comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
undiq uulneribus acceptis nulla munitiõe praerupta cũ
lux apparer& ueriti ne ab latere aꝑto ex suꝑioribus castͥs
eruptione circũ uenirentur se ad suos receperũt: ac interi¬
ores dum ea quae a uercingentorige aderuptionẽ praepani¬
ta erant. proferunt: priores fossas explent. Diucius in his
rebus administrandis morati: prius suos discessisse cognoue¬
runt q̃ mumitiõib appropinquarẽt. Ita re infecta in o¬
pidum reuerterũt. bis magno cũ decrimẽto repulsi gal¬
li quid agant consulunt. Locoꝵ peritos adhibent. ex his
superioꝵ castroꝵ sicus munitionesq cognoscunt. Erat
a septẽ trionibus collis quẽ ꝑꝑ magnitudinẽ circuitus ope cir¬
cumplecti non potuerũt. nr̃i necessaĩo pene iiquo loco ee le¬
niterdediui castra fecerũt. hacc .C. ancistius reginus . & .L.
caninius regulus legati cum duaibus legionib optinebãt. co¬

Expanded text:
undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Co
Abbreviated transcription (Latin):
de uallo pertinbare: reliquaq quae ad oppugnundũ ꝑti¬
nent parãt administrare. Fodem tp̃re daimore exaudi¬
to dat tuba signii suis uercingentorix: atq ex oppido educit
Nostri sicut superioribus diebus unicuiq erat locus attribut
ad munitiones accedunt. fundis librib sudibq̃. quas in o¬
pere disposuerãt gallos glandibus perterrẽt: prospectu te¬
nebris adempto multa utrinq uulnera accipiuntur. com¬
plura tormentis tela coniiciuntur. At .M. antonius R .G.
Trebonius legati quib hae partes ad defendendũ obuene¬
rant qua ex ꝑte nr̃os premi intellexerãt: his auxͦ ex ul¬
terioribus castellis deductos submutebãt. dum longius ab
munitione aberãt galli plus multitudie celoꝵ proficiebãt
postea qͣ propius successerant: aut sestimulis inopinatos in¬
duebant: aut in scrobes delati transfodiebantur: aut ex
uallo & curribus traiecti pilis muralibus interibãt. młtis

Expanded text:
de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertide vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis
Abbreviated transcription (Latin):
consfectu omnĩ res gerebatur: neq recte ac curpiter ce¬
lari poterat. utrosq et laudis aipiditas & cimor igno¬
miniae ad uirtutẽ excitabat. Cum  meridie prope
ad solis occasum dubia uictoria pugnaretur. germani
una in parte confertis curmis in hostes impetũ fecerut
eosqͥ propulerũt. quibus in fugã coniectis sagitarii curtũ¬
uenti interfectiq sunt. Item ex reliqs partibus m̃ cedẽ¬
tes usq in castra insecuti sui facultãtem colligendi nõ
dederũt. At h qui ab alexia processerãt moesti prope iucto¬
ria desperata se in oppidum receperũt. Uno die intermis¬
so galli atq. hoc spacio magno cratiũ scalaꝵ & arpagonĩ
nũo effecto media nocte castris silentio egressi ad campes¬
tres munitiones accedunt. subito clamore sublato quasi¬
gnificatiõe ꝗ in oppido obsidebantur de suo aduentu cogno¬
scere possent: craces proiicere fundis sagutis. lapidib nr̃o

Expanded text:
conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum ceconspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros
Abbreviated transcription (Latin):
et proximã fossam cracibus integrãt: atq. aggere ex¬
plent: seq ad eruptionẽ atq om̃s cãsus apparat. caesar
omni exercitii ad utrãq ꝑtemmunitionũ disposito: ut
siusus ueniat suũ quisq locũ teneat et nouerit: eꝗta¬
tum ex castris educi et proeliũ comiti ub&. Erat ex
omnibus castris ꝗ sũmum undiq iuugum tenebãt despec¬
tus. atq om̃s milites intenti pugnae euentũ expectabãt
Galli inter equites raros sagutarios expedicos leuis arma¬
turae interiecerãt: qui suis cedentib auxilio succume¬
rent: et nr̃oꝵ equitũ impetũ sustinerẽt. ab his complio¬
res de improiuso uulnerati proelio excedebãt. cũ suos
pugna superiores es se galli confiderẽt: et mos multi¬
tudme premi uiderent: ex omnibus ꝑtib & hi ꝗmuni¬
tiõibus continebantur: et hi qui ad auxiliũ conuene¬
rãt clamore & ululatu suoꝵ aĩos confirmabãt: ꝙ in

Expanded text:
et proximam fossam cratibus integunt atque aggere exet proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in
Abbreviated transcription (Latin):
condicionẽ. Mandubii qui cosoppido receperãt cũ li
beris exne coguntur. hi cũ ad mimitiones romanorum
accessissent flentes omnibus precibus orãt: ut se in serui¬
tutẽ receptos cibo uuarẽt. hos caesar dispositis in uallo
custodibus recipi prohibebat. Interea comius reliquique
duces quibus simima Imperii permissa erat: cũ omnib
copiis ad alexiam perueniũt: et colle exteriore occupato
non longe mille passibus a nr̃is mimitiõib considunt. po¬
stero die eꝗtatu ex castris educto. omnẽ eñ planiciẽ quã
in longitudinẽ quatuor milia passiũ patere de monstra¬
uimus complent: pedestresq copias paulũ ab eo loco abdi¬
tas in locis superioribus constitiuit. Erat ex oppido ale¬
xia despectus in campũ: concurritur. his auxiliss uisis
fit graculatio inter eos: atq omniũ animi adlaetitia
excitantur. Itaq productis copiis añ oppidum considũt:

Expanded text:
condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum licondicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt
Abbreviated transcription (Latin):
tñ libertatis cã institui. et posteris prodi pulcherrimum
iudicarem. Nam quid illi simile bello fuit: depopulata
gallia cimbri magnaq. illata calamitate finib quiđ
nr̃is aliqñ excesserũt: atq alias terras petierũt. iura. le¬
ges agros libertatẽ nobis reliquerũt. Romami uõ quid
aliud pecũt. aut quid uolunt nisi iuidia adducti quos
phama nobiles potentesq bello cognouerũt. hoꝵ in agͥs
ciuitatibusq. considere: acq his aeternã inumgere ser¬
uitutẽ. Neq n. ulla alia condiciõe bella gesserũt. ꝙsi ea
quae in longinquis natiõibus ignoratis. respicite finiti¬
mam galliam: quae in prouinciã redacta uire & legib
cõmutatis feris securib subiecta. perpecua premitur ser¬
uitute. Sententiss dictis constitiũt ut h ꝗ ualitudme
damt. Iulo tñ ep̃re potius utendũ consilio si res cogat atq
auxilia morentur: q̃ aut deditiõis aut pacis subeundã

Expanded text:
mus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum mus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine ndant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam
Abbreviated transcription (Latin):
uos ur̃o auxilio expoliare ꝗ ur̃ę salutis cã suũ periculum
neglexerint: nec stultitia ac temeritate ur̃a aut ani¬
mi imbetillitate omnẽ galliam prosternere: et perpetuae
seruituti subiicere. An ꝙ ad diem non uenerint de eoꝵ
side constantiaq dubitatis: quid ergo romanoꝵ tũos in il¬
lis ulterioribus munitioib sine cã quotidie exerceri puta.¬
tis: si illoꝵ nunciss confirmari nõ potestis omni aditupre¬
septo hisutimini testibus appropinquare eoꝵ aduentũ.
ciiiuis rei timore exterriti diemq noctemq. in oꝑe uer¬
santur. quid ergo mei consiliĩ est facere : qđ nr̃i maiores
nequaꝗͣ pari bello cimbroꝵ teutonũq fecerũt: ꝗ i oppi¬
da compulsi ac simili mopia subacti. eoꝵ corporibus ꝗde¬
tate adbellum mutiles uidebantur uitã tolerauerunt
neq se hostibus tradiderũt. cuius rei si exemplũ nõ hr̃em

Expanded text:
hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non habere
Abbreviated transcription (Latin):
peterent eruptionem censebat: non praetercunda oracio
eritognati uidetur: ꝑꝑ eius singularẽ et nefariã crude¬
litatem. hic summo in aruernis loco natus et magne hi¬
bendos ciuium loco: neq ad consiliũ adhibendos censco. cũ
his mihi ressit: ꝗ eruptionẽ probant. quoꝵ in consilio oĩu
nr̃m consensu pristmȩ residere uirtutis memoria uidecur.
animi est ista mollicies non uirtus paulisper mopiã ferre nõ
poese : qui se ultro morti offerant facilius repiantur q̃ ꝗ
dolorem patienter ferat. Atꝗ ego homo sñiam probarem
tm̃ apud me dignitas põt. si nullam praeterq̃ uitae ñie
iacturam fieri uiderem: sed in consilio capiendo omnem.
galliam respiciamus: quã ad nr̃m auxiliũ concitauimus.
quid hominũ milibus lxxxx uno loco ineerfectis propin¬
quis consanguincisq nr̃is animi fore existimatis : si pene
in ipsis cad aueribus proelio decertare cogerentur : Nolite

Expanded text:
peterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio peterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habibendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
mouerentur : om̃sq & aĩo & opibus in id bellũ incumbert
duoꝵ finibus recensebantur: nũsq mibacur. praefecticõ¬
stituebantur. comio. acrebati. Uiridomaro. & eporedo¬
rigi heduis. uercasiaueuno aruerno consobrino uercin¬
gen̾torigis summa imperii tradicur. his delecti ex ciui¬
tatibus auribuuntur quoꝵ consilio bellũ administraret᷑.
om̃s alacres & fiduciae pleni ad alexiam proficiscuntur. ne¬
ꝓ erat omniũ quisꝗ̃ qui aspectum mõ tantę mulcitudinis sus¬
tinere posge arbitraretur. praesertim ancipiti proclio cum
ex oppido eruptione pugnaretur: et foris tantȩ copiae eꝗ¬
tatus peditatusq. cernerentur. At hi qui alexiae obsidebam¬
tur praeterita die qua auxilia suoꝵ expectauerãt: consum¬
pto omni frumento inscii quid in hedus gereretur. concili¬
o coacto de exitu suaꝵ fortunaꝵ consultabant: ac uariis
dictis sententiis quaꝵ pars deditionẽ. parsdum uires sup¬

Expanded text:
moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent.moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent.duorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires sup
Abbreviated transcription (Latin):
nis carnutibus duodena milia. bellouacis .x. totidem le¬
monicibus. octona pictonibus & turonis et parisiis et hel
morinis nitiobrigibus quina milia. Auelercis cenomanis
dine armoricȩ appellantur. quo sunt in nuo curiosoli¬
tes rhodones ambibarii: cadetes osissimi. lemonices une¬
lI UI. ex his bellouaci suũ nũm non compleuerũt: ꝙ se su¬
o nomĩe atq arbitrio cũ romanis bellum gesturos dicebãt
neq cuiq̃ imꝑio optemperaturos: Rogati tñ a comio pro
eius hospitio .xx. una miserũt. huius opera comii ut añ
de monstrauimus fideli atq utili suꝑioribus annis erat u¬
sus in britãnia caesar. quibus ille promeritis ciuitatem
eius iimunẽ es se iusserat: uira legesq reddiderat: ip¬
siq morinos attribuerat. Tñ tanta uniuersȩ galliae cõ¬
sensio fuit libertatis uindicandȩ: et pristinȩ belli laudis
recupandae ut neq bñficiis. neq amicitiae memoria

Expanded text:
nis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et HelvMorinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis dine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones, Ambibarii, Caletes, Osismi, Veneti, Lemovices, Venelli. Ex his Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una miserunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ram infodiebantur: medio cribusq̃. intermissis spaciis
omnibus locis disserebantur: quos stimulos nominabãt
his rebus perfectis regiones secutis q̃ potuit ae ꝗssimas ꝓ
ꝑfecit: Ut ne magna quiđ multitudine si ita actideret:¬
peius discessũ mimitionũ praesidia circũ fimdi possent
aut cũ ꝑiculo ex castris egredi cogerentur. Dieꝵ .Xxx.
pabulum frumentũq. hr̃e om̃s conuectũ iubet. Dum
haec apud alexiam geruntur: galli concilio principũ
indicto non om̃s hos qui arma serre possẽt ut censuit
Uercingentorix conuiocandos statiuit. sed cercũ nũm
cuiq ex ciuitate imperandum ne tanta multitudine con¬
fusa nec moderari. nec discernere suos nec frumentatiõe
nis ambluaretis aulercis. brã nouicibus. blannoniss milia
xXXv parem nũm aruernis adiunctis hel uetertis cadur¬
cis gabalis uellaniis. qui sub imperio aruernoꝵ esse consu¬
erunt. Se nonibus sequanis biturigibus santonis ruche¬

Expanded text:
ram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis ram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimasperfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi ratvis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rute
Abbreviated transcription (Latin):
dum firmis ramis abscissis atq hoꝵ dolobratis atq prȩ¬
acutis cacuminibus. perpetuȩ fossȩ quinos pedes alte
ducebantur. huc illi stipites demissi. et ab infimo re¬
umcti ne reuelli possent ab ramis eminebãt: qni
ordines coniuncti interse atq implicati: quo ꝗm̃tra¬
uerãt se ip̃i acutissimis uallis induebãt. hos cĩppos appel
maltitudine pedes fodiebantur paulatim angustiore
ad infimũ fastigio. huc teretes stipites. semissi crassitu¬
dine ab summo pracacutis et praeusti dimitebantur:
ita ut non amplius digitis uil. ex terra eminerẽt: simł
confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimosolo
pedes cres terra exculcabantur: reliqua parsscrobis ad
occultandas insidias uiminibus ac uinculis impedieba:¬
tur. huiꝰ gñis octom ordines uincti ternos inse pedes dis¬
tabant. id ex similitudine floris liliũ appellabãt. Atite
haec talie pedem longe ferreis hamis infixę totȩ in ter¬

Expanded text:
dum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praedum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellin altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in ter
Abbreviated transcription (Latin):
aduolaret : aut interdiu tela m ños oꝑȩ destintitos cõ¬
iicereipossent. hoc intermisso spacio duas fossas xu
pedum latas cadem altitudine perduxit. quaꝵ inte¬
riorẽ campestribus ac dimissis locis aqua ex flumine
diruta compleuit. posit eas aggerẽ ac uallũ .xil. pedũ
extruxit inuc loricas pĩnasq adiecit grandibus cerius
eminentibus ad cõmissnras pluteoꝵ atq aggeres : qui
ascensum hostiũ tardarẽt: & turres toto opere circũ¬
dedit: quae pedes .Lxxx interse distarẽt. Erat eo
tp̃re et maceriari et frumẽtari & tantas mimitiones
fieri necesse : diminutis nr̃is copiis quae longius ab cas¬
tris progrediebantur: ac non nimꝗ̃ oꝑa nr̃a galli ten¬
tare: atq eruptionẽ ex oppido pluribus portis sũma ui
facere conabantur. quare ad haet rursus opera addẽ¬
dum caesar putauit: quominore nũo militũ muniti¬
ones defendi possent. Itaq truncis arboꝵ haud admo¬

Expanded text:
advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos coadvolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admo
Abbreviated transcription (Latin):
delecta . Lxxx. una secũ interitura demonstrat. Rati.
rat intermissum: secunda uigilia silentio eqͥtatũ
emutit. frumentũ omne ad se conferri ubet. Capi¬
tis poenã his qui nõ paruerint. constituit. pecus cusꝰ
magna erat copia ab manduuiis compulsa uiritim dis¬
tribuit. frumentũq. parce et paulatim metiri insti.¬
tuit: copias om̃s quas pro oppido collocauerat. in appi¬
dum recepit his rõib auxilia galliae expectare : et
bellum parat administrare. quibus rebus cognitis ex
perfugis et captiuis. caesar haec gnã munitiõis insti¬
tuit. fossam pedum .xx. directis lateribus duxit: ut
cius fossae solum tantũdem pater& quantũ sũmȩ fos¬
sae labra distarent. reliquas om̃s munitiones ab ea
fossa pedes quadringẽtos reduxit. Id hoc consilio q̃m
tantũ ess& necessaĩo spacio complexus ne facile totũ
corpus romamae miliciae cingeretur: neue ex im¬
prouiso aut noctu admunitiones hostiũ multitudo

Expanded text:
delecta octoginta una secum interitura demonstrat. Rationdelecta octoginta una secum interitura demonstrat. Rationrat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
coaceruantur. Tum germani acrius ad munitiões sequũ¬
tur fit magna caedes. non nulli relictis equis fossam trãs¬
ire & materiã transcendere conãtur. paulũ legiones cae¬
sar quas pro uallo constituerat promoueri iubet nõ mi¬
nus qui mera munitiones erãt perturbantur. Galli ue.¬
niri ad se confestim existimãtes ad arma conclamãt. nõ¬
nulli perterriti in oppidum irrumpũt. Uercingentorix
iubet portas cdaudi. ne castra nudentur. multis interse¬
tis compluribus equis captis se se germani recipiũt. uercĩ¬
gentorix priusq̃ municiones ab romanis perficiantur consi¬
liũ capit: omnem abse equitatũ noctu diutere . discedẽ¬
tibus mandat ut suam quisq ciuitatẽ adeat: omnesq.
qui per actatem arma ferre poseẽt ad bellũ cogãt. sua in
illos merita propoĩt. optestaturq ut suae salutis rõnem
hẽant. Neu se optime de cõi libertate meritũ incrucia

Expanded text:
coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuncoacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum in crucia
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientem solem spectabat. hunc omnẽ lociĩ copiae gallo¬
ꝵ compleuerãt : fossamq & materiã sex in alticudinẽ pedũ
perduxerãt eiusq munitiõis quae ab romanis institue¬
batur circuitus xi. passuũ tenebat. castra opportunis lo¬
cis erãt posita. Ibiq. castella .xxiil. facta quib in castel¬
lis interdiu stationes ponebantur: ne qua subito cruptio
fieret haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiss
tenebantur. opere instituto fit equestre proeliũ in eapla¬
nicie quã intermissam collibus tria milia paasuũ patere¬
in longitudinẽ supra demonstrauimus sũma ui abueris¬
ꝗ contendicur. Laborantibusq nr̃is caesar germanos
submutit. legionesq pro castris constituit ne qua subi¬
to irruptio abhostium peditatu fiat. praesidio legionũ
addito nr̃is aũis augetur. hostes in fugã coniecti se ipsos
mulcitudine impedumt: atq angustiorib portis relictis

Expanded text:
ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Galload orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis
Abbreviated transcription (Latin):
cingentorix copias quas pro castris collocauerat reduxit. pro¬
tinusq alexiam quod est oppidum mandubioꝵ iterfacere
Caesar impedimẽtis in proximũ collem deductis duabus le¬
gionibus praesidio relictis secutus quãtũ diei est tempus
passuum circiter.iii. milibus hostiũ ex nouissimo agmine in¬
terfectis altero die ad alexiam castra fecit. perspecto urbis
situ perterritisq hostibus ꝙ equitatu quo maxima ꝑte exercitꝰ
confidebant erãt depulsi. adhortatus ad laborẽ milites ale¬
xiam circũuallare instituit. Ipsum erat oppidũ Alexia in
colle sumno ad modum edico loco: ut nisi obsidione expugna¬
ri non posse uideretur. cuius collis radices duo duabus ex
ꝑtibus flumina subleuabant. Ante id oppidum planicies
circiter milia parsuum tria in longitudinẽ patebat. reliqs
ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spacio pari
altitudinis fastigio oppidum cingebãt : sub muroq pars collis

Expanded text:
cingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit procingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facCaesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis
Abbreviated transcription (Latin):
hostem iubet. pugnatur una omnibus in ꝑtibus. constitit
agmen. impedimẽta inter legiones recipumtur. si qua in
pte nostri laborare: aut grauius premi uidebantur: eo signa
inferri. aciemq constitu iubebat. quae res et hostẽ adm
sequendum tardabat: et nr̃os spe auxilii confirmabat.
Tandem germani a latero dextro sũmum iugũ nacti hostes
loco depellunt. fugientesusq ad flumẽ ubi uercingentorix
cũ pedestribus copiss consederat: persequutur. complures incer¬
ficiũt. qua re animaduersa reliqui ne circũuenirentur ue¬
riti se fugae mandant. oĩbus locis fit caedes. Tres nobilissimi
hedui capti ad caesarẽ ꝑducuntur. Cottus praefectus equitũ
qui controuersiam cũ conuictolano proximis comiciis hũenu
et caruilus qui post defectionẽ lutauici pedestribus copiss ꝓ̃¬
fuerat & eporedorix quo duce añ aduentũ caesaris hedui
cum sequanis bello contenderãt. Fugato equitatu uer¬

Expanded text:
hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Ver
Abbreviated transcription (Latin):
ne impedicos adorirentur : si pedites suis auxiliũ ferant
atq in eo morentur iter facere non posse. sin id quod
magis futuꝵ confidat. relictis impedimẽtis suȩ salii¬
ti consulant et usu reꝵ necessariaꝵ et dignitate spo¬
liatum iri. Nam de equitibus hostiũ qu nemo eoꝵ pro¬
gredi modo exera agmen audeat. et iposquid nõ debere
dubitare id qͥ maiore saiciãt cũo copias se om̃s pro casts
hĩtur et terrori hostibus futun conclamãt eꝗtes scictis¬
simo iureiurando confirmari oportere ne tecto recipia¬
tur ne ad liberos ne ad parẽtes ne aduxorẽ aditũ habeat
qui non bis per agmen hostiũ pereꝗtasset probata re acq
om̃ib iure iurando adactis, postero die in tres ptes distri¬
buto eqtatu dirae se acies ab duobus lateribus ostendunt
Una primo agmine iter impedire coepit. qua re nunciata
caesar suum quoq equitatũ tripartito diuisum ire conera

Expanded text:
ne impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant ne impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra
Abbreviated transcription (Latin):
supioribus annis pacauerat: equitesq ab his arcessit: &
leius armaturȩ pedices: qui inter eos prodiari consucue¬
rant eoꝵ aduentu ꝙ imnus idoneis equis utebantur
a tribmil. reliquisq equitibus romanis atq euocatis
equos sumit germanisq distribuit. Interimdum haec
geruntur hostium copiae ex aruernis equitesq̃. qui toti
galliae erãt imperati conueniũt. magno hoꝵ coacto
nũo cum caesar in sequanos per extremos Imgonũ
fines iter facer& quo facilius subsidiũ prouinciae ferre
posset circitermilia passuũ .x. a romanis trinis castris
uercingentorix consedit: conuocatisq. ad conciliũ p̃fectis
equitu uenisse tempus dictoriae de mõstrat. fugere ĩ
prouinciã romanos galliaq. excedere : id sibi ad pritem
optinendam libertatem satis esse : ad reliq temporis
pacem atq ociũ parum profici. maiorib .n. coactis co¬
piss reuersuros neq finem bellandi facturos proñ cigmi¬

Expanded text:
superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmi
Abbreviated transcription (Latin):
cosq affines uolgaꝵ aremicorũq de populandos mutit
Nihilominus cladestinis nunciis legatiõibusq allobroges
sollicitat: quoꝵ mentes non dum a suꝑiore bello resedis¬
se sperabat. hoꝵ principibus pecimias. ciuitati aũt im¬
perium totius prouinciae pollicetur. ad hos om̃s casus
prouisa erãt praesidia cohortiũ duaꝵ & .xx. quae ex
ipsa prouincia ab .L. caesare legato ad omnes partes op¬
ponebantur. hedui sua sfonte cum finitimis proelio con¬
gressi pelluntur: & .c. ualerio de motauro caburci fili¬
oprincipe ciuitatis compluribusq aliss interfectis in¬
tra oppida ac muros compeluntur. Allobroges crebris ad
rhodanũ dispositis praesidis magna cum cura et dili¬
gentia suos fines tuentur. Caẽsar ꝙ hostes eꝗtatu su¬
periores e&e intelligebat: et intercdusis omnibus itine¬
ribus nulla re ex proiuncia atq Italia subleuari poterat:
trans rhenum in germaniã mittit ad eas ciuitates. quas

Expanded text:
cosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. cosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas
Abbreviated transcription (Latin):
separe audent. Inuiti sũmae ssei adolescentes eporedo¬
rix & viridomarus uercingentorigi parent. Ipse impe¬
rat reliquis ciuitatibus obsides. deniq rei ei consticiut
uenire iubet: peditatu quẽ antea hũerat se fore con-¬
tentum dicit. neq fortumã tentatuꝵ aut in acie di¬
mictituꝵ: sed quoniã habundet equitatu perfacile
esse factu frumentatiõib pabulatiõibusq. romanos
prohibere: ae quomõ ão sua ip̃i frumẽta corrumpãt:
dedificiaq. incendant. qua rei samiliaris iactura per¬
petuũ impiũ libertatẽq consequi uideãtur. his consti¬
tutis rebus heduis segusianisq qui sunt finitimi eius ꝓ¬
uinciae decẽ milia peditũ imꝑat huc addit equites
octingentos. hispraeficit fraerẽ eporedorigis: bellũ qͦ
inferri allo brogibus iubet. Altera ex parte gaballos pro-¬
ximosq pagos aruernoꝵ in heluios. Itẽ ruthenos cadur¬

Expanded text:
separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedoseparare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit.enire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadur
Abbreviated transcription (Latin):
ad sollicitandas ciuitates nitutur. nacti obsides quos apđ
eos caesar deposuerat: hor supplicio dubitãtes territant
petunt & uercingentorige hedui ut ad se ueniat : rõnesq
belli gerendi cõĩtet. Reipetrata contendunt ut ip̃is sum¬
ma imperii tradatur: & rem in controuersiã deduci Totius
galliae conciliũ bibracte indicitur. eodem conueniũt un¬
diq freq̃ntes multitudines. suffragiis res permititur. Ad
unũ om̃s uercingentorigem probant imꝑatorẽ. Ab hoc con¬
cilio remi. Lingones treueri abfuerũt. Illi ꝙ amicitiã ro¬
manoꝵ sequebantur. Treueri ꝙ aberãt longius et ab
germanis premebantur. quae fuit cã quare tanto ab¬
eegent bello. et neutris auxiliũ muterent. Magno
dolore hedui fuerũt: se deiectos principati querũtur
fortunae cõmutationẽ et caesaris indulgentiã in sere¬
quirunt : neq tñ suscepto bello suũ consilium ab reliquis

Expanded text:
ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
onem fugae quisq̃. Ipse dux hostium camilogenus suis ad¬
erat atq eos cohortabatur. interto & nũc exitu uictoniae.
cum a septima legione tribuis essent nunciata. quae ĩ
sinistro cornu gererentur: post tergũ hostiũ legionẽ ostende¬
runt. signaq. intulerunt. Nec eo quid tpr̃e quisqͣ loco cessit:
sed circuuenti om̃s atq interfecti sunt. Eandem fortimã
tulit camilogenus. At hi qui in praesidio enãt relicti contꝰ¬
ierunt: collemq ceperũt: neq nr̃oꝵ milicũ uictorũq im¬
petũ sustinere potuerũt. Sic cum suis fugientib permix¬
ti. quos non siluae montesq̃ texerũt ab equitatu sũt inter¬
fecti. hoc negotio confecto labienus reuertitur agendiu¬
cum ubi impedimẽta totius exercitus relicta erãt. Inde
cum omnibus copiis ad caesarem peruenit. Defectione he¬
duoꝵ cognita bellum augetur: legaciones in om̃s ꝑtescir¬
cũmututur. quantũ grã. auctoritate pecinia ualent

Expanded text:
onem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis adonem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent,
Abbreviated transcription (Latin):
uibus transportari. quibus rebus audicis ꝙ existimabãt tri¬
bus locis transire legiones atq om̃s perturbatos defectiõe
heduoꝵ fugam parare: suas quoq copias intres partes
distribuerunt. Nam praesidio e regione castroꝵ relicto
et parua manu elesedum uersus missa. quae tatũ pro:¬
grediatur: quantũ naues processissent. reliquas copias cõ¬
tra labienum dixerũt. prima luce et nr̃i omnes erãt
transportati. et hostium acies cernebantur. labienus
milites cohortatus ut suȩ pristinae uirtutis. et secundissi¬
moꝵ proelioꝵ retinerẽt memoriã : atq caesarẽ cuius
istimarent: dat signũ proelii. primo concursu ab dextro
cornii ubi septima legio constiterat: hostes pelluntur. atq
in fugam coniiciuntur. Ab smistro: quem locũ ꝗntadetima
legio tenebat: cum primi ordines hostium transfixi telis con-¬
cidissent: tñ reliqui a cerrime resistebant. nec dabat suspia¬

Expanded text:
ibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant triibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius  existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspici
Abbreviated transcription (Latin):
quinq cohortes quas maxime firmas ad dimicandũ eae
existimabat: castris praesidio relinquit. quinq eiusdem
legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedi¬
mentis aduerso flumine magno tumultu proficisci ub&.
conquirit ã lintres. has magno impetu remoꝵ incitatas
in eandem ꝑtem mutie. Ipse paulo post silentio egressus cum
tribus legionibus eundem locũ petit: quo naues appelli ius¬
serat. eo cum esset uentũ exploratoresq hostiũ ommꝑte
fluminis essent disfositi mopinantes ꝙ magna subito coorta
tempestas ab nr̃is opprimintur. equitatus peditatusq eq¬
tibus romanis administrantibus. quos ei negocio praestc̃e¬
rat. celeriter transmutitur. Uno fere tpre sub lucẽ hostib
nunciatur in castris romanoꝵ praeter consuetudinẽ tumł¬
tuari. et magnũ ire agmen aduerso flumine: sonitumq
remoꝵ in eãdem ꝑtem exaudiri: & paulo infra milites na.¬

Expanded text:
Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites nav