comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmata. quia ꝓphecia zacharie supradc̃
itrũq ꝯp̾hendit. ⁊ hic enĩ apud suꝑos lib̾a¬
ti sunt a contrictone ininicoꝵ int̾uentu
tartaro. Cuncti enĩ qui sꝑauerunt ĩ pro¬
missum xp̃m expectabant aduentũ eiꝰ ut
deuicta morte lib̾arentur de inf̾n̾o. Unde
Si quis aũt salutem hanc eciam in scdo̾ ad¬
uentu ꝯtinere intelligat. In ut roq tamẽ
aduentn maxime scdõ sol com̾tet᷑ in tene¬
byas ⁊ lia nõ dabit fulgorem suũ. Qmͦ
gͦ anget solem ⁊ limam die quo uisitabit
dñs ppłm suũ : adu̾temꝰ qͣndo utroq ĩ tp̃re
quo cepti lib̾atõ ppłi ⁊ adimpleta est. solẽ
⁊ limara nõ minui: s ꝯtenebrari legamꝰ
nisi plane solem ⁊ lunam scĩso compatis
intesligamꝰ. Sicut in alio loco legiiꝰ stõs
luminarib exequatos. ⁊ paulo apło p̾dicã¬
te. quia int̾ hos hoĩes scĩ in hoc mundo ue¬
lut luminaria indeant᷑. Et in euuͣtigelio

Expanded text:
firmata, quia profetia Zachariae supra dicti firmata, quia profetia Zachariae supra dicti utrumque conprehendit. et hic enim £ apud superos liberati sunt a contritione inimicorum interuentartaro. cuncti enim, qui sperauerunt in promissum Christum, exspectabant aduentum eius, ut deuicta morte liberarentur de inferno. unde Si quis autem salutem hanc et in secundo adventu contineri intelligat; in utroque tamen adventu, maxime in secundo, sol convertetur in tenebras, et luna non dabit fulgorem suum: quomodo go augeri solem et lunam die, quo uisitabit dominus populum suum, aduertemus, quando utroque in tempore, quo coepta liberatio populi et adimpleta est, solem et lunam non minui, sed contenebrari legamus? nisi plane solem et lunam sanctis conparatos intellegamus, sicut alio in loco legimus sanctos luminaribus exaequatos Paulo apostolo praedicante, quia inter ceteros homines sancti in hoc mundo uelut luminaria uideantur, et in euangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
a scło sunt. ⁊ lib̾ait nos ab inimicis ur̾is.
⁊ de manib om̃ium qui oderunt nos ad
faciendam nuiscdiam cũ patrib nr̃is.
symeon int̾ cet̾a hic positus est inquit
in rumam ⁊ in resurrectõne młtoꝵ in
srł. hec ruma est scribaꝵ ⁊ fariscoꝵ. et
pͣncipũ iudeoꝵ quos ꝓph̾a significauit in
turres. hiis gͦ ꝑ incredulitatem ruentib
ali surrex̾ut credendo qͥ pͥus indebantur
infirmi ⁊ egri ꝑ negligentiam. uñ saluador
in udicio ait. ego uemi in hunc mundũ ut
qui nõ udent uideant. ⁊ qui uident ceci
siant. ut qui ꝑ legis culturam ⁊ ꝑiciam
lumine ud̾entur ꝑ incredulitatem ceca
ꝓph̾a saluatorem portaturin predixit.
Itaq hoc tenꝑe saluatoris fcm̃ est sicut le¬
gitꝰ in euͣngłio. qr ip̃e infirmitates nr̃as
accepit. ⁊ uuluera nr̃a curauit. Que qͥdẽ
om̃ia in passione saluatoris ꝯsũmata ⁊ adĩ¬
pleta sunt. Sio eñ sallus humam gen̾is tã
apud suꝑos ꝙͣ apud info̾s. ⁊ redempta est ⁊¬

Expanded text:
ris. et de manibus omnium, qui oderunt nos, ad faciendam misericordiam cum patribus nostris. et Simeon inter cetera: hic positus est, inquit. in ruina et in resurrectione multorum in Israhel. haec .<ruina> est scribarum et Farisaeorum et principum Iudaeorum, quos profeta significauit in \'turres\'. His ergo per incredulitatem ruentibus alii surrexerunt credendo, qui prius uidebantur infirmi et aegri per neclegentiam. unde saluator: in iudicio, ait, ego ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant, ut qui per legis culturam et peritiam lumina uiderentur per incredulitatem caecarprofeta saluatorem portaturum praedixit. itaque hoc tempore saluatoris factum est, sicut legitur in euangelio, quia ipse infiimitates nostras accepit et uulnera nostra curauit. Quae quidem omnia in passione saluatoris consummata et adimpleta sunt; sic enim salus humani generis tam apud superos quam apud inferos et redempta est et
Abbreviated transcription (Latin):
tencia data est. ut qui accipit giadim
gladio peat: insi cũ ułłi li cẽt excerto i¬
ad hoc ꝓmusum eit ꝙ dolorem facet nẽ ꝙ
actideret. hoc enĩ audiens ne it̾um ꝑcirdet.
tͣlicet. In mmiscd̾iam emã positais lege iuris¬
mundo creditinti nõ liceat aspere Ilud at
Mante euntib in ia distiꝑłle mandasse mĩ¬
deciar it niohil tollerent mn ma pac ẜ este
caua ⁊ gña iurtutũ. ⁊ affabilitas doclae.
¶nid eñ opus erat tosiere aliquid in miam
quib signoꝵ causa om̃ia offe̾nda eraro. ali
buut tempiis quo se pati ꝑmistt adueit
apt qd̾ rixa magis bellum ĩ mumnebat ar¬
matos iuibet ẽẽ discipulos. nõ ut repugna¬
ret qui pati uolebat: s ut dixi ⁊ p̾stium
se huiꝰ ri ⁊ in potestate hr̃e passionẽ suã
ostende̾t:. hũiliaret aũt se humane calictis
retur sol in passione eiꝰ. eadem hora qua
est mn amos ꝓph̾a ⁊ erit iñ illa die dic̃ doꝰ.

Expanded text:
ntentia data est, ut qui accipit gladium ntentia data est, ut qui accipit gladium gladio pereat, nisi quia nulli licet excepto iad hoc permissum est, ut dolorem faceret, non quod occideret. Hoc autem audiens, ne iterum percuteret. non licet in misericordia enim positis lege iurimundo crediti uti non liceat aspere. illud autem quod ante euntibus in uia discipulis mandasse uidetur, ut nihil tollerent in uia, pacis est causa et gratia uirtutum et adfabilitas doctrinae. quid enim opus erat tollere aliquid in uia, quibus signorum causa omnia offerenda erant? adubi autem tempus, quo se pati permisit, aduenit, propter quod rixa magis bellum inminebat, armatos iubet esse discipulos, non ut repugnaret qui pati uolebat, sed, ut dixi, et praescium se huius rei et in potestate habere passionem suam ostenderet, humiliaret autem se humanae salutis retur sol in passione eius eadem hora qua est in Amos profeta: et erit in die illo,
Abbreviated transcription (Latin):
redceret. nõ qͣi carnalit utiq medicus. s qł
corꝑis conditor. opus suũ truncatũ restmen.
Nec em̃ possunt medici abscissi corꝑis mem¬
dra reꝑare. ut aũt dei uirtus in illo nõ di¬
umuta sedit. aut fuerat iesse inderetꝰ
⁊ ilud firmaret qd̾ dix̾at. potestaatem hẽo
ponendi aĩam meam ⁊ potestatem habeo
toerũ sumendi eam. hac gͦ causa gladios
pari nõ ⁊ñ iussit occidi. Nunc slud sp̃ese
quare ꝯtuens scm̃ alpli petri enm qͥs ladio
usus fuerit gladio dixit ꝑire. cũ nõ tuiste
ꝑtnssisse uideatur. Nam sicut significatur
bitus hec audunit. Ideo ⁊ enĩ ꝑmissuri eãb.
ut ⁊ imidicare se posse inderentur. sedi
nose ⁊ ut uirtus ostendetu in eo man̾e
mquo fuerat. ut in utͦq uindicare se pos¬
ce nõ ambig̾entur. Ininici uero ꝓ certo
hẽrent datam sibi abeo potestatem int
hec facerent. nõ em̃ nictus apparebat s
dradens se uoluntati eoꝵ. senared ue¬

Expanded text:
redderet: non quasi carnalis utique medicus, sed quasi redderet: non quasi carnalis utique medicus, sed quasi corporum conditor opus suum truncatum refinxit. Nec enim possunt medici abscissa corporis membra reparare. Ut autem Dei virtus in illo non diminuta, sed ita ut fuerat inesse videretur, et illud firmaret quod dixerat, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : hac ergo cparari, non tamen iussit occidi. Nunc illud superest, quare contuens factum apostoli Petri eum, qui gladio usus fuerit, gladio dixit perire, cum non iniuste percussisse uideatur. nam sicut significatur hibitus haec audiuit. ideo etenim permissum est, ut et uindicare se posse uiderentur, sed nolle, et ut uirtus ostenderetur in eo manere, in quo fuerat, ut in utroque uindicare se posse non ambigerentur, inimici uero pro certo haberent datam sibi ab eo potestatem, ut haec facerent. non enim uictus apparebat, sed tradens se uoluntati eorum. quare ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
requiras huis dc̃is. Quid emĩ opus ut hie qͥ
erat spiritali fretus erat iur dute gladio
nberet parari carnales. ⁊ qui pͥus in ma
nisserit nec peram serri nec pecirnam n
uirgam. nũc iuberet hẽri qui pͥus ꝓhibuit.
Incipiamꝰ gͥ cur gladios uisserit ꝑari ⁊ cedi
ꝓ hibuto. ⁊ planare. nõ solũ emĩ miricoꝵe
epum ctistma ip̃oꝵ discipłoꝵ suoꝵ. cansa ad
siuendurum bellum arma ꝓcurari pͥcepit.
Noua enĩ ⁊ mirabilit res futura erat. ut
hic̃ qui nona ⁊ inaudita signa faciebat. sic
subito hũiliaretꝰ᷑ ut ⁊ uerbts subic̾etur a
morti AIe g uelut imp̾stius hes pati uidẽ¬
ret᷑. ⁊ a quo forte iustus retessiset hec oĩl
as p̾diit ut nõ dubitaret de hñs. h e̾scius
contra se hec ꝑaret. ⁊ ꝯma uoluntate hĩsli¬
atus eit nõ resisti acrius inimicis iuberer e
in tantuni ip̃m se ẽẽ qui fuerat ostendẽs.
ut iam decentus aurem que abscisa fu̾at
restitueret. ut qd gladio oꝑante decidaat

Expanded text:
requiras his dictis. quid enim opus erat, ut hic, qui spiritali fretus erat uirtute, gladios iuberet parari carnales et, qui prius in uia iusserit nec peram ferri nec pecuniam nec uirgam, nunc iuberet haberi, quae prius prohibuit? Incipiamus igitur, cur gladios iusserit parari et caedi prohibuit, explanare. non solum enim inimicorum, uerum etiam ipsorum discipulorum suorum causa ad superuenturum bellum arma procurari praecepit. noua enim et mirabilis res futura erat, ut hic, qui noua et inaudita signa fasubito humiliaretur, ut et verberibus subjiceretur et morti. Ne ergo velut impraescius haec pati videretur, et a quo forte virtus recessisset, haec omnia sic praedixit, ut non dubitaret de his, sed praescius contra haec se pararet; et quia voluntate humiliatus est, non resistere acrius inimicis juberet: in tantum seipsum esse qui fuerat ostendens, ut jam detentus, aurem quae abscissa fuerat restitueret; ut quod gladio operante deciderat,
Abbreviated transcription (Latin):
detur hominib. om̃ia penitus pcc̃a dicit
posse remitti excepto imo. Nunc elige no¬
uaciane quib us dcm̃. de adhuc nõ credẽ¬
tib aut de iam credentib. Si de non cre¬
dentib quomͦ dat remissionem peccatoꝵ:
cũ constet oñis ante qͣm credant in deum

Expanded text:
ttetur hominibus? omnia penitus peccata dicit ttetur hominibus? omnia penitus peccata dicit posse remitti excepto uno. nunc elige, Nouatiane, de quibus uis dictum: de adhuc non credentibus aut de iam credentibus? si de non credentibus, quo modo datur remissio peccatorum, cum constet omnes, antequam credant, in deum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dyabolum aduersus amicos ⁊ sernos
dei plus se extollere ⁊ seuire. Unde dicit
petrus apłus. Uigilate sobrii estote quia
adu̾sarius uester dẏabolus fremens sicut
leo cirtint q̃rens quem deuoret. Qm̃ gͦ
nouit dñs adu̾sarium nos hẽre horrendũ
⁊ uallidum si uncti ab eo fuerimꝰ : nult nos
ad auxilium suũ confugere. Dolens eluos
nos. ut uirtute reꝑati fortit̾ repugne¬
mus. Sicut enĩ nisi bremati fuerĩt dies
ili quos dicit dñs milia fiet salua caro.
Ita ⁊ ĩ negetur hõib penitencia nemo
podit saliuis fieri si enĩ nemo inqͥt głia¬
bitur mundũ se hẽre cor ⁊ alibi nemo a¬
it sine sorde nec infans unuis diei. quis
pot̾it euadere si penitencia denegetur:
Et ubi est qd̾ dicit dñs. quia gaudiũ erit
s maiora crmiina inquit ignosti nõ debent.
formcattõ ⁊ ydolatria. ⁊ ubi est dc̃m dñicum
quo om̃ia pct̾a ⁊ blasphennas. ꝓmittit re

Expanded text:
dominus diabolum aduersus amicos et seruos dominus diabolum aduersus amicos et seruos dei plus se extollere et saeuire, unde dicit Petrus apostolus: uigilate, sobrii estote, quia aduersarius noster diabolus fremens sicut leo circuit quaerens quem deuoret? Quoniam ergo nouit dominus aduersarium nos habere horrendum et ualidum, si uicti ab eo fuerimus, uult nos ad auxilium suum confugere dolens elisos nos, ut uirtute eius reparati fortiter repugnemus. sicut enim nisi breuiati fuerint dies illi, quos dicit dominus, nulla fiet salua caro, ita et, si negetur hominibus paenitentia, nemo poterit saluus fieri. si enim nemo, inquit, gloriabitur mundum se habere cor. et alibi: nemo, ait, sine sorde, nec infans unius diei. quis poterit euadere, si paenitentia denegetur? et ubi est quod dicit dominus, quia gaudium erit Sed majora crimina, inquit, ignosci non debent, fornicatio et idololatria. Et ubi est dictum dominicum, quo omnia peccata et blasphemias promittit re
Abbreviated transcription (Latin):
bis nõ est. Si confitemur pcc̃a nr̃a fidelis et
uistus est ut renttat nobis pc̃ca ⁊ mundet
nos ad om̃i ĩniusticia. sicut dauid meruit
uemam ⁊ reformarõnem cũ confit̾etur
pcc̃m̃. seyte xp̃ianis loquitꝰͫ apłus. ait enim
in subiectis filioli meihec scribo nobis ut nõ
pettetis. ⁊ si quis peccauerit aduocatum hẽ¬
mus apud pr̾em ih̾m xp̃m. hec dicit ut si
post baptismum peccauerimꝰ aduecatum
supplices dep̾cemur ut exoret pro nobis
pr̃em. Si enĩ apud uetes nr̾os penitencia
hu̾it locum: qum fieri põt ut hoc tempe
locum nõ hẽat. Qnͣto maior clemencia p̾di¬
catõnis est. ⁊ qui mimitis misertus est
uocando illos ad gr̃am. amicis fc̃is nõ mire¬
rebitꝰ cum mercede. tribulatõ em̃ cordis
mettes est peratentis. qd̾ si eẽt uerum do¬
łent hoĩes ex inimicis fcõs se amicos. aut
qualis estimandus erat ille si inimicis nõ
penitentib miscd̾iam daret: amnicis uero
⁊ p̾cantib nõ daret. Pret̾ea cum sciat

Expanded text:
mur peccata nostra, fidelis et iustus est, ut remittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniustitia. sic Dauid meruit ueniam et reformationem, cum confitetur peccatum. certe Christianis loquitur apostolus; ait enim in subiectis: filioli mei. haec scribo nobis ut non peccetis; et si quis peccauerit, aduocatum habemus apud patrem Iesum Christum. hoc dicit, ut si post baptismum peccauerimus, aduocatum subplices deprecemur, ut exoret pro nobis patrem. si enim apud ueteres nostros paenitentia habuit locum, qui fieri potest ut hoc tempore locum non habeat, quando maior clementia praedicationis est? et qui inimicis misertus est uocando illos ad gratiam amicis factis non miserebitur cum mercede? tribulatio enim cordis merces est paenitentis. quod si esset uerum, dolerent homines ex inimicis factos se amicos. aut qualis aestimandus erat ille, si inimicis non paenitentibus misericordiam daret, amicis uero et precantibus non daret? praeterea cum sciat
Abbreviated transcription (Latin):
conuigia relocipia dici solet. Itaq si maritus
cẽt per se ipm̃ibeatus. et omĩt et iustus sine
ullo cruciatu. et cota facilitate. et nulla iniqͥ¬
tate peccatum comũgis ruindicaret. Quiam
tam̃eius actionem humano loqui modo eti¬
am si non ꝓprie trauslate tamen et tecte ⁊ el̃
uecatem. Quis enim tullio calumpniat᷑ ẽ.
qui tecte uouerat latine loqui cum ait cesan
nulla de iircrtib tuis noc admirabilior
nec gratior misericordia est. Et tamen ex eo
appellatam mĩam dicunt. qd̾ miser̃ cor fa¬
ciat dolentis aliena miseria. Nunqͥd gͦ uͥtꝰ
responderet. isi misericordie nomine clemẽ¬
tiam se auellare uoluisse. Quoniã recte so¬
lemus loqui non solum u̾ba ꝓpͥa. sed etiam
itcina usurpantes. Cuius auctoris mentio¬
nem facere uolui. qm̃ non de te questio hic¬
sed de u̾lo est. Sicut enĩ nrĩ auctores diuina¬
rum scilicet lit̾taꝵ de teb maxime cogitaue¬

Expanded text:
conjugia zelotypia dici solet. Itaque si maritus conjugia zelotypia dici solet. Itaque si maritus esset per se ipsum beatus et omnipotens et justus, sine ullo cruciatu, et tota facilitate, et nulla iniquitate peccatum conjugis vindicaret. Quam tamen ejus actionem humano loquendi modo etiamsi non proprie, translate tamen et recte zelum vocarem. Quis enim Tullio calumniatus est, qui certe noverat latine loqui, cum ait Caesari: Nulla de virtutibus tuis, nec admirabilior, nec gratior misericordia est ? Et tamen ex eo appellatam misericordiam dicunt, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Numquid ergo virtus responderet, nisi misericordiae nomine clementiam se appellare voluisse? Quoniam recte solemus loqui, non solum verba propria, sed etiam vicina usurpantes. Cujus auctoris mentionem facere uolui, quoniam non de re quaestio sed de uerbo est. sicut enim nostri auctores. diuinarum scilicet litterarum. de rebus maxime cogitaue
Abbreviated transcription (Latin):
ces totam q̃ em salutis nr̃e esse reltu dei
Txceuii nomtue dlactus significatur
prutentia qtia nuillam a se aninam Sormadrs
sunam sincenissimãq iusticiam raantulla
anani trcta eẽ sinitur. falsis opiinonibtis
pramis q cupiditatib cortupta ec quodd̃
mnoto srauituta. Illi enim hec aterba rorcest
poi uordum tuterunt mestabili maiesta
te nusla uerba congruere. Sic enĩ ab istis
rb temerandum pritant quiasi aliquid di¬
gnum teo dicant: cum ista non dicunt. Sc̃c
einsinuans. quam si ineffabilia sũma dĩa
hiis etiam uerb̾ uti uoluit que apud ho¬
mi̾ies in rucio pomi solent ut inde ammo¬
nerentur eciam illa que cum aliqͦ dignita¬
teteise pritant homines dicete. idignatẽ
illius maiestate: cui honorific̃ potius suẽ
titm. qũa ulla uox humana competerec.
Queto ⁊elum hominis et ĩuenio pertrirba¬
tionem cruciantẽ cor. Tam̃ cũ quero car̃a
nii aluid inuemio nsi quod non patitur con¬
iuigis aduit̾ium. Mlaxime enm et ꝓprie int̾

Expanded text:
es totam spem salutis nostrae esse zelum dei. hoc enim nomine illa eius significatur prouidentia, qua nullam a se animam fornicarisimam sinceramque iustitiam. qua nulla anima beata esse sinitur, falsis opinionibus prauisque cupiditatibus corrupta et quodam modo grauidata. illi enim haec uerba exhorrescunt, qui nondum uiderunt ineffabili maiestati dei nulla uerba congruere. sic enim ab istis uerbis temperandum putant, quasi aliquid dignum deo dicant. cum ista non dicunt. sanctgentibus insinuans, quam sint ineffabilia summa diuina, his etiam uerbis uti uoluit, quae apud homines in uitio poni solent, ut inde admonerentur etiam illa, quae cum aliqua dignitate dei se putant homines dicere, indigna esse illius maitium, quam ulla vox humana competeret. Quaero zelum hominis, et invenio perturbationem cruciantem cor. Tamen cum quaero causam, nihil aliud invenio, nisi quod non patitur conjugis adulterium. Maxime enim et proprie inter
Abbreviated transcription (Latin):
cmenre q m̃ dominꝰ dici. Eeum nemoruo
tineam nisi unicus faiꝰ cͥ est rasinũ podie
aale amĩtianit nob̾ce eo. Et iterumeio dreit
nar tatiem eius uidistis nec uetbuimeruo hetes
uobmanens. quia ei quem ille misdt necie¬

Expanded text:
m dominus dicit: deum nemo uidit umquam nisi unicus filius, qui est in sinu patris; ille adnuntiauit nobis de eo, et iterum quod dicit nec faciem eius uidistis nec uerbum eius habetis in uobis manens, quia ei, quem ille misit, non cre
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ differentia demostratur s amborim
tam̃ ab uno deo constitutoꝵ. Iam qm̃ primo
carnales homines arutebant multo ampliꝰ
se undicare quam erat illa minna de quaq̃¬
tebantur. ꝯstitutus est eis pͥmus lenitatis gͣ¬
dus. ut iniur ie accepte mensutam nullo mo¬
to dolor uundicantis exced̾et. Sic enĩ et donare
aliquãdo posset iniutiam qͥ eam primo non
superare didicisset. Unde dominus iam per e¬
uuangeli gram̃ ad sumniam pacem populũ
deducens: huic gradui suꝑedificat alterum
tit qui iam audierat non ampliorem uindcã
quam quisq lesus ẽ reddere: placata mente
totum se donare gauderet. Quod etiam ĩ ił
as ec lenissime tolerante. dabit pertucienti
se maxillam. saturabitur opprobriis. Ex quo
intelligitiu et mensuram iundicandi recte
carnalibus constitutam er onuoe dameititie re¬
menaosen uon tautumin norio testamento ess
misst one teoionge antemseter p̃urintiatam.
S iod ietitus et dñs cum adam et cũera
et ses pinte et cum caym et cecerio antici&

Expanded text:
mentorum differentia demonstratur, sed amborum tamen ab uno deo constitutorum. nam quoniam primo carnales homines ardebant multo amplius se uindicare quam erat illa iniuria, de qua querebantur, constitutus est eis primus lenitatis gradus. ut iniuriae acceptae mensuram nullo modo dolor uindicantis excederet. sic enim et donare aliquando posset iniuriam, qui eam primo non superare didicisset. unde dominus iam per euangelii gratiam ad summam pacem populum ducens huic gradui superaedificat alterum, ut qui iam audierat non ampliorem uindictam, quam quisque laesus est, reddere, placata mente totum se donare gauderet. quod etiam in illas et lenissime tolerante: dabit percutienti se maxillam, saturabitur obprobriis. ex quo intellegitur et mensuram uindicandi recte carnalibus constitutam et omnimodam iniuriae remissionem non tantum in nouo testamento essm, sed longe ante in uetere praenuntiatam. quod locutus est deus cum Adam et Eua et cum serpente et cum Cain et ceteris antiquis.
Abbreviated transcription (Latin):
terte sterilitate ꝑriniretur. calũpniantes ma¬
nichei. et eriuangelio contrariũ demonstune
cupientes: non sane mͥ uidentut cogitaretũ
homimib se ag̾e. s prorsus qiasi pecora qui
cos audirent uel coꝵ scripta legerent. sic ab¬
usi sunt imiperitia corrimi et tarditate inge¬
nii uel pocius animi cecitate. Qiuipe dixeĩt
ħiic capitulo illud ĩ enuangelio ẽe cõtiari¬
ũ quod dominꝰ ait discipuir suis. Nolite cogi¬
tare de crastmo. nam crastinus dios ipe cogi¬
tabit sͥ. Respicite uolatilia celi. crma nõse¬
minant neq metunt. neq colligunt ⁊̃ horre

Expanded text:
terrae sterilitate puniretur, calumniantes Materrae sterilitate puniretur, calumniantes Manichaei, et Evangelio contrarium demonstrare cupientes, non sane, mihi videntur cogitare cum hominibus se agere, sed prorsus quasi pecora forent, qui eos audirent vel eorum scripta legerent; sic abusi sunt imperitia eorum et tarditate ingenii, vel potius animi caecitate. Quippe dixerunt huic capitulo illud in Evangelio esse contrarium, quod Dominus ait discipulis suis: Nolite cogitare de crastino; nam crastinus dies ipse cogitabit sibi. Respicite volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque colligu
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ atq filiaꝵ. nomen et̾num delbo illis. nec
unquam deerit. Certis enim quibus umbuis ꝙ
figuris rerum. ante domini aduentum scdm
mirabilem atq ordinatissimam disttibutõnẽ
tpr̃m. ⁊opulus ille tenebatur qͥ testamentũ
uetus accepit. tamen in eo tanta p̃dicatio et p̃¬
nũtiatio noui testam̃ti est. ut nulla in euuan¬
gelica atq apłica disciplina teperiaurtr qͣm¬
tus ardua et diuina p̃cepta. et promissa que
illis etiam libris ueteribus desint. Sed sãcte
scripture non temerarios et suꝑbos accusato¬
tes scd diligentes et ꝑios lectores de sederant.
e coquod scriptum est .iiii. capitulũ.¬
⁊̃ genesi et dixit dñs ad caym. Quid fe¬
cisti: Uox sangũis fratris tui clamat
ad me de t̾ra. Nũc maledc̃s eris a facie terre.
que ab sorbuit et recepit sanguinem fratris
tui excede manus tue. Te enmoperari ncc̃e ẽ
terram que steriles tibi fructus dabit. Hitic
capitulo geneseos qͦ maledcm̃ accepit caym ũ

Expanded text:
filiorum atque filiarum: nomen aeternum dabo illis nec umquam deerit. certis enim quibusdam umbris et figuris rerum ante domini aduentum secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est. ut nulla in euangelio atque apostolica disciplina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa. quae illis etiam libris ueteribus desint. sed sanctae scripturae non temerarios et superbos accusatores, sed diligentes et pios lectores desiderant. De eo quod scriptum est in si: Et dixit Dominus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Nunc maledictus eris a facie terrae, quae absorbuit et recepit sanguinem fratris tui ex caede manus tuae: te enim operari necesse est terram, quae steriles tibi fructus dabit . Huic capitulo Geneseos, quo meledictionem accepit Cain, ut
Abbreviated transcription (Latin):
emediat ad possidendum regnũ celorum.
Eo i teo qrianto xpĩanos ittrosq apłs monet
idest maritos et txores. nõne ita dicitur.
duigite mxoros utãs. sicut et xs̃r dilexit cole¬
siam. et tradidit serpm̃ pro ea. et intilieres
niris sitis sb̾dite sint. quasi dño. qina et ec¬
clesia sb̃dita est xp̃o. Nonne illud quiod isti
imseri trrident in ueceri testamento. quod
scaptum est. pẽa telinquet homo patrem
et matrem et adherebit uxori sue. et erũt
duo in came tma. in magno sacraniento ⁊¬

Expanded text:
inpediat ad possidendum regnum caelorum. inpediat ad possidendum regnum caelorum. Et ideo quando christianos utrosque apostolus monet, id est maritos et uxores, nonne ita dicit: uiri diligite uxores uestras. sicut et Christus dilexit ecclesiam et tradidit se ipsum pro ea? et: mulieres uiris suis subditae sin.t quasi domino. quia et ecclesia subdita est Christo? nonne illud, quod isti miseri inrident in uetere testamento, quod scriptum est: propterea relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una
Abbreviated transcription (Latin):
linq̃nda est tamen si opus ẽ ip̃ regnum celo¬
hec consentit ħitare cũ illo. non dimittat
eam. Significat utiq qd̾ si nõ consentit ħi¬
tare cũ illo. idest si consecratur in illo fitẽ
da est pp̃ tegnum celorum. sicrit idem apłot̃
conseciuentibus dicit. Quod si inficelis disce¬
dit: discedat: non est entm sb̾iectus serittati
frater aut soror. ĩ huitus modi. Si quis ecgote¬
linquit tegnum celorum drtm non uult relĩ¬
quere tixorem non ferentẽ xpĩanum ruirtam
improbatur a dño. Et item siquis tur relidt
tixorem dato libello repudis cum cauisa nõ ex¬
istat aut formicationis aut optinendi regui
celorum: similiter ĩprobatur a dño. Ita nec
ista duo capitula cuuangelica ĩueniuintier
s eẽ contimna. nec euuangelium ueceri testa¬
mento: quia iͥ uxor cõuumgitut tuto. ut si¬
mtil meteantur possitete regnũ celorum.
et ita uxor relinqñda ẽẽ p̃cipitur: si uirũ

Expanded text:
linquenda est tamen, si opus est. propter regnum caelolinquenda est tamen, si opus est. propter regnum caelohaec consentit habitare cum illo, non dimittat eam . Significat utique quod si non consentit habitare cum illo, id est, si exsecratur in illo fidem enda est propter regnum coelorum: sicut idem apostolus in sequentibus dicit, Quod si infidelis discedit, discedat; non est enim subjectus servituti frater aut soror in hujusmodi. Si quis ergo relinquit regnum coelorum, dum non vult relinquere uxorem non ferentem christianum virum, improbatur a Domino: et item si quis vir relinquit uxorem dato libello repudii, cum causa non existit aut fornicationis, aut obtinendi regni coelorum, similiter improbatur a Domino. Ita nec ista duo capitula evangelica inveniuntur sibi esse contraria, nec Evangelium Veteri Testamento, quia ibi uxor coniungitur uiro, ut simul mereantur possidere regnum caelorum; et ita uxor relinquenda esse praecipitur, si uirum
Abbreviated transcription (Latin):
cam sece hnit confirmatam sententiam uete¬
cło testamti abtĩo dnõ adu̾sus imꝑiciam
cisccoꝵa sal etiam moysi perbitit᷑ testimo¬
nitanquod pp̃ diritiam eorum repudium
caangrłio delent ẽẽ contramim: otiod
sidinat he cãpitulum faisum ẽẽ et a cor¬
tuptorib sctipturaꝵ eẽ additum: nã ho
soient quanto nõ ĩueniunt quid tesponde
snnore. quid si alius dicat illud eẽ ĩmissũ
erfalsum qd ipĩ ꝓferunt dicente domino.
om̃is qui reliquetit tomum. aut uxorem
et cetera. Non intelligunt misen. qm̃ ad̾m
omnem fitem xp̃ianam cum ista dicunt.
conentut euertere. Fides antem uera et or¬
clie catholice disciplina utrumq uerum
et a dño dcm̃ ẽe confirmat. et nullo modo eẽ
contrarm. qrua et conuinctõ mariti et n¬
sous a dño ẽ. Non enim quia suscitauit iłx
rĩc mortuos et dedit eis uitam. pẽa ip̃a iuta
non est relmq̃nda ip̃ regnum dei celorum. s̾
eugo qͣsmus dominus dederit uxorem uuo. re¬

Expanded text:
tit. ecce habent confirmatam sententiam ueteris testamenti ab ipso domino aduersum inperitiam Iudaeorum. simul etiam Moysi perhibuit testimonium, quod propter duritiam eorum repudium euangelio dicunt esse contrarium? quod si dicunt hoc capitulum falsum esse et a corruptoribus scripturarum esse additum — nam hoc solent, quando non inueniunt, quid respondeant, dicere — quid ? si alius dicat illud esse inmissum et falsum, quod ipsi proferunt dicente domino: omnis, qui reliquerit domum aut uxorem etc.? Non intelligunt miseri quemadmodum omnem fidem christianam, cum ista dicunt, conentur evertere. Fides autem vera et Ecclesiae catholicae disciplina utrumque verum et a Domino dictum esse confirmat, et nullo modo esse contrarium: quia et conjunctio mariti et uum a domino est. non enim quia suscitauit Iesus Christus mortuos et dedit eis uitam. propterea ipsa uita non est relinquenda propter regnum caelorum. sic ergo quamuis dominus dederit uxorem uiro, re
Abbreviated transcription (Latin):
timeat uirum. Nonne alio leco ertitentis¬
sima ostendit utrusq sexus et natitram
et conuunctionẽ a dño deo conditore atip
ordinatore consistere cum dicit. uertnta¬
men neq mulier sine uiro. neq uir sine
intiliete ĩ dño. sictit enii intilier ex titro
ita et titr ꝑ mulierem. omĩa autem ex doͦ
Quodisti łi consiterare uellent. non quib¬
dam capitulis separatis. et adu̾sus se ĩui¬
cem magna frauide collatis. caliginem face
to uno sanc̾to spũ conscripta. et ꝯmeudata
eẽ sentirent. Nam et ĩ ueter testamento ha¬
bent apud ysaiam ꝓpħam quanta ꝓmitcũ¬
tui ꝙatonib ne in nouo solo arbitrentur
cõ landatos a dño. ubi dicit eẽ quosdam qͥ
se tpõs castrauerunt ip̃ regnum celorũ. Et
addidit. Qui potest capere capiat. Nam et
ysaias ita dicit. Hec dicit dñs spadonibus
cis qui custodierint p̃cepta mea. et elegerĩt
S que ogo nolo et capaces fuerint testamẽt
mei. dabo. illis ĩ tomo mea. et ĩ muro meo

Expanded text:
timeat uirum. nonne alio loco euidentissime ostendit utriusque sexus et naturam et coniunctionem a domino deo conditore atque ordinatore consistere, cum dicit: uerumtamen neque mulier sine uiro neque uir sine muliere in domino. sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem: omnia autem ex deo? quod isti si considerare uellent, non quibusdam capitulis separatis et aduersum se inuicem magna fraude conlatis caliginem facern nouo testamento uno sancto spiritu conscripta et commendata esse sentirent. Nam et in uetere testamento habent apud Esaiam prophetam, quanta promittantur spadonibus, ne in nouo solo arbitrentur esse laudatos a domino, ubi dicit esse quosdam, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum, et addidit: qui potest capere. capiat. nam et Esaias ita dicit: haec dicit dominus spadonibus eis: qui custodierint praecepta mea et elegerint sibi, quae ego uolo. et capaces fuerint testamenti mei, dabo illis in domo mea et in muro meo
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ nca i p̃o confinante et dicente hstes ul
iestitum hiis contenti sumꝰ. Dicis forte i deo
mctis religiosisq uiris plura hñda sunt ĩ me
ad maxime illud mulieris loth. exemplũ de
in satuam salis conu̾sa. spm̃ afflauit. Unde

Expanded text:
ia, ipso confirmante ac dicente: habentes vestitum, his contenti simus . 53. Dicis forte: ideo a sanctis religiosisque viris plura habenda sunt, ut quos maxime illud mulieris Lot exemplum deterin statuam salis conversa spiritum efflavit . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
in celo. Mem̃to qr nr̃e religionis apłi ibant
gandentes a conspectu concilii qm̃ digni ħui
sunt ꝓ noĩe iħu ꝯtumeliam pati. nullus ergo
metoris locus ẽe debet. ubi letitia succedit. Cor
tis. si indesmenter lacrimas fundis. ip̃os eciã
oculos amittis. Si te ꝓcelatis uigiliis psalmo¬
rũ sensum per soluis᷑ insaniam acquiris. Si
cotidiano labore te conficis. ad opꝰ spiri¬
tale consurgis. Uittu gcis ẜco ex̾¬
pora ꝓponis spacia  Nunquid scit
in hac uita facias. an forto mẽte excedit quod
saluator in edoͦ dicit. uignate qꝑ nesritis diem
netp horam. Qua pp̃ discute corporis in hertiã
sẽperq mem̃to. qr regnũ celoꝵ n̾o tepidos ñ
molles. non desides s molentiam ĩq facien¬
locum quo tanta mala ꝑpetrantur custodis et
ño pocius ad illa tnͣsis. stabilitas.
quia et ip̃d deus est. an inquis meliorem in
aut eciã talem nuenis qualem dyabolũ et
homuniẽ ꝑdidisse cognoscis. Memor esto ita¬

Expanded text:
trae religionis apostoli, « ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. » Nullus ergo moeroris locus esse debet, ubi tanta laetitia succedit. TORPris. Si indesinenter lacrymas fundis, ipsos etiam oculos amittis. Si protelatis vigiliis psalmorum censum persolvis, insaniam capitis acquiris. Si quotidiano labore te conficis, ad opus spiritale quando te surgis? VIRTUTIS EXporum proponis spatia? Nunquid scis am horam in hac vita facias? An forte mente excidit, quod Salvator in Evangelio dicit: « Vigilate, quia nescitis diem, neque horam . » Quapropter discute corporis inertiam, semperque memento, quia regnum coelorum non tepidi, neque molles, non desides, sed violenti, vimque facienlocum, quo tanta perpetrantur custodis, et non potius ad alia transis. STABILITAS Fquia et in ipso Deus est. At inquis: Meliorem inqaut etiam talem invenis, qualem diabolum, et hominem perdidisse cognoscis? « Memor esto ita
Abbreviated transcription (Latin):
one et effus aur oue fr̃ni sang̾nis iatro
obnoxiꝰ unnis e̾ hore mom̃to uaq cõfes¬
sionis uoce de cruce ad paradysum transiit
Etce sanlus ecc̃am dei ꝑsequens. multos pro
p̃cedunt. dent locum desꝑationũ. mala collo¬

Expanded text:
one et effusione fraterni sanguinis latro one et effusione fraterni sanguinis latro obnoxius unius horae momento unaque confessionis voce de cruce ad paradisum transiit . Ecce Saulus Ecclesiam Dei persequens multos pro unt exempla, dent locum desperationis mala collo
Abbreviated transcription (Latin):
uit qd̾ uidelices uagationis dediũ ad huc al¬
terum spem reddit dũ quosdã etiã in uno lo¬
co ꝑsenerantes a spiritanb retrahens uł t̾¬
om̃ib grãs agite. descriptio. desꝑacio
e et qͣnta comuisisti qm grana tam
nmierosa delicta et pene in meluis
consuerudinis obligatꝰ tenens. Conaris ex¬
Quid ergo agend̾ est. qñ de p̃teritis certa dãp
natio miuierer. de p̃sentib mñdatio nulla
succurtis. insi non admituntur rer̃ tẽporali¬
I de criminib et delictis agitur: ecce da
iud adult̾io et homicidio reus. de infer
nasses om̃a pec̃orũ nefandissimꝰ de morte ad¬
uitam rediit. Et ce maria magdal eua ĩ ni¬
miis formcatõib sordib inquinata ad fõ¬
tem pietatis auxia currens. dñiq uesti giala¬
crimis rigans capillis tergens. deosculans qͦ
lambens ũ Iunguentoq ꝑmigens ab luie
meruit. Et Ie. ce petrus negationis sue uĩ¬
cuł astrictꝰ den amarissimis lacumis infi¬
dolitatis no ne eo dos resoluit. Ecce sediti¬

Expanded text:
. » Quod videlicet vagationis studium adhuc alteram speciem reddit, dum quosdam et in uno loco perseverantes a spiritalibus retrahens, vel teomnibus gratias agite . » DESPERATIO DICIT: Quae et quanta commisisti, quae gravia numerosa delicta, et pene in melius consuetudine obligatus teneris. Conaris exsQunatio imminet? de praesentibus emendatio nulla succurrit? nisi ut admittantur rerum temporaliSi de criminibus vid adulterio simul et homicidio reus, de infernnasses omnium peccatorum nefandissimus, vitam rediit . Ecce Maria Magdalene, innumeris peccatorum sordibus inquinata, ad fontem pietatis anxia currens, Dominique vestigia lacrymis rigans, capillis detergens, deosculans quoque, et lambens, unguentoque ungens ablui promeruit . 47. Ecce Petrus, negationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit . Ecce simul sediti
Abbreviated transcription (Latin):
uolatabrũ luti. Qͥ nimitũ auaricie inorbꝰ
ĩqũa meluis compescitur. nisi cum dies mor
fixum manebat in illiꝰ memoria qui dice¬
et homo putredo. et filius homĩs. ħ ab illius
recesserat qui dicebat ĩ om̃ib oꝑib tuisme¬
orare nouissima tua et in etͥuũ ñ peccab̾. Qͥd
adi quid nudus egressus sũ de ut̾o matris mee
iduis reu̾tar illus. Qudi quod ncħ mutiliꝰ¬
hunc mũdũ. sed nec auferre quid possumꝰ

Expanded text:
in volutabro luti . » Qui nimirum avaritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et filius hominis vermisrecesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis . » Quid erunt? Audi quid: « Nudus egressus sum de ventre matris meae, nudus revertar illuc . » Audi quid: « Nihihunc mundum: sed nec auferre quid possumus
Abbreviated transcription (Latin):
de te suspicientur hoĩes int̾ris. ooodooooo
Humilis satiffactio
on est danda detrahendi occasio. nec susufsã uc¬
di suspicio. sed si aut sum q̃ corriganturi
maifestanda aut cuncta si dei sunt humili peo¬
nem dare dẏabolo maledcĩ gr̃a. quodeciã ĩ illis
detestatus est qui xpĩana fide censentes ĩ ydolo
ad comedendũ recombebant et qmꝙͣ ip̃a ydo¬
lũ ꝓ incħ̾o duceutes ĩ morata ess innoxios cibos
merore om̃s inducendi sunt qui n tant contͣ
te amantudines felle u̾santur. spñale gaudñi

Expanded text:
de te suspicentur homines in terris. 38.  Humilis satisfactio:  Non est danda detrahendi occasio, nec susurrandi suspicio; sed si sunt, 214 quae corrigantur, manifestanda; aut certe si desunt, humili pronem dare diabolo maledicti gratia ; quod et in illis detestatus est qui. Christiano nomine censiti, in idolio ad comedendum recumbebant; et quanquam idolum pro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos moerore omnes intuendi sunt. qui in tanto contra te amaritudinis felle versantur? 40.  Spi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad desperationẽ perducit. Tu quid̾ una ex il¬
ł ẽẽ cognosceris. sed omĩc̃ a morte opetans. Nõ
est gͥ in hiis contristandũ q̃ suades. sed econtꝰ᷑
mag̾ gaudend̾ in hiis que nec dum intelligis
q et dator gaudii perhennis dix. Cum ꝑsecuti
uos fu̾int homies et dixu̾nt. om̃e malũ adu̾¬
sum uos m̃tientes pp̃ nomẽ meũ gaudete in¬

Expanded text:
quae ad perditionem perducit. Tu quidem una ex illis esse cognosceris, sed omnino quae mortem operaris; non est igitur in his contristandum, quae suades, sed contra magis gaudendum in his quae necdum intelligis, quia et dator gaudii perennis dixit: Cum persecuti vos fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter nome
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ differre alterum ab alt̾o et hoc ex et̾nis
fuisse in inisterio dei qui in trinitate est ado¬
randus. In eod̾ .n. honore uult recipi quod ey
et ouña per falium fc̃a et per spm̃ sanctum st̃¬
illumuata intrinitate salus p̾dicatur. ser¬
uato ordine perionaꝵ unius d̾mitatis indiscre¬
ta adoretur potestas. Ut ergo tres sint nõ plus
tres perueuit. tres eni quia muicem in se sunt.
sunt. et tres unum sunt. unum qui uidet. ni
dec tres. dum nicħ differt alter au altero. tres
ergo unum et unum tres. ħ est triuitas uudi
ꝙ perfecta et ħ est trinitatis intelligentia ciue
tunc perfecta est si unum dicatur .iii. Cur¬

Expanded text:
et non differe alterum ab altero: et hoc ex aeternis fuisse in mysterio Dei, qui in Trinitate est adorandus. In eodem enim honore vult recipi, quod exet omnia per Filium facta, et per Spiritum sanctum illuminata, ut in Trinitate salus praedicetur, servato ordine personarum, unius divinitatis indiscreta adoretur potestas. Ut ergo nouem peruenit, quia tres, dum inuicem in se sunt, sunt et tres in unum. qui enim uidet unum, uidet tres, dum nihil differt alter ab altero. tres eque perfecta. Et haec est Trinitatis intelligentia, quae tunc perfecta est, si unum dicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
genitus .i. rex fcũs sicut continetur ĩ parali¬
pomenõ finem fecit sid̃e ꝑti et quia pꝰ transim¬
grationẽ remansit in regno ꝑmittente rege
nabugodonosor ab ip̃o incipit t̾cia pars que
uenit uscꝑ ad xpm̃. Idcoq bis computatur
et concludat scd̾am ꝑtem: et iniciat terciam
Iechomias sic enim ht et post transiigratio¬
nem babilonis. Iechonias genuit salathiel.
usq ad istum autem salathiel gͤuauũnt qͥ
sunt ex nida. Sed quorum ex radice nasci¬
tur ioseph. Nam iechonias primum filiũ
huĩt asur nomine. Sed qm̃ ioseph per radi¬
cem salathiel originẽ trahit p̾tiuisso assur
salathiel ietoͥme prĩ suo sbĩctus est. ut ue¬
niretur ad io seph. cui erat desponsata uirgo
maria nam et post iospam iechonias soquit᷑
O qua per ioachim prẽm iechonie uenit᷑
per quem oritur ioseph. uiii. Quid est ut¬

Expanded text:
 rex factus, sicut continetur in Paralipomenon, finem fecit secundae parti et, quia post transmigrationem remansit in regno permittente rege Nabuchodonosor, ab ipso incipit tertia pars, quae uenit usque ad Christum. ideoque bis conputatur, ut et concludat secundam partem et initiet tertiam Iechonias. sic enim habet: et post transmigrationem Babylonis Iechonias genuit Salathiel. usque ad istum autem Salathiel regnauerunt qui sunt ex Iuda, sed quorum ex radice nascitur Ioseph. nam Iechonias primum filium habuit Asyr nomine, sed quoniam Ioseph per radicem Salathiel originem trahit, praetermisso Asyr Salathiel Iechoniae patri suo subiunctus est, ut ueniretur ad Ioseph, cui erat desponsata uirgo Maria. nam et post Iosiam Iechonias sequitur, sed quia per Ioachim patrem Iechoniae uenitur per quem oritur Ioseph. VIII. VIII =
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatus est dcm̃ est et a marcho ew̾ugłm
enis raxta ẏsaiã ꝓpħam p̾dicatum ostensũ
est aierta noce ostendit dm̃ dicens. In pͥncipͦ
erat uerbum et u̾bum erat ap̃ dm̃ et deus
erat ueybrim.u. Quare matheus enuan¬
alogiam describens sicut dicit apłs sit abra
ido dixit lib̾ gñonis. qruia ex multis et diu̾sis
intarnatõ xp̃i consistit. Ut quia ex uno diu̾si
eẽ ceꝑunt: oe om̃ib cõpulentiam traheret.
De iudeis et gentib et de dignis et indignis
quia nich. moabitida fuit et bersabee ex me¬
tha fc̃a uxor est. ut omnẽ carnẽ ad se trahẽs
ad unitatem illos genimam reuocaret. Idcͥco¬
deus de do ita cum prior sit abraham quiaspe
carnem. Sic .n. dcm̃ est addauid. De fructu
uentris cui ponam super sedem tuam .ui.¬
abraham pr fidei est. et dauid pat᷑ dc̃as. mͭ¬
regni. Saul .i. indignus effcũs: se ipm̃ apłs
regno priuauit. a dauid uero usq ad trans¬
migaationem aua ꝑs cause. in qua regnũ

Expanded text:
incarnatus est dictum est et a Marco euangelium incarnatus est dictum est et a Marco euangelium eius iuxta Esaiae prophetiam praedicatum ostensum est, aperta uoce ostendit deum dicens: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. V. QVARE MATHEUS EUANalogiam describens, sicut dicit apostolus: Ideo dixit, Liber generationis; quia ex multis et diversis incarnatio Christi consistit, ut quia ex uno diversi esse coeperunt, de omnibus corpulentiam traheret. De Judaeis et Gentibus et de dignis et indignis: quia Ruth Moabitida fuit, et Bersabee ex moecha facta uxor est; ut omnium carnem ad se trahens, ad unitatem illos genuinam revocaret. IdcircoDauid ait, cum prior sit Abraham, quia spcarnem. sic enim dictum est ad Dauid: de fructu uentris tui ponam super sedem tuam.Abraham pater fidei est et Dauid pater regni — Saul enim indignus effectus se ipsum regno priuauit —; a Dauid uero usque ad transmigrationem alia pars causae, in qua regnum
Abbreviated transcription (Latin):
continer. Sicut .n. annus qriatuor tẽpo sta.¬
rib euoliutur itant innicem sui egeant: ita
et gesta et dicta dñi .iiiiͦ. libris defimta sunt
Ita ut aiter ait̾ius indigeat simul ã plenitu¬
diue ꝑfcã sunt. ut autem a .iiiiʳ. scriptorib
ordinarentur ħ fuit causa ut quia temporũ
diu̾sa noeabistasunt nomina euiuͣ geliorũ
quoq ceñt diu̾sa uocabula et si qua uidẽ¬
per int̾ptationem aptam cause sicirs tẽpora
cumudeantur iniq diu̾sa nommne aete et eͦ¬
cimicetum: niesfectu tamen eorum que gł¬
quntix non discrepant.iii. quomamcõ
nendris est quia ab ipsa ꝓmissione do coꝵ¬
sempsit nitium .i. ab abrahã cui fc̾a sit. oo¬
ꝑmissio est. Incarnationis dnĩ nri ihũ xp̃i pꝰ¬
hrme lucas quia mearnatione hanc quomõ
fraest nartat. T̃ercus martꝰ. qui eogelium
ꝙ p̾dicatum est a xp̃o: testatur inlege ꝓ nus¬
sum. Quartus antem ioħes qia ht̃ qͦtu pro¬
nissus est abrahe incarnaudꝰ et a luca ꝙ̃ad̾m

Expanded text:
contineri. sicut enim annus quattuor temporibus euoluitur ita ut inuicem sui egeant, ita et gesta et dicta domini quattuor libris definita sunt, ita ut alter alterius indigeat; simul autem plenitudine. perfecta sunt. ut autem a quattuor scriptoribus ordinarentur, haec fuit causa, ut, quia temporum diuersa sunt nomina, euangeliorum quoque essent diuersa uocabula. et si qua uidenper interpretationem aptam causae, sicut tempora, cum uideantur utique diuersa nomine, aere et cursu siderum, in effectu tamen eorum quae gignuntur non discrepant. IIII. QVONIAM nendus est, quia ab ipsa promissione sumpsit initium, id est ab Abraham, cui facta promissio est incarnationis Domini nostri  quia incarnationem hanc quo modo facta est narrat. tertius Marcus, qui euangelium, quod praedicatum est a Christo, testatur in lege promissum. quartus autem Iohannes, quia hunc, qui promissus est Abrahae incarnandus et a Luca quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a sunt ut ostenderet creature misf̾ium quod
latuit i illo ex eternis. sicut dicit apostolus.
¶sus .iiͦ. Si unus deus est cur intribꝰ¬
quid̃ ẽ spes salutis est et nõ in duob¬
ex eternis in misteno alt̾m trimtas prius¬
deus pater in se ht alt̾m cum altero ta. ooo¬
capud filii pater est et capud sp̃c sc̃i filius. quia de
ip̃o accepit et sicut pater misit spm̃ scm̃. Postexͣ
scientib se manifestauit filium surm quẽ ex
etemo huit apud se. Manifestus auten filius
ostendit patrem qui prius anus deus p̾dica¬
batur cẽ. quo cognito palam fecit ẽẽ etiã spm̃¬

Expanded text:
cta sunt, ut ostenderet creaturae mysterium, quod latuit in illo ex aeternis, sicut dicit Apostolus.est. IX. --Si unus Deus est, cur in tribus spes salutis est, et non in duobex aeternis in mysterio alterum quDeus pater in se habet alterum cum altero, : quoniam caput Filii Pater est, et caput Spiritus sancti Filius, quia de ipso accepit: et sicut Pater misit Filium, ita et Filiscientibus se manifestavit Filium suum, quem ex aeterno habuit apud se. Manifestatus autem Filius ostendit Patrem esse qui prius unus Deus praedicabatur esse. Quo cognito palam fecit esse etiam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uuangelista . xiiii. dicat pret̾uissis achoria
qui post ioram est et filium iosaphath et
Ioas filio ochorie et anasia filio tas. occocoo
indentur de numero cetͥorũ. Sic
.ii. horũ continuauit impietas ut
malignum eorum nullum int̾uallum ha¬
beret. a ioram autem ceptum malignum sit
quo ex ꝑte merito pr̃is aliquis horũ remane¬
ret in numero regũ. Nam ioram maligne
agens merito iosaphathremissus ĩ numo ẽ
et orias merito ioathan reseruatus innumio
est. Illorum autem trium continuata ẽ ma¬
lignitas in deum. saiomon quoq merito pa¬
tris remissus in regno est. et roboam: filuis
salomonis maligne agens mito asaph remã
sit in nũo Regum. Illi autẽ in medio maloꝵ
conclusi sunt maligne agentes. Id̾o sb̾latist
penis .n. ad ꝑditionem giũs exemplum est

Expanded text:
EUANGELISTA QVATTUORDECIM DICAT PRAETERMISSO OCHODIA, QVI POST IORAM EST FILIUM IOSAFAT, ET IOAS FILIO OCHODIAE ET AMESSIA FILIO IOAS? sublati sunt de numero ceterorum. sic enim horum continuauit impietas, ut malignum illorum nullum interuallum haberet. a Ioram autem coeptum malignum sic quo ex parte merito patris aliquis horum remaneret in numero regum. nam Ioram maligne agens merito Iosafat remissus in numero est et Ozias merito Ioatham reseruatus in numero est; illorum autem trium continuata malignitas in deum est. Solomon quoque merito patris remissus in regno est et Roboam filius Solomonis maligne agens merito Asaf relictus est in numero regum. illi autem tres in medio malorum conclusi sunt maligne agentes; ideo erasi sunt. peius enim ad perditionem generis exemplum est
Abbreviated transcription (Latin):
finet ip̃i arciani h. ita ut diximus gesta. ñ
denegant. Cumigitur cuncti ualentemͥ ua lai¬
dib ad celum extollerent et suamin eum
suspitionem cum penitencia dampnarent
Item claudius qui super legem ceꝑat dic̃¬
Sunt aliqua que sb̾tersugerunt dmñ et
frem̃ siumerim ualentem que si uob̾ ui¬
detur ne quis scrupulus remaneat incon¬
mune dampnentur si quis dix̾it filium
dciẽe quidem ante omĩa scła sed nõ antẽ
cupit in arciam mẽsi smodi actis reꝑiet. uͣ
et nos ista libarumus. hiis ita gestis: con¬
cillium solutur leti om̃s ꝑnuncias reuer¬
tuntur. et .n. regi et bonis omib cure fue¬
rat ut oriens atq occidens ꝯmunuonis sͥ
uinculo necfentur. sed dui ceła non latẽt
et sacerdotes palmas suas iactare dicen¬
tes se nõ creaturam negasse xpm̃. Sed si¬
nule ceteris creatuns. tunc husye nomen
abole̾tum tunc in cena fidei dampnatõ
conclamata est. Ingemuit totus orb̾ et ar
fessores qui sb̾ nomine athanasii aulta¬

Expanded text:
firmet, ipsi Ariani haec ita, ut diximus, gesta non denegant. Quum ergo cuncti Valentem ad coelum laudibus tollerent, et suam in eum suspicionem cum poenitentia damnarent; idem Claudius qui supra legere csunt aliqua, quae subterfugerunt dominum et fratrem meum Valentem, quae si vobis videtur, ne quis scrupulus remaneat, in commune damnemus. Si quis dixerit Filium Dei esse quidem ante omnia saecula; sed non ante omne cupit, in Ariminensis synodi actis reperiet, unde et nos ista libavimus. 19. cilium solvitur. Laeti omnes ad provincias revertuntur. Idem enim Regi et bonis omnibus curae fuerat, ut Oriens atque Occidens communionis sibi vinculo necterentur. SED DIU SCELERA non latent, Christi sacerdotes, palmas suas jactitare, dicentes se Filium non creaturam negasse, sed similem caeteris creaturis. Tunc usiae nomen abolitum est: tunc Nicaenae fidei damnatio conclamata est. Ingemuit totus orbis, et Afessores qui sub nomine Athanasii exsula