comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
placeat dõ hocẽ aedificanti suꝑ xp̃i funda men¬
tum aurum. argentum lapides pretiosos Al¬
teri aũ cogitanti ea quae sunt mundi. quomodo
placeat uxori id ẽ aedificanti superidem fun¬
damentum ligna faenum stipulam illiu s enĩ
opusnon exuritur qui a non ea dil&xit quorum
amissione cruci&ur : exuritur aũ huius qm̃ sine
dolore non pereunt quaecum amore possessa
sunt. Sed qnm̃ alterutra conditione proposita
quamuis doleat cum amitat. saluus est quidẽ
sictamen quasi perignem : qui aurit eum dolor
rerum quas di lexerat amissarum. sed non
subuertit neq consumit fundamenti stabili¬
tate atq incorruptione munitum. Tale ali¬
quid &iam posthancuitam fierincredibile
ñ ẽ. &utrum ista sit quaeri potest & aut inue¬
niri autlatere non nullosfideles perignem
quendam purgatorium quantomagisminus¬
ue bona pereuntia dilexerunt tanto tardi
uscitiusq saluari. Non tamentales de quibus

Expanded text:
placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamenplaceat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita,quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neqtatem, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium. Quanto magis minusve bona pereuntia dilexeus citiusque salvari; non tamen tales de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
les ac saeculares tempore temptationis maluerit
tenere quam xpm̃ : eum in fundamento non habu¬
it qui haec priore lo cohabuit. cumin aedificio
prius non sit aliquid fundamento: Ignisenim de
legi ut ambo ꝑeum transeant idest & quiae difi¬
cants suꝑ hoc fundamentum aurum.
argentum lapidesp̃tiosos & quiae dificantlig¬
na faenum stipulam Cum enim hoc dixis s&
adiuxit . Vniuscuiusq: opus qualesit ignispro¬
babit Sicuius opus perm anserit quod suꝑ aedi¬
ficabit mercedem accipi&. Si cuius aũ opus
&xustum fuerit dampnũ pati &ur. ipse aũ saluus
erit sic tamen quasi perignem Nonergo unius eorũ
sedutriusqu opu signis probabit: Est qui demignis tẽp̃¬
tatio tribulationis. De quo a perte aliolocoscriptũ ẽ
Vasa figuli probat fornax & homines iustos tẽp¬
tatio tribulationis Isteignis in hac interim uita
facit quod a posto lus dixit. Siaccidat duobus fide¬
libus uniscilic& cogitanti quae sunt dĩ quomodo

Expanded text:
les ac saeculares tempore tentationis maluerit les ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aligi, ut ambo per eum transeant, id est qui aedificant super hoc fundamentum aurum, argentum et lapides pretiosos, et qui aedificant ligna, fenum, stipulam. Cum autem hoc dixisset adjunxit: Unius, cujusque opus quale sit, ignis probabit . Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit mercedem accipiet. Si cujus autem opus exustum fuerit, damnum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non unius ergo eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidem ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit, quod Apostolus ait: Si accedat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae sunt Dei, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
neq: adulteri. neq: molles. neq: masculorum
osi neq: maledici neq rapaces regnum dipos¬
si debunt: Si enim &i aministisꝑser uerantes
Quomodo in regnodĩ non erunt. Sed quia haec apos¬
tolica manifestissima & a pertissima testimoni a
Vud quod obscure dictumẽ. dehis qui suꝑ aedifi¬
argentum lapides p̃tiosos. sed ligna faenum sti¬
pulam. De his enim dictũ .ẽ qđ ꝑignem saluierunt
qnm̃ fundamenti merito non peribunt. Sicẽ intel¬
legendum ut his manifestis non inueniatur. eẽ con¬
trarium. Ligna quippe & faenum & stipula non ab¬
surde accipipossunt raerum saeculariũ. quã uis
licite concessarum tales cupiditates : ut ammitti
sine animi dolore non possint. Cum aũ istedolor
urit sixp̃s in corde funda mentihab& locum id. est
ut ei nihil ante ponatur. Et malithomo quitalido¬
lore uriturrebus quas i tadiligit magis carere quã
xpõꝑignem fitsa us. Si aut̃ res eius modi tempora¬

Expanded text:
neque adulteri, neque molles, neque masculorum neque adulteri, neque molles, neque masculorum osi, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Si enim etiam in istis perseverantes i erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. « Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia ud quod obscure dictum est de iis qui superaedifiargentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi tempora
Abbreviated transcription (Latin):
scriptira : aliud consulta respond&. Librumaũ
dehac quaestione conscripsi. Cuius titulus ẽ defide
&operibus ubi secundum scripturas scãs quantũ
dõ adiuuante potui demonstraui edm saluos facere
quam satis euidenter ex pressit paulus a posto lus di¬
cens in xpo enimihũ neq circumcisio quic quam ua¬
l& neq praeputium sed fides quae ꝑ dilectionem
operatur : Si aũ male non beneo peratur procul
dubio secundum a postolum ia cobum mortua ẽ
in sem& ipsa : quirursusait. Sifidem quisdicat
seh abere opera aut̃ non habeat. Num quid po
ratus proptersolam fidem ꝑignem saluatur
& sic est accipiendum qđ aitbeatus paulus. ipse
aũ saliiuserit sic tamen quasi perignem. Po
terit ergo saluare sineo perib fides & falsum
erit quoddixit eius co apostolus ia cobus. falsũ
erit & illud quodidem & ipsepaulus . Nolite in quit
errare neque fornicatores. neq: idolis seruientes

Expanded text:
Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male et non bene operatur, procul dubio, secundum apostolum Jacobum, mortua est in semetipsa. Qui rursus ait: Si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat, numquid poteratus propter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare fides sine operibus, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus, falsumque erit et illud quod idem ipse Paulus: Nolite, inquit, errare, neque fornicatores, neque idolis servientes,
Abbreviated transcription (Latin):
Ie que enim ille frustra dicitur dies iudicuquan¬
douenturus est iudex uiuorum atq mortamer
Sicute contrario uindicantur hicaliquads tocobi
siemittuntur profecto in futuro scło noni pocebs
peopteroa de quibusdam temporalibus poeuos
quae in hacuita peccantibus nrogantus eis qo¬
rum peccata delentur neseruenturo fiuscad
At apostolus Sienimnos psosiudicarent sadio
nopudicaremuri Cumiudicamur aut̃ adnõ
coripimur necummundo damnemursie¬
cuntur a quibusdam &iam hi qui nomenupot̃
telin quunt & eius lauacro mecdesia bapra¬
tanturunec ab ea ullo scismate uel heren qqus¬
ciduntur in quanti lib& sceleribus uiuant quas
nelciluant poenitendo. nec elemosi nisrec¬
mant sedineis usq adhuius uitae ultimum diem p¬
tinacissime perseuerent sallui futuri ꝑignem licd
promaȩnitudine facinorum flagitiorumq eduuro¬
turnum nonta mena &erno iene puniri sedqui
hoc credunt & tamencat holicisunt humanaqua¬
dambeniuolentia mihi falli uidentur Nam

Expanded text:
 ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, t Apostolus, «Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum mundo damnemuruntur a quibusdam et jam hi, qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantiscunque sceleribus vivant, qui nec diluant poenitendo, nec eleemosynis remant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi sati diligenter mili uideor esit complexus. quo modo
sit colexdus dr quꝗ isa pientiam es ic homi meet ⁊iqueueram

Expanded text:
bi satis diligenter mihi uideor esse conplexus, quomodo sit colendus deus, quam sapientiam esse hominis utique ueram
Abbreviated transcription (Latin):
damuero uoluit & nonfecit sedomnia quae cũq
uoluit fecit : qui sporro tamimpie desipiat ut di
cat dm̃ malas hominumuoluntates quasuolu pos
quando uoluerit ubi uoluerit in bonũ non pos¬
se conuertere sed cum facit ꝑ miseri cordiã facit
Cumautem non facit ꝑ iudicium non facit qnm̃
cuius uultmiser&ur & quem uult obdurat sluii¬
uodut dicer& a postolus gratiam commenda¬
abat: adcuius commendationem deillisi n
rebeccae utero geminis fueratiam locutus quib
nondumnatis nec aliquid agentib boni seumas
bor setundum electionem proposit dia

Expanded text:
dam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque dam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque voluit, fecit. cat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obduratuod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lic& uolunta te inpediente uoluntatem dĩ LUI¬
uifiant Responderisol& qui a hocipsi nolunt
Quod quidem dicideparuulis non potest. quorũ
nondum est uelle seunolle Nam quod infan¬
tili motu faciunt si eorum uoluntatiiũdicar&ur
eẽ tribuendum quandobapti tantur cumro¬
sistunt quantum possunt : &iam nolentes eos
saluosfieri diceremus: Seda pertius dñs ine
uuangelio conpellan simpiam ciuitatem
quo ties inquit uolui colligere filios tuos sicut
gallina pullos suos & noluisti. tam quã łi uo¬
lntus superata sit hominum uoluntate & in¬
firmissimis nolendo inpedientib: non potue¬
ritfacere potentissimus quoduolebat ł tubi
estilla potentia qua in caelo & in terra omnia
quaecumq: uoluit fecit si colligere filios hie¬
ru salem uoluit & non fecit : anpotius illa quidem
filios suos ab ipso colliginoluit. sedea quoq no¬
lente filios eius collegit ipse quosuoluit quiamn
caelo & in terra non quaedam uoluit & fecit quae¬

Expanded text:
licet voluntate impediente voluntatem Dei. Qulicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum q fiuntmale Non enim hoc nisiiustouud¬
uo sinit & profectobonũ est omne quodiustm eo
quamui sergo eaquaem ala sunt in quantumm a¬
tasunt non sintbona tamen ut non solabona
sed &iam sint & malabonũ ẽ : Namniscess eẽ
hocbonum ut essent & mala nullo modo ritu
sinerentur ab omni potentibono cui procul
dubio quam facile est quo duult facere tãfa¬
leẽ quod nonuult eẽ non sinere hocnisiere¬
dimus: periclitatur ipsum nrae confessioris
initium quanos indm̃ patremommipotelud¬
temare dora confitemur Neq enim obaliua¬
ueraciter uocatur omnipotens nisi qm̃ quie quid
uult potest. Necuoluntate cuius piam creaturae
uoluntatis omni potentis in peditureffectus
Quam obrem uidendum est quemad modum set
dedõ dictum. quia & hoc uerissime a postolus dixit
quiomnes homines uult saluosfieri cum enim
no n om̃s sed multo plures non fiunt salui. Vide¬
turutiq: non fieri quod ds̃ uult fierihumanasci¬

Expanded text:
cumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judcumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Nequeraciter uocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid uult potest, nec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur effectusQuamobrem videndum est quemadmodum sit de Deo dictum, quia et hoc verissime Apostolus dixit, Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana sci
Abbreviated transcription (Latin):
& factae sunt apudeos qui non fuerant credi¬
turi Apertissime namq dñs dicit: Vae tibi
corotai. uaetibi b&hsaida quia si ntrro
& sidone facte essent uirtutes quae facte sunt
in uobis. olimincilicio & cinere paenitentiam
egissent. Nec utiq ds̃ iniuste noluit saluos feri
cum possent saluieẽ si uell& . tunc inlarissi¬
ma sapientiae luceui debitur quod nuncpio¬
rum fides hab& ante quam manifesta cogni¬
tione uideatur: quam certa & in mutabilis¬
& efficacissima situo lunta sdĩ quam multa pos¬
sit & non uelit. Nihilautem uelit quod non pos¬
sit quamq: situerum quod impsalmocanitunt
dsautem noster in caelosursum incaelo dunter¬
ra omnia quaecumq: uoluit fecit quodutiq
non estuerum si aliqua uoluit & non fecit. S
qđ est in dignius ideo non fecit qnm̃ ne fieni
quoduolebat omnipotens uoluntas hominis
omergo fit aliquidnisi omnipotens pendubita

Expanded text:
et factae sint apud eos qui non fuerant crediet factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit,
Abbreviated transcription (Latin):
Vtissimas aneomnium poenaerit eorum qui p̃¬
terpeccatum quod originale traxerunt nullum
in superaddiderunt & inc&eris qui addiderunt
tanto quisq: ibi tolerabiliorem habebit damna¬
tionem quanto hic minorem habuit iniquitatẽ
Remanentibus itaq: angelis & hominibus repro¬
bis in a&ernapoena tunc scĩscient plenius
quidbonieis contulerit gratia. Tuncrebus ipsis
euidentius apparebit quod inpsalmoscriptũ
ẽ. miseri cordiam & iudicium cantabo tibi dnẽ
qui anisi ꝑ indebitam miseri cordiam nemoli¬
berar&ur & nisi ꝑdebitum iũ dicium nemodam¬
nar&ur: tunc non latebit quod nunc lat& cũ
de duobus paruulis unus ess& assumendus pmi
seri cordiam alius ꝑuidicium relinquendus
inquo is quiassumer& ur agnoscer& quidsibi ꝑ
iudicium deber&ur nisimiseri cordia subue¬
nir& quurille potius quã istefuerit assumo¬
tus cum causa unaess& ambobus quur apud
quos dam non factae sint uirtutes quaesi fac¬
te fuissent egissentilli homines poenitentiã

Expanded text:
tissima sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt, et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo dama. Tunc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
formia menbra gestarunt in requirendo labo¬
rare quidopus est : Nequ enim fatigarenos deb&
incerta eorum habitudo uel pulchritudo. quo¬
rũ erit certa & sempiterna dampnatio: nec¬
moueat quomodo erit in eis corpus incorruptibi¬
lesi dolere poterit Aut quomodo corruptibile
simori non poterit . Non ẽ enĩ uerauita nisiubi
feliciter uiuitur. Necuera in corruptionis i ubi
salus nullo dolore corrumpitur : Vbiaũ infelix
mori nonsinitur ut it adicam mors ipsa non mo¬
ritur &ubi dolorperp&uus non interimit sed
affligit ipsa corruptio nonfinitur : haec inscis
scripturis secundam ors dicitur : nec primatum̃
qua suum corpus anima relinquere cogitur. Nec
secunda quia poenale corpus animã relinquere
non permittitur homini accidiss&: sine mopeccas

Expanded text:
formia membra gestarunt, in requirendo laboformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna dammoveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur; haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur. Nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset si nemo peccas
Abbreviated transcription (Latin):
ropter quod dictum est. caro & sanguis reg¬
numdi non possidebunt : & tã quã exponens
quiddixerit. Neq corruptio in quit incor¬
ruptionem possi debit quod prius dixit caro
& sanguis: hoc posterius dixit corruptio: &
quo d prius regnumđĩ hoc posterius in corrup¬
tionem : quantum aũ attn& ad substantiam.
&iam tunccaro erit. Propter quod & postre¬
surrectionem corpus xp̃i caro appellata est:
Sedideo ait a postolus. seminatur corpus anima¬
le resurg& corpus spiritale : qnm̃ tantaerit
tunc concordia carnis & sps̃ uiui ficante spũsine
sustentaculi alicuius indigentiae subditã carnẽ
ut nihil nobis repugn& ex nobis. sed sicut foris
neminem ita nec in tus nos ipsos patiamurinimicos
facta est perhominem primum nonliberantur
proptertunũ mediatorem dĩ & hominum : resur¬
gent quidem &iam ipsi unus quisque cum suacar¬
ne sedut cumdi abolo & eius angelis puniantur
Vtrum saneipsicumuitiis & deformitatibus suorũ
corporum resurgant quȩ cumq in eisuitiosa& de¬

Expanded text:
quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimicosfacta est per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et de
Abbreviated transcription (Latin):
dictumẽ permouere eos qui pen& rara intel¬
legendo no possunt hanc altitudine inicai¬
tiae quidergo dicemus ait : Num quidiniqui¬
tas ẽ apud dm̃ : Iniquum enim ut sineullis bono

Expanded text:
dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bono
Abbreviated transcription (Latin):
Sicutar propriis ceuinea nonmea sinit.
Pumirabor opes millos sectabor honores.
ac malame iumcent necbona capient¬
Semper agam gͣtes cristo dabo semper honores.
Laus domino iuget sempet inoremeo.
ł unͦi fidacones mecumisti accige̾ pugne

Expanded text:
sic utar propriis, ceu mea non mea sint. sic utar propriis, ceu mea non mea sint. non mirabor opes, nullos sectabor honores, nec mala me uincent nec bona me capientsemper agam grates Christo, dabo semper honorem, laus domini semper uiuet in ore meo. tu modo, fida comes, mecum isti accingere pugn
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ irbun etfigitie ctuce non renuunt.
non ut tanta deo quic quam pacientia ferret
Quius noncrescant necmimiuntur opes
Sed quod eaͣt uictum in me suꝑaret in illo.
Factus ÷ xͥ corporis illemei.
Megefsit moriens meuicta morte refurgens:
Etsecum ad patrem me suꝑare astͣ tulit.
Quod nam igitur tanta prosꝑe tollerare recusem.
Aut quid erit quome seperare adomino
gnem adiberi mare mammam uisecratortor.
Etfugient penas menbra solutaq tuas.
C arcere sicelo cluso claudatur ꝙ̃ nectarq catenis.
Liber inexcelsu mentis adibo deum.
Si mucrone paret ceruicem abfideͣ lictor
Ipa uidam inueniet mors cita penabreuis.
nomnetuo exilium imundus domꝰ oĩbus una.
ꝙ pno famem dñi fit michi sertuo cibus
Nectamenitta michi deme ficnicia surgit.
Tudas xp̃e loquituq patitribuis.
Innobis nichił audemus setfidimus inte.
Quos pugnare iubes etfuperare facis.
Opes igitur mea ÷ sola deus ꝗͣ eͥdere uita:
nec dubium meiure breui terrena fenrte.

Expanded text:
it, et figi se cruce non renuit. Non ut tanta Deo quidquam patientia ferret, Cujus nec crescunt nec minuuntur opes, Sed quod erat vitiatum in me ut superaret in illo, Factus sum Christi corporis, ille mei. Me gessit moriens, me victa morte resurgens, Et secum ad Patrem me super astra tulit. Quidnam igitur tanta pro spe tolerare recusem? Aut quid erit quod me separet a Domino? Ignem adhibe, rimare manu mea viscera, tortor, Effugient poenas membra soluta tuas. Carcere si caeco claudar, nectarque catenis, Liber in excessu mentis adibo Deum. Si mucrone paret cervicem abscindere lictor, Impavidum inveniet: mors cita, pnon metuo exsilium, domus omnibus una est, sperno famem, domini fit mihi sermo cibus. nec tamen ista mihi de me fiducia surgit, tu das, Christe, loqui tuque pati tribuis. in nobis nihil audemus, sed fidimus in te, quos pugnare iubes et superare facis. spes igitur mea sola deus, quem credere uita est, nec dubius me iure breui terrena tenere
Abbreviated transcription (Latin):
Et que sepe sequeris credita amore tene.
Cuius sipars es pars tua xp̃s ent.
Qs ne dempnamti. legers mali gaudra mumdi:
Promissõ adrognim se fecit iter.
pater inuerbum sit smper iꝑare perbum
Bitque uius uerbi spiritus tque potrns¬
q ie tepersonis tubuis est łͥ ionbitamdum.
unum utdecta. fites confitene deam:
Ueus enim amborum motus ratio una uolemdi est.
paruntus idem spiritus unus amor
Sic moginiis deris est dese ualet etmanet ex s
Cui fumum et propnum semper udem ee qno nõ
Utgenitum agnoscens ñouere ingenitum
Unatrium deitas unaeeñt ia abuno.¬

Expanded text:
Et quae spe sequeris, credita amore tene. Et quae spe sequeris, credita amore tene. Cujus si pars es, pars tua Christus erit. Qui, ne damnandi legeres mala gaudia mundi, Promissum ad regnum se tibi fecit iter.Pater in Verbo sit semper, et in Patre Verbum, Sitque unus Verbi Spiritus atque Patris; Sic de personis tribus est tibi non dubitandum, Unum, ut docta fides, confiteare Deum. Unus enim amborum motus, ratio una volendi est, Par virtus, idem spiritus, unus amoranet in se, Cui summum et proprium est, semper id esse quod est. Ut Genitum agnoscens noverit Ingenitum. Una trium Deitas, una est essent
Abbreviated transcription (Latin):
ħature inxpõ prospice liberatue.
A quo susceptum site non ambus ẽẽ.
Eotus homo incapitis corpore semper eris.
Tantum utiussa uelis uictum con plete uolertis.
Quiquod agit᷑ uerbo preuenit auxlio:¬
ndentate gradus mensura ⁊ ip̃a nõ furit
Et quod idemest manus non habet atq mimuis
Corpore lomge moles formeq recedant.
Sircus fumma caret t̾inibus etspatis.
Quod pater hocsimul estuerbum patris hoc utrͣusq
S piritus hic deus est unus etuna fides.
Perquam uerorum spes nonincerta bonoꝵ.¬
ꝑ ubli men igunto scamdit amore uiam.
Et pre gustata supen dulcedine roris.
Doctrinis pasci gandet apostolicis.
Quod quisquis gͦ indignas nonnis incurrerem curas
In necn uanis ocidunsq cane.
Mortalis uite breuitas non multarequiret.
Paucoꝵ eyigui temporis uilis eget.
Esse uolens gaudere optans scat ad ditaquerens.
Ut tenontenemt ultima sum mapetent.
Daectare deo rege incelestibus esto.

Expanded text:
Naturae in Christo prospice liba tuae. Naturae in Christo prospice liba tuae. A quo susceptum si te non ambigis esse, Totus homo in capitis corpore semper eris. Tantum ut jussa velis nutu observare docentis, Quis quod ait verbo, praevenit auxilioDeitate gradus, mensura et tempora non sunt: Et, quod idem est, majus non habet atque minus. Corporeae longe moles formaeque recedant, Virtus summa caret finibus et spatiis: Quod Pater, hoc simul est Verbum Patris, hoc utriusque Spiritus. Hic Deus est unus, et una fides: Per quam verorum spes non incerta bonorum Sublimem ignito scandit amore viam. 677 Et praegustata superi dulcedine roris, Doctrinis pasci gaudet apostolicis. Tu qui ergo indignas non vis incurrere curas; Innecti vanis occiduisque cave. Mortalis vitae brevitas non multa requirit, Paucorum exigui temporis usus eget. Esse volens, gaudere optans, scire abdita quaerens, Ut te non teneant infima, summa pete. Delectare Deo rege, in coelestibus esto,
Abbreviated transcription (Latin):
Captaꝵ seruli subdere colla iugo.
tempoie inocciduo nonlõgi est usus honoris.
Otcelenlapsu gaudia falsa fumnt.
Etma qua currim quo ferrat aspiciet.
uͥam muundo ent in pars est ꝯpͣncipe mimidi.
At seruis xp̃i gloria xp̃s erit.¬
orporeos inter sẽsus moi bumdaq menbra
Oulta amiiis patitur caruis ab ospitio.
q neuite ddequa uitit contraraque rens.
Legem uultmentis soluere legesua.
Sedprudens presul famulam refrenare rebellem
Eterniregis desit abinperio.
Etuerum accipiens superuo lumine lumen.
Il occem pectati cordis abede fugat.
Mam quia cumcta deus bona condidit temporaq nr̃i.¬
Ealis regioest pulcra decore suo.
Preb̾i gaudent undiq quod placeat.
F itq nocen᷑ homini presentis temporis usus.
Si captum blamdis infenora ligant.
Mens igitar sapiens superas enitere ad partes .
Et summis fieri sue sc̃e beata bonis.
Delitias iam nunc promissi conciperegni.
Uttute atꝙ fide quodcupis ẽẽ tene.
Eleue adspem frustra tecurre̾ credas.

Expanded text:
Captaque servili subdere colla jugo. Tempore in occiduo non longi est usus honoris, Et celeri lapsu gaudia falsa fluunt.Et via qua currit, quo ferat aspiciet. Nam mundo innexis pars est cum principe mundi; At serorporeos inter sensus, moribundaque membra Multa animus patitur carnis ab hospitio: Quae vitae, de qua vivit, contraria quaerens, Legem vult mentis solvere lege sua. Sed prudens praesul famulam frenare rebellem Aeterni Regis discat ab imperio; Et verum accipiens supero de lumine lumen, Noctem peccati cordis ab aede fuget. Nam quia cuncta Deus bona condidit, ipsaque nlii regio est pulchra decore suo; Praeberi gaudent undique quod placeat. Fitque nocens homini praesentis temporis usus, Si captum blandis inferiora ligant. Mens igitur sapiens superas enitere ad arces, Et summis fieri suesce beata bonis, Delicias jam nunc promissi concipe regni, Virtute atque fide quod cupis esse tene. Neve ad spem dubiam frustra te currere credas;
Abbreviated transcription (Latin):
Q d̾sibi quis nolit fieri non inferat ulli .i.
u indictam lesus nescut eĩgere.
Contemptus modicis intet subbines hr̃i
S perni nontimat spernere nõsoleat i
parcus ueraloquens etmente corpoie uastus.
nsõ tem utam pocis amator agat.
Detproprium cumctis quos creuit egere benignos.
nonsua noncupiat que sua sunt tbrat
Quod rogo mamtatis durum cemsetur inistis
Aut quit erit quod possit abĩe fides
quod credunt sacros uerum cernisse prophas.
Etqui non dubitant uerba manere dei.
Quod xp̃m passum pencͥis crucis ultima mortis.
Intoto celsi patris honoreuident.
Quodq ip̃m̃ multa cummaiestate tremendum:
Expectant pĩgui lampade perugiles ÷
s̃ sordent terrena patent cleftia mĩc. se
Captiuos seruos tp̃is huius agunit. ⁊¬
Nonillos fallar̾ cepit sapientia mumdi :⁊
Neccinis steriles inseruere polos.
Imꝑia etfasces indocti mimera uulgi¬
Quasq orbis celorum semina facit epus
Cal earunt scã celum ambitiõe ꝑetentes.¬

Expanded text:
quod sibi quis nolit fieri, non inferat ulli, quod sibi quis nolit fieri, non inferat ulli, uindictam laesus nesciat exigere. contentus modicis uitet sublimis haberi, sperni non timeat, spernere non soleat. parcus, uera loquens, et mente et corpore castus, insontem uitam pacis amator agat. de proprio cunctis quos cernit egere benignus non sua non cupiat, quae sua sunt tribuat. quid, rogo, mandatis durum censetur in istis? aut quid erit quod non possit obire fides? qui credunt sacros uerum cecinisse prophetas et qui non dubitant uerba manere dei, . qui Christum passum poenas crucis, ultima mortis, in toto celsi patris honore uident quique ipsum multa cum maiestate tremendum expectant pingui lampade peruigiles, s sordent terrena, patent caelestia nec se captiuos seruos temporis huius agunt. non illos fallax cepit sapientia mundi, nec curas steriles inseruere polis. imQuasque orbis scelerum femina fecit opes Calcarunt, sancta celum ambitione petent
Abbreviated transcription (Latin):
Ferro peste fame uimculis amore calore.
Mille modis miseros mors iapuit homines.
U ndiq bella fremunt oĩs furor exagitat armis.
Incum bunt reges reges inmnͣs.
Impia confusio seuit discor dia mum do.
P aꝵ abiit terris ultima queq uides
Et siconcluso super eem̃t tp̃a secło.
Nos tamen occasum nr̃m desernare deceret.
Etfinem uite queꝗq̃ uide sue.
Nam michi quid̾ prodẽ quod lomga sluminacursu.
semper inexaustis ꝑrona ferũntur aquis.
N ulta quod amose uixerumt secula filue .
Q uod q suis durant florea rum locis.
I sta manent᷑ nr̃i. s non mãsere parenitos.
Exigni uitam tpͣis hospes ago.
Nongͦ sumus nequis quam inseculo nati
Que premunt nobis utquibus occidimis
Sed uitam etet nam. iuta utmereimur mista
Etfubeat requies longa laborebreui.
Et tamen istelabor sit forte rebellibus asper.
Totamente deus totamcor dis ꝯmari.
Drecipitur iugeat cur secumdi hominis.

Expanded text:
ferro peste fame uinclis algore calore, ferro peste fame uinclis algore calore, mille modis miseros mors rapit una homines. undique bella fremunt, omnes furor excitat, armis incumbunt reges regibus innumeris. impia confuso saeuit discordia mundo, pax abiit terris; ultima quaeque uides. et si concluso superessent tempora saeclo nos tamen occasum nostrum obseruare deceret et finem uitae quemque uidere suae. nam mihi quid prodest, quod longo flumina cursu semper inexhaustis prona feruntur aquis, multa quod annosae uicerunt saecula siluae quodque suis durant florea rura locis? ista manent, nostri sed non mansere parentes. exigui uitam temporis hospes ago. non haec ergo sumus nequicquam in saecula nati, quae pereunt nobis et quibus occidimus, sed uitam aeternam uita ut mereamur in ista et subeat requies longa labore breui. et tamen iste labor sit forte rebellibus asper, tota mente deus, tota ui cordis amari praecipitur: uigeat cura secunda hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumpia mens inlate dei supata laboris.
G auteq quod camitum. tebent uinet optos
Teq aliquit superi cognoscere augide uigoris.
S itibi non sat est quod cupis atq sta.
Quer bonum sine fine bonũ persiste repetum.
q uerere non habeant taliauota motum:
Nam quise nullo iam mun̾e credit egẽ
Etescere non cupiens perdit adepta tenens.
ge iam precorum merrum comes inremotarerum¬
E repidam b̾nẽq uitam domino dõdimus.
¶lorinides rotatum rapidos dies meare.
Cupitas uana mentes sp̃e t᷑ hũt inani.
Ubinimc ymago nõ est ubisunt opes potentes.
Quibiis occupae captas anmas fint uolumtas.
uicetum condom terrim uertebat aritris.
Estuat utgeminos possit hr̃ bone.
uectus magntficas carpenitis sepe perurbes.¬
Rus uacunm fe̾sis eger adit pedibus.
Ille decem celsis sulcans mara ante caminis
Nunc lebñ exignum scãdit etip̃e regem
Non idem status ÷ agis murbibus ullis.
Oiãq infinem precipitura ruunt.

Expanded text:
Cum pia mens in laude Dei superata laboras, Gaude, quod tantum te bene vincit opus. Teque aliquid superi cognosce hausisse vigoris, Si tibi non satis est, quod cupis atque sapis, Quaere bonum sine fine bonum, et persiste reperto: Quaerere non habeant talia vota modum. Nam qui se nullo jam munere credit egere, Crescere non cupiens, perdit adepta tepens.Age, iam precor, mearum comes inremota rerum, trepidam breuemque uitam domino deo dicemus. celeri uides rotatu rapidos dies meare fcupidas uagasque mentes specie trahunt inani. ubi nunc imago rerum est? ubi sunt opes potentum, quibus occupare captas animas fuit uoluptas? Qui centum quondam terram uertebat aratris, aestuat, ut geminos possit habere boues. uectus magnificas carpentis saepe per urbesrus uacuum fessis aeger adit pedibus. ille decem celsis sulcans maria ante carinis nunc lembum exiguum scandit et ipse regit. non idem status est agris, non urbibus ullis omniaque in finem praecipitata ruunt.
Abbreviated transcription (Latin):
usqu a contrario quantum in ipso est. illementitur
qui dicit uerum quod putat falsum : quantum enim
adanimum eius attin& quia non quod sentit hoc di¬
cit. non uerum dicit quamuisuerum in ueniatur
ẽẽ . quod dicit. necullo modo liber est ãmendatio
quo renesciens uerum loquitur. Sciens aut̃ uolun¬
tatementitur. Non consi deratisitaq rebusipsis
de quibus ali quid dicitur sed solã intentionẽ dicentis
Melior est quinesciens falsum dicit. qm̃ iduerum
putat. quã quimentiendi animũ sciens geritnes¬
ciens uerũ eẽ qđ dicit. Illenã que non aliud ha¬
b& inanimo. aliudin uerbo. Huic uero qualecũ¬
que perseipsum sit qđ ab eo dicitur . Aliud ta menclau¬
sum in pectore aliud inlingua promtum est quod ma¬
lum est proprium mentientis¬
nipsarum autem quaedicuntur consideratione
rerum tantum inter .ẽ. qua inrequisq: fallatur
siuementiatur. Et cum falli quam mentiriminus
sit malum quantum pertin& ad hominis uolun¬

Expanded text:
usque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, usque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientisn ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis volun
Abbreviated transcription (Latin):
dificillima & talebro sisima gignitur questio dequaium
grandem librum cum respondendi necessitasnosurgue¬
ret ab soluimus utrum adoffitium hominisiustiꝑ
oninulli enim eousq: ꝓgrediuntur ut & pegerare & dere¬
bus addi cultum ꝓtinentibus ac deipsa dinatura falsumali¬
quid dicere Nohnunquam bonum piumq: opus ẽe conten¬
dant : mihiautem uid&ur peccatum quidem. ẽe om¬
nemendatium : sed multum inter ẽe. quo cnimo & de
quibus rebur quisque mentiatur : Non enim sic pecct.ille
qui consulendi quomodo ille qui nocendiuo luntate
mentitur : Aut uero tantum noc& quia uiutorem
mentiendo in diuexum itermittit. quantum is quiuic̃
uitue mendutio fullente de pruuut. Ne mosane men¬
tiens iudicandus ẽ quidicit ful sum quod putut uerũ
qm̃ quantum in ipso est non fallitipse sed fallitur
Nonita que mendatii sed aliquando temerita sarguen¬
da est quifallã in cautius credit ac proueris hab&. poti¬

Expanded text:
difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi onnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Poti
Abbreviated transcription (Latin):
id que tam sit hcqimo deforme atq hedecens quam pulelouont
uo de corumesse sentimus uel iploquendo ł ix ussentiendo est
est nor nor ꝓfecto & obhoc ipsum est uite miser
ista quauiuimus qđ ei nonnum quam ut nonaaust tatur en¬
ror est pecusurius : absic ut tclis illuuita ubiest a pim aetore
rosc uoritas uit. ubinemo fallit fallitur nemo :hic aurom
homines ftllunt atque falluntur : Meseriores que sunt
commentiendo fallunt quam cummentientibus
credendo falluntur : usque adeo tumen rationalis Natu¬
ro refugit sedsitatem & quantum potest deuitat errorẽ.
ut falli nolint &icm quicumque a mun stllere Non enim
sibi quimentitur uid &ur errare sed adium in erroremmit¬
tere credentem sibi : In ea quidemre Nonerrat quammen¬
datio contegit si nouit ipse qduerum sit : sed in hoc fallitur
qđ putat sibi suum non obee mendatium cumin agis fati¬
enti quam patienti obsit omne peccatum : Verum hinc¬

Expanded text:
idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tem non nullis errare profuit aliquando. sed inuia pedum
non inuia morum: Nam nobisipsis accidit ut in quodambiuio
falleremur & noniremus ꝑ eum locum ubioperiens transitũ
nostrum donat istarum manus armata subsederat atq: ita
factum est ut eo quotendebamus ꝑ deuium circuitum ueniremi
Cognitisq in sidiis illorum nos gratularemur errasse . at¬
que in degratia sageremusdõ : qui sergo uiatorem sicerran¬
tem sic nonerrantolatroni preponere dubitauerit.: &
fortasse ideo apudillum summum po&um loquens
quidum miser amator: Vt uidiinquit ut perii ut malus
abstulit error : qum .e. & error bonus quinon solum
nihil obsit uerum &iam prosit aliquid¬
eddiligentius considerita ueritate cum adiud pihilsit esarlto
qua muȩ rum pitare qđ fil siomn est. falsumue qđu erum est uelcer¬
tum habere ꝓlhcetto. Incestumue ꝓcesto siue falsum siuesstuerum

Expanded text:
ue nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, ue nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquiddiligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam siccuisae corporalium motionum poscendȩ nobis enseit
nullas magis nosse quam prãe ualitudinis deberemus
Cumuero eis ignoratis medicosquaerimus quis ponuideat qđ
desecr&is cueli & terrae noslut& quantu sit patientia neci¬
dusiit Non solum inumai oribus uerum &iam lu inoribus
robis uec nisi rerumignorantia ponit ȩrran. Nopesttam̃
qui soquens ut continuo err& quisquis aliiuidpescit sed
quis quis seexistimat scire quod uescrt orouero qui ppe
ap probat falsum: qđ erroris est ꝓprium. Verumntu meno
In quare quisque err&. inter est plurimum. Naminuna eadẽq
re & nescienti sciens & erranti nonerrans recturatione p̃ponit᷑
Iudiuersis autemrebus idest cumiste sciat alia. illecdia & iste
utiliora. illeminus utilic. uel &ium noxia quispon ixeis
quaeillescit. ei p̃ferat nescientem : sunt enim quaedam quae¬
nescire quam scresitmelius DEERROREBONO¬

Expanded text:
Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nescidus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quaenescire quam scire sit melius. Itemq
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ostendit. Aitenim. Aut facite arborem bonam
& fructum eius bonum. aut facite arborem malam & fruc¬
tum eius malum. satis ammonens & arbore quidembona
malos. aut ex mala bonos nasci fructus non posse. Exip¬
satamen terra cuilo quebatur utram que arborem
susplac&. Felix qui potuit rerum cognoscere causas
Non nobisuideatur adfelicitatem consequendam per¬
tinere sisciamus causas magnarum inmundo corpora¬
lium motionum quae ab ditissimis naturae sinibus occũ¬
luntur : unde tremorterris qua ui maria altatume scunt obicib
ruptis rursusque ixscipsa resideant . & c&era huius modi sedbo¬
ncrum & malarum rerum cuusas nosse debemus . &id acte¬
nus quatenus eas homini Ix hac uita errorib: aerumnisq
plenissimaa ad eosdem errores &erumnas cucidendas porre
conceditur Adillam quippe felicitatem texdendumest:
ubi nulla quaticimur aerumna pullo errore fallamur

Expanded text:
ertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam ertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramque arborem sus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur.