comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis deuotione conuertunt᷑ ad dm̃. Hon¬
nulti uͦ coacti plagis conuertunt᷑. qui ex
deuotione non conuertebantira: iuxta
capitulum psalmi dicentis. In freno et
chamo maxillas eorum constringes. qui
non apapeunant ad te. pleriq autem
d um deuotione non connertuntur:
plage stimulis feriunt᷑. Quidam nec
sub uerbere sentiunt. ut aliquatenus
corrigantur: sicut egiptus cui et pe¬
nas dedit et emendari nequunt. De
doluerunt. attrunsti eos. ⁊ renue¬
runt acciꝑe disciplinam. Non nulli
uͦ seculares elatione mentis tumentes
postinodum conuersi ad deum. reli¬
giosa sequuntur o bedientia xp̃m.
Et qui ĩmundi antea celsitudine.tume¬
bant. postea ipsam elationem in studio
humilitatis commutant. Quidam sunt
qui iam secretm conuersi sunt. quorum
conuersio quia non ꝓcedit ad publicum
apud estimationem humanam quales
fuerint tales adhuc ẽẽ putantur. iam
tamen in dei ocłis sur rexerunt. Item
quidam adhuc humano iudicio stare

Expanded text:
tis devotione convertuntur ad Deum; nontis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare
Abbreviated transcription (Latin):
uersionis est gr̃a. ꝑ quam nos metipsos
iudicamus. quando flentes mala nr̃a pu¬
mimus. ⁊ bono quod ex deo nobis est
solidus in heremus. Triꝑtitus describi¬
tur ẽẽ ninuscuiꝰq conuersi ꝓfectus.
d est pͥmum corrigendi a malo. scd̃m
faciendi bonum. t̾cium̃ consequendi
boni oꝑis p̃mium. Nam quod ait ꝓpłia.
solue fasciculos deprimnentes. mali est
emiendatio. Quod uero adie eit.sfrange
esurienti panem tuum: oꝑis bonĩ actio.
In eo uͦ quod subungit. tunc erumpet
matutinum lumen tuum: oꝑis bom est
recributio. Ergo non ꝓficit facere boñ.
nisi correctum fuerit malum. Nec po¬
terit quisquam ad contemplationem dĩ
ꝓficere. nisi se prius in bonis actibus stu
atq inde magis erubescant quod tam¬
diu expectati sunt ut redirent. Nam ñc
minis nunc plagis. nunc reuelationib
quosdam concutit. ut qui uoluntate
conuerti despiciunt: commoti terrori¬
bus corrigantur. Pleriq ex sola men¬

Expanded text:
versionis est gratia, per quam nosmetipsos versionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuscujusque conversi profectus, id est, primus, corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit acatque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola men
Abbreviated transcription (Latin):
uerit usꝙ in finem: hic saluus erit.
Tunc erum placet deo nr̃a conũsatis. as¬
do bonũ quod inchoamus ꝑseuerantil
num opus non consumanerunt. In dulgen
sia peccatorum stiendum ubi. quando. uł
qualib datur. Ubi quippe. nisi intra eccl̃am
catholicam: Quando. nisi ante uenturi
exitus diem: Quia ecce nunc tempus
acceptabile. ecce nunc dies salutis. Quali¬
b insi conuersis. qui ꝑ humilitatem ad
paruulorum transeunt imitationem:
De quib d̃r. Talium est enim regnum
celorum. Nemo ꝑpendẽ potest quanti
sit ponderis innisticia. uł quanti fulgo¬
ris radio iusticia clareat. insi qui prius
idto mentis insu conuertatur ad deum.
quatins ipso lumine quo illustratur
suam feditatem agnoscat. ⁊ lumen quod
itio corde non intuebatur. intelligat.
sunc autem ad intelligibilem intelligi
posse iusticiam. dum eam quisq sequi
conuersus temptauerit. quia lux non
intesligitur isi cum uidetur. Indiciũ
quod in hominis potestate consistit. cõ¬

Expanded text:
verit usque in finem, hic salvus erit . Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum quod inchoamus, usque in finum opus non consummaverunt. Suntia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus dicitur: Talium est enim regnum coelorum . 4. Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit con
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur. Bona male utuntur. qui
ea que adõ illis donata sunt in ma¬
los nsus assumunt. Sicut ingemũ
sic ⁊ cet̾ra dei dona. Multa di dona
gaudemus. que nos ab eo ꝑcepisse
cognoscimus. Nani quod sapientes
existimus: non alt̾ius. sed potius diui¬
no munere sumus. Utamur gͦ opti¬
me diiͥna beneficia. quatinus ⁊ deũ
non peniteat dedisse. ⁊ nob̾ accepis¬
se sit utile. Auferre d̾s ł̃r homimi
donum aliquod. quod homo non habure.¬

Expanded text:
utuntur. Bonis male utuntur qui utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habu
Abbreviated transcription (Latin):
le donorum diuer si ꝑcipiunt diner sa
u munera. non tamen conceduntur
ii omnia. ut sit ꝓhumilitatis studio
nod alt̃ admiretur in alt̾o. Nam quod
erechelie animalium ale alt̾ra ad alt̾am
uitiuntur. uirtutes designantuꝵ. scõꝵ¬
plo inuicem sese erudientium. Munera
gr̃arum alii ista. alii uero do nant᷑
illa. Nec dantur ita habere uni. ut non
egeat alt̃o. Posse fieri non est dubium.
ut ii quosdam qui uirtutum excellentia
antecellunt. dei repentina p̃uenti gr̃a.
quodam compendio sc̃itatis p̃uemant.
Et dum sint conuersione postremi. subi¬
to efficiuitur uirtutis culmine pͥm. Dũ
quisq aliquod donum uirtutis accipit.
non appetat amplius quam quod me¬
ruit ne dum alt̾ius menbri officium
arriꝑe temptat. id quod meruit ꝑ¬
dat. Conturbat enim ordinem corporis
totum. qui non suo contentus officio
suirripit alientum. Mali dona icdeo acl
damnationem accipiunt. quia illa ñ
ad dei laudem. sed ad suam uanitatẽ

Expanded text:
one donorum diversi percipiunt diversa one donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur splo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gat gressus suos. Sciant liberi arbitrii
defensores. nichil posse in bonum sua p̃na¬
lere uirtute. nisi diume gratie sustentet᷑
ditio tua isrł tantum in me auxilium tu
salueris meo auxilio. Hominnis meritum su¬
pna gr̃a non ut uemat inuenit. sed post¬
quam uerͤtt facit. Atq ad indignam men¬
am ueniens. facit in ea meritum quod re¬
muneret que solum inuenerat. quod pu¬
uret. Quid enim ex se ille latro meruit.
qui de fraudib crucem ascendit. de cruce
piradisum adiit: Reus quidem ille ⁊ fra¬
mo sanguine uenit cruentus: sed ilunna
s̃a in cruce mutatur. Sciendum quod
irr̃a sit iusticia in iis que recte agimus.
iãi gr̃a eo quod eam mereamur. Hec enĩ
dlautis dĩ. ⁊ accipientis est hominis.
gitut ⁊ panem nr̃m dicimus. quemi tam̃
uls acciꝑe postulamus. Spũalis gr̃a ñ
innib distribuitur. sed tantummꝰ electis
lonatur. Non enim omnum est fides.
biuam licet ⁊ si plurimi suscipinnt. opꝰ
aien fidei non consequuntur. In diuisi¬

Expanded text:
a. IDEM.--Sciant liberi arbitrii defensores, nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae sustentetur te tua, Israel, tantum in me auxilium tuusalveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisi
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum tenebrarum conũsus resur¬
gat ad lucem. Cuncta ħ deo patent.
homini uero latent. Quanuis iustorum
conuersatio in hac uita ꝓbabilis sre: itt
in certum ẽẽ tamen hominib ad quem sinit
finem p̃destinati. sed omma reseruari fu¬
turo examim. Mira dispositio est suꝑne
distributionis. ꝑ quam hic iustuis amplius
iustificatur. impius amplius sordidatur.
Malus ad bonum aliquando conuertit.
bonus ad malum aliquando reflectitur.
Uult quis ẽẽ. bomis. et non ualet. Uult
malus ẽe alter ⁊ non ꝑmittitur mnt̾ire.
Datur ei qui uult ẽe bonus. alius nec
uult nec ei cdatur ut ste bonus. Iste nasci¬
trr in errore ⁊ moritur. ille in bono qral
cepit usq infinem ꝑdurat. Tam di ist
stat quousq cadat. ille diu male uiuen¬
uult nocere malus ⁊ nec ualet. Iste nut
deo uacare ⁊ a scło impeditur ille negitis
implicari cupit. nec ꝑficit. Dominatur.
malus bono. bonus damnatir ꝓ impil.

Expanded text:
lapsum tenebrarum conversus resurlapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivenvult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio,
Abbreviated transcription (Latin):
id est quod actiꝑe non meruit. Sic ⁊ ob¬
durare d̾s d̃r hominem. non eius facien¬
ado duriciam. sed non auferendo eam.
quam sibi ipse nitriuit. Non alit̃ ⁊ oc
eamlem ipse cecitatem faciat: sed qd̃
ꝓ eorum inutilib meritis. cetitatem eoꝵ
ab eis ipse non auferat. Plerisq d̃i do¬
na dantur. ꝑseuerantia uero dom non
dantur. Et inde est quod quidam pͥn¬
cipia habent conuersionis bona. fine
uero malo clauduntur. Ulecti uero acci¬
piunt ⁊ conuersionis donum: accipi¬
unt ⁊ ꝑseuerantiam doni. Ca gͦ cau¬
requiem. siue repborum ad mortem.
Utraq diͥno agitur iudicio. Ut sẽꝑ
elestos suꝑna ⁊ intiora sequi faciat.
semꝑq repbos ut infima ⁊ ext̾iora
delectentur. deserendo ꝑmittat. Si
cut ignorat homo t̃minum lutis ⁊ tene¬
brarum. uł utriusq rei quis finis fit:
ita plemius nescit quis ante suum
finem luce iusticie p̃ueniatur. uł quiꝰ
peccatorum tenebris usq in suum
t̃minum obscuretur. aut quis post

Expanded text:
id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et oeamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, fine vero malo clauduntur. Electi vero accipiunt et conversionis donum, et perseverantiam doni. Ea ergo caurequiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post
Abbreviated transcription (Latin):
lute conuersionem p̾cedte urba peccatorim.
post conuersionem sequitur turba temp¬
tationum. Illa se obitiunt ne ad deum con¬
nertamur. ista se ingerunt ne liber cor¬
dis ocłis deum cernamus. Utriusꝙ tu¬
multus in solentiam nobis gignit. inten¬
tionemq nr̃am sepe fraude multimo¬
da int̃cludit. Utile est dei seruo post con¬
uersionem temptari. quatimis atorpo¬
re neglegentie sollicitantib uitiis. ad uir¬
tutes animum ꝑ exercitͥum preparet

Expanded text:
Ante conversionem praecedit turba peccatorum, Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum per exercitium praeparet
Abbreviated transcription (Latin):
mere uitium. successione uirtutum: Tunc
magis grauari se quisq impulsu uitiorũ
agnoscit. dum ad cognitionem dei accesse¬
rit. Sicut populus isrł graniore ontre
ab egiptiis p̃mitur. dum ꝑ moysen diuina
ili cogitatio aꝑitur. Uitia enim ante con¬
uersionem quasi pacem in homine habent.
quando autem expeslunt᷑: acͥore uirtate
confurgunt. fiunt autem inumicã conuer¬
so. que peccatori ꝓspe blandiebant. Acq
tem fuint blanda conuers .o. que pecca¬
tori aduersa exticerunt. Multos habet
confuctus dei seruus. ex recordatione oꝑũ
pñtorum. Multi post conuersionem etrã
uolentes motum libidinis sustine nt. qd̃
tanen ad damnationem non tolerant.
dad ꝓbationem. Scilicet ut semꝑ habeãt
peccutienda mertia hostem cui resistant.
lum modo non consentiant. Unde ⁊no¬
ueruit seruidei ẽtiamsẽ apeccatis
uamẽe mundatos. sed tamen cogitationũ
dirpium adhuc int̃pellatione pulsari.

Expanded text:
mere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc mere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
te uere ut dũm formiclabamus: pͥmorbͥa
conuersorum. blandis refouenda sunt mi¬
dis. Ne si abasꝑitate incipiant. ext̃iti ad pos
lapsns recurrant. Qui enun conuer sum
sine leuitate erudit. ex asꝑare potius qui
corrig̾e nouit. Conuersus quisq: ante ab
oꝑe corrigendus est. postea uero eogitail¬
ne. ut pͥus refreuet prauum actum. de¬
inde appetitum ac delictum. ut quod ian
inoꝑe non apparet. in cogitatione neqͣsl
ꝑduret. Omnis noua conuersio. adhus
pͥstine une habet commixtionem. ꝓt̃ea
nequaquam ea uirtus ꝓcede ad honninul
oculos debet. donec conuer satio uetus fus¬
ditus ab animo excirpetur. Quisquis er
det̾iore iam melioi ẽe cepit. caueat de as¬
ceptis excolli uirtutib. ne graius ꝑuanam
glam corruat. quam prins per lapsum ui
caruis stimulos calcare cupiat. ⁊
lumma uirtutum subire contencdat. si for¬
te adhuc aliqua aduersa dexarnis mole¬
stis tolerat non frangatur. quia dispen¬
sator bonorum. nouit aduersitatis repri¬

Expanded text:
nte vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus ab animo exstirpetur. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per vanam gloriam corruat, quam prius per lapsum vitcarnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates repri
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam potestatis ad epte culinin⁊ tenẽt.
ut ꝑ eandem potestarem disciplinam
eccłasticam muniant. Ceterum intra
eccłam potestates uetessarie non essẽt.
nisi ut quad non p̃ualet sacerdos effi¬
t̃e ꝑdoctrine sermonem: porestes hoc
imꝑet ꝑ discipline terrorẽ. Sepe ꝑ reg¬

Expanded text:
esiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. »
Abbreviated transcription (Latin):
euisceratis int̾iorib ea que remanse.¬
rant in pristinum locum reponant.
Alii bibentes digitos mediotenus pochiᷤ
immergunt. alii unctas manus ad
uestimenta sua det̾gentes. rursus act
cibaria tͣctanda redeunt. alii nudis
articulis codearis uice olerasua pis-¬
cantur. ita ut in eodem iure ⁊ manꝰ
ablutionem. ii uent̾ refectionẽ que¬
rere uideantur. alii sen corrosas
crustas. ⁊ p̾morsas colliridas cibariis
itando infigunt. ⁊ reliquias dentiũ
suorum offas factim ĩ pocłis demer¬
gunt. Hec sic̃ supͣ diximus dicentib
erubescenda furrant. si a facientib
p̾sũpta ñ fuissent Ns unc aũ sustineãt
in andiendo uerecundiã: qui nolũt
infaciendo habere discipliuam.
Uerũptam̃ hec de inmunditia in¬
disciplinate mnanducantium
ad exẽplũ dicta sufficrant. Temꝑã¬
tiam manducandi intelligimꝰ. in eo
comedat. ubi nos quidẽ qͣntũ fieri
potest modũ ⁊ m̃surã om̃s tenere

Expanded text:
evisceratis interioribus ea quae remanseevisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergunt. Haec, sicut supra diximus, dicentibus erubescenda fuerant, si a facientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo verecundiam, qui noluit in faciendo habere disciplinam. Verumtamen haec de immunditia indisciplinate manducantium ad exemplum dicta sufficiant. Temperantiam manducandi intelligimus in eo,ione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere
Abbreviated transcription (Latin):
esse uidetur. ut neq contͣ honestatem.
neq supͣ necessitatem Non omnis uen¬
dinem edacitatis ꝑueniat: insuꝑflu¬
tatem offendit. Cui multũ opꝰ ẽ: ineo
sepe honestas comedendi lecditur: etiã
priusꝙͣ adsuꝑfluitatẽ ꝑueniat.
rgo ille cui parũ satis ẽ: magis suꝑ¬
fluitatem caneat. Ille uͦ cui multũ
opus ẽ: magis ad honestatẽ attẽdat.
Quia neq ille nisi temꝑantie metas
transierit ad turpitudinẽ ꝑuemiet.
neq iste nisi pꝰ honestatis oblitus
fuerit. insuꝑfluitatẽ in pinguet.
Postremo obseruantia ẽ in cibo. qͦmͦ
quis cibum sumẽ debeat. hoc est.
quam munde.i ꝙͣ. temꝑate. Demi¬
munditia comedendi pauca exẽ¬
pla ꝓferre sufficiat. ut dũ inqͥb dã
snis partib cernitur: facile ꝑsi.
militudinẽ ubiq caueat᷑. Quidã
in t̾comedendũ dum scucellas ex¬
honerare uolunt. quadrata fer¬
culorum frusta adipem siue sagmã
suꝑ rotatam distillantia mensalib in¬

Expanded text:
esse videtur, ut neque contra honestatem esse videtur, ut neque contra honestatem neque supra necessitatem. Non omnis vendinem edacitatis perveniat, in superfluitatem offendit; cui multum opus est, in eo saepe honestas comedendi laeditur, etiam priusquam ad superfluitatem veniatur. Ergo ille cui parum satis est, magis superfluitatem caveat; ille tero cui multo opus est, magis ad honestatem attendat, quia neque ille nisi temperantiae metas transierit, ad turpitudinem veniet, neque iste nisi prius honestatis oblitus fuerit, in superfluitatem impinget.Postremo est observatio in cibo, quomodo quis cibum sumere debeat. Hoc est quam munde et quam temperate. De immunditia comedendi pauca exempla proferre sufficiat, ut dum in quibusdam suis partibus cernitur, facile per similitudinem ubique caveatur. Quidam inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adipem sive saginam superroratam distillantia mensalibus in
Abbreviated transcription (Latin):
insolentiam mnultos in suo obsequio oc¬
cupari gaudent. sine quia ꝑ tumorem
elationis cet̾ĩs omnib quantũ cibo dis¬
similes st̃: tantum merito dissimiles ini¬
deri uolunt. Alii suꝑstitiosum nimis
in p̃parandis cibis studium adhibent.
infinita decoctionum ⁊ frixurarũ ⁊ cõ¬
dim̃torũ genã excogitantes. mͦ mollia.
mͦ dura. modo frigida. mͦ calida. modo
cocta. mͦ assa. modo piꝑe. mͦ allio. modo
cimino. mͦ sale condita. scđm consuetu¬
dinem p̾gnantium mulierũ desidãn¬
tes. Hii ꝓfecto ñ solum arguendi. s etiã
deridendi sunt. qui quasi caupones ad
omnẽ clipsidram eliciendi gustus grã
palatum extenlunt. Igit᷑ cont᷑ hec uitia
sananda necessarius ẽ rigor discipline
qui istas gule petulantias in fra certũ
limitem choibeat. quatmꝰ se neq ad
immocd̾atas delitias. neq ad nouitateᷤ.
neq ad suꝑstitiosas p̃parationes ciboꝵ
sumere debeat. cuius mensura hec mͥ

Expanded text:
insolentiam multos in suo obsequio ocinsolentiam multos in suo obsequio occupari gaudent, sive quia per tumorem elationis caeteris omnibus quantum cibo dissimiles sunt, tantum merito dissimiles videri volunt. Alii superstitiosum nimis in praeparandis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calida, modo elixa, modo assa, modo pipere, modo allio, modo cumino, modo sale condita, secundum consuetudinem praegnantium mulierum desiderantes. Hi profecto non solum arguendi sed etiam deridendi sunt, qui quasi caupones ad omnem clepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. Igitur contra haec vitia sananda necessarius est rigor disciplinae, qui istas gulae petulantias intra certum limitem cohibeat, quatenus se neque ad immoderatas delicias, neque ad novitates, neque ad superstitiosas praeparationes ciborum sumere debeat, cujus mensura haec mihi
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate. que nisi pinguia ⁊ delicata
deglutire non possunt. ⁊ siquando eis
parti aut frugales cibi oblati fuerint:
statim aut indigestionẽ stomachi. aut
pectoris siccitatem. aut obripilatiouen
capitis. aut siqua st̃ talia adexcusans
excusationes p̾tendunt. Alis deliti ass
luxum ciboruin magna cõstantia:
asꝑnantur. s ab eis itm non minori autto¬
lerabiliori petulantia communiũ ciborũ
usus omumno despicitur: nona quedam
& insolita ciborum genera exquirunt. ita
ut sepe ꝓpt̾ unius uentrem hominis ꝑ
omnes circũ pagos turba famuloꝵ dis¬
currat. ut uix tandem uł ignotas de de¬
sertis ꝓcul montib radices euellendo.
uł pauculos de imis gurgitib profun-¬
da scrutatione piscicłos trahendo. siue
intẽpestiua de arentib rubetis arbu¬
sta colligendo. unius appetitus petulan¬
tiam compesce queat. Et sane non michi
satis patẽ potest quod uitium istos ex¬
agitet. nisi forte quia ꝑ quandã animi

Expanded text:
aegrotant, quae nisi pinguia et delicata aegrotant, quae nisi pinguia et delicata deglutire non possunt. Et si quando eis parci aut frugales cibi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia communium cibariorum usus omnino despicitur. Nova quaedam et insolita ciborum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel ignotas de desertis procul montibus radices evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arentibus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium istos exagitet, nisi forte quia per quamdam animi
Abbreviated transcription (Latin):
esfinidunt. discos ingirũ circ̃ducunt.
&uelut rex suꝑ obsessam ciuitatẽ assul¬
tum facturus. dubitant ubi pͥmum
parte irruptionẽ facere concupisct
Plus iusto forcassis ista dicentes. uereciu¬
die obliti sumus. s nescit aliquando im¬
pudentia erubesc̾e̾. nisi fuerit manifesti
confusa. His gͥ tribus modis debet quisq
int̾ epłas conseruare discipliuã in semet¬
ipso. indelicet ut linguam suam aloqͣ¬
citate constringat. Iocłos suos acͥcum¬
spectione cohubeat. ⁊ ut cetã membra
omnia c̃ modestia ⁊ quiete contineat.
Sequit᷑ etiam triplex obseruantia discipli.¬
mat̃. ⁊ obseruantia in eo qͦmͦ sunat. obse¬
uantia ineo. quid suitat. idẽ. ut neq ni¬
mis p̃ciosa ⁊ delicata expectat. nec ninĩ
rara ⁊ insolita requirat. nec nimis acura
luxus arguitur. in scdo: cunositas. inter¬
tio suꝑstitio notatur. Sunt nanq quidã
quoium fauces satis ridicłã egrotant in

Expanded text:
effundunt, discos in gyrum circumducunt, effundunt, discos in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant ubi primum parte irruptionem facere concupiscunt. Plus justo fortassis ista dicentes, verecundiae obliti sumus, sed nescit aliquando impudentia erubescere, nisi fuerit manifeste confusa. His igitur tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modestia et quiete contineat.Sequitur etiam triplex observatio disciplinmat, observatio in eo quomodo sumat. Observatio in eo quid sumat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
continendi sese ibi negligenda nõ est
quatinus uidelicet neq in habitu. neq
ingestu indecens aliquid. aut in hone¬
stum̾ agatur. Nicħ cum strepitu aut
tumultu fiat. s omnia m̃bra c̃ modestia
Y tranquillitate in discipliua contine¬
antur. N on sic̃ quidam facnĩt quicũ
adedendum assscsint. inquieta qͣdam
agitatione. ⁊ confusione m̾brorũ intẽ¬
pantiam animi sui designant. Cap̃
excutiunt. bracbia exerunt. manus ĩ
altum expandunt. ⁊ ñ sine magna
turpitudine quasi totum epłm si mul
sint absorturi. ingentes quõdam conatꝰ
O gestus satis indecoros ostendunt.
hanelant i suspirant p̾angustia ita
ut existimes eos alium rugienti uen¬
tri patentiorem additũ querere. qͣsi
angustia faucium non possit efurien¬
ti stomacho satis sufficientẽ habundã¬
tiam ministrare. In uno gͦ loco seden¬
tes odis ⁊ manib que ꝓpe. que longe.
omnia circũrurrunt. simul panes cõ¬
minuunt. uina in calices ⁊ pateras

Expanded text:
continendi sese ibi negligenda non est, continendi sese ibi negligenda non est, quatenus videlicet neque in habitu, neque in gestu indecens aliquid aut inhonestum agatur. Nihil cum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina contineantur. Non sicut quidam faciunt, qui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus quae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras
Abbreviated transcription (Latin):
plicat. ⁊ inimicos mitigat. ⁊ lingua
encaris gratiosa. in bono uiro habũdat.
discipline. Ibi enim debet homo ser¬
uare disciplinam in habitu sue ⁊ dis¬
ciplinam in cibo suo. Bisciplinam in
habitu trib modis. In disciplina ta¬
cendi. indisciplina uidendi. in disci¬
plina continendi sese. Laciturnitas
int̾ epulas necessana ẽ. iccirco qm̃ lin¬
gua que omni tẽpore ꝓna ad peccatũ
labitur: ꝑicłosnis cum ꝑ crapulam
inflaminata fuerit adloquendum
relaxatur. Proptẽa enim diues qui ĩ¬
t̾ epłas loquacitati seruierat. pͦ inm
ferno positus. uehem̃tius in lingua
ardebat. Custodia ocłorũ int̾ epłas ꝓpt̾a
necessaria ẽ: quia ñ decet ibi p̃cipue ut
uagos homo habeat ocłos. neq curiosele
ut amplius aliquid dicam impudenter
ea que ap̃ alios aguntur circũlustrando
ꝓspiciat. s ut potius pudice demissis lu¬
minib ea tantũ que sibi ante posica &
apposita st̃ attendat. Custodia quoq

Expanded text:
plicat, et inimicos mitigat, et lingua plicat, et inimicos mitigat, et lingua eucharis in bono viro abundat disciplinae. Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, et disciplinam in cibo suo. Disciplinam in habitu, tribus modis, in disciplina tacendi, in disciplina videndi, in disciplina continendi sese. Taciturnitas inter epulas necessaria est idcirco, quoniam lingua quae omni tempore prona ad peccatum labitur, periculosius cum per crapulam inflammata fuerit, ad loquendum relaxatur. Propterea enim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in lingua ardebat . Custodia oculorum inter epulas propterea necessaria est; quia non decet ibi praecipue, ut vagos homo habeat oculos, neque curiose, et ut amplius aliquid dicam impudenter ea quae apud alios aguntur circumlustrando prospiciat, sed ut potius pudice demissis luminibus ea tantum quae sibi anteposita et apposita sunt attendat. Custodia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
fatuitas. It̾m. quomͦ pulchras firustra
ht claudus tibias. sic indecens est in
oie stultorum parabola. Quod uͦ tipus
dlationis sermonẽ hominis ingͣtum au¬
tlitorib reddat: Salomon itũm testat᷑.
dicens. Ex celsa stulto sapientia. inpor¬
ta non aꝑiet os suũ. Etit̾m dicit. Cũ
obsetrationib loquetur pauꝑ. ⁊diues
esfibit̃ rgide. Quantũ aũ sermo damasꝰ
Adisciplinatis cauenduis sit: ipse auctor
discipliut ostendit. de quo ꝑysaiam
scͥtum ẽ. Non clamabit neq accipiet
ꝑsonam. neq audietur foris uox eius.
Uerbum autem asꝑum ⁊ rixosum omnino¬
a sermonib disciplinatis secludendum
esse. ꝑeundem ꝓbatur. c̃ dr̃. Labia stułti
ummiscent se rixis. ⁊ os enis urgia ꝓ¬
uocat. Seubo etiam mendoso quantũ
sit cauendum. idem ipse insinuat dicẽs.
Testis falsus nonerit impunitus. & qui
mendatia loquitur ñ effugiet. S ⁊u̾bũ
dulce quantum ualeat insermone.
liber eccłasticus patent̾ demonstrat:
ubi dicit. Nerbum dulce amicos multi¬

Expanded text:
tui . Item: Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . Quod vero typus elationis sermonem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum testatur, dicens: Excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur pauper, et dives effabitur rigide . Quantum autem sermo clamosus a disciplinatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur foris vox ejus . Verbum autem asperum, et rixosum omnino sermonibus disciplinatis secludendum esse, per eumdem probatur cum dicitur: Labia stulti immiscent se rixis, et os ejus jurgia provocat . De verbo etiam mendaci quantum sit cavendum, idem ipse insinuat, dicens: Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patenter demonstrat ubi dicit: Verbum dulce amicos multi
Abbreviated transcription (Latin):
icuto debet esse u̾a. quia fallax u̾bum
tiamꝰ facunde ⁊ composite dr̾. nichlo¬
minus tam̃ ab auditore aut noxium
uut ociosum si fuerit intellectũ repu¬
tatur. S cum ueritate necesse ẽ. ut ser¬
mo loquentis dulcedinẽ habeat. quia
sipe etiam ueritas auditori amara efficit᷑.
aut sine ratione aut sine dilectione. hocẽ.
ł importune uł mpie cont᷑ eũ ꝓferatux.
ngła hec sacre scripture testimoniis
dmꝓbennis Quod habitus indiscipliat᷑
sermonẽ contem᷑tibilem faciat: salomon
ostencdit diceus. Non decent stulto u̾ba
ĩposita. Et itm. Non est speciosa more

Expanded text:
ideo debet esse vera, quia fallax verbum ideo debet esse vera, quia fallax verbum etiam si facunde aut composite dicitur, nihilominus tamen ab auditore aut noxium aut otiosum si fuerit intellectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dilectione, hoc est, vel importune, vel impie contra eum proferatur. Singula haec Scripturae sacrae testimoniis comprobemus. Quod habitus indisciplinatus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent stultum verba composita . Et iterum: Non est speciosa in ore
Abbreviated transcription (Latin):
liceat loquatur. Restat nunc ut pͦꝰ quĩ
ostendimus quid uł cui ⁊ ubi ⁊ qͣndo loqͥ¬
intrib constat. hoc est quo gestu. que
sono. qua significatione quid dicat᷑.
isciplina iubet. ut loquentis sit gestu̾m¬
destus ⁊ humilis. sonus demissus ⁊ suai
sigc̃atio uera ⁊ dulcis. Modestiam debe
hab̾e gestus loquentis. ut nec mordi¬
nate. nec impudice. nec turbulent̾ in¬
t̃loquendũ m̃bra moueat. neq ocłx
nutib. aut aliqua indecenti conforna¬
tione siue tͣnsmutatione uultus place
sui sermonis inminuat. Humilis esst
debet gestus loquentis. ut ap̃ auditeñ
grãm sermo eiꝰ inueniat. Sonus loqͥ¬
tis debet .ẽẽ. demissus. ne sttepitu &
mmnod̾ata clamositate auditores suos
aut iniuste t̾reat. aut iniuste offendat
uauis debet. ẽẽ. ne ꝓlatiaus asꝑitate tan¬
to fiat animus audientiũ honerosior
quanto ad aures durior uenit ⁊ miocũ.¬
hoi. Significatio id ÷ sententia sermomᷤ.

Expanded text:
licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam ostendimus quid vel cui et ubi et quando loquenin tribus constat, hoc est quo gestu, quo sono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis,
Abbreviated transcription (Latin):
& cum int̾ogau̾s compe uste. Pͥriusꝗͣ.
audias ne respondeas u̾bimi: ⁊ in medio
seniorũ neadicias loqui. Itẽ sepe ꝓpt̾ mali.¬
tiam auditorũ tacencdũ ẽẽ salomondocet
dicens. In aurib insipientiũ neloquaris.
quia despicient doctrinam eloquii tui
cẽ. Ne contendas cum pessimis: ⁊ nẽ
emuleris impios. Itẽ. Uir sapiens sicũ
stulto contendit: siue irascat᷑ siue ridet
nõ muemiet requiem. Quiꝰquis hec im¬
pedim̃ta loquendi cauere uoluerit: fact
fortassis ⁊ sine difficultate quando sibi sit
loquendum agnoscit. si tam̃ hoc attendit
quia aliud tempꝰ ẽ quando ei qui uoluet
loqui concer. aliud ẽ tempꝰ qñ ei qui
nolurrit loqui ꝓ culpa reputat᷑. Sapiens
aũ eque cauet. uł ne eo tempore qñloqͥ¬
deb ꝑnegligentiã sileat: uł eo tempore
qñloqui licet ꝑ licentiam concessam m
multiloquium cadat. Recte gͦ tempꝰ laqt¬
do disc̾nitur: si homo nec unꝗͣ quando
loqui deb: sileat. nec semꝑ qͣndo loqͥ¬

Expanded text:
 cum interrogaveris corripe juste. Priusquam audias ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Item saepe, propter malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . Quisquis haec impedimenta loquendi cavere voluerit, facile fortassis et sine difficultate quando sit loquendum agnoscet, si tamen hoc attendit, quia aliud tempus est quando ei qui voluerit loqui conceditur, aliud est tempus quando ei qui noluerit loqui pro culpa reputatur. Sapiens autem aeque cavet, vel ne eo tempore qer negligentiam sileat, vel ne omni tempore quando loqui licet, per licentiam concessam in multiloquium cadat. Recte ergo tempus loquendi discernitur, si homo nec unquam quando loqui debet, sileat, nec semper quando
Abbreviated transcription (Latin):
PROLOGVS.
rationes si ue mediciones que
subscripte sunt. qm̃ ad excita¬
tlam legentis mentem ad dĩ amorã
uł timorem. seu ad sumet discussu¬
nem. edite sunt: non sunt legende
in tumultu s in quiete. nec cursim¬
& uelocit̾: s paulatim cum intenta
⁊ morosa meditatione. Nec debet
intende lector. ut quamlibet earũ
totam perlegat. s quantũ sentit si
dõ adiuuante ualere. ad accenden¬
dum affectum orandi. uł qͣntum
illum delectat. Hec necesse habet.
aliquam sẽper a principio inciꝑe.
s ubi magis illi placuerit. Adhoc
enim ipsum paragraphis sunt dis¬
tincte ꝑ partes: ut ubi elegent.
incipiat aut desinat. ne ꝓlixitas
aut frequens eusdem locĩ repetito
sunt pietatis affectum.¬

Expanded text:
PROLOGUS. Meditationes seu orationes quae subcriptae sunt, quoniam ad excitandam legentis mentem ad Dei amorem vel timorem, seu ad suimet discussionem editae sunt, non sunt legendae in tumultu, sed in quiete, nec velociter, sed paulatim, cum intenta et morosa meditatione. Nec debet intendere lector ut quamlibet illarum totam perlegat; sed quantum sentit, Deo adjuvante, sibi valere ad accendendum affectum orandi, vel quantum illum delectat. Nec necesse habet aliquam semper a principio incipere, sed ubi magis illi placuerit. Ad hoc enim ipsum paragraphis sunt distinctae, ut ubi elegerit incipiat vel desinat, ne prolixitas aut frequens ejusdem loci repetitio sunt, pietatis affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ. Itẽ in libro eccłastico Ne uentileᷤᷤ
te in om̃i uentã: I ñ eas momĩ uia. sic enĩ
peccator ꝓbatur in duplici lingua.
Esto mansuetus ad audiendũ u̾bũ dĩ. ut
in telligas. & cũ omĩ sapientia ꝓferas
responsum uerum. Si est tͥ intellectuᷤᷤ
responde ꝓximo. smautem: sit manus
tua suꝑ ostuũ. ne capiaris in u̾bo indis¬
ciplinato. Itẽ sepe ꝓpt̾ reu̾entiã ꝑsone
tacendum esse. in eodem demonstrat᷑ cũ¬

Expanded text:
esiastico: Ne ventites te in omnem ventum, et non eas in omni via, sic enim peccator probatur in duplici lingua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum verum. Si est tibi intellectus, responde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris in verbo indisciplinato . Item saepe propter reverentiam personae tacendum esse, in eodem demonstratur cu
Abbreviated transcription (Latin):
nicb̃. ⁊ est temp̃. qͣndo aliquid dicendũ
est. N ullum uͦ tempꝰ est quando dicẽ
da st̃ omiua. Tempus est quando nich
dicendum ẽ: qi tempus tacendi. & t̃epus
quando aliquid: qi tempꝰ loquend. Tẽpꝰ
uͦ quando omnia: nunꝗͣ. quia sic̃ isdem
halomon ait. mala aurea in lectis argen¬
teis qui loquit᷑ u̾bum intempore fuo.
ab̃t gͥ omne u̾bum tẽpus suũ. quando
ꝓferri debeat: ⁊ tempus qͣndo caceri.
uancio aũ loquendum sit melius ostendimꝰ.
sipꝰ qͣudo tacendum sit demoustrenus.
empus enĩ tacendi. tempꝰ loquendi deb
p̾cede. qi prius ꝑsilentiũ tempore taceu
ꝓferat᷑. Proptẽa ñ ait salomon tempus
loquendi ⁊ tempꝰ tacendi. s tempꝰ tacendi
& tempꝰ loquendi. qi prius sic̃ dictũ est.
ꝓpt̾ea qd̾̃ alt̃ prior loqui cepit: ne fote

Expanded text:
nihil, et est tempus quando aliquid dicendum nihil, et est tempus quando aliquid dicendum est, nullum vero tempus est quat quando nihil dicendum est, quia tempus tacendi; et tempus quando aliquid, quia tempus loquendi, tempus vero quando omnia, nunquam, quia sicut idem Salomon ait: Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo . Habet igitur omne verbum tempus suum quando proferri debeat, tempus quando taceri. Quando autem loquendum sit, melius ostendemus, si prius quando tacendum sit demonstremus. Tempus enim tacendi tempus loquendi debet praecedere, quia prius per silentium tempore tacendproferatur. Propterea non ait Salomon: Tempus loquendi et tempus tacendi, sed tempus tacendi et tempus loquendi , quia prius, sicut dictum est, propterea quod alter prior loqui coepit, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oratorio nichil agendum ẽẽ dicit. p̃c̃
id adquod factũ ẽ. Sunt item alia loca
in quib ꝓ disciplina ⁊ instructione mor
u̾ba habenda sunt. quedam itm inqͥb
de intelligentia ⁊ expositione scriptun¬
rum collationes cũ disciplina tam̃ &
reuerentia. hoc ẽ sine contentione:⁊ di¬
more ⁊ qualib turpitudine u̾boꝵ hab̾i
possunt. Postremo sunt alia loca inquibs
magis loquendi licentia laxatur. ita
ut ñ solum de sp̃ualib reb. s etiam
de extĩorum dispositione ⁊ ꝓuisione
sermones aclmittantur. loca inqͥb
uana ⁊ suꝑflua dici debeant: in ue¬
nire nõ possũ. Neq gͥ indiuinis &
sacͣtis locis confabulationes induce.
neq in illis locs ubi de disciplita
agendum ẽ questiones aut conͣtiones uer¬
hoium uerb uentilare. neq in illis ubi
de intelligentia diuinarũ scͥpturarũ
tractandum est. extĩora negotia ad mi̾ce
cendum sit attendẽ. Est cempus quando

Expanded text:
in oratorio nihil agendum esse dicit, praeter in oratorio nihil agendum esse dicit, praeter id ad quod factum est. Sunt item alia loca in quibus pro disciplina et instructione morum verba habenda sunt; quaedam iterum in quibus de intelligentia et expositione Scripturarum collationes cum disciplina tamen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere cendum sit attendere. Est tempus quando
Abbreviated transcription (Latin):
ad frugalitatẽ prodigos. ad lib̾alitatẽ
auaros. ad humanitatẽ parcos. ad
partitatem gulosos. ad consilium te¬
merarios. ad feruorem zeli tepidos.
ad silentium u̾bosos. ad u̾bum exhor¬
tationis nimis tacitos. ad alacͥtatẽ
segnes. ad mansuetudinẽ impati-¬
entes. ad iustitiam negligentes.
ad indulgentiã crudeles. ad uere¬
cundiam ꝓcaces ad quietẽ p̾cipites.
ad prudentiam in cautos. ad sollicitudi¬
nem obliuiosos. ad modestiam in uerẽc¬
dos. ⁊ omnino quicqͥd dic̃ẽ uolumꝰ. cui
dicendum sit. ex ipsa prius nr̃i sermo
cretio loquendi. ut cum aliquid dic̃e uolu¬
mus: hꝰ ubi illud dici conueniat ꝯsidemꝰ
am quedam st̃ loca inquib ꝑpetuũ silẽ.¬
tium seruandũ ẽ. Quedam uͦ inqͥb hu¬
manos sermones idẽ confabulatiões ad
altũtrum edẽ non licet. exceptis his
nis. ⁊ canticis. manifeste uł occulte ꝓlati
dõ famulatur. Unde ⁊ beatus augustiꝰ

Expanded text:
ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermcretio loquendi, ut cum aliquid dicere volumus, prius ubi illud dici conveniat consideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis nis et canticis manifeste vel occulte prolatis Deo famulatur. Unde et beatus Augustinus