comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut pꝰ conuersionẽ animꝰ ñ recurrat: Que¬
ri etiã potest. cur discipulis ĩmari labo¬
rantibꝰ pꝰ resurrectionẽ suã dñs ĩ litcore
stetit qui ante resurrectionẽ suã. coram
discipulis in fluctibꝰ maris ambulauit.
Cuiusrei ratio festine cognoscit᷑: si ipsa
quȩ tunc inerat. causa pensẽt᷑: Quid enior
mare. nisi presens scłm signat, quod se cau¬
sarum tumultibꝰ. & undis uitȩ corrupti¬
bilis illidit: Quid ꝑ soliditatẽ littoris
nisi illa ꝑpetiutas quietis ȩt̾nȩ figurat᷑:
Quia gͥ discipuli adhuc fluctibꝰ mortalis
uitȩ inerant. in mari laborabant: quia uͦ
iedemptor nr̃ iam corruptionẽ carnis ex¬
cesserat. post resurrectionẽ suam in littore
stabat: ac si ipsum resurrectionis suȩ miste¬
riũ. rebus discipulis loqueret᷑:. dicens: Iaor
uobis in mari non appareo: quia uobiscũ
in ꝑturbationis fluctibꝰ ñ sum: Hinc est.
quod alio in loco pꝰ resurrectionẽ suã. eis¬

Expanded text:
ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i euangelii quȩ modo in ur̃is
auribus lecta est fr̃s mer quȩstione a¬
nimum pulsat: sed pulsatione sua uio
discretionis indicat Queri & enim potest.
cur petre qui piscator ante conuersioneor
fuit. pꝰ conuersionem ad piscationẽ rediit:
Etcum ueritas dicat: Nemo mittens manũ
suam in aratrũ. & respiciens retro. aptꝰ est
regno dĩ cur repetiit. quod dereliquit:
S si uirtus discretionis inspicitur citiꝰ ui¬
detur. quia nimirum negotiũ quod ante
conuersionẽ sine peccato extitit. hoc etiã
y conuersionem repẽtere: culpa ñ fuit:
Nampiscatorẽ petrũ. matheũ uͦ telonea¬
niũ scimꝰ: Et pꝰ conuersionẽ suã ad pisca¬
tionem pet& rediit. matħs uͦ ad telonei
negotium non resedit: quia & aliud est uic¬
tum ꝑpiscationẽ quȩrere. aliud telonei
lucris. pecunias augere: Sunt enĩ pleraq
negotia. quȩ sine peccatis exhiberi. aut
uix. aut nullatenus possunt: Que gͦ ad
peccatum implicant. ad hȩc necesse est.

Expanded text:
cti Evangelii quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionem suis p̃sig¬
nauerunt scriptis. ad medium ꝑ ducit᷑.
Ne uero ad intelligenda hoꝵ mistica dicta.¬
tardi forte remanerent: sensum quoq illis
quohȩc intelligere possent. aꝑuit: Quo
facto. nilultra priscȩ dubietatis in eorũ
huc rationem ꝑassionis. ac resurrectionis
suȩ. reddere desistit: Nam sequit᷑. Et dix̃ eĩ.¬

Expanded text:
nem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta,tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum huc rationem passionis ac resurrectionis suae reddere desistit  Al., destitit. Nam sequitur: Et dixi
Abbreviated transcription (Latin):
suscepti. uidentes in dõ ac dño suo signa pas¬
sionis. numqͣm illi gr̃as agere desistant. ꝑ
cuiꝰ mortem se uiuere cognoscunt: sicq fieri ua
extremum. ut etiam reꝓbi. in iudicio signa
eiꝰdem passionis aspiciant. sic̃ scriptũ est ude¬
bunt inquemtrans fixeruntz ac se iustissime
dampnandos intelligant: ñ solum hii qui
euimpias intulere manus: sed &x illi qui uel
suscepta eius misteria. ꝓ nichilo contempit̃
uel sibi oblata. numqͣm susciꝑe curarunt:

Expanded text:
suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passuscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri vaextremum ut etiam reprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere cur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestem suscitabit gͦlãm. & suum quod mo¬
riendo exuerat corpus. quale uoluit reuoca¬
uit ad uitã: Quod cum abolitis passionis
indiciis ostendere discipulis posset. certȩ
maluit inditia reseruare: pͥmo uidelicet.
ut discipuli qui hec uidebant. manifeste
possent dinoscere. non sp̃m sine corꝑe. sed
corpusẽẽ spirituale quod uidebant: certãq
fidem ꝑactȩ resurrectionis eiꝰ. certam spem
future omnium hominũ resurrectionis.
mundo p̃dicarent einde. ut ipse dñs o ds̃
pellat ꝓ nobis. ostensis uulnerũ suoꝵ cica¬
tricibus. qͣntum ꝓ humana salute labora-¬
uerit. ei ꝑpetuo demonstretz miroq atq in¬
effabili nobis ordine. eum qui nil umqͣm¬
potest obliuisci. qui semꝑ misereri paratꝰ :
doloris & passionis ipse dĩ filius effectꝰ sit ꝓ qͥbꝰ
ipse confligens mortis imꝑiũ moriendo ꝓstia.¬
uerits t̾cio. ut om̃s electi ꝑpetua beatitudine

Expanded text:
coelestem suscitavit ad gloriam, et suum quod mocoelestem suscitavit ad gloriam, et suum quod moriendo exuerat corpus quale voluit revocavit ad vitam. Quod cum abolitis passionis indiciis ostendere discipulis posset, certe maluit indicia reservare. Primo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent. Deinde, ut ipse Dominus et rpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unqpotest oblivisci, qui semper misereri paratus edoloris et passionis ipse Dei Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c carnem & ossa non habet. sicut me uide¬
tis habere: quatinus głam resurrectionis
p̃dicaturi. modum quoq nobis resuscitati
corꝑis. qualis eẽt sperandus. absq om̃i ua¬
lerent ambiguitate monstrare: Unde cuor
suos ad sequenda fidei & ueritatis qͣm didi¬
cit archana. ꝓuocat. dicens: Quod fuit ab
initio. quod audiuimus. quod uidimꝰ ocu¬
lis nr̃is. quod ꝑspeximus. & manus nr̃ȩ at
trectauerunt de uerbo uitȩ. Solent auteor
gentiles hoc loco. simplicitati fidei nr̃ȩ. de¬
ceptionum tendere laqueos. dicendo: Qua
temeritate confiditis. quia xp̃c quem colitis.
ur̃ã de puluere corꝑa possit incorrupta
rediicere qui nec suorum uulnerũ quȩ in
cruce suscepit. potuit cicatrices obduicere.
sedresufcitato ut dicitis suo corꝑe a mortuis.
signa adhuc mortis in ẽe non cȩlauit: Quibꝰ
ut ꝓmisit corꝑa de corruptione ad incorrup¬
tionem. de morte ad uitã. de t̾rȩ puluere

Expanded text:
spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videspiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitate monstrare. Unde cum msuos ad sequenda fidei et veritatis, quam didicit, arcana provocat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tentaverunt de Verbo vitae . Solent autem gentiles hoc in loco simplicitati fidei nostrae deceptionum laqueos tendere dicendo: Qua temeritate confiditis quia Christus quem colitis vestra de pulvere corpora possit incorrupta reducere, qui nec suorum vulnerum, quae in cruce suscepit, potuit cicatrices obducere, sed resuscitato, ut dicitis, suo corpore a mortuis, signa adhuc mortis inesse non celavit? Quibus ut promisit, corpora de corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam, de terrae pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ¶ quid inquiens curbati estis. & cogita¬
tiones ascendunt in corda ura: Uidete ma-¬
nus meas & pedes: quia ipse ego sum: Non
autem sine causa. manussuas & pedes potiꝰ
quam uultum.quem ȩque nouerant. eos
uidere ac recognoscere iubet: sed ut uisis
clauorum signis quibus cruci erat affixus.
non solum corpus ẽẽ quod uidebant. sed ut
ipsum dñi sui corpꝰ eẽ quod crucifixum no¬
uerant intelligere possent: Unde bene io¬
hannes huiꝰ dñicȩ apparitionis memoriã
faciens. latus quoq suum qđ a milite fuerat
uulneratũ. discipulis eum ostendisse ꝑhi-¬
bet: ut quo plura notissimȩ passionis ac
susceptȩ mortis indicia cognoscerent. eo cer¬
tiori patrate iam resurrectionis. ac dirutȩ mor¬
tis fide gauderent: Qui ut illos ꝑ om̃ia de
fide resurrectionis certos redderet non tan¬
tum oculis intuendum. sed attrectandũ qͦq
manibus corpꝰ. quod in mortale illis ostende¬
bat exhibuit. dicens. palpate & uidete. qͥa

Expanded text:
 turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant intelligere possent. Unde bene Joannes, dominicae apparitionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide gauderent. Qui ut illos per omnia de fide resurrectionis certos redderet, non tantum oculis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicens: Palpate et videte, quia
Abbreviated transcription (Latin):
parente autem sͥ dño conturbati &e conter¬
riti discipuli existimabant se sp̃m uidere
agnoscentes quidem dñm eẽ qui apparuit.
ipsius quod defunctũ & sepultũ nouerãt.
lam resuscitatum a morte conspicerent.
s sp̃m potꝰ. quem relicto corꝑe in manus
ptĩs cõmendauerat. prȩ oculis haberent:
S. hunc eoꝵ eriorem simul & pauorẽ. quo.

Expanded text:
parente autem sibi Domino, conturbati et conterparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, ipsius quod defunctum et sepultum noverant, jam resuscitatum a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus atris commendaverat, prae oculis haberent. Sed hunc eorum errorem simul et pavorem, q
Abbreviated transcription (Latin):
dat. id ipsum cȩlebrata ĩmortalitatis gła
iterans. quod ad passionẽ mortis iturus.
quasi pignus eis specialis salutis ac uitȩ
cõmendauerat. dicens: Pacem reluiquo
uobis: pacem neam do uob̾ Cuiꝰ grãm mu¬
neris. eo quoq nato uisi mox pastoribꝰ ange¬
li p̃dicabant laudantes dm̃ & dicentes.
gła in excelsis deo. & in t̾ra ꝑax hominibꝰ
bonȩ uoluntatis: quia nimirũ tota redemp¬
torisnr̃i in carne dispensatio. mundi est
reconciliatio: Adhoc quippe incarnatꝰ. ad
hoc passus. ad hoc est resuscitatꝰ amortuis.
ut nos. qui peccando uam di incidimꝰ. ipse
reconciliando ad dei pacem reduceret: Unde
recte & a ꝓpħa pat̾ futuri scłi princeps pa-¬
cis nominatur: Et apłs de eoscribens his qͥ
ex gentibꝰ crediderant. ait. Et ueniens. euan¬
gelirauit pacem uobis qui longe fuistis. &
pacemhis qui ꝓpe: qm̃ ꝑ ipsum habemus
accessum amboin uno sp̃u ad patreor: Ap¬

Expanded text:
dat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria dat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem hiaccessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Ap
Abbreviated transcription (Latin):
aiqnatus est:Hoc est enim quod fidelibus
cunctis alibi ꝓmisit. dicens. Ubi sunt duo
leltres congregati in nomine meo. ibi sum
inmedio eoꝵ: Ad confirmandam naniq
siei nrẽ constantiã. quod semꝑ agit p̃sentia
diuunȩ pietatis: aliquando etiã p̃sentia uo¬
lit corpalis ostendede uisionis. Nam ce cde
nobis qͣmuis potro infra apłoꝵ pedes ia-¬
centibus. hoc ipsum eiꝰ miscđia fien confi¬
dere debemus ipsum uidelicet ẽẽ in medio
nr̃i. quotiẽscumq conuenientes in nomine
illius congregamur: Nomen quippe illiꝰ
iħc. id est saluator int̾pretat᷑:. Et cum de
ad quisitione ꝑpetuȩ salutis locuturi
conuenimꝰ: constat nimirũ. quia in no¬
mine iħu congregam᷑: Nec dubitare fas :.
dehis quȩ ipseamat conferentibꝰ nob̾. eũ
eẽ presentem: & tanto utiq ueriꝰ. qͣnto ea
quȩ ore ꝓferimꝰ. ꝑfectiori corde retinemus.
Deude uidendum quod apparens salua¬
tor discipulis. pacis eis statim gaudia man¬

Expanded text:
dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia man
Abbreviated transcription (Latin):
monumento currentibꝰ nuntiare discipu¬
lis. quȩ ab angelis de ꝑfecta eiꝰ resurrectiõe
didicerant: de quibꝰ scriptum est. quia ac¬
cesserunt & tenuerunt ꝑedes eiꝰ & adora¬
uerunt eum: apparuit ipso die aduespe¬
qui eum ad hospicium uocantes. in panis
fractione cognouerunt: Apparuit & petro.
Quodsi euangelista. quando uel ubifactũ
sit minime designauerit. tamen quia factũ
sit non tacet scribens. quia cum prefãti duo
discipuli cognito dño in emmaus. statim
redissent in hierłm. inuenerint congregatõ
undecim. & eos qui cum ipsis erant. dicentes
quia surrexit dñsuere: & apparuit symoni
Icdem̃ subiungit Et ipsi narrabant quȩ
gesta erant inuia: & quomͦ cognouerunt eũ
in fractione panis: Statimq adnectit quin¬
cam eius apparitionẽ: de qua modo cum le
otandum. &̧ diligent̾ memoriȩ cõmendandũ
st quod de sẽ loquentibꝰ discipulis.: dñs astare
in medio. & p̃sentiam suȩ uisionis reuelare

Expanded text:
monumento currentibus nuntiare discipumonumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advespequi eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Drediissent Hierusalem, et invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cum  Anotandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ incrementum temꝑis
ostendit: quia nimiruo
tanta erat uirtꝰ miraculi.
ut hanc repente cotam caꝑe. fragilia morta¬
lium pectora non possent: Consulens igit᷑
ipsimbecillitati quȩ erentium. pͥmo uenien¬
tibus ad monumentũ. & feminis suo amo¬
re feruentibꝰ & uiris. reuolutum lapidẽ &
ablato suo corꝑe linteamina. quibꝰ inuo¬
lutum erat sola posita monstrauit, deinde
curiosius inquientibꝰ feminis. & de eo qd̃
inuenerant mente consternatis.angeloꝵ
uisionem ostendit. qui illum resurrexis se
centa manifestatione patefacerent:ac si
p̃currente fama ꝑpetiate resurrectionis.
tandem ipse dñs ututũ oe rex gloriȩ appa¬
iens. quanta potentia mortẽ quam ad horã
gustauerat deuicisset. aꝑuit: Et quidem qͣn¬
cum ex euangelicȩ serie lectionis inuenimꝰ.
quinquies ipsa qua resurrexit die uisus est
hominibꝰ. Prmo mariȩ magdalenȩ ad mo¬
numentuor. quando ei desideranti pedes eiꝰ
enim ascendi ad patrẽ meũ Dem̃ duabꝰ a

Expanded text:
 incrementum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejusenim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a
Abbreviated transcription (Latin):
in eorum mente resideret ambigui. sumptis
etiam epulis. comedit corameis: ut si uisibꝰ
oculorũ. si suoꝵ tactibus non crederent digi¬
toꝵ. uel alimentoꝵ camaliũ ꝑceptione. car¬
nem ẽẽ quȩ apparuit agnoscerent. Qua in

Expanded text:
is etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorum carnalium perceptione carnem esse quae apparuit cognoscerent. Qua in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nos hic uiuamꝰ. Nemo quippe inħ
scło non ꝑegͥnus ẽ: quã ius non om̃s
ad patriã redire desid̾ent. Ex ips o autẽ
itinere: fluctꝰ tempestatesq patimuu
s opꝰ ẽ. ut innauisimus. Nam si in naui
ꝑicła sunt. Sine naui certꝰ interitꝰ. Quan¬
tas uis enĩ uires habeat lacertoꝵ qui na¬
tat impelago. aliquando magnitudine
maris uictꝰ. absorbet᷑ & meigit᷑. Opꝰ c̃. gͦ
ut innauisimꝰ. hoc ẽ. ut inligno portem
ut mare ꝑhoc natare ualeamus. Hoc ant
lignũ quo infirmitas nr̃a portat᷑ erux est
dñi inqua signam. & abhuiꝰ mundi s ubꝰ¬
mersionib uindicam᷑. Patim fluctꝰ.s ille
mons ille alta celorꝑ significat. Relictis
enĩ turbis solus dñs pꝰresurrectionem
as cendit incȩliha ibi interpellat ꝓnob̾¬

Expanded text:
dum hic vivamus. Nemo quippe in hoc saeculo non peregrinus est: quamvis non omnes ad patriam redire desiderent. Ex ipso autem itinere fluctus tempestatesque patimur: sed opus est vel in navi simus. Nam si in navi pericula sunt, sine navi certus interitus. Quantasvis enim vires habeat lacertorum qui natat in pelago, aliquando magnitudine maris victus absorbetur et mergitur. Opus est ergo ut in navi simus, hoc est, ut in ligno portemur, ut mare hoc transire valeamus. Hoc autem lignum, quo infirmitas nostra portatur, crux est Domini, in qua signamur, et ab hujus mundi submersionibus vindicamur. Patimur fluctus: sed ille mons ille alta coelorum significat. Relictis enim turbis, solus Dominus post resurrectionem ascendit in coelum, et ibi interpellat pro
Abbreviated transcription (Latin):
s: qui secuti estis me qđ ꝓpͥe apłors est.
atq credentiũ. in regeneratione c̃ sederit fi¬
lius hominis insede maiestatis suȩ qn
ex mortuis de corruptione resurgent in¬
corrupti. sedebitis & uos insoliis iudican¬
tiũ condempnantes duodecĩ tribꝰ israhel.
quia uob̾ credentib illi crede noluerunt.
Etomis qͥ reliq̃rit domũ. uł fr̃s. aut sororeᷤ¬

Expanded text:
orum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fr
Abbreviated transcription (Latin):
portans discipłos idẽ ȩccła. fluctuas
& quatit᷑ tempestatib temptationuo.
& non quiescit uentꝰ contrarius. idest
aduersans ei diabolus: & impedire il¬
c̃ quiinterpellat ꝓnob̾. Nam in ista nr̃a
fuctuatione inqua laboramꝰ: dat nobis
fiaduciã ueniens ad nos & confortans nos:
tantii ne turbati inmaui excutiam nos
x ꝓiciamin inmare quia e siturbat᷑
nauis: nauis ẽ. tam̃. Sola portat liscipu¬
los. & recipit. xp̃m. Piclitat᷑ quidẽ in
maris: sine illo statĩꝑielitat᷑. Cenestẽ

Expanded text:
portans discipulos, id est, Ecclesia, fluctuat et quatitur tempestatibus tentationum: et non quiescit ventus contrarius, id est, adversans ei diabolus, et impedire niest qui interpellat pro nobis. Nam in ista nostra fluctuatione in qua laboramus, dat nobis fiduciam, veniens ad nos, et confortans nos: tantum ne turbati in navi excutiamus nos, et projiciamus in mare. Quia etsi turbatur navis, navis est tamen. Sola portat discipulos, et recipit Christum. Periclitatur quidem in mari: sed sine illa statim peritur. Tene te
Abbreviated transcription (Latin):
qui condidit om̃ia: Tam̃ pꝰea quã as cen¬
dit innauem: uener̃t qui portabantun
dicentes. uere filiꝰ dĩ es tu. S: ante istam
euidentiã turbatist̃. uidentes eũ supͣ
mare. Dixerunt enĩ. fantasma ẽ. Ille
autem as cendens naui abstulit fluctu¬
actionẽ intis decordib ipsore. ubi iaor¬
ampliꝰ indubitatione ꝑiclitabͣt᷑ m̃te
quã corpore influctib. In omnib tam̃¬

Expanded text:
mnia? Tamen posteaquam ascendit in navem, venerunt qui portabantur, dicentes: Vere Filius Dei es tu. Sed ante istam evidentiam turbati sunt, videntes eum super mare. Dixerunt enim: Phantasma est. Ille autem ascendens in navem, abstulit fluctuationem mentis de cordibus ipsorum, ubi jaamplius dubitatione periclitabantur mente, quam corpore in fluctibus. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
uestigio. Stabatiobił. & mouebat᷑ stabilis:
aquatilem: sub oscura unda fugitiuam
insequit᷑ p̃dã. Macłosus paries: fit ceca
piscib inmari custodia. Et dũ insidiat᷑
ipse in rete incidit s aluatoris. Fit dep̃done
p̃da. depiscatore pis catio: depirata capti-¬
uitas. Uenite in quit pꝰme: & faciam
uos piscatores hominum. At illi relictiᷤᷤ
retib suis: secutisunt eũ. Dum uellet
petrus in ani muro querens concludere
piscem: hamũ uerbi mis it xp̃c. & ipsũ
tenuit piscatorem. Distendebat petrus
Suo lineo uolumine uacuã cortinam
Et dũ insequit᷑ grauidis emꝑ equoris ꝓlẽ
hebat ⁊ trahebat̃. Exercebat in equore
uiolentiã. & patiebat᷑ inm̃te capturam. O
aqua. egenũ pirate reptiliũ deseruisti-
artificiũ. huncq mutasti depisce ad pis¬

Expanded text:
vestigio, stat mobilis, et movetur stabilis. vestigio, stat mobilis, et movetur stabilis. ctus, et sub obscura unda fugitivam insequitur praedam. Conclusus piscibus in mari custodia: et dum insidiatur ipse in retia incidit Salvatoris. Fit de praedone praeda, de piscatore piscatio, de pirata captivitas. Venite, inquit, post me et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi relictis retibus suis, secuti sunt eum. Dum enim Petrus in hamo quaerit concludere piscem, hamum verbi misit Christus, et ipsum tenuit piscatorem. Distendebat Petrus sinuoso lini volumine vacuam cortinam: et dum insequitur gravidi semper aequoris prolem, hebat, et trahebatur: exercebat in aequore violentiam, et patiebatur in mente capturam. O aquigenum pirata reptilium, deseruisti artificium hoc, mutasti de pisce ad pis
Abbreviated transcription (Latin):
lone confessor factus ẽ. xp̃i. E legit ec¬
e duos. Unũ piscatorem. alteruor
grassatorem. Illũ uocat ex littore. istum
clamat exitinere. Illũ accersit exponto.
istũ terret decȩlo. Cũ gͥ petrus linea castra
laxare infreta: xp̃c retia misit inuerba.
Cepit xp̃c. cepit ⁊ petrus. Xp̃s discipulũ.
petrus pisciculũ. Et dũ cirruindat gentẽ
squameã: ipse uenit in retia. Preteriens
inquit iħs uidit duos fratres symonem
qui uocat᷑ petrus & andreã fratrẽ eiꝰ retia
mittentes inmare: erant enĩ piscatores. Qͥ¬
b xp̃c sicait. Wenite inquit pꝰme: & fa¬
ciam uos fieri piscatores hominũ. At illi
relictis retib secutis unt eũ. Stabat petrꝰ
mobilitate. & surgit pendulus: & in ter
obscuras aquas inquieti maris uictum
quẽ non habebat oculis artificũ require-¬
bat. Nutabat suꝑ ambiguã undã. ut pos¬
Set inuenire capturam. Uario fert᷑. refert᷑q

Expanded text:
done confessor factus est Christi. Eligit ecdone confessor factus est Christi. Eligit ecce duos, unum piscatorem, alterum grassatorem. Illum vocat ex littore, ad istum clamat ex aethere: illum accersit ex ponto, istum terret de coelo. Dum enim Petrus linea castra laxaret in freto, Christus retia misit in verbo. Cepit Christus, cepit et Petrus; Christus discipulum, Petrus pisciculum: et dum circumdat gentem squameam, ipse incidit in retia. Praeteriens, inquit, Jesus vidit duos fratres, Simonem qui dicitur Petrus, et Andream fratrem ejus, retia mittentes in mare; erant enim piscatores. Qenite, inquit, post me, et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi relictis retibus, secuti sunt eum . Stabat Petrus mobilitate gurgitis pendulus, et inter obscuras aquas inquieti maris, victum quem non habebat, artificio requirebat. Nutabat super ambiguam undam, ut posset indagare capturam. Vario fertur referturque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidoꝵ cȩdendas gladio humillimus
pro xp̃i honore sũmisit. Nec piguit eũ
irgnare post mortem. Atq ita factũ ẽ: ut
gloriosissimũ paulũ. qui indiuersis genti-
b ꝓfide xp̃i multo certamine dimicando.
innumera bella ꝑegerat. uelut uictorẽ
mundi roma suscipere adtriumphuor
hi ergo sunt beatissimi. petrus. & paulꝰ.
qui sacramentũ celestis regni uno spũ
predicantes: subuniꝰ passione diei doct᷑¬
nam suã piosangiune. & morte fortissi¬
ma consecrarunt. Qui etiã tanquã ȩccła-¬
rum omniũ principes facti. dispensatiõe
celesti romã petentes. sacratissimas ua
corpora in illiꝰ urbis arce reconderent. quȩ
tociꝰ orbis optinuerat principatũ: quati¬
nus potentiã uirtutis sue. xp̃c ostendets.
ubi mundꝰ caput habebat imꝑii. ibi reg¬
nisui principes collocar&: Iteor¬
Iscatoris & ꝑsecutoris sacra¬
tissimũ diem. gemine fes¬
tiuitatis occursu: deuoci¬
oñe precipua hodie celebremus. Ille

Expanded text:
perfidorum caedendas gladio humillimus perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocareiscatoris et persecutoris sacratissimum diem, geminae festivitatis occursu, devotione praecipua hodie celebramus; ille
Abbreviated transcription (Latin):
regnantẽ in cęlo. ullũ tua ꝑsecutio habebit
effectũ: Numquid nocere mͥ quicquam
poteris. quẽ non potexis intueri: Egoa
sũ iħs nazarenus quẽ tu ꝑsequeris: qui
terras celo. crucẽ regno: mortem ꝑperi¬
itate mutaui. Dequib omnib non te
debere cunctari: & ereptꝰ tibi nunc. & pꝰ
paululũ redd̃itus s̃ uadebit as pectus: At
beatissimus paulus repentina quidem
cecitate cohercitꝰ intellecta tam̃ maiestare
loquentis ȩcelo. continuo fidelis effecł.¬
& a ꝑsecutione destitit: & nouos intual¬
di xp̃m oculos ad quisiuit. Hic ẽ. pail̃
qui ꝓsuarũ remuneratione uirtutuo.
ultrahumana merita terciũ raptus ad
celum cęlestia secreta cognouit: ut el̃¬
siarũ futurus doctor inter angł̃os dsẽ
qd int homines p̃dicaroe. Aut quis ei im¬
pimne ultra non credat. qui desacramentis
dominicis non solũ audita loquit᷑ sed
quas aduersum xp̃i nom̃ suꝑb erex̾at:

Expanded text:
regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed quas adversum Christi nomen superbus erexerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lum maligne mentis ꝓposito plebem
dominicam ꝑsecutũ. nec xp̃m latuisse
quemeligere inpaulo. Hic est paulus.
qui xp̃i uocib inclamatus gcelo. oculis
inse iudaicȩ infidelitatis obtusis. uiden¬
diaciem non ꝑdidit. s mutauit. Amist
ocłos & recepit. ut uno eodemq tempo.¬
re. & in ꝑsequentẽ cecitatis uindicta ꝓ¬
cedere: & uocantis dĩ gratia illumina¬
ret electum. Ait namq ei de celo dñs:
Saule saule. quid me ꝑsequeris: Iaẽ
cur me ꝑsequeris Saule: Que mea bdi¬
ũ erga me tuũ excitauit iniquitas:
Numquio quia illuminaui cecos.q
sanaui egros. quia fugaui demones. q
esurientes poplos quinq panibus pa¬
ui: an quia detumuł mortuos sus.¬
citaui: anforte magis. quia fidelibus
meis regnũ celeste ꝓmisi. Sed si p̃stare
me posse dubitas quȩ ꝓmitto. aspice
Si tam̃ potes unde te uel quał appello
S: quare me ꝑseq̃ris saule: Aut quione
ꝑsequendo ꝓficies: Numquid aduersus

Expanded text:
lum malignae mentis proposito plebem lum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; ait illi namque de coelo Dominus: Saule, Saule, quid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus
Abbreviated transcription (Latin):
occultor dĩfilius. pascendas oues suas
tuendas q cõmisit: cui nouerat in nu¬
triendo grege dñico nec studiũ deesse nec
fidem. Hic ẽ. petrus: quidũ adcruce tam¬
quã crucifixi discipulus duceret᷑. uerso
Se pos cens corpore crucifigi: passionẽ
non renuit: s: equalitatẽ crucis dñicȩ
declinauit: ut ostendere uniuersis ã¬
mirande se humilitatis uirtutẽ. nouiq
onsterii disciplinã & inter torm̃ta seruasse.
qui repulso timore mortis moriendi ordi¬
nem tam acerba inpassione quesiuit.
Quid etiam degłos issimo refera paulo.
inquo dñs fidem nominis sui.dũ ipsã
fidem ꝑsequeret᷑ elegit. :qui dũ uelut
acerrimus ꝑsecutor xp̃ianam uastat
eccłam: inimico adhuc eiꝰ inpectore. a¬
micũ sibi cor xp̃c inuenit. Dumq tem¬
poralia capit adsupplicia. xp̃ianos. ipse
ꝑpetuam captus ad grãm. factus ẽ. subi¬
to pastor ex lupo, ex predone custos: ex
hoste defensor. Unde patuit. nec pau¬

Expanded text:
occultorum Dei Filius pascendas oves suas occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit; ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Pau
Abbreviated transcription (Latin):
petri & dũ trepidat mirabił fides: quã nec
ꝑurgentis ꝑidi potuit turbare formido.
Clamando enĩ dũ mergit᷑. dñe libera: de
sSe diffisus ẽ: non de domino dubitauit:
Nle qͥs gͦ timorẽ hunc głosissimi petri du¬
cat inuitiũ. qm̃ timor iste quamuis primã
eiꝰ turbauerit fidem confidentiã tamen
in eo reparate credulitatis ornauit. Hic ẽ.
petrus. cui xp̃c dñs cõmunionẽ sui nois
libent indulsit. Ut enĩ stc̃apłs paulus
trus factus ẽ. petra. dicente ei dño tues
petrus & suꝑhanc petrã edificabo gcła
meã. Nam sicut indeserto. dominico si¬
cienti popło aqua fluxit epetra: ita uni¬
uerzo inundo ꝑfidie ariditate lassanti.
De ore petri fons salutifere confessionis
emersit. Hic ẽ. petrus cui xp̃c ascensurꝰ
ad patrem pascendas ouiculas su.¬
agnos q comendat: ut qͦs ceci
ille pieta¬
tis miseratione redimerat hic fidei suȩ
uirtute seruar&. Et recte sane ei arbiter

Expanded text:
Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus trus factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas sgnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter
Abbreviated transcription (Latin):
ait ei. Quoꝵ remisertis peccata remis¬
sa erunt: & quorꝑ detinueritis detenta
erunt.: icu Hic ẽ. petrus. quẽ xp̃i
ẽẽ confi dentissimũ s ubiecta uesti¬
giis eiꝰ maria ꝓbauerunt. Nam adño suo
nouos sibi dari influctib gress us: ut fi¬
delis poposcit. & ut dilectꝰ emeruit. Qui
obhoc solũ trepidasse uisus ẽ. ut fragi¬
litas humana cognos cerre. quanta eẽt in¬
ter dñm seruũq distantia. dii aggraua-¬
ta peccatis caro meigit᷑. & in maculati
nescit planta deficere: Simul & illud. ne
lũ suꝑ aquas ambulans petrꝰ. pede intrepido
ꝓueniss: ad xp̃m dñisui forte uirtutibus
equaret᷑. S quid illũ tantoꝑe dicimus tre-¬
pidasse. cũ pia trepidatio sua maiorem ꝓ¬
ficit ad fidẽ: Ut enĩ credidit petrus. im¬
ꝑio dñi sui posse se afluctib sus centari:
ita nichilõminus dũ mergit᷑ credidit ipsiꝰ
dñi sui se uirtute saluandũ. Uere beati

Expanded text:
ait ei: Quorum remiseritis peccata, remisait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati
Abbreviated transcription (Latin):
cepit & ꝑmanet: Quid tanto głosius uiro.
quifidem secreti inscrutabił loquendo
edidit. uiuendo docuit: paciendo firma¬
uit: Ut autẽ confessionis huiꝰ quanta
eet magnitudo saluator ostendet. ait ei.
Beatꝰ es symon bariona. quiacaro & san¬
guis non reuelauit tibi:s: pat m̃s qui ẽ.
incelis. Tibi dabo claues regni celoruon.
Auis ergo xp̃m ꝑcarnem & incarne na¬
tum. omnipotentis patris ẽẽ filiũ sentire
potuisset: nisi ꝓpitiꝰ hoc ipse pater ꝑpetr̃
nob̃ reuelasset ecȩlo: Hȩc illi confessio
dedit. ut ante claues regni celestis acciꝑae
quã cȩli ianuas introur.S: ne qua uos
fratres dexreditis petro clauib regni mo¬
re nr̃aꝵs clauiũ cogitatio terrena ꝑmo¬
ueat. Clauis enĩ lingua ẽ. petri quia sin¬
gloꝵ merita censendo apłs unicuique
regnũ cȩli aut claudit. aut aꝑit. Non ẽ. cla
uis ista mortał artificis aptata manus ed
data a xp̃o potestas ẽ. iudicandi. Deniq

Expanded text:
coepit coepit qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibi dabistum per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum cvis ista mortalis artificis aptata manu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ne xp̃o. Erat eis xp̃c uiuere: quia totum
eis & mori lucrĩ: quia tali hac morte ui¬
tam sibi mercabant᷑ ȩternã. Erat eis
mori lucrũ: quoꝵ corruptioni in corris¬
tio s uccedebat. & dampna presentium
tempor lucra ꝑpetua sequebãt᷑. Sedis
ingeniiq tenuitas patit᷑: immo ut il¬
sericors os annuit ꝓloquaiñ: Hicisas¬
bis credendi fundam̃ta constituit. Nao
ꝑcunctanti dño quis eẽ ab hominibus
diceret᷑. respondit. Tu es xp̃c filius dei
uiui. Idẽ. tu dñe de carne uirginis factꝰ¬
Sxp̃c: qui uiui dĩ es filiꝰ sempiternus:
su dñe hominib natus es homo. qui
incogitabili maiestate d̃s es apud deuoi.
sionẽ ueniens: impassibił. ꝑmanes a¬
pud patrem. Quis gͥ umquã intantum
hoc in comp̃hense dĩtatis archanũ hu-¬
mani sensus atcolłẽ potuiss: optutus:
nisi abore petri salutaris huiꝰ fidei ue-¬
ritas radiasset: Quis meritoꝵ eiꝰ głam
quamius magno equiꝑare possit eloqͥo.
aquo nob ad orande diuinitatis fides &

Expanded text:
o; erat eis Christus vivere, quia totum eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne s, qui Dei vivi es Filius sempiternus: tu Domine ab hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum: tsionem veniens impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam, quamvis magno aequiparare posset eloquio, a quo nobis adorandae divinitatis fides et
Abbreviated transcription (Latin):
wangelii lectio quai
modo audiuimus ãmo¬
net humilitatẽ omniũ
nr̃m. uide & cognos cere
ubi simus. & quo nob̾ tendendui & fe¬
stinandũ sit. Nonenĩ nicħ significat na¬
uis illa portans discipulos.quȩ contra¬
rio uento laborabat influctib: neq sĩ
causa dñs relictis turbis ascendit in mõ¬
tem ut solus oraux. Deinde ueniens ad
dis cipłos suos ꝑielitantes inuenit a

Expanded text:
Evangelii lectio quam modo audivimus, admonet humilitatem omnium nostrum, videre et cognoscere ubi simus, et quo nobis tendendum et festinandum sit. Non enim nihil significat navis illa portans discipulos, quae contrario vento laborabat in fluctibus. Neque sine causa Dominus relictis turbis ascendit in montem, ut solus oraret; deinde veniens ad di
Abbreviated transcription (Latin):
hanc imitationẽ pariat. quã si ita uiuat
aliqͥs. ut bonũ eiꝰ in cõmune ꝓficiat. atq
uniuersis utiliora ꝓuid eat: adiunxit. Am¬
bulate in haritate. Idõ cũ dixiss imitato¬
res meiestote continuo dellaritate disse-¬
ruit. quia hȩc p̃cipue uirtus. homines

Expanded text:
hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ sanguine temulenta: non duil
saciata de sanguine abel. usq adsangill¬
nem zacharie. Fumina tui scełis spimil
&e te ad huc usq nonsaciant: Ab origill
mundi sanguinẽ bibis & adhue sibs
Nec dii tui facinoris in xp̃o unda siccat᷑.
xia aliieo tui scełis sitis: Modo xp̃or¬
patibulo crucifixisti. & tã cito crudelita¬
as Sanguine aruisti: S ecce ꝓsternit᷑
dominicũ inmundo uexillũ. Et iste.
piscat᷑ homines. & ille tĩtulat signo
crucis gentiles. Currunt uterq ad pal¬
ma martyrii. & uterq pueniunt ad coro¬
na. Nam quidẽ eo tempore anni reuer-¬

Expanded text:
Prophetarum sanguine temulenta, necdum Prophetarum sanguine temulenta, necdum satiata es? A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae flumina tui sceleris spumant; et te adhuc usque non satiant? Ab origine mundi sanguinem bibis, et adhuc sitis? Necdum tui facinoris in Christo unda siccavit; et jam alveus tui sceleris sitit? Modo Chrpatibulo confixisti; et tam cito cupiditate sanguinis aruisti? Sed ecce prosternitur dominicum in mundo vexillum. Et ille piscatur homines, et iste titulo Christi signat Gentiles. Currunt utrique ad palmam martyrii, et utrique perveniunt ad coronam: non quidem eodem temporis cur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcat᷑. Et qui aduersus dm̃ erigebat̃. di¬
ne uocis sonitu terribilit᷑ ꝓsternit᷑. Saule
inqͥt saule quid m e persequeris:
Caput ꝓm̃bris clamat. Inquietat᷑ corpus
& intonat xp̃c ȩcelis. Saule saule. quid
ine ꝑsequeris: Quid ẽ. qđ mugiente popli
mugit archanũ. & contra seuiciã pauli ꝙ¬
rauerat ex sepulchro mendatiũ. de cęlo
uiuentis accipere testimoniũ: Saule
inquit saule. quid me ꝑsequeris : Subit
Deponit feritatem. & in currit oculoꝵ
cecitatem. Cepit habere ductores. quos
aberrans: queris locũ. Et qui ꝑsequeba¬
ris. xp̃m. cecꝰ curris admanũ. Orabide ra¬
pax lupe. comedis: s expecta paululuo
& digerens digeris. Credis gͦ saule iudeo
ad hibes fidem ꝑfido. Nonsolent iste ma¬
nus insanguine pollui. nisi te adhuc
abeis uidis cruciari Par̃ erat generi tuo
tere non formidauit incęlũ. Exp̃ssit pati¬
bulum. posuit in ostia sepulchri custode.
Iam xp̃c ascendit ad patrem. & ad huci
nitrix tua non caret seueritate. Ouide

Expanded text:
erigebatur, divinae vocis terribilitate prosternitur: Saule, inquit, Saule, quid me persequeris ? Caput pro membris clamat. Inquietatur corpus; et intonat Christus in coelis, Saule, Saule, quid me persequeris? Quid est quod rugientis poli mugit arcanum, et contra saevitiam Pauli raverat ex sepulcro mendacium, de coelo viventis acciperet testimonium? Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Subito deponit feritatem, et incurrit oculorum caecitatem; coepit habere ducatores, quos oberrans quaeris locum; et qui persequebaris Christum, caecus curris ad manum. O Saule rapax lupe, comedisti: sed exspecta paululum, et digerens digereris. Credis ergo, o Saule, in Deo, adhibes fidem perfido? Non solent istae manus in sanguine pollui, si non te adhuc ab eis videris cruciari. Parum erat generi tuo,tere non formidavit in coelum. Impressit patibulo carnem, posuit ad ostium sepulcri custodes. Jam Christus ascendit ad Patrem; et adhuc genitrix tua non caruit feritate. O Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ solos homines cũ illo iudicaturos pu¬
tare debemꝰ. Duo denario quippe numo
uniuerza quedã significata ẽ iudicantiũ
multitudo: ꝓpter duas partes numeri sep¬
tenarii quosignificat᷑ płumq uniuersi¬
tas. Que duȩ. id ẽ. tria & quatuor: alterã
ꝑ alterã partẽ multiplicate duo decĩ faci¬
unt. Namae quatuor ter. & tria quater
duodecim sunt: & si qua alia huiꝰ dena¬
rii numeri quȩ adhoc ualeat rõ repꝑit᷑.
Alioquin qm̃ in locũ ide traditoris apo¬
stolum mathiã legimꝰ ordinatũ. apłs pau¬
lus qui plus omnib ilł laborauit. ubi ad
iudicandũ sedeat non habebit: qui ꝓfecto
c̃ aliis scĩs ad numum iudicũ se ꝑtinere
demonstrat. ẽdicit. Nescitis quia an

Expanded text:
uros putare debemus. Duodenario namque numero universa quaedam significata est praedicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas. Quae duae partes, id est tria et quatuor, altera  alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia an
Abbreviated transcription (Latin):
tercia decima ẽ. ab eis iudicanda non erit.
aut solũ illii popłm non eciã gentes cet̾as
uidicabunt Quando autẽ ait in regene¬
ratione. ꝓculdubio mortuor resurrec¬
tione nomine uoluit regenerationis
intelligi. Sic enĩ caro nr̃a regenerab itura
Aꝑ incorruptionẽ: quẽ admodii ẽ. anima
nr̃a regenerata ꝑfidem: Lectio san¬

Expanded text:
tertia decima est, ab eis judicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam caeteras gentes judicabunt. Quod autem ait In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. » CA