comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ reddisonos Id circo enĩ idẽ neruus suntendat᷑ am plius acutũ sonat
siremittat graue. Quando enĩ tensiorest. uelotiorẽ pulsum reddit. celeri¬
usq reuertit᷑ & frequentius ac spis sus aerẽ ferit. Quid laxiorest solictos
ac tardos pulsus effert: rarosq ipsa in becilli tate feriendi. neediutiu stre¬
mit Neq enĩ quoties corda pellit᷑ unus editantũ putandus ẽ sonusi ad
unã in his cẽ ꝑcussionẽ : s totiens aerferit᷑. quotiens eũ corda tremebunda
ꝓcus serit : Sed qm̃ iunctȩ sunt uelocttatessonorũ. nulla int̃eapedo sentit᷑
aurib & unus sonussensũ pellitgrauis ł acutus quãuis ut̃q expluribues

Expanded text:
necesse est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; necesse est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; si remittatur, grave. Quando enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur, et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tremit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda percusserit. Sed quoniam junctae sunt velocitates sonorum, nulla intercapedo sentitur auribus. Et unus sonus sensum pellit vel gravis, vel acutus, quamvis uterque ex pluribu
Abbreviated transcription (Latin):
Sonsonantia que om ñẽ musi eȩmodulationẽ regit. p̃t̃ sonũ fieriñ po¬
test Sonisuero pt̃ quendã pulsũ ꝑcussi onẽq ñ reddit᷑ Pulsusũ atq
pcussio nullom ee potest : nisi p̃cesseritinotus Sieni cune ta sintim mno¬
bilia n potertalterũ alteri concurrereutalterũ impella t᷑ ab altero
Sede unous stantib: motuq carentib: nullũ fierinecesse ẽsonũ Ideireo de¬
finit sonis ꝑcussi o aerisindissoluta usq ad auditũ Motuũ uero abui sunt
uelotiores alit tardiores Corundẽq motuũ alii rarioress̃ alu spissiores
Nãsi quisin continuũ motũ respiciat. ibi ã uelo citatẽ ã tarditatẽnecesseẽ
cõphendat. Sinuꝰ quis moueat manũ ã frequenticã motumo uebttã raro
& sitardus qui dẽfuerit ac raxior motus. graues necesseẽ sonosefficupsatar¬
ditate& aritate pellendi: Sinuͦ sint motuscleres acspissi: Acutos neces

Expanded text:
Consonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non poConsonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuque carentibus, nullum fieri necesse est sonum. Idcirco defivelociores, alii tardiores, eorumdemque motuum alii rariores sunt, alii spissiores. Nam si quis in continuum motum respiciat, ibi aut velocitatem aut tarditatem necesse est comprehendat. Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit aut raro. Et si tardus quidem fuerit ac rarior motus, graves necesse est sonos effici ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero motus sint celeres ac spissi, acutos reddi
Abbreviated transcription (Latin):
musicã quis quis insesei psũ descendit intelleg̃. Quidẽ enĩ quod alla incor¬
poreã rationis uiuacitatẽ corporimisceat. nisi quȩdã caaptatio & uelicte
graui ũ leuũq uocũ quasi unã consonantiã affitiens tẽpenateo : quid est
autẽ aliud qđ ipsiusint̃separtes animȩ coniungat. quȩutaristoteli plac&
exrationabili irrationabiliq coniunctaẽ : quidũ qđ corpori seletertu
ꝑmisc& ã partessibim& rataco aptationet̃tin& seadehacqq̃ posterius¬
dicã: Testia ẽ musi caquȩ in quib:dã consistere dr̃ instrum̃tis  Hȩo uero¬
ad ministrant᷑ ã intenttoneutneruis. ã spũ ut tibus ł hisquȩ ad aquã mo¬
de diuersi efficiunt᷑ soni. Dehacigit instrum̃ torũmisica. pͥmohioe opere
disputandũ uid&. Sed proemusatisẽ. Nune deipsis musicȩ elem̃tis ẽ
disPerCNAŨT NITII DT VOCIBUS ACDEMUSICEELEMTMNES

Expanded text:
musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incormusicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incorpoream rationis vivacitatem corpori misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti gravium leviumque vocum, quasi unam consonantiam efficiens, temperatio? Quid est autem aliud quod ipsius inter se partes animae conjungat, quae ut Aristoteli placet ex rationabili irrationabilique conjuncta est? Quid vero quod corporis elementa permisceat, aut partes sibimtia est musica, que in quibusdam consistere dicitur instrumentis hec administratur, aut intensione, ut nervis; aut spiritu ut tibde diversi efficiuntur soni. De hac igitur instrumentorum musica primum hoc opere disputandum videtur. Sed prooemii satis est. Nunc de ipsis musicae elementis est disserendum. CAPUT III. De vocibus ac de musicae elementis.
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitates contrariasq potentias nisi quȩdã armonia coniunger& qui
fieri poss& ut inunũ corpus ac machinã conuenirent  sed hȩcom̃is diuer¬
sitas ita &tẽporũ uarietatẽ paria fructuũ ut tam̃ unũ annicorpus efficiat
Vndesiquid horũ qu&̧ antã uari&atẽ reb ministrantanimo & cogitatione
decerpas cuncta pereant. nec ut itadicã quicquã consonũ seruent
Etsicutingrauib cordis is uocis ẽ mođ ut ñ ad taci turnita tẽ grauitas usq
descendatatq in acutis illecustodit᷑ acuminis mođ nenerui nediũ tensi uo¬
cistenuitaterũ pant᷑. sed totũ sibi sit c̃sentaneũ atq c̃ueniensita&iã in mun
Nam quod constring̃hiemps. uerlaxat Torr& ȩstas. macurat autũ nus
Temporaq uicissim ł ipsa suos afferant fructus. ł aliis ut afferant sũmi¬
nistrant. Dequib: posterius studiosius disputandũ ẽ. Humanã uero

Expanded text:
diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjungeret, qui diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjungeret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem parit et fructuum, ut tamen unum anni corpus efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita dicam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundNam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero
Abbreviated transcription (Latin):
nisidiã quesichorũ ꝓpridasinuestigauerint si e ñ suffiett cantilenis musicis delectari
abestudiosis cõp̃hensa cẽ nouerimus Suntaũ tria. Et prima quidẽmundaniẽ
Secđa ũ humana. Testa quȩin quibusdã constituta ẽ instrum̃ts. utin crthara ł tibus¬
daẽ quȩ in ipsocelo ł cõpageelem̃torũ ł tẽporũ uaridateui sunt᷑. Quienĩ fieri potest
qđ multis fieridecausis necesse ẽ. ñ poterit tam̃ motus tã udocissimus i tamagnorũ
corporũ nulla somninosonosciere . Cũ prȩsertim tanta sint stellarũ cursus coaptatio¬
nec̃iunste utniħ ȩque cõpoginatũ. niħ rtacõmixtũ possitintellagi Nãq alu ex cl¬
siores : alii inferiores ferunt᷑ atq itai omnes ȩquali incitatione uoluuntur
ut ꝑdis pares in ȩqualitates ratus cursuũ ordoducat᷑ Vnde ñ potest abhac
celesti uertigineratus ordo modulationis absistere Iamuero uiii dem̃torũ

Expanded text:
nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, ab ejus studiosis comprehensa esse noverimus. Sunt autem tria. Et prima quidem mundana est; secunda vero humana; tertia quae in quibusdam constituta est instrumentis, ut in cithara nda est, que in ipso celo, vel compage elementorum, vel temporum varietate insunt. Quomodo enim fieri potest, rvenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos scire, cum presertim tanta sint stellarum cursus coaptatione coniuncti, ut nihil compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur atque ita omnes equali incitatione volvuntur, ut per dispares inequcoelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tilise papiniusfartus ħi cersi Cor nugitiuemugit aduno libiģ aeueteneros sue ũ ꝓducae¬
remanes Aiquisuaut conerenon potest sibi tam̃ aliquid anit. Non gdeñ aliqap lupta
tou idrent afficut s qd quandũn sitã dulcdinẽixanimo proferentes. quo quomado
ꝓfemo ntndatari Nonneillud eiã manifestuẽ inbellã pugnantiũ animostubaru
parmindaccendi: qđ siueri simileẽ ab animi paca tostatu quẽ quẽ ad furonẽ atq iracun¬
dũ poss ꝓfẽrt ñ ẽ dubiũ qđ conturbate m̃ tisiracundiã ł nimiã cupiditatẽ modestior
mod possitastringere. Quid qđ cum aliquis cantilenã libentius aurib atq a nimo capt
adiliua siã ⁊ sporteconuerit᷑ ut motũ qq̃ aliqͥm similẽ auditȩ cantilenȩ corpꝰ effingit u
aqdominino aliqđ melos auditũ sibi memor animusi psedecerpat : ũtexhis om̃ib ꝑspi¬
cuena dubitart᷑ appareat itanob musi cã naturalit̃ eẽ coniunetã ute nesiuelimꝰ quidẽ

Expanded text:
est Papinius Statius hoc versu: Cornu grave mugit adunco, Tibia cui teneros suetum producere manes. Et qui suaviter canere non potest, sibi tamen aliquid canit, non quod eum aliqua voluptaod canit afficiat, sed quod quandam insitam dulcedinem ex animo proferentes, quomodo proferat delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est ab animi pacato statu, quenquam ad furorem atque iracundiam excitari, non est dubium quod conturbate mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem, modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem audite cantilene corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum, sibi memor animus ipse decerpat: ut ex omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita nobis musicam naturaliter esse coniunctam, ut ea ne si velimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sferã ut eu a nalen tradules centestibiarũ &iã cante ut fitinstineti elierdsipou dige
conseduiss Sedutiumn ilia breuit̃ exemplac̃quirã terpandenttr ariorime eineus¬
lenbiosaetrq ionet gituus simiis moł cantus cripuere p̃sidio Is menia seeno dielatus
bs dliosiũ plurib quor ihiatici dolors torñtauexbiane ineds ferteune an adlester

Expanded text:
nferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae nferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiraLesbios atque Iones, gravissimis morbis cantus eripuere presidio. Ismenias vero thebanus Boetiorum pluribus, quos sciatici doloris tormenta vexabant, modis fertur cunctas abster
Abbreviated transcription (Latin):
sparttatas succensuisse qđ multi plicẽ musi cã rcdd ens puertiũ arinis quos acceperat
erudiendos officen& &a uirtutis modestĩa p̃pediret: & qđ arinoniã quã mod estã sus¬
ceperat in genuschromaticũ qđ ẽmollius in ucrtss&. Tantaigitͥapud eos fuitnisicȩ
diligentia ut eã animos qq̃ obtinerearbi trarent᷑ Nulgatũ quippe ẽ quã sepeira¬
cundias cantilenarep̃sserit quã multa. ł in corporũ ł in animorũ affeetconib: ma¬
rand a ꝑfecerit. Cuienĩ ẽ illudignatũ qđ pytagonas ebriũ ad ulescentẽ tauro men¬
tanum sub phirygum odisono inertatũ s pondeo succinentered diderit satiorẽ asu
cõ pote : Namcũ scortum inriualis domo es s& clausum. atqille furens domũuello
sono phiregiimodi incttatũm ultis aimi corũ manitionib a faconore noliuis sedesistere
suit alit̃ quides hocmodo. Sedutaliquasimileta dineadduetues ioxinuis in rauna¬

Expanded text:
Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens puerorum animis quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur fuit apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, suit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima co
Abbreviated transcription (Latin):
nec su ꝑ particulare si tenĩ int̃uallũ ñ multiplex b.c. &fiatut c̃. ad .b. sic .b.
ad .d. Dico quõ .D. eꝰ qđ ẽ .c. neq multiplex neq suꝑ particularis Sitenĩ si
fieri potest primũ .D. ei qđ ẽ .c. multiplex Etquõ cognitũ ẽsiint̃uallũ bina¬
rio multiplicatũ sit . & multi plex int̃ uallũ creatũ id qđ multiplicatũ ẽ bis
in t̃uallũ eẽ multiplex : Fritergo b .c. multiplex: sed ñ ẽpositũ s sonnatrie
erit .d. e qđ ẽ .c. multiplex necuꝰ suꝑ particulare. Nã suꝑ particularisꝓ
portionis medius ꝓportionalit̃ t̃minus nulł int̃uenit Int̃ .d. u̾& .c. ẽppor

Expanded text:
nec superparticulare. Sit enim intervallum non multiplex B C, et fiat ut C ad B, sic B ad D. Dico quoniam D ejus quod est C, neque multiplex est, neque superparticularis. Sit enim, si fieri potest, primum D ejus quod est C multiplex, et quoniam cognitum est. Si intervallum binario multiplicatum sit, et multiplex intervallum creatum, id quod multiplicatum est bis intervallum esse multiplex. Erit igitur B C multiplex, sed non est positum. Non igitur erit D ejus quod est C multiplex, nec vero superparticulare. Nam superparticularis proportionis medius proportionaliter terminus nullus intervenit. Inter D ver
Abbreviated transcription (Latin):
fiatq ut s̃iiiiad vi. itauviad aliũ quẽ lib& numerũ. HhiceritQ
igit᷑ nouenarius qͥ quat̃ narii neq multi plex neq suꝑ particularis est :
Siint̃ uallũ binariomultiplic& atq id qđ ex eamultiplicationecreabit᷑
multi plex ñ sit ipsũ qq̃ ñ eritmultiplex. Sitenĩ int̃ uallũ .b.c. fiatq ut .e. ad .b.
ita .b. ad d. & non sit d. eius qđẽ .c. multiplex: dico qm̃ neo .b. eius qđ ẽ .o.

Expanded text:
d alium quemlibet numerum. Hic erit igitur novenarius, qui quaternarii neque multiplex neque superparticularis est. Si intervallum binario multiplicetur, atque id quod ex ea multiplicatione creabitur multiplex non fit, ipsum quoque non erit multiplex. Sit enim intervallum B C, fiatque ut C ad B, ita B ad D, et non fit D ejus quod est C multiplex. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
uquiuis ꝑfectus eẽ geum& ricus lege
ista omã quȩ capitulatas subterius nã
in pͥmisscireo port& arithm&icã astem
quȩ contin& numerorũ causas acdiuisi¬
ones lđ qualis ẽ definitio aodiuisiade
parib: & in paribus numeris¬
Qualis ẽ cõpositus numer& & quał in cõpositꝰ¬

Expanded text:
Tu qui vis perfectus esse geometricus, lege ista omnia quae capitulata sunt subterius. Nam imprimis scire oportet arithmeticam artem, quae continet numerorum causas ac divisiones, id est: qualis est definitio ac divisio, de paribus imparibus numeris;--qualis est compositus numerus, et qualis incomposit
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiã pastẽ & fiunt pedes xx. erit basistrigoni
Sidatũ fuerittrigonũ ostogoniũ & datifuerint cath&sus & basis insepedes
xxiii. embadũ huius trigoni pedes lx & hypotenusa pedes xuii dicere
cath&cũ & basem separatim SQfacio hypotenusȩ numerũ insefiunt
co.lxxx viiii. hinctollo quattuor embade id ÷ ccxl. relinquuntur
xlViiii. huius semꝑ sumolatus id ÷vII. hoc semꝑ adicio adduas iunctas
id ÷ ad xxiii. fiunt pedes xxx huius semꝑ sumodiũ id ÷ xV. eritbasis eidẽ
trigoni deduab: iunctis id ÷ de xxiii. tollepedes .xv. reliqui sunt pedes ui
erit cath&us Sidatũ fuerit trigonũ oxygoniũ cuiꝰres numeri
datisunt minus latus eiꝰ pedes xiii. Basis pedes .xiiii. Mauis
latũ pedes .xV. dicere ꝑpendicularem eiusdẽ oxygonii & p̃¬
cisuras singulas. Se facio .xiii. inse fiunt .clxviiii &xiiii
insefiunt cXCUI utrũq inunũ fit ccclxv. Ex hac sũma semꝑtollo.xu¬
& insemultiplico fiunt ccxxv hoctollo deccclxv relinquunt᷑ exl

Expanded text:
dimidiam, fit ped. XX: erit basis trigoni. Si datum fuerit trigonum orthogonium et dati fuerint cathetus et basis in se ped. XXIII, embadum hujus trigoni ped. LX et hypotenusa ped. XVII, dicere cathetum et basim separatim. SQ. Facio hypotenusae numerum in se, fit CCLXXXVIIII, hinc tollo IIII embada, quod fit CCXL, reliquum XLVIIII. Hujus semper sumo latus, fit VII; hoc semper adjicio ad duas junctas, id est ad XXIII, fiunt ped. XXX; hujus semper sumo dimidiam, fit XV: erit basis ejusdem trigoni. De duabus junctis, id est de XXIII, tollo ped. XV, reliqui ped. VIII: erit cathetus. Si datum fuerit trigonum oxygonium, cujus tres numeri dati sint, minus latus ejus ped. XIII, basis ped. XIIII, majus latus ped. XV, dicere perpendicularem ejusdem oxygoni et praecisuras singulas. SQ. Semper facio XIII in se, fit CLXVIIII, et XIII in se, fit CXCVI, utrumque in unum, fit CCCLXV; ex hac summa semper tollo XV in se, fit CCXXV; hoc tollo de CCCLXV, reliquum CXL.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑp quã ꝑpendiculari scadit ͥ Por pendicularesuoluer & liqpot ius
inuqonae pmultiplicata in setollere eiectura mulaiplicato reliquũ qđ suꝑ¬
pedes d Vtrũq in unũ faciunt pedes ΟΟCCΧΧV. Huius sumolatus
qđ s̃xXXV deinde ut interstitioduarũ rectarũ inueniat᷑. faciã hypote¬
nuse numerũ insefiunt .DcxXV. hinctollo iiIͦͬ embada remanent

Expanded text:
super quam perpendicularis cadet.Perpendicularem si volueris, hypotenusa minore multiplicata in se tolles ejecturam in se multiplicatam; reliqui, quod supped. DC, utrumque in unum, fiunt ped. MCCXXV, hujus sumo latus, quod fit XXXV. Deinde ut interstitio duarum rectarum inveniatur, faciam hypotenusae numerum in se, fit DCXXV, hinc tollo IIII embada, fiunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
amississe anadhuomaneat latitudo quãuis ita sit collocata Vid&
mihi altitudo eẽ facta IÑ Recor dare obsecro quẽ ad modũ alti¬
tudinẽ definieramus. R Recordor utiq & meiam sic respondisse
pud& Nam &iã hoc modo quasi erecta altitudo uel latitudo
sectionẽ ꝑ longũ uersus non admittit̃ quarenulla in ea possunt¬
interiora cogitari Quã uis mediũ & extrema cogitent᷑. Nulla om¬
nino ÷ altitudo ubinihil intus cogitari potest Recte dicis & sicte om¬

Expanded text:
amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possuntinteriora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. nino est altitudo, ubi nihil intus cogitari potest. A. Recte dicis, et sic te om
Abbreviated transcription (Latin):
necipsa sectionẽ possit admitterem quã uisplus admiorat qualinea
Ceste & enũ latitudinẽ sic intellegas ut eogitatione tua de altitudinenihil
usurpes R. Si cominino Accedit igit᷑ huoo latitudini altitudo
& responde iam utrũ &iam aliquid accesserit quo magis undiq:
secariqueat. Mire omnino ad monuisti. Nuncͣ iudeo non solũ desuꝑ
aut ex inferiore paste sed lateribus quoq: posseadmittisectionem
Quõ tibi si non fallor & longitudo & latitudo & altitudo niota est
quero utrũ possint deeẽduo priora. ubi aderit altitudo Rlltiq:
animo figuraueris Frigit᷑ in quod lib& latus tam quã sieã uelles
ꝑ tenuissimã rimã ubi seduseianuȩ iungunt᷑ educere An nondum
intellegis quid uelimrꝰ intellego quiddicas sed nondũ fostas sequid
uelis. Illud scilic& ut respondeas ut rxsicerecta latitudo uideatur
tibi migrasse in altitudinẽ & latitudinis iam nom̃ descriptionẽq:

Expanded text:
nec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam lineanec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam lineaCerte enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionemigitur, si non fallor, et longitudo, et latitudo, et altitudo nota est; quaero, utrum possint deesse duo superiora, ubi aderit altitudo. figuraveris, erigatur in quodlibet latus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se clausae januae jungunt, educere. An nondum intelligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum fortasse quid velis. A. Illud scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque
Abbreviated transcription (Latin):
signium dicit᷑ Estergo signũ nota sine pastibus Estaut̃ punctũ nota
mediã figuratenens ita fit ut omne punctũ &iã signũ sit non autem
etiã quantũ ualeat punctũ nã ab ipso incpit linea ipso terminatur
Figurã utiq rectis lineis nullã uidemus fieriposse nisi abipso puncto
angulus claudat᷑. Deindeunde unnq secari potest̃ linea : ꝑ ipsũ secat᷑
cũ ipsũ omnino nullã inse admittat sectionẽ. Nulla linea lino ȩ nisi
ipsius ȩquitatis moderatio ÷ quã punctũ in medio constitutũ Talia
magnã huius signi eẽpotentiã Nuncergo illuda dtende cũ & quid sa
signũ & quid sit longitudo &quid sit latitudo ꝑspexeris quid horũ tibi reste¬
qua pror sus intellegi non potest: Rursũ longitud nẽ cerno latitudine
quidẽ non indigere ut sit. sedsine signo illo eẽ nonposse Illud autem
signũ ꝑsom& ips̃ ẽẽ & pullius horũ indigere manifestũ ÷ Ita : utdicis
Sed diligentius considera utrx latitudo undiq secariqueatanaliude

Expanded text:
signum dicitur. Est ergo signum nota sine partibus. Est autem punctum, nota medium figurae tenens. Ita fit ut omne punctum etiam signum sit, non autem etiam quantum valeat. Nam ab ipso incipit linea, ipso terminatur; figuram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa gni esse potentiam. 20. A. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari queat; an alicunde
Abbreviated transcription (Latin):
testtasunt mod erate breuitate intellegimus & quȩ transcursa uolo¬
teuis angustrore tellegentiȩ prestabant aditũ medioeria diectione
reseriuimus Nstaliquando ad euidenti ã rerũ nr̃s duã formulis ac
descriptionib uterem quod nob quantis uigilus ac sudore consliterit
fucile sobrus iertor agnoseo. & hasquodã modo in equalitatis formas
tãperata breurtates abonando collegimus ipselector ꝓbabit. quȩ non
tegrecaruo pulentialitterarum in romaneorationis diefaupnõ cra¬
exam̃ necindures ꝓdire publicas nisi doetȩsententie astipulationen¬
tat Quonihilnimirũ uiderideb& cũ dopus qđ sapientie inuenito
ꝑsequit naue tousseralienoincũbit arbttrio Est enĩsapientia nune

Expanded text:
tensa sunt, moderata brevitate collegimus. Et quae transcursa velotensa sunt, moderata brevitate collegimus. Et quae transcursa velocius angustiorem intelligentiae praestabant aditum, mediocri adjectione reseravimus, ut aliquando ad evidentiam rerum nostris etiam formulis ac descriptionibus uteremur, quod nobis quantis vigiliis ac sudore constiterit, facile sobrius lector agnoscit. Et has quodammodo inaequalitatis formas temperata bonitate laborando collegimus, ipse lector probabit, quae nos ex Graecarum opalentia litterarum in Romanum orationis thesaurum contraexamen, nec in aures prodire publicas nisi doctae sententiae astipulatione nitatur, quod nihil mirum videri debet, cum id opus quod sapientiae inventa persequi
Abbreviated transcription (Latin):
uel inuentionemaliorũ ple¬
rumq essedicitur
Ainquot partes diuiditur.
M Diuiditur codex isteinquat¬
tuor partes inepi pedes. in a¬
ri&icis rationalibus. &inra¬
tionalibus lincis & insolidis
AQuae sintindem̃ strationegeume
M propositio dispositio. Itrica¬
distributio. descriptio
naturȩ uĩ rerũq integritatẽ maximaratione ꝑtineat: Magnus qui ppe
in hac scientia fructus ẽ. Si q̃ ñ nesciat qđ bonitas difinita & subscien¬
tia caders animoq semꝑ imitabđ & ꝑceptibił primanaturaẽ & suȩ substan
sed natura semperrans abonidefinitione principiitã quã aliquosig¬
no ptime figore in presia conponit᷑. &exillo erroris frueturssind
Nõnimiatupiditatẽ iran in modicã effrenationẽ quasi quidẽ rector
animpunuuntellegentia roboratus a stringit. Nostam̃ quȩ denume¬
nsani comachio diffusius disputata sunt ł auarrone demensuris os¬

Expanded text:
vel inventionem aliorum plevel inventionem aliorum plerumque esse dicitur. D. In quot partes dividitur? M. Dividitur codex iste in quatuor partes: in epipedis, in arithmeticis, in rationalibus et irrationalibus lineis, et in solidis. D. Quae sunt in demonstratione geometrica? M. Propositio, dispositio, distributio, descriptionaturae vim rerumque integritatem maxima ratione pertineat. Magnus quippe in hac scientia fructus est, si quis non nesciat quod bonitas definita est et sub scientiam cadens, animo que semper imitabilis et perceptibilis prima natura est, et suae substansed natura semper errans a boni definitione principii, tanquam aliquo signo optimae figurae impressa componitur, et ex illo erroris fluctu retinetur. am nimiam cupiditatem iraeque immodicam effrenationem, quasi quidam rector animus pura intelligentia roboratus astringit. Nos tamen quae de numeris a Nicomacho diffusius disputata sunt, vel a Varrone de mensuris os
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis ẽ rectus angulus¬
Qualisẽ acutus angulus¬
Quantũ trahit stadius¬
Quid sit astus¬
Quid sint clamite
Quid leuua¬
Quid a rripennis¬
Quidiugerum¬
Quid eenturia¬
Quid punctum¬
Quid figura¬
Quid circulus
A Quaeintentio
M Intentio eudidis duplex ẽ ad disci¬
pulũ respiciens & ad naturas re¬
facilitate ꝓbreuitate & eo qđ inq̃s¬
tionibus obhocnulla difficultas
Prorerũ natura eo qđ phisicȩ scien¬
tiȩ & timei siueplatonis doctrina
plurimageum& ricȩ de monstra¬
renoscantur
A Quȩutilitas
MVtilita s ut supra prȩfatisumus
geum& riȩ triplex est. Ad facul¬
tatẽ ad sanitatẽ adanimam
tecti. Ad sanitatẽ. ut medici.
Ad animã ut philo sophi
ẽ aliquatenus testius.
Aituli inscriptio quomꝰ intellegit᷑
ũ Estenimtituli prescriptio ele¬
mentorũ que figurae simpli¬
ciores sunt & ex his alia compo¬
nuntur quȩ in his &iã resoluuN
ASi proprius codex.
M Codexiste secundũ dispositio¬
nem euclidis essedicitur
Secundũ demonstrationem

Expanded text:
qualis est rectus angulus;--qualis est acutus angulusquantum trahit stadius;--quid sitacus;--quid sint climate;uid leuca;--quid arrapennis;--quid jugerum;--quid centuria;--quid punctum;--quid figura;--quid circulus; intentio? M. Intentio Euclidis duplex est, ad discipulum respiciens et ad naturas refacilitate, pro brevitate, et eo quod in quaestionibus ob hoc nulla sit difficultas. Pro rerum natura, eo quod physicae scientiae, et Timaei sive Platonis doctrina plurima geometricae demonstrare noscuntur. D. Quae utilitas? M. Utilitas ut supra praefati sumus geometriae triplex est, ad facultatem, ad sanitatem, ad animam: ci; ad sanitatem, ut medici; ad animam, ut philosophi. est, aliquatenus tertius. D. Tituli inscriptio quomodo intelligatur? M. Est enim tituli praescriptio elementorum quae figurae simpliciores sunt, et ex his aliae componuntur quae in his etiam resolvuntur. D. Si proprius codex? M. Codex iste secundum dispositionem Euclidis esse dicitur, secundum demonstrationem
Abbreviated transcription (Latin):
uõdiuersȩ formȩ agrorũ ueniunt indisputationẽ. sed tam̃ quuscũq:
generis species subiciemus quibus quasi formulis utemur Om̃is ager
aut quadratus ÷ autlongus. auttriquestus. autrotundus. aut semicircu¬
ius autminus quã semi circulus uelut arcus. Prima aut̃ figura huius
tudo. Recta linea ÷ que exequo insuis punotis iao&. suꝑficies uͦ qđ latitu¬

Expanded text:
am diversae formae agrorum veniunt in disputa- tionem, cuiusque generis species subiciemus, quibus quasi formulis utemur. Omnis ager aut quadratus, aut longus, aut cuneatus, aut triquetrus, aut rotundus, aut etis figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura huius tudo. Recta linea est, que ex equo in suis punctis iacet. Superficies vero qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiplex suꝑ pasticularis. quinta multiplex suꝑ pastiens. Hisigitur
quinq maioris pastib oppositȩ s̃ Aliȩ quinq pastes quȩ minoris sin¬
gillatim specieb isdẽ nominib: nuncupant᷑ solatantũ p̃positione
interduo signa ł mmodũ lineȩreotũ ꝑspicit᷑ Iȩc ÷ utiq¬

Expanded text:
tiplex superparticularis, quinta multiplex superpartiens. His igitur tiplex superparticularis, quinta multiplex superpartiens. His igitur quinque majori partibus oppositae sunt aliae quinque partes, quae minoris sigillatim speciebus iisdem nominibus nuncupantur, sola tantum praepositione inter duo signa veluti in modum lineae rectum perspicitu
Abbreviated transcription (Latin):
totũ partib corpus ȩquabunt. Inuno enĩ iunctȩ partes xxuiii. effici¬
unt Est autẽ in his quoq magnasimilitudo uirtutis & uitii. ꝑ fectos
enĩ numeros rareinuenies eosq facilenu merabiles qui ppequi paucis
&nimis constanti i nordine ꝓcreati. Atq usuꝑ fluo sinfinitosq
repperies necullis ordinib passim in ordinateq dispositos & a nullo
cestosine generatos Sunt autẽ ꝑfectinumeri intradenariũ num erũ
VI. intracentenariũ .XXVIII. Intramillenariũ cccclx Ivi. intra
Vi & xxviii & semꝑ alt̃natim in hosnumeros sũ marũ finẽ ꝑuenient
Nã & primũ .vi. inde xxvii. posthos cccla lui. Idem senarius qui
primꝰ postquẽ .VIIICxxviii. Idẽ octonarius qui secđrs Maioresuero
in ȩqualitatis numeriquinq sunt partes. Est enĩ unaquȩ uocatur
multiplex Alia suꝑ particularis testia suꝑ pastiens quarta mul¬

Expanded text:
totum partibus corpus aequabunt, in uno enim junctae partes 28 efficitotum partibus corpus aequabunt, in uno enim junctae partes 28 efficiunt. Est autem in his quoque magna similitudo virtutis et vitii; perfectos enim numeros rare invenies, eosque facile numerabiles, quippe qui pauci sunt, et nimis constanti ordine procreati. At vero superfluos infinitos reperies, nec ullis ordinibus, passim inordinateque dispositos, et a nullo certo fine generatos. Sunt autem perfecti numeri intra denarium numerum 6, intra centenarium 28, intra millenarium 416, intra ur 6 et 8, et semper alternatim in hos numeros summarum fines provenient. Nam et primum 6, inde 28, post hos 496. Idem senarius qui primus, postquam 800 et 128, idem octonarius qui secundus. Majoris vero inaequalitatis numeri quinque sunt partes: est enim una quae vocatur multiplex, alia superparticularis, tertia superpartiens, quarta mul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mino minocata & hi quidẽ hocm̃s̃ ut priorille quẽ sus partes iu¬
perint talis uidatt eã quasiquis multis ꝑ naturã manibe nadascuĩ
Duplicicon iunctus corpore ł quic quid monstrosũ nattuasera pasta
multtplicatione subripuit . Illȩ uꝰ minores utsi naturalit̃ qaa dãne¬
cesi ar papartedle iacta. aut minus oculo nascer& ł aliquo custat᷑
mẽbro naturalȩ totius suȩ plenitudinis dispendiũ sortir& Iterũ hos
autẽ ł ut interȩquales intẽperantias medii tẽperamentũ limitis sor¬
titus ẽ . Illenumerus qui ꝑfectus dicit᷑ ẽ uistutis scilic& emulator qui
nec suꝑuacua ꝓgressi onedirigit᷑ nec contractarursus diminutio¬
neremittit᷑ sed medi&atis obtin& locum quisui sȩquis partib nec
crassatͥ habundantia neceg& in opia. Vt ui. ł xxxuiii. Nãq sena¬
sũ mãsire dactȩsint iđ .IiI.II.i. partorũ numeri corpussuis partib¬
quartã quartã decimã .ii. uicensimã octabã .i. Quacinunũ redact

Expanded text:
quem suae partes superant, tales videantur tanquam si quis multis super naturam manibus natus aut duplici conjunctus corpore, vel quidun quam monstruosum naturae in partium multiplicatione subripuit. Ille vero minores, ut si naturaliter quadam necessaria parte detracta aut minus oculo nasceretur, vel alio curtatus membro naturale totius suae plenitudinis dispendium sortiretur, inter hos autem velut inter aequales intemperantias medii temperamentum limitis sortitus est ille numerus qui perfectus dicitur esse virtutis scilicet aemulator, qui nec supervacua progressione dirigitur, nec contracta rursus diminutione remittitur. Sed medietatis obtinet, qui suis aequis partibus nec grassatur abundantia, nec eget inopia, ut 6 vel 28. Namque senasummam si redactae sintet quartam decimam 2, vigesimam octavam 1, quae in unum redacta
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uersis suꝑ pastientes nasci necesseẽ ita ut ex sesqual teronascat᷑ suꝑbi¬
pastiens suꝑtri pastientẽ sesquit̃ tiusgignat ut ex ses quiquarto suꝑ¬
quadri pastiens. Reotis autem positis neq c̃uersis priorib suꝑ parci¬
cularibus multi plices suꝑ particulares oriunteea aisitero ane pastien¬
tibus mustpilceplig suastenres efficiunt Preaaaitẽtu a hec dot
uplaes hasoliaabito llo quide quorũ pastesult eaquã saom uespadu¬

Expanded text:
conversis superpartientes nasci necesse est, ita ut ex sesquialtero nascatur superbiconversis superpartientes nasci necesse est, ita ut ex sesquialtero nascatur superbipartiens, supertripartientem sesquitertius gignat, ut ex sesquiquarto superquadripartiens. Rectis autem positis neque conversis prioribus superparticularibus, multiplices superparticulares oriuntur. Rectis vero superpartientibus, multiplices superpartientes efficiunt; praecepta autem ttiplices explicabis. Illi quidem quorum partes ultra quam sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sic defectus & multiplices lunȩuariationes agnoscimus: Quare quõ
priorut daruit arithim&i cȩusus ẽ hinodisputationis sumam ex ordiũ
Hocidẽ ingeum & ria ł in arithim&i cauid& incurrere. sienĩ numeros
tollas unde triangulũ uel quadratũ comp̃hende repossumꝰ ł quic quid
ingeu meria uersat᷑ quȩ omã numeroũ de nominatiuas. Hoc autẽ¬
ut ipsa quodã mͦ ȩquitas matris & radicis obiinensuim ipsa om̃s in ȩqua¬
litatis species ordinesq ꝓfundat : Sintenĩ nob̵ tresȩquales t̃mini idẽ
Qđ enĩ in his trib: t̃minis euenit idem contingiti noderis: Exhisigit᷑
cesprius dehinotriplos indequa druplos & ad eundẽ ordinẽ c̃sequentes
Rursũ multiplicessi conuertant᷑ ex his suꝑ particula resorientur:
Ex duplicib. quidẽ sesqualteri. extriplicib sesquit̃tii ex quadruplis
ses qui quasti & c&eri in hunc modũ. Exsuꝑ particularib: ouentur

Expanded text:
sic defectus et multiplices lunae variationes agnoscimus, quia quoniam sic defectus et multiplices lunae variationes agnoscimus, quia quoniam prior, ut claruit, arithmeticae usus est, huic disputationis sumamus exordium, hoc idem in geometria vel in arithmetica videtur incurrere. Si enim numeros tollas, unde triangulum vel quadratum comprehendere possumus, vel quidquid in geometria versatur, quae omnia numerorum denominativa sunt, hoc auteut ipsa quodammodo aequitas, matris et radicis obtinens vim, ipsa omnes inaequalitatis species ordinesque profundat. Sint enim nobis tres aequales termini, id est Quod enim in his tribus terminis evenit, idem contingit in caeteris. Ex his igitur ces prius, dehinc triplos, inde quadruplos et ad eumdem ordinem consequentes. Rursus multiplices si convertantur, ex his superparticulares orientur. Ex duplicibus quidem sesquialteri. Ex triplicibus sesquitertii. Ex quadruplis sesquiquarti, et caeteri in hunc modum. Ex superparticularibus vero
Abbreviated transcription (Latin):
plasiai munda neniolis conditordis̃ primã suȩ habuit raciotinationis
uempli &adhanccuncta ẽstecuit quȩ cũq fabricata ratione pnu
meribassignatior dinisinuenere c̃cordiã. sed hoc qq̃ prorarithme¬
tiuudedarat᷑ qđ quȩcũq natura prioras hs sublatissi mul posteriora
tollaest ⁊qđ si posterior apereant. niħ destatuprioris substardȩ iru¬
tat uta nimal prior ẽ anumȩ. Na sitollasanimal statimquioq homi¬
nis natura del&asit Si hominẽ s ustuleris animal non peribit. Proprie
tamen ipsa numerorũ natura cuncta prȩcessit : Om̃a quȩcũq. aprima
enĩ fuit principaleinam moconditoris exemplar. Hincenĩ quattuor
elem̃torũ multitudo mutuataẽ. Hinc tẽporũ uices hinomotus astro¬
rũ cȩliq conuersio Proprie tam̃ ipsa numerorũ natura om̃is astrorũ
cursus om̃isq astro nomica ratio constitutaẽ.: Sic enĩ ortus occasus¬
q. colligimus sic tarditates uelocitatesq errantiũ siderũ custodimꝰ

Expanded text:
s mundanae molis conditor Deus primam suae habuit ratiocinationis exemplar, et ad hanc cuncta constituit, quaecunque fabricata ratione per numerum assignati ordinis invenere concordiam, sed hoc quoque prior arithmetica declaratur, quod quaecunque natura priora sunt; his sublatis, simul posteriora tolluntur. Quod si posteriora pereant, nihil de statu prioris substantiae permutat, ut animal prius est homine. Nam si tollas animal, statim quoque hominis natura deleta sit. Si hominem sustuleris, animal non peribit, proprie tamen ipsa numerorum natura cuncta praecessit. Omnia quaecunque a primenim fuit principale in animo conditoris exemplar, hinc enim quatuor elementorum multitudo mutuata est, hinc temporum vices, hinc motus astrorum coelique conversio. Proprie tamen ipsa numerorum natura omnes astrorum cursus, omnisque astronomica ratio constituta est. Sic enim ortus occasusque colligimus, sic tarditates velocitatesque errantium siderum custodimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quał ẽ particularis numerus.
& qualis supra pastiens¬
Qualis est suꝑ fluus numerus
& qualis diminutiuus¬
Qualis ẽ multiplex numerus
& qualis sub multi plex¬
Qualis est solidus numerus
& qualis isphericus¬
Quid sit geum&ria¬
Quaeutilitas¬
Quiordo prȩscriptionis¬
Quȩ sit ratio ꝓpositionis¬
Quȩ dispositionis¬
Quȩ distributionis¬
Quȩ descriptionis¬
Quaede monstrationis¬
Quae conclusionis¬
Qualis ẽ rectalinea¬

Expanded text:
qualis est particularis numerus, et qualis superpartiens;--qualis est superfluus numerus, et qualis diminutivus;--qualis est multiplex numerus, et qualis submultiplex;--qualis est solidus numerus, et qualis sphaericus;--quid sit geometria;--quae utilitas;--qui ordo praescriptionis;--quae sit ratio praepositionis;--quae dispositionis;--quae distributionis;--quae descriptionis;--quae demonstrationis;--quae conclusionis;--qualis est recta line
Abbreviated transcription (Latin):
elior igit᷑ fugura quae quattuor lineis rectis paribus quã que
trib: constat R Certemelior siquidem magis in ea equalitas
ual& it̃ Quidergo ista quȩ quatiuor rectis paribus lineis contin&
Nullo modo prorsus it̃ Quid sirectis lineis trib: & inparibus
figura consta possunt &iam in ista pares eẽ anguli analiud intel¬
legis ex Omnino non possunt Iñ Rectedicis Sed dic que so
quȩnã tibi figura inelior uideat᷑ & pulchrior eaque paribus anq
inparibus hincis constat R Quis dubit& eam cẽ melior ẽ riqua

Expanded text:
est igitur figura quae quatuor lineis rectis paribus, quam quae tribus constat. E. Melior certe, siquidem magis in ea aequalitas valet. A. Quid ergo? istam quae quatuor rectis paribus lineis confit, Nullo prorsus modo. A. Quid? si rectis lineis tribus, sed imparibus figura constet, possunt etiam in ista pares esse anguli, an aliud intelligis? E. Omnino non possunt. A. Recte dicis: sed dic, quaeso, quaenam tibi figura melior videatur et pulchrior? eane quae paribus, an quae imparibus lineis constat? E. Quis dubitet eam esse meliorem in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Heehi ꝓboleon Habebitigit᷑ .a. quidẽ uiIII.ccxui .O. ũ horũ dimidiũ idẽ
ũł deuiu ut inese ad pslã ba nomeñ dia pason c̃sonantia c̃ueniat Eauꝰ quȩ qt c
Elis dimidiũ mesesut sit ps lamiba nomenos abeaquȩ ẽnoe lir ꝑboleon q drupla
abis dia pason ad eam conson& srmphonim: Sto T P TI CECIIIOS
Sligit᷑ ex ũ .ccciiii. octauã aebstulero ẜͣ  l ͦ
partẽdẽ cclxxxviii. ei. sdẽq adiocero
fientinihi ũ dxcii. Eritq. NN IĨ
oxcii quȩ sit paran&e hir ꝑboleon ad n&en hr ꝑboleon obtinens distantiã tonũ
Rursus eꝰ quȩẽ .NN. idẽ .ũi dxcii aufero octauã quȩ ẽ cccxxiiii. eãq eis quorũ

Expanded text:
nete hyperboleon; habebit igitur A quidem 9216, O vero horum dimidium, id nete hyperboleon; habebit igitur A quidem 9216, O vero horum dimidium, id est 4608, ut mese ad proslambanomeII. dimidium meses, ut sit proslambanomenos ab ea quae est nete hyperboleon quadrupla, et bis diapason ad eam consonet symphoniam. Sitque II. II. CCCIIII. Si igitur ex II. CCC. IIII. octavam abstulero partem, id est, CC. LXXX. VIII. eisdemque adjecero, fient mihi II. D. XC. II. eritque HH. II. D. XC. II. quae sit paranete hyperboleon ad nete hyperboleon obtinens distantiam toni. Rursus ejus quae est HH. id est II. D. XCII. aufero octavam, quae est CCC. XX. IIII. eamdemque eis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
UIMO SEETOA ONETANẼ HU ꝑBOLEON PERTRIASENERA PAATITIO
Aunciꝑ t dia tonioi generis deseriptio factaẽ in cosctlice m̃ quiẽ simpliccor
ac princeps quedi dium nuncupamꝰ. Dequib modis nc̃ disserendĩ noneco
n ponetͦ ad eoiseruandasscilico ꝓportiones ł tonorũ atq diescon ex cogitate
nunner̃ quihȩc omã possa explere : Vt maximꝰ qui dẽad ps lãba nomenos de¬
inbbu ũ onedie atetexent᷑. San eabinferiore ꝓcedim omnũq nominacior darĩ
nsolũ nominibiuerũ &iã appositis littens demonstram.: Seditautq uo toriligei¬
nerũ e facienda pastitioneruorũq modus litteraruĩ numerũ excedit ubidefee¬
rindeterre easdẽrursus geminam̃ hocmꝰ. Vt quando ad ⁊ fueritusq ꝓuentur
ito deseribim reliquos neruos bis. a idẽ aa. &bis .b. idẽ bb &bis .o idẽ .c. Sit
igit primꝰ quidẽnumer maximꝰq qui ꝓs laba nomenos obtinetlocũ : Ṽicexii
sitdupla abea quȩẽ.LIł. Eritigit᷑ .a. quid ȩps laba nomeñ .o. autẽ mese FT

Expanded text:
Monochordi netarum hyperboleon per tria genera partitio. Nunc igitur diatonici generis descriptio facta est in eo scilicet modo qui est simplicior ac princeps, quem Lydium nuncupamus. De quibus modis nunc disserendum non est,apponatur ad conservandas scilicet proportiones, vel tonorum atque dieseon, excogitatus est numerus qui haec omnia posset explere, ut maximus quiin horum medietate texentur. Sane ab inferiore procedimus omniumque nomina chordarum non solum nominibus, verum etiam appositis litteris, demonstramus. Sed ita ut, quoniam trium generum est facienda partitio, nervorumque modus litterarum numerum excedit, ubi defecerint litterae, easdem rursus geminamus hoc modo, ut quando ad Z. fuerit usque perventum, ita describimus reliquos nervos. bis a. aa. bis b. bb. et bis c. cc. Sit igitur primus quidem numerus maximusque, qui proslasit dupla ab ea quae est LL. Erit igitur A quidem proslambanomenos, O autem mese, et LL
Abbreviated transcription (Latin):
&esigit᷑ diereugm enon quȩ ẽ ĩ i lxxii. si dimidiã sumã er̃. EdxXXuI.¬
quieis dẽ additi fiunt IIII DCXIII. quȩ c̃ mesequã .o. littera designam̃
Qđ sieius dẽ n& es diereugmeñ idẽ do. scilic& iĩ i Lxxii. auferã t̃tiã partẽ
er̃ ĩ xxiiii. qui eisdẽ coniuncti facient ĨIII XUI. quȩ uocabit᷑ paramese
x: littera sub notata N& eigit᷑ dieteugmeñ idẽ .iĩ . Lxxii. ad mesenidẽ sui

Expanded text:
Netes igitur dieNetes igitur dieVI. eisdem additi, fiunt IIII. DC. VIII. quam. O. interea designavimus. Quod si ejusdem netes diezeugmenon, id est, DD. scilicet III. LXX. II. auferam tertiam partem, erunt I. XX. IIII. qui eisdem conjuncti facient IIII. XC. VI. quae vocabitur paramese. X. littera subnotata. Nete igitur diezeugmenon, id est, III. LXX. II. ad mesen, i
Abbreviated transcription (Latin):
& trttonho ꝑholeon Constatigit᷑ a hoc tolracordũ eediaobeto nusca sse¬
mitono diuusꝓ sinuno quidẽs patio trib semitonus in duobi autẽ spa¬
nis duobi semitonis. Triauꝰs pattaneruis uii continertu
bnso nu miono urogen eresũmaẽ id ꝑ noscendi facilitas Aboa
idẽ ũi decc xui. duostonosintegros distat quos hocmꝰ notabimꝰ. ⁊ I RII¬
quit̃igit᷑ ex totiust& rachordiduob tonis ac semitonio unũ quidẽ semiton¬
ũ qđ contin& int̃neendie t eugmenon & paran&en hr pboleonenarino¬
nion qđ sclic& diui simꝰ induas diesis. tritehr pboleon en armonio media
in t̃ieota spatiũq dieseos hocmͦ signauimꝰ .S. Itaigit᷑ nobis hrꝓboleon
t&ra cordum descriptũ ẽ. Quoꝑ acto ad diezeugmeñt& rachordũueniam
Nec immorandũ hisdẽ cõmemorationib: inc&eris cũ ab hac descriptione
&iã in aliis sumi possit exemplum .UIII MONOCHORDINETARŨ DIETE¬
UGMENON PERTRIAGENERA PARTICIO

Expanded text:
et trite hyperboleon. Constat igitur et hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitonio, divisum in uno quidem spatio tribus semitoniis. In duobus autem spatiis, duobus semitoniis. Tria vero spatia nervis quatuor continentur. In enharmonio vero genere summa est id pernoscendi facilitas, ab ea ios, id est 2916, duos tonos integros distat, quos hoc modo notabimus T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus tonis ac semitonio unum quidem semitonium quod continetur inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonion. Quod scilicet divisimus in duas dieses trite hyperboleon enharmonion. Media interjecta, spatiumque dieseos hoc modo signavimus ita igitur nobis hyperboleon tetrachordum descriptum est. Quo peracto ad diezeugmenon tetrachordum veniamus. Nec immorandum est eisdem commemorationibus in caeteris. Cum ab hac descriptione etiam in aliis sumi possit exemplum. CAPUT VII. Monochordi netarum diezeugmenon per tria genera partitio.
Abbreviated transcription (Latin):
icio ad ĩi. dccclxxxviIi. Vttria semitonia fiant er̃ ñĩi .c.iiii. quȩ ẽ para¬
n&esr nẽ meñ chromaticacuilittã .S. suꝑ appositaẽ Ab hacigit᷑ idẽ para¬
n&esynẽ meñ chromatica ad tritensy nẽ meñ pͥus quidẽ diatonicã nc̃ uero
ł chromatica. eadẽ in genere enarmonio paran&esynẽ meñ enarmonios
induas diesis hocmꝰ : Sumo differentiã paran & esrnẽ meñ en armoniu& meses
idẽ .ii iiI.ccclxxiiii. & uĩ de viii. eaẽ .ccxxxiiii. hancdiuidofient . cxuii. hanc
randen srnẽ meñ en armonion & mesenidẽ int̃ .iii. ccclxxxiiii. & iis deviii. diuisũ
ꝑ triten synẽ meñ enarmonion ea scilic& quȩ ẽ .iiii. ccccxei. Quocircahus qq̃ t& racordiex¬
leon acdie zeugmenon. ut paulatim fiat dispositionis rata pro¬
gressio

Expanded text:
icio ad III. DCCC. LXXX. VIII. ut tria semitonia fiant, erunt IIII. C. IIII. quae est paranete synemmenon chromatica, cui littera S. superapposita est. Ab hac igitur, id est, paranete synemmenon chromatica ad triten synemmenon prius quidem diatonicam nunc vero vel chromatica, eadem in genere enharmonio paranete synemmenon enharmonios mo differentiam paranete synemmenon enarmonii et meses, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. ea est CC. XXX. IIII. hanc divido, fient C. XVII. hanc raneten synemmenon enarmonios et mesen, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. divisum per triten synemmenon enarmonion, eam scilicet, quae est III. CCCCXCI. Quocirca hujus quoque tetrachordi ex hyperboleon, ac diezeugmenon, ut paulatim fiat dispositionis rata progressio