comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ malũ nulla int̃cedens delibe¬
ratio salutaris emendat. De in em̃
dabili malitia spiritaliũ neqͥtiar:
erritalis nãq substantia. nec
ulla carnis soliditate deuincta.
ut excusationẽ exhortȩ insese prauȩ
ñ recipit uoluntatis. ita ueniã mali¬
gnitatis excludit: quia nulla quẽ ad¬
modũ nos ad peccandũ inpugnati¬
one carnis extrinsecus lacessaͥta ẽ.
s uitio solius malȩ uoluntatis accẽ¬
sa: ⁊ obhoc sine uenia peccatũ. et
languor sine remedio ẽ. Sic̃ ił nul¬
la trena sollicitante materia corru.¬
it:ita ne indulgentiã quidẽ aut lo
cũ penitudinis obtinere potest.

Expanded text:
ceptum malum nulla intercedens delibeceptum malum nulla intercedens deliberatio salutaris emendat. CAPUT XIV. De inemendabili malitia spiritalium nequitiarum. Spiritalis namque substantia, nec ulla carnis soliditaut excusationem exortae in sese prauae non recipit noluntatis, ita ueniam malignitatis excludit, quia nulla quemadmodum nos ad peccandum inpugnatione carnis extrinsecus lacessita est, sed uitio solius malae uoluntatis accensa. et ob hoc sine uenia peccatum et languor sine remedio est. sient enim nulla terrena sollicitante materia conruit, ita ne indulgentiam quidem aut locum potest paenitudinis obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs. q̃ excolluctatione orit᷑ cari
exhuius pugnȩ diuersitate cun¬
ctatio nascit᷑. et salutaris ex ha
concertatione dilatio. ut resiste
soliditate corporea. dũ ab eoꝵ ese¬
ctu que nequit᷑ mente concip¬
mus retardam᷑: ñ nũquã in statĩ¬
meliore. seu penitudine sub seq̃i¬
te. seu emendatione quadã. quȩ si¬
iet ꝓcrastinatione oꝑis. et recogi¬
tione int̾ueniente descendere. o¬
rigam᷑. Demq hos quos intellis¬
mus. ad uoluntatũ suaꝵe desides
ꝑficienda. nullo carnis obsta cu
retardari. demones scilicet ac ss¬
ritales nequicias. et quidẽ cũ s
deuolitti. detestabiliores ẽẽ hons
cont̾ẽplam̃: eo quod possibilitate eoꝵ
desideriis ad iacente. id qͦd nequit᷑
semel conceperint ĩ reuocabili ma¬
io ꝑficere ñ morent᷑. Quia sic̃ est
animꝰ eorũ uelox ad excogitandum:
sic ad ꝑficiendũ ꝑnix. ⁊ ab soluta sub¬
stantia. Dũq suppeditat eis ꝓna facul.¬
tas. ea quȩ uoluerint ꝑagendi: con¬

Expanded text:
ationis quae ex colluctatione oritur carnhujus pugnae diversitate cunctatio nascitur, et saconcertatione dilatio, ut resistente soliditate corporea, dum ab eorum effectu quae nequiter mente concepimus retardamur, nonnumquam in meliorem statum seu paenitudine subsequente seu emendatione quadam, quae solet procrastinatione operis et recogitatione interueniente descendere, corrigamur. denique hos quos intellegimus ad uoluntatum suarum desideria perficienda nullo carnis obstaculo retardari, daemones scilicet ac spiritales nequitias, et quidem cum sint deuoluti, detestabiliorcontemplamur, eo quod, possibilitate eorum desideriis adjacente, id quod nequiter semel conceperint irrevocabili malo perficere non morentur: quia sicut est animus eorum velox ad excogitandum, sic ad perficiendum pernix et absoluta substantia; et dum suppeditat eis prona facilitas ea quae voluerint peragendi, con
Abbreviated transcription (Latin):
liorẽ statũ ꝓficere cõpulisset.
& qͦs ad excidiũ sui animauerat
ꝑniciosa consensio: ad salutẽ: rem¬
casset bona utilisq discordia. in.¬
cipientes scilicet humanã fragili¬

Expanded text:
liorem statum proficere conpulisset, et quos ad excidium sui animauerat perniciosa consensio, ad salutem reuocasset bona utilisque discordia, incipientes scilicet humanam fragili
Abbreviated transcription (Latin):
nter has igitur utrasq concupis¬
untias aũ uoluntas in meditul¬
lio qͦdũ uituꝑabiliore consistẽs.
nec uitiorũ flagitiis oblectat. nec uͥtu¬
ũ õc loubꝰ adquiescit: sic queiens a
isionibꝰ tempeidie carnalib. ut¬
nequaquã uelit dolores necessarios
iustinere. sine quibꝰ desideria sp̃s
nequeunt possideri. Absq castiga.¬
obtinere. Sine uigiliarũ labore.
requie carnis spiritalibꝰ exube.¬
iare uirtutibꝰ: Absc ulliꝰ ex aspe¬
ratione conurcii. patientie graci¬
an. possiderẽ. Humilitatẽ xp̃i.
sine honcris mundam exercere
iactura. keligionis implicita¬
tẽ. cũ scłari arłbitione sectari:
Ap̃o. cũ hominũ laude ac fuo¬
re serure: h istrictionẽ uerita¬
tis. sine cruspiã uel tenui osfen¬
sione ꝓferre. Lostremo ne ult
ficcura consequi bona. ut p̃sentia
non admͥctat. Quę uoluntas.
numquã nos ad cbionẽ uerã
faceret ꝑuenue. sed in cepore
quod am de t̾rimo collocatet.ta.¬
lesq faceret. quales illi sun qui

Expanded text:
nter has igitur utrasque concupiscentias animae voluntas in meditullio quodam vituperabiliore consistens, nec vitiorum flagitiis oblectatur, nec virtutum doloribus acquiescit; sic quaerens a passionibus temperari carnalibunequaquam velit dolores necessarios sustinere, sine quibus desideria spiritus nequeunt possideri, Absque castigaoris, sine vigiliarum labore crequie carnis spiritalibus exuberare uirtutibus, absque ullius exasperatione conuicii patientiae gratiam possidere, humilitatem Christi sine honoris mundani exercere iactura, religionis simplicitatem cum saeculari ambitione sectari, Christo cum hominum laude ac fauore serutis sine cujuspiam vel tenui offensione proferre. Postremo sic vult futura consequi bona, ut praesentia non amittat. Quae voluntas numquam nos ad perfectionem veram faceret pervenire, sed in tepore quodam teterrimo collocaret, talesque faceret quales illi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
carme dstrictis iciumis
fame siti at iugaaten¬
÷ cordis. lectione iugilii
oĩne utizua. et solia¬
tudis squialore capiamiꝰ
patiam tribulatione.
eccitis  tendemꝰ cũ¬

Expanded text:
carnis districtis jejuniis, fame, siti ac vigilanm cordis, lectione, vigiliis, oratione continua, et solinis squalore capiamus; patientiam tribulationum exercitiis retentemu
Abbreviated transcription (Latin):
ut priꝰ duarũ concupiscentiaꝵ. uĩ
id ẽ carnis & sp̃c agnoscamus:
& ita demũ quȩ uoluntas sit
tere ualeamꝰ: ddeinde qͥđ pos¬
sit uoluntatis nr̃e ñ eẽ simi¬
lit᷑ discernamꝰ. Quod uocabu¬
lũ carnis ñ in una significa
legimus nominari. Nã ñ nũꝗͣ
significat hominẽ integrum.
id est qui excorꝑe constat & ani¬
ma. ut ibi. Et uerbũ caro factũ
re dĩ nr̃i. Nõnũqmͣ homines
peccatores atq carnales. ut ibi:
N ꝑmanebit sp̃s meus in homi.¬
nib istis. eoqd̃ sint caro. Inter¬
dũ ꝓipsis peccatis ponit᷑. ut ibi
Uos aut̃ ñ estis incarne. s in sp̃u.
Et it̾m. Caro ce sanguis regnũ
dĩ ñ possidebt̃. Deniq sequit᷑.¬

Expanded text:
ut prius duarum concapiscentiarum uim, id est carnis et spiritus, agnoscamus, et ita demum quae uoluntas sit tere ualeamus, deinde quid possit uoluntatis nostrae non esse similiter discernamus. Vocabulum carnis legimus nominari: nam nonnumquam significat hominem integrum, id est, qui ex corpore constat et anima; ut ubi : Et verbum caro factum re Dei nostri. Nonnumquam homines peccatores atque carnales; ut ibi : Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, eo quod sint caro. Interdum pro ipsis peccatis ponitur; ut ibi : Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Et iterum : Caro et sanguis regnum Dei non possideb
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant. q̃dã nͥ prius flãmȩ calore
mitigata atq mollita omnẽ asꝑita
tẽ deposuerĩt suȩ ciuditatiᷤ uł in¬
ꝯgrua usibꝰ humanis ł nonia sen¬
tiant᷑. Nonnulla uͦ ita utriq usui
apta nascunt᷑. ut nec in corta sua
cruditate displiceant. ł offendat᷑. ⁊
tñ ignis calore decocta salubriora
reddant᷑. Pła qͦ ad escã tm̃ mͦ inra¬
tionabiliũ ium̃toꝵ ⁊animaliũ. fe¬
raꝵ ac uolucrũ ꝓferunt᷑ cibis ho-¬
minũ minime ꝓfutura. Quȩ ⁊̃ i sua
asꝑitate manentia absq ulla igni
c̃fectione talẽ ium̃tis ꝯfert̃ saturi¬
tatẽ. Quã rationẽ. satis euident᷑ a¬
spicimꝰ in hoc ubertimo spiritalis
scͥpt᷑aꝵꝵ paridyso contineri. Inqͦ ita
qdã significatione litterȩ plaua
ac luculenta resplendẽt. ut cũ
sublimiori int̾p̃tatione ñ egeant

Expanded text:
roficiant, quaedam nisi prius flammae calore roficiant, quaedam nisi prius flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, uel incongrua usibus humanis uel noxia sentientur. nonnulla uero ita utrique usui apta nascuntur, ut nec incocta sua cruditate displiceant uel offendant et tamen ignis calore decocta salubriora reddantur. plura quoque ad escam tantummodo inrationabilium inmentorum et animalium uel ferarum ac uolucrum proferuntur, cibis hominum minime profutura, quae etiam in sua asperitate manentia absque ulla ignis confectione uitalem iumentis conferunt sanitatem. quam rationem satis euidenter aspicimus in hoc uberrimo spiritalium scripturarum paradiso contineri, in quo ita quaedam significatione litterae plana ac luculenta resplendent, ut, cum sublimiore interpretatione non egeant
Abbreviated transcription (Latin):
mine carent. tã lucide ⁊ euident̃
effata ẽ. ut ñ solũ nulla occultioriᷤ
sensus obscuritate uelent᷑. s ne ullo
quidẽ patrocinio int̾ p̃tationis in¬
digeãt ⁊ ĩsuꝑ ficie uocis ac littere
intellectꝰ suos ac sententiaᷤ ꝓferãt.
Quedã uͦ ita contecta. ut qͥbdã st̃
obscurata misteriis ut meorũ dis¬
cussione ⁊ intellectu. inm̃sũ nob̃
exercitũ cãpũ. ac solitudinis reser¬
uaret. Quã rẽ. mułtas obcausas
deũ dispensasse manifestũ ẽ. Pmũ.
ne sacram̃ta diuina. nulla habẽ
osos nulla eẽt untutis pnidẽ.¬
tiȩq distantia. Tũ ut ⁊̃ int̃ ipsoᷤ dome¬
sticos fidei. dũ intellectuũ spacia co¬
rã eis ĩm̃sa tẽdunt᷑. eẽt inqͥbꝰ ⁊ desidi¬
osoꝵ argueret᷑ ignauia. ⁊ studiosoꝵ
alacͥtas atq industria ꝓbaret᷑. Ide¬
oq satis ꝓpriȩ scͥpt᷑a diuina. agro
opinno ac fertili cõparat᷑. Qui cũ
multa gignat ac ꝓferat. q̃ ad hõiũ
uictũ sine aliqua ignis coctione ꝓ¬

Expanded text:
i carent tam lucide et euidenter effata est, ut non solum nulla occultioris sensus obscuritate uelentur, sed ne ullo quidem patrocinio interpretationis indigeant et in superficie uocis ac litterae suos intellectus ac sententias praeferant: quaedam uero ita contecta et quibusdam sunt obscurata mysteriis, ut in eorum discussione et intellectu inmensum nobis exercitii \'campum ac sollicitudinis reseruaret. quam rem multas ob causas deum dispensasse manifestum est: primum ne saoramenta diuina nullum habentosos nulla esset uirtutis prudentiaeque distantia, tum ut etiam inter ipsos domesticos fidei, dum intellectuum spatia coram eis inmensa tenduntur, esset in quibus et desidiosorum argueretur inania et studiosorum alacritas atque industria probaretur. ideoque satis proprie scriptura dinina agro opimo ac fertili conparatur, qui cum multa gignat ac proferat quae ad hominum uictum sine aliqua ignis coctione p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit᷑. tãdo subtiliꝰ occultatorẽ
suũ tẽptare ñdesinit. Deinde ap¬
posuit salẽ frictũ: oliuaᷤᷤ t̃nas. Qui.¬
bꝰ post hec suꝑ intulit canistrũ ha¬
bens cicer frictũ. qd̃ illi trogalia
uocant. exqͥbꝰ qͥna tm̃ sũpsimꝰ gͣna
Quaria bina. caricas singłas hc̃
nĩ numerũ in illa heremo quẽqͣ
rcessisse culpabile ẽ Qua refecti.¬
ne tr̃asacta repmissã q̃stioniᷤ ab¬
olutionẽ cũ reposcere cepisssmꝰ.
ferte inqͥt senex int̾rogationẽ

Expanded text:
ficitur, tanto subtilius occultatorem suum temptare non desinit. deinde adposuit salem frictum, oliuas ternas: quibus post haec superintulit canistrum habens cicer frictum quod illi trogalia uocant, ex quibus quina tantum sumpsimus grana, myxaria bina, caricas singulas. hunc enim numerum in illa heremo quemquam excessisse culpabile est. qua refectione transacta repromissam quaestionis absolutionem cum reposcere coepissemus, proferte, i
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ breuissimi huiꝰ eiu. ⁊ ułtiom
tã sermo diuinꝰ expbrat. Subuerti
uos sic̃ subuertit ds̃ sodomã ⁊ go¬
morrã: ⁊ facti estis sic̃ torris raptũ
deĩcendio.⁊ nec sic redistis adme
dic̃ dñs. Et ieremias. Int̾feci ⁊ ꝑdici
populũ meũ: ⁊ tñ auiis suis ñ st̃ r¬
uersi. E iterũ. Ecussisti eoᷤ ⁊ ñ do
luert: attͥiusti eos ⁊ rennuert a¬
cꝑe disciplinã. Indurauer̃t facia
suas suꝑ petrã. noluert reuerti.
Erga quorũ curationẽ omnẽ
Defecit sufflatoriũ ĩ igne. frul
c̃fiauit c̃ flator. malitiȩ .ix. ur̃ȩ¬

Expanded text:
tionem breuissimi huius aeui et ultionem etam sermo diuinus exprobrat: subuerti uos, sicut subuertit deus Sodomam et Gomorram, et facti estis sicut torris raptus de incendio: et nec sic redistis ad me, dicit dominus. et Hieremias: interfeci et perdidi populum meum, et tamen a uiis suis non sunt reuersi, et iterluerunt: adtriuisti eos, et rennuerunt accipere disciplinam: indurauerunt facies suas super petram, noluerunt reuerti. erga quorum curationem omnem defecit sufflatorium in igne, frustra conflauit conflator: malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tũ actũ sit. ñ ẽ silendũ. Nã eiꝰ
genitͥx cũ iã conceptu aluo gra¬
iuda teneret᷑. subito ꝑintepesfã
noctẽ sopore dep̃ssa: uidit exsi-¬
nu suo itilantẽ solẽ ⁊ nunio
sulgore micantẽ ꝓcedere. ⁊ mũ¬
do magnũ lum̃ p̃bere. Hec geni¬
trix postquã sopori m̃bra laxauit
⁊ cecas mũdo surgens aurora rep¬
pulit denebras. semet intra tlauso
conamine pensare cepit. ⁊gau¬
dio tͣentȩ uisionis uĩ sagaci ami¬
mo trutinare: uicinarũq sola¬
minis supplem̃tũ petit. qͦs doc¬
tͥna sollertes reddebat: q̃ rens ut
tantȩ uisionis ũ sapientiũ cor-¬
da rimarent᷑. Tandẽ ꝑitdrũ h¬
giȩ indolis utero tenere uirũ.
uideret. utilitati oportuna. Quẽ
mat᷑ postquã edidit. tanta cu.¬
stodia seruauit: ut uix eũ uł

Expanded text:
tum actum sit, non est silendum. Nam cum ejus tum actum sit, non est silendum. Nam cum ejus genitrix jam conceptu alvo gravida teneretur, subito per intempestam noctem sopore depressa vidit ex sinu suo rutilantem solem et nimio fulgore micantem procedere, et mundo magnum lumen praebere. Haec genitrix postquam sopore membra laxavit, et caecas mundo surgens aurora repulit tenebras, apud semet intra clauso conamine pensare coepit: et ex gaudio tantae visionis vim sagaci animo trutinans, vicinorum solaminis supplementum petit, quos doctrina solertes reddebat, quaerens ut tantae visionis vim sapientum corda rimarentur. Tandem peritorum legiae indolis utero tenere virum, orum provideret utilitati opportuna. Hunc mater postquam edidit, tanta custodia servavit, ut vix eum
Abbreviated transcription (Latin):
do statũ ȩccłȩ sustentart̃. ne fla-¬
tu aduersante ĩquo. hereticoꝵ
ꝓcella quaciente. uerã fidẽ here¬
tica aduersitas macularet. Quo¬
rũ nos exẽpla demerario licet
conatũ secuti. nec meritoꝵ sup¬
plem̃to s fioei fauore sufful¬
ti. ñ elucubranti scientiȩ fonte
referti. tauti patris nr̃i uitam
scłis refulgentẽ seq̃ntibꝰ cupimꝰ
dr̃: ortꝰ ẽ hibernia insula.
inextremo occeani sita. Cuius
insulȩ sitꝰ ut fer̃t amenus ac
diuersaꝵ capax nationũ. cete¬
rorũ carens bello poppłoꝵ. hãc
scottorũ gens incolit. Gens quã:¬
quã absq reliqͦrũ gentiũ legibꝰ.
tñ in xp̃iam uigoris dogmate
f lorens. õiũ uicinaꝵ gentiũ
fide p̃pollet. Natꝰ gͦ ẽ hic colũ¬
banꝰ int̃ pͥmordia fidei gentis il¬
liꝰ. ut fides quã ĩfecũdã exparte
gens illa habebat. suo ac soda¬
liũ suorũ munimine cultu uberi
fecundaret᷑. S pͥusquã lucẽ uitȩ
p̃sentis caperet: quid ante eiꝰ or¬

Expanded text:
do statum Ecclesiae sustentarunt, ne flatu adversante iniquo, haereticorum procella quatiente, veram fidem haeretica adversitas macularet. Quorum nos exempla, temerario licet conatu secuti, nec meritorum supplemento, sed fidei favore suffulti, non elucubranti scientiae fonte referti, tanti Patris nostri vitam saeculis refulgentem sequentibus cupimus ortus est ex Hibernia insula in extremo Oceani sita cujus insulae situs, ut ferunt, amoenus ac diversarum capax nationum, caeterorum caret bellis populorum. Hanc Scottorum gens incolit, gens quanquam absque reliquarum gentium legibus, tamen in Christiani vigoris dogmate florens, omnium vicinarum gentium fide praepollet. Natus est ergo hic Columbanus inter primordia fidei gentis illius, ut fides quam infecundam ex parte gens illa habebat, suo ac sodlium suorum munimine cultu uberi fecundaretur. Sed priusquam lucem vitae praesentis caperet, quid ante ejus or
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ qͥd pͥncipalit̾ ducat
ad dm̃. manifeste poterimꝰ ag¬
noscere: si ruine ac deceptionis
illoꝵ causa diligentiꝰ a nob fue¬
rit indagata. In illis nãq cũ
exuberarent p̃dictarũ oꝑa uir-¬
tutũ: discretio sola deficiens. us¬
q adfinẽ ea durare ñ sinit. Nec
tuti. nequaqͣm potuert̃ rationẽ
discretions adipisq. Quȩ p̃tͣmit.¬
tens. utramq nimietatẽ. uia re¬
gia monachũ docet semꝑ ince-¬
dere. & nec dextra uirtutũ per¬
mittit extolli. id ẽ. feruoris ex¬
cessu iustȩ continentiȩ modũ ĩ¬
epta p̃sũptione tͣnscendere: nec
oblectatũ remissione deflecte-¬
re aduitia sinistͣ concedit. hoc
est sub p̃textu gubernandi cor
Hec namq ẽ discretio. q̃ oculus
& lucerna corꝑis in euangłio nun¬
cupat᷑. scđm illã sententiã salto

Expanded text:
quamobrem quid principaliter ducat quamobrem quid principaliter ducat ad deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis fuerit indagata. in illis namque oum exuberarent praedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec tuti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dextra uirtutum permittit extolli, id est feruoris excessu iustae continentiae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remissione deflectere ad uitia sinistra concedit, hoc est sub praetextu gubernandi corphaeo namqae est discretio, quae oculus et lucerna corporis in euangelio nuncupatur secundum illam sententiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
&e dedisti mͥ biberẽ. Et cęt̾a. Cũq
inhũc modũ diuersis uirtuti¬
b aditũ certiorẽ addm̃ parari
posse decernerent. eẽtq noctis ma¬
ximũ tempꝰ hac inquisitione cõ¬
sũptũ: intulit demũ beatꝰ anto¬
uiꝰ. Omĩa quidẽ hȩc q̃dixistiᷤ. ne¬
cessaria st̃ & utilia scientib dm
atq ad cũ cupientib ꝑuenire.
S his pͥncipalẽ tribuere gr̃am:
ne qͣm nos innumeri multoꝵ
casus & experimta ꝑmittunt.
Nã sepe numero acerrime Iai¬
niis seu uigiliis incubantes. ac
mirifice insolitudine seceden¬
tes. pͥuationẽ quoq omĩũ facul¬
tatũ ita sectantes. ut ex ipsis
ne uniꝰ quidẽ diei uictũ sibi¬
met. unũ ue denariũ suꝑ ẽẽ
paterent᷑. humanitatiᷤ oeiã stu¬
dia tota deuotione cõplẽtes.
ita uidimꝰ repente deceptos:
ut arreptũ opꝰ ñ potuerint con¬
gruo exitu t̃minare. Sũmũq fer.¬
uorẽ & conu̾sationẽ laudabilẽ.
detestabili fine conclisergit.

Expanded text:
 dedistis mihi bibere, etc. . Cumque in hunc modum diversis virtutibus aditum certiorem ad Deum parari posse decernerent, essetque noctis maximum tempus hac inquisitione consumptum; intulit demum beatus Antonius: Omnia quidem haec quae dixistis necessaria sont et utilia sitientibus deum atque ad eum cupientibus peruenire. sed his principalem tribuere gratiam nequaquam nos innumeri multorum. casus et experimenta permittunt. nam saepenumero acerrime ieiuniis seu uigiliis incubantes ae mirifice in solitudine Mcedentes, priuationem quoque omnium facultatum ita sectantes, ut ex ipeis ne unius quidem diei motam sibimet unumue denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota deuotione conplentes ita uidimus repente deceptos, ut arreptum opus non potuerint congruo exitu terminare summumque feruorem et conuersationem laudabilem detestabili fine concluserint.
Abbreviated transcription (Latin):
qs familiariꝰ int̃pellare dm̃. es
posset peculiariꝰ inherere. ñ nul
sectancda caritatiᷤᷤ idẽ humanit¬
tis officia definirent. qd his res¬
na cęloꝵ daturũ se dñs in eua¬
gelio uelut spetialiꝰ reꝑmittat d¬
cens. uenite benedicti patris mei
possiadete paratũ uob regnũ a cõ¬
stitutione mũdi s suriui enĩ:

Expanded text:
quis familiarius interpellare deum eique quis familiarius interpellare deum eique possit peculiarius inhaerere, nonnulli sectanda caritatis, id est humanitatis officia definirent, quod bis regna caelorum daturum se dominus in euangelio uelut specialius repromittat dicens: uenite benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ quondã in annis pueritiȩ
constitutꝰ. in partib thebaidis. ub
beatꝰ antonius morabat᷑. senioreᷤᷤ
ad eũ ꝑfectionis in quirendȩ gr̃a
conuenisse. Cumq a uesꝑtinis
horis usq adlucẽ fuisset ꝓtraco
collatio questionũ ac maximũ
tis spatiũ consũpsiss nam duit¬
sime querebat᷑. quȩ nã uirtꝰ ut
obseruantia. monachũ posset a
diaboli laqueis ac deceptionib
dire semꝑ illesũ. uł certe recto
mite firmoq gressu. adꝑfection
culm̃ euehere. Cumq ꝓcaptu m̃t
suȩ ꝓferret unusquisq sentent
& alii quidẽ hoc inienioꝵ uigilia¬
q studio collocarent qd̃ his uide¬
cet extenuata mens ac puritatẽ
dis oe corporis assecuta dõ faciliu
uniret᷑. alii incontemptu uniue¬
sarũ rerũ. quib mens si penitꝰ n¬
daret᷑. tanqͣm nullis deinceps
tinentib laqueis. ad dm̃ expedd¬
tior ꝑueniret. alii anachoresin
cessariã id ẽ remotionẽ & heremi
secreta censerent. in qͣ commane

Expanded text:
tur quondam in annis adhuc pueritiae constitutus in partibus Thebaidis, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendae gratia convenisse. Cumque a vespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta collatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. nam diutissime quaerebatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diaboli laqueis ac deceptionibus custodire semper inlaesum uel certe recto tramite firmoque gressu ad perfectionis culmen euehere. cumuque pro captu mentis suae proferret unusquisque sententiam et alii quidem hoc in ieiuniorum uigiliarumque studio eonlocarent, quod his uidelicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis adsecuta deo facilius uniretur, alii in contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si penitus nudaretur, tamquam nullis deinceps retinentibus laqueis ad deum expeditior perueniret, alii anachoresin necessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent, in qua commanens
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Qđ si ocłs tuus simplex fue.¬
rit. totũ corpꝰ tuũ lucidũ erit.
Si aut̃ oculus tuus neqmͣ fue¬
rit. totũ corpꝰ tuũ tenebrosum
erit. eoqd ipsa cogitationłs ho¬
minis uniuersas actꝰq discernẽ
cuncta q̃ gerenda sunt ꝑuideat
atq ꝑ lustret. Quȩ si in homine
totũ corpꝰ nr̃m faciat tenebrosỹ
hoc ẽ om̃ẽ aciem m̃tis actꝰq
nr̃os reddat obscuros. cecitate
sclicet uicioꝵ & ꝑturbationũ
tenebris inuolutos. Si enĩ in qͥt
lum̃ qd̃ inte ẽ tenebre sũt. ip¬
namq dubiũ ẽ errante uidicͦi
cordis nr̃i. & ignorationis nocte
possessa: cogitationes quoq &
oꝑa nr̃a quȩ exindiscretionis
delibatione descendũt. maio¬
rib peccatoꝵ tenebris implica

Expanded text:
x fuerit, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, eo quod ipsa cogitationes hominis uniuersas actusque discernens cuncta quae gerenda sunt peruideat atque perlustret: quae si in homine totum corpus nostrum faciat tenebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros reddat obscuros, caecitate scilicet uitiorum et perturbationum tenebris inuolutos. si enim inquit lumen quod in te est tenebrae sunt, tenamque dubium est errante iudicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso cogitationes quoque et opera nostra, quae ex discretionis deliberatione descendunt, maioribus peccatorum tenebris inplica
Abbreviated transcription (Latin):
ut hi qui semꝑ hominũ cruore
gauderent. deficientib iã ac ta¬
bescentib. substantiã uitȩ lar-¬
girent᷑. Alius uero recusans q¬
bũ uelut abhomine sibi oblatũ.
in ediȩ defectione consũptus est.
Quoꝵ licet inicia ex rep̃hensibi.¬
li ꝑsuasione descenderint. unuᷤᷤ
tam̃ subueniente discretione id
cretionss ignarus. mortẽ ꝙͣ. ei do¬
minꝰ auertere uoluit sibi ipse
consciuit. neqͣmqͣm credens in¬
stinctu factũ diuino. qd̃ ĩmit¬
tes barbari ꝓpriȩ feritatiᷤ obli¬
ti. panes eis ꝓgladiis obtulis¬

Expanded text:
ut hi qui semper hominum cruore ut hi qui semper hominum cruore gauderent deficientibus iam ac tabescentibus uitae substantiam largirentu:, alius uero recusans cibum uelut ab homine sibi oblatum inediae defectione consumptus est. quorum lioet initia ex reprehensibili persuasione desctamen, subveniente discretione, id cretionis ignarus, mortem quam Dominus avertere voluit, sibi ipsi conscivit, nequaquam credens divino instinctu factum, quod immites barbari, propriae feritatis obliti, panes eis pro gladiis obtulis
Abbreviated transcription (Latin):
militate sũma abhis qͥ eiꝰ cõpa.¬
tiebant᷑ exitio. uix a presbitero¬
& abbate pafnucio potuit obtine¬
ri: ut ñ int̾ biot᷑anatos reputatꝰ
qͦndã fuerat beatꝰ antonius ha-¬
bitarent. minꝰ cauta discretione
ꝑmoti. euntes ꝑ exteram solitu¬
cdinis uastitatem. nullã escã
penitꝰ sumere decreuerũt. nisi
qm ꝑsemet ipsũ dñs illis p̃stiti¬
sset : Cumq errantes eos ꝑde¬
serta &e deficientes lam fame.
a longe marites conspexissẽt.
quȩ gens cunctis pene nati¬
onib feris ĩmanior atq cru¬
delior est. non enĩ eos ad effu¬
sionẽ san guinis ut ñ nullas
gentes deuderiũ p̃de. s sola
ferocitas m̃tis instigat. eisq
contͣ naturã feritatiᷤᷤ suȩ cũ
panib occurrissent: ũnus ex
eis subueniente discretione
uelut a dño sibi porrectos
cũ gaudio & cũ grarũ actione
suscepit. reputans sibi ȩstam di¬
uinitꝰ minist᷑ri. nec sine dõ factũ

Expanded text:
manitate summa ab his qui eius conpamanitate summa ab his qui eius conpatiebantur exitio uix a presbytero abbate Pafnuri, ut non inter biothanatos reputatus, quondam fuerat beatus Antonius commoratus, minus cauta discretione permoti, euntes per extentam solitudinis vastitatem, nullam escam penitus sumere decreverunt, nisi quam per semetipsum Dominus illis praestitisset. Cumqdeserta et defioientes iam fame a longe Mazices conspexissent quae gens cunctis paene nationibus feris inmanior atque crudelior est: non enim eos ad effusionem sanguinis, ut nonnullas gentes, desiderium praedae, sed sola ferocitas mentis instigat eisque contra naturam feritatis suae cum panibus occurrissent, unus ex eis subueniente discretione uelut a domino sibi porrectos cum gaudio et gratiarum actione suscepit, reputans escam sibi diuinitus ministrari nec sine deo factum,
Abbreviated transcription (Latin):
deceptꝰ angłm sathanȩ uelut
angłm lucis cũ sũma uenerati¬
one suscipiens. eiꝰq p̃ceptiᷤ ꝓno
obediens famulatu semet ipsum
dedit. de angłi uidelicet sui spoͣ¬
sione ñ dubitans qͥ eũ ꝓmerito
uirtutũ ac laboꝵ suoꝵ nequaꝗͣ¬
se posse firmauerat ulli iã discri¬
mini subiacere. Cuiꝰ rei fidẽ ut
experim̃tũ sospitatis suȩ euiden¬
tissime comꝓbaret. supͣdicto se
puteo noctẽ intempesta illus
iniecit: magnũ scilicet uirtut᷑
suȩ meritũ ꝓbaturꝰ cũ inde exis.¬
set inlesꝰ: De quo cũ pene iam
exanguis ingenti fratrũ labore
fuisset extractus. uitã die t̾cia
finiturꝰ. qđ his deterius est ita
indeceptionis suȩ obstinatio¬
ne ꝑmansit. ut ei ne exꝑim̃to
quidẽ mortis suȩ potuerit ꝑ¬
suaderi. qđ fuisset demonũ cal¬
liditate delusus. Qͣm obrẽ ꝓme¬
ritis laboꝵ tantoꝵ & annoꝵ
numerositate qua inheremo
ꝑdurauit. hoc miseratione & hy¬

Expanded text:
deceptus angelum Satanae uelut deceptus angelum Satanae uelut angelum lucis cum summa ueneratione suscipiens eiusque praeceptis prono oboediens famulatu semet ipsum raecipitem dedit, de angeli uidelicet sui sponsione non dubitans, qui eum pro merito uirtutum ae laborum suorum nequaquam posse firmauerat ulli iam discrimini subiacere. cuins rei fidem ut experimento suae sospitatis euidentissime conprobaret, supra dicto ee puteo nocte intempesta inlusus iniecit, magnum scilicet uirtutis suae meritum probaturus, cum inde exisset inlaesus. de quo cum paene iam exsanguis ingenti fratrum labore fuisset extractus, uitam die tertia finiturus, quod his deterius est, ita in deceptionis suae obstinatione permansit, ut ei ne experimento quidem mortis suae potuerit persuaderi, quod fuisset daemonum calliditate delusus. quamobrem pro meritis laborum tantorum et annorum numerositate qua in heremo perdurauit hoc miseratione et hu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. singulari districtione rigo¬
rẽ continentie tenuisse memi.¬
nimꝰ: &e solitudinis secreta ultͣ on¬
nes hic cõmorantes miro feruor
sectatũ. Hic igit᷑ quo pacto qͣ ui
ratione. pꝰ tantos labores ab insid¬
atore delusus. grauissimo corruẽ
lapsu. cunctos in hac heremo con¬
stutos luctuoso dolore ꝑculsit:
Nonne qr minꝰ discretioni uirtu¬
te possẽssa definitionib suis reg
qmͣ consiliis uł collationib frm
atq institutis maioꝵ maluit ob¬
re: Siquidẽ tanto rigore immu¬
tabilẽ ieunii. continentiã sen¬
ꝑ exercuit. & solitudinis cellȩq
ita uigit᷑ secreta sectatꝰ est: ut
ab eo participationẽ in eundi cũ
fr̃nitate cõuuiii. ne uen̾atio qͥdẽ
diei paschalis aligͣndo potuerit a¬
tinere: in qͣ fr̃ib cunctis ꝓanniu̾.¬
saria sollempnitate in ȩccła re¬
tentatis. solus non poterat aggn¬
gari: ne qnͣtulũcũq ꝑceptione le¬
sito relaxasse. Qua p̾sũptione

Expanded text:
tum, singulari districtione rigotum, singulari districtione rigorem continentiae tenuisse meminimus et solitudinis secreta ultra omnes hic commorantes miro feruore sectatum. hic igitur. quo pacto quaue ratione post tantoe labores ab insidiatore delusus grauissimo conruens lapsu cunctos in hac heremo constitutos luctuoso dolore percussit ? nonne quia minus discretionis uirtute possessa suis definitionibus regi quam consiliis uel conlationibus fratrum atque institutis maiorum maluit oboedire? siquidem tanto rigore inmutabilem ieiunii continentiam semper exercuit et solitudinis cellaeque ita iugiter secreta sectatus est, ut ab eo participationem ineundi cum fraternitate conuiuii ne ueneratio quidem diei paschalis aliquando potuerit obtinere. in qua fratribus cunctis pro anniuersaria sollemnitate in ecclesia retentatis solus non poterat adgregari, ne quantulumcumque perceptione lesito relaxasse. qua praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq ac medullarũ & discretor
cogitationũ & intentionũ cor¬
dis. Quib manifestissime deda¬
rat᷑. nullã sine discregons gr̃a
ꝑfecte posse uł ꝑfici uł stare uir¬
tutẽ. Et ita tam beati antonii
qͣm uniuersoꝵ sententia defi¬
nitũ ẽ discretionẽ eẽ. quȩ fixo
gradu intrepidũ monachũ ꝑ¬
ducat addm̃. p̃dictasq uirtutẽ
uigit̃ conseruet illesas. Cũ qͣ
ad consũmationis excelsa fasti
gia minore possit fatigatio¬
ne conscendi: & sine qͣ multi q̃
ꝓpensius laborantes ꝑfectioniˢ
neqͥuerint culm̃ attingere. Om¬
niũ nãq uirtutũ generatrix.
Lut hanc candẽ definiti¬
onẽ antiqͥtus a scõ antonio
&e cȩteris patrib ꝓmulgatã re¬
cens quoq sic̃ ꝓmisimꝰ cõfirma
exemplũ. recolite id qd̃ nuꝑ gestũ
oculoꝵ ur̃oꝵ uidistis obtutibꝰ Se¬
nẽ uidelicet neronẽ ante paucoᷤ
admodũ dies illusione diaboli a
sumis ad ima deiectũ. Quẽ qͥnqͣ¬
guita annis inheremo cõmora¬

Expanded text:
r cogitationum et intentionum cordis. quibus manifestissime declaratur nnUam sine discretionis gratia perfecte posse uel perfici uel stare uirtutem. et ita tam beati Antoni quam uniuersorum sententia definitum est discretionem esse, quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad deum praedictasque uirtutes iugiter conseruet inlaesas, cum qua ad consummationis egia minore possit fatigatione conscendi, et sine qua multi etiam propensius laborantes, perfectionis nequiverint culmen attingere. Omnium namque virtutum generatrix, ut hanc eamdem definitionem antiquitus a S. Antonio et caeteris Patribus promulgatam, recens quoque, sicut promisimus, confirmet exemplum, recolite id quod nuper gestum oculorum vestrorum vidistis obtutibus, senem videlicet Heronem ante paucos admodum dies illusione diabolica a summis ad ima dejectum, quem quinquaginta annis in hac eremo commora
Abbreviated transcription (Latin):
a MMet exꝑimenta
d hȩc germanꝰ:
Et nouellis exẽplis & definiti¬
onib antiqͦꝵ satis abundeq ꝑpa¬
tuit. discretionẽ fontẽ quodã mͦ
radicẽq cunctarũ ẽẽ uirtutũ. qͦ¬
modo gͦ ad quiri debeat cupimus
edoceri. ut quẽ admodũ utrũ ue¬
ra & ex dõ anfalsa & diabolica sit
possit agnosci: ut scd̃m illã senten¬
tiã euangłicã qm suꝑiore tractatu
traperitȩ fieri. nũmismat inp̃ssã
ueri regis imaginẽ ꝑuidentes. dep̃¬
hende ualeamꝰ. qd nonsit in mone¬
ta legitima figurata. atq illud sic̃
uulgari usuᷤ uerbo hesterna colla.¬
tione dixisti. tamꝗͣ parracharaxi¬
mũ reꝑbemꝰ. illa instruti peritia
qͣm satis copiose & integre ꝓsecutꝰ.
sꝑitali atq euangelico traperite
in ẽẽ debere signasti. Qd enĩ ꝓderit
iuirtutis eius & gr̃ȩ merita cogno-¬
uisse. si quẽadmodũ expetenda uł
ad quirenda sit nesciam.¬

Expanded text:
s et experimenta s et experimenta d haec GERHANVS: Et nouellis exemplis et definitionibus antiquorum satis abundeque perpatuit discretionem fontem quodammodo radicemque cunctarum esse uirtutum. quomodo ergo adquiri debeat cupimus edoceri, aut quemadmodum utrum uera et ex deo, an falsa et diabolica sit possit agnosci, ut secundum illam euangelicam quam superiore tractatu trapezitae, nomismati inpressam ueri regis imaginem peruidentes deprehendere ualeamus quod non sit in moneta legitima figuratum, atque illud, sicut uulgari usus uerbo hesterna conlatione dixisti, tamquam paracharaximum reprobemus, illa instructi peritia, quam satis copiose et integre prosecutus spiritali atque euangelico trapezitae inesse debere signasti. quid enim proderit uirtutis eius et gratiae merita cognouisse, si quemadmodum expetenda uel adquirenda sit nesciam
Abbreviated transcription (Latin):
mũ diabolicis reuelationibus
somniisq delusus ut pꝰ tantos labo¬
res atq uirtutes quib excesserat
om̃s monachos ibidẽ residentes.
aduidaimũ & circuncisionẽ carnis.
lapsu miserabili uolueret᷑. Nã cũ
uolens eũ consuetudine uisionũ ad
credulitatẽ futurȩ deceptionis in.¬
licere. uerissima quȩq multo tẽpr̃
diabolus uelut ueritatiᷤᷤ nuntius
reuelasset: ad extremũ ostendit
licet atq martirib. tenebrosum.
ac tetrũ. om̃ĩq macie tabidũ atq
deformẽ. Et econt᷑. iudeoꝵ plebẽm
una cũ moyse. patriarchis. ꝓpħis.
didissimo lumine coruscantẽ. Su¬
adens ut si mall meriti ac beati¬
tudinis illoꝵ particeps fieri. cirtũ¬
cisionẽ quoq susciꝑe festinaret:
Hoꝵ itaq ꝓfecto nulluᷤᷤ tã lugubri¬
ter fuisset illusꝰ. si rationẽ discre.¬
tionis huis asseqͥ laborasset. Qmͣ¬
obrẽ inqͣntis ꝑnitiosũ sit discreti¬
onis gr̃am ñ habere multoꝵ casũ¬

Expanded text:
mum diabolicis reuelationibus mum diabolicis reuelationibus somniisque delusus, ut post tantos labores atque uirtutes, quibus excesserat omnes monachos ibidem residentes, ad Iudaismum et circumcisionem carnis lapsu miserabili uolueretur. nam cum nolens eum consuetudine uisionum ad credulitatem futurae deceptionis inlicere uerissima quaeque multo tempore diabolus uelut ueritatis nuntius reulicet atque martyribus, tenebrosum ac tetrum, omnique macie tabidum atque deformem, et contra Judaeorum populum una cum Moyse, patriarchis atque pret splendidissimo lumine coruscantem, suadens si mallet meriti ac beatitudinis illorum particeps fieri, circumcisionem quoque suscipere festinaret. horum itaque profecto nullus tam lugubriter fuisset inlusus, si rationem discretionis huius adsequi laborassent. quamobrem in quantis perniciosum sit discretionis gratiam non habere, multorum casu
Abbreviated transcription (Latin):
memorẽ. cuiꝰ nõminis qr ad¬
huc suꝑ ẽ nolumꝰ facere m̃tio¬
nẽ. Quidũ longo tempore
demonẽ inangłi suscepit clari.¬
tatẽ.: reuelationibꝰ eius innumers
sepe deceptꝰ. credidit nuntiũ ẽẽ
iustitiȩ. Nã exceptis his. & lam
ꝑ om̃s noctes incella eiꝰ lum̃ abs
ulliꝰ lucernȩ p̃bebat officio: Ad
extremũ iubet᷑ a demone. ut
dõ filiũ suũ qͥ cũ eo parit̾ inmona¬
terio cõmanabat offerret: ut sq¬
licet hoc sacrificio abrahȩ patri.¬
archȩ meritis equaret᷑. Cuiꝰ in.
tantũ ẽ ꝑsuasione seductꝰ. ut par¬
ricidiũ oꝑe ꝑfecisset: nisi uidens¬
eũ puer cultrũ extͣ consuetudint̃
acuendo p̃ꝑare. re iuncula qͥb eũ
uelut oblaturꝰ adĩmolandũ conꝰ¬
stringere disponebat inquirere.
deceptionẽ illuiᷤᷤ quoq monachi
mesopotamii narrando ꝑcurere
qͥ milla ꝓiuncia ꝑ paucos imita.¬
bilẽ continentiã tenens. qͣm ꝑ
annos multos singłarit̾ in cella
retrusꝰ exegerat: ita est ad extre¬

Expanded text:
 cuius nominis quia adhuc superest nolumus facere mentionem, qui dum longo tempore daemonem in angeli suscipit claritate, reuelationibus eius innumeris saepe deceptus credidit nuntium esse iustitiae ? nam exceptis his etiam per omnes noctes in cella eius lumen absque ullius lucernae praebebat officio. ad extremum iubetur a daemone, ut deo filium suum qui cum eo pariter in monasterio commanebat offerret, ut scilicet hoc sacrificio Abrahae patriarchae meritis aequaretur. cuius in tantum est persnasione seductus, ut parricidium opere perfecisset, nisi eum uidens puer cultrum extra consuetudinem acuendo praeparare et uincula quibus eum uelut oblaturus ad immolandum constringere disponebat inquirere, hi Mesopotameni narrando percurrere, qui in illa prouincia perpaucis imitabilem continentiam tenens, quam per annos multos singulariter in cella retrusus exegerat, ita est ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimã executionẽ diuini¬
p̃cepti. & quẽadmodũ ipsi udeba¬
t᷑ crudelis imperii. Qua cõderatio¬
ne mollitꝰ dũ uult cruentã iuc¬
toriã clem̃tia temperare. ob in-¬
discretã miscđiam uelut toto cor¬

Expanded text:
uerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consideratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temperare, ob indiscretam misericordiam uelut; toto cor
Abbreviated transcription (Latin):
EN ille qui primꝰ
iudicio dĩ regnũ popłi israele
emeruit. qr hunc discretionis oc¬
lũ neqͣqͣm habuit. uelut toto co¬
pore tenebrosꝰ. &iam inipso deia¬
tꝰ est regno. dũ lucerne huiꝰ te¬
nebris atq erroris deceptꝰ acce¬
tabiliora / sacrificia sua qm p̃cer¬
tis samueliᷤ obedientiã iudica¬
uit: atq ex illa magis parte cau¬
sam offensionis incurrit. ex qͣ re¬
ꝓpiciandã sibi diuinã sꝑauerat

Expanded text:
e ille, qui primus iudicio dei regnum populi Israhelis emeruit, quia hunc discretionis oculum nequaquam habuit, uelut toto corpore tenebrosus etiam ipso deiectus est regno, dum lucernae huius tenebris atque errore deceptus acceptabiliora deo sacrificia sua quam praecepti Samuhelis oboedientiam iudicauit atque ex illa magis parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi diuinam sperauerat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab illa sublimitate deponet
inqͣ antonita mẽs orantis. ac¬
in declinabilit̾ debet ẽe des¬
ra. eãq cõpellent p̃cũ suaꝵ
antonii suꝑ oratioĩs statu.
Tut oradionis uere ꝓcipia

Expanded text:
onent, in qua attonita mens orantis indeclinabiliter debet esse defixa, eamque compellent precum suarum Antonii super orationis statu. Et ut orationis verae percipia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩlesos. His ⁊ enĩ custodibꝰ. ĩpossil¬
le ẽ quẽ piã laq̃os mortiᷤ ĩcur¬
rere. Int̾ ꝑfectos aũ ⁊ inꝑfectos
ista distantia ẽ. qd̃ in illis qͥd
fixa. ⁊ ut ita dixerĩ maturior e¬
ritas tenaciꝰ ꝑseuerãs firmur
eos ac faciliꝰ fac̃. insc̃itade dui¬
re inhis uͦ uelut ĩfirmiꝰ collo¬
cata ac faciliꝰ refrigescẽs cit
ac sepiꝰ eos peccatorũ cõpellĩ
laq̃is implicari. Quibꝰ auditis
ita nos collationis hꝰ sermof¬
mauit ut maiore m̃tis ardore
abeuntes acella senis quã an¬
te uenienteᷤᷤ doctͥnȩ eiꝰ plenitu¬
dinẽ sitiremꝰ. Explicit collatio i¬

Expanded text:
sos. his etenim custodibus inpossibile est quempiam laqueos mortis incurrere. inter perfectos autem et inperfectos ista distantia est, quod in illis quidem fixa et ut ita dixerim maturior caritas tenacius perseuerans firmius eos ac facilius facit in sanctitate durare, in his uero uelut infirmius conlocata ac facilius refrigescens cito ac saepius eos peccatorum conpellit laqueis inplicari. quibus auditis ita nos conlationis huius sermo flammauit, ut maiore mentis ardore abeuntes a cella senis quam ante uenientes doctrinae eius plenitudinem sitiremus. VIIII. CONLATIO
Abbreviated transcription (Latin):
ita. ẽ. esce somniq refectio horal¬
gitima etiã si horreat ingerende
Utrũq enĩ bellũ adu̾sarii factio¬
ne consurgit. & ꝑniciosius conti¬
nentia immoderata qm saturitis
remissa subplantat. Ab hac nãq
admensurã districtionis int̃ce¬

Expanded text:
ita est escae somnique refectio hora legitima, etiam si horreat, ingerenda. Utrumque enim bellum adversarii factione consurgit, et perniciosius continentia immoderata quam saturitas remissa supplantat. Ab hac namque ad mensuram, districtionis interce
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ tͥ aliquid contingat Inuenimꝰ
sane ⁊ qͣrtã rationẽ: quã obmani-¬
festandã solũ mͦ gloriã ⁊ oꝑa dei. ĩ¬
serri qͥbyã aliqͦs passiones scͥpt᷑a¬
rũ auctoritate cognoscimꝰ. scđm il¬
lud euangelii. Neq hic peccauit
neq parentes enis: s ut manife¬
stent᷑ oꝑa dei in ipso. Et iterũ
Infirmitas hȩc ñ ẽ ad mortẽ. s
ꝓgła dei: ut glorisicet᷑ filiꝰ pͣ ip¬
sa. St̃ aũ ⁊alia ultionũ genera.
qͥbꝰ ñ nulli qui malicie suꝑg̃s¬
si st̃ cumulũ ꝑcutiunt᷑ ad p̃sẽs
ut dathan ⁊ abiron. siue chore
legimꝰ. suisse dãpnatos. ⁊ ł maxi¬
tradidit illos ds̃ ĩpassiones. ig¬
nominiȩ ⁊ ĩreꝓbũ sensũ. Quod
⁊̃ ceteris pęnis grauiꝰ iudican¬
dũ ẽ. De ipsis nãq psalmista.
Inlaboribꝰ inqͥt hominũ ñ fc̃
⁊ cũ hoĩb ñ flagellabunt᷑. ñ
enĩ merent᷑ saluari uisitati¬
one dñi. nec tẽporilibꝰ plagis
conseqͥ medicinã: qͥ desperaces

Expanded text:
i aliquid contingat. inuenimus sane et quartam rationem, qua ob manifestandam solummodo gloriam et opera dei inferri quibusdam aliquas passiones scripturarum auctoritate cognoscimus secundum illud euangelii: neque hic peccauit neque parentes eius, sed ut manifestentur opera dei in ipso, et iterum: infirmitas haec non est ad mortem sed pro gloria dei, ut glorificetur filius . Sunt et alia ultionum genera quibus nonnulli qui malitiae supergressi sunt cumulum, percutiuntur ad praesens, ut Dathan et Abiron, et sicut Chore legimus fuisse damnatos , et vel maxiones ignominiae et in reprobum sensum: quod etiam ceteris poenis grauius iudicandum est. de ipsis namque Psalmista in laboribus, inquit, hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. aon enim merentur salnari uisitatione domini nec temporalibus plagis consequi medicinam, qui desperantes
Abbreviated transcription (Latin):
tiã hostiũ esternoꝵ ł obneg¬
gentiã p̃sulũ. religionis unt
pͥene abolita habebat᷑ cen¬
Nã penetentiȩ medicanta et
mortificationis amor. uix uł
paucis ineis repꝑiebant᷑ loc
Agebat uenerãdus uir. ut q̃c̃¬
loca ꝓgrederet᷑ uerbũ euan¬
gelicũ adnuntiaret. Erat i
gratũ hõibꝰ. ut qͦd facũdiȩ
cultus ad ornabat. elugubr¬
de p̃dicationis doctͥna. simul
⁊ exẽpla uircutũ cõfirmabꝰ
Tanta erat humilitatis ub̃t
ut uersa uice sic̃ de honoribs
hoĩes scłi conant᷑ q̃rere digi¬

Expanded text:
tia hostium externorum vel neglegentia praesulum religionis virtus pene abolita habebatnam penitentiae medicamenta et mortificationis amor vix vel paucis in ea repperiebatur locis. Agebat venerandus vir, ut, qloca progrederetur, verbum evangelicum annuntiaret. Erat enim gratum hominibus, ut quod facundiae cultus adornabat, elucubratae praedicationis doctrina, simul et exempla virtutum confirmabant. Tanta erat humilitatis ubertas, ut versa vice, sicut de honoribus homines saeculi conantur quaerere digni
Abbreviated transcription (Latin):
terat ullis tͥbaꝵꝵ sordibꝰ plenitu¬
do puritatis maculari. nec conda-¬
minari humano consortio. qͥ uni-¬
uersa polluta emundat atq sci-¬
ficat. secessit tñ ĩmont̾e soluso.¬
rare. ꝑ hoc scilicet nos instruẽs
suȩ secessionis exemplo. ut si in-¬
t̃pellare nos qͦq uoluerimꝰ dm̃ pu¬
ro ⁊ ĩtegro cordis affectu. ab oĩ
inqͥetudine ⁊ confusione turba¬
rũ similit̃ secedamꝰ ut in hoc
corpore cõmorantes. ad similitu.¬
dinẽ quãdã illiꝰ beatudinis
te aliqua nos aptare possimus:
sitq nob̾ omnia ĩõibꝰ ds. In quo¬
unc enĩ ꝑfecte cõsũmabit̃
In nobis illa nr̃i saluatoris ora¬
tio. quã ꝓsius discipłis orauit.
ad patre dicens. ut dilectio qua
dilexisti me ineis sit. et ipsi ĩnob̃.
Et iterũ Ut om̃s unũ sĩt sic̃ tu
pat̾ in me et ego inte. ut ⁊ ipsi in

Expanded text:
terat ullis turbarum sordibus puritaterat ullis turbarum sordibus puritatis plenitudo maculari nec contaminari humano consortio qui uniuersa polluta emundat atque sanctificat, secessit tamen in monte solus orare, per hoc scilicet nos instruens suae secessionis exemplo, ut si interpellare nos quoque uoluerimus deum puro et integro cordis affectu, ab omni inquietudine et confusione turbarum similiter secedamus, ut in hoc corpore conmorantes ad similitudinem quandam illius beatitudinis, te aliqua nos aptare possimus, sitque nobis omnia in omnibus deus. Tuunc enim perfecte consummabitur in nobis illa nostri saluatoris oratio, qua pro suis discipulis orauit ad patrem dicens: ut dilectio qua dilexisti me in eis sit et ipsi in nobis, et iterum: ut omnes unum sint, sicut tu pater in me et ego in te, ut et ipsi in
Abbreviated transcription (Latin):
daica infirmitate detenti.
queunt dicere cũ apło. Et si cog
oculis ouunitatẽ ipsiꝰ specu.¬
lant᷑ qͥ dehumilibꝰ ac t̾renis
oꝑibꝰ ⁊ cogitationibꝰ ascendẽ¬
tes. cũ illo secedt̃ in excelsũ so¬
litudinis montẽ. Qui liber
abomniũ t̾renaꝵ cogitatio¬
nũ acꝓt̾bationũ tumultu.
iacũctoꝵ uitioꝵ ꝑmixtione
secretus. fide purissima ac uͥ-¬
tutũ eminentia sublimatꝰ glo
culis cõmorant᷑. id .ẽ. qui mnac¬
tuali conuersatione st̃ atq
oꝑibꝰ constituti. s ñ in illa cla¬
ritate qua illis apparuit. qui
cũ ipso posst̃ in p̃ dictũ uirtu¬
tũ montẽ conscendere. id.ẽ pe¬
tro iacobo ⁊ iohãm. Ita enim
insolitudine ⁊ moysi apparuit.
iheliȩ locutꝰ ẽ. Qd̃ uolens ñr
dñs confirmare. ac ꝑfecte nob̾
relinq̃re puritatis exẽpla. et qͥ¬
dẽ cũ ipse fons in uiolabilis scĩ¬
tatis. ad optinendã eã secessioniᷤ
adiutorio ac solitudins bene¬
ficio extͥusecꝰ ñ egeret. ñ enĩ po-¬

Expanded text:
daica infirmitate detenti, non queunt dicere cum Apostolo: Et si cognoculis divinitatem ipsius speculantur, qui de humilibus ac terrenis operibus et cogitationibus ascendentes cum illo secedunt in excelso solitudinis monte, qui liber ab omnium terrenarum cogitationum ac perturbationum tumultu et a cunctorum uitiorum permixtione secretus, fide purissima ac uirtutum eminentia sublimatus, glculis conmorantur, id est qui in actuali conuersatione sunt atque operibus constituti, sed non in illa claritate qua illis apparuit, qui cum ipso possunt in praedicto uirtutum monte conscendere, id est Petro, Iacobo et Iohanni. ita enim in solitudine et Moysi apparuit ec Heliae locutus est. quod uoiens noster dominus confirmare ac perfectae nobis relinquere puritatis exempla, et quidem cum ipse fons inuiolabilis sanctitatis ad obtinendam eam secessionis adiutorio ac solitudinis beneficio extrinsecus non egeret non enim po
Abbreviated transcription (Latin):
tñ in illorũ qͦ animis. qͥ nũꝗͣ
gentili suꝑstitione polluti st̃.
sub colore testimonii huiꝰ quo
dr̃ faciamꝰ hominẽ adimaginẽ
⁊ similitudinẽ nr̃am. ĩꝑitia seu
rusticitate faciente contractuᷤ
ẽ: ita ut etiã heresis q̃ dr̃ antro¬
pomorphicarũ. sub occasione
detestandȩ huiꝰ int̃p̃tationis
emerserit. Qui ĩmensã illã ãc
simplicẽ diuinitatis effigiẽ sub.¬
stantiã liniam̃tis nr̃is atq fig̃a
tione humana cõpositã. ꝑtina¬
ci ꝑuersitate contendit. Quã
tñ siqͥs fuerit catholicis dog¬
matib institutꝰ. ut gentilẽ blaspl¬
miã detestabit᷑. et ita ad illã oa¬
tionis purissimã ꝑueniet qͣlitate
q̃ ñ solũ nullã diuinitatĩ effig
nec liniam̃ta corporea. qd̃ dic¬
tu qͦq nefas ẽ. ĩ sua supplicatio¬
ne miscebit. s ne ullã qͥdẽ ins
memoriã dicti cuiꝰꝗͣ. ł facti
speciẽ. seu formã cuiꝰ libet ca¬
racteris admittet. Qbꝰ ex causis

Expanded text:
n in illorum quoque animis, qui numquam. gentilicia superstitione polluti sunt, sub colore testimonii huius qui dicitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, inperitia seu rusticitate faciente contractus est, ita ut etiam haeresis quae dicitur Anthropomorphitarum sub occasione detestandae huius interpretationis emerserit, quae inmensam illam ac simplicem diuinitatis substtione compositam, pertinaci perversitate contendit. Quam tamen si quis fuerit catholicis dogmatibus institutus, ut gentilem blasphemiam detestabitur, et ita ad illam orationis purissimam perveniet qualitatem, quae non solum nullam Divinitatis effigiem, nec lineamenta corporea quod dictu quoque nefas est in sua supplicatione miscebit, sed nec ullam quidem in se memoriam dicti cujusdam vel facti speciem seu formam cujuslibet characteris admittet. CAPUT VI. Quibus ex causis