comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue erpectare ⁊ bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis
ex perfugis ⁊ captiuis cesar hec genera munitionis instituit fossã
pedum.xx. directis iateribus duxit ut eius fosse solum tantuntez
pateret quantum summe fosse labra distarent. reliquas omnes⁊
munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit. Id hoe con¬
silio quoniam tantum esset necessano spacio complexum ne faci¬
ic totum corpus romane militie cingeretur neue ex improuiso⁊
aut noctu ad munitiones hostium multitudo aduolaret aut int̾¬
diu tela in nostros operi destinatos conucere possent. hoc iitermiᷤ¬
so spacio duas fossas.xx. pedum latas eadem altitudine perdur̃
quarum interiorem campestribus ac dimissis locis aqua ex flumi¬
ne deriuata compleuit. Post eas aggerem ac uallum .xii. pedum i¬
extrurit. huic ioricas pinnasq adiecit grandibus ceruis eminẽ¬
tibus cõmissuras pluteas atq aggeres qui ascensum hostium tar¬

Expanded text:
liae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis liae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tar
Abbreviated transcription (Latin):
non minus qui intra munitiones erant perturbantur. Salli ne¬
niri ad se confestim existimantes ad arma condamant: nõnulli
perterriti in oppidum irrumpunt. Uercingentoix iubet portas cla¬
udi ne castra nudentur multis interfectis compluribus equis
dimutere. Siscedentibus mandat ut suam quisq eorum ciuitatez
adeat ominisq qui per etatem arma ferre posset ad bellum cogatur
sua milos merita proponit obtestaturq ut suc salutis rationem
habeant neu se optime de cõmuni ubertate meritum hostibus in
cento. His datis mandatis qua opus erat intermissum secunda
uigilia suentio equitatum emittit. frumentum omne ad se refer
uibet capitis penam his qui non paruerint constituit. pecus cuiꝰ
magna erat copia a mandubus compulsa uiritim distribuit. fru¬
mentum parce ⁊ paulatim metiri instituit copias omnes quas ꝓ
oppito collocauerat in oppidum recepit. his rationib aurilia gal¬

Expanded text:
Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veNon minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum in cruciatumcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Gal
Abbreviated transcription (Latin):
nis locis erant posita ibiq castella xxiii. facta quibus in castellis
interdui stationes ponebantur nequa subito cruptio fieret. Hxcea¬
dem noctu excubitoribus ac firmis presidiis tenebantur. Opere in¬
stituto fit equestre prelium in ca planitie quam intermissam colli¬
bus tria milia passuum in longitudine. supra demonstrauimus. sum¬
ma ui ab utrisq contenditur laborantibus nostris cesar germanos
submittit. legionesq pro castris constituit ne quas ubito irruptio
ab hostium peditatu fiat presidio legionum addito nostris animꝰ
augetur hostes in fugam comecti scipsos multitioine impeduĩt
atq angustioribus portis relictis coaceruantur Tum germani
acrius ad munitiones sequuntur fit magna cedes non nulu reli¬
ctis equis fossam transire ⁊ materiam trãscendert conantur. pau¬
lum legiones cesar quas pro uallo constituerat promoueri ubet

Expanded text:
nis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis nis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet.
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimo agminc interfectis altero dic ad alexiam castra fecit ꝑ¬
specto urbis situ pterritisq hostibus ꝙ equitatus qua maxima par¬
te exercitus confidebant erant pulsi adhortatus ad laborem mili¬
tes alexiam circumuallare instituit. Ipsum erat oppidum incolle
summo admodum edito loco ut nisi obsidione expugnari non pos¬
sc uderetur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumi¬
na sulleuabant. Ante id oppidum planicies circiter. iiĩ.p. in longi
tudine patebat reliquis ex omnibus partibus colles mediocri in¬
teriecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant subi
muro queq pars collis ad orientem solem spectabat. hunc autẽ¬
omnem locum copie gallorum compleuerant. fossamq ⁊ materiã
ser in altitudine pedum perduxerant.eiusq munitiones que a roma¬
nis instituebantur circuitus. xĩ. passuum tenebant castra oportu¬

Expanded text:
novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Pnovissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad flumen ubi uercingentorir cum pecestribus copus conse¬
derat perseqtinnitur compluresq interficiunt. Qua re aninaduer¬
sa reliqui ne furcumirentur ueriti se fuge mandabant omnibus
lccis sit cedes tres nobilissimi hedui capti ad cesarem pducuntur.
Coris prefectis equitum qui controuersiam cum conuictolitam
prorimis conitus habuerat ⁊ cauarillus qui post defectionem
lictauici pedesribus copiis prefuerat ⁊ eporedorix quo duce an¬
te aduentum esaris hedui cum scquanis bello contenderant. ⁊¬
fuga facta ab imni equitatu uercingentorir copias quas ꝓ ca¬
stris couocaueat recduxit: protinusq alexiam quod est oppidũ
mandubiorumiter facere cepit. Celeriterq impedimenta ex ca¬
stris educi ⁊ sesubscqui uissit. Cesar impedamentis in proximu
couem decluctis duabus legionibus presidio relictis secutus ꝙ̃¬
tum dici tempis est passum circiter tribus milibus hostium ex

Expanded text:
usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis conseusque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex
Abbreviated transcription (Latin):
animo copias se omnes procastris habiturum ⁊ terrori hostibus
futurum. Conclamant equites sanctissimo iuire uiranto confirma¬
n oportere ne tecto recipiantur ne ad liberos ne ad parentes ad
utore a ditum habeant qui non bis ꝑ agmen hostium perequitas¬
set probata re atq omnibus uircuirando adactis postero dic in
tres partes distributo equitatu due se acies a duob lateribus
ostendunt una primo agmine iter impedire cepit. Qua re nun¬
tiata suum quoq cquitatatum cesar tripartito diuisum contra
hostem ire ibet. Pugnatur una omnibus in partibus constiut
agmen unpedimenta inter legiones recipiuntur si qͥua in parte.
nostri laborar aut grauius premi uidebantur eo signa inferri ce¬
sar aciemq constitui uibebat que res ⁊ hostes ad insequendu tar¬
dabat ⁊ nostros spe auxilii confirmabat. Tandem germani a dex¬
tro latere sunmum iugum nacti hostes depellunt loco fugientes

Expanded text:
animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes
Abbreviated transcription (Latin):
gno horum coacto nunero cum cesar in sequanos per extremos
lingonum fines iterfaceret quo facilius subsidium prouincie fer¬
ri posset circiter milia passuum .x. a romanis. trinis castris uercin¬
gentorix conscditi conuocatisq ad concilium᷑ prefectis cquitum
uenisse tempus uictorie demonstrat fugere in prouinciam roma¬
nos galliaq excedere. Id sibi ad presentem obrinenda libertatem
satis esse ad reliqui temporis pacem atq ocium parum profici ma¬
ioribus enim coactis copiis reuersuros neq finem bellandi factu¬
ros proinde agmine impeditos adorirentur: si peditibus suis au¬
rilium ferant atq in comorentur iter facere non posse. sito quod
magis futurum confidebat relictis impedimentis sue salun con¬
sulant ⁊ usurerum necessariarum ⁊ dignitate spoliatum iri. alã
te equitibus hostium: quin nemo corum progredi modo extra agnic̃
auteat ⁊ ipsos quidem non debere dubitare io quo maiore faciat

Expanded text:
gno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos gno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant
Abbreviated transcription (Latin):
heluctii sua sponte cum finitimis prelio congressi pelluntur ⁊ gaio
xalerio domotauro caburi filio principe ciuitatis compluribusq
aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges
crebris ad rodanum dispositis presidiis magna cum cura ⁊ diligẽ¬
tia suos fines tuentur. Cesar quod hostes equitatu supiores esse ĩ¬
telligebat ⁊ interclusis omnibus itincribus nulla re ex prouincia
atq italia sullenari poterat transrhenum ingermaniam mittit ad
eas cuntates quas supioribus annis pacauerat equitesq ab hus
accersit ⁊ leuis armature pedites qui inter eos preliari consucuerãt
Eorum aduentu ꝙ minus ydoncis cquis utebantur a tribunis mi¬
litum reliquisq cquitibus romanis atq euocatis cquos sumit gͥ¬
manisq distribuit. Interea dum hec geruntur hostium copie ex
aruernis cquitesq qui ton gallie erant impati conueniunt. Ma¬

Expanded text:
Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
prohibere cquo modo animo sua ipsi frumenta cor rumpant edi¬
ficiaq incentant qua rei familiaris iactura perpetuum imperiu
libertatemq consequi uideantur. his constitutis rebus hedus se¬
gusianisq qui sunt finitimi ei prouncie decem milia peditum impe¬
rat huc addit equites octingentos. his presicit fratrem eporedori¬
gis bellumq inferri allobrogibus iubet. altera ex parte gaballos
prorimosq pagos arucrnorum in heluctios item rutenos cadureoᷤ¬
q adsines uolgarum aremicorumq depopulantos munit nichilo
minus clamdestinis nuntiis legationibusq allobrogos solicitat q̃r
mentes nondum a suꝑiore bello redisse sperabat. horum principib
pecumas ciuitati impium totius prouicie pollicetur. Ad hos om̃s
casus prouisa erant presidia cohortium duarum ⁊.xx. que ex ip̃a
prouincia ab lucio cesare legato ad omnes partes opponebantur.

Expanded text:
prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aediprohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
titudines suffragiis res pmittitur. Ad unum omnes uercingento¬
rigem probant impatorem. Ab hoc consilio rhemi lingones treue¬
r affuerunt. Iui q amiciciam romanorĩ sequebantur. Treuerq ab¬
crant longius ⁊ a germanis premebantur que fuit causa quare toto
abesset bello ⁊ neutris auxilium mitterent. Magno dolore hedui fu¬
crunt. se deiectos principatu queruntut fortune cõmutationem ⁊
cesaris indulgentiam in se requirunt. Neq tamen suum consilium
a reliquis separare. audent. Inuiti summe spei adolescentes eporedo¬
rir ⁊ xiridomarus uercingentorigi parent. Ipse imꝑat reliquis ci¬
uitatibus obsites deniq cius rei constituit diem. huc omnes eq¬
tes quindecim milia numero celeriter conuenire iubet. Peditatu
quem antea habuerat se fore contentum dicit neq fortunam ten¬
taturum: aut in acie dimicaturum sed quoniam abundet equita¬
tu pfacile esse factu frumentationibus pabulationibq romanos

Expanded text:
ltitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetoltitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit. Omnes equites, quindecim milia numero, celeriter convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
cti cum prelium commissum audissent subsidio sius icrunt. collẽ¬
q cepunt: neq nostrorum militum uictorumq impetum sustine¬
re potuerunt sic cum suis fugientibus permixti quos non silue⁊
montesq tererunt ab equitatu sunt interfecti. Hoc negocio con¬
fecto labienus reuertitur agenduicum ubi impedimenta totuis
erercitus relicta erant inde cum omnib copiis ad cesarem ꝑue¬
nit. Defectione heduorum cognita bellum augetur. Legationes ĩ
omnes partes circumittuntur. Quantum gratia auctoritate pecu¬
ma ualent ad solic̃itandas ciuitates nituntur. Nacti obsites quos
apud eos cesar deposuerat horum supplicio dubitantes territant.
Petunt a uercingentorige hedui ut ad seueniat rationesq bellige¬
rendi cõmunicet: Ne impetrata contendunt ut ipsis summa im¬
perii tradatur ⁊ rem in controuersiam deduci. totius gallie concili¬
um bibracte idicitur. Eodem conueniunt undiq frequentes mł¬

Expanded text:
cti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemcti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
labienus milites cohortatus ut suc pristinc uirtutis ⁊ secundissi¬
morum preliorum retinerent memoriam atq ipsum cesarem cui
dat signum prelii primo concursu a dextro cormi ubi septima le¬
gio consterat hostes pelluntur atq in fugam conuciuntur. a sim¬
stro quem locum quintadecima legio tenebat cum primi ordines
hostium transfixi telis concidissent tamen acerrime reliqui resi¬
stebant nec dabat suspitionem fuge quisꝙͣ. Ipe dux hostium ca¬
mulogenus sius aderat atq cos cohortabatur: incerto nunc ẽt
exitu uictorie. cum a septima legione tribunis essent nunciata q̃
in sinistro cornu gererentur. post tergum hostium legionem ostẽ¬
derunt signaq intulerunt. Nec eo quidem tempore quisꝙͣ loco ces¬
sit. sed circumuenti omnes interfectiq sunt. Eamdem fortunam
tulit camulogenus. At hi qui presidio contra labienu erant reli¬

Expanded text:
Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissiLabienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cdat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant reli
Abbreviated transcription (Latin):
exploratoresq hostium omni fluminis parte dispositi essent in¬
opinantes ꝙ magna subito cohorta tempestas a nostris oppͥmu¬
tur equitatus peditatusq cquitibus romanis administrantib
quos ci negocio prcfeccrat cclenter transmittitur. uno fere tempẽe
sublucem hostibus nuntiatur in castris romanoꝵ preter consuetu¬
dinem tumultuarium magnum ire agmen aduerso flumine som¬
tumq remorum in candem partem exaudiri ⁊ paulo infra milites
nauib transportari. Quibus rebus auditis ꝙ extimabant trib
locis transire legiones atq omnes ꝑturbatas defectione heduoꝵ
fugam parare suas quoq copias intres partes distribuerunt.
Nam presidio regione castrorum relicto ⁊ parua manu clesedum
uersus missa que tantum progrediatur quantum naues proces¬
sissent. reliquas copias contra labienum duxerunt prima luce
⁊ nostri omnes erant transportati ⁊ hostium acies cernebantur

Expanded text:
exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inexploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat. namq ex altera parte bellouaci que ciuitas ingallia ⁊¬
tis interclusas marimum flumen detinebat. Tantis subito diffi¬
cultatib obiectis ab animi iurtute auxilium petendum uidebat.
Sub uespere consilio conuocato cohortatus ut ea que impasset di¬
ligenter industrieq administrarent naues quas a medodone de¬
durerat singulas equitibus romanis attribuit et prima confecta
rigilia. uiii milia passuum sc cundo flumine silentio progredi ibiq
se erpectar iubet quinq cohortes quas minime firmas ad duni¬
candum esse existimabat: castris presidio reluiquit quinq eius¬
dem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimẽ¬
tis aduerso fluminc magno tumultu proficisci uibet. Conquirit
etiam lintres has magno sonitu remoꝵ incitatas ineantez par¬
tem murit. Ipse post paulo silentio egressus cum trib legionib
cum locum petit quo naues appelli uisserat. Eo cum esset uentuz

Expanded text:
cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia tis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit, et prima confecta vigilia quattuor milia passuum secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum,
Abbreviated transcription (Latin):
citum traducit ⁊ sccundo flumine ad lutetiam iter facere incip̃.
hostes re cognita ab his quia camulogeno fugerant luteciam in¬
cendi pontesq cius oppidi rescindi iubent. Ipsi prospecta palute
ad ripas sequanas ex regione iutecie contra labieni castra consi¬
dunt. Iam cesar a gergobia discessisse audiebatur iam de heduoꝵ
defectione ⁊ secunto gallie motu rumores afferebantur. Salliq ĩ
colloquis interdusum itinere ⁊ ligeri cesarem inopia frumenti coa¬
ctum in prouinciam contendisse confirmabant. Seuouaci autẽ
defectione heduoꝵ cognita qui ante erant per se infideles manuᷤ
coggere. atq aperte bellum parare cepunt. Cum labienus tanta re¬
rum ꝯmutatione longe aliud sibi capiendum consilium atq an¬
tea fecerat intelligebat neq iam ut aliqurd acquirerer prelioq ho¬
stes lacesseret sed ut incolumem exercitum agedineum reduceret

Expanded text:
citum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. citum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret,
Abbreviated transcription (Latin):
logeno aulerco qui prope confectus etate tamen propter singu¬
larem scientiam rei militaris ad eum est honorem euocatus. Is
cum animaduertisset perpetuam esse paludem que influeret in
sequanam atq illum omnem locum magnopere impediret. hic
consedit nostroeq transitu prohibere constituit. Labienus pͥmo
uincas agere cratibus atq aggere paludem explere. atq iter ⁊¬
mutare conabatur. Postꝙͣ id difficilius fieri animaduertit si¬
lentio e castris tertia uigilia egressus codem quo uenerat itine¬
re meledunu ꝑuenit. Idest oppidum senonum in insula sequa¬
na positum ut paulo ante delutetia diximus deprehensis naui¬
bus circiter quinquaginta celeriterq conunctis atq comiliti¬
bus iniectis ⁊ rei nouitate pterritis oppidanis quoꝵ magnar
pars erat ad bellum uocata sine contentione oppido potitur re¬
fectoq ponte. quem supioribus diebus hostes resciderant exer¬

Expanded text:
logeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exer
Abbreviated transcription (Latin):
legionib quas una miserat uehementer timebat. Itaq demui
magnis diurnis nocturnisq itinenbus confectis contra omni¬
um opinionem ad ligerim uenit. uadoq per equites inuento
pro rei necessitate oportuno ut brachia modo atq humeri ad
sustinenda arma liberi ab aqua esse possent disposito equitatu q
xim fluminis refringeret atq hostib primo aspectu perturbatiᷤ
incolumen exercitum traduxit frumentumq in agris ⁊ pecoris
copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in senones face¬
re instituit. Sum hec apud cesarem geruntur labienus eo sup¬
plemento quod nuper ex italia uenerat relicto agendici ut esset
impedimentis presidio cum quatuor legionib luteciam profici¬
scitur. Idest oppidum parisiorum quod positum est in insula flu¬
minis sequane. cuius aduentu ab hostib cognito magne ex finiti¬
mis ciuitatib copie conuenerunt. Summa imperii traditur camu¬

Expanded text:
legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camu
Abbreviated transcription (Latin):
inter se partiti sunt obsides cuutatis bibracte. ad magistratum
deducendos curauerunt. Oppidum ꝙ a seteneri non posse uidica¬
bant ne quo esset usui romanis incenterunt. frumentum quod
subito potuerunt nauib auererunt reliquum flumine atq in¬
cendio corrupunt. Ipsi ex finitimis regionib copias cogere p¬
sidia custodiasq ad ripas ligeris disponere. Eꝗtatumq omnibꝰ
locis inuciendi timoris causa ostentare cepunt: si a re frumẽta¬
ria romanos excludere aut adluctos in opia ex prouincia expel¬
lere possent. quam ad spem multum eos adiuuabat q liger ex ni¬
uib creuerat ut omnino uado non posse transiri uideretur. Q¬
bus rebus cognitis cesar maturandum sibi censuit ne esset in ꝑ¬
id ne metu quidem necessario faciendum existimabat cum infa¬
mia atq indignitas rei ⁊ oppositus mons ceuerne uiarumq dif¬
ficultas impediret tum marime q adiuncto labieno atq his

Expanded text:
inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, quod a se teneri non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in pid ne metu quidem necessario faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis
Abbreviated transcription (Latin):
summa cum contumelia extortis: ⁊ quam infortunam quamq
i amplitudinem dedurisset ut non solum in pristinu statum re¬
diissent sed omniu tempor dignitatem ⁊ gratiam antecessisse
oportimo ioco positum nuc cesar omnes obsides galue frumẽ¬
tum pecumam pii. suorum atq exercitus impedimentoꝵ in agm
partem ꝯtulerat. huc magnu numeꝵ equoꝵ huius belli causa ĩ
italia atq hispania coemptoꝵ miserat. Eo cum eporedoris uirido¬
marusq uenissent ⁊ de statu cuuitatis gnouissent. litauicum bi¬
bracte ab hedius ireceptum quod est oppidum apud eos maxime
autoritatis ꝯuictolitanem bibracti magistratu magnamq par¬
tem senatus ad eum ꝯuenisse legatos ad uercingentorigem de pa¬
ce ⁊ amicicia concilianda publice missos non pretermittendum
tantum ꝯmodum extimauerunt. Itaq interfectis nouioduni cus¬
todib quiq eo negociandi causa ꝯuenerant pecuniam atq equos

Expanded text:
summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse opportuno loco positum. Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis receptum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Convictolitavim magistratum magnamque partem senatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia concilianda publice missos, non praetermittendum tantum commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos
Abbreviated transcription (Latin):
erercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset sacis adgal¬
licam ostentationez minuenda militumq animos ꝯfirmandos
factum existimans in heduos mouit castra ne tum quide insecu¬
ris hostib tertio die ad flumen claber pontes reficit: eoq exercitũ
traducit. Ibi a uiridomaro atq eꝑodorige. hedius appeuatus discit
cum cquitatu litauicum ad solicitandos heduos profectum opus
esse ipsos antecedere ad confirmandam ciuitatem. Et si multis iã
reb ꝑfidiam heduoꝵ pspectam habebat atq hoꝵ discessu admani¬
rari defectionem ciuitatis existimabat tamen eos retinendos non
constituit ne aut inferre inuina iiderctur aut dare timoris aliꝙͣ
suspitionem. Discedentibus his breuiter sua in heduos merita t¬
exponit quos ⁊ ꝙͣ humiles accepisser ⁊ compulsos in oppida mul¬
ctatos agris omnibus ereptis copus imposito stipendio obsidib

Expanded text:
exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Galexercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad flumen Elaver venit; pontem refecit exercitumque traduxit. Ibi a Viridomaro atque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicionem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus
Abbreviated transcription (Latin):
hostib exploratam uictoriam dimisisset ne paruum modo detrimẽ¬
tum in ꝯtentione propter inquitatem ioci accideret. quantoꝑe coꝵ
animi magnitudinez admiraretur ꝙ non castroꝵ munitiones nõ
altitudo montis non murus oppidi tardare potuisset tantopere li¬
centia arrogantiamq reprehendere ꝙ plus se ꝙͣ imꝑatore de r¬
uictoria atq exitu reꝵ sentire extimarent. nec minus se amilite mo¬
destiam ⁊ ꝯtinentia ꝙ̃ uirtutem ⁊ animi magnitudine desiderare.
hac habica contione.⁊ ad extremu oratione confirmatis militi¬
b ne ob hanc causam animo ꝑmouerentur neu quod iniquitaᷤᷤ
loci attulisset id uirtuti hostium attribuerent eadem de profectio¬
ne cogitans que ante senserat legiones ex castris eduxit aciemq
udoneo loco ꝯstituit. Cum uercingentorie nichilominus in equr̃
locum descenderet leui facto equestri prelio atq secundo in castra

Expanded text:
hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimenhostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra
Abbreviated transcription (Latin):
amissis deiecti sunt loco. seo intolerantius gallos insequentes
legio decima tardauit que pro subsidio paulo equiore loco cõsti¬
terat. hanc rursus tertiedecune legionis cohortes exccperunt q̃
ex castris minorib seducte cum nto serto legato cepant locum
supiorem. legiones ubi primu planitiem attigerunt infestis ⁊¬
contra hostes signis constiterunt. uercingentorix aradicib col¬
lis suos intramuntiones reduxit. Eodem die sunt milites pau¬
lo minus septingenti desiderati. postero die cesar contione aduo¬
cata temeritatem cupiditatenq militum reprehendit ꝙ sibi ipsi
iudicanissent quo pr ocedendum aut quid agendum uideretur
neq signo recipiendi dato ꝯstitissent neq a tribunis militur le¬
gatisq retineri potuissent. Ex posuit quid iniqtas loci posset. quid
ipse ad auaricum sensisset: cum sine duce ⁊ sine equitatu deprehensis

Expanded text:
amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis
Abbreviated transcription (Latin):
di causa milites abhostib factum existimabant. Eodem tempore
luicius fabius centurio: quiq una murum ascenderant circiuiẽ¬
ti atq interfecti niuro precipitabantur. Marcus petronius cius¬
tem iegionis centurio cum portas excintere conatus esset amul¬
titudinc oppressus ac sui desperans multis iam uulnerib accep¬
tis manipularib suis qui illum secuti erant. Quoniam inquit
me una uobiscum seruare non possum uestre quidem saluti pro¬
spiciam quos cupiditate glorie adductus in ꝑiculum deduxi ues
data facultate uobis ꝯsulite simulq in medios hostes irrupit duo¬
bo quoq interfectis reliquos a porta paulum submouit. conantib
auxiliari suis frustra inquit me inte subuenire conamini quem
iam sanguis iuresq deficiunt: ꝓinte huic abite dum est facultas
rosq adlegionem recipite. Ita pugnans post paulum xidit ac
sins saluti fuit. Nostri undiq cum premerentur. xlxi centuriõib

Expanded text:
di causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore di causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cio pugne defatigati non facile recentes atq integros sustinebant.
Cesar cum iniquo loco pugnan hostiumq augen copias uideret pre¬
metuens suis ad titum sextumi legatum quem minorib castris pre¬
sidio reliquerat mittit ut cohortes ex castris celeriter educeret ⁊ sub
infimo colle a dextro latere hostium ꝯstitueret. ut si nostros loco depul¬
sos uidisset quo minus libere hostes in sequerentur terreret ipse pau¬
lum ex eo loco cum legione ꝓgressus ubi ꝯstiruerat cuentum pugne
erpectabat. Cum acerrune cominus pugnaretur hostes loco ⁊ nume¬
ro nostri uirtutt confiderent subito sunt hedui uisi alatere nos¬
tris aperto quos cesar a dextera parte alio ascensu manus distinẽ¬
de causa miserat. hi similitudine armoꝵ uehementer nostros per¬
terrucrunt. ac tam ⁊ si dextris humeris ex certis animaduertebã¬
tur. quod insigne pacatum esse ꝯsuerat: tamen idipsum sui fauẽ¬

Expanded text:
tio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. tio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallen
Abbreviated transcription (Latin):
centurio legionis octaue quem intersuos eo die dixisse constabat
excitari se auarici censib premusq neq ꝯmissurum ut prius quis¬
ꝙͣ murum ascenderet tres suos nactus mampulares atq ab his sui¬
lenatus murum ascendit hos ipse rursus singulos exceptans in mu¬
rum extulit. Interim hi qui ad alteram partem oppidi ut supra demõ¬
strauimus munitionis causa ꝯuenerant primo exaudito clamore.
in de etiam crebris nuntus incitati oppidum a romanis teneri p̾mis¬
sis equitib magno ꝯursu eo contenderunt eoꝵ ut quisq primus
xenerat sub muro ꝯsistebat suoꝵq pugnantiu numeꝵ augebat. ⁊¬
Quoꝵ cum magna multitudo ꝯuenisser matresfamilie que paulo
ante romanis manus de muro tendebant suos obtestari ⁊ more gal¬
lico passum capillum ostentare liberosq in conspectum ferre ceꝑunt.
Erat romanis nec loco nec numero equa ꝯtentio. sunul ⁊ cursu ⁊ spa¬

Expanded text:
centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat excitari se Avaricensibus praemiis neque commissurum, ut prius quisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascendit: hos ipse rursus singulos exceptans in murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus venerat, sub muro consistebat suorumque pugnantium numerum augebat. Quorum cum magna multitudo convenisset, matres familiae, quae paulo ante Romanis de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum ostentare liberosque in conspectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco nec numero aequa contentio; simul et cursu et spa
Abbreviated transcription (Latin):
se ex manib predantiu militum eriperet. Consecutus id quod ani¬
mo proposuerat cesar receptiu cani uissit. legiomq decue cum qua
erat ꝯtionatus signa constituit. ac reliquaꝵ legionu milites non
eraudito sono tube ꝙ satis magna uallis intercedebat tamen a tribu¬
nis militum legatisq ut erat a cesare preceptum retinebantur. sed
ciati spe celeris uictorie ⁊ hostium fuga ⁊ supioꝵ tempoꝵ secundis
prelus nil adeo arduum sibi existimabant quod non uirtute conse¬
qui possent. neq finem prius sequendi fecerunt ꝙͣ muro oppidi por¬
tisq appropinquarent. Tum uero ex omnib urbis partib orto cla¬
more qui longius aberant repentino tumuitu pterriti cum hostem
intra portas esse extimarent sese ex oppido ciecerunt. Matresfami¬
lie de muro uestem argentumq iactabant ⁊ pectore nudo ꝓminẽ¬
tes passis manib obtestabantur romanos ut sibi parcerent neu

Expanded text:
se ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id quod anise ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id quod animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum erat, continuo signa constituit. Ac reliquarum legionum milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur. Sed elati spe celeris victoriae et hostium fuga et superiorum temporum secundis proeliis nihil adeo arduum sibi esse existimaverunt quod non virtute consequi possent, neque finem prius sequendi fecerunt quam muro oppidi portisque appropinquarunt. Tum vero ex omnibus urbis partibus orto clamore, qui longius aberant repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido eiecerunt. Matres familiae de muro vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes passis manibus obtestabantur Romanos, ut sibi parcerent neu,