comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualere: in baptismo uero omne neqͥtiȩ
suȩ uirus amittere. Quod exemplum
cernimus in rege pharaone: qui diu re¬
luctatus. in sua ꝑfidia remoratꝰ tam diu
resistere potuit & p̃ualere. donec ad aꝗͣ
uenisset: quo cũ uenisset. et uictꝰ et ex
tinctꝰ est. Mare autem illud sacraĩtũ
baptisimi fuisse: declarat beatus apls
patres nr̃i omnes sub nube fuerunt: &
om̃s mare transierunt: & om̃s in moy se
Quod hodie etiã geritur: ut ꝑ exorcistas
uoce humana & potestate diuina flagel¬
letur. et uratur et torqueatur diabolus:
&e cũ exire se & homines dĩ dimittere sepe
dicat: in eo tamen quod dixerit. fallat.
& quod ꝑpharaonẽ prius gestũ est eodẽ
mendacio obstinationis & fraudis exer¬
ceat: Cum tamen ad aquã salutarẽ atq
ad baptismi scĩficationẽ uenitur: scire
debemus et fidere. quia illic diabolus
oppͥmit᷑. & homo dõ dicatus. diuina
indulgentia lib̃atur. Nam si scorpii qͥ

Expanded text:
ualere, in baptismo uero omne nequitiae ualere, in baptismo uero omne nequitiae suae uirus amittere. quod exemplum cernimus in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in sua perfidia demoratus tam diu resistere potuit et praeualere donec ad aquam ueniret: quo cum uenisset, et uictus est et extinctus. mare autem illud sacramentum baptismi fuisse declarat beatus apostpatres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Quod hodie etiam geritur, ut per exorcistas voce humana et potestate divina flagelletur et uratur et torqueatur diabolus, et cum exire se et homines Dei dimittere saepe dicat, in eo tamen quod dixerit fallat, et id quod per Pharaonem prius gestum est eodem mendacio obstinationis et fraudis exerceat. Cum tamen ad aquam salutarem atque ad Baptismi sanctificationem venitur, scrire debemus et fidere quia illic diabolus opprimitur, et homo Deo dicatus divina indulgentia liberatur. Nam si sicut scorp
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet. Illic enim sine discrimine uł
sexus uel etatis. gomor a singulis ȩqualit᷑
colligebatur: unde apparebat. xp̃i in
dulgentiã. & cȩlestem grãm postmodum
secuturã. ȩqualit᷑ om̃ib diuidi. sine sexꝰ
uarietate: sine annorũ discrimine: sine
gr̃a spũalis quȩ ȩqualit̃ inbaptismo a
credentib sumitur: in conu̾satione atq
actu nr̃o postmodũ uel minuitur uel
augetur. Et in eugłio dñicũ semen ȩqua¬
liter seminat᷑: sed pro uarietate terrȩ ali¬
ud absumitur: alud in multiformẽ copiã
uel tricesimi. uel sexagesimi. uel centesi¬
mi numeri. fructu exub̾ante cumulat᷑¬
Ad huc uͦ cum singuli ad denariũ uocent᷑
quid est ut quod adõ ȩqualit᷑ tribuitur.
humana interp̃tatione minuat᷑: Quod
si aliquis in illo mouetur. qđ quidam
de his qui egri baptirant᷑ spiritib ad huc
inmundis tẽptant᷑: sciant diaboli ne¬
quitiã ꝑtinacẽ usq ad aquã salutarẽ

Expanded text:
ostenderet. illic enim sine discrimine uel ostenderet. illic enim sine discrimine uel sexus uel aetatis gomor singulis aequaliter colligebatur. udulgentiam et coelestem gratiam postmodum secuturam aequaliter omnibus dividi, sine sexus varietate, sine annorum discrimine, sine gratia spiritalis, quae aequaliter in baptismo a credentibus sumitur, in conversatione atque actu nostro postmodum vel minuitur, vel augetur, ut in evangelio dominicum semen aequaliter seminatur; sed pro varietate terrae aliud absumitur, aliud in multiformem copiam vel trigesimi, vel sexagesimi, vel centesimi numeri fructu exubadhuc uero . cum singuli ad denarium uocentur, quid est ut quod a Deo aequaliter distribuitur humana interpretatione minuatur ? Quod si aliquis in illo monetor quod quidam de his qui aegri baptizantur spiritibus adhuc inmundis temptabantur, sciat diaboli nequitiam pertinacem usque ad aquam salutarem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfusi sint: si inanes & uacui sunt ñ deci¬
piantur: ut si incõmodũ languoris eua¬
serint et conualuerint baptirent᷑. si autẽ
baptizari non possunt. qui iã baptismo
eccłastico scificati sunt. cur infide sua &
dñi indulgentia scandalirent᷑ An con¬
sequuti sunt quidẽ grãm dñicã: s bre¬
uiore. et minore mensura muneris di¬
uini ac spc scĩ: ut habeant᷑ quidẽ xp̃ia¬
ni non sint tamen cȩt̾is ad equandi:
Quin immo sp̃c sc̃s̃ non demensura dat᷑.
seo suꝑ credentẽ totus infundit᷑. Nã si
dies om̃ibus ȩqualit̃ nascit᷑ & si sol suꝑ
omnes pari et equali lucȩ diffundit᷑: qnͣ¬
tomagis xp̃c sol & dies uerus. in ȩccła sua
lumen ȩtnȩ uitȩ pari ȩqualitate largit᷑:
Huius equalitatis sacram̃tũ uidemus
in exodo ẽẽ celebratũ. cum de celo manna
deflueret: & futuroꝵ p̃figuratione. alimͣ¬
tum panis cȩlestis & cybũ xp̃i uenientis

Expanded text:
perfusi sint, si inanes et uacui sunt, non deciperfusi sint, si inanes et uacui sunt, non decipiantur, ut si incommodum languoris euaserint et conualuerint, baptizentur. si autem baptizari non possunt qui iam baptismo ecclesiastico sanctificati sunt, cur in fide sua et Domini indulgentia scandalizentur? an consecuti sunt quidem gratiam dominicam, sed breuiore et minore mensura muneris diuini ac spiritus sancti, ut habeantur quidem christiani, non sint tamen ceteris adaequandi ? Quin immo spiritus sanctus non de mensura datur sed super credentem totus infunditur. nam si dies omnibus aequaliter nascitur et si sol super omnes pari et aequali luce diffunditur, quanto magis Christus sol et dies uerus in ecclesia sua lumen uitae aeternae pari aequalitate largitur? cuius aequalitatis sacramentum uidemus in Exodo esse celebratum, cum de caelo manna deflueret et futurorum praefiguratione alimentum panis caelestis et cibum Christi uenientis
Abbreviated transcription (Latin):
stare omĩa. & consũmari ac ꝑfici posse ma¬
iestate dñi. et fidĩ ueritate. Porro autem
quod quidã eos salutari aqua et fide legi¬
sed clynicos uocant: non inuenio unde
hoc nomen assumant: nisi forte qͥ plura
et secretiora legerunt apud yppocratẽ uł
soranũ. clynicos istos deprehendert̃. Ego
enim qͥ clynicũ illum de ȩu̾gł̃io noui. scio
paralitico illi et debili ꝑ longa ȩtatis cur¬
ricula in lecto iacenti. nichil infirmitatẽ
suam ob fuisse. quo minus ad firmitatẽ
celestem plenissime ꝑueniret: nec tantũ
indulgentia dñica excitatũ de grabbato.
s ipsum grabbatũ suũ reparatis & deue¬
getatis uiribus contulisse. Et idcirco qͣnͣ¬
tum fide concipe. & sentire nob datur:
mea sententia hȩc est. ut xp̃ianus iudi¬
cetur legitimus: quisq fuerit in eccl̃a. le¬
ge et iure fidei diuinã gr̃am consequutꝰ.
Aut si aliquis existimet eos nicħ conse¬
quutos. eoquod ab aqua salutari tantũ

Expanded text:
stare omnia et consummari ac perfici posse mastare omnia et consummari ac perfici posse maiestate Domini et fidei ueritate. Porro autem quod quidam eos salutari aqua et fide legised clinicos uocant, non inuenio unde hoc nomen adsumant: nisi forte qui plura et secretiora legerunt, apud Hippocratem uel Soranum clinicos istos deprehenderunt. ego enim qui clinicum de euangelio noui scio paralytico illi et debili per longa aetatis curricula in lecto iacenti nihil infirmitatem suam obfuisse quo minus ad firmitatem caelestem plenissime perueniret, nec tantum indulgentia dominica excitatum de grabato esse, sed ipsum grabatum suum reparatis et uegetatis uiribus sustulisse. et idcirco quantum fide concipere et sentire nobis datur, mea sententia haec est, ut christianus iudicetur legitimus quisque fuerit in ecclesia lege et iure fidei diuinam gratiam consecutus. aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quando scriptura diuina ꝑ ierechiel pro¬
pħam loquatur & dicat. & asꝑgam suꝑ
uos aquam mundã. & mundabimini
ab om̃ib inmundiciis urĩs: & ab om̃ibꝰ
simulacris ur̃is emundabo uos: & dabo
tiob̾ cor nouum. & sp̃m nouũ dabo in
uob̃. Item in numeris. Et homo qͥ fuerit
inmundus usq aduesꝑam: hic purifica¬
bitur die tercio. & die septimo & erit
mundus. Si autem ñ fuerit purificatꝰ
die tercio. & die septimo. ñ erit mundꝰ:
ex terminabitur anima illa de isrł: qͥa
aqua aspsionis non est suꝑ eũ sparsa.
Et iterum. Et loquutus est dñs ad moy¬
sen dicens Accipe leuitas de medio filioꝵ
isrł: & purificabis eos: & ita facies eis pu¬
rificationẽ eorum: Circuꝑges eos aqua
purificationis. Et iterũ. Aqua asꝑsioniᷤ.:
purificatio est. Unde apparet asꝑsionem
quoq aquȩ. instar lauacri salutaris op¬
tinere: & quando hȩc in ȩccła fiunt. ubi
sit & accipientis & dantis fides integra:

Expanded text:
quando Scriptura sancta per Ezechielem proquando Scriptura sancta per Ezechielem prophetam loquatur et dicat: Et aspergam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus immunditiis vestris, et ab omnibus simulacris vestris emundabo vos, et dabo vobis cor novum, et spiritum novum dabo in vobis . Item in Numeris: Et homo qui fuerit immundus usque ad vesperam, hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. Si autem non fuerit purificatus die tertio et die septimo, non erit mundus, et exterminabitur anima illa de Israel, quoniam aqua asparsionis non est super eum sparsa. et iterum: et locutus est Dominus ad Moysen dicens: accipe Leuitas de medio filiorum Israel, et purificabis eos. et ita facies eis purificationem eorum. circumsparges eos aquam purificationis. et iterum: aqua asparsionis purificatio est. unde apparet asparsionem quoque aquae instar salutaris lauacri optinere et quando haec in ecclesia fiunt, ubi sit et accipientis et dantis fides integra,
Abbreviated transcription (Latin):
in parte nemini uerecundia & modestia
nr̃a preiudicat: quo minus unusquisq
quod putat sentiat: & quod senserit fa¬
ciat: Nos quantũ concipit mediocritas nr̃a.
estimamꝰ in nullo mutilari & debilitari
posse beneficia diuina: nec minus aliqͥd
illic posse contingere: ubi plene &. tota fi¬
de & dantis et sumentis accipit᷑ quod de
diuinis munerib haurit᷑. N eq em̃ sic
in sacram̃to salutari delictoꝵ contagia. ut
in lauaero carnali & scłari. sordes & eutis
& corporis abliuintur: ut & aforo. nitris.
& cȩteris quoq ad ium̃tis. & solio. & pisci¬
na opus sit: quib ablui et mundari cor¬
pusculũ possit. Aliter credentis pectus
abluit᷑. aliter mens hominis. ꝑfidiȩ me¬
rito mundat᷑. In sacram̃tis salutaribuᷤ.
necessitate cogente. & dõ indulgentiam
suã largiente: totum credentib confert̃
diuina compendia. Nec quemqͣ mouere
debet quod asꝑgi uel ꝑfundi udentur
egri. cum gr̃am dñicam consequuntur:

Expanded text:
in parte nemini uerecundia et modestia in parte nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quo minus unusquisque quod putat sentiat et quod senserit faciat. nos, quantum concipit mediocritas nostra, aestimamus in nullo mutilari et debilitari posse beneficia diuina nec minus aliquid illic posse contingere, ubi plena et tota fide et dantis et sumentis accipitur quod de diuinis muneribus hauritur. neque enim sic in sacramento salutari delictorum contagia ut in lauacro carnali et saeculari sordes cutis et corporis abluuntur, ut et aphronitris et ceteris quoqna opus sit, quibus ablui et mundari corpusculum possit. Aliter pectus credentis abluitur, aliter mens hominis per fidei merita mundatur. In sacramentis salutaribus necessitate cogente, et Deo indulgentiam suam largiente, totum credentibus conferunt divina compendia. Nec quemquam movere debet quod aspergi vel perfundi videntur aegri cum gratiam dominicam consequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata remittuntur eis: & quoꝵ reti¬
nueritis retenta sunt. Quo in loco ostẽ¬
dit. eum solũ posse baptizare. et remis¬
sionẽ peccatoꝵ dare: qui habeat sp̃m
cum adhuc ẽẽt in matris utero consti¬
tutus: ut certũ eẽt atq manifestum.
baptirare non posse: nisi eos qui habeant
an non habeant.Si habent. cur illie bap¬
iam utiq illic acceptꝰ sit: Ibi si fuit: da¬
ri potuit. Si autẽ foris cuncti heretiei et
apud nos manꝰ imponit᷑ ut hic accipiat᷑
quod illic nec ẽ. nec dari potest: manife¬
stum est nec remissionẽ peccatoꝵ dari per
eos posse: quos constet spm̃ scm ñ habere.
Et idcuro ut scłm duunã dispositionẽ atq:
et scĩficari ac templa dĩ fieri possint: ec¬
clesiȩ baptismo baptirandi sunt omnes
om̃ino. qui ab aduersariis & antx p̃is
fili Rim̃e quid mͥ de illis iuidecur. qui in
infirmitate et languore grãm dĩ consequũ¬
tur: an habencti sint legitimi xp̃ian: eo qͦd
a qua salutari non sint loti sed ꝑfusi. Qua

Expanded text:
peccata, remittentur illi; si cujus tenueritis, tenebuntur . Quo in loco ostendit eum solum posse baptizare et remissionem peccatorum dare qui habeat Spiricum adhuc esset in utero matris constitutus , ut certum esset atque manifestum baptizare non posse nisi eos qui habeant an non habeant. Si habent, cur illic bap cum jam utique illic acceptus sit ubi si fuit dari potuit? Si autem foris tincti haeretici etapud nos manus imponitur ut hic accipiatur quod illic nec est nec dari potest, manifestum est nec remissionem peccatorum dari per eos posse quos constet Spiritum sanctum non habere. Et idcirco ut secundum divinam dispositionem atque et sanctificari ac templa Dei fieri possint, ecclesiae baptismo baptizandi sunt omnes omnino qui ab aduersariis et antichrisfili carissime, quid mihi de illis nideotnr qui in infirmitate et languore gratiam Dei consecuntur, an habendi sint legitimi christiani, eo quod aqua salutari non loti sint sed perfusi. qua
Abbreviated transcription (Latin):
sua: quia dissipatꝰ est isrł a domo dauid
et constituerunt sibi ieroboam filium
dissipati ẽẽnt. atq alterum sibi regem
constituissent: & tanta indignatio dñi
extitit adu̾sus illos. qui scisma fecerañ:
ut etiam cũ homo dĩ ad ieroboã missuᷤ
ẽẽt qui ei peccata sua ex ꝓbraret atq
ultionẽ futurã prediceret: panẽ quoq
apud eos edere. et aquã bibere uetaret᷑.
quod cũ non custodisset. et contͣ precep¬
tum di pransisset. stati diuinȩ cen¬
surȩ maiestate ꝑcussus est ut inde re¬
grediens. impetu ac morsu leonis in
itinere necaretur: & audet quisquã
dicere. aquã baptismi salutarẽ & gr̃am
cȩlestem cõmunem cum scismaticis
esse. posse: cum quib nec int̾restris.
nec scłaris potus debeat ẽẽ cõmunis:

Expanded text:
sua, quia dissipatus est Israel a domo David, sua, quia dissipatus est Israel a domo David, et constituerunt sibi regem Hieroboam filium dissipati essent atque alterum sibi regem constituissent. Et tanta indignatio Domini extitit adversus illos qui schisma fecerant, ut etiam cum homo Dei ad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua exprobraret, atque ultionem futuram praediceret, panem quoque apud illos edere et aquam bibere vetaretur. Quod cum non custodisset et contra praeceptum Dei prandisset, statim divinae censurae majestate percussus est, ut inde regrediens inpetu ac morsu leonis in itinere necaretur. et audet quisquam uestrum dicere aquam baptismi salutarem et gratiam caelestem communem cum schismaticis esse posse, cum quibus nec terrestris  nec saecularis potus debeat esse communis?
Abbreviated transcription (Latin):
conexam: etiam dñica sacrificia decla¬
rant. Nam quando dñs corpus suum pa¬
cat adunatũ: & quando sanguinẽ suũ
uint̃ appellat: de botris atq acinis
unatȩ multitudinis copulatũ. Si noua¬
tianus huic pam dñico adunatus ẽ. si
xp̃i poculo et ipse cõmixtus ẽ: poterit
uideri unici et eccłastici baptismi hab̾e
grãm posse: si eum constiterit unntatẽ
eccłȩ tenere. Deniq quam sit inseparabi¬
le unitatis sacramentũ. et quam sine spe
sint. et ꝑditionẽ sibi maximã de dĩ in¬
dignatione ad quirant. qui scisma facz¬
unt. et relicto ep̃o alium sibi foris pseu¬
do ẽpm constituunt: declarat in libris re¬
gum scͥptura diuina: ubi atͥbub duab¬
ude et ierłm. decem trib scisse sunt:
& relicto rege suo alterũ sibi constituert̃.
Et indignatus ẽ inquit dñs in omni se¬
mine isrł. et dimouit eos: et dedit eos
in direptionem. donec abiceret eos afacie

Expanded text:
caritate conexam etiam ipsa dominica sacrificia declacaritate conexam etiam ipsa dominica sacrificia declarant. nam quando Dominus corpus suum pacat adunatum: et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinis unatae multitudinis copulatum. si Nouatianus huic pani dominico adunatus est, si Christi poculo et ipse conmixtus est, poterit uideri et unici ecclesiastici baptismi habere gratiam posse, si eum constiterit ecclesiae unitatem tenere. Denique quam sit inseparabile unitatis sacramentum et quam sine spe sint et perditionem sibi maximam de indignatione Dei adquirant qui schisma faciunt et relicto episcopo alium sibi foris pseudoepiscopum constituunt, declarat in libris Regnorum scriptura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum sibi foris constituunt: et indignatus est, inquit, Dominus in omni semine Israel et dimouit eos et dedit eos in direptionem donec abiceret eos
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑu̾sum et peccatorẽ: & a semet ipso dã¬
pnatum. Hic est enim qui reus sibi erit.
non ab ep̃o eiectꝰ sed sponte de ȩccła ꝓfu¬
gus: & heretica p̾sumptione a semet ipso
dampnatꝰ. & idcirco dñs insinuans no¬
bis unitatẽ de diuina auctoritate ue¬
nientẽ: ponit et dicit. Ego et pat̾ unũ
sumꝰ: Ad quã unitatẽ redigens ȩccłam¬
suam: denuo dicit. E erit unus grex
& unus pastor. Si autem grex unus:
quomͦ potest gregi annumerari qui in
numero gregis non ẽ Aut pastor ha¬
beri quomͦ potest: qui manente uͦ pasto¬
re. et in ȩccła dĩ ordinatione suecidua
p̾sidente. nemini succedens. & a se ipso¬
cis. ac diuinȩ unitatis inimicus: non
habitans indomo dĩ. id est in ȩccła dĩ. in
qua non nͥ concordes atq unanimes
habitant: loquente in psalmis sp̃u scõ
et dicente. ds̃ qui in habitare facit una¬
nimes in domo: Deniq unanimitatẽ
xp̃ianã firmam sibi atq in separabili

Expanded text:
ut perversum et peccatorem et a semetipso daut perversum et peccatorem et a semetipso damnatum . Hic enim reus sibi erit qui non ab episcopo ejectus, sed sponte de Ecclesia profugus, haeretica praesumptione a semetipso damnatus. V. Et idcirco Dominus insinuans nobis unitatem de divina auctoritate venientem ponit et dicit: Ego et pater unum sumus . Ad quam unitatem redigens Eccsuam denuo dicit: et erit unus grex et unus pastor. si autem grex unus est, quomodo potest gregi adnumerari qui in numero gregis non est aut pastor haberi quomodo potest qui manente uero pastore et in ecclesia Dei ordinatione succedanea praesidente nemini succedens et a se icis ac diuinae unitatis inimicus, non habitans in domo Dei id est in ecclesia Dei, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et dicente: Deus qui inhabitare facit unanimes in domo? denique unanimitatem christianam firma sibi adque inseparabili
Abbreviated transcription (Latin):
sed inseparabilis atq indiuiduȩ domꝰ
unitatẽ tenere. manifestat scͥpturȩ diui.¬
nȩ fides: cum de sacram̃to paschȩ. & agni.
qui agnus. xp̃m designabat. scͥptum est
Indomo una comedet᷑: non eicientes de
domo carnẽ foras. Quod item circa Raab
quȩ ipsa quoq typũ portat ecclȩ exp̃s¬
sum uidemus: cui mandat᷑ et dicit᷑. Pa¬
trem tuum & matrẽ tuam. et fr̃s tuos
et totam domũ patris tui. colliges ad te
ipsam indomũ tuam: & om̃is qui exie¬
rit ostium domus tuȩ foras. reus sib
erit. Quo sacramento declaratur. in u¬
nam domum solã. idest in ȩccl̃am. uictos
et interitũ mundi euasuros: colligi opor¬
tere. Quisq autẽ de collectis foras exierit
id est si quisquã in ȩccła grãm consequutꝰ
exierit. & ab eccł̃a recesserit. reum sibi fu¬
turũ. idẽ ipsum sibi quod ꝑeat imputa¬
turũ. Quod apłs paulus explanat: do¬
cens et precipiens hereticũ uitandũ eẽ÷

Expanded text:
sed inseparabilis atque individuae domus sed inseparabilis atque individuae domus unitatem tenere manifestat Scripturae divinae fides, cum de sacramento Paschae et Agni, qui agnus Christum designabat, scriptum sit: In domo una comedetur, non ejicietis de domo carnem foras . Quod item circa Raab, quae ipsa quoque typum portabat Ecclesiae, expressum videmus? cui mandatur et dicitur: Patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit . Quo sacramento declaratur in unam domum solam, id est, in Ecclesiam victuros, et ab interitu mundi evasuros colligi oportere, quisquis autem de collectis foras exierit, id est, si quis, quamvis in Ecclesia gratiam consecutus, recesserit et ab Ecclesia exierit, reum sibi futurum, id est, ipsum sibi quod pereat imputaturum. Quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum vitandum esse
Abbreviated transcription (Latin):
gitur et lauacro eiꝰ sola purgatur: quomͦ
qui in ȩccła non ẽ. aut diligi axp̃o. aut
ablui et purgari lauacro eiꝰ potest: Propt̃
quod cũ sola ȩccł̃a habeat aquã uitalẽ.
et baptirandi atq abluendi hominis po¬
testatem: qui dicit apud nouatianum
baptirari et scĩficari aliquem posse: priꝰ
ostendat et doceat Nouatianũ in ȩccła ẽẽ.
aut eccłȩ p̃sidere. Eccla enim una ẽ quȩ
sola et intus eẽ et foris. non potest: Si enĩ
apud Nouatianum est. apud corneliũ
ñ fuit: Siuero apud corneliũ fuit. qui fa¬
biano ep̃o legitima ordinatione successit:
et quem pret̾ sacerdocii honorẽ. marty¬
rio quoq dñs glorificauit: nouatianuꝰ
in eccła non est. nec ep̃c computari debet:
qui et euangłica et apłica traditione con¬
tempta. nemini succedens a seipso ortus ẽ:
Habere nainq aut tenere eccłam nullo
modo potest: qui in ȩccła ordinatꝰ ñ est.¬

Expanded text:
gitur et lauacro eius sola purgatur, quomodo gitur et lauacro eius sola purgatur, quomodo qui in ecclesia non est aut diligi a Christo aut ablui et purgari lauacro eius potest? Propter quod cum sola ecclesia habeat aquam uitalem et baptizandi adque abluendi hominis potestatem, qui dicit apud Nouatianum baptizari et sanctificari aliquem posse, prius ostendat et doceat Nouatianum in ecclesia esse aut ecclesiae praesidere. ecclesia enim una est, quae una et intus esse et foris non potest. si enim apud Nouatianum est, apud Cornelium non fuit. si uero apud Cornelium fuit, qui Fabiano episcopo legitima ordinatione successit et quem praeter sacerdotii honorem martyrio quoque Dominus glorificauit, Nouatianus in ecclesia non est nec episcopus conputari potest, qui euangelica et apostolica traditione contempta nemini succedens a se ipso ortus est. habere namque aut tenere ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus in e
Abbreviated transcription (Latin):
nis et ꝓphanis non potest. Et si fons si¬
gnatus est: neq bibere inde. neq config¬
nari potest: cui foris posito accessits ad
fontem non est. Puteus quoq aquȩ ui
non est: ex qua solis eis qui intus sunt.
usus om̃is. & potus concessus est: Quod
et petrꝰ ostendens unã eccłam eẽ. & solos eoᷤ
qui in eccła sunt baptirari posse: posuit
et dixit. In archa noe pauei. id est octo
anime saluȩ factȩ sunt. ꝑ aquã: quod &
uos similiter saluos faciet baptisma:
ꝓbans & contestans unã archam noe. ty¬
pum fuisse uniꝰ ȩcclȩ. Si potuit tunc in
illo expiati et purificati mundi baptis¬
mo. saluus ꝑ aquã fieri. qui in archa noe
non fuit: potest & nune uuificari ꝑ
baptisma. qui in ȩccła non ẽ. cui soli bap¬
tisma concessũ est. Sed & paulus apłs¬
hoc idem aꝑtius et clariꝰ manifestans
ad ephesios seribit. & dirit. Xp̃c dilexit
ut eam scĩficaret: purgans eam lauacro

Expanded text:
nis et profanis non potest. Et si fons sinis et profanis non potest. Et si fons signatus est, neque bibere inde neque consignari potest cui foris posito accessus ad fontem non est. Puteus quoque aquae vinon potest ex qua solis eis qui intus sunt usus omnis et potus concessus est. Quod et Petrus ostendens unam Ecclesiam esse et solos eos qui in Ecclesia sint baptizari posse, posuit et dixit: In arca Noe pauci, id est, octo num saluae factae sunt per aquam, quod et uos similiter saluos faciet baptisma, probans et contestans unam arcam Noe typum fuisse unius ecclesiae. si potuit tunc in illo expiati et purificati mundi baptismo saluus per aquam fieri qui in area Noe non fuit, potest et nunc uiuificari per baptisma qui in ecclesia non est, cui soli baptisma concessum est. sed et Paulus hoc idem adhuc apertius et clarius manifestans ad Ephesios scribit et dicit: Christus dilexit ut eam sanctificaret purgans eam lauacro
Abbreviated transcription (Latin):
rans posuit: sed uniu̾sos qui de ȩccła exis¬
sent quiq contra ȩccl̃am facerent. anti¬
xp̃os appellauit dicens. Audistis quia
facti sunt. Unde cognoscimꝰ: quia no¬
uissima hora est: Ex nobis exierunt: sed
constet a caritate. atq abunitate eccl̃iȩ
catholicȩ recessisse. Adhoc quoq dñs in
euangłio suo ponit et dicit: Siuͦ ecclam
ut ethnici et publicani habent᷑: multo
magis utiq rebelles & hostes. falsa alta¬
ria et illicita sacerdocia et sacrificia sacͥ¬
lega. & nomina adulterata fingentes. int̾
ethnicoset publicanos necesse ẽ compu¬
tent᷑ quando minora peccantes et tantũ
una sit: declarat in cantico canticorum
mea: ꝑfecta mea: una est matri suȩ. elec¬
ta gemtrici suȩ. Dequo idem denuo dic̃.
Ortus conclusus. soror mea sponsa÷ ortꝰ
cbnclusus. fons signatus: puteus aquȩ
uiuȩ. Si autem ortus conelusus. sponsa
xp̃i quȩ est eccła: patere res clausa alie¬

Expanded text:
res posuit, sed universos qui de Ecclesia exisres posuit, sed universos qui de Ecclesia exissent, quique contra Ecclesiam facerent, antichristos appellavit dicens: Audistis quia facti sunt. Unde cognoscimus quia novissima hora est. Ex nobis exierunt, sed constet a charitate atque ab unitate Ecclesiae catholicae recessisse. Adhuc quoque Dominus in Evaugelio suo ponit et dicit: Si vero et Eemnunt ethnici et publicani habentur, multo magis utique rebelles et hostes falsa altaria et illicita sacerdotia et sacrificia sacrilega et nomina adulterata fingentes inter ethnicos et publicanos necesse est computentur, quando minora peccantes et tantum una sit declarat in Cantico canticorum mea, perfecta mea, una est matri suae electa genitrici suae ; de qua item denuo dicit: Hortunsa, fons signatus, puteus aquae vivae . Si autem hortus conclusus est sponsa Christi, quae est Ecclesia, patere res clausa alie
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus magno filio salutem.
Pro tua religiosa diligentia con¬
suluisti mediocritatẽ nrãm fi¬
li hniẽ: an inter ceteros hereticos. eos qͦq
qui a nouatiano ueniant post propha-¬
num eiꝰ lauacrũ. baptirari & scĩficari
in ȩccła catholica. legitimo & uero & uno
eccłȩ baptismo oporteat. De qua re qͣntũ
fidei nr̃ȩ capacitas & scͥpturaꝵ diunaꝵ.
scitas & ueritas suggerit. dicimꝰ: om̃s
omĩno heriticos. et scismaticos nichil
habere potestatis ac uiris: ꝓpt̾ quod no¬
uatianus nec debet nec potest excipi: qͦ
minus tpse quoq extra ȩccłam consisteis.
et contra pacem ac dilectionẽ. xp̃i faciens
inter adu̾sarios suos eẽ eos qui secum ñ
eẽnt: nec aliquã speciẽ hereseos desig¬
nauit: sed omnes omĩno qui secũ ñ eẽnt.
& secum ñ colligentes gregẽ suũ sparge¬
rent. adu̾sarios ẽẽ ostendit dicens: Qui
non est mecũ. contra me est: & qui non
aut scisma. aut aliquos speciatim sepa¬

Expanded text:
yprianus magno filio salutem. Pro tua religiosa diligentia consuluisti mediocritatem nostram, fili charissime, an inter caeteros haereticos, eos quoque qui a Novatiano veniunt post profanum ejus lavacrum baptizari et sanctificari in Ecclesia catholica, legitimo et vero et unico Ecclesiae Baptismo oporteat. De qua re, quantum fidei nostrae capacitas et Scripturarum divinarum sanctitas ac veritas suggerit, dicimus omnes omnino haereticos et schismaticos nihil habere potestatis ac juris. Propter quod Novatianus nec debet, nminus ipse quoque extra ecclesiam consistens et contra pacem ac dilectionem Christi faciens inter aduersarios eessent, aliquam speciem haereseos designavit, sed omnes omnino qui secum non essent et secum non colligentes gregem suum spargerent adversarios suos esse ostendit dicens: Qui non est mecum, adversum me est; et qui mecum non a discrevit, aut aliquos speciatim sepa
Abbreviated transcription (Latin):
re conantur: Quos tam̃ ipsos ñ miramur
ꝓ sua prauitate contendere: asserant neces¬
se est singuli quiq qđ faciunt: nec uolunt
uicti facile succumbere. quamuis sciant id
quod faciant non licere: illud mirandũ ẽ.
immo indignandũ potiꝰ et dolendũ. xp̃ia¬
nos antixp̃o assistere: & p̃uaricatores fidĩ
atq ȩccłȩ proditores. intꝰ inipsa eccł̃a. contͣ
eccłam stare. Qui quamuis ꝑtinaces aliaᷤ
& indociles: uel hoc tamen confitent᷑ qͦd
uniu̾si siue heretici siue scismatiei non ha¬
beant sp̃m scm. et idõ baptirare quidem
& in hoc ipso a nob̾ tenent᷑ ut ostendamꝰ¬

Expanded text:
re conantur? Quos tamen ipsos non miramur re conantur? Quos tamen ipsos non miramur pro sua pravitate contendere. Asserant enim necesse est singuli quique quod faciunt, nec volunt, victi facile succumbere, quamvis sciant id quod faciunt non licere. Illud mirandum est, immo indignandum potius et dolendum, Christianos antichristis assistere et praevaricatores fidei adque ecclesiae proditores intus in ipsa ecclesia contra ecclesiam stare. qui quoniam pertinaces alias et indociles uel hoc tamen confitentur quod uniuersi siue haeretici siue schismatici non habeant spiritum sanctum, et ideo baptizare quidem ossint, in hoc ipso a nobis tenentur ut ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
ut magis intelligi posset contra eiꝰmodi
audaciã. quȩ fit censura diuina: inue¬
nimꝰ intali facinore ñ solum duces et
auctores. sed & participes. penis destina¬
ri. nͥ se a cõmunione maloꝵ separaue¬
rint. p̃cipiente ꝑ moysen dño et di¬
cente. Separamini a tab̾nacłis hoĩum
istorum durissimoꝵ: & nolite tangere
ab om̃ib quȩ sunt eis: ne simul ꝑ eatiꝰ
in peccato eorum. Et qd̾̃ cõminatꝰ ꝑ moy
sen dñs fuerat impleuit: ut quisq
se achore. & dathan et abyron. ñ sepa¬
rasset: penas statim ꝓ impia cõmunio¬
ne ꝑsolueret. Quo exemplo ostenditur
futuros: qui se scismaticis contra p̃posi¬
tos & sacerdotes irreligiosa temeritate
panis luctus: om̃s qui manducant ea
contaminabunt᷑. docens scilicet & osten¬
dens. omnes om̃ino cũ auctorib supplicio
coniungi: qui fuetint eorũ peccato conta
tatos possunt: qui hostes sacerdotũ aliena
& illicita et nullo sibi ure concessa usurpa¬

Expanded text:
ut magis intelligi posset contra ejusmodi ut magis intelligi posset contra ejusmodi audaciam quae sit censura divina, invenimus in tali facinore auctores, sed et participes poenis destinari, nisi se a communione malorum separaverint, praecipiente per Moysen Domino: 'Separamini a tabernaculis hominum istorum durissimorum et nolite tangere ab omnibus, quae sunt eorum, ne simul pereatis in peccato eorum'. Et quae comminatus Dominus per Moysen fuerat implevit: ut quisque se a Chore et Dathan et Abiron non separasset, poenas statim pro impia communione persolveret. Quo exemplo ostenditur futuros qui se scismaticis contra praepositos et sacerdotes irreligiosa temeripanis luctus, omnes qui manducant ea contaminabuntur Osee, IX, docens scilicet et ostendens omnes omnino cum auctoribus supplicio conjungi qui fuerint eorum peccato contamzatos possunt qui hostes sacerdotum aliena et illicita et nullo sibi jure concessa usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã corrigendis posteris exib̾ent:
ussu dm̃i conflata atq igni purgata in
lamminas ductiles ꝓducunt᷑: & affigũ¬
tur altari: scđm quod loquitur scͥptura
diuina: Memoriale inquit filiis isrł. ut
non accedat quisquã alienigena qui ñ
est ex semine aaron. ponere incensũ ante
dm̃: ut non sit sicut chore. Et tam̃ illi
scisma non fecerant: nec foras egressi c̃tͣ
dĩ sacerdotes inpudent̃ atq hostiliter
rebellauerant. Quid nunc hii ecclesiã
scindentes atq contra pacẽ & unitatem
xp̃i rebelles. cathedram sibi constituere
& pͥmatũ assumere. & baptirandi atq
offerendi licentiã uendicare conantur:
quomͦ ꝑficere quȩ agunt. aut impetra¬
qui contra dm̃ quod eis non licet molitĩ¬
tur: Qua re qui Nouatians siue cȩteris
eiꝰmodi scismaticis patrocinant᷑: frustͤ
contendunt baptirari & scificari illic
aliquẽ posse: ubi constet baptitantes.
baptirandi licentiã non habere. Atq

Expanded text:
memoriam corrigendis posteris exhiberent, memoriam corrigendis posteris exhiberent, jussu Domini conflata atque igne purgata in laminas ductiles producuntur et affiguntur altari, secundum quod loquitur Scriptura divina. Memoriale, inquit, filiis Israel ut non accedat quisquam alienigena qui non est ex semine Aaron imponere incensum ante Dominum, ut non sit sicut Chore. Et tamen illi schisma non fecerant, nec foras egressi, contra Dei sacerdotes impudenter atque hostiliter rebellaverant, quod nunc hi Ecclesiam scindentes et contra pacem atque unitatem Christi rebelles cathedram sibi constituere et primatum assumere et baptizandi atque offerendi licentiam vindicare conatur. Quomodo perficere quae agunt aut impetraqui contra Deum, quod eis non licet, moliuntur? Quare qui Novatiano sive caeteris ejusmodi schismaticis patrocinantur frustra contendunt baptizari et sanctificari illic aliquem salutari Baptismo posse ubi constet baptizantem baptizandi licentiam non habere. IX. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. ostendunt remitti illic posse ñ
peccata. Quod uero eundẽ quem et nos
dm̃ patrẽ. eundem filium. xp̃m. eundem
sp̃m sc̃m nosse dicunt᷑: nec hoc adiuuare
tales potest. Nam et chore. et ilathan.⁊ aby
ron. cum sacerdote Aaron et moy se. eun¬
dem dm̃ nouerant. pari lege & religione
uiuentes: unũ & uerum dm̃. qui colen¬
dus. atq inuocandus erat inuocabant:
tamen quia loci sui imnisteriũ tñsgressi
contra aaron sacerdotẽ. qui sacerdotium
legitimũ dignatione atq ordinatione
dñi ꝑceꝑat. sacͥficandi sibi licentiã uen¬
dicauerunt: diumnit᷑ ꝑcussi penã statĩ
ꝓ illicitis conatibus rependerunt: nec
potuerunt rata eẽ. et proficere sacrificia
irreligiose & illicite contra us diuinȩ di¬
positionis oblata. Turibula quoq ipsa
inquibꝰ incensum illicite fuerat oblatũ.
ne inusu de cȩtero eẽnt sacerdotib: s po¬
tius indignationis & diuinȩ ultionis

Expanded text:
habentes ostendunt remitti illic peccata non habentes ostendunt remitti illic peccata non posse. Quod uero eundem quem et nos Deum patrem, eundem filium Christum, eundem spiritum sanctum nosse dicuntur, nec hoc adiuuare taron cum sacerdote Aaron et Moyse eundem Deum noverant, pari lege et religione viventes unum et verum Deum, qui colendus atque invocandus fuerat, invocabant: tamen quia loci sui ministerium transgressi ontra Aaron sacerdotem, qui sacerdotium legitimum dignatione Dei atque ordinatione perceperat, sacrificandi sibi licentiam vendicaverunt, divinitus percussi poenas statim pro illicitis conatibus repotuerunt rata esse et proficere sacrificia irreligiose et illicite contra jus divinae dispositionis oblata. Thuribula quoque ipsa, in quibus incensum illicite fuerat oblatum, ne in usu de caetero essent sacerdotibus, sed potius indignationis et ultionis divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimis derelictis samariã secesserant:
inter ꝓphanos et gentiles et cõputarentur.
Nam cũ pͥmum discipłos suos in minift̾riũ
salutis miteret: mandauit et dixit. In
uiam gentiũ ne abieritis: & in ciuitates
samaritanoꝵ ne intrau̾itis. Adiudeos priꝰ
mittens: gentiles ad huc preteriri iubet:
Addendo autẽ et ciuitates samaritanors
debere omitti. ubi erant scismatici: often¬
dit scismaticos gentilib ad equari. Quod
si aliquis opponit ut dicat. eandẽ Noua¬
tianum legem tenere. quam catholica ȩc¬
clesia teneat: eodem symbolo quo & nos
hoc usurpare eum potestatẽ baptirandi
posse. quod uideatur in int̾rogatione a no¬
bis non discrepare: sciat quisq hoc op¬
ponendũ putat. pͥmum ñ eẽ nobis & scis¬
maticis unã symbol legem: neq eandẽ
int̾rogationẽ: Nam cum dicunt credis re
missionẽ peccatorũ. et uitam ȩt̾nã. ꝑ scãm
eccłam: mentiunt᷑ int̾rogationẽ. qnͣdo
non habeant ecclam. Tunc deinde uoce

Expanded text:
Hierosolymis derelictis Samariam secesserant, inter profanos et gentiles conputarentur. nam cum primum discipulos suos in ministerium salutis mitteret, mandauit et dixit: in uiam nationum ne abieritis et in ciuitatem Samaritanorum ne intraueritis. ad Iudaeos prius mittens gentiles adhuc praeteriri iubet: addendo autem et ciuitatem Samaritanorum debere omitti, ubi erant schismatici, ostendit schismaticos gentilibus adaequari. Quod si aliquis illud opponit nt dicat eandem Nonatianum legem tenere quam catholica ecclesia teneat, eodem symbolo quo et nos um, ac propter hoc usurpare eum potestatem baptizandi posse quod uideatur interrogatione baptismi a nobis non discrepare: sciat quisque hoc opponendum putat primum non esse unam nobis et schismaticis symboli legem neque eandem interrogationem. nam cum dicunt credis in remissionem peccatorum et uitam aeternam per sanctam ecclesiam, mentiuntur interrogatione, quando non habeant ecclesiam. tunc deinde uoce
Abbreviated transcription (Latin):
dominator dñs sabaoth auferet aiu-
lentiam panis: iualentiam aquȩ. Item
in psalmo.xxxiii. Gustate et uidete qm̃
dulcis ẽ dominus: felix ẽ uir qui sꝑat
erguerunt. et esurierunt: qui autem
inquirunt dnm̃n ñ indigebunt omni
umquam. Item ipse. Si quis sitit: ueniat
Nisi ed̾itis carnem filii hominis &e biberitiᷤ
eius sanguinem: ñ habebitis uitam inuob¬

Expanded text:
dominator Dominus sabaoth auferet a Juddominator Dominus sabaoth auferet a Judlentiam panis: et valentiam aquae . Item in Psalmo XXXIII. Gustate et videte quoniam dulcis est Dominus. Felix est vir qui sperat eguerunt, et esurierunt; qui autem inquirunt Dominum, non indigebunumquam . Item illic ipse: Si quis sitit, veniat Nisi ederitis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vob
Abbreviated transcription (Latin):
eundem. Uenio collige omnes gentes
et linguas: et uenient et uidebunt clarita¬
tem meam et mittam suꝑ eos signum:
et mittam ex his conseruatos ingentes
quȩ longe sunt. quȩ non audierunt no-¬
men meum. neq uiderunt glam meam:
et nunciabunt claritatem meam ingẽ
tes. Item apud eundem. Et in omnib
his ñ sunt conu̾si. Igitur extollet signũ
Manifestus factus sum eis quime non
querunt: inuentus sum abeis qui me
ñ int̾rogabant: et dixi. ecce sum genti
quȩ ñ inuocauit nomen meum. Oehoc
ipso mactis apłorum. Paulus ait uob
oportuerat pͥmum indicari u̾bum dñi:
turam. Ecce lucem posui te ingentes: ita
xp̃i et omnem gr̃am eius amissu¬
rieent iudei. nos uͦaccepturi: et quod
xpĩanorum notium nom̃ bñdceretur
int̾ris: apud ysaiam. sic dicit dominus.
Ecce qui seruiunt mͥ nomen nomina¬
bit᷑ nouum: quod bñdicetur interra:
Item illic. Igit᷑ extollet signum ingenteᷤ
esurient. neq sitient. Item illie. Ecce¬

Expanded text:
illic: Venio colligere omnes gentes illic: Venio colligere omnes gentes et linguas, et uenient et uidebunt claritatem meam, et dimittam super eos signum et mittam ex his conseruatos in gentes, quae longe sunt, quae non audierunt nomen meum neque uiderunt gloriam meam, et nuntiabunt claritates . Item apud eumdem: Et in omnibus his non sunt conversi. Igitur extollet signum Manifestus factus sum eis, qui me non quaerunt, inuentus sum ab eis, qui me non interrogabant. dixi: ecce sum, genti, quae non inuocauit nomen meum. Item in Actibus apostolorum Paulus: Vobopportuerat indicari verbum Dei.  Dominus: Ecce lucem posui te inter Gentes, ita STI ET OMNEM GRATIAM EJUS AMISSURI ESSENT JUDAEI, NOS VERO ACCEPTURI; ET QUOD CHRISTIANORUM NOVUM NOMEN BENEDICERETUR IN TERRIS. Apud Esaiam sic dicit Dominus: Ecce qui serviunt mbitur nouum, quod benedicetur in terra. Item illic: Igitur extoesurient neq
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui seruruit mͥ. De hoc ipso apud
iheremiam dñs dicit. Prius quam te
formarem inut̾o noui te. et pͥus quam exi¬
res deuulua scĩficaui te: et ꝓpħam ingẽ¬
tib posuite. Item apud ysaiam. Ecce
testem eum nationib manifestaui. pͥnci¬
pem et imꝑantem gentib. Item apud
eundem. Gentes quȩ te ñ nouerunt in
uocabunt te: et ppłi qui te ignorabant
ad te confugient. Item apud eundem:
E erit indie illa radix iesse: qui surget
imꝑare omnib gentib in illo gentes
sꝑabunt: et erit requies eius honor Itẽ
apud eundem. Terra zabulon et t̾ra nep¬
talim uia maris ⁊ cet̾z qui maritima in¬
habitabis: et trãs iordanem galilee:¬
Gentium ppłs ambulans intenebris
inregione umbrȩ mortis lumen lucebit
suꝑuos. Item apud eundem. Sic dicit
dominus xp̃o meo ꝙro cuius tenui dex¬
t̾am et exaudiẽt eum gentes: i fortitu-¬
dinem regum disrumpam. Aꝑiam añ
et ciuitates ñ concludent᷑. Item apud¬

Expanded text:
cognoucognouHieremiam Dominus dicit: Priusquam te formarem in utero novi te, et prius quam exires de vulva sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te . Item apud Esaiam: Ecce testem illum nationibus manifestavi, principem et imperantem gentibus. Item apud eumdem: Gentes quae non noverunt te invocabunt te, et populi qui ignorabant te ad te confugient . Item apud eumdem: Et erit in illa die radix Jesse qui surget imperare omnibus gentibus; in illum gentes sperabunt, et erit requies ejus honor . Item apud eumdem: Terra Zabulon et terra Neptalim, via maris, et caeteri qui maritima inhabitatis, et trans Jordanem gentium; populus ambulans in tenebris, in regione umbrae mortis, lumen lucebit super vos . Item apud eumdem: Sic dicit domino meo, cuius tenui dexteram obaudire ante eum gentes, et fortitudinem regum disrumpam, aperiam ante et ciuitates non cludentur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Item ingenesi. Iudate laudabui
fr̃s tui. Manus tue suꝑ dorsum inimi-¬
corum tuorum: adorabunt te filii patͥs
tui. Catulus leonis uida: de frutice fili
mi ascendisti: recubans obdormisti ut
leo: et uelut catulus leonis. Quis excitabit
illum: Non deficiet pͥnceps de iuda et
dux de femore eius. quoadusq ueniant¬
que reposita sunt illr et ipse erit spes
gentium : religanis aduitem pullum su¬
um. et ad cilicium pullum asinȩ suȩ. La¬
uabit inuino stolam suam: et insangui¬
ne uuȩ amictum suum. Formidolosi o¬
culi eius atuuo: et candidi dentes eius ma¬
gis quam lac. Inde ĩnum̃is deppłotr̃o
dictum ẽ. Ecce ppłs quasi ppłs leoninus
ascendet. Item indeut̾onomio. Eritis
gentes incaput: incredulus autẽ ppłs
in catidam. Apud ihezechiel. Audite
uocemtubȩ. E dixerunt. Non audie¬
mus. ꝓpt̃ hoc audient gentes: et qui pas¬
cent peccora ineis. In psalmo. xuii. Consti¬
tues me incaput gentium: ppłs quẽ non

Expanded text:
tium. Item in Genesi: Iuda, te laudabunt tium. Item in Genesi: Iuda, te laudabunt fratres tui, manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. adorabunt te filii patris tui, catulus leonis Iuda. de frutice, fili mi, ascendisti, recubans obdormisti uelut leo et uelut catulus leonis. quis excitabit illum ? non deficiet princeps de Iuda et dux de femoribus eius, quoadusque ueniant deposita illi, et ipse est spes gentium. deligans ad uitem pullum suum et ad cilicium . pullum asinae suae. lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. formidolosi oculi eius a uino et candidi dentes eius magis quam lac. Inde in Numeris de populo nostro dictum: Ecce populus quasi populus leoninus exurget. Item in Deuteronomio: Eritis gentes in caput, incredulus autem populus in caudam. Item in Ezechiel: Audite uocem tubae. et dixerunt: non audiemus. propter hoc audient gentes et qui pascent pecora in eis. I tem in psalmo XVII: Constitues me in caput gentium. populus, quem non
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt. Dix̃ dominus ds̃ ad abraham.
Exi det̾ra tuã.ide cognatione tua et de do¬
do et faciam te ingentem magnam: et
benedicam te et magnificabo nomen
tuum. et eris benedictus et benedicam
qui te bñdix̾it. ⁊ maledicam qui te male¬
dixerit: et bñdicentur inte omnes tͥbus
ac iacob. Ecce odor filumei siẽ odor agri
plemi quem bñdix̃ dominus: et det tibi
ds arore celi. et a fercilitate trȩ multitudi¬
nem frumenti et uni et olei: et seruient
tͥ gentes.⁊ adorabunt te filii patͥs tui÷
posuit pat̾ sutis manum dext̃am suꝑ ca-¬
put effrem gͣue illi uisum ẽ: et app̃hendit
manum patris sui aufferre eam acapite
effremad caput manasse. Dix autem io¬
seph ad patrem suum. Non sic pat̾: hic
ẽ primitiuus meus: suꝑpone dext̾am
tuam suꝑ caput eius. Ille autem noluit
et dix̃. Scio fili scio.⁊ hic erit in popłm
et exaltabitur: ẜ frat̃ eius iunior maior
illo erit. et sem̃ eius inmultitudine gen-¬

Expanded text:
Et dixit Dominus Deus ad Abraham: exi de terra tua et de cognatione tua et de dobi ostendero. et faciam te in gentem magnam et benedicam te et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus. et benedicam, qui te benedixerit, et maledicam, qui te maledixerit, et benedicentur in te omnes tribus ac Iacob: ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus. et det tibi Deus a rore caeli et a fertilitate terrae multitudinem frumenti et uini et olei. et seruient tibi gentes et adorabunt te principes, posuit pater suus manum dexteram super caput Effraim, graue illi uisum est: et adprehendit Ioseph manum patris sui, auferre eam a capite Effraim ad caput Manasse. dixit autem Ioseph ad patrem suum: non sic, pater. hic est primitiuus meus, superpone dexteram tuam super caput eius. ille autem noluit et dixit: scio, fili, scio. et hic erit in populum, et hic exaltabitur, sed frater eius iunior maior illo erit, et semen eius erit in multitudinem gen
Abbreviated transcription (Latin):
infiriata ẽ. filii autem .uii. sunt eccłiȩ. uii:
ds mundum fecit: et angłi.uii. qui assis¬
tunt. et conu̾sant᷑ ante faciem dĩ. sicut
raphael angłs intobia dicit: te lucerna
septis formis intab̾naculo martyrii: et
oculi domini .uii. qui mundum specu¬
lant᷑: et cum lapis oculis .uii. ut zacariaᷤ

Expanded text:
infirmata est. Filii autem sunt ecclesiae septem. infirmata est. Filii autem sunt ecclesiae septem. Deus mundum fecit, et angeli septem, qui adsistunt et conuersantur ante faciem Dei, sicut Raphael angelus in Tobia dicit, et lucerna septiformis in tabernaculo martyrii et oculi Domini septem, qui mundum speculantur, et lapis cum oculis septem, ut Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
Uo d eccłia que pͥus sterilis fuerat.
plures filios habitura eẽt exgentibꝰ.
quam synagoga añ habuisset apud ysaiã.
q̃ñ parturis: quia multi filii deserte ma¬
gis quam eius quȩ habet uirum. Dixit
enu dñs. Dilata locum tabernacłitui
ꝙ auleorum tuorum. et fige:⁊ noli parce:
longas fac m̃suras tuas. x palos tuos con¬
firma: adhuc indext̾am tuam et sinistͣm
extende: & semen tuum gentes possidebit:
ceris. Sie et abrahȩ cum deancilla natus
senecta de pollicitatione yeꝑit filium ysa¬
ac: qui fuit typus xp̃i. Sic et iacob acce¬
pit uxores duas. maiorem liam oculis
infirmiorib typum synagoge: minorẽ¬
rachel spetiosam tipum ȩccl̃iȩ: que et ste¬
rilis diu mansit. et postea peꝑit ioseph:
qui et ipse typus fuit xp̃i. Et in basilion
pͥmo helchana habet uxores duas. fenen-¬
nam cum filiis. et annam sterilem ex qua
orasset intẽplo: inatꝰ samuel tipꝰ fuit xp̃i
Item inbasilion pͥmo. Sterilis septem
peꝑit: et quȩ plurimos habebat filios

Expanded text:
uod ecclesia quae prius sterilis fuerat plures filios habitura esset ex gentibus, quam quot synagoga ante habuisset. XXI. n parturis, quia multi filii desertae magis quam ejus quae habet virum. Dixit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui et aulaeorum tuorum et fige. Noli parcere, longas fac mensuras tuas, et palos tuos confirma. Adhuc in dexteram tuam et in sinistram extende, et semen tuum gentes posceris. Sic et Abrahae cum de ancilla natussenecta de pollicitatione peperit filium Isaac, qui fuit typus Christi. sic et Iacob accepit uxores duas, maiorem Liam oculis infirmioribus typum synagogae, minorem speciosam Rachel typum ecclesiae, quae et sterilis diu mansit et postea peperit loseph, qui et ipse fuit typus Christi. et in Basilion primo Helcana habet uxores duas, Fenennam cum filiis et Annam sterilem, ex qua orasset in templo, et natus Samuel typus fuit Christi. Item in Regnorum primo: Sterilis septem peperit, et quae plurimos habebat,