comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tui ut h̾editates ad mascłos ple¬
ꝯflu̾ent. O qr sane iniqũ erat
ĩ uinũsũ eas qiͣ exͣneas replłi.
p̃cor eas ad bonoꝵ possom ad¬
mittit ea ꝑte qͣ ꝓximitãs noĩe
bonoꝵ possõm pollicet᷑. exqͣ ꝑte

Expanded text:
rumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
gregamꝰ n inseri eã ex theo¬
dosiano codice ĩ eo ꝯcessimu ᷤ.
iuri eiꝰ derogatũ ẽ ⁊ scc̃iꝰ ta¬
lib ne potib ex fili a ł ꝓnepote¬
ib exnepte ⁊ deinceps suꝑsti¬
int̾ filios ⁊ nepotes ex filio ã¬
ti quitas statuit nõ in capi¬
ta s instipes diuidi ħeditatẽ
⁊ silr̾ nos int̾ filios ⁊ ne potes
ex filia dist̾ͥbucõm fĩ iubemiꝰ
uł iut̾ om̃s nepotes uł nept¬
es ⁊ alias deiceps ꝑsonas

Expanded text:
gregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus.iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstiinter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, vel inter omnes nepotes et neptes et alias deinceps personas,
Abbreviated transcription (Latin):
dispõne ant̾ior sb̾ tilitate qua¬
dã ex cogn̾ata pfatã diff̾enci¬
am ĩducebat ⁊ penitꝰ eas a suc¬
cessione agnatoꝵ replłebat
oĩ alia successione ĩcognita do¬
nec p̾tores paulatĩ asꝑitates
iuris cuuł corrigẽtes sũ ⁊ ꝙ deẽ
adimplentes hũano ꝓpoĩto a¬

Expanded text:
ione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si longissimo gͣdu sũt ultͦ citͦq
placebat ut ip̃e ꝯsang̾uitatis
iure tm̃ capiãt ħeditatẽ si soro¬
res sĩt ult̾iꝰ nõ capiãt mascłĩ uͦ
ad earũ heditates ⁊̃ si longissiõ
gͣdu sint adiuittãt᷑ qua de cãfr sͤ

Expanded text:
etiam longissimo gradu ultro citroque placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑte uocari .i. qua cognati def¬
ũcti uotant᷑ ex qua ꝑte ita adm¬
ittũtur. si u sui h̾edes lib̾i. n em¬
ancipati obstẽt. n agnatꝰ quid̃
ullus int̾ueniãt. Aute em̃ p̾tor
mãcipatos dem̃ sunos h̾edes de

Expanded text:
parte vocari, id est qua cognati defuncti vocantur. ex qua parte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor emancipatos, de
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipati ab optimo pr̃e ꝑ¬
inde admittũt ᷑ ad bona nͣtis
prĩs qiͣ ac si emãcipati ab ip̃o
ua failia fuissẽt Et ꝯueĩ¬
ent̾ qd̾ ad ad optinũ prẽm ꝑtin¬

Expanded text:
emancipati ab adoptivo patre perinde admittuntur ad bona naturalis patris, ac si emancipati ab ipso va familia fuissent: et convenienter, quod ad adoptivum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
hñt n sui ħedes sũt qr ĩ potes¬
tate desierũt ẽẽ ꝑentis n alio
ac si in potestate ꝑentis mor¬
tis tp̃re fuissẽt sũ soli sĩt sũ tũ
suis ħedib ꝯcurrãt. Itaq du¬
ob lib̾is exstantib emãcipa¬

Expanded text:
nim sui heredes sunt, quia in potestate esse desierunt parentis, neque alio eri, perinde ac si in potestate parentis mortis tempore fuissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus lib
Abbreviated transcription (Latin):
testatoꝵ ã ħeditates ex .l.
.xii. tab̾. primũ ad suos h̾e¬
des ꝑtinẽt. Suiã h̾edes ex
pos neptis ne ex eo filio ꝓ¬
nepos proueptis ue exue¬
pote. ex filio nato ꝓpaga¬
tus ꝓpagata ne. nec int̾ẽ¬

Expanded text:
testatorum hereditates ex lege XII tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes exipos neptisue ex filio, pronepos proneptisue ex nepote filio nato prognatus prognata
Abbreviated transcription (Latin):
morte ꝑentis qͣiͣ ꝯtinuat᷑ do¬
mimũ ⁊ ĩo nec tutoris aucͣte
opꝰ ẽ in pupilł cũ ⁊ ignoran¬
tib ad quinit᷑ suis ħ̾edib ħ¬
editas nec curatoxis ꝯs ẽsu

Expanded text:
morte parentis quasi continuatur dominium: et ideo nec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu
Abbreviated transcription (Latin):
ñe censuimꝰ ⁊̃ si nõ p̃geniti
fu̾int post dotale instriu ꝯf
te ꝑentis eẽ sine morte id accr¬
d̾it. sũ alia rõne uelutie man¬
cipacõne. Nam si ꝑ id tp̃c quo
quis moreret᷑ filius in potes¬
tate eiꝰ sit nepos exeo sũ hes
ẽe nõ pt̃. Idẽ ⁊ incet̾is deincepᷤᷤ

Expanded text:
nere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrumentute parentis esse, sive morte id acciderit sive alia ratione, veluti emancipatione: nam si per id tempus quo quis moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus heres esse non potest. idque et in ceteris deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
us obligõis nec plus in acce¬
fione c̃e pt̃. ꝙͣ in pu̾cipali re.¬
¶ at ex diu̾so ut miꝰ debeat ob¬
ligari possũt. Itaq̃ si reus. x a
ureos ꝓmifit: fideuissor rec¬

Expanded text:
lis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit: illius sit domꝰ ciniꝰ
⁊ solũ ẽ. S ħ tasu mat̾ie
dñs ꝓprietatẽ eius amit¬
tit. qr uolũtate euis alie¬
nata intlłr. utiq si nõ ign¬
orabat ĩalieno solo ͤ edi¬
ficare ⁊ ĩo l diruta sit domꝰ do
minꝰ uendicare mat̾iã ñ pos¬
sit ¶ Certe istd̾ ꝯstat si in pos¬
sessiõe ꝯstituto edificatore soli
uat p̾ciũ mat̾ie ⁊ m̃cedes fa¬
broꝵ posse eũ ꝑ excepcõm do.
ma. repelli. utiq si bone fid̾i
possor̃ fũit qui edifitass. Na̾
scienti alienũ ẽẽ solũ pt̃ cł̾pa
obiti ꝙ tem̾e edificauit in e¬
o solo ꝙ si intlłxerat alieuũ
ẽẽ. S titiꝰ alienã plantã
in solo suo posu̾it ip̃iꝰ erit

Expanded text:
ficaverit, illius fit domus, cuius et solum est. sed hoc casu materiae dominus proprietatem eius amittit, quia voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta sit domus, vindicare materiam non poterit. certe illud constat, si in possessione constituto aedificatore, soli vat pretium materiae et mercedes fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali repelli, utique si bonae fidei possessor fuit qui aedificasset: nam scienti, alienum esse solum, potest culpa obici, quod temere aedificaverit in eo solo quod intellegeret alienum esse. 3 Si Titius alienam plantam in suo posuerit, ipsius erit
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dñs ea m̃te abiec̾it ut id r̾r̾
suarũ ẽẽ nollet i̾o statim dñs
eius desiit. ¶ Alia cã ẽ earũ rr
que in tẽpestate maris leniã¬
de nauis cã eiciunt᷑. hee eĩ dño¬
rũ ꝑmanẽt. q palam ẽ eãs ñ
eo aĩo eici quo quis eas hr̃e nõ
itlm maris esfugiat. quade cã
si quis eas fluctib expulsas
aĩo extusit: furtũ ꝯmittit. nec
que de reda currente nõ inelli¬
quedã incorles. Cõrles hee st̃.
que sici ñ tangi possũt. ueluti
finidꝰ. homo. uestis. aurũ. arg¬
eutũ ⁊ deniq alie res imiu̾ abi¬
les. Incorꝑales ã sũt: que tã¬

Expanded text:
it ut id rerum suaram esse nollet, ideoque statim dominus esse desinit. Alia causa est earum rerum quae in tempestate maris levandae navis causa eiciuntur. hae enim dominorum permanent, quia palam est, eas non eo animo eici quo quis eas habere m maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas animo abstulerit, furtum committit. nec quae de rheda currente, non intellequaedam incorporales. corporales hae sunt, quae tangi possunt, ueluti fundus homo uestis aurum argentum et denique aliae res innumerabiles: incorporales sunt, quae tan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lana. It aq agni ⁊ hedi ⁊ siccu¬
li ⁊ iutuli ⁊ equili statĩ nͣli iure
tũ quis hẽat. in locũ de mor¬
tuoꝵ capitũ ex fetu fructua¬
rius sb̾mitt̾e d ut iuliano
uisũ ẽ. Et in uineaꝵ demor¬
tuarũ uł arboꝵ loco: alias d
sustiũe. recte eĩ cose d ⁊ qĩ bo¬

Expanded text:
taque agni et haedi et vituli et equuli statim naturali iure tum quis habeat, in locum demortuorum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colere deb
Abbreviated transcription (Latin):
aut dotis aut alia qualib
excã tradant᷑. sũ dubio tͣnͣs¬
ferũtur. ¶Uendite u̾o ⁊ tra¬
dite  nõ alit̾ emptori ad qͥ¬
rũtur: ꝙͣ si is uenditori p̾ci¬
um solu̾it. uł alio modo ei
satisfec̾it. ueluti ex ꝓmisso¬
re. auͣt pignore dãto. quod
tam̃ recte dicit᷑ ⁊ iure gñci
ũ .i. iure nͣli id effici. S ⁊ si is
qui uendid̾it. fidẽ emptoris
secutꝰ fu̾it dicend̾ ẽ statĩrẽ

Expanded text:
dotis aut qualibet alia ex causa tradantur, sine dubio transferentur: venditae vero et traditae non aliter emptori adquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod tamen recte dicitur et iure gentium, id est iure naturali, id effici. sed et si is qui vendidit fidem emptoris secutus fuerit, dicendum est, statim rem
Abbreviated transcription (Latin):
mulsũ quid̃ ad uinũ ⁊ mel re¬
mat̾ia ꝑtimn ex aliena spẽ
aliqmͣ fec̃it quis: ueluti ex
suo uiuo ⁊ alieno melle mul¬
sũ. aut ex suis ⁊ alieuis me¬
dicam̃tis emplastcũ aũ col¬
liriũ. aũ ex sua ⁊ alieua laua
uestñtũ fecĩt: dubit andũ

Expanded text:
mulsum quidem ad vinum et mel remateria, partim ex aliena speciem aliquam fecerit quisque, velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et alienis medicamentis emplastrum aut collyrium aut ex sua et aliena lana vest
Abbreviated transcription (Latin):
ti tuius idẽ cõpetit arbitrio
tuet quale cuiꝰq fruũtũ fũ¬
it. Eñ in solo suo aliquis ex¬
aliena mͣ domũ edificau̾it ip¬
pt̃ n ad ex hibñdũ de ea re¬

Expanded text:
ti cuiusque competit, arbitrio timet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo aliquis aliena materia aedificaverit, ippotest neque ad exhibendum de ea
Abbreviated transcription (Latin):
uas fec̾it. uł ex alieno uino
⁊ melle mulsũ miscu̾it. uł ex
aliems medicam̃tis emplau¬
trũ aũ colliriũ cõposu̾it. uł ex
aliena laua uestum̃tũ fec̾it.
uł ex alienis tabul nauẽ uł
armariolũ uł sb̾selliũ fabri¬
cau̾it. ⁊ post mltas sabuma¬
noꝵ ⁊ ꝓculiauoꝵ ambiguita¬
tes: placuit media sñia ex¬
istimãtiũ si ea sp̃es ad ma¬
t̾iam rudẽ ruduci possit. eũ
fu̾at. S si nõ possit reduci
eũ pociꝰ intlłigi dñm qui fe¬
c̃at. ut ecce uas ꝯflatũ pt̃ ad
eand̾ massã eris uł argñti
ł auri reduci. uinũ a̾ aũ oleũ

Expanded text:
eno vino et melle mulsum miscuerit, vel ex alienis medicamentis emplastrum aut collyrium composuerit, vel ex aliena lana vestimentum fecerit, vel ex alienis tabulis navem vel armarium vel subsellium fabricaverit. et post multas Saboculianorum ambiguitates placuit media sententia existimantium, si ea species ad materiam reduci possit, eum fuerat; si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel argenti vel auri
Abbreviated transcription (Latin):
riã au oroi ticius scripsit.
huiꝰ corꝑis nõ titiꝰ s tu dñs
tuos libros tuas ue m̃bͣnas
eẽ nec impensã scripture sol¬
u̾e ꝑatus sis: pot̾it se ticius
defend̾e ꝑ excepcõm do. ma
utiq si bona fide eaꝵ cartaꝵ¬

Expanded text:
rationem Titius scripserit, huius corporis non Titius, sed tu dominus tuos libros tuasve membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide earum charta
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatẽ dm̃ uoluͣtis rẽ suã ĩ
tradi possit̾. ⁊ a dño tradita
alienatur. Itaq stipendia¬
ria ⁊ tributoria p̾dia eodẽ
modo alienant᷑. uocant᷑ a
stipũdiaria ⁊ tributoria p̃¬
dia que in prouintus sũt. in¬
t̃ que net᷑ nõ ⁊ it ali ͤa p̾dia ex

Expanded text:
luntatem domini, volentis rem suam in tradi potest et a domino tradita alienatur. itaque stipendiaria quoque et tributaria praedia eodem modo alienantur. vocantur autem stipendiaria et tributaria praedia quae in provinciis sunt, inter quae nec non Italica
Abbreviated transcription (Latin):
iciatur. Ꝙsi ius flum̃s ꝑtẽ
aliꝙͣ ex tuo p̾dio det᷑xerit ⁊ ui¬
cini p̾dio attulit. palaꝰ ẽ eam
tuã ꝑman̾e. plane si longiori
tp̃re fundo uiciui heserit ar¬
bores si qͣs secũ txͣerit in eũ
fundũ radices eg̾int. ex eo tẽ¬
ꝑe iudũr utini fundo adquisi¬
te eẽ ¶Insula q̃ in marinata
ẽ. ꝙ raro acc̃it occupantis est
ulłius ẽẽ credit᷑. At insula¬

Expanded text:
si vis fluminis partem aliquam ex tuo praedio detraxerit et vicini praedio appulerit, palam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo vicini haeserit, arboresque quas secum traxerit in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo adquisitae esse. Insula quae in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit: nullius enim esse creditur. at in fl
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ius quo ppłs romanꝰ utit᷑.
ius cuule romanoꝵ applła¬
uius. uł iuc quiritũ quo qͥ¬
rites utũtur. Romani em̃
to applłant᷑. S quociens
uitatis: nr̃m ius sigͣmus. Si¬
cuti cũ poetã dñis nõ adici¬

Expanded text:
et ius quo populus Romanus utitur ius civile Romanorum appellamus, vel ius Quiritium, quo Quirites utuntur; Romani enim ppellantur. sed quotiens vitatis, nostrum ius significamus: sicuti cum poetam dicimus nec addi
Abbreviated transcription (Latin):
tim ut nati sũt in potesta¬
te ꝑentũ nõ sũt. postea re
digaut᷑ in potestatẽ prĩs.
Qual est is qui dũ nͣł fu̾¬
ꝯpoĩtis in potestate pr̃is

Expanded text:
n potestate parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuecompositis, in potestate patris
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis abstiu̾e ait deb̾e.
Nam ꝯstat nec sponsã fi¬
lii uurũ ẽẽ. nec prĩs spon¬
sam nou̾cã ẽẽ Rectins tñ
⁊ iure facturos eos qui nu

Expanded text:
nuptiis abstinere debere ait: nam nec sponsam filii nurum esse nec patris sponsam novercam esse, rectius tamen et iure facturos eos, qui hu
Abbreviated transcription (Latin):
is. Si forte pr̃ ⁊ filia aut fĩ
⁊ soror manumissi fu̾uit.
hibent᷑. quas in libris di¬
gestoꝵ sũ paudectaꝵ ex ue¬
t̾i iure collectarũ enuñna¬
Ea que p̾diximꝰ aliqui co

Expanded text:
is, si forte pater et filia aut frater et soror manumissi fuerint.prohibentur, quas in libris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumeraea quae diximus aliqui co
Abbreviated transcription (Latin):
tanta. Saue u̾o int̾ frẽm
sororẽ ue nupcie ꝓhibite
sũt sũ ab eod̃ pr̃e ead̾q ma¬
tre nati fu̾int sũ exalt̾ut ͦ
soror tibi ẽẽ ceꝑit quam¬
du quid̃ ꝯstat adopcõ san¬
e int̾ te ⁊ ip̃am impcie cõ¬
siffe nõ possũt. Cũ uo ꝑe
mancipacõm ad opcõ dis¬
soluta sit pot̾is eã uxorẽ
duc̾e. S si tu emancipatꝰ
fũ̾is nicħ ẽ inpedimẽto nu¬
pciis ⁊ ĩo ꝯstat si quis gnm
adoptare uolu̾it. deb̾e eũ
añ. filiam emancipare ⁊ si
quis uelit nurũ adoptare
deb̾e enm aũ filiũ emanti¬

Expanded text:
tanta. sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt: cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom ducere: sed et si tu emancipatus fueris, nihil est impedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emanci
Abbreviated transcription (Latin):
ore tua nascitur in ptãte¬
tua est. Itẽ qui ex filio tuo ⁊
uyore eiꝰ nascit᷑ .i. ne pos tu¬
us ⁊ neptis eque in tua po
testate sũt ⁊ pronepos et
ꝓ neptĩs ⁊ deniceps cet̾i
Qui at ex filia tua nascit᷑
in tua potestate nõ ẽ s in
prĩs eius. De inpcns.

Expanded text:
ore tua nascitur, in tua potestate est: item qui ex filio tuo et uxore eius nascitur, id est nepos tuus et neptis, aeque in tua sunt potestate, et pronepos et proneptis et deinceps ceteri. qui tamen ex filia tua nascitur, in tua potestate non est, sed in patris eius. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
l pea inꝯͣriũ pacti sunt S qr iuiquũ
ẽ c̾ditorẽ excludi. replicacõ ei dabi
euenit ut replicacõ q̃ pͥma facie iꝰta
sitiuiq uocent ꝙ cũ accidit allia
alleg̾one opꝰ est ad iunandi reigra
duc̃quas omĩs aꝑcius exlacõrib
ab ip̃õ debitore peti iuceturq mã¬
daci accõne iudicio reddicurꝰ est

Expanded text:
arium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitterdum evenit, ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei graducit: quas omnes apertius ex latiore ab ipso debitore peti videtur, quia mandati iudicio redditurus est
Abbreviated transcription (Latin):
alien am possõni aut p̾cario rogau̾at
aliqm̃ ut sibipossid̾e uceat ucro bi
u̾o iit̾ dc̃o is uincebat quimaio¬
re ꝑte eius auni nec ui nec clami
nec p̾cario ab ad u̾sario po ssicerat

Expanded text:
alienam possessionem aut precario rogaverat aliquem, ut sibi possidere liceret: utrubi vero interdicto is vincebat, qui maiore parte eius anni nec vi nec clam nec precario ab adversario possidebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ ut nob̾ possibile sit sunimo di¬
gito ⁊qiͣ ꝑ iudicẽ eatetigisse auio¬
qum diligencõr eoꝵ sciencia nob
iatͣorib digestoruum senpandec¬
tarum libris deo ꝓpicõ aduen¬

Expanded text:
 ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum sive pandectarum libris deo propitio adven
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥcat ferreum cultureadenile¬
ge auenefici capite damipuaat
qui artib odiosis tam ueneuis
qm̃ susurris magitis homines
occiderent uł mai amuedicam̃ta p

Expanded text:
nificat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta p
Abbreviated transcription (Latin):
deportacõ¶ ⁊teulex uilia dem puͨa
scupͥnata ad usꝰ eos ex̾cetur qui
nim uł armatam uł sine armis
cõmis int si si quidem armata uis
argnatur deportaçõ ei exiege uilia

Expanded text:
deportatio. Item lex Iulia de vi publica seu privata adversus eos exoritur, qui vim vel armatam vel sine armis commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾us cob̾cendis q̃ nõ solum tem̾a¬
tores alienarũ uuptiaꝵ gladio
puuit s ĩ eos qui cũ mascul ĩ fãdã
libidinẽ ex̾cere audent. sã lege
neste uiuẽtẽ sup̃uerit penaui ⁊
ea deuilex irrogat pecratorib si hon¬
tus q̃ honucidas ultore fero ꝑseꝗtꝰ
uł eos qui hominis occidendi cã cu
telo ambulat. telũ a ut gaius nr̃¬

Expanded text:
 solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qui cum masculis infandam libidinem exercere audent. sed eademneste viventem stupraverit. poenam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honiis, quae homicidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis occidendi causa cum telo ambulant. telum autem, ut Gaius n
Abbreviated transcription (Latin):
pulo execucõ eoꝵ pleirũq datur
publicoꝵ iuidicõꝵ quedã capita¬
liasunt q̃dam nõ capitalia capi¬
tauia diũsq̃ ultuno sulicõ affici¬
uuam irrogant cum dempno pͥrio¬

Expanded text:
pulo exsecutio eorum plerumque datur. Publicorum iudiciorum quaedam capitalia sunt, quaedam non capitalia. capitalia dicimus quae ultimo supplicio adficimiam irrogant, cum damno p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mictit nani e ͣ cͣditorib q̃r atur
qͣuuiuꝰ eitͥbutum sit qmͣoportũ¬
it hãt ei accõm accõmodat q̃ tri¬
butoria appllat: P t̾ea incroduc¬
ta ẽ accõ de peculio. deq eoq̾ ĩrem
tate dm̃ negoriũ gestũ ent tũ
sũ quid in rem eis ilsũ filit an
totũ p̃staredebeat sũ ꝙͥ nõ sit ĩ
rem u̾sum eiꝰ id eatenus p̾stare
debeat q̃tenus peculiũ patitur

Expanded text:
i quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam oportuerit, hanc ei actionem accommodat, quae tributoria appellatur. Praeterea introducta est actio de peculio deque eo, quod in rem tate domini negotium gestum erit, tamen sive quid in rem eius versum fuerit, id totum praestare debeat, sive quid non sit in rem eius versum, id eatenus praestare debeat quatenus peculium patitur
Abbreviated transcription (Latin):
cõnib c̾cum ẽ nõposse actorem remsuam ab
aliquo itapet̾e si apparet cum dore oꝑ tere. Nec
que iam actoris est mag̾ eius fi pot̾¶Plane
tumẽ ut ex̃penami dupli auc quadruꝑli recipi¬
ende reinoĩe fures inbac accõne teneant᷑ Si ap
aut̃ inrem quidam atrõnes uendicacõnes
Inꝑsonam u̾o accõnes qnib dare fac̾e oꝑt̾e

Expanded text:
tionibus certum est non posse actorem rem suam ita ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere ’: nec quae iam actoris est, magis eius fieri potest. plane tum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipiendae nomine fures etiam hac actione teneantur ‘ si autem in rem quidem actiones vindicationes: in personam vero actiones, quibus dare facere oportere
Abbreviated transcription (Latin):
tert cui iustitoria accõ uł¬
excitoria cõpetit depe cuio de¬
s S erit stultissimũ omissa ac¬
cõne qͣ fa cillue solidum ex
cc̃tu consequi possit ⁊ ad dif¬
ficultatem ꝑducat ꝓbauda

Expanded text:
xerit cuique institoria vel exercitoria actio competit, de peculio dessit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi,
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽẽpocierit sine ꝑiculo agit in
morie ⁊ enonisssiquis aliud
ꝓalio intend̾it nicħeum ꝑ¬
ditari poss flacet s in eodem
iudicõ coguita rei u̾itate er

Expanded text:
e petierit, sine periculo agit: inmoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem i
Abbreviated transcription (Latin):
ti actõ ꝯpetit. ꝙ in ħ caũ ip̃iꝰ int̾est rẽ
saluami eẽ. Id̾ ẽ ⁊ si in ꝑtẽ soluendo sĩt
fulbo aut sarcinator. ¶Que de fullona
⁊ sarcinatore diximꝰ ead̃ ⁊ eũ cui ꝯmo¬
data res ẽ. tnͣfferenda est uet̾es exi¬
stimabant nã ut ille ^ mcedẽ accipi¬
endo cͦtodiendã p̾stat. ita is qͦq̃ qͥ ꝯi

Expanded text:
ti actio competit, quia hoc casu ipsius interest rem salvam esse. idem est et si in parte solvendo sint fullo aut sarcinator. 16 18. Quae de fullone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓditaẽ acoõ ut quis iutendat
hoĩmnem stichum aut aurens
siquis gen̾alit̾ hominẽ stipula¬
tꝰ sit ꝯspecialit̾ sticum petit aut
geu̾alit̾ uinũ stipulatꝰ spalr
campanũ petat aut geu̾a lit̾ sti

Expanded text:
rodita est actio, ut quis intendat, hominem Stichum aut aureos si quis generaliter hominem stipulatus sit et specialiter Stichum petat, aut generaliter vinum stipulatus, specialiter Campanu
Abbreviated transcription (Latin):
siiuũ ẽ ꝙ qͥ scientes reni furtinã sus¬
ceperĩt ⁊ celau̾it. furti uec maĩfesti
ob noyn sut̃ ¶ pena uaĩfesti furti q̃¬
nifesti dupli. ¶Furtũ aut̃ sit nõ solũ¬
s̃quis cũ int̾ cupiende̾ cã. rẽ alienã am¬
mouet. set gn̾alr̃ cũ quis alienã rem

Expanded text:
quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quberi, nec manifesti dupli. Furtum autem fit non solum, cum quis intercipiendi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis al
Abbreviated transcription (Latin):
cousto eas cõpensacones q̃¬
iure aꝑto nitũt᷑ lacius intͦ¬
duxit ut accões ipo iure mi¬
aliq̃s quaꝮ⁊ excepta sola de¬
poĩti accõe cuialiquid ꝯpensa¬
cõis uoiẽ opponi sat̃ ĩpiũ eẽ¬

Expanded text:
tutio eas compensationes qiure aperto nituntur latius induxit, ut actiones ipso iure miquascumque, excepta sola deiti actione, cui aliquid compenionis nomine opponi satis impium ess
Abbreviated transcription (Latin):
acauilie accõ dedampno miuriͤa nuxtaẽ. Nonso¬
lumsi ad u̾sus inficiantem indulum agat᷑ s̃
int̾dum isi insimplum quisq ag̾ ułuti siquis
hominem claud̾ aut luscum occid̾it qui meo
anno integ̾ ⁊ magni p̾cii fu̾nit. tanti enĩ damꝑ¬
natur quͣtiis hõieo quno głim ꝯmagm pcii fu̾it
ꝯ̃ eos qui relicta sacro scĩs eccĩis ł aliis uen̾abili¬

Expanded text:
Aquiliae actio de damno mixta est, non solum si adversus infitiantem in duplum agatur, sed interdum et si in simplum quisque agit. veluti si quis hominem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni pretii fuerit; tanti enim damnatur, quanti is homo in eo anno plurimi fueritadversus eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis et aliis venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
doce sua exꝑiatur cꝰ solius¬
fidei aut̃ iudiciis lib̾a pot̾as¬
ꝑ mitti uider᷑ iudici ex bono
⁊ equo estimandi qnͣtũ ac¬
toriresticin debeat inqͦ auld̾¬

Expanded text:
dote sua experiatur, cuius soliusfidei autem iudiciis libera potermitti videtur iudici ex bono aequo aestimandi, quatori restitui debeat. in qu
Abbreviated transcription (Latin):
u. suctebat ᷑ ułuti siquis tot᷑
legatum pecierit pꝰdenide ꝑ¬
lati sunt codicilli quib aut
ꝑs legata ad emptasit ant
qͥb dã alus legata daca sunt

Expanded text:
uccurrebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint,
Abbreviated transcription (Latin):
tucõuis normã q fireis quicqm̃ exlg̾uit
S afurti quidẽ uec manifesti acco iẜicor¬
rupti a cet̾is dequib simul locucisummus eodif¬
fert ꝙ heaccõnes omi mõ dupli sunt ac ille .i. dã
u inuirie exlegeacqiuilia ⁊uit̾dum depoĩti in¬
fici a cõm duplicancur inconficentẽ aut̃ insmpł

Expanded text:
tionis normam a reis quidquam exegerint. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ possõr dũm ease ẽẽ dicat. Nani siticius suãrem¬
eẽ intendit in rem accõ est᷑. Is que siagit uis sͥ¬
ẽẽ defundo forte uł edib utendi fruendi uł ꝑfuͣ¬
dum uictini eundi agendi uł ex fundo ucini
aqũadis bucendi in rem aocõ est. enis dem gen̾¬
is est aocõ deinre p̾dioꝵ urbanoꝵ ueiiti si agat¬
ticius ius sibi eẽ aliauiꝰ tollendi edes suas. exꝓ¬

Expanded text:
m se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi vel per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iure praediorum urbanorum, veluti si agat, ius sibi esse al
Abbreviated transcription (Latin):
Diuiũ accõnum quib int̾ aliquos ap̾ iudices
arbictos uede quacum re q̃ritur sũm adiuisioĩ
duo geu̾a deducit᷑. ¶Auc ẽm̃ inrem sunt aut
npͣni. Nanu agit unus quisq aut cum eo qui
u̾sarium ei dare aut fac̾e oppone aut alus quib¬
dam moĩsant cumeo agit qui nullo iure obliga¬
tus est. mouet tũ alieni dealiqua re ꝯtͦu̾siam

Expanded text:
nter aliquos apud iudices arbitrosve de qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusquisque aut cum eo qui versarium ei dare facere oportere, et aliis quibusdam modis: aut cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam.
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾e debemꝰ suo ordine suo or¬
ꝓponemꝰ ¶Icemsi de dõte n¬
tenꝰ maritũ condẽpnari deb̾e
q̃ce uꝰ fac̾e possit .i. quatenus
facultates enis paciũt᷑. Itar
si dotis qñcitati concurrant
facultates eiꝰ ĩsolid̾ dempnat᷑¬

Expanded text:
legi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote itenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnat
Abbreviated transcription (Latin):
dita ułuci excã empoõnis aut donacõis aut
docis aut legatoꝵ nec dum eius rei dũs efc̃s
rectam in rem accõm ad eam rem ꝑ seꝙ̃dam.i
quippe itaꝑdite sunt iure ciuiliaccõnes utꝗs
caũ diffic̾e accõm in uenta est ap̾tore accõ m
qua diͤcit Is qui possõm auusit eam tem se nsu¬
cepisse ⁊ itauendicat suameẽ q̃ accõ publicia¬
ua appellat. qm̃ pͥmũ apublicio p̾core medicto
ꝓpoĩtaẽ. ¶Rursꝰ exdiu̾so siquis cum rei .p.¬

Expanded text:
it, veluti ex causa emptionis aut donationis aut dotis aut legatorum, necdum eius rei dominus effectus rectam in rem actionem ad eam rem persequendam: quippe ita proditae sunt iure civili actiones, ut casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem se usucepisse, et ita vindicat suam esse. quae actio Publiciana appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto proposita est. Rursus ex diverso si quis, cum rei p
Abbreviated transcription (Latin):
.curatõin. atque ob io mortuus fu̾it f¬
nus culpe reus est. Imꝑicia quo culpe
anu̾at᷑ ueluti si meditꝰ iõ ẜirũ tuũ oc¬
cid̾it ꝙ eñ male secu̾it aut ꝑꝑã ei medi¬
cañtũ ded̾it ¶ Impẽtu qque mularũ

Expanded text:
curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secuerit aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mula
Abbreviated transcription (Latin):
am ei ꝰ r̾tin̾e nõ potu̾it ¶ Niis aut̃
u̾b̃ legis. qnͣti in eo anno plurĩ fu̾it.
hodie claudus. aut luscus. aut mãcꝰ
erit. octid̾it qͥ ĩeo anno integer aut
p̾ciosꝰ fu̾it nõ tnͣti teueat᷑ qnͣti is ho¬
die erit. s qnͣti ĩeo anno płum fu̾it.

Expanded text:
 His autem verbis legis ‘ quanti id in eo anno plurimi fuerit ’ hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti teneatur quanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ydoneũ debitorem hẽat ꝙ expetit
aĩ pignori pociꝰ incũb̾e quã ni ꝑsomͣ
ag̾e. ad eo quid̾ ut ꝙͣuis ip̃e debitor
curanda ue aut sarcinator sartien¬
da uestim̃ta m̾cede c̾ta acceꝑit. ea¬
q̃ furto amiẜ it ip̃e furci ht̃ actom̃.

Expanded text:
iamsi idoneum debitorem habeat, quia expedit ei pignori potius incumbere quam in personam agere: adeo quidem ut, quamvis ipse debitor curandave aut sarcinator sarcienda vestimenta mercede certa acceperit eaque furto amiserit, ipse furti habet actionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ usdem usuris fen̾ant᷑. Siꝗs
tũ emphesi petat. id ẽ eoloco pe¬
tat quo ut sͥ detur stipulatꝰ.
pura incencõe recte agit. idq
quis fistipulatꝰ sit ate hominẽ
stichum aut.x. aureosꝰ Io auc̃¬

Expanded text:
sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idquequis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos da
Abbreviated transcription (Latin):
Itaque si quis ita iacłis ludit. uł ex¬
distĩgint᷑. Hñsi id amilite qͥ incãpo¬
eo ꝙubi sol tꝰ ẽ excͥcitan ad missũs ẽ
milla eiꝰ cłpa intlłigit᷑. Si alius ta¬
le quid ad unsit cłpe reus ẽ. Id̾ uiris
ẽ de mlite si in a ͦ loto ꝙͣ qͥ excͥccãdĩs
mlitibꝰ destinatꝰ est. id ad misit
It si putator exarbore deiecto ra¬
nam puplitã aut nicinalẽ id fac

Expanded text:
Itaque si quis dum jaculis ludit vel exdistinguitur. Nam si id a milite eo campo ubi solitum est exercitari admissum est, nulla culpa ejus intelligitur. Si alius tale quid admisit, culpae reus est. Idem juris est de milite, si in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est id admisit. Item si putator ex arbore dejecto raviam publicam, aut vicinal
Abbreviated transcription (Latin):
festũ nouest. id .s. nͨ maĩfestũ est.
Conceptũ furtũ dr̃ cũ apud aliꝙ̃ testibꝰ
p̾sentibꝰ turciua res q̃sita ͤ ⁊ in nenta sit
nis sur non sit q̃ appllat᷑ concepti ob¬
latũ furtũ dr̃ cũ res furtiua ab aliquo
tͥ oblata sit ea q̃ apud te ꝯcepta sit̃ .u¬
tique siea mente tͥ data fi̾nt ut ap̃ po
ins fur nou sit. ꝯstituta actõ. q̃ appllat᷑
obligõ ¶ Et aut̾ ꝓhibiti furti actõ ad¬

Expanded text:
 manifestum est. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiva res quaesita et inventa sit:vis fur non sit, quae appellatur concepti. oblatum furtum dicitur, cum res furtiva ab aliquo tibi oblata sit eaque apud te tique si ea mente data tibi fuerit, ut uis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur oblati. Est etiam prohibiti furti actio ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex cctu uascunt᷑ fere omĩs tei ꝑ seqũde cã cõ¬
uł instipułone deductam pecit actor idemq decõ¬
modato depoĩto ademandaco ⁊ ꝑsocõ aexempto¬
⁊ uendito ⁊ locato ⁊ conductoPlane suõne
depõiti agatur eo nonũ e ꝙ tumultꝰ moendii ru¬
me uaufragii cã depo̾itum est. iuduplum accõ¬
nem p̾torreddit si mõ cum ipõ ap̃ ꝙ̃ depoĩtum
sit aucum ħrde eius ex dolo ipĩns agatur &ͦ
te sunt Penam tisi ꝑsequit᷑. quis accõne fu¬
tisũ enĩ in anifesti agatur q̃ drupli. Siue necma¬
infesti dupli desolapena agicuruam ipãm rẽ
siuefur ip̃e eam rempossideat siue quib aliis

Expanded text:
untur fere omnes rei persequendae causa comvel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo tae sunt. poenam tantum persequitur quis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola poena agitur: nam ipsam rem sive fur ipse eam rem poss
Abbreviated transcription (Latin):
intestata moriat᷑ incapita
distribuat᷑ eiꝰ ħeditas. s ꝙ̃a¬
dmod̾ nos irĩb ꝓspeximus
ita eas oꝑt̾e sue soboli ꝯsułe
scituris eis ꝙ situtores lib̾isi
nõ pecierĩt ł ĩ locũ remoti ł
excusati int᷑ aĩm pet̾e negħ¬
erĩt ab eorũ. Impub̾ũ moriẽ¬
cieũ successione m̾ito replłe¬
ntur. licet ã uulgo q̃sitꝰ sit¬

Expanded text:
 vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadmodum nos matribus prospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis quod, si tutores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successione merito repellentur. Licet au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aliis postulare concessit
tur nõ ⁊ sui iudicii st abłitaᷤᷤ
ita eos adiuuare tredat᷑ ut
ad lib̾tates dandas possit
Ege susia fusia canina sub

Expanded text:
 aliis postulare concessit, cur non etiam sui iudicii stabilitas ita eos adiuvare credatur, ut et ad libertates dandas servis DE LEGE FUFIA CANINIA SUB
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstõnib introducti sũt. ¶S¬
ti solẽt ad̾o ut uł intͣnsitu
luti cũ p̾tor. ł proconsul aũ pͥ
maniuit tebant᷑ mõ ma¬
iorẽ ⁊ uist ã lib̾tatẽ ꝯseque¬
bantͤ ⁊ fiebant cuies roma¬
ni mͦ nũorẽ. ⁊ latini ex lege
uilia ⁊ norbana fiebant mõ
inf̾iorẽ ⁊ siebant ex lege eli¬

Expanded text:
onibus introducti sunt. Seti solent, adeo ut vel in transitu luti cum praetor aut proconsul aut pramanumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini ex lege Iunia Norbana fiebant, modo inferiorem et fiebant ex lege Aeli
Abbreviated transcription (Latin):
stitu̾e ut fiat lib̾ ħesq ei so¬
alius ex eo testõ ħes exstit̾it.
au qr nemo hes scriptus sit.
aũ qr is qui scriptꝰ ẽ qͣl ex cã
hes nõ exstit̾it ꝙ ead̾ lege

Expanded text:
ituere, ut fiat liber heresque ei soalius ex eo testamento heres extiterit, aut quia nemo heres scriptus sit, aut quia is qui scriptus est qualibet ex causa heres non extiterit. idque e
Abbreviated transcription (Latin):
mus int̾ nr̃as decisiones/ ꝑ
uiro excelso exq̃store antiqui
iuris alt̾tacõnes placauimꝰ.
qui cirta eos fuerãt obseruã¬
q̃storis suggestionẽ correx¬
etatis. manumissi. uec dñi in

Expanded text:
mus inter nostras decisiones, per viro excelso, quaestore, antiqui iuris altercationes placavimus: quae circa eos fuerat observanquaestoris suggestionem correxaetatis manumissi
Abbreviated transcription (Latin):
re. In fraudem ã creditoꝵ
manumitt̾e quis uidetur
qui iaui eo temꝑe quo man¬
umuttit soluendo uõ ẽ. ł qui
datis lib̾tatib desiturꝰ ẽ sol¬
uendo eẽ. p̾ualuisse tñ uide¬
tur uisi aĩm quoq fraudendi
manumissor hũit: nõ impe¬
diti lib̾tates ꝙͣiuis bona eiꝰ¬

Expanded text:
In fraudem autem creditorum manumittere videtur, qui vel iam eo tempore quo manumittit solvendo non est, vel qui datis libertatibus desiturus est solvendo esse. praevaluisse tamen videtur, nisi animum quoque fraudandi manumissor habuit, non impediri libertatem, quamvis bona ei
Abbreviated transcription (Latin):
missus lib̾atꝰ ẽ a potestate
Qe res auire gñtiũ origniẽ
sũpsit. ut pote cũ iuire nͣli õs
lib̾i nascebant᷑ uec eẽt no¬
ta mai missio eũ s̾uitꝰ eẽt
incognita s postꝙͣ uiregẽ¬

Expanded text:
missus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed post
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ⁊̃ mancipia dc̃i sũt qd̾
ab hostib manucapiantur.
S̾ui a̾ aut nascũtur aut fiũt.
nascũtur ex ancilł nr̃is. fiñt
ã iure gñtiũ .i. ex captiuita¬
te/ aut iire ciuili cũ hõ lib̾
maior .xxu. ãnis ad p̾ciũ ꝑ

Expanded text:
iam mancipia dicti sunt, quod ab hostibus manu capiantur. Servi autem aut nascuntur aut fiunt: nascuntur ex ancillis nostris, fiunt aut iure gentium, id est ex captivitate, aut iure civili, cum homo liber maior XX annis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit sepe mutari solẽt ułta¬
cito ꝯsensu ppłi uł alia pꝰea
lege lata. ¶Om̃e aͥ ius quo
utimur ł ad ꝑsonas ꝑtinet
l ad res uł ad actões. ac de ꝑ¬

Expanded text:
tuit, saepe mutari solent vel tacito consensu populi vel alia postea lege lata. Omne autem ius, quo utimur, vel ad personas pertinet vel ad res vel ad actiones. ac priu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ sũie ⁊ opĩones eã autͣtẽ
tenẽbant. ut iudici reced̾e a
Ruso eoꝵ nõ lic̾et ut ẽ ꝯstitu¬
tũ. ¶ Ex nõ scͥpto ius uenit
qd̃ usus approbauit. Nam di¬
uturin mores ꝯsensu utentiũ
ꝯprobati legem imitant᷑¬

Expanded text:
 et opiniones eam auctoritatem tenebant ut iudici recedere a responso eorum non liceret, ut est constitutum. Ex non scripto ius venit, quod usus comprobavit. nam diuturni mores consensu utentium comprobati legem imitant
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰ ꝯsulta. pͥncipũ placi¬
ta. magr̃atuũ edc̃ã. respõsa
prudentũ. Lex ẽ qd̾ ppłs ro¬
manꝰ senatorio magr̃atu
int̾rogante ueluti ꝯsule ꝯ¬
stituebat. ¶ plebicitũ ẽ qd̾
plebs plebeio magr̃atu ĩ¬
t̾rogante ueluti tribuno
ꝯstituebat Plebs a ppło e¬
o difft̃ quo spẽs agu̾e. Na̾
applłone ppłi umu̾si cuies sig¬

Expanded text:
senatus consulta, principum placita, magistratuum edicta, responsa prudentium. Lex est quod populus Romanus senatorio magistratu interrogante, veluti consule, constituebat. plebiscitum est, quod plebs plebeio magistratu interrogante, veluti tribuno, constituebat. plebs autem a populo eo differt quo species a genere: nam appellatione populi universi cives sig
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Furtiue quoz res ⁊ q̃
ui possesse sũt. nec si p̾dcõ
longo tp̃re bona side possesse
fu̾int. usucapi possũt. Na̾ ⁊
ui possessarũ rr̾ lex iulia ⁊ ꝑ

Expanded text:
deat. Furtivae quoque res et quae vi possessae sunt, nec si praedicto longo tempore bona fide possessae fuerint, usucapi possunt: nam fuvi possessarum lex Iulia et
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e intlłi: ꝙͣ ut olerib poniis¬
⁊ florib. feno. stram̃tes. lignis
adusũ cotidianũ utat᷑. In eoq
fundo hactenꝰ ei morari licet.
ut m̾ dno fundi molest sit an
his ꝑ quos oꝑa rustica fũt: ĩpe¬
diuĩto sit. nec ulli alii us qd̾
ht̃ aut uẽd̾e aut locare au̾ gͣtis

Expanded text:
eribus, pomis, floribus, feno, stramentis, lignis ad usum cottidianum utatur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis
Abbreviated transcription (Latin):
quo accide pt̃ ut si quis sine
uicõ furti rem alienã ad ali¬
ꝙ̃ tñsferat ⁊ efficiat ut a pos¬
sore usucapiat᷑. ¶Qr a ad eaᷤᷤ
res que solo ꝯtinẽtur. expedit¬
ius ꝓcedit. ut si quis loci ua¬
cat᷑ ꝙͣuis ip̃e mala fide possi¬
deat. qr intlłigit se alienũ fũ¬
dũ occupasse tñ si alii bona fi¬
de accipienti tradid̾it pot̾it
debeat. ¶Aliqñ ⁊̃ furtiua ł ui xt
possessa res usucapi pt̃. ueluti
si in dñi potestatẽ reu̾sa fui̾t.
tũt em̃ incõ rei purgato ꝓced̾¬

Expanded text:
 accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit debeat. Aliquando etiam furtiva vel vi possessa res usucapi potest: veluti si in domini potestatem reversa fuerit; tunc enim, vitio rei purgato, proced
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit. qr .s. mala fide possidẽt
s nec ullsͣ alius ꝙͣius ab eiᷤͤ
bona fide em̃it uł ex alia cã
acceꝑit usucapiendi ius ht̃.
bñ ⁊ in reb mobilib nõ fa¬
cile procedit ut bone fid̾i pꝰ¬
sessori usucapio cõpetat nã
qui alienã rem uendid̾it p

Expanded text:
t mala fide possident: sed ne ullus alius, quamvis ab eis bona fide emerit vel ex alia causa acceperit, usucapiendi ius habeat. unde in rebus mobilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat. nam qui alienam rem vendidit vel
Abbreviated transcription (Latin):
one alia ue lusta cã acceꝑit.
is a̾ rem si mobił erat ãno uuo¬
ubiq si ĩmobił biẽnio tm̃ ĩ ita¬
lico solo usucapiebat. ne reꝵ
mis dius suffic̾e ad inquirẽdas
res suas p̾fata tp̃ra: nob̾ meli¬
or sũia recedit ne domini ma¬

Expanded text:
one aliave qua iusta causa acceperit, is eam rem, si mobilis erat, anno ubique, si immobilis, biennio tantum in Italico solo usucapiat, ne rerum bus dominis sufficere ad inquirendas res suas praefata tempora, nobis melior sententia resedit, ne domini ma
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑfiliũfam̃ acquirit᷑ ĩ hiis
reb q̃ extrĩsecꝰ filiis obueniũt.
dmño eis integro resuato. Mor¬
tuo ã filio arogato ĩ adoptina
familia ⁊̃ dñiũ eiꝰ ad arrogato¬
rẽ tnͣsit nisi suꝑfuit alie ꝑ sõe

Expanded text:
vis per filiosfamilias adquiritur in his rebus quae extrinsecus filiis obveniunt, dominio eis integro servato: mortuo autem filio adrogato in adoptiva familia etiam dominium eius adrogatorem transit, nisi supersint aliae pe
Abbreviated transcription (Latin):
bit̾o soluentis tͥbin debet neã eĩ
neq̃ eĩ c̾tũ est eo die qͦ p̾missũ est
datũ nõ eẽ pͥusꝙͣ is p̾t̾eat atͤ si
ita stipłeris .x. aureos ãminios
qͦ ad uiua dar̾ spondes: ⁊ pure
ftã obligõ intlłigit᷑ ⁊ ppetͦuatur
quia ad tp̃c deb̾i nõ pt̃. sed ħes
petendo pacti excepcõne sbin¬

Expanded text:
olventis tribui debet. Neque enim certum est, eo die in quem promissum est datum non esse, priusquam is pretereat. At si ita stipulaveris, X aureos annuos, quod vivam dare spondeo et pure facta obligatio intelligitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non potest, sed heres petendo pacti exceptione submo
Abbreviated transcription (Latin):
liqua utenda dat᷑. i comino¬
datur. re obligatur .i. tentur
cõmodati actõne Sed is ab ͤ¬
co qui mutuñ atrepit. longe
distat. nãq nõ tͣ res dat᷑ ut
enis fiat et ob idde ea re ip̃a r̾s¬
stituen̾datenet᷑ at hiis qͥd̾
am mutim̃ accepit qͥ qͦlibet
fortinto csiũ ꝙ accepͭ amiserit¬
ułuti incendio. ruina. nans᷑
gio. ex lat᷑uũ bortũ ne in cͤfu¬
des abliaui e aciries
nichoꝰ obligatꝰ permauet
athis qui uted̾ aceperit sañ¬
tustodiende rei p̾star nidebit᷑
lenissĩa ut si ħ fuit pactũ ut. ẜ.e.l.i. s. sep̃. It q

Expanded text:
liqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa rtuenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa rtuenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu si inc̾ta. ã ħͣ noĩe ind̾
utitur ꝙ stipulũ apud uet̾es
firmũ applłabatur forte asti¬
pite detendenss in ħ em̃ re tͤa¬
lia u̾ba tͣdita fu̾ert̃ spondes.
faciã. ¶utr̃ añ latina. augͤca

Expanded text:
stipulatu, si incerta. quae hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum appellabatur, forte a stipite descendens. In hac re olim talia verba tradita fuerunt: spondes? faciam. utrum autem Latina an Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
si ut apparet eũ dare oꝑt̾e ac si
mutuũ accepiss Und̾ pupillꝰ
si ei sine tutoris autoritate nõ
debitũ ꝑ eirorẽ datũ est: nõ ten¬
et᷑ in debiti cõdicone. nõ mag̃
quã mutui dacõuoSet ħ spes

Expanded text:
st ‘ si paret eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non tenetur indebiti condictione, non magis quam mut
Abbreviated transcription (Latin):
olim ⁊ alie ꝓuniu̾sitatẽ fucceᷤ¬
siones q̃lis fu̾at boneꝙ emptõ q̃
de boĩs debitoris uendẽtis ꝑ mł¬
tas ambages fu̾at intͦdutta ⁊ tt̃
locũ hẽbat qñdo indicia ordinar¬
ia in usu su̾ant. S cũ exͣordĩamᷤᷤ
bus dat᷑ offõ iudicis bona possi¬
d̾e ⁊ ꝓnt eis utile uisu̾ fu̾it ea
rũ ꝑfectꝰ apparebit Erat ex se
consulto claudiano miẜabił ꝓ
ipãm lib̾tatẽ ꝑ senatũ consul¬
cũ amittebat ⁊ cũ lib̾tate st̃a¬

Expanded text:
im et aliae per universitatem successiones. qualis fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis bus datur officio iudicis bona possidere et, prout eis utile visum fuerit, earfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano miserabiliipsam libertatem per senatus consultum amittebat et cum libertate s
Abbreviated transcription (Latin):
dicõ existat mors uob̾ conͤti¬
g̾it ¶loca ⁊̃ insen stipulatõm
solent. isłuti cartaginie dar̾ se¬
ondes: q̃ stiplło licet pure fi. ui¬
deat᷑. tñ reus ip̃a. ht̃ tempꝰ in¬
iectũ aͦ ꝓmissorutatur ad pͦm
cartagine dandã. ¶ Et idõ si
quis ro. ita stipllẽt᷑ hodie carta¬
gine dar̾ spondes: in utił erit
stiplło. cũ inpossibił sit. x̾ꝓimis d¬

Expanded text:
mors nobis contigerit. Loca etiam inseri stipulationi solent, veluti ‘ Carthagine dare spondes? ’ quae stipulatio licet pure fieri videatur, tamen re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum i
Abbreviated transcription (Latin):
minutt̾e a te lib̾tatẽ ꝯseqnͣ¬
lis boͣ tibi adici ꝙͣ ut ⁊̃ qui di¬
recto lib̾tatẽ accepũt tui
libĩ fiant. ¶Nam huic ⁊̃ uolũ¬
tati tue si hii de quoꝵ statu
agitur ꝯsenciat auctorita¬
tẽ nr̃am accomodamꝰ ⁊ ne
huiꝰ rescripcõis nr̃e emol¬
umẽtũ alia rõne irritũ fi

Expanded text:
mittere a te libertatem consequalis bona tibi addici quam ut etiam qui directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, auctoritatem nostram accommodamus. et ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritu
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it.u. aureos dare spondes
Si quis ita stipulet᷑ si iucapito¬
liũ nõ ascẽd̾o dar̃ spondes: per¬
iud̾ erit̃ ac si sti płatus eẽt cum
morietur daris. Ex condicio

Expanded text:
uinque aureos dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ lib̾tatib ⁊ defũctis ne bõ e¬
oꝵ a creditorib possideãtur.
adita cessat bonoꝵ uẽdicõ ex¬
stitit eĩ defuc̃̾ti de feusor ⁊ qͥd̾
ydoneꝰ qui de soluendo solido.
creditorib cauet In pͥmis ħ
rescriptũ tociẽs locũ ht̃ quoc̃¬

Expanded text:
atibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quo