comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singulas ꝑsonas ꝑtinentia mul qͣm¬
que relatiue dicuntirr ad iui singu¬
cem sicut pater et filius. et utriuis ia que¬
q donum sp̃o sc̃s. Non enim pat̾ q per
trmitas. aut filius trinitas. aut son¬
trmitas donum. Quod uero ad se A¬
dicuntur singuli. non clici pluraliter
tres. sed unum ip̃am crstatem. sicut de
bonus pater bonus falius bonus sp̃c
sanctus. et ommpotens pater om̃ps
filius. ommpotens sp̃c sc̃s. nec tamentreᷤᷤ
cdii. auttres boni. aut tres ommi potentes.
sed unus deus. bonus. ommpotens. ip̃a
trinitas. et quicquid aliud non ad in¬
uicem relatiue. sed ad se singuli dicurit᷑
Hoc enim secundum eẽritiam dicunt᷑
quia hoc est. ibi ẽe quod magnum eẽ. qd̾
bonum ẽẽ. quod sapientem ẽẽ et quicꝙͣ
aliud ad se unaqueq ibi persona uel
ip̃a trmitas dicitui. Ideoq dicuntur ts
persone uel tres substantie. non ut ali¬
qua intelligatiur diuersitas ẽentie. sed
ut uel uno aliquo uocabulo responderi
possit. cum dicitur quid tres. uel quid

Expanded text:
singulas personas pertinentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque donum Spiritus sanctus. Non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non debet dici pluraliter, tres, sed una ipsa Trinitas, sicut Deuus; Deus bonus Pater, bonus Filius, bonus Spiritus sanctus, et omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus; nec tamen tres Dii, aut tres boni, aut tres omnipotentes, sed unus Deus, bonus, et omnipotens, ipsa Trinitas; et quidquid aliud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur: hoc enim secundum essentiam dicuntur, quia hoc est ibi esse quod magnum esse, quod bonum, quod sapientem esse, et quidquid aliud ad se unaquaeque ibi persona, vel ipsa Trinitas dicitur. Ideoque dici tres personas, vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
quicqui non uidemus. et est. fortassis
in celo. Nec si augeas ymaginatione
cogitationis. lucem solis quantum po¬
tes. siue quo sit maior. siue quo sit cla¬
rior. miles tantum. aut innumerabi¬
liter neꝙ hec est deus. Net sicut cogtã¬
turangeli muncli sp̃c. celestia corpora in¬
spirantes atq aol arbitrium quo seriu¬
unt deo mitantes. atq uersantes. neq
si omnes cum sirit milia milium. in unũ
collati unus frãt nec tale aliquul deus
est. nec si eosdem sp̃c sine corporibus cogi¬
tes. quod quidem. carnali cogitatõni di¬
fficillimum est. Ecce uide si potes. o am¬
ma pregrauata corpore quod cortumpi¬
tur. et onusta terrenis cogitationibous.
multis et uariis. ecce iide. si potes. de¬
us uerius est. Hoc enim scriptum esti
quoniam deus lux est non quomodo
istioculi uident. sed quomodo uidet cor
cum audit uertias est. Noli querere qͥ
sit uetitas. statim enim se opporient ca¬
ligines ymaginum corporalium. et nu¬

Expanded text:
quidquid tale non videmus et est fortassis quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nu
Abbreviated transcription (Latin):
dum hoc dicitur uerus ammus. cogita¬
Animum enim uerum habet etiam ri. ⁊ c̾
quinon magnanimus. Quandoquidem
corporis et amimi ẽẽntia. non est ipius ueri¬
tatis ẽentia sicut est trmitas deus imnus
solus. magnus uerus. uerax ueritas. Eꝑ
si cogitare tonamur quantum sinit et
donat. nullus cogitetur per locorum spa¬
cia cortastus. aut complexus quasi tͥum
corporum. nulla compago iuncture. sicut
tricorporem gerionem fabule ferunt. sed
quicquid animo cale occurrerit. ut maiꝰ
sit in tribus quam in singulis minus¬
q muno quam in duobus. sine ulla clubi¬
tane respuatur. Ita enim respuitur omne
corporeum. inspititalibus autem omne
mutabile quod occurrerit non putetur
deus. Non emim parue noticie pars est
cum de profundo isto in illam summita¬
tem respiramus. si antequam scire possu¬
mus quid sit deus. possinus iam sci¬
re quid non sit. Non esti emm certe nec t̾¬
ra nec celum. nec quasi t̾ra et celum. nec
tale aliquil quale iudemus incelo. neo

Expanded text:
dum hoc dicitur verus animus. Animum enim verum habet etiam qui non est magnanimus: quandoquidem corporis et animi essentia, non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum, nec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mitteretur. Cur ergo ait. et ame ipso
non ueni: Iam hoc secundum formam
serui dictum est: secunclum quam dictũ
esti ego non iudico queniquam. Si er¬
go missus dicitur in quantum apparu¬
it foris increatura corporali qui intus in
creitura spiritali oculis mortalium semꝑ
occultus est: iam in promptu est intel¬
ligere eciam de sp̃u sancto. curmissus ⁊
ip̃e dicatur. Facta est erum quedam crea¬
ture specres ex tempore. in qua uisibilit̾
ostenderetur sp̃õsanctus. siuecum in ip̃m
dominum corporali specie uelut colum¬
ba descendit. siue cum decem diebus per¬
actis post eius ascensionem die penteco¬
stes. factus est. subito de celo sonus. qͣi
ferretur flatus uehemens &e uise sunt
illis lingue diise sicut ignis: qui et
infedit super unumquemq eoꝵ. Hec
operatio iusibiliter expressa et oculis ob¬
lata mortalibus. misso sp̃c sancti dicta
este non ut appareret eus ip̃a substan¬
tia. que et ip̃a in uisibilis et incomiitta¬

Expanded text:
mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiliter ostenderetur spiritus sanctus, cum super ipsum dominum corporali specie uelut columba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasiinsedit super unumquemque eorum. Haec operatio visibiliter expressa, et oculis oblata mortalibus, missio Spiritus sancti dicta est: non ut appareret ejus ipsa substantia, qua et ipse invisibilis et incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: Misit se autem ille qui in ea carne
apparuit: quomiam illa que coram corpo¬
reis oculis foris gerunturab interiore
appetitu nature spiritalis existunt ꝓp
terea conuenienter missa dicuntur. Fõr¬
ma porro illa suscepti hominuis: filii perso¬
na est: non eciam patus. Qua propter pa¬
ter inuisibilis. una cum filio socum inui¬
sibili. eundem filium uisibilem faciendo.
misisse cum dictus est. Qui si eo modo
uisibilis fieret ut cum patre inuisibilis
ẽẽ desisteret id est si substantia inuisibilis
uerbi. in creaturam uisibilem mutata et
transiens uerteretur. ita missus a patre
intelligeretur filius. ut tantum missus.
non eciam cum patre mittens inueniretui:
Cum uero sio accepta est. forma serui.
ut maneret incommirtabilis forma dei
manifestum est. quod a patre et filio nõ
apparentibus factum sit quod appare¬
ret in filio. id est ab inuisibili patre cum
inuisibili filio. idem ip̃e filius uisibił

Expanded text:
ruit; misisse autem ille qui in ea non ruit; misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu naturae spiritualis existunt, et propterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo misisse eum dictus est: qui si eo modo visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si substuerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim se tam sacrilega inluat opini¬
one. ut putet temporale uerbum a patre fa-¬
ctum ẽẽ. ut eternus filius mitteretur.
et in came appareret ex tempore: Sedu¬
tiq in ip̃o dei uetbo quod erat in principio a¬
pud deum ce deus erat. in ip̃a scllicet sapi¬
entra dei. sine tempore erat. quo tempore il
lam apparere oporteret. Itaq cum sine ul¬
lo initio temporis. in principio erat u̾bum
et uerbum erat apud deum et deus erat u̾¬
bum. sine ullo tempore in ip̃o uerbo erati
quo tempore uerbum caro fieret et hĩtaret
innobis. Que plenitudo temporis cumue¬
nisser misct deus filium suum factum ex
tum uerbum hominibus appareret. quod
in ip̃o uerbo sine tempore erat in quo tem
pore fieret. Ordo quippe temporum: in et̾¬
na dei sapientia sine tempore est. Cum
itaq hec a patre et filio factum eẽt. ut ui
caie filius apparerett congruenter dio¬
tus esti nussus ille qui in ea carne appa¬

Expanded text:
quis enim se tam sacrilega induat opiniquis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale uerbum a patre factum esse, ut aeternus filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et deus erat, in ipsa scilicet sapientia dei sine tempore erat quo tempore eam in carne apparere oporteret. itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset uerbum, et uerbum esset apud deum, et deus esset uerbum, sine ullo tempore in ipso uerbo erat quo tempore uerbum caro fieret et habitaret in nobis. quae plenitudo temporis cum uenisset, misit deus filium suum factum ex tum uerbum hominibus appareret; quod in ipso uerbo sine tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne appa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o saluatore ait. Qui me dilexit. or tra¬
didit semnet ip̃m pro me. ¶uedo respondebit
si hec probe sapit. quia una uolurtas ẽ.
parris et filii. ce in seperabilis operatio.
Sicergo intelligat illam in carnationẽ.
ce exiurgine natiuitatem. in qua filus
intelligitur missus. una eademq ope¬
ratõno patris et filii insopara biliter ẽẽ
factam. non utiq in de separato sp̃u sancto de
quo aperte dicitur inuenta est. in utero habẽs
desp̃u sancto. Nam eciam suta queramus.
enodatius fortassis quod dicimus appare¬
bit. Quomodo misit deus filium suum. ius¬
sit ut ueniret. atq ille iubenti obtempetans
uenit an rogauit. an tantumodo admonu
it. Sed quodlibet horum sit. uerbo utiq
factum eic. Sei autem uerbum: ipse est dei
filius. Qua pp̃ cum eum paternerbo misit.
a patre et uerbo eius factum est. ut mitte¬
retui: Ergo a patre missus est idem fi¬
lius: quia uerbum patris est. ip̃e filius.

Expanded text:
ipso Salvatore ait: Qui me dilexit, et traipso Salvatore ait: Qui me dilexit, et tradidit se ipsum pro me . Credo respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separato Spiritu sancto, de quo aperte dicitur, Inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Nam etiam si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: Quomodo misit Deus Filium suum? Jussit ut veniret, atque ille jubenti obtemperans venit; an rogavit, an tantuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius.
Abbreviated transcription (Latin):
fiet istucl. sp̃c sanctus inquit superue¬
niet in te. ce uirtus altissum obumbrabit
tibi. Et matheus clicit. Inuerita est. in u¬
tero habens de sp̃u sancto. Quamquam
tur de aduentu suo futuro dicere. & nr̃
aliquis cogat ut clicamus etiam a seip¬
somissum ẽe filium. quia ille marie cõ
ceptus et partus. operatio trinitatis est. qͣ
treante omiia creantur. Et quomodo iam
in quit pater eummisit. si ip̃e se misit:
Cui primum respondeo querens ut ditat
si potest. quomodo pater eum sanctifica¬
uit. sup̾e se sanstificauit. Utrumq enim
idem dominus ait. Quem paderin quit
sanstificauit et misit in hunc mundũ.
uos dicitis quia blasphemat. qm̃ ddicit
filius dei sum. Alio autem loco dicit. et
pro eis sanctificome ip̃m. Item quero qͦ¬
modo eum pater tradidit᷑ si ip̃e se tradi¬
dit. Uttumq emim dicit apło paulus qui
filio inquit ꝓprio non pepercit sed ꝓnobiᷤ
omnibus tradidit eum. Alibi autem. de

Expanded text:
fiet istud? spiritus sanctus superuefiet istud? spiritus sanctus superueniet in te et uirtus altissimi obumbrabit tibi. et Matthaeus dicit: inuenta est in utero habens de spiritu sancto; quamquam tam de aduentu suo futuro ipse Christus aliquis cogitat, ut dicamus etiam a se ipso missum esse filium, quia ille Mariae uirginis conceptus et partus operatio trinitatis est, qua creante omnia creantur, et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo quaerens, ut dicat, si potest, quomodo eum pater sanctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem domsanctificavit, et misit in hunc mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quoniam dixi, Filius Dei sum . Alio autem loco ait: Et pro eis sanctifico me ipsum . Item quaero quomodo eum Pater tradidit, si se ipse tradidit? Utrumque enim dicit apostolus Paulus: Qui Filio, inquit, proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Alibi autem de
Abbreviated transcription (Latin):
missio. siue filii siue sp̃c sancti. ꝑ ater
emim solus nusquam legitur missurs:
oe de filio quidem ita scribit apłc. Cum
autem uenit plenitudo temporis. misit d̾s
filium suum factum ex muliere fc̃m
sublege. ut eos qui sub lege erant recli
meret. Misit inquit filium suum fc̃m
ex muliere. Quo nomine quis catholi¬
cus nesciat. non eum priuationem iurgi¬
nitatis. sed differentiam sexus hebreo so¬
quencli more significare uoluisser ¶uait
itaq. misit deus filium suum factum
ex muliere. Catis ostendit eo ip̃o missum
filium quo factus est exmuliere. Quod
eigo de ddonatus est in hoc mundo erat
quocl autem de maria natus est. in hunc mũ¬
dum missus aduenit. Promide mutti a patre
sine sp̃u sancto non potuit. non solum quia
intelligitur pater cum eum misitud est fe¬
cit ex femina. non utiq sine sp̃usuo fecisse.
uerum eciam quod apertissime or manife¬
stissime in euangelio dicitur uirgini
marie. querenti ab ab angelo quomodo

Expanded text:
missio siue filii siue spir tus sancti; pater missio siue filii siue spir tus sancti; pater enim solus nusquam legitur missus. et de lio ita scribit apostolus: cum autem uenit plenitudo te aporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant rmeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, non sintellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine spiritu sancto fecisse, uerum etiam quod manifestissime atque apertissime in euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab angelo: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
leo si de filio dictum est. ip̃m enim ĩmulli
uolunt intelligi. uel ꝓphetis uel in ꝓpħis.
locutum quo missus est. nisi illuo ubi
erati ᷑ Ubiq enm erat: qui ait. Celum
et t̾ram: ego impleo. Siaudem de patre
cdictum est ubi ẽẽ potuit sine uerbo suo
ce sine sapientia sua. que pertendit a fi¬
ne usq ad finem fortiter. &e disponit om¬
masuauiter S ed neq sine sp̃u suo us¬
quam ẽẽ potuit. Itaq si ubiq est deus:
ubiq esti etiam sp̃c eius. Illuc ergo ce
spiritus sanctus missus est: ubi erati
Nam ce ille qui non inuenit locum qͦ
eat a facie dei. & dicit. si ascendero in celũ
tu ibi es. si descendero minfernum ad es
ubiq uolens intelligi presentem deum:
nominauit prius sp̃m eius. NLam sic
art Quo io aspũ tuo. ce quo a facie
tua fugiam: Quo cirta si ce filius et
sp̃o sanctus illuo mittitur ubierat q̃¬
rendum est quomodo intelligatur ipsa

Expanded text:
leo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli leo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel prophetis uel in prophetis locutum ^— quo missus est nisi illuc, ubi erat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spiritu sancto usquam esse potuit. itaque si ubique est deus, ubique est etiam spiritus eius; illuc ergo et spiritus sanctus missus est, ubi erat. nam et ille qui non inuenit locum, quo iret a facie dei, et dicit: si ascendero in caelum, tu illic es, et si descendero in infernum, ades, ubique uolens intellegi praesentem deum, prius nominauit spiritum eius; nam sic ait: quo abibo ab spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Quocirca si et filius et spiritus sanctus illuc mittitur, ubi erat quaerendum est, quomodo sit ista
Abbreviated transcription (Latin):
maior est qui mittit. quam qui ni ep̃i¬
mittitur. Nrouide maior est parer filio.
quia filius a patre semissum assidue o¬
commemorat. Maior est ce spsu sancto: qr
de illo dicit iħc. quem mittet paterinno¬
minemeo. Et spõsactus utroq minor ẽ.
quia et pater eum mittit sicut commemo¬
rauimus &e filius. cum dicit. si autem
abiero mittam eum ad uos. Qua in
questione primum quero unde et quo
missus sit filius. Ego inquit a patre exi.
ceueni in hunc mundum. Ergo a parrẽ
exire et uenire in hunc mundum: hoc
est. mitti. Quid est igitur quod de illo
idem ip̃i euangelista cdicit. in mundo
erat. ce mundus per eum factus est. et
mundus eum non cognouit. demnde
conuingiti in sua ꝓpria uenit. Illut
utiq missus est. quo uenit. At si in
hunc mundum missus esti quia exiit
a patre et uenit in hunomundum. oe in hoc
mundo erat illuc ergo missus est ubierat.
Nam et islud quod scriptum est. in ꝓph̾a
dominum. dixisse. celum ce t̾ram ego imp¬

Expanded text:
Major est qui mittit, quam qui mittitur: proinde major est Pater Filio, quia Filius a Patre se missum assidue commemorat; major est et Spiritu sancto, quia de illo dixit Jesus, Quem mittet Pater in nomine meo . Et Spiritus sanctus utroque minor est: quia et Pater eum mittit, sicut commemoravimus; et Filius, cum dicit, Si autem abiero, mittam eum ad vos. Qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit Filius. Ego, inquit, a Patre exii, et veni in hunc mundum . Ergo a Patre exire, et venire in hunc mundum, hoc est mitti. Quid igitur est quod de illo idem ipse evangelista dicit, In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego imp
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat demonstrandum temporaliter
tus. Non tamenminor patre dictus esti si¬
cut filius. p̃p formam serui. quia illa forma
serui inhesit ad imitatemꝑsone. Ille uero
species corporales ad demonstrandum quod
opus fuit. ad tempus apparuerunt. & ẽẽ

Expanded text:
oportebat demonstrandum temporaliter oportebat demonstrandum temporaliter nctus: non tamen minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et esse
Abbreviated transcription (Latin):
columba que difta est corporalispecie des¬
cendisse. nullus umqͣm dubitauit quod ocu¬
lio uisa sit. Nec situt cdicimus filium petram.¬
mus dicere sp̃m columbam uel ignem. Illa
enim petra iamerat in creatuta. oe per actio¬
nis modum nuncupata est innomine xp̃i
quem significabat. sicut lapis ille quem
iacob posuit ad caput. c̃ in unctione adsig¬
nificandum dominum assumpsit. sicut y¬
saacxp̃c erat. cumad se immolandum lig¬
na portabat. Accessit istis accio quedam sig¬
nificatiua iam existentibus. non autem
sicut illa columba et ignis ad hec tuntũ¬
modo significanda repente extiterunt. o¬
Magis ista similia michiuidentur flam¬
me illi que in rubo apparuit moy si. ce illi¬
culime columne quam populus in here¬
mo sequebatur e fulgoribus ac tonitͥbꝰ
que fiebant. cumlex daretur in monte Ad
hoc enm reꝵ illaꝵ corporalis excitit species
ter has ergo corporales formas que acleu̾
significandum. ce sicut humanis sensibuᷤᷤ

Expanded text:
columba quae dicta est corporali specie descolumba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petramus dicere Spiritum columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ter has ergo corporales formas, quae ad eum significandum, et sicut humanis sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicuus filium et deum et hominem.
net sicut ditimus fillium agnum dei. nõ
solum iohanne baptista dicente. ecce ag¬
nus dei. sed eciam iohanne euangelista
uidenteagnum occisum in apocalipsi. Il¬
la quippe uisio ꝓphetica non exhibita est.¬
oculis corporeis performas corporeas.
sedin sp̃u. ꝑ spuitales ymagines corpo¬
rum. Columbam uero illam. et ignem
oculis uiderunt. quicumq uiderunt:
quamquam de igne de igne deceptan põt.
diuisas uelut ignem: sed cliuise sunt
eis. Nonautem sub eadem significatõne
solemus dicere usum estinichi: qua di¬
cius uidi. Et in islis quidem spirita¬
libus uisis ymaginum corporalium so¬
let dici.  iusum est. michi. et udi: in isti
uero que per expressam corporalem speci¬
em oculis demonstrantui: non solet dici
uisum est michi. sed uidi. Se illo ergo ig¬
ne potest ẽe questio. quomodo uisus siti
utrumintus spũ tamquam foris. an
uero foris coram oculis carnis. Se illa uͦ

Expanded text:
sicut dicimus Filium et Deum et hominem: sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas, sed in spiritu per spirituales imagines corporum. Columbam vero illam et ignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero
Abbreviated transcription (Latin):
sue in unitate habituq conumxit in et̾¬
num. At uero mutabilis et connertibi¬
lis est. natura sp̃c sancti ut non hec ex
creatura fierent. sed ut ip̃e in illucl atq¬
in illud mutabiliter uerteretur. sicut
aqua in glaciem. Sed apparuerunt
ista. sicut oportune apparere debuer̾t.
creatura seriuente creatori. et ad nu¬
tum eius in comnuitabiliter in se ip̃o per¬
manentis. ad eum significandum oe dem¬
onstrandum sicut significari et demon¬
strari mortalibus oportebat: mutata at¬
q conuersa. Promde quamquam illa co¬
bomba spc̃ dicta sct. er de illo igne cum dice¬
retur uise sunt illis inquit lingne diui¬
se uelust ignis. & insedit superunum¬
quemcs eorum. Et ceperunt lingius lo¬
qui. quem adiodum sp̃c dabat eis ꝓnũ¬
tiare. ut ostenderet ꝑ ullũdignem sp̃m
demonstratum sicut per columbam. nõ
tamen ita possumus clicere sp̃m sanctum &
deum et columbam. aut et deum et ignem

Expanded text:
suae in unitatem habitumque conjunxit in aetesuae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus dicere Spiritum sanctum et Deum et columbam, aut et Deum et ignem,
Abbreviated transcription (Latin):
quod deus pater maior sit maior. aut sp̃c¬
deo patre. quia non sic est. assump patre.
ta creatura in qua appareret sp̃c sanctus.
sicut assumptus est filius hominis. in
qua forma ip̃ius uerbi dei persona pre¬
sentaretur. non ut haberet uerbum dei si¬
cut et alii sancti sapientes. se pre partiti¬
pibus suis. non utiq quod amplius ha¬
bebat uerbum. ut ẽẽt quam ceteri excel¬
lentiore sapientia: sed ip̃m uerbum etat.
Lliuiel est. enim uerbum in carne. aluicd
uerbum caro. icd est aliud uerbum in ho¬
mine. aliud uerbum homo. Caro enim
pro homme poĩta est. in eo quod ait. uer¬
bum caro factum est. ce sicut illudae
uidebit omnis caro salutare dei. Non
enm sine anima uel sine mente. sed ita
ommus caro. ac si diceretur omnns ho¬
mo. Non ergo sic est assumpta creatu¬
ra in qua appareret sp̃c sanctus. sicut
assũpta est. caro illa. et humana illa
forma ex uirgine maria. Neq enim co¬
lumibam beatificauit sp̃c. uel illum fla¬
tum. uel illum ignem. sibiq. et persone

Expanded text:
quod Deus Pater major sit Spiritu sancDeo Patre, qta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae
Abbreviated transcription (Latin):
mergo naturam mentis sub¬
iuderi potest et in ea trinitas tiunt. S¬
ista de qua multis modis ut potui dis¬
putaui. nec tamen eam credunt uel intel¬
ugunt ẽẽ ymaginem der speculum quidẽ
uident. sed usq a deo non uident ꝑ spetu¬
lum qui est perspeculum nunc uden¬
clus. ut nec ip̃m speculum quod uident.
sciant ẽe spoculum id est ymaginem. Ꝙꝑ
siscient fortassis et eum cuius est hoc
speculum ꝑ hoc querendum et per hoc
ut cumq ĩnterum udendum ẽe sentirẽt
fide non ficta corda mundante ut facie
ad faciem possit uideri qui ꝑ speculum
nunc uidetur. Qua fide cordium munda¬
trice contempta quid agunt intelligen¬
do que de natura mentis bumane subti¬
lissime disputantur. nisi ut ip̃a quoq
intelligentia sua iste teste dampnent᷑
In qua utiq non laborarent et iux ad
certum aliquid ꝑuenirent. nisi pena¬
libus cenebris inuoluti et onerati cor¬
pore cortuptibili quodaggrauat aĩam.
Quo tandem merito inflicto malo isto.

Expanded text:
as mentis humideri potest, et in ea trinitatem istam de qua multis modis ut potui disputavi, nec tamen eam credunt vel intelligunt esse imaginem Dei; speculum quidem vident, sed usque adeo non vident per speculum qui est per speculum nunc videndus, ut nec ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujus est hoc speculum, per hoc quaerendum et per hoc utcumque interim videndum esse sentirent, fide non ficta corda mundante , ut facie ad faciem possit videri, qui per speculum nunc videtur. Qua fide cordium mundatrice contempta, quid agunt intelligendo quae de natura mentis humanae subtilissime disputantur, nisi ut ipsa quoque intelligentia sua teste damnentur? In qua utique non laborarent, et vix ad certum aliquid pervenirent, nisi poenalibus tenebris involuti et onerati corpore corruptibili quod aggravat animam . Quo tandem merito inflicto malo isto,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙpͣ sit spiritus a deo deseri. mors relii aug¬
autem corporis a spũ deseri. eaq sit ustin¬
pena in morte corporis. ut quia sp̃c uolẽs
deseruit deum. deserat corpus inuctus ut
cum sp̃c deum deseruerit quia uoluit. de¬
serat corpus euam si noluerit. nec deserat
cum uoluerit. nisi aliquam sibi ium qua
ip̃m corpus ꝑimatur intulerit. demonitͣ¬
uit sp̃t mediatoris quam nulla pena pec¬
catiusq ad mortem catius accesserit. quia
non eam deseruit inuitus. Sed quia uo¬
luit. quando uoluit. quomodo uoluit. o¬
Qmppe dei uerbo ad unitatem commnixtꝰ
maxime mirati sunt sicut euangelium
loquitur loquitur qui presentes erãt.
cum post itiam uocem in qua figuram

Expanded text:
sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut spiritus quia volens deseruit Deum, deserat corpus invitus; ut cum spiritus Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam sibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus maxime mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram
Abbreviated transcription (Latin):
de munere inferioris. quod humana
rureꝵ scientia salubris ꝯtinetur
ut in hac temporali uita il agamus
quo ꝯ sequamur etͥna quanta potiu
ueritate ac breuitate disseruu q̃nqͥ¬
dem remtam multiplicem atq copi¬
osam multoꝵ atcy magnoꝵ dispu¬
tatõnib multis magnisq celebratam u¬
no striftim uolumine indusi. ostendens
eciam in ip̃a tͥnitatem sed nondum q̃
dei sit ymago dicenda Capitulum¬

Expanded text:
de munere inferioris, quo humanarum de munere inferioris, quo humanarum rerum scientia salubris continetur, ut in hac temporali vita id agamus quo consequamur aeternam, quanta potui veritate ac brevitate disserui: quandoquidem rem tam multiplicem atque copiosam, multorum atque magnorum disputationibus multis magnisque celebratam, uno strictim volumine inclusi, ostendens etiam in ipsa trinitatem, sed nondum quae Dei sit imago dicenda. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
eciam illo int̾iore u̾bo quod adnullius
gentis ꝑtinet linguam in tͥb pocius ilb
ymago ista cognoscitur. memoria scili¬
cet. intelligentia uoluntate. Hano autẽ
nuno dico intelligentiam. qua intelli¬
gimus cogitantes. id ẽ q̃n eis repertis
que memorie presto fuerunt sed non
cogitabant᷑ cogitatõ nr̃a format᷑ et eam
uoluntatẽ siue amorem ł dilectõnem
que istam ꝓlem parentẽq ꝯungit. et
quodammodo utriq ꝯmunis ẽ. Hinc
factum ẽ. ut eciam ꝑ exteriora sentia¬
bilia que ꝑ oculos cãrius iuiderturle¬
gentium ducerem tarditatẽ. munde¬
cuno sellicet libro. atq inde cum eis in¬
grederer ad interioris hominis eam po¬
tentiam que raciotinatur de tempo¬
ralib reb differens illam principalit̾
diantẽ qua ꝯtemplatur et̾na atos
id duob uoluminib egi. duodecimo
utrumq discernens quoꝵ unum ẽ
suꝑius alt̾m inferius qd̾ supiori ẽẽ
subditum debet terciodecimõ autem

Expanded text:
etiam illo interiore verbo quod ad nullius etiam illo interiore verbo quod ad nullius gentis pertinet linguam, in tribus potius illis imago ista cognoscitur, memoria scilicet, intelligentia, voluntate. Hanc autem nunc dico intelligentiam, qua intelligimus cogitantes, id est, quando eis repertis quae memoriae praesto fuerant, sed non cogitabantur, cogitatio nostra formatur; et eam voluntatem, sive amorem, vel dilectionem, quae istam prolem parentemqodo utrisque communis est. Hinc factum est ut etiam per exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditatem, in undecimo scilicet libro; atque inde cum eis ingrederer ad hominis interioris eam potentiam qua ratiocinatur de temporalibus rebus, differens illam principaliter dominantem qua contemplatur aeternas: atque id duobus voluminibus egi, duodecimo utrumque discernens, quorum unum est superius, alterum inferius, quod superiori subditum esse debet; tertio decimo autem
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. siue apud se siue inip̃a m̃tis
duce ueritate. Qui u̾i nec admonitus
ualetista otuen magria cecitate cordis
tenebris ignorantie dim̾sus ẽ. altius.
et mirabiliore diuina ope indigedut
qͣlecumq docum̃tum. quo posset ossẽdi
qũo exhis que memoria continentur
recordaritis acies in formet᷑ et tale aliqͥd
gignat᷑ ubi homo cogitat quale in illo
erat ubi an cogitatõem meminerat. qr
facilius dignoscitur quod tempore
accidit et ubi parens ꝓlem spacio tem¬
ꝑis antecedit. Nam sinos referamus
al int̾iorem menitis memoriam qua sui
meminit. et int̾iorem intelligentiam qua
se intelligit. et int̾iorem uoluntatẽ quase
diligit. ubi hec tͥa simul semꝑ sunt et si¬
mul semꝑ sunt fuerunt ex quo ẽẽ cepe¬
runt siue cogitarentur: siue non cogita¬
rẽtur udebitur quidem ymago illius
tͥnitatis et ad solam memoriãꝑtinere. S
q ibi u̾bum ẽe sine cogitatõe non potest.
cogitamus enim omne quod clicimus.

Expanded text:
invenit, sive apud se, sive in ipsa mentis invenit, sive apud se, sive in ipsa mentis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina ope indiget, uqualecumque documentum, quo posset ostendi quomodo ex iis quae memoria continentur, recordantis acies informetur, et tale aliquid gignatur ubi homo cogitat, quale in illo erat ubi ante cogitationem meminerat: quia facilius dignoscitur, quod tempore accedit, et ubi parens prolem spatio temporis antecedit. Nam si nos referamus ad interiorem mentis memoriam qua sui meminit, et interiorem intelligentiam qua se intelligit, et interiorem voluntatem qua se diligit, ubi haec tria simul semper sunt, et semper simul fuerunt ex quo esse coeperunt, sive cogitarentur, sive non cogitarentur; videbitur quidem imago illius trinitatis et ad solam memoriam pertinere: sed quia ibi verbum esse sine cogitatione non potest cogitamus enim omne quod dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicis de geometͥca disputantem etiã
ꝑfectus ẽ. musicus. nam et meminit¬
eius discipline et intelligit et diligit¬
amet. nunc illam ñ cogitat: q̃m geo¬
metͥcam de qua disputat cogitat. Hĩc
admonemur ẽẽ nob̃ in ablito mentiᷤᷤ
quaꝵdam reꝵ quasdã noticias et tunc
quodamm ꝓced̾e in medium atq inꝯspec¬
tumentis e̾ius uelut apertius ꝯscituu.
q̃n cogitãtur. Tunc enim se ip̃amens et
memmnisse et intellig̾e et amare inuenit
etiam unde non cogitabat q̃n aliuid nõ¬
cogitabat. S ed unde du ñ cogitau̾imꝰ
et unde cogitare nͥ ꝯmonitiñ ualemus.
id nos nestio quo eodemq miro modo
si potest dici scire nesoimus. Seniq re¬
cte ab eo qui ꝯmemorat ei quem ꝯme¬
morat d̾r. scis hoc. s te scire nescis.ꝯme
ueras. Id agunt et litt̾e que de his reb
oscͥpte sunt. quas res duce ratone ueras
ẽẽ inuenit lector. non quas ueras ẽẽ cre¬
dit ei qui scͥpsit. sicut legitur. hystori¬
a. sed quas ueras ẽe eciam inuenit ip̃e

Expanded text:
spicis de geometrica disputantem, etiam perfectus est musicus; nam et meminit disciplinae ejus, et intelligit eam et diligitamet, nunc illam non cogitat, quoniam geometricam de qua disputat, cogitat. Hinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notitias, et tunc quodam modo procedere in medium, atque in conspectu mentis velut apertius constitui, quando cogitantur: tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commem nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit lector: non quas veras esse credit ei qui scripsit, sicut legitur historia; sed quas veras esse etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo nel duos patres in illa trinita¬
te uel duos qui non sunt de alio quispiã
suspicetur: Pater enum solus non est de alio
ideo solus appellatur ingenitus non quidẽ
inscripturis. sedinconsuetudine dispirtã¬
tiumet de retanta sermonem qualemua¬
luerant ꝑferentium. Fliuis audem de pa¬
trenatus estr ec sp̃c sanctus de patire princi¬
paliter. et ip̃o sine ullo interuallo tempo¬
ris dante commnuniter de utroq procedliti
Siceretur dintem Faius ꝑatris et fili: si ꝙ e
abhorret ab omnum sanorum sensib
eum ambo genuissent. Nonigitur ab u¬
croq est genitus: sed procedit ab utroq o

Expanded text:
vocabulo vel duos patres in illa Trinitavocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scipturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patre natus est: et Spiritus sanctus de Patre principaliter, et ipris dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum sensibus, eum ambo genuissent. Non igitur ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
neuita existenti iam filio uitam patrem de
clisse. sed ita eum sine tempore genuisse ut
uita quam pater filio gignendo dedit. co¬
eterna sit uite patris qui dedit intelligat
sicut habet pater insemetip̃o ut de illo pro¬
cedat sp̃c sanctus sic declisse filio ut et de il¬
patre procedere. ut intelligatur quod etiam
proceclit de filio: id est de patre ẽẽ et filio.
Si emm quicquid habet de pr̃e habet filius.
de patre habet utiq ut de illo procedat sp̃c sc̃s.
Sed nulla ibi tempora cogitentur que habent
prius et posteruis: quia omnino ibi nul¬
la sunt. Quornodo ergo non absurdissime
filius diceretur amborum. cum sicut fili
o prestat eẽntiam sine initio temporis sine¬
ulla mutabilitate nature de patre genera¬
tõita sp̃m sancto prescet ẽẽntiantsine ul¬
lo tuctio temporis. sine ulla mutabilitate
nature de utroq ꝓcessio. Ideo enim cum
sp̃m sc̃m genttum non licamus. dicere ta¬
men non audemus ingenitum. ne in hoc

Expanded text:
ne vitane vitadisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut etiam de isPatre procedere, ut intelligatur quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Si enim quidquid habet de Patre habet Filius, de Patre habet utique ut de illo procedat Spiritus sanctus. Sed nulla ibi tempora cogitantur, quae habent prius aut posterius, quia omnino ibi nulla sunt. Quomodo ergo non absurdissime Filius diceretur amborum, cum so praestat essentiam sine initio temporis, sine mutabilitate naturae de Patre generato, ita Spiritui sancto praestat essentiam sine lo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de utroque processio? Ideo enim cum Spiritum sanctum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de pr̃e sp̃c sanctus quando natus est fili¬
us. an nondum ꝓcesserat. et illo nato de
utroq ꝓcessit. ubi nulla sunt tempora. si¬
cut potiumus querere ubi inuenimus
tempore uoluntatem prius de humana mẽ¬
te ꝓcedere ut queratur quod inuentum ꝓ¬
les uocetu qua iam parta seugenita uo¬
luntas illa ꝑficitur eo fine requiescens
ut qui fueratit appetitus quereritis sit
amorfruentis quiiam de utroq id est de
gignente mente et de genita notione tam¬
quam de parente aoꝓle proie ꝑcedate Rõ
possunt ꝓrsus ista ibiqueri ubi nichil
ex tempore in quoatur. ut consequenti
ꝑficiatur in tempore. Qua ꝓpter quipo¬
test intelligere sine tempore generatonem
filii depr̃e. intelligat sine tempore gesiera¬
tõnem ꝓcessionem sp̃c sansti deutroq. Et qͥ
potest intelligere i eo quod ait filius se¬
cut habet pater uitam in semetip̃o. sic de¬
dlit filio uitam habere insemetip̃ non si¬

Expanded text:
de Patre Spiritus sanctus quando natus est Filide Patre Spiritus sanctus quando natus est Filius, an nondum processerat, et illo nato de utroque processit, ubi nulla sunt tempora; sicut potuimus quaerere ubi invenimus tempora, voluntatem prius de humana mente procedere, ut quaeratur quod inventum proles vocetur; qua jam parta seu genita, voluntas illa perficitur, eo fine requiescens, ut qui fuerat appetitus quaerentis, sit amor fruentis, qui jam de utroque, id est, de gignente mente et de genita notione tanquam de parente ac prole procedat? Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut consequenti perficiatur in tempore. Quapropter, qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Et qui potest intelligere in eo quod ait Filius, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso ; non si
Abbreviated transcription (Latin):
gine. Absurlissimum est enim ut credamꝰ
eum cum iam triginta eum eẽt annorum.
euis enim etatis aiobanne baptizatus est ac¬
cepisse sp̃m scm̃. sed uenisse ad illud baptis¬
ma. situt sine ullo omnino peccatum. ita nd
sine sp̃usansto. Sienm de famulo eius
et precursore ip̃o iohanne scͥptum est. sp̃u
sc̃o replebitur iam inde ab utero matris sue.
q̃m quamius seminatus a pr̃e tamien sp̃m
scm̃ in utero formatus accepit. quid de ho¬
mine xp̃o intelligendum est ł credendum
cuius carius ip̃a conceptõ non carnalis s
spũalis fuit: In eo eciam quod de illo scͥp¬
tum est quod acceperit apr̃e ꝓmissionem
sp̃c sancti. et effuderit utraq natura m̾o
strata est: et humana scilicet et diuina.
Accepit quippe ut homo: effudit ut deus.
tem super alios non utiq possumus. sed
hoc ut fiat. deum super eos aquo il ef¬
ficitur inuocamus. Numquid ergo pos¬
sumus querere utrum iam processerat

Expanded text:
ia. Absurdissimum est enim ut credamus ia. Absurdissimum est enim ut credamus eum, cum jam triginta esset annorum aetatis, et a Joanne baptizatus est, accepisse Spiritum sanctum: sed venisse illum ad baptisma, sicut sine ullo omnino peccato, ita non sine Spiritu sancto. Si enim de famulo ejus et praecursore ipso Joanne scriptum est, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae , quoniam quamvis seminatus a patre, tamen Spiritum sanctum in utero formatus accepit; quid de homine Christo intelligendum est vel credendum, cujus carnis ipsa conceptio non carnalis, sed spiritualis fuit? In eo etiam quod de illo scriptum est, quod acceperit a Patre promissionem Spiritus sancti et effumonstrata est, humana scilicet et divina. Accepit ut homo: dedit ut Deus. tem sut hoc fiat, Deum super eos, a quo hoc efficitur, invocamus. 47. Numquid ergo possumus quaerere utrum jam processerat
Abbreviated transcription (Latin):
sed cuicumq inquit imposuero manꝰ
accipiat sp̃m sanctum: quia neq scͥp¬
tura superius dixerat uidens autem
symon qd̃ apłi darent sp̃m sc̃m. sed cli¬
xerat uidens autem symon quod ꝑ impo¬
sc̃m non solum dedit ut deus: sed etiã
accepit ut homo. Propt̾ea dictus est ꝑle
um dominus sp̃u sc̃o. non utiq oleo u¬
sibili. sed dono gr̃e. quod usibili sig¬
nificatur unguento: quo bapti zatos
ungit ecc̃a. Nec sane tunc unctus est
uelut columba descendit tunc enim cor¬
pus suum id est eccam suam prefigura¬
re dignatus est. in qua precipue bap̃u za¬
ti accipunt sp̃m sc̃m: sed ista mistica et
inuisibiliunctõne tunciitelligendus
est unctus. qn uerbum dei caro factum
est id est qͥn humana natura sine ullis
precedentibus bonorum operum merituᷤ
deo uerbo est in utero iurginis copulata
iraut cum illo fieret una ꝑsona. Ebhoc eum cõ¬
fitemur natum de sp̃u sancto. et maria iur¬

Expanded text:
sed, cuicumque, inquit, imposuero manus, sed, cuicumque, inquit, imposuero manus, accipiat Spiritum sanctum. Quia neque Scriptura superius dixerat, Videns autem Simon quod Apostoli darent Spiritum sanctum; sed dixerat, Videns autem Simon quod per impoitum sanctum non solum dedit ut Deus, sed etiam accepit ut homo; propterea dictus est plenum Deus Spiritu sancto . Non utique oleo visibili, sed dono gratiae, quod visibili significatur unguento quo baptizatos ungit Ecclesia. Nec sane tunc unctus est velut columba descendit : tunc enim corpus suum, id est, Ecclesiam suam praefigurare dignatus est, in qua praecipue baptizati accipiunt Spiritum sanctum: sed ista mystica et invisibili unctione test unctus, quando Verbum Dei caro factum est, id est, quando humana natura, sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis, Deo Verbo est in utero Virginis copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc eum confitemur natum de Spiritu sancto et virgine Mar