comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filium dei. natum expatre uni¬
genitum. hoc ẽ. desubstantia patris.
Dm̃ ex dõ. lumen exlumine: deum ue¬
rum de deo uero. Natum non factũ.
unius substantię cum patre. quod &¬
greci dicunt homo usion: ꝑquem fac¬
ta sunt omia. quȩ incelo & que interra.
Qui ꝓpter nrͣam salutem descendit. in¬
carnatus est. homo factus est. passus ẽ.
et resurrexit tercia die. ascendit in
cȩlos uenturus uidicare uiuos et mor¬
tuos. & in sp̃m sc̃m. Fos autem quidi¬
cunt erat quando non erat. & anteꝗͣ.
nasceretur non erat : et quđ de nullis
extantib uel ex alia substantia. aut
essentia dicunt eẽ. conuertibilem &¬
decreta concilii. in suggillationem
apostolice fidei ausu temerarie presũp¬
tionis fuisse conscriptam. Quid enim
opus erat nouum hoc homo usion uo-¬
cabulum antiquis dogmatum regulis
pulos atq om̃s ꝑ ordinem successores. qui
ad illud usq tempus in xp̃i confessio¬
nem uiuentes. homo usion uocabulu
ignor abant. impietatis sacrilegium

Expanded text:
 Filium Dei, natum ex Patre unigenitum, hoc est de substantia Patris: Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero: natum non factum: unius substantiae cum Patre, quod Graeci dicunt homousion; per quem facta sunt omnia quae in coelo et quae in terra: qui propter nostram salutem descendit, incarnattertia die, ascendit in coelos, venturus judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod de non exstantibus, vel ex alia substantia, aut essentia; dicentes mutabilem decreta concilii in suggillationem apostolicae fidei ausu temerariae praesumptionis fuisse conscripta. Quid enim opus erat novum hoc homousion vocabulum antiquis dogmatum regulis pulos atque omnes per ordinem successores, qui ad illud usque tempus in Christi confessione viventes, homousion vocabulum ignorabant, impietatis sacrilegium
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾. uerbũ. & sp̃s sc̃s. & in xp̃o iħu: unum
sunt. Utiq sine dubio in deitate diui¬
nitatis ꝑ omĩa unu sunt. & in nominibꝰ
ꝑ sonarum tres sunt. Itaq ut scias dȩ
his quȩ suꝑiꝰ compͣhendi. nullam diui¬
sionem aut distantiã in una deitate
substantiȩ plenitudinis patris. & filii.
et sp̃s scĩ fecissȩ me memini.¬

Expanded text:
o Jesu unum sunt . Utique sine dubio in Trinitate divinitatis per omnia unum sunt, et in nominibus personarum tres sunt. Itaque, 210 ut scias de his quae superius comprehendi, nullam divisionem aut distantiam in una deitate substantiae plenitudinis Patris, et Filii et sancti Spiritus fecisse me memini.
Abbreviated transcription (Latin):
Pesigna manifestius. arrius dixit
Uid opus est eadem rursus
repetendo longum dispu¬
tationis funem trahere. cum iam
conueniat ultimam te decogniti
one sententiam promere:
ȩtiam prudentia mecum pariter
ferre. Arrius di xit.
go sp̃m sc̃m non solum patre
et filio minorem uerumȩtiã
uoluntatis eorum ministrum. & ob¬
secundatorem confiteor: ut pote crea¬
turam creatori. reuerentissimum fa¬
mulatus obsequium prebentem. qui
camen cunctis creaturis et melior.
et post filium primus sit. Nam si
equalis cum patre ut athanasius ꝓ¬
ficetur. honoris priuilegio in signit̃:
non diceret filius quia non loquet᷑
a semet ipso. sed quecumq audierit
loquetur. Qui enim nichil ultronea
potestatis auctoritate loquitur:
iubentis imꝑio ꝑ obsequele minis¬
terium famulatur.
Athanasius

Expanded text:
Designa manifestius. Arius dixit: Designa manifestius. Arius dixit: Quid opus est eadem rursus repetendo, longum disputationis funem trahere, cum jam conveniat ultimam te de cognitione sententiam promere. etiam prudentia mecum pariter oferre. Arius dixit: Ego Spiritum sanctum non solum Patre et Filio minorem, verum etiam voluntatis eorum ministrum et obsecundatorem confiteor, ut pote creaturam creatori reverentissimum famulatus obsequium praebentem. Qui tamen cunctis creaturis et melior, et post Filium primus sit. Nam si aequalis cum Patre, ut Athanasius profitetur, honoris privilegio insignitur, non diceret Filius quia non loquetur a semetipso, sed quaecunque audierit, loquetur. Qui enim nihil ultronea potestatis auctoritate loquitur, jubentis imperio per obsequium ministerii famulatur. XXXV. Athanasius
Abbreviated transcription (Latin):
qui generat in nascentis ꝑfecte na¬
ture substantia dinoscitur ꝑmane¬
rȩ. nec extra se uterq diffunditur.
dum uterq inse inuicem manerȩ
cognoscitur: sicut isaias non extra
infinitatem paternȩ naturȩ. tam¬
quam ultra se effluentem filium.
sed inse ꝑcomunis substantiȩ unita¬
tem habitantem patrem et filium
de clarat : cum ad ipsum filium lo
citas prestat. plenissime reor athana¬
sium suꝑioris questiuncule nodosa
cotaq scrupulose opinionis ambigu¬
a. in quibus nrͣa herebat intentio:
penitus amputasse. Si hoc ipsum
etiam arrio claruit. edicat aꝑtius:
et dehis ad alia. si tamen adhuc a¬
liqua suꝑ ẽẽ putatis. tandem aliqu̾a¬
do transeatur: quo celerius ualea¬
mus oꝑis huiꝰ terminare negotĩ.
summatim particulatimq questio¬
num ame ꝓpositarum dicta rime¬
ris: ꝑfecto repperies athanasium
non ad omĩa dedisse responsum.
ergo illa funt inquib
tibi sat̾is factum non ẽę arbitraris :

Expanded text:
qui generat, in nascentis perfectae naqui generat, in nascentis perfectae naturae substantia dignoscitur permanere; nec extra se uterque diffunditur, dum uterque in se invicem manere cognoscitur. Sicut Isaias, non extra infinitatem paternae naturae, tanquam ultra se effluentem Filium; sed in se per communis substantiae unitatem habitantem Patrem et Filium declarat, cum ad ipsum Filium loqcitas praestat, plenissime reor Athanasium superioris quaestiunculae nodosa, tota scrupulosae opinionis ambigua, in quibus nostra haerebat intentio, penitus amputasse. Si hoc ipsum etiam Ario claruit, 174 edicat apertius; et de his ad alia si tamen adhuc aliqua superesse putatis tandem aliquando transeatur, quo celerius valcamus operis hujus terminare negotium.summatim, particulatimque quaestionum a me propositarum dicta rimeris, profecto reperies, Athanasium non ad omnia dedisse responsum. Quaenam illa sunt, in quibus tibi satisfactum non esse arbitraris?
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis suȩ impassibilitatem ꝓ¬
nuntiat dicens. Eruc tuauit cor
meum uerbum bonum. Et uerbo
erat uerbum. & uerbum erat apđ
deum: et ds erat uerbum. Ds inqͥt
erat uerbum. non prolatiuum et
sono uocis transiens: sed substantia¬
liter in sua uirtute manens. intellige
uerbum. Sed & quod consilium sit.
ysaias testis est dicens. Uocabitur
magni consilii angłs. id est paterni.
tractatuum uł consolationum dis¬
pensator & auctor: ĩmo ip̃a c̃solatio et
tractatus. Sensus etiam paterni
pectoris demonstratur : ut salomon
ait. Ds sapientia sua fundauit der¬
ram: stabiliuit autem cęlos pruden¬
cia. Sensu eiꝰ: abyssi dissiluerunt.
Dequo sensu: isaias & apłs dicit. Quis
cognouit sensum dñi : Scd̃m illud
euangłicum : quia nemo scit filiũ.
nisi pater. Claruit gͥ quantum ar¬
bitror. patrem exsȩ filium generan¬
do. et eundem insemet habendo.
nec auctum & diffusum. nec
fuisse penitus diminutum: dum

Expanded text:
nerationis suae impassibilitatem pnerationis suae impassibilitatem pronuntiat, dicens: Eructavit cor meum Verbum bonum ; et Verbo erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Deus, inquit, erat Verbum. Non prolativum, et sono vocis transiens, sed substantialiter in sua virtute manens, intelligas Verbum. Sed et quod consilium sit, Isaias testis est, dicens: Vocabitur magni consilii angelus , id est paternorum tractatuum vel consolationum dispensator et auctor; imo ipsa consolatio et tractatus. Se sus etiam paterni pectoris demonstratur, ut Salomon ait: Dominus sapientia sua fundavit terram: stabilivit autem coelos prudentia. Sensu ejus abyssi dissiluerunt. De quo sensu Isaias, et Apostolus dicit: Quis cognovit sensum Domini ? secundum illud evangelicum: Quia nemo scit Filium nisi Pater . Claruit igitur quantum arbitror, Patrem Filium ex se generando, et eumdem in semet habendo, nec auctum et diffusum, nec fuisse penitus diminutum; dum
Abbreviated transcription (Latin):
apłm dixisse ꝓbaui xp̃m dei uir¬
tutem & dei sapientiam: sed & nũc¬
ut uerus et plenius si necessarium
iudicas: de hac eadem probatione
replico testimonia. Ipsa sapientia id÷
filius: ꝑsalomonem clamitat dicens.
Ego exore altissimi processi: & ante
inquit om̃s colles genuit me. Et qd̾
eadem sapientia paterni luminis splẽ¬
dor sit : predicti salomonis pariter
& dauid. atq apłi testimonio com¬
probatur. Salomone quidem ita
dicente. Splendor inquit lucis eter¬
ne: & speculum sinȩ macula. Perqd̃
& inquo sine dubio pater iudetur:
ut ipse in euangłio filius ait. Qui
me uidet : uidet & patrem. Quod
ȩtiam dauid apertius declarans:
ad patrem loquitur dicens. Apud
te est fons uitȩ : & inlumine tuo
uidebimus lumen. Audis lumen
in lumine cerni. id est patrem infilio
contemplari : Paulus quoq: con¬
gruentia his predicat dicens. Qui
cum sit splendor & imago substan¬
tie eius. Uerbum etiam nominat᷑:
sicut pater ad demonstrandam ge¬

Expanded text:
m dixisse probavi, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Sed et nunc verius et plenius, si necessarium judicas, de hac eadem probatione replico testimonia. XXXIII. Ipsa Sapientia, id est Filius, per Salomonem clamitat dicens: Ego ex ore Altissimi processi : et Ante, inquit, colles genuit me . Et quod eadem sapientia paterni luminis splendor sit, praedicti Salomonis pariter et David atque Apostoli testimonio comprobatur. Salomone quoque ita dicente: Splendor lucis, inquit, aeternae speculum sine macula , per quod et in quo sine dubio Pater videtur, ut ipse in Evangelio ait Filius: Qui 173 me videt, videt et Patrem . Quod etiam David apertius declarans, ad Patrem loquitur, dicens: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Audis lumen in lumine cerni, id est Patrem in Filio contemplari? Paulus quoque congruentia his praedicat, dicens: Qui cum sit splendor et imago substantiae ejus . Verbum etiam nominatur, sicut Pater ad demonstrandam ge
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex diuinis oraculis atha¬
nasius nescit. quibusdam articulis
filium unius substantie. & patri coe-¬
qualem ẽẽ. ausu temerario uisus est
affirmare. & spm qui patris & filii
minister est isdem debet equali cõ¬
fessione conferre. cum ipse filius di

Expanded text:
quia ex divinis oraculis Athanasius, nescio quibus articulis, Filium unius esse substantiae, et Patri coaequalem, ausu temerario visus est affirmare; et Spiritum, qui Patris et Filii minister est iisdem debet aequali confessione conferre? cum ipse F
Abbreviated transcription (Latin):
mittet pater in nomine meo. & pa-¬
ter admortuorum ossa dicit. dabo
sp̃m meum inuos & uiuetis. num¬
quid̃ is qui apatre mittitur uł ꝓce¬
dit. eidem debet ȩquari. aut una
cum eodem possit potestate potiri :¬
apientiam a thanasius dixit

Expanded text:
Pater mittet in nomine meo , et Pater ad mortuorum ossa dicit: Dabo Spiritum meum in vos, et vivetis . Nunquid is qui a Patre mittitur vel procedit, eidem debet cum eodem posse potestate potiri? Athanasius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uł docuisse probari non potest.
Magis enim unum eundemq confes¬
sus est dei & hominis filium dñm
xp̃m dicens. Unus enim idemq dei
et hominis filius. & iterum Unus atq
idem mediator dĩ et hominu homo
xp̃s iħs : hoc etiam capitulum mi¬
ra impudentia reprehensione dig¬
num putasti: in quo ait. Uerbo scili
cet operante quod uerbi est. & car¬
ne exsequente quod carnis est. unũ
horum coruscat miraculis. & aliud
succumbit iniuiruis.

Expanded text:
vel docuisse probari non potest. vel docuisse probari non potest. Magis enim unum eumdemque confessus est, Dei et hominis Filium Dominum Christum dicens: Unus enim idemque Dei et hominis Filius . Et iterum: Unus atque idem mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Hoc etiam capitulum mira impudentia reprehensione dignum putasti, in quo ait: Verbo scilcet operante, quod Verbi est, carne exsequente, quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbit injuriis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fidelibus simbolum traditur.
nec preuidicant uerba ubi sensus
in columes ꝑmanent. Magis enim
cum dñi iħu xp̃i sententia hȩc fidĩ
ꝓfessio facit dicentis. Creditis in dm
dm̃ patrem: & in unum me ipsum.
Quis enim nesciat unum ȩ̃ę dm̃pa¬
trem. & unum iħm xp̃m filium.
eius: Miror tamen quomodo hc
locum iste notauit. & illum p̾ter¬
misit. ubi unici filii commemora¬
tione idem beatus leo mentio¬
nem facit dicens. Idem uero sempi¬
terni genitoris. unigenitus sem¬
piternus. natus est de sp̃u sc̃o et
maria uirgine. Sed & hoc quoq
mirandum est. cur non simili de¬
mentia reprehendit quod ait.
qui natus est de sp̃u sc̃o & maria
uirgine qm hoc u̾bũ nicena sinodus
non posuit. Et ut illi placet. Hoc
solum profiteri debemus quod
ibi scriptum inuenerimus. Impie
autem calumpniatur leonem.
quod in unum quidem auctore̾
et uerum filium dei uerbum. &
in alium recogitatum et conglo¬
rificatum exmaria hominem
crediderit : hoc ita eum sensisse

Expanded text:
ita fidelibus symbolum traditur; nec praejudicantur verba, ubi sensus incolumis permanet. Magis enim cum Domini Jesu Christi sententia haec fidei professio 35 facit, dicentis: Creditis in DeuDeum Patrem, et in unum meipsum: quis enim nesciat unum esse Deum Patrem, et unum Jesum Christum Filium ejus? II. Miror tamen quomodo hunc locum iste notavit, et illum praetermisit, ubi unici Filii commemorationem idem beatus Leo facit, dicens: Idem terni genitoris unigenitus sempiternus natus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine . Sed et hoc quoque mirandum est cur non simili dementia reprehendit, quod ait: Qui natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine, quoniam hoc verbum Nicaena synodus non posuit; et ut illi placet hoc verbum profiteri debemus, quod ibi scriptum invenerimus. Impie autem calumniatur Leonem, quod in unum quidem auctorem et verum Filium Dei Verbum, et in alium recogitatum, et conglorificatum ex Maria hominem crediderit. Hoc enim ita eum sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
qui predestinatus est filius dei. Ut
quia p̾destinare eius soleat ẽe pro¬
prium qui numquam fuerat. nõ
eius qui semꝑ erat. unum filiũ
dei temporalem pͣdestinationis
nomine & alium eternum uolu.¬
erit indicare. Nam quomodo
beatissimi patres alium quartũ
introduxisse putandi sunt. qui
insequentibus ita dicunt. sequa¬
mur patrum nostrorum senten
tes ꝑfectum eundem indiuinitate.
et ꝑfectum eundem carnalem ho
religiosius potuit dici. uel quid
ad repellendas. & penitus conteren¬
das temere reprehendentium calũ¬
pnias fortius poterit de monstra
ri: quam obrem ad alia transeamꝰ
ex decreto sinodi capitula. Propter
hos qui substantie secretum euer¬
tere insec tabantur. dicentes homi¬
nem sine diuinitate fuisse creatũ
ex uenerabili uirgine maria. lmpu¬
denter & uulgariter uenerabilis
quondam ep̃i cirilli alexandrine
eccłiȩ litteras & congruentias co¬
tius orientis. aduersus nestorii a-¬
mentiam. in quibus manifesta ex¬

Expanded text:
Qui praedestinatus est Filius Dei; ut Qui praedestinatus est Filius Dei; ut quia praedestinari ejus soleat esse proprium qui nunquam fuerat, non ejus qui semper erat, unum Filium Dei temporalem praedestinationis nomine, et alium aeternum voluerit indicare. Nam quomodo beatissimi Patres alium quartum introduxisse putandi sunt, qui in sequentibus ita dicunt? Sequamur Patrum nostrorum sententamus perfectum eumdem in divinitate, et perfectum eumdem carnalem homino Christo religiosius potuit dici? vel quid ad repellendas et penitus conterendas 75 temere reprehendentium calumnias fortius poterit demonstrari? XVIII. Quamobrem ad alia transeamus ex decreto synodi capitula. Propter hos qui substantiae secretum evertere insectabantur, dicentes hominem sine divinitate fuisse creatum ex venerabili Virgine Maria, impudenter, et vulgariter, venerabilis quondam episcopi Cyrilli Alexandrinae Ecclesiae litteras, et congruas totius Orientis adversus Nestorii amentiam, in quibus manifesta ex
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nͣri. Quem tam uicinius. & uno
prope sermone filium dei nomi-¬
nauit. potuit dicere ex resurrec
dni nͣri. quem ut dixi mox filium
dei predestinatum nomin auerat.
Sed quia interposuerat sci sp̃s no¬
men: ne ad eum resurrectionem
retulisse uideretur si diceret ex
resurrectione eius. elegit scđo no¬
minando xp̃m statologie incur¬
rere dum modo pressius demon¬
straret: ad xp̃m resurrectionis
misterium ꝑtinere. Ergo si repe¬
ticio nominis xp̃i. duos xp̃os in¬
dicat . ipsum apłm accusent. qui
hanc locutionis regulam dedit.
Sed et cum dicit de filio suo. qui
fac tus est ei ex semine dauid: pos¬
sunt ei non minimam ingerere
calumpniam quod alterum
intelligendum reliquerit. qui
non fit ex semine dauid factus.
sed de patris utero genitus. ad
cuius distinctionem. spiritaliter
de patre scilicet nati: Alium
scđm carnem ex dauid semine
natum ostendere uoluit dicens.
de filio suo qui factus est ei ex
semine dauid. Hoc ȩtiam pari
notabunt calumpnia quodait.

Expanded text:
ni nostri . Quid tam vicinius et uno prope sermone Filium Dei nominavit? Potuit dicere ex resurrectsti Domini nostri; quem, ut dixi, mox Filium Dei praedestinatum nominaverat: sed quia interposuerat sancti Spiritus nomen, ne ad eum resurrectionem retulisse videretur, si diceret ex resurrectione ejus; elegit, secundo nominando Christum, tautologiam incurrere, dummodo pressius demonstraret ad Christum resurrectionis mysterium pertinere. Ergo si repetitio nominis Christi duos Christos indicat, ipsum Apostolum accusent, qui hanc locutionis regulam dedit. Sed et cum dicit: De Filio suo qui factus est ei ex semine David, possunt ei non minimam ingerere calumniam, quod alterum intelligendum reliquerit, qui non sit ex semine David factus, sed de Patris utero genitus; ad cujus distinctionem, spiritaliter de Patre scilicet nati, alium secundum carnem ex David semine natum ostendere voluit, dicens: De Filio suo, qui factus est ei ex semine David. Hoc etiam pari notabunt calumnia quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
onis misterium ꝑtinere monstra¬
rent: eius iterum sub dñi appel¬
latione. uocabulum repetere ma¬
luerunt. Quod & apłs in princi¬
pio epistole ad romanos fecisse
inuenitur. ubi ne putaretur sp̃s
sci resurrectionem predicare.
coactus est tam deproximo do¬
mini xpͣi nomen repetere. Nam
ita dicit. Pauluis seriuis cħu xp̃i
uocatus apłs segregatus in euan¬
głium dei. quod ante promise¬
rat ꝑ prophas suos inscripturis

Expanded text:
onis mysterium pertinere monstraonis mysterium pertinere monstrarent, ejus iterum sub Domini appellatione vocabulum repetere maluerunt. Quod et Apostolus in principio Epistolae ad Romanos fecisse invenitur; 74 ubi ne putaretur Spiritus sancti resurrectionem praedicare, coactus est tam de proximo Domini Christi nomen repetere; nam ita dicit: Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
tium temeritate conscripta sũt
festinaret oratio. quȩ qualia sunt
uideamus exdecreto sinodi. Suffi¬
ceret quidem adplenariam pieta¬
tis agnitionem & confirmationẽ.
sc̃m hoc & salutare diuinȩ gr̾e
sacramentum. De patre enim ce
filio et spũ scõ plenissime docet. &
dñi nr̃i incarnationem fideliter
suscipientibus exibet. In hoc eosita
reprehendunt capitulo quod pꝰ
patris &e filii &e sp̃s scĩ confessionẽ
ueluti quartum nescio quem dñm
tradiderint incarnatum. Quod
quanta calumpnia. immo pociꝰ
imperitia notauerint: nullus non
uidit sapientum. Sienim ita ut
istis uerborum aucupatoribus ui¬
detur posuissent: ut dicerent. de
patre enim & filio. et sp̃i sc̃o. &e eiꝰ
incarnatione plenissime docet:
incertum erat cuius extrinitate
incarnatio. aut certe sp̃s sc̃i pu¬
taretur cuius ꝑsone nomen in¬
carnationis cõmemoratio seque¬
batur. Et ideo ad distinetionem
ꝑsone filii. ut ad eum in carnati¬

Expanded text:
tium temeritate conscripta sunt tium temeritate conscripta sunt festinaret oratio, quae qualia sint videamus. Ex decreto synodi: Sufficeret quidem ad plenariam pietatis agnitionem et confirmationem, sanctum hoc et salutare divinae gratiae sacramentum. De Patre enim, et Filio, et Spiritu sancto plenissime docet, et Domini nostri incarnationem fideliter suscipientibus exhibet . In hoc eos ita reprehendunt capitulo, quod post Patris, et Filii, et Spiritus sancti confessionem, veluti quartum, nescio quem Dominum tradiderint incarnatum. Quod quanta calumnia, imo potius imperitia notaverint nullus non videt sapientum. Si enim ita ut istis verborum aucupatoribus videtur posuissent, ut dicerent: De Patre enim, et Filio, et Spiritu sancto, et ejus incarnationem plenissime docet, incertum erat cujus ex Trinitate incarnatio; aut certe Spiritus sancti putaretur, cujus personae nomen incarnationis mysterii commemoratio sequebatur: et ideo ad distinctionem personae Filii, ut ad eum incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
cans apłs dicit. Non enim habe¬
mus pontificem. qui non possit
compati infirmitatibus nostris.
Sed expertum ꝑomĩa & in om̃ibus
scđm similitudinem absq peccato.
Item. & ipse inquit simili modo in
isdem passionibus fuit. Et iterum.
Et quãqua sit filius dei ꝑea quȩ pas-¬
sus est didicit. unde & compatitur
infirmitatib nr̃is: queso unde quȩ
&e passus est didicit. unde et com¬
patitur. unde in isdem passionibus
fuit. unde expertus infirmitates in¬
firmos didicit adiuuare. unde se¬
mediũ obiecit dõ ꝓinfirmis. si non
habuit naturamꝰ nͣre infirmitatis.
cum & incognita exꝑiri atquȩ dis-¬
cere humane ꝓprium non diuini-¬
tatis soleat ẽẽ naturȩ . Possem adhuc
multiplici testimoniorum congeri-
Ehumanitatis xp̃i negotrum uen-¬
tilare: & materiam late patentem
nequaqu̾a angustis finibus termi¬
nare: nisi ad reliqua expedienda.
immo pocius refellenda quȩ contra
concilium calcedonense. impuden¬

Expanded text:
cans Apostolus dicit: Non enim habecans Apostolus dicit: Non enim habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed expertum per omnia et in omnibus, secundum similitudinem absque peccato . Item: Et ipse, inquit, simili modo in iisdem passionibus fuit . Et iterum: Et quanquam sit Filius Dei, per ea quae passus est, didicit ; unde et compatitur infirmitatibus nostris. Quaeso, unde quae et passus est didicit? unde et compatitur? unde in iisdem passionibus fuit? unde expertus infirmitates, infirmos didicit adjuvare? Unde remedium objecit Deo pro infirmis, si non habuit naturam nostrae infirmitatis? cum et incognita experiri atque discere, humanae proprium, non divinitatis soleat esse naturae. XVII. Possem adhuc multiplici testimoniorum congerie, humanitatis Christi negotium ventilare, et materiam late patentem nequaquam angustis finibus terminare; nisi ad reliqua expedienda, imo potius refellenda quae contra concilium Chalcedonense, impuden
Abbreviated transcription (Latin):
angłos suscipit : sed semen habrahe.
Unde debuit ꝑ omĩa fr̃ĩbus similari.
ut misericors fieret & fidelis sacer¬
dos inhis quȩ sunt ad dm̃. ad depͥ¬
candum ꝓ delictis populi. In eo enĩ
in quo expertus passus est. potest
experientes adiuuare. Iuod dicit
hoc est. quia xp̃s non angłoꝵ sed ho¬
minum naturam ex semine abra¬
he suscepit: ut possit ꝑsuscepte
delis sacerdos fieret. quod non an¬
głoꝵ sed hominum suscepit na-¬
turam. infirmitatis & fragilita¬
tis consciã ꝑquam & inquam
passiones. infirmitates expertus.
miscđiter & fideliter patri pro
pecc̃atibus supplicaret. quia in
eo inquit in quo expertus passus
est. potest experientes ad uiuare.
Quid est illud in quo passus est. ex¬
ꝑtus est infirmitatem. nisi huma¬
na natura de qua in euangłio
tem pore passionis sue dicebat.
sp̃s quidem promtus. caro autem
infirma: Cuius infirmitatis con¬
scios infirmos didicit ad iuuare.
Quem sensum adhuc latius expli¬

Expanded text:
angelos suscepit, sed semen Abrahae, angelos suscepit, sed semen Abrahae, unde debuit per omnia fratribus similare, ut misericors fieret et fidelis sacerdos in his quae sunt ad Deum, ad deprecandum pro delictis populi. In eo enim in quo expertus passus est, potest experientes adjuvare . Quod dicit, hoc est, quia Christus non angelorum, sed hominum naturam ex semine Abrahae suscepit, ut posset per veritadelis sacerdos fieret, quod non angelorum, sed hominum suscepit naturam, infirmitatis et fragilitatis consciam; per quam et in qua passionis infirmitates expertus, misericorditer et fideliter Patri pro peccantibus supplicaret: Quia in eo, inquit, in quo expertus passus est, potest experientes adjuvare. Quid est illud, in quo passus et expertus est infirmitatem, nisi humana natura, de qua in Evangelio tempore passionis suae dicebat: Spiritus quidem promptus, caro autem infirma ? cujus infirmitatis conscius, infirmos didicit 73 adjuvare. Quem sensum adhuc latius expli
Abbreviated transcription (Latin):
& qui scĩficantur om̃s ex uno. ꝓptͣ
quod non confunditur fratres eos
uoçare dicens. Narrabo nomen tuũ
fribꝰ meis. Qͥ enim sc̃ĩficat id est xpͣs. &
qui scificantur id est fideles. om̃s inqͥt
ex uno. Ex uno inquit habent: ut
sint frͣs. Quo uno nisi naturȩ nr̃e ge¬
nere : Non enim exutrisq naturis
fr̃s sunt xp̃i fideles eius. Sed ex una
id est humana. ꝓpter quod non cõ¬
funditur inquit fr̃s eos uocare. Cõ¬
funderetur autem fr̃s eoᷤ dicere. si u.¬
nam tantum eandemq diuina hab&e
naturã. Ne aũ utrumq habens. et
inutroq naturarum genere subsistẽs:
ex uno eos fr̃s. ex alio seruos appellat.
Unde constat ꝑhumanam natura
in effabiliter uerbo unitam. medi¬
atorem fuisse factum dñm iħm
id est humanam ꝑunius nature
ꝓfessionem auferre nicitur. omnẽ
fidei nre & salutis misterium eua¬
cuare conatur. Item sequitur apłs
adhebreos dicens. Non enim statim

Expanded text:
et qui sanctificantur, omnes ex uno: propter et qui sanctificantur, omnes ex uno: propter quod non confunditur fratres eos vocare, dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Qui enim sanctificat, id est Christus; et qui sanctificantur, id est fideles, omnes, inquit, ex uno. Ex uno, inquit, habent ut sint fratres. Quo uno, nisi nostrae naturae genere? non enim ex utrisque naturis fratres sunt Christi, fideles ejus; sed ex una, id est humana: Propter quod non confunditur, inquit, fratres eos vocare: confunderetur autem fratres eos dicere, si unam tantum eamdemque divinam haberet naturam: nunc autem utramque habens, et in utroque naturarum genere subsistens, ex uno eos fratres, ex alio servos appellat. Unde constat, per humanam naturam ineffabiliter Verbo unitam, mediatorem fuisse factum Dominum Jid est humanam, per unius naturae professionem auferre nititur, omne fidei nostrae et salutis mysterium evacuare conatur. Item sequitur Apostolus, ad Hebraeos dicens: Non enim statim
Abbreviated transcription (Latin):
non erat: unus fieret in utroq. &
ita ꝑ utriusq naturȩ counitionem
in una eademq ꝑsona &e humana
diuinis. & diuina sociar& humanis.
Prius utrumq sine utriusq abolitio¬
ne retinens in se ipso. dehinc om̃s
fideles patri reconcilians deo. E qr
reconciliationis sacramentum in¬
maculatum flagitabat sacrifitiũ.
talis hostia requirenda fuerat: quȩ
ita media eẽt inter dm & homi¬
nes ut & morti succumberet. ꝑ illũd
quod hominis habebat: & mortem
hanc oblationem mortis suȩ quę
de nr̃o illi fuerat mediatoris offitio
usus reconciliauit nos deo. Sicut
apłs dicit. Sienim cum inimici
essemus reconciliati sumus deo. ꝑmor¬
tem filii eius. Et iterum. Soluens
inquit inimicitias in carne sua. qͣ
caro nͣri generis nr̃eq naturȩ fuisse
idem testatur ad hebreos apłs di¬
cens. Decebat enim eum ꝓpter quẽ
centem principem salutis eorum ꝑ
passionem fieri. Qui enim scificat.

Expanded text:
non erat. Qui unus fieret in utroque, et non erat. Qui unus fieret in utroque, et ita per utriusque naturae communionem, in una eademque persona, et humana divinis, et divina sociaret humanis: prius utrumque, sine utriusque abolitione, uniens in seipso; dein omnes fideles Patri reconcilians Deo. Et quia reconciliationis sacramentum immaculatum flagitabat sacrificium, talis hostia requirenda fuerat quae ita media esset inter Deum et homines, ut et morti succumberet per illud quod hominis habebat, et mortem hanc oblationem mortis suae quae de nostro illi fuerat, mediatoris officio usus reconciliavit nos Deo, sicut Apostolus dicit: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . Et iterum: Solvens, inquit, inimicitias in carne sua : quam carnem nostri generis, nostraeque naturae fuisse, idem testatur ad Hebraeos 72 Apostolus, dicens: Decebat enim eum propter quecentem, principem salutis eorum per passionem fieri. Qui enim sanctificat,
Abbreviated transcription (Latin):
unde sit medius inter nos & illã.
Iuia si ut impiȩ sapitis una est
eius natura mediatoris. in eo quod
est unum &e singulare salutis nr̃e
remedium frustrabitur sacra¬
mentum. Unde enim medius
erit. si utrumq non habuerit :
quia nisi talem dederis inter
deum & homines qui ita sit me¬
dius. ut exutroq utrumq sit. id
est ut ds̃ sit ꝓpter diuinitatis
& idem homo sit propter huma¬
nitatis naturam: humana diui-¬
nis quemadmodum reconcilien¬
tur non ostendis. Nam quia trans¬
gressione mandati in imici dei ex¬
titeramus. & incontrarium ani-¬
mis discordantibus uergebamus.
a suꝑnis declinantes. & ad ima ten-¬
dentes. necesse fuerat interuentũ
miserationis diuinȩ solutis inimi¬
citiis contraria inunum reuocari.
et suꝑnis ima restitui. Quod non
aliter fieri potuit: nisi talis media-¬
tor existeret. qui de celestibus ueni¬
ens couniretur terrenis retinens
in se id quod erat. & assumensid qͦ

Expanded text:
unde sit medius inter nos et illam: unde sit medius inter nos et illam: quia si, ut impie sapitis, una est ejus natura mediatoris, in eo quod est unum et singulare salutis nostrae remedium, frustrabitur sacramentum. Unde enim medius erit, si utrumque non habuerit? Quia nisi talem dederis inter Deum et homines, qui ita sit medius, ut ex utroque utrumque sit, id est ut et Deus sit propter divinitatis, et idem homo sit propter humanitatis naturam, humana divinis quemadmodum reconcilientur non ostendis. Nam quia transgressione mandati, inimici Dei exstiteramus, et in contrarium animis discordantibus vergebamus, a supernis declinantes, et ad ima tendentes, necesse fuerat interventu miserationis divinae solutis inimicitiis, contraria in unum revocari, et supernis ima restitui: quod non aliter fieri potuit, nisi talis mediator existeret, qui de coelestibus veniens, couniretur terrenis, retinens in se id quod erat, et assumens id quod
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis fateamur. Cur
itaq non dixisti. & potestatem
dedit ei. qm filus dei est : Unꝰ
inquie &e idem sum. nec diuidi
possum. sed quare uł unde acce¬
perim. quod semꝑ habui uolui
demonstrare. Scđm naturam
enim qua ds̃ uerbum sum. nichil
egui. nichil accepi. qm filius dei
sum. & in hoc natus sum. Scđm
naturam autem carnis quad̃s
et egui. & accepi. qm filius homi¬
nissum. et adhox natus sum.
Et quam quam hȩc sufficerent ꝓ-
sui firmitate roboris. addemon¬
strationem in xp̃o utriusq natu¬
re: tamen ut magis magisq ue-¬
ritatis claritas elucescat: libet
ȩtiam illum apłi tractare sermo¬
nem. quo ꝓ nobis xp̃m mediato¬
rem asserit factum. Quod offi¬
cium nisi exueritate nature car¬
nis quam ex nobis habuit imple¬
re non potuit: qm ꝑipsam inter
dm̃ & homines medius apparuit.
Et quia ut apłs ait: & rerum ue¬
retas docet. mediator non est
uos unam naturam: ostendite

Expanded text:
filium hominis fateamur? Cur filium hominis fateamur? Cur itaque non dixisti: Et potestatem dedit ei, quoniam Filius Dei est? Unus, inquit, et idem sum, nec dividi possum. Sed quare vel unde acceperim, quod semper habui, volui demonstrare. Secundum naturam enim, qua Deus Verbum sum, nihil egui, nihil accepi, quoniam Filius Dei sum, et in hoc natus sum: secundum naturam autem carnis, qua Deet egui, et accepi, quoniam filius hominis sum, et ad hoc natus sum. XV. Et quanquam haec suffecerint, pro sui firmitate roboris, ad demonstrationem in Christo utriusque naturae, tamen ut magis magisque veritatis claritas elucescat, libet etiam illum Apostoli tractare sermonem quo pro nobis Christum mediatorem asserit factum . Quod officium, nisi ex veritate naturae 71 carnis, quam ex nobis habuit, implere non potuit, quoniam per ipsam inter Deum et homines medius apparuit. Et quia, ut Apostolus ait et rerum veritas docet, mediator non est  secundum vos unam naturam, ostendite
Abbreviated transcription (Latin):
se de regni non aliud quam iu¬
dicis auc toritas demonstretur.
ꝑ ropheta ergo sic de ipso ad patre
loquitur. Ds iuditium tuum
regi da: & iusticiam tuam filio
regis. Et ipse. Cum accepero dem¬
pus: ego iusticiam uidicabo. & in
euangłio. Et potestatem inquit.
dedit ei & uiditium faciendi. qm̃
filius hominis est. Horum sacro.¬
rum eloquiorum meliorem in¬
ter pretem quam ipsum dñm
non inuenimus. qui nobis tanto¬
rum honorum sibimet collato¬
rum causas & meritum ualeat
reserare. Cesset humanȩ argum¬
tationis calliditas. nec se audeat
imperita peritia ultra modum
diuine expositionis extendere.
Ipse dei filius sacro diuinitatis ore
ꝑdoceat. cur uł scđm qͥd tantis
fuerit apatre sublimatus honori.¬
bus. qui sic incarnatus homo fac̾¬
tus est ut in id quod erat immu¬
tabiliter ꝑmanens. nichil eorum
amitteret quȩ prius habebat.
Dicat ergo cur extempore potesta¬
tem acceperit: qui semꝑ habebat.
unum eundemq filium dei. et

Expanded text:
sede regni non aliud quam Jusede regni non aliud quam Judicis auctoritas demonstraretur. XIV. Propheta ergo sic de ipso ad Patrem loquitur: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Et ipse: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Et in Evangelio: Potestatem, inquit, dedit ei judicium faciendi, quoniam Filius hominis est . Horum sacrorum eloquiorum meliorem interpretem, quam ipsum Dominum non invenimus, qui nobis tantorum honorum sibimet collatorum causas et meritum valeat reserare. Cesset omnis humanae argumentationis calliditas, nec se audeat imperita peritia ultra modum divinae expositionis extendere. Ipse Dei Filius sacro divinitatis ore perdoceat, cur vel secundum quid tantis fuerit a Patre sublimatus honoribus, qui sic incarnatus homo factus est, ut in id quod erat immutabiliter permanens, nihil eorum amitteret quae prius habebat. Dicat ergo, cur ex tempore potestatem acceperit, qui semper habebatunum eumdemque Filium Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
sub iecisti sub pedibus eius. Idem
Posuisti suꝑ capud eus coronam
de lapide precioso. Uitam petiit
diderit in mortem animam su-¬
am: uidebit semen longeuum.
tem. Propter ueritatem. & man¬
suetudinem. & iusticiam. ꝓcede
et regna. Et daniel. Ipsi datus ẽ
principatus honor & regnum.
Q ue omĩa cur acceperit : non ta¬
cetur. Nam &e ipse meritum tan¬
te dignitatis accepte: demonstrãs
ait. Uincenti & seruanti oꝑa mea
usq infinem: dabo potestatem suꝑ
gentes. & reget eas in uirga ferrea.
sicut et ego accepi apatre meo.
Item. Qui uicerit dabo ei sedere
mecum insede mea. sicut et ego
uici &e sedi cum patre meo insede
nus est agnus qui occisus est ac¬
cipere głam. & honorem. & sapi¬
entiam. & fortitudinem. & pote¬
statem. Hȩc de regni gła &e po¬
testate. quam extempore obme-¬
ritum passionis dei filius scđm
naturam carnis suȩ accepit. Cum
scđm uerbi naturam. nichil eguit
horum brȩiiter dixerimus. Nũc
de iuditii auctoritate. multo
breuius dicamus. Quaquam in

Expanded text:
ubjecisti sub pedibus ejus . Item: Posuisti super caput ejus coronam de lapide pretioso. Vitam petiit, diderit in mortem animam suam, videbit semen longaevum . Item: Propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam procede et regna . Et Daniel: Ipsi datus est principatus, honor et regnum . Quae omnia cur acceperit non tacetur. Nam ipse meritum tantae dignitatis acceptae demonstrans, ait: Vincenti et servanti opera mea usque in finem dabo potestatem super gentes: et reget eas in virga ferrea, sicut et ego accepi a Patre meo . Item: Qui vicerit, dabo ei sedere mecum in sede mea, sicut et ego vici, et sedi cum Patre meo in sede nus est Agnus qui occisus est accipere gloriam, et honorem, et sapientiam, et fortitudinem, et potestatem . Haec de regni gloria et potestate, quam ex tempore ob meritum passionis Dei Filius secundum naturam carnis suae accepit, cum 70 secundum Verbi naturam nihil eguerit horum, breviter dixerimus. Nunc de judicii auctoritate multo brevius dicamus. Quanquam in
Abbreviated transcription (Latin):
malum et eligere bonum : antequã
cognoscat puer uocare patrem aut
matrem. accipiet iurtutem damas-¬
ci. & spolia samarie. Numquid na
turam uerbi tante audemus ig¬
nor̾atie subicere. cui nec preteri¬
ta nec futura habentur occulta:
bat natura: ergo mutabilis facta
est ꝑ prophetam. Quod enim pro¬
ficit mutatur in melius. De potesta¬
te quoq ce gła regni. & iuditii aue-¬
coritate. quam ex tempore obme¬
ritum passionis scđm naturam
carnis accepit: breuiter aliqua di-¬
camus. Gabriel in euangłio ita
de ipso dicit. Et dabit uli dñs ds
sedem dauid patris sui: & regna-¬
bit in domo iacob. & regni eius ño
ertt finis. Ad dauid quoq ista suͣt
uerba patris de ipso. De fructu
uentris cui ponam suꝑ sedem
tuam. Item. Et ponam inscłm
scłi sedem eius: & thronum eius
sicut dies cęli. Et primogenitum
ponam illum: excelsum pre regi-¬
bus terrȩ. Item. Manus enim mea
auxiliabitur ei: & brachium me¬
um confortabit eum. Et ponã

Expanded text:
malum et eligere bonum: antequam malum et eligere bonum: antequam cognoscat puer vocare patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci et spolia Samariae . Numquid 69 naturam Verbi tantae audemus ignorantiae subjicere, cui nec praeterita, nec futura habentur occulta? bat natura, ergo mutabilis facta est per profectum: quod enim proficit, mutatur in melius. De potestate quoque et gloria regni et judicii auctoritate, quam ex tempore, ob meritum passionis, secundum naturam carnis accepit, breviter aliqua dicamus. Gabriel in Evangelio ita de ipso dicit: Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob, et regni ejus non erit finis . Ad David quoque ista sunt verba Patris de ipso: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Item: Et ponam in saeculum saeculi sedem ejus, et thronum ejus sicut dies coeli . Et primogenitum ponam illum, excelsum prae regibus terrae . Item: Manus enim mea auxiliabitur ei, et brachium meum confortabit eum . Et ponam
Abbreviated transcription (Latin):
di inquit sp̃m meum suꝑ eum. Et
equalis est filio sp̃s sc̃s. cum suꝑ ipsũ
ex̃ describatur. Dicit autem de ip¬
so ysaias. Et requiescet suꝑ eum sp̃s
dñi. & impleuit eum sp̃s sapientiȩ.
Etlucas in euangłio. Puer autem
crescebat. et confortabatur. & im¬
plebatur sapientia. Unde manife-¬
stum est filium dei. non scđm na¬
turam uerbi eligi de pluribus aut
confortari. aut impleri sapientia.
Non enim nature uerbi est conforta¬
ri cum ipsa sit uirtus. nec nascendi
augmenta suscipere: cum ꝑfecta
sit inse ipsa. nec sapientia impleri.
cum ipsa impleat omnia. Nec eiꝰ
est eligi. cum ipsa magis eligat: &¬
unde eligatur non habeat. Quia
ergo uerbi nature ista non conue¬
nunt in xp̃o. carni eius congruant
necesse est. scđm quam uire dicitur
seruus electus uire confortatus. ui-¬
re sapientia impletus. iuire creuisse.
ut adhuc euidentius clareat pau-¬
ca sub nec timus. Dicit de ipso isai-¬
as. Priusquam sciat puer respuere

Expanded text:
di, inquit, Spiritum meum super eum . Et di, inquit, Spiritum meum super eum . Et aequalis est Filio Spiritus sanctus, cum super ipsum esse describatur? Dicit autem de ipso Isaias: Et requiescet super eum Spiritus Domini, et implebit eum Spiritus sapientiae . Et Lucas in Evangelio: Puer autem crescebat, et confortabatur, et implebatur sapientia . Unde manifestum est Filium Dei non secundum naturam Verbi eligi de pluribus, aut confortari, aut impleri sapientia. Non enim naturae Verbi est confortari, cum ipsa sit virtus; nec crescendi augmenta suscipere, cum perfecta sit in seipsa; nec sapientia impleri, cum ipsa impleat omnia; nec ejus est eligi, cum ipsa magis eligat, et unde eligatur non habeat. Quia ergo verbi naturae ista non conveniunt in Christo, carni ejus congruant necesse est, secundum quam jure dicitur servus electus, jure confortatus, jure sapientia impletus, jure crevisse, jut adhuc evidentius clareat, pauca subnectemus. Dicit de eo Isaias: Priusquam sciat puer respuere
Abbreviated transcription (Latin):
tura qua ds est. & non exilla pocius
qua homo factus est. electus poterit
appellari. aut unde natura diuini¬
tatis eligeretur quȩ una est. & quȩ
inpluribus non potest deputari᷑ di¬
cit enim eccłia in cantico canticorum.
Fratruelis meus electus depluribus.
Et pater. Exaltaui electum de popu¬
lo meo. Dicite igitur ouos unius na¬
turȩ ꝓfessores cum una sit dei natu-¬
ra quomodo uł unde dicatur electa.
Quis illa superior potuit eam depluri-¬
bus eligere: An forte ipsa demedio
populi se elegit : & quãqua nemo
se ipsum eligat. cum aꝑte hiuius e¬
lectio adeo facta eẽ dicatur: tamen
si ipsa se nouissimis temporib elegit.
in omni illo suꝑiori tempore incerta
fuit & in cognita populi & sociorum
confusione ꝑmixta. De quorum con-¬
sortio eligi. & sco sp̃u ungi meruit.
quia dauid. Unxit te preconsortib
tius. Eligitur ergo. & ungitur. & suꝑ
se habet sp̃m scm diuina natura. De¬

Expanded text:
tura 68 qua Deus est, et non ex illa potius tura 68 qua Deus est, et non ex illa potius qua homo factus est, electus poterit appellari; ut inde natura divinitatis eligeretur, quae una est et quae in pluribus non potest deputari? Dicit enim Ecclesia in Cantico Canticorum: Fratruelis meus, electus de pluribus . Et Pater: Exaltavi electum de populo meo . Dicite igitur, o vos unius naturae professores, cum una sit Dei natura, quomodo vel unde dicatur electa? quis illa superior potuit eam de pluribus eligere? An forte ipsa de medio populi sese elegit, et quanquam nemo seipsum eligat et aperte hujus electio a Deo facta esse dicatur, tamen si ipsa se novissimis temporibus elegit, in omni illo superiori tempore incerta fuit et incognita, populi et sociorum confusione permixta, de quorum consortio eligi et sancto Spiritu ungi meruit? Quia David ait: Unxit te prae consortibus tuis . Eligitur ergo, et ungitur, et super se habet Spiritum sanctum divina natura. De
Abbreviated transcription (Latin):
salus usq ad extremum terrȩ. Quis
ita stolidus et mentis erit alienus
ut non uideat non intelligat for¬
mari exutero: et mereri seruum fie¬
ri. et tempore oportumo exaudiri.
atq auxilium spectare paternum
et confortari in dm̃. & possessionẽ
terrarum ex tempore accipere. ad
Adhuc autem si ociosum non est. pau¬
ca ꝓferimꝰ. quȩ penitus ad diuinita¬
tis eius non possunt referri naturã.
Sic igitur de eo pater ꝑisaiam loqͥt᷑.
Eccȩ seruus meus suscipiam eum. elec¬
tus meus complacuit sibi in illo ani
mea. Dedi sp̃m meum suꝑ eum iudi¬
tium gentib ꝓferre. Ipse quoq dese
dem. Propter ea in quit unxit te ds
ds cuus oleo exultationis pre consorti¬
bus tuis. Et ex ꝑsona patris. Posui ad¬
iutorium suꝑ potentem. et exaltaui
electum de populo meo. & petrus de
ipso. Lapidem inquit abhominibus
reprobatum. adeo audem electum &
preciosum. Num quid filiꝰ di exea na¬

Expanded text:
salus usque ad extremum terrae . Quis salus usque ad extremum terrae . Quis ita stolidus et mentis erit alienus, ut non videat, non intelligat, formari ex utero, et mereri servum fieri, et tempore opportuno exaudiri, atque auxilium spectare paternum, et confortari in Domino, et possessionem terrarum ex tempore accipere, ad ere? XII. Adhuc autem, si otiosum non est, pauca pro ferimus, quae penitus ad divinitatis ejus non possunt referri naturam. Sic igitur de eo Pater per Isaiam loquitur: Ecce servus meus, suscipiam eum: electus meus, complacuit sibi in illo anima mea: dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferre . Ipse quoque de seidem: Propterea, inquit, unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae consortibus tuis. Et ex persona Patris: Posui adjutorium super potentem, et exaltavi electum de populo meo . Et Petrus de ipso: Lapidem, inquit, ab hominibus reprobatum, a Deo autem electum et pretiosum . Numquid Dei Filius ex ea na
Abbreviated transcription (Latin):
potestas incelo & in terra. Quam
potestatem olim pater ꝓmiserat di¬
cens. Postula ame et dabo cibi gen¬
tes hereditatem tuam. & possessio¬
nem tuam terminos terrȩ. Quam
peticionem filii & largitionem pa-¬
tris tempore passionis expletam fu¬
isse: ꝓpheta ysaias testatur ex ꝑsona
patris ita nunciantis. Sic dicit
inquit dñs. Tempore accepto exau¬
diui te : & indie salutis auxiliatus
sum tui. Et plasmaui te & dedi te
intestamentum gentium ut con¬
stitueres terras. & possideres heredi-¬
tates desertas. diceresq his qui inuin¬
culis sunt exite. & qui intenebris
reuelamini. Idem ipse filius in eodẽ
ꝓpheta. Et nunc dicit dñs formans
me ex utero seruum sibi. ut reduca
iacob ad eum &e glorificatus sum
in oculis dñi. et ds factus est forti¬
cudo mea. Et dixit. Magnum tͥ
est ut sis michiseruus ad suscitan¬
das tribus iacob: & disꝑsiones isrł
congreges. eccȩ posui te in testamen-¬
tum generis inluce gentium. ut sis

Expanded text:
potestas in coelo et in terra . Quam potestas in coelo et in terra . Quam potestatem olim Pater promiserat dicens: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quam petitionem Filii et largitionem Patris, tempore passionis expletam fuisse propheta Isaias testatur, ex persona Patris ita nuntiantis. Sic dicit, inquit, Dominus: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui, et plasmavi te, et dedi te in testamentum gentium, ut constitueres terras, et possideres haereditates desertas, diceresque his qui in vinculis sunt: Exite: et qui in tenebris: Revelamini . Item ipse Filius in eodem propheta: Et nunc dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi, ut reducam Jacob ad eum; et glorificatus sum in oculis Domini, et Deus factus est fortitudo mea. Et dixit: Magnum tibi est ut sis mihi servus ad suscitandas tribus Jacob, et dispertiones Israel congreges. Ecce posui te in testamentum generis in lucem gentium, ut sis
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit᷑ multos. & fortium ipse
diuidet spolia. Pro eo quod tradi-¬
dit in morte animam suam: et
cum sceleratis reputatus est. & pec-¬
cata multorum tulit. et protrans¬
gressorib rogauit. Uide quanta
eum obmeritum passionis adeptu-¬
rum: ꝓpheticus sermo describit.
Uidebit᷑ inquit semen longeuum.
uidebit lucem & saturabitur sci-¬
entia : possidebit multos. et forti¬
um diuidet spolia. Quȩ omĩa ei
scđm naturam uerbi non conue¬
nire puto: quod suꝑfluum sit de¬
monstrare. cum se ipsa rerum eui¬
dentia manifestet. Item quod po-¬
testatem celi & derre. et heredita¬
tem gentium. et subiectionem
uniuiersorum ex tempore accepe¬
rit: & ipse de se ipso in euangłiis.
et ꝓphetȩ locuntur. Num quid
ergo potestatem & dominium cre¬
aturȩ sue. ut pote omnium condi¬
tor non habebat. ut temporibus no¬
uissimis hȩc omĩa muneris gratia
potiretur. Dicit ergo post resurrec¬
cionem suam. Data est michi omĩs

Expanded text:
sidebit multos, et fortium ipse sidebit multos, et fortium ipse dividet spolia, pro eo quod tradidit in morte animam suam, et cum sceleratis deputatus est, et peccata multorum tulit, et pro transgressoribus rogavit . Vide quanta eum ob meritum passionis adepturum propheticus sermo describit. Videbit, inquit, semen longaevum, videbit lucem, et saturabitur scientia; possidebit multos, et fortium dividet spolia. Quae omnia ei secundum naturam Verbi non convenire puto, quod superfluum est demonstrare, cum se ipsa rerum evidentia manifestet. Item quod potestatem coeli et terrae, et haereditatem gentium, et subjectionem universorum ex tempore acceperit, et ipse de seipso in Evangeliis, et prophetae loquuntur. Numquid ergo potestatem et dominium creaturae suae, utpote omnium conditor 67 non habeat, ut temporibus novissimis haec omnia muneris gratia potiretur? Dicit ergo post resurrectionem suam: Data est mihi omnis