comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra ec enĩ sua ance tempora natus est:
in nr̃a uenit ex tempore. Quigꝰ ȩternꝰ
ꝑmanens. temꝑalis apparuit: alienũ
est ubi descendit. Et qͥa ꝑ propħam
dicit᷑ om̃ĩs caro fenũ. factus homo
fenũ nrm uertit in frumentum:
qͥ de semet ipso ait. Nisi granum
frum enti cadens in terrã mortuũ
fuerit: ipsum solum manet. Unds¬
et natꝰ in presepio reclinat᷑. ut ficdeleᷤᷤ
om̃s iudelicet scã animalia carnis
suȩ frumento reficeret: ne ab inder¬
ne indelligentiȩ pabulo ieuina
remanerent. Quid est hoc quod
uigilantib angłs pastorib appãret.
eosq dĩ claritas circũ fulget. nͥ qd̾ illi
p̃ceteriꝰ uidere sublimia merent᷑. qͥ fideli¬
b gͣgib p̃ee sollicite sciunt: Hũq ipsi
pie suꝑ gͣgẽ iugilant: diuina suꝑ ed̾ gr̃a
largius choruscat. Regem
uͦ nacũ angłs nuntiat. eiusq uoci
angłor chori concinunt: et congau¬
dentes olamant. Gloria in excelsis
dõ. et interra pax hominib bonȩ

Expanded text:
ra etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Undet natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus paeosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt. Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ adorari refugiunt. nisi
quod natiirã nr̃am. quã pͥus des¬
pexerant. postquã hanc suꝑ se as¬
sumpcã conspiciunt. substracã sibi
uidere ꝑtimescunt: Nec iam sub
se ue ludinfirmã condempnere ausi
sunt. quã suꝑ se uidelicet in celi
rege uenerant᷑. nec habere dedig¬
nant᷑ hominẽ sociũ: qui suꝑ ͤ ado
km̃i. ne qua nos inmunditia polluat:
qui mȩcerna presentia et dei ciues.
et angłis eiꝰ equales sumꝰ. Wendi¬
cemꝰ morib clignitatẽ nrãm. Nul¬
la nos luxuria inqͥnet. nulla nos
licia mentẽ mordeat. non inuidiȩ
rubigo consumat. non elatio in¬
flet. non ambitio ꝑ cerrena oblec¬
tamenta dilaniet: non ira inflãmet.
dii et enĩ uocatisunt homines. De¬

Expanded text:
postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos litia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. De
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis est. si eiusdem ueritatis
sermonibus concors non est: Sed
si subtiliter ueritas ipsa requirat᷑.
hoc quod Inter se contrariũ sõnu¬
it: quomͦ contrariũ non sit inuenit᷑.
ad eachariam namq de ioħe an¬
gls dicit. Ipse p̃cedet ante illum:
in spũ et uircute heliȩ. Qui ie cir¬
co uenturus in spũ et uirtute he¬
liȩ dicit᷑: quia sicut helias scdm̃
dni aduentũ p̃ueniet. ida iohes pre¬
uenit pͥmũ. Sicut ille precursor
uenturus est uidicis: ita iste precur¬
sor factus est redemptoris. Io hes
igit᷑ in spũ helias erat: in ꝑsona
helias non erat. Quod gͦ dñs fa¬
tet᷑ de spũ. hoc ioħes denegat de
ꝑsona: quia et iustũ sic erat. ut et
discipulis dñs sꝑitalem de iohanne
sendentiam diceret. et ioħes isdem
turbis carnalib non de suo sp̃ũ. s
de corꝑe responderet. Contͣriũ gͦ
ueritati uidet᷑ esse quod ioħes sõ¬
nuit: sed cam̃ aueritatis tramite

Expanded text:
Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ cantȩ iltutis esset. ut ap̃s credi
potuisset. elegit solide sub sistere
inse: ne humana opinione raꝑet᷑
inanit̃ suꝑ se. Nam confessus est:
et non negauit. Confessus est: qͥa
non sum ego xp̃c. Sed qui dixit
non sum. negauit plane quod
non erat. sed non negauit quod
erat: ut ueritatẽ loquens. eiꝰ men¬
brũ fieret. cuiꝰ sibi nomen falla¬
citer non usurparet. Cum gͦ nult
nom appetere nomen xp̃i. factus est
menbrũ xp̃i: quia dum infirmi¬
tatẽ suam studuit humiliter
agnoscere. illius celsitucdinẽ me¬
ruit ueraciter obtinere. Sed cũ
ex lectione alia redemptoris nr̃i
sententia ad mentẽ reducitur:
in loco. inqͥsitꝰ a discipulis dominꝰ
as iamuenit. et non cognoueruns
eũ : sed fecerunt ieo quecũq
uoluerunt. Et si uultis scire:
io ħes ipse est helias.Reqͥsitꝰ autẽ
ioh̃es dicit: non sum helias. Quid est
hoc propheta ueritatis negat: ual¬
de nanq inder se diuersa sunt. ipse
est et non sum. Quo mͦ gͦ ꝓpheta

Expanded text:
tus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, in loco inquisitus a discipulis Dominus as jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid est hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ut ille ibi ꝑ materiam carnis
appareret. qͥ electorũ mentes inderna
satietate reficeret. Qui non in paren¬
tũ domo. s in uia nasct᷑: ut ꝓfecto
ostenderet. qͥa ꝑ humanitatẽ quã assũpse¬
rat. quasi in alieno nascebat᷑. Alienũ

Expanded text:
erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in ali
Abbreviated transcription (Latin):
liget eũ. et ad eũ ueniemꝰ. et mansi¬
onẽ apud eũ faciemꝰ. Quisqͥs gͦ
in suꝑbia mentẽ eleuat. quisqͥs
auaritiȩ estibus anhelat. quisds
luxurie se inqͥnationib polluit.
cordis ostiũ contͣ ueritatẽ claudit:¬
et ne ad se ueniat. claustra animi.
seris iutiorũ dampnat. Sed adhuc
non studio cognoscendȩ ueritatis.
sed malitia exercendȩ emulationis
dicit᷑. ȩ uugłista tacite innotuit:
cum subiungit dicens. Et qui missi
suerant: erant ex phariseis. Ac si aꝑ¬
te dicat. Illi ioħem de suis actib reqͥ¬
runt. qui doctrinã nesciunt quere¬
re. s inuidere. Sed sc̃s quisq etiã cũ
ꝑuersa mente reqͥrit᷑. abonitatis suȩ
studio non mutat᷑. Unde ioħes qͦ
aduerba inuidie: p̃dicamenda res-¬
pondit uite. Nam ꝓtinꝰ adiungit.
Ego baptiro maqua medius autẽ
urm̃ stecit. quem uos nescitis. Iohẽs
non spũ s aqua baptizat. qͥa peccata
soluere non ualens. bapciz acorũ corꝑa
ꝑaquã lauat. sed tam̃ mentẽ ꝑ ueniã

Expanded text:
eniemus, et mansionem apud eum faciemus. Quisquis ergo in superbia mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed adhuc non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, cum subjunxit, difuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed tamen mentem per veniam
Abbreviated transcription (Latin):
idumeã gͦ dñs calciamentũ suũ extendere¬
se asserit: quia dum ꝑ caruẽ gentib
innotuit. quasi calciata ad nos di¬
uinitas uenit. Sed huiꝰ incarnatio¬
nis misteriũ. humanꝰ oculus pene¬
trare non sufficit. In uestigari enĩ¬
nullatenꝰ potest. quomͦ corꝑatur uer¬
bum: qͦmͦ sũmus et iuuificator sp̃õ
intͣ uterũ matris animat᷑. qͦmͦ is
qͥmitiũ non habet. exi stit et conci

Expanded text:
Idumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extenderIdumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Innullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet existit et conci
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Mos apud ueteres fuit. ut siqͥs
eam. quȩ sibi competeret. accipere
uxorẽ nollet. illa ei calciamentum
solueret: qͥ ad hane sponsus iure
ꝓpinquitatis ueniret. Quid gͥ int̃
homines xp̃c. nisi sc̃e ecłiȩ spon¬
sus apparuit: De quo et isdem io¬
hannes dicit. Qui habet spon-¬
sam. sponsus est. Sed quia ioħem
homines xpm̃ esse pucauerunt.
quod isdem iohes negat:. recte se
indignũ esse. ad soluendam corri¬
giam eiꝰ calciamenti denundiat.
ac si aꝑte dicat. Ego redempto
ris uestigia denudare non ualeo:
quia sponsi nomen in meritꝰ non
usurpo. Quod cam̃ indelligiet
aliter pocest. Quis enĩ nesciat quod
calciamenta ex mortius animalib
fiunt: Incarnat᷑ uͦ dñs ueniens.
quasi calciat᷑ apparuit: qͥa in diui¬
sua nitate. morticina nr̃e corruptionis
In idumeã extendam calciamentũ meũ.
Per idumeã qͥppe gentilitas: ꝑcalciamen¬
tũ uͦ assumpta mortalitaᷤᷤ designat᷑. In

Expanded text:
ti . Mos apud veteres fuit ut si quis ti . Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum 1459 solveret qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret.hristus, nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris nostri vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immerito non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiunt? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calccatus apparuit, quia in divinitate sua morticina nostrae corruptionis In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
sionis suȩ oͣdinẽ seruans. qͥ nascitu¬
rũ nascendo p̃uenerat. baptitatui
rũ qͦ dnm̃ baptitando p̃ueniret.
et qui p̃dicando factus est p̃cursor xp̃i.
baptirando etiam p̃cursor eiꝰ sieret
imitatione sacramenti: Qui inter
hec msteriũ nr̃i redemꝑtoris ad
nuntians. hunc in medio hominũ
et stecisse asserit et nesciri: qͥa per
carnẽ dñs apparens. et uisibilis
extitit corꝑe. et innisi bilis maiesta¬
nte. De qͦ etiam subdit. Qui post
me uenit: ante me factus est.Sic nãq
dicit᷑ ante me factus est: ac si dicat᷑
ante me posit̾. Post me gͦ uenit.
qͥa pꝰmodũ natꝰ. ante me autẽ factꝰ
est: qͥamͥ prelatꝰ. Sed hec paulo
suꝑius dicens. etiam p̃lationiseius
causas aꝑuit cũ subiunxit: qͥa pͥorme
erat. Ac si aꝑte dicat. Inde me etiam
postiatꝰ suꝑat: quo eũ suę natiuitatis
temꝑa non angustant. Nam qͥ per
matrẽ in temꝑe nascit᷑ : sine compore
uerentiȩ humilitatẽ debeat: ma
dignꝰ soluere corrigiam calciamen¬

Expanded text:
nis suae ordinem servans, quia nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Qui inter haec mysterium redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore, et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore verentiae humilitatem debeat subdignus solvere corrigiam calceamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ calicẽ. nͥ dolorẽ passionis accipimꝰ:
De qͦ alias dicit. Pat̾ si fieri pocest.
transeat ame calix iste. Et tebedei
filii. idest iãcobus et ioħes. non uter¬
q ꝑ martiriũ occubinit: et tam̃ qd̃
uterq calicẽ biberet audiuit. Iohes
siniuit. s cam̃ martir extititit. qͥ a
passionẽ quã non suscẽpit in corꝑe.¬
seruauit in mente. Et nos gͦ hoc
exemplo. sine ferro esse martires pc̃¬
sum: si patientiã ueracit̃ in animo
custodimꝰ. Hon abre arbitror fr̃s Rĩ¬

Expanded text:
per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quaservavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, fratr
Abbreviated transcription (Latin):
nib custodit᷑. S qͥa natalem mar-¬
tiris hodiernadie colimꝰ fr̃s mei:¬
nequaquã nos auirtute eiꝰ pacientiȩ
estimare extraneos debem. Si enĩ
ad iuuante nos dño uͥcutẽ pacientiȩ
seruare contendimꝰ. et in pace ȩccłiȩ
uiuimꝰ: et cam̃ martirii palmã
tenemꝰ. Duo qͥppe sunt martirũ
genera. Unũ in m̃te: aliud indiles¬
cione. simul et actione. Itaq esse
martires possumꝰ: etiã si nullo fer¬
ro ꝑcutientiũ crucidem᷑. Mori qͥp¬
pe aꝑsecutore: marciriũ in aꝑto
oꝑe est. ferre uͦ concumelias. odi¬
entẽ di ligere: martirũ est in occul¬
ca cogitatione. Nam qͥa duo sunt
martirii genera. unũ in occulto oꝑe.
aliud in publico: testat᷑ ueritas
que rebedei filios reqͥrit dicens. Po¬
testis bibere calicẽ. quẽ ego bibitu¬
rus sum: Ctr cũ ꝓtinꝰ respondereñ
possumꝰ: illico dñs respondit dicens.
Calicẽ qͥdẽ meũ bibetis. Quid enĩ

Expanded text:
nibus custoditur. 7. Sed quia natalem marnibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratrenequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ flagella dei conpescitur amur¬
muratione. Nec hec agences. retri
bui nobis p̃sentia bona reqͥram᷑
Nam ꝓ labore patientiȩ bona spe¬
randa sunt sequentis uite. ut cunc
p̃miũ nr̃i laboris incipiat. quan¬
do om̃is laboriam fiuidit̾ cessat.

Expanded text:
inter flagella Dei compescitur a murinter flagella Dei compescitur a murmurbui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis labor jam funditus cessat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit. Pro bamꝰ cotidie uerũ esse.
ȩccłia ȩlectorũ florib plena in pa-
ce habet lilia: in bello rosas. Sci¬
endũ p̃derea est. quod tͥb modis
uirt᷑ patientiȩ exerceri solet. Alia
namq sunt quȩ adeo. alia que ab
antiquo aduersario: alia que apxi¬
mo sustinem. Apximo namq ꝑse¬
cutiones dampna. et concumelias :
ab antiqͦ aduersario cẽptamenta.
adeo autẽ flagella coleram Sed
i om̃ib tͥbus his modis. uigilanti
oculo. semetipsam debet mens circũs
spicere. ne contͣ mala ꝓximi ꝑtra-¬
hatur ad retributionẽ mali. ne cõtͣ
tẽpcamenta aduersarii seducatur
aᵈ delectationẽ uel consensũ delic¬
ti: ne contͣ flagella opificis adex¬
cessũ ꝓruat murmurationis. Per¬
fecte enĩ aduersariꝰ uincit᷑ quan¬
do mens nr̃a. et int̃ cep̃camenta
eiꝰ. a delectatione acq consensu.
omnimodis refrenat᷑: et int̾ contu¬
melias ꝓximi custodit᷑ ab odio. et

Expanded text:
percepit. Probamus quotidie verum esse percepit. Probamus quotidie verum esse Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere; ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione, atque consensu omnimodis refraenatur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio; et
Abbreviated transcription (Latin):
uchementissimꝰ timor ꝑculit: ut
nullus egrediente illa scã anima
illic stare potuisset. Et hii gͦ qͥ uide¬
rant. et hii qͥ omnino nichil uide¬
rant. uno om̃s cimore ꝑculsi et cer¬
riti fugerunt: nullusq illic ad¬
sistere illo moriente potuit. Pensa
quando districtus uidex uenturꝰ
est: si sic adsistentes terruit. quã¬
do gratꝰ remunerans uenit: aut
qualit̃ timeri pocest cũ uderi po¬
terit. si sic mentes p̃ sentiũ strauit.
et quando itderi non potuit. Ecce
astica pace pacientia. ad quantũ hc̃
retͥbutionis culm̃ euexit: Quid
huic suus conditor int̾ dedit. de
qͦ nobis tantã głam. in die eiꝰ erit᷑
et foris in notuit: Quib hunc cre¬
dam᷑. nͥ scĩs martirib sociatũ quẽ
attestantib corporeis qͦ oculis a
beatis s piritib constat esse suscep¬
tũ: Nullo iste gladio ꝑcussus
occubuit: ec tam̃ coronã patientiȩ
quã inmende tenuit. in egressione

Expanded text:
vehementissimus timor perculit, ut vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensatquando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce,cclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ uͥtute singłaris: et suꝑsunt
multi qͥ illũ nouerunt. eiꝰq ueluitã
uel obitũ narrant. Erat autẽ huiꝰ
lingua rustica: s docta uita. Hic
ꝓ amore celestis patͥ ȩ cuncta despe-¬
xerat. possidere aliqͥd in hoc mundo
fugiebat. Tumultꝰ deuitabat ho¬
minũ: crebris ac ꝓlixiorib oratio¬
nib intentꝰ erat. Wirtꝰ cam̃ pati¬
ita ut eũ sibi amicũ crederet. qͥ sibi
molestiȩ aliqͥd irrogasset. Peddebat
concumeliis grãs. si quod in ipsa
sua inopia ei dampnũ fuisset illatũ:
hoc maximũ lucrũ putabat. Om̃s
suos aduersarios:. nilaliud quã¬
ad uitores estimabat. hunc cũ dies
mortis egredi de corpore urgeret.
conuenerunt multi. ut dam sc̃ȩ̃
animȩ. de hoc mundo recedenti.
suas animas cõmendarent. Cũq
circa lectũ illius hii qͥ conuenerans
om̃s ad sisterent. alii: corporeis
ulis ingredientes angelos ude¬
unt: s dicere aliquid nullo mͦ
ocuerunt. Alii omnino nichil
uiderunt. sed om̃s qͥ aderant ita

Expanded text:
entiae singularis. Et supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patiita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quaadjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita
Abbreviated transcription (Latin):
digne retͥbudionis querat: pa¬
cientiã non exibet s ostendit. Scͥp¬
cũ qͥppe est. Caritas patiens est :
benigna est. Patiens namq ut
aliena mala tõleret. Benigna
uͦ est. ut etiã ipsos quos portat
amet. N inc namq ꝑ semet ipsã
ueritas dicit. Diligite inimicos
urõs. bene facite his qͥ oderunt

Expanded text:
dignae retributionis quaerat, padignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
electi qͥa sũmi capitis menbra suns.
capud qͦ suũ inpassionib sequnt᷑:
ut ipsos aduersarios in sua morte
sentiant. de quorũ uitap̃sumebant.
Et tanto crescat eis merces oꝑis:
quanto eis uͥcutis lucrũ ꝓficit. ex
aliene dãpno caritatis. Sed qͥa dura
sunt quȩ p̃dicunt᷑ de afflictimȩ mor
cis ꝓtinꝰ consolatio subdit᷑ de gaudio
resurrectionis cũ dicit̾. Capillus de ca¬
caro incisa dolet: capillus incisus
non dolet. Aitgͦ martirib suis. Capil¬
lus de capite ur̃o non peribit Sideli¬
cedaꝑte dicens. Cur timeciꝰ ne ꝑeat qd̃
incisũ dolet. ꝗͣ do ꝙ. illud in uobis peri¬
re non podest. qd̾ incisũ non dolet: Seqͥ
pacientiã uͦ possidem animas
nrãs. qͥa dũ nobis ipsis domina¬
ri discimus: hoc ipsum incipimꝰ
possidere quod sumꝰ. Patientia
uͦ ẽ. aliena mala eqͣnumit᷑ per¬
peti: contͣ eũ qͦ qͥ mala irro¬
gat. nulo do lore mordert.
Nam qͥ sic ꝓximi mala porat. ut
tam̃ tacitus doleat. et tempꝰ

Expanded text:
electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de aftis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de cacaro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequipatientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ꝑ psalmistã dicit᷑. Non in
finẽ obliuo erit pauꝑis: patientia
pauꝑm non peribit infinẽ. Quasi
enĩ perisse patientia pauꝑm cernit᷑.
cũ nil ꝓ illa inhac uita humilib
entiã: eamq cũ res exigit. exerrẽte
ioꝑatione. Nullũ urm ad odiũ
ꝓximi contumeliosa uerba cõmo¬
ueant. nulla periturarũ rerũ dãp¬
na ꝑturbent. Si enĩ fixamente
mansiira dãpna ꝑtimescitis. dãpna
rerũ transe untiũ gͣuia non putatiᷤ.
Si ȩt̃nȩ retͥbucionis głam conspi¬
citis: de tẽporali iniria in iuria
non doletis. Tolerate gͦ aduersari¬
os ur̃os: s ut fr̃s diligite quos cole¬
ratis. Et̃na p̃mia ꝓ dap̃ms tempo¬
ralib querite. Nec qͥs quã ur̃m
suis se uirib hanc inplere posse
confidat. s obtinere p̃cib : ut
ipse hanc qͥ imꝑat prestet. Et sci¬
mͦ qͥa petentes libent̾ exau diet:
quando hoc petit᷑ largiri quod
iubet. Cũ continue pulsat᷑ in p̃ce.
concite opitulat᷑ incẽp̃catione:¬

Expanded text:
Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibusentiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta concussit. Quid gͦ uidexiste
facturus est. cũ ꝑ semetipsũ uenerit.
et in ulcionẽ peccatorũ ira eiꝰ exar¬
serit. si portari non potest. cũ nos ꝑ
tenuissimã nubem subruit: In ire
eiꝰ p̃sentia quȩ caro subsistet. si uen¬
tũ mbuit et terrã subruit. concita¬
uit aera. et tot edificia strauit:
Hanc districtionẽ uenturi iudicis:
paulus considerans ait. Horrendũ
est incidere in manus dei uiuentis
Hanc psalmista expͥmit dicons. Us̃
manifeste ueniet: ds̃ nr̃ et non sile¬
bit. Ignis in conspectu eiꝰ ardebit:
et incircuitu eiꝰ tempestas ualida.
Districtidnẽ qͥppe tantȩ iusticiȩ.
tẽpestas ignisq comit̾at᷑: qͥa tem¬
pestas ex aminat. quos ignis exiirit.
conꝑatione leuigat᷑. De illo et enĩ
die: ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Iuxta est dies
diũ magnꝰauxta ec uelox nimis
Uox dici dñi amara: tͥbulabit᷑ ibi

Expanded text:
menta concussit. Quid ergo judex iste menta concussit. Quid ergo judex iste facturus est, cum per semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarserit, si portari non potest cum nos per tenuissimam nubem ferit? In irae ejus praesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera, et tot aedificia stravit? Hanc districtionem venturi judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Districtionem quippe tantae justitiae tempestas ignisque comitantur, quia tempestas examinat, quos ignis exurat. comparatione levigatur. De illo etenim die per prophetam dicitur: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, tribulab
Abbreviated transcription (Latin):
salus egͥcudo est: ita mundus in
annis pͥorib uelut iniuuentute in¬
guit. ad ꝓpagandam humani ge¬
neris ꝓ lem ro bustus fuit. Salute
corꝑm iuridis: opulentia rerũ pin¬
guis. At nunc ipsa sua senectute depͥ¬
mit᷑: et quasi ad uicinã mortẽ mo¬
lestiis crebrescentib urgetur. Nolite
gͦ fr̃s mei di ligere: quẽ uidetis diu
stare non posse. Precepta dnĩca in
anunt ponite: qͥb nos ad monet
dicens. Nolite diligere mundũ.
neq ea quȩ m mundo suint qͥa si qͥs
diligit mundũ. non est caritas patris
ineo. Nudius terciꝰ fr̃s agnouistis.
quod subito tͣbine. annosa arbusta
eruta. destructe domͦ: atq eccłiȩ a
sundamentis euersȩ sunt. Quanti
ad uesꝑm sani atq incolumes. auctu¬
ros se in crastinũ aliqͥd putabant. et
tam̃ nocte ȩadem. repentina morte
defuncti sunt: in laqueo rume de
uenti ten uissimi sp̃m mouit. Il niis
ꝓcellam nubis excitauit. et terram
subruit: casiira tot edificiorũ funda¬

Expanded text:
salus aegritudo est: ita mundus in salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. Nolite ergo, fratres mei, diligere quem videtis diu stare non posse. Praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt, quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nudius tertius, fratres, agnovistis quod subito turbine annosa arbusta eruta, destructae domus, atque Ecclesiae a fundamentis eversae sunt. Quanti ad vesperum sani atque incolumes acturos se in crastinum aliquid putabant, et tamen nocte eadem repentina morte defuncti sunt, in laqueo ruinae dventi tenuissimi spiritum movit, unius procellam nubis excitavit, et terram subruit, casura tot aedificiorum funda
Abbreviated transcription (Latin):
Ait gͦ. Celum et cerra transibunt:
uerba aut̃ mea ñ cransient. Ac si aꝑ¬
te dicat. Om̃e qđ apud uos durabi¬
le est. sine inmutatione durabile
ad et̾nitatẽ non est: et om̃e qd̾ apud
me transire cernit᷑. fixũ et sine
transitu tenet᷑: qͥa sine mutabilita¬
te manences sententias ex pͥmit
ms̃ sermo. qͥ transit. Et ecte fr̃s
mei iam cernimꝰ quod audiebamꝰ:
nouis cotidie et crebrescentibus
malis mundus urget᷑. Ex illa
plebe innumera. quanti reman¬
seritis aspicitis: et tam̃ cotidie ad huc
flagella urgent. rep̃ẽtim casus op¬
pͥmunt: nouȩ nos et in ꝓui s clades
affligunt. Sicut enĩ in iuuentute
uiget corpus. forte et icohie
manet pectus.t rosa ceruix. ple-¬
na sunt brachia: in annis autẽ senili¬
b statira curuat᷑. ceruix exsiccata
deponit᷑ fre quentib suspiriis pectꝰ
urget᷑ Uirtus deficit. loquentis
uerba anelitꝰ int̾cidit. Nam si lan¬
gor desit. plerumq senib ipsa sua

Expanded text:
Ait ergo: Coelum et terra transibunt, Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua
Abbreviated transcription (Latin):
scitis qͥa ꝓpe est estas. Ita et uos cũ
uideritis hec fieri : scicote qm̃ ꝓpe
est regnũ dei. Ac si aꝑte dicat. Quia
sicut ex fructu arborũ. uicina es¬
tas agnoscit᷑: ita ex ruina mundi.
ꝓpe esse cognoscit᷑ regnũ dei. Quib
ꝓfecto uerbis ostendit̾: quia fruc¬
tus mundi ruina est. Ad hoc enĩ cres¬
cit ut cadat: ad hoc germinat. ut
queq germinauerit. cladib con¬
sumat. Bene autẽ regnũ dei estati
cõꝑatur. qͥa tunc meroris nr̃i nu¬
magna certitudine confirmant᷑.
cũ sententia subiungit᷑. qua dicit᷑.
Am̃ dico uobis: quia non p̃teribit
generatio hec. donec omĩa fiant.
Celum et terra transibunt: uer¬
ba autẽ mea non transibunt. Ni¬
chil enim in rerũ corꝑaliũ natura.
celo et terra durabilius: et nichil
in rerũ natura. tam uelocit̃ tran
inꝑfecta suint: uerba non sunt. Cũ
uͦ ꝑfecta fuerint. omino iã non siiñ:
qͥa nec ꝑfici nͥ transeundo possunt.

Expanded text:
est aestas. Ita et vos cum est aestas. Ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Ac si aperte dicat: Quia sicut ex fructu arborum vicina aestas cognoscitur, ita ex ruina mundi prope esse agnoscitur regnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri numagna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Nihil enim in rerum corporalium natura coelo et terra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑: atq ꝑ hoc mimicꝰ dei esse
conuincit᷑. S ed absit hoc afideliũ
cordib. absit ab hif. qͥ et esse aliã
uitã ꝑ fidẽ credunt: et eã ꝑ oꝑa¬
cionẽ diligunt. Ex mundienĩ
destructione lugere eorũ est.
qͥ radices cordis in eiꝰ amore plan¬
cauerunt. qͥ sequentẽ uitã non
querunt. qui illam neq e̾ẽ suspi¬
cant᷑: nos autẽ qͥ cȩ lestis patͥȩ gaudia
eterna cognouimꝰ: festinare ad ea
quãtociꝰ debem᷑. Obtandũ nobis
est ciciꝰ ꝑgere: atq ad illã uia breui¬
ori ꝑuenire. Quib enĩ malis. non
urget᷑ mundus:. Quȩ nos tristicia.
que aduersitas non angustat:
Quid est uita mortalis. nͥ uia.
Et quale sit sr̃s mei ꝑpendite
in labore lasescere iue: et cam̃
eandẽ uiã nolle finire. Quod aut̃
calcari mundus ac despici debeat.
redemptor nr̃. ꝓuila cõꝑatione
manifestat: cũ ꝓtinꝰ ad iungit.
blidete ficulneam: et om̃s arbores.
Cum ꝓclicunt᷑ iam ex se fructũ:

Expanded text:
testatur, atque per hoc inimicus Dei esse convincitur. Sed absit hoc a fidelium cordibus, absit ab his qui et esse aliam vitam per fidem credunt, et eam per operationem diligunt. Ex mundi enim destructione lugere eorum est qui radices cordis in ejus amore plantaverunt, qui sequentem vitam non quaerunt, qui illam neque esse suspicantur. Nos autem qui coelestis patriae gaudia aeterna cognovimus, festinare ad ea quantocius debemus. Optandum nobis est citius pergere, atque ad illam breviore via pervenire. Quibus enim malis mundus non urgetur? Quae nos tristitia, quae adversitas non angustat? Quid est vita mortalis, nisi via? Et quale sit, fratres mei, perpendite, in labore viae lassescere, et tamen eamdem viam nolle finiri. Quod autem calcari mundus ac despici debeat, Redemptor noster provida comparatione manifestat, cum protinus adjungit: Videte ficulneam et omnes arbores, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. et angustiȩ. dies calamitã¬
tis. et miseriȩ. d ies tenebrarũ. et
caliginif. dies nebule et tͣbinis.
aera mouit: et terra non substitit
Quis gͦ feret. cũ celum mouerit:
Quid aut̃ terrores qͦs cernimꝰ. nͥ se¬
quentis irȩ p̃cones dixerim: Unde
et considare necesse est. quia ab illa
tͥbulatione ultima. tantũ unt tͥbii
lationes iste dissimiles: quantũ a
potentia iudicis ꝑ sona p̃conis distat.
te. mala cemptantia resistendo uin¬
cite. ꝑpetrata autẽ fletibus punite.
Aduentũ namq ȩt̾ni uidicis tanto
securiores quandoq uidebitis. quan¬
to nunc districtionẽ illiꝰ timendo

Expanded text:
es calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, aerem movit, et terra non subsistit; quis ergo ferat, cum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis distat. te, mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto securiores quandoque videbitis, quanto nunc districtionem illius timendo
Abbreviated transcription (Latin):
ad caute le studiũ. ur̃e mentes eui¬
gilent. ne securitate corpeant. ne ig¬
norantia languescant. s semꝑ eas
et cimor sollicitetꝰ in bono oꝑe sol¬
licitudo confirmet. pensantes hoc
quod redemptoris nr̃i uoce subuin¬
git᷑. Arescentib hominib p̃timo¬
re et expectatione. quȩ suꝑueniens
uniuerso orbi. Nam uͥcutes celoꝵ¬

Expanded text:
ad cautelae studium vestrae mentes eviad cautelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient uni
Abbreviated transcription (Latin):
in sole. et luna. et stellis. et interris
pressuira gentiũ: p̃ confusione sonitꝰ
maris. et fluctuũ. Ex qͥb ꝓfecto
omnib alia iam facta cernimꝰ. alia
ꝓximo futura formidamꝰ. Nam
gentẽ suꝑ gentẽ exurgere. earũq
pressurã terris insistere: plus iã in
codicib legimꝰ. Quod terre motꝰ
urbes innumeras subruat: ex aliis
mundi partib. scitis quã frequent̃
audiuimꝰ. Pestilentias sine cessatio¬
ne patim. Signa uͦ in sole. et luna.
&. stellis ad huc aꝑte minime uidemꝰ: s
qa et hec non longe sint. ex ipsa iã
aeris inmutatione colligimꝰ᷑: quãuiᷤᷤ
pͥusquã italia gentili gladio ferien¬
da traderetur. igneas acies in cęlo ui
dimꝰ: et iplũ qͥ postea humani gene¬
ris fusus est sanguinẽ corus cãtes.
Confusio autẽ maris et fluctuũ:
nec dum noua exorta est. Sed cũ
dubiũ non ͤ. Quod sequant᷑ pauca
quȩ restant. qͥa sequentiũ rerũ cer¬
titudo: est p̃teritarũ exibitio.

Expanded text:
luna, et stellis, et in terris pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haeris immutatione colligimus, quamvis prius quam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus, et ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est; sed dum dubium non est quin sequantur et pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibi
Abbreviated transcription (Latin):
piscunt: qͥ omĩa simplicit̃ aspiti¬
unt. et in his quȩ uident. rapacita¬
tis studionon trahunt᷑. At contra
miluus et non columba. ad fenes¬
tias suas est: qͥ ad ea que oculis con¬
liderat. rapine desiclerio anhelat.
nata litia celebramꝰ: debemꝰ imitari
quod colimꝰ. Ostendat nr̃ȩ obseqͥ¬
ũ deuotioms inmutatȩ sollempui¬
tas mentis. Despitiamꝰ quȩ terrena
sunt: relictis temporalib mercem
ȩterna.Si aut̃ nec dum possumꝰ relin¬
quere ꝓa: saltẽ non concupiscam᷑
aliena. Sinecdũ mens nr̃a accen-¬
dit᷑ igne caritatis. in ambitione sua
habeat frenũ timoris: ut ꝓuecteis
sui passib uegetata. dũ ab alieno¬
rũ appetitu compescit᷑. quandoq
ad ꝓpria contempnenda ꝑducat᷑:¬

Expanded text:
piscunt, qui omnia simpliciter aspicipiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducat
Abbreviated transcription (Latin):
bio pximis inuidemꝰ. Widet᷑ et enĩ
quia nobis desit: qd̾ alt̃ assequit᷑.
Et qͥa semꝑ inuidia. abona uoluntate
discordat. mox ut hec mendẽ ceꝑit:
illa discedit. Unde p̃dicatores sancti
ut possint ꝓximos ꝑ fecte diligere.
studuerunt in hoc scło nichil
amare: nichil uinꝗͣ appetere. naehił
uel sine appetitu possidere. Quos
bene ysaias intuens. ait. Qui st̃¬
isti qͥ ut nubes uolant. et quasi co¬
lumbȩ ad fenestras suas : Widit
qͥppe eos terrena despicere: mente
celestib ꝓpinquare. Uerbis plue¬
re: miraculis coruscare. Et quos
a cerrenis contagiis. et sancta p̃di¬
catio. et sublimis uita suspenderat:
hos uolantes parit̃ et nubes appellat
fenestrȩ autẽ sunt nr̃ȩ. oculi: quia
ꝑ ipsos anima respicit. quod exceriꝰ con¬
cupiscit. Columba uͦ simplex est am¬
mal:atq amalicia fellis alienum
Quasi columbe gͦ ad fenestras suas
sunt. qͥ nicluil in hoc mundo concu¬

Expanded text:
bio proximis invidemus. Videtur etenim bio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis et sancta pcatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concu
Abbreviated transcription (Latin):
Et si exteriꝰ munera offerenda non
habeo:. intͣ memet ipsũ tamen inue¬
nio. qd̾ in ara cuȩ laudis inpono.
Quia qͥ nrã datione non pasceris :
oblatione cordis meliꝰ placaris. Ni¬
chil qͥppe dõ offert᷑ ditꝰ uoluntate
bona. Uoluntas autẽ bona est sic
aduersa alteriꝰ. sicut nobis ꝑtime sce¬
re. Sio de ꝓsꝑitate ꝓximi. sicut
de nr̃o ꝓfectu graculari. Aliena dãp
na. nr̃ã credere. aliena lucra. nr̃a de¬
putare: Amicũ non ꝓpt̾ mundũ s
ꝓpt̃ dm̃ diligere: inimicũ etiã aman¬
do colerare. Nulli quod pati noniuis.
facere: nulli quod iuste cͥ inpendi
desideras denegare. Necessitati ꝑxi
etiã ultͣ uires uelle. Quid gͦ isto
holo causto locupletiꝰ. quando ꝑ hoc
quod dõ immolat. mara cordis
anima semet ipsam mactat: Sed
hoc bonȩ uoluntatis sacͥ fitiũ nũ¬
quã plene ꝑsoluit᷑: nͥ mundihuiꝰ
cupiditas ꝑ fecte deserat᷑. Nam qͥc¬
qͥd in eo concupiscimꝰ: hoc ꝓculdu¬

Expanded text:
Etsi exterius munera offerenda non Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, necessitati proxetiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul du
Abbreviated transcription (Latin):
b et naui mercati sunt. Estimati¬
onẽ qͥppe p̃tii non habet: s cam̃
regnũ dei. tanti ualet quantũ ha
bes. Ualuit nãq ⁊acheo dimidio
substantie: qͥa dimidiũ aliud ad hoc
quod in iuste ab stulit. resticuendum
in quadruplũ resertiauit. Ualuit
petro et andrȩe. dimissis recib et
naui. Ualuit uiduȩ duob minu¬
tis: ualet alteri calice aquȩ frigide.
R egnũ itaq dei ut diximꝰ: tanti
ualet. quatũ habes. Pensate gͥ
cũ posidet᷑. Sed fortasse nec calix
aquȩ frigidȩ suppecit. qͥidigenti
p̃beat᷑. etiã tunc nobis securitatẽ
ꝓmittit. sermo diuinꝰ. R. edemptors
et enĩ nato celi ciues ostensi sunt: qͥ
clamarent. Gła in excelsis deo: et
in terra pax hominib bone uolun¬
tatis. Ante dei namq oculos nũquã
est uacua man̾ amunere: si archa
cordis repleta fuerit bona uolunta¬
te. Hinc et enĩ psalmistaait. In
me sunt ds̃ uotatua: que reddã
laudationes tibi. Ac si aꝑte dicat

Expanded text:
bus et navi mercati sunt. Aestimatibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantbes. Valuit namque Zachaeo in dimidio substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit, restituendum in quadruplum servavit. Valuit Petro et Andreae, dimissis retibus et navi; valuit viduae duobus minutis; valuit alteri calicem aquae frigidae. Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. Pensate igicum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: