comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
astice pecunie forma ẽ insticuta. Ubimn¬
telligeremꝰ quod p̃cepit non cogitandũ
eẽ de crastino. non ad hoc fuisse p̃ceptũ
ut nichil pecunie seruetur ascis s. ne
deo ꝓista seruiatur. et ꝓpter mopie cimo¬
rem iusticia deserat᷑. Nam et apłs mpos¬
erur quincient tribuat eis tit non graueẽ
ere&is saioueris uiduis sufficere possit sũ
ratnor sumergo exisset nox : aie ihe
Quncear ficatꝰ est filius hominis. dies gͦ
derguctauit uerbum id est xp̃c̃ discipu

Expanded text:
asticae pecuniae forma est instituta, ubi inasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus, quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem uas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6.rat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipu
Abbreviated transcription (Latin):
fac citius. Querbum libentius ꝑati. qu
irati: Ouerbum non tam penam eepo¬
menspro dicoris: quã mercedẽ siginis¬
caus redemptoris. dixit enim quodta¬
cis fac citius. Montam in pnitie psidie¬
uiendo: quam ad salutem ficdeiun fas¬
me dilexit et tradidit sem᷑ipsupne. lisi
ergo se traderet. xp̃c: nemo tradert rp̃m.
Quid habet iudas nisi peccatum: Neg dis
in tradendo xpm̃ salutem nram cogitauit.
ꝓpter quã traditus est. xpc̃. ẜ cogitaui
peccunie lucrum. et inuenit amme de¬
trimentum. Accepit mercedẽ quam uo
Ille agebat negotium sue uenditionis
stelnr̃e redemptionis. Quod facis: fac ci¬
tius: non quia tupotes: s quia hocuult
qui totum potest Hoc autem nemosci¬
uit discum bentium: ad quid dixerit
ei. Quidam enim putabant. quia uidas¬
loculos habebat. quia dixic ei iħc. eme
et dñs loculos et afidelib oblata con¬
seruans. et suoꝵ necessitatib et aliis in¬
digentib tribuebat. Tunc primũ eccłi¬

Expanded text:
fac citius. O verbum libentius parati, quam fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium fesQui dilexit me, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo Christo salutem nostram cogitavit, propter quam traditus est Christus, sed cogitavit pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam volille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia locet Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
narrationẽ ioħis. aꝑtissime dñs ꝑ bu-¬
cellam tinctam atq porrectam. suum¬
exprimit traditorem: fortassis ꝑ panis
tinctionẽ: illius significans fictionem.
Non enim omĩa que tingunt᷑ abluunt᷑.
s: ut inficrantur nonnulla tinguntur.
Si aũ bonum aliquid significat hic tinc¬
tio: eidem bono ingratum. nõ in merito
ẽ sequta dampnatio. Adhuc. tam̃ iude
possesso non a dnõ sa diabolo. cum ho¬
mini ingrato intrasset panis inuentrẽ.
hostis in mentẽ: adhuc inquam tantima¬
li iam corde concepti. plenus restabat.
effectus: cuius iam p̃cesserat dampnand
affectus. Itaq cum dñs panis uiuus. pa-¬
nem mortuo tradidisset. et panem tra¬
dendo panis tradidorem ostendisset: qđ
facis inquit fac citius. Non p̃cepit faciñ:
s predixit ude malum: Hobis bonum
Quid enim iude penis. et quid nos uin
lus quam traditus xp̃e abiullo aduent
illum: ꝓnobis pret̃ illum : Quod facni

Expanded text:
narrationem Joannis apertissime Dominus per bucnarrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atqexprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem; adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque Dominus, cum panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus, sed praedixit. Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis ius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis,
Abbreviated transcription (Latin):
plenius possideret. in quẽ prius intrauerat
ut deciꝑet. Neq enim non in illo erat qͣn¬
do ad iudeos ꝑrexit. et de p̃cio tradendi
diũ pactus ẽ cũ hocaꝑtissime lucas euange¬
lista testetur et dicat. intrauit aũ satha¬
nas in uidam qͥ cognominabat᷑ scarioth.
unum de duodecim ec abiit et loquus
ẽ cum pͥncipib sacerdotum. Ecce ubi os¬
tenditur. quod iam intrauerat sathanas
in uidam. Prius ergo intrauerat mmit¬
tendo in cor enis cogitationẽ qua trade¬
ret. xp̃m̃: talis enim iam uenerat ad ce¬
nandum. Nunc autem post panem intra¬
uitin eum. non adhuc ut alienũ temp¬
taret: s ut ꝓprium possideret. Non aũ
ut putant quidam negligenter legen¬
tes. tunc udas xpi corpus accepit. Intel¬
ligendum ẽ enim quod iam omĩb eis¬
distribuerat dns sacramentum corꝑis
et sanguinis sui. ubi et ipse iudas erat.
sicut sc̃s lucas euidentissime narrat:
ac deinde adhoc uentumẽ. ubi scd̃m

Expanded text:
plenius posplenius posut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangelista testetur, et dicat: Intravit autem Satanas in Judam, qui cognominatur Iscarioth, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur, quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem quo traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non adhuc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit: intelligendum edistribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Isicut sanctus Lucas evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
m infirmitate ꝑficitur. Ecce ꝑ malum
factum est bonum: dum bene accipit᷑
malum. Quid ergo miraris. si datus est
lo cum uideas e contrario datum paulo
angelum diaboli. ꝑ quem ꝑficeret᷑ in xp̃o:
Ita et malo bonum obfuit: et bono nialũ¬
ꝑfuit. Recordamini unde sit scriptum.
licem dnĩ indigne: reuserit corꝑis et san¬
guiis diũ. Et de his erat sermocum hoc
apłs diceret: qui dnĩ corpus uelut quẽ¬
libet alium cibum indiscrete negligent̃¬
q sumebant: hic ergo si corripit᷑ qui
non diiudicat. hoc est non discerunt a
ceteris cibis dnĩcum corpus: quomodo
cdampnat᷑ qui ad eius mensam fingens se¬
amicum. accedit inimicus: Si reprehen¬
sione tangitur negligentia conuiuan¬
tis. qua pena ꝑcutitur uenditor ucretatis
Quid erat autem panis traditori datus..
nisi demonstratio cui grẽ fuisset ingratꝰ:
Intrauit ergo post hunc panem sathanas
in diũ traditorem: ut sibi iam traditum

Expanded text:
in infirmitate perficitur » . Ecce per malum in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Jur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, licem indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini: De his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut quemlibet alium cibum indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum
Abbreviated transcription (Latin):
pios ut requirant. siue impi¬
os ut rep̃hendant. quod p̾ea
sathanas. Sic enĩ scriptum est. Et cum
intiuxisset panẽ dedit iude symonis
scariochis: et post panem tunc introiuit¬
in illum sathanas. dicunt enim. Ita ne
hoc meruit panis xpĩ porrectꝰ de men¬
sa tpi: ut post illum intraret in eius
dscipulum sathanas: Quib responde¬
mus hinc potius nos doceri: quam sit
cauendum male acciꝑe bonum. Mul¬
tum quippe interest non quid accipiat.
s quis accipiat. nec quale sit quod dat᷑.
s qualis sit ipse cui datur. Nam et bona P¬
obsunt. et mala prosunt: sicut fuerint
quib dantur. Peccatum inquit apłs ut
appareat peccatum: ꝑ bonũ michi oꝑatũ
e mortem. Ecce ꝑbonum factum ẽ malũ:
dum male accipitur bonum. Itemq ip¬
se ait. In magnitudine reuelationum
mearum ne extollar. datus est michisti¬
mulus carnis mee. angelus sathane qui
me colaphizet. Propter quod. der diñ
rogaui ut auferret eum a me: et dixit
michi. Sufficit tibi gr̃a mea: nam uirt̾.

Expanded text:
pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaqm satanas. Sic enim scriptum est: intiuxisset panem. dedit Judae Simoni Scariothe. Et post panem acceptuin illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus
Abbreviated transcription (Latin):
dium: ex quo factus est homo. Non enim
posset occidi homo: nisi prius fieret homo.
homicida ergo ille. ab initio. Et unde ho¬
micida: et in ueritate non stetit. Ergom
ueritate fuit: ẜ non stando cecidit. et qͣre
inueritate non stetit:. Quia non est i
tas ineo. Non quomodo in xp̃osicetuo¬
eo. sum loquitur mendatium er posi
loquitur. quia mendax est et patr cu
Quid est hoc Audistis uerba cuangdiur
tenti accepistis. Ecce repeto. ut agnosatie
quid erigatis. de diabolo dns̃ ca lusut
que de diaboloa dnõ dici debuerunt le
homicida erat ab initio: uerunas
primum hominem occidit. senuenra

Expanded text:
dium, ex quo factus est homo. Non enim dium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio. Et unde homicida? Et in veritate non stetit. Ergo in veritate fuit, sed non stando cecidit. Et quare in veritate non stetit? Quia veritas non est in eo. Non quomodo in Christo12. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis: ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ea dicebat quae de diabolo dici a Domino debuerunt. Ille homicida erat ab initio, verum est; nam primum h
Abbreviated transcription (Latin):
pente indutus. loquutus est mulieri: et
de muliere uenenauit uirum. Mortui
sunt. diabolum audiendo: quem non
audissent. si deum audire uoluissent.
Positus enim homo int̾ cum qui creauit
et cum qui lapsus est: obtemꝑare debu¬
it ereatori non deceptori. Ergo ille homi¬
cida erat ab initio. Widete genus homi¬
cidii fr̃s. Homicida dicitur diabolus.
non gladio armatus. non ferro aceitꝰ
ad hominem uenit. Uerbum malum
seminauit: et occidit. Noli ergo putare te ñ
ẽẽ homicidam. quando fri tuo mala ꝑsua¬
des. Si fri tuo mala ꝑsuades. occidis. Et ut
scias quia occidis: audipsalmum. fili ho¬
minum dentes eoꝵ. arma et sagicte. et lin¬
gua eoꝵ. machera accuta. Uos ergo desidia
patris urĩ facere uultis: ideo seuitis in car¬
ne. quia non potestis in mente. Ille homi¬
cida erat ab mnitio: utiq in pͥmo homine.
Ex illo ille homicida: ex quo potuit fieri
homicidium. Ex illo potuit fieri homici¬

Expanded text:
pente indutus locutus est mulieri, et pente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occidis, audi Psalmum: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri vultis facere: ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homici
Abbreviated transcription (Latin):
originem non ducebant. Cethei et ipsi gen¬
tem suam habebant. omĩno alienam a
genere iudcoꝵ. & quia erant impii amor-¬
rei et cethei. iudei autem imitati sunt im¬
pietates illoꝵ: inuenerunt sibi parentes.
non de quib nascerentur.s quoꝵ mores
sectando pariter dampnarentur. Queri¬
tis autem fortasse: unde ipse diabolues.
iutiq̃un: et ceteri angeli: s ceteri angelim
sua obedientia ꝑsticerunt: illemnobediendo
et supbiendo. lapsus est angelus: et factus
ẽ diabolus. S modo audite q̃uid dicat do¬
minus. Uos inquit a patre diabolo estis. et
desideria patris urĩ uultis facere. Ecce un¬
de filii eius. quia talia desideratis. non quia
de illo natiestis. Que sunt illius desideria:
Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est:
desidia patris uri facere uultis. Queritis me
occidere. hominẽ qui ueritatem uobis dico.
& ille inuidit homini: et occidit hominem
Diabolus enim cum inuideret homini. ser¬

Expanded text:
Judaei non ducebant: Cethaei et ipsi genJudaei non ducebant: Cethaei et ipsi gentem suam habebant, omnino alienam a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethaei, Judaei autem imitati sunt impietates illorum; invenerunt sibi parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique unde et caeteri Angeli. Sed caeteri Angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. 11. Sed modo audite quid dicat Dominus, Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vestri facere vultis: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus enim cum invideret homini, ser
Abbreviated transcription (Latin):
falsum est. contra eum a quo creati sunt.
bona est enim omnisnatura. s ui¬
ciata est hominis natura: ꝑuoluntatem
malam. Quod fecit deus non potest cẽ
malum: si ipse homo non sit sibi maluss.
Splane creator creator est.creatura crea¬
tura est: et equari creatura non potest cre¬
atori. discernite eum qui fecit: ab eo quod
fecit. Equari non potest fabroscamnum.
equari non potest columpna structori: ⁊
tamen faber si scamnum fecit. lignum ip¬
se non creauit. dominus autem deus nr̃
quia omĩpotens est. et uerbo fecit quod
fecit: & omĩa que fecit non habuit unde
faceret. et tamen fecit. Facta sunt enim
quia uoluit: facta sunt quia dixit . s fac¬
ta factori comꝑari non possunt. Queris
quid compares: filium unicum agnosce.
Uñ gͦ iudei filii diaboli: Imitando non
nascendo. Audite scripture sẽ e consue¬
tudinem: ꝓpheta dicit ad ipsos iudeos.
Pater tuus amorreus: et mater tua cethea.
Amorrei gens erat quedam: unde iudei

Expanded text:
falsum est contra eum a quo creati sunt. falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna structori; et tamen faber si scamnum fecit, lignum ipse non creavit. Dominus autem Deus noster quia omnipotens est, et Verbo fecit quod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem
Abbreviated transcription (Latin):
noscere: quia non poterant audire. S: un¬
de audire non poterant. nisi quia corrige
credendo nolebant: Et hoc unde: Uos ex
patre diabolo estis. Quamdiu patrem com¬
memoratis. quamdiu patres mutatis mͦ¬
abraham. modo deum: Audite a filio dei:
cuius filii sitis. A patre diabolo estis. hinc¬
iam cauenda est heresis manicheoꝵ. que di¬
cit cẽ quandam naturam mali. et gentẽ
quandam tenebrarum cum principibus
sins. que ausa est pugnare contͣ deum. Il¬
lum uero deum ne debellaret gens ad¬
uersa regnum eius. misisse contra eam.
tamquam uiscera sua principes. et de luce
sua eãq gentẽ fuisse debellatã. unde diabo¬
lus originem duxit. hinc dicunt ducere
originẽ carnẽ nrãm et scđm hoc putant dic¬
tum adomino. uos a patre diabolo estis: qd̾
essent illi uelut natura mali ducentes ori¬
ginem de gente contraria tenebrarum.
Sic errant. sic excecantur. sic se ipsos faci¬
unt gentem tenebrarum. credendo quod

Expanded text:
noscere, quia non poterant audire. Sed unnoscere, quia non poterant audire. Sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc unde? Vos a patre diabolo estis. Quamdiu patrem commemoratis? Quamdiu patres mutatis, mAbraham, modo Deum, audite a Filio Dei, cujus filii estis. « A patre diabolo estis. jam cavenda est haeresis Manichaeorum, quae dicit esse quamdam naturam mali et quamdam gentem tenebrarum cum principibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua principes de luce sua; eamque gentem fuisse debellatam, unde diabolus originem ducit. Hinc dicunt ducere originem carnem nostram; et secundum hoc putant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uet ligen io a me ipso uenienle me un¬
set alses pesi et ueni. Inementote qͥd
o aius dicer. Ab illo uenit. et a quo
uenrnatis Q uod uero de deo ꝓcessit uer¬
mcareteria ꝓcessio. ẽ: non habet temp̃.
pinen factum est tempus. Nlemo dicat
ꝑadesus ancequam esset uerbum: qͦ¬
modo erat deus: Numquã dicas: anteꝙͣ.
eet uerbum dei. Numquam deus sine
ũbosuo fuit: quia uerbum ẽ manens nõ
transiens: deus. non sonus. ꝑ qđ factũ
est. celum et terra: Non quod p̃terit cũ
his que facta sunt suꝑ terram. Ergo ab
illo pcessit ut deus. ut equalis. ut filius
uncus. ut uerbum patris: et uenit ad
nos. quia uerbum caro factum est. ut
habitaret in nobis. aduentus eius. huma
nitas eius. Mansio eius. diuinitas eius.
diuinitas eius quo unus. humanitas eius
qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus.
numquã ad illum manentem ꝑuenire¬
mus. Quare inquit loquelam meam nõ
cognoscitis: Quia non potestis audire ser¬
monem meum: Ideo non poterant cog¬

Expanded text:
et dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo venit; et a quo est incarnatio. Quod vero de Deo processit Verbum, aeterna processio est: non habet tempus, per quem factum est tempus. Nemo dicat in corde suo: Antequam esset Verbum, quomodo erat Deus? Nunquam dicas: Antequam esset Verbum Dei. Nunquam Deus sine Verbo fuit; quia Verbum est manens, non transiens; Deus, non sonus; per quem factum est coelum et terra, non quod praeteriit cum iis quae facta sunt super terram. Ergo ab illo processit ut Deus, ut aequalis, ut Filius unicus, ut Verbum Patris: et venit ad nos, quia Verbum caro factum est, ut habitaret in nobinitas ejus: mansio ejus, divinitas ejus: divinitas ejus quo imus, humanitas ejus qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam ad illum manentem perveniremus. 9. Quare, inquit, loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. Ideo non poterant cog
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores deus non exaudiret: frustra
ille publicanus oculos in terrã demit¬
tens. et pectus suum ꝑcutiens diceret.¬
dnẽ ꝓpitius esto michi peccatori. Et ista
confessio meruit iustificationẽ. quomꝰ
cecus iste illuminationẽ. A seculo non
est auditum: quia q̃uis apꝑuit oculos¬

Expanded text:
peccatores Deus non audiret, frustra peccatores Deus non audiret, frustra ille publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum Domine, propitius esto mihi peccatori. Et ista confessio meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. A saeculo non est auditum quia
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Droi uobis iam: et audistis. Quidr̃¬
rum uultis audire: Numquid et uos
uultis discipuli eius fieri: Quid est hi¬
quid et uos. nisi quia ego iam sum i
difcipulus illius sis. Tale maleditim
suꝑ nos: et suꝑ filios nr̃os. Maleauccum
est enim si cor discutias: non si uerba y¬
pendas. Nos autem discipuli moysi suñ¬
os scimus. quoniam moysi loqutus
est deus. Istum autem nescimus unde sit
UItinam sciretis: Sisciretisqr moysi loquu¬
tus est deus. sciretis quis ꝑ moysen p̃er
dictus est deus. habetis enim. dnm̃ dicẽ¬
tem. Si crederetis moysi crederetis et
michi. de me enu ille scripsit. Itane se¬
quimini seruum: et dorsum pouitis con¬
tra dnm̃: Sed nec seruum sequimini:
nam ꝑ illum ad dnm̃ duceremini. Res¬
pondit ille homo et dixit eis. In hocmi¬
rabile est. quia uos nescitis unde sit: et
peccatores deus non exaudit. s si quis
dei cultor est. et uoluntatem cius facii.
hunc exaudit. Adhuc munctus loquitͤ
Nam et peccatores exaudit deus. Sienĩ

Expanded text:
eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos, nisi quia ego jam sum? Ndiscipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba pendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutudictus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et peccatores Deus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Adhuc inunctus loquitur, nam peccatores exaudivit Deus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos gradus sui dogmatis currunt.
quib non ascendunt ad uitams p̃ci¬
pitantur in mortem. Continuo quip¬
pe dicunt quantũ apłs filii distata filio
quamuis dixerit. si quis acctpit quẽ
misero. me accipit. tantum et filius
distat a patre: quamuis dixerit. qui
autem me accipit. accipit eũ qui me
misit. S si hoc dicis: oblitus es heretice
gradus tuos. Si enim tanto int̾uallo
ꝓpter hec dnĩ uerba. filium a patre.
quantum apłm distinguis a filio. ubi
positurus es sp̃m scm̃: Excidit ne tibi.
eum uos ponere solere post filium:
erit gͦ ipse eint̾ apłm et filium ecmnul¬
toamplus ͥistabit filius ab apło. quam
p m. esteruallis ista clistinctio ȩqua

Expanded text:
ad illos gradus sui dogmatis currunt, ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quparibus intervallis ista distinctio, aequa
Abbreviated transcription (Latin):
de qua modo ait. beatieritis si fecera
ea: hoc non de ominib dicit. seit eimi
quos ad societatem beatitudinis hans
elegerit. Non est ex eis iste qui panans
cius sic edebat: ut suꝑ eum leuartiem¬
caneum. Illi manducabant panem sui
ille panem dñi contra dnm̃ Ili ura
ille penam: Qui enim mandueat nas¬
ne ait apłs: iudicium sibi mandi atie
Amodo inquit dicouobis priusq̃ suit:
ut credatis cum factum fuerit qua
ego sum. Idest ego sum de quo ila sap¬
tura p̾cessit. ubi dictum ẽ qui nadi¬
cat meum panem: leuabit supet ne
calcaneum. deinde sequit᷑ et aicit. anͥ
amen inquit dico uobis: qui accipit si
quem misero. me accipit. Qui autem
me accipit: accipit eum qui me mist
Tantumne distare intelligi uoluit nt
eum quem nuttit et se ipsum. quan¬
tum inter se ipsum et patrẽ deume
Hc si isto modo acceꝑimus: nescio quos
gradus quod absit arrianoꝵ more fa¬
ciemus. Illi quippe cum audiunt hec
euangelica uerba seulegunt: statim

Expanded text:
de qua modo ait: Beati eritis si feceritis de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum. Illi vitam, ille panem. Qui enim manducat indigne, ait Apostolus, judicium sibi manducat . Amut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum . Id est, ego sum ille de quo Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico vobis quia qui accipit eum, si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ magisterhumilitatis: et uerbo et exẽ¬
plo. S poderimus ea que sunt oꝑosius
disserenda. ipso adiuuante disserere:
si non in eis que manifesta sunt immore¬
de omnib dĩco. uõbis. ego scio quos ele¬
gerim: s ut impleat᷑ scriptura qui man
ducat panẽ meum leuabit super me cal¬
caneũ suum. Hoc quid est aliud nisi con¬
culcabit me. Notum ẽ de quo loquat᷑:
iudas ille traditor eius attingitur. Ergo
ipsũ nõ elegerat: unde ab eis quos elegit:
isto sermone discernit. Quod ergo dico
inquit. beati eritis si feceritis ea: non de
omnib uob̃ dico. Est inter uos qui non
erit beatus: neq faciet ea. Ego scio quos
elegerim. Quos. nisi eos qui beatierunt
faciendo que p̃cepit ac facienda monst¬
uit. qui efficere beatos potest: Non est
gͥ traditor iuidas electus. Quid est gͦ qđ
alio loco dicit. nonne ego uos duodecim
elegi et unus ex uobis diabolus est An et
ipse ad aliquid est electꝰ. ad quoderat utiq
necessarius: non aũ ad beatitudinem.

Expanded text:
pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immorede omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut implducat meum panem levabit super me calcaneum suum. Hoc quid est aliud, nisi, Conculcabit me? Notum est de quo loquatur. Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sermone discernit. Quod ergo dico, inquit, beati eritis, si feceritis ea, non de omnibus vobis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstravit, qui efficere beatos potest. Non est igitur traditor Judas electus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad aliquid est electus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
illo conspiciuntur ab angelis: hoc in¬
firmitas humana. in qua adhuc erant
ferre non posset. Spiritalis autem ho¬
mo quilibet potest alterum hominẽ
docere quod nouit. si ꝓficiendo capatiorẽ
faciat sp̃s scs̃. in quo et ipse doctor a¬
liquid. amplius addiscere potuit ut sit̃
ambo docibiles deo: quamquã et int̾
ipsos spiritales. sunt utiq aliis alii capa.¬
tiores atq meliores. ita ut quidam il¬
lorum ad ea ꝑuenerint que non licet
homini loqui. Qua occasione uani qui¬
dam. apocalypsin pauli. quam sani¬
tas non recepit eccłie. nescio quibus fa¬
bulis plenam stultissima presumptio¬
ne fin rerunt. dicentes hanc ẽẽ unde
dixerat raptum se fuisse in tercium
celum: et illic audisse se meffabilia uerba

Expanded text:
illo conspiciuntur ab angelis, haec inillo conspiciuntur ab angelis, haec infirmitas humana, in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocalypsim Pauli, quam sana non recipit Ecclesia, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt; dicentes hanc esse unde dixerat raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba
Abbreviated transcription (Latin):
quib dicit apłs: quia cognoscentes
deum non sicut deum głificauerunt.
Quid enim ꝓdest habere intelligen¬
tiam ueramꝰ ei de inmutabili bono ei.
qui non denet ꝑ quem liberetur ama¬
lo: Porsus admoniciobãtissimi apłi deurĩs
cordib non recedat. Si quil uobis euan¬
gelizauerit preter id quod accepistis:
anathema sit. Nõ ait plusꝙͣ accepistis. s p̃t̃ qd̾¬
accepistiꝰt Iam̃ si illud diceret. sibi ipse pre¬
fidei supplenda. deerant. S qui sup¬
plet. quod minus erat addit: non quod
inerat tollit. Qui autem pretergredit᷑
regulam fidei: non accedit in uiam.
s recedit de uia Qd itaq ait dñc. ad¬
huc multa. habeo uobis dicere. s non
potestis portare modo. adicienda illis
erant que nesciebant: non que didi¬
cerant euertenda. Et ille quidem sic̃
in pristino sermone iam exposui. po¬
tuit hoc ita dicere. quia illa ipsa que
docuerat. si uellet eis sic aꝑire ut in¬

Expanded text:
quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; saccepistis. Nam si illud diceret, sibi ipsi praefidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat, tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8. Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia illa ipsa quae docuerat, si vellet eis sic a
Abbreviated transcription (Latin):
tores. qui eos uellent a fide auertere. pro¬
mittendo scientiam ueritatis. et hoc pu
mus. Si quid gͦ intellereris quod non
sit contra regulam fidei catholice. ad
quam uelut uiam que te ducat ad pa¬
triam ꝑuenisti. et si sic intellȩxeris ut
inde omrino dubitari. non debeat. adde
adedificium. noli tamen relinquere fun¬
damentum.Sic debent maiores doce¬
realiquid paruulos: ut omnium dñm
et apłos non dicant aliquid. fuisse men¬
ticos. Non solum autem uanilocos et
nientis seductores. fabulosa et uana gar¬
rientes. et in eis uanitatib uelut altam
scientiam ꝓmittentes. contra regulam
fidei quam catholicam suscepistĩs. caue¬
re debetis: uerum etiam ipsos qui de
ipsa di uine inmutabilitate nature.
uel incorporea creatura siue creatore
ueracit̾ disputant. et quod dicunt om¬
nino documentis atq rationib certis¬
simis ꝓbant. et tamen ab uno media
re: tamquam pestem insidiosiorem
ceteris fugite. Tales enim sunt illi de

Expanded text:
tores, qui eos vellent a fide avertere protores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putmus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent majores docere aliquid parvulos, ut omnium Dominet Apostolos non dicant aliquid fuisse mentitos. Non autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei re, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
pficiat qd struit᷑. ad dit᷑ edificium non
subtritur fundamentum Que cum ita sint:
oquicmq estis. qui sine dubio multi estis
paruuli is xp̃o ꝓficite ad solidum men¬
tis abum. non uentris ꝑficite ad seꝑandũ
bonum amalo. et magis magisq inhere¬
te mediatori. ꝑ quem liberemini a malo:
quod non est a uob̾ loco seꝑandum: s in
uobis potius est sanandum. Quisquis
pus cuiusuibet hominis uel cuiuslibet a¬
nimãtis creatum: aut a uero deo uetus tes¬
tam̃tũ datum. et si quid huiusmodi: hec
dolacte nutriebamini. quoniã ad uera
capienda cornondum habebatis idone¬
um. non uob̾ iste cibum p̃parat s uene¬
num: Ppter quod beatus apłs. eos allo¬
quens quisͥiã uidebant᷑ eẽ ꝑfecti. cum
semꝑfectũ ẽẽ ipsẽ dixisset. quot quod ergo
ꝑfecti inquit. hoc sapiamus. & si quid.
aliter sapitis. hoc quoq uobis deus reue¬
lauit. Et ne forte incurrerent in seduc¬

Expanded text:
perficiatur quod struitur, additur aedificium, non perficiatur quod struitur, additur aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed in vobis potius est sanandum. Quisquis pus cujuslibet hominis vel cujuslibet animantis creatum, aut non a vero Deo Vetus Testamentum datum, et si quid hujusmodi; haecdo lacte nutriebamini, quoniam ad vera capienda cor nondum habebatis idoneum: non vobis iste cibum praeparat, sed venenum: Propter quod beatus Apostolus eos alloquens qui sibi jam videbantur esse perfecti, cum se imperfectum ipse dixisset, Quotquot ergo, inquit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seduc
Abbreviated transcription (Latin):
ta est quodam modo lactescere paruuł.
cum uerbum caro factum est ethabita¬
uit in nobis. S ipse homo xp̃c qui uera
carne uera cruce. uera morte. uera resir¬
rectione sincerum lac dicitur pariuloꝵ.
cum bene a spiritalib capitur. inuenit
dominus angeloꝵ. Pinde nec sic paruili
sunt lactendi. ut semꝑ non intelligant
deum xp̃m. nec sic ablactandi: ut dese¬
rant hominẽ xp̃m : qđ alio modo. id ipsũ
ita dici potest. Nec sic lactandi sunt ut
creatorem numquã intelligant. xp̃m¬
dnm: nec sic ablactandi ut mediatorm
umquam deserant. xp̃m. In hoc quippe
non conuenit huic rei similitudo mater¬
ni lactis et solidicibi. s potius fundand.
quia et puer quando ablactatur. ut ab
alimentis infantie iam recedat. inter l¬
lidos cibos non repetit ubera que sugss¬
bat. Xp̃c autem crucifixus. et lac qł sis¬
gentibis t cibus est ꝓficientib Fundamen¬
teuero ideo est aptior similitudo. quia ut

Expanded text:
ta est quodammodo lactescere parvulis, ta est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt lactandi, ut semper non intelligant Deum Christum; nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti vero ideo est aptior similitudo, quia ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis manus. resurreccionis etiam mor¬
tuoꝵ et iudicii eterni. hec est lactis ubeitas sie
quo non uiuunt qui iam quidem ratione i¬
tunt᷑ ut possint crede: s bonum a malo non
credendo tantum. uerum etiam incelligen¬
do. quod ꝑtinet ad solidum cibum separe
non possunt. Quod autem in lactis come¬
moratione posuit et doctrinã: ipsa est que
ꝑ simbolum traditur. et orationem donui¬
nicam. S huic lacti absit. ut contrarius sic¬
cibus rerum spiritalium. firma intelligen¬
tia capiendus: qui colosensib et tessalom¬
censib defuit. et fuit supplendus: Quando
enĩ suppletur quod defuit: nonmplit
quod. fuit: Nam et in ipsis que suminus
alimentis. usq ad eo lacti non est contrari
solidus cibus: ut ipse lactescat. quo pos¬
sit eẽ aptus infantib ad quos ꝑ matris
uel nucricis ꝑuenit carnem: sicut fecit
etiam mater ipsa sapientia. que cum sit
in excelsis. angeloꝵ solidus cibus. digna¬

Expanded text:
nis manuum, resurrectionis etiam mornis manuum, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, digna
Abbreviated transcription (Latin):
omnino taceant. ꝓptercatholicam fi¬
dem que omnib predicanda est: nec
tamen sic disserant. ut uolentes eam
ꝑducere ad intelligentiam non capacẽ.
faciliꝰ fastidiri faciant. in ueritate ser¬
monem. quam in sermone ꝑcipi ue¬
ritatem. propt̾ea dicit scribens ad co¬
losenses. ꝙ si corpore absens sum. spũ
uobiscum sum gaudens. et uidens
ordinatioẽm ur̃ã. et id quod deest fidei
ur̃e in xp̃o. Et ad tessalonicenses. Noc¬
te et die inquit habundantius oran-¬
tes ut uideamus faciem ur̃am et sup¬
pleamus que desunt fidei ur̃e. Intel¬
ligendi sunt utiq ita primum cate¬
tizati. ut lacte alerentur non solido
cibo. Cuius lactis ad hebreos comemo¬
ratur ubertas: eis quos uolebat cibi
soliditate iam pascere. Propt̃ea qđ
ait: ideoq remittentes initũ xp̃iuer¬
bum. in consũmationẽ respiciamus:
non iterum iacientes fundamentũ
penitentie a mortuis oꝑib et fidei in
deum. lauachri doctrine. impositio¬

Expanded text:
omnino taceant omnino taceant dem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore absens sum, spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinationem vestram, et id quod deest fidei vestrae in Christo . Et ad Thessalonicenses: Nocte ac die, inquit, abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quae desunt fidei vestrae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consummationem respiciamus; non iterum jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis, et fidei in Deum, lavacri doctrinae, et impositio
Abbreviated transcription (Latin):
poralib imaginib cogitent. et ipsum
deum non nisi aliquod corpus eẽ existi¬
ment. et malum nisi substantiã puta¬
re non possint. cum sit potius ab imu¬
tabili substantia mutabilium substan¬
tiarum quidam defectꝰ quas fecit ex
nichilo. ipsa inmutabilis et summa subs¬
tantia que deus est. Qđ ꝓfecto quisqͥs
non solum credit uerum etiam exerci¬
tatis interiorib animi sensib intelligit
ꝑcipit nouit. non est iam metuendum.
ne seducatur ab eis. qui malum putan-¬
do eẽ substantiam quam non fecit ds̃.
mutabilem substantiam faciunt ipsũ
deum: sicut manichei. uel si que alie pes-¬
tes ita desipiunt. S mente adhuc par¬
uulis quos dicit apłs. carnales lacte nu-¬
triendos. omnis de hac re sermo. qui
agitur. ut non solum credatur. uerum
etiam intelligatur. sciaturq quod dicit᷑.
ꝑciꝑe talia non ualentib onerosus est.
faciliusq premit quam illos pascit. Ex
quo fit ut spiritales ista carnalib non

Expanded text:
poralibus imaginibus cogitent, et ipsum poralibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ipso eẽ doctores. iter̾doctͥna idige¬
tisq̃sit elem̃tasermonũ deiet facti estis op̾ ha¬
bentes lacte. non solido cibo. Omnis
enim quilac tet. inexꝑtus ẽ. uerbũ
est solidus cibus coꝵ qui ꝑhabitum exer¬
citatos habent sensus. ad seꝑandum
bonum a malo: hinc enĩuidemus tã¬
quam definitũ ec̃ quem ꝑfectoꝵ dicit¬
ẽẽ solidum cibum et hocesse illud quod
ad chorintios scriptum est. sapienciam¬
autem loquimur. inter ꝑfectos. Quoc
autem ꝑfeccos uoluerit hoc loco in telli¬
gi: subiecit atq ait. Qui ꝑhabitũ exerci¬
tatos habent sensus ad seꝑandum bo¬
numa malo: hoc ergo qui inualida
et mȩxercitata mente non possunt. ꝓ¬
fecto nisi quodam fidei lacte teneant᷑.
ut et inuisibilia. que non uident. et in¬
telligibilia que nec dum intelligunt
credant. facile ad uanas et sacrilegas
fabulas ꝓmnentioris scientie seucũ¬
t᷑ ut et bonum et malum non nisi cor¬

Expanded text:
tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi cor
Abbreviated transcription (Latin):
libs quasi carnalib Ac si dicerecellon
potustis quasi spiritales s quasi car¬
nales caꝑe. quod loquebar. Animat
emm homo id est qui scđm hominem
sapit. animalis quippe diciturab ani¬
ma. carnalis a carne. quia ex anima et
carne constat totus homo. non ꝑcipit
que sunt sp̃c̃ dei. id est quid grẽ creden¬
tib crux conferat xpĩ. et putat hoc ul¬
lacruce actum eẽ tantummodo ut no¬
bis usq ad mortem ꝓ ueritate certanti¬
bus. imitandum preberetur exemplũ.
Nam siscirent hunusmodi homines qͥ
nolunt ẽẽ nisi homines. quemadmod̃
tia adeo et iusticia et sc̃ĩficatio et redem¬
tio. ut quemadmodum scriptum est.
qui głatur in dnõ glietur: ꝓculdubio
non głiarentur in homine. nec carna¬
liter dicerent ego quidem sum pauli
ego autem apollo. ego uero cephȩ sed
spiritaliter ego sum xp̃i. Uerum illud
adhuc questionẽ facit. quod in epła
ad hebreos legitur. cum iam deberetis

Expanded text:
libus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non libus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum tia et iustitia et sanctificatio et redemtio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur, in domino glorietur. qunon gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum Christi . 4. Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis