comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decidert̃. fracti dñr: hi uͦ qͥ ex oleastro inserunt᷑.
si iterũ peccauerint. ñ frangendi qͦd utiq ẽẽt
leuius. sed excidendi appellant᷑. In quo uł ĩmen
cũ eẽt oleaster. ⁊ ex peccatoꝵ silua collectus.
ad radicẽ fidĩ ac sc̃itatis adductꝰ ẽ: rursus ama¬
ros malitiȩ ꝓferat sucos. S ne hoc qͥdẽ late¬
at nos in loco. qͦd ñ eo ordine apłs. oliuȩ ⁊ ole¬
astri similitudinẽ posuit: qͦ apud agricolas
habet᷑. Illi enĩ magis oliuã oleastro inserere.
⁊ ñ oliuȩ oleastrũ solent: paulꝰ uͦ apłica auc to¬
ritate. ordine cõmutato res magis causas
ꝗͣ causas reb aptauit. Uolo enĩ uos ig¬
norare fr̃s misteriũ hoc. ut ñ sitis uob̃met¬

Expanded text:
deciderunt, fracti dicuntur; hi vero qui ex oleastro inseruntur, si iterum peccaverint, non frangendi. quod utique esset levius, sed excidendi asseruntur. In quo acrior cum esset oleaster, ex peccatorum silva cad radicem fidei ac sanctitatis adductus est, rursus amaros malitiae proferat succos. Sed ne hoc quidem lateat nos, quod non eo ordine Apostolus olivae et oleastri similitudinem posuit, quo apud agricolas habetur. Illi enim magis olivam oleastro inserere et non olivae oleastrum solent. Paulus vero Apostolica auctoritate ordine commutato res magis causis, quam causas rebus aptavit. Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis vob
Abbreviated transcription (Latin):
Sacde ꝑsequens. adhuc de his reliqͣ ⁊ gentibꝰ
apłs. ⁊ ramis oleastri qͥ insultabant ramis
oliuȩ defractis. ĩputans. etiã hȩc addit.
ad honorificentiã patrũ electꝰ est: ⁊ caris¬
simꝰ habet᷑ apud dm̃. Semel enĩ donata
elec tione semini patrũ. ⁊ dilectione c̾ces¬
sa: seruat sine dubio ds̃ dona ⁊ uocatio¬
nẽ suã erga sem̃ eoꝵ qͦꝵ meritis id aliqͣn
do largitus ẽ: nec pęnitudo incurrit
in dm̃. etiã si minus digni uideant᷑ ex istere
hi erga qͦs ꝓmissa patͥb beneficia conferunt᷑.¬
Uerũ ut sepe cõmonuimꝰ etiã in p̃senti loco
illa ẽ obseruanda distinc tio: q̃d isrł qͥdem
qͥ inimicꝰ ẽ dõ ille dicat᷑. qͥ clamat de xꝑo.
Tolle tolle. crucifige eũ. Quomͦ enĩ ñ dicant᷑
inimici dĩ. qͥ uł tc̃ ł etiã nc̃ dixerint ista ł
licet inuident. ꝓhibentes apłm gentib loqui.
⁊ ꝑsequentes eos qͥ ad nuntiant xꝑm. Secłm

Expanded text:
ersequens, adhuc de Israel et gentibus Apostolus, et ramis oleastri, qui insultabant ramis olivae, defractis, imputans etiam hoc addidit: ad honorificentiam patrum, electus est, et charissimus habetur apud Deum. Semel autem donata electione semini patrum, et dilectione concessa, servat sine dubio Deus dona et vocationem suam erga semen eorum quorum meritis id aliquo modo largitus est: nec poenitudo incurrit in Deum, etiamsi minus digni videantur existere hi erga quos promissa patribus beneficia conferuntVerum, ut saepe commonuimus, etiam in praesenti loco illa est observanda distinctio, quod Israel quidem, qui inimicus est Deo, ille dicatur qui clamat de Christo: Tolle, tolle, crucifige eum . Quomodo enim non dicantur inimici Dei, qui vel tunc, vel etiam nunc dixerint ista, vlicet invident, prohibentes apostolos gentibus loqui, et persequentes eos qui annuntiant Christum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia floridos reddit. ⁊ in om̃iũ uirtutũ
plenitudine afferre fructꝰ uberes facit.
ita ut ipse dicat de eis. Ego aut sic̃ oliua
fruc tifera in domo dĩ. Et enĩ si rami qͥ fracꝰ ti
st̃. ꝓpt̾ incredulitatẽ fracti st̃. ⁊ qui stant
fide stant : qͥs aliꝰ erit in quo stant. nͥ iħc xꝑc:

Expanded text:
sapientia floridos reddit, et in omnium virtutum sapientia floridos reddit, et in omnium virtutum plenitudinem afferre fructus uberes facit: ita ut et ipsa dicat de eis: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Etenim si rami qui fracti sunt, propter incredulitatem fracti sunt; et qui stant, fide stant: qui salvi erunt in quo stant, nisi in Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ eiꝰ. Sic gͦ unꝰqͥsq ex arbitrii potestate. aut
bona oliua. aut oleaster efficit᷑. aut isrłitici
generis. aut alteriꝰ culpabilis gentis. ut dica¬
tur de eo. qͥa alienati sunt peccatores ab ute¬
ro. errauert̃ a uentre. locuti st̃ falsa: ita ut
isrłitici generis ⁊ bonȩ oliuȩ ramꝰ. decidat in
incredulitatẽ ⁊ frangat᷑. & rursꝰ aliꝰ qͥ elege¬
rat gentis ẽẽ culpabilis ⁊ peccatͥcis. ⁊ ꝑ hoc
ram oleastri dicebat᷑. si conu̾tat᷑ ad fidẽ. habet
em̃ in se arbitrii sui lib̾tatẽ ꝗͣ conu̾ti possit ad
bonũ: inserit᷑ bonȩ oliuȩ ꝑ fidẽ. ⁊ efficit᷑ socuis
radicis pinguedinis oliuȩ. Radicẽ uͦ hanc. alii
nȩ m̃tis ponunt: ego aut̃ radicẽ aliã quȩ scã
dr̃. qͥ est pͥmogenitꝰ om̃is creaturȩ. Huic nãq
radici om̃is qui saluat᷑ inserit᷑: ⁊ ex hac deli¬
batione sca. om̃is massa humani generis scĩfi¬
cat᷑. & uere sic̃ radix sc̃a manentib in se ra-

Expanded text:
udaeis. Sic ergo unusquisque ex arbitrii potestate aut bona oliva, aut oleaster efficitur, aut Israelitici generis, aut alterius culpabilis gentis: ut dicatur de eo: Quia alienati sunt peccatores ab utero, erraverunt a ventre; locuti sunt falsa : ita ut Israeliticae gentis, et bonae olivae ramus, decidat in incredulitatem, et frangatur: et rursus alius qui elegerat gentis esse culpabilis et peccatricis, et per hoc ramus oleastri dicebatur, si convertatur ad fidem habet enim in se arbitrii sui libertatem, qua converti possit ad bonum, inseritur bonae olivae per fidem, et efficitur socius radicis, et pinguedinis olivae. Radicem vero hanc alii ene meritis ponunt. Ego autem radicem aliam quae sancta dicitur: Qui est primogenitus omnis creaturae . Huic namque radici omnis qui salvatur inseritur, et ex hac delibatione sancta omnis massa humani generis sanctificatur. Et vero sicut radix sancta manentibus in se rami
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ad uicẽ eoꝵ quos ab initio ex portione
dĩ ⁊ segregata eiꝰ hereditate subtraxerant
gentiũ numerꝰ redderet᷑: cũ uͦ plenitudo
gentiũ fuisset expleta. ⁊ emulatione salutis
eoꝵ. cȩpisset isrł discutere a semet ipso ee¬
citatẽ cordis. ⁊ eleuatis ocłis suis. xꝑm uerũ
lum̃ aspicere. ⁊ ita scdm p̃cedentes ꝓphetias
salutẽ qũa obcecatꝰ amiserat isrł quereret.
instigatꝰ dicens apud semet ipsũ illud ꝓpħi¬
cũ. Reuertar ad uirũ meũ priorẽ: qͣm̃ me¬
lius mͥ erat ante quͣa mͦ. Ed aũt hec illis
ꝓmissa sint ꝑ ꝓpħas. in multis quide ꝓpħicis
uoluminib inuenit᷑: ponemꝰ tam̃ q̃d sufficiat
ad p̃sens unũ de hieremia testimoniũ ita
continens. Si ex altet᷑ celũ in excelsũ. ⁊ t̾ra
humiliet᷑ deorsũ: ego ñ reꝓbabo genꝰ isrł
ꝓ om̃ib q̃ fecert̃. Si gͦ ꝓ eo ut introiret
gentiũ plenitudo cecrtas facꝰta ẽ in isrł

Expanded text:
quasi ad invicem eorum, quos ab initio ex portione quasi ad invicem eorum, quos ab initio ex portione Dei et segregata ejus haereditate subtraxerant, gentium numerus reddetur; cum vero plenitudo gentium fuisset expleta, et aemulatione salutis eorum coepisset Israel discutere a semetipso caecitatem cordis, et elevatis oculis suis Christum verum lumen aspicere, et ita secundum praecedentes prophetias salutem, quam obcaecatus amiserat Israel, quaereret instigatus, dicens apud semetipsum illud propheticum: Revertar ad virum meum priorem, quoniam melius mihi erat ante quam modo . Quas, in multis quidem propheticis voluminibus invenitur. Ponemus tamen quod sufficiat ad praesens unum de Jeremia testimonium, ita continens: Si exaltetur coelum in excelsum, et terra humilietur deorsum, ego non reprovabo genus Israel pro omnibus quae fecerunt . Si ergo pro eo ut introiret gentium plenitudo caecitas facta est in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
repmissionis bonoꝵ ⁊ testam̃ta ⁊ legisiatio
facta ẽ. Manente gͦ parte illa dñi in sta¬
tu suo. possibile ñ erat. nos qͥ eramꝰ gentes
introire in hereditatẽ dĩ. ⁊ in sceptri eiꝰ
iura succede: idcirco gͥ patit᷑ ds̃ ex parte
id ẽ ñ om̃ib sed aliqͥb ex isrł fieri cecitatẽ
ab illis sine dubio angłis optentu diuine
ĩmollationis illatã. qui cȩterarũ gentiũ
sortiti fuerant pͥncipatũ. Passus est gͦ ds̃
⁊ cũ posset ꝓhibere noluit. ut ꝓ his qui
cecitate decepti. id ẽ cordis obtunsione
ꝓlapsist̃. ipsoꝵ qͥ istos deceꝑant portiones.
suã ds̃ fac̾et portionẽ. ut quocłamͦ in eo
ipso quo cȩꝑant caꝑent᷑. Auertentes enĩ
ad se ꝑ peccati illecebras cdĩ plebẽ. locũ fe¬
cert̃ gentib in grediendi in hereditatẽ
dĩ. deo eũ ipsis cõmuni qͦdã ⁊ ȩqͥssimo u¬
re habente iudiciũ ut donec illi plebem
Qiͣ in cecitatis captiuitate detinerent.

Expanded text:
repromissiones bonorum et testamenta, et legislatio repromissiones bonorum et testamenta, et legislatio facta est. Manente ergo parte illa Domini in statu suo, possibile non erat nos, qui eramus gentes, introire in haereditatem Dei et in sceptri ejus jura succedere. Idcirco igitur patitur Deus ex parte, id est non omnibus, sed aliquibus ex Israel fieri caecitatem, ab illis sine dubio angelis obtentu invidae aemulationis illatam, quae caeterarum gentium sortiti fuerant principatum. Passus est ergo Deus, et cum posset prohibere, noluit, ut pro his qui caecitate decepti, id est, cordis obtusione prolapsi sunt, ipsorum qui istos deceperant portiones suam Deus faceret portionem, ut quodammodo in eo ipso, quo coeperant caperentur. Avertentes enim ad se per peccati illecebras Dei plebem, locum fecerunt gentibus ingrediendi in haereditatem Dei, Deo cum ipsis communi quodam et aequissimo jure habente judicium, ut donec illi plebem Dei in caecitatis captivitate detinerent,
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ ex gentib crediderant qͣsi elatos &
suꝑbientes adu̾sũ ramos qͥ fracti st̃.⁊ putan¬
tes qͦd ñ hoc dĩ bonitate ⁊ ineffabili dispen¬
satione sapientiȩ eiꝰ. s suis meritis c̾̃secuti sint.
ut illis defractis. ipsi cũ ẽẽnt oleastri insere¬
rent᷑ in bona oliua: dic̃. Nolo enĩ uos ignora¬
re fr̃s misteriũ hoc. ut ñ sitis apud uosmet¬
ipsos sapientes : qr insultare lapsis. ⁊ głari
aduersus ramos qui defracti st̃. ñ fit ꝑ dĩ
sapientiã. s ꝑ humanã. notabilẽ. ⁊ ignoran¬
tem misteriũ dĩ. Qenĩ scdm dm̃ sapit. in
beneficiis dĩ non insultat abiectis: s cũ ti¬
more gr̃as agit miscđiȩ largientis. Est gͦ¬
huiꝰmodi: quomͦ in disꝑtione filioꝵ adam.
cȩt̾is quibq gentib scđm angłoꝵ nume¬
rũ distributis. ꝓpͥa quedã pars facta sit
isrł. sic̃ ⁊ in aliis locis ubi oportuit. ⁊ in
his ipsis paulo suꝑiꝰ memorauimꝰ: ⁊ quȩ &

Expanded text:
erant quasi elatos et superbientes adversum ramos qui fracti sunt, et putantes quod hoc non Dei bonitate et ineffabili dispensatione sapientiae ejus, sed suis meritis consecuti sunt, ut illis defractis, ipsi cum essent oleastri insererentur in bonam olivam, dicit: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis apud vosmetipsos sapientes, quia insultare lapsis, et gloriari adversus ramos qui fracti sunt, non fit per Dei sapientiam, sed per humanam notabilem et ignorantem mysterium Dei. Qui enim secundum Deum sapit, in beneficiis Dei non insultabit abjectis, sed cum timore gratias agit misericordiae largientis Ad o in dispersione filiorum Adam caeteris quibusque gentibus secundum angelorum numerum distributis, propria quaedam pars facta sit Israel, sicut et in aliis ubi oportuit, et in his ipsis paulo superius memoravimus, ad quos et
Abbreviated transcription (Latin):
illustret minist̾iũ fidei suȩ. ⁊ tales faciat ac tus
suos. ut uidentes homines oꝑa eiꝰ bona. magnifi¬
cent patre qͥ in celis ẽ. Hoc enĩ faciebat ⁊ paulꝰ.
docens eos quoꝵ apłs erat. ⁊ instruendo infirmos
alere paruulos lac te alendo. robustis fortiorẽ
u̾bi cibũ p̃bendo. errantes ⁊ in fide titubantes.
ac uelut in aborsũ qͦdd̃a redac tos. mat̾no affec¬
tu rursũ parturiendo donec xꝑc formaret᷑ in eis.
⁊ ꝑ hȩc om̃ia illustrando minist̾iũ apłatꝰ sui in
emulationẽ fidei ⁊ zelũ bonȩ conu̾sationis ad du¬
cebat carnẽ suã. id ẽ scdm carnẽ cognitos. ut si
ñ om̃s aliqͦs tam̃ saluos face̾t ex illis. Sic gͦ dũ per

Expanded text:
illustret ministerium fidei suae, et tales faciat actus illustret ministerium fidei suae, et tales faciat actus suos, ut videntes homines opera ejus bona, magnificent Patrem qui in coelis est . Hoc enim faciebat et Paulus doolere, parvulos lacte alendo, robustis fortiorem verbi cibum praebendo, errantes et in fide titubantes, ac velut in abortivum quoddam redactos materno affectu rursum parturiendo, donec Christus formaretur in eis ; et per haec omnia illustrando ministerium apostolatus sui in emulationem fidei et zelum bonae conversationis adducebat carnem suam, id est secundum carnem cognatos, ut si non omnes, aliquos tamen salvos faceret ex illis. Sic ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
sui: ⁊ ipse audiet. Euge serue bone ⁊ fidelis. suꝑ
pauca fuisti fidelis. suꝑ multa te ẽstituã. Simi¬
lit̃ aut̃ ⁊ uidua si ꝑmaneat in orationib ⁊ obse¬
crationib nocꝰ te ac die: illustrat minist̾iũ uidu¬
itatis suȩ. Si uͦ sit talis qͥles apłs notat. ociosa
⁊ uerbosa. ⁊ ñ solũ uerbosa s & curiosa. loquens
q̃ ñ oportet. aut sit in delitiis degens ⁊ uiuens
mortua: hȩc dehonorauit ⁊ ñ illustrauit mini¬
steriũ uiduitatis suȩ. Fodẽ mͦ etiã uirgo conse¬
crata dõ. illustrat ministiũ uirginitatis suȩ: si
q̃ dei. qͦm placeat dõ. Si uͦ alit̾ agat. ñ solũ non
illustrat minist̾iũ uirginitatis suȩ. nec illustrat
laudẽ suã: s econtrario lum̃ eiꝰ extinguit᷑. ⁊
efficit᷑ una de insipientib uirginib. Hec eadẽ
⁊ unꝰqͥsq in eccła positꝰ apud semet ipsũ reputet.
ut in quoc̾q loco stat siue in clero. siue in plebe

Expanded text:
sui, ut et ipse audiat: Euge, serve bone et fidelis; super sui, ut et ipse audiat: Euge, serve bone et fidelis; super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam . Similiter autem et vidua si permaneat in orationibus et obsecrationibus nocte ac die, illustrat ministerium viduitatis suae. Si vero sit talis, qualem Apostolus notat : otiosa et verbosa, et non solum verbosa, sed et curiosa, loquens quae non oportet; aut si sit in deliciis degens, et vivens mortua; haec dehonoravit et non illustravit ministerium viduatis suae. Eodem modo etiam virgo consecrata Deo illustrat ministerium virginitatis suae, si quomodo placeat Deo. Si vero aliter agat, non solum non illustrat ministerium virginitatis suae, nec illustrat lampadem suam: sed econtrario lumen ejus exstinguitur et efficitur una de insipientibus virginibus . Haec eadem et unusquisque in Ecclesia positus apud semetipsum reputet, ut in quocunque loco stat, sive in clero, sive in plebe,
Abbreviated transcription (Latin):
tasẽ exhibuerit. qͥlẽ describit apłs. grauẽ. non
bilingũe. ñ multo uino deditũ. ñ turpis lucri
appetitorẽ : s habentẽ ministeriũ fidei in consei¬
entia pura. ñ iã bonũ gradũ. s malã sibi pęnam
conqͥrit. tãꝗͣ qͥ contumeliã fecerit diuino ministio
Similiter aut̃ &e qui presbiterii gradũ suscipit¬
suscipit in ȩccła: satisa agat illustrare ministeriũ
ipse dñs in iudiciũ ueniet cũ prb̃is popłi. ⁊ cum¬
principib eiꝰ iudicabit. & addidit. Uos autẽ
ut qͥd succenditis uineã meã. ⁊ direptio pauꝑũ
in domib ur̃is ẽ. Ut qͥd inuiriã facitis popło
scđm qͦd describit apłs irrep̃hensibilis. uigilans.
prudens. ornatꝰ. hospitalis. doctor. ñ uinolentꝰ.
ñ ꝑcussor. s modestus. ñ litigiosꝰ. ñ auarus. domũ
suã bene regens. filios habens in obsequio cũ om̃i
grauitate: ñ elatꝰ suꝑbia. ne in iudiciũ incidat
diaboli. Qtalis ẽ. illustrat ministeriũ episcopat᷑

Expanded text:
talem exhibuerit, qualem describit Apostolus , gravem, non bilinguem, non multo vino deditum, non turpis lucri appetitorem, sed habentem ministerium fidei in conscientia pura. Non jam bonum gradum, sed malam sibi poenam conquirit, tanquam qui contumeliam fecerit divino ministerio. Similiter autem et qui presbyterii gradum suscipit in Ecclesia, satis agat illustrare ministerium Ipse Dominus in judicio veniet cum presbyteris principibus ejus judicabitur ; et addit: Vos autem ut quid succenditis vineam meam, et direptio pauperum in domibus vestris est? Ut quid injuriam facitis populo secundum quod describit Apostolus: Irreprehensibilis, vigilans, prudens, ornatus, hospitalis, doctor, non vinolentus, non percussor, sed modestus; non litigiosus, non avarus, domum suam bene regens, filios habens in obsequio cum omni gravitate, non elatus in superbia, ne in judicium incidat diaboli. Qui talis est, illustrat ministerium episcopatus
Abbreviated transcription (Latin):
Tu qͥ hȩc dicis. uide bonitatẽ ⁊ seueritatẽ dĩ:
& cũ uides seueritatẽ eiꝰ erga defrac tos ramos.
metuendũ tͥ ẽ ne forte ⁊ tu dũ suꝑbis. ⁊ insul¬
tas lapsis. seueritatẽ dĩ quȩ peccatores ꝑurget.
incurras ipse peccando. Bonitas enĩ ꝑmanet in
his. qͥ in bonitate ꝑmanserint. Alioqͥn. eode
ordine ⁊ tu si in bonitate ñ manseris excideris:
⁊ illi si in incredulitate ñ ꝑmanserint. inserent᷑.
Dõ enĩ ñ ẽ ĩpossibile iterũ inserere illos. si rece¬
dant ab incredulitate ꝑ ꝗͣ fracti st̃: quanto¬
qͥde faciliꝰ uidet᷑ ꝓpriȩ arboris ramos radici suȩ
redđe. ꝗͣ inserere alienos. Qd aut̃ dix̃. ex natu¬

Expanded text:
Tu qui haec dicis, Vide bonitatem et severitatem Dei, et cum vides severitatem ejus erga defractos ramos, metuendum tibi est ne forte et tu, dum superbis et insultas lapsis, severitatem Dei, quae peccatores perurget, incurras ipse peccando. Bonitas enim ejus permanet in his qui in bonitate permanserint. Alioquin eodem ordine et tu, si in bonitate non manseris, excideris, et illi si in incredulitate non permanserint, inserentur. Deo enim non est impossibile iterum inserere illos, si recedant ab incredulitate, per quam fracti sunt: quandoquidem facilius videtur propriae arboris ramos radici suae reddere, quam inserere alienos. Bonum Deum gent
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ gentiũ gerit. ⁊ conũsationẽ eoꝵ. ac uitã
ualde ꝓbabilẽ facit: uidentes hȩc isrłitas qui
erant cognati eiꝰ scdm carnẽ. ad imitandos eos
qͥ ꝓficiunt in fide xꝑi inuitat ⁊ ꝓuocat: ⁊ est
gła minist̾ii eiꝰ. cũ ex eruditione hoꝵ. etiã illis
ꝓfec tꝰ accesserit. Si enĩ amissio eoꝵ reconcilia¬
tio ẽ mundi. ꝗ̃ est assũptio nͥ uita ex mortuis:
Hoc mͥ ostendere in his sermonib uidet᷑ apłs.
tione transiata. mundꝰ reconciliatꝰ ẽ dõ. scđm¬

Expanded text:
nam gentium gerit, et conversationem eorum ac vitam valde probabilem facit, videntes haec Israelitas qui erant cognati ejus secundum carnem, ad imitandos eos qui proficiunt in fide Dei invitat et provocat: et est gloria ministerii ejus, cum ex eruditione eorum etiam illis profectus accesserit. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, quae est assumptio, nisi vita ex mortuis? Hoc mihi ostendere in his sermonibus videtur Apostione translata, mundus reconciliatus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. in tã ꝓfundũ pelagus aufert᷑ : ut me¬
tus ingens sit. illuc eũ sequendi. ne mag¬
nitudine sensuũ. uelut immanitate
oppͥmat᷑ undarũ. Tc̃ deinde nec illud
aspicis. qͦd tenuis mͥ est sp̃s ad ĩplendã eiꝰ¬
tã magnificã dicendi tubã. Suꝑ om̃s¬

Expanded text:
sensus, in tam profundum pelagus auferor, ut metus ingens sit illuc ingredi, ne magnitudine rerum, immanitate opprimar undarum. Tum deinde nec illud intueris, quod tenuis mihi est spiritus ad implendam tuam magnificam dicendi tubam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: et seruituti subicio: ne forde cum
aliis p̃dicauerĩ. ipse reꝓbꝰ efficiar. S
et ad philippenses scͥbens. qͥddã in se mi¬
nꝰ adhuc esse illiꝰ quã postea assecutꝰ
ẽ ꝑfectionis ostendit cũ dicit confor:¬
mareͥ se morti axp̃i: si qͦmͦ occurrat ĩ
resurrectionẽ quȩ est a mortui. Non
enĩ diceret. si qͦmͦ: si ei iã tũ res indubi

Expanded text:
forte cum aliis praedicaverim ipse reprobus inveniar . Sed et ad Philippenses scribens, quiddam in se minus adhuc esse illius quam postea assecutus est perfectionis, ostendit, cum dicit: Conformari se morti Christi, si quo modo occurrat in resurrectionem quae est a mortuis . Non enim diceret si q
Abbreviated transcription (Latin):
lebeũ. et marcus taddeũ dixit: lucas iu¬
dã iacob scͥpsit. Certũ est autẽ euangłi¬
moris erat binis uel ternis nominibꝰ uti
hebreis. uniꝰ eiꝰdẽq uiri diuersa singłi
uocabula posuere. Scđm hanc gͦ consue-¬
tudinẽ uidet᷑ nob̃ et paulꝰ duplici usus
ẽẽ uocabulo: et donec qͥdẽ genti ꝓpͥe mi-¬
nistrabat saulꝰ e̾ẽ uocatꝰ. qͥa et magis ap-¬
pellationi patͥȩ uernacłm uidebat᷑: paulꝰ
autẽ appellat᷑ cũ g̃cis. et gentibꝰ. legis
hȩc p̾cepta conscripsit. Nã et hoc ipsum
qͦd script᷑a dicit. saulꝰ autẽ qͥ et paulꝰ: e
uident̾ ñ ei tẽ pͥmũ pauli nomͣ ostendit
impositũ. s ueteris appellationis id fuisse

Expanded text:
Lebbaeum, et Marcus Thaddaeum dixit, Lucas Judam Jacobi scripsit. Certum est autem Evangelimoris erat, binis vel ternis nominibus uti Hebraeos, unius ejusdemque viri diversa singuli vocabula posuere. Secundum hanc ergo consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti proprie ministrabat, Saulus esse vocatus, quod et magis appellationi patriae vernaculum videbatur. Paulus autem appellatus est, cum Graecis et gentibus leges ac praecepta conscribit. Nam et hoc ipsum quod Scriptura dicit: Saulus autem qui et Paulus , evidenter non ei tanc primum Pauli nomen ostendit inpositum, sed veteris appellat
Abbreviated transcription (Latin):
ministrã eccłȩ q̃ est ceneris. Cene̾s
enĩ dicit᷑ locꝰ corintho uicinꝰ ĩmo por¬
tꝰipsiꝰ corinthi Et ex hoc gͦ apparet
de corintho scͥpta: et ex eo qͦd dicit.
Salutat uos gaus hospes m̃s. De qͦ gaio
scͥbens corinthiis. cõm̃darat dicens Grãs
ago dõ. qͦd neminẽ ur̃m baptizaui: nͥ cris¬

Expanded text:
 est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Cris
Abbreviated transcription (Latin):
quantos binis. alios etiã t̾niꝰ usos e̾e̾ nomi¬
nibꝰ. ut salomonẽ eũdẽq idida: sedechiam
cũdẽq ioachĩ : oriam eũdẽq et azariã
Aliosq plurimos in regnors uel in uidies̃
libris. binis nominibꝰ inuenies uocitatos
S ne exangłia qͥdẽ hc̃ eũdẽ renuunt

Expanded text:
quantos binis, alios etiam ternis usos esse nomiquantos binis, alios etiam ternis usos esse nominibus, ut Salomonem eumdemque Idida, Eliachim eumdemque Joachim, Oziam eumdemque Zachariam, aliosque plurimos in regnorum vel in Judicum libris, binis nominibus invenies vocitatos. Sed ne Evangelia quidem hunc eumdem renuunt
Abbreviated transcription (Latin):
IRima nob̵ quȩstio dẽ nomine ipsiꝰ pau¬
li uidet᷑ exurgere: cur is qͥ saulus dic̃¬
uenimꝰ in scͥpt᷑is diuinis. qͥbꝰdã ueterũ
cõmutata uocabula: ut ex abram uoci-¬
tatꝰ sit abraam : et ex sarai sarra: et ex
iacob isrł. In euangłiis qͦq ex symone
petrꝰ. et filii ⁊ ebedei filii tonitrui nin¬
cupati st̃. S. hec ex p̾cepto dĩ legimꝰ fac¬
ta. Nusꝗͣ uͦ erga paulũ inuenimꝰ tale
aliqd gestũ. De qͣre qͥbꝰdã uisũ est : qd pau¬
li ꝓconsulis quẽ apud ciprũ xp̃i fidei sub¬
iecerat. uocabulũ sibi apłs sũpserit: ut
sic̃ reges solent deuictis. uerb gr̃a. par¬
this partici. et gotͥis gothici nominari:
ita et apłs subiuato paulo. paulꝰ fuerit
appellatꝰ. Qͦd ne nos qͥdẽ usq qͦq euacu¬
andũ putamꝰ tam̃ qͥa nulla talis in scͥpt᷑is
diuinis consuetudo dep̃hendit᷑. magis
ex his quȩ in exẽplo nr̃is st̃ absolutio¬
nẽ queramꝰ. Inuenimꝰ gͥ in scͥpt᷑is ali¬

Expanded text:
rima nobis quaestio de nomine ipsius Pauli videtur exsurgere, cur is qui Saulus dictvenimus in Scripturis divinis quibusdam veterum commutata vocabula, ut ex Abram vocitatus sit Abraham, et ex Sara Sarai, et ex Jacob Israel; in Evangeliis quoque ex Simone Petrus, et filii Zebedaei Filii tonitrui nuncupati sunt. Sed haec ex praecepto Dei legimus facta; nusquam vero erga Paulum invenimus tale aliquid gestum. De qua re quibusdam visum est quod Pauli proconsulis, quem apud Cyprum Christi fidei subjecerat, vocabulum sibi Apostolus sumpserit, ut sicut reges solent devictis, verbi gratia, Parthis Parthici, et Gothis Gothici nominari, ita et Apostolus, subjugato Paulo, Paulus fuerit appellatus. Quod ne nos quidem usquequaque evacuandum putamus; tamen quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur, magis ex his quae in exemplo nostri sunt absolutionem quaeramus. Invenimus igitur in Scripturis ali
Abbreviated transcription (Latin):
a demonibꝰ. ium̾̃to corꝑis sui suꝑposuit. ⁊ ad stabu¬
lũ eccłȩ detulit: ⁊ stabulario ꝓ cura nr̃a ⁊ dili¬
gentia. uł ipsi paxlo. ł om̃i qͥ eccłȩ p̃est. duos de-¬
narios noui ac ueteris testam̃ti. ad nr̃ȩ curȩ con¬
legis xꝑc: ad iusticiã om̃i credenti. Nec fieri ullo
pacto potest: ut qͥ ex toto corde ⁊ ex totis uirib
suis diligit xꝑm. faciat aliqͥd qͦd ñ placet xp̃o
Ille enĩ qui diligit. ñ solũ non occidit qcđ ꝓhibet
lex. s nec irascitur fr̃i suo : qr ita delec t̾at᷑ illo
qũe diligit. Et ñ solũ ñ facit adulteriũ: s nec
mulierẽ respicit ad c̃cupiscendũ. s dic̃ idipsum.
sua om̃ia quȩcũq habet relinqͥt ut sequat᷑ xꝑm:¬
Qui xꝑͥm diligit qͦmͦ falsũ testimoniũ dicit. cũ¬
sciat ipsũ que diligit falso testimonio ꝓditũ:
si caritatẽ cũ ꝓximis habeat. Certũ ẽ enim:

Expanded text:
stabulum Ecclesiae detulit, et stabulario pro cura et diligentia vel ipsi Paulo vel omni qui Ecclesiae praeest duos denarios Novi ac Veteris Testamenti ad nostrae curae conlegis Christus ad justitiam omni credenti . Nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex toto corde, ex totis visceribus suis diligit Christum, faciat aliquid quod non placet Christo: illum enim qui diligit, non solum non occidit, quod prohibet lex, sed nec irascitur fratri suo. Qui ita delectatur illo quem diligit, non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscendum: sed dicit ad ipsum msua omnia quaecunque habet relinquit, ut sequatum diligit, quando falsum testimonium dicit, cusciat ipsum quem diligit falso testimonio proditumsi charitatem cum proximis habeat: certum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ apłs. benedicite ⁊ nolite maledicere.
qͣsi cũ ꝓuocam᷑ ab inimicis. ł cũ instigamur
iniuriis. monet ne ꝓ maledictis maledic ta
reddamꝰ: s faciamus qͦd ipse de semet ipso
scͥbit. ubi dic̃. Maledicim᷑. ⁊ benedicimꝰ.
Gaudere cũ gaudentib flere cũ flentibꝰ.¬
Habenda ẽ etiã in hoc cõpetens ⁊ apta dis¬
tinctio. Non enĩ qͥb cũq gaudiis xꝑianoꝵ
gaudia socianda st̃: nec quib cũq fletib
lacrimȩ nr̃e iuingendȩ st̃. Neq enĩ si uideã
gaudere aliqũe suꝑ questu pecuniȩ. aut
possessionũ latitudine. aut scłaris honoris
eminentia. c̃gratulari debeo talibꝰ: qͥ sciã
qͦd huiꝰmodi gaudia luc tus seqͥt᷑ ⁊ lacrimȩ
Intantũ & enĩ non ẽ gaudendũ de talib. ut
dñs discipłis suis ne inde qͥdẽ gaudere con¬
cesserit. qͦd demonia sibi uidebant ẽẽ subiec¬
ta. s ait eis. Nolite gaudẽ qͥa demonia uob̃

Expanded text:
tamen Aptamen Apquasi cum provocamur ab inimicis, vel cum instigamur injuriis, monet, ne pro his maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit , ubi dicit: maledicimur et benedicimus Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibHabenda est etiam in hoc competens et apta distinctio. Non enim quibuscunque gaudiis Christianorum gaudia socianda sunt, nec quibuscunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congratulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quidem gaudere concesserit, quod daemonia sibi videbant esse subjecta, sed ait eis: Nolite gaudere quia daemonia vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Dicens enĩ sec tancdã ẽẽ hospitalitatẽ. ñ illud
solũ ostendit. ut uenientẽ ad nos hospitem
suscipiamꝰ : sed ⁊ reqͥramꝰ ⁊ solliciti simꝰ. ⁊ sec¬
tem᷑ ac ꝑquiramꝰ ubiq hospites. necubi forte
in plateis sedeant. ne extra tecꝰtũ iaceant.
Recordare loth: ⁊ inuenies q̃d ñ illũ hospi¬
tes. s ipse quesierit hospites: ⁊ hoc erat
actus. m̃tẽ. ꝓpositũ. os qͦq ipsũ discipłorũ.
lingũaq cõponit. Non uult credentes xꝑo
de ore suo ꝓferre maledictũ. sed bene loqui.
benedic̾e. bene p̃dicare : ut ex hoc ⁊ boni
dñi serui. ⁊ boni magistri credant᷑ ẽẽ discipłi.
Sciendũ tamen ẽ: qͦd sermo hic benedictio¬
nis in scͥpturis diũse positꝰ inuenit᷑. Nã ⁊ ds̃
benedicere. ⁊ homines ł cȩt̾ȩ creaturȩ dm̃
benedic̾e iubent᷑. S dĩ qͥdem benedictio ali¬
qͥd muneris semꝑ his qui ab eo benedicunt᷑
ẽ laudare ⁊ gr̃as referre benedicunt᷑. Hic

Expanded text:
Dicens enim sectandam esse hospitalitatem, non illud solum ostendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed requiramus, et solliciti simus, et sectemur, ac perquiramus ubique hospites. Necubi forte in plateis sedeant, ne extra tectum jaceant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc erat actus, mentem, propositum, os quoque ipsum discipulorum, linguamque componit. Non vult credentes Christo de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut ex hoc et boni domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum tamen est quod sermo hic benedictionis in Scripturis diverse positus invenitur. Nam et Deus benedicere vel homines, vel caetera benedicere jubentur: sed Dei quidem benedictio aliquid muneris semper his qui ab eo benedicuntur est laudare et gratias referre dicuntur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uniꝰ corꝑis xꝑi: nc̃ quasi diu̾soꝵ mẽbrorũ
diu̾sitatẽ oꝑis enumerat : ⁊ uerbi causa. uelut
oculo uisũ. ita m̃ti q̃ interior oculꝰ. ꝓphetiȩ as¬
signat officiũ: ⁊ alii tãꝗͣ manui ministeriũ
ascribit. ⁊ alii tãꝗͣ linguȩ doc trinã tͥbuit.

Expanded text:
quasi diversorum membrorum diversitatem operis enumerat, et verbi causa velut oculo visum, ita menti, quae est interior oculus, Prophetiae assignat officium, et alii tanquam manui ministerium ascribit, et alii tanquam linguae doctrinam tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
bi adhibet. ⁊ in meditatiõe legis diuinȩ die
ac nocꝰ te ꝑsistit. ⁊ ẽ magni huiꝰ corꝑis oculꝰ:
aliꝰ ut supra diximꝰ. erga ministeriũ fr̃m. &
studiosus auditor ẽ uerbi dĩ. ⁊ auris ẽ corporis.
aliꝰ ad uisendos decũbentes ⁊ reqͥrendos tri-¬
bulantes. ⁊ positos in necessitatib eruendos
ẽ impiger. qui pes sine dubio ȩccłastici corꝑis
appellatur: ⁊ ita inuenias unũquẽq ꝓpensius
erga unũ aliqͦl officiũ ⁊ specialiꝰ operã dare.
cȩt᷑ã uͦ sequentia hab̾e. Neq enĩ hoc dicimꝰ
qͦd unũ sufficere debeat: sed formã ꝓpositi¬

Expanded text:
ditatione legis divinae die ac nocte persistit, et est magni hujus corporis oculus; alius, ut supra diximus, erga ministerium fratrum studiosus auditor est verbi Dei, et auris est corporis; alius ad videndos decumbentes, et requirendos tribulantes, et positos in necessitatibus eruendos est impiger; qui pes sine dubio ecclesiastici corporis appellatur, et ita invenias unumquemque propensius erga unum aliquod officium et specialius operam dare, caetera vero sequentia habere. Neque enim hoc dicimus, quod unum sufficere debeat, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet. qͥ ñ respicit ea q̃ uident᷑: s ea quȩ ñ
uident᷑ expectat. Et qui scit qͥa ñ st̃ condig¬
nȩ passiones huiꝰ tẽporis ad futurã głam quȩ
reuelabit᷑ in nob̃: ide ipse ⁊ in tͥbulatione pa
cẽ serit. qͥa tͥbulatio patientiã oꝑat᷑. patientia
ꝓbationẽ. ꝓbatio sp̃e : si tam̃ sermonẽ qui sub¬
sequit᷑ impleamꝰ. id ẽ orationi instantes. In qͦ
enĩ ñ sufficit humana fragilitas: auxiliũ lĩ
cantes. Memini in latinis exẽplaribꝰ magis
hab̃i: memoriis scõꝵ cõmunicantes. Uerũ nos
nec c̃suetudinẽ turbamꝰ. nec ueritatẽ p̃iudi¬
camꝰ: maxime cũ utrũq c̃ueniat ȩdificationi.
in collectis sollẽnib. siue ꝓ eo ut ex recorda¬

Expanded text:
gaudet qui non respicit ea quae videntur, sed ea quae non videntur exspectat, et qui scit quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; idem ipse tiens erit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem , si tamen sermonem, qui subsequitur, impleamus, id est, « orationi instantes; » in quo enim non sufficit humana fragilitas, auxilium Dei sanctorum communicantes. Memini in Latinis exemplaribus magis haberi: memoriis sanctorum communicantes, verum nos nec consuetudine turbamur, nec veritati praejudicamus, maxime cum utrumque conveniat aedificationi. orum sive in collectis solemnibus, sive pro eo, ut ex recorda
Abbreviated transcription (Latin):
s qui diligit ꝓximũ: ꝗ̃ eiꝰ st̃ non furat᷑. Et qui
diligit ꝓximũ: falsũ aduersus eũ testimoniũ ñ
dicit. Similit̃ ⁊ cęt̾a mandata legis. si sit erga
ꝓximũ dilectio. absq aliqͦ labore seruantur.
Puto tam̃ ⁊ in hoc uoluit nos apłs aliqͥd cõpendi¬
osius discere. Nã si diligentiꝰ reqͥras qͥ sit ꝓximus

Expanded text:
et qui diligit proximum, quae ejus sunt non furatur. Et qui et qui diligit proximum, quae ejus sunt non furatur. Et qui diligit proximum, falsum adversus eum testimonium non dicit, similiter et caetera mandata legis, si sit erga proximum dilectio, absque aliquo labore servantur. Puto tamen, quod in hoc voluit Apostolus aliquid compendiosius dicere. Nam si diligentius requiras, qui sit proximus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliud mandatũ: in hoc uerbo instauratur.
Diliges ꝓximũ tuũ tãꝗͣ te ipsũ. Et ad ultimũ:
rationẽ tanti huiꝰ boni breuit̃ colligens ait
Silectio pximi. malũ non oꝑat᷑. Pentudo gͦ
legis dilectio. Supra dixerat: qͥa qͥ dilig̾it
ꝓximũ. legẽ impleuit. E quia difficile uide¬
bat᷑ qͦmͦ possit quis omnẽ legẽ in uno cõplere
sermone: plenissimã reddit rationẽ dicens.
Dilec tio ꝓximi. malũ ñ oꝑat᷑: ⁊ idõ plenitudo
legis ẽ dilec tio. ꝑone aut̃ ꝑ singła mandata
legis dilectionẽ: ⁊ uide qũa facile cuncta cõ¬
plent᷑. Nũqͥd qͥ diligit ꝓximũ. occidẽ eũ potest:
Certũ ẽ q̃d nemo qu̾e diligit ut̃ficiat. Est gͦ
dilectio ꝑ qͣ implet᷑ mandatũ qͦ p̃cipit᷑. ñ occides.
& iterũ. nũqͥd qui ꝓximũ suũ diligit. in uxorẽ
eiꝰ adulteriũ cõmiitit: Nũꝗͣ ꝓfec to. Si gͦ dili¬
gas ꝓximũ: nec adulteriũ cõmittis. Similiter

Expanded text:
o instauratur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Et ad ultimum rationem tanti hujus boni breviter colligens, ait: Dilectio proximi malum non operatur, plenitudo ergo legis est dilectio. Supra dixerat quia qui diligit proximum legem implevit; et quia difficile videbatur quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissimam reddit rationem dicens, dilectio proximi malum non operatur. Et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quia facile cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? certum est quia nemo quem diligit interficiat: est ergo dilectio, per quam impleatur mandatum quod praecipitur Non occides. Et iterum. Nunquid qui proximum suum diligit in uxorem ejus adulterium committit? Nunquam profecto. Si ergo diligis proximum, nec adulterium committis, similiter,
Abbreviated transcription (Latin):
adã ñ ẽ seductꝰ mulier aut̃ seducta ẽ: quomͦ per
unũ hominẽ. & ñ magis ꝑ unã mulierẽ. uidebit᷑
introisse peccatũ: A muliere enĩ initiũ peccati:
& ante mulierẽ a serpente. siue a diabolo. de quo dr̃
in ȩũglo. qr ille homicida erat ab initio. S uide
in his apłm naturȩ ordinẽ tenuisse. Ꝙ idõ qm̃ de
peccato loquebat᷑. ex qͦ mors in om̃s homines ꝑtransi¬
erat: successionẽ posteritatis humanȩ q̃ huic morti
succubuit ex peccato uenienti. ñ mulieri ascribit.
s uiro. Non enĩ ex muliere posteritas. s ex utro nomi¬
nat᷑: sic̃ & ipse apłs in alis dic̃. Non enĩ ẽ uir ex muli¬
ere: sed mulier ex uiro. & iterũ. Sicut enĩ mulier
ex uiro:ita & uir ñ ex muliere. s ꝑ mulierẽ Pe
qͥ generatiõe qͣrta post abrahã nascit᷑. in lũbisꝰ abra
fuisse ꝑhibet᷑: multomagis om̃s homines qͥiis aor¬

Expanded text:
r autem seducta est , quomodo per unum hominem, et non magis per unam mulierem videbitur introisse peccatum? A muliere enim initium peccati, et ante mulierem a serpente, sive a diabolo, de quo dicitur in Evangelio, quia ille homicida erat ab initio . Sed vide in his Apostolum naturae ordinem tenuisse, et ideo quoniam de peccato loquebatur, ex quo mors in omnes homines pertransierat, successionem posteritatis humanae, quae huic morti succubuit ex peccato venienti, non mulieri ascribit, sed viro. Non enim ex muliere posteritas, sed ex viro nominatur, sicut et ipse Apostolus in aliis dicit : Non enim est vir ex muliere, sed mulier ex viro; et iterum, Sicut enim mulier ex viro, ita et vir non ex muliere, sed per mulierem: et i generatione quarta post Abraham nascitur, in lumbis Abrahae fuisse perhibetur , multo magis omnes homines er
Abbreviated transcription (Latin):
ax his cõpleta e̾e q̃ defuisse in suꝑioribꝰ uidebant᷑: nec
multũ int̾esse qͦd ibi in om̃s homines dixerit ꝑtransis¬
se peccatũ. hic uero donũ & gr̃am iħ̃u xꝑi in plures
habundasse. cũ & om̃s homines plures esse intelli¬
gant᷑. & plures om̃s intelligi ñ uideat᷑ absurdũ: ma¬
xime cũ in sequentibꝰ dicat aꝑtiꝰ. Sic̃ ꝑ uniꝰ delictũ

Expanded text:
pleta esse, quae defuisse in prioribus videbantur: nam multum interest, quod ibi in omnes homines dixit pertransisse peccatum: hic vero donum et gratiam Jesu Christi in plures abundasse, cum et omnes homines plures intelliguntur, et plures multos intelligi non videtur absurdum, maxime c
Abbreviated transcription (Latin):
ria sibi paulũ dicẽ. in eo qͦd iubet ꝓximis nos
placere : qͥ in aliis dixerit. Ego si hominib pla¬
cerẽ: xꝑi seruus ñ ẽẽm. Et utiq huic sententiȩ
uidet᷑ ẽẽ contrariũ: ut unꝰqͥsq nr̃m ꝓximo suo¬

Expanded text:
ria sibi Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis ria sibi Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis placere, qui in aliis dixerit : Ego, si hominibus placerem, Christi servus non essem. Et utique huic sententiae videtur esse contrarium; ut: Unusq
Abbreviated transcription (Latin):
sed sciens qm̃ si portet᷑ ĩfirmus. aut erubescit
diutiꝰ portari. ⁊ corrigit uiciũ delinqͤndi: aut si¬
se em̃cdare ñ ualet. erit certe fructꝰ iste portan¬
tis eũ. qͦd ñ ꝓficit in peiꝰ. nec semet ipso deterior
efficit᷑: sicut illi de quib dic̃ apłs. Neqũa autẽ
homines ⁊ seductores ꝓficiunt in pesꝰ: seducentes
⁊ errantes. Debemꝰ aut̃ ad id qͦd infirmitates por¬
tamꝰ infirmoꝵ. addere addere etiã hoc. ut non
cationẽ. Filautiee uiciũ. id ẽ sibi ipsi placendi: &
in aliis culpat ꝓpħa: cũ dic̃. Ue his qui apud se¬
met ipsos sapientes st̃: ⁊ in c̃spectu suo eruditi.
Similit̃ gͦ ⁊ in hoc possumꝰ dicẽ: uȩ his qͥ sibi
ipsis placent. ⁊ ĩ conspec tu suo boni uidentur.
Oportet enĩ in c̃spectu dĩ primo placere: scdđo¬
modo etiã ꝓximis. Sic̃ enĩ primũ ẽ diligere
sccło etiã ꝓximis. S fortasse dicat aliqͥs. contra¬

Expanded text:
sed sciens quomodo si portetur infirmus, aut erubescit sed sciens quomodo si portetur infirmus, aut erubescit diutius portari, et corrigit vitium delinquendi, aut si emendare se non valet, erit certe fructus iste portantis eum, quod non proficit in pejus, nec semetipso deterior efficitur, sicut illi de quibus dicit Apostolus : Nequam autem homines et seductores proficient in pejus, seducentes et errantes. Debemus autem ad id quod infirmitates portamus infirmorum, addere etiam hoc, ut non cationem. Philautiae vitium, id est, sibi ipsi placendi, et in aliis culpat propheta, cum dicit: Vae his qui apud semetipsos sapientes sunt, et in conspectu suo eruditi . Similiter ergo et in hoc possumus dicere: Vae his qui sibi ipsis placent, et in conspectu suo boni videntur. Oportet enim in conspectu Dei primo placere, secundo proximis. Sicut enim primum est diligere secundo etiam proximis. Sed fortasse dicat aliquis contra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ contino sꝑnant eos. abiciant abhorrescant.
si forte in aliquo ĩfirmitatis uicio uincunt᷑. neq
sub specie purioris uitȩ. a conuentu fr̃m ⁊ ȩccłȩ
societate depellant. Q enĩ hoc facit: ñ ẽ imitator
illiꝰ de qͦ isaias dic̃. ipse infirmitates nr̃as portauit.
⁊ ꝑ nobis dolet. ⁊ nos putabamꝰ eũ in dolore ẽẽ. &
in plaga. ⁊ in afflictiõẽ. Qͦd si xꝑc portat infirmi¬
tates nr̃as. ⁊ ds̃ patient̃ fert delicta nr̃a: qͦmͦ &
nos eoꝵ qͥ paulo inferiores uident᷑. nequaꝗͣ delic¬
ta ⁊ negligentias toleramꝰ: Hoc ẽ nimirũ ipsũ
xp̃m auertere ab hoc affectu : ne reportare uelit
infirmitates nr̃as. Nemo enĩ ita ꝑfectus ẽ. qͥ apud
dm̃ ñ in aliqͦ inueniat᷑ infirmꝰ. ⁊ portet᷑ a xꝑo.
Et idõ sinpatiañ magis in hoc docet. id ẽ cõpati
inuicẽ ⁊ condolere. sic̃ ⁊ in aliis sẽbit: donantes
nutriat. ⁊ infirmantes indulgentia laxiore  soluat.

Expanded text:
et non continuo spernant eos, abjiciant, abhorrescant, et non continuo spernant eos, abjiciant, abhorrescant, si forte in aliquo infirmitatis vitio vincuntur, neque sub specie purioris vitae a conventu fratrum et Ecclesiae societate depellant: qui enim hoc facit non est imitator illius, de quo Isaias dicit: Ipse infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet, et nos putabamus eum in dolore esse, et in plaga, et in afflictione . Quod si Christus portat infirmitates nostras, et Deus patienter fert delicta nostra, quomodo et nos eorum qui paulo inferiores videntur nequaquam delicta et negligentias toleramus? Hoc est nimirum ipsum Christum avertere ab hoc affectu, ne portare velit infirmitates nostras. Nemo enim ita perfectus est, qui apud Deum non in aliquo inveniatur infirmus, et portetur a Christo, et ideo sympathiam magis in hoc docet, id est, compati invicem et condolere, sicut et in aliis scribit : Donantesnutriat, et infirmantes indulgentia laxiore dissolvat,
Abbreviated transcription (Latin):
accipias eũ quasi ĩmemorẽ mandati illiꝰ loci qͦ dr̃.
laudet te ꝓximꝰ tuus ⁊ ñ tuũ os: extraneus. &
ñ tua labiã. Non gͦ ꝓ laude ꝓpria. sed ꝓ rerũ con¬
sequentia. firmũ semet ipsũ ꝓnuntiat᷑. Si enĩ ip¬
se humilitatis specie int̃ infirmos uitasset adnu¬
merari: quis ex his qui alioꝵ infirmitates porta¬
re deb̾ent. auderet subire istud officiũ. ut unꝰqͥsq¬
nr̃m in qͦ potest etiã si ñ in om̃ib tam̃ in qͦ uidet᷑
firmior pximo suo ẽẽ. portet infirmitatẽ ciꝰ. sicut
⁊ in alus dic̃. inuicẽ onera ur̃a portate.S uidet᷑
onera hic ꝓ corporeis necessitatib nominasse: ut
siqui in facultatib opulentior ẽ. onꝰ pauꝑioris por¬
tet. ⁊ penuriã solet᷑ habundantia. In eo uͦ ubi dic̃
ut firmiores infirmoꝵ sustineant infirmitates.
ñ aliud intelligi potest : ꝗͣ ut ea in qͥb alii ꝑ infir¬
mitatẽ delinqu̾nt. robustiores qͥq patient̃ ferant.

Expanded text:
accipias cum quasi immemorem mandati illius loci, quo dicitur: Laudet te proximus tuus, et non tuum os; extraneus, et non tua labia ; non ergo pro laude propria, sed pro rerum consequentia firmum semetipsum pronuntiat: si enim ipse humilitatis specie inter firmos vitasset enumerari, quis ex his qui aliorum infirmitates portare deberent, auderet subire istud officium, ut qnostrum, in quo potest, etiam si non in omnibus, tamen in quo videtur firmior proximo suo esse, portet infirmitatem ejus, sicut et in aliis dicit : Invicem onera vestra portate. Sed videtur onera hic pro corporeis necessitatibus nominasse, ut si quis in facultatibus opulentior est, onus pauperioris portet, et penuriam soletur abundantia. In eo ubi dicit, ut firmiores infirmorum sustineant infirmitates, non aliud intelligi potest, quam ut ea, in quibus alii per infirmitatem delinquunt, robustiores quique patienter ferant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unũ de lib̾a: ut nos sciamꝰ. qͥa hȩc st̃ allegorica.
⁊ hȩc st̃ duo testam̃ta. Propt̃ nos illud scriptũ
ẽ: qr popłs manducauit manna in deserto &
bibit aqũa de petra: ut nos intelligeremꝰ. qͥa
sꝑitalẽ escã manducauert̃.⁊ sꝑitalẽ potũ bibert̃.
bibentes de seqͣnti petra. q̃ petra erat xꝑc. Et
hȩc atq alia huiꝰmodi erant mysteria. quȩ oc¬

Expanded text:
 quia haec sunt allegorica, et haec sunt duo Testamenta . Propter nos et illud scriptum est, quia populus manducavit manna in deserto, et bibit aquam de petra , ut nos intelligeremus quia spiritalem escam manducaverunt, et spiritalem potum biberunt, bibentes de sequenti petra, quae petra erat Christus . Et haec atque alia hujusmodi erant mysteria, quae oc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fide : peccatũ ẽ. In hoc sermone. credentiũ qͦꝵq
negligentes ⁊ desides animas. uinculo artiore
c̃stringit. ut nichil sine fine agant. nichil absq
fide dicant. ne absq fide aliqͥd cogitent : qͥa siue
qͥd gesseris sine fide. siue locutꝰ fueris. siue etiã
cogitaueris: peccas. Hoc idẽ ẽ qͦd in aliis dicit:
siue manducatis. siue bibitis. siue aliud qͥd facitis:

Expanded text:
er fit quam probatum est. In hoc sermone credentium quorumque negligentes et desides animas vinculo arctiore constringit, ut nihil sine fide agant, nihil absque fide dicant neque cogitent, quia sive quid gesseris sine fide, sive locutus fueris, sive etiam cogitaveris, peccas. Hoc idem est quod in aliis dicit : Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis,
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ patriarcharũ more ⁊ ꝓpħarũ. quoꝵ benedic¬
tiones scͥptȩ referunt᷑. benedictiones tͥbuit roma¬
nis: exorans eis dari a dõ. ut idipsũ sapiant in
nuntiat. qͥa si duo uł tres in unũ consenserint
de om̃i re qu̾ac̃q petierint a dõ: fiat eis. Et
iterũ de semet ipso dic̃: qͥa ubi fuerint duo uł
tres c̃gregati in nomine meo. hoc ẽ unũ atq idẽ

Expanded text:
Paulus patriarcharum more et prophetarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in nuntiat, quia Si duo vel tres in unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitrans ẽẽ se ȩqualẽ deo. semet ipsũ
exinaniuit : s uolens hominib placere. hoc
me. Qͦd euidentius fiet: si ea q̃ in eũgłiis scrip¬
ta st̃ recolamꝰ. qͦmͦ ut ꝓdesset hominibꝰ ⁊ saluos
fac̾et eos. cũ peccatorib ⁊ cũ publicanis mandu¬
cabat ⁊ bibebat. ⁊ ad hȩc ĩpꝑantes iudei dice¬
rib manducat. uł iterũ cũ peccatͥdẽ mulierẽ
ñ ꝓhibebat c̃tingere pedes suos. ⁊ lacrimis
suis rigare. ł capillis detergere. ac mẏrra per¬
ungere. ⁊ ꝓ hoc ĩpꝑates ⁊ exꝓbrantes iudei
dicebant : qr hic si ꝓpħa eẽt. sciret utiq quȩ
⁊ qualis ẽ mulier quȩ tangit eũ. qͥa peccatx
est. Qͦd si requiras cur exemplũ qͦd de psalmo
ꝓtulit ita habeat. qͣsi ĩpꝑia quȩ ĩpꝑant᷑ deo

Expanded text:
rapinam arbitrans esse se aequalem Deo , semetipsum exinanivit, sed volens hominibus placere, hoc me . Quod evidentius fiet, si ea, quae in Evangelio scripta sunt, recolamus, quomodo ut prodesset hominibus et salvos faceret eos, cum peccatoribus et cum publicanis manducabat et bibebat, et ad hoc impmanducat ? Vel iterum, cum peccatricem mulierem non prohibebat contingere pedes suos, et lacrymis suis rigare, vel capillis detergere, ac myrrha perungere, et pro hoc improperantes et exprobrantes Judaei dicebant, quia Hic si propheta esset, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed si requiras, cur exemplum, quod de Psalmo protulit, ita habeat, quasi improperia quae impro
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e placendi hominib ut laudẽ ab eis querat :¬
⁊ aliud ẽ studiũ hab̾e placendi hominib in eo.
ut uita sua irrep̃hensibilis sit apud homines.
⁊ ꝓficiant ex eo om̃s qͥ uł uident talẽ ł audiunt.
Ibi gͦ placendũ ñ ẽ hominib. ubi contra fidem.
contra honestatẽ. contra religionẽ ẽ in qͦ placet᷑.¬
Ꝙ idõ dic̃. qͥa si hominib placerẽ. hoc ẽ incre¬
dulis ⁊ infidelib uideis: xꝑi seruus ñ essem.
Si enĩ uoluisset paulus placere uideis: damascũ
cũ epłis missus. traxisset utiq uiros ⁊ mulieres
uinc tos hierosolimã: ⁊ uisioni delatę sibi in uia.
cȩlestiq uoci minime credidisset. S & si qui¬

Expanded text:
e placendi hominibus, ut laudem ab eis quaerat, et aliud est studium habere placendi hominibus in eo ut vita sua irreprehensibilis sit apud homines, et proficiant ex eo omnes qui vel vident talem, vel audiunt. Ibi ergo placendum non est hominibus, ubi contra fidem, contra honestatem, contra religionem est in quo placeatur, ideo dicit, quia: Si hominibus placerem, hoc est, incredulis et infidelibus Judaeis, Christi servus non essem. Si enim voluisset Paulus placere Judaeis, Damascum cum epistolis missus , traxisset utique viros et mulieres vinctos Hierusalem, et visioni delatae sibi in via coelestique voci minime credidisset. Cum au