comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aait maior ꝑs eseg̾e possit ꝑ qͣm
administracõ fieret. ¶Sciend̾ est
aut̃ nõ solum tutores uł cͤatoreᷤ
pupillis uł adultis cet̾is q ꝑsõĩs
ex aministracõe teñri s ⁊̃ ĩ eos
qui satisdacõnes accipinit: sub¬
sidiariam accõm ẽẽ que ultim̃
etpsidium possit afferre  Sub¬
sidiana aut̃ accõdat᷑ in eos qui
uł oĩo a tutorib uł curatorib
satisdan nõ curas̾nti añ nõ ydo¬
nee passi eẽnt caueri. que qui¬
heredes eoꝵ extenditur quibꝯ
stitucõnib illud expͥmitur. ut nͥ
caueãt tutores uł curatores: pig¬
norib captis coh̾ceant᷑. n aut̃e hi¬

Expanded text:
ut maior pars eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. subsidiaria autem actio datur in eos qui vel omnino a tutoribus vel curatoribus satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. quae quiheredes eorum extenditur. Quibus constitutionibus et illud exprimitur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignoribus captis coerceantur. Neque autem pr
Abbreviated transcription (Latin):
ħ spaciũ hñt nouas ad tutelas
uocari.  et qui potestatẽ hñt
aliqͣm excusare se possunt ut
duus marcus rescͥpsit. S recep¬
tã tutelam deserere nõ possũt.¬
¶ Itẽ pp̃ litẽ ꝙͣ cũ pupillo uład¬
ulto tutor uł curator ht̃: excu¬
sare se nõpot̃. nͥ forte de oĩb bo¬
nis uł hereditate ꝯͦn̾sia sit Itẽ

Expanded text:
 spatium habent ad novas tutelas vocati. Et qui potestatem aliquam habent, excusare se possunt, ut divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere non possunt. Item propter litem, quam cum pupillo vel adulto tutor vel curator habet, excusare se nemo potest: nisi forte de omnibus bonis vel hereditate controversia sit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsimmiantur. uł diminuant᷑. cet
pͥtor ut ⁊ tutores ⁊ cͤatores cons¬
mine sat̃dent. Sz ħ nõ est ꝑpͣe¬
tuũ. Nam tutores testõ dati. sat̃¬
date nõ sogunt᷑. Qa fides eoꝵ et
diligenciã ab ip̃o testatore ꝓba¬
ta est. Item exinquisicõne tuto¬
res uł curatores dati: sat̃dacõne
non honerant᷑. qr ydonei electis
offerre satuͣ de ĩdempnitate:
pupilli uł adolescentis. ⁊ ꝯtuto¬
ri uł ꝯc̾atori. pͥferrrnt solus ad¬
cͤator satis offerens: p̾ponat᷑ eĩt
adc̃ãtore suo: s offetre d. ut
curatori suo. igrum uelit satis
acciꝑe anͣ iati dare. ¶ O si ne¬
mo eoꝵ satis offerat siquid̾ ad¬
scriptum fu̾it a testatore quis

Expanded text:
antur vel deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, quia idonei electi sofferre satis de indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus adntutor satis offerens praeponatur ei et concuratore suo, sed offerre debet, ut tutori suo, utrum velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis
Abbreviated transcription (Latin):
essi ꝗd de detũt eis ħab eis auffarre
felicissimã ciuntatẽ tãꝙ̃ pestifero
⁊ enines uastatores casticatis scõs
t lib̾as ancillas que requirences ⁊
deducẽtes ad hiꝰ ncc̃itatem ⁊ decip¬
ientes ⁊ hñtes educatas adumus¬
ã ꝯ fusionẽ. ¶ Preconamꝰ ita¬

Expanded text:
eis auferre: felicissimam civitatem tamquam pestiferos et communes vastatores castitatis factos, et liberas ancillasque requirentes et deducentes ad huiusmodi necessitatem et decipientes et habentes educatas ad universam confusionem. Praeconamus ita
Abbreviated transcription (Latin):
sume ⁊ circa me onmes ⁊ non ego ꝙ¬
d̾ pur sum qui uo airca mestnt fur¬
ent᷑ ⁊ delinqnͣt siquis ã ĩnematur

Expanded text:
et circa me omnes, ut non ego quidem purus sim, qui vero circa me sunt, furentur et delinquant; si quis autem inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ content huis que statute sñtmm¬
chi defisco annos. ¶Etprimũ
om̃e heo studiũ. ut fiscalia iugilã¬
t̾ inspiciam ⁊ inde notos quid̾ t̾ui¬
digentes ncc̃itate cũ oĩ exigã uehx¬
mencia neqͣꝙͣ sb̾ uiclinatꝰ. nec ob¬

Expanded text:
 contentus his quae statutae sunt mihi de fisco annonis. Et primum omne habebo studium ut fiscalia vigilanter inspiciam, et indevotos quidem et indigentes necessitate cum omni exigam vehementia, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ullłs alt̾sit hĩs au̾ sint quid̾ scpͣti
quid̃. nõ aũt adeaut hrditante̾
tc̃ ꝙ anft̾ur ad diciatur aluis reb
⁊licencia pͥbeatur. et legatariis
et fid̾icõmissarus: ⁊ siuł lib̾tate
horatis adire hĩditateur⁊ hoc ad¬
quir̾e itart om̃ib modis ꝙ p̾cep¬
tum ẽ impleatur. cancõne uid¬
rum receꝑit modus. qr resacciri¬
entes agant meis querecte no¬
luerunt testatores. ¶Suio mil¬
lus horumde quibus testam̃to me¬
ħ ẽ hr̃s. aut legatarius aut fidiꝯn¬
ssarius aut ẜuus lib̾tate honoratꝰ
tis ad alios quos lex ab intestato
nocat eum quid̃ qui scriptus ẽ ⁊ le¬
gittina phanc legem ꝑte exclusis
defrires ⁊ ipõs similr p̾bentes cau¬

Expanded text:
ullus alter sit heres, aut sint quidem scripti quidam, non autem adeant hereditatem, tunc quod aufertur adiciatur aliis rebus, et licentia praebeatur et legatariis et fideicommissariis et servis libertate honoratis adire et hoc adquirere, ita ut omnibus modis quod praeceptum est impleatur: cautione vidrum receperit modus quia res accipientes agunt in eis, quae recte voluerunt testatores. Si vero nullus horum, de quibus testamento mehoc est coheres aut legatarius aut fideicommissarius aut servus libertate honoratus, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum quidem, qui scriptus est, et legitima per hanc legem parte exclusus, deferri res, et ipsos simil
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ordinem nocatus pꝰeunqͥiam
nec ultimus relictꝰ locum faciat
i alicui ext̾ius uenienti ⁊ adire¬
sunt implere pꝰ quos ⁊ fiscumsiuo¬
li̾nit poĩmꝰ᷑ ⁊emm inlegatariis ⁊ fi¬
dĩmissarus hunc eẽuolumꝰ ordinẽ.
tis existẽtibus et maiorem ptẽ

Expanded text:
 ordinem vocatus post eum, qui iam nec ultimus relictus locum faciat etiam alicui exterius venientium, esunt implere; post quos etiam fiscum, si voluerit, ponimus. Etenim in legatariis et fideicommissariis hunc esse volumus ordinem, tis existentibus maiorem partem
Abbreviated transcription (Latin):
retentes deficientinm dispo̾icões.
qne cumq non repungnant legi¬
bus om̃ibis modis impleri. ¶ S
quͣi it a põĩtas leges iam płm̃q ne
tibus aliis quid̾ nttͣtatẽ inponit lex.
aimiꝰ eni̾au̾nt leges aliis aut milla
stancie sed et suaeis potestas lar¬
gitur adquoscumq test tor uolũ¬
toret honorans eos disposũt: ea
om̃imodo ꝯ plẽ s id quod p̾cipit᷑
legittimũ sit. ant sinõ illud aliqͥ
lex ꝓhibeat uł sinõ fiat ab eo quilx¬
noratꝰ est: tñ ratum ẽẽ exp̾sse iam
demonstrat quis añt non implẽs
ꝙ dispositum ẽ. ¶ S dum ꝯpetat
ei qui honoratus ꝙ relictum ẽ. ⁊ ex
decto idicis ad inomitꝰ amũ totꝰ
ꝓtͣrit no agens ħ ꝙ p̾ceptum ẽ.
Siquid̾ aliquis eorum fu̾it qui nec¬

Expanded text:
etere deficientium dispositiones, quaecumque non repugnant legibus, omnibus modis impleri. Sed quoniam ita positas leges iam plerumque tibus aliis quidem necessitatem imponit lex dsumus, enumeraverunt leges, aliis autem nulla stantiae, sed sua potestas eis largitur ad quoscumque testator voluetor et honorans eos disposuerit, ex omni modo complere, si quod praecipitur legitimum sit, aut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo qui honoratus est, tamen ratum esse expresse iam demonstret. Si quis autem non implens quod dispositum est, sed dum competat ei qui honoratus est, quod relictum est, et ex drit, non agens hoc quod praeceptum est, si quidem aliquis illorum fuerit, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
appellant alia culꝑa quam gͥci¬
aclilemara. dicunt sicut ĩ lege
aquilia dampñ iniuria accipit᷑.
abaᷤᷤ iniquitas ⁊ in iusticia qmͣ
pretor uł uidex nõ uire ccͣ qũe¬

Expanded text:
appellant, alia culpa quam Graeci ἀδίκημα dicunt, sicut in lege Aquilia damnum iniuriae accipitur, alia iniquitas et iniustitia, quam praetor
Abbreviated transcription (Latin):
eatur audice. ¶ ES iugro ⁊ sic distułit
alt̾uis nmns eidiłone p̾beatar i ta ut
siusq ad p̾dcõs tres menses quoslicig
male c̾tantibus liceat causar encumi
igitur non licere penicus prĩul mri a¬

Expanded text:
eatur ab iudice; si vero et sic distulerit, alterius unius ei dilatio praebeatur: ita ut si usque ad praedictos tres menses quos litigmale certantibus liceat causarum exituigitur non licere penitus patri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeminus eas uoĩatnupsenti lege ꝯ¬
p̾hendent. uc p̾c̾ ip̃as. nullaliceat exa¬
lialege igͣticuduns cãs oppon̾e ni¬
si que huuis constõis serie continent.
Cansas autem iustas ingͣnicudims
haseẽ detͥminus. ¶ Siquis ꝑentibus
mhoneitam in uiriamei ingessit: si
cosincrim̃alibus cãisaccusau̾t que
non sunt d u̾sus pͥnapem seu rem p.
Sicu malefitis ut malefiais u̾isatur. uil
modonisidiari temptai̾t. si nouce
Ieautconaibnie pris filius sesemuan¬

Expanded text:
speximus eas nominatim praesenti lege comprehendere, ut praeter ipsas nulli liceat ex alia lege ingratitudinis causas opponere nisi quae huius constitutionis serie continentur. Causas autem iustas ingratitudinis has esse decernimus: Si quis parentibus inhonestam iniuriam eis ingesserit. Si eos in criminalibus causis accusaverit, quae non sunt adversus principem seu rempublicam. Si cum maleficis ut maleficus versatur, vel modo insidiari temptaverit. Si novercae suae aut concubinae patris filius sese
Abbreviated transcription (Latin):
esto¶ postumoꝵ aut̃ loco sunt ⁊hui
qui in sui h̾rdis locũ succedendo
qiͣagnascendo siunt ꝑentib sius
h̾edes Iot ecce siquis siliũ ⁊ ex eo ne¬
potẽ neptẽ ue ĩpot̾ate hãt. qr siluis
gͣdup̾cedit. is solus iurasui h̾edis
ht̃. qͣmus neposquo ⁊ neptis ex eo
meadẽ pot̾ate sint s si filius eius eo
inuo moriatur. aut qualib alia
rõne exeat de pot̃ate enis. incipit
nepos neptisue in eiꝰ locũ succed̾e.
teo modo uira suoꝵ ħ̾edum qiͣag¬
nacõne nantiscunt.¶Ne ergo eõ
filiũ uł ħ̾edem institu̾e uł nõiatĩ
exhrdare. d testator. ne ñ iure fa¬
tuere uł ex h̾edare ne forte eo uino
filio mortuor succedendo ĩ locum
eius nepos neptis ne qͣi agnacõne
rũpant testm̃. ¶Idq lege iba uł
uellra. ꝓmsũest inqua simił exhe¬
redacõnis modus adsmmilitudinẽ
postumoꝵ demonstłit᷑. Nemanci¬
patos lib̾os iure cruili neq hedes
instituere. n exħrdare nec̃ce est

Expanded text:
esto ’. Postumorum autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione nanciscuntur. Ne ergo eo filium vel heredem instituere vel nominatim exheredare debet testator, ne non iure fatuere vel exheredare, ne forte, vivo eo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisve quasi adgnatione rumpant testamentum. idque lege Iunia Velleia provisum est, in qua simul exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonstratur. Emancipatos liberos iure civili neque heredes instituere neque exheredare necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
humi quozlib̾i uł heredes instituti
debent uł exhedari.⁊ ĩ eo par oĩum
ꝯdicõ est. quod ⁊ infilio posiumo ⁊ in
quolib ex cet̾is lib̾is. Siue feminin
siue postine eꝓpitur ⁊ ea ione totũ
insirmatur¶ Io si muł̾r exqͣ postumꝰ
uł postuma sꝑabatur abortum fec̾it
nicħ inpedimento est scͥptis ħ̾edib

Expanded text:
m uel heredes institui debent uel exheredari. Et in eo par omnium condicio est, quod et in filio postumo et in quolibet ex ceteris liberis siue feminini sive postumae rumpitur et ea ratione totum infirmatur: ideoque si mulier, ex qua postumus aut postuma sperabatur, abortum fecerit, nihil impedimento est scriptis heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S nõita ⁊ defiliab uł aliis ꝑ uirilẽ
sexum descendñtib lib̾is ut iiusq sex
su̾at antiquitatiobserhatum E ⁊
ñ su̾int heredes scrpti. scripte ueul
exhrdati. uł exhedate ue. testm̃ qui¬
dem non infirmatur qusaut̃ accres¬
cendi eis ad c̾tam porcõm pͥstabitur
s nec noĩatim easꝑsonas exh̾edare
ꝑentib nc̃ce erat. s licebat ⁊ inter

Expanded text:
 sed non ita de filiabus vel aliis per virilem sexum descendentibus liberis utriusque sexus fuerat antiquitati observatum: sed si non fuerant heredes scripti scriptaeve vel exheredati exheredataeve, testamentum quidem non infirmabatur, ius autem adcrescendi eis ad certam portionem praestabatur. sed nec nominatim eas personas exheredare parentibus necesse erat, sed licebat et inte
Abbreviated transcription (Latin):
S: H ac lege sanctimꝰ: si qñ ad uitores
nt̃uoi maginfici ꝓ tpr questoris sacrinti
palati. in accusationẽ auilis cause. ꝑ cri¬
minalis. d̾duct fuĩnt. strictũ uiris. ꝯinte¬
gritatis congruũ ordinẽ confuari. ut si
sine scͥpus ẽuemendisit: nom̃ eiꝰ p̃cipien¬
tis ore d̾signandũ ẽẽ sufficiat. Sin aũt
scͥptis inquerimomã unꝰ adiutoꝵ aut
plures forte ferendi sit̾. monum̃ta sen

Expanded text:
 Hac lege sancimus, si quando adiutores viri magnifici pro tempore quaestoris sacri nostri palatii in accusationem civilis causae vel criminalis deducti fuerint, strictum iuris et integritati congruum ordinem conservari, ut, si sine scriptis conveniendi sint, nomen eius praecipientis ore designatum esse sufficiat: sin autem scriptis in querimoniam unus adiutorum aut plures forte ferendi sint, monumenta sen
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ nũmũ ñ uetamꝰ exposci ꝓ aĩalib: incur
sũ minime constitutis: Qd̾ si forte aliquis
estimauĩt ꝑ petrandũ: eiꝰ quadruplũ qd̾
accepit inferre cogatur.
d: Per idip̃s quo airsus tuendi. sollicitu¬
eos solos irrite st̃ future. qui ẜuaũint he¬
nestatẽ. Erga uero cos qui honeste. ꝯc̃ẽ¬

Expanded text:
Ergo nummum vetamus exposci pro animalibus Ergo nummum vetamus exposci pro animalibus su minime constitutis. Quod si forte aliquis aestimaverit perpetrandum, eius quadruplum quod accepit inferre cogatur. Per id tempus, quo cursus tuendi sollicitueos solos irritae sunt futurae, qui servaverint honestatem. erga eos vero, qui inhoneste e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i nominis. quas suꝑ ad uitorib uiri illu¬
stris ꝓ tp̃r questoris nrĩ palatii. quoꝵ ob¬
sequio res agitur questoria. d̾dimꝰ. Quaꝵ
prima ꝗd ad supplicationẽ coꝵd̾ adiutoꝵ.
emissa. nũm eoꝵ qui erant illo tpr quo
p̃ces nob̾ obtuler̃. neꝙ aliquẽ eximi. ne

Expanded text:
nostri numinis, quas super adiutoribus viri illustris pro tempore quaestoris nostri palatii, quorum obsequio res agitur quaestoria, dedimus. Quarum prima quidem ad supplicationem eorundem adiutorum emissa numero eorum, qui erant illo tempore, quo preces nobis obtulerunt, neque aliquem eximi ne
Abbreviated transcription (Latin):
palmã laboris emeriti. p̾ncipatꝰ nonore
remuneramꝰ. Atq iõ officiał tã ad necessi¬
tates publicas quã pͥuatas: ñ nisi apͥnci¬
pe mittatur auctore. Nullaꝵq sine ipso
cuiquã mandetur exhibitio ꝑsonaꝵ. q̃ si m

Expanded text:
palmam laboris emeriti principatus honore remuneramus. atque ideo officiales tam ad necessitates publicas quam privatas non nisi principe mittantur auctore, nullarumque sine ipso cuiquam mandetur exhibitio personarum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
R: Ngentes mreb singulos ꝑsingulas
inspiciendoꝵ euictionũ tm̃ d̾beat cura
mandari. ut nic̃ ꝓrsus comune aut cũ
iudicib aut cũ ꝓuincialib hañt. nec na¬
ues dbebt̃ illicita c̃cussiõe uexare. nec
litis gra susciꝑe. aut incarcerẽ quẽ ꝗͣ trude.

Expanded text:
 Agentes in rebus singulos per singulas inspiciendarum evectionum tantum debeat cura mandari, ut nihil prorsus commune aut cum iudicibus aut provincialibus habeant. Nec naves debebunt illicita concussione vexare nec litis gratia suscipere aut in carcerem quemquam trudere,
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ tr̃actatiõib. occupant̃: ꝯduob officus
oꝑã suã adhibeñ posst̃. Nã p̃t̃ emolum̃¬
quocũq alio uitio p̃pediti. ꝑse memora¬
ti officii curã subire nequiuerĩt. c̃sid̾atis
p̃cedentib eoꝵ laborib ꝑ substitutũ cartu.¬
lariũ eiꝰdẽ scrimi. cui p̃futurꝰ ẽ. ip̃idoneũ

Expanded text:
tractatibus occupantur et duobus officiis operam suam adhibere non possunt: nam praeter emolumequocumque alio vitio praepediti per se memorati officii curam subire nequiverint, consideratis praecedentibus eorum laboribus per substitutum chartularium eiusdem scr
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cessio in locis degentis officu fuĩt imꝑtita.
causaꝵ ⁊̃ patronos ita uolumꝰ eẽ c̃uentos.
ne ignorante principe. ullã postulationẽ
introducãt. neue subumius ꝑsoã suscepta
fraude quadã. aliena negotia inserenda eẽ
ꝑtẽptet. ꝙ si fuĩt diffinitio c̃tep̃ta .x. libras
auri: fisco nr̃o ab officio tuo iubemꝰ inferri.

Expanded text:
cessio in locis degentis officii fuerit impertita. Causarum etiam patronos volumus esse conventos, ne ignorante principe ullam postulationem introducant, neve sub unius persona suscepti fraude quadam aliena negotia inserenda esse pertemptent. Quod si fuerit definitio contempta, decem libras auri fisco nostro ab officio tuo iubemus inferri.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis rescriptũ: alios insuũ locũ subro¬
gare. quił lat̃culensis gradũ inse̾nio
memorie. ł scd̾m locũ in aliis duob scri¬
niis adepti fuerĩt. scd̾a nr̃a sanctione sr̃
hoc capitulo decet᷑o cessante. nulliꝙ licen

Expanded text:
tatis rescriptum alios in suum locum subrogare, qui vel laterculensis gradum in scrinio memoriae vel secundum locum in aliis duobus scriniis adepti fuerint, secunda nostra sanctione super hoc capitulo de cetero cessante: nulli danda
Abbreviated transcription (Latin):
s. Exco quo prinũ ducene ⁊ centena¬
tioꝵ gadũ ⁊inicola agentiũ inreb militã¬
tes meruerĩt: destituant insacrarssima.
nid̾t auitate c̃stituti. alt̾uis uidicis auꝰlib
auctoritate pulsari. ł in alio quolibet exa¬
mine. p̃t̃ quã uiri magnifici magistriossi¬
coꝵ. ⁊ au forsitan ip̃ concessĩt: accionib¬

Expanded text:
. Ex eo, quo primum ducenae vel centenariorum gradum in schola agentum in rebus militantes meruerint, desinant in sacratissima videlicet civitate constituti alterius iudicis cuiuslibet auctoritate pulsari, vel in alio quolibet examine praeterquam viri magnifici magistri officiorum et cui forsitan ipse concesserit actionib
Abbreviated transcription (Latin):
tue magnitudinis. certo ẽẽ unũo: nec ad
huusmõi no. ⁊m̃ ł oꝑan. plures licitũ
belloꝵ. S posfioris licentiã tpr̃is. supra
modũ indigendo ãbitionib disturbas¬
se rei merita:. ac inmnultitudinẽ duut¬
gasse: ut int̃ inemoraliuĩ ꝯ adiutoꝵ mi
meꝵ. ñ longũ pene int̾sit. Sancanius
itaꝙ reduci eis. ac renouari statutũ or¬
dinis t̾minũ ñ ut eximantur ad iutori
n exuberant. s. ut interea oĩb aliis int̃di¬
catur. ab affectando hoc nom̃ donec exe¬
untib singulis ac recedentib d̾ crescere
possit uecita conglomeratio: legitinꝰq
iã resid̾at nũs. non ꝓhibendis uris d̾uo¬

Expanded text:
tuae magnitudinis certo esse in numero nec ad huiusmodi nomen vel operam plures licitum bellorum, sed posterioris licentiam temporis supra modum indulgendo ambitionibus disturbasse rei merita ac in multitudinem divulgasse, ut inter memorialium et adiutorum numerum non longum paene intersit. Sancimus itaque reduci ac renovari statutum ordinis terminum, non ut eximantur adiutoribupraesenti exuberant, sed ut interea omnibus aliis interdicatur ab adfectando hoc nomen, donec exeuntibus singulis ac recedentibus decrescere possit vetita conglomeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris d
Abbreviated transcription (Latin):
dicus moueri contigĩt. equalitatẽ litiga¬
tib. ⁊ expensis. similẽ añ latoꝵ benefici¬
oꝵ p̃rogatiuã custodiri. ꝓpt̃ hãc ꝯn ca¬
usã: ⁊ uiros duotos memoriales: ñ tm̃ a¬
gendo inquolibet uidico. s ⁊̃ actiones ab
aliis ingerendas excpiendo: prulegus
a nob̾ inclultis potiri d̾ cernimꝰ. his uidt¬

Expanded text:
diciis moveri contigerit, aequalitatem litigatibus et expensis similem ante latorum beneficiorum praerogativam custodiri. Propter hanc etenim causam et viros devotos memoriales non tantum agendo in quolibet iudicio, sed etiam actiones ab aliis ingerendas excipiendo privilegiis a nobis indultis potiri decernimus. His vid
Abbreviated transcription (Latin):
quantitate sup̃tuũ. que cca litigia sibumet.¬
ł ab aliis inferenda. ł a se cẽ alios ꝑsemet
ipõs. seu ꝑ ordinãdos a se ꝓuratores exer¬
cenda. conuenit ab his agnosci. bñficus q̃
insacro nr̃o militantib ministio. iã pridẽ
ꝑ diumnas sanctioes indulta st̃. ꝑ potiri.
fideiussorẽ idoncũ de ead̾ scola. ñ aũ ex¬
trancũ offerre cõpelli. Ita tñ: ut priuile¬
gia. quecũq centenariis seu ducenariis. ꝑ
cartulariis. seu uiris clarissimis pͥncipib
pt d̾positã qq̃ miuitiã. iã ꝑ dispositiones
principales imꝑtita. ⁊ nẽ usq obẜ uata eẽ
noscunt᷑. intacta inuiolataq custodiant̃.
cũ ꝑ absurdũ ꝑqi temerariũ sit. hac̃ nr̃e
utb̾ alitatẽ pietatis quãquã astuta int̾p̃¬
tatiõe. ñ ad augm̃tũ añrioꝵ p̾uilegioꝵ.
s inminutionẽ com̃tere c̾cedi. Si mili
sortitis ł sortituris militiã. nec ñ ꝯ̃ ẜuis ad
eos ꝑtinentib ẜuanda. Ita ut in ꝓuincus

Expanded text:
igia sibimet ab aliis inferenda vel a se contra alios per semet ipsos seu per ordinandos a se procuratores exercenda convenit ab his agnosci, beneficiis, quae in sacro nostro militantibus ministerio iam pridem per divinas sanctiones indulta sunt, perpotiri, fideiussorem idoneum de eadem schola, non autem extraneum offerre compelli: Ita tamen, ut privilegia, quaecumque centenariis seu ducenariis vel chartulariis seu viris clarissimis principibus post depositam quoque militiam iam per dispositiones principales impertita et nunc usque observata esse noscuntur, intacta inviolataque custodiantur, cum perabsurdum perque temeratatem quemquam astuta interpretatione non ad augmentum anteriorum privilegiorum, sed imminutionem convertere concedi: Simili vsortitis vel sortituris militiam nec non etiam servis ad eos pertinentibus servanda: Ita ut in provinci
Abbreviated transcription (Latin):
s. P roximoꝵ sacroꝵ sc̾nioꝵ quos fides
acdiuturne obẜuatioẽs industria. uite¬
rataq militia comitẽ. quin ⁊̃ dispositio¬
nũ. quẽ ꝓbitas ac strenuitas. mercto
cõm̃dat. cõpleto ip̃r sue militie comiti¬
ue sacri nr̃i consistorii cingulo indie uite
potiri. manẽtib uid̾t iã dudũ p̃stitis salui
priuleguis ꝓximis d̾ cernimꝰ. Quib n ar¬
chana pietatis nr̃e merito cõmittuntur.
inhis pietas nr̃a uitã cingulo supͣdicte co¬
mitiue ornandã d̾corandãq decreuit.

Expanded text:
. Proximos sacrorum scriniorum, quos fides ac diuturnae observationis industria litterataque militia, comitem quin etiam dispositionum, quem probitas ac strenuitas merito commendat, completo tempore suae militiae comitivae sacri nostri consistorii cingulo in diem vitae potiri, manentibus videlicet iam dudum praestitis salvis privilegiis, decernimus. Quibus enim arcana pietatis nostrae merito committuntur, his pietas nostra vitam cingulo supra dictae comitivae ornandam decorandamque decrevit.
Abbreviated transcription (Latin):
ferre p̃cipimꝰ. ꝙ siquis ꝗd̾ suꝑ numeraris
instituti. locũ subire debuerat. ne pecuni¬
ã offerat. statuti ⁊̃ gradũ recusare uoluĩt.
sequentitã offerende quantitaus p̃dicce
ead excusatioĩs uoluntate durauĩt. acce¬
denti sẽꝑ ead̾ copia quã ꝓcedẽs excusaue¬
rat tribuat᷑. hos aũ qui ad statutoꝵ ord̾i¬
nẽ ꝓgredi uoluerĩt. nec d̾ suo gradu uolu¬
mͦ remoũ̃. Et cũ uacauĩt. staruti locũ libe¬

Expanded text:
ferre praecipimus. Quod si quis de supernumerariis, qui in statuti locum subire debuerat, ne pecuniam offerat, statuti etiam gradum recusare voluerit, sequenti tam offerendae quantitatis praedictae eadem excusationis voluntate duraverit, accedenti semper eadem copia quam praecedens excusaverat tribuatur. Hos autem, qui ad statutorum ordinem progredi noluerint, nec de suo gradu volumus removeri et, cum vacaverit statuti locu
Abbreviated transcription (Latin):
ccũ ñ tueant. aut uenalitiũ ñ petant̃. so¬
lũq canonice indictioĩs prestẽt tributũ.
labore dignitatis c̃quisita. extra ordina¬
riũ munus ignorẽt. nec ullã tp̃ris patian¬
tur imuriã equoꝵ tironũq prãtionẽ nuil¬
lus aguoscat. ꝗ ł adhuc inscriniis mili¬
tant. ł honorẽ ꝓxiimi ⁊ comitiuã pͥmi
dispositionũ longi tp̃ris sud ore quesiuit.
ꝯhec ꝗd̾ patrimoinis censuimꝰ deferẽda.
ꝙ aũ õib constat d̾ferri. ad iectu alterius
ꝓcesseruit. uetera tñ eis scrimus labore
pruulegia quesita seruentur.
prãmꝰ. ut inscrmus hoc ẽ memorie epi¬
cib ingressũ secretariũ concessũꝙ legib

Expanded text:
ctum non timeant, venalicium non petantur solumque canonicae indictionis praestent tributum: labore dignitas conquisita extraordinarium munus ignoret nec ullam temonis patiatur iniuriam: equorum tironumque praestationem nullus agnoscat, qui vel adhuc in scriniis militat vel honorem proximi et comitivam primi dispositionum longi temporis sudore quaesivit. et haec quidem patrimoniis censuimus deferenda. Quod autem omnibus constat deferri, adiectu alterius processerint, vetera tamen eis scrinii labore privilegia quaesita serventur. praestamus, ut in scriniis memoriae, epicibus ingressum in secretarium consessumque
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr̃: Nulius d̾ scola agentiũ inreb d̾
cetero locũ mortui conetur inuad̾e. S is
qui ordine stipendioꝵ ⁊ laboꝵ merito.
ad gradũ nulitie sequebat᷑. statĩ atq illũ
fata subduxeruit ineiꝰ p̃mia ꝑcpienda.
succedat onĩ obietiõe cessante.¬
s. Pulli pt᷑ hac sine nr̃e maiestatisa¬
uccoritate. discingendi agentẽ inreb
nulli exim̃di pateat copia. ssã ꝓbata sco¬
la ⁊ aĩaduerħone uereri udias. ⁊ nulla
debet amere contumeliã uilitatis.

Expanded text:
m. Nullus de schola agentum in rebus de cetero locum mortui conetur invadere, sed is, qui ordine stipendiorum et laborum merito ad gradum militiae sequebatur, statim atque illum fata subduxerint, in eius praemia percipienda succedat omni obreur posthac sine nostrae maiestatis auctoritate discingendi agentem in rebus, nulli eximendi pateat copia, nam probata schola et animadversionem vereri iudicis et nullam debet timere contumeliam vilitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cissĩo nro au̾cant ex̾citur ⁊ reliqͣs
cuuales adimpleant sunctõnes
qr non opotet talia temptarisola

Expanded text:
cissimo nostro auertant exercitu et reliquas curiales adimpleant functiones, quia non oportet talia temptari sola
Abbreviated transcription (Latin):
uł in quadruplum. ult̾us aut̃ nillai
accõ extenditur. ¶In simplum .n. agr
sułuti exstipulaconesuł et mutui da¬
cõnesaut exempto s⁊ uendito ⁊ locati
.toducto ⁊ mandato ⁊ deniq ex aliis
ꝯplurib causũ. ¶ Induplum agimus
ulliti furti. noc manifestis damp̃niĩ¬
uirie ex lege aquilia ⁊̃ Sepoĩti ⁊ eqͥ¬
bdam casib. ¶ Item. serui coruptiq̃
ꝯpetit in eum cuiꝰ ortatu consilio ue
ciꝑitsaut demq quolib alio modo de¬
t̾ior fcũs sit inqua accõne ⁊̃ eaꝵ rerũ
quas sugiendo. dño seruus abstulit est¬
macõ dẽducitur. ¶Item delegato qd̾¬

Expanded text:
vel in quadruplum: ulterius autem nulla vel in quadruplum: ulterius autem nulla actio extenditur. In simplum agitur veluti ex stipulatione, ex mutui datione, ex empto, vendito, locato, conducto, mandato et denique ex aliis compluribus causis. In duplum agimus veluti furti nec manifesti, damni iniuriae ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam casibus: item servi corrupti, quae competit in eum cuius hortatu consiliove coeperit aut denique quolibet modo deterior factus sit in qua actione etiam earum rerum quas fugiendo servus abstulit aestimatio deducitur: item ex legato quo
Abbreviated transcription (Latin):
inficiantem induplum agatur. s int̾d̾
nsi insimplum quisq agit ueluti si qus
hominem claudumi. aut luscum occid̾it.
qui in eo anno integͥ ⁊ magni pͥcii fuerit.
tm̃ enĩ dampnatur qnti eo anno is home
traditam diuisionem. ¶ Item mixta est
accõ contra eos qui relicta sacro sanctis.
cct̃ns uł aliis nen̾abilib locis legatiuł¬
ĩ fidei ꝯmissi nomine. dare distulerint uil
adeo. ut ĩ inuidiciũ uocarentur. tunc. n
⁊ ip̃am rem uł pecuiuam que relicta est ⁊
pelluntur dare. ⁊ aliud tm̃ e ꝓpena⁊ iõĩ¬
duplum eius fit condempnacio. ¶ Quedã
accones mixtam cãm optinere iudentur.
tam inrem qͣm in ꝑsonam qualis amilie
ħascunde accõque competit coh̾edibus in
diuuidend a h̃editate ¶Item ꝯĩ duudendo
doꝵ que intͥ eos agitur qui confines agros
hñt anquib trib iudiciis ꝑmittitur ui¬
dici alicui ex litigatorib ex bono ⁊ equo rẽ¬
tur. eum inuicem certa petuma alt̾io demp¬
nare. ¶ omnes aut̃ accõnes uł insimplum

Expanded text:
infitiantem in duplum agatur, sed interdum et si in simplum quisque agit. veluti si quis hominem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni pretii fuerit; tanti enim damnatur, quanti is homo in eo traditam divisionem. item mixta est actio contra eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis vel aliis venerabilibus locis legati vel fideicommissi nomine dare distulerint usque adeo ut etiam in iudicium vocarentur: tunc etenim et ipsam rem vel pecuniam quae relicta est dare compellunturduplum eius fit condemnatio. Quaedam actiones mixtam causam optinere videntur tam in rem quam in personam. qualis est familiae erciscundae actio, quae competit coheredibus de dividenda hereditate: item communi dividundo, dorum, quae inter eos agitur qui confines agros habent. in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo alteri condemnare. 2 Omnes autem actiones vel in simplum
Abbreviated transcription (Latin):
quia n̾o płima scã ẽ dubitacõ dem¬
iustnͣtibus ais officiis cum hii qui ex
sacro quidem epłaꝵ scriuo sut specta¬
biliũ iudicum iundicarent sibi app¬
sunt celsicuduns maxime dic̾ent se le¬
disimucaco scemate neq̃ ꝙͣsoliappell¬
acõnibus mĩstͣrent hiis quea clarissĩs
ꝓuinciax indicibus nemunt ad solũ
tuũ iudiciũ sicut pͥus exrat dũ ĩ duimͦ
quid̾ ip̃e audires consistorio iñstͣret
in ordine sacri audicorii negõ moto
⁊ ꝑit̾andiente tua celsitudine cum
głosissimo nrõ q̃store utruis ꝑtisi
adnos deduxistis cãno nob̃̾nõẜ i ꝯ¬

Expanded text:
Quia vero plurima facta est dubitatio de ministrantibus eis officiis, cum ii, qui ex sacro quidem epistolarum scrinio sunt, spectabilium iudicum vindicarent sibi appsunt celsitudinis, maxime dicerent se laedi, si mutato schemate nequaquam soli appellationibus ministrarent his quae a clarissimis provinciarum iudicibus veniunt ad solum tuum iudicium sicut prius erat, dum in divino quidem et ipse audires consistorio, ministrarin ordine sacri auditorii negotio moto et pariter audiente tua celsitudine cum gloriosissimo nostro quaestore utriusque partis ad nos deduxistis. Causa vero nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ficõ admĩstũte solũ mõ cuo ꝯmitis
autem orientis ut pote spettabił in
sacͣr andicõmĩ fignia ad sedan tuam
⁊głosissun queaoris uemebat solis
qui exsacris sunt scriniis inĩstñtibus

Expanded text:
ficio ministrante solummodo tuo, comitis autem Orientis, utpote spectabilis, in sacrarum auditionum figura ad sedem tuam et gloriosissimi quaestoris veniebat, solis qui ex sacris sunt scriniis ministrantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuam s̾silr cuũ inĩstͣre officiũ solum
eam ordinariam faciendes ⁊ ñ inch̾e
ad dentes inꝓ consuł figura mũ aui¬
mus in de nementibus licibus tue cẽ¬
sicudinis nũs oĩ. t̃int oaĩciũ litẽ
quid mordĩe. sac audicorii sicut
pͥ diximus mouenda apud autẽ nos
eramĩanda nichoꝰ autẽ officõ tuo
unĩtnͣte eause sicur prius fuit dum
solum admĩstc̃ionis ordinane hr̃et
scema maiore ordie uonsuscepto ꝙ

Expanded text:
militer tuum ministrare officium solum eam ordinariam facientes et nunc nihil ei addentes in proconsulis figuram mutavimus. Etenim inde venientibus litibus tuae celsitudinisicut praediximus, movenda, apud ambos autem vos examinanda, nihilominus autem officio tuo ministrante causae, sicut prius fuit, dum solum administrationis ordinariae haberet schema maiore ordine non suscepto.
Abbreviated transcription (Latin):
cum hic morentur ⁊ cogant ꝓprour¬
ciasyconomos expenias sibi tnͣsi̾ce
eib̾ q̃ obsuare non paciantur. ¶ St̃¬
mus igitur a nobis iam poĩtam legẽ in

Expanded text:
ero multum hic morentur et cogant per provincias oeconomos expensas sibi transmitteique observare non patiatur. Smus igitur, a nobis iam posita lege in s
Abbreviated transcription (Latin):
opiu implent et quoscum sm¬
pucmi se ducentes scesicer catho
pent faaunt pictatis eslimani¬
mas ꝑ pͣscus nostrum edictiri
moueirr eos ꝗtales snt quate¬
mis et ipi icetaut ab prticana¬
them atrentur nos se el uolim:
om̃s quia si deceto aliqui in¬
remantur aut orias collectas
facientes ant ap̾ senet ip̃os
collecti neqͣꝙ oro eos fermius
or donus quid i. aliquio deli¬
quitur. scc assignamus ecc̃e. h
us ant qui colligunt aut qui¬

Expanded text:
opus implent et quosdam simplicium seducentes sanctae dei cathotenter faciunt, pietatis aestimavimus per praesens nostrum edictum monere eos qui tales sunt, quatenus et ipsi recedant ab haeretica vthematizantur. Nosse enim volumus omnes, quia si de cetero aliqui inveniantur aut contrarias collectas facientes aut apud semet ipsos collecti, nequaquam omnino eos ferimus, sed domus quidem ubi aliquid delinquitur sanctae assignamus ecclesiae, his autem qui collig
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃aꝵ. exco tpr̃. cxquo eos splẽdor in¬
depti ꝓximat᷑ ostẽdat. In sequentib
ĩponẽdi: qui uicarias postea admini¬
strauerĩt: ꝯ nullam inuriam descrip¬
tionis ꝑ orrescant.
ꝓuincus ordinari. ł spectabiles iudices.
a salutatiõe ñ arreant̃. ⁊̃ inuiti ic̾sen¬
sũ accipiant. Scituris ꝑ pͥncipe. ł corni¬
allario. ⁊ capitib offici: t̾nas libras a¬
uri eesuis facultatib eruendas: si consi¬
storiũ nr̃m sepe ingredientib secretarii
iudicũ: ñ patuerit ingressus: aut reue
rentia ñ fuerit insalutatiõe d̾lata: au
sedendi cũ iudice societas denegata.
d Inscrimis palatii militantes. i dẽ me

Expanded text:
t, ex eo tempore, ex quo eos splendor indepti proximatus ostendat, insequentibus praeponendi, qui vicarias postea administraverint. et nullam iniuriam descriptionis perhorrescant. provinciis ordinarii vel spectabiles iudices a salutatione non arceant, etiam inviti in consessum accipiant: scituris vel principe vel corniculario vel capitibus officii, ternas libras auri ex suis facultatibus eruendas, si consistorium nostrum saepe ingredientibus secretarii iudicum rentia non fuerit in salutatione delata aut sedendi cum iudice societas denegata. In scriniis palatii militantes, id est me
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi addefuctoꝵ adñiũ ꝑtinentia. indiuisi¬
one deducere. Nec il oportet: labores eoꝵ
aliis fructũ ł lucrũ offerre. hac nãq rati
libet alio datũ ẽ. ꝑ fuĩt. abhis patimur
insuccessionẽ d̾functoꝵ parentũ c̃ferri:
seu nõe collatioĩs. in mediũ easd offerri
pecimias: ł his imputari. Adħ de tute¬
seu ꝓuisionẽ. diligent̃ deferte possunt.
Libos insuꝑ eoꝵ: qui dignitate uiroꝵ spe¬
ctabiliũ comitũ. seu tribimoꝵ d̾ corati st̃.

Expanded text:
i ad defunctorum dominium pertinentia in divisionem deducere: nec enim oportet labores eorum aliis fructum vel lucrum adferre. Hac namque ratilibet alio datum est vel fuerit, ab his patimur in successionem defunctorum parentum conferri seu nomine collationis in medium easdem offerri pecunias vel his imputari. Ad haec de tuteseu provisionem diligenter deferre possunt. Liberos insuper eorum, qui dignitate virorum spectabilium com
Abbreviated transcription (Latin):
torib ł reliquis p̃dicu honoris priuilegi¬
is: nec ñ in nr̃o consistorio: his houor
õifariam obseruetur.
d: Qnꝰ quisq d̾curio. ł silentiarius: ati¬
nis. Nullam oblationẽ que pleꝵ ꝙ posce¬
rit soluat. nichil his ulla potestas mum¬
gatur: aut necessitas imponatur.
ꝑiorẽ gradũ: successu meliore transcen¬
dunt. oĩa priuilegia que iã dudũ diuoꝵ
pͥncipũ iudicio meruer̃. legis istius p̃ceptio¬
ne noiũs ẽẽ firmata. Ñ p̃iudicatura qua¬
cũꝙ gn̾alitate pragmatica: ne angarias
ł ꝑ angarias: siue ꝑaueredos ulla eis am¬
plissime p̃ceptiõis imponet auctõitas. Sor¬
didis qq̃ munerib excoctiõe calcis. ⁊ suꝑ¬
indicti grauamine eos libamꝰ. domꝰ qqͣ
alia qualibet positas auitate. immune
ab om̃i hospitũ auuslibet dignitatis in¬
quietudine. uendicamꝰ. ꝑ missa eis ueni¬
endi ad comitatũ licentia. p̃ter reuocato

Expanded text:
toribus et reliquis praedicti honoris privilegitoribus et reliquis praedicti honoris privilegiis nec non in nostro consistorio his honor omnifariam observetur. Vnusquisque decurio vel silentiarius a tinis: nullam collationem, quae plerumque poscitur, solvat: nihil his ulla potestas iniungat aut necessitas imponat. periorem gradum successu meliore transcendunt, omnia privilegia, quae iam dudum divorum principum iudicio meruerunt, legis istius praeceptione noveris esse firmata, non praeiudicatura quacumque generalitate pragmatica. Nec angarias vel parangarias sive paraveredos ulla eis amplissimae praeceptionis imponat auctoritas. sordidis quoque muneribus, excoctione calcis et superindicti gravamine eos liberamus. Domus qualibet alia positas civitate immunes ab omni hospitum cuiuslibet dignitatis inquietudine vindicamus: permissa eis veniendi ad comitatum licentia praeter evocator
Abbreviated transcription (Latin):
senti militantiũ. s ⁊̃ postea eid̾ consortio
inserendoꝵ: tã tpr̃ militie quã pt᷑ eã d̾ po¬
Mpr̃.uał. ¶Domestici ac ꝓtectores.
oscislandi cũ salutaui̾t uicanos. tuicul¬
minis hañt potestatẽ. pena n sacͥ legu:
simił erit. sihis honorificentia ũ d̾ferat᷑.
ꝗ c̃cing̾e̾ nr̃a purpurã digni st̃ estimati.
Sͭ Primicerius ꝗd domesticoꝵ ꝯ ꝓtecto¬
rũ. ũtriusq scole. pt᷑ acceptũ tribunatũ.
int̃ eos spectabili dignitate potiat᷑. qui
ducatũ agere meruerĩt. Alii uõ. ꝗ d̾ cursi
consulari .i. clarissimat᷑ ꝑfruant̃ digni¬
publici abstrabente sollicitidine. nec ei
ꝑ comeatũ sollẽpnit̃ ut abeẽt faculta¬
te concessa. bienmũ obsequiis serenita¬
tis nre defuerit. is retrorsũ mordinẽ tra¬
ctꝰ inferiorẽ .u. sequentib ptꝰ ponatur.
monstratur. usꝙ ad decimũ locũ ꝓcusdu¬
bio regradet᷑. ꝙ si quadriemno tenꝰ ab¬
fuerit: nouissimꝰ colocet᷑. Quinquen¬

Expanded text:
senti militantium, sed etiam postea eidem consortio inserendorum tam tempore militiae quam post eam deporio. Domestici ac protectores osculandi, cum salutaverint, vicarios tui culminis habeant potestatem. Poena enim sacrilegii similis erit, si his honorificentia non deferatur, qui contingere nostram purpuram digni sunt aestimati. Primicerius quidem domesticorum et protectorum utriusque scholae post acceptum tribunatum inter eos spectabili dignitate potiatur, qui ducatum agere meruerint. Alii vero, qui decursis consulari, id est clarissimatus dignipublici abstrahente sollicitudine nec ei per commeatum sollemniter, ut abesset, facultate concessa biennium obsequiis serenitatis nostrae defuerit, is retrorsum in ordinem tractus inferiorem quinque sequentibus postponatur. monstretur, usque ad decimum locum procul dubio regradetur. quod si quadriennio tenus afuerit, novissimus collocetur. quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eẽ monstrat᷑. ueꝵ ꝯ̃ insequentis anni.
hoc ẽ primicerat᷑ solatiis. ac emolum̃tis
fruantur oĩb ut ꝙ ad questũ ⁊ cõpendi¬
ũ. militieq fructũ ꝓlixe ꝑtinet. simił
habeat᷑. ac si suꝑstes ꝑmanserĩt ad finẽ¬
ao ꝓmouent᷑: clarissimi sĩt int̾ electos
ita ut exẽsularib hantur. Nã ⁊ innu¬
nitate digni st̃. quos nr̃i lateris comi¬

Expanded text:
se monstratur, verum etiam insequentis anni, hoc est primiceratus, solaciis ac emolumentis fruantur omnibus, ut, quod ad quaestum et compendium militiaeque fructum prolixe pertinet, similis habeatur, ac si superstes cio promoventur, clarissimi sint inter adlectos, ita ut ex consularibus habeantur. nam et immunitate digni sunt, quos nostri lateris comi
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃rũ ratione calcata. dudũ militantibus
anteferri. ⁊ que longis ꝓlixisq stipendus
dfensa iã pollicet᷑ senect᷑. gratiosa festina¬
uõe surriꝑe. hoc ꝯ̃ adiciendo. ut primi
ẽsequit᷑ dignitatẽ. m agistri offici ꝓ antiq̃
consuetuame infulas soraiat᷑. oib uacanti¬
b. quãuis tp̃r p̃cedentib ꝓponẽdus. Ut dig
in debitũ sibi locã usu pauĩt: nulla se igno¬
ratiõe aefendat. sitꝙ plane sacrilegii reus
ꝗ diuina precepta neglexerit.

Expanded text:
temporum ratione calcata dudum militantibus temporum ratione calcata dudum militantibus anteferri et, quae longis prolixisque stipendiis defensa iam pollicetur senectus, gratiosa festinatione subripere. Hoc etiam adiciendo, ut primicconsequitur dignitatem, magistri officiorum pro antiqua consuetudine infulas sortiatur, omnibus vacantibus quamvis tempore praecedentibus praeponendus. VT DIGindebitum sibi locum usurpaverit, nulla se ignoratione defendat sitque plane sacrilegii reus, qui divina praecepta neglexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
iegiis ꝑfruant᷑. ut nec possessiones eoꝵ an¬
garias. siue parangarias. ł ꝯ̃ parauere¬
dos inposteꝵ dispositionẽ tui culminis ł
alicuius calũnia dare cogant̃. Ne sordidis
etis amittant. Domꝰ qq̃ eoꝵ. ł inhac sac̃

Expanded text:
est ut nec possessiones eorum angarias sive parangarias vel etiam paraveredos in posterum dispositione tui culminis vel alicuius calumnia dare cogantur, ne sordidis etis amittant. Domos quoque eorum vel in hac
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ comitib ł sacraꝵ largitionũ ꝯ reipͥuate.¬
m pr.Grat̃. Qui ex questure honore. aut
efficaci magisterio. aut comitiua utriꝰq era¬
ru nr̃i attonito splendore iunguer̃. acclama¬
tioẽ excipiantur solita. nec p̃tereant᷑. ut ĩ¬
copr̃. Grãt. Precipua ẽ nr̃e pietatis is.¬
intentio: arca notarioꝵ nom̃. atq ĩõ si ũꝗͣ
huius ordinis uiri laborẽ quiete mutau̾int.¬
ł abierint. ł senecture posuerĩt. seu cũ alla
dignitate pt hic quãlibet usi st̃. ñ omit¬
tant pͥoris uocabulũ militie. s cõpendiũ
sequentis honoris assumant. Et siquis ex
officio ⁊ p̃cipue sublimitatis tue temerariꝰ
assensus. discutiẽs ꝑ equatioẽs. aliã deniq
ullã rẽ inquietator extit̾it: officiũ suũ no¬
u̾erit. ł leuis culpe offensioe dcrera: gra¬
uis mulcte discrimine fatigandũ. ꝯ nu¬
merarioꝵ corpus extincto iniurie aucto¬
re muniendum.

Expanded text:
CIORVM COMITIBVS SACRARVM LARGITIONVM ET REICIORVM COMITIBVS SACRARVM LARGITIONVM ET REI alia: Qui exquaesturae honore aut efficaci magisterio aut comitiva utriusque aerarii nostri attonito splendore viguerunt, adclamatione excipiantur solita, nec praetereantur ut inopio pp. Praecipua est nostrae pietatis intentio circa notariorum nomen: atque ideo, si umquam huius ordinis viri laborem quiete mutaverint vel senectute posuerint seu cum alia dignitate post hanc qualibet usi sunt, non omittant prioris vocabulum militiae, sed compendium sequentis honoris adsumant. Et si quis ex officio vel praecipue sublimitatis tuae temerarius ad census discussiones peraequationes, aliam denique ullam rem inquietator extiterit, officium suum noverit vel levis culpae offensione detecta gravis multae discrimine fatigandum et numerariorum corpus extincto iniuriae auctore minuendum.
Abbreviated transcription (Latin):
intra sacrũ ausus sit militare cubiculũ. li¬
ceat dnõ d̾stinatũ sacra exlege cubicula¬
riis int̃pellare iudiciũ: ⁊ eũ quẽ ꝓbauĩt
nolente se ł inscio sacrũ penetrasse aibi¬
culũ: ut ⁊ suũ famulũ cũ peculio c̃seq̃t̃.
S ⁊ sic̃ lesis implorandi p̃sidu facultatẽ
denegari ñ conuenit. ita nec calũmandi
beant exertere questiones. ut si medio tp̃r
mou̾ẽ distułint: ulterius eis tãquã in suũ
famulũ iudicandi. ł eiꝰ ut ẜui peculiũ. ł
duotissimis cubiculariis sancximꝰ. s̃ ad cu¬
dicularias. que adñis insacrũ cubiculum
date ł dande st̃: suꝑstites atq inortuas:
extendi ꝓpagariq decernimus.
d: Iubemꝰ duob uiris illustrib p̃positis
natorio fuĩnt c̃sortio sociati. licere quouẽs
adaspiciendos agros suos: ł obaliã causã ꝓ¬
ficisci uoluĩnt. angulo uti. Cũ hoc: admi¬
plendũ eoꝵ desid̾iũ. ⁊ ad nullius lesionẽ
respic̾ẽ uid̾atur. De questorib magistri offi¬

Expanded text:
intra sacrum ausus sit militare cubiculum, liceat domino destinatum sacra ex lege cubiculariis interpellare iudicium et eum, quem probaverit nolente se vel inscio sacrum penetrasse cubiculum, ut suum famulum cum peculio consequatur. Sed sicut laesis implorandi praesidii facultatem denegari non convenit, ita nec calumniandi beant exercere quaestiones, ut, si medio tempore movere distulerint, ulterius eis tamquam in suum famulum vindicandi vel eius ut servi peculium vel devotissimis cubiculariis sancimus, etiam ad cubicularias, quae a dominis in sacrum cubiculum datae vel dandae sunt, superstites atque mortuas extendi propagarique decernimus. Iubemus duobus viris illustribus praepositis natorio fuerint consortio sociati, licere, quotiens ad adspiciendos agros suos vel ob aliam causam proficisci voluerint, cingulo uti, cum hoc ad implendum eorum desiderium et ad nullius laesionem respicere videatur. DE QVAESTORIBVS MAGISTRIS OFFI
Abbreviated transcription (Latin):
distubucõ bus⁊ litiganciũ caugla
inuenta sunc ⁊ scĩta ⁊ deceto tenebt̃
qͣtemis ⁊ successio nes agnoscant et
collones nõ iguorent s cͥc
distribucõne non resultent menz
ibus insiliant maliquari uolentes
n ad mĩacõnes ib negant n postea
forsan solucõibus utanturn res et
quibris detinent abnegent ꝑ soras
s mediocres ⁊ prẽs excansis ostensi me
maligne. abaliqͥbus dubitatur in qbꝰ¬
dam urĩs consticucõibus ⁊ inuidicus
quid̃ płius mocũ ẽ cum sic iuctũ ulci
atirabs docalibus docum̃cisdeuĩ faciat
sibios pea uo mantalem ad eam recepit

Expanded text:
ium cautela inventa sunt et sancita. et de cetero tenebunt, quatenus et successiones agnoscant et collationes non ignorent et circa distributiones non resultent et neegationibus insiliant malignari volentes neque adnumerationes abnegent neque postea forsan solutionibus utantur neque res ex quibus detinent abnegent personis, sed mediocres et mites ex causis ostensi medmaligne ab aliquibus dubitatur in quibusdam nostris constitutionibus et in iudiciis quidem plurimis motum est, cum sit iustum ulterius iatur absque dotalibus documentis, deinde faciat filios, postea vero maritalem ad eam receperit
Abbreviated transcription (Latin):
que ẜ alias nr̃as leges pribus nonad¬
quiruntur. nam inusu har rerun
leges pentibus custodimus sit tñutsi
quemhor descendenciũ filios relinꝙ̃¬
dem moncontigit illis filiis aut fili¬
as aut alias descendentes inppi pen¬
ñ loco succedere siue sb̃ pocestatẽ defu¬
neti sine sue potestatis inuematur
tantam dehrdicate morientis acci¬
pientes ꝑtem qnͣticumq sint qnͣtã
eor pens sumeret huisset quĩ succe¬
ssionem instupes necauit anciquicas
nħ̾ enĩordine gͣdum queri nonuo¬
liumis. s cum fisis ⁊ filiabus ex pmo¬
tuo filio aut filia nepotes nocari scm
nulla nitro ducenda diffra siue ma¬
sculi sn̾feie suir ⁊ suie ermasculor seu
femior ꝓledescendans siue sue pot̾tate
seu sb pott̾ate fuit constitur. ⁊hͥquid¬
desuccessione deidendencũ disposui¬
scendencium successionẽ nocantur.
Si igitur de functus descendentesqd
dũ deceliqͣt hr̃des pr̃ant aut mĩ aũ¬

Expanded text:
undum alias nostras leges patribus non adquiruntur. Nam in usu earum rerum, leges parentibus custodimus, sic tamen ut si quem horum descendentium filios relinquentem mori contigerit, illius filios aut filias aut alias descendentes in proprii parentis loco succedere, sive sub potestate defuncti sive suae potestatis inveniantur, tantam de hereditate morientis accipientes partem, quanticumque sint, quantam eorum parens si viveret habuisset: quam successionem in stirpes vocavit antiquitas. In hoc enim ordine gradum quaeri non volumus, sed cum filiis et filiabus ex praemortuo filio aut filia nepotes vocari sancimus, nulla. introducenda differentia sive masculi seu feminae sint, et sive ex masculorum seu feminarum prole descendant, sive suae potestatis seu scessione descendentium disposuiscendentium successionem vocantur. Caput II Si igitur defunctus descendentes quidem non derelinquat heredes, pater autem au
Abbreviated transcription (Latin):
Adbr̃ditacem uocamus qui enmo
pente comuncti sunt defuncto. si
ue pprẽm solum seu ꝑ mr̃em. Si au
defucto fr̃es fu̾mt et alciuis frisant
soris premor tuoꝵ filii nocabunt᷑

Expanded text:
ad hereditatem vocamus qui ex uno parente coniuncti sunt defuncto, sive per patrem solum seu per matrem. Si autem defuncto fratres fuerint et alterius fratris aut sororis praemortuorum filii, vocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
lurimas ⁊ diusas leges ue¬
tibus tp̃ribus ꝓbatas ĩem¬
entes ꝑquas non iuste drã
ab intestato successiones
int ꝯgnatos ermnasculis ⁊ femis m

Expanded text:
lurimas et diversas leges veteribus temporibus prolatas invenentes, per quas non iuste differentia ab intestato successionis inter cognatos ex masculis et feminis