comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um cuitas fame laboraret.
misit ad frumẽta legatũ.
p̃stituta die intia quã redũet. Pro¬
fectus ille emut. Et ad aliã ciuita¬
tẽ tẽpestate delatus. duplo uẽdidit.
et duplũ frumẽti modũ cõparauit
Illo cessante. corporibꝰ suoꝵ pasti
sũt. Ncu̾sus ad p̃stitutã diẽ. rei .ꝓ.
biles me indignandi
use mitio statĩ actio¬
nis simngulet. qr nec dice̾ uniu̾sas
semel possũ. nec gregatim erũpen¬
tes differre gemitus lemor ẽ enĩ
dolos qui disponit̃ pͥmũ cñ ille
sibi asserit locũ qui ẽ ex ħ iundicis
ip̃r. et tã lente uindicte dilatioẽ
ortus aĩ mei ꝓpe dixerĩ furo. qd
hoĩem tã sceleratũ ut nos qͦ fecĩt
nocetes legibꝰ accersim᷑ qd defen¬
di patimur. qd ut puniat᷑ p̃canĩ
qd̾ dãnatus qͦͦ uel morte desũget᷑
ꝙͣ nos ĩ illa funestissima fame
dũ sepeliri liciit optanimꝰ uł exi¬
lio qd̾ hic qĩtoꝑe contẽnat apa
libet ignomima dimuttite domo
notatũ. ht̃ quo eat. Non publa¬

Expanded text:
um civitas fame laboraret, misit ad frumenta legatum praestituta die, intra quam rediret. profectus ille emit et ad aliam civitatem tempestate delatus duplo vendidit et duplum frumenti modum comparavit. illo cessante corporibus suorum pasti sunt. reversus ad praestitutam diem rei publicae biles me indignandi causae initio statim actionis strangulent, quia nec dicere universas semel possum nec gregatim erumpentes differe gemitus levior est enim dolor, qui disponitur, primum tamen ille sibi adserit locum, qui est ex hoc iudicii tempore et tam lentae vindictae dilatione ortus animi mei prope dixerim furor, quod hominem tam sceleratum, ut nos quoque fecerit nocentes, legibus accersimus, quod defendi patimur, quod, ut puniatur, precamur, quod damnatus quoque vel morte defungetur, quam nos in illa funestissima fame, dum sepeliri licuit, optavimus, vel exilio, quod hic quantopere contemnat, apparlibet ignominia dimittite domo noxium; habet quo eat. non publi
Abbreviated transcription (Latin):
sicubi forte ieuine herbe solũ uice¬
rant. uanis tin aristis spẽ fẽfelle¬
iant et manes culmos tristis
agricola iactanit uẽtis nich re¬
lictuns Iema q̃ror. prata exarne¬
rũt ꝑierũt frondes. germina nõ
exiẽrũt. nuda t̾ra et rudes glebe
et aridi fontes erant. Nisi ħ oĩa
inter scientes dicerẽ. poterã iude¬
ri falso q̃stus de h anno quo tm̃
frumẽti uendidimꝰ. Rtmnã saltẽ
nobis rudẽ uictũ silue mĩstrassẽt.
et carꝑe arbusta. cõcutere quermũ
legerẽ fraga licuisset. et quecũq
pͥmi mortales añ traditos diu¬
iitus minores cibos cõtra famẽ
obiecerũt. Pestifer amiꝰ reliquis¬
set. Non erã delicatus. Sed o tris

Expanded text:
sicubi forte ieiunae herbae solum vicesicubi forte ieiunae herbae solum vicerant, vanis tantum aristis spem fefellerunt, et inanis culmos tristis agricola iactavit ventis nihil relicturis. levia queror: prata exaruerunt, perierunt frondes, germina non exierunt, nuda terra et rudes glebae et aridi fontes erant. nisi haec omnia inter scientes dicerem, poteram videri falso questus de hoc anno, quo tantum frumenti vendidimus. utinam saltem nobis rudem victum silvae ministrassent, et carpere arbusta, concutere quercum, legere fraga licuisset, et quaecumque primi mortales ante traditos divinitus mitiores cibos contra famem obiecerunt, pestifer annus reliquisset! non eram delicatus. sed
Abbreviated transcription (Latin):
in causa. cur cuitas opulenta qͦn¬
dã nicħ frumẽti nͥ in spe habuerit
undecũq offulsit lucrũ sine respec¬
tn salus publita addicit᷑. in uacuã
possessionẽ fames uenit. Et iam
si quid residui erat. ut cariꝰ quidã
uenderẽt. ad amone incendiũ sup¬
pressũ est. Testor tñ conscientiam
ur̃am. nõ sumꝰ questi ꝙͣ diu du¬
plo emebamꝰ. Non enĩ uulgars
illa labes frumẽti fuit. nec qual
aliis ab agricolis accusari solet ꝑ¬
fidia teriãrũ. et ingrate messis ĩr¬
ritus labor. Noua et mandita ab¬
hommnãda lues. q̃ nicħ hoĩ reli¬
quit ꝑter hoĩem. Aut astricta ctͣ
conatũ sata sub ip̃is tabuere sul¬
us aut lem rore enocata radix in
puluerẽ incurrit. aut pustis tor¬
rido sole herb̾ moribũda seges pal¬
luit. Nullus mib̾ sitientis soli
puluerẽ t̾sit nulla suꝑ arentes
campos saltẽ umbra nubiũ pe¬
pendit. Calidi spuauere uenti
maturitatẽ p̃cepit estus. etiam

Expanded text:
in causa, cur civitas opulenta quonin causa, cur civitas opulenta quondam nihil frumenti, nisi in spe, habuerit. undecumque offulsit lucrum, sine respectu salus publica addicitur, in vacuam possessionem fames venit. etiam si quid residui erat, ut carius quidam venderent, ad annonae incendium suppressum est. testor tamen conscientiam vestram, non sumus questi, quamdiu duplo emebamus. non enim vulgaris illa labes frumenti fuit, nec qualis alias ab agricolis accusari solet perfidia terrarum et ingratae messis inritus labor. nova et inaudita abominanda lues, quae nihil homini reliquit praeter hominem. aut astricta citra conatum sata sub ipsis tabuere sulcis, aut levi rore evocata radix in pulverem incurrit, aut perustis torrido sole herbis moribunda seges palluit. nullus imber sitientis soli pulverem tersit, nulla super arentes campos saltem umbra nubium pependit. calidi spiravere venti, maturitatem praecepit aestus. etiam
Abbreviated transcription (Latin):
narmubũt. oẽs execrabũt᷑. nͥ qui
nõ credẽt. famẽ ipãm infamaui¬
mus. et qđ misers ultimũ est mi¬
serationẽ q ꝑdidimꝰ. Aldhuc tñ
una defensio fuit. qd̾ iidebamur
m ħ oĩa istiꝰ oꝑa ĩpulsi. Si hic ĩ¬
nocens est nr̃a culpa ẽ. Et iã ne
publica mala narrabo. et maise¬
rus nr̃is cõuiciũ faciã: Exibũt
uerba. subseq̃tur sermo. nõ alle¬
gabit᷑ lingna: Plane nicħ nõ
possumꝰ. Exponamꝰ Odinem
dadis nr̃e. et simpliciter oĩa idi¬
cent᷑. Decet ista nr̃o ore narran
sed nouimꝰ. et miniũ meminimꝰ
Iudex doceri nõ debet opinor. reo
indicanda sũt qui a malis pub¬
licis abfuit. qui ħ terte maxionũ
debet patrie sue bñficiũ. qd̾ a fa¬
me solus dimissus ẽ. Audi itaq
andi. frumentũ istud qd̾ lucrife¬
cisti. ꝙͣti nobis constet. Aliqui for¬
tasse ind̾ mirat᷑. etiã si huiꝰ feral
anni fructus cessauit qd̾ tñ illa
superior longi tp̾ris btã fecũditas
tabuerit. et secũ iste dubitat qͥd sit

Expanded text:
i non credent. famem ipsam infamavimus, et, quod miseris ultimum est, miserationem quoque perdidimus. adhuc tamen una defensio fuit, quod videbamur in haec omnia istius opera inpulsi. si hic innocens est, nostra culpa est. Etiamne publica mala narrabo et miseriis nostris convicium faciam? exibunt verba, subsequetur sermo? non alligabitur lingua? plane nihil non possumus: exponamus ordinem cladis nostrae, et simpliciter omnia indicentur; decet ista nostro ore narrari! sed novimus et nimium meminimus. iudex doceri non debet, opinor; reo indicanda sunt, qui a malis publicis afuit, qui hoc certe maximum debet patriae suae beneficium, quod a fame solus dimissus est. audi itaque, audi, frumentum istud, quod lucri fecisti, quanti nobis constet. Aliqui fortasse, iudices, miratur, etiamsi huius feralis anni fructus cessavit, quod tamen illa superior longi temporis beata fecunditas tabuerit, et secum iste dubitat, quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ad hibito mago ĩcantauit sepul¬
trũ. Mater desiit iudere filiũ. Accu¬
sat maritum. male tractationis.¬
uãius uid̾ inter eos qui
liberoꝵ mortibꝰ destituti
cũcta uota et p̃paratas

Expanded text:
ille adhibito mago incantavit sepulcrum. mater desiit videre filium. accusat maritum malae tractationis.iudices, inter eos, qui liberorum mortibus destituti cuncta vota et praeparatas
Abbreviated transcription (Latin):
infelix auus orbitatis iñcus sit qͥ¬
bus lacinis ꝑfundant oscula ꝗ mag¬
nis ꝓfundisq supirius ecutiant᷑ am¬
plexus. Misera ueretũdia sanitatis
ingrate p̃nũ sibi iudet̃ frĩs occisi. Con¬
uertit᷑ hoc loco iud̾ mulier infelix et
uelut ad quandã presentiã amissi iu¬
uenis siue mqit tandẽ seruritate mort̾
explicitus in aliquo sedis et̾ne pudore
qz manes umbra discurris. audi miser¬
rune nrĩs ĩquissiiã cõplorationem
Nõ quidẽ licuit nnͥ in illud conditoꝵ cu¬
biculũ tue mortis irrũꝑe. n ͨ supͣ carissi¬
ma menibra prostrate meis uulnera
tua tegere iusceribꝰ. Qd̾ solũ tñ potui
corpus ꝙ medicus. ꝙ reliqurat pr hoc
sinu misera collegi ac uacuũ pectꝰ fri¬
gidis adiectis q iusceribus ruisus ĩple¬
ui. Sparsos artus amplexibꝰ iunxi
membra diducta ꝯposui et de t̾sti ter¬
tate p̃cipue ferre nõ possũ ꝓpter frẽm
iudens occisus n ͨ tñ ũꝙͣ constare pote¬

Expanded text:
infelix, cuius orbitatis unicus sit, quinfelix, cuius orbitatis unicus sit, quibus lacrimis perfundantur oscula, quam magnis profundisque suspiriis concutiantur amplexus. misera verecundia sanitatis ingratae: pretium sibi videtur fratris occisi. Convertitur hoc loco, iudices, mulier infelix et velut ad quandam praesentiam amissi iuvenis 'sive,' inquit, 'tandem securitate mortis explicitus in aliquo anque manes umbra discurris, audi miserrimae matris iniquissimam conplorationem. non quidem licuit mihi in illud conditorium cubiculum tuae mortis inrumpere nec supra carrissima membra prostratae meis vulnera tua tegere visceribus. quod solum tamen potui, corpus, quod medicus, quod reliquerat pater, hoc sinu misera collegi ac vacuum pectus frigidis abiectisque visceribus rursus implevi, sparsos artus amplexibus iunxi, membra diducta conposui et de tristi tertate praecipue ferre non possum: propter fratrem videris occisus, nec tamen umquam constare pote
Abbreviated transcription (Latin):
uñ uenerit tanta diu̾sitas: Illũ pr̃r
curauit hc̃ mr̃. Quãtũ inqͥt misera
ꝑtuli laborẽ dũ tã magnã foueo t̾s¬
ticiã: Nõ fuit mͥ rixa cũ morbis nec
cũ repugnatis ualitudinis rigore etẽ¬
tio. Notus in lacͥias merorẽq reso¬
lutus od̾at lucẽ respuebat cibos fusti¬
diebat haustus et uitã parriadii pu¬
dore fugiebat In oĩ prodamatione
gemutuq fr̃ ille diebus ac noctibꝰ cogi¬
tatioẽs ille torquebat oculos. De qͥbꝰ
tu egris ĩpotissima mediana m̃tita es:
Non fuit non fuit solo languore ꝑi
tstissime orbitatis ad hos uultus faci¬
emqr ꝯuertĩs: Sine dubio filius ẽ ⁊
pꝰ grauissimas denũciatioes redditꝰ
uite. D ignoscat natura pietas ñ
est solatiũ mat̾ unꝰ ex gemins. ftli¬
licior ille dolor ẽ qͥ transigi saitẽ cũ o
untẽ. S et ip̃e gaudio reddite iute le¬
ticiaq nõ fruit nec se crede̾ pot̾ carita¬
te prelatũ quẽ medicus elegit. Sentit

Expanded text:
unde venerit tanta diversitas? illum pater unde venerit tanta diversitas? illum pater curavit, hunc mater. 'quantum,' inquit, 'misera pertuli laborem, dum tam magnam foveo tristitiam! non fuit mihi rixa cum morbis nec cum repugnantis valetudinis rigore contentio. totus in lacrimas maeroremque resolutus oderat lucem: respuebat cibos, fastidiebat haustus et vitam parricidii pudore fugiebat. in omni proclamatione gemituque frater, ille diebus ac noctibus cogitationes, ille torquebat oculos.' de quibus tu aegris, inpotentissima medicina, mentita es? non fuit, non fuit solo languore pertristissimae orbitatis ad hos vultus faciemque converteris?' sine dubio filius est et post gravissimas denuntiationes redditus vitae, sed ignoscat natura, pietas: non est solacium matri unus ex geminis. felicior ille dolor est, quo transigi saltem cum ocreuntem. sed et ipse gaudio redditae vitae laetitiaque non fruitur, nec se credere potest caritate praelatum, quem medicus elegit. sentit
Abbreviated transcription (Latin):
cisus ẽ. Ite nũc et querite an potuerit
medico sanante uiucre qͥtã diu nixit
dũ occidit᷑. Uos tr̃ putatis illiꝰ tantũ
languoris medicũ quesisse causas:
Quesunt qͥcquid nesciebat et usus oc¬
casioe rarissima in oc̃m uoluit prosi¬
tere nouitatẽ. Du ĩmortales ꝙͣtũ in¬
felix iuuenis aĩe ꝗtũ sangiũs ꝗtũ ha¬
buit ex ita qͥ ꝑtulit ordinẽ longissime
curatioĩs. Uix egre misero licuit mori
nix a cruciatibꝰ sius aĩa dimissa est.
Inuentũ putatis eẽ languorẽ: Inuẽ¬
tum ẽ illũ potuisse sanari. dlgedũ cõ¬
m̃to tuo senex suꝑbus exulta habes qͥ
sis. fccisti medicũ parnada mliorem
Libz me ħaile intueri par illud Egrũ
iudetis hoiẽm qualẽ nõ salutares me¬
dentiũ manus ñ ars inuenta ꝓ uta
ẜ diri feraꝵ rabidi ꝙ morsus et aĩali¬
um fames saciata destituit. hint ali¬
um in nouas iures recensq robur red¬
dito iugore surgentẽ. Uultis stire iud̃

Expanded text:
cisus est. ite nunc et quaerite, an potuerit cisus est. ite nunc et quaerite, an potuerit medico sanante vivere, qui tamdiu vixit, dum occiditur. Vos tunc putatis illius tantum languoris medicum quaesisse causas? quaesivit quicquid nesciebat, et usus occasione rarissima in omnem voluit proficere novitatem. dii inmortales, quantum infelix iuvenis abuit ex vita, qui pertulit ordinem longissimae curationis! vix aegro misero licuit mori, vix a cruciatibus suis anima dimissa est. inventum putatis esse languorem? inventum est illum potuisse sanari. agedum commento tuo, senex, superbus exulta; habes quod possis: fecisti medicum parricida meliorem. Libet mehercules intueri par illud: aegrum videtis hominem, qualem non salutares medentium manus, non ars inventa pro vita, sed diri ferarum rabidique morsus et animalium fames satiata destituit; hinc alium, in novas vires recensque robur reddito vigore surgentem. vultis scire, iudices,
Abbreviated transcription (Latin):
tis eriorẽ. Contentũ fuisse medicũ to¬
to hoĩe discentem pͥmo putatis aspettur
Cgesta sope iutalia ꝑtractata deducta
sunt fecerũt manus plura ꝗ ferrum.
Stat iuxta medicũ pr aꝑtis iusceribus
nihians stillantẽ aĩe sedẽ cruentis ma¬
nibus agitantẽ ne festinet. Hortatur
iub altius diligentius q scrutari. In¬
trogat dubitat contendit. affirmat
et accipit de filii morte rõnẽ dłt muli¬
er infelix cusus aduoluta foribꝰ quen¬
tũq secretũ toto corpore effimgens ue¬
lut suꝑ busta tumulosq clamabat
dludi nuserrime iuuenis si qs adhuct̾
suꝑ ẽ sensus exaudi ñ ꝑmisit ħ mr̃ cre¬
ede orbitati mec crede lacimus nec frat᷑
hac uellet rõne sanari. Inter h reficie¬
bat̾ muiser haustibus decnebat᷑ alloqͥ¬
is cõpͥmebat̾ residuus cruor cudebant᷑
aꝑta uitalia. Nemo ũꝙͣ tã noua ꝑtu¬
lit commẽta scuicie tanꝙͣ sanaret᷑ ot¬

Expanded text:
tis errorem. contentum fuisse medicum totis errorem. contentum fuisse medicum toto homine discentem primo putatis aspectu? egesta saepe vitalia, pertractata, diducta sunt; fecerunt manus plura quam ferrum. stat iuxta medicum pater apertis visceribus inhians; stillantem animae sedem cruentis manibus agitantem ne festinet, hortatur, iubet altius diligentiusque scrutari, interrogat, dubitat, contendit, adfirmat et accipit de filii morte rationem. at mulier infelix clusis advoluta foribus cruentumque secretum toto corpore effringens velut super busta tumulosque clamabat: 'audi, miserrime iuvenis, si quis adhuc tibi superest sensus, exaudi: non permisit hoc mater, crede orbitati meae, crede lacrimis; nec frater hac vellet ratione sanari.' inter haec reficiebatur miser haustibus, detinebatur adloquiis, conprimebatur residuus cruor, cludebantur aperta vitalia. nemo umquam tam nova pertulit commenta saevitiae: tamquam sanaretur, oc
Abbreviated transcription (Latin):
Ut erat iuuenis pmo ip̃o eꝑatioĩs in¬
certo. mox cdectiõe cruciatus ab acta
ẽ aꝑituro pͥma ñr et mͦ sedula minis¬
teria seruoꝵ repente nutata fuut ĩ mor¬
tis officia. Detrahũt᷑ trementibꝰ uela¬
menta membris et ut grassaturas ma¬
nus totũ corpus admittẽt nudat mi¬
serabilis ac deffenda macies. Toto
dem̃ tendit᷑ thoro et ad ĩmobilẽ rigidã¬
q patientiã ꝑ oĩa lectuli spacia dura¬
turus exponit̾. dlcapit carnifex ille te¬
lũ nõ qͦ dext̾a statim totũ uuliꝰ ĩpͥme¬
ret ẜ ꝙ leuit paulatĩqz descendens a¬
nimã in ꝯfimo mortis ac iite librato
dolore suspendẽt. Nec exoratio hͦ fuit
ꝑituri iuuenis alloquiũ. foctit dura
ex animeris metu dolore deficias. Ca¬
ue iuscera exclamatiõe ne lasses. anhe¬
litu gemituq ecutias ne remediũ peat
alienũ. Passus ẽ miser discurrentẽ ꝑ
omĩa reserati pectoris ĩprobũ uagẽ ar¬

Expanded text:
ut erat iuvenis primo ipso comparationis inut erat iuvenis primo ipso comparationis incerto, mox electione cruciatus, abacta est a perituro prima mater, et modo sedula ministeria servorum repente mutata sunt in mortis officia. detrahuntur trementibus velamenta membris, et ut grassaturas manus totum corpus admitteret, nudatur miserabilis ac deflenda macies. toto deinde tenditur toro, et ad inmobilem rigidamque patientiam per omnia lectuli spatia duraturus exponitur. accipit carnifex ille telum, non quo dextera statim totum vulnus inprimeret, sed quod leviter paulatimque discindens animam in confinio mortis ac vitae librato dolore suspenderet. haec exhortatio, hoc fuit perituri iuvenis adloquium: 'fortiter dura, est, quod exanimeris metu, dolore deficias. cave viscera exclamatione ne lasses, anhelitu gemituque concutias, ne remedium pereat alienum.' Passus est miser discurrentem per omnia reserati pectoris improbum vagae ar
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ potuit egrũ facilius meħcu¬
le explicare si eẽt unici p̃r. Suffict ergo
comparare decernere. Nũ iterũ illet᷑
p̃nosior ille melior mapire ẽẽ uicturo:
Ubi ẽ pacientia qua uixit: Dimutti¬
tur cadaũ mrogos quo coepus exa¬
mine dctinet amplexu: Dii ĩmor
parricidiũ in utroq ssumis. Duor ui¬
litate sit ut ex fr̃ibus possit alt̾rutrum
occidi. Nuꝙͣ iud̾ res tã horribił in au¬
diteq feritatis admissa ẽ. filiũ pr̃ ꝓpt̾
eũ ocadit quẽ e t ipͣm pot̾at ocadere
Tsansfat iud̃ reus in medicũ electioĩs
iuidiã. Ille inqͥt estimauit ille detre¬
uit. Ergo manifestũ ẽ ñ parẽ fuisse lã¬
guorẽ. Ex duobus eg̾s plus habuit spe¬
ĩ ꝓpter quẽ debuit alter occidi. Rerede
paulisꝑ mulier infelix filii tui nobis re¬
ferenda curatio ẽ. Felices eg̾ qͥ languore
moriũt᷑ qͥ sup̃mios hauelitus inter suoꝵ
ãplexus inter suoꝵ alloqͥa posuerunt

Expanded text:
rationem potuit aegrum facilius mehercurationem potuit aegrum facilius mehercules explicare, si esset unici pater. sufficit ergo comparare, decernere? non iterum ille tibi pretiosior, ille melior incipiet esse victuro? ubi est impatientia, qua vix dimittitur cadaver in rogos, qua corpus exanime detinetur amplexu? dii immortparricidium in utroque consumis. duorum vilitate fit, ut ex fratribus possit alteruter occidi. numquam, iudices, res tam horribilis inauditaeque feritatis admissa est: filium pater propter eum occidit, quem etiam ipsum poterat occidere! Transfert, iudices, reus in medicum electionis invidiam: 'ille,' inquit, 'aestimavit, ille decrevit,' ergo manifestum est non parem fuisse languorem: ex duobus aegris plus habuit spei, propter quem debuit alter occidi. recede paulisper, mulier infelix; filii tui nobis referenda curatio est. felices aegri, qui languore moriuntur, qui supremos anhelitus inter suorum amplexus, inter suorum adloquia posuerunt!
Abbreviated transcription (Latin):
in nobͣ eͣ  tiore mittat᷑ Quãtũ af¬
fet sollicitudo gaudiũ dolor et ali¬
qͥs subitꝰ affectus : Quotiens dũ ad
curationẽ p̃parat᷑ eger dũ ponitur
ad sua remedia corpus medentium
manus aĩa destituit: Iam uero
ad singlõs ictus et longissimas uul-¬
nerũ moras ꝗtũ ex toto hoĩc eũtit᷑
clamore gemitu: Necẽe ẽ omĩs ꝑi¬
re quibꝰ etinet̾ uita causas quoti¬
ens ip̃a uita ssumut᷑. Et cũ hoĩe qͥ
ꝓpter intellectũ languoris occiditur
ip̃e q paulatĩ languor emoritur
Differ saltem pr hanc arudelitatẽ.
quicqͥd ex filio facis facies ex cada¬
uere. Si potest dep̃hendi languor
dũ occidit facilius cũ occiderit. In¬
terrogare me ħculc h loco lib utrũ¬
ne ꝑiturũ pr̃ an medicus clegerit
Negau̾ sua int̾ ẽẽ quẽ occidis Hoc
si et alter ꝑiss probauerat utrũq
fusse ꝑiturũ. Cũ ꝯualuerit ꝓbat
utrũq uicturũ. ⁊d seiussimã cu¬

Expanded text:
in nobis etiam timore mutatur. quantum auin nobis etiam timore mutatur. quantum aufert sollicitudo, gaudium, dolor et aliquis subitus adfectus! quotiens, dum ad curationem praeparatur aeger, dum componitur ad sua remedia corpus, medentium manus anima destituit! iam vero ad singulos ictus et longissimas vulnerum moras quantum ex toto homine convertitur clamore, gemitu! necesse est omnis perire, quibus continetur vita, causas, quotiens ipsa vita consumitur, et cum homine, qui propter intellectum languoris occiditur, ipse quoque paulatim languor emoritur. Differ saltem, pater, hanc crudelitatem; quicquid ex filio facis, facies ex cadavere. si potest deprehendi languor, dum occidit, facilius, cum occiderit. Interrogare mehercules hoc loco libet, utrumne periturum pater an medicus elegerit. negavit sua interesse, quem occideret. hoc, si et alter perisset, probaverat utrumque fuisse periturum; cum convaluerit, probat utrumque victurum. ad saevissimam cu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ : Nũꝙͣ in alienis iusceribꝰ iueni¬
as totũ ꝙ de alto queras et aliꝰ lan¬
guor ẽ alius eger. Tur maximũ ne¬
fas alterius fulni salute defendis:
Homom quo sola qͥnt̃ causas lan¬
guoris ꝓpter medicũ occiditur dldice
ꝙ nec d̾eprehendi ex sanato pot᷑ ulliꝰ
causa languoris. Quicqͥd nos ĩuici¬
a morboꝵ a naturali sanitate cõmit¬
tat fac̃ aut munn sangiũs pondus
exestuans aut sĩfluens calor aut ul¬
tra naturalẽ modũ humior eximdãs
aut spũs ꝑ tacitos meatus nõ solita
laxitate discurrens. Quid hor si uita¬
lia ferro nulueribusq reseicitur sal¬
uũ pot̾ eẽ languentibꝰ cũ ꝯpressi sp̃s
laborẽ protinus ille referati pectoris
meatus enuttat sangius isdẽ parit̾
deprehendat᷑ egrediat᷑ꝙ uulneribus
dinfas putatis ut suam seruent iuis¬
cera nudata faciẽ ut nichil ꝑdat ex
pore natura illud pectoris uiteq se¬
cretũ cũ admsit odos : Plurimũ

Expanded text:
 in alienis visceribus inveni in alienis visceribus invenias totum, quod de altero quaeras, et alius languor est, si alius aeger. cur maximum nefas alterius filii salute defendis? homo, in quo sola quaeritur causa languoris, propter medicum occiditur. adice, quod nec deprehendi ex sanato potest ullius causa languoris: quicquid nos in vitia morborum a naturali sanitate commutat, facit aut nimii sanguinis pondus exaestuans aut superfluens calor aut ultra naturalem modum humor exundans aut spiritus per tacitos meatus non solita laxitate discurrens. quid horum, si vitalia ferro vulneribusque resecentur, salvum potest esse languentibus, cum compressi spiritus laborem protinus ille reserati pectoris meatus emittat, sanguis isdem pariter deprehendatur egrediaturque vulneribus? an fas putatis, ut suam servent viscera nudata faciem, ut nihil perdat ex priore natura illud pectoris vitaeque secretum, cum admisit oculos? plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
Dis tu pocius hac ad acia audacia
qua serreta languoris exqͣris. remedi¬
a tẽptare : Breuior uia sanitatis hu¬
mane ꝓpior nr̃e salutis utilitas ẽ. Si
inscerũ nimius ardor siricta cirta se
membra duraũ adhibe remedia
laxancia. Si fluitat ninus eger hu¬
moribꝰ p̃sto sint ꝑ que pressis cusisq
uenis in nonas iures corpus arescat
Si parũ prodest abstmentia ruisus
ciboꝵ qualitate foueat᷑. Si sp̃s recep¬
tis pñnit̾ alimentis ad puriores mea¬
tus ieiuiuo fameq tenuet᷑. Contigit
t magna exꝑimentoꝵ matĩa medũe
egri duo et languor idẽ. Nõ ẽ opus
ut expectes qñ sr̃ uniꝰ hoĩs patiẽtiã
explicet profuturoꝵ magna diuersi¬
tas. Potes exꝑiri parit᷑ eadẽ osenta¬
nea diu̾sa pugnantia. Nulla rõ
ẽ uulnerũ sangiũs supp̃moꝵ. Quẽ¬
admodũ sanari debeat alius eger
sare nõ possis nͥ ex hoĩe sanato. Qd ꝙ
etiã ut idẽ sit ualitudinis genꝰ necẽẽ

Expanded text:
vis tu potius hac audacia, vis tu potius hac audacia, qua secreta languoris exquiris, remedia temptare? brevior via sanitatis humanae, propior nostrae salutis utilitas est. si viscerum nimius ardor stricta circa se membra duravit, adhibe remedia laxantia. si fluitat nimis aeger humoribus, praesto sint, per quae pressis clusisque venis in novas vires corpus arescat. si parum prodest abstinentia, rursus ciborum qualitate foveatur. si spiritus receptis premitur alimentis, ad puriores meatus ieiunio fameque tenuetur. contigit tibi magna experimentorum materia, medice: aegri duo et languor idem. non est opus, ut expectes, quando se per unius hominis patientiam explicet profuturorum magna diversitas; potes experiri pariter eadem, consentanea, diversa, pugnantia. nulla ratio est vulnerum, sanguinis, supremorum. quemadmodum sanari debeat alius aeger, scire non possis nisi ex homine sanato. Quid, quod, etiam ut idem sit valetudinis genus, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
lissime iuilitatis: Egrũ placuit occidẽ
iusceribus abscondit. et qcquid causas
ualitudins de uitalibꝰ trahit in corpꝰ
emanat. Iñ pallor ñ macies ꝙ ad in¬
łiorẽ dolorẽ sĩposita sseutĩt. Nõ me¬
nio cur hoĩem uuluieribꝰ exquiras cur
remedia qͦ uitalibus ꝑ corpus ĩmitas
et in latentes meacꝰ hec qͥbus tegimur
medicina descendat. Cur gͦ nͥ eadẽ rõ¬
ne languor admittit intellectũ. q̃ sani¬
tate prodit abditos profundos ꝙ mor¬
bos aut citatior clausi sangiũs cursꝰ
aut crebrior hanelitꝰ laborantis aĩc.
Crede de his añ oĩa sensibus oculis tu¬
is et ipõs de quibꝰ agit᷑ modo singulis
mͦ parit int̾roga. cui potissimũ parti
graue tacite pestis pondus insed̾it uñ
prorũpat in gemitus escius dolor. me¬
dicus qͥ ꝑ h nõ potest ĩuenire languo¬
rẽ. nõ inuenut nͨ remediũ. Qd si ali¬
ture medicma profecit qd allaturus
guentiũ exꝑmẽta deprehend̾int:

Expanded text:
lissimae vilitatis? aegrum placuit occiderelissimae vilitatis? aegrum placuit occiderevisceribus abscondit, et quicquid causas valetudinis de vitalibus trahit, in corpus emanat. inde pallor, inde macies, quod ad interiorem dolorem superposita consentiunt. non invenio, cur hominem vulneribus exquiras, cum remedia quoque vitalibus per corpus immittas, et in latentes meatus per haec, quibus tegimur, medicina descendat. cur ergo non eadem ratione languor admittit intellectum, qua sanitatem? prodit abditos profundosque morbos aut citatior clausi sanguinis cursus aut crebrior anhelitus laborantis animae. crede de his ante omnia sensibus, oculis tuis, et ipsos, de quibus agitur, modo singulos, modo pariter interroga, cui potissimum parti grave tacitae pestis pondus insederit, unde prorumpat in gemitus conscius dolor. medicus, qui per haec non potest invenire languorem, non invenit nec remedium. Quid? si aliturae medicina profecit. quid adlaturus guentium experimenta deprehenderint?
Abbreviated transcription (Latin):
mentũq caligine medicus inuolue¬
rit : Nũꝙͣ ꝯstabit an fuerit lãguoe
moriturus eger qͣ aliter occiditur.
Nõ noui niqͥt languoris genus. poꝰ
hanc uocẽ me hertule non deberes
ꝯnuttere egros eͣt si uellent exꝑiri po¬
tionis haustꝰ aiboꝵ fom̃toꝵq noui¬
rius aꝑire uitalia potꝰ esfrmgere remedi¬
um fortassis inueniã. Iam exaisatus es
medice mat sꝑasti me tͥ credẽt᷑. Differo
facẽre non esentientie mr̃e. Publico po¬
sius mortalitatis ꝯtendo noĩe nõ debe
genus istud curatioĩs admitti. Pactũ
est uelut de gñe humano si nobis pro
salute egͥ opus ẽ morte hoĩs alterius
Et pene rõ sanitatis int̃adit si esumit
medicina tantũde̾. Ego quẽꝗ dicentẽ
ferã ut inueniã ualitudinis tausas
date mͥ corpus aliud alia uitalia ot¬
tidã dem̃ salutaria querã profutura
meditabor: Ita nõ facilius ẽ nosse
languorẽ: Q ħ ẽ impudentia crude¬

Expanded text:
mentumque caligine medicus involvementumque caligine medicus involverit: numquam constabit, an fuerit languore moriturus aeger, qui aliter occiditur. 'non novi,' inquit, 'languoris genus.' post hanc vocem mehercule non deberes committere aegros, etiamsi vellet experiri potionis haustus, ciborum fomentorumque novirius aperire vitalia, pectus effringere, remedium fortassis inveniam.' iam excusatus es, medice, matri: sperasti, ne tibi crederetur. Differo facit non consentiente matre; publico potius mortalitatis contendo nomine non debere genus istud curationis admitti. peractum est velut de genere humano, si nobis pro salute aegri opus est morte hominis alterius, et paene ratio sanitatis intercidit, si consumit medicina tantundem. ego quemquam dicentem feram: 'ut inveniam valetudinis causas, date mihi corpus aliud, alia vitalia; occidam, deinde salutaria quaeram, profutura meditabor'? ita non facilius est nosse languorem? quae haec est inpudentia crude
Abbreviated transcription (Latin):
de duobus filiis tãꝙͣ de duobus gͥs:
Tu ex gemiius altm̃n ocaidendũ dab̃:
Nõ feriẽ si seꝑare expositus auderes. si
contentus eẽs educatus alterutrũ. nõ
ferrẽ a pyratis captũ filiũ altius uicari¬
a seruitute redimentẽ. Tu de orbitate
facies uices et causũ singulor ꝑ utrũq
diffundes: Parricidiũ uocarẽ si ꝓmittẽ¬
te medico ꝙ sanaret unũ posses elige̾
ꝑitum. Pene crudelius ẽ gemmos di¬
iudere ꝙͣ ꝑde̾. En sciencia aui debeat
credi. Negat se sure causas languoris
dem promittit qtquid licere nõ habe¬
ret nec intelligentibꝰ Ocadã inqt᷑ de¬
inde sanabo. Memineris pr̃ in hac
ꝯditione p̾us eẽ ut occidas. Nõ est
tanta pietas seruare filiũ ꝙͣtũ facmꝰ
ocuidere. Tu ñc hoc putas ꝓfunde ar¬
tis eẽ secrctũ: Uerba tm̃ desꝑationis
iuoluit et hõ cautissime uanitatis
captat illã nouissimã circuure breui¬
tatẽ. Uides ꝙͣta promissũ suũ exꝑi¬

Expanded text:
de duobus filiis tamquam de duobus servis? de duobus filiis tamquam de duobus servis? tu ex geminis alterum occidendum dabis? non ferrem, si separare expositurus auderes, si contentus esses educaturus alterutrum, non ferrem a piratis captum filium alterius vicaria servitute redimentem. tu de orbitate facies vices, et casum singulorum per utrumque diffundes? parricidium vocarem, si promittente medico, quod sanaret unum, posses eligere periturum. paene crudelius est geminos dividere quam perdere. en scientia, cui debeat credi! negat se scire causas languoris, deinde promittit quicquid licere non deberet nec intelligentibus: 'occidam,' inquit, 'deinde sanabo.' memineris, pater, in hac condicione prius esse, ut occidas. non est tanta pietas servare filium, quantum facinus occidere. tu nunc hoc putas profundae artis esse secretum? verba tantum desperationis involvit, et homo cautissimae vanitatis captat illam novissimam circumire veritatem. vides, quanta promissum suum experi
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil gͦ plus facies ꝙͣ illi qͥ nc̃ plures
arcumeunt fortassis egros quos de¬
trahit qͦs auocat alia curacio. filios
saltĩ emutte uł mr̃i de fortuma qͣrat᷑
diis faciat iuidiã. Mulieri q̃ ferre
rõnẽ reddas qd̾ occideris. Noͣ hanc
iud̃ ĩpudentiã ferat: Temptat pr̃
ut et huic rei credatis ꝙ desꝑau̾int
iuentus sit qͥ etͣ scusũ despantium
genus aliꝙ sanitatis afferret fas e¬
rat iud ut adhut mucuinet᷑ alius qͥ
letiora utiliora pronusteret. Hoc nũs
me queri putatis. ꝙ in rede qua credẽ
nec omũbus debiuss accessit um: Nõ
int̾ ẽ an suꝑsit remediũ ꝙ tẽptare ñ
debeas et ubi tantũdẽ ꝑiaili sꝑes ꝙͣtũ
desꝑatio ht̃. Melior exitus ẽ qͥ facitinise¬
ros ĩnocentes. Qd inuidiã poribꝰ me¬
dicis paramꝰ : Nemo magis despat
ꝙͣ qͥ se negat nosse languorẽ. Quid a¬
is pr̃: Ita tecũ quisꝙͣ sic audet age̾

Expanded text:
nihil ergo plus facies quam illi, qui nunc plures nihil ergo plus facies quam illi, qui nunc plures circumeunt fortassis aegros, quos detrahit, quos avocat alia curatio? filios saltem committe vel matri; de fortuna queratur, diis faciat invidiam. mulieri, quae ferre rationem reddas, quod occideris. Quis hanc, iudices, inpudentiam ferat? temptat pater, ut et huic rei credatis, quod desperainventus sit, qui contra sensum desperantium genus aliquod sanitatis adferret, fas erat, iudices, ut adhuc inveniretur alius, qui laetiora, utiliora promitteret. hoc nunc me queri putatis, quod in re, de qua credere nec omnibus debuisset, accessit uni? non interest, an supersit remedium, quod temptare non debeas, et ubi tantundem periculi speres quantum desperatio habet, melior exitus est, qui facit miseros innocentes. quid invidiam prioribus medicis paramus? nemo magis desperat, quam qui se negat nosse languorem. Quid ais, pater? ita tecum quisquam sic audet agere
Abbreviated transcription (Latin):
medin rmque nob̾ pr̃ ĩnocentiã ca¬
lamitatis salua solatia sint de lib̾is
quos t̾ iuideris nõ ꝑdidisse ñ fato. Q̾s
ex parentibꝰ nesat in hac se mortalita¬
tis procreare lege: S indigni exitus
supͣ orbitatẽ sũt. Ideo magis flemꝰ il¬
los qͦs bella rapuer̃t. hausit incendi¬
ũ naufragia merserũt. Sortius feras
inter assidentiũ manus int̾ suoꝵ offi¬
cia labentes. cũ se muicẽ oscula cũ se
satiauere sermones cũ data sup̃ma
mandata sũt et se sat pietas oĩa fecis¬
se pro uita. Igit᷑ uerũ dixerĩ illos mori
credimꝰ hos ꝑire. Nõ inuenio quẽad¬
modũ excusationẽ pr̃ de esensu possit
nẽ ocadit quẽ nõ putauit posse sa¬
nari. Qd̾ tu monstri portentiq genꝰ
es: Habes parricidii pacientiã non
habes orbitatis. Ita demũ potes fer¬
re filii mortẽ. si facmꝰ ad ieceris. Tũ
occidis qz desꝑauere medici. Quere¬
rerme hertule si reliquisses si qͥd de
continuatioẽ cure sollicitudo laxasset

Expanded text:
elinque nobis, pater, innocentiam calamitatis. salva solacia sint de liberis, quos tibi videris non perdidisse nisi fato. quis ex parentibus nescit in hanc se mortalitatis procreare legem? sed indigni exitus supra orbitatem sunt. Ideo magis flemus illos, quos bella rapuerunt, hausit incendium, naufragia merserunt. fortius feras inter adsidentium manus, inter suorum officia labentes, cum se invicem oscula, cum se satiavere sermones, cum data suprema mandata sunt, et se scit pietas omnia fecisse pro vita. igitur verum dixerim: illos mori credimus, hos perire. Non invenio, quemadmodum excusationem pater de consensu possit nem occidit, quem non putavit posse sanari. quod tu monstri portentique genus es? habes parricidii patientiam, non habes orbitatis; ita demum potes filii mortem, si facinus adieceris! tu occidis, quia desperavere medici? quererer mehercules, si reliquisses, si quid de continuatione curae sollicitudo laxasset.
Abbreviated transcription (Latin):
grotare ceper̃t. consulti medici
dixert eiundẽ ẽẽ langorẽ: desꝑantibꝰ reli¬
quis: promisit unus se altũ sanaturũ
si alterius uitalia inspexisss: Pmittente
patre. execuit infantẽ. Et uitalia ĩspex¬
it. sanato uno accusat̃ pr̃ ab uxore ma¬
le tractacionis. Quintiliani decla¬

Expanded text:
grotare coeperunt. consulti medici grotare coeperunt. consulti medici dixerunt eundem esse languorem. desperantibus reliquis promisit unus se alterum sanaturum, si alterius vitalia inspexisset. permittente patre execuit infantem et vitalia inspexit. sanato uno accusatur pater ab uxore malae tractationis. Quamvis, iudic
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri posse sine manibꝰ nulla in¬
teruemente doctria hanc artẽ nas¬
dłn uero auctorẽ unu librũ colimus
p̃micie frugũ cereri referũt᷑ ĩuentrixo¬
lee minerua narrat᷑ mella genuisse
minus ẽ et interponenda gustus
uoluptate tm̃ effecisse qnͣtũ ne ip̃a qͥ¬
dẽ rerũ natura ꝑ se potiuit : dld pluri¬
max ĩcursꝰ ualitudinũ remediũ est
presentissima medicina. Nã qd̾ ad ci¬
bos qͥdẽ ꝑtinet diuites uiderint. His
aĩalibus aliqͥs insidiari potuit et in¬
sidiari qͣre mella facerent: Hec pesti¬
feris sucis ex quisita ꝑ fraudẽ morte
cõfent. et quod sit ĩdignissimũ qͦ faci¬
alius deciꝑet fortasse uenena melle ꝑ¬
nuscuit. Que tã in humana crudelitas
Quis tã in auditus liuor:. Nichil ẽ e¬
nuĩ quod utaris patrotimo diues Pau¬
cor dãno folioꝵ doluisse te simulas.
Dũ meas apes oindere uis flores tuos
nuitiles fecisti. Feliciter
emnu quibꝰ erat mat̾ et p̃r e¬

Expanded text:
haec fieri posse sine manibus? nulla inhaec fieri posse sine manibus? nulla interveniente doctrina hanc artem nasAn vero auctorem vini Liberum colimus, primitiae frugum Cereri referuntur, inventrix oleae Minervanarratur. mella genuisse minus est, et, interponenda gustus voluptate, tantum effecisse, quantum neipsa quidem rerum natura per se potuit? Ad plurimarum incurpraesentissima medicina — nam quod ad cibos quidem pertinet, divites viderint. his animalibus aliquis insidiari potuit, et insidiari qua re mella facerent, haec pestiferis sucis, exquisita per fraudem morte confecit, et, quod sit indignissimum, quo facilius deciperet, fortasse venena melle permiscuit? quae tam inhumana crudelitas, quis tam inauditus livor! nihil est enim, quod utaris patrocinio tuo, dives: paucorum damno foliorum doluisse te simulas? dum meas apes occidere vis, flores tuos inutiles fecisti. Meretrix emini, quibus erat mater et pater, ae
Abbreviated transcription (Latin):
procuitere et mire bella mortẽq tohio
honestã pro duce oppete. Adice quod
si qͣs aut etas longior aut morbꝰ op¬
pressit. efferũt᷑ p̾us corꝑa posteriorq
oꝑmi ꝗ fimerũ cura ẽ. Qd illigare cru¬
ribus flores qd ore sucos in publicũ
ferre : Me tñ ip̃ius oꝑis p̃cipua ãmi¬
racio subit. Nõ ẽ temere n ͨ fortuitã
sigͥam et sedis mͦ reponendis cibis
quesisse credas. Rudis cera cõponit᷑
accedit usibus menarrabilis decor
Nã pͥmũ tena cibus uniculis funda¬
ex nchoatis paruũ ẽ quod nõ sua por¬
tione ꝑfectũ sit iã nͨ alia parte opus
ẽẽt. Bemma frons ceris ĩponit̾. Et
cũ forammibꝰ tm̃ spaciũ det̾ quãtũ
ad gn̾anda examima purã spemta
piat ip̃i enĩ sibi ĩuicẽ anguli herent
et ita mutuo uinciũt᷑ atq alligant᷑
ut qd̾ uoles id mediũ sit. His textis
ne unuersi mellis ¶fluat pondus ĩt¬
septa onera cludũt᷑. N̾s nõ stupeat

Expanded text:
procurrere et inire bella mortemque procurrere et inire bella mortemque honestam pro duce oppetere. adice quod, si quas aut aetas longior aut morbus oppressit, efferuntur prius corpora, posteriorque operum quam funerum cura est. quid inligare cruribus flores, quid ore sucos in publicum ferre? me tamen ipsius operis praecipua admiratio subit: non eas temere nec fortuito figuram et sedquae sisse credas-Rudis cera componitur. Accidit usibus inenarrabilis decor. Nam primum tenacibus vinculis fundaquic quam ex inchoatis parvum est, quod non sua portione perfectum sit, utiam nec alia parte opus esset. Gemina frons ceris imponitur, et cum foraminibus tantum spatium detur, quantum ad generanda examina spes pura cupiat: psi enim sibi anguli haerent, et ita mutuo vinciuntur atque alligantnr, ut quod voles, id medium sit his textis ne universi mellis effluat pondus, intersepta onera luduntur. Quis non stupet
Abbreviated transcription (Latin):
iam cũ ad hũanos usus oꝑa subdnc¬
ta sũt. reparare amssa contendũt et
labor dãno ĩcendit᷑ ct ñꝙͣ defecit aĩ¬
mus añꝙͣ locus. Qd quod inter aĩa¬
nis ĩuicẽ negant tantus oꝑis cõsen¬
sus ẽ tanta diffiaillime rei laborisq cõ¬
cordia: Non humano ucio ĩ proximos
queq usus lucrũ ducit. In publicum
iiuit̾ et cõmunes opes congerũt᷑ in
mediũ. Nec fas ẽ delibare gustu pͥus
ꝙͣ plena horrea securos spondeant
menses. Q̾s porro tantus ardor oꝑis
que ue officioꝵ partitio. ut alie con¬
gerant onera. alie accipiãt alie linãt:
Que seu̾itas. in castiganda merci-¬
a ͬ aulta dictu iusuq miranda p̃¬
iudere tẽpestates. nͨ dubio se telo tra¬
dere. n ͨ ultͣ iuciniã nubilo tend̾e̾. Nã
sileues ĩiquior aura rapuit. ad diri¬
gendos indestinata cursus modico
lupilli pondere librare pẽnas. illas
maior pectoꝵ totis pro rege castris

Expanded text:
iam cum ad humanos usus opera subduciam cum ad humanos usus opera subducta sunt, reparare amissa contendunt, et labor damno incenditur, et numquam deficit animus ante quam locus. quid, quod inter animaionis invicem nectunt, tantus operis consensus est, tanta difficillimae rei laboris concordia? non humano vitio in proximos quaeque usus lucrum ducit; in publicum vivitur, et communes opes congeruntur in medium, nec fas est delibare gustu prius quam plena horrea securos spondeant menses. quis porro tantus ardor operis quaeve officiorum partitio, ut aliae congerant onera, aliae accipiant, aliae linant! quae severitas in castiganda inertia! multa dictu visuque miranda: praevidere tempestates nec dubio se caelo tradere nec ultra viciniam nubilo tendere. iam si levis iniquior aura rapuit, ad dirigendos in destinata cursus modico lapilli pondere librare pinnas. illa maiorum pectorum: motis pro rege castris
Abbreviated transcription (Latin):
poribꝰ. Dole om̃i nõ edũt fctus ẜ̃ faci¬
unt. Ip̃e paulatĩ sic̃ stipate sũt ꝑ mel¬
lauiustũt. Et ut oportet aĩal labo¬
riosũ ex oꝑe nascit᷑. Inde ut adolenit
uiuentus et ad simules labores ctas
roborata ꝯualuit. ramq̃t᷑ liber parẽ¬
tibus locus. Et ne coacta inangustũ
multitudo noue turbe laboret qͣi ha¬
bita uerctondie rõne cedit ppłs̃ imor
suspensũq ꝓxinuis ranus ex anĩ
humanas manꝰ expectat. dłcceptas
disciplinas multo labore desudent
nulla apis nͥ artiscx nascitur. Qd
credas aliud ꝙ diuine partẽ mentis
his anius inẽẽ. Qd p̃cipuũ referas
Non ut ceta aĩalia ꝓpastus uagai
certũ quieti capiĩt cibile. noctis ar¬
bitrio sꝑ habitura s tutas sedes con¬
tinent. Urbes tetis turba ppłos imu¬
tant᷑. Nõ ut fere uolucres nõ presen¬
tis mͦ cibi memores in diẽiunt.
Duraturus hiemi reponit̾ uictus et
repletis uere cellis tutus ãnus ẽ. Et¬

Expanded text:
poribus, solae omnium non edunt faetus, sed faciporibus, solae omnium non edunt faetus, sed faciunt. ipsae paulatim, sicut stipatae sunt per mella, vivescunt, et, ut oportet, animal laboriosum ex opere nascitur. inde ut adolevit iuventus, et ad similes labores aetas roborata convaluit, relinquitur liber parentibus locus, et, ne coacta in angustum multitudo nova turba laboret, quasi habita verecundiae ratione cedit populus minor, suspensumque proximis ramis examen humanas manus expectat; acceptas disciplinas multo labore desudent, nulla apes nisi artifex nascitur. quid credas aliud quam divinae partem mentis his animis inesse? quid praecipuum referas? non, ut cetera animalia per pastus vaga, incertum quieti capiunt cubile noctis arbitrio semper habitaturae, sed tutae sedes continent; urbes tectis, turba populos imitantur. non ut ferae volucres, non praesentis modo cibi memores in diem vivunt; duraturus hiemi reponitur victus, et repletis vere cellis tutus annus est. et
Abbreviated transcription (Latin):
possũt sine hoĩe et tantũ coacta ꝓsunt
dpes faciũt ĩuisse. facsine ullo rõnis
humane ministerio totus frcũs ultro
uenit. dice qd ect̾a aut satis ĩcurrũt
aut intibus nocent pͥmaq ut fama
ẽ hostie cã pecudi fuit lesa fruges. Ha
nũ ita in noxius ꝓprata siluasq dis¬
currit labor ut tantũ fañ opus appa¬
reat. Qua satis digna ꝓsequar lau¬
de: Dicã aĩal quodãmi᷑ paruũ hoĩs
exẽplar: Hoc hũana excogitare nõ
potuit sollercia etiã rõ urã que sub
tris lucrũ ĩuenit que maria ĩqͣsitioẽ
su a sideribus ĩmiscuit. Hoc tñ effice̾
conseqͥ mutari nõ potuit. Uenena
potius ĩuenimꝰ. Iam pͥmũ future lau¬
dabilis uite digna pͣncipia. Nõ illas
libido progn̾at. domitrixq om̃i ãali¬
ũ uenus. Utq hoẽs in excusationẽ sui
fabulis tradiderũt eciã dñor postitas
has suis regnis excepit. Abest ĩiu¬
ta u̾tutũ uoluptas castis sine labe cor¬

Expanded text:
possunt sine homine, et tantum coacta prosunt. possunt sine homine, et tantum coacta prosunt. apes opus faciunt iniussae, ac sine ullo rationis humanae ministerio totus fructus ultro venit. Adice quod cetera aut satis incurrunt aut vitibus nocent, primaque, ut fama est, hostiae causa pecudi fuit lrum ita innoxius per prata silvasque discurrit labor, ut tantum factum opus appareat. Qua satis digna prosequar laude? Dicam animal quodammodo parvum hominis exemplar? hoc humana excogitare non potuit solertia, et ratio nostra, quae sub terris lucrum invenit, que maria in quisitione sua sideribus immiscuit, hoc tamen efficere, conlechi, imitarino~ potuit. Venena potius invenimus. Iam primum futurae laudabilis vitae quam digna principia! non illas libido progenerat, domitrixque omnium animalium Venus. Utque homines, in excusationem sui fabulis tradiderunt etiam Deorum posteritas has regnis suis excepit. Abest inimica vittutum voluptas castis sine labe cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ut apes ꝑirẽt. Q̾s euentus: Pierũt
In suma iud̾ qs dubitat quin dãnũ
ei sit ĩputandũ. sine qͦ nõ accidisset:
Intelligo neq prudentiã urãm deside¬
rare plura de ca neq urãm fidẽ at re¬
ligionẽ egere ex hortatiõe u̾c iudicandi
Ad moror igit᷑ : tenet me dolor et assu¬
eto uoluptatis desideriũ. Sũt quedã
in hac cã que sarare pena nõ possit
Maior forsitã matia iudeat affectus.
Si pauꝑes amare ni paria nõ possu
dit indignationẽ. Ueneno ꝑier̃t Rs
hͣ ulla satis proseqͥ possit muidia:
dpes ueneno. Het illis gr̃a refcit qd̾
fructibꝰ nr̃is iingilant. quod cotidia¬
na staciõe laboris assidiuine dãno qͥd
sũmonent̾: Nã et ceta aĩalia iudetur
nͥ natura usibꝰ nrĩs genuisse. ħ eciam
deliciis cũ eo qd̾ in illis q̃ uł sandendo
solo uł mat̾aaido itineri cõꝑamꝰ multꝰ
añ redditus in sumit᷑ labor. Et cũ per¬
domanda. cũ alenda sint nichil tam̃

Expanded text:
ut apes perirent. quis eventus? perierunt. ut apes perirent. quis eventus? perierunt. in summa, iudices, quis dubitat, quin damnum ei sit imputandum, sine quo non accidisset? Intellego neque prudentiam vestram desiderare plura de causa neque vestram fidem ac religionem egere exhortatione vere iudicandi. quid moror igitur? tenet me dolor et adsuetae voluptatis desiderium. sunt quaedam in hac causa, quae sarcire poena non possit. maior forsitan materia videatur adfectus, si pauperes amare nisi parva non possumdit indignationem: veneno perierunt! quis hoc ulla satis persequi possit invidia? apes veneno! haec illis gratia refertur, quod fructibus nostris invigilant, quod cotidiana statione laboris adsidui ne damno quidem summoventur? nam ut cetera animalia videtur mihi natura usibus nostris genuisse, haec etiam deliciis, cum eo quod in illis, quae vel scindendo solo vel maturando itineri comparamus, multus ante reditus insumitur labor, et, cum perdomanda, cum alenda sint, nihil tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ius quoq nrĩs hab̾e peculiũ liccat in¬
iudiosũ nob̾ putetis qͥcqd egestatis no¬
mẽ excessenit: Tanto ne his inhac ut
putamus eqͥssima lib̾tate legibus iuui¬
mus ut nobis hab̾e medelã nõ liceat
uob hab̾e liceat ueriena: Postremo qͥ¬
dẽ diuitis patrocino nõ putaui iudecos
respondendũ nͥ rideri urãm maiestatẽ
contumdiosa defensioe nõ ferrẽ. Ultro
eiũ inqͥt ad mortẽ uenerũt apes tue
Ita plane. Ailioquĩ tue uenenũ slori¬
bus dederas. Impudentie ne eius iud̾¬
assignẽ sihͦ in apud uos optinuent
an sculticie si spauit : Si uenenũ hõi
dedisẜ diceret ip̃m labiis admouisse
pocula. Si ꝑassorẽ possuisset ĩ saltu
ip̃m in insidias ultro uenissẽ clama¬
ret. Si telũ abiectasẜ in tenebris illa¬
tũ sua culpa ꝯtenderet. Ego iud̃ quid
dico: Duo ẽẽ sola que onũ in crimine
spectanda sint. dlnimũ et euentũ. Q̾s
aĩus diuitis fuit. cũ uenenũ sparsit

Expanded text:
vis quoque vestris habere peculium liceat, invis quoque vestris habere peculium liceat, invidiosum nobis putetis quicquid egestatis nomen excesserit? tam honestis in hac, ut putamus, aequissima libertate legibus vivimus, ut nobis habere medellam non liceat, vobis habere liceat venena? Postremo quidem divitis patrocinio non putavi, iudices, respondendum, nisi rideri vestram maiestatem contumeliosa defensione non ferrem. 'ultro enim,' inquit, 'ad mortem venerunt apes tuae.' ita plane; alioquin tu venenum floribus dederas. impudentiaene, iudadsignem, si hoc nihil apud vos obtinuerit, an stultitiae, si speravit? si venenum homini dedisset, diceret ipsum labiis admovisse pocula; si percussorem posuisset in saltu, ipsum in insidias ultro venisse clamaret; si telum obiectasset in tenebris, inlatum sua culpa contenderet. ego, iudices, quid dico? duo esse sola, quae omni in crimine spectanda sint, animum et eventum. quis animus divitis fuit, cum venenum sparsit?