comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłis consticucam. Scũs aũ ualerius ordinator euis exultabat
isterius h̃oiem sibs talim datum diuinitus qui in dect̾na sana
edificare ecc̾am ess ꝓdoneus. unde ip̃e ualerius qr grecͥ erat
indens se iñ latma lingua ⁊licceris. minus doctũ b̃o au
ne ab aħia eccͣ tacerdote p̾uata augustinꝰ iñ epm̃ querẽ¬
tur ⁊ sibs auferretur ciens se iani infirniũ corͤ ⁊ eta

Expanded text:
is constitutam. Sanctus autem Valerius ordinator eius exultabat uberius hominem sibi talem datum diuinitus, qui in doctrina sana edificare ecclesiam esset ydoneus. Vnde ipse Valerius quia Grecus erat, uidens se in latina lingua et litteris minus doctum, beato ne ab alia ecclesia sacerdote priuata Augustinus in episcopum quereretur et sibi auferretur, sciens se iam corpore et eta
Abbreviated transcription (Latin):
entib ꝓͥ anis henestis progenitus. est plenissime in¬
nes matris sue ⁊ ꝑ predicacõnem scĩ ambrosis. ab illo er¬
rore purgacus est. ⁊ ab ip̃o bapcizatus ⁊ procinus ⁊ fi¬
de cachelica ꝯfirmatus spem omẽm quara hebat in
seculo desinquit. ⁊ scołis tenũcians qͣs regebat. cũ iam

Expanded text:
estis et christianis progenitus, plenissime ines matris sue et per predicationem sancti Ambrosii ab illa herese purgatus et ab ipso baptizatus est. Protinus in fide catholica confirmatus, spem omnem quam habebat in seculo dereliquit et scholis renuntians quas regebat, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sanguis eins efufus est quid̾ xpĩanus tres lapilles
cũ ipõ sangnie lenauit ⁊ in caspsa argentea inclusos
in ectͣ ligncis tabulis ꝯstructa apd̾ lignũ castrũ. auer¬
nie in altano collocauit Tempore aũ thedoritꝰ rex ftã¬
coꝵ ilam tegienẽ en̾cit ħ castrũ ĩcendio ꝯeremauit. Cũ¬
qr flãma eccł̃am alam p̾itus ꝯsũpsiss ⁊ ppłus astansĩ¬
tendio reliqdas sc̃i somporiani plangerecosũptis flã¬
mis ⁊ disꝑsis omĩb illa capsa argentea de loco illesa
attulicur ⁊ mirantib cunctis nichil dimimitũ de
Ub nerone thymotheꝰ lampadio ptesidi p̾sentatꝰ
tũ sac̾ficare nollet ⁊ gͣuit̾ corq̾ecur cabe usua ⁊
acecum plagis eius infĩgicur at ille gras agebat ⁊ qͣs

Expanded text:
ubi sanguis eius effusus est quidam christianus tres lapillos cum ipso sanguine leuauit et in capsa argentea inclusos in ecclesia ligneis tabulis constructa apud Ligernum castrum Arvernie in altario collocauit. Tempore autem quo Theodoricus rex Francorum illam regionem euertit hoc castrum incendio concremauit. Cumque flamma ecclesiam illam penitus consumpsisset et populus astans incendio reliquias sancti Symphoriani plangerent, consumptis flammis et dispersis cineribus capsa illa argentea de loco illesa attollitur et mirantibus cunctis nichil diminutum de ub Nerone Thymotheus Lampadio presidi presentatus cum sacrificare nollet et grauiter torqueretur, calx uiua et acetum plagis eiu
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ sd̾o uenit huc nt destiuat deos utõs. At ills Dic
nobis iquiunt signa eius. ut possimus muensre eum
qm̃ int̾ młta milia hominũ non pot̾imus agnosã
eum. Quib cum dixiss demon agna col eius en
estis Alddidit .xx. sex anni sunt qd̃ nestes ⁊ sandala
eius nec sordidantur nec neterastunt. Cencies flexis
genib orat per diem ⁊ tencies per noctem. ambissãt
cum eo angeli des aui non pamitunt eum fatigati nõ
esurire non fitire a semꝑ eod iuilai ⁊ aĩo lecus ⁊ hyl
lanis persenerat omĩ ptenidet omĩa nonit omĩum gẽ¬
ciũ lignas ⁊ locruit᷑ ⁊ intelligit. ⁊ qd̃ ego nebis loquor
ipe iam nouit et cũ quetecis eũ ss iult ostendet se uob̃
̃ aũ uon uult eum ĩui̾re non poc̾tis. Rogo aũ uos
uo cũ ĩuenieis eũ Rogecis ipm̃ nehut uemat. se mͥ fac¬
ant anģeli cui cũ eo sunt qd moo socio iã fcetunt.
Cũ gͦ qnesitores eum per bidũ. uiuentre nõ possent.

Expanded text:
tis et ideo uenit huc ut destruat deos uestros». At illi: «Dic tis et ideo uenit huc ut destruat deos uestros». At illi: «Dic nobis» inquiunt «signa eius, ut possimus inuenire eum, quoniam inter multa milia hominum non poterimus agnoscere eum». Quibus cum dixisset demons, addidit: «Viginti sex anni sunt ex quo uestes et sandalia eius nec sordidantur nec ueterascunt. Centies flexis genibus per diem orat et centies per noctem. Ambulant cum eo angeli dei qui non permittunt eum fatigari, non esurire, non sitire, sed semper eodem uultu Omnia preuidet, omnia nouit, omnium gentium linguas et loquitur et intelligit; et quod ego loquor ipse iam nouit. Et cum queritis eum, si uult ostendet se uobis, si autem non uult, eum inuenire non poteritis. Rogo autem uos ut cum inuenieritis eum rogetis eum ne huc ueniat, ne michi faciant angeli qui cum eo sunt quod meo socio iam fecerunt». Cum ergo quesitores eum per biduum inuenire non possent,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ die om̃s qus credidant presids statiunt᷑ ⁊ nollentes
sactificare paritꝰ decollant᷑. Conseꝙ̃ ts die thymoteꝰ. ⁊ ap¬
ppllinarꝰ ꝯͣdicentes p̾sidi capite puniũt᷑. statĩ aũ iaculur
ingens de celo cadens dexcrũ humer̾ ꝑtesidis introiuit
⁊ procinus a demonio captus mala morte uitã finiuit
int templum in quo erat ydolũ nonisne astaroht ⁊qͣs
peregrsnus ibs mansit ⁊ in illo ydolo demon erad qui se
homines infirmances curare dicebat cum q ess ple¬
nũ languentib templũ ⁊ nulli sacrificantiũ totidie
astatoho respenderet perrexerunt ad alam auitatem
Ubs aliud demoniũ noĩe benth collebatur ⁊ mt̾rogan¬
cib cut fibi astaroho responsũ non datz fndit betreh
deus ur̃ captus ⁊ ligatus cathenis igneis decinetur ta
ut nec suspitare nec loqus audeat. ex illa hora q̃ illuc
barcholomẽ apłus ingressus est Dicunt es. et quis
est ille barcholomeꝰ demon dixit amicus des omĩpotẽ¬

Expanded text:
t nolentes sacrificare pariter decollantur. Et sequenti die Thymotheus et Apollinaris contradicentes presidi capite puniuntur. Statim autem iaculus igneus de celo cadens, dextrum humerum presidis introiuit et protinus a demonio captus mala morte uitam finiuit.auit templum in quo erat ydolum nomine Astaroth et quasi peregrinus ibi mansit. In illo ydolo demon erat qui se homines infirmantes curare dicebat. Cumque esset plenum languentibus templum et nulli sacrificantium sibi cotidie Astaroth responderet, perrexerunt ad aliam ciuitatem ubi aliud demonium nomine Berith colebatur. Et interrogantibus cur sibi Astaroth responsum non daret, respondit Berith: «Deus uester captus et ligatus cathenis igneis detinetur, ita ut nec suspirare nec loqui audeat ex illa hora qua illuc Bartholomeus apostolus ingressus est». Dicunt ei: «Et quis est iste Bartholomeus?». Demon dixit: «Amicus dei omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑmixta dilcedine. male credulis mencib uenena ꝑ¬
cnrrĩt cupidicatis urã omĩa ħ̃ndo ml possidec qͥa diaboli¬
cis arcib obligata. pericurs lucrs ꝯpedib decinit᷑. ⁊ gan¬

Expanded text:
lis permixta dulcedine male credulis mentibus uenena plis permixta dulcedine male credulis mentibus uenena parturiunt. Cupiditas uestra omnia habendo nil possidet, quia dyabolicis artibus obligata miseri lucri compedibus detinetur et gau
Abbreviated transcription (Latin):
ymphorianus p̾cib pris sui fausti nobilissĩmi
niri cũ adħuo eẽt t̾hennis a sco̾ benigno mͣtai¬
re baptitatus ⁊ a scõ anchio de sacra fondo leuatus
tanta ȩxcunt sc̃itate pollebat. qd̵ senioꝵ uitã anti¬
upans m̃ celesti semi comisacione ⁊ diuine legis
studuis ꝑmanebat. Cũ gͦ autehanus imperator a senonis
ad d̾iom xperar osularem etacliũ ad augustinũ dixexit ut
sicuc ubiq faciebat ita ⁊ ibi om̃s aͥanos auo salficare aut
mors cũgellecet. Cũ gͦ tu̾c pagani festũ uenis mira insa¬
mã celebrent ⁊ stacua esus in currii coram eracho depor¬
tarent symphorsanus affuit ⁊ nollens eam adorares diu ce¬
dicur ⁊ crcere mãcipat᷑. ⁊ cum eductus de erͣdere etacho
singulis dieb osfertecur ⁊ ad sacrificandũ nłłatens
mone̾tur dixit ss ꝑiculosũ est no cocidie ad ꝓfcm̃ aie
aliquid adde gͣto ꝑiculosiꝰ est a salute discede intã qͣm xͦ.
est sub iudicis timuisse osp̾tũ. munã nr̃a fuscaci mel¬

Expanded text:
ymphorianus precibus patris sui Fausti nobilissimi uiri cum adhuc esset triennis a sancto Benigno martyre baptizatus et a sancto Andochio de sacro fonte leuatus, tanta ex tunc sanctitate pollebat, quod seniorum uitam anticipans in celesti semper conuersatione et diuine legis studiis permanebat. Cum ergo Aurelianus imperator a Senonis ad Diuionem properaret, consularem Heraclium ad Augustodunum direxit, ut sicut ubique faciebat, ita et ibi omnes christianos aut sacrificare aut mori compelleret. Cum ergo tunc pagani festum ueneris mira insania celebrarent et statuam eius in curru coram Heraclio deportarent, Symphorianus affuit et nolens eam adorare diu ceditur et carceri mancipatur; et cum eductus de carcere Heraclio singulis diebus offerretur et ad sacrificandum nullatenus moueretur, dixit: «Si periculosum est non cotidie ad profectum anime aliquid addere, quanto periculosius est a salute discedere? Vitam quam est sub iudicis timuisse conspectum. Munera uestra sucari mel
Abbreviated transcription (Latin):
cim die tͥcia. de manib meis ⁊ post ħ̃ angedi ꝯfertandes eum abs¬
erimt m̃ celum elppollinaris uero ħ uidens ⁊ andiens ꝓcidit
ad pedes euis Rogans eum ut pro se oraret. eo quod hoc ati
plubum infudisset stm est frigidũ tanꝙͣ głacies quo inita¬
culo cum młti crederent missi fund thymoteꝰ ⁊ appollinat᷑
in cͣrce̾m ut excogitatis supplicus iti̾tent at illos pletiq
secuci sunt ⁊ ñ ead̾ nocde a mauro pb̃ro bapcitats appolli

Expanded text:
eam die tertia de manibus meis». Et post hec angeli confortantes eum abierunt in celum. Apollinaris uero hec uidens et audiens procidit ad pedes eius rogans ut pro se oraret eo quod hoc uidisplumbum bulliens infudisset, factum est frigidum tamquam glacies. Quo miraculo cum multi crederent, missi sunt Thymotheus et Apollinaris in carcerem, ut excogitatis suppliciis deperirent. Ad illos plurimi sunt secuti et in eadem nocte a Mauro presbytero baptizati. Apol
Abbreviated transcription (Latin):
q dies uencͥs dolore cͥcatus est ⁊ cortodebant eũ uꝰ¬
mes uiscera eius. ⁊ sic paulatim a u̾mnib ꝯsũptus
expirauit olii successit agͥppa filius eius. qus adhuc
iminente excidio ierłm. ad monico̾nẽ angłi ĩ regnũ
astius agͥppe successerũt. in cuiꝰ presenicia batus paulꝰ¬

Expanded text:
 dies uentris dolore cruciatus est et corrodebant uermes uiscera eius. Et ita paulatim consumptus a uermibus expirauit. Cui successit Agrippa filius eius qui adhuc imminente excidio Iherusalem ad monitionem angeli in regnum istius Agrippe secesserunt. In cui
Abbreviated transcription (Latin):
sare ad tallos lud̾e ⁊ inde se posse uiue̾. ⁊ si inquit ca
pitale ꝯmisero uolo ut singulis annis redeas ⁊ q̃ luctͣus
tus abiit. ⁊ post modicuni tempiis perdens ad portam confusus
rediit. quo audito lecus b̃nardus. illic accesfit extendit q gre¬
uultis recipite me pro ur̃o capitals. Ed hec .b. Rendit¬
si ita est inquit melins est ut te reapiam ꝙͣ utriĩq

Expanded text:
scire ad talos ludere et inde se posse uiuere. «Et si», inquiscire ad talos ludere et inde se posse uiuere. «Et si», inquit, «tibi capitale commisero, uolo ut singulis annis redeas et quod lucratus tus abiit et post modicum totum perdens ad portam confusus rediit. Quo audito sanctus Bernardus letus illuc perrexit extenditque greuultis recipite me pro uestro capitali». Ad hoc sanctus: «Si ita est», inquit,«melius est ut te recipiam, quam utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
lis fagi ꝯficiebant ⁊ panem ex ordeo ⁊ milio ⁊ uicia comedeb¬
ant. ac beruardus nec istis moiũ pocerat. s multos in tali
uicti deficientes exemplis ⁊ uerbis suis refouebat otiune
uiii .n. quid nouicuis es dice̾t qd̾ talem uitam ult̾ius
duce̾ non ualeret cũ eũ retmere nõ posset. abire ꝑmiste
Qui cũ nõ longe eẽt respiciens retro. opũgi cepit & hãc
relĩqueret uitam qͣm pp̃ deũ multi eq̃ fortes ⁊ nobiles su¬
stinebant ⁊ statim ad portam reu̾sus est ⁊ a sc̃o b̃nardo
benigne receptus uissus est ut refectoriũ cũ aliis intͣret.
mirant᷑ iouachi qui iam illũ receisisse cognouerant
cur ille ꝯͣ ordinem incroisset. ⁊ ꝯq̃rentib alis corani ab¬
bate dixit es uos potius leci estote qr fre̾m pene ꝑdi¬
tum recepistis.
lius t̃ qui ribaldus ⁊ lusor fuĩt tum similit̾ abire
uellet int̾rogauit cũ albas unde uicturꝰ esset. qui .R. se

Expanded text:
liis fagi conficiebant et panem ex ordeo et milio et uicia comedebliis fagi conficiebant et panem ex ordeo et milio et uicia comedebant. At Bernardus nec istis moueri poterat, sed multos in tali uictu deficientes exemplis et uerbis suis continuis refouebat. Cum enim quidam nouicius ei diceret quod talem uitam ulterius ducere non ualebat et eum retinere non posset, abire permisit. Qui cum non longe esset respiciens retro compungi cepit quod hanc relinqueret uitam quam propter deum multi eque fortes et nobiles sustinebant; et statim ad portam reuersus est et a sancto Bernardo benigne receptus iussus est ut refectorium cum aliis intraret. Mirantur monachi, qui iam illum recessisse cognouerant, cur ille contra ordinem introisset. Et conquerentibus illis coram abbate dixit eis: «Vos potius leti estote, quia fratrem pene perditum recepistis». Alius etiam qui ribaldus et lusor fuerat, cum similiter abire uellet, interrogauit eum abbas unde uicturus esset. Qui respondit se
Abbreviated transcription (Latin):
bibid solam aqͣm sibi sapere dicebat. quia fauces ⁊ gu¬
tcur refrigerabat.
uodꝰ ⁊̃ tempore cũ iam albas esset ⁊ p̾orem carcu¬
sie iuisitasset ⁊ stẽs illius ordinis multũ edificasset.
eẽt ⁊ parũ p̾ferens pauꝑtateni Q tũ pͥor dixisset yni
re frĩb ⁊ ille sc̃õ b̾nardo qd̃ audierat teculisset nõ mi¬
nus ipẽ mitatus qͣlis ee̾t sella q̃tebati ita .n. a cdara ualle
usq carniasiam nenerat ꝙ qͣł esset sella illa penitus igno
nere nõ uidisset.
ueta lacũ ⁊̃ lusenensẽ tociꝰ dies itinere ⁊gens eũ ꝑitꝰ
non uidit. aut se non uidisse dixit. eũ .n. sero de eod̾ la¬
tu sacii loq̃rẽtur int̾rogauit eos ubi eẽo ille locus.
ost aliqͣtũ gͦ tempꝰ cũ nucu d̾s albas citͥai locĩ elare¬
uallis edificaret. ⁊ illuc mite̾ frẽs nellet beruardũ illic p̾fenĩt
asbatem lic inioxni ⁊ infirmiorem ⁊ excĩoris occupaciornis pror¬
sus expertem. ubi ita dui uicerunt qd̾ pulmentũ sepius er fo¬

Expanded text:
uces et guttur refrigerabat. Quodam etiam tempore cum iam abbas esset et priorem Cartusie uisitasset et fratres illius ordinis multum edificasset, esset et parum preferens paupertatem. Quod cum prior dixisset uni ex fratribus et ille sancto Bernardo quod audierat retulisset non minus ipse miratus qualis esset sella querebat. Ita enim a Claraualle usque Cartusiam uenerat quod qualis esset sella illa penitus nescinere non uidisset. Iuxta lacum etiam Lausannensem totius diei itinere pergens, penitus eum non uidit, aut se uidere non uidit. Cum enim sero de eodem lacu socii loquerentur, interrogauit eos ubi esset ille lacus. Post aliquantum ergo temporis cum nutu dei abbas Cistercii locum Clareuallis edificaret et illuc mittere fratres uellet, Bernardum illis prefecit abbatem, licet minorem et infirmiorem et exterioris occupationis prorsus expartem. Vbi ita diu uixerunt, quod pulmentum sepius ex fo
Abbreviated transcription (Latin):
ulans. cũ ille inmotꝰ ꝑsisteret erubuit ex horrore ⁊
ãmiracione ꝑ fusa surgens affugit.
UI iterũ in demo cuiꝰd̾ matrone cũ sociis hospi¬
taretur. ꝯcupistens eũ mulier seorisũ es lectulũ p̃pardũ
⁊ nocte ad eũ accessit. ꝙͣ ale senciens statĩ eclamauit ia¬
trones la trones ad hanc uocem fugit mulier fanulia
ssurgit luc̾na accenditur latro queritur s nõ ĩuenit᷑
Ad lectũ unusauisq rediit s illa usci tͥcio qd̾ ceperat
iterauit ⁊ sic semp repulsa uix tand̾ cessauit. Cũ q seq̃n¬
es die it̾ agerent int̾rogauerũt eũ qui ee̾nt latͦnes. oẜ
mͥ castitateni hospita inidebatur auferre irrecuperabile
thesaurum.
erpendens ĩq non esse cucum cohabitare serpenti fugere
cogstauit. in ordine at̾ciensi latere a oturbacione homniũ
maxinie ad esfugiũ nanitatis seu de scłari gn̾ositate seu de¬

Expanded text:
teret erubuit et horrore et admiratione perfusa surgens aufugit. Cum iterum in domo cuiusdam matrone cum sociis hospitaretur, concupiscens eum mulier seorsum ei lectum preparauit et nocte ad eum accessit. Quam ille sentiens statim clamauit: «Latrones! Latrones!». Ad hanc uocem fugit mulier, familia consurgit, lucerna accenditur, latro queritur, sed non inuenitur. Ad lectum unusquisque rediit, sed illa quod ceperatandem cessauit. Cumque sequenti die iter agerent interrogauerunt eum qui essent latrones quos michi castitatem hospita nitebatur auferre irreparabilem thesaurum». Perpendens itaque non esse tutum cohabitare serpenti fugere cogitauit et in ordine cisterciensi latere a conturbatione hominum maxime ad effugium natiuitatis seu de generositate secul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipam abnegacõnẽ scrib̾e ⁊ sigillatam tͣdere ⁊¬
sic eius seruicio se addiꝑxit & in cͣilimuĩ recupera¬
tus uicednãtus houere Nõ młto post ad se cen̾sus
p̃mo piam d̾i mre̾m sibi terciliauit ea q sibi apa¬
rente abreñtiatis diabolo xpm̃. q d̾i filiũ uerũ de¬
um ⁊ hominẽ ex maria u̾gine natũ ⁊ omẽ xͥanis¬

Expanded text:
et ipsam abnegationem scribeet ipsam abnegationem scribesic eius seruitio se addixit. Qui in crastinum recuperato uicedominatus honore non multo post ad se reuersusprimo piam dei matrem sibi reconciliauit; eaque sibi apparente abrenuntians dyabolo Christumque dei filium uerum deum et hominem ex Maria uirgine natum et omne chris
Abbreviated transcription (Latin):
tam copiose narraret. clausis oculis tãꝙͣ lucem coilem
exosus laicis ⁊ liceratis uex dignabat᷑ face̾ sermonem
tanꝙͣ ignoranciam eoꝵ ꝑcepcus qui magna ⁊ pro¬
funda incus audiebat ⁊ hicem hꝰs seculi iud̾e no¬
lebat. Tẽstacur ⁊̃ qui ħ miracula scͥpsit qd̃ cũ pu¬
ti faciem ꝑfudit ut in candore ⁊ claritate uul¬
cus eius qiͣ angelicus appareret.
mio dnĩ.d. xxx.uii. theophilus in qͣd̃ urbe cilicie
tam prudenter ⁊ ncilit̾ sub epõ res eccłasticas dispẽ¬
sabat. qd̵ eũ moruo epõ dignũ epiftopatu onũs po¬
pulus acclamabat. at ille ꝯte̾prus uicednãtu aliũ ma
sũste depositus ad tantã ĩpacienciam est delapsus iͭ
ꝯducto sibi ebreo quod̾ mago  cũ opem ad recu¬
perandũ suam dignitatem expeteret. a p̾ncipe demo¬
moꝵ. ⁊ ab eo inssus est abnegare xpm̃. dis filiũ eiꝰ¬
q matrem manam. tum omĩ xͥanissimi xposito

Expanded text:
tam copiose narraret clausis oculis tamquam lucem temporalem tam copiose narraret clausis oculis tamquam lucem temporalem exosus laicis et litteratis uix dignabatur facere sermonem, tamquam ignorantiam eorum pertesus, qui magna et profunda intus audiebat et lucem huius seculi uidere nolebat. Testatur etiam qui hec miracula scripsit quod cum puem defuncti perfudit ut in candore et claritate uultus eius quasi angelicus appareret. Anno domini DXXXVII Theophilus in quadam urbium Cilicie tam prudenter et utiliter sub episcopo res ecclesiasticas dispensabat quod eum mortuo episcopo dignum episcopatu omnis populus acclamabat. At ille contentus uicedominatu alium mal episcopum iniuste depositus ad tantam impatientiam est delapsus ut conducto sibi Hebreo quodam mago per eum opem ad recuperandam suam dignitatem expeteret a principe demoniorum. Et ab eo iussus est abnegare Christum dei filium eiusque matrem Mariam cum omni christianismi proposito
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃dcam̃ eccłam cũ infante regteditur ⁊ post sop̃nũ
modicũ excitans celebta in se denuo bñficia ꝓtestatur
narrat onuĩb se raptũ fuisse an deu̾ ⁊ bam manam
pro ipło qͣm sac̃ ille ignis Sqͣq uastabat supplicãtem
indisse ⁊ ħ Rsũ benigne a filio suscepisse. mat̾ tu
es matris stella. fiat uolu̾tas tua puer a ille cũ nista
futura p̾diceret paulo post sicut ⁊ fcm̃ est se moritur̾
esse testatus esti non .n. mensem suꝑ uixto mitabiliꝰ
aũ d̾c donũ in illo puero claruit qd̃ ab inicio mũdi
omnem hystoriam uecere̾ retexens. totam natracõ¬
nem suam huiꝰ secłi uite digebat. de nona ⁊̃ lege
texcũ euͣngelis sio ordine recensebat tanꝙͣ omĩaĩ
libro legeret ⁊ dictata ab aliis ꝓ̧mĩciar. De iosepħ
⁊̃ sponso se u̾ginis int̾ cetera dixit qui tenet sce¬
ꝑtrũ fotentis aͥge custos erit głose puelle ⁊ dũ ħ

Expanded text:
ad predictam ecclesiam cum infante regreditur et post sompnum ad predictam ecclesiam cum infante regreditur et post sompnum modicum excitatus, celebrata in se denuo beneficia protestatur. Narrat omnibus se raptum fuisse ante deum et beatam Mariam pro populo quem sacer ille ignis circumquaque uastabat supplicantem uidisse et hoc responsum benigne a filio suscepisse: «Mater tu es maris stella. Fiat uoluntas tua». Puer autem ille cum multa futura prediceret, paulo post sicut et factum est se moriturum esse testatus est. Non enim mensem superuixit. Mirabilius autem dei donum in puero illo claruit quod ab initio mundi omnem hystoriam ueterem retexens, totam narrationem suam rithmice dirigebat. De noua etiam lege textum euangeli sic ordine recensebat tamquam omnia in libro legeret et dictata ab aliis pronuntiaret. De Ioseph etiam sponso beate uirginis inter cetera dixit: «Qui tenet sceptrum florentis uirge custos erit gloriose puelle». Et dum hec
Abbreviated transcription (Latin):
uit tantꝰ au̾ fetor ipmꝰ ⁊ astantes obsedit its nemo ã¬
bigeres cadauer alicuiꝰ muliens fuisse qd̃ dyaꝰ induiss
cui opsmoni. ħ ẽ p̾sticit argum̾tũ qͥ in fenestͣ lat̾ne
ꝑ quod intͣre ꝯsucuãt panni scissi ⁊ putͥdi qui de suda¬
rio enis fuerant simnt reperti fcõ mane adest ep̃o tũ
nulitib ⁊ stupentes petti nictoniam detecta cellula. ex¬
tractam anu̾ indicant ot̾mendã.
id̾ puer undenꝰ custos pecoꝵ ardens in pedib a
matre sua suessanũ adductus post pautos dics excc̃o
igne ad domũ reuectus est memior aũ tanti bũficui.
cũ cã grãꝵ accõis p̃dcẽ urbis eccłam teuisere uellet.
inquit copia non datur ꝯpellat rediuiua ĩ firmitas
qd̃ defideranti negatuit ad hac̃ uocem stani cepit̃ p̾¬
orib tormentis uexari ⁊ igne tabifico toco corport
iam depasci expauit mat̾ ⁊ postpositis omĩb suessioñ

Expanded text:
uit. Tantus autem fetor ipsum et astantes obsedit ut nemo amuit. Tantus autem fetor ipsum et astantes obsedit ut nemo ambigeret cadauer alicuius mulieris fuisse quod dyabolus induisset. Cui opinioni hoc etiam prestitit argumentum, quod in fenestra latrine per quam intrare consueuerat panni scissi et putridi qui de sudario eius fuerant sunt reperti. Facto mane adest episcopus cum militibus et stupentes Petri uictoriam detecta cellula extractam anum iudicant concremandam. Quidam puer undennis pecorum custos ardens pedibus a matre sua Suessionem adductus, post paucos dies extincto igne ad domum reuectus est. Memor autem tanti beneficii cum causa gratiarum actionis predicte urbis ecclesiam reuisere uellet einquit, «copia non datur compellat rediuiua infirmitas quod desideranti negatur». Ad hanc uocem statim cepit prioribus tormentis uexari, et igne tabifico toto corpore iam depasci. Expauit mater et postpositis omnibus Suessionem
Abbreviated transcription (Latin):
as estimãs ab asserentib cand̾ uictus tem uidit ⁊ tredi
⁊ grossicie mollior turs uetusto ad sustinenciã cõiᷤ nõ po¬
terat excqͣri. Cũ gͦ anno integro ad ꝯfirmaco̾nẽ miraculi
cdandicasset ba u̾go sicut p̾iis es dermienti apparens scõ ypo¬
lito dixit nt quicqͥd noue creacioni desuerat pt̃ terneritudi¬
redd̾et postꝙͣ om̃s qui uolienĩt inde miraculũ ꝓbauetũt
sols d̾o uicturꝰ reclustriũ m̃trouiit q diabolus eiꝰ bñticiis
⁊ des laudi m̃uidens es in spẽ mide mulieris mude per
noctes singulas apparebat. ⁊ nudam es se ingerens ꝙͣto il¬
le uiuacius cesistebat. tanto illa ei mꝑudencus nõ bebat
tes quid̾. qui res adiacentis eccłe nestibulo uigilabant itꝰ
cellam q fenestram. xspicui̾t ⁊ peciũ in ꝯflictu mulieris at¬
tendunt. ꝗnoꝵ pecrus p̾sencia toboratus pro deo stolam a¬
bs sac̃dotillem. afferri peciit Qua stati sibi gac̾dotalem aff̾ri¬

Expanded text:
s reputans, ab asserentibus tandem uictus et uidit et credidet grossicie mollior cruri uetusto ad sufficientiam corporis non poterat exequari. Cum ergo anno integro ad confirmationem miraculi claudicasset, beata uirgo sicut prius ei dormienti apparens sancto Ypolito dixit ut quicquid noue curationi defuerat preter teneritudiredderet postquam omnes qui uoluerunt uidere miraculum probauerunt soli deo uicturet dei laudibus inuidens ei in specie nude mulieris per noctes singulas apparebat et nudam ei se ingerens, quanto ille uiuacius resistebat, tanto illa ei impudentius incumbebtes quidam qui in adiacentis ecclesie uestibulo uigilabant, intus cellam per fenestram prospiciunt et Petrum in conflictu mulieris attendunt. Quorum Petrus presentia roboratus pro deo stolam sibi sacerdotalem afferri petiit. Qua statim sibi ini
Abbreviated transcription (Latin):
cũ t̾ginta socus cittiũ ingreditur ⁊ ibi statĩ initãcũ car¬
nales ocupiscencias annulauit ut totus absurdus aispm
⁊ iñ d̾o occupatus. nullis ut homo sensib corporeis utẽ¬
tur iã ii. cũ anno ꝑacto de cella nouscioꝵ extret ignora¬
uit ss domꝰ haberet testitud̾iem. ⁊ ĩ capite eccłe ubi
tres erant. unã tiñ̾ putauit ec̃ fenestͣi. uxx ⁊̃ aliquid
sapore discreuit nam ⁊ sangumem crudũ ꝑ errorem sibi¬

Expanded text:
cum triginta sociis cistercium ingreditur et ibi statim in tantum carnales concupiscentias annullauit ut totus absortus in spiritum et in deo occupatus nullis ut homo sensibus corporeis uteretur. Iam enim cum anno peracto de cella nouitiorum exiret, ignorauit si domus haberet testudinem et in capite ecclesie ubi tres erant unam tantum putauit inesse fenestram. Vix etiam sapore aliquid discreuit; nam et sagimen crudum per errorem
Abbreviated transcription (Latin):
culos suos nascens ex utero b̃e u̾ginis Unde ip̃e euigilãs
ꝙͣ diu nixit credidit hac̃ fuisse horam dnĩce nacnistatis
alud ꝑtinent sacͣmentũ ut sensus es profũdior ⁊ ser¬
mo copiosior t̾buatur unde ⁊ post modũ cũ laudeni
dĩ ⁊ beate mr̃is esus insigne opusculũ int̾ micia tͣctatu¬
ũ suoꝵ edidit in quo illam lectionem eimͣgłicam missꝰ
est gagłus gabriel explanauir
Um gͦ definicta mre̾ euis bernardus ꝙͣ sui iu¬
tis ec̾ inciperet ⁊ es in omib secularis ꝓspentas arri¬
deret diabolus ꝓposito castitatis eius inuidete cepit ⁊
niłtos es laqueos temptacionis opposuit. Cũ .n. aliqͣn
stagnũ collo tenus exiluit ⁊tam du ibi ꝑmansit donͨ
rene exanguis effectus s grãm d̾s a calore crͣnalis:
ꝯcupiscencie tocus tefriguit
irea illud tempus insti̾ctu diaboli in lectũ domsẽ
tis puella nuda se miecit ꝙͣ ille seuciens cũ oĩ pace ĩ

Expanded text:
culos suos nascens ex utero beate uirginis. Vnde ipse euigilans culos suos nascens ex utero beate uirginis. Vnde ipse euigilans quamdiu uixit credidit hanc fuisse horam dominice natiuitatiillud pertinerent sacramentum et sensus ei profundior et sermo copiosior tribuatur. Vnde et postmodum in laudem dei et beate matris eius insigne opusculum inter initia tractatuum suorum edidit, in quo illam lectionem euangelicam ‘Missus est angelus Gabriel’ explanauit. Cum ergo defuncta matre eius Bernardus quasi sui iuris esse inciperet et ei in omnibus secularis prosperitas arrideret, dyabolus proposito castitatis eius inuidere cepit et multos ei laqueos temptationis opposuit. Cum enim aliquastagnum collotenus insiluit et tam diu ibi permansit donec pene exanguis effectus per gratiam dei a calore carnalis concupiscentie totus refriguit. Circa illud tempus instinctu dyaboli in lectum Bernardi dormientis puella nuda se iniecit; quam ille sentiens cum omni pace et
Abbreviated transcription (Latin):
aurelis imperatoris centus est ac pͥno n̾uis crudis duralfi¬
me tesis deinde apfide anthiocho gͣnidir patitur supplicia
ex inde cũ ex p̾cepto imperatoris leonib obicͥtur ⁊ minime
lederetur gladio est decollatus.¬
ernardus in burgũdia ex nobilib ⁊ religiosis parentib
nacus se fratres habuit ⁊unã sororem oñs futuros mo¬
nachos ⁊ fenima̾ scĩmonialem. hꝰ mat̾ eũ cũ alus des dica¬
te disponens ꝙͣ dui sub mami euis erant heremo magͣ
E curie nutebat grossiorib cibis ⁊ ꝯmiu̾b pascens eos.
dolore capitis puerulus egrocaret ueniente̾ ad se muhertꝰ
ut eam suis carminib mitigaret. cũ indignaco̾e magn¬
a exclamans a se repulit ⁊ abiecit. nͨ defuit bono te
ab omĩ dolore hib̾acum se esse cognonit. ynde in fide
tantũ profecit q̃ es dñs ĩ iusione młtociens apparuit
Quad̾ .n. nocte naciuitatis dnĩte dũ matutinas cũ ce¬
teris uisgilans expoctaret apparuit es dñs qͣs ĩtum añ o¬

Expanded text:
Aureliani imperatoris tentus est ac primo neruis crudis durissime cesus deinde a preside Anthioco grauia patitur supplicia. Exinde cum ex precepto imperatoris leonibus obiceretur et minime lederetur, gladio decollatusernardus in Burgundia ex religiosis et nobilibus parentibus natus sex fratres habuit et unam sororem, omnes futuros monachos et feminam sanctimonialem; huius mater eum cum aliis deo dicare disponens, quamdiu sub manu eius erant, heremo magis quam curie nutriebat grossioribus cibis et communibus pascens eos dolore capitis puerulus egrotaret, uenientem ad se mulierem ut eum suis carminibus mitigaret cum indignatione magna exclamans a se repulit et abiecit; nec defuit bono zelab omni dolore liberatum se esse cognouit. Vnde tantum in fide profecit quod ei dominus in uisione multociens apparuit. Quadam enim nocte natiuitatis dominice dum matutinas cum ceteris uigilans expectaret, apparuit ei dominus quasi iterum ante o
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ed̾atu uid̾at fuga lapsus cesaream uenit ⁊ iudens ppłm os̃¬
nit quid̾ ignotus miles cũ armis siuis ⁊ lancea ualidi
⁊ dribili ĩpetui ꝑ fodit eñ. ⁊ nusꝙͣ ꝯparuit subito abscedens
ipẽ uͦ iniserrimꝰ d̾m plasghemans expuauit ⁊ staã li¬
bamꝰ a scõ basilio baptitatꝰ est atcestatur aũ huie celesti
bͣchiũ in cius latus ĩm̾sũ est. ⁊ ex ħ iuilne̾ suscepis t̾¬
minũ inte Qui uero iustissimũ uulnꝰ sculit ignorat᷑
pastoꝵ hysmaelitaꝵ alii militem fame ⁊ itinere fati

Expanded text:
in exercitu uiderat fuga lapsus Cesaream uenit et uidens populum congin exercitu uiderat fuga lapsus Cesaream uenit et uidens populum congnit quidam ignotus miles cum armis suis et lancea ualide et terribili impetu perfodit eum et nusquam conparuit, subito ascendens. Ipse uero miserrimus deum blasphemans expirauit et statim Libanius a sancto Basilio baptizatus est. Attestatur autem huic celesti brachium in eius latus immersum est et ex hoc uulnere suscepit terminum uite’. Qui uero iustissimum uulnus intulit ignoratur; pastorum Ismahelit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝵ tronũ sedentem ⁊ astantib dicenteni uocate mͥ m̾tu¬
rium ut uilianũ occidat qui me ⁊ filiũ meu̾ suꝑbe blas¬
phemat. stati m̾curius tũ armis suis asfint ⁊ missus ab
ea m p̾lium xperauit ad hanc uisionem erpauestens
basilius ad urbem rediit ⁊ pergens ad locum ubi sẽs
m̾turius cũ ais armis quiescebat. neutrũ ĩuenit ⁊ tꝰ¬
todem ubs essent inquirit qui cũ sacmento R. uespe¬
ri ibi ea fuisse ubs perpecuo seruabant᷑. Credidit gͦ us¬
sioni basilius ⁊ ꝓscrans ad cos qui erant in mõtem
excitatis omĩb ãmĩciat ꝙ hac nocte int̾fectus est iisli¬
anꝰ. ⁊ tũ omĩb grãs agens rediit in ciuitatem ⁊ ue¬
nient ad sepulerũ sã m̾curis ĩuenit lanceam eius sã¬
guine cruentatã. at xinde cũ usti ad diem septinũ
giãs agerent omĩb in eccła ꝯgregatis ecce libanus so¬
phista mñperatoris ustiani aui hanc ipãm nisionem

Expanded text:
super thronum sedentem et astantibus dicentem: «Vocate michi Mercusuper thronum sedentem et astantibus dicentem: «Vocate michi Mercurium ut Iulianum occidat, qui me et filium meum superbe blasphemat». Statim Mercurius cum armis suis affuit et iussus ab ea in prelium properauit. Ad hanc uisionem expauescens Basilius ad urbem rediit et pergens ad locum ubi sanctus Mercurius cum armis propriis quiescebat, neutrum inuenit et custodem ubi esset inquirit. Qui cum sacramento resp ibi fuisse, ubi perpetuo seruabantur. Credidit ergo uisioni Basilius et properans ad eos qui erant in monte excitatis omnibus annuntiat quod hac nocte interfectus est Iulianus; et cum omnibus gratias agens rediit in ciuitatem et ueniens ad sepulchrum sancti Mercurii inuenit lanceam eius sanguine cruentatam. Ac proinde cum usque ad diem septimum gratias agerent omnibus in ecclesia congregatis, ecce Libanius sophista imperatoris Iuliani qui hanc ipsam uisionem
Abbreviated transcription (Latin):
& signatũ di abolo dederat suꝑ pectus eiũs teposust quothe
a uͥgo aparuit ꝑstans ibid̾ post tͥduuꝰ mortuns est ⁊
scpultus.
Icut in uita scĩ basilii legitur ⁊ fulbertus carno¬
tensis epc̃ aitestatur cũ ulianꝰ apostata ĩpius ĩpera¬
tor ꝑgens ꝯͣ persas uenisset in cesaream capadocie es
cui basilius utinã philosephateris ⁊ opculit ei pro bñdic¬
tione eres ordeaceos panes rt ille iissit panes suscipi qͥdͥ
urbem destruam ⁊ arabo ut fiat farrifera magͥ ꝙͣ
henorifera. Cime rediens in urbem basluis ꝯuocatum
ppłm ãmonet ut ꝯgregatis pecuniis  redierto ip̃erator
munib eum placet qui statĩ obediu̾t ⁊ quiced habelãt
iñ auto ⁊ argento ⁊ gẽmis alact̾ attulerunt. que il¬
le teposuit inthesaur̃ suꝑsebens singulis depositis no
erat eccła bcate marie ⁊ cum ibi tͥduo ieiimassent ad¬
huc illis uigilantib uid bafilius in uisu nistrandinem
milicie celestis cͥca mont̾e̾ in medio hoꝵ qͣmd̾ feminã

Expanded text:
quod signatum dyabolo dederat super pectus eius reposuit. Quo Thea uirgo apparuit perstans ibidem post triduum mortuus est et sepultus. Sicut in uita sancti Basilii legitur et Fulbertus Carnotensis episcopus attestatur, cum Iulianus apostata impius imperator pergens contra Persas uenisset in Cesaream Capadocie ciuCui Basilius: «Vtinam philosophaueris!». Et obtulit ei pro benedictione tres ordeaceos panes. At ille iussit panes quidem suscipi, sed urbem destruam et arabo ut fiat farrifera magis quam hominifera». Tunc rediens in urbem Basilius conuocatum populum admonet ut congregatis pecuniis si redierit imperator muneribus eum placet. Qui statim obediuit et quicquid habebant in auro et argento et gemmis alacriter attulerunt. Que ille reposuit in thesaurum superscribens singulis depositis nomerat ecclesia beate Marie et cum ibi triduo ieiunassent, adhuc illis uigilantibus uidit Basilius in uisu multitudinem militie celesti circa montem et in medio eorum quandam feminam
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. sł eius ꝯsilio ꝯsentiret. Quo protuus ãnuente
cũ uenissent ad qd̃ biuiũ seruiens ille. uocato dyl ͦ
ꝯmendauit dnm̃ suũ. statĩ dyaꝰ cũ ille nobilis fociss¬
es homagiũ iussit es abnegare ih̃m xpm̃ ⁊ ille ab
it ⁊ ille seruiens nusꝙͣ ꝯꝑuit. Ille aũ ad se reu̾sus

Expanded text:
faceret si eius consilio consentiret. Quo protinus annuente faceret si eius consilio consentiret. Quo protinus annuente cum uenissent ad quoddam biuium seruiens ille uocato dyabolo commendauit dominum suum; statim dyabolus cum ille nobilis ei fecisset homagium, iussit ei abnegare Ihesum Christum; et ille abnit et ille seruiens nusquam comparuit. Ille autem ad se reuersus
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ad si capetetur nemo es parceret cuid̾ monacho
de caritade oscienciam suam ofessuis est. Eus cũ mona¬
thus diceret ut deĩcess abstineret. ule .R. ciõ se cessa
sui ne me bata uͥgo sine ꝯfessione ⁊ iuatico sinat
mori. Adħ monachus bonũ est iñquit s par̾ aut nͭ
ꝓficis ex quo pectandi ꝓposicũ nõ relĩquis abiens gͦꝰ pͦt
paululũ ab eod̃ milite ⁊ armigeris eiꝰ ꝯpħndit᷑ ⁊ a fu
laboratis qusa me nisi prius ꝯfessuᷤ ⁊ ꝯũcatũ oceide
non potestis. ⁊ adduace sae̾docem ⁊ interim ꝙr mors
nõ uałam uob̾ dica̾. Nec mora sac̾dos asfint e ꝯfessus
cũ usaticũ suscepsset protinus expsrauit ego miitẽ ipm̃
nõĩe pecrũ uidi ⁊ ad mensam eiꝰ hoc ipo̾ natrante di¬
a magnis diuiciis ad cauꝑtatẽ uenit. ⁊ dũ qͣd̾ die eqͥ¬
tando despetaret. ⁊ murmurãdo ⁊̃ diũ blaphemar.
Serimꝰ eius ħ audiens promisit ei q̃ cũ dictissimũ fa

Expanded text:
tamen quod si caperetur nemo ei parceret, cuidam monacho tamen quod si caperetur nemo ei parceret, cuidam monacho de caritate conscientiam suam confessus est; cui cum monachus diceret ut deinceps abstineret, ille respondit omnino sui, ne me beata uirgo sine confessione et uiatico sinat mori». Ad hec monachus: «Bonum est», inquit, «sed parum aut nichil proficis, ex quo peccandi propositum non relinquis». Abiens ergo post paululum ab eodem milite et armigeris eius comprehenditur «laboratis, quia me nisi prius confessum et communicatum occidere non potestis. Adducite sacerdotem et interim quare mori non ualeam uobis dicam». Nec mora: sacerdos affuit et confessus cum uiaticum suscepisset, protinus expirauit. Ego militem illum nomine Petrum uidi et ad mensam eius hec ipso narrante dia magnis diuitiis ad paupertatem deuenit. Et dum quadam die equitando desperaret et murmurando etiam dominum blasphemaret, seruus eius hec audiens promisit ei quod ditissimum eum
Abbreviated transcription (Latin):
iles quid̾ seculo renũtians ordinem citer¬
siensem intͣuit. ⁊ quia literas nesaebat erubescẽtes
monachi tau nobilem ꝑsonã int̾ laicos deputari dede¬
tunt ei magri ut aliꝗͣtulũ litteras disceret ut hac
tere pocuisses. ħ cñ tã auide retinuit ut qucũq deã¬
uulares ea incessabilit̾ tuminaret. Post mortẽ eiꝰ qͥd̾
uenit ⁊ ecce respiciens liliũ suꝑ illud nascens intus ⁊
foris descriptũ inuenit. miratꝰ de lilio plus miratꝰ de li¬
teris ꝯͥfocatis monathis ħ ostenditi ⁊ cũ in lilio aue
dũ adduxit at ille cũ t̾ram de tumulo esfodi p̾cepisseo
inienit ꝙͥ radix liliĩ de ore desũcti ꝓced̾et ⁊ int̾rogãs
monachos auid fecisset. intellexit ħ quod solũ didiscerat
cũ ꝗͣta denocõne dixisset.
uper anno dnĩ .mͦ. cc. xxu. ĩ comitatu nu̾nẽsi ts
frẽs a quod̾ milite castellano penicus &ebereditati e¬
rant unde qͣi eschini in uicinis nemorib latentes nił

Expanded text:
iles quidam seculo renuntians ordinem cisterciensem intrauit et quia litteras nesciebat erubescentes monachi tam nobilem personam inter laicos deputari dederunt ei magistrum ut aliquantulum litteras disceret, ut haccere potuisset, hec tamen tam auide retinuit ut quocumque deambularet ea incessabiliter ruminaret. Post mortem eius quiduenit. Et ecce respiciens lilium super illud nascens et litteris intus et foris descriptum inuenit. Miratus de lilio, plus miratus de litteris, conuocatis monachis hoc ostendit et cum in lilio ‘Aue aderat ad uidendum adduxit. At ille cum terram de tumulo effodi precepisset inuenit quod radix lilii de ore defuncti procederet. Et interrogans monachos quid fecisset, intellexit quod hoc solum didicerat cum quanta deuotione dixisset. Nuper anno domini MCCXXV in comitatu Niuernensi tres fratres a quodam milite castellano penitus exeredati erant. Vnde quasi eschiui in uicinis nemoribus latitantes m
Abbreviated transcription (Latin):
n t̾ritorio laudimẽst uir cuud̾ tũ siuge sua aliam h̃nces
cam cuid̾ iũuens tͣbiderunt ⁊ ꝑactis nupcis diu ĩ domo
sua filiam cũ gnẽ tenuerunt. Mat̾ añ puelle iuiuene̾ amo¬
re filie sue tam diligent̾ colebat ut ñ maior eẽt puedle
filia sese inge̾ret sũ gͥ mulieris animũ tanta falfitasꝯ
cussisset. cimens ne in uulgi fabulani u̾terecur cogitate
iam cepit qͣft̾ gen̾ suis piorsus ab esus oculis tolłetur. Du¬
os gͥ rusticos allainicur ⁊ secreniꝰ ꝯmiitens ꝓ occidendo
illo .xxͦ. euiq solidos pollicetur qd̃ gͦ die tocludens cos ĩ
cellario maricũ siuꝰ ex fudustna foras ⁊ siliam suã tͣns¬
mittit abiorsui. Cunc adolescens uissu dix̾ sue cellariũ ut

Expanded text:
Laudunensi, uir quidam cum coniuge sua filiam habentes, eam cuidam iuueni tradiderunt et peractis nuptiis diu in domo sua filia cum genero tenuerunt. Mater autem puelle iuuenem amore filie sue tam diligenter colebat ut non maior esset amor filia sese ingeret. Cum ergo mulieris animum tanta falsitas concussisset, timens ne in uulgi fabulam uerteretur, cogitare iam cepit qualiter gener eius prorsus de medio tolleretur. Duos ergo rusticos alloquitur et secretum committens pro occidendo illo magnam pecuniam pollicetur. Quadam ergo die recludens eos in cellario, maritum suum de industria foras et filiam suam aliorsum transmittit. Tunc adolescens iussu domine cella
Abbreviated transcription (Latin):
acerdos cuiꝰd̃ parrochie honeste uite unã cm̃ mis¬
sam sciebat. quam cũ in honore fe marie ꝯciue decan¬
cabat. Unde apud epuĩ accusatus cũ aliam missam uesci¬
te se dicẽt iratus epc̃ qͣs hominũ seductoreni xhibuit ue
deinceps celebret. seq̃nti nocte cũ pb̃r tristis de misse pͥ¬

Expanded text:
Sacerdos cuiusdam parochie honeste uite unam tantum misSacerdos cuiusdam parochie honeste uite unam tantum missam sciebat quam tamen in honore beate Marie cotidie celebrabat. Vnde apud episcopum accusatus cum aliam missam nescire se diceret, iratus episcopus quasi hominum seductorem prohibuit ne deinceps celebraret. Sequenti nocte cum presbyter tristis de misse pr
Abbreviated transcription (Latin):
culis sic legatur. fert᷑ .n. ꝙ sicut p̾dictũ est ĩ uice̾ de¬
certarent ba uͥgo dixit nũc gꝰ ponamꝰ iudiaũ super¬
illũ hominẽ illiꝰ opidi castellanũ. Eũ gͦ ĩ uisione b̾a
usego aiparerz. monens ut iuste de tali monacho indi¬
catet. ille iudicauit ut ille monachus reniuisteret
⁊ stans susz pontem de quo cecidit quo uellet abiret
⁊ fic fciũ est ⁊ statim monachus ad monast̾nt rediis
atro quid̾ bam mariam ȩe corde diligens captꝰ est
⁊ suspensus s dil pedes eius iñ aere iam penderent
beata uirgo affuit ⁊ illes̃. eũ ꝑ t̾diuĩ sustentauit du¬
dito gͦ qd̾ uniereo putantes qui eũ suspenderãt & ñ
plene laq̃atus fusset gladio eũ uigulare nolobant.
Q beata ulgo ferienciũ gladio manꝰ apposuit ne noce¬
rent cognescentes gͦ illi eo ceferente qd̃ bata uͥgo sic
eũ iuuaret. insrantes eũ dependerunt ⁊ amore des
⁊ mrĩs eius abire hiberũ ꝑmiserũt Qui staci monaste¬

Expanded text:
predictum est inuicem disceptarent beata uirgo dixit: «Nunc ergo ponamus iudicium super hominem illius oppidi castellanum. Cum ergo ei in uisione beata uirgo appareret monens ut iuste de tali monacho iudicaret, ille iudicauit ut monachus reuiuisceret et stans super pontem de quo cecidit quo uellet abiret. Et sic factum est. Et statim monachus ad monasterium rediiLatro quidam beatam uirginem ex corde diligens captus est et suspensus; sed dum pedes eius in aere iam penderent beata uirgo affuit et illesum per triduum sustentauit. Audito ergo quod uiueret putantes qui eum suspenderant quod non plene laqueatus fuisset, gladio eum iugulare uolebant; sed beata uirgo ferientium gladio manus opposuit ne nocerent. Cognoscentes ergo illi eo referente quod beata Maria sic eum iuuaret, mirantes eum protinus dependerunt et amore dei et matris eius abire liberum permiserunt. Qui statim monaste
Abbreviated transcription (Latin):
iliud & dicit ietonunꝰ ne forte sł uenit̾ ĩ manib gris
illud apocrifũ de tͣnsitu eiuisd̃ uͥginis dubsa ꝓ cͥtis tecipiatis
legitur qd cũ sata maria mote solito eid helysabeth ap¬
sureret ⁊ illa it̃rogaret cnio tempore ⁊ qiuo die dormi
mortali suꝑ t̾tam anno integro ⁊ coo dieb ciuot sunt
a die ascensionis usq ad diem quo celeb̾tur assũpcio mea
⁊ affuerunt om̃s apłs cũ magna neneracõe coiꝰ meum
tisdic langnisset. ⁊̃ hora misse rapta est in extasim ⁊ us¬
maxĩa angłoꝵ ⁊ post pusillũ erepta est de sepulcro ⁊
cũ illa mstitudie astanciũ eleuata est in sublime ⁊ oece
in occursũ eius uelud de celis uir suͣ omnẽ estĩmacõnẽ gło¬
sus pertans in dextera signũ crucis nn quo ⁊ uecillũ ap¬
paruit ⁊ intellexit dum̃ ẽẽ saluatorẽ ⁊ infi̾ta milia an¬
geloꝵ cum eo sic q eam alacͥt᷑ suscipientes cũ magno co¬
mstam in celos euescrunt post modicũ temporis int̾toga¬

Expanded text:
de quo dicit Ieronimus ‘Ne forte si ueniret in manibus nostris illud apocryphum, de transitu eiusdem uirginis dubia pro certis recipiatis’legitur quod cum beata Maria more solito eidem Elyzabeth appareret et illa interrogaret quo tempore et quo die dormismortali super terram anno integro et tot diebus quot sunt a die ascensionis usque ad diem quo celebratur assumptio mea. Et affuerunt omnes apostoli et cum magna ueneratione corpus meum itudine languisset in hora misse rapta est in extasim et uimaxima angelorum. Et post pusillum erepta est de sepulcro et cum illa multitudine astantium eleuata est in sublime; et ecce in occursum eius uenit uir de celis supra omnem estimationem gloriosus, portans in dextera signum crucis, in qua uexillum apparuit et intellexit esse dominum saluatorem et infinita milia angelorum cum eo. Sicque eam alacriter suspicientes cum magno comitatu in celos euexerunt. Post modicum temporis interroga
Abbreviated transcription (Latin):
onci appłłauerunt. quia ⁊̃ in carne assũptã credebãt
indubitant̾. helysabeth aũ cũ dubitaret publicare
hanc reuelacõnem metuens ne iudicaretur ĩ uentͥe
nouitatũ. post duos anno ipã die apparuit es bata ma¬
ria .⁊. łtertgzauit eam si ħ̃ tenelate auderz ã .R. ñ deb
in publico deuulgari hoc auia secł̃m malignĩ est. ⁊ auis an¬
dierunt seniet ipẽs inc̾togabunt ⁊ cepedire se nescient sus
cialem a me retbucõnẽ ⁊apiano. Ex p̾dictis gꝰ colligitur
aid̾ ⁊ illud apocͥfũ autentiaĩ non est ⁊ tenelacio belysa¬
de eius tͣnsitu ita dicio ss sermone de cod c̾tũ est ĩ qͥo¬

Expanded text:
onem appellauerunt, quia etiam carne assumptam indubitanter credebant. Elizabeth autem cum dubitaret publicare hanc reuelationem metuens ne iudicaretur inuentrix nouitatum, post duos annos ipsa die apparuit ei beata Maria et interrogauit eam siin publico diuulgari hoc quia seculum malignum est, et qui audierint semet ipsos intricabunt et expedire se nescient». Cucialem a me retributionem percipiant». Ex predictis ergo colligitur quod et illud apocryphum autenticum non est et reuelatio Elyzade eius transitu ita dici
Abbreviated transcription (Latin):
amicam tuam relmquis ⁊ mͥ fembnam alam are¬
ponis. Ad ẜ ille ꝯt̾ritus ad socios rediit ⁊ totũ dissimu¬
lans celebͣris nuptis. media nocte de domo telictis oib
pud biticas cum xͥani
eris ad eccłam isse ⁊cum eis aũcasse. Tunc pat̾ eiꝰ
tem extractũ int̾regauerũt qͦmꝰ nõ sensisset delorem.

Expanded text:
amicam tuam relinquis et michi feminam aliam anteponis?». Ad hoc ille conterritus ad socios rediit et totum dissimulans celebratis nuptiis media nocte de domo relictis omnibus Apud Bituricas cum chrieris ad ecclesiam iuisse et cum eis comunicasse. Tunc pater tem, extractum interrogauerunt quomodo non sensisset dolorem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illa fubseauens excinctũ iam reperit ⁊ in cubiculũ fihe sa¬
e portans qiͣ dormiente̾ uestib cͥꝯtexit nec mora pat̾ ⁊¬
filia domũ reden̾t. ⁊ mensa posita sibia iussi matris. ma¬
ritũ excitat ꝙ cũ extinctũ uideret ꝯcitata ĩ planctũ fa¬
milia ipã mulier homicida qiͣ dolens cũ deds ciulabat

Expanded text:
 illa subsequens extinctum iam reperit et in lectum filie sue portans, quasi dormientem uestibus circumtexit. Nec mora: pater et filia domum redeunt et mensa posita filia iussu matris maritum excitat. Sed cum extinctum uideret concitata in planctum familia ipsa mulier homicida quasi dolens cum ceteris eiulabat
Abbreviated transcription (Latin):
tem abluere ospexisset dixit enꝰ frustra cognari qr coxã
⁊ tibiam ult̾ius nõ ħeret. ip̃ã nocte bata uͥgo cũ scõ
ypolito es in uisione asfuit. ⁊ qd̃ sco ypolito ut petrũ
mẽto es aiͣ furcłni arbori ĩseruit ĩ ꝗͣ miseraco̾̃e pecrꝰ tãcis
dolorib angebat᷑ ut eiꝰ clamorib om̃s qui indomo erãt

Expanded text:
am et tibiam ulterius non haberet. Ipsa nocte beata uirgo cum sancto Ypolito in uisione affuit et eidem sancto Ypolito ut Petrum mento ei quasi surculum arbori inseruit. In qua insertione Petrus tantis doloribus angebatur ut eius clamor
Abbreviated transcription (Latin):
Nurbe papła que ⁊ cirui dicitur quid̾ cłicus scũs
satagebat defuncto iͣq euud̾ ciuitatis epo̾ collecti ełici
duo ieumauerunt ut deus eis ostend̾et. quem epm̃ eẽ
uellet. Int̾ea b̾a nͥgo cͥd̾ apparuit dicens uade ⁊ dic ppłd
ut accipiaut meũ cancellariũ ⁊ eũ statuant ħꝰ urbis¬

Expanded text:
Papia que et Ticinum dicitur, quidam clericus multum satagebat. Defuncto itaque eiusdem ciuitatis episcopo collecti clerici triduo ieiunarunt ut deus eis ostenderet quem episcopum esse uellet. Interea beata uirgo cuidam apparuit dicens: «Vade et dic populo ut accipiant meu
Abbreviated transcription (Latin):
ens ad dum̾ se on̾tit ⁊ inpecta hcencia orandi in eceła h̃e ma¬
⁊ proiectam in igne osũptis flãmis ⁊ uiculis qiuib ligata
sierat. stare om̃s incolumẽ ꝯtuentur at parentes pueri
menta frurites q seurrunt ⁊ igne refecto liberatã mi¬
a crudelitate ꝯspescuit ⁊ adductam sibi mulierẽ cͥspie¬

Expanded text:
ens ad dominum se conuertit et impetrata licentia orandi in ecclesia beate Ma proiectam in ignem consumptis flammis et uinculis quibus ligata fuerat stare omnes incolumem contuentur. At parentes pueri menta fruticesque concurrunt; et igne refecto iteruma crudelitate compescuit et adductam sibi mulierem circumspic