comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aleat urã celsitudo. & non desistat a bono
uo dĩ grã carnotensis ȩccłȩ minist̃: al
Gaufrido anachoritȩ frui m̃tis tranqͥllita¬
te. Cum om̃is castȩ religionis ꝓfessor uisce¬
ribus caritatis habundare debeat. ut tã
saliti ꝓximoꝵ quã suȩ ꝓuidẽ studeat. ne¬
cesse est. tt hȩc duopͥncipalit̃ appetat. pu¬
ram conscientiam & bonã famam. c̃scientiã
ꝓpt̃ se. famã ꝓpt̾ ꝓximũ. Qui enĩ negli¬
git famã suam crudeł. ẽ. occidit enĩ ꝓxi
conseruare. non tantum deb& quȩ bona
sunt facere. s &iam quȩ ꝓbabilit̃ fingi
possunt mala euitare. Hȩc paulus in se
considans confident̃ dicebat. Pro minimo
est ut auob̃ iudicer. aut abhumano die.
s neq me ipsum iudico. Nichil enim m
conscius sũ. Nos itaq ꝗuis scitati pauli
longe impares simꝰ. tam̃ ꝗtum dĩ gratia
donante possumꝰ cum bona conscientia
famam nrãm conseruare studeamus. ne ceco & in¬

Expanded text:
Valeat celsitudo vestra, et non desistat a bono Valeat celsitudo vestra, et non desistat a bono O, Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GAUFRIDO, anachoritae, frui mentis tranquillitate. Cum omnis castae religionis professor visceribus charitatis abundare debeat, ut tam saluti proximorum quam suae providere studeat, necesse est ut haec duo principaliter appetat, puram conscientiam et bonam famam, conscientiam propter se, famam propter proximum. Qui enim negligit famam suam crconservare, ms. c.  non tantum debet quae bona sunt facere, sed etiam quae probabiliter fingi possunt mala evitare. Haec Paulus in se considerans confidenter dicebat: Pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die, sed neque me ipsum judico, nihil enim mihi conscius sum . Nos itaque quamvis sanctitati Pauli longe impares simus, tamen quantum Dei gratia donante possumus, cum bona conscientia famam nostram conservare studeamus, ne caeco et in
Abbreviated transcription (Latin):
situm ur̃m quantũ in uobis est ad exitũ
ꝑducere studeatis. ne antiquus hostis
aliqua fraudulenta surreptione etiam
ꝑ amicos uos impediat. &. abono proposi¬
to. & ita ab ȩlectoꝵ numero uos excludat.
Adhȩc si spc̃ dĩ in uobis est. sic̃ utilitati urẽ
ita stabilitati regni & paci ȩccłarũ ꝓuide
debetis. Quȩ omĩa si sine successore de hac
uita migraueritis. in multas scissuras
diuidentur: ⁊ fi&e qd dñs dicic. Om̃e reg¬
num in seipsum diuisũ desolabit᷑: & do¬
mus supͣ domũ cadet. Quȩ ruina qͣnta
sit futura. quãq miserabilis. nec lingua
potest dicere. nec humanꝰ animꝰ sufficit
cogitare. Ut gͦ hec omĩa uitent᷑ incom¬
moda. ad in eundũ uitȩ c̃iugał ordinẽ
nolite moras in nectere. ne de eo qđ sepe
ꝓposiustis & sepe distulistis cadat ĩ uos
sorum hominũ destruat. & ad unius spem
nobilitatem reducat. Quęres & illicitos
arnis motꝰ compesc&. et detractores ur̃os
atq irrisores in conspectuurõ silere faciãt

Expanded text:
ita ms. cod.  in vobis est, ad exitum perducere studeatis, ne antiquus hostis aliqua fraudulenta subreptione etiam per amicos vos impediat, et a bono proposito, et ita ab electorum numero vos excludat. Ad haec, si Spiritus Dei in vobis est, sicut utilitati vestrae, ita stabilitati regni, et paci Ecclesiarum providere debetis. Quae omnia, si sine successore de hac vita migraveritis, in multas scissuras dividentur, et fiet quod Dominus dicit. Omne regnum in seipsum divisum 104 desolabitur, et domus super domum cadet . Quae ruina quanta sit futura, quamque miserabilis, nec lingua potest dicere, nec hamanus animus sufficit cogitare. Ut ergo haec omnia vitentur incommoda, ad ineundum vitae conjugalis ordinem nolite moras innectere, ne de eo quod saepe proposuistis et saepe distulistis, cadat in vos sorum hominum destruat, et ad unius spem mobilitatem reducat. Quae res et illicitos motus carnis compescet, et detractores vestros atque irrisores in conspectu vestro silere faciet.
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊ decretis plenit̃ inuenietis. habe
enĩ in decretis. Pulsatus ante suũ iudicẽ
causã dicat. añ ñ suũ iudicẽ: si uoluerit
taceat. Hoc & uiliꝰ . pp̃. in hȩc uerba confir¬
mat. Nullꝰ epc̃ nisi in legitima sy nodo
super quib dam cͥminationib pulsatuse
audiatur. ł iudicetur. ł daninetui: Sin
alit̾ p̃sumptum a quib dam fuerit.
legib non continent᷑: auidicib eccłasti¬
cis non audiantur. Legib aut̃ non con¬
tmetur immo prohibetur. ut ep̃s a
ricus conscbatur: in calcedonensi ccibo
prohibet᷑. quantomagis ep̃ẽ alt̾iuis eiuicdris

Expanded text:
ibus et decretis pleniter invenietis. Habetur ibus et decretis pleniter invenietis. Habetur enim in decretis : « Pulsatus ante suum judicem causam dicat: ante non suum judicem, si voluerit, taceat, » Hoc et Julius papa in haec verba confirmat: « Nullus episcopus nisi in legitima synodo, super quibusdam criminationibus pulsatus audiatur, vel judicetur, vel damnetur. Si aliter praesumptum a quibusdam fuerit, legibus non continentur, a judicibus ecclesiasticis non audiantur. Legibus autem non continetur, imo prohibetur, ut episcopricus conscribatur, in Calcedonensi concilio prohibetur , quanto magis si episcopus alterius
Abbreviated transcription (Latin):
autissio dorensi epõ. No eadem grã humił
eccłȩ carnotensis minister: salutem & dilec¬
tionẽ. Sententiarum multitudine quas
mitti uobis postulastis. possemꝰ audicorũ
aures officiose onerare. si ad manũ tales
hab̾emꝰ quȩ negocio ur̃o forent necessariȩ.
Auas ad manũ iccirco ñ habemꝰ. quia calũp¬
niatoꝵ ur̃oꝵ propositiones. & qͥb eas confir¬
mem rationes: ꝓrsus ignoramus. Intende
feriant risus ÷ intuentiũ : non defensio di¬
micantium. Prȩt̾ea non ÷ uob̃ pugna neces¬
saria: quia causa urã iam.ẽ. apłica falce p̃cisa.¬
Quam si coram cłicis & laxeis in consulto sũmo
pontifice retractatieritis: maiestatẽ aplica
offendetis. & a causa urã quȩ nime in tuto e
iure cadetis. Si aut̃ comes per honunũ si
uos cogit ad retractandam causã ȩccłas¬
cam. conc᷑ fidelitatẽ quam uobis debet fo
qui in ꝑicłm ordinis ur̃i uos impingit
Qđ aut̃ ante udicẽ scłareni. causani eccłs¬
ticam tractare non debeatis: ex canon¬

Expanded text:
Antissiodorensi episcopo, IVO, eadem gratia humilis Ecclesiae Carnotensis minister, salutem et dilectionem. Sententiarum multitudine, quas mitti vobis postulastis, possemus auditorum aures officiose onerare, si ad manum tales haberemus, quae negotio vestro forent necessariae. Quas ad manum idcirco non habemus, quia calumniatorum vestrorum propositiones, et quibus eas confirment rationes prorsus ignoramus. Intenderferiant, risus est intuentium, non defensio dimicantium, Praeterea non est vobis pugna necessaria, quia causa vestra jam est apostolica falce praecisa.Quam si coram clericis et laicis inconsulto summo pontifice retractaveritis, majestatem apostolicam offendetis, et a causa vestra quae nunc in tuto est, jure cadetis. Si autem comes per hominium suum vos cogit ad retractandam causam ecclesiasticam, contra fidelitatem quam vobis debet facit, qui in periculum ordinis vestri vos impingit. Quod autem ante judicem saecularem, causam ecclesiasticam tractare non debeatis ex canon
Abbreviated transcription (Latin):
harum professionũ reꝑtus non fuerit.
ante gribunal ȩt̾ni iudicis ꝓscriptꝰ ȩt̾na
hereditate carebit. Cũ enĩ dñs de distin¬
ctionẽ ȩlectoꝵ & reproboꝵ loq̃ret᷑: ait:
quidẽ salui erunt. filii aut̃ eoꝵ non libap
animas suas. It iob fidelium c̃iugatoꝵ gra
intelligens. in danel uitã continentiũ.n
tioe professionẽ pͣlatoꝵ. His gͥ docum̃tis
instructi. cotidianis p̃cib pro honestate
urã & salute dĩclem̃tiam imploramꝰ. ut

Expanded text:
harum professionum repertus non fuerit, harum professionum repertus non fuerit, ante tribunal aeterni Judicis proscriptus aeterna haereditate carebit. Cum enim Dominus de distinctione electorum et reproborum loqueretur, ait: quidem salvi erunt, filii autem eorum non liberabunt animas suas , in Job fidelium conjugatorum gradum intelligens, in Daniel vitam continentium, in Noe professionem praelatorum. His ergo documentis instructi, quotidianis precibus pro honestate vestra et salute, Dei clementia
Abbreviated transcription (Latin):
seruare tͣminos antiquos quos patres eoꝵ
posuerunt. & longa antiquitate seruaue¬
runt. Prȩt̾ea cũ dignitas ȩp̃ał ꝑ auꝑtatẽ
his dieb honeste ferre non ualeat. proui
exlȩ exꝑtisunt facultates. De cet̾o si cau¬
amisonis & filię comitis st̃pħi adaures
uras ꝑuenerit. sciat ura pat̾nitas. quia
nilo priorẽ uxorẽ canonicȩ non dimisit. et
siiam comitis stepħi sicut uidicio ep̃orum
ybatum est. canonioe non accepit. Ad̾ regno¬
Us oodico dĩ grã francoꝵ Regi. Ioo eadẽ
uiuere & regnare: rui seruire regnare.ẽ.
Qa fama uulgante audiuimꝰ. hoc ex litt̾is
inȩ excellentiȩ certiꝰ didicimꝰ. uidelicet
quod neptem flandrensis comitissȩ puellã¬
etate nubilem. genere nobilẽ. honestis
morib ut dicitur laudabilẽ. in uxorem
ducere disponatis. Qđ nos & dõ placitum
tatem. & regni urĩ soliditatẽ singcere dili¬
gentib gratum eẽ cognoscimꝰ. Cum enĩ tres¬

Expanded text:
servare terminos antiquos quos Patres eorum servare terminos antiquos quos Patres eorum posuerunt, et longa antiquitate servaverunt. Praeterea cum dignitas episcopalis paupertatem his diebus honeste ferre non valeat, providEcclesiae experti sunt facultates. De caetero si causa Milonis et filiae comitis Stephani ad aures vestras pervenerit, sciat vestra paternitas quia Milo priorem uxorem canonice non dimisit, et filiam comitis Stephani, sicut judicio episcoporum probatum est, canonice non accepit. ValeLUDOVICO, Dei gratia Francvivere et regnare cui servire regnare est. Quod fama vulgante audivimus, hoc ex litteris vestrae excellentiae certius didicimus, videlicet quod neptem Flandrensis comitissae, puellam aetate nubilem, genere nobilem, honestis moribus ut dicitur laudabilem, in uxorem ducere disponatis. Quod nos et Deo placitum tatem, et regni vestri soliditatem sincere diligentibus gratum esse cognoscimus. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
regni francoꝵ pax & sũmi sacerdocii nul¬
la surreptione dissoluatar. Qđ iecirco
pͣlibauimtis quia audiuimꝰ cłicos torna¬
ferme durauit. in concussum manere c̃ce¬
tis. ne hac occasione scima qđ est in germ¬
nico regno aduersus sedẽ apłicam ingalli¬
arum regno suscitetis. Nec in hoc resistin
utilitas popłi dĩ ita exigat. & nullũ in desci¬
homo simplicis naturȩ erga ȩccłam dĩ est
deuotꝰ. & sedi apłicȩ beniuolus. petimus
& consulimꝰ ut abeniuolentia eiꝰ nulla uos
surreptio subtrahat. nulla ꝑsuasio disiumn¬
gat. Nouit enim ura pat̾nitas. quia cum
regnum & sacerdociũ int̾ se conueniunt
bene regitur mũdus. flor& et fructificat
ȩccła. eum uͦ int̾ se discordant. non tantũ
paruȩ res non crescunt. sed etiã magnȩ
res miserabiliter dilabunt᷑. Adhȩc qđ¬
paeimꝰ cum coepĩs nris non est contra ma¬
iestatem sedis apłicȩ non ẽ. contͣ utilitatẽ
ut non dicam dignitatem tornacensis ȩccłe

Expanded text:
ncorum pax et summi sacerdotii nulla subreptione dissolvatur. Quod idcirco praelibamus, quia audivimus clericos Tornaannis duravit, inconcussum manere concedatis, ne hac occasione schisma quod est in Germanico regno adversus sedem apostolicam, in Galliarum regno suscitetis. Nec in hoc resistimus, utilitas populi Dei ita exigat, et nullum inde schishomo simplicis naturae, erga Ecclesiam Dei est devotus, et sedi apostolicae benevolus, petimus et consulimus, ut a benevolentia ejus nulla vos subreptio subtrahat, nulla persuasio disjungat. Novit enim paternitas vestra, quia cum regnum et sacerdotium inter se conveniunt, bene regitur mundus, floret et fructificat Ecclesia. Cum vero inter se discordant, non tantum parvae res non crescunt, sed etiam magnae res miserabiliter dilabuntur. Ad hoc petimus cum coepiscopis nostris non est contra majestatem sedis apostolicae, non est contra utilitatem, ut non dicam dignitatem Tornacensis Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ dõnũ guillelmũ carnotensis mo
rem int̾ nos dilectionem confirmemꝰ. & ui¬
cina ab inuicẽ solatia atq pͣsidia pro euen¬
tuum & actionũ eccłasticarũ necessitate
expectemꝰ. Prȩsentib itaq litt̾is inicia ur̃i
epatus uisitare decreuimus : ut amodo fr̃n
dilectioẽ ꝓ inuicem sentiamꝰ. onera nrã in¬
uicem portemꝰ. quatinꝰ scd̾m canonicam
institutionem opp̃ssores eccłasticoꝵ pauꝑi
gladio sp̃c̃ unanimit̃ ꝑsequam᷑. & a cõmuni¬
one uiuentes. & a sepultura mortuos arceri
faciamꝰ. Habent enĩ parrochiani nr̃i a no¬
bis cõmunione pͥuati apud musiuũ qͦsoã
prbros & quoldã monachos. a qͥb cõmtinio¬
nem paeunt & accipiunt. qui etiã fluuium
unde musiuus uicus ille dr̃ transeunt:
coum sepulturȩ tradunt. Qđ de cȩtõ fieri ꝓhi¬
beat urã dilectio. ne manente praua consue¬
nidine contingat decestanda ꝑuersitas. si
ex comunicationis uilescat auctoritas. & scele¬

Expanded text:
um  al. Vuilelmum Carnotensis monrem inter nos dilectionem confirmemus, et vicina ab invicem solatia atque praesidia pro eventuum et actionum ecclesiasticarum necessitate exspectemus. Praesentibus itaque litteris initia vestri episcopatus visitare decrevimus, ut amodo fraterna dilectione pro invicem sentiamus, onera nostra invicem portemus, quatenus secundum canonicam institutionem oppressores ecclesiasticorum pauperum gladio spiritus unanimiter persequamur, et a communione viventes, et a sepultura mortuos arceri faciamus. Habent enim parochiani nostri a nobis communione privati apud Musivum quosdam presbyteros et quosdam monachos, a quibus communionem petunt et accipiunt, qui etiam fluvium unde Musivus vicus ille dicitur transeutorum sepulturae tradunt. Quod de caetero fieri prohibeat dilectio vestra, ne manente prava consuetudine contingat detestanda perversitas, si excommunicationis vilescat auctoritas, et scele
Abbreviated transcription (Latin):
rigor seruandꝰ est: s ceiam difpensatioĩs
modꝰ qui nulli sapienti displicuit ad sedan¬
das tantas ꝑturbationes in aliquib admit¬
tendus est Monente enĩ cirillo alexan¬
drino. sic̃ nautȩ in mari ꝑiclitantłs cum
non habent spem seruandoꝵ omĩum ne
seruent: sic in dispensationib eccłasticis
ubi non ꝑiclitat᷑ fidĩ ueritas & moꝵ ho¬
nestas. quȩdã instituta temꝑare debemꝰ.
ut tantis ȩccła ruinis subuenire ualea¬
mus. Sic enĩ uela cilicina intab̾nacło dei
bysso & purpura cocco & iacincto suꝑpe¬
sita. imbrem & puluerem inse admitte¬
bant. ut decorẽ int̾iorem ornam̃torũ ab
imbrium madidatione & pulueris ob¬
fuscatione conseruarent. Facit hoc cari¬
tas quȩ oꝑit multitudinem peccatorti
quȩ cum infirmantib infirmatur. cum
scandalizatis uritur. & omiã om̃ib fit: ut
om̃ib prodesse mereatur. Unde a subditis
non debec rep̃hendi dispensatio p̃latorum.¬

Expanded text:
rigor servandus est, sed et dispensationis rigor servandus est, sed et dispensationis modus, qui nulli sapienti displicuit, ad sedandas tantas perturbationes in aliquibus admittendus est. Monente enim Cyrillo Alexandrino, sicut nautae in mari periclitantes, cum non habent spem servandorum omnium nservent: sic in dispensationibus ecclesiasticis, ubi non periclitatur fidei veritas et morum honestas, quaedam instituta temperare debemus, ut tantis Ecclesiae ruinis subvenire valeamus. Sic enim vela cilicina in tabernaculo Dei bysso et purpura, cocco et hiacintho supposita, imbrem et pulverem in se admittebant , ut decorem interiorum ornamentorum ab imbrium madidatione et pulveris offuscatione conservarent. Facit hoc charitas, quae operit multitudinem peccatorum , quae cum infirmantibus infirmatur, cum scandalizatis uritur , et omnibus omnia fit ut omnibus prodesse mereatur. Unde a subditis non debet reprehendi praelatorum
Abbreviated transcription (Latin):
rat qͥsaias dicens. omẽ capud languidũ. et oẽ
cor merens. aplanta pedis usq aduerticem
capitis ñ ẽ. in eo sanitas. tanco magis hi inqͥb
ds lumĩ grȩ suȩ posuit debent lam̃tabilib
eccłȩ ruinis obuiare. & sponsã xp̃i maculis
et rugis infuscatã inuirginitatis suȩ decorẽ
ꝓuirib reformare. Uidemꝰ enĩ scissum regnũ
& sacerdotiũ. quib tanquã pͥncipalib & for¬
tiorib paxillis tab̾naculi dĩstatus firmit̾
sigebatur. ne ullo impetu procellarum et
turbinũ euert̾etur. Intanta scissura. in tanta
ꝓcella florere & fructificare non potest matͣ
ȩccła de qua dr̃. una es columba mea. sponsa
mea. ad hanc unitatẽ resarciendam labora¬
re deb̾ent menbra xpĩ. que medicinaliter
ferro putredines istas resecarent. aut com¬
petenti dispensationis malagniate tantã
scissurã solidare procurarent. Non enim
in tanto salutis ꝑiculo solus medicins

Expanded text:
rat Isaias dicens: Omne caput languidum et omne rat Isaias dicens: Omne caput languidum et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem capitis non est in eo sanitas , tanto magis hi in quibus Deus lumen gratiae suae posuit, debent lamentabilibus Ecclesiae ruinis obviare, et sponsam Christi maculis et rugis infuscatam in virginitatis suae decorem pro viribus reformare. Videmus enim scissum regnum et sacerdotium, quibus tanquam principalibus et fortioribus paxillis tabernaculi Dei status firmiter figebatur, ne ullo impetu procellarum et turbinum everteretur. In tanta scissura, in tanta procella florere et fructificare non potest mater Ecclesia, de qua dicitur: Una est columba mea, sponsa mea . Ad hanc unitatem resarciendam laborare debent membra Christi, quae medicinaliter ferro putredines istas resecarent, aut competenti dispensationis malagmate tantam scissuram procurarent solidare. Non enim in tanto salutis periculo solus medicinae
Abbreviated transcription (Latin):
spaciosum & undosum. ꝑuenire ad ȩt̾nę
beatitudinis portũ Quanius lateat oc łos
corporis mei corꝑalis urã p̃sentia. ñ tamen
lata oculos m̃tis meȩ quȩ in uobis lucet
diuina grã. ꝑquã ãhuc suꝑ sunt ĩmundo
quedam luminaria. quȩ radiantia uerbo et
exemplo ualent adillustrandã caliginẽ uici¬
orum : &e illuminandum decorẽ uirtutũ. Sic̃
eni int᷑ positis uaporib huiꝰ inferioris acris
aliquanddo luminaria cęli refunde lum̃ suũ
tris non possunt. & tam̃ tranquilla suꝑioris
aeris spacia illustrare non desinunt: ita lu¬
iinaria ȩccłȩ licet canib scm̃. porcis mar¬
garitas aliquando ante ponere dissimulent.
ne uerbum dĩ ꝓpt̃ oblatrantes et conculcan¬
tes apud infismos auditores minus currat
e fructificet: tam̃ siquẽ piũ & humilem et
quetum in hac ualle plorationis inuenerias
exemplis informant. & radiis doctrinȩ spũa¬
lis illustrare ñ desistunt. Et quanto plus ui¬
demus mundũ inmaligno positum qđ deplo¬

Expanded text:
spatiosum et undosum pervenire ad aeternae beatitudinis portum. Quamvis lateat oculos corporis mei corporalis vestra praesentia, non tamen latet oculos mentis meae quae in vobis lucet divina gratia, per quam adhuc supersunt in mundo quaedam luminaria, quae radiantia verbo et exemplo valent ad illustrandam caliginem vitiorum, et illuminandum decorem virtutum. Sicut enim interpositis vaporibus hujus inferioris aeris aliquando luminaria coeli refundere lumen suum terris non possunt, et tamen tranquilla superioris aeris spatia illustrare non desinunt, ita luminaria Ecclesiae, licet canibus sanctum, porcis margaritas aliquando anteponere dissimulent, ne verbum Dei propter oblatrantes et conculcantes apud infirmos auditores minus currat et fructificet, tamen si quem pium et humilem et quietum in hac valle plorationis invenerint, exemplis informant, et radiis doctrinae spiritualis illustrare non desistunt. Et quanto plus videmus mundum in maligno positum, quod deplo
Abbreviated transcription (Latin):
penã debitami inferre. Alioquin de con¬
iecturis aliquẽ reum fieri nec leges mun¬
danȩ concedunt. neo diuinȩ. Et bene no¬
uit prudentia ur̃a. qͥa in offensus debe
eẽ affectꝰ accustitorũ & testium ut nichil ꝑ
simultatem fiat. nec ipse accusator inde
reprehensibilis sit unde aliũ accusat. Vl
uͦ comes eam ad examinationẽ ferri can¬
dentis prouocat. quia hoc eam sponte obti¬
lisse testatur. ł admonomachiam legese¬
cłasticȩ pociꝰ hoc ꝓhibent quã iubeant:
Unde stephanus liueb̾to epõ magontino. fer¬
ri candentis uł aquȩ feruentis ex aminat¬
one confessionẽ extorquert aquolib&. sacͥ
noncensent canones. & qđ scõꝵ patrũ do¬
cum̃to sancitũ non ẽ: stiꝑsticiosa ad inuen¬
tione non ÷ pͣsum̃dum. Spontanea enĩ con¬
fessione. ł cesttũ approbatione þublicata ae¬
licta habito p̃ ocłis dĩ timore cõmissa sunt

Expanded text:
poenam debitam inferre. Alioquin de conpoenam debitam inferre. Alioquin de conjecturis aliquem reum fieri, nec leges mundanae concedunt nec divinae, et bene novit prudentia vestra quia inoffensus debet esse affectus accusatorum et testium, ut nihil per simultatem fiat, nec ipse accusator inde reprehesibilis sit unde alium accusat. Quod vero comes eam ad examinationem ferri candentis provocat , quia hoc eam sponte obtulisse testatur, vel ad monomachiam, leges ecclesiasticae potius hoc prohibent quam jubent. Unde Stephanus Luitberto episcopo Mogontino: « Ferri candentis vel aque forventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet sacri non censent canones et quod sanctorum patrum documento sancitum non est, superstitiosa adinventione non est presumendum. Spontanea enim confessione vel testium approbatione publica delicta, habito pre oculis dei timore, commissa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oues sibi cõmissas pastorali uigilare
custodia. Archidiaconꝰ ur̃ filius dõni
niuelonis petrefungensis ad nos uenieis
cum quib dam honestis fr̃ib diligenter
consuluit paruitatem nr̃am qualit̾ consul¬
tis legib lib̾are posset sororem suam de infa¬
mia quam ei odiose obicit suessionensis co¬
mes maritus suus. Quib auditis: uisum ẽ
michi qđ non eam iudiciario ordine pulsat.
nec ad legitimam purgationẽ prouocat.
icunt enĩ instituta legũ nouellarum. qͣs
cõm̃dat & seruat romana ȩccła non pͥus
ad pęnam tradendum uł. eẽ. coniunctũ
quem maritus supectũ ht̃. quod uelit
aludere pudori uxous suȩ. nisi ꝑtres idoneos
testes eum t̃ contestatus fuerit ut nullum s¬
miliare colloquiũ habeat cũ dxore sua io
domo sua uł aliena. Qđ pꝰquam factũ fu¬
rit. si eos de cȩt̃õ cum trib idoneis cestii
colloquentes. in pͥuato loco inuenerit. ⁊ͥ
pͥmũ potest eos uł adiudiciũ ꝓuocare.

Expanded text:
super oves sibi commissas pastorali vigilare custodia. Archidiaconus vester filius domni Nivelonis Petrofungensis ad nos veniens cum quibusdam honestis fratribus diligenter consuluit parvitatem nostram, qualiter consultis legibus liberare posset sororem suam de infamia quam ei odiose objicit Suessionensis comes maritus suus. Quibus auditis visum est mihi quod non eam judiciario ordine pulsat, nec ad legitimam purgationem provocat. Dicunt enim instituta legum Novellarum , quas commendat et servat Romana Ecclesia, non prius ad poenam tradendum vel esse convictum, quem maritus suspectum habet, quod velit illudere pudori uxoris suae, nisi per tres idoneos testes eum ter contestatus fuerit, ut nullum familiare colloquium habeat cum uxore sua in domo sua vel aliena. Quod postquam factum fuerit, si eos de caetero cum tribus 119 idoneis testibus colloquentes in privato loco invenerit, tunc primum potest eos vel ad judicium provocare, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ut uitam subditoꝵ in proposito suȩ scĩtatis
conseruare p̃ualeant. Uñ beatus gregorius
in libro pastorali. Si tuintus ut coccus ruti¬
las. cilicium quo protegeris cur accusas.
one temꝑamꝰ. Hȩc dicendo prudentiam ma
te excitare desido. ut tandẽ quisq ꝓꝑsona
quam portat tantis ruinis occurrat: ne ꝓ
suo silentio tanquã mutus canis intereat.
Hac pauca ausu caritatis de remotis partib
excellentiȩ urẽ scripsi. qui bonum odorẽ ur̃ȩ
noticiȩ ad nos usq ꝑtingentem suauit̾ olefe¬
ci. Et quia in belgica prouincia uos estis. qͥ
religione & auccoritate p̃cellitis. supplico sc̃i¬
tata ure: ut aliquando meȩ paruitatis
memor in hoc ꝑegrinationis itinere pusil¬
lammitatẽ meam murmurantem. & liqñ
pene deficientẽ uerbo consolatorio refocilare

Expanded text:
t vitam subditorum in proposito suae sanctitatis conservare praevaleant. Unde beatus Gregorius in libro Pastorali: « Si tu intus ut coccus rutilas, cilicium quo protegeris cur accusas? one temperamus. Haec dicendo prudentiam majte excitare desidero, ut tandem quisque pro persona quam portat tantis ruinis occurrat, ne pro suo silentio tanquam mutus canis intereat. Haec pauca ausu charitatis de remotis partibus excellentiae vestrae scripsi, qui bonum odorem vestrae notitiae ad nos usque pertingentem suaviter olfeci. Et quia in Belgica provincia vos estis qui religione et auctoritate praecellitis, supplico sanctitati vestrae, ut aliquando meae parvitatis memor in hoc peregrinationis itinere pusillanimitatem meam murmurantem, et aliquando pene deficientem, verbo consolatorio refocillare
Abbreviated transcription (Latin):
n nicholaus ꝓꝑ. Monomachiã uͦ inlegem
non assumimꝰ quã p̃ceptã fuisse ñ repꝑmi
U licet inisse qͦsoam legamꝰ. sic̃ scm̃ daiud
ae gosiam saera ꝓdit historia. nusꝙ tanĩ
Si pro lege teneatur alicubi diuina sanx̃
auctoritas: cũ hoc & huiꝰcemodi sectantes.
am solũ modo temptare uideat᷑. His & huiꝰ
pocest uxorẽ suam nisi legitimo destium
namero de adult̾io coniuncere. p̃sertim
euinec caritatem c̃iugii exhibuit. ł uix
debitum coniugii reddidit. Possem multa
in hunc modum rescrib̾e. s quia scienti le¬
geni scribo. puto ista sufficere Uł. uid ha

Expanded text:
 Nicolai papae . Monomachiam vero in legem non assumimus, quam praeceptam fuisse non reperimus. Quam licet inisse quosdam legamus, sicut sanctum David et Goliam sacra prodit historia , nusquam tamen ut pro lege teneatur, alicubi divina sanxit auctoritas: cum hoc et hujuscemodi sectantes, Deum solummodo tentare videantur. CAP. 188. potest uxorem suam nisi legitimo testium numero de adulterio convincere, praesertim cui nec charitatem conjugii exhibuit, vel vix debitum conjugii reddidit. Possem multa in hunc modum rescribere, sed, quia scienti legem scribo, puto ista sufficere. Va
Abbreviated transcription (Latin):
teretur. non cõminabatur: s pacientiam
suam proponebat nobis in exemplum
euiꝰ uta nobis ꝓposita ẽ. ad eruditionẽ
morum. ad cuiꝰ ouile nuninie ꝑtinebit
qui forme iute eiꝰ impͥmi contempseritꝰ
A si tanquam ouem morbidã eum abici¬
endum iudicatis. quȩ totum gregem
contaminet: diligent̃ examinanda est
uobis uita eiꝰ & conuersatio. ne uiuent̃
mortificetis. aut mortuũ uiuere estimetꝰ
Sed quia non est meum aut minerue
pientiã instruere. aut mercurii facui¬
diam exornare: sũma est petitionis ins
quatinꝰ sic ex miscdłia iudiciũ temꝑetis
ut nec iudiciũ conterat: nec miscdian¬

Expanded text:
teretur, non comminabatur, sed patientiam teretur, non comminabatur, sed patientiam suam proponebat nobis in exemplum, cujus vita nobis proposita est ad eruditionem morum . Ad cujus ovile minime pertinebit, qui formae vitae ejus imprimi contempserit. Quod si tanquam ovem morbidam eum abjiciendum judicatis, quae totum gregem contaminet, diligenter examinanda est vobis vita ejus et conversatio ne viventem mortificetis, aut mortuum vivere aestimetis . Sed quia non est meum aut Minervae sapientiam instruere, aut Mercurii facundiam exornare, summa est petitionis meae, quatenus sic ex misericordia judicium temperetis, ut nec judicium conterat, nec misericordia in
Abbreviated transcription (Latin):
uscerib habundare. Prȩsentiũ portitor lit¬
tearum ad nos ueniens uulnꝰ suũ tanquã
medico detexit: s medicinȩ remediũ tanꝗ
ꝑnos minime curandus accepit. Dedimꝰ tm̃
ei c̃silium quał ei utił. eẽt. medicina: & aqͦ
salubrit᷑ expetenda. Obiecit itaq uerbis
meis se hoc totũ fecisse. ⁊ apat̾nitate urã
scđ̾m regłrem disciplinã se modũ pęniten¬
tiȩ expetisse. sed impediente quoꝵdã simul¬
tate se inuenisse non remedium curatiõis:
s. seueritatem sectionis. Uñ supplico dilec¬
tioni ur̃ȩ. quatinus aut eum in eccła cũ
regłris discipline satisfactione recipi iube¬
atis: aut ei in alia regulari eccła dõ mili¬
tandi licentiã impetretis. Non enĩ conue¬
niens ÷ ut ouis ab ouili suo expulsa lupoꝵ
faucib exponat᷑. ⁊ nimia seueritate afflicta
abundanciori tristicia ab sorbeatur. Recoq¬
tandus ẽ. enĩ nobis ille bonus pastor quios
malediceret᷑ non maledicebat. eum perat¬

Expanded text:
sceribus abundare. Praesentium portitor litterarum ad nos veniens vulnus suum tanquam medico detexit, sed medicinae remedium tanquam per nos minime curandus non accepit. Dedimus tamen ei consilium, qualis ei utilis esset medicina, et a quo sulubriter expetenda. Objecit itaque verbis meis se hoc totum fecisse, et a paternitate vestra secundum regularem disciplinam se modum poenitentiae expetisse; sed impediente quorumdam simultate se invenisse non remedium curationis, sed severitatem sectionis. Unde supplico dilectioni vestrae, quatenus aut eum in Ecclesia cum regularis disciplinae satisfactione recipi jubeatis, aut ei in alia regulari Ecclesia Deo militandi licentiam impetretis. Non enim conveniens est ut ovis ab ovili suo expulsa luporum faucibus exponatur , et nimia severitate afflicta, abundantiori tristitia absorbeatur. Recogitandus est nobis ille bonus pastor qui, cum malediceretur, non maledicebat; cum percu
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ grã carnotensis ȩccłȩ minist̃. Audoe¬
no ebroicensis eccłȩ designato ep̃o: dõ pla¬
citum adipisci sacerdocut. Qm̃ uinitorib
⁊agricultorib comparat nos sermo diuinꝰ.
grã⁊ diuina tales adhib& oꝑarios. ꝑ quos ui¬
nea dnĩ saba hot palmites suos latiꝰ extẽdat. & ager.
feratior fiat. Qđ cum abinitio nascentis ȩxcłȩ
dño dicente necessariũ fuerit. maxime
his dieb necessarium hoc eẽ. uidemꝰ. cũ mani¬
festa nouissimoꝵ dierũ signa p̃ocłis habem

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, AUDOENO Ebroicensis Ecclesiae designato episcopo, Deo placitum adipisci sacerdotium. Quoniam vinitoribus et agricultoribus comparat nos sermo divinus gratia divina tales adhibet operarios, per quos vinea Domini Sabaoth palmites suos latius extendat, et ager Dei feracior fiat. Quod cum ab initio nascentis Ecclesiae Domino dicente necessarium fuerit, maxime his diebus necessarium hoc esse videmus, cum manifesta novissimorum dierum signa prae oculis habem
Abbreviated transcription (Latin):
umereatur quȩ sponsȩ apĩ cantant᷑ in can¬
aes canticoꝵ pulchra ut lima electa ut sol
tribilis ut castroꝵ acies ordinata. Alioqͥn si
ueni ordinis usurpatores fuerimꝰ nec nri
uimus meritũ obtinebimꝰ. s tanquã capite
deosum posito & pedib erectis temelicoꝵ¬
incesum immittabimur. Prȩt̾ea siexc urõ
uotitis: Dico hec ex dilectione frat̃nitati ure
quatinꝰ salubri consilio iudicium hoc retrac¬
tecis & ꝓuida dispensatione si alit̾ fieri

Expanded text:
sponsae Christi cantantur in Canticis canticorum: Pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata . Alioquin si alieni ordinis usurpatores fuerimus, nec novimus, meritum obtinebimus, sed tanquam capite deorsum posito, et pedibus erectis thymelicoincessum imitabimur. Praeterea si ex vestro poteritis. Dico haec ex dilectione fraternitati vestrae, quatenus salubri consilio judicium hoc retractetis, et provida dispensatione, si aliter fieri
Abbreviated transcription (Latin):
impetrata uł impetranda propiciationi di¬
uine humilit̃ ascribimꝰ quȩ huiꝰ ꝑcellosi ma¬
nii ediscrimina in qͦ sunt retilia qͥuoꝵ ñ est
numerus sic modificabit. ut non ꝑmittat
uos temptari sup̃ id qđ possumus sustiuere.
ea faciet contemptatioẽ prouentũ qͥ ĩꝑat¬

Expanded text:
impetrata vel impetranda propitiationi divinae humiliter ascribamus, quae hujus procellosi maris discrimina, in quo sunt reptilia quorum non est numerus , sic modificabit ut non permittat nos tentari supra id quod possumus sustinere, sed faciat cum tentatione proventum
Abbreviated transcription (Latin):
urõ cõmunit̃ uiuunt sollicite q̃rentes
utrum łici regłrit̃ uiuentes parrochi¬
as regere possint. & animarum hab̾e
custõdiam: Quib hoc respondi. quia
in primitiua eccła nullus constitutꝰ ẽ. rector
animarum. nisi de cõmuni uita assumptꝰ.
Auia nemo rectiꝰ custos p̃ponit᷑ uitȩ alienȩ
quã qui prius custos factus ẽ. uitȩ suȩ. Qđ
mnullo loco melius probat᷑. quã int̾ eos in
quib regłaris uita uigere uidet᷑. quib tan¬
tum displicet aliena malicia: quantũ priꝰ
displicuit sua. Unde xlemens in .iiiͦi. epła¬

Expanded text:
vestro communiter vivunt, sollicite quaerentes utrum clerici regulariter viventes parochias regere possint, et animarum habere custodiam . Quibus hoc respondi, quia in primitiva Ecclesia nullus constitutus est rector animarum, nisi de communi vita assumptus, quia nemo rectius custos praeponitur vitae alienae quam qui prius custos est factus vitae suae. Quod nullo in loco melius probatur quam inter eos in quibus regularis vita vigere videtur; quibus tantum displicet aliena malitia quantum prius displicuit sua. Unde Clemens in quarta ep
Abbreviated transcription (Latin):
carnotensis minist̾. pro dispensatione fideli
promereri gaudium boni serui. Benedictus
ds̃ qui conuersationem urãm lucere facit
in tenebris barbarȩ nationis. quo his quib
prȩ estis. uerbo & exẽplo prodesse possitis. &
bone oppinionis odorẽ ad nos usq transiit¬
tatis. Uñ artiis int̾ nos tunculum dilect¬

Expanded text:
 pro dispensatione fideli promereri gaudium boni servi. Benedictus Deus qui conversationem vestram lucere facit in tenebris barbarae nationis, quo his quibus praeestis, verbo et exemplo prodesse possitis, et bonae opinionis odorem ad nos usque transmittatis. Unde arctius inter nos vinculum dilect
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sequit᷑. Clamauer̃ ad dñm cum tribula¬
rentur. & de tribulationib eoꝵ eduaͣ eos.
Hunc clamorẽ caritas auditu dignum facit.
quã nec temporũ in ęqualitas impedit. nec
locorũ longinqͥtas int̃cludit cum exaudi¬
tor ubiq sit p̃sens. qui & pia uota suͣminis

Expanded text:
 Clamaverunt ad Dominum cum tribularentur, 92 et de tribulationibus eorum eduxit eos . Hunc clamorem charitas auditu dignum facit, quam nec temporum inaequalitas impedit, nec locorum longinquitas intercludit, cum exauditor ubique sit praesens, qui et pia  al. qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus hanc infamiã purgare seu¬
erit: romanoꝵ pontificũ xisti leones er¬
plo docti consulimus prudentię ur̃e it
scđm quod fama crebrescit quinta mani
mulieris septima purgationẽ eius accip¬
atis. quatinꝰ sic & legib uim non faciatis
& conscientiȩ urȩ & sedando rumori an¬
sulatis. Decȩtõ apud dilectionẽ urãm o¬
cusatum me eẽ. uolo. uidelic&e quod car¬
prius fuerat desponsata. Ego tam̃ qͦmͦ¬
canq res se habeat suꝑ parrocbianum
Irm̃ nec iudiciũ dedi. nec darifec i. Ipsi sponte
pi consilio quorũdã cłicorũ int̃ se diuortium qͣsi¬
brunt. ipsi causas diuortii me nesciente iureui¬
pando ꝓbauerunt. Quȩ res si ꝑperam facta ẽ.
us meluis scitis quã ego. Et si inde in parrochi
quantũ in me ÷ quod ratio & lex suaserit iu

Expanded text:
adversus hanc infamiam purgare se voluadversus hanc infamiam purgare se voluerit, Romanorum pontificum Xisti et Leonis exemplo edocti consulimus prudentiae vestrae , ut secundum quod fama crebrescit, quinta manu mulieris vel septima purgationem ejus accipiatis, quatenus sic et legibus vim non faciatis, et conscientiae vestrae et sedando rumori consulatis. De caetero apud dilectionem vestram excusatum me esse volo, videlicet quod Carprius fuerat desponsata, ego tamen quomodocunque res se habeat, super parochianum vestrum nec judicium dedi nec dari feci. Ipsi sponte sua consilio quorumdam clericorum inter se divortium quaesierunt; ipsi causas divortii me nesciente jurejurando probaverunt. Quae res, si perperam facta est, vos melius scitis quam ego; et si inde in parochianquantum in me est quod ratio et lex suaserit ju
Abbreviated transcription (Latin):
GYSiaRDO dĩ grã suessionensiũ epõ. Iuo ea¬
dem grã carnotensis ęccłȩ minist̃ salutẽ &
seruicium. De coniugio mulieris de qua me
ex urã parte consuluit dõnus stepħs quȩ
ante coniugium rem dicit᷑ habuisse cum
consanguineo eius quẽ nunc hab& maritũ
hoc legum fretꝰ auctoritate respondeo qͥa
corruptor eiꝰ etiam si uerum sit qđ dicit: eã¬
accusare non potest dicente apłico des¬
to. Nemini de se confesso credi oport&s
cmen alienum. Et alibi neminẽ reumeeꝰ
dicandũ. nisi udiciario ordine conuica
id ÷ nisi ipse crimen inquẽ intendit᷑. a
sponte se reum. eẽ. fateatur. aut ꝑ innos¬
tes testes in aliqͦ scłari iudicio uł eccłes
Mreus eẽ comꝑbetur. Quod nͦ accusati¬
ꝓpt̃ ꝓbitatẽ suã desteᷤᷤ adhib& qui factuos
non uiderunt. quãuis uera dicant nonf
tam̃ audiendi cũ leges contineant. tests
aduersus reum non eẽ. ad mittendos . n
de his quae sub p̃sentia eoꝵ facta. et̃. n¬
cuntur. Si uͦ mulier consulens famȩ

Expanded text:
 al. Suessionensium episcopo, IVO, eadem gratia Carnotensis Ecclesiae minister, salutem et servitium. De conjugio mulieris de qua me ex vestra parte consuluit domnus Stephanus, quae ante conjugium rem dicitur habuisse cum consanguineo ejus quem nunc habet maritum, hoc legum fretus auctoritate respondeo, quia corruptor ejus etiam si verum sit quod dicit, eaaccusare non potest, dicente apostolico decreto : « Nemini de se confesso credi oportet super crimen alienum; » et alibi : « Neminem reum esse judicandum, nisi judiciario ordine convincaid est nisi ipse in quem crimen intenditur, aut sponte se reum esse fateatur, aut per innocentes testes in aliquo saeculari judicio vel ecclesiastico reus esse comprobetur. Quod vero accusatprobitatem suam testes adhibet qui factum non viderunt, quamvis vera dicant, non sunt tamen audiendi, cum leges contineant testes adversus reum non esse admittendos, nisi de his quae sub praesentia eorum facta esse noscuntur. Si vero mulier consulens famae suae
Abbreviated transcription (Latin):
reditur adiusticiã. ore aut̃ confessio fit ad
salntẽ. Sed aliquando cogunt nos inuenire
noua genera medicam̃toꝵ. noua screm̃ta
moiboꝵ. Et si enĩ quod absit exhigat᷑ hoc q̃
dictum ẽ. ex aliqua uana occasione. cum
tam̃ non obsit fidei & bonis morib. acqͥescen¬
dum est uobis. causa reformandȩ pacis ex
debita humilitate. Sic paulꝰ contra propo¬
situm suũ listris ꝑmisit circuncidi cimothe
propt̃ scandalũ iudeoꝵ. quanuis sciret et
p̃dicarae sacram̃tum circuncisionis xpĩanȩ
religioni non eẽ necessarium. Exẽplo gͦ suo
nos docuit. qͥa ibi dispensatio admittenda
est. ubi rigor ꝑ iculosus est. Possem plura
scrib̾e in hunc modum. s quia prudentib
loquor hȩc pauca sufficiant. 6ł. Qd̾ ad salutẽ¬

Expanded text:
creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Sed aliquando edicamentorum, nova incrementa morborum. Et si enim, quod absit! exigatur hoc quod dictum est ex aliqua vana occasione, cum tamen non obsit fidei et bonis moribus, acquiescendum est vobis causa reformandae pacis ex debita humilitate. Sic Paulus contra propositum suum Lystris permisit circumcidi Timotheum propter scandalum Judaeorum , quamvis sciret et praedicaret sacramentum circumcisionis Christianae religioni non esse necessarium. Exemplo ergo suo nos docuit, quod ibi dispensatio admittenda est, ubi rigor periculosus est. Possem plura scribere in hunc modum, sed quia prudentibus loquor, haec pauca sufficiant. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ grã carnotensis cc xxui.¬
ȩcdȩ minist̃. GGillslMo abb̃i maioris
monasterii & fr̃ib sibi cõmissis: dilectionẽ
in dno. Quod concordia parue res crescant
cum archa noe ȩccłȩ figuram p̃ferens.
cum ꝑsingulas dim̃siones multis fuisset
intelligatur ȩccłȩ forma ꝑfecta. cum ab
inferorib m̃bris prelatis suis plena fuer
obȩdientia exhibita. Quã quia multo tẽ¬
pore non exhibuistis ꝓut debuistis. non:
mirandum dilectioni ut̃ȩ si auob̃ exigit᷑
qđ non debetur. uidelicet ut metropoli¬
tano ur̃o obedientiam debitã ⁊ore ꝓmit¬
tatis. & data dext̃a confirmetis. Sic apetͦ
dnõ int̾rogante ex acta ẽ. trina confessio.
qͥa eo timente p̃cesserat trina negatio.
ic petrus apaulo & barnaba dextrã accepit
scietatis. ut apłatum sibi commissũ non
usurparẽt. s paulus ingentib petrus in cir¬
cancisione euangłium p̃dicaret. In hunc mo¬
dum si uobis lib& satis licet. ut quod debetis
e corde tenetis. ore promittatis & manu con

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GULIELMO, abbati Majoris Monasterii, et fratribus sibi commissis dilectionem in Domino. Quod « concordia parvae res crescant,cum arca Noe Ecclesiae figuram praeferens, cum per singulas dimensiones multis fuisset intelligeretur Ecclesiae forma perfecta, cum ab inferioribus membris praelatis suis plena fuerit obedientia exhibita; quam quia multo tempore non exhibuistis , prout debuistis, non est mirandum dilectioni vestrae si a vobis exigitur quod debetur , videlicet ut metropolitano vestro obedientiam debitam et ore promittatis, et data dextera confirmetis. Sic a Petro Domino interrogante exacta est trina confessio , quia eo timente praecesserat trina negatio . Sic Petrus a Paulo et Barnaba dextram accepit societatis ut apostolatum sibi commissum non usurparent, sed Paulus in gentibus, Petrus in circumcisione Evangelium praedicaret . In hunc modum, si vobis libet, satis licet, ut quod debetis et corde tenetis, ore promittatis, et manu co
Abbreviated transcription (Latin):
andegauensis paceni reformare studeant inẽ
metropolitanam sedem uram & fratres ma¬
ris monastĩi. & adhoc unum solum restare.
abbas id qđ proficetur ore. non uult data
dextͣa confirmare. Sed hȩc dissensio quantĩ
fuerit illi monastĩo sumptuosa uobis auten
laboriosa: meliꝰ me nouit prudentia urã.
Unde consulendum excellentiȩ ur̃ȩ uidetur
siciat monastĩum debitã uobis subiectionẽ abbas
salutẽ sufficiat. professio oris cum fide cordis
credo quiã hoc in audientia eccłȩ testificatꝰ
fuerit. promissionem suam irritã non faci¬
et. quod infamiã eum trud̾et: & daminati.¬
oni obnoriũ faceret. Uti enĩ se habet sim¬
plicitas hominũ plus horret hoc abbas
facere quia est insolitũ : quiã quia sit illicitũ
Et cum dicat apłs. corde creditur ad iustii¬
am ore aut̃ confessio fic ad saludẽ: quod suf¬
ficit ad salutem. sufficere mͥ posse uidecur
ad promittendã subiectionẽ. Plura scripsis.¬
sem: s sapienti satis dictũ est Uł. De eo¬

Expanded text:
Andegavensis pacem reformare studeant inter metropolitanam sedem vestram et fratres Majoris Monasterii, 100 et ad hoc unum solum restare, quod abbas id quod profitetur ore, non vult data dextera confirmare. Sed haec dissentio, quantum fuerit illi monasterio sumptuosa, vobis autem laboriosa, melius me novit prudentia vestra. Unde consulendum excellentiae vestrae, ficiat. Si enim debitam subjectionem abbas d obtinendam salutem sufficiat professio oris cum fide cordis, credo quia cum hoc in audientia Ecclesiae testificatus fuerit, promissionem suam irritam non faciet, quod in infamiam eum truderet, et damnationi obnoxium faceret. Uti enim se habet simplicitas hominum, plus horret hoc abbas facere, quia est insolitum, quam quia sit illicitum. Et cum dicat Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , quod sufficit ad salutem, sufficere mihi posse videtur ad promittendam subjectionem. Plura scripsissem, sed sapienti satis dictum est. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ opera eoꝵ : nolite facere. Uult enĩ sententia
p̃cepta p̃sidentium ad cathedram ꝑtinentia
obȩdient̃ impleri. etiam si tales sint quales
erant pharisei. non eos factiosa conspirati¬
one a suis sedib remoueri. Siuͦ ea p̃cipiatł
quȩ sint contͣ doctrinã euangłicam uel
apłicam ibi eis non eẽ. obediendũ exemplo
docem᷑ apłi pauli. qui petro sibi p̃lato non
recte incedenti ad ueritatem euangłii in
faciem restitit. non tm̃ eum abiecit. libi
eñ succubunt humana iudicia. diuina est
expetenda miscđia. quatinꝰ infitoꝵ conser¬
uata pace ramoꝵ. & ipsi qui p̃cisi st̃ unitati
ȩccłȩ studeant reformari. & insitoꝵ ramoꝵ s
cietatr laeari. Alioquin nec p̃cisi inserent᷑
nec inserti fructificare aut florere in can¬
ta turbinum concussionũ ꝑmittentur. Hec
de proposita questione respondeo. maiorũ
sententiis non p̃iudicans. quȩ paci ȩccłe :

Expanded text:
vero opera eorum nolite facere . Vult enim haec sententia vero opera eorum nolite facere . Vult enim haec sententia praecepta praesidentium ad cathedram pertinentia obedienter impleri etiamsi tales sint quales erant Pharisaei non eos factiosa conspiratione a suis sedibus removeri. Si vero ea praecipiant quae sint contra doctrinam evangelicam vel apostolicam, ibi eis non esse obediendum exemplo docemur Pauli apostoli, qui Petro sibi praelato non recte incedenti ad veritatem Evangelii in faciem restitit, non tamen eum abjecit. Ubi enim succumbunt humana judicia, divina est expetenda misericordia, quatenus insitorum conservata pace ramorum, et ipsi qui praecisi sunt unitati Ecclesiae studeant reformari et insitorum ramorum societate laetari. Alioquin nec praecisi inserentur, nec inserti fructificare aut florere in tanta turbinum concussione permittentur. Haec de proposita quaestione respondeo majorum sententiis non praejudicans, quae paci Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
orationũ munus. De inuestituris ȩccłaꝵ
quas laici faciunt. seutentiã p̃cedentiũ
patrum Gregorii. Urbarii. quantũ in me
scismaticam iudico. Nec ista contra cñm
papã dico. quia qͥb dam littis mͥ scripsit.
se coaccum fecisse quod fecit. & adhuc se pro¬
hibe qđ prohibuit. quanuis quaedã nefanda
quib dã nefandis scripta ꝑmiserit. Et qͥa
uerenda patris debeniꝰ pociꝰ uelare quã nu¬
dare: familiarib ⁊ caritatẽ redolentibus
lit̾is ad monendus mͥ uidet᷑. ut se iudicet:
aut faccum suum rec̾ctet. Qđ si fecerit.
referamꝰ dõ grãs. & gaudeat nobiscũ omĩsec¬
desia que grauit̃ languet dũ capud eiꝰ labo¬
rat tanta debilitatũ molestia.Si aut̃ in hoc
layoe insanabilit̃ egrotauerit: non ẽ nr̃m
iu̾dicare de sũmo pontifice. Habemꝰ enim
euangłicam sententiã quȩ se curos nos facit.
Suꝑ cathedram moysi sederunt scribȩ et
pharisei. auȩ dicunt seruate & facite. scd̃m

Expanded text:
orationum munus. De investituris Ecclesiarum quas laici faciunt, sententiam praecedentium Patrum Gregorii et Urbani , quantum in me schismaticam judico. Nec ista contra domnum papam dico, quia quibusdam litteris mihi scripsit se coactum fecisse quod fecit, et adhuc se prohibere quod prohibuit, quamvis quaedam nefanda quibusdam nefandis scripta permiserit. Et quia verenda patris debemus potius velare quam nudare , familiaribus et charitatem redolentibus litteris admonendus mihi videtur, ut se judicet, aut factum suum retractet. Quod si fecerit, referamus Deo gratias, et gaudeat nobiscum omnis Ecclesia, quae graviter languet dum caput ejus laborat tanta debilitatum molestia. Si autem in hoc languore insanabiliter aegrotaverit, non est nostrum judicare de summo pontifice . Habemus enim evangelicam sententiam, quae securos hos facit : Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei, quae dicunt servate et facite, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ gr̃a carnotensis ȩccłȩ minister. f. ceno¬
manensis eccłȩ p̃centori: sał. De uiro qui
antequã uxorẽ duceret. circa maritalia
loca matrem uxoris ext̾iori pollutione ma¬
eulauit. nichil saniꝰ respondere ualeo. quã
quod papa urbatios respondit hugotu
gratio politano epõ. consulenti eũ de simili
negotio. Respondit enĩ ex consulto ꝓpt̃ eali
flagitiũ: legicimũ soluendum non et mat¬
moniũ. Consuluit tam̃ diligentissim s ed¬
trictissimis examinationib eẽ ꝑquirendũ
utrum intali turpitudine contigerit al¬
qua carnis cõmixtio: ꝑquã fierent in com¬
peiione seminum una caro ꝓpt̃ quam
fieri deb̾ae male initi uł uiolati matrimo¬
nii disiunctio. Audiui enĩ quod iir illx
de quo agitur de obiecto cͥmine erami¬
natione igniai ferri se purgauerit. et a
lesione ignis illesus reꝑtus sit. Qđ si itaeꝰ
&s boc in sac̃mento suȩ purgationis posur

Expanded text:
dem gratia Carnotensis Ecclesiae minister, F. Cenomanensis Ecclesiae praecentori salutem. De viro qui antequam uxorem duceret, circa maritalia loca matrem ejusdem uxoris exteriori pollutione maculavit, nihil sanius respondere valeo, quam quod papa Urbanus respondit Hugoni Gratianopolitano episcopo consulenti eum de simili negotio. Respondit enim ex consulto, propter tale flagitium legitimum solvendum non esse matrimonium. Consuluit tamen diligentissimis et districtissimis examinationibus esse perquirendum, utrum in tali turpitudine contigerit aliqua carnis commistio, per quam fierent in commistione seminum una caro, propter quam fieri debet male initi vel violati matrimonii disjunctio. Audivi enim quod vir ille de quo agitur, de objecto crimine examinatione igniti ferri se purgaverit , et a laesione ignis illaesus repertus sit. Quod si ita est, et hoc in sacramento purgationis s
Abbreviated transcription (Latin):
uis. Si parcis: parce cum caritate. Si corripis.
carripe cum caritate. Hȩc breuit̾ ad propo¬
sita urã pro intellectu meo respondi. quia
ueniente ad nos portitore litt̾arum urarum
ego aliquantulũ egrotabam. & portitor lit¬
terarum ad reditũ festinabat. Uł. De eo qͥ¬

Expanded text:
vis; si parcis, parce cum charitate; si corripis, vis; si parcis, parce cum charitate; si corripis, corripe cum charitate. » Haec breviter ad proposita vestra pro intellectu meo respondi, quia, veniente ad nos portitore litterarum vestrarum, ego aliquantulum aegrotabam, et portitor litterarum ad reditum festinabat. Vale.