comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientiã nesciuit. Inpoͣ hc̃ moduͣ¬
⁊ didic̃ ex usn comestioĩs. qͥd eẽt int̃
malũfamis ⁊ bonũ refectioĩs Bu¬
tirũ ⁊ mel. comedendo. eod̃ mͦ cepit
ecloceri. qͣle sit ad silĩtudinẽ d̾i cre¬
atũ. muscis assimailari. Ex ꝑiendo
cdidicit ꝗͣ incligna soleat nobilis
illa c̾aturad̾i pati⁊ eoipõ qͦmͦ opor¬
teat illi cõpati. ł illiꝰ misereri. De
gͦ scd̃m aliquẽ mͦdñ scire potuit.¬
tepꝰ resurrectionẽ suã. legit᷑ ema¬
nuel nr̃ mel comedisse. Optuler̃
enĩ cipartẽ piscis assi.⁊ fauũ melł. Qd̾
aũ passionẽ ⁊ resurcectionẽ come¬
dit fuit ad refectionẽ. Qͦd pꝰ resur¬
rectionẽ comeclit. fuit acl solã dis¬

Expanded text:
c modum didicit ex usu comestionis quid esset inter malum famis et bonum refectionis. Butyrum et mel comedendo eodem modo coepit edoceri quale sit ad similitudinem Dei creatum muscis assimilari. Experiendo didicit quam indigna soleat nobilis illa creatura Dei pati, et eo ipso quomodo oporteat illi compati, vel illius misereri. Debergo secundum aliquem modum scire potuitte post resurrectionem suam legitur Emmanuel noster mel comedisse, obtulerunt enim ei partem piscis assi, et favum mellis. Quod ante passionem et resurrectionem comedit, fuit ad refectionem, quod post resurrectionem comedit, fuit ad solam dis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmꝰ extpr̾ aliꝗͣsciam accep̃: S dicat
pit. S deligno scientiȩ nicħ simile
credere oportet. alioqͥn ex enis esu
hõĩsscientia cresceret. ñ decresc̾et.
Ñ gꝰ eiꝰ reieffectũ. ẜ occasionẽ p̾siirit.
N am bona quid̃. añesum uetitũ
ꝑ ĩtelligentiã simuli exꝑientiã no¬
uerat malaaũ. ꝑ exꝑientiã. oĩo ne¬
bona. adqͦ usñ peccando descñd̾.
qͦ exꝑientiã p̃ꝰ felicignorauit.

Expanded text:
icat pit. Sed de ligno scientiae nihil simile credere oportet. Alioquin ex ejus esu hominis scientia cresceret, non decresceret. Non ergo ejus rei effectum, sed occasionem praestitit. Nam bona quidem ante esum vetitum per intelligentiam simul et experientiam noverat, mala autem per experientiam omnino nebona ad quorum usum peccando descendit, quorum experientiam prius felicius ignoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ. ad electionẽ bomi fuit ĩ
qͣ ꝙ optimũ fuit ꝓbauit. Ibi exꝑi¬
endoꝓbauit. ꝗd sit int̃ illũ statũ qͥ
infirmitas comed̾e̾ cõpellit. ad car¬
nsrefectionẽ. ⁊ int̃ illil. qͦ catitas
comed̾e ꝯsentit ad solã dispensa¬
tionẽ. S qr malũ ut dictũ: plemꝰco
gnoscit᷑ ex ꝯꝑatiõe boni. ⁊ bonũ e¬
demrõe. ex ꝯparatio ẽ optimi. illa
sane resuscitati comestio. ñ sobãna¬
luit ad mali reꝓbationẽ. i̾ar⁊ ad
bom appꝰbationẽ ⁊ ad eiꝰd̾ elctionẽ

Expanded text:
ectionem boni fuit, in qua quod optimum fuit probavit. Ibi experiendo probavit quid sit inter illum statum quo infirmitas comedere compellit ad carnis refectionem, et inter illum quo charitas comedere consentit ad solam dispensationem. Sed quia malum, ut dictum est, plenius cognoscitur ex comparatione boni, et bonum eadem ratione ex comparatione optimi: illa sane resuscitati comestio non solum valuit ad mali reprobationem, verum et ad boni approbationem, et ad ejusdem electionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisset: fructũ talẽ tãq sub¬
limẽ face ñ posset. Qd̃ diximꝰ.
dicamꝰ aꝑciꝰ. Nisi abomi uitioꝵ
ꝯtagio penitus purgata fuisset:
dm̃ dͥei filium gn̾are ñ posset. Ut
enim nͥgo ꝯciꝑiet. uirgo pareret:
summa sci̾tate sũma puritati opꝰ
habebat. Quo itaq ordine. qua¬
ue rõne ad tante sublimitatis g̾rã¬

Expanded text:
 fructum talem, itaque sublimem facere non posset? Quod diximus, dicamus apertius. Nisi ab omni vitiorum contagione penitus purgata fuisset, Deum Dei Filium generare non posset. Ut enim virgo conciperet, virgo pareret, summa sanctitate, summa puritate opus habebat. Quo itaque ordine, quave ratione ad tantae sublimitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
excusatiões inpeccatis. Ex cusa¬
tiones sane quasi q̃dam uicioꝵ
scuta sunit. quib se contra u̾tatiꝰ
iacula muniunt. ⁊ cont᷑ uirtu¬
tum iaculatioẽs ñ mediocͥter
defendunt. S isld̾ opoetet scirri.
qr ubiñ ẽ locꝰ accusatiom. nullus
ꝓculdubio relinquitur excusa¬
tioni. Quẽ suanãq oscĩa ĩ ulło
accusat. non est uñ se ex cusare
oporteat. uirginalis itaꝙ illa
puerꝑa cui nicha aeplena it¬
tutum ꝯsũmatione defuit an
nullo oĩo excusatione aliqua
eguit. Nam si uł in posfibilitas
ipsa aliquid in ea dequa uͥtu¬
tum ꝑ fectionẽ minuit. ꝓfecto
ꝓea parte ead̾ ipsa ĩpassibili¬
tas ei adexcnsationẽ fuit. Ineo
ipso itaq suꝑemientis ⁊ sup
modum estulntis amoris datus
celitꝰ ignis designata excusationũ
omniũ scuta exussit. qͦ plentu¬
do gr̃e caritaitiusq ꝯsumati o spĩa¬

Expanded text:
excusationes in peccatis . Excusaexcusationes in peccatis . Excusationes sane quasi quaedam vitiorum scuta sunt, quibus se contra veritatis jacula muniunt, et contra virtutum jaculationes non mediocriter defendunt. Sed illud oportet sciri, quia ubi non est locus accusationi, nullus procul dubio relinquitur excusationi. Quem sua namque conscientia in nullo accusat, non est unde se excusare oporteat. Virginalis itaque illa puerpera cui nihil de plena virtutum consummatione defuit, in nullo omnino excusatione aliqua eguit. Nam, si vel impossibilitas ipsa aliquid in ea de aliqua virtutum perfectione minuit, profecto pro ea parte eadem ipsa impossibilitas ei ad excusationem fuit. In eo ipso itaque supereminentis, et supra modum aestuantis amoris datus coelitus ignis, designata excusationum omnium scuta exussit, quia plenitudo gratiae charitatisque consummatio ni
Abbreviated transcription (Latin):
ferens bella usq ad finẽ t̾re. ar¬
cum ꝯterens. ⁊ confringens arma.
⁊ scuta ꝯburens igni. Que ẽ ista
obsec c̾ra de qua bella omnia fine.¬
tenꝰ auferunt᷑. nͥ illa de qua idẽ
omnis pugna tollitur. in hac t̾ra
pax plena reꝑatur. Arcum inquit
ꝯterens. ⁊ confringens arma. In ar¬
cu ⁊ saguta ꝑ cussio quidẽ est. ñ tã
u̾ͥtuosa quam artificiosa. Eꝯtͣ in
gladio ⁊ hasta. ꝑcussio ꝓfecto est.
ñ tam artificiosa quam uirtuo¬
sa. ꝑ arcꝰ gͦ intelligimus tempta¬
tiones fraudulentas. ꝑ arma
ũi temptaciones uolentes. Accẽ¬
de itaq in quante securitatis ar¬
cem se erexit. ad quã tã uiolen¬
ta quam fraudulenta tẽptato
nullum decet̾o accessum hr̃e
iam potuit. Arcum in quit ꝯ¬
terens ⁊ ꝯfrĩgens arma. ⁊ scuta
ꝯburens igni. SSiẽ ꝑ arcum se¬
ductiones. sic ꝑ arma opp̾ssioẽs.
sic ⁊ inscutis in telligimus
ex cusationes. de quib in ꝓpħa
sic habes. Non declines cor meũ
in u̾ba malicie. ad excusandas

Expanded text:
a usque ad finem terrae, arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni . Quae est ista, obsecro, terra de qua bella omnia finetenus auferuntur, nisi illa de qua idem omnis pugna tollitur; in hac terra pax plena reparatur: Arcum, inquit, conteret, et confringet arma. In arcu, et sagitta percussio quidem est, non tam virtuosa quam artificiosa. Econtra in gladio et hasta percussio profecto est, non tam artificiosa quam virtuosa. Per arcus ergo intelligimus tentationes fraudulentas, per arma vero tentationes violentas. Attende itaque in quantae securitatis arcem se erexit, ad quam tam violenta, quam fraudulenta tentatio, nullum de caetero accessum habere jam potuit: Arcum, inquit, conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni. Sicut per arcum seductiones, sicut per arma oppressiones, sic et in scutis intelligimus excusationes. De quibus in Propheta sic habes: Non declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentias ꝑ appetitũ carnis
uehementius exarsit. Ꝙ quauto
infirmior fuit. tanto pluribusopꝰ
dam. quã ad sanitatẽ reꝑandam.
Ꝙ gͥ remanente mortalitate et
passibilitate innatã humana
uicium tã ꝯcupiscentie ꝗͣ igno¬
rantie recessit: uidet᷑ et̃ ꝯtrana¬
turam. Qd recedente. tam uno
ꝯcupiscentie quã incio ignorantis
mortalitas ⁊ passibilitas remansit.
uidetur ẽẽ ot᷑ iusticiã. Quã muł
quã stupendum quod matoẽ sua
q̃ ab omni uicio ad plenum pꝑiti
fuit. fons ip̃e pietatis filiꝰ a sibu
go captiuuitatis nt̃e laborare ꝑmi¬
sit. E contra uͭ quid q̃so mura call
quid ꝓcdigii fint. quodt̾ra mealeli¬
ctioni addicta. miseriis exposita.
ab omni uicioꝵ exactione ⁊ inqͥe¬
tudine lib̃rima plenam ꝓ hac
parte pacẽ obtin̾e potuit: Quod¬
emanueł nr̃i puerꝑa inomni
fuerit uirtutũ ꝯsũmatione ꝑfec̾ta.
trendite obsecro quã mag¬
num quã mirabile fuerit᷑

Expanded text:
concupiscentias per appetitum carnis concupiscentias per appetitum carnis vehementius exarsit, et quanto infirmior fuit, tanto pluribus opus dam, quam ad sanitatem reparandam. Quod igitur remanente mortalitate et passibilitate in natura humana, vitium tam concupiscentiae quam ignorantiae recessit, videtur esse contra naturam. Quod recedente tam vitio concupiscentiae quam vitio ignorantiae mortalitas et passibilitas remansit, videtur esse contra justitiam. Quam mirum, quam stupendum, quod matrem suam quae ab omni vitio ad plenum purgata fuit, fons ipse pietatis filius ejus, sub jugo captivitatis nostrae laborare permisit! Econtra vero, quid, quaeso, miraculi, quid prodigii fuit quod terra maledictioni addicta, miseriis exposita, ab omni vitiorum exactione et inquietudine liberrima, plenam pro hac parte pacem obtinere potuit? Emmanuelis nostri puerpera in omni fuerit virtutum consummatione perfecta. Attendite, obsecro, quam magnum, quam mirabile fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
etelinquet᷑ inquit t̾ra afa¬
cie duoꝵ regum suoꝵ. No¬
tandum ualde quod d̾r. Derelin¬
quetur t̾ra. nec qualiscumꝙ. s qͦ¬
lem ĩpieras aetestatur. Nichil
mortalitatis gła ñ reformatur.
Uidetis certe quia illd̾ reman¬
sit inuirginẽ qd̃ exat ad penã.
ilud recessit. quod erat adcul¬
pami. Uiuositas recessit. pena¬
litas remansit. Carnalitas
tollitur. s calamitas non amo¬
iusticia. ut remaneat pena
isbi iam nulla est culpa. Qatꝙ
si ailigent᷑ attendimꝰ mueniemꝰ:
quia uiciositas ip̾a nr̃e est mortali¬
tatis ⁊ passibilitatis effectꝰ. Contra
naturam itaq md̾etur. ut causa¬
ꝑaurans suo effectu pͥuet᷑. S forte
q̃ris nosse. quomͦ uiciositas ipsa
sit nr̃e mortalitatis estectus. Ces¬
te ex inflicta mortalitate senꝰ hõis
Aecreuit ⁊ inde ignorantia. Certe
ex ꝯtracta infirmitate appetitas
carnis creuit. ⁊ m̾ ꝯcupiscentia. Iã
quo in teriores ⁊ spu̾ales delieras
hõ peccando amisit. eo ĩinferi oꝵ

Expanded text:
erelinquetur, inquit, terra a facie duorum regum suorum. Notandum valde quod dicitur: Derelinquetur terra, nec qualiscunque, sed qualem impietas detestatur. Nihil mmortalitatis gloria non reformatur. Videtis certe quia illud remansit in Virgine quod erat ad poenam, illud recessit quod erat ad culpam. Vitiositas recessit, poenalitas remansit. Carnalitas tollitur, sed calamitas non amojustitia, ut remaneat poena ubi jam nulla est culpa? Et utique, si diligenter attendimus, inveniemus quia vitiositas ipsa nostrae est mortalitatis et passibilitatis effectus. Contra naturam itaque videtur, ut perdurans suo effectu privetur. Sed forte quaeris nosse quomodo vitiositas ipsa sit nostrae mortalitatis effectus. Certe ex inflicta mortalitate sensus hominis decrevit, exinde ignorantia. Certe ex contracta infirmitate appetitus carnis crevit, et inde concupiscentia. Nam quo interiores, et spirituales delicias homo peccando amisit, eo in inferiorum
Abbreviated transcription (Latin):
gine. tã ignorantiã bom. quã ꝯcu¬
piscentiuam mali. Quã in tegre ĩ ea
omnis ocupiscentia extincta fue¬
rit. ꝓbat ꝓfecto quod c̃ uͥginitatis
integͥtate pꝰmodum ꝯcep̃. ⁊ peꝑit.
Quam ꝓfunde illuminata fuĩt.
ꝓbat. quod illo̾ tante ꝓfunditatiꝰ
satͣmentum tã u̾acit̾ tã uelocit᷑
credidit. quod hꝰ mundi sapien¬
tib iux tãd̾ aliquando ꝑtot ⁊ tan¬
ta miracła ꝑsuaderi potuit. Cre¬
denti itaq uirgini s modũ qͦ
id fieri oporteret q̃renti recte
responaetur. cum ab angło dicit᷑.¬
Sp̃s sc̃s suꝑueniet inte. ⁊ uͥtus al¬
tissimi obũ brabit tͥ. Aesi aꝑte
dicatur ei. Ut ad tantum sacͣmen¬
tum efficiaris digna. ⁊ inueni¬
aris idonea uirtus altissimi obũ¬
bra̾it tͥ. tã ad oẽm ꝯcupiscentiã
extinguendã. ꝗͣ ad illuminandã
ignorantiã. Hoc est quod ꝑ

Expanded text:
tiam boni, quam concupiscentiam mali. Quam integre in ea omnis concupiscentia exstincta fuerit, probat profecto quod cum virginitatis integritate postmodum concepit, et peperit! Quam profunde illuminata fuerit, probat quod illud tantae profunditatis sacramentum tam veraciter, tam velociter credidit, quod hujus mundi sapientibus vix tandem aliquando per tot et tanta miracula persuaderi potuit. Credenti itaque Virgini, sed modum quo id fieri oporteret quaerenti, recte respondetur, cum ab angelo dicits sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ac si aperte dicatur ei: Ut ad tantum sacramentum efficiaris digna, et inveniaris idonea, virtus Altissimi obumbrabit tibi, tam ad omnem concupiscentiam exstinguendam quam ad illuminandam ignora
Abbreviated transcription (Latin):
er iste ab ip̃a hora uł mom̃to ꝯ cep¬
tionis sue plenitudinẽ sapuentie
unitus fuit. Tempus itaq ꝯcep¬
tionis expͥmitur. ieo quod dr.
Antequam sciat. Acsi aꝑtiꝰ dicati.
Añquam emanuel ꝯcipiatur:
ineuis matre ꝯdicionis nr̃e t̾ra
de qua u̾tas oritur. a gemina pec

Expanded text:
hora, vel momento conceptionis suae, plenitudinem scientiae unita fuit. Tempus itaque conceptionis exprimitur in eo quod dicitur: Antequam sciat. Ac si apertius dicat: Antequam Emmanuel concipiatur in ejus matre, conditionis nostrae terra de qua Veritas oritur, a g
Abbreviated transcription (Latin):
tet uel bonos. S quos queso ñ ue¬
xat atdor ꝯcupiscentie. qͦs q̃so qu&¬
ñ cͥcũ uenit error ignorantie: Quĩ
pꝰ ꝯcnpiscentias eut. uni istoꝵ e
gum deseruint᷑. Alñ aũ acserui¬
unt ad mitum. qui dicunt honĩ
malum. ⁊ malũ bonũ. ponentes
dulee ĩ ainar̃. ⁊ amar̃u ĩ dulce. po¬
nentes lucẽ tenebras. ⁊ tenebras lu¬
cem. Talit̾ utiq ⁊ talibꝰ regib ꝯtĩgi
nos sepe subseriure. int̾ra cap¬
tiuitatis nr̃e. Habemus itaꝙͥ
in duob regib duplex uicium
tenemus int̾ra ꝯtͥcionis nr̃e tri¬
plex malum. Ila adculpam.
ista ad penam. d pie mentis elt
ila pacient̾ sustin̾e que sunt ad
penam. abominari aũ ⁊ de testari
ea q̃ sunt adculpam. Impietatis
uͦ ẽ. illa q̃ adculpam sunt libent̾
ãplecti. ea aũ q̃ adpenã sunt fun¬
ditus de testari. hĩc ẽ qd̃ ad ĩpium
regem ꝑ ysaram dr. Terra inqͥt
quã tu detestaris. absq dubio
in pii detestant᷑ mortalitatẽ. qͥa

Expanded text:
ret vel bonos. Sed quos, quaeso, non veret vel bonos. Sed quos, quaeso, non vexat ardor concupiscientiae; quos, qun circumvenit error ignorantiae? Qui post concupiscentias eunt, uni istorum regum deserviunt. Alteri autem deserviunt ad nutum qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes dulce in amarum et amarum in dulce, ponentes lucem tenebras et tenebras lucem. Taliter utique, et talibus regibus contingit nos saepe subservire in terra captivitatis nostrae. Habemus itaque in duobus regibus duplex vitium, tenemus in terra contritionis nostrae triplex malum. Illa ad culpam, ista ad poenam. Sed piae mentis est illa patienter sustinere quae sunt ad poenam, abominari autem et detestari ea quae sunt ad culpam. Impietatis vero est illa quae ad culpam sunt libenter amplecti, ea autem quae ad poenam sunt, funditus detestari. Hinc est quod ad impium regem per Isaiam dicitur: Terra, inquit, quam tu detestaris. Absque dubio impii detestantur mortalitatem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cogita tͥplictm alam regionem ĩ ha¬
bitationis nr̃e. ñ dico asyã europã
tionis humane. Prima regiomi¬
sere huiꝰ in habitacionis nr̃e est
humana corruptibilitas. scda ã
humana passibilitas. tͥcia uͦ hu¬
mana mortalitas. Nam sepe excorrip¬
tione pͥmo quid̃ insensibili dedu¬
citur ad qͣ libi molestam et ãxiã
passionẽ. passiones autẽ uarie de¬
aucunt ad mortẽ. ħ aũ t̾ramiseta.
⁊ in habitacio molesta ht̃ duros ex¬
actores malignos reges. trucẽ tiran¬
ind sm exertentes. Inuicio ꝯcupiscẽ¬
tie ht̃ regẽ fortẽ. imucio ignor antie
regem fallacem. Ille oppͥmt. iste
seducit. hinc germino regi militat.
quaicquid innob̾ rõm repugnat. Nt̾e
itaꝙ int̾ra iam dicta regnum sibi
uendicat. ⁊ de die in diẽ aslatare
festinat. s ille ꝑuiolentiã. iste per
fraudulentiam. Iste subiuigauit
sibi infideles õs s utinam solos.
ale sibi subiecit fidelium ⁊̃ qͦslid
malos. ⁊ utinam minime uera¬

Expanded text:
ionem inhabitationis nostrae, non dico Asiam, Europam tionis humanae. Prima regio miserae hujus inhabitationis nostrae est humana corruptibilitas, secunda autem humana passibilitas, tertia vero humana mortalitas. Nam saepe ex corruptione primo quidem insensibili deducitur ad quamlibet molestam et anxiam passionem; passiones autem variae deducunt ad mortem. Haec autem terra misera, et inhabitatio molesta habet duos exactores malignos reges trucem tyrannidem exercentes: in vitio concupiscientiae, habet regem fortem. In vitio ignorantiae, regem fallacem. Ille opprimit, iste seducit. Huic gemino regi militat quidquid in nobis rationi repugnat. Uterque itaque in terra jam dicta regnum sibi vendicat, et de die in diem dilatare festinat; sed ille per violentiam, iste per fraudulentiam. Iste subjugavit sibi infideles omnes, sed utinam solos; ille sibi subjecit fidelium etiam quoslibet malos, et utinam minime vexa
Abbreviated transcription (Latin):
quit t̾ra. a facie dnoꝵ regũ suoꝵ.
Terra sane a terendo dr. tm̃ito
tinamtã bonos quã malos. In dnobꝰ
utiꝙ regib intelligimus tirãmdẽ
anoꝵ pͥncipalium uicioꝵ. sic̃ int̾ra:

Expanded text:
aris, a facie duorum regum suorum . Terra sane a terendo dicitur, ettinam tam bonos quam malos. In duobus utique regibus intelligimus tyrannidem duorum principalium viti
Abbreviated transcription (Latin):
erte ⁊ ip̃a beata uirgo
maria ⁊̃ tc̃ scd̾m carnẽ
terra erat. qñ ab angło andiebat.
Aue gr̃a plena. ecce cõcipies ⁊
paries filiũ. Absq dubio ⁊̃ tẽ
scd̃m carnẽt̾ra erat. ⁊ ĩt̾ram ibit.
Terra erat ꝑ mortalitatẽ ⁊ ĩtrã
ibat ꝑ mortẽ. Uñ ħ gͦ illi tali t̾re.
talẽ fructũ face̾ posse. S ꝯstat¬

Expanded text:
erte et ipsa beata Virgo Maria etiam tunc secundum carnem terra erat, quando ab angelo audiebat: Ave, gratia plena; ecce concipies, et paries filium . Absque dubio etiam tunc secundum carnem terra erat, et in terram ibat: terra erat per mortalitatem, et in terram ibat per mortem. Unde hoc ergo, illam tali terrae talem fructum facere posse? S
Abbreviated transcription (Latin):
łi tui. Quis cred̾et qͥs cred̾e potuiss
qđ talẽ fructũ ꝓpħa de dei dono
ꝓmitt̾et. cũ dit̾et. Dñs dabit beni¬
gnitatẽ ⁊ t̾ra nrã dabit fructũ
suũ. Cum scͥptum sit. quia oĩs
homo mendax. quã magnificũ
orta ẽ. Adm̾xatis itaq ortũ. t̾ra
dedit fructũ suũ. O qͥuał fructꝰ.
fructus magnisicꝰ. fructus głolꝰ.
fructꝰ desid̾abił. fructꝰ sublimi.
Ni fallor recollis. qd̵ in ꝓpħa
legis. In die illa erit germ̃ diũ
ĩ magnificinti a ⁊ gła. ⁊ fructꝰ
t̾re sublimis. Et uñ ħ huic
misere t̾re nr̃e. ut possit talẽ

Expanded text:
tris tui . Quis crederet, quis credere potuisset quod talem fructum propheta de Dei dono promitteret, cum diceret: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum ? cum scriptum sit, quia: Omnis homo mendax , quam magnificum orta est . Ad veritatis itaque ortum terra dedit fructum suum. O qualis fructus, fructus magnificus, fructus gloriosus, fructus desiderabilis, fructus sublimis! Ni fallor, recolis quod in propheta legis: In die illa erit germen Domini in magnificentia, et gloria, et fructus terrae sublimis . Et unde hoc huic miserae terrae nostrae, ut possit talem
Abbreviated transcription (Latin):
N cellexistis exp̃ditis ut arbitꝰt meru
quomꝰ d̾s mirificauit ã cillã suã qͦ m
de tali partu głificauit beatã uir¬
ginẽ mariã. ita ut u̾acit̾ possit gła¬
ri. ⁊ lib̾e ꝯfiteri. qm̃ ex hoc beatam
medicent õs gn̾ationes. Audistis qͦ¬
modo d̾s magnificauit partũ ip̃iꝰ.
ut eẽt et dicẽt᷑ emanuel idest no¬
biscum d̾s. ⁊ idẽ ip̃e esset dei uni¬
genitꝰ ⁊ siuus. Uere ⁊ ĩꝯꝑabiliter
mirificanit matrẽ. u̾e ⁊ in ꝯp̃ hen¬
sibilit̾ magnificauit ⁊ ꝓlẽ. Pensa
si potes que uł quanta sit ista mi¬
rificentia. uirginẽ ꝯciꝑe. uͥginẽ
lstima si uales. que uł quał sit ista

Expanded text:
ntellexistis ex praedictis, ut arbitror, quomodo Deus mirificavit ancillam suam, quomodo de tali partu glorificavit beatam Virginem Mariam, ita ut veraciter possit gloriari et libere confiteri, quoniam ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Audistis quomodo Deus magnificavit partum ipsius, ut esset et diceretur Emmanuel, id est nobiscum Deus, et idem ipse esset Dei Unigenitus, et suus. Vere et incomparabiliter mirificavit matrem, vere et incomprehensibiliter magnificavit et prolem. Pensa, si potes, quae vel quanta sit ista mirificentia, virginem concipere, virginem Aestima, si vales, quae vel qualis sit
Abbreviated transcription (Latin):
Credimus quia a sũmo celo eg̾ssio
eius. Desũmi patris apotheca mel¬
liflua illa dulcedo descendit. uñ
emanueł infantia educata fuit.
Absq dubio quicqͥd dulcoris. qͥc¬
quid suanitatis. quicquid iocũ¬
ditatis pat̾ hũit. totum emanu¬
eli illi instillauit. Ecre a quo celo
ros ille descendit. unde cor illud
irrigatum fuit. Rorauit ꝑat̃.
sp̃c sc̃s uniendo. Rorate celi de
rauit pat̃ mutendo quẽ genuit.
rorauit sp̃s sc̃s inspirando oui uni¬
u̾it. Nam unus idẽq emanu¬
el ist ⁊ a patre genitꝰ. ⁊ de sp̃u sc̃o
ꝯceptus. De patre genitus sed̾m
diuitatẽ. ⁊ de spũ sc̃o conceptꝰ
sccłm humanitatẽ. Unus idẽq
ã patoe missus. & a sp̃u sc̃o unctꝰ¬

Expanded text:
Credimus quia a summo coelo egressio Credimus quia a summo coelo egressio ejus. De summi Patris apotheca melliflua illa dulcedo descendit, unde Emmanuelis infantia educata fuit. Absque dubio quidquid dulcoris, quidquid suavitatis, quidquid jucunditatis Pater habuit, totum Emmanueli illi instillavit. Ecce a quo coelo ros ille descendit, unde cor illud irrigatum fuit? Roravit Pater, Spiritus sanctus uniendo. Rorate, coeli, deravit Pater, mittendo quem genuit; roravit Spiritus sanctus, inspirando qui univit. Nam unus idemque Emmanuel est et a Patre genitus, et de Spiritu sancto conceptus. De Patre genitus secundum Divinitatem, et de Spiritu sancto conceptus secundum humanitatem. Unus idemque a Patre missus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis butirum deuere bonitatis
lacte colligere ⁊ abundant̾ hr̃e.
Cũ añ innob̾ corruptibile hoc in¬
duerit in corruptionẽ. & morta¬
le hoc inmortalitatẽ. erit utiq
&e nobis suaue quicqͥd salubre.
⁊ solum delectabile quod sũme
laudabile. ⁊ tunc dabnur nob̾
illius esce plena ⁊ sempit̾na re¬
fectio. cuiꝰ assũptio atq ꝑfruitio.
erit absq omini labore &ẜ qualic̃
fatigatione. Qd̾ gͥ accepturi su¬
muꝰ inuita futura ille accepit
in uita ista. qͦd nob̾ dabit᷑ in ꝯ¬
sumatione. illi datum ẽ ab hora
conceptionis sue. Sũme itaq
suauitatis butirum cuiꝰ par¬
ticipationem expectamus in nr̃a
głificatione. iple accepit ũpso ua¬
g̃ssu huiꝰ mortalis uite neo nr̃o
⁊ quod enis modi cibo emanuel
saciatus sit abhora ꝯceptionis sue.
el ut dictum est decelo ueniti
et de sũmis inima descendit.
cuus dulcedo dulcedinẽ omnem
in conꝑabslit̾ ex cedit. S aqͦ celo
descendit putamus mel illud

Expanded text:
tis butyrum de verae bonitatis tis butyrum de verae bonitatis lacte colligere, et abundanter habere. Cum autem in nobis corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem, erit utique et nobis suave quidquid salubre et solum delectabile quod summe laudabile, et tunc dabitur nobis illius escae plena et sempiterna refectio, cujus assumptio atque perfruitio erit absque omni labore, et qualicunque fagitatione. Quod igitur accepturi sumus in vita futura, ille accepit in vita ista, quod nobis dabitur in consummatione, illi datum est ab hora conceptionis suae. Summae itaque suavitatis butyrum, cujus participationem exspectamus in nostra glorificatione, ipse accepit in ipso ingressu hujus mortalis vitae, nec nostro et quod ejusmodi cibo Emmanuel satiatus sit ab hora conceptionis suae. RICH. Mel, ut dictum est, de coelo venit, et de summis in ima descendit, cujus dulcedo dulcedinem omnem incomparabiliter excedit. Sed a quo coelo descendit putamus mel illud,
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ uidelicet intime munditie.
et dulcorẽ plene beniuolentie. cã¬
dorẽ munditie apudsemet ipsum.
dulcorem beniuolentie erga pro¬
ximũ. Illud itaq dñicũm pectus
nr̃i emanuelis lacteum candorẽ
habuit in integͥtate sũ me ⁊ ĩtime
puritatis. lacteum dulcorẽ im
plemitudine sũme & ĩtime pieta¬
tis. Lacteum candorẽ in nobis
modo minuit modo tollit fedi¬
tas ꝯcupiscentie. Lacteum uero
dilcorẽ miniit uł tollit acbi¬
tas malicie. Emanuel aũ nr qͥa
neutram sensit. s nec sentire
potuit. utriusq iugnatem ĩ oĩ
plenitudine seruauit. Nos u̾o
sine magna industria. sine młta
uiolentia. ñ possumus uł con¬
cupiscentie resist̾e. uł maliciã
repesłe. ⁊ lactei liquoris integri¬
tatẽ in corruptã seruare. ema¬
nueli aũ suaue ⁊ de lec̾tabile
bat. In regula gͦ bonitatis qͦd
nob̃ ÷ sepe durum atq difficile.
isli oĩo erat suaue atq deletabi¬
le. & hoc illi erat sũme suauita¬

Expanded text:
dorem videlicet intimae munditiae, dorem videlicet intimae munditiae, et dulcorem plenae benevolentiae. Candorem munditiae, apud semetipsum; dulcorem benevolentiae, erga proximum. Illud itaque Dominicum pectus nostri Emmanuelis, lacteum candorem habuit in integritate summae et intimae puritatis, lacteum dulcorem in plenitudine summae et intimae pietatis. Lacteum candorem in nobis modo minuit, modo tollit foeditas concupiscentiae: lacteum vero dulcorem minuit, vel tollit acerbitas malitiae. Emmanuel autem noster quia neutram sensit, sed nec sentire potuit, utriusque jugitatem in omni plenitudine servavit. Nos vero sine magna industria, sine multa violentia non possumus vel concupiscentiae resistere, ver malitiam repellere, et lactei liquoris integritatem incorruptam servare. Emmanueli autem suave et delectabile bat. In regula ergo bonitatis, quod nobis est saepe durum atque difficile, illi omnino erat suave atque delectabile: et hoc illi erat summae suavita
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq inbutiro attendendũ.
quod nulluscib ẽ illo suauior ad
uescendum. Panis piscis & cetiti
cibi eiusmͦi pͥus masticantur ut
postmodum trahiciant᷑. Sutrrũ
uero nicħ auricie. nichil tenacie
ht̃. aã nec masticari oportet. E sic̃
melle nicħ ẽ dulcuis. sic butiro ad
uescendum nichil suauiuis. In t̾ro¬
ga gustum. & inuemes quia illo
noħ dulcius ad gustand̾. Int̾roga
tactum. & agnosces qi isto nichil sa¬
anius ad trahiciendum. In tellige
xͦ in melle sĩmmã dulcedinaẽ. indn¬
aro intimam suauitatẽ. Uis gͦ sci¬
re quomͦ emanuel ñr ex quo homo
ẽẽ crpit. ⁊ in eo quod hõ fuit. ĩ time
suauitatis butirum ad copiam ha¬
bu̾it. uł quomͦ ei ħ ipsum de lac¬
łs plenitudine abundauerit:
Attende itaq hec duo in lacte. So¬
let nãq ẽẽ precipui candoris & exi¬
mĩ duleoris. Sic utiq sic lac uere
bonitatis ut ꝓprietatis sue qͣlitatẽ
seruet. ħ duo hr̃e solet ⁊ debet. can¬

Expanded text:
Illud quoque in butyro attendendum, Illud quoque in butyro attendendum, quod nullus cibus est illo suavior ad vescendum. Panis, piscis et caeteri cibi ejusmodi prius masticantur ut postmodum trajiciantur. Butyrum vero nihil duritiae, nihil tenaciae habet, unde nec masticari oportet. Et sicut melle nihil est dulcius, sic butyro ad vescendum nihil suavius. Interroga gustum, et invenies quia illo nihil dulcius ad gustandum. Interroga tactum, et agnosces quia isto nihil suavius ad trajiciendum. Intellige ergo in melle summam dulcedinem, in butyro intimam suavitatem. Vis ergo scire quomodo Emmanuel noster ex quo homo esse coepit, et in eo quod homo fuit, intimae suavitatis butyrum ad copiam habuerit, vel quomodo ei hoc ipsum de lactis plenitudine abundaverit, attende itaque haec duo in lacte. Solet namque esse praecipui candoris, et eximii dulcoris. Sic utique, sic lac verae bonitatis, ut proprietatis suae qualitatem servet, haec duo habere solet et debet, can
Abbreviated transcription (Latin):
scientie in illo corde nullam ꝯcu¬
piscentiã sentire. Quid illa ꝯscien¬
tia mundius fuit. q̃ nullam
ꝯcupiscentiã sensit: Quid ilo
corde dulcius fuit. quod nulla
malitia tetig̃. quod nichil fellis¬
nil amaritudinis uł hũĩt uel
hr̃e potuit: Scd̾m aũ magnitu¬
dinem dulcoris. erat & in ipso
magnitudo exultatiõnis. ꝑpen¬
de si potes quanta dulcedo cord̾
illius fuerit. quam tanta pas¬
sionis acerbitas uit̃polare uł
attenuare ñ potuit. In t̾ pati¬
endum magis compaciebatur
ĩ imicis suis. quã miseraretur
menbris suis p̾cet̾is omnibus
emanuel cor carneum ad ꝯpatiẽ¬
dum habuit. qm̃ ad omnem
pietatis affectum nichil illo
unquĩ tenerius fuit. Solus
emanuel potuit deuere dulce¬
clims plenitudine & ꝑpetuitate
gaudere. ⁊ hoc illi fuit. median¬
te lãct̾e butirum decarne tra¬
here & abundare. Que eñ alia
apud illum fuit ꝯmestio butiri.
quam int̾ne ulcedines gaudio

Expanded text:
scientiae in illo corde, nullam concuscientiae in illo corde, nullam concupiscentiam sentire. Quid illa conscientia mundius fuit, quae nullam concupiscentiam sensit? Quid illo corde dulcius fuit, quod nulla malitia tetigit, quod nihil fellisnil amaritudinis vel habuit vel habere potuit? Secundum autem magnitudinem dulcoris, erat et in ipso magnitudo exsultationis. Perpende, si potes, quanta dulcedo cordis illius fuerit, quam tanta passionis acerbitas interpolare vel attenuare non potuit. Inter patiendum magis compatiebatur inimicis suis, quam misereretur membris suis. Prae caeteris omnibus Emmanuel cor carneum ad compatiendum habuit, quoniam ad omnem pietatis affectum nihil illo unquam tenerius fuit. Solus Emmanuel potuit de verae dulcedinis plenitudine, et perpetuitate gaudere, et hoc illi fuit, mediante lacte, butyrum de carne trahere et abundare. Quae enim alia apud illum fuit comestio butyri, quam internae dulcedinis gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
butirum ut nouimus de
carne uenit. Mel decelo me¬
diante rore. butirum de carne medi¬
ante lacte. Qũid est enimburirũ
nsi q̃dam pinguedo lactis. c quio
est mel nisi quedam dulciflua ut
sic dicam crassitudo roris: In
lacte ꝓpt̾ sui dulcedinẽ recte in tel¬
ligitur cordis dulcedo. inbutiro ꝓpt̾
sui originẽ recte intelligitur cord̾
exultatio. Butirum de lacte colli¬
gitur. & uera cordis exultacio de u̾a
cordis dulcedine gn̾atur. Quanto
abundamus lacte. tanto & buti¬
ro possumus abundare. Sic ⁊ ux¬
ta abundantiam benignitatis.
erit ⁊ abundantia iocunditatis.
Si cor xͥ attendimus. nichil ilo dul¬
cuis. nichil illo benignius. Nil us¬
piam creaturarum illo corde dul¬
cus ẽẽ potuit. nil ũꝗͣ dulcuis esse
pot̾it. nullũ cor corde illo ub̾ius exul¬
tauit. Uera cordum nr̃oꝵ exult̾o
solet eẽ. de testimomo conscienne.
ꝯscientie nr̃e. Testimonium con¬
scĩe bone in nr̃o corde. ꝯcupiscen¬
tie ñ ꝯsentire. Testimonium con¬

Expanded text:
butyrum, ut novimus, de carne venit. Mel de coelo, mediante rore; butyrum de carne, mediante lacte. Quid est enim butyrum, nisi quaedam pinguedo lactis, et quid est mel, nisi quaedam dulciflua, ut sic dicam, crassitudo roris? In lacte, propter sui dulcedinem, recte intelligitur cordis dulcedo; in butyro, propter sui originem, recte intelligitur cordis exsultatio. Butyrum de lacte colligitur, et vera cordis exsultatio de vera cordis dulcedine generatur. Quanto abundamus lacte, tanto et butyro possumus abundare. Sic et juxta abundantiam benignitatis erit et abundantia jucunditatis. Si cor Christi attendimus, nihil illo dulcius, nihil illo benignius. Nil uspiam creaturarum illo corde dulcius esse potuit, nil unquam dulcius esse poterit; nullum cor corde illo uberius exsultavit: vera cordium nostrorum exsultatio solet esse de testimonio conscientiae. conscientiae nostrae . Testimonium conscientiae bonae in nostro corde, concupiscentiae non consentire. Testimonium con
Abbreviated transcription (Latin):
inte ⁊ uirtꝰ altissimi obunbrabit
t. Legit᷑ d ediscipłis saluatoris.
itestib tnͣsfigatiõĩs quia nubes
lucida obumbrauit eos. Si lucida
fuit. q̃ obumbrauit discipłos xͥ.
quam lucida recte credit᷑. q̃ ob¬
umbrauit matrẽ xͥ: S si illd eiꝰ
umbracłm lucidũ erat. ergo ⁊ lucẽ
⁊ umbrã ex hibelat. lucẽ ad depel

Expanded text:
in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Legitur de discipulis Salvatoris, et testibus transfigurationis, quia: Nubes lucida obumbravit eos . Si lucida fuit quae obumbravit discipulos Christi, quam lucida recte creditur quae obumbravit matrem Christi? Sed, si illud ejus umbraculum lucidum erat, ergo et lucem et umbram
Abbreviated transcription (Latin):
gła ÷ adomnẽ iusticiã solidatus.
sic & ex ĩuiscerata sibi iusticia
est ad omnem głam subliinatꝰ.
Nam qm̃ sũmã iusticiam sũme di¬
lexit: adsũmam leticiã ⁊ głam eel¬
tari meruit. ꝓpt̾a inquit unxit
te ds̃ deus tuus oleo leticie. pic̃.¬
Et qm̃ sũme suaues et sũme dul¬
ces sempit̾ne beatitudiurs deu¬
tias ꝑ exꝑientiam didicit. earũ
contemplationi parit᷑ &e dilecͥtõm
in solubilit̾ in hesit. ut mito de eo
in telligat᷑. qd̾ legit᷑. Butirum et
mel comedet ut sciat reꝓbare malũ

Expanded text:
gloria est ad omnem justitiam solidatus, gloria est ad omnem justitiam solidatus, sic et ex inviscerata sibi justitia est ad omnem gloriam sublimatus. Nam, quoniam summam justitiam summe dilexit, ad summam laetitiam, et gloriam exaltari meruit: Propterea, inquit, unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae pam summe suaves et summe dulces sempiternae beatitudinis delicias per experientiam didicit, earum contemplationi pariter et dilectioni insolubiliter inhaesit, ut merito de eo intelligatur quod legitur: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum,
Abbreviated transcription (Latin):
timã suauitatẽ tollit uł minu¬
it. quã sit ab omminandum
eiusdẽ eũ suanitatis ex ꝑientia
docuit & ab ominari fecit. Co¬
medendo itaq butirum. didicit
reprobare malum. Sic sane
⁊ ad mellis esum didicit elige
bonum. Qui enim statim ad ingͥi¬
sum huiꝰ uite sũ ma dulcedine sa¬
citiatus fuit. gustando & expien¬
do agnouit. omnib inferioribus
boris quam p̾ferenda. quã p̃eli¬
genda fuit. Ex eius itaq ꝯparatio¬
ne didicit. queius in ferior delecta¬
tio quam parua. ꝗͣ nulla. & quã
parui pendenda sit. Emanuel itas
ia hunc modum didicit reprobare
malum. & eligere bonum. Sic
utiq sic ꝑsũmarum deliciarum
affluentiam eruditꝰ ẽ. ad sapien¬
tiam s ⁊ nichilominꝰ roboratus
ad oẽm iusticiam. Qd̃ eñ illi sũme
dulce fuit. sũma dilectione digiũ
inuenit. & qͥd sũme diligendum
iudicauit. sũma illi dilectione in¬
hesit. Ex accepta itaq beatitudũ.
ꝯfirmatus ÷ in omni bonitate. E
ut mireris amplius. sic̃ ex ꝑcepta

Expanded text:
mam suavitatem tollit, vel minuit, quam sit abominandum ejusdem cum suavitatis experientia docuit, et abominari fecit. Comedendo itaque butyrum, didicit reprobare malum. Sic sane et ad mellis esum, didicit eligere bonum. Qui enim statim ad ingressum hujus vitae summa dulcedine satiatus fuit, gustando et experiendo agnovit, omnibus inferioribus bonis quam praeferenda, quam praeeligenda fuit. Ex ejus itaque comparatione didicit, quaevis inferior delectatio quam parva, quam nulla et quam parvipendenda sit. Emmanuel itaque in hunc modum didicit reprobare malum, et eligere bonum. Sic utique, sic per summarum deliciarum affluentiam eruditus est ad sapientiam, sed et nihilominus roboratus ad omnem justitiam. Quod enim illi summe dulce fuit, summa dilectione dignum invenit, et quod summe diligendum judicavit, summa illi dilectione inhaesit. Ex accepta itaque beatitudine confirmatus est in omni bonitate, et ut mireris amplius, sicut ex percepta
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate ꝯfirmatus fuit: Uis in¬
quam nosse quomodo exdeliciarũ
a ffluentia. sit in sapientia consu¬
matus. & confirmatꝰ in iusticia:
Certe uti iara diocimus ex quo
hõ fuit. ĩ time suauitatis butiro
saciari meruit. statim ꝓculdu¬
bio int̾nam pacem. int̾nam qͥ etaẽ.
intimam tͣnͣquillitatẽ securita¬
tem. ⁊ eiꝰ modi omnẽ suauitatem
ꝑexꝑientiam ꝓbauit approbauit.
gustanit. amauit. ⁊ quanto fer¬
uentius in eiꝰmodi suauitatis
concupiscentias exarsit: tanto
plenuis. tanto ꝑfectius eiꝰ pͥua¬
tionem reprobauit. ⁊ ex osam
hũit. Quid eni et cordis amari¬
tudo. mentis ꝑturbatio. animi
in quietudo & fangatio. nͥ inti¬
me suauitatis pͥuatio: Quo gͦ
in timam suauitatẽ gustauit
& amauit. eo ip̃o eiꝰ pͥuationem

Expanded text:
bonitate confirmatus fuit? Vis, inbonitate confirmatus fuit? Vis, inquam, nosse quomodo ex deliciarum affluentia, sit in sapientia consummatus et confirmatus in justitia? Certe, ut jam diximus, ex quo homo fuit, intimae suavitatis butyro satiari meruit: statim procul dubio internam pacem, internam quietem, intimam tranquillitatem, securitatem, et ejusmodi omnem suavitatem per experientiam probavit, approbavit, gustavit, amavit, et quanto ferventius in ejusmodi suavitatis concupiscentias exarsit, tanto plenius, tanto perfectius ejus privationem reprobavit, et exosam habuit. Quid enim est cordis amaritudo, mentis perturbatio, animi inquietudo et fatigatio, nisi intimae suavitatis privatio? Quo ergo intimam suavitatem gustavit et amavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tandem aliquando comedere ua-¬
leamus. Ego inquit dispono
ut tandem comedamus. iste come¬
dit. ut sciret. Nos sane pͥmo illu¬
minamur: ut uistificemur. iusti¬
ficamur: ut confirmemur. ꝯfir¬
mamur: ut beatificari mereamꝰ.
Ille ex quo hõ fuit scd̾m id quod
homo fuit. plenitudinẽ etne bea¬
titudinis accepit. nam ex eo quod
ds̃ fuit abet̾no hu̾it. ĩmo ab et̾no
plena &e ꝑfecta beatitudo fuit.
Puer itaq ñr qui factus ÷ nobis
emanuel ab ipsa hora sue ꝯcepti¬
onis accepit plenitudinem diuim¬
tatis. ⁊ eo ip̃o plenitudinẽ beatitu¬
dinis. Ex eo aũ quod plenam be¬
atitudinẽ accepit. in omni bonita¬
te confirmatus fuit. Quod itaq
in nob̃ ẽ ultimum. in illo fuit pͥ¬
mum. Nec tñ sic pͥmum quasi
istud p̾ced̾et illud succed̾et. s qͥa
beatitudinẽ quã accepit nullũ
m̃itum p̃cessit. Butirum itaq¬
e.b. uis aꝑtius nosse quomodo
ex beatitudine quã accepit. ĩ oĩ

Expanded text:
tandem aliquando comedere vatandem aliquando comedere valeamus: Ego, inquit, disponout tandem comedamus, iste comedit ut sciret. Nos sane primo illuminamur ut justificemur, justificamur ut confirmemur, confirmamur ut beatificari mereamur. Ille ex quo homo fuit, secundum id quod homo fuit, plenitudinem aeternae beatitudinis accepit. Nam ex eo quod Deus fuit, ab aeterno habuit; imo ab aeterno plena et perfecta beatitudo fuit. Puer itaque noster qui factus est nobis Emmanuel, ab ipsa hora suae conceptionis accepit plenitudinem divinitatis, et eo ipso plenitudinem beatitudinis. Ex eo autem quod plenam beatitudinem accepit, in omni bonitate confirmatus fuit. Quod itaque in nobis est ultimum, in illo fuit primum. Nec tamen sic primum, quasi istud praecederet, illud succederet, sed quia beatitudinem quam accepit, nullum meritum praecessit. Butyrum itaqu. Vis apertius nosse quomodo ex beatitudine quam accepit, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
quantum sapiat. audiamus adhuc
& quid conferat. uel quid ualeat. Bu¬
tirum in quit & mel ꝯmedet. Sed
ad quid: Ut sciat reprobare ma¬
lum & eligere bonum. Quid adista
dicemus: Qualis est iste cibus. qͣbs
ẽ eius usus. si comestionis ipsius
talis est fructus: Ut sciat in qͥt
reprobare malum. ⁊ eligere bonũ.
Certe sapientie ẽ ista scire. iusticie
ista exercere. In tuemini quantus
uł qualis sit gloriosus iste. uł quid
debeatis de eius cibo sentire. Quał
puer qui ad sapientiam simul et iuis¬
ticiam comedendo ꝓfecit. qualis
cibus qui comestorẽ suum tam ad
sapientiam quam ad iusticiam in
comedendo ꝓmouit. Ceteri homi¬
nes ieuinando abstinendo. gem̃do.
suspirendo. laborando solent adista
proficere. iste aũ plenitudinem
utͥusq meruit comedendo opti¬
nere. Nos pͥmo discimus ut sciamꝰ.
seimus ut faciamus. facimꝰ ut et̾naᷤ
delicias meritis optineamus. ut
butirum ĩ time suauitatis.⁊ mel
sumie & sempit̾ne dulcedinis

Expanded text:
quantum sapiat, audiamus adhuc quantum sapiat, audiamus adhuc et quid conferat, vel quid valeat. Butyrum, inquit, et mel comedet . Sed ad quid? Ut sciat reprobare malum et eligere bonum . Quid ad ista dicemus? Qualis est iste cibus, qualis est ejus usus, si comestionis ipsius talis est fructus? Ut sciat, inquit, reprobare malum, et eligere bonum. Certe sapientiae est ista scire, justitiae ista exercere. Intuemini quantus, vel qualis sit gloriosus iste, vel quid debeatis de ejus cibo sentire. Qualis puer qui ad sapientiam, simul et justitiam comedendo profecit, qualis cibus qui comestorem suum tam ad sapientiam quam ad justitiam in comedendo promovit. Caeteri homines jejunando, abstinendo, gemendo, suspirando, laborando, solent ad ista proficere; iste autem plenitudinem utriusque meruit comedendo obtinere. Nos primo discimus, ut sciamus; scimus, ut faciamus; facimus, ut aeternas delicias meritis obtineamus, ut butyrum intimae suavitatis, et mel summae et sempiternae dulcedinis
Abbreviated transcription (Latin):
potes quał uł quanta fuerit
ista leticia. & quid dicturi sumꝰ.
uł quid digne dic̾e̾ possumꝰ de ip¬
sae Si uis oleum ẽ. si uis mel est.
Oleum ẽ. quia ungit. mel quia
pascit. Adde ⁊ illud si placet qͥa
hec mellea dulcedo illi ꝓcibo ꝓpo¬
tu fuit. De hac satiatꝰ. de hac me¬
briatus fuit. Totus ille torrens
uoluptatis eius usibus cessit. E
mirum quomodo hõ unꝰ ãmo
puer paruulus totum absorbe
potuit. De hoc torrente. ⁊ cet̾i po¬
tantur ce saciant᷑ s in patͥa. iste hos
ip̃o potatus ẽ. etiam in ꝑegͥnatiõ
sua. De torrente in uia bibit. ꝓpt̾ẽ
exaltauit cap̃. S ut ad huc mue¬
ris amplius. iste dequo loqͥmur
paruulus qui nob̾ ÷ datꝰ. mellea
quid̾ ⁊ suꝑ celesti dulcedine pͥus
ẽ cibatꝰ quã natꝰ. Qñ enĩ putas
pͥmum cepit emanuel n̾r buti¬
rum ⁊ mel comedere: Certe eeq
cepit homo eẽ. certe abipsa hoia
el ex accepta beatitudine confirma
quam sit suauis uł dulcis. audiamꝰ
ad huc & quam sit utilis. Audinmꝰ

Expanded text:
potes, qualis vel quanta fuerit ista laetitia, et quid dicturi sumus, vel quid digne dicere possumus de ipsa? Si vis, oleum est; si vis, mel est. Oleum est, quia ungit; mel, quia pascit. Adde et illud, si placet, quia haec mellea dulcedo illi pro cibo et pro potu fuit. De hac satiatus, de hac inebriatus fuit. Totus ille torrens voluptatis ejus usibus cessit, et mirum quomodo homo unus, imo puer parvulus, totum absorbere potuit. De hoc torrente et caeteri potantur, et satiantur, sed in patria; iste hoc ipso potatus est etiam in perigrinatione sua. De torrente in via bibit, propterea exaltavit caput. Sed, ut adhuc mireris amplius, iste de quo loquimur parvulus qui nobis est datus, mellea quidem, et supercoelesti dulcedine prius est cibatus quam natus. Quando enim putas primum coepit Emmanuel noster butyrum et mel comedere? Certe ex quo coepit homo esse, certe ab ipsa horael ex accepta beatitudine confirmatquam sit suavis vel dulcis, audiamus adhuc et quam sit utilis. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
gula discunenda q̃ proposue¬
ris. inquantum dñs dedit ꝑa¬
tum habebis. Uidet᷑ si quidem
ꝓpħa in lns que int̾manus ha¬
bemus. quedam fidei nr̃e qua¬
si fundamenta iecisse. ⁊ icir co
oꝑosum erit singła queq q̃sti¬
one digna. c̃ sũma diligentia
ꝑ tractare. H. placet satis. qd̵

Expanded text:
ueris, in quantum Dominus dederit, paratum habebis. Videtur siquidem propheta in his quae inter manus habemus, quaedam fidei nostrae quasi fundamenta jecisse, et idcirco operosum erit singula quaeque quaestione digna, cum summa diligentia pertractare. HUGO. Placet satis quod
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. in surgentes in nos iudei
u̾itatis ĩ imici sue cauillationis
ariete firmissimũ fidei nr̃e mu¬
rum labefactare conantur ⁊Sed
ex aliis eius u̾bis pleniꝰ intelligi
pot̾it qua simplicitate hec dixerit.
Infine argumentationis sue po¬
nit rõnem quare ñ sit ei utile
iuideis respond̾e. Ne si forte ait
ã ceps certamen in paribꝰ in eun¬
tes uirib succunbamus. Cur
anceps certamen dicit ñ dicam
de aꝑta.s de aꝑtisima ut ipse
predicat ꝓpħia: S forte humi¬
litatis u̾ba sunt ista. Uideamꝰ
ergo sequentia. Nos inquã ait
nr̃is urib emensis fortiora fe¬
tiorib relinquentes. ceptã litt̾a
sensus ex planationẽ exeqͣmur.

Expanded text:
nos Judaei veritatis inimici, suae cavillationis ariete firmissimum fidei nostrae murum labefactare conantur. Sed ex aliis ejus verbis plenius intelligi poterit qua simplicitate hoc dixerit. In fine argumentationis suae ponit rationem quare non sit ei utile Judaeis respondere. Ne si forte, ait, anceps certamen imparibus ineuntes viribus succumbamus. Cur anceps certamen dicit, non dicam de aperta, sed de apertissima, ut ipse praedicat, prophetia? Sed forte humilitatis verba sunt ista. Videamus ergo sequentia. Nos, inquam, ait nostris viribus emensis, fortiora fortioribus relinquentes, coeptam litteralis sensus explanationem e
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui eam de saluatore ⁊ eius ma¬
tre exponunt: faciunt pro ut ui¬
stum ẽ. cur ipse eam de ꝓphecissa
ex ponit ꝓut iustum ñẽ: Hi¬
dens cerce quomͦ expositio sua. sibi
ipsi est ꝯtraria. Nonne rectiꝰ. phi¬
losophasset. si ista tatusset. H.
Utinam fateor ñ dixiss. S ꝓ ut
ipse nostis fatet᷑ multa se ñ iuxta
suam. s uxta iuideoꝵ sentẽtiã
ex posuisse .R. Certe hoc ipsum
manifeste de t̾minare debuissec.
& falsam posuisset. H. Nunc illd̾
quod iam ꝓposuistis expecto ad¬
huc a uobis audire. quomͦ rõnes
ille quas sub iudeoꝵ noĩe ponir:
uident᷑ sibi contrarie. & mutuis
uulnerib iugulare.R. Longũ ẽ
nimis de singłis ag̾e. s libet ex his
q̃dam exciꝑe ⁊ ex his id quod queris
euident̃ ostendere. Quomͦ rõnes

Expanded text:
illi qui eam de Salvatore, et ejus mailli qui eam de Salvatore, et ejus matre exponunt, faciunt, prout justum est, cur ipse eam de prophetissa exponit, prout justum non est. Vides certe quomodo expositio sua sibi ipsi est contraria. Nonne rectius philosophasset, si ista tacuisset? HUGO. Utinam, fateor, non dixisset! Sed prout ipse nostris fatetur multa se non juxta suam, sed juxta Judaeorum sententiam exposuisse. RICH. Certe hoc ipsum manifeste determinare debuisset, Judaeorum, et falsam posuisset. HUGO. Nunc illud quod jam proposuistis exspecto adhuc a vobis audire, quomodo rationes illae quas sub Judeorum nomine potuit, videntur sibi contrariae, et mutuis vulneribus jugulare. RICH. Longum est nimis de singulis agere, sed libet ex his quaedam excipere, et ex his id quod quaeris evidenter ostendere. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
uł abscondire partꝰ ⁊ conceptus.
qñ eũ uideritis. significabit uoł
quod a p̃dicto metu lib̾amini.
Ecce quomͦ ex ponit᷑ a ꝑtissima
ut dix̾at ꝓpħia de conceptione et
natiuitate saluatoris & integri¬
tate & uͥginitate matris. Audiauꝰ
adhuc aꝑtiꝰ. Multis interiectis
longe post dicit insequentibus.
ꝓpħisse filius butir̃ & mel come¬
det. cũ uen̾it adscientiã. qͣ pꝰst
ab ominari malum. ⁊ elig̾e bom
¶p legimus debutiri uel mells
hnmestione. ꝓculdubio scͥptũ
ẽ de emanuele. Qͥd gͦ : hic eritille
fidei nr̃e murꝰ firmissimꝰ. si emi¬
nuel dicat᷑ ꝓpłisse filiꝰ: Certe
sola int̾ mulieres beata maria.
u̾ͥgo ⁊ mat̾ est. Si dicta itaq pro¬
pła ꝓ ut illi placet aꝑtissime
ẽ. de integͥtate ⁊ uirginitat
uera ẽ. in beata uirgine maria.
aꝑtissime nicħominꝰ falsa. in ꝓ¬
phetissa. Quare gͥ ibi eam exponẽ¬
do accomodat. ubi aꝑtissime falsa
. ⁊ ñ potiꝰ uͥ aꝑtissime uera ẽͦ Si

Expanded text:
 absconditae partus et conceptus, quando eum videritis, significabit vobis quod a praedicto metu liberamini. Ecce quomodo exponitur apertissima, ut dixerat, prophetia de conceptione et nativitate Salvatoris, et integritate et virginitate Matris, audiamus adhuc apertius. Multis interjectis, longe post dicit in sequentibus, prophetissae filius butyrum et mel comedet, cum venerit ad scientiam qua possit abominari malum et eligere bonum. Quod legimus de butyri vel mellis comestione, procul dubio scriptum est de Emmanuele: Quid ergo, hic erit ille fidei nostrae murus firmissimus, si Emmanuel dicatur prophetissae filius? Certe sola inter mulieres beata Maria virgo et mater est. Si dicta itaque prophetia, prout illi placet, apertissime est de integritate et virginitate vera est in beata Virgine Maria, apertissime nihilominus falsa in prophetissa. Quare ergo ibi eam exponendo accommodat, ubi apertissime falsa est, et non potius ubi apertissime vera est. Si