comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiuam ex ifrł instituit: ñ qͥdem omnẽ isrł
s electos qͦsq sͥ consotians. Non enĩ om̃s qͥ
ex isrł bi sunt isrłite: s filii ꝓmissionis depu¬
tant᷑ in semine. Qui triguita milia fuisse
referunt᷑: id ÷ fidĩ oꝑis ⁊ spei firmitate ꝑfec¬
ti. Tria enĩ ꝓpt̾ confessionẽ scẽ tͥnitatis ad
fidẽ ꝑtinent: decẽ ꝓpt̃ decalogũ legis ad oꝑa:
mille ꝓpt̃ sui ꝑfectionẽ ad spem uite et̾nȩ:
qua suꝑꝰ aliquid ñ ẽ. sicut numero millena
ros sepiꝰ dicendo multiplicas. Tria gͦ ꝑdecem
multiplica: ne fides sine oꝑib mortua sit. Itẽ
.xxxͣ. ꝑ nulle multiplica: ut fides q̃ ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑat᷑. ñ alibi qͣm in celis retͥbutionẽ sꝑet.
E lecti gͥ ex isrł ppło. recte credentes. oꝑantes. sꝑan

Expanded text:
tivam ex Israel instituit: non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians: Non enim omnes, qui ex Israel, ii sunt Israelitae , sed filii promissionis deputantur in semine. « Qui triginta millia fuisse referuntur, id est fidei operis et spei firmitate perfecti: tria enim propter confessionem sanctae Trinitatis ad fidem pertinent; decem propter Decalogum legis, ad opera; mille propter sui perfectionem ad spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, sicut numero millenarros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit. Item triginta per mille multiplica, ut fides quae per dilectionem operatur, non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi igitur ex Israel, populos recte
Abbreviated transcription (Latin):
anni ⁊ sex menses annum̾ant᷑: qd̃ ab ebreis
duob soluit᷑ modis. Dicunt enĩ qd̃ dd̃ sex
m̃sib absalon filiũ suũ merito fugerit: eos¬
dem sex m̃ses a sũma regni illiꝰ eẽ exclusos.
Dict̃ &̃ alit̃ qd̃ sex mensib in ebron dd̃ qͣdam
infirmitate corꝑis laborauerit: ⁊ iccirco eosdẽ
sex m̃ses ñ supputari in regno eiꝰ. Ex eo namq
tpr̃ illũ regnasse dict̃ in ebron: ex qͦ deuictis
amalechitis. de spoliis eoꝵ misit dona senori¬
bus iuda. his qͥ erant in ebron. ⁊ his qͥ erant ui
bethel. ⁊ reliqͥs qui erant inhis locis inqͥbꝰ com¬
moratꝰ fuerat dd ipse. ⁊ uiri eiꝰ. Mistice aut̃

Expanded text:
anni et sex menses annumerentur? Quod ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quia David sex mensibus Absalom filium suum fugerit, merito eosdem sex menses a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis in quibus commoratus fuerat David ipse et viri ejus. Dictumque est
Abbreviated transcription (Latin):
contigit: nͥ ut hinc quoq satis eluceat. ñ eẽ
ipsum quẽ ꝓpħia ista p̃signat: q̃ ad eiꝰ patrem
loquit᷑ dicens. E erit cũ repleti fueruit dies
tui. ⁊ dormies cũ patͥb tuis. suscitabo sem̃ tuũ
postte qͥerit de uentre tuo: ⁊ p̃ꝑabo regnum

Expanded text:
contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse ipsum quem prophetia ista praesignat, quae ad ejus patrem loquitur, dicens: Et erit cum completi fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, qui exiet de ventre tuo, et praeparabo regnum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Uñ qͥdam de illo ita scripta sunt. qͣsi de ip̃o
ista p̃dicata sint: dũ scͥptura scã ẽ reb gestis
ꝓpħians. qͦdammͦ in eo figurã deliniat futuroꝵs.
N amꝰ libros p̾ter diuine historie uͥ regnasse nar¬
rat᷑: psalmꝰ &̃ septuagesimꝰ pͥmꝰ titulo nominiᷤᷤ
eiꝰ inscͥptꝰ ẽ. in quo tã multa dñr q̃ omĩno ei
spicuitate conueniunt: ut euident̃ appareat:
qd̾ in illo figura q̃liscũq adumbrata sit: in isto
aũ ipsa u̾itas p̃sentata. Notum ẽ enĩ qͥb t̃mi¬
nis regnũ conclusum fuerat salomonis. ⁊ tam̃
in eo psalmo legit᷑ ut alia taceã. dnãbitur a
mari usq ad mare:⁊ a flumine usq ad t̾mi¬
nos orbis t̾rȩ: qd̾ in xͦ uidemꝰ impleri. A flumi
ne qͥppe dnãtidi sumpsit exoediũ. uͥ baptirat᷑
a ioħe. eo demonstrante cepit agnosci a disci¬
płis. qͥ ñ solum magistrũ uerũ &̃ dñm appel¬
lauerunt. Nec ob aliud uiuente. idhuc pat suo
Aregnare salomon cepit. qd̾ nulli regũ illoꝵs

Expanded text:
ta scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint; dum Scriptura sancta, etiam rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis  in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei tissima perspicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa ueritas praesentata. Notum est enim, quibus. terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, quod ine quippe dominandi sumpsit exordium, ubi baptizatus a Joanne, eodem monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum Magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt: nec ob aliud, vivente adhuc patre suo David, regnare Salomon coepit, quod nulli regum illorum
Abbreviated transcription (Latin):
suo : qr cum uenerit ad iudicium. sedebit
suꝑ sedem maiestatis sue. Ipse erit sacerdos
suꝑ solio suo: quia ipse ÷ rex ipse pontifex:
⁊ idõ sedebit tam in regali qͣm in sacerdotali
throno: & consilium pacis erit int̾ illos: ut
nec regale fastigium sacerdotalem depͥmat
dignitatẽ: nec sacerdocii dignitas regale
fastigium: sed consentiat utrumq inglam
unius diũ iħu. Et factum ẽ in anno quar¬
to darii regis: factum ẽ u̾bum dñi ad zacha¬
riam an quarta mensis noni qui ẽ casleu.
ta die miserunt ad timplum dñi. quod iam

Expanded text:
suo, » quia cum venerit ad judicium, sedebit super sedem majestatis suae. « Et erit sacerdos super solio suo, » quia ipse est rex, ipse pontifex, et ipse sedebit tam in regali quam in sacerdotali throno. « Et consilium pacis erit inter duos illos, » ut nec regale fastigium sacerdotalem deprimat dignitatem, nec sacerdotii dignitas regale fastigium, sed consentiat utrumque in ni Dei vestri et factum est in anno quarto Darii regis factum est verbum Domini ad Zacchariam in quarta mensis noni qui est casleu t
Abbreviated transcription (Latin):
Caro dicebatur scificata. caro hostie que
immolabat᷑ in altari: licet uit̃ ipsas scĩfica¬
tas carnes eẽt magna diu̾sitas: quȩ in leui-¬
tico pleniter dr̃. Inmundus aut̃ in anima
dicebat᷑: qui mortuum tangebat. Quãdiu
enim anima incorpore ẽ. non ẽ inmundũ
humanum corpus: qr ht̃ animam ad ina¬
ginem ⁊ similitudinẽ dei factam. Statĩ
uͦ ut anima corpus deseruerit. efficit᷑ cor¬
pus immundũ: ut pote t̾renum ⁊ ex car-¬
nis uoluptate concretũ. Hoc dicimꝰ quan-¬
tum ad naturã. Ceterum scõrum corpora
quorum mors ẽ preciosa. scã sunt: ex meri¬
catam. ⁊ ligauerit. eam insuminitate uesti¬
menti sui.⁊ ipsa suminitas uestunenti de¬
tigerit panem. aut quemliba cibũ alium:
numqͥd pot̾it sc̃ificari tactu uestimenti. in
anima hoc est qͥ contactu mortui homi¬
nis. immundus factus ẽ. ex omĩb his quȩ¬
polluentur. S Et responderunt sacerdo

Expanded text:
cata dicebatur, caro hostiae, quae cata dicebatur, caro hostiae, quae immolabatur in altari, licet inter ipsas sanctificatas carnes esset magna diversitas, quod in Levitico pleniter dicitur. Immundus autem in anima dicebatur, qui mortuum tangebat. Quandiu enim anima in corpore est, non est immundum humanum corpus, qui habet animam ad imaginem et similitudinem Dei factam. Statim vero ut anima corpus deseruerit, efficitur corpus immundum, utpote terrenum et ex carnis voluptate concretum. Hoc dicimus quantum ad naturam; caeterum sanctorum corpora, quorum mors est pretiosa, sancta sunt ex mericatam, et ligaverit eam in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas vestimenti tetigerit panem, aut quemlibet alium cibum, nunquid poterit sanctificari tactu vestimenti, in anima, » hoc est qui contactu mortui hominis immundus factus est. « Ex omnibus nabitur? et responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
um ppħam: dicens. Int̾roga sacerdotes legem
dice̾ns. Situlerit homo carnẽ scĩficatam in
ora uestimenti sui. ⁊ tetigerit de summitate
eiꝰ panem. aut pulmentũ. aut uinũ. aut ole¬
um. aut omnẽ cybum: mimquid sc̃ificabit᷑¬
⁊ u̾bum dñi ad aggeum. Supra enĩ qr mun¬
da habebat oꝑa. s in corde nondum acceꝑat
edificare templum dñi: ideo factum in ma¬
facit oꝑa templi dni: ꝓpt̾ea ad aggeum fit
sermo dñi. Nono aut̃ mense fit sermo: quia
de inmundicia ppłi peccatoris locuturus ẽ.
Numqͣm enim numerus nonus inbonam
partem ponit᷑ in scripturis diuinis: s quia
adhuc dabitur eis tempus agende peniten¬
ciȩ: ideo uicesima quarta diẽ eiꝰdem m̃sis.
fit sermo diũ ad ꝓpħam. In quo numero
duplicatur duodenarius: ubiq sacratus
numerus. Int̾roga sacerdotes legem. Eoꝵ
enim ẽ scire legem: ⁊ ipsi int̾rogati debent
respondere de lege. Int̾rogat gͦ eos aggeus
ꝓpħa ex ꝑsona dnĩ: dicens. Si tulerit homo

Expanded text:
Interroga sacerdotes legem, dicens: Si tulerit homo carnem sanctificatam in ora vestimenti sui, et tetigerit de summitate ejus panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, nunquid sanctificabitverbum Domini ad Aggaeum. » Supra enim quia munda habebat opera, sed in corde nondum plenam paedificare templum Domino, ideo in mafacit opera templi Domini, propterea ad Aggaeum fit sermo Domini. Nono autem mense fit sermo, quia de immunditia populi peccatoris locuturus est. Nunquam enim nonus numerus in bonam partem ponitur in Scripturis divinis. Sed quoniam adhuc dabatur eis tempus agendae poenitentiae, ideo vicesima quarta die ejusdem mensis fit sermo Domini ad prophetam, in quo numero duplicatur duodenarius, ubique sacratus numerus. « Interroga sacerdotes legem. » Eorum enim est scire legem, et ipsi interrogati debent respondere de lege. Interrogat ergo eos Aggaeus propheta ex persona Domini, dicens: « Si tulerit homo
Abbreviated transcription (Latin):
coronã iusticiȩ. Rotundũ erat incircuitu:
ut orbis uniu̾sus ingiro. lauachro uite a sorde
pecõꝵ designar et᷑ eẽ mundandũ. De qͦ bñ
subdit᷑. Qͥnq cubitoꝵ altitudo eiꝰ qr nimirũ
sufficit p̃teritoꝵ remissio peccoꝵ: si ñqͥsq de¬
inceps bonis studuerit insist̾e oꝑib. Alioqͥn
diabolus qͥ exierat de hoĩe. si hunc a bonis ua-¬
care actib uiderit multipliciꝰ redit:. fac̃q no¬
ussima hoĩs illiꝰ. peiora pͥorib. Uñ apte subdr̃.
Et resticła .xxx. cubitoꝵ cingebat illũ ꝑcircui-

Expanded text:
re justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, « quinque cubitorum altitudo ejus, » quia nimirum sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus. Alioquin diabolus, qui exierat de homine si hunc a bobis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur. « Et rest
Abbreviated transcription (Latin):
fusuraq ⁊ scalptura consimilis omĩũ basiũ
siue luterũ: ñ in ea significatione factũ ẽ. qd
eqͣlia possint ẽẽ oĩũ merita doctoꝵ: s in ea
potiꝰ qd̾ una fides eugłii qͦ instituunt᷑. unũ ẽ
sacͣm̃tũ baptisini qͦ abluunt᷑ : unꝰ idemq spc̃¬

Expanded text:
mensuraque et sculptura consimilis omnium basium mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, unus idemq
Abbreviated transcription (Latin):
cubiti ⁊ dimidii: qr nimirũ ea fide infonte
uitȩ lauam᷑: ut oꝑa iusticiȩ ad uitã intrare
meream᷑: q̃mius sine peccato dũ hic uiuimꝰ
eẽ nequeamꝰ: ipsã uͦ uite cęlestis dulcedinẽ
gustare ex parte. ac diligere in hac interĩ
uita. ꝑfecte aũ uidẽ nulla ratione ualeamꝰ
Rote ꝙͦ uno ac dimidio cubito mensurant᷑:
lint uiu̾e debeant ostendit: spemq nob̾ et̃ne
retͥbutionis in p̃senti demonstrat. ipsã uͦ ret¬
butionis illiꝰ qͣlitatẽ: in futuro nob̃ pandend̃
simul ⁊ donandã eẽ ꝓmittit. Bases ã ipẽ unũ
habebant cubitũ ac semissem ãplitudiuis in
sũmitate sui uͥ luteres reciꝑent: qr ipĩ doctores
sũmi ac ministͥ lauachri salutaris. oꝑe qͥdẽ ꝑfe¬
cti in hac uita fulsert̃: s luce contẽplationi
ex parte st̃ fruiti. Uñ ⁊ aiunt. Ex parte eñ
modũ fecit .x. bases fusura una: ⁊ m̃sura scalp¬
res: supͣ iam dictũ ẽ. Qd̃ uͦ una erat m̃sura

Expanded text:
cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, lint, vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura,
Abbreviated transcription (Latin):
mur dicente apło. U nus dñs. una fides. unũ
baptisma. unꝰ ds̃ ⁊ pat̾ oĩũ. Es ip̃m os in capitiᷤ
erat sũmitate: ut ad cȩlestia nob̾ regna ꝑ bap¬
tisma iter ẽẽ patefactũ doc̾et. Ipse uͦ luter
onẽ bone designat actionis: ꝗͣ absq ulla du¬
bietate habebat ille. de qͦ tẽptatori antiqͦ dñs
aiebat. Nũ qͥd consid̾asti seruũ meũ iob. qd̾ ñ
sit ei simił suꝑ t̾rã: hõ simplex ⁊ rectꝰ ac ti
mens dm̃ ⁊ recedens a malo: ᷤ Est uͦ alt̾ cubitꝰ
diuine uisionis. qͥ ex parte ñ nulla &̃ in hac
adhuc uita retentis fidelib donari consueuit:
ut idẽ iob deuicto adu̾sario cũ dño loqͣns ait.
Auditu auris audiui te: nc̃ aũ ocłs m̃s iud&s
te. Scͥptũ nãq ẽ in sequentib. Una rota ha¬
bebat altitudiniᷤ cubitũ ⁊ semi. E paulo p̾.
Insũmitate basis erat qͣdã rotunditas uniꝰ
dimidii cubiti. ita fabrefacta: ut luter desuꝑ
possas imponi. Luterũ qͥppe m̃sura uniꝰ erat

Expanded text:
mur, dicente Apostolo: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium. Et ipsum os in capitis erat summitate , ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter onem bonae designat actionis. Quod absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, homo simplex et remens Deum, et recedens a malo? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit: ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens, ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . » Scriptum namque est in sequentibus: « Una rota habebat altiIn summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat
Abbreviated transcription (Latin):
titudo cunctis ineẽ doctorib monstraret᷑: nr̃ĩq
tpr̃is inercia tacite notaret᷑: uͥ se ñ nulli docto¬
res sac̾dotes ⁊ colũpnas domꝰ dĩ uideri atq appel¬
lari uolunt.: cũ nil inse ꝓrsus firme fidĩ ad con¬
tempnendas scli põpas. ac desid̃anda bona in ui¬
sibilia: nil habeant roboris ad corrigendos. nil
industrie saltẽ ad intelligendos eoꝵ qͥb p̃lati fĩ¬

Expanded text:
titudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique titudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur, ubi se nonnulli doctores, sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum, quibus praelati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad dext̾am manũ pͥmꝰ ꝑuenit: ñ nũqͣm in et̾ns
beatitudinis figura poni consueuit. Duplicat᷑
aũ bic numer malogͣnatoꝵ incircuitu captel¬
li scdi: ut insinuet᷑ mistice qd̃ utriꝰq testam̃ti
ppłs adunand̾ in .xͦ. atq ad ȩt̾nã uitȩ sit intro¬
ducentꝰ coronã. Et statuit duas colũpnas in poe¬
ticu tẽpli. Cũ statiuss& colũpnã dext̾m. uocant
eã nomine iachĩ firmitas. Similit̾ erexit co¬
lumpnã scd̾am: ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ boor. in ro¬
bore. Dextͣ colũpna ut supͣ diximꝰ. illoꝵ expͥmit
figurã doctoꝵ: qͥ pͥmituã in iberosoluis insti¬
tuerunt ecdiã. Scd̃a eoꝵ qͥ ad p̃dicandũ gen¬
tib destinati st̃. Uł certe dextͣ colũpna eos signi¬
rant. Scda illos qͥ hc̃ iam uenisse ⁊ mundũ suo
sanguine redemisse testant᷑. E apte simili uo¬
cabulo ambe censebant᷑ colũpnȩ: cũ una firmi¬
tas. alt̾a in robore dicta ẽ. Ut una fidi ⁊ oꝑis for¬

Expanded text:
 ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice, quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternae vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in porticum templi. Cumque statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Jachim, Firmitas; similiter erexit columnam secundam, et vocavit nomen ejus Booz, In robore. Dextera columna, ut supra diximus, exprimit figuram doctorum qui primitivam in Hierosolymis instituerunt Ecclesiam; secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextera columna eos signirant, secunda eos qui hunc jam venisse et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas, altera, in robore, dicta est, ut una fidei et operis for
Abbreviated transcription (Latin):
curat uallare custodia. Ꝙ apto ꝓrsus mist̾io
capita colu̾pnarũ malog̃natis erant in giro
circũdata: qi doctores scõs necesse ẽ pͥoꝵ uitã
fideliũ ad memoriã reuocare: eoꝵq semꝑ¬
exẽplis actꝰ suos ac sermones omĩ ex parte cõ¬
munire: nesi alit̾ forte ꝗͣ. illoꝵ ht̃ regła uixe¬
rint aut docueruit errent. Cũ uͦ dictũ sit de
retiacłis ut tegerent capitella q̃ erant suꝑ
sũmitatẽ malogͣnatoꝵ: uidet᷑ iuxta ordinem
oꝑis ipsiꝰ. qr malogͣnata fuerint facta incircui¬
tu capitelloꝵ a parte inferiori. atq ex eisdem
malog̃natis orirent᷑ retiacła. qͥb capitella ex
parte aliq̃ tegerent᷑. Patecq figura misterii.
qͣre retiacła suꝑ sũmitatẽ fuerint malog̃na¬
toꝵ ad nexa: q̃ ad unã pene significationẽ siue
ꝑsonarũ seu uirtutũ ꝑtinent sp̃aliũ. Scimus

Expanded text:
curat vallare custodia. Et apto prorsus mysterio curat vallare custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eoexemplis, actus suos ac sermones omni ex parte communiri, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius, quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, qua retiacula super summitatem fuerint malogranatorum annexa, quae ad unam pene significationem, sive personarum seu virtutum pertinent spiritualium. Scimu
Abbreviated transcription (Latin):
ingiro circũdarent: qi õĩs scͥpt̾ȩ sc̃ẽ pagina. cũ
recte intelligit᷑ grãm ꝑ oĩa caritatissouat ac
pacis. Capitella ⁊ enĩ uolumina diuinoꝵ eloqͥ¬
oꝵ. retiacła sunt uincła mutue dilectionis. Et
retiacłis tegunt᷑ capitella: cũ sacͣ eloqͥa ut ita
dixerĩ dono caritatis undiq ꝓbant᷑ ẽẽ uestita.
Nam ⁊ ineis q̃ inscͥpt᷑is ñ intelligimꝰ caritas lata:
⁊ in eis q̃ uitelligunꝰ caritas late pata. Bene
aũ de eisdẽ retiacłis siue capitellis adiungit᷑:
q̃ erant suꝑ sũmitatẽ malog̃natoꝵ. Malogͣna¬
ta nãq qͦrũ natura ẽ uno foris cortice multa
interiꝰ grana circũdare: apte infigura sc̃ẽ po¬
nunt᷑ eccłiȩ. q̃ catholico uniꝰ fidi munimine.
innumera electoꝵ agmina sol& indudẽ. Pot̃
aũ ⁊ uniꝰ cuiꝰq iusti uitã moresq designare:
qͥ uelut płina uno cortice gͣna circũplectens.
multa cogitacionũ uirtutũq spaliũ insignia
ne forte diffluant. firma fidi ⁊ humilitatis

Expanded text:
in gyro circumdarent, quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella enim volumina divinorum eloquiorum retiacula sunt vincula mutuae dilectionis; et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim dono charitatis undique probantur esse vestita. Nam et in eis quae in Scripturis non intelligimus charitas latet, et in eis quae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque quorum natura est uno foris cortice multa interius grana circumdare apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lilii flores. ⁊ lucernas desuꝑ aureas. Sic̃ enĩ m̃se
ferunt ministerii cȩlestis. id÷ iustoꝵ nob̾ actus
in exẽplũ ꝓponunt: ita &̃ aptissime ꝑ candela¬
bra eadẽ diuina eloqͥa figurant᷑: uidelic& qr
lucẽ sapientiȩ errantib ꝓferunt. Hinc ⁊ enĩ
psalmista. Lucerna inqͥt pedib meis.u.t. dnẽ.
lucerna ẽ. s lexlux. Qre aũ qͥnq adextͥs.⁊. uͦ.

Expanded text:
lilii flores, et lucernas desuper aureas. Sicut enim mensae ferunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum ponunt, ita et aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt: hinc etenim psalmista, Lucerna, inquit, pedibus meis, etc. ; lucerna est, et lex, lux
Abbreviated transcription (Latin):
latis uet̾ib suꝑ m̃sã ꝓpositionis ponerent᷑ calidi.
discrepant. Nam sic̃ una m̃sa .xii. panib onus¬
ta unanimẽ tociꝰ scͥpture concordiã auctorita¬
te apłico munitã designat: ita ñ imerito .x.
iñse auree diuine legis ⁊ ꝓpħarũ eloqͥa figura¬
te denuntiant: q̃uł refectionẽ nob̃ u̾bi dĩ qͣsi
panes ꝓpositionis offerunt: uł nob̾ exẽpla fideliũ.
q̃si positoꝵ inse uasoꝵ dnĩ claritatẽ ⁊ miracła
ꝓponunt. Recte aũ bis qͥne sunt m̃se. ñ solũ qr
legis lator qͥnq uolumina scͥpsit: uerũ ꝙ̃ qr tota

Expanded text:
latis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. latis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordia auctoritate apostolica munitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divina legis et prophetarum eloqte denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei quasi panes propositionis offerunt, vel nobis exempla fidelium quasi positorum in se vasorum Domini, claritatem et miracula proponunt. Recte auem bis quinae sunt mensae, non solum quia legislator quinque volumina scripsit, verumetiam quia
Abbreviated transcription (Latin):
fialas ꝙͦ aureas. c. ñ has m̃sas tã ad panes ꝓpositi¬
onis q̃ aduasa diũ portanda factas ẽẽ credibile
c̃. fialas uidelic&s qͣs parit̾ factas scͥpta refert.
thunamatheria. thuribula. inortariola:⁊ cet̾a
q̃ in seqͣntib legunt᷑. Nã qd̾ p̾aulo pꝰ in eodẽ u̾bo¬
rũ uolumine subinfert᷑. fecitq salomon oĩa ua¬
sa domꝰ dnĩ ⁊ altare eneũ. ⁊ m̃sas. ⁊ suꝑ eas paneᷤᷤ
ꝓpositionis. uł płalem numerũ ꝓsingłari posuit.¬
more scͥpturis usitatissimo in iħunaue. Filii aũ
isr ł p̃uaricati sunt mandatũ dnĩ. ⁊ usur pauert
de a nathemate: cũ achar solus. ⁊ ñ plures soli fi¬
lii isrł hoc fecerint: uł certe qr panes ꝓpositioniᷤ
solebant añ salb̃m coqͥ. ut insalb̃o mox poni pos¬
sent inm̃sã ꝓpositionis: potuit fieri ut panes no¬
ui nouit̾ cocti. mox illis m̃sis impon̾ent᷑: ibidẽq
nocte illa seruarent᷑ oꝑti: donec pͥmo mane ab¬

Expanded text:
phialas quoque aureas centum , has mensas tam ad panes propositionis quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est; phialas videlicet quas pariter factas Scriptura refert; thymiamateria, thuribula, mortariolia, etc., quae in sequentibus leguntur: nam quod paulo post in eodem Verborum volumine subinfertur, Fecitque Salomon omnia vasa domus Domini et altare aureum, et mensas, et super eas panes propositionis; more Scripturis usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate , » cum Achan solus, et non plures fi Israel hoc fecerint. Vel certe, quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes novi noviter cocti mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur aperti, donec primo mane, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionis aureã. Mensa aũ aurea scͥpt᷑a
ẽ sac spalis intelligentiȩ cdaritate fecunda: de qͣ
errirẽ inflectant. m̃sã nob conditor nr̃ scientiȩ
telestis ꝑ ꝗͣ infide ueritatis confortem᷑ ꝑauit.
Panes nãq ꝓpositionis scĩsunt doctores: q̃rũ uel
oꝑa nob̾ uł u̾ba salutaria. ad exemplũ uitȩ ꝓposi¬
ta̾seꝑ indiuinis paginis qͥsqͥs bñ qͦrit inuenit.

Expanded text:
opositionis, auream, etc. » Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritalis intelligentiae claritate fecunda. De qua errorem inflectant, mensam nobis conditor noster scientiae coelestis, per quam in fide veritatis confortemur, paravit. Panes namque proposiopera nobis, vel verba salutaria, ad exemplum vitae proposita, semper in divinis paginis quisquis bene quaerit, invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ figurat᷑. Qd̃ aũ longitudo ⁊ latitudo al¬
taris uicenoꝵ erat cubitoꝵ: magnã utiq ꝑfec¬
tionẽ designat eiꝰdẽ indefesse longanimitatis.
ac sincere dilectionis: q̃ ꝑutrĩq testamenti
nob̾ obseruantiã tͥbuit᷑. Quat̾ enĩ qͥni uicena¬
riũ numerũ cõplent. Qͥnq aũ libri mosaycȩ
legis. q̃tuor sunt eugłicȩ lib̃tatis. Et cũ ad uitel

Expanded text:
 latitudo altaris vicenorum erat cubitorum, magnam utique perfectionem designat ejusdem indefessae longanimitatis, ac sincerae dilectionis, quae per utriusque Testamenti nobis observantiam tribuitur. Quater enim quini vicenarium numerum complent. Quinque autem libri Mosaicae legi
Abbreviated transcription (Latin):
intendentia. eos ab infimoꝵ appetitu sustol¬
lunt: uelut inmissis rotis axes altiꝰ basim a t̾ra
subleuant. Porro humeruli qͥ rotis añ positi.
cui legentiũ indubiũ forte ueniat confirmat᷑
respectantes: qr nimirũ oĩs sc̃pta ꝓpħica
sͥmae inuicẽ consentanea ẽ. ut pote uno spũ¬
di condita. Qtuor aũ fuere ꝑbases singłas
bumeruli. uidelica iuixta numerũ rotarum.
tarũ testimoniũ p̃buere: ut ex consensu utriq
testam̃ti una fides ⁊ dilectio .xͥ. nrã omniũ
corda firmara. Os qͦ luteris intͥnsecus erat
in capitis sũmitate: ⁊ qd forinsecꝰ apparebat
uniꝰ cubiti erat totũ rotundũ: parit̃q habe

Expanded text:
intendentia, eos ab infirmorum appetitu sustolintendentia, eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, cui legentium in dubium forte veniat, confirmaturespectantes, quia nimirum oa est: ut pote uno Dei spiritu condita. Quatuor fuere per bases singulas humeruli videlicet juxta numerum rotarum. tarum testimonium praebuere: ut ex consensu utriusque Testamenti, una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat, unius cubiti erat t
Abbreviated transcription (Latin):
& ares erei. Et ꝑ qͣtuor partes qͣsi humeruli¬
subt̃ luterẽ fusiles. contͣ se inuicẽ spectantes.
Qtuor rotȩ.iiiͦiͬ. sunt eugłioꝵ libri. qͥ aptissime
rotis cõꝑant᷑: qr sic̃ uolubilitas rote citissimo
cursu. qͦcũq ducit᷑ currit: ita eugłicꝰ sermo
di plagas impleuit. Sic̃ rota impositũ sͥ cur¬
rũ a t̾ra subleuat. ⁊ subleuatũ qͦ auriga diri¬
git portat. ita eugłica p̃dicatio m̃tes electorũ
a t̾renis cupiditatib in cęlestia desidia suspen¬
dit: ac suspensas ad ꝓfectũ bone actionis. siue
ad minist̾iũ p̃dicationis qͦcũq adiuuians grã
tales erant rote. qͣles solent incurru fieri.
Legimꝰ aũ de scĩs. Currꝰ dĩ decẽ milib multi.¬
plex milia letantiũ. Si gͦ bases luterũ scĩ st̃
doctores. qͥ lauachrũ nob̃ uitȩ ministrant:
rotarũ. qͥ bases gestant. nͥ ip̃ã eoꝵdẽ sunt
corda doctoꝵ Quȩ dũ p̃ceptis eugłicis sedulo

Expanded text:
et axes aerei, et et axes aerei, et subter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. » Quatuor rotae quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur: quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocunque ducitur, currit, ita sermodi plagas implevit. Sicut tota super impositum sibi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia tales erant rotae quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: « Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . » Si ergo bases luterum sancti doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum, quae dum, praeceptis evangelicis sedulo
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ꝑhennis infatigabili desidio anhelant.
Plectas hñt. cũ uit̾ desidia uitȩ cȩlestis q̃ sur sũ
soluunt. Hñt int̾ coronulas ⁊ plectas. leones:
cũ ita ad sꝑanda cȩlestia m̃tem erigunt: ita
ad diligendos ꝓximos dilatant: ut in peccan¬
tes qͦ qui sͥ cõmissi sunt. feruorẽ asꝑ e inuectio¬
nis exercere ñ tardent. Hñt cũ leonib boues:
qñ ipsã inuectionẽ corripiendr. cũ spũ man¬
suetudinis exibent: qñ inferuore arguendi
do inore uoluere cessant. Et suꝑ leones ⁊ bo¬
ues: qͣsi lora ex ere dependentia. Suꝑ leones
qͥppe ⁊ boues. lora dependent: qñ scĩ doctores
⁊ inseueritate districtionis qͣ peccantes iudi¬
cant.⁊ in mansuetudine lenitatis qͣ peniten¬
tib remittunt. iudiciũ sui timent auctoris:
ne forte iniuste ligando aut soluendo quẽpiã.
iã iuste ligari ip̃i ab eo cuiꝰ iudiciũ errare
neqͥt mereant᷑. E qͣtuor rote ꝑ bases singlas:

Expanded text:
vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum solvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi do in ore volvere cessant. Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia, super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti doctores et in severitate districtionis, qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. Et quatuor rotae per bases singulas,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝑuenire satagunt. E ip̃m opꝰ basiũ int̾¬
rasile erat: ⁊ scalptura int̾ iuncturas. Iunctu¬
ras dic̾e uidet᷑ eas qͥb ipẽ luterũ tabule sͥma
inuicẽ conexe sunt: ut scilica .iiii. siue qͥnq
tabulis una fier basis. Qͣles aũ scalpturas ba¬
ses int̾ has iuncturas id ẽ in ipsis suis laterib
añ ⁊ retro. dext̃ ⁊ sinist᷑. ⁊ sup̃ qͦ habuerint:
subdendo aꝑit᷑ cũ subdit᷑. Inter coronulas :
plectas leones ⁊ boues & cherubin ⁊ iuncturas¬
similit̾ desuꝑ. Non gͦ plana erat ulla ex parte
suꝑficies basiũ: s undiq u̾sũ misticis scalpta
figuris. qr scõꝵ m̃tes. ĩmo uniu̾sa eoꝵ conu̾satio.
uirtutũ in om̃ĩb grãm p̃tendit. Neq aliqͣ illos
hora inanis ⁊ uacua p̃terit: inqͣ piis uacare oꝑibꝰ
uł sermonib uł certe cogitacionib desistant.
Coronulas qͥppe inse scalptas hñt: cũ ad ingressũ

Expanded text:
nitatis pervenire satagunt. Et ipsum opus basium intenitatis pervenire satagunt. Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas dicere videtur ea quibus ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, et supra quoque habuerunt, subdendo aperitur, cum dicitur: Inter coronas et plectas, leones et boves et Cherubin, similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in omnibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊.iiiiͬ. cubitoꝵ latitudinis. tͥũ cubitoꝵ altitu¬
dinis. bases singłȩ fuere. facile intellectu est.
Longitudo ꝙ̃ a pacientiã longanimitatis: la¬
rtudo ad dilatacionẽ dilectionis: altitudo ꝑtinos.
ad sp̃e suꝑnȩ retͥbutionis. Quatuor aũ s̃ pͥncipales
urtutes. qͥb cet̾a uirtutũ structura ĩmin&:
basiũ: qr scĩ p̃dicatores siue adu̾sa mundi ⁊ lon¬
Situdinẽ exilii aclaboꝵ p̃sentiũ foris tolerent:
seu cor in dilectione sui conditoris suoꝵq ꝓxi¬
moꝵ int̾na exultacione dilatent. semꝑ oꝑam
dare uirtutib curant. Prudent̃ uidelicas int
bona ⁊ mala discernentes: fortit̾ adu̾sa susti¬
nentes. cor ab appetitu uoluptatũ tẽꝑantes.
iisticiã in oꝑatione tenentes. Triũ uͦ cubitoꝵ
fit altitudo basiũ. cũ ꝑ exercitiũ uirtutũ qͣs
cũ pacientia maloꝵ ⁊ dilectione bonoꝵ exer¬
cent: continua intencione ad usionẽ sc̃e tͥm¬

Expanded text:
et quatuor cubitorum latitudinis, trium cubitorum altituet quatuor cubitorum latitudinis, trium cubitorum altitudinis, bases singulae fuere, facile intellectu est: longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus tota virtutum structura imminet, basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii, ac laborum praesentium mala tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent; saepe operam dant virtutibus cura prudenti videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, corde appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
portandos luteres .x. st̾ bases factȩ. pot̾ mistice¬
ita int̾p̃tari: qr ministͥ lauachri uitalis. ad
et̾nȩ gaudia beatitudinis. q̃ denario solent mi¬
mero figurari. eos qͦs unbuunt uocent. Uerũ
qr de eisdẽ luterib distincte in seqͤntib scͥptũ
ẽ qd̃ uidelic& qͥnq ex his positi fint ad dext̾am
partẽ tẽpli. ⁊ qͥnq ad sinistrã: magis in eis qͥna¬
rii num̾i sunt intuenda misteria. Inut̃q &
enĩ parte tẽpli sunt posite bases luterũ: ut utq
d̃i ppło. sacͥfontis grã designaret᷑ ẽẽ pandenda.
E qͥnq st̃ in ut̃q parte: ut sic̃ in expositione ma¬
ris qd̃ qͥnq cubitis altũ ẽ iam diximꝰ. demon¬
sensus deliq̃rant. ꝑlauachrũ baptismatiᷤ ẽẽ
remittenda. Sic̃ gͦ in uno mari duodecĩ bubꝰ
toto erat orbi p̾dicanda: ita ꝙ̃ ꝑ duos ordines
luterũ mistice ostendr: qr gentilitas cũ iudea.
in unũ fidĩ consortiũ ꝑ baptismatis erat undã

Expanded text:
portandos luteres decem sunt bases factae, poterat mystice interpretari, quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis quae denario solent numero figurari eos quos imbuunt, vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte insequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt positae bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. Et quinque sunt in utraque parte sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximsensus deliquerant, per lavacrum baptismi esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus toto erat orbi praedicanda, ita et per duos ordines luterum mystice ostenditur, quod gentilitas et Judaea in unum consortium fidei per baptismatis erat undam
Abbreviated transcription (Latin):
formas ing̃dit᷑. qͦ uas possit aptũ ministeriis
cȩlestib effici. cũ ipĩ salubrit̾ humiliati .⁊ flã¬
ma diuine caritatis. siue &̃ humanȩ adu̾sita¬
tis emolliti. uiã patrũ bñ oꝑando int̾mꝰ: ut ad
p̃mia patrũ bene currendo ꝑueniamꝰ. De alta¬

Expanded text:
is coelestibus effici; cum ipsi salubriter humilitati, et flamma divinae charitatis vel humanae adversitatis emolliti viam Patrum bene operando intramus, ut ad praemia illorum bene currendo perveniamus. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitiua in iherosolunis ȩccłia. pꝰ passionẽ re¬
surrectionẽ ⁊ ascensionẽ dnĩ in cęlos: in hoc
decun namq q̃ exseptẽ ⁊ octo constant. solent
ñ numqͣm ad significationẽ referri uitȩ fu¬
ture. q̃ nunc in sabatismo gerit᷑ animarũ
fideliũ. ꝑficiet᷑ aũ infine scłi. resurrectione
ducta. id ÷ cum õĩb siuis partib annumera
tenario ⁊ uicenario. magna electoꝵ beati¬
tudo infutura uita designat᷑. Apte in hoc
p̃sentes fideliũ labores. pꝰ acceptã reqͥem in fu¬
turo reqͥem animarũ: plena tociꝰ eccłiȩ felici

Expanded text:
primitiva in Hierosolymis Ecclesia, post passionem, reprimitiva in Hierosolymis Ecclesia, post passionem, resurrectionem, et ascensionem Domini in coelos, in hoc decim namque, quae ex septem et octo constant, solent nonnunquam ad significationem referri vitae futurae, quae nunc in sabbatismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi resurrectione ducta, id est, cum omnibus suis partibus annumerattenario et vicenario, magna electorum beatitudo in futura vita designatur. Apte in hoc praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
possunt intueri. Uerũ archana fidĩ uitime.
ad cȩlestia scandit agnoscit. Qi enĩ dic̃ se nos¬
se dm̃.⁊ mandata eiꝰ ñ custodit: mendax est.
qͥb sup̃ legit᷑. usq ad mediũ cenacłm ꝑtinde¬
culum ad debaut᷑: quousq porticuũ q̃ erant cir¬
ca templũ ab austro. ⁊ aquilone &e occasu tectũ
pueniebat: ut iosepho narrante didicimꝰ. Deiñ
usq ad sup̃mũ templi tectum alii Rx. cubiti nu¬
merabart᷑: & sic tota altitudo domꝰ iuxta librũ
ticus qͦ q̃ erat aute frontẽ templi ad orientem:
uxta fidem p̾fati uoluminis. eandẽ cubitoꝵ
suminã in altitudine habebat. Qui uidelic&
liber. illas de qͥb p̃diximꝰ porticꝰ circa templũ.
fecit mentionẽ cũ ꝓtinꝰ adiunxit: nec ñ ⁊ om¬
niũ q̃ cogitauerat atrioꝵ ⁊ exedrarũ ꝑcircu¬
itum inthesauris domꝰ dñi: & in thesauris
scõrum. Qd̃ aũ omĩs altitudo templi .cxx. fu
it cubitoꝵ. ad idẽ sacͣmentũ respicit: qd̃

Expanded text:
possunt intueri, verum arcana fidei intimae no duce ad coelestia scandit agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum pertingeculum addebantur, quousque porticuum, quae erant circa templum ab Austro, et Aquilone, et Occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum ticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat: qui videlicet liber, illas de quibus praediximus porticus circa templum, fecit mentionem, cum protinus adjunxit: Necnon et omnium quae cogitaverat, atriorum et exedrarum per circuitum, in thesauris domus Domini, et in thesauris sanctorum. Quod autem omnis altitudo templi centurespicit, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
Candelabra aũ harũ lucernarũ scĩ sunt om̃s:
qͥ sua ⁊ corda ⁊ corꝑa ferendis diũ mandatis.
humili sẽꝑ intencione supponunt. Qͥsqͥs in nul¬
lo ꝓpͥam seqͥ curat uoluntatẽ: uerũ in oĩb q̃
script᷑a scã dicat attendit: eiꝰq se subic̾e man¬
datis. eiꝰ satagit auscultare ꝓmissis: qͣsi can¬
delabrũ domus dnĩ aureũ. aureas eiꝰ gestat
lucernas: qr casta corꝑis sui m̃bra. castas m̃tis
cogitaciones. ad facienda q̃ ds̃ iub& suppon̾e
contendit. E hoc tã fixa intencione. ꝗͣ can¬
delabrũ necesse ẽ firmit̾ ad suꝑna erectum.¬

Expanded text:
» Candelabra autem harum lucernarum sancti sunt omnes, » Candelabra autem harum lucernarum sancti sunt omnes, qui sua et corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura sancta dicat attendit, ejusque se subjicere mandatis, ejus satagit auscultare promissis quasi candelabrum domus Dei aureum aureas ejus gestat lucernas: quia casta corporis sui membra, castas mentis cogitationes, ad facienda quae Deus jubet supponere contendit, et hoc tam fixa intentione quam candelabrum. Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
dextͥs. ⁊ .u. a sinistris. conuenient̾ addidit. contͣ
oracłm. Oracłm nãq uͥ erat archa ut sepe dic¬
tũ ẽ. aditũ designat pat̾ȩ celestis. uͥ xͦ ẽ in dext̃ã
di sedens. pat̾noꝵ utiq consciꝰ archanoꝵ. Et
candelabra aurea tẽpli cont̃ oracłm sunt posi¬
ta: qr diuina eloqͥa sẽꝑ ad habitacionẽ suꝑne
ciuitatis aspectant: ut hꝰ agnitionẽ ac desid̾iũ
nrĩs cordib infundant: ut eos qͥ originẽ carniᷤᷤ
e t̾ra hñt. ad appetendã ꝓmerendãq in celes¬
tib sedẽ ꝑpetue mansionis accendant. Si aũ
q̃ris qͥd int̃ candelabra ⁊ lucernas eoꝵ tipice
distat: possumꝰ recte intellig̾e lucernas ẽẽ ui
in corde ardent: ⁊ꝓximis lucẽ scientie p̃fe¬
runt inlingua. Candelabra aũ q̃ has luc̾nas
insublime tollant: ut longe lateq uid̃i possunt
& doctrinã sua lcõne demonstrat. Cu uideli
&̃ ita aptissime dic̾e: qr lucerne diuina sunt
eloqͥa: iuxta illd̃ psalmiste qd̃ ⁊ supͣ exposui¬

Expanded text:
inistris, » convenienter addidit, « contra oraculum. » Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus in dextera Dei sedens, paternorum utique conscius arcanorum. Et candelabra templi aurea, contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia semper ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant, ut eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet, possumus recte intelligere lucernas esse virin corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua; candelabra autem quae has lucernas in sublime tollant, ut longe lateque videri possint et doctrinam sua le ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posui
Abbreviated transcription (Latin):
nentia fulgent. Et edif. cauit tabulatũ suꝑ
õem Ioinũ qͥnq cubitis altituduus. Luricu¬
las signu icat. q̃ in sup̃mo domꝰ tecto ꝑcircui¬
tum erant facte. neqͥs ad altiora ꝑueniens.
repente laberet᷑ ad una: qd̃ in omĩ domo qͣm
qͥsq edificars moyses fieri p̃cepit. Cum edifi¬
caueris inqͥens domũ nouam: facies murũ tec¬
ti ꝑ circuitũ. ne effundat᷑ sanguis in domo tua:

Expanded text:
nentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super nentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sangu
Abbreviated transcription (Latin):
mũ laquearib cedrinis. Lequearia sunt ta¬
bulata. q̃ magno decore composita ⁊ ornata.
ab inferiori parte trabib asfigunt᷑. E qr ter
gemine alticudinis domꝰ dnĩ facta erat:
terna nimirũ habebat lao: is aria. Quid aũ
aꝑtiꝰ ꝑlaquearia qͣm subli i uo: es qͦsq in scã
eccłia iustos significari credamꝰ: quoꝵs opus
⁊ doctrina cuncis in exer. plo ꝓposita. quasi
exhortacionib animos ir firuioꝵ ne initẽpta¬
cionib deficiant ꝓtegunt. Quȩ nimirũ laqͦ¬
aria: recte cedrina ẽẽ descͥburit᷑. Cedrus nãq¬
ẽ arbor inputriblis omĩno natur: odoris io¬
cundi. aspectus nitidi: se: pentes a:unsi nido¬
re fugans ac ꝑunens: q̃ uniu̾sa ꝑfectis qͥb̃q
conueniunt. quoꝵ insuꝑabił ẽ pacientia. fa¬
ma uirtutũ eximia. p̾sentia cunctis gͣtissuma
bonis: auctoritas ad reuincendos confutandõq
eos qͥ ueritati resistunt constantissima: qͥ ⁊ in
hac uita ⁊ infutura singłari p̃cet̾is scĩs emi¬

Expanded text:
 Laquearia quid sunt? Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem aptius per laquearia quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima, qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris emi
Abbreviated transcription (Latin):
entes qͥq ⁊ necdũ ad ꝑfectionẽ uenientes: illece¬
bras uitioꝵ carnaliũq uoluptatũ mortificant.
Illi uidelica sermones ueritatis qͦrum institutio¬
ne carnẽ nrãm crucifigere cũ uiciis ⁊ concupis¬
centiis edocem᷑: qͦs hab̾e desid̾abat ꝓpħa cũ ait.
Confige claius a timore tuo carnes meas: a iudi¬
ens. dic̃ de claius dilectionis. Michi aũ adhere¬
re dõ bonũ ẽ. Nichilq erat intẽplo: qd̾ ñ auro te¬
geret᷑. S ⁊ totũ altare oracłi. texit auro. Deau¬
rata ẽ qͥppe porticꝰ añ templũ: qr patres uet̾is
testam̃ti dõ ꝑ caritatẽ placuerunt. Deauratũ
ẽ ipsum tẽplũ. qr eadẽ ipsa caritas di diffusa ẽ
ẽ domꝰ interior: qr insuꝑna patͥa sola caritas
regnat. S ibi eo ueriꝰ ⁊ securiꝰ ͥ qͦ p̃sens ipse ds̃
qui ẽ caritas uidet᷑: ibi eo certius qͦ ipse media¬
tor dĩ ⁊ hõm qui solus pat̾norum ẽ consciꝰ secre¬
torum. uelut archa testam̃ti semꝑ aspicit᷑. Q d̃

Expanded text:
illecebras vitiorum carnalium et voluptatem mortificant, illo videlicet sermone veritatis, cujus institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur. Quos habere desiderabat propheta, cum ait, Confige clavis timoris tui carnes meas, a judi adhaerere Deo bonum est . » « Nihilque erat in templo quod non auro tegeretur. Sed et totum altare oraculi texit auro. » Deaurata est quippe porticus ante templum, quia Patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt. Deauratum est ipsum templum, quia eadem ipsa « charitas Dei diffusa est na patria sola charitas regnat. Sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur. Ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca Testamenti semper aspicitur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
re .p. sac̾dotes: uit̾ porticũ ⁊ altare deb̾e intelli¬
gi. Bene aũ utͣq colũpna.x.i.uiiͦ. cubitos al¬
titudiniis hab̾e memorat᷑. Ter ⁊ enĩseni: decẽ
tus luce clariꝰ ẽ. Et tͥa ꝑ sex multiplicant᷑. cum
iustꝰ ex fide uiuit: cognitionẽq pie credilitatiᷤ.
executione bone actionis accumulat. Colump

Expanded text:
rabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna octodecim cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem dus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, cognitionemque piae credulitatis in exsecu