comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑuulo nepote ex sige¬
berto genito fr̃e. Ad hec
ego. Et quid inꝙͣ mi a¬
mantissime mͥ nc̃ censeᷤᷤ
agendũ. hic u̾o ille ⁊ me
hortabat᷑ gallias adire.
⁊ francos affirmabat
mei cupidos. mͥ uelle reg¬
nũ trad̾e. maxĩeq eos qͥ
childeb̾ti nepotis mei.
etatẽ ad rem tutandam
publicã ꝓpend̾ent ĩuti¬
lem. Nunc gͥ uos quoq
dñm agnoscentes me
fore ur̃m a mea desistite
obsidione mͥq fauendo
frẽm guntramiũ ad cõ¬
cordiã reuocare. Talia
sundoaldũ ꝓseq̃ñtem
maledictis adu̾sarii deter¬
rebant. insuꝑ tela in eũ
iaciebãt. Quintꝰ decimꝰ
iam ex quo ibidẽ aduene¬
rant fluxerat dies. cum
leudegisiliis regalium
ppositus equoꝵ ꝙ̃ uulgo
comistabilẽ uocant. ꝙ̃q

Expanded text:
cum parvulo nepote, ex Sigeberto genito fratre. » Ad haec ego: « Et quid, inquam, mi amantissime, mihi nunc censes agendum? Hic vero ille, et me hortabatur Gallias adire, et Francos affirmabat, mei cupidos, mihi velle regnum tradere, maximeque eos qui Childeberti nepotis mei aetatem ad rem tutandam publicam perpenderent inutilem. Nunc igitur vos quoque dominum agnoscentes me fore vestrum, a mea desistite obsidione, mihique favendo, fratrem Guntrannum ad concordiam revocare. » Talia Gundoaldum prosequentem maledictis adversarii deterrebant, insuperque tela in eum jaciebant. Quintus decimus jam, ex quo ibidem advenerant, fluxerat dies, cum Leudegisilus regalium praepositus equorum, quem vulgo comistabilem vocant, q
Abbreviated transcription (Latin):
eme aũt tͣnͣsacta una
ad patrẽ ꝓspere regre¬
diunt᷑ uno tm̃ auditu
offuscante. eoꝵ płimã ala¬
cͥtatẽ. eo ꝙ ꝯpererint fra¬
trem suũ uat᷑alem pip¬
pinũ ꝯtͣ ꝯmunẽ patrẽ
rebellionẽ meditantẽ. płes¬
q nobiliũ huiꝰ sceleris
conscios. atq irretitos fo¬
re pessundatos. Concite gͦ
ꝑgentes in partib ad pa¬
trem baioarie uenerũt.
in loco cuiꝰ est uocabulũ
salt z. ⁊ ab eo gratissime
sunt recepti. Quicꝙͣ aũt
suꝑfuit estatis. autĩmi
⁊ hiemis. cũ patre rege
rex ludouicꝰ exegit. cag¬
nopere enĩ curabat rex pa¬
ter ne regẽ filiũ. aut nutͥ¬
menta honesta laterẽt. aut
ext̾na ĩherescencia in aliqͦ
dehonestarent.
Ui cũ pͥmo uere a pa

Expanded text:
eme autem transacta, una ad patrem prospere regrediuntur, uno tantum auditu offuscante eorum plurimam alacritatem, eo quod compererint fratrem suum naturalem Pippinum contra communem patrem rebellionem meditatum, pluresque nobilium huius sceleris conscios atque inretitos et pessumdatos. Concite ergo pergentes, in partibus ad patrem Baioarie venerunt in loco, cuius est vocabulum Salz, et ab eo gratissimę sunt recepti. Quicquid autem superfuit aestatis, autumni et hiemis, cum patre rege rex Hludouuicus exegit. Magnopere enim curabat rex pater, ne regem filium aut nutrimenta honesta laterent aut externa inherescentia in aliquo dehonestarent. Qui cum primo vere a pa
Abbreviated transcription (Latin):
tum dolore ip̃oꝵ torm̃toꝵ
uiteriit. Regina aũt as¬
sumens thesaurũ pueri.
aurũ u̾o fornace ꝯflans
t̾ra obruit. nequid eẽt
qd̾ filium ad memoriã
reduceret.

Expanded text:
tum dolore ipsorum tormentorum interiit. Regina autem assumens thesaurum pueri, aurum vero fornace conflans terra obruit, ne quid esset quod ei filium ad memoriam reduceret.
Abbreviated transcription (Latin):
lapso corruit. brachioq
ꝯtrito iux uiuus euasit.
festinꝰ itaq natale solũ
repetit. rei geste ordinẽ
ei a quo missus fu̾at pã¬
dit. flebilẽq sue q̃relã
erũpne miẜabiłr depro¬
mit. Rex gͦ clodoueus
in talib ñ ẽẽ ꝓcrastinan¬
dũ ratus. simłq ꝓ ĩiuria
legati ire ĩpatiens. con¬
gregat eccitũ ꝙ̃ talihor¬
tat᷑ or̃one ad pugnam.
uirtutis inqͥt ur̃e o for¬
tissimi ꝯmilitones secu¬
rus aĩositatẽ ur̃am nul¬
lius exhortatõis indigã

Expanded text:
lapso corruit, brachioque contrito vix vivus evasit. Festinus itaque natale solum repetit, rei gestae ordinem ei a quo missus fuerat pandit, flebilemque suae querelam aerumnae miserabiliter depromit. Rex ergo Clodoveus, in talibus non esse procrastinandum ratus, simul pro injuria legati irae impatiens, congregat exercitum, quem tali hortatur oratione ad pugnam: « Virtutis, inquit, vestrae, o fortissimi commilitones, securus, animositatem vestram nullius exhortationis indiga
Abbreviated transcription (Latin):
filius ansegisili qͦndam
decedentib regib domi¬
nabant᷑ in austria. donͤ
tandẽ aliqͣndo hii duces
in odium u̾si ccͣ ebromũ¬
excitum plurimũ austra

Expanded text:
filius Anseghiselo quondam, decedentibus regibus, dominabantur in Austria, donec tandem aliquando hü duces in odium versi contra Ebroinumexercitum plurimum Austra
Abbreviated transcription (Latin):
st bos cerui fig᷑a. cuiꝰ
a media fronte inter
aures unũ cormu existit
exdelsius magisq directũ.
hiis que nob̾ nota st̃ cor¬
nib. ⁊ ab eiꝰ sũmo sicut
palme rami late diffun¬
dunt᷑ eadẽ est femine ma¬
risq nat᷑a eadẽ forma.
magnitudoq cormium.

Expanded text:
st bos cervi figura, cujus a media fronte inter aures unum cornu existit excelsius magisque directum his quae nobis nota sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a auctoritate nobis
subueniri cũ õĩ m̃tis
humilitate deposcimꝰ.
petentes ut ꝓmulgetis
capłm ur̃e auctoritatis
qͣlit̾ nos erga eccłiaꝵ no¬
straꝵ ꝑuasores ag̾e de¬
beamꝰ. ut censura apłice
sedis muniti. robustiores
raptores ac uastatores
sacͥq minist̾ii ep̃alis
ꝯtẽptores. nos successo¬
egregii p̾dicatoris uocẽ.
mulgatõem traditi sa¬
thane sp̃u salui fiant
b ep̃is ĩ synodo sub scͥbi
fecit. Deinde ip̃o iubẽte
lecti st̃ in synodo cano

Expanded text:
ra auctoritate nobis subveniri cum omni mentis humilitate deposcimus, petentes ut promulgetis capitulum vestrae auctoritatis, qualiter nos erga Ecclesiarum nostrarum pervasores agere debeamus, ut, censura apostolicae sedis muniti, robustiores raptores ac vastatores sacrique ministerii episcopalis contemptores nos successoegregii praedicatoris vocem, mulgationem traditi Sathanae, spiritu salvi fiant us episcopis in synodo subscribi fecit. Deinde ipso iubente lecti sunt in synodo cano
Abbreviated transcription (Latin):
tũc dagob̾tus morabat᷑
secũ ꝑduxit. Ubi memo¬
ratus pͥnceps ⁊ correpti¬
onem ꝯmissoꝵ ⁊ subiec¬
tionem sui brittãniciq
ppłi obtulit. ac pacem
q dagob̾tus ad curanda
iuxta morẽ epulis rega¬
lib corꝑa se contulisset
uidichail palatõ egress
ad domũ dadonis referẽ¬
darli qui ⁊ andoneus di¬
ctus est eo qd̵ religiose
iuite testimoniũ hab̾et
prexit ibiq pransit. Erat¬

Expanded text:
tunc Dagobertus morabatur, secum perduxit. Ubi memoratus princeps et correctionem commissorum, et subjectionem sui Britannicique populi obtulit, ac pacem que Dagobertus ad curanda juxta morem epulis regalibus corpora se contulisset, Judicahil palatio egressus ad domum Dadonis referendarii, qui et Audoenus dictus est, eo quod religiosae vitae testimonium haberet, perrexit ibique prans
Abbreviated transcription (Latin):
iuuit qͥn a fidelib Gim¬
t᷑anni regis dep̾hensus
patefacta legatõe post
flagella custodie cũ socio
mãciparet᷑. Porro Gundo¬
aldꝰ ad burdegalensem
tͣnsiens ciuitatẽ btrãno
p̾sule humanissime se
suscipiẽte aliꝙͣdiu ibire¬
sedit. Querenti u̾o ei que
res in expugnabilẽ ho¬
stib eũ effic̾et. indicatũ
ab uno familiariũ est
q̃ndam orientis regẽ re¬
liquias scĩ martiris ser¬
gii brachio alligatas fe
ret. quis huiꝰ testis dm̃ pa¬
trocinia possid̾et. bertrã¬
nus ep̃c dixit eẽ in eadem
urbe quẽdam suũ nego¬
ciatorem nõie eufronem
qui olim ab oriente ea de¬
tulit. hic inqͥens ĩ domo

Expanded text:
uvit, quin a fidelibus Guntranni regis deprehensus, patefacta legatione, post flagella custodiae cum socio manciparetur. Porro Gundoaldus ad Burdegalensem transiens civitatem, Bertranno praesule humanissime se suscipiente, aliquandiu ibi resedit. Quaerenti vero ei quae res inexpugnabilem hostibus eum efficeret indicatum ab uno familiarium est, quemdam Orientis regem, reliquias sancti martyris Sergii brachio alligatas ferret quis hujus testis Domini patrocinia possideret, Bertrannus episcopus dixit esse in eadem urbe quemdam Syrum negotiatorem, nomine Eufronem, qui olim ab Oriente ea detulit. « Hic, inquiens, in domo
Abbreviated transcription (Latin):
agob̾to gͥ pacifice apd̃
gallias regnante. lon¬
gobardis Grimoald p̾erat
qui exfĩcto Godib̾to ariꝑ¬
ti regis filio. ⁊ eiꝰ fratre
ꝑcharit italia pulso regñ
captuis adhuc infans
ducebat᷑ ut dcm̃ ẽ occid̾at.
Cuiꝰ frẽs tasonẽ ac coco¬
nem. Gregoriꝰ romanoꝵ
patͥcius in cuutate opit̾¬
gium dolosa fraude pere¬
mit. Nam ꝓmittens ta¬
soni qd̃ barbã eiꝰ p̾cidens
uixͣ morẽ antiqͦꝵ eum
sͥ adoptaret in filium.
giedientiq urbẽ portas
post t̾gum claudi p̾cipi¬
ens milites armatos qͥ
eum int̾sic̾ent direxit.
Quod uͥ qui ingressi erãt
aĩadu̾terũt. ultimũ sͥ
uale dicentes. ꝑ plateas
ciuitatis disꝑsi obiuos
quosq trucidabant.ma¬
ximaq edita strage: tã¬
dem pauci aplurib cir¬
cumuẽti obtruncant᷑.
Gregoriꝰ itaq qui se spo¬
pond̾at barbã tasoni ab¬
scisurũ: non solũ barbã
uerũ etiã amputauit

Expanded text:
agoberto igitur pacifice apud Gallias regnante, Longobardis Grimoaldus praeerat, qui exstincto Godiperto Ariperti regis filio, et ejus fratre Bertharit Italia pulso, regnucaptivus adhuc puer ducebatur ut dictum est occiderat. Cujus fratres Tasonem ac Caconem, Gregorius Romanorum patricius, in civitate Opitergium dolosa fraude peremit. Nam promittens Tasoni quod barbam ejus praescindens, juxta morem antiquorum, eum sibi adoptaret in filium, gredientique urbem portas post tergum claudi praecipiens, milites armatos qui eum interficerent direxit. Quod ubi qui ingressi erant animadverterunt, ultimum sibi vale dicentes, per plateas civitatis dispersi obvios quosque trucidabant. Maximaque edita strage, tandem pauci a pluribus circumventi obtruncantur. Gregorius itaque qui spoponderat se barbam Tasoni abscissurum, non solum barbam, verum et amputavit
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ patͥe ⁊ ec̃c̃iis restituit
diem int̾ eos p̾sente duce
aquitanie agẽdis. aurelia¬
nis qd̃ huc usq renuerat
statuit. ex̾citũq gloriose
reducens in franciã uictor
remeauit.
gregie factũ qͦ nobiliꝰ
ab adolescentia usq
ad uite limitẽ nullũ ꝓpe¬
trauit uitando fastidiũ
cũ młta egeat. breui narra¬
tione memorare. ñ qͦmͦ
s quid fec̾it significãtes
ꝓposuimꝰ. famosus comes
uir potentissimꝰ karolus
de amita dñi regis ludoui¬
ci danoꝵ regis filiꝰ cũ suc¬
cessis iure ꝯsangͥnitatis
fortissimo comiti baldui¬
no ierosolimitani rob̾ti
filio. flandrie t̾ram ualde
populosã. tam strenue ꝙͣ
diligent̾ admĩstrabat
ecc̃e d̾i illustͥs defensor.
elemosinaꝵ lib̾alitate
ꝯspicuus.: iusticie tutor
ĩ signis. Qͥ cũ debitor ho¬
noris adepti potentes qͦs¬
dam gn̾e humiles opib
elatos. dñio eiꝰ lineã ꝯsã¬
gͥnitatis absentare suꝑ¬
be ĩnitentes. erãt enĩ de
fece ꝯdͦnis ẜuilis: iudicio

Expanded text:
pacem patriae et Ecclesiae restituit, diem, inter eos praesente duce Aquitaniae agendis Aurelianis, quod huc usque renuerant, statuit, exercitumque gloriose reducens in Franciam victor remeavit. Egregie factum, quo nobilius ab adolescentia sua usque ad vitae limitem nullum perpetravit, vitando fastidium, cum multa egeat, brevi narratione memorare non quomodo, sed quid fecerit, significantes proposuimus. Famosus comes vir potentissimus Carolus, de amita domini regis Ludovici Danorum regis filius, cum successisset jure consanguinitatis fortissimo comiti Balduino Hierosolymitani Roberti filio, Flandriae terram valde populosam tam strenue quam diligenter administrabat, Ecclesiae Dei illustris defensor, eleemosynarum liberalitate conspicuus, justitiae tutor insignis. Qui cum debitor honoris adepti, potentes quosdam genere humiles, opibus elatos, dominio ejus lineam consanguinitatis absentare superbe innitentes erant enim de faece conditionis servilis judicio
Abbreviated transcription (Latin):
go childeb̾tus rex
una cũ ꝯsensu ⁊ uo¬
lutate fnͣcoꝵ ⁊ neustra
urbe parisiaca ꝓpe mu¬
ros critatis in t̾ra que
aspicit ad fiscũ nr̃m
isciacensẽ in loco qui ap¬
pellat᷑ locoticio. in hono¬
re scĩ iuncẽcii martiris
cuiꝰ reliqͥas de hispania
asportauimꝰ seu ⁊ sce

Expanded text:
go Childebertus rex una cum consensu et voluntate Francorum et Neustrasurbe Parisiaca, prope muros civitatis, in terra quae aspicit ad fiscum nostrum Isciacense, in loco qui appellatur Locotitie, in honore sancti Uincentii martiris, cuius reliquias de Spania apport
Abbreviated transcription (Latin):
batͣ᷑ simplex filiꝰ ludouici.
Ub ip̃o tp̃re uenerũt
normãni burgũdia
ad sc̃m florentinũ. eccur¬
rit ã illis Richardꝰ dux
burgũdie cũ suo excitu
in t̾ritorio tornodorẽ se
irruensq in eos ꝑcussit
młtitudinẽ exeis ĩ ore
gladii. ⁊ reliqͥ fugert̃¬
empore illo fcus est¬
t̾remotꝰ cͥca cenobiũ
normãnis carnotinã ci
odoms regis irruer̃ in
eos. Pemptꝰ ex᷑ paganis¬
sex milib octingentis
⁊ a paucis qͥ remãserũt
obsides capientes .xiii.
kł. aug̃. in salb̃o. auxili¬
ante illis suꝑna clem̃tia

Expanded text:
Simplex, filius Ludovici. Sub ipso tempore venerunt Normanni in Burgundiam ad Sanctum Florentinum. Occurrit autem illis Richardus, dux Burgundiae, cum suo exercitu in territorio Tornodorense, irruensque in eos percussit multitudinem ex eis in ore gladii, et reliqui fugere illo factus terremotus circa cenobium s Danis Carnotinam civ Odonis regis, irruerunt in eos, peremptsex millibus octingentis, et a paucis, qui remanserant, obsides capientes, XIII Kal. Augusti, in Sabbato, auxiliante illis superna clementia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cio. etatis porro sue .xxuͦ.
idẽ rex childẽb̾tus cum
uxore ꝓpͥa sicut fertur
ui ueneni extinguitur
hic est childeb̾tus filius
ctus est. Cui successer̃t
duo filii sui. adhuc pu¬
eruli sub tutela ame bru¬
nichildis ꝯstituti Et
Theodeb̾to quid̃ regnum
austrasioꝵ qd̃ ꝓat̃ chil¬
debertꝰ a genitore suo
Sigeb̾to sͥ relictũ acce¬
perat. Theod̾ico autem
regnũ guntrãni ꝙ chil¬
debertꝰ iure adoptionis
tenuerat sorte obuenit.
Qui ⁊ sͥ sedes in his locis
in quib ⁊ pͥores ꝯstitu¬
ere reges. Ad hos fres sũ
ad auiã eoꝵ brimichildẽ.
extant epłe b̾i gregorii
romani põtificis. augu¬
stinũ ꝙ̃ anglis saxonib
destinau̾at ep̃m. illis con¬
mendantis. In quib idẽ

Expanded text:
tio, aetatis porro suae XXV, idem rex Childebertus cum uxore propria, sicut fertur, vi veneni exstinguitur. Hic est Childebertus filius ctus est. Cui successerunt duo filii sui, adhuc pueruli sub tutela aviae Brunechildis constituti; et Theodeberto quidem regnum Austrasiorum, quod pater Childebertus a genitore suo Sigeberto sibi relictum acceperat; Theodorico autem regnum Guntranni, quod Childebertus jure adoptionis tenuerat, sorte obvenit. Qui etiam sibi sedes in his locis, in quibus et priores constituere reges. Ad hos fratres et ad aviam eorum Brunechildem exstant epistolae beati Gregorii Romani pontificis, Augustinum, quem Anglis Saxonibus destinaverat episcopum, illis commendantis. In quibus ide
Abbreviated transcription (Latin):
iat tũc tp̃ris beatus
Gregoriꝰ lingonice urbis
p̾sul sũmus. S qr huiꝰ põ¬
tificis meminimꝰ dignũ
est ut sitũ duuonẽsis ca¬
stri. uͥ maxĩe morabatur
pandamꝰ. Est deniq illud
castrũ in campi planicie
muris firmissimis. cͥda¬
tum turrib tͥguita tͥb
honestatũ t̾ras habens
fertiles. ꝑ quas ameridie
oscarus haud ꝓcul a mino
fluit piscib diues. ab aqͥ¬
lone alt̾ fluuiꝰ ꝑ portã
ingredit᷑. ac sub ponte de¬
currẽs ꝑq aliam portam
egrediens molendinos
sũma u̾tit uelocitate
murus ad .xx. pedes qua¬
dris edificatꝰ lapidib de¬
suꝑ minores suppõitos ha¬
bens lapides. in altitudinẽ
pedib .xx. in latitudinẽ
.xu. porrigit᷑ porte ibi qua¬
tuor a quatuor plagis celi.
Qd̾ cũ tante sit magni¬
tudinis. cur urbis uocabło
caru̾it. mirũ habet᷑. ħ quid̃
ab aureliano ĩꝑatore cõ¬
structũ antiqͥtas asseruit.

Expanded text:
at tunc temporis beatus Gregorius Lingonicae urbis praesul summus. Sed quia hujus pontificis meminimus, dignum est ut situm Divionensis castri, ubi maxime morabatur, pandamus. Est denique illud castrum in campi planitie muris firmissimis circumdatum, turribus triginta tribus honestatum, terras habens fertiles, per quas a meridie Oscarus haud procul a muro fluit, piscibus dives. Ab aquilone alter fluvius per portam ingreditur, ac sub ponte decurrens perque aliam portam egrediens, molendinos summa vertit velocitate. Murus ad viginti pedes quadris aedificatus lapidibus, desuper minores superpositos habens lapides, in altitudinem pedibus XXX, in latitudinem XV, porrigitur. Portae ibi quatuor, a quatuor plagis coeli. Quod cum tantae sit magnitudinis, cur urbis vocabulo caruerit mirum habetur. Hoc quidem ab Aureliano imperatore constructum antiquitas asseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ea bone memorie re¬
gina chrotildis uxor clo¬
douei qͦndam magni regis
piis dũ aduixit intenta
oꝑib apd̾ urbẽ posita tu¬
ronicã nugrauit ad dñm
plena dieꝵ. Cuiꝰ corpꝰ a filiis
ip̃ius childeb̾to ac clotha¬
rio regib cũ magno psal¬
lentiũ choro exinde subla¬
tum. parisiꝰq delatũ in se¬
cretario basilice scĩ petri
iuxta latus uiri sui ẽ se¬
pultum. In ead̾ etiã orati¬
onis domo b̾a genouefa

Expanded text:
nterea bonae memoriae regina Chrotildis, uxor Clodovei, quondam magni regis, piis, quoad vixit, intenta operibus, apud urbem posita Turonicam migravit ad Dominum plena dierum. Cujus corpus, a filiis ipsis Childeberto ac Clotario regibus cum magno psallentium choro exinde sublatum Parisiusque delatum, in sacraria basilicae sancti Petri juxta latus viri sui est sepultum. In eadem etiam orationis domo beata Genovefa
Abbreviated transcription (Latin):
armis domꝰ. iacula ꝑ fe¬
nestras intro iaciuntur
abbas qͦ uix a duob cłicis
illesus reseratis extrahi¬
tur hostiis. Per que intͦ¬
uersi adu̾saris claudiũ
sub lecto latitantẽ nacti
iugulant. sociosq eus
simul. Quoꝵ corꝑa a do¬
mo ꝓtracta. ac suꝑ nũ¬
dam humũ iacentia. pa¬
rentes amiciq colligen¬
tes sepelierunt. Ad uin¬
dicandũ aũt homicidiũ
in edis atrio ppetratum
etiã energumim. ac pau¬
peres ꝓ forib scĩ extu¬
bantes cum fustib et
saxis ꝓperarũt. hanc gͥ
a se causam ꝓlatam rex
guntramꝰ grauit̾ pͥmo
quidẽ tulit. donec ꝯꝑto
rei geste ordine animũ
ad alia tractanda ꝯu̾tit.
substantiã eberulfi. hii
quib regał eam ꝯtribu

Expanded text:
armis domus, jacula per fenestras intro jaciuntur: abba quoque vix a duobus clericis illaesus reseratis extrahitur ostiis. Per quae introgressi adversarii Claudium sub lecto latitantem nacti jugulant, sociosque ejus simul. Quorum corpora, a domo protracta ac super nudam humum jacentia, parentes amicique colligentes sepelierunt. Ad vindicandum autem homicidium in sacrae aedis atrio perpetratum, etiam energumini ac pauperes, pro foribus excubantes, cum fustibus et saxis properarunt. Hanc igitur ad se causam perlatam rex Guntrannus graviter primo quidem tulit, donec, comperto rei gestae ordine, animum ad alia tractanda convertit. Substantiam Eberulfi ii, quibus regalis eam contribu
Abbreviated transcription (Latin):
theodeb̾tus aqͥtanicis ui¬
sus est xͥanis. quał quon¬
dam diocletianus catho¬
licis in toto orbe ꝯstitu¬
tis. Congressu pictaius
fuisse ex̾citus indigna¬
bat᷑. Non ꝯtẽptus enim
filii tͥumpho. cũ magna
⁊ ip̃e ueniens manu. cã¬
paniã depopulatꝰ est re¬
mensẽ. Sigebertꝰ tñ nõ
multa du regni sui pas¬
sus est dispendia. Nã insi¬
diis oportune locans : om¬
cũ ip̃o attriuit. Qui dum
enad̾e nititur achoorte
regia opp̾ssus occidit᷑. Corpꝰ
eiꝰ ab arnulfo duce collec¬
tum ⁊ engolismã delatũ

Expanded text:
Theodebertus Aquitanicis visus et Christianis, qualis quondam Diocletianus catholicis in toto orbe constitutis. Congressu Pictavis fuisse exercitus indignabatur. Non contentus enim filii triumpho, cum magna et ipse veniens manu Campaniam depopulatus est Remensem. Sigebertus tamen non inulta diu regni sui passus dispendia. Nam insidiis oportune locatis omcum ipso attrivit. Qui, dum evadere nititur, a cohorte regia oppressus occiditur. Corpus ejus ab Arnulpho duce collectum et ad Engolismam delatu
Abbreviated transcription (Latin):
tib gerunt᷑ mauriciꝰ
augustus postꝙͣ umno ac¬
rium cũ filiis theodosio
utilis rei publice. Deniq
ccͣ hostes dunicans sepe.
uictoriã obtinuit. huni
eiꝰ uirtute deuicti sunt.
hic medio imꝑii sui tp̃r
dũ diuine legi ꝯtrarias
p̾ceptiones ederet ⁊ a b̃o

Expanded text:
tituerunt, Mauritius vero Augustus post 21 acum suis filiis Theodosio,ucontra hostes dimicans, saepe victoriam obtinuit. Huni ejus virtute devicti sunt. Hic medio imperii sui tempore, dum divinae legi contrarias praeceptiones ederet, et a b
Abbreviated transcription (Latin):
t u̾o mediante festiui¬
tate paschali dirũ sẽꝑ
ac tͥste portentũ. idẽ come¬
te sidꝰ in signo uͥginis ap¬
paruit. in ea ꝑte eiusd̾ sig.¬
ni qua penulã eiꝰ subtus
caudã serpentis similit̾
coruũq cotringunt. Qd̾
cũ non more errantiũ sep
nis ⁊ cancri. necñ ⁊ genni¬
noꝵ tͣnͣsiẽs signa ĩ capite
tauri. tandẽ sub aurige pe¬
des. igneũ globũ. iubarũq
ꝓlixitatẽ deposuit. quas
set cõstitit. ⁊ anteꝙͣ qͥeti
m̃bra cõmitt̾et. accitum
quẽdã. itẽq me qui hec scͥp¬
si ⁊ qui huiꝰ rei scientiam
habere cre debar ꝑconctari
studuit. quid suꝑ hoc mͥ

Expanded text:
t vero mediante festivitate Pascnan dirum semper ac triste portentum, id est cometae sidus, in signo Virginis apparuit, in ea parte ejusdem signi qua penulam ejus subtus, caudam vero serpentis simulque corvum constringit. Quod cum non more errantium septnis ac Cancri, nec non Geminorum transiens signa, in capite Tauri tandem sub Aurigae pedes, igneum globum jubarumque prolixitatem deposuit, quas set, constitit, et antequam quieti membra committeret, accitum quemdam, itemque me, qui haec scripsi, et qui hujus rei scientiam habere credebar, percontari studuit quid super hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
uit recedentẽ. mittẽs cũ
eo duos ep̃os. petrũ centũ¬
cellensis urbis. ⁊ georgiũ
regionariũ romane urb̾
ut audiuit memoratoꝵ
aduentũ misit leonem
qui tã apud illũ magni
loci habebat᷑ bononiam.
qui magno ĩtentato t̾ro
imꝑatori destinatã ab eis
occulte suscepit ⁊ cuidã
suoꝵ sub obtentu mẽdici
quousq alpes tͣnsiret fe¬
rendã cõmisit. ac post
ĩꝑatori ꝑrexit. Ea tẽpe¬
state qͣnͣta lues mortalis
ppłm qui lothariũ secu¬
ti sũt ĩuaserit mirabłe
est dictu. In breui enĩ idz¬
a kł̃. septẽbrib usq ad
missã sc̃i martini. hii pͥ¬
mores eiꝰ uita excesserũt
Iesse olim ambianẽsis ep̃s.
helyas trecasine urb̃ ẽp̃s.
Uualo corbeiensis mona¬
sterii abb̃. Mat fridꝰ. hugo.
Lamb̾tus. Gode fridꝰ. Itẽq
filiꝰ eiꝰ gedefridꝰ. Agũbertꝰ
comes ꝑtensis. Borgaritꝰ¬
qͦndã p̾fectꝰ uenatorib
regalib. S ⁊ richardus
mltũ ⁊ ip̃e morit᷑. Hii eĩ

Expanded text:
it recedentem, mittens cum eo duos episcopos, Petrum Centumcellensis urbis et Georgium regionarium Romane urbisut audivit memoratorum adventum, misit Leonem – qui tum apud illum magni loci habebatur – Bononiam, qui magno intentato terrotolam imperatori destinatam ab eis occulte suscepit et cuidam suorum sub obtentu mendici, quousque Alpes transiret, ferendam commisit ac post imperatori porrexit. Ea tempestate quanta lues mortalis populum, qui Hlotharium secuti sunt, invaserit, mirabile est dictu. In brevi enim, a kalendis septembribus usque ad missam sancti Martini, hii primores eius vita excesserunt: Iesse olim Ambianensis episcopus, Helias Trecassine urbis episcopus, Uuala Corbeiensis monasterii abbas, Matfridus, Hugo, Lantbertus, Godefridus, itemque filius eius Godefridus, Agimbertus comes enatoribus regalibus; sed et Richardus ultum et ipse moritur. Hii enim
Abbreviated transcription (Latin):
nuret᷑ digne qͣnta hc̃ tẽ¬
perentia diuina gub̾naue.¬
rit clem̃tia. Et enĩ hoc
suscepto nũtio. nͨ in se ex¬
ultauit. nec morti ĩmicoꝵ
insultauit. s pugno pec¬
tore tonso lacͥmis q ocuł
oppletis. dm̃ illis ꝓpitium
fieri cũ ingenti gemitu
p̾catꝰ ẽ. Hoc eod̾ tp̃re bri¬
tomũ ĩpetus ẽ motꝰ. s tã
facile cõquieuit ꝙͣ ĩpera¬
tor ĩ eũ spem posuit cui

Expanded text:
miretur digne, quanta hunc temperantia divina gubernaverit clementia? Etenim hoc suscepto nuncio, nec in se exultavit, nec morti inimicorum insultavit, sed pugno pectore tunso lacrimisque oculis oppletis, Deum illis propitium fieri cum ingenti gemitu precatus est. Hoc eodem tempore Brittonum inpetus est motus, sed tam facile conquievit, quam imperator in eum
Abbreviated transcription (Latin):
eius nutui dedente. ibidẽ
etiã que oportunitas utilitaᷤ¬
ꝙ dictauit explicitis. sta¬
tuit pyriei montis su¬
pata difficultate ad his¬
paniã perg̾e. laboranti

Expanded text:
eius nutui dedente. Ibidem etiam que oportunitas utilitasque dictavit explicitis, statuit Pyrinei montis superata difficultate ad Hispaniam pergere laboranti
Abbreviated transcription (Latin):
gothi speculati qd̃ ꝑ illos
tͣnͣseundum foret iter
missoriũ diripiũt. nec
eum publicis passi sũt
efferri erariis. Quamob¬
rem sisinandꝰ postea da¬
gob̾to regi ꝓ recõpensa¬
tõne missorii ducenta
argenti. Quos dagob̾t᷑
basilice sc̃i dẏomisii lar¬
gitus est. In cuiꝰ cõstru¬
mitatẽ difuderit suam
in seqñtib declarabitur.

Expanded text:
Gothi speculati quod per illos transeundum foret iter, missorium diripiunt, nec eum publicis passi sunt auferri aerariis. Quamobrem Sisenandus postea Dagoberto regi, pro recompensatione missorii, ducenta argenti. Quos Dagobertus basilicae Sancti Dionysii largitus est; in cujus construlitatem ostenderit suam, in sequentibus declarabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatorẽ obisse ꝯperit.
Quappt̾ in de mouens ad
potuit de uicinis sius cõ¬
siliariis obuiã sͥ uenire p̾¬
cepit. ⁊ a quib cũq ualuit
suppetias in itm̾e suo acce¬
pit. ⁊ inde lingonas ꝑuẽit¬
⁊ eos quos secũ in italiam
duc̾e̾ ꝑdestinauit opperuit.
sicq Zichildẽ uxorẽ suã ꝑ
ciuitatẽ remis ad siluacũ
remittens. ⁊ filiũ suũ lu¬
douicũ in ꝑtem regni ꝙͣ
post obitũ lotharii nepotis
sui ccͣ frẽm suũ accepit

Expanded text:
rem, obiisse comperit. Quapropter mox inde movens, ad potuit de vicinis consiliariis obviam sibi venire praecepit, et a quibuscumque valuit, suppetias in itinere suo accepit. Et inde Lingonas pervenit eos quos secum in Italia ducere praedestinavit operuit; sicque Richildem, uxorem suam, per civitatem Remis ad Silvacum remittens, et filium suum Hludowicum in partem regni, quam post obitum Hlotharii nepotis sui contra fratrem suum accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
cmaret᷑. int̾rogatꝰ utrũ
regem dagob̾tũ cogno¬
iuss. illeq se eũ optime
nosse respondiss. Rursũ
a sene rogatus mores.
uitãq regis exposuit.
Cui senex. Cum ait mul¬
ta iugiliarũ ac ieumioꝵ
simulq senectutis fati¬
gatõe dep̾ssus. paululum
m̃bra sopori dedissẽ. asti¬
tuz mͥ quidã ueneranda
decorus canicie. monens
ut ꝓpere surgerem. ⁊ ꝓ
dagob̾ti regis aĩa que ead̾
a corꝑe exierat hora dñi
ruerũt subito. haud ꝓcul
in pelago deformes trucu¬
lenta facie demones. uin¬
ctum regẽ dagob̾tũ per
spatia maris agitantes.
inflictisq insuꝑ u̾berib
ad uulcania loca trahen¬
tes. Qui distentꝰ cruciati

Expanded text:
aretur, interrogatus utrum regem Dagobertum cognovisset, illeque se cum optime nosse respondisset, rursum a sene rogatus mores vitamque regis exposuit. Cui senex: « Cum, ait, multa vigiliarum ac jejuniorum, simulque senectutis fatigatione depressus, paululum membra sopori dedissem, astitit mihi quidam, veneranda decorus canitie, monens ut propere surgerem, et pro Dagoberti regis anima, quae eadem a corpore exierat hora, Domini ruerunt subito haud procul in pelago deformes truculenta facie daemones, vinctum regem Dagobertum per spatia maris agitantes, inflictisque insuper verberibus ad Vulcania loca trahentes. Qui distentus cruciati
Abbreviated transcription (Latin):
Ex pippuꝰ cũ pͥmũ ad
bellum gerend̾ tempꝰ
cõgruũ ẽẽ uideret. euoca¬
to undiq ex̾citu ad sancto¬
nicã cuitatẽ ꝯtendit.
Captoq in itin̾e runistã¬
to cũ ad urbẽ p̾dcãm ue¬
niss mater ⁊ soror ⁊ nep¬
tes uuarfarii ducis ad cõ¬
spectũ eiꝰ adducte sunt
Quas cum pie susceptas
ẜuari iussiss ad garon¬
nam fluuiũ ꝓficiscitur.
ubi ei erouuicꝰ cũ alia
p̾dc̃i ducis sorore occrit
in loco qui montes uo¬
cat᷑ seq ⁊ illam regitra¬
didit. Rebus gͥ aliquot
ꝓpere gestis rex reu̾titꝰ
⁊ in castello qui dr̃ fels
pascha celebrauit. Assũp¬
tacs secũ donna uxore
iterũ ad urbem sancto¬
nicã uenit. dimissaq
ibi uxore ⁊ familia cum

Expanded text:
ex Pippinus, cum primum ad bellum gerendum tempus congruum esse videret, evocato undique exercitu, ad Santonicam civitatem contendit. Captoque in itinere Rimistaino, cum ad urbem praedictam venisset, mater et soror et neptes Waifarii ducis ad conspectum eius adductae sunt. Quas cum pie susceptas servari iussiset, ad Garonnam fluvium proficiscitur, ubi ei Erowicus cum alia praedicti ducis sorore occurrit in loco, qui Montes vocatur, seque et illam regi tradidit. Rebus igitur aliquot prospere gestis rex revertitur et in castello, quod dicitur Sels, pascha celebravit. Adsumptaque secum uxore iterum ad urbem Santonicam venit; dimissaque ibi uxore et familia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Emq ⁊ aliauice cum
aptus ad sedendũ sacer¬
doti requireretꝰ equus rex
ei suũ tribuit. rogans ut
sͥ eũ retineret. Int̾im bea¬
tur uir postulanti capti¬
uo equũ donat int̾dictũ
qm̃ apud ip̃m plus fuit
ꝙͣ illa regis uox pauꝑis.

Expanded text:
que, alia vice, cum aptus ad sedendum sacerdoti requireretur equus, rex ei suum tribuit, rogans ut sibi eum retineret. Interim beatus vir postulanti captivo equum donat interdictum, quoniam apud ipsum plus fuit, quam illa regis, vox pauperis.
Abbreviated transcription (Latin):
ro multo a plectrude ma¬
amblaua maximũ karo¬
lo in eos irruente ꝑpessi st̃
dispendium.
o itidẽ tp̃re p̾dictus uir
kaxolus ex̾citu cõmo¬
to iterũ cͣcͣ chilꝑicũ uel¬

Expanded text:
ro a Plectrude maAmblava, maximum, Carolo super eos irruente, perpessi sunt dispendium. Quo etiam tempore praedictus vir Carolus exercitu commoto iterum contra Chilpericu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ illi hostẽ colligunt.
bellũ p̾parantes accełant.
S karolo pacẽ fieri postu¬
lante illisq ꝯtradicenti¬
b ad p̾liũ egressi sunt.
sima. Illis quidẽ fortit̾
bellantib. chilꝑicus cũ
ragamfredo t̾ga uertit.
karolus u̾o uictor exti¬
tit. regiones illas uasta¬
tas atq captiuatas. itẽ¬
q cum multa preda in
coloniam ciuitatẽ ueni¬
ens ibiq seditionẽ intu¬
cum plectrude matrona
disceptauit. ⁊ thesamros

Expanded text:
 hostem colligunt, bellumque parantes accelerant. Sed Carolus pacem fieri postulat. Illisque contradicentibus, ad praelium egressi sunt isima. Illisque fortiter bellantibus, Chilpericus cum Ragenfredo terga vertit. Carolus victor exstitit. Regionibusque illis vastatis atque captivatis, iterum cum multa praeda in Coloniam civitatem venit, ibique seditionem intuCum Plectrude matrona disceptavit, et thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
dam cłicum cesarie ca¬
pitis crescente in regnũ
stabiluuit. atq chilpe¬
ricum nũcupant. Eo
nempe tp̃r denuo excitũ
mouent. ⁊ usq ad ip̃m
fluuium mosã uenien¬
rigunt. Ex alia ꝑte fri¬
giones cum radbodo du¬
ce in eum cõsurgunt.
karolus qͦ suꝑ ip̃os fri¬
giones irruit. ibiq ma¬
ximũ dispendiũ de soda¬
lib suis ꝑpessus ẽ. atq ꝑ
fugã elapsus abscessit.
Succedente ꝙͥ tp̃re iterũ
ip̃e chilꝑicus cũ ragam¬
fredo ex̾citu cõmoto. ar¬
denna silua ingressus.

Expanded text:
dam clericum, cesarie capitis crescente, eum in regnum stabiliunt atque Chilpericum nuncupant. Eo nempe tempore denuo exercitum movent, usque ipsum fluvium Mosam conrigunt; ex alia parte Frigiones cum Radbode duce consurgunt. Carlus quoque super ipsos Frigiones inruit, ibique maximum dispendium de sodalibus suis perpessus est, atque per fugam delapsus, abscessit. Succedente igitur tempore, iterum ipse Chilpericus cum Ragamfredo, hoste commoto, Ardinna silva ingressus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ari ⁊ mͦ multos pa¬
rentũ suoꝵ neci tra¬
didit. thesaurosq eoꝵ
abstulit. neqͥs reman̾et
qui insidiari regno eiꝰ
cupidiorẽ. missis satelli¬
tib apd̃ cinomannoꝵ
urbẽ uita pͥuari fecit.
Uñ una dieꝵ astantib
regni pͥmorib dixisse ẜ̾¬
tur. Parentib ĩquit or¬
batꝰ cunctis ꝑiculũ mei

Expanded text:
am modo multos parentum suorum neci tradidit, thesaurosque eorum abstulit, ne quis remaneret qui insidiari regno ejuscupidiorem, missis satellitibus apud Cenomanorum urbem vita privari fecit. Unde una dierum astantibus regni primoribus dixisse fertur: « Parentibus, inquit, orbatus cunctis, periculum mei
Abbreviated transcription (Latin):
traditus intra t̾ni lustͥ
spatiũ a bo agrippino
diaconꝰ instituit᷑. ac se¬
pontifice nectario albas
ad scm simphorianũ as¬

Expanded text:
i intra terni lustri spatium a beato Agrippino diaconus instituitur, et sepontifice Nectario abbas ad sanctum Symporianum
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ habeã ꝓpinqũ
mee custodẽ salutis. Qd̃
quid̃ calupnie cã dictũ
estimau̾nt. si forte qͥsꝙͣ
ꝓdiret. qui se regi sangͥ¬
ne ꝓximũ assereret. ꝑdi¬
tores u̾o ragnacharii
cognito depͣuata fuisse
dona ꝙ̃ acceꝑant ꝓditi¬
onis gr̃a. clodoneo q̃re¬
lam detulerũt. Quib
ĩquit clodoueꝰ ĩgrati es¬
tis bñficiis uob̾ collatis
Nam quantis putatis¬
u̾os deb̾e int̾ire supplicus
qui dño suo auctores st̃
mortis. abite pociꝰ ad ꝓpͥa
sufficiatq uob̾ ip̃a ĩdig¬
na qua fruimini uita
Illi indignatõe pͥncipis
u̾iti ad sua sũt hĩtacu¬
la reu̾si.
onc regẽ fere ꝑ annũ
ꝯtinuũ febre laboran¬
tem. uir dñi seuerinꝰ qui
in cenobio agaunensĩ
martirũ tũc erat albas
egregiꝰ ab eo accersitꝰ sa¬
luti restituit. ac pꝰmod̾
in loco qui castiũ nanto¬
nis dr̃ laudabilis uite
cursũ ꝯplens migrauit

Expanded text:
inem habeam propinquum meae custodem salutis. » Quod quidam calumniae causa dictum aestimaverunt, si forte quisquam prodiret qui se regi sanguine proximum assereret. Proditores vero Ragnecharii, cognito depravata fuisse dona quae acceperant proditionis gratia, Clodoveo querelam detulerunt. Quibus inquit Clodoveus: « Ingrati estis beneficiis vobis collatis. Nam quantis putatis debere interire suppliciis qui domino suo auctores sunt mortis? Abite potius ad propria, sufficiatque vobis ipsa indigna qua fruimini vita. » Illi indignationem principis veriti ad sua sunt habitacula reversi.Hunc regem fere per annum continuum febre laborantem vir Domini Severinus qui in coenobio Agaunensium martyrum tunc erat abbas egregius ab eo accersitus saluti restituit, ac postmodum in luco, qui Castrum Lantonis dicitur, laudabilem vitae cursum complens migr
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ filiꝰ clodouens quẽ
etiam ludoniũ diximus
fuisse nõiatum cũ ma¬
tre nanthilde inpartes
cepit regnare neustrie
siue burgundie. ega cõ¬
siliario palatiũ cũ reg¬
no gub̾nante. Qui pa¬
tientie deditus habũdãs
opib. iusticie erat cultor
eximius ⁊ genere cdaro
orumdꝰ. Tantũ mͦ blasphe¬

Expanded text:
 filius Clodoveus, quem etiam Ludovium diximus fuisse nominatum, cum matre Nantilde in partes coepit regnare Neustriae sive Burgundiae, Ega consiliario palatium cum regno gubernante. Qui patientiae deditus, abundans opibus, justitiae erat cultor eximius, et genere claro oriundus. Tantummodo blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ⁊ seruos eiꝰ uince
diligens. s in suos crudeł.
Cuiꝰ tp̃r stella ex adu̾so
ueniens ĩ lunã eͥgressaẽ.
Tunc qͦ une in arbore q̃
sambucus dr᷑ nate sũt
⁊ flores ip̃aꝵ arboꝵ que
nigra ꝓfre solent gͣna
botros ꝓtulerũt. Grauis
eo tp̃r ac solito aspior
hiems fr̃a est. ita ut tor¬
rentes ꝯgelati ꝑuium
suꝑ se ppłis iter p̃berent.
Aues qͦ rigore astricte ł
fame. absq ullo hõinũ
dolo ĩmerse niuib ca¬
piebant᷑. hic accepit uxo¬
rem filiã uuaconis re¬
gis lõgobardoꝵ uualde¬
radam nõie sue sororem
nou̾ce. Qui cũ ꝑ octo an¬
noꝵ curricula strenue
susceptũ gub̾nass regñ
uita decedens pͥncipatum
gẽtis ꝙͣ regebat cũ the¬
sauris clothario dereli¬
quit habendum.

Expanded text:
ditus et servos ejus unice diligens, sed in suos crudelis. Cujus tempore stella ex adverso veniens in lunam ingressa est. Tunc quoque uvae in arbore, quae Sambucus dicitur, natae sunt, et flores ipsarum arborum, quae nigra proferre solent grana, botros protulerunt. Gravis eo tempore ac solito asperior hiems facta est, ita ut torrentes congelati pervium super se populls iter praeberent. Aves quoque rigore astrictae vel fame, absque ullo hominum dolo, immersae nivibus capiebantur. Hic accepit uxorem filiam Waconis, regis Longobardorum, Walderadam nomine, suae sororem novercae. Qui cum per octo annorum curricula strenue susceptum gubernasset regnum, vita decedens, principatum gentis quam regebat, cum thesauris, Clotario dereliquit habendum.
Abbreviated transcription (Latin):
nentes de suꝑ uela eccłie
Cũq ppłs scrutata basili¬
ca reced̾e̾t frendẽs qd̾ nõ
ĩuemret᷑ unꝰ eturba ex¬
clamat. En inqͥens archa
uͥ non est quesitꝰ nr̃ adu̾¬
sarius. Statumq ui rese¬
rata archa extrahitur
ac lapidib ad colũpnã
ligatus ꝑinit᷑. fuit uͦ
in sum̃dis cibis auidus
S que sumebat hausto
aloe statĩ egerebat. ut
alia cicius sumere poss.
Strepitũ qͦ uentͥs ĩ pu¬
blico sine ulla emuute¬
bat uerecundia.

Expanded text:
nentes desuper vela ecclesiae. nentes desuper vela ecclesiae. Cumque populus scrutata basilica recederet, frendens quod non inveniretur, unus e turba exclamat: « En, inquiens, arca, ubi non est quaesitus noster adversarius. » Statimque e reserata arca extrahitur ac lapidibus ad columnam ligatus perimitur. Fuit vero in sumendis cibis avidus. Sed quae sumebat hausto aloe statim egerebat, ut alia citius sumere posset. Strepitum quoque ventris in publico sine ulla emittebat verecundia.
Abbreviated transcription (Latin):
Uic u̾o clothario fue¬
runt uirili sexꝰ filii
ex diu̾sis ꝯiugib orti. nu
cus. Chereb̾tus. Guntran¬
nus. Sigeb̾tus. ⁊ clotsin
da. De caragunde u̾o so¬
rore ingundis. hũit chil¬
pericũ. amore deniq in¬
gundis ductꝰ caragundã
eiꝰ g̾manã sͥ in matͥmo¬
nium copulau̾at. De gun sinde
thenium in palatiore¬
gis theodeb̾ti qͦndã poten¬
tem qui eos tributi onͥe
ualde p̾sserat ĩmensis
ꝑsequabãt᷑ odiis. Qui cũ
se cern̾et ñ posse euadere.
duos rogat ep̃os ut se
treueris deducãt. seiuẽtis¬
q ppłi seditionẽ sua p̾di¬
catõe sedent. Quodũ una
cũ eo eunt. una noctium
cepit p̾dictꝰ uir dormiẽs
uoces enutt̾e dicens. heu
heu. succurrite qui adestis.
lam uxorẽ ꝓpͥam. qͦs olim
zelo ductus occid̾at. uo¬
cantes se ac ui ꝯpellentes
⁊dicentes. Ueni ut ante
deũ de ĩuista nece nr̃a no¬
biscũ ꝯtendas. Tandem
batũ ppłm sua uolebant
parcheniũ in ecc̃a ductũ
uni arche ĩmiserũt. ster¬

Expanded text:
uic vero Clotario fuerunt virilis sexus filii, ex diversis conjugibus orti, numcus, Cherebertus, Guntrannus, Sigebertus et Clotsinda filia. De Charagunde vero, sorore Ingundis, habuit Chilpericum. Amore denique Ingundis ductus, Charagundem ejus germanam sibi in matrimonium copulaverat. De Gunsinde thenium in palatio regis Theodoberti quondam potentem, qui eos tributi onere valde presserat, immensis persequebantur odiis. Qui cum se cerneret non posse evadere, duos rogat episcopos ut se Treviris deducant saevientisque populi seditionem sua praedicatione sedent. Quo dum una cum eo eunt, una noctium coepit praedictus vir dormiens voces emittere, dicens: « Heu! heu! succurrite, qui adestis. lam uxorem propriam, quos olim zelo ductus occiderat, vocantes se ac vi compellentes et dicentes: « Veni, ut ante Deum de injusta nece nostra nobiscum contendas. » Tandem batum populum sua volebant Parthenium in ecclesiam ductum uni arcae immiserunt, ster
Abbreviated transcription (Latin):
o tp̃r anthari super
longobarios regnã¬
tẽ fuit aque diliuisum
in finib uenetiaꝵ ⁊ ligu¬
rie seu cet̾is regionibus
italie quale post noe tẽ

Expanded text:
ore, Authari super Longobardos regnante, fuit aquae diluvium in finibus Venetiarum et Liguriae, et caeteris regionibus Italiae, quale post Noe te
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ⁊ b̾s ieronimꝰ in
opusculo ꝙ de uita scĩ
scͥpsit hilarionis asserit
hanc gentẽ. ñ tam am¬
plã ꝙͣ robustã int̾ fines
saxonũ qͦndam habitas¬
se ⁊ alemãnoꝵ. memorãs
illiꝰ nationis illustrẽ iu¬
uenẽ ab eod iuro dei demo

Expanded text:
eatus Hieronymus, in opusculo quod de Vita sancti scripsit Hilarionis, asserit hanc gentem, non tam amplam quam robustam, inter fines Saxonum quondam habitasse et Alamannorum, memorans illius nationis illustrem juvenem ab eodem viro Dei daemo
Abbreviated transcription (Latin):
stri. aut qualiscũq ꝑsõa
de p̾dicta uilla madrioł
uł qͥcqͥd ad eam aspicit ip¬
sum abb̾em uł monachos
in eod̾ monast̾io ꝯsistẽtes
ĩquietare. uł ꝯtra rõnis
ordinẽ aut calũpniã in¬
dierna die rectores ip̃ius
monast̾ii eam habeant. te¬
neant atq possideant qͣti¬
nus meliꝰ delectet. iã dic¬
tum alb̃em. uł ip̃os mona¬
filus. necñ ꝓ stabilitate reg¬

Expanded text:
stri aut qualiscumque persona, de praedicta villa Madriolas vel quicquid ad eam aspicit, ipsum abbatem, vel monachos in eodem monasterio consistentes inquietare, vel contra rationis ordinem aut calumniam dierna die actores ipsius monasterii eam habeant teneant atque possideant quatenus melius delectet iam dictum abbatem vel ipsos monafiliis nec non pro stabilitate reg
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ludouico rege g̾ma¬
nie in m̃se maio locu¬
turã a ꝯdicto deflexit
itin̾e ⁊ ad siluacũ uẽĩt
ibiq ad alardꝰ ex ꝑte lu¬
douici frĩs sui ueniẽs
petiit. ut cũ eod̾ fr̃e suo
ludouico locuturꝰ secus
treiectũ uenir. cum idẽ
ludouicꝰ ad reghimsbur.
pꝰ emissã hostẽ cũ carlo¬
mãno filio suo adu̾sus

Expanded text:
cum Hludowico, rege Germacum Hludowico, rege Germaniae, in mense Maio locuturam, a condicto deflexit itinere, et ad Silvacum venit. Ibique Adalardus ex parte Hludowici fratris sui veniens, petiit ut cum eodem fratre suo Hludowico locuturus, secus Trejectum veniret, cum idem Hludowicus ad Reginisburg post emissam hostem cum Carolomanno, filio
Abbreviated transcription (Latin):
populatões ĩ regno suo
fecer̃. post iudiciũ mor
tis. oĩa que illoꝵ erant
infiscari p̾cepit. ⁊ ordĩa¬
tis scaris qui eund̾ car¬
lomãnũ cũ suis ꝯplicib
a regno ꝓpelłent uditi¬
um ep̃ale de illis expecuit.
tanta mala ꝯmiserant
epłis ꝯtinet᷑. quas inde
iuxta sacras regłas ad
alios ẽp̃os tͣnͣsmiserunt
De carlomanno ã qr deo¬
ce seos sennensis erat di¬
aconꝰ. ⁊ post p̾stita ꝑ du¬
as uices sacram̃ta quib
ꝑiurus erat. sic̃ pater
eiꝰ publica ãmĩtiatione
oĩb qui affuerũt inti¬
mare curauit. ⁊ tantã
rebellionẽ ⁊ infidelitatẽ
cͣcͣ illũ. ⁊ tanta flagitia
ĩ regno suo cõmiserat
ĩminẽte qͣdragesimalitp̃r.
usq ad sc̃m pascha ibid̃
ĩmoraturꝰ regrediret᷑.¬
adueniens ibi pascha
dm̃i celebͣuit. post pas¬
cha obuiã engilberge ĩ¬
peratͥci sic̃ ei ꝑ suos mis¬
sos mãdau̾at ad sc̃m
mauritiũ ꝑ rectꝰ. S nõ
ĩcerto ꝯꝑiens nũtio eand̾
engilb̾gam apd̃ tͥentũ

Expanded text:
populationes in regno suo fecerunt; post judicium vero mortis, omnia quae illorum erant infiscari praecepit, et ordinