comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cui libro cũ respondissẽ: ticulũ libri mei
eẽ uolui de natura ⁊ grã. In his atq hmͦi
u̾bis meis ꝙ grã d̾o cõmemorata ñ est: de qͣ
tc̃ ñ agebatur. putant pelagiani ł putare
possunt: suã nos tenuisse sententiã. S fru¬
stra hoc putant. Uoluntas qͥppe ẽ qͣ ⁊ pecca¬
t᷑. ⁊ recte uiuit᷑. qd his u̾bis egimꝰ. uoluntaᷤ
ͦ ipsa nͥ dĩ grã lib̃et᷑ a seruitute. qͣ facta ẽ
serua peccati. ⁊ ut uitia suꝑet adiuet᷑.
recte pieq uiui a mortalibꝰ ñ pot̃. Et hoc
diuinũ beneficiũ qͦ lib̃atur nͥ eã p̃ueniret.
iã meritis eiꝰ daret᷑. ⁊ ñ eẽt grã quȩ utiq gͣ¬
tis dat᷑. Qd̾ in aliis optisculis nr̃is satis egimꝰ.
istos inimicos hꝰ grẽ nouos hereticos refel¬
ientes. qͣnuis ⁊ i his libris qͥ ñ ꝯtra illos.
os conscripti st̃. de lib̾o arbitͥo ñ omĩmõ de
ista dĩgrã reticumꝰ. qͣm nefanda ĩpietate
conant᷑ auferre. Diximꝰ qͥppe in scd̃o libro

Expanded text:
cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse uolui : de natura et gratia. In his atque huibis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus, uoluntas ergo ista nisi dei gratia liberetur a seruitute, qua facta est serua peccati, et, ut uitia superet, adiuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritis eius daretur et non esset gratia, quae utique gratis datur. quod in aliis opusculis nostris satis egimus istos inimicos huius gratiae, nouos hereticos, refellentes, quamuis in his libris, qui non contra illos oos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippe in secundo libro
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Qͥd gͦ cause ẽ inꝗͣ curdubitandũ pu¬
temꝰ ⁊̃ si nunqͣm aute sapientes fumiꝰ uo¬
luntate nos tñ laudabilẽ ⁊ beatã uitã. uo¬
luntate turpẽ ⁊ miserã mereri ac deg̾e:
Itaq alio loco. ex qͦ conficit᷑ inqͣm. ut qͥsqͥs
recte honesteq: uult uiu̾e̾: si id se uelle
prȩ fugacibꝰ rebꝰ uelit. asseqͣtur tantã rẽ
tanta facilitate. ut nichil alid̾̃ ei quã ip¬
sũ uelle sit hab̾e qd uoluit. Itenq alibi

Expanded text:
andum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum ue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic homo factꝰ ẽ ut necessario peccet. hoc
debet ut peccet. Cũ gͦ peccat: qd̾ oebet fa¬
cit. Qd̃ si scelꝰ ÷ dicẽ: neminẽ natura sua
cogit ut peccet. E iterũ. Quȩ tandẽ eẽ
poti̾t inqͣm ante uoluntatẽ causa uolũta¬
tis: Aut it ⁊ ipsa uoluntas ẽ: ⁊ a radice ista
uoluntatis ñ recedit᷑: aut ñ est uoluntas¬

Expanded text:
et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet, ut peccet. cum uero peccat, quod debet facit; quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit, ut peccet. et iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uoluntatis? aut enim et ipsa uoluntas est et a radice ista uoluntatis non receditur, aut n
Abbreviated transcription (Latin):
um adhuc rome demoraremur
uolumiꝰ disputando querere uñ
sit malũ. ⁊ eo modo disputaui¬
mꝰ ut si possemꝰ id qd de hac re
diuine auctoritati subditi credebamꝰ eciã
ad intelligentiã uram quantũ disseren¬
do opitulante dõ ag̾e possemꝰ ratio consi¬
derata ⁊ ꝑtractata ꝑduceret. Et quĩ ꝯsti¬
tit inter nos diligent̾ rõne discussa malũ
ñ exortũ nisi ex libero uoluntatis arbitri¬
o: tres libri qͦs eadem disputatio peꝑit
appellati st̃ de ubero arbitrio. Qrum scd̃m
⁊ t̾ciũ in affrica iam ippone regio prb̃r
ordinatꝰ sic̃ tc̃ potui t̾minaui. In his libri
ita multa disserta st̃. ut incidentes ñntil¬
le q̃stiones quas ł enodare ñ pot̾am. ł lõ¬
gã sermocinationẽ in p̃senti reqͥrebant.
ita differrent᷑. ut ex utͣqͣ parte ł ex om̃ibꝰ
earund ẽ questionũ partibꝰ in qͥbꝰ ñ appare¬
bat qͥd pociꝰ ꝯgrueret ueritati. aohoc tñ¬

Expanded text:
Cum adhuc Romae demoraremur, noluimus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid po
Abbreviated transcription (Latin):
osanna in excelsis. benedictꝰ qui uenit in
nomine dñi: osanna in excelsis. Tunc
centũ quadraginta quatuor milia. iN
conspectu thr̃oni & senioꝵ: denebunt
cytharas. et cantabunt canticũ nouũ.
& nemo podest scire canticũ illud. Nisi
numerꝰ definitus. Hi sunt qui cũ muli¬
erib se non coinquinauerunt: uirgines
enim ꝑmanserunt. Hisunt qui sequun¬
tur agnũ quocumq uadit. Quotiens¬
cũq de uana scłi delectat ambitio.
quotiens in mundo aliquid uideris głosum:
ad parady. sũ mente trans gredere. esse in¬
cipe quod futura es: Et audies a sponso
Aqua multa non poterit extinguere cari¬
tatẽ. et flumina non oꝑient eam.

Expanded text:
osanna in excelsis; benedictus, qui uenit in osanna in excelsis; benedictus, qui uenit in nomine domini, osanna in excelsis. tunc centum quadraginta quattuor milia in conspectu throni et seniorum tenebunt citharas et cantabunt canticum nouum et nemo poterit scire canticum numerus definitus. « Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinaverunt: Virgines enim permanserunt. Hi sunt qui sequuntur agnum quocumque vadit » . Quotiescumque te uana saecun delectant ambitio, quotiens in mundo aliquid uideris gloriosum, ad paradisum mente transgredere; esse incipe, quod futura es, et audies ab sponso aqua multa non poterit extinguere caritatem et flumina non cooperient eam.
Abbreviated transcription (Latin):
dies. cũ tibi maria. mat̾ dñi choris occur.
ret comitata uirgineis. Cũ post rubrũ
mare. & submersũ cũ suo exercitu phara¬
onẽ. tympanũ tenens mariasoror aaron
insua manu. p̾cinet responsuris: Cante.¬
mus dño.głose enĩ honorificatus est.
equũ & ascensorem ꝓiecit inmare.c̃
tecla in tuos lȩta uolabit amplexꝰ: tunc
& ipse sponsus occurret & dicet. Surge.¬
& ueni ꝓxima mea. speciosa mea. colũ ba¬
mea. quia ecce hyems transiit. pluuia abiit.
Tunc &e angłi mirabuntur &e dicent. Quȩ
ẽ ista ꝓspiciens quasi diluculũ. specios a
ut luna. electa ut sol: Uidebunte filiȩ.
Tunc & alius castitatis chorus occurret.
dio. Filia phanuhelis aqna cũ uiduis.
exultabit: ista quod docuit. Tunc uere
suꝑ asinã dñs ascendet: & cȩlestẽ ingre.¬
dietur ierłm. Tunc paruuli de quib
IN ysaia saluator effatur. edce ego & pue¬
ri quos michi ds̃ dedit. palmas uictoriȩ
subleuantes: consono ore cantabunt.

Expanded text:
dies, cum dies, cum ret comitata Virgineis? cum post Rubrum mare, submerso cum suo exercitu Pharaone, tympanum tenens Maria soror Aaron in sua manu, praecinet responsuris: « Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare » . Tunc Thecla in tuos let ipse sponsus occurret et dicet: surge, ueni, proxima mea, speciosa mea, columbamea, quia ecce hiemps transiit, pluuia abiit sibi. tunc angeli mirabuntur et dicent: quae est ista prospiciens quasi diluculum, speciosa ut luna, electa ut sol? uidebunt te filiaetunc et alius castitatis chorus occurret: Phanuelis Anna cum uiduis. exultabit ista, quod docuit. tunc uere super asinam dominus ascendet et caelestem ingredietur Hierusalem. tunc paruuli, de quibus in Esaia saluator effatur: ecce ego et pueri, quos mihi dedit dominus, palmas uictoriae sublenantes consono ore cantabunt:
Abbreviated transcription (Latin):
exgentib. Periculis in deserto. pericłis
in falsis fr̃ĩb. In laborib. in miseriis: in
uigiliis multis. infame  siti. in ieui.¬
il le postea confidenter aiebat. Cursũ
consũmaui. fidem seruaui. Suꝑ est mi.¬
chi corona uistitiȩ: quã reddet michi
dñs iustꝰ uidex. Si cibus insulsior fue.¬
rit: contristamur. &e putamꝰ nos deo¬
aliquod prestare beneficiũ. cũ aquam¬
eius bibimus. calix frangitur. mensa
subuertitur. uerbera reson̾ant. & aqua
tepidior sanguine uendicatur : Regnõ
cȩ̨loꝵ iuim patitur. & uiolenti diripiunt
illud. Nisi ium feceris: cęloꝵ regna ñ
capies. Nisi pulsaueris importune: pa¬
nem non accipies sacram̃ti. An non uide
tur tibi ẽẽ uiolentia. cũ caro cupit esse
quod ds̃ ẽ. & illuc unde angłi corruert̃.
angłos iudicatura conscendat: Egredere
quęso paulisꝑ corpore. & p̾sentis laboris
ante ocłos tuos pinge mercedẽ : quam
nec ocłs uidit. Nec auris audiuit. Nec
incor hominis ascendit. Qualis erit ille

Expanded text:
tate, periculis in deserto, periculis is fratribus, in laboribus, in miseriis, in uigiliis multis, in fame et siti, in ieiuille postea confidenter aiebat: cursum consummaui, fidem seruaui. superest mihi corona iustititiae, quam retribuet mihi dominus. si cibus insulsior fuerit, contristamur et putamus nos deo praestare beneficium; cum aquatius bibimus, calix frangitur, mensa subuertitur, uerbera sonant et aqua tepidior sanguine uindicatur. regnum caelorum uim patitur et uiolenti diripiunt illud. nisi uim feceris, caelorum regna non capies. nisi pulsaueris inportunc, panem non accipies sacramenti. an non tibi uidetur esse uiolenti, cum caro cupit esse, quod deus est, et illuc, unde angeli corruerunt, angelos iudicatura conscendere? Egredere, quaeso, paulisper e corpore et praesentis laboris ante oculos tuos pinge mercedem, quam nec oculus uidit nec auris audinit nec in cor hominis ascendit. qualis erit illa
Abbreviated transcription (Latin):
trem cibo non onerent duplicato. Ta¬
les philo platonici sermonis imitator.
tales iosephus grecus luus. in scđa
iudaicȩ captiuitatis historia eẽ refert.
Ueruĩ quia de uirginib scribens. pene
suꝑflue de monachis disputaui: ad
tertiũ genus ueniã. quos anachori¬
tas uocant. & qui de coenobiis exe¬
untes. excepto pane & sale. amplius
ad deserta nichil ꝑferunt. Huiꝰ uitȩ
auctor paulus. & illustrator antoniuꝰ.
et ut ad suꝑiora conscendã : princeps
iob̾es baptista fuit. Talem uirũ iere¬

Expanded text:
trem cibo non onerent duplicato. tatrem cibo non onerent duplicato. tales Philo, Platonici sermonis imitator, tales Iosephus, Graecus Liuius, in secunda Iudaicae captiuitatis historia Essenos refert._ Verum quia nunc de uirginibus scribens paene super: flue de monachis disputaui, ad tertium genus ueniam, quos anachoretas uocant et qui de coenobiis exeuntes excepto pane et sale amplius ad deserta nil perferunt, huius uitae auctor Paulus, inlustrator Antonius et, ut ad superiora conscendam, princeps Iohannes baptista fuit. talem uirum Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
tes : ꝓuocant magis orare quã cogunt.
Opus diei statutũ. ẽ. quod decano red¬
ditũ fertur ad coenobiũ. Qui & ipse
ꝑ singulos m̃ses patri om̃iũ cũ magno
reddit timore rationẽ. Aquo etiam
cibi cũ facti fuerint degustantur. Et
quia non licet cuiquã dicere. tunicam
& sagũ. textaq uincis strata ñ habeo:
ille ita uniuersis moderatur. ut nemo
quid postulet. nemo debeat. Si uero
quis coeꝑit ȩgrotare. transfertur ad
exedram lautiorẽ. & tanto. senũ mi.¬
nisterio confouet᷑. ut nec delicias
urbiũ. nec matris quęrat affectum.
Dominicis dieb. orationib tantũ et
lectionib uacant. Quod quidem &
om̃i tempore cõpletis opusculis faciuiã.
Cotidie. de scripturis aliquid discit᷑.
Ieuiniũ totius anni ȩquale ẽ: excepta
quadragesima. Inqua. in qua sola. con¬
ceditur restrictius uiuere. Pente costen.
cȩne mutantur in prandia. quo et
traditioni eccłasticȩ satis fiat: et uen¬

Expanded text:
tes prouocant magis orare, quam cogunt. tes prouocant magis orare, quam cogunt. opus diei statutum est, quod decano redditum fertur ad oeconomum, qui et ipse per singulos menses patri omnium cum magno reddit tremore rationem. a quo etiam cibi, cum facti fuerint, degustantur et, quia non licet dicere cuiquam: tunicam et sagum textaque iuncis strata non habeo\', ille ita uniuersa moderatur, ut nemo quid postulet, nemo dehabeat. si uero quis coeperit aegrotare, transfertur ad exedram latiorem et tanto senum ministerio confouetur, ut nec delicias urbium uec matris quaerat affectum. dominicis diebus orationi tantum et lectionibus uacant; quod quidem et omni tempore conpletis opusculis faciunt. cotidie de scripturis aliquid discitur. ieiunium totius anni aequale est excepta quadragesima, in qua sola conceditur restrictius uiuere. pentecoste cenae mutantur in prandia, quo et traditioni ecclesiasticae satisfiat et uen
Abbreviated transcription (Latin):
tura: udeas cunctos ĩmoderato suspi¬
rio oculisq ad celũ leuatis. intra sedice¬
re. Quis dabit michi pennas sicut
colũbȩ. & uolabo & requiescã : Post
hoc. conciliũ soluitur. & unaquȩq
decuria. cũ suo parente ꝑgit ad men¬
sas: Quib ꝑ singulas ebdomadas ul¬
cissim ministrant. Nullus incibis stre:¬
pitus. Nemo comedens loquit᷑. Uiuit᷑
pane. & leguminib. & olere: quȩ sale
& oleo condiuntur. Uinũ tantiun
senes accipiunt: quib & paruulis
sȩpe fit prandiũ. Ut alioꝵ fessa susten.¬
tetur ętas : & alioꝵ non frangatur¬
surgunt. & hẏmno dicto. ad prese.¬
tũ silentiũ. quã moderatus incessus:
Siinfirmũ uideruit infide. consolant᷑:
semꝑ indĩ amore feruentes. cohortant᷑
ad studiũ. Et quia nocte extra oratio¬
nes publicas. in suo cubiculo unꝰquisq
iuigilat : circũeunt cellulas singulorũ.
& aure apposita. quid faciant. diligent̃
sepius eum uisitant. & prius incipien.¬

Expanded text:
tura, uideas cunctos moderato suspitura, uideas cunctos moderato suspirio et oculis ad caelum leuatis intra se dicere: quis dabit mihi pinnas sicut columbae, et uolabo et requiescam? post hoc concilium soluitur et unaquaeque decuria cum suo parente pergit ad mensas, quibus per singulas ebdomadas uicissim ministrant. nullus in cibo strepitus, nemo comedens loquitur. uiuitur pane, leguminibus et olere, quae sale et oleo condiuntur. uinum tantum senes accipiunt, quibus et paruulis saepe fit prandium, ut aliorum fessa sustentetur aetas, aliorum non frangatursurgunt tum silentium, quam moderatus incessus? » Si infirmum vidissent, consolabantur, si in Dei amorem ferventem, cohortabantur ad studium. Et quia nocte, extra orationes publicas in suo cubili unusquisque uigilat, circumeunt cellulas singulorum et aure adposita, quid faciant, diligentersaepius uisitant et prius incipien
Abbreviated transcription (Latin):
aduomitũ. His igit᷑ quasi quib dã pestib
exterminatis: ueniamus ad eos qui plu.¬
res in cõmune habitant. id.ẽ. quos uo¬
care coenobiũ diximus. Prima apud
eos confoederatio est. oboedire maiorib.
&ł quicquid usserint facere. Diuisi st̃
ꝑ deccirias atq centurias. ita ut nouẽ
hominib decimꝰ presit. Etrursũ decẽ
p̃positos sub se: centesimus habeat.
Manent separatis & seiunctis cellulis.
cogitationib forte quis fluctuat: illius
consoletur alloquiis. Post horã nonã.
in cõmune concurrit᷑. Psalmi resonant.
scripturȩ ex more recitantur. Cõpletis
orationib. cunctisq residentib: me.¬
dius quẽ patrẽ uocant incipit dispu.¬
tare. Quo loquente. tantũ silentiũ fit:
ut nemo adaliũ respiciat. Nemo aud eat
excreare. Dicentis laus. infletu ẽ. audi
& ne singultus quidẽ erumpit dolor.
Cũ uero de regno xp̃i. de futura beati.¬
tudine. de gła cocꝑit annuntiare uen¬

Expanded text:
ad uomitum. His igitur quasi quibusdam pestibus ad uomitum. His igitur quasi quibusdam pestibus exterminatis ueniamus ad eos, qui plures in commune habitant, id est, quos uocari coenobium diximus. prima apud eos confoederatio est oboedire maioribus et, quidquid iusserint, facere. diuisi sunt per decurias atque centurias, ita ut nouem hominibus decimus praesit et rursus decem praepositos sub se centesimus habeat. manent separati, sed iunctis cellulis. cogitationibus forte quis fluctuat, illius consoletur alloquiis. post horam nonam in commune concurritur, psalmi resonant, scripturae ex more recitantur et conpletis orationibus cunctisque residentibus medius, quem patrem uocant, incipit disputare. quo loquente tantum silentium fit, ut nemo ad alium respicere, nemo audeat excreare. dicentis laus in fletu est audiet ne in singultus quidem erumpit dolor. cum uero de regno Christi, de futura beatitudine, de gloria coeperit adnuntiare uen
Abbreviated transcription (Latin):
gentili lingua uocant: Nos in cõmune
uiuentes possumus appellare. Anacho¬
ritȩ. qui soli habitant ꝑ deserta: & ineo
quod ꝓcul abhominib recesserunt nun.¬
cupantur. Tertiũ genus . ẽ: qđ dcunt
remnuoch. deterrimũ atq neglectum.
quod in nr̃a ꝓuintia aut solum aut
primũ. ẽ. Hibini. uł terni. nec multo
plures simul habitant: suo arbitrio
ac ditione uiuentes. It de eo qđ labo¬
rauerint. in mediũ partes conferunt.
ut habeant alim̃ta cõmunia. Habitant
aut̃ quã plurimũ in urbib & castellis.
& quasi ars sit scã. non uita: quic quid
uendiderint maioris. ẽ. p̃tii. Inter hos
sȩpe sunt iuirgia. quia slio uuentes cibo:
non patumntur se alicui eẽ subiectos.
toriȩ faciunt. Apud hos affectata sunt
om̃ia. laxȩ manicȩ. calige follicantes.
uestis grossior. crebra suspiria. uisitatio
uirginum. detractio clericoꝵ. Et si quan-¬
do festior dies aduenerit : saturantur

Expanded text:
gentili lingua uocant, nos \'in commune gentili lingua uocant, nos \'in commune uiuentes\' possumus appellare; anachoretae, qui soli habitant per deserta et ab eo, quod procul ab hominibus recesserint, nuncupantur; tertium genus est, quod dicunt remnuoth, deterrimum atque neglectum. et quod in nostra prouincia aut solum ant primum est. hi bini uel terni nec multo plures simul habitant suo arbitratu ac dicione uiuentes et de eo, quod laborauerint, in medium partes conferunt, ut habeant alimenta communia. habitant autem quam plurimum in urbibus et castellis, et, quasi ars sit sancta, non uita, quidquid uendiderint, maioris est pretii. inter hos saepe sunt iurgia, quia suo uiuentes cibo non patiuntur se alicui esse subiectos. ti uictoriae faciunt. apud hos afIectata sunt omnia: laxae manicae, caligae follicantes, uestis grossior, crebra suspiria, uisitatio uirginum, detractatio clericorum, et si quando festior dies uenerit, saturantur
Abbreviated transcription (Latin):
quia nunc ex latere de ea dic̃itur. & suo.
sixp̃s adiuuerit uolumini reseruatur.:
quidante cõplures annos Nitrie gestum
sit referam. Quidã ex frĩb parcior magis
quã auarior & nesciens triginta argenteis
dnm uenditũ. centũ solidos quos lma
contexendo collegerat. moriens dereliqͥt.
Initũ ẽ inter monachos consiliũ. Nam
in eodem loco circiter quinq milia diui.¬
sis cellulis habitabant: quid facto opus
ẽẽt. Alii pauꝑib distribuendos ẽẽ dice¬
nulli parentib remittendos. Machariꝰ
uero & pambus. &isidorus. & ceteri
quos patres uocant: scõ in eis spũ loquen
te. decreuerunt infodiendos ẽẽ cũ dño
factũ putet. Tantuis ꝑtotã egiptũ cunc.¬
tos terror inuasit: ut unũ solidũ dimi.¬
sisse. sit crimmnis. Et qm̃ monachorum
facunus mentionẽ: & te scio libenter
audire quȩ sc̃a sunt: aurẽ paulisper
accõmoda. Tria sunt in egrpto genera
monachoꝵ. Cȩnobiũ. quod illi sauhes.

Expanded text:
quia nunc ex latere de ea dicitur et suo, quia nunc ex latere de ea dicitur et suo, si Christus adnuerit, uolumini reseruatur, quid ante non plures annos Nitriae gestum sit, referam. quidam e fratribus parcior magis quam auarior et nesciens triginta argenteis dominum uenditum centum solidos, quos lina texendo quaesierat, moriens dereliquit. initum inter monachos consilium — nam in eodem loco circiter quinque milia diuisis cellulis habitesset. Alii pauperibus distribuendos esse dicenulli parentibus remittendos. Macarius vero, et Pambo, et Isidorus, et caeteri, quos Patres vocant, Sancto in eis loquente Spiritu, decreverunt infodiendos esse cum dominfactum putet: tantus per totam Aegyptum cunctos terror inuasit, ut unum solidum dimisisse sit criminis. Et quoniam monachorum fecimus mentionem et te scio libenter audire, quae sancta sunt, aurem paulisper adcommoda. tria sunt in Aegypto genera monachorum: coenobium, quod illi sauhes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs animã iusti. Iunior fui ce senui. &
ñ uidi iustũ derelictũ: nec semen eius
quȩrens panẽ. helias coruis ministran¬
tib pascitur. uidua sareptena ipsa cũ
filiis nocte moritura: ꝓpħam pascit
esuriens. Et mirũ in modũ capsaçe cõ¬
pleto: qui alendus uenerat. alit. Petrꝰ
apłs. Argentũ inquit & aurũ ñ habeo.
quod habeo hoc tibi do. Innomine
nunc multi licet sermone taceant: cor.¬
de loquunt᷑. Fidem & miscđiam ñ habeo.
quod aut̃ habeo. aurũ & argentũ: non
do tibi. Habentes igitur uictũ & uesti.¬
tum: hiscontenti sumꝰ. Audi iacobin
sua oratione quid postulet. Si fuerit
dñs ds̃ mecũ. & seruauerit me in uia
hac ꝑ quã ego iter facio: & dederit michi
panẽ ad manducandũ. & uestẽ ad indu.¬
endũ. Tantũ necessaria dep̾catus ẽ. &
post annos uiginti diues &r diis & ditior
patre: ad t̾ram reuercitur chanaan. In¬
finita de scripturis exempla suppeditant.
quȩ auaritiã docent ẽẽ fugiendã. Uerũ

Expanded text:
 animam iusti: iuuenior fui et senui et non uidi iustum derelictum nec semen eius quaerens panem. Helias coruis ministrantibus pascitur; uidua Sareptena ipsa cum filiis nocte moritura prophetam pascit esuriens et mirum in modum capsace conpleto, qui alendus uenerat, alit. Petrus apostolus: argentum, inquit, et aurum non habeo; quod autem habeo, hoc tibi do. in nomine nunc multi, licet sermone taceant, re loquuntur: \'fidem et misericordiam non habeo; quod autem habeo, aurum et argentum, non do tibi. habentes igitur uictum et uestitum his contenti sumus. \' audi, Iacob in sua oratione quid postulet: si fuerit dominus deus mecum et seruauerit me in uia hac, per quam ego iter facio, et dederit mihi panem ad manducandum et uestem ad induendum. tantum necessaria deprecatus est et post annos uiginti diues dominus et ditior pater ad terram reuertitur Chanaan. infinita de scripturis exempla subpeditant, quae et auaritiam doceant esse fugiendam. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
uanã duxerit uniuersam sobolẽ ut
xp̃m lucri faciat: qui cõmortuus ẽ dño
suo & consurrexit & crucifixit carnem¬
suam cũ uitiis & concupiscentiis: lib̾e
ꝓclamabit. Quis nos separabit a caritate
xp̃is Tribulatio. an angustia. an perse.¬

Expanded text:
uana duxerit uniuersa sub sole, ut uana duxerit uniuersa sub sole, ut Christum lucrifaciat, qui conmortuus est domino suo et conresurrexit et crucifixit carnem cum uitiis et concupiscentiis, libere proclamabit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an perse
Abbreviated transcription (Latin):
maior effectus: sponsam te habere inci
pit de matre. Grandis labor. sed grande
premiũ: ẽẽ quod martyres. eẽ quod apłi.
tunc ꝓsunt cũ in ȩccłia fiunt: cũ in una
domo pascha celebramus. Si archã in.¬
gredimur cũ noe: si pereunte iericho.¬
raab iustificata. nos continet. Ceterum
uirgines quales apud diuersas hereses.
& quales apud impurissimũ manicheũ
eẽ dicuntur: scorta sunt estimandȩ Ñ
uirgines. Si enĩ corporis earũ auctor ẽ.
⁊ abulus. quomodo possunt honorare
plasticũ hostis sui: Sed quia sciunt uir¬
ginale uocabulũ głosum: sub ouium
pellib lupos tegunt. Ap̃m mentitur
antixp̃s. & turpitudinẽ uitȩ. falsi no¬
minis honore conueniunt. Gaude mi
soror. gaude mi filia. gaude mi uirgo.
quod aliȩ simulant : tu uere ẽẽ coẽpisti.
Hȩc omĩa quȩ digessimꝰ: dura uidentur
ei. qui non amat xp̃m. Qui aut̃ omẽm
scłi pompã ꝓ purgam̃to habuerit. &¬

Expanded text:
maior efmaior efere de matre. GRANDIS LABOR, sed grande praemium, esse quod Martyres, esse quod Apostoli, tunc prosunt, cum in ecclesia fiunt, cum in una domo pascha celebramus, si arcam ingredimur cum Noe, si pereunte HierichRaab iustificata nos continet. ceterum uirgines, quales apud diuersas hereses et quales apud inpurissimum Manicheum esse dicuntur, scorta sunt aestimanda, non uirgines. si enim corporis earum auctor est diabolus, quomodo possunt honorare plasticam hostis sui? sed quia sciunt uirginale uocabulum gloriosum, sub ouium pellibus lupos tegunt. Christum mentitur antichristus et turpitudinem uitae falso nominis honore conuestiunt. gaude, soror, gaude, filia, gaude, mi uirgo: quod aliae simulant, tu uere esse coepisti. Haec omnia, quae digessimus, dura uidebuntur ei, qui non amat Christum. qui autem omnem saeculi pompam pro purgamento habuerit et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angłs gabrihel in uiri specie descen¬
disset dicens. aue grã plena. dñs tecũ:
consternata ac ꝑterrita. respondere ñ
potuit. Nunquã enĩ a uiro fuerat salu.¬
tata. Deniq nuntiũ discit. & loquitur.
Et quȩ hominẽ formidaret: cum angło¬
mat̃ dñi. Accipe tibi thronũ magnũ
nouũ. & scribe in eo stilo hominis. uelo.¬
citer spolia detrahentis. Et cũ accesseris
ad ꝓphetissam. & conceꝑis in utero. &
pepͥereris filiũ. dic. Timore tuo dñe con¬
cepimus &e doluimus & peperimus. sp̃m
saluationis tuȩ fecimus suꝑ t̾rã. Tunc filiꝰ
tuus tibi respondebit. de dicet. Eece mat̾
mea: & fr̃s mei. & mirũ in modũ. ille
quẽ in latitudinẽ pectoris tui paulo an-¬
te descripseras: quẽ in nouitate cordis.
stilo. uoluntate signaueras: postquam
spalia exhostib ceperit. postquã denu-¬
dauerit principatꝰ. & potestates confixe¬
rit eas cruci: conceptus adolescit. et

Expanded text:
cum angelus Gabriel in uiri specie descencum angelus Gabriel in uiri specie descendisset dicens: aue, gratia plena, dominus tecum, consternata perterrita respondere non potuit; numquam enim a uiro fuerat salutata. denique nuntium discit et loquitur et, quae I hominem formidarat, cum angmater domini. Accipe tibi tomum magnum, novum et scribe in eo stilo hominis velociter spolia detrahentis, et, cum accesseris ad prophetissam et conceperis in utero et pepereris filium, dic: A timore tuo, domine, concepimus et doluimus et peperimus; spiritum salvationis tuae fecimus super terram. Tunc et filius tuus tibi respondebit et dicet: Ecce mater mea et fratres mei. Et mirum in modum ille, quem in latitudine pectoris tui paulo ante desstilo uolante signaueras, postquam spolia ex hostibus ceperit, postquam denudauerit principatus et potestates et adfixerit eas cruci, conceptus adolescit et
Abbreviated transcription (Latin):
potest ẽẽ ieiuniũ. cuiꝰ iram non dicam
nox occupat. sed liinã integrã derelin¬
quit : Te ipsam consid̾ans: Noli in alte¬
rius ruina. sed in tuo opere gloriari.
Nec illarũ tibi exẽpla ꝓponas: quȩ car¬
nis curã facientes. possessionũ reditus &
cotidianas domus impensas supputant.
fracti. Nec phigelo & alexandro facientib
naufragiũ: ceteri a cursu fidei substitert̃.
Nẽc dicãs illa & illa suis reb fruit᷑. hono¬
ratur ab om̃ib. fr̃s adeã conueniunt &¬
sorores. Nunquid ido uirgo ẽẽ desiuit:
Primo dubiũ est. an uirgo sit talis. Non
enĩ quomodo uidet homo: uidet deus.
nescio. Apłs aut̃ ita uirginẽ definiuit:
ut sit scã corpore & sp̃ũ. Ad extremum:
habent sibi głam suã. Uincat pauli sen¬
tentiã. delitiis fruatur & uiuat: nos mu¬
lierum exempla sectemur. Propone tibi
beatã mariã. quȩ tantȩ extitit purita¬
tis: ut mat̾ eẽ dñi mereretur. Ad quã

Expanded text:
potest esse jejunium, cujus iram non dicam potest esse jejunium, cujus iram non dicam nox occupat: sed luna integram derelinquit? Teipsum considerans noli in alterius ruina, sed in tuo opere gloriari: nec illorum tibi exempla proponas, qui carnis curam facientes, possessionum redditus et quotidianas domus impensas supputant. fracti: nec Phileto et Alexandro naufragium faciente, caeteri a cursu fidei substiterNec dicas. Illa et illa suis rebus fruitur, honoratur ab hominibus; fratres ad eam conveniunt, et sorores: nunquid ideo virgo esse desiit? Primum dubium est an virgo sit talis: non enim quomodo videt homo, videt Deus: nescio. apostolus autem ita uirginem definiuit: u t sit Sancta et corpore et spiritu. ad extremum habeat sibi gloriam suam. uincat Pauli sententiam, deliciis fruatur et uiuat: nos meliorum exempla sectemur. propone tibi beatam Mariam, quae tantae extitit puritatis, ut mater esse domini mereretur. ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
tenemꝰ. Egredientes hospicium armet
oratio. rẽgredientib de platea: oratio
occurrat. ante quã sessio. Nec prius corpꝰ.¬
culũ requiescat. quã anima pascatur.
Ad omnẽ actũ. ad omnẽ incessũ: manꝰ
pingat dñi crucẽ. Nulli detrahas. nec
aduersus filiũ matris tuȩ ponas scanda¬
lum. Tu quis es ut alienũ seruũ uidices:
Suo diĩo stat aut cadit. Stabit autem.
Potens ẽ enim dñs statuere illũ. Nec si
biduo triduoq ieuinaueris: putes de
non ieiunante ẽẽ meliorẽ. Tu ienunas
& irasceris: ille comedit. & forte blan.¬
ditur. Tu uexationẽ m̃tis. & uentris
esuriem rixando detegis. ille modatis
alitur cibis. & dño grãs refert. Unde
cotidie clamat ysaias. Non tale ieniniũ¬
ego elegi dicit dñs. Et iterũ. Indiebus
iẽiunioꝵ ur̃oꝵ inueniuntur uolunta.¬
tes urȩ̃ : & om̃s quos sub potestate ha.¬
ieumatis : & ꝑcutitis pugnis humilẽ.
Ut quid michi ieiunatis Quale illud

Expanded text:
tenemus. egredientes hospitium armet tenemus. egredientes hospitium armet oratio, regredientibus de platea oratio occurrat ante, quam sessio, nec prius corpusculum requiescat, quam anima pascatur. ad omnem actum, ad omnem incessum manus pingat crucem. nulli detrahas nec aduersus filium matris tuae ponas scandalum. tu quae e s, ut alienum seruum iudices? suo domino stataut cadit. stabit autem; potens estenimdeus statuere illum. nec, si biduo ieiunaueris, putes te a non ieiunante esse meliorem. tu ieiunas et irasceris, ille comedit et forte blanditur; tu uexationem mentis et uentris esuriem rixando digeris, ille moderatius alitur et deo gratias refert. unde cotidie clamat Esaias: non tale ieiunium elegi, dicit dominus, et iterum: in diebus enim ieiuniorum inueniuntur uoluntates uestrae et omnes, qui sub potestate jejunatis, et percutitis pugnis humilem: ut quid mihi jejunatis ? Quale illud
Abbreviated transcription (Latin):
centia sua: sedebit solus & tacebit.
qm̃ sustulit suꝑ se uigũ. Dabit ꝑcutienti
se maxillã. saturabitur imꝓperus. quia
non in sempit̾nũ abiciet dñs. Noꝵ labo.¬
rem & conuersationẽ in carne ñ carnis.
alio tempore si uolueris replicabo: nunc
ad ꝓpositũ redeã. Quia de auaritia disse.¬
rens ad monachos uenerã: quoꝵ tibi
exẽpla ꝓponens. Nondicã aurũ & argen¬
tum & ceteras opes. sed ipsã t̾ram cęlũq
despicies: & xp̃o copulata cantabis. pars
mea dñs. Post hȩc quã quã apłs semper
orare nos iubeat. & scĩs etiã ipse somnꝰ
oratiosit. tam̃ diuisas orandi horas ha¬
bere debemꝰ. Ut si forte aliquo fuerimꝰ
oꝑe detenti: ipsum nos ad officiũ tẽpus
admoneat. Horam. tertiã. sextã. nonã.
diluculũ quoq & uesꝑam: nemo qui
nesciat. Nec cibus ante sumatur. NISi
datur a mensa. nisi referantur gratiȩ
creatori. Noctib. bis. terq surgendũ.
reuoluenda de scripturis quȩ̃ memorit̃

Expanded text:
it solus et tacebit, quoniam sustulit super se iugum, dabit percutienti se maxillam, saturabitur inproperiis, quia non in sempiternum abiciet dominus. horum laborem et conuersationem in carae, non carnis, alio tempore, si uolueris, explicabo. nunc ad propositum redeam, quia de auaritia disserens ad monachos ueneram. quorum tibi exempla proponens, non dicam aurum et argentum et ceteras opes, sed ipsam ten-am caelumque despicies et Christo copulata cantabis: pars mea dominus. Post haec, quamquam apostolus semper orare nos iubeat et sanctis etiam ipse somnus oratio sit, tamen diuisas orandi horas habere debemus, ut, si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat: horam tertiam, sextam, nonam, diluculum quoque et uesperam nemo, qui nesciat. nec cibus a te sumatur nisi datur a mensa, nisi referantur gratiae creatori. noctibus bis terque surgendum, reuoluenda de scripturis, quae memoriter
Abbreviated transcription (Latin):
corruit. Quẽ eñi diligit ds̃. corripit.
castigat autẽ omnẽ filiũ quẽ recipit. Non.¬
ne melius. ẽ. breui tẽpore dimicare. ferre
uallũ. arma. cibaria. lassescere sublorica.
& postea gaudere uictorẽ. quã impati¬
entia unius horȩ seruire ꝑpetuo: Nichil
amantib durũ est: Nullus difficilis cupi.¬
enti labor. Respice quanta iacob ꝓ racbel
pacta uxore sustineat᷑. Et seruiuit in qͥt
scriptura iacob ꝓ rachel annis septem.
et erant in conspectu eiꝰ sicut pauci dies.
quia amabat illã. Ende & ipse postea
difficile. Breuia ꝓutabimꝰ ẽe uniuersa
quȩ longa sunt. Et amore illius uulne.¬
rati : per horarũ mom̃ta dicemꝰ. heu
Non sunt enĩ condignȩ passiones huiꝰ¬
temporis: ad futurã głam quȩ reuela¬
bitur in nob̃. Quia tribulatio patien.¬
tiam oꝑatur. patientia aut̃ ꝓbationẽ.
ꝓbatio autẽ spͥem: spes uero ñ confun¬
dit. Quando tibi graue uidetur esse

Expanded text:
corruit. quem enim diligit dominus, corripit; corruit. quem enim diligit dominus, corripit; castigat autem omnem filium, quem recipit. nonne melius est breui tempore dimicare, ferre uallum, arma, cibaria, lassescere sub lorica et postea gaudere uictorem, quam inpatientia unius horae seruire perpetuo? Nihil amantibus durum est, nullus difficilis cupienti labor. respice, quanta Iacob pro Rachel pacta uxore sustineat. et seruiuit, inquit scriptura, Iaeob pro Rachel annis septem. et erant in conspectu eius quasi pauci dies, quia amabat illam. unde et ipse postea difficile. breuia putabimus uniuersa, quae longa sunt, et iaculo illius uulnerati per horarum momenta dicemus: heu non sunt enim condignae passiones huius mundi ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis; quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem, spes uero non confundit. quando tibt graue uidetur esse,
Abbreviated transcription (Latin):
filius dñs iħs: ꝓ nr̃a salute. hominis
factus ẽ filius. Decẽ mensib in utero
ut nascatur expectat. fastidia sustinet.
entꝰ egreditur: inuoluitur panius.
blandiciis deridetur. Et ille cuiꝰ pugillo
inundus concluditur : p̃sepis continet᷑
angustiis. Taceo quod usq adtricesimũ
annũ ignobilis. parentum paupertate
contentus ẽ. Uerberatur & tacet: cruel.¬
figitur. & ꝓ crucifigentib deprecatur.
Quid igitur retribuã dño. ꝓ omnib
quȩ retribuit michi : Calice̾ salutaris
accipiã. & nom̃ dñi inuocabo. Preciosa¬
ẽ in conspectu dñi. mors scõꝵ eiꝰ. Hȩc ẽ.
digna sola retributio: cũ sanguis san-¬
guine repensatur. et redemptiꝰ eruore
xp̃i : ꝓ redemptore libent̃ occũbunus.
Quis sc̃oꝵ sine certamine coronatus ẽ:
Abel iustus occiditur. abrahã uxorẽ
periclitatur amittere. Et ne in immen¬
sũ uolumen extendã: quęre & inueni.¬
es singulos scõs diuersa ꝑpessos. Solus
indesiciis salomon fuit: & forsitan ido

Expanded text:
filius pro nostra salute hominis factus est filius, decem mensibus in utero, ut nascatur, expectat, fastidia sustinet, cruentus egeritur, inuoluitur pannis, blanditiis deridetur et ille, cuius pugillo mundus includitur, praesepis continetur angustiis. taceo, quod usque ad tricesimum annum ignobilis parentum paupertate contentus est; uerberatur et tacet; crucifigitur et pro crucifigentibus deprecatur. quid igitur retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo. pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. haec est sola digna. retributio, cum sanguis sanguine conpensatur et redempti cruore Christi pro redemptore libenter obcumbimus. quis sanctorum sine certamine coronatus est? Abel iustus occiditur; Abraham uxorem periclitatur amittere et, ne in inmensum uolumen extendam, quaere et inuenies singulos diuersa perpessos. solus in deliciis Salomon fuit et forsitan ideo
Abbreviated transcription (Latin):
terũ nũmũ acciꝑet. Ad quã cũ ordine
ꝑuenissoe : pugnus porrigit᷑ ꝓdenario.
& tanti criminis reus sangius testis ef.¬
fundit᷑. Radix om̃iũ maloꝵ ẽ auaritia.
idoq ab apło idoloꝵ seruitꝰ appellatur.
Quȩre primũ regnũ dĩ. & hȩc omnia

Expanded text:
terum nummum acciperet: ad quam cum ordine terum nummum acciperet: ad quam cum ordine pervenisset, pugnus porrigitur pro denario, et tanti criminis reus sanguis effunditur. Radix omnium malorum est avaritia, ideoque ab Apostolo idolorum servitus appellatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
firet. Ne excollar. Lȩtare in om̃ib iu¬
diciis dñi. Exultauerunt enĩ filiȩ iidȩ:
in omĩb iudiciis tuis dñe. Illa tͥ semꝑꝰ
inore uoxresonet. Nuduis exiui de ute¬
ro matris meȩ: nudus & redeã in terrã.
It nichil intulimus in hunc mundũ.:
uerũ nec auferre quid possumꝰ. At nc̃¬
tunicas mutare cotidie: et tam̃ in eas
nec posse suꝑari. quȩ religiosior fuerit.
chis pannos trahit. Inficiuntur memibrane
colore purpureo: aurũ liquescit in litte.¬
ras. gemniis codices uestiuntur: et nu¬
dus ante fores earũ xp̃s morit᷑. Cũ manꝰ
egenti porrex erint bucinant: cum ad
agapem uocauerint. preco conducitur.
Uidi nuꝑ. nom̃ taceo Ne satyram putes.
nobilissimã mulierũ romanarũ. in basili¬
ca beati petri. sine uiris antecedentib.
ꝓpria manu quo religiosior putaretur.
singulos nũmos disꝑtire pauꝑib. Int̾¬
ea ut usu nosse ꝑfacile ẽ: anus quȩdam
annis pannisq obsita p̾cucurrit. ut al.¬

Expanded text:
izet » , extollar. Laetare in omnibus judiciis Dei. « Exultaverunt enim filiae Judae in omnibus Judiciis tuis, Domine. » Illa tibi semper in ore vox resonet: « Nudus exivi de 117 utero matris meae, nudus redeam » . Et: « Nihil intulimus in hunc mundum, neque auferre quid possumus. » tunicas mutare quotidie, et tamen tineas non posse superare. Quae religiosior fuerit, t plenis arcis pannos trahit. Inficiuntur membranae colore purpureo. Aurum liquescit in litteras, gemmis codices vestiuntur, et nudus ante fores earum Christus emoritur. Cum manum egenti porrexerint, buccinant. Cum ad agapen vocaverint, praeco conducitur. Vidi nuper nomen taceo, ne Satyram putes nobilissimam mulierum Romanarum in Basilica Beati Petri, semiviris antecedentibus, propria manu, quo religiosior putaretur, singulos nummos dispertire pauperibus. Interea ut usu nosse perfacile est anus quaedam annis pannisque obsita praecucurrit, ut al
Abbreviated transcription (Latin):
& alterũ diliget: aut unũ patietur. &e
alterũ contempnet. Non potestis deo
seruire e mãmonȩ: id est diuitus. Nam
gentili syrorũ lingua: mãmona diuitiȩ
nuncupantur. Cõgitatio uictus. spinȩ
sunt fidei: Radix auaritiȩ cura gentiliũ.
An dicis. puella sũ delicata: & quȩ meis
manib laborare ñ possũ. si ad senectã
uenero. si ȩgrotare coepero. quis mei
miserebitur : Audi ad apłos dñm iħm¬
loquentẽ. Ne cogitetis in cordib ur̃is
quid manducetis. Neq corpori ur̃o
quid induamini. Donne anima pli
neq congregant inhorrea. & pat̾ ur
cȩlestis asit illa. Si uestis defuerit: lilia
ꝓponent᷑. Si esurieris: beatos audies pau¬
peres. & esurientes. Si aliquis afflixerit
dolor . legito. Propt̾ hoc cõplaceo mͥ
in infirmitatib. et datus : mͥ stimulus¬

Expanded text:
et alterum amabit, aut unum patietur et et alterum amabit, aut unum patietur et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mammonae, id est diuitiis. nam gentili Syrorum lingua mammona \'diuitiae\' nuncupantur. cogitatio uictus spinae sunt fidei, radix auaritiae, cura gentilium. at dices: \'puella sum delicata et quae meis manibus laborare non possum. si ad senectam uenero, si aegrotare coepero, quis mei miserebitur?\' audi ad apostolos loquentem Iesum: ne cogitetis in corde uestro, quid manducetis, neque corpori uestro, quid ineque congregant in horrea et pater uester caelestis pascit illa. si uestis defuerit, lilia proponentur; si esmieris, beatos audies pauperes r et esurientes; si aliquis adflixerit dolor, legito: propter hoc conplaceo mihi in infirmitatibus meis et: datus I est m
Abbreviated transcription (Latin):
ro de negaui. In hȩc sacram̃ti uerba dĩmis.¬
sus. reuertor a superis: & mirantibus
cunctis ocłos aꝑio. Tanto lacrimarum
imbre ꝑfusus: ut etiã in credulis fidem
facerent ex dolore. Nec uerosopor ille
fuerat aut uana somma: quib sȩpe
deludimur. testis ẽ tribunal ante quod
iacui: udiciũ teste quod timiui. tta mͥ¬
talem nunquã contingat incidere que.¬
stionẽ. Liuentes habuisse scapulas. pla¬
gas sensisse post somnũ.: et tanto dehuic
studio diuina legisse. quantomortalia
ante ñ legerã. Auaritiȩ quoq tibi ui.¬
tandũ ẽ malum: Non quod aliena ap
petas. hoc enĩ & publicȩ leges puniunt:
sed qđ tua quȩ sunt aliena. ñ serues. Si
in alieno inquit fideles ñ fiustis. quod
urm ẽ quisdabit uob̃: Aliena nobis
auri argentiq sunt pondera. nr̃a posses¬
sio spiritalis ẽ : de qua alibi dicitur. Re¬
demptio uiri ꝓpriȩ diuitiȩ. Nemopot̃
duob dñis seriuire. Aut enĩ unũ odiet.

Expanded text:
ro, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimisro, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse me scapulas, plagas sensisse post somnum et tanto dehinc studio diuina legisse, quanto mortalia ante non legeram. Auaritiae quoque tibi uitandum est malum, non quo aliena non adpetas-hoc enim et publicae leges puniunt —, sed quo tua, quae sunt aliena, non serues. si in alieno, inquit, fideles non fuistis, quod uestrum est, quis dabit uobis? aliena nobis auri argentique sunt pondera, nostra possessio spiritalis est, de qua alibi dicitur: redemptio uiri propriae diuitiae. nemo potest duobus dominis seruire; aut enim unum odiet
Abbreviated transcription (Latin):
claritate fulgoris: ut ꝓiectus in terrã.
sursũ aspicere non auderẽ. Int̾rogatꝰ
conditionis: xp̃ianũ me eẽ respondi.
Et ille qui p̾sidebat. Mentiris ait. Cice.¬
ronianus es: non xp̃ianus. ubi thes.¬
aurus tuus: illic & cor tuũ. Ilico om¬
mutui. & int̾ uerbera nam cedi me
nisserat: conscientiȩ magis igne torque.¬
bar. illũ mecũ uersiculum reputans.
II inferno aut̃ quis confitebitur tibi.
Clamare tam̃ coepi: &e heuilans dice.¬
re. Miserere michi dñe. miserere mei.
Nȩc uox int̾ flagella resonabat. Tandẽ
ad p̾sidentis gen̾ua ꝓuoluti qui astite.¬
rant: p̃cabantur ut ueniã tribueret
adolescentiȩ. et errori locũ penitentiş
cõmodaret. Exacturus deinde cruciatus.
si gentiliũ litterarũ libros aliquando le.¬
gissem. Ego qui tanto constrictꝰ articulo.
uellẽ etiam maiora ꝓmittere: deierare
coepi. & nom̃ eiꝰ obtestari dicens. Dñe si
umquã habuero codices scłares: si lege.¬

Expanded text:
claritate fulgoris, ut proiectus in terra claritate fulgoris, ut proiectus in terra sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem Christianum me esse respondi. Et ille qui pręsidebat, 'Mentiris', ait, 'Ciceronianus es, non Christianus. Vbi enim thesaurus tuus, ibi et cor tuum.' Illico obmutui, et inter uerbera nam cędi me iusserat conscientię magis igne torquebar, illum mecum uersiculum replicans, 'In inferno autem quis confitebitur tibi?' Clamare tamen coepi et eiulans dicere: 'Miserere mei, Domine, miserere mei.' Hęc uox cum inter flagella resonaret, tandem ad pręsidentis genua rant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si lege
Abbreviated transcription (Latin):
domo. parentib. sorore. cognatis.
et quõd his difficile ẽ. consuetudine lau.¬
tioris cibi. ꝓpt̾ cęlorum me regna castras.¬
sem: & ierosoliã militaturus ꝑgerem:
byblioteca quã michi rome sumo stu.¬
dio ac labore confecerã. carere ñ poteram.
Itaq miser ego lecturꝰ tulliũ ieiuinabã.¬
oe post noctium crebras uigilias. post
plato sumebatur in manib. Si quando
in memet reuersus ꝓpħam legere coe¬
pissem: sermo horrebat incultus. Et
antiquus serpens illuderde: in media
ferme quadragesima. medullis infusa
febris corpus intiasit ex haustũ: & sine
ulla requie. quod dictu quoq in credi¬
bile sit: sic infelicia membra depasta
sunt: ut ossib uix hererent. Interim
parabantur exequiȩ. & uitalis animȩ
calor. doto frigescente iã corpore: iN
solo tantũ tepente pectusculo palpi
tabat. Cũm subito raptꝰ in spũ. ad tri.¬
bunal iudicis ꝑtrahor: ubi tantũ erat¬
luminis. & tantũ erat excircũstantiũ

Expanded text:
domo, parentibus, cognatis et quod his difficilius est, consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Hierosolymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romae summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Itaque miser ego lecturus Tullium, jejunabam: post noctium crebras vigilias, post ebant, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipso reversus Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus. Et antiquus sferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tabat, cum subito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium
Abbreviated transcription (Latin):
tium c̃. Quocũq te uerteris: arator sti¬
uam tetinens alleluia decantat. sudans
messor ꝓsalmis se auocat. et coͣrua atton¬
dens uitẽ falcent uinitor: aliquid daui¬
ticũ canit. Hec sunt in hac ꝓuintia car¬
mina.hȩ ut uulgo diciturꝰ amatoriȩ can¬

Expanded text:
tium est. quocumque te uerteris, arator stitium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia carmina, hae, ut uulgo dicitur, amatoriae can
Abbreviated transcription (Latin):
quã cęlũ. Bethleem. ecce in hoc paruo t̾rȩ
foramine: cęloꝵ conditor natus ẽ. Hic in¬
uolutus pannis. hic uisus apastorib. hic
de monstratus ab stella. hic ad oratꝰ amagis.
Et puto sanctior locuis ẽ. rupe tarpeia:
quȩ de cȩlo sȩpius fulminata. ostenditur.
quid deo displicere. Est siquidem ibi sc̃ã¬
eccła. sunt trophea apłoꝵ & martrrum.
die erigit᷑ uocabulum xp̃ianũ. Sed ãmbitio.
potentia. magnitudo urbis: uideri & uide¬
re. salutari & salutare. laudare. detrahere.¬
uel audire. uł ꝓloqui. & tantã frequentiã
hominũ saltem in uitũ uidere: aꝓposito
monachorũ & aquiete aliena sunt. Aut
enĩ uidemus ad nos uenientes & silentium
ꝑdimus: aut si non udemus. suꝑbi argui.¬
mur. Interdũ ut iusitantib reddamꝰ uicẽ:
ad suꝑbas fores ꝑgimus. Inter linguas ro-¬
dentiũ ministroꝵ: postes ingredĩmur
mus. tota rusticitas: extra psalmos silen-¬

Expanded text:
quam caelum? ecce in hoc paruo terrae quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino displiceret. Lege ecclesia, sunt tropea apostolorum et martyrum, die erigens uocabulum Christianum, sed ipsa ambitio, potentia, magnitudo urbis, uideri et uidere, salutari et salutare, laudare et detrahere, audire uel proloqui et tantam frequentiam hominum saltim inuitum pati a proposito monachorum et quiete aliena sunt. aut enim uidemus ad nos uenientes et silentium perdimus, aut non uidemus et superbiae arguimur. interdumque, ut uisitantibus reddamus uicem, ad superbas fores pergimus et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimur auillula tota rusticitas et extra psalmos silen