comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eorum actibus edocemur. sicut scͥꝑtum est. Factum est
autem dum apollo eẽt coruithi: paulus ꝑagratis suꝑio¬
ribus partibus uenit ephesum. Et cum inuenisset qͦs¬
dam discipłos: dixit illis. Si sp̃m sc̃m accepistis creden¬
tes: At illi dixerunt. S neq si est sp̃c sc̃s audiuimus.
Bixitq paulus. In quo gͦ baptizati estis: Et responde¬
runt dicentes. Iohannis baptismo. Ait autem paulus
Iohannes baptirauit baptismo penitentiȩ plebi dicens.
in eum qui uenturus eẽt post ipsum ut crederent:
om̃s uiri fere duodecim. Si igitur illi sunt baptizati. ut
post ur̃a mendatia ueram ꝑcipitis nouitatem: Qui si
male hoc facimus. quare nos queritis: Aut certe si
crimen est: paulum primitus condeminate: qui utiq
paulus quod iam fuerat abluit. Nos autem in uobis
qđ nondum est baptizamꝰ. Non enim uos ut sepe ĩ a
diximus uero baptismate tinguitis: s. mani uocabulo

Expanded text:
eorum Actibus edocemur, sicut scriptum est: factum est eorum Actibus edocemur, sicut scriptum est: factum est autem dum Apollo esset Corinthi, Paulus perambulatis superioribus partibus uenit Ephesum, et cum inuenisset quosdam discipulos, dixit illis: si spiritum sanctum accepistis credentes? at illi dixerunt: sed neque si est spiritus sanctus audiuimus. dixitque Paulus: in quo ergo baptixati estis? et responderunt dicentes: Iohannis baptismo. ait autem Paulus: Iohannes baptizauit baptismo paenitentiae, plebi dicens in eum qui uenturus esset post ipsum ut crederent, omnes uiri fere duodecim. si igitur illi sunt baptizati ut spost uestra mendacia neram percipitis nouitatem? qui si male hoc facimus, quare nos quaeritis? aut certe si crimen est, Paulum primitus con... demnate: qui utique Paulus quod iam fuerat abluit, nos autem in nobis quod nondum est baptixamus. non enim uos, ut saepe iam diximus, uero baptismate tinguitis, sed inani uocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
brahȩ : in quo benedicuntur om̃s gentes. Neruntamen si
alia est aqua xp̃i. et alia est aqua traditoris. quia ñ fuit
traditor. xp̃e: cur ñ alia sit aqua xp̃i. et alia sit aqua rap¬
toris. quia nec raptor utiq fuit. xp̃c : B aptira gͦ tupost rap¬
torem tuum. et baptizabo ego post traditorem nec meum
nec tuum. aut si cartis ꝓlatis credendum est & meum et
tuum. si audem communioni orbis trarum magis quam
parti donati: ñ ineum s tuum. Meliore. uͦ et samore sen¬
tentia. quia scđm aplicam uocem. unusquisq nr̃m ꝓpͥ¬
um onus portabit: nec ille raptor ur est. quotqͦt ñ estis
raptores. nec quisquam traditor aut nr̃ aut ũr ẽ: quot¬
qͦt ñ sumꝰ traditores. Et ideo nos catholici sumus: qui¬
scđm istam sententiam ñ deserimꝰ unitatem. Nos uͦ he¬
retici: qui ꝓpter quorumdam hominum crimina. se¬
u uera. seu falsa ñ uultis tenere cum abrahe seimine

Expanded text:
brahae in quo benedicuntur omnes gentes . Verumtamen si brahae in quo benedicuntur omnes gentes . Verumtamen si alia est aqua Christi, et alia est aqua traditoris, quia non fuit traditor Christus; cur non alia sit aqua Christi, et alia sit aqua raptoris, quia nec raptor utique fuit Christus? Baptiza ergo tu post raptorem tuum, et baptizabo ego post traditorem nec meum nec tuum; aut si chartis prolatis credendum est, et meum et tuum; si autem communioni orbis terrarum magis quam parti Donati, non meum, sed tuum. Meliore vero et saniore sententia, quia secundum apostolicam vocem, unusquisque nostrum proprium onus portabit ; nec ille raptor vester est, quotquot non estis raptores, nec quisquam traditor aut noster aut vester est, quotquot non sumus traditores. Et ideo nos sumus catholici, qui secum istam sententiam non deserimus unitatem, uos uero haeretici, qui propter quorundam hominum crimina seu uera seu falsa non uultis tenere cum Abrahae semine
Abbreviated transcription (Latin):
coniugiorũ separatorẽ. patrimonioꝵ alienoꝵ ꝓditorẽ.
uenditorẽ diuisorem: aude etiã dicere pure conscien¬
tiȩ fuisse illos quos talib temporib defuisse difficile ẽ.
satiandas. ab illo ut baptizarentur ambier̃t. Porro
sihos pure conscientiȩ fuisse ñ audes dicere: siquos
ex eo numero repꝑeris baptizatos.da eis quã non acce¬
ꝑunt aquã pure conscientiȩ. Quod siñ facis: desine ad¬
uersus nos iactare quod non nosti. ne cogaris aduersuᷤᷤ
uos respondere quod nosti. Pet ił dix̃. Qui utiq sp̃s sc̃s
in uos uenire ñ potuit: quos ñ uel penitentiȩ baptismꝰ
abluit. s penitenda quod uerum ẽ aqua polluit tra
tis: s. nec patres ur̃i patres nr̃os ꝓbare potuerunt. Qui
siꝓbati cent. ñ utiq patres nr̃i eeñt scđ̃m tuam assertio
nem suꝑiorem. quorum ñ ẽẽmus facta sectati. Rec tam̃
ꝓpt̃ eos a consortio diuelleremur unitatis. & a semine a¬

Expanded text:
coniugiorum separatorem, patrimoniorum alienorum proditorem coniugiorum separatorem, patrimoniorum alienorum proditorem uenditorem diuisorem. aude etiam dicere purae conscientiae fuisse illos quos talibus temporibus defuisse difficile est,satiandas ab illo ut baptizarentur ambierunt. porro si hos purae conscientiae fuisse non audes dicere, si quos ex eo numero reppereris baptizatos, da eis quam non acceperunt aquam purae conscientiae; quod si non facis, desine aduersus nos iactare quod non nosti, ne cogaris aduersus uos respondere quod nosti. Petilianus dixit: Qui utique spiritus sanctus in uos uenire non potuit, quos non uel paenitentiae baptismus abluit, sed paenitenda, quod uerum est, aqua polluit tradtis, sed nec patres uestri patres nostros probare potuerunt. qui si probati essent, non utique patres nostri essent secundum tuam superiorem assertionem, quorum non essemus facta sectati: nec tamen propter eos a consortio divelleremur unitatis, et a semine A
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui hunc baptismũ immacłatus instituit. aut si
aquã pure conscientiȩ ñ facit. nͥ pura conscientia & mi¬
nistrantis hõis et sum̃tis. qͥd agitis de his qͦs inuenitis
ab eis baptizatos. qui ñdum ꝓditi conscientiã macu¬
losam gerebant. p̃sertĩ si inter ipsos baptizatos aliqͥs
existat qui se fateatur malã cum baptizaret᷑ habuisse
conscientiã qͦd ꝑ illã forte occasionẽ ad aliquod flagiti¬
um ꝑuenire uoluisset: Cum gͦ uob̾ fuerit manifesta¬
tum. nec illum qͥ ministrauit. nec illũ qui accepit bap¬
tismũ purã habuisse conscientiã: denuo baptizandũ
eẽ censebitis. Neqͣquã hoc dicturus: nequaqͣm facturꝰ
es. Baptismi ergo puritas. apuritate uł immundicia
conscientiȩ. siue dantis siue accipientis omnino di¬
stincta ẽ. Aude ergo iam dicere pure conscientiȩ fuisse
fraudatorẽ. raptorem. pupillorũ &e uiduarũ opp̃ssorẽ.

Expanded text:
illum qui hunc baptismum inmaculatus instituit —, aut si illum qui hunc baptismum inmaculatus instituit —, aut si aquam purae conscientiae non facit nisi pura conscientia et ministrantis hominis et sumentis, quid agitis de his quos inuenitis ab eis baptizatos, qui nondum proditi conscientiam maculosam gerebant, praesertim si inter ipsos baptizatos aliquis existat, qui se fateatur malam cum baptizaretur habuisse conscientiam, quod per illam forte occasionem ad aliquod flagitium peruenire noluisset? cum ergo uobis fuerit manifestatum nec illum qui ministrauit nec illum qui accepit baptismum puram habuisse conscientiam, denuo baptizandum esse censebitis? nequaquam hoc dicturus, nequaquam facturus es. baptismi ergo puritas a puritate uel inmunditia conscientiae siue dantis siue accipientis omnino distincta est. aude ergo iam dicere purae conscientiae fuisse fraudatorem, raptorem, pupillorum et uiduarum oppressorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad unũ baptismũ trib gradib consecratũ : Cernis
certe quã sit necessariũ. ut sciat quisq qͦd loquitur. Petił
pontificis poterit inseri: nisi aqua purȩ conscientie p̃¬
cesserit generatrix. Aũs Re. In his paucis uerb̾ tuis: duo
sunt errores. Et unus quide ad questionẽ quȩ inter nos
discutitur non ualde ꝑtinet. s te imꝑitiȩ coarguit. Nam
in centũ uigintiqͥnq homines sine cuiꝰquã manꝰ impo¬
sitione. in corneliũ uͦ centurionẽ et eos qui cũ illo erant
etiã pͥusquã baptizarentur sp̃s sc̃s aduenit. Alter autẽ
error in his uerbis tius: totam causã ur̃am penitꝰ ꝑinit.
Dicis enĩ aquã pure conscientie p̃cedere oportere genera¬
tricẽ: ut sp̃s sc̃s conseqͣtur. Pinde aut om̃is aqͣ in noĩe
patris et filii et sp̃s scĩ consecrata pure conscientiȩ ẽ: ñ
propt̃ eos a quib ministrat᷑. uł a quib accipitur. s. ꝓpt̃

Expanded text:
tem ad unum baptismum tribus gradibus consecratum? cernis tem ad unum baptismum tribus gradibus consecratum? cernis certe quam sit necessarium, ut sciat quisque quod loquitur. Petilius impositione pontificis poterit inseri, nisi aqua purae conscientiae praecesserit generatrix. Augustinus respondit: In his paucis uerbis tuis duo sunt errores. et unus quidem ad quaestionem quae inter nos discutitur non ualde pertinet, sed te imperitiae coarguit. nam in centum uiginti homines sine cuiusquam manus impositione, in Cornelium uero centurionem et eos qui cum illo erant etiam priusquam baptizarentur spiritus sanctus aduenit. alter autem error in his uerbis tuis totam causam uestram penitus perimit. dicis enim aquam purae conscientiae praecedere oportere generatricem, ut spiritus sanctus consequatur. proinde aut omnis aqua in nomine patris et filii et spiritus sancti consecrata purae conscientiae est — non propter eos a quibus ministratur uel a quibus accipitur, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt ipsasacram̃ta. quales fuerint homines in quib
sunt: sufficit scĩs hominib ad solatiũ cũ sc̃o baptismo
cõmuniter a uob̃ falsum crim̃ audire. Uos tantũ uide¬
te quẽadmodũ ur̃o ore dãnemini. si et sobrii ur̃i ex con¬
et ipse baptismꝰ in om̃ib immundis ur̃is immundꝰ ẽ:
et ꝓ ipsius immunditiȩ diu̾sitate diuersus ẽ. sitalis eẽ
cogitur qͣus est ille a quo habetur et datur. Hec utiq fal¬
sa sunt: et ido nob̃ nichil obsunt. cum ea dicitis in nos.
nec respicitis uos. Uob̃ autem obsunt: quia cũ ea falsa di¬
citis in nos ñ cadunt. s q ea uera putatis. in uos recidt̃
tie baptismo ioħs abluerat. in uos baptizare sacrilegos
tismũ fuisse ioħis. aliũ xp̃i. s unũ baptismũ trib gradi¬
bus consecratũ. quoꝵ trium graduũ aquã ioħs. sp̃m
runt apłi in eis quibus iam ioħs aquã dederat ꝑtinen¬

Expanded text:
fiunt ipsa sacramenta, quales fuerint homines in quibus fiunt ipsa sacramenta, quales fuerint homines in quibus sunt, sufficit sanctis hominibus ad solacium cum sancto baptismo communiter a uobis falsum crimen audire. uos tantum uidete quemadmodum uestro ore damnemini, si et sobrii uestri ex conet ipse Baptismus in omnibus immundis vestris immundus est, et pro ipsius immunditiae diversitate diversus est, si talis esse cogitur qualis est ille a quo habetur et datur. Haec utique falsa sunt, et ideo nobis nihil obsunt, cum ea dicitis in nos, nec respicitis vos: vobis autem obsunt, quia cum ea falsa dicitis, in nos non cadunt, sed quia ea vera putatis, in vos recidunttiae baptismo Joannes abluerat, mihi vos baptizare sacrilegos tismum fuisse Iohannis, alium Christi, sed unum baptismum tribus gradibus consecratum, quorum trium graduum aquam lohannes, srunt apostoli in eis quibus iam Iohannes aquam dederat pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m suũ credat nͥ ꝓ quo passus ẽ. nec affricã incendit.¬
Quomͦ gͦ habent baptismũ. aut qͦmodo dat in nomine
patris et filii et sp̃s sancti: Certe iam ad uertis posse in¬
homine iniquo ẽẽ uł ab homine iniquo dari baptismũ.
ñ mniquũ. s iustũ et uerum. Non quia illiusẽ: s quia
dĩ est. Et egotͥ de istonil calumpnior. qͦd tu de nescio qui¬
bus orbi terraꝵ facere non cessas. et qd̾ est intolerabilius
nec de ipsis aliquid ꝓbas. Illud uͦ nescio quomͦ tolerari
possit. quod ñ solũ hominib scĩs de hominib iniquis
calũ niamini. s etiã ipsi sc̃o baptismati qͦd in quolibet ini¬
quo necesse ẽ ut sc̃m sit. crimen ex contagione peccatoꝵ
hominũ comparatis. ut tale dicatis ẽẽ baptisina. qualis
ẽ ille a quo habetur. uł datur. uł sumitur. Porro si ta¬
lis fit homo qͣlis fuerit iie cũ quo accedit ad sc̃a. et talia

Expanded text:
Christum suum credat nisi pro quo passus est, nec spiritum sancChristum suum credat nisi pro quo passus est, nec spiritum sancquomodo ergo habet baptismum aut quomodo dat in nomine patris et filii et spiritus sancti? certe iam aduertis posse inhomine iniquo esse uel ab homine iniquo dari baptismum non iniquum sed iustum et uerum, non quia illius est, sed quia dei est. et ego tibi de isto nil calumnior, quod tu de nescio quibus orbi terrarum facere non cessas et, quod est intolerabilius, nec de ipsis aliquid probas. illud uero nescio quomodo tolerari possit, quod non solum hominibus sanctis de hominibus iniquis calumniamini, sed etiam ipsi sancto baptismati, quod in quolibet iniquo necesse est ut sanctum sit, crimen ex contagione peccatorum hominum comparatis, ut tale dicatis esse baptisma, qualis est ille a quo habetur uel datur uel sumitur. porro si talis fit homo, qualis fuerit ille cum quo accedit ad sancta, et talia
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m penitus natus ẽ. nec patrẽ habetis impii nec ma¬
trẽ. Uos gͦ huiꝰmodi debeo baptizare. et si ut carnẽ iudei
ras plene discutere baptismũ trinitatis. et intentos nos
multũ feceras. s scilicet qͦd uob̃ facillimũ ẽ. qͣm cito ad
solita maledicta uertisti. Hoc reuera copiose facis. Pro¬
ponis enĩ tibi qͦs us: in quos inueharis qͣntũ uis. In qͣ
magna sermonis latitudine. uno breuissimo uerbo qͦd dr̃
ꝓba. in artissimas coartaris angustias. Hoc enĩ tͥ dicit se¬
men abrahe: in qͦ cum om̃s gentes benedicunt᷑. ñ cu¬
rant cũ a te maledicunt᷑. S tam̃ q de baptisino agis.
quẽ tu putas ẽẽ uerũ cũ in homine iusto ẽ. falsum au¬
tem cũ in homine in iqͦ ẽ: ecce et ego scđm tuã regłam
sidiscutiã baptismũ tͥnitatis. copiosius ut arbitror po¬
tero dicere qͦd ñ habeat dm patrẽ cui comes ẽ ds. nec

Expanded text:
uestrum penitus natus est nec patrem habetis impii nec mauestrum penitus natus est nec patrem habetis impii nec matrem. uos ergo huiusmodi non debeo baptizare, etsi, ut carnem Iudaei ras plene discutere baptismum trinitatis et intentos nos multum feceras; sed scilicet, quod uobis facillimum est, quam cito ad solita maledicta uertisti. hoc reuera copiose facis. proponis enim tibi quos uis, in quos inueharis quantum uis; in qua magna sermonis latitudine uno breuissimo uerbo quod dicitur \'proba\' in artissimas coartaris angustias. hoc enim tibi dicit semen Abrahae, in quo cum omnes gentes benedicuntur non curant cum a te maledicuntur. sed tamen, quia de baptismo agis, quem tunc putas esse uerum cum in homine iusto est, falsum autem cum in homine iniquo est, ecce et ego secundum tuam regulam si discutiam baptismum trinitatis, copiosius ut arbitror potero dicere, quod non habeat deum patrem cui comes est deus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
cet cõplerentur tres illi gradus quib dicis unũ baptiᷤ¬
mũ consecratũ. Ita fit. ut adhuc nescias qͥd sibi uelit
qd̾ dictũ ẽ. ipse uos baptizat in sp̃u scõ et igni: et tem̃e
uelis docere qͦd nescis. Petilianus dix̃. S ut plane dis¬
cutiã baptisiũ trinitatis: dix̃ apłis suis dñs xp̃s. Ite¬
baptizate gentes in nomine patris ei filii & sp̃s sc̃i: do¬
centes eas seruare om̃ia quȩcunq mando uob̃. Quẽ do¬
ces traditor quẽ condemnasꝰ. Quẽ doces traditor quem
occidis: P ostremo quẽ doces: An quẽ feceris homicidã :
Quomꝰ gͦ baptizas in nomine tͥnitatis: Patrẽ dm̃ dic̃e
Quomͦ aut̃ in nõie filii baptizas qui tradis. ipsũq fili¬
um dĩ ñ ullis passionib nec crucib imitaris: Quomͦ
uenerit qui ñ fuerant traditores: Cũ gͥ ds̃ uob̾ genitor
ñ sit. nec aqua baptisiatis uera nascamini. nemo

Expanded text:
cet complerentur tres illi gradus quibus dicis unum baptiscet complerentur tres illi gradus quibus dicis unum baptismum consecratum. ita fit, ut adhuc nescias quid sibi uelit quod dictum est: ipse uos baptizat in spiritu sancto et igni et temere uelis docere quod nescis. Petilianus dixit: Sed ut plene discutiam baptismum trinitatis, dixit apostolis suis baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes eas servare omnia quaecumque mando vobis » . Quem doces, traditor? quem condemnas? Quem doces, traditor? quem occidis? Postremo quem doces? an quem feceris homicidam? Quomodo igitur baptizas in nomine Trinitatis? Patrem Deum dicere quo- modo autem in nomine filii baplixas, qui tradis ipsumque filium dei non ullis passionibn# nec crucibus imitaris? quomoduenerit qui non fuerant traditores? cum igitur deus uobis genitor non sit nec aqua baptismatis uera nascamini, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ueerit: Ipse
ciem discipłoꝵ. siue desuꝑ eũ die pentecostes certa sacra¬
menti cõmendatione mitendo. Proinde ñ xp̃c sp̃m
sc̃m dedit. et ignẽ paraclytus. ut qͣsi cõpleretur qͦd dic¬
guis igneis demonstrauit. Nanq ut noueris ñ tunc im¬
pletũ eẽ quod dictũ ẽ ipse uos baptizat in sp̃u sc̃õ. qͣn¬
do suffiauit in faciẽ ut iam ñ in sp̃u s in igni baptrrã¬
di uenturo paraclito uiderent᷑. reminiscere aꝑtissi¬
mã scripturã. et uide qͥd eis dixerit qͣndo ipse dñs as¬
cendit in cȩlũ. Ioħs qͥdem baptizauit aqua. uos autẽ
sp̃u scõ baptizabimini. quẽ et accepturi estis ñ post
multos dies hos ad pentecosten. Quid hoc testimonio
clarius: Scd̾m autẽ sensũ tuũ dicere debuit. ioħs qͥdem
baptizauit aqua. uos autẽ sp̃u sc̃o baptizati estis. qͣndo
uob̃ in faciẽ sufflaui. et deinceps baptizabimini in igni
quẽ accepturi estis ñ post multos dies hos: ut uideli¬

Expanded text:
erit? ipse ciem discipulorum siue desuper eum die pentecostes certa sacramenti commendatione mittendo. proinde non Christus spiritum sanctum dedit et ignem paracletus, ut quasi compleretur quod dicguis igneis demonstrauit. namque ut noueris non tunc impletum esse quod dictum est: ipse uos baptizat in spiritu sancto, quando eis sufflauit in faciem, ut iam non in spiritu sed in igni baptizandi uenturo paracleto uiderentur, reminiscere apertissimam scripturam et uide quid eis dixerit quando ipse dominus ascendit in caelum: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem spiritu sancto baptizabimini quem et accepturi estis non post multos dies hos ad pentecosten. quid hoc testimonio clarius? secundum autem sensum tuum dicere debuit: \'Iohannes quidem baptizauit aqua; uos autem spiritu sancto baptizati estis, quando uobis in faciem sufflaui, et deinceps baptizabimini in igni, quem accepturi estis non post multos dies hos\', ut uideli
Abbreviated transcription (Latin):
ta. qui aliud existimant habere iustos. aliud iniqͦs.
cum neq istoꝵ neq illoꝵ sit. s. sit. xp̃i in utrisq unũ.
quamuis ipsi non sint unũ. s id quod ẽ unũ isti ha¬
beant ad salutẽ.: uliad ꝑniciem. Petit dix̃. Uerum

Expanded text:
ta, qui aliud existimant habere iustos, aliud iniquos, ta, qui aliud existimant habere iustos, aliud iniquos, cum neque istorum neque illorum sit, sed sit Christi, in utrisque unum, quamuis ipsi non sint unum, sed id quod est unum isti habeant ad salutem, illi ad perniciem. Petilianus dixit: Uerum
Abbreviated transcription (Latin):
feminaꝵ conuictos. uł collegas uł prb̃ros ur̃os ab
honore deponitis. qͣndoqͥdem ista exempla ubiq ñ
desunt: quero antequã conuincerentur utrũ fallaceᷤᷤ
fuerint an ueraces. Respondebis utiq fallaces. Cur
gͦ uerũ baptismũ et habebant et dabant: Cur in eis
diuinã ueritatẽ ñ corrumpebat humana fallacia :
Nonne uerissime scriptum est sẽs enĩ sp̃s discipline
effugiet fictum: fictos gͦ istos cum sp̃s sc̃s fugeret.
curapud eos baptismi ueritas erat. nisi quia sp̃s sẽs
hominis fallaciã non ueritatem sacram̃ti fugiebat:
Porro si et fallaces habent baptismũ uerũ. qui hoe
uertere sermonẽ tuũ potius ẽẽ pigm̃tis puerilib
coloratũ. et ideo qui neglecto uerbo uiuo fucis talib
delectatur: ipse amat ꝓ ueritate picturã. Pecił dix̃.
baptisma. Unum nos ꝓfitemur. Nam certũ ẽ eos qͥ
s insaniendo nescitis. Iili enĩ dicunt duo baptisina¬

Expanded text:
femicarum conuictos uel collegas uel presbyteros uestros ab femicarum conuictos uel collegas uel presbyteros uestros ab honore deponitis — quandoquidem ista exempla ubique non desunt —, quaero, antequam conuincerentur, utrum fallaces fuerint an ueraces. respondebis utique: fallaces. cur ergo uerum baptismum et habebant et dabant? cur in eis diuinam ueritatem . non corrumpebat humana fallacia? nonne uerissime scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum? fictos ergo istos cum sanctus spiritus fugeret, cur apud eos baptismi ueritas erat, nisi quia spiritus saactus hominis fallaciam, non ueritatem sacramenti fugiebat? porro si et fallaces habent baptismum uerum, qui hoc uertere sermonem tuum potius esse pigmentis puerilibus coloratum, et ideo qui neglecto uerbo uiuo fucis talibus delectatur, ipse amat pro ueritate picturam. 1 Petilianusbaptisma. unum nos profitemur; nam certum est eos qui sed insaniendo nescitis. illi enim dicunt duo baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
quoq umbra cũ steterit: imagines geminat magna
ex parte m̃datio diuidens unitatem. Nunquid ad¬
eo uerũ ẽ quia figura m̃titur: S aliud ẽ hominem
pingere: aliud generare. Nam quis patͥ filios exoptanti.
falsos fingit infantes: Aut qͥs picturȩ m̃dacio. ueros
heredes expectet :. ꝓfecto dementis ẽ animꝰ. dimisso
bescis etiã si in homine fallacissimo fuerit baptis¬
mũ xp̃i falsitatẽ uocare: Absit qͥdem ut dñicum fru¬
m̃tum qͦd ꝑ totum agrũ. idest hunc mundũ usq in
messẽ. idest usq in finẽ scłi int̃ zizania crescere ius¬
sum ẽ: ur̃is maledictis interisse credatur. Uerunta¬
men et in ipsis zizaniis. quȩ usq in finẽ ñ colligi.
s toierari p̃cepta sunt: et in ipsa palea quȩ ñ nisi ul
timo uentilabro tota separabitur. audet quisquã
dicere falsũ ẽẽ baptisma qͦd in noie patͥs et filii et sp̃c
sci datur et sumitur: Quos testimonio grauidataꝵ

Expanded text:
quoque umbra cum steterit, imagines geminat magna quoque umbra cum steterit, imagines geminat magna ex parte mendacio dividens unitatem. Numquid ideo verum est, quia figura mentitur? Sed aliud est hominem pingere, aliud generare. Nam quis patri filios exoptanti falsos fingit infantes? aut quis picturae mendacio veros haeredes exspectet? Profecto dementis est animi, dimisso bescis, etiamsi in homine fallacissimo fuerit, Baptismum Christi falsitatem vocare? Absit quidem ut dominicum frumentum quod per totum agrum, id est, hunc mundum, usque ad messem, id est, usque in finem saeculi inter zizania crescere jussum est , vestris maledictis interiisse credatur. Verumtamen et in ipsis zizaniis, quae usque in finem non colligi, sed tolerari praecepta sunt, et in ipsa palea, quae timo uentilabro tota separabitur, audet quisquam dicere falsum esse baptisma quod in nomine patris et filii et spiritus sancti datur et sumitur? quos testimonio grauidatarum
Abbreviated transcription (Latin):
bis baptisina ego ñ facio. quod semel ipse ñ facis. Aũs
R. Nec reos nos probas. et si reus baptismo falso bap¬
tizat. ñ habent uerũ baptisinũ quotquot ab eis bap¬
tirantur. qui apud uos non solũ manifesti. s etiam¬
occulti iam rei sunt. Si enĩ rem dĩ dat qui baptis¬
mũ dat. cum iã do reus ẽ quomͦ rem dĩdat. si reuᷤ
uerũ baptismũ non dat: Sic enim expectatis ut
et reus uob̃ sit: quasi qͦd daturus ẽ ur̃m sit. Petił dix̃
Nam si ueris falsa ꝑmisceas: hisde sepe uestigiis ue¬
rũ falsitas imitatur. Sic sic hominẽ simulat na
turȩ pictura uerũ: que colorib expͥmit falsas facieᷤᷤ
ueritatis. Sic sic speculi nitor uultũ rapit: ut reuo¬
cet ocłos inttientis. Sic sic offert ꝓprios uenientibꝰ
uultus. ut ipsa sibimet inuicẽ facies uenientis oc¬
currat tantũq ualet munda fallacia ut ipsi sequi
ꝑuident oculi. quasi in altero sese cognoscant. Ipsa

Expanded text:
bis baptisma ego non facio quod semel ipse non facis. Augubis baptisma ego non facio quod semel ipse non facis. Augustinus respondit: Nec reos nos probas et, si reus baptismo falso baptizat, non habent uerum baptismum quotquot ab eis baptizantur, qui apud uos non solum manifesti, sed etiamocculti iam rei sunt. si enim rem dei dat qui baptismum dat, cum iam deo reus est quomodo rem dei dat, si reus uerum baptismum non dat? sic enim expectatis, ut et nobis reus sit, quasi quod daturus est uestrum sit. Petilianus dixit: Nam si ueris falsa permisceas, isdem saepe uestigiis uerum turae pictura verum, quae coloribus exprimit falsas facies veritatis. Sic, sic speculi nitor vultum rapit, ut revocet oculos intuentis: sic, sic offert proprios venientibus vultus, ut ipsa sibimet invicem facies venientis occurrat: tantumque valet munda fallacia, ut ipsi se, qui pervident oculi, quasi in altero sese cognoscant. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
se talem. qualẽ fuisse nouit optatũ. Antu ñ es talis qua¬
lem illũ fuisse affrica tota conclamat: Nec nos gͦ tales
sumꝰ quales illos qͦs nob̃ obicitis uł error ur suspicat᷑.
uł furor infamat. uł ueritas ꝓbat: multominꝰ talia
sunt ꝑ om̃s gentes frum̃ta dñica. quȩ istoꝵ nec nom̃
audiert. Nulla igit᷑ causa ẽ cur tanto scelere separatio¬
nis et sacrilegio scismatis ꝑeatis. Et tam̃ siqͥd ꝓ hac tan¬
ta impietate diuino iudicio patiamini. etiã baptira¬
ri uos ur̃o sanguine dicitis. ut parũ sit quod diuisi ñ
cõpungimini. nisi etiã puniti gloriemini. Pet ił dix̃.
Atenim in eodẽ ꝑduratis qui semel lotus ẽ. ñ habet
causã nisi pedes lauandi. Semel ẽ: qd̾ habet auctorẽ.
Semel ẽ: quod ueritas firmat. Aũs.R. Baptismus
rem. ñ quẽlibet hominẽ. Et xp̃c ẽ ueritas: non qui¬
libet homo. Petił dix̃. Nam cũ reus falsa cõmittas.

Expanded text:
se talem qualem fuisse nouit Optatum. an tu non es talis quase talem qualem fuisse nouit Optatum. an tu non es talis qualem ilium fuisse Africa tota conclamat? nec nos ergo tales sumus, quales illos quos nobis obicitis uel error uester suspicatur uel furor infamat uel ueritas probat; multo minus talia sunt per omnes gentes frumenta dominica, quae istorum nec nomen audierunt. nulla igitur causa est, cur tanto scelere separationis et sacrilegio schismatis pereatis. et tamen si quid pro hac tanta impietate diuino iudicio patiamini, etiam baptizari uos uestro sanguine dicitis, ut parum sit quod diuisi non compungimini, nisi etiam puniti gloriemini. Petilianus dixit: At enim in eodem perduratis: qui semel lotus est non habet causam nisi pedes lauandi. semel est quod habet auctorem, semel est quod ueritas firmat. Augustinus respondit: Baptismus rem, non quemlibet hominem, et Christus est ueritas, non quilibet homo. Petilianus dixit: Nam cum reus falsa committas,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mundi. Si ibi ñ erunt: ubi erunt nͥ ad sinistram᷑.
Inter illos gͦ quib dicet᷑. ite in ignẽ eternũ qͥ paratꝰ
ẽ diabolo et angłis eiꝰ. frustra gͦ te securũ facis. leue
putando peccatũ quod a regno dei separat. et in ig¬
nẽ mittit ȩt̃num. Quanto meliꝰ ad uerã confessionem
confugies et dices. unusqͥsq nr̃m propͥum onus por¬
tabit: et atritico paleã uentilabrũ ultimũ seꝑarabit.
S uidelicet times. ne statĩ tibidicat᷑. Cur gͦ dumaluis a¬
licua onera conamini imponere. ausi uos estis ante
ultimũ uentilabrũ a totius mundi dñica segete se¬
parare: Itaq uos quib displicent facta ur̃oꝵ dũ ca¬
uetis ne uobis obiciatur scisma qͦd omnes fecistis: eti¬
am peccatis uos implicatis quȩ uos ñ fecistis. et dumti¬
metur disertus petilianꝰ. ne mͥ liceat dicere ñ me esse
talẽ qualẽ fuisse putat cecilianũ. ipse cogitur dicere ẽẽ

Expanded text:
ne mundi. si ibi non erunt, ubi erunt nisi ad sinistram, ne mundi. si ibi non erunt, ubi erunt nisi ad sinistram, inter illos ergo quibus dicetur: ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis eius? frustra ergo te securum facis leue putando peccatum, quod a regno dei separat et in ignem mittit aeternum. quanto melius ad ueram confessionem confugies et dices: \'unusquisque nostrum proprium onus portabit et a tritico paleam uentilabrum ultimum separabit!\' Sed uidelicet times ne statim tibi dicatur: cur ergo, dum aliis aliena onera conamini imponere, ausi uos estis ante ultimum uentilabrum a totius mundi dominica segete separare?\' itaque uos, quibus displicent facta uestrorum, dum cauetis ne uobis obiciatur schisma quod omnes fecistis, etiam peccatis uos implicatis quae uos non fecistis, et dum timet uir disertus Petilianus, ne mihi liceat dicere non me esse talem qualem fuisse putat Caecilianum, ipse cogitur dicere esse
Abbreviated transcription (Latin):
sub sarcind optati ultro tuos humeros subdidisti. Nã
sicut apłs ait cũ de cibis loqueret᷑. scio et confido in
dño iħu. quia nichil cõmune ꝑ ipsũ s ei qui existi¬
mat aliqͥd cõmune eẽ illi cõmune ẽ: eadem regula
dici potest aliena peccata ñ ꝑtinere ad eos quib dis¬
plicent. s siquis existimat ad se ꝑtinere ꝑtinent ad e¬
um. Quaꝓpter tu nos non tenes traditores nec ho¬
micidas etiã si aliqͥd tale ꝓbes de his qui nob̾cum sa¬
cram̃ta cõmunicant. te aũt etiã si tibi displiceat qͥc¬
quid fecit optatus. furẽ tam̃ tenemus ñ ꝑcalumniã
nr̃am. s ꝑ sententiã tuã. Et ne putes hoc leue esse:
apłm lege dicentẽ. Neq fures regnũ di possidebunt
Qui autẽ regnũ di ñ possidebunt: ñ erunt utiq ad
dexterã inter illos quib dicetur. Uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ ab origi¬

Expanded text:
sub sarcina Optati ultro tuos humeros subdidisti. nam sub sarcina Optati ultro tuos humeros subdidisti. nam sicut apostolus ait, cum de cibis loqueretur: scio et confido in domino Iesu quia nihil commune per ipsum; sed ei qui existimat aliquid commune esse, illi commune est, eadem regula dici potest aliena peccata non pertinere ad eos quibus displicent, sed si quis existimat ad se pertinere, pertinent ad eum. quapropter tu nos non tenes traditores nec homicidas, etiamsi aliquid tale probes de his qui nobiscum sacramenta communicant; te autem, etiamsi tibi displiceat quidquid fecit Optatus, furem tamen tenemus non per calumniam nostram, sed per sententiam tuam. et ne putes hoc leue esse, apostolum lege dicentem: neque fures regnum dei possidebunt. qui autem regnum dei non possidebunt, non erunt utique ad dexteram inter illos quibus dicetur: uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origi
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. qͣntominus credendũ ẽ quod uos de aliqͦ dici¬
tis:Si quia nescis. respondent tͥ om̃s gentes. Multoma¬
gis nos nescimꝰ: quicqͥd de illis obicis nobis. Si quia tͥ
dispucuit: eadẽ tͥ uoce respondent. Quamuis nunquã
ꝓbaueris talia: tam̃ displicent nob̾. Si aut̃ dicis. ecce
me furẽ fecit optatus ille quẽ nouerã quia collega m̃s
fuit. et cũ illo ad altare accedere solebã cũ ista cõmitte¬
ret.s ñ curo qͥa leue ẽ peccatũ. te autẽ illi tͣditorem
homicidãq fecerunt: respondeo. ñ me concedere ut
ego quoq traditor et homicida factussim peccatis ali¬
enis. quia tute alieno peccato furẽ factũ eẽ confessus
es. Neq enĩ iudicio nr̃o: s: ore tuo fur factus es. Nos
enĩ dicinꝰ tinũ quenque sarcinã suã portare sic̃ apłs
testis ẽ : tu uͦ non quia furtũ fecisti uł furtũ consensi¬
sti. s quia id quod alius fecit ad te ꝑtinere existimasti.

Expanded text:
dicunt, quanto minus credendum est quod uos de aliquo dicidicunt, quanto minus credendum est quod uos de aliquo dicitis! si quia nescis, respondent tibi omnes gentes: \'multo magis nos nescimus quidquid de illis obicis nobis\'. si quia tibi displicuit, eadem tibi uoce respondent: quamuia numquam probaueris, talia tamen displicent nobis\'. si autem dicis: \'ecce me furem fecit Optatus ille quem noueram. quia collega meus fuit et cum illo ad altare accedere solebam cum ista committeret, sed non curo, quia leue est peccatum, te autem illi traditorem homicidamque fecerunt\', respondeo non me concedere, ut ego quoque traditor et homicida factus sim peccatis alienis, quia tu te alieno peccato furem factum esse confessus es; neque enim iudicio nostro, sed ore tuo fur factus es. nos enim dicimus unumquemque sarcinam suam portare, sicut apostolus testis est; tu uero non quia furtum fecisti uel in furtum consensisti, sed quia id quod alius fecit ad te pertinere existimasti,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere. Attende cõpendiũ. Si te ille ñfecit furẽ quia
ł ñ placet furtũ. qͥs potest facere tͣditores aut homicidaᷤᷤ
eos quib displicet siue tͣditio siue homicidiũ : Prius gͥ
confitere te ẽẽ quicqͥd mali fuit optatus quẽ noueras ce
uł sic mͥ obice quicqͥd mali fuerunt qͦs ego ñ nouerã.
Nolo mnͥ dicas. S illa magna sunt: ista parua. Prius
enĩ oportet fatearis ipsa parua de te: non ut ego quoq
fatear. sed ut uł sinam te dicere nescio quȩ magna de
me. Optatus quẽ noueras fecit te furẽ: quia collegatu¬
us fuit. Annon fecit: Responde unũ de duobꝰ. Si dicis
ñ fecit: quero cur ñ fecerit. Quia nec ipse fuit. an quia
nescis. an qͥa tibi displicuit: Si quia nec ipse fuit: mul¬
tomagis illos de quib nos arguistis tales fuisse quales
dicis. credere ñ debemus. Si enĩ de optato ñ ẽ credendũ.
qͦd et xp̃iani et pagani. et iudei. postremo et nr̃i et ur̃i

Expanded text:
ostendere. adtende compendium. si te ille non fecit furem, quia ostendere. adtende compendium. si te ille non fecit furem, quia tibi non placet furtum, quis potest facere traditores aut homicidas eos quibus displicet siue traditio siue homicidium? prius igitur confitere te esse quidquid mali fuit Optatus quem noueras, et uel sic mihi obice quidquid mali fuerunt quos ego non noueram. nolo mihi dicas: sed illa magna sunt, ista parua\'. prius enim oportet fatearis ipsa parua de te, non ut ego quoque fatear, sed ut uel sinam te dicere nescio quae magna de me. Optatus quem noueras fecit te furem, quia collega tuus fuit, an non fecit? responde unum de duobus. si dicis: \'non fecit\', quaero quare non fecerit: quia nec ipse fuit, an quia nescis, an quia tibi displicuit? si quia nec ipse fuit, multo magis illos de quibus nos arguitis tales fuisse quales dicis credere non debemus. si enim de Optato non est credendum quod et christiani et pagani et Iudaei, postremo et nostri et uestri
Abbreviated transcription (Latin):
tes et t̾minos t̃re. qua hereditas xp̃i diffunditur: Si e¬
nim potiustis furẽ uidere. et cũ fure uiso sacram̃ta c̃o¬
municare tam̃ peceatũ ñ cõmunicare. qͣntominus po¬
tuerunt remotissime nationes cũ afris traditorib uł
ꝑsecutorib etiã si uera diceretis et ostenderetis mala fa¬
cta habere cõmunia. qͣmius cũ eis tenerent sacͣmenta
cõmunia: Andicis ego illũ ep̃m uidi. furẽ uͦ illũ ñ ui¬
di: Dic qd̾ uis. etiã huic faueo defensioni: et in hac ab¬
solutus ẽ aur̃is criminationib orbis t̃rarũ. Si enĩ uo¬
bis licuit cogniti hõis ignorare uitã. cur totꝰ mundꝰ ig¬
notos ignorare ñ sinitur: Nisi forte donatistis licet
nescire qͦd scire nolunt. gentib ñ licet nescire qͦd scire
ñ possunt. Andicis aliud ẽ furtũ. aliud traditio uł ꝑ¬
secutio: Concedo aliud eẽ. nec mͦ laborandũ ẽ qͥd int̾sit

Expanded text:
tes et terminos terrae qua hereditas Christi diffunditur? si etes et terminos terrae qua hereditas Christi diffunditur? si enim potuistis furem uidere et cum fure uiso sacramenta communicare et tamen peccatum non communicare, quanto minus potuerunt remotissimae nationes cum Afris traditoribus uel persecutoribus, etiamsi uera diceretis et ostenderetis, mala facta habere communia, quamuis cum eis tenerent sacramenta communia! an dicis: \'ego illum episcopum uidi, furem uero illum non uidi\'? dic quod uis: etiam huic faueo defensioni, et in hac absolutus est a uestris criminationibus orbis terrarum. si enim uobis licuit cogniti hominis ignorare uitam, cur totus mundus ignotos ignorare non sinitur? nisi forte Donatistis licet nescire quod scire nolunt, gentibus non licet nescire quod scire non possunt. An dicis: \'aliud est furtum, aliud traditio uel persecutio\'? concedo aliud esse, nec modo laborandum est quid intersit
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ illos nob̾ ibicis cũ quib ñ uiximus. quoꝵ faciẽ
ñ uidimꝰ. quorũ ȩtate uł pueri uł fortasse ñdũ nati
eramꝰ. Quȩ ẽ ista tanta iniqͥtas atq ꝑuersitas. uelle nob̃
imponere sarcinas ignotorũ cũ uos portare nolitis a¬
inicoꝵ : Clamat scriptura diuina. Uidebas furem: &
concurrebas cũ eo. Si te ñ contaminauit quẽ uidisti.
cur mͥ obicis quẽ uidere ñ potui: An dicis ñ cũ eo con¬
curri. qͥa facta eiꝰ displicebant mͥ: S nempe ad altare
accedebas cũ eo. Age iam. ut te defendas discerne ista.
et dic aliud ẽẽ concurrere in peccatũ sicut cõcurrer̃t
duo seniores castitati susanne insidiantes. aliud cum
fure acciꝑe dñi sacram̃tũ. sicut apłi cũ iuda etiã pͥmã
illã cȩnã acceꝑunt. Faueo defensioni. S cur ñ atten¬
dis. qͣnto faciliꝰ in hac tua defensione absolueris gen-¬

Expanded text:
tu autem illos nobis obicis cum quibus non uiximus, quorum faciem tu autem illos nobis obicis cum quibus non uiximus, quorum faciem non uidimus, quorum aetate uel pueri uel fortasse nondum nati eramus. quae est ista tanta iniquitas atque peruersitas uelle nobis imponere sarcinas ignotorum, cum uos portare nolitis a? clamat scriptura diuina: uidebas furem et concurrebas cum eo. si te non contaminauit quem uidisti, cur mihi obicis quem uidere non potui? an dicis: \'non cum eo concurri, quia facta eius displicebant mihi\'? sed nempe ad altare accedebas cum eo. age iam, ut te defendas, discerne ista et dic aliud esse concurrere in peccatum, sicut concurrerunt duo seniores castitati Susannae insidiantes, aliud cum fure accipere domini sacramentum, sicut apostoli cum Iuda etiam primam illam cenam acceperunt. faueo defensioni: sed cur non attendis quanto facilius in hac tua defensione absolueris gen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cia cũ dñis plangentib diuisit. Ex me ista dicere ui¬
dear. si ñ tacito nomine agnoscit᷑ de quo dicã. Quȩ si
uera sunt. sicut ad uos ista ñ ꝑtinent: ita nec quicquid
dicis ad nos. etiã si uera diceres. Si aũt falsa fama de illo
collega ur̃o iusto et innocente m̃tita ẽ. nullomͦ etiam
fame credendũ ẽ que de innocentib tanqͣm de tradi¬
torib codicũ. uł tanqͣm de int̃fectorib hominũ semina¬
ta ẽ. Huc accedit quia ego illũ cõmemoro qui uob̃cũ
uixit. cuiꝰ natalicia tanta celebratione frequentaba¬
tis. cui pacis o̾culum int̃ sacram̃ta copulabatis. incu¬
ius manib eucharistiam ponebatis. cui uicissim danti
manꝰ porrigebatis. cuiiꝰ aures iut̃ tantos affrice gemitꝰ
surdas. libera uoce offendere timebatis. Quẽ nescio qͥs
ur̃m quia uł ex obliquo urbanissime tetigit. ut eidi¬
ceret qd comitẽ haberet d̾m. ingenti laude ferebatur.

Expanded text:
pretia cum dominis plangentibus diuisit. ex me ista dicere uipretia cum dominis plangentibus diuisit. ex me ista dicere uidear, si non tacito nomine agnoscitur de quo dicam. quae si uera sunt, sicut ad uos ista non pertinent, ita nec quidquid dicis ad nos, etiamsi uera diceres. si autem falsa fama de illo collega uestro iusto et innocente mentita est, nullo modo etiam famae credendum est, quae de innocentibus tamquam de traditoribus codicum uel tamquam de interfectoribus hominum seminata est. huc accedit, quia ego illum commemoro qui uobiscum uixit, cuius natalicia tanta celebratione frequentabatis, cui pacis osculum inter sacramenta copulabatis, in cuius manibus eucharistiam ponebatis, cui uicissim danti manus porrigebatis, cuius aures inter tantos Africae gemitus surdas libera uoce offendere timebatis; quem nescio quis uestrum quia uel ex obliquo urbanissime tetigit, ut ei diceret quod comitem haberet deum, ingenti laude ferebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pit lingua. anteqͣm ꝓbetur uita: Si scisina fecisti: un¬
sanguine baptizaris: An dicis ñ feci scisma: Hoc gͦque¬
ramus. Qͥd ante clamas quã ꝓbas: An dicis. et si sacrile¬
gus sũ ate occidi ñ debeo: Aua questio ẽ de atrocitate fac¬
ti mei. qͦd nunqͣm ueracit̃ demonstras. alia de baptisino
sanguinis tui. unde te mendacit iactas. Nam neq oc¬
cidi te. nec ꝓbas te abaliquo occidi: nec si ꝓbes ad me ꝑti¬
net quicunq te occiderit. siue scđm potestatẽ legitime
a dño datã iuste fecerit. siue sicut messis dñicȩ palea.
cupiditate aliqua mala scelus admiserit. sicut ad te ñ
ꝑtinet. qͥ recentib temporib cũ intolerabili potentu eti¬
am militib sibi comitantib. ñ quia timebat aliquẽ. s
ut ab om̃ib timeretur. uiduas opp̃ssit. pupillos eu̾tit.
aliena patrimonia ꝓdidit. aliena matͥmonia separa¬
uit. res uendendas innocentiũ ꝓcurauit. uenditarũ

Expanded text:
pit lingua, antequam probetur uita? si schisma fecisti, impit lingua, antequam probetur uita? si schisma fecisti, imsanguine baptizaris? an dicis: \'non feci schisma\'? hoc ergo quaeramus: quid ante clamas quam probas? An dicis: \'etsi sacrilegus sum, a te occidi non debeo\'? alia quaestio est de atrocitate facti mei quod numquam ueraciter demonstras, alia de baptismo sanguinis tui unde te mendaciter iactas. nam neque occido te nec probas te ab aliquo occidi nec, si probes, ad me pertinet quicumque te occiderit, siue secundum potestatem legitime sibi a domino datam iuste fecerit siue sicut messis dominicae palea cupiditate aliqua mala scelus admiserit: sicut ad te non pertinet qui recentibus temporibus cum intolerabili potentatu etiam militibus sibi comitantibus, non quia timebat aliquem sed ut ab omnibus timeretur, uiduas oppressit, pupillos euertit, aliena patrimonia prodidit, aliena matrimonia separauit, res uendendas innocentium procurauit, uenditarum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Et ait illis. Calicem qͥdem quẽ ego bibiturus sum
bibetis: et baptismũ quo ego baptizor baptizabimini. et
cȩt̾a.Si hec duo sunt baptismata. ur̃a nos laudatis inui¬
dia ꝓfitemur. Cũ enĩ nr̃a corpora occiditis. bis baptis¬
inũ facimꝰ. s baptismo nr̃o et sanguine baptizamͣ ut
xp̃s. F rubescite erubescite ꝑsecutores. similes xp̃o mar¬
tyres facitis: qͦs post aquã ueri baptismatis. sangius
quia ñ uos occidimꝰ. s ipsi uosmet ipsos uera morte occi¬
ditis. cũ uos ab unitatis uiua radice p̃ciditis. Deinde
si om̃s qui occidunt᷑ sanguine suo baptizant᷑. om̃s la¬
trones. iniqui. impii. scelerati. qui damnati feriunt᷑
martyres habendi sunt: quia suo sanguine baptrzan¬
tur. Si aũt non baptizant᷑ sanguine suo. nͥ qui occidunt᷑
ꝓpt̃ iusticiã quia ipsorũ ẽ regnũ celoꝵ. uidistis pͥus es se
querendũ ꝓpt̃ quid patimini. et postea qͥd patramini. Eͥd
gͦ bucce inflantur. anteqͣm facta defendantur: Ed ꝑstre¬

Expanded text:
sumus. et ait illis: calicem quidem quem ego bibiturus sum bibere potestis et baptismum quod ego baptizor baptizabimini, et cetera. si haec duo sunt baptismata, uestra nos laudatis inuidia, profitemur. cum enim nostra corpora occiditis, non m\'s baptismum facimus, sed baptismo nostro et sanguine baptixamur ut Christus. erubescite erubescite, persecutores: similes Christo martyres facitis quos post aquam ueri baptismatis sanguis bquia non uos occidimus, sed ipsi uosmet ipsos uera morte occiditis, cum uos ab unitatis uiua radice praeciditis. deinde si omnes qui occiduntur sanguine suo baptizantur, omnes latrones iniqui impii scelerati, qui damnati feriuntur, martyres habendi sunt, quia suo sanguine baptizantur. si autem non baptizantur sanguine suo nisi qui occiduntur propter iustitiam, quia ipsorum est regnum caelorum, uide sis prius esse quaerendum propter quid patimini et postea quid patiamini. quid ergo buccae inflantur, antequam facta defendantur? quid perstre
Abbreviated transcription (Latin):
modũ dicit conscientia dantis. uł potius ut addã
qd magnũ firmamentũ putat. si conscientia sc̃e
dantis attenditur. quȩ abluat accipientis. unde ab
responderet euident̃ ostendam. et qd̾ obscurare
conatus ẽ. in lucem ꝓferam. Poterat utiq nobis que¬

Expanded text:
modum dicit, conscientia dantis uel potius, ut addam quod magnum firmamentum putat, si conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, unde abresponderet, euidenter ostendam et quod obscurare conatus est in lucem proferam. poterat utique nobis qu
Abbreviated transcription (Latin):
retur. et fit summa inopia copiosus. ñ uera dicendo.
s maledicta inania. Nonemendo. Tenete sane in¬
tentissime atq fortissime quid debeat respondere:
id est unde abluatur accipientis conscientia. cũ ma¬
culosa dantis occulta ẽ: ne forte hoc uob̾ emanibꝰ flatꝰ
eiꝰ excuriat. uosq ipsi sermonis turbidi caliginosa
tempestate rapiamini. ut uł discessũ uł qͦ redeundũ
sit omnino nesciatis. Et uidete hominẽ uagari qua
potest. dum ꝓ negocio qd̾ suscepit stare ñ potest. Ui¬
dete qũa multa dicat: ñ habendo qđ dicat. Dicit me
labi lubricũ. s. teneri. nec destruere nec confirmare
qd̾ obicio. incerta ꝓcertis excogitare: ñ ꝑmittere le¬
gentes quȩ uera sunt credere: s. facere ut altiꝰ aubi¬
a suspicentur. Dicit me a cademici damnabile in

Expanded text:
retur; et fit summa inopia copiosus, non vera dicendo, retur; et fit summa inopia copiosus, non vera dicendo, sed maledicta inania non emendo. Tenete sane intentissime atque fortissime quid debeat respid est unde abluatur accipientis conscientia, cum maculosa dantis occulta est, ne forte hoc uobis e manibus flatus eius excutiat uosque ipsi sermonis turbidi caliginosa tempestate rapiamini, ut uel quo discessum uel quo redeundum sit omnino nesciatis, et uidete hominem uagari qua potest, dum pro negotio quod suscepit stare non potest. uidete quam multa dicat non habendo quod dicat. dicit me labi lubricum, sed teneri, nec adstruere nec confirmare quod obicio, incerta pro certis excogitare, non permittere legentes quae uera sunt credere, sed facere ut altius dubia suspicentur; dicit me Academici damnabile in
Abbreviated transcription (Latin):
tis attenditur. quȩ abluat accipientis. et qui fidem
sciens a ꝑfido sumpserit: ñ fidem ꝑcipit s reatum.
Nesciens enim sumit a ꝑfido ñ habente conscientiã
sc̃ẽ dantis: s: maculosam et occultã. Unde gͦ abluit᷑ :
Unde gͦ ꝑcipit fidem: Si enĩ nec tũc abluitur. nec tũc
ꝑcipit fidem cũ baptirator ꝑfidus et maculosus occul¬
tus ẽ.cur eo postea ꝓdito atq damnato. ñ denuo bap¬
tizatur ut abluatur fidemq ꝑcipiat: Si autem illo
ꝑfido maculoso et occulto iste abluitur et ꝑcipit fidẽ:
unde abluit᷑. unde ꝑcipit. ubi ñ ẽ. conscientia sc̃e dan¬
tis que abluat accipientis: hocdicat. ad hoc respon¬
deat. unde abluitur. unde ꝑcipit. si conscientia sc̃e
dantis attenditur. que abluat accipientis. et hȩc
ibi ñẽ quando baptirator maculosus et ꝑfidus la¬
angustatus in causa. rursum in me impetum facit.
nebulosũ atq uentosũ. ut ueritatis serenitas obscu¬

Expanded text:
tis attenditur quae abluat accipientis et qui fidem tis attenditur quae abluat accipientis et qui fidem sciens a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. nesciens enim sumit a perfido non habente conscientiam sancte dantis, sed maculosam et occultam. unde ergo abluitur, unde percipit fidem? si enim nec tunc abluitur nec tunc percipit fidem, cum baptizator perfidus et maculosus occultus est, cur eo postea prodito atque damnato non denuo baptizatur, ut abluatur fidemque percipiat? si autem illo perfido et maculoso occulto iste abluitur et percipit fidem, unde abluitur, unde percipit, ubi non est conscientia sancte dantis quae abluat accipientis? hoc dicat, ad hoc respondeat: unde abluitur, unde percipit, si conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis et haec ibi non est, quando baptiangustatus in causa, rursum in me impetum facit nebulosum atque ventosum, ut veritatis serenitas obscu
Abbreviated transcription (Latin):
addat et dicat. nam qͥ fidem a ꝑfido sumpserit. ñ fi¬
dem ꝑcipit s reatum: Hȩc om̃ia uerba pecilianꝰ ex
litteris meis refellenda ꝓposuit. Uideamꝰgͦ utrum
refellerit: utrũ omĩno responderit. Addo enim u̾ba
quȩ me subtraxisse calum niatur. et eadem ipsa sic
repeto. uł etiam breuius. Addendo enim hȩc duo u̾ba:
etiã ad breuitatem ꝓpositionis huiꝰ me plurimũ ad¬
iuuit. Si conscientia sc̃e dantis attenditur. que ablu¬
at accipientis. et qui fidem sciens a ꝑfido sumpserit.
ñ fidem ꝑcipit. s reatũ unde abluit᷑ accipientis con¬
scientia. cũ maculosam dantis ignorat. et cum fidem
nesciens sumit a ꝑfido. rogo unde abluitur: Dicat
nob̾. ñ eat in aliud. ñ obtendat nob̾ nebulas imꝑitis.
Dostremo saltem multis et anfractuosis circuitibus
int̃positis et ꝑactis. tandem aliquando dicat nob un¬
de abluitur accipientis conscientia. quando maculo¬
sa ꝑfidi baptizantis occulta ẽ: si conscientia sc̃e dan¬

Expanded text:
t et dicat: \'nam qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum\'? Haec omnia uerba Petilianus ex litteris meis refellenda proposuit. uideamus ergo utrum refellerit, utrum omnino responderit. addo enim uerba quae me subtraxisse calumniatur et eadem ipsa sic repeto uel etiam breuius — addendo enim haec duo uerba etiam ad breuitatem propositionis huius me plurimum adiuuit -: si conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis et qui fidem sciens a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum, unde abluitur accipientis conscientia, cum maculosam dantis ignorat et cum fidem nesciens sumit a perfido? rogo unde abluitur: dicat nobis, non eat in aliud, non obtendat nebulas imperitis, postremo saltem multis et anfractuosis circuitibus interpositis et peractis tandem aliquando dicat nobis, unde abluitur accipientis conscientia, quando maculosa perfidi baptizantis occulta est, si conscientia sancte dan