comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a rege sacroꝵ sciturosq quied eẽt eo mẽre faciendu.
nide quidã hinc nonas estimãt dictas quasi noue
cium obseruacionis: uł qđ ab eo die semꝑ ad idus. uiiii.
qđ hi nono qͦꝙdie regẽ suũ salutabat & de ꝓpͥis nego cii ᷤ
consulebãt. Iduũ porro nom̃e a tustis apud quos is dies
itis uocabatur sũp̃tum est. Itẽ autẽ illi int̃̾pre tant᷑ iouis
fiduciam. Nam cũ iouẽ accipiamꝰ lucis auctorẽ unde &
lucetiũ salu in carminibꝰ cañt & cretenses Zia tun
nͥmẽpan uocant. ip̃i quoq romaui diespitrẽ appellant.
it diei patre iure hic dies iouis filucia uocat᷑ cur
lux non finitur cum solis occasu. sed splendorẽ diei et
noctem continuat. illustrãte at̃ luna qđ semꝑ in pleni¬
lunio idẽ medio mẽse fieri solet. Diem gͥ qui uel noctur¬
nis caret tenebris. iouis fiduciã tusto noie uocanerũt
unde &e om̃is idus iouis ferias obseruãdas sanxit

Expanded text:
a rege sacrorum, sciturosque quid esset eo mense faciendum. a rege sacrorum, sciturosque quid esset eo mense faciendum. Unde quidam hinc Nonas existimant dictas, quasi novae initium observationis, vel quod ab eo die semper ad Idus novem  hi nono quoque die regem suum salutabant et de propriis negotiis consulebant. Iduum porro nomen a Tuscis, apud quos is dies Itis vocatur, sumptum est; Item autem illi interpretantur Iovis fiduciam. Nam, cum Iovem accipiamus lucis auctorem unde et Lucetium Salii in carminibus canunt et Cretenses Δία τὴν ἡμέραν vocant, ipsi quoque Romani Diespitrem appellant, ut diei patrem. Iure hic dies Iovis fiducia vocatur, cuius lux non finitur cum solis occasu, sed splendorem diei et noctem continuat inlustrante luna: quod semper in plenilunio, id est medio mense, fieri solet: diem igitur, qui vel nocturnis caret tenebris, Iovis fiduciam Tusco nomine vocaverunt: unde et omnes Idus Iovis ferias observandas sanxit
Abbreviated transcription (Latin):
het ꝓuidencia delegabat᷑. ut noue lune primũ obfer¬
uaret aspectũ regi sacrificulo nunciaret itaq sacͥficio
arege a minore pontifice celebrato. idem põtifex
calata ictẽ. uocata in capitoliũ plebe iuxta curiã calabrã
que case romuli est ꝓxima qͦt numero dies a kalẽdis
ad nonas suꝑ essẽt̃ ꝓnũciabat Et quintanas quidem
to quinquies uerbo raac̃o septimanas repetito
septies uerbo predicabat uerbũ autẽ Rco gretũ
est idẽ uoco & hũc diem qui ex his diebus qui kala¬
rentur pͥmꝰ ẽẽt placuit kãł uocari Hinc & ip̃i cu¬
rie ad quã uocabãt᷑ calabrre nomẽ datũ ẽ. & classi qđ
om̃is in eã ppłsuocaret᷑. Ideo autẽ minor põtifex numexũ
clieꝵ qui ad nonas suꝑeẽt kalando ꝓclebat. qđ pꝰ nouã
lunã oportebat nonaꝵ die populares qui in agris
eent confluere in urbẽ acceptirros causas feriaꝵ

Expanded text:
haec provincia delegabatur, ut novae lunae primum obserhaec provincia delegabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum visamque regi sacrificulo nuntiaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato idem pontifex calata, id est vocata, in Capitolium plebe iuxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Kalendis ad Nonas superessent pronuntiabat, et quintanas quidem dicto quinquies verbo calo, septimanas repetito septies praedicabat. Verbum autem calo Graecum est, id est voco, et hunc diem, qui ex his diebus qui calarentur primus esset, placuit Kalendas vocari. Hinc et ipsi curiae ad quam vocabantur Calabrae nomen datum est, et classi, quod omnis in eam pdierum qui ad Nonas superessent calando prodebat, quod post novam lunam oportebat Nonarum die populares, qui in agris essent, confluere in urbem, accepturos causas feriarum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum tarcliꝯ apparuit precedẽti mesi plures dies. Aut cũ
celerius pauciores darent᷑. Et singulis quibusq mẽ sibꝰ
erpetuã nũrilegẽ pͥmꝰ casꝰ addixit. at Sic scũm ẽ. Ut a
.xxx. & unũ alii unde .xxx. sortreent᷑ dies. om̃ibꝰ tamẽ mẽ¬
sibꝰ ex die nonaꝵ idus nono die rep̃ sentari placuit. &s
int̾ idus ac sequẽtes kał constitutũ est sedetim dies esse
numerandos i deo mẽsis uberior duos illos quibꝰ augeba¬
tur dies int̃ kal̃ suas & nonas habebat Hinc Aliis qͥntꝰ
a kalenclis dies Alus sep tunꝰ nonas facit. Cesar tamẽ
ut supͣ diximꝰ stata sacea custodiẽs nec in illis m̃e sibꝰ qͥbꝰ
binos adiecit dies ordiñe uoluit mutare non arũqͥa ꝑ¬
actis totiꝰ mẽsis feriis dies rei diuine cautꝰ inseri
pͥscis gͦ temporibꝰ anteꝙͣ fasti. ¶N. flauio seciba ĩuitis
patribus in om̃ium noticiam ꝓclerent᷑ ponti fici minori

Expanded text:
ut, cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum ut, cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius, pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus addixit. Sic factum est ut a unum, alii undetriginta sortirentur dies. Omnibus tamen mensibus ex die Nonarum Idus nono die repraesentari placuit, et inter Idus ac sequentes Kalendas constitutum est sedecim dies esse numerandos. Ideo mensis uberior duos illos quibus augebatur dies inter Kalendas suas et Nonas habebat. Hinc aliis quintus a Kalendis dies, aliis septimus Nonas facit. Caesar tamen, ut supra diximus, stata sacra custodiens nec in illis mensibus quibus binos adiecit dies ordinem voluit mutare Nonarum, quia peractis totius mensis feriis dies suos rei divinae cautus inseruit. Priscis ergo temporibus, antequam fasti a Cn. Flavio scriba invitis patribus in omnium notitiam proderentur, pontifici minori
Abbreviated transcription (Latin):
ut quoq ͣetulisti in requentes kał q̃ om̃ia quid sibi uelĩt
ire equidem uellẽ. Nã illud nec consequi posse me¬
ut uocabula comp̃hendam q̃ singulis apud uos diebus
patis. nũclinas quoq ur̃as nestire me fateor. de quibus
bseruacio tam diligẽs tam cauta narrat᷑. Hec nec mͥ
distere nec ciuẽ puderoe. Gunc p̾textatꝰ nõ solũ tibi
in qͥt chore cum sis egypto oriundꝰ s ne nobis quidẽ quibꝰ
origo romana ẽ.erube scendũ puto q̃ rere qł q̃ situ dig
tionis exercuit. Et ideo nos que de his ab om̃ibꝰ dicta
sũt in unum breuit colligimꝰ. Romulꝰ cũ ingenio acri qͥdẽ
s agresti ꝓpͥi statũ ordinaret imꝑii iuitium cuiꝰq mẽsis
x illo sumebat die quo nouã lunã contigisset uideri s
non continuo euenit codẽ die semꝑ appareat sed modo
taediꝰ modo celeriꝰ ex certis causis solet uideri. contigit

Expanded text:
ut nunc quoque retulisti, in sequentes Kalendas. Quae omnia quid sibi velint, ut nunc quoque retulisti, in sequentes Kalendas. Quae omnia quid sibi velint, scire equidem velleut vocabula comprehendam quae singulis apud vos diebus patis. Nundinas quoque vestras nescire me fateor, de quibus observatio tam diligens, tam cauta narratur. Haec nec mihi discere nec civem puderet.» Tunc Praetextatus «non solum tibi», inquit, «Hore, cum sis Aegypto oriundus, sed ne nobis quidem quibus origo Romana est erubescendum puto quaerere quod quaesitu digntionis exercuit, et ideo nos quae de his ab omnibus dicta sunt in unum breviter colligimus. Romulus cum ingenio acri quidem sed agresti statum proprii ordinaret imperii, initium cuiusque mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri. Quia non continuo evenit ut eodem die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius ex certis causis videri solet, contigit
Abbreviated transcription (Latin):
tum edicto palam posito publicauit. Et error iste usq sta¬
re potuisset ni sacerdotes sibi errorẽ nouum ex rp̃a emen¬
sero dep̾honsum correxit Augustus qui annos .xii. sine
sequentibꝰ annis .xii. nullo die int̾kalato deuorarentur.
post hoc unũ diem scdm̃ ordinacionẽ çesaris.uͭͦ. qͦq anno
incipiente int̾kalari iussit & om̃em hũt ordinẽ eree ta¬
hule ad st̾nã custodiã incisione manclauit
uc fhorꝰ dies quidẽ hic inquit in t̾kalaris anteꝗͣ .uͭꝰ
amiꝰ mapiat in ser enclus cum egyptimatris ae¬
cum rõue consentit. s nichil in illoꝵ mẽ sibꝰ explicãdis
annectentes .iiii. qͦq anno exacto int̾kalarẽ qͥ ex quadrãtibꝰ
c̃fit. At hic nõ a primo in ultimũ mẽsis diem ad moremẽtũ
continuum numerꝰ accedit. s post kał dirigit᷑ in nonas. ĩde
ad quascdat idus deflecti audio. post rursꝰ ui fallor ĩmo

Expanded text:
tum edicto palam posito publicavit, et error hucusque statum edicto palam posito publicavit, et error hucusque stare potuisset, ni sacerdotes sibi errorem novum ex ipsa emensero deprehensum correxit Augustus, qui annos duodecim sine sequentibus annis duodecim nullo die intercalato devorarentur. Post hoc unum diem secundum ordinationem Caesaris quinto quoque incipiente anno intercalari iussit et omnem hunc ordinem aereae tabulae ad aeternam custodiam incisione mandavit.» Tunc Horus, «dies quidem hic», inquit, «intercalaris antequam quintus annus incipiat inserendus cum Aegypti matris artium ratione consentit. Sed nihil in illorum mensibus explicandis unt, annectentes quarto quoque anno exacto intercalarem, qui ex quadrantibus confit. At hic non a primo in ultimum mensis diem ad incrementum continuum numerus accedit, sed post Kalendas dirigitur in Nonas: inde ad quasdam Idus deflecti audio: post rursus, ni fallor, immo
Abbreviated transcription (Latin):
reutentes. postea ex augm̃e¬
to additoꝵ dieꝵ hi qͥ duo ᷤᷤ acceperũt ad nonũ xxͣ. qui uͦ unũ
ad octanum decimũ hẽrent reditũ. kalẽdaꝵ. feriarũ. tam̃
cuiusq mẽsis ordo seruatꝰ est. Nam si cui fere tertiꝰ ab idi¬
bus cies festꝰ aut feriatus fuit. & tunc ad sextũdecimum
dicebat᷑ etiã post augmẽtũ cdlieꝵ eadem religio reẜuata ẽ
ut tercio ab idus cdĩe celebraret᷑ licet Ab mocem̃to nõ ĩa
ad sextum decimũ kal. sed ad septimũ decimũ siunꝯ aut
ad octauum decimũ si duo sũt additi dic̾etur. Nã ideo no¬
uos dies circa finem cuiꝰq mensis inseruit ubi fiẽ oĩum
q̃ in mẽse erãt repperit feriarũ adiectosq õs a se dies
fastos notaũ ut maiorẽ claret actionibꝰ libertatẽ. et non
solum nullũ ue fastũ sed nec cõmitialẽ quẽꝙͣ de acdiectis di¬
ebus instituit ne ambitionem magistratuũ auger&s adiec¬
tio. Sit annũ ciuuilẽ cesar habitis ad limã dñ sioĩbꝰ cõstitu¬

Expanded text:
tea ex augmento additorum dierum hi qui duos acceperunt ad nonum decimum, qui vero unum, ad octavum decimum haberent reditum Kalendarum. Feriarum tamen cuiusque mensis ordo servatus est. Nam si cui fere tertius ab Idibus dies festus aut feriatus fuit et tunc a. d. sextum decimum dicebatur, etiam post augmentum dierum eadem religio servata est, ut tertio ab Idibus die celebraretur, licet ab incremento non iam a. d. sextum decimum Kalendas sed a. d. septimum decimum, si unus, aut a. d. octavum decimum, si duo sunt additi, diceretur. Nam ideo novos dies circa finem cuiusque mensis inseruit, ubi finem omnium quae in mense erant repperit feriarum, adiectosque omnes a se dies fastos notavit, ut maiorem daret actionibus libertatem, et non solum nullum nefastum sed nec comitialem quemquam de adiectis diebus instituit, ne ambitionem magistratuum augeret adiectio. Sic annum civilem Caesar habitis ad limam dimensionibus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
q. Ieleo &e septimanas hñt nonas sicut numa cõstituit
quia nichil in his iuliꝯ mutauit. S ianuariꝰ sextilis
cember quibꝯ cesar binos dies aeldidit licet trigenos
singulos habere post cesarẽ ceperĩt quintanas tantũ
hñt nonas.et ab idibꝰ illis sequentes kał unde iugesi¬
mũ reũtunt᷑ quia cesar quos adclidit dies neq ante no¬
nas neq aute idus inferre uoluit ne nonaꝵ aut idu¬
um religionẽ que statuto erat die nouella cõparendi¬
natione corrũper&. S nec pꝰ idus uoluit inserere
ue feriarũ qͣrũq molaret᷑ inlictio. S ꝑactis cuiꝰq mẽ¬
sis feriis locũ diebꝰ aduenis fecit. & ianuario quidẽ dies
quos elitimꝰ quartũ et tertiũ. kalendas februarias dedit
Aprili sextum kalendas maias. iunio terciũ kł iulias

Expanded text:
umque. Ideo et septimanas habent Nonas, sicut Numa constituit, umque. Ideo et septimanas habent Nonas, sicut Numa constituit, quia nihil in his Iulius mutavit: sed Ianuarius Sextilis December, quibus Caesar binos dies addidit, licet tricenos singulos habere post Caesarem coeperint, quintanas tamen habent Nonas, et ab Idibus illis sequentes Kalendae in undevicesimum revertuntur, quia Caesar quos addidit dies neque ante Nonas neque ante Idus inserere voluit, ne Nonarum aut Iduum religionem, quae stato erat die, novella conperendinatione corrumperet. Sed nec post Idus mox voluit inserere, ne feriarum quarumque violaretur indictio: sed peractis cuiusque mensis feriis locum diebus advenis fecit: et Ianuario quidem dies quos dicimus quartum et tertium Kalendas Februarias dedit, Aprili sextum Kalendas Maias, Iunio tertium Kalendas Iulias,
Abbreviated transcription (Latin):
num idẽ. cieca terminũ & ambiere dicit᷑ ꝓ crecũire. Iu¬
lius gͥ cesar .x. dies obseruationi ueteri suꝑietit ut ãnũ¬
.ccc lyo. dies quibꝰ sol lustrat zodiatũ efficerẽt. & ne
quacdrans deeẽt. statuit ut quarto quoq anno sac̾dotes
qui turabãt mẽsibꝰ ac diebꝰ unũ int̾kalarẽt diẽ eo scili¬
cet mẽse ac loco quo etiã apud uet̾es mẽsis int̾kalabatire
idẽ ante quinq mẽsis februaris ultimos dies idq bis¬
sextum censuit nommandũ dies autẽ decẽ quos ab eo addi¬
tos cdiximꝰ hac ordinacione distribuit in ianuarium &
sextilẽ & decembrẽ. binos dies inseruit. In aplem autẽ
iuniũ septembr̃e nouembr̃e singulos. S neq mẽsi febru¬
ario addidit diem. ne deo infero religio inmutaretiro
Et marcio maio quintili octohri seruauit pͥstinũ statu
qđ satis pleno erãt numero idẽ dieꝵ singuloꝵ teigẽoꝵ¬

Expanded text:
num", id est circum terminum, et "ambire" dicitur pro "circumire". Iunum", id est circum terminum, et "ambire" dicitur pro "circumire". Iulius igitur Caesar decem dies observationi veteri su dies, quibus sol lustrat zodiacum, efficerent: et, ne quadrans esset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant mensibus ac diebus, unum intercalarent diem, eo scilicet mense ac loco quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est ante quinque ultimos Februarii mensis dies, idque bissextum censuit nominandum. Dies autem decem, quos ab eo additos diximus, hac ordinatione distribuit: in Ianuarium et Sextilem et Decembrem binos dies inseruit, in Aprilem autem Iunium Septembrem Novembrem singulos: sed neque mensi Februario addidit diem, ne deum inferum religio inmutaretur, et Martio Maio Quintili Octobri servavit pristinum statum, quod satis pleno erant numero, id est dierum singulorum tricenor
Abbreviated transcription (Latin):
emer gebat maior confusiõis otcasio. Sed postea gaius
cesar onĩem hant incõstanciã tempoꝵ uagã adhuc ces
incertam mordinẽ state definitionis coegit. anitẽte
sibi marco flauio scriba. Qui scriptos dies singulos ita
ad dictatorẽ retulit ut &s ordocoꝵ inueniri fatillime
osset. &s inuento certus statꝰ ꝑseueraras. Grgo gai
cesar exordiũ noue ordinaciõis initurꝰ dies om̃s qͥ adhuc
confusionẽ fac̾e poterãt cõsũpsit.eaq re fcũm ẽ ut ãnꝰ
sum conficit annum dirigere contẽdit. Nã sicut luuaris ãnꝰ
mẽsis ẽ qui aluna paulominꝰ quã mẽsẽ in zodiaa crecũitiõe
consumit ita solis ãnꝰ hoc dierũ numero colligendꝰ ẽ que
ꝑagit dum ad id signũ se denuo se uertit ex quo digressꝰ
num a circuitu temporis putat cdictũ. qͥa uet̾es an pro
circũponere solebat᷑ ut cato in originibꝰ oratoꝵ. an termi¬

Expanded text:
emergebat maior confusionis occasio. Sed postea C. emergebat maior confusionis occasio. Sed postea C. Caesar omnem hanc inconstantiam temporum vagam adhuc et incertam in ordinem statae definitionis coegit, adnitente sibi M. Flavio scriba, qui scriptos dies singulos ita ad dictatorem retulit ut et ordo eorum inveniri facillime posset et invento certus status perseveraret. Ergo C. Caesar exordium novae ordinationis initurus dies omnes qui adhuc confusionem poterant facere consumpsit, eaque re factum est ut annus sum conficit, annum dirigere contendit. Nam sicut lunaris annus mensis est, quia luna paulo minus quam mensem in zodiaci circumitione consumit, ita solis annus hoc dierum numero colligendus est quem peragit dum ad id signum se denuo vertit ex quo digressus num a circuitu temporis putat dictum, quia veteres "an" pro "circum" ponere solebant, ut Cato in Originibus: "arator an termi
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Et mater quidẽ luciniꝯ eiꝯ rei originẽ romulo as¬
signat. Anti as libro scđo niuña pompiliũ satro ꝵ caura
id iuenisse contendit. iunius seruiũ tulliũ regẽ pͥmum
int̾kalasse cõmemorat. a quo & nũdinas cõstitutas uarrom
bulis duas addidexũt de int̾kalando populũ rogasse.
Cassius eosdẽ sccibit auctores fuluius autẽ iel egisse
Martium consulẽ dic̃ ab urbe condita anno quigẽtesiõ
sex agesimo secũdo mito mox bello etholito. Sed hõc axguit
uarro scribendo antiquissinã legẽ fuisse incisam ĩ colũ¬
na exea alucio pinario & furio consulibꝰ cuim̃tio ĩt̾¬
calaris astribit᷑. hec de int̾kalandipͥncipio satis relata
sũt. Uerũ fuit tempꝰ cũ ꝓpt̾ suꝑsticionẽ int̾ kalatio oĩs
proferri uel imminui c̃sulto anni dies uolebãt mͦ actio
mͦ retractio dieꝵ ꝓueniẽbat. &o sub specie obseruaciõis

Expanded text:
fertur. Et Macer quidem Licinius eius rei originem Romulo adfertur. Et Macer quidem Licinius eius rei originem Romulo adsignat; Antias libro secundo Numam Pompilium sacrorum causa id invenisse contendit; Iunius Servium Tullium regem primum intercalasse commemorat, a quo et nundinas institutas Varroni bulis duas addiderunt, de intercalando populum rogasse: Cassius easdem scribit auctores: Fulvius autem id egisse M'. Acilium consulem dicit ab urbe condita anno quingentesimo sexagesimo secundo, inito mox bello Aetolico. Sed hoc arguit Varro scribendo antiquissimam legem fuisse incisam in columna aerea a L. Pinario et Furio consulibus, cui mentio intercalaris ascribitur. Haec de intercalandi principio satis relata sunt. Verum fuit tempus cum propter superstitionem intercalatio omnis proferri vel imminui consulto anni dies volebant, modo auctio, modo retractio dierum proveniebat et sub specie observationis
Abbreviated transcription (Latin):
dies cepit qui additꝰ ẽ nundinis om̃is ille ãnꝯ in faustis
casibus luctuosus fuit Maximeq lepidiano tumultu opi¬
nio ista firmata ẽ. Nonis aut̃e conuẽtꝰ uniũ se multitudi¬
nis uitandꝰ existimabat᷑ qͦuiam populꝰ roͣnꝰ exactis & iã
egibꝰ diẽ hc̃ nonaꝵ maxime celebrabat. que natale
seruii tullii existimabat quia cũ int̾tũ eẽt quo mẽse seruiꝰ
tulliꝰ natꝰ fuisset nonis tame ẽẽ natũ cõstarae. om̃s nonas
celebrinotitia frequentabãt. Ueritos gͦ qui diebꝯ pre erant
ne quid nundinis collecta umũsitas ob desiderium regis no
dare annum diximꝰ eoꝵ ꝑmissus ẽ arbitrio qui fastis pre¬
erant. uti cũ uellent int̾kalaret᷑. dũ mͦ eũ in medio t̾mina¬
liorum uel mẽsis int̾kalaris ita locarẽt ut a suspecto die
kalaẽẽ fuisse. Quãdo autẽ pͥmũ int̾ kalatũ sit uarie re¬

Expanded text:
dies coepit qui addictus est nundinis, omnis ille annus infaustis dies coepit qui addictus est nundinis, omnis ille annus infaustis casibus luctuosus fuit, maximeque Lepidiano tumultu opinio ista firmata est. Nonis autem conventus universae multitudinis vitandus existimabatur quoniam populus Romanus exactis etiam regibus diem hunc Nonarum maxime celebrabat quem natalem Servii Tullii existimabat; quia cum incertum esset quo mense Servius Tullius natus fuisset, Nonis tamen natum esse constaret, omnes nonas celebri notitia frequentabant, veritos ergo qui diebus praeerant ne quid nundinis collecta universitas ob desiderium regis novdare annum diximus eorum est permissus arbitrio qui fastis praeerant, uti cum vellent intercalaretur, dum modo eum in medio Terminaliorum vel mensis intercalaris ita locarent, ut a suspecto die rcalarem fuisse. Quando autem primum intercalatum sit varie re
Abbreviated transcription (Latin):
Mensis februariꝰ deputatꝰ ẽ qm̃ is ultimꝰ annierat. qđ
& iam ip̃m de grecoꝵ imitacione faciebãt. Nã et illi ultimo ãni
sui mẽsi suꝑfluos int̾ferebãt dies ut refeet glaucippꝰ qui
de saccis acheniensium sceipsit. ueꝵ una re agrecis diffe¬
rebant. Nã illi cõfecto ultimo mẽse romani nõ cõfecto febru¬
axio s post ugesimũ & terciũ eius dĩe int̾ kalabãt t̾mina¬
libus salicet iam ꝑactis Deinde reliquos febreu urii mẽsis
dies qui erãt quinqs pꝰ int̾ kalationẽ subiungebãt. credo
uetoris religionis sue more ut februariũ om̃imodo mar¬
tius conseq̃ret᷑. Sed cum sepe eueniret ut nundine modo ĩ
anni principẽ diem mͦ in nonas cecderẽt utrũq autẽ ꝑni-¬
ciosũ rei pu ͭ ͤ putabat᷑ remediũ quo hoc aũteret᷑ ex cogitatũ¬
est qͦd aperiemꝰ si priꝰ ostenderimꝰ cur nũdine uel primis
⁊alẽdis uel nonis om̃ibꝰ cauebãt᷑. Nã quociẽs incipiẽte ã

Expanded text:
sis Februarius deputatus est quoniam is ultimus anni erat, quod etiam ipsum de Graecorum imitatione faciebant. Nam et illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies, ut refert Glaucippus, qui de sacris Atheniensium scripsit. Verum una re a Graecis differebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario sed post vicesimum et tertium diem eius intercalabant, Terminalibus scilicet iam peractis. Deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant quinque, post intercalationem subiungebant, credo vetere religionis suae more, ut Februarium omni modo Martius consequeretur. Sed cum saepe eveniret ut nundinae modo in anni principem diem, modo in Nonas caderent —utrumque autem perniciosum rei publicae putabatderimus cur nundinae vel primis Kalendis vel Nonis omnibus cavebantur. Nam quotiens incipiente anno
Abbreviated transcription (Latin):
irẽe habitatiõĩs uertitẽ fulget. Nã canter in estiuo tropito
est iu quo meante sole radii temꝑatã nr̃am nõ eminꝰ sed
suꝑne demissi rectis fulgoribꝰ lustrãt. Unde estimatũ est
a nõ nullis ad ꝓpitiandũ tẽ maxime dm̃i caloris apollina¬
ribꝰ litari. S inueniõ in litteris hos ludos uictorie non ua¬
litudinis causa ut quidam annaliũ memorãt scriptores
institatos. Bello enim punico hi ludi ex libris sibillinis
eimũ sũt inscituti suadente coruelio ruto decẽuiro

Expanded text:
rae habitationis verticem fulget. Nam Cancer in aestivo tropico rae habitationis verticem fulget. Nam Cancer in aestivo tropico est, in quo meante sole radii temperatam nostram non eminus sed superne demissi rectis fulgoribus lustrant. Vnde aestimatum est a nonnullis ad propitiandum tunc maxime deum caloris Apollinaribus litari. Sed invenio in litteris hos ludos victoriae, non valitudinis causa, ut quidam annalium scriptores memorant, institutos. Bello enim Punico hi ludi ex libris Sibyllinis primum sunt instituti suadente Cornelio Rufo decemviro
Abbreviated transcription (Latin):
unde & apollinẽ idẽ solem mͦ sospitatẽ mͦ pestem
signi ficantibꝰ cognominibꝰ adoramus. Cum tamẽ pestis q̃
ab eo noxiis ĩmittitur aꝑte hũc deũ bonis ꝓpugnare signi¬
tet. Hinc est qđ apuel pachinũ sicilie ꝓmuntoriũ ap¬
lo libistinꝰ eximia religione celebrat᷑. nã cũ libies inua¬
suri siciłiã classem apulissent ad id ꝓmuntoriũ apollo
qui ibi colit᷑ inuocatꝰ ab incolis inmissa hostibꝰ peste cũc¬
tis subita morte int̾ceptis libistinꝰ cognominatꝰ ẽ. Nõis
stas. Nam cum ludi rome apollini celebrarẽt᷑ ex uaticinio
Martii uatis carmineq sibillino repentino hostis aduẽtu
plebs ad arma excitata occurrit hosti. Eoq tp̃re nubes
sagitarũ in adu̾sos uisa ferri &s hostem fugauit &s uictores
omanos ad spectaculũ dei sospitalis reduxit. hinc intelli
prelii causa nõ pestilencie sicut quidam estimãt ludos insti¬
tutos. Hec est autẽ huiꝰ estimacionis racio qđ tũc sol suꝑ¬

Expanded text:
Unde et Apollinem, id est solem, modo sospitalem modo pestem significantibus cognominibus adoramus, cum tamen pestis quae ab eo noxiis inmittitur aperte hunc deum bonis propugnare significet. Hinc est quod apud Pachynum Siciliae promuntorium Apollo Libystinus eximia religione celebratur. Nam cum Libyes invasuri Siciliam classem adpulissent ad id promuntorium, Apollo, qui ibi colitur, invocatus ab incolis inmissa hostibus peste et paene cunctis subita morte interceptis Libystinus cognominatus est. Nostris stas. Nam cum ludi Romae Apollini celebrarentur ex vaticinio Marcii vatis carmineque Sibyllino, repentino hostis adventu plebs ad arma excitata occurrit hosti, eoque tempore nubes sagittarum in adversos visa ferri et hostem fugavit et victores Romanos ad spectacula dei sospitalis reduxit. Hinc intellegitur proelii causa, non pestilentiae sicut quidam aestimant, ludos institutos. Haec est autem huius aestimationis ratio quod tunc sol su
Abbreviated transcription (Latin):
facerẽt apolliui boue aurato & capris duabꝰ albis au¬
atis. latoue boue femina aurata. ludos increco popu
coronatꝰ spectare usꝯ est. hec p̾cipue tͣdit᷑ origo ludorum
apoliuariũ. Nc̃ ex aliis quoq huiꝰ dei nõibꝰ eũcdẽ ẽẽ apollinẽ
d solẽ ꝓbemꝰ Aoxias cognomĩatꝰ ut at oenopides

Expanded text:
facerent, Apollini bove aurato et capris duabus albis aufacerent, Apollini bove aurato et capris duabus albis auratis, Latonae bove femina aurata. Ludos in circo populus coronatus spectare iussus. Haec praecipue traditur origo ludorum Apollinarium. Nunc ex aliis quoque huius dei nominibus eundem esse Apollinem et solem probemus. Λοξίας cognominatur, ut ait Oenopides
Abbreviated transcription (Latin):
cepit silla uocitari fert᷑ autẽ in carminbꝰ martii uatiᷤᷤ
cuiꝰ duo uoluñã illata sũt in senatũ inuentũ eẽ itastͥp¬
tum. hostem romani Siex agro expellere uultis uomicã
gentiũ uenit longe apollini censeo uouẽdos ludos qu
qͦt annis comit̾ apollini fiãt. His ludis p̃sit is p̾tor qui
ius populi plebiq dabit sũmũ. Decẽ uiri greto uitu hostii
saccifitẽt hoc si recte facietis gaudebitis semꝑ.fietq .u.
inpos pasct̃ placide. Ex hoc carmĩe cum ꝓcurãdi gr̃a
dies unꝯ rebus diuinis ĩpensus eẽt.postea senatꝰ consultũ
factũ ut detẽ uiri qͦ magis insteuerẽt᷑ de ludis apollini
agundis req diuina recte faciẽda libros sibillinos adi¬
eẽt. In quibꝰ cũ idẽ repente nũciatũ eẽt censuerũt pa¬
es apolliui ludos uouẽdos facie dosq. inq eam uẽ di¬
decĩmilia aeris p̃tori d duas hostias maiores dari. de¬
cem uirisq preceptũ ut greto xitu histe hostiis saccũ

Expanded text:
 Fertur autem in carminibus Marcii vatis, cuius duo volumina inlata sunt in senatum, inventum esse ita scriptum: hostem, Romani, si ex agro expellere vultis, vomicam quae gentium venit longe, Apollini censeo vovendos ludos qui quotannis comiter Apollini fiant. His ludis faciendis praesit is praetor qui ius populo plebique dabit summum. Decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. Hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque rcampos pascunt placide. Ex hoc carmine cum procurandi gratia dies unus rebus divinis impensus esset, postea senatus consultum factum uti decemviri, quo magis instruerentur de ludis Apollini agundis reque divina recte facienda, libros Sibyllinos adirent. In quibus cum eadem reperta nuntiatum esset, censuerunt patres Apollini ludos vovendos faciendosque, inque eam rem duodecim milia aeris praetori et duas hostias maiores dari, decemvirisque praeceptum ut Graeco ritu hisce hostiis sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. e lit̾erã clitũt cum aspiracione prioris littere
significãt hoc dici in aliquẽ aduersa p̃cacione
idẽ ĩmitte feriẽdo. qua uoce ferũt latonam usam. cum apol¬
linẽ hortaret᷑ impetũ phitonis lacellere sagittis. Cuiꝰ rei na¬
tuxalẽ uõne suo loco redlã. hanc uotẽ id ẽ
adũsꝯ amazonas theseo regnante.Nãq mitirros bellũ iussit
ip̃is his uerbis sem&s ipsũ auxiliatore inuocare hortariq
lari apollinẽ

Expanded text:
 Ε litteram dicunt cum adspiratione prioris litterae, significant hoc dici in aliquem adversa precatione, est immitte feriendo. Qua voce ferunt Latonam usam cum Apollinem hortaretur impetum Pythonis incessere sagittis, cuius rei naturalem rationem suo loco reddam. Hanc vocem, id esadversus Amazonas Theseo regnante. Namque inituros bellum iussit his ipsis verbis semet ipsum auxiliatorem invocare hortariquelari Apollinem
Abbreviated transcription (Latin):
meandex socibit milesios
sua ĩmolare:
refert thesea tũ in cretã admino¬
taurum duceretur nouilse pro salute atq reditu suo
is nominibꝰ cebrant᷑ cũ alios quoq deos ex contrario ĩ eadẽ
duplici censeri &s potestate accipiamꝰ & nõe. ut neptunum
quẽ alias

Expanded text:
eandrius scribit Milesios sua immolare. Pherecydes refert Thesea cum in Cretam ad Minotaurum duceretur, vovisse pro salute atque reditu suois nominibus celebrantur, cum alios quoque deos ex contrario in eadem re duplici censeri et potestate accipiamus et nomine, ut Neptunum quem alias
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ uertentibꝰ anni numerũ apud romanos suꝑg
habundasse iam diximꝰ. hoc quoq exrore ĩã cognito hec
species em̃lacionis inducta est. Tertio quoq octennio Ita
int̾ kalandos dispensabãt cdies ut nõ .xc. sed.lxuii. inter¬

Expanded text:
quibus vertentis anni numerum apud Romanos super quibus vertentis anni numerum apud Romanos super Graecum abundasse iam diximus. Hoc quoque errore iam cognito haec species emendationis inducta est. Tertio quoque octennio ita intercalandos dispensabant dies ut non nonagint
Abbreviated transcription (Latin):
zodiacum conficit deeẽ ãno suo .xi. dies & quadrantẽ int̾¬
ex quibꝰ tres mẽses trigenũ dieꝵ cõposuerũt int̾calarent.
greci fecerũt q̃m erat oꝑosum atq difficile om̃ibꝰ ani
.xi. dies et quadrantẽ int̾talare. Itaq maluer̃t hũc numerum
octies multiplicare arxc. dies qui nascũt᷑ si quadrans
cum diebꝰ .xi. octies cõponat᷑ inserere in .iii. mẽses ut dixiq
boniends appellãbãt. hũc gͦ. ordinẽ romanis qͦq imita¬
ri placuit s feustea: quipp e fugit eos dĩe unũ sĩt supra
ainmonuimus additũ ase ad grecũmuneẽiũhonorẽ ĩpa¬
xis numeri ea re ꝑ octenniũ conuenire numerꝰ atq or¬
qͣsi suꝑ fundendos grecoꝵ exemplo computabãt dies alter¬
nisq anuis binos & uigenos. alternis ternos uigenosq
int̾kralantes expensabant int̾kalaciõibus .iiiiͦ ͬ. S octauo
quoq anno int̾ kalaͣres .uiii. affluebãt dies ex singulis.

Expanded text:
zodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, interzodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, interex quibus tres menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent.um erat atque difficile omnibus annis undecim dies et quadrantem intercalare. Itaque maluerunt hunc numerum octies multiplicare et nonaginta dies, qui nascuntur si quadrans cum diebus undecim octies componatur, inserere in tres menses, ut diximus, βολίμους appellitabant. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem imparis numeri. Ea re per octennium convenire numerus atque oronaginta quasi superfundendos Graecorum exemplo computabant dies alternisque annis binos et vicenos, alternis ternos vicenosque intercalantes expensabant intercalationibus quattuor. Sed octavo quoque anno intercalares octo adfluebant dies ex singulis
Abbreviated transcription (Latin):
ugenũq num̃o alternauert̃. paulopꝰ numa in honor
imparis numi seccetũ hoc & ante pytagorã ꝑturiente
natura unũ adiecit diem quẽ ianuario dedit ut tã in
amno quã in mẽsibꝰ singulis pret̾ unũ februariũ impar
numerꝰ seruaret᷑. Nã quia aduodetim mẽses si singuli
ut pari aut impari num̃o putarẽt᷑ cõsumacionẽ pa
facerẽt unus pari num̃o institutꝰ uniusã putationẽ ĩpa¬
possidebãt. None in his septimane exãt. similit᷑q pꝰ idus
decembris septẽ in sngłis dies usq ad seqũẽtes kal
uasi inferis & diminucio de par numerꝰ cõuenir
Cum gͦ romani ex hac distributiõe pompilii ad lune cur¬
sum sicut greci annũ ꝓpriũ cõputarẽt necessario & int̾¬
calarẽ mẽsem constituer̃t more grecoꝵ. Nã & greci cum
animadũterẽt teme se ccc. l.iiiiͦ. diebꝰ ordinalle annum
cu appareret de solis cursu qui cccly.u. diebꝰ &s qͣdrãte

Expanded text:
tricenumque numero alternaverunt. Paulo post Numa in honorem tricenumque numero alternaverunt. Paulo post Numa in honorem imparis numeri, secretum hoc et ante Pythagoram parturiente natura, unum adiecit diem quem Ianuario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis praeter unum Februarium impar numerus servaretur. Nam quia duodecim menses, si singuli aut pari aut impari numero putarentur, consummationem parem facerent, unus pari numero institutus universam putationem impapossidebant. Nonae in his septimanae erant similiterque post Idus decem septem dies in singulis usque ad sequentes Kalendas quasi inferis et deminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum sicut Graeci annum proprium computarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam animadverterent temere se CCCLIIII diebus ordinavisse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui CCCLXV diebus et quadrante
Abbreviated transcription (Latin):
genio magisteo cõprehẽdere potuit. uel quia grecoꝵ ob¬
tos .l..iiiiͦͬ. dies quibꝰ .xii. lune arrsꝰ confiti credidit an¬
nus extenderet᷑. Atq his .l. diebꝰ ase additis adiecit alios
sex retractos illis sex mẽsibꝰ qui .xxx. hẽbant dies idẽ de
singulis singulos factisq Lo .ui. dies in duos nouos m̃ses
pari racione diuisit ac de duobꝰ pͥorẽ ianuariũ nũcupauit
primũq anni ẽẽ uoluit tanqͣ bicipitis dei mẽsem respiciẽtẽ¬
& ꝓspiciẽtem trãsacti ãm finẽ futuriq pͥncipiũ. Scdm̃
icauit februo deo qͥ lustrdcionũ potens credit᷑. lustra
aũt eo mẽse ciuitatẽ necesse  erat quo statuit iusta diis
manibꝰ soluerent᷑. numȩ ordinacionẽ finitimi mox secuti
totidẽ diebꝰ totidẽq mẽsibꝰ ut pompilio placuit ãnũ suũ
cõputare ceper̃. Sed hoc solo discrepabãt qđ mẽses uncde tͥgemũ

Expanded text:
genio magistro conprehendere potuit, vel quia Graecorum obgenio magistro conprehendere potuit, vel quia Graecorum obt IIII dies, quibus XII lunae cursus confici credidit, annus extenderetur, atque iis L diebus a se additis, adjecit alios VI retractos illis VI mensibus, qui XXX habebant dies, id est, de singulis singulos, factosque L et VI dies in duos novos menses pari ratione divisit, ac de duobus priorem Januarium nuncupavit, primumque anni esse voluit, tanquam bicipitis dei meac prospicientem transacti anni finem futurique principia; secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens creditur. Lustrari autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut iusta dis Manibus solverentur. Numae ordinationem finitimi mox secuti totidem diebus totidemque mensibus ut Pompilio placuit annum suum computare coeperunt; sed hoc solo discrepabant, quod menses undetricenum
Abbreviated transcription (Latin):
appellationẽ quẽ germaniti appellacione. octobrẽ uͦ suo
nĩe domitianꝰ inuaserat S ubi infaustũ uocabulũ ex
om̃i aere uel saxo placuit eradi. Menses quoq usuirrpati¬
one tyerannite appellacionis exuti sũt. Cautio qͦq po¬
stea principũ cet̾oꝵ dixi ominis in fausta uitantiũ m̃ sibꝰ
a seͬtembri usq ad detembeẽ prisca nõa reseruauit. Hec
fuit a romulo amiua ordinata dimẽsio qui sic̃ iã supͣ dixiꝯ
uͦ trigenos haberẽt dies. S cũ is mimerꝰ neq solis cur¬
u neq lune rationibus cõuenre et ñnunquã usu uen¬
bat ut frigꝰ anni e stiuis mẽsibꝰ && ctͣ calor hiemalibꝰ
ꝓuenira. Qđ ubi contigisset tantũ dieꝵ sine ullo m̃sis
noĩe paciebant᷑ absumi. quãtum ad ied anni tẽpꝰ adduceret
quo celi habitꝰ in stanti mẽsi aptus inueniret᷑. S secutus
numa quãtum sub celo rudi & scł̃o adhuc impolito solo in¬

Expanded text:
appellationem: quem Germanici appellatione Octobrem vero suo appellationem: quem Germanici appellatione Octobrem vero suo nomine Domitianus invaserat. Sed ubi infaustum vocabulum ex omni aere vel saxo placuit eradi, menses quoque usurpatione tyrannicae appellationis exuti sunt: cautio postea principum ceterorum diri ominis infausta vitantium mensibus a Septembri usque ad Decembrem prisca nomina reservavit. Haec fuit a Romulo annua ocursui neque lunae rationibus conveniret, nonnumquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus et contra calor hiemalibus proveniret: quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi quantum ad id anni tempus adduceret quo caeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus Numa, quantum sub caelo rudi et seculo adhuc inpolito solo in
Abbreviated transcription (Latin):
ac februariũ retinuit nom̃ cum nõ iuderet᷑ iam qntꝰ eẽ
sed septimꝰ S postea in honorẽ iulii cesaris dictatoris le¬
gẽ ferente marco antonio marci filio consule iulius aꝑ¬
pellatꝰ est qđ hoc mẽse ad quartũ idus quintilis iuliꝰ
ꝓcreatꝰ sit. Augustꝰ denide est qui sextilis antea uo¬
cabat᷑ donet honori augusti daret᷑ ex senatꝰ consulto
cuiꝰ uerba subieçi. Cum imꝑator Augustꝰ cesar mẽse sex¬
tili & pͥmũ cõsulatũ muexit & triumphos tres in uebem
intulerit o ex iamculo legiones secute cdeducteq sint eiꝰ
auspicia ac fidẽ sed & egyptꝰ hoc mẽse in pt̃atẽ populi ro¬
mani redacta sit. finisq hoc mẽse bellis ciuilibꝰ ĩpositꝰ
atq obhas causas hic mẽsis huic imꝑio felicissim
sit ac fuerit placere senatui ut hic mẽsis augustꝰ appel¬
let᷑. Itẽ plebicitũ fcũm ob eãdẽ rem sexto pacubio tͥbuno
plebem rogante.mẽsis septembris principalẽ sui retinet

Expanded text:
ac Februarium retinuit nomen, cum non videretur iam quintus esse sed septimus. Sed postea in honorem Iulii Caesaris dictatoris legem ferente M. Antonio M. filio consule Iulius appellatus est, quod hoc mense a. d. quartum Idus Quintiles Iulius procreatus sit. Augustus deinde est, qui Sextilis antea vocabatur donec honori Augusti daretur ex senatus consulto cuius verba subieci: cum Imperator Caesar Augustus mense Sextili et primum consulatum inierit et triumphos tres in urbem intulerit et ex Ianiculo legiones deductae secutaeque sint eius auspicia ac fidem, sed et Aegyptus hoc mense in potestatem populi Romani redacta sit finisque hoc mense bellis civilibus impositus sit atque ob has causas hic mensis huic imperius felicissimus sit ac fuerit, placere senatui ut hic mensis Augustus appelletur. Item plebiscitum factum ob eandem rem Sexto Pacuvio tribuno plebem rogante. Mensis September principalem sui retinet
Abbreviated transcription (Latin):
terpretat᷑ cogitationes latentes EpUNE AΠTOTOU ẼPUINT EIN¬
ꝓpͥa appellatione uotatꝰ ẽ. uirtꝰ solis est q̃ fructibꝰ effectꝰ
eiusdẽ est qui frugibꝰ p̃est. Et hinc nate sũt appellacio¬
nes deoꝵ sicut ceteroꝵ qui ad solẽ certa et archana raci¬
ne referunt᷑. Et ne tanto secreto nuda prestet᷑ allext
aucto ritates ueteꝵ de singłis consulamꝰ. Apollinis nom̃
multiplici int̾p̾tacione ad folẽ refert᷑ Cuiꝰ rei ordinem pandere¬
minis litterã retinere significationẽ negandi
solus obtinuit solem uocauit.speu sippꝰ qđ ex multis ig¬
nnbꝰ cõstet uis eiꝰ¬

Expanded text:
terpretatur cogitationes latentes, Ἑρμῆς ἀπὸ τοῦ terpretatur cogitationes latentes, Ἑρμῆς ἀπὸ τοῦ a appellatione vocitatus est. Virtus solis est quae fructibus, effectus eiusdem est qui frugibus praeest. Et hinc natae sunt appellationes deorum sicut ceterorum qui ad solem certa et archana ratione referuntur: et, ne tanto secreto nuda praestetur adsertio, auctoritates veterum de singulis consulamus. Apollinis nomen multiplici interpretatione ad solem refertur, cuius rei ordinem perminis litteram retinere significationem negandi:solus optinuit, solem vocavit: Speusippus, quod ex multis ignibus constet vis ei
Abbreviated transcription (Latin):
tate diuina uoluerũt perge queso racionẽ michi tante sub
uno nomĩe in om̃ibꝰ diu̾sitatis aꝑire. Tum uetius caue estime
mi auiane poetarũ grege cum de diis fabulantur nõ ab a¬
ditis plexũq philosofie semiua mutuari. Nã qđ om̃s pene
deos dumtaxat qui sub celo sũt ad solem referũt. nõ uana
sapsticio sed racio diuina cõmendat. Si enim sol ut uet̾ibꝰ pla¬
cuit dux e moderator ẽ luminũ reliquoꝵ & solus stellis
tino constat placuisse significãt necesse ẽ ut solẽ qͥ modera¬
tire nostra moderantes om̃ium q̃ cieca nos gerunt᷑ fatea¬
miro auctorẽ. Et sicut maro cum de una iunone dic̾et quo
ine leso ostendit uniꝰ dei effectꝰ uarios. pro uariis ten¬
sendos ẽẽ nũbꝰ.ita diu̾se uirtutes solis nõa dis dederũt
unde cͥnłosiãt. sapientiũ principes ꝓdider̃ uirtutẽ gͥ so¬
lis q̃ diuinatiomi curaciõiq p̾est appollinẽ uocauer̃ q̃ ser¬
monis auctor est merarrii nomẽ accepit. Nãqͥa sormo in.¬

Expanded text:
b uno numine in nominibus diversitatis aperire.» Tum Vettius: «cave aestimes, mi Aviene, poetarum gregem, cum de dis fabulantur, non ab ais plerumque philosophiae semina mutuari. Nam quod omnes paene deos, dumtaxat qui sub caelo sunt, ad solem referunt, non vana superstitio sed ratio divina commendat. Si enim sol, ut veteribus placuit, dux et moderator est luminum reliquorum et solus stellis tino constat placuisse, significant: necesse est ut solem, qui moderatur nostra moderantes, omnium quae circa nos geruntur fateamur auctorem. Et sicut Maro, cum de una Iunone diceret, "quo numine laeso," ostendit unius dei effectus varios pro variis censendos esse numinibus, ita diversae virtutes solis nomina dis dederunt. Vnde ἓν τὸ πᾶν sapientum principes prodiderunt. Virtutem igitur solis quae divinationi curationique praeest Apollinem vocaverunt, quae sermonis auctor est Mercurii nomen accepit. Nam quia sermo in
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc cog¬
nomine finita pestilentia nuncupatũ. eadẽ opinio sospitalis
⁊ medici deim̃ nr̃is quoq saceis fouet᷑.Nãq uregines
uestales ita indigitãt apollo medice apollo pean. Cũ i
sint huiꝯce sidoris iobẽ. solis duo maxime effectꝰ. alt̾ quo
calore temꝑato uiuat mor taliũ uitã. Alter quo iactu
racdioꝵ ñnũquã pestiferũ ureꝰ ĩmittit. auo eadẽq cogno¬
mina crra singulos e ffeitꝰ ꝓpͥis enũciaciõibꝰ signãt ap¬

Expanded text:
hoc cognomine finita pestilentia nuncupatum. Eadem opinio sospitalis et medici dei in nostris quoque sacris fovetur. Namque virgines Vestales ita indigitant: Apollo Medice, Apollo Paean. Cum ergo sint huiusce sideris, id est solis, duo maximi effectus, alter quo calore temperato iuvat mortalium vitam, alter quo iactu radiorum nonnumquam pestiferum virus immittit, duo eademque cognomina circa singulos effectus propriis enuntiationibus signant, ap
Abbreviated transcription (Latin):
te nũro ab augmẽto in diminucionẽ cõputaciõ resoluta
siuer&. Ita enimnos xͣcliem deinde nonũ & postea
onTa dicit cꝰ paulatĩ
deficientis supputatio in nom̃ desinit secuturi et xcTa uEnon¬
illum qui precedit numeꝵ successurꝰ pͥori in defectum
meanti: Quod & homerꝰ uester mantuanꝰ intelligens
illud stare dici ad qđ accedit᷑ ait. stat sua cuiq di es exore¬
mũ diem stare dicons quasi ad qũe ꝑ om̃s eat᷑. idẽ poeta
doctrina acuerecunclia iuxta nobilis. sçiens romanos
ueteres ad lune ciresum & re quentes ad solis. ãm tp̃ra
duces anui hac inuocacione designãs. Hic amenꝰ. hoc eqͥd
mecũ multũ ac feequẽt᷑ agitaui quia sit hoc qđ solẽ modo¬

Expanded text:
te numero ab augmento in diminutionem conputatio resoluta te numero ab augmento in diminutionem conputatio resoluta desineret. Ita enim nos decimum diem deinde nonum et postea οντα dicit cuius paulatim deficientis supputatio in nomen desinit secuturi et ἱillum qui praecedit numerum successurus priori in defectum meanti? Quod et Homerus vester Mantuanus, intellegens illud stare dici ad quod acceditur, ait, stat sua cuique dies, extremum diem stare dicens, quasi ad quem per omnes eatur. Idem poeta doctrina ac verecundia iuxta nobilis, sciens Romanos veteres ad lunae cursum et sequentes ad solis anni tempora duces anni hac invocatione designans.» Hic Avienus: «hoc equidem mecum multum ac freque
Abbreviated transcription (Latin):
an tuscũ quoq thibxĩ aliquid ex distiplinis suis hausisse
consentiat¬
sũbiecit eustachius Nõ solũ chorꝰ nõ int̾ graues
ilix& ornatꝰ. s nec qͥsꝙ aliꝰ ut estimo tã fu tilis pos¬
et esse iudicii qui romanĩ anni sic ad uugũe ut aiunt em̃¬
datũ ordinẽ non ꝓbaret aumaiorẽ geãm o tenax menio¬
xia
⁊ luculenta oracio referentis adietit. Nec miꝵ si hec dige¬
ries morsum euasit rep̾hensionis. cui accersita ẽ ab egip¬
to postreme correctionis auctoritas. Nam iuliꝯ cesar ut
sicleꝵ motꝰ de quibꝰ nõ indoctos libros reliquit ab egyp¬
tiis disciplinis hausit. Ita hoc quoq ex eadẽ institutione
utuatꝰ ẽ ut ad folis cursum finĩendi ãni tẽpꝰ extẽdero
Latii uͦ uet̾es incole qͥanichiliam tum distere ab egypto
licebat. ad quã nullus illis cõmeatꝰ patebat mor̃e grecie
ĩnumerandis mensium cliebꝰ secutist̃. &s reteoũsũ cedẽ¬

Expanded text:
an Tuscum quoque Tiberim aliquid ex disciplinis suis hausisse an Tuscum quoque Tiberim aliquid ex disciplinis suis hausisse consentiatubiecit Eustathius: Non solum Horus noster, gravis vir et ornatus, sed nec quisquam alius, ut aestimo, tam futilis posset esse iudicii, qui Romani anni sic ad unguem, ut aiunt, emendatum ordinem non probaret, cui maiorem gratiam et tenax memoria t luculenta oratio referentis adiecit. Nec mirum, si haec digeries morsum reprehensionis evasit, cui accersita est ab Aegypto postremae correctionis auctoritas. Nam Iulius Caesar ut siderum motus, de quibus non indoctos libros reliquit, ab Aegyptiis disciplinis hausit, ita hoc quoque ex eadem institutione mutuatus est, ut ad solis cursum finiendi anni tempus extenderet. Latii vero veteres incolae, quia nihil iam tum discere ab Aegypto licebat, ad quam nullus illis commeatus patebat, morem Graeciae in numerandis diebus secuti sunt, ut retroversum ceden
Abbreviated transcription (Latin):
qͤ trinũdino die ꝓposita asingulis atq uniu̾sis facile
noscebant᷑. uncde &iami mos tractus at leges trinunamo
ꝓmulgaxent᷑. Ca re &siã candidatis usus fuit ĩ cõm¬
tium nundinis uenixe. & incolle consistere unde coram
possent ab uniũsis uideri. S hec om̃ia negligencius
hẽri cepta &s post abolita. pꝰquã int̾ nũdino abiã ob multi¬
tudinẽ plebis frequẽtes acd ẽe ceperũt.Est & iã nũdina ro¬
manoꝵ dea a nono die nastentiũ mincupata qͥ lusteitꝰ dicit᷑
ẽ autẽ luste icꝰ dies quo infantes lustr̃at᷑ et nom̃ accipiunt
s is maribꝰ. Non loctauus ẽ feminis plene ut arbiteor ãni
ac mẽsiũ constitucione digesta ht̃ chorꝰ qͦq nẽt qđ de dieꝵ
uocabulis et obseruaãõe consuluit. Et scire quidẽ uelim
Nũqͥd sit qđ argutꝰ niligena & gentis accola numeroꝵ
potentis ex hoc ordine romane dispensaciõis irrideat

Expanded text:
quae trinundino die proposita a singulis atque universis facile quae trinundino die proposita a singulis atque universis facile noscebantur. Unde etiam mos tractus ut leges trinundino die promulgarentur. Ea re etiam candidatis usus fuit in comitium nundinis venire et in colle consistere unde coram possent ab universis videri: sed haec omnia neglegentius haberi coepta et post abolita, postquam internundino etiam ob multitudinem plebis frequentes adesse coeperunt. Est etiam Nundina Romanorum dea a nono die nascentium nuncupata, qui lustricus dicitur. Est autem dies lustricus quo infantes lustrantur et nomen accipiunt: sed is maribus nonus, octavus est feminis. Plene, ut arbitror, anni ac mensium constitutione digesta habet Horus quoque noster quod de dierum vocabulis et observatione consuluit. Et scire equidem velim, numquid sit quod argutus Niligena et gentis accola numerorum potentis ex hoc ordine Romanae dispensationis inrideat,
Abbreviated transcription (Latin):
as dicũt am̃dacio uindicãt᷑ patrocinio uetustatis. qui contra
sentiũt estimatu etatisque legẽ secuta ẽ uera depromũt.
harũ originẽ quidani romulo assignãt quẽ comunitato
regno cuntito tatio sacrificiis & sodalitatibꝰ institutis.
nũdinas qͦq adietisse cõmemorant sicut tutidanꝰ affremͣt.
S cassius seruiũ tulliũ fecisse nũdinas dicit ut in uxbe
ex agris conuenieẽt urbanas rusticasq res ordinaturi.
Geminꝰ ait diem nundinaꝵ ex actis iam regibꝰ cep
cebrari quia pleriq de plebe repetita seruii tullii momo¬
ria parentarent ei nundinis. Cui rei ciam uarro con¬
sentit rutiliꝰ scoeibit romauos instituisse nũdinas ut .uiii.
quidẽ cdiebꝰ in agris rustici opus facerẽt. Nono autẽ die
int̾misso rure ad mercatũ legesq accipiẽdas romã ueni
xẽt. & ut scita atq consulta frequẽtiore populo referẽẽt᷑

Expanded text:
as dicunt a mendacio vindicantur patrocinio vetustatis: qui contra as dicunt a mendacio vindicantur patrocinio vetustatis: qui contra sentiunt aestimatu aetatis quae legem secuta est vera depromunt. Harum originem quidam Romulo adsignant, quem communicato regno cum T. Tatio sacrificiis et sodalitatibus institutis nundinas quoque adiecisse commemorant, sicut Tuditanus adfirmat. Sed Cassius Servium Tullium fecisse nundinas dicit, ut in urbem ex agris convenirent urbanas rusticasque res ordinaturi. Geminus ait diem nundinarum exactis iam regibus coepisse celebrari, quia plerique de plebe repetita Servii Tullii memoria parentarent ei nundinis: cui rei etiam Varro consentit. Rutilius scribit Romanos instituisse nundinas, ut octo quidem diebus in agris rustici opus facerent, nono autem die intermisso rure ad mercatum legesque accipiendas Romam venirent, et ut scita atque consulta frequentiore populo referrentur,