comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bstancia sũme potens est. Set
tens est: iłli est de ip̃a potencia.
it ip̃m quod sapiens est. de ip̃a
piencia. ꝓbatum est autem quia
tũ quod habet. nõ insi a semn¬

Expanded text:
e potens est. Sed potens est, illi est de ipsa sapientia. Hoc ipsum quod sapiens est, de ipsa sapientia. Probatum est autem quia totum quod habet, nonnisi a sem
Abbreviated transcription (Latin):
in eis. nec nõ ⁊ sacraa in diẽ¬
ad exornandũ cultũ dĩuũ fu¬
eraut iñ sticuta. Item sacͣm̃¬
ta alia fu esũt q̃ scifitabant
ad emũdatõnem. alia que tͣt¬
tabant᷑ ad deuocõnem. Tertia
landatõis. pͥma suscipiebãt᷑ ad¬

Expanded text:
in eis; necnon et sacra indumenad exornandum elementum divinum fuerunt instituta. Item sacramenta alia fuerunt quae sanctificabantur ad emundationem; alia quae tractabantur ad devotionem; tertia laudationis. Prima suscipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
aliqũ de simila tiebat q̃ diceba¬
tur sacͥfitiũ crudũ. Aliqñ decti¬
bauo aliqñ de sarcagine. aliqũ
de cratitula. ꝙ sacͥfitiũ toctũ
nocabat᷑. Satͥficia alia ꝓ ptco
ut expiaret᷑ delictũ: Pcc̃m¬

Expanded text:
aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo ut expiaretur delictum. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
a eñi sũt holctansta. alia simpli¬
cia sacͥficia. alia pacifica: Holotan¬
stũ uocabat᷑ ꝙ uel ex debito uł
sponte oblatũ tom̃ nñ cendebat.
Sacͥficiũ notabat᷑ ꝙ ꝓ debito ĩ¬
stitucõnis oblatũ ꝑtim crema

Expanded text:
a enim sunt holocausta, alia simplicia sacrificia, alia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito, vel sponte oblatum totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institutionis oblatum partim c
Abbreviated transcription (Latin):
a est illa aplĩca seutencia. Nõ¬
ne omnes ad inunstratorii sp̃s.
hereditatem capunit salutis ca¬
est ci moĩ uigiles de celo de send̾e
nisi salutis urͣr iminstros terre¬
muitus discunt inuimis huia¬
ia dispouere.: recte gͦ dr̃ Etce iugi
ꝙ sc̃s decelo de seudit. ⁊ clamauit
fortiter ⁊ ait sic p̾ce̾dite arborẽ
Alia itaq sunt que bomi augeli
per se ip̃os faciunt. alia que
fĩ ꝑ untcunt nulla oĩo siue eoꝵ
disspocisione uspiã frunt bona
itaq fiunt eoꝵ coi cooꝑacõne
naba antẽ eoꝵ ꝑ missione bona
gͦ ꝑbonos augelos mala ad iu¬
rectitudinis. sttitum sub us
nialum eẽ coguouit bonul.
gelus arboren᷑ precid̾e uolui

Expanded text:
a est illa apostolica sententia: Nona est illa apostolica sententia: Nonne omnes administratorii spiritus haereditatem capiunt salutisest ejusmodi vigiles de coelo descendere, nisi salutis nostrae ministros terrevinitus discunt, et imis humana disponere? Recte ergo dicitur: Ecce vigis de coelo descendit, et clamavit fortiter; et ait sic: Praecidite arborem. Alia itaque sunt quae boni angeli per seipsos faciunt, alia quae fieri permittunt nulla omnino sine eorum dispositione uspiam fiunt. Bona itaque fiunt eorum cooperatione, mala autem eorum permissione. Bona ergo per bonos angelos, mala adminrectitudinis statum subvertere malum esse cognovit, bonus angelus
Abbreviated transcription (Latin):
tencia datur seu dispensatur
decendit. Ciingꝰ audias huil
oꝑis miuistrũ decelo ueiure
intellige dei disposicione: id
agl ꝙ citm scm legas credeeũ
quod uuitum est uste gt eqii
Ette ingil ⁊ sc̃s de celo desendit
Circa hoñmũ curam tam bo¬
ui angeli qmͣ mali ꝑpetua
soliscitudine ipendunt. ⁊¬
nec nocte nec die ab hac sol̃¬
sollicitudiẽ se uel ad modicũ
subtrahũt s mali ad impuug¬
nandũ bom ad ꝓtegñdũ in iu¬
gilant. Ita ut utͥq recte sacis
iugiles dici queant. S quod bo¬
nus augłs sit qui husꝰ moĩ ser¬
tenciami uel deçelo cognouit
Uel interra disposurt sacis ostñ¬
bitur ex eo quod scs ⁊ docelo
descendisse ꝑ hibetur. O quau
recte hoo nom̃ bonis augł
conuenit quib sompnus erro¬
ris uel obluuoius cͥca irr̃e salu¬
tis uegocia innuquam surrepit.
Ocelsstudo augelisce pietatis.
Ai securis̃ de se ip̃ĩs ad huc
solicitudinez gerunt ꝓ nobib
De hac augeloꝵ cͥca nr̃am sa
salutem iugilia ingiliq custodi¬

Expanded text:
ensatur. descendit. Cum igitur audias hujus operis ministrum de coelo venire, intellige Dei dispositione id agi, et cum sanctum legas, crede eum quod justum est juste exsequi. Ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Circa hominum curam tam boni angeli quam mali perpetuam sollicitudinem impendunt, et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se vel ad modicum subtrahunt, sed mali ad impugnandum, boni ad protegendum invigilant, ita ut utrique recte satis vigiles dici queant. Sed quod bonus angelus sit qui hujusmodi sententiam, vel e coelo cognovit vel in terra disposuit: satis ostenditur ex eo quod sanctus et de coelo descendisse perhibetur. O quam recte hoc nomen bonis angelis convenit quibus somnus erroris vel oblivionis circa nostrae salutis negotia nunquam subrepit! O celsitudo angelicae pietatis! Qui securi sunt de seipsis, adhuc sollicitudinem gerunt pro nobis. De hac angelorum circa nostram salutem vigilia, vigilique custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hoc preceptũ iniũgitur s ag̃¬
di facułtas cõceditur uotũ alꝰ
est ounubz qr magne uocis cla¬
clamore uoti solemus quosiar
longe positis aliquid iunotese
uoliuus. ꝯud aute ab munce
distat longnis qui sp̃s augrli
sp̃s q maliguꝰ uõ tem loci lo¬
ginuqͥtate qm uolũtatis duĩ¬
tatis. hinc est quod prodigꝰ illi
inuendo luxsuriose cũ m̾etͥab
duspasse begitur inregionem
longunqm abissr in euangło ꝑ¬
tam uariatam contraria sort
distiucti atq disiuntil angelus
consiriuatus inbono ⁊ angels
ceufirimatus in malo angła
putatus glorie. ⁊ angłs addia᷑
ie henne. iecte gͦ uigil ille ⁊ sc̃yl
titer clamasse ꝑ ibetur. utt exco
apte daretur intelligi craꝰ moi
añgel ⁊ abono augelo qmi iems¬
ti eeuiderentur quibr ingam̃
sentencia celitus dicta. non siui
aamore
quos dam angelos magna

Expanded text:
eceptum injungitur, sed agendi facultas conceditur. Notum autem est omnibus quod magnae vocis clamore uti solemus, quoties longe positis aliquid innotescere volumus. Quid autem ab invicem distat longius quam spirisque malignus, non tam loci longinquitate quam voluntatis diversitate? Hinc est quod prodigus ille vivendo luxuriose cum meretricibus dissipasse legitur, in regionem longinquam abiisse in Evangtam varia, tam contraria sorte distincti atque disjuncti angelus confirmatus in bono, angelus confirmatus in malo, angelus deputatus gloriae, et angelus addictus gehennae. Recte ergo vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, ut ex eo aperte daretur intelligi cujusmodi angeli et a bono angelo quam remoti esse viderentur, quibus vigilum sententia coelitus dictata non sine forti clamore nter bonos quosdam angelos magna
Abbreviated transcription (Latin):
qsi uixta omie urtute
suar ad nrãm inpũgnacõ¬
neni relaxarent᷑ nemo posset
eoꝵ impecum tollerare. Qui eĩ
Qborem sucrid̾e. possunt ⁊ no¬
luut ꝙ tñ uõ uisi ꝑmissi succidũt¬
ut patet pro fecto qr sinc deix
usione mil in ur̃a insectacõne p¬
sunnerent sine dei per ussione
qui atestante e naugeloᷤ uec gregẽ
Porcoꝵ sine diuiua licencia ausis
muad̾e: Tantũ itaq iuelectoꝵ
inpugnacõne eis licencie relax¬
atur quͣtũ utslitatis eorũ exigit
uel iusticia meretur. Que em̃ hu¬
maua uirtus eoꝵ impetum poss
sustinere sitalem tautamq ar¬
borem accepta diuiitus licen¬
da statim potuerunt euertere:
Ni dosolatit nos in hoc apłs

Expanded text:
si juxta omnem virtutem suam ad nostram impugnationem relaxarentur, nemo posset eorum impetum tolerare. Qui enim arborem succidere possunt, et volunt, et tamen non nisi permissi succidunt, patet profecto quia sine Dei permissione nil in nostra insectatione psumerent sinante Evangelio, nec gregem porcorum sine divina licentia ausi sunt invadere? Tantum itaque in electorum impugnatione eis licentiae relaxatur, quantum utilitas eorum exigit, vel justitia meretur. Quae enim humana virtus eorum impetum posset sustinere, si talem tantamque arborem, accepta divinitus licentia, statim potuerunt evertere? Sed consolatur nos in hoc apos
Abbreviated transcription (Latin):
uinus alta suissi. de sua uͥtute
sentenciam succisionis diuinit᷑
non acciꝑet Aidende modo grã¬
dem arborem ⁊ ⁊ de fortiduris
sue habundantia mins pre¬
sumentẽ. Ego dixi inquit in

Expanded text:
set et de sua virtute sententiam succisionis divinitus non acciperet. Attende modo grandem arborem, et de fortitudinis suae abundantia nimis praesumentem: Ego dixi, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
suo quod̾amodo una gignitur ex
alia: Si in humana natura scien¬
cia ex sciencia gignitur. curĩ
dinina natura non multo ret¬
tius sapiencia sapĩam gignere
dicatur. ubi sapiencia idem qd̾
substancia. omnino esse ꝯuinci¬
tur: Sicut in humana natura
scientia docens. ⁊ sçientia edoc¬
ta. est uia eadem  scientia. Ue¬
rñptam̃ alia ⁊ alia doctima. fic
in diuina natura. sapiencia gig¬
nens. ⁊ sapiencia genita est u¬

Expanded text:
suo quodam modo una gignitur ex suo quodam modo una gignitur ex alia? Si in humana natura scientia ex scientia gignitur, cur in divina natura non multo rectius sapientia sapientiam gignere dicatur, ubi sapientia idem quod substantia omnino esse convincitur? Sicut in humana natura scientia docens et scientia edocta, est una eademque scientia, verumtamen alia et alia doctrina; sic in divina natura, sapientia gignens
Abbreviated transcription (Latin):
n qmͣ imus app̾hendit. alt̾m
plem̃ docueret. Si itaq no¬
ei accipiatur. ut doctrina di¬
ur.tam euis qui docet. qmͣ
squi docetur. ꝓfecto si hoc ge¬
io modo doctrinam accipiamꝰ
erit doctrina uinꝰ. ⁊ alia abs
dubio doctrina alt̾ins. Situt
ntia d̾r ab eo quod est scire.
sane doctrina ab eo quod est
e. utrobiq est idem scire. ut
antem non est idem docere:
m umis docet alter decetur.
s erudit. alter emditur. In
itaq est doctrina docens.
lt̃o doctrma discens. Ala gͦ
est doctrina uinꝰ. ⁊ alia alt̾nis.
Iuxta hunc itaq modum. alia po¬
test esse doctrina tua. ⁊ alia
mea. qnͣmis utͦbiq. tam indis.¬
cendo qmͣ in docendo sit nua e¬
adem q sciencia. Et si idem es
scientia sua. possit esse utq sb̾¬
stancia imia. sicut ⁊ scĩa una. Et
si nt̾ͥq nrm idem esset ꝑsona su¬
a quod doctrina sua. esset utiq
ꝑ sona. sicut doxtrina. mnꝰ mia ⁊
att̾ius alt̾a. sd sciencia mea o¬
riginem tͣhit ex tua. non ne

Expanded text:
m unus apprehendit, alterum ad plenum docuerit. Si itaque nove accipiatur, ut doctrina dicatur tam ejus qui docet, quam ejus qui docetur, profecto si hoc gemino modo doctrinam accipiamus, alia erit doctrina unius, et alia absque dubio doctrina alterius. Sicut scientia dicitur ab eo quod est scire, sic sane doctrina ab eo quod est docere. Utrobique est idem scire, utrobique autem non est idem docere: nam unus docet, alter docetur; unus erudit, alter eruditur. In uno itaque est doctrina docens, in altero doctrina discens. Alia ergo est doctrina unius, et alia alterius. Juxta hunc itaque modum alia potest esse doctrina tua, et alia mea, quamvis utrobique tam in discendo quam in docendo sit una eademque scientia. Et si idem essscientia sua, posset esse utrique substantia una sicut et scientia una. Et si utrique nostrum idem esset persona sua quod doctrina sua, esset utique persona sicut doctrina unius una, et alterius altera. Si scientia mea originem trahit ex tua, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
quid ianis aliquid ent
sola mea. uł sola tua. ue
s. sicut ex suꝑiorib satis
denter ostendimus. quod õ¬
otencie ꝯsideracõne facile
ut᷑. quod non sit. sed nec
e possit dens nnsi mius ex bo¬
atis plenitudine quod sit

Expanded text:
nunquid majus aliquid erunt quam sola mea, vel sola tua, vel s, sicut ex superioribus satis evidenter ostendimus, quod ompotentiae consideratione facile convincitur, quod non sit, sed nec esse possit Deus nisi unus, ex bonitatis pleni
Abbreviated transcription (Latin):
solo. Abħ oubio tamẽmi
omnib non uisi una ead¬
Substancia tñ patris sicnt
sapientia uon est ei ab alu
li quo. sub̾a filii a patre sol
substancia spiritus sc̃ĩ tam
patre qmͣ a filio. Et quer
sapientia dicta sunt ꝑ om̃
entia ⁊ substancia in dini
non aliud ⁊ alino pomũt.
si sciencia ernditi m̃ disci¬
na dicatur. quod ad plem
discatur. ut idem in tesligi
disciplina. quod ut sit dic
distencia plena.⁊ si id quel
ciplinam oicimus. ad mo
discendi referamꝰ. uixta h
itiq accepcõnem. Alia en
ciplma discentis. ex togien
alia discentis andiendo. alias
discentis legendo. Ecte scõi
accepcõnem. ut udes in hu¬
na natura pot̃ esse discipłm
na ubi non est nisi una eada¬

Expanded text:
solo. Absque dubio tamen isolo. Absque dubio tamen i nonnisi una eadSubstantia tamen Patris, sicut et sapientia, non est ei ab alio aliquo; substantia Filii, a Patre solo; substantia Spiritus sancti, tam a Patre quam a Filio: et quae de sapientia dicta sunt per omnia entia et substantia in divinis non aliud et aliud ponunt. Et si scientia eruditi inde disciplina dicatur, quod ad plenum discatur, ut idem intelligatur disciplina quod, ut sic dicatur, discentia plena; et si id quod disciplinam discimus ad modum discendi referamus, juxta hanc utique acceptionem alia est disciplina discentis excogitando, alia discentis audiendo, alia autem discentis legendo. Ecce hanc acceptionem, ut vides, in humana natura potest esse disciplina trina, ubi non est nisi una ead
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ecce su̾it tres aliqui quo¬
rũ mus scienciam aliqͣm in ue¬
nit. ⁊ iocuit. alt̾ ab eodem in¬
uentore didicit ⁊ scͥpsit. ⁊̾tus
legit ⁊ in tellexit. pͥmus ht̃
a semet ip̃o. Scos a solo pͥmo.
Ocuis tam a primo qmͣ a scio.
Nam ex eo quod pͥmus eam ĩ¬
nenit. ⁊ alt̾ scͥpsit: ad t̾cii noti¬
tiam ꝑuenit. Si itaq eadem ĩ¬
telligentie u̾itas plena ⁊ inte¬
gra est in omnib. nĩquid qͣn¬
tam ad essentie u̾itatem. alia
sciencia est alicuns uiiꝰ. ⁊ alia
alicinꝰ alt̾rus. Demq si ille qui
didicit andiendo didicisset le¬
gendo. uł ille qui didicit legẽ¬
do diditisset andiendo. miquid
scientia ꝯsetuta erit in alt̾ntͥs
alia ⁊ alia: Si gͦ mn tͥb ꝑsonis
potest ẽẽ mia eadem q scienci¬
a. quare in tͥb illis tͥuitatis di¬
uine nõ multo magis credat᷑
esse imia eadem q sapiencia:⁊
Net tam̃ sapiencia accepta.
ab imo solo. est sapiencia nõ
accepta ab aliquo. net accepta
a duob est sapientia uel actep¬

Expanded text:
mur. Ecce sunt tres aliqui quorum unus scientiam aliquam invenit et docuit, alter ab eodem inventore didicit et scripsit, tertius legit et intellexit: primus hahet a semetipso, secundus a solo primo, tertius tam a primo quam a secundo. Nam ex eo quod primus eam invenit, et alter scripsit, ad tertii notitiam pervenit. Si itaque eadem intelligentiae veritas plena et integra est in omnibus, nunquid quantum ad essentiae veritatem alia scientia est alicujus unius, et alia alicujus alterius. Denique, si ille qui didicit audiendo didicisset legendo, vel ille qui didicit legendo didicisset audiendo, nunquid scientia consecuta erit in alterutris alia et alia? Si ergo in tribus personis potest esse una eademque scientia, quare in tribus illis Trinitatis divinae non multo magis credatur esse una et eadem sapientia? Nec tamen sapientia accepta ab uno solo, est sapientia non accepta ab aliquo, nec accepta a duobus est sapientia, vel ac
Abbreviated transcription (Latin):
tura ex eo quod uinꝰ itiencia ẽ
accepta. alt̾ius in accepta. net
accepta sit in accepta. uullate¬
mis sequitur quod sit in eis ali¬
a ⁊ alia sciencia. sed̾ alia et a¬
lia doctria. sit in natira diui¬
na ex eo quod untus substanci¬
a est genita. att̾nis ingenita.
ne genita sit in genitã. millo
modo sequitur. quod ibi fit ali¬
a ⁊ alia substancia. sed alia ⁊
ana ꝑsona.

Expanded text:
tura ex eo quod unius scientia est accepta, alterius inaccepta, nec accepta sit inaccepta, nullatenus sequitur quod sit in eis alia et alia scientia, sed alia et alia doctrina; sic in natura divina, ex eo quod unius substantia est genita, alterius ingenita nec genita sit ingenita, nullo modo sequitur quod ibi sit alia et alia substantia, sed alia et alia persona.
Abbreviated transcription (Latin):
Ictum est de patre
quod sit substancia
in genita. dictumi est de
filio quad sit substancia genita.
Dicendum ⁊ de spiritu scõ qd̾
sit sub̾a uet genita net inge¬
nita. Quomodo autem hoc sit
iu telligendum ex suꝑiorib
est manifestum. Sed qmͣuis
solus pater dicatur sub̾a in ge¬
nita. solus filius substancia ge¬
nita. sobas spiritus sanctus sub¬
stancia nec genita nec in gens¬
ta. Nichilomimis tñ patres et
filii ⁊ spiritus sancti est una
eadem q sub̾a. sicut ⁊ una ea¬
dem q sapientia. ⁊ Iam situt se¬
pe iam dictungnon est alind a¬
liquid diuina substancia. ⁊ ali¬
ud aliquid diniua sapientia.

Expanded text:
ictum est de Patre quod sit substantia ingenita. Dictum est de Filio quod sit substantia genita. Dicendum est de Spiritu sancto quod sit substantia nec genita, nec ingenita. Quomodo autem hoc sit intelligendum ex superioribus est manifestum. Sed, quamvis solus Pater dicatur substantia ingenita, solus Filius substantia genita, solus Spiritus sanctus substantia nec genita, nec ingenita, nihilominus tamen Patris, et Filii, et Spiritus sancti est una eademque substantia, sicut una eademque sapientia Nam, sicut saepe jam dictum est, non est aliud aliquid divina substantia, et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quidam timent dic̾e. qdꝰ
sub̾a in genita. filius sub¬
cia genita. quasi inde con
possit. quod alia sub̾a sit
enitus. alia sit genitus.
o quod pater est sub stancia
enita. filius genita. nõ ex
equitur. quod ant alia et
substantia. sed ꝓrsus alia

Expanded text:
quidam timent dicere, quosubstantia ingenita, Filius substantia genita, quasi inde convinci possit, quod alia substantia sit ingenitus, alia sit genitus. eo quod Pater est substantia ingenita, Filius genita, non ex eo sequitur quod sit alia et alia substantia, sed prorsus alia
Abbreviated transcription (Latin):
ninis sentire. Huit gͥ spetu¬
le in nitendo udeamus. si ex
huis que nobistum credunt.
quinti possit quod de in genita¬
crediderunt. ¶redunt nobit¬
cum. quod pater quicquid
h̃t a semet ip̃o h̃t. Credunt
nobiscum quod filius a patre
accepit. quicquid ab etͥu
bnit. Constat itaq quod p¬
nitudinem sapĩe filius ad¬

Expanded text:
vinis sentire. Huic ergo specuvinis sentire. Huic ergo speculae innitendo videamus, si ex his quae nobiscum credunt convinci possit, quod de ingenitacrediderunt. Credunt nobiscum quod Pater quidquid habet, a semetipso habet. Credunt nobiscum, quod Filius a Patre accepit quidquid ab aeterno habuit. Constat itaque quod plenitudinem sapientiae Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
uł alicinꝰ artis uoticiam. ꝑ se¬
ipm̃n excogitando in uemit. ⁊
quicquid inde ad inuenire po¬
tint. alt̾i tradidit. ⁊ ad plem̃
⁊ ad integrũ erndinit. Cind
ergo Nimiquid non eadem
scientia. eadem u̾itas absq
ambignitate aliqua constat
esse iam in cordeuinꝰ. qmͣ ĩ
corde alt̾nis: Aligquin aliũ
nõ docint scĩam qͣm alter in¬
uenit. Eite mins eoꝵ scĩam
tͣdidit. alt̾ accepit Uidesc̾te
quod unius sc̃ia sit ab alio
accepta ulins. nt sit dicam oĩs
in accepta. N Iñquid tñ alind
aliquid est ira ista qmͣ illaͦ
Si quitquid u̾itatis est in is¬
ta. totum nec alind est in il¬
la. ꝓtuldubio ntͥnsq scientia
erit essencialit̾ mia. Constat
tñ nichil ominꝰ quod accepta
sciencia. non sit in accepta.
net in accepta posfit dici at¬
cepta. cum tñ in accepta ⁊
accepta nt dictum est sit es¬
sencialit̾ una. Exhac retum
ut credo spetulacõne possumꝰ
ppendere. qmo oporteat de di¬

Expanded text:
vel alicujus artis notitiam per sevel alicujus artis notitiam per seipsum excogitando invenit, et quidquid inde advenire potuit alteri tradidit, et ad plenum et ad integrum erudivit. Quid ergo? Nunquid non eadem scientia eadem veritas absque ambiguitate aliqua constat esse tam in corde unius quam in corde alterius? non docuit scientiam, quam alter invenit. Ecce unus eorum scientiam tradidit, alter accepit. Vides certe quod unius scientia sit ab alio accepta, illius, ut sic dicam, omnino inaccepta. Nunquid tamen aliud aliquid est ista quam illa? Si quidquid veritatis est in ista, totum nec aliud est in illa, procul dubio utriusque scientia erit essentialiter una. Constat tamen nihilominus quod accepta scientia non sit inaccepta, nec inaccepta possit dici accepta, cum tamen inaccepta et accepta, ut dictum est, sit essentialiter una. Ex hac rerum, ut credo, speculatione possumus perpendere quid oporteat de di
Abbreviated transcription (Latin):
no est patris ꝑsoua qm sub̾a
in genita. uec alind filii ꝑso¬
na qmͣ sub̾a genita. Ut antẽ
beemt̃ dicamus quod suꝑ ꝓpo¬
sitam questionem sentimns.
in hoc genita sub̾a in genite
fig᷑am gerit. quod eandem ꝙͣ
ista de se ꝑsonam ⁊ ecdem m
ꝓducit. ⁊ enisdem doui cansa ⁊
origo anctor ⁊ pͥncipium ex¬
istit. Eadem sane tocins ple¬
nitudinis largicõ. ꝑ omina ma¬
lia. tam agenita qmͣ ab iñ¬
genita substancia.
uando ad subli¬
nium ⁊ in nisibili¬
um in nestigatõnem. ⁊ dem̃õs¬
tracõnem nitim᷑. similitudi¬
nũ scala libent̾ ntim᷑. ut ha¬
beant. qua ascendẽ possint. qͥ
contemplacõnis penuas mĩd̾̃ at¬
cepuit. In ilła itaꝙ natura ꝙͣ
ad dinitiam imaginem ⁊ fimi¬
lrindinem factam agnonimꝰ.
diuinũ simile libenter queri¬
mis. ⁊ elicimꝰ. Unde ad dinino¬
nim in telligentiam sublena¬
ni ualeamus. Ette sint dno qͦ¬
rimi mins alicuiꝰ rei scientiã

Expanded text:
ud est Patris persona quam substantia ud est Patris persona quam substantia ingenita, nec aliud Filii persona quam substantia genita. Ut autem breviter dicamus quod super proposita quaestione sentimus, in hoc genita substantia ingenitae figuram gerit, quod eamdem quam ista de se personam, et eodem modo producit, et ejusdem doni causa et origo, auctor et principium existit. Eadem sane totius plenitudinis largitio per omnia malia, tam a genita quam ab ingenita substantia. uando ad sublimium et invisibilium investigationem et demonstrationem nitimur, similitudinum scala libenter utimur, ut habeant qua ascendere possint, qui contemplationis pennas nondum acceperint. In illa itaque natura quam ad divinam imaginem et similitudinem factam agnovimus, divinum simile libenter quaerimus, et elicimus unde a divinorum intelligentiam sublevari valeamus. Ecce sint duo quorum unus alicujus rei scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
is. ⁊ alia alt̾uis. Sed uta
sit ꝑsona istilis ⁊ alia ꝑso
llius. Non capio in quis
nitelligo. sed quod ꝑ in
nr. Si nõ c̾didentis. non
celligetis. Cur non credi¬
tis. quod uinũsalem edesiam
cotidie de xp̃o ꝯfitentem ag¬
noscitis: Dens est ex sub̾a pa
tͥs ante fecula genit. Sed for¬
de non miltis hoc credere. eo ꝙ
non potestis exemplo probare.
uel ꝑ intelligenciam capere.
Llunquid ꝑ intelligenciam
capitis. uł exemplo probatis.
quod mutas sube possit esse ĩ
ꝑsonarũ plurlitate. ⁊ ꝑsona¬
nim pliralitas in uuitate sub¬
stantie: Numquid magis exce¬
dit humanam in delligenciã
illud quod ꝑtinatit᷑ negatis.
qm istud quod nobistum u̾aci¬
ter aff̾matis.: Si n̾o eins asser¬
cõnis enodacõnem nostis qmͣ
astinitis. cur eam in lucem ñ
ꝓf̾tis. cur eam frĩb in uidetis.
Et si nos ladet ntͥnsq enodatõ.
cur c̾ditis scĩs patͥb in iio. ⁊
nõ eqne eis creditis in alt̾o:
Si ipsis ime creditur. non ali¬

Expanded text:
et alia alterius, sed ut alia sit persona istius, et alia persona illius. Non capio, inquit, non intelligo; sed quod per icitur: Si non credideritis, non intelligitis . Cur non credtis quod universalem Ecclesiam quotidie de Christo confitentem agnoscitis? Deus est ex substantia Patris ante saecula genitus. Sed forte non vultis hoc credere, eo quod non potestis exemplo probare, vel per intelligentiam capere. Nunquid per intelligentiam capitis, vel exemplo probatis, quod unitas substantiae possit esse in personarum pluralitate, et personarum pluralitas in unitate substantiae? Nunquid magis excedit humanam intelligentiam illud quod pertinaciter negatis, quam istud quod nobiscum veraciter affirmatis? Si vero ejus assertionis enodationem nostis quam astruitis, cur eam in lucem non profertis? Cur eam fratribus invidetis? Et si vos latet utriusque enodatio, cur creditis sanctis Patribus in uno, et non aeque eis creditis in altero? Si ipsis jure creditur, non ali
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. Suꝑ hiis itaq que que¬
rumnis. spintualem natutam in¬
t̾rogemius. Spiritnalis antem
natura: est amina tua. Ammna
uͦ tna: ant formosa est. ant̾
de formis ex nolmitate sua. for¬
mosa: facit noluntas bona. de¬
formis fit ex nolutate mala.
Formosam eam facit sua be¬
ingnitas. de formem sua ina¬
ligninitas. Ex hiis licet ppend̾e
que fit fignra spñał sub stan¬
cie. protuldubio dante dño e¬
adem ꝑ fectõnis forma potest ĩ¬
formare animam tuam ⁊ ani¬
inam meam. Si itaq inxta no¬
luntatis similitudinem p̾atris
ac filii ꝯformitatem uł ꝯfigu¬
racõnem querimus. Absq du¬
bio ⁊ sine ꝯuini contͣdictõne ĩ¬
ueniemꝰ. quod sicut pater milt
hr̃e ꝑsouam procedentem de se.
cui possit in pense sibi dilectõ¬
uis delicias ꝯmimicare. ita ⁊ fi¬
lus ꝑ ommia similit̾ ⁊ hr̃e milt¬
ꝑuis᷑ diximus de ymagine sic
⁊ ꝯfiguratõ colligenda est ex
ꝓpͥetatum ꝯsiderac̃one. nbi uti

Expanded text:
est Deus . Super his itaque quae quaeest Deus . Super his itaque quae quaerimus spiritualem naturam interrogemus. Spiritualis autem natura est anima tua, anima vero tua, aut formosa est, aut deformis ex voluntate sua. Formosam facit voluntas bona, deformis fit ex voluntate mala. Formosam eam facit sua benignitas, deformem sua malignitas. Ex his licet perpendere quae sit figura spiritualis substantiae. Procul dubio, dante Domino, eadem perfectionis forma potest informare animam tuam et animam meam. Si itaque juxta voluntatis similitudinem, Patris ac Filii conformitatem vel configurationem quaerimus, absque dubio et sine omni contradictione inveniemus quod sicut Pater vult habere personam procedentem de se, cui possit impensae sibi dilectionis delicias communicare, ita et Filius per omnia similiter etperius diximus de imagine, sic et configuratio colligenda est ex proprietatum consideratione. Ubi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sideracõne. si cu¬
pimus cercins agnosse
qua racõne deus dei filiꝰ
dicatur figura susbstantre il¬
lus. Ubi nominat᷑ figura ali¬
cinꝰ substancie. possimus hoc ip̃m
ni fallor dnobus modis intellige¬
re. Nam si ad humana retur¬
rimꝰ. ut ꝑ ipetulum uidere possu¬
mus. alia indetur hominis fignra
que enis sb̾am informat. et ali¬
a est figura imaginis. que ip̃m
rep̾sentat. Ut᷑q tñ figura est .u¬
traq ip̃is fignra dici potest. ubi
sentans figura. sedꝰ patͥs ⁊ filii
est uta eãdem ꝙ substancia. Iuxta
itaq hunc modum nõ potest filiꝰ
dici paterne substaucie fignra.
Sed si non potest diti figura iux¬
ta hũc modum rep̾sentans. m̃i¬
quid dici pot̾it figura informas
Sed si filius patremi in formar
eum utiq eo ip̃o formosum red¬
deret. ⁊ tunc non tam filius a
patre. qmͣ qmͣ pater afilio pł¬
critudinem accipet. Sed in hoc
nec racõ ꝯsentit. net fides cat¬
holita hoc recipit. Tẽstante m̾n¬
tate didiscims. qm̃ spintus

Expanded text:
sideratione, si cupimus certius agnoscere qua ratione Deus Dei Filius dicatur figura substantiae illius. Ubi nominatur figura alicujus substantiae, possumus hoc ipsum, ni fallor, duobus modis intelligere. Nam, si ad humana recurrimus, ut per speculum videre possimus, alia videtur hominis figura, quae ejus substantiam informat, et alia est figura imaginis, quae eum repraesentat. Utraque tamen figura est, utraque ipsius figura dici potest. Ubi sentans figura. Sed Patris et Filii est una eademque substantia. Juxta itaque hunc modum, non potest Filius dici paternae substantiae figura. Sed si non potest dici figura juxta hunc modum repraesentans, nunquid dici poterit figura informans? Sed si Filius Patrem informaret, eum utique eo ipso formosum redderet, et tunc non tam Filius a Patre, quam Pater a Filio pulchritudinem acciperet. Sed in hoc nec ratio consentit, nec fides catholica hoc recipit, testante Veritate, didicimus: Quoniam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
digna. que hoc quod ĩ¬
ti patres parit̾ dam ãt
inta: quomodo ntͥusq
aliter est in natura di
⁊ alit̾ in nat᷑a humatia.

Expanded text:
digna, quae hoc quod sancti Patres pariter clamant ingenita, quomodo utriusque aliter est in natura divina, et aliter in natura humana.
Abbreviated transcription (Latin):
qnod non sit alia sapiences
tris. ⁊ alia sapientia frlu. s
uia eadem q ꝑ omina ta
tͥs qmͣ filii . 2 si chilomsi
tñ constat quod sapiencu
li sit accepta. sapiencia p
in accepta. Constat eque
in accepta non fit accep
net accepta fit in accepti
tamen tam accepta qͣm n¬
mia. Quis adeo simplex ues
bes ut neget de sapienent
diuina. quod possibile indet
scĩa humana. Sed ut adh
diligencins huit spetulatt
p̾e.nam non alind est ei ct
aliud saꝑe. Uñ itaq est e
sencia inde ⁊ sapientia. l
autem accipit esse ex ge¬
ẽẽ. Constat quod filii ꝯs¬
a sit ex patre genita. Ne
lino est patrem filio sapie¬
am dedisse. nel finio acces
qmͣ patrem enin qui sapis¬
a est gen̾asse. Pater siqu
filio ⁊ gen̾ando donat eta¬
do gen̾at. Nocte ergo defi
dicitur. quod sit genitas¬

Expanded text:
pientia Patris, et alia sapientia Filii, sed una eademque per omnia tam Patris quam Filii. Nihilominus tamen constat quod sapienti Filii sit accepta, sapientia Patris inaccepta. Constat aeque quod inaccepta non sit accepta, nec accepta sit inaccepta, cum tamen tam accepta quam inuna. Quis adeo simplex vel hebes ut neget de sapientia divina quod possibile videt in scientia humana? Sed, ut adhuc diligentius huic speculationi sapere: nam non aliud est ei esse et aliud sapere. Unde itaque est ei essentia, inde et sapientia. Quod autem accepit esse ex geesse. Constat quod Filii saa sit ex Patre genita. Nec aliud est Patrem Filio sapientiam dedisse, vel Filio accepisse, quam Patrem eum qui sapientia est generasse. Pater siquidem Filio et generando donat, et donando generat. Recte ergo de Filio dicitur, quod sit genita
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit fecit incelo ⁊ int̾ra ĩma¬
ti ⁊ in omnib abissiꝯ. Cum ĩ se¬
qñtib idem nabhchodonoior ĩ

Expanded text:
voluit fecit in coelo et in terra, in mari, et in omnibus abyssis . Cum in sequentibus idem Nabuchodonosor in
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃eta ministͣuit. Porro ꝙ de
costa uir muliers corpus fcm dr̃:
ita in telligendũ est. ut de sola ip¬
sius coste sba sine omni extͥnseco
additam̃to ꝑ dĩuam potẽtiam in se¬
met ip̃a iułtiplicata. idẽ corpus
fcm̃ c̾datur. eo sane miracło quo
postea de qm̃q panib ĩ mauib
ihũ celesti benedictõne młtiplica¬
tis: qͥnq sũt hõim milia saciati.

Expanded text:
sacramenta ministravit. Porro quod de sacramenta ministravit. Porro quod de costa viri mulieris corpus factum dicitur ita intelligendum est, ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata idem corpus factum credatur, eo sane miraculo quo postea de quinque panibus in manibus Jesu coelesti benedictione multiplicatis quinque sunt hominum millia satiata.
Abbreviated transcription (Latin):
to oĩm hom̃n pͥncipiũ nõ essec᷑. Facta
est a de lat̾e mii ut ostend̾et᷑ qr in ꝯ¬
sortiũ creabat᷑ dilectõnis. ne forte si
fuisset de capite facta: p̾ferenda ni¬
deretur uiro ad dnĩagõnem. Ant
si de pedib: sbicienda seruitutem. Ꝙx¬
a gͥ iuro nec dña nͨ ancilla ꝑabat᷑.
sed socia: nec de tapite nec de pedi¬
b: s de lat̾e fu̾at ꝓdncenda. ut iu¬
ta se ponendam cognosc̾et. qmͣ de
imͣx se sũptam didicisset.¬
Ane cormienti
uiro pocius qm ingi¬
lauci costa deqͣ muliens cor a¬
pꝰ fabͥcaret᷑ ib̾stracta est. ue in
eo penam aliquiͣ sensisse putaret᷑.
⁊ diuine simul potencie opus mira¬
bile ꝓbaret᷑. que hoĩs dormientis
latus aꝑuit. ⁊ ent tñ a quiete so¬
ciam idc̾to pͥmus adam dormiendo
mat̾iam. uñ iłłi iponsa c̾aret᷑ de lat̾e
suo p̾stitit. qm̃ scd̃s adam post ea
su cruce sõpno mortis soporatus.
ut sponsa illuis eccł̃ia formaret᷑.
sangnitĩe cñ aqua de lat̾e fundẽdo

Expanded text:
num non esset. Facta est autem de latere viri ut ostenderetur quod in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta praeferenda videretur viro ad damnationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec ancilla parabatur sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda ut juxta se ponendam cognosceret; quam de juxta se sumptam didicisset.are dormientipotius quam vigilanti costa de qua mulieris corpus fabricaretur, subtracta est, ne in eo poenam aliquam sensisse putaretur, et divinae simul potentiae opus mirabile probaretur, quae hominis dormientis latus aperuit, et eum tamen a quiete sotiam, idcirco primus Adam dormiendo materiam unde illa sponsa crearetur de latere suo praestitit; quoniam secundus Adam postea in cruce somno mortis soporatus ut sponsa illius Ecclesia formaretur, sanguinem cum aqua de latere suo fundendo
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbat uir eius nõ eẽt manfeste
demõ stratũ est. qr hñ quos pͥus
hũ erat quĩq etus ħ est legiti¬
mri ⁊ nõslien fuissent. Naturale
siquidem hũaue nat᷑e est ĩ pͥma e¬
tate scom̃ solos sensuũ affectus
mon̾iatq in tedere. Cñ uͦ ad an¬
nos disc̾oms ꝑuen̾it. si relicta i̾¬
in tecens oꝑatur. net malũ ei ad
culpam. uet bonũ ad m̃itũ repit᷑a¬

Expanded text:
et; manifeste demonstratum est quod ii quos prius habuerat quinque ejus, hoc est legitimi, et non alieni fuissent. Naturale siquidem humanae naturae est, in prima aetate secundum solos sensuum affectus moveri atque incedere. Cum vero ad annos discretionis pervenerit, si relicta veincedens operatur, nec malum ei ad culpam, nec bonum ad meritum reputa
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ ꝯfucsio ⁊ ti¬
nditas neqͥtie ĩ ꝯspec¬
tu n̾tutis. stans cora ⁊ corl
Iua lostis suꝑb ex sola maliti
qm̃ laq̃ret᷑ ⁊̃ dep̾hensim metu
qo andet exire in u̾ba ꝑsnafio
sis ut ñ ꝯmedetis de om̃i ligno
pisi: Qu respodit mulier. Re

Expanded text:
ta est confusio et timiditas nequitiae in conspectu virtutis. Stans coram et coram femina hostis superbus ex sola malitia m loqueretur deprehensum metuens, non audet exire in verba persuasionis, vobis ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓdeẽ ac noc̾e homini potuit.
tum aut̃ ĩpectabat ad nat᷑am
us tale fuisse credit᷑. ut siue e¬
et sine nõ ed̾et hõ fiuctũ eius
er sua nat᷑a u̾tutem tͥbint. Ligñ¬

Expanded text:
e aut nocere homini potuit. Quantum autem spectabat ad naturam ipsius, tale fuisse creditur ut sive ederet sive non ederet homo fructum ejus, ex sua nat
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ipintꝰ sc̃us bonã uolũtatẽ
oꝑatur. Dende bone uolũtati.
mouẽti se ⁊ oꝑanti corꝑatur.
⁊drimũ botĩa uolũtatem aspirat:
ũt sit. Denide bone nolũtati in¬
spirat. ut moneat᷑ ⁊ oꝑet᷑ ut na¬
cua nõ sit. pͥmũ oꝑatur eã. De¬

Expanded text:
us bonam voluntatem operatur; deinde bonae voluntati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, de
Abbreviated transcription (Latin):
media. ⁊ ꝑtin̾ent ad ꝯcessionẽ.
Mandatũ eĩ discipline neq dep̾¬
certõne. neq de ꝓhibitõne natur¬
rali sumi pot̾at. ne si uł eadem
p̃ciꝑet dens ant ꝓhiberet que pͥ¬
ns preceꝑat ⁊ phibuerat meri¬
tum ut dictũ est. ad uitam o be¬
dienti nõ eẽt. Si nͦ in ut᷑lib umi¬
taret mandatũ. ut uł nc̃cia ꝓhi¬
beret : uł noxia p̾ciꝑet naturã.
a se fcãm in iuste lederet. ⁊ in re

Expanded text:
dia, et pertinent ad concessionem. Mandatum autem disciplinae neque de praeceptione neque de prohibitione naturali sumi poterat; ne si vel eadem praeciperet Deus aut prohiberet quae prius praeceperat et prohibuerat meritum, ut dictum est, ad vitam obedienti non esset. Si vero in utrolibet mutaret mandatum, ut vel necessaria prohiberet vel noxia praeciperet naturam a
Abbreviated transcription (Latin):
m se hñit. s corpori ꝑ se solam ui¬
tam dare nõ potuit. Scd̾s aut̃ in
i se:⁊ corpori dabit ꝑ se.
hñana si hõ nõ pectass colenda
⁊ ex t̾cenda funss nõ in ꝯuenient̾¬

Expanded text:
in se habuit, sed corpori per se solam, vitam dare non potuit; secundus autem in in se, et corpori dabit per sehumana si homo non peccasset colenda et exercenda fuisset; non inconvenient
Abbreviated transcription (Latin):
chilo oĩa c̾are posset. ⁊̃ si uellet
c̾ata ĩ uichilũ redig̾e. ⁊ost se¬
nanũ oꝑib deputatũ sẽptẽnanꝰ
sequit᷑ cui nõ opꝰ sed quies debe¬
tur. Het oꝑa idcsr̃to distiiximꝰ
pp̃ eos qui mitari solent ich̾
poctꝰ dubitare quomꝰ de costa mri
mulier fcã fit ⁊ quomͦ de modi¬
to pat̾no semine tã num̃osa ꝓ¬
les excresc̾e possit.

Expanded text:
si vellet, creata in nihilum redigere. Post senarium operibus deputatum septenarius sequitur, cui non opus sed quies debetur. Haec opera idcirco distinximus propter eos qui mirari solent, imo potius dubitare quomodo de costa viri mulier fit, et quomodo de modico paterno semine tam numerosa proles excrescere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris t̾reni. sed ex bñficõ uitał
edulii nõ mori potuit maĩfeste
stͥpt᷑a ostendit. S eum ab eodem
ligno eiectũ ne intam ipãm ꝑpe¬
tuam ꝯsuare posset testatur di¬
cens. Ecte adam qͣi miꝰ ex nob̾ faĩs
est. screns bonñ ⁊ mabam. Nñt gͦ
ne forte mittat mauũ suã ⁊ su¬

Expanded text:
ris terreni, sed ex beneficio vitalis edulii non mori potuit, manifeste Scriptura ostendit, ubi eum ab eodem ligno ejectum ne vitam ipsam perpetuam conservare posset, testatur dicens: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum. Nunc ergo ne forte mittat manu
Abbreviated transcription (Latin):
corpore qmͣ sensu ĩ ip̃o mox uatiui¬
tatis sue ex ordio ꝑfecti ẽẽ deb̾ent.
Nos scdm̃ estimatõnem urãm id ma¬
gis approbamꝰ. ut pͥmꝰ quidẽ hõ sic̃
dimmus mͣ corpore ⁊ sensu ꝑfcũs mox
factus fuisse credat᷑ : Illos uͦ qui
ex ip̃o nasc̾ent᷑ eadem lege qͣ ⁊ m̃t
natuntatẽ hũaña ordinatam cer¬
nimꝰ. ꝑ nos nascit᷑os. ⁊lc deinde ꝑ in¬
t̾ualla tempoꝵ tam in sensu anmi
qmͣ in statura torporali ĩc̾m̃eta at¬
cept᷑os. Sic enĩ ĩ oĩ gn̾e rer̃ aliã
fectõnẽ uenire nõ possũt. Hoc ĩ
arborib ⁊ plantis ⁊ g̾minib cũtis.
hoc in bestũs ⁊ tr̃ttis uientib c̾ni¬
mꝰ. qr a modico uniu̾sa ĩcipiunt.
Ac deinde panlatim ꝑi t̾menda or¬
dine ad ꝑfectõñe euadũt. Ano¬

Expanded text:
orpore quam sensu in ipso mox nativitatis suae exordio perfecti esse deberent. Nos secundum existimationem nostram id magis approbamus, ut primus quidem homo, sicut diximus, et corpore et sensu perfectus mox factus fuisse credatur; illos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus parvos nascituros; ac deinde per intervalla temporum tam in sensu animi quam in statura corporali incrementa accepturos. Sic enim in omni genere rerum aliam fectionem venire non possunt. Hoc in arboribus et plantis et germinibus cunctis; hoc in bestiis et cunctis viventibus cernimus. Quia a modico universa incipiunt; ac deinde paulatim per incrementa ordine ad perfectionem evadunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
udet᷑. H hõ in douo accepit. qd̃
ille ꝑu̾se raꝑe uoluit. ⁊ optin̾e non
potuit. ut in ħ ⁊̃ ymago dei in hoĩe
apꝑeret. ꝙ sicut deus om̃ib rebus
c̾acõns pͥncipiũ exstitit. ita iste õ¬
⁊ onis hoiẽs dum se ab umno ⁊ inr̃u
ẽẽ cognosc̾ent: om̃s se qͣi unñi ama¬
rent.

Expanded text:
 homo in dono accepit quod ille perverse rapere voluit et obtinere non potuit, ut in hoc imago Dei in homine appareret, quod sicut Deus omnibus rebus creationis principium exstitit; ita iste omet omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent, omnes se quasi unum amarent.
Abbreviated transcription (Latin):
formas mandato młta ꝯcessit a
set libera. ⁊ q̃ prohibid reco io
tem sensus hñan ꝑ ꝯcessionẽ ꝯso¬
larreturine forte postea ad ꝓibitõ¬
nem t̾reret᷑. Si gͦ hõ in hat obedi¬
encia ꝑstitisset: post dempꝰ diffi¬
nt̾tum adeo ad iłnd bonũ ꝙ eũ
celis p̃paratũ fu̾at sũ mortis dolo¬
re tͥflferri debnisset. Sum õni

Expanded text:
ta concessit et set libera, et quae prohibuit idcirco tem sensus humani per concessionem consolaretur, ne forte postea ad prohibitionem terreretur. Si ergo homo in hac obedientia perstitisset, post tempus definitum a Deo ad illud bonum quod ei in coelis praeparatum fuerat sine mortis dolore transferri debuisset cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma fuit suꝑbia. scd̃a au̾aricia. t̾cia
gula. In sr̃bia ⁊ auaricia ĩ obedĩa
fuit de p̾cepto n ͤ In gula sola ĩ obe¬
diẽcia fint. de p̾cepto discipline.⁊
Nusqmͣ eĩ legit᷑ deus ꝓhibuiss e hõi
ne similitudĩem dĩmt̾atis uł scĩam
extitit. De solo ligno scĩe bom et
mali legimꝰ. qr ꝓhibunt deus hõi ne
illud ꝯting̾et. et idc̾to dũ mulier
islud appetendo tetigit: de p̾çepto
discipline in obedĩe reatũ iñ tͣrit.

Expanded text:
prima fuit superbia, secunda avaritia, tertia gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam evaricator exstitit. De solo ligno scientiae boni et mali legimus quod prohibuit Deus homini ne illud contingeret; et idcirco dum mulier illud appetendo tetigit, de praecepto reatum disciplinae inobedientiae incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
q scĩe bom ⁊ mali. ⁊ fluũ
diebatur de ioco uoluptatis
rigandũ ꝑadisum qui inde d¬
tur in qͣtuor capita. Patet a
te ameuitatis locus iłłe fuit

Expanded text:
iae boni et mali. Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita . Patet ergo quantae amoenitatis locus ille fuit
Abbreviated transcription (Latin):
nt p̾cepto nature p̾ceptũ discipli¬
ne adderetur. ⁊ ut in ipĩus p̾cep¬
ti exetucõne hõ nõ tam p̾cepti u¬
tilitatem qmͣ p̾cipientis dilectõ¬
nem amplecti ꝓbaret᷑. S quid e¬
rit ampluis ꝙͣ ad exꝑiendam o¬
bedĩam hoĩs issi p̾cipiatur. cum
totũ ꝙ ad intam ꝑtinet huma¬
nam in p̾cepto nature ꝯtineat᷑.

Expanded text:
 disciplinae adderetur; et ut in ipsius praecepti exsecutione homo non tam praecepit utilitatem quam praecipientis dilectionem amplecti probaretur. Sed quid erit amplius quod ad experiendam obedientiam hominis illi praecipiatur, cum totum quod ad vitam pertinet humanam, in praecepto naturae contineatur?
Abbreviated transcription (Latin):
set. Oꝑtuit gͦ ut de ꝯtession ẽ
naturali p̾ceptũ discipłine fu¬
meretur. qr solũmodo m̾itum
esse potuit. Ubi liberum arbitͥũ
fuit. ⁊ ubi hõ ad utrͣlib se pro
noto in clinare potuit. Sic tñ
oꝑtebat. ut de ip̃a ꝯcessione p̾¬
ceptũ discipline sumeret. qͣtenᷤ¬

Expanded text:
set. Oportuit ergo ut de concessione naturali praeceptum disciplinae sumeretur, quia solummodo meritum esse potuit ubi liberum arbitrium fuit, et ubi homo ad utrumlibet se pro voto inclinare potuit. Sed tamen oportebat ut de ipsa concessione praeceptum disciplinae sumeretur, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
c̾cendũ. ut ⁊ opus eẽt ad delt̃atom
⁊ exemplũ ad erndicõnẽ. Sic nãq
et̾ior ho exc̾cendus erat. ut ab ip̃o
studio ext̾ioris oꝑis forma sim̾ret᷑
studii in t̾ioris. ⁊ in eo ꝙ foris fat̾et
agnosc̾et quid sibi int᷑ faciendũ ẽet.
Nam ⁊ uitꝰ similit̾ q̃dam t̾ra erat
q̃ bona quid̾e t̾ata erat . ⁊ tñ si bñ ex

Expanded text:
t opus esset ad delectationem, et exemplum ad eruditionem. Sic namque exterior homo exercendus erat ab ipso studio exterioris operis, ut forma sumeretur studii interioris; et in eo quod foris faceret, agnosceret quid sibi intus faciendum esset. Nam et intus similiter quaedam terra erat quae bona quidem creata erat, et tamen si bene ex
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ origiñẽ hñtes uoluntatẽ.
ria uel̃ appetendo uł fugiendo ĩcli¬
nat. uanos format affectus ⁊ di
cũ tã oĩa hec in una siñt uolita¬
te: ⁊ una nolñtas. Solitas ant̃

Expanded text:
cem et originem habentes, voluntatem. ria vel appetendo vel fugiendo inclinat varios format affectus, et dcum tamen omnia haec in una sint voluntate, et una voluntas. Voluntas autem
Abbreviated transcription (Latin):
bestie grandes
ascendebant de ma¬
riouĩse int̾ se. Quid
queso est bestias post uẽ¬
toꝵ pugnam de mariascẽ¬
dere mu bestiales motus ⁊ ir¬
rationabiles impetus p̃ cẽptati¬
onũ molentiã de cordis instabili
bestralit̾ uiuit nam ꝓculdubio
qui irrationabilit᷑ degit. Inqͣnt̃¬
bestie sũt quel p̾ua desid̾ra Ẽis¬
modi bestie mores iac̾ant. uͥtuteꝰ
iuguant. aĩas suffocant. Ens¬
nsoi bestiaꝵ ineursus psalmista
metuebat. cũ psallendo orabat.¬
⁊ orando psallebat. Netradas be¬
stiis aĩas confidentes tibi Sunt
bestie que corpͦ occidũt aie aũt
scĩs que eiusmodist nõ st̃ ualde me¬

Expanded text:
bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quid, quaeso, est bestias post ventorum pugnam, de mari ascendere, nisi bestiales motus et irrationabiles impetus, post tentationum violentiam, de cordis instabilitbestialiter vivit. Nam procul dubio, qui irrationabiliter et bestbestiae sunt, quaelibet prava desideria? Ejusmodi bestiae mores lacerant, virtutes jugulant, animas suffocant. Ejusmodi bestiarum incursus Psalmista metuebat, cum psallendo orabat et orando psallebat: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi . Sunt bestiae quae corpus occidunt, animae autem sanctis, qui ejusmodi sunt, non su
Abbreviated transcription (Latin):
dĩne gr̃e ascͥbere. Et sol quid̃ pie¬
hũiliare. ⁊ gr̾am sb̾tͣhere: dondis¬
cant int̾ quel moꝵ insignia Ueln
altum saꝑe iuchil de propos¬
cuis au̾tute presumere. selices
qui alieuo rasu possi qui ꝓpͥo
huuiane fragilicatis insirma
ad discunt. ⁊ ad humilitatis
gr̃am ꝓficiunt s ⁊ cumeis
quidem̃ bñ agitur qui ex ꝓpͥa
runia ad hinuilitatis custodi¬
am eiuigilant cum tandem al¬
qũdo p̃ ut firinitatis sue laplũ
forsiores resurgant. Utus rei
tipus in regis nabuchod̾ i rumia
uel reperacõne ex pͥmitue᷑ quia
⁊ ideui ip̃e post nrłam ad maiorẽ
gliam reꝑ atur ⁊ inułti ꝑ eius¬

Expanded text:
ascribere? Et solet quidem piehumiliare, et gratiam subtrahere, donec discant inter quaelibet morum insignia nil altum sapere, nihil de propria virtute praesumere. Felices qui alieno casu potius quam proprio, humanae fragilitatis infirma addiscunt, et humilitatis gratiam proficiunt. Sed et cum eis quidem bene agitur qui ex propria ruina ad humilitatis custodiam evigilant, cum tandem aliquando post infirmitatis suae lapsum fortiores resurgant. Utriusque rei typus in regis Nabuchodonosor ruina vel reparatione exprimitur, quia et idem ipse post ruinam ad maiorem gloriam reparatur
Abbreviated transcription (Latin):
pensꝗtur. ⁊ utrimiq ex eius
mune poffidetur s illud uci¬
q uitare ⁊ fugere ounũo opor¬
tec sic̃ magistra ueritas ꝓprio
ex emplo nos docet istud autẽ
debenius desid̾are ꝗ quere ⁊ cũ
sũmo desid̾io postulare. ꝗ cum
ꝓpħa suplicare. Da imꝑꝑiũ ꝓuer¬
ꝯ tuo nuimquid iaui queso a¬
uis credere oꝑtet. ifregnu
israeliticum adũo peceret ⁊
abenismoĩ eũ peticione nec
saltemi pudor cohibet: S sinõ
potuit cohibere liugua in
ne hoc peteres curnon saltem
coꝓhibuit manũ netale aligͥ
scriberetur: S ab fit de aĩa
quid suspicati. S tale utiq re
luquit puero tup. ꝑ saluũ
fat filumi auciletue pete gͥ

Expanded text:
mque ex ejus munere possidetur. Sed illud utique vitare et fugere omnino oportet, sicut magistra veritas proprio exemplo nos docet. Istud autem debemus desiderare, et quaerere, et cum summo desiderio postulare, et cum Propheta supplicare: Da imperium puero tuo . Nunquidnam, quaeso, anis credere oportet, ut regnum Israeliticum a Domino peteret, et ab ejusmodi eum petitione nec saltem pudor cohiberet? Sed si non potuit cohibere linguam ne hoc peteret, cur non saltem prohibuit manum ne tale aliquid scriberet? Sed absit de anima aliquid suspicari. Sed tale utique inquit, puero tuo, et salvum fac filium ancillae tuae. Pete ergo
Abbreviated transcription (Latin):
im ista. qnͣ ulła ht̃ esse suꝑ sub¬
stanciale. utͣq ꝓpͥetatem ꝑsona¬
lem. utͣq in ꝯmunitabilent. ui¬
des quia totum quod o̾r deuna
podest dici ⁊ de alia. Itaq sic̃ dic¬
tum est. qnͣtum ad diuicia. in¬
chil alino est ꝑsona diuina. qͣ

Expanded text:
m ista quam illa habet esse supersubstantiale, utraque proprietatem personalem, utraque incommunicabilem. Vides quia totum quod dicitur de una potest dici et de alia. Itaque, sicut dictum est, quantum ad divina nihil aliud est persona divina q
Abbreviated transcription (Latin):
recte quidem dicis hominem ml posse sine
gr̃a. S si i̾ntatem loqueris. Uñ gloriaris :
Doceamnus. naq ocultoꝵꝰ ꝑ sautatrises:
subtilissimas illas uidlicet nr̃as cõgitacõ¬
nes. Ut monĩi nr̃õ studio in omimi ugt̃¬
negotio. hoc primũ. h p̃cipur satagant
hanc nob̾ sollcitudinem peiio ingant.
bt studeamꝰ totum ꝙ ꝓponns de gr̃a pͥsum¬
ere dotumi quod efficiꝰ gr̃e diuineascbe¬

Expanded text:
recte quidem dicis hominem nil posse sine recte quidem dicis hominem nil posse sine gratia? Sed si veritatem loqueris, unde gloriaris? Doceamus itaque occultorum perscrutatrices subtilissimas, illas videlicet nostras cogitationes, ut in omni nostro studio, in omni negotio hoc primum, hoc praecipue satagant, hanc nobis sollicitudinem primo ingenerant, ut studeamus totum quod proponimus de gratia praesumere, totum quod efficimus gr