comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris accenduntur trepidi: constringunt᷑ remissi. excitant᷑ ignau
esertores compellunt᷑ ut redeant: gentiles coguntur ut credamt
Uetus fidelium populus ad quietem uocatur: ad aciem recen
et copiosus exercitus robore fortiore colligitur. pugnaturꝰ sin
metu mortis cum prelium uenerit: qui ad militiam temꝑe mor¬
calitatis accedit. Quid deinde illud fr̃s dilectisimi quale est quam
ꝑtinens quã necessarium. quod petis ista et lues quȩ horribilis et fe¬
ralis uidetur: explorat iusticias singulorũ. et mentes humani gene¬
ns examinat : an infirmis seruiant sani. an ꝓpinqui cognatos pie
diliganti an inisereantur seruorũ languentium dñi. an dep̾cantes
egros non deserant medici: an fe roces uiolentiam suam compͥmãt.
in rapaces auaritie furentis in satiabilem semper ardorem uel metu
mortis extinguant: an ceruicem flectant suꝑbi.an audaciam leni¬

Expanded text:
ris accenduntur trepidi, constringuntur remissi, excitantur ignaui, ris accenduntur trepidi, constringuntur remissi, excitantur ignaui, desertores conpelluntur ut redeant, gentiles coguntur ut credant, uetus fidelium populus ad quietem uocatur, ad aciem recens et copiosus exercitus robore fortiore colligitur pugnaturus sine metu mortis, cum proelium uenerit, qui ad militiam tempore mortalitatis accedit. Quid deinde illud, fratres dilectissimi, Quale est, quam pertinens, quam necessarium, quod pestis ista et lues quae horribilis et feralis uidetur explorat iustitiam singulorum et mentes humani generis examinat, an infirmis seruiant sani, an propinqui cognatos pie diligant, an misereantur seruorum languentium domini, an deprecantes aegros non deserant medici, an feroces uiolentiam suam conprimant, an rapaces auaritiae furentis insatiabilem semper ardorem uel metu mortis extinguant, an ceruicem flectant superbi, an audaciam leni
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. Mortalitas ista uideis et gentilib et xp̃i hostib pestis est
dei autẽ seruis salutaris excessus. ẽ. Hoc quod sine ullo discrimine
generis humani cũ in iustis et iusti : non est qͦd putetis bonis ⁊ mali
interitũ esse communem. Ad refrigeriũ usti uocantur: ad suppliti¬
um rapiuntur in iusti. Datur uel ocius tutela fidentib : ꝑfidis pęna
inꝓuidi et ingrati sumꝰ fu̾s dilectissimi ad diuina beneficia: nec qͥd
nobis conferatur agnoscimꝰ. Excedunt ecce in pace tute cũ gła sua
uirgines: uenientis antixp̃i minas et corruptelas et lupanaria non
timentes. Pueri ꝑiculum lubricȩ ȩxatis euadunt: ad continentiȩ
atq in nocentie premiũ feliciter ꝑueniunt. Tormenta iam non ti¬
met delicata matrona : metum ꝑsecutionis et manꝰ cruciatusq car¬
nificis moriendi celeritate lucrata. Pauore mortalitatis et tempo¬

Expanded text:
rantur. mortalitas ista Iudaeis et gentibus et Christi hostibus pestis est, rantur. mortalitas ista Iudaeis et gentibus et Christi hostibus pestis est, Dei seruis salutaris excessus est. hoc quod sine ullo discrimine generis humani cum iniustis. moriuntur et iusti, non est quod putetis malis et bonis interitum esse communem. ad refrigerium iusti uocantur, ad supplicium rapiuntur iniusti: datur uelocius tutela fidentibus, perfidis poena. inprouidi et ingrati sumus, fratres dilectissimi, ad beneficia diuina nec quid nobis conferatur agnoscimus. excedunt ecce in pace tutae cum gloria sua uirgines uenientes antichristi minas et corruptelas et lupanaria non timentes. pueri periculum lubricae aetatis euadunt, ad continentiae adque innocentiae praemium feliciter ueniunt. tormenta iam non timet delicata matrona metum persecutionis et manus cruciatusque carnificis moriendi celeritate lucrata. pauore mortalitatis et tempo
Abbreviated transcription (Latin):
animi uirtutib congredi quanta pectoris magnitudo ẽ. et quanta
sublimitas inter ruinas humani generis stare rectum. nec cum eis
quib spes in dnm̃ nulla ẽ iacere. ꝓstratũ : gratulari magis et tempo¬
ris mimꝰ amplecti. qͦd dum nr̃am fidem firmiter. ꝓmimus: et labore
tolerato ad xp̃m ꝑ angustam xp̃i uiam pergimus. premiũ uitȩ et
fidei ipso iudicante capiamꝰ. Mori plane timeat: sed qui ex aqua ⁊ sp̾u
non renatus. gehennȩ ignib mancipatur. Mori timeat: qui non
xp̃i cruce et passione censetur. Mori timeat : qui ad scd̃am mortẽ de
hac morte transibit. Mori timeat: quẽ descło recedentem ꝑhenni¬
b penis ȩterna flamma torquebit. Mori timeat: cui hoc mora longi¬
ore confertur. ut cruciatus eiꝰ et gemitꝰ interim differat᷑. Multi e
nr̃is in hac mortalitate moriunt᷑:. hoc est multi ex nr̃is de scło libe¬

Expanded text:
animi uirtutibus congredi quanta pectoris magnitudo est, quanta animi uirtutibus congredi quanta pectoris magnitudo est, quanta sublimitas in ruinis humani generis stare rectum nec cum eis quibus spes in Deum nulla est iacere prostratum et gratulari magis et temporis munus amplecti, quod dum nostram fidem firmiter promimus et labore tolerato ad Christum per angustam Christi uiam pergimus, praemium uiae eius et fidei ipso iudicante capiamus. mori plane timeat, sed qui ex aqua et spiritu non renatus gehennae ignibus mancipatur. mori timeat qui non Christi cruce et passione censetur. mori timeat qui ad secundam mortem de hac morte transibit. mori timeat quem de saeculo recedentem perennibus poenis aeterna flamma torquebit. mori timeat cui hoc mora longiore confertur, ut cruciatus eius et gemitus interim differatur. Multi ex nostris in hac mortalitate moriuntur, hoc est multi ex nostris de saeculo libe
Abbreviated transcription (Latin):
mbecillitas et uastitas aliqua grassatur: tunc uirtus nr̃a ꝑficitur.
unc fides si temptata ꝑsticerit coronat᷑. sicut scriptũ est. Uasa figu
lpbat forna ex: et homines iustos temptatio tribulationis. Hoc deni¬
q uiter nos et cȩceros inter est qui d̃m nesciunt: quod illi ĩ aduersu¬
queruntur et murmurant. nos aduersa non auocant a uirtutis et fi¬
dei ueritate: sed corroborant in dolore. Hoc quod nunc corporis ures
solutus in fluxum uenter euiscerat: quod in fauciũ uulnera ꝯceptꝰ
medullitus ignis exȩstuat. quod assiduo uomitu intestina quatiunt᷑.
quod oculi ui sanguinis exardescunt. quod quorũdam pedes uel aliquȩ
menbrorũ partes contagio morbidȩ putredinis amputarunt: quod
ꝑ iacturas et dampna corporum ꝓrumpente languore uel debilitatur
incessus. uel auditus obstruitur: uel cęcatur aspectus. ad documentum
ꝓficit fidei. Contra tot impetus uastationis et mortis: in concussi

Expanded text:
inbecillitas et uastitas aliqua grassatur, tunc uirtus nostra perficitur, inbecillitas et uastitas aliqua grassatur, tunc uirtus nostra perficitur, tunc fides si temptata perstiterit coronatur, sicut scriptum est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis. hoc denique inter nos et ceteros interest qui Deum nesciunt, quod illi in aduersqueruntur et murmurant, nos aduersa non auocant a uirtutis et fidei ueritate, sed conprobant in dolore. Hoc quod nunc corporis uires solutus in fluxum uenter euiscerat, quod in faucium uulnera conceptus medullitus ignis exaestuat, quod adsiduo uomitu intestina quatiuntur, quod oculi ui sanguinis inardescunt, quod quorundam uel pedes uel aliquae membrorum partes contagio morbidae putredinis amputantur, quod per iacturas et damna corporum prorumpente languore uel debilitatur incessus uel auditus obstruitur uel caecatur aspectus, ad documentum proficit fidei. contra tot inpetus uastitatis et mortis inconcussis
Abbreviated transcription (Latin):
na Nam gubernator in tempestate dinoscitur: in acie miles ꝓbatur.
elicata iactatio. ẽ: cum ꝑiculum non est. Conflictatio in aduersis: ꝓbu¬
tio est ueritatis. Arbor quȩ alta radice fundata est: uentis incumben¬
tib non mouetur. Et nauis quȩ forti compage solidata. ẽ: pulsatur
flucdib nec foratur. Et quando area fruges terit: uentos grana fortia
et robusta contempnunt. in anes paleȩ flatu portante rapiunt᷑. Sic ⁊
apłs paulus post naufragia post flagella post carnis et corporis multa
et grauia tormenta non uexari sed emendari se dicit in aduersis: ut
dum grauius affugit᷑. uerius ꝓbaret᷑. Datus. ẽ. mͥ inquid stimulus car¬
is mee angłs sathanȩ : qui me colaphitet. ut non extollar. Propter
quod der dñm̃ rogaui ut discederet ame: et dixit mͥ. Sufficit tibi grã¬
mei. Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur. Quando gͦ imfirmitas uel

Expanded text:
na. gubernator in tempestate dinoscitur, in acie miles probatur. na. gubernator in tempestate dinoscitur, in acie miles probatur. delicata iactatio est, cum periculum non est: cum est conflictatio in aduersis, probatio est ueritatis. arbor quae alta radice fundata est uentis incumbentibus non mouetur et nauis quae forti conpage solidata est pulsatur fluctibus nec foratur, et quando area fruges terit, uentos grana fortia et robusta contemnunt inanes paleae flatu portante rapiuntur. Sic et apostolus Paulus post naufragia, post flagella, post carnis et corporis multa et grauia tormenta non uexari sed emendari se dicit aduersis, ut dum grauius adfligitur uerius probaretur. datus est mihi, inquit, stimulus carnis meae, angelus satanae qui met dixit mihi: sufficit tibi gratia mea. uirtus enim in infirmitate perficitur. quando ergo infirmitas et
Abbreviated transcription (Latin):
si diligitis anm d̾m ur̃m ex toto corde ur̃o et ex tota anima uestra.
ic abraham dõ placuit: qui ut deo placeret nec amittere filium timu¬
it. nec gerere parricidium recusauit. Qui filium non potes lege ꝙ
sorte mortalitatis amittere. quid faceres si filium ubereris occidere:
domiua te facere paratum timor dei et fides debet.Sit licet rei fami¬
uaris amissio: sit de infestantib morbis assidua menbrorũ ⁊ cruenta
ueratio. sit de urore. de liberis. de excedentib caris funebris & tristis
auulsio: non sint tibi scandala ista sed prelia. Nec debilitent aut fran¬
gant xp̃iani fidem sed potius ostendant in colluctatione uirtutem:
cum contempnenda sit omnis inuiria malorũ presentium fiducia fu¬
curorũ bonorũ. Nisi precesserit pugna: non potest e̾e̾ uictoria. Cum
fuerit in pugnę congressione uictoria: tunc datur uincentib ⁊ coro¬

Expanded text:
si diligitis Dominum Deum uestrum ex toto corde uestro et ex tota anima uestra. si diligitis Dominum Deum uestrum ex toto corde uestro et ex tota anima uestra. Sic Abraham Deo placuit, quia ut placeret Deo nec amittere filium timuit nec gerere parricidium recusauit. qui filium non potes lege et sortem ortalitatis amittere, quid faceres, si filium iubereris occidere? ad omnia te paratum facere timor Dei et fides debet. sit licet rei familiaris amissio, sit de infestantibus morbis adsidua membrorum et cruenta uexatio, sit de uxore, de liberis, de excedentibus caris funebris et tristis auulsio: non sint tibi offendicula ista sed proelia, nec debilitent aut frangant christiani fidem, sed potius ostendant in conluctatione uirtutem, cum contemnenda sit omnis iniuria malorum praesentium fiducia futurorum bonorum. nisi praecesserit pugna, non potest esse uictoria, cum fuerit in pugnae congressione uictoria, tunc datur uincentibus et coro
Abbreviated transcription (Latin):
rare te et saram nurum tuam. Ego enim sum raphael unꝰ ex seꝑtẽ
angłis sc̃ĩs qui adsistimꝰ et conuersam᷑ ante claritatem dei. Hanc
tolerantiam iusti semꝑ habuerunt: hanc apłi disciplinam de Añ
lege tenuerunt. non musitare in aduersis: sed quȩcumq in seclo
accidunt fortiter et patienter exciꝑe. cum iudeorũ popłs hinc semꝑ of¬
fenderit qͦd aduersus d̾m frequentius murmuraret. sicut testatur in
mimeris dñs d̃ dicens. Desinat murmuratio eorũ ame: et non morient᷑.
urmurandũ non est in aduersis fr̾s dilectissimi: sed patienter et forti¬
ter quicꝗͥd acciderit sustinendum cũ scriptum sit sacrificium deo sp̾s
contribulatus. cor contritum & humiliatum d̾s non despiciet: in de¬
bit te et famem initiet tibi: et cognoscetur in corde tuo si bene custodi¬
eris precepta eiꝰ siue non: et iterum temptat uos dñs d̾s ur̃ ut sciat

Expanded text:
rare te et Sarram nurum tuam: ego enim sum Raphael, unus ex septem rare te et Sarram nurum tuam: ego enim sum Raphael, unus ex septem angelis sanctis qui adsistimus et conuersamur ante claritatem Dei. Hanc tolerantiam iusti semper habuerunt, hanc apostoli disciplinam de Domini lege tenuerunt non mussitare in aduersis sed quaecumque in saeculo accidunt fortiter et patienter excipere, cum Iudaeorum populus hinc semper offenderit, quod aduersus Deum frequentius murmuraret, sicut testatur in Numeris Dominus Deus dicens: desinat murmuratio eorum a me, et non morientur. murmurandum non est in aduersis, fratres dilectissimi, sed patienter et fortiter quidquid acciderit sustinendum, cum scriptum sit: sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non despicit. in Debit te et famem iniciet tibi, et cognoscetur in corde tuo si bene custodieris praecepta eius siue non, et iterum: temptat Dominus Deus uester uos ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
nimaduertisti puerũ meum iob: Non ẽ similis illi quisquã in derris:
homo sine querela. uerus dĩ cultor. Et tobias post oꝑa magnifica post
miscdiȩ suę multa et gloriosa preconia: cȩcitatẽ luminum passus t¬
mens c benedicens dm in aduersis. ꝑ ipsam corporis sui cladem creuit
ad laudem. Quem & ipsum uxor sua deprauare temptauit dicens. Ubi
sunt iusticie tuȩ: Ecce quȩ pateris. At ille circa timorem dei stabilis
⁊ firmus: et ad omẽm tolerantiam passionis fide religionis armatus
temptationi uxoris inualide in dolore non cessit: sed magis dm̃ maio¬
re patientia ꝓmeruit. quem postmodum raphael collaudat et dicit
pera dei reuelare et conficeri: honorificum est. Nam quando orabas
tu et sara nurus tua: ego obtuli memoriam orationis ur̃e in conspec¬
tu claritatis dei. Et cum sepelires mortuos simpliciter: et quia non
es cunctatus exurgere et derelinquere prandiũ tuũ et abisti et con¬
disti mortuum. et missus sum temptare te: et iterũ me misit ds cu

Expanded text:
animaduertisti puerum meum Iob? non enim est similis illi quisquam in terris, homo sine querella, uerus Dei cultor. et Tobias post opera magnifica, post misericordiae suae multa et gloriosa praeconia caecitatem luminum passus timens et benedicens in aduersis Deum per ipsam corporis sui cladem creuit ad laudem, quem et ipsum uxor sua deprauare temptauit dicens: ubi sunt iustitiae tuae? ecce quae pateris. at ille circa timorem Dei stabilis et firmus et ad omnem tolerantiam passionis fide religionis armatus temptationi uxoris inualidae in dolore non cessit, sed magis Deum patientia maiore promeruit, quem pOpera Dei revelare et confiteri honorificum est. Nam, quando orabas tu et Sara nurus tua, ego obtuli memoriam orationis vestrae in conspectu claritatis Dei. Et cum sepelires tu mortuos simpliciter, et quia non es cunctatus exsurgere et derelinquere prandium tuum, et abisti et condidisti mortuum, missus sum tentare
Abbreviated transcription (Latin):
extremi et minimi et humilitatis nr̃e conscii aliquid ad censuram li¬
centiȩ uindicemꝰ: sea quo ad sollicitudinem magis cauti plus de diabolil̃¬
sestatione tuneamꝰ. Neq inanis hec cautio ẽ et formido uana: que dd
salutis uiam consulit. quȩ dnĩca et uitalia p̃cepta custodre :ut quese
xpͥo dicauerint et a carnali concupiscentia recedentes cam ca ride qmi
mente sc do uoueriit. opus suum consument magno prenio destuira
nes ornari aut placere ciuiquam nͥ dño suo studeant. aquo et mercedem uir¬
ominatis expectint dicente ipso. Non om̃s capiunt hoc uerbum. sedsil u
ti orunus ostenditur: uirginitas predicatur. Hũ sunt qͥ cum mulierit
fe non coin quinauerunt: uirgines enim ꝑmanserunt.Hii sint quiileeri

Expanded text:
extremi et minimi et humilitatis nostrae admodum conscii aliquid ad censuram liextremi et minimi et humilitatis nostrae admodum conscii aliquid ad censuram licentiae uindicemus, sed quod ad sollicitudinem magis cauti plus de diaboli infestatione timeamus. Neque inanis haec cautio est et uana formido quae ad salutis uiam consulit, quae dominica et uitalia praecepta custodit, ut quae se Christo dicauerint et a carnali concupiscentia recedentes tam carne quam mente se Deo uouerint, consumment opus suum magno praemio destinatum nec ornari aut placere cuiquam nisi domino suo studeant, a quo et mercedem uirginitatis expectant dicente ipso: non omnes capiunt uerbum sed illi quibus tiae munus ostenditur, uirginitas praedicatur: hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinauerunt: uirgines enim permanserunt. hi s
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ddeliquisse aute cũ nec dum nosset disciplinam dei. nulla sit uenia
ultra delinquere. postquã dnm nosse cȩpisti. Et quidem hos tm uiri qͣm
mulieres tam pueri quam puellȩ sexus omnis atq omiis ȩtas obseru atꝰ
ꝙꝓ curet ꝓ religione et fide quam dño debet: ne quod scm et purum de añ
dignatione ꝑcipitur. minus sollicito timore teneat᷑. Nunc nobis ad urt¬
nes sermo est: quarũ quo sublimior gła. maior et cura est. Flos est ile
eccłiastici germinis: decus atq ornamentum gr̃e sp̃italis.L. Eta ando¬
les laudis et honoris opus integrũ atq incorruptum. qi unago respon¬
dens ad scimoniam dñi: illustrior portio gregis xp̃i. Saudet ꝑ illas ato
in illis largit̾ floret eccłiȩ matris głosa fecunditas: quantoq pluc
copiosa uirginitas nuimero suo addit. tanto gaudium matris augesens
d has loquimur. has hortamur: afflictione potius quã potestate. non qͥ

Expanded text:
culpa deliquisse ante, cum necdum nosses disciplinam Dei, nulla sit uenia culpa deliquisse ante, cum necdum nosses disciplinam Dei, nulla sit uenia ultra delinquere, postquam Deum nosse coepisti. et quidem hoc tam uiri quam mulieres, tam pueri quam puellae, sexus omnis adque omnis aetas obseruet et curet pro religione et fide quam Deo debet, ne quod sanctum et purum de Domini dignatione percipitur minus sollicito timore teneatur. Nunc nobis ad nirgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est maior et cura est. flos est ille ecclesiastici germinis, decus adque ornamentum gratiae spiritalis, laeta indoles, laudis et honoris opus integrum adque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, inlustrior portio gregis Christi. gaudet per illas adque in illis largiter floret ecclesiae matris gloriosa fecunditas, quantoque plus copiosa uirginitas numero suo addit, gaudium matris augescit. ad has loquimur, has adhortamur adfectu potius quam potestate nec quo
Abbreviated transcription (Latin):
Daulus in epłis suis ponit et dicit: quib nos ad curricula uiuenai ꝑdiui¬
na magisteria formauit. Non estis uestri. Emꝑti enim estis magno precio:
głorificate et portate dnm in corꝑore ur̃o. Gł ificemus et portemꝰ dñm
puro et mundo corde et corpore et obseruatione meliori. et qui ꝑ sang¬
nem xp̃i ddm̃ nr̃i redempti sumꝰ. ꝑ omnia seruitutis obsequia redempto¬
ris imꝑio pareamus: demusq oꝑam ne quid immundũ et ꝓfauũ tem¬
plo dei inferatur. ne offensus sedem quam in habitat aerelmquat. Sos¬
ꝑitantis dñi uerba sunt et docentis: curantis pariter et monentis. E ccd
inquid sanꝰ factus es: iam noli peccare. ne quid tibi deterius fiat . Dat ui¬
uendi morem : dat innocentiȩ legeni. postquã contulit sanitatem: nec
habenis lberis et solutis uagari postmodum patitur. sed ipsis quib potꝰ
sanatus fuerat mancipato grauius comminatur: qͦd sit scilicet munror

Expanded text:
Paulus in epistulis suis dicit, quibus nos ad curricula uiuendi per diuiPaulus in epistulis suis dicit, quibus nos ad curricula uiuendi per diuina magisteria formauit: non estis uestri: empti enim estis magno pretio. clarificate et portate Deum in corpore uestro. clarificemus et portemus Deum puro et mundo corpore et obseruatione meliore, et qui per sanguinem Christi redempti sumus per omnia seruitutis obsequia redemptoris imperio pareamus demusque operam, ne quid immundum et profanum templo Dei inferatur, ne offensus sedem quam inhabitat derelinquat. sospitantis Domini uerba sunt et docentis, curantis pariter et monentis: ecce, inquit, sanus factus es: iam noli peccare ne quid tibi deterius fiat. dat uiuendi timorem, dat innocentiae legem, postquam contulit sanitatem, nec habenis liberis et solutis uagari postmodum patitur, sed ipsis potius quibus sanatus fuerat mancipato grauius comminatur, quod sit scilicet minor
Abbreviated transcription (Latin):
tempora nr̃a significauerit dicens. Dabo uobis pastores scd̾m cor meũ.
et pascent̾ uos pascentes cum disciplina. Q uod si in scripturis sc̃ĩs tie¬
quenter et ubiq disciplina p̾cipitur: et fundamentũ onne relig so¬
nis ac fidei. de obseruatione ac cimore ꝓficiseitur. qͥd cupidĩ appece¬
quid magis uelle ac tenere nos conuenit. quã ut radicib fortius firis.
et domiciliis nostris suꝑ petrã robustam mole solidatis. ii concussi ady
cellas et turbines scsi stemus. ut ad xp̃i munera ꝑ diuina p̾cepta ueniamꝰ
considerantes pariter etͣ scientes ꝗd templa dei sint menbra nostra: ab om¬
ni fece contagionis antiquȩ lauacri uitalis scĩficatione purgatã. nec uio¬
lare ea aut pollui fas sit quando qui uiolat et ipse iuolecur se orum uos
templorũ cultores et antistites sumus. Sexuiamꝰ illi: cuiꝰ esse iam cępimus

Expanded text:
tempora nostra significaverat dicens: « Et dabo vobis pastores secundum cor meum, tempora nostra significaverat dicens: « Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent uos pascentes cum disciplina. Quodsi in scripturis sanctis frequenter et ubique disciplina praecipitur et fundamentum omne religionis ac fidei de obseruatione ac timore proficiscitur, quid cupidius adpetequid magis uelle ac tenere nos conuenit, quam ut radicibus fortius fixis et domiciliis nostris super petram robusta mole solidatis inconcussi ad procellas et turbines saeculi stemus, ad Dei munera per diuina praecepta ueniamus, considerantes pariter ac scientes quod templa Dei sint membra nostra ab omni faece contagionis antiquae lauacri uitalis sanctificatione purgata nec uiolari ea aut pollui fas sit, quando qui uiolat et ipse uioletur? eorum nos templorum cultores et antistites sumus: seruiamus illi, cuius esse iam coepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina custos sper retinaculũ fidei: dux itineris salu¬
taris. fomes ac nutrimentũ bone indolis. magistra iuir¬
tutis. facit in xp̃o manere semꝑ: ac iugiter in deꝯ uiuere.
ad ꝓmissa cȩlestia et diuina premia ꝑuenire. Hane sec.¬
tari salubre est: et aduersari ac neglegere lȩtale. In psaimisio qui¬
tur sp̃c sc̃s Continete disciplinam: ne forte irascatur oñs et peatu
auia reda. cũ exarserit cito ira eiꝰ suꝑ uos. Et iterũ. Peccatori autẽ
dirit ds ut quid exponis iustificationes meas. et assimmis testamentum m
ꝑos tuum: Tu autẽ odisti disciplinã: et piecisti sermones meot re¬
mandata sapientiȩ monentis accepimus. H ili ne neglexeris diseppone¬
nam dũi: et ne defeceris ab eo correptus. Quem en im diligtiꝰ dr cor¬
cipte. Si autẽ quem d̾s diligit corripit et sic corripit it emenaeti
fãs quoq et maxime sacer dotes non oderunt sed diligunt eos qͥs cor¬
ripiunt ut emendent. quando et d̾s ꝑ hieremiam ante p̾dixertos eo

Expanded text:
isciplina custos spei, retinaculum fidei, dux itineris salutaris, fomes ac nutrimentum bonae indolis, magistra uirtutis, facit in Christo manere semper ac iugiter Deo uiuere, ad promissa caelestia et diuina praemia peruenire. hanc et sectari salubre est et auersari ac neglegere letale. in psalmis loquitur Spiritus sanctus: continete disciplinam ne forte irascatur Dominus et pereatis a uia recta, cum dicit Deus: Ad quid exponis justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum: tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos remandata sapientiae monentis accipimus: « Fili, ne neglexeris disciplinam Dei, et non defeceris ab eo correptus, quem enim diligit Deus corripit . » Si autem quem diligit Deus corripit, et corripit ut emendet. Fratres quoque et maxime sacerdotes non oderunt, sed diligunt eos quos corripiunt ut emendent, quando et Deus per Jeremiam ante praedixerat et
Abbreviated transcription (Latin):
ti eritis inquit qui ꝑsecutionem ꝑassi fueritis ꝓꝑter iusticiam: qa
ipsorũ est regnum cęlorũ. Et iterum. Beati eritis cũ odio uos ha¬

Expanded text:
ti, inquit, qui persecutionem passi fuerint propter iustitiam, quia ti, inquit, qui persecutionem passi fuerint propter iustitiam, quia ipsorum est regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
rgo errauimꝰ a uia ueritatis: & iusticiȩ lumen non luxit nob̾.
i sol non ortus est nobis. Lassati sumꝰ in iniquitatis uia ⁊ ꝑ ai¬
tionis: et ambulauimꝰ solitudines difficiles. uiam autem dñi ignora¬
uimꝰ. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. aut quid diuitiarũ iacdatio contulit
nobis: Transierunt omĩa illa tanquã umbra.Item in psalmo. cͦ.
xͦ.uͦ. precium & merces passionis ostenditur. Preciosa inquid in cõ¬
spectu dñi mors scõrum eiꝰ. Item in ꝑsalmo. cͦ.xx.uͦ. tristicia conflic
tationis & leticia retributionis exprimit᷑. Qui seminant inquit
in lacrimis: in gaudio metent. Ambulantes ambulabant ⁊ fle¬
bant: mittentes semina sua. Uenientes autem uenient in exul¬
tatione: tollentes gremia sua. Et iterũ in ꝑsalmo.cͦ.xͦ. uiiͦ. Beati qͥ¬
immaculati sunt in uia : qui ambulant in lege dñi. Beati qui scru¬
tantur martyria eiꝰ: in toto corde exquirunt eum. Item dñs in e¬
uangelio ultor ipse ꝑsecutionis nr̃e et munerator passionis. bea¬

Expanded text:
tiae lumen non luxit nobis et sol non est ortus nobis. lassati sumus in iniquitatis uia et petionis et ambulauimus solitudines difficiles, uiam autem Domini ignorauimus. quid nobis profuit superbia aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis ? transierXV pretium et merces passionis ostenditur: Pretiosa est, inquit, in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Item in Psalmo CXXV , tristationis et laetitia retributionis exprimitur. qui seminant, inquit, in lacrimis in gaudio metent. ambulantes ambulabant et plorabant mittentes semina sua: uenientes autem uenient in exultatione tollentes gremia sua. et iterum in psalmo CXVIII: beati inmaculati in uia, qui ambulant in luce Domini. beati qui perscrutantur martyria eius, in toto corde inquirunt eum. item Dominus in euangelio, ultor ipse persecutionis nostrae et munerator passionis, bea
Abbreviated transcription (Latin):
quã extrinsecus diluendas. uerum qͥ purgauerit quod est intꝰ eũ
quoꝙ id quod foris ẽ repurgasse: & emundata mente cute qͦq
unde mundi ce purgati esse possimꝰ: addidit elemosinas esse¬
faciendas. Misericors docet ac monet miscd̾iam fieri. et qͥa serua¬
re querit qͦs magno redemit prectio. post baptismi grãm sordi¬
peccatis nr̃is qui sine aliquo conscientiȩ uulnere esse non possu¬
tus. medicinam non putet ẽẽ adhibendam uulnerib: cũ scriptũ
sit qͥs głabitur castum se habere cor aut quis gloriabit᷑ mundum
se ẽẽ apeccatis. & iterum in epistola sua iohs ponat oe dicat. si dixe¬
rimꝰ quia peccatũ non habemus nos met ipsos decipimꝰ. & ueritas

Expanded text:
quam extrinsecus detrahendas, uerum qui purgauerit quod est intus eum quam extrinsecus detrahendas, uerum qui purgauerit quod est intus eum quoque id quod foris est repurgasse et emundata mente cute quoquunde mundi et purgati esse possimfaciendas. Misericors docet et monet misericordiam fieri; et quia servare quaerit quos magno pretio redemit, post Baptismi gratiam sordipeccatis nostris, qui sine aliquo 238 conscientiae vulnere esse non possutus, medicinam non putet adhibendam esse vulneribus, cum scriptum sit: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis ? et iterum in Epistola sua Joannes ponat et dicat: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veri
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Elemosinis et fide delicta purgantur. Hon utiq illa de¬
licta: quȩ fuerant ante contracta. Nam illa xp̃i sanguine et
sc̃ificatione purgant᷑. Item denuo dicit. Sicut aqua extingure¬
ignem: sic elemosina extinguit peccatũ. Hic ostenditur quoq
&̃ ꝓbatur qͥa sicut lauachit aquȩ salutaris gehennȩ ignis ex¬
tinguitur: ita elemosinis atq operationib iustis delictoꝵ flam¬
ma sopitur. Et quia semel in baptismo remissa peccatoꝵ dat᷑.
assidua oe uigis oꝑatio baptismi instar imitata. dei rursus ĩdul¬
gentiam largitur. Hoc & in euangelio dñs docet. Nam cũ deno¬
tarentur discipuli eius quod ederent nec pͥus manꝰ lauassent: respõ¬
dit & dixit. qui fecit qͦd intus ẽ fecit & quod foris ẽ: uerum date
elemosinam et ecce munda sunt omĩa uobis. docens scilicet ⁊ osten¬
dens non manꝰ lauandas ẽẽ sed pectus: & sordes intrinsecus potuis

Expanded text:
et dicit: eleemosynis et fide delicta purgantur. non utique illa deet dicit: eleemosynis et fide delicta purgantur. non utique illa delicta quae fuerant ante contracta: nam illa Christi sanguine et sanctificatione purgantur. item denuo dicit: sicut aqua ignem extinguet, sic eleemosyna extinguet peccatum. hic quoque ostenditur et probatur quia sicut lauacro aquae salutaris gehennae ignis extinguitur, ita eleemosynis adque operationibus iustis delictorum flamma sopitur. et quia semel in baptismo remissa peccatorum datur, adsidua et iugis operatio baptismi instar imitata Dei rursus indulgentiam largiatur. hoc et Dominus in euangelio docet. nam cum denotarentur discipuli eius quod ederent nec prius manus abluissent, respondit et dixit: qui fecit quod est intus fecit et quod foris est. uerum date eleemosynam, et ecce uobis munda omnia, docens scilicet et ostendens non manus lauandas esse sed pectus et sordes intrinsecus potius
Abbreviated transcription (Latin):
ad libertatem ser uiendes extraheret. mori sustinuit ut morien ᷤᷤ¬
immortalitatem mortalib exhiberet. Multa hȩc sunt ⁊ magna
diuinȩ miscd̃iȩ munera: sed adhuc qualis ꝓuidentia illa ⁊ quan¬
ta clementia xp̃i est qͥd nobis salutari ratione ꝓspicitur. ut homi¬
ni qui redemptus : reseruando plenius consulatur. Nam cũ dñs
adueniens sanasset illa quȩ adam portasset uulnera & uenena
serpentis antiqua curasset: legem dedit sano & p̾cepit ne ultra
peccaret ne quid peccanti grauiꝰ eueniret. Coartati eramꝰ & in
angustũ in nocentiȩ prescriptione conclusi: nec habebat qͥd fra¬
gilitatis humanȩ infirmitas atq unbecillitas faceret. nisi iterũ
pietas diuina subueniens iustitiȩ & miscd̃ie oꝑib ostensis uiã
quandam tuendȩ salutis aꝑiret: ut sordes postiodum quascũq
contrahimꝰ. elemosinis abluamꝰ. Loquitur in scripturis sp̃s sc̃s

Expanded text:
ad libertatem seruientes extraheret. mori sustinuit ut ad libertatem seruientes extraheret. mori sustinuit ut immortalitatem mortalibus exhiberet. multa haec sunt et magna diuinae misericordiae munera. sed adhuc qualis prouidentia illa et quanta clementia est, quod nobis salutari ratione prospicitur, ut homini qui redemptus est reseruando plenius consulatur. nam cum Dominus adueniens sanasset illa quae Adam portauerat uulnera et uenena serpentis antiqua curasset, legem dedit sano et praecepit ne ultra iam peccaret, ne quid peccanti grauius eueniret. coartati eramus et in angustum innocentiae praescriptione conclusi. nec haberet quid fragilitatis humanae infirmitas adque inbecillitas faceret, nisi iterum pietas diuina subueniens iustitiae et misericordiae operibus ostensis uiam quandam tuendae salutis aperiret, ut sordes postmodum quascumque contrahimus eleemosynis abluamus. Loquitur in scripturis Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri potest sequam oms̃: huiꝰ sacramento et signo censeam.Hic
nobis uiam uite aperit: hic ad paradysum reduces facit. hicad
cȩlorum regna ꝑducit. Cum ipso semꝑ uiuemꝰ: fadi ꝑ ipsũ fili
dei. Cum ipso semꝑ exultabimus: ipsuis cruore reparati. Er imꝰ
xp̃rani cũ xp̃o simul gloriosi: de deo patre beati. de perpetua uo¬
luptate lȩtantes semꝑ in conspectu dei. & agentes deo gratias
semper. Neq enim poterit nisi et lȩtus semper esse & gratus. qͥ
cum morti fuisset obnoxius. factus est immortalitate securus
clementia ot oꝑata sit et semper operetur : qͦd conseruan¬
dis ac uiuificandis nobis pater filium misit. ut repara¬
re nõs posset: quodq filiꝰ missus esse & hominis filius uoluit: ut
nos filios d̾i faceret. humiliauit se ut ppłm qui pͥus iacebat eri¬
geret: uulneratus est ut uulnera nostra sanaret. seruiuit ut

Expanded text:
si fieri potest, sequamur omnes, hujus sacramento et signo censeamur. Hic si fieri potest, sequamur omnes, hujus sacramento et signo censeamur. Hic nobis viam vitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad coelorum regna perducit. Cum ipso semper vivemus, facti per ipsum filii Dei; cum ipso semper exultabimus, ipsius cruore reparati. Erimus Christiani cum Christo simul gloriosi, de Deo Patre beati, de perpetua voluptate laetantes semper in conspectu Dei, et agentes Deo gratias semper. Neque enim poterit nisi laetus esse semper et gratus, qui, cum morti fuisset obnoxius, factus est immortalitate securusclementia et operata sit et semper operetur, quod conseruandis ac uiuificandis nobis pater filium misit ut reparare nos posset quodque filius missus esse et hominis filius uocari uoluit ut nos Dei filios faceret: humiliauit se ut populum qui prius iacebat erigeret, uulneratus est ut uulnera nostra curaret, seruiuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Quando istinc excessum fuerit: nullus iam locus pęni¬
tentiȩ. ẽ: nullus satisfactionis effectus. Hic uita aut amittt᷑
aut tenetur: hic saluti ȩternȩ cultu di & fructu fidei ꝓuidi¬
tur. Nec quisquã aut peccatis retardetur aut annis: quo mi¬
nus ueniat ad consequendam salutem. In isto adhuc mundo
manenti: penitentia nulla sera ẽ. Patet ad indulgentiã ad¬
itus: et querentib atq intelligentib ueritatem facilis ac¬
cessus. ẽ. Eu sub ipso licet exitu et uitȩ temporalis occasu ꝓ
delictis roges. & dm̃ qͥ unꝰ et uerus est confessione & fide enisag¬
nitionis implores. uenia confitenti datur. & credenti indul¬
gentia salutaris de diuina pietate concedit᷑. & ad un mortali
munus miscdiȩ suȩ tribuit. subigendo mortem tropheo crucu̾
redimendo credentem pretio sanguinis sui. reconciliando homi¬
nem d̾o patri: uiuificando mortalem regeneratione cȩlesti. Nũc

Expanded text:
cum. quando istinc recessum fuerit, nullus iam paenicum. quando istinc recessum fuerit, nullus iam paenitentiae locus est, nullus satisfactionis effectus. hic uita aut amittitur aut tenetur: hic saluti aeternae cultu Dei et fructu fidei prouidetur. nec quisquam aut peccatis retardetur aut annis quominus ueniat ad consequendam salutem. in isto adhuc mundo manenti paenitentia nulla sera est. patet ad indulgentiam Dei aditus et quaerentibus adque intellegentibus ueritatem facilis accessus est. tu sub ipso licet exitu et uitae temporalis occasu pro delictis roges et Deum qui unus et uerus est confessione et fide agnitionis eius inplores, uenia confitenti datur et credenti indulgentia samunus misericordiae suae tribuit, subigendo mortem trophaeo crucis, redimendo credentem pretio sanguinis sui, reconciliando hominem Deo Patri, vivificando mortalem regeneratione coelesti. Hunc,
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. aut quid dunitiarum iactatio
contulit nobis: Transierunt omĩa illa: tanquã umbra. Etit
tunc sine fructu penitentia: &e dolor pęne & inanis ploratio. et
inefficax deprecatio. In ȩternam penam sero credunt. qui in ui¬
tam ȩternam credere uoluerunt. Securitati igit᷑ ꝙ uitȩ : dum
licet ꝓuidete. Offerimus uobis animi & consilii nrͣi salutare mu¬
mis. Et quia odisse non licet nobis. & sic d̾o plus placemus dum
nullam ꝓ iniuiria uicem reddimus: hortamur dum facultas ad¬
est dumꝰ adhuc aliquid de scło suꝑ est deo satisfacere. & ad uere re¬
ligionis candidam lucem de ꝓfundo tenebrosȩ suꝑstitionis em̾i¬
gere. Non inuidemꝰ cõmodis ur̃is: nec beneficia diuina cȩla¬
mus. Odus ur̃is beniuolentiam readimꝰ: & ꝓ tormentis ac suppli¬
ciis quͣe nferuntur. salutis iter demonstramꝰ. Credite & uuu¬
te: &e qui nos ad tempus ꝑsequimini. in ȩternũ gaudete nob̾¬

Expanded text:
fuit superbia aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra. erit tunc sine fructu paenitentiae dolor poenae, inanis ploratio et inefficax deprecatio. in aeternam poenam sero credunt qui in uitam aeternam credere noluerunt. Secnritati igitur et uitae dum licet prouidete. offerimus uobis animi et consilii nostri salutare munus. et quia odisse non licet nobis et sic Deo plus placemus, dum nullam pro iniuria uicem reddimus, hortamur, dum facultas adest, dum adhuc aliquid de saeculo superest, Deo satisfacere et ad uerae religionis candidam lucem de profundo tenebrosae superstitionis emergere. non inuidemus commodis uestris nec beneficia diuina celamus. odiis uestris beniuolentiam reddimus et pro tormentis ac suppliciis quae nobis inferuntur salutis itinera monstramus. credite et uiuite et qui nos ad tempus persequimini in aeternum gaudete nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Astutꝰ unxta ꝓpħam. inmo prudens iuxta domini uocẽ ut serpens. co¬
lumbe simplicis gr̃am ñ amittens. Ipse sal conditi ingenii fons ioquendi. the¬
saurus scientiȩ. lux doctrine: defensor eccłȩ. hostium ꝓpugnator. Cuꝰ dicta q
legerit ñ credit dicere. s tonare. hoc fuit uttra homines sapere eum tã caute de
religione censere. Sed qui uult eũ agnoscere: eius exilia memoret. merita res¬
pitiat. uolumina relegat. dicta ꝑpendat. signa cotidiana ꝑcenseat. Qui dũ suꝑsti
fuit in scło: aut scripsit eccłasticȩ fidei documenta. aut pugnando calcauit
heretica crimina. aut petenti tribuit miracłoꝵ suffragia. quȩ uolente deo u¬
q in hodiernũ dirm eius orationib ꝑseuerant. Sed mea lingua non sufficit
singuia de sc̃o sp̃u. quȩ ꝑ eum et oꝑatus ẽ. & locutus: sict̃ illi dignum ẽ cuncta

Expanded text:
tilis, astutus juxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , cotilis, astutus juxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia; quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lingua non sufficit singulatim de sancto Spiritu, qui per eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
hec in maculata finerat. Quod cum uidisset mater abrȩ beate. a pontifice pos¬
tuiat. ut et ipoa si mereret᷑ erepta de mundi crimine cum filia p̃sentaret᷑ ad reg¬
num. Cuiꝰ uota considerans: assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad
głam. Quis estimaturus ẽ talem uirũ ita diexisse dñm coniugis et filiȩ iniuen¬
di affectu contempto: tam̃ in hoc magis illas amasse cognoscit᷑: cuni ꝑ ip̃m
lumini ꝑpetuo transferuntur De eius sapientie magnitudn
uis uero habundantiã eius rigantis ingenii contendat euoluere: aut eiꝰ
uerba uerbis ualeat exequare: Qualit̃ ille indiuisȩ trinitatis libros stilo
timente contexuit: aut scripta dauitica carminis sermone coturnato ꝑ singo¬
la reserainit: Quam fuit in dissertione ꝓuidus. in tractatu ꝓfundus. ꝑlitt̾atu¬
ram eloquens. ꝑ uirtutẽ mirabilis. in complexib multiplex in resolutione sub¬

Expanded text:
haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice poshaec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. 14. Hilarii eruditio. --Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scripta Davidici carminis sermone cothurnato per singula reseravit? quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione sub
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ animũ siuellet sponsũ attinge: quem patris gr̃a ꝓuidet. T̃unc libent̃ desiderã¬
terq ut celeriter ei ungeret᷑ optabat. Cuiꝰ uoluntatẽ pater pius agnoscens. inten¬
tus orationib ñ cessauit donec sine dolore. sine contangio. se p̃sente filia. de
mundi ludibrio migraret ad xp̃m. Quã ꝓpriis manib ut decuit uenerande tra¬
didit sepuiturȩ. O funeris gła. que melior habetur qͣm uita. quia qd̾̃ terrȩ sur¬
puit. in celũ transmisit. uere ut ego confidero plus fuit qͣm resuseitari. fic mori.
Certa enĩ salus ẽ. non contaminari peccari. Quare cuperent reb cum uita tradi¬
tis talem transitũ comꝑare. sic mercatorẽ forsitan inuemirent: Quid distat int̃
iuiuificati infantis. et filiȩ mortificare misteriũ. nisi qd̃ illum resuscitauit ad bap¬
tismũ. hanc destinauit ad regnum. et qd̾ adhuc in ilio spes peccandi restabat.

Expanded text:
ejus animum, si vellet attingere sponsum, quem patris gratia providerat . Tunc libenter desideranejus animum, si vellet attingere sponsum, quem patris gratia providerat . Tunc libenter desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore, sine contagio, se praesente, filia de mundi ludibrio migraret ad Christum: quam propriis manibus, ut decuit, venerandae tradidit sepulturae. O funeris gloria, quae melior habetur quam vita: quia quod terrae subripuit, in coelum transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit, quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est, non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat inter vivificati infantis, et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum, hanc praedestinavit ad regnum: nisi quod in illo adhuc spes peccandi restabat,
Abbreviated transcription (Latin):
fertur:. grosus suis uestigiis rediuiuus extenditur: atq manterioris fundam̃ti
statum tota fabrica renouat᷑. Eaid plura: tam diu iacuit sacerdos inpuluere. donec
pariter surgerent. senex de orarione. infans de morte. Ecce uita iaudabilis que de
alterꝰ morte corporis necẽ p̃cibus effugauit. spoliauit tartarũ spem habens in
xp̃o. Mors ibi uira non tenuit: ubi hylarius uim orõnis ingessit. Sed tanta reꝰ
unc uero memorandũ est qͦd supra pretermisimꝰ qualit̃ miracła reliqͣ hoc sub¬
iecto miraculo cumulent. Deniq cum beatissimã abram filiã suã ad quã de
exilo destinauit epłam incolumẽ inueniss et: alloquit᷑ illam quomͦ potuerat du¬
cedo patris et facundia oratoris. Quid dicã : Alloquit᷑ illam hylariꝰ. cuiꝰ eloq̃ntie. pꝰ
ip̃m comꝑare aliqͦni uix audemꝰ nisi qui fuerit sp̃u dunno ut ille repletꝰ. Temptat

Expanded text:
fertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti fertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratione, infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit Tartarum, spem habens in Christo. Mors ibi jura non tenuit, ubi Hilarius vim orationis ingessit. Sed tanta res unc vero memorandum est, quod supra praetermisimus, qualiter miracula reliqua hoc subjecto miraculo cumulavit. 13. Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exsilio destinavit epistolam, incolumem invenisset; alloquitur eam, quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? Alloquitur illam Hilarius, cujus eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus, nisi qui fuerit Spiritu divino, ut ille, repletus: tentat
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod eccła recepisset pontificẽ: grex pastorem. Ac si omnes cum ip̃oaco p̃cẽp̃mañ¬
dẽ redissent ad patriã: ita sine illo se exules fisse deflebant. Itaq beatum
eniq post aliquot dies infans qͥdam sine baptisim rege riũ uiuificato¬
neratõne defunctus est. duplici morte dampnatus. Presentẽ uero lucẽ¬
amiserat. et pena futuri scli non carebat. Tunc mater extineti que iã mra¬
ter nonerat dum filiũ non haberet. ꝓuoluta ad pedes sc̃ihylarii. ꝓcedentib
tismo. Qui pateragnosceris ipłi. ut ego mater uocer queso obtineas. Sic illa
plus lacrimis petente quã uerbis: cõmotus ẽ pietate uir dei et spectante ppło ad
consueta arma recurrens: in terrã ꝓsternitur. Mox paulati defuncti. pallor in ip.
ꝑegrinũ lumen agnoscunt: uox adducto aere de pectoris domicilio conflata pro¬

Expanded text:
ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebant. 12. Itaque bee post aliquot dies infans quidam sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus, praesentem amiserat lucem, et poena futuri saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus tismo; qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso, obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in rubors peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata pro
Abbreviated transcription (Latin):
in nõĩe dñi p̃cedente crucis aurilio descendit in insulã. eoq uiso serpentes in fugã
conuersi sunt. non tolerantes eius aspectum: Ubi ininsula dominus hylarius
uirtutis potentia designauit. Nec amplius libertas illis ẽ occupare
rent attingere. faciliꝰ erat illis mare transire quã uocem. S in cõmutabilem
terminũ. de sermone plantatũ. Apparet qͣntum ẽ. melior adam scds: antiquo.
Iue serpenti paruit. iste seruos habet qui possunt serpentib imꝑare. Ille ꝑbesti.¬
am de sede paradisi ꝓiectus ẽ: iste de suis cubilib serpentes exclusit. Deposuit
angins antiquũ mendatiũ. quididicit implere mandatũ. Ohylari dulcedo me.¬
dicamentũ et meritũ: anteqͣm sine mora uenena fugata sc̃. Addidit t̾ram ho¬
minib: quia in locum pelue incola transimgrart Sed reuertamur ad ordinem.

Expanded text:
in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam: eoque viso, serpentes in fugam in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam: eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus adspectum. Tunc baculum figens in utis potentia designavit; nec amplius libertas est illis occuparerentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
equo meritoꝵ lumme non absconsus. qui ab eodem sc̃o hylario nẽs usq galli¬
exorcista ẽ postea institut᷑. cognito eius aduentu: romã festinanter ac ꝯsecutꝰ ẽ¬
currit. Quem cũ iam preteriss e cognosceret: usq gallias consecutꝰ ẽ. Neq enĩ
martinus qui adhuc cathecuminus xp̃m clamide sua tectum uidere meruit.
illi deuotus occurreret: nsi ꝑ omĩa misteriis plenum in eo sp̃m p̃uidisset. Nec
mirũ si ille qui deum prius uidit in paupere: post ea illum habitare cognos¬
galliaꝵ insulam ꝓpinquaret: relatione uicinoꝵ agnouit. ibidem ingentia
serpentium uolumina sine numero ꝑuagari. Et ob hoc q̃muis ulis hec in¬
sula uideret᷑ uicina: ꝓpter in accessibilẽ tam̃ locum longuis illis uidebat᷑ quam
eẽ qͣm affrica. Quo audito uir dei sentiens sibi de bestiali pugna uenire uictoriã.

Expanded text:
e meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario e meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc catechumenus Christum chlamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum, si ille, qui Deum prius vidit in paupere, postea illum habitare cognosnariam insulam propinquaret, relatione agnovit vicinorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari: et ob hoc quamvis illis haec insula videretur vicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse, quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam,