comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tere. ñ qd̃ ip̃e de se cogitabat
s qd̃ de eo clisposuerat
deus. In eodẽ deriq iti¬
nere conu̾sus ad clñm se¬
culo uale fecit. ⁊ cum
aliis plurib litteratis
honoratis ꝙ ꝑsonis. qͣs
collegit eo tempore ser¬
uus xp̃i: ip̃e quoq sicut
d̃ibi predictum fuerat
secutus est eum .xii.
enricũ qͦ Germañ
regis francoꝵ qui
beluacensem hõdie ca¬
thedrã. ornat: nõ dissi¬
tauit. Accidit enĩ n
ueniens idem heriricul
ad hominẽ dĩ. suꝑ qͦdã
sclari negotio locutur.
conuentũ etiã frm uisi¬
tans. eoꝵ sese orationib
ꝯmendaret. Cuz pater
expetisti. Qd̃ eodẽ pꝰtmo¬
dum die. nõ absq ml¬
toꝵ admiratione com¬
pletũ est: ⁊ de tanti iu¬
uenis conu̾sione cenobi¬
um omne exultatio

Expanded text:
tere, non quod ipse de se cogitaverat, tere, non quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem denique itinere conversus ad Dominum saeculo valefecit, et cum aliis pluribus litteratis honoratisque personis, quas collegit eo tempore Servus Christi, ipse quoque, sicut sibi praedictum fuerat, secutus est eum. 15. Henricum quoque germanum regis Francorum, qui Belvacensem hodie cathedram ornat, non dissitavit. Accidit enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saeculari negotio locuturus, conventum etiam fratrum visitans eorum sese orationibus commendaret. Cui Pater expetisti. » Quod eodem postmodum die non absque multorum admiratione completum est, et de tanti juvenis conversione coenobium omni exsultat
Abbreviated transcription (Latin):
lothariũ. ⁊ p̾decessoris
eiꝰ imꝑatoris henrici ne¬
potes: conradũ scilicet.
qui lochario postea suc¬
cessit in regnum: ⁊ fre¬
dericũ patrẽ huiꝰ frede¬
rici. qui post conradum
electus. obtiuet hodie pͥn¬
cipatum. Uenerabilis
autẽ metropolitanus
moguntinoꝵ albercus.
honorabilẽ ꝙ̃dã clicũ
nomine mascelinũ. ui
suo missum seẽẽ dicet
ad seruiendũ ei. paulisꝑ
intuitꝰ illũ uir dei: a
lius inqͥt cdñs. ad sibi
seruiendũ te misit. Ex¬
pauit theutonitꝰ. ⁊ mi¬
rat᷑ quid dicere uellet:
firmĩ asserebat. a dño
suo moguntino sese ar¬
chiep̃o destinatũ. E ꝯtͣ
seruus xp̃i. Falleris ait.¬
mauz clñs est qͥ misit te
xp̃c. Tunc demũ intelli¬
gens homo. quorsum
uellet mbeare sermonẽ
putas inqͥt qd̃ monachꝰ
fieri uelim: Abscit a me:
nõ cogitaui. nec ascendit
suꝑ cor meũ. Nichilomi¬
nus tamen renuente il¬
lo. dei famulus affirma¬
bat : om̃imodis fieri opor¬

Expanded text:
Lotharium, et praedecessoris Lotharium, et praedecessoris ejus imperatoris Henrici nepotes; Conradum scilicet, qui Lothario postea successit in regnum, et Fridericum patrem hujus Friderici, qui post Conradum electus obtinet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanus Moguntinorum Albertus honorabilem quemdam clericum, nomine Mascelinum, Virsuo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese archiepiscopo destinatum. Econtra Servus Christi: « Falleris, ait,major Dominus est, qui misit te, Christus. » Tunc demum intelligens homo quorsum vellet vibrare sermonem: « Putas, inquit, quod monachus fieri velim? Absit a me; non cogitavi, nec ascendit super cor meum. » Nihilominus tamen renuente illo, Dei Famulus affirmabat omnimodis fieri opor
Abbreviated transcription (Latin):
deus: ñ parum substo¬
machans. potest inqͣt.
si manifestꝰ appareat:
si clauã teneat: si hinc
inde ꝑcutiat. s hactenꝰ
ista non fecit. In tanta
rent extranei: grauius
tamen impugnarent:
qui ab eo defererant u¬
niu̾si pene potentes ho
fectu ip̃i qͦ suspecti: lin¬
gonensis ep̃s Godefridꝰ.
freꝙ̃ ter ⁊ familiariter
dei hominẽ consulebat.
quidnã sibi dñs suꝑ his
reuelaret. Cui ille cum
i am sepiꝰ respondisset. ni¬
chil sibi apparere. nisi tͥ¬
bulationẽ suꝑ tͥbulationẽ:
demũ aliqñ sciscitanti a-¬
it. qͥa q̃nto mense pax e¬
rit. Sane ultima die qͥn-¬
ti mensis reformata est
pax. ip̃o quidẽ ⁊ orante
⁊ operanite: ut nõ eẽt
ambiguum. eiꝰ potissim̃
studio ⁊ merito. piissi¬
mũ illum pͥncipẽ. a tã
grauib ĩminentib ꝙ pe¬
riculis liberatum .xi.¬
Ngressus aliqñ seriuuꝰ
xp̃i germanie regnum.
festinabat ad partes
moguntinoꝵ pacem
reformat᷑us int̾ regem

Expanded text:
Deus; non parum substoDeus; non parum substomachans: « Potest, » inquit, « si manifestus appareat, si clavam teneat, hinc inde percutiat; sed hactenus ista non fecit. » In tantrent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo defecerant universi pene potentes homfectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravibus imminentibusque periculis liberatum.Ingressus aliquando Servus Christi Germaniae regnum, festinabat ad partes Moguntinorum, pacem reformaturus inter regem
Abbreviated transcription (Latin):
in magna tͥbulatione ꝓ¬
batũ nõ minus mirabi¬
liberauit. Is nimirũ po¬
tentissimꝰ in regno. et
ocd̃s a rege. totus tamen
elemosinis deditus. ⁊ stu¬
dio pietatis intentꝰ: om¬
niumq seruoꝵ dei. sed
specialiter bernardi cla¬
reuallensis amator de¬
uotissimꝰ erat. Quem
eatenꝰ impugnari et
affligi passus est deus:
ut rege pariter ⁊ ui¬
religioni: pietati detͣhere¬
tur: elemosinis de rogare¬
tur. Monachi ⁊ conu̾si:
inutiles eiꝰ milites et
balistarii dicebant᷑. Nec
m apd̃ extraneos: s in
ip̃is quoq eiꝰ ciuitatib
⁊ castellis. eĩmodi iam
blasphemie ꝑsoriabart.
Deniq congregatis a-
qui eo tẽꝑe auctoritate
⁊ opiuione pͣdentie ce¬
leberrimꝰ. aiebat. In
manu regis est comes
theobaldꝰ : nõ est qui
possit eruere. Respondẽ¬
te alio quodã antistite
est qui possit liberare
eum: multũ ille mira¬
tus. quisnã crederetur
posse. querebat. Semũ
audiens. qͥa potest eum
eripere qui potest om̃ia

Expanded text:
in magna tribulatione probatum, non minus mirabiliberavit. Is nimirum potentissimus in regno, et secundus a rege, totus tamen eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omniumque servorum Dei, sed specialiter Bernardi Clarae-Vallensis amator devotissimus erat. Quem eatenus impugnari et affligi passus est Deus, ut Rege pariter et vireligioni, pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites et balistarii dicebantur. Nec modo apud extraneos, sed in ipsis quoque ejus civitatibus et castellis ejusmodi jam blasphemiae personabant. Denique congregatis aliquidam eo tempore, auctoritate et opinione prudentiae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobaldus, non est qui possit eum eruere. » Respondente alio quodam antistite, « Est qui possit liberare eum: » multum ille miratus quisnam crederetur posse, quaerebat. Demum audiens quia potest eum eripere qui omnia potest
Abbreviated transcription (Latin):
lut accelerantes ocius
retinere uolenti respon-¬
debant. eundũ s̃ ꝓ frẽ
Gaufrido monacho qui
eoꝵdẽ a pͥma conu̾satiõe
socius. strenue satis in
multis cenobiis exstru¬
endis militau̾at deo. Cõ¬
tinuo pat̾ oc̃s excitatis
frib accelerari iubet:
⁊ ad monasteriũ ueniẽo.
ip̃o die sicut eis p̾dix̾at
eundẽ Garfridũ iam po-¬
situm repperit ĩ extͤmis.

Expanded text:
lut accelerantes ocius lut accelerantes ocius et retinere volenti respondebant, eundum sibi pro fratre Gaufrido monacho, qui eorumdem a prima conversione socius, strenue satis in multis coenobiis exstruendis militaverat Deo. Continuo Pater sanctus excitatis fratribus accelerari jubet, et ad monasterium veniens, ipso die, sicut eis praedixerat, eumdem Gaufridum jam positum reperit in extremis.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut rogasti. Conue¬
uiente gͥ clero admodũ
copioso. sicut semꝑ abeo
solebant expetere u̾bũ
dei: continuo tres ex ill̾
compuncti st̾: et conu̾si
ab manib studiis adue¬
re sapientie cultũ: abre¬
nuntiantes scło. ⁊ d̾i fa-¬
mulo adherentes. Qͦrũ
ille pͥmũ intuens. cum
subito inter loquendũ
surgeret peceretq ue¬
stigia eiꝰ: inclinauit se
modice. ⁊ fr̃ĩ cuidã ꝓpi¬
us assidenti. in aure lo¬
cutꝰ est dicens. Istum
ego sicut nũc uideo ue¬
nientẽ. nocturna uisio¬
ne p̾uidi ꝓpt̾ quẽ etiã
clñs nos adduxit. Qui
nimirũ nouiciꝰ in mul¬
ta postinodũ puritate
et deuotione conu̾satus.
płimũq acceptꝰ deo ⁊ ho¬
minib in clareualle p᷑t
annos aliquot. beato fi¬
ne quieuit.
pparuerunt aliqũ
uiro dei in trecensi¬
um urbe posito. uenera¬
biles eiꝰ filii iam qͥdem
carne soluti. Galdricus
⁊ Gerardꝰ: quoꝵ etiam
scd̾m carnẽ alter Ger-¬
manꝰ. alter auunculus
eiꝰ extit̾at. Cumꝙ ue¬

Expanded text:
mus, ut rogasti. » Conveniente igitur clero admodum copioso, sicut semper ab eo solebant expetere verbum Dei, continuo tres ex illis compuncti sunt, et conversi ab inanibus studiis ad verae sapientiae cultum, abrenuntiantes saeculo, et Dei famulo adhaerentes: quorum ille primum intuens, cum subito inter loquendum surgeret, peteretque vestigia ejus, inclinavit se modice, et fratri cuidam propius assidenti in aure locutus est, dicens: « Istum ego, sicut nunc video, venientem nocturna visione praevidi, propter quem etiam Dominus nos adduxit. » Qui nimirum novitius in multa postmodum puritate et devotione conversatus, plurimumque acceptus Deo et hominibus, in Clara-Valle post annos aliquot beato fine quievit. pparuerunt aliquando Viro Dei in Trecensium urbe posito venerabiles ejus filii, jam quidem carne soluti, Galdricus et Gerardus: quorum etiam secundum carnem alter germanus, alter avunculus ejus exstiterat. Cumque ve
Abbreviated transcription (Latin):
dis instituta luscipere.
⁊ d̾m in scĩs suis consue¬
uistis gloriosius honorare.
memoriã sic scĩ huiꝰ cele¬
lretis in terris: ut p̾cib
eiꝰ et meritis digna p̾ͥmia
recipiatis in celis. Data

Expanded text:
 instituta suscipere, et Deum in sanctis suis consuevistis gloriosius honorare, sic memoriam Sancti hujus celebretis in terris, ut precibus ejus et meritis digna praemia recipiatis in coelis. Datum
Abbreviated transcription (Latin):
digne quidem. ⁊ nob̾ et
omnib eiuscẽ eccłie filiis
in memoria habendus sit.
et deuotione ꝑpetua ue-¬
uerandus. In afflictione
quoq corporis sui usq ad¬
eo õ mundũ seq mundo red¬
didit crucifixum: ut ꝯfi¬
damꝰ martyrũ qͦ eũ meri¬
ꝯfessionis ordine. ⁊ parsi¬
monia uite. tam longũ
constat duxisle mͣrtyriũ
Quib om̃ib pia conside¬
ratione pensatis. et in cõ¬
cilio frm nr̃oꝵ expositis.
confisi de miscd̾ia dei. cui
ꝑseuerant̾. ⁊ fideliter mi¬
litauit. necnõ ⁊ de beato-¬
rum apłoꝵ petei ⁊ pauli.

Expanded text:
digne quidem et nobis, et digne quidem et nobis, et omnibus ejusdem Ecclesiae filiis in memoria habendus sit, et devotione perpetua venerandus. In afflictione vero corporis sui usque adeo sibi mundum, seque mundo reddidit crucifixum, ut confidamus martyrum quoque eum mericonfessionis ordine, et parcimonia vitae, tam longum constat duxisse martyrium. Quibus omnibus pia consideratione pensatis, et in concilio fratrum nostrorum expositis, confisi de misericordia Dei, cui perseveranter et fideliter militavit, necnon et de beatorum Petri et Paul
Abbreviated transcription (Latin):
satisfieri. statutũ fuit
ꝓ scandalo deuitando.
etiã in hoc differri: qd̃
oportebat ꝓ tẽꝑe cet̾is
denegari. Nuꝑ aũ ex in¬
stantia et deuotione cla
mus ad memoriã nostram
eiusdẽ beati uiri scãm et
uenerabilem uitam. qͣlit̾
ip̃e singularis gr̃e prero¬
gatiua suffultus. nõ solũ
in seip̃o sanctitate et reli¬
gione p̾fulserit. s etiam
in uniu̾sa eccłia dei. fidei
et doctrine lumine radia¬
rit. Fructũ uͦ quẽ in domo
plo: nullus fere terminꝰ
sc̃e xp̃ianitatio ignorat.
cum usꝙ ad exteras qͦꝙ
⁊ barbaras nationes. sc̃e
religionis instituta tnͣs¬
tulerit. Atq mouasterioꝵ
fũdationẽ extẽderit. ⁊ in¬
fiuitã młtitudinẽ pcc̃oꝵ
per uie scl̾aris latitudinẽ
incedentẽ: ad spũał uite
rectitudinem reuocarit.
Specialiter autẽ scãm
romanã eccłiam. cui ac¬
tore deo p̾sidemꝰ. ita quõ¬
dam sub grauis ꝑsecutio¬
nis durbine laborantem.
tam uite merito. quam
date sibi celitꝰ sapientie
studio sustentauit. ut

Expanded text:
satisfieri, statutum fuit, pro scandalo devitando, etiam in hoc differri quod oportebat pro tempore caeteris denegari. Nuper autem ex instantia et devotione Clarmus ad memoriam nostram ejusdem beati Viri sanctam ac venerabilem vitam: qualiter ipse singularis gratiae praerogativa suffultus, non solum in se ipso sanctitate ac religione praefulserit, sed etiam in universa Ecclesia Dei fidei et doctrinae lumine radiarit. Fructum vero quem in domo plo, nullus fere terminus sanctae Christianitatis ignorat: cum usque ad exteras quoque et barbaras nationes sanctae religionis instituta transmiserit, atque monasteriorum fundationem extenderit, et infinitam multitudinem peccatorum per viae saecularis latitudinem incedentem, ad spiritualis vitae rectitudinem revocarit. Specialiter autem sacrosanctam Romanam Ecclesiam, cui auctore Deo praesidemus, ita quondam sub gravis persecutionis turbine laborantem, tam vitae merito, quam datae sibi coelitus sapientiae studio sustentavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suscitare. Uos gͥ diuine
munificentie donũ speci-¬
ali deuotione suscipite.
et deum in sc̃oꝵ suoꝵ
glorificatione mirabilẽ.
in huiꝰ celebratione spe¬
cialiter honorate. Data
anagore .xui. kl̾. febrꝵ.

Expanded text:
suscitare. Vos igitur, munificentiae donum speciali devotione suscipite, et Deum in sanctorum suorum glorificatione mirabilem, in ejus celebratione specialiter honorate. Datum Anagniae XV kalend. febr.
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. auctoritate a¬
postolice sedis. scõꝵ catha logo
duximꝰ ascribendũ. ⁊ diem
depositionis eiꝰ in eccłia.
publice celebrandũ. Unde
qm̃ hoc ita in głam et ho¬
norem summi conditoris
exuberat. ut in uestram
qͦ edificationẽ ꝙ consola-¬
tionem redundet. uestra
potissimũ interest. d̾o om¬
nipotenti grãs agere. qͥ

Expanded text:
consilio, auctoritate apostolicae Sedis sanctorum catalogo duximus ascribendum, et diem depositionis ipsius in Ecclesia publice celebrandum. Unde quoniam hoc ita in gloriam et honorem summi Conditoris exuberat, ut in vestram quoque aedificationem consolationemque redundet; vestra potissimum interest omn
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionem.
uotiens honesta nõb̾
oportunitas exhibet᷑.
ut fidei et deuotionis ꝙͣ
cirta eccłiam dei nostris
temporib habiustis. possi¬
mus in aliquo pro meri¬
oportimitatẽ ipãm liben¬
ter amplectimur. et in
his maxime que spirita¬
lem noscuntur redolere
urtutẽ: ur̃is accurrere
ꝓfectib nõ moram᷑. Con¬
tigit aũ hoc tempore ut
u̾bum qd̾ ab olim de ber¬
nardi quondã clareualł
abbatis canonizatione
similia postulantiũ scau¬
dalo. a churon̾. concilii ce¬
lebratione dilatũ. ad no¬
stram reduceret᷑ deo uo¬
lente memoriam faciente
nobisꝯ domino signũ in
bono. qui hoc pietatis opꝰ.
nostris seruauit manib
consũmandũ. Nos enim
uitã ⁊ sc̃ĩtatẽ eldẽ beatis¬
simi ꝯfessoris recordatõe
sollicita memorantes. qͦ¬
mͦ scilicet ⁊ in semetip̃o
religionis ⁊ scimonie pre¬
rogatiua magnifit᷑. et u¬
tuu̾se eccłie dei specialit̾
⁊ ordiui ur̃o fide ⁊ doctri¬
na utilis extiterit. et
copiosissime fructuosus.

Expanded text:
benedictionem. Quoties honesta nobis opportunitas exhibetur, ut fidei et devotioni, quam circa Ecclesiam Dei nostris temporibus habuistis, possimus in aliquo pro meripportunitatem ipsam libenter amplectimur; et in his maxime quae specialem noscuntur redolere virtutem, vestris occurrere profectibus non moramur. Contigit autem hoc tempore, ut verbum quod ab olim nardi quondam Clarae-Vallis abbatis canonizatione similia postulantium scandalo, a Turonensis concilii celebratione dilatum, ad nostram reduceretur Deo volente memoriam; et faciente nobiscum signum in bonum, qui hoc pietatis opus nostris servavit manibus consummandum. Nos enim vitam et sanctitatem ejusdem beatissimi Confessoantes, quomodo scilicet et in se ipso religionis et sanctimoniae praerogativa magnificus, et universae Ecclesiae Dei, specialiter autem Ordini vestro fide et doctrina utilis exstiterit, et copiosissime fructuosus:
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam benedictionem.
ontigit olim dum
eẽmus parisius con¬
stituti. ut magni qͥdam
et uenerabiles uiri de
canonizaudo sc̃e recordati¬
onis Bernardo quondam
clareualł abbate facerẽt
mentionẽ optantes utiq
et piis nob precib sug¬
gerentes: ut in concilio
qd̃ de ꝓximo thuronis¬
erat celebrandũ. digno
huic et laudabili uoto
celerem daremꝰ effectum.
Cũq nos eidẽ negotio fa¬
uorali satis intenderemꝰ
affectu: suꝑuenit mul¬
titudo ⁊ frequentia peti

Expanded text:
icam benedictionem. Contigit olim, dum essemus Parisius constituti, ut magni quidam ac venerabiles viri de canonizando sanctae recordationis Bernardo quondam Clarae-Vallensi abbate facerent mentionem, optantes utique et piis nobis precibus suggerentes, ut in concilio, quod de proximo erat Turonis celebrandum, digno huic et laudabili voto celerem daremus effectum. Cumque nos eidem negotio favorabili satis intenderemus affectu, supervenit multitudo et freq
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. qͣiͣ infuso anti¬
doto uis maligna erupͣ:
et uomitu sordidissimo
qi torrentis impulsu fe¬
stina p̾cipitatõe rotatꝰ.
cum ingenti contumelia
demon exiuit. Repente
qui uidẽbat᷑ mortuus
uiuit et de lecto abbis̃
quietus et incolumis sur-¬
do flebant letant᷑. Foras
clamor effundit᷑: res intͦ
gesta. suꝑ tecta sollempni-¬
ter p̾dicatur: tota ad spͣ¬
taculum conuenit ciui-¬
tas: benedicitur deus gab¬
det populus in abbe. tanti
oꝑis patratore. totiꝰ ple-¬
bis reqͥescit affectꝰ. Nebͥ¬
citantib mułtis idem
sc̃s manus imponens. et
aquã bñdictã porrigens
ad bibendum. sanitatem
obtinuit: aridas manus
et membra palisi disso¬
luta tangens. incolumi¬
tati resticuit: ceci etiam
sb̃ multoꝵ testimonio ĩ
sadem ciuitate ut uiderẽt.
imposito signo crucis. a
patre luminũ potenter
obtinuitꝰ. Ser idem tem¬
pus hospiciũ albanensis
ep̃i. quẽ dñs pp̃ in eadem
legatione sibi collegam
dederat. gr̃a tractandoꝵ
negotioꝵ intrauerat.

Expanded text:
descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus et incolumis surdo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore totius plebis requiescit affectus. 18. Febricitantibus multis idem Sanctus manus imponens, et aquam benedictam porrigens ad bibendum, sanitatem obtinuit: aridas manus, et membra paralysi dissoluta tangens incolumitati restituit: caeci etiam sub multorum testimonio in eadem civitate ut viderent, imposito signo crucis, a patre luminum potenter obtinuit. Per idem tempus hospitium Albanensis episcopi, quem dominus Papa in eadem legatione sibi collegam dederat, gratia tractandorum negotiorum intraverat,
Abbreviated transcription (Latin):
irũ pauperẽ nõ lon¬
ge a monast̾i̾o habi¬
tantẽ uxor adult̾a male-¬
ficiis cruciabat. Sicut
enim ei in ira ⁊ furore
fuerat cõminata: ege¬
rat ꝑ malignas in can¬
tatiories. ut miser hõ ꝯ¬
sumptis carnub. nͨ pꝰsec
mori. nec uiuere sinere¬
tur. Sepi deniq et uocis
usum et sensum omnẽ
corporis amictebat. it̾mq
redibat nõ ad uitã: Sed
ad mortẽ ꝓlixiorẽ crude¬
liter reuocatꝰ. Adducit᷑
tandẽ homo ad uirũ dei
in monast̾ĩo demorantẽ:
et ei tragedia miserabil
explicatur. Qui uehe¬
ment̾ inclignans antiqͥ
hostis maliciã tm̃ sͥ in
xpĩanũ hominẽ usurpas¬
se. uocans cluos e fr̃ib. añ
sc̃m altare hominẽ de¬
portari: ibiq suꝑposito
capiti eiꝰ uasculo euchari¬
stiam continente. in pp̃iꝰ
sacramenti uͥtute. a lesi¬
one ꝯpiãni iubet demonẽ
ꝓhiberi. Ec̃m est ut p̾cepͣ:
et miserũ hominẽ post tã

Expanded text:
irum pauperem non longe a monasterio habitantem uxor adultera maleficiis cruciabat. Sicut enim ei in ira et furore fuerat comminata, egerat per malignas incantationes, ut miser homo consumptis carnibus nec posset mori, nec vivere sineretur. Saepius denique et vocis usum, et sensum omnem corporis amittebat; iterumque redibat non ad vitam, sed ad mortem prolixiorem crudeliter revocatus. Adducitur tandem homo ad Virum Dei in monasterio demorantem, et ei tragoedia miserabilis explicatur: qui vehementer indignans, antiqui hostis malitiam tanianum hominem usurpasse, vocans duos e fratribus, ante sanctum altare hominem deportari, ibique superposito capiti ejus vasculo Eucharistiam continente, in ipsius Sacramenti virtute, a laesione Christiani jubet daemonem prohiberi. Factum est ut praecepit; et
Abbreviated transcription (Latin):
chis secum iuxͣ altare
consistentib mulierem
ibidem iubet constitiri
et teneri. Illa uͦ reluctãs.
et ui cliabolica non na¬
turali uͥtute recaltit᷑ͣs:
nõ sine alioꝵ iniuria ip̃m
albatem pede ꝑcussit. Quẽ
diabol ausum mansuete
ille contempsit: ad expul¬
sionẽ ñ indignatiõe ire.
s pacifica et hunrili sup¬
plicatione deum inuocat
adiutorẽ : et ad immola-¬
tionẽ hostie salutaris ac-¬
cedit. Quociens tñ ean¬
dem facram hostiam sig¬
uat. totiens ad muslierẽ
qͦ conu̾sus. eodẽ signo cͥ¬
cis edito spm̃ neqmͣ atħle¬
ta fortis impugnat: Nã
et ille malignus qͦciens
adu̾sus eum signũ trucis
intendit᷑ ꝑcussũ se indi

Expanded text:
chis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit: et ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indi
Abbreviated transcription (Latin):
Egnũ qͦ berma¬
nie cum introiss
aliqũ uir beatꝰ. tam
excellent̾ enituit in
grã sanitatũ: ut nec
uerbis expͥmi. nͨͦ credi
ualeat si dicat᷑. Nam
⁊ testati sunt qui af¬
fuere. in territorio con¬
stanciensi. circa uicum
quẽ do inguem nomi¬
nant. ex his que dili¬
gentius uestigarunt.
⁊ uiderunt ocl̾is suis una
die de illuminates
ad eiꝰ impõnem manꝰ
cecos inidecim: sana¬
tos etiam mancos de¬
cen: claudos erectos

Expanded text:
egnum quoque Germaniae cum introisset aliquando Vir beatus, tam excellenter enituit in gratia sanitatum, ut nec verbis exprimi, nec credi valeat si dicatur. Nam et testati sunt qui adfuere in territorio Constantiensi, circa vicum quem Doniguem nominant, ex iis qui diligentius vestigarunt et viderunt oculis suis, una die illuminatos ad ejus impositionem manus caecos undecim; sanatos etiam mancos decem, et claudos erectos
Abbreviated transcription (Latin):
diceret intelligerent.
tam libere tamen et
sine offendiculo eum¬
ut indubitant̃ cre¬
derent. qd̃ lingua a¬
liqua loqueret᷑. Post
aliqnͣtas gͥ horas. cũ
uehementer confusi
frẽs. quid agere pos¬
sent auxie cogiterent.
⁊ studiose conquire¬
rerent: unus ex eis
salubre consiliũ dño
inspirante concipiens.

Expanded text:
diceret intelligerent, diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo ut indubitanter crederent quod lingua aliqua loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq in hiꝰmodi sup¬
pli catione diui¬
nis iam sacramentis mu-¬
nitus. ⁊ de eoꝵdem s̾uoꝵ
dei patrocino. ⁊ domini
miseratione piissima de¬
uotione p̾sumens: ac ꝑ¬
inde circũstantib om̃ib.
multã sue salutis relin¬
quens fiduciam expirass.¬
offerebant fr̃s ꝓ com¬
mendatiorie anime eiꝰ
qͣm deuotissime pote¬
rant clñici corporis ho-¬
stiam salutarẽ. Cum
subito inimicꝰ huma-
parabiliter sese occu¬
passe credebat. iram
magnã concipiens: et
eandem ꝑmͣtente deo
crudeliter satis
exercens.unũ
e fr̃ib repentino furo¬
re ꝑuasit. Clamabat
gͥ horrendis uocibus
miserabił homo: ⁊ uix
multoꝵ manib te¬
nebat᷑. Demũ cũ maxi¬
mo quidẽ labore ab¬
sportatꝰ. ⁊ in lecto re-¬
ligatꝰ : tam sua qm
astantium membra
deritib appetens. di¬
uissima uexabatur.
Nulla qmͣ pͥus nosset
lingua. s noua quadã.
qmͣ nec astantiũ qͥsꝙͣ
nouerat loquebatur.
Et cum nichil quod

Expanded text:
Cumque in hujusmodi supCumque in hujusmodi supplicatione divinis jam Sacramentis munitus, et de eorumdem servorum Dei patrocinio, et Domini miseratione piissima devotione praesumens, ac proinde circumstantibus omnibus multam suae salutis relinquens fiduciam exspirasseofferebant fratres pro commendatione animae ejus, quam devotissime poterant, Dominici corporis hostiam salutarem. 27. Tum subito inimicus humanparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eodẽ archiep̃o uenerãt.
miraculũ dignũ memo¬
ria: nuꝑ factum in ceno¬
bio. qd̃ ut supͣ memini¬
mus. in t̾ra sua ip̃e fun¬
dauit. Erat enĩ in regi¬
one eadem adolescens no-¬
bilis. ip̃iꝰ quoq archiep̃i
scd̾m carnẽ ꝓpinquus:
sed ob multa sua flagi¬
cia. minꝰ carꝰ. Correptus
aut gͣuissima ualitu¬
dine. uisitasionẽ eiꝰ uix
eiꝰ ad monast̾ium quod
fundau̾at ille. se contu¬
lit. Ubi cum magna
cordis compunctione
renuntians scło: per
dies aliquot in humili
et fideli confessiore ꝑ-¬
sistens. magis ac mag̃
eadem egritudine labo-¬
rabat. Qua demũ in¬
ualescente exitũ sibi im¬
minere cognoscens. abb̾is
⁊ fr̃m p̾sentiã. miro am¬
plectebat᷑ affectum: hu¬
ra eos deuotione monebat.
ut spiritalia arma cor¬
riperent. egressurã pro¬
tinus aiãm sibi cõmeri¬
datã. efficacit̾. ꝓtecturi:
et exhibituri fideliter
necessarium prorsus. ĩt̾
ĩminentiũ hostiũ cru¬
delissima tela conductũ.

Expanded text:
cum eodem archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria nuper factum in coenobio, quod, ut supra meminimus, in terra sua ipse fundavit . Erat enim, inquit, in regione eadem adolescens nobilis, ipsius quoque archiepiscopi secundum carnem propinquus, sed ob multa sua flagitia minus charus. Correptus autem gravissima valetudine, visitationem ejus vix ejus ad monasterium quod fundaverat, ille se contulit. Ubi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente exitum sibi imminere cognoscens, abbatis et fratrum praesentiam miro amplectebatur affectu, mira eos devotione monebat, ut spiritualia arma corriperent, egressuram protinus animam sibi commendatam efficaciter protecturi, et exhibituri fideliter necessarium prorsus inter imminentium hostium crudelissima tela conductum.
Abbreviated transcription (Latin):
salutarib monitis federaret
plurimos uere paci: qͥ lis¬
cordes a xp̃o prius exciterãt
a salute longinqui. Irrio¬
tescente itaq eipud mul-¬
tos uiri dei tam doctrine
simplicis u̾itate qm uite:
ri quidã ad pnĩam aĩari.

Expanded text:
salutaribus monitis foederaret plurimos verae paci, qui discordes a Christo prius exstite rant a salute longinqui. 17 Innotescente igitur apud multos beati Francisci tam doctrinae simplicis veritate quam vitae, ri
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ lie dũ in quodã so¬
litario loco annos suoꝰĩama¬
ritudine recogitans de¬
ploraret.: sci sp̃c in eum
suꝑueniente lecicia. c̾ci¬
ficatus est de remissiõe
plenaria omniũ delicto¬
rum. Raptꝰ deinde supͣ
se ac in quoddã mirandũ
luinen totus absortꝰ. dila¬
tato m̃tis sinu que cͥca
se ⁊ filios suos futura
erant luculent̾ aspexit
Dost hec reu̾sus ad frẽs. cori¬
fortamini ait carissimi et
gaudete in dño. nec qͥa par¬
ti estis efficiamini tͥstes. nez
uos terreat mea uel ur̃a
simplicitas: qm̃ sicut in
a dño in u̾itate ostensũ ẽ.
ĩ magnã multitudinẽ fa¬
ciet nos crescere deus. sue¬
q benedictionis gr̃a mul¬

Expanded text:
autem die, dum in quodam solitario loco annos suos in amaritudine recogitans deploraret, Sancti Spiritus in eum superveniente letitia, certificatus est de remissione plenaria omnium delictorum. Raptus deinde supra se ac in quoddam mirandum lumen totus absortus, dilatato mentis sinu, que circa se et filios suos future erant luculenter aspexit. Post hec reversus ad fratres: «Confortamini», ait, «karissimi, et gaudete in Domino, nec, quia pauci estis, efficiamini tristes; neque vos terreat mea vel vestra simplicitas, quoniam, sicut michi a Domino in veritate ostensum est, in magnam multitudinem faciet nos crescere Dominus, sueque benedictionis gratia mul
Abbreviated transcription (Latin):
tri: Et ip̃m gͦ auctorẽ
eadem sententia cum er-¬
rorib suis apłicꝰ p̾sul in¬
uoluens: scripta incen¬
dio. scriptorẽ silentio cõ¬
dempnauit.
quẽ cognominau̾e

Expanded text:
tri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scriptorem silentio condemnavit. quem cognominavere
Abbreviated transcription (Latin):
ad insipientiã sibi. Siqͥ-¬
dem de sc̃e trinitatis u¬
nitate ⁊ diuiuitatis
simplicitate ñ simplici-¬
ter sentiens. nec fidelit̾
scribens: discipulis suis
panes ꝓponebat abscõ-¬
ditos. furtiuas ꝓpina-¬
bat aqͣs: nec facile qͥd
saperet. immo ꝙͣtĩ
desipet. ꝑsonis autenti¬
cis fatebat᷑. Tinebat e¬
nim qd̃ apd̃ senonas pe
tua res agit᷑. paries cũ
ꝓximus ardet. Nouissi¬
me tam̃ cũ iã fidelium
suꝑ hoc nualesceret scari¬
dalum. cresceret mmur.
uocatꝰ ad mediũ est. et
librũ tradere iussus. in
quo blasphemias euomu¬
erat. graues quidẽ: sed
u̾boꝵ quodã in uolucro
circum septas. Igitur in
concilio qd̃ in urbe remo¬
rum uenerabilis euge¬
niꝰ celebrauit. egit cõ¬
minꝰ adu̾sus hunc
Gislebertum eccłe
sancteSuo tẽpore
s iigularis athleta
bernardꝰ: pͥmo quidem
totum qd̃ ille u̾borum
cauillationib occultare
nitebat᷑. eliciens. deinde

Expanded text:
ad insipientiam sibi. Siquidem de S. Trinitatis unitate, et divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, et furtivas propinabat aquas; nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim, quod apud Senonas PetTua res agitur, paries cum proximus ardet. Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scadalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit cominus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
eñi nõ modo e fr̃ib. ue¬
rum etiã ex scłarib ade¬
rãt : qui ut puerũ iu-¬
dere iudentẽ. multiplici-¬
ter consolati. deo gras
referebant.
steros memorandũ. qmͣ
multiplicit̾ ecclie sancte
uiri scĩ doctrina ꝓfuerit:
in cacholicoꝵ morib cor¬
rigendis. in scismaticoꝵ
furorib cõprimendis. in
hereticoꝵ errorib confu¬
tandis. Siquidẽ preter
eos quos docuit sobrie
⁊ iuste ⁊ pie uiuere in
seculo. quantos ⁊̃ ꝑfectiꝰ
uale dicere scło ꝑsuasit:
uel ex hoc liquet. qd̃ nõ
cessauit qmͣdiu uixit. de¬
serta scłi. scli desertorib
implens. Cuiꝰ minist̾io:
uidet᷑ ꝓpheticũ illud eciã
corporaliter exhiberi. Pͥo¬
suit desertũ in stagna
aquaꝵ. ⁊ t̾ram sine aqͣ
in exitꝰ aquaꝵ. ⁊ colloca¬
uit ilke esurientes. et
constituerunt ciuitatẽ

Expanded text:
enim non modo e fratribus, veenim non modo e fratribus, verum etiam e saecularibus aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter consolati, Deo gratias referebant. steros memorandum, quam multipliciter Ecclesiae sanctae Viri Dei doctrina profuerit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. Siquidem praeter eos quos docuit sobrie, et juste, et pie vivere in saeculo; quantos etiam perfectius valedicere saeculo persuasit, vel ex hoc liquet, quod non cessavit, quamdiu vixit, deserta saeculi, saeculi desertoribus implere. Cujus ministerio videtur propheticum illud etiam corporaliter exhiberi: Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et collocavit illic esurientes, et const
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis pater: nnter ce¬
tera dicens. Si necesse
sit unum fieri eduob:
malo in nos murmur
hominũ qm in deũ esse.
Donũ mͥ: si clignet᷑ me
uti pro clipeo. Libens
excipio in me detrahenti¬
um linguas maledicas.
⁊ uenenata spicula blas¬
phemoꝵ: ut nõ ad ip̃m
ꝑueniant. Non recuso
inglorius fieri: ut non
irruatur in dei glãm.
Hec quidẽ ille: in libro
de consideratione scd̾o. Ac¬
cidit autẽ. uͥ pͥmũ de eiꝰ¬
dem excercitꝰ dissipatione.
lamentabilis intra gal¬
lias insonuerat rumor .
ut illuminandũ dei fa-¬
mulo. filiũ cecum offe¬
rens pater. multis p̾cib¬
uinceret excusantẽ. Et ĩ¬
ponens sc̃s puero manũ:
orabat ad clnm. qͣtinꝰ si
ab eo u̾bum̃ p̾dicationis
illius exierat. si p̾dicanti.
sp̃c eiꝰ affuerat: in illius
iuminatiore ostendere
dignaret᷑. Dum uͦ post
oratioriẽ. orationis pre¬
stolaretur effectũ: quid
facturꝰ sum ait puer::
Hideo ẽĩ. Attollit᷑ ilico
clamor astantiũ: plures

Expanded text:
rabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibvinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si praedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures
Abbreviated transcription (Latin):
Sane in dieb scismatis
generalis. qmͣ fideliter
seruus dñi stecit in con-¬
fractione in conspectu eius.
ut auerteret irã eiꝰ: qͣmͣ
efficaciter stetit. ⁊ placa-¬
uit. ⁊ cessauit quassatio:
qmͣ deniq euident̃ ĩ tem¬
pore ire. factus est recõ-¬
ciliatio: non modo latuis
ꝓsequendum. Sufficere
interim potest: si ip̃ius
suꝑ hoc scribentis ad eum:
innocentii pape u̾ba po-¬
namus. Quam firma
stantia. causam beati
petri ⁊ sc̃e matris tue ro¬
mane ecclesie in cande¬
scente pecri leonis scis-¬
mate feruor tue religi¬
onis ⁊ liscretionis sus¬
ceperit defensandam.
⁊ se murũ in expugnabi¬
lem ꝓ domo dei opponens.
animos regũ ac princi
rum. ad catholice eccłie
unitatẽ. ⁊ bĩ petͥ ac no¬
strã obedientiã frequen¬
tib argumentis ⁊ ratiõe
munitis. induce̾ laboraue¬
rit: magna que eccł̾ie d̾i
⁊ nob̾ ꝓuenit utilitas
manifestat. .ix.¬

Expanded text:
. Sane in diebus schismatis generalis, quam fideliter Servus Domini stetit in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus; quam efficaciter stetit et placavit et cessavit quassatio; quam denique evidenter in tempore irae factus est reconciliatio; non modo latius prosequendum. Sufficere interim potest, si ipsius super hoc scribentis ad eum Innocentii papae 1122 verba ponamus: « Quam firma, stantia causam beati Petri et sanctae matris tuae Romanae Ecclesiae, incandescente Pemate, fervor tue religionis et discretionis susceperit defensandam et se murum inexpugnabilem pro domo dei opponens, animos regum ac principrum, ad catholice ecclesie unitatem et beati Petri ac nostram obedienciam, frequentibus argumentis et ratione munitis, inducere laboraverit, magna, que ecclesie dei et nobis provenit, utilitas manifestat.
Abbreviated transcription (Latin):
magnifice egerit seruuꝰ
fidelis ⁊ prudens breuit̾
intimaridũ. Fuit ĩ die¬
b illis petrus abaelardꝰ.
magister insignio. cele¬
berrimus in opinione
scientie: s de fide. ꝑfidẽ
dogmatizans. Cuꝰ cum
blasphemiis plena gra-¬
iiosimis uolitare undiz
q fideles ad dei hominẽ
reculerunt. Qui nimi¬
rũ solita bonitate et
benignitate desiderans
errorẽ corrigi hominẽ¬
nõ confundi: secreta il¬
lum admonitione con¬
uenit. Cum qͦ⁊̃ tam
modeste tamq rationa¬
biliter egit: ut ille ꝙͦ
cõpunctꝰ. ad ip̃ius arbi-¬
trium correcturũ se ꝓ¬
mitteret uniuersa. Ce-¬
terum cũ recessisset ab
eo idẽ petrus: consiliis
stimulatus iniqͥs. et in¬
geniz sui uirib płimo¬
ꝙ exertitio dispictandi
infelicit̾ fidens. resiliit
a ꝓposito saniori. Expe-¬
tens deuiq senonensem

Expanded text:
magnifice egerit servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. Fuit in diebus illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum blasphemiis plena gravissimis volitare undiquque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique Senonensem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit hominib: ⁊ contẽp¬
nentes se facit inglorioᷤ.
G̾itur circa curationem
cuidã uiri nobilis. et in
urbe salernitana notis¬
simi. succumbentib me¬
dicis. qͦꝵ ibi p̾cipue ars
iuget. ⁊ studium: eidẽ
uiro de medicoꝵ auxllio
desperanti. noctu qͥdam
ꝑ sompnũ apparens. inti¬
mauit aduenisse salerũ:
efficacẽ. Hunc inqͥrere
iubetur: ⁊ de lauacro
manuũ eiꝰ bibere. Que¬
siuit uiuenit: aquam
petiit. bibit. conualu¬
it. Hoc u̾bum ꝑ totam
urbem diuulgatũ: ad
aures regis ⁊ ꝓcerum
eius ꝑuenit. Cum õĩũ

Expanded text:
dedit hominibus , et contemnentes se facit inglorios egitur circa curationem cujusdam viri nobilis, et in urbe Salernitana notissimi, succumbentibus medicis, quorum ibi praecipue ars viget et studium, eidem viro de medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium apparens intimavit advenisse Salernum efficacem. Hunc inquirere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgatum, ad aures Regis et procerum ejus pervenit. Cum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
adeo paralysi dissolutꝰ.
ut om̃ib pene membris
manũ posset mouere.
ñ pedẽ. Int̾ea suꝑueniẽs
uir beatus paralyticũ
uisitat: manũ postula¬
tus imponit : ⁊ conti¬
nuo openi sentit egro¬
tus. Ut dam̃ gratius
esset miraculũ: uelut
gradatim priꝰ alta̾m
rauit. Exinde pro¬
palliolo suo oꝑuit postu¬
lantẽ: et sub eo in breui
optinuit eciam reliqui
corporio sospitatem.Lxxiii
Amonasterio albe ri¬
pe monachꝰ qͥdam ado-¬
lescens. usũ uocis amise¬
rat: ut nec psallere ĩ
telligi posset qͥd loque¬
retur. Cui uir oc̃s dũ
idem monastium ui-¬
sitaret. aquã cũ uino
benedicens potum dedit:
⁊ post paululũ frigidꝰ
ex eius pectore. mira cũ
suauitate sudor erupit.
Deniq ip̃a die ab eodẽ
in cõmodo lib̾at᷑. psalłe
cepit qͣsi unus de cet̾is
fr̃ib: ⁊ hoc illi benefi-¬
cium usq hodie perse¬
uerat.

Expanded text:
adeo paralysi dissolutus, adeo paralysi dissolutus, ut omnibus pene membris manum posset movere, non pedem. Interea superveniens Vir beatus paralyticum visitat, manum postulatus imponit, et continuo opem sensit aegrotus. Ut tamen gratius esset miraculum, velut gradatim prius alteram ravit. Exinde propalliolo suo operuit postulantem, et subito in brevi obtinuit etiam reliqui corporis sospitatem. In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amiserat, ut nec psallere inttelligi posset quid loqueretur. Cui Vir sanctus, dum idem monasterium visitaret, aquam cum vino benedicens potum dedit: et post paululum frigidus ex ejus pectore mira cum suavitate sudor erupit. Deinde ipsa die ab eodem incommodo liberatus, psallere coepit quasi unus de caeteris fratribus: et hoc illi beneficium usque hodie perseverat.
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ: ⁊ sicut p̾ea didi¬
cimꝰ. ex longo aute tẽ¬
pore uigilans in custo¬
dia gregis sui. sũbito¬
terrore ꝑcussus. amiserat
ꝓrsus auditũ. Grans ita
pater dc̃s: ⁊ puero manꝰ
imponens: utrũ audiat
sciscitat᷑. At ille mira
deuotione proclamans.
audio dñe audio: tã fir¬
miter amplexatꝰ est eũ.
ut uix abeoposset a¬
uelli. Auditũ est u̾bũ:
oblatꝰ est puer summo
poritifici aliisꝙ ꝑsonis:
celeberrimũ q hoc mira¬
culum fuit.
enerat pater oc̃s
admonast̾i̾um ĩ
diocesi bilũtina cui no¬
men est carus locus:
et erant cũ eo ex ab¬
batib ordini sui młti.
U matrona quedam
de finib iłis: ex młto
iam temꝑe clauda. in
carro allata: ⁊ oblata
est ei. Grans uͦ breuit̃.
⁊ signaus eam. in noĩe
domini erexit ⁊ saua¬
uit: ut eadẽ hora inco¬
lumis remearet ad ꝓpͥa.
in monasterio mo¬
rimundo. que est cister¬
ciensis ordinis abbatia
una de pͥmis. monachꝰ
quidam iacebat usq

Expanded text:
eadem, et sicut postea didieadem, et sicut postea didicimus, ex longo ante tempore vigilans in custodia gregis sui, subitoterrore percussus, amiserat prorsus auditum. Orans itaque Pater sanctus, et, puero manus imponens, utrum audiat sciscitatur. At ille mira devotione proclamans, « Audio, domine, audio; » tam firmiter amplexatus est eum, ut vix ab eo posset avelli. Auditum est verbum, oblatus est puer summo pontifici aliisque personis, celeberrimumque hoc miraculum fuit. enerat Pater sanctus ad monasterium in dioecesi Bisuntina, cui nomen est Charus-Locus, et erant cum eo ex abbatibus sui Ordinis multi, ubi matrona quaedam de 1146 finibus illis ex multo jam tempore clauda, in carro allata et oblata est ei. Orans vero breviter, et signans eam in nomine Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria. n monasterio Morimundo, quae est Cisterciensis ordinis abbatia una de primis, monachus quidam jacebat usque
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore paralyticꝰ sic iace¬
bat : ut ne ip̃m capt̃
flecteret: nisi al altõ
moueretur. Quẽ affe¬
rentes in culcitra mat
tum erigens statuit ou¬
pͣ pedes suos: ⁊̃ ire p̾cepit.
Nec mora ealiit puer
et ambulabat: magni¬
ficans. dm̃i. Qui tãdiu
scm ꝓsecutꝰ est abeuntẽ.
donec ille inuitũ licet
⁊ renitentẽ redire pre¬
cepit. Uͭ ñ ĩmerito qͥdẽ
magria admodũ facta
est admiratio: magna
exultatio omniũ qui
uidebant: s pre cet̾i̾s
fr̃ iunior in ip̃iꝰ tanꝙͣ
rediuiui oscula ruens.
usq ꝑmouit. Hunc
quidẽ puerũ ⁊ post
annos .iiͦii. in eodem
uico. beato uiro mater
offerens. sacros monebat
osculari pedes: Hic est
qui tibi uitã reddidit.
et te michi.
odem anno apud
cist̾cium iuxta mo¬
remi᷑ abb̃ib congregatis.
p̾dictus paꝑa uenerabił
affuit: non tam apłica
iacebat. facto uespere
⁊ conuentu soluto. dei
famulus diu̾tisset:
surdum ei puerũ ob¬
tulerunt. Erat autẽ
puer ille de uicinia

Expanded text:
priore paralyticus sic jacepriore paralyticus sic jacebat, ut nec ipsum caput flecteret, nisi ab altero moveretur. Quem afferentes in culcitra matetum erigens statuit supra pedes suos, et ire praecepit. Nec mora, exsiliit puer, et ambulabat magnificans Deum: qui tamdiu Sanctum prosecutus est abeuntem, donec ille invitum licet et renitentem redire praecepit. Ubi non immerito quidem magna admodum facta est admiratio, magna exsultatio omnium qui videbant: sed prae caeteris frater junior in ipsius tanquam redivivi oscula ruens, usque permovit. Hunc quidem puerum et post annos quatuor in eodem vico beato Viro mater ejus offerens, sacros monebat osculari pedes: « Hic est, » qui tibi vitam reddidit, et te mihi. » 40. Eodem anno apud Cistercium juxta morem abbatibus congregatis, praedictus papa venerabilis adfuit, non tam auctorijacebat, facto vespere et conventu soluto, Dei Famulus divertisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem puer ille de vicinia
Abbreviated transcription (Latin):
lyticꝰ: gressum recepit
puer claudꝰ ex utero ma¬
tris sue.
um reu̾ientissimus:
papa nr̃ terciꝰ euge
nius. ex moriacho clare¬
uallensi ⁊ abbate scĩ a¬
nastasii in urbe roma
ad apłicam assumptꝰ ca-¬
thedram. gallias intro-¬
isset: sbat cũ eo uir oco:
qmͣ iu illo dignitas pre¬
minebat. Tantꝰ enim ad
beatum uirũ concͤsus
erat ĩcõmodis uariis la¬
borantiũ: ut cũ aliqñ
sũmꝰ pontifex basilicã
uͥ ille missaꝵ sollemp¬
nia celebrabat. deuotus
intrasset: expleto sacri¬
ficio. et ex more acceden¬
tib eis qu curã desid̾a¬
bant. paulomiinꝰ idem
papa cõpͥmeret᷑ a t᷑bio:
et uix potuerit ꝑ mini¬
stroꝵ manus educi. E
plimis sane que ĩ eiꝰdẽ
apłici uiri facta sunt
comitatu. duo scribimꝰ:
que nos obliuisci ip̃a ꝙͣ
uidimꝰ magnitudo le¬
ticie non ꝑmittit. loiix.¬
haleta dr̃ uicus:
inter ꝓuignum
castrũ ⁊ seqͣnã fluuiũ
constitutꝰ. Uͥ puer fer¬
me decennis. ab anno

Expanded text:
lyticus, gressum recepit lyticus, gressum recepit puer claudus ex utero matris suae. Cum reverendissimus papa noster Eugenius tertius, ex monacho Clarae-Vallensi et abbate Sancti-Anastasii in urbe Roma, ad apostolicam assumptus cathedram, Gallias introisset; ibat cum eo Vir sanctus, quam in illo dignitas praeeminebat. Tantus enim ad beatum Virum concursus erat incommodis variis laborantium, ut cum aliquando summus Pontifex basilicam, ubi ille Missarum solemnia celebrabat, devotus intrasset; expleto sacrificio, ex more accedentibus eis qui curam desiderabant, paulo minus idem papa comprimeretur a turbis, et vix potuerit per ministrorum manus educi. E plurimis sane quae in ejusdem apostolici Viri facta sunt comitatu, duo scribimus quae nos oblivisci ipsa quam vidimus magnitudo laetitiae non permittit. Chaleta dicitur vicus inter Provignum castrum, et Sequanam fluvium constitutus, ubi puer ferme decennis ab anno
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ. nec audiss. Post
dies paucos transeunte
ꝓpiꝰ patre sc̃o: ambo pa-¬
riter puerum tołlunt.
⁊ offerunt ei. Impoĩta
gͥ manu puero. ⁊ sig¬
nans os illiꝰ ⁊ aures.
allocutꝰ est eum: ⁊ lo-¬
quentẽ ꝓtinꝰ ⁊ audien-¬
tem dimisit. lxu¬
pud Risnellum
opp̾idum regionis eiꝰdẽ.
usq mͦ oernere est ado¬
lescentẽ symonẽ nomie
satis notum: qui p̾fato
dei famulo. claudus o¬
blatꝰ est. ⁊ sub eius ma¬
nu gressũ recepit. lxui¬
arrum suꝑ albam
ut aiunt leugio distans
a monast̾io clareuallis.
Ibi qͦ sepĩ ꝑ hunc homi¬
Inẽ dei diuine uͥtutis oꝑa
claruerunt. Siquidẽ pre¬
ter ea q̃ min᷑ diligenter
curauimꝰ uestigare. qd̃
om̃is nr̃a curiositas sig¬
noꝵ mltitudine uince¬
recur .iiii. illic claudos
illuminauit: duob eq̃
surdio ⁊ mutis auditũ
p̾stgit ⁊ loquelam. lxuii
ed ⁊ iuxta alterũ
barrũ suꝑ seqͣnam
ad eiꝰ tactum illumĩatꝰ
est cecꝰ: conualuit para¬

Expanded text:
aliquando, nec audisset. Post aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loquentem protinus et audientem dimisit. Apud Risnelmum oppidum regionis ejusdem usque modo cernere est adolescentem, Simonem nomine, satis notum, qui praefato Dei famulo claudus oblatus est, et sub ejus manu gressum recepit. Barrum super Albam ut aiunt, leucis distans a monasterio Clarae-Vallis. Ibi quoque saepius per hunc hominem Dei divinae virtutis opera claruerunt. Siquidem praeter ea quae minus diligenter curavimus vestigare, quod omnis nostra curiositas signorum multitudinem vinceretur, quatuor illic claudos illuminavit, duobus aeque surdis et mutis auditum praestitit et loquelam. Sed et juxta alterum Barrum super Sequanam ad ejus tactum illuminatus est caecus, convaluit etiam para