comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
susceperit congratulatus plurimium et gauisus
In dño quod tanti esset habitus a nobis quem
peregrinacione suscepta expetissemus misdrum
me penie non auder confitere du me sancto
comuiuo suo dignatus est adhibere aquam manibus
nostris Ipse obtulit ad uesperam autem Ipse nobis
pedes abluit nec reniti aut contra Ire ut constancia
fuit Ita anctoritate Illius oppressus sum ut nefas
putarem si non acquieuissem sermo autem Illiuis
non aliud apud nos fuit. quam mundi huuis
Illecebras et seculi honera relinquenda ut dominũ
Ihm liberi expeditiq sequeremur prestantissimũ¬
q nobis presencium temporum Illustris uiri
paulin cuius supra mencionem fecimus exemplũ
Ingerebat qui suminis abiectis opibus xp̃m
secutus solus pene his temporibus euuangelica
precepta complesset Illum nobis sequendum
Illum clamabat Imitandum beatumq esse
presentis seculi In tante fidei uirtutis q
documentum cum secundum sentenciam domnni

Expanded text:
susceperit, congratulatus plurimum et gauisus susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Dperegrinatione suscepta expetissemus. Miserum me! pene non audeo confiteri cum me sancto convivio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit; ad vesperam autem ipse nobis pedes abluit. Nec reniti aut contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non acquievissem. Sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi hujus illecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Jesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum illustris viri Paulini, cujus supra mentionem fecimus, exemplum ingerebat, qui summis opibus abiectis Christum secutus solus paene his temporibus euangelica praecepta conplesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque documento, cum secundum sententiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
audaciam. martine quid dubitas credere cum
uideas ꝓpus ego sum cum Ille reuelante sibi
spiritu ut Incelligeret diabolum esse non deum /
non se inquit dñs Ihũs purpuratum et diademate
reintentem uentarum esse predixit/ ego xp̃m
nisi in eo habitu formaq qua passus est inse
crutis stigmata preferens uenusse non credam
ad hauc Ille uotem statim ut fumus euanuit
et cellulam tanto fetore complenit ut Indubia
indicia reliqueret diabolum se fuisse hoc Ita
gestum ut supra retulimus en ipsius martini
ore cognoui ne quis me forte existuueret fabulosum
nam cum olim audita fide eus uitaq uirtutibus/
desiderio Illuis estuaremus gratam nobis ad eum
quia Iam ardebat animus uitam Illius scabere/
partim ab ipso In quantum Ille Interrogari potuit
scisctati partim sumus ab his qui interfuerant
uel sciebant cognouimus. quod quidem tempore
credi non potest qua me humilitate qua beiiguit

Expanded text:
audaciam: \'Martine, quid dubitas credere, cum audaciam: \'Martine, quid dubitas credere, cum uideas? Christus ego sum\\ tum ille, reuelante sibi spiritu, ut intellegeret diabolum esse, non Dominum, non se' inquit cIesus Dominus purpuratum nec diademate renidentem uenturum esse praedixit: ego Christum nisi in eo habitu formaque, qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem uenisse non credam . ad hanc ille uocem statim ut fumus euanuit et cellulam tanto foetore conpleuit, ut indubia indicia relinqueret diabolum se fuisse. hoc itaque gestum, ut supra rettuli, ex ipsius Martini ore cognoui, ne quis forte existimet fabulosum. Nam cum olim audita fide eius, uita adque uirtute desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum quia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
qui se Iohannem esse Iactitaret. ex quo conicere
possumus Istius modi psendo prophetis existentibus
antixp̃i aduentum Inmmiere. qui Iam in Istis
misterium Iinquitatis operatur. necemm
pretereundi uidetur. quanta martimẽ sub
Idem diebus diabolus arte temptauerit. quodam
enum die premissa prece et circuiectus Ipsa
luce purpurea quo facilius claritate assumpti
fulgoris Illustret ueste eciam regia Indutus
diadematẽ ex auro gemimusq redimitus calceis
auro Illitis sereno ore. leta fane ut nichil minus
quam diabolus putaretur. oranti In cellula
astitit. cumq martinus primo aspectu eius
fuisse hebetatus diu multumq ambo silentium
tenuerunt tunt primo diabolus agnoste Inquit
martine quem ceruis. xp̃ns ego sum descensurus
ad terras prius me mainifestare tibi uoliui. ad
hec cum martinus tacoret. nec quiequam responsi
referret Iterare aussus est diabolus professionis

Expanded text:
qui se Iohannen esse iactitauerit. ex quo conicere qui se Iohannen esse iactitauerit. ex quo conicere possumus, istius modi pseudoprofetis existentibus, Antichristi aduentum imminere, qui iam in istis mysterium iniquitatis operatur. Non praetereundum autem uidetur, quanta Martinum sub isdem diebus diabolus arte temptauerit. quodam enim die praemissa prece et circumiectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate adsumpti fulgoris inluderet, ueste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro inlitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula adstitit. cumque Martinus primo aspectu eius fuisset hebetatus, diu multum silentium ambo tenuerunt. tum prior diabolus: \'agnosce\' inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi uolui\\ ad haec cum Martinus taceret nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis
Abbreviated transcription (Latin):
Illuxit dies apprehenssum dextera trabere ad
martinũ uolebant. bene conscuis Illudi Illum
diaboli arte non posse tunt uero renti ac reclamare
miser cepit Interdictum q sibi esse dicebat ne
se martino ostenderet c Iutuesto
compellerent Inter trahencium manus ueste
euanuit. undequis dubitat hac eciam martũ
fuisse uirtutem / ut fantasiam suam diabolus
cum erat martin oculis Ingerenda dissimulare
duucis aut tegere non posset ammaduesum
est tamen eodem fere tempore fuisse in hyspaiis
Iuuenem qui cum sibi multis signis auctoritatem
parauisset. es usq elatus est ut se heliam
profiteretur. quod cum pluriq temere credidissent
addidit ut se xp̃m esse diceret In quo eciam
ad eo Illusit ut eum quidam episcopus roifus
nomine It dominũ adoraret. propter quod
eum post ab episcopatu deiectum uidumus
pleriq eciam nobis e fratabus retulerunt
eodem tempore In oriente quendam extitisse

Expanded text:
illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posse. Tum vero reniti ac reclamare miser coepit, interdictumque sibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. Cumque invitum ire compellerent, inter trahentium manus vestis evanuit. Unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse virtutem, ut phantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset? XXIV. Animadversum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispaniis juvenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem paravisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. Quod cum plerique temere credidissent, addidit ut se Christum esse diceret: in quo etiam adeo illusit, ut eum quidam episcopus, nomine Rufus, ut Dominum adoraret: propteum postea ab episcopatu deiectum uidimus. plerique etiam ex fratribus nobis rettulerunt, eodem tempore in Oriente quendam extitisse,
Abbreviated transcription (Latin):
qua Indutus In medio uestrum diuer sabor. soq
uobis signiu erit me In dei uirente qui dei ueste
donatus sim cum uero grandis omnium ad hauc
professionem expectatio Itaq ad mediam fere
noctem fremitu Inssultancium cõmoneri omne
monasterium loco uissum est cellulam antem
qua Idem adolescens continebatur crebris cerueres
micare lumimibus fremitusq In ea discurrencium /
et murimer quodam mulearum uocum audiebatar
obstupe factus Ille conuocat ceteros/ Ipse enm
clares accuroit a dibitoqz lumine. uestem oumies
diligente iuspiciunt. erat autem sumina mollicie
candore eximo mitanti purpura nec tamen¬
cius esset generis aut uelleris poterat agnosti
curiosius tamen oculis aut digitis attrectata
non aliud quam uestis uidebatur Interea clatus
frater ammonet oraciom instare ut mainfestius
eis dominus quid nam esset ostenderet Itaq reliquũ
noctis hrmius ꝑsalnus q consumitur at ubi

Expanded text:
qua indutus in medio vestrum diversabor: idque qua indutus in medio vestrum diversabor: idque vobis signum erit, me Dei esse virtutem, qui Dei veste donatus sim. Tum vero grandis omnium ad hanc professionem exspectatio. Itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoveri omne monasterium loco visum est: cellulam autem, in qua idem adolescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus: fremitusque in ea discurrentium, et murmur quoddam multarum vocum audiebatur. Obstupefactus ille convocat caeteros; ipse etiam Clarus accurrit; adhibitoque lumine vestem omnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamencujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi
Abbreviated transcription (Latin):
excessu cum relutis omnibus se ad martinũ contulisset
breui tempore ad̾ summũ fidei uirtutum q omniium
cuolinen entint Itaq cum hant longe si ab pistopi
monasterio tale nacalum constituisset multiq
apudeum fratres cõmorarentur Inuenis quidam
ad cum ancholius nomine sub professione monachi
omin hamilitate atq Iunocencia mentitus accessit
habitauit q aliquauidiũ In cõmune cum ceteris
de huia procedente tempore. angelos a pud se loqui
solere dicebat cum fidem dictis milus adhiberet
sichnis quibus dam pluros q ad credendum cohortabatur
postremo er usq processit ut inter se ac deum
angelos disturrere predicaret Iamqz se unum
ex prophens haberi uolebat. clarus tamen nequaq
ad credendum cogi poterat Illi ei pram domini et
presentes plagas cur sancto non crederet cõminari
postrems In hant uocem Crupisse fertur. ecce hac
nocte uestem michi candidam dñs de celo dabit

Expanded text:
excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem atque innocentiam mentitus accessit, habitavitque aliquamdiu in commune cum caeteris. Dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat: cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad credendum coarctabat. Postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum angelos discurrere praedicaret: jamque se unum ex prophetis haberi volebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. Ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. Postremo in hanc vocem erupisse fertur: Ecce hac nocte vestem mihi candidam Dominus de coelo dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
respondisse constanter antiqua deluta melioris
uite conuersione purgari et per mistricordiam
dei absoluendos esse pectatis qui peccare de suedant
contradicente diabolo non pertinere ad ueniam
comuimosos et semel lapsis millam a domino
prestari clemenciam tunc in hauc uocem
pertur exclamasse martinus. si tu Ipse o
iiserabilis ab hominũ Insectatione de sisteres
et de factoꝵ tuorum uel hoc tempore cum dies
Indicu In proximo est peniteres ergo trbi uere
quam sancta de domini presumptio In qua
et si auctoritatem prestare non potuit ostendit
affectum et quia de diabolo eiusdem q artibus
sermo eportus est non abre uidetur licet
extriusetus referre quod gestum est quia et
quedam In eo martuu uirtutum porcio est
et res digna nuiraculo recte memorie mandabitu
In exemplum cauendi si quid deinceps uspiam
talt᷑ contigerit. claorus quidam nomine adolescens
nobilissimus iox presbiter nunc felici beatus

Expanded text:
respondisse constanter, antiqua delicta melioris respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum quaedam in eo Martini virtutum portio est, et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. XXIII. Clarus quidam nomine, adolescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus
Abbreviated transcription (Latin):
martino Illud mirabile erat quod non solum
hoc quod supra retulimus/ sed multa Istius
modi si quociens accidisset longe aute preuidebat
et sibi iuiciata fratribus indicat. frequenter
antem diabolus dum nulle nocendi artibus
sanctum uirum conabatur Illudere uisibilem
se ei formis diuersissunis Ingerebat nam
Incerdum In Iouis persona plurimũq mercuru¬
per sepe enum se ueneris ac minerue tranffiguratũ
Doltibus offerrebat aduersus quem sempe Iugetritus
signo se crutis et orationis auxilio proteꝯe bat
audiebantur plurmiũq cõnicia quibus Illurꝰ
turba demonũ proteruit uocibus Increpabat sed
omma falsa et uana cognostens non monebatur
obieitis testabantur eciam aliqui ex fratribus
audisse se demonem proferuus marturũ uocibus
Increpantem cur Iutra monasteriũ aliquos
ex fratribus qui olim baptisinũ diuersis erroribus
perdidissent conuersos post ea recepisset expous
caimina singuloꝵ martunũ diabolo ⁊epugnantem

Expanded text:
Martino illud mirabile erat, quod non solum Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercursaepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
non posset insidns. quodam autem tempore cornu
boius ceuentum In manu tenens cum Ingente
fremitu eius cellulam Irrupit cruentainq
ostendens dexteram et amisso recens sceler e
congandens ubi est inquit martine uirtus
tua unũ de tuus modo Interfeci tunc Ille cõuocatis
fatabus refert quid diabolus indicasset sollictos
esse precepit per cellulas singuloꝵ quis nam
hoc casu fuisset affectus neminem quidem
de esse de monachis sed unũ rusticum mercede
conductum ut uehiculo ligna de ferret Isse ad
siluam nunciant iubet Igitur aliquos Ire ei
obuam Ita hant longe amonasterio Iain pene
exammius inuenitur / extremũ tamen speritum
trahaus Indicat fratribus casum mortis et
uulneris Inuctis scilicet bobus dum dissoluta
arcius lora constringit. bouem sibi excusso
capite inter inguiem corm miecisse. nec
multo post uitam reddidit. uideres quo iudicio
domninu diabolo data fuerit hec potestas. in

Expanded text:
non posset insidiis. quodam autem tempore cornu non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu adfectus fuisset. neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in
Abbreviated transcription (Latin):
placeret celleberonnumq per omne palacium
fuit fecisse martinũ in regis praudio quod in
Inffirinorum Indicum cõuinus epistoporum nemo¬
fecisset eidem q maxino longe aute predixit
futurum ut si ad Italiam pergeret quo i
cupiebat bellum ualentimano Imperatori Inserens
saret et sse primo quidem Impetu futurum esse
uictorem sed paruo post tempore esse periturum
quod quidem Ita uidimus nam primo aduentu eius
ualentimauus In fugam uersus est deinde post
annum fere resumptis urabus captum Intra
aquilere muros maximũ Interfent coustat
autem eciam angelos ab to pleruiq uisos Ita
ut conserto Inuicem apud cum seruione loquerentur
diabolum uero tam spicabilem et sabiectum oculis
habebat ut sie se in propria substancia contineret
sue In diuersas figuras sprrituales q nequitias
cranstulisset qualibet ab eo sub Imagine uidereti
quod cum diabolus sciret se effuge non posse
conuicus eum frequenter urgebat. quia fallere

Expanded text:
placeret. celeberrimumque per omne palatium placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, quod in infimorum iudicum conuiuiis nemo episcoporum fecisset. eidemque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere
Abbreviated transcription (Latin):
uel precbus ad comunium ueiit mirum In
modum gandente rege quod Id Impetrasset
conuiue autem aderent ueluti ad dicm sestum
conuocati summi atq Illustres uiri presectus
Idem q consul euodius uir quo nichil uniquam¬
Illo Instius fuit comites duo sumina potestate
prediti frater regis et patruus medius Iints
hos martini presbiter accubnirat Itladitem
sellula Iuxta regem posita consederat ad meduut
fere cõmi̾nium ut moris est pateram regi minste
obtulit/ Ille ad modum episcopo potius dari iube
expectans atq ambiens ut ab Illus dextera pemilam
sumiret sed martiuus ubi ebibit pateram presbitero
suo tradidit nullum scilicet existimans digniorem
qui possit prior bibere nec integrum sibi fore
S aut regem ipsum aut eos qui a rege erant
proximi presbitero pretulisset quod factum
Imperator omnes q qui tunt aderant Ita adiuirati
sunt ut hoc ipsum eis In quo contempti fuerant

Expanded text:
uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
precipuum sit adulationi regie sacerdotalem
non cessisse constanciam / cum ad Imperatorem
maximum ferotis Ingenũ uirum et bellorum
cimilium uictoria elatum plures ex diuersis
partibus episcopis conuenissent et feda arca
principem ommium adiuacio notaretur seq
de generi In constancia regie clientele sacerdotalis
dignieas subdidisset in solo martino apostolica
auctoritas permanebat nam et si pro aliquibus
supplicandum regi fuit Imperauit potius quam
rogauit et a comuiuo eus frequenter rogatus
abstirut dicens se meuse participem esse non
posse qui Imperatores unum regno alterum
uita expulisset. postremo cum maximus se non
sponte sumpsisset Imperium affirmaret sod
Impositam sibi a nlitibus diuino nutu regni
neccessitatem armis defendisse et non alienam
ab eo dei uoliuitatem uideri penes que iam Incredibili
euentu uictoria fuisset nullumq ex aduersarũs
uise in acie occubuisse tandem uictus uel racione

Expanded text:
praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbis partibus episcopi conuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione
Abbreviated transcription (Latin):
habitu uirguntatis Imposito passus est consecrari
paulmus uero uir magni post modum futrirut
exempli cum acculuu gramer dolere cepisset
et iam pupillam eius crassior nubes saperducta
texisset oculum ei martinus peuiculo contigit
dolore/ Ipse autem cum casu quodam esset a
cenaculo deuolutus et per confragosos scale
gradus decidens muluis uulueibus esset affectru
cum exaniius Iaceret In cellula et in modicis
doloribus cruciaretur noge et angelus uisus
est eluere uuluera et salubri ungume contusi
corporis membra contingere atq Ita postero
die restitutus est saintati ut nichil uinquan
pertulisse incommodi putaretur sed quia longum
est ire per singula sufficiant hec uel panca de
plurimis satisq sit nos et in excellentibus
non subtrahere ueritatem. et in multis uitare
fastidium atq ut minora tantis inseram quanuis
ut est nostrorum etas temporum quibus Iam
depranata ommia atq corrupta sunt ut pene

Expanded text:
habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit,stituit. Ipse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, sufficiant haec vel pauca de plurimis: satisque sit nos et in excellentibus non subtfastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene
Abbreviated transcription (Latin):
horentibus cunctis ostulatus est atq benedicit
statimq omni malo enundatus. postero die ad
ecclesiam ueniens intenti cute gratias pro sanitate
quam receperat agebat sod nec hoc pretertundum
est quod fimbrie uestimento eus cilicio q detracto
caebras super infirmantes egere uirtutes nam¬
cum aut digitis Illigate aut collo Indite sunt
pe sepe ab egrotantibus morbos effugauerunt
arborius autem uir prefectorius sancti ad modum
et fidelis Ingeni cum filia eus grauissimis
quartane sebribus ureretur / epistola martine
que casu ad eum de lata fuerat pectori puelle
in ipso accensu ardoris Inseruit statunq
fugata febris est que res apud arboriunꝰ
In tantum ualuit ut statun puellam deo uoueret
et perpetue uirguntate dicaret. profectus ꝙ
ad martinũ pnellam ei presens ob uirtutam
eius testimonium que per absentem licet curata
esset obtulit neq ab alio eam quam a martino

Expanded text:
horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino,
Abbreviated transcription (Latin):
imnabatier digitos ei martinus in os Iuntulit
si habes inquit aliquid potestatis hos deuoꝵ ⁊
cum uero at si candens ferrum fantibus accepissẽt
longe reductis dentibus digitos beate uiri intabat
attingere et cum fugere de obsesso corpore penis
et conciatibus cõgeretur nec tamen pes e
exuure ei liceret, feda relinquens uestigia flupu
uentus erectus st Iuteca tum d utttia fiupu
Impetu barbarorum subita cuntatem fana
turbasset demomiacum ad se exiberi iubet Imperat
ut an uerus hu esset nuitius fateretur / tune
confessus est decem se demones fuisse qui rumorem
hunc per papulum disseminassent ut hoc saltem
metu ex Illo metu martinus oppido fugaretur
barbaros nichil minus quam Irouptionem cogitare
Ita cum hec inmundus spiritus media In ecclesia
fatertur meta et turbatione presenti cuutas
liberata est/ apud parisius uero dum portam
cuntatis Illuis martinus magnis secum turbis
cuntibus Introiret. Ieprosum miserabili facie

Expanded text:
minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie
Abbreviated transcription (Latin):
cum uero martinus negare se profani et
gentilis domũ adire posse nam tetradius eodem
tempore adhuc gentilitatis errore Implicitus
tenebatur spondit ergo se si de puero demon
fuisset exactus ppianum fore Ita martinus Imposita
manu puero iumadum ab eo sprritũ eiegit quo
uiso tetradius dominũ nostrum Iħm xp̃m caedidit
statim ꝙ cathecimimus factus nec nuiltum post
baptisatus est sempt ꝙ martinũ salutis sue
auctorem nuiro coluit affecta per idem tempus
In codem oppido Ingressus patrs familias cuisdam
domũ In luine ipso restitit dicens horribite
In atrio domus demoniũ se uidere cui cum ut
discederet imperaret quecudam efamlia qui
In Interiore parte edium morabatur arripĩt
semre dentibus miser cepit et obmos quostua
lamare commota domus familia turbata
papulus in fugam uersus mareinus se furente
obiecit ac primũ stare ei imperat sed cum
dencibus fremeret hianti ore morsum

Expanded text:
tum uero Martinus negare se profani et tum uero Martinus negare se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum
Abbreviated transcription (Latin):
postremo a circinistantibus episcopis Ire compulsus
desscendit ad domũ puelle. Ingens turba prosoribus
expectans quid nam dei seruus esset acturus
ac primũ que erant Illuis familiaria in Istiuis
modi rebus arma solo prostratus orauit deinde
egram Intuens dari sibi olerm postulat quod
cum benedicisset In os puelle uini sanctiliquoris
Infudit statimq uox reddita est cum paulatun
singula contactu eius ceperunt membra reuuistere
donec firmatis gressibus populo teste surrexit
eodem tempore tetradu cuiuseam proconsułaris
uiri seruus demomo correptus dolendo exitu
cruniabatur/ rogatus ergo martinue ut ei
manũ Imponeret deduci eum ad se iubet
sed nequam sprritus nuillo proferoi modo excella
In qua erat potiit/ Ita Inaduementes. abidis
dentibus seiebat cum tetradius ad gerua
beati uire aduolutar. orans ut ad donium
In qua demoniacus habebatir ipse destenideret

Expanded text:
postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusgressibus populo teste surrexit. Eodem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
dira paralisis egritudine tenebatur Ita ut iam
per multam tempus nullo ad humanos usus
corporis officio fungeretur. omui ex parte pre¬
mortua / uix tenui sprritu palpitabat / tristes¬
ad solam funeris expectationem. assiste bant
propinqui cum subito nunciatur. ad cintatem
Illam uenisse martimũ. quod ubi pater puelle
comparint. currit examinus pro filia rogaturus
et forte martinus Iain ecclesie fuerat Ingressus
Ibi Inspectante populo multisq aliis epi lopis
preseitibus eiulans senex genua eus amplectitur
dicons folia mea moritur misero genere langnoris
et quod ipsa est morte crudelius solo sprritu uiuit
Iam carne premortua rogo ut eam adeat atq
benedicas confido enum quod per te reddenda sit
sanitate qua Ille uoce confusus obstupuit et
refugit dicens hoc sue non esse uirtutis senem
erorre Indicio non esse se dignũ per quem dñs
signũ uirtutis ostenderet. perstare ueheuitutus
flens pate et orare ut examinem uisitaret

Expanded text:
dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspectaepiscopis, eiulans senex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret:
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. clamantes palain et consitentes
deum martini colendum y dola negligenda
Id Idem euerteret. furens gentilium rusticoꝵ
in cum Irount multitudo cumq unus
audacior ceteris stricto cum gladio peteret
rerecto pallio undam ceruicem percussuro
prebuit nec cunctatus ferire gentilis. sed
cum dexteram altiuis extulisset, resupinus
rut consternatusq duuino metu. ueniam
precabatur nec dissimuile huic fuit Illad cum
cum ydola destruentem. cultro quidam ferire
uoluisset In ipso Ictu feroum et de manibus
excussum non comparut plerum q autem
contradicentibus sibi rusticis ne eorum faua
destrueret. Ita predicatione sancta gentilium
amios mitigabat ut luce eis ueritatit ostensa
Ipse sua templa subuerterent. curacionum uero
tam potens In eo crat grana. ut nullus fere
ad eum egrotus accesserit qui non contuuo
receperit sanctatem. quod uel ex conssequenti
liquebit exemplo. treueris quedam puella

Expanded text:
crediderunt, clamantes palam et confitentes, crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, idola autem necleitidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exemplo. Treueris puella quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
religionis uoluisset euertere restitit ei multitudo
gentilium. adeo ut non absq Inueria sit repubsus
Itaq secessit ad proxima loca/ Ibiq per triduũ
cilicio tectus et ciere. Ieumans seiuper atq
orans precabatur dominũ. ut quia templum
Illud euertere humana mainu non potuisset
uirtus Illud diuina dirueret. cum subitꝰ ei
duo angeli hastati atq sentate Iustar milicie
celesstis se obtulerunt dicentes missos se
a dño ut rusticam multitudinem fugarent
pressidĩq martino ferrent ne quis dum
templum dirueretur obsisteret. rediret
ergo et opus ceptum deuotus Impleret. Ita
regressus ad uicum Inspectantibus gentilium
turbis et quiescentibus dum profanam edem
usq ad fundamenta dirueret. aras omnes
atq simuilacra redegit ipuluerem . quo
uiso rustici cum se Intelligerent diuino mita
obstupefactos atq perterritos ne epistopo
repugnarrent omnes fere in domine Ihm̃

Expanded text:
religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum Immo pene nulli In Illis regromibus
cp̃i nomen receperant. quod ad deo uirtutibus
Illius exemploq conuoluit ut Iain Ibi nullus
locus sit qui non aut eiclesus frequentissimis
aut monasterus sit repletus. nam ubi faua
destruperat. statun Ibi aut ecclesias aut
monasteria construebat. nec iiorem sub
Idem fere tempore. eodem In opere uirtutem
edidit nam cum In uico quodam fauo antiquissimo
et celeberrimo Ignem Inmsisset In proximam
minio adherentem domiu agente uento flamina
globi ferebantur. quod ubi martinuis aduertit
rapido cursu tectum domus scandit obinum
se aduementibus flaminis Inferens. cum uere
mirum In modum cerneres contra uini uent
Igiem torqueri ut compngnancium Inter se
elementorum quidam conflutus uideretur Ita
uirtute martim Ibi tantum Ignis est operatus
ubi uisus est in uico autem cui lebrosum nomen
est cum Idem templum opuilentissimũ superstitione

Expanded text:
admodum, immo paene nulli in illis regionibus admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. Nec minorem sub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dubitabat / sucdere Igitur Ipsi suam
pimum cum Ingenti gandio leticia q ceperunt
adhedat cuinus turba mirancium Iam q paulatim
iuitare pinus et rumam suam casura minicari
pallebant enmus mouachi et periculo Iam
propiore conteroite. spem omnem fidemq
perdiderant solam martuu mortem expectantes
at Illi confisus in dño Intrepidus aperiens cum
Iam fragorem sui puius concidens edidisset/
Iam cadenti iam super se ruenti cleuat obunam
modo. retroactam putares diuersam In partem
ruit a deo ut rusticos qui tuto In loco steterant
pene prostrauerit, cum uero In celum clamore
sublato gentiles stupere nuraculo monachi
flere pre gaudio. pp̃i nomen In cõmune ab
omibus predicati satis constitit eo die salutem
Illi uenisse regroni. nam nemo sere exminani
Illa multitudine gentilium fuit. qui non impositione
manus desuerata dominũ Ihm relicto Impietatis
errors crediderit et uere ante martinũ panci

Expanded text:
nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam modo retro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium turba cepit obsistere et cum Rerx
Illi dum templum euertitur Imperante dio
quieuissent succidi arborem non pariebantem
Ile eos sedulo cõmouere nichil esst religiouis
Instipite deum pocius cui seruirent Iose sequerentur
arborem Illa extidi oportere quia esset demonr
dedicata cum unus ex his qui erat audatied
ceteris si habes Inquit aliquid de deo tuo quem
dicis te colere fiduciam / nosiet hosi saccidimus
hant arborem tu ruentem excipe etsi tecum
tuus est ut dicis dñs euadeo / cum Ille Intrepide
confisus in dño facturum se pollicetur hit
uero ad Istius modi condicionem omuis Illa
gencilium turba consentit facilem q arboris
Iue habuere Iacturam / si inmicum saccorum
suoꝵ casu obruissent Illus Itaq cum unam
In partem pinus Illa esset ad cliuis ut non
esset dubium quam in partem succisa
coroueret. eo loco muctus statuntur pro
arbitrio rusticoꝵ quo ar borem esse casuram

Expanded text:
gentilium turba coepit obsistere. et cum idem gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram
Abbreviated transcription (Latin):
ritus agi credidit quia esset hec gallo p rusticis
consuetudo simulacra demonũ candido tecta uelamine
misera per agros suos eircunferre demencia
elenato erco in aduerso signo crucs/ Imperat
turbe non mouere eloco. onuisqz de pouere hic
uero mirum inmodum uideres miseros
primum uelut saxa rignisse deinde cum primo¬
mouere se summo conamine interentur ultra
a cedere non ualentes . rediculam in uertiginem
rotabant douet uicti corpus deponunt attoniti
et semet inuitem aspectantes quud ent lex
accidisset tanti cogitabant sed cum beatiu uria
comperisset exeqularum esset illam freguentiam
non saciorum clenata rursum manu dat eis
abeundi et tollendi corpus potestatem A libiu
a tum uoliit stare compulit et cum libuit
abrae ꝑtrmisit/ Item dum in uico quodam
templum antiquissimum diruisset et arborem
pinum ꝙ fauo erat proxina esset addeesius
epndoꝵ ꝙ cum uero antistites soci Illuis teteraq

Expanded text:
ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque
Abbreviated transcription (Latin):
serdidam tarcem imperat nomeñ meituae
lequeretur nomen edit de cruine confitetur¬
se latronem fuisse obscelera percussum/ bulgo
eacore celebratum sibi nichil cum martiribus
esse cõmune cum Illos gloria se pena retineret
mirum in modum uocem loquentis qui aderant
audiebant personain tamen non uidebant cum
martinus quid uidisset exposuit Iussitq
ex eo loco altare quod Ibi fuerat submoiteri
atq Ita populum supersticionis Illuis absoluit
errore accidit autem In sequente tempore
dum Iter ageret ut gentilis eniusdam corpus
quod ad sepulcum cum super sticiosso fimiere
deferebatur obuium haberet conspicatus q
uemiencium turbam quid nam esset Ignacuis
paululum stetit nam fere quingentorum
passuum Interuallum erat ut difficile fuerit
dinoscere quid uideret tamen quia rusticam
manum cerneret. et agente uento linteamina
corpori supericta uolitarent profanos sacrificioꝵ

Expanded text:
sordidam, trucem: imperat nomen meritumque sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum