comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet nonsit. idiectum pensio¬
si adiectum sit pensionibr m¬
equis mequales debebuntur qͥ
gͦ atbe ntur uideanns. ⁊ puto
cas debi insisp̾alit̾ testator electi¬
tatib defimcti et portione pa¬
trimoni debeantur. s si fu̾it
adiectum mriboni irbitͣtu
hoc sequammut ꝓportione
patrimonii sine ueratione ⁊
incomodo h̾rdis fiat. ¶Grind
siita pensionib quas putau̾it
dis eleccone. ¶ fieri em̃ pensio¬
nes deb̾e testator uoluit qnͣti¬
tates ouintaxat pensionum
marbitrio hrdis aut legatarii
contulit. ¶S si ita sit legat̾
hr̃s m̾s ticio .x. tͥ na die dato

Expanded text:
licet non sit adiectum 'pensiosi adiectum 'pensionibus inaequis', inaequales debebuntur: quae ergo debeantur, uideamus. et puto eas deberi nisi specialiter testator electiepositione patrimonii debeantur.Sed et si fuerit adiectum 'uiri boni arbitratu', hoc sequemur, ut pro positione patrimonii sine uexatione et incommodo heredis fiat.Quid si ita 'pensionibus, quas putaueritdis electione. fieri enim pensiones debere testator uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit. Sed si ita sit legatum 'heres meus Titio decem trima die dato
Abbreviated transcription (Latin):
in quo loco detur quocumq lo¬
cõpecet᷑ dari d sicut exsiipula¬
tu aut nomine fc̃o pet̾e tur.
dampnatus smere mẽuti frui
fuñcosi mmicio anni quoco¬
lere debem morani fecit licet
postea paciatim. quia cultura
sim exclusus tñ tocuis a̾ni no¬
mine michi tenebitur. qmi̾¬
ad̾m si ouirnas oꝑas nlichi dare
dampnatꝰ ñ amane. s a serta ho
radiei tocius diei noĩe tenebit᷑.¬

Expanded text:
 quo loco detur: quocumque loco petetur dari debet, sicuti ex stipulatu aut nomine facto petatur.damnatus sinere me frui fundo si initio anni, quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damnatus non a mane sed a sexta diei hora det, totius diei nomine tenet
Abbreviated transcription (Latin):
locum alienatum durare
expr̾dib qui solus honatus.
frãt litis estimatõnez rei le
gate. abinilit. postea codicur
Eum enim qui płib sp̃eb
ꝯuris utẽtur ñ sepuis cand̾. n
cid̃ legare. s⁊ loqui sepnis
¶fudo legato. s nsusfĩ auen¬

Expanded text:
urare ex heredibus, qui solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicilleum enim, qui pluribus speciebus iuris uteretur, non saepius eandem rem eidem legare, sed loqui saepius. Fundo legato si usus
Abbreviated transcription (Latin):
frustra solintur cimis diñũ
postea legatarius adeptus e¬
sit. ¶Infundo legatosi hrise¬
pelierit esmatio refenda
erit ad totum p̾anm fimidi
quo potint. intesepulturam
estimari. qͣre si fint solũtu

Expanded text:
frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adeptus esinit. In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutu
Abbreviated transcription (French):
excodicuł que mexemplo scͥp¬
nisse metiamis scribit. ¶Si
tem suam fidi cõmittu̾tis hr̃¬
dib insimare. ¶Cum eecꝙᷤᷤ
rogatus restitue̾ portõnem
accepta certa qnͣtctate. Remt¬
um est iutro pete̾ ip̾m fideiꝰ ͣ¬
missu. abh dib posse. S u¬
trum si uolet pͣcipiet. restituec¬
q portonem. anu̾o ⁊ si nolu
erit cogatur accepta qnͣtita
rogatiis est accepta certa qñ¬
titate portõnem restituere.
duplex est fid̾iꝰ. imum exp¬

Expanded text:
ex codicillis quae in exemplo scripuisse Maecianus scribit. Si tem suam fideicommittentis heredibus insinuare. Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro petere ipsum fideicommissum ab herede posse. sed utrum, si uolet, praecipiet restituetque portionem, an uero et si noerit, cogatur accepta quantitarogatur accepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
us hrs erit fidicõmissum relĩ
dote̾ saipłata fu̾it. ⁊ acceptotu
cẽpisse enim aliquid amułre
iͣr. ħ ita sicã mortis donatum¬
a mułr marcto focit acceptu̾s
et ꝯimortis causa anͣxit ma
tis c̾a redierit pot̾ dicifidi. cõ.
abeo ceb̾i. ¶Inłaut̾ scr̃bit. si
ẜuiuii michilegaatussit eumq
ꝯmissum erat amerelinqui
non posse .s. si pure rogeturna
obligar nec mł dubitat.
¶Sirem quisdebeat exstipula¬
tueiq rem legau̾it. fidiꝙ co¬
mittẽ enis non potitalicet ex

Expanded text:
us libro primo fideicommissorum dotem stipulata fuerit et accepto tucepisse enim aliquid a muliehaec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit martis causa redierit, potest dici fideicommissum ab eo deberi. Iulianus scribit, si servus mihi legatus sit eumque commissum a me relinqui non posse, scilicet si pure roget: namobligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex
Abbreviated transcription (Latin):
sumptum litisquem sustm̾et
si exstipułone litigaret eum
lucͣri. S nequaqmͣ dicendum
ẽ hiꝰ fidicõmittẽ meposse. ¶ Sr
sim̾nti tibi ꝓprietatem usumit.
mortis cauia cessero pot̾ dicifi¬
ut ꝯmodum cogiteͣnͣnis.¬
¶ Si aut̾ pignus debitoris lib̾a¬
u̾o mortis causa⁊ enis fidĩ coͬ¬
misso non pot̾ uałe fid̾icõmi
patreuł domino relictumsi¬
deicõmissum si hrditus ei non
qͣnͣtur.ab emancipato filioͫ ł
nib postulatur penes eos eni

Expanded text:
sumptum litis, quem sustineret, si ex stipulatione litigaret, eum lucrari. sed nequaquam dicendum est huius fidei committi posse. Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fiuit, commodum cogitemus. Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eius fidei commissero, non potest ualere fideipatre vel domino relictum fideicommissum, si hereditas ei non quaeratur, ab emancipato filio vel nibus postulatur: penes eos enim
Abbreviated transcription (Latin):
am qͣrtam eristimantium.
opes pris ⁊ contributio legatoꝵ
in caꝑiunt ⁊ formam ⁊ origi¬
nem itsut piures subattuti
sub ducta ꝑsonapupilli renoca¬
di st̃ admtllcm iubititutionis
Quid tñ dicemus de alto sub¬
stituto quinonẽ honatuͣsi for¬
te ñdum legata pupillus ase
relieta solit ⁊ aliqura ultra
lcidiam ħ̾iturum. an qͣuinqͣr¬
tam ht nͣ id paciatur instituti
ĩstit ut is quid qui ꝓprio noi̾e
honatus est uluti institutus
desidet qͣrtam. alt̾ aut̾ quin̾ẽ
hon̾atus ut substitutus hpor¬
tio largĩatur enis. non insolit̾
conuematur ꝑꝑ calculi confu¬
sionem huic conseciñs est ut
si pupillo de falcidia cantumu
fu̾it ouob cõmtatur in pło¬
imusquisq sibi detin̾e potiss¬
s bruesitum ests quis pupill¬
o cohrdem subititinss qm̾ad̾m
or Item a suosituto reliquit
millam si posse seꝑatom. cum
cõi calculo subiciantur ⁊ mui¬
cem inducant contributio¬
nem slegata que ab mintuto

Expanded text:
uendam existimantium opes patris et contributio legatorum inde capiunt et formam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutionis. quid tamen dicemus de altero substituto, qui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta soluit et aliquid ultra lcidiam habiturum? atquin quartam habet neque idem patiatur instituti sistet, ut si quidem, qui proprio nomine oneratus est, uelut institutus desideret quartam, alter autem, qui non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, non in solidum conueniatur propter calculi confusionem. huic consequens est, ut, si pupillo de Falcidia cautum fuit, duobus committatur stipunusquisque sibi retinere potuisset.Quaesitum est, si quis pupillo coheredem substituisset, quemadmodum o, item a substituto reliquit, nullam fieri posse separationem, cum communi calculo subiciantur et inuicem inducant contributionem. sed legata, quae ab instituto
Abbreviated transcription (Latin):
ss. atq post mortem enis nonnu¬
ste appłłatum oe̾t ꝓninciatum.
q̃situm ẽ utrimi eris aueni loco
ꝑs dmuroia . absced̾et ut residuaso¬
la indetur fiisse in bonis anuo
succurri hr̾di ncͣcnm ẽẽ indebi¬
tur. s indebr᷑ succurri deb̾e̾ cum a¬
mimis litigantis optinendi not̾
hanc opiom admittat. ¶ Siẜiur
testõ mamimissus an̾ aditam
⁊ cosqui moriente dño eaualitu¬
dine affc̾i fuant ut eos non pos

Expanded text:
tem eius non iuste appellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia abscederet, ut residua sola uideretur fuisse in bonis, an uero succurri heredi necessarium esse uidebitur. sed uidetur succurri debere, cum animus litigantis et optinendi uotum hanc opinionem admittit.Si seruus testamento manumissus ante aditam et eos, qui moriente domino ea ualetudine affecti fuerant, ut eos non poss
Abbreviated transcription (Latin):
hide initituto acceꝑant lega
ta tñ si n enis conccoms fu̾it ni¬
sus ut optin̾e hrclitatem non
possit ⁊ nire intestatai ad cosco¬
gnatos ꝑtinet pet̾e̾ hr̾ditate

Expanded text:
de instituto acceperant legata, tamen, si is eius condicionis fuerit uisus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
Pescriptum est aprin ¶Arce¬
ipe hr̃cem rei qm̃ amonisret
⁊quartam non retine.⁊ideo
su is ꝗ quadringenta hebata
musa quadringeta legainte

Expanded text:
escriptum est a principe heredem rei quam amouisset quartam non retinere. et ideo si is qui quadringenta habebat uniuersa quadringenta legauit et
Abbreviated transcription (Latin):
ricebeat in dñdum est. fidi cõm¬
missimi utiq non est dignus
consequi ⁊ delip̾tate oiimi piꝰ
idicauit eim eẽ priũandu
mortis ca conatõnem acceꝑit
dieb̾nfictum hrdi scrĩpto auf¬
icus putau̾ntꝰ om̃s qui ut im¬
digni repelluntur sirmonẽda

Expanded text:
ri debeat, uidendum est. fideicommissum utique non est dignus consequi: et de libertate diuus Pius iudicauit esse ea priuandum. mortis causa donationem accepit idiae beneficium heredi scripto aurcus putauerunt. Omnes, qui ut indigni repellentur, summouendi
Abbreviated transcription (Latin):
s afiscõ redid̃ ut manumi¬
ttatur.si tñ uelit ẜn im ue̾dẽ
quia non pot̾ cogi ꝗ idiciu̾
putosi ninto prẽm ⁊ictusan¬
erit non eẽ ceneganttmi prĩ
accionem. ¶Gi is cui rogatꝰ
sum legatum restitue̾ flm̾ di¬
xit remtũe idfisco debebo ¶G
accusauit flinhrs legitario
extitit uł hreli scripto nieħ ħ
noce dicerid̾ est. siłis ẽ ei ⁊ qui
qui acaisaut ignoscitur et

Expanded text:
a fisco redimendum, ut manumittatur, si tamen uelit seruum uendere quia non potest cogi qui iudicium puto, si inuito patre accusauit, non esse denegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusauit falsum, heres legatario exstitit uel heredi scripto: nihil huic nocere dicendum est. Similis est ei et qui qui accusauit ignoscitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ test̾o m̾uit ⁊ eum placuitq
tutor est datus excusait se.atu¬
tela. s si consecutus fin̾t nõ ad¬
ad fiscum tnͣsfert᷑ s fulio relin¬
quitur cuns utilitates deẜtes̾¬

Expanded text:
ento meruit et eum placuit, qui tutor datus excusauit se a tutela: sed si consecutus fuerit, non adad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates des
Abbreviated transcription (Latin):
possõm pris ut p̾titui pecierit et
ex subintutione ĩpub̾is adierit
hrditatem. Item si quis contra
ssum ordinis in domũ suam du¬
xͣiss. utro gͦ ca̾u ⁊ si exasse hrsin¬
stitutus adierit hr̾ditatem fis¬
colocus sit. nam qͣi indigno ei
aufertur hrditas. ꝑ contͣrium
aut̃ ductatã ab co qui offm ĩ
promncia ge̾bat qmͣ atirtore
iicite mag̾ est ut dicatur ca¬
ꝑe ilam extestõ. nec qͣi indig¬
nam cẽ repeliendam. ¶Idem ẽ¬
rit si quis iuui ignorantis bona
uł ꝑtem bonoꝵ alicius cogna
infestitsime ꝯꝓbatus ẽ id egis¬
se ut ꝑ negligentiamtnulpam
suam mulraqua hr̃s mititutꝰ
erat moreretur. Pp̃.¬
atum ei non auferri a coh̾rde
relictum ꝙ̃ non in quietaũ.¬

Expanded text:
onem patris ut praeteritus petierit et ex substitutione impuberis adierit hereditatem. Item si quis contra ssimi ordinis in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas. Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uinciaillicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis vivi ignorantis bona vel partem bonorum alicuius cognatnifestissime comprobatus est id egisse, ut per neglegentiam et culpam suam mulier, a qua heres institutus erat, moreretur. V, accusauit, legatum ei non auferri a coherede relictum, quem non inquietau
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ contendit nec õptinunt
qui legatum secutus postra
fłm dixit .amitte̾ debebiti ꝙ ꝯ
secutus eit ¶ De co nõ quile¬
gatum accep̃si neget̾ iure

Expanded text:
factum contendit nec optinuit, ruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo uero qui legatum accepit, si neget iure f
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli sũ dec̾to p̾tori ñ ire dist᷑¬
rore lapsus uendid̾it ⁊ p̾cimac¬
excepto p̃tium ac mediitꝑris
usuras que creditorib debe̾ntur
ñ offe̾nti si excetis facultatib¬
eius es alienm solui non pot̾it.
ego aut̾ notani ⁊ si solui pot̾it
Si tñ ille ressalue erut exquar
u̾cio eri alieno satissĩ potiit. dice̾¬
dum est ad huc doli erceptonem
obstare. si lucrum capret ꝓupi¬
tumi ẽe appiruit. tñ tutores pupi¬
lli siune curatores filii nich̾ ccͣ orone
dinor principum fecisse indi si ẜm¬

Expanded text:
pupilli sine decreto praetoris non iure distrrore lapsus uendiderit et pretium acexceptio pretium ac medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solui non poterit. ego autem notaui: etsi solui potuerit, si tamen illae res saluae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli exceptionem obstare, si lucrum captet pupitum esse apparuit, tamen tutores pupilli sive curatores filii nihil contra orationem divorum principum fecisse videri, si
Abbreviated transcription (Latin):
est posse creditorem misiummur¬
ad erit ¶ Si pr̾uł parens tutor sit
pmisit uend̾e. ilii obugaumt ł¬
triumi hr̃e quid faciat. ⁊ magiẽ
ut possit dum modo sciamius p̾to¬
remñ recte ꝑtib sins functũ de¬
buit enm iste statue̾ ⁊ elige̾ u
trum mag̾obugare. uł uendẽꝑ¬
mittat. Si obligaui̾t rem tutor
sn decreto qmͣnms obligo̾ nonua¬
leat. est tñ exceptomꝰ colus locꝰ¬

Expanded text:
est posse creditorem iuadierit.Si pater uel parens tutor sit rmiserit uendere, illi obligaurium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magpermittat.Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locu
Abbreviated transcription (Latin):
Onsilio ⁊ opa curatoris tuerid
non solum prlinoniũ. S ⁊ corp
acsalus furion. ¶E çurator de¬
mĩti oatus decreto int̾po̾ito irtisa¬
tis daret non cauit ⁊ tñ qͣida̾ res
debonii eislimo modo alienau̾.
Si hr̃des denitis easdem resuẽdic¬
ent qͣi curator alienauit ⁊ excep¬
tio opponctursi noncurator uẽ¬
didit replicato dari d autsuat᷑¬
datõne int̾põita ẜm decretum uẽ¬
did̾it. ꝙ si exp̾tio accepto cura¬
tor creditores furion dimisit tri¬
pli̾catio doli tutos possores p̾gca¬
bit. ¶Cum deni̾tii curatoremqr
satis ñ ded̾at ⁊ res male. ni̾sfret
pꝯsul remor̃t aboms alnũq lo¬
co enis subititu̾it curatoremet
hic post̾ior cumnec ip̃e satisdedis¬
s egit cum remoto negoꝵ gu̾ꝵ¬

Expanded text:
onsilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendiderit', replicatio dari debetsdatione interposita secundum decretum uendiderit'. quod si pretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit.Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administsul removerit a bonis aliumque loco eius substituerit curatorem, et hic posterior, cum nec ipse satisdedisset, egerit cum remoto nego
Abbreviated transcription (Latin):
altius non adolescentis indendẽ.
utrum nĩre uetĩ ualebit uendi¬
tio. an hũc oronem admitteniꝰ
⁊ puto quia depupitr pͥncepsloꝗt¬
oromndem e̾e dicend an obliga¬
ricoia possint q̃ritin.s non pͥu¬
to sn decreto obliganda. nam ꝙ
difficultas cõiomi.dem.
tu subiecto noi̾e alt̾ius emptori
ip̾e sibi ꝯꝑibat. tñ si frandem ⁊ do¬

Expanded text:
alterius non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps loidem esse dicendum.An obligari communia possint, quaeritur, sed non puto sine decreto obliganda: nam qudifficultas communionis. lli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat, tamen, si fraudem et do
Abbreviated transcription (Latin):
aũ quis añ ⁊ quis postea deces¬
ẜit non appireat extitisse cõ¬
ditionem fid̾i coiissi mag̾
dicendum est. ¶ Siquis itãfi¬
deicõmissũ reliq̾rit. fidi̾ tue
fui cõmitto ut si sñ alienoͣir¬
de moriaris restituas scio hrdi¬
tatem. indi eum de lib̃is sensis¬
sc omus pius rescripnt. ⁊ io cũ
quidam m̃liũs deced̾et. anũcu¬
lum ab intrstato bonoꝵ possõ¬
rem nñt extitisse condcom fidi¬
cõmissi rescripsit.Dem.
⁊ mora fcã est.aut cungins spã¬
lit̾ fi̾t rogatus ut fructus re¬
stitũet. piane fructus in qͣrta

Expanded text:
ante et quis postea decesserit, non apparet, extitisse condicionem fideicommissi magis dicendum est.Si quis ita fideicommissum reliquerit: 'fidei tuae, fili, committo, ut, si alieno herede moriaris, restituas ‹S›eio hereditatem', uideri eum de liberis sensisse diuus Pius rescripsit: et ideo, cum quidam sine liberis decederet, auunculum ab intestato bonorum possessorem habens, exti‹ti›sse condicionem fideicommissi rescripsit. 19 Iex mora facta est aut cum quis specialiter fuerit rogatus et fructus restituere.Plane fru
Abbreviated transcription (Latin):
exdignitate ⁊ nõluntate ⁊ ex
conditione enisqui fid̃i cõmi¬
sit accipiend̾ erit. ¶Ex fco tcͣta¬
tum memini rogabat quedã
mułr filium suum ut si finc
libis decessiss rentue̾t hrdita¬
tem pr̃i suo aut fr̃i. n postea
ceportatus minsuiantutos
missi conditio defeciss. nmhos
gͥ ħ dicemus conceptoi quid̾
qĩ ab alio non prodẽe maxime
est ⁊̃ bona cumsua quodam mͦ
Ta fisco sint uendicanda ¶ Si

Expanded text:
ex dignitate et ex uoluntate et ex condicione eius qui fideicommisit accipiendum erit.Ex facto tractatum memini: rogauerat quaedam mulier filium suum, ut, si sine liberis decessisset, restitueret hereditatem fratri suo: is postea deportatus in insula mmissi condicio defecisset. nos igitur hoc dicemus conceptos quidemquasi ab alio non prodesse, maxime cum etiam bona cum sua quodammodo causa fisco sint uindicanda.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem suam ei resituat id est
quicquid exhr̾ditat sua conse¬
uałs ait fidei tue cõmitto ut hr̃¬
ditatem ticii restituas cum eẽt
aut illi fid̃icõmissum relinqͣs
nit iui liutatemas cribas admi¬
ttuĩda sunt. nam cum mnh̾rd̃
mnstitutione senatui censint
uͣtue decetis quor id̃ eͣrit acaĩpie¬
dum. ¶ Si quis rogatusfu̾ti

Expanded text:
editatem suam ei restituat, id est quidquid ex hereditate sua conseualere ait: 'fidei tuae committo, ut hereditatem Titii restituas', cum esset iaut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum institutione senatus censuit utile, de ceteris quoque idem erit accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
est statinime locupletiorem ef¬
ft̾m cummultis casib accidere
possit. ne nissu nr̃o ad eãt. acqͥrit
fuint. nec enim tantidem rome
⁊ inhispama oleum ertimabi¬
tur. ncc continns stĩlitatibrtã¬
ticem qnͣti scd̃is fructib dumih
quo nec ex mom̾itis temporu
nec ereique raro accidit carita
Iitestõ ita scriptum sit hr̃i m¬
eus lucioticio .x. dare dimpnas
esto ⁊ qnͣto quid̃ minus ꝑ lege
falcidram caꝑe pot̾it cato am¬
plnus eidare dampnas estoͣ. siñc¬
tũ testatoris standum ẽ. Paur¬
sub hac contnitione si quinqua¬
gnita hr̃di dediss pleriq put¬
ant utile ee legatum quia con¬
ditionis ĩplente causa datur.
nam constat etiam fal. aut̾ĩ
cum piti posses si quinquagi¬
ta aurei legat⁊ sint si quin¬
quaginta dediss. dicendumi¬
utue ec̃ legatii ⁊ magis ridi
fai. meo qd̃ subconditione ur
indiem alicui relictum est ħ
obruandum est si .x. sub condi¬
tione alicui fu̾int relicta eaq
.x¶Sicuti legata non debͥnte

Expanded text:
 statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, ne iussu nostro adeat: adquirit ferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis sterilitatibus tantidem, quanti secundis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec etamento ita scriptum sit: 'heres meus Lucio Titio decem dare damnas esto et quanto quidem minus per legem Falcidiam capere poterit, tanto amplius ei dare damnas esto', sententiae testatoris standum est. sub hac condicione, si quinquaginta heredi dedisset, plerique putant utile esse legatum, quia condicionis implendae causa datur: nam constat etiam Falcidiam eum pati posse. sed si quinquaginta aurei legati sint, si quinquaginta dedisset, dicendum inutile esse legatum et magis ridieo, quod sub condicione uel in diem alicui relictum est, hoc obseruandum est: si decem sub condicione alicui fuerint relicta eaquedecem. Sicuti legata non debentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rõne meunda placuit ouena¬
ri quid emm it̾ ẽ peculium ꝑ¬
ẜiiipꝰ mortem creditoris dumi¬
mitumsit. an debitor panꝑior
fcs sit. aliqͥs dicet quid excontͣri¬
osi an̾ aditam hrditatem acq¬
sierit ẜ uus zego qͥram si debito¬
ris quitunc nonerat soluendo
ampliate facultates fu̾nt ⁊ cũ
mistõ placu̾it expost fcõ ub̾io¬
rem uideri fuisse hr̾ditatemsi¬
cuti cum coñoitio crediti ẽxtitit
post mortemita t̃ pecilii mcre¬
m̾tum plemoreni faciet hr̃di¬
tatem. Sceuola notat qͣid
gͦ si id̾ ẜuuis defuncto ⁊ alii dena
to naturair cebebantur myr
oitate manentib. ¶Is quini
bonis unum duntarat ẜuu
ħebat legaiit eumticio ⁊ fidri
ne qm̾adm si directo posttric¬
nium suo libtatem dedisses¬

Expanded text:
idiae ineunda placuit obseruari: quid enim interest, peculium serui post mortem creditoris deminutum sit an debitor pauperior factus sit? Aliquis dicet: quid ex contrario, si ante aditam hereditatem adquisierit seruus? et ego quaeram, si debitoris, qui tunc non erat soluendo, ampliatae facultates fuerunt? et cum in isto placuerit ex post facto uberiorem uideri fuisse hereditatem, sicuti cum condicio crediti exstitit post mortem, ita etiam peculii incrementum pleniorem faciet hereditatem. Scaeuola notat: quid ergo, si idem seruus defuncto et alii dena to naturaliter debebantur, in hereditate manentibus. Is, qui in bonis unum dumtaxat seruum habebat, legauit eum Titio et fidei nere, quemadmodum si directo post triennium seruo libertatem dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
Recia rerum non exafft̾u nẽc
pletiorest ꝙ eum si alus posi¬
dẽt plimo redempturus fiiss
qui noxam noͣcuit. nec eñ
detmqn̾do quisqͣr p̾ciosior sit s
noc hrdem post mortem testi¬
toris institutum sniim tãto
plice̾. qnͣto piuris ucnire pot̾

Expanded text:
retia rerum non ex affectu nec upletior est, quod eum, si alius possideret, plurimo redempturus fuissets serui, qui noxam nocuit: nec enim delinquendo quisque pretiosior fit. sed nec heredem post mortem testatoris institutum seruum tanto pl
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ  ꝙ uoluit ⁊ ꝙ adiec¬
tum est. quefm̾a non est sinei
rõnestantundem marceliꝰ trͣtat¬
⁊ in eo qui condconem destinani
meerenon addroit. nar ⁊ hũc
ꝓnon istituto pͥntat.s ⁊ei
contconem addidit dimi noi¬
let detͣcͣta ea hr̾dem futurimi

Expanded text:
st et quod uoluit et quod adiectum est: quae sententia non est sine ratione.Tantundem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus non est: ⁊ sinire̾ qris er¬
ram̃t ut puta dimiuitit lari¬
cẽ relinqͥre negem loget neu¬
trum debebitui  ẽ siue ipe ecͥp¬
ẜit. siue scribendum dictam̾t¬
O si non incorꝑe erraint s
a it puta si cum dictass ex
ermise alquem scribi ⁊ exqͣ¬
priante sit scriptut. celsus. ł. xii.¬
questioñ pose detendi art. ex
sensse hr̾dem fore qͣi plus mĩ¬
testator mimus scribat cuĩ phus
nellet asscrite. S si maiorem
torut pro̾quadrantȩ semitsẽ
pculus putat exquadrante

Expanded text:
scriptus non est.Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit.Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptus, Celsus liecimo posse defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nunt si ipse testator minus scribat, cum plus uellet adscribere.Sed si maiorem tor, ut pro quadrante semissem, Proculus putat ex quadrante
Abbreviated transcription (Latin):
am a subilituto filio ex h̾rdatõnẽ.
cum et si fu̾it fc̃a uł irrita frustra
subeacondcone que sit menis po¬
tãte non ĩdige̾ exhr̾datione. ase¬
subqua filius hr̃s sit institutus
ut uitimo mte enis tꝑr certum
sit eam existe non posse et pende¬
teea decedat intestato patri hr̃s
extͣint nu̾ti si alexandriam ꝑue¬

Expanded text:
am a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, frustra sub ea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sesub qua filius heres institutus sit, ut ultimo uitae eius tempore certum sit eam existere non posse et pendente ea decedat, intestato patri heres erit, ueluti 'si Alex‹and›riam perue
Abbreviated transcription (Latin):
si non parinit concconi substitu¬
tus possit admitti filio repulso
potesaut̾ ⁊ deincepi ceti̾lib̾i mai¬
non rumpmit testã. subõmni cõ¬
ditione istitui possũt ⁊ si re¬
digantur ad fiui condcõnem
Golemus dict̾ meoia tpi n noce̾
ut putacuus romants hr̃s scrip¬
tus inuo testatore fci̾ est pegͥnꝰ¬
erit media tꝑa non nocent.¬
¶ Seruus aliemis subcondcone
hr̃̾s scriptun tͣlitus est ẜuoyrdi¬
tario mox usucaptiis ab exͣneo
non est inciata instituto. ¶Si
ẜuum cõem cum lib̾taͬte dr̃is
hrdem scripeit ⁊ enn redem̃t¬

Expanded text:
si non paruerit condicioni, substitutus possit admitti filio repulso,potes autem et deinceps ceteri, non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem. Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta civis Romanus heres scriptus vivo testatore fenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio.Si seruum communem cum libertate dominus heredem scripserit et eum redem
Abbreviated transcription (Latin):
tem consequitur. ⁊ erit inti̾mi
ncc̃iis hr̃s ⁊ exist̃̾te condconeuo¬
lunt. aruis hr̃s efficietur ut non
desm̃iat hrsce̾.s ut nis in co mu¬
tetur sũccessi omiCãꝑture tabu¬

Expanded text:
tem consequitur et erit interim necessarius: et existente condicione uoluntarius heres efficietur, ut non desinat heres esse, sed ut ius in eo mutetur successionis.Aperturae tabu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓbat milla institutone .s. ex
qͣ ꝑtemeticius hrdem scripsit.
senishis esto. tunc eni si nõe
aticio scriptus nec sẽms abco. is
min̾ito hic enim credit᷑ in eẽ ꝯ¬
dͣio. S marcellꝰ hec silĩa pũtat.¬
Pot̾. ant̾ int̾ee̾ ntrumita qsscrib¬
at exhiis ꝑtib qͣi asscripsi. an asscͥ¬
psout smꝑiori modo dicasmullis¬

Expanded text:
at in illa institutione: 'ex qua parte me Titius heredem scripsit, Seius heres esto': tunc enim si non est a Titio scriptus, nec ‹S›eius ab eo, nec immerito: hic enim creditur inesse condicio. sed Marcellus haec similia putat.Potest autem interesse, utrum ita quis scribat: 'ex his partibus quas adscripsi' an 'adscripsero', ut superiori modo dicas nullis
Abbreviated transcription (Latin):
erit subinotiͣm eẽ.⁊ io si cohr̾de
h̾at ita institutus non debe̾ eiii
expͤtare donec condcom parert
filius cu s prẽm intestatum
dubio exptare deb̾et. quẽ sm̃a ꝓ¬
babił michi ur᷑. ut sub ea condcte
mstitutus quem arbitrio enis
sit patrem intestatim ñ faciat¬
Puto recte gna̾łr diffimri utr̾¬

Expanded text:
erit, summotum esse, et ideo si coheredem habeat ita institutus, non debere eum exspectare, donec condicioni pareat filius, cum et si patrem intestatum dubio exspectare deberet. qui uidetur, ut sub ea condicione institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non faciat.Puto recte generaliter definiri: utr
Abbreviated transcription (Latin):
tum autemhrdem eimi quoq
dicimus qhr̾s scriptus nõn ẽ. s so¬
lummꝰ mĩcupatus. ¶ Mutus aut̾¬
⁊ surdus recte hr̾des institi posst̃.
trib u̾bis testari ut dicat luciꝰ
bindat. ¶Si exfundo fuiss au¬
quis sołut hrs miritutus uaiet
instito cetcͣta fundi ment̾one.
Siant̾ sic scribat. lucns hrs
licet non adieci̾t esto crediim
plus mincupatum minus scmip¬
tum. ¶Et nita lucins esto tm̃¬
modo. carceslꝰ non in subtart̾
ant̾ piiis cum quidam portines it
hr̾des dicrribniss. itaile exꝑteto¬
ta. ille ext̃ota. nec adieciss hr̃c esto
rescripsit ual̾e martutõnem q.¬

Expanded text:
tutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus. Mutus et surdus recte heres institui potest. tribus uerbis testari, ut dicat: 'Lucius bundat. Si ex fundo fuisset aliquis solus institutus, ualet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: 'Lucius heres', licet non adiecerit 'esto', credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: 'Lucius estomodo.Marcellus non insuptiliter m Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex tota' nec adiecisset 'heres esto', rescripsit ualere institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
trituti sunt exꝑtib qͣs asscripso
non pͣntat marcellus eoshrdos
Nillis asscriptis ꝑtib qm̾adm̃
C si ita ee̾nt hrces iniituti. ¶ Si eiꝰ
ꝑtes asscripẜo. S magis est. utsic
ntͣq institutio accipiatur si uo¬
luntas defimcti non refragatur
exquib ꝑtib asscripso. Siminꝰ¬

Expanded text:
tituti sint: 'ex partibus quas adscripsero', non putat Marcellus eos heredes nullis adscriptis partib si ita essent heredes instituti: 'si eis partes adscripsero'. sed magis est, ut sic utraque institutio accipiatur, si uoluntas defuncti non refragatur: 'ex quibus partibus adscripsero, si min
Abbreviated transcription (Latin):
ipublico depo̾itas aumnuit atq
deleint que nire gesta sunt p̃s
tim cum excetis tabuł quas no
austułit resgesta teclareturn̾¬
Srsi ut intestatus more̾turin
cidit tabulas ⁊ hoc approlinĩt
hu qui ab intestato uenire er¬
sideranta scriptis aduocabit᷑

Expanded text:
in publico depositas abstulit atque deleuit, quae iure gesta sunt, tim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur,si, ut intestatus moreretur, cidit tabulas et hoc adprobauerint hi qui ab intestato uenire desider
Abbreviated transcription (Latin):
ferri hr̾ditis põt̾. aliquid possiceat
dehr̾ditate ⁊ posside̾ deuerit smneço¬
lo malo magis est ut deniat cõ¬
uemri. Ogͦ tempus sp̃tabninis
possiceat necne lit̃n contestate
potit erhe ꝑte edicti quia ⁊ omi¬
sit cãm testi ⁊ qina ab intestate
possedit ⁊ qid̾ sic ut p̃scriptio

Expanded text:
ferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conueniri. Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae poterit ex hac parte edicti, quia et omisit causam testamenti et quia ab intestato possedit et quidem sic, ut
Abbreviated transcription (Latin):
instrã emptõnum. atem debi¬
toꝵ q̃ infundo p̾legato reman¬
ẜunt ñ iudi legato contin̾i.¬
Hiis ub̾ domib legatit fid̾i hr̃¬
dummeorũ comntto uti sinant
eum. hre comus meas inqb
ħito milio oĩo excepto cũ oĩi
tatorẽ depecuma numata au̾
instrĩs debitoꝵ sensisse. SE eu̾.¬

Expanded text:
instrumenta emptionum, item debitorum, quae in fundo praelegato remanserunt, non uideri legato contineri.His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni tatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ iullici ⁊ monͣtores. p̾tẽa
rones comicti. ⁊ pecora st̾corandi
cã pata. uasa queũtilia cuiture
sunt. aratrum ligones sarͣculi
ssorie .f. alces fenarie calatuti demi¬
rii. si fimoni saltus ꝓiꝰtloͣnes q

Expanded text:
sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi ssoriae falces fenariae quali uindemirii, si fundus saltus pastionesque
Abbreviated transcription (Latin):
Nesitum est antrum̾tom ꝙ ciba¬
rns cultorum ꝑatum foret. inro
b er̾ceri nequiret possõ ac̾cẽdit
eo q cibaria nctus magis qmͣco¬
lenbi ca parentur. ¶ S egoputo
et frimitum et uinũ ad cibaria
¶Itemnoniui. insum ent. frimi¬
rẽt ⁊ ita consumit᷑. ut semꝑ repo¬
mnẽtur. s cã seminus nicħ acitatit¬
riis differt. um ẜuanti ca frns
tus ułnti granaria crinanihiis
fructui custodiitur urcedi cap¬
ienias in quib fructiu ꝯpomnit¬

Expanded text:
aesitum est, an frumentum, quod cibariis cultorum paratum foret, instre quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria item nonnullis uisum est frumeesset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt. Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus com
Abbreviated transcription (Latin):
toshrẽt ⁊ altõ hones cum opus
fecissent inaltum reu̾t̾enturi
trumq fundum cumnistrumꝰ¬
to leganat. lab̾. treb̾. bones eifu̾¬
do cessuros putant nbi cpus feci¬
ssent non ubi mane consuens¬
sent cassellimisccͣ. laboit sin̾am¬

Expanded text:
eret et ex altero boues, cum opus fecissent, in alterum reuerterentur, utrumque fundum cum instrumento legauerat. Labeo Trebatius boues ei fundo cessuros putant, ubi opus fecissent, non ubi manere consueuissent: Cascellius contra. Labeonis sen
Abbreviated transcription (Latin):
tronus tesrõ legnut postea codici¬
lis pecut ut morientes ꝑtei suas
fimdi suꝑsatib restituent nec ĩ¬
marimentionem habuit.tale
incãm fidei cõmissi deductumui¬
deri placinit qͣnii fũat legͣãtuss:
medu tꝑis angni̾ta fetinm et
ꝑtinim. Item eetrmi̾ta fatalui

Expanded text:
 legauit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi mentionem habuit. talem in causam fideicommissi deductum uideri placuit, qualis fuerat legatus, sed medii temporis augmenta fetuum et partuum, item detrimenta fatalium
Abbreviated transcription (Latin):
uł lirados scencos. iudos eyr¬
censes relictum fu̾nit. aut qd̃
ad diuisionem singłorũ cr¬
im.urepulimi relictũ fin̾it
hoc ampliusq malim̾ta infir¬
nas suito. ganiserus hr̃s ner
titit. sap̾ aicticium solum le

Expanded text:
ue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirnas sunto": Gaius Seius heres non exstitit. Sabinus ait Titium so
Abbreviated transcription (Latin):
erit eni fid̾i cõmitto utsiqs
ex hiis sñ nb̃is decedat hroitati
mee besiemi cm morietur fri¬
b sins restituat. fr̾ decedens frẽ:
summ ercodi. nte fecit hͣrdem
q̾ro. anfid̾icõmisso satisfecit.
ꝑte q̃ unuꝰ hr̃s extitiss peti posse
msi cliu̾sum sensisse eum ꝓ¬
ꝓbare possit eanĩte testatore
hrcem mintuisse fr̾em sun
ut contẽtꝰ msnitutõnefidico

Expanded text:
erit, eius fidei committo, ut si quis ex is sine liberis decedat, hereditatis meae bessem cum morietur fratribus suis restituat": frater decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommisso satisfeceritparte, qua alius heres exstitisset, peti posse, nisi diversum sensisse eum pprobare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fid
Abbreviated transcription (Latin):
tus ceficiente corratarie tutor¬
⁊ sup condeone ⁊ us ad condi¬
tionem. ¶In tutoris dattne
utrum leuissuma condito an
nõnssima ut in logato spec¬
tanda e Eit putaticis cum
potit tutor estotiani si nauiꝰ
er asia nenit tutor esto .iuł.¬

Expanded text:
Tutoret sub condicione et usque ad condicionem. In tutoris dationem utrum leuissima condicio an nouissima, ut in legato, spectanda est? ut puta 'Titius cum poterit tutor esto': 'Titius si nauis ex Asia uenerit tutor esto'.
Abbreviated transcription (Latin):
satudatõne ut solusamini¬
nret andiẽdꝰ ẽ. ut edco cͣmieti¬
s recte pt̾or ⁊ cet̾is detulit hc¬
ꝯcco̾nem si ⁊ ip̃i uelint sati¬
dare n̾ debnt exchidi altius
oblatõne. S i̾pleta indel ab

Expanded text:
satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto caued recte praetor etiam ceteris detulit haicionem, si et ipsi uelint satisdare, non debent excludi alterius oblatione, sed impleta
Abbreviated transcription (Latin):
plantur m̃imis daͣtis tutelam
Sccupasseuł p̃tio accepto oꝑã
dedisse ut non ydoneui tutorda¬
emdñti frande puꝑillorum
bona alienauit.Lp.¬

Expanded text:
ntur nummis datis tutelam occupasse vel pretio accepto operam dedisse, ut non idoneus tutor daevidenti fraude pupillorum bona alienasset. Vl
Abbreviated transcription (Latin):
nonfitimtił datio. ut putan
cesisse ⁊ nepotem exeo fie¬
dum est tutelam quor ex le
dationen. cum enim fum¬
testo scriptaq ual id̾ ca. uini

Expanded text:
is datio: ut puta si decessisse et nepotem ex eo sucdum est tutelam quoque e ledationem. cum enim confirmtestamento scripta quod ualet, id est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
betur testatorez senfisse. ¶S¬
ꝙͣscũ ignoraret sẽfiliu̾ ticium
hr̃̾e siistutores ded̾it utrum¬
hiis solis dedisse indeatur qͦs¬
inpot̾ate scit. an ei quo ꝙ̃ ig¬

Expanded text:
betur testatorem sensisse. Scum ignoraret se filium Titium liis tutores dederit, utrumhis solis dedisse uideatur,state scit an ei quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
re⁊ si semel ad test.m̾itarium
deuoluta sit tutela dem̃ excu¬
satꝰ sit tutor testam̾tariꝰ. adi
dicimꝰ in locum excusati doida¬
iii nͥ tñ adliniu̾ tutorẽ redi¬
re tutelam.Id̾ dicirꝰ ⁊ si fu̾it
siduo płes uefu̾nt tutores
testan̾tarii in locum eins q
decessit uł in ͣ nuita ͭ eẽ desiit dr¬

Expanded text:
re. Et si semel ad testamentarium devoluta fuerit tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam. Idem dicimus et si fuerit si duo pluresve fuerint tutores testamentarii, in locum eius, qui decessit vel in civitate esse desiit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Item siẜuitutem prpaluis re¬
digntur utiq fruitur tutrla.
¶Aluis quo modis desmunt ẽe
tutores. si forte quis abhostipꝰ
fu̾nit captus ur p̃upillus uł tu¬
tor s si ad tp̾c fun̾it quis dãtus
p̾terea si susp̾tiuͣ quis fun̾it
remotui cesmit eẽ tutor.
¶S ⁊ si ad ctãm condcõnem
datus sit eque euenit ut de
capͣtus abhostib s missus ad
eos qͣi legatus. aut ⁊̃ receptus
au eis aut tnͣsfũgit. quia ẜi
non efficitur tutor manzꝗͣt

Expanded text:
Item si in seruitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus uel pupillus uel tutor. Sed et si ad tempus fuerit quis datus, init. Praeterea si suspectus quis fuerit remotus, desinit esse tutor. Sed et si ad certam condicionem datus sit, aeque euenit, ut decaptus ab hostibus, sed missus ad eos quasi legatus, aut etiam receptus ab eis, aut transfugerit, quia seruus non efficitur, tutor manet
Abbreviated transcription (Latin):
uit. cet̾i si fios non coñtme¬
buntur. ałr emi filii alr̾ ne¬
potes appliantur piane si pꝰ¬
turs ced̾it ram fuii postumi
tore ꝓtimis proficscant̾ si

Expanded text:
xit: ceterum si filios, non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si postumis dederit, tam filii postumi tore protinus proficiscuntur, si
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ¶Item ignorand̾ non e̾eu̾
quitilium inpotãte ⁊ nepotẽ
exeo eque inpot̾ate habint si ne¬
põtitutorem dedit ita recte ded¬
isse ind̾i. si ne poi post mortem
enis in pr̾issin potatem recasu
Cm dare posse a diuis fr̾i̾b iꝵpt̾
tutores accixe debemis etiam cos
accipe nos oport qui nire daͣtist̃¬

Expanded text:
ignorandum non est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurem dare posse a diuis fratribus tutores accipere debemus etiam eos,accipere nos oportet, qui iure dati
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit dunitaxat cͦ peili
oagnonisse. aut̾ ur᷑ sine gessit
mnie ge̾nti filio cõnͣsensit sine
omño attigit tutelam. uñ cur
quidam filio scripsĩt ut diligẽ¬
t tutrlam ge̾ret. cum scias ĩqͥt
si solum mͦ iñoͣunt filium nõ

Expanded text:
adgnovit, dumtaxat de peculio. adgnovisse autem videtur, sive gessit sive gerenti filio consensit sive omnino attigit tutelam. unde cum quidam filio scripsisset, ut diligenter tutelam gereret, 'cum scias', inquit, si solum monuit filium, non
Abbreviated transcription (Latin):
ne non contiebitur. nec quib
dio tpr hrdñ sunt. necꝰ quid̾cond¬
itio existens efficit ut designant
ee ur̾dii. facit neuideantũr itim
enis e̾e ꝯdem q erit dicend ⁊ i̾statu¬
libꝰ. s in eocui fid̾icomissa libtas
pure debetur extat rescriptum

Expanded text:
ne non continebitur, nec qui udio tempore heredis sunt, nec quod condicio existens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in statulibero. Sed in eo, cui fideicommissa libertas pure debetur
Abbreviated transcription (Latin):
iomissa cã testi proemp̃tore.ł
prodote. uł prodoñato sine alio
quolib titulo exceptis prohrde
⁊ propossore possieat hẽditate
alegatariis ⁊ ficũ cõmissariis non¬

Expanded text:
omissa causa testamenti pro emptore vel pro dote vel pro donato sive alio quolibet titulo, exceptis pro herede et pro possessore, possideat hereditatem, a legatariis et fideicommissariis non
Abbreviated transcription (Latin):
acomesticis qmͣ ad extͣne testamẽ¬
natus consulta introducta periã
sunt depublica q̾one a fami tur¬
lia nẽcatoꝵ hnda. ¶Dm̃ appel in¬
łone continetur quĩht ꝓprieca¬

Expanded text:
mesticis quam ab extraneis praenatus consulta introducta sunt de publica quaestione a familia necatorum habenda. Domini appellatione continetur qui habet proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
mumitt̃onẽ bonoꝵ semꝓini
cum reliqua thent ydonei¬
⁊ in ipo tꝑr ãministͣtõnis ee̾ de¬
sierunt. postea pupillus hr̃s
semꝓmi ꝗ abtẽtus erat ab
ĩꝑatore ĩ pet̾int ut loa pat̾¬
na ei restituentur. q̃ro a̾ ex
tati pupisti ꝓspici debeat. cũ

Expanded text:
ionem bonorum Sempronii cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetravit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex tati p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non ĩta est nam surt̾ip y
non ei simił e̾ quinicħ ht̃ s
et ei qui satisfecitht̾ em̾ ꝙ o
cure fund̾ cornelianũ locauit
tͣxit pupillus etate ꝓbata eu̾d̾
conda colonũ sempnũ fecit
ꝓcuratorem qͥro ancreo qd̾¬
iuent ꝓcurator egit om̃e cle¬
bitum adolescens agnouiss̃
coluit ꝓcuratorẽ hr̃e uoluit
debitum ꝙ ex conductõne re¬
liqnatus est agnouisse enin
mͣdi. ¶ Semptonii qui er
pollicitatõne debitor pr̾ie sue¬
extiterat bona res .p̃. nissu pre¬
sidis possedit. quoꝵ bonoꝵ ma¬

Expanded text:
d non ita est. nam si uterque non ei similis est qui nihil habet, sed ei qui satisfecit: habet enimcurae fundum Cornelianum locauit traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: qut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatexstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ressuas adminisfre crp̃
retin̾e poͣtint inrone reddnd¬
a curatori ꝑidicem accepto
to p̃toris non seͣcũto si nich cu¬
rator datus ãministrec ꝑicło
ꝯtumacie uł negligentienon
astringetur. nam prͣnulegñ
militum ad alienam in iriã
porrigi nonoꝑt nec inaliiscͥa
supp̾mam uoluntatempĩcie
uenia datur ꝙͣ in bonis mili¬
tum. fiii uõ tutela nire pr̾ie
unum qui soluendo nͥ fint᷑ rõ¬
nemactus sui uetuit redd̾e
¶ Contutores qui suspͤtum
face̾ neglexu̾nt eculpa recte
comiennu̾t᷑ tutor enim leg¬
ptarius exculpa que testo̾ rẽ
licta ẽ non tenetur.¶Dem¬

Expanded text:
m res suas administrare coepit retinere potuit, in ratione reddenda curatori per iudicem accepto eto praetoris non secuto si nihil curator datus administret, periculo contumaciae vel neglegentiae non adstringetur: nam privilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam uoluntatem imperitiae uenia datur quam in bonis militum, filii uero tutela iure patriae unum qui soluendo non fuit, rationem actus sui uetuit reddere, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa recte conueniuntur: tutor enim legatarius ex culpa, quae testamento remissa est, non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
fice̾ ꝓmisit. p̾tr̾a ⁊ illud hic pͤ
tcͣtari ut sisciens curator non
suffice̾ ꝓmisit uł conasse inde¬
aturui qm̃ dolo fecit non ali
sucͣcurrat᷑. R. ¶Eurator cum
offĩ suum egssus sponte se o¬
bligau̾it ñ puto ei apt̾ore sub¬
ueniri deb̾e non mag̾qm si c¬
ditori puelle peciimam se datu¬
rum spopondiss ¶ S is dequo
tc̃tamus si nondonandiai̾o. s
negoci gr̃nͣdi c̃a doten pͣmi¬
sit ht̃ mulierem obngatam.
⁊ potĩt dici ⁊ manẽte m̃io ea

Expanded text:
ficere, promisit. praeterea et illud hic potest tractari, ut, si sciens curator non sufficere promiserit, vel donasse videatur vel, quoniam dolo fecit, non illi succurratur. respondi: curator cum officium suum egressus sponte se obligaverit, non puto ei a praetore subveniri debere, non magis quam si creditori puellae pecuniam se daturum spopondisset: sed is de quo tractamus si non donandi animo, sed negotii gerendi causa dotem promisit, habet mulierem obligatam et poterit dici etiam manente
Abbreviated transcription (Latin):
supfluum est ꝑ exceptõnem
relenari. ¶Mułr no cantõnẽ
tͥutorib noĩa agnou̾ũt pi¬
culum in setnͣsfert. S si pupil¬
lus pꝰpub̾tatem rõib atuto¬
reacceptis reliqͣtõnẽ enus usu¬
legium suimmi nͥ anunit it un
conabitur intplłare. id̾q dice¬
mus ⁊ in duob magratio co

Expanded text:
superfluum est, per exceptionem relevari: mulier vero cautionem tutoribus nomina adgnoverunt, periculum in se transferunt. Sed si pupillus post pubertatem rationibus a tutore acceptis reliquationem eius secuilegium suum non amittit in conabitur interpellare. idemque dicemus in duobus magistratibus co
Abbreviated transcription (Latin):
tis nom̾e marito eius sedati¬
rum ꝓmisit. q̾ro ansucc̾en¬
dum sit ei cum postea itaq¬
ere aueno eru̾gente.sup̃mn
res primonii eius cos ꝓmisã¬

Expanded text:
tis nomine marito eius se daturum promisit: quaero, an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno emergente supra vires patrimonii eius dos promis
Abbreviated transcription (Latin):
compiet totid̾ trineptis ab nepõts
pote duas significante ꝓnepote.
hiis accedunt. trinepostrineptit
una ex atnepote nata. altã ex ne¬
pote ꝑsingulos a gͣdus. io gemi¬
natiõ sit quiamarib adiciunt᷑¬

Expanded text:
complet, totidem trineptis. Ab nepote pote duas significante, pronepothis accedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, altera ex adnepte. Per singulos autem gradus ideo geminatio fit, quia marib
Abbreviated transcription (Latin):
posqnior ꝓneptis quadrifarit̾ inte¬
liguntur. aut enim ex nepote exsi¬
la aut exnepote exfilio descendu̾t
aut exnepte exfilio. aut exnepoce
duꝑsone continent᷑ occognita. Ab¬
auus cunus inteslc̃s mocto ꝑsonas

Expanded text:
pos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filipersonae continentur octoginta. abauus, cuius intellectus in octo personas