comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo etiam ipẽ tractandus sit maiore iusti
i ergo obtuleris mumis tuumad altare
usq item ueniens offeres munul tuum
tentia que sequitur ea cõrunttione cõnecditu ut
supiora testetur. Non enim ait. Su offere amui
munus tium ad altare. Nam si rrasci non fas
est fratri suo sine cansa aut dicere racha aut di¬
cere fatue. multominus fas ⁊ emino teu̾e ale¬
cpuid ut i odium in dignatio conũtigre adid
ꝓtinet etisam qdͥ alio loco diatur. sol nor⁊ gcidat
nus ante altare relinquere ⁊ ꝑgere. ac recũciliari
frate. demde uenire ⁊ munꝰ offerre. Quod si at¬
cpiatur ad sitteram forsitan aliquis credat ita fi¬
en oꝑtere si frater presens ẽ. Non enim dautuis
maris constituto alquid tale ĩ mente. Abfurdum
est credere ante altare munus religuendum qud
ad spũalia resurgͥe togmiur. Ut hex qd̾ diclum est
sme absuiditate possit intelligi. Altare itaiꝑ srũ¬
hrtet in nitiore deo templo ipam fidem accipe ros¬

Expanded text:
quomodo etiam ipse tractandus sit majore justitquomodo etiam ipse tractandus sit majore justiti ergo obtuleris munus tuum ad altare tunc veniens offer munus tuum. tentia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtulemunus tuum ad altare. Nam si irasci fas non est fratri suo sine causa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol nus ante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortasse aliquis credat ita fieri oportere si frater praesens est, non enim diutius mare constituto, aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus relinquendum, quad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spiritaliter in interiore Dei templo ipsam fidem accipere pos
Abbreviated transcription (Latin):
uni facit iudicio. hic aũt ira facit. rerum uidicio.
Quad t̾um ciorum petorum leuissimiun: quia il¬
li. questionem homicidii inter se homines cogita¬
bant hicautem onmna diuino uidicio dimnitius
Ubi fiis dampnatorum ÷ gehenna ignis. Quus¬
qus autem dixerit qͥd̾ gramori supelitio in ma¬
iore iusticia punitur. homicidium. Si gehenna
ĩgnis punit conuitium cogit inte lligi. eẽ ditenci¬
as gehenmarum. Sinemtrib istis sentenciis sł¬
uidicio uerorum intuenda est. Saset enm pͥ
erit iudicio. In sedõ uero cum ait. qui aũt dixe¬
rit fratri suo racha subauditur sine causa ⁊ ita sb¬
uingitur reus erit concilio Iam int̾cio ubi ait. qͥ
aũt dixerit fatue duo siaudiutur ⁊ fratri suo
⁊ sine causa hec est. Unde defenditur qd̾ apostoł
galathas uorat stułtos quos etiam fr̃s nominat.
N Ion emm idfecit smne causa. i deo id hic aut̃ frat
sibaudiendus est quia de mimico postea dicit

Expanded text:
um facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, um facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum. 25. Sane in tribus istis sententiis subauditio verborum intuenda est. Haudicio. In secunda vero cum ait, Qui autem dixerit fratri suo, Racha, subauditur, sine causa, et ita jungitur, reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. Hoc est unde defenditur, quod Apostolus Galatas vocat stultos , quos etiam fratres nominat: non enim id facit sine causa. Ideo autem hic frater subaudiendus est, quia de inimico postea dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dubitat amplius hoc ẽẽ qm̃ si saluis idign d¬
oms sonus ederetur ⁊ taq in p̾mo unum ⁊ id
est ira sola. In scdo duo ira ⁊ uoꝵ que iram
signficat ⁊ in noce ipã certa uituꝑationis exp̃s¬
sio. uide nunc etiam tres reatus udicuĩ conci
hoc loco fateri cogit ipã dist intio uidetur ad ꝯ.¬
cilium ꝑtinere seutentie ꝓlatio. qnͣdo ñ ĩam
cum ap̃o reo agitur utrum damꝑnãdus sit ẜ.
int̾ se qui iuditant conferũt quo supolicio damp¬
nari oporteat quem constat eẽ dampnandum
Gehenna uero ignis net dampnationem habet
Dubiam sicut uidicium nec dampnati penam sic
catis ⁊ in reatu ẜ quib modis miusibilis exhibran¬
tur meritis ammaꝵ quis potest dicere Audien¬
dum est itaq qnͣtum inter sit mł̾ usticiam pha¬
riseorum ⁊ iustitiam maiorem que ia regnum ⁊¬
desorum introducit. Quod tum sit grauuis cti¬
dere qd uerbo irrogare cum uitium ibi occisio re¬

Expanded text:
dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignatdubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira et vox, quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilhoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad concilium pertinere sententiae prolatio; quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis, nec damnationem habet dubiam, sicut judicium; nec damnati poenam, sicut catis et in reatu: sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Audiendum est itaque quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio re
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ est. qͥd̾ audiui aquodam hebreo sum introgas¬
sem dixit .n. uocem non significantem aliquad
s ndignantis animi motum exprimentem idꝰ
int̾lectiones gramatici uocant ꝑticulas orationiꝰ.
significantes cõmoti amini affestura uelut cũ
dicitur adolente hen uł abirascente hem. Que
uoces quarumcũq linguarum sint ꝓp̾e nec ma
lim linguam facere tranfferuntur. Que causa
utiq cogit tam gretum int̾pretem ꝙ latinum.
uocem ipam̃ pon̾e. tum quomodo eam int̾ preta
retur non iuemret. gradus itaꝙ sunt i istil s¬
catus. ut pͥmo quisq nascatur ⁊ eum motun
retmeat in corde conceptum: Iam si extorserit
uocem indignantis ip̃a cõmotio uon significã¬
tem aliquid ẜ illum animi motum ip̃ã erup¬
tione testantem qua feraatur ule tui irascit᷑
plus est utiq qd̾ si surgens na filentio ꝑ me¬
retur. Siuero non solum uox indignãtis
audiatur ẜ etiam u̾boꝵ qd̾ iam c̾tam eiꝰ ustu¬
ꝑationem iqũe ꝓfertur designat ⁊ notat. qͥs

Expanded text:
est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem, in quem profertur, designet et notet, quis
Abbreviated transcription (Latin):
men dicouobis donet transeat celum ⁊ t̾ra.
iota unumm aut unus apex non pret̾ibit a le¬
ge donec omnia fiant. ⁊ Dum enĩ funt etiam ulla
que ⁊ dicit. adduntur ad ꝑfectionem multo magis
fuint illa que premissa sunt ad iichoationem ⁊
las demonstrata est inter quas lict̾as iota minor est
ceteris. cpie uuo ductu sit. apex aũt etiam pp̃nis ali¬
qua in suma ꝑticula. Quib nerbus estenditus
in lege ad effectum etiam nmiia queq ꝑduci de¬

Expanded text:
men dico vobis, donec transeat coelum et terra, men dico vobis, donec transeat coelum et terra, iota unum aut unus apex non transiet a Lege, donec omnia fiant. Dum enim fiunt etiam illa quae adduntur ad perfectionem, multo magis fiunt illa quae praemissa sunt ad inchoationem. las demonstrata est: inter quas litteras iota minor est caeteris, quia uno ductu fit; apex autem est etiam ipsius aliqua in summo particula. Quibus verbis ostendit in Lege ad effectum etiam minima quaeque perduci. De
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Tantum autem audientes erant qm̃ qui ali¬
qnͣdo nos ꝑsequebatur nunc euuͣgłizat fidem
qd̾ aliqnͣdo uastalut ⁊ in me magnificabãt d̾ui.
ost qd̾ ergo cahortatus est audi¬
entes ut se p̃parent ad omnia sustmnenda
pro ultate atq iuistica ⁊ ut non abscond̾ent bonũ
qd̾ accepturi erant. Sed ea beniuolentia discerent
ut cet̾oi. decerent. non ad ł audem suam sed ad glo¬
riam dei bona oꝑa sua referentes nicipit eos iam
informare ⁊ docere quid doceant. tanqqmͣ si quere
Sed quid ⁊ hoc ipm̃ qd̾ uetas abscondi ⁊ ꝓ quoiu¬
bes om̃ia tolerari ⁊ Iunqud alia dicturus es ꝯt᷑
ea quem lege scripta sunt.Ñ. Cas̃.. Uitm ant¬
olite putare quia ueni soluere legem aut
ni soluere legem sed adimplere. aut addendo dit̃
qd minus habet aut faciendo qd̾ uibet. Allud eigo
pus consideremus q̃d̾̃ pͥmo posuit. ⁊ sani qui add̾
qd̾ mius habet. non utiꝙ soluit qd̾ muenit s ma¬
gis ꝑ ficiendo confirmat. ⁊ ideo sequitꝰ. cap̃.uii¬

Expanded text:
t: tantum autem audientes erant quia qui nos aliquando persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum osteaquam ergo cohortatus est audientes ut se praepararent ad omnia sustinenda pro veritate atque justitia, et ut non absconderent bonum quod accepturi erant, sed ea benevolentia discerent, ut caeteros docerent, non ad laudem suam, sed ad gloriam Dei bona sua opera referentes; incipit eos jam informare et docere quid doceant, tanquam si quaeresed quid est hoc ipsum quod vetas abscondi, et pro quo jubes omnia tolerari? numquid alia dicturus es contra ea quae in Lege scripta sunt? Non, inquit. Nolite enim putare, quoniam veni solvere Legem aut ni solvere legem, sed adimplere, aut addendo dicit quod minus habet, aut faciendo quod habet. Ergo prius consideremus quod primo posui. Nam qui addidit quod minus habet non utique solvit quod invenit, sed magis perficiendo confirmavit. Sive ergo ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixeit dñs fco uesꝑe dicitis serenũ ei ͭ.¬
rubicund̾ est eñ celum .i. sangũe pas¬
sioms xp̃i. ¶n pͥmo aduentu indulgenͣ pccõꝵ
datur. ¶ Et mane hodie tempestas rubet .Rt.
dixit. de aduentu suo uł passione cui simle̾
ẽ roseũ celum uesꝑe. ⁊ itẽ de tribulatõe añ ad¬
uentum suũ futura. cui simile est celũ ro¬
seũ tum tristicia celum.

Expanded text:
 Facto vespere dicitis, Serenum eritrubicundum est enim coelum; id est, sanguine passionis Christi, in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane, Hodie tempestas; rubet enimdixit de adventu suo vel passione, cui simile est roseum coelum vespere: et item de tribulatione ante adventum suum futura, cui simile est mane roseum cum tristitia coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui dictus est⁊ Cet̾um quͣtum attin
ad ipãm diuinam sub̾am uł patris uł filii uel
spũs sancti om̃mo est inuisibilis. ⁊ Iam qnͣ¬
do se patribus diuinitas ostendebat. ꝑ subitam
creaturam se inuisibilem demonstrabat: Nam
ꝑ ipãm suam naturam usq adeo muisibihis est:
ut ip̃e moyses ei cum quo facie ad faciem loque¬
hatur dic̾et. Si inueni gr̃am ante te: ostende
mͥ temet ip̃m manife̾ uolebat eum uidere sicut
uidetur deus oculis cordis. Peati eim mundi
cordes qm̃ ip̃i deum iudebunt. Sic uoseb̾at uidere
moyses eum cui dicebat. Ostende michi temet¬
Di uisibisis potest.
nc etiam dicis de patre tantum intelligi
debere qd̾ ait apłus. Soli sapienti deo. Ergo
solus est pat̾ deus sapiens ⁊ non est sapiens ip¬

