comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta pꝰtte sequatur uanitas. cum sentire ceꝑint experi¬
endo quanta nite lateat laborantib difficultas. ꝓp¬
terea iste acdiunxio ⁊ ait. Uidi quȩ fiunt cuncta sub
sole.: iecce uniuers a uanitas: ⁊ afflictio sp̃c. Uidi inqͥt.
Qbi uidisti  Quiste docuit ᷤ faciendo inquit uidi.
erꝑiendo cognoui. Quid fecisti: ꝓposui ait inani¬
momeo querere ⁊ inuestigare sapient̃ decunctis
que fiunt subsole. Et ecce querere cȩꝑam ⁊inues.¬
tig̾are. & estimaui me intam oꝑoso studio exitum
aliquem inuenire. Extencti eͦ animũ meũ quan¬
tum potui. cogitationem mẽa momnia circum¬
lustrancia diffucti. Abstuli somnũ oculis meis.
nec dedi requiem cordi meo nocte acdie. donec in¬
uenirem quod querebat anima mea. ut inuenir̃ẽ
rationem de omnib que fiuint subsole. Sedquis
finis intantis conatibus ẽe potuiss et s fẽci ⁊ defeci.
conabar. ⁊ repellebar. donec contabuit anima mea

Expanded text:
ta post te sequatur vanitas, cum sentire coeperint experita post te sequatur vanitas, cum sentire coeperint experiendo quanta in te lateat laborantibus difficultas. Propterea iste adjunxit et ait: Vidi quae fiunt cuncta sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio spiritus . Vidi, inquit, ubi, vidisti? Quis te docuit? Faciendo, inquit, vidi; experiendo cognovi. Quid fecisti? Preposui, ait, in animo meo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole . Et ecce quaerere coeperam et investigare, et existimavi me in tam operoso studio exitum aliquem invenire. Extendi ergo animum meum quantum potui; cogitationem meam in omnia circumlustranda diffudi. Abstuli somnum ab oculis meis, nec dedi requiem cordi meo nocte ac die donec invenirem quod quaerebat anima mea, ut invenirem rationem de omnibus quae fiunt sub sole. Sed quis finis in tantis conatibus esse potuisset? Feci et defeci, conabar et repellebar, donec contabuit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
tollis. Promittis homini totũ quod ipse non est.
n tollis totum quod ipsẽẽ. Quid sitotum dares
quod ꝓmittis. & totum toueres quod tollis ᷤ
Quid enim ꝓciest homini si uniuersũ mundũ
lucretur. animȩ uͦ suȩ etrimentum patiatur ᷤ
Quantomagis modo quia fallacĩt totũ ꝓmittis.
⁊ueraciter totũ tollis. pessima es distendens &
dissipans. affligens ⁊ crucians. animos quibus
dominaris illa semꝑ appetenda suggerens. quõi
inquisitio aut noxia sit aut uanainuentio uͦ
multomagis auto inutilis aut ꝑnitiosa. Si ergo
dulcis ẽẽs ⁊ sine labore animos pos sidere uale¬
res. quis malitiam tuam umquã deprehenderet ᷤ
Nunc autẽ ipse labor ⁊ afflictio quã mentib
ingens ocdiosam te faciunt. ⁊ facilius qđ̵ ꝓmittis
uanum esse agnoscitur. dumid quod infers
durum ẽẽ sentitur. sed iuttos erudis ad sapien.¬
tiam. quitunc demum plene deprehendunt. quan¬

Expanded text:
tollis? Promittis homini totum quod ipse non est, tollis? Promittis homini totum quod ipse non est, et tollis totum quod ipse est. Quid si totum dares quod promittis, et totum tolleres, quod tollis? Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Quanto magis modo, quia fallaciter totum promittis, et veraciter totum tollis? Pessima es distendens et dissipans, affligens et crucians animos: quibus dominaris illa semper appetenda suggerens, quorum inquisitio aut noxia sit, aut vana; inventio vero multo magis aut inutilis, aut perniciosa. Si ergo dulcis esses, et sine labore animos possidere valeres, quis malitiam tuam unquam deprehenderet? Nunc autem ipse labor et afflictio quam mentibus ingeris odiosam te faciunt, et facilius quod promittis vanum esse agnoscitur, dum id quod infers durum esse sentitur. Sic multos erudis ad sapientiam, qui tunc demum plene deprehendunt, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dum se ctilatat uitra mensuram. auio effectũ capto
⁊ ammum ꝑmanem scientiam inflato. uel si ap¬
prehendere nonualet ꝑdilationem ⁊ desꝑatioñẽ
d̃s flus hominum. ut distendantur inea. Ed
ẽ distendantur:  Extius intumescant. int̾uis mn¬
anes fiant. Nam quo distenditur foris quidem
marus approuatur. sed unde extrinsetus increm¬
tum accepis se cernitur. inde ueracĩt młius soli¬
ditatem ami sisso comꝓbatur: Dum enim ultra
Se ꝑtingere nititur in id quod nonẽ. insemet¬
ipso deficere incipit ennanes cere ab eo quod est.
Si nimirum menis humana dũ ꝑcuriositatẽ ad
inquirenda ea quȩ extra ipsam sunt tenditur. ne
semetipsam considerare ualeat ipsa sue in quisi.¬
tionis occupaͬr e p repeditur. Hanc gͦ occupatioñe
pessunam dedit as fliis hominũ ut distendant᷑
mea. Opessima occupatio. õ distensio ꝑnitios a.
quo trahis anmum : euantũ ꝓmittis: i quantũ

Expanded text:
dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, et animum per inanem scientiam inflat; aut si apprehendere non valet per dilationem et desperationem Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant, interius inanes fiant. Nam quod distenditur foris quidem majus apparet; sed unde extrinsecus incrementum accepisse cernitur, inde veraciter interius soliditatem amisisse comprobatur. Dum enim ultra se pertingere nititur in id quod non est, in semetipso deficere incipit, et inanescere ab eo quod est. Sic nimirum mens humana dum per curiositatem ad inquirenda ea quae extra ipsam sunt, tenditur ne semetipsam considerare valeat, ipsa suae inquisitionis occupatione praepeditur. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. O pessima occupatio! o distentio perniciosa! quo trahis animum? Quantum promittis, et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tenciantur in ea. Occapetio eñi ẽ distractio ⁊ illi¬
gatio mentium. quȩ auertit ⁊ dissipat ⁊ illaque.¬
at animas. ne cogitare preualeant ea cuȩ salutis
sunt. & icło occupatio. Quare pessima: Quia ẽ
⁊ alia mala occupatio sed nonpessima. & ipsaẽ
quȩ cura neces sitates uite mortalis uers atur.
⁊ sollicita ẽ erga plurima. ⁊ ipsa occupatio ma¬
laẽ ⁊ nttamplius aliquid dicamus ipsa malttia
est. ut deilla reste dictum intelligatur. sufficit
dici malitia sua. hec gͦ occupatio miseriȩ uito
mortalis necescatia ẽ. postea agͥa ute inmor¬
talis absorbenda. ⁊ ideo mala ẽ ad miseriam. sẽd
mala non ẽ ad culpam. qm̃ si penam habet abea¬
titudine auenam: culpam non habet iusticiȩ ac
uentati contrariam. Occupatio autem euriositat᷑.
qua se mens adillicita extenci. ⁊ imstat scru¬
tari ⁊ inuestigare quod ei scire aut non conuenit
ait noxiumẽ. ipsa ẽ pessima occupatio. quia

Expanded text:
tendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illitendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium quae avertit et dissipat et illaqueat animas ne cogitare pervaleant ea quae salutis sunt, et ideo occupatio. Quare pessima? Quia est et alia mala occupatio, sed non pessima; et ipsa est quae circa necessitates vitae mortalis versatur, et sollicita est erga plurima; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius aliquid dicamus, ipsa malitia est, ut de illa recte dictum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio miseriae vitae mortalis necessaria est; postea a gloria vitae immortalis absorbenda: et ideo mala est ad miseriam, sed mala non ad culpam; quoniam si poenam habent a beatitudine alienam, culpam non habet justitiae ac veritati contrariam. Occupatio autem curiositatis qua se mens ad illicita extendit, et instat scrutari et investigare quod ei scire aut non convenit, aut noxium est: ipsa est pessima occupatio, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut distendantur in ea. Cit setendant ⁊ distendanł.
laborent ⁊ deficiant ⁊ reuertantur ⁊ Sanet eos.
Sienim inoccupatione sua non distenderent᷑
neq laborarent. dulcis fieret nimis ipsa occu¬
patio ⁊ ⁊ nollent illam deserere neq redire ampliꝰ
concupiscerent ubi uitas egt. Propt̾ta dedit ulis
occupationem pessimam d̾s. ut cistendant in
ea. Agamus pietati eius gras. quia laborare nos
fecit. inmalo nr̃o inauersione nĩa. quia sepiuit
siinis uam nr̃am ut reuertamur ⁊ conuertair
ad ipsum uirũ ⁊ sponsum ⁊ amicum anumne nr̃e.
quia bens erat nobis tunc magis qũã nunc.
Hoc autem non intellexinuis nos ⁊ putauimus
nobis bene ẽẽ cum male erat ⁊ ideo aspersit ipee
amarituciñe ⁊ absuitium ⁊ fel in poculũ dedit.
suꝑmale duucem ⁊ blandientem ad mortem auer¬
Sionem nr̃am ⁊ occupationẽ pessimam. ⁊ dedit
hanc occupatioñe pessimam filus hominũ itt dis¬

Expanded text:
ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, laborent et deficiant, et revertantur et sanet eos. Si enim in occupatione sua non distenderentur neque laborarent, dulcis fieret nimis ipsa occupatio, et nollent illam deserere, neque redire amplius, concupiscerent ubi veritas est. Propterea dedit illis occupationem pessimam Deus, ut distendantur in ea. Agamus pietati ejus gratias, quia laborare nos fecit in malo nostro, in aversione nostra; quia sepivit spinis viam nostram ut revertamur et convertamur ad ipsum virum et sponsum et amicum animae nostrae, quia bene erat nobis tunc magis quam nunc. Hoc autem non intelleximus nos et putavimus nobis bene esse cum male erat. Et ideo aspersit ipse amaritudinem et absinthium, et fel in poculum dedit super male dulcem et blandientem ad mortem aversionem nostram et occupationem pessimam. Et dedit hanc occupationem pessimam filiis hominum ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
et. quia dum amplius ꝑ ext̾iora spargitur ma¬
gis abinttiorib auer s acçeatat. Unbe bene cain
cum scelus suũ aecictum cerneret ⁊ maiori sce¬
lere repbus deuema scelens despetaret legitur
ctixisds ad dĩm. Ecce aicis me hodis afacietua.
& afacie tua abscondar.: ⁊ ero uagus. i profugus
suꝑterram. Repba etenim mens eiecta ãfacie dm̃
absconditur. dum se ꝑextiora spargens tantoma.¬
gis abinterni luminis aspectu tegitur. quan¬
tomagis in his quȩ foris sunt cogitatidis semꝑ
occupata tenetur. Vnde bene uuc dict᷑ uagus
⁊ꝓfugus. Yagus enim ꝑmortinata concupiscen¬
tiam ipfugus ꝑpeccatricem conscientiam clũ se-
inconcupiscentia ꝑ cogitationẽ diuidit :nincon¬
scientia ꝑdesꝑationem auercit. ipse sibi peccator
ne redue ualeat ad selumen ueritatis abscondit.
Etgo hanc occupationẽ pessimam dedir ds̃
faiis hoiuinũ. ut distenciant᷑ mea. Quare decdit :

Expanded text:
it; quia dum amplius per exteriora spargitur, mait; quia dum amplius per exteriora spargitur, magis ab interioribus aversa caecatur. Unde bene Cain cum scelus suum detectum cerneret, et majori scelere reprobus, de venia sceleris desperaret, legitur dixisse ad Dominum. Ecce ejicies me hodie a facie terrae! et a facie tua abscondar: et ero vagus et profugus super terram . Reproba etenim mens ejecta a facie Domini absconditur, dum se per exteriora spargens, tanto magis ab interni luminis aspectu tegitur, quanto magis in iis quae foris sunt, cogitandis semper occupata tenetur. Unde bene illic dicitur, vagus et profugus. Vagus enim per inordinatam concupiscentiam, et profugus per peccatricem conscientiam, dum se in concupiscentia per cogitationem dividit, et in conscientia per desperationem avertit, ipse sibi peccator ne redire valeat, ad se lumen veritatis abscondit. Ergo hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quare dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
me quod credtidi :⁊ ibi agnoui quiahanc occupa¬
tionem pessiniam dedit d̾s filiis ut distendant᷑
in ea. Erggo insipientem fuisse ꝓfuit. sedtam̃ in¬
sipientia sapientia non fuit: Data ẽ tam̃ in sipi¬
entia. ut ad sapientiam erudiat filios hominũ.
Dimnissi sunt sibi ut agnos cant se nagnos cen¬
tes dampnent ⁊ fugiant quod facti sunt exse. Hãc
ẽ occupationem pes simam dedit d̃s fliis hom¬
iram. ut distendantur mea. Quia enim mens
hominis inilio uno bono stare noluit in quopo¬
turo felicit reqitiescere isine distractione ueloo¬
cupatione sumime ueritatis plenitudinẽ possios.
piecta foras extra semetipsam in multiplicitatẽ
rerum uis ibilium spargitur. ⁊ ueritats quam
intus cȩcata a fonte haurire nonpocest. quiasi ꝑ
rimulas quasdam uisibilium arescentib pre¬
cordiis saitem sug ere conatur. Sed qũo mãg
seforas ꝑintentionem ad uisibilia fundit. tanto
magis intus ab iuizibiliũ cognitione tenebres.¬

Expanded text:
didi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Ergo insipientem fuisse profuit; sed tamen insipientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientiam erudiat filios hominum. Dimissi sunt sibi, ut agnoscant se, et agnoscentes damnent, et fugiant quod facti sunt ex se. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quia enim mens hominis in illo uno bono stare noluit, in quo potuit feliciter requiescere, et sine distractione vel occupatione, summae veritatis plenitudinem possidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicitatem rerum visibilium spargitur, et veritatem quam intus caecata a fonte haurire non potest, quasi per rivulos quosdam visibilium arescentibus praecordiis saltem fugere conatur. Sed quo magis se foras per intentionem ad visibilia fundit tanto magis intus ab invisibilium cognitione tenebresc
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam poceraq turbare ꝑmittto. sed sic umcuiꝙ
quod suũ ẽ tributo. tit dissir alit currentia aꝯunũ.
finem conducat ⁊ ut unius oꝑatio ium esfectũcꝙ
artius non impediat. Osapientia qũa late aiffum¬
ceris. ⁊tam̃ non dissi paris: quam in longinq̃uũ
pcarigͥote ⁊ cefectum non patoris: quantus ẽ
eccuisus tuus a suramo usq adimum. Gaiautũ
celum distat aterra ninfernus subterra ubi ẽ fuus
terre. ⁊ ultra nonẽ terra quantũ diftat sumanũ ab
imo. totum penetrat sapientia. Et bieus ẽ tam̃
uia hec sapientiȩ ⁊ compendiosa porrestio ⁊ modi¬
cum putat tiri omne quodẽ. ue transeat ⁊ appre.¬
nendat. ⁊ penetret nec longe ẽe quicquid spacio por¬
ngitur quos bonitate. ꝓpcimum sto. coulto uero
ampuus distare auisicia iniquitatẽ. longinqula
numis duo ꝑius cȩlo aterra⁊ inferuo subterra.
Insticia eñi attiercelo ẽ: non solui cȩlo. sedetĩa
ñis qui sunt in cęlo. Angłi incelo sunt. iapͥ

Expanded text:
m pacemque turbare permittit; sed sic unicuique quod suum est tribuit, ut dissimiliter currentia ad unum finem conducat, et ut unius operatio vim effectumque alterius non impediat. O Sapientia, quam late diffunderis, et tamen non dissiparis. Quam in longinquum porrigis te, et defectum non pateris! Quantus est excursus tuus, a summo usque in infimum! Quantum coelum distat a terra, et infernus sub terra ubi est finis terrae, et ultra non est terra; quantum distat summum ab infimo, totum penetrat Sapientia. Et brevis est tamen via haec Sapientiae, et compendiosa porrectio, et modicum putat sibi omne quod est, ut transeat et apprehendat, et penetret; nec longe esse quidquid spatio porrigitur, quod bonitate proximum sit. Multo vero amplius distare a justitia iniius duobus, coelo a terra, et inferno sub terra. Justitia enim altior coelo est, et non solum coelo, sed etiam iis qui sunt in coelo. Angeli in coelo sunt, et a
Abbreviated transcription (Latin):
ta sapienter ⁊ didici. & postea id quod modo ꝓposu¬
imus intulir. dediq cor meum ut scirem prudenti.¬
am atq doctrinam. errores q ⁊ stuiticiam. potest
hectota series subuna continuatione comp̃hendi.
ut totum hoc incorde suo cixisse intelligat᷑. scilicet
quod magnus effectus sit ⁊ quod omnes qui ante
eum fuerunt inhierłm sapientia precess erit.⁊ qd
mens eius multa sapieñt contemplata sit. multaq
didicerit. & quod cor suum dederit ut sciret pru¬
dentiam atq doctrinam. enoresꝙ & stutitĩã .⁊ qd̾¬

Expanded text:
ta sapienter et didici; et postea id quod modo proposuta sapienter et didici; et postea id quod modo proposuimus intulit. Dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, errores et stultitiam. Potest haec tota series sub una continuatione comprehendi, ut totum hoc in corde suo dixisse intelligatur scilicet quod magnus effectus sit; et quod omnes qui ante eum fuerunt in Hierusalem sapientia praecesserit; et quod mens ejus multa sapienter contemplata sit multaque didicerit; et quod cor suum dederit ut sciret prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam; et q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbasti quatinus eo maiorem uim atq potenti¬
am intelligentie tue demonstrares. quocunc.¬
ta argumenta rationis tuȩ aduisibilia rerum
exꝑimenta ꝓduceres. Et fors itan iste uoluntarie
insapientia sua stultus factus ẽ. ut stultos sapi¬
entiam doceat. Non enim uias eiroris sui tam
diligent̃ nobis exponeret. nsi in eodem fuo errare
nam eruditionem cogitatet. Propterea ingeminat
ad huc ⁊ cominendat malam ilam diligentĩa suam.
atq eam dequa tumuit sapientiam qualit̃ adeptus
Sit subungit dicens. dediq cor meum ut scire pru¬
dentiam atq doctrinam. erroresq ⁊ stuttitiam. Quiȩ
uerba subeodem sensu duobus modis suꝑioribus
coniungi possunt. Quia enĩ primũ hanc elatioñe
ostensurus. Sic ceꝑat. locutus sum incorde meo. ac
deinde quid locutus sit subiunxit. Ecce magnus
effectus sum. ⁊ precessi sapientia omnes qui fuer̃t
ante me in hierł̃m. & mens mea contemplata ẽ mul¬

Expanded text:
probasti, quatenus eo majorem vim atque potentiprobasti, quatenus eo majorem vim atque potentiam intelligentiae tuae demonstrares quo cuncta argumenta rationis tuae ad visibilia rerum experimenta evidentius produceres. Et forsitan iste voluntarie in sapientia sua stultus factus est, ut stultos sapientiam doceat. Non enim vias erroris sui tam diligenter nobis exponeret nisi in eodem suo errore nostri eruditionem cogitaret. Propterea ingeminat adhuc et commendat malam illam diligentiam suam, atque eam de qua tumuit, sapientiam qualiter adeptus sit, subjungit, dicens: Dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Quae verba sub eodem sensu duobus modis superioribus conjungi possunt; quia enim primum hanc elationem ostensurus, sic coeperat. Locutus sum in corde meo; ac deinde quid locutus sit subjungit. Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Hierusalem; et mens mea contemplata est mul
Abbreviated transcription (Latin):
oi muencr. seai quies ot e s̃i ptecessiegti sapientia omnes
qui suerunt antete i hiersm. a quio cudicisti ite di¬
eres mens mea contemplata s̃ muta sapient & di¬
dicus sisapientior omnib fiusti. aquo duscece po.¬
tuisti quod ipse nonnoueris: an ꝓpterea etiam
sapientior omnib fiusti. quia ab omnibis didi¬
cisti: ⁊ omnium sapientia inte uno collecta est.
ut inde p̃cedere ᷤᷤ sapientia de uniuerzis singłos
quod discens asingłis doctores habuisti uniu̾sos:
Anforte non abhominib didicisti. se dexꝑim̃nta
rerum te docuerunt que mens tua contemplata
ẽ saprenter. ut inde contemplatio sapientie ratio¬
ni certior fieret. quod hanc ipse rerum effectus
exꝑienti manifeste compbaret: Neq eñi congrue.¬
te uidetur typotuo ut abhominib disceres qui
intantũ supra homines estimatione eleuat᷑ fueras.
ut non solum multa sapient sed ⁊ uniuers a quȩ
subsole fiunt querere ⁊ inuestigare putares. Er¬
go contemplatus es ididicisti. quia cogitasti ⁊

