comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium adiabolo ẽ. qui ẽ m̃dax & pa¬
ter m̃datii. Quicũq filii ueritatis
sunt. debent deponere &e abicere m̃¬
datium. dolositatẽ. & duplicitatẽ:
&e loqui ueritat᷑e de animo puro. cũ
nr̃i pximi. Et quare debemꝰ ueri¬
bra xp̃i debent sibi inuicem mini¬
strare quȩ sunt necessaria. Uerbi
gr̃a. Necessarii sunt oculimanui.
pedi. ot manꝰ ce pes oculo. ido qr
ministrat oculus manui & pedi
lum̃. manꝰ abstergit illũ. & lauat
entiȩ &e p̃dicationis aliis. qui sunt
manꝰ & pedes. idẽ qui sunt elemo¬
sinarii. & qui currunt ad sepelien¬
dũ mortuum: ce qui actiue uitȩ
sunt dediti. E contra illi debent
de sua substantia sustentare oculũ.
id ẽ p̃dicatorẽ. p̃bentes ei cibũ ce¬
potũ: & ministrantes cetera quȩ ne¬
cessaria sunt illi. Hoc faciendo: erũt
sibi inuicem m̃bra. Sequit᷑. Irasci¬
mini. &e nolite peccare: Dupliciter
possumꝰ hoc intelligere. Si qͣndo pec-¬
catis & auia rectitudinis diabolo
suadente receditis: irascimini uo¬

Expanded text:
cium a diabolo est, qui est mendax et pater mendacii . Quicunque filii veritatis sunt, debent deponere et abjicere mendacium, dolositatem et duplicitatem, et loqui veritatem de animo puro, cum nostri proximi . Et quare debemumbra Christi debent sibi invicem ministrare quae sunt necessaria; verbi gratia: necessarii sunt oculi manui ac pedi, et manus et pes oculo, ideoque milumen, manus autem abstergit illum et lavat entiae et praedicationis aliis qui sunt manus et pedes, id est, qui sunt eleemosynarii, et qui currunt ad sepeliendum mortuum, et qui activae vitae sunt dediti. Econtra illi debent de sua substantia sustentare oculum, id est praedicatorem, praebentes ei cibum potum, et ministrantes caetera quae necessaria sunt illi: hoc faciendo, erunt sibi invicem membra. Sequitur: Irascimini et nolite peccare. Dupliciter possumus hoc intelligere: Si quando peccatis, et a via rectitudinis diabolo suadente receditis, irascimini vo
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ accipere. scd̃m beatũ augͦti.¬
nũ: id ẽ prationabilitate mentis.
Duȩ sunt autẽ renot᷑iones. Una ẽ su¬
bitanea quȩ fit in baptismate.
inqua renouamur ab om̃ibus pecca-¬
tis originalibꝰ & actualibꝰ. altera quȩ
fit ꝑspatium temporis. & ꝑ assidui¬
tatem lectionis. & ꝑ operationẽ bo-¬
noꝵ operum. de qua hic dr. Pum enĩ
animꝰ ea cottidie ꝑstudium lectio¬
nis de do in telligit quȩ antea ignora-¬
bat. &e dum ꝓficit cottidie de uirtu-¬
te in uirtutẽ: coitidie innouat᷑. Gale
ẽ gͦ acsi diceret. Estis renouati in bap¬
tisinate. renouamini cottidie ꝑstu¬
dium lectionis. ea de do intelligendo
quȩ ante uos latebant: &e crescendo
de uirtute inuirtutẽ. Et induite
nouũ hominẽ. Nouũ hominẽ appel

Expanded text:
debemus accipere, secundum beatum Augustinum, id est pro rationabilitate mentis. Duae sunt autem renovationes: una subitanea, quae fit in baptismate, qua renovamur ab omnibus peccatis originalibus et actualibus. Altera, quae fit per spatium temporis, et per assiduitatem lectionis, et per operationem bonorum operum, de qua hic dicitur. Dum enim animus ea quotidie per studium lectionis de Deo intelligit quae antea ignorabat, et dum proficit quotidie de virtute in virtutem, quotidie innovatur; tale est ergo ac si diceret: Estis renovati in baptismate, renovamini quotidie per studium lectionis, ea de Deo intelligendo quae ante vos latebant, et crescendo de virtute in virtutem. Et induite novum homi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾. ꝓpħe falsi de quibꝰ dr. qui furaban¬
tur sibi uerba dicentes. hec dicit dñs.
cũ dñs ñ miserit eos: iam ñ furetur.
s recedat aberrore suo. Magis aũt
laboret oꝑando manibꝰ suis qđ bo¬
nũ ẽ. ut habeat unde tribuat ne¬
cessitatẽ patienti. Ille qui antea fu¬
rabatur ñ solũ debet afurto cessare.
s debet oꝑari manibꝰ suis. ut habeat
unde sustentet alios in opiam pati¬
entes.
Omnis sermo malus exore ur̃o
qui ẽ ad etlificationẽ fidei. ut det
gratiam audientib. Nolite contri¬
sigillati &e designati estis đo in die
tor esse cepit ur̃i. in he redempti¬
onis. idẽ in die haptismatis. Si cut
enĩ contristat᷑ homo qͣndo de ꝓpria
domo expellit᷑. quã ipse sibi edifica¬
uit ut quiete ibi habitaret: sic sp̃c
qũe sibi mundauit in baptismate
ꝑ pͣua oꝑa deicit᷑. Nliter. Nolite contri¬
in quibꝰ sp̃s sc̃s habitat. nolite contrista
ri ꝑ ur̃a mala oꝑa. Si quiłe sp̃ũales
uiri. si qͣndo uident alios peccare.

Expanded text:
si prophetae de quibus dicitur: Qui furabantur sibi verba, dicentes: Haec dicit Dominus, cum Dominus non miserit eos, jam non furetur, sed recedat ab errore suo. Magis autem laboret, operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Ille qui antea furabatur, non solum debet a furto cessare, sed debet operari manibus suis, ut habeat unde sustentet alios, inopiam patientes.Omnis sermo malus ex ore vestro st ad edificationem fidei, ut det gratiam audientibus. Itesigillati estis, et designati Deo in die tor esse coepit vestri in die redemptionis, id est in die baptismatis. Sicut enim contristatur homo quando de propria domo expellitur quam ipse sibi aedificavit ut quiete ibi habitaret, sic Spiriquem sibi mundavit in baptismate, per prava opera ejicitur. Aliter: Nolite contriin quibus Spiritus sanctus habitat, nolite contristare per vestra mala opera. Siquidem spiritales viri, si quando vident alios peccare,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ ex semine mulieris sine semi¬
ne uiri: hoc nouũ fuit fecit mira¬
cula que nemo alius fecit. conu̾satꝰ
ẽ sine peccato in hoc mundo. ẽ uerꝰ
d̾s & uerus homo. resurrexit amor¬
sunt. Scd̾m dm̃ creatus ẽ in iusti¬
cia: quia iustus ẽ. &e in scĩtate ueri

Expanded text:
Spiritus, ex semine mulieris sine semine viri; hoc novum fuit. Fecit miracula quae nemo alius fecit, conversatus est sine peccato in hoc mundo verus Deus et verus homo, resurrexit a morsunt. « Secundum Deum creatus est in justitia, » quia justus e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam alloquit᷑ ẽffesios. Deponite
uos scdm pristinã conuersationẽ
ueterẽ hominẽ qui corrumpit᷑
scđm desideria erroris. Ac dein¬
de subdit. Renouamini autẽ spũ
mentis ur̃ȩ. Pristina conuersatio
ẽ peccatũ: oe inpeccatis manere.
Uetus autẽ homo. conuersatio
ueteris ade. Quicumq enĩ inpec¬
catis manet: conu̾sationẽ ueteris

Expanded text:
 Ephesiis: « Deponite vos secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. » Ac deinde subdit: « Renovamini autem spiritu mentis vestrae. » Pristina conversatio, est peccatorem in peccatis manere, vetus autem homo, veteris conversatio hominis Adae. Quicunque enim in peccato manet, conversationem veteri
Abbreviated transcription (Latin):
re mala. Quia gͦ iudei quibꝰ apłs ista
scribebat iam baptitati erant. iamq
fundam̃tũ superius descriptũ ꝑce¬
perant: hortat᷑ illos adista maiora
tendere. & opꝰ ñ esse ut iterũ illud
fundam̃tũ penitentiȩ iaciant. qr¬
sic̃ dictũ ẽ. baptirando penitentia
prius iungebatur. Unde in actibꝰ apłoꝵ
paulus dicit. Iudeis ad fidem concur¬
rentibꝰ. Penitentiam agite. or bapti¬

Expanded text:
Quia ergo Judaei, quibus Apostolus ista scribebat, jam baptizati erant, jamque fundamentum superius descriptum perceperant, hortatur illos ad ista majora tendere, et opus non esse ut iterent illud fundamentum poenitentiae, qsicut dictum est, baptizando poenitentia prius injungebatur. Unde in Actis apostolorum Paulus dicit Judaeis ad fidem concurrentibus: Poenitentiam agite, et bapti
Abbreviated transcription (Latin):
lapis: ꝑhoc qd̾ abillo incipit᷑ fides.
&e in ipso &e abillo ꝑficit᷑ atq cõplet᷑
ipsa fides: idoq om̃es ȩlecti in ipso st̃
fundati. Ipso enĩ dixit. ꝓeo qđ ẽ in
ipso. Angularis enĩ d̾r: quia sic̃ an¬
gularis lapis duos parietes iungit:
ita xp̃c duos ppłos inunitate fidei
suȩ coniungendo continet. In quo
xp̃o om̃is edificatio eccłiȩ constru¬
cta ce ȩdificata: crescit in tẽplũ sc̃m¬

Expanded text:
lapis? Per hoc quod ab illo incipitur fides, et in ipso, et ab illo perficitur atque completur ipsa fides ideoque omnes electi in ipso sunt fundati. Ipse enim dixit, pro eo quod est in ipso. Angularis etiam dicitur, quia sicut angularis lapis duos parietes jungit, ita Christus duos populos in unitate fidei suae conjungendo continet. In quo Christo omnis aedificatio Ecclesiae constructa et aedificata crescit in templum s
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem xp̃i ueniunt fideles. cres¬
cit ipsa eccłia quȩ ẽ templũ xp̃i:¬
sic̃ iscde alibi dicit. tẽplum di scm̃
in reꝓbis. In quo xp̃o. idẽ incuiꝰ
fide. &e uos coedificamini in habi¬
taculũ di. ut sitis tẽplũ cłi uiui:
crescendo de uirtute inuirtutem.

Expanded text:
es crescit in ipsa Ecclesia, quae est templum Christi, sicut alibi dicitur: Templum Dei sanctum in reprobis. In quo Christo, id est in cujus fide et vos coaedificamini in habitaculum Dei, ut sitis templum Dei vivi crescendo de virtute in virtutem:
Abbreviated transcription (Latin):
am ñ estis hospites ce aduenȩ & ꝓ
seliti. uel alieni aconsortio iudeoꝵ
uos gentiles: sic̃ qͦnd̾a fuistis. eo
mͦ quo superiꝰ paululũ diximꝰ. s
estis ciues scõꝵ patriarchaꝵ. ꝓ
stiei cdi. Ciues dicunt᷑ abuna ci¬
uitate.& a cõmunione. Domesti.¬
ei adomo: quia in una domo con¬
uersantur. Ergo gentiles socii st̃
& ciues scõꝵ. oe domestici dei. qr ad

Expanded text:
am non estis hospites et advenae, vel proselyti, vel alieni a consortio Judaeorum, vos gentiles, sicut quondam fuistis, eo modo quo superius paululum diximus, sed estis cives sanctorum, patriarcharum, stici Dei. Cives dicuntur ab una civitate et communione, domestici a domo, quia in una domo conversantur. Ergo gentiles socii sunt et cives sanctorum, et domestici Dei: quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
rent om̃ia quȩ scripta erant inlege mo¬
ysi.ce. ꝓpħis. oe psalmis de ipso. Deinde
si decimo die ascensionis eiꝰ. didicert
quid qͥd mortalibꝰ de do sciendũ erat
Quom possent euangelistȩ tanta mira¬
cła & uerba cȩlestia pꝰ eiꝰ ascensionem
scribere: nisi ea in cordiũ tabulis diuiui¬
tus exarata haberent. p̃cipue beatus
iohes qui sexagesimo quinto anno p̾
dñicã ascensionẽ ȩuangeliũ seripsit.
quomͦ posset tant̾ã diuinitatẽ illiꝰ pro¬
ferre. qͣm ipse dñs eis ꝓtulit maxime
ea nocte qua conp̃hensus ẽ: Nos aũt
partẽ in cordibꝰ. pleniꝰ autẽ in m̃bra¬
nis scriptũ habemꝰ ab illis nobis relictũ:
ut in his meditando exerceamur. Qd
autẽ subiungit ñ docebit unꝰquisq
ꝓximũ suum. & unꝰquisq fr̃em suũ
dicens cognosce dnm. ñ ẽ adp̃sens tẽ¬

Expanded text:
rent omnia quae scripta erant in lege Morent omnia quae scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et Psalmis de ipso. Deinde vero decimo die ascensionis suae discunt quidquid mortalibus de Deo sciendum erat. Quomodo possent evangelistae tanta miracscribere, nisi ea in tabulis cordis divinitus exarata haberent? et praecipue beatus Joannes, qui sexagesimo quinto anno post Dominicam ascensionem Evangelium scripsit, quomodo posset tanta de divinitate illius proferre, quae ipse Dominus eis protulit maxime ea nocte qua comprehensus est? Nos autem partim in cordibus, plenius autem in membranis scriptum habemus ab illis nobis relictum ut in illis meditando exerceamur. Quod autem subjungit, Non docebit unusquisque proximum suum et unusquisque fratrem suum, dicens: Cognosce Domin
Abbreviated transcription (Latin):
.5. qr ꝓpitius ero iniquitatibꝰ eoꝵ. & pec¬
catorũ eoꝵ. non memorabor amplius.
Magna distantia inter legem. & le¬
gem. inter scripturã & scripturam.
inter doctores legis doctoresq euan-¬
gelii: in ter litterã &e grãm spũalis in¬
telligentiȩ. Nam littera legis scripta
ẽ in tabulis lapideis: gratia aũt spũ¬
alis in telligentiȩ data ẽ fidelibꝰ in cor-¬
de ꝑ spm scm̃: ꝑ qũe sp̃m caritas di dif-¬
fusa ẽ in cordibꝰ fidelium. Hoc aũt
aliter ad scõs apłos ꝑtinet. qui grãm¬
noui testam̃ti ñ habuert̃ scriptã in
tabulis lapideis. neq in m̃branis: sea
inmente & cordibꝰ suis diuinitus habu¬
er̃t exaratam. Primũ quid̾e ante dñi¬
cam passionẽ. qͣndo sic̃ matheus nar¬
rat ascendit inmontẽ. ibiq cũ eis illũ
plixũ sermonẽ habuit: ubi institucio
tocius ꝑfectȩ uite continetur: seło¬
u̾pꝰ resurrectionẽ suam qͣndo siẽ lucas
testatur aperuit eis sensũ ut intellige.¬

Expanded text:
ius ero iniquitatibus eorum, et peccatum eorum non memorabor amplius. Magna distantia inter legem et legem, inter scripturam et scripturam, inter doctores legis doctoresque Evangelii, inter litteram et gratiam spiritalis intelligentiae. Nam littera legis scripta est in tabulis lapideis, gratia autem spiritalis intelligentiae data est fidelibus perde, per quem Spiritum charitas Dei diffusa est in cordibus fidelium. Hoc autem aliter ad SS. apostolos pertinet, qui gratiNovi Testamenti non habuerunt scriptam in tabulis lapideis, neque in membranis, sed in mente et cordibus suis divinitus habuerunt exaratam. Primum quidem dominicam passionem, quando sicut Matthaeus narrat ascendit in montem, ibique cum eis illum prolixum sermonem habuit ubi institutio totius perfectae vitae continetur. Se resurrectionem suam, quando sicut Lucas testatur aperuit eis sensum, ut intellige
Abbreviated transcription (Latin):
in teritũ ẽ. Quasi diceret. Quia sermo
diuinꝰ ꝑ hoc qđ dixit testam̃tũ nouũ
futurũ. ostendit uetustũ esse prius.
stũ ẽ prius testam̃tũ. in ꝓximo ẽ ut
intereat. finemq accipiat. Hoc u̾boin¬
telligendũ ẽ. ñ dep̃ceptis uitȩ ac moꝵ
in quibꝰ lex manet concordans cũ ȩua¬
gelio: s de mandatis sacrificiorũ car¬
nalium in quibꝰ adueniente nouote¬
tura erat lex

Expanded text:
interitum est. Quasi diceret, quia sermo interitum est. Quasi diceret, quia sermo divinus per hoc quod dixit, Testamentum novum futurum, ostendit vetustum esse prius. stum est prius Testamentum, in proximo est ut intereat finem que accipiat. Hoc vero intelligendum est non de praeceptis vitae ac morum, in quibus lex manet, concordans in Evangelio, sed de mandatis sacrificiorum carnalium. In quibus adveniente quetura erat lex.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicit beatus augustinꝰ dũ loque¬
retur. ꝓpħa iheremias de pͥmo aduen
tu dñi. subito conuertit ocłmm̃tis ad
scłm: pꝰqũe nemo docebit. ꝓximũ suũ.¬
ut cognoscat dñm. qm̃ om̃es ȩlecti po¬
siti in eiꝰ contẽplatione uidebunt &
cognoscent illũ sicuti ẽ. Nam inp̃senti
sic̃ diximꝰ docem᷑ in inuicem. post ea
peccatoꝵ eoꝵ non erit memor: qm̃
om̃es expoliati ab omni fece mortali¬
tatis & corruptionis corporis & mu¬
tabilitate atq peccato. resurrectionis
gła donati fulgebunt sicut angłi di
in cȩlo. Dicendo autẽ nouũ ueterauit
prius. Sumens apłs fidutiam &r aue¬
toritatẽ exdictis. ꝓpheticis ubi dicit᷑.
consũmabo testam̃tum nouum super
domũ isrł: ostendit illũ iam liquidius
esse finiendũ. Dicendo inquid ds per
ꝓpħam. consũmabo testam̃tũ nouum.
ueterauit prius: hoc ẽ inuetustate
redegit. siue uetustũ ostendit illud
qđ erat prius. Unde & subiungit.
Qc autẽ antiquat᷑ &e senescit: prope

Expanded text:
 dum loqueretur propheta Jeremias de primo Domini adventu, subito convertit oculum mentis ad secundum, post quem nemo docebit proximum suuut cognoscat Dominum: quoniam omnes electi, positi in ejus contemplatione, videbunt et cognoscent illum sicuti est: nam in praesenti sicut diximus docemur invicem. Postea peccatorum illorum non erit memor: quoniam omnes exspoliati ab omni faece mortalitatis et corruptionis corporis immutabilitate atque peccato, resurrectionis gloria donati, fulgebunt sicut angeli Dei in coelo. Dicendo autem novum, veteravit prius. Sumens Apostolus fiduciam et auctoritatem ex dictis propheticis, ubi dicitur: Consummabo testamentum novum super domum Israel, ostendit illud jam liquidius esse finiendum. Dicente inquit Deo per prophetam, Consummabo Testamentum novum, veteravit prius: hoc est in vetustatem redegit, sive vetustum ostendit illud quod erat prius. Unde et subjungit: Quod autem antiquatur et senescit, prope
Abbreviated transcription (Latin):
iugo opprimentiũ: teten. Sdit ei ma-¬
nũ suam. magnũ uidelicet auxilium
pietatis suȩ. & extraxit eum de for̃¬
nace ferrea.trahens ad cognitionẽ
suã & amplexus gratissimos. simulq
deducens ꝑdeserti uastitatem: intro-¬
duxit interrã omnibꝰ meliorem: S
qr ñ ꝑmanser̃t intestam̃to eiꝰ. idẽ ñ
suo. neglexit eos. hoc ẽ dimisit eos
ire scđm desideria cordis sui: Iuxta
qd̃ psalmista dicit. Notandũ autẽ
qr cũ dixisset sermo diuinꝰ ꝑficiam
oblatrando dicere. illud testam̃tũ de¬
struendũ esse de quo dixit d̃s abrahȩ
in semine tuo benedicent᷑ omnes gen-¬
tes. discrete manifestauit de quo lo-¬
queretur cũ subintulit: in die qua
app̃hendi manũ illoꝵ: ut educerem
eos de terra egypti: De lege eñ hoc
patres eoꝵ. s fecerunt uitulum in
oreb & adorauer̃t. Nam illud qđ pe-¬

Expanded text:
jugo opprimentium, tetendit ei majugo opprimentium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahens ad cognitionem suam, et amplexus gratissimos, simulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus meliorem. Sed quia non permanserunt in testamnto, neglexit eos, hoc est, dimisit eos ire secundum desideria cordis eorum, juxta quod Psalmista dixit. Notandum autem quia, cum dixisset sermo divinus, Perficiam oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintuliapprehendi manum illorum, ut educerem eos de terra Aegypti; de lege hoc dixipatres eorum, sed fecerunt vitulum in Horeb et adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: ad differłntiã ueteris. Ut il
altius dicamꝰ. uetus testam̃tũ. uetꝰ¬
ab hoc đr. eo qđ hominẽ in uetusta¬
te peccati positũ: nouũ reddere ñ
ualebat. At uͦ nouũ testam̃tũ dictũ¬
ueteris hominis adȩ cũmaculatũ.
nouum efficiat inbaptismate. ꝑfi.¬
dem dñicȩ passionis. Qd ñ ẽ simile
testam̃to ueteri qđ fecit cũ patribꝰ eoꝵ.
qr illud terrena ꝓmittebat ac tẽpora¬
lia. & p̃cipiebat carnalia: istud uͦ et̾̃na
& cȩlestia ꝓmittit p̃cipiens sp̃ualia:
Qđ ũ dicit in die q̃ app̃hendi manũ illoꝵ
ut educerẽ eos de terra egypti. mag¬
nã familiaritatẽ suam. om̃ips ds osten-¬
oe plerũq ad se cũ ducere. plerũq eti¬
am huc illucq sustentando illos ne
labant᷑. ut pote firmos gressus adhuc
ñ habentes. Sic om̃ips ds cũ ille ppłs
puerilis ac paruulus esset. qr neq gres-¬
sus bonȩ operationis habebat. neq for¬
titudinem qua se posset ex soluere de

Expanded text:
dicitur, ad differentiam veteris. Ut vero altius dicamus, vetus Testamentum ad hoc dicitur, eo quod hominem in vetustate peccati positum novum reddere non valebat. At vero novum Testamentum est dictuveteris hominis Adae commaculatum, novum efficiat in baptismate per fidem Dominicae passionis, quod non est simile Testamento Veteri, quod fecit cum patribus eorum: quia illud terrena promittebat ac temporalia, et praecipiebat carnalia, istud vero aeterna et coelestia promittit praecipiens spiritualia. Quod vero dicit: In die qua apprehendi manum illorum, ut eos ducerem de terra Aegypti , magnam familiaritatem suam omnipotens Deus ostenet plerumque ad se conducere, plerumqam huc illucque sustentando illos ne labantur, ut pote firmos gressus adhuc non habentes, sic omnipotens Deus, cum ille populus puerilis ac parvulus esset, quia neque gressus bonae operationis habebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de
Abbreviated transcription (Latin):
am si illud prius. testam̃ti sub̾ cul¬
pa uacasset: ñ itaq scdi testam̃tilo¬
cus inquireret᷑: Sed q illud ñ fuit¬
dicit ꝑ ꝓpħam Ecce dies uenient
dicit dñs. & consũmabo suꝑ domũ
isrł &e suꝑ domũ iuda testam̃tũ nouu.
Quantũ aũt ad litteram ꝑtinet. ꝑ do-

Expanded text:
am si illud prius. Testamentum. Culpa vacasset, non utique secundi. Testamenti. Locus inquireretur. Hoc est, si illud testDicit. Per prophetam. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Israel, et super domum Juda, testamentum novum. Quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiam pro inimicis orationẽ fundat:
Et bene de extraneis atq alienis gen-
eam. hoc ẽ petrũ & paulũ. siue duo testa-¬
m̃ta. fidelis effecta. reliquid fornicatio¬
nẽ ydolatrie: sicq saluata ẽ ce saluat᷑
cottidie ne pereat cũ infidelibꝰ. Huc¬
usq narrauit de legis latore. &r de
dicibꝰ qui fuert̃ post iosue: nomina
eoꝵ tantũmͦ cõmemorans ꝓpt̃ breuita¬
tẽ sermonis: qui ꝑficłe pugnauerunt¬
& gentes plurimas uicerunt. Et qͥd
adhuc dicam: Deficiet enĩ me tẽpus
enarrante. hoc ẽ deficiet me tẽpus desti¬
natũ ad scribenda epłam si cuncta illoꝵ
facta. ꝓsequi uoluero qͦs actenꝰ cõme¬
moraui : siue quȩ narrare possũ dehis
qui successores illoꝵ fuert. de gedeon.
barac. Sanson. Gepte.dauid. Samuel.

Expanded text:
etiam pro ipsis inimicis orationem fundat; etiam pro ipsis inimicis orationem fundat; et ben hoc est Petrum et Paulum, sive duo testamenta, fidelis effecta reliquit fornicationem idololatriae, sicque salvata est, et salvatur quotidie ne pereat cum infidelibus. Hucusque narravit de legislatore, et de dicibus qui fuerunt post Josue, nomina eorum tantummodo commemorans propter brevitatem sermonis, qui per fidem pugnaverunt, et gentes plurimas vicerunt. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem. Hoc est, deficiet tempus destinatum ad scribendum Epistolam: si cuncta illorum facta prosequi voluero, quos hactenus commemoravi, sive quae narrare possum de his qui successores illorum fuerunt, de Gedeon, Barac, Samson, Jephte, David, Samuel,
Abbreviated transcription (Latin):
unt: donec fine tẽpoꝵ mors nouissima
inimica destruatur. Fide raab mere¬
trix ñ periit cũ incredulis: excipiens
exploratores cũ pace. Magnã consola¬
tionẽ &e exhortationem beatꝰ apłs isto
in loco om̃ibꝰ pͣbet. ut si meretrix infi-¬
delis & ydolatra sola fide saluata est:
multomagis illi saluabunt᷑ qui ad
grauiora crimina ñ sunt plapsi: Nc-
retrice in fideliores estis. Illa tantũ
homines nuntiantes audiuit. confe¬
stimq credidit: uos autẽ ñ solũ homi¬
nes auditis. uerũ etiã uocesꝓpħarũ¬
quȩ ꝑ omne sabbatũ leguntur. & ir¬
suꝑ ipsũ filiũ di ad uos missũ cognos¬
citis. Nam &e in raab affectꝰ fidei con¬
secutus ẽ. Om̃ibꝰ quippe pereuntibꝰ:
sola saluata est. Raab autẽ quȩ int̃¬
p̃tatur dilatata. figurã tenet ȩccłiȩ
quȩ dilatata ẽ ab oriente in occicdentẽ:
ab aquilone inmeridiem. & latitu¬
dinem caritatis habet: in tantũ ut

Expanded text:
unt, donec in fine temporum mors novissima unt, donec in fine temporum mors novissima inimica destruatur. Fide Raab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Magnam consolationem et exhortationem beatus Apostolus isto in loco omnibus praebet: quia si meretrix infidelis et idololatra, sola fide salvata est, multo magis illi salvabuntur, qui ad graviora crimina non sunt prolapsi, ac retrice infideliores estis. Illa tantum homines nuntiantes audivit, confestimque credidit: vos autem non solum homines auditis, verum etiam voces prer omne sabbatum leguntur; et insuper ipsum Filium Dei ad vos missum non agnoscitis: nam et in Raab effectus fidei consecutus est: omnibus quippe pereuntibus, sola salvata est. Raab autem, quae interpretatur dilatata, figuram tenet Ecclesiae, quae dilatata est ab Oriente in Occidentem, ab aquilone in meridiem; et latitudinem charitatis habet, intantum ut
Abbreviated transcription (Latin):
derunt do deiecerunt illos. Legimꝰ
deportari ꝑ septẽ dies incircuitu ihe¬
rico: ac ꝑsonare tubis. Septimo autẽ
die cũ crepiussent tubis. corruerunt
muri iherico: qđ amagno mysterio
ñ uacat. Iherico quȩ int̃pretat᷑ luna.
spetiem huiꝰ mundi tenet: qr sic̃ luna
menstruis conpletionibꝰ deficit. ita
mundus cotidianis defectibꝰ cadit.
In archa uͦ eccłia figurat᷑. in tubis aũt
ȩxeis: p̃dicatores fortes accipiunt᷑.
nat. Hanc gͦ urbem iherico diebꝰ sep-¬
tẽ ifrłite fereñtes. eneis tubis clangen-¬
tibꝰ circũeunt. & muri eiꝰ ꝑ arche p̃sen¬
tiam. atq ȩreaꝵ tubaꝵ sonitu ca-¬
dunt. qr in hoc tẽpore. qđ septẽ die-¬
rũ uicissitudine uoluit᷑. dũ fert᷑ ar
cha. id ẽ dũ orbẽ t̾raꝵ circũ iemꝰ mo-¬
uet᷑ eccłia ad predicantium
uoces. quasi ad tubaꝵ sonitũ muri ihe¬
rico. id ẽ elati huiꝰ mundi & principes
ac suꝑba infidelitatis obstacula corru-¬

Expanded text:
derunt Deo, dejecerunt illos. Legimus derunt Deo, dejecerunt illos. Legimus deportari per septem dies in circuitu Hiericho, ac sic personare tubis. Septimo autem die cum increpuissent tubis, corruerunt muri Hiericho, quod a magno mysterio non vacat. Hiericho, quae interpretatur Luna, speciem hujus mundi tenet; quia sicut luna menstruis completionibus deficit, ita hic mundus quotidianis defectibus cadit. In arca vero Ecclesia figuratur. In tubis autem aereis, praedicatores fortes accipiuntur. nat. Hanc vero urbem Hiericho diebus septem Israelitae ferentes arcam, aereis tubis clangentibus circumeunt, et muri ejus per arcae praesentiam atque aerearum tubarum sonitum cadunt: quia in hoc tempore, quod septem dierum vicissitudine volvitur, dum ca, id est, dum orbem terrarum circuiens movetur Ecclesia ad praedicantium voces: quasi ad tubarum sonitum muri Hiericho, id est elati hujus mundi et principes, ac superba infidelitatis obstacula corru
Abbreviated transcription (Latin):
diuisit illud in duodecim diuisiones:
qd̃ in oseȩ legitur. Lauda inquid pͥnceps
cũ ło in mari. Qua aꝓpt̃ illud mare he¬
breis fuit ad extris oe asinistris ꝓmu-
ro: p̃bens siccũ iter. s egyptios submer
qd̃ mare esset. Ex hoc enĩ apparuit
aquã esse. qr illi uenientes absorti sũt.
& ex hoc apparuit ñ esse fantasiam s
rerũ ueritatẽ. quã exꝑti egyptii de-¬
uorati sunt. Allegorice mare rubrũ¬
baptismꝰ est: rubore sanguinis xp̃i con-¬
secratus. Hebrei qui exierunt de egyp¬
to. & transierunt ꝑmare rubrũ. fide¬
les sunt. qui derelinquentes tenebras
infidelitatis: transierunt ꝑ fontẽ bap¬
tismatis. Pharao &e egyptii mortui
sunt inmare: qr infonte baptismatis
mortuus ẽ diabolus. amittendo po-¬
testatẽ qͣm habebat. fide muri iheri-¬
co corruerunt: circuitu dierũ septẽ.
Non eñi tubaꝵ sonitus. muroꝵ sauxa
deiecit. ac si ꝑ decem milia annos qͥs
tubis insonaret: s fide qua illi credi-

Expanded text:
divisit illud in duodecim divisiones: divisit illud in duodecim divisiones: quod in Osee legitur: Lauda, inquit, princeps, cum Deo in mari: quia propter illud mare Hebraeis fuit a dextris et sinistris pro muro, praebens eis siccum iter, Aegyptios submersunt enim quod mare esset: ex hoc enim apparuit aquam esse, quia illi venientes absorpti sunt; et ex hoc apparuit non esse phantasiam, sed rerum veritatem: quia experti Aegyptii devorati sunt. Allegorice autem mare Rubrbaptismus est, rubore sanguinis Christi consecratus. Hebraei qui exierunt de Aegypto, et transierunt per mare Rubrum, fideles sunt, qui derelinquentes tenebras infidelitatis, transierunt per fontem baptismatis. Pharao et Aegyptii mortui sunt in mari, quia in fonte baptismatis mortuus est diabolus, amittendo potestatem quam habebat; mortua sunt etiho corruerunt circuitu dierum septem . » Non enim tubarum sonitus murorum saxa dejecit, ac si per decem millia annos quis tubis insonaret. Sed fides omnia valet.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illũ sanguinẽ angłs. in telligens
ibi dñicã mortẽ. ac ꝓpterea ñ tetigit
Item:
signant᷑ dñicȩ passionis signo fideles
ppłi in frontibꝰ ad tutelam salutis: ut
abinteritu liberentur. fide transier̃t¬
.I. mare rubrũ tanqͣm ꝑaridam terram:
qđ exꝑti egyptii deuorati sunt. Nesi
diceret illis quibꝰ ista scribebat. In tan
tũ firmiter fidem sperare debemꝰ. ut
qͣndo in desꝑationẽ aliqͣm animꝰ nr̃
fluctuat: tunc quoq fidi simꝰ ut li
beremur. ac si usq admortẽ ueniamꝰ.
& si de om̃ibꝰ nobis ab om̃ibꝰ desperet᷑.
Quȩ nãspes poterat esse illis: Exuna
parte enĩ erat mare: exaltera cinge¬
bãtur altissimis montibꝰ : a tercia erãt
hostes. Si uellent fugere. aut in mari
erant perituri. aut in manꝰ egẏptioꝵ
inciderent. Habentes autẽ fidem: cun¬
cta uicert̃. fide enĩ qua credidit moy¬
ses do. ad uerbũ illiꝰ ꝑcussit mare. or

Expanded text:
enim illum sanguinem angelus, intelligens enim illum sanguinem angelus, intelligens ibi dominicam mortem: ac propterea non tetigit tem: signantur dominicae mortis signo fideles populi in frontibus ad tutelam salutis, ut ab interitu liberentur. Fide transierunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram: quod experti Aegyptii, devorati sunt. Ac si diceret illis qtum enim fidem tenere debemus, ut quando in desperatione aliqua animus noster fluctuat, tunc quoque fidei simus, ut lberemur, ac si usque ad mortem veniamus, ac si de nobis ab omnibus desperetur. Quaenam spes poterat esse illis? ex una enim parte erat mare, ex altera cingebantur altissimis montibus, a tertia erant hostes: si vellent fugere, aut in mari erant perituri, aut in manus Aegyptiorum inciderent: habentes autem fidem, cuncta vicerunt. Fide enim, qua credidit Moyses Deo, ad verbum illius percussit mare, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint in ciuitate una: fugite in ali¬
am. fuga gͦ moysi tota exterior fuit:
qm̃ maximã fide de dei auxilio habe¬
bat. Unde apłs dicit. In uisibilem in qͥ¬
ens dm̃ tãqͣm p̃sentẽ sustinuit. Qd est
dicere. Ita erat fisus de di adutorio.
oe ita semꝑ de eiꝰ. ꝓtectione securus erat:
tanqͣm om̃ipm dm̃ qui natura in uisi-¬
bilis ẽ semꝑ p̃sentẽ aspiceret Fide
celebrauit pascha exsanguinis effu¬
sione : ne qui uastabat primitua tan¬
geret eos. Fide qua moyses credidit ꝑ
illũ sanguinẽ saluandũ esse ppłm cele-¬
brauit pascha: & sanguinis effusione
geret isrłitas. Ac si illis diceret. Si san¬
gius agni typici in medio egyptioꝵ.
& in tanta deuastatione illesos serua¬
uit iudeos quoꝵ postes fuerunt res-¬
ꝑsi illo sanguine. multo amplius sal¬
uauit nos sangius ueriagni. hoc est
xp̃i: quoꝵ hostia. idẽ frontes muni-¬
tȩ sunt signo passionis xp̃i: Timuit

Expanded text:
fuerint in civitate una, fugite in alifuerint in civitate una, fugite in aliam . Fuga ergo Moysi tota exterior fuit: quoniam maxime de Dei auxilio fidebat. Unde Apostolus dicit invisibilem, inquiens: Deum tanquam praesentem sustinuit, quod est dicere: Ita erat fisus de Dei adjutorio et ita semper de ejus protectione securus erat, tanquam omnipotentem Deum qui natura est invisibilis, semper praesentem aspiceret. Fide celebravit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide qua Moyses credidit per illum sanguinem salvandum esse populum, celebravit Pascha et sanguinis effusionem geret Israelitas: ac si illis diceret: Si sanguis agni typici in medio Aegyptiorum, et in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos quorum postes fuerunt respersi illo sanguine: multo amplius salvabit nos sanguis veri Agni, hoc est Christi: quorum hostia, id est frontes signo munitae sunt passionis Christi. Timuit
Abbreviated transcription (Latin):
sit recepturus. fide reliquid egẏptũ.
ñ ueritus animositatẽ regis: in uisibi¬
lem enĩ tãqͣm p̃sentẽ sustinuit: Legimꝰ
in exodo qr cũ moysi dictũ esset. aqͥda
hebreo qui faciebat iniuriã fr̾i. que mo¬
ẏses uoluit increpare: nũqͥd interfice
re me uis sic̃ int̾fecisti egyptiũ. fugit
moyses in uerbo isto: eo qđ pharao au¬
dito hoc quereret eũ interficere. Sed
cũ manifestũ sit. fugisse illũ in madi¬
an: qͥd ẽ qđ beatus apłs dicit ñ ueritꝰ
animositatẽ regis: Qđ gͦ fugit. fi dei¬
fuit. credensꝰ liberari: & p̃tendit exte-¬
riꝰ timorẽ. cũ in teriꝰ nullũ haberet me¬
tũ. idoq sic ei reputat᷑ qͣsi ñ timuisset.
Idcirco enĩ noluit ibi manere: ne cau-¬
sa iactantiȩ uideret᷑ se in aꝑtũ pericłm
quid faciant. dm̃ tẽptare ñdebent. s
debent immitari dñm suum: qui fre¬
quent᷑ locũ dedit iudeis. audientes
qđ ipse p̃cepit dicens. Cũ uos ꝑsecuti

Expanded text:
o exinde sit recepturus. Fide reliquit Aegyptum, o exinde sit recepturus. Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis: invisibilem enim tanquam praesentem sustinuit. Legimus in Exodo, quia cum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere ut me vis sicut interfecisti heri Aegyptium? Fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao audito hoc quaereret eum interficere: sed cum manifestum sit fugisse illum in Madian, quid est quod beatus Apostolus dicit: Non veritus animositatem regis? Si fuit, credens liberari a Deo et praetendit exterius timorem cum interius nullum haberet metum, ideoque sic ei reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causas jactantiae videretur se in apertum periculum quod faciant, Deum tentare non debent, sed debent imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, audientes quod ipse praecepit, dicens: Cum vos persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. s etiã ꝓaliis hoc elegit ut maio¬
rẽ mercedem reciperet. ultroq se ꝓ.¬
iecit in tanta pericła cũ ei liceret &¬
inpace uiuere. & scłaribꝰ bonis ꝑfrui.
Maiores inqͥd diuitias estimans the-¬
moyses im ꝓperium: qui uniꝰ essentiȩ
scđm diuinitatẽ cũ patre ẽ. Siue im¬
redimere. qͣndo ei dixert̃ demonium
habes. & cetera mala ei intulerunt
usq ad passionẽ: ita &e moyses imperi¬
um sustinuit afr̾ibꝰ suis. qͦs uolebat li¬
berare: Dicebant enĩ ei. Quis te consti¬
tuit pͥncipem & iudicẽ suꝑ nos : Nũ in¬
terficere me tuuis: sic̃ interfecisti eri
egyptium: Similit̃ qͣndo quilibet ado¬
mesticis uel ab eis quibꝰ beneficium
p̃stitit im ꝓperium sustinet: im ꝓperiũ
xp̃i patitur. Aspitiebat inqͥd in remu¬
nerationẽ suã oe tociꝰ popłi. Ita qͣndo
qͥsq aduersa patitur debet reducere
ad memoriã: qͣm remunerationẽ ad nõ

Expanded text:
onem, sed etiam pro aliis hoc elegit, ut majoonem, sed etiam pro aliis hoc elegit, ut majorem mercedem reciperet, ultroque se projecit in tanta pericula, cum ei liceret pie vivere, et saecularibus bonis perfrui. Majores, inquit, divitias aestimans theMoyses improperium, qui unius essentiae secundum divinitatem est cum Patre. Sive imredimere, quando ei dixerant: Daemonium habes, et caetera mala ei intulerunt usque ad passionem, ita et Moyses improperium sustinuit in fratribus suis, quos volebat liberare; dicebant enim ei: Quis te constituit principem aut judicem super nos? Nunquid interficere me vis, sicut interfecisti heri Aegyptium? Similiter quando quilibet a domesticis, vel ab eis quibus beneficium praestitit, improperium sustinet, improperium Christi patitur. Aspiciebat, inquit, in remunerationem suam, et populi. Itaque quando quisque adversi ad memoriam quam remunerationem a Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dono. Qui etiã barbarã illã mulierẽ
egyptiã filiã uidelicet pharaonis
ad hoc excitauit ut amaret eũ. ut
sumeret. ut nutriret. Fide moyses
gͣndis factus negauit se esse filium
filiȩ pharaonis magis eligens affligi
cũ ppło di. quã temporalis peccati ha
bere iocũditatẽ. maiores diuitias
hec scribebat. Nullus ur̃m dimisit au¬
lam regiam. ampła. & claram. neq
tales thesauros. neq cũ posset filius
regis esse contẽpsit: s etiã abnegauit.
egyptiã pulcritudinẽ. magis eligens
ti habere iocũditatẽ. Peccatũ nãq
deputauit simaneret in aula regis
leticia tẽporali fruens: suosq fr̃es
intribulatione relinqueret. Non affli¬
gi inqͥd cũ aliis: peccatũ esse putauit.
Si gͥ ille ñ affligi acriter cũ aliis pec¬
catũ esse putauit. qͣntũ cumulũ pec-¬
cati habituri sunt: qui congregatio¬
nẽ fidelium deserunt: Uos inqͥd. ꝓ
uobis ipsis patimini: ille autẽ ñ solũ
pse solũmͦ ꝓspitiens in remunerati¬

Expanded text:
dono, qui etiam barbaram illam mulierem Aegyptiam, filiam videlicet Pharaonis, ad hoc excitavit, ut amaret eum, ut sumeret, et nutriret. Fide Moyses grandis factus, negavit se esse filium filiae Pharaonis: magis eligens affligi cum populo Dei, quam ivitias haec scribebat: Nullus nostrum dimisit aulam regalem amplam et claram, neque tales thesauros, neque cum posset filius regis esse contempsit, sicut Moyses fecit, Aegyptiaci regni pulchritudinem: magis eligens ti habere jucunditatem. Peccatum namque deputavit, si maneret in aula regis laetitia temporali fruens, suosque fin tribulatione relinqueret. Non affligi, inquam, cum aliis peccatum esse judicavit. Si igitur ille nova affligi acriter cum aliis peccatum esse judicavit, quantum cumulum peccati habituri sunt, qui congregationem fidelium deserunt? Vos, inquit, pro vobisipsis patimini, ille autem non solum pro se solo, aspiciens in remunerati
Abbreviated transcription (Latin):
dium. furtũ. rapinã. aut aliquod
citum ẽ subaudis ut obediatis eis:
atres nolite ad iracundiã xuiiii.¬
puocare filios ur̃os. ut ñ pusillo anr¬
mo fiant: idẽ ut ñ exasperati auob̾
fiant iracundi. id ẽ leues adirascen¬
dũ: s ur̃o exemplo discant e̾e patien
sub audis quȩ do ñ displicent. Serui
peccatum. sic̃ cham filiꝰ chanaan ꝓp¬
ter peccatũ enĩ uenit captiuitas. ꝑ

Expanded text:
aut aliquid ubaudis ut obediatis eis. atres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant, id est ut non exasperati a vobis fiant iracundi, id est leves ad irascendum, sed vestro exemplo discant esse patientes. subaudis quae Deo non displicent. Servi peccatum, sicut Chanaan, filius Cham. Propter peccatum enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ: id ẽ nouam mentẽ. & noui
hominis conuersationem. Quȩ est
conuersatio noui hominis ͦ Uirtutes
sectari. & om̃ia bona inse habere.
Et ne putaremꝰ qd hominẽ exterio¬
rẽ p̃ciperet renouari ad alicuiꝰ rei
similitudinẽ: subunxit. Eum ho¬
minẽ inquid p̃cipio renouari qui
renouatur in agnitionẽ łi. scđm
ymaginem eiꝰ qui creauit eum: idẽ
hominẽ interiorem. Anima & mens.

Expanded text:
minem, id est novam mentem, et novam novi hominis conversationem. Quae est conversatio novi hominis? Virtutes sectari, et omnia bona in se habere. Et ne putaremus quod hominem exteriorem praeciperet renovari ad alicujus rei similitudinem, subjunxit: Eum hominem, inquit, praecipio renovari, qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum, id est hominem interiorem: anima et mens
Abbreviated transcription (Latin):
& gratiosus sit omnibꝰ. Et sicut sal
condimentũ p̃stat omnibꝰ cybis: ita
& ille cunctoꝵ mentes condiat. Ut
sciatis qͦmͦ oporteat uos unicuiq res¬
pondere: id ẽ quomͦ heretico. quomͦ
xp̃iano. ut si uos in terrogauerit he¬
reticus. quomͦ respondeatis uos crede¬

Expanded text:
et gratiosus sit omnibus: et sicut sal et gratiosus sit omnibus: et sicut sal condimentum praestat omnibus escis, ita et ille cunctorum mentes condiat, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere, id est quomodo haeretico, quomodo Christiano, ut si vos interrogaverit haereticus, quomodo respondeatis, vos crede
Abbreviated transcription (Latin):
ere nomine lidia purpurari & ciui¬
tatis: cuiꝰ dñs aperuit cor. ut intelli¬
geret ea quȩ apaulo dicebantur: Nt̃¬
Ut aperiat nobis hostium sermonis.
id ẽ sensum &e in telligentiam diuinoꝵ
eloquioꝵ: ut ꝓmti simꝰ adloquendũ
mysteria incarnationis xp̃i. & diui¬
nitatis Pter qđ subaudis euange¬
lium: ita ut oportet me loqui. id ẽ
ut sciam. cui. & quid. & quando. uel
N sapientia ambulate ad eos: id ẽ in
fide sc̃ȩ trinitatis ubi ẽ om̃is sapientia.
Et bona conuersatione: ibi uiuite cr con¬
u̾samini. ad eos qͥforis st̃. id ẽ ad paganos he-¬
reticoᷤᷤ. falsoq xp̃iandᷤ̾. ut ñ possint nos re-¬
p̃hendere. Redimentes tempꝰ. id ẽ
urm facientes. or uobis bene loquen¬
do. &. recte uiuendo lucrantes.Tem¬
pꝰ enĩ sibi rediit: qui suã utilitatẽ
in illo operatur. Sermo ur semꝑ in
gr̃a sale sit conditꝰ: id ẽ ut semꝑ gra-¬
tiam & utilitatẽ prestet auditoribꝰ:

Expanded text:
ere nomine Lydia, purpuraria civiere nomine Lydia, purpuraria civitatis cujus Dominus aperuit cor, ut intelligeret ea quae a Paulo dicebantur. ut aperiat nobis ostium sermonis, id est sensus et intelligentiam divinorum eloquiorum, ut prompti simus ad loquendum mysteria incarnationis Christi et divinitatis, propter quod, subaudis Evangelium, ita ut oportet me loqui, id est ut sciam cui et quid et quando, vel n sapientia ambulate ad eos, id est in fide sanctae Trinitatis, ubi est omnis sapientia, et bona conversatione ibi vivite et conversamini ad eos qui foris sunt, id est ad paganos, haereticos, et falsos Christianos, ut non possint vos reprehendere, redimentes tempus, id est vestrum facientes, et vobis bene vivendo et recte loquendo lucrantes. Tempus enim sibi redimit, qui suam utilitatem in illo operatur. Sermo vester semper in gratia sale sit conditus, id est, ut semper gratiam et utilitatem praestet auditoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio apud dm̃: id ẽ si dñs male
egerit. or seruus bene. dñs dãpnabit᷑.
seruus glorificabitur. Cap̾.xxi.
omini qđ iustũ ẽ & equũ seruis
prestate. id ẽ nolite tenere eos ut ser¬
uos: s estote eis ut patres. quia inde
appellati sunt patresfamilias quid̃a.
qđ om̃es indomo sua ȩquali amore
diligebant. ut filios ita ce seruos.
rationi instate uigilantes.xxii.¬
sue uigilat in oratione ce ingratiis
do reddendis. qui ñ cũ tepore. neq
cũ desidia illud implet sed cũ ylari¬
tate. Si eñĩ ab homine ñ potest impe¬
trari hoc qd petit᷑: si cũ desidia illud
agit᷑. qͣntomagis adoͤ. Orantes simul
&e. ꝓnobis: subaudis qui uerbũ uite
administrauimꝰ. ut d̾s aperiat nob̃
hostium uerbi. idẽ ut corla &e sensũ
auditoꝵ nr̃oꝵ aperiat: ut ea quȩ lo¬
quimur. & quȩ abore nr̃o emittimus.
ad corda ce sensũ illoꝵ possint intra¬
re: & in telligant quȩ docemꝰ. Tale
quid legimꝰ in actibꝰ apłoꝵ. de muli¬

Expanded text:
acceptio apud Deum, id est, si dominus male egerit, et servus bene, dominus damnabitur, et servus glorificabitur. CAPUT IV. Domini, quod justum est et aequum, servis praestate, id est nolite tenere eos ut servos, sed estote eis ut patres: quia inde appellati sunt patresfamilias quidam, quod omnes in domo sua aequali amore diligebant ut filios, ita et servos. Orationi instate vigilantes. Ille vigilat in oratione, et in gratiis, Deo reddendis, qui non cum tempore neque cum desidia illud implet, sed cum hilaritate. Si enim ab homine non potest impetrari hoc quod petitur, si cum desidia illud agitur, quanto magis a Deo? Orantes simul et pro nobis, subaudis, qui verbum vitae administravimus, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, id est, ut corda et sensum auditorum nostrorum aperiat, ut ea quae loquimur, et quae ab ore nostro emittimus, ad corda et ad sensum eorum possint intrare, et intelligant quae docemus. Tale quid legimus in Actibus apostolorum de muli
Abbreviated transcription (Latin):
Salutat uos lucas medicus. Iste est
demas. Hic ad tempꝰ discessit abillo:
sed em̃datus redut. Salutate fr̃es
qui sunt laoditie. Salutare ẽ. salute
optare. Et nimpham. Nympha nobi¬
lis erat quecda matrona: in cuiꝰ domo
multitudo erat fidelium. Cap̾ .xxuii.
cepit legi in eccłia laodicensiũ. ut eã
quȩ laodicensium erat ido p̃cepit
colosensibꝰ legi: quia licet ꝑparua sit.
& incanone ñ habeat᷑. aliquid tam̃
utilitatis habet. Dicite archippo. Ar
epła. Memores estote uinculoꝵ meor
id ẽ accipite me in exemplũ. ut sic̃ ego
ñ timeo ꝓ xp̃i nomine uincula & carce¬
res sustinere: ita nec uos timeatis sine¬
accipiꝰ remissionẽ peccatoꝵ in baptis¬
mate. Et ẽ sensus. Gratia filii cłi. &r
salus. ac remissio peccatoꝵ: maneat
semꝑ uobiscum.

Expanded text:
Salutat vos Lucas medicus. Iste est Demas. Hic ad tempus discessit ab illo, sed emendatus rediit. Salutate fratres qui sunt Laodiciae. Salutare est salutem optare; et Nympham. Nympha nobilis erat quaedam matrona, in cujus domo multitudo erat fidelium. Et cum lecta aecipit legi in ecclesia Laodicensium, et eam quae erat Laodicensium ideo praecipit Colossensibus legi, quia licet perparva sit, et in canone non habeatur, aliquid tamen utilitatis habet. Dicite Archippo. Arcola mea. Memores estote vinculorum meorum, id est accipite me in exemplum, ut sicut ego non timeo pro Christi nomine vincula et carceres sustinere, ita nec vos timeatis, si neccepimus remissionem peccatorum in baptismate, et est sensus: Gratia Filii Dei et salus ac remissio peccatorum maneat semper vobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
Salutat uos aristarcus. Aristar.¬
cus discipulus erat beati pauli: &¬
S comes in p̃dicatione. Concaptiuus
m̃s: id ẽ qui inuinculis tenet᷑ sicut
& ego ꝓ xp̃i nomine. Et marcus.
Iste ẽ marcus ꝓquo dissensio factaẽ
inter paulum ce barnabam. sic̃ in acti
bꝰ apłoꝵ habetur: qui recessit abeato
paulo de quoda conflictu. qũe ha¬
buit cũ ꝑsecutoribus. Et ut quicła
dicunt ipse scripsit euangelium. qr¬
beato petro. Consobrinꝰ barnabȩ. Con¬
sobrini dicunt᷑ quasi sorimn. qui de
singulis sororibꝰ nascunt᷑. Iđo dixit
consobrinum illum esse: ut maioris
honoris haberet᷑ apud illos. ꝓpt̃ barna¬
bam. Et nisi dixisset suscipite illũ.
nequaquã auderent excipere illũ:
quia iam audierant illũ abeo discessi¬
Isse.
emendatus &t correptus iterũ socia¬
tus ẽ illi. De quo subaudis marco ac-
iam redut adnos. Hi soli sunt sub¬
audis superius memorati qui sunt
excircũcisione. idẽ exiudeis. Ipsi
sunt adiutores mei in regno łi. hoc

Expanded text:
Salutat vos Aristarchus. Aristarchus discipulus fuit beati Pauli et comes in praedicatione, concaptivus meus, id est qui in vinculis tenetur sicut et ego pro Christi nomine, et Marcus. Iste est pro quo dissensio facta est inter Paulum et Barnabam, sicut in Actis apostolorum legitur qui recessit a beato Paulo de quodam conflictu, quem habuit cum persecutoribus: et ut quidam dicunt, ipse scripsit Evangelium, qt et cum beato Petro. Consobrinus Barnabae. Consobrini dicuntur quasi sororii, quia de singulis sororibus nascuntur. Ideo dicit consobrinum illum esse, ut majoris honoris haberetur apud illos propter Barnabam, et nisi dixisset, suscipite illum, nequaquam auderent suscipere illum: quia jam audierant illum ab eo discessisse. Emendatus et correctus iterum sociatus est ei, de quo, subaudis Marco, mandata jam redeunt ad nos. Hi soli sunt superius memorati, qui sunt ex circumcisione, id est ex Judaeis. Ipsi sunt auditores mei in re
Abbreviated transcription (Latin):
S om̃ia nota faciet titycus. Iste p̃dica¬
Ytor
erat colosensium. Carissimꝰ frater. sub¬
audis infide: qr uniꝰ fidei sumꝰ. Minist̃
Ssubaud̾ ȩuangelui p̃dicatione. & con-¬
seruus in labore: qr simul laboramꝰ
inp̃dicatione. Et consolet᷑ corda ur̃a.¬
sub audis suo aduentu &e meo exem¬
plo ut ñ deficiatis infide. s potius
consolemini: ut si necessitas fuerit
talia sustinere possitis. qualia & ego
modo sustineo. Cum onesimo Raris¬
simo. Hic ostendit᷑ philemonẽ dñm¬
onesimi colosensem fuisse. & ipsũ one

Expanded text:
, omnia nota faciet vobis Tychicus. Iste praedicator erat Colossensium, charissimus, subaudis in fide, quia unius fidei sumus, minister, subaudis Evangelii praedicatione et conservus in labore, quia simul laboramus in praedicatione, et consolentur consolara, id est suo adventu et meo exemplo, ut non deficiatis in fide, sed potius consolidemini, ut si necessitas fuerit, talia sustinere possitis, qualia et ego sustineo cum Onesimo charissimo. Hic ostenditur Philomenem Colossensem fuisse dominum One
Abbreviated transcription (Latin):
sos. Uos qui sapientiores estis. doce¬
te alios oe cõmonete: atq exhorta¬
mini uos inuicẽ. In psalmis. sub au¬
dis lauiticis. ymnis. trium pueroꝵ
or scõꝵ. In gratia cantantes. idẽ sem¬
ꝑ reddite do gratias: ita ut qđ ore
canitis. corde in telligatis. &e mens
concordet uoci. Om̃e quđcũq facitiᷤᷤ
in uerbo. idẽ indoctrina. aut inoꝑe
sub audis aliquo. om̃ia innomine

Expanded text:
sos. Vos qui sapientiores estis, docesos. Vos qui sapientiores estis, docete alios et commonete, atque exhortamini vos invicem, in psalmis, subaudis Davidicis, et hymnis, trium puerorum et sanctorum, in gratia cantantes, id est semper reddite Deo gratias, ita ut quod ore canitis, corde intelligatis, et mens concordet voci. Omne quodcunque facitis in verbo, id est in doctrina, aut in opere, subaudis aliquo, in nomin