comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sint ĩ eiꝰ disputatione iutãda: aiãm d̾icit a d̾o qͥd̾
eam ñ nult ex nncħo fc̃am fat̾i. et aliã mllã cre¬
aturam uñ sit fcã ꝯmemorat. atq ita illi dat au
datur. nescit eo se reuolui ꝙp declinasse se pu
ꝯseqñt̃ et de dei n᷑a fiat aliquid ab eod̾̃ d̾o. cui faci¬
endo mat̾ia de qua facit sit ip̃e qͥ facit. Ac ꝑħ ex d̾i
sit n᷑a mutabił. et mutata ĩ det̾ius eiꝰd̾ ip̃iꝰ d̾i abe¬
odẽ ip̃o d̾o natura dãpnetur. Qd̃ ꝓ tua fideli ĩ tel¬
ligẽtia. qmͣ ñ sit opmand̾. et qm sit a corde cat¬
tholico secludend̾ lõgeq fugiendũ uides. Itaqͥ¬
ppe aĩa uł dei flatu fc̃a. uł dei flatꝰ flatꝰ fcũs ẽ
ip̃a. ut ũ de ip̃o sit. s ab ip̃o de nicħ creata sit. Ne¬
q .ii. si c̾ homo qũ suflat nõ põt de nicħ flatũ
facere. s ꝙ̃ de isto acre ducit hunc reddit: ita
d̾o putand̾ ẽ auras aliquas circũfusas ĩa fuisse

Expanded text:
sint in ejus disputatione vitanda: Animam dicit a Deo quidem sint in ejus disputatione vitanda: Animam dicit a Deo quidem eam non uult ex nihilo factam fateri et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat aucdatur, nescit eo se reuolui, quod declinasse se putconsequenter et de dei natura fiat aliquid ab eodem deo, cui faciendo materia, de qua facit, sit ipse qui facit, ac per hoc et dei sit natura mutabilis et mutata in deterius eiusdem ipsius dei ab eodem ipso deo natura damnetur. quod pro tua fideli intellegentia quam non sit opinandum et quam sit a corde catholico secludendum longcque fugiendum uides. ita quippe anima uel de flatu facta uel dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. neque enim sicut homo, quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto acre ducit, hunc reddit, ita deo putandum est auras aliquas circumfusas iam fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ delectabilia q̃ s mutilia. et q̃ diserta dix̾it ue¬
m̃danda et a ninia exundantia repͥm̃da. Quod in
illo tͥ quoq nt uiro graui. sicut tua indicant scͥpta
displicum Sed hoc us facile cornigit᷑ uł sine det̾m̃¬
to fidei a leuib m̃tib amatur. tołatura grauibus
Hemꝰ .n. ĩa quosdã spumeos ĩ ẜmone. s ĩ fide sanos
Non itaq desꝑandũ ẽ ⁊̃ hoc ĩ isto. qmͣuis sit tol̾a¬
bile si ꝑmãsĩt. posse tũ expurgar ⁊ tẽꝑari. atq ad ĩ¬
regrũ et solid̾ uł ꝑduciuł renocari mod̾. p̾sertĩ qr u
uenis ẽẽ ꝑibetut. ut qd̾ minꝰ ht̃ ꝑitia supplcat dili¬
gẽtia. et qd̾ cruditas loqͣcitatis eructat. etatis ma¬
turitas deciuoquat. Illud est molestũ et ꝑiculosũ
uł ꝑmsitiosum: si cũ laudatur eloqñtia ꝑsuade¬
atur ĩ sipientia et ĩ p̾cioso pocło bibatur pesti¬
fera potio. OOOOO
Et enĩ ut ĩa incipiã demonstre q̃ p̾cipue

Expanded text:
esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit ueesse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uemendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocarjuvenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia, suppleat diligentia; et quod cruditas loquacitatis eructat, aetatis maturitas decoquat. Illud est molestum et periculosum vel perniciosum, si cum laudatur eloquentia, persuadeatur insipientia, et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. CAPUT IV. 4. Ut enim jam incipiam demonstrare, quae praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
re ĩ meoꝵ refutatõe dcoꝵ. Nec ꝯsulendũ me pu¬
tauit ubi oͥ in detur minime dubitand̾. s pla¬
ne cognitam et c̾tam ten̾e sinãm. Ob tẽꝑanit
aũ amico suo quo se ut scrib̾eti dicit ẽe ꝯpulsũ
Et si quid int̾ disputandũ ꝙ ĩ meã ꝯtumeliã
redũ daret exp̃ssit. ñ eũ ꝯuitand̾ciatis uolũta¬
te credid̾im. s diu̾sa sencientis necessitate fecisse
uͥ .n. mͥ aminꝰ erga me hoĩs ignotus ẽ ⁊ ĩ certus
melꝰ arbitror meliora sentire. ꝙͣ ĩ explorata cl¬
pare. fortassis .n. amore mei fecit. scles ad me ꝑue¬
nite posse ꝙ scͥpsit. dũ in eis reb errare me ñ nult
ĩ qͥ b se poꝰ errare nõ putat Et ĩo debeo eciã eiꝰ br̃ẽ
uꝑ catholit stãs ẽ. Quod ei gratilandũ ẽ sa¬
ruit .n. donatistaꝵ uł pociꝰ rogatisaꝵ dunsione et
errore quo antea tenebatur. Si tñ catholicam u̾ita¬
agendũ ẽ eiq optandũ ut resta sentiat. ne faciat

Expanded text:
re in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quredundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritaagendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat
Abbreviated transcription (Latin):
fingit spm̃ hom̃is ĩ ip̃o cũ hoo negetur. S uñ
eũ fingat hoc q̃r. Nam et corporalẽ hom̃is
ocsm. quis nͥ d̾s fingit. Et puto oꝑ nõ extra s ĩ
ip̃o. Et tñ ut c̾tum ẽ ex ꝓpagine. Cũ gͦ et spm̃
hom̃is in ip̃o fingat: q̃ rendum est utrũ noua ĩ¬
sufflatione. an tractum ex ꝓpagine. Nouimꝰ
eciam machabeoꝵ iuuenũ matrẽ feodiorem
u̾ͥtutib qñ filii passi sunti qmͣ fecib qñ nati s
eos sic fuisse adhortatam ut dic̾es. filii. nesti¬
o quo paristis in uẽtrẽ meũ. Neq .n. ego spi¬
ritum et aĩã donaui uobis. nec singui uobis
uultus et m̃bra formaui. S deus qui fecit m̃¬
dũ et omĩa q̃ ĩ eo sł. fecitq hõĩm gñs et oĩm in¬

Expanded text:
fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem hominis oculum quis nisi deus fingit? et puto quod non extra, sed in ipso et tamen, ut certum est, ex propagine. cum ergo et spiritum hominis in ipso fingat, quaerendum est, utrum noua insufflatione an tractum ex propagine. Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio quomodo paruistis in uentrem meum. neque enim ego spiritum et animam donaui uobis nec singulis uobis uultus et membra formaui; sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in es o sunt fecitque hominum g
Abbreviated transcription (Latin):
sic intelligant ut ꝙ ait. dedit flatũ ppło sr̃ eam sr̃
gans ille sensus exculpitur. ꝙ ita dix̾it calcãti¬
b eam. ut uell ĩ celligi ꝯtẽpnẽtib eã. Qln.
accipuit spm̃ scm̃ amore celestiũ t̾rena ꝯtemp¬
nũt. hee om̃s sin̾e ño sint contra fidem. siue uit̃
si aĩa et sp̃c hom̃is et hic ĩ telligẽdꝰ ẽ. sicut dubi¬
tandũ ẽ ꝙ eum d̾s det. ia q̃rendũ ẽ ad huc mde
det. Utrũ ex ꝓpagine. sicut ip̃e quid̾ dat. s tñ ex
ꝓpagine dat arboris m̃bra: an u̾o nonũ neq ꝓpa¬
gatum singulis insusflando distribuat. Quod ñ
ambigna sicut iste facit s aliqua c̾tissima uo¬
luminis diuinoꝵ eloquioꝵ auctoritate defen
patte ꝓcedit s ad dcm̃ ẽ. omnẽ flatũ ego feci
de om̃i auia dcm̃ negar nͦo po̾t. S om̃e eciuaꝰ corpꝰ
ip̃e facit. Qluod aũ ex ꝓpagnie corpus humauũ¬
ab illo fĩ: uñ cã faciat utrũ ex ꝓpagnie sic̃ corpͦ
an insufflando sic̃ pͥmã fecit. adhuc utiq requis¬

Expanded text:
sic intelligant, ut quod ait, Dedit flatum populo super eam, id gans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit, calcantibus eam, ut vellet intelligi, Contemnentibus eam. Qui enim itum sanctum, amore caelestium terrena contemnunt. hae omnes sententiae non sunt contra fidem, siue utrumsi anima et spiritus hominis et hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus det, ita quaerendum est adhuc unde det, utrum ex propagine, sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis membra, an uero nouum neque propagatum singulis insufflando distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendpatre procedit, sed quod dictum est: omnem flatum ego feci, de omni anima dictum negari non potest. sed omne etiam corpus ipse facit; quod autem ex propagine corpus humanuab illo fieri, unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando sicut primam fecit, adhuc utique requi
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipiatur ergo continentia qm millaiex peo¬
hibet ii ana nõ eatur adultia. Et qiuio ao uos¬
gi nec saltem diuina milatione mu̾data manto
reconcilietur ad ultera. dũ tñ ñ reconcilians adu¬
adult̾ia. Mulier .n. alligata ẽ qmͣdui uir euis ñ¬
uit. ergo et ꝯseqũr et uir alligatus ẽ. qmͣdu
mulier enis uiuit. ¶ Hec alligatio facit ut
aliis conuĩgi sine adulterina copłatione ñ pꝰ¬
simti uñ nocẽ ẽ. e duob ꝯuigib quatuor adu¬
lt̾os fi̾. si et illa alteri iꝑserit et ille alteram
dux̾it. Qmͣnuis .n. sceleratiꝰ mechetur q̃ nõ c̾a
forncationis uxore dimissa alteram ducit qd̾
genus adult̾ii ꝯmemorauit matheus. tñ nõ
solum ip̃o mechatur. s sicut ẽ apud marchum¬
¶ Quicũq dimiserit uxorẽ suã et aliã duxert

Expanded text:
suscipiatur ergo continentia, quam nulla lex prosuscipiatur ergo continentia, quam nulla lex prohibet, in alia non eatur adulteria. et quid ad nosi nec saltem diuina miseratione mundata marito reconcilietur adultera, dum tamen non reconciliatis aduadulteria? mulier enim alligata est, quamdiu uir eius uiuit. ergo consequenter et uir alligatus est, quamdiu mulier eius uiuit. haec alligatio facit, ut aliis, conissint. Unde necesse est ex duobus conjugibus quatuor adulteros fieri, si et illa alteri nupserit, et ille alteram duxerit. Quamvis enim sceleratius moechetur, qui non causa fornicationis uxore dimissa alteram ducit; quod genus adulterii commemoravit Matthaeus: tamen non solum ipse moechatur, sed, sicuti est apud Marcum, Quic
Abbreviated transcription (Latin):
tas angłoꝵ.¶ Ꝙ cũ ita sint. ñ quid id minor est
ac ñ pocius maior et peior uiroꝵ ĩpudicitia qr
ĩ es illis suꝑba et liceciosa iactantia. Non igͥ
bo laborantes ad eũd̾ caluatorẽ simplici pieta¬
te confugiant et quod ĩ illa fom̃ ẽ legunt eciã
necessariũ ẽẽ fateantur. adult̾i̾oꝵ suoꝵ medi¬
cinam suscipiant. adulterare iam desmant lau
ĩ dulgentiam. mutent de pena feĩaꝵ et de sua
ĩpietate sĩam. ¶ Quib consid̾atis atq trac
et humilit̾ cogitetur ñ erit turpis neq diffici¬
lis eciam post ꝑpetrata atq purgata adult̾ia
reconciliatio ꝯuigũ. u̾ per olaues regni celorĩ
nõ dubitatur fĩ remissio pccõꝵ. Nonut posts
uiri diuortiũ adultera uocaretur. s ut post xpi
ꝯsortiũ adultera nõ uocetur. uerum ecce non
fiat nemo ꝯpellit. qr forte lex aliqrua huiꝰ soli
nõ est ab olucio criminũ per sanguinem som̃.

Expanded text:
tas angelorum! quae cum ita sint, numquid ideo minor est, tas angelorum! quae cum ita sint, numquid ideo minor est, ac non potius maior et peior uirorum inpudicitia quam inest illis superba et licentiosa iactantia? non igitur bo laborantes ad eundem saluatorem supplici pietate confugiant et quod in illa factum legunt etiam sibi necessarium esse fateantur, adulteriorum suorum medicinam suscipiant, adulterare iam desinant, laud, sumant indulgentiam, mutent de poena feminarum et de sua inpunitate sententiam. Quibus consideratis atque tractet humiliter cogitetur, non erit turpis neque difficilis etiam post perpetrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut post Christi consortium adultera non uocetur. uerum ecce non fiat, nemo conpellit, quia forte lex aliqua huius saecunon est abolitio criminum per sanguinem sanctum.
Abbreviated transcription (Latin):
tando. Sed isti quib displicet ut mntꝰ uir̃uꝰ et inu̾
par pudicitie forma ẜuetur et pocus eligũt mani¬
meꝙ in hac c̾a mũdi legib sb̾diti ẽẽ qmͣ xp̃i. qm̃
nitur cui morib suis ñ p̾buit castitatis exẽplum
ita ut ambo dampnẽtur. si ambos ꝑto̾ ĩpudicos
conflictus ip̃e ꝯuicent. Nam sup̾dã mꝑa toris hoc
u̾ba sunt crue apud gregoriauũ leguntur. Sane in¬
quit litt̾e mee nulla parte cause p̾uidi cabunt. ueq
.n. si penes te culpa fuit ut matrimoniũ solueret᷑
et ẜm legem iulians cupasia uxor tua miberet pp̃
hoc roscriptum meũ adult̾ii dampnata erit nͥ ꝯstet
ẽẽ ꝯmissum. hebunt aũ aute oculos hoo inqͥrere
sin cũ tu pudice uiueres. illi quoq bonos mores
colendi auctor fusti. Per mniquũ .n. mͥ uidetur
ut pudicitiam uirab uxore exigat qmͣ ip̃e nõ
exibet. ¶ Q̾ res põt uirũ dampnare nõ ꝯpẽsatõ¬

Expanded text:
tando. sed isti, quibus displicet, ut inter uirum et uxorem tando. sed isti, quibus displicet, ut inter uirum et uxorem par pudicitiae forma seruetur, et potius eligunt, maximeque in hac canitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnentur, si ambos pariter impudicos conflictus ipse convicerit. Nam supra dicti imperatoris haec verba sunt, quae apud Gregorianum leguntur: « Sane, inquit, litterae meae nulla parte causae praejudicabunt. Neque enim, si penes te culpa fuit ut matrimonium solveretur, et secundum legem Juliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescriptum meum adulterii damnata erit, nisi constat esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres. illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob conpensatio
Abbreviated transcription (Latin):
Cunc forsitan cogitarent qui indignabantur
ut adulter iuuerent. S cũ hec eis dñss. nõ so¬
lũ ncħ uolunt detrahere seuerttati. s irascũt᷑
insuꝑ u̾tati. et loquũtur atq respondemt. Sed
nos uiri sumus. An u̾o̾ sex mĩ dignitas hanc eꝰ¬
tmebit inuiriam ut cũ aliis feĩs p̃t̾ uxores ut̾as
si quid admittimꝰ ĩ luendis penis mulierib com¬
paremir qu̾asi ũ ppẽa mag̾ debeant illicitaso¬
magis debeant mulierib suis ad uircutis huiꝰ
exemplum se p̾bere qr uiti sunt quasi nõ pp̃ea
minis debeant a libidine suꝑar qr iuiri st̃. ¶ Et
tñ indignantur si audiant adulteros uiros p̃e.¬
dere similes adulteris feminis ponas cum tan¬
to grauiꝰ eos puntri oꝑtuent qnͣto magis ade¬
os ꝑtinet et uͥtute muc̾e et exẽplo regere feĩaᷤᷤ
muliens ẽ uir. uͥ se agnostunt duces illas añ
comites ẽẽ debere. Et ĩo cauendum mr̃o illuc
ire uiuendo qua tunet ne uxor sequatur mu¬

Expanded text:
tum uero forsitan cogitarent, qui indignabantur,tum uero forsitan cogitarent, qui indignabantur,ut adulteri uiuerent. Sed cum haec eis dicimus, non solum nihil uolunt detrahere seueritati, sed irascuntur insuper ueritati et loquuntur atque respondent: sed nos uiri sumus. an uero sexus nostri dignitas hanc sustinebit iniuriam, ut, cum aliis feminis praeter uxores nostras si quid admittimus, in luendis poenis mulieribus comparemur? quasi non propterea magis debeant inlicitas conon propterea magis debeant mulieribus suis ad uirtutis huius exemplum se praebere, quia uiri sunt; quasi non propterea minus debeant a libidine superari, quia uiri sunttamen indignantur, si audiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uincere et exemplo regere feminas.mulieris uir, ubi se agnoscunt duces, illas autem comites esse debere. et ideo cauendum uiro iliac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imi
Abbreviated transcription (Latin):
paratam dederat alt̾i. tanqm noui testam̃ti pre¬
de deinceps noli peccare. ¶ Quids ñ intelligar
deb̾e ignost̾e maritũ quod uidet ignouisse do¬
minũ amboꝵ. nec iam se deb̾e ad ult̾am dicere
cuiꝰ penitentis crimen diuina credit misa t̾one
delecum. Sed hoc uidel ĩ fidelũ sensus ex hort
ita ut nõ nulli modice fidei. uł pocius mimici
uere fidei credo metuentes peccandi ĩpunita¬
ctom dari suis mulierib illud quod de adult̾e
ĩ telligentia dñs fecit. An ferent de codicibus
sius .q. ꝑmissionẽ peccandi tribuit qui dixit.
Ia indeinceps noli peccate. Aut ĩo ñ debuerioi
mulier a medico d̾o illius penitet remissione
castitas facit. s pocius ex illo sũt hoĩm num̾o
et temptare ipm̃ atqi adulteram ꝑsecrui desti¬
cterũti ¶ Asti aũ et egroti medicũ rep̾hũderunt
ut ĩ adulteras adulter semerũt ¶ Quib si di¬
sine isto pocõ ẽ prior ĩ illam lapidem mittat.

Expanded text:
paratam dederat alteri, tamquam noui testamenti praeparatam dederat alteri, tamquam noui testamenti praede, deinceps iam noli peccare, quis non intellegat debere ignoscere maritum, quod uidet ignouisse dominum amborum nec se iam debere adulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit miseratione deletum? Sed hoc uidelicet infidelium sensus exhorret, ita ut nonnulli modicae fidei uel potius inimici uerae fidei, credo, metuentes peccandi inpunitatem dari mulieribus suis, illud, quod de adulterae indulgentia dominus fecit, auferrent de codicibus suis, quasi permissionem peccandi tribuerit qui dixit: iam deinceps noli peccare, aut ideo non debuerit mulier a medico deo illius peccati remissione castitas facit; sed potius ex illo sunt hominum numeet temptare Christum atque adulteram persequi destiterunt, isti autem et aegroti medicum reprehendunt et in adulteras adulteri saeuiunt: quibus si disine isto peccato est, prior in illam lapidem mittat,
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it cũ alio mro qr peradult̾iũ lib̾ata ẽ a pͥore
uito. Quod si ita ẽ a u̾tate deuiũ ut nillus id
ã dico xpĩanus. s humanꝰ sensus admniitat ꝓfec¬
to mulier alligata ẽ qmͣdm uir enis uitis. ¶ Qy
in aꝑtius dicam qm̃ dtu uir eus ĩ corpore ẽ. pa¬
ri gͦ forma et uir alligatus c̃ qmdui mulier eiꝰ
ĩ corpore ẽ. uñ si uuło dimitt̾e adulterã ñ du¬
cat alteram ne quod ĩ illa culpat ip̃e ꝯmittat. Si¬
łr et mulier si dimittit adulterũ nõ sibi copłet
alterũ. anigata ẽ .n. qmͣdu uir eius uiuit nõ a
lege uit nͥ mortui lib̾atut ut ud sit ad ultera. si fu
t̾iumm reꝯcilietur ꝯuigi quuix. si fides assit. ñõ etit
durũ. Cmi .n. adhuc deputamus adulteros quos
Hec crimina in ueter dei lege nullis sacrificiis
Inatione mũdantur. Et ĩo tũc om̃s ꝓbibitũ ẽ
ab alio c̾otaminataꝰ uito recipete uxore̾. Qm̃iuis
dauid sulis filiam qmͣ p̃r eund̾ mulieris ab eose¬

Expanded text:
e uiro. quod si ita est a ueritate deuium, ut nullus id, non dico christianus, sed humanus sensus admittat, profecto mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit, quod ut apertius dicam, quamdiu uir eius in corpore est. pari ergo forma et uir alligatus est, quamdiu mulier eius in corpore est. unde si uult dimittere adulteram, non ducat alteram, ne quod in illa culpat, ipse committat. similiter et mulier, si dimittit adulterum, non sibi copulet alterum; alligata est enim, quamdiu uir eius uiuit nec a lege uiri nisi mortui terium reconcilietur coniunx, si fides assit, non erit durum. Cur enim adhuc reputamus adulteros, quosHbitatione mundantur, et ideo tunc omnino prohibitum est ab alio contaminatam uiro recipere uxorem, quamuis Dauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo se
Abbreviated transcription (Latin):
alteram duc̾e. quisquis uoluerit pp̃ alias quasto¬
bet causas molestias carere uxore cui conũcbẽ
prius eam mechari facit sine forncatione dimit¬
tendo ut tunc ducat alteram cum fui̾t illa me¬
cha nubendo. Ac sic a priore pec̃o quo eam me¬
sine suo adult̾io sͥ hr̃e uideatur qmͣ post prioris
adult̾iũ tanqmͣ hinc soluto matruonii uim¬
cło alteram dux̾it Quod quid̃ si fu̾it machina¬
tus et uxorem suam inecham faciet. et ip̃e qnͣiuis
post adult̾ium conuigis aliam duc̾edo iechus eric
nicħq illi prod̾it quod tͥ credidit. et nõ ei pocius
qͥ nulło excepto ait. ¶ Om̃is qͥ reliq̃rit uxoremsu¬
am et aliam dux̾it mechatur. ¶ Quib omĩb c̃õ¬
respõdeamꝰ nͥ qd̾ ip̃e respõdit. Non om̃s capiũt
u̾bũ hoc. sed quib datũ est. sunt .n. emuichi qͥ de
mr̃s ut̾o sic natisunt. Et sũt eunucbi qͥ se ipĩs

Expanded text:
alteram ducere, quisquis uoluerit propter alias quaslialteram ducere, quisquis uoluerit propter alias quaslisbet molestias carere uxore, cui iunctus est, prius eam moechari faciat sine fornicatione dimittendo, ut tunc ducat alteram, cum fuerit illa moecha nubendo, ac sic a priore peccato, quo eam moesine suo adulterio sibi habere uideatur, quam post prioris adulterium tamquam hinc soluto matrimonii uinculo alteram duxit. quod quidem si fuerit machinatus, et uxorem suam moecham faciet et ipse quamuis post adulterium coniugis aliam ducendo moechus erit nihilque illi proderit, quod tibi. credidit et non ei potius, qui nullo excepto ait: omnis qui reliquerit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur. Quibus omnibus conrespondeamus, nisi quod ipse respondit? non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est. sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt; et sunt. eunuchi. qui facti s
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ¶Nisi forte quis dicat neminẽ posse u¬
xorem suam mechari facere si pudica est. ¶E
tñ dñs. Omĩs qui dimisi̾o inquit uxorẽ suam
p̾ter causam formtationis facit eam mechan
utiq ppẽa qr cũ ẽc̃ pudica cũ uiro tñ diimissa¬
cogiur ꝑ incontinentiam. u no priore alterico¬
piuar. etͥ hoc est mechan. Quod si hoc ita ñ fetͥo
tũ ille qnͣtum in ip̃o est facere compulit et hoc
erdeus pettatun eciam siilla casta ꝑmaneat impsꝰ¬
tabit. Sed quid nesciat qmͦ sint rarissime que ad
pudice uinant cũ mts ut eciam si ab eis dimitia¬
tur alios nõ requiraut. Incomꝑabilit̾ quippe nu¬
merus est amplice est feminaꝵ quecũq puditẽ
adhereant maritis tñ si dimisse fui̾it a maritis
nõ differunt mibere. Cũ u̾o credid̾int homines
dũo dicenti. Ouñs qui dimisent uxorem snam
y̾ter causam fornicationis facit eã mechara. Ei credi¬
d̾int et tibi dicenti. muliere formcante lic̾e uiro eiꝰ

Expanded text:
rint? nisi forte quis dicat neminem posse urint? nisi forte quis dicat neminem posse uxorem suam moechari facere, si pudica est. et tamen dominus, omnis qui dimiserit, inquit, uxorem suam praeter causam fornicationis facit eam moechari. utiqcogitur per incontinentiam vivo priore alteri copulari, et hoc est moechari. Quod si hoc ista non fecerit, tamen ille quantum in ipso est facere compulit; et hoc ei Deus peccatum, etiamsi illa casta permaneat, imputabit Sed quis nesciat quam sint rarissimae, quae ita pudice vivant cum viris, ut etiamsi ab eis dimittantur, alios non requirant? Incomparabiliter quippe numerus est amplior feminarum, quae cum pudice adhaereant maritis, tamen si dimissae fuerint a maritis, non differunt nubere. Cum ergo crediderint homines Domino dicenti, Omnis qui dimiserit uxorem suamaeter causam fornicationis facit eam moechari, si crediderint et tibi dicenti muliere fornicante licere uiro eius
Abbreviated transcription (Latin):
facere. Quid si .n. et illud dicant xpĩane fidei de¬
tractores cogi homines occid̾e uxores suas insidia¬
rum scelerib quas molestas ferre ũo possiit siñ
duituruo laugore laborantes et pati comuiburm
ñ ualentes. siue pauꝑes. siue stiles. sine deforme
aliaꝵ spe duc̾ẽdaꝵ. sanaꝵ opulentaꝵ. fecũ darĩ
nitendo sanari. ¶ Nunquid pp̃ea ue ⁊sta homi¬
cidioꝵ scelera ꝑpetrẽtur dcũri sumꝰ nõ est adultia
et alteram duxerit nõne arbitraris cauendum
ne distant uii uxores suas quas pp̃ alias inmi¬
m̾abiles cansas ferre non possunt mechar cogͥe
ut ab eis uinculo coniugali per formiationẽ aẽ
putas soluto. liceat eis alteras ducere et ex eo quod
illas methan cogerunti ant baptismare ablui an
penitendo sanari. qm̃ illis et gr̃a et medicina ne¬
gabitur qmͣdui cũ adulteris iuent. si prioribus
p̾ter cam̃ formcationis repudians alteras dure¬

Expanded text:
facere. quid? si enim et illud dicant christianae fidei defacere. quid? si enim et illud dicant christianae fidei detractores, cogi homines occidere uxores suas insidiarum sceleribus, quas molestas ferre non possunt, siue diuturno languore laborantes et pati concubitum non ualentes siue pauperes siue steriles siue deformes, aliarum spe ducendarum, sanarum, opulentarum, fecundarum, nitendo sanari? Numquid propterea ne ista homicidiorum scelera perpetrentur, dicturi sumus, non esse adulteria, et alteram duxerit, nonne arbitraris cauendum, ne discant uiri uxores suas, quas propter alias innumerabiles causas ferre non possunt, moechari cogere, ut ab eis uinculo coniugali per fornicationem, sicut putas, soluto liceat eis alteras ducere, et ex eo, quod illas moechari coegerunt, aut baptismate ablui aut paenitendo sanari, quoniam illis et gratia et medicina negabitur, quamdiu cum adulteris uiuent, si prioribus praeter causam fornicationis repudiatis alteras duxe
Abbreviated transcription (Latin):
quib pot̾unt uł calumpniio appet̾e uł aliquib
ueris ctrninb accusine et occidere ut eis mortu¬
is possint ec̃ ꝯugia. q̃ uinis fuerant adultera.
ũone id eraggeranti tibi dicturus ẽ nõ m̾ uidetur
amantissime fr̃. hic diuimis ẽẽ sensus. insi non
solum berignitas et impietas excrtatut. ¶ Qaͣ
quid multo est leuius et tosabilius ut adultas
mariti qm̃ ut maritos adult̾e occidant. placet ne
t̾ ut pp̃ namisimã inuidiam dm̃ce defensionen
sinie deseramus. uel cam iniuꝑ actiuenius dm̾̃tes
tionis repudiata a uiro alteri ꝯuĩgetur ne mari¬
tum cuis a quo dimissa ẽ compellatut occidere dũ
adułtium in connubiũ cupit uiri prioris morte
ꝯu̾tere. Scio tibi hoc nõ placere ut post hanc uans¬
ssimam inuidiam lex xpĩ cum uera inuenatur. et
ritus ꝑ hoc cogi ad ult̾ium occid̾e. dũ cup̃ sͥ licere
illa extincta alteram duc̾e. si hoc ea uinente ñol¬

Expanded text:
quibus potuerint, uel calumniis adpetere uel aliquibus quibus potuerint, uel calumniis adpetere uel aliquibus ueris criminibus accusare et occidere, ut eis mortuis possint esse coniugia, quae uiuis fuerant adulteria, nonne id exaggerando tibi dicturus est: non mihi uidetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi non solum benioquidem multo est levius et tolerabilius, ut adulteras mariti, quam ut maritos adulteri occidant. Placetne tibi, ut propter vanissimam invidiam, dominicae defensionem sententiae deseramus, vel eam insuper accusemus, dicentes tionis repudiata a uiro alteri coniugetur, ne maritum eius, a quo dimissa est, conpellatur occidere, dum adulterium in conubium cupit uiri prioris morte conuertere? scio tibi hoc non placere, ut propter hanc uanissimam inuidiam lex Christi, cum uera inueniatur et ritus per hoc cogi adulteram occidere, dum cupit sibi licere illa exstincta alteram duc
Abbreviated transcription (Latin):
erit et potu̾it occidere cuiꝰ duxit uporẽ. et hoc
icelus uł baptismate diluatur uł penitendoso¬
luatur atq ita eciã illud adultiũ ꝑmanet e
uacuata muliere a lege uiri. ꝑ mortẽ uiri. Sod
ultium. ¶ Hic .n. si parum quod loqunnurat¬
tendinius multo grauiora dici possunt qisu ip̃e
dixisti. nam tu dum uõ uis eẽ adult̾ia si alie
ducantur dimissis adultis hoc inuenisti. Qm̃
si hec adult̾ia dix̾immis cogentur mariti occid̾e
adulteras quaꝵ utta ĩpediuntur alteras du¬
cere. atq ut ħ exaggerares dixisti. ¶ Non mͥ
iudetur amalntissime pr̃ hic diuinꝰ c̃ẽ sonsut
uͥ bemgnitas et pietas exoluditur. Si gͦ quisꝙͣ
nolens credere ẽẽ adult̾ium qñ a marito sine
formsationis oriminc repudiata ab alt̾o duct᷑
es hoo contra te muemat qi ista rone suadet᷑
honib homicidia ꝑpettare et eaꝵ maritosi
quas eo modo repudiatas duxerunt uł ĩsidis

Expanded text:
erit et potuerit occidere cujus duxit uxorem, ut hoc erit et potuerit occidere cujus duxit uxorem, ut hoc scelus vel Baptismate diluatur, vel poenitendo solvatur, atque ita etiam illud adulterium non permaneat, evacuata muliere a lege viri post mortem viri, sed ulterium? 17. Hic enim, si parum quid loquamur attendimus, multo graviora dici possunt quam ipse dixisti. Nam tu dum non vis esse adulteria, si aliae ducantur dimissis adulteris, hoc invenisti: Quoniam si haec adulteria dixerimus, cogentur mariti occidere adulteras, quarum vita impediuntur alteras ducere. Atque ut hoc exaggerares, dixisti: Non mihi idetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi benignitas et pietas excluditur\'. si ergo quispiam nolens credere esse adulterium. quando a marito sine fornicationis crimine repudiata ab altero ducitur, et hoc contra te inueniat, quia ista ratione suadetur hominibus homicidia perpetrare et earum maritos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uttĩq uitare. hio in deo quid dici ab incontinẽtibꝰ
possit. ¶ Quod indelicet qui dimittit et iuiuere ꝙ¬
mittit adułteram. si alteram dux̾it q mͣdiu illa ꝑͥ¬
oruiuis ꝑpetuisꝰ adilter est neo ꝗgro penitẽciã
sustuolam. a flagitio no recedens. Nec li ca¬
thecuninis est ad bapm̃ admittitut qmͣ ab eo
quod impedit nõ mutatur. nec reconciliare pe¬
intens pot in ead̾ nequitia ꝑseuerans. Si aũ
fcĩ est baptisinate abluitur et si a baptitato
pp̃ea dcũri sumꝰ adult̾iũ nõ eẽr adult̾iũ. ¶ Qp̃
sine dubio ꝯmittitur. si ꝯuige adultera ducit᷑
adultium. si quisqmͣ ducat uiuentis uxorem
a uiro suo per libellum repudii sine ulla forni¬
catione mulieris dimissam. ¶ Quid gͦ cũ mi
denit se uec ad bapm̃ adiitti. si cathecumisꝰ ẽ
ueo utiliter ag̾e pn̾iam. si baptitatꝰ hoc fecit ñ
corrigendo et relinqñdo quod fecit. a eũ uolu¬

Expanded text:
utrumque uitare. Hic uideo, quid dici ab incontinentibus utrumque uitare. Hic uideo, quid dici ab incontinentibus possit: quod uidelicet qui dimittit et uiuere permittit adulteram, si alteram duxerit, quamdiu illa prior uiuit, perpetuus adulter est nec agit paenitentiam fructuosam a flagitio non recedens; nec, si catechumenus est, ad baptismum admittitur, quoniam ab eo quod inpedit non mutatur; nec reconciliari paenitens potest in eadem nequitia perseuerans: si autem factum est, baptismate abluitur et, si a baptizatoea dicturi sumus adulterium non esse adulterium, quod sine dubio committitur, si coniuge adultera uiuenteadulterium, si quisquam ducat uiuentis uxorem a uiro suo per libellum repudii sine ulla mulieris derit se nec ad Baptismum admitti, si catechumenus, nec utiliter agere poenitentiam, si baptizatus hoc fecit, non corrigendo et relinquendo quod fecit, si eum volu
Abbreviated transcription (Latin):
liceat uł ẜm uet̾em dei legemi. uel romanis legi
b adulteram occid̾e.s. melius est ut ab utroc se
temperet idest. et alicito illa pecrante supplicio il¬
la uiuente coniugio. Quod si alt̾utrũ elig̾e per¬
souerat sanus ẽ ei fac̾e qd̾ licet ut adultera pu¬
niatur. qm̃ quod nõ licet ut ip̃a niũa ille me¬
chetur. si aũ quod uerrus dicitim nõ licet hom̃i
xpĩano adulteram ꝯiugem occidete. s tm̃ dimi¬
tte quis est tam demens quod ei dicat fac qd n
licet ut cibi liceat quod nõ licet. ¶Cũ .n. utr̃d
dere. siue slla unuente alteram ducere. ab utrocs ẽ
abstinendũ. ñõ illicitũ pro illicito faciendũ. Si .ni
factus᷑ est quod nõ licet iam faciat ad ialt̾ium es
nõ faciat homicidiũ. ut iuiuente uxore alterã du¬
cas et nõ humanũ sanguinem fundat. quod si ẽ
itõd nefarium nõ oebet alt̾m ꝓ alt̾o ppettare. sed

Expanded text:
liceat uel secundum ueterem dei legem uel romanis legibliceat uel secundum ueterem dei legem uel romanis legibus adulteram occidere. si licet, melius est, ut ab utroque se temperet, id est et a licito illa peccante supplicio et ab inlicito illa uiuente coniugio. quodsi alterutrum eligere perseuerat, satius est ei facere quod licet, ut adultera puniatur, quam id quod non licet, ut ipsa uiua ille moechetur. si autem, quod uerius dicitur, non licet homini christiano adulteram coniugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: fac, quod non licet, ut tibi liceat quod non licet? cum enim utrumqudere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguinem fundat. quodsi est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero perpetrare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
partant ad ulterarũ sanguini uxoꝵ. ¶ qrd̃
Pcciptiuᷤeᷤ cił dms. dimite inusticia priꝰo tuo
et tunc p̾canti tibi pec̾a soluentur. homo hom̾s
conseruat iram et a dño querit medelam. su
soncordiam itacondiam quis ꝓpiciabitur pcc̃is
illius. Et de ewxͦ. dimitte et dimmitetur uobis
ut possimus dic̾e. dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut
et nos dinuttimꝰ debitorib nr̃ĩs. et de apło¶¬
lilli malum pro malo reddentes. et si quasf
huiꝰmodi in scͥpturis stĩs quib adulcsscendũ
qm̃ ut dicamus tm̃ adulteras istas dimittere.
loris ex caꝵ flagiciis hetis concoiabuntur nos
alic quas duxentis. Merito .ni. uelletis istas de
uiuentiũ nũo auferre. si eaꝵ uita ĩpedimẽto
eẽt quo inimis alias ducẽtis. Nũt u̾o eciã istis
rnientib cũ liceat alia nob̾ mat̾ionia ꝓui¬
de. ¶ Quid eas tamoꝑe uultis ocad̾e̾. ¶ Hec
si dm̃s nõne attendis qm᷑ ur̃a suasio longosio

Expanded text:
parcant adulterarum sanguini uxorum, quod parcant adulterarum sanguini uxorum, quod scriptum est eis dicimus. dimitte iniustitiam proximo tuo, et tunc precanti tibi peccata soluentur. homconservat iram, et a Domino quaerit medelam? Supracundiam, quis propitiabitur peccatis illius? et de euangelio: dimittite, et dimittetur uobis — ut possimus dicere: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris — et de apotes et si qua sunt huius modi in scripturis sanctis, quibus ad ulciscendum imus, quam ut dicamus: tantum adulteras istas dimittite, loris ex earum flagitiis habetis, consolabuntur uos aliae, quas duxeritis; merito enim uelletis istas de uiuentium numero auferre, si earum uita inpedimento esset, quominus alias duceretis. nunc uero etiam istis uiuentibus cum liceat alia uobis matrimonia prouidere, quid eas tantopere uultis occidere? haec si dicimus, nonne adtendis, quam nostra suasio longe sit
Abbreviated transcription (Latin):
eis alteras duc̾e̾. ut si nõ licet ũt parcant ut liceat.
uxorib adulteris cupiunt uiuere. continent᷑
¶Canto quippe debent ẽẽ misericordes. qnͣto
uolunt ẽẽ sanctiores ut et ad castitatem in se
ipis ẜuandam diuinitus adiuuentur dum
castitarem ab uxorib uolatam. nec ipĩ hu¬
manitus ulciscuntur. et maxime uox illa do¬
minita eis nõ est in memoriam reuocanda. qͥ
sine pccõ est prior in illam lapidem mittat. Non
que sine pecõ est. qm̃ loquinur de pudicis nins
sad qui sine pcc̃o est. Quod si ẽe se dix̾u se ipõs
seducunt eo iũtas in eis nõ est. ¶ Porro si se non
seducunt et est in eis ui̾tas nõ erit ineis cruẽta
seuĩtas. ¶ S̾ cientes .n. se nõ ẽẽ sine pcc̃o dimit¬
tunt ut dinuttatur eis. ne ab eis benignitas et
pietas excluditur. Mag̾ .n. hec excluduntur si
pcc̃s comugum ab eis impetret ueniai licen
nestius xpĩana deniq ꝑfessione dignus est ut

Expanded text:
eis alteras ducere, ut, si non licet, non parcant, ut liceat. eis alteras ducere, ut, si non licet, non parcant, ut liceat. uxoribus adulteris cupiunt uiuere continenter. tanto quippe debent esse misericordiores, quanto uolunt esse sanctiores, ut castitate in se ipsis seruanda diuinitus adiuuentur, dum castitatem ab uxoribus uiolatam nec ipsi humanitus ulciscuntur. et maxime uox illa dominica eis est in memoriam reuocanda: qui sine peccato est, prior in illam lapidem iaciat. none ipso peccato est. quoniam loquimur de pudicis uiris, sed qui sine peccato est: quod si esse se dixerint. se ipsos seducunt, et ueritas in eis non est. porro si se non seducunt et est in eis ueritas, non erit in eis cruenta seueritas. scientes enim se non esse sine peccato, dimittunt, ut dimittatur eis, nec ab eis benignitas et pietas excluditur. magis enim haec excluduntur, si peccatis coniugum ab eis impetret ueniam licentnestius, christiana denique professione dignius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lta. adulter est cumadultera qm̃ nõ ille. aut ille
sed om̃is qui dimitat itxorẽ suam. et ducit al¬
teram mechatur. ¶ Qua pp̾ si a ꝯiugali iũculo
ĩmunis minus appetitur uita sc̃oꝵ. ex horreatur
pena mechoꝵ et timore saltem frenetur cõcu¬
piscentia si amore nõ eligitur continentia. Si
.n. ubi est timor oꝑetur iabor uͥ erat labor ent
et amor. ¶Non .n. confidendum est de nostus
intib. s or̃o adiuugenda cognatib ut imple¬
at bonis qui deterret a mał. ¶ Redeamꝰ eciã
ad illud ubi putas maritos ad puniendas ad¬
ulteras sine ulla misa̾tione compelli. cum uo¬
lunt eas mori. sed eis nuentib nõ licet eis al¬
teras ducere. Qmͣ crudelitate uolens exagge¬
rare dixisti. Non mͥuidetur a mantissime p̃r
hic diuinus ẽẽ sensus ubi benignitas et pie¬
das excluditur. ¶ Ista tuno dicis quasi pp̃ea ma¬
riti part̾e debeant adulteris feminis qi licer

Expanded text:
ltera adulter est cum altera, quoniam non ille aut ille, ltera adulter est cum altera, quoniam non ille aut ille, sed omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. quapropter si a coniugali uinculo inmunis minus adpetitur uita sanctorum, exhorreatur poena moechorum et timore saltem frenetur concupiscentia, si amore non eligitur continentia. si enim, ubi est timor, operetur labor, ubi erat labor, erit et amor. non enim confidendum est de nostris uiribus; sed oratio adiungenda conatibus, ut inpleat bonis, qui deterret a malis. Respondeamus etiam ad illud, ubi putas maritos ad puniendas adulteras sine ulla miseratione conpelli, cum uolunt eas mori, si eis uiuentibus non eis licet alteras ducere. quam crudelitatem uolens exaggerare dixisti: non mihi uidetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi benignitas et pietas excluditur\'. ita istuc dicis, quasi propterea mariti parcere debeant adulteris feminis. quia licet
Abbreviated transcription (Latin):
pudit̃ ꝯutux a casto conuige separetur. mul¬
corruentis. s de corpore exeuntis. ¶Qua pp̃ sure¬
cesserit mulier ab adultero uiro es ei reconclli¬
au nõ uult maneat ĩnupta. Et si dinuserio uͥ
ad ult̾am mulierem et eam nõ nult recipere
noc post pnĩam custodiat cõtinentiam et siñ
ex uoluntate eligendi pocioris boni ⁊ st ñ cͥie
ex necessitate uitandi ꝑinciosi mali. Ac per hos¬
ad hoc exhortarer eciam si uxor eẽt in langore
insanabili atq duturno eciã si alicubi eẽt ĩ coe¬
pore seꝑata quo marit᷑ uõ posset accedere. po¬
stremõ ad hoc ex hortarer eciã mulier uolens
inuere continenter qmͣnis contra disciplinã
quia nͦo ex cosensu tam̃ pudica. pudicũ dimit¬
teres. Puto .i. xp̃ianim neminem reluctan ad¬
alt̾um. qui ueldui languente uł di ab sente
uł continenter uiuere cupiente sua uxore. alt̾i
conunictus est femme. Sic ergo et dimissa adu¬

Expanded text:
repudium coniux a casto coniuge separetur, mulrepudium coniux a casto coniuge separetur, mulcorruentis, sed de corpore exeuntis. quapropter si recesserit mulier ab adultero uiro et ei reconciliari non uult, maneat innupta; et si dimiserit uir adulteram mulierem et eam non uult recipere nec post paenitentiam, custodiat continentiam, etsi non ex uoluntate eligendi potioris boni, certe ex necessitate uitandi ad hoc exhortarer, etiamsi uxor esset in languore insanabili atque diuturno, aut etiamsi alicubi esset corpore separata, quo maritus non posset accedere: postremo ad hoc exhortarer, etiamsi mulier volens vivere continenter, quandiu contra disciplinam, quia non ex consensu, tamen pudicum pudica dimitteret. puto enim christianum neminem reluctari adulterum esse, qui uel diu languente uel diu absente uel continenter uiuere cupiente sua uxore alteri commixtus est feminae. sic ergo et dimissa adu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iam .n. quedam ꝯu̾se sunt retro post satha¬
nam. Cum itaq dice bat. uolo uiniores nub̾e.
hoc utiq monebat pp̃ ruinam incontinentie
faciendam. S ne forte ab eis sola carnalis con¬
cupiscẽcia cogitaretur. infirmitas cui tm̃modo
eẽt opere connubii ẜuiendũ. nuptiaꝵ aũ uł co¬
tempneretur uł ueglige̾tur bonũ c̾otinuo sb̾¬
uinxit filios procreare mr̃effamilias eẽ. ¶ Q̾¬
uͦ eligũt continere aliquid utiq melꝰ elig̃t
qmͣ ẽ nptiaꝵ bonũ hoc ẽ gño filioꝵ. Uñ sieli¬
gitur cõtmentia ut bono meliꝰ aliquid capes¬
catur qnͣto pocius custodiend̾ ẽ ut adult̾iũ
ex hortemur eos qui reconciliari timent ꝯiu¬
gib adulteris penitendo sanatis nͥ ad coustodi¬
endam continẽtiam. qm̃ mulier alligata est¬
qmͣdui siue mechꝰ siue castus uir eiꝰ mutt me¬
chatur. si alt̾i nupserit. Et uir alligatꝰ ẽ qmͣ¬
dui siue mecha. suie casta uxor eius uiuit me¬
namq alligatio qũ quid̾ nõ soluitur ĩ si ꝑre

Expanded text:
ae quaedam sunt retro post satanam . Cum itaque dicebat, Volo juniores nubere; hoc utique monebat propter ruinam incontinentiae fulciendam. Sed ne forte ab eis sola carnalis concupiscentiae cogitaretur infirmitas, cui tantummodo esset opere connubii serviendum, nuptiarum autem vel contemneretur vel negligeretur bonum; continuo subjunxit, filios procreare, matresfamilias esse. Qui vero eligunt continere, aliquid utique melius eligunt quam est nuptiarum bonum, hoc est, generatio filiorum. Unde si eligitur contsatur, quanto potius custodienda est, ut adulterium exhortemur eos qui reconciliari timent coniugibus adulteris paenitendo sanatis nisi ad custodiendam continentiam, quoniam mulier alligata, quamdiu siue moechus siue castus uir eius uiuit, moechatur, si alteri nupserit, et uir alligatus, quamdiu siue moecha . siue casta uxor eius uiuit, moenamque alligatio quandoquidem non soluitur, etiamsi per
Abbreviated transcription (Latin):
plexu quod nũc est. ⁊ e quo ip̃e apłs loquens
ait. de cet̾o fr̃es tempus breue ẽ. reliquum ẽ
bat officio. nunc aũ uincłm imptiale inconti¬
nentie sb̾uenit uicio. Ut ab eis qui se nõ cõti¬
contiuendiab amplexu non est nocesse filios ꝑ¬
pagare. Et quare dixit. si se nõ continet nu̾ibat
utiq pp̃ ea ne pp̃ incontinentiam cogatur ad¬
ultimũ dixi ñõ milli faciant eciam licite con¬
uigati. Sllicite namq et tuipitꝰ cuͦ legitima uxo¬
re ꝯcumbitur. ubi prolis conceptio deuitatur. ¶
et naturalis et legitima causa nuptiaꝵ. Ac per
hoc qui pp̃ incontinentiam ꝯiũgantur. ño sic de¬
bent temperare malum suũ ut bonũ ext̾min¬

Expanded text:
plexu, quod nunc est. de quo tempore apostolus loquens plexu, quod nunc est. de quo tempore apostolus loquens ait: de cetero, fratres, tempus breue est; reliquum est, bat officio; nunc autem uinculum nuptiale incontinentiae subuenit uitio, ut ab eis, qui se non conticontinendi ab amplexu non est necesse filios propagare. et quare dixit: si se non continet, nubat? utique propterea, ne per incontinentiam cogatur adultimum dixi, nonnulli faciant etiam licite cougati. inlicite namque et turpiter etiam cum legitima uxore concumbitur. ubi prolis conceptio deuitatur. quet naturalis et legitima causa nuptiarum. ac per hoc qui propter incontinentiam coniunguntur, non sic debent temperare malum suum, ut bonum extermin
Abbreviated transcription (Latin):
ditur procreandoꝵ cã fllioꝵ. ¶ Non .n. pp̃ea fla¬
gitioꝵ ẽ ꝑmutanda licentia. Aut uero tam ca¬
uendum est sine postens mori qmͣ eligendum
in posterum inuere quod nõ sinentur ad ulte¬
ri quos ucc̃e ẽ post primã mortem ẜe mortis
et̾nitate dampnari. ¶Nam ꝑcreandoꝵ filio¬
rũ ista causatio eciã nõ adultatas. sed castissi¬
mas feminas. si forte sino sf̾iles cogi dimitti⁊
ueniri honestate niptiaꝵ. nõ .n. ait si filios ñ
ht̃ nubat. sed si se nõ contineo nubat filioꝵ
bendo conceditur. Nam utiq incontinenci¬
a uicium est ꝯinguim aũ nõ est nicium. Et
ĩõ sic pet hoc bonum ut illud ueniale sit ma¬
ci lum. ¶Cũ sint gͦ nuptie c̃a gn̾andi institu¬
cte. ea causa fiebant a prĩb qui tm̃ officio ge¬
nerandi feminis. s nõ illicite misdebantur:
Erat .n. tuns quedam ꝓpagandi necessitas q̃
quod utiq tunc furt. et tẽpus continendi ab ã¬

Expanded text:
ditur procreandorum causa filiorum? non enim propterea fladitur procreandorum causa filiorum? non enim propterea flagitiorum est permittenda licentia. aut uero tam cauendum est sine posteris mori quam eligendum in posterum uiuere? quod non sinentur adulteri, quos necesse est post primam: mortem secundae mortis aeternitate damnari. nam procreandorum filiorum ista causatio etiam non adulteras, sed castissimas feminas, si forte sint steriles, cogit dimitti et uenire honestate nuptiarum. non enim ait: si filios non habet, nubat, sed: si se non continet, nubat. filiorum bendo ceditur. nam utique incontinentia uitium est,- coniugium autem non est uitium; et ideo fit per hoc bonum, ut illud ueniale sit malum. cum sint ergo nuptiae causa generandi institutae, ea causa fiebant a patribus, qui tantum officio generandi feminis, sed non inlicite, miscebantur. erat enim tunc quaedam propagandi necessitas, ququod utique tunc fuit, et tempus continendi ab am
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sed minc de q̃relis ĩ continentiũ disputa¬
mus. ¶ Quid .n. uidenit nistius huiꝰ mulietis
q̃rela q̃ dicit dimissa sum. nõ dimisi et emm̃
ut istam nõ uidicemꝰ ad ulteram ab sit. S resp̃õ¬
debis nõ em debuisse dimitti qi formcationis mi¬
lla causa p̾cesserat uerum dicis. Nam pecm̃ ma¬
rtti eus dñs expressit ubi ait. ¶ Qui dimisent u¬
xorem suã excepta causa fornicationis facit eam
mechari. S ñ quid ĩo ista nubendo postea nõ petra
incontinens queritut nisi ut murmutans puni¬
atur. ¶am muic eciam illa uideamus que loco
alio interpones ad didisi. n ad ea respod̾e uolu¬
isti. bi te mouet et mirans homine̾ qui cubare
cũ adultera. eciam si non inconinentia certe fi
sic eam dimitt̾e ut ea uiuente altͥam ducataͫ
recte mouereris si ad ult̾iũ ñ ẽet. qmͣ̃uis ad ulte¬
ra uiua uxore alteram duc̾e. Si aũ adult̾iũ ẽ
ut ea que sunt deputata docuerunt quid obtẽ¬

Expanded text:
uit sed nunc de querellis incontinentium disputauit sed nunc de querellis incontinentium disputamus. quid enim uidetur iustius huius mulieris querella, quae dicit: dimissa sum, non dimisi; et quonut istam non iudicemus adulteram? absit. sed respondebis non eam debuisse dimitti, quia fornicationis nulla causa praecesserat. uerum dicis; nam peccatum mariti eius dominus expressit, ubi ait: qui dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis facit eam moechari. sed numquid ista ideo nubendo postea non peccauincontinens queritur, nisi ut murmurans puniatur? Iam nunc etiam illa uideamus, quae alio loco interponens addidisti meque ad ea respondere uoluisti. ubi te mouet et miseraris hominem, qui cubare cum adultera, etiamsi non incontinentia, certe filsic eam dimittere, ut ea uiuente alteram ducat. unde recte mouereris, si adulterium non esset quamuis adultera uiua uxore alteram ducere. si autem adulterium est, ut ea quae sunt disputata docuerunt, quid obten
Abbreviated transcription (Latin):
lum repudii. Ego aũ dico uob̾. qr om̃is quidi¬
miserit uxorem suã excepta causa formcatõnis
facit eam mecham. Et qui dimissam dux̾it.
adulterat. ¶ Ecce dimissa ẽ. nõ dimisit. Et qr
continere paucoꝵ ẽ incontinentie. et nupsit
et tñ adul̃ter adult̾am duxit. ambo rei. ambo
dampnandi st. et nupsit uiuo marito et qͥ du¬
rit eam cui inuit maritꝰ. Nũquid hic lege̾
xpĩ diñs ĩ humauã. qua cõstitutur rea tãti
crim̾is atq puintur qmͣ uir nulla eiꝰ p̾ceden¬
te formcatione dimisit. et qr paucoꝵ ẽ conti¬
nere dimittendo ꝯpulit nubere. ¶Cur nõ
hunc dm̃s hñdum ẽẽ ꝓ mortuo qͥ male dimi¬
ttẽdo prior conuigale iũculum rupit. Non
dico i utroq manere hoc uinołm quo inuli¬
et anigata est quĩ diuint enis uiuit siue con¬
tinens siuie mechus. et iõ meohari eam q̃ dimi¬
ssa nupserit. et mechari eũ qui dimissam du¬
xent. siue a mecho. siue a continento dimissa
sit. qm̃ muliet alligata est qmͣdui uir eus nĩ¬

Expanded text:
is qui dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui dimissam duxerit, adulterat. ecce dimissa est,, non dimisit et quia continere paucorum est, incontinentiae cessit et nupsit; et tamen adulter adulteram duxit. ambo rei, ambo damnandi sunt, et quae nupsit uiuo marito et qui duxit eam, cuius uiuit maritus. numquid hic legem Christi dicimus inhumanam, qua constituitur rea tanti criminis atque punitur, quam uir nulla eius praecedente fornicatione dimisit et, quia paucorum est continere, dimittendo conpulit nubere? cur non hic dicimus habendum esse pro mortuo, qui male dimittendo prior coniugale uinculum rupit? nam dico in utroque manere hoc uinculum, quoniam mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit, siue continens siue moechus, et ideo moechari eam, quae dimissa nupserit, et moechari eum, qui dimissam duxerit, siue a moecho siue a continente dimissa sit, quoniam mulier alligata est, quamdiu uir eius ui