia ꝑsona.
ñ t̾eiꝰ d̃s. ab utͦq ꝓcedens ds̃. ab utͦq: natosde mare scł ⁊ femina. sub carnis
ocupiscentia. mirabili uͥtute regenerat. ħ de filiis carnis filios d̃i gͣtuito
fac̃. Gratuito: qr haritate. ñ m̾ito. ñ necessitate. fllioscarnis fȩc̃ ꝯcupiscẽ¬
tia. pͥmȩ matͥs. q̃ m̃surã obedientiȩ uiro suo seruare debuit. s enormis fa¬
cta. uro suo inobedientiã ꝑpinauit. Uir aũ male pond̾ans. obediẽtia
relicta. inohedientiã tenuit. qͣ suȩ seruus ocupiscentie. cũ sua post̾ĩtate
dampnat᷑ remansit. Sic ois ẽ posfitas fomite carnis ꝑgenita a num̾o
aeeta bonoꝵ mniuneiã clade portat bampnata inaloꝵ. lone acruatino¬

Expanded text:
 est iste Patris et Filii Spiritus in Deitate tertia persona, non tertius Deus. Ab utroque procedens Deus, ab utroque natos de mare scilicet et femina sub carnis concupiscentia mirabili virtute regenerat. Hic de filiis carnis filios Dei gratuito facit; gratuito, quia charitate, non merito, non necessitate. Filios carnis fecit concupiscentia primae matris, quae mensuram obedientiae viro suo servare debuit, sed enormis facta, viro suo inobedientiam propinavit. Vir autem male ponderans, obedientia relicta, inobedientiam tenuit, qua suae servus concupiscentiae cum sua posteritate damnatus remansit. Sic omnis ejus posteritas fomite carnis progenita, a numero deleta bonorum, innumeram cladem portat damnata malorum. No
Abbreviated transcription (Latin):
ubtate manistata fidi u̾itate. ĩõs finest̾re. Ece inhistb temporib signa
tuitatis sẽꝑ intuenda respicimꝰ. Ecqͥd iusticia nat̾ał seruands nu merat
lex ꝑpħia docendo msurat. sapientia diuina ꝑearne deignie nara
uonoe uitutiũ celestib inferenda reportat. humanos siquid mor rara
ũbi manifestatio. ad usq uidenda diuina ꝑduc̃. Pr̃is cũ ad uitorio gr̃ẽ morib¬
rup̃i bñ uiumꝰ e ꝑrimosur̃o sinformaniꝰ uͭ cũ ipsis parit̾ dune uisioni facie
cuti nos ñ dũ scimꝰ. s eosad amaudũ dm̃ informando ueluti nos m̃suramꝰ.

Expanded text:
ubertate, manifestata fidei veritate in omnes fines terrae. Ecce in his tribus temporibus signa Trinitatis semper intuenda respicimus. Quidquid justitia naturalis servando numerat, lex et prophetia docendo mensurat, sapientia divina per carnem de Virgine natam pondere virtutum coelestibus inferenda reportat. Humanos siquidem mores nerbi manifestatio ad usque videnda divina perducit. Nostris cum adjutorio gratiae moribroximos nostros informamus, ut cum ipsis pariter divinae visioni facie cuti nos nondum scimus, sed eos ad amandum Deum informando veluti nos mensuramus.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia uidentis aĩe pond̾ant᷑. ħ qͣlecuniq tͥuitatis indicłm pensa u nactib
singłis sensuũ reliqͦrũ. Et uide quia iusus tuus ñ uid et seipsũ nͨ uidet auditũ
Sic ⁊ auditus tiusñ audit seip̃m. nͥ aliquẽ reliquoꝵ sensuũ. s aĩa uidet sens
uidet ⁊ corꝑa sensib. Siquid̾ insensib diu̾sa sunt. uid̾e. ⁊ audire. ordorari. gu¬

Expanded text:
tentia videntis animae ponderantur. Hoc qualecunque Trinitatis indiculum, pensa et in actibus tentia videntis animae ponderantur. Hoc qualecunque Trinitatis indiculum, pensa et in actibus singulis sensuum reliquorum. Et vide quia visus tuus non videt seipsum, nec videt auditum, sicut et auditus tuus non audit seipsum, nec aliquem reliquorum sensuum; sed anima videt sensus, videt et corpora sensibus. Si quidem in sensibus di
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ ñ qͣlẽ. ñ qͣntũ. agnoscis sp̃m ad̃õ ꝯd̾itũ. q̃lem ẽẽ: ñ qͣntũ. aspicis eorpora
simplexenr isũmũ uerũ iunũ ẽ. Sp̃csane conditꝰ⁊ uoluntatib uariat᷑:
ta sentis senia uł asꝑa calida uł frigida metiris magna uł parua timinaᷤᷤ
longa lata. alta. sustinesgͣuia uł ieuia. dephendis liqͥdo ea cẽ qlia ⁊qͣma.¬
Nocus. corpori. utiq ꝯuenit. S ista nesciunt irrõnalia. nͥ sentiunt corꝑa.
gulis actib t̾a osicians. tͥuitatis memoriã penes te osignabꝰ. Aia qd dota
Q cuł colorata tota aurib sonora. tota narib odora. tota palato sapora.
tota toto copore seitit papabilia. Cum au aiquis orelis eriumus.
scis qr intꝰ ẽ aĩa uidens. extiꝰ res uisa. inmedio occło qͦ uidet aĩa ⁊ uidet᷑ re uisa
Resq̃extͣ uident᷑. nũo ꝓpe infinito p̃sentant᷑ uisione occłim̃surant᷑ senten¬

Expanded text:
Deum, nec qualem, nec quantum. Agnoscis spiritum a Deo conditum, qualem esse, non quantum. Aspicis corpora Deum, nec qualem, nec quantum. Agnoscis spiritum a Deo conditum, qualem esse, non quantum. Aspicis corpora sane conditus et voluntatibus variatur, et ta, sentis lenia vel aspera, calida vel frigida, metiris magna vel parva, terminas longa, lata, alta; sustines gravia vel levia, deprehendis liquido ea esse qualocus corpori utique convenit; sed ista nesciunt irrationalia, non sentiunt corporagulis actibus tria considerans, Trinitatis memoriam penes te consignabis. Anima quidem tota oculis colorata, tota auribus sonora, tota naribus odora, tota palato sapora, tota toto corpore sentit palpabilia. Cum autem aliquid oculis cernimus, scis quia intus est anima videns, exterius res visa, in medio oculus quo videt anima et videtur res visa. Res quae extra videntur numero prope infinito praesentantur, visioni oculi mensurantur, sen