comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus manicheorum pestilentissimam heresẽ
scripserim ubi uidebis qua fide contra eos. xp̃ianã
defenderim ueritatem. eorumq fallacias quanta
ꝑspicuitate destruxerim. et noli ẽẽ aduersum me
incredulus. cum felicianum credas primiano fide¬
lit̃ inhesisse: qui ꝓ maximiano tanta crimina in
eum sententia damnatoria dixerit. Contra uͦ eun
dem maximianum. et ab eo dissociatus. aliquid
forsitan scripserit. In quem ñ sicur ego in illos ado¬
lescens. laicus. cathecuminꝰ inciderat: s. senex senem
cerat. Unde cum ego epłam primatis nr̃i. de qua
fecisti sub eadem urbana obliquitate mentionem.
quam de me ille scripsit iratus. cum in ep̃orum con¬
cilio ꝓbare quod intenderat urgeretur. eius ipsius
sententia se corrigentis. et de hac re ueniam postu¬
lantis legam ẽẽ damnatam. tu quere utrum possis
legere ubi correctus damnauerit felicianꝰ. quȩ ñ ac¬
cusans s: damnans dix̃ ĩ primianũ. uł saltim ip¬

Expanded text:
aduersus Manicheorum pestilentissimam haeresem aduersus Manicheorum pestilentissimam haeresem scripserim. ibi uidebis, qua fide contra eos christianam defenderim ueritatem eorumque fallacias quanta perspicuitate destruxerim, et noli esse aduersus me incredulus, cum Felicianum credas Primiano fideliter inhaesisse, qui pro Maximiano tanta crimina in eum sententia damnatoria dixerit, contra eundem uero Maximianum et ab eo dissociatus aliquid forsitan scripserit, in quem non, sicut ego in illos, adulescens laicus catechumenus inciderat, sed senex senem cerat. unde cum ego epistulam primatis nostri, quia fecisses sub eadem urbana obliquitate mentionem, quam de me ille scripsit iratus, cum in episcoporum concilio probare quod intenderat urgeretur, eius ipsius sententia se corrigentis et de hac re ueniam postulantis legam esse damnatam, tu quaere utrum possis legere, ubi correctus damnauerit Felicianus quae non accusans, sed damnans dixit in Primianum, uel saltem ip
Abbreviated transcription (Latin):
bant p̃textatus et felicianꝰ. Aut si apua uos reuixert̃
quid de baptismo agitis. quem tunc mortui tradi¬
derunt. Dicis me ñ seruasse ꝑacem ac lenitatem.qͣ.
principio litterarum mearum ꝓmiseram qͦd satha¬
nan petilianum appellauerim. Ego ñ petilianum
nec quenquam hominem in parte donati .s. ipsum
errorem partis donati sathane comparai: ex cuius
laqueis homines quos diligo cupio liberari. Nam
lege consideratius: inuenies. Quanquam et si ali¬
quid durius dixi. lege q̃ ipsi ñ in errorem mari¬
mianensium.s: in ipsos homines dixeritis.feli¬
cianum gͦ petilianꝰ imitetur: & michi pacem de¬
sideranti ñ irascatur. Tibi certe ipse ñ succenseo.
qͦd michi ex obliquo manicheos obiciendos puta¬
ueris: ꝓpt̃ errorem adolescentiȩ meȩ: Unde ñ tam
doleo de p̃terita infelicitate mea: quam gaudeo de
ꝑpetua gła liberatoris mei. Et tam̃ si placet admo¬
neo. ut queras et legas. quȩ et quanta et quomodo

Expanded text:
bant Praetextatus et Felicianus: aut si apud vos revixerunt, bant Praetextatus et Felicianus: aut si apud vos revixerunt, quid de Baptismo agitis, quem tunc mortui tradiderunt? Dicis me non seruasse pacem ac lenitatem, quam principio litterarum mearum promiseram, quod satanan Petilianum appellauerim. ego non Petilianum nec quemquam hominem in parte Donati, sed ipsum errorem partis Donati satanae comparaui, ex cuius laqueis homines quos diligo cupio liberari. nam lege consideratius, inuenies. quamquam etsi aliquid durius dixi, lege quae ipsi non in errorem Maximianensium, sed in ipsos homines dixeritis. Felicianum ergo Petilianus imitetur et mihi pacem desideranti non irascatur. Tibi certe ipse non suscenseo, quod mihi ex obliquo Manicheos obiciendos putaueris propter errorem adulescentiae meae. unde non tam doleo de praeterita infelicitate mea quam gaudeo de perpetua gloria liberatoris mei. et tamen, si placet, admoneo, ut quaeras et legas, quae et quanta et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
illa dilatione distulerunt. donec fures illi ad ortum
cum fonte remearent: Tunc ñ erant isti pseudo ꝓphe.
quando de primiani criminib mentiendo decep¬
tos adsuum sacrilegium traducebant lupi rapaces.
quando seductos de grege primiani. ad sue concisio¬
nis particulas ꝑtrahebant. Negas eas quas dixi. ty¬
rannicas ur̃orum infundis alienis dominationes.
et bacchationes ebrietatum. Nega quantum potes.
ñ uereor ne ꝓpterea nobiscum uos pigeat concorda¬
re: Non in uos tale aliquia dixi. qualia maximia¬
nenses damnati. a uobis audire meruerunt. Ne¬
gas furorem circuncellionum et p̃cipitatorum ul¬
tro cadauerum. cultus sacrilegos et ꝑfanos. ñ tam̃
negas cum egyptiorum admodum exemplo ꝑeunti¬
um funeribus plena eẽnt littora. quib in ipsa morte
maior ẽ. pena qͦd nec ipsam inuenerunt sepulturã.
his uos insepultis cadauerib inhesisse. Ibi enim iace¬

Expanded text:
illa dilatione distulerunt, donec fures illi ad hortum illa dilatione distulerunt, donec fures illi ad hortum cum fonte remearent? tunc non erant isti pseudoprophetae, quando de Primiani criminibus mentiendo deceptos ad suum sacrilegium traducebant, lupi rapaces, quando seductos de grege Primiani ad suae concisionis particulas pertrahebant? negas eas quas dixi tyrannicas uestrorum in fundis alienis dominationes et bacchationes ebrietatum: nega quantum potes; non uereor, ne propterea nobiscum uos pigeat concordare. non in uos tale aliquid dixi, qualia Maximianenses damnati a uobis audire meruerunt. negas furorem circumcellionum et praecipitatorum ultro cadauerum cultus sacrilegos et profanos; non tamen negas, cum Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena emajor est poena, quod nec ipsam invenerunt sepulturam, his vos insepultis cadaveribus inhaesisse. Ibi enim jace
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsis qui ab eis extra extra eccłiam sumunt insit
baptismꝰ: nec tamen ꝓsit. Unde sicut illis redeuntib
ñ redditur qͦd ñ amiscrunt. ita et illis ñ dandum est
qͦd acceꝑant. s. agendum cum eis. ut ꝑ eccłiam ꝓsit utͥs¬
q qͦd extra eccłia m inesse potuit ñ ꝓdesse: Ac ꝑ hoc nec
ꝓ ur̃o errore aliquid dixi. et ei qͦd dixi ñ respondisti.
Adiungis etiam de orto concluso et fonte signato: qđ
omnino unde dictum sit ñ intelligis. Si conclusus ẽ.
inquis ortus et fons signatus. quomͦ qui extra foris est
positus. et ab orto id est eccłia. et fonte eiꝰ id ẽ. baptisma¬
te separatus. ꝑotest dare qͦd ñ habet: Int̾roga felicia¬
num utrum in orto concluso fuerat. quando illi re¬
ditus quasi adeundem ortum conclusum dilationis
ianua pandebatur. An forte exinde furatus est fontẽ:
ubi laicos suos in maximiam scismate baptizaret:
Qa si ita ẽ. ubi tuncuri uos abluebant: An eos pariter

Expanded text:
et ipsis, qui ab eis extra ecclesiam sumunt, insit et ipsis, qui ab eis extra ecclesiam sumunt, insit baptismus nec tamen prosit. unde sicut illis redeuntibus non redditur quod non amiserunt, ita et illis non dandum est quod acceperant, sed agendum cum eis, ut per ecclesiam prosit utrisque quod extra ecclesiam inesse potuit, non prodesse. ac per hoc nec pro uestro errore aliquid dixi et ei quod dixi non respondisti. Adiungis etiam de horto concluso et fonte signato, quod omnino unde dictum sit non intellegis. si conclusus est, inquis, hortus et fons signatus, quomodo qui extra foris est positus et ab horto, id est ecclesia, et fonte cius, id est baptismate, separatus, potest dare quod non habet? interroga Felicianum, utrum in horto concluso fuerat, quando illi reditus quasi ad eundem hortum conclusum dilationis ianua pandebatur. an forte exinde furatus est fontem, ubi laicos suos in Maximiani schismate baptizaret? quod si ita est, ubi tunc uestri suos abluebant? an eos pariter
Abbreviated transcription (Latin):
tismum ẽẽ ac ñ ꝓdesse. s. dicitis omnino ñ eẽ. qͦd ab eis
acceꝑimꝰ qui eum discedendo ꝑdiderant. Unde nec
potuisti respondere nec poteris. ad illud qͦd a me po¬
situm ẽ. inesse baptisinum discedentib hinc ꝓbari.
quia redeuntib ñ restituitur. Si enĩ baptismũ felici¬
anꝰ a uob̾ recedendo ꝑdiderat. cur ñ denuo rediens
baptiratus est. ut ei qͦa ꝑdiderat redderetur: Ipse¬
deniq maximianꝰ si ad uos redeat ñ baptiratur. qͦd
deberet utiq si ꝑdiderat baptismum. Tua qui ppe
uerba sunt. qͦd in eius scismate sententia damnati¬
onis trecentorum. simul et baptisma et eccl̃iam ꝑdi¬
derunt. Sicut gͦ illis redeuntib redditur eccłia: red¬
datur baptismus. Baptirentur inquam redeuntes:
si baptismũ amiserunt abscedentes. hoc quia ñ fa¬
citis. etiam uos fatemini ab eccłia recedentib inesse
baptismum nec ꝓ desse. Dant gͦ sicut habent. id ẽ: ut

Expanded text:
tismum esse ac non prodesse, sed dicitis omnino non esse, quod ab eis tismum esse ac non prodesse, sed dicitis omnino non esse, quod ab eis acceperimus, qui eum discedendo perdiderant. unde nec potuisti respondere nec poteris ad illud, quod a me positum est, inesse baptismum discedentibus hinc probari, quia redeuntibus non restituitur. si enim baptismum Felicianus a uobis recedendo perdiderat, cur non denuo rediens baptizatus est, ut ei quod perdiderat redderetur? ipsedenique Maximianus si ad uos redeat, non baptizatur, quod deberet utique, si perdiderat baptismum. tua quippe uerba sunt, quod in eius schismate sententia damnationis retenti simul et baptisma et ecclesiam perdiderunt. sicut ergo eis redeuntibus redditur ecclesia, reddatur baptismus; baptizentur, inquam, redeuntes, si baptismum amiserunt abscedentes. hoc quia non facitis, etiam uos fatemini ab ecclesia recedentibus inesse baptismum nec prodesse. dant ergo sicut habent, id est ut
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ. enim d̾s iterum inserere illos. ñ ut iterum
accipiant sacram̃tũ baptismatis: qͦd iam tractũ ex ar¬
bore ñ mutart̃. s ut reuiuiscant ex radice caritatis
et unitatis. aqua separati sterilitate anmositatis
arescunt: sicut rursus inserendos putastis p̃textatũ
et felicianũ qͦs secum p̃ciderat maximianꝰ. nec p̃ciso¬
rum baptismum reꝓbastis. Quib uere aliquid p̃sta¬
retis. si ñ eos fragmento ur̃o. si et uos et illos radicicatho¬
lice redderetis. Iam uͦ ad illud quid respondeam ni
baptisium eis qui ab unitate discedunt. messe illis
tamen hinc ꝓbari qͦd redeuntib ñ restituiturꝰ. firma¬
sti enĩ et uos hoc dicere qͦd maiorib nr̃is ad ȩccłiam
ñ redeuntib baptismꝰ quẽ ibi acceꝑant ñ ꝑfuerit.
Hoc si diceretis nichil int̾ nos aliua quereret᷑. nisi que
sit ecclia ubibaptismꝰ ꝓsit. S: uos ñ dicitis in nob̾ baꝑ¬

Expanded text:
potens est enim deus iterum inserere illos, non ut iterum potens est enim deus iterum inserere illos, non ut iterum accipiant sacramentum baptismatis, quod iam tractum ex arbore non mutarunt, sed ut reuiuiscant ei radice caritatis et unitatis, a qua separati sterilitate animositatis arescunt; sicut rursus inserendos putastis Praetextatum et Felicianum, quos secum praeciderat Maximianus, nec praecisorum baptismum reprobastis. quibus uere aliquid praestaretis, si non eos fragmento uestro, sed et uos et illos radici catholicae redderetis. Iam uero ad illud quid respondeam, baptismum eis qui ab unitate discedunt, inesse illis tamen hinc probari, quod redeuntibus non restituitur? firmasti enim et uos hoc dicere, quod maioribus nostris ad ecclesiam non redeuntibus baptismus quem ibi acceperant non profuerit. hoc si diceretis. nihil inter nos aliud quaereretur, nisi quae sit ecclesia ubi baptismus prosit. sed uos non dicitis in nobis bap
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in te om̃s trib t̾rȩ. Supra mare autem plerunq scͥꝑ¬
tura cum dicit. occidentalem partem solere significa¬
ri nouit qui legit. Huic tu testamento si plato consen¬
tire uoluisses: ñ in solo affrico remansisses. Non gͦ nob̾
communicant sicut dicis nouatiam. arriani. patripas¬
siani. ualentinian. antropiani.appelliani. marcio¬
nitȩ. ofite. cȩteraq ut uerb tuis utar nefariarũ pestiũ
ñ sectarum sacrilega nomina. Ueruntam̃ ubicunq
sunt isti. illic catholica. sic̃ ĩ affrica uͥ ⁊ uos. N aut̃ uͥcũq ca¬
tholica ẽ: aut uos estis. aut heresis q̃libet illaꝵ. Uñ apparet q̃
sit arbor ramossuos ꝑ uniu̾sã trã copia ubertatis extendens ⁊ qͥ
sint rami fracti ñ habentes uitam radieis: atq in su¬
is quiq iacentes et arescentes locis. S: si ñ ꝑmanserint
in infidelitate. sicut de ifrłitis dicit apłs inserentur.

Expanded text:
tur in te omnes tribus terrae. supra mare autem plerumque scriptur in te omnes tribus terrae. supra mare autem plerumque scriptura cum dicit, occidentalem partem solere significari nouit qui legit. huic tu testamento si prolato consentire uoluisses, non in solo africo remansisses. Non ergo nobis communicant, sicut dicis, Nouatiani Arriani Patripassiani Ualentiniani Anthropiani Appelliani Marcionitae Ofitae ceteraque, ut uerbis tuis utar, nefariarum pestium, non sectarum, sacrilega nomina. uerumtamen ubicumque sunt isti, illic catholica, sicut in Africa ubi et uos, non autem, ubicumque catholica est, aut uos estis aut haeresis quaelibet illarum. unde apparet, quae sit arbor ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendens et qui sint rami fracti, non habentes uitam radicis atque in suis quique iacentes et arescentes locis. sed si non permanserint in infidelitate, sicut de Israhelitis dicit apostolus, inserentur;
Abbreviated transcription (Latin):
uertitur mundus. Hȩc tu uera dixisti. et sic impsẽt᷑
ꝓmissio quȩ dicta ẽ: ad abraham in semine tuo be¬
nedicent᷑ om̃s gentes. Om̃s inquit gentes. ñ dixit om¬
nium gentium om̃s homines. Unde necesse ẽ. ñ solũ
fecunditate crescentis ȩccłiȩ. uerũ etiam ꝑmixta mul¬
titudine inimicoꝵ eiꝰ ꝑ quos pietas eiꝰ exerceri et ꝓba¬
ri possit usq in finem iudiciarie seꝑationis totus
orbis impleatur. Sic commnemoratũ ẽ. hoc testam̃tũ
&. ad filium eiꝰ ysaac d̃no dicente: Et statuã uiram̃tum
meũ qͦd uiraui ad abraham patri tuo.& ampliabo
sem̃ tuum tanquã stellas cęli. et dabo tibi et semini
tuo omnẽ t̃ram. et benedicentur in semine tuo om̃s
gentes t̾rȩ:. Sic et ad nepotem eius iacob. Eterit semen
tuum sicut harena t̾re: et dilatabit᷑ supͣ mare. & in
affricum.&. in aquilonem & adorientem: & benedicen¬

Expanded text:
uertitur mundus. haec tu uera dixisti, et sic impletur uertitur mundus. haec tu uera dixisti, et sic impletur promissio quae dicta est Abraham: in semine tuo benedicentur omnes gentes. \'omnes\' inquit \'gentes\', non dixit: \'omnium gentium omnes homines.\' unde necesse est non solum fecunditate crescentis ecclesiae, uerum etiam permixta multitudine inimicorum eius, per quos pietas eius exerceri et probari possit, usque in finem iudiciariae separationis totus orbis impleatur. sic commemoratum est hoc testamentum et ad filium eius Isaac domino dicente: et statuam iuramentum meum, quod iuraui Abraham patri tuo, et ampliabo semen tuum tamquam stellas caeli, et dabo tibi et semini tuo omnem terram, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, sic et ad nepotem eius Iacob: et erit semen tuum sicut harena terrae et dilatabitur supra mare et in africum et in aquilonem et ad orientem, et benedicen
Abbreviated transcription (Latin):
uiam tuã. in om̃ib gentib salutare tuũ: s suȩ com¬
munionis quisq regiones. ecce hic ecce illic. Ubieñĩ
cadunt: illic remanent: & ubi seꝑant᷑. illic arescunt
VInde ipsa de qua p̃cidunt᷑ etiã in eas t̾ras extenditur.
ubi iacent illa in sua queq regione fragmenta. Illa
uͦ singła quocunq ipsa distenditur ñ sunt. quãuis
aliquando uix rarissima folia exeorum ariditate uer¬
tuselationis in ꝑegrina disꝑgat. Hec igitur eccłiaq̃ut
eiusdem identidem uerbis utar. ramossuos ꝑuniuer¬
sã t̾ram copia ubertatis extendit. ad multas etiam
barbaras gentes extra orbem romanũ crescendo per¬
uentura ẽ. Ed & te inquisisse et comꝑisse arbitror
ut diceres. Omitto gentiũ barbararum ꝓpͥas regio¬
nes. ꝑsarum ritus. sidera chaldeoꝵ. egyptioꝵ super¬
stitiones. deos magorum. ut omnia ista ñ sint. qͥa
ꝑ ꝓuidentiã dĩ. in xp̃ianũ nomen totus cotidie

Expanded text:
uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum, sed suae comuiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum, sed suae communionis quisque regiones, ecce hic, ecce illic. ubi enim cadunt, ibi remanent, et ubi separantur, ibi arescunt. unde ipsa de qua praeciduntur etiam in eas terras extenditur, ubi iacent illa in sua quaeque regione fragmenta; in illa uero singula quacumque ipsa distenditur non sunt, quamuis aliquando uix rarissima folia ex eorum ariditate uentus elationis in peregrina dispergat. Haec igitur ecclesia, quae, ut eiusdem identidem uerbis utar, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ad multas etiam barbaras gentes extra orbem Romanum crescendo peruentura est. quod et te inquisisse et comperisse arbitror, ut diceres: omitto gentium barbararum proprias religiones, Persarum ritus, sidera Chaldaeorum, Aegyptiorum superstitiones, deos magorum, ut omnia ista non sint, quia prouidentia dei in christianum nomen totus cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
cut in affrica pars donati uos estis. aquib apparet
frice qua uos estis. uos autem et in regionib in quibꝰ
illa ẽ: ñ deestis. nam et alia scismata facta sunt ex uo¬
bis. sicut rogatenses in mauritania cesariensi. urba¬
nenses in quadam numidiȩ particula. et alia ñ nul¬
la. s ubi p̃cisa sunt ibi remanserunt. & hinc enĩ et eoᷤ
a uob exisse ñ uos ab ipsis. quia uos etiam in his t̾ris
estis ubi ipsi sunt. illi autẽ quaquau̾sus uosestis ñ
nisi forte ꝑegrinantes inueniuntur. sic eccłia catho¬
lica que sicut ait cyprianꝰ ramossuos ꝑ uniuersam t̃¬
ram copia ubertatis extendit. ubiq sustinet scanda¬
la eorum qui ab illa uicio maxime suꝑbiȩ p̃cidunt᷑.
aliorum hic. alioꝵ alibi atq alibi. qui partes suas
ostentantes dicunt. ecce hic ẽ. xp̃c. ecce illic. quib ne
credatur. ipse p̃monuit. Non enim ostendunt uiã
de qua ꝓphatũ ẽ. in psalmis. ut cognoscamꝰ in t̾ra

Expanded text:
cut in Africa pars Donati uos estis, a quibus apparet cut in Africa pars Donati uos estis, a quibus apparet tum Africae qua uos estis, uos autem et in regionibus in quibus illa est non deestis — nam et alia schismata facta sunt ex uobis, sicut Rogatenses in Mauritania Caesariensi, Urbanenses in quadam Numidiae particula et alia nonnulla, sed ubi praecisa sunt, ibi remanserunt; et hinc eminet eos a uobis exisse, non uos ab ipsis, quia uos etiam in his terris estis ubi ipsi sunt, illi autem, quaquauersus uos estis, non nisi forte peregrinantes inueniuntur —, sic ecclesia catholica, quae, sicut ait Cyprianus, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ubique sustinet scandala eorum, qui ab illa uitio maxime superbiae praeciduntur, aliorum hic, aliorum alibi atque alibi, qui partes suas ostentantes dicunt: ecce hic est Christus, ecce illic, quibus ne credatur ipse praemonuit. non enim ostendunt uiam, de qua prophetatum est in psalmis: ut cognoscamus in terra
Abbreviated transcription (Latin):
illud quam elegant̃ tibi uisus esdicere. qͦd cũ ego
de testamento di dixissem. nunc undecunq ꝓla¬
tum ẽ. recitetur. respondendum putasti. qͦd iam
hoc confessionem criminis habeat. et ideo dixeri
a quocunq ꝓlatum ẽ: recitetur. quia apud me
constat et a nr̃is exustum. & a uob̃ seruatum atq
platum. Ita uͦ si ueritate confisus a maximiano ue¬
lis ꝓferri codicem legis. unde recites dathan. chore
et abiron qui uiui t̾ra dehiscente submersi sunt. qͥb
istum bagaiensis sententia comparauit. ñ eo firmiuꝰ
dixi testam̃tũ undecunq ꝓlatum ẽ: recitetur. non ẽ.
confessio criminis. s fidutia u̾itatis. Qͥa enĩ commo¬
dius. quid p̃clariꝰ quam ut si fieri potest qͦd adu̾sꝰ te lega¬
t̃ ate ꝓferatur: Non quia ego ñ habeo ꝓ me: s facili¬
or ẽ. certiorq conuictio. ut tu habeas contrate qͦd pro
te si corrigaris fiat. Contra uniuersitatem uͦ eccłie qͥa
te inania repetere libuit: etiam hic tibi respondeo. Si¬

Expanded text:
illud quam eleganter tibi uisus es dicere, quod, cum ego de testamento dei dixissem: nunc undecumque prolatum est recitetur, respondendum putasti, quod iam hoc confessionem criminis habeat et ideo dixerim: a quocumque prolatum est recitetur, quia apud me constat et a nostris exustum et a uobis seruatum atque prolatum. ita uero si ueritate confisus a Maximiano uelis proferri codicem legis, unde recites Dathan, Core et Abiron, qui uiui terra dehiscente submersi sunt, quibus istum Bagaiensis sententia conparauit, non eo firmius od ergo dixi: testamentum undecumque prolatum est recitetur, non est confessio criminis, sed fiducia ueritatis. quid enim commodius, quid praeclarius quam ut, si fieri potest, quod aduersus te legatur a te proferatur? non quia ego non habeo pro me, sed facilior est certiorque conuictio, ut tu habeas contra te quod pro te, si corrigaris, fiat. Contra uniuersitatem uero ecclesiae quia te inania repetere libuit, etiam hic tibi respondeo. si
Abbreviated transcription (Latin):
nebantur sine aduersario possideret. Et tamen in e¬
adem int̃loquutione quod ꝑsequutionem saluius
pateretur expressit. Sic enim in eisdem gestis legitur.
Seranus ꝓconsul dix̃. lis ep̃orum scđm legem. ab ep̃is
audienda ẽ: Ep̃i iudicauerunt. Quare ñ aut sub
satisfactione: ad chorum reuteris uetustatis. aut ut
habes scriptum. t̃ga ꝑsequutorib ꝑdis: Quid hic t
uideturꝰ. Placet ne istum saluium appellare iustũ.
cui ꝓconsul apud quem restituto ep̃o ur̃o contrac
tante accusabatur. etiam de sc̃a scriptura dat consi¬
lium ut terga ꝑsequutoribus ꝓdat. qm̃ scrptum ẽ.
in euangelio. si uos ꝑsequuti fuerint fugite: Nides

Expanded text:
nebantur, sine aduersario possideret; et tamen in enebantur, sine aduersario possideret; et tamen in eadem interlocutione quod persecutionem Saluius pateretur expSeranus proconsul dixit: Lis episcoporum secundum legem ab episcopis audienda est: episcopi judicaverunt. Quare non aut sub satisfactione ad chorum reverteris vetustatis; aut, ut habes scriptum, terga persecutoribus prodis? Quid hic tibi videtur? Placetne istum Salvium appellare justum, cui proconsul apud quem a Restituto episcopo vestro contra stante accusabatur, etiam de sancta Scriptura dat consilium, ut terga persecutoribus prodat; quoniam scriptum est in Evangelio, Si vos persecuti fuerint, fugite ? Vides
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. que obiecta crimina sacrilegii. quo impetu ac¬
cusationis concitate sunt potestates. Quere que fac¬
ta sint saluio membresitano. quia ñ ei potuit illiꝰ
ꝑsequutionis exagitationib extorqueri ut rediret
a consortio criinis. maluitq se commnittere exa¬
mini. et ꝑsequutorib suis in ꝓconsulari iudicio res¬
pondere: ea credo fiducia qͦd sciret aduersarios suos
legibus contra hereticos ꝓmulgatis uti ñ posse apud
iudicem. nisi etiam se ip̃so ei pariter irretirent. Sed
fefellit cum ista cogitatio. Apud seranum enim cẽ
ꝓconsulem uł gr̃a plus ualuit: uł magis forte baga¬
iense concilium. qͦd illic etiam contra eundem sal¬
uium recitatum est. Quadam sane int̾ loquutio¬
ne quid ꝑ se ageretur ostendit. id est ut saluium
aut choro ep̃orum cominunionis primiani redde¬
ret. aut fugaret a sedib. ut restitutus que contra
eum pͥmianꝰ ordinauerat. loca om̃ĩa que a saluio te¬

Expanded text:
sunt, quae obiecta crimina sacrilegii, quo impetu acsunt, quae obiecta crimina sacrilegii, quo impetu accusationis concitatae sunt potestates; quaere quae facta sint Saluio Membresitano, quia non ei potuit illius persecutionis exagitationibus extorqueri, ut rediret a consortio criminis, maluitque se committere examini et persecutoribus suis in proconsulari iudicio respondere, ea credo fiducia, quod sciret aduersarios suos legibus contra haereticos promulgatis uti non posse apud iudicem, nisi etiam se ipsos eis pariter inretirent. sed fefellit eum ista cogitatio. apud Seranum enim tunc proconsulem uel gratia plus ualuit uel magis forte Bagaiense concilium, quod illic etiam contra eundem Saluium recitatum est. quadam sane interlocutione quid per se ageretur ostendit, id est ut Saluium aut choro episcoporum communionis Primiani redderet aut fugaret a sedibus, ut Restitutus, quem contra eum Primianus ordinauerat, loca omnia, quae a Saluio te
Abbreviated transcription (Latin):
int̾misisset ablata.S si neq hoc ad ꝑsequutionem
uis ꝑtinere: dico ep̃os ur̃os et clericos ur̃os maxi¬
mianensib in eis sedib manentib in quib anti¬
quitus fuerant ordinati fecisse ꝑsequutiones. apud
ꝓconsules accusasse. impetrasse uissiones. eisdemq
iussionibus exequendis officiorum instantiam. &
ciuitatum auxilia meruisse: ut illi qͥiam fuerant
bagaiensis sententie seueritate damnati. et a ur̃e
cominumonis corpore ne ꝑcuncta membra pesti¬
lens uirus irreꝑet compendioso dolore p̾cisi. et nul¬
lum iam uobis facientes suȩ cominunionis morbi¬
da contagione ꝑiculum. cum p̃cisis parit̃ plebib
suis ꝓpria conuenticula frequentabant. loca et basi¬
licas quas ñ inuaserant. s cum populis sibi coheren¬
tib ꝑpetua possessione retinebant. t̾rerentur. ꝓtur¬
barentur. expellerent᷑. retinentes exhiberentur. lege
quȩ de illis uł in illos aduocatis ꝓsequentib dicta

Expanded text:
intermisisset ablata? sed si neque hoc ad persecutionem intermisisset ablata? sed si neque hoc ad persecutionem uis pertinere, dico episcopos uestros et clericos uestros Maximianensibus in eis sedibus manentibus, in quibus antiquitus fuerant ordinati, fecisse persecutiones, apud proconsules accusasse, impetrasse iussiones eisdemque iussionibus exsequendis officiorum instantiam et ciuitatum auxilia meruisse. ut illi, qui iam fuerant Bagaiensis sententiae seueritate damnati et a uestrae communionis corpore, ne per cuncta membra pestilens uirus inreperet, conpendioso dolore praecisi, et nullum iam uobis facientes suae communionis morbida contagione periculum cum praecisis pariter plebibus suis propria conuenticula frequentabant, loca et basilicas quas non inuaserant cum populis sibi cohaerentibus perpetua possessione retinebant, terrerentur proturbarentur expellerentur, renitentes exhiberentur. Lege quae de illis uel in illos aduocatis prosequentibus dicta
Abbreviated transcription (Latin):
lem causam defendis. tu dicere cogeris. ep̃i inꝗͣ ur̃i
sequutionem passus ẽ. maximianꝰ: fecit optatꝰ. qm̃
hoc uos ignorare respondes. et ita fecit ut hinc nul¬
la possim gesta recitare: quanquam in tam recenti
memoria ciuitates ipse si int̾rogentur negare non
possint. hoc gͦ ñ dico. s dico ꝑsequutionem passus ẽ.
maximianꝰ: fecit primianꝰ. Et recito gesta. quibus
ostendam domũ quam maximianꝰ ꝓpriam defen¬
debat. primianum ꝓcuratione mandata exorciste¬
rii eccłiastici nomine. fauentesibi sacerdote legato
qͦd ipsa gesta indicant abstulisse.S. iusticie ñ gr̃e
fuerit iudex. ñ abnuo. ñ refello. Curgͦ primianus
apud acta magistratus carthaginensis. int̾ alia
quȩ de nob̾ contumeliose ꝓsequenda mandauit.
illi inquit auferunt aliena. nos int̾mittimꝰ ablata
cum ipse abstulisset aliena si maximiani erat domꝰ.
si autem maximianꝰ eam potius usurpauerat non

Expanded text:
lem causam defendis tu dicere cogeris, episcopi, inqualem causam defendis tu dicere cogeris, episcopi, inquapersecutionem passus est Maximianus, fecit Optatus, quoniam hoc nos ignorare respondes et ita fecit, ut hinc nulla possim gesta recitare; quamquam in tam recenti memoria ciuitates ipsae si interrogentur. negare non possunt hoc ergo non dico, sed dico: persecutionem passus est Maximianus, fecit Primianus et recito gesta, quibus ostendam domum, quam Maximianus propriam defendebat, Primianum procuratione mandata exorcisterii ecclesiastici nomine, fauente sibi Sacerdote legato, quod ipsa gesta indicant, abstulisse. sed iustitiae, non gratiae fuerit iudex — non abnuo, non refello —: cur ergo Primianus apud acta magistratus Carthaginiensis inter alia, quae de nobis contumeliose prosequenda mandauit: illi, inquit, auferunt aliena, nos intermittimus ablata, cum ipse abstulisset aliena, si Maximiani erat domus, si autem Maximianus eam potius usurpauerat, non
Abbreviated transcription (Latin):
stola posuisti. qͦd maximiani ñ basilicam. s spelun¬
cam.ñ optatus s: popłs eu̾tit. quanquã etiam illic
et si incertum ẽ: ur̃os fecisse. certum ẽ. tam̃ illum pas¬
de iam cogeris confiteri ñ debere quid quisq patiat᷑
s: quare patiatur attendi. S: michi parum hoc maxi¬
miani exemplo interim demonstrare ñ continuo iu¬
stum eẽ: qui obtento atq adumbrato.xp̃i nomine
patitur ꝑsequutionem. quando et maximianus
sacrilegus passus ẽ: nisi te cogam fateri. qͦd et religio¬
si sacrilegos. & iusti impios ꝑsequunt᷑: ñ sane no¬
cendi studio. s necessitate potius consulendi. Nec de
ueteri testamento ꝓfero exempla. quanuis te etiam
ꝓpħicis exemplis doceri uelle dixisti. illa inquam
nimis antiqua ñ ꝓfero. fuerunt enim alteriꝰ dispen¬
sationis et temporis. Iam post reuelatam et oportu¬
no tempore commendatam mansuetudinẽ ep̃i ur̃i

Expanded text:
stula posuisti, quod Maximiani non basilicam sed spelunstula posuisti, quod Maximiani non basilicam sed speluncam non Optatus sed populus euertit. quamquam etiam illic, etsi incertum est uestros fecisse, certum est tamen illum pasde iam cogeris confiteri non debere quid quisque patiatur, sed quare patiatur adtendi. Sed mihi parum est hoc Maximiani exemplo interim demonstrare non continuo iustum esse. qui obtento atque adumbrato Christi nomine patitur persecutionem, quando et Maximianus sacrilegus passus est, nisi te cogam fateri, quod et religiosi sacrilegos et iusti impios persequuntur, non sane nocendi studio, sed necessitate potius consulendi. nec de uetere testamento profero exempla, quamuis te etiam propheticis exemplis doceri uelle dixisti. illa, inquam, nimis antiqua non profero; fuerunt enim alterius dispensationis et temporis. iam post reuelatam et oportuno tempore commendatam mansuetudinem episcopi u
Abbreviated transcription (Latin):
primianum a feliciano. et felicianum apͥmiano
damnatum. ñ tamen faciam caput posteris ur̃is. Iã
uͦ de ꝑsequutionis inudia. quam a t̾renis potestati¬
bus uos ꝑ parte donati ꝑpeti głamini. quanius in
illo trium librorum oꝑe satis tibi abundeq respon¬
derim. neq nunc tibi taceo qͦd ex hac causa maximi¬
anensium breuit̃ responderi potest. Nam quasi ꝓp¬
terea uos imꝑitis atq imprudentib populis comm̃¬
datis. Sic enim se maximianꝰ ipse: sic eiꝰ socu. qui nec
ꝑsequutionib ur̃orum. ut ad eorũ communionem
redirent cedere potuerunt. uanis imꝑitisq com¬
mendant.S: qui sobrie cogitant. corumqui aliqͣs
molestias patiuntur ñ penas considerari oportere
s: causas. intelligunt eos ꝓcrimine sacrilegi scisma¬
tis. in quo a uob̾ merito iusteq damnati sunt: com¬
motiones etiam scłarium udicioꝵ merito iusteq
ꝑpessos. Neq enim illud cominemoro qͦd in tua epi¬

Expanded text:
Primianum a Feliciano et Felicianum a Primiano Primianum a Feliciano et Felicianum a Primiano damnatum non tamen faciam caput posteris uestris. Iam uero de persecutionis inuidia, quam a terrenis potestatibus uos pro parte Donati perpeti gloriamini. quamuis in illo trium librorum opere satis tibi abundeque responderim, neque nunc tibi tacebo, quod ex hac causa Maximianensium breuiter responderi potest, neque si propterea uos imperitis atque inprudentibus populis commendatis. sic enim se Maximianus ipse, sic eius socii, qui nec persecutionibus uestrorum, \'ut ad eorum communionem redirent, cedere potuerunt, uanis imperitisque commendant. sed qui sobrie cogitant eorum, qui aliquam molestiam patiuntur, non poenas considerari oportere sed causas, intellegunt eos pro crimine sacrilegi schismatis, in quo a uobis merito iusteque damnati sunt, commotiones etiam saecularium iudiciorum merito iusteque perpessos. neque enim illud commemoro quod in tua epi
Abbreviated transcription (Latin):
omitto. quia ñ ẽ: simile qđ de humano corpore
comparasti. fieri enun potest ut et pedes doleant ca¬
pite sano: &. pede sano caput.Omitto etiam qd̾ tibi
exciderit. quid paulo ante dixeris. hoc et nos uo
nescio quem traditorem caput uis ẽẽ ignotarum
gentium xp̃ianarum. ubi datum et acceptum
xp̃i baptismum ñ uultis agnoscere: tanquã baꝑti¬
rati ñ nisi ab illo traditore creati sint. Omitto et il¬
lud quantum me adiuuet qͦd de scriptura testi¬
monium ipse posuisti. dictum ẽẽ iudeis. in lega¬
lib patrum ur̃orum ne ambulaueritis: cum uti
ꝙ hoc p̃ceptum. quicunq tunc obseruare uolu¬
erunt sicut ꝓpħe sc̃i. et septem milia uirorum qͥ
ñ curuauerunt genua ante baal. a popło tam̃
suo. & a communib sacramentis ñ se diuiserunt.
Hoc dico. hoc uelis. nolis repetendo. quamlibet ci¬
bi uidear molestus inculco. noli cecilianum totiens
absolutum caput facere posteris nobis. cum ego et

Expanded text:
omitto quia non est simile quod de humano corpore omitto quia non est simile quod de humano corpore comparasti. Fieri enim potest ut et pes doleat capite sano, et pede sano caput. Omitto etiam, quod tibi exciderit, quid paulo ante dixeris, Hoc et nos volnescio quem traditorem vis caput esse ignotarum gentium christianarum, ubi datum et acceptum Christi Baptismum non vultis agnoscere, tanquam baptizati nonnisi ab illo traditore creati sint. Omitto et illud quantum me adjuvet, quod de Scriptura testimonium ipse posuisti, dictum esse Judaeis, In legalibus patrum vestrorum ne ambulaveritis: cum hoc utique praeceptum quicumque tunc observare voluerunt, sicut prophetae sancti et septem millia virorum, n curvaverunt genua ante Baal, a populo tamen suo et a communibus sacramentis non se diviserunt. Hoc dico, hoc velis nolis repetendo, quamlibet tibi videar molestus, inculco: Noli Caecilianum toties absolutum caput facere p
Abbreviated transcription (Latin):
dit er creauit sic. nesciens illum ẽẽ creatorem nr̃m
in eo qͦd. xp̃iani sumꝰ qui ẽ. creator nr̃. in eo quod
homines sumꝰ. quanuis nec illum quem putas
creatorem meum de traditione conuinceris. ego
autem ñ tibi rependo hanc iniuriam. nec tuum
nec filiorum uł nepotum ac ꝑnepotum tuorum. si
in parte donati fuerint felicianum dico creatorem:
tantum quia ꝑmittis admoneo. ne creator tuus post
nom̃ hominis imꝑia uanitate currentem te inue¬
niat desertorem. Deinde plausibilit̃ tibi uideris ad¬
iungere: a fonte deducit᷑ ruius. et caput membra se¬
quuntur. sano capite: omne. sanum ẽ: corpꝰ. et si qͥã
in hoc morbi uł uicii ẽ: om̃ia membra debilitant.
originem suam respicit. quicquid in stirpe ꝓcessit.
ñ potest innocens ẽẽ: qui sectam ñ sequitur in no¬
centis: cum p̃sertim scriptum sit. in legalibus patrũ
ur̃orum ne ambulaueritis. In his omnib tuis u̾bis

Expanded text:
dit te crea?it, sic nesciens illum esse creatorem nostrum dit te crea?it, sic nesciens illum esse creatorem nostrum in eo, quod christiani sumus, qui est creator noster in eo, quod homines sumus, quamuis nec illum, quem putas creatorem meum, de traditione conuiceris. ego autem non tibi rependo hanc iniuriam; nec tuum nec filiorum uel nepotum aut pronepotum tuorum. si in parte Donati fuerint, Felicianum dico creatorem. tantum, quia permittis, admoneo, ne creator tuus post nomen hominis impia uanitate currentem te inueniat desertorem. deinde plausibiliter tibi uideris adiungere: a fonte deducitur riuus et caput membra sequuntur. sano capite omne sanum est corpus, et si quid in hoc mginem suam respicit, quidquid in stirpe processit: non potest innocens esse, qui sectam non sequitur innocentis; cum praesertim scriptum sit, « In legalibus patrum vestrorum ne ambulaveritis . In his omnibus verbis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
pus ẽ. Ubi ur̃os ñc attrocit᷑ accusasti simhac causa
maximianensium ñ potuerunt seruare constan¬
tiam. execrabilit̾ damnando sacrilegos. honorabi¬
lit̾ suscipiendo dainnatos. Illud enim de orienta¬
lib omnino ñ ꝓbas. hoc de ur̃is audis et legis. et cer
nis et iudicas. Iubes me relinquere eccłiam tradito¬
rum. qͦs nec uos apud nos. nec maiores ur̃i. apud
maiores nr̃os. conuincere ac demonstrare potue¬
runt. Quos nunc si demonstrasses eorum facinus
crunenq damnarem. ñ ꝓpt̃ eos tot gentium quib
ignoti sunt. catholicam societatem desererem. S ui
de qua consideratione nolis in communione nr̃a
eorum mortuorum memoriã fieri quorum facta ñ
nounnꝰ. quorum etiam bonam int̾ suos famam.
posteritatis successione didicimus. cum in ur̃a cõ¬
munione. sine ulla degradatione uiuant. quoꝵ
mala sensistis: quorum sacrilegia condemnastis.
Audes michi dicere homo prudens. ille qui tradi¬

Expanded text:
pus est . Ubi vestros nunc atrociter accusasti, si in causa pus est . Ubi vestros nunc atrociter accusasti, si in causa Maximianensium non potuerunt servare constantiam, exsecrabiliter damnando sacrilegos, honorabiliter suscipiendo damnatos. Illud enim de Orientalibus omnino non probas; hoc de vestris audis et legis, et cernis, et judicas. CAPUT XLV.--53. Jubes me relinquere Ecclesiam traditorum, quos nec vos apud nos, nec majores vestri apud majores nostros, convincere ac demonstrare potuerunt: quos nunc si demonstrasses, eorum facinus crimenque damnarem; non propter eos tot gentium, quibus ignoti sunt, catde, qua consideratione nolis in communione nostra eorum mortuorum memoriam fieri, quorum facta non nouimus, quorum etiam bonam inter suos famam posteritatis successione didicimus, cum in uestra communione sine ulla degradatione uiuant quorum mala sensistis, quorum sacrilegia condemnastis. Audes mihi dicere, homo prudens: ille qui tradi
Abbreviated transcription (Latin):
quid legitur eos de afris traditorib cognouisse.
Qd quidem concilium ne te lateat arrianorum ẽ.
quos iam tu inter alios hereticos nominasti. nec
additis ciuitatum nominib legi solet. quia nec
ipse mos ẽ. eccłiasticus. quando ep̃i ep̃is epłam
scribunt. Unde nescio quis iste donatus. miror si
ñ in ur̃is litteris carthaginiensis factus ẽ. quan¬
quam potuerint illi tam longinquis t̾ris ab af¬
rrica sepati. eo ipso tempore quo scribere uolebant
liquo modo se sociare temptauerant. S: tu homo
prudens cum uelles soluere questionem. cum tibi
diei posser si hec ita sunt. orientales scriberent ad
uonatum ur̃m. quemadmodum a communione
iroruimn orientales poste disgregati sunt. respon¬
disti. et dixisti. quia in recipiendis iterum ur̃is
damnate causȩ ñ potuerun seruare constantiam.
Et scriptum ẽ: qui uingitur fornicarie. unum cor¬

Expanded text:
quid legitur eos de Afris traditoribus cognouisse. quid legitur eos de Afris traditoribus cognouisse. quod quidem concilium, ne te lateat, Arrianorum est, quos iam tu inter alios haereticos nominasti, nec additis ciuitatum nominibus legi solet, quia nec ipse mos est ecclesiasticus, quando episcopi episcopis epistulam scribunt. unde nescio quis iste Donatus miror si non in uestris litteris Carthaginiensis factus est, quamquam potuerint illi tam longinquis terris ab Africa separati eo ipso tempore quo scribere uolebant Afris haereticis aliquo modo se sociare temptauerant. sed tu, homo prudens, cum uelles soluere quaestionem, cum tibi dici posset: si haec ita sunt, ut orientales scriberent ad Donatum uestrum, quemadmodum a communione uestrorum orientales postea digregati suntdisti et dixisti, Quia in recipiendis iterum vestris damnatae causae non potuerunt servare constantiam. Et scriptum est, « Qui jungitur fornicariae, unum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis orientalib nota fuisse crimina traditorum.
quando tibi afro maximianensium scisma in af¬
frice capite commissum.antequam meas litteras
legeres ualde ꝑmotus consuleres ep̃os ur̃os. incog¬
nitum fuit. & cum consuluisses uerum ab eis au¬
dire minime potuisti. qͦs certe si defendis. nedicas
mentitos. concedis ignaros. Et tamen nec nos nec
orientis et occidentis tot tantosq popłos. saltem nes¬
cire ꝑmittis causam cecilian. cum isti nesciant p̃¬
textati et feliciani. quos trecenti et decem hoc est
aut om̃s aut ꝑpe om̃s ep̃i partis donati afri afros
in affrica damnauerunt. afri afros in affrica susce¬
ꝑunt. Inseris principium sardicensis concilii. un¬
de ꝓbare conaris quod orientales ep̃i cognito crimi¬
nẽ traditorum parti communicauerint. hoc uno
magno scilicet documento. qd̾ int̾ ep̃os quib seri¬
bunt donati nom̃ inuentum ẽ. nec tamen ibi ali¬

Expanded text:
Dicis orientalibus nota fuisse crimina traditorum, Dicis orientalibus nota fuisse crimina traditorum, quando tibi Afro Maximianei\\sium schisma in Africae capite commissum, antequam meas litteras legens ualde permotus consuleres episcopos uestros, incognitum fuit et. cum consuluisses, uerum ab eis audire minime potuisti. quos certe si defendis, ne dicas mentitos, concedis ignaros, et tamen nec nos nec orientis et occidentis tot tantosque populos saltem nescire permittis causam Caeciliani, cum isti nesciant Praetextati et Feliciani, quos trecenti et decem, hoc est aut omnes aut prope omnes episcopi partis Donati, Afri Afros in Africa damnauerunt, Afri Afros in Africa susceperunt.. Inseris prinoipium Serdicensis concilii, unde probare conaris, quod orientales episcopi cognito crimine traditorum parti Donati communicauerint, hoc uno magno scilicet documento, quod inter episcopos quibus scribunt Donati nomen inuentum est. nec tamen ibi ali
Abbreviated transcription (Latin):
fallaci corde finxisti. Homines sumꝰ. Qua tande
uigilantia efficere possumꝰ. ut uł putando. uł lo¬
quendo in aliquo ñ labamur: S contra medici¬
nam correctionis: obsurdescere ñ debemus. Nũc
aitende quantam michi etiam in ceteris partibus
epłe tue causa ista maximianensium p̃beat respon¬
dendi facilitatem. Quicqͥd de traditorib uelut nr̃is
discendum putasti. quanquam ur̃i potius hoc fe¬
cisse doceantur. qͦd et in illo trium uoluminum
oꝑe satis suꝑq monstraui. uide tam̃ et responde si
potes. utrum hoc crimen quorumlibet fuerit. pol¬
luere potuerit in unitate tot gentium . xp̃ianos uł
longe remotissimos. uł longe posteros. si crimen
sacrilegi surculi maximiani maculare ñ potuit
uł socios afros. quib dantes dilationem trecenti
et decem ep̃i ur̃i dixerunt. qͦs sacrilegi surculi ñ
polluere plantaria. uł uos ipsos qui ñ solum isto ᷤ
quos innocentes dixistis. uerum etiam in illo sa¬
crilegio iam damnatos tanta concordia suscepistis.

Expanded text:
fallaci corde finxisti. homines sumus; qua tandem. uigilantia efficere possumus, ut uel putando uel loquendo in aliquo non labamur? sed contra medicinam correctionis obsurdescere non debemus. Nunc adtende, quantam mihi etiam in ceteris partibus epistulae tuae causa ista Maximianensium praebeat respondendi facilitatem. quidquid de traditoribus uelut nostris dicendum putasti, quamquam uestri potius hoc fecisse doceantur, quod et in illo trium uoluminum opere satis superque monstraui. uide tamen et responde, si potes. utrum hoc crimen, quorumlibet fuerit, polluere potuerit in unitate tot gentium christianos uel longe remotissimos uel longe posteros, si crimen sacrilegi surculi Maximiani maculare non potuit uel socios Afros, quibus dantes dilationem trecenti et decem episcopi uestri dixerunt: quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, uel uos ipsos, qui non solum istos quos innocentes dixistis, uerum etiam in illo sacrilegio iam damnatos tanta concordia suscepistis.
Abbreviated transcription (Latin):
admodum ego tibi parui. atq int̾ meas artissimas oc¬
cuꝑationes tuã sc̃ãm michiq carissimam uolunta¬
tem offendere timui ut facerem quod petisti. ita tu
quoq facias qͦd peto. hoc ẽ. autem. ut breuit̃ quemad
modum a te sicut michi indicasti postulauit. ad om¬
nia illi respondere ñ graueris: quod et ante facere
potuisti. Scies enim cum legeris. nichil pene a me
dictum qͦd ipse ñ noueras. aut quod me tacente
nosse ñ poteras. S. hoc opus meum habeas rogo
cum cȩteris. quorum studio scis conuenire. Tumuͦ̾
illua qͦd flagito habeat ipse. cui hoc potissimum
congruit. et ceteri quos ñ parum ista delectant.
quemadmodum abs te dici possunt: int̾ quos et

Expanded text:
ad modum ego tibi parui atque inter meas artissimas ocad modum ego tibi parui atque inter meas artissimas occupationes tuam sanctam mihique carissimam uoluntatem offendere timui, ut facerem, quod petisti, ita tu quoque facias, quod peto. hoc est autem, ut breuiter, quem ad modum a te, sicut mihi indicasti, postulauit, ad omnia illi respondere non graueris, quod et ante facere potuisti. scies enim, cum legeris, nihil paene a me dictum, quod ipse non noueras aut quod me tacente nosse non poteras. sed hoc opus meum habeas rogo cum ceteris, quorum studio scis conuenire. tuum uero illud, quod flagito, habeat ipse, cui hoc potissimum congruit, et ceteri, quos non parum ista delectant, quem ad modum abs te dici possunt, inter quos et
Abbreviated transcription (Latin):
uocatione ait. Ut dignos uos habeat uocatione sua
sc̃a. Hic liber post epłam. que postinodum a capite
addita ẽ: sic incipit. Mouet quosdam et requirunt.
incerissimo fr̃i et comprbro dogr̃as: augu¬
stinus in d̾no salutem. Questiones tibi ꝓ¬
positas michi delegare maluisti. ñ ut o¬
pinor pigricia.s. qͦd ea quoq ipsa quȩ no¬
stilibentius ꝑ nos audis: dum nos nimis diligis. At
ego ꝓpt̾ea malebam a te illas aꝑiri. qͦa ille ipse amicꝰ
quieas ꝓposuit quantum ex hoc conici datur. qͦd m
ad quasdam epłas ñ rescripsit. quasi nos uerecunda¬
tur sequi. Uiderit quam obcausam. Hoc tam̃ suspi¬
cor nͨ suspicio mea uł maliuola ẽ. uł absurda. cum et
optime noueris quantũ eum diligam. quantoq m
dolori sit quoa ñdum xp̃ianꝰ est. Et utiq ñ inconueni¬
ent̃ arbitror eum qũẽ uideo mͥ rescribere noluisse. ni¬
chil sibia me scribi uoluisse. ꝓinde obsecro te. ut quẽ

Expanded text:
uocatione ait: ut dignos uos habeat uocatione sua uocatione ait: ut dignos uos habeat uocatione sua sancta. Hic liber post epistulam, quae postmodum a capite addita est, sic incipit: Mouet quosdam, et requirunt. INCERISSIMO FRATRI ET CONPRESBVTERO DEOGRATIAS AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quaestiones tibi propositas mihi delegare maluisti non, ut opinor, pigritia, sed quod ea quoque ipsa, quae nosti, libentius per nos audis, dum nos nimis diligis. at ego propterea malebam a te illas aperiri, quod ille ipse amicus, qui eas proposuit, quantum ex hoc conici datur, quod mihi ad quasdam epistulas non rescripsit, quasi nos uerecundatur sequi; uiderit quam ob causam. hoc tamen suspicor nec suspicio mea uel maliuola est uel absurda, cum et optime noueris, quantum eum diligam quantoque mihi dolori sit, quod nondum Christianus est, et utique non inconuenienter arbitror eum, quem uideo mihi rescribere noluisse, nihil sibi a me scribi uoluisse. proinde obsecro te, ut, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nes sex: quas ꝓposuit amicus quidam. quem cupie¬
bam fieri xp̃ianum. ut contra paganos soluerent̃.
psertim quia ñ nullas eaꝵ a porphyrio phiylosopho
ꝓpositas dixit. S: ñ eum eẽ arbitror ꝑorphirium
illum siculum: cuiꝰ celeberrima ẽ. fama. Harum
questionũ disputationes in unum librum contu¬
li ñ ꝓlixum. cuiꝰ ẽ. titulus sex questiones contra pa¬
ganos exposite: Farum autem prima ẽ. de resurrec¬
tione: scda de tempore. xp̃ianȩ religionis. t̃cia de sa-¬
crificiorum distinctione: quarta de eo quod scͥptũ ẽ.
in qua mensura mensi fueritis remetietur uobis:
Quinta de filio di: scm salomonem. Sexta de iona
ꝓpħa. In quarum scda qͦd dixi. salus religionis hu
nus ñ fuit. ñ ita dixi tanquam ex meritis suis quisq
cationem a di ꝓpositum asserit ꝑtinere. Unde dicit. ñ¬
de item dicit. Scimꝰ q̃m diligentib dm om̃ia cooꝑant̃
inbonum: his qui scd̾m ꝓpositum uocati st̃ sc̃i. De qua

Expanded text:
nes sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra Paganos solverentur, praesertim quia nonnullas earum a Porphyrio philosopho positas dixit. Sed non eum esse arbitror Porphyrium Siculum illum cujus celeberrima est fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prolixum, cujus est titulus: Sex quaestiones contra Paganos expositae. Earum autem prima est de resurrectione; secunda, de tempore christianae religionis; tertia, de sacrificiorum distinctione; quarta, de eo quod scriptum est, In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis ; quinta, de Filio Dei secundum Salomonem; sexta, de Jona propheta. In quarum secunda quod dixi, Salus religionis hujnus non fuit; cationem ad Dei propositum asserit de item dicit: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua