comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uigilias custodiebant super
gregem suum. pericula demp¬
tationum indicat: a quibus
se suosq subiectos om̃s qͥ
ꝑ fecte uigilant. custodire non
desistunt. Et bene nato domi¬
no pastores supra gregem ui¬
gilant: Ille et enim natꝰ
qui dicit. Ego sum pastor bonꝰ
Bonus pastor animam suam
dat pro ouibus suis. Sed et
tempus imminebat. quo idem
pastor summe bonus. missis
in mundum yastoribus. oues
suas quȩ longe lateq disperse
errabant. ad semꝑ uirentia celes¬
tis uitȩ pascua reuocaret. Quo¬
rum euram summo pastori pͣce¬
pit. Si diligis me : pasce oues
meas. Quod aꝑtius apperiens:
ait. Confirma fr̃s cuos. Et
factim est ut discesserunt ange¬
li ab eis in celum: pastores loque¬
bantur ad inuicem. Transeamꝰ

Expanded text:
vigilias custodiebant super vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem
Abbreviated transcription (Latin):
ato in bethleem salua¬
tore. sicut sacra euuan¬
gelii testacur hẏstoria.
pastoribus qui in regio-¬
ne eadem erant iugilances ui
um. angelus dñi magna cum
luce apparuit: ex orcumq mun¬
do solem iusticiȩ. non solum
celestis uoce sermonis uerum
etiam claritate diuinȩ lucis
astruxit. Nusquã eniͣ in tota
ueteris instrumenti serie reppe¬
rimꝰ. angelos qui tam sedulo
apparuere patribus. cũ luce ap¬
paruisse. Sed hoc pͥuilegiũ
recꝰte hodierno cempori ser¬
uatum ẽ. quando exortum ẽ.
in cenebris lumen rectis corde:
misericors et mis eracor dñs
Uerum ne par ua uniꝰ ange¬
li uideretur auctoricas. post¬
quam unus sacramentum no-¬
uȩ natitatis edocuit. statim
multitudo celestium agmi¬
num. que głam deo deo cane
mines ad pacem untus fidei.
spei. et dilectionis. atq ad glo¬
riam diuinȩ laudis eẽtit con¬
uercendi. Significant autẽ
mistice pastores isti gregum:
doctores quosq ac rectores fide¬
lium animarum. Nox cuius

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes et um, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneratem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mi litudinem suȩ diinicatis.
renascendo reficeret. Ideo
nium fluenta fecundaret
aquarum. Ideo temptatus
in heremo: ut uincendo tẽp¬
tatorem nobis quoq iuncen¬
di peritiam uircutemq cri¬
bueret. Ideo mortiuis : ut
mortis destrueret mperium
Ideo surrexit. et ascendit
in celum ut nobis resur gen¬
di amortuis. atq in cęlestib
perpetuo regnandi. spem exẽ¬
plumq preberet. Pro qͥb
sin gulis reuersi ad intutũ
piissi mȩ dispensationis enis.
glorificemꝰ et laudemꝰ ipsum

Expanded text:
militudinem suae divinitatis militudinem suae divinitatis renascendo reficeret: ideo nium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
minum. cui una et ȩterna ẽ.
cum patre potestas: qui
regnum daret ęccłiȩ. filiȩ
sciliced celestis iherłm. Con¬
ferebat gͦ maria ea que sien
fatiẽda da legerat. cum his que iam
facta cognouerat. Non hec
camen ore ꝓmens: sed c lau¬
so seruans in corde. Et reuer¬
si sunt pastores glorificantes
et laudantes dm̃ in omnib
que audierant. sicut dictum¬
fr̃s rñi ad contemplacionẽ
dnicȩ dispensationis. qua
nobis pie subuenire digna¬
tus est: et ad agendas semꝑ
benefitiis eius grãs reuerti.
Si enimilli sola adhuc nati¬
uitate eiꝰ cognica. reuersi
sunt glorificantes et lau¬
dances dm̃ in omnib quę
audierant et uiderant. qͣn¬
comagis oportet nos qui
totam incarnationis illuis
seriem exordine cognouimꝰ.
qui sacramentis illius inbii¬
ti sumus. in omnib gloriã
eius et laudem. non solũ
uerbo. sed etiam facꝰ tis pre-¬
dicare: Neq unquã obli¬
uisci quod ideo homo natus
e̾ ut nos ad imaginem et si¬

Expanded text:
minum, cui una et aeterna est minum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierantarissimi, a contemplatione dominicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et si
Abbreviated transcription (Latin):
phetis. Ecce uirgoͥ concipiet.
et pariet filium : et uoca¬
bitur nomen eiꝰ emmanit
Legerat. Bos cognouit
possessorem suum: et asinus
presepe dñĩ sui. Widebat do¬
minum positum in presepio:
quobos et asmꝰ solet nutrien¬
dus aduenire. Meminerat sibi
dictum ab angło: sp̃s fanctus
suꝑueniet inte: et uirtus al¬
tissimi obumbrabit tibi. Ideoq
et quod nascetur exce scm: uo¬
cabit᷑ filius dei. Begerat mo¬
dum natiuitatis enus. non nisi
angelo reuelante pocuisse cog¬
nosci: dicente ysaia. Generatio¬
nem autem eiꝰ quis enarrabit:
Legerat. Et tucurris gregis
nebulosa.filia syon usq ad te
ueniẽt: Et ueniet potestas
pͥma. regnũ filie iherłm. Au¬
diebat angelicas uirtutes. quȩ
sunt filiȩ suꝑnȩ tiuitatis ap̃¬
paruisse pastoribus. in loco qͥ
aconuentu peccorũ antiquitus
turris gregis uocabatur. et est
uno miliario ad orientem bech¬
leem: ubi etiam nunc cria nii¬
ȩccła monstrantur. Noue¬

Expanded text:
phetis: Ecce virgo concipiet, phetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab angelo: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pasesia monstrantur. Nove
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Maria autem conser¬
uabat omnia uerba hec: con¬
ferens in corde suo. Maria
uirginalis puditiciȩ iura
custodiens. secreta xp̃i quȩ
nouerat nemini diuulgare
uolebat. sed ipsum hec quan-¬
do uellet. et quomͦ uellet di¬
uul gare reuerenter expecta¬
bat. Ipsa audem eadem secre-¬
ta. quanuis ore tacito. uigili
tamen corde sedula scrutabat᷑.
Et hoc est quod ait. conferenᷤ
incorde suo. Conferebat qͥppe
ea quȩ acta uidebat: his quȩ
agenda legerat. Widebat nãq
se de styrpe dauid ortam: in na-¬
Tareth de spũ sancto filium dei
concipisse. Begerat in ꝓpħa.
nazareus de radice eius ascen
es inmilibus uida. exce ent̃ mͥ
egredietur qui sit dominator
i ifrahel: et egressus eiꝰ ab ini¬
cio. a diebus ȩternitatis. Ui¬
debat se in bethleem peperisse
dominacorem isrł: qui edernus
ex patre ds̃. ante scła natus est.
Uidebat se uirginẽ concepis¬
se: peperisse filium. et uocasse
nomen eiꝰ ihm. Cegerat in ꝓ¬

Expanded text:
tendit. Maria autem consertendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheNazareus de radice ejus ascendes in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in pro
Abbreviated transcription (Latin):
et quibus cumq potue¬
re dicebant : quia et spiri¬
tales eccłȩ pastores in hoc
maxime sunt ordinati. ut
uerbi dei mysteria predi¬
cent. et mira quȩ in scriptu¬
ris didicerunt. miranda suis
auditoribus ostendant. Non
solum pastores. episcopi pres-¬
biteri. et diacones: uel etiã
rectores monasteriorum sunt
intelligendi. sed et om̃s fide¬
les qui uel paruule suȩ do¬
mus custodiam gerunt. pasto¬
res recte uocantur. in quan¬
tum eidem sue domui solli
bus fratribus cotidiano regi¬
mine preest. pastoris eiusdẽ
debet officium mplere: qͥa
in quantũsusficit. pascere hos
uerbi dapibus iubetur. Im
creditur. pastoris offitium
ce net. et sꝑitalẽ pascit gregẽ.
uigiliasq noctis custodit
supra illum. si bonorũ actuũ
cogitationumq mundarũ
sibi aggregans mulcitudinẽ.
hec iusto mode ramine guber¬
nare. celestibus scripturarũ
pascius nutrire: et ꝑuigili.
sollertia contra inmundoꝵ
sp̃ũum. insidias seruare con¬

Expanded text:
 quibuscunque potue quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicbus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus jubetur: imovivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare con
Abbreviated transcription (Latin):
ualeamꝰ. H ec et enim sola ac
uera est beatorum non solũ
hominum sed angelorum ui¬
ca. faciem ꝑpetuo sui cernere
creatoris: quam desiderabat
iusione. non autem ulla ter¬
renarum rerum affluentia.
desideriũ suũ satiari pos¬
se signauit: cũait. Satiabor.
dum manifestabitur gła
tua. Uerum quia non ocio¬
si ac desides. sed uirtutũ
operibus insudantes diuina¬
funt contemplatione sunt
digni: sollicite p̾mi sit. Ego
autem cum iusticia apparebo
in conspectu cuo. Uidentes
audem pastores cognouerunt
de uerbo quod dictum erat
illis de xp̃o: quia uisio dei
cognitio eius est. Et hec est
beata hominis uita sola. ipso
dicente ac cestande: qui nos
patri conmendans dicit in¬
der alia. Hec audem uica
eterna est. ut cognoscant
te esse uerum et unum dm̃:¬
Et om̃s qui audierunt mi¬
ratisunt: et de his omnib¬
quȩ dicta erant a pastoribus
ad ipsos. Non celauere si len¬
tio pastores archana quę
diuinitus audierant. sed¬

Expanded text:
valeamus. Haec etenim sola ac valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum DEt omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cum eisdem ministris dig-¬
na seruitutis sue mercede
remuneratis. Festinemus
uidere illum. in diuini pa¬
tris de sua maiestace fulgen¬
tem. festine mus inquam.
Nam tanta beatitudo non¬
cum desidia ac dorpore.quę¬
renda est. sed a lacriter sunt
xp̃i sequenda uestigia. Nam¬
et ipse cursum nr̃m data ma-¬
nu iuuare desiderat: delec-¬
me post te: curremꝰ in odo¬
re unguentorum cuorum.
Cicius gͦ uirtutum gressi-¬
bus sequamur: ut merea¬
mur consequi. Nemo car¬
det conuerti ad dnm. nemo
differat de die in diem ipsũ
ꝑ omnia et ante omnia pre-¬
cantes ut gressus nrõs diri¬
gat scd̃m eloquium suum:
et non dominetur nr̃i omĩs
in iusticia. Widentes autẽ
cognouerunt de uerbo: qd̾
dictum erat illis de puero hoc.
Et nos fr̃s dilectissimi quȩ dic¬
tasunt nobis de saluatore nr̃o.
deo uero et homine interim
pia fide ꝑcipere. et plena di¬
lectione festinemus amplecti:
ut hec in futuro. ꝑfectę cog¬
nicionis uisu. conprehendere

Expanded text:
cum ejusdem ministris digcum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delecnos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
ut quẽ illi in presepio udere
uagientẽ. nos m patris solio
mereamur uidere regnancẽ.
Et uideamꝰ inquiunt hoc uer¬
bum quod factum ẽ. Quam
recta et pura sidei sc̃e̾ confes¬
sio. In pͥncipio erat uerbum.
et uerbũ erat apud dm̃: et ds̃
erat uerbum. Hoc uerbũ
natum ex patre. non factũ est:
quia creatura non ẽ. In qua
natiu itate diuina. uideri ab
hominib non potuit: sedut
uideri posset. uerbum caro
factum e᷑. et habitauit in no¬
bis. Uideamus gͦ inquiunt
hoc uerbum quod factum ẽ:
qͥa antequã factum esset. hoc
uidere nȩqͥuimꝰ. Quod fecit
dñs: et ostendit nobis. Quod
incarnari fȩcit dñs: et per
hoc usibile nobis exibuit.
Et uenerunt festinantes. et
inuenerunt mariam et io¬
seph : et infantẽ positum in
presepio. Uenerunt pastoreᷤ
festinantes. et inuenerunt dm̃
hominem natum simul et
eiusdem natiuitatis ministros
festinemꝰ et nos fr̃s mei. non
passib pedum. sed bonorum
glorificatam humanitatem

Expanded text:
ut quem illi in praesepio videre ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbufactum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum em glorificatam humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecit dominus et ostendit
nobis. Et uenerunt festinan¬
tes et inuenerunt mariam et
ioseph. et infantem posicum
in presepio. Pastores quidem
felic i gaudio festinarunt uide¬
re quod audierant. et quia
ardenti amore quesierunt
continuo saluatorem
quem quesierunt inuenire
meruerunt. Sed et indellectu¬
aliũ pastores gregum. immo
cuncti fideles. qua men¬
tis industria. xp̃m querere de¬
beant : dictis sius pariter os-
tendert̃ et factis. Transeam
em ciuitadem dauid. et recola¬
nius amando. quod in ea uer¬
bum caro factum ẽ : atq eius
incarnacionẽ dignis celebre-¬
mus honoribus. Transeamus
abiectis concupiscentiis carnali¬
bus. toto mentis de siderio usq
bethleem suꝑnam idest domũ
panis uiui. non manufacłam.
sed ȩternam incȩlis: et recola¬
mus amando. quia uerbũ caro
factum ẽ. Illic carne ascendit:
ibi in dexcera dei sedet. Illo cũ
tota uirtucum instantia sequa¬
mur. et sollicita cordis ac corpo¬
ris casti gatione procuremus.

Expanded text:
t ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, em civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ. & grẽ. que sibiine¬
rant dona pate fatiebat. tan-¬
tum eos ad laudem dei patris
semꝑ excitare curabat. ꝑagens
ipse quod ceteris agendũ pre-¬
cepit. Luceat lux urã corã
hominibus. ut uideant oꝑa
urã bona: et glorificent pa-¬
trem ur̃m qͥ in celis est. Acq
ideo non solum apud homi¬
nes. gr̃ã &. sapientia ꝓ ficere
dicitur. in quantũ ipsi eiꝰ sa-¬
pientiam gramq potuere cog¬
noscere. sed ͤ apud dm̃ in quan-

Expanded text:
sapientiae et gratiae quae sibi inesapientiae et gratiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gratiamque potuere cognoscere, sed etiam apud Deum, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
do. Et iħ̾s inquit ꝓ ficiebat
sapientia. ętate. et grã : apud
dm̃ et homines. Naturam
uerȩ humanitatis indicat.
in qua ꝓficere ad tempꝰ uoluit
qui indiuinitate idem ipse ẽ:
et anni eiꝰ non deficient. Iux¬
cahominis quippe naturam:
ꝓficiebat sapientia. Non qͥ¬
dem ipse sapientior extempo¬
re existendo. qͥa pͥma concep¬
cionis hora. spũ sapientiȩ̨
plenus ꝑ mane bat : sed eam¬
dem qua plenus erat sapien¬
ciã. ccteris ex tempor e pau¬
latim de monstrando. Iuxta
hominis naturam ꝓficie.¬
bat etate: quia de infancia¬
ad pueritiam. de pueritia ad
u uentutẽ : consuetudo ho¬
minib crescendi ordine ꝑue¬
nit. Iuxta hominis naturã
ꝓficiebat gr̃ã. non ipse ꝑ ac¬
cessum temporis accipiendo
quod non habebat. sed pan¬
dendo donũ grẽ qd̃ habebat.
Et bene cum dictũ ẽ quia
iħs ꝓ ficiebat sapientia. eta¬
te ꝙ grã. ad iuncꝰtũ eͣ. apud
deũ et homines. quia quan¬
cum ꝓ ficiente etate hominib

Expanded text:
ciebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantiaad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sec explicare querentibus. Imi¬
temur. et nos fr̃s mei. piam
dñi macrem. Ipsi quoq omĩa
uerba et facta dñi ac saluatoris
nr̃i. fixo corde conseruand ohoꝵ
meditatione diurna et noctur¬
na.inportunos maniũ nocen¬
tiumq cogitationũ repellamꝰ
incursus. Horũ crebra colla¬
cione. et nos et ꝓximos nrõs
a fabulis suꝑuacuis. et male
dulcoratis detractionũ collodis
castigare: atq ad diuine fre¬
quentiã laudis accendere cure
in domo dñi. ac ꝑpetuo illum
desideramꝰ laudare. opportet
nimirũ. et in hoc seculo. qͥd
in futuro queramꝰ so llicite pͣ¬
monstremꝰ. frequentando eccłȩ
uideliced limina: et non solũ
mea laudes dño canendo sed
et in om̃i loco dominacionis
eius. ea quȩ ad laudem głam¬
q conditoris nr̃i ꝓsiciant. uer-

Expanded text:
set explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemin domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque co
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝓpter uideamꝰ ꝙ. recogitemꝰ
quia cum magna nob is districti¬
one exigitur. quod hie nobis
ad erogandum tribuitur. Un¬
de fideles nos esse dispensatoreᷤᷤ
oportet: quia de substantia
quam habemꝰ. nullus nobis fi¬
delior est dispensator. quam nos¬
ipsi. Dum gͦ licet. dum tempꝰ
habemus: sollicite tribuamus.
Memores simus quod quidã
sapiens ait. Munera que dat
moriens: munera non sunt.
Dicit gͦ non esse cdeo. tam pla¬
cabilia munera nrã data post
mortem: quam ea que inco¬
lumitate nrẽ huius uitȩ do¬
nantur. Quod gͦ homo uo¬
luerit habere in eterna pa¬
tria preparet sͥ : quousq mo¬
ratur in hac presenti uita. Quia
quod hic reconlit in manu pau¬
peris. illic inuenit in presen¬
tia diuine maiestatis. Melius
est gͦ ut quisq uiuens que ha¬
bet dũo offerat : quam alius
post mortemeius. Qm̃ qui se¬
met ipsum non negligit: post
mortem non penitebit. ude
ꝙ. dñs ficdelibus ꝓmisit dispen¬

Expanded text:
Quapropter videamus et recogitemus, quia cum magna a nobis districtione exigetur, quod hic nobis ad erogandum tribuitur. Unde fideles nos esse dispensatores oportet; nam de substantia quam habemus, nullus fidelior est dispensator quam nosipsi. Dum ergo licet, et dum tempus habemus, sollicite tribuamus. Memores simus quod quidam sapiens dixit: Munera quae tibi dat moriens, haec munera non sunt. Dicit ergo, non esse non ita Deo placabilia munera nostra data post mortem, ut ea quae in incolumitate hujus vitae donantur. Quod ergo homo voluerit habere in patria aeterna, praeparet sibi quousque moratur in hac praesenti vita; quia quae hic recondit in manu pauperis, illic inveniet in praesentia divinae majestatis. Melius est ergo ut quisque vivens quae habet, Deo offerat, quam alius post mortem ejus, quoniam qui semetipsum negligit, post mortem non poenitebit. Unde et Dominus fideli suo dispen
Abbreviated transcription (Latin):
daliis eos calciatos esse precepit.
ut neq pes tectus sit: neq nu-¬
dus ad terram. Idest ut terre¬
niconmodi appetitu. nequaquã
predicatio occultxtur: nec eti¬
ribus subditis demonstrent᷑.
ꝑpeccuniam gͦ: occultatio sa¬
pientiȩ designatur. Quti enĩ
sapientiȩ uerbum habet. sed hoc
erogare ꝓximo negligit: quasi
peccuniam clausam portat. Qui¬
a quisquis officium doctoris acci¬
pit. neq oneribus secularium
negotiorum deprimi. neq deside¬
riis carnalib resolui: neq con¬
missum sͥ talentum uerbi sub
otio debet lenti corꝑis abscondere.
Cum gͦ duas cunicas ꝓhibet.
monet nos non cluplici esse ani¬
mo. aliud ore loquentes. ꝙ. ali
ud corde cogitantes: sed beniuo¬
los ac benignos esse ad omnes.
Siue inphibitione duarum
tunicarum: monemur omĩa
suꝑflua nr̃a indigentibus ero¬
gare. Unde & apłs monet nos.
ut habentes uictum ac uesti¬
mentum. his contentisimus.
non muncli ponpas queramꝰ.

Expanded text:
daliis eos calceatos esse praecipi , daliis eos calceatos esse praecipi , ut neque pes tectus sit, neque nudus terram tangat, id est, ut terreni commodi appetitu nequaquam praedicatio occultetur, nec etitibus subditis demonstrentur. Per pecuniam occulta sapientiae designantur. Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare, proximo negligit, quasi pecuniam clausam portat. Verum quisquis officium doctoris accipit, neque oneribus saecularium negotiorum deprimi, neque desideriis carnalibus resolvi, neque commissum sibi talentum verbi sub otio debet lenti torporis abscondere. Cum duas tunicas prohibet, monet nos non duplici esse animo, aliud ore loquentes, et aliud in corde gestantes, sed benevolos et benignos nos esse ad omnes.In prohibitione duarum tunicarum, monemur omnia superflua nostra indigentibus erogare. Unde et Apostolus nos monet ut habentes victum et vestitum, his contenti simus. Non mundi pompas quaeramus,
Abbreviated transcription (Latin):
neq duas cunicas habeatis.
in deo esse fidutia. ut nequa¬
non preuideant. tamen sibi
hos num quã deesse cercissime
sciant. si in oꝑe uoluntatis des.
in uerboq predicationis fide¬
liter laborant. ne dum mens
eorum occupatur ad temporalia.
mintis subiectis ꝓuideant eterna.
ƿauperem uideliced uitam pre¬
dicatores debere habere demon¬
strans. ne uiderentur causa lucri
predicare: quia qui diuitias de¬
truncauit. ꝓpemodum ꝙ. necces-¬
saria uitȩ amputauit. Ghessau-¬
risq phibitis. etiam gulam phi¬
bet: cum panem portare contͣ¬
dicit. In uirge enim ꝓhibitio¬
ne nos admonet: non aliuncle
culi presidia non queramus.
Unde alibi are. Querite gͦ pri¬
mum regnum deiꝙ. iusticiam
euis: ꝙ. hec omĩa adicientur uo¬
bis. Cum gͦ peram ꝓhibuit. ho¬
nores terrenos. uel etiam huma¬
nos fauores. necnon ꝙ delecta¬
ciones carnis: omnimoclis nos
uitare debere demonstrat. Cũ
panẽ contradicit: monet ut ñ

Expanded text:
neque duas tunicas habeatis. neque duas tunicas habeatis. in Deo esse fiducia, ut nequanon provideant, tamen hos sibi nunquam deesse certissime sciant, si in opere voluntatis Dei, in verboque praedicationis fideliter laborent, ne dum mens eorum occupantur ad temporalia, minus sibi subjectis provideant aeterna. Pauperem videlicet vitam sacerdotes debere habere demonstrat, ne viderentur causa lucri praedicare; quia qui divitias detruncavit, propemodum et necessaria vitae amputavit, thesaurisque prohibitis, etiam gulam prohibet, cum panem portare contradicit. In virgae prohibitione nos admonet, non aliunde nculi praesidia non quaeramus. Unde alibi dicit: Quaerite ergo primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Cum peram prohibuit, honores terrenos vel etiam humanos favores, necnon et delectationem carnis omnimodis nos vitare debere monstrat. Cum panem contradicit, monet, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. cum in fide quis infir¬
mus eorum p̾dicatione robora¬
tur ad fidem. cum mortuus
quis in peccatis. grã ꝙ. miseri¬
cordia dñi conpunctus. ꝑ eorũ
erudi tionẽ resuscitatur adpe¬
nitentiam:ꝙ. confessione pecra-¬
torum suorum dignaq emen-¬
datione uitam meretur sempiter¬
nam. Seductus quis adiabolo
in fornicatione aut auaritia
que est ydolorum seruitus.
aut eciam quorumdam capi¬
caluim criminum deceptus
errore. que omĩa esse lepra ani¬
me iudicant᷑. ꝑ ora doctorum
uel etiam ꝑ exempla sanctita¬
tis conpuncti redeunt ad si¬
num matris ȩccłȩ confidendes
se iugiter maxime deliquisse
et gemitum peccatorum suorũ
incessabiliter ostenclendes. ius
tis elemosinis suis ceterisq oꝑib
emen dationem iriciorum qui¬
bus inplicati fuerant in peni¬
dentia ꝑmanentes ꝑcipiunt.
Nonne hii quasi a lepra mun¬
dati saludem merentur ȩternã:
Et ait acdillos. Nichil culeritis
inuia: neq uirgam. neq perã.
neq panem. neq pecuniam.

Expanded text:
fiunt, cum in fide quis infirmus, eorum praedicatione roboratur ad fidem; cum mortuus quis in peccatis, gratia et misericordia Dei compunctus, per eorum eruditionem resuscitatur ad poenitentiam et confessionem peccatorum suorum, dignaque emendatione vitam merebitur sempiternam. Seductus quis a diabolo in fornicatione, aut avaritia quae est idolorum servitus, aut etiam quorumdam capitalium criminum deceptus errore, quae omnia esse lepra animae judicantur, per ora doctorum, vel etiam per exempla sanctitatis compuncti, redeunt ad sinum matris Ecclesiae, confitentes se jugiter in maximis deliquisse, et gemitum peccatorum suorum incessabiliter ostendentes, culpas suas eleemosynis, caeterisque operibus emendationem vitiorum quibus implicati fuerant, in poenitentia permanentes percipiant: nonne hi quasi lepra mundati, salutem merentur aeternam? Et ait ad illos: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam,
Abbreviated transcription (Latin):
illos predicare regnum leiꝙ.
sanare infirmos. Fortasse enĩ
nemo crederet hominibus
illiteratis. ꝓ mittentibus reg¬
num celorum. ideo concessit
illis pͥmũ potestatem signoꝵ.
et tunc misit p̾dicare regnũ
dei. ut ꝓmissorum magnitu¬
dinem. accestarecur etiam mag¬
nicudo factorũ:. fidemq da-¬
ret uerbis uirtus ostensa. et
noua facerent. qui noua pre¬
dicarent. Acq ad hoc uisibi¬

Expanded text:
illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmos. Fortasse enim nemo crederet hominibus illitteratis promittentibus regna coelorum, ideo concessit illis primum potestatem signorum, et tunc misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque daret verbis virtus ostensa, et nova facerent, qui nova praedicarent; atque ad hoc visibi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis intelligere non posse
sencibnus. stacim ex tollicon¬
sueuimꝰ eisq despectis fr̃a
nos quasi singulari ac ꝑplu¬
rima de eruditione iactamus:
quasi non sint ꝑplures etiam
nobis multo doctiores. Et qͥa
adoctioribus nolumꝰ despici:
ipsi indoctiores nobis despi-¬
cere. immo etiam irridere gau¬
demꝰ. Neq reminisci curãm.
qͥa non eis qui uel misteria fi¬
dei. uel sui pͣcepta conditoris
tan tũ meditando ꝑcipiunt:
sed his potius qui ea que dis¬
cere potuerunt operando exer
non facienti. peccatum est illi:
et sicut dñs ipse testatur. ho¬
mini cui multum datum est.
multũ queritur ab eo. Ne
nos gͦ scientia inflet. sed cari¬
tas pocius edificet: sequamͣ
exemplum apparentis in homi¬
ne filii dei. qui eis quos se ad
fublimia discenda seqͥ nec dum
ualere conspexit: se ipsum
benigna humilicate sub iẽ¬
cit. Cuiꝰ exemplo inbutos
eorum animos. celesti grã
dignos: cȩlestis archani red¬
deret esse capaces. Et mater

Expanded text:
nobis intelligere non posse nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae discere potuerunt operando exercnon facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater,
Abbreviated transcription (Latin):
id temporis nec dum ꝓ lata luce
euuangelica: ab omnib peneqͥ
eos nõsse poderant carnali con¬
iunctione uir eiꝰ carnali admi¬
nistratione pater estimabatur
simul. et uocabatur ipsius dñi
saluatoris. Dicebat imquã eis.
ꝗͥa in his que patris mei sunt
oporcet me esse. Qui cũ archem
tanti misterii ascendere intelli¬
gendo non possent. neq alicer
eũ in his. que uere patris eiꝰ ẽent
manere decernerent. nisi ut cõ¬
prehendere nossent descen dit
ipse cum ipsis ad inferiora con¬
uersationis eorum. ceꝑit q ma¬
nere in illis quȩ illorũ erant.
et erat eis pia dispensatione sub¬
iectus: donec ꝓficiende humi¬
litatis magisterio. quantũ
creaturis om̃ib esset p̾feren¬
dus agnoscerent. Quid ꝓ his
nr̃a agat superbia obsecro paucis at¬
tendamꝰ. Certe cũ ea que non
eternaliter nõuimꝰ. sed uiuan¬
ce dño ex tempore didicimus
archana scricurarũ cum sim¬
pliciores qͦsq fr̃s loquentib

Expanded text:
id temporis, nec dum prola a luce id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam minoratus est paulomi¬
nus ab angłis. In illa enĩ in
qua ipse &. pater unũ sunt̃.
in qua non ex tempore uadit
ad patrẽ. sed semꝑ in ipso est.
omĩa ꝑ ipsum facta sunt: et
ipse ẽ. an de om̃s. Cuiꝰ multũ
ẽ. miranda. magne dispensa¬
tio pietatis. qͥ dũ parentes su¬
os misteriũ diuine sue ma¬
iestatis nec dũ capere uidisset.
exibuit eis humane subiectio¬
nẽ humilitatis: ut ꝑ hanc eos
paulatim ad agnitionẽ uerita¬
tis instrueret. Qum enim
dixisset. qͥd ẽ. quod me que¬
rebatis : nesciebatis quia in
his que patris mei sunt opor.¬
det me esse. et ipsi non incel¬
lexerunt uerbum quod locu-¬
cus est ad illos. sicut euuan¬
glista consequenter insinuat.¬
descendit eũ eis et uenit naza¬
reth : et erat subditus illis.
Dicebat gͦ archanũ sue diui-¬
ne uirtutis. parentib huma¬
ne sue fragilitatis. matri sue
sciliced uerȩ suȩ carnis. et castis¬
simo tutori casticatis illiꝰ. qͥ ꝑ

Expanded text:
etiam minoratus est paulo mietiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis, ut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuatDescendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam domꝰ incellectualis.
que ad laudandum eum in
eternũ construitur. eque pa¬
tri et filio immo etiã et spui
sancto constat esse cõmunis.
Deniq idem filius. qͥ de se ac
patre dilectori suo ꝓmittit.
ueniemꝰ ad eũ. et mansionẽ
apud eum faciemus: dicit de
spũ. Et ego rogabo patrem
et alium paraclicũ dabit
uobis. ut maneat uobis cũ
inedernum: sp̃m ueritatis
qui apud uos manebit.
et in uobis erit. Quia iude¬
liced eiusdem sancte trinda¬
tis. cuiꝰ una atq indiuisibi¬
lis natura diuinitatis est.
mansio incordib electoꝵ
dispar esse non potest. Ergo
quod dominꝰ in templo sede
dicit. in his que patris mes
sunt opportet me esse. decla¬
deo patre pocestatis et gle.
Quod autem rediens naza¬
rech erat subditus parentib.
humane est ueritatis inditiũ:
simulq humilitatis exemplũ.
In ea namq natura subditus
erat hominibus: in qua minor
ẽ patre. Unde ipse dicit. Ua-¬
qͥa pater maior me est. In qͣ

Expanded text:
sed etiam domus intellectualis sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse communis. Denique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus , dicit de Spiritu: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis, qui apud vos manebit, et in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaDeo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vaquia Pater major me est: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Scupebant autẽ
om̃s qͥ eũ audiebant. super
prudentia et responsis eiꝰ:
et uidentes mirati sunt.
Qui enim idem uerus ho¬
mo. et uerus erat deus.
ad ostendendum quia homo
erat: homines magistros
humiliter audiebat. Ad cõ¬
ꝓbandũ quia deus erat: eis¬
d̾e loquentib sublimit̃ respõdebat.
Q uod matri querenti ac
dicenti. fili quio fecisti nobis
sie  ecce pater tiuis. et ego do¬
lentes querebamꝰ te: respõ-¬
dit. Et quid est quod me que¬
rebatis. nesciebatis quia m
his que patris mei sunt op¬
porcet me esse: Diuine ma¬
iestatis inditiũ fuit. de qͦ
alibi dicit. Omnia quecun¬
q habet pater. mea sunt.
Atq ideo rectissime templũ
nonminꝰ ad se.quã ad paciẽ
ꝑtinere cestatur. Inuent̾
quippe in templo dicit. qͥa
in his que patris mei sunt
opportet me esse. quia nimi¬
rũ quorum una e. maiestas.
et gła: horum etiã una se¬
des ac domꝰ ẽ: nec solũ ma¬
terialis dei domꝰ ad ad orandũ
eũ cemporaliter fieri solet

Expanded text:
tur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines magistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet,
Abbreviated transcription (Latin):
ut addatur gr̃a capiti tuo.
et corques collo duo. Per
audicũ quippe discipline
paternę. ac ꝓ obseruantia
madernę legis. grã capiti nr̃o.
et collo torques addicur. qͥa
quanto quis diuinis intentꝰ
fuerit auscultare p̃ceptis.
quanto ea que didicerit. in
unitatis matris ęccłȩ dili¬
gentiꝰ obseruare studuerit.
tando et nunc digniꝰ ad ho-¬
norem p̃licandi. et in fucu¬
ro sublim ius ascendet ad
beacitudinẽ cũ xp̃o sine fine
regnandi. Uerũ ne quis pu¬
tet dominũ et saluatorem.
obinperitiȩ necessitatẽ ad ił

Expanded text:
ut addatur gratia capiti tuo, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae ne
Abbreviated transcription (Latin):
gitationibus. Meu consilui
et equitas. mea ẽ prudentia:
mea est fortitudo. Per me
reges regnant: et cõnditores
legum iusta decernunt. Be¬
acus homo qui audit me. qͥ
uigilat ad fores meas cotidie.
et obseruat ad postes ostii mei:
ipsa homine indita. ad audi¬
endos homines ad uenire dig¬
nacaest. ut nimirũ homi¬
nibus quamius sũmo ingenio
preditis. necessariam discendi
uerbi formã p̾rogaret. ne si
qui discipuli ueritatis fieri
refugerent. ma gistri effice¬
rentur erroris. Et bene qͥ
iuuenis erat doctrine subi¬
turus offitium. puerulus
ad huc semores audit et in¬
terrogat. ut uideliced eorũ
ꝓiuda dispensatione conpes-¬
cat audatiam. qui non solũ
indocti. sed etiam inpubes
ad do cendũ ꝓrumpere. ma¬
gis quã ad discendum uo¬
lunt sub micti. Sequamur
iter eiꝰ humanitatis. si nos
mansio diuine de lectat uisi¬
onis: memores semꝑ illius
p̃cepti. Audi fili mi discipli¬
nam patris tui. et ne di¬
mictas legẽ macris cuę :

Expanded text:
gitationibus. Meum est consilium gitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
da deo sacrificiorum sꝑitaliũ
uota concurrere. et auctorem
suum orationibus lacrunis q
sibi conciliare ꝓfusis. fecit dͦ
dñs. inter homines homo nat᷑.
quod faciendum hominibus
ꝑ angłos inperauerat deus
Ser uauit ipse legẽ qũa de¬
dit ut nobis qͥ puri homines
sumꝰ: seruandũ ꝑ omĩa quic¬
quid deus iubet osten-¬
deret. Sequamur iter
humane conuersationis eiꝰ.
sideitatis głam delectamire
in tueri. si obtamus habitare
in domo euis eterna mos
lis. omnib diebus uite nr̃e
si iuuat uidere uoluntatem
et ne ulla in ȩternũ malor
aura pul semur. meminerqs¬
pͣsentis ȩccłȩ domũ. necessariis
care muneribus. Quod ipse
duodennis incemplo sedit
in medio doctorum audiens
et interrogans illos. humane
est humilicatis inditium:
immo etiã eximium discende
hum ilicatis exemp lum. dei
quippe uirtus. et dei sapientia.
eternaq diuinitas loquitur:
ego sapientia habido in consi¬
lio. et eruditis incersum co¬

Expanded text:
da Deo sacrificiorum spiritualium da Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimpraesentis Ecclesiae domum necessariis tare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum co
Abbreviated transcription (Latin):
tem diligit me. diligetur
apatre meo: o ego diligam
eum: et manifestabo ei me¬
ipsum. Meipsum manifesta
me om̃s conspicere. qualẽ
etiam infideles uidere pos¬
sunt et crucifigere. sed qua¬
lem in decore suo regem se¬
culorũ soli uidere possunt
oculi mundi sanctorũ. talẽ
me ad reƿendendam uicem
dilectionis his qui me dili¬
gunt ostendam. Igitur spe¬
remꝰ nos ut diximus. ꝑ hu¬
manitatis eiꝰ sacramenta.
ad uidendam diinitatis eiꝰ¬
spẽm posse conscendere. si
eadem sacramenta dam̃ dig¬
no iusticiȩ et sanctitatis
et ueritatis honore ut acce¬
pimus illibata seruam.
si humane conuersationis
eius exempla si doctrine quã
ꝑ hominẽ nobis ministrauit
humiliter dicta se quãmur.
Nam qui humili tatis eius
uestigia sequi dedignatur
qua cemeritate sperat seas
intuenda claritatis eiꝰ posfe
gaudia ƿene crare. Quod
parentib inpascha iheroso¬
limam uenit. humanȩ nit¬
niirũ ẽ. humilicatis indiciũ.
Nominis nãq est adofferen¬

Expanded text:
diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudia posse penetrare? Quod parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offeren