comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concrom eã res non faciet. nõ
enm ceficiet. si quit cau̾e desitã¬
uit hone cantõnis non secutoꝙ
adu̾sus mintum hodie nire pͣ
posse cautom plaat. ¶Dem¬
Wm puptuus aut tutor enis
cefecisse non ob erit. utã uł pc᷑a
ĩpicta nec int̾est in p̾t̾ate fin̾t
iccipientis condcones anmeu
conditio non exͣnte. hr̃i men
cum ip̾e morietur .c. dato tia¬
olegatum sub conͣdco̾ne reu¬
ctum est. quinis enim moritu
inct̾um est anlegatario uiuo
dieriegati non cedet⁊ none
turum. ¶Qui post muciana
cautom intpõitam logat̾ ac¬
fructus filio hr̾di resituet.ħ
enmm legatarius ⁊ merordio
cane cogitur. ¶ Qmͣuit usus
fructus cum morietur lega¬
tarius mutiłr legetur tñsan¬
tionis nniciane remedium
usufructu quo sub condito¬
ne alicłnus nͥ faciendi legato
locum ht̃iꝙ infraudem legis
adipediendas nuiptiai asstrip¬

Expanded text:
onem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caueri desiderauerit, onere cautionis non secuto, quod aduersus inuitum hodie iure publico posse cautionem placuit. m pupillus aut tutor eius defecisse non oberit altera vel postea impleta, nec interest, in potestate fuerint accipientis condiciones an in condicio non existere. "Heres meus, cum ipse morietur, centum Tigatum sub condicione relictum est: quamuis enim heredem incertum est, an legatario uiuo. dies legati non cedit et nonum peruenturum. Qui post Mucianam cautionem interpositam legatum acfructus heredi restituet: hoc enim legatarius et in exordio cauere cogitur. Quamuis usus fructus, cum morietur legatarius, inutiliter legetur, tamen cautionis Mucianae remedium usu fructu quoque sub condicionem alicuius non faciendi legato . Quod in fraudem legis ad impediendas nuptias scrip
Abbreviated transcription (Latin):
hrs .x. dato insticho mortuo
an̾qm̃ rones redde̾t uł ꝑiattore
uł reliqua hn̾te liba eẽt mułr
⁊ an delegato idem accipiamuꝰ
lib̾tate data si rones reddid̾it
Ihãd nt nissus udeatur reliqua red¬
dere si quãht cumi fide sui act̃
iquesi milla st̾ pure accepisse
lb̾tatem uidebuntur. ⁊ si post
aditam hrditatem decessĩt li¬

Expanded text:
s dato', an Sticho mortuo antequam rationes redderet, uel pariatore uel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, um, ut iussus uideatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui. quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem uidebuntur: et si post aditam hereditatem decessi
Abbreviated transcription (Latin):
com̃ccõnalib obs uari op oatt e¬
tam ad mittemus cautione
oblata nerenm ꝑem dicemꝰ
eum gui dat sit si momi¬
mitum᷑ fecit teun cui datum
est ut monin̾tum ñ faciat.

Expanded text:
condicionalibus obseruari oportet: etu, admittemus cautione oblata: nec enim parem dicemus eum, cui ita datum sit, si monumentum fecerit, et eum, cui datum est, ut monumentum faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
q pri luo adiungendus C.s
si emancipatus hic nepos post
adoptionem ꝓponatur. eꝗssi¬
mum erit eum abstinẽ reci¬
pit enim locum suum. nec
d prĩ suo miungi. ¶ Si em̾

Expanded text:
patri suo iungendus est. sed si emancipatus hic nepos post adoptionem proponatur, aequissimum erit eum abstinere recipit enim locum suum nec debet patri suo iungi. Si em
Abbreviated transcription (Latin):
procedit si qͣi pre̾m aitius
nepotisq̾ retimi̾at sic ad op¬
tainit. Melius est ã dice̾ posse
qͣi filuis non est exlib̾is. cum
nra adoptionis emancipati¬
one finita sint. ¶ filumm hn
⁊ exeo nepotemꝰ in locum fi¬
lii nepotem ad adoptauo
ambo admittuntur. planesi
fu̾it emancipatus neposnõ
quesitum filium prĩ suo in

Expanded text:
procedit, si quasi patrem eius nepotis, quem retinuerat, sic adoptaverit: melius est autem dicere posse quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptavero, ambo admittentur: plane si fuerit emancipatus nepos, non q
Abbreviated transcription (Latin):
cum prẽ suo exeddo admitti.
filium ꝙ hint. ⁊ ex eo nepotẽ
filius emancipatut uł m pote¬
state maneni cẽpor tatus est.
utro ca̾u nepotem admittẽd̃.
deportatos emin mortuoꝵ lo¬
coh̾udos. ¶ S si pat̾ ⁊ filins
depotati sunt ⁊ anibo restitu¬

Expanded text:
mitti. Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus vel in potestate manens deportatus est: utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos. Si et pater et filius deportati sint et ambo restitu
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatos admittat ꝑti¬
cipesq faciat cumhiis qui st̾
seqͥns ẽẽ credidit ut sua quo
bona in medium confa̾nt qui
appetunt pat̾na. ¶Int̾ eot da¬
bitur cosiatio quib posẜo dã.¬
ta est. plane si miriorem uł a¬
liuimi quem restitue̾ ñ tegrũ
sol p̃tor restituit ad bonoꝵ pos¬

Expanded text:
emancipatos admittat participesque faciat cum his, qui sunt sequens esse credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel alium, quem restituere in integrum solet praetor, restituerit ad bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
hĩs non eẽt bonorum posẜo de¬
fertur. ¶Is cunis filiui ĩ ad¬
optione erat nepotem quem
filius porrea pyocreauit scrip¬
sit hrdem eman ⁊patũ filium
eccõ bonorum poss. tuendꝰ e tñ

Expanded text:
s non esset, bonorum possessio defertur. Is, cuius filius in adoptione erat, nepotem, quem filius postea procreauerat, scripsit heredem, emancipatum filium edicto bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
diciq̃o sexus femini suntͥ or¬
nan̾tta muliebria sunt quib
mułr ornatur. ułu̾ti maũres.ar¬
mille ⁊ iriole. amili p̾t̾ sigña¬
torios. ⁊onn̾a que ad aliam re
millam parantur nͥcorꝑis or¬
nandi cã. quo exnimio ħ stiam

Expanded text:
aecumque sexus feminini sunt.Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et omnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi corporis ornandi causa: quo ex numero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
N argentro potorio utrum id dui¬
tarat sit in quo bibi poiit ant̾ꝙ
cit u̾ti columpnariũ ⁊ urtioli
dubitari pot̾. s prns est. ut ħ qͦq
msint iniguentis legatis nõ tũ
ea legata intentur quib migi¬
mur uolutatis c̾a. s et ualitu¬
tmis qualia st̃ comagina glan¬
tina crmarosa mura colimar¬
dum purum ħ quid̾ etiam quo¬
ut delectatõres sint ⁊ mundiore
unguent᷑ femine. s̃ de a quina¬
rio cassius ait consultum se rai¬
disse cumaltĩ argentum poto¬
num alti escariu̾m legatum
ee̾t escario cedc. Tp.

Expanded text:
n argento potorio utrum id dumtaxat sit, in quo bibi possit, an eest, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint.Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur feminae.Sed de aquiminario Cassius ait consultum se respondisse, cum alteri argentum potorium, alteri escarium legatum esset, escario cedere.
Abbreviated transcription (Latin):
tmeri. ¶Si cui escarium forte¬
argentum legatimi sit. id so
łmiliatoriũ argenteum uł
sartaginem uraluit uas ad co¬
quend dubitari potit anescari
⁊ auro ⁊ ait sabimis. auro ar¬
gentoq cede ei enim cedit cuiꝰ
maior est spes ꝙ recte exp̾ssun¬
cedat illud spͣtamus quid cuiꝰ
rei ornandi causa adhibetur.
ut accessio cedat principali ce¬
dent igitur gemine fialis uriã¬
cib incluse anro argentoue.s
inicoromis mensarum ge̾me
coronis cedent ⁊ em̃sis ⁊ mar¬
garitis quo ⁊auro. idem est
nam si margarite auri ornan¬
di gra ad hibite st̾. niro cedu̾t
Si ccͣ anr̃ margaritis cedent¬
Idem est. ⁊ mͣge̾mis anuł mclu¬
sis. Gcmine. aut̾ st̃ ꝑlucide ma¬

Expanded text:
m. Si cui escarium argentum legatum sit, id solvel miliarium argenteum vel sartaginem vel aliud vas ad coquendum, dubitari pot auroque. et ait Sabinus auro argentoue cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod recte expressi‹cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro argentoue.Sed et in coronis men sarum gemmae coronis cedent et hae mensis.In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet.Idem et in gemmis anulis inclusis.Gem
Abbreviated transcription (Latin):
gatario ded̾it. mreliqmͣ suꝑ¬
ce eractõnem insi hr̾s ⁊ ab hoc
recessisse testatorem osm̃d̾it.
honus enim ꝓlandi mutatã
ee̾ cefimcti uoluntatt᷑. ad cum
ꝑtiu qui fid̾i cõmissũ recusat

Expanded text:
r legatario dedit, reliqui superesse exactionem, nisi heres et ab hoc decessisse testatorem ostenderit. onus enim probandi mutatam esse defuncti voluntatem ad eum pertinet, qui fideicommissum recusat
Abbreviated transcription (Latin):
achĩsi eumhrs meꝰ dũtarat
prare coge̾tur. ¶ Siquiita
trum egonelim legarrit qd̃
eidebeatur tenebitur hrseiꝰ
ut p̾stet legatario accõnem
mostichum legass meno
pamphilum honatus hrsĩ¬
tellige̾tur ut necc̾e hat altĩ
actõnem suam altĩ estima¬
tionemstichi aut pamphili
poita ap̃ aliꝙ eiuq tid̃i cȯmi¬
ssimi ut ea pecumam p̾stet
fid̾icõmissum exrescriptodi¬
ni pii debebitur qͣi indeatur
hĩs rogatus remittẽ id cebi¬
tori.nam si conueniat᷑ debi¬
tor.ab hrde coli exceptyneu¬
tĩpõt̾. queres utue fid̾i ꝯmis¬
sum facit.ꝙ cum ita seh̾t ⁊̃¬

Expanded text:
meus dumtaxat praestare cogeretur. Si quis ita utrum ego velim" legaverit quod ei debebatur, tenebitur heres eius, ut praestet legatario actionem nio Stichum legasset, Maevio Pamphilum, oneratus heres intellegitur, ut necesse habeat alteri actionem suam, alteri aestimationem Stiposita apud aliquem eiusque fidei commissum, ut eam pecuniam praestet, fideicommissum ex rescripto diui Pii debebitur, qu‹a›si uideatur heres rogatus remittere id debitori: nam si conueniatur debitor ab herede, doli exceptione uti potest: quae res utile fideicommissum facit. quod cum ita se
Abbreviated transcription (Latin):
accõ non deneͣgabr᷑ ideoq in
testõ cocei cassiarii clarissim
um qui nufinam ingenua
datam appłau̾at nulgo qͥli¬
tam apꝑint . cumi hrdis nomi
mutata noluntate pat̾fa si¬
iõ fisco portõmis emolumtũ
adiudicatum fũiss eani rem
legatarns non ob eẽ qui reti¬
nuant uoluntatem diuor
anarco placint.⁊ io cum suo
honore fiscum succede̾.de̾.
bint fructus om̃s restitu̾e co¬
gendum eristimam. nec ꝓbẽ
desid̾atinimi accõm confusã
restitui. decept̾. uit̾ ignorãca
fr̾i bone fid̾i possõru defẽnsion¬
em h̾iturum an̾ motã.s. con¬
trou̾siam.si rõ fructuum su̾.¬
ducaturnoc ĩprole confusam
actionem reddi postuiãturũ.

Expanded text:
o non denegabitur. idque in testamento Coccei Cassiani clarissimi viri, qui Rufinam ingenuam datam appellaverat, vulgo quaesitam apparuit. Cum heredis nomen mutata voluntate pater famiideo fisco portionis emolumentum adiudicatum fuisset, eam rem legatariis non obesse, qui retinuerant voluntatem, divo Marco placuit, et ideo cum suo onere fiscum succedere. Idebuit, fructus omnes restituere cogendum existimavi nec probe desideraturum actionem confusam restitui: deceptum autem ignoratione facti bonae fidei possessoris defensionem habiturum ante motam scilicet controversiam, si ratio fructuum subducatur, nec improbe confusam actionem reddi postulaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
noptinint hr̃clitas nonͣant¬
tur. si tñ Aliquid acohrde co¬
dicilł acceꝑit ens accio dene¬
gabitur. itq si bonorum it̾
hrdes disionem cefunctusco¬
dicilł fec̾t ꝑtes quid̃ hrdita¬
rias inquib legatimi consi¬

Expanded text:
optinuit, hereditas non aufertur: si tamen aliquid a coherede codicillis acceperit, eius actio denegabitur. itaque si bonorum inter heredes divisionem defunctus codicillis fecerit, partes quidem hereditarias, in quibus legatum
Abbreviated transcription (Latin):
turpituanm eui ienatuso¬
suitum mͣcidisse. discreta st̃ eni
deuenint. aliud tutorĩ. ad and̾
iegatari ⁊ cum non suc ꝑions
nire s pũpilui accusauĩt poria
penam meri nond.demꝙ pii¬

Expanded text:
Turpillianum eum senatus consultum incidisse. discreta sunt enim devenerint, aliud tutoris, aliud legatarii: et cum non suae personae iure, sed pupilli accusaverit, propriam poenam mereri non de
Abbreviated transcription (Latin):
sua legata si non optͣimñit op¬
tima rone defenditur et siub¬
tum pris pupini suo nõime.
capitis accusauit non repelli a
bonoriun possone contra tab¬
uias quia officui neͣtitas ⁊ tuto¬
riifides excusata eẽ d nec quis¬
qmͣ moitum calumpnia no¬
cabit tutorem qui non sins si¬
mine pupilli mintuit. s coge̾¬
te forte nire̾ pupilli uł lib̾tis pa¬
tris instantib. ⁊ si tutor reum
alquem postuai̾t pupilli

Expanded text:
ta, si non optinuerit, optima ratione defenditur et, si libertum patris pupilli sui nomine capitis accusaverit, non repelli a bonorum possessione contra tabulas, quia officii necessitas et tutoris fides excusata esse debet. nec quisquam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli vel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit restitue cogendum. R¬
di. quia bone fidei possor fiiile
fiscouendicatorum poit mo¬
tam detacito fideico̾ninso con¬
trou̾siam anͥ pcia fructinm̃
enba pnoi. s oñim fructuum
quorum p̾cia ꝑcepta fuant.
scũ.bonoru tacite relictorũ
arrca distinctionem tempris
fructus dumtarat debͥi nõt
niuras eorum benigne dec̾uit
restitutis ad hrde̾m homis er¬
is alieninon id spͨtare comie̾r
noc aliud euatur morte nonde¬
fenia. ¶Si quid tũ ob aditam
mrditatem accõmor aut ser¬
intutib confusis anutit ari¬
ilium restitutioiis non nebi

Expanded text:
cepit, restituere cogendum respondi, quod bonae fidei possessor fuisse fisco vindicatorum. post motam de tacito fideicommisso controversiam ante pretia fructuum enda respondi, sed omnium fructuum quorum pretia percepta fuerant: erus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decrevitrestitutis heredem onus aeris alieni non spectare convenit: nec aliud servatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut servitutibus confusis amiserit, auxilio restituti
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem piũ inrem eni
ꝑtiis subiecti ream postulassẽt
ut hr̃cditatem patrui legit¬
tuam optin̾e̾nt uccit aufe¬
rendam eẽ ꝑt̃em hr̾oitatis
exc̃a substitutonis. Rudiqr¬

Expanded text:
post mortem pueri matrem eius partus subiecti ream postulassent, ut hereditatem patrui legitimam optinerent: victis auferendam esse partem hereditatis ex causa substitutionis r
Abbreviated transcription (Latin):
que stupro cognrtam contu¬
b̾mo miitis funit. ⁊ Si sacmn̾to
mues solutus intͣanirũ mor¬
tem obierit non admitti
ad testmn mr̾ miliciẽ fcm ⁊ id
q relictum est ad fiscum ꝑti¬
nc prorimetibi indi. Io¬

Expanded text:
ae stupro cognita in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi respondi. I
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. q dinus marcꝰ menis
ꝑacto testõ testator idurit.
cam enim ad p̾fectos erariimi¬
sit u̾m. ab colegat᷑a relicta sal¬
ua mansunt dep̾ceptõnibꝰ eid
datis uoluntatis erit qo ⁊ lega¬
tum ei non denẽg.abit᷑. insih
euidu̾t̾ testatorem uoluisse
Uencius pipimano suo salt̾. me¬
iuus maduitio sempmie dam¬
pñatin eand̾ sempromam nõ
dampnatam duxit urorem
quimoriens eam h̾idem reli¬
quit quero an iustũ. mm̾. fue¬
crit.⁊. an mułr ad hĩditaten
admittatur. Rudi. nrtale ma¬
trimoniũ staren hrditatis
lucrum admiilierẽ ꝑtine.s¬

Expanded text:
 diuus Marcus in eius peracto testamento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit quaestio: et legatum ei non denegabitur, nisi hoc euidenter testatorem uoluisse eucus Papiniano suo salutem. Maevius in adulterio Semproniae damnatus eandem Semproniam non damnatam duxit uxorem: qui moriens heredem eam reliquit: quaero, an iustum matrimonium fuerit et an mulier ad hereditatem admittatur. respondi neque tale matrimonium stare neque hereditatis lucrum ad mulierem pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
nam in toto fẽre nire manumis¬
sor hunismodi incħ̾ nirisut pa¬
tromis adu̾sus lib̾ti ꝑsonamꝰ
sequitur. exceͥptoꝙ inniuo
care prõnum msi nissu p̾toris

Expanded text:
nam in toto fere iure manumissor eiusmodi nihil iuris ut patronus aduersus liberti personam consequitur, excepto quod in ius uocare patronum iniussu praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
testm̾ non defertur extest̾o hr¬
ditas. s si nacuo nentre mułr
fint. ⁊ m̃cto eofilius infamili¬
a retentus uita decessit hr̾s fu¬
exͣneus non ałr possunt h̾rdi¬
tatem quere q sinon c̃e p̃s¬
tre sit mułr nonne miquim
erit int̾ra dice̾ defuctũ fulni
h̾rdi suo relinq̾rẽ ncħ̾ ⁊ io de¬
crẽto filio sucturrenõ ẽ qr sũ
est eademq ro facit ut emãci¬
pato quo sub ueniri debeat ꝗ
alt̾utꝰ caurem om̃imodohiti¬
rus est.Dem.

Expanded text:
test, non defertur ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuexter non aliter possunt hereditatem quaerere, quam si non esse pra sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relinquere nihil? et ideo decreto filio succurrendum est, quiaest. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subveniri debeat, qui alterutro casu rem omnimodo habiturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ruro sir cirrator es scripsit pat̾
namsi añ aimos ut spatio me¬
dio potit facultatũ daduadad¬
Itre non irc tutoris fi durm¬
sa.bͣnorata em̃ẜit ĩꝓbitas. aut
cctumi dampnosum miscũe¬

Expanded text:
iure uel curatores scripserit pater. nam si ante annos, ut spatio medio potuerit facultatium dati non iure tutoris a ignor‹a›ta emersit improbitas, aut actum damnosum miscu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. scilic nepotes si sũt. simi¬
mis eos qui sunt inf̾i̾ori gͣdus
nec eos miscebimus. pla̾nesisit
exemancipato nepos ⁊ exnepo¬
te eius. alio ꝓnepos dicendum
erit utrumq einingi ambo
enim in suoꝵ loco successerũt.¬
Si pͦlimimo nepos redierit.
dicendum ẽ eum pri emanci¬
pato comungi. ¶Si pat̾ exdi.¬
ob filiisquos in potate hũit
altm̃ emancipanit ⁊ nepote
exeo ilocum filii ad optam̾t¬

Expanded text:
sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt.Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi.Si pater ex duobus filiis, quos in potestate habuit, alterum emancipauerit et nepotem ex eo in locum filii adopta
Abbreviated transcription (Latin):
tuto. uiliainis ait nepotemp̾¬
unciam allaturum. ¶ Si pr̾
emancipatin exhr̾oatuisit ne¬
potib exeop̾tĩtis qui erant in po¬
testatẽ recenti nepotes adͣmt¬
tuntur. ab surdum est em̾ cu̾
pri p̃t̾ito ningatur institutoco
uł ex hr̃oato non adñinti.st
si patrins coꝵ qui erat in potã
¶Ssm pot̾ate manens exhr̾da¬
tus uł matitutussit nepotem
ereosiue mpotãte manentem
sũ emacipatũ ad bona auin uo
cari.n nocandũ eẽ sceuoia ait.
tociens enim nepoti consuiend̃
ẽ. quociens in potãte recentꝰ est
preemacipato. lir̾os gͥ in familia

Expanded text:
tuto Iulianus ait nepotem prunciam ablaturum.Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti.Sed et si patruus eoruin potestate manens exheredatus uel institutus sit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti consulendum est, quotiens in potestate retentus est patre emancipato. liberos igitur in familia
Abbreviated transcription (Latin):
ciuo nepotesut quadrantes fer¬
ant. ¶ S ⁊ sisit p̾t̾ea alius filiꝰ
eueniet ut filuis h̾at dinidi
am h̾r̾ditatis ex quo nepotes
ditatis cum filius suusita ut qͣ¬
drantem hr̾ditatis ipẽ ferat. q̃¬
drans mlibos enis dnndaturas
si ambo filii emancipati sint
⁊ hant singuli nepotes euem¬
et ut singuli insingulos senii¬
ses cum nepotib suis dinda̾ti
ita ip̃i quid qͣdrantes ferantine¬
potes aut̾ residuos quadrantes.
drans unus int̾ duos. alius int̾
tres diuidatur. ¶Siquis erne¬
potib suam portõnemi omisi
euemet ut non adprẽm eius
s mag̾ ad frẽm ꝑtineat. S et
si õi nepotes omittant patruo
scet. ¶Emancipatus filiussi
quiõ nepotes maui potãte nõ
hat fr̾ib sins cõnferet. s ⁊ sisĩt
nepotes uount eum p̾tor fili¬
is suis quisunt in pot̾ate solis
conferre.mĩto quia ueniẽdo

Expanded text:
duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes missem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans isi ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: beant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur. Si quis ex nepotibus portionem suam omiserit, eueniet, ut non ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruoscet. Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestate non habeat, fratribus suis conferet: sed si sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. s hoc soumint uẽdat᷑u
p̾tio. ꝙ sic̾to p̾cio sit dampna¬
tus fate̾ ñect̾e hẽbit tantiuẽ
tonc legatum ei relictũ acqł¬
ret. ¶Eihrditatis nidexcont᷑
hrdem ꝓmntiau̾it ñ agentĩ
cam ur collusorie agentem
erit. munia ei frã non noce¬
Ait legatanis ut ⁊ s ab̾ signifi¬

Expanded text:
facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio. Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uentione legatum ei relictum adquiret. Si hereditatis iudex contra heredem pronuntiauerit non agentem causam uel lusorie agentem,it? iniuria ei facta non nocebit legatariis, ut et Sabinus signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Ennus cuifimdns legatus est
non hebãt ducenta dediss com
ad eum legatus fundus ꝑtin¬
cat l ninos non faciat accipi¬
entis quid enim irt̾est utrum
tali ꝑsonc dare nibeatur anni
aliquo loco pon̾e ui ĩmarede¬
icere. n enim illud ꝙ adtaler
ꝑsonam ꝑuenturum ẽ testi¬

Expanded text:
evius, cui fundus legatus est, non habebat, ducenta dedisset: coad eum legatus fundus pertineat, licet nummos non faciat accipientis: quid enim interest, utrum tali personae dare iubeatur an aliquo loco ponere vel in mare deicere? neque enim illud, quod ad talem personam perventurum est, test
Abbreviated transcription (Latin):
peciuio suo cet exneo admitrie
um adlib̾tatem ita ⁊ si oꝑam¬
p̾stit̾it noce̾ sit eum ad mitti ad
ub̾tatem. itaq ⁊ in ꝓpo̾ito sãp¬
ient̾ faciet ħri si impediere
as hac enmi rõne seruus qui¬

Expanded text:
peculio suo det extraneo, admitti um ad libertatem, ita et, si oaestiterit, necesse sit eum admitti ad libertatem. itaque et in proposito sapienter faciet heres, si impedierit as: hac enim ratione servus pe
Abbreviated transcription (Latin):
nec int̾ee̾ hr̾oi. an ex̾nco dare
nissus sit. quia computatioe
fcã que semꝑ inꝑsona enusi¬
troducetur non ampliusie¬
gi concesse portiomi.adeum
sb̾sideret. cuminr uxorisiau

Expanded text:
nec interesse, heredi an extraneo dare iussus sit, quia computatione facta, quae semper in persona eius introduceretur, non amplius lege concessae portionis ad eum subsideret. Cum vir uxori "si a
Abbreviated transcription (Latin):
Sanciue auiene cumea. Dem.
Impsiss legatum sit ꝓciuusa¬
cessit cui legatum est sub codoo¬
nequid gͦ si non cecessit han
dantate ẽ desierit. puta alicuri¬
legatum si consui fu̾it. ⁊ is mm¬
suiam deꝑtatus ẽ minquid ĩtim
exangnitur legatum quiare

Expanded text:
ancillae alienae, cum ea nubsisset, legatum sit, Procucesserit, cui legatum est sub condQuid ergo, si non decesserit, sed ivitate esse desierit? puta aliculegatum "si consul fuerit" esulam deportatus est: numquid non exstinguitur legatum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
si rõnes reddidiss arbitrumꝰ ꝯ
sulb duiꝰ pius dari ꝑmisit hi
ꝯsũbis aditia nob̾ amplissimꝰ
Isules arbitrimi dabũt qui ẽrc̾¬
epafroditi constiͣtuent ir u̾m
etiam quas rõnes q̃q inst̾ra tͣde

Expanded text:
iones reddidisset", arbitrum a consulibus divus Pius dari permisit his verbis: "aditi a vobis amplissimi consules arbitrum dabunt, qui excusEpaphroditi constituent, verum etiam quas rationes quaeque instrume
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei. denĩ eum alienauit de¬
cebitur comino enis legatũ
Qus hroitas ⁊ nissu eiui aderi
potit. namid exp̾ssit simeus
erit inub̾tate dandaquo hoc
futurum erat ut ipediretur
uũtas etiam si expssum non
eet sepe mio tñ mutatur rei
eftc̃i qm̃qm̃ id expssit testator
ꝙ ⁊ si non feciss meet tn.¬

Expanded text:
dit: deinde eum alienavit. debebitur domino eius legatum vel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit "si meus erit" in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas, etiamsi expressum non esset. saepenumero tamen mutatur rei effectus, quamquam id expresserit testator, quod et si non fecisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
n nec delegat.i nec ꝓmissa no¬
uim e¶cancipia indotem esti¬
mata accepisti. paccum ꝯuen¬
cum demꝰ̾ frmest ut diuortio
fcõtantidem estinat.i reddes
nec deꝑtu dot. anum. ancuiaꝵ
nuentio fca est manebit ĩqͥt

Expanded text:
si nec delegata nec promissa nouerum est.Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
t.it. in quib gͥ casib lordeficit nͥ
peciniam dare oͣmidit estima¬
tõnem hr̃ditatis urbonorimili¬
b̾ti non ipã hr̃ditatem uolu¬
isse legem prãre insi maritui

Expanded text:
tat. in quibus igitur casibus lex deficit, non pecuniam dato', ostendit aestimationem hereditatis uel bonorum liberti, non ipsam hereditatem uoluisse legem praestare, nisi maritus
Abbreviated transcription (Latin):
tur.¶Qu i ãdampnatã ad¬
ult̾u in ꝯcubinatu hu̾it nõ
puto lege nilia de adultiis
teneri qmͣus si nigrem eam
duxiss ten̾etur. ¶Siquam
płomi fuit ꝯcubinatu. deinde
infilii eẽ cepit uł innepotis
uł ccͣ ñ puto eã recte face̾ appe

Expanded text:
tur.Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamuis, si uxorem eam duxisset, teneretur.Si qua in patroni fuit concubinatu, deinde filii esse coepit uel in nepotis, uel contra, non puto eam recte facere
Abbreviated transcription (Latin):
si ħ nonfinss adẽindo hrdit᷑¬
atem mmtutꝰ nr̃di suo locu¬
plecorem hr̃ditatem suam
relinq̾ret s ⁊ ħ imputabitꝰ
mulri ꝙ dimimit.a sint mul¬
ta mhrditate dumhic ꝯtem¬
piatone uentris non.attigit

Expanded text:
si non fuisset, adeundo hereditatem institutus heredi suo locupletiorem hereditatem suam relinqueret. sed et hoc imputatur mulieri, quod deminuta sunt multa in hereditate, dum hic contemplatione uentris non attigit
Abbreviated transcription (Latin):
cubinatum dãre. ego quid̃ ꝓbo
inconcuunia adimd ei. cõmi¬
bium si pronum muitũ dese¬
rat. ¶Quippe cum honestuisit
pr̃ono lib̾tam ꝯcubinã qmͣ¬

Expanded text:
cubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam q
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. uł qui ab intestato siꝑtꝰ
non finss succed̾e potint. ¶In¬
t̾ee ł indetur primũ de alm̾tĩ
si quis forte dubitans anp̾gn¬
anssit exclusꝰ fit hr̃ditatera r¬
di enis qͥ exclusꝰ e̾ dandã accõnẽ¬

Expanded text:
i ab intestato, si partus non fuisset, succedere potuit.Interesse autem uidetur primum de alimentis, si quis forte dubitans, an praegnas sit, exclusus sit hereditate: nam heredi eius qui exclusus est dandam han
Abbreviated transcription (Latin):
posse dici legatarioᷤ poscũ
mułre usuros hacͣ actõne qr
ip̾orum int̾fuit adiri h̾rdit.a¬
tem. lib̾tati plane subuenẽ¬
dumerit adu̾sus eum qui pp
hr̃ditatem hac accõne egit.
s. ut ⁊ fid̾i comissanas cogaatur
huis prestare qui p̾cium utiq ⁊̃
coꝵ consequit᷑ s ⁊ oirectiscredo
p̾torem succurre̾ oport̾e̾t ut

Expanded text:
posse dici legatarios potius cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem. Libertati plane subveniendum erit adversus eum, qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is praestare, qui pretium utique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere oportere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mulridandam nentrimnoĩeita
calumpniam erus ĩpunita
non relinqͥre. ¶Pcalumpn¬
iam aut̃ in pͦonem fuisse uide¬
onem y̾torit᷑ amnũ utileni
lem. similiã miͦ ⁊ hic ciũti a¬
gentis int̾ fuit p̾tor accõnẽpoi¬

Expanded text:
tris nomine, ita calumniam eius impunitam non relinquere. Per calumniam autem in possessione fuisse videonem praetor intra annum utilem lem. Simili autem modo et hic quanti agentis interfuit praetor actionem pol
Abbreviated transcription (Latin):
in ponen fu̾it ad missus acci¬
onem q intn pollicetur in
eosqñt int̾ fũit ens qui exꝑi¬
tur᷑. ¶ Nectio p̃tor adiecit ut
cõgatur didede̾ cog aut̾ eimi
manũ ministrorum. ¶S
melius ⁊ culius faciet s ꝑ¬
cum ꝑͣit̾dcm adius ordnnia¬
rimi remiẜit. ¶Int̾ est aut̾

Expanded text:
ionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur.Necessario praetor adiecit, ut, cogatur decedere: coget autem eum manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordinarium remiserit.Interest autem
Abbreviated transcription (Latin):
nem uementem non ꝓhib
s que cirtinscribndi alicuius
cã clam ⁊ ꝑqnͣdam machina¬
tõnem in ponem introducat
si int̾ est datur. ⁊ io̾si id ꝙ ei ab¬
est. ib eo quim potate e̾ẜuari¬

Expanded text:
nem uenientem non prohibet, sed quae circumscribendi alicuius causa clam et per quandam machinationem in possessionem introducat.s interest datur, ideo, si id quod ei abest ab eo qui in pote
Abbreviated transcription (Latin):
trit in ponem a quo fructus
consequi non possint. qr solu¬
endonone.Hec acͣtõ etiam
pꝰaiũ dabiturquia rei ht̃ ꝑ
secutionem ⁊ si filia sit q̃ dolo¬

Expanded text:
ionem, a quo fructus consequi non possit, quia soluendo non est.Haec actio etiam post annum dabitur, quia rei habet persecutionem.Et si filia famil
Abbreviated transcription (Latin):
sario sarciatitr.uł ap̾tore hõnꝰ
ait si duofu̾int apre minituti
cum filio enis ĩpult̾ ⁊id̾ sũbͣsti¬
tuti filio sufficr eiqu fid̃icom¬
missum isctñs tabiił accxp̃
ini ex hrđib institutis cogere
adirepris hrditatem.ħ enm
fco confirmatiopris taͣbul
potunt ersubintũtione ãto
cogiadire ⁊ restitue̾ hr̾ditͣatẽ¬
Utrum autem p̾senti an eti¬
am absenti restiti possit pro¬
curatore ad eunte p̾torem nn¬
dendum ẽ ego puto ab senti qͦ
fidi cõmissario cogi posse hr̃de
institutum adire ⁊ restĩtuere
nec ueri h̾rdem oport̾e̾ ne forte
indampno moretur pot̾ ⁊ ei¬
ꝑp̾torem succurri sũ ei caut̾
fiat suĩ non ⁊si añ dẽcessi̾t fidĩ¬
cõmissarius qmͣ ei restituatur
ut filiam manuittẽtis et
ticium rogauit ut manimi¬
isse albine filie restitu̾et hr̃¬
ditatem. cumgͥticius susp̾tã
dicet hr̃ditatem rescriptum
est admopio compellend̾ eu̾
adirehrditatem. quo adeu̾ti
albine ꝯpetituram lib̾tatr.

Expanded text:
sario sarciatur uel a praetore onus ait, si duo fuerint a patre instituti cum filio eius impubere et idem substituti filio, sufficere ei, qui fideicommissum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem.Utrum autem praesenti an etiam absent‹i› restitui possit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri heredem oportere, ne forte in damno moretur: potest etorem succurri, siue cautum ei fiat, siue non et ante decesserit fideicommissarius, quam ei restituatur ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
.c. dato qmͣ pecumam eid̾młn¬
riticius restitue rõgͣatus ẽ.si mp¬
ẜit mułr die legati cẽdnde fi¬
dei cõmissum petet rem oto at̾
fidĩ cõmisso legatarius exem¬
plum muciane cantionis nõ
hebit. ¶Pat̾ ex hr̾date finie tu¬
tores dedit eos si mr eius ĩpube
filiã constituta uita decessiss
ad rem ge̾ndam accede iussit
cum ur̃ori mandatum eẽtnt
moriens filie cõi de cies restitu¬
eret non sub condoone tutores
idebũtur ditinec si quid alio̾
int̾ea pupilla qͥsiss eius admi¬
instratione prohib̾i. cautouͦ.
fideicõmissi mri remissa quo¬
tis cantio legatoꝵ uł fidĩ ꝯmi¬
ssorum remitti pt̾. itaq si cau¬
tionis non petudre condito le

Expanded text:
 dato": quam pecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit. Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, vita decessisset, ad rem gerendam accedere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores videbuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione prohiberi, cautio vero fideicommissi matri remissa. quotis cautio legatorum vel fideicommissorum remitti potest. itaque si cautionis
Abbreviated transcription (Latin):
Liam dep̾senti legato locumht
ras crceptio idicu ht Sit ab
hr̃de mitituto n legatorii sat
acceꝑat legatarnis ⁊ atretelli¬
ano fidicomissario. utraq ꝗ

Expanded text:
iam de praesenti legato locum haras exercitio iudicii habet.Si et ab herede instituto legatorum satis acceperit legatarius et a Trebelliano fideicommissario, utra que
Abbreviated transcription (Latin):
tutor actor pupillo ad eam
fiet litem. ¶Cum aut̃ ipse
patruus quem tutore legiti¬
mum sibi dicebat pupillus
tem ꝑtine̾ contendat. alium
crcͣnsatõris nire susciꝑe nõlu¬
erit abhus quo legatis sb̃mͣo¬
uendui erit que filiis eius reli¬
xta sunt mͦ si legata fiuinon
Affecconͣe ꝓpria s in honore
mimissus nonnire tutor testo
datur. post lip̾tatem itaq re¬
dditam exuolinitate testa¬
toris adtutelam nocatur
Inpubi lip̃to patronus fru¬
itra tutore dabit. s uolunta¬
tẽ enis si fides incnusitõmi cõ¬
tor non erit qui se test̾o pupi¬
lotutorem scripsit. cum aut̾
pris uoluntas ħ ip̃m mamisu¬
a decłantii ambigna n eẽt eu̾
qmͣus alii tutores ee̾nt. cnra¬

Expanded text:
tutor auctor pupillo ad eam litem fiat. Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupillus tem pertinere contenderet, alium excusationis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summovendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione propria, sed in honorem numissus non iure tutor testamento datur: post libertatem itaque redditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur. Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis contor non erit, qui se testamento pupillo tutorem scripsit: cum autem patris voluntas hoc ipsum manu sua declarantis ambigua non esset, eum, quamvis alii tutores essent, cura
Abbreviated transcription (Latin):
urorita recte nonda Affric.
tux illi. aut illi filiis meis utri
eoꝵ uol ticius tutor esto quid
em̃ dicemꝰ si ricius ꝯstitue̾ no¬
lit utri exfuus tutor ẽẽ uelit.
ticius si uolet illi filõ meotir
curatorem posci utis c̾a super¬
uacinm ẽ quia alto̾ anctore
cum alto agi pot̾. ¶Oo̾.
uoͣb pupiu tutordatus ⁊ di
Alt̾ius cutela se excuiare pot̾
datur nec si prou̾icie p̾ser i̾ꝑi¬
ca lapsus patris uoluntatẽ
ridrs c̃a cutordatus nonir᷑¬

Expanded text:
utor ita recte non datur: "illi aut illi filiis meis, utri eorum volet, Titius tutor esto"; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse velit? 'Titius si uolet illi filio meo tutcuratorem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi potest.uobus pupillis tutor datus etsi alterius tutela se excusare potest, datur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uoluntatem ris causa tutor datus non
Abbreviated transcription (Latin):
tutore.s si dedit decto p̾tori
uł ꝓconsus erinquisitone co¬
firmabr᷑. nec satis dabit pupi¬
no re̾ salam fore. S si curator
amre testõ datus sit filius eiꝰ.
decreco ꝯfirmatur exinquisi¬

Expanded text:
t: sed si dederit, decreto praetoris vel proconsulis ex inquisitione confirmabitur nec satisdabit pupillo rem salvam fore. Sed et si curator a matre testamento datus sit filiis eius, decreto confirmatur ex inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
datur cum uo mr rea postina¬
tur.utiq integͣfide ⁊ maiore
constantia cãm defensuram
recentitꝑr dubium non ẽ̾cog¬
intionem fi̾ oport̾e̾. post enen¬
tum conditionis si suppo̾itũ
ꝑtum hũit. actiones hr̾dita¬
ric pu̾o denegande sunt. oĩa¬

Expanded text:
datur: cum uero mater rea postuladatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportere, et post euentum cognitionis, si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero denegandae sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ natus negetur ẽẽ filius. s sub¬
iectus ee dicitur. quo cau enis
quamintutus ẽ. Idem ait cũ
quidem exhrdem scripsiss fili¬
um ꝙ dicẽt eum exadult̾io cõ¬
ceptim quia si eẽt ei ħ contro¬
u̾sia. anint̾ liros sit exhac ꝑte
ecci ei bonoꝵ possõm competẽ
cum si sñ elõgio ex hr̃s scriptus
est ⁊ si ita sit scriptum quisꝗs
ẽqui filium meum eẽ dicit
hr̃s esto. quia non ẽ filius exħr¬
datui. ¶Siquns fulium suum
hrdem mitituit exminima
ꝑte sic illequi exitia natus e
hrs esto non qͣi. filium suum
demde hic contendat prẽm
intestatum decessisse. seq ei su¬
des eius utrum negent eum
filium eẽ.anu̾o contendũt
contendunt controu̾sia n̾ e
dift̾enda.⁊ carbomanum cest¬
at. ꝙ si filium cum negant ⁊
ad ip̃os potius qiͣ ad consangii¬
neos hrdit᷑atem ꝑtin̾e̾ dicunt.¬
possõne ĩpub̾i controu̾sia m
tp̃s pub̾tatis differcur. ¶ Si
mat̾ subiecti ꝑtus argnatur
indubium reuocatur. diffri

Expanded text:
 natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius qua institutus est. Idem ait, cum quidam exheredem scripsisset filium, quod diceret eum ex adulterio conceptum, quia fieret ei haec controuersia, an inter liberos sit, ex hac parte edicti ei bonorum possessionem competere, cum, si sine elogio exheres scriptus et si ita sit scriptum: 'quisquis est, qui filium meum se esse dicit, exheres esto', quia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic 'ille qui ex illa natus est heres esto', non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei sudes eius utrum negent eum filium an uero contendunt contendunt, controuersia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditatem pertinere dicunt,possessione impuberi controuersia in tempus pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur,in dubium deuocatur, differr
Abbreviated transcription (Latin):
licetur in pot̾ate pentis patoli
cum is moritur ñ fũit eiperis¬
familia hu̾it si ad eos h̾rdi¬
tas suo noie ꝑtinebit. ni no¬
hr̾dationis meruerũt bonoꝵ

Expanded text:
etur, in potestate parentis, cum is moritur, non fuerit, ei libefamilia habuit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit nheredationis meruerunt, bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam testõ nł codicilłita le¬
gau̾at aureos qua dringẽtos
pamphile dari uoloitaut inf
scriptum e̾. aulio anctore.ni¬
reos tot ⁊ in custris quos h̾eoi
cumom̃i fũme malios usus
tnͣslate eẽnt. q̾ro an debeatur
pure datum c̾e̾t. ⁊ oquadrin¬
genti pamphile debebuntur.¬
ꝑ Quociens lege nilia bonaua¬
cantia ad fiscum ꝑtinent et
legata ⁊ sid̾icõmissa p̾stant᷑ qͥ
p̾stare cogẽtur hr̃i aquo relic¬
ta erant. ¶ Sic̾ ẜunslegatur¬

Expanded text:
amento uel codi cillis ita legauit: 'Aureos quadri‹n›gentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo cum omnes summae in alios usus translatae essent: quaero, an debeatur pure datum esset, et ideo quadringenti Pamphilae debebuntur. Quotiens lege Iulia bona uacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, quae praestare cogeretur heres a quo relicta erant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dendum utrum omimꝰ peneshr¬
dem fundum eẽ uolunit testa¬
tor. anita dem̃ si ip̃nis est. s ⁊si

Expanded text:
dendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹si› ipsius est: sed si
Abbreviated transcription (Latin):
quis legasse dactiliothecami
meam⁊ si quosp̾t̾ea anulosheo
⁊ ita lab̾onem quo estimasse
ait. sunt tñ qu edam que omͦi
legatum sequirat᷑ ut lecͣtum
legatum contru̃ fulcra ⁊ ar̃m¬
arns ⁊ loculis claustra ⁊ claues
rium non ꝑtinẽ. Item amuł
legati dactiliotece ñ cedunt.
dem̃ postea scripso itãhoc amp¬
liussi naus erasia nenit hr̃s
mens ei fundum dato. uerius
ẽ. eo ũbo hoc ampliꝰ supiorare¬
pẽti sic̾ dicimis lucius ticius ple¬
seium dedisse intelligius.S
hoc amplins fundum. serĩ qͥnt
quio accepisse intelligiius.
le est. s sic seꝑiturut sit Aliquid
matĩa.aliquid ligͣ̃nũ. matĩa ẽ
que ad edificand̾ fulciendum
nec̾cia est lignum ꝯcedoburen¬
gata eẽnt que infumdo erant
arbores quid̃ mat̾ie ca̾ succisas
ñ deb̾inet a diecit sin̾on ꝯburẽ¬

Expanded text:
quis legasse: "dactyliothecam meam et si quos praeterea anulos habeo" et ita Labeonem quoque existimasse ait. Sunt tamen quaedam, quae omnimodo legatum sequuntur: ut lectum legatum contineat et fulctra et armariis et loculis claustra et clavesrium non pertinere. Item anulis legatis dactyliothecae non cedunt.de postea scripsero ita: 'hoc amplius si nauis ex Asia uenerit, heres meus ei fundum dato', uerius est eo uerbo 'amplius' superiora repeti, sicuti dicimus 'Lucius Tiuoque milia Seium dedisse intellegimus hoc amplius fundum", Seium quinque quoque accepisse ile est, sed sic separatur, ut sit aliquid materia, aliquid lignum. materia est, quae ad aedificandum fulciendum necessaria est, lignum, quidqugata essent, quae in fundo erant, arbores quidem materiae causa succisas non deberi: nec adiecit, si non combure
Abbreviated transcription (Latin):
prolibro. acapiendum est. ¶Si
homĩi corpus sitlogatum ⁊ ñsit
inuemiantur cebntur. ¶Libris
autem legatis bibliotecas non
ait emi ieubranas que scuptest᷑
contini ceinde. adiecit n arinari

Expanded text:
pro libro accipiendum est. Si Homeri corpus sit legatum et non sit inveniantur, debentur. Libris autem legatis bibliothecas non ait enim membranas quae scriptae sint contineri, deinde adiecit neque armari
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽ. s sic intelligiquo conse¬
titi itascripsit cuiligna legata
sunt ad eum omĩa lignaptine
quealieno nominen applłan¬
tur.nsuti uirge carbones midei
oliuarum quib ad millamrẽ
id.ł.ii.negat arbores ñdum cõ¬
cisas isi que minutatim con¬
cedunt᷑ md̾i eilegatas cnlig¬
na legata sunt. ego aut̾ arbit¬
ror hoc quo ligni applłoneꝰ¬
c̃sum. si iam adconcidand̾ fuit
ceamatũ. ¶ Promde si siluiam
ita habebat destinatam hinc
reisiluam quid̃ non cedet. de¬
iectẽ. aut̾ arbores lignoꝵ appłło¬
ne continebunt᷑ nsi alid̾ testa¬
torsensit. ¶Ligini aut̾ legatis
ꝙ ꝯburendi cã patum est con¬
tinebitin. siue ad balnei cale¬
factionem siue clietarũ ỹpo¬
canstarum. siue ad calcẽ. uład
aliam remcoqndam solebat
scripsit nec sarmenta ligni. ap¬
plłone contineri. ¶S si uolũ¬
tas non refrãgrt᷑. s ⁊ inrguie.
⁊ gemima ⁊ sarmenta ⁊ fg̃mẽ¬
cumstirpes atq radices contin¬
ebuntur. lignoꝵ.applłone in

Expanded text:
ertinere, sed sic intellegi consetiti ita scripsit, cui ligna legata sunt, ad eum omnia ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, veluti virgae carbones nuclei olivarum, quibus ad nullsecundo negat arbores nondum concisas, nisi quae minutatim conciduntur, videri ei legatas, cui ligna legata sunt. ego autem arbitror hoc quoque ligni appecisum, si iam concidendo fuit destinatum. proinde si siluam huic rei habebat destinatam, silua quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit. Lignis autem legatis quod comburendi causa paratum est continetur, siue ad balnei calefactionem siue diaetarum hypocaustarum siue ad calcem uel ad aliam rem coquendam solebat scripsit nec sarmenta ligni appellatione contineri: sed si uoluntas non refragatur, et uirgulae et gremia et sarmenta eium stirpes atque radices continebuntur. Lignorum appellatione in
Abbreviated transcription (Latin):
menbranis piris scipsit uniest
forte ⁊ hienos urserit uolu̾tas
ut puta si qiufforte cartassic re¬
ligrit cartasmeas imuĩsasqui
diosus studioso. nẽc eĩ dubita¬
bit libros debi. nam ⁊ inusu pli¬
q libros cartas applłant. ¶Od
gͦ si quis cartariegaũit pirais
menb̃ne non contincbunt᷑ m

Expanded text:
membranis puris scripsit, verum est:forte et hic nos urserit voluntas: ut puta si quis forte chartas sic reliquerit "chartas meas universas", qui udiosus studioso: nemo enim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legaverit puras? membranae non con
Abbreviated transcription (Latin):
peti ereodem testo̾ non posst̃.
Inficłi cõmisso ꝙ fãmilie¬
relinquitur hii ad petition¬
no̾i̾ati sunt aut postoĩs ex¬
trctos qmer nomine defũe¬
ti fu̾int eo tꝑr que testator mõ¬

Expanded text:
peti ex eodem testamento non possunt. fideicommisso quod familirelinquitur hi ad petitionnominati sunt, aut post omnetos qui ex nomine defuncti fuerint eo tempore, quo testator mo
Abbreviated transcription (Latin):
ditorib decidit. ne solidum ni¬
somẽt. ⁊ si ob eam cecisione fa
sit ut aliquid retin̾et incħ tñ
legatariis debiturum qui eam
pecumam non exhr̾ditate. S
ex decisiõne ħt. ¶Itemsi reipũ.
mannos singulos legatum sit.
cum telege faicidia queratiir.
marcellus putat tm̃ ind̾̃i lega¬
tum qnͣtum sufficiat sorti ad
usuras trientes ens sũme q̃le¬
gata est colligendas. PAp̃.
legati condrtõ excitit. infalcidi
tario. s legati mens eẽ ntlłi.¬

Expanded text:
ribus deciderit, ne solidum solueret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen legatariis debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet. Item si rei publicae in annos singulos legatum sit, cum de lege Falcidia quaeratur, Marcellus putat tantum uideri legatum, quantum suusuras trientes eius summae, quae legata est, colligendas. Papinilegati condicio exstitit. in Falcidiae itario, sed legati meus esse int
Abbreviated transcription (Latin):
itaq si debitimodum testõ domi¬
mis excessit suꝑfluuni dumta¬
xat falcidia mipuctur. qͣr uͭ fid̾iꝰ.
tis extimatio s totum petr̃turq
datum ẽ necsi uiuo testatore di¬
esuenit. aut conditio fin̾t ip̃le¬
tafiet irritum ꝙ senił competit
⁊ infimus enis ĩpend̾it non in¬
debitur totum ꝙͣi hr̃s expendis¬
se. s deducto co ꝙ qͣi doti nomie
qm lucri facit conferre debet¬

Expanded text:
itaque si debiti modum testamento dominus excessit, superfluum dumtaxat Falcidia minuetur. quare nec fideitis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si vivo testatore dies venerit aut condicio fuerit impleta, fiet irritum, quod semel competitt in funus eius inpenderit, non uidebitur totum quasi heres inpendere, sed deducto eo, quod quasi dotis nomine quam lucri facit conferre deb
Abbreviated transcription (Latin):
fudum sine matitõ legass. Si
ut̾q fundũ uendicass. smema
legato fundum cessurum. qrn
si prius meunis fund̾ uendicar¬
aito̾ delib̾ante posse dubitari an¬
si postea ticiui omisiss me lega¬
tum saluũ eẽt. ⁊ hoc magͥ indeba

Expanded text:
fundum sine uia Titio legasset, si uterque fundum uindicasset, sine uia legato fundum cessurum, quia si prius Maeuius fundum uindicarltero deliberante, posse dubitari, an postea Titius omisisset, uiatum saluum esset, et hoc m