comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuuidime m̃umeuussẽs̃ loris infinitas om̃i copiar gene habundantes eatĩ
uicistu que et naturam ⁊ conditõnem ut uici possent habelt milla estꝰ
eĩ tanta dis tanta copia que nõ ferio at unib debilitati frangiq possit
oũi dero unice̾ ducũdiam cohubere uuctoriam temperre adusarium no¬
bisutete Ingeno u̾tute p̃sta ntem non modo eptosse Iacentẽ sed ctia ampli¬
ficare erꝰ p̾stmã dignitatem hiec qui faciat non ego encũ sũ mo omo
comparo S smllimũ deo Iudico Ituq g. cesar bellice tue laudes celebrabã¬
etiã cũ legũt olstrepi clanore militũ uident᷑ et tubarũ sono at uero cun
aliquad clement̾ mansuete iuste moderate sapient᷑ faitũ  in nacũdia ps¬
tĩ que est mimica consilio et in uictoria que natura in solens et sũꝓba st̾¬
aut aud̾imꝰ aut legimiꝰ quo studio incendimur nõ mõ in gestis reb s eciã
in fitu ut eoos sepe quoo mĩꝙ uidimꝰ disigannis. Te uero quẽ presentem

Expanded text:
tudine innumerabilis, locis infinitas, omni copiarum genere abundantis: ea tamen vicisti quae et naturam et condicionem ut vinci possent habebant. nulla est enim tanta vis quae non ferro et viribus debilitari frangique possit. animum vincere, iracundiam cohibere, victo temperare, adversarium nobilitate, ingenio, virtute praestantem non modo extollere iacentem sed etiam amplificare eius pristinam dignitatem, haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo, sed simillimum deo iudico. itaque, C. Caesar, bellicae tuae laudes celebrabunetiam cum leguntur, obstrepi clamore militum videntur et tubarum sono. at vero cum aliquid clementer, mansuete, iuste, moderate, sapienter factum, in iracundia praesertim quae est inimica consilio, et in victoria quae natura insolens et superba est, audimus aut legimus, quo studio incendimur, non modo in gestis rebus sed etiam in fictis ut eos saepe quos numquam vidimus diligamus! te vero quem praesentem
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodũ ab utilitate rei .P. discrepabat. Labellaria lex ab.l.
cassio ferebatur. populus libertatem agi pucabat suã. Dissen¬
aebant pͥncpes et in salute optimatiũ temeritatẽ multitudi¬
nis et tabelle licenciã ꝑtimestebãt. Agrariã .T. gract̾h legẽ
chus ferebat iocunda res .P. plebei. U̾ictꝰ enim sub peditabat᷑
large sine lalore. Ropugnabãt boni qđ et ab industria ple¬
bẽ
ad desidiam auocaxi putabãt: et exariũ exhauxiri udebat᷑. Multa
eciã nrr̃a memoria que consulto pret̾eo fuexũt in ea contenciõe  ut
populaxis cupiditas a consilio pͥncipũ dissideret. Nunc tam nichil
est q̃đ populꝰ a dilectis pͥncipibꝰ q dissentiat.nec flagitat em
ullã neq nouaꝵ reꝵ est cupida : et ocio suo et diguitate oꝑtimi

Expanded text:
commodum ab utilitate rei publicae discrepabat. tabellaria lex ab L. commodum ab utilitate rei publicae discrepabat. tabellaria lex ab L. Cassio ferebatur: populus libertatem agi putabat suam; dissentiebant principes et in salute optimatium temeritatem multitudinis et tabellae licentiam pertimescebant. agrariam Ti. Gracchus legem chus ferebat: iucunda res plebei, victus enim suppeditabatur large sine labore; repugnabant boni, quod et ab industria plebem ad desidiam avocari putabant et aerarium exhauriri videbant. multa etiam nostra memoria, quae consulto praetereo, fuerunt in ea contentione ut popularis cupiditas a consilio principum dissideret. nunc iam nihil est quod populus a delectis principibusque dissentiat: nec flagitat rem ullam neque novarum rerum est cupidus et otio suo et dignitate optimi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ aliqũẽ qui uiuunt nominẽ. quałis niꝑ q catułꝰ fuit qũe
neq ꝑiculi tempestas neq honoris aura potuit unquã de suo
ciresũ. Aut spe. aut metu demouerȩ. Hec imitamini ꝑ aeos in¬
mortalis. qui dignitatẽ. qui laudẽ. qui gloxiã q̃ritis. Het ã¬
pla sũt hec diuina. hec in moxtalia. hec fama celebrant᷑. moniꝰ¬
mentis amaliũ mancdant᷑: posteritati ꝓpagant᷑. Est labor
uõ uego. Picula magna : fateor. Multe insidie sũt bonis: ue¬
xissime dictũ est. S te id qđ multi inuideant m ultiq expectãt
inscitia sũt inquit postulare. Si ui laborẽ sũma cũ cura efferaᷤ
uullũ. Idem alio loto dixit qđ excipent in ꝓbi ciues. oderint
dum metuãt: predara enim illa precepta dederat iuuentuti.
S tam̃e hec uia hec xacio rei .ł. capessende : olm erat inagiᷤ
ꝑtinestenda. cũ multis in rebus multitudinis studiũ ad pp̾łi

Expanded text:
eorum aliquem qui vivunt nominem, qualis nuper Q. Catulus fuit, quem eorum aliquem qui vivunt nominem, qualis nuper Q. Catulus fuit, quem neque periculi tempestas neque honoris aura potuit umquam de suo cursu aut spe aut metu demovere. haec imitamini, per deos immortalis, qui dignitatem, qui laudem, qui gloriam quaeritis! haec ampla sunt, haec divina, haec immortalia; haec fama celebrantur, monumentis annalium mandantur, posteritati propagantur. est labor, non nego; pericula magna, fateor; múltae insidiae súnt bonis verissime dictum est; sed te íd quod multi invídeant multique éxpetant inscítiast, inquit, póstulare, nísi laborem súmma cum cura écferas. nollem idem alio loco dixisset, quod exciperent improbi cives, óderint, dum métuant; praeclara enim illa praecepta dederat iuventuti. sed tamen haec via ac ratio rei publicae capessendae olim erat magis pertimescenda, cum multis in rebus multitudinis studium aut populi
Abbreviated transcription (Latin):
taxdiores sũt et pͥncipus roꝵ neglectis: ad extrenum
ip̃a deniq necessitate excitant᷑. ita ut nõ nũquã cunctatione at
tarditate dum ociũ uolũt etiam sine dignitate retinere: ip̃i uteũq
sũt desciscũt. Si timidiores desunt. Permanẽt illi sosiatꝵ
om̃ia .R .P. causa ꝑfexũt: qui sũt tales qualis pat̾ tuꝰ .DA. scau¬
re fuit. qui a .t. gracto usq ad quaxrium sediciosis om̃ibꝰ resti¬
tit ẽ qũẽ nũqͣm ulla uis. ulle mine. ulla inuidia labefecit. Aut
qualisq metellꝯ patruꝯ mateis tue:qui cũ floxentẽ hoĩem ĩ
populari ratione .L. saturninũ censor notasset: cũq insitiuũ
gracchũ contͣ uini multitulmis nicitate censu ꝓhibuisset: cũq
in eã legẽ quã nõ uixe xogatã iudicarat iurare unus noluissete
de ciuitate maluit quã de sentẽcia demoueri. Aut ut uetera
exempla quoꝵ est copia digna huiꝰ iꝑũ glĩa relinquã: ne ue

Expanded text:
tardiores sunt et principiis rerum neglectis ad extremum tardiores sunt et principiis rerum neglectis ad extremum ipsa denique necessitate excitantur, ita ut non numquam cunctatione ac tarditate, dum otium volunt etiam sine dignitate retinere, ipsi utrumque sunt deciscunt; si timidiores desunt: permanent illi soli, atque omnis reipubl causa perferunt, qui sunt tales, qualis pater tuus M. Scaure fuit: qui a C. Graccho usque ad C. Marium seditiosis omnibus restitit, quem numquam ulla vis, ullae minae, ulla invidia labefecit; aut qualis Q. Metellus, patruus matris tuae, qui cum florentem hominem in populari ratione, L. Saturninum, censor notasset, cumque insitivum Gracchum contra vim multitudinis incitatae censu prohibuisset, cumque in eam legem quam non iure rogatam iudicarat iurare unus noluisset, de civitate maluit quam de sententia demoveri; aut, ut vetera exempla, quorum est copia digna huius imperi gloria, relinquam, neve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑp t̾ in ecũ pene peccatoꝵ suoꝵ consciĩ nouos motꝰ cõuer si¬
onesq .R. P. quexãt. Aut qui ꝓpt̾ insitũ quẽtlã auimi furo¬
rem discordiis ciuium ac sedicione pascant᷑: Aut qͥ propt̃
inplicationẽ rei familia ris cõmuni incendio maliut quã suo
deflagrare. Qui cum tutores sũt et duces: suoꝵ studioro
uicioꝵ q nacti. in.A.p. fluctꝰ excitant᷑: ut uigilandũ sit
his qui sibi gubernacula patrie deposcerũt ÷ enitendũq
om̃i sciençia ac cdiligẽtia ut conseruatis his que ega paulo
ante funcdam̃ta ac mẽbra eẽ dixi: tengre cursum possint
et caꝑe ocũ illũ portũ et dignitatis. Hant ego uiã iudi¬
ces si aut asꝑam atq arduam. aut plenã ẽẽ ꝑiculoꝵ aut
insidiaꝵ uegẽ. uẽtiar. Presertim cum id nõn modo intel
daces homines et ꝑcliti nutu impellunt᷑. et ip̃i eçiam
sponte sua contra A .P. incitantur. Boni uestio q̃m̃

Expanded text:
propter metum poenae, peccarorum suorum conscii, novos motus conversipropter metum poenae, peccarorum suorum conscii, novos motus conversie quaerant, aut qui propter insitum quendam animi furorem discordiis civium ac seditione pascantur, aut qui propter implicationem rei familiaris communi incendio malint quam suo deflagrare. qui cum tutores sunt et duces suorum studiorum vitiorumque nacti, in re publica fluctus excitantur, ut vigilandum sit iis qui sibi gubernacula patriae depoposcerunt, enitendumque omni scientia ac diligentia ut, conservatis iis quae ego paulo ante fundamenta ac membra esse dixi, tenere cursum possint et capere oti illum portum et dignitatis. hanc ego viam, iudices, si aut asperam atque arduam aut plenam esse periculorum aut insidiarum negem, mentiar, praesertim cum id non modo intelldaces homines et perditi nutu impelluntur et ipsi etiam sponte sua contra rem publicam incitantur, boni nescio quo
Abbreviated transcription (Latin):
dirig̾e debeãt. Id qđ est p̃stantissimũ naximeq obtabile oiba
sanis et bonis et beacis : cũ digͥtate oçiũ. Noc qui uolũt omnes
optimates. D efficiunt sũmi urri et conseruatores ciuitatis
putant᷑. Neq ouim roꝵ gerendaꝵ dignitate honmes et¬
ferxi ita conuenit sut ocio ꝓsꝑitiãt. neq ullum amplex axi
ociũ qđ abhoreet a a̾igͥtate. Huiꝰ aũt ociose digͥtatis hec fũ¬
damẽta sut hec mẽbra: que mienda pͥncipibꝰ et uł capitis
ꝑiculo defendenda sũt: religiones. Auspiciã. potestates ma¬
gistratuũ. senaco auctoritas. legis mos. maioꝵ iudicia. iu¬
xisclictio. fides ꝓuincie. socu imꝑũ laus: ues militaxis̃. exaeiũ.
Haꝵ reꝵ tot atq tantaꝵ ẽẽ de fensorẽ et pateonũ. magni
animi est. magni ingenii. magneq constancie. Et enim
in tanto ciuium uum̃o magna multitudo est. Eoꝵ qui aut

Expanded text:
dirigere debeant? Id quod est praestantisimum, maximeque optabile omnibus dirigere debeant? Id quod est praestantisimum, maximeque optabile omnibus sanis et bonis, et beatis, cum dignitate otium. hoc qui volunt, omnes optimates: qui efficiunt, summi viri, et contervatores civitaris putantur. Neque enim rerum gerendarum dignitate homines oefferri ita coe. huius autem otiosae dignitatis haec fundamenta sunt, haec membra, quae tuenda principibus et vel capitis periculo defendenda sunt: religiones, auspicia, potestates magistratuum, senatus auctoritas, leges, mos maiorum, iudicia, iuris dictio, fides, provinciae, socii, imperi laus, res militaris, aerarium. harum rerum tot atque tantarum esse defensorem et paanimi est, magni ingenii, magnaeque constantiae. Etenim in tanto civium numero magna multitudo est eorum, qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
ita se g̃ebant ut sua consilia optimo cuiq ꝓbarent.obtimates
habebant᷑. Ds gͦ iste obtimꝯ quisq numero : si queris ĩnume¬
rabiles. Neq enim alit̾ stare possemꝰ. Sunt principes cõsilu
publici: sunt qui eoꝵ sectam seᷠunt᷑. sunt maximoꝵ ordinit
homines quibꝰ pacet curia : sunt municipiales xusticiq cõni⁊
sunt negocii gerentes. Sũt eciam libertini obtimates. Num̃ꝯ
ut dixi huiꝯ gen̾is. late et uarie diffusꝰ est. s genꝰ uniũsũ
ut tollatur error. breui crecũscribi et de finiri potest. Om̃s opti¬
mates sũt.qui neq nocentes sũt nec natuxa in ꝓbi: nec furiosi.
nec malis domesticis impediti. Eigit᷑ ut hi sint quã tu nacionem
appellasti et qui integri sũt et sani et bene de rebꝰ domesticis
mi et clarissimi ciues numerant᷑ et pͥncipes auitatis. Ꝙa est
gͥ ꝓpositũ his. Re P. gubernatoribꝰ. qđ intueri. et quo cuxsũ suũ

Expanded text:
ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates habebantur. quis ergo iste optimus quisque? numero, si quaeris, innumerabiles, neque enim aliter stare possemus; sunt principes consili publici, sunt qui eorum sectam sequuntur, sunt maximorum ordinum homines, quibus patet curia, sunt municipales rusticique Romani, sunt negoti gerentes, sunt etiam libertini optimates. numerus, ut dixi, huius generis late et varie diffusus est; sed genus universum, ut tollatur error, brevi circumscribi et definiri potest. omnes optimates sunt qui neque nocentes sunt nec natura improbi nec furiosi nec malis domesticis impediti. esto igitur ut ii sint, quam tu nationem appellasti, qui et integri sunt et sani et bene de rebus domesticis mi et clarissimi cives numerantur et principes civitatis. quid estpositum his reipub. gubernatoribus, quod intueri, et quo cursum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uata re. deos penatis suos in .& P. iura tribũatꝰ atq auspicia
defenderet. accusare eũ moderate aquo ip̃e nefarie accusatur.
ꝑ senatꝰ auctoritatẽ ñ ẽ sitꝰ: Nimirũ hoc illud est qđ de me potis¬
simũ tu in accusacione quesisti que eẽt nr̃a nacio oꝑtimatiũ. Sic
enim dixisti. Rem q̃ris preclaram iuuentuti ad distendũ. nec
mͥ difficilẽ ad ꝑdocendũ. De qua pauca iudices dicã: et ut arbi¬
teor nec ab utlitate eoꝵ qui audient. net ab officio ur̃o. uec ab
ip̃a causa . P. sestii ꝑ horxebit oracio mea. Duo gen̾a semꝑ ĩ hac
ciuitate fuerũt eoꝵ qui uersari in xe .P. atq in ea se excellẽtius
gerere studuerũt. Quibꝰ ex generibꝰ alteri se populares. al¬
teri obtimates et haberi et ẽẽ uoluerũt. Qui ea que faciebãt
queq dicebãt multitudini iocũda uolebant eẽ populares: Qui at̃

Expanded text:
ivata re deos penatis suos, in re publica iura tribunatus atque auspicia ivata re deos penatis suos, in re publica iura tribunatus atque auspicia defenderet, accusare eum moderate a quo ipse nefarie accusatur per senatus auctoritatem non est situs. nimirum hoc illud est quod de me potissimum tu in accusatione quaesisti, quae esset nostra natio optimatium; sic enim dixisti. rem quaeris praeclaram iuventuti ad discendum nec mihi difficilem ad perdocendum; de qua pauca, iudices, dicam, et, ut arbitror, nec ab utilitate eorum qui audient, nec ab officio vestro, nec ab ipsa causa P. Sesti abhorrebit oratio mea. duo genera semper in hac civitate fuerunt eorum qui versari in re publica atque in ea se excellentius gerere studuerunt; quibus ex generibus alteri se popularis, alteri optimates et haberi et esse voluerunt. qui ea quae faciebant quaeque dicebant multitudini iucunda volebant esse, populares, qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nc̃ uolitãt ut uidetis: nec diun uos de uobis aliqͥd timetis.
illi umquã de se ꝑtimescũt. Nam qͥd ego de edile ip̃o loquar qui
eciam diem dixit. et accusauit de ui mil onẽ: Neq hic tamẽ
nulla unquã iniuria adducet᷑ ut eũ tali uixtute tantaq fixmi¬
tate animi se in de P. fuisse peniteat. S qui hec uident adulescẽ¬
tes. quonã suas mẽtes cõfexent: Ille qui monum̃ta publita. qui
edes sacras. qui domios inimicoꝵ suoꝵ obpugnauit. excidit. intẽ¬
dit  qui stipatus semꝑ sicarus. septus arematis inunitꝰ indicibꝰ
fuit ł quoꝵ hodie coꝑia redundat. qui et ꝑegrinã manũ facino¬
rosoꝵ concitauit. et seruos ad cedẽ idoneos emit: et in tribũatu
carcerẽ totũ in forũ effudit. uolitat edilis : accusat eũ qui aliqͣ
ex ꝑte eius furrorẽ exultantẽ rep̾ssit: hic qui se est tutatꝰ sic̃ in pͥ¬

Expanded text:
etiam nunc volitant, ut videtis, nec, dum vos de vobis aliquid timebitis, etiam nunc volitant, ut videtis, nec, dum vos de vobis aliquid timebitis, illi umquam de se pertimescent. nam quid ego de aedili ipso loquar, qui etiam diem dixit et accusavit de vi Milonem? neque hic tamen ulla umquam iniuria adducetur ut eum tali virtute tantaque firmitate animi se in rem publicam fuisse paeniteat; sed qui haec vident adulescentes quonam suas mentis conferent? ille qui monumenta publica, qui aedis sacras, qui domos inimicorum suorum oppugnavit excidit incendit, qui stipatus semper sicariis, saeptus armatis, munitus indicibus fuit, quorum hodie copia redundat, qui et peregrinam manum facinerosorum concitavit et servos ad caedem idoneos emit et in tribunatu carcerem totum in forum effudit, volitat aedilis, accusat eum qui aliqua ex parte eius furorem exsultantem repressit: hic qui se est tutatus sic ut in pr
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓfundãts uillã edi ficaxe in oculis ominũ tantã : tugireiũ
ut iam uideat᷑ eẽ illa uilla quã ip̃e. TR. Pl. pictã olim in concio¬
nibꝰ explicabat. qͦ fortissimũ ac sũmũ ciuẽ in inuidiam homo castꝰ
ac nõ cupidus uocaret. Alterũ thracibꝰ ac dardanis. pͥmũ pacẽ
maxima pecĩa uendidisse : deinde ut illi pe cuniã conficere pos¬
sent: uexandã his macedoniã et spoliandã tralidisse. eundeq
pecunias maxinias a dyrrachinis: spoliare thessalos. certã
acheis in annos singulos petuniã imꝑauisse: neq tamẽ ullo in
publico aut religioso loco signũ aut tabulã aut ornamẽtũ reliqs¬
se. Hos sic in ludere quibꝰ om̃e supliciũ atq om̃is iure obtimo
poena debet̾ reos eẽ hos duos quos uidetis : Omitto iã numeriũ.
serranũ elium qͥsquilianas sedicionis clodiane. s tamẽ hi qͦq

Expanded text:
tem profundat, villam aedificare in oculis omnium tantam tugurium tem profundat, villam aedificare in oculis omnium tantam tugurium ut iam videatur esse illa villa quam ipse tribunus plebis pictam olim in contionibus explicabat, quo fortissimum ac summum civem in invidiam homo castus ac non cupidus vocaret; alterum Thracibus ac Dardanis primum pacem maxima pecunia vendidisse, deinde, ut illi pecuniam conficere possent, vexandam iis Macedoniam et spoliandam tradidisse, eundemqupecunias maximas a Dyrrachinis, spoliare Thessalos, certam Achaeis in annos singulos pecuniam imperavisse neque tamen ullo in publico aut religioso loco signum aut tabulam aut ornamentum reliquisse; illos sic inludere quibus omne supplicium atque omnis iure optimo poena debetur, reos esse hos duos quos videtis. omitto iam Numerium, Serranum, Aelium, quisquilias seditionis Clodianae; sed tamen hi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dent om̃s. Milo et uidit et fecit ut ius exꝑiret᷑. uim depel-¬
leret. Altero uti uoluit ut uirtꝰ audacĩa uinceret: Alt̾o usus
necessario est ne uixtꝰ ab audacia uinc̾et᷑. Eadẽq racio fuit
sesti: si minꝰ in aͤcusando neq enira ꝑ om̃s fuit idem fieri ne¬
cesse: at certe in necessitate defendende salutis sue presidioq
contͣ uini et manũ comparãdo. Odii inmortales quẽ nã osten¬
ditis exitũ nob̾. quã spem rei ꝑ. datis. quotꝰ qͥsq inuenietur
tanta uixtute uir. qui obtiniã quãq causã uei .p. ãplectatur.
qui bonis uixis deseruiat. qui solidam laudẽ uerãq q̃rat cum
sciat duo illa rei p. pene fa ta. gabinũ et pisonẽ alterũ hauri¬
re cotidie ex pacatislimis atq opulentissimis lyrie gazis ĩnu¬
merabile pondꝰ airxi. bellum inferre quie stentibꝰ ut eo ꝵ ue¬
teres inlibatas q diuicias in ꝓfundissimũ libimũ suaꝵ girgi¬

Expanded text:
dent omnes: Milo et vidit et fecit, ut ius experiretur, vim depeldent omnes: Milo et vidit et fecit, ut ius experiretur, vim depelleret. altero uti voluit, ut virtus audaciam vinceret; altero usus necessario est, ne virtus ab audacia vinceretur. eademque ratio fuit Sesti, si minus in accusando—neque enim per omnis fuit idem fieri necesse—at certe in necessitate defendendae salutis suae praesidioque contra vim et manum comparando. O di immortales! quemnam ostenditis exitum nobis? quam spem rei publicae datis? quotus quisque invenietur tanta virtute vir qui optimam quamque causam rei publicae amplectatur, qui bonis viris deserviat, qui solidam laudem veramque quaerat? cum sciat duo illa rei publicae paene fata, Gabinium et Pisonem, alterum haurire cotidie ex pacatissimis atque opulentissimis Syriae gazis innumerabile pondus auri, bellum inferre quiescentibus, ut eorum veteres inlibatasque divitias in profundissimum libidinum suarum gurgi
Abbreviated transcription (Latin):
berẽt qͣntũ manu ac uixibꝰ ꝑ cedem ac uulnera aut exiꝑe aut
retinere potuissẽt. Qͥ gͥ pximi uirtute et consilio p̃stanti exti¬
terũt. hi ꝑspecto gen̾e humane docilitatis atq ingenũ. dilsi¬
patos unũ in locum ꝯgregarũt ĩ eosq ex efferitate illa ad
iusticiã atq mãsuetudinẽ tr̃asduxerũt. Tum nes ad cõmu¬
nẽ utilitatẽ quas publicas appellamꝰ. Lum conuẽticula ho¬
minũ que postea ciuitates nominate sunt. Tum domicilia
coniuncta quas irebes dicimꝰ inuento et diuino iuxe et hu-¬
mano moenibꝰ sepsexũt. Atq int̾ hac uitã ꝑpolitã humaitate
et illã inmanẽ : uithil tam interest quã uis atq uis. horũ
uteũ uti nolimꝰ : alt̾o est utendũ. Uim uolumꝰ extingui.
ius ualeat necelle est: iudicia quibꝰ om̃e ius continet᷑. Iudi¬
cia displicent aut nulla sũt. uis dñet᷑ necesse est. Hoc ui¬

Expanded text:
berent quantum manu ac viribus per caedem ac vulnera aut eripere aut berent quantum manu ac viribus per caedem ac vulnera aut eripere aut retinere potuissent? qui igitur primi virtute et consilio praestanti exstiterunt, ii perspecto genere humanae docilitatis atque ingeni dissupatos unum in locum congregarunt eosque ex feritate illa ad iustitiam atque ad mansuetudinem transduxerunt. tum res ad communem utilitatem, quas publicas appellamus, tum conventicula hominum, quae postea civitates nominatae sunt, tum domicilia coniuncta, quas urbis dicimus, invento et divino iure et humano moenibus saepserunt. atque inter hanc vitam perpolitam humanitate et illam immanem nihil tam interest quam ius atque vis. Horum utro uti nolumus, altero est utendum. vim volumus exstingui, ius valeat necesse est, id est iudicia, quibus omne ius continetur; iudicia displicent aut nulla sunt, vis dominetur necesse est. hoc vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponunt. ne ueus adsit: ne citet᷑. ne q̃rat᷑: ne mẽcionẽ õmo
cuiquã iudicũ aut iudicioꝵ fac̾e liceat. Quid ag̾et uir ad uͥ¬
tutem. dignitatẽ gliãm nati: ui stelexatoꝵ hominũ coreo¬
tam affliget. anse domi contineret. Et uinci tur pe putauit᷑
et det̾rexi seciã exipi ree icit eͦ ut qm̃ sibi in illum legibus
sestiũ. cũ idem laudes milone: an qui sua tecta defendit. qͥ ab
aris focis fereũ flãmãq depellit: qui sibi licere uult tuto
eẽ in foro. in templo. in curia. uire p̃sidiũ comparat. qͥ uul¬
neribꝰ que ceruit cotidie toto corpore monet᷑. ut alid p̾si¬
dio caput et ceruites et iugulũ ac lat̾a tutet᷑.hunc de ui actu¬
sandum putas: Quis enim nr̃m iudites ignorat ita natuxam
rexũ tulisse. ut quodã tpr̃e hõies nondum neq naturali neq
ciuili iuxe destripto fusi ꝑ agros ac disꝑsi uagarent᷑ : tantũq hi¬

Expanded text:
proponunt; ne reus adsit, ne citetur, ne quaeratur, ne mentionem omnino proponunt; ne reus adsit, ne citetur, ne quaeratur, ne mentionem omnino cuiquam iudicum aut iudiciorum facere liceat! quid ageret vir ad virtutem, dignitatem, gloriam natus vi sceleratorum hominum conrotam adfligeret? an se domi contineret? et vinci turpe putavit et deterreri et clam eripi: id egit ut, quoniam sibi in illum legibus Sestium, cum idem laudes Milonem? an qui sua tecta defendit, qui ab aris focis ferrum flammamque depellit, qui sibi licere vult tuto esse in foro, in templo, in curia, iure praesidium comparat: qui vulneribus, quae cernit cotidie toto corpore, monetur ut aliquo praesidio caput et cervices et iugulum ac latera tutetur, hunc de vi accusandum putas? quis enim nostrum, iudices, ignorat ita naturam rerum tulisse ut quodam tempore homines nondum neque naturali neque civili iure descripto fusi per agros ac dispersi vagarentur, tantumque ha
Abbreviated transcription (Latin):
diator se si moribꝰ ageret parẽ ẽẽ non posse. ad ferrũ. faces.
ad cotidianã cedem. incendia xapmas. se cũ exertitu suo con¬
tulit. domũ obpugnare. itineribꝰ occurrere. ui lacessere et
teere coeꝑit. Nonmouit hominẽ sũma grauitate sumaq con¬
stancia. S qͣn qͣm dolor animi innata libertas. ꝓmpta extel¬
lensq uirtꝰ fortissimũ uixũ ortabat᷑. ui uim oblatã p̾serã
sepius ut frang̾et et refutaret: tanta moderacio fuit hominis
tantũ consilium : ut contin̾et dolorẽ. neq eadẽ se xe ulcis¬
ceretur. qua ẽẽt lacessicꝰ. S illũ tot iam in funeribꝰ .RP. e
xultantẽ.ac tripudiantẽ. legũ si posset laq̃is constrĩgeret. De¬
inimicitus. nullis p̃miis. nulla hominũ postulaciõne aut
eciã opiuione id uniqͣm ẽẽ factuxũ. fracti erãt animi hominis
hoc enim accusante pͥstim illi ꝯ sui iuditu tirepitudinẽ despe¬

Expanded text:
diator se, si moribus ageret, parem esse non posse; ad ferrum, faces, diator se, si moribus ageret, parem esse non posse; ad ferrum, faces, ad cotidianam caedem, incendia, rapinas se cum exercitu suo contulit; domum oppugnare, itineribus occurrere, vi lacessere et terrere coepit. non movit hominem summa gravitate summaque constantia; sed quamquam dolor animi, innata libertas, prompta excellensque virtus fortissimum virum hortabatur vi vim, oblatam praesertim saepius, ut frangeret et refutaret, tanta moderatio fuit hominis, tantum consilium, ut contineret dolorem neque eadem se re ulcisceretur qua esset lacessitus, sed illum tot iam in funeribus rei publicae exsultantem ac tripudiantem legum, si posset, laqueis constringeret. deinimicitiis, nullis praemiis, nulla hominum postulatione aut etiam opinione id eum umquam esse facturum? fracti erant animi hominis; hoc enim accusante pristini illius sui iudici turpitudinem despe
Abbreviated transcription (Latin):
ad xem p. TR. Pł. milo de cuiꝯ laude pluxa ditã. nõ qͦ aut
ip̃e hec dici quã existimari malit. Aut ego hunc laudis fructũ
presenti libent̃ imꝑciam. presertim cum uerbis conseqͥ non
possim. s qđ existimo. si milonis causã accusatoris uoce cõlau¬
datã ꝓbaro. uos in hoc crimine parẽ sestii causam ex istimat᷑os.
nmũ. plena concordie. collegas aduitores habebat. Consulis
alteriꝰ sũmũ scudiũ e alt̾is animꝰ pene placatꝰ. De p̃toribus
unꝯ alienꝰ: senatꝰ incredibilis uolũtas. equitũ .R. anims ad
cam excitati.erecta italia : duo soli erãt empti ad ĩpediendum.
qui si hoĩes despecti et contẽpti tantã rem sustinere nõ potuisset̃.
se causã quã susceꝑat nullo labore ꝓactuxũ uidebat. agebat
auctoritate.agebat consilio. agebat ꝑ sũmũ ordinẽ. Agebat
ligentissime cogitabat. Huit geauitati hominis uidebat ille gla¬

Expanded text:
 plebis Milo—de cuius laude plura dicam, non quo aut  plebis Milo—de cuius laude plura dicam, non quo aut ipse haec dici quam existimari malit aut ego hunc laudis fructum praesenti libenter impertiam, praesertim cum verbis consequi non possim, sed quod existimo, si Milonis causam accusatoris voce conlaudatam probaro, vos in hoc crimine parem Sesti causam existimaturos: mnium, plena concordiae. conlegas adiutores habebat; consulis alterius summum studium, alterius animus paene placatus, de praetoribus unus alienus, senatus incredibilis voluntasam excitati, erecta Italia. duo soli erant empti ad impediendum; qui si homines despecti et contempti tantam rem sustinere non potuissent, se causam quam susceperat nullo labore peracturum videbat. agebat auctoritate, agebat consilio, agebat per summum ordinem, agebat ligentissime cogitabat. huic gravitati hominis videbat ille gla
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ constratũ cede nocturna. ñ mͦ uulla noua questio s
cam enĩ qđ sencio et qđ metũ sentiũt om̃s diuini. insigni quadã
maudita.noua magnitudine animi grauitate. fide p̾diti domꝰ
est obpugnata fereo. facibꝰ. exercitu clodiano. Et tu hoc loco
lauclas milonẽ. et iure laudas quẽ onim uniqͣm ureũ tã ĩmor¬
ta li uirtute uidimꝰ qui nullo p̾mio ꝓposito p̃cer hoc qđ iã tõtri¬
tum et contep̃tũ putat᷑ iudiciũ bono ꝵ. om̃ia ꝑicula. sumos la¬
bores. grauissimas contençiones. inimiticiasq suscepit. Qͥ
mͥ unꝰ ex om̃ibꝰ ciuibꝰ uidet᷑ re docuisse nõ uerbis. s quid opor¬
texet ap̃stantibꝰ uiris in .⁊p. fieri et quid necesse eẽt o porte
libertatẽ necesse ẽẽ. Hoc sentixe prudencie est. facore fortitu¬
dinis. et sontixe uͦ et fat̾e ꝑ fecte cumulateq uixtutis. Adut̃¬

Expanded text:
Romanorum constratum caede nocturna: non modo nulla nova quaestio, sed Romanorum constratum caede nocturna: non modo nulla nova quaestio, sed cam enim quod sentio et quod mecum sentiunt omnes—divini, insigni quadam, inaudita, nova magnitudine animi, gravitate, fide praediti, domus est oppugnata ferro, facibus, exercitu Clodiano. et tu hoc loco laudas Milonem et iure laudas. quem enim umquam virum tam immortali virtute vidimus? qui nullo praemio proposito praeter hoc, quod iam contritum et contemptum putatur, iudicium bonorum, omnia pericula, summos labores, gravissimas contentiones inimicitiasque suscepit, qui mihi unus ex omnibus civibus videtur re docuisse, non verbis, et quid oporteret a praestantibus viris in re publica fieri et quid necesse esset: oportelibertatem necesse esse. hoc sentire prudentiae est, facere fortitudinis; et sentire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legatos nr̃os xedũcet. pͥncipẽ ciuitatis ferco obsessũ ten̾et.
hec ut effic̾e posset q̃ fieri nisi armis obp̃ssa .R. R. nullo mͦ po¬
terant: idcirco credo manũ sibi .P. sestiꝰ et copias cõparauͭ.
At ñ lũ exat matuxũ. nõ dũ res ip̃a ad eiꝯmodi p̃sidia uiros
bonos compellebat. Pulsi nos eramꝰ ñ om̃ino ista maũ sola. s
tanie ñ sine ista: uos ta citi mebamini. Captũ exat foxũ ãno suꝑio¬
re. ede castoris tanqͣm arce aliq̃ fugitiuis occupata. fiebãt oĩa al
hominũ cũ egestate tũ audaciã ꝑditoꝵ. clamore.contiresu.iii. ma¬
nu g̾ebant᷑: ꝑferebatis. magistratꝰ templis pellebant᷑. Alii
omnino aditu ac foro ꝓhibebant᷑. nemo resistebat: gladiator̃s
ex p̃toris comitatu cõ pre hẽsi in senatũ introducti. confessi ĩ uĩcla
coniecti amilone. nilli a serxano. m̃tio nulla. forũ corporibꝰ ciuiũ

Expanded text:
per legatos nostros reduceret? principem civitatis ferro obsessum teneret? per legatos nostros reduceret? principem civitatis ferro obsessum teneret? haec ut efficere posset, quae fieri nisi armis oppressa re publica nullo modo poterant, idcirco, credo, manum sibi P. Sestius et copias comparavit. at nondum erat maturum; nondum res ipsa ad eius modi praesidia viros bonos compellebat. pulsi nos eramus, non omnino ista manu sola, sed tamen non sine ista: vos taciti maerebatis. captum erat forum anno superiore, aede Castoris tamquam arce aliqua a fugitivis occupata: silebatur. omnia hominum cum egestate tum audacia perditorum clamore, concursu, vi, manu gerebantur: perferebatis. magistratus templis pellebantur, alii omnino aditu ac foro prohibebantur: nemo resistebat. gladiatores ex praetoris comitatu comprensi, in senatum introducti, confessi, in vincla coniecti a Milone, emissi a Serrano: mentio nulla. forum corporibus civium
Abbreviated transcription (Latin):
castoris animã quã uix retinuit edidisset. non dubito qnsi m
quos amaioribꝰ nẽis morte ob id apositos in illo loco atq ł xostͥs
cõlocatos uidetis eẽt .P. sestio aut aceruitate mortis aut anino
cũq auspitus religioniq parens obnũciaret qđ senserat luce
palã nefariis pestibꝰ in deoꝵ hominũq conspectu eẽt ocasꝰ sac¬
tissimo in templo. sc̃issima in causa. sãssimo in magistratu. Ei ꝯ
gͥ uitã quisquã spoliandã ornamẽtis eẽ dicet cuiꝰ mortẽ or¬
nandã monum̃to sempit̾no putaretis. Homines in quit emsti
coegisti.parasti. quid uti faceret. senatũ obsideret. ciuis indẽ¬
natos expellexet. bona dixiꝑet. edis intẽdet. teta disturba¬
ret. fẽpla deoꝵ inmortalium ĩ flãmaret. T .pł. ferro rostͥs
expelleret. ꝓuincias quas uellet quibꝯ uellet uenderet.x
ges apellarẽt. xex capitaliu condemuatos in liberas ciuitates

Expanded text:
Castoris animam quam vix retinuit edidisset, non dubito quin, sCastoris animam quam vix retinuit edidisset, non dubito quin, squos a maioribus nostris morte obita positos in illo loco atque in rostris conlocatos videtis esset P. Sestio aut acerbitate mortis aut animo cumque auspiciis religionique parens obnuntiaret quod senserat, luce palam a nefariis pestibus in deorum hominumque conspectu esset occisus sanctissimo in templo, sanctissima in causa, sanctissimo in magistratu. eius igitur vitam quisquam spoliandam ornamentis esse dicet, cuius mortem ornandam monumento sempiterno putaretis? homines, inquit, emisti, coegisti, parasti. quid uti faceret? senatum obsideret? civis indemnatos expelleret? bona diriperet? aedis incenderet? tecta disturbaret? templa deorum immortaliuexpelleret? provincias quas vellet quibus vellet venderet? reges appellaret? rerum capitalium condemnatos in liberas civitates
Abbreviated transcription (Latin):
effeenato furor alitur inpunitate diuturna. ad eo uim facio¬
ris sui ꝑ horeuerãt. ut si paulo longior opinio mortio sesta
fuisset. gracchũ illũ suũ trãsferẽdi in nos cenninis cã occide
cogitarit  Sensit rusticulꝰ nõ in cautꝰ. neq emm homineaͤ
neqũa tatere potuerũt suũ sanguinẽ q̃ri ad restingueda isi¬
diam facinoris clodiani: multoniã penulã arripuit cũ q̃ pͥm̃
xomã ad comitia uenerat: messoria se corbe contexit. Uape¬
rent alii numeriũ alii quintiũ: gemini nominis erxore ser¬
uatꝰ est. Atq hoc scitis om̃s usq adeo hoĩem in ꝑiculo fuisse.
quo ad stitũ sit sestiũ uiuere. qđ ni eẽt pate factit paulo cicius
quã uellẽ nõ illi quidẽ morte mertẽnarĩ suitrãsferre potuissẽt
iuidiam in quos putabãt: s aceruissimi sceleris in famiani
grato quodã scelere minuissent. Acsi tũ .P. sestiꝯ uidices ĩ tẽplo

Expanded text:
ecfrenatus furor alitur impunitate diuturna, adeo vim facinoecfrenatus furor alitur impunitate diuturna, adeo vim facinoris sui perhorruerant ut, si paulo longior opinio mortis Sesti fuisset, Gracchum illum suum transferendi in nos criminis causa occidere cogitarint. sensit rusticulus non incautus—neque enim homines nequam tacere potuerunt—suum sanguinem quaeri ad restinguendam invidiam facinoris Clodiani; mulioniam paenulam arripuit, cum qua primum Romam ad comitia venerat; messoria se corbe contexit. Cum quaererent alii Numerium, alii Quintium, gemini nominis errore servatus est. atque hoc scitis omnes, usque adeo hominem in periculo fuisse quoad scitum est Sestium vivere; quod ni esset patefactum paulo citius quam vellem, non illi quidem morte mercennarii sui transferre potuissent invidiam in quos putabant, sed acerbissimi sceleris infamiam grato quodam scelere minuissent. ac si tum P. Sestius, iudices, in templo
Abbreviated transcription (Latin):
diũ : non ꝑcussit locũ. Maledicito sa bimo hommi reatino : cur
tam temere exclamarit occisum. Ipsũ uͦ quid accusas: Nũ
de fuit gladiis. nũ repugnauit. nũ ut gladiato ribꝰ ĩpari
solet ferxũ nõ recepit: An hec ip̃a uisa ẽ nõ posse emori.
ablatꝰ primũq resipisset. nõ se xeferri uissit: ubi
est crmie qđ xeprehenditis. Hic q̃ro iudices. si illo die gens
ista clodia qđ fac̾e uoluit effetisset. si.P. sestiꝯ qͥ pro octiso ue¬
lictꝰ est occisus eẽt: fustis ne ad arma ituxi. firistis ne uos
ad pateiũ illũ animũ maiorũ q uͥtutẽ excitaturri. fuistis ne
aliquãdo. R .P. a fimesto latrone repetituri : an eciã cũ qͥestetis.
cunctaremini. timeretis. cũ .R. ꝑ. a fatinorosissimis sicaxits
et aserus ẽẽ obpssam atq occultã uideretis: Cuiꝰ g̾ mortem
care o pporteat dubitandũ putatis: An uͦ ip̃i illi parxitide qu

Expanded text:
dium; non percussit locum; male dic Titio, Sabino homini Reatino, cur dium; non percussit locum; male dic Titio, Sabino homini Reatino, cur tam temere exclamarit occisum. ipsum vero quid accusas? num defuit gladiis? num repugnavit? num, ut gladiatoribus imperari solet, ferrum non recepit? an haec ipsa vis est, non posse emori? ablatus primumque resipisset, non se referri iussit? ubi est crimen? quid reprehenditis? hic quaero, iudices: si illo die gens ista Clodia quod facere voluit effecisset, si P. Sestius, qui pro occiso relictus est, occisus esset, fuistisne ad arma ituri? fuistisne vos ad patrium illum animum maiorumque virtutem excitaturi? fuistisne aliquando rem publicam a funesto latrone repetituri? an etiam tum quiesceretis, cunctaremini, timeretis, cum rem publicam a facinerosissimis sicariis et a servis esse oppressam atque conculcatam videretis? cuius igitur mortem care oporteat, dubitandum putatis? at vero ipsi illi parricidae, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ. s eciam contͣ uerba atq int̃ facionẽ legibꝰ sacratis ẽe
armacũ putaret: ueuit in templũ castoris obnunciauit cõsuli.
Cum subito manꝯ illa clodiana in cede ciuium sepe iã uictrix
exclaniat.  in atat᷑. inuadit mermẽ. atq in paratũ tribunum.
alu gladus adoriũtur.alu fragniens seꝑtoꝵ et fustibꝮ. Aqͥbus
hic inultis uulueribꝰ accepis. Ac debilitato corpore et cõtru¬
cidato se abietit exauinimata: neq ulla alia re ab se morte. uisi
opmione mortis depulit. Quẽ cũ iacentẽ et concisũ pluxibus
uulneribꝰ extremo spũ ex sanguẽ et confectũ uident. defeti¬
gaçione magis et errore qua mi ẜicordia et modo aliquãdo
cedere destitexũt. Et causam dicit sestiꝯ cde ui. Quid ita :
Quia uiuit. At id nõ sua culpa plaga una illa extrema de¬
fuit: que si accessiss ueliquũ spũm ex hausisset. Accusa lenti¬

Expanded text:
ferrum sed etiam contra verba atque interfationem legibus sacratis esse ferrum sed etiam contra verba atque interfationem legibus sacratis esse armatum putaret, venit in templum Castoris, obnuntiavit consuli: cum subito manus illa Clodiana, in caede civium saepe iam victrix, exclamat, incitatur, invadit; inermem atque imparatum tribunum alii gladiis adoriuntur, alii fragmentis saeptorum et fustibus; a quibus hic multis vulneribus acceptis ac debilitato corpore et contrucidato se abiecit exanimatus, neque ulla alia re ab se mortem nisi opinione mortis depulit. quem cum iacentem et concisum plurimis vulneribus extremo spiritu exsanguem et confectum viderent, defetigatione magis et errore quam misericordia et modo aliquando caedere destiterunt. et causam dicit Sestius de vi? quid ita? quia vivit. at id non sua culpa: plaga una illa extrema defuit, quae si accessisset reliquum spiritum exhausisset. accusa Lenti
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ. ne de me ferri pat̾et᷑ pret eos qui ab illo pestifero ac
ꝑdito ciui iam p̾dẽ .R.ł. sauguie sanguinant̾: hic iã de ipso
acculatore q̃ro qui .P. sestiũ q̃uit᷑ cum multitudiẽ in tͥbunatu et
cum p̾sidio magni fuisse: nũ illo illo die fuerit. Certe nõ fuit.
no suffragiis. s ui.manu. ferro. Nam si obnũciass fabricio:
is .ꝑ.R. qui seruasse de celo dixexat: accepisset res .p. plagam.
s eam qua accoptã gemie posset. Si int̾cessisset collega fabri
ꝓ expectata edilitate subpositos. cũ sicarus e carcere emissis
ante lucẽ inmittas. magistratꝰ templo deicias. cedem maximã
facias. foxũ purgos. et cum om̃ĩa ui et armis eg̃is. accuses
eũ qui se p̃sidio muniexit. ñ ut te obpugnaxet: s ut uitam
suam posset defendere. At qͥn ex eo quidẽ tp̃re id egit̃ sestius. ut
straret. Itaq fretꝰ scĩtace teibunatꝰ.cũ se nõ mͦ contͣ uim et

Expanded text:
lucem, ne de me ferri pateretur, praeter eos qui ab illo pestifero ac lucem, ne de me ferri pateretur, praeter eos qui ab illo pestifero ac perdito civi iam pridem rei publicae sanguine saginantur? hic iam de ipso accusatore quaero, qui P. Sestium queritur cum multitudine in tribunatu et cum praesidio magno fuisse, num illo die fuerit? certe non fuit. Fabricio is praetor qui se servasse de caelo dixerat, accepisset res publica plagam, sed eam quam acceptam gemere posset; si intercessisset conlega Fabricpro exspectata aedilitate suppositos, cum sicariis e carcere emissis ante lucem inmittas? magistratus templo deicias, caedem maximam facias, forum purges? et cum omnia vi et armis egeris, accuses eum qui se praesidio munierit, non ut te oppugnaret, sed ut vitam suam posset defendere? atqui ne ex eo quidem tempore id egit Sestius ut straret. itaque fretus sanctitate tribunatus, cum se non modo contra vim et
Abbreviated transcription (Latin):
seq seruor et libertoꝵ corporibꝰ obtexit: uitao sũa noctio
et fuge psidĩo nõ uiris iudicioꝵq defendit. Meministis tũ
iudites corgori botiutum tiberim comiplere: doacas refactir
eforo spongũs esfundi sanguinẽ. ut om̃s tancadãs pafartie¬
tã magiu fitũ apparatũ uo pͥuatũ aut plebeiũ s patritũ at
ptopiũ eo anbitraxẽt᷑. Dichil ueq aute hoc tp̃us aeq hoc ip̃o
tiorbulentissimo die crmuanii sestiũ A quiuis not ipo
uersata est. Certe. Quado enim maiores lapidationes pee¬
sere uidimꝰ  Non ita sepe s nimiũ tam sepe gtadioo. ⁊edem
uero tantã. tantos aceruos corpoꝵ extructos: n forte adm
niauo atq octauiano die quis umquã in foro uidit: Qa
ex concertacione aminoꝵ  dam ex ꝑtinatia aut constãciã int̾¬
cessoris ouit̾ sepe sedicio: clpa atq iniꝓbitate latoris. como
gistratuũ. Orit̾ sensim ex clamore pͥmĩt. demde aliqua das¬
cessione concionis. uix sero et raro ad manꝰ ꝑuenit ÷ Nullo

Expanded text:
seque servorum et libertorum corporibus obtexit, vitamque tum suam noctis et fugae praesidio non iuris iudiciorumque defendit. meministis tum, iudices, corporibus civium Tiberim compleri, cloacas refarciri, e foro spongiis effingi sanguinem, ut omnes tantam ilebeium, sed patricium et praetorium esse arbitrarentur. nihil neque ante hoc tempus neque hoc ipso turbulentissimo die criminamini Sestium. atqui vis in foro versata est. certe; quando enim maior? lapidationes persaepe vidimus, non ita saepe, sed nimium tamen saepe gladios: caedem vero tantam, tantnano atque Octaviano die, quis umquam in foro vidit? qua ex concitatione animorum? nam ex pertinacia aut constantia intercessoris oritur saepe seditio, culpa atque improbitate latoris commodgistratuum, oritur sensim ex clamore primum, deinde aliqua discessione contionis, vix sero et raro ad manus pervenitur: nullo
Abbreviated transcription (Latin):
m̾subriũ. heluetiorum. iapidũ. ñnulloꝵ atẽ ex gallia barbarorũ
quoꝵ infederibꝰ exceptũ est ne qͥs eoꝵ anobis auis recipias. Qa
tano ne quẽ populꝰ.R. gaditanũ recipiat ciuitate: dusqua. Ac
sicubi eẽt lex uid̃ agellia & cor nelia q̃ definita est pote statẽ pom¬
peio ciuitatẽ donandi dederat sustulisset. Exceptũ inqͥt est fedus.
siquidem sacroscũm est. Ignosto tibi sineq poenoꝵ iura calles : ro.¬
cũ caput eiꝯ qũe contra fecit conseaat᷑. Quid habes igit᷑ dice de ga¬
ditano federe ei ꝯmadi: utrũ acapitis consecracione an obtestatioe¬

Expanded text:
Insubrium, Helvetiorum, Iapydum, non nullorum item ex Gallia barbarorum, Insubrium, Helvetiorum, Iapydum, non nullorum item ex Gallia barbarorum, quorum in foederibus exceptum est ne quis eorum a nobis civis recipiatur. quod tano, ne quem populus Romanus Gaditanum recipiat civitate? nusquam. ac sicubi esset, lex id Gellia et Cornelia, quae definite potestatem Pompeio civitatem donandi dederat, sustulisset. exceptum, inquit, est foedus, Si qvid sacrosanctvm est. ignosco tibi, si neque Poenorum iura calles rcum caput eius qui contra fecerit consecratur. quid habes igitur dicere de Gaditano foedere eius modi? utrum capitis consecratione an obtestatio
Abbreviated transcription (Latin):
nominis amaioribꝰ nẽis comꝑata: ne quis nẽm plꝯꝙͣ unius
ciuitatis ẽẽ possit. Dissimilitudo enim ciuitatũ uarietatẽ iuiris
habeat necosse est. ne qͥs inuitꝰ ciuitate mutet̃ ne ue in cuutate
maneat inuitꝰ.Hec sunt enim fundamẽta firmilsnma nostre
lbertatis. sui quẽq uixis o retinẽdi & dimittendi ẽẽ dñm.
Ilud ũo sine ulla dubitatione maxĩe nr̃m fundauit imperium
& populi romani nom̃e auxit : qđ princeps ille ceatoe huiuo
urbio romulꝰ federe sabino dociut ẽtiã hostibꝰ reapiendis aũ¬
geri hanc ciuitate oporterei Cuiꝰ auctoritate & exemplo nũqͣm
est int̾missa a maioribo ur̃is largicio et cõmunicatio ciuitatis. Itaq
et exlacio multi & custulãi.& lauini & ex cet̾is generibꝰ gentes
uniu̾se in ciuitatem sui recepte. ut sabinoꝵ. uulscoꝵ. hernicorum.
quibi ex ciuitatiba nec coacti eẽnt ciuitate mutaxi siqui noluissẽt

Expanded text:
nominis a maioribus nostris comparata, ne quis nostrum plus quam unius nominis a maioribus nostris comparata, ne quis nostrum plus quam unius civitatis esse possit,—dissimilitudo enim civitatum varietatem iuris habeat necesse est,—ne quis invitus civitate mutetur neve in civitate maneat invitus! haec sunt enim fundamenta firmissima nostrae libertatis, sui quemque iuris et retinendi et dimittendi esse dominum. illud vero sine ulla dubitatione maxime nostrum fundavit imperium et populi Romani nomen auxit, quod princeps ille creator huius urbis, Romulus, foedere Sabino docuit etiam hostibus recipiendis augeri hanc civitatem oportere; cuius auctoritate et exemplo numquam est intermissa a maioribus nostris largitio et communicatio civitatis. itaque et ex Latio multi, ut Tusculani, ut Lanuvini, et ex ceteris generibus gentes universae in civitatem sunt receptae, ut Sabinorum, Volscorum, Hernicorum; quibus ex civitatibus nec coacti essent civitate mutari, si qui noluissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũtatũ. Quo errore ductos uidi egomet no nullos imꝑitos ho¬
mines ux̃os ciuis athenis in numero iuditũ atq ariopagitarum
certa teibu. certo nunero. cum ignorarent si illam ciuitatẽ eẽnt
adepti. hanc se ꝑdidisse nͥ postliminio recuꝑassents peritꝰ u̾ ñei
moris ac ureis nemo umiqͣm qui hãc auitatẽ retinore uellet᷑.¬
in aliã se ciuitatẽ dicauit. S hic toti locꝰ disputaciõis atq orna¬
cionis mee iudices ꝑtinet ad cõmune ius mutandaꝵ ciuitatũ nichil
hẽt qđ sit ꝓpͥum religiõis ac federũ. Defendo enim rem uniũ san
nullam ẽẽ gentẽ ex om̃i regione t̾raꝵ. neq tam dissidentẽ a popłi
Aodio quodã atq discidio: neq tam side beniuolẽtiaq coniuncta.
ex qua nõb int̾dictũ sĩt neq asciscere ciuem aut auitate donace
possimꝰ. Oiuxa preclara atq diuinitꝰ iam inde a pͥnapio romai

Expanded text:
civitatum. quo errore ductos vidi egomet non nullos imperitos hocivitatum. quo errore ductos vidi egomet non nullos imperitos homines, nostros civis, Athenis in numero iudicum atque Areopagitarum, certa tribu, certo numero, cum ignorarent, si illam civitatem essent adepti, hanc se perdidisse nisi postliminio reciperassent. peritus vero nostri moris ac iuris nemo umquam, qui hanc civitateliam se civitatem dicavit. sed hic totus locus disputationis atque orationis meae, iudices, pertinet ad commune ius mutandarum civitatum: nihil habet quod sit proprium religionis ac foederum. defendo enim rem universam, nullam esse gentem ex omni regione terrarum, neque tam dissidentem a populo Romano odio quodam atque discidio, neque tam fide benivolentiaque coniunctam, ex qua nobis interdictum sit ne quem adsciscere civem aut civitate donare possimus. O iura praeclara atque divinitus iam inde a principio Romani
Abbreviated transcription (Latin):
tate indemnati & incolumes his rebꝰ xelictis. alias se inciuitates
contulerũt. Qđ si ciuii .R. licet ẽẽ gaditanũ siue exilio siue posts¬
liminio siue rõne huiꝯ ciuitatis ut iam ad foedus ueniã qđ ad cu¬
sam nichil ꝑtinet. de ciuitatis enim uree ñ de foederibꝰ disceptamꝰ¬
qd est qũa obre ciui gaditano in hãc ciuitate uenire nõ liceat
Squidẽ longe sem sencio. Nam cũ ex oĩbꝰ cuutatibꝰ uia sit ĩ nc̃am.
cũq nẽis eiuibꝰ pateat ad ceteras iter aiuitates ÷ tũ uͦ ut queq no¬
biscũ maxime societate amicicia sponsione. pactione. focdere est
coniũcta: ita mͥ maxime cõmunione beneficioꝵ p̾ͥmioꝵ aiuitatis
continere uidet᷑. At qui cetere ciuitates om̃s nõ dubitarẽt nt̃os
om̃s reciꝑe in suas ciuitates: si idem nos uixis haberemꝯ q̃a rete
lacedemonios. cet̾os undiq ascribi multaꝵq esse eosdẽ homines

Expanded text:
tate, indemnati et incolumes, his rebus relictis alias se in civitates tate, indemnati et incolumes, his rebus relictis alias se in civitates contulerunt. quod si civi Romano licet esse Gaditanum sive exsilio sive postliminio sive reiectione huius civitatis,—ut iam ad foedus veniam, quod ad causam nihil pertinet: de civitatis enim iure, non de foederibus disceptamus,—quid est quam ob rem civi Gaditano in hanc civitatem venire non liceat? equidem longe secus sentio. nam cum ex omnibus civitatibus via sit in nostram, cumque nostris civibus pateat ad ceteras iter civitates, tum vero, ut quaeque nobiscum maxime societate amicitia sponsione pactione foedere est coniuncta, ita mihi maxime communione beneficiorum praemiorum civitatis contineri videtur. atqui ceterae civitates omnes non dubitarent nostros homines recipere in suas civitates, si idem nos iuris haberemus quod cetLacedaemonios, ceteros undique adscribi multarumque esse eosdem homines