comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sẏcomoꝵ: ut uideret illum:
quia inde erat transiturus.
Et Reliqua. Que impossibilia
sunt apud homines: possibi¬
lia sunt apud deum. Ecce e¬
nuim camelus deposita gilbi
sarcina ꝑforamen acus tͣnsit.
hoc est diues ⁊publicanus
relicto onere duuitiaꝵ con¬
dempto censu fraudium. an¬
gustam portam artamq mã
que ad uitam ducit ascendit.
Qui mira deuotione fidei ad
uidendũ saluatorem qd̃ na-¬
tura minꝰ habuerat ascensu
supplet arboris. acq: ideo uste
qͣmius ipse rogare nõ audeat.
benedictionem dominice sus-¬
ceptionis qͣm desiderabatac¬
cipit. Mistite autem zacheꝰ
qui interpretatur iustificatꝰ
credentem ex gentib popłm
significat: qui qͣnto curis se¬
cularib occupatior. tanto fla¬
gitiis deprimentib erat fr̃s
humilior. s ablutus est. sed
co saluatorem uidere quere¬
bat. s pre turba nõ poterat.
quia gr̃e fidei qͣm mundo sal¬
uator atculit. participarecu¬
piebat. s molita uitioꝵ con¬
suetudo. ne ad uotum ꝑuem¬

Expanded text:
um, quia inde erat transiturus, etc. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Ecce enim camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit , hoc est, dives et Publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit, ascendit. Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed cho Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perven
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ cecus protiraus adiun-¬
git: dñe ut uideam. Erre cetuᷤ
adomino nõ aurura s lucem
querit: pariupendit extra lu¬
tem aliquid querere. quia ⁊¬
test sine luce nõ potest iudere
qd habet. Imitemur ergo eũ
quem ⁊ corpore audiuimus.
⁊ mente saluatum. nõ falsaᷤ
duutias. nõ t̾rena dona nõ
fugitiuos honores a dño s
lncem queramus. Illam ui¬
delicet lucem qͣm uidere cum
solis angelis possimus. qͣm
nec initium inchoat. nec fi¬
ns angustat. Ad qͣm ꝑfecto
lucem: iua fides ẽ. Unde recte
⁊lluminando ceco: protinꝰ
subiungiur. Et ih̾c dixit
ili. Respice: fides tua te sal

Expanded text:
et caecus protinus adjungit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit, parvipendit extra lucem aliquid quaerere. Quia etest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum, quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus: illam, videlicet, lucem, quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat; ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus subjungitur: Et Jesus dixit illi: Respice, fides
Abbreviated transcription (Latin):
sum montẽ eũ ꝑmissus ad sũp¬
sit: si daturũ se regna mundi ꝑ¬
hibuit: si qͣi in panem u̾tendos
lapides ostendit m̃tem panem
mediatoris d̃i ⁊ hominũ tẽptau¬
one quassare ñ ualuit Sic enĩ
dignatꝰ ẽ bec exterius cuncta
susciꝑe: ut tam̃ eirs mens m¬
terius diuinitati sue inherens
inconciissa ꝑmaneret. Qͥ ⁊ si qͣn¬
doturbatus sp̃u infremuisse
dicit᷑ ip̃e diuinitus dispone¬
bat. quantũ ⁊ ipse humantus
turbaret᷑ Et respondit ad ilt̃
iħc Scriptũ est quia ñ inso

Expanded text:
sum montem eum permissus assumpsum montem eum permissus assumpsit, si daturum se regna mundi perhibuit, si quasi in panem vertendos lapides ostendit, mentem tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens inconcussa permaneret. Qui et si quando turbatus spiritu infremuisse dicitur , ipse divinitus disponebat quantum ipse humanitus turbaretur. Et respondit ad illum Jesus: Scriptum est quia non
Abbreviated transcription (Latin):
celestib preconatũ tum etiam
uiris excellentissimis mabstmnen¬
do uidẽt equatũ Esurit eñi humi¬
lis ds̃ homo: ne inrmico innotes¬
cat sublimis homo ds̃. Dixit aũil
li diabolus. Si filins deies: dic la¬
pidi huic ut panis fiat. Antiqu
hostis redemptorẽ humani geñs.
debellatorem suũ inmundũ ue-¬
uisse cognonit unde ⁊ ꝑobsessũ
hominem dixit Quid nobis ⁊ t̾
fili dei. uenisti huc ante tempus
torquere nos: Qui tam̃ prius
hunc passibilem cerneret᷑ qͥ pos¬
se mortalia perpetihumanitatis
uidẽt: om̃e quod de eiꝰ diuinitate
suspicatus est ei fastu sue super¬
bie indubiũ uenit. Nichil qͥppe
nisi suꝑbum sapiens: dum esse
hunc humilem conspicit dmñ eẽ
dubitauit. Uñ ad temptationũ
se argumenta conu̾tit. Sed non
sient nos qui puri homines sumͣ
inruente sepe temptatic̃e concu¬
tun᷑: ita redemptoris nr̃i anima
temptationis ẽ necessitate turba
ta. Hostis namq nr̃ ⁊ si mexcel¬

Expanded text:
coelestibus praeconatum, tum etiam coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis in abstinendo videret aequatum. Esuriit enim humilis Deus homo, ne inimico innotescat sublimis homo Deus. Dixit autem illi diabolus: Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut panis fiat. Antiquus hostis redemptorem humani generis debellatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc ante tempus torquere nos ? Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastu suae superbiae in dubium venit. Nihil quippe, nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem conspicit, Deum esse dubitavit. Unde ad tentationum se argumenta convertit. Sed non sicut nos qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est neceta. Hostis namque noster etsi in excel
Abbreviated transcription (Latin):
riis huius scl̃i: manducans aũt¬
⁊ bibens quadraginta dieb post
resurrectionem carius. uelut cla¬
mabat: ecce ego uobiscũ sũ usꝙ
ad consuminationẽ scl̃i Ieuiniũ
quippe ẽ intribulatione ctaminis.:
qm̃ qui magone est ab om̃ib ab¬
stinens ẽ. Cyb aũ inspe pacis que
ꝑfecta non erit: nisi cũ corpꝰ nr̃m
cuius expectamꝰ redemptionẽ in¬
duerit inmortalitatẽ. Qd̃ nondũ
adipiscendos glamur: s sꝑando¬
iam pascu utrumq apłs simul
nos agere ostendit: dicens: spe
gaudertes intribulatiõe patientes.
tamqͣm illud eẽt incybo. hoc miein¬
nio. Simul eñi cũ uiam dño car¬
pimi. ⁊ auanitate p̃sentis scl̃i ieiu-¬
nam᷑: ⁊ fitti ꝓmissione reficiũ. hic
nõ apponentes cor. illic pascentes
sursũ cor. Quod aũ dñs consum¬
matis ieiuuiii dieb estrit. cum de
tale sit scriptum: idõ fcm̃ est ne
abeo temptando pauens hostis
aufugeret: quẽ cum tot signis

Expanded text:
riis hujus saeculi . Manducans autem etriis hujus saeculi . Manducans autem et bibens quadraginta diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione certaminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est: cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum, cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo glimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissione reficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes sursum cor. Quod autem Dominus consummatis jejunii diebus, esuriit, cum de tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens tristis aufugeret, quem cum tot signis
Abbreviated transcription (Latin):
confinis atq contigua dnĩce
passionis: quia in ea significa-¬
t᷑ hec uita laboriosa. cmi opus
est continentia. ut abip̃ius nr̃o¬
di amicitia ieiunet᷑: Altt̃ Ieiu-¬
nauit dñs cum temptaret᷑ an¬
te mortẽ ꝙỹbo adhuc indigens:
manducanit autẽ ⁊ bibit cũ
glorificaret᷑ pꝰ resurrectionẽ
iam cybo nõ indigens Hic em̃
ostendebat in se nr̃m laborem:
illic autẽ innobis suam conso¬
lationem quadragenis dieb u¬
trũq definiens. Quo numero
quadragesimo huiꝰ scł̃i signi¬
ficare uidetur ex cursus inhis.
qui uocant᷑ pergrãm: ad eum
qui non uenit legem soluere
s adimplere. Decem namꝙ p̃¬
cepta sunt legis iam gra xp̃i
diffusa ꝑmundum: ⁊ quadri¬
druplicata quadraguita fa¬
ciunt: qm̃ qui redempti ft̃ a dño
de regionib congregauit eos. ab
oriente. ⁊ occidente et aquilone ⁊
mari. Ieiunans itaq quadragin¬
ta dieb ante mortem carnis uelut
clamabat: abstinete uos adeside¬

Expanded text:
confinis atque contigua dominicae confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa cui opus est continentia ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur. Aliter, jejunavit Dominus cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se laborem nostrum, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesima hujus saeculi significare videtur excursus in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere . Decem namque praecepta sunt legis jam gratia Christi diffusa per mundum, et quadriadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos, ab oriente et occidente, et aquilone et mari . Jejunans itaque quadraginta diebus ante mortem carnis velut clamabat: Abstinete vos a deside
Abbreviated transcription (Latin):
tate sp̃c sui boni locum certa
minis quo aduersariũ sternat
de uictoria certus ingreditur
Ubi nobis pariter ordinem rec-¬
te conuersandi p̃monstrat nt
post acceptam uuidelicet inbay¬
tismo remissionem peccatorin
sp̃cq scĩ grãm artius contra
nouas antiqui hostis insidr
accingi. mente scd̃m deserere
⁊ quast manna deserci sola et¬
ne uite gaudia discamus esu¬
rire. Et nichil manducauit
millis cdieb: ⁊ consummatis
illis esuriit. Quadragesima
ieiuniorum h̃t auctoritatemt
inueterib libris. exieinnto ml¬
ysi ⁊ helie: ⁊ euangelio. quia
totidem dieb dñs ieiunailt.
demonstrãs euangeliũ nõ dis¬
sentire alege. ⁊ ꝓpłetis. In ꝑlona
quippe moysi lex inꝑsona belie
apłe accipiutur Inter quos
inmonte głosus apparuit: ut
eidemius emmerit qd̃ de illo
dicit apls. Testimoniũ babens
alege: et ꝓph̃is. Inqua autẽ ꝑ¬
te anni congruentiꝰ obseruatio
quadragesime constitueret᷑ nͥ

Expanded text:
tate sui spiritus boni locum certtate sui spiritus boni locum certminis quo adversarium sternat de victoria certus ingreditur. Ubi nobis pariter ordinem recte conversandi praemonstrat, ut post acceptam videlicet in baptismo remissionem peccatorum, sancti gratiam, arctius contra novas antiqui hostis insidias accingi, mente saeculum deserere, et quasi manna deserti sola aeternae vitae gaudia discamus esurire. Et nihil manducavit in illis diebus: et consummatis illis, esuriit. Quadragesima jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus libris ex jejunio Moysi et Eliae , et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae accipiuntur: inter quos in monte gloriosus apparuit, ut evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis . In qua autem parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
he autemplenus sp̃u sancto regͥs¬
sus est abiordane: ⁊agebatur in
facta: matheus marcusq designat
Quorum unus descripto eius bap¬
tismate: mox ita subimxit. Tunc
iłx ductus est in desercũ absp̃u
ut temptaret᷑ adiabolo. Alter ita
Et statim sp̃c expulit eum in des̾¬
to: ⁊ erat ibi quadraginta dieb
et quadraginta noctib: ⁊ temp¬
tabatur a sathana. Uerum necui
ueniret indubium aquo eum
sp̃u ductum siue expullũ dice¬
rent indesertum consulte lucas
primo posuit quia ihe plenus
spũ scõ regressus est abiordla¬
ne᷑ ac deinde intulit ⁊ agebat᷑
in sp̃u in desertum: ne quid con-¬
tra eum ualuisse sp̃c putart᷑
imundus: qui plenus sp̃u
scõ. quo uolebat gradiendo. qui¬
ꝙ uolebat agebat. Nam ⁊ isra
tibi manifeste a diabolo ad sũp¬
tus. siue statittus asseritur. nõ
eius imbecillitas. s mimici su¬
ꝑbia: qui uoluntatem salua¬
toris necessitatem pritat argui¬
tur. Non gͦ uirtute sp̃c maliiħ̃
agitur indesertum: s uolun¬

Expanded text:
 autem plenus Spiritu sancto regressus est ab Jordane, et agebatur in facta, Matthaeus Marcusque designant. Quorum unus, descripto ejus baptismate, mox ita subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo . Alter ita: Et statim spiritus expulit eum in desertum, et erat ibi quadraginta diebus et quadraginta noctibus, et tentabatur a Satana . Verum ne cui veniret in dubium, a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, consulte Lucas primo posuit quia Jesus plenus Spiritu sancto regressus est ab Jordane: ac deinde intulit, Agebatur in spiritu in desertum: ne quid contra eum valuisse spiritus putaretur immundus qui plenus Spiritu sancto quo volebat gradiendo, quaeque volebat agebat. Nam et infra ubi manifeste a diabolo assumptus sive statutus asseritur, non ejus imbecillitas, sed inimici superbia, qui voluntatem Salvatoris necessitatem putat, arguitur. Non ergo virtute spiritus mali Jesus agitur in desertum, sed volun
Abbreviated transcription (Latin):
ricia. precibus iactantia pella¬
tur meritorum: Hec de princy¬
is euangelice dispensation
uno libello dixisse sufficiat
uerum que secuntur gesta il̃
dicta saluatoris non soluma
stre quiete. sed et legentiimm
commodo consulentes: ab all
magis intueamur exordio Al
cio enim quomodo ut angusti¬
nus ato tta libri termino res¬
citur lectorum intentio: sicil
labor matous lospitsz¬

Expanded text:
ritia, precibus jactantia pellaritia, precibus jactantia pellatur meritorum. Haec de principiis evangelicae dispensationis uno libello dixisse sufficiat, verum quae sequuntur gesta vel dicta Salvatoris, non solum nostrae quieti, sed et legentium commodo consulentes, ab alio magis intueamur exordio. Nescio quo enim modo, ut Augustinus ait, ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio
Abbreviated transcription (Latin):
crentur ⁊ arguant: sed ⁊flexa
ceruice adorent ⁊ suscipiant un¬
de dicit apostolus: auariciam sy¬
mulachrorum esse seruitutemz
Qui si ⁊ hanc saluatoris exem¬
plo trium pharint dominum ui-¬
delicet deum suum adorando. ⁊ ꝓ
eternis gaudiis illi soli seruien¬
do: ad erit ⁊ tercia uane gle pes-¬
tis que uiciorum precedentium
uictores de sius uirib extollat
ut quasi inuirtitũ culmine
positos. ulterius se iam cadere
non posse presumant. Et hoc
plane curiosis cculis deruntẽp¬
tare est de suis quempiam me-¬
ritis gloriari: contra hec qued
ip̃e fidem discipuilis augens ats
Cum ꝑfeceritis omĩa que p̃ces¬
ta sunt uobis: dicite. Serrim
utiles sumus: que debuimꝰ fa¬
cere fecimus: Qui cum alibi
ram hominib faciamus: me̾i¬
dem diffinitione ieiuniũ tar¬
tum elemosinam ato oration
subiunxit: triplici scilicet los¬
tis telo cotidẽ arma defensions
opponens: ut ieiunio concups¬
centia carns. elemosinis aua¬

Expanded text:
crentur et arguant, sed et flexa crentur et arguant, sed et flexa cervice adorent et suscipiant. Unde dicit Apostolus avaritiam, simulacrorum esse servitutem. Qui si et hanc Salvatoris exemplo triumpharint, Dominum, videlicet, Deum suum adorando, et pro aeternis gaudiis illi soli serviendo, aderit et tertia vanae gloriae pestis, quae vitiorum praecedentium victores de suis viribus extollat, ut quasi in virtutum culmine positos ulterius se jam cadere non posse praesumant. Et hoc plane curiosis oculis Deum tentare est, de suis quempiam meritis gloriari. Contra hoc quod ipse fidem discipulis augens ait: Cum perfeceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quae debuimus facere ram hominibus faciamus, in ejusdem definitione jejunium tantum, eleemosynam atque orationem subjunxit, triplici, scilicet, hostis telo totidem arma defensionis opponens, ut jejunio concupiscentia carnis, eleemosynis ava
Abbreviated transcription (Latin):
his quidẽ dñs quasi fortior facie
ad faciem temptat᷑: nos uͦ cum ⁊
ip̃i ꝑcepto baptismate gr̃a sp̃c here¬
mum uirtutũ adim̃ cũ iermũ
quadragesimale suscipimꝰ. idest
abillecebris secularib toto uite
nr̃e tempore continere dispont¬
mus: uł tacitis appetimur insi¬
diis: uł aliquando etiam ꝓximi
ore pulsamͣ:. Qui cum blandiens
dicit homo fortis es. manduca ⁊ bi¬
be: ⁊ similis mane: uidendum est
ne nobis serpentis antiqui nescius
uenena ꝓpmnet dicendũꝙ: Non in
pane solo uiuit homo: s momini
ũbo dei. uerũ multi concupiscenti¬
a carnis deuicta mox auaricia pl¬
santur: ⁊ aliquotiens ⁊ lam supe¬
rant᷑: adeout ꝓ oblatis munerib
diabolum adorare non metuant
Quorũ ubi plurimi continenti¬
am laudant: maiores etiam ꝑso¬
ne bonorant: dona tribrunt: fit
tur: Et crescente per tempus in¬
sania. diuites quosq quos per
aperta facinora demonis plenos
agnoscunt: non modo non exe¬

Expanded text:
his quidem Dominus quasi fortior facie his quidem Dominus quasi fortior facie ad faciem tentatur; nos vero cum et ipsi, percepto baptismate gratia Spiritus, eremum virtutum adimus, cum jejunium quadragesimale suscipimus, id est, ab illecebris saecularibus toto vitae nostrae tempore continere disponimus, vel tacitis appetimur insidiis, vel aliquando etiam proximi ore pulsamur. Qui cum blandiens dicit: Homo fortis es, manduca et bibe, et similis mane, videndum est ne nobis serpentis antiqui nescius venena propinet, dicendumque: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Verum multi, concupiscentia carnis devicta, mox avaritia pulsantur, et aliquoties etiam superantur, adeo ut pro oblatis muneribus diabolum adorare non metuant. Quorum ubi plurimi continentiam laudant, majores etiam personae honorant, dona tribuunt, fit tur, et crescente per tempus insania, divites quosque quos per aperta facinora daemone plenos agnoscunt, non modo exse
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ autẽ quod trib solum
temptatoris fraudib expositis cẽm
temptationẽ dicit ẽẽ consuminatã:
quia uidelicet his om̃ium nicioꝵ
origines amplectunt᷑ ⁊ fontes: iole
adtestante qui attz Quia om̃e qd̃
inmundo est concupiscentia car¬
nis ẽ ⁊ concripiscentia cculoꝵ ⁊ su¬
ꝑbia uite: Et in euangelica ꝑabo¬
la: trib solum repbi negotiis ab
eterne uite dapib excludunturz
Primus inquit dixit: uillam emĩ
⁊ necesse habeo exire: ⁊ uidẽ illam:
Et alter dixit. Inga boum emi qͥn¬
ꝙ: et eo ꝓbare illa: Et alius dixit
Uxorem duxi: sc̃o non possum ne-¬
nire. Uxoris quippe appetit᷑ sicut
⁊ gule: ad concupiscentiã carnis
ꝑtinet: uille emꝑtio que auari-¬
cia non caret: ad suꝑbiam uite res-¬
picit. ꝓbatio quinq iugoꝵ idest
corporaliũ rerum curiositas que
est tiana gla: ad concupiscentiã
refertur oculoꝵ. Nam ꝑeculos
maxime curiositas p̃ualet. Et

Expanded text:
Notandum autem quod, tribus solum Notandum autem quod, tribus solum tentatoris fraudibus expositis, omnem tentationem dicit esse consummatam, quia, videlicet, his omnium vitiorum origines amplectuntur et fontes, Joanne attestante, qui ait: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Et in evangelica parabola tribus solum reprobi negotiis, ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus inquit dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Et alius dixit: Uxorem duxi, ideo non possum venire. Uxoris quippe appetitus, sicut et gula, ad concupiscentiam carnis pertinet. Villae emptio, quae avaritia non caret, ad superbiam vitae respicit. Probatio quinque jugorum, id est, corporalium rerum curiositas, quae est vana gloria, ad concupiscentiam refertur oculorum. Nam per oculos maxime curiositas praevalet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
non euident̾ s latent̾ asçendit:
cũ alias palam loqueret᷑ iudeis
urascentib. ⁊ de mnimicissimo a¬
nuno audientib nec tam̃ ualẽ¬
tib ineũ mitt̾e manus: qͥa ñ¬
dũ uenerat hora ei̾. Quig pa¬
lam decendo ⁊ arguendo. ⁊ tam̃
mimicoꝵ rabiem ualere inse a¬
do ⁊ latendo hominis infirmita
cessit ab illo usꝙ adtemp᷑ Uideᷤ
ip̃m diabolũ non ẽẽ instuidio
ꝑtinacem: ced̾ẽ uere solere uͥtu¬
di. Et si iuidere ñ desinat tam̃
instare formidat: qr frequentiꝰ
resugit triũphari. Audito ita-¬
q d̃i noĩe recessit inqͥt uisꝙ ad
tempꝰ. Postea eñi ñ temptatur᷑.
s aꝑte pugnaturꝰ aduenit. Qͣm¬
iis sepe antiqꝰ hostis postꝙͣ. m̃ui
nr̃ẽ temptationũ certam̃ infli¬
xerit ab ip̃o suo certamine ad tẽ¬
p̃ recedit: ñ ut illate malicie fi¬
ne p̃beat: s ut corda qͦ ꝑquie¬
dem secura redlliclerit repente re¬
diens facilius mopinat᷑ inrumpit:

Expanded text:
non euidenter, sed latenter ascendit, non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Iudaeis irascentibus et de inimicissimo animo audientibus nec tamen ualentibus in eum mittere manus, quia nondum uenerat hora eius: lam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem ualere in se ando et latendo hominis instruebatcessit ab illo usque ad tempus. Vides ipsum diabolum non esse in studio pertinacem, cedere verae solere virtuti. Et si invidere non desinat, tamen instare formidat, quia frequenter refugit triumphari. Audito itaque Dei nomine, recessit, inquit, usque ad tempus. Postea enim non tentaturus, sed aperte pugnaturus advenit. Quamvis saepe antiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit, non ut illatae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quietem secura reddiderit, repente rediens facilius inopinatus irrumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
tergiu̾sator tacet. Et respondeus
ihe: ait illi. Dictum est Non tẽp¬
tabis dñm d̃mtuũ: falsas de stͥ¬
pturis diaboli sagittas: ueris
scripturarũ frangit clypeis. E
notandum quod necessaria te¬
timonia de derteronomio tartĩ
ꝓtulerit: ut scd̾ẽ legis sacrañtia
monstraret. Non temptabis n¬
quit: dñm dm̃ trum. Sugo¬
rebat᷑ enim tamqͣm homini it
signo aliquo exploraret ip̃e qͣi¬
tus eẽt ioest quam multũ a¬
pud dm̃ posset. Quod uiciose
fit cũ fit. Pertinet namq ad
sanã doctrinã: quando habet d
faciat homo: ñ temptare dm̃u
deum suũ. Neꝙ eñi ⁊ ip̃e salu¬
tor ñ poterat tueri discipule
suos Qrib tam̃ ait si nos ꝑ¬
secuti fuerint inuna ciuitati
fugite maliã Criĩ rei pͥor exene¬
plũ p̃buit. siam cũ potestaũ
haberet ponendi animã suam.
nec eamponeret nͥ cũ uellet me-
gyptũ tamen infans portantib
parentib fugit. Et ad diem festũ

Expanded text:
tergiversator tacet. Et respondens tergiversator tacet. Et respondens Jesus, ait illi: Dictum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas, veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset. Quod vitiose fit, cum fit. Pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tentare Dominum Deum suum. Neque enim et ipse Salvator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: Si vos psecuti fuerint in unam ciuitatem, fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi animam suam nec eam poneret, nisi cum uellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem festum
Abbreviated transcription (Latin):
uaricia suꝑare nõ poterat. tẽptet
⁊ uana gła: si forte illũ uł ip̃a uic¬
torie sue iactantia deicere queat
Et dixit illi. Si filius deies: mitte
te hinic deorsum. In om̃ib tempta¬
tionib hoc agit diabolus: ut in¬
telligat si filius d̾i sit S dñs sic
responsionẽ temꝑat: nt enm relĩ¬
quat ambignũ. Micte te deorsũ.
uox diaboli: qua semꝑ om̃es de¬
orsum cadere desiderat. Mitte te i¬
quit. Persuade̾ potest: p̃cipitare
non potest. Scriptũ est enim quod
angłis sius mandanit de te. ut cõ¬
seruent te: ⁊ quia inmanib tol¬
lent te ne forte offendas ad lapi¬
dem pedem tuum. Hoc in nonage
simo psalmo legim̃ Uerũ ibi nõ
Male ergo interpretatur scrip¬
turas diabolus Certe si uere de
saluatore scriptũ nouerat: debu¬
erat ⁊ illud dicere: qd̃ ineodem
psalmo contra se sequitur Suꝑ
aspidem ⁊ basiliscũ ambulabis.
et conculcabis leonẽ ⁊ draconẽ
De angłoꝵ auxilio qͣi ad inferĩ
loquit᷑ de su conculcatione qͦ

Expanded text:
varitia superare non poterat, tentet et vana gloria, si forte illum vel ipsa victoriae suae jactantia dejicere queat. Et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit; sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum. Vox diaboli qua semper omnes deorsum cadere desiderat. Mitte te, inquit: persuadere potest, praecipitare non potest. Scriptum est eangelis suis mandavit de te, ut conservent te, quia in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem simo psalmo legimus. Verum ibi non Male ergo interpretatur Scripturas diabolus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ seruitꝰ illa. q̃ soli cdiuini¬
tatis cultui debita: neq ulli ẽ ꝑ¬
ticipanda creature uñ ⁊ ydolatre
nuncupant᷑ hii: qui nota. preces.
⁊ sacrificia. que uni deo debuerant
ydolis impendant Iubemur gͦ ꝑ
caritatẽ sernire innicẽ. quod est
qd̃ est grece latreum. Uñ dr̃ ⁊ illi

Expanded text:
vocatur servitus illa, quae soli divinivocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant, idolis impendunt. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod est quod est
Abbreviated transcription (Latin):
re diabolus: cũ sciamus pleros ꝙ
scc̃s iuros. adeo reges factos. Si in¬
quit ꝓcidens adoraneris corã me
Ergo qui adoraturꝰ est diabolum:
ante corruit. Et respondens ihc:
dixit illi. Scriptum ẽ Dñm dm̃
tuũ adorabis: ⁊ illi soli sermes: Di¬
cens diabolus saluatori. si ꝓcidens
adoraueris me econtrario auditͤ
qd̃ ip̃e magis adorare eum debeat
dñm ⁊ dm̃ suum. Querit forte ali¬
quis. quom conueniat qd̃ hic p̃ci¬
pitur dño soli seruiendum. apli
uerbo qui dicit: sed ꝑcaritatẽ ser¬
uite in iuicẽ. Sed huic facile gre-¬
ce lingnae ex qua scriptura trans-¬
lata ẽ origo satis facit inqͣ seruitꝰ
duob modis ac diu̾sa significatio¬
ne solet appellari. Dicitur eñĩ latͥa:
dicit᷑ ⁊ dulia. S dulia intelligit᷑
seruit᷑ communis: loc ẽ sine dõ. si¬
ue homini siue cuilibet rerũnate
exhibita: aqua euam seruus .i. du-¬
los grece nom̃ accepit: lata aũ¬

Expanded text:
re diabolus, cum sciamus plerosque re diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si, inquit, procidens adoraveris coram me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Et respondens Jesus dixit illi: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Dicens diabolus Salvatori: Si procidens adoraveris me, e contrario audit quod ipse magis adorare eum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur Domino soli serviendum, Apostoli verbo, qui dicit: Sed per charitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. Dicitur enim λατρεία, dicitur et δουλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id Graece nomen accipit. Latria aut
Abbreviated transcription (Latin):
pensam᷑. Certe miquoꝵ om̃iũ
diabolus caput ẽ: ⁊ hriiꝰ capitis
m̃bra sunt om̃s iniqui. Quid
gͥ mirũ si se ꝑmisit ab illo in
monte duci: qui se ꝑtulit etiã
amembris illiꝰ crucifigi: Nong̾
indignũ redemptori nr̃o. qd̃ tẽp¬
tari uoluit: qui uenerat eccidi
Iustũ qͥppe erat: ut sic tẽptatio
nes nr̃as suis temptationib iũ¬
ceret sicrit mortẽ nrãm uenerat.
suamorte suꝑare. Bene aut̃e m
mom̃to temꝑis: scłaria ⁊ tẽpo¬
dalia monstrant᷑. Non eñi tam
conspatꝰ celeritas indicat᷑ qͣm
casluce fragilitas potestatis expͥ¬
tnit̾ Inmomento eñĩ cuncta il¬
la pretereunt: ⁊ sepe honor scl̃i
scłi potest eẽ dliuturnũ cũ ip̃a diu
turna ñ sint scl̃a: Et ait ei. Tibi da¬
bo potestatẽ hanc uniu̾sam: ⁊ glam
illoꝵ: quia mͥ tradita st̃. ⁊ cii uo¬
lo do illa. Tu gͥ ꝓcidens si adoranĩs
corã me: erunt tua omĩa. Arrogãs
tur: nõ qd̃ in toto mundo habeat
potestatẽ ut possit omĩa regna da¬

Expanded text:
Certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mirum si se permisit ab illo in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quipnes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Bene autem in momento temporis saecularia et temporalia monstrantur. Non enim tam conspectus celeritas indicatur, quam caducae fragilitas potestatis exprimitur. In momento enim cuncta illa praetereunt, et saepe honor saeculi saeculi potest esse diuturnTibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa: tu ergo procidens si adoraveris coram me, erunt tua omnia. Arrogans tur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna da
Abbreviated transcription (Latin):
qui temptatꝰ est Non in pani
solo uiuit homo: s mom̃i u̾b
dei. Siquis gͦ non ueserur iͥ¬
bo der: iste non uiuet. Alit̾ h
tis nr̃ ad huc in hac uita nos
positos. quantomagis nos ͥll
bellare conspicit: tanto ampll
expugnare contendit. Eos eñ
pulsare negligit: quos quies
iure possidere se sentit. Contra
nos uͦ eo uebementĩ icitat᷑ qͥ
bitationis expellit᷑ Hoc enim
in seip̃o dñs sub quadã disp̃¬
satione figurauit: qͥ diabolũ
ñ nͥ post baptisma se temptare
ꝑmisit: ut signũ nobis qd̾dam
future conu̾sationis innieret.
qd membra eiꝰ post qͣm ad dm̃ ꝓfi¬
cerent: tunc acriores temptatio¬
nũ insidias tolerarent. Et duxit
illũ diabolus: ⁊ oftendit illioĩa
regna orbis t̾re inmomento tẽpo-¬
ris. Cũ ductus adiabolo s ho-¬
mo narrat᷑ mens refugit: huma¬
ne boc audire aures expauescũt
Cui tam̃ nõ ẽẽ incredibilia ista

Expanded text:
ne solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, et ostendit illi omnia regna orbis terrae, in momento temporis. Cum ductus a diabolo Deus homo narratur, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt: cui tamen non esse incredibil
Abbreviated transcription (Latin):
hannis predicatione baptis-¬
moq precesserunt. s tamen eidẽ
ꝯsilio reficiendo ac nolendo ser¬
iuentes. iuxta quod eis apłs pe¬
trus de domino loquens ait
hunc definito ꝯsilio nesciendo
⁊ presentia dei traditum ꝑ manꝰ
iniquoꝵ affigrntes int̾emistis.
Ui ergo similis dicam

Expanded text:
annis praedicatione baptisannis praedicatione baptismoque praecesserunt, sed tamen eidem consilio nesciendo ac nolendo servientes, juxta quod eis apostolus Petrus de Domino loquens, ait: Hunc definito consilio et praescientia Dei traditum per manus iniquorum affligentes, interemistis . Cui ergo simil
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscitur. Iustus enim do¬
minꝰ ⁊ iusticias dilexit. In eo
eigo iustificatio dei est. si non
aid inlignos ⁊ noxios. s ad
innocentes ꝑ abluttõem fcõgꝰ
udeatur ⁊ iuscos sua munera
Tibi soli peccaui ⁊ malum corã
te feci ut iustificeris in sermõib
tius: ⁊ uincas cum iudicaris.
Ergo is qui peccat. ⁊ confitetur
deo peccatum. iustificat deum. ce¬
dens ei uincenti. ⁊ ab eo gr̃amspe¬
rans. In baptismate igitur iusti¬
ficatur deus: in quo est ⁊ cõfessio:
⁊ legis ꝑiti consilum dei spre¬
uerunt in semetipõs. nõ bapti¬
zati ab eo. Quod dicit in semet¬
ip̃os uel contra semetipõs. qͥa
metip̃m facit. uel ad semetipos
missum dei ꝯsiluim. stulti ⁊ ĩ¬
grati uituꝑantur uoluisse re-¬
cipere. Consilium ergo dei est. qͦ
ꝑ passionem ⁊ mortem dm̃ ih̃u
mundum saluare decreuit. S
hoc pħisei ⁊ legis ꝑiti spreuer̃t̃.
respuentes secretum ⁊ salubre
misterium. cuiꝰ auspicia in io¬

Expanded text:
agnoscitur; iustus enim doagnoscitur; iustus enim dominus et iustitias dilexit. in eo ergo iustificatio dei est, si non ad indignos et obnoxios, sed ad innocentes per ablutionem factos uideatur et iustos sua munera tibi soli peccaui et malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas. dum iudicaris. ergo is qui peccat et confitetur deo peccatum iustificat deum cedens ei uincenti et ab eo gratiam sperans. in baptismate igitur iustificatur deus, in quo est et confessio et legis periti, consilium Dei spreverunt in semetipsos, non baptizari ab eo. Quod dicit in semetipsos, vel contra semetipsos, signmetipsum facit, vel a semetipsos missum Dei consilium stulti et ingrati vituperantur noluisse recipere. Consilium ergo Dei est, quo per passionem et mortem Domini Jesu mundum salvare decrevit. Sed hoc Pharisaei et legis periti spreverunt, respuentes secretum et salubre mysterium, cujus auspicia in Jo
Abbreviated transcription (Latin):
eis minor. maiorera utiꝙ
quolibet scõ. ⁊ iusto. portate
corpus quod corrumpitur. ⁊̃
aggrauat animã. aut si reg¬
num dei intelligi uoluit huurs
temporis eccł̃iam. cuiꝰ filii sunt
om̃s ab institutiõe generis hu¬
mani usq quotqͣt iusti ⁊ sci
spotuerunt. profecto seip̃m
aominus significauit. quod
nascendi tempore minor erat
iohanne. maior autem diuini¬
tatis eternitate ⁊ dñica pote¬
state. Proinde sccl̃m priorem
expositiõem ita distinguitur:
Qui autem minor est in reg¬
no dei. ac deinde subinfertur:
maior est illo. Scd̃m posteri¬
orem ita. Qui autẽ minor est:
as deinde subinfertur. in reg¬
ld dei maior illo.
t omiis popls audiẽs.
⁊ publicam iustifica-¬
uerunt deum. bapti¬
tur deus ip̃e ꝑ baptismum dũ
so homines peccata propria
ꝯfitendo iustificant situt scͥp¬
tum est. Dic tu iniquitates tu¬
as ut iustificeris. ⁊ iustificam᷑
ineo. quia nõ ꝑtumatiam re¬
futatur s ꝑ iusticiam d̾i muniꝰ

Expanded text:
eis minor, major est utique eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum Dei intelligi voluit hujus temporis Ecclesiam, cujus filii sunt omnes ab institutione generis humani usque, quotquot justi et sancti esse potuerunt, profecto seipsum Dominus significavit, quod nascendi tempore minor erat Joanne, major autem divinitatis aeternitate, et dominica potestate. Proinde secundum priorem expositionem, ita distinguitur: Qui autem minor est in regno Dei. Ac deinde subinfertur, major est illo. Secundum posteriorem, ita: Qui autem minor est, ac deinde subinfertur, in regno Dei, major est illo. Et omnis populus audiens t publicani, justificaverunt Deum baptiitaque deus ipse per baptismum, dum se homines peccata propria confitendo iustificant, sicut scriptum est: dic tu iniquitates tuas, ut iustificeris, et iustificatur in eo quia non per contumaciam refutatur, sed per iustitiam dei munus
Abbreviated transcription (Latin):
proximum reuocat. si exhorta¬
ri ad bene oꝑandum curat.
si ecernum rẽgnũ uel suppliciũ
erranti denuntiat. cum uerba
sc̃e annuntiationis impendit.
profecto angelus exiscit.
ico enim uobis: inauo
inter natos mulierũ
propha iohe baptista
nemo est. Inter mulierum in¬
quit natos. Hiis pͦ prefertur
hominib qui de mulierib
nati sunt. et de cõcubitu uiri.
⁊ nõ ei qui est natus de uirgi¬
scientia nõ ceteris prophis ⁊
patriarchis. cunctisq homi¬
nib iohannem pretulit. sed
iohanni ceteros exequauit.
Non enim stati sequitur. ut
si alii maiores eo nõ sunt. ill
maior aliorum sit: uerum ut
equalitatem habeat cum cete-¬
ris scĩs. Qui auter minor
est in regno dei: maior ẽ illo.
Hec sententia duob modis
potest intelligi Aut enim tig¬
num dei applłauit qd̃ nõdũ
accepimus. ⁊ in quo nondũ
sumus. unde infine dicturꝰ ẽ.
uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnum ⁊ qd̾ sbi sut
sancti angeli. ⁊ quilibet in

Expanded text:
proximum revocat, si exhortaproximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit. Dico enim vobis: Major inter natos mulierum propheta Joanne Baptista nemo est. Inter mulierum, inquit, natos. His ergo praefertur hominibus qui de mulieribus nati sunt et de concubitu viri, et non ei qui est natus ex Virgiententia non caeteris prophetis et patriarchis, cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit. Non enim statim sequitur ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit, verum ut aequalitatem habeat cum caeteris sanctis. Qui autem minor est in regno Dei, major est illo. Haec sententia duobus modis potest intelligi. Aut enim regnum Dei appellavit, quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus, unde in fine dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sancti angeli, quilibet in
Abbreviated transcription (Latin):
uobis demonstrauit fuge a
uentura ira: S quid existis
uidere: Propham: Utic dico
nobis: ⁊ plusqͣm ꝓpham pro¬
pbete quippe nusteriũ est uerita¬
predicere: nõ etiam demonstra¬
te.Iohannes ergo plusqͣm pro¬
pha est: quia eum quem prec¬
rendo proph̾auerat.⁊ iamostẽ¬
dendo nuntiabat. hic est de quo
scriptum est.
cce mitto angelũ meũ
ante faciem tuam: qͥ
preparabit uiam tuã
ante te. Quod grece angelus:
hoc latine nuntiꝰ dr. Recte gͦ
qui nuntiare suꝑnum uidicẽ
mittitur. angelus uocatur.
ut dignitatem seruet in nõie
qͣm explet oratione Altum qͥdẽ
nomen est s uita nomine in¬
fenor non est. S ⁊ omnes qͥ
sacerdotii nomine censentur.
angeli uocantur: propha atte¬
stante qui ait. Labia sacerdo¬
tis cuscodiunt scientiam: ⁊ le¬
gem exquirunt exore eius: qr
angelus domini exercituum
est. Necnõ etiam unusquisq
fidelium in quantũ sufficit.
in qͣntum gr̃am suꝑne aspira¬
tionis accepit. si a prauitate

Expanded text:
vobis demonstravit fugere a vobis demonstravit fugere a ventura ira ? Sed quid existis videre? prophetam? utique dico vobis, et plus quam prophetam. Prophetae quippe ministerium est ventura dicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, quia eum quem praecurrendo prophetaverat, etiam ostendendo nuntiabat. Hic est de quo scriptum est, Ecce, mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te. Quod Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo, qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. Sed et omnes qui sacerdotii nomine censentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Nec non etiam unusquisque fidelium, in quantum sufficit, in quantum gratiae supernae aspirationis accipit, si a pravitate
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in partem alteram ad
uim furoris inclinat. S harũ¬
do uento agitata iohannes nõ
erat: qui a hunc nec blandum
faciebat. Nec prospera hunc eri¬
gere. nec aduersa nouerunt ĩ¬
hominem mollib uestimentis
indutum: Lcce qui in ueste pre¬
tiosa sunt. ⁊ deliciis: in domib
regum sunt. Cameloꝵ etenim
pilis: uestitus ioh̾es fuisse descͥ-¬
bitur. Non ergo celesti inquit.
s terceno regno militant. hii
qui pro domino perpeti aspera
fugiunt: s solis exteriorib de¬
diti. presentis uite mollitiem
⁊ delectaticem querunt. Nemo
ergo existimet in fluxu atq stu
dio uestium peccatum decen.
quia si hoc culpa nõ ẽet. nullo
modo iohem dominꝰ de uestimẽ¬
ti sui asꝑitate laudass. Qm¬
mollib dicitur: ꝑ significati¬
onem intelligi aliter potest.
Mollib enim uestitus nõ fuit.
quia uitam peccantũi nõ blã¬
dimentis fouit. s uigore aspe¬
re inuectionis intrepauit di¬
cens. Genimina uiꝑaix quis

Expanded text:
quasi in partem alteram ad quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum faciebat. Nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inhominem mollibus vestimentis indutum: ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in domibus regum sunt. Camelorum etenim pilis vestitus Joannes ille fuisse describitur. Non ergo coelesti, inquit, sed terreno regno militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt. Nemo ergo exidio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset mollibus dicitur, per significationem intelligi aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis increpavit dicens: Genimina viperarum, quis
Abbreviated transcription (Latin):
quidem facie: s abiecta per¬
peti nõ delignor. Quia engo
morendo te subsequor: cauẽ¬
aum ualde est homnibz: ne
in me mortem despiciant qui
signa uenerantur. Et eum dis.¬
ississent. nuntii iohis: cepit
dicere de ioh̾e ad turbas. Quia
turba circumstans interro¬
gationis nusterium nesciebat:
⁊putabat ioh̃em dubitare de
xpo quem ipse monstraue¬
rat ut intelligerent iolem
nõ sibi interrogasse. s disci¬
pulis suis dignis cum lau¬
istis indesertum uidere: ha¬
rundinem uento agitatam¬
moueri: Quid uidelicet non
asserendo: s negando intu¬
lit. Harundinem quippe mox
ut aura ꝯtigerit: in partem
harundinem nisi carnalis
animꝰ designatur: Qui mox
ut fauore uel detractic̃e tan¬
gitur: in partem qͣmlibet
inclinatur:. Si enim ab hu¬
mano ore aura fauoris fla¬
uerit. hilarescit. extollitur.
iamq se quasi ad gr̃am ĩ¬
llectit. S si inde uentus de¬
dactionis eruꝑit: unde laudiᷤ
aura ueniebat. mox hunc

Expanded text:
quidem facio, sed abjecta perquidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Et cum discessissent nuntii Joannis, coepit dicere de Joanne ad turbas. Quia turba circumstans interrogationis mysterium nesciebat, et putabat Joannem dubitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intelligerent, Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis, dignis eum lauistis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum
Abbreviated transcription (Latin):
lant leprosi mundantur.
surdi audiuint mortui resur¬
gunt. ⁊ qd̾̃ his nõ minꝰ ẽ pau¬
ꝑes eungelizantur. uel paupe¬
res sp̃u. uel certe opib paupe¬
res. ut nulla inter nobiles ⁊
ignobiles. diuites ⁊ egenos
in predicatiõe distantia sit.
hec magistri rigorem. hec pre¬
ceptoris comprobant u̾itatẽ.
quando omnis apud eum qͥ
saluari potest equalis est. Qd
autem ait. ⁊ beatus est quicũ¬
q nõ fuerit scandalizatus in
me. ⁊ nuntios iohis qui eum
die scandalo castigant. ⁊ ei¬
dem ioh̃i qd̃ querebat exponit:
quia deus saluos faciendi ⁊
cmini exitus mortis. uisiᷤ
enim tot signis. tantisq uir¬
tutib. nõ scandalizare quiᷤ¬
q potuit. s ãmirare. S in¬
fidelium mens graue inillo
scandalum ꝑtulit: cum ã
⁊ post tot miracula morĩetẽ
uidit. Quid est ergo dicere
beatus est qui nõ fu̾it scan¬
dalizatus in me. nisi aꝑta
uoce abiectiõem mortis sue
humilitatemq signare.
Ac si patenter dicat. Mira

Expanded text:
eprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, et, quod his non minus est, pauperes evangelizantur. Vel pauperes spiritu, vel certe opibus pauperes, ut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et egenos, in praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum, qui salvari potest, aequalis est. Quod autem ait: Et beatus est quicunque non fuerit scandalizatus in me. Et nuntios Joannis, qui eum diae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat exponit, quia Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis . Visis enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est ergo dicere: Beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce, abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira
Abbreviated transcription (Latin):
cipere quicqͣm: nisi fu̾it ei datũ
de celo. et cetera: quib ⁊ se pu¬
rum hominẽ. ⁊ xp̃m dei ẽe fi¬
lium manifeste declarat. Uerũ
quia mansit inuidia. liuorq
nequibat expelli. quid proeis
corrigendis optimus magist̾¬
adhuc egerit attende.
t ꝯuocauit duos deli¬
scipulis suis iohãnes:
⁊ misit eos ad dñm
dicens. Tu es qui uenturus es
an alium expectamus. Uideli¬
cet ut per hanc saltem occasio¬
nem udendo signa que facie¬
bat crederent incum: ⁊ magi¬
strum interrogantes sibi disce¬
rent. Ergo nõ ait tu es qui ue¬
nisti. s tu es qui uenturus es.
Et est sensus. Manda michi qr
interficiendꝰ abherode. ⁊ ad in¬
ferna descensurus sum. utrũ
te ⁊ inferis debeam nuntiare qͥ
nuntiaui suꝑis. annõ ꝯueni¬
at filio dei. ut guscet mortem.
⁊ alium adhec sacramenta
missurus est. In ipsa autẽ ho¬
ra curauit multos. alangno¬
rib ⁊ plagis. ⁊ spiritib maliͤ
⁊ cecis multis donauit iusum.

Expanded text:
cipere quidquam, nisi fuerit ei datum cipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo, etc. Quibus et se purum hominem, et Christum Dei esse Filium, manifeste declarat. Verum quia mansit invidia, livorque, nequibat expelli, quid pro eis corrigendis optimus magistadhuc egerit, attende. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit eos ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Videlicet, ut per hanc saltem occasionem, videndo signa quae faciebat, crederent in eum, et, magistro interrogante, sibi discerent. Ergo non ait, Tu es, qui venisti, sed tu es, qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et in inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis, an non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es. In ipsa autem hora curavit multos a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et caecis multis