comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sertis ꝓcisl motibus radices euellendo uł
paucudos de imis gurgitibꝰ ꝓfunda scru¬
tatione piscieulos trahendo siue intem¬
pestiua de arentibꝰ rubetis arbuta col¬
ligendo uinꝰ appetitꝰ petulãtiã cõpesce¬
re queat. Et sane nõ michi satis patere
potest qd̾ uitiũ istos edcagitet insi force
qr ꝑ quandã animi ĩsolentiã multos ĩ
suo obsequio occupari gaudẽt sine qͥaꝑ
tumorẽ elationis cet̾is om̃ibꝰ quantum
cibo dissimiles sũt tãtũ merito dissum¬
les iuderi uolunt. Alii suꝑsticiosũ in¬
mis ĩ preparandis cibis studiũ adhibẽ
infmica decocticionũ ⁊ ficuraꝵ ⁊ cõmẽ¬
ditoꝵ genera exccogitantes. modo mol¬
lia mod dura modo frigida modo cal¬
lida modo cocta modo assa modo pipe
modo alio mͦ cimino modo sale consdita
scd̾m ꝯsuecudinẽ p̃gnantiũ mulieꝵ desi¬
detantas. hni ꝓfecto nõ solũ arguendi s
ꝗ deridendi sũt qͥ qͣi caupones ao oẽm cl¬

Expanded text:
desertis procul montibus radices evellendo vel desertis procul montibus radices evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arentibus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium istos exagitet, nisi forte quia per quamdam animi insolentiam multos in suo obsequio occupari gaudent, sive quia per tumorem elationis caeteris omnibus quantum cibo dissimiles sunt, tantum merito dissimiles videri volunt. Alii superstitiosum nimis in praeparandis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calida, modo elixa, modo assa, modo pipere, modo allio, modo cumino, modo sale condita, secundum consuetudinem praegnantium mulierum desiderantes. Hi profecto non solum arguendi sed etiam deridendi sunt, qui quasi caupones ad omnem cl
Abbreviated transcription (Latin):
mat id est ut neq nimis p̃ciosa ⁊ de¬
licata exopetat nec ninis rara ⁊ ĩsolita
requirat nec nimis accurate ⁊ lauce
p̃parata ꝯcupiscit. In pͥmo er̃ lureus
arguitur ĩ scd̾o curiositas ĩ t̃cio suꝑs¬
ticio notatur. Sũt nãq quidam quo¬
rũ fauces sacis rudicula ĩfirmitate egro¬
tant que insi puagina ⁊ delicata declutire nõ
possũt ⁊ si qñ eis parci aut frugales esbi ob¬
lati fu̾int statim aut ĩ digestionem stomachi
aut pectoris siceitatem aut obripilationem
capitis aut si qͣ sũt talia ad eccusandas
eccusationes p̃tendũt. Aliĩ delicias ⁊ luccũ
ciboꝵ magna ꝯstancia asꝑnantur sed ab
eis iterũ non minor aut tolerabiliĩ petu¬
lancia cõmunium cibarioꝵ usus omni¬
no despicit᷑. Nloua quedã ⁊ solita ciboꝵ ge¬
nera ecquirũt ita ut sepe ꝑpunus uẽtrẽ
hoĩs ꝑ om̃e circumpagos turba famulo¬
rum discurrat ⁊ ioc tande̾ uł ignotas de

Expanded text:
mat, id est ut neque nimis pretiosa et demat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate aegrotant, quae nisi pinguia et delicata deglutire non possunt. Et si quando eis parci aut frugales cibi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia communium cibariorum usus omnino despicitur. Nova quaedam et insolita ciborum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel ignotas de
Abbreviated transcription (Latin):
aditũ querere qͣsi angustia faucium
nõ possit esurienti stomaco satis suf¬
ficientem yabundanciam imnistrare
In uno gͦ loco sedentes ocłis ⁊ manibꝰ
que ꝓpe ⁊ que longe sũt om̃ia cireum¬
currunt simł panẽs cõminuut i uels¬
uina in calices ⁊ crateras effudũt dis¬
cos in gỹrũ circũducũt ⁊ uelud tere fr̃
obsesam ciuitatem assultũ facturus du¬
bitant pͥ primũ excpugnationẽ aggr¬
diantur dũ simul in omi ꝑte irrupti¬
onem facere cõcupiscũt plꝰ iusto for¬
tassis ista dicentes uerecũdie obliti su¬
nus. Sed nescit aliqͣndo ĩpudencra
erubescere nsi fucrit manifeste ꝯfusa
hiis gͥ tribꝰ modis debet quisq ĩter e¬
pulas conseruare disciplinã in semet¬
ip̃o iundelicet ut ⁊ linguã suã a loqui¬
citate restringat ⁊ ocłos suos a circũs¬
pectione cohibeat ⁊ ut cec̾a mẽbra õñ
cũ modestia ⁊ quiete contineat. sequit᷑¬

Expanded text:
aditum quaerere, quasi angustia faucium aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus quae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras effundunt, discos in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant ubi primum expugnationem aggrediantur, dum simul in omni parte irruptionem facere concupiscunt. Plus justo fortassis ista dicentes, verecundiae obliti sumus, sed nescit aliquando impudentia erubescere, nisi fuerit manifeste confusa. His igitur tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modestia et quiete contineat. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicã impudent̃ ea que apd̾ alios
aguntꝰ circũlustrando propisciat s ut
põtiꝰ pudiot demissis luminibꝰ ea tm̃
que sibi ante posita ⁊ apposita sũt at¬
tendat. Custodia qͦq cõtinẽdi sese ibi ne¬
gligenda nõ est quatinꝰ indelicet neq
in habitu neq in gestu indecens aliquid
aut ĩhonestũ agatur. Nicħ cũ strepitu
aut tumulcu fiat sed om̃na mẽbra cũ
modestia ⁊ tranqͥllitate in disciplina ꝯ¬
tineantur. Nõ sic̾ quidã faciũt qui cũ
ad edendũ assederint inquieta quadã
agitatione. ⁊ ꝯfusione mẽbroꝵ intem¬
ꝑanciã animi sui designant. Caput ex¬
cutiunt. brachia ecerunt manus in
alcũ excpandũt ⁊ nõ sine magna tur¬
pitudine qͣsi totũ epulũ simul sint
absorturi ingentes quosdã conatꝰ ⁊ tges¬
tus sacis indecoros ostendũt hanelant
i sus pirãt p̃ angustia ita ut ereistimo
eos alium rugienti uenti patentiorem

Expanded text:
aliquid dicam impudenter ea quae apud alios aliquid dicam impudenter ea quae apud alios aguntur circumlustrando prospiciat, sed ut potius pudice demissis luminibus ea tantum quae sibi anteposita et apposita sunt attendat. Custodia quoque continendi sese ibi negligenda non est, quatenus videlicet neque in habitu, neque in gestu indecens aliquid aut inhonestum agatur. Nihil cum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina contineantur. Non sicut quidam faciunt, qui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem
Abbreviated transcription (Latin):
giet. Sed ⁊ uerbũ dulce qͣntũ ualeat ĩ ser¬
mone liber ec̃casticꝰ pacent̃ demostrat
uͥ dicit uerbũ dulce amicos młtiplicat
⁊ inimicos mitigat ⁊ lingua eucaris ĩ
bono abundat.
n mensa est dupler custodia discipline:
ibi enĩ debet homo seruare disciplinam
m habicu suo ⁊ disciplinã ĩ cibo suo. dis¬
ciplinã in habitu tribꝰ modis in discipli¬
na tacendi in disciplira uidendi ĩ disoi¬
plina ꝯtinendi sese. Taciturnitas int̃ epu¬
las necessaria est. id circo qm̃ lingua que
om̃i tẽpore prona ad pectatũ labit᷑ ꝑicu¬
losꝰ cũ ꝑ crapulam ĩ fłãmata fu̾it ad lo¬
quendũ relaceatꝰ. E ea enĩ diues qͥ inter
epulas loquacitati seriuerat. Post ĩ ĩfer¬
no positꝰ uehemẽtiꝰ in lĩgua ardebat.eꝰ¬
todia ocłoꝵ int̾ epulas ꝑꝑea necessaria ẽ
qr nõ decet ibi p̃ciꝑue ut uagos homo
habeat oculos neq curiose ⁊ ut ampliᷤ

Expanded text:
giet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sergiet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patenter demonstrat ubi dicit: Verbum dulce amicos multiplicat, et inimicos mitigat, et lingua eucharis in bono viro abundat n mensa est duplex custodia disciplinae. Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, et disciplinam in cibo suo. Disciplinam in habitu, tribus modis, in disciplina tacendi, in disciplina videndi, in disciplina continendi sese. Taciturnitas inter epulas necessaria est idcirco, quoniam lingua quae omni tempore prona ad peccatum labitur, periculosius cum per crapulam inflammata fuerit, ad loquendum relaxatur. Propterea enim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in lingua ardebat . Custodia oculorum inter epulas propterea necessaria est; quia non decet ibi praecipue, ut vagos homo habeat oculos, neque curiose, et ut amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tur iuir qui aũt uamis. ⁊ eccors est pate¬
bit ꝯtemptui. Icem. Q ͦ mͦ pulcras frustra
habet claudꝰ tibias sic indecens est ĩ ore
stultoꝵ parabola. Qd̃ uo typus elationis
sermonẽ hoĩs ingratũ auditoribꝰ reddat
salomon it̃m cestatur dicens. Grocelsa stul¬
to sapiẽcia in porca nõ aꝑiet os siũ. Et
it̃m dicit. Cũ obsecrationibꝰ loquet᷑ pau¬
per et diues effabit᷑ rigide. Quãtũ autẽ
sermo clamosꝯ a disciplmatis cauendus
sit ip̃e auctor discipline ostendit. De quo
ꝑ isaiam scriptũ est nõ clamabit neq ac¬
cipiet ꝑsonã noq audiet᷑ foris uode erꝰ. uer¬
bũ aũt asꝑum ⁊ ricosum omnino a ser¬
momibꝰ disciplinatis se cludẽdum ẽẽ ꝑ
cundc̃ ꝓbatur cũ dicitur labia stulci in¬
miscẽt se riccis ⁊ os eiꝰ nirgia ꝓuocat
de ũbo etiã mẽdoso qͣntũ sit cauendũ idẽ
ip̃e insimat dicens. Testis falsꝰ nõ erit
ĩpunitus ⁊ qui mendacia loquit᷑ nõ effu¬

Expanded text:
tur vir, qui autem vanus, et excors est, patebit contemptui . Item: Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . Quod vero typus elationis sermonem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum testatur, dicens: Excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur pauper, et dives effabitur rigide . Quantum autem sermo clamosus a disciplinatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur foris vox ejus . Verbum autem asperum, et rixosum omnino sermonibus disciplinatis secludendum esse, per eumdem probatur cum dicitur: Labia stulti immiscent se rixis, et os ejus jurgia provocat . De verbo etiam mendaci quantum sit cavendum, idem ipse insinuat, dicens: Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur, non effu
Abbreviated transcription (Latin):
ra qr fallare uerbũ etiã si facũde ⁊ ꝯposi¬
te oicit᷑ nichilominꝰ camẽ tb audicore
aut norium aut ociosum si fuerit ĩtellec¬
tum reputatur. Sed ⁊ cũ ũntate necesse ẽ
ut sermo loquẽtis dulcedinẽ habeat qr
sepe eciã ueritas audicori amara efficitur
si aũt sine rõne aut sine dilectione ħ
est uł ĩportune uł ĩpie ꝯtra eum ꝓfera¬
tur. Sigula hec scripture sacre testimoni¬
is comp̃bemꝰ. Qd̾ habitꝰ indisciplinatꝰ

Expanded text:
ra, quia fallax verbum etiam si facunde aut composira, quia fallax verbum etiam si facunde aut composite dicitur, nihilominus tamen ab auditore aut noxium aut otiosum si fuerit intellectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dilectione, hoc est, vel importune, vel impie contra eum proferatur. Singula haec Scripturae sacrae testimoniis com
Abbreviated transcription (Latin):
.i. modꝰ loquẽdi ĩ tribꝰ ꝯstat hoc est qͦ ges¬
tu quo sono q̃ significatione quid dicat᷑
Discipłina iubet ut loquẽtis sit gestus mo¬
destus . ⁊ humił sonꝰ demistus ⁊ suauis. sig¬
ificatio uerare ⁊ duleis. Modestiam debet
habere gestus loquẽtis ut nec ĩordinate nͨ
impudict nec turbilente ĩter loq̾ndũ mẽ¬
bra moueat neq occłoꝵ nutibꝰ aut aliqͣ
indecenti cõformatione siue trãsmutatio¬
ne uultꝰ placorẽ suĩ sermonis ĩmimiat
humił debet esse gestus loquẽtis ut apud
auditores gr̃am sermo eus ĩueniat. Sonꝰ
loquẽtis ẽẽ debet demissꝰ ue strepitu ⁊ in¬
moderata clamositate audicores suos ut in¬
niste terreat aut uiste offendat. Suaius de¬
bet esse ne ꝓlationis asꝑicate tanto frat
anĩmĩs audientiũ honerosior qͣnto ad au¬
res durior uenit ⁊ ñocundior. Significa¬
tio .i. sentencia sermonis idco debet ẽe ue¬

Expanded text:
id est motus loquendi in tribus constat, hoc est quo gesid est motus loquendi in tribus constat, hoc est quo gestu, quo sono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis, ideo debet esse ve
Abbreviated transcription (Latin):
lomon docet dicẽs. In auribꝰ insipientiũ
ne loquaris qr despicient doctrinã eloqͥi
tui. Item te ꝯrendas cum pessimis ⁊ ne
emuleris impios. Item uir sapiens si cũ
stulto ꝯtenderit siue irascatur siue ride¬
at nõ inueniet requiem. Quisqͥs hec un¬
pedimẽta loquẽdi cauere uoluerit faci¬
le forcassis ⁊ sine difficultate quãdo sibi¬
sit loquẽdũ agnoscit si camẽ hoc atten¬
dit qr aliud tempꝰ est qͣndo ei qͥ uoluent
lo qui ꝯcedit᷑ aliud est tẽpꝰ qͣndo ei qͥ nolu¬
crit loqui ꝓ culpa reputatur. Sapiens
aũt eque cauet uł ne eo tempore qͣndo lo¬
quĩ debet ꝑ negligentiã sileat uł ne õi
tẽpoie qͣndo loqui licet ꝑ licenciã ꝯceslam
in młtilo quiũ cadat. Recte gͦ tẽpus lo¬
quendi discernit᷑ si homo nec umqͣm qñ
ioqui debet sileat nec semꝑ q̃ñ lcet loqͣt᷑
estat nc̃ ut postqͣm ostendimꝰ qͥd
uel cui ⁊ ubi ⁊ qͣndo loquẽdũ sit
eciã qͣlit̃ loquẽoũ sit demõstremꝰ. Qualitas¬

Expanded text:
insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . Quisquis haec impedimenta loquendi cavere voluerit, facile fortassis et sine difficultate quando sit loquendum agnoscet, si tamen hoc attendit, quia aliud tempus est quando ei qui voluerit loqui conceditur, aliud est tempus quando ei qui noluerit loqui pro culpa reputatur. Sapiens autem aeque cavet, vel ne eo tempore quando loqui debet, per negligentiam sileat, vel ne omni tempore quando loqui licet, per licentiam concessam in multiloquium cadat. Recte ergo tempus loquendi discernitur, si homo nec unquam quando loqui debet, sileat, nec semper quando licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam ostendimus quid vel cui et ubi et quando loquendum sit, etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ sic foitassis negligentibꝰ ⁊ ĩdisci¬
plinatis qͣntũ ip̃i ĩ hiis erubescere debe¬
ant meliꝰ silendo estẽdimꝰ. Scire tamẽ
debent ẽẽ iniũ uitiũ qd̾ priꝰ intrĩsecꝰ sto¬
tum mẽtis dissipat ac post modũ uctͥn¬
secꝰ ĩ mẽbris ordinẽ accionis ptͣbat sic̃
iã sepiꝰ memorato salomonis testimo¬
no cũ ꝓbatũ est pͥ ĩ apostata hoĩe priꝰ
quidẽ mẽtis aũsio atq defluio p̃cefsisse
dicit᷑ ac post modũ ꝯfusio ac ꝑturbatio
actionis subsecuta memorat᷑. In eo enĩ ꝙ
dicit᷑ homo apostata u̾r ĩutił notat᷑ de¬
fluccio mẽtis in eo aũt qd̾ dicitꝰ  gradit᷑
oie ꝑũso cerit pede ãnuit bełis digito lo¬
quit demõstratꝰ ꝯfusio achonis. hĩc eciã
est illud qd̾ dicit᷑ ĩ libro ec̃castico exuisu¬

Expanded text:
debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indiscidebemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ec
Abbreviated transcription (Latin):
liter dissoluatur s sẽꝑ hãt ⁊ rigidã dul¬
cedinẽ ⁊ dulcẽ rigorẽ. Alĩ naingant bra¬
chiis incedẽtes ⁊ dupliei qͦdã monstro uno
⁊ eodẽ tp̃re pedibꝰ deorsũ ĩ terra ãbulant¬
⁊ lacertis sursũ inaere uolant. qd est
q̃so monstrũ ħ qd̾ simł ĩ se fĩgit. ⁊ho¬
minis ĩcessũ ⁊ nauis remigrum ⁊ aius uo¬
latũ. libet in ħ poetice illiꝰ subnã subsã¬
nationis elogyo ꝓclamare. humano ca¬
piti cericẽ pictor eqͥnã. Iungere si uelit
⁊ uarias inducere plumas .undiq collatis
mẽbris ut turpit̃ atrum. desinat ĩ piscẽ̾
mulier formosa suꝑne ẽce tale mͥ udet᷑
hoc poitẽtuose figuratiomis scema cinꝰ ue¬
lud egri sõpmia uane fĩgunt᷑ sp̃es ut nec
pes nec caput umi reddatur forme. Sed
ne forte saturã potiꝰ qͣm doctrinã edere
indeamur cũ plurima ad huc eniũtan¬
da suꝑsuit modestie qͦq hic obliuisci nõ

Expanded text:
liter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figurationis schema: lut aegri somnia vanae Fingentur species, ut nec pes nec caput uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtorquẽdo circũ dueũt. Aliĩ loq̃ntes di¬
gitũ extẽdũt suꝑcilia erigũt ⁊ oculos
mn orbẽ rocãtes aut ꝓfũda qͣdã ꝯside¬
ratione defigentes curꝰ dã ĩtrinsecꝰ mag¬
inficẽtie conatꝰ ostẽdũt. Aliĩ caput ic̃¬
tant comã excutiũt uestimẽta adaptã¬
do cõponũt ⁊ latera cubicãdo pedesq
extẽdendo radiculã satis ostẽtationis
formã fi̾gunt. Aliĩ qͣi ãbe aures ad au¬
diendũ facte nõ sint alterã tõtũ collo
decorto uoci uenienti opponũt. Aliĩ cy¬
pum nescio quẽ figances ocłis int̾ ui¬
dendũ aliũ claudunt aliũ aꝑiũt aliĩ
maiori ridiculo cũ medietate ons locũt᷑.
Sũt p̃terea milie larue mille subsãnatio¬
nẽ faciei ⁊ decorẽ discipline decorañt defor¬
mãt. Est enĩ facies discipline speculũ cuiꝰ
tãto maior custodia adhibẽda est qͣnco mi¬
suo ita ut̾ nec ꝓt̾ue eaas peret᷑ nec mol¬

Expanded text:
torquendo circumducunt. Alii loquentes ditorquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto misuo, ita ut nec proterve exasperetur, nec mol
Abbreviated transcription (Latin):
ut sĩgła mẽbra suum teneãt officiũ neq
usurpẽt alienũ deĩde ut unũ qd̃q suũ
opꝰ tã decent̃ ac modeste ĩ pleat qͣtimꝰ ꝑ
ĩ disciplinã as picientiũ ocłos nõ offendat
siã ĩ quol hoꝵ peccetur dignũ rep̃hẽ¬
sione est siue scilioet mẽbra ad ĩmoem
actus suos confũdãt siue id qd̾ iuste age¬
re debent recte nõ ecepleant. Diseretio ac¬
cionũ ĩ mẽbris ꝯseruãda ẽ ut scilicet id
agat unũ qd̾q mẽbrũ ad qd̾ factũ est.
ut neq lo qͣtꝰ manꝰ n os audiat nec
ocilꝰ sigue officiũ assuniat. Sũt enĩ
qͥ dã qͥ nisi buccis patẽtibꝰ ascultare nes¬
ciunt ⁊ qͣsi ꝑ os sẽsus ad cor ĩfluere de¬
beat palatũ ad ũba loq̾ntis aꝑñt. Alnĩ
qd̾ adhuc peiꝰ est ĩ agẽdo uł audiendo
qͣi canes nigentes scient̾es lĩguã ꝓtendũt
⁊ ad sĩgłas actiones uelud molam labia

Expanded text:
ut singula membra suum teneant officium, neque ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia
Abbreviated transcription (Latin):
nescit qr de ꝑiculo aĩe illiꝰ agitꝰ . uie
inferi domꝰ eiꝰ penetͣntos ĩ feriora moi¬
tis. Nemo gͥ deĩceps putet parũ deliq̃re
eos qͥ ꝯtra discipłiã ad curpes motus
⁊ ĩ ordinatas gesticulationes mẽbra sua
inflectũt qr nũꝙͣ scͥptura tã seuere is¬
tos erct̃iores corꝑis motꝰ ĩ nb rep̃hẽ¬
deret nͥ om̃is ectioris hoĩs ĩhonesta fi¬
guratio ⁊ motio indecẽs ab ĩterion mẽ¬
cis corruptione manerz. ꝓꝑea mulcum
ualet disciplina ad cohercendos pranos
motꝰ aniii qͣtinꝰ mala desideria dũ
ꝑ custodiã difcipline stingũtur ne fo¬
ras effuãt tãdem aliqͣndo etiã ĩterius
surgere ac moueri omnino dissuescãt
qͥa gͥ incia gesticulationũ descripsimꝰ or¬
do excigit ut nc̃ qͥs sit ĩ oñ gestu modꝰ
discipline diffiiamꝰ qd̾ ⁊ si fortasse per
sigła facere nõ possumꝰ mag̃ tñ expedit
aliqͥd ĩ de ad erudicionẽ dicere qͣm oĩo si¬
lere. Primũ gͦ diligẽter obseruandũ est

Expanded text:
scit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ eoꝵ qui sũt p̃lati aliud locu¬
tionibꝰ eoꝵ qͥ sc̃ subditi. Senes loqui
debent de discretione bene ꝯsulendi
iuuenes de ĩstancia bene faciendi. Sa¬
pientes de misteriis seripturaꝵ sim¬
plices de exx ẽplis bonoꝵ oꝑũ. hñ qui
eact̾iora tͣchãt negocia de solercia ao¬
quirẽdi. hii qui quietã uatam ducũt¬
ne reꝵ. sisb iecli de obediencia p̃ cep¬
coꝵ. Et unꝰ quisq qui loqͥtur sod̾m
qͣlitatẽ psone sue qͣlitatẽ mat̾ie in¬
quirat cõngruã de qua lo quat᷑. Seqͥ
dit quidã sapiens qui narrat u̾bũ nõ
audienti qͣsi qui erocitat dormientẽ de gͣ¬
in sõpno. Et it̃m cũ stulco ne mulcũ
loquaris ⁊ cũ insen sato ne abieris ⁊

Expanded text:
tionibus eorum qui sunt praelati, aliud locutionibus eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam ecti de obedientia praeceptorum. Et unusquisque qui loquitur secundum qualitatem personae suae, qualitatem materiae inquirat congruam de qua loquatur. CAP. ait quidam sapiens: Qui narrat verbum non audienti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno . Et iterum: Cum stulto ne multum loq
Abbreviated transcription (Latin):
les sñt ad quos uerbũ debeamꝰ facere qd̃
duobꝰ modis ficri potest. Scilicet dũ uł re¬
uerẽcia dignitati ꝑsone impendit᷑ uł ma¬
licia incorrigibił aro id̾o in digna ãmoniti¬
one ercistimatur. Sĩgła ħ excemplis scrip¬
turaꝵ ꝓbare possumꝰ qr nõ uno s mul¬
tis sĩgida q̃q ꝯfirmari sc̾pturaꝵ cestimo¬
nnis inuenimꝰ. Qd sermonẽ eoꝵ qͥ pͥores uo¬

Expanded text:
facere, quod duobus modis fieri potest, scilicet dum vel reverentia dignitati personae impenditur, vel malitia incorrigibilis atque ideo indigna admonitione existimatur. Singula haec exemplis Scripturarum probare possumus, quia non uno sed multis singula quaeque confirmari Scripturarum testimoniis invenimus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
suos stillabat eloquiũ meũ. Item sepe ꝑꝑ
intirmitatẽ auditoꝵ tacendũ esse dñs
suo ecemplo docet qͥ cũ apłos adhuc in¬
becines. ⁊ ad sublumoris eru doctrine eni¬
dicionem impares aspiceret ait adhuc
multa habeo uobis dicere sed nõ potee¬
tis portare mͦ. Item aliqͣndo tacendũ ẽẽ¬

Expanded text:
illos stillabat eloquium meum . Item saepe propter infirmitatem auditorum tacendum esse, Dominus suo exemplo docet; qui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item aliquando tacendum es
Abbreviated transcription (Latin):
tilo qͥo nõ decrit peccatũ qui aũt mode¬
nitur labia sua prudentissimꝰ est. Itẽ
lobia uisti ꝯsiderant placita ⁊ os impio¬
rum ꝑuersism. Item qui priꝰ respõdet
quam audiat stiitũ se c̃ẽ demõstrat ⁊
ꝯfusione dignũ. Item in libro ec̃casti¬
cõ. Ile uentiles de in õem uentũ ⁊ non
eas in om̃i uia sic enĩ peccator ꝓbatur
in duplici lingua esto mãsuetꝰ ad audiẽ¬
dum uerbũ dci ut ĩtelligas ⁊ cũ omni
sapiencia proferas responsum ueꝵ. Si
at cibi ĩtellectꝰ responde ꝓximo. sin
autẽ sit manꝰ tua suꝑ os tuũ ne capia¬
ris in uerbo indisciplinato. Item seꝑt ꝑꝑ
demõstratur cũ dicitur. ꝑriꝰqͣm ĩterogos
ne intuꝑes quẽquã ⁊ cũ ĩt̾rogaueris cr¬
ripe iuste. ꝑ riꝰ quã audias ne respondeas

Expanded text:
moderatur labia sua prudentissimus est . Item: Labia justi considerant placita, et os impiorum perversa . Item: Qui prius respondet quam audiat, stultum se esse demonstrat et confusione dignissimum . Item in libro Ecclesiastico: Ne ventites te in omnem ventum, et non eas in omni via, sic enim peccator probatur in duplici lingua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum verum. Si est tibi intellectus, responde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris in verbo indisciplinato . Item saepe pdemonstratur cum dicitur: Priusquam interroges ne vituperes quemquam, et cum interrogaveris corripe juste. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
añt dicendũ sit. hac pͥmũ gen̾ali distĩe¬
tione discernitur ut uidel nũqͣm ĩser¬
monibꝰ disciplinatis ociosa adhibenitur
ociosa aũt sũt oĩa que sũt aut nociua
aut ĩ honesta aut ĩutilia. Inutilia aũt
sñt q̃ nec lo q̃ntibꝰ nec audic̃tibꝰ ꝓsũt.¬
Insũt. Inhonesta sũt q̃ uł illiꝰ qui lo¬
quitũr uł illiꝰ cui loquit᷑ uł illiꝰ de
quo lo qͥtur digitati nõ cõueniũt. no¬
cnia sũt q̃ suis suiasionibꝰ animos au¬
dicoꝵ suie adꝰ errorẽ siue ad pͣuitatem
inducũt. hec aũt tria .i. nociua ĩhonos¬
ta ĩucilia duobꝰ modis disçerni posst̃
id est scd̃m qͣlitatẽ reꝵ de qͥbꝰ locutio

Expanded text:
ndum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loqtati non conveniunt. Nociva sunt quae suis suasionibus animos auditorum sive ad errorem sive ad pravitatem inducunt. Haec autem tria, id est nociva, inhonesta, inutilia, duobus modis discerni possunt, id est secundum qualitatem rerum de quibus locutio
Abbreviated transcription (Latin):
lomon tempꝰ loq̃ndi ⁊ tẽpus cacẽdi. S
tempꝰ tacendi ⁊ tempꝰ loq̃ndi ĩ uoce ce¬
neatur qr priꝰ sic̃ dictũ est ĩ silentio foria
soquẽdi sumitur q̃ post modũ tẽpoie loquẽ¬
di ĩ uoce teneatur. Aliqͣndo tacere debemus
ꝑꝑea qd alt̾ puor loqui cepit ne forte si ser¬

Expanded text:
ndi et tempus tacendi, sed tempus tacendi et tempus loquendi , quia prius, sicut dictum est, in silentio forma loquendi sumitur, quae postmodum tempore loquendi in voce teneatur. Aliquando tacere debemus propterea quod alter prior loqui coepit, ne forte si ser
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ quidẽ stimuł urgeri oꝑtec ut ad̾
cponte facere nolũt faciant uł u̾nti
cio eĩ qͣm difficile sit cor malicia
touratum ad formã discipline i sp̃em
honestatis incuruare sed necesse est
ut dura mat̾ia cũ facie ad formã
nõ flectitur ei ⁊ acrioris flamine in¬
cindium ⁊ mallei gͣuioris tonsio adhi¬
beatur.

Expanded text:
ribus stimulis urgeri oportet, ut quod ribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris tunsio adhibeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui sine ecctẽsione maninĩ ⁊ intentatio¬
ne digitoꝵ sine cõcorcione labioꝵ sine
iactatione capitis sine eleuatione suꝑcili¬
orũ. In cedere sine modulatione gressiui̾
tione crurum sine alt̾utra suꝑ iectiõe
pedum sine exctẽtione uł agitatione ti¬
biaꝵ sine alt̾ria cubitatione lateꝵ iace¬
re sine disiectione mẽbroꝵ ⁊ ut tãdem
de hac ꝑte finẽ loq̃ndi faciamꝰ gestꝰ
hoĩs in oĩ actu eẽ debet. Graciosꝯ sine
nollicie quietꝰ sine dissolutione Gra¬
ius sine carditace alacer sine ĩqͥetudi¬
ne. Maturꝰ sine ꝓt̾ura ⁊ fine curbu¬
lencia seuerꝰ. M ollẽ gestñ tẽꝑat turbi¬
dus ⁊ turbidũ mollis dissoliitũ ꝓcare
ꝓcacẽ dissolutꝰ citatꝰ tardũ ⁊ tardus
c̾itatũ qr ĩterincia co̾traria mediꝰ li¬
mes uirtus est ħ de gestu ad p̃sencẽ
doctrinã dc̃a sufficiant. Si qͥ u̾o tum
duri cordis fuerĩt ut hiis admoritio¬
nibꝰ ĩ formari nequeãt illos qͥdẽ aorio¬

Expanded text:
qui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, tione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrio
Abbreviated transcription (Latin):
hic solet ẽe oido ꝑdictionis ut pͥmum
homo ⁊ ĩquietudinẽ ꝯstanciã gͣuita¬
tis deserat ac sic tãdẽ usq ad ĩpaciẽ¬
ciam furoris crũpat. ht̃ etiã hic gestꝰ
idẽ citatꝰ siue ĩ qͥetus cũ molli ⁊ ꝓcaci

Expanded text:
hic esse solet ordo perditionis, ut primum hic esse solet ordo perditionis, ut primum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
uerso annuit ocłis terit᷑ pede digito
ioqͥtur prauo corde machinat᷑ malũ
nom̃i cẽpore uirgia semĩnat. huis ex¬
emplo ueniet ꝑdicio sua nec habebit
ilt᷑ medicinã. Quã sit etũ ꝑdicioni
qrximꝰ ip̃a sua accione satis demõstͣt
qui ꝑ ĩ quietudinis ucñ ĩ sem ip̃o pa¬
cem ꝑdit eciã pͥꝰ ꝙͣ foris obsistẽtẽ ĩue¬
m̾at᷑. Et qͦ p̃cipitãdꝰ sit patet si occa¬
sionẽ furoris ĩueñit ꝙ̃ nullo turban¬
ce exct̃iꝰ sua ĩtus lenitas ⁊ ĩpaciẽtia ad
furorẽ p̃eipitẽ rapit. Unde bene pꝰꝙͣ
ãnuit ocłis digito ł õqͥtur terit pede
nouissime indiciũ furoris erep̃ssit. di¬
cens om̃i tẽpore nirgia seminat qr sic̃
tudinẽ pare ĩt̾ne tͣnqͥllitatis difsol in¬
cur ac si deinde agitata mẽs ĩ foue¬
am furoris p̃cipitat᷑. Qͣis ĩdẽ ipsum
qd̾ dixit graditur ore ꝑuerso ãnuit
ocłis cerit pede digito ioqͥt᷑ tam furo¬
ris qͣm ĩquietudinis signũ sit iħ cr̃ĩ

Expanded text:
digito loquitur, pravo corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postqAnnuit oculis, digito loquitur, terit pede, novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut tudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatur. Quamvis enim id ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ cũ nõ habeat ducẽ nec p̃ceptorẽ nec
pͥncipẽ parat estate eibũ sibi ⁊ ꝯgre¬
gcat qd̵ comedat ĩ hyeme. Itẽ de pĩgro
Sic̃ acetũ dentibꝰ ⁊ fumꝰ ocuł sic piger
hiis qͥ miserũt illũ. Et de dissoluto. ma¬
nus fortiũ dñabicur q̃ aũt remissa est.
tributis sermet. Iterũ de pigro. Unslt
⁊ nõ uult piger aĩa aũt oꝑantiũ im
pĩgnabitꝰ Rursũ de dissolutõ. Qͥ molłꝰ
⁊ dissolutꝰ est ĩ oꝑe suo fr̃ ẽ sua oꝑa dis¬
siꝑantis. Itẽ de pigro. Abscõdit piger ma¬
nũ suã sub a̾cella ⁊ laborat si ad os su¬
um applicuerit eã. Itẽ defideria occidũt
pigrũ. noluerũt enĩ qͥcqͣm manꝰ eiꝰ oꝑa¬
ri. Et iterũ dicit piger leo ẽ in uia in
medio plateaꝵ occidendꝰ sum. Itẽ. Sic̃
hostiũ ĩ cardine suo sic piger ũtit᷑ ĩ loc¬
to e⁊ ĩ libro ec̃castico de pigro ⁊ tardo ⁊
dissoluto dicit᷑. In lapide luteo lapidabi¬
tur piger ⁊ om̃s loq̃nt᷑ suꝑ asꝑnationẽ

Expanded text:
at ducem, nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat quod comedat in hieme . Item de pigro: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger iis qui miserunt illum . Et de dissoluto: Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est, tributis serviet . Et iterum de pigro: Vult et non vult piger, animaguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes loquentur super aspernationem
Abbreviated transcription (Latin):
de tace ĩtra tenebras filia chaldeoꝵ qr nõ
uo cabis ultͣ dña regnoꝵ. Magna ⁊ enĩ
tũc hoĩem ꝯfusio sequit᷑ qͣndo se ab aliis
despici iudet ⁊̃ ꝓ eo ĩ quo ip̃e głiat᷑. S
qr laccnua .⁊ mollicies amica est ꝓcacibꝰ
⁊ suꝑbis ĩcrepata arrogõera lascniam
etiã arguit cũ subĩgit᷑. Tolle molam
mole firmã denuda turpitudinẽ discoo¬
ꝑi humeꝵ reuela crura tͣnsi flumina qr
ultra nõ uocab̾is molł ⁊ tenera. Quã fit
gͦ odibił apd̃ deũ hascuna ⁊ ꝓcacitas ex
hoc patent̃ ostẽditꝰ᷑ qd̾ scͥptura cã distrio¬
ta aĩadũsione ⁊ deiectionẽ arrogãtibꝰ ⁊ tis¬
ꝑicatẽ mollibꝰ suꝑuẽturã ꝯminat᷑. hĩc ẽ

Expanded text:
tenebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . Magna etenim tunc hominem confusio sequitur, quando se ab aliis despici videt, etiam pro eo in quo ipse gloriatur. Sed quia lascivia et mollities amica est procacibus et superbis, increpata arrogantia, lasciviam etiam arguit cum subjungit: Tolle molam, mole farinam, denuda turpitudinem, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, quia ultra non vocaberis mollis et tenera . Quam sit ergo odibilis apud Deum lascivia et procacitas, ex hoc patenter ostenditur, quod Scriptura tam districta animadversione et dejectionem arrogantibus, et asperitatem moll
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ad ocm agendi ⁊ habẽdi
modum.
ic sẽd modis rep̃hẽsibił
ĩuenit᷑ scilicet. si est aut mollis
aut dissolutꝰ aut tardus aut citatus
aut ꝓ care aut turbidus. Molł sig̃cat
lascuã dissolutꝰ negłigẽerã tardu
pigrieiã citatꝰ ĩꝯstanciã ꝓcade suebi¬
am curbidus iracũdrã. Iłam qd̾ ĩ ordi¬
nati motꝰ corꝑis corruptionẽ ⁊i dissolu¬
tionẽ ĩdicent mẽtis suꝑiꝰ iã demõstra¬
tum est ubi salomonis cestimonio u¬
rũ apostatã ect̃ioribꝰ indiciis aũsionẽ
animi sui promẽtẽ ostẽdimꝰ. ait enĩ
homo apostata uir ĩ utił gradit᷑ ore ꝑ¬
uerso ãnuit ocłis terit pede digito lo¬
quitur qr indelicet cũ mens ĩteriꝰ a
custodia sua soluit᷑ mẽbra foris ad om¬
nẽ actũ ĩordinate ꝯmouent᷑ ⁊ uelud cor¬
pus paralitici motũ qͥdẽ ht̃ s officia
mẽbroꝵ ĩ suis actionibꝰ scruare nõ
ualet sic iste ĩpaciencia qͥdem ⁊ flutu¬
atione mẽtis ad q̃libet p̃ ceps ĩpellit᷑

Expanded text:
oris, ad omnem agendi et habendi modum; hic sex modis reprehensibilis invenitur, scilicet, si est aut mollis, aut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis significat lasciviam, dissolutus negligentiam, tardus pigritiam, citatus inconstantiam, procax superbiam, turbidus iracundiam. Nam quod inordinati motus corporis, corruptionem et dissolutionem indicent mentis superius jam demonstratum est; ubi Salomonis testimonio virum apostatam exterioribus indiciis aversionem animi sui promentem ostendimus. Ait enim: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur , quia videlicet cum mens interius a custodia sui solvitur, membra foris ad omnem actum inordinate commoventur. Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ est custodia discipline ĩ gestu ut unũ¬
qd̾q mẽbrũ ĩ eo ad qd̾ creatũ est officio
se ꝯtineat neq alt̾iꝰ mẽbri ministerm̃
sua admicetione cõfundat. Idẽ ut ocłi ui¬
deant aures audiant nares olfaciãt os
loquat᷑ manꝰ oꝑent᷑ pedes ambule̾t qͣti¬
nus neq tnsmutẽtur officia mẽbroꝵ
neq ĩ ordinate ꝑmisceant᷑. Scd̾a ẽ custo¬
dia discipline ĩ gestu ut unũ qd̾q mẽ¬
brũ id qd̾ facit eo modo atq mensura
faciat quo faciendũ est id ẽ ut nec plꝰ
nec minꝰ nec alit̃ qͣm oꝑtet faciat. &¬
tinꝰ ĩ actu suo sic ⁊ dirigãtur ⁊ moueat᷑
ut ĩ nulla nũqͣm ꝑte cẽꝑancie lumtẽ
aut formã honestatis excedat. ħ est ut¬

Expanded text:
igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumigitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat,
Abbreviated transcription (Latin):
le agitur ĩterior animi qualitas ĩtuenti¬
um ocłis patẽter ĩdicatur. et idcireo
oꝑtet ut ad hãc ꝑturbationẽ sedãdam
cũstodia disciplinẽ opponat᷑ q̃ unũ qd̾q
mẽbrũ ad suũ offieñ restrĩgat qͣtunis
dũ alterũ mẽbrũ oꝑatur alterũ aut oĩo
quiecã maneat aut si forte ciꝰ oꝑa illi ne¬
cessaria cẽ cognoscit᷑ suo motu ad coo¬
ꝑandũ illi occent̃ ⁊ ordinate moueat᷑
bris corꝑis agat᷑ s ut sciat urrũ qd̾q
ĩ quo alteri debeat succurrere ⁊ ĩ quo
dũ oliud mouet᷑ se debeat quiecũ eus¬
todire. Est enĩ qͣsi q̃dam res publica
corpꝰ hũanum ĩ quo singłis mẽbris sua
officia distributa sũt. dũ ergo unũ mẽ¬
brũ alt̾iꝰ mẽbri officiũ ĩordinate si¬
bi uẽdicat quid aliud qͣm ꝯcordiã uni¬
ũsitatis ꝑturbat. dũ qd̾ aliud suo motu
alt̾iꝰ motũ ĩpedit certe illi ꝙͣ naturam¬
oderatur dispositiomĩ ꝯtradicit. ꝓrima

Expanded text:
le agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. bris corporis agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
untur q̃ ⁊ si ꝑ sĩgula ennerare nõ pos¬
gerare ideam᷑ q̃dã ex hiis ecẽpli causa re¬
uoluemꝰ. De molli ⁊ ꝓeaci gestu lasciurã
it dicens. descẽde sede ĩ puluere uirgo fili¬
a babilonis sede ĩ terra nõ ẽ soliũ filie
chaldeoꝵ qr ultͣ nõ nocabis molł ⁊ cenera¬

Expanded text:
la enumerare non posgerare videamur, quaedam ex his exempli causa revolvemus. De molli et procaci gestu lasciviam it, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeo
Abbreviated transcription (Latin):
piũt sĩglili ĩ die tãce sollepntatis apꝑere
ĩ celũ scã dit᷑ ut nlłm t̃reat labor itinis ꝙ̃ de¬
lectat p̃miũ reꝓmissioĩs. St̃ qͥd̾ ĩ pͦpurei
qͣ labor ip̃e allenict᷑. pͥmꝰ ita aseẽsꝰ ẽ de
fhore oriẽtis ħ ẽ de timore sr̃bie qr o pͫ

Expanded text:
solemnitatis apparere in coelum scanditur, ut nullum terreat labor itineris, quem delectat praemium repromissionis. Sunt quidem ibi purpurei qua labor ipse allevetur. Primus itaque ascensus est de frigore orientis, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ qr ciciꝰ ditit᷑ ꝙ ĩ caute maĩfestat᷑
thesaurũ aũ ĩuemi maĩfestat qͥ accepit do¬
niẽtũ absꝯdit qͥ accepto dono sapĩe ñ fo¬
ris ĩ occłis hõm s ĩtꝰ corã d̾o ĩde głati
q̃rit. O portet ⁊̃t nos ire ⁊ ued̾e oĩa q̃ habe¬

Expanded text:
 incaute manifestatur. Thesaurum autem inventum manifestat, qui acceptum doinventum abscondit, qui accepto dono sapientiae non foris in oculis hominum, sed intus coram Deo inde gloriari quaerit. Oportet etiam nos ire, et vendere omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mũdũ istũ amãt pͥnceps fc̾s ẽ. Eg̾ssꝰ
aũ fos ẽ de t̾ra nr̃a ⁊ de cognatione nos¬
tuis qͥddã rã de sutis gaudns qͣi de lõge
odoiare ꝯcedit᷑. afflatꝰ eĩ sp̃u sc̃o ĩso¬
lito gaudio animꝰ hilarescit ⁊ mirat᷑¬
qͣle ad gustad̾ ẽẽ possit ꝙtã mire etiã ꝑ odo.

Expanded text:
istum amant, princeps factus est. Egressis autem de terra nostra, et de cognatione nostuis quiddam jam de futuris gaudiis quasi de longe odorare conceditur. Afflatus enim, Spiritu sancto insolito gaudio animus hilarescit, et miratquale ad gustandum esse possit, quod tam mire etiam per odo
Abbreviated transcription (Latin):
tio ⁊ qͣi palꝰ acutꝰ trã cordis nr̃i fodit
⁊ qͣi ignis rubiginẽ edeurit ⁊ qi splẽ¬
dor tenebras peslit ꝑ hãc debeniꝰ tode
altos puteos ĩ coidibꝰ nr̃is eiciẽtes o¬
ninẽ t̾renitatẽ a nb ũ possimꝰ ĩueĩre
thesauros abs ꝯditos .⁊ occłtã uenã aqͣ¬
rũ uiuẽtiũ. Sic abrahã ⁊ usaac ⁊ iacob
ta rursꝯ ĩsidiãtes t̾ra repleu̾it nos ⁊¬
terũ fode ea ꝑ ꝯpuctonẽ it̃mq emũda¬

Expanded text:
t quasi palus acutus terram cordis nostri fodit, et quasi ignis rubiginem exurit, et quasi splendor tenebras pellit. Per hanc debemus fodere altos puteos in cordibus nostris, ejicientes omnem terrenitatem a nobis, ut possimus, invenire thesauros absconditos, et occultam venam aquarum viventium. Sic Abraham, Isaac et Jacob ta rursus insidiantes terra repleverint, iterum fodere ea per compunctionem, iteru
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ demosttat᷑. ꝑ timore̾m relĩquinꝰ
sẽsũ t̾renũ ꝑ gr̃am ⁊ dolorẽ mutamꝰ
affectũ ꝑ fidẽ ⁊ deuocionẽ ꝯfmamus
de t̾ra nr̃a eccimꝰ ẽ ea q̃ foris possidẽt᷑
t̾rena bõa derelĩqͥmꝰ. Pe cognatoe nr̃a

Expanded text:
tionem demonstratur. Per timorem relinquimus censum terrenum, per gratiam et dolorem mutamus affectum, per fidem et devotionem confirmamus De terra nostra eximus, cum ea quae foris possidentur terrena bona derelinquimus. De cognatione nostra
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ sꝑ reqͥrũt uite dona pꝰ mod̾ ĩ retͥbu¬
cõne ꝑ cipu̾it. Qd̃ gͦ ĩfideles negãt ⁊ de
qͦ ĩf̾mi ĩ fide dubitãt ħ fideles eredt̃ et
expͦtãt ⁊⁊ qd̾ ĩfideles diligũt. Inflm at ĩ
fide zelãt. ħ fideles fugiũt fides gͥ ẽ ꝑꝙͣ¬

Expanded text:
rem semper requirunt, vitae dona postmodum in retributione percipiunt. Quod ergo infideles negant, et de quo infirmi in fide dubitant, fideles et credunt et exspectant. Et quod infideles diligunt, infirmi autem in fide zelant, hoc fideles fugiunt. Fides igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi uercillũ cͤcis ĩ sblumi luce rosea micans
hostes t̾ret ⁊ amcos ꝯfortat. porte curitatis
ĩ uestitu roseo fulgẽtes. ãlios annetu eãdido
niẽtes. Alios ĩmola sciuda̾cmia p̾lucẽtes. oñs or¬
natꝰ ad sollẽpnitatẽ. Grãdis ⁊ ĩ mit̃nabłis ppꝰ

Expanded text:
Ibi vexillum crucis in sublimi luce, luce rosea micans, hostes terret et amicos confortat. Portae civitatis in vestitu roseo fulgentes, alios amictu candido nitentes, alios in viola sandicina praelucentes omnis ornatus ad solemni
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃ g nb̃ ⁊ lignũ inte ⁊ lib̾ unte efficitur
lignũ qr obũbͣt ⁊ pascit. lib̾ qr ĩcrepat ⁊ e¬
tudit. Increpat elatos illũiat cecos esurie̾¬
tes cibat estuãtes obũbͣtͣ. Audiãt elati ĩc¬
pac̾onẽ ⁊ hũiliẽt᷑. audiãt ceci ño doct̾nam

Expanded text:
is et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat elatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
tiiã ueĩũt ab oriẽte ⁊ illi ab occidẽte ũ re¬
cũbãt ꝯ abhã ⁊ ysaao ⁊ iacob ĩ regno celoꝵ
lã clamãt aqͥlom ũ det ⁊ austꝰ ne ꝓhibeat
acõe suscepte ĩf̾mitatis ur̃am ⁊ sr̃biã re¬
pͥmit ⁊ illm̃at cecitatẽ eec nͥtute maiesta

Expanded text:
ccidente ut recumbant cum Abraham et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Jam clamant aquiloni ut det, et austro ne prohibeat tatione susceptae infirmitatis nostram, et superbiam reprimit, et illuminat caecitatem; ex virtute