Expanded text:
formam servi dictus est. Caeterum, quantum attinet formam servi dictus est. Caeterum, quantum attinet ad ipsam divinam substantiam, vel Patris, vel Filii, vel Spiritus sancti omnino est invisibilis. Nam quando se patribus divinitas ostendebat, per subjectam creaturam se invisibilem demonstrabat. Nam per ipsam suam naturam usque adeo invisibilis est, ut ipse Moyses ei cum quo facie ad faciem loquebatur, diceret: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste . Volebat enim eum videre, sicut videtur Deus oculis cordis. Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Sic volebat videre Moyses eum cui dicebat, Ostende mihi temetdi visibilis potest? Hinc etiam dicis de Patre tantum intelligi debere quod ait Apostolus, Soli sapienti Deo . Ergo solus est Pater Deus sapiens, et non est sapiens ip
Abbreviated transcription (Latin):
ut q̃ratur quid unus. Uerbi gr̃a. du̾isa sub̃a est¬
anima ⁊ corpus: tam̃ ⁊ unus homo. Niu̾sa sb̃¬
stancia est sp̃c hominis ⁊ spũs dei: tam̃ cum do¬
tatur qd̃ uos non uultis: Et audetis dic̾e uerũ
xp̃m dei filiũ uos confit̾i.
on aũt ideo maior est pat̾. quia testimoĩ¬
um dicit. de filio. ⁊ Sam ⁊ ꝓph̾e ꝑhibue¬
riuit filio testimoniũ. Alius ẽ quid̃ qui ꝑhib
testimonium: alius cui ꝑhibetur. quia pater
pat̾ est: filius filius est. nou quia alimm ñ
suit. aut unus deus non fũt. qͣnͣdo cobentes
ic aũt dicis huic int̾ patrem ⁊ filium esse¬
diligit ⁊ filius diligitur. qiͣ negare. possitis qd̾
filius diligat patrem. Si ambo se inuitẽ dilig̃t̃.
cur negatis eos ẽẽ uniꝰ nature:
uod dixi de patre. Uñ dictus sit maior. qr
pp̃ formam serui dictum est: hoc dico ⁊ de
inui sibilitate. qm̃ uisibilis filius pp̃ eandem

Expanded text:
ut quaeratur quid unus. Verbi gratia, diversa substut quaeratur quid unus. Verbi gratia, diversa substanima et corpus, tamen unus homo: diversa substantia est spiritus hominis et spiritus Dei, tamen cum Docatur, quod vos non vultis, et audetis dicere verum Christum Dei Filium vos confiteri. Non autem ideo major est Pater, quia testimonium dicit de Filio. Nam et Prophetae perhibuerunt Filio testimonium. Alius est quidem qui perhibet testimonium, alius cui perhibetur: quia Pater Pater est, Filius Filius est. Non quia unum non sunt, aut unus Deus non sunt, quando cohaerentes Sic autem dicis hinc inter Patrem et Filium essdiligit et Filius diligitur; quasi negare possitis quod Filius diligat Patrem. Si ambo se invicem diligunt; cur negatis eos unius esse naturae? Quod dixi de Patre unde dictus sit major, quia propter formam servi dictum est; hoc dico et de invisibilitate, quoniam visibilis Filius propter eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
cẽmus faciendo templum cuicumq creature qͦ¬
modo non est uerus deus cui non templũ fa¬
cimus. S nos ipĩ templum sumus: Quo¬
tum fuisse ut uñ sint pat̾ ⁊ filius.
Pando michi ꝓtuleris dictum eẽ qd̾ unũ
sunit que sunt du̾se substancie: tũc cogi¬
ta quod debeam respond̾e. Legimus enĩ. Qui
plantat ⁊ qui rigat. unũ sunt. S ambo hoĩes
erant. eiustem sub̃e. fuerant non diu̾se. Item le¬
gimus ipõ xp̃o dicente. Ut sint uium sicut et¬
nos. unũ sumus. ⁊Ion dixit ut ip̃i ⁊ nos unũ:
S ut ip̃i sit unum in natura sua ⁊ substancia
sua concordie quasitate quodã modo uniti atq
conflati: sicut pat̾ ⁊ filius ⁊ spũs scũs unum¬
sũt pp̃ indiuiduam eandem naturam. Aluid est
emi lonum sunt: aliud unus est. qnͣdo dicit᷑¬
quid unũ: intelligitur una sub̾a. Qnͣdo dicitur
Unus est de duabus diu̾sis substantiis: ncͣce ẽ

Expanded text:
essemus faciendo templum cuicumque creaturae, quessemus faciendo templum cuicumque creaturae, quomodo non est Deus verus cui non templum facimus, sed nos ipsi templum sumus? Quotum fuisse ut unum sint Pater et Filius; quando mihi protuleris dictum esse quod unum sint quae sunt diversae substantiae, tunc cogitabo quid debeam respondere. Legimus enim, Qui plantat et qui rigat unum sunt : sed ambo homines erant, ejusdem substantiae fuerant, non diversae. Item legimus ipso nos unum sumus . Non dixit, ut ipsi et nos unum, sed ut ipsi sint unum in natura sua et in substantia sua, concordi aequalitate quodam modo uniti atque conflati; sicut Pater et Filius et Spiritus sanctus unum, propter individuam eamdemque naturam. Aliud est enim, unum sunt; aliud, unus est. Quando dicitquid unum, intelligitur una substantia: quando dicitur unus est de duabus diversis substantiis, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spũs sandus: Uis nosse qnͣtum uileat ista co¬
pułatio. nou ex locutionib nr̃is: S ex diuinis
eloquiis. Certe manifm̾a est aluid eẽ sp̃m ho¬
ait apłus. Qui adheret met̾ti unum corpus ẽ.
Qui aut ad heret domino: unus spũs est. Si a
ista adhesio diu̾sarum naturarum spc̃: quia
aluid ẽ hominis. asuid dei. fecit unũ spm̃: nõ
uis ut tantum adhereat patri filius ut unus
accipe etiam de spũ sancto qui deus est
setͥum si spũs deus spũs sanctus uon esset:
templum utiq nos ipos non hrẽt. Scptum ẽ qui¬
pe in apło. ⁊escitis quod templum dei estis.
corpora ur̃a tempłum in uobis est sp̃t santi queni
habetis a deo: Norme si templum alitui sc̃c̃
angelo excellentissimo de liguis ⁊ sapidibus fa¬
tͥemus. anathematizaremur a u̾itate xpĩ ⁊ ab
eccłia dei qñ creature exhib̃emus eam seruitutẽ
que uni tantum deb̾etur d̾o: Si ergo sacrilegi

Expanded text:
et Spiritus sanctus; vis nosse quantum valeat ista coet Spiritus sanctus; vis nosse quantum valeat ista copulatio? Non ex locutionibus nostris, sed ex divinis eloquiis certe manifestum est, aliud esse sdhaeret meretrici, unum corpus est; qui autem adhaeret Domino unus spiritus est . Si ergo ista adhaesio diversarum naturarum spiritus quia aliud est hominis, aliud Dei fecit unum spiritum; non vis ut tantum adhaereat Patri Filius, ut sit unus accipe etiam de Spiritu sancto, qui Deus est. Caeterum si Deus Spiritus sanctus non esset, templum utique nos ipsos non haberet. Scriptum est quippe in Apostolo, Nescitis quia templum Dei estis, corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo ? Nonne si templum alicui sancto angelo excellentissimo de lignis et lapidibus faceremus, anathemaremur a veritate Christi et ab Ecclesia Dei; quoniam creaturae exhiberemus eam servitutem, quae uni tantum debetur Deo? Si ergo sacrilegi
Abbreviated transcription (Latin):
est. U̾nde ⁊ ipẽ dicit in psalmis. Cur alli sit pr̃¬
deus. Ne uentre matris mee: deus meus es tu
Qnͣdo dicit deuentre matris sibi illum eẽ deũ.
ostendit pp̃ hoc eẽ deum patrem filio quia hõ ÷
⁊ asia subiectio. qmͣ non debemus mirari
scd̃m hominem redditam patri. qnͣdo sicut scͥpt̃
est. Etiam parentib susbditus erat ⁊ de illo scͥp¬
tum ẽ. Minorasti eum paulominus ab angłis.
ellem aut̃ hoc etiam aliquib scͥpturaꝵ
adorari a spũ sancto. Afilio aut̃ accipio: etiam¬
si non ꝓferas testimonia. Qm̃ homo adorat
deuiri ad mittitur facile scd̃m hosem dictum.
qmͣuis nͨ ħ legas. tam̃ sp̃alit̾ de te exigo ut ad¬
oratum patrem a spũ sancto legas nobis: aut
cõmemores testimoniũ diuinũ fortassis enim
sit. S ine fugiat ut si inuen̾is: Respondeam
qsmodo id accipi debeat sicut de genitib scͥpt᷑¬
arũ sollempni socutione Rendi.
rod aut̃ diciꝰ quod ꝑ illam sccopulationẽ
mesfabisem non sit unus deus pat̾ ⁊ filu

Expanded text:
. Unde et ipse dicit in Psalmis, cur illi sit PatDeus: De ventre matris meae Deus meus es tu . Quando dicit de ventre matris sibi illum esse Deum, ostendit propter hoc esse Deum Patrem Filio, quia homo et illa subjectio quam non debemus mirari secundum hominem redditam Patri, quando, sicut scriptum est, etiam parentibus subditus erat : et de illo scriptum est, Minorasti eum paulo minus ab Angelis . Vellem autem hoc eta Spiritu sancto. A Filio autem accipio, etiamsi non proferas testimonia, quoniam homo adorat Deum: admittitur facile, secundum hominem dictum, quamvis nec hoc legas. Tamen specialiter de te exigo, ut adoratum Patrem a Spiritu sancto legas nobis, aut commemores testimonium divinum: fortassis enim sit, sed me fugiat: ut si inveneris, respondeam quomodo id accipi debeat, sicut de gemitibus Scripturarum solemni locutione respondi. Quod autem dicis, quod per illam copulationem ineffabilem non sit unus Deus Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mittente ⁊ misso filio: iam in suꝑiorib
huiꝰ disputationis ꝑtib sat̃ hũndeq tcla¬
tum est. Nũqmͣ sane ut impietas ista deli
rat. pr̃ p̾scius erat se unigeniti dei prem fu¬
turum: qr nũqmͣ nõ pat̾ erat hñs filiũ coet̾¬
nũ ⁊ gen̾ans sine temꝑe ꝑ quem condidit
erat sic nec prẽm: quia cũ filio sꝑ erat. nec
magnofilio maior nͨ bono melior. qr ñ pr̃ĩ¬

Expanded text:
autem mittente et misso Filio, jam in superioribus autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis abundeque tractatum est.rat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit̾ sine ullo mitio temꝑis st. nͨ genitꝰ agig¬
nente p̃cedit᷑: sic ds̃ pr̃ ⁊ ds̃ de dõ filius simł
eẽ incipiũt. quia ꝑit̾ sine iallo initio temꝑis
st̃. nͨ genitꝰ a gignente p̾cedit᷑. Et sic̃ ignis
gignens ⁊ splendor genitꝰ coeui st̾. ita ds̃ pr̃
gignens ⁊ deus filuis genitꝰ coet̾mi stͥ. sedͥ iste
est de illo: ñ ille de isto. sõ ⁊ mandatum accep̃
a pre. cum mandatum ip̃e sit prĩs. ⁊ docet eũ
pat̾᷑ cum ip̃e pat̾na doctna. Sic enĩ acceꝑit a
prẽ uitam. cum sic̃ p̃r spẽ sit uita. ita ẽ ⁊ pr̃i
similis ut in nullo sit om̃io dissimilis. ẽ esti¬
moniũ uͦ cum ĩuicem sibi ꝑhibeant pr̃ ⁊ filiꝰ
quõ isti alt̾m eorum faciant testimõmi ꝑbi¬
bentem. ⁊ alt̾m cui testimõm ꝑhibeatur. ig¬
noro. Nonne pr̃ dic̃: hic ÷ filius m̃s dilectus:
⁊ filium cui ꝑhibet. cur us ad ista st̃ nani
usq ad ista surdi. usq ad ista ceti. De patre

Expanded text:
 genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater et Deus de Deo Filius esse simul incipiunt, quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium perhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ?et Filium qui perhibet? Cur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre
Abbreviated transcription (Latin):
uitude seruiamꝰ. Absit aũt ut dicamius.
hiũlitatis ñ ułitatis gr̃a filiũ alicpã sic loqui
ut. se pr subiciat eumq maiorem esse teste¬
tur. Nouimius quippe in filio formam ser¬
iii. non fictam simulatamq sed ueram: Ẽ¬
prẽ nõ pat̾ de ip̃o dcus est. dicit ila om̃ia
De quibus isti cctõnem accipiunt diu̾sas pa¬
tris ⁊ filii credere ac p̾dicare naturas. Et cũ
se tanta isti noragine impietatis ĩmergant
nos tanqmͣ ob ꝓbrio noui nominis omousi¬
anos uocant. ⁊ta enĩ se se ht catholice u̾ita¬
tis antiquitas. ut ei om̃s hrtici duisa noĩa
imponebant. cum ip̃i sua singula sic̃ om
nib appellant᷑ obtineant. Arriani qmppe

Expanded text:
UT XXXVI. 34. Absit autem ut dicamus, humilitatis, non veritatis gratia Filium aliquando sic loqui, ut se Patri subjiciat eumque majorem esse testetur. Novimus quippe in Filio formam servi, non fictam simulatamque, sed veram: Patre, non Pater de illo Deus est, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare naturas. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Arian
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. uniꝰ eusdemq nate. Et tñ siquis
istorum qui nos omousianos uocant. filiũ
ex heredari se ab eo mallet filius. qmͣ hor
putari. Qnta itaq isti impietate cecant
qui cum confiteantur uinigentum noluuit¬
ates imꝑis. ⁊ multis modis reb ꝙ dissimi¬
lis: tamꝙͣ nõ de dõ natus. s ab alio de ni¬
chilo sit creatus: ac ꝑ hoc ⁊ ip̃e catura et
grã filius nõ natura. ecce qui nos qͣi ma¬
cula nominis uocant omousianos: nec se
ipõs cum ista sentiunt. intuentur insanos
quomodo nõ sibi contͣrii sunt eum natũ
dic̾e ante omĩa secusa cuiꝰ natiuitat. ante¬
ponunt aliquid temꝑis qiͣ non aut secula
aut scłorum ꝑtes quecumq sint tempora
Quod uero dicit apłus etiam in futuro se¬
culo. patri filium. subrectum futurum u̾
ait. tunc ⁊ ip̃e subiectus exit ei qui sb̾ietit¬
illi om̃do quid mirũ : qnͣdo quidem illa ĩ¬

Expanded text:
dicitur, unius ejusdemque naturae. Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari. Quanta itaque impietate isti caecantur, qui cum confiteantur unigenitum Deiatque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipsos, cum ista sentiunt, intuentur insanos.quomodo non sibi ipsi contrarii sunt, eum natum dicere ante omnia saecula, cujus nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero dicit Apostolus, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid miru
Abbreviated transcription (Latin):
io fc̃a. sed de irio genita. nithil minꝰ ht̃ ꝙͣ
ille cuiꝰ ymago ÷. Pr̃is quiꝑpe ymago sum¬
mã .i. similis. ut in ea dissise aliqͥd ñ sit: fi¬
lius ⁊ imigenitꝰ. Non st̾ tñ ausi drẽ ymagi¬
tanqm̃ int̾ nos ⁊ ip̃os unia inde sit qsõ: Euis¬
dem nature dñis ẽẽ tͥnitatem: ñ aliꝙͣ ibi ꝑ

Expanded text:
lo facta, sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imagitanquam inter nos et ipsos ulla inde sit quaestio. Ejusdem naturae dicimus esse Trinitatem, non a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuincimꝰ. Qͦd aũ m isto smone sb̾nectũt
impossi ͤ ẽẽ ut unus idem q sit pr̃ ⁊ filiꝰ ge¬
nerans ⁊ nascens. cui testimõm ꝑhibet᷑. ⁊ qui
testimõm ꝑhibet. maior ⁊ is qui maiorẽ con¬
fitetur is qui ad dext̾am sedet ⁊ stat. ⁊ is qͥ sedis
Dat ponorem. qui missus .÷. ⁊ is qui misit. nͦ
Discipłs ⁊ doctor ut ip̃e docuit dicens. sic̃ decu¬
it me pr̃ sic loquor. similis ⁊ imitator ⁊ is cͦꝰ
ẽ similis. ⁊ quẽ imitat᷑. is qui orat. ⁊ is qui
exaudit. is qui grãs agit. ⁊ is qui bñdic̃. is
qui suscepit mandatum. ⁊ is qui dedit mã¬
datum. minist̾ ⁊ p̾cipiens. supplex ⁊ emmẽs.
duas diu̾sasq nat᷑as. Non gͦ unus ⁊ idẽ est

Expanded text:
IV. 32. Quod autem in isto sermone subnectunt, Impossibile esse ut unus idemque sit Pater et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui majorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, ut ipse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedicit; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; minister, et praecipiens; supplex, et eminens; duas diversasque naturas. Non ergo unus et idem est
Abbreviated transcription (Latin):
sine illo larore ⁊ fatigatõe. uł gignat pat̾
uł faciat filius. Sideant sane quõ dicant
ñ uidet̾it prẽm facientẽ. an placet eis dice̾.
qd̃ ñ alia similia: s q̃cumq pat̾ fecit. hec en¬
Dem filus fecit siłiter: Si ħ cogitare conẽ¬
tur ꝓculdubio turbabunt᷑ eis omĩa q̃ sibi
carnali cogitatione ꝯpoñt. Uerũ ⁊̃ aũt ꝙ¬

Expanded text:
sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: quom̃ accipiendã ÷ illiꝰ plenitudo at
ꝑfcĩo: msi ut sit ꝓrsus signenti eãlis. ⁊ ĩ nlło
om̃io dissimilis. atq ut id breuiꝰ ꝓlentꝰq di¬
camus sint isti filii grã. ile nat᷑a. qr ĩ tstis
ꝑticipatio dĩnitatis: m illo plenitudo. Qͣuis
⁊ ille qd̃ suscepit hoĩem. ⁊ u̾bũ caro fciñ ⁊ ñ

Expanded text:
erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atque perfectio, nisi ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum caro factum est , non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filio puemre possimꝰ. qui eũ nobis suaen¬
ferunt gr̃a. Quid est enĩ aluid ad cos uemi¬
de prẽ. uenienꝰ ad eum: ⁊ mansionẽ ap̃ eũ
faciemꝰ. Et de spũ scõ dicit. Nisi ego abie¬
ro aduocatus nõ ueniet ad uõs. Quid  gͦ
qid̃ dicunt. sic̃ nemo pot̾ sine fuio ad prem
transire: ita nemo pot̾ sine spũ stõ filium

Expanded text:
et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venide Patre, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et de Spiritu sancto dicit, Nisi ego abiero, advocatus non veniet ad vos . Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem tr
Abbreviated transcription (Latin):
scũs adoratꝰ ⁊ honorat filiũ. hic ñ opus ÷
scrupulo se uelle disc̾nere int̾ adorare ⁊
honorare quid distet pp̃ form enĩ serui
Dnr̃ ista de filio. dicant si possunt uͥ lege¬
rint adorari filiũ ab spũ scõ. Qd̃ em̃ sb̃¬
icuit unde hoc ꝓbare conent᷑. qr iudel
sc̾ptum ẽ. p̃r ego te honorificaui suꝑ t̾¬
ran. opus qͦd dedisti mͥ ꝯsũmaui. ⁊ de
spũ scõ ille honorificabit qr de meo acci¬
piet ⁊ annũtiabit nob̾: ad rem de qͣ agi¬
tur ñ ꝑtinet. Honorat enĩ om̃is qui ad¬
orat. non a adorat oĩs qui honorat. Nã
niũt. nͦ tñ inuicem adorant. Alioqͥn si ho¬
norificare hoc ÷ adorare. Dicant si placet
q̃d filiũ adoret ⁊ pi. ⁊ hoc iubente filłio
qui ei dicit honorifica mẽ. Qd̾ a dixit
de syu slancto. de mes agipiet soluit ipe sõ.¬
nẽ: ne putaretur qiͣ ꝑ qͦsdam gͣdus sic eẽ
ambo de prẽ ille nascatur ille nascat᷑ me¬
ꝓcedat q̃ duo in uluis nature sb̃limitate

Expanded text:
us adorat et honorat Filium. Hic non opus est scrupulose velle discernere, inter honorare et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subjiciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi; et de Spiritu sancto, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honorat. Nam veniunt , nec tamen invicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et Pater, et hoc jubente Filio, qui ei dicit, Honorifica me . Quod de Spiritu sancto, De meo accipiet, solvit ipse quaestionem: ne putareturambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit de ilło. Que cum ita sint ñ est ista ꝙͣ
uolunt isti diffrã tͥntatis. qr in diffe̾ns in
tͥnitate. natura indiffe̾ns in tͥnitate potẽcia
est. ut om̃s honorificent filiũ sic̃ honorifi¬
tant prẽm. qd̾ ipẽ ait. Et qui uolũt pie ui¬

Expanded text:
cedit de illo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quod ipse ait
Abbreviated transcription (Latin):
negant ꝑtem filii prĩs eẽ filiũ ut tñ dicãt.
ꝓprium ⁊ dilectissimũ ꝑfcm̃ ⁊ plenũ uni¬
genitum filium. q̃rendũ ÷ ab eis quos filioᷤ
suos facit ds̃ uoluntarie gignens eos u̾bo ue¬
ritatis cum ad eam ꝑfcõem ꝑuenerint. ut
ꝑfectiores ẽẽ ñ possint. utrum suit ⁊̃ ip̃i ꝓpͥi
⁊ dilectissimi ꝑfecti ⁊ ꝑlemi filii dei. Qd si¬

Expanded text:
ris esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis, quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
illo adoratur filius sitũt ab eis dem̃ ẽ. ĩ iu̾ta¬
te adoratur. At ip̃ẽ filius ait. Ego sum ue¬
ritas. Ergo ⁊ in se ipõ adoratur. cũ in u̾ita¬
te adoratur. ac ꝑ ħ ⁊ in se et in spũ scõ ado¬
ratur filius. Quis aũ ita sit impius. ut nide
sepet piem: Quom᷑ daĩ s̃ et in illo adoramꝰ
lium głificari ꝑ prẽm negare qͥs audeat: cͥ
dicit ipẽ. filiꝰ głifica me. cui etlã dit̃ ego te.
glerificaui. głificare aũt ⁊ honorificare ⁊ cla¬
rificare. tͥa quid̃ u̾ba: s res una est. qd̃ grete¬
atq alit̾ positum ÷ in latmo. Sp̃e sc̃i opꝰ¬
⁊ diligentia est. in qͥunt scĩficare ⁊ scõs cꝰto¬
dire. ⁊ ñ solum rõnalia ut quidam putãt
s ⁊ irrõnalia pła scĩficare. ⁊ eos qui cecide¬
rũt pp̃ suam negłiam ad p̾stinũ statum¬

Expanded text:
illo adoratur Filius, sicut ab eis dictum est, in veritate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum veritas . Ergo et in se ipso adoratur, cum in veritate adoratur. Ac per hoc et in se et in Spiritu sancto adoratur Filius. Quis autem ita sit impius, ut inde separet Patrem? Quomodo enim non et in illo adoramuslium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, satque aliter positum in Latino. Quod iet diligentia est, inquiunt, sanctificare, et sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum sta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gignenti ccet̾nus. ⁊ licet sit pͤgenitꝰ omĩs
c̾ature. quia in illo ꝯdita st̃ om̃ia. pͥusq ille
pͥorem ẽẽ qm̃ͣ uuiusa q̃ condidit: ꝙͣuis geni¬
tus ñ sit. Nichil enĩ tam pͥmũ ꝙͣ id añ qd̾ nͭ¬
est añ prem. ita ⁊̃ nicħ ⁊ aute unigenitum fi¬
lium prĩ utiq cort̾num. Neq enĩ qr ille ge¬
si int̾ prẽm gignentẽ ⁊ geuitum filium aliqt
tempꝰ est. ꝓfecto tempꝰ  añ filium ⁊ ñ ẽ iam
filius pͥmogenitꝰ om̃is c̾ature: q ⁊ temꝑꝰ utiq

Expanded text:
t gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nest ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille gesi inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemorans. misit inquit ds̃ spm̃ filu sui
in corda nr̃a clamantem ałba p̃r. Qͦ modo
ibi i quo clamamꝰ: quõ bͥ clamantẽ: nͥ qr
tlamantẽ hic ait clamare facientẽ. ut aũt
ẜm ip̃orum sensum sic accipiamꝰ clamãtẽ
tanꝙͣ ñ clamare nos faciat. sed ip̃e clamet.
ecce dñdo abba pr̃ ñ int̾pellat filiũ: s ꝑa¬
tum a filio s fcm̃ dic̾e maluerũt. Non gͦ
scimus ꝑ nos ip̃os quid oremꝰ sicut oꝑtet
s ipẽ spũs int̾pellat .i. interpellare nos fac̃¬

Expanded text:
sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patum a Filio, sed factum dicere maluerunt. Non ergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos fac
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentes dm̃. ĩmo cogniti a dõ: ne sibi tͥ¬
buerent qs̃ cognouerant dm̃. Sic gͦ ait cog¬
niti a dõ ut intellig̾ent quos illos gr̃a sua
ds̃ fecerit cognitores suos Scd̾m istum lo
te quippe ꝯtristabant᷑ qmͣ diffundebat sp̃s
scũs in cordib eorũ. ⁊ ꝑ hoc eos de mał fr̾a¬
trum tristes eẽ faciebat. Demiq idem apłs.
Accepistis inquit spm̃ adoptionis filioꝵ ĩ quo¬

Expanded text:
cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locte quippe contristabantur, quam diffundebat Spiritus sanctus in cordibus eorum , et per hoc eos de malis fratrum tristes ipse faciebat. Denique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sint spũ scõ quos uoluntarie genuit
cum ꝓeuldubio meluis sit filios eẽ prĩs ꝙͣ opꝰ
filii. ħ cogitent ⁊ emĩdent uanas impias q
blasphemias. atq fateant᷑ inuia tͥnitate n¬
ntlam ꝑsonam p̃t̾ qdͥ filus manẽs ds homo
fcũs est om̃io eẽ creaturam aut aliquid a dõ

Expanded text:
futuri sint Spiritu sancto, quos voluntarie genuit cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atque fateantur in illa Trinitate nullam personam, praeter quod Filius manens Deus, homo factus est, omnino esse creatur
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est. SS quid mirum qñ in eadem ccͣne
fcũs est etiam angłis minor Absit ut ꝙ̃¬
ad mod̾ blasphemant ĩ comꝑabilit̾ maior et
cred̾e templum minoris sint menbͣ maioris.
phia dicit idem filiꝰ de uentre mr̃is mee deus
m̃s es tu. de uentre quippe mr̃is eius ubi hõ̃¬
nem assumpsit deus eius ẽ. qui pp̃ qd̾ eũ nõ
solum ante uentrem matris E añ oĩa seła
cort̾num genuit. pr̃ eius ẽ Ubi aũ uł i
sompnis audierunt scͥpturam scãm dixisse fi
sine lapore ⁊ fatigatione sola urtate sua
erit. qui nos uoluntarie genuit ilbo u̾itatiᷤᷤ
aut filius celum ⁊ t̾ram cũ larore ⁊ fatiga¬

Expanded text:
factum est. Sed quid mirum, quando in eadem carno factus est etiam Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et credere, templum minoris sint membra majoris.rophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae Deus meus es tu . De ventre quippe matris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum ante ventrem matris, sed ante omnia saecula coaeternum genuit, Pater ejus est. Ubi autem vel in somnis audierunt Scripturam sanctam dixisse Fisine labore et fatigatione sola virtute sua erit, qui nos voluntarie genuit verbo veritatis: aut Filius cum labore et fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. cum eiꝰ templum m̃bra sint .xͥ. quẽ¬
admod̾ ipm̃ filiũ ĩꝑialib legib dei cũm
ip̃ẽ sit u̾bum dei. nec ullo mͦ ĩꝑatoris u̾¬
bum legib subiaceat. s leges faciat. Istr
ñ audent idem dic̾e fcm̃ ẽẽ qd̾ genitũ: ⁊
duo ista disc̾nũt. ita ut a pr̃e filiũ genitũ
dicant. fc̃m u a filio spm̃ sc̃m. qd̃ in scͥp

Expanded text:
i, cum ejus templum membra sint Christi: quemadmodum ipsum Filium imperialibus legibus Dei, cum ipse sit Verbum Dei, nec ullo modo imperatoris verbum legibus subjaceat, sed leges faciat. CAPUTn audent idem dicere factum esse quod genitum; et duo ista discernunt, ita ut a Patre Filium genitum dicant, factum vero a Filio
Abbreviated transcription (Latin):
est sp̃c sc̃i. Et tam̃ si aꝑtissime leg̾ent in
scĩs scͥpturis salomonẽ reg̾e lignis ⁊ sapi¬
dib iuissu dei templũ struxisse spiũ scõ.¬
dm̃ eẽ spm̃ scm̃ dubitare ñ possẽt. cui tã¬
ta religionis seruitꝰ q̃ latͥa dicit᷑ legittime
exhib̾etur in ppło dei ut illi etiam templũ
fabricaretur. cũ dñs dicat. Dmñ dm̃ tuũ
adorabis ⁊ illi soli siues. qd̾ in greco ÷ la¬

Expanded text:
est ? Et tamen si apertissime legerent in sanctis Scripturis Salomonem regem lignis et lapidibus jussu Dei templum struxisse Spim sanctum dubitare non possent, cui tanta religionis servitus, quae latria dicitur, legitime exhiberetur in populo Dei, ut illi etiam templum fabricaretur; cum Dominus dicat, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies : quod in graeco
Abbreviated transcription (Latin):
s absit ut sine filio faciat. Qͥs enĩ sic deui¬
et a uia u̾tatis ut neget a xp̃o custediri scõs
lapsos aũt in statum p̾stinum reꝑari igno¬
rantes deci obliuiscentes admon̾i p̾cantes
argui. pigros hortari. Errantes ad uiam u̾ita¬
tis adduci. infirmos sanari. cecos illumina¬
ri: et cet̾a q̃ isti spũi sc̃õ tanchͣ solꝰ ea fatiat
tͥbuenda putauerũt: ut enĩ de cet̾is ne lon¬
gum sit taceam: quõ negabũt a ꝯp̃o dec̾i scõs
quib idem dicit. nolite uocari ab hoĩb rab
qui scifico eos: eligant a quo dem̃ ueluit cͤ¬
dere. si a prẽ cur ab eo seꝑant oꝑa sp̃c sc̃i cũ¬
ꝑabisit᷑ putant. Si a filio: saltem ab ip̃o nõ
phetam dixit. ut sciant quia ego sum qui scĩfi¬

Expanded text:
s sanctus: sed absit ut sine Filio faciat. Quis enim sic deviet a via veritatis, ut neget a Christo custodiri sanctos, lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, obliviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanari, caecos illuminari, et caetera quae isti Spiritui sancto, tanquam solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, taceam; quomodo negabunt a Christo doceri sanctos, quibus idem dicit, Nolite vocari ab hominibus rqui sanctifico eos ; eligant a quo dictum velint credere. Si a Patre, cur ab eo separant opera Spirituparabiliter putant? Si a Filio, saltem ab ipso non qui per Prophetam dixit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
nata  ipius t̾nitatis rectissime accipitur.
Tria ĩq ista in hor̃s aĩa cogitemus. memo¬
riam. intelligentiam. uoluntatẽ. ab hus
trib fit om̃e qd̃ facimꝰ. Et cũ t̾a ista bñ
recteq sese hñt. bonũ ⁊ rectũ ÷ om̃e qd̃
faciniꝰ. si nͨ memoriam decipiat obiuuo.
nͣ error intelligentiam nͦ miquitas nolun¬
tatem ad dei quippe ymaginẽ sic reforͣm᷑.
Om̃e ig᷑ opus nr̃m ab hus trib sit. Ni¬
net ab omĩu agit᷑. Nec enmi sermonẽ quẽ
de sola memoria fatimꝰ: memoria sola facit. s
ntellia. uolutasq cooꝑantur eũ: ꝙͣius ad so¬
lam memoriam ꝑtinentem. hoc ⁊ de duob
cetis uid̾e faciłlimũ ẽ. Nam quicqͥd de se ipa
ĩtelligentia loqr᷑. sñ menoria ⁊ uoluntate
ñ lat et quicq̃d de sola se ip̃a uoluntas di¬
ait aut st̾it sine intelligenͣ memoriaq ñ

Expanded text:
psius Trinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: ninet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intell
Abbreviated transcription (Latin):
dignnitas qrd ẜm suas ĩpiales leges uidicus¬
tursi indicem mutit. qͣ sua togitatione cͣena¬
li tñ nate dia̾sitatem. de qͣ nit̾ͥ nos ⁊ ip̃ps
maxia qõ est. ĩ hiis trib ꝑsonis demõst̃re
nͣ possunt᷑. Cum enĩ ad humanos mores ᷤ
rrfunt. ⁊ ab hũani genis ꝯluetud̾ie cł ca¬
gitando possunt caꝑe ñ receditt. Aĩalis enĩ¬

Expanded text:
dum suas imperiales leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima quaestio est, in his tribus personis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt capere non recedunt ; quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝯfingũt: fieri enĩ pot̾ in reb hũau
ut qui uidex fu̾it. etiam ĩꝑator fiat. hoc
isti in iria t̾mitate nͨ imꝑatoris unico filio
ostare dignant᷑. Qd̾ si forte ex humãi iu¬
ris uł ꝯsuetud̾is formula maiestatis cͥmẽ
etiã in filio nimiũ reformitũt aduocato c̃¬
te puto qd̾ oced̾e debeant ut adiudicari aũ
potestatem alqũ ꝑueniat. Ne ħ quidẽ uo¬
lũt. def̾ior gͦ ẽ qd̾ absit in illa tͥmtate ꝙͣ ĩ¬

Expanded text:
tione confingunt? Fieri enim potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquando perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
uit hec: diligens aũt te fecr uoluntatẽ
tuam suꝑ babilonẽ ut tollat᷑ sem̃ calde¬
oꝵ ego locutꝰ sum. ego uocaui adduxi il
sũ ab spũ sc̃o. q fundauit t̾ram ⁊ solida¬
uit celum. Ubi agnoscit᷑ uiugenitꝰ ꝑ ꝙ̃¬

Expanded text:
uit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum sum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret᷑ ut homo. In udicio quo apparebit:
quo uiuos ⁊ mortuos iudicabit. dõ dc̃m ÷ de
dit filio. form namq in apõ filii hoĩs tunc
ab eo iudicandi uidebũt a te impii. de quibus
dcm̃ est. uidebunt in quẽ cͤcifix̾unt. dei uero

Expanded text:
pparebit, quo vivos et mortuos judicabit. Ideo dictum est de dit Filio . Formam namque in Christo Filii hominis tunc ab eo judicandi videbunt impii, de quibus dictum est, Videbunt in quem confixerunt . Dei vero
Abbreviated transcription (Latin):
potestatum gradib ordinare. Iõ enĩ dem̃
est qd̾ nõ faciat aliquid filiꝰ a de: qr ñ est
a se. Et idõ quicꝙͥ facit prẽm uidit facien¬
tem: qr uidet ex ip̃õ faciendi se hre poͣm. ex
quo se uidet existendi hrẽ nam. Et qd̾ a¬
it se ñ posse ũ deficientis ÷. sed ĩ eo qd̾ de
prẽ natus ẽ ꝑmanẽtis. tamq laudabile
face qd̃ ñ uidisset prẽm facientẽ. si pꝰset
fac̾e qd̾ ꝑ illum ñ fecit pr̃. hoc ÷ si posset

Expanded text:
potestatum gradibus ordinare. Ideo enim dictum est, quod non faciat aliquid Filius a se, quia non est a se: et ideo quidquid facit, Patrem videt facientem; quia videt ex ipso faciendi se habere potentiam, ex quo se videt existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in eo quod de Patre natus est permanentis: tamque laudabile facere quod non vidisset Patrem facientem, si posset facere quod per illum non facit Pater: hoc est, si p
Abbreviated transcription (Latin):
ignis mitit splendorẽ suũ nͨ pot᷑ splendor
missus seꝑnri ab igne mittente. Qͣuis t
iste qui catura est uisibł ñ om̃i ex ꝑte
huic rei sit comꝑabił. Cum .n. splendorẽ
mittit ignis longnis ꝑuenit inde splẽdor.
quo ignis ñ ꝑuenit. Unde splendor ab
igne qui est m luc̾na missus. si loqui pos¬
set. non utiq posset uerum dr̃e in ꝑiete
quo sine luc̾ne igne ꝑuenit. igns qͥ me
me misit mecũ est. potuit aũt missus
capi ullius cogitatione possit: quõ hinic o¬
stendant fãium alt̾uis atq infi̾oris eẽn¬
tie ñ inueniũt. qñ quid̾e nec hõ missus
ab hoĩe diu̾sam natam mittentis ⁊ missi

Expanded text:
ignis mitit splendorem suum, nec potest splendor missus separari ab igne mittente: quamvis et ista quia creatura est visibilis, non omni ex parte huic rei sit comparabilis. Cum enim splendorem mittit ignis, longius pervenit splendor, quo ignis non pervenit. Unde splendor ab igne qui est in lucerna missus, si loqui posset, non utique posset verum dicere in pariete, quo sine lucernae igne pervenit, Ignis qui me misit mecum est: potuit autem missus capi ullius cogitatione possit, quomodo hinc ostendant Filium alterius atque inferioris essentiae, non inveniunt; quandoquidem nec homo missus ab homine, diversam n
Abbreviated transcription (Latin):
bulasse suꝑ aqͣs. soliꝰ enĩ filii caro ℥. cͦ car¬
ns illi pedes aquis impoĩti. ⁊ ꝑ aquas duc¬
ti st̃. absit aũ ut hoc sine prẽ fecisse credat᷑.
cũ de suis oꝑib uniu̾salit̾ dicat. Pat̾ aũt
in me mane̾t facit oꝑa sua. aut sñ spũ

Expanded text:
bulasse super aquas ? Solius enim Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis operibus universaliter dicat, Pater autem in me manens facit opera sua