comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no synapis ipsa dominice incarna¬
tionis humilitas intelligi. quod
acceptsi homo misit in ortũ suũ:
quia corpus crutifixi saluatoris
accipiens ioseph inorto sepeliuit.
Creuit autem: ⁊ fc̃m est in arborẽ.
quia resurrexit. ⁊ ascendit ince¬
lum. Expandit ramos. in quib
uolucres celi requiescerent. qui a
predicatores dispersit in mundũ.
inquorum dictis atq consolati¬
dnib. ab huiꝰ uite fatigatione fi¬
deles quiq respirarent.
t iterum dixit. Cui simile
estimabo regnum dei:⁊
cui simile est: Fermento
qd̃ acceꝑtum mulier abscõdit
in farine satatria: donec fermẽ¬
taretur totum. Satum genus
est mensure iuxta morem ꝑuin¬
cie palestine. unũ ⁊ dimidium
modiũ capiens. Fermentũ ergo
dilecticẽm dicit que feruere facit
⁊ extitat mentem. Mulierem ũo
illam filiam abralx. cui supra
manus imposuit. ⁊ ꝯfestun ere¬
cta glorificabat deum. hoc est eccle¬
siam significat. Cuiꝰ faria nos

Expanded text:
ano sinapis ipsa dominicae incarnaano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph, in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Expandit ramos in quibus volucres coeli requiescerent, quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione fideles quique respirarent. Et iterum dixit: Cui simile estimabo regnum Dei, et cui simile est? Fermento quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palaestinae unum et dimidium modium capiens. Fermentum ergo dilectionem dicit, quae fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos
Abbreviated transcription (Latin):
aapatre: effudit hunc quem
¶ii predicatio cunctum disse¬
minata per orbem. Crescit ⁊ ĩ
mente cuiuisq credentis: qͥ a
ieno repente sit perfectus s
alrnsus inquit incorde eius
disposuit inconualle lacͥmaꝵ.
hifra Ambulabunt de iur¬
tre iniurtutem: iudebitur
dens deorum in syon. Grada¬
tim quippe de ⁊ualle lacͥmaix
ascenditur. ut in monte cele¬
stium gaudioꝵ deus deorum
uideatur. Crescendo autem sy-¬
napis granum. nõ herbarũ
queuelocit arescunt. s arborib
iustar insurgit. longa scilicet
annositate ⁊ opima fertilita¬
te gaudentis. Et nota qd̃ dũ
inuinea ueteri ficus in fecun¬
da redarguitur. noua mox
norto euͣngelii synapis ar¬
ln procreatur. Et uolutres
celi requieuerunt in ramis
eiuis.Rami huiꝰ arboris dog-¬
matum sunt diuersitates.
in quib anine casde que iur¬
ltum pennis ad superna tẽ¬
de sciuint. nidificare ⁊ requi¬
escere gaudent. Quis dabit inquit
michi pennas sicut columbe: et
uolabo ⁊ requiescam. Potest in gͣ¬

Expanded text:
a Patre, effudit hunc quem gelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed ascensus inquit in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum : et infra: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium gaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in gr
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitatis quidem arguitur pr̃ĩ-¬
ceps synagoge. Et merito ypocri¬
Tarꝵ. idest symulatoꝵ nomine
notat. qui cum magistri plebi¬
um uideri appeterẽt. hominis sa¬
naticem pecoris cure postpon̾e
nõ puderet. S altiori sensu bo¬
ius ⁊ asim uocabulo indeung
cumq significat. de quoꝵ nocã¬
tione scriptum est. Bos cognouit
possessorem suũ. ⁊ asinꝰ presepe
dñi sui Qui uterq pec̃ci uincist
absolutus: situm estumq mũdi
huiꝰ dñici fontis haustu deposinit
hanc autem filiũ abrahe. qͣm
alligauit sathanas. ecce decem
⁊ octo annis nõ oportuit solui
a uinculo isto die salbati. filia
abrahe est anima queque fidelis.
filia abralx eccłia. de utroq po¬
pulo ad fidei unitatẽ collesta.
Que tempore legis ⁊ disice resur¬
rectionis impleco. per gr̃am sp̃r
sc̃i septiformem uincula longe ca¬
ptiuuitatis erupit. Nam ⁊ hoc mͦ
fortasse misteriũ salbati decem¬
q ⁊ octo annoꝵ potest nõ inicon¬

Expanded text:
fidelitatis quidem arguit prinfidelitatis quidem arguit principes Synagogae, et merito hypocritarum, id est, simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet. Sed altiori sensu bovis et asini vocabulo Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque mundi hujus dominici fontis haustu deposuit. Hanc autem filiam Abrahae, quam alligavit Satanas ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die Sabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et dominicae resurrectionis impleto per gratiam Spiritus sancti septiformem vincula longae captivitatis erupit. Nam et hoc modo fortasse mysterium Sabbati decemque et octo annorum potest non incon
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora seculi calcandas illecebras.
aduentumq tremendi iuditis.
ꝯtinua docent expestatione presto¬
landum. aduersarius quippe in
ia est sermo dei: contratiꝰnt̃is
carnalib desideriis in presenti unta.
aquo ipse liberatur qui preceptis
euis humiliter subditur. Alioqͥn
adu̾sarius iudici. ⁊ iudex tradet
exactori. quia ex sermone dm̃i cõ¬
tempto reus petcator tenebitur
inexamine uidicis. Quem index
exactori tradet. quia hũc maligno
sp̃ii adultioem trahere permittet.
ut compulsam animamipse ad
penam de corpore erigat. que ei csd
tulpam sponte ꝯsensit. Exactor
mitit in carcerem: qtua ꝑmali¬
num sp̃m mninferno retrudlitu
quo usq dies uidicii ireniat ex
quo iam minferm ignib simii
⁊ ipse diabolus crucietur Dico
nõ exies inde donec etiam nomꝰ¬
simũ minutũ reddas: idest do¬
nec etiam minima peccata prosi¬
nas. Que qui a semper solurte

Expanded text:
superiora saeculi calcandas illecebras, superiora saeculi calcandas illecebras, adventumque tremendi judicis continua docent exspectatione praestolandum. Adversarius quippe noster in via, est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur, qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradet, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittet in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. Dico tibi, non exies inde donec etiam novissimum minutum reddas. Id est donec etiam minima peccata persolvas. Quae quia semper solvere
Abbreviated transcription (Latin):
se idiotas ac proph̃ice lectionis
ignaros. tempoꝵ cursum proba¬
re nõ posse causarentur: nigi¬
lanter ad iungit. Quid autem
⁊ a uobis ipsis no iuidicatis qd̃
iuscum est. ostendens eos utpote
rationalem creaturam.: ⁊ si lite¬
ras nesciant. naturali tamen
ingenio posse dinoscere. nłeũ
qui opera in se que nemo aliꝰ
feciss supra homĩem intelligẽ¬
dum ⁊ ideo deum ẽẽcrecendũ.
uel post tot seculihuiꝰ minsticias.
iustum creatoris uditiũ ẽẽ uentuꝵ.
Nemo igitur ex eo qd̃ supradictum
est seruum nescientem domimino-¬
luntatem uapulare pancis inter
pectandum de remedio nesciendi
presumat. qui ut alia taceam.
exeo ip̃o quod homo est. nec mala
que caueat nec bona potest igno¬
rare que appetat.
Um autem uadis cum ad¬
uersario tuo. ad principẽ
inuia: da operam liberari ab illo:
ne forte tradat te apud uidicem:
⁊ iudex tradat te exactori: ⁊ exactor
mutat te in carrerem. Ethec sieut ⁊

Expanded text:
se idiotas ac propheticae lectionis se idiotas ac propheticae lectionis ignaros temporum cursum probare non posse causarentur, vigilanter adjungit. Quid autem et a vobis ipsis non judicatis quod justum est? Ostendens eos utpote rationalem creaturam, et si litteras nesciant, naturali tamen ingenio posse dignoscere, vel eum qui opera in se, quae nemo alius, fecisset, supra hominem intelligendum, et ideo Deum esse credendum, vel post tot saeculi hujus injustitias, justum Creatoris judicium esse venturum. Nemo igitur ex eo quod supra dictum est, servum nescientem Domini voluntatem vapulare paucis, inter peccandum de remedio nesciendi praesumat. Qui ut alia taceam, ex eo ipso quod homo est, nec mala quae caveat, nec bona potest ignorare quae appetat. Cum autem vadis cum adversario tuo ad principem in via, da operam liberari ab illo, ne forte tradat te apud judicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem. Et haec sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
ittem ab occasu: statim dicitis
munbus uenit.: ⁊ ita fit. Et cũ
austrum flantem dicitis. qr
estus erit: ⁊ fit. Nubem orien¬
dem aboccasu: carnem suam
amorte resurgentem significat.
Ex illo enim. omnib terris
Imnber eũngelice predicatio¬
nis infusus est. Austrum flan¬
tem ante estus: tribulationes
leuiores ante iuditiũ. Hypocͥte.
faciem t̾re ⁊ celi nostis probare:
hoc antem tempus quomodo nõ
probatis: Quid nuibe ⁊ austro
mistice designetur. preoctupando
ꝑstͥnximus. S ⁊ ad luttrã ma¬
nifestus est sensus: quia qui ex
elementoꝵ ĩmutatic̃e statum
auraiz quia uoluerunt facilli¬
me prencͤcere potuerunt. possẽt
etiam si uellent hoc tempus.
hoc est uel primi. uł scd̃i dñi ad¬
uentus. nain deutroq nõ nulla
premiserat. ex dictis intelligere
proph̃ar qui hoc utrumq ma¬
nifestissimis. uel iudiciis rerũ
uel annoꝵ presignauere curri¬
cislis. Et ne qui de turba sibi for¬
te de imperitia blandirentur. ⁊

Expanded text:
entem ab occasu, statim dicitis, entem ab occasu, statim dicitis, Nubes venit, et ita fit. Et cum austrum flantem, dicitis quia aestus erit, et fit. Nubem orientem ab occasu, carnem suam a morte resurgentem significat. Ex illo enim omnibus terris imber Evangelicae praedicationis infusus est. Austrum flantem ante aestus, tribulationes leniores ante judicium. Hypocritae, faciem terrae et coeli nostis probare. Hoc autem tempus quomodo non probatis? Quid nube et austro mystice designetur, praeoccupando perstrinximus. Sed et ad litteram manifestus est sensus, quia qui ex elementorum immutatione statum aurarum, quia voluerunt, facillime praenoscere potuerunt, possent etiam si vellent hoc tempus, hoc est vel primi, vel secundi dominici adventus nam de utroque nonnulla praemiserat ex dictis intelligere prophetarum, qui hoc utrumque manifestissimis, vel indiciis rerum vel annorum praesignavere curriculis. Et ne quid de turba sibi forte de imperitia blandirentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex patre diabolo estis. S post-¬
quam uocem morientis audi-¬
iuimus. obliuiscere popłim tu¬
uma. ⁊ domum patris turr. ue-¬
nit ignis ille idest gr̃a spũali.
separauit nos ab inuitem. ossẽ¬
dit alterum patrem tui dice¬
remus. Pater noster qui es
incelis. Mater in filiam: ⁊s
lia in matrem. Mater sinago¬
ga. filia est ectłia primituia .
que ⁊ cam de qua genus dux
snagogam fidei persecut̃tem
iistinuuit. ⁊ ipsa eidem sinago¬
ge fidei ueritatem contradiẽ.
Soctus in nurum suam: ⁊ nu¬
ius in socrum suam Socrus
snagoga: nurus est eccł̃ia de
flius est synagoge dicente a¬
idest mater sponsi. ⁊ innurũ
sicut prediximꝰ suam. ⁊ infili-¬
am liuisa est quia sinagoga
sarnalis sine de circum cisiõe
sen de preputio credentes per¬
s qui nõ cessat. S ⁊ ipse in
soctum matrem que sunt di¬
uise nolentes circumcisicẽm
rrapere carnalem. ut actus a¬
postolorum docẽt.
icebat autem ⁊ ad turba.
Cum uid̾itis nubemori¬

Expanded text:
ex patre diabolo estis . Sed postex patre diabolo estis . Sed postquam vocem monentis audivimus, Obliviscere pop. domum? patris tui, venit ignis ille, id est gratia spiritalis separavit nos ab invicem, ostendit alterum patrem, cui diceremus, Pater noster qui es in coelis . Mater in filiam, et filia in matrem. Mater synagoga, filia est Ecclesia primitiva, quae et eam de qua genus duxit synagogam fidei persecutionem sustinuit, et ipsa eidem synagogae fidei veritate contradixit. Socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam. Socrus synagoga, nurus est Ecclesia de hristus filius est synagogae, dicente Aid est mater sponsi, et in nurum sicut praediximus suam, et in filiam divisa est, quia synagoga carnalis sive de circumcisione, seu de praeputio credentes persequi non cessat. Sed et ipsae in socrum matremque sunt divisae, nolentes circumcisionem recipere carnalem, ut Actus apostolorum docent. Dicebat autem et ad turbas: Cum videritis nubem ori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaꝵ subiecisse uocabula.
patris scilicet ⁊ filii matris ⁊ fi¬
lie. socrus ⁊ murus. Intelligẽdũ¬
q eamdem socrus qͣm matris no¬
mine designatam. quia q̃ mat̃
est filii ipsa ⁊ sotrus est mous
euis. ideoq ⁊ illa ipsa ⁊ infili¬
am suam ⁊ in murũ dicitur
ẽẽ diuisa. Quas siquis diui¬
siones etiam allegorie querat
inter pretari. tres inluo ⁊ dns
intres diuidunt᷑ quiaboni
malis ⁊ mali bonis sertuint.
atq agunt aduersa. Tria nãq
ad eos qui fidem summe tͥnita¬
tis seruant. pertinere nemo qͥ¬
dubitet. Duo quoq illis con¬
gruere qui a fidei unitate dis¬
sentiunt. ⁊ multis scriptua¬
rũ locis ⁊ ibi maxime probat᷑
hoc numero retinentur. ⁊ so¬
la ingenesi sccl̃i diei opera ui¬
sa adeo. quia bona sint nõ
dicitur: Sater in filium. ⁊ filiꝰ
in patrem suum. Pater hical¬
abolus est. cuius aliqͣndo fislis
nõ illo creante. s nobis imitã¬
tib eramus. dicente dño. Uos

Expanded text:
personarum subjecisse vocabula, personarum subjecisse vocabula, patris scilicet et filii, matris et filiae, socrus et nurus. Intelligendumque eamdem socrus, qmine designatam; quia, quae mater est filii, ipsa et socrus est uxoris ejus: ideoque illa ipsa et in filiam suam, et in nurum dicitur esse divisa. Quas si quis divisiones etiam allegorice quaerat interpretari, tres in duo et duo in tres dividuntur, quia boni malis, et mali bonis sentiunt atque agunt adversa. Tria namque ad eos qui fidem summae Trinitatis servant, pertinere, nemo qdubitet. Duo quoque illis congruere qui a fidei unitate dissentiunt, et multis Scripturarum locis, et ibi maxime probaturhoc numero retinentur, et sola in Genesi secundi diei opera visa a Deo quia bona sint, non dicitur. Pater in filium, et filius in patrem suum. Pater hic diabolus est, cujus aliquando filii non illo creante, sed nobis imitantibus eramus, dicente Domino: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfecticem angitur. de ꝑfectione
securus est. Putatis quia pacem
uenidare int̾ram: Non dico nob̃.
sz separaticẽm. Quomodo post bap¬
tisma sue passionis post ignis
spũalis aduentum t̾ra sit arsu¬
ra: declarat. Siquidem ad fidem
xp̃i totus orbis contra se diuisꝰ
est: una queq domus ⁊ infide¬
les habuit ⁊ credentes. Et propt̾¬
ea bellum missum est. utrumpe¬
retur pax mala Quod ⁊ ysauaᷤ
sub tẏpo egipti proph̃ie precunt
dicens Ecce dominꝰ ascendet super̃
nubem leuem. ⁊ ingredietur egi¬
ptum. ⁊ mouebuntur simulacͣ
egipti a facie eius: ⁊ cor egipti
sabescet in medio eius. ⁊ contͣ¬
rere faciam egyptios adu̾sus
egyptios. hiis iudelicet contra
fidem. illis pro fide dimicanritib.
erunt enim exhoc quinq indo¬
mo una cliuisi. Tres induo: ⁊
duo intres cdiuidentur. In duo
⁊ intres: contra luo ⁊ contra tres
significat. Et notandum quomͦ
diuisos dicat. cum uideatur sex

Expanded text:
ad perfectionem angitur, de perfectione ad perfectionem angitur, de perfectione securus est. Putatis quia pacem veni dare in terram? non, dico vobis, sed separationem. Quomodo post baptisma suae passionis, post ignis spiritalis adventum, terra sit arsura declarat. Siquidem ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus, et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios , his videlicet contra fidem, illis pro fide dimicantibus. Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo, et duo in tres dividentur. In duo et in tres, contra duo et contra tres significat. Et notandum quomodo quinque divisos dicat, cum videatur sex
Abbreviated transcription (Latin):
lium semper augescat incorde ne¬
q ullo infidelium uel fluctuum
extinguatur. incursu uel flatuũ.
Baptisma autem habeo baptiza¬
ri. Sangius inquit propriitin¬
stione prius habeo perfundi. ⁊
si corda credentium sp̃c igne quo
terrena omĩa simul ⁊ animnam
suam despicere. immo odire que¬
ant inflammare. Non enim e-¬
rat sp̃c datus. quia ih̾c nõdũ
fuerat glorificatus. hoc est uicto¬
ria passionis. de qua alibipote¬
stis inquit calicem bibere quemi
ego bibo: aut baptismo quo ego
baptizo baptizari. Et quomodo
coartor usq dum perficiatur:
Quidam codices habent. ⁊ quo¬
modo angor. Tantaitaq dñi
dignatio est. ut infundende de
stetur. Qui cum in se nichil ha¬
buerit. qd̃ doleret. nr̃s tamẽ an¬
gebatur suie coartabatur erũp¬
nis. ⁊ sub tempore passionis
mesticiam pretendebat. qͣm nõ
ex metu mortis sue. s ex mora
nr̃e redemptionis assumpserat.
iita qd̃ ait. ⁊ quomodo angor.
dum perficiatur. Utiq qui usq

Expanded text:
lium semper augescat in corde, nelium semper augescat in corde, neque ullo infidelium vel fluctuum exstinguatur incursu vel flatuum? Baptisma autem habeo baptizari. Sanguinis inquit proprii tinctione prius habeo perfundi, et sic corda credentium spiritus igne, quo terrena omnia simul et animam suam despicere imo odire queant, inflammare. Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , hoc est victoria passionis. De qua alibi: Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor, baptizari ? Et quomodo coarctor, usque dum perficiatur? Quidam codices habent, Et quomodo angor. Tanta itaque Domini dignatio est, ut infundendae nostetur, qui cum in se nihil habuerit quod doleret, nostris tamen angebatur sive coarctabatur aerumnis, et sub tempore passionis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed ex mora nostrae redemptionis assumpserat. Juxta quod ait: Et quomodo angor usque dum perficiatur? Utique qui usque
Abbreviated transcription (Latin):
sit ab omnib expetendus. spe¬
naliter sententia respondet. Ig¬
nem quippe dicit sp̃c sc̃i feruorẽ.
qui secreta cordis illuminans
oontinius motib ad suꝑnaꝓ
uocans. uicia ꝯcupiscentie car¬
nalis quasi spinas tribulos¬
ꝙ comburit. aurea dñice domꝰ
uasa probando meliorat. ⁊ lig¬
na ⁊ fenum scipulamqz con¬
surit qui mox in t̾ram missꝰ
ilas centum uiginti quas ĩ
an syon repperit lucernas in¬
nima sui luminis aspersione
fetauit. De quib supra cum
d̾iceret. sint lumbi ur̃i pretincti:
aillidit ⁊ lucerne ardentes. Qͤ¬
lls ergo inquit utrum omnes
moneam. lumbis accinctis ⁊
lucerius ardentib dñi adiẽ-¬
tum prescolari. S qui ob hoc
solum desinu patris exiui ⁊ ue-¬
ni in mundum. ut homines a
terrenis cupiditatib in celescia
desideria succendam. quid pu¬
as uolo aliud qͣm ut huuis
liendi uibar cunctas mu̾̃di
plagas sllustret. huiꝰ flamina de¬
uotionis usq ad finem seculi fide-¬

Expanded text:
sit ab omnibus expetendus, spesit ab omnibus expetendus, specialiter sententia respondet. Ignem quippe dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans continuis motibus ad superna provocat, vitia concupiscentiae carnalis quasi spinas tribulosque comburit, aurea dominicae domus vasa probando meliorat, et ligna, fenum, stipulamque consumit, qui mox in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima sui luminis aspersione fetavit. De quibus supra cum diceret: Sint lumbi vestri praecincti , addidit: Et lucernae ardentes. Quaeris ergo inquit utrum omnes moneam lumbis accinctis et lucernis ardentibus Domini adventum praestolari: sed qui ob hoc solum de sinu Patris exivi, et veni in mundum ut homines a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria succendam, quid putas volo aliud, quam ut hujus incendii jubar cunctas mundi plagas illustret, hujus flamma devotionis usque ad finem saeculi fide
Abbreviated transcription (Latin):
cui multũ datũ ẽ adiecit ⁊ cui
rm̃dauer̃t multũ subaudis dim
uditia nisi forte per hoc utrũ¬
q fidelium ordinem ⁊ rectoꝵ
nidelicet ⁊ subditoꝵ uoluit
intimare: Quia multumse¬
pe datur etiam quibusq pri¬
uatis. quib ⁊ cognitio diũce
uoluntatis ⁊ exequendi que
cognoscunt facultas impen¬
ditur: Multum autem ꝯmen¬
datur ei: cui cũ sua salute cb̃nic
quoq gregis pascendi cura cõ¬
mitcitur. Itaq potentes poten¬
ter tormenta pacuintur. ⁊ for¬
tiorib fortior instat crutiat̃õ.
hoc est maiori gr̃a donatos se
derelinquetint. maior iundi¬
cta sequetur. Mitissima oĩu
pena erit eorum. qui preter
pect̃m qd̃ originale traxetunt.
nullum insuper addiderũt
⁊ inceteris que ad diderunt tã¬
to quisq ibi tolerabilioreii
halebit dampnatiõem qͣnto
hicminorem habi̾it iniquitatẽ.
nem ueni mittere in t̾ram: lui.
iquuid uolo nisi accendant᷑: Hxc
ad interrogaticẽm beati pet̾ scis-¬
ataritis. an arcioris uite status

Expanded text:
Cui multum datum est, adjecit, Et cui commendaverunt multum, subaudis, divina judicia. Nisi forte per hoc utrumque fidelium ordinem, et rectorum videlicet et subditorum voluit intimare, quia multum saepe datur etiam quibusque privatis, quibus et cognitio dominicae voluntatis, et exsequendi quae cognoscunt facultas impenditur. Multum autem commendatur ei, cui cum sua salute dominici quoque gregis pascendi cura committitur. Itaque potentes potenter tormenta patiuntur, et fortioribus fortior instat cruciatio, hoc est majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris, quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuerit iniquitatem. Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Haec ad interrogationem beati Petri sciscitantis, an arctioris vitae status
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dico uobis. qd̃ pretiriged
se ⁊ faciet illos discumbere. et
transiens ministrabit illis. Pr¬
tinget se. id est adretributic̃em
preparat. Fãcietillos discurabe¬
re. idest in eterna quiete refoue¬
ri. Discumbere quippe nr̃m in
regno quiescere est. Unde rursũ
dominus dicit. uenient ⁊ rr̃¬
bent cum abraham ysaat et
iacob. Transiens autem cdns
ministrat. quia lucis sue il¬
lustratione nos saciat. Trau¬
sit uero dictum est. cum deiu

Expanded text:
Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
Que bene decem ⁊ octo annis fu¬
it curuata. qui numerus terna¬
rio sexies ducto perficitur. quia
uidelicet eam que in testimõio
legis in uaticinio prophecie ⁊
in reuelaticẽ gre per infirmao-¬
pera languerat ostendit Senariꝰ
enim nũmerus in quo mundi
est creatura perfecła. opetum
ꝑfecticẽm significat. Ttia us¬
ro sunt ut dixi tempora dom¬
nice uisitationis: in quib n¬
dea quia terrena magis qͣn
celestia nouerat operari. qua¬
si decem ⁊ octoannis asue mẽ¬
tis erat restitudine curuata.
Et erat inclinata. nec om̃ino
poterat sursum respitere. qui
terrena sapiens. infirma re¬
quirens. celestia cogitare nõ¬
dum screbat. audiens per pro-
ph̃am. si uolũitis ⁊ audieri¬
tis me: bona terre manduca¬
bitis. Cui contra. membris
eccłie dicit apłs. Que susum
sunt sapite: nõ que suꝑ t̾ram.
Quam cum iudiss ih̾e: uoca¬
uit ad se ⁊ ait illi. Mulier aͥi¬

Expanded text:
Quae bene decem et octo annis fuQuae bene decem et octo annis fuit curvata, qui numerus ternario sexies ducto perficitur, quia videlicet eam in testimonio legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae per infirma opera languere osenim numerus, in quo mundi est creatura perfecta, operum perfectionem significat. Tria vero sunt, ut dixi, tempora Dominicae visitationis, in quibus Judaea, quia terrena magis quam coelestia noverat operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum sciebphetam: Si volueritis et me audieritis, bona terrae manducabitis . Quo contra membris Ecclesiae dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Quam cum vidisset Jesus, vocavit ad se
Abbreviated transcription (Latin):
orem ad negandũ qͣm ad confi¬
tenclum deum sinagogam uide¬
bat unde. ⁊ alibi reb eamndem
figuram qm hic uerbis agens.
infecundam ficum eterne steri¬
litatis maledictione dampnauit.
ostendens uidelicet eam ⁊ si focliãt
aplĩ corripiendo. ⁊ sistercus adue¬
hant peccata improperando. nulla
tamen penitentie frnge cumulã¬
dam. s districte biennis seu̾itate
tollendam. Erat autem docens ĩ
synagoga eorum salbatis: ⁊ erce
mulier que habebat sp̃m infir-¬
mitatis annus decem ⁊ octo. Bi¬
cta de ficu parabola dominus ĩ
synagoga docuisse narratur:
ut uidelicet intimetur. nõ alio
parabolam tendere. s hoc ẽẽ fructũ
inficulnea querere ⁊ nõ inueni¬
re: uerbum synagoge ꝯmenda¬
le. nec recipi. Quam tamen ne
totam funditus ob culpam ste¬
rilitatis exstirpandam pritares.
s reliquias per electic̃em gr̃esci¬
res ẽe saluandas. mox ibidem
eccl̃ie primitine sanatio sub in¬
curue mulieris speci subsequit᷑.

Expanded text:
orem ad negandum, quam ad confiorem ad negandum, quam ad confitendum Deum synagogam videbat. Unde et alibi rebus eamdem figuram quam hic verbis agens, infecundam ficum aeternae sterilitatis maledictione damnavit, ostendens videlicet eam, et si fodiant apostoli corripiendo, et si stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulandam, sed districtae bipennis severitate tollendam. Erat autem docens in Synagoga eorum sabbatis, et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem cta de ficu parabola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut videlicet intimetur, non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire, verbum synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne totam funditus ob culpam sterilitatis exstirpandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio subincurvatae mulieris specie subsequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dile respondens dixit ssli.
Domine: dimitte illam. ⁊ hoc
anno. usq dum fodiam circa
illam: Uox apłorum est. qui po-¬
st passic̃em dominipro uideis sũ¬
mopere precabantur. ne ab impe¬
nitentib dominice crucis ultio
peceretur. Usq dum fodiam in¬
quit cura illam: idest radicem
infructuose mentis ligone bis
acute inuectionis humiliemuᷤ
⁊ presentũi uidelicit pressurarx.
⁊ horrorem perpetue dampnatio¬
nis incuciens. Omnis quippe
fossa in imo est. ⁊ nimirum in¬
crepatio. dum mentem sibi de¬
monstrat humiliat. Et mittam
stercora. id est malorum que fecit
abhominatiõem ad animũ re¬
ducam. ⁊ ꝯpunctionis gr̃am
quasi de putredine stercore ex¬
suscitem. Et si quidem fecerit
fructum. Sin autẽ infuturũ
suctides eam. Cum diceret. ⁊ si
quidem fecerit fructum: non
subiunxit aliquid: s suspedit
sententiam. Cum uero adceret
sin autem continuo iuditiũ
uenture dampnationis adnex¬
uit dicens. infuturũ succides eã.
quia iudelicet multo procliui¬

Expanded text:
respondens dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Vox apostolorum est, qui post passionem Domini pro Judaeis summopere precabantur, ne ab impoenitentibus dominicae crucis ultio peteretur. Usque dum fodiam inquit circa illam, id est radicem infructuosae mentis ligone bis acutae invectionis humilem, et praesentium videlicet pressurarum, et horrorem perpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et mittam stercora. Id est malorum quae fecit abominationem ad animum reducam, et compunctionis gratiam quasi de putredine stercoris exsuscitem. Et si quidem fecerit fructum. Sin autem, in futurum succides eam. Cum diceret, Et si quidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam. Cum vero adderet, Sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit dicens: In futurum succides eam; quia videlicet multo proclivi
Abbreviated transcription (Latin):
fescim erecta est. ⁊ glorificalit
deum. Uidit predestinando.
ꝑ gr̃am uocauit illustrando
ꝑ doct̾nam. Imposuit manꝰ.
spiritalib donis adiuuãdo
Erexit ad glorificandum de¬
um in oꝑib bonis: usq in
finem firmam prouebendo.
Quos inquit predestinauit.
hos ⁊ uccauit. Et quos uoca¬
int: hos ⁊ instificauit. Qus
autẽ iustificauit: illos ⁊ mag

Expanded text:
festim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus spiritalibus donis adjuvando, erexit ad glorificandum Deum, in operibus bonis usque in finem firmam provehendo. Quos, inquit, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, i
Abbreviated transcription (Latin):
ad eius iritegritatem qus par¬
ticula materie cui membro sta¬
tue redderetur. dum tameni
totum ex quo constituta fue¬
rit resumerit. ita deus muira¬
biliter atꝙ ineffabilit̾ asti¬
fex de toto quo caro nr̃a con¬
stiterat. eam mirabili ⁊ inl̃¬
fabili celeritate restituet. i
aliquid adcinebit. ad eus
reclintegratiõem. utrumsa¬
pilli ad capillos redeall.
⁊ tingues ad ungues: an
incarnem ⁊ in partes alias
corporis reuocetur. curante
artificis prouidentia ne qͥsd
indecens fiat. Nolite ergo i¬
mere multis ꝑ asserib pͥ¬
tis estis. Nõ pluris estis legen
cum. qd̃ ad comparatic̃em
mumeri ꝑtinet. si pluris estis
pc est maioris apud deum
meriti dignitatis ⁊ estimatio¬
ns. quam innumera passerũ
nel corpora uel genera compu¬
tammi. Dico autem nobis.
Omis quicume confessus
fuerit me coram hominib. ⁊
filius hominis conficebitur
illum coram angelis dei.
ui antem ne gauerit
me coram hominib:
negabitur coram angelis dei.

Expanded text:
ad ejus integritatem, quae parad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nolite ergo timere, multis passeribus pluris estis. Non plures estis legendum est, quod ad comparationem numeri pertinet; sed pluris estis, hoc est, majoris apud Deum meriti, dignitatis et aestimationis, quam innumera passerum vel corpora vel genera computamini. Dico autem vobis: Omnis quicunque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confitebitur illum coram angelis Dei. Qui autem negaverit me coram hominibus, denegabitur coram angelis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eius. uapulabit multis.
Multi hanc sententiã male in¬
telligentes: noluit scire quid fa¬
ciant. ce quasi minꝰ se uapula-¬
turos existimant. si nesciant
quid operari debuerant. S ali¬
ud est nescire: aliud scire nolius¬
auertit. iste nõ nesciens s con¬
temptor actlicitur:. Qui autẽ
nõ cognouit ⁊ fecit digna pla¬

Expanded text:
tatem eius, uapulatatem eius, uapulaMulti hanc sententiam male intelligentes, nolunt scire quid faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quid operari debuerant. Sed aliud est nescisse, aliud est scire noluisvertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. Qui autem non cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
tum nobis iam ꝑiuditium
manifestatur. Bene autem de
serius expectantib subditur.
Ut cum uenerit. pulsau̾it: cõfe¬
stim aperient ei. Uenit quippe:
cum ad iuditium properat. Pul¬
sat uero cum iam ꝑegritudinis
molestias ẽe mortem uicinam
designat. Cui confestim aꝑimꝰ.
si h̃uc cum amore suscipimus.
Aperire etenim uidici pulsan¬
ti nõ uult. qui exire de corpore
trepidat. ⁊ uidere eum quem cõ¬
tempsisse meminit indicem
formidat. Qui autem de sua
spe ⁊operatione securus est.
pulsanti ꝯfestim aperit. quia
letus iudicem sustinet. ⁊ cum
tempus propinq̃ mortis agno¬
uerit. de gloria retributionis
hillarescit. Unde ⁊ protinus
subditur. Beati seriu illi: quoᷤ
cum uenerit dominus. inuene¬
rit uigilantes. Uigilat qui ad
aspectum ueri luminis mẽtis

Expanded text:
cum nobis jam per judicium cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Vigilat, qui ad aspectum veri luminis me
Abbreviated transcription (Latin):
lucernas ardentes habere: ut hoc
ip̃m uero fine ⁊ recta intentiõe
faciant: Aliter. Lumbos precingi¬
mus. cum carns luxuriam per
continentiam coaitamꝰ. Lucer¬
nas autem ardentes in manibꝰ
tenemus. cum per bona opera
proximis nr̃is lucis exempla
monstramus. Redemptori et¬
enim nr̃o unum sine altero place̾
nequaqͣm potest. si autis qui
bona agit. adhuc luxurie in¬
quinamenta nõ deserit. aut
hiis qui caritate preminet. nec¬
dum se ꝑbona opera exercet.
S ⁊ si utrumq agitur. restat
ut quisq ille est spe ad suꝑnã
patͥam tendat. nequaqͣm se a
uitiis pro mundi huiꝰ honesta¬
te contineat. s totam spem in
redemptoris sui aduentu con¬
stituat. Unde ⁊ protinus sub¬
dit. Et uos similes hominib
expectaritib dñm suũ qͣndo
reuertatur a nuptiis. Ad nup¬
tias quippe dñs abiit: quia
resurgens a mortuis ascedens
incelum. suꝑnam sibi angeloꝵ
multitudinẽ nouus homo co¬
pulaiit. Qui tunc reuertit᷑.

Expanded text:
lucernas ardentes habere, ut hoc lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero fine et recta intentione faciant. Aliter lumbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus; lucernas autem ardentes in manibus tenemus, cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae iniquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisque ille est, spe ad supernam patriam tendat, nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat, sed totam spem in Redemptoris sui adventu constituat. Unde et protinus subdit: Et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit; qui tunc revertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
saurus boni operis si cõmodit̾¬
restus occasione condatur fau¬
le cortuptus interrrat. An sice¬
ini solum intentione ꝯgerat᷑.
ndeteriꝰ hominũ fauore. nõ
intus inanis glorie ualeat
sapit tinea scidit interius.
quib dominꝰ ait. Receperũt
merredem suam. Tinca corrũ¬
pt uestes eoꝵ: quos psalmi¬
sa redarguens ait. Qm̃ deus
dissipauit ossa hominũ sibi
placentiũ. Ossa uirtutũ robᷤ
applłat. ubi enim thesaurus
uest̾ est: ibi ⁊ cor nr̃m erit.
hoc nõ solum de petunia: s
d cunctis passionibz senci¬
endum est. Gulosi deus uent̾
est. Ibiergo habet cor.ubi ⁊
theadurum. Luxuriosi thesau¬
il epule sunt Lascini ludicͣ.
amatoris: libido. huic seruit
unusquisq a quo uincitur.
⁊lucerne ardentes ⁊ Rel.
Quia multos ostenderat uel
in totum seculo subditos. uł
serularis irtuitu ꝯmodi do¬
mino seruientes. pulchre bre¬
literqy suos docet ⁊ lumbos
precingere propt̾ continentiã
obamore rerum seculariũ. ⁊

Expanded text:
saurus boni operis, si commodi tesaurus boni operis, si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat, ac si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus inanis gloriae valeatrapit, tinea scindit interius. quibus Dominus ait: Receperunt mercedem suam . Tinea corrupit vestes eorum quos Psalmista redarguens, ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed et de cunctis possessionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor, ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt; lascivi, ludicra; amatoris, libido. Huic servit unusquisque a quo vincitur. et lucernae ardentes, etc. Quia multos ostenderat Dominus vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet et lumbos praecingere, propter continentiam ab amore rerum saeculariumque et
Abbreviated transcription (Latin):
doriit. inprouisa mors uem¬
ens caris nr̃e habitaculũ
itrumpit.⁊ eum quem dñm
domus inuenerit dormiẽtẽ.
necat. quia cum uentura dãp¬
na sp̃c minime preuidet. hunc
mors ad supplicium nescientẽ
rapit. furi autẽ resisteret si uigi¬
laret: quia aduentũ iudicis qͥ
occulte animam rapit precauẽs.
ei penitendo occurreret: ne inpe¬
nitens periret. Horam uero ulti¬
mam dominꝰ ñr iccuro nobis
uoluit ẽe incognitam. ut semꝑ
possit ẽe suspecta. ut dum illam
preuidere nõ possumus. ad illam
sine int̾missione preparemur.
it autem ei petrus. Dñe
ad nos dicitis hanc para¬
bolam an ⁊ ad omnes. Suo qui¬
dem dñs premissa parabolamo-¬
nuerat. ⁊ se uidelicet subito uen¬
turum ⁊ illos eum paratos ex¬
pectare debere. S de quo horuin
an de utroq petrus interrogaue-¬
rit. quos ue sibi sociisq sius cõ¬
parau̾it: cum ait. Ad nos dicis
an ⁊ ad omnes. nõ facile patet.
Et quidem in eo qd̃ ait nos ⁊ õs
nõ alios qm uel apłos apłorũ¬

Expanded text:
improvisa mors veniens, carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem Dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Ait autem ei Petrus: Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Duo quidem Dominus praemissa parabola monuerat, et se videlicet subito venturum, et illos eum paratos exspectare debere; sed de quo horum, an de utroque, Petrus interrogaverit, quosve sibi sociisque suis comparaverit, cum ait, Ad nos dicis, an et ad omnes? non facile patet. Et quidem in eo quod ait, nos et omnes, non alios quam vel apostolos a
Abbreviated transcription (Latin):
dientiũ formari debet sermo
doctoꝵ ut ⁊ ad sua singulis
congruat. ⁊ tamen a ꝯnitũs
edificationis arte numgũ
grececat.
eatus ille seruus qͦm
cum uenerit dominꝰ inue-
ferit sic facientem. Uere dlico
nobis: quia super omnia que
possidet conscituet eum. Qͣnͣta
nter bonos auditores ⁊ bonoᷤ
doctores. meritorum distantia.
tanta est ⁊ premioꝵ. Hos enĩ
adurniens cum iugilantes in¬
uenerit. faciet discumbere. et
tansiens ministrabit eis: il¬
los autem cum uerbi anno¬
nam familie sibi credite fide¬
liter prudenterq dispensanteᷤ
inuenerit. supra omnia que
possidet constituet. id supra oĩa
celestis regni gaudia nõ utiq
ut horum soli dñi teneant. sed
ut eorum habundantiꝰ ceteris
sus eterna possessione fruanit᷑.
Qui enim docti fu̾int fulgebt̃
quasi splendor firmamenti:
⁊ qui ad iusticiam erudiunt
multos. quasi stelle inperpe

Expanded text:
dientium formari debet sermo dientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus quem, cumnerit ita facientem. Vere dico vobis quia super omnia quae possidet, constituet eum. Quanta inter bonos auditores, et bonos doctores, meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annonam familiae sibi creditae fideliter prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est supra omnia coelestia regni gaudia, non utique ut horum soli Dominum teneant, sed ut eorum abundantius caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpe
Abbreviated transcription (Latin):
sierat gr̃am uirtutũ qͣm mo¬
do atculerit. asingulis qͤntũ
possint ostendit ẽe sestandã.
Ignem inquit uenimittere in
terram: ⁊ quid uolo nisi accen¬
datur. Sane quod ait. quis pu¬
tas est difficultatem nõ impos¬
sibilitatem perficiende urrticci
insinuat. quomodo psalmista
quis sapiens ⁊ custodiet hec:
nõ neminẽ s parum signifisa
Nam alibi idem uerbũ ñ pro
difficili s ꝓ ĩpossibili posuit.
Deus quis similis erit tibi: id
est nullus. Tu enim solus al¬
tissimus super omẽm t̾ram.
Ut det illis intempore t̾tici mẽ¬
suram ꝑ mensuram tritici: ex¬
primitur modus uerbi. Alte¬
ra etenim sunt que debẽt mul¬
tis audientib ꝯdegi. ⁊ uix pau¬
cis aperiri. ne cum angusto cor¬
di incapabile aliquid tribinit᷑
extra fundatur. hinc moysꝙ¬
a secreto deiexiens corriscante
faciem coram populo uelat:
quia nimirum turbis clari¬
tatis intime archana nõ indi-¬
cat. Pro qualitate igitur au¬

Expanded text:
sierat, gratiam virtutum quam musierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, Quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit: Deus, quis similis est, nullus. Tu enim solus altissimus super omnem terram . Ut det illis in tempore tritici mensuram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moysa secreto Dei exiens coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat. Pro qualitate igitur au
Abbreviated transcription (Latin):
omnes homines saluos fieri. nel
mnopinatum ⁊ singuloꝵ ⁊ om̃iũ¬
⁊ magnoꝵ ⁊ pusilloꝵ ⁊ fidelium
⁊ infidelium futurum eẽ iuditul.
Unde restat intelligi hiis iam
bene cognitis. ea magis que ne¬
scire forte poterat quesitu digna
duxisse. indelicet si sublimia illa
uite celestis inscituta quib pos¬
sessa uendere. sacculos qui nõ
ueterescent facere. thesaurum celo
condere. lumbis precinctis lucerꝰ¬
nisq ardentib uigilare. ⁊ clñm
expectare preceperat. ad aplos
solum similesq: illoꝵ. an ⁊ ad
om̃s qui saluandi sint ꝑtineãt.
qui sensus eẽt querentis ex ip̃a
nifallor dñi responsione declara¬
tur. Dixit autem dominꝰ. Quis
puta est fidelis dispensator ⁊ pru¬
dens: quem ꝯstituit dominus
suꝑ familiam suam: Qespon
dens ad interrogata saluator
primo docet. iuditiũ cunctis ad¬
futurum. singulosq itxta me¬
ritum operis ac sensus sui capa¬
cltatem premia uel tormenta na¬
cturos. deinde qd̃ maxime que-¬

Expanded text:
omnes homines salvos fieri, vel inopinatum et singulorum, et omnium, magnorum et pusillorum, et fidelium, et infidelium, futurum esse judicium. Unde restat intelligi, his jam bene cognitis, ea magis quae nescire forte poterat, quaesitu digna duxisse, videlicet si sublimia illa vitae coelestis instituta, quibus possessa vendere, sacculos qui non veterascerent facere, thesaurum coelo condere, lumbis praecinctis lucernisque ardentibus vigilare, et Dominum exspectare praeceperat, ad apostolos solum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint, pertineant. Qui sensus esse quaerentis, ex ipsa ni fallor Domini responsione declaratur. Dixit autem Dominus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super familiam sdens ad interrogata Salvator primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quae
Abbreviated transcription (Latin):
uat Et tͣnsire eiꝰ ẽ inclaritatis sne
speculatõem nos ducẽ cũ eũ ꝙͥ
ĩhumanitate ĩ indicio c̃mimꝰ cu
ĩ diuinitate post iuditiũ uide¬
mus. Et si uen̾it insccła niel¬
lia ⁊ si intercia iugilia uelle¬
rit. ⁊ ita inuen̾it: beati sunt
serui illi. Prima uigilia pri¬
meuum temapus est: idest pi¬
eritia. Sccła adolescentia. ua
iurentus: que auctoritate sa¬
cri eloquis unum sunt dis̃¬
tis: letare iuuenis i adoles¬
centia tua. Terta auten se¬
nectus accipitur. Qui ego ui¬
gilare in prima nigiliã nolu¬
i cusiodiat uel sccl̃am ut qui
pu̾ti aprauitatib siuis in pu¬
eritia neglexit. ad uias uitẽ
saltun in tempore iuuentutis
sue eiugilet. Et iuigilare qui
insccła ugilia noluit. tercie
uigilie remedia nõ amittat.
ut qui in iuuenture adiuas
uite nõ eiugilat: saltem in se¬
neftute resipiscat. Ad excuciẽ¬
dam uero mentis nr̃e desidia.
etiam exteriora dampna per
similitudinem delucuntur.
ut ꝑ hec animus ad sui cusco¬

Expanded text:
e speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus. Quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem deducuntur, ut per haec animus ad sui custo