comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trecanũmn odũctõis ne
alienã cõms ẽe titulis ⁊dit¬
iendum. s ħius t̃tium sit
ꝯstitutũ.ab utriũ memora¬
torum cc̃tuu sccietate seu
simi litudine seꝑatum. ꝯce¬
pcioricm diffiniciõnẽq hr̃e
Stractumin quo cũcta q̃ inter
utͣs cc̃hentium partes super
õibꝰ urĩ fortuitis cãib pacti¬
omb scrptura int̾uenente
hitis placiunt. fuma illibata¬
qz ppetua stabilitotemodis
oĩb debemł tustodini. Itaut
simt̃du ea q̃ fortintis cãibꝰ
sicut enemunt pactor non
fuit comincone cõcepta.
Siquidẽ tanta em̃iẜit clades
queprsus ip̃ius ⁊̃ rei que per
ephithegii data est fatit me¬
ntum. hoc non ẽphiteorheta¬
no cuimch̾ reliquumpman

Expanded text:
nductionis neque alienationis esse titulis addicendum, sed hoc ius tertium sit constitutum ab utriusque memoratorum contractuum societate seu similitudine separatum, conceptionem definitionemque habere contractum, in quo cuncta, quae inter utrasque contrahentium partes super omnibus vel etiam fortuitis casibus pactionibus scriptura interveniente habitis placuerint, firma illibataque perpetuadebeant custodiri : ita ut, si interdum ea, quae fortuitis casibus sicut eveniunt, pactorum non fuerint conventione concepta, si quidem tanta emerserit clades, quae prorsus ipsius etiam rei quae per emphyteusin data est facit interitum, hoc non emphyteuticario, cui nihil reliquum man
Abbreviated transcription (Latin):
uam uoles genero res tuas ob¬
ugasti: ꝑtinere ad te b̃nficiu
senatus ꝯsulti falso putas ⁊̃
hãc enĩtãm ab eo bñficio ẽẽ re¬
moundam prudẽtes iuris pi¬
tibidata c̃ siue tota qnͣtitas fe¬
noris siie pars eius musuri
mariti ꝓcessisse ꝓponatur decre¬
topatrum nõ adiuuaris licet
creditor cãm cõtractus nõ ig̃no

Expanded text:
am volens genero res tuas obligasti, pertinere ad te beneficium senatus consulti falso putas: hanc enim causam ab eo beneficio esse removendam prudentes viri ptibi data est, sive tota quantitas fenoris sive pars eius in usum mariti processisse proponatur, decreto patrum non adiuvaris, licet creditor causam contractus non igno
Abbreviated transcription (Latin):
gacioniqm senatus ꝯsultum de
int̾tessionib efficacem ẽe ñ sinit
solucõem fec̾it euissẽatꝰ ꝯsyti uene¬
ficio munitam se ignoranslo¬
Ium habet: repcticto.
que dicis ẽẽ contcta. obͣtentu ĩ
obligonum nõ potes rẽcusare.
Enim uero sicum eosdem fun¬
dos nõ tibi smanto tuo loca¬
ret.ꝑsonam tuamut ydonea
secutꝰ estͣ beneficio. implissimi

Expanded text:
gatione, quam senatus consultum de intercessionibus efficacem esse non sinit, solutionem fecerit eius senatus consulti beneficio munitam se ignorans, locum habet repetitio.quae dicis esse contracta, obtentu eiusmodi obligationum non potes recusare. Enimvero si, cum eosdem fundos non tibi, sed marito tuo locaret, personam tuam ut idoneam secutus est, beneficio amplissimi
Abbreviated transcription (Latin):
lege sc̃imus. lice ꝑ scrp̃tura b¬
ꝯficientib testm̃. sinullum
scire uolunt ea que mneo scri¬
pta sunt:signatam.ułliga¬
tamuł tãtum clausam.ĩuo¬
lutam qꝵ ꝑ ferre scripturam.
uł ip̃ius testatoris. uł clal¬

Expanded text:
lege sancimus licere per scripturam conficientibus testamentum, si nullum scire volunt quae in eo scripta sunt, signatam vel ligatam vel tantum clausam involutamve proferre scripturam vel ipsius testatoris vel
Abbreviated transcription (Latin):
nauł eius incuius pottate
erant ꝯstituti fũint lib̾ati. ꝗs
emĩnincusare cos potĩt si hoc
non fecerunt ꝙ ⁊ si malumt
minime adimplere lege ob¬
uanteualebant.¬

Expanded text:
na vel eius in cuius potestate erant constituti fuerint liberati. quis enim incusare eos poterit, si hoc non fecerint, quod et si maluerint, minime adimplere lege obviante valebant
Abbreviated transcription (Latin):
ture eius obẜuacio cumĩ
oĩ scrupulositate idiffice¬
tatecompõta est. cummł¬
tas dn eedebent ut eanas¬
catur. deinde illd̃ spatium
anale. alu quidẽita effuse
int̃p̃tabantur ut possit ał¬
alii iudicantes uszad quꝙ̃¬

Expanded text:
turae eius observatio cum omni scrupulositate et difficultate composita est, cum multa concurrere debent, ut ea nascatur. Deinde illud spatium annale alii quidem ita effuse interpretabantur, ut possit alii iudicantes usqu
Abbreviated transcription (Latin):
lamus ⁊ neminipotenci.i aͣb
sencia uł infantiapenitoto
ũsaru sui noceat. s sitaliqͣit
desides iigilantes diffra.
res alienas urcreditori ob¬
noxias detmeta desiderat

Expanded text:
lamus et nemini absentia vel potentia vel infantia penitus adversarii sui noceat, sed sit aliqua inter desides et vigilantes differentia, res alienas vel creditori obnoxias detinet, et desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aut nullo pot̾it m̃o p̃¬
sidem adire saltẽ ad ep̃mi
locorum catul defensioire
ciuitatis isuam manifestareno¬
nerepublice. ubi donũtilium
soscriptione. ur siciitas tabu¬
larios nõ habet trium cumtti¬
um testium sb̃scriptione. ⁊ hoc
suffic̃e ad onmẽ tpalem int̾r¬
pcionem. suietrienmi. siuclõ¬

Expanded text:
oterit modo praesidem adire, saltem ad episcopum locorum eat vel defensorem civitatis et suam manifestare vonere publice, ubi domicilium subscriptione vel, si civitas tabularios non habeat, cum trium testium subscriptione: et hoc sufficere ad omnem temporalem interruptionem si
Abbreviated transcription (Latin):
.xl. annis introducte sũt. sue
queminorib spͣtus spacuᷤ¬
ꝯcluduntur¶Adͣ h cumin¬
dubitõem accepint clariori
b compẽdigis sanctomb
renouare iubemus omnesp¬
sonales actones quas ũbo¬
sa quoxdam intp̃tatio iac¬

Expanded text:
 annis introductae sunt, sive quae minoribus spatiis concluduntur. Ad haec cum ndubitationem acceperunt, clarioribus et compendiosis sanctionibus renovare, iubemus omnes personales actiones, quas verbosa quorundam interpretatio iac
Abbreviated transcription (Latin):
Uem Mexmultis causisq¬
dam obnoxium hñs ⁊ maxĩe
ex siłib qntitatib in unius
quidẽ cãe sũmam libellumcõ¬
exp̃ssit ap̃uetes agitabatur
anuideaturan omnes cãs in
uidicium deduxisse. aut uct¬
cisse cũ ciꝰ sensus inc̃tus ẽẽ ap¬
parebat. s ⁊ inudicus ĩmitiᷤ

Expanded text:
ex multis causis quendam obnoxium habens, et maxime ex similibus quantitatibus, in unius quidem causae summam libellum conexpresserit, apud veteres agitabatur, an videatur omnes causas in iudicium deduxisse aut vetcisse, cum eius sensus incertus esse apparebat. Sed et in iudici
Abbreviated transcription (Latin):
subscribentib. ⁊ cõ s̃ignanti¬
infirmariꝙ testes nesciarit.
que meo scripta sunt. testõ.
Ꝙ si litras testator ignoret.
uł subscrise nequeat. octauo
subscriptore. ꝓ eo ad hito:
uno eodemq tp̃re exigere
testatorem. ⁊ testes adhib̾e
⁊ dictare suum arbitrium.
⁊ fuure testm̃n. s licet alio
tp̃re dictatum scriptum ue
ꝓferatur testam̃tumt suffi¬
ciet uno eodẽq die nullo
ictu infuemente testes
omnes uidelz simul.neci
diũsis tp̃rib. subscribere.
signareqtestĩnfinem
ere defuncti. nsiint̾ solos ĩ¬

Expanded text:
subscribentibus et signantiin firmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. Quod si litteras testator ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito euno eodemque tempore exigere testatorem et testes adhibere et dictare suum arbitrium et finire testamentum. Sed licet alio tempore dictatum scriptumve proferatur testamentum, sufficiet uno eodemque die nullo actu interveniente testes omnes, videlicet simul nec diversis temporibus, subscribere signareve testamentum. Finem ere defuncti, nisi inter solos
Abbreviated transcription (Latin):
quas uenales mandatop̾¬
cedente acceͦpas ultͣ licitũu¬
suras ex stipłone ur mora
pr̃are. licet pignoradat ap¬
bentur compelli nõ potes.¬

Expanded text:
quas venales mandato praecedente acceperas, ultra licitum usuras ex stipulatione vel mora praestare, licet pignora data probentur, compelli non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
cu cͣctum certam accepissele¬
gem asseũes eam integra
ẜm bonam fidẽ custodincõ¬
uenit. ¶Unde si ccͣmãdati
tenõrem ꝓirratortuus ad
te ꝑtinẽtem fundumimdi¬
dit. necundicc̃em posteara¬
tam hĩusti dm̃ium tibiau
insum̃ cãum pr̃andum eẽ
umns aũctate mãĩfeste decłat.¬
datum.acfelitis equos tua
pecuma cõꝑatos uł insolut
aꝓprio debitore tibi tͣclitos.
umi ex hus utrius q uolun¬
tate dedistiad parenḋ pla¬
citis eos mandati iudicio⁊
untos bona fides urgrat.
cominimortefinitur

Expanded text:
contractum certam accepisse legem adseveres, eam integram secundum bonam fidem custodiri convenit. unde si contra mandati tenorem procurator tuus ad te pertinentem fundum vendidit nec venditionem postea ratam habuisti, dominium tibi aurovisum casum praestandum esse iuris auctoritate manifeste declafelicis equos tua pecunia comparatos vel in solutum a proprio debitore tibi traditos uni de his utriusque voluntate dedisti, ad parendum placitis eos mandati iudicio conventos bona fides urguet. domini morte finitur
Abbreviated transcription (Latin):
rei modator.at arbit. non
omĩa negocia.s pleraq ex
ꝓpr̃io. numo facit. alienaue¬
ro negitia exacto o ffõ genin¬
tur. nec quicqͣmineor ⁊omi¬
instracione negiectimac de
quosdam aliems rebꝯ fortu¬
nisz ini.m̃tes cessiones alus
cõpetẽtium acc̃onum nsem
pronas litigitoꝵ uexa cõibꝰ
afficẽ cum̃ctum sitp in dubi¬
tatis obligonib eos magiᷤᷤ
quib ãa suppetebãt suaurra¬
undicare qm.adauos castr¬
anffre ulle. ¶P hãc ita leg¬
em iubemꝰ in postum hiꝰ co¬
naͣmen in hibi. Nec em̃dub¬
iuiii est redẽptores liciũ.alicã¬
rum uderieos ẽe quitales ces¬
siones in se conficicupunt.
Ita tñ ut siquis datis petuimiᷤᷤ¬

Expanded text:
rei moderator atque arbiter non omnia negotia, sed pleraque ex proprio animo facit: aliena vero negotia exacto officio geruntur nec quicquam in eorum administratione neglectum ac decquosdam alienis rebus fortunisque inhiantes cessiones aliis competentium actionum in semet onas litigiorum, vexationibus adficere, cum certum sit pro indubitatis obligationibus eos magis, quibus antea suppetebant, sua vindicare quam ad alios ea transferre velle. Per hanc itaque legem iubemus in posterum huiusmodi conamen inhiberi  nec enim dubium est redemptores litium alienarum videri eos esse, qui tales cessiones in se confici cupiunt, ita tamen, ut, si quis datis pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ameri. nõ ꝯͣ licitum noc em̃ l paratorines
tum redemisti intrlicte cõ¬
uncionis. tibi fidem impl¬
en: frustra pẽtis. ¶Ꝙ si gͣ¬
tuitum mãdatum suscep¬
istiẜm bonam fidem sum¬
ptus. recte postislagi mauast¬

Expanded text:
peratores tum redemisti, interdictae conventionis tibi fidem impleri frustra petis. Quod si gratuitum mandatum suscepisti, secundum bonam fidem sumptus recte postulas
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri longi tp̃ris p̃scripcioĩ
nõphĩbet. uridesi hus tñsactõe
lib̾ationemnõ p̃stitisti. ap̃rec¬
toremꝓuncie quetumq tibi
debentur. repetere nõ ꝓhiberis.
tanniemqmͣ si quid reliquoꝵ
nomme debet reddat. ip̃p̃torẽ
dempintatẽ ꝓ hac admistͣͣce
tutori sep̃staturam ꝓmisisse
ꝓponatur tñadũ sus tutorez
cessores exstipiatu cõpetitacc̃õ.

Expanded text:
poris praescriptio non prohibet. unde si his transactione liberationem non praestitisti, apud rectorem provinciae quaecumque tibi debentur repetere non prohiberis.m si quid reliquorum nomine debet reddat, apud praetondemnitatem pro hac administratione tutori se praestituram promisisse proponatur, tamen adversus tutorem cessores ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
pupillares uł aoultialit attĩ¬
gert.uł nullam sibi ꝯmumo¬
nem ad eas uendicare. insi
prius inuentario publicefa
scõ ẜmmorem solitum: ues
ci t̃dantur. insitestatores qi
sb̃am tñsmittunt Sp̃aliteri¬
uentarium ꝯstribiuetaĩunt.
scituris tutorib ⁊ curatoribꝰ¬

Expanded text:
lti aliter attingere vel ullam sibi communionem ad eas vindicare, nisi prius inventario publice facto secundum morem solitum res eis tradantur: nisi testatores qui substantiam transmittunt specialiter inventarium conscribi vetaverint. Scituris tutoribus et curatorib
Abbreviated transcription (Latin):
inmenti: piculo substitũtis nel
siꝑiter administrasse deteantur
adi arbitrium competere. ita
utaccones quas adũsus alios
H̾etis. ad electum tñsfemtis.
possint nõ quesiernt ħ ĩ intu¬
teleseu negorum gestoꝵ utile
iudicium uemrenon est inc̃ti¬

Expanded text:
imenti periculo substitutis, vel, si pariter administrasse doceantur, undi arbitrium competere, ita ut actiones, quas adversus alios habetis, ad electum transferantur. possent, non quaesierint, hoc etiam in tutelae sive negotiorum gestorum utile iudicium venire non est i
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ ¶diuisio adm̃istra¬
ioms int̾tutores suie cura¬
tores in eodem loco seuꝓũinti¬
a constitutos. nec dum fuit. li¬
centiamhabet ⁊dolescens ⁊unũ
eorum eligere. ⁊ totsi debitũ exige
cessione uidel. ib eo adũ fu sse¬
teros tutores seu curatores ac¬
cionum ei competentium. fãtiẽ¬
tratione ceoulta siue ap̃side si¬
neatestatoris uolun tate unũ¬
ꝙ̃q ꝓ sua admĩstratione con¬
tutorib urturatoribnõ fus¬
tinentib nisiꝑ dolum aut cpl¬
pam suspectum nõ remouerĩt.
uł tarde suspictionis rõnemmo¬
uerunt. cum alt̾ eorum nõ sol¬
uendo effectus ẽ. uł suspicõis
cãm agendo. sua sponte iuira
pupilliꝓdicẽrunt. nec ꝓdest
eis dicentib cum ꝯtutorem
suumi nõ gomnistrasseres pu¬

Expanded text:
 divisio administrationis inter tutores sive curatores in eodem loco seu provincia constitutos necdum fuit, licentiam habet adulescens et unum eorum eligere et totum debitum exigere, cessione videlicet ab eo adversus ceteros tutores seu curatores actionum ei competentium facientratione deducta sive a praeside sive a testatoris voluntate unuratione contutoribus seu curatoribus non sustinentibus, nisi per dolum aut culpam suspectum non removerunt vel tardae suspicionis rationem moverunt, cum alter eorum non solvendo effectus sit, vel suspicionis causam agendo sua sponte iura pupilli prodiderunt. Nec prodest eis dicentibus contutorem suum non administrasse pu
Abbreviated transcription (Latin):
ciaꝓhibemus ita uolumꝰ
pblicoꝵ opum ornam ẽta
seruari ac ne sibi aliq̃ au̾cte
blandiãtur qui ea conantun
euertere. siꝙ rescriptum siqua
lex forte p̃tenditur abrepte
hiꝰ carte ex eoꝵ manibo adno¬
stram scienciam referantur.
iam salubrilege sbmouimꝰ
Ita festos ꝯuentus ciuium ⁊
ꝯmunẽ õium leticiam nõ pa¬
lo sacrificio atq ulla supsti¬
cione dĩpna błiex hiberi pop¬
ulorum uoluptates scdm
festa diuma si qñ exigunt pub

Expanded text:
cia prohibemus, ita volumus publicorum operum ornamenta servari. ac ne sibi aliqua auctoritate blandiantur, qui ea conantur evertere, si quod rescriptum, si qua lex forte praetenditur: abreptae huiusmodi chartae ex eorum manibus ad nostram scientiam referantur.iam salubri lege submovimus, ita festos conventus civium et communem omnium laetitiam non palo sacrificio atque ulla superstitione damnabili exhiberi populo voluptates secundum festa convivia, si quando exigunt pub
Abbreviated transcription (Latin):
testõ lib̾tas relinq̃tur ẽe
dissimulare nõ debucras
Cum supiore quid̃ cãu cõ
tacite petulium siñ ad̾ima¬
tur.post̾iore nisi sp̃alit̃ fuit
datumpenes success oremie¬
manere sit uiris euidẽtissimi.

Expanded text:
ento libertas relinquitur, esse dissimulare non debueras, cum superiore quidem casu concessum tacite peculium, si non adimatur, posteriore vero, nisi specialiter fuerit datum, penes successorem remanere sit iuris evidentis.
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti ⁊ peculium eius more
iudicõꝵ pzequi. ⁊ cũ manu¬
missis ordinata ute ẜnfo
riam edc̃i expiriꝓ hiberis¬
port qniimmum de statude¬
functor q̃onem incipe non
posse ad sp̃em emantipati¬
oms uire nec ne ꝑfecta sit
minime pertinẽt.

Expanded text:
coepisti, et peculium eius more iudiciorum persequi et cum manumissis ordinata lite secundum formam edicti experiripost quinquennium de statu defunctorum quaestionem incipere non posse, ad speciem emancipationis, iure nec ne perfecta sit, minime pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
qñnium. a dic morte exc̃eei
excessit. potes rem .p. ⁊ pu
cripcc̃e repelłe. Anaũt ꝓ ing¬
enua in diẽmortis egitin
iudicio requiret᷑. ꝙ siuãne¬
tas intuemat potiorã tp̃a
spettare conuenit.

Expanded text:
inquennium a die mortis eius excessit, potes rem publicam criptione repellere. An autem pro ingenua in diem mortis egerit, in iudicio requiretur. Quod si varietas interveniat, posteriora tempora spectari convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
oms macłam excegitande ĩb¬
gemuntatis collucione ac
falsecaptuutatis uelamẽ
apct competẽtemurditẽob¬
tegeuoluisse ꝓponas necli¬
b̾tatem ei matrẽ tuã dẽdis¬
eũ nute uolũtatism̃datio
issum ꝙͣ nõ int̾cessisse sig.¬
nficas. ingenuũ fitissen
sũs tuiingemirtatis ius
tribuere potuit.
tis priuatis pactis mutare
statum nõ liceumanose
gentiꝓmisso manifeste dec¬

Expanded text:
s maculam excogitandae ingenuitatis collusione ac falsae captivitatis velamento apud competentem iudicem obtegere voluisse proponas nec libertatem ei matrem tuam dediseum nudae voluntatis mendacio issum, quam non intercessisse significas, ingenuum fecisse non sus tui ingenuitatis ius tribuere potuit.tis privatis pactis mutare statum non licere ninnigenti promisso manifeste dec
Abbreviated transcription (Latin):
fide moratomn lib̾tatẽ ur.
tp̃ris p̃scripcio. un cumcõ¬
fitecis infugate ab eoe
meministi recessistuntelli¬
gis exħsolo sñ dolomalo
fensonem lib̾tatis ex iusto
umciõ longo tp̃r obtẽta põs¬
sefsio. fauor emmsib̾tatib
debitus ⁊ salubris iã pridem
rõ ꝑsuasit ut is ꝗ bonafideĩ

Expanded text:
fide morato in libertae diu mporis praescriptio. unde cum confitearis fuga te ab eo cuius meministi recessisse, intellegis ex hoc solo sine dolo malo fensionem libertatis ex iusto initio longo tempore obtenta possessio. favor enim libertatibus debitus et salubris iam pridem ratio suasit, ut his, qui bona fide in
Abbreviated transcription (Latin):
ea ħ inlucem em̃seritamposs
legatum sibi delictumis qĩ
celaut ex eo testõ undicare
dubitabatur ꝙ oĩm̃o in hi¬
bendum ẽe censemus ut nõ
accipiat fructũ sue callidi¬
tatis quihrdem uoluit ex ĩ¬
gatum illi quidẽ au fretur
to apud h̃rdem ut qui ali
nocendum ẽc existimauit ip¬
sc suã sñciat iacturã. ¶Quẽ.ad¬
modum si legatariꝰ curꝓpt̃
tutclam gẽndam.aliquid
relictum sͦit nõ sbierit tuttlã.
ei quidẽ legtum aufturp
pupillo. uit assignatur cui
ille utilis ẽẽ no luit.

Expanded text:
ea hoc in lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit ex eo testamento vindicare, dubitabatur. Quod omnimodo inhibendum esse censemus, ut non accipiat fructum suae calliditatis, qui heredem voluit hergatum illi quidem auferatur, to apud heredem, ut, qui alii nocendum esse existimavit, ipse suam sentiat iacturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerendam aliquid derelictum sit, non subierit tutelam, ei quidem legatum aufertur, pupillo autem adsignatur, cui ille utilis esse noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ ꝗdiuns sit sioruttim anse¬
patim eis relinqͣtur. siue inle
tis cãibꝰ. siueoiũctim siueꝰ
solisiue sepuis eidẽ relictus.
equa lance ⁊ h̃rditatem iagrũ

Expanded text:
et quid iuris sit, si coniunctim an separatim eis relinquatur, sive in letis casibus sive coniunctim sive soli sive saepius eidem relictus, aequa lance et hereditatem et agrum
Abbreviated transcription (Latin):
mmistrͣione tutele relĩgio
sat̾menti mrtellum ꝙ̃ uob̾
a pretutorem datumtes¬
tamento ꝓponitis emp̾it que
res quominus leg.ttumxe¬
quatur nõ impedit. nẽcem̃
iusteab eapette repellitiz
cum ĩ siueslet tutelam adĩ¬
ministrare prohibeatim¬

Expanded text:
istratione tutelae religio sacramenti Marcellum, quem vobis a patre tutorem datum testamento proponitis, eripit. quae res, quominus legatum consequatur, non impedit: nec enim iuste ab ea petitione repellitur, cum, etiam si vellet, tutelam administrare prohibeat
Abbreviated transcription (Latin):
de significacione ũborum a¬
nimos ueteres mouit. Siaꝗs
cuidam agrum corneliani¬
dum legaũit. demn. alii partez
eius dimdiam qntam porçi¬
onemprimus.qmtam scđs
legatanus xequatursimili
decõmissis hita. cumqz com¬
putaciones multe introduce¬
bantur⁊ multis rẽtinationibꝰ
digne nos hi  computacces
quas supfluas iccrias ⁊ uol¬
untati testõrum omnes ẽẽ so¬
piendas censemus. ¶Cum
emmmanfestũ est eum qui
ab icio.xii. uncias reicuidã
reliquit alii aut postea sexre¬
cefsisseileum quidẽ apriore
uoluntate. uoluisse aũtmi¬
nui camsexuncus.cum. alu
eas optulit.⁊p̾cens cãus exi¬
tum aꝑtissimimueniet.¶Si
quis itaq ul agrumuł hr¬
ditatemuł reliquerit. primo
sex uncias ẽẽ ułdĩnrei lega

Expanded text:
de significatione verborum animos veterum movit, si quis cuidam agrum puta Corneliandum legaverit, deinde alii partem eius dimidiam, quantam portionem primus, quantam secundus legatarius consequitur simili fideicommissis habita, cumque computationes multae introducebantur et multis ratiocinatoribus dignae: nos huiusmodi computationes quasi superfluas et contrarias voluntati testatorum omnes esse sopiendas censemus. Cum enim manifestissimum est eum, qui ab initio duodecim uncias rei cuidam reliquit, alii autem postea sex, recessisse quidem a priore voluntate, voluisse autem minui eam sex unciis, cum alii eas obtulit, et praesens casus exitum apertissimum inveniet. Si quis itaque vel agrum vel hereditatem reliquerit, primo sex uncias esse vel dominum rei lega
Abbreviated transcription (Latin):
rtum est p̃cepconis legatur
⁊ omissa ꝑte hr̃ditatis uẽ¬
dicariposse declaratur. intel¬
ligis desideno tuo uix̃iuris
sponsi h̾ sunt. filie mat̾ p̃li¬
um ita legauit p̃cipito sui¬
mito extͣpartẽ hrditatisĩ
cum hrditatimñs filiare¬
nunciass. inchominꝰ eam
recte legatũ uñdicareuisũẽ.¬

Expanded text:
rtum est, praeceptionis legatum et omissa parte hereditatis vindicari posse declaratur, intellegis desiderio tuo iuxta iuris sponsi haec sunt: filiae mater praedium ita legavit: " praecipito sumito extra partem hereditatis": cum hereditati matris filia renuntiasset, nihilo minus eam recte legatum vindicare visu
Abbreviated transcription (Latin):
pisiꝑ hi uiam estimandast̃¬
tacionem uiris. antiqui nõ
ab silemostitutam decidere
noḃhumanũẽeapparuitag¬
itabaturemĩsiquis agrũ cor¬
nelianũ uł forte alium. uel

Expanded text:
smodi viam aestimanda suntationem iuris antiqui non absimilem constitutam decidere nobis humanum esse apparuit. agitabatur enim, si quis agrum Cornelianum vel forte alium vel
Abbreviated transcription (Latin):
adchidit⁊ ⁊ sb̃stituto legatũ
filio pat᷑ reliq̃rit ⁊ sbstitũitei
exhrdato ft̃o. aliꝙ̃ ex̃neum
tem c̃tabatur. si saltẽ peundẽ
mo frõiomissum pot relinq̃¬
re. Cumigit᷑ antiqtas quide
h̾diũ setttare maluit. nobis

Expanded text:
addidit et a substituto legatum filio pater reliquerit et substituerit ei exheredato facto aliquem extraneum, iterum certabatur, si saltem per eundem modum fideicommissum potest relinquere. Cum igitur antiquitas quidem haec diverse tractare maluit, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
claudio iusto moratiẽe¬
tis alunta uob̾ ⁊ uestia¬
num legatum sit. tñ hãc
fiusse defuncti cogita tc̃em
intp̃tor ut ĩ post mortem

Expanded text:
Claudio Iusto morati essetis", alimenta vobis et vestiarium legatum sit, tamen hanc fuisse defuncti cogitationem interpretor, ut et post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to dñor nõ data liber¬
tate legatum seusideimis¬
sum relictũ nõ uãlet ¶ Nec
diialestere pot̾. licet post mo¬
rtẽm testatoris lib̾tatem a¬
Iliqua rõn e consetutisunt.
negari accom legatoꝵewp
porcione dpetr̃a in hus reb
quas subtinxisse eum deh̾r¬
ditatt apparuerit

Expanded text:
stamento dominorum non data libertate legatum seu fideicommissum relictum non valet nec convalescere potest, licet post mortem testatoris libertatem aliqua ratione consecuti sunt. negari actionem legatorum ei pro portione competenti in his rebus, quas subtraxisse eum de hereditate apparuerit
Abbreviated transcription (Latin):
itum ad legatoꝵ uł fideiginiss¬
orum pr̃acionẽ ułminime redcli¬
tus uralias accessiones ꝯtiñał
sint tĩres mobilesur immob¬
les uelutidomus inꝓuintus p̃¬
ciose uł ubicumq põitauł sb¬
urbana ex quib hiꝰ legata pos¬
sunt explicari. licenciadabit̃
prisufficientẽ ꝑtem eoꝵ simi¬
liter filiiõie uend̾e ⁊ saffac̾e ĩ
legatis ¶ ħ ꝓculdubio obẜuãdo
ut ⁊ mancipia ip̃e usufructuariꝰ
aleret. ⁊ ommna circa usum fiuc¬
tum facet. que nullom̃oppric¬
tatem possint detiorem factr̃e.
p̃rna reũeñtia eum extusateet

Expanded text:
fideicommissorum praestationem vel minime reditus vel alias accessiones contineat, sint tamen res mobiles vel immobles, veluti domus in provinciis pretiosae vel ubicumque posita suburbana, ex quibus huiusmodi legata possunt explicari, licentia dabitur patri sufficientem partem eorum similiter filii nomine vendere et satisfacere legatis. Hoc procul dubio observando, ut et mancipia ipse usufructuarius aleret et omnia circa usum fructum faceret, quae nullo modo proprietatem possint deteriorem facere, paterna reverentia eum excusante et
Abbreviated transcription (Latin):
nec testaride hus demreb per¬
mittimus. n citra uoluntate
eorum quoꝵ inpottate sunt
nulla licentia cedenda dmum
rei.ioeos ꝑtinentis.alienare
uł ypothece titulo dare. uł pig¬
nori assignare Melius emẽ
coartare uiuemles calores ne
cupidini dediti tristẽ exitum sẽ¬
yciant quicõs port disp sum ex¬
pectat pr̃imonium. cumen
sicut dictum est pentes alcre

Expanded text:
permittimus, nec citra voluntatem eorum, quorum in potestate sunt, ulla licentia concedenda dominium rei ad eos pertinentis alienare vel hypothecae titulo dare vel pignori adsignare. melius enim est coartare iuveniles calores, ne cupidini dediti tristem exitum sentiant, qui eos post dispersum expectat patrimonium. cum enim, sicut dictum est, parentes a
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ pria potestate fu̾it lib̾.atꝰ
adut modis omnib illig¬
amus quareemin talẽ h̃r¬
ditatem adierit q̃lem necip¬
se nuncnec filius ydoneam
sibi existimat ẽe. ¶Nõ. autẽ
filo danus simintegrum

Expanded text:
otestate liberatus adiit, modis omnibus illigamus: quare enim talem hereditatem adiit, qualem nec ipse nunc nec filius idoneam sibi esse existimat? Non autem filio damus licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit co aũt a quo lib̾tas
relictaest moram in lib̾tate
pr̃anda faciente. Pepitancil¬
la ⁊ ẽe quidẽingenuum pue¬
rumur puellam qui postmo¬
ramnatisunt omnes ueteris
uris. nctores gentiunt:du¬
bitabatur aũt int̃ eos simri
morienti pot̃ succedere. ¶Hiꝰ
itaq dubitõem eoꝵ decidẽtes
ultius eam ꝓcedere nõ patim̃
si sc̃imus eandem matris ꝓge¬
niem h̾rdem. ab intestato posse
ei existere.saluouire legittimo
ex senatus  gulto tertullianoqͣ
ꝓle exorphiciano senatꝰ cons¬
uito. inuccm.ad suas hrditat¬
sione titulo dangummitatiᷤ
ul in bonor possone quȩ pͣ¬
primitatis nominecõpetit.
tamfr̃es qmsorores pariu¬
re ẽe licet nõ eadem matre su¬
scepti suntius c̃tum est Ncc
huic derogaturꝙ am̃itas ĩ¬
ur̃as ab auour̃o dotatas fu¬
isse proponitis.

Expanded text:
quit, eo autem, a quo libertas relicta est, moram in libertate praestanda faciente peperit ancilla.et esse quidem ingenuum puerum vel puellam, qui post moram nati sunt, omnes veteris iuris auctores consentiunt, dubitabatur autem inter eos, si matri morienti potest succedere. Huiusmodi itaque dubitationem eorum decidentes ulterius eam procedere non patimur, sed sancimus eandem matris progeniem heredem ab intestato posse ei existere, salvo iure legitimo ex senatus consulto Tertulliano quam prole ex Orfitiano senatus consulto invicem ad suas hereditatsione titulo consanguinitatis vel in bonorum possessione, quae proximitatis nomine competit, tam fratres quam sorores pari iure esse, licet non eadem matre susceptae sunt, ius certum est. nec huic derogatur, quod amitas vestras ab avo vestro dotatas fuisse proponitis.
Abbreviated transcription (Latin):
temporibrẽcindignum uidic¬
amus ⁊ hanc legem ip̃ipudi¬
cicie qm semꝑ colendã ee cense¬
mus mito dedicamus. ¶Sin
ꝯstitut.⁊ filiumur filiamex
utitaꝯsuctudine ad hominẽ
am cum legittimis liberis.d
mĩnauenire bona queiure  le¬
gitimo iͣsuo pr̃imomopos¬
ndet: nuila inuidiaest.

Expanded text:
temporibus indignum esse iudicamus et hanc legem ipsi pudicitiae, quam semper colendam censemus, merito dedicamus. Sin constituta filium vel filiam ex licita consuetudine ad hominem am cum legitimis liberis ad materna venire bona, quae ea iure legitimo et in suo patrimonio possidet, nulla invidia est.
Abbreviated transcription (Latin):
tes neq int̾ abgentes quidĩ
statuend sit. ut bono mitio po¬
sefsionem tenẽtes.⁊utriusq
partis donitilio requinto sit
antia expectanda. nealt̾a dub¬
itationiꝰ mextricabilis oriat
occasio. sodemobẜuanto ⁊ si
res nõsolisint. s incorpales
que inure gistunt. ueluti u¬
sus fructus ⁊ cetereẜuitutes.

Expanded text:
absentes quid statuendum sit, ut bono initio et possessione tenentis et utriusque partis domicilio requisito sit antia expectanda, ne altera dubitationis inextricabilis oriatur occasio. Eodem observando et si res non soli sint, sed incorporales, quae in iure consistunt, veluti usus fructus et ceterae servitutes.
Abbreviated transcription (Latin):
um addm̃muł creditorẽm po¬
sit reuerti. deo enim m̃i maio¬
res subtilimo. nõ et diim̃o
quodum motu adactiones
erum iur puen̾unt ut incor¬
porales ꝯstitute sũt possint u¬
bitumq ius suui effectu
corꝑalem extente ¶ Sitigñ¬

Expanded text:
um ad dominum vel creditorem possit reverti? ideo enim nostri maiores subtilissimo animo et divino quodam motu ad actiones et earum iura pervenerunt, ut incorporales constitutae possint ubicumque ius suum et effectum corporalem extendere. Sit ig
Abbreviated transcription (Latin):
nusq pgone tam p̃xentis
ctari domicilium ut tamis
sidet domicilium mimo ha¬
agentem excludi. de rebũs
au̾tem de quibꝯdubitacio
est nulla enit diffencia siue
in eadempumcia sint.siue
inuitina. ⁊ uł tñsmare posi¬
te ⁊ longo tp̃re spatio sepate¬
ꝓuintiaut᷑q domicilumrĩ
hãt. s alt in alia alius mal¬
tera. tunc ut int̾ abentes̃.
causam disceptari ⁊ locum̃
Nich enimꝑhibet siue me
adem ꝓuinciares constitute
sunt. siue in alia suꝑ hus
ꝯtroũsiam in irdiciopum¬
ciali moueri⁊multomagis

Expanded text:
riusque personae tam petentis ctari domicilium, ut tam issidet domicilium in uno haagentem excludi. De rebus autem, de quibus dubitatio est, nulla erit differentia, sive in eadem provincia sint sive in vicina vel trans mare positae et longo spatio separprovincia uterque domicilium habeat, sed alter in alia, alius in altera, tunc ut inter absentes causam disceptari et locum hil enim prohibet, sive in eadem provincia res constitutae sint sive in alia, super his controversiam in iudicio provinciali moveri et multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
rem detiniusse ꝓ beturadi¬
etto scilicet ⁊̃ tempor eprio¬
ris possõms memorata lon¬
gi temporis excepcio sinedu¬
bio ei com̃petat. nec ccc̃one
luctuĩt causerepellatur.
poris pͥtripcione tres emer¬
gebant ueterib ambigu¬
itates: prima pp̃res ubipo¬
site sunt. scd̃a ꝓpt̃ pronas.
siueutriusq siue altutrꝰ

Expanded text:
rem detinuisse probetur, adiecto scilicet etiam tempore prioris possessoris, memorata longi temporis exceptio sine dubio ei competat nec occasione lucrativae causae repellatur. poris praescriptione tres emerbant veteribus ambiguitates, prima propter res, ubi positae sunt, secunda propter personas, sive utriusque sive alterutrius
Abbreviated transcription (Latin):
securitatem malefigiuimal¬
tenus turbare potest.
plicas matris tue quond¬
am mancipia qĩ filuis ex
causa tantum adopcionis
defentlit. affectio destinãte¬
⁊ illiciteadoptionis ad ho¬
rum dñum ei querẽdum.
solanõ sufficit ¶Quapp
mancipia petere nõ ꝓ hi¬
beris nullam timens tẽ¬
poris p̾ycriptionem. si hoc
supplicas horum possõn
de contra prentem decẽmi
p̃scriptionem cius inmĩti
o ꝯtestationem habe suffi¬
cit. postea qm suam impl¬
eueritintentionem petitor
ad hibita ꝓ bone uistepo¬
ssessioms defensus. absol
sessionem̃ adeptus long¬
gi tp̃ris p̃triptio port mor¬
am litis contestate comp¬
icta: ꝓficit. cum post mota
Otrouersiam in p̃titum ex¬

Expanded text:
securitatem maleficium alterius turbare potest. plicas matris tuae quondam mancipia quasi filius ex causa tantum adoptionis defendit, adfectio destinatae illicitae adoptionis ad horum dominium ei quaerendum sola non sufficit. Quapropter mancipia petere non prohiberis nullam timens temporis praescriptionem, si hoc supplicas horum possesside contra praesentem decennii praescriptione, cuius initio contestationem haberi sufficit, posteaquam suam impleverit intentionem petitor, adhibita probatione iustae possessionis defensus absolvisessionem adeptis longi temporis praescriptio post moram litis contestatae completa proficit, cum post motam controversiam in praete
Abbreviated transcription (Latin):
si liba exhibiusti ac te nestiẽti
quasi antillaindotẽ data cõ¬
scriptiun instrum̃tum est. ni¬
chil h̃rditati ħ lib̾tati tueno¬
cere potuerunt. maxime cu
teminorẽ etatem fuisse ome¬
mores ⁊placũit minores̃
statum acꝓ lib̃is ẜuos fieri⁊̃

Expanded text:
si libera exhibuisti ac te nesciente quasi ancilla in dotem data conscriptum instrumentum est, nihil haec libertati tuae nocere potuerunt, maxime cum te minorem aetate fuisse commemores et placuerit minores statu
Abbreviated transcription (Latin):
otrophi curam uccati fũint
puenturas: id instar maioriᷤᷤ
ueñabilis ecc̃e huius inclite
urbis ommbr priilegus
tuitu decreumus

Expanded text:
otrophii curam vocati fuerint perventuras ad instar maioris venerabilis ecclesiae huius inclitae urbis omnibus privilegiis, tuitu decernimus
Abbreviated transcription (Latin):
q uitiꝰ ꝑ masculim sexus ꝑ¬
sonas ꝯtinua geñs seriegĩt¬
tis si liḃos quos hñt ipot¬
estateꝓpria. idẽ filiũ filiamĩ
nepotem seuneptẽ ex filio. ꝓ¬
nepotẽ scupneptẽcetosq iti¬
demꝑ masculim sexus ꝑçonã
gre degentes ułm husdẽ lccis
seuregiomib ⁊ cuutatib cõ¬

Expanded text:
exus personas continua generis serie coniunctis, si liberos, quos habent in potestate propria, id est filium filiam, nepotem seu neptem ex filio, pronepotem seu proneptem ceterosque itidem per masculini sexus personas gre degentes vel in isdem locis seu regionibus et civitatibus com
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Uominus fructu¬
Lum quos celitor ex rebzob¬
ugatis ⁊ccepit h̃ita rõne ac
residuo debito soluto. uł si
ꝑ creditorem factum fũit qu¬
que meadẽ causadurant re¬
stituat debitori. nullo spaci¬
o longi temporis defẽditur.¬

Expanded text:
uominus fructuum, quos creditor ex rebus obligatis accepit, habita ratione ac residuo debito soluto, vel si per creditorem factum fuerit. Ququae in eadem causa durant restituat debitori, nullo spatio longi temporis defenditur
Abbreviated transcription (Latin):
na. Nam parec̃ce religionis i¬
uitas nictorẽ fũi insblime
ꝓuectõgiata sibi tñquillita
cissitudo a potentia diuinatri
isa secnitur. nullis insertis
maculis uariatur. scriptũẽ
enĩ quia cum rexiustus sede¬
rit suꝑsedem ñ.adũsabitun
sibi quicqm malignum. ⁊̃¬
D in seremtatis ũre apices
ꝑ ypacium at detrm̃tum scĩ¬

Expanded text:
nam pax ecclesiae, religionis unitas auctorem facti in sublime prouectum grata sibi tranquillitata ei uicissitudo a potentia diuina triisa secernitur, nullis insertis maculis uariatur. scriptum est enim, quia. cum rex iustus sederit supra sedem, non aduersabitur 25 ei quicquam malignum. proinde serenitatis uestrae apices per Hypatium atque Demet
Abbreviated transcription (Latin):
tus a eͣpletalis est. uictor. ius¬
timanus. pia felix.inclitus.
triumphator. semꝑ. iugusto
Ioħi sc̃issimo archiep̃o alme
urbis rome⁊ pr̃iarche redden
beatitudinẽõminaque ad ec¬
clesiaꝵ statum ꝑtinẽt festina¬
mus. ad noticiam defr̃e ur̃esci¬

Expanded text:
tulae talis est: victor Iustinianus pius felix inclitus triumphator semper Augustus Iohanni sanctissimo archiepiscopo almae urbis Romae et patriarchae. Reddentbeatitudinem omnia, quae ad ecclesiarum statum pertinent, festinamus ad notitiam deferre ves
Abbreviated transcription (Latin):
iuxilium restitutionis post¬
ulare potẽs. Dempus et enĩ
post impletam minoreme¬
tatem p̃stitutumex diemis¬
siois iuxtaronemuns tõ¬
putari debet.

Expanded text:
uxilium restitutionis postulare potes: tempus etenim post impletam minorem aetatem praestitutum ex die missionis iuxta rationem iuris computari debet.
Abbreviated transcription (Latin):
untatem p̾te̾a defimeti q̃ mar¬
mie infid̾icõmissis ualet eisẽ
tenͣcie suffragari.n enim pꝰea
p̾factionem adiecturimtes¬
tatorem finsse res corpalessidy

Expanded text:
untatem praeterea defuncti, quame in fideicommissis ualeret, ei tentiae suffragari: neque enim post efationem adiecturum testatorem fuisse res corporales,
Abbreviated transcription (Latin):
descende. ¶ Anini aut̾ ins rem¬
ouendi susp̾tos tutores rome
rim.inaut̾ aput legatum ꝓ¬
consulis susp̃tus posulari pos¬
quia maridata mricroneof¬
ficium ad eum tõtum mr̾dicẽ¬
di tnͣsit. ergo⁊ si p̾tor mandet
erit inspͤtum posse ap̾ eumpꝰ

Expanded text:
descendere. Damus autem ius remouendi suspectos tutores Romae rum. An autem apud legatum proconsulis suspectus postulari posquia mandata iurisdictione officium ad eum totum iuris dicundi transit. ergo et si praetor mandet est suspectum posse apud eu
Abbreviated transcription (Latin):
Ost mortem furiosi ñ dabit᷑
incuratorem qui negocia ges¬
sit nidicati acco̾ magis qmi
intũtores si modonilam ex
consensum post depoĩtum of¬
ficium nouatone fra ⁊ in cu¬
ratorem łĩtutorem obligo̾¬
nem eẽ tnͣsiatam constabit
Ontorqui pecumam solu¬
pilli condempnatus estacci¬
onem post cutelam funtã
recce recusat. non id meo p¬
lacinit qui suo noi̾e mutu¬
am peccumam accep. ⁊ in¬
dicatimi ꝓpppillo fecit nisi
to p̾toris actorem reliquit
cati accio detur.dem.
cum conuemretur fidi co

Expanded text:
ost mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium nouationem factam et in curatorem uel tutorem obligationem esse translatam constabit. Tutor, qui pecuniam se solupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomine mutuam pecuniam accepit et iudicatum pro pupillo fecit, nisi to praetoris actorem reliquit.cati actio detur. 8 Idcum conueniretur fideico
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾is accepit curatoreni int̾ꝙͣ
⁊ creclitorem acta fr̃a sunt. apͥ
ꝓcuratore ceiaru infra scripta
priscus ꝓcurator cesaris dnir¬
lusꝓcũrator dixit.abilmeo
pupillum priscus ꝓcurator

Expanded text:
patris accepit curatorem, inter quem et creditorem acta facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta. Priscus procurator Caesaris dilius curator dixit: 'abstineo pupillum'. Priscus procurator
Abbreviated transcription (Latin):
cendum. ¶ E onseqns ẽ nt
indeanius qui possunt susp̾toᷤᷤ
possulare ⁊ sciendum est qnͣ
publicam eẽ hũc ãcͣcõnem.
hoc est omib patr̃. qͥuinino
⁊ mulieres admittunt᷑s
hee sole que pietate nect̾ii¬
dins ducce ad hoc procedũt

Expanded text:
onsequens est, ut uideamus, qui possunt suspectos postulare: et sciendum est quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. Quin immo et mulieres admittuntur, sed hae solae, quae pietate necessitudinis ductae ad hoc procedunt
Abbreviated transcription (Latin):
enm explorari moram oꝑt.
cum de usuris fidĩconussi qͥrit᷑n
de ip̾i fidi cõmissis. ¶ Alm̾rtis ui¬
riromi arbitͣtu fiue relic̃tis ab
iolum pat̾ exhrditate filicͥ nibr̃¬
cidari uoluit atq ꝑicremĩtis
etatii eam exnitendam ẽẽ. R. n̾¬

Expanded text:
unc enim explorari moram oportet, cum de usuris fideicommissi quaeritur, non de ipsis fideicommissis. Alimentis uiri boni arbitratu filiae relictis ab solam pater exheredatae filiae nubenti dari uoluit, atque pro incrementis aetatis eam exhibendam esse r
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t impr duus ant̾. rescripsit
non ee locum conintutioni
sue n pupillum exͣ oͣrõme
conditione fidi cõmissũ relic¬
tum est. ⁊ causari quid̃ non po¬
tĩti nec conditio deficiat. ⁊ here¬
at actionib cum nullũ cãp¬
musg̾ non desid̾atur ħ. dis p̃¬
sentia. ¶Si de testo aliquid q¬
raturhr̃s non d audiri si susp¬
tam sibi dicat hr̾ditatem. na
⁊ si marime dicatur uł iustes¬
tundi n̾ huisse eum quitesta
missarui. dicat.adeat prnis ⁊
sic deh̾ q̃rati. c̾do int̾dum ar¬
diendum fidi cõmissarium
si cognitio prouxiorem trͣcat
hat finge enĩ u̾ba.afidicom¬
missi celongiquo petũda sti¬
tam delib̾ationem. at̾cõm de
qnͣtitate fid̾i cõmissi mcidere
dicendum erit ꝯpellend̃ eu
adire ne prus hr̃s tẽcedñs fic̾¬
omissarium decipiat. ¶ Sem¬
pestiuum est require̾ ꝑqmͣqͥs¬

Expanded text:
 rescripsit non esse locum constitutioni suae neque pupillum extra ordinem condicione fideicommissum relictum e‹s›t, causari quid non poterit, ne condicio deficiat et haereat actionibus, cum nullum damur non desideratur heredis praesentia.Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur uel ius testandi non habuisse eum qui testamissarius dicat: 'adeat prius et sic de hoc quaeratur'? credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim uerba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum cum adire, ne prius heres decedens fideicommissarium decipiat. Tempestiuum est require
Abbreviated transcription (Latin):
cum certum sit legeni falaidiã
Nlocum hr̾e nõ itpułoni. s com¬
putationi locum c̾e pedini ant
ut extimetur qnͣti sit ꝙ indi¬
em legatum est ⁊tm̃ credatur
eẽ legatimi qnͣtum efficit esm¬
matio ut ꝓmodo eius exomib
legatis sratim legis faicidie rõ
heatin: ¶Quociens futurum
est ut palam sit ⁊ an̾ diem ue¬
mentemiam falaidiam loc
hr̾̃e tociens computatis enis fit.
nam si conditio in mora est ex¬
pectabiusconditionem quo¬
ad existat. si ã diesuꝑ est ianihic
int̾ca pediis temꝑis hita rõ¬
ne atq existimatione. sic de fal¬
cidia disputaminus ⁊ ꝯmitti
mpulonem dicemus. ¶ Gar¬
iis autem omĩs legatarũ et
fidicomissarii ncce hnt hc̃ sti¬

Expanded text:
Falcidiam locum habere, non stipulationi, sed computationi locum esse Pedius ait, ut aestimetur, quanti sit quod in diem legatum est et tantum credatur esse legatum, quan‹tum› efficit aestimatio, ut pro modo eius ex omnibus legatis statim legis Falcidiae ratio habeatur.Quotiens futurum est, ut palam sit et ante diem uenientem iam Falcidiam locum habere, totiens computatio eius fit. nam si condicio in mora est, exspectabimus condicionem, quoad exsistat: si autem dies superest, iam hic intercapedinis temporis habita ratione atque aestimatione sic de Falcidia disputabimus et committi stipulationem dicemus.Quamuis autem omnes legatarii et fideicommissarii necesse h
Abbreviated transcription (Latin):
ssi colo ipini aliquid fcm¶Lp̃.
sit. tunc enim etiam exdoliclar¬
Quia que mista stipułone coͣnti¬
netur tenebitur. ⁊repͣlicatõne
repelli poti̾t. ¶ Bcantio que ꝑꝑ¬

Expanded text:
si dolo ipsius aliquid factum sit: tunc enim etiam ex doli clausula, quae in ista stipulatione continetur, tenebitur et replicatione repelli poterit.Haec cautio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inpułone rõ facienda est. ut pu¬
ta si patronis exasse hr̃s mititu¬
tussit ⁊ pure qͥñcũx legatussit
⁊ subconditione aliquid supra
debitam patrono ꝑtem. nam ĩ
Huc̾ casum rõ facienda est uli
legis que pitronos uocat nõ le¬
gist alcione. ¶ Si res que legata
sit aput legatarium int̾ierit
plimdimi est exceꝑtõne suctͣri¬

Expanded text:
ione ratio facienda est, ut puta si patronus ex asse heres institutus sit et pure quincunx legatus sit et sub condicione aliquid supra debitam patrono partem: nam in hunc casum ratio facienda est illius legis, quae patronos uocat, non legis Falcidiae.Si res, quae legata sit, apud legatarium interierit, probandum est exceptione suc
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m. nam cui thessara ułmi¬
licia legatur estimatio inr᷑
legata.¶Laborefert agru
ri tibi posse trebatium ren¬
disse. ꝙ m̃ito pristui fulciinꝰ
Siqiis hr̃dem sium fu̾it e¬

Expanded text:
uerum, nam cui tessera uel militia legatur, aestimatio uidetur legata. Labeo refert agrum, ri tibi posse Trebatium respondisse, quod merito Priscus Fulcinius si quis heredem suum
Abbreviated transcription (Latin):
culo suo salt. cumfaciat con¬
doonem in p̾leganda doteut
si mallet uror mancipia qĩ¬
dotem cecłit qmͣ peccuniam
num̾atam reciꝑe si ea man

Expanded text:
culo suo salutem.Cum faciat coionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia qdotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea man
Abbreviated transcription (Latin):
Iita scripsiss quilega Rocuł.
n̾at quicqrind michi luciũtici¬
uin dare fac̾e oportet sempro¬
mo lego nec adiec̾it p̾sensin
diem uenon dubitarem qnͣ¬
tum adu̾borim significatio¬
nem atimet qm̃ ea pecuma
ꝯp̾hensa non e̾et. cuudiẽmo¬
riente eoqui testĩn feciss ñdũ
ueniss adiciendo aut̾ hec u̾ba
p̾sens indiem ueaꝑte michi
nr̃ ostñdisse eam quo pecum
osalutem bine tabiletest̃.¬
meod̾ tp̃e exemplarii cã scͥp¬

Expanded text:
i scripsisset qui legabat: 'quidquid mihi Lucium Titium dare facere oportet, Sempronio lego' nec adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad verborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum venisset. adiciendo autem haec verba "praesens in diemve" aperte mihi ur ostendisse eam quoque pecuo salutem. binae tabulae testeodem tempore exemplarii causa scri
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ restitue̾ hr̾ditatem. talis
quo casus adiuo pio t̾iminatꝰ
est nam ẜno uni ex hrdib le¬
gato ꝑfid̾icomissum erat ab
eo lip̃tas data ⁊ ab alto̾ hr̃oitas.
a pamphilo testatore legatus
est enmq theodorus postamͣ
adierit hr̾ditatem priuiquia
coh̾rde enis pamphili adretꝰ
hroitas ad ictam lib̾tatem
ꝑduxit ⁊ ob ħ ĩ eum casumres
ꝑdiicta est ut isqui legaiit i¬
testatatus ẽẽ non possit hmia
postiuante ticius euarͤtꝰ ꝯpelle¬
dns est ꝑiculo eius a dire ⁊ ex
causa fidĩꝰ. hr̾ditatem restitu

Expanded text:
re et restituere hereditatem.Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero hereditas. a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legavit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est periculo eius adire et ex causa fideicommissi hereditatem restitu
Abbreviated transcription (Latin):
qr si quisꝑatus sit tm̾o cauere
demdempintate an cogi poss¬
it adire hr̾ditatem maxime¬
recte ait non oportẽ submc̾co
cautionis cõmitte̾ se aditio̾i
hr̾dicitis. ¶ Hii quisolidum
caꝑt non post̾exasse h̾rdei min

Expanded text:
 si quis paratus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi adire hereditatem, maximerecte ait non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis.Hi qui solidum capere non possunt, ex asse her
Abbreviated transcription (Latin):
it. ¶ Item mecianis qͥrit anisꝗ
ouob uł plurib rogatus est re¬
intuẽ hr̃ditate nr cogente aliqͥ
adire possit ⁊ mebr orum qui
id non cesrõau̾nt portõnib fa¬
lcidie unficio nti sũ ip̃i quo de
sid̾ent sibi restitui sũ ali in lo¬
cum corum sũccesẜ̾int ⁊ cum¬
ħ hodie nire utimiur ut into¬
tum tnͣseat ad eum qui coeg̾¬
seqñs erit dr̃c qͣrte retentõne
amisisse eum qui coactus est.
quia msolidum accones tnͣse¬
unt meum qui coegit. plane¬
si ꝓponamus fidĩ cõmissarnim
non ita coegisse nt tot. aħ̾rdi¬
tasm se tnͣsferatur cum ceꝑit¬
cet̾i desid̾are sibi restitui hr̾dita¬
temdicendum est falcidia eũ
uti posse. ¶ Recte gͥ meciamis
ait multum int̾ee̾ utrum̃t᷑o¬
tam restitui hr̃ditatem sibifi¬
dei cõmissarrus desid̾au̾it ansi¬
fft̾ur in residuo faicidie erit lo¬
cus. si tota hr̾ditas tnͣsiata sit ces¬
duoꝵ rogntus quissit restitue̾¬
hr̃ditatem ⁊ alt̾ cog̾e uelit sus¬

Expanded text:
it.Idem Maecianus quaerit, an is, duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit et in horum, qui id non desiderauerunt, portionibus Falcidiae beneficio uti, siue ipsi quoque rent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegisequens erit dicere quartae retentionem isse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transiin eum qui coegit. planproponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius de‹side›rauerit anfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cesduorum rogatus quis sit restituereditatem et alter cogere uelit sus