comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
admissumẽ possidere pessimũ hominũ genus cõ¬
memoras. ciu penitendi medicina om̃io nõ ꝑ dest
Si .n. res aliena pp̃ quã pccm̃ est. cum reddi p̾ossit
ño redditur non agitut pnĩa sed fingitur. Si autẽ
ueraciter agitur: nõ remittitur pccm̃. si nõ restitin¬
tur ab latum: sed ut dixi: cui restitui potest. Pletũ¬
q enimqui aufer admttit suie alios paciendo ma¬
los. si ip̃e male uiuendo. nec aliud ht̃ unde restuat
Huic certe non possumꝰ dicere. redde qd abstulisti.
nisi cum eũ credimꝰ hr̃e et negare. uͥ quid̾ si aliqͦs
hr̃e quod reddat: nulla ẽ iniquitas. q et si nõ est
unde reddat ablatam pecuniã. merito tñ dum
cam per molestias corporales redibere ꝯpellit᷑:
pocĩquo male ablata ẽ penas luit. Sed ĩ huma¬
num non est eciam pro talib int̾cedere. tanquã ꝓ
reis criminũ non ad hoc ut minime restituant ur
ablata. sed ne frustia homo in hommnẽ seuiat. Ille

Expanded text:
admissum est possidere; pessimum hominum genus comadmissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. Si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum; sed, ut dixi, cum restitui potest. Plerumque enim qui aufert, amittit; sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere, Redde quod abstulisti, nisi cum eum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos habere quod reddat, nulla est iniquitas; quia etsi non est unde luat ablatam pecuniam, merito tamen dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati quo male ablata est, poenas luit. Sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere, tanquam pro reis criminum; non ad hoc ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeviat, ille
Abbreviated transcription (Latin):
cui timorem. timorem. cui honorem. honorem. Ne¬
mini quicqu̾ã debeatis. insi ut inuicem diligatis. H
uerba apłi. utilitatem ur̃e seueritatis ostendunt. Pͥro¬
inde sicut dilectionem iussi sunt terrentib debere qͥ
timent ita dilectionem uissi sunt timentib debere
qui terrent. Nicħ nocendi cupiditate fiat. s om̃ia con¬
sulendi caritate. et nncħ fiat ĩmaiit̾. ncħ in humani¬
t̾. Ita formidabitur ultio cognitoris. ut uec interces¬
soris religio contẽpnatur: qr et plectendo et ignosde̾¬
do hoc solum bene agitur. ut uita hominũ corrigat᷑.
Quod si tanta ẽ peru̾sitas et impietas ut ei corrigen¬
de nec disciplina possit prodẽe. nec uenia: a bonis tũ
intercessione atq conscĩa qua deus cernit. siue seue¬
utate. siue lenitate nõ nisi officium dilectonis im¬
pletur. Quod aũt inepła tua sequitur ubi dicis.
uerum nunc ut mores nri sunt et sceleris penam¬
oͥ cupiunt homines relaxari: et id p̃p quod scelus¬

Expanded text:
nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. haec uerba apostoli utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenam cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
humane. tradiderint et apłi homines potestati sa¬
thane. In hiis om̃ib quid actenditur. nisi quids eoꝵ
prouentate. quis promiquitate quis nocendi causa
quis emĩedandi: Nlon iuenitur exemplum menuͣ¬
gelicis et apłicis litteris aliquid petitũ a regib terte
pro ecc̃ã contra mimicos ecc̃e: Quis negat n̾õ ĩue¬
miri: Sed uõdum ĩplebatur illa ꝓpħia. et nũc reges
ttelligite. erudini qni uidicatis terrã. ẜuite dño¬
intimore. Etdhuc .i. illud intplebatut. quod in eod̾ pidi

Expanded text:
radiderunt et apostoli homines potestati satanae. in his omnibus quid adtenditur, nisi quis eorum pro ueritate, quis pro iniquitate, quis nocendi causa, quis emendandi? Non inuenitur exemplum in euangelicis et apostolicis litteris aliquid petitum a regibus terrae pro ecclesia contra inimicos ecclesiae. quis negat non inueniri? sed nondum implebatur illa prophetia: Et nunc, reges, intellegite et erudimini, qui iudicatis terram; seruite doin timore. adhu
Abbreviated transcription (Latin):
et usq infinem donec om̃io gentes eciam barba¬
ras tenean cõẜuabitur. Ip̃a ẽ .n. ecc̃a ĩ bono semine
quod seminauit filius homĩs. et usq ad messem
cresc̾e int̾ ⁊zania pͥnũciaun. Ager aũ mũdus ẽ:
messis finis scłi. Hp̃larius ergo decem ꝓĩciarum
asianaꝵ. aut titama nõ triticum argueban auti
ip̃m eciam triticũ qd̃ defectu quodam periclitaba¬
tur. qũato uehem̃tus. tanto utilius arguendũ pu
di morem. ut tanquã omib dicatur. et ad quosdã
et tales ñ extra sed in eis fuisse testatur. a quibus
ne illi seducerentur qui ita ñ sentiebãt: paulo pꝰt
monuit dicens. Nolite seduci. Corrumpũt mo¬
res bonos: colloquia mala. Sobrii estote iusti. et
rentiam uobis loquor. Quod aũ dicit. cũ .i. suit ĩt̾
uos emulatio et contentio. ñone carnales estis. et
ym hominem ambulatis: tanqi om̃ib dicit. Et
uides qmͣ sit graue qd̾ dicta Promde nisi ĩ ip̃a epła

Expanded text:
et usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaet usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaras teneat, conseruabitur. ipsa est enim ecclesia in bono semine, quod seminauit filius hominis et usque ad messem crescere inter zizania praenuntiauit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. Hilarius ergo decem prouinciarum Asianarum aut zizania non triticum arguebat aut ipsum etiam triticum, quod defectu quodam periclitabatur, quanto uehementius tanto utilius arguendum putdi morem, ut tamquam omnibus dicatur et ad quosdam et tales non extra sed in eis fuisse testatur. a quibus ne illi seducerentur, qui non ita sentiebant, paulo post monuit dicens: Nolite seduci;. corrumpunt mores bonos conloquia mala. sobrii estote, iusti et ad reuerentiam uobis loquor. quod autem dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? tamquam omnibus dicit et uides, quam sit graue, quod dicit. proinde nisi in ipsa epistula
Abbreviated transcription (Latin):
easlumpniaris docto uiro qui tardicordes et tumidos gͣ¬
niter increpabat quos iterum parturiebat: donec xp̃
formaretur meis. Quis .n. nescit illo tunc tẽpore ob¬
scuris uerb̾ multos paruisensus fuisse illusos. nt pu¬
tarent hoc credi ab arrians. quod eciam ip̃i credebant:
auos aũ timore cessisse et consen ssisse. simulate non
reste ingredientes ad ueritatem euułgelii: quib tu
postea correctis sic qũeadmodũ ignotum ẽ nolles ig
nostis Prorsus nõ nosti luteras dei. lege.n. quid de pe¬
tro scripserit paulus: et quid mñ eciã senserit cypͥanꝰ
et ño tͥ displiceo ecc̃e mansuetudo q̾ mẽbra xp̃i disꝑ¬
sa colligit nõ collecta dispergit. Qũaqũa et illi qui
tinc firmissimi fuerũt et uerba hereticoꝵ insidio¬
sa intelligere potuerunt pauci quid̃ in comꝑat̾oe
maloꝵ. sed tñ eciam pp̃i quidam pro fide xp̃i fortit̾ exu¬
labant. quidam toto orbe latitabant: ac sic ecc̃a q̃

Expanded text:
calumniaris docto viro, qui tardicordes et timidos grcalumniaris docto viro, qui tardicordes et timidos graviter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus formaretur in eis . Quis enim nescit illo tempore obscuris verbis multos parvi sensus fuisse delusos, ut putarent hoc credi ab Arianis, quod etiam ipsi credebant: alios autem timore cessisse et simulate consensisse, non recte ingredientes ad veritatem Evangelii, quibus tu postea conosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non tibi displiceat ecclesiae mansuetudo, quae membra Christi dispersa colligit, non collecta dispergit, quamquam et illi, qui tunc firmissimi fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi quidam pro fide fortiter exulabant, quidam toto orbe latitabant. ac sic ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃a est que aligñ obscuratur et cantrĩa obmubi¬
arcum. et sagittens mobscuro rectos corde: Q eciã
tunc in sus firmissimis eminet. Et si alics i uis
ibis diuinis distributio facienda est. fortasse nor
frustia dcm̃ sit de semine a brahe sicut stelle celi
en sicu harena que est ad cram maus uo instells
celi pauciores. firmiores. carioresq ĩtelligantus.
in harena aũ maritimi lntoris magna nstaitul¬
do infrrmorũ ate carualiũ q̃ auqũ transcriuilli¬
tate aehors quiena es libera appares. auqrĩ aũt
cubulationũ atq tẽptationũ fluctib operitur atipt᷑¬
batur. T̃ale tunc erat tepus de quo scripsit hylarius.
unde pritasti insidiandum contra testimonia tot diui¬
nã tanqũa perient ecc̃a de toto orbe terraꝵ. Potes hoc
nĩd dicere. nec tot ectãs galatie tic fuisse qñ dicebat
apło. o stulti salathe quis uos fascinaui Ilam cum
in spũ scd ceperitis. minc in carne ꝯsũmamini.Sian

Expanded text:
psa est quae aliquando obscuratur, et tanquam obnubiarcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde; sed etiam tunc in suis fii-missimis eminet. et si aliqua in his uerbis diuinis distributio facienda est, fortasse non frustra dictum sit de semine Abrahae: Sicut stellae caeli et sicut harena, quae est ad oram maris, ut in stellis caeli pauciores, firmiores clarioresque intellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uos fascinauit? et: Cum spiritu coeperitis, nunc carne consummemini ? Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ posita talia uel grauiora ꝯmittat. Non ut opmor
idest ꝯm̃datio mansuetudiuis ad conciliandam di¬
lectionem uerbo ueritatis. ed ut qui liberantur a t̾e
porali morte. sic uiuant ne in eternam unde nun¬
quã liberentur incurrant. P rodest ergo et seueritas
nr̃a. cuiꝰ ministerio quies adiuuatur et nr̃a. Prodẽ
et intertessio nr̃a. cuius ministerio seueritas tẽꝑa¬
tur et ũta. Non uob̾displiceat qd̾ rogamini a bonis
qr nec uobis displicet quod timemini a malis. Nam
hominũ imquitatem ecia paulus apłs non tantũ
de uidicio futuro: uerumeciam de p̾sentib ur̃is secu¬
tib terruit discens et ipsas ad dispend sationem diui¬
ne ꝓuidentie ꝑtiuere. Om̃is inquit amina potesta¬
tib̾ sb̃limiorib sb̾dita sit. Non .n. ẽ potestas nͥa d̾o.

Expanded text:
proposita, talia vel graviora committat. Non, ut opinoproposita, talia vel graviora committat. Non, ut opinoid est commendatio mansuetudinis ad conciliandam dilectiporali morte, sic uiuant, ne in aeternam, unde numquam liberentur, incurrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus terruit adserens et ipsas ad dispensationem diuinae prouidentiae pertinere. omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdi
Abbreviated transcription (Latin):
qem suum: atq ille pro isto legutimũ supplicũ luat
Nec tñ om̃is qui causa aliene mortis ẽ: reus ẽ. Quid
si .n. quisqu̾a stuprum petati seseq si nõ impet᷑uerit
interimat: Quid si filius timens prĩs pia uerbera
p̾cipitio pereat:. Quid si alius homine liberato. uel
ne alius liberetur sͥ mortem inferat: Num pp̃ istas a¬
lionaꝵ mortium causas: aut sceleri consentiendum
ẽ: aut uindc̃a pccĩ q̃ nõ fit nocendi studio. s corrigen
sunt. Heo cũ accidunt. debemꝰ eis humanũ dolorem:
nõ pp̃ illa ne accidant. recte fc̾orũ reprimere uolũta¬
tem. Sic eciã cum int̾cedimꝰ pro pccore dampnãdo.
sequutur aliqũ que nolumꝰ. suic in ip̃o qui libera
setur audatia. subdita cupiditati. ingrata lentãti.
atqs imus morti ereptus plurimos necet: uel ip̃o per
beneficium nr̃m iinelius comutato morib q corre¬
cto: alius male iuuendo pereat. sibiq huiꝰ impunitate

Expanded text:
sorem suum atque ille pro isto supplicium legitimum luat. sorem suum atque ille pro isto supplicium legitimum luat. nec tamen omnis, qui causa alienae mortis est, reus est. quid, si enim quisquam stuprum petat seseque, si non impetrarit, interimat? quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta peccati, quae non fit nocendi sed corrigendi sunt? haec cum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, setur audacia, subdita cupiditati, ingrata lenitati, atque unus morti ereptus vel plurimos necet, vel, ipso per beneficium nostrum in melius commutato, moribus correcto, alius male vivendo pereat, sibique hac impunitate
Abbreviated transcription (Latin):
aut remediũ sit salutis. quo pocis parcatur et nrĩs
aut ꝯm̃datio m̃asietudinis ut per eos qui pareũs
ueritas p̃dicata. ñ tm̃ timeatur. uet̾ eciã diligatur.
sam ut exẽpli gr̾a manitestũ aliquid ponã. quis
non crudelem uerius dixerit eum qui puero reꝑce¬
rit uolenti obstmatisnne de seipente ludere: Qlus
autẽ no misericordem qui talia ꝓhibeus ꝯtẽptore
u̾boꝵr eciam uerbenb em̃dauent: Et ĩo nõ usepi
ad mortem ꝓtendenda est disciplina ut sio cui ꝑdc̃e
possĩ quaqũa eciam cum homo ab boĩe occidiur
multum difter utrum nocendi cupiditate uel in¬
iunste aliquid auferendi. sicit ft ab mnimito. sc̃
a latrone. an ulciscendi uel obediendi ordine. sicut ai
uidice. sicut a carmfice. an euadendi uel sb̃ueniendine¬
cessitate. sicut interimitur latro a uiatore. hostis a mili¬
te. et aliqñ qui causa mortis fuit in culpa pocius est.
quã ille qui occidit: uelut si quisqmͣ decipiat fideus¬

Expanded text:
aut reme. dium sit salutis, quo peccatis parcatur et nostris, aut commendatio mansuetudinis, ut per eos, qui parcunt. ueritas praedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerborum etiam uerberibus emendauerit? et ideo non usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa est quam ille, qui occidit, uelut si quisquam decipiat fideius
Abbreviated transcription (Latin):
ptea cognouerantiut peẽs parcerent alieno. ⁊ clam
nisti ssimo iamipe dampnaret qui erat sine ꝑoccore
nator sauanro barar iuderetiur ur de iquit lan deincep
nolipeccait ut se homimi peperrite nõ hom̃is eulpam¬
Etum accipias puto quod apud pcc̾ores. Nes ĩo sane sra¬
stra institutata sunt potestas regis. ius gladii coguito¬
iis unguas carnificis atma militis. distiplina dome¬
uantis. ceueritas eciam bom prĩs. Hñt ista omĩa mo¬
dos suos. causas. iõnes. ittilitates. Hec cum tiuẽtur
nõ petcanu on . i. bonus ẽ. quispiã timore pene. sed
hinnana co hercetur audatia ut et tuta sio ĩt ĩprobos
inmnocentia. et in ipis improbis dum fcemidato sunpli&.
sirnatut s a tuttas. inuocato deo sanetur uoluntas. En
hint ordmnatiom rerum humanae contrarie ñ sunt

Expanded text:
peccata cogitaverant ut peccato parcerent alieno, illam peccata cogitaverant ut peccato parcerent alieno, illam justissime jam ipse damnaret qui erat sine peccato.donator, sed approbator videretur; Vade, ait, jam deinceps noli peccare; ut se homini pepercictum accipias - puto quod apud peccatores. Nec ideo sane frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, non peccant — non enim bonus est quispiam timore poenae sed humana cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur uoluntas. sed huic ordinationi rerum humanarum contrariae non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
li niai q utrumꝙ uerttas monsttat. quid simus di
dono. quid humano uitio hoc cõmẽdans. illud eiũ
Om̃s odit. qui malos odit. Et tñ ĩd sunt diligendi
maliut no sini mali: ꝙ̃ admodũ uõ ut ꝑmaneãt
sed ut sanentur a medicis diliginitur egroti. Eliuc¬
qd̃ a diuinis remoneri compellat altarib ño do¬
loristerili. sed mĩe sacrificiis expiatur. Quod gͥagͥ¬
mus ut faciatis int̾cedentib nob̾. deo uos noueni¬
uidete quis dixerit dimittite et dimittetur uobis.
date et dabite uobis. Qm̃ cͦ eciam si ita uiuerem̃
ut ño eẽt quare dicerennis. dimite nob̾ debita
mentia purior c̃e deberet: ut si non ꝯpũg̾emur¬
sententia dĩ dicentis qni urĩn ẽ sine pectato
prior mittar meam lapidem. ip̃ius qui hoc dicio sefa¬
miir exẽplum. Qui cumeẽt utcꝙ sine pcc̃o ait mu¬
hen quam perterrti illi reliquerant. Nec egoteo tẽe¬
naboniaac iam deincepo noli pecrare. Doturt .n. me¬
tuor flagitio sa mulier. nec ĩllio discedentib qͥ ara

Expanded text:
li\', nisi quia utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emend'Omnes odit, qui malos odit\'. et tamen ideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquod a diuinis remoueri compellat altaribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueriuidete, quis dixerit: Dimittite et dimittetur uobis, date et dabitur uobis. quamquam etiam si ita uiueremus, ut non esset, quare diceremus: Dimitte nobis debita mentia 1 plenior esententia Domini dicentis, Qui vestrum est sine peccato, prior in illam lapidem jaciat, ipsius qui hoc dixit sectaremur exemplum, qui cum esset utique sine peccato, ait mulieri quam perterriti illi reliquerant: Nec ego te damnabo; vade, jam deinceps noli peccare. Potuit enim metuere flagitiosa mulier ne illis discedentibus, qui sua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea finita nõ possint finire suppliciũ. Noli ergo
dubitare hoc officiũ ntm̃ ex religione descent̾e
cum deus apud qu̾e nulla est iniquitas cuiꝰ sum¬
ma potestas ẽ qui nõ tm̃ quał quisq sit uidet.̃
uerũ eciam quał futurꝰ sit pͥuider. qui sołꝰ p̃t
iuidicando non labi qi in cognostendo ñõ põt fall
faciat tñ situt euuagelium loquitur. solem sim̃
oriri superbonos et malos et pluat super uistos et in¬
dñs xp̃c exhortans. diligite inquit inimicos uestros
benefacite hiis qui oderunt uos. et orate pro eis qͥ uos
ꝑsecuntut. ut sitis filii prĩs uñ qui inceł ẽ: qui facit
solem suũ oriri super bonos et malos et pluit suꝑ
iustos et ĩiustos. Hac indulgentia et leuitate diui¬
na. multos abuti ad porniciem suam quis nesciat:
Quos arguens apłs et grauit̾ increpans am. Existi¬
mas autem o homo om̃is qui iudicas eos qui talia
agunt et facis ea. qm̃i tu effugies iudicium d̾i. an

Expanded text:
ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et ins, dominus Christus exhortans: Diligite, inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut ssolem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an
Abbreviated transcription (Latin):
pas quas corrigi uolumꝰ approbamꝰ: nec quod ꝑ¬
peram ꝯmititut. ĩo uolumꝰ ĩpunitum ẽẽ qr
placet: sed hominẽ miserantes. facinus aũ seu
flagitium detestantes. quãtomag̾ nob̾ displic
uitium. tantomimnus uolumꝰ memendatum
intenire uitiosum. facile est .n. atq ꝑcliue ma¬
los odisse qr malisunt: sanũ aũ ed piũ eosdem
ip̃os diligere: qr homines sunt: ut ĩ unosimł
et culp̃a ĩprobes: et naturã probes: ac ꝓp̃ea cł¬
pam iustius oderis. quod ea fedatur natura qu̾a dili¬
gis. Nonẽ gͥ iniqͥtatis sed pocius humanitatis sdci¬
etate deuistus. qui ꝓpt̾ea ẽ criminis ꝑsecutor: ut
sit hominis liberator. Morũ porto corrigendorum.
nullus aliuis quã in hac uita ẽ locus. Nam pꝰ hãc
quisq id habebit quod in hac oͥmet conquisient
It̾o ꝯpellimur humani gnĩs caritate̾ interuentre
pro reis. ne istam uitam sic fimant per suppliciũ

Expanded text:
pas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod ppas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium,
Abbreviated transcription (Latin):
rem qũã ꝓbatorem teneri in om̃ib que peccantur.
certũ ẽẽ culpe societate nos uĩciri: quociens ĩpuni¬
tum eũ c̃e uolumus. qui culpa tenetur obnoxrꝰ
His uerb̾ quem nõ t̾reas tuelenitatis et humani¬
tatis ignarũ. Unde nos qui te nouuus et hec
q̃ rendi grã nõ disceruendi soͥpsisse minime du¬
bitamꝰ. aliis tuis u̾bis ad ista citius respondemus
moniusti quid dicere deberemus. et aisti. Tum
mabiliora uidentur. cũ is qui reus ẽ. correctionem
promutit. Añqũa ergo discutiam quid sit illd̾ gͣ¬
uius quod in epła tua sequitur. hoc interim qd̾
dedisti accipiam. eoq utat ad molem hanc amo¬
uendam: qua ur̃e intercessiones posse repͥmi iu¬
debantur. Id̾o quippe qu̾ãtũ facuitas datur. pro
peccatis om̃ib int̾cedinus. qi omia pcc̃a uident᷑
uemabiliora. cũ his qui rens ẽ correctionẽ ꝓmit¬
tit. Hec tua ẽ: hec et ur̃a siña. Nullo mõ ergo cł.¬

Expanded text:
rem quam probatorem teneri in omnibus, quae peccantur, rem quam probatorem teneri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus.monuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum abiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. antequam ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi uidebantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo cul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. dilecto fillio macedonio: nm. oooos¬
Legociosissimũ ire publica uirum. et nõ suis sed
alioꝵ utilitatib attentissimũ. qualem te ẽẽ et tibi
gratulamur et reb humanis: nec deserere debemꝰ
allo quio. nec occupare proenno. Accipe itaq quod
ꝑ me uł nosse uoluisti uł utrum ip̃e nossem expe¬
riri. Quod paruũ aut suꝑflium uidicares. nullo
m̃o int̾ tam magnas t̾aq uecessarias curas tuas
curandum ẽe censeres. Queris a me cur officiũ
neamus offendi: quasi quod erat officii nuĩ minime
reportemus. Ubi uehem̃ter te dicis ambigere. utrũ
istud ex religione destendat. deinde ad uigi qua
rõne ad moucaris. Nam si a dño pcca inquis ad eo
ꝓhibentumm ut penitendi quidem copia post primã
tribuatur queadmodũ nos possumꝰ ex religione
ꝯtendere ut nob̾ qualecumq illud crimẽ fu̾it di¬
mutatur: Ad huc urges grauius et dicis nos ꝓbare
qd̃ uolumus ĩpunitum. et si constat: ño minꝰ aucto¬

Expanded text:
 DILECTO FILIO MACEDONIO IN DONegotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec occupare prooemio. accipe itaque, quod per me uel nosse uoluisti uel, utrum ipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii neamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religione contendere, ut nobis, qualecumque illud crimen fuerit, remittatur?\' adhuc urgues grauius et dicis nos probare, quod uolumus inpunitum; et si constat non minus aucto
Abbreviated transcription (Latin):
gatum. transeat in eam uitã ubi omĩo incħ pecca¬
bitur. Naniutiq bonos docebat orare nõ malos. qͥ
Dpcepit ut dicerent Pater ut̃ qui es inceł. Exh
enim boni quo filii dei. non natia geniti. sed gr̃a fal:
tanqũahii quib recipientib eum dedit potestat̾e
filios dei fieri. Que generatio spiritał. more scriptu¬
raꝵ eciam adoptio nominatur. ut distinguatur ab
ĩla gn̾atione dei de deo: coeterm de eterno. ĩ scͥp¬
tumest. guationem eius quis errabit: Cum etgo
bonos ẽe monstrauerit quos deus uoluit deo ueraci

Expanded text:
atum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccaatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent: Pater noster, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc anntt̾e nõ põt. Nullius .n. boni ꝑticipat̾oe
bonis est. qm̃ bouũ quo bonus ẽ: ip̃e sͥ est. Homo
Añ cũ bonus ẽ: ab illo bonus ẽ: quod a seip̃o ẽẽ nõ
potest. Illius .n. spũ bomi sumus fuit quicum¬
bomi funit. cuiꝰ capax creata c̃ nr̃a natura per ꝓpͥã
uoluntatem. Ptmet ergo ad nos ut bom sumus
accipere et hr̃e quod dat qui de suo bonus ẽ: quo
quiccs neglecto: de suo malus est. Pinde in qũa¬
tũ homo recte agit. idẽ. scient̾ et amaui᷑. et pie bo¬
num operatur. int.antũ bonus ẽ. In qũatũ autẽ
peccat. i dẽ a ueritate. et bonitate. et pietate deuiat:
intantũ malus ẽ. Quis aũ est inhac uita sine aliqͦ
poc̃o : Sed eum dicimus bonũ. cuł pualent bona: e¬
umq optimũ: qui peccat minimũ. Idcirco ip̃e doꝰ
quos dicit bonos ppparticipationẽ grẽ diuine. eos¬
dem eciã malos dicit pp̃utia infirmitatis humane
donec totum quo constamꝰ ab om̃i uciositate pur¬

Expanded text:
nullius enim boni participatione bonus est, quoniam bonum, quo bonus est. ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo bonus est, quod a se ipso esse non potest. illius enim spiritu boni fiunt, quicumque fiunt, cuius capax creata est nostra natura per propriam uoluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec totum, quo constamus, ab omni uitiositate san
Abbreviated transcription (Latin):
ticti orant. Nec est prorsus pt̾itoꝵ aliquid delictoꝵ
qd̃ ño baptiratis in st̃ã ecc̃a dimittatur. s postea
uiuendo in hac fragilitate mortali nͥ ꝯtraherent
cid̃ dimtitendũ eẽt nõ ueraciter dicerent. dimiite
nob̾ debita nr̃a. Somi ergom quantũ filii sunt d̾i.
inqũatum aũ peccant quod sua ño medati edfes¬
sione testantur. utiq mali sut nisi forte qiuis di¬
ĩ pbabiliter dr. u̾ntũ dñs iħo sine ulla ambigii
tate malos appellauit eostem quoꝵ prem dicebat
alio loco ephortans ad p̾candum dm̃ am Petite
et accipietis. q̃ute et inuenietis. pulsate et apene

Expanded text:
tizati orant nec est prorsus praeteritorum aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi contraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filii dei sunt, in quantum autem peccat, quod sua non mendaci confessione testantur, utique mali sunt. Nisi forte quis diinprobabilittate malos appellauit eosdem ipsos, quorum patralio loco exhortans ad precandum deum ait: Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. nõ eoꝵ poc̃s. uel parcimus uel fauem. Nam
quosdam quoꝵ ctimina manifesta sunt a nr̃a se¬
ueritarte lib̾atos.a socierate tñ remouemꝰ altaris.
cum quẽ peccando ꝯtempserant seq ip̃os prtinẽ¬
do. Nam nicħ aliud agit quẽ ueracit᷑ peniter insi
ut id quod maie fecent. impunitum ẽẽ n̾o sinat.
Eo qmpe md s nõ parcenti ille parcit: cuius al¬
tũ iustumq iudiciũ nullus ꝯtẽptor euadit. Qd̾
simignis et scelestis ille parcendo. eisq uitam et¬
salutem largiendo. eciã plemis eoꝵ quos nouit
ñ astatos penitentiam. tñ exibet pacientiã: qnͣ¬
tomag̃ nos meos qui correstionẽ ꝓmittunt et
terum fatiano qͥ d̾ ꝓmittũd incerti sumꝰ mise¬
ncordes ẽẽ debemus: ut rigorem urm pro eis int̾tedendo
flectamus: pro quib et dnĩu qu̾e nioħ later de mori¬

Expanded text:
nimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam nimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, quem peccando contempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit, inpunitum esse non sinat. eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor euadit. quod si iniquis et scelestis ille parcendo eisque uitam salutemque largiendo etiam plerisque eorum, quos nouit non acturos paenitentiam, tamen exhibet patientiam, quanto magis nos in eos, qui correctionem promittunt et, utrum faciant, quod promittunt, incerti sumus, misericordes esse debemus, ut rigorem uestrum pro eis intercedendo flectamus, pro quibus et deum, quem nihil de mori
Abbreviated transcription (Latin):
impenitens. thosauridas tibi irr̃ in die ire eo reue¬
lationis iusti iudicii dei. qui reddet uincuiq ẜm
opera eius. Numquid qm̃istim sua nequitia per¬
seuerant ĩo dñs in sua paci̾a ño ꝑseuerat. per pau¬
ca in hoc seculo prniens. ne diuina ño ẽe credatur
cium cõmẽdetur. Non ut opmor magister ille
celestis mpietatẽ nos diligere p̾cipit. cum p̃cip̃
eis qui nos persequũtur. cum ꝓculdubio si pie
sum nos ncitatos ac persecutores nͥ impios hab̾e
ño possumus. Nonigitur diligendi sunt impii.
Nlum imipiis bñfaciendum ẽ: Non pro impiis
eciam orandum est. Ita plane. Qui .ii. hoc pocpit
deus ẽ. Nec tsł hoc pacto sicietatis nos adiũga im¬
pioꝵ. quib et ip̃e parcendo. et uitam salutemq
lirgiendo: ñõ ntiq sociatur. Consiliũ quippe eiꝰ
qu̾atũ hominipio nosse datum est. ip̃e exponitapꝰ
dicens. Ignoraus qr pacientia deiad penitẽtiam te
adducit: Ad hanc uolumꝰ adduci pro quib nutue¬

Expanded text:
nitens thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non ecium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem nos diligere praecipit, cum praecipit, eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pienos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quantum homini pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? ad hanc uolumus adduci, pro quibus interue
Abbreviated transcription (Latin):
tate perfruere Au̾tat deus tam ĩmanẽ saculegã¬
q demẽtiã. Qmͣuis ergo caute salubrit̾es ꝓuisum
tantomagis salubris ẽ qu̾atomagis ꝯtẽptibilis
fuerit. quis tñ audeat deo dicere quare huic homi¬
in qui post pͥmã pñam rursum se laqueis iniqui¬
tatis constringit. adhuc iterum parcis: Qras aude¬

Expanded text:
huius suauitate perfruere\'? auerterit deus tam immanem sacrilegamhuius suauitate perfruere\'? auerterit deus tam immanem sacrilegamque dementiam! qutanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic homini, qui post primam penitentiam rursum se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Quis aude
Abbreviated transcription (Latin):
ut ociam post actam pm̃am. post aitans reꝯciliationẽ
tabuebat largissima muimera uite ac salutis. Et quauis
cio in crc̃a locus ille pemitendi non concedatur: deus cũ
super eos patientis sue non oblinisatur. Ex quo nume¬
erit qũatum meis opib adiuuor et humanis legib
ño ꝓhibeor. in scortis om̃iqs luxunia dampnabili quid
apud dnm̃ sed apnd homines plerosꝙ eciã laudabi¬
lic aut sime ab hac nequitia reuocatis: dicite utrũ
prosit iͥ aliquid ad itam futurã. si in ista iuta illece¬
brosissimo uoluptatis blandim̃ta ꝯtẽpsero. slibidi¬
ni ncitañta frenauero. si ad castigandũ corpꝰ me¬
um multaeciã mͥ licita et concessa sb̾traxero. sime
penitendo uehem̃tius qũa prius excruciauero. si
misterabiliꝰ igemuero. si fleuero uberius. si mxero
meluis. si pauperes sustentauero largiꝰ si caritate q̃
ecoperit multitudinẽ poc̾oꝵ. flagrauero ardentius.
quis urm̃ ita desipit ut huio homini dicat nicħ tͥ

Expanded text:
ut etiam post actam paenitentiam, post altaris reconciliationem tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. et quamuis eis in ecclesia locus ille paenitentiae non concedatur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quorum numeerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, aut si me ab hac nequitia reuocatis, dicite, utrum mihi aliquid prosit ad uitam futuram, si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis blandimenta contempsero, si libidinum incitamenta frenauero. si ad castigandum corpus meum multa mihi etiam licita et concessa subtraxero, si me paenitendo uehementius quam prius excruciauero, si miserabilius ingemuero, si fleuero uberius, si uixero melius, si pauperes sustentauero largius, si caritate, quae cooperit multitudinem peccatorum, flagrauero ardentius>, quis nostrum ita desipit, ut huic homini dicat: \'Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nos serui sumus. U̾nitũ ille sic terruit. ut omnes
timere debeamꝰ. Quis .n. ẽ nrm̃ sine pcc̃o: Quod cũ
illis dixisset a quib ei offerebatur punienda perra¬
trix. ut qui sciret se sine pc̾co ẽe. prior in illamlapi¬
dẽ mitteret. cecidit seuitia tremente conscientia.
Tunc.ai. ex illa congregatione dilapsi. solam mi¬
sericord̾ amiseriã reliquerunt. Cedat huic sĩe
humilitas obseqñtium. cui succedit suꝑbia ꝑ se¬
quẽtium. Cedat confessio fideł cuicessit simulat̾o
tẽptatoris. Malis parce uir bone. qnͣto melior.
tanto esto mitior. Qnͣto sis celsior potestate. tãto
humilior fiere potestare. Ego quid̾ intuens mo¬
res tuos. appellaui te iirũ bonũ: sed tu intuens
uerba xp̃i. dic tibu p̃i. Nemo bonꝰ nsi solus deus
se et dñicis uerb̾ quasi contranꝰ exstitisse. ut cum
ille dicat: nemo bonus nͥ unus deus: egote appel¬
lauerini irũ bonũ. Non .ii. et ip̃e dñs sͥ contrana

Expanded text:
nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis dixisset, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi solam misericordi miseram reliquerunt. cedat huic sentehumilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonus nisi unus deus. se et dominicis uerbis quasi contrarius extitisse, ut, cum ille dicat: Nemo bonus nisi unus deus, ego te appellauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus contraria
Abbreviated transcription (Latin):
admissũ: in alt̾ius domo uult ĩpunitũ. Siue. n ad¬
hibeatur apud amicũ. siue ille cuiqua ĩ que potestas
ulciscendi ẽ. se p̾sente succenseat siue irascenti for¬
tuito superuemat. non uistissimus sed inhumanin¬
mus uidicatur. si ñ int̾ueniat. Scis ergo teipm̃ cum
aliis amicis tius in ecc̃ã carthagniensi interceiutre
pro clenico cui mento succensebat ep̃c. et utiq mil
lam discrimen ibi sanguinis sb̾intruenta discipli¬
na timebatut. nec csi io qd eciã nob displicebat. ĩ¬
punitũ ec̃ uelletis. tanqnam telicti. approbatores uos
iudicabamus. sed tanquã humanissimos interces¬
sores audiebamꝰ. Si ergo uob̾ fas est. ecc̃asticam cor¬
ritur bene niuat. iste ne uiuar: Postremo ip̃e domi¬
nus apud homines mi̾cessit ne lapidaretur ad ulte¬
ra. et eo m̃o nob̾ iĩcessionis comm̃dauit officiũ. ni¬
si qr ille terrendo fecit qd̾ nos petendo. Ille. n. dñs.

Expanded text:
admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adadmissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam corritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
it ei angelus. qui doceret ẽe numinis. qd̾ ille puta¬
uerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate ꝯmuni
et accusatoriuis dolor et indicatoriꝰ ngor frangit᷑iqd̾
tandem censes pro reis ẽẽ debere. uł defensoris. uel
int̾cessoris officium. qũ quid̾ eo uos iatiboni qui uc̃
iudices estis et inforo aliqñ uersati causas hominũ
suscepistis: satis quã libenttus defendere. qũa acusare
soletis: Et tũ defensor ab int̾cessoro plunũ distat.
Nam ille diluendis uel obtegendis criminib operam
maxime impendit: int̾cessor aũ eciã cum deculpa cõ¬
stat pro pena remouenda uł tẽperanda curami gent
Hoc sunt apud dm̃ pro pecorib isti. ht po se ip̃i pec¬
cantes inuicem ut faciam ãmontitur. Lam scͥptũ
ẽ. Confitemini muicẽ pcc̃a ur̃a. et orate pro uobis
Has sͥ partes humanitatis. uͥ põt om̃is homo apd̾
hominẽ iũdicat. slam qd̃ quisq domui sue puiret

Expanded text:
it illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putait illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi et accusatorius dolor et iudiciarius rigor frangitur, quod tandem censes pro reis esse debere uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret
Abbreviated transcription (Latin):
n Qui sine pccõ est urm prior in eam lapidem iaciat. Ita
do ad mĩam reuocaun: quoꝵ uidicio hec posset occidi.
ip̃e qui molatam sin thori fidem iũdicari postulabat ex¬
territꝰ amnũ ad uolumtatẽ parcendi. ab ulciscendi cu¬
pitate deflexit. Nam quõ ãmonitꝰ ẽ accusator. ne suaᷤ
ꝑsequeretur inurtas. qñ ip̃i iudices ita sunt a unditã¬
do ꝓhibiti. qui in adulteria punienda nõ pͥuato dolori
ꝯpellebantur ẜiure. sed legi: Unde ioseph cuirargo ⁊¬
mania dm̃ mater fuerat desponsata. cumeam compe¬
risser ẽẽ pregnantẽ. cuise nouerat ñõ c̃e cõmixtũ: et
ob hoo incħ aliud qmͣ adulteram credidisset: pumritã
eam noluit net approbator flagitii fuit. Nam hec no¬
luntas enis eciã iusticie deputatur. Ita quippe de co scͥ¬
tũ ẽ. Cum eẽt homo iustus. et uolles eã dimulgared
statuit eam occulte dimitt̾e. Hec eo cogitante: apparu¬

Expanded text:
s: Qui sine peccato est uestrum, prior in illam lapidem iaciat. ita s: Qui sine peccato est uestrum, prior in illam lapidem iaciat. ita do ad misericordiam reuocauit, quorum iudicio haec posset occidi. ipse, qui uiolatam sui tori fidem uindicari postulabat, exterritus animum ad uoluntatem parcendi ab ulciscendi cupiditate deflexit. nam quo modo est admonitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potentio. nemo iustior. quales nos oportet¬
eẽt homines erga homines. qui hanc uitã nr̃am
quantacumt laude ꝯmulemus: eam sine pcc̃o
et non dicimus: Quod si dixerimꝰ. nos ip̃os sicut
scriptim est. decipimꝰ. et ueritas in nob̾ ñõ ẽ. Proinde
licet accusatoris alia ꝑsona sio: aua defensoris. alia
int̾cessoris. alia iidicis de quoꝵ ꝓpriis officiis nimis
longum est eo non necessariũ hoc sermone disserere.
conciatos. sed logumministros. nec suaꝵ sed alienaꝵ in¬
nuiaꝵ examinataꝵ uidices. quales indicos ẽẽ debent ter¬
nuo censura diuina: ut cogitarent sͥ pp sua pc̾ca dei misen¬
cordiam necessariã. nec puirarent ad culpam sin officiiꝑ
tinere. si quid erga eos inisecordit̾ agerent quorum uite
necisq hrẽnt legitimã potestatem. Namcũ ad dñ xp̃m
uidei adduxissent mulierem iadulteno dep̾bensam.
euniq tẽptantes dic̾ent. qd̾ uissaeẽt lege lapidari. ac
demde quererent quid de illa ip̃e p̾ciperet: respondit ei¬

Expanded text:
nemo potentior, nemo justior: quales non esse oportet homines erga homines, qui hanc vitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus? quod si dixerimus, nos ipsos, sicut scriptum est, decipimus, et veritas in nobis non est . Proinde licet accintercessoris, alia iudicis, de quorum propriis officiis nimis longum est et non necessarium hoc sermone disserere, concitatos sed legum ministros nec suarum sed alienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent, quorum uitae necisque haberent legitimam potestatem. Nam cum ad dominum Christum Iudaei adduxissent mulierem in adulterio deprehensam eumque temptantes dicerent. quod iussa esset lege lapidari, ac deinde quaererent, quid de illa ipse praeciperet, respondit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ut cernis ne ut ꝑagam nõ crebrestentib ad
me tiuis petitionib ẽẽ cogendũ qmͣ piis ad dini
rem fideles sonios potuenis inuenire orõnib ad¬
uuand̃. Quod ut fiat has ipĩus primas huiꝰ
laboris mei partes ubi est et illa locutio curaui tue
caritati in aualio dñ ac celeti mutendas. ut p̃p
illa que restant nouenitis qnͣtũ pro me orare
debeatis quicũq nosse potuerits. a me iam
fuisse sus ceptũ. hoc tam grande negoctũ qd̃ a
me desid̾as implerispetis ergo quod tue indi¬
cant littere quas ad me dedisti. cũ primũ adu
me petere ista cepistuit expoña breuit̾ ꝑstͥcte
rores intulerint. inferant. qͥd ꝯtra catholicam
ecc̃am senserint. sentiant de fide. de tͥuitate. de

Expanded text:
tam crebrescentibus ad tam crebrescentibus ad me tuis petitionibus esse cogendum, quam piis ad Deum rem fideles socios potueris invenire, orationibus adjuvandum. Quod ut fiat, has ipsas primas hujus laboris mei partes, ubi est ista praelocutio, curavi tuae Charitati in auxilio Domini accelerare mittendas: ut propter illa quae restant, noveritis quantum pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a me desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me petere ista coepisti ut exponam breviter, perstricte sint; quos errores intulerint, inferant; quid adversus catholicam ecclesiam senserint, sentiant de fide, de trinitate. de