comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis est sponsus: Uenient
autẽ dies cũ aufrret᷑ ab eis
sponsus: et tunc ieiunabuis
Quia nimirũ incarnatio nr̃i
saluatoris. ex quo patribus
cepit ꝓmitti: multis sanctoꝵ.¬
ẽ lacrimis. et luctu semper
expectata. donec ueni ret.
S imilit̾ ex quo postre sur¬
rectionem ascendit incelũ:
omnis scõꝵ. spes ad eius pen-¬
dec reditum. Solo audem qͦ
cum hominib conuersatꝰ ẽ
cempore. flere ac lugere ne¬
qͥuerunt : qͥa iamsecũ etiam
corꝑaliter eum quẽ sꝑitali¬
ter dilexerunt habebant.
Sponsus ergo xp̃c : sponsa eiꝰ
est eccła. filii sponsi uel
nuptiarũ : singuli quiq
fidelium eiꝰ sunt. Tempus
onuptiarũ ẽ tempꝰ illud: ꝗͣ do
ꝑ incarnacionis eiꝰ misteriũ
scãm sibi eccłam sociauit.
Non gͥ casu. sed certi grã
misterii. uenit ad nuptias
in terra carnali more cele¬
bratas. qͥ ad copulandã sͥ
sꝑitali amore eccł̃am de cę¬
lo descendit ad cerrã. Cuiꝰ
quidem thalamꝰ. in cor. rup¬
ce genitrieis uterus fuit.

Expanded text:
nient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est sanctorum lacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fectio uitȩ et fidei ad exem¬
plum recte credendi ac ui¬
uendi. ꝓposita ẽ generi hu-¬
mano. ꝑ ser scłi labentis ȩca¬
dea sunt uasa: qͥa fortia sunt
p̃cordia iustorum. Ut pote
illiꝰ fide et dilectione solida¬
ta lapidis. quem uidit dani
hel de monte sine manibus.
facꝰtũq in montẽ magnum:
ec implesse omnẽ terrã. Ec
de qͦ dicit ⁊acharias. In lapi¬
de uno. septem oculi sunt:
idest inxp̃o uniuersitas sci¬
entie sꝑicalis inhabicat. Cuiꝰ
et apłs pecrus meminit ita
dicens. Ad quẽ accedentes la¬
pidem uiuum. et ipsi tamquã
lapides uiui suꝑ edificamini.
Bene scd̃m purificationẽ iu

Expanded text:
perfectio vitae et fidei ad exemperfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis aetadea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione lapidis solidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini . Bene secundum purificatio
Abbreviated transcription (Latin):
moriendo demonstrem. Pri¬
us ẽ. ut potentiã ȩt̾nȩ deica¬
tis: uircutes oꝑando patefaciã
Uenit autẽ hora. ut quid s
et matri cõmune essec osten¬
deret cũ eã moriturus in cruce.
discipulo uirgini uirginem
cõmendare curauit. Carnis
namq infirma patiens.
matrem de qua hec suscẽpit
pie cognitã. ei quem maxi¬
me diligebat discipulo cõ¬
mendauit. Quam liuina
facturus. quasi in cognitam
se nosse dissimulat: qͥ hanc
diuine naciuitatis auctorem
non esse cognouit. Erant
autẽ ibi lapidȩȩ hydriȩ sex
posice scd̃m purificationem
iudeorum: capientes singu
le metrẽtas binas uel ternas.
Hy driȩ uocant᷑ uasa: aqua¬
rum receptui parata. Hrece
enim aqua : ydor dicitur.
A qua autem scripturȩ sacrȩ
scientiam des ignat: que su¬
os audicores. et a peccatorũ
sorde abliiere. et diuinȩ
cognitionis solet fonte po¬
tare. U asa ser quibus con
cinebatur. corda sunt de¬
uota sanctorum : quorũ

Expanded text:
moriendo demonstrem: primoriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientelae metretas binas vel ternas. « Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata, Graece enim aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit : quod est uinum
fecisse de aqua. Sed pͥmo
studeamꝰ indagare. quio sit¬
quod cum deficiente iuno di¬
ceret mater iħu ad eum ui¬
num non habent. respondit
Q uid mͥ et tͥ ẽ mulier: Non¬
dum uenit hora mea. Neq
enĩ matrem suam in honoraret
qui nobis iubet honorare pa¬
trẽ et macrẽ. aut eam sͥ esse
matrẽ negaret. ex cuiꝰ carne
uirginea carnẽ susciꝑe non
despexit: eciam apło adestante
qͥ ait. Qui factus ẽ. ei ex semi¬
ne dauid scd̾m carnẽ. Quom¬
enĩ ex semine dauid scd̃m car¬
nẽ. si non ex corpore mariȩ se¬
cumdũ carnẽ. que ex daiud se¬
mine descendit: Sed in eo qd̃
miraculũ facturus ait. quid
mͥ et eͥ est mulier. significat
se de diuinitate qua mira¬
culum erat patrandum. ñ
pͥncipium temporalit̾ accepisse de.
matre: s et̾nitatẽ semꝑ habuisse
carne ex qua carnẽ suscẽpi cõ¬
mune non ẽ. Hondum ue¬
nit hora mea: ut fragilicatẽ
supincȩ ex te humanitatis.

Expanded text:
mutavit, quod est vinum mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex semine David descendit? Sed in eo quod miraculum facturus ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quo dñs et saluator nr̃ ꝓ re
dempcione generis humani
in carnatus apparuit. Sed &.
hoc quod inchana galileę.
id est in zelo transmigratio¬
nis ꝑpetrate. eȩdem nuptiȩ
facte ꝑhibentur. typice de¬
nuntiat eos maxime gr̃a xp̃i
dignos existere: qͥ relo ferue¬
re pie deuotionis. ꝙ emula¬
ri carismata maior a. ac de
uitiis ad uirtuces bona ope¬
rando. de cerrenis ad ȩterna
norunt sperando et amando
cransmigrare. Discumbente
autẽ ad nuptias dño. unium
defẽcit. ut uino melior ⁊ per
ipsũ mirabili ordine facto.
manifestaret᷑ gła latentis in
homine dei: et credentiũ in
eum fides aucta ꝓficeret. Qd̃
si misteriũ querimꝰ. apparen¬
te incarne dño inerits illa
legalis sensus suauitas. pau¬
latim ceperat ob carnalem
phariseorum interp̃tationẽ
a pͥs ca sua uirtute deficere.
qͥ mox ea que carnalia iude¬
bantur mandata. ad sꝑitalẽ
conuertit doctrinã. cunctãq
litere legalis suꝑficiem.
euuangłica cęlestis gr̃e uͥcute

Expanded text:
s et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute
Abbreviated transcription (Latin):
saluator ad nup¬
tias uocatus non
solum ue¬
nire. sed et miraculum ibi¬
dem quo conuiuas lecifica¬
ret facere dignatus est. excep-¬
tis celestium sacramentoꝵ
figuris etiam uixta literam
mat. Porro taciani et mar¬
tiani ceterorumq qui nup¬
tiis detrahunt: quam sit
damꝑnabilis ꝑ fidia insinu¬
at. Si enim choro inmacula¬
To et nuptus debita castica¬
te celebratis culpa messet.
nequaquã dñs ad has uenire.
nequa quã eas signorũ suoꝵ
initiis consecrare uoluissẽt.
Nunc autẽ quia bona est
castitas conuigalis. melior.
continentia uidualis. op̃ti¬
ma ꝑfectio uirginalis: ad cõ¬
ꝓbandam omniũ ele ctionẽ
graduũ cliscernendũ q me¬
ritũ singulorũ ex intemera¬
to marie uirginis utero nas¬
ci dignatꝰ eͣ. A ꝓphetico annȩ
iud ue ore mox natus bene¬
dicitur a nuptiarũ celebra¬
corib iam iuuenis inuitat᷑:
et hos suȩ p̃sencia uirtutis

Expanded text:
Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram mat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen singulorum meritum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
minicȩ simul et ereptionis nr̃e
eadem mysteria interno men¬
tis mentis amore conplecti.
hec uiuendo semꝑtenere. Hec
quasi munda animalia. nunc
oris locutione ruminanda:
nune cordis penetralibus re¬
tractanda seruemꝰ. Et ande
omnia calibus iuitam ducere
curemꝰ actib quibus nr̃e qͦq
resurrectionis ad uentum le¬
tandes meream aspicere. ut cũ
tuba nouissima tocũ genus
humanum excitans ad tribu-¬
nal iusti iudicis aduocauerit.
nos a sorte reꝓborum secernat
signum eiusdem iudicis nr̃i
quo sacram᷑. a pena negligenti¬
um secernant iugiliȩ qͥbus
aduentum eiꝰ expecꝰtamꝰ: eisq
digna ultione mulcatis. ipse
nos ad mansionem suꝑnȩ pa-¬
cis quam ante secula ꝓmisit
indiicat: qui uiuit et regnat.
cum deo patre in unitate sp̃s
sancti deus. ꝑ ominia scła se¬

Expanded text:
minicae simul et ereptionis nostrae minicae simul et ereptionis nostrae eadem mysteria interno mentis amore complecti, haec vivendo semper tenere, haec quasi munda animalia nunc oris locutione ruminanda, nunc cordis penetralibus retractanda servemus, et ante omnia talibus vitam ducere curemus actibus, quibus nostrae quoque resurrectionis eventum laetantes mereamur aspicere, ut cum tuba novissima totum genus humanum excitans ad tribunal justi judicis advocaverit, nos a sorte reproborum secernat, signum ejusdem judicis nostri, quo sacramur, a poena negligentium secernant vigiliae quibus adventum ejus exspectamus, eisque digna ultione multatis ipse nos ad mansionem supernae pacis, quam ante saecula promisit, inducat, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus
Abbreviated transcription (Latin):
resurgensa mortius. ad cȩlestis
regni gaudia reduxit: mpleta
apud inferos inuenit. abstulit.
ne ad huc positos suos esse cog¬
nouit. necnon et nobis quos
in se credituros in finẽ dem¬
porum p̃uidit. remedium
salutis. morde sua ac resur¬
rectione ꝓcurauit. Nobis ꝙ
antequã crearem᷑ sꝑitalem ui¬
te alimoniam. qua recreare
parauit. uite ꝑhennis iter qd̃
sequam᷑ aperuit. Wnde et ip̃¬
si merito nocte hac redemptio¬
nis nr̃e memores iugiliis deo
dignis instãmus et precibus.
lectionibusq diuinis quȩ da-¬
ce nobis gr̃ẽ munera narrant.
audiendis operam damris. no¬
uam adoptionis plebem sꝑi-¬
talis ȩgipti dominio subtrãc¬
tam. Uni uͦ dño. fonte regene¬
rationis sacramꝰ. missarũ sol¬
lempnia celebramͦ. corpꝰ sacro¬
scm̃ et preciosum agni uostri
sanguinem̃. qͦ a peccatis re-¬
dempti sumͦ. denuo deo in pro-¬
fectum nr̃e salutis in molamꝰ.
Et quia de resurrectionis do¬

Expanded text:
resurgens a mortuis ad coelestis resurgens a mortuis ad coelestis regni gaudia reduxit, impleta apud inferos invenit, abstulit, ne adhuc positos suos esse cognovit, necnon et nobis, quos in se credituros in fine temporum praevidit, remedium salutis morte sua ac resurrectione procuravit. Nobis etiam antequam crearemur spiritualem vitae alimoniam qua recrearemparavit, vitae perennis iter quod sequamur aperuit. Unde et ipsi merito nocte hac redemptionis nostrae memores, vigiliis Deo dignis instamus et precibus lectionibusque divinis, quae datae nobis gratiae munera narrant, audiendis operam damus, novam adoptionis plebem spiritualis Aegypti Domino subtractam, uni vero Domino fonte regenerationis sacramus, missarum solemnia celebramus, corpus sacrosanctum et pretiosum Agni nostri sanguinem, quo a peccatis redempti sumus, denuo Deo in profectum nostrae salutis immolamus. Et quia de resurrectionis do
Abbreviated transcription (Latin):
inposuit. nã et ideo sanguis
agni legalis. in limine suꝑli¬
minari. et utroq poste domo¬
rum inqͥbus edebatur iussus
est poni. ut etiam quadriꝑti¬
ca sanguinis distinctio. qua¬
drifidum dominice passionis
uecillum. quo nos liberatnur
signati expͥmeret. deiecit aduer¬
sarium nr̃e libertatis et pacis:
qͥ isidiat᷑ nobis in occulto. si¬
cut leo in cubilisuo. Sicut
gͦ nocͦte hac in molato agno
inegipto signatis eiꝰ sangui¬
ne cdomibus fide lium. co¬
mestis eiꝰ carnibus. uenit dñs¬
repence. et eos qͥ my sterii celestis
exordes mane bant puniens. et
contͣ popłm quem sacramentis
salutarib inbutũ uidit. redemit: ita
nimirũ. ita dñs. et redemptor
nr̃. cum suũ ꝑ nobis corpus et
sangumẽ. hostiam patri obtu¬
lisset. subuertit potentiã dia¬
boli. sacellitumq eius sp̃uũ
uideliced inmundorũ audatiã.
cõminuit. Deiecit claustra
inferni. electos qͥ ibidẽ quam¬
uis in tranquillitatis sinuce¬
nebant᷑ eruit. et hac ipsa nocte

Expanded text:
imposuit. Nam et ideo sanguis agni legalis in limine superliminari et utroque poste domorum in quibus edebatur jussus est poni, ut etiam quadripartita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis vexillum, quo nos signati liberamur exprimeret, dejecit adversarium nostrae libertatis et pacis, qui insidiatur nobis in occulto, sicut leo in cubili suo. Sicuti ergo nocte hac immolato agno in Aegypto, signatis ejus sanguine domibus fidelium, comestis ejus carnibus venit Domrepente, et eos qui mysterii coelestis exortes manebant puniens, e contra populum quem sacramentis salutaribus imbutum vidit, redemit: ita nimirum Dominus ac Redemptor noster cum suum pro nobis corpus et sanguinem hostiam Patri obtulisset, subvertit potentiam diaboli, et satellitum ejus, spirituum, videlicet, immundorum, audaciam comminuit. Disjecit claustra inferni, electos qui ibidem quamvis in tranquillitatis sinu tenebantur eruit, et hac ipsa nocte
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis suȩ: sedebitis et uos
suꝑ sedes duodecim iudicantes
duodecim trib isrł. Hic discimꝰ
cũ suis discipulis iudicaturum
iħm: unde ꝙ. alibi uideis dixit.
Si ego inbȩelrebub eitio demo¬
nia. filu ur̃i in qͦ eitiunt: Ideo
ipsi udices urĩ erũt. Nec qm̃¬
suꝑ duodecim sedes sessuros esse
ait. duodecim solos homines
tare. D uodenario qͥppe nume
tes numeri septenarii: qͦ signi¬
ficat᷑ plerũq uniuersitas. Que
due partes. idest tria ꝙ. quatuor.
altera ꝑ alterã partẽ multiplica¬
te : duodecim faciunt. Namq.
quatuor ter.&. tria quat duode¬
cim st̃. Et si qua alia huiꝰ duo¬
denarii numeri. que ad hoc ua¬
leat racio repperit᷑. Alioqͥnqm̃
in locũ iudę tradicoris. apłm
mathiam legumꝰ ordinatũ. apłs
paulus. qͥ plus illis om̃ib labo¬
rauit. ubi ad uidicandũ sedeat
non habebit : ꝗͥ ꝑfecto cũ aliis
scĩs ad numerũ iudicũ se ꝑtine¬
re demonstrat. cũ dicit. Nescitis

Expanded text:
s suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. Unde et alibi Iudaeis dixit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudices erunt uestri. Nec qsuper duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines emus. Duodenario quippe numerr duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas: quae duae partes, id est tria et quatuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter, et tria quater duodecim sunt: et si qua alia hujus duodenarii numeri, quae ad hoc valeat, ratio reperitur. Alioquin quoniam in locum Judae tradMathiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laboravit, ubi ad judicandum sedeat non habebit, qui profecto cum aliis sanctis ad numerum judicum se pertinere demonstrat cum dicit: Nescitis
Abbreviated transcription (Latin):
interfluende iordane duode¬
uiginti passuum milibus in
longum: et quinq extendit᷑
in lacũ. ysticeaut̃ mare tur-¬
bida ac tumentia scłi huius
uolumina significat: in qͥb
praui quilibet. iniuste delecta¬
ti. quasi ꝓ fundisdediti pisces.
mentẽ ad suꝑna gaudia non.
intendunt. Unoe bene idẽ
mare galileẽ. idest rota cog¬
nomi natur: quia nimirũm
uertiginẽ corda mitit. que
ad ꝑhennis uite de sideria eri¬
gi non ꝑmitit. De quibus
psalmista. In circuitu inqͥt
impũ ambu lant. Sed abeun¬
tem traus marergalilȩȩ iħm
mulcicudo maxima seque¬
batur. que doctrinȩ. sanatio¬
nis et refectionis. ab eo celestis.
quia pͥusquam dñs in carne
appareret. sola illum gens iu¬
dea sequebatur credendo:
postquam uͦ ꝑ incarnationis
suȩ dispensationẽ fluctus iu¬
te corruptibilis. adiit. calcauit.
transiit. maxima morx eũ mul-¬
citudo credentium secuta ẽ.
nationũ. spiritaliter instrui.
sanari. ac satiari desiderans.

Expanded text:
interfluente Jordane, duodeinterfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis diditi pisces mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur; quia nimirum avertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria erigi non permittit. De quibus Psaimpii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanationis et refectionis ab eo coelestis mQuia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans,
Abbreviated transcription (Latin):
auditione tergamꝰ Q uicquid
uitii cemptantis morbi uide¬
liced spũalis. nos interius uasta¬
re senserimꝰ: solite piecatis illiꝰ
munere. postulemꝰ emundari.
Sed et si ieiunos nos celestis
itȩ dulcedine conspexerimus.
eius grãm flagitemꝰ. ut necessa¬
rie nos conpunctionis. ut cete-¬
rarũ uirtutũ sꝑĩtalium do¬
nis. satiare dignetur. quatinus
tempore sacro sancte resurrec¬
cionis illiꝰ. interius exteriusq
decenter ornati: sacramenta
nr̃e salutis. puro corꝑe simul
et corde sumamus. Uerun
quia breuiter. ista p̃libauimus.
libet diligentius. cotam sacrȩ
seriem lectionis intueri et qͥc¬
quid in ea mysticum indagare
ualemꝰ : ur̃ȩ pandere caritati.
Abiit iħs transmare galilȩȩ:
quod est tyberiadis. Primo
dicendum est. uxta hystoriã.
quia mare galilȩȩ. quod multis
ꝓ diuersitate circum iacentiũ
regionũ uocabulis. distingui
tur: illis tantũ in locis mare
riadem ciuitatẽ aquis ut ai-

Expanded text:
auditione tergamus, et quidquid auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distintur, illis tantum in locis mare riadem civitatem aquis, ut aiun
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sĩgna et mi¬
racula clñi. ac sal¬
uatoris nr̃i. recte
cum legunt uel
aud iuint.
accĩpiunt. non tam in his que
foris stupeant attendunt. quã
quid horum exemplo ipsi intus
agere. quid in his mysticũ ꝑ pen¬
dere debeant inspiciunt. Ecce¬
et enim ꝓpinquante pascha die
festo iudeorum: sequentẽ se mul¬
citudinem dñs. uerbo salutis.
pariter et ope curationis eri¬
gebat. Nam sicut alius euũ¬
gelista scribit. loquebat᷑ eis de
regno dei: et eos qui indige¬
bant cura sanabat. Cademq
doctrina. et sanatione conple¬
ca: paucis de cybariis habun¬
dantissime refecit. Et nos gͦ
quante pascha. die festo nr̃ȩ
redempcionis. ad iuncta frm̃
caterua. dñm coto corde sequa¬
mur. Equo actionũ itinere in¬
gressus sic. diligentissime con-¬
templemur: ut eius uestigia
sequi mereamur. Qui enĩ
dicit se in ipso manere: debet
sicut ipse ambulauit et ipse am¬
bulare. Quicquid in nobis in¬
peritiȩ nocentis inesse depre¬
henderimꝰ : crebra uerbi illiꝰ

Expanded text:
ui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et nos ergquante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius
Abbreviated transcription (Latin):
bata sunt ossa mea. Et iterũ
de ꝑcipiendis ab eo. uite ꝑpecu-¬
e alimoniis confisa. dñs inqͥd
pascit me et nichil mͥ deerit:
in loco pascue ibime collo ca¬
uit. Quod autem subeetis in
montẽ iħs ibi sedebat cum dis¬
cipulis suis. sed ueniente ad
eum multitudine descendit.
atq hanc in inferiorib refe¬
cit. quam in inferiorib pau-¬
lo ante curauerat. nequaquã
frustra factum credamus.
sed significatum mystice. qͥa¬
doctrinam et carismata sua
dñs. iuxta ꝑcipientiũ capaci¬
catem distribuit. infirmis qͥdẽ
adhuc mentibus. ac pariuilis
spũ. simpliciora credens sacra¬
menta. celsioribus autẽ quibq
et ꝑfectiorib sensu. secretiora
suę maiestatis archana reserais:
artiora deuote conuer sacionis

Expanded text:
bata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me colloca. Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significadoctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuc mentibus ac parvulis spiritu simpliciora credens sacramenta, celsioribus autem quibusque et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, arctiora devotae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsidie rigore corpebant.
ꝓmisit. Quia et̾nuis ante scl̃a ds̃
existens. homo factus ẽ in fine scło
ut qͣsi flos lilii interiꝰ colorẽ ꝯarosũ.
exteriꝰ haberet candidũ. Quid nãq
auri rubor. incandore. nisi fulgor ẽ
diuinitatis in carne:. Quam uide¬
liced carnẽ. et pͥus uͥtutib claram
ostendit: ꝙ post mortẽ niueo incor¬
ruptionis splendore uestiuit. Hec
rib fr̾nitati ure exponere libuit:
quatinꝰ ꝙ. mirinda terrestris domus.
dñi fabrica delectaret auditũ.ꝙ. hec
ardentius ad amorẽ suꝑnȩ habitatio¬
nis erigeret. Diligamꝰ gͥ fr̃s mei co¬
to corde decorẽ domꝰ ȩt̾nȩ. quã ex deo
habemꝰ incęlis.ꝙ. de loco tabernaculi
głe eiꝰ sedule cogitare: ac nos alterutrũ
ammonere curemꝰ. Unde aut̃ ante
petamꝰ ab eo.ꝙ. hoc infatigabili in¬
tentione queramꝰ. ut in habitare
felices. N on onĩ spuit neq despicit
dep̃cationẽ pauperũ: qͣndo hoc qd̾

Expanded text:
erfidiae frigore torpebant, erfidiae frigore torpebant, promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptionis splendore vestivit. Haecribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaret auditum, et haeardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis fide uacua reniansit.
Hocẽ enĩ hostiũ portious. contͣ
hostiũ templi ẽẽ ad ortũ solis. fi¬
dẽ populi prioris dexp̃o eamdẽ eẽ
ncon sequentis: eodemq gr̃ȩ orien¬
tis lumine cunctorũ fideliũ cor¬
da illustrari. Wode bene in ea¬
dẽ porticu due columpȩ erȩȩ ma¬
ximi ꝙ mirandi oꝑis. circa nosti¬
um templi. narrant᷑ eẽ statutȩ: et
his capitella. quasi oꝑe lilii suꝑ¬
inposita. Co lumpne enĩ stant
ance hostiũ templi. quia aduentũ
redemptoris nr̃i qui ait ego sum
hostium. ꝑ me si quis introierit
saluabit᷑. p̃cesserunt doctores egre¬
gir. de qualib dicit apłs. Iacobus
ꝙ cephas. & iohannes. qͥ uidebant᷑
columpnȩ ẽẽ: qͥ eidem eiꝰ ad uentui
testimoniũ ꝑhibent. Una en ĩ
a dextris hostii: alia stabat asi¬
tunc diuina fide & caritiat iaiebat.
incarnationẽ sui redemptoris futu¬
rã p̃cinebant .ꝙ. non minꝰ gentib
quȩ ad huc quasi ad aqͥlonẽ positȩ.¬

Expanded text:
fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a situnc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae p
Abbreviated transcription (Latin):
erant mense et canda labra de
auro. Sed & altare aureum
bue ostiũ oraculi. quatinꝰ incen-¬
so in eo thimiamate uapor. fumi¬
ascendens operiret oraculũ. ubi erat
Prior gͦ domũsentis̃ eccłȩ statum:
inderior. uitȩ cestis ingressum
designat. Unde rectȩ in pͥorimen¬
se.ꝙ. cand r labra sunt ficta. quia ni¬
mirũ in hac uita lumini sc̃arũ scrq¬
turarũ.q. sacramentorũ cȩletium
refectione opꝰ habemꝰ. in futuro a rẽ
talib non egemꝰ subsidiis. Ubi
uixta psalmistȩ uocẽ. quicũq ape¬
paruerint cũ iusticia: satiabuntur
uita corda iustorũ. quasi altare incen¬
si aureũ splendida. fulgent ꝑmun¬
ditiam sanctitatis. aromatib sunt
referta desideriorũ sꝑitaliũ. incen¬
dio flagrant amoris continuii. ꝙ.
quasi in ꝓximos cęlestis introitus
posita suauissimũ suȩ orationisua¬
porẽ incra sancta sc̃orũ suꝑna emit¬
unt: ubi xp̃s e̾ in dextera dei se
dens. In qua urna erat aurea habens

Expanded text:
erant mensae et candelabra de erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamateascendens operiret oraculum, ubi erat Prior ergo domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte priori mensae et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparuerint cum justitia, satiabuntur vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis. Aromatibus sunt referta desideriorum spiritualium, incendio flagrant amoris continui, et quasi coelestis introitus posita suavissimum suae orationis vaporem inter sancta sanctorum superna emittunt, ubi Christus est in dextera Dei sedesignat; in qua Urna erat aurea habens
Abbreviated transcription (Latin):
alcitudine: ac sic om̃is altitid̃
domͦ incentũ uiginti erat cubitos
extenta. Primã igit᷑ domͦ triginta
cubitis in altitudine surgit:. quia
p̃sens eccła ad uidendã spẽm sc̃ẽ
trinitatis. tota intentione suspen¬
dit᷑. Suꝑior. domͦ criginta eque
cubitos. se in alii attollit: quia so¬
lutȩ corab anime ꝑfectorum.
eiusdem beatt ꝙ. indiuiduȩ trini¬
tatis.yienti uisione fruuntur.
Suprema domͦ bis tricenis alta
est cubitis. quia resuscitati amor¬
tuis om̃s electi. incontemplatione
eiusdem sui conditoris. qui in
trib ꝑsonis unus ẽ. ds̃: ȩterna sp̃s
simul &. carnis inmortalitate gau¬
debunt. factus est autẽ medius
paries in templo. de tabulatis cȩ¬
drinis uiginti cubitorũ altitudi¬
nis: qui diuideret oraculũ. idest
Haboliae or oraculũ uginti cubi¬
tos longitudinis : & uiginti cubi¬
tos altitudinis. Porro ipsum tem¬
plum. ꝓ forib oraculi. quadra¬
ginta cubitorũ erat: in quo in¬

Expanded text:
altitudine, ac sic omnis altitudo altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
lutȩ p̃mia expectat. Et uene lon-¬
gitiuo sexaginta ẽ. cubitorũ. Sena¬
rio enĩ maimero. bonorũ operum
laticudinis. qͥa geminũ ẽ p̃ceptũ
caritatis. qua eccła in tͥbulatione
dilatat᷑. quandi ꝓfectus qͥsq condi¬
torẽ ex toto corde.cra anima. dota
uirtute: et ꝓximũ canqͣ se ipsũ
diligere ꝓbat᷑. Bene triginta alti¬
tudine sunt cubiti. ͥa om̃ĩs electo¬
rũ spes. ad usionẽ sanctȩ trinita¬
tis. quantũ ualet expͥrendo et pu¬
rificando p̃parat. Sex igit᷑ ad fidei
longammnitatẽ. tria ad celsitudinẽ
spei: duo ꝑtinent ad latitudinem
ꝑfectus ẽ numerus singula hec
mult iplicant᷑: multiplex eiꝰdem ꝑ¬
fectionis augmentũ. figurate de¬
triginta cubiti alticudm fnon
usq no iupremũ cempli fastigiũ.
sed usq ad laquearia ꝑtingebant.
Deinde ad laquearia medii cena-¬
naculi: alii triginta cubiti al¬
titudinis ad surgebant. Porro
tertiũ cenaculũ quod suꝑ erat.
sexaginta habebat cubitos in

Expanded text:
vitae praemia exspectat. Et bene longitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate detriginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Bene ipsũ oraculũ. in qͦ archa.
ꝑ cherubin glȩ tegebat᷑. iuginti
cubitos longitudinis. latitudinis.
& altitudinis habebat: qui nume¬
rus ꝑfectionẽ ut diximͦ. geminȩ
dilectionis insinuat. Quia qͥcqͥd
nis. ubi magnificentia eiꝰ. conti¬
nua beatorũ spũum laudacione
sustollit᷑. in sola dilectionis am¬
plitudine ꝑficit᷑. Erat ꝙ porticus
ante templum iugnici cubitorũ
longitudinis. iuxta mensurã lati

Expanded text:
 in quo arca per cherubin gloriae tegebatur, viginti cubitos longitudinis, latitudinis et altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquinis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longit
Abbreviated transcription (Latin):
pharũ. In hocg̃ fundamento. lapi¬
ues grandesꝙ. p̃ciosi. qͥ templum
om̃e gestarent st̃ positi: qͥa ꝑ ipsũ
ad ꝓpagandam todo orbe eccłam
tius sectatores suos in edificio cȩ¬
lesti sustentabant. Quos ui¬
deliced lapides rex quarare pre-¬
cepit: ut magistros eoꝵ conpositis
moribus inmobileginimo esse de¬
bere signaret. Scut enĩ quadra¬
mirũ uita ꝑ fectorũ que ad uerita¬
cis lineõ sollicite directa est. nul¬
lis tnaptationũ inpulsionib a sua
nouit stabilitate deici. Erat autẽ
templũ de marmore pario qͥ est
lapis albus extructũ: ut candorẽ
ec lesiasticȩ castitatis expͥmeret.
De quo in amoris cantico: dñs ait.
Sicut liliũ int̃ spinas: sic amica
mea int̃ filias. Habebat uͦ sera-¬
ginta cubitos in longitudine.

Expanded text:
arum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesitius sectatores suos in aedificio lesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut enim quadranimirum vita perfectorum, quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem templum de marmore Pario, qui est lapis albus, exstructum, ut candorem ecclesiasticae castitatis exprimeret; de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Habebat sexaginta cubitos in longitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
inundatio ꝑfidiȩ: non subruit domũ
fidei. Que enĩ adiutorio suo uera¬
cit̾ dicere potest : dum anxiaretur
debellat᷑ dexdera: quia rabiẽ psaruen-¬
tiũ inficlolat. uictoriam martirii
paciendo suꝑat. Non corrunpit᷑
falsis frĩb. quia et hereticorũ dog-¬
mata recte credendo refiidat et ui-¬
sitiosa quorundam catholica exenpla.
sobriȩ. et iuste. et pie. uiuendo de¬
uitat. Noncecat᷑ fumo ꝓprie cupi¬
ditatis: qͥa feruet interius solo/ Gore
dñte caritatii. Huic aut̃ homi¬
m idest redemptori nr̃o qͥ eccłam
sibi uniuersalem. iniuolabili
mentis fortitudine copulauit. pro
modo suo quiq in itant᷑ ȩlecti:
quando qd̾ ipsa ha cota eccła ge-¬
neralit̾ facit. Noc illi in suis sin-¬
gulis cadib agere spetialit̃ cu¬
rant. Nam quasi in altũ fodien-¬
do.suã uigilant̃ conscientiã dis-¬
cutiant : ne qͥd in ea sordidũ ladeat
sollerter inqͥrunt. Cunctis a fundo
cordis. suꝑuacuorũ cogitatuũ late¬

Expanded text:
inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum late
Abbreviated transcription (Latin):
demui illi. et non potuit ultra
mouere: fundata enĩ erat supra
petrã. Patet expositio: quia pul¬
Notandum aut̃ quod hec undatio
inpugnat. Nam u i sua concupis¬
centia cemptatur quisq a. stractus
et illectus: uel fallorũ frm in ꝓbitate
fatigat̾. uel aꝑtiorib eiternorũ appẽ¬
tit᷑ insidiis. Que uideliceo tonpta¬
menta: dñs alibi portas inferi noncu¬
pat. Et merito. quia nimirũ quos
uicert̃ ȩt̾nũ trahunt ad interitũ.
Et supra p̾etrã inqͥt edificabo ecdam
meã: et porte inferi non p̃ualebunt

Expanded text:
domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulNotandum autem quod haec inundatio impugnat. Nam vel a sua concupiscem improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et po
Abbreviated transcription (Latin):
lituti quã colimꝰ. de edifitio
dempli aliqua conmemiraro. et
quã decent̃ ornatꝰ illius. ecclẽ sig¬
nificationi conueniat indagare.
Harrat gͦ scriptura: qͥa p̃cepit
salomon ut collerent lapides gran¬
des. lapides p̃ciosos infundamentũ
empliet quadrarent eos. L. api¬
des daitẽ grandes et p̃ciosi qui
infund amento locati cotum
honus cempli sibi suꝑ inpositum
portant: ex mios sc̃ẽ ȩccłe doctores
insinuant. Erandes nimirũ excel¬
lentia meritorĩ: preciose. clari¬
tate signorũ. Qua ab ipso dño
uerbũ audientes. tot crescentis
ȩccłẽ fabrica: sua p̃dicarone ge¬
nuert̃. Quando enĩ inscripturis
fundam̃ta plurali numero dicim¬
tur: uel p̃dicatores scõs. uel sir¬
mas iustorũ cogitationes signifi¬
cant.Unde est illud psalmistȩ
fundamenta eiꝰ in montib sanctis.
At cũ singulari numẽro fundam̃¬
tũ ponitur ipsũ sepius auctorem
bonorũ omniũ indicat: de qͦ apłs
ait. fundam̃tũ enĩ aliud nemo po¬

Expanded text:
itati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
rupto ipse non solum corde:
sed et corpore ꝓ diret. De
cuius dictorum uericate.
quam sit nemini anbigen¬
dum. ipse quoq curauit
o stendere : qͥ cum dixisset
hic est discipulus. qͥ testimo¬
num ꝑhibet de his et scrip¬
xit hec. continuo subiecit.
et ait. et scimus. quia ue¬
rum est cestimonium eius.
Quia gͦ et nos cũ ceteris fi¬
delibus. scimꝰ uerũ esse testi¬
monium eius. curemꝰ per
omnia recta fide incelligen¬
do. recta operatione exercen¬
do. que docuit. ad don a sem¬
picerna quȩ ꝓmisit ꝑuenire:¬

Expanded text:
rupto ipse non solum corde rupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae promisit pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
tis. mathei uideliced et mar¬
ci. et luce de humanitate eiꝰ.
ac de his que ꝑ hominẽ ges¬
sit. sufficiens sibi uiderent᷑
habere testimoniũ. Quod
ille se non aliter facturum
respondit. nisi indicto ieiu¬
nio. om̃s in cõmune dñm
p̾carent᷑ : ut ille digna pos¬
co. instructus reuelationedi
umaac sancti sp̃s gratia debria-¬
tus: om̃s hereticorum ce¬
nebras. patefacta subito
ueritatis luce dispulit:
In pͥncipio erat inquiens
uerbum. et uerbum erat
apud deum : et deus erat
uerbum. S mulemq miciis
totũ sui sermonis cursũ
homine cemꝑaliter facto.
ita etiam uerum deum
uere ex patre eternaliter
nacũ: uere cum pacre et cũ
spũ sancto semꝑ existentem.
clarissima assertione ꝑ do¬
cuit. Immo omnia diunȩ
ueritatis. et uerȩ diuinica¬
tis: quantũ alteri mor tali¬
um nulli licuit archana
reserauit. Et hoc uirgini
pͥui legium recte seruabat᷑:
ut ad scrutanda uerbi incor-¬
ruptibiliᷤ sacramenta in cor-¬

Expanded text:
tis, Matthaei videlicet, Martis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scrto instructus revelatione, ac sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis tohomine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre, et cum Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incor
Abbreviated transcription (Latin):
Perhibuit quippe cesti-¬
monium uerbo dei p̃dican-¬
do. ꝑ hibuit scribendo. ꝑ hi-¬
buit denuo eadem que scri¬
xerat docendo. ꝑhibet etiã
nunc eiui angeliũ qd̃ scripxre
eccłiis legendum panden¬
do. Siquidem a dempore
dominicȩ passionis. resur-¬
rectionis. et ascensionis:
in celum. usq ad ultima
domitiani principis cem¬
pora. ꝑ annos circiter sexa¬
ginta et quinq: absq ullo
scribendi adminiculo uer¬
bum p̾dicabat. At ubi a
domitiano. qui secundus
tici. quasi in destituda pasto¬
re ouilia lupi. marchion.
cherintus. et hebion. cete
ante mariam negabant:
simplicitate fidei ȩuũgłicȩ.¬
ꝑ uersa maculauere doctri¬
na. Sed dum ipse post
occisionẽ domiciani. per¬
mittente pio principe ner¬
ua. rediret ephesum. con¬
pulsus est ab omnibus
pene tunc asiȩ epis copis. et
mulcarum ȩccłarum lega¬
tionibus. de coeterna patri
diuinitate xp̃i altius facere
sermonem:  eo quod in tri¬
um eiuange listarum scrip¬

Expanded text:
Perhibuit quippe testiPerhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus tici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeteante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
lius domini pͣsentia non per
speculum et in enigmate.
sicut nunc: sed facie ad faci¬
em uidebit᷑. Unde recꝰte de
ea sub tyꝑo discipuli quem
diligebat. quenq supra pec-¬
tus suum fecit discumbere.
dicit ihesus sic eum uolo
manere: donec uenio. Ac
si aꝑte dicat. No lo gustũ
speculatiuȩ suauitatis quã
maxime in sanctis meis
diligo. sperantib in ꝓcecti-¬
one alarum mearum. m¬
ebriacis ab ubertate domꝰ
mȩȩ. sicut laboriose usum
actionis leci condicione fi¬
nire : sed post mortem me¬
sub limius apparende acq
in meȩ conspectu maiesta¬
tis illos ꝑclucence perfici.
Sequitur. Hic est disci-¬
pulus ille qui cestimoniũ
ꝑhibet de his. et scripxit
hec : et scimus quia uerũ
est testimonium eius. Iam
manifeste beatus iohannes
suam ꝑsonam designat ex
officio: quam de signare
uitat ex uocabulo. Non
autẽ ꝓretere unter incuen¬
dum᷑ quod dicitur. qui
cestimonium ꝑhibet de
his : et scripxit hec.

Expanded text:
sius Domini praesentia non per sius Domini praesentia non per speculum et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec.