comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recti cum solu̾ent pullũ. nũquid
suis u̾b usi st̃: minime. S dixer̃
sic̃ dixerat illis iħc. ut agnoscas
s xp̃i noĩe fidẽ ppłis infud̾e genti¬
lib. atq ad u̾sarie potestates que
sibi nationũ obseqͥa uindicabãt.
mãdato cessere diuino. Uñ ⁊ apłi
siue qd̃ factigłiam eugłica p̾dicatͥo¬
ne p̾ferrẽt. Inscͥptis enĩ diuinis
plerũq uestim̃ta uirtutes ft̃. que
gẽtium duritiã in aliqͣntulum
apria quoq uirtute mollirẽt. ut
in offensa uecture felicis obsequia
seduł affectib exhibent. Nonenĩ
mũdi dñm forensi sp̾e gestari dor¬
so asine delectaũ. s ut latẽte my¬
sterio penetraliũ nr̃e m̃tis inster¬
n̾et. ⁊ in secretis animoꝵ int̾iore M̃¬
sessu mysticus uector insid̾et: qͣt
quodam corꝑe diuinitatis infusꝰ
regens m̃tis uestigia. lasciuiã car¬
nis infrenãs. ut ductu pietatis
adsuctũ ppłigentił edomaret af¬
fectum. Felices illos qui talem

Expanded text:
recti cum soluerent pullum, numquid recti cum soluerent pullum, numquid suis uerbis usi sunt? minime, sed dixerunt, sicut dixerat illis Iesus, ut agnoscas sti nomine fidem populis infudere gentilibus atque aduersariae potestates, quae sibi nationum obsequia uindicabant, mandato cessere diuino. unde et aposiue quo facti gloriam euangelica praedicatione praeferrent; in scripturis enim diuinis plerumque uestimenta uirtutes sunt, quae gentium duritiam in aliquantulum propria quoque uirtute mollirent, ut inoffensa uecturae felicis obsequia sedulis adfectibus exhiberent. non enim mundi dominum forensi specie gestari dorso asinae delectauit, sed ut latente mysterio penetralia nostrae mentis insterneret et in secretis animorum interiore consessu mysticus uector insideret quasi quodam corpore diuinitatis infusus, regens mentis uestigia, lasciuias carnis infrenans, ut ductu pietatis adsuetum populi gentilis edomaret adfectum. felices illos, qui talem
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq si ñ ex pͥmit᷑ dñs definit᷑. nõ
iam ꝑ adiũctionẽ ꝑsone. s ꝑ uni¬
u̾sitatẽ natͥe. Marcus aut̃ indu
cũq est foris est in uia. Qͥ aut̃ in
xp̾o est: foris ñ est. In transitu ad¬
didit. ubi nullius certa possessio.
ñ p̾sepe. ñ alim̃ta. ñ stabulus. Mi¬
sera seruitꝰ. cui uagũ ius ẽ. Ptes
enĩ dñas habet qui unũ ñ habet.
Abieni alligãt ut possideãt. iste
soluit ut teneat. Uehem̃tiora do¬
na nouit eẽ qͣm uincula. Nec illud
ociosũ qd̃ duo discipłi dirigunt᷑.
petrꝰ ad corneliũ. paulus ad reli¬
quos. & iõ ñ ꝑsonas destinauit.
s numerũ definiuit: Tam̃ siqͥs
est qui ꝑsonas exigat. potest esti¬
mare de philippo quẽ sp̾c misit
ingazã. qñ candacis regine bap¬
tizauit eunuchũ. ⁊ abazoto ĩ ce¬
sareã ꝑ om̃s ciuitates u̾bũ dñi se¬
minauit. Nec illud p̾t̾eundum
qd̃ mox remittẽdos asserit qr di¬
rigendierant. qui dñm iħm in
finib gentiũ p̃dicarẽt. Illi gͦ di¬

Expanded text:
itaque si non exprimitur dominus, definitur non iam per adiunctionem personae, sed per uniuersitatem naturae. Marcus autem induxistum quicumque est foris est in uia, qui autem in Christo est foris non est. in transitu addidit, ubi nullius certa possessio, non praesepe, non alimenta, non stabulum. misera seruitus, cui uagum ius est; plures enim dominos habet qui unum non habet. alieni adligant ut possideant, iste soluit ut teneat; uehementiora enim dona nouit esse quam uincula. Nec illud otiosum quod duo discipuli diriguntur, Petrus ad Cornelium, Paulus ad reliquos. et ideo non personas designauit, sed numerum definiuit; tamen si quis est qui personas exigat, potest aestimare de Philippo, quem spiritus misit in Gazam, quando Candacis reginae baptizauit eunuchum et ab Azoto in Caesaream per omnes ciuitates uerbum domini seminauit. nec illud praetereundum quod mox remittendos adserit, quia dirigendi erant qui dominum Iesum in finibus gentium praedicarent. Illi ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
qui pulsatut ab ingrediẽtib. ⁊ ab
em̾itis adorat᷑. Ergo in castello erat
iligatꝰ erat pullus cum asina. Nlõ
poterat solui nisi ussu dñi. Solint
eũ manus apłica. tał actus. tał ui¬
ta. tał gr̾a. Esto tał ut tu possis
ligatos solu̾e. Nunc consid̾emus
qui fu̾int illi qui errore de tecto de
ꝑadyso uiecti: castello st̃ religani.
o uides quẽad mod̾ quos mors ex.
ut qr in duob hominib utͥq fue¬
rat sexus expulsus: in duob ani
asina matrẽ qiͣ euam figurauit
erroris. hħͥ aut̃ inpullo generali¬
tatem ppłi gentił exp̾ssit. W ĩo
pullus sedetut asine. O bene in
quo nemo sedit. qr nullus ante¬
quã xp̃c nat̾onũ ppłos uocauit
ad eccł̃iam. deniq scdm marcum
sic habes. Quẽ nemo adhuc sedit
hõiũ. Alligatꝰ aut̃ ꝑfidie uincuł
tenebat᷑. iniqͦ addictus dño errori

Expanded text:
qui pulsatur ab ingredientibus et ab qui pulsatur ab ingredientibus et ab emeritis adoratur. ergo in castello erat et ligatus erat pullus cum asina. non poterat solui nisi iussu domini. soluit eum manus apostolica: talis actus, talis uita, talis gratia. esto talis, ut tu possis ligatos soluere. Nunc consideremus qui fuerint illi qui errore detecto de paradiso eiecti in castello sint religati. et uides quemadmodum quos mors expuut, quia in duobus hominibus uterque fuerat sexus expulsus, in duobus aniasina matre quasi Euam figurauit erroris, hic autem in pullo generalitatem populi gentilis expressit. et ideo pullus sedetur asinae. et bene: in quo nemo sedit, quia nullus antequam Christus nationum populos uocauit ad ecclesiam. denique secundum Marcum sic habes: quem nemo adhuc sedit hominum. adligatus autem perfidiae uinculis tenebatur, iniquo addictus domino errore
Abbreviated transcription (Latin):
dbethaniã ad mõ¬
tem qui uocatur
oliueti: misit du¬
os discipłos suos dicẽs. Ite in castel¬
lonqd̾ cont᷑ uos est. in quo intro¬
eũtes inuenietis pullũ asie alli¬
gatũ. in quo nemo sedit. Mulchre
relictis iudeis habitaturꝰ in affe¬
aib gẽtiũ: templũ dm̃i ascẽdit.
Hoc enĩ templũ ẽ uerũ. in quo ñ
dĩ templũ est. qd̾ fidei series ñ la¬
pidũ structura fundauit. dese¬
runtur gͦ qui hoderant. eligũt᷑
qui amaturi erant. W iõ ad mõ¬
temuenit oliueti. ut nouellas
oleas insublimi uͥtute plantaret.
quoꝵ mat̾ est illa que sursum ẽ
ierłm. In hoc mõte est ille celestis
agricola. ut plantati om̃s in do¬
modĩ possint uiritĩ dic̾t. E goa̾
sic̃ oliua fructifera in domo dĩ.
Et fortasse ip̃e mõs xp̃c est. Qͥ s enĩ
alius tales fructus ferret olearũ.
ñ cur uescẽtiũ ub̃tate bacarũ. s sp̃c
plenitudine gentiũ fecundarum :
ip̃e est ura. qui aꝑitur ⁊ qui aꝑi.

Expanded text:
ad montem qui uocatur oliueti, misit duos discipulos dicens: ite in castellum quod contra est, in quo introeuntes inuenietis pullum asinae adligatum, in quo nemo sedit. pulchre relictis Iudaeis habitaturus in affectibus gentium templum dominus ascendit; hoc enim templum est uerum, in quo dei templum est, quod fidei series, non lapidum structura fundauit. deseruntur ergo qui oderant, eliguntur qui amaturi erant. et ideo ad montem uenit oliueti, ut nouellas oleas in sublimi uirtute plantaret. quorum mater est illa quae sursum est Hierusalem. in hoc monte est ille caelestis agricola, ut plantati omnes in domo dei possint uiritim dicere: ego autem sicut oliua fructifera in domo domini. et fortasse ipse mons Christus est. quis enim alius tales fructus ferret olearum non curuescentium ubertate bacarum, sed spiritus plenitudine gentium fecundarum? ipse est uia, qui aperitur et qui aperit,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hend̾et. cum ⁊gigantas ⁊ uallẽ
titanum scͥptura ꝯp̾henderit.
erroris ãnis festinantẽ ad patͥã
loco fagi suauitate bacarum te¬
nere potuerunt.si horti alchio¬
niretardarũt. si postremo syre¬
nes cantu uocis illectũ ad illud
famosum uoluptatis naufra¬
gium pene deduxerant. nisi ad¬
uersus illecebrose sonitus canti¬
lene. inserta cera socioꝵ clausisset
aures. quantomagis religiosos ui¬
ros celestium factoꝵ decet adini¬
ratione mulceri. atq hic iam nõ
bacarum suauitas haurienda. s
panis ille qui descendit decelo. ñ
holera alchioni spectanda. s sacͣ¬

Expanded text:
prehenderet, cum et gigantas et uallem prehenderet, cum et gigantas et uallem Titanum scriptura conprehenderit -erroris annos festinantem ad patriam Lotophagi suauitate bacarum tenere potuerunt, si horti Alcinoi retardarunt, si postremo Sirenes cantu uocis inlectum ad illud famosum uoluptatis naufragium paene deduxerant, nisi aduersus inlecebrosae sonitus cantilenae inserta cera sociorum clausisset aures, quanto magis religiosos uiros caelestium factorum decet admiratione mulceri!atque hic iam non bacarum suauitas haurienda, sed panis ille, qui descendit de caelo, non holera Alcinoi spectanda, sed sac
Abbreviated transcription (Latin):
cibum afferre ñ possunt.
ꝯfecimus opus.
certe infructuo¬
sum ñ fuit dñicis diutius inhe¬
rere maiorib. Hlam si hii qui
magnũ mare littorali parant
nauigatione transmittere. alti¬
oris ꝯpendium cursus itidem ut
nos fidutie infirmitate uitãtes.
agrum ⁊ urbes littore deductas.
capti locoꝵ decore freq̃nter inui¬
si sunt: qͣntomagis nos in tanto
ñ elem̃toꝵ s gestoꝵ celestium siti
ꝓfundo uiciniores legere portus.
⁊ freq̃ntes amare debemus exc̃s.
nequis longe nauigat̾onis tedio
fatigatus fastidii uomitũ ten̾e
ñ possit. Certe siquis intute ratis
tittia infida ꝑspex̾it tanqͣm fre¬
q̃nti libroꝵ portu obiectu. licet
ut aurium uela deponat lectio¬
nis anchoram figat. Nonuidet᷑
deserusse nauigium s ꝯfecisse
cursum qui descendit in portũ.
Et plerisq locis fortasse ameni
tas locoꝵ ip̃a inuitet p̾termeãtẽ.
Namꝰ ulixem illum ut fabule fe
bunt in eafilie syrenum. ⁊ si nõ
dixisset ꝓpħa nemo tam̃ iure re¬

Expanded text:
cibum afferre non possint.onfecimus opus: certe infructuosum non fuit Dominicis diutius inhaerere majoribus. Nam si ii qui magnum mare littorali parant navigatione transmittere, altioris compendium cursus, itidem ut nos, fiduciae infirmitate vitantes, agros et urbes littore deductas capti locorum decore frequenter invisunt: quanto magis nos in tanto non elementorum, sed gestorum coelestium siti profundo, viciniores legere portus, et frequentes amare debemus excursus! ne quis longae navigationis taedio fatigatus, fastidii vomitum tenere non possit. Certe si quis intutae ratis vitia infida perspexerit, tamquam frequenti librorum portu objecto, licet ut aurium vela deponat, et lectionis anchoram figat. Non videtur deseruisse navigium, sed confecisse cursum, qui descendit in portum. 2. Et plerisque in locis fortasse amoenitas ipsa locorum invitet praetermeantem. Nam si Ulyssem illum, ut fabulae fer334 Habitabunt in ea filiae Sirenum : etsi non dixisset propheta, nemo tamen iure re
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Uocem pͥor helisabeth audiũ.
s ioħs pͥor gr̃am sensit. Illa na¬
ture ordinẽ audiuit. iste exultaũ
ratione mysterii. Ille marie. iste
dñi sensit aduentũ. Femina mu¬
lieri. ⁊pignus pignori. Iste gr̾am
loquũtur. illi intus oꝑant᷑. piera¬
tisq myst̾iũ mat̾nis ad oriunt᷑
ꝓfectib. Dupliciq miracło ꝓphã¬
tant matres sp̃u paruuloꝵ. Exł¬
tauit ui fans. repleta mat̾ ẽ. Nõ
pͥus mat̾ repleta ꝙͣ filiꝰ. S cũfi¬
lius eẽt repletus sp̃u scõ repleũ
⁊ matrẽ. Exultauit ioħs. ex ul
tauit ⁊ marie sp̃c. Exultãte iohe
replet᷑ helisabeth. Mariã tam̃ nĩ
cognoiuimꝰ. Incop̾hensibił it in¬
cõprehensibilit̾ oꝑabat᷑ in ma¬
tre.⁊ illa post ꝯceptum repletui
ista ante ꝯceptum. Benedic:
tu int̾ mulieres ⁊ bñdictus fru¬
ctus uentͥs tui. Ꝙ uñ hoc mͥ ut u¬
niat mat̾ dñi mĩ ad me ͤ Nou¬

Expanded text:
tes. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultatavit et Mariae spiritus. Exsultante Joanne, repletur Elizabeth: Mariam tamen noncognovimus; incomprehensibilis enim incomprehensibiliter operabatur in matre. Et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Et unde hoc mihi ut veniat mater Domini mei ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ linga eius. qr qͣm uinx̾at incredu¬
litas fides soluit. Credamꝰ ⁊ nosgͥ
ut loqͣmur: ut lingua nr̃a q̃ incre¬
dulit᷑as uincuł ẽ ligata ratonis
uoce soluatur. S cͥbamus sp̃u my¬
steria si uolumus loqͥ. Scͥbamus p̾¬
in tabuł cordis carnalib. Eta qͥ
ioħem loquit᷑ xp̃m ꝓpħat. Loq̃m᷑¬

Expanded text:
est lingua eius, quia quam uinxerat increduest lingua eius, quia quam uinxerat incredulitas fides soluit. credamus et nos igitur, ut loquamur, ut lingua nostra, quae incredulitatis uinculis est ligata, rationis uoce soluatur. Scribamus spiritu mysteria, si uolumus loqui, scribamus prin tabulis cordis carnalibus. etenim qui Iohannem loquit
Abbreviated transcription (Latin):
tem patͥs noĩe zacharie appellan¬
dum putauer̃. ut adu̾tas matͥ
ñ nom̃ alicuiꝰ displicuisse degene
re uocabulũ filii nequiuit uxori.
nom̃ eius. ħ ẽ ñ nos nom̃ei impo¬
nimꝰ. qr iã acdõ nom̃ accep̃. Hab
uocabulũ suũ q agnouimꝰ. ñ ꝙ
eligimꝰ. Habent hoc m̾ita scoꝵ
ut adño nom̃ accipiãt. Sic iacob
Reuelabit᷑ inqͥt filius m̃s iħe cum
his qui cum eo iocundabunt᷑. qͥ re
licti s̃ in ãnis qͣdrigẽtis. Yerit pꝰan¬
nos hos. ⁊ moriet᷑ filius ms xͦ. ⁊ ꝯu̾te¬
tur scłm. Uidesangłos q̃ audierĩt ñ
q̃ usurpauerĩt nuntiare. Nec mire
eius uocabatur ħ noĩe. ut intelli¬
gas nom̃ ñ gen̾is eẽ s uatis. Tacha¬
rias quoq nutu intr̾ogat᷑. Sq in¬
credulitas ei affatum eripuerat ⁊
auditũ: ꝙ uoce ñ pot̾at manir⁊ lit¬
teris ẽ locutꝰ. Scͥpsit i dicens. Ioħs¬
nom̃ eius. Et hͥ nom̃ imponit᷑ s ad
struitur. Meritoq ꝯtinuo resoluta

Expanded text:
tem patris nomine Zacchariae adpellantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degenerre uocabulum fili nequiuit uxori,  ei nos nomen inponimus, qui iam a deo nomen accepit. habet uocabulum suum quod agnouimus, non quod elegimus. habent hoc menta sanctorum, ut a deo nomen accipiant. sic Iacob reuelabitur enim inquit filius meus Iesus cum his licti sunt in annis quadringentis; et post annos hos morietur filius meus Christtur saeculum. uides angelos quae audierint, non quae usurpauerint nuntiare. nec mirereius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed uatis. Zaccharias quoque nutu interrogatur, sed quia incredulitas ei adfatum eripuerat et auditum, quod uoce non poterat, manu et litteris est locutus; scripsit enim dicens:Iohanstruitur meritoque continuo resoluta
Abbreviated transcription (Latin):
signe p̾mttit᷑. ⁊ gr̃a secut᷑a uͥtu¬
tis exultat̾one uicinoꝵ p̾figãte
signat᷑. Pulcre aut̃ tp̃s quo fuit
in ut̾o ꝓpħa descͥbitur: ne ma¬
rie p̾sentia taceatur. S tp̃s sile¬
tur infantie. eoꝙ p̾sentia dm̃
matͥs inut̾o roboratur. qui infã¬
tie impedim̃ta nesciuit. Et ideo
meugłio nicħ suꝑ eo legimꝰ nisi
ortum eiꝰ ⁊ oraculũ. exultat̾onẽ
in ut̾o. uocẽ in deserto. Heq enĩ
ullam infantie sensit etatẽ. qͥ
supͣ naturã. supͣetatẽ. in ut̾o sit
matͥs am̃sura ꝑfecte cepit etatis
plenitudinis xp̃i. Y respondit
mat̾ eius ⁊ dix̃. Non. s uocabit᷑
ioħis. s responder̃ ad illam. Ne¬
mo ẽ in cognat̾one tua qͥ uocet᷑
hoc nomine. Annuebant autẽ
patri eius quem uellet uocari eũ.
⁊ accepit pugillarẽ. ⁊ scͥpsit dicẽs.
Ioħs ẽ nom̃ eius. Et mirati s̃ om̃s.
Contiuo aut̃ resoluta ẽ lingua
bñdicens dm̃. Mire sc̃s eugłista
p̾mittendũ putaũ ꝙ płimi ĩfan¬

Expanded text:
signe praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatur. pulchre autem tempus, quo fuit in utero propheta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem in deserto. neque enim ullam infantiae sensit aetatem qui smatris, a mensura perfectae coepit aetatis plenitudinis Christi. Et respondit mater ejus, et dixit: Non, sed vocabitur Joannes. Et responderunt ad illam: Nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Annuebant ergo patri ejus, quem vellet vocari eum. Et accepit pugillares, et scripsit, dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt omnes. Continuo autem resoluta est lingua benedicens deum. mire sanctus euangelista praemittendum putauit quod plurimi infan
Abbreviated transcription (Latin):
quoq os possit aꝑiri. ꝙ in sac̾do¬
te tanto irrat̃onabił mͦ pecudis
frena nutantis fidei coercebãt. ͣ
zacharias pat̾ eius impletꝰ ẽ sp̃u¬
scõ ⁊ ꝓpħabat dicens. Ni de ꝙͣbonꝰ
ds̃. ⁊ facił indulg̾e̾ pc̃cis. Nonsolũ
ablata restituit. s ⁊̃ insꝑata ꝯcedit.
dei maxima qd̾ eũqͥ negau̾at ꝯfite¬
tur. Nemo gͦ diffidat. nemo uete¬
rum ꝯscius delictoꝵ p̾mia diui¬
na desꝑet. Nouit dñs mutare sẽ¬
tentiam si tu nou̾is em̃dare delic¬
cũ publice numeraret sua qͣi ingͣ¬
tus tacuisse q̃ acceꝑat bñficia uid̾e¬
tur.q̃ agnoscebat in filio. S fortas¬
se aliquiqiͣ irrat̾onabilẽ m̃tis exces¬
sũ putẽt ꝙ octo dierũ alloqͥt᷑ in¬
fantem. uerum si teneamꝰ intłłi¬
gimꝰ ꝓfecto ꝙ potuit uocẽ patris
natus audire qͥ marie salutat̾onẽ
añꝙͣ. nasc̾et᷑ audiũ. Sciebat ꝓpħa¬

Expanded text:
quoque os possit aperiri, quod in sacerdote tanto irrationabilis modo pecudis frena nutantis fidei coercebant. Et Zacharias pater ejus impletus est Spabat dicens. uide quam bonus deus et facilis indulgere peccatis non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. dei maxima, quod eum qui negauerant confitentur. nemo ergo diffidat, nemo ueterum conscius delictorum praemia diuina desperet. nouit deus mutare sententiam. si tu noueris emendare deliccum publice numeraret sua quasi ingratus tacuisse quae acceperat beneficia uideretur, quae agnoscebat in filio. sed fortasse aliqui quasi inrationabilem mentis excessum putent, quod octo dierum adloquitur infantem. uerum si teneamus. intellegimus profecto quod potuit uocem patris natus audire, qui Mariae salutationem, antequam nasceretur, audiuit. sciebat p
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ⁊ qiͣ bonꝰ athleta ex̃cebat᷑ in
tutis eiꝰ certamini ꝑabat᷑. Deniq
tãdiu mansit maria quãdiu
helisabeth pariendi tp̃s imple¬
ret. Ꝙ si diligent̾ adu̾tas inueni¬
es hoc nusq̃m põitũ nͥ ingn̾atio¬
ne iustoꝵ. Deniq impleti s̃ die
ut pareret maria: impletũ ẽ tp̃s
ut pareret helisabeth. Impletũ ẽ
uite tp̃s cũ scĩ uiri ex hocuite cur¬
ricło demigͣrẽt. P ienitudinẽ iu¬
sti uttahabet. manes aut̃ diess̃
impioꝵ. Peꝑit gͦ filiũ helisabeth

Expanded text:
 bonus athleta exercebatur in uirtus eius certamini parabatur. denique tamdiu mansit Maria, quamdiu Elisabet pariendi tempus inpleret. quodsi diligenter aduertas, . inuenies hoc nusquam positum nisi in generatione iustorum. denique inpleti sunt dies, ut pareret Maria, inpletum est tempus, ut pareret Elisabet, inpletum est uitae tempus, cum sancti uiri ex hoc uitae curriculo demigrarent. plenitudinem iusti uita habet, inanes autem dies sunt inpiorum. peperit ergo filium
Abbreviated transcription (Latin):
demones p̾cipiũt᷑ silere de dĩfi¬
lio. Fallendi ut dixi pͥncipis mũ¬
dicens. S loqͥm᷑ dĩ sap̃iam in my¬
st̾io absconditã. qͣm nemo pͥnci¬
pum istiꝰ scłicognoũ. Si  cog¬
nouissent nũqͣm dñm maiesta¬
tis crucifixissent. Hoc est nũquã
me redimi dñi morte fecissẽt. fe¬
fellit gͦ ꝓ nb̃. fefellit ut uinc̾et.
fefellit diabolũ cum tẽptaret᷑ cũ
rogaret᷑. cũ dĩ filius dic̾et᷑. ut nus¬
qͣm cliuinitatẽ ꝓpͥam fat̾etur. s
tam̃ magis fefellit pͥncipẽ scłi.
Diabolus i ⁊ sialiqñ dubitauit
cum dic̾et. si filius dei es mitte te
deorsum. tam̃ sero cognouit ⁊ dis¬
cessit ab eo. sognouer̃ ⁊ demones
qui dicebãt. Nouimꝰ qͥsis iħc filiꝰ
dei. Quid uenisti añ tp̃s torq̃re
nos : ⁊ ideo uenisse cognouer̃. qr
p̾cognitũ habebãt ẽẽ uenturũ.
Drincipes aut̃ scłi ñ cognouisse
qͦ maiore possumꝰ qͣm apłice sẽ

Expanded text:
daemones praecipiuntur silere de dei fidaemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundicens: Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam . . . . quam nemo principum istius saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent , hoc est, numquam me redimi Domini morte fecissent. Fefellit ergo pro nobis, fefellit ut vinceret, fefellit diabolum cum tentaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħat. ⁊ maria añ dñi gn̾at̾onẽ.
Serpunt a iam tẽptam̃ta salu¬
tis humane. Fam sic̃ pcema mu¬
lierib cepit: ita ⁊̃ bona amulie¬
rib incohant᷑. ut femine quoq¬
a muliebͥa oꝑa deponẽtes infir¬
mitati renuntiẽt.⁊ animaq̃ no
habet sexũ ut maria q̃ nescit erꝰ¬
suam. Bene inducit᷑ sc̃a maria
exhibuisse offitiũ. ⁊ mysticũ nu¬
merũ custodisse. Non it sola fa¬
miliaritatis ẽ cãq diu mãsit. s
etiã tanti uatiᷤ ꝓfectus. Nam si pͥ¬
mo ingressu tantus ꝓcessus exti¬
tit ut ad salutat̾onẽ marie exul¬
taret infans in ut̾o. repleretur
sp̃u scõ mat̾ infantis. qͣntũ pu¬
tamꝰ usus tanti tp̃ris sc̃e marie
addidisse p̾sentia : Alansit autẽ

Expanded text:
ni generationem; serpunt enim iam temtamenta salutis humanae. nam sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus inchoantur, ut feminae quoque muliebria opera deponentes infirmitati renuntient et anima, quae non habet sexum, ut Maria, quae nescit ern domum suam. bene inducitur sancta Maria et exhibuisse officium et mysticum numerum custodisse: non enim sola familiaritatis est causa quod diu mansit, sed etiam tanti uatis profectus. nam si primo ingressu tantus processus exstitit, ut ad salutationem Mariae exsultaret infans in utero, repleretur spiritu sancto mater infantis, quantum putamus usu tanti temporis sanctae Mariae addidisse praesentiam? mansit aut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut fc̃a ẽ uox salutat̾onis tue
maurib mĩs exłtauit in gaudio
infans in ut̾o mo. ⁊beata q̃ credidi¬
sti. Uides ñ dubitasse mariã s credi¬
isse.⁊ iõ fructũ fidei ꝯsecutam. Be¬
ata inquit q̃ credidisti. s ⁊ uos bea¬
i qui auditis ⁊ creditis. Qc̃ũq cre
iderit anima ⁊ ꝯcipit ⁊ gn̾at dĩ
l̾ibum. ⁊ oꝑa eius agnoscit. Sit ĩ
Ingłis marie anima ut magni¬
icet dñm. Sit insingłis sp̃c ma¬
ie ut exulter in deo. Si scđd̾m car¬
a ⁊ ĩmunis auitiis. ĩ temerato ca
timoniã pudore custodiat. Qcũq
at dñm. sic̃ aĩa marie magnifi¬
cauit dñm. ⁊ exultauit sp̃c eius
in deo salutari. Magnificat᷑ i
dñm mecũ. Nonqͦ dño aliqͥd hu¬
mana uoce possit adiungi.s qr
nagnificatur in nb. ymago u¬
sumq fec̾it anima: illã yma¬
ginem dei ad cuiꝰ ẽ similitudi¬
nem creata magnificat. Ꝙ ideo
dũ magnificat eã: magnitudi
nis eius quadã participat̾one sub¬

Expanded text:
 ut facta est uox salutationis tuae in auribus meis, exsultauit gaudio infans in utero meo. et beata quae credidisti. uides non dubitasse Mariam. sed credidisse et ideo fructum fidei consecutam. beata inquit quae credidisti. sed et uos beati, qui audistis et credidistis; quaeiderit anima et concipit et generat dei uerbum et opera eius agnoscit. sit in singulis Mariae anima, ut magnificet dominum, sit in singulis spiritus Mariae, ut exsultet in deo, si secundum car inmunis a uitiis intemerato castimoniam pudore custodiat. quaecumcat dominum, sicut anima Mariae magnificauit dominum et exsultauit spiritus eius in deo salutari. magnificatur edominum mecum, non quod domino aliquid humana uoce possit adiungi, sed quia magnificatur in nobis: imago sumque fecerit anima illam imaginem dei. ad cuius est similitudinem creata, magnificat et ideo, dum magnificat eam, magnitudi nis eius quadam participatione sub
Abbreviated transcription (Latin):
ille de quo dictum ẽ. ecce here dit
dñi filii merces fructus uentͥs
hoc ẽ hereditas dñi. filii s̃ qui
merces s̃. Fructus illius qui de
marie uentre ꝓcessit. ip̃e fruct
uents ẽ flos radicis. De qͦ bñ ꝓpl¬
uit ysalas dicens. Exiet uirgad
radice iesse. ⁊ flos de radice eius
ascendet. Radix nl est familia u¬
deoꝵ. Uirga maria. Elos marie:
fructificat in nb̃. nc̃ rediuiua

Expanded text:
le de quo dictum est: Ecce haereditas Domini filii, merces fructus ventris ? Hoc est, haereditas Domini filii sunt, qui merces sunt fructus illius, qui de Mariae ventre processit. Ipse fructus ventris est, flos radicis, de quo bene prophetavit Esaias dicens: Exiet virga de radice Jesse, et flos ex radice ejus ascendet ; radix enim est familia daeorum, uirga Maria, flos Mariae fructificat in nobis, nunc rediuiua
Abbreviated transcription (Latin):
dit. unde hoc sciam: ħ iam de
negotio tͣctat. ille adhuc de nun¬
cio dubitat. Negat ille se credere
um q̃rit aurtorem. Ista se facere
ꝓfitetur. nec dubitat eẽ facien¬
dum qd̾ quomͦ fieri poss inqui¬
rit. Sic i habes. Quomͦ fiet istd̃
q̃m uirũ ñ cognoui : In credibił
⁊ inaudita gen̾atio. añ audiride¬
buit ut crederet᷑. U irginẽ pare¬
re diuini ẽ signũ mysterii ñ hu¬
mani. Deniq accipe inqͥt tͥ sig¬
nũ. Ecce u̾go inutõ accipiet ⁊ pa¬
riet filium. Leg̾at hoc maria. iõ
credidit futurũ. S quomͦ fieret
ante ñ leg̾at. Non a quẽad mod̾
fieret uł ꝓpħe tanto fuerat reue¬
latum. Tantũ N mandati my
Ancillam se dic̃ dñiq̃ mat̾ eligit᷑.
Nec repentinao exaltata ẽ ꝓmissio.
Simł ancillam dicendo nullam
sibi p̾rogatiuã tante gr̃e uendica¬
uit que fac̾et ꝙ iubetur. Alitẽ
enĩ humilemq paritura humi¬
litatẽ debuit ⁊̃ ip̃a p̾ferre. Ecce

Expanded text:
dit: unde hoc sciam? haec iam de dit: unde hoc sciam? haec iam de negotio tractat, ille adhuc de nuntio dubitat. negat ille se credere,um quaerit auctorem, ista se facere profitetur nec dubitat esse faciendum quod quomodo fieri possit inquirit; sic enim habes: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? incredibilis et inaudita generatio ante audiri debuit, ut crederetur. uirginem parere diuini est signum mysterii, non humani. denique accipe inquit tibi signum; ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium. legerat hoc Maria, ideo credidit futurum; sed quomodo fieret ante non legerat; non enim quemadmodum fieret uel prophetae tanto fuerat reuelatum. tantum enim mandati mysaligitur: nec repentino exaltata promisso est. Simul ancillam dicendo, nullam sibi praerogativam tantae gratiae vindicavit, quae faceret quod juberetur. Mitem enim humilemque paritura, humilitatem debuit etiam ipsa praeferre. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾andũ unigenitũ dĩ filium
fuisse uideatur incredula. Quo
aut̃ modo fieri poss. licet salua
p̾rogatiua sit matͥs. cui ꝓfecto
fuit ampliꝰ differendũ. s ut p̾ro¬
gatiua maior. maior ⁊̃ fides ei de¬
buit reseruari. Qͦ gͦ fieri mͦ poss
ut zacharias qui ñ credid̾at silen¬
cii ꝯdẽpnaretur. maria aut̃ si nõ
credidisset sp̃s scĩ infusione exal¬
taret᷑: S neq ñ cred̾e maria. neq
tam tem̾e debuit usurpare. Nõ
cred̾e angło. usurpare diuina. Heq
enĩ facileerat scire myst̾iũ abscõ¬
ditũ a scłis indõ. ꝙ nec suꝑiores
potestates scire potuer̃. M tam̃
ñ fidem renuit. ñ officiũ refuta¬
uit. s accõmodauit affectũ. spo¬
pondit obsequiũ. & enĩ cũdicit
quomͦ fiet istud. ñ de effectu du¬
bitauit. s qͣlitatẽ ip̃us quesiuit
effectiis. Quanto temꝑãtior ista
responsio qͣm u̾ba s̃ sac̾doris: ħ
ait. quomͦ fiet istud: Ille respon¬

Expanded text:
generandum unigenitum dei filium generandum unigenitum dei filium fuisse uideatur incredula. quo autem modo fieri posset — licet salua praerogatiua sit matris, cui profecto fuit amplius deferendum, sed ut praerogatiua maior, maior etiam fides ei debuit reseruari - quo ergo fieri modo posset, ut Zaccharias, qui non crediderat, silentii condemnaretur, Maria autem, si non credidisset, spiritus sancti infusione exaltaretur? sed neque non credere Maria neque tam temere debuit usurpare, non credere angelo, usurpare diuina. neque enim facile erat scire mysterium absconditum a saeculis in deo, quod nec superiores potestates scire potuerunt. et tamen non fidem rennuit, non officium refutauit. sed adcommodauit adfectum, spopondit obsequium. etenim cum dicit: quomodo fiet istud? non de effectu dubitauit, sed qualitatem ipsius quaesiuit effectus. quanto temperatior ista responsio quam uerba sunt sacerdotis! haec ait: quomodo fiet istud? ille respon
Abbreviated transcription (Latin):
odita s̃ in celo ⁊ in tr̃a. uisibilia ⁊
inuisibilia. u ip̃e ẽ añ om̃s.⁊ om̃ia
in ip̃o ꝯstant. Celũ aspice. iħc illic
est. Tr̾am intuere. iħc ad est. Ascẽ¬
de u̾bo incelũ. descende u̾bo in in¬
fernum. iħc adest. Ꝙ enĩ si ascen¬
deris in celũ iħe illic ẽ. si descende¬
ris in infernũ ad est. hodie cum
loquor mecũ ẽ. intra hoc punctũ.
int᷑ hoc mom̃tũ. Ꝙ si in armenia.
yssos opinione penetres illic qͦq
iħm uideb oꝑari. S cͥptũ est enĩ.
Ne dix̾is incorde tuo qͥs ascendit
incelum ad est xp̃m deduc̾e. aut
quis descendit̾ in abyssum. hoc
est xp̃m ex mortuis deduc̾e. Ubigͦ
ñ est qui celestia. inferna. tr̾ena
ꝯpleuit: Benegͦ magnꝰ cuius
uirtus mundũ repleuit. qͥ ubiq
est ⁊erit semꝑ. qr regni eius nos
eadem penẽ. dix̃ aut̃ maria ad
angłm. Quomͦ fiet istud qm̃
uirũ ñ cognosco: Uidet᷑ hic no
credidisse maria nͥ diligent̾ ad¬
u̾tas. Neq i fas est ut electa ad

Expanded text:
 uisibilia et inuisibilia, et ipse est ante omnis et omnia in ipso constant. caelum aspice, Iesus illic est; terram intuere, Iesus adest; ascende uerbo in caelum, descende uerbo in infernum, Iesus adest. etenim si ascenderis in caelum, Iesus illic est; si descenderis in infernum. adest. hodie cum loquor, mecum est, intra hoc punctum, intra hoc momentum et, si in Armenia nyssos opinione si penetres, illic quoque Iesum uidebis operari; scriptum est enim: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit in caelum? id est Christum dedquis descendit in abyssum? hoc est Christum a mortuis reducere . Ubi ergo non est, qui coelestia, inferna, et terrena complevit? Bene ergo magnus, cujus virtus mundum replevit, qui ubique est, et erit semper; quia regni ejus non erit finis. Dixit autem Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? uidetur hic non credidisse Maria, nisi diligenter aduertas; neque enim fas est ut electa ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ demorarii plateis. ñ aliqͦs ĩpu¬
blico misce̾ sermones. Maria ĩ do¬
mo sera. festina in publico. Mansit
q̃ ꝑꝑoffitiũ uen̾at inherebat offi¬
delectaret aliena: s qr freq̃ntiꝰ ui¬
deri in publico displicebat. didici¬
stis uirgines pudorẽ marie. discite
humilitatẽ. Uenit ꝓpinqͣ ad ꝓxi¬
mam. iunior ad seniorẽ. Nec solũ
uenit s ⁊̃ pͥor salutauit. Decet
enĩ ut qͣnto castior u̾go tantohu¬
milior sit. Nou̾it deferre seniori¬
bus. sit magistra humilitatis:
in qͣ est ꝓfessio castitatis. Est ⁊ c̃a
pietatis. ẽ ⁊̃ norma doctͥne. Con¬
tuend̾ ẽ enĩ qr suꝑior uenit ad ĩ¬
feriorem. ut inferior adiuuet᷑.
tismũ ioħis: dñs uenit ad baptis¬
mũ. Cito qͦ aduentꝰ marie. ⁊ p̾sen¬
tie dñice bñficia declarant᷑. Simł

Expanded text:
non demorari in plateis, non aliquos in punon demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo seria, festina in publico, mansit  officium uenerat inhaerebat offidelectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur,tismum Iohannis, dominus uenit ad baptismum. cito quoque aduentus Mariae et praesentiae dominicae beneficia declara
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ zacharie. ⁊ salutaũ heli¬
sabeth. A orale ẽ om̃ib ut qui fidẽ
exigũt: fidẽ astruãt. Et ĩo angłs cũ
abscondita nuntiaret. ut fides astͥ¬
eretur: exemplũ senioris femine
steriłq ꝯceptũ uͥgini marie nũtia¬
uit. ut possibile deo om̃eꝙ. ei placu¬
erit assereret. Ubi audiuit ħ ma¬
ria ñ qͣi incredula de oraculo. nec
qiͣ incerta de nuntio. nec qͣi dubi¬
tans de exemplo. s qiͣ leta ꝓ uoto.
religiosa ꝓ offitio. festina ꝓ gaudio:
in montana ꝑrexit. Q i iam dõ ple¬
na nͥ ad suꝑiora cũ festinatione co¬
res sedulitatẽ. quã p̾gnantib debe¬
atis ex hib̃e cognatis. Maria q̃ ante
in intimis penet᷑lib u̾sabat᷑. nõ a
publico uͥginitatis pudor. ñ astudio
asꝑitas montiũ. ñ ab offitio ꝓlixitas
itin̾is retardauit. In mõtana uͥgo
cũ festinat̾one. uͥgo offitii memor.
iniurie ĩ memor. affectu ingente
ñ sexu relicta ꝑrex̃ domo. discite
uͥgines ñ circũcursare ꝑalienas edes.

Expanded text:
salutavit Elizabeth. . 19. Morale est omnibus, ut qui fidem exigunt, fidem adstruant. Et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides astrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum virgini Mariae nuntiavit; ut possibile Deo omne quod ei placuerit, assereret. Ubi audivit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo, nec quasi incerta de nuntio, nec quasi dubitans de exemplo: sed quasi laeta pro voto, religiosa pro officio, festina pro gaudio, in montana perrexit. Quo enim jam Deo plena, nisi ad superiora cum festinatione conres, sedulitatem quam praegnantibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus versabatur, non a publico virginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardavit. In montana virgo cum festinatione, virgo officii memor, injuriae immemor, affectu vigente, non sexu, relicta perrexit domo. 21. Discite, virgines, non circumcursare per alienas aedes,
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ogauit. Unde ⁊ meruit audire
beata q̃ credidisti. R u̾e beata que
sac̾dote p̾stantior. Cum sac̾dos ne¬
gauit: uirgo correx̃ errorem. Nec
mirũ si dñs redempturꝰ mundũ
oꝑat̾onem suam inchoauit a ma¬
ria. ut ꝑ qͣm salus om̃ib ꝑabat᷑
eadem pͥma fructum salutis hau¬
riret expignore. W bñ quesiuit
quom᷑ fieret. Legerat i qr uirgo
gen̾aret. ñ legerat quẽadmod̾ uir̾¬
gogeneraret. Leg̾at ut dixi. ecce
uirgo in ut̾o accipiet. Quomꝰ aut̃
acciꝑet in eugłio pͥmũ angłi est

Expanded text:
terrogauit. unde et meruit audire: terrogauit. unde et meruit audire: beata quae credidisti. et uere beata, quae sacerdote praestantior. cum sacerdos negasset, uirgo correxit errorem. nec mirum si dominus redemturus mundum operationem suam inchoauit a Maria, ut per quam salus omnibus parabatur eadem prima fructum salutis hauriret ex pignere. et bene quaesiuit quomodo fieret; legerat enim quia uirgo generaret, non legerat quemadmodum uirgo generaret; legerat, ut dixi: ecce uirgo in utero accipiet, quomodo autem acciperet in euangelio primum angelus est
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s ⁊ corpus: Qͥd tam maudi¬
tum qͣm uͥgo p̾gnans: Contͣ legẽ.
contͣ ꝯsuetudinẽ. contͣ pudorẽ.
cuiꝰ carior cura ẽ uͥgini. Tachari¬
as aut̃ ñ de impari ꝯclitione. s
de senili etate ñ credidit. Nam
conlitio ꝯgruebat. Ex uiro ⁊ fe¬
mina sollempnis ẽ partꝰ. Nec ĩ¬
credibile debet uideri uͭ natura
concordat. Cum i etas nate sit
ñ nat᷑a etatis. fit plerũq ut etas
impediat nat᷑am. Non ẽ tam̃ ir¬
rationabile ut minor cedat᷑ m̃a
lori.⁊ potior p̾rogatiua natẽ usũ
inferioris excludat etatis. huc
accedit ꝙ. abrahã ⁊ sarra filiũ in
senectiite susceꝑãt. Ꝙ ioseph fi¬
lus senectutis est. Ꝙ siqr risit
sarra rep̾hendit᷑ uistiꝰ ⁊dempna¬
tur qͥ nec oraculo credidit nec exẽ¬
plo. Maria aut̃ cum dic̃ quomͦ fiet
istud qm̃uirũ ñ cognoui: ñ uidet᷑
dubitasse de facto s de facti qͣlita¬
te quesisse. Liquet u qr faciendũ
ẽẽ crediderat que quomͦ fieret in¬

Expanded text:
s et corpus? quid tam inauditum quam uirgo praegnas contra legem, contra consuetudinem, contra pudorem, cuius carior cura est uirgini? Zaccharias autem non de inpari condicione, sed de senili aetate non credidit; nam condicio congruebat. ex uiro et femina sollemnis est partus nec incredibile debet uideri, ubi natura concordat. cum enim aetas naturae sit, non natura aetatis, fit plerumque ut aetas inpediat naturam; non est tamen inrationabile ut minor cedat causa maiori et potior praerogatiua naturae usum inferioris excludat aetatis. huc accedit quod Abraham et Sarra filium in senectute susceperant et Ioseph filius senectutis est. quodsi quia risit Sarra reprehenditur, iustius condemnatur qui nec oraculo credidit nec exemplo; Maria autem cum dicit: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? non uidetur dubitasse de facto, sed de facti qualitate quaesisse. liquet enim quia faciendum esse crediderat, quae quomodo fieret in
Abbreviated transcription (Latin):
maria. erubescebat ⁊̃ helisabeth.
Et iõ cognoscamus qͥd int̾sit int̾
mulieres ⁊ uirginis uerecundiã.
Illa de causa erubescebat. ħ ꝓ ue
recundia. In muliere modus pu¬
doris adhibet᷑. in u̾gine pudoris
auget᷑ gr̃a. Et ait ei angłs dñi.¬
Ile timeas maria. inuenisti gr̃ã
apud dm̃. Et ecce ꝯcipies in uto
⁊ paries filiũ. ⁊ uocabis nom̃ eiꝰ

Expanded text:
Maria, erubescebat etiam Elisabet, Maria, erubescebat etiam Elisabet, et ideo cognoscamus quid intersit inter mulieris et uirginis uerecundiam. illa de causa erubescebat, haec per uerecundiam; in muliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur gratia. Et ait ei angelus domini: ne timeas, Maria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uo
Abbreviated transcription (Latin):
tu int̾ mulieres. Ip̃a aut̃ ut ui¬
dit eum: mota ẽ in introitu euis.
Disce uͥginẽ morib. tlisce uͥginẽ
u̾ecundia. disce uͥginẽ oraculo. dis¬
ce mysterio. T repidare uirginũ ẽ.
⁊ ad om̃s uiri ingressus pauere. õs
uiri affatus uereri. Discant mulie¬
res ꝓpoĩtum pudoris imitari. So¬
la inpenet᷑bilib qͣm nemo uiroꝵ
uid̾et. solus angłs reꝑiret. solasñ
comite. sola sine teste. ne qͦ degene¬
ri depuaret᷑ affatu: ab angło salu
tatur. Disce uirgo u̾boꝵ uitare
lascuuã. maria ⁊̃ salutationẽ an¬
geli uerebat᷑. Erat tam̃ inqͥt co¬
gitans quał eẽt hec salutatio. W iõ
cũ uerecundia: qr pauebat. cũ pru¬
dentia: qr bñdictionis nouã for¬
mulã mirabat᷑. q̃ nusqͣm lecta ẽ.
nusꝙͣ añ comꝑta. soli marie hec
salutatio seruabat᷑. B ñ i sola gr̃a
plena dr̃. q̃ sola gr̃am qͣm nulla
alia meruerat ꝯsecuta ẽ. ut gr̃e
repleret᷑ auctore. E rubescebat gͦ

Expanded text:
tu inter mulieres. Ipsa autem ut vitu inter mulieres. Ipsa autem ut vidit eum, mota est in introitu ejus. . 8. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus, quam nemo virorum videret, solus angelus reperiret: sola sine comite, sola sine teste; ne quo degeneri depravaretur affatu, ab angelo tatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante conperta. soli Mariae haec salutatio seruabatur; bene enim sola gratia plena dicitur, quae sola gratiam quam nulla alia meruerat consecuta est, ut gratiae repleretur auctore. erubescebat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
si eneratio ⁊ patrem testificat᷑ ⁊ fi¬
lium. ut nusqͣm filius sine patre
aut pat̾ uideat᷑ eẽ sine filio. Ergo
nec solus: qr ñsolus ĩmortał. nec so¬
lus lucẽ habitat inaccessibilẽ. qr
dm̃ nemo uidit unqͣm nͥ uige¬
nitꝰ filius qui ẽ insinu patͥs qui
sedet ad dext̾amdĩ. & hinc qͥdã
habitat pat̾. Nunquid lux melior
patre: Que aut̃ lux inaccessibilis
ei cui ñ est̾ inaccessibił pat̾: u pse
lux uera. ⁊ genitor lucis et̾ne de qͣ
dictum est. Erat lux uera q̃ illu¬
minat om̃em hominẽ ueniẽtẽ
in hunc mundũ. Uide ne illa
sit lux inaccessibił quã habitat
pat̾. habitat ⁊ filius. Qͥa pat̾ infi¬
lio. ⁊ filius in patre. B ene gͦ ma
gnus. Late it funditur dĩ uirtꝰ.
Late celestis substantie magni¬
tudo porrigitur. Nicħ p̾scͥptum.
nicħ circũscͥptum. nicħ em̃sum.
nicħ dem̃sũ trinitas habet. Noz
loco claudit᷑. ñ opinione ꝯp̾hen¬
ditur. ñ estimatione deludit᷑. ñ
etate uariatur. Dedit quid̃ dñs

Expanded text:
, generatio et patrem testificatur et filium, ut nusquam filius sine patre aut pater uideatur esse sine filio. ergo nec solus, quia non solus inmortalis, nec solus lucem habitat inaccessibilem, quia deum nemo uidit umquam nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris, qui sedhabitat pater. numquid lux melior patre? quae autem lux inaccessibilis ei cui non est inaccessibilis pater, et ipse lux uera et genitor lucis aeternae, de qua dictum est: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? uide ne illa sit lux inaccessibilis, quam habitat pater, habitat et filius, quia pater in filio et filius in patre. bene gnus; late enim funditur Dei virtus, late coelestis substantiae magnitudo porrigitur. Nihil praescriptum, nihil circumscriptum, nihil emensum, nihil dimensum Trinitas habet. Non loco clauditur, non opinione comprehenditur, non aestimatione concluditur, non aetate variatur. Dedit quidem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lucem habitat in accessibilem.
Sic̃ legisti ⁊ ĩmortali soli dõ. s neq
pͥmus añ patrem. neq solus sñ
filio. Si alterũ negas alterũ astru¬
is utrumq seq̃re ⁊ utrũq ꝯfir¬
mas. Nos dix̃ ego pͥor ⁊ ego poste¬
rior. s ego pͥmus ⁊ ego nouissimꝰ.
Yrimꝰ est filius. ⁊ iõ coet̾nus. Ha¬
bet ił patrem cũ quosit eternꝰ.
audeo dic̾e. Yrimꝰ est filius. s solꝰ
ñ est. Ꝙ bñ dico. ⁊ religiose dico.
Quid erigitis ad impietarẽ here¬
tici aures: Laqueos quos tendi¬
tis incidistis in ip̃is. Primꝰ ẽ filiꝰ
Solus ñ ẽ qr sine patre nũqͣm ẽ.
Noz ego hoc dico s ip̃e dix̃. Et ñ
sũ solus qr pat̾ mecũ ẽ. Solus pat̾
qr unus ds̃. Solus pat̾ qr sola duu¬

Expanded text:
lucem habitat inaccessibilem, lucem habitat inaccessibilem, sicut legisti: et inmortali soli deo, sed neque primus ante patrem neque solus sine filio. si alterum negas, alterum adstruis: utrumque sequere et utrumque confirmas. non dixit: \'ego prior et ego posterior\', sed: ego primus et ego nouissimus. primus est filius et ideo coaeternus; habet enim patrem, cum quo sit aeteAudeo dicere. Primus est Filius, sed solus non est; et bene dico, et religiose dico. Quid erigitis ad impietatem, haeretici, aures? In laqueos quos tenditis, incidistis. Primus est Filius, solus non est; quia sine Patre numquam est. Non ego hoc dico, sed ipse dixit: Et non sum solus, quia Pater mecum est . Solus Pater, quia unus D
Abbreviated transcription (Latin):
tiret. Infirmos et tela sua nul¬
nerant. Nec potest bene uti ar¬
mis qui ea ferre ñ nou̾it. W ideo
circa fidem uir ꝑfectus exigitur.
in quo ñ ꝑ humũ scientie reptet
infantia. Non debił quedam nec
carens sensib mystice cognitioĩs
titubet etas. que urtute iuuen¬
tutis amissa coronam głiosi c̾ta¬
minis ñ requirat. Ꝙ senescẽtis
aquile modo que pͥus aut leporẽ

Expanded text:
tiret. Infirmos enim tela sua vultiret. Infirmos enim tela sua vulnerant, nec potest bene uti armis, qui ea ferre non noverit. Et ideo circa fidem vir perfectus exigitur, in quo non per humum scientiae reptet infantia, non debilis quaedam, nec carens sensibus mysticae cognitionis titubet aetas, quae virtute juventutis amissa, coronam gloriosi certaminis non requirat, et senescentis aquilae modo, quae prius aut lepore
Abbreviated transcription (Latin):
nalum ñ credet malicie ut eli¬
gat qd̾ bonum est. W pͥusquam
ciat uocare patrem aut matrẽ
accipiet uirtutem damasci et
spolia samarie. Hic N est puer
tuius in cun abula magi spoliiᷤ
orientalib referser̃. qr gens añ
xp̃m incredula de exuuiis ydo¬
loꝵ mutata iam fide manubias
obtulit dñotrium phales. Hec tͥ
fr̾ de gen̾atione xp̃i ñ incognita
putaui ꝓlixius ꝯseq̃nda. ne qui
cum ista in eugłio minus atten¬
to animo recenseret aliqͣtenus¬
fluctuaret. que scĩ eugłiste ad
maiora miracula ⁊ diuiniora
dñi gesta ꝓpantes p̾stringenda
breuius quam diffundenda ub
satis putant ignaris iuarum
qi notas quasdam itineris ⁊ se¬
mitas demonstrare sp̃itał uie
semitas colligentes: uidero utr̃
scdo u̾itatis euentu. certe religi¬
oso fidei ductu in myft̾ioꝵ secre¬
ta ꝯtendimus. uerentes neqͥs
fantiam fortia arma neserret.
magisq uulnus ex imprudẽtia
quam salutem ex lectione sen¬

Expanded text:
malum, non credit malitiae, ut elimalum, non credit malitiae, ut eligat quod bonum est et: priusquam sciat uocare patrem aut matrem. accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae. hic enim est puer, cuius incunabula magi spoliis orientalibus referserunt. quia gens ante Christum incredula de exuuiis idolorum mutata iam fide manubias obtulit domino triumphales. Haec tibi, frater, de generatione Christi non incognita putaui. prolixius prosequenda, ne qui cum ista in euangelio minus adtento animo recenseret, aliqfluctuaret: quae sancti evangelistae ad majora miracula, et diviniora Domini gesta properantes, perstringenda brevius, quam diffundenda ubesatis putant ignaris viarum quasi notas quasdam itineris et semitas demonstrare, spiritalis viae semitas colligentes, videro utrum secundo veritatis eventu, certe religioso fidei ductu in mysteriorum secreta contendimus: verentes ne quis fantiam fortia arma nesciret, magisque vulnus ex imprudentia, quam salutem ex lectione sen
Abbreviated transcription (Latin):
ret cor eus. Dñs aut̃ quẽ malit
scłi mutare ñ pot̾at eo unde ue¬
nerat nature sue maiestate re¬
meauit. S iletur sane parricsda
fr̃is. Neq it rat̾onabile erat. ut
eum qui ꝑcusserit fr̾em inter
ilumini mimetur auctores. cũ
seruulos iste seruau̾it. ut frat̾n
nominis honore donaret. S nc
illud ociosum qd̾ sem p̾teritus ñ
est. quem posteriore adam gene¬
ratione suscepit. ut cum duesit
ppłi generationes signaretur in
apłm figuram accepit xp̃i. qui
pulcrius potuit ꝯuenire quã un
sacrosc̃ã gen̾atio a dĩ filio incipe¬
ret. ⁊usq ad dĩ filium cluc̾etur.
Creatusq p̾ced̾et in figirra ut m¬
tus in u̾itate seq̃retur. ad yma
ymago descenderet: Et si misti¬
um primi discutiamus erroris
lignum scientie boni ⁊ mali fal¬
lente diabolo. eua suadente. ille
gustaint: ut iste nb pͥusꝙͣ scirit
malum elig̾et bonum. diriq sꝰ¬
pentis insidias eccłia suadente
uacuaret. Iuxta qd̃ scͥptum est.
Qm̃ pͥusq̃m sciat puer bonũ ⁊

Expanded text:
ret cor eius, dominus autem, quem malitia saeculi mutare non poterat, eo unde uenerat naturae suae maiestate remeauit. siletur sane parricida fratris; neque enim rationabile erat ut eum qui percusserat fratrem inter domini numeraret auctores, cum seruulos iste seruauerit, ut fraterni nominis honore donaret. sed nec illud otiosum, quod Seth praeteritus non est, quem posteriore Adam generatione suscepit, ut cum duo sint. populi generationes, signaretur in apostolum figuram accepit Christi, quid pulchrius c potuit conuenire quam ut sacrosancta generatio a dei filio inciperet et usque ad dei filium duceretur creatusque praecederet in figura, ut natus in ueritate sequeretur, ad < dei imago descenderet? et si mysterium primi discutiamus erroris, lignum scientiae boni et mali fallente diabolo Eua suadente ille gustauit, ut iste nobis, priusquam sciret malum, eligeret bonum dirique serpentis insidias ecclesia suadente uacuaret, iuxta quod scriptum est: quoniam priusquam sciat puer bonum aut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sertim cum uideatur absurdum.
ut hoĩes potius hominib qͣm pas¬
serib cõparẽtur. Nident᷑ enĩ qͥnq
isti passeres: qͥnq ẽẽ corꝑis sensus.
t̾actus. odoratus. gustus. uisus. au¬
ditus. qui modo passerũ. si t̾renarũ
sordium rim̃tur illuiuẽ. atq ex ĩ¬
cultis locis ac fetidis cibum querãt.
delictoꝵ suoꝵ laqueis occupati. ad

Expanded text:
praesertim cum hoc uideatur absurdum, praesertim cum hoc uideatur absurdum, ut homines <non\' potius hominibus quam passeribus conparentur. uidentur enim quinque isti passeres quinque esse cortactus, odoratus, gustus, visus, auditus; qui modo passerum si terrenarum sordium rimentur illuviem, atque ex incultis locis et fetidis cibum quaerant, delictorum suorum laqueis occupati, ad