comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moi̾n fr̃i conẜuare. ¶Pat̾ cer¬
tampecuniam exħ̾rdate filie
u̾bis fid̃i.ꝯ. reliquit. eamq i
impture dotis noi̾e dari uolu¬
it. silio dotem inpnłatecum
fuuus minorem dotem dediss.
stab̾at diuortio quor secutofi
patrẽ int̾pomi stipułonem uo¬
lnnsse quofilia post primas nu¬
pcias indotata ꝯstitue̾tur. ce¬
cias cautõnem extendi non
oͣportẽ ¶ Afil:a pat̾ pecierat
nt an nellet ex lib̾i sins p̃dia
cummorerecurrestitue̾tum
ex lib̾is p̾dna fid̾i ꝯmissi finia i¬
uiua conauit non ẽẽ electi¬
onem ꝑꝑ incertum diemti
namm eum destinatio diri
ne. ¶fidi hroummeoꝵ ꝯmi¬
tto nefundũ tusculanii au¬
quo ĩuitatosi telligend̾ ẽ
quib h̾r̾des exͣnei fid̃i comus¬
ariam lib̾tatem reodidĩnt.
fidei tue ꝯmitto uror ut tles¬
ut restituas filie mee cũmo¬
rieris quicquid ad re qͦqͦnoĩe
contiebiutur nam ortostͥ¬
p̃ture non ĩredit cãmiuris
ac uoluntatis s cos plegata

Expanded text:
m fratri conseruari. Pater certam pecuniam exheredatae filiae uerbis fideicommissi reliquit eamque nupturae dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem dedisset, stabat. diuortio quoque secuto patrem interponi stipulationem uoluisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: cetias cautionem extendi non oportere. A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donauit. non esse electionem propter incertumnam in eum destinatio dirigne. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alquoque inuitatos intellegendum est, quibus heredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. 'Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoquo nomine continebuntur, nam ordo scripturae non impedit causam iuris ac uoluntatis: sed dos praelegata
Abbreviated transcription (Latin):
cepõrtato eligendi facultatem
non ẽe pena ꝑemptam placu¬
it. nec fid̾ico̾missi conccõnẽ añ
rint cum de aliis eligendi po¬
testas noñfu̾it. ¶ Gmtale
didit. urori legatum dedit. et
emptorisfid̾i ꝯmisit ut ĩpliꝰ
eipaum restituat. emptore̾
accepto legato mułr uendi¬
tõnem irritam fac̾e̾ uelit eã
oblatop̾cio doli placuit excep¬
tione suomoni. ¶Memo de¬
bitori suo reuimpłandi ma¬
ndauit ut ticio cui mortiscã
conabat pecumam debitam
soluet cum scens dũmuita
decessisse menis pecumã dedis¬
s non ẽẽ lib̾at̾onẽ secutamꝯ
aitit. nec si meius soluendo

Expanded text:
eportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideicommissi condicionem ante rint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit. Qui dotale ndidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem accepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri. Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam constitit nec, si
Abbreviated transcription (Latin):
imiẽ faladie fungetur. Sitn̾a
lim̃ta prãri uoluit collatõis
totũ onus in residuo donatois
tarinondubie uolit mͣte¬
gra. ¶ Mat̾ filus sins mulgo
conceptis cotem suam mortis
cã conando sipiuari ꝑmisit
cum auishrdib institutis peci¬
ss a filiis iuro dotem resitin
totum iuro fid̾i ꝯmissũ dotis
deb̾i si falcdie ro non int̾ue¬
mĩt. ĩo recentõnem cotis iur¬

Expanded text:
e Falcidiae fungetur. si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donationitari non dubie uoluit integra. Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis deberi, si Falcidiae ratio non interuenerit: ideo retentionem dotis u
Abbreviated transcription (Latin):
ondam.Surdo ⁊ mutoq
legatũ accipit ut cum mori¬
etur resituat recte manda¬
tur nam⁊ ignorantes anmn
morẽtur finis suis uł exeis
cuinolinss restitus fuatro¬
gatus quoiite iminsula

Expanded text:
dendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringmoreretur filiis suis uel cui ex his uoluisset restituere fuerat rogatus: quo interea in insula
Abbreviated transcription (Latin):
moriam dampnatũ apparu¬
it mͦ suam legatu solutu cri¬
men ꝑdueluonis illatumẽ.
sit peto atefina ut acceptis ex
hr̃ditate mea in portõnentu¬
am.c. aureis. et p̾dio tusculano.
ꝑtem hr̃ditatis resituas mr̃i¬
am pecũmam aut̃ deꝑte sua
salua falcidie rõne qmͣ ĩhiis
quo donationib exemplole¬
gatorimi locumhrẽ piacinit
p̾stabunt. Si ꝑconatiomi¬

Expanded text:
moriam damnatam apparuit, modo si iam legatis solutis crimen perduellionis illatum estsit: 'peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas mam, pecuniam autem de parte sua salua Falcidiae ratione, quam in his quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestabunt. si pa
Abbreviated transcription (Latin):
pure data sꝑĩre pot̾ qr diesin¬
ntilit̾ cedit. ¶Pat̃ cumfilia
ꝓsemisse hr̾de insituta sic testo
locutus fuat pecocum morie¬
risl alios quo filios susceꝑis
sempnio nepotimopiuitri¬
buas in honorem nois mĩne¬
cessit. is quid̃ restituendi nepo¬
tib mriles ꝑtes p̃cede̾ inaeba¬
tur. s mod̾ande portonis qmͣ
maiorem muniis nepotisꝑ
sonam conferri uolint arbi¬
triumfilie datur. ¶Don nire
tutori dato mat̾ legaint si cõ¬
sentiat ut decreto p̾toris ꝯfirm¬
etur ⁊ p̾tor non ydoneum exi¬
stim acto̾ legati non denega¬
bitur.¶Quimutiaria cau¬
tionem alicus non fãciedi
cã int̾posuit. si postea feci̾t frũc¬
tus quo legatorum quosm
prinꝯpio ꝑmitti necce e̾ resti¬

Expanded text:
pure data sperare potest, quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere uidebatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri uoluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi sa interposuit, si postea fecerit, fructus quoque legatorum quos principio promitti necesse est resti
Abbreviated transcription (Latin):
mintuat scriptus hrs cum po¬
mus putaret uałe ex eo hr̾dita¬
tem adire noluit. s posteiħ ĩ
ptile reꝑtum est. pap̾. prta¬
tut repudiasse eum expriore
hroitatem. expomiore auter
non posse adire dicebĩm non
repubiare eum qui putaret
post̾is uas̾e prõmniciaurt
godiañ intestatũ decessisse.

Expanded text:
instituerat: scriptus heres cum posterius putaret ualere, ex eo hereditatem adire uoluit, sed postea hoc inutile repertum est. Papinianus putabat repudiasse eum ex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui putaret posterius ualere. pronuntiauit Clodianum intestatum decessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
rorem̃ ea filus subłatis nitesta¬
ta decessit. filii nissu patris non
aui adierunt hr̃ditatem. qͥro ã
anproꝑte. an exasse. in ex mosti.¬
tutione an exsubstitutione. an
ertesto.anab intestato filius
insnitutis magis est ut si inteii¬
ectu non cͣareat nuitu nate̾ pos¬
sit adire h̾rditatem nt euure
enui ꝯmodum q̾ri possit.q. faci¬
le expricari possit scia littarũ.
¶Mutinsẜuis nissu domini pro
hr̃de gendo obligat dominiĩ hr̃
adire hroitatem. ⁊tem tonoꝵ
possõm pet̾e non prohiretur.

Expanded text:
xorem: ea filiis sublatis intestata decessit: filii iussu patris, non aui adierunt hereditatem: quaero, an arte an ex asse, et an ex institutione an ex substitutione, et an testamento an ab intestato filius dibus institutis magis est ut, si intellectu non careat, nutu iubere possit adire hereditatem, ut ei iure eius commodum quaeri possit: quod facile explicari possit scientia litterarum. Mutus servus iussu domini pro herede gerendo obligat dominum heredadire hereditatem, item bonorum possessionem petere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
toeinis legatus sit ⁊ post mor¬
tem eniclibeẽ inssussit. siuei
adierit h̾r̃ditatem ticius siue
non adierit postinortem ciꝰ¬
lib̾tasei data est defuncco eo li¬
b̾tas ei competit. Dem.

Expanded text:
to seruus legatus sit et post mortem eius liber esse iussus sit, siue adierit hereditatem Titius siue non adierit post cuius mortem libertas ei data est, defuncto eo libertas competit.
Abbreviated transcription (Latin):
ur᷑. ⁊ io si filius quitanqmͣ ex uois
mrĩs cunshr̃ditadem suscepit
agrum ad hr̾ditadem patris ꝑ¬
tinentem ut mat̾inim ignor¬
ns possetlit abstmendi consili¬
un quod mronis patris teniut
amisisse non indeturspupillis qͦt
placuit honi̾b hr̾ditariis ẽẽ li¬
b̾andos confusai actones restitin
gat u̾rditarium un̾ ⁊ si domu̾
pignori datam sicut hrditar¬
am retinuit. cunis posso talis
qualit fiit ih̾rditate prohẽ¬
cegere indeturr.idemꝙ est et
sialieniam rẽuthrditariam
possedisset. S Geu̾.¬
Opupillus se abhroitate aumi¬
neat succurrend̾ est ei ⁊ fideni¬
sorib ab eo datis si exhroitari

Expanded text:
ur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non uidetur. Pupillis, quos placuit oneribus hereditariis esse liberandos, confusas actiones restitui gat hereditarium. unde et si domum pignori datam sicut hereditariam retinuit, cuius possessio qualis fuit in hereditate, pro hegerere videtur: idemque est alienam rem ut hereditariam possedisset. Scaepupillus se hereditate abstineat, succurrendum est et fideiussoribus ab eo datis, si ex hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
flam condo̾m cassius ⁊ cassel¬
liui sabnius ĩpossibilem e̾e di¬
ximĩt uu̾iti pamphilus si ꝙ ti¬
nem intelligi. ¶ Flam legati
demonstͣcõm non face̾ legatũ
Sabinus ꝑndit itu̾ti siquis c̾
ticio nich̾ legass itascriptum
reliquit ex .c. que ticio legam¬
quinquagnita hr̃i seiodãtoid
q sumpsit exdefimcti uolim¬
tatequia non aio legandis
dninuendi legatum ꝙ flo cu¬
tum eximmaret itascribit.¬
legati non plꝰ senis sequeret᷑
qmͣ suie demonstͣtum fuiss.¬

Expanded text:
ssius et Caelius Sabinus impossibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si quod Tinem intellegi. Falsam legati demonstrationem non facere legatum Sabinus respondit ueluti si quis, cum Titio nihil legasset, ita scriptum rel‹i›quequinquaginta heres Seio dato' idque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo legandi, sed deminuendi legatum, quod falso datum existimaret, ita scriberet.legati non plus Seius adsequetur, quam si uere demonstratum fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
cco̾nib õmib que morte le¬
gatariorun finuint᷑ recep¬
tum est uł muciana cautio
ons int̾poite consequi potꝰ
utili accioͣne p̾stare cogitꝰ
s si cautio medio tp̃r defecit
que sollicrte fuat exacta nõ
de suo p̾sdabit hr̃s.s qr nichil
pt̾ ei obici satis erit acͣcõnes
p̾stari si tñ ticius cum masiã¬

Expanded text:
cionibus, quae morte legatariorum finiuntur, receptum est, ut Muciana cautio onis interpositae consequi potest, utili actione praestare cogitur. sed si cautio medio tempore defecerit, quae sollicite fuerat exacta, non de suo praestabit heres, sed quia nihil ei potest obici, satis erit actiones praestari. si tamen, Titius cum ‹i
Abbreviated transcription (Latin):
forte si ẜuuitͣicii erit ut mar¬
cellus ait. ¶ Si quis post tempꝰ
lib̾tatem ẜuo suoced̾it ⁊ int̾¬
ea rogam̾t hr̃dem conec ad li¬
b̾tatem ꝑueniat cibaria eida
re testatoris uoluntati ob̃tẽ
posreaq gn̾ałr repetierit łeg̃
tͣa.ccc. indetur repetisse. s ni
pat̾ ĩpub̾i fino subllituit ⁊
a subintuto logata repecierit.
si pupillus hr̃i extit̾it. ⁊ intra
pub̾tatem cecessit repetitio

Expanded text:
forte 'Titii erit', ut et Marcellus ait.Si quis post tempus libertatem seruo suo dederit et interea rogauerit heredem, donec ad libertatem perueniat, cibaria ei dare, testatoris uoluntati obtempeposteaque generaliter repetierit legata, trecenta uidetur repetisse.Sed si pater impuberi filio substituerit et a substituto legata repetierit: si pupillus heres exstiterit et intra pubertatem decesserit, repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuen̾i̾t ⁊ a subititutõ repeti¬
tum fin̾itꝰ lcgatim detetin
a subitituto. nec intetur repͣe¬
e̾tita condco que mutile lega.o¬
tum facit ¶Inep tasuolim¬
tates defumctoꝵ cirea sepn¬
turam ulu̾ti uestes aut si ẽ
alia suꝑuacua ut infimꝰ ipẽ¬
dantur non uale pap̾. scrib̾¬

Expanded text:
repetitum fuerit, legatum debetur et a substituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit.Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua alia superuacua ut in funus impendantur non ualere Papi
Abbreviated transcription (Latin):
testm facẽt licebat ei ꝑten de¬
bitamsolam relinq̃re. ¶Qui¬
ab iñtestato decedit ⁊ scit bõa
sua adfiscum ꝑuentura ua¬
cantia fidĩ fiscicõmitte̾ pot̾.¬

Expanded text:
tum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere. Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruentura uacantia, fidei fisci committere pot
Abbreviated transcription (Latin):
.c. acceptirum. Srpostacceꝑ¬
tum logatum ꝯfestni deces¬
siss legatarius ticii fidicomi¬
missm extingin. or placet
tim. marcellꝰ ait confestum
ficłiꝯmissum ticio dandũ. s
cautone ex acca qnͣto ampli
ceꝑit redli qmͣ cautõ nc̃ ita

Expanded text:
 accepturum: si post acceptum legatum confestim decessisset legatarius, Titii fideicommissum extingui, quia placet tum, ait Marcellus confestim fideicommissum Titio dandum, sed cautione exacta quanto amplius ce
Abbreviated transcription (Latin):
cturhr̃s qnͣis ignorau̾i̾t ase
eum legatum fu̾nsse. ¶ Siita
legatum fu̾it ticiocum seiodo
lego utriusq legãtum e̾sicut
utrumq legatum c̃ cum fu̾¬
dus cum domo formianale¬
gatuse. ¶ Si quis scripsit testõ¬

Expanded text:
tur heres, quamuis ignorauerit a se eum legatum esse.Si ita legatum fuerit 'Titio cum Seio do lego', utrisque legatum est, sicut utrumque legatum est, cum fundus cum domo Formiana legatus est.Si quis scripserit testam
Abbreviated transcription (Latin):
it ip̃m uͦ si ded̾̃it existẽte condcõ¬
ne nillũ se̾ciet dãpñ.iã eĩ esti¬
matio poitea ñ petitur ab eo
hoĩs libi. ¶ ⁊ ionos fundos hñs
testator altius michi usũf:. al¬
cerumtitio leget aditum mͥ
legtarius non cetebit.si h̾rs¬

Expanded text:
it: ipsum vero si dederit, exsistente condicione nullum sentiet damnum: iam enim aestimatio postea non petitur ab eo hominis liberi. Si duos fundos habens testator alterius mihi usum fructum, alterum Titio leget, aditum mihi legatarius non debebit: sed her
Abbreviated transcription (Latin):
tat. qmͣ sin̾am puto u̾am. Si
modo non mutin̾it testator
lancẽ legarit ⁊ massqni fecit
tario uͥtestator mutar̃t no¬
luntatem. ¶Eum quicyro¬
gͣphum legauit debitum le¬
gare non solum tabulas argo
estuenditõ. namet cum cyro¬
gͣrha ueneunt nom̾uenisse
indetur s ⁊si nom̾ logetur bem¬
gne idꝙ debebitur accipiend̾e.¬

Expanded text:
tat: quam sententiam puto veram, si modo non mutaverit testator lancem legavit et massam fecit,tario, nisi testator mutavit voluntatem. Eum, qui chirographum legat, debitum legare, non solum tabulas argumento est venditio: nam cum chirographa veneunt, nomen venisse videtur. Sed et si nomen legetur, benigne id
Abbreviated transcription (Latin):
portõ edium diarahin̾ possrnt
ꝓm̃ dicendum e̾ nec tabulas¬
tas.uł singula sigilia ad eq̃ta
legari posse. ¶S si seꝑant qͥda
testator qͣiͣ tmlaturus in alia
com̃um ⁊ legam̾t ħ̾ dubitari
pot̾it anuaieat ⁊ puto nałe. S
ertinoert segec elmai s÷ si¬

Expanded text:
portio aedium distrahi non possint. Proinde dicendum est nec tabulastas vel singula sigilla adaequata legari posse. Sed si paravit quaedam testator quasi translaturus in aliam domum et haec legavit, dubitari poterit, an valeat: et puto valere. Sed extin
Abbreviated transcription (Latin):
datis principis cognosat. Item
amntẽ cuntatem ⁊ ĩo nec cestĩ¬
ttendi constat hr̃e. ¶Si quis
plane minsuam deportatus
codicillos sibifecit ⁊ in diigen¬
tia miꝑatoris restititus huidẽ
codicuł durantib decessit pot̾¬

Expanded text:
datis principis cognoscet, item amittere ciuitatem et ideo nec testamttendi constat habere.Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codic
Abbreviated transcription (Latin):
datum. cum mors eͥꝰ conting̾it
indelicet sidurant uolintas
ualet quociens ipm testñ non
nalz. s ualzsi alias fideigomi¬
ssum quis reliquerit ¶nquibꝰ
tifid̾icomissum relinqͥre non Ø¬
possunt quia nec testm facien¬
di ius h̾nt cum sint ãpollides.
.deportatos autem eos accipere
debenns quib princeps insul¬
as adnõtam̾t uł quib depor¬
tandisscripsit. cet̾m prinsqmͣ¬

Expanded text:
datum, cum mors contingit, uidelicet si durauerit uoluntas ualet, quotiens ipsum testamentum non ualet, sed si alias fideicommissum quis reliquerit. Hi, quiti fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint ἀπόλιδες. Deportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ acconẽ kalendaru prã¬
recogitur. ¶ Eractas ãulu
ras tuteletpre citͣ ullam copẽ¬
satiem retin Cadolescens
tutorib comientis aꝗb totũ
suari non potinit adu̾sus cu¬
ratores qui tutelam ad se ne

Expanded text:
actionem calendarii praestare cogitur, exactas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet. Adulescens tutoribus conuentis, a quibus totum seruari non potuit, aduersus curatores, qui tutelam ad se ne
Abbreviated transcription (Latin):
doneus dec̾cum p̾toris arrato¬
res uł tutores constituentis
iplorare debint. ¶Tutoribꝰ
ydoneis diem fimetis ince in¬
utua pĩculum ad hrles eoꝵ
non redundat ꝙ non hu̾it
locum offõ tutele manente
In eim quitutelam gere
noluit post cetos qui gesẜit
laccõnem utilem cutele dari
placuit.q tũ extutela nonꝑ
uenit ad eosquise negociis
miscuerunt. s cõi negligenci¬
em eqͣnalit̾. adoium ꝑiculu
spͥtat. ¶Tutores pure̾ pupil¬
lo constituto litem applłonis
Ancohatam iussui piffrꝯsulũ
obnoticiam rei p̃tecint. ca⁊¬

Expanded text:
idoneus, decretum praetoris curatores uel tutores constituentis implorare debuerit. Tutoribus idoneis diem functis uice mutua periculum ad heredes eorum non redundat, quod non habuit locum officio tutelae manente. In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actionem utilem tutelae dari placuit. quod tamen ex tutela non peruenit ad eos, qui se negotiis miscuerunt, sed communi neglegentiem aequaliter omnium periculum spectat. Tutores pubere pupillo constituto litem appellationis inchoatam iussu consulum ob notitiam rei perfecerunt: c
Abbreviated transcription (Latin):
gendi non ert cum accõne
inferrenon pot̾unt. ¶E ura¬
tor apr̾e testõ catus ĩpubisne¬
gocus se ꝑerrorem in miscu
pr̃abit. ¶ Qui se negoniis. im¬
pubis non iͣre cutor catus
ẜm prĩs uoluntatem minis¬
cuit errore ꝯꝑtotutorẽ a p̃¬
tore constitui consultiꝰ pecet.
ne fortesi rem ceptam desę
netur. non id ẜuatur Siqs
ultro negm̃ aliemu gessĩt
cum satũ hu̾deq suffictatuł¬
mima spe̾ ꝑamici laporem
dño consuli ¶ Hr̃s nistitutꝰ
qui non hu̾it subititutũ priꝰ¬
bgestitue̾ debuit uita deces¬
sit cum hr̃ditas in ytalia ee̾t
scriptus aũ hr̃s in ꝓuinciade
cessiss tutores prouincialiũ
rerum culpenoi̾e ꝯdempnã¬

Expanded text:
erunt, cum actionem inferre non potuerunt. Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per errorem immiscuipraestabit. Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris uoluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deserucondemnetur. non idem seruatur, si quis ultro negotium alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiatie per amici laborem domino consuli.Heres institutus, qui non habuit substitutum, priuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres in prouincia uita decessisset, tutores prouincialium rerum culpae nomine condemna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cutele offin detecmne. ¶Ren
prouincialium tutores ũn
cutes rerim ytalicarum cũ¬
rãtores ut ĩpub̾ib conintua¬
turad offmn sinm reuocare
derent. alioqͥn si prius inpro¬
uncia redierint dolum aut
culpam eorum mea quor ꝑ¬

Expanded text:
utelae officium detrectare. Rerum prouincialium tutores in entes, rerum Italicarum curatores ut impuberibus constituantur, ad officium suum reuocare debent: alioquin si prius in prouinciam redierint, dolum aut culpam eorum in ea quo
Abbreviated transcription (Latin):
toquid̃camiuris expediripo¬
adeos recid̾e debuisse quitutelã
in ytaliam suscepissent. ¶Ad¬
ũsustutorem qui pupillum
hrditate prĩs abstimnt accio¬
nem denegari ñ oꝑt creditori
ꝗ cum ipo tutore cc̃u.quinitu
tor pecumam nirem ĩpubis
u̾tetecuratores ad olescentis
mutin pͣiaili grã cautõnem
mincem sibi p̾buerunt ⁊ĩea
rem pignora ced̾unt cum of¬
ficio cepo̾ito soluendo fuissẽt
pignoris solutum umallum
appmut. ¶ Tutor datus adu̾

Expanded text:
quidem iuris expediri poonem ad eos recidere debuisse, qui tutelam in Italia suscepissent. Aduersus tutorem, qui pupillum hereditat‹e› patris abstinuit, actionem denegari non oportet creditori, qui cum ipso tor pecuniam in rem impuberis uerteret. Curatores adulescentis mutui periculi gratia cautionem inuicem sibi praebuerunt et in eam rem pignora dederunt: cum officio deposito soluendo fuissent, pignoris uinculum solutum apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
semel ei h̾ridato uł ut semel¬
debeatur. ⁊ eidem duas qnͣtita¬
tes asscapsit. uł duosfundos an¬
utrumq cebeatur et ait aristo
imum ind̾i legatum. namꝙ¬

Expanded text:
heres ei dato' uel 'ut semeldebeatur', et eidem duas quates adscripserit uel duos fundos, anutrumque debeatur? et ait Aristo uideri legatum: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Rege legato aliqͣpeco ¶Lpͦ.¬
rapnio testore mortua ce̾t᷑
tutamenud̃ gregem ind̾i.
⁊ si ominuit̾ exeo grege pecͤ
eẽt:^ uelunꝰ bos suꝑ ẽet eum
uendicari posse. ꝙͣ mi grex

Expanded text:
rege legato aliqua pecora uiuo testatore mortua essent in tuta, eundem gregem uideri: et si deminutum ex eo grege pecus esset et uel unus bos superesset, eum uindicari posse, quamuis grex
Abbreviated transcription (Latin):
mea uror ne exfundoticiano¬
ꝑtemtibi uendices. cum scias
meumusam emptione̾ eiꝰ¬
fundi fecisse. s bnficio affecto¬
mi ⁊ pietati qmͣ tibi debui eã¬
d̾ emptõnem cum numismi¬
ꝯꝑassem tecum cõicassem qi

Expanded text:
a uxor, ne ex fundo Titianotem tibi vindices, cum scias me universam emptionem efundi fecisse, sed beneficio affect pietatis, quam tibi debui, emptionem, cum nummirassem, tecum communicasse":
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e posse. ¶Idemq̾siit si ab eo¬
tem patruo fid̃i cõmissam ali¬
is quo ded̾it. utrum insolidũ.
¶Seiam a exdodrantẽ meui¬
um exquadrante ĩstitit hr¬
ces. fidei seie cõmisit mħ u̾ba.a
te peto tueq fidi ꝯmitto ut qc¬
quid ex hr̾ditate mea ad te ꝑ¬
uen̾it restituat filio tuo rete¬
tis tibi ortis mei. qͣitum ẽ cum
gn̾ali capite fidi ꝯmisiss csas

Expanded text:
petere. idem quaesiit, si ab eodem patruo fideicommissum aliis quoque dederit, utrum in solidum, Seiam ex dodrante, Maeuium ex quadrante instituit heredes, fidei Seiae commisit in haec uerba: 'a te peto tuaeque fidei committo, quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, restituas filio tuo retentis tibi hortis meis'. quaesitum est, cum generali capite fideicommississ
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ nillum legatum debebitiꝰ
licet sub p̾cextu dotis legetur.
Si exͣneo hrde instituto sub¬
hc̃ conditione excepte ꝑsone
legatum sit si hr̃di .x. ded̾it ita
ei legatoꝵ accio debebitr si ex¬
qui contͣ tabulas bõꝵ posẜom

Expanded text:
t, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur. Si extraneo herede instituto subhac condicione exceptae legatum sit, si heredi decem dederit, ei legatorum actio dabitur, si equi contra tabulas bono
Abbreviated transcription (Latin):
qui post emancipatõnem nati
sunt decreco bonoꝵ possõnem
acciꝑemanente eo ut si uelit
cipet ut sibi emolum̃tum pat̾¬
ne hr̾ditatis acquirant idq di

Expanded text:
qui post emancipationem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit cipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque i
Abbreviated transcription (Latin):
cremancipato filio ab auohrs¬
rissit. ⁊ quid int̾sit si emancipa¬
tum quo ex quo nepotes erãt
si filium retẽto ex eonepote e¬
mancipauit ⁊ emancipatꝰ pro¬
creau̾it. filium ⁊ hr̃s ut̾q nepo
istitutus fu̾it pat̾ eoꝵ exhr̾da

Expanded text:
ex emancipato filio ab auo herris sit? et quid intersit, si emancipaquoque, ex quo nepotes erant mus. respondi, si filium retento ex eo nepote emancipauerit et emancipatus procreauerit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum possom accipe et
an̾qmͣ caueat. s si non caiñt
qui se filium ⁊ mpotãte pr̾i
fuisse dicit qͥrosi bona sua eĩ
emancipatus conferre debrat.
pauł notat puto ei confend̾̃
ẽẽ exacta cautone ut inctus
sicut h̾rditatem ita ⁊ queco¬
llata sunt p̾stet. ¶uł quoci¬
ens contͣ tabulasboꝵ posso da
ri oporteat q̃ri sol. namsi boa
apre relicta ⁊ emãcipatorũ ĩ¬

Expanded text:
bonorum possessionem accipere et antequam caveat, sed si non caverit, qui se filium et in potestate patris fuisse dicit: quaero, si bona sua ei emancipatus conferre debeat. Paulus notat: puto conferendum esse exacta cautione, ut victus sicut hereditatem, ita et quae collata sunt praestet. Iulianus. Quotiens contra tabulas bonorum possessio datri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum i
Abbreviated transcription (Latin):
tulit alt̾ non contulit hiꝰ por¬
sse d non etiam emancipato¬
qui enis ca quim pot̾ate ent
denegantur ei acciones. ¶Si¬
mopiam e mancipatꝰ caue nõ
possit non statim. ab eo tnͣsfe̾n¬
da est possõ. s sustinendumdo
nec possit niuenire fidenisso¬
res. ut tũ dehiis que mora de¬
tĩora. futura sunt hiisꝗ npo
testate sunt actio cetur. ip̃iq¬
caueat semmedium collatu¬
ros si cautum eis fu̾it.ul¬

Expanded text:
tulerit, alter non contulerit, huius porebet, non etiam emancipatous causa qui in potestate est denegantur ei actiones. Siopiam emancipatus cauere non possit, non statim ab eo transfeda est possessio, sed sustinendum, nec possit inuenire fideiussores, ut tamen de his, quae mora deriora futura sunt, his qui testate sunt actio detur ipsicaueant in medium collaturos, ‹s›i cautum eis fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit legatartiis aquofidĩꝯnus¬
sumi relictimmiẽ.⁊ hic id egiss¬
ut omittatur hr̾ditas coloq¬
id fecit coniienirid. ¶ Siq̃s
nendid̾it hrditatem intiq pͦ
sside urͣ non dolo fecisse in det¬
quomimus posside.at. Marc.¬

Expanded text:
sit legatarius, a quo fideicommissum relictum est, et hic id egissut omittatur hereditas, doloid fecit, conueniri debet. Si quis uendiderit hereditatem, utique uidetur, non dolo fecisse, minus possideat. 5 Marc
Abbreviated transcription (Latin):
prius legata p̾stentur demꝰ exsu
ꝑfluo fideicõmissa dum mͦ qua¬
orans non tangatur. ⁊ ego puto¬
niliam si̾am ita accipiendam
ut si omissa causa test̾i abintes¬
tato possideat hrditaten ita co¬
gatur omimodo legata p̾stare
nec enimutiq onñttẽ ei hr̃di¬
tatem ꝑmisit qui fidicomitsa
abco reliquit. ab intestatospla¬
ne si nommatini id ei ꝑmmisit
dicemusnon eum in cide me
tcm̃ quia usus est facuitate ea
qmi ei testator concessit. ꝙ si nõ
ei concessit sp̾ałr testator omit¬
tr̃ is ordo erit seqñdus que̾nił¬
ostnoit. ¶ Quid dem̃ dicemus
si husdem ⁊ extesto̾ legata et
fideicomissa ab intestato fu̾int
dẽsicta. ⁊ p̾t̾ea alius alia fideico¬
missa an ordiem illum debe
comissarioi qͣi eqͣl es ⁊ magia
estut ita dimiguanus niudẽ
int̾ee̾ utrum mcidoat hr̃s medi¬
ccum. anno. nam si icidit uꝰ¬
fendi erunt hii quib testore¬
licta funt quẽdam. sinuonõ
mcĩdit quia ħ fint testatotio
noluntasut daret ei facultate

Expanded text:
prius legata praestentur, deinde fluo fideicommissa, dummrans non tangatur. ego putosententiam ita accipiendam, ut, si omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab intestato. Plane si nominatim id ei permisit, dicemus non eum incidere in edictum, quia usus est facultate ea, quam ei testator concessit: quod si non ei concessit specialiter testator omittere, is ordo erit sequendus, quem Iostendit. Quid deinde dicemus, si isdem et ex testamento legata et fideicommissa ab intestato fuerint relicta et praeterea aliis fideicommissa? an ordinem illum debeacommissarios quasi aequales? et magis est, ut ita distinguamus multum interesse, utrum incidit in edictum heres an non. nam si incidit, praeferendi erunt hi quibus testamento relicta fuerunt quaedam: sin uero non incidit, quia haec fuit testatoris uoluntas, ut daret ei facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui omissa causa testi abintesta¬
topossid hr̃ditatem dnius ada¬
amis rescripsit. prom̃ legatan¬
is ⁊ fid̾i cõmissariis tenebitur.
sutrum ab eo erit incipiend̾
⁊ sic iohrdem ueniend̾ an con¬
me silucͣtuuam ht̾ possõnem.¬
situto acceꝑis ut p̃t̾mitt̾es is¬
q adierit an danda sit legata
ei tũ cu abutro legatum sit
malc̾utrum detur actio.

Expanded text:
a causa testamenti ab intestato possidet hereditatem, diuus Hadrianus rescripsit: proinde legatariis et fideicommissariis tenebitur. Sed utrum ab eo erit incipiendum et sic ad heredem ueniendum an conme si lucratiuam habet possetituto acceperis, ut praetermitteres, isque adierit, an danda sit legatarei tamen, cui ab utroque legatum sit, in alterutrum detur actio.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tos relinquebat triberhiis fũ̾¬
dum legan̾at ⁊ pecierat ut cu¬
rarent ne denomme suo eriret
q̃rebatur extrib qui prius mo¬
⁊ riebatur utrumutriq.uł altĩ
exhus quisibi nilegato comũ¬
cti eẽnt relinq̾re ꝑtensuam de¬
b̾et an possit ur aln colb̾to suo
eam relinq̾re placint ⁊ siuo¬
luntatis qd eẽc. satis illum fac̃¬
curum ⁊ si ali reliquiss .q. si
nilli dediss occupãtian ꝯm̃nũ

Expanded text:
libertos relinquebat, tribus ex his fundum legauerat et petierat, ut curarent, ne de nomine suo exiret. quaerebatur, ex tribus qui primus moriebatur utrum utrique uel alteri ex his, qui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possit uel alii conliberto suo eam relinquere. placuit, etsi uoluntatis quaestio esset, satis illum facturum, etsi alii reliquisset. quod si nulli dedisset, occupantis an omnium
Abbreviated transcription (Latin):
esto darefid̾iq cuis ꝯmitto uti
det qnͣtas sĩmias dictano dedõ.
aristores quor corpalescontim̃
aitut p̾diamancipia. uestem
tatis apparet. ⁊ sũme applłosmi

Expanded text:
esto dare fideique eius committo, uti det, quantas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem tatis apparet et 'summae' appellatio
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾is ꝑentib ne est a nei conser¬
nanda sit ut solent legata. et
nił sepissime scripsit inportõ¬
nem quo hrottatis idemq in

Expanded text:
ex liberis parentibusve est, an ei conservanda sit, ut solent legata? et Iulianus saepissime scripsit in portione quoque hereditatis idem quod in
Abbreviated transcription (Latin):
bo̾ꝵ possom plane si erminore
ꝑte fuit hr̃c mstituta ⁊ alia que¬
te contẽca ut portõne exqͣ ĩsti¬
tuta est. tumnc em̃ dicendũ exm
ditio pentis eamnementem ñ
debẽ ħ minus colłonis sustine̾.¬

Expanded text:
onem. plane si ex minore parte fuit heres instituta et alia quaete contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus collationis sustine
Abbreviated transcription (Latin):
Et ntem s atisdatio locum ht
iqũum erat om̃imodo c.nũ nõ¬
dum illata controu̾sia litiscu
possint ei elusorie eimie fi.i
ceoq eam rem p̾cor ad cognitio¬
nem suam reuocat. ¶Si duo
extestõ hr̾ditatem insolidimis
uenoicent forte quia enudem
nomims sint tamin possõre
qmͣ ĩpetitorem competuntad¬
tiones ⁊ creditorib ⁊ legatanis
hec cauͣtio utiq nccͣia est. siqͥs
pecimnam suam soluat uł rem
tͣdat. Si uo pecumam hr̾ditari¬
am soluat uł rem tͣdat quidaᷤᷤ
non putant cauend̾ quia necte¬
nenpot̾ eo nonñe unccus cum ñ
possideat. uł dolo fec̾it quommꝰ
possideat. hoc si añ motam co¬
trou̾siam soluat ꝙ si poͣsteate¬
sit cauend̾ ei qui hr̾ditariãre
fdͣat. Qina omimodonmns li¬
b̾atur qu̾iadm̃ si es aliẽnũ hroi¬
tarum soluati. sisi peͣcitor
suam pecimam soluat autrẽ
suam tradat. non ħeat un̾ reti¬
neat. io nccͣia est est ei cautio.

Expanded text:
ec autem satisdatio locum habet, iquum erat omnimodo caueri nondum illata controuersia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat. Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitorem competunt actiones et creditoribus et legatariis. Haec cautio utique necessaria est, si quis pecuniam suam soluat uel rem tradat: si uero pecuniam hereditariam soluat uel rem tradat, quidam non putant cauendum, quia nec teneri potest eo nomine uictus, cum non possideat uel dolo fecerit, quo minus possideat. hoc si ante motam controuersiam soluat: quod si postea, tesit cauendum ei, qui hereditariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium solusuam pecuniam solvet aut rem suam tradat, non habet unde retineat et ideo necessaria est ei cautio.
Abbreviated transcription (Latin):
uebit legatario .i. ⁊ hiis qui fi¬
teicomissum accipiet nsi for¬
te miauet legatarius cirtuitu
sublato hrdi ciii.S ⁊ legatari¬
o p̾tea cauendum estis. ut ple¬
rumq ecrinum est prorata ex
fidi cõmisso retin̾e concrdn̾d
est qmͣ̃uis tunc exlegato apd̃
eum erit remansuru ut suf¬
fice̾ possit ad p̾stand̾ fid̾iꝯmu¬

Expanded text:
et legatario et is, qui fideicommissum accipiet, nisi forte malet legatarius circuitu sublato heredi caveri. sed et legatario praeterea cavendum est, si ut plerumque aequum est pro rata ex fideicommisso retinere ei concedendum est, quamvis tantum ex legato apud eum erit remansurum, ut sufficere possit ad praestandum fideicomm
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑuiri boni arbitinim quod
mest hinic stipułoni. ¶ Itemsi
ip̃e qui p̾stitit legatum exalia
cã sibi eũicit. ut puta quia ĩ¬
ueniatur seqnti testo̾ hrs scͥ¬
tus in quo legatum iste lega¬
cumq ħrdrtatemꝰ uł qnͣtita¬
tem uł emoumi̾tum p̾stitit
isqui hac stipułone sibi proq¬
ex̾at dicendun est ibi coni¬
tiean si modo cuipa abest ab
co qui stipulatus est. qͥsitimiȩ
an sepius cõmittatur. ⁊ plac
ctiam sepnis eam cõmipti si ꝑ
ꝑtes abiata est hrditas. ¶Sili¬
gatum fint p̾stitum an̾uit¬
poitam hanc stipułonem an
soluta sunt condici possint
hic gͦ q̃ plus solutum indetꝰ
exeõ ⁊ cantio int̾inissa ẽ. ⁊ an
pompꝰconditionem int̾pone¬

Expanded text:
uiri boni arbitrium, quod inest huic stipulationi. Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legacumque hereditatem uel quantitatem uel emolumentum praestitit is, qui hac stipulatione sibi prospexerat, dicendum est ‹i›bi committi eam, si modo culpa abest ab eo, qui stipulatus est. Quaesitum est, an saepius committatur. et placet etiam saepius eam committi, si per partes ablata est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an soluta sunt, condici possunt et hic ergo quasi plus solutum uidetur ex eo, quod cautio intermissa est. et ait Pomponius condictionem
Abbreviated transcription (Latin):
patrone tue relictos ꝓponis at¬
q funt alim̃torim ⁊ nꝰestiariili¬
b̾tͣu ꝰ relictorum qͣu̾ib pp̃ea can¬
tionis honus remittñd̾ existim¬
abumus⁊tem sciendum est fu¬
cum hanc cautõnem nͥ patis
ꝑude comieniri posse ac si ca¬
inss. cetos aut̾ cuniscumq di¬
gnitatis sint licet etiam lega¬
ta ꝑceꝑinit compelli dełe adca¬
uendimm dnꝰpiꝰ rescripsit ex
quo rescripto etiam illud ac¬
cipiamusq. etiam post soluta
poni. Si legatariis hroi q
controu̾siam h̾rditatis pati

Expanded text:
patronae tuae relictos proponis, atque fuit alimentorum et uestiarii libertis relictorum, quibus propterea cautionis onus remittendum existimauimus'. Item sciendum est fiscum hanc cautionem non pati, sed perinde conueniri posse, ac si cauisset. ceteros autem, cuiuscumque dignitatis sint, licet iam legata perceperint, compelli debere ad cauendum diuus Pius rescribsit: ex quo rescripto etiam illud accipimus, quod etiam post soluta m interponi. Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis pati
Abbreviated transcription (Latin):
toresi non possecligi. Si dec
cofundo semit trͣaartor neci
appareat de quo cogĩtauit el¬
ectio hr̾aiserit quemuelit di¬
re. aut si appareat ip̃e fundin
uenchicabitur. ¶Snlancẽ
legaiñt nec appareat qmͣ eq̃
electo est hr̃di qm̃ uelit dare

Expanded text:
torem non posse eligi. Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uindicabitur. Sed et si lancem legauerit nec appareat quam, aeque electio est heredis, quam uelit
Abbreviated transcription (Latin):
Analegata uestem que exlana
fr̃asit debi̾ non placet. S ⁊ma¬
tĩa legata nanif.armariumi
exea fcm̃ non uendicetur.

Expanded text:
ana legata uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet. Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
te dimitarat hrs erit ⁊ ꝑ hr̾oita¬
em titiladi¬
tem ticutrĩens dumitarat. ad senĩ¬
pnemet alt̾um trientem ex sua
mititutone hebit. quid gͦsi ab.ai¬
ti sunt. ticius adierit hrdrtatr in

Expanded text:
mtaxat heres erit et per hereditatem Titii triens dumtaxat ad Seieniet, alterum trientem ex sua institutione habebit. quid ergo si ab Ati sunt, Titius adierit hereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
accrescet. nam cum adhuc dubi¬
um eẽt ticio an menio is sertas¬
datus eẽt ticuus decessit. nec potest¬
intelligidatui ei qui tꝑr dandii¬
rerimm natura non fu̾it. ¶ Si at¬
nim equis ꝑtib hr̾des instituit.
⁊ticins int̾im solui adiit hr̃diti

Expanded text:
crescet: nam cum adhuc dubt, Titio an Maevio is sextadatus esset, Titius decessit nec potestllegi datus ei qui tempore dandirerum natura non fuit. Si Ataequis partibus heredes instituit, Ti
Abbreviated transcription (Latin):
płasnami exalya uenãt ex reliq̃
ꝑtehr̃s esto Dideamus nestati
tian cx̃semisse h̾rs sit. nam duo¬
he̾des mintuti sunt. s ticnis aut ex
semisse. uit exuesse. itaq sertans
utiq erit ipenonti. s ⁊ si conditõ
ertitit exbesse hr̃s erit. Si non exti

Expanded text:
as navis ex Asia venerit, ex reliqua parte heres esto": videamus, ne Titius statim ex semisse heres sit: nam duoredes instituti sunt, sed Titius aut ex semisse aut ex besse: ita sextans utique erit in pendenti et, si condicio exstiterit, ex besse heres erit,
Abbreviated transcription (Latin):
mumei quim frandem creditorũ
hr̃s institutus est cunẜuat lib̾tatẽ
cem mincupari posse. hic mͥ hr̃s
esto. cumsit cotim eo qui ostñdi¬
tur. Quifr̾ non est si fr̾na caritate
chiligitur recte cum noĩe suosb̾
entutus sit inissu tuo adut. treb̾.¬

Expanded text:
mum ei, qui in fraudem creditorum heres institutus est conservat libertatem, edem nuncupari posse "hic mihi heres esto", cum sit coram, qui ostenditur. Qui frater non est, si fraterna caritate diligitur, recte cum nomine suo suinstitutus iussu tuo adiit. Treb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alioquin uellet obligan in¬
spiciendun Si quis ita ħrdem
mstitu̾it ticrus qua exꝑte mͥ so¬
cus est inuectigali salmanim
proea ꝑte mͥhrs esto. Qudampi¬
tant siasse cescripto id adiectu
sit ut marime socius fũitͣticiũ
non ẽẽ h̾rdem. Ssi quaps nacu¬
a relicta fu̾it exea b̾rdem eum¬
sum est. quid emmuetat assede¬
scripto utilit̾ ticium e ꝑ te forte
qͣrta exqͣ soqus erat hrdena isti¬
tutum ee̾ ¶Ticius hr̃s esto. semꝰ

Expanded text:
 alioquin uellet obligari.Si quis ita heredem instituerit: 'Titius qua ex parte mihi socius est in uectigali salinarum, pro ea parte mihi heres esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut maxime socius fuerit Titius, non esse heredem, sed si qua pars uacua relicta fuerit, ex ea heredem esssum est: quid enim uetat asse descripto utiliter Titium ex parte forte quarta, ex qua socius erat, heredem institutum esse? 'Titius heres esto: Seius
Abbreviated transcription (Latin):
duuditur mxn. uicias que as¬
sis appłłone continẽtur. hnt aut̃
et hee ꝑtes ꝓpria nomina ab im
sextans quãdrans tͥens. qͥncũs
senis septins. bes. dodrans. dext¬
ans. deuns.as. MArc
non putant snchus ub̾ esto. ⁊ si
lib̾ erit hr̃s esto. S diius marc
rpsit hnͣc institutõnem uale
ꝑinde ac si non erat a diectum
s nb̾ erit. ¶ Siquns itascripnĩt.
stichui si mens erit cum moriar
sum. non alias lib̾ ⁊ ħrs fĩ potãt
qmͣ si mansiss enis. S simius
eum manimisit celsus.ł. xi.d̃¬

Expanded text:
duodecim uncias, quae assis appellatione continentur. habent autem et hae partes propria nomina ab uncuncia, sextans, quadrans, triens, quincunx, semis, septunx, bes, dodrans, dextans, deunx, as. non chus liber esto et, si liber erit, heres esto". sed divus Marcus rescripsit hanc institutionem valere perinde atque si non erat adiectum "si liber erit". Si quis ita scripserit: "Stichus, si meus erit cum morior, sum, non alias liber et heres fieri poterat, quam si mansisset eius. sed si vivus eum manumiserit, Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportonib hr̃clitariis accrescit
n refert primo loco quas hr̃sin¬
sritutus est. an alicui suostitutꝰ
h̾rssit. ¶ Si hr̃s institutus scru¬
cnoi testam̾ti tꝑr cuns romanꝰ
fu̾it tem̾ ei aq̃ ⁊ igͣm int̾dcme.¬

Expanded text:
portionibus hereditariis adcrescit, neque refert, primo loco quis institutus an alicui substitutus heres sit. Si heres institutus scribendi testamenti tempore civis Romanus fuit, deinde ei aqua et igni inte
Abbreviated transcription (Latin):
ueri oportebat non fi̾ qͦmni᷑
caueatirr. non tñ ⁊ satudatio
d offerri legatario. s suffic̃iͣt
siue cesidaunt ⁊ non caueatur
siue non hãt᷑ aquo satistesidẽt¬
¶Si debitori lib̾atio sit relicta

Expanded text:
ueri oportebit, non fieri, quo minus caueatur. non tamen et satisdatio debet offerri legatario, sed sufficit, siue desiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret.Si debitori lib
Abbreviated transcription (Latin):
admitt̾e. ¶ Tinc an̾ aditam
hr̾ditatem satidandum de
legatis ẽ cumad huc dubiu̾
est an hr̃ditas adeatur. ceter
si certum sit repudiatami
omissam hrditatem uł ab¬
stantos nccͣioi hrdes frustraħ̾
edictum implorat᷑ cũ certũ
sit legitum uł fid̾i cõmissũ
non deberi.em
offãt ⁊ diatͣ hodie constat de
fid̃idmisso. hodie agamus
comisso qmͣ desatudatione
constare. ¶Lec tñ illacogni¬
tio ĩploranda erit. abħrde si
forte dicatur ꝑ calumpn¬
ẜam satii petiħ em̃ cõmime
zestoñim satisoati onũ Dinu̾
enim pnis repsit eum aput¬

Expanded text:
c ante aditam hereditatem satisdandum de legatis est, cum adhuc dubium est, an hereditas adeatur. ceterum si certum sit repudiatam vel omissam hereditatem vel abstentos necessarios heredes, frustra hoc edictum imploratur, cum certum sit legatum vel fideicommissum non deberi. et dicat: "hodie constet de fideicommisso, hodie agamus"commisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio imploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumniam satis peti: hoc enim commune est omnium satisdationum. divus enim Pius rescripsit eum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dampni infecti satisdare.ꝙ si
sati dedit. non alr̃ decedẽ depossõ¬
ne debebit qmͣsi ei cautum fu¬
erit etiam eo noi̾e quo se dam¬
pminifecti obligaiit. ¶Si płe
possid sib non. ahiͣ possid. alia
est cã cum credrtores rei ẜnãde
cã mittuntur in possõm. na

Expanded text:
damni infecti satisdare: qui si satisdederit, non aliter decedere possessione debebit, quam ei cautum fuerit etiam eo nomine, quod se damni infecti obligavit. Si plures possidet sibi, non alii possidet. alia est causa, cum creditores rei servandae causa mittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sce̾. ¶ Si procurator satislegator
cesidet ⁊ siqurõ maioatum ei sit
non hebit ncce derato caue̾. set erit
eisatisdand̃. si u̾o dubitetur an
mandatum sit uł non sit dera¬
to cantio erit erigenda. ¶Si se¬
mel finit satiidatum q̃situm e
an etiam rursus cauend̾ sit si foc¬
tedicatur egenos fidenissores
ẽẽ datos. ⁊ magi est ut cami nõ
cebeat. ħ enm dnius pius repsit

Expanded text:
scere.Si procurator satis legatorum desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato cauere, sed erit ei satisdandum: si uero dubitetur, an mandatum sit uel non sit, de rato cautio erit exigenda.Si semel fuerit satisdatum, quaesitum est, an etiam rursus cauendum sit, si forte dicatur egenos fideiussores esse datos. et magis est, ut caueri non debeat: hoc enim diuus Pius rescripsit
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾e meo exigi ueto quesitum
est cum iste seius sub̾am suam
dissipat.⁊ uetur pr̾ fidicõmissi¬
rii nemane fid̾icomissim cõ¬
stituatuxan adsatudatione
fid̾icomissmoi̾e prẽm defu̾cte¬

Expanded text:
re meo exigi veto". quaesitum est, cum iste Seius substantiam suam dissipat et veretur pater fideicommissarii, ne inane fideicommissum constituatur, an ad satisdationem fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
mui erceptione itiposse an¬
non. et magu est utantur er¬
cepͣtione. quia ex ea cansa ĩt̾¬
cessit satdatio exqua non¬
debint. ¶Non erigit pretor¬
ut ꝑ h̾rdcm sret quominꝰ can¬

Expanded text:
mus exceptione uti posse non? et magis est, ut utceptione, quia ex ea causa intcessit satisdatio, ex qua nodebuit. Non exigit praetper heredem stet, quo minus ca
Abbreviated transcription (Latin):
ponentur non compelind̾ca¬
ueri. ¶Item quesiit testatri¬
cem aput maritum sinĩ exqͦ
filium reliq̾rat res deposinsse
non exacta cautione ceposi¬
tionis. an ca respr̾i hr̾cti resti¬
tui debeat. an uo qm̃ emolu¬
nĩtum tocuus b̾rdigatis ad fili¬
uin defuncte renti deb̾et ap̾
mantum reman et aput ꝙͣ

Expanded text:
n compellendum cavere. Idem quaesiit: testatricem apud maritum suum, ex quo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cautione depositionis: an ea res patri heredi restitui debeat? an vero quoniam emolumentum totius hereditatis ad filium defunctae reverti deberet, apud maritum remaneret, apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
uetitus eẽt sati accidei cõmissor¬
repetẽ non pot̾ quid eiꝰ R¬
si ignorauit remissamsibi
satudationem pot̾ cõndice̾. Si
no ħ non potuisse remitti cre¬
did̾it mĩqurd condice̾ possit q

Expanded text:
uetitus esset satis acciperrepetere non potest. quid si ignorauit remissam sibi satisdationem? potest condicere. si uero hoc non potuisse remitti crederit, numquid condicere possit
Abbreviated transcription (Latin):
tucele agipotꝰ sufficit. ꝓbatio
aut̾ non pupillo incimibitut
tocero fidenissores soluẽdo non
fuisse cum acciꝑentim. s magra¬
tib ut doceant eossoluento sũ¬
isse. ¶ Prunlegnim in bonisma

Expanded text:
tutelae agi potest, sufficit.Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse.Priuilegium in bonis ma
Abbreviated transcription (Latin):
dissent. S si deceꝑunt gr̃afur¬
te ant pecunia falsa remuncia¬
tes. ¶ piane si p̾ses ꝓuincie s at̾
eos exige̾ inssit nec̾ dubit. ibnũ
teneri eos etiamsi p̾ses ꝓuincieaedi
ꝑnominib abalio accep̾tis a̾ma¬
gratus inunncipales renurit ut
se̾ denoib instruant. ⁊ ꝑm̾ i̾stru¬
ntrum ipi magrãtus noĩa elec¬
ta ced̾int p̾sidi. anea que aba¬
lio p̾ses accepit q̃sierint ⁊ pu¬
to utroq ca̾u sic teni qi dolo ui
lata culpa u̾sati sunt  non tm̃
noĩb aben acceptis p̃ses cedit
s si ad eos remixit ut ip̃i dent
uł post dationem ut eng̾e̾nt
satisoationez piculum ad eos
ꝑtinebit. ¶ Magra̾tib ĩputat

Expanded text:
dissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederinominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instrutrum ipsi magistratus nomina electa dederint praesidi an ea, quae ab alio praeses accepit, inquisierint. et puto utroque casu sic teneri, quasi dolo uel lata culpa uersati sunt.Non tantunominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit.Magistratibus imputat