comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rios grauant coloni agros p̾¬
terꝯsuetudiuẽ usurpantes
qͦs nllꝰ cult̾is erudieruit. cũ
sollẽpnitas id eos actractarc
ꝑmittat. qd̾ eoꝵ labore uł oli¬
irriguas so̾tiũ usupare cona¬
tur. quaꝵ fructus soł emphice¬
oticariis debent᷑. iõ placuit ut
denceps aqͣꝵ uis potestateni¬
qr penes emphiteoticarios

Expanded text:
rios gravant coloni agros praeter consuetudinem usurpantes, quos nullis culturis erudierunt, cum sollemnitas id eos attractare permittat, quod eorum labore vel oliinriguas fontium aquantur, quarum fructus solis emphyteuticariis debentur. Ideoque placuit, ut deinceps aquarum jura potestatesque penes emphyteuticarios
Abbreviated transcription (Latin):
uera ciuilia es creatꝰ. hãc tibi no¬
iumatõm nõ noce p̾sidis equi¬
tas faciet. cũ ⁊ publice utilitatis
int̾sit nõ cxinnncitia creatt̃e
sicri deb̾e. s existimatice nera ⁊
suugeris q̃ ꝑsoms mandantur
si .u. silios incolumes hãs./at si
ganditui cã quidam te deuoca¬
u̾ĩt tuq appellatõe int̾poĩta se¬
curitatem reportau̾is noĩtoribꝰ
sũptꝰ quos mmlitẽ fecens recuꝑa¬
di honoris atq mun̾is pat̾ tuus
desuuctꝰ est. ꝯuen̾i eo noĩe hr̃des
eius nõ oport̾e p̃ses ꝓuinciemi¬
nime ambiget.

Expanded text:
era civilia creatus es, hanc tibi nominationem non nocere praesidis aequitas faciet, cum et publicae utilitatis intersit non ex inimicitia creationes fieri debere, sed existimatione vera et fungeris, quae personis mandantur, si quinque filios incolumes habeas. at si gandi tui causa quidam te devocaverint tuque appellatione interposita securitatem reportaveris, a nominatoribus sumptus quos in litem feceris recuperam subeundi honoris atque muneris pater tuus defunctus est, conveniri eo nomine heredes eius non oportere praeses provinciae minime amb
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. hoñ .ã. Eos qui sub comi¬
tiue pͥmi ordins dignitate sp̃a¬
ꝓiũcias defendendas milite
credito auctoritate nri noĩs
destinantur ⁊ eos qui uicẽ
illust̾um uiroꝵ magistioꝵ
nulitũ suscepĩt ꝑagũdam. du¬
cib qui p̃t̾ egyttũ ⁊ põticam¬

Expanded text:
ost alia: Eos, qui sub comitivae primi ordinis dignitate pecuprovincias defendendas milite credito auctoritate nostri numinis destinantur, et eos, qui vicem inlustrium virorum magistrorum militum susceperint peragendam, ducibus, qui praeter Aegyptum et Po
Abbreviated transcription (Latin):
ducto int̾ ꝓuĩcias tnͣsmarinas
streuinssimo milite pͥmi or¬
cuti ea reu̾encia altissimarũ
diguitatũ. iutis subuigant᷑.
ut his locũ p̾stent ꝗ ꝓꝯsulatꝰ¬

Expanded text:
ducto intra provincias transmarinas strenuissimo milite, primi orcuti, ea reverentia altissimarum dignitatum viris subiungantur, ut his locum praestent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
blicũ q̃ stũ incerta mendicitas
nocauit inspectis exploretur
insingłis ⁊ in teg̾tas cõpum
⁊ roburannoꝵ atq inhertib
⁊t absa ulla debilitate indicã¬
tibꝰ necessitas inferatur. ut co
ꝓditor studiosus ⁊ diligens
nataliũ sola lib̾tas ꝑseqͥtur
colonatu ꝑpetuo fulciatur. qͥs¬
quis hꝰ mõs leuitudinẽ ꝓdidi̾t
ac ꝓbanerit salua dnĩs accione
ineos qui uł latebrani forte
sugituus uł m̃dacitatis sub¬
eunde ꝯsiliũ p̾stit̾unt. denau

Expanded text:
blicum quaestum incerta mendicitas vocabit, inspectis exploretur in singulis et integritas corporum et robur annorum, atque inertibus et absque ulla debilitate miserandis necessitas inferatur, ut eorservilis, proditor studiosus et diligens natalium sola libertas prosequatur, colonatu perpetuo fulciatur, quisquis huiusmodi lenitudinem prodiderit ac probaverit: salva dominis actione in eos, qui vel latebram forte fugitivis vel mendicitatis subeundae consilium praestiterunt. D.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ałr ꝯstituit: noua huanitatisra¬
tr̃e ut ex ip̃a scrip̃tura institutõiᷤᷤ.
etiam lib̾tas ei cõpetẽ uideatur.
Cum nou̾ ẽ u̾isimile eum ꝙ̃ hedẽ
sibi eleg̃. si pretimsit lib̾tatis da¬
minẽ sibi ħedem fore ¶Infrandẽ¬

Expanded text:
stituit, nova humanitatis ratione, ut ex ipsa scriptura institutionis etiam libertas ei competere videatur, cum non est verisimile, eum quem heredem sibi elegit, si praetermiserit libertatis daminem sibi here
Abbreviated transcription (Latin):
tẽre lic. Nam his qui infraudẽ
creditor manumitat: nichil
ag̃. qr lexeliescẽcia mpedit lib̾¬
tates Lic aũt dño qui soluen
do ñ est testam̃to ẜuũ suũ cũ
lib̾tate hedem instituere: ut
fiat lib̾. ħesq ei solꝯ uecefatius.
si modo ei nemo aliꝰ ex eo testam̾¬
to: hes eristĩt. aut qr nemo scͥp¬

Expanded text:
udem creditorum manumittit nihil agit, quia lex Aelia Sentia impedit libertatem. Licet autem domino, qui solvendo non est, testamento servum suum cum libertate heredem instituere, ut fiat liber heresque ei solus et necessarius, si modo nemo alius ex eo testamento heres extiterit, aut quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
si ¶Iuste aũt manumissionis
cãe hee st̃. ułuti si quis pr̃em.
aut mr̃em. filiũ. filiamue ã
frẽs. sorores ue naturales. aut
tat. aut suũ ꝓcuratoris hñdi
gr̃a: aut ãcilla̾ matͥmonũ cã⁊ dr̃
tñ intra .ui. m̃ses uxor ducis. iisi
cã iͥnsta inpediat. Et qͥ manu¬
mittat᷑ ꝓcuratoris hñdi gr̃a: nͦ¬

Expanded text:
anumissionis causae sunt, veluti si quis patrem aut matrem aut filium filiamve aut fratrem sororemve naturales aut tat, aut servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matrimonii causa, dum tamen intra sex menses uxor ductatur, nisi iusta causa impediat, et qui manumittitur procuratoris habendi gra
Abbreviated transcription (Latin):
mox remmneliorẽ ⁊ ubiorem c
utiliorẽ sit eiꝑmutatio firma.
nistrant littis sinequerelaũ¬
diq sint ulla metuentes pẽaꝵ
que aleone piememorie int̾mi¬
nantur ⁊ a nob̾ firm̾ate sũt. u

Expanded text:
mox rem meliorem, et uberiorem, et utiliorem, sit ea permutatio firma, nistrant litteris, sine querela undique sint, nullam metuentes poenarum, quae a Leone piae memoriae interminantur, et a nobis firma
Abbreviated transcription (Latin):
nosochonno. c⁊ bephotrophio. ⁊¬
toconno. ciomni ab solute colle¬
gio. ꝙ actiopia conffinuit. nu¬
abeis uaiente uñn constitutõe
anasta siidiue memorie ult̾uis¬

Expanded text:
nodochio, et brephotrophio ntocomio, et omni absolute collegio, quod actio pia constituit, nuab eis valente. Unde neque constitutione Anastasii divae memoriae ulteri
Abbreviated transcription (Latin):
tate ẜuata. ⁊ reconpensare eis
iorẽquamdata ẽ. Quodeĩ cau¬
setur inꝑator nemeliora det.
cuiplurima ds̃ dedit hr̃e. ⁊ mul¬
torum dominum eẽ. ⁊ faciledãe
maxime inscĩssimis eccłus ĩ
q̃uib optimañsura ẽ dcãtaꝵ
eis rerum mm̃sit᷑as. Uñ siquid

Expanded text:
tate servata et recomponsanda re eis iore, quam data est. Quid setur imperator, ne meliora det? cui plurima deus dedit habere et multorum dominum esse et facile dare, et maxime in sanctissimis ecclesiis, in quibus optima mensura est donatarum eis rerum immensi
Abbreviated transcription (Latin):
liis susceꝑut̃ nõ enĩ hat ratoẽ
parentem ꝗdẽ ꝯͣ uolũtatẽ filii
nõ posse transigẽ matrimõiũ.
filus aũt ꝑnuttere forsan. ⁊ in
minore etate ꝯstituns. ⁊ n ꝙ¬

Expanded text:
liis susceperunt. Non enim habet rationem, parentem quidem circa voluntatem filii non posse transigere matrimonium, filiis autem permittere forsan et in minore aetate constitutis et
Abbreviated transcription (Latin):
parentos subiaceat̃ exactõĩdons
aut sp̃osalitte largitatis qĩ solu¬
to matrimoĩo. ⁊ ip̃i quidẽ altnͣis¬
feminas pꝰ sedistrahẽ. m̃m̾. insu¬
orũ lesicẽ patrumaut matrũ ꝗ
dotes aut añ nptias eoãtões ob¬
tuł̾int aut susceꝑit soli. aut q̃

Expanded text:
s subiaceant exactioni dotis aut sponsaliciae largitatis, quasi soluto matrimonio: et ipsi quidem feminas, posse distrahere matrimonia in suorum laesionem patrum aut matrum, qui dotes aut ante nuptias donationes obtulerunt aut susceperunt soli aut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã habebũt auenatioĩs suꝑ
his sicut malio que de suo abim¬
tio habuerũtꝰ. Siuõ̾ ⁊̃ moriãt᷑ licet
eis ci legatis ⁊ fidei commissis res
has ĩalios migrare. Talẽ ꝗippe
alienattẽm ꝑmissimꝰ nos ꝯstitu¬
filuꝙ exaliqua parte scͥpser̃t. hẽdeᷤ
extraneos aũt exalia maneat᷑ at̃
tales res.aut ⁊̃ quedã earũ ñ ali¬
enare. uõ ob ħ alienate hec uide¬
bunur. qm̃ aliquis ẽ alt̾ scͥptus ẽ.

Expanded text:
licentiam habebunt alienationis super his, sicut in aliis quae de suo ab initio habuerunt. Si vero etiam moriantur, licet eis et legatis et fideicommissis res has in alios migrare; talem quippe alienationem permisimus nos constitufilios ex aliqua parte scripserint heredes, extraneos autem ex alia, maneant autem tales res aut etiam quaedam earum non alienatae, non ob hoc alienatae hae videbuntur, q
Abbreviated transcription (Latin):
inurbe quidem romana
a p̃tore urbana.⁊ ama̾iore ꝑte
tuibunoꝵ pleb̾ tutor. ex lege ati
exisd̾ legib tutor dan potat It si
pure dato fũat: ꝙ̃du nẽ moexteᷤᷤ¬
tam̃to ħes exstͥat tadui eyisdem
legibo tutor petẽdꝰ erat. quidesi¬
nebat ẽẽ tutor. si ꝯditio existeret
aut dies ueniret: aut h̾es existe¬
ret. ¶ Ab ostib quo tutore capto
ex is legib tutor petebatur. qͥ deͥsi¬
ebat ẽẽ tutor suis qui capto erat ĩ
recipiebat tutelã pꝰunmi ¶O uo
ex his legib pupił tuteres desier¬
ũt dari. pꝰea ꝙͣ primo osules pupil¬
lis uttiꝯa sexa tutores ex inquisi¬
tõe dare ceꝑũt de iñ pretores ex ꝯs¬
titutoĩb. Nami supͣ scͥptis legusꝰ
n de cautõe a tutorib exigenda.

Expanded text:
in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex lege Atilex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quamdiu nemo ex testamento heres existebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in recipiebat tutelam iure poex his legibus pupillis tutores desierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tut
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽẽ naturali uire oueniẽs ÷ ut
his qui ꝑfecte etatis ñ sit: altĩꝯ
tutela regatur¶ Cum gͥ pupillo¬
ꝵ pupillarꝙ tutores negacia ge¬
ꝑt. po pͦub̾tatẽ tutele iuidiciora¬
tiones reddent.
de auctoritate.

Expanded text:
la esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pubertatem tutelae iudicio rationem reddunt. TIT. 21 DE AUCTORITATE
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsͣ possident ꝯueuiant᷑ ꝓsõalẽ
accõem ccͣ eũ hĩturi debitorẽ
qui ip̃is soluẽtib lib̾antur.
ab eo aut̃ aquo ꝯstat fortuna¬
rum suaꝵ partẽ maximam
bitorrei .p. ciuitatis fisto nr̃o
uetꝰ ⁊ rescpta diuoꝵ ꝯstitutões
ꝙ nr̃as ulsam deb̾e molestiã
tatis ap̃ ydoneos uł dño ᷤᷤ ru¬
sticoꝵ p̾dioꝵ peccuia collocã¬

Expanded text:
s possident, conveniantur, personalem actionem contra eum habituri debitorem, qui ipsis solventibus liberatur; ab eo autem a quo constat fortunarum suarum partem maximam bitor rei publicae civitatis fisco noet rescripta divorum constitutionesque nostras nullam debere molestiam itatis apud idoneos vel dominos rusticorum praediorum pecunia colloca
Abbreviated transcription (Latin):
tinent patrimoĩa sortes rei .p.
ꝑseuerare debebũt. ita cũ ut an¬
unas usuras sius quibq tp̃ibꝰ
ex soluãt. cũ sinis ⁊ rei .p. utuesit¬
retiñe ẏdonsos debitores ⁊ ip̃is
ꝯmodũ cumulũ debitũ minime
nutriri. ⁊ qr nefas est obuoxii
corꝑibꝰ alicnatõe circũ scribi cuu¬
tates placuit siquis debitor rei
.p. ciuitatis ꝗppiam exeo patri¬

Expanded text:
tinent patrimonia, sortes rei publicae perseverare debebunt, ita tamen, ut annuas usuras suis quibusque temporibus exsolvant, cum simul et rei retinere idoneos debitores et ipsi commodum, cumulum debiti minime nutriri. § 1. Et quia nefas est, obnoxiis corporibus alienatis circumscribi civitates, placuit, si qui debitor rei publicae civitatis quidpiam ex eo patri
Abbreviated transcription (Latin):
te rei auenate pspecta ata omibꝰ
debitoris facuitatib ꝯ sideratis
quas hũit cũ ei pecciũa cret̾etur
prata ab eo qui exdebitoris fa¬
cultatib alqͥd detiu ex sorteatq
usuris postulare. Itaq quoc̾ munꝰ
ẏdoneũ dep̾ henditur eius patͥmo¬
nium cuiꝰ nom̃ ciuitati alicui
niuenit᷑ obnoxiũ. uidex omĩ di¬
ligenti sollicitudine debebit in¬
eñt cebitoris facłtates ut singłi
cqͣ estimatc̃e hĩta ꝓrata rerum

Expanded text:
te rei alienatae perspecta atque omnibus debitoris facultatibus consideratis, quas habuit, cum ei pecunia crederetur, pro rata ab eo, qui ex debitoris facultatibus aliquid detinet, ex sorte atque usuris postulari. Itaque quotiens minus idoneum deprehenditur eius patrimonium, cuius nomen civitati alicui invenitur obnoxium, iudex omni diligentiae sollicitudine debebit inerint debitoris facultates, ut singuli aequa aestimatione habita pro rata rerum
Abbreviated transcription (Latin):
aut alio mododatas .⁊ que sut̃ re¬
licta defentere sãctimꝰ nos. nõ ẽẽ
oiõ talem oppinionem. s siuequis¬
piamuitestãtus moriatur. seute¬
tts angustiatus hiuus nõ ẽ meox¬

Expanded text:
aut alio modo datas et quae sunt relicta defendere: nos sancimus non esse omnino talem opinionem, sed sive quispiam intestatus moriatur seu tetis angustatus huius non est memo
Abbreviated transcription (Latin):
corrupti. aut cuiuscũq. ⁊ hĩc ilł li¬
tiũ occassicẽsi decies milies utr̃ ħ uo
lintate gesta sũt patris analicuiis ẽ¬
sc̾bentis artifitis. oꝑarĩ c̾taminis
⁊ ꝯtentioĩs ad fauorẽ partis alicuiꝰ
scribentis hẽc nos molestare decetõ.
nĩos subiectos nr̃os uolentes scĩmꝰ.
Siqius uolũit siuis res filus diui¬
dere. aut ꝙ̃ aut q⁊̃ aliquas fortere¬
linquere p̃cipuas. has maxime
quidem sipossibileẽ dicat indesta¬
m̃to. c⁊ inctubitatã det filus hĩcu¬
tilitatem. Sinaũt ħ noagit pꝑa¬
liquas neccessitates quepłimet̾¬
cumasistunt hõib licet tm̃ descͥp¬
toẽs facere rerum quas partiriuo¬
luĩt.⁊ subscbere om̃nib aut ip̃e
aut filios uniu̾sos subscͥbere p̃pire
int̃quos res diuidet ⁊ exħ cause¬
dare inclubitatã fidem.  ẜmhãc
fit spõs. ratumfit. atq firmũ alia
q cautela nõ indigens. S iuõ. ali

Expanded text:
corrupti aut cuiuscumque; et hinc illis litium occasiones decies milies, utrum haec voluntate gesta sint patris, an alicuius est artifices operarii certaminis et contentiones et ad favorem partes alicuius scribentis. Haec nos molestare de cetero nostros subiectos nolentes sancimus: si quis voluerit suas res filiis dividere aut omnes, aut etiam aliquas forte relinquere praecipuas, has maxime quidem, si possibile est, dicat in testamento et indubitatam det filiis hinc utilitatem. Si autem non liquas necessitates, quae plurimae circumadsistunt hominibus, licet tamen descriptiones facere rerum quas partire voluerit, et subscribere omnibus aut ipse aut filios universos subscribere praeparare, inter quos reses facere rerum quas partire voluerit, et subscribere omnibus aut ipse aut filios universos subscribere praeparare, inter quos res
Abbreviated transcription (Latin):
enutiere maliuoientia quamob.
centes ⁊⁊ turpes ab negatoẽs p̃clutẽ¬
pene subicere. Sieñ ꝓtulĩt aliqs
scͥpturam. altͣ aũt eam negauĩt:
cum ħ lttãs eius hãt ita ut necce¬
ssitatem patiatur actor. causas pa¬
suscipiat. dicat aũt nõ solutũ de

Expanded text:
enutrire malivolentiam. Quamobrem centes et turpes abnegationes praepoenae subicere. Si enim protulerit aliquis scripturam, alter autem eam negaverit, cum litteras eius habeat, ita ut necessitatem patiatur actor causas pasuscipiat, dicat autem non solutum de
Abbreviated transcription (Latin):
tas sͥ relinques concubmas. ⁊ ot¬
odibił quidem nob̾ ẽ iste quitat ẽ
procul aũt omnib moclis ab hac
lege expellanir. Siquis enĩ sictit
legntime uxori ꝯũctus alias suꝑ¬
inctucere nõpotui̾t matrimonio
consistente. ⁊⁊ exeis legutue filios
ꝓtreare. sic neq pꝰ cognitã quẽ ad¬
modũ duximus ꝯcubinam. ⁊ ex
illa filiꝙ dabimꝰ. si aliud opꝰ libidi¬
nis egit c̃ ħ ad successicẽm eiꝰ intͦ¬
duci. simortuus fiuĩt intestatꝰ. Nã¬

Expanded text:
tas simul relinquens concubinas: odibilis quidem nobis iste qui talis est, procul autem omnibus modis ab hac lege expellatur. Sicut enim si quis legitimae uxori coniunctus alias superinducere non poterit matrimonio consistente et ex eis legitime filios procreare, sic neque post cognitam, quemadmodum diximus, concubinam et ex illa filios dabimus, si et aliud opus libidinis egerit, etiam hoc ad successionem eius introduci, si mortuus fuerit intestatus Na
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑alibiemm soł ħ sac̃timꝰ. u̾ oio in¬
dubitate suie concũbme ĩ comoha¬
bite sine naturaliũ ibidem pies ⁊
nutrimm̃tũ damus eis ⁊ intestato
parentib morientib duas hr̃e
initias pat̾ne sube̾ cum matre par¬
tiendas. quantitũq fuerit filii. ita
ut ꝓportioẽ unius filii ⁊ mat̃ acci¬
piat. ħ dicimus siumi concubine
cohabitauit᷑. ⁊ filios exea huĩt. aut
p̾discelente ꝯtubina. morte forsã
aut cluusic̃ẽ filii domi sint tẽ eĩ
damus eis ab intestato duarũ un¬
tiarum successicẽm. Si aũt con¬
fusa concupiscentia itafiat. ⁊ aliaᷤ
introclucat pͥoriconcubinas. ⁊⁊ mł¬
titudinẽ hãt concubinarũ form

Expanded text:
indubitata est sive concubina in domo habita sive naturalium ibidem prolis et nutrimentum, damus eis et intestato parentibus morientibus duas habere uncias paternae substantiae cum matre partiendas, quanticumque fuerint filii, ita ut pro portione unius filii et mater accipiat. Et haec dicimus, si uni concubinae cohabitaverit et filios ex ea habuerit, aut praediscedente concubina morte forsan aut divisione filii domi sint; tunc enim damus eis ab intestato duarum unciarum successionem. Si autem confusa concupiscentia ita fiat, et alias superinducat priori concubinas et multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾e̾. ħ dicant a nob̾ poĩte loges.
uõ intestam̃tis solum patrib ꝯ¬
cedentes ħ agere. S q̃ maliis mu¬
nificentiis. quas ⁊̃ sr̃ stes dõãnti
psẽs aũt d̾ehis qͥ ab intestatosũt
loquitur. ⁊ noui aliquid intro¬
ducit. nũc ⁊ enĩ si quis moriens
legitima sibi sobole penitꝰ nõ exi¬
stente filiorũ dicimꝰ. aut nepotũ
aut retere successiois̃ n uxore ie

Expanded text:
 dicunt a nobis positae leges, non in testamentis solam patribus concedentes hoc agere, sed etiam aliis munificentiis, quas et superstites donant. Praesens autem de his quae ab intestato sunt loquitur et novi aliquid introducit. Nunc enim si quis moriens legitima sibi penitus sobole non existente filiorum dicimus aut nepotum aut ceterae successionis, neque uxor
Abbreviated transcription (Latin):
rumq sine testimomio ꝯsĩpioẽs
uidices familie hrͣtiscũte legexa¬
ppeslant. has sequi cogenlis oꝑter.
cienm ꝓuide̾ subtint̾ aautele fi¬
liorũ. ⁊ nõ aluul quit᷑tͦm munire¬
sicẽm p̃stet. ¶ D e successioĩ¬

Expanded text:
rumque sine testimonio conscriptiones iudices familiae herciscundae leges appellant, has sequi cogendis. Oportet enim providere subtiliter cautelae filiorum et non aliud quidem munirsionem praestet. De successioni
Abbreviated transcription (Latin):
mnaticos tamgcos qui iatiuos
opbistas ⁊ unis pitos nbas
tes ⁊ int̃statutos ꝯnuatos
si laudabilẽ inseꝓbis morib̾
uitã cẽ monstͥueñt. sidocendi
piciani. facundiamꝙ dicẽdi
nt̾ptandiq subcilitatem ⁊¬
copiam disserendi se hr̃e pate¬
feceñt. ⁊ cetu amplissimo ii¬
estimati cũ ad .xx. annos obł¬
uatc̃e iugi ac sedulo docendi
lbore puenent. piacuit lono¬
tate ꝯnumari. desile

Expanded text:
aecos quam Latinos, sophistas et iuris peritos in hac tes et inter statutos connumeratos, si laudabilem in se probis moribus vitam esse monstraverint, si docendi peritiam facundiamque dicendi interpretandi subtilitatem copiam disserendi se habere patefecerint, et coetu amplissimo iuestimati, cum ad viginti annos observatione iugi ac sedulo docendi labore pervenerint, placuit honoitate connumerari. D. id.
Abbreviated transcription (Latin):
pͣitur. nec int̾est. an extit̾it aliqͥs.
ħes exeo anñ extitit. ħ enĩ sclum
spectatur an aliqͦ casu exist̾e po¬
tiũt. Iõz si quis aut noluĩt h̾es
ẽẽ. aut iiuo testatore aut post
mortẽ eiꝰ. añ ꝙͣ ħeditatẽ adiet̃
decessef̃. aut ꝯdirc̃e sẜ̾qua h̾es isti¬

Expanded text:
pitur. nec interest, an extiterit aliquis heres ex eo, an non extiterit: hoc enim solum spectatur, an aliquo casu existere potuerit. ideoque si quis aut noluerit heres esse, aut vivo testatore aut post mortem eius, antequam hereditatem adiret, decesserit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
l. ñ fuĩt adiectũ boni u̾ͥi arbit᷑¬
tu deb̾i eã repłissitutor noĩe pup¬
pisli cꝰ tutelã gẽbat. extestamtõ
ip̃i tutori relictũ apre suo inch¬
lominꝯ possit noĩe suo de ĩeffõso¬

Expanded text:
non fuerit adiectum, boni viri arbitratu debere eam repleri. Si tutor nomine pupilli, cuius tutelam gerebat, ex testamento ipsi tutori relictum a patre suo, nihilo minus possit nomine suo de inofficio
Abbreviated transcription (Latin):
rom̾anis ⁊ sue põtestatis mortis
tp̃r fuit. Nã si ideo irritũ fcm sit
tem testator amisit. aut qr ĩ adop¬
tõm se dedit ⁊ mortis tpr madop¬
tiu prĩs potestate sit: ñ pot̾ scͥp¬

Expanded text:
Romanus et suae potestatis mortis tempore fuerit: nam si ideo irritum factum sit tem testator amisit, aut quia in adoptionem se dedit et mortis tempore in adoptivi patris potestate sit, non potes
Abbreviated transcription (Latin):
aliã qmͣcũq scͥpt᷑am ad hecmu¬
nine suffic̾e nͨ ascͥpticiã ꝯdictõe
cuiqmͣ inferre. s deb̾e huiꝰ moĩ
scͥpt᷑e aliꝙ̾ adueĩre adiutoriũ
qͣtenꝰ expublici cẽsus ascͥptt̃e
us exaliis legittinus moĩs tał
scͥpt᷑ã admuetur. meliꝰ ⁊ enĩ ẽ
i huiꝰ moĩ difficuitatibus
expłimus capitłis ꝯditiões o¬
seͥpturis hoĩes forte lib̾os ad
defiorẽ detͣhi fortunam. sin
depoĩtõ sine in ⁊ nectessitat̃¬

Expanded text:
d hoc minime sufficere nec adscripticiam condicionem cuidam inferre, sed debere huiusmodi scripturae aliquid advenire adiutorium, quatenus vel ex publici census adscriptione vel ex aliis legitimis modis talis scriptura adiuvetur. Melius etenim est in huiusmodi difficultatibus ex pluribus capitulis condiciones oscripturis homines forte liberos ad deteriorem detrahi fortunam. Sin depositio, sine vi et necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑt̾re iubeitant quã semel
coledam cẽ patres eoꝵ suscep¬
unt. ¶Caueant aut̃ possessio¬
nũ dn ĩqͥbus tales coloniꝯ
stituti sũt aliꝙͣ ĩ uonatõem
uł uiolẽcias eis ĩferre. sienĩ
boc aꝓpbatũ fu̾it ⁊ ꝑiudicẽ
oñimõ ꝓuideat. et lesiõem si
qua sub secuta ẽ eis resartire
⁊ uet̾ẽ ꝯsuctudinẽ in reddi¬
tib pr̃andis. eis obẜuare
nlła nec tẽ licencia ꝯcedenda
colonis fũd̾ nͥ ꝯmorãt᷑ relĩq

Expanded text:
errae inhaereant, quam semel colendam patres eorum susceperunt. Caveant autem possessionum domini, in quibus tales coloni constituti sunt, aliquam innovationem vel violentiam eis inferre. Si enim hoc approbatum fuerit et per iudicem omnimodo provideat et laesionem, si qua subsecuta est, eis resarcire et veterem consuetudinem in reditibus praestandis eis observare: nulla nec tunc licentia concedenda colonis fundum ubi commorantur relinq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patrẽ ei satisfiebat ñ ⁊̃ eiꝰp̃
tos annos neq agrũ coluit
n aliꝗd colonarii oꝑis celeb¬
uit cũ nõ possit dñs incusari
pp̃suã desidiã cui ꝑpatrẽ eiꝰ om̃e
ꝙ uoluerat accedebat.Moĩbꝰ
patres ł fr̃es ł cognatos agtu¬
iturã ꝑagebant. Cũ ii paro
infũdorenianebat. nõ indet᷑

Expanded text:
 patrem ei satisfiebat, non etiam etos annos neque agrum coluit neque aliquid colonarii operis celebravit, cum non possit dominus incusari propter suam desidiam, cui per patrem eius omne quod voluerat accedebat. In omnpatres vel fratres vel cognatos agriculturam peragebant. Cum enim pars in fundo remanebat, non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
fugitim sese diuitius ĩ sidiis
surari intlłigat᷑. ⁊sit suppoĩt᷑
una cũ sobole sua ⁊ sialia t̾re
eã fecerit huiꝰmoĩ fortune. ⁊
capitali illatoĩ ulła lib̾atõe
ei penitꝰ ꝯpetẽte. ¶Cũ aut̾ ana¬
annos colonana detẽti sunt
nͥe. nõ aut̃ hr̃e facultatem t̾ra
derelicta malia loca migrare
nos fecerĩt ĩ sũdis ł uicis de¬
inꝑpetuũ. scd̾m p̾fatã iegẽ libos

Expanded text:
ivi sese diutinis insidiis furari intellegatur et sit suppositus una cum subole sua , etsi in alia terra eam fecerit, huiusmodi fortunae et capitali illationi, nulla liberatione ei penitus competente. Cum autem Anaiginta annos colonaria detenti sunt nere, non autem habere facultatem terra derelicta in alia loannos fecerint in fundis vel vicis, dein perpetuum secundum praefatam legem liberos
Abbreviated transcription (Latin):
sic tñut si ꝗ̃ hoꝵ descẽdẽciũ filios relĩ¬
quẽtẽmori cõtig̾it illiꝰ filios aũfilias
aũ alios descendẽtes in ꝑpͥi parẽtis lo¬
co succed̾e siuĩ sub pot̃ate defuc̃ti siue
suepot̾atis ĩueĩat᷑ tãtã d̾ hr̃ditatem¬
oriẽtis accipientes ꝑtẽ qͣntiq sit ꝙͣ tã¬

Expanded text:
ium filios relinquentem mori contigerit, illius filios aut filias aut alias descendentes in proprii parentis loco succedere, sive sub potestate defuncti sive suae potestatis inveniantur, tantam de hereditate morientis accipientes partem, quanticumque sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem nẽ defuncte ꝑsone iungeba¬
fur. Sr̃stites aut̃ fres ꝑ patͥs solũ for¬
sã aut matrem iungebantur p̃¬
ponantur istius siu ꝓpͥis thus li¬
cet t̃tio sint gradu suie aprẽ siuiea¬

Expanded text:
tem nunc defunctae personae iungebatur, superstites autem fratres per patrem solum forsan aut matrem ei iungebantur, praeponantur istius filii propriis thiis, licet tertio sint gradu sive a pa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .a. petro .pp̃. Plurimas ⁊ diũsas
leges uetib temporib ꝓlatas inuẽi¬
entes ꝑ quas noniuste differencia
abintestato successionis int̃egnat᷑¬
os exmascuł. ⁊ feminis introducta ẽ
intestato tognatõnũ successiones
ꝑ p̃sentẽ legẽ clara ⁊ cõpediosa di
insione disponeitaq pͥorib legib

Expanded text:
. Petro pp. Plurimas et diversas leges veteribus temporibus prolatas invenientes, per quas non iuste differentia ab intestato successionis inter cognatos ex masculis et feminis introducta est, intestato cognationum successiones per praesentem legem clara compendiosaque divisione disponere, itaque prioribus le
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃.tł .ã. Oñs iudices cuiꝰ¬
ẽq dignitatis sciant post hãc
chene ciuitatis p̾cidendi uł
qͣlib modo lapsas tnͣsferen di
licẽciã sibimet denegadã. s nͨ
alitaͣta unã cup̃ssum alus pl¬
antatis excid̾e sibilic̾e ꝯtendat.
unã aur libram eũ depͥuatis
mĩs largitionib accpe decer¬
atõe huiꝰ legis temeratore plec

Expanded text:
m. s. l. Omnes iudices cuiuscumque dignitatis sciant posthac abchenae civitatis praecidendi vel quolibet modo lapsas transferendi licentiam sibimet denegandam. Sed nec alytarcha unam cupressum aliis plantatis excidere sibi licere contendat. unam auri libram eum de privatis nostris largitionibus accipere deceratione huius l
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ constitutio dicit uõ agnuõ
dec̾tum nõ solum p̃sente do̾aori¬
bili. ep̃ociutatis eiusq cli̾co si
⁊̃ metro poleos ep̃o nec ñ ⁊ illũ
insuꝑ ẽ scĩtum ut suetropo¬
leos sc̃issimus ep̃e futurꝰ ẽ. ue
que subeo ẽ dõ. amabilium ẽp̃o¬
⁊ aliaonũ obẜuatioe custodita.

Expanded text:
itutio dicit, agi vero decretum non solum praesente Deo amabili episcopo civitatis ejusque clero, sed etiam metropoleos episcopo, nec non et illud insuper est sancitum, ut si metropoleos sanctissimus episcopus futurus est venquae sub eo est Deo amabilium episcoet alia omni observatione cu
Abbreviated transcription (Latin):
iisius eccłus maneãt. ⁊ nõ re¬
linquant quidẽ eas. tpec̃ uoͣ ħ
multũ morẽtur ⁊ cogat̃. ꝑpro¬
uintias yconomos expemĩass
tiatur. scĩmus igͥ. aub̾ iã põi¬
talage ĩ suã manentẽ uͥtutẽ

Expanded text:
is ecclesiis maneant, et non relinquant quidem eas, tempus vero multum hic morentur et cogant per provincias oeconomos expensas sitiatur. Sancimus igitur, a nobis iam posita lege in sua manente virtute,
Abbreviated transcription (Latin):
oratioĩs domũ incipe ectifficaie
añ quã cnutatis dõ amabił ep̃s o
iatioẽm ĩ loco fatiat ci crucẽ figat.
publicũ ibi ꝓcessũ fatiens. ⁊ ca¬
usã manife stã oĩb statuẽs ⁊ oł¬
tienĩ simulantes fabͥcare qiͣ oroĩs
domos sun̾nedent̃. langoi̾b nõ or¬

Expanded text:
is domum incipere aedificare, antequam civitatis deo amabilis episcopus orationem in loco faciat et crucem figat publicum ibi processum faciens et causam manifestam omnibus statuens. Multi enim simulantes fabricare quasi orationis domos suis medentur langoribus, non or
Abbreviated transcription (Latin):
multis ꝯphendentes legib adhir.
⁊̃ alie egemus a dexorta ad nego¬
tia cͥnirsus emergentia. suffiti¬
ente płiminãq noĩs cã. nõ adopꝰ
dificantes nequaꝙͣ curã ponũt ut
expensas que ei põant decentes.
⁊ ad luminaĩa ⁊ adob ẜuãtiũ ali¬
m̃ta ⁊ ad sacrũminist̾iuĩ. s d̾ ser̃
eas uinudis eclifitus ꝯstitutas.¬

Expanded text:
multis comprehendentes legibus adhuc etiam alia egemus ad exorta negotia et rursus emergentia sufficiente. Plurimi namque nominis causa ad opus dificantes nequaquam curam ponunt ut expensas quoque ei deponant decentes et ad luminaria et ad observantium alimenta et ad sacrum ministerium, sed deserunt eas in nudis aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
eis deputate st̃. licebit ei unĩã
taliũ eccłiarũ accipiẽti hãc ecli¬
ficare. ⁊ ibiuolente dõamabił¬
⁊ orthodorxarũ ep̃ires agẽnda
ẽ. sic enĩ potiͣt ⁊ sacre domus
expendẽ deputatis iã sr̃ ħ expẽ¬
sis oblatis. abeis que q̃ pͥus has

Expanded text:
bit ei unam talium ecclesiarum accipienti hanc aedificare ; et hic voluntate deo amabilis orthodoxorum episcopi res agenda est. Sic enim poterit et sacrae domus erexpendere, deputatis iam circa haec expensis oblatis ab eis qui etiam prius has
Abbreviated transcription (Latin):
tũ aliquib uena̾bilib scĩmoĩali¬
b. ant sacratis uirginib aũ nu¬
lie̾ib oĩo inmõasterus a sistẽnb
opportet ꝑabbates sine ꝑre spõ sales
sine ꝑalios quos lib ħ fi̾. ip̃e uõ cũ¬
honestatem. cũ ydonei sũt dõ ama¬
biles singłaꝵ ciuitatũ ep̃i ⁊ que
cteli te sũt ⁊ de cautela iuditioꝵ.
disponere q iudicare honesteatqr
rationanioe hr̃e putantur. mere¬
buntur uistritã ⁊ hõestas saĩtoꝵ
iui uolata in tegraq ẜuabitur.
Coĩs igͥ sit lex hãtq custoctiã
⁊ agłiossissimis p̃fectis qui ꝑcũ¬
tas existunt cliccesos. ⁊ illiricidi¬
timꝰ. ⁊ libie ytalieq ⁊ occidentis
tocius. ⁊ agłiossissimis p̃fectis u
corrupnio s integra ad honorẽ re¬
ueremissimorũ mõichoꝵ custo

Expanded text:
cum aliquibus venerabilibus sanctimonialibus aut sacratis virginibus aut mulieriboportet per abbates, sive per responsales, sive per alios quoslibet hoc fieri. Ipse vero cuorum honestatem, cum idonei sint deo amabiles singularum civitatum episcopi et quae de lite sunt et de cautela iudiciorum disponere et iudicare honeste atqurationem habere putant merebuntur iustitiam, et honestas sacratorum inviolata integraque servabitur.Communis igitur sit lex, habeatque custodiam a gloriosissimis praefectis, qui per cunctas existunt dioeceses et Illyrici dicimus, et Libyae Italiaeque, et Orientis totius et a gloriosissimis praefectis utcorruptio, sed integra ad honorem reverendissimorum monachorum custo
Abbreviated transcription (Latin):
ri pubuco sartiuan pͥnatã
nequis imponat. nͨ audeat
portitores frumĩti ad susci¬
piendũ honus aliqͣ necessi¬
tate ꝯpellere. hoc cũ scõ ato
ꝯmisso nõ indispendii solũ
ato naufragii damp̃num
tenebitur obligatꝰ ñum ⁊̃
publice cohertionis expict᷑¬

Expanded text:
ri publico sarcinam privatam ne quis imponat nec audeat portitores frumenti ad suscipiendum onus aliqua necessitate compellere. hoc enim facto atque commisso non in dispendium solum atque naufragii damnum tenebitur obligatus, verum etiam publicae coercitionis exp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃. tħ. a̾. Possessores uł em¬
phiteotitari patrinioniales
aruut eodẽ largitatis modo
possid. sciat illibatum inte
exfuudis patrimoĩalibꝰ atq
amphiteoticaruis cũ sundoꝵ
sunt diũ pr̃a re

Expanded text:
 . Possessores vel emphyteuticarii patrimoniales, ararunt, eodem largitatis modo possedit, sciat inlibatum intemex fundis patrimonialibus atque emphyteuticariis, cum fundorum sunt domini, prae
Abbreviated transcription (Latin):
muus uenerit. is siredim¬
dantia fortun aRydoneus
fu̾it adrestitueuda que deẜ¬
tis forte possessiõib requir¬
nunt᷑ patrimoĩũ suũ publi¬
cis implicet nesibꝰ smuͣo nu¬
nor facultatib ꝓbabitur da¬
tis sidenissorib ydoneis ad
emphiteosim accedat. sciẽ¬
tib his quos taliũ retũ cu¬
ra sollicitat iise negligẽcie
dap̃na si huiꝰ moĩ cautio te¬
d. a̾ Om̃s patrimoniales
limiti deputatos adius pͥsti¬
nũ. sine ullius assertioĩs re¬
nocentur obstacło p̾bituri
omĩa q̃ anã impedenda ne¬
cessitatibꝰ limitis p̃̾beri ꝯsu¬
euerãt. Ita ut nulli penitus
audiant᷑ quiaut rescripto a¬
ꝯduc̾toẽ qͦlib ⁊ genere lar¬
gitatis denr̃a lib̾alitate me¬

Expanded text:
s venerit, is si redundantia fortunarum idoneus fuerit ad restituenda, quae desertis forte possessionibus requirentur, patrimonium suum publicis implicet nexibus. Si vero minor facultatibus probabitur, datis fideiussoribus idoneis ad emphyteusin accedat: scientibus his, quos talium rerum cura sollicitat, in se neglegentiae damna, si huiusmodi cautio derimoniales limiti deputatos, ad ius pristinum sine ullius adsertionis revocetur obstaculo praebituri omnia quae antea impendenda necessitatibus limitis praebere consueverant, ita ut nulli penitus audiantur, qui aut rescripconductionem quolibet genere largitatis de nostra liberalitate me
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Nundi patumoniales
⁊ qui ex emphiteotico iure
ad domũ mãm diu̾sis geñib
deuoluti sunt. sic eis qui eos
poposcerint cedũt. ut ꝯiuissi
metꝰ eẽ nõ possit. neͣ eim
tradim. ea iuire diũi Ita tũ ut¬

Expanded text:
. Fundi patrimoniales et qui ex emphyteutico iure ad domum nostram diversis generibus devoluti sunt, sic eis qui eos poposcerint cedunt, ut commissi metus esse non possit. Neque enim tradimus ea iure dominii: ita t
Abbreviated transcription (Latin):
cili nrio int̾uenit. a tnͣtela ł cura¬
solet extusare Ht̃ is qui stato
⁊trou̾siam apupilloꝵ patire
passꝯ ẽ excusatur a tutela ¶te
maior sẽptuagita an̾is a tutela
tur ad tutelam. uł curã aspitar¬
re. adeo ut nec extusatc̃e opus
siat: ꝙͣ ꝯstitutõe cauetur. ut nec
pupilla ad legitiam tutelã uo¬
cetur. nec ad ultꝯt̾ erat ĩcuule
eos qui alieno auxilio inrebꝰ suꝰ
amĩstrandis egẽ nosc̃tur: ⁊ sb̾ a¬
liis regũturalioꝵ tutelam. ł cu¬
ram sb̾ire ¶ Id̾ ⁊ inmilite obẜua̾¬
dum ẽ. ut nec uolẽs ad cutele o
munꝯ admictat᷑. ¶t̃ romẽ gͣma¬
tici ⁊ rectores ⁊ medici. ⁊ qui ĩ pa¬
tria sua idartis exercẽt ⁊ qui ĩtͣ
nũm st̃ atutela uł cura hnt ua¬
catõm.¶Q aũt se uult excusare
si płes ħeat excusatee̾s. ⁊ de qͥbꝯdã
ñ ꝓbau̾it aliis uti mͤtra tpr̃a nõ
ꝓhibetur. Qͥ eĩ excusare se uolũt:
ñ apellãt. s int̾dies quĩquagĩ¬
ta tinuos ex quocẽgnou̾unt᷑. ex¬

Expanded text:
ciliatio intervenit, a tutela solent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela  prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in patria sua id exercent et intra numerum sunt, a tutela vel cura habent vacationem. Qui autem se vult excusare, si plures habeat excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tempora non prohibetur. qui excusare se volunt, non appellant: sed intra dies quinquaginta continuos, ex quo cognoverunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tela. ł tura posst excusari. exem¬
plo cetõr mͥuinum. Nã ⁊ tutela.
ł tura. placuit public munus
ad obtõm aũt datĩ naturali patͥ
ꝓsunt¶ It nepotes ex filio ꝓsũt

Expanded text:
tela vel cura possunt excusari exemplo ceterorum munerum: nam et tutelam et curam placuit publicum munus adoptionem autem dati naturali patri prosunt. item nepotes e
Abbreviated transcription (Latin):
aput illos mag̃ applłatio qͣto de
maxiõnegotio fuuit q̃stio. quã¬
uihac eramimetur maximaci¬
uitate. ¶hac cdicẽtes iusti¬
ne legem. ad huc ponus fatiemꝰ¬
eã iusticẽm. sinusli ꝑmttamꝰ¬

Expanded text:
apud illos magis appellatio, quando maximo negotio fuerit quaestio, quahac examinetur maximavitate. Hanc dicantes iuse legem adhuc potius faeam iustiorem, si nulli permitta
Abbreviated transcription (Latin):
entib udnib. c⁊ cinigulucaus
p̃toriorum qui ꝑoẽ subiectã
terrã consistunt legem hac
cognoscentes ꝓpõant. ⁊ ꝑctio¬
cesis subse ꝯstititas. ⁊ ĩ oĩ y¬
talia. ⁊ libia ⁊ insuł. c⁊oriẽte

Expanded text:
entibus iudicibus et cinguli casus praetoriorum qui per omnem subiectam terram consistunt legem hanc cognoscentes proponant et per dioecesis sub se constitutas et in omni Italia et Libya et insulis et Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ cognt. sic erũt temperatoẽs
sic pectare cessabũt. sic nõ pũta¬
bũt potẽntiã diuinarum iustitie
p̃̾uaie. uec latet nos quia forsã ħ
ħ suffinet. ad ꝑfectisimã cause
mectellã. cum uicticantes potẽti¬
orib mag̃. quamuistiai uolẽti¬
b. ⁊ ad ꝓuintias uenientib p̃¬
stẽt. s tam̃ uoiussimus płima

Expanded text:
rem cogat. Sic erunt temperati omnes, sic peccare cessabunt, sic non putabunt potentiam divitiarum iustitiae praevalere. Nec latet nos quia forsan neque hoc sufficiet ad perfectissimam causae medelam, cum iudicantes potentioribus magis quam iustiora volentibus et ad provincias venientibus praestent. Sed tamen novimus plurima
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm siũ ĩ paruoquispiã si łr
delinquãt. sine mauis ad huc.
peccatum fiat. quale ẽ sinec
inparins nire̾ potiatur. s ex¬
pectet ueĩre ĩ extraneẽ terreꝓ
lintigare. que n p̃sẽt᷑ nnꝓ¬

Expanded text:
tionem; sive in parvo quispiam similiter delinquat, sive maius adhuc peccatum fiat, quale est si nec in parvis iure potiatur, sed expectet venire in extraneae terrae litigare, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ horum queꝯpetẽt. Ita nec
formidinẽ que nõ ẽ. cũ iustici¬
alandabimꝰ. cũ.s. pͥatria lĩgafor¬
trudinẽ. marmis urtutẽ appe¬
llet solum. ⁊ siquis a uisticiã
subtrahat. delictorũ occasiosolũ
cotẽpmi. lege placende dõ eã corro¬
borare. ⁊ ad fortitudinẽ decẽtẽ
detuce̾ iudicauimꝰ oportẽ pli¬
alii pͥuileͣgĩa. alii pmgmaticas
formas. alii p̃cepta uidicũ ꝗdã
alias exaliis adinuemetes oͣcca¬
sicẽs sibiꝑagt̃ peccãdi ꝗdem in p¬
uintiis. ci extra eas litrigare si¬
milet. qui eã ĩquolib loco ma¬
le panttir. aut aliquid suorũ ã¬
nuitit aut det̃iinis ir̃e litti¬
gat. ã d̾ꝓpetate. aut de possoẽ.
ant deypotheca. aut de alioqͦ
ꝓbatioẽs horũ q̃ ꝑtulit ex hibe.
ħ eĩ agentes ostenctẽteq potẽ¬
tiã solams. ⁊ fortndinẽ itanste
ccentos  talia machinãt᷑ ⁊ ħ hoes¬

Expanded text:
nec fortitudinem quae non est cum iustitia laudabimus, cum scilicet patria lingua fortitudinem in armis virtutem appellet solum; et si quis ab ea iustitiam subtrahat, delictorum occasio solum contemni lege placenti deo eam corroborare et ad fortitudinem decentem deducere iudicavimus oportere. Plalii privilegia alii pragmaticas formas alii praecepta iudicum quidam alias ex aliis adinvenientes occasiones sibi peragunt peccandi quidem ut in provinciis et extra eas litigare simulent. Qui enim in quolibet loco male patitur aut aliquid suorum amittit aut de terminis terrae litigat aut de proprietate aut de possessione aut de hypotheca aut de alio probationes horum quae pertulit exhibere? haec enim agentes ostendentesque potentiam solam et fortitudinem, ita iuste credentes talia machinantur, et hae
Abbreviated transcription (Latin):
iulegio. aut potestate aut for¬
ma nisi for̾te sacra nũ pigͣma¬
tica forma. sccasioẽ publice cãe
ꝓcectens exhibitum hic quẽ piã
inferri pcipiat. aut exlege hoc
fatiet quale ẽ sr̃ appellatiõib
licet q̃ ħ exmulta partecuraus

Expanded text:
ilegio aut potestate aut foma, nisi forte sacra nostra pragmatica forma occasione publicae causae procedens exhibitum hic quempiam fieri praecipiat, aut lex hoc faciat quale est super appellationibus, licet etiam hoc ex multa parte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuĩciã cã tmhatur. neq ad hãc
feslicissimã ciuitatẽ n exp̾uue¬
gio cuuispiã. n exuissiõe. s illic
unuistiłam patiatur cõueiãtur.
siuie curator. siue condutor. sine

Expanded text:
ciam causa trahatur neque ad hanc felicissimam civitatem, neque ex privilegio cuiuspiam neque ex iussione, sed illic iniustitiam patiatur, conveniatur sive curator sive cond
Abbreviated transcription (Latin):
tero ẜuanto. innepotib ⁊ ꝓne¬
potib nõ suis. c subpotestate
minus t̃ciã partem eos hr̃e ꝙͣ
eorũ parentib uiuentib opor¬
tebut pelinquere testatoe̾s. nõ
cnin excepimus ult̾ius nepotes.
qui exfiliopat̾ns auis acrescũt.
ut illiquidem in tegrã accipiat
unũ ordiuẽ inom̃ib põĩmꝰ nepo¬
tib. ⁊ ꝓ neponb nõ ferentes fe¬
miã amasculo intalib minui.
Neq enimmasculus ip̃e. in se
neq solũ femina ad natiuitatis
ꝓ̃pagatoẽm suffiuens. S sicut
utrũq coaptauit ds̃. atͥgñatoĩs
opus. itaci nos eandẽ utrisq ẜnã¬
mꝰ equalitatẽ. S nec us in hoc sta¬
filiis qui exmptus fiunt legi¬
tuimis. licet nõ sut setute nup¬
tias dotes. S affectus indubita¬
tus. ci manifestus int̾coniuges
existens filios p̃stat eẽ legniiors.
dotes ⁊ enuncelebrant nuptie
nuptias aũt dotes faciunt. S
coniunctorum affectus. ħ idẽ

Expanded text:
tero servando in nepotibus et pronepotibus non suis et sub potestate, minus tertiam partem eos habere. quam eorum parentibus viventibus oportebat relinquere testatores. Non enim excepimus ulterius nepotes, qui ex filio paternis avis accrescunt, ut illi quidem integram accipiant unum ordinem in omnibus ponimus nepotibus et pronepotibus, non ferentes feminam a masculo in talibus minui. Neque enim masculus ipse in se neque femina solum ad nativitatis propagationem sufficiens est, sed sicut utrumque coaptavit deus ad generationis opus, ita et nos eandem utrisque servamus aequalitatem. Sed nec usque in hoc stain illis filiis, qui ex nuptiis sunt legitimis, licet non sint secutae nuptias dotes, sed affectus indubitatus et manifestus inter coniuges existens filios praestet esse legitimos Dotem etenim celebrant nuptiae, nuptias autem dotes non faciunt, sed coniunctorum affectus. Hoc ide
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fidĩ comiussi relinquat occasicẽ
licebit ei reliquum octõuntium for¬
te. aut sexunttum hr̃e ⁊ largna sic̃
uolui̾t filuis ip̃ĩs aut cuilib extrane¬
orum. ci natnra pͥmo curata conpetẽt̃
sicatexiraneas largnioẽs accedere
abuntio antique quarte rario deĩ¬
offinoso lege decreta ẽ. ¶ E xcipi¬
atur. aũt a nob̾ decurialib niꝑ ꝓpoĩ¬
ta lex que filiis curialib aut filiab̾
curialib nubentib nouiuntium
omĩimõdaũ. uult reliquo triũtio
apparentib ẜm potestatẽ clispen¬
santo. omnib aliis demossitioso
põĩtis legib. ⁊ p̃cipue nr̃is insua

Expanded text:
 fideicommissi relinquat occasionem. Licebit enim ei reliquum octouncium forte aut sexuncium habere, et largiri sicut voluerit filiis ipsis aut cuilibet extraneorum, et natura primo curata competenter, sic ad extraneas largitates accedereab initio antiquae quartae ratio de inofficioso lege decreta est. Caput II Excipiatur autem a nobis de curialibus nuper posita lex, quae filiis curialibus aut filiabus curialibus nubentibus noviuncium omnino dari vult, reliquo triuncio a parentibus secundum potestatem dispensando; omnibus aliis de inofficioso positis legibus et praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ta. ẜmquemorientes nõ pa¬
t̃ne. nec ut uiros oportebat. S i¬
mis moilitur atq irmisse fecert̃.
instititioẽs uxõib siquidem oẽm
reliquert̃ suarũ rerũ usũfructum
filus aut̃ ꝓpͥetatem nutam quam¬
obremarbitror studiũ ẽẽ. huiusox̃i
testam̃tis uxorem ⁊̃ ꝓpetatẽ adq̃m¬
re̾re fuus forte fame ꝑẽpus. um̃
enim inmetio q̃ gub̾nantur. ⁊co¬
tidianũ kãnt cibum. nich̾ eis dere¬
licto uxõi̾s iure forsan. c⁊ irratioã¬
bili int̾cedente. ł ꝙ eis ⁊̃ cotictia¬
nã gub̾natõem arripiat. nõ licebit¬

Expanded text:
m quae morientes non paterne nec ut viros oportebat, sed nimis molliter atque remisse fecerunt institutiones: uxoribus si quidem omnem reliquerunt suarum rerum usumfructum, filiis autem proprietatem nudam. Quamobrem arbitror studium esse huiusmodi testamentis uxorem etiam proprietatem acquirere, filiis forte fame peremptis. Vnde enim in medio etiam gubernentur et cotidianum habeant cibum, nihil eis derelicto, uxoris ira forsan et irrationabili intercedente, quae etiam eis cotidianam gubernationem abripiat? No
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp.di.ã. Cum admuuus ex¬
hibendarũ anguariarũ cũ aliis
treatꝰ a ꝯsortio nun̾is sollici¬
tudine deserta solũ tecẽ functũ
ꝓponis sũptuũ detrim̃ta siqͣ ac¬
ciderũt collatc̃e eoꝵ quos mu¬
nꝰ oportuit participare ꝓusic̃e
p̾sidis dnudent᷑. qui si a̾ ate ob¬
sequiũ terelictũ ẽẽ cognou̾it.
ꝗd cẽsure publice ꝯgruit nõ

Expanded text:
doro. Cum ad munus exhibendarum angariarum cum aliis creatus a consortibus muneris sollicitudine deserta solum te functum esse proponas, sumptuum detrimenta, si qua acciderunt, collatione eorum, quos munus oportuit participare, provisione praesidis dividentur. qui si etiam a te obsequium derelictum esse cognoverit, quid censurae publ
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. arcħ. a curiales om̃s iule¬
urꝰ int̾minatõe mon̾i. ne ciu¬
tates sugiant aut defant iuf¬
tati p̾tuł̾it scientes fisco cẽ so¬
nandũ eoq uire se caritos cuiꝰ

Expanded text:
 alia: Curiales omnes iubemus interminatione moneri, ne civitates fugiant aut deserant ruitati praetulerint, scientes fisco esse sociandum eoque rure esse carituros, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
aut om̃ino ꝑtochicarum rerũ
alienatr̃e põita sit reix. leonis ꝗ¬
dempiememoris: sequẽs consii¬
tutioẽm c nõ aluud quidem curas
aliudd aũt incuratum relinquẽs
s inom̃itr̃a quã romanorum cõ¬
rmet iex. ⁊ catholice eccłie sac̃tio
ħ extendatur ⁊ det̃minet que¬

Expanded text:
rum aut ptochicarum rerum alienatione posita sit lex, Leonis quidem piae memoriae sequens constitutionem, et non aliud quidem curans, aliud autem incuratum relinquens, sed in omni terra quam Romanorum continet lex, et catholicae ecclesiae sanctio, haec extendatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
adeat: inalt̾iꝯ potestatẽ translat᷑
sit uł manumist̾ꝯ: ip̃e ħes efficit᷑.
quib casib utile e legatũ ꝙ si in
ead̾ causa ꝑ mãserit: ⁊ uissulegata¬
rũ adier̃: euanesc̃ legatum. ¶ Añ
hedis institutõm mutiłr aña le¬
gabatursic. qr testam̃ta uĩ ex ĩsti¬
nec lib̾tas añ h̾etlis institutõem
dari pot̾at¶ s qr in ciuule putauiꝰ¬

Expanded text:
adeat in alterius potestatem translatus sit, vel manumissus ipse heres efficitur: quibus casibus utile est legatum: quodsi in eadem causa permanserit et iussu legatarii adierit, evanescit legatum. Ante heredis institutionem inutiliter antea legabatur, scilicet quia testamenta vim ex instinec libertas ante heredis institutionem dari poterat. sed quia incivile esse putavim
Abbreviated transcription (Latin):
linq̃re. ut diuꝯ adrianꝯ rescͥpsit.
Iucta aũt ꝑsona iudebatur qͣm
mẽta opione aĩo suo testatoꝵ
sb̾iciebat. ułuti siquis ita dicat
quio filio meo in matrimoniũ
filiamsuam ded̾it .i. collocaut
ei hes meus illũ fund̾ dato ¶Ii¬
lud quid̾ ꝙ his relinq̃batur qui

Expanded text:
anus rescripsit. incerta autem persona videbatur quam incerta opinione animo suo testator subiciebat, veluti si quis ita dicat: ‘ quicumque filio meo in matrimonium filiam suam collocaverit, ei heres meus illum fundum dato ’: illud quoque, quod his relinquebatur qui
Abbreviated transcription (Latin):
recte legamꝯ queritur. ⁊ ꝯstat pure
inutiłr legari. nec quicꝙͣ ꝓficere
si iuo testatore depotestate h̾edis
exierit. qr ꝙ in utiłi foret legatũ si
statin pꝯfẽm testam̃tum decessis¬
s testator ħ non d ĩs uałe qr diu

Expanded text:
recte legamus, quaeritur. et constat, pure inutiliter legari, nec quidquam proficere si vivo testatore de potestate heredis exierit, quia quod inutile foret legatum, si statim post factum testamentum decessisset testator, hoc non debet ideo
Abbreviated transcription (Latin):
relictauł adẽpta uł in alios trãsͣ¬
ta nicħ distare acet̾is legatis ⁊s¬
tituimꝰ uł indãdo. uł in ad̾m̃do
uł intrãsferendo exdeptishis
uidel q̃ inpõssibilia sũt. uł legi¬
b it̃dca aut alias ꝓbtosa hiꝰ¬
enum testatoꝵ: disposi toes ualere
emptione legatorun.

Expanded text:
relicta vel adempta vel in alios translata, nihil distare a ceteris legatis constituimus vel in dando vel in adimendo vel in transferendo: exceptis his videlicet quae impossibilia sunt vel legibus interdicta aut alias probrosa: henim testatorum dispositiones valere,EMPTIONE LEGATORU