comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicimis uterq nos pͥalmas refeit. Tu
m ergo errori utinam auiłteͤm sic mͥ dispu¬
tare contingat quĩ ad meliora proficiens.
desam quod male tenebani. unum autem
tibi confiteor quia mores meõs ad prime
noii facile cos uinci posse qũa ꝑsua dete¬

Expanded text:
 palmam refert: tu mei, et ego erroris. Utinamque mihi sic semper disputare contingat, ut ad meliora proficiens, deseram quod male tenebam. Unum tamen tibi confiteor, quia mores meorum apprime novi, facilius eos vinci posse, quam persuade
Abbreviated transcription (Latin):
culimus scimus enim quosddam quoᷤ semel
ihib̾it nolle deponere nec appoĩtum suũ
facile mutare. Sed saluo int̾ colsegas pacis
et concordie uinculo retinere quare non¬
inde nunquam fecimus aut legem dannᷤ
quando habeat in ecc̃a ad ministrationem
uolinitatis sue. ar. liberum. Unus quisq
p̃positus rationem actus in dñm redditur᷑
ad iubateum quoq de hereticis baptiran¬
Dis scribens in fine libelli sui sic locutus
est dicens. hoc tibi breuit̾ pro nr̃a mediocͥ¬
q ep̃orum quod putat faciat. hũs arbitu¬
i sui liberam facultatem. Nos quantum
in nobis est ꝓpter hereticos cum colligis et
cocpĩs nr̃is non contendimus cum quibus
Diumam concordiam et dñicam pacem
teneri. Maxime cam apostolus dicat. Si
quis autem putau̾it contentõius ẽẽ: nos
talem consuetudinem uon habemus ne¬
q eccłia dei. ad omnem autẽ hereticum¬

Expanded text:
um scimus quosdam, quod semel imbiberunt, nolle deponere, nec propositum suum facile mutare; sed salvo inter collegas pacis et concordiae vinculo, quaevim cuiquam facimus, aut legem damus, quin habeat in Ecclesiae administratione voluntatis suae arbitrium liberum: unusquisque sit praepositus, rationem actus sui Domino redditurus. » Ad Jubaianum quoque de haereticis rebaptizandis scribens, in fine libelli sic locutus est: « Haec tibi breviter pro nostra mediocrque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et Dominicam pacem tenemus, maxime cum Apostolus dicat: Si quis autem putaverit se contentiosum esse, nos talem consuetudinem non habemus, nec Ecclesia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ticis sine baptismate penitenciam debere
tenebant: quim pocus age inquit penitẽ¬
ciami scũr antẽ uentam cito et pugnabo cũ
eis in tumphea oris mei. Nam et ip̃e scissimu̾
cyprianus non imꝑiose ut fieret. sed consilu
isse si fieri oporteret eplam clifine cocludit¬

Expanded text:
ticis sine baptismate debere poenitentiamconcedi. Angelo Ephesi deserta charitas imputatur. In Angelo Pergamenae Ecclesiae, idolothytorum esus, et Nicolaitarum doctrina reprehenditur. Item apud Angelum Thiatyrorum, Jezabel prophetissa, et simulacrorum escae, et fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
fringo quod sequeris. Si uero in sinumõ
natus. Si uberum meorũ lacte nutritus
aduersum me gladium seuas reddere quod
dedi et esto si potes. alit̾ xp̃ianus. ineretrix
sum. sed tantum mater tua sum. Non setuo
moꝵ castitatem talis eram quando cõtep¬
ctus cum mariti mei sententia ꝓferat in¬
nlła ẽẽ eccłia per mensuram que ab aplis
fundata usq ad hunc diem durat. Si ͥs¬
ibi andieris eos qui dicunt xpĩam nõ ado¬
mino ihu xp̃o. sed a quo ꝙͣꝑ alio nuncupari
ut puta archionitas. ualentianos montẽs¬
ipõ quod postea instituti sunt eos se indicãt
quos futuros apostotus pronũciauit nec
sibi blandiantur si descripturaꝵ capituł i
dentur. sibi affirmare quod dicunt et dyl¬
bolus de scripturis aligua sit locutus. et
scuptura non intellaetet consistant. sed
si litteram sequimur. possumus et nos
quoꝙ nob̾ nonum dogina componere nt
asseramus meceliam non recipiendos cut
caiciati sunt et duͦstoͥnitas hñt lucifꝰ. dĩ

Expanded text:
fringo quod sequeris. Si vero in sinu meo natus, si uberum meorum lacte nutritus, adversum me gladium levas, redde quod dedi, et esto, si potes, aliter christianus. Meretrix sum, sed tamen mater tua sum. Non servo unius tori castitatem, talis eram quando conceptus es: cum Ariilla esse Ecclesia permanendum, quae ab Apostolis fundata; usque ad diem hanc durat. Sicubi audieris eos qui dicuntur Christi, non a Domino Jesu Christo, sed a quoquam alio nuncupari: ut puta Marcionitas, Valentinianos, Montensipso quod postea instituti sunt, eos se esse indicant, quos futuros Apostolus praenuntiavit. Nec sibi blandiantur, 202 si de Scripturarum capitulis videntur sibi affirmare quod dicunt, cum et diabolus de Scripturis aliqua sit locutus, et Scripturae non in legendo consistant, sed in si litteram sequimur, possumus et nos quoque novum nobis dogma componere: ut asseramus in Ecclesiam non recipiendos, qui calceati sint, et duas tun
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. quo reꝑato ⁊ meliorato ꝑ fidem
erat possutum: ita ꝑ obedienciam abluat᷑ ⁊¬
effugiat siñam datam ade ⁊ possit resurge
Itaq si ab aĩa cepit pccm̃ cur natuxa corꝑi
accusatur: cũ causa pccĩ ade nõ fu̾it deside¬
riũ corꝑale. s spe deitatis. Illecta aĩa tͣnsg̾s¬
sa sit dei pceptum. ut ⁊ corpus suũ subiuga¬
re pocõ nascerent᷑ hoĩes sub pccõ. quod qͥdẽ

Expanded text:
corpus, quod reparato et meliorato per fidem corpus, quod reparato et meliorato per fidem erat pollutum, ita per obedientiam abluatur, ut effugiat sententiam datam Adae, et possit resurgere. Itaque si ab anima coepit peccatum, cur non a corpore accusatur, cum in causa peccati Adae non fuerit desiderium corporale, sed spe deitatis illecta anima transgressa sit Dei praeceptum, ut corpus suum subjugaret peccato, ET NASCERENTUR HOMINES SUB PECCATO. Suntne
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ꝓsit male agenti neq ẽẽ ꝓsit bñ
agenti. a fidelib enĩ ⁊ bñ agentib meli¬
oratur natuntas. Ab infidelib autẽ ⁊
male agentib det̾ioratur. Sic enĩ esb
surculo inseratur. ⁊ det̾ior erit ⁊ nõ
bona s maia uocabit . Ita ⁊ natunta¬
ti si bona accidat doctrma bonos faciet
fructus. Si aũt mnala malos faciet fruc¬
tus. Ita sicut ncciͣa est arbor ut sit ubi
inseratur: ita ⁊ nccia eso natiuitas
ut sit ubi ꝓficiatur. S respondet᷑ eotͣ.
Si utilis ess natiunitas cur renascit ᷑: nõ
renasceremur nisi utilis ẽẽt natiuitas.
renasci enĩ renouari est. ⁊ qui renouat᷑
instauratur. nõ gꝰ accusat renasaibilitas
natiuitatem. s reformat. ⁊ qd̾ reforma¬
tur bñ ab inicio institutũ ꝓbatur. Igit᷑
ꝙ renascim᷑ ꝯsilio mutantur corꝑis expi¬
atõne ꝑcepta. ut reddamur ad pͥstinuĩ
statum ade. aĩe aũt pcc̃o maculatũ es

Expanded text:
uitas prosit male agenti neque obesse possit bene uitas prosit male agenti neque obesse possit bene agenti. A fidelibus enim et bene agentibus melioratur natiuitas, ab infidelibus autem et male agentibus deterioratur. sic enim est surculo inseratur, et deterior erit et non bona, sed mala uocabitur. ita et natiuitati si bona accedat doctrina, bonos faciet fructus; si autem mala, malos faciet fructus. ita sicut necessaria est arbor, ut sit ubi inseratur, ita et necessaria est natiuitas, ut sit ubi proficiatur. Sed respondetur e contra: \'si utilis est natiuitas, cur renascitur?\' non renasceremur, nisi utilis esset natiuitas. renasci enim renouari est et qui renouatur instauratur. non ergo accusat renascibilitas natiuitatem, sed reformat, et quod reformatur bene ab initio institutum probatur. igitur quod renascimur, consilio mutamur corporis expiatione percepta, ut reddamur ad pristinum statum Adae. animae autem peccato maculatum est
Abbreviated transcription (Latin):
de morte cogitanti responsum est. ꝙ nõ
et tantum enĩ ꝓficiebat in inita ut dignus o¬
fieret eciam in p̾senti indere quẽ lib̾atorem
spertibat post mortem Qui gͦ reseruatus
in uita nõ ꝑmissus estmori isi spei sue flͣ¬
tum indisset ut securus ẽẽt quia de uita
ad uitam tnͣsiret. Qño põt dici nõ huic
ꝓ fuisse natuitas. Si enĩ malum est qd
nascim᷑ : nõ ꝑadisus ꝓmitcetur nõ inita
et̾na. nõ regnũ celoꝵ S pena. gehennia.
ꝑditõ. ut timeret alt̾um gen̾are qui se
sciret natum ad ꝑditõnem. ut illicite
natum nõ liceret gen̾are. S forte dica¬
tur. regnum quidem celoꝵ ꝓmissum esb.
s fidelib ⁊ bñ agentib recte uides. Itaq
nõ ideo reos fieri hoies qr nati sunt: s
qr male ꝯu̾sati sunt. neq emĩ nõ natis
ꝓmissum est regnum celoꝵ ut natini¬
tati imputent quib nõ dabit᷑ . ꝓmissũ
est aũt natis bñ agentib ut neq nati¬

Expanded text:
de morte cogitanti responsum est, quod nde morte cogitanti responsum est, quod ni uidisset. tantum enim proficiebat in uita, ut dignus fieret etiam in praesenti uidere, quem liberatorem sperabat post mortem. qui ergo reseruatus in uita non permissus est mori, nisi spei suae fructum uidisset, ut securus esset quia de uita ad uitam transiret, quo modo potest dici non huic profuisse natiuitas? Si enim malum est quod nascimur, non paradisus promitteretur, non uita aeterna, non regnum caelorum, sed poena gehenna perditio, ut timeret alterum generare, qui se sciret natum ad perditionem, ut inlicite natum non liceret generare. Sed forte dicatur: \'regnum quidem caelorum promissum est, sed fidis et bene agentibus. recte. uides itaque non ideo reos fieri homines, quia nati sunt, sed quia male conuersati sunt. neque enim non natis promissum est regnum caelorum, ut natiuitati inputent, quibus non dabitur; promissum est autem natis bene agentibus, ut neque nati
Abbreviated transcription (Latin):
ur̾aꝵ asseritis aĩaꝵ. nõ gaudetis cũ mani¬
chei uocamini. ꝑ hoc enĩ nomen libaatõnẽ
ur̃am flagitatis. qd̾ utiq nestiretis ma
nati eẽtis. Longe itaq apparet ꝑ ypocu¬
sim nupcias uos ꝯdẽpnare. scĩmoniũ enĩ
ꝓfitentes latenter ĩmundicie studetis.
qd̃ nõ solum pͥuatim s ⁊ edictis ꝓditum
est imꝑatoꝵ audi nũc catholice euiͣnge¬
lio teste ꝓdesse hõis natintatem. cum
sine enĩ uir uistus uellet exire de seculo
sufficere sibi putans creatoris sine mĩstts
eiꝰ cognitõne noticiam nõ ꝑnissum est ei
nss crementum faceret in dei ꝑceptõe.
ut plenam hẽret fidei sue mercedem: de¬
niq natum saluatorem accipiens symeõ¬
in manib bñdixit dm̃. ⁊ dixit. dñe nũc
dimitte seruũ tnũ scd̾m u̾bum tuum in
pace. quia uiderunt oculi mei salutare
tuũ. Mam feste ostensum est dei bñficiũ
ẽẽ in hõis natuitate/ qͣndo uero uiro iꝰto

Expanded text:
uestrarum adseritis animarum. nam gaudetis, cum Maniuestrarum adseritis animarum. nam gaudetis, cum Manichei uocamini. per hoc enim nomen liberationem uestram flagitatis quod utique nesciretis, nisi nati essetis. longe itaque apparet per hypocrisin nuptias uos condemnare. sanctimonium enim profitentes latenter inmunditiae studetis, quod non\' solum priuatim, sed et edictis proditum est imperatorum. Audi nunc, catholice, euangelio teste prodesse hominis natiuitatem. cum Symeon enim uir iustus uellet exire de saeculo sufficere sibi putans creatoris sine mysterii eius cognitione notitiam, non permissum est ei, nisi crementum faceret in dei perceptione, ut plenam haberet fidei suae mercedem. denique natum saluatorem accipiens in manibus benedixit deum et dixit: domine, nunc dimitte seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. manifeste ostensum est dei beneficium esse in hominis natiuitate, quando uiro iusto
Abbreviated transcription (Latin):
nõ a deo fabricatum putas: s a dẏabolo.
aĩam uero errore quodam lapsum passam
ut ad tenebraꝵ ꝑtes in quib nũc mundꝰ
est ueniret ꝯtendis. Quomͦ gͦ posset hinc
liberari si ꝓhibe̾tur gen̾ari. natus enim
cognonuti castim tuum ⁊ data opera id e¬
gisti ut remeares ad patricam sedẽ red¬
ditus fonti tuo. Demq gr̃as agere te di¬
cis xp̃o ꝑ quem hanc cognitõnem assetutũ
te gratularis. age uero si natus nõ ẽẽs ceasa¬
ret cognitõ. nec ꝓsequeret᷑ liberatõ. Itaq
si gaudes aĩam liberari faue natuntati.
nam si natuntati resistis : inimicꝰ es aĩaꝵ
aut si maincheus es qui nupcias qi ꝯtͣrias
renuis. quero a te qiͣ corꝑa minime gigne¬
rent᷑. qũo aĩa hinc qͣm fusam in tenebͣꝵ
ꝑtem ⁊ herentem hilicis reb asseris eri¬
peret᷑ nascendo eĩ liberari eam in libris
ur̃is scͥptum hẽtis ut alũpna susceꝑte aĩe
exeuntes de corꝑib soli tradantur ꝙ̃ deum

Expanded text:
non a deo fabricatum putas, sed a diabolo, non a deo fabricatum putas, sed a diabolo, animam uero errore quodam lapsum passam, ut ad tenebrarum partes, in quibus nunc mundus est, ueniret, contendis. quo modo ergo posset hinc liberari, si prohiberetur generari? natus enim cognouisti casum tuum et data opera id egisti, at remeares ad patricam sedem redditus fonti tuo. denique gratias agere te dicis Christo, per quem hanc cognitionem adsecutum te gratularis. age uero, si natus non esses, cessaret cognitio nec prosequeretur liberatio. itaque si gaudes animam liberari, faue natiuitati; nam si natiuitati resistis, inimicus es animarum. Aut si Manicheus es, qui nuptias quasi contrarias rennuis, quaero a te, quia, si corpora minime gignerentur, quo modo anima hinc, quam fusam in tenebrarum partem et haerentem hylicis rebus asseris, eriperetur? nascendo enim liberari eam in libris uestris scriptum habetis, ut a luna susceptae animae exeuntes de corporibus soli tradantur, quem deum
Abbreviated transcription (Latin):
lum est nasci nõ erit bona cognitõ. cui
enĩ rei ꝓderit cognitõ si dãpnatur na¬
tuntas. qr si nõ expedit nasci nec debet.
inane est ut discat dãpnandꝰ. s qr nemo
tam hebes est ut neget cognitõnem dĩ
qmͣ fuerat collatum ade. quia in celo
nõ in terra regnabunt credentes in pa
fuerat oꝑari. nam si enchena celebra¬
bant᷑ yerosolms .i. dedicatõnes templi
dm̃ agebatur festintas. qnͣtomagis ip̃iꝰ
hõis celebrandus natalis est. qr magis
templum dei est. cui eciam ad agendas
deo gr̃as manib templum est fabrica
est. ⁊ hoc sub spe et̾ nitatis est. illud ꝑditõis.
Itaq que deo instituente natum se nouit
ut ei gr̃as cognitum agat hñs mist̾ium eiꝰ
debet in natali suo gaudere uidens ꝓfectũ
ẽẽ natuntatis sue. uere aũt illi nasci non
natiuitas ꝓficit ad penam. s nõ natinitas
incurrit crimen s uoluntas. S quis tu es
qui iptias ꝓhibes. forte marcion. qr corpus

Expanded text:
lum est nasci, non erit bona cognitio, cui lum est nasci, non erit bona cognitio, cui enim rei proderit cognitio, si damnatur natiuitas, quia, si non expedit nasci nec debet, inane est ut discat damnandus? sed quia nemo tam hebes est, ut neget cognitionem dei quam fuerat collatum Adae: quia in coelo, non in terra regnabunt credentes, in pafuerat operari. Nam si encenia celebrabantur Hierosolymis, id est dedicationis templi domini agebatur festiuitas, quanto magis ipsius 1 hominis celebrandus natalis est, qui magis templum dei est, cui etiam ad agendas deo gratias manibus templum est fabricatest, et hoc sub spe aeternitatis est, illud perditionis. itaque qui deo instituente natum se nouit, ut ei gratias agat cognitum habens mysterium eius, debet in natali suo gaudere uidens profectum esse natiuitatis suae. uere autem illi nasci non natiuitas proficit ad poenam; sed non natiuitas crimen incurrit, sed uoluntas. Sed quis tu es, qui nuptias prohibes? forte Marcion, quia corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ubri. Qm̃ gͥ ꝓbatum est idem dm̃ fuisse
in ueteri qui nũc nr̃ est. ⁊ hunc młtis
uͥtutum indiciis uerũ ẽẽ. In tm̃ eiꝰ aucto¬
ritas debet p̾ferri ut eciam io qd̾ asperũ
⁊ forte absurdum a nobis est miat᷑ accepto
ferri debeat ⁊ aliter sentiri qmͣ a nobis
putatur. si dei iudicio ꝯmendet᷑. qr mag̃
que nociua sunt. ⁊ estimare falsa pro
ueris. qd de deo u̾e suspicari nefas est.
nõ est enĩ nature que possit falli. qͣnͣto
magis de ꝯiugiis dubitari nõ debet dõ
dicente. est enĩ res aꝑta ⁊ simplex. Cer¬
te om̃is homo gaudet cum fu̾it digna¬
tõnem dei adeptus. ⁊ meliorari se credit
dum sacram̃tum creatoris addiscit. Qd̾
utiq nõ assequeretꝰ insi natus. cur gͦ
plangit qd̃ gaudet ⁊ qd̾ głiatur se di¬
dicisse ꝯdẽpnat. Si em̃ gaudet qr didi¬
cit nõ dũt didicisse nisi natus fuisset.
sine dubio bonũ est nasci. qr fructus na¬
tuntatis est cognitõ u̾itatis. Si aũt ma¬

Expanded text:
ur probatum est idem deum fuisse in ueteri, qui nunc noster est, et hunc multis uirtutum indiciis uerum esse, in tantum eius auctoritas debet praeferri, ut etiam id, quod asperum et forte absurdum a nobis aestimatur, accepto ferri debeat et aliter sentiri quam a nobis putatur, si dei iudicio commendetur, quia magis quae nociua sunt et aestimare falsa pro ueris, quod de deo uel suspicari nefas est — non est enim natura, quae possit falli —: quanto magis de coniugiis dubitari non debet deo dicente! est enim res aperta et simplex. Certe omnis homo gaudet, cum fuerit dei dignationem\' adeptus, et meliorari se credit, dum sacramentum creatoris addiscit, quod utique non adsequeretur nisi natus. cur ergo plangit quod gaudet et quod gloriatur se didicisse condemnat? si enim gaudet quia didicit, non autem didicisset, nisi natus fuisset, sine dubio bonum est nasci, quia fructus natiuitatis est cognitio ueritatis. si autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
exllio reu̾tentes nõ possẽt id ob totius orbͥ
salutẽ in necessitate fac̾e debere quod rot
et tales uiri uolinitate fecerunt. sed ut
dicere ceꝑam post reditum confessorum
in alexandrina postea synodo constitutũ
est. ut exeͤmptis austorib hereses quos er¬
ror excusare non potant ponuentes ect̾e
sociarentur non quod epĩ possent ẽe qui
heretici fuerant. Sed q uoꝰ constaret eos
qui reciperentur hereticos ño fuisse assẽ¬
sus est huic sentencie occidens et aꝑtã

Expanded text:
de exsilio revertentes, non putent, id ob totius orbis salutem necessitate facere debuisse, quod tot et tales viri voluntate fecerunt. Sed, ut dicere coeperamus, post reditum confessorum, in Alexandrina postea synodo constitutum est, ut, exceptis auctoribus haereseos, quos error excusare non poterat, poenitentes Ecclesiae sociarentur: non quod episcopi possint esse qui haeretici fuerant; sed quod constaret eos qui reciperentur, haereticos non fuisse. Assensus est huic sententiae Occidens: et per t
Abbreviated transcription (Latin):
q alia fłetes asserebant parati et ib̾scriptio¬
nem pͥstinam et om̃s arianorum blasphe¬
nuas condempnare hoc loco mtrogo istos reni¬
ligiosos. quid confessorib agendum pata
u̾it. Mansissent aũit intra suam ꝯmunio¬
nem. hoc est dicere ircõnabili crudelitate
orbem totum dyabolo condonassent. Cur
dampnassent eos quia arriani nõ erant cͣ
artianos susceptos sciamus: ip̃e quoq ca¬

Expanded text:
 flentes asserebant: parati et subscriptionem pristinam, et omnes Arianorum blasphemias condemnare. Hoc loco interrogo istos nireligiosos, quid de confessoribus agendum putat? Mansissent, aiunt, intra suam communionem. Hoc est dicere, irrationabili crudelitate orbem totum diabolo condonassent  Al. condemnassent. Cur damnassent eos qui Ariani non erant? Cur Arianos susceptos sciamus; et episco
Abbreviated transcription (Latin):
ita locutus est ea que sunt ractata ĩ pu¬
blicum et ad nos usq per lata: aliquem
sunt mala et ab aurib et corde nr̃o ab¬
horrere debent. Una omĩum uoce damp¬
nentur responsum est ab uniu̾sis epĩs
as que ualentis ferebãtur legere cepis¬
set ualens sua secum negans exclamaũ
um ante scła ex pr̃e genitum anathema
sit. ab unu̾isis consonatum est auatħea
sit. et addidit. si quis negat xpm̃ similem
pri scd̾m scripturas anathema sit omnes
respond̾unt anathema. si quis filium de¬
i non dix̾t eternum cum pre auathemai

Expanded text:
ita locutus est: Ea quae sunt jactata in puita locutus est: Ea quae sunt jactata in publicum, et ad nos usque perlata, aliquem sunt mala, et ab auribus et a corde nostro abhorrere 190 debent, omnium una voce damnentur. Responsum est ab universis episcopis,lasphemias, quae Valentis ferebantur, legere coepisset: Valens suas esse negans, exclamavit, um, ante saecula ex Patre genitum, anathema sit. Ab universis consonatum est, anathema sit. Si quis negat Filium similem Patri secundum Scripturas, anathema sit. Omnes responderunt, anathema sit. Si quis Filium Dei non dixerit aeternum cum Patre, anathema
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o similem genitori suo pr̃i scd̾ in scrptu¬
solus qui genuit eum pr. Nunquid ħ¬
inscrtum est erat tempus qñ non erat uł
de nullis extantib creaturis es filius d̾i
Unigenitũ solum ex solo patre qrud ẽ
debant. p̾t̾ea qui de celo descendit con
uerba pietateᷤ mnt̾ tanta mella p̾coni Ne¬
mo uenenum insertum putabat dexis iae us
uero nomine abicienoo ueri simił ratiop̾¬
bebatur quia in sccipturis agͥebant. Nõ
iuenitur et multos simpliciores nouita¬
te sua scandalitat placuit offerti nouerat em̃¬
cura epĩs de uocabulo cum sensus eẽt ĩ tuiꝰ et¬
toͥ. Deniq ip̃o in tempore cum fraudem
fuisse in expõitione rumor populi uenti¬
laret. ualensinus sensus ep̃c qui eam con¬
scripserant p̾sente et auro p̾turio praeflo
qui ex iussu regis sy dono aderat ꝓ fessus
est se arrianum non ẽẽ penitus ab eorũ
blasphemiis ab errore res secrete gesta opi¬
nionem. uulgi non extinserat alia die ĩ ec¬
clesia que est apud arrianorũ et ep̃orũ

Expanded text:
Deo, similem generanti Patri secundum Scriptusolus, qui genuit eum, Pater. Hunc insertum est: Erat tempus, quando non erat? vel, de nullis exstantibus, creatura est Filius Dei? Unigenitum solum, ex solo Patre. Quid est debant praeterea, Qui de coelo descendit, converba pietatem, et inter tanti mella praeconii, nemo venenum insertum putabat. 18. Usero nomine abjiciendo, verisimilis ratio praebebatur. Quia in Scripturis, aiebant, non invenitur, et multos simpliciores novitate sua scandalizat, placuit auferri. Non erat curae Episcopis de vocabulo, quum sensus esset in tuto. Denique ipso in tempore, quum fraudem fuisse in expositione rumor populi ventilaret, Valens Mursensis Episcopus, qui eam conscripserat, praesente Tauro praetorii praefecto, qui ex jussu regis synodo aderat, professus est se Arianum non esse, et penitus ab eorum blasphemiis abhorrere. Res secrete gesta, opinionem vulgi non exstinxerat. Itaque alia die in Ecclesia, quae est apud Ariminum, et episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
tem bestia moriur transquillitas redit¬
ũ manifestius dicam. om̃s .n. ep̃i qui dẽ
ꝓpriis sedib fuãnt ext̾imuinati: perindul
tem anathasium egiptiis excipit tũc hy.¬
larium de p̾lio ren̾tentem galliaꝵ eccã
complexa est. tunc ad reditum eusebii lu¬

Expanded text:
tius moritur, tranquillitas rediit. Manifestius dicam. Omnes episcopi, qui de propriis sedibus fuerant exterminati, per indulthanasium Aegyptus excepit; tunc Hilarium de praelio revertentem, Galliarum Ecclesia complexa est; tunc ad reditum Eusebii
Abbreviated transcription (Latin):
amme et indubitata ad dm̃i fides aidue repe¬
ritur. u̾bi grã dom̃ sit ut quod uolumus per.¬
spicuum fiat. Ad orationem assisto nõ ora¬
impetrarem. Nune uero crebime in orõẽ
aut per portitus de ambło aut de feriore cõ¬
puto aut abductus tupi cogitatione eti¬
am que dm̃ erubescenda sunt gero uͥ est
fides sic ne putamus orasse ionam: sic tͤs
pucros: sic damelem: sic certe latronẽ ĩ
in om̃i uta sua inueniet ꝙͣẜ rarum sit fi¬
delem animam inuenire᷑ ut nil ob głie

Expanded text:
ae: sed indubitata ad Deum fides, ardue reperitur. Verbi gratia dictum sit, ut quod volumus perspicuum fiat: ad orationem assisto; non oraimpetrarem. Nunc vero creberrime in oratione mea, aut per porticus deambulo, aut de fenore computo, aut abductus turpi cogitatione, etiam quae dictu erubescenda sunt, gero. Ubi est fides? siccine putamus orasse Jonam? sic tres pueros? sic Danielem inter leones? in omni vita inveniet, quam rarum sit fidelem animam inveniri, ut nihil ob gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
deis in t̾rogantib an liceret hoĩ dimitte
uxorem suam. respondit int̾ cet̾a dicẽs.
qm̃ ab inicio fecit deus masculum ⁊ femi¬
nam. ⁊ dixit ꝓpt̾ ħ̾ relinquit homo pr̃em
⁊ inr̾em ⁊ adhebit ad uxorem suam. et
erunt duo in carne una. Itaq iam nõ
sunt duo. s una caro. qd gͦ deus ꝯuixte
homo nõ seꝑet. hinc est unde rogatus ad

Expanded text:
daeis interrogantibus, an liceret homini dimittere daeis interrogantibus, an liceret homini dimittere uxorem suam, respondit inter cetera dicens: quoniam ab initio fecit deus masculum et feminam et dixit: propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit ad uxorem suam et erunt duo in carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus coniunxit, homo non separet. hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
nõ enĩ hoc rep̾hend̾ent nisi de deo huiꝰ oꝑis
auctore malesentirent. Quia em̃ a ꝑte dõ
detͥhere uerent᷑. ꝑ opus tñ ab eo ĩuentũ
ciperent scͥpturas memores ẽẽnt balaam
dicentis. Quid maledicam inqͥt ꝙ bñdixit
deus. frustra em̃ accusatur qui a iudice lau¬
datur. ĩmo ip̃e accusator sui est qui ꝓeumi
dicit quem leges defendunt. aiis gͦ tu et
qui dampnare censes qd a dõ bñdcm legio :
nisi aut dm̃ hunc ẽẽ negas aut scͥpturam
falsam accuses. Sunt enĩ qui quasi noua
accipientes uet̾a repudianda putant. s nõ
discrepant ab hiis noua ꝑ xp̃m ih̾m p̾cepta
pluris intimata. Ip̃e enĩ rogatus Qd ipci¬
as ire nõ dedignatus est. ⁊ nõ solũ p̾sentia
sui illustnͣit eas. uerum eciam contulit qd̾ de¬
erat ad leticiam. Scͥptum est enĩ qr uinũ
letificat cor hõis. ⁊ ut hoc scd̾m dei pr̃is su¬
i noluntatem fecisse se demonstraret in¬

Expanded text:
non enim hoc reprehenderent nisi de deo huius operis non enim hoc reprehenderent nisi de deo huius operis auctore male sentirent. quia enim aperte deo detrahere uerentur, per opus tamen ab eo inuentum ciperent scripturas, memores essent Balaam dicentis: quid maledicam, inquit, quem benedicit deus? frustra enim accusatur qui a iudice laudatur, immo ipse sui accusator est, qui reum dicit quem leges defendunt. quis ergo tu es, qui damnare censes quod a deo benedictum legis, nisi aut deum hunc esse negas aut scripturam falsam accuses? Sunt enim qui quasi noua accipientes uetera repudianda putant. sed non discrepant ab his noua per Christum praecepta populis intimata. ipse enim rogatus ad nuptias ire non dedignatus est et non solum praesentia sui inlustrauit eas, uerum etiam contulit quod deerat ad laetitiam. scriptum est enim, quia uinum laetificat cor hominis. et ut hoc secundum dei patris sui uoluntatem fecisse se demonstraret, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
terram. nec enĩ alit̾ posset credere qmͣ dĩ
uoluntas ⁊ bñdictõ decreinit seminib. qͦmͦ
gͦ dici põt malefieri. aut nõ licere qd̃ ex
dei bñdictõne ⁊ ip̃o fauente augmentũ
facit: Cuiꝰ rei traditõ ⁊ in sỹnagoga man¬
sit ⁊ nunc in eccłia celebratur. ut dei
creatura sub dei bñdictõne iungatꝰ᷑. non
utiq ꝑ p̾sũptõnem qr ab ip̃o auctore sic
data est forma. S si cessare debere putat᷑
tunc cessare debebit qñ cessatura et illa
sunt. que silr bñdc̃a sunt młtiplicarent᷑.
quia si gen̾atõ hominũ cessat ad qmͣ utili¬
tatem nascuntꝰ᷑. que bñdc̃a sunt suꝑ t̾rã
nõ põt enĩ mundus ex ꝑte agere ⁊ ex ꝑte
cessare. aut totus enĩ oꝑatur. aut totus
pansat in occio. nũquid utile corpus est:
cuiꝰ quedam membra uigent quedam tur¬
pescunt. Qd̃ gͦ a dño bñdcm̃ est cur sordidũ
⁊ ꝯtaminatum opus a quibdam asserit᷑.
nisi qr ip̃i deo manus quodam modo infu̾nt

Expanded text:
ram. nec enim aliter posset crescere quam dei uoluntas et benedictio decreuit seminibus. quo modo ergo dici potest male fieri aut nou licere, quod ex dei benedictione et ipso fauente augmentum facit? cuius rei traditio et in sinagoga mansit et nunc in ecclesia celebratur, ut dei creatura sub dei benedictione iungatur, non utique per praesumptionem, quia ab ipso auctore sic data est forma. Sed si cessare debere putatur, tunc cessare debebit, quando cessatura et illa sunt, quae similiter benedicta sunt ut multiplicarentur, quia, si generatio hominum cessat, ad quam utilitatem nascuntur, quae benedicta sunt super terram? non potest enim mundus ex parte agere et ex parte cessare. aut totus enim operatur aut totus pausat in otio. numquid utile corpus est, cuius quaedam membra uigent, quaedam torpescunt? Quod ergo a deo benedictum est, cur sordidum et contaminatum opus a quibusdam adseritur, nisi quia ipsi deo manus quodam modo inferunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Sim fide baptiratoͣ baptitãs necesse nõ po¬
dos non inquinauit ib̾tił est heresis et iõ sim¬
plices anime facile decipunfur. Decept̾o t̃a
scripturaꝵ medullas ebibant. Sed qnom̃o
aures poprili doginatum floscuł mulceant
accedit hoc quod heresis arriana mag̃ cum
scłi sapienciam facit et argumentationũ
ruulnͦs de aristoł fonte mituatus. lucifer̃¬

Expanded text:
to  Al. baptizatum baptizans nocere non potituens non inquinavit. Subtilis est haeresis, et ideo simplices animae facile decipiuntur. Deceptio tam Scripturarum medullas ebibant, sed quomodo aures populi declamatorum flosculis mulceant. Accedit ad hoc, quod Ariana haeresis magis cum sapientia saeculi facit, et argumentationum rivos de Aristotelis fontibus mutuatur. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
teniam dñi. ille qui dicebat. Ecce agnus
dei ecce qui collit peccata miuidi: minus
dico illi qui de matris nt̾o clamabat. Uñ
forsitam uideat᷑ ioħem p̾ferre cunctis ap¬
ꝓphaꝵ et aduũtiare xp̃m̃ et digito de mre¬
et quid necesse est ut tanti uiri laudibus
ntinorari cum a d̾o patre etiam angelus nũ¬
cupetur. Edce inquit muto angelum meũ
ante faciem mȩam qui p̾parabit uiam. i
et post modicum et baptita bantur ab oo
in iordane confitentes peccata sua. ut .ii.
ip̃e añ p̾cuisor dm̃ sicͥ baptisina eiũ p̾miũ
dñici baptisinatis fuit. Ego uos baptito ĩ
quit in aqua. ille uos baptitabit in spũ¬
sc̃o. Si autem ioh̾es ut confessus est ip̃e nõ
baptirauit in spũ conseqñter neq pecca¬
ta dimnisit quia nulli hominũ sine spũ .s.
peccata dimutuntur. perfectum autem¬

Expanded text:
tri . Ille qui dicebat: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Minus dico, ille qui ex matris utero clamabat: Et unde forsitan videar Joannem praeferre cunctis. Au et annuntiare Christum, et digito demid mihi necesse est in talis viri laudibus immorari, cum a Deo Patre etiam Angelus nuncupetur? Ecce, inquit, mitto Angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam Et post modicum: Et baptizabantur ab eo in Jordane confitentes peccata sua. Ut enim ipse ante Praecursor Domini: sic et baptisma ejus praevium Dominici baptismatis fuivos in aqua, ille baptizabit in spiritu . Si autem Joannes, ut confessus est ipse, non baptizavit in spiritu, consequenter neque peccata dimisit, quia nulli hominum sine Spiritu sancto peccata dimittuntur. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
additur difficultas imponit᷑. nõ ꝓcreatõnis
noua forma ꝯponitur. Nam si ex hoc recte
sperat᷑ gn̾atõ intelligi põt mag̃ arbitrio
serpentis gn̾atõnem extitisse qmͣ dm̃. Et
est uere ut ait ille ꝓgemes iuperaꝵ. Si
quis aũt se existimat ita natum qͥd me¬
reatur adu̾tat : ut pp̃ pocm̃ amplifica¬
retur ei dolor partu ut que modicũ dolo¬
disti inquit uocem mulieris tue. ⁊ edisti
de ligno de quo pceꝑam tibi ne ederes. ex
hic idem adam ad hoc reuocatur ad qd̾ fu¬
erat fcũs. s cum detrimento. Ante enim
positus erat ut oꝑaretur t̾ram simplicit᷑
ut sequeretur eum laboris effedus. at ubi

Expanded text:
additur, difficultas inponitur, non procreationis additur, difficultas inponitur, non procreationis noua forma conponitur. nam si ex hoc recte speratur generatio, intellegi potest magis arbitrio serpentis generationem extitisse quam domini et est uere, ut ait ille, progenies uiperarum. si quis autem se existimat ita natum, quid mereatur, aduertat, ut propter peccatum amplificaretur ei dolor e partu, ut quae modicum dolodisti, inquit, uocem mulieris tuae et edisti de ligno, de quo praeceperam tibi ne ederes, ex hic, id est Adam, ad hoc reuocatur, ad quod fuerat factus, sed cum detrimento. ante enim positus erat ut operaretur terram simpliciter, ut sequeretur eum laboris effectus; adubi
Abbreviated transcription (Latin):
dubio suꝑior udebatur. cuiꝰ ꝯsilio unus
putauit ꝓdesse qd̾ suasit. ut fcm dei sub¬
tilitate serpentis destrui uideretꝰ. Instau¬
ratur ꝑ smñam dei insitutũ ut reuerta¬
tur mulier ad ꝯditõnis subiectõnem hũi¬
lista uiro sicut fuerat ꝯstitutum. Et ad¬
ditur ei qd̃ additur ad penam cũ audit re¬
plens replebo memores tuos ⁊ gemitũ tuũ
in tristicia paries filios. ⁊ ad urum tuũ
ꝯu̾satõ tua ⁊ ip̃e tui dñabitur. nũqͥd alrͥ
fuerat decretum qmͣ mulierem reuoca¬
lier dñio uiri ẽẽt subiecta. hunic gͦ appa¬
ret mulierem reuocatam ẽẽ ad id qd̾ fu¬
erat fc̃a cum additam̃to unde ait. replẽt
replebo memores tuos ⁊ gemitũ. qͥd replet
ieo qd̾ mimus est. addit nõ in eo qd̾ nõ est.
udetꝰ oꝑari. hac gͦ sentencia que ante ꝓtes¬
serat. cresdite ⁊ mstiplicamin. Incipit ad
creandum. ⁊ ad creature que fuerat ꝯcessa
ꝑniciem mulieri ad pariendum filios dolor

Expanded text:
dubio superior uidebatur, cuius consilio usus dubio superior uidebatur, cuius consilio usus putauit prodesse quod suasit, ut factum dei subtilitate serpentis destrui uideretur, instauratur per sententiam dei institutum, ut reuertatur mulier ad condicionis subiectionem humiliata uiro, sicut fuerat constitutum, et additur ei quod additur ad poenam, cum audit: replens replebo maerores tuos et gemitum tuum: in tristitia paries filios et ad uirum tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur. Numquid aliter fuerat decretum, quam mulieinio uiri esset subiecta? hinc ergo apparet mulierem reuocatam esse ad id, quod fuerat facta, cum additamento. unde ait: replens replebo maerores tuos et gemitum. quid replet? in eo quod minus est addit, non in eo quod non est uidetur operari. hic ergo sententia, quae ante processerat: crescite et multiplicamini, non incipit ad creandum, sed ad creaturae, quae fuerat concessa, perniciem. mulieri ad pariendum filios dolor
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstitit. s qr dixit in tristicia parias filios
inde putas gn̾atõnem sũpsisse pͥncipium
ubi erat qd̾ dcm̃ est. crescite ⁊ młtiplica¬
nmm intelligere hoc ad penam tm̃ addi¬
tim. ut cum ꝑ leticiam fuerit aute cõ¬
cessimi: triscicia subdaretur ob penam. Et
ut durior ⁊ młtiplicata mulierem semꝑ
urgeret additur ꝯn̾sio ad iuirum. ut ẽẽt
unde eidem it̾um ĩnouaretur. Si coitum
dñs dampnabat in seruis : cur addebat ad
uirum ꝯu̾sio tua. nemo qd̾ dampnat hoc
pro pena ꝯstituat. cum utiq pena sit dãp¬
nemo meruerat. Demde aliquis in hoc ad¬
disceret ex quo ĩ legem ꝯmissum uideret.
hoc est ꝯfirmasse nõ puisse pccm̃. Si ideo
ꝯusio femine ad uirum. ⁊ ex eo qd̾ colit
⁊ nõ qd̾ uerum est. ꝯũsio simpliciter añ
ꝯcessa cum ultima seruitude ꝓpt̾ penam
cidem credatur imposita. qm̃ ꝑ mulierẽ¬
ꝯcessum subiectus fcũs fuerat uir ⁊ sine

Expanded text:
praestitit. Sed quia dixit, In tristitia paries filios; praestitit. Sed quia dixit, In tristitia paries filios; si inde putas generationem sumpsisse principium, ubi erat quod dictum est, Crescite et multiplicamini? intellege ergo hoc ad poenam tantum additum, ut, cum per laetitiam fuerit ante concessum, tristitia subdaretur ob poenam. et ut durior et multiplicata mulierem semper urgueret, additur conuersio ad uirum, ut esset unde eidem iterum innouaretur. Si coitum dominus damnabat in seruis, cur addebat: ad uirum conuersio tua? nemo, quod damnat, hoc pro poena constituat, cum utique poena sit damnemo metueret. deinde aliquis in hoc addiceret, ex quo in legem commissum uideret? hoc est confirmasse, non punisse peccatum. si ideo conuersio feminae ad uirum et ex eo, quod coiit, et non quod t uerum est, conuersio simpliciter ante concessa cum ultima seruitute propter poenam eidem credatur inposita. quoniam per mulierem subiectus factus fuerat uir et sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis enĩ unũ eoꝵ p̾catum sit. s scd̾m
ꝑsonam suam iuir ⁊ mulier sm̃am acce¬
ꝑunt. necnõ ⁊ serpens ut nõ solum in
eo qd̾ fci sunt nõ man̾ent. uerum ⁊̃
arderetꝰ eis labor ad penam. Cum eñ
om̃ia pecora ⁊ ammantia hoĩ fuuse̾.
sicut legimꝰ subiecta: Serpens uo ꝯtͣ hãs
ꝯstitutõnem erexit se. ⁊ dolo ꝑ fallaciã
ccũuentũ hoĩem sibi subiecat. Sine dubi¬
o enĩ qui aliꝙ̃ capit intra se eum facit.
fuerat factus ne supra hoĩem eẽt. ut call¬
litͣate sua non solũ nichil ꝓ fecisse se do¬
leat s ⁊ det̾iorasse. Cum enĩ prudentior lega¬
uor qmͣ sibi sociauerat ad ꝯtempnendam dĩ
ieg en excipiat sñam. ait enĩ replens re¬
pieto memores tuos ⁊ gemitũ tuum ĩ tͥsti¬
ciam paries filios ⁊ ad iurũ tuũ ꝯuersio
tua. ⁊ ip̃e tmi dñabitur. nemo qd̾ rep̾hen¬
dit ip̃e ꝯfirmet. Si ideo ꝯcessi sunt filii qr
usurpauerat : coitum gͦ plus usur patio

Expanded text:
uis enim unum eorum peccatum sit, sed secundum personam suam uir et mulier sententiam acceperunt, nec non et serpens, ut non solum in eo quod facti sunt non manerent, uerum etiam adderetur eis labor ad poenam. cum enim omnia pecora et animantia homini fuissent, sicut legimus, subiecta, serpens uero contra hanc constitutionem erexit se et dolo per fallaciam circumuentum hominem sibi subiecerat. sine dubio enim qui aliquem capit intra se eum facit. fuerat factus, ne supra hominem esset, ut calliditate sua non solum nihil profecisse se doleat, sed et deteriorasse. cum enim prudentior legalier, quam sibi sociauerat ad contemnendam dei legem, excipiat sententiam. ait enim: replens replebo maerores tuos et gemitum tuum: in ttia paries filios, et ad virum tuum conversio tua, et ipse tui dominabitur . Nemo quod reprehendit, ipse confirmat. Si ideo concessi sunt filii quia usurpaverat coitum, ergo plus usurpatio
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib urbib et p̾sbiteros et dyacones
ob inuosationem sp̃t sci manum imposi¬
turusn excurͬat. Sed quale est ut eccẽ leges
ad hereses tranfferas et uirgiuis integritat̾e
per meticum lupanaria parciaris: ep̃c si in¬
ponit manumeis imponit qui in terrare¬
cta fide baptirati sunt qui n pr̃e et filio
runt quod si hoc loco queris quare in ecc̃aba
ꝑtiratus nisi per manus ep̃i non accipiat spm̃¬

Expanded text:
ibus per presbyteros et diaconos d invocationem sancti Spiritus manum impositurus excurrat. Sed quale est, ut leges Ecclesiae ad haeresim transferas, et virginis tuae integritatem, per meretricum lupanaria patiaris? Episcopus si imponit manum, his imponit qui in recta fide baptizati sunt, qui in Patre et Filio m. Quod si hoc loco quaeris, quare in Ecclesia baptizatus, nisi per manus episcopi, non accipiat Sp
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse consecutus. Unde manifestum est ali¬
ctodoxꝰ dixit. Non tam miꝑitos diuinoꝵ uo¬
luminum eos qui audiunt pbͣtu ut ad hãc
q̃stiũtulam dissoluendam longo mͥ sernone
opus sit. Sed priusquã quid in eam sentẽ¬
ciam loquar. an sulta iuxta sensum tuum
quauta scripturaꝵ perturbatio oriatur

Expanded text:
um est posctum. O. Non tam imperitos divinorum Voluminum eos qui audiunt puto, ut ad hanc quaestiunculam dissolvendam longo sermone opus sit. Verum prius quam quid in eam sententiam loquar, ausculta, juxta sensum tuum, quanta Scripturarum turbatio oriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ctur. cur ep̃s peisenerat: deponat sac̾dociũ
contedo ueniam penitenti. Ortodoxus dix̃¬
respondeo tibi et ego sũ sermonib. Si laicꝰ tu
errasse se confitetur quomodo laicus per¬
seuerat: deponat sac̃dotium laici .i. baptis¬
ma. et ego concedo ueniam penitenti. S cͥp¬
tum est enim. regnum quippe nm̃ sac̾doteᷤ
d̾o et prĩ suo fecit. et it̾m gentem sc̃am rega¬
le saterdotiũ populum acquisitũ omne
quod non licet xp̃iano: conmune tam epõ
zandum et ita fit ut uos scimus causa ꝑ¬
ditionis eorũ ut repudientur. Ortodox di
xit timeo quod recipis laicum. unam aĩã
uinciam eccẽ socio. Qũe si repellam: ml¬
tos secum in maliciam trahet. Quam ob¬
rem quesumͦ nos ut eam rationẽ quam
in paucis recipiendis ħre uos existimatis
ctiam ad tocus orb̾ concedatis salutem
aut ep̃m cum populo recipn᷑nus qui fetit
nuis: scimus etiam nob̃ populum reiciend̾.¬
dcm̃. uos estis sal terre. Si autem sal infatua¬

Expanded text:
cur episcopus perseverat? deponat sacerdotium, concedo veniam poenitenti. O. Respondebo tibi et ego sermonibus tuis. Si laicus errasse se confitetur, quomodo laicus perseverat? deponat sacerdotium laici, id est, baptisma, et ego do veniam poenitenti. Scriptum est enim: Regnum quoque nos et sacerdotes Deo Patri suo fecit . Et iterum, Gentem sanctam, regale sacerdotium, populum acquisitum . Omne quod non licet Christiano, commune est tam episcopo zandum: et ita fiet, ut nos simus causa perditionis eorum si repudientur. O. Tu in eo quod recipis laicum, unam animamrovinciam Ecclesiae socio; quem si repellam, multos secum in ruinam trahet. Quamobrem quaeso vos ut eam rationem, quam in paucis recipiendis habere vos existimatis, etiam ad totius orbis salutempiscopum cum populo recipimus, quem facit mus, scimus etiam nobis populum rejicienddictum: Vos estis sal terrae. Si autem sal infatua
Abbreviated transcription (Latin):
nescit ᷑ oditꝰ cum cognoscitꝰ᷑ amat ͦ. Nam oĩs
malus cũ nescitur amat᷑ cognitꝰ oditur.
Qnͣti retro oderunt xp̃m qui nĩc amant.
quiq dolent odisse se qd̾ nescierant. Impͥ¬
dentis eñ eit oduse quẽ nesciat. quia ꝓ¬
bandum est an odio digna res sit. Deniq
qui hodie adu̾sant᷑ crastmo defendent pe¬
intenciam agentes tarde se cognouisse
qdꝰ uerũ est. ꝙ si odio digna resẽẽt: aut aͥd
hẽret fallacie cotidie ex xp̃ims fierent pa¬
hora sine int̾missione deserentes iouem int̾
quos sophibe ⁊ nobiles mundi qui eũ deũ¬

Expanded text:
nescitur, oditur; cum cognoscitur, amatur? Nam omnis nescitur, oditur; cum cognoscitur, amatur? Nam omnis malus cum nescitur, amatur, cognitus oditur. Quanti retro oderunt Christum, qui nunc amant, quique dolent odisse se, quod nescierunt? Imprudentis enim est odisse quem nescias, quia probandum est an odio digna sit res. Denique qui hodie adversantur, crastino defendent, poenitentiam agentes, tarde se cognovisse quod verum est. Quod si odio digna res esset, aut aliquid haberet fallaciae, quotidie ex christianis fierent pahora sine intermissione deserentes Jovem, inter quos sophistae et nobiles mundi, qui eum Deu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ traducem nõ defic̾e̾t neq deẽẽt qui co¬
leret dm̃. aduocatis eciam ex t̾regẽtis hõi¬
b ad istam dei cognitõnem. Qui gͦ cognos¬
cit sub inicio est. qui aũt cognoscit᷑ super
iniciũ est. Qua eciam rõne pagam legẽ
suam aute dicunt fuisse qͣm ur am: Si mũ¬
dus ante dm̃ est. qd̾ absit. Sic põt ⁊ pagani¬
tas ante poni xp̃iamtati. Nemo miretur
de nõie xp̃ianitatis. eist enĩ colere unũ d̾n̾i
ex crisma nõis tñ ratõ ante creaturã est.
apud maiores enĩ uros qui in reges unge¬
bant᷑ xp̃iani uocabantur hñtes ymagniẽ
uenturi xp̃i. qui natus de deo patre in re¬
gem nõimmerito xp̃c appeliatur. qr quod
istis crisma illis dedit natuntas. ꝙꝙͣ di
ignorant pagani reꝓbant. Cum autem
cognou̾int diligentius excolunt gauden¬
tes qr de malo tͣnsierut ad bonũ. qui
enĩ tam friola ⁊ mnepti ꝑtinaces fu̾nt:
qmͣ fortiores ⁊ uehem̃tiores erunt cogni

Expanded text:
et per traducem non deficeret neque deesset, qui coet per traducem non deficeret neque deesset, qui coleret deum, aduocatis etiam exterae gentis hominibus ad istam dei cognitionem. qui ergo cognoscit, sub initio est; qui autem cognoscitur, super initium est. qua igitur ratione pagani legem suam ante dicunt fuisse quam nostram? si mundus ante deum est — quod absit! —, sic potest et paganitas anteponi Christianitati. Nemo miretur de nomine Christianitatis. est enim colere unum deum ei crisma, nominis tamen ratio ante creaturam est. apud maiores enim nostros, qui in reges ungebantur, christi uocabantur habentes imaginem uenturi Christi, qui natus de deo patre in regem non inmerito Christus appellatur, quia, quod istis crisma, illi dedit natiuitas. quem, quamdiu ignorant pagani, reprobant, cum autem cognouerint, diligentius excolunt gaudentes quia de malo transierunt ad bonum. qui enim in re tam friuola et inepta pertinaces fuerunt, quam fortiores et ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudinem uetustatis deducta arbitrat᷑
racõnis sibi u̾itatem poise defendi. cũ ueri¬
tatis ratõ nõ ex ꝯsuetudine uł uetustate:
s ex deo sit qui nõ uetustate deus ꝓbatur:
s et̾ntate. Qmͣobrem fides nõ cepta res sed
sine iicio est. In dm̃ eñ credere nr̃m incipe
est. nam qd̾ credit᷑ et̾nũ est. Quomͦ gͦ antĩ¬
ores se putant pagam. qͣndo qd̾ colunt post
dñi est. Nimqͥd nõ opus post opificem est :
pagam colunt oꝑa nos opificem. Ili creatu¬
ram nos creatorem. Certe deus fecit mu¬
dimi. fcõ: noticiam suam nõ ostendit. aut
fecit hoĩem uoluit se ab eo coli quem fecit.
absurdum est. fcũs gͦ homo cepit uenerari
suum ꝯditorem. qr ⁊ dignum est ⁊ causa exi¬
git. qd̾ cũ ꝑ desidiam hõm absoluisset reꝑa¬
uit istud deus abraham. ut cognitõ dei que
fuerat in adam inciꝑet rursus in abrahã.
ut ab eo genitis hee cognitõnes educent᷑.

Expanded text:
consuetudinem uetustatis deducta arbitratur consuetudinem uetustatis deducta arbitratur rationis sibi ueritatem posse defendi, cum ueritatis ratio non ex consuetudine neque ex uetustate, sed ex deo sit, qui non uetustate deus probatur, sed aeternitate. quam ob rem fides non coepta res, sed sine initio est. in deum enim credere nostrum incipere est; nam quod creditur, aeternum est. quo modo ergo anteriores se putant pagani, cum quando quod colunt post deum est? numquid non opus post opificem est? pagani colunt opera, nos opificem; illi creaturam, nos creatorem. certe deus fecit mundum: age, facto notitiam suam non ostendit? aut fecit hominem et noluit se ab eo coli, quem fecit? sed absurdum est. Factus ergo homo coepit uenerari suum conditorem, quia et dignum est et causa hoc exigit. quod cum per desidiam hominum obsoleuisset, reparauit istud deus in Abraham, ut cognitio dei, quae fuerat in Adam, inciperet rursus in Abraham, ut ab eo geniti sub hac cognitione educarentur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic apparens sicut hii qui falso dii ap¬
peslari uoluerunt s sicut eit u̾itas dei
Ita se manifestait ut errorem admu̾et
qui falsoꝵ deoꝵ p̾dicatõne mundi sen¬
sum corruꝑat. Deniq supͣ sexcenta mi¬
lia hõm egressa de egypto. uidentes et
cognostentes dñm hũc ẽẽ supͣ om̃s ex appa¬
rencia in esfabilis gle ꝓximare ad cum
timuerunt. s longe curuato genu ado¬
rauerũt. Postea ꝓsequẽtib aliis signis ꝙͣ
que fecerat in egypto in om̃ib mirabili¬
b manifestatus est innis ẽẽ deus. hec õib
aꝓpe ĩnotuerunt linguis. hec incinis gen¬
tib t̾rori fuerunt. quid tale in diis gen¬
tiũ cui genti cui ppło głiam suam osten¬
dermit. que signa aut uͥtutes ad diuini¬
tatis sue testimoniũ fecerũt. Ubi aut
qñ locuti ꝓbant᷑. S ir rõnabilit nulgus aut
apparentes inubł aut demonia aut simulacͣ
mortuoꝵ ut deos colere ceꝑunt. Que res in

Expanded text:
non sic apparens sicut hi, qui falso di apnon sic apparens sicut hi, qui falso di appellari uoluerunt, sed, sicut est ueritas dei, ita se manifestauit, ut errorem adimeret, qui falsorum deorum praedicatione mundi sensum corruperat. denique supra sescenta milia hominum egressa de Aegypto uidentes et cognoscentes dominum hunc esse supra omne ex apparentia ineffailis gloriae proximare ad eum timuerunt, sed longe curuato genu adorauerunt postea prosequentibus aliis signis, quam quae fecerat in Aegypto in omnibus mirabilibus, manifestatus est unus esse deus. Haec omnibus prope innotuerunt linguis, haec uicinis gentibus terrori fuerunt. quid tale in diis gentium? cui genti, cui populo gloriam suam ostenderunt? quae signa aut uirtutes ad diuinitatis suae testimonium fecerunt? ubi aut quando locuti probantur?. Sed inrationabilis uulgus aut apparentes umbras aut demonia aut simulacra mortuorum ut deos colere coeperunt; quae res in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ legem dignatus est dare ut nemo am¬
bigeret dm̃ ẽẽ qui tradit. palam enĩ et
mamfeste uisa est om̃ib maiestas dei
in tanto fulgore ⁊ t̾rore ut ⁊ p̃t̾eum
nemo aluis deus crederet᷑. ⁊ qd̾ iubebat
om̃i obseruatõne dignũ hẽretur.⁊ ut
om̃ia deifice rõni ꝯuemant inspiciatꝰ᷑
tradita lex. Si quid in caym iniustũ si
quid inhonestũ. si quid rudiculosum. sic
oꝑtuit dm̃ ĩnotescere. nõ ut in angelo
ꝑ ĩposturã appareret quid landi nõ põt.
neq in spetulo ubi aliud est qmͣ cerntur¬
oꝑante illecebrosa sallacia. neq ea sernã¬
da traderet que ꝓpt̾ qd̾ in honesta eisent
in tenebris g̾erent᷑. cum enĩ uniꝰ dei notici¬
a oblite̾ata eẽt in mundo ꝯsuetudine de¬
linquendi qr inendacum uelamen pͥsti¬
terat u̾itati. clemens ⁊ misi̾cors deus no¬
lens opus suũ ꝑditõni obnoriũ fieri in¬
sitare dignatus est genus humanim

Expanded text:
ergo legem dignatus est dare, ut nemo amergo legem dignatus est dare, ut nemo ambigeret deum esse qui tradidit. palam enim et manifeste uisa est omnibus maiestas dei in tanto fulgore et terrore, ut et praeter eum nemo alius deus crederetur et, quod iubebat, omni obseruatione dignum haberetur. Et ut omnia deificae rationi conueniant, inspiciatur tradita lex, si quid in ea iniustum, si quid inhonestum, si quid ridiculosum. sic oportuit deum innotescere, non ut in angule per inposturam appareret, qui claudi non potest, neque in speoperante illecebrosa fallacia: neque ea servanda traderet, quae propterea quod inhonesta essent, in tenebris gererentur. Cum enim unius Dei notitia oblitterata esset in mundo consuetudine delinquendi, quia mendacium uelamen praestiterat ueritati, clemens et misericors deus nolens opus suum perditioni obnoxium fieri uisitare dignatus est genus humanum,