comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surusẽ. tecum ad altare: noli tũmere.
Unusquisq ꝓprium onus portabit. Me¬
mento apłi ut securus accedas. unusquis¬
q ꝓprium onus portabit: tantrim modo
non tibi dicat porta mecͥum. Namsi cũ
ilio cõmunicare uolueris auaritram:
onus non minuit. sed duo guabuntur
Portet ergo sarcinam suam: et tu tuam
Qm̃ quando ex hum̃is dñs tuus talem
sarcinam excussit : alt̃am imposuit. ex¬
cussit cupiditatis : imposuit caritatis
Ergo scđm cupiditates malas: unusquiᷤ¬
q suam sarcinam portat. Malus malã:
bens enim sarcmnam.xp̃i unde portes cũ
alc̃o onus ꝓprium: pauꝑ ẽ. diues ẽ. onus
illius pauꝑtas ẽ. Tu tale onus non habes
Uide ne forte ne forte cum de int̃pellabit
portabit. Hic alt̾um p̾ceptum audi: inui¬
cem onera urã portate ł auꝑtas non est
onus meũ : sed est onus frĩs mei. Uide ne
diuitiȩ sinit mauis onus cuũ. Nam non
habes pͥauꝑtatẽ: s habes onus diuicias:

Expanded text:
ssurus est tecum ad altare: noli timere; ssurus est tecum ad altare: noli timere; Unusquisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam suam, et tu tuam: quoniam quando ex humeris Dominus tuus talem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque sarcinam suam portat, malus malam, bes enim sarcinam Christi; unde portes cum altero onus proprium. Pauper est, dives es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divitias.
Abbreviated transcription (Latin):
Duutes sint in oꝑibus bonis: facile tri¬
buant. cõmunicent. thesaurizent sibi
fundam̃tum bonũ in futurum. ut ap¬
p̃hendant ueram uitam audisti. agno¬
usti: didicisti. teniusti. fecisti. Fac qđ
facis: noli pigrescere: noli cessare. Qui ꝑ¬
seũau̾it usq in finem: hic saluus erit. be¬
ne fecisti homini. Ingͣtus est homo: non
te peniteat bene fecisse. ne fundas penitẽ¬
do: quod implesti miserando. Dic incorde
tuo. Non uidet iste inquem feci: uidet
ille ꝓpter quem feci. qui a iste suuid̾et. si
ingiatus non ẽẽt: sibi potius quam mͥ
ꝑdesset. ad dñ me teneam. quem non
latet qd facio: non solum quod facio s
eciam quod corde ficio. Illum sperem
recributorẽ: qui facti mei non querit des¬
tem. Talis ẽ. et forte in p̾ło dĩ: stat iusta
te auarus raptor. in hians rebus aliens:
Quem nosti talem: ⁊ fidelis ẽ. uł potius
fidelis uocat᷑ non eum podes de eccłia
pellere. Non habes aliquem aditum:
castigando et corripiaendo corrig̾e. Acce¬

Expanded text:
acile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Audisti, agnovisti, didicisti, tenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret, si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneam, quem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corripiendo corrigere, acce
Abbreviated transcription (Latin):
fus ficta sunt omĩa: traditus ꝓpt̾ for¬
mam seru in opprobriũ hominũ. ⁊ &
abiectionem plebis: in contumelias. in
flagella in mortem crucis: docuit gͦ¬
nos exemplo passionis. cum quanta
patientia in illo ambulemꝰ: et firma¬
uit nos exemplo sue resurreccionis qͥd
al illo patient̃ sꝑare debeamꝰ. Si enim
quod non uidemus sꝑamus: ꝑ patien¬
tiam erpectamus. Quod non uidemus
quidem speramꝰ: sed corpꝰ sumus illius
capitis. in quo im ꝑfectum ẽ. quod sꝑa¬
mus. De illo enĩ dictum est qd eẽt caput
corporis eccłiȩ. pͥmogenitꝰ ipse pͥmatum de¬
nens: et de nob dictum ẽ. uos autem estis
corpus xpĩ & membra. Si autem quod nõ
uidemꝰ spamiis: ꝑ patientim expectamꝰ:
securi qm̃ qui resurrexit cap̃t nrm̃ ẽ.ser¬
uat spem nrãm. Et quia pͥusꝗͣ resurger&e
flagellatumẽ caput nrm̃: firmauit pa
deficramus: ut in resurrectione gaudea¬
mus. Ita enim uerum ẽ. quod flagellat
omẽm filium quem recipit. ut nec unico suo

Expanded text:
quem facta sunt omnia, traditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De illo enim dictum est quod ipse sit caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et de nobis scriptum est: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus, securi; quoniam qui resurrexit caput nostrum est, servat spatdeficiamus, ut in resurrectione gaudeamus. Ita enim verum est quod flagellat omnem filium quem recipit, ut nec Unico suo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ito nob̃ in psalmis dr̃. Sustine domitn
uirilit̾ age: et cõrfortet᷑ cor cuũ et sustni
dñm. Mundi enim ꝓmissa semꝑ fallitir.
dĩ uers ꝓmissa nunꝗͣ fallunt. S quat
et nõ erubescunt amare falacem. declb
dicit scriptura. Te his qui ꝑdiderunt sis¬
tinentiam: et diu̾terunt in uuas pͣuas. sum
etiam uirilit̾ agentibꝰ. et corde cõfortito do¬
minum sustinentibꝰ. filii semꝑit̾nȩ mortis
insultare non tessant. uctantes suas delicis
temꝑales quȩ ad tempꝰ obdulcãt fauces
cor: postea uͦ amariores felle inuenient
eas. Dicunt enĩ nob̾. Ubi est quod uobis
ꝓmittit᷑ post hanc uitam: Quis huc iuden
u̾sus ẽ. et indicauit nob̶ uera cẽ que credi¬
tis: E oce nos in nrãrum uoluptatũ sacieta

Expanded text:
merito nobis in Psalmo dicitur, Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Mundi enim promissa semper fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satieta
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipso hodierno die nulla possit uł hora
recineri : Ita eram scđa excludit᷑ a t̾cia: si¬
cut pͥma exclusa est a sccła. Ipaus hore uniꝰ
quȩ p̃sens uidet᷑ nichil est p̾sens: om̃s enun
partes eiꝰ & omĩa mom̃ta fugitiua sunt:

Expanded text:
ex ipso hodierno die nulla possit vel hora ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a tertia, sicut prima exclusa est a secunda. Ipsius horae unius, quae praesens videtur, nihil est praesens: omnes enim partes ejus, et omnia momenta f
Abbreviated transcription (Latin):
stificati. Quamuis enim nondũ uen̾erit
nrĩ gaudii plenitudo: nec modo tamen.
sine gaudio relicti sumꝰ. quia spe salui
facã sum. Idõ et ipse apłs qui ait si quod
non uidemꝰ sꝑamus. ꝑ patientiam expecta¬
mus: dicit alio loco S pe gaudentes: in
cribulicione patientes. E abentes ergo
spem tilẽ multa fiducia utimuꝵ:
et sermo nr̃ in grã conditus sit sale: ut sci¬
amus quemadmodũ oporteat uicuiq res¬
pondere. Dicendum ẽ. enim eis qui cum ꝑ¬
didissent uł nunꝗͣ. suscepissent sustinentiã.
nob̃ sustientib dominum. quia quod non
iuidemus sꝑandes ꝑ patientiam expectamus:
etiam insultare audent cum imitari deb̃ent᷑:
ubi sunt delitię ur̃e ꝓpter quas ambulatis
ꝑ uias pͣuas : Non dicimus ubi erunt cum
hec uita tͣnsierit: s modo ubi sunt. Cum
est̃num diem hodiernus abstulerit. et
hodiernũ crastinus ablaturus sit: quid
eoꝵ quȩ diligitis non cͣnscurrit & tnsuolat:
Qͥd non fugit pene anteqͣm capiat᷑. cum

Expanded text:
iciae. Quamvis enim nondum venerit nostri gaudii plenitudo: nec modo tamen sine gaudio relicti sumus; quia spe salvi facti sumus. Ideo et ipse Apostolus, qui ait, Si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gratia conditus sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepissent sustinentiam, nobis sustinentibus Dominum quia quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus etiam insultare audent, cum imitari deberent: Ubi sunt deliciae vestrae, propter quas ambulatis per vias pravas? Non dicimus, ubi erunt, cum haec vita transierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuete q̃ fĩs. ne talib colloquus mores
uri corrumpant̃: eũtatur spes. enerue¬
uur ꝑatientia et diu̾tatis in uias pͣuas.
Immno ũ mites atq mansueti tenete uia̾
ueas. quas uos docet dñs: de quibꝰ psalmꝰ
dici Origet mites in uidicio: docebit
mansutos iuas suas. P atientium qͥppe
inliboribꝰ huus uitȩ sine qua non potest
astidiri spes futurȩ uite. nemo pocest pe¬
ppuo retin̾e: nisi mitis adq mansuetus.
qui non resistit uoluntati dĩ Cuius ugũ
loe ẽ. ⁊ sarcina leuis: s credentibꝰ dõ et
fantibꝰ in eum. & diligentibꝰ eum. Ita.
qͥppe mites atq mansueti non solum cõ¬
ofationes eiꝰ amabitis: s ęciam flagella
euis tanqͣ boni filu colerabitis: Ut qm̃
quod non uidecis sꝑatis: ꝑ patientiã ex¬
pectis. Sic agite: sic ambulate. In xp̃o
enim ambulatis: qui dixit ego sum uia
Quomͦ in illo ambulandum sic discite.
non solum eͥis u̾bo. s: ȩtiam eiꝰ exemplo.
Huic enim ꝓprio filio pat̃ non peꝑcit:¬

Expanded text:
Cavete ergo, fratres, ne talibus colloquiis mores vestri corrumpantur, evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas vos docet Dominus: de quibus Psalmus dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentibus Deo, et sperantibus in eum, et diligentibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit
Abbreviated transcription (Latin):
id: et misdum prestabo. cui misertus fue¬
ro. Si enim totus mundꝰ sub captiuitate. do¬
tus mundꝰ inpeccato: totus mundus uistĩ¬
sime supplicio destinatus. s exparte per
miscdiam lib̾atus. Quis dicat deo. quare
dampnas mundum : Quomͦ acusatur.
udex ds̃. quando dampnat̾ mundus reu̾:
Reus es. siquid debeas consid̾es: pena uoca¬
tur. Nec cum ade debitum exigitur: exac¬
tor iuste rep̾henditur. Rep̃hendatur exactor
si indebitum exigit. Cum uero debitum
exigit quis rep̾hendat exactorem : qͣmiuis
Qͥd adhuc conquerit᷑ : Nam uoluntati
eius quis resistit: O homo tu quises. qui
respondeas dõ : Qui sit ille attendẽ. Illedeus
ẽ: tu homo. S iusticiam tibi loqui uderis.
unde tibi: aut si miustum loqueris debes
tac̾e: aut si uistum loqueris et non habes
nisi de fonte iusticiȩ. Fõns audem iusticie
quis ẽ. nisi ds: Primum gͦ fundam̃tum
fidei pone. Nunquid iniquitas apud deũ:
tibi quare cui uult miseret̃: et quẽ u

Expanded text:
ro, et misericordiam praestabo cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat exactorem, quamvis Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Quis sit ille, aest, tu homo. Sed justitiam tibi loqui videris unde tibi? Aut injustum loqueris, et debes tacere: aut justum loqueris, et non habes nisi de fonte justitiae: fons autem justitiae quis est, nisi Deus? Primum ergo fundamentum fidei pone: Numquid iniquitas apud Deum ? tibi, quare cui vult miseretur, et quem vult
Abbreviated transcription (Latin):
głam eiꝰ. qm̃ om̃s dii gentium demonia.
fcce sub quoꝵ captiuitate latebat domꝰ.
Ex pͥma enim transgressione pͥmi homi¬
nis. uiũsum gtuus humanum. natũ
cum obligatione peccati: uictor diabo¬
lus possidebat. Si enim sub captiuitate
non teneremur: redemptore non indi¬
geremus. Uenit ad captiuos non ciptus.
uenit ad captiuos radimendos. nichil in.
se captiuitatis hoc ẽ. iniquitatis habens:
s carne mortali precium nrm̃ portans.
Si enim carnem mortalem non haberet.: uũ
in uerbo sangius quem ꝑ captiuis funderet:
Ille autem qui ad captiuitatẽ nram̃ uenit cũ
similitudine carnis peccati. non cum carne
peccati: similitudo enim erat illa carnis pec
diem. Ecce quiserat. dedie indiem erat. dẽ
de des erat: ium̃ de lumine erat. Sed ũbũ
caro factumẽ: ut habitaret in nob. Latens
maiestas. apparens infirmitas. ut moriatur
infirmitas ⁊ teneatur maiestas. Si ergo u¬
nũsus mundus sub captiuitate tenebatur.
bene dictum ẽ. miserebor cui misertus fue¬

Expanded text:
am omnes dii gentium daemonia. Ecce sub quorum captivitate latebat domus. CAPUT II. Ex prima enim transgressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad captivitatem nostram venit cum similitudine carnis peccati , non cum carne peccati venit. Similitudo enim erat illa carnis peccdiem. Ecce quis erat. De die in diem erat, Deus de Deo erat, lumen de lumine erat: sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis ; latens majestas, apparens infirmitas, ut moriatur infirmitas, et teneatur majestas. 3. In niversus mundus sub captivitate tenebatur, bene dictum est, Miserebor cui misertus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ec ostendam meipsum illi. Ibi ȩquitatem dĩ
uidebis. ibi sine codice in u̾bo ległs. Ergo cũ
uderimus etim sicuciẽ.
iam transsiet ꝑegrinatio nr̃a. Postea uero.
guidebimus gaudio angłoꝵ. hec emiminiua
Qͥd ẽ inuia : fĩdes ẽ. Propter fidem cuam
faccus ẽ. deformis xp̃c: manec autẽ speciosus

Expanded text:
Et ostendam me ipsum illi. Ibi aequitatem Dei Et ostendam me ipsum illi. Ibi aequitatem Dei videbis, ibi sine codice in Verbo leges. Ergo cum viderimus eum sicuti est, jam transiet peregrinatio nostra: postea vero gaudebimus gaudio Angelorum. Haec enim via, quid est? Fides est. Propter fidem tuam factus est deformis Christus, manet au
Abbreviated transcription (Latin):
imaas: c erte omĩa quȩ audiui a patre me
so usb feci. S cum dicit nõ patesiter
qulse dubio sciebat id sc̃ facturum. a pd̃
uuntnꝙ̃ factum conputabat᷑. et ideo
noiure: pegrinamur a dũo. ꝑ fidem enĩ
amlamus: & non ꝑ speciem. Quantum
usltur ad fidem teneamus: de iusticia
ssuon dubitemus. Iniquitatem apud illũ¬
ã emĩns omĩm̃ non credamus ne inmagnã
uriginem impiecatis ueniamus. Et cumꝑfacta
fibc enuerimus nullam apd̃ eum eẽ iniquitatẽ.
ee si illam modo non uidemus idẽ. equalititem
on ẽ apd ipsum: finiatur uia. ⁊ ꝑueni mus ad patͥa
Im pocest uidi temꝑe fidĩ: udebitur ĩpees¬
isluric enim ꝑ fidem ambulamus: tunc per
ham. Quid est ꝑ speciem. Speciosus forma
pe silus hominũ: quia in pͥncipio erat u̾bum.
ridum erat apd̾ dm̃: & deus erat uerbum.
Qliidiligit me. Mandata mea custodit. Et qui
dltgit me: diligetur a patre meo: & ego diligã¬
ili. hȩc species erit quando faciet qđ dixic

Expanded text:
? Certe, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci: sed cum dicit, Non potestis quia sine dubio sciebat id se fuisse facturum, apud illum tanquam factum computabatur: et ideo in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Quantum nobis datur, fidem teneamus, et de justitia Dei non dubitemus. Iniquitatem apud illum esse omnino non credamus, ne in magnam voraginem impietatis veniamus. Et cum perfecta fide tenuerimus, nullam apud eum esse iniquitatem; et si illam modo non videmus, id est, aequitatem quae est apud ipsum: finiatur via, et veniamus ad patriam; non potest vidunc enim per fidem ambulamus, tunc per speciem. Quid est, per speciem? Speciosus forma prae filiis hominum . Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Qdiligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligailli . Haec erit species, quando faciet quod dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
bona sunt pͥus apparent: in quib eama
merarium beniuolentiũ udiciurenn¬
dumẽ: necum totum bonum pituitor.
ea quȩ postea mala apparuerint secumd
et imparatũ ce inueniant: ⁊ gͣuiuis stãt
ut eum quem cem̾e dilexeras. acerbusds
quod nefasẽ. Quȩ ętiam sinulla eius don
p̃cederent.⁊ hȩc quȩ postea apparuerunt
mala pͥus eminerent: toleranda tam̃ eranti.
donec omĩa illo ageres quibꝰ calia sanari so¬
lent. Quantomagis cũ ea bona p̃cesserunt
quȩ tinqͣ pignora nos debent ad postiorad
leranda constringere: Ipsa ẽ ergo lex xp̃i
ut inuicem onera nra portemꝰ. x pm̃ autent
diligendo facile sustinẽmꝰ infirmitatẽ alt̾ur
etiam quem nondum ꝓpter sua bona diligi¬
mas. Cogitamus enum: quia ille quem dil
ounfirmitas s mors ẽ. Quaꝓpter ingẽ¬
am infirmum debeamus diligere ꝓꝑt̃¬

Expanded text:
bona sunt prius apparent; in quibus etiam bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae postea mala apparuerint securum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad posteriora toleranda constringere ? Ipsa est ergo lex Christi, ut inuicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim, quia ille quem dilinon infirmitas, sed mors est. quapropter ingencum infirmum debeamus diligere
Abbreviated transcription (Latin):
raro. tam̃ aliquotiens accidit ut eius quem
uolumꝰ in amiticiam reciꝑe. pͥus nob̃ in no¬
tescint mila. quam bona: quibus offensi.
norum eiꝰ quȩ forte occultiori sunt indagadi¬
nem uon ꝑuenimus. admonet ita añt ñ
ihc ixp̃s qui nos uult esficiimitatores suos
ut eiꝰ ifirina coleremus: ut ad quediln
in quoꝵ delectatione ad quiescamꝰ ꝑ hap
tatis dolerantiam ꝑducamur. Ait enim
Non est opus sanis medicus: s. egnitasꝰ¬
bus. Idõq si ꝓpter xp̃i haritatem ecia
qui omĩ ex parte fortassis egrotat reps
ab amiconon debemus. qm̃ sanari poe
ꝑ ũbum dĩ: quantominꝰ eum qui prass
nos uidi potest totus egrotus: quia qla
eius saucia in pͥmo ingressu amiticie no
sione animi de todo homine ausi sumus
dem̾ariam p̃uidicii ferre sententiam i
tim̃tes quod dictum ẽ nolite uidiciit
ne iudicemini. ⁊ inqua m̃sura menisuen¬
tis inea remetiet᷑ uob̾. Sepe autem iliqus

Expanded text:
rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi bonorum eius, quae forte occultiora sunt, indagationem non peruenimus. admonet itaque dominus Iesus Christus, qui nos uult effici imitatores suos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enim: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. ideoque si propter Christi caritatem etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per uerbum dei, quanto minus eum qui propter nos uideri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non nsione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
iudemur suꝑiores esse: non sit occultum
Iste cogitationes depͥmentes suꝑbiam et
accuentes haritatem: faciunt onera fra¬
terna inuicem. non solum ȩquo animo.
s eciam libentissime sustin̾e. Nullo aũ
modo de quoꝗͣ homine iqͣ tognito ferenda
sententia ẽ. Et nemo nisi ꝑ amicitiam cog¬
noscitur: & idõ amicorum mala firmius
sustinemus. quia bona eoꝵ nos delectant.
et denent. Nullius itaq repudienda est
amicitia sese ingentis ad amiciam copulã¬
dam non ut tatim recipiatur: s ut reci¬
piendꝰ optetur. Atq ita traccet᷑. ut recipi
possit. Illum enim receptũ in amiticiam
possumꝰ dicere : cui omĩa cõsilia nr̃ refunde
audcmꝰ. Et si quis quamẽ. qui se nõ audo
ingerere ad amiciciam faciendam cũ aliqͣ
nr̃o temporali honore aut dignitate reuo¬
catur. descendum ẽ. ad eum & offerendũ
illi quadam comitate & submissione aĩmȩ:
qd̃ pet̾e ꝑ se ipse non audet. Sane quamuis

Expanded text:
videmur superiores esse, non sit occultum. videmur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes deprimentes superbiam, et acuentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem, non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia est: et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. 6. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingenerentis ad amicitiam copulandam; non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur, ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia consilia nostra refundere audeamus. Et si quisquam est qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur; descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comitate et submissione animi, quod petere per se ipse non audet. Sane quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
cogitando scilicet in eo uicio ȩciã seẽe po¬
ciusse: unde. cupiebat alium liberare:
conpatiendo ȩciam potuis id agebat.
nonmentiendo: sicut quidam suspicãt᷑.
et hu maxime qui mendatiis suis defen¬
dendis quȩ negare non possunt: alicuiꝰ
magni moerempli patrocinium requir̃t.
Deinde eciam illud cogitandum. nullum
ẽẽ hominem qui non possit hab̾e aliquid
boni quod cu nondum habes eciam si lateat.
in quo sine dubio possit te eẽ suꝑior. quę
cogitatio ad continendam et edomandam
suꝑbiam ualet: ne arbitreris qm̃ tuaquę¬
dam bona eminent et apparent. idõ altum
nulla habere quȩ lateant: et forcasse maio¬
ris ponderis bona quibꝰ te suꝑat nescien¬
tem. Nonenim falli nos aut adulatione
potius uti apłs iubet. cum dicit: nichil ꝑ
contentionem. neq ꝑ manem głam. sed in
humilitate mentis alt̃ alt̾um existimãtes
timare̾ fingamus: sed uere existimemus
suꝑior sit. ętiam si bonum nrm quo illo

Expanded text:
: cogitando scilicet in eo vitio etiam se esse po: cogitando scilicet in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberare. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime qui suis mendaciis defendendis, quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium quaerunt. 5. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habes, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam edomandamque superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortassis majoris ponderis bona quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti, Apostolus jubet, cum dicit, Nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis alter alterum existimantes timare fingamus; sed vere existimemus superior sit, etiamsi bonum nostrum, quo illo
Abbreviated transcription (Latin):
du inuentꝰ ut homo. Humiliauit semetipsĩ.
factus nobediens usq ad mortem mortem
autem crucis. Suꝑus enim dixerat. non
quȩ alioꝵ Huic sententiȩ conteruit quod
dictum ẽ. Nam ita sequitur. hoc sentide in
uob: quodet in xp̃o iłu. Ad hoc diunta¬
arat: ut quemadmodũ ille meo qđ u̾bũ
caro faccum ẽ. ⁊ habitauit mnob̾. et sine
peccato cum ẽet. peccata nrã suscepit. nõ
actendit sua sed nt̃a: ita et nos libenter
adeuis unitationem. inuicem onera nr̃a
portemus. Hiuc cogitationi accedit etiam
uia cogitatio quia ille suscepit hominem.
nos autem homines sumus. Et considerare
debemus quod egritudinẽsiuȩ animȩ siuie
corporis quam in homine alio uidemus. de
nos hab̾e potuimus aut̃ possumꝰ. hoc ergo
exhibeamꝰ ei cuĩ infirmitatem portare uo¬
lumus: qđ ab illo nob̃ uellemus erhiberi:
si force nos in ea essemus ⁊ ipse non eẽt. ad
hoc ꝑtinet quod ipse apłs ait. Omĩbus
om̃ia factus sumn: ut oñs lucrifacerem

Expanded text:
 ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Superius autem dixerat, Non quae aliorum: huic sententiae contexuit quod dictum est, nam ita sequitur: Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu; ad hoc duntaxat, ut quemadmodum ille in eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra; ita et nos libenter, ad ejus imitationem, invicem onera nostra portemus. 4. Huic cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus: et considerare debemus quod aegritudinem sive animi, sive corporis, quam in alio homine videmus, etiam nos habere potuimus, aut possumus. Hoc ergo exhibeamus illi cujus infirmitatem portare volumus, quod ab illo nobis vellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus, et ipse non esset. Ad hoc pertinet quod ipse Apostolus ait, Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem
Abbreviated transcription (Latin):
ap ad hanc erplanationem. ueniret: Ren
dixerat. ubi si non credat᷑ deo. quia nonẽ
iniquitas apd̃ deum. miqua iudicabitur.
bentib dicebat: fidelibꝰ aicebat iudeiss
cut uos inqͥt non credidistis dõ. nuncaut̃
miscd̾iam cõsecuti estis uloꝵ incredulitate:
ut et ipsi misdiam consequant̃. Conclu¬
sic enim s̃ om̃s in incredulitate: ut om¬
nium misereatur. hic postea paul dirit.
Et quȩ ista ratio ẽ equitatis et iusticiȩ dei
conclude om̃s in incredulitite: ut omĩũ
misereat᷑ : Queris tii rationẽ: ego erpaue̾¬
co alcitudinem. O alcitudo duiciarum. sa¬
pientiȩ & scientiȩ dĩ. Tu ratiocinare: egd
muer. Tu disputa: ego cirdam: aicitũdi¬
nem iudeo: ad ꝓfundum non ꝑuenio.
Oalcitudo diuiciarum sapientiȩ et scien¬

Expanded text:
, ut ad exclamationem hanc veniret? Rem , ut ad exclamationem hanc veniret? Rem dixerat, ubi si non credatur Deo, quia non est iniquitas apud Deum, iniqua judicabitur. Gentibus dicebat, fidelibus dicebat de Judaeis: Sicut vos, inquit, non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate: icordiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim omnes Deus in incredulitate, ut omnium misereatur. Hinc postea Paulus dixit. Et quae ista ratio est aequitatis et justitiae Dei, concludere omnes in incredulitate, ut omnium misereatur? Quaeris tu rationem, ego expavesco altitudinem. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Tu ratiocinare, ego mirer; tu disputa, ego credam; altitudinem video, ad profundum non pervenio. O altitudo divitiarum sapientiae et scien
Abbreviated transcription (Latin):
dixi me aliqͥd scire in uob nͥ uiam: N ȩc est
uia: cred̾e crucifixũ. Huns deformitatis
signum: in fronte portamꝰ. De ista deformita¬
texp̃i: non erubescamꝰ. hanc uiam teneamus.
et ad speciem ꝑuenixinus. Cum ꝑuen̾imus ad
speciem ꝓqualitatẽ dĩ uidebimꝰ: & iam non
erit ibi dic̃e qͣre nuc subuenit. et huic non.
Quare iste adductus ẽ. agub̾natione dĩ ut bap¬
ciraretur. ille aũ cum bene cathecuminꝰ subi¬
to uixerit. ruina mortiuis ẽ: et ad baptẏsiũ
non puenit. Iue audem cum celerate iurerit.
cum inroriosus. cum mecus. cũ chenicus. cũ
uenator. egrotauit baptizatus ẽ: discessit.
Peccatũ in eũ conuictum ẽ: peccatum in eo
deletum ẽ. Quere m̃ita: non inuenies nͥ penã.
Quere grãm: o altitudo diuitiar. Petrus ne¬
gat. latro credit. O altitudo diuiciaruen
hoc nos putas ꝑcrutari posse. quod apłs
beatus erpauit: ⁊ cum tantam ꝓfunditatẽ
& alcitudinem inspitiens contremisceret.
erelimauit. O alcitudo diuiciarum sapiẽdȩ

Expanded text:
cire in vobis, nisi viam? Haec est via, credere in crucifixum. Hujus deformitatis signum in fronte portamus: de ista deformitate Christi non erubescamus. Hanc viam teneamus, et ad speciem perveniemus. Cum pervenerimus ad speciem, aequitatem Dei videbimus: et jam non erit ibi dicere, Quare huic subvenit, et huic non? quare iste adductus est a gubernatione Dei, ut baptizaretur; ille autem cum bene catechumenus vixerit, subita ruina mortuus est, et ad Baptismum non pervenit? ille autem cum scelerate vixerit, cum luxuriosus, cum moechus, cum scenicus, cum venator, aegrotavit, baptizatus est, discessit, peccatum in eo convictum est, peccatum in eo deletum est? Quaere merita; non invenies, nisi poenam: quaere gratiam; O altitudo divitiarum! Petrus negat, latro credit, O altitudo divitiarum! Hoc nos putas perscrutari posse, quod Apostolus beatus expavit? Et cum tantam profunditatem et altitudinem inspiciens contremisceret, exclamavit, O altitudo divitiarum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
homo tu quis es qui respondeas deo: Et
idignor: qui non noui iusticiamdi ÷s
homo sum: non ĩdignor. Excedam hox¬
nem si possum: & fontem attingam s
si attigero: homini non dicim Eroetr
ipse : iattingat mecum. Et quis est iou
ex probrat apłs et dicit: cum enumndicts
ego pauli. ego apollo. nonne hominestde:
Quid eos fac̃e uolebit quib ex probelt
qđ homines erant: Homo es:ad adĩtis¬

Expanded text:
homo, tu quis es qui respondeas Deo? Et ego indignor, quia non novi justitiam Dei? Si homo sum, non indigner: excedam hominem, si possum, et fontem attingam. Sed et si attigero, homini non dicam: excedat et ipse, et attingat mecum. Et quis est, inqexprobrat Apostolus, et dicit, Cum enim dicitis, Ego Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos facere volebat, quibus exprobrabat quod homines erant? Homo es, ad Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc uob erhortatoriũ et cõsolttouun
p̃bere sermonem ã monet nos ipse dno
portio mea in t̾ra uiuẽtiũ. Ipse inqun
qui spes nr̃a ẽ. in t̾ra uiuentium: uibet
ut uos alloqͣmur in hac t̾ra morientun

Expanded text:
Hinc vobis exhortatorium et consolatorium praebere sermonem admonet nos ipse Domitu, portio mea in terra viventium . Ipse, inquam, qui spes nostra est in terra viventium, jubet ut vos all
Abbreviated transcription (Latin):
ammirationem: nemo querat a me
occulcoꝵ rationem. Ille dicit inscruta¬
bilia sunt uidicia e̾ius: & tu scrutari
uenisti: Ille dieit inuestigabiles sunt
iuȩ eius: & cu muestigare uenisti: Si
& inuestigabil ia uestigare: quale est
uelle miusibia. iudere: et ifabilia
fari. Ergo edificetur domus. Cum
ꝑuenerit ad dedicationem: tunc for¬
tasse inueniet istorum occultorum a¬
apertissimam rationem.

Expanded text:
admirationem: nemo quaerat a me occultorum rationem. Ille dicit, Inscrutabilia sunt judicia ejus; et tu scrutari venisti? Ille dicit, Investigabiles sunt viae ejus; et tu investigare venisti? Si et investigabilia investigare, quale est velle invisibilia videre et ineffabilia fari. Ergo aedificetur domus: cum pervenerit ad dedicationem, tunc fortasse inveniet istorum occultorum apertissimam rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad qqualitatem miseriȩ ualeat. Quemadino¬
dum se inclinat qui manum iacenti pori¬
git: non enim seꝓicit ut ambo iaceant.s.
nicuruat cam̃ ut iacentem erigat. Naq
ili res officiorum istum laborem at-¬
ad portanda onera alioꝵ facit libent̃ impẽi¬
di: nnsi cum cogitamus quanta pronobis
ꝑtulerit dñs. hinc enim admonens ait
apłs.h oc sentite in uob̾: quod et in xp̃o
ihu. Qui cum in formadĩ eẽt non rapinã
arbitratus ẽ. eẽ se equalem dõ.: s semet

Expanded text:
ad aequalitatem miseriae ualeat, quemadmoad aequalitatem miseriae ualeat, quemadmodum se inclinat qui manum iacenti porrigit. non enim se proicit, ut ambo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus, quanta pro nobis pertulerit dominus. hinc enim admonens ait apostolus: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est
Abbreviated transcription (Latin):
ati utamn frĩ cunc portab̾. cum cu aduer¬
is cum non irasc̾is. ut rursum co demꝑe
quo te nra pocupau̾it. ille de lenicate et eͣl¬
quslitat supportet. hoc exemplum ad id
nitais snambob enim ab inuicem rrapor¬
titi: adi̾sum autem infirmitatis genus
aiuis eremplum udendum est. Ueluti
adit ille huius loquatitatem. ⁊ iste illius
aoutiam. donec illud in illo. et istud in
sbosinetur: haricate poitare. Par quip
seitenditur. Nam adu̾sus aliquem der¬
cium: et duoirati sibi iuicem cõueniũt¬
& se tolerant. Quanquam nec dolerare
e muicem dicendi sunt: s potius se inui¬
en consolari. Sicut et cristes de re una
iusis se portant. et quasi incumbunt sibi.
qum siunus cristis ẽẽt: et alius gauderet.
Siaitem adũsus se tristes sint: prorsus
se tolerare non possunt. Et ideo in huius
amodi asflictionibꝰ suscipienda ẽ. aliquan¬
aulum ipsa egrtaido: de quauis ꝑte alium
liari. Et sic̃ suscipienda: ut auxilium non

Expanded text:
gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduergratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id mitas: in ambobus enim ad invicem ita portatur. Ad diversum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippse intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare se inuicem dicendi sunt, sed potius se inuicem consolari. sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduersum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. et ideo in huius modi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua uis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non
Abbreviated transcription (Latin):
est sempit̾num: in quo nulla cait õn
nra quȩ inuicem portare nibeam llur
nitionum studiosi scripserunt. Cumfte
adansulam transeunt pascuarum grau
sic se ordinaͣnt ut onera capitum suoꝵ qui
gestant in cormbꝰ. suꝑ inuncem portant.
ita ut posterior suꝑ anteriorem ceruice
unum ẽẽ qui cec̃os p̃cedens non ante se
habeat cui caput inclinet: uicibus dicui¬
tur id agere. ut lassus sui capitis onere.
ille qui p̃cedit post om̃i redeat: et e su¬
cedat cuuis ferebat caput cũ ipse preire
Ita nuicem ouera sua portantes: fiecur
transeunt donec ueniant ad terre stabilis¬
Istam ceruorum naturam fortasse intẽda
salomon cum ait. Ceruus amiciciȩ. et pil
pdĩt amicum: quemadmodum oneris
apditatio. Nectim̃ inuicem portaremꝰ
abrã: si unum tempꝰ cẽt infirmitatis
ars qui onera sui sustinent: auc unum
uimitatis genus.S diuersa tempora.
ailsa genera ifirmitatis ficiunt. ue
aerinnta in uicem pottare ualeamus. ueie

Expanded text:
em sempiternam, in qua nulla erunt onera nostra quae invicem portare jubeamur: nunc cognitionum studiosi scripserunt: cum fretum ad insulas transeunt pascuarum gratia, sic se ordinant ut onera capitum suorum quae gestant in cornibus superinvicem portent, ita ut posterior super anteriorem cervicemunum esse qui caeteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, vicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere, ille qui praecedit post omnes redeat, et ei succedat cujus ferebat caput cum ipse praeiret: ita invicem onera sua portantes, fretum transeunt, donec veniant ad terrae stabiliistam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullum sic probat amicum quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
speciem neq decorem: s uultꝰ eiꝰ ab iectus et
deformis. Posicio rius nocẽ. uirtus eius. des¬
pectus et deformis posicio eĩ. Homo in plaga
positus: ⁊ sciens ferre infirmitite s Oeformi¬
tas xp̃ĩ ce format. Ille enm si deformis ẽẽ nolu¬
isset: cu formam quam ꝑdidisti non recepisses.
Pendebat ergo mertice deformis: s. deformi¬
tas ilius pulcritudo nra erat. In hacgͥ uita
de formem xpm̃ ceneamus. Quid est deformẽ
xpm̃: Absit michi gloriari. insi icruce dni¬

Expanded text:
 ejus abjectus, et deformis positio ejus, hoc est virtus ejus: despectus et deformis positio ejus, homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitates . Deformitas Christi te format. Ille enim si deformis esse noluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat ergo in cruce deformis: sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo vita deformem Christum teneamus. Quid est, deformem Christum? Absit mihi gloriari, nisi in cruce D
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: & tam̃ ȩciã ipsis quom̃ hocdt
omia quȩ audui a patre meo nota uoli
Puto quia in spe hoc dixit: nondumite
Puto quod facturus erat: non quodin
rat. Et unde ꝓbatur cum ille dicit notu
bis feci. non dicat nota uob̃ ficiam: Qui
dicuntur quȩdam in scripturis de prterti
quȩ intelligantur de futuro. Quomodo
dicunt᷑ de p̃terito. quȩ intelligunt᷑ de furẽ
fõderunt inquid minus manus measccps¬
des: dinum̃au̾unt omĩa ossa mea. Nondũ
factum erat: & tanꝗͣ factum annuncibã
qdđ futurum erat. Saluos nos fecit ꝑlaui¬
crum regen̾ationis. Alo aut̃ loco ip̃sedis
spe salui facti sumus. Spes autem quȩ iis¬
tur: non est spes.Spe salui ficti sumus
non nisi de p̃terito dicimus. Et qm sꝑe sil¬
ui facci sumus nondum re: adhuc futumẽ
uesuis s nondum res s spes. Q uod emim
atiquis inqͥt qͥd sꝑat: Si autem quod non
Uennus sꝑamiis: ꝑ patientiam expectamus

Expanded text:
etiam ipsis quomodo hoc dixit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci? Puto quia in spe dixit hoc, nondum in re: puto quod facturus erat, non quod jam fecerat. Et unde probatur, cum ille dicat, Nota vobis feci; non dicat, Nota vobis faciam? Quia dicuntur quaedam in Scripturis de praeterito, quae intelligantur de futuro. Quomodo dicuntur de praeterito, cum intelligantur de futuro? Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea . Nondum factum erat, et tanquam factum annuntiabatur quod futurum erat. Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Alio autem loco ipse dicit: Spe salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Spe salvi facti sumus, nonnisi de praeterito dicimus: et quoniam spe salvi facti sumus, nondum re, adhuc futurum est tenemus: sed nondum res, sed spes. Quod enim videt quis, inquit, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectam
Abbreviated transcription (Latin):
cula sua congregant. quisquam putarae
ȩtiam regnumꝰ xͦ aduersum se esse diuisũ:
qui non est mocum inquit contͣ meẽ:
et qui non congregat mecum spargit:
ut illos ostendet ad se non ꝑtinere qui
extra congregando. nollent congregare
s spargere. Deinde subiunx̃. Ideo dico
uobis: om̃e peccatum ⁊ blasphemia re¬
mittetur hominibus. sp̃s aut̃ blasphe¬
miȩ non remittetur. Quidẽ hoc: Ideo
sola sp̃s blasphemia non remictetur.
qm̃ qui non est cum xp̃o contͣ ipsum
est: et qui non cum illo congregat. spar¬
git. Ideo utiq. Qui enim non cũ illo
congregat. quomodo libet sub eius no
om̃ino hic nos compulit non alibi in¬
celligere fieri posse remissionem om̃is
peceati om̃isq blaspiemie. nisi m xp̃i
congregatione quȩ non spargit. Congre¬
gatur quippe in spũ sc̃o. quimonẽ cont̃
se ipsum dliuisus sicut ille inmuinlus

Expanded text:
cula sua congregant, quisquam putaret cula sua congregant, quisquam putaret etiam regnum Christi adversum se esse divisum, Qui non est mecum, inquit, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit: ut illos ostenderet ad se non pertinere, qui extra congregando nollent congregare, sed spargere. Deinde subjunxit, Ideo dico vobis: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittetur. Quid est hoc? Ideo sola Spiritus blasphemia non remittetur, quoniam qui non est cum Christo, contra ipsum est; et qui non cum illo congregat, spargit? Ideo utique. Qui enim non cum illo congregat, quomotum. Hic omnino, hic nos compulit non alibi intelligere fieri posse remissionem omnis peccati omnisque blasphemiae nisi in Christi congregatione, quae non spargit. Congregatur quippe in Spiritu sancto, qui non est contra se ipsum divisus sicut ille inmundus
Abbreviated transcription (Latin):
quem aduersum se ipsum diuisũ dñs
aduersum se duusus non est: s ȩtiam
quos colligit efficit indiuisos. peccata
que aduersum sẽ diuisa sunt dimutẽ¬
do: eosq mundatos in habitando. ut
sit quemadinodum scriptum est in
missionis non resistit: nͥqͥ duritiam
cordis inpenitentis habuerit. Nam et
alio loco dixerunt uidei de dño. quod
duusus ex ore ipsorum possit ostendi.
sicut beelzebub aquo demones eici posse
multo manifestius aꝑuit dñs. quid illic
uellet intelligi. idest quod ipse dicat uer
fit remissio om̃ium peccatorum. hunc
enim spm̃ non hẽnt ut iam dictumẽ.
qui ȩtiam. xp̃i sacram̃ta portantes atq
tractantes. ab eius congregatione seiũc¬
tisunt. Nam ubi dix̃ de diuisione sa¬
thane. aduersus sathanam. et quod ipse
inspũ sc̃o eiceret demones: utiq in spũ
qui non est aduersus se ipsum sicut ille
diuisus: ibi continuo ne ꝑ illos qͥ sub
nomine xp̃i extra eius ouile conuenti¬

Expanded text:
quem aduersum se ipsum dominus diuisum quem aduersum se ipsum dominus diuisum adversum se divisus non est, sed etiam quos colligit efficit indivisos, peccata quae adversum se divisa sunt dimittendo, eosque mundatos inhabitando; ut sit, quemadmodum scriptum est in missionis non resistit, nisi qui duritiam cordis impoenitentis habuerit. Nam et alio loco dixerunt Judaei de Domino, quod divisus ex ore ipsorum possit ostendi, sicut Beelzebub a quo ejici daemones posse multo manifestius aperuit Dominus quid hic vellet intelligi: id est, quod ipse dicat verbfit remissio peccatorum. Hunc enim Spiritum non habent, ut jam dictum est, qui etiam Christi sacramenta portantes atque tractantes, ab ejus congregatione sejuncti sunt. Nam ubi dixit de divisione satanae adversus satanam, et quod ipse in Spiritu sancto ejiceret daemones, utique in spiritu qui non est adversus se ipsum, sicut ille, divisus; ibi continuo, ne per illos qui sub nomine Christi extra ejus ovile conventi
Abbreviated transcription (Latin):
mictẽtur peccatum s ꝑ eum p̃dicaret᷑
aut̾ alios euangłistas quod narratur
ut de blasphemia sp̃s hec sententia dice¬
retur: causa exticit ex commemoritiõe
sps inmundi qui inse ipsum diuisusẽ.
Dictum enim erat de dño quod inprin
cipe demonum eiceret demones: ubi se
dñs ait in spũ sc̃o eicere demones. ut sp̃s
quinon est inse diisus. eum qui in
se diuisus ẽ iuncat atq eiciat. Ille aut̃
homo in eius ꝑditione maneat. qui
in huius qui uise diuisus non ẽ. pace̾.
ꝑinpenitentiam transire decract᷑at. Hoc
enim maitus ita narrat. Am̃ dico uobis.
quia om̃a dimittentur hominib pec̾ca
fiusse exortam cauisam ut hoc diceret
eo quod cdixerant eum in beelrebub pͥn¬
cipe demonioꝵ demones pellere: non
quia ẽẽt blasphemia quȩ non remitet᷑:
cum et hec remittatur si recta peniten¬
tia consequatur: s quod hinc ut dixi
causa excitit ut adño illa sententia pro
ferretur. facta mentione sp̃s in mundi

Expanded text:
mitteretur peccatum, sed per eum praedicaretur mitteretur peccatum, sed per eum praedicaretur autem alios evangelistas quod narraturUt de blasphemia Spiritus haec sententia diceretur, causa exstitit ex commemoratione spiritus immundi, qui in seipsum divisus est. Dictum enim erat de Dcipe daemonum ejiceret daemones: ibi se Dominus ait in Spiritu sancto ejicere daemones, ut Spiritus qui non est in se divisus, eum qui in se divisus est vincat atque ejiciat; ille autem homo in ejus perditione remaneat, qui in hujus qui in se divisus non est, pacem per impoenitentiam transire detrectat. Hoc enim Marcus ita narrat: Amen dico vobis, quia omnia dimittentur hominibus peccatfuisse exortam causam, ut hoc diceret, eo quod dixerant eum in Beelzebub principe daemoniorum daemones pellere. Non quia esset blasphemia quae non remittitur, cum et haec remittatur, si recta poenitentia consequatur: sed quod hinc, ut dixi, causa exstitit ut a Domino illa sentenferretur facta mentione spiritus immundi,
Abbreviated transcription (Latin):
non semel hoc adño dictum: s ibi qua
non negligent̃ p̃tereundum quo loco
dictum sit᷑. Loquebatur enumm de his qͥ
eum confessi essent uel neguarent corã
hominib: ubiait: dico aut̃ uobis. qui¬
cumq confessus fuerit inme coram
hominib. ⁊ filius hominis confitebr᷑
in illo. coram angłis dĩ. Qui aut̃ noga¬
uerit me coram hominib: denegabit᷑
coram angłis. & ne exhoc apłi petri des¬
ꝑaretur salus qui eum coram hom̃ib
ter negauit: continuo subiecit. Et om̃is
qui dicit uerbum infilium hominis
remittetur illi: ei autem qui in spm̃
scm̃ blasphemauerit non remutetur.
Illa scilicet blasphemia cordis inpeniten¬
cis: qua resistitur remissioni peccatoꝵ
phemiam petrus non habuit: quem
mox penituit. quando amare fleuit.
Uictoq sp̃u quinse ipsum diuisus est
et qui eum uexandum poposcerat. contͣ
quem pro illo dñs rogauit. ut ne defice¬
iec fides euis: accepit ȩciam ipsum cui

Expanded text:
non semel hoc a Domino dictum: sed ibi quoque non semel hoc a Domino dictum: sed ibi quoque non negligenter praetereundum quo loco dictum sit. Loquebatur enim de his qui eum confessi essent, vel negassent coram hominibus, ubi ait, Dico autem vobis, Quicumque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confitebitur in illo coram Angelis Dei: qui autem negaverit me coram hominibus, denegabitur coram Angelis Dei Et ne ex hoc apostoli Petri desperaretur salus, qui eum coram hominibus ter negavit, continuo subjecit: Et omnis qui dicit verbum in Filium hominis, remittetur illi: ei autem qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, non remittetur : illa scilicet blasphemia cordis impoenitentis, qua resistitur remissioni peccatoruphemiam Petrus non habuit, quem mox poenituit quando amare flevit ; victoque spiritu qui in se ipsum divisus est, et qui eum vexandum poposcerat, contra quem pro illo Dominus rogavit ne deficeret fides ejus ; accepit etiam ipsum cui