comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pud d̾m criminaretur. si hoc michi eẽt ꝓpositũ
demonstrare legem quã dicis diabolum nosse
te ipsum ñ nosse: S quia ñ inde int̃ nos questio
est. hoc p̾termito. Sic autẽ conatus es ostendere
diabolum legis ꝑitum: quasi nos dicamus om̃s
qui uerba legis nouerunt iustos eẽ: Quid gͦ te
adiuuet qd̾ de diabolo cominemorare uoluisti ñ
uideo. uisi forte ut nobis ueniret in mentem qͦmͦ
ipsum diabolum uos imitemini. Sicut enim ille
contra latorem legis ꝓferebat uerba legis. sic et uos¬
uos uerbis legis accusatis homines quos ignoratis.
ut di ꝓmissis quȩ in ipsa lege conscripta sunt re¬
sistatis. Deinde uellem michi diceres. confessores
illi ur̃i quando se ipsos p̃cipitant. cui ducunt
martyrium. utrum xp̃o qui talia suggerentem
diabolum reppulit. an potius ipsi diabolo quita
lia facienda xp̃o suggessit. Due sunt maxime uiles
atq usitate mortes: eorum qui se ipsos interimunt.

Expanded text:
pud deum criminaretur, si hoc mihi esset propositum pud deum criminaretur, si hoc mihi esset propositum demonstrare, legem, quam dicis diabolum nosse, te ipsum non nosse; sed quia non inde inter nos quaestio est, hoc praetermitto. sic autem conatus es ostendere diabolum legis peritum, quasi nos dicamus omnes qui uerba legis nouerunt iustos esse. quid ergo te adiuuet quod de diabolo commemorare uoluisti, non uideo, nisi forte ut nobis ueniret in mentem, quomodo ipsum diabolum uos imitemini. sicut enim ille contra latorem legis proferebat uerba legis, sic et uos uerbis legis accusatis homines quos ignoratis, ut dei promissis quae in ipsa lege conscripta sunt resistatis. deinde uellem mihi diceres, confessores illi uestri quando se ipsos praecipitant, cui ducunt martyrium, utrum Christo qui talia suggerentem diabolum reppulit, an potius ipsi diabolo qui talia Christo facienda suggessit. duae sunt maxime uiles atque usitatae mortes eorum qui se ipsos interimunt,
Abbreviated transcription (Latin):
similis illi in t̾ra: homo sine malicia. uerus di cultor.
abstinens se ab om̃i malo. ꝑseuerans in simplicita¬
de: Tu autem petisti. ut omem rem illius ꝑderes
sine causa. Et respondit diabolus: & dixit dño.
Corium ꝓ corio. & om̃e quodcunq habuerit homo:
ꝓ anima sua dabit. Ecce legaliter loquitur: qui
nitur contra legem. Et iterum dñm xp̃m sermo¬
nib suis. sic ausus est attentare sicut scriptum ẽ.
Assumpsit diabolus iħm in scãm ciuitatem. et sta¬
tuit eum suꝑ pinnam templi: &e dixit ei. Mitte
te deorsum. Scriptum est enim. quia angłis suis
mandauit de te: ut manib tollant te: ne forte of¬
fendas ad lapidem pedem tuu: ait iħs. Iterum
scriptum est. Non temptabis dñm d̃m tuum. No¬
stis inquam sicut diabolus legem. qui in suis co¬
Possem quidem querere abste in qua lege scripta
sint uerba quȩ diabolus dixit. cũ scm uirũ iob a¬

Expanded text:
similis illi in terra, homo sine malitia, uerus dei cultor, similis illi in terra, homo sine malitia, uerus dei cultor, abstinens se ab omni malo, perseuerans in simplicitate: tu autem petisti ut omnem rem illius perderes sine causa. et respondit diabolus et dixit domino: corium pro corio, et omne quodcumque habuerit homo pro anima sua dabit. ecce legaliter loquitur qui nititur contra legem. et iterum dominum Christum sermonibus suis sic ausus est adtemptare, sicut scriptum est: assumpsit diabolus Iesum in sanctam ciuitatem, et statuit eum super pinnam templi, et dixit ei: mitte te deorsum; scriptum est enim quia angelis suis mandauit de te, ut manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. ait Iesus: iterum scriptum est: non temptabis dominum deum tuum. nostis, inquam, sicut diabolus legem, qui in suis cos respondit: Possem quidem quaerere abs te, in qua lege scripta sint uerba quae diabolus dixit, cum sanctum uirum Iob a
Abbreviated transcription (Latin):
ego me ipsum diiudico: et tu de uniuersa t̃ra. qua
hereditas xp̃i dilatatur. audes ferre sententiam:
Deinde si satis absolutum tibi indetur quod dixisti.
qui ñ fuerit innocens ñ habet scĩtatem: quero si
ñ habebat saul sacramenti sc̃itatem. quid in eo da¬
uid uenerabatur: Si autem habebat innocentiã:
quare innocentem ꝑsequebatur: Nam eum ꝓpt̾
sacroscãm unctionem & honorauit uiuum: et uin¬
dicauit occisum. Et quia uel panniculum ex eius
ueste. p̾cidit: ꝑcusso corde trepidauit. Ecce saul ñ
habebat innocentiam: & tamen habebat sc̃itatem
n̾uitȩ suȩ. nam hoc sine innocentia nemo potest:
s sacramenti dĩ. quod et in malis hominib sc̃m ẽ:
ipsius legis hoc dixerim: hanc et diabolus nouit.
Namq dño do in causa iob iusti. quasi iustus ita de
lege respondit: sicut scriptum ẽ. Dixit dñs diabo¬
lo. Respexisti in puerum meum iob. quia non est

Expanded text:
ego me ipsum diiudico, et tu de uniuersa terra qua ego me ipsum diiudico, et tu de uniuersa terra qua hereditas Christi dilatatur audes ferre sententiam? deinde si satis absolutum tibi uidetur quod dixisti: qui non fuerit innocens non habet sanctitatem, quaero, si non habebat Saul sacramenti sanctitatem, quid in eo Dauid uenerabatur, si autem habebat innocentiam, quare innocentem persequebatur. nam eum propter sacrosanctam unctionem et honorauit uiuum et uindicauit occisum, et quia uel panniculum ex eius ueste praecidit, percusso corde trepidauit. ecce Saul non habebat innocentiam et tamen habebat sanctitatem non uitae suae — nam hoc sine innocentia nemo potest —, sed sacramenti dei quod et in malis hominibus sanctum ipsius legis hoc dixerim: hanc et diabolus nouit. namque domino deo in causa lob iusti quasi iustus ita de lege respondit, sicut scriptum est: dixit dominus diabolo: respexisti in puerum meum lob, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
se mores
malorum hominũ. qͦ illa uł om̃ino ñ sint. uel
minus sc̃a sint: s: ipsis malis hominib ut hec
habeant ad testimonium damnationis. ñ ad ad¬
uitorium sanitatis. Saltem quippe ipsa uerba
ultima psalmi huiꝰ considerare debuisti: et ꝓpt̃
eos qui baptisino accepto apostatant intelligere:
ñ ab om̃ibus qui sc̃m baptismum accipiunt posse
dici. ut inhabitem in domo dñi. in longitudinem
dierum. et tamen siue ꝑmanentibus. siue lapsis:
cum ip̃si ñ sint unum. baptismus unꝰ est. Et cum ip¬
si ñ utriq sc̃i sint: baptisinꝰ in utrisq sc̃s ẽ: Quia et
apostate si redeant. ñ quasi eũ amiserint baptiran¬
tur: s quod in se ꝑmanenti imuriam fecerint hu¬
miliantur. Petilianꝰ dixit. Ac ne uos scõs ẽe dicatis.
sedisti: ut ante te staret orbis trarum. & quib oculis
ñ dico conscientias om̃ium. s. uel actus inspexisti. &
discussisti. ut eum ꝑdidisse innocentiam iudicares.
Ille qui raptus est usq in t̾cium cęlum dicit. s neq

Expanded text:
se mores malorum hominum, quo illa uel omnino non sint uel minus sancta sint, sed ipsis malis hominibus, ut haec habeant ad testimonium damnationis, non ad adiutorium sanitatis. saltem quippe ipsa uerba ultima psalmi huius considerare debuisti et propter eos, qui baptismo accepto apostatant, intellegere non ab omnibus qui sanctum baptismum accipiunt posse dici: ut inhabitem in domo domini in longitudinem dierum, et tamen siue permanentibus siue lapsis, cum ipsi non sint unum, baptismus unus est, et cum ipsi non utrique sancti sint, baptismus in utrisque sanctus est, quia et apostatae, si redeant, non quasi eum amiserint baptizantur, sed quod in se permanenti iniuriam fecerint humiliantur. Petilianus dixit: Ac ne uos sanctos esse dicatis, sedisti, ut ante te staret orbis terrarum, et quibus oculis non dico conscientias omnium, sed uel actus inspexisti et discussisti, ut eum perdidisse innocentiam iudicares. ille qui raptus est usque in tertium caelum dicit: sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscimus uerba dñi. Hine et apłs ait. Si fidem ha¬
beam ita ut montes transferam. caritatem autem
ñ habeam: nichil sum. Hoc gͦ querendum ẽ: quis
habeat caritatem.Inuenies ñ ẽẽ ÷ nisi eos qui dili¬
gunt unitatem. Nam de exclusione demonum.
et de potentia miraculorũ: qm̃ pleriq talia ñ fa¬
ciunt. et tamen ad regnum di ꝑtinent. pleriq au¬
tem faciunt et ñ ꝑtinent: nec nr̃i nec ur̃i debent
głari. si qui forte ista possunt. quandoquidem nec
apłos qui uere ista salubrit atq utilit̾ poterant. uo¬
luit dñs gaudere de talibr: quando eis ait. Nolite
in hoc gaudere quod demonia uobis subiecta sint:
gaudete autem quod nomina ur̃a scripta sunt
in celo. Quappter ista quȩ ex euangłio posuisti. &
ego tibi possem dicere: si te uiderem signorũ uir tu

Expanded text:
Agnoscimus uerba domini. hinc et apostolus ait: si fidem habeam ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. hoc ergo quaerendum est, quis habeat caritatem; inuenies non essenisi eos qui diligunt unitatem. nam de exclusione daemonum et de potentia miraculorum, quoniam plerique talia non faciunt -et tamen ad regnum dei pertinent, plerique autem faciunt et non pertinent, nec nostri nec uestri debent gloriari, si qui forte ista possunt; quandoquidem nec apostolos, qui uere ista salubriter atque utiliter poterant, uoluit dominus gaudere de talibus, quando eis ait: nolite in hoc gaudere quod daemonia uobis subiecta sint, gaudete autem quod nomina uestra scripta sunt in caelo. quapropter ista quae ex euangelio posuisti et ego tibi possem dicere, si te uiderem signorum uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
pitantib flãmis ardescens in apłos suꝑuenit. quasi aliꝰ
et alius qui post eiꝰ ascensũ in apłos suꝑuenit. Nunqͥd
g̃ duo sunt sp̃c sc̃i: Quis hoc dementissimꝰ diyxerit: Ipse

Expanded text:
pitantibus flammis ardescens in Apostolos supervenit: quasi aliuspitantibus flammis ardescens in Apostolos supervenit: quasi aliuset alius qui post ejus ascensum in Apostolos supervenit. Numquid ergo duo sunt Spiritus sancti? Quis hoc dementissimus dixerit? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ constituta. Ide¬
oq in eodem psalmo conectitur. In sole posuit tab̾nacłm
suũ. idest in manifestatione. sicut in regnorũ libris legi¬
mus dictũ qͦd tu in occulto fecisti. patieris in soie. Et ipse
tanquã sponsus ꝓcedens de thalamo suo: exultauit
ut gygas ad currendã uiã. a summo cȩlo egressio eiꝰ. Ecce
habes aduentũ dñi in carne. Et occursus eiꝰ usq ad sum¬
mũ celi. fcce habes resurrectionẽ et ascensionẽ. Nec ẽ qͥ
se abscondat a calore eiꝰ. Ecce habes aduentũ sp̃s sc̃i quẽ
in linguis igneis misit: ut feruorẽ Raritatis ostenderet.
Quam ꝓfecto non habet. qui cũ eccłia que in omnib lin¬
guis ẽ: non seruat unitatẽ sp̃s in uinculo pacis. Iam uͦ
qd̾ unũ qͥdem baptismũ ẽẽ dixisti. s tam̃ trib gradibꝰ cõ¬
sectatũ: ipsaq tria sic ꝑsonis singulis disꝑtitus es. ut a¬

Expanded text:
Non potest civitas abscondi super montem constituta . IdeNon potest civitas abscondi super montem constituta . Ideoque in eodem psalmo connectitur, In sole posuit tabernaculum suum, id est, in manifestatione: sicut in Regnorum libris legimus dictum, Quod tu in occulto fecisti, patieris in sole . Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo: exsultavit ut gigas ad currendam viam; a summo coelo egressio ejus: ecce habes adventum Domini in carne. Et occursus ejus usque ad summum ejus: ecce habes resurrectionem et ascensionem. Nec est qui se abscondat a calore eius: ecce habes aduentum spiritus sancti quem in linguis igneis misit, ut feruorem caritatis ostenderet, quam profecto non habet qui cum ecclesia, quae in omnibus linguis est, non seruat unitatem spiritus in uinculo pacis. Iam uero quod unum quidem baptismum esse dixisti, sed tamen tribus gradibus consecratum, ipsaque tria sic
Abbreviated transcription (Latin):
et magnũ crimen ẽ non quorundã ur̃m s om̃ium.
Et tamen nosti et cõmemoras scm̃ sp̃m itauenisse. ut
illiqͦs tunc impleuerat. linguis om̃ib loquerentur.
Quid sibi uolebat illud signum atq ꝓdigium: Cur
mͦ ita datur sp̃s sc̃s ut nemo euidat᷑ lingius om̃ib
loqui possit. nisi qͥa omnes gentes credituras. ac sic in
om̃ib lingius futurũ euuangłium. illud tunc mira¬
culũ portendebat. qͦd et in psalmo tanto ante p̃dictũ
ẽ. non sunt loquele neq sermones: quorũ ñ audiant᷑
to: linguis erant om̃ib locuturi. S quia id ipsũ in om¬
nib gentiũ lingis futurũ euuangłium. et corpꝰ xp̃i¬
ꝑ totũ orbem t̾rarum linguis omnib ꝑsonaturũ sig¬
nificabat: secutꝰ ait. In omnẽ t̃ram exiuit sonus eorũ:
et infines orbis t̾re uerba eorũ. hinc fit. ut eceliaue
raneminẽ lateat. Ande est illud qd̾ in euangłio ipse dic̃.

Expanded text:
et magnum crimen est et non quorundam uestrum, sed omnium. et magnum crimen est et non quorundam uestrum, sed omnium. Et tamen nosti et commemoras sanctum spiritum ita uenisse, ut illi quos tunc impleuerat linguis omnibus loquerentur. quid sibi uolebat illud signum atque prodigium? cur modo ita datur spiritus sanctus, ut nemo cui datur linguis omnibus loqui possit, nisi quia omnes gentes credituras ac sic in omnibus linguis futurum euangelium illud tunc miraculum portendebat? quod et in psalmo tanto ante praedictum est: non sunt loquelae neque sermones quorum non audiantur to linguis erant omnibus locuturi. sed quia id ipsum in omnibus gentium linguis futurum euangelium et corpper totum orbem terrarum linguis omnibus personaturum significabat, secutus ait: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Hinc fit ut Ecclesia era neminem lateat. Unde est illud quod in Evangelio ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ptobas. quẽ uis denuo baptizare. Et si ꝓbas aliquem.
ñ ẽ tam̃ denuo baptizandꝰ ꝑsecutor et traditor: si iam
xp̃i baptismo baptitatus est. Paulũ quippe ꝓpterea
baptizari oportuit. qͥa tali nunqͣm baptismo tinctus
fuit. Itaq nichil habet simile ad causã quã nob̃cum
agitis: qͦd de paulo int̃ponere uoluisti.S. si hoc non
int̃posuisses: puerili declamatiomi locũ ñ inuenisses
uͥ diceres. O ultrix furoris cecitas: solo baptismo recessu¬
ra. Quanto enĩ fortius in uos exclamandũ ẽ o ultrix
bis. Nam si ꝑsecutores ab eis qͦs ꝑsecuntut baptizandi
sunt. pͥmianus a maximianistis baptizetur quos in¬
stantissime ꝑsecutus ẽ. Pet ił dix̃. At cĩ constanter
ba ista plene discutias: subsequentib obtineris. Sic
nanq locutus ẽ dicens. Qui semel lotusẽ ñ habet cau¬
sam nͥ pedes lauandi.s ẽ mundꝰ totus. Et uos mũdi

Expanded text:
probas quem uis denuo baptizare. et si probas aliquem, probas quem uis denuo baptizare. et si probas aliquem, non est tamen denuo baptizandus persecutor et traditor, si iam Christi baptismo baptizatus est. Paulum quippe propterea baptizari oportuit, quia numquam tali baptismo tinctus fuit. itaque nihil habet simile ad causam, quam nobiscum agitis, quod de Paulo interponere uoluisti. sed si hoc non interposuisses, puerili declamationi locum non inuenisses ubi diceres: o ultrix furoris caecitas, solo baptismo recessura! quanto enim fortius in uos exclamandum est: o ultrbis!\' nam si persecutores ab eis quos persequuntur baptizandi sunt, Primianus a Maximianistis baptizetur, quos instantissime persecutus est. Petilianus dixit: At enim constanter ba ista plene discutias, subsequentibus obtineris. sic namque locutus est dicens: qui semel lotus est non habet causam nisi pedes lauandi, sed est mundus totus; et uos mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ł aduersus stimulũ calcitrare. Dixit autẽ paulus. Quiᷤ
es dñe : fiq responsũ est. Ego xpistus nazarenus quẽ
tu ꝑsequeris. Et ille tremens ac stupens dixit. Dñe qͥd
me insfac̾e: Et dñs ad illum. Surge et intra ciuitatem.
et dicet᷑ tibi qͥd te oporteat facere. Et interpositis surrexit
autẽ saulus de terra. aꝑtisq odis siuis nichil uidebat.
Dultrix furoris cȩcitas ocłorum: ꝑsequentis lumen ob¬
nubilas solo baptismo retessura. Uideamus gͦ in ci¬
uitate quid gessit. Introiit inquit ananias ad saulũ:
et cum imposuisset ei manus ait. Saule fr̃ dñs misit
me iħe. qui uisus ẽ tibi in uia qua ueniebas. ut uide¬
as et implearis sp̃u scõ. Confestim cecider̃t ab oculis
tusẽ. Cum gͥ paulus a crimine ꝑsequendi baptisino
liberatus ocłos sumpserit innocentes. cur ñ us ꝑse¬
cutor & tͣditor cecus falso baptismate ab his quos inse¬

Expanded text:
tibi aduersus stimulum calcitrare, dixit autem Paulus: quis tibi aduersus stimulum calcitrare, dixit autem Paulus: quis es, domine? eique responsum est: ego Christus Naxarenus, quem tu persequeris. et ille tremens ac stupens dixit: domine, quid me uis facere? et dominus ad illum: surge et intra in ciuitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere. et interpositis: surrexit autem Saulus a terra apertisque oculis suis nihil uidebat — o ultrix furoris caecitas oculorum, nubilas, solo Baptismo recessura! Videamus ergo in civitate quid gessit. « Introiit, » inquit, « Ananias ad Saulum, et cum imposuisset ei manus, ait: Saule frater, Dominus misit me Jesus, qui visus est tibi in via qua veniebas, ut videas et implearis Spiritu sancto. Cour Paulus a crimine persequendi baptismo liberatus oculos sumpserit innocentes, cur non uis, persecutor et traditor caecus falso baptismate, ab his quos inse
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitis. qͥd hoc ꝑtinet ad dñicum traticũ: Palea que
foras uolauit. paleam que initus remansit accuset. Non
ciĩ tota poterit nͥ uentilabro ultimo separari. Si autẽ
falsũ qͥd mirũ si palea tanqͣm leui flatu dissensionis ab¬
lata. etiã dñicũ triticũ falsis criminationib insecta¬
tur: Quaꝓpt̃ de om̃ib talib inuidiosis criminibus
hoc uob̃frum̃tum xp̃i quod ꝑagrũ idest ꝑ totũ mun¬
dũ cum ⁊izanus crescere ussum ẽ: libera et secura uo¬
ce respondet. Si ñ ꝓbatis qͦd dicitis: ad neminẽ ꝑti¬
net. Si autẽ ꝓbatis: ad me ñ ꝑtinet. Ex quo fit: ut qͥ¬
cunq se ab ista unitate frum̃ti ꝓpter zizamorũ uel
palce crimina separauit. ꝓpter ipsũ dissensionis et
scismatis malũ. nec ab ipso crimine homicidu se poᷤ¬
sit defendere. dicente scriptura. Qui odit frẽm suũ homi¬
ad paulũ. Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Durum ẽ

Expanded text:
quod dicitis, quid hoc pertinet ad dominicum triticum? palea quae quod dicitis, quid hoc pertinet ad dominicum triticum? palea quae foras uolauit paleam quae intus remansit accuset; non enim tota poterit nisi uentilabro ultimo separari. si autem est falsum, quid mirum si palea tamquam leui flatu dissensionis ablata etiam dominicum triticum falsis criminationibus insectatur? quapropter de omnibus talibus inuidiosis criminibus hoc uobis frumentum Christi, quod per agrum, id est per totum mundum, cum zizaniis crescere iussum est, libera et secura uoce respondet: si non probatis quod dicitis, ad neminem pertinet, si autem probatis, ad me non pertinet\'. ex quo fit ut, quicumque se ab ista unitate frumenti propter zizaniorum uel paleae crimina separauit, propter ipsum dissensionis et schismatis malum nec ab ipso crimine homicidii se possit defendere, dicente scriptura: qui odit fratrem suum homiad Paulum: Saule Saule, quid me persequeris¥ durum est
Abbreviated transcription (Latin):
hinc enĩ uos accusat ipsa ur̃a defensio. Si enĩ ꝓpt̾ea
uos ab iniquis partis donati ñ separatis. quia unusqͥsq
sarcinã suã portat. cur abiniquis orbis terraꝵ. quos
putatis aut fingitis uos separastis: An ut sarcinã scis¬
matis om̃s parit̃ portaretis: Et tam̃ querimꝰ a uobis
qͦs ur̃m a nr̃is ꝓbetis occisos. Nullã qͥdem legẽ ab im¬
ꝑatorib datam ut occideremini recolo. Illi autẽ de
quib maximã inuidiã facere soletis. marculus et
donatus ut moderaciꝰ dixerĩ. incertũ ẽ utrũ se ipsi
p̃cipitauerint: sicut ur̃a doctrina ñ cessat cotidianiᷤᷤ
exemplis. an uͦ alicuius potestatis iussu p̃cipitati sĩt.
Si enĩ incredibile ẽ magistros circellionũ solitas
mortes sibimet intulisse qͣnto incredibiliꝰ potestates
romanas insolita supplicia iubere potuisse: Itaq
de hac re quã nimis inuidiosã putatis. si uerũ est

Expanded text:
Hinc enim vos accusat ipsa vestra defensio. Si enim propterea Hinc enim vos accusat ipsa vestra defensio. Si enim propterea vos ab iniquis partis Donati non separatis, quia unusquisque sarcinam suam portat; cur ab iniquis orbis terrarum, quos putatis aut fingitis, vos separastis? An ut sarcinam schismatis omnes pariter portaretis? 46. Et cum quaerimus a vobis, quos vestrum a nostris probetis occisos. Nullam quidem legem ab imperatoribus datam ut occideremini recolo. Illi autem de quibus maximam inuidiam facere soletis, Marculus et Donatus, ut moderatius dixerim, incertum est utrum se ipsi praecipitauerint, sicut uestra doctrina non cessat cotidianis exemplis, an uero alicuius potestatis iussu praecipitati sint. si enim incredibile est magistros circumcellionum solitas mortes sibimet intulisse, quanto incredibilius potestates Romanas insolita supplicia iubere potuisse! itaque de hac re, quam nimis inuidiosam putatis, si uerum est
Abbreviated transcription (Latin):
potestates ñ debeant. Si dicitis nec hoc debere: reddi¬
te pͥus maximianistis basilicas: et sic nobiscũ agite:
Sidicitis debere querite iam quid pati debeant a potesta¬
tib ordinatis qui eis resistendo dei ordinationi resistui.
unde aꝑte apłs dicit. ñ enĩ sine causa gladiũ portat.
uindex ẽ enim in irã ei qui male agit. Eͦd si omnino di¬
ligenter ueritate t̃ctata hoc inuentũ fuerit. ut nec ꝑ ni¬
dicia publica scismatici aliqͥd pati debeãt. nec de locis
insidiarũ. et fallaciarũ suarũ pelli. et dixeritis uobis
displicere qͦd maximianiste a quibꝰdã ur̃is ista ꝑpessi
sunt: cur ñ uberius de toto agro dñi. idest de toto mũ
do clamant frum̃ta dũica. nec ad nos ꝑtinet qͦd ziza¬
nia uł quod palea nr̃a cõmittit. quia displicet nobis:
Si uobis sufficere ad purgationẽ fatemini. qm̃ qͥcqͥd
mali fit a ur̃is displicet uob̃. quare uos gͦ separastis:

Expanded text:
potestates non debeant. si dicitis nec hoc debere, reddipotestates non debeant. si dicitis nec hoc debere, reddite prius Maximianistis basilicas et sic nobiscum agite. si dicitis debere, quaerite iam quid pati debeant a potestatibus ordinatis, qui eis resistendo dei ordinationi resistunt. unde aperte apostolus dicit: non enim sine causa gladium portat; uindex est enim in iram ei qui male agit. quodsi omnino diligenter ueritate tractata hoc inuentum fuerit, ut nec per iudicia publica schismatici aliquid pati debeant nec de locis insidiarum et fallaciarum suarum pellantur, et dixeritis uobis displicere, quod Maximianistas a quibusdam uestris ista perpessi sunt, cur non liberius de toto agro ddo clamant frumenta dominica, Nec ad nos pertinet quod zizania vel quod palea nostra committit, quia displicet nobis? Si vobis sufficere ad purgationem fatemini, quoniam quidquid mali fit a vestris, displicet vobis: quare vos ergo separastis?
Abbreviated transcription (Latin):
lus tune dictus ẽ: ut ei postmodũ baptisma cõponeret
nom̃. Uobis ergo ñ durũ ẽ. xp̃m tociens ꝑsequi in sacer¬
dotib suis. dño ipso clamante ne tetigeritis xp̃os meosͤ:
Sc̃orum cõputate tot funera: et uiuacẽ xp̃m tociens
occidistis. Postremo si sacrilegus ñ sis: sc̃s ẽẽ non potes
homicida. Aũs re. Defendite uos ipsos a ꝑsecutione quã
passi sunt a ur̃is. qui cum maximiano se auob̃ sepa¬
rauerunt. et illic inuenietis defensionẽ nr̃am. Si e¬
nim dicitis uos ñ fecisse. gesta ꝓconsularia et munici¬
palia recitamus. Si dicitis recte uos illis fecisse. cur ip¬
sitalia pati ñ uultis: Si dicitis s nos scisma non fecimꝰ:
hoc gͦ queratur. et anteqͣm constet an ita sit. nemo ꝑsecu¬
tores accuset. Si dicitis etiã scismaticos ꝑsecutionẽ pa¬
ti ñ debuisse: quero utrũ et de basilicis in quib insi¬
diantur ad seducendos infirmos. expelli ꝑ ordinatas

Expanded text:
lus tunc dictus est, ut ei postmodum baptisma componeret lus tunc dictus est, ut ei postmodum baptisma componeret nomen. uobis ergo non durum est Christum totiens persequi in sacerdotibus suis, domino ipso clamante: nc tetigeritis christos meos. sanctorum computate tot funera, et uiuarem cem Christum totiens occidistis. postremo si sacrilegus non, sis, sanctus esse non potes homicida. Augustinus respondit: Defendite uos ipsos a persecutione, quam passi sunt a uestris qui cum Maximiano se a uobis separauerunt, et illic inuenietis defensionem nostram. si enim dicitis non uos fecisse, gesta proconsularia et municipalia recitamus. si dicitis recte uos illis fecisse, cur ipsi talia pati non uultis? si dicitis: sed nos schisma non fecimus\', hoc ergo quaeratur et, antequam constet an ita sit, nemo persecutores accuset. si dicitis etiam schismaticos persecutionem pati non debaisse, quaero utrum et de basilicis, in quibus insidiantur ad seducendos infirmos, expelli per ordinatas
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri potest. ut ꝑ ordinatas et legitimas potesta¬
tes de sedib quȩ illicite usurpantur. uł ad iniuriam
dei retinentur. pius expellat impiũ. et iustus iniu¬
stum: Neq enim eo mͦ ꝑsecutionẽ passi sunt pseudo¬
ꝓpħȩ ab helia. quomodo ipse helyas a rege iniqͥssimo:
aut quia flagellatus ẽ dominꝰ a ꝑsecutorib propt̾ea
passionib eius comparandi sunt qͦs ipse de templo
flagellatos eiecit. Restat ergo ut nichil aliud requi¬
rendũ ẽẽ fateamini. nͥ utrũ iuste an impie uos separaue¬
ritis a cõmunione orbis trarũ. Nam si hoc inuentũ fue¬
rit qͦd impie feceritis. ñ miremini si ñ desunt minist᷑
deo ꝑ qͦs flagellemini: quia ꝑsecutionẽ patimini ñ
a nob̾ s sicut scriptũ ẽ ab ipsis factis ur̃is. Petił dixit.
Clamat rursus de cęlo dñs xp̃s ad paulũ. Saule saule qͥd
me ꝑsequeris: Durũ ẽ tibi contͣ stimulũ calcitrare. Sau¬

Expanded text:
hoc fieri potest, ut per ordinatas et legitimas potestahoc fieri potest, ut per ordinatas et legitimas potestates de sedibus, quae inlicite usurpantur uel ad iniuriam dei retinentur, pius expellat impium et iustus iniustum? neque enim eo modo persecutionem passi sunt pseudoprophetae ab Helia quomodo ipse Helias a rege iniquissimo, aut quia flagellatus est dominus a persecutoribus, propterea passionibus eius comparandi sunt quos ipse de templo flagellatos eiecit. restat ergo ut nihil aliud requirendum esse fateamini nisi utrum iuste an impie uos separaueritis a communione orbis terrarum. nam si hoc inuentum fuerit quod impie feceritis, non miremini si non desunt ministri deo per quos flagellemini, quia persecutionem patimini non a nobis, sed sicut scriptum est ab ipsis factis uestris. Petilianus dixit: Clamat rursus de caelo dominus Christus ad Paulum: Saule saule. quid me pe rseq ueris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. Sau
Abbreviated transcription (Latin):
respondere ñ uultis: Aut sitimetis forte ue cum res¬
ponderitis ꝑsecutionẽ patiamini. quomͦ gͦ imitamini
dio luporũ: Quib itẽ dictũ ẽ. Nolite timere eos qͥ corpꝰ
occidunt: animã aut̃ non possũt occidere. Et quomͦ
ñ facitis contͣ p̃ceptũ petri apłi quiait. parati semꝑ ad
responsionẽ om̃i poscenti uos rationẽ de fide et spe
ur̃a: Postremo quare ꝑuiolentissimas turbas etiã
ultro imꝓbi estis eccłus catholicis ubi potueritis. qͦd
innumerabilib exemplis res ipsa indicat: S dicitis
uos loca ur̃a defendere. et resistitis fustib et cedibus.
quib cunq potueritis. Quare ibi ñ audistis uocẽ dñi
dicentis. ego autẽ dico uob̃ non resistere malo: Aut
si fieri potest ut aliqͣndo recte ꝑ iuim corporalẽ resista¬
tur uiolentis: nec id̾o p̾ceptũ uioletur qͦd audimꝰ a
dño. ego aut̃ dico uobis ñ resistere malo. cur ñ etiam

Expanded text:
respondere non uultis? ant si timetis forte, ne cum resrespondere non uultis? ant si timetis forte, ne cum responderitis persecutionem patiamini, quomodo ergo imitamini dio luporum, quibus item dictum est: nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? et quomodo non facitis contra praeceptum Petri apostoli qui ait: parati semper ad responsionem omni poscenti uos rationem de fide et spe uestra? postremo quare per uiolentissimas turbas etiam ultro improbi estis ecclesiis catholicis ubi potueritis, quod innumerabilibus exemplis res ipsa indicat? sed dicitis uos loca uestra defendere et resistitis fustibus et caedibus quibuscumque potueritis. quare ibi non audistis uocem domini dicentis: ego autem dico uobis non resistere malo? aut si fieri potest, ut aliquando recte per uim corporalem resistatur uiolentis nec ideo praeceptum uioletur quod audimus a domino: ego autem dico uobis non resistere malo, cur non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ consũmabitis ciuitates isrł. donec ueniat filiꝰ hõis.
Si de paganis et iudeis nob̃ p̃monet. tu qui xp̃ianum
te memoras. dira facta gentiliũ ñ debes imitari. An
sic deo seruitis. ut ur̃is manib occidam᷑ : Erratis erra¬
tis: si hoc creditis miseri. Nam ñ habet d̾s carnifices
sacerdotes. Aũs.R. fugere de ciuitate in ciuitatẽ a
facie ꝑsecutionis. ñ hereticis uł scismaticis p̃ceptum
siue ꝑmissũ ẽ quod estis uos: s p̃dicatorib euangłii
cui resistitis uos. Eͦd ut facile ꝓbemꝰ: nunc certe inci¬
uitatib ur̃is estis. et nemo uos ꝑsequitur. ꝓdeundũ
ergo uob̃ ẽ: et reddenda ratio separationis ur̃e. Neq
enĩ sicut excusatur infirmitas carnis qͣndo cedit uio¬
lentiȩ ꝑsecutionis: sic debet et ueritas cedere falsitati.
Proinde si ꝑsecutionẽ patimini. qͣre ñ dimrctitis ciui¬
tates in quib estis ut impleatis qͦd ex euangłio cõme¬
moratis: Si aut̃ ñ patimini ꝑsecutionẽ. quare nobis

Expanded text:
n consummabitis ciuitates Israhel, donec ueniat filius hominis. si de Judaeis et pagauis nobis praemonet, tu qui christianum te memoras dira farta gentilium non debes imitari, an sic deo seruitis, ut uestris manibus occidamur erratis erratis, si hoc creditis miseri; nam non habet deus carnifices sacerdotes. Augustinus respondit: Fugere de ciuitate in ciuitatem a facie persecutionis non haereticis uel schismaticis praeceptum siue permissum est, quod estis uos, sed praedicatoribus euangelii, cui resistitis uos. quod ut facile probemus, nunc certe in ciuitatibus uestris estis et nemo uos persequitur. prodeundum ergo uobis est et reddenda ratio separationis uestrae. neque enim sicut excusatur infirmitas carnis, quando cedit uiolentiae persecutionis, sic debet et ueritas cedere falsitati. proinde si persecutionem patimini, quare non dimittitis ciuitates in quibus estis, ut impleatis quod ex euangelio commemoratis? si autem non patimini persecutionem, quare nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sub sarcind optati ultro tuos humeros subdidisti. Nã
sicut apłs ait cũ de cibis loqueret᷑. scio et confido in
dño iħu. quia nichil cõmune ꝑ ipsũ s ei qui existi¬
mat aliqͥd cõmune eẽ illi cõmune ẽ: eadem regula
dici potest aliena peccata ñ ꝑtinere ad eos quib dis¬
plicent. s siquis existimat ad se ꝑtinere ꝑtinent ad e¬
um. Quaꝓpter tu nos non tenes traditores nec ho¬
micidas etiã si aliqͥd tale ꝓbes de his qui nob̾cum sa¬
cram̃ta cõmunicant. te aũt etiã si tibi displiceat qͥc¬
quid fecit optatus. furẽ tam̃ tenemus ñ ꝑcalumniã
nr̃am. s ꝑ sententiã tuã. Et ne putes hoc leue esse:
apłm lege dicentẽ. Neq fures regnũ di possidebunt
Qui autẽ regnũ di ñ possidebunt: ñ erunt utiq ad
dexterã inter illos quib dicetur. Uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ ab origi

Expanded text:
sub sarcina Optati ultro tuos humeros subdidisti. nam sub sarcina Optati ultro tuos humeros subdidisti. nam sicut apostolus ait, cum de cibis loqueretur: scio et confido in domino Iesu quia nihil commune per ipsum; sed ei qui existimat aliquid commune esse, illi commune est, eadem regula dici potest aliena peccata non pertinere ad eos quibus displicent, sed si quis existimat ad se pertinere, pertinent ad eum. quapropter tu nos non tenes traditores nec homicidas, etiamsi aliquid tale probes de his qui nobiscum sacramenta communicant; te autem, etiamsi tibi displiceat quidquid fecit Optatus, furem tamen tenemus non per calumniam nostram, sed per sententiam tuam. et ne putes hoc leue esse, apostolum lege dicentem: neque fures regnum dei possidebunt. qui autem regnum dei non possidebunt, non erunt utique ad dexteram inter illos quibus dicetur: uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis para
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare. Uos enĩ cupitis uiuere nobis occisis:
Ad hoc enĩ certe ista om̃ia dixisti. ut ꝓbares eẽ fal¬
sos ep̃os. sicut sunt falsi angeli. et falsi apłi. Noui¬
mus et nos ẽẽ falsos angłos. et falsos apłos. et falsoᷤᷤ
ep̃os. et sicut dicit uerus apłs. falsos fr̃s. S cumab
utrisq aduersus inuicẽ possunt ista iactari: ꝓbare

Expanded text:
repugnare. uos enim cupitis uiuere nobis occisis, repugnare. uos enim cupitis uiuere nobis occisis, ad hoc enim certe ista omnia dixisti, ut probares esse falsos episcopos, sicut sunt falsi angeli et falsi apostoli. nouimus et nos esse falsos angelos et falsos apostolos et falsos episcopos et sicut dicit uerus apostolus falsos fratres; sed cum ab utrisque aduersus inuicem possint ista iactari, probare
Abbreviated transcription (Latin):
gendi: a scĩs hominib dic̃ ẽẽ damnandos. Nescitis qm̃
angłos iudicabimꝰ: Si ueri angłi ẽẽnt: iudiciũ in an¬
gelos dei homines ñ haberent. Sic quoq apłi sexagin¬
ta qui cum dño xp̃o duodecĩ derelictis afide apostate
recesserunt. intantũ hominib miseris ad huc putan¬
tur apłi. ut ex his manicheus et cȩteri multi diabolicis
sectis multas animas implicent: quas ut caꝑent ꝑdi¬
derunt. Nam ꝓfecto ꝑditus manicheus sitam̃ fuit in
illis sexaginta ponendus ẽ.Si nom̃ eiꝰ apłi inter duo¬
decĩ continet᷑. at in locũ iudȩ tͣditoris subrogato ma¬
thia. uoce. xp̃i ordinatꝰ est terciusdecimꝰ paulus. qͥ sese
apłm nouissimũ memorat. ne quisquis ẽẽt posterior
apłs crederetur. Sic enim dixit. Ego enim sum mi
deus hȩc fecerat: licet et uos nob̾ ꝑniciem ut pagani
faciatis. Bellũ nanq illicite geritis: quib non licet

Expanded text:
gendi a sanctis hominibus dicit esse damnandos: nescitis quoniam gendi a sanctis hominibus dicit esse damnandos: nescitis quoniam angelos iudicabimus? siueriangeli essent, iudicium in angelos dei homines non haberent. sic quoque apostoli sexaginta, qui cum domino Christo duodecim derelictis a fide apostatae recesserunt, in tantum hominibus miseris adhuc putantur apostoli, ut ex his Manicheus et ceteri multis diabolicis sectis multas animas implicent, quas ut caperent prodierunt. nam profecto perditus Manicheus, si tamen fuit, in illis sexaginta ponendus est, si nomen eius apostoli inter duodecim non continetur. at in locum Iudae traditoris subrogato Mathia uoce Christi ordinatus est ut tertius decimus Paulus, qui sese apostolorum nouissimum memorat, ne quisquis esset posterior apostolus crederetur. sic enim dixit: ego enim sum noudaeus haec fecerat, licet et uos nobis perniciem ut pagani faciatis. bellum namque inlicite geritis quibus non licet
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemora. Pet ił dix̃. Nec adeo mirũ qͦd tͥ nom̃ xp̃i.
illicite assumis. Hec ẽ uera diaboli consuetudo ita
demũ deciꝑe. si sibimet uindicet uocabulũ sc̃ĩtatis
apło p̃dicante. Nec mirũ ẽ inquit. qm̃ ipse sathanaᷤᷤ
transfigurat se uelut angłm lucis: et ministros suo ᷤ
quasi ministros iusticie. Nec mirũ ẽ gͦ: qͦd te falsum
ep̃m uocas. Nam et illi angłi ꝑditi. amatores uirginũ
mundanaꝵ. qͥ carnẽ corrumpendo corruptisunt. licet
diuinis exuti uirtutib angłi ẽẽ desierunt. nom̃ tam̃
retinent angłoꝵ seseq semꝑ angłos putant. qͥ diuina
soluti militia. in exercitũ diaboli similes tͣnsierunt.
dõ magno clamante. Non ꝑmanebit sp̃s m̃s in hõibus
istis in et̃num: qm̃ caro sunt. Quib reis ac uob dicet
bolo et angłis eius. Si angłi mali ñ eẽnt: diabolus an¬
gelos ñ haberet. Quos et sc̃s apłs in illo iudicio resur¬

Expanded text:
commemora. Petilianus dixit: Nec adeo mirum quod tibi nomen episcopi commemora. Petilianus dixit: Nec adeo mirum quod tibi nomen episcopi inlicite assumis. haec est uera diaboli consuetudo, ita demum decipere, si sibimet uindicet uocabulum sanctitatis, apostolo praedicante: nec mirum est, inquit, si ipse satanas trans figurat se uelut angelum lucis et ministros suos quasi ministros iustitiae. nec mirum est ergo quod te falso episcopum uocas. nam et illi angeli perditi, amatores uirginum mundanarum, qui carnem corrumpendo corrupti sunt, licet diuinis exuti uirtutibus angeli esse desierint, nomen tamen retinent angelorum seseque semper angelos putant, qui diuina soluti militia in exercitum diaboli similes transierunt, deo magno clamante: non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quoniam caro sunt. quibus reis ac uobis dicet bolo et angelis eius. si angeli mali non essent, diabolus angelos non haberet, quos et sanctus apostolus in illo iudicio resur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cõmunicas om̃ib gentib et illis eccłus: apłico
labore fundatu. Hic dicturus es. Non cõmunico tͣ¬
ditorib et homicidis. Respondet tͥ semen abrahe.
hec sunt illa crimina. uł non uera uł ñ mea. Sed
hec interim sepono: tu ostende eccłiam. Iam uox
illa mͥ sonabit. quã in pseudo ꝓpħis uitandã dñs
moniit. ostendentib partes. et ab uniuerso aliena¬
re conantib. ecce hic ẽ xp̃s. ecce illie. S usc ad eo pu¬
tas ueras oues xp̃i cor non habere. quib dictũ ẽ noli¬
te credere ut lupũ audiãt dicentẽ ecce hic ẽ xp̃s. et
pastorẽ non audiaut dicentẽ ꝑ om̃s gentes incipien¬
cunq te uelamine bonitatis obtexeris: quocunq
nomine pacis bellũ osculis geras. quolibet unita¬
tis uocabulo hominũ genꝰ illicias. qui hactenus fal¬
lis ac decipis: uere diaboli filius es. dũ morib indicaᷤ
ut noueris in quos potiꝰ conueniant quȩ suꝑiꝰ dixi

Expanded text:
enim communicas omnibus gentibus et illis ecclesiis apostolico enim communicas omnibus gentibus et illis ecclesiis apostolico labore fundatis. hic dicturus es: non communico traditoribus et homicidis\'. respondet tibi semen Abrahae: \'haec sunt illa crimina uel non uera uel non mea. sed haec interim sepono, tu ostende ecclesiam. iam uox illa mihi sonabit, quam in pseudoprophetis uitandam dominus monuit ostendentibus partes et ab uniuerso alienare conantibus: ecce hic est Christus, ecce illic. sed usque adeo ptas ueras oues Christi cor non habere quibus dictum est: nolite credere, ut lupum audiant dicentem: ecce hic est Christus et pastorem non audiant dicentem: per omnes gentes, incipiencumque te uelamine bonitatis obtexeris, quocumque nomine pacis bellum osculis geras, quolibet unitatis uocabulo hominum genus inlicias, qui hactenus fallis ac decipis, uere dia- boli filius es, dum moribus indicasut noueris in quos potius conueniant, quae superius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s in uinculo pacis. et uos eã nostis qui sermoni xp̃i
quẽ habuit post resurrectionẽ cũ discipulis suis. tam
pacifico ut inde inciꝑet dicens. pax uobis. cũ ita resisti¬
tis. ut nichil aliud quã hoc ei dicere conuincam ini:
Tu qͦd dixisti de unitate om̃ium gentiũ falsũ ẽ. nos
qͦd dicimꝰ de crimine om̃ium gentiũ uerũ ẽ: Qui di¬
cerent ista si ẽet timor di ante ocłos eorũ: Uidete itaq
siñ ista cotidie dicendo plebẽ dei diffusã toto orbe t̾rarũ.
tanqͣm cibũ panis dentib finire conamini. Petił dix̃.
ad uos in uestitũ ouiũ: intus aut̃ sunt lupi rapaces.
Ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. AUGR. Si abste querã
turus eᷤᷤ crimina aliena. nec in eis quoꝵ ẽẽ dicuntur
unqͣm ꝓbata. Si aut̃ tu ame queras quib fructib
uos potius ẽẽ lupos rapaces cognoscamꝰ: obicio scis¬
matis crim̃ qͦd tu negabis ego aũt statĩ ꝓbabo. Neq

Expanded text:
spiritus in uinculo pacis, et uos eam nostis, qui sermoni Christi spiritus in uinculo pacis, et uos eam nostis, qui sermoni Christi quem habuit post resurrectionem cum discipulis suis tam pacifico, ut inde inciperet dicens: pax uobiscum, ita resistitis, ut nihil aliud quam hoc ei dicere conuincamini: \'tu quod dixisti de unitate omnium gentium falsum est, nos quod dicimus de crimine omnium gentium uerum est\'? qui dicerent ista, si esset timor dei ante oculos eorum? uidete itaque, si non ista cotidie dicendo plebem dei diffusam toto orbe terrarum tamquam cibum panis dentibus finire conamini. Petilianus dad uos in uestit-n ouium, intus autem sunt lupi rapaces. ex fructibus eorum cognoscetis eos. Augustinus respondit: turus es crimina aliena nec in eis quorum esse dicuntur umquam probata. si autem tu a me quaeras, quibus fructibus uos potius esse lupos rapaces cognoscamus, obicio schismatis crimen quod tu negabis, ego autem statim probabo: neque
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dolose sunt eorũ. qui cum facta sua nouerunt.
ñ solũ se dicunt iustos ẽẽ homines. s etiã iustificato¬
res hominũ. qͦd de uno dictum ẽ. qui iustificat impi¬
um. et qͦdsit iustꝰ et iustificans. Iam de ueneno aspidũ
et ore maledictione & amaritudine pleno satis dixi¬
mus: ueloces pedes aut̃ ad effundendũ sanguinem
etiã maximianistas habere dixistis. testis ẽ ꝑlenarii
ur̃i concilii sententia tociens gestis ꝓ consularib & mu¬
nicipalib allegata. Illi aũt neminẽ qͣntum audimꝰ.
corporalit occidert̃. Intellexistiᷤ gͦ etiã sp̃uali cede ani¬
maꝵ sanguinẽ fundi gladio scismatis qͦd in maximi¬
ano damnastis. Uidete gͦ si non sunt pedes ur̃i uelo¬
ces ad effundendũ sanguinẽ. cũ p̃ciditis homines
ab uinitate orbis t̃raꝵ. si hoc in maximianistis recte
dixistis: qr p̃ciderunt aliqͦs a parte donati. Itane noᷤ
uiã pacis ñ cognouimꝰ. qui studemꝰ seruare unitatẽ

Expanded text:
autem dolosae sunt eorum, qui cum facta sua nouerint non solum se dicunt iustos esse homines sed etiam iustificatores hominum, quod de uno dictum est qui iustificat impium et quod sit iustus et iustificans. iam de ueneno aspidum et ore maledictione et amaritudine pleno satis diximus. ueloces pedes autem ad effundendum sanguinem etiam Maximianistas habere dixistis; testis est plenarii uestri concilii sententia totiens gestis proconsularibus et municipalibus allegata. illi autem neminem, quantum audimus, corporaliter occiderunt. intellexistis ergo etiam spiritali caede animarum sanguinem fundi gladio schismatis, quod in Maximiano damnastis. uidete ergo si non sunt pedes uestri ueloces ad effundendum sanguinem, cum praeciditis homines ab unitate orbis terrarum, si hoc in Maximianistis recte dixistis, quia praeciderunt aliquos a parte Donati. itane nos uiam pacis non cognouimus, qui studemus seruare unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mundos. immũdi estis om̃s. Hoc discipłis dñs uda
p̃sente ñ dixit: et ido qui hoc dicit non didicit a bo¬
no magistro qͦd dicit. Pet ił dix̃. Quod sinos bis baptiˢ¬
mũ facere dicitis. inmo uos facitis qͥ occiditis baptiza¬
tos. Non qr baptizatis hoc dicimꝰ : s: quia unũquenq
dũ occiditis sanguine suo facitis baptizari. Et cm̃ bap¬
tismũ aque uł sp̃s. ex torto sanguine martyris. qua¬
si factũ ẽ geminũ. Sic ipse nanq saluator bapti¬
tatus pͥmitus ab iohanne. baptizandũ sese ꝓfessus ẽ
iterũ. ñ iam aqͣ nec sp̃u. s sanguinis baptismo cruce
passionis: sic̃ scͥptũ ẽ. Accesserunt ad eũ duo discipłi
filii zebedei dicentes. Dñe cũ ueneris in regnũ tuũ.
fac nos sedere unũ ad dexterã tuã. et alterũ ad sini¬
strã. Respondit eis iħs. Difficilẽ rem petitis. Nunqͥd
calicẽ quẽ ego bibiturꝰ sũ potestis bibere. et baptis¬

Expanded text:
mundos: \'immundi estis omnes. hoc discipulis dominus Iuda mundos: \'immundi estis omnes. hoc discipulis dominus Iuda praesente non dixit, et ideo qui hoc dicit non didicit a bono magistro quod dicit. Petilianus dixit: Quodsi nos bis baptismum facere dicitis, immo uos facitis qui occiditis baptixatos. non, quia baptixatis, hoc dicimus, sed quia unumquemque, dum occiditis, sanguine suo facitis baptizari. etenim baptismum aquae uel spiritus extorto sanguine martyris quasi factum est geminum. sic autem ipse namque saluator baptizatus primitus a Iohanne baptixandum sese professus est iterum non iam aqua nec spiritu, sed sanguinis baptismo cruce pas- sionis, sicut scriptum est: accesserunt ad eum duo discipuli filii Zebedaei dicentes: domine, cum ueneris in regnum tuum, fac nos sedere unum ad dexteram tuam et alterum ad sinistram. respondit eis Iesus: difficilem rem petitis. numquid calicem quem ego bibiturus sum potestis bibere et baptis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. ñ intelligentes neq quę locunt᷑. neq de qͥ¬
bus affirment: Nisi tam̃ ꝑtinacie cęcitas impediret.
non erat difficilis intellectus: ut uideres ñ dixisse
dñm p̃sente uida ñidum mundi estis. s iam uos
mundi estis. Addidit aut̃ ñ om̃s: quia ibi erat qui
inundꝰ non erat. Quitam̃ si p̃sentia sua cȩt̾os pollu¬
eret ñ eis diceret᷑. iam uos mundi estis. s diceretur ut
dixi. ñdum mundi estis. Postqͣm uͦ ille discessit: dix̃
eis. Iam uos mundi estis. nec addidit s: ñ om̃s. qͥa iam
discesserat. quo etiã p̃sente sicut eis dictũ ẽ mundi
erãt s non om̃s: quia erat illic unꝰ immundꝰ. Qua¬
ꝓpt̃ his uerbis magis dñs declarauit in uno cȩtu
hominũ eadẽ sacram̃ta sumentiũ: aliquoꝵ immũ¬
diciã inundis obẽe ñ posse. Certe si putatis ẽẽ apud
nos similes iude: hec uerba nobis dicite. Mundi estis:

Expanded text:
dicit apostolus, non intellegentes neque quae locuntur neque de quidicit apostolus, non intellegentes neque quae locuntur neque de quibus affirment\'? nisi tamen pertinaciae caecitas impediret, non erat difficilis intellectus, ut uideres non dixisse dominum praesente Iuda: \'nondum mundi estis\', sed: iam uos mundi estis. addidit autem non omnes\\ quia ibi erat qui mundus non erat. qui tamen si praesentia sua ceteros pollueret, non eis diceretur: iam uos mundi estis, sed diceretur, ut dixi: \'nondum mundi estis\'. postquam uero ille discessit, dixit eis: iam uos mundi estis nec addidit: \'sed non omnes,\' quia iam discesserat quo etiam praesente, sicut eis dictum est, mundi erant, sed non omnes, quia erat illic unus immundus. quapropter his uerbis magis dominus declarauit in uno coetu hominum eadem sacramenta sumentium aliquorum immunditiam mundis obesse non posse. certe si putatis esse apud nos similes Iudae, haec uerba nobis dicite: mundi estis,
Abbreviated transcription (Latin):
estis ꝓpt̃ sermonẽ quẽ locutus sũ uob̃. Manete in me: et
ego in uob̾. Et iterũ his undecĩ dix̃. Pacem meam do uob̾:
pacem meã dimitto uob̃. Cũ ħ gͦ dannato ut diximꝰ tra¬
ditore. apsis undecĩ dicta sunit. uos quoq tͣditores simi¬
postea traditor factus fuerit. si redire ad uos uoluerit:
denuo baptizetur. Quod siñ facitis: satis uos ipsi udi¬
catis faisũ ẽẽ quod dictũ ẽ. siquis gͦ traditor factus es
baptismũ ꝑdidisti. Sienĩ ꝑdidit: redeat et recipiat.
Si aũt redit et ñ recipit: non ꝑdiderat. Deinde si ꝓp¬
terea dictũ est apłis. iam uos mundi estis. et pacẽ meã
do uob̃. quia iam inde discesserat traditor. non erat
gͦ munda et pacifica cȩna illa tanti sac̃menti. quã pͥus¬
quã ille exiret omnib dedit. Eͦdsi clausis ocłis dicere
audetis quid faciamꝰ. nisi potiꝰ nos exclamemꝰ. o ultrix
furoris cecitas eoꝵ qui uolunt ẽẽ legis doctores sicut

Expanded text:
sum uobis; manete in me, et ego in uobis. et iterum his undecim dixit: pacem meam do uobis, pacem meam dimitto uobis. cum haec ergo damnato ut diximus traditore apostolis undecim dicta sint, uos quoque traditores simipostea traditor factus fuerit, si redire ad uos uoluerit, denuo baptizetur. quod si non facitis, satis nos ipsi indicatis falsum esse quod dictum est: si quia ergo traditor factus es, baptismum perdidisti. si enim perdidit, redeat et recipiat; si autem redit et non recipit, non perdiderat deinde, si propterea dictum est apostolis: iam uos mundi estis et: pacem meam do uobis, quia iam inde discesserat traditor, non erat ergo munda et pacifica cena illa tanti sacramenti, quam priusquam ille exiret omnibus dedit. quod si clausis oculis dicere audetis, quid faciamus nisi potius nos exclamemus: \'o ultrix furoris caecitas eorum qui uolunt esse legis doctores, sicut