Expanded text:
 quaeso te, si praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem, a quo didicisti ut diceres: Mens mea contemplata est multa sapienter et didici? Si sapientior omnibus fuisti, a quo discere potuisti quod ipse non noveris? An propterea etiam sapientior omnibus fuisti; quia ab omnibus didicisti et omnium sapientia in te uno collecta est, ut inde praecederes sapientia de universis singulos, quod dicens a singulis doctores habuisti universos? An forte non ab hominibus didicisti; sed experimenta rerum te docuerunt quae mens tua contemplata est sapienter, ut inde contemplatio sapientiae rationi certior fieret quod hanc ipse rerum effectus experienti manifeste comprobaret? Neque enim congruere videtur typo tuo ut ab hominibus disceres, qui in tantum supra homines aestimatione elevatus fueras, ut non solum multa sapienter, sed et universa quae sub sole fiunt quaerere et investigare putares: ergo contemplatus es et didicisti; quia cogitasti et
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem ueritatis abhominari incipit. ut
quia id quod insemetips a odit ꝓp̃t infirmitatẽ
non potest tollere. possit saltem ꝑ ignorantiam
ñ uidere. Propterea cũ dixiss et insua sescientia
laborem ⁊ affuctionem inuenis se. atq eademaffue¬
tio ⁊ labor unde ẽet exposusset dicens. eo quod
inmulta sapientia miata sit indignatio. & qui
addit scientiam ad dit ⁊ laborem. ꝓtinus qualiter
ꝑeandem affuctionem sp̃c ⁊ laborem ⁊ indignatioñe
attritus & accidiatus ipsam scientiam spreuert.
⁊ amimum suũ ab inquisitione sapientiȩ ubi affu¬
gebatur ad delicias ⁊ uoluptatem conuerterit. sub¬

Expanded text:
cognitionem veritatis abominari incipit, ut cognitionem veritatis abominari incipit, ut quia id quod in semetipsa odit, propter infirmitatem, non potest tollere, possit saltem per ignorantiam non videre. Propterea cum dixisset in sua scientia laborem et afflictionem invenisse, atque eadem afflictio et labor unde esset, exposuisset, dicens: Eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui addit scientiam, addit et laborem, protinus qualiter per eamdem afflictionem spiritus et laborem et indignationem attritus et accidiatus ipsam scientiam superaverit; et animum suum ab inquisitione sapientiae ubi affligebatur ad delicias et voluptatem converterit, sub
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram cohiberet. Propt̾ea suꝑius curiosus
occupationẽ inuenit. hic sͦi elatus laborem &
afflictionem. qm dum mala ⁊ bona non ad ȩdi¬
ficationem sed ad elation̾ẽ scire querit. ipza ei cog¬
nitio testimoniũ fit prauitatis sue. ut ipsa iniquũ
ꝑconscientiam arguat. quã elatus adostentatio¬
nem querebat. Inde enim semetipsum despicere
cogitur. unde moculis alioꝵ magnus fieri conat᷑.
quia dũ amplius scire quecto quoddeueritate a¬
liis insinuet. magis in semetipso uidet de pra¬
uitate quod dampͥnet. Hinc gͦ sibi ipsi amimꝰ
indignatur ⁊ rixam quandam acluctam sumit con¬
tra se. quia turpitudinẽ uitioꝵ quã suꝑbia despicit.
prauitas defendit. In hac gͦ huuisinodi confuctati¬
one grandis suꝑbie labor nascitur ⁊ indignatio.
quia dum subiacere uitĩis dedignatur. atq ea ase
ꝓpellere nititur ne ꝑficere ualeat quod uutt. pra¬
uis suis desideriis suꝑatur. Inde gͦiam ipsam etĩa

Expanded text:
mensuram cohiberet. Propterea superius curiosus mensuram cohiberet. Propterea superius curiosus occupationem invenit; hic vero elatus laborem et afflictionem; quoniam dum mala et bona non ad aedificationem, sed ad elationem scire quaerit: ipsa ei cognitio testimonium fit pravitatis suae, ut ipsa iniquum per conscientiam arguat, quam elatus ad ostentationem quaerebat. Inde enim semetipsum despicere cogitur, unde in oculis aliorum magnus fieri conatur; quia dum amplius scire quaerit quod de veritate aliis insinuet, magis in semetipso videt de pravitate quod damnet. Hinc ergo sibi ipsi animus indignatur et rixam quamdam ac luctam sumit contra se, quia turpitudinem vitiorum quam superbia despicit, pravitas defendit. In hac ergo hujusmodi conflictatione grandis superbiae labor nascitur et indignatio; quia, dum subjacere vitiis dedignatur, atque ea a se propellere nititur, ne perficere valeat quod vult, pravis suis desideriis superatur. Inde ergo jam ipsam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
titiam scire se uoluisse fatetur. nequaqũã ad hoc
mala cognoscere uoluit. ut cognita uitaret. sed se
ut de maloꝵ cognitione extolleret. alios de opere
dampnaret. Error uͦ est cum ꝑignorantiam malũ
cõmittitur. stultitia autẽ cum malum cognitum
ñ uitat᷑ur. Ergo ⁊ bona pariter ⁊ mala scire uoluit.
& cumscientia utroꝵq doctrinam simul concu¬
piuit. ur totum quodimens ꝑscientiam compre.¬
benderet. ꝑdoctiinam ad ostentationẽ manifes¬
tare ualeret. Sed ꝑuersus animus ubiq nequi¬
tie sue penam inueniens totũ quod in ordinate
ꝓp̃t elationẽ appetĩit ꝓpt̃ laborem ⁊ afflctionẽ
sp̃c refugit. Nam quia hunc parit̃ ⁊ curiositas
adinquisitionẽ impellebat:⁊ suꝑbia ad osteritati.¬
onem. dignum erat itt ⁊tumidum labor preme.¬
ret :⁊ curiosum occupatio dissiparet. quatinus
inpena saltem uitium suũ agnosceret. eumq
isinon amor uirtutis uel dolor afflictionis ad

Expanded text:
titiam scire se voluisse fatetur: nequaquam ad hoc titiam scire se voluisse fatetur: nequaquam ad hoc mala cognoscere voluit, ut cognita vitaret; sed ut et se de malorum cognitione extolleret, et alios de opere damnaret. Error vero est cum per ignorantiam malum committitur, stultitia autem cum malum cognitum non vitatur. Ergo et bona pariter et mala scire voluit, et cum scientia utrorumque doctrinam simul concupivit, ut totum quod mens per scientiam comprehenderet, per doctrinam ad ostentationem manifestare valeret. Sed perversus animus ubique nequitiae suae poenam inveniens, totum quod inordinate propter elationem appetiit, propter laborem et afflictionem spiritus refugit. Nam quia hunc pariter, et curiositas ad inquisitionem impellebat, et superbia ad ostentationem; dignum erat ut et tumidum labor premerin poena saltem vitium suum agnosceret, eumque etsi non amor virtutis, vel dolor afflictionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
adrerum naturam referenda sunt: hec uero quȩ
suibiungit ad mores hominũ prepostero quid̃ẽ
ordine usus quia prius uita ꝓpria corrigenda
erat ꝑcircumspectionem morũ. ac deinde cȩt̃is
quȩ extra ꝓpriam naturam fuert studium
adibendum. at primũ int̾iores cordis oculi mun.¬
darentur auitiis. ⁊ postea aꝑirentur incontempla¬
tione ueritatis. Sed elatio quȩ foris magna appa¬
rere uoluto. primum ext̾iora quesiutt. ut prius
ꝑ ext̾iorem scientiam iuam iactantiȩ aꝑiret. dem¬
de etĩa interiora sua scrutando ad oftentationẽ
foras ꝓiceret. Unde recte cũ dixiss et prudentĩã
Se quesisse parĩt adiunx̃ etĩa doctrinam. quia
mens głs ⁊ ostentationis cupicla nequaqͣ pruden¬
tiam curcumspectionis adbene uiuendũ sed ad
docenddum habere uoluto.: ⁊ido scientiam pruden¬
tiȩ sine scientia doctrine inutilem sib ⁊ infructu¬
osam fore reputauit. Quod aut̃ẽ etiã errores ⁊ stul¬

Expanded text:
ad rerum naturam referenda sunt; haec vero quae ad rerum naturam referenda sunt; haec vero quae subjungit ad mores hominum, praepostero quidem ordine usus; quia prius vita propria corrigenda erat per circumspectionem morum; ac deinde caeteris quae extra propriam naturam fuerunt, studium adhibendum, ut primum interiores cordis oculi mundarentur a vitiis, et postea aperirentur in contemplatione veritatis. Sed elatio quae foris magna apparere voluit, primum exteriora quaesivit, ut prius per exteriorem scientiam viam jactantiae aperiret, deinde etiam interiora sua scrutando ad ostentationem foras projiceret. Unde recte cum dixisset prudentiam se quaesisse, pariter adjunxit etiam doctrinam; quia mens gloriae et ostentationis cupida, nequaquam prudentiam circumspectionis ad bene vivendum, sed ad docendum habere voluit; et ideo scientiam prudentiae sine scientia doctrinae inutilem, sibi et infructuosam fore reputavit. Quod autem etiam errores et stul
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciam siunens decticormeum ut ad huic altio¬
ra quererem ⁊ ꝓfundiora inuestigare. ut fcilicet
scirem prucdentiam atq doctrinam erroresq &
stultitiam. Quod aut̾e dicit dedisse se corsuum.
sic intelligendum ẽ. quia liberum ulud fecte &
expeditum. ut non ꝑula aut illa diuideretur.
seci totum ꝓposite conziderationi intenderet. In
quo uerbo etiam typum suꝑbie ⁊ tumorem ela¬
tionis exprimit. quod cor suum contemplatio.¬
ni sapientie dedisse se dicit. quasi illi possibi¬
litas inueniendi uerum ꝓtinus sub ẽet. si tͣm
uoluntas querendi nondeẽet. Ad quidaut ded̾it
corsuum exponit dicens. Ut scirem prudentiam
atq doctrinam. erroresq ⁊stiaticiam. Superius
multa se sapient̃ contemplatũ fuis se.: ⁊ didicisse
testatus ẽ. nunc aut̾e posthec omnia inuestigare
disponit. ut sciat prudentiam atq doctrinam.
erroresq ⁊ stuiticiam. unde patet quia suꝑiora

Expanded text:
fiduciam sumens dedi cor meum, ut adhuc altiofiduciam sumens dedi cor meum, ut adhuc altiora quaererem, et profundiora investigarem; ut scilicet scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Quod autem dicit dedisse se cor suum sic intelligendum est, quod liberum illud fecit et expeditum ut non per illa aut illa divideretur, sed totum propositae considerationi intenderet. In quo verbo etiam typum superbiae et tumorem elationis exprimit: quod cor suum contemplationi sapientiae dedisse se dicit; quasi illi possibilitas inveniendi verum protinus subesset, si tantum voluntas quaerendi non deesset. Ad quid autem dederit cor suum, exponit dicens: Ut scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Superius multa se sapienter contemplatum fuisse et didicisse testatus est; nunc autem post haec omnia investigare disponit, ut sciat prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Unde patet quod superiora
Abbreviated transcription (Latin):
post hec omnia cum ita locutus ẽẽt incorde suo:⁊ se
extulissec de inuestigatione ⁊ consid̾atione tantarũ
rerum. tandem resipiscens agnouert hanc quoq
głationem uanam. ⁊ ꝓpter hoc subitingatr. & ag¬
noui quod inhis eẽt quoq uanitas ⁊ afflictiosp̃c
eo quod inmulta sapientia multa sit indignatio.
⁊ qui addit scientiam addit laborem. Siquis aũt
distinguere uelit sententiam. ⁊ hoc quod postre.¬
mo intulimus seorsum asupradictis partiri. pot̃.
Sic ãprecedentib inferre. ut quasi ea que supra
dicta sunt omnia locutus sit incorde suo. scilicoꝵ
quod magnus effectus ẽ. quod precessit sapͣia
om̃s quifuerunt ante eũ inhierłm. quodmens
eius contemplata ẽ multa sapient̃ ⁊ didicit: ⁊ cũ
hec omnia drcissec in corde suo. deinde altiora
adhuc inuestiganda testetur. Ac si diceret. Hec
omna que supradictas unt locutus sum incor¬
de meo. ⁊ cum hec uniuers a locutus ẽẽm incorde
meo. tunc demum exprecedenti contemplatione.

Expanded text:
post haec omnia cum ita locutus esset in corde suo, et se extulisset de investigatione et consideratione tantarum rerum; tandem resipiscens agnoverit hanc quoque gloriationem vanam, et propter hoc subjungat: Et agnovi quod in his esset quoque vanitas et afflictio spiritus: eo quod in multa sapientia multa sit indignatio; et qui addit scientiam, addit et laborem. Si quis autem distinguere velit sententiam, et hoc quod postremo intulimus seorsum a supradictis partiri, potest sic a praecedentibus inferre, ut quasi ea quae supra dicta sunt, omnia locutus sit in corde suo, scilicet quod magnus effectus est, quod praecessit sapientia omnes qui fuerunt ante eum in Hierusalem, quod mens sua contemplata est multa sapienter et didicit; et cum haec omnia dixisset in corde suo, deinde altiora adhuc investiganda testatur; ac si diceret: Haec omnia quae supra dicta sunt locutus sum in corde meo, et cum haec universa locutus essem in corde meo, tunc demum ex praecedenti contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ꝓsequam᷑. Ego ecclastes. Seipsum ut
ctiximus inexemplum ꝓponit omnium que dic¬
turus ẽ. quatiius uerbis ilius tanto citius au¬
ditores fidem adhibeant. quo eum ñ audiendo so¬
lum sed exꝑiendo intelligunt clidicise quȩ docui.
Acsi diceret. Eigo qui uos doceo. ego exꝑtus sum

Expanded text:
esiastes. Seipsum, ut diximus, in exemplum proponit omnium, quae dicturus est, quatenus verbis illius eo citius auditores fidem adhibeant, quod cum non audiendo solum, sed experiendo intelligunt didicisse, quae docuit. Ac si diceret. Ego qui vos doceo expertus sum
Abbreviated transcription (Latin):
tumn ⁊ nec cuis quia priers i difficue corriguit.
sim iarit tunc Dntectus ut deuanttato uertãt
cognoscerem ĩctam corestus ad huc nede uen¬
tais cogntions supuirem. Sxeuo ca ia fuerat
una er toris palea : ⁊testabat adhuc alia magis te¬
no ats in sherens palea elationis. Tam cuficue
crm puer cornguntur. ut cortestionẽ ⁊purga¬
cione aut non admitant omumno uel ad ꝑfestũ

Expanded text:
perversi difficile corriguntur. Eram jam tunc correctus, ut de vanitate veritatem cognoscerem, et non eram correctus adhuc ne de veritatis cognitione superbirem. Excussa jam fuerat una erroris palea et restabat adhuc alia magis tenax atque inhaerens palea elationis. Tam difficile enim perversi corriguntur, ut correctionem et purgationem aut non admittant omnino, a
Abbreviated transcription (Latin):
Slbi ẽum malsẽ. Intantum eñi ꝑuersi sunt. ut ui¬
eticium uertatis non sit ineis. putantes bonũ es ce
quod malumẽ .⁊ quod bonum ẽ malum. ponentes
teneoras licem: Lucem tenebras. existimantes ama¬
rum duice i cisce amarum. Delitiuas eñ ẽs̃ cõputast
su cosentibus. ⁊ c̃cito amano dolores suos. nse uo¬
luntarios ingeruno ad occupationẽ pesfimã :i dis¬
tendantur mea. quia ctum cȩca mente quod faiso
delestare uicieturapretunt. quod uero cruciat ⁊ af¬
dago ñ atenduno. Propterea gͦ noniudent uanta
tem suam : affuctionem sp̃o inomnib que fuint
silssole. quia puersi sunt idifficae coriguntur.
istiatoꝵ infinitus ẽ num̃erus. Nonsolum em̃ auer¬
si sunt sed etiam ꝑuersi auersi adeo insemetiꝑ¬
Ss pueroi lauerdi non facile conueitunt᷑. quia
puersi cufficue corriguntit. Han insemetipsis
corigeient᷑ ꝑzemecipsos conuer tirentur. qua
Si prus iudicium ueritatis insemetipsis recipe¬
rent. suo ptmodum iudicio uantatem fugienda

Expanded text:
sibi esse, dum male est. In tantum enim perversi sunt, ut judicium veritatis non sit in eis; putantes bonum esse quod malum est, et quod bonum est malum ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras; existimantesque amarum dulce; et dulce amarum . Delicias enim esse computant sub sensibus; et idcirco amant dolores suos, et se voluntarios ingerunt ad occupationem pessimam et distenduntur in ea; quia dum caeca mente quod falso delectare videtur, appetunt, quod vere cruciat et affligit, non attendunt. Propterea ergo non vident vanem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole; quia perversi sunt et difficile corriguntur. Et stultorum infinitus est numerus. Non solum enim aversi sunt, sed etiam perversi. Aversi a Deo; in semetipsis perversi. Et aversi non facile convertuntur, quia perversi difficile corriguntur. Nam si in semetipsis corrigerentur, per semetipsos converterentur. Quia si prius judicium veritatis in semetipsis reciperent, suo postmodum judicio vanitatem fugiendam
Abbreviated transcription (Latin):
ed inuestigatm decuuetis quȩ fuint supsole .⁊
uonualiii. Et cepi laborate ⁊ tedio uehementer
astuq e⁊uidi quod mens mea quocumq seuer¬
teb es aoloro ⁊ amaritucine ⁊ olicitudme reple¬
batur⁊ erat iabor querenci immensus: imuen¬
tionis feuctus exiguus. fiebas gͦ ut tandem ali¬
quando pena iysa naffuctio magia prudentẽ
me ficeret: nudi euncta que supsdle fiunt. ⁊ecce

Expanded text:
investigarem de cunctis quae fiunt sub sole: at non valui. Et coepi laborare et taedio vehementer affligi; et vidi quod mens mea quocunque se vertebat, dolore et amaritudine et sollicitudine replebatur, et erat labor quaerendi immensus, et inventionis fructus exiguus. Fiebat ergo ut tandem aliquando poena ipsa et afflictio magna, prudentem me facerent. Et vidi cuncta quae sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
fuint sus ole nuicli quia uniuersa uanitas ꝙ af¬
fictio sp̃c in omnib: quo fuuit subsole. Hec ergo
uici. Quare autẽ similit᷑ nonuident omnes fili
hominum occupationẽ pessim̃a quã decdio eisd̃s
ut distendantur inea. ut intelligant ⁊ uideant ua¬
nitatem ⁊ affuctionem sp̃c in omnib quȩ fiunt su b¬
zole: Quare aborunt ⁊ nonsentiunt. affiguntur &
dedipantur ⁊ dittenduntur inoccupatione pessima.
i ñ inteliguno uanitatem fuam ⁊ affuctionem sp̃c.
momnto: quie fiunt sbsole: Qiua inquit ꝑuersi

Expanded text:
ersa vanitas et afflictio spiritus in omnibus quae fiunt sub sole. Haec ergo vidi. Quare autem similiter non vident omnes filii hominum occupationem pessimam, quam dedit eis Deus ut distendantur in ea, ut intelligant et videant vanitatem et afflictionem spiritus, in omnibus quae fiunt sole? Quare laborant et non sentiunt; affliguntur ac dissipantur; et distenduntur in occupatione pessima, et non intelligunt vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole? Quia, in
Abbreviated transcription (Latin):
nec auerzi lumen ueritatis uident. nec ꝑuersi
ꝑ lumen ueritatis uident ⁊ ideo difficile corti.¬
guntur. quia rectituctinẽ ⁊ ueritatem nec absen¬
tem querere seuint. nec presentem approbare.
Ideo ꝑuersi difficue corriguntur. ⁊ stuttoꝵ infi¬
nitus ẽ numerus. Tammutti eñi non ẽent si faci¬
le corrigi potuissent : unhoc manifeste ostendit᷑.
quã enificilis sit ꝑuerzoꝵ corectio. quod infumn¬
ta ẽ stuttoꝵ mitaituio. Nunc e puersi & stul¬
ti tam sunt ad coxectionem ꝑuers itate difficiles.
quã multitudine contra u̾tatem audaces. ⁊ ido
puerzi cifficle corriguntur: ⁊ stistoꝵ infinitus
e numertus Tis inquit scue qũa cuifficile ꝑuersi
conguntur: Cape me. Ego hodie tibi omniũ
eremplum fiam. Namr.i ego aliquando ꝑuergus
fui ̃intellexi ipse ꝑuersitatẽ mẽa. sedputaui
merectum ẽe. ⁊ recte agere. quando ꝓposui maĩo
meo queiers :⁊ inuestigate sapient̃ de cunctis quȩ
fuate subsole. Hec erat tunc alicqua consideratio

Expanded text:
nec aversi lumen veritatis vident, nec perversi per lumen veritatis vident, et ideo difficile corriguntur, quia rectitudinem et veritatem nec absentem quaerere sciunt, nec praesentem approbare. Ideo perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Tam multi enim non essent si facile corrigi potuissent. Et in hoc manifeste ostenditur quam difficilis sit perversorum correctio quod infinita est stultorum multitudo Nunc ergo perversi et stultitam sunt ad correctionem perversitate difficiles, quam multitudine contra veritatem audaces; et ideo perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Vis, inquit, scire quam difficile perversi corrigantur? Cape me. Ego hodie tibi omnium exemplum fiam. Nam et ego aliquando perversus fui et non intellexi ipse perversitatem meam; sed putavi me rectum esse, et recte agere quando proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole; nec erat tunc aliqua consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
yiti ⁊ hoc ipsum uanum fuisse quod ꝓposu in aĩo
meo. querere ⁊ inuestigare sapient᷑ decunctis quȩ
funt suosole. Uidiuanũ es se quod occtipant᷑ filii
hominũ occupatione pessima ut diftendant᷑ inea.
ꝯhoctotum uidi cum exgtus sum ⁊ iudiquantꝰ
labor ⁊ affuctio sp̃s escet meo quod ꝓposui inaĩo

Expanded text:
uisse quod proposui in animo meo, quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Vidi vanum esse quod occupantur filii hominum occupatione pessima ut distendantur in ea: et hoc totum vidi cum expertus sum, et vidi quantus labor et afflictio spiritus esset in eo quod p
Abbreviated transcription (Latin):
subiora sunt tempori. ⁊ onoxia mutabilitati. dͥa
uitempore ceperunt ⁊ parter fimentur intempore.
att ides neas adeͥnitatem aliquatenus extendant.
quodammodotempore concluduntur. qua eoꝵ
teipus ⁊ recessir initium ⁊ subsequitur finem
tamen in hũis ne ꝓrsus uanitas dominet᷑. ⁊ ñ
inuenia u̾itas subsole ubi capit reclinet excipi¬
mus uedam exhis quȩ fiunt subtempore.: i eie
ꝯuanttatem ꝓrsus ñ tollimus senure tam̃ uani

Expanded text:
subjecta sunt tempori, et obnoxia mutabilitati, quia in tempore coeperunt et pariter finientur in tempore, atque ideo ne se ad aeternitatem aliquatenus extendant quodammodo tempore concluduntur; quia eorum tempus et praecessit initium, et subsequitur finem. Tamen in his ne prorsus vanitas dominetur, et non inveniat veritas sub sole ubi caput reclinet , excepimus quaedam ex his quae fiunt sub tempore, et eis si vanitatem prorsus non tollimus, servire tamen vani
Abbreviated transcription (Latin):
tociro presumpsisti appetere quoderat stprate. in
attero cecum. inaltero tumidum. inutroq stuttũ. Tu
gͥ inuestigabis sapient de cunctis quȩ fiunt subsole:
Inuesiga mocio. satage: da oꝑam. Quere. ⁊ inuenies.
Quidinienes: sapientiam inuenies. Qũã sapientiã
Et cognoscas tuam stiatitiam. Queres eñ ⁊ noninueni

Expanded text:
esumpsisti appetere quod erat supra te, in altero caecum, in altero tumidum, in utroque stultum. Tu ergo investigabis sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole. Investiga modo, satage, da operam. Quaere, et invenies. Quid invenies? Sapientiam invenies. Quam sapientiam? Ut cognoscas tuam stultitiam. Quaeres enim et non inveni
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝓpositum. si ad effectum uerire potius seb.
Sed rens humana. quomodo ad tanta sufficeres:
Magna gͥ suꝑbia mortalem hominẽ detam mul¬
tis ptezumert. & rursum magna curiositas tam
multa appecere. ꝓbͥslu inquit. Uidete quomodo
eitionem sonan om̃a. Nonat coguaui. sed
ꝓposui ait saltem uenialis fuieset ⁊ humanatemp¬
tatio. Si sisrito ac transitorie sicut non numꝗͦ solet
tumida cogitatio animum tangeret. ⁊ tam̃ ꝑconsen¬
sum recepta uelapprobatã fuisset. Nunc uero ñ
solum elata. uerum ecĩa eçça mens adtantũ erroris
ꝓfundum corrutt. ut nonsolum id quod mordi¬
natumerar facere cogitaret. sed etiam id qruod immpos

Expanded text:
ositum si ad effectum venire potuisset, sed mens humana quomodo ad tanta sufficeret? Magna igitur superbia mortalem hominem de tam multis praesumere, et rursum magna curiositas tam multa appetere. Proposui, inquit. Videte quomodo elationem sonant omnia. Non ait, cogitavi; sed proposui, ut saltem venialis fuisset, et humana tentatio si subito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida cogitatio animam tangeret: et tamen per consensum recepta, vel approbata non fuisset. Nunc vero non solum elata, verum etiam caeca mens, ad tantum erroris profundum corruit, ut non solum id quod inordinatum erat fac
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitas intanto ppło ⁊ intam nobili ac famosa
ciuitate regnait: seq inregni solio uidere cuactis.
⁊ potestate dñm ⁊ honoro prelatum. Et hec quor¬
sum: fũi inquit. Quasi iam non sum. quia ⁊si
sum idipsum iam nichil ẽe agnosco quod sum:
et quomodo adid ꝑuenerit ut nichu seẽe agnosẽt.
cieude ꝓsequitur dicens. Proposui mnanimo meo
querere. ⁊ inuestigare prudent de omnib que fiunt

Expanded text:
famosa civitate regnare, seque in regni solio videre cunctis, et potestate Dominum, et honore praelatum. Et haec quorsum? Fui, inquit. Quasi dicat: Jam non sum; quia etsi sum, idipsum jam nihil esse agnosco quod sum. Et quomodo ad id pervenerit ut nihil se esse agnosceret, deinde prosequitur dicens: Proposui in animo meo quaere
Abbreviated transcription (Latin):
cesid̾ium impellit. ⁊ multitudino part̃ distiant᷑.
ipfunditate reuerberatur. Hic est gͦ labor ⁊ affustio
sp̃c. quo mens stuita ⁊ impudens merito ꝓsuate¬
meritate atceritur. cdum ñ solum creacor̃ẽ suũ obluuᷤ¬
cens. sedi semetipsam quoq negligens. inrebus in¬
fimis quȩ ad salutem ñ ꝑtinent inuestigandis
occupatirr. Et tam̃ aliquandio scientia tali uanitate
quesita. tantoq labore ex parte ciuantulacumq in¬
uenta animũ ꝑsupbiam infiat. & decuriositate ad
eationem quasi deuanitate aduanitatom p̾cipitat.
Que uidelicec elatio ambitioñẽ scłi inducens. dum
laucas cupictum efficit adamorem pompe ⁊ głam
diuutiarũ amimum accenct. ut dum cleb̾om ut̾io¬
ris gła ad appecitũ ext̾ioris labitur. semꝑ ad deceri¬
orem uantatem preciptetur. Sea neꝙ hic stare
potert semel cẽpta corruptio. Nam bona carnis sicut

Expanded text:
desiderium impellit, multitudine pariter distrahitur desiderium impellit, multitudine pariter distrahitur et profunditate reverberatur. Hic est ergo labor et afflictio spiritus, quo mens stulta et impudens merito pro sua temeritate atteritur, dum non solum Creatorem suum obliviscens, sed semetipsam quoque negligens, in rebus infimis, quae ad salutem non pertinent, investigandis occupatur. Et tamen aliquando scientia tali vanitate quaesita, tantoque labore ex parte quantulacunque inventa, animum per superbiam inflat, et de curiositate ad elationem quasi de vanitate ad vanitatem praecipitat. Quae videlicet elatio ambitionem saeculi inducens, dum laudis cupidum efficit, ad amorem pompae et gloriam divitiarum animum accendit, ut dum de boni interioris gloria ad appetitum exterioris labitur, semper ad deteriorem vanitatem praecipitetur. Sed neque hic stare potest semel coepta corruptio. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
erumpna languens quasi quodam fastidio deali.¬
is semꝑ ad alis appetenda eiscuitere: i priora abici¬
ciens quasi uactia. i sterilia sperat se desicierũ sui
effectum inhus que super sunt posse optinere tam
stiatus ⁊ cecus uocum se inhis semꝑ ftustirari uide.¬
a. nec umqrĩ ad deziderũ fmem ꝑtingere. nequaq᷑
tam̃ hec aliuando quasi uanar ⁊ infructuos a cesset
ambure. S echuius tam impudentis desiderĩristul¬
tecuriositatis quase in cognitione uisibiliũ rerum
suꝑuacue extendto .i sui creatoris cognitioñe in quo
dosa uerabeatitudo constat. aut habitam negigio
aitꝰ non habitam quetere cisimulat. iusta tam̃ pena
subeqiutut. qm̃ ibidem uri peruerze delectationẽ
intanta eñi occupatione maiorem suis uirib diffi¬
cistatem re periens. quasi quodam ponciero anxie.¬
tatis sue opprimitur. quia dum eum ad querend̃a
inhiuuanodi sapientiam ubi inueniri non potest

Expanded text:
aerumna languens, quasi quodam fastidio de aliaerumna languens, quasi quodam fastidio de aliis semper ad alia appetenda discurrere, et priora abjiciens quasi vacua, et sterilia sperat se desiderii sui effectum in iis quae supersunt posse obtinere, tam stultus et caecus, ut cum se in iis semt, nec unquam ad desiderii finem pertingere, nequaquam tamen haec aliquando quasi vana et infructuosa cesset ambiri. Sed hujus tam impudentis desiderii et stultae curiositatis, qua se in cognitione visibilium rerum supervacue extendit, et sui Creatoris cognitionem in qua sola vera beatitudo constat, aut habitam negligit, aut non habitam quaerere dissimulat, justa tamen poena subsequitur; quoniam ibidem ubi perverse delecttanta enim occupatione majorem viribus difficultatem reperiens, quasi quodam pondere anxietatis suae opprimitur, quia dum eum ad quaerendam in hujusmodi sapientiam ubi inveniri non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
hic incipit. scilicet qualit humanus animus
ꝑhos erroꝵ gradus asumma ueritate inuanitatẽ
corruat. ⁊ ipso suo uitio se ꝓpellente semꝑ indece.¬
rius eat. Heritati enim inherere npsam ꝓpt̃ se
diligere ueritatẽ. uerumbonum eius ẽe cdebue¬
rat. Cum gͥ ueritatem deserit: seabila auersi.¬
oue mentis defiestit. hanc primum repulsus
erroris sit penam patitur. ut ipsam quã in se
n ꝓpt̃ se amare noluit uertatem ĩa ꝓuanitate
querete incipiat. & quia desut illud unum contem¬
plari inquo omnia uderet modo nontam u̾itatt̃
quã nouitatẽ affectans multa scite concupiscat.
Quia eñ iuiam in quaueramentis refectio ẽ itĩcĩã
contemplationẽ ꝑcudit. inearum quȩ foris sunt re.¬
rum cognitione quasi cibum intelligentiȩ eguri¬
endo requirit. Sedquia meis que extrisecus ap¬
parent unuiersis nequaqũa ꝑfecta cognitio ueri¬
tatis inueniri potest. incipit miser defestus sui

Expanded text:
hic incipit, scilicet qualiter humanus animus hic incipit, scilicet qualiter humanus animus per hos errorum gradus a summa veritate in vanitatem corruat, et ipso suo vitio se propellente semper in deterius eat. Veritati enim inhaerere, et ipsam propter se diligere veritatem, verum bonum ejus esse debuerat. Cum ergo veritatem deserit et se ab illa, adversionem mentis deflectit, hanc primum repulsus, erroris sui poenam patitur, ut ipsam quam in se, et propter se amare noluit veritatem, jam pro vanitate quaerere incipiat, et quia desiit illud unum contemplari in quo omnia videret, modo non tam veritatem quam novitatem affectans, multa scire concupiscat. Quia enim illam in qua vera mentis refectio est internam contemplationem perdidit, in earum, quae foris sunt rerum cognitione quasi cibum intelligentiae esuriendo requirit. Sed quia in eis, quae extrinsecus apparent universis nequaquam perfecta cognitio veritatis inveniri potest, incipit miser defectus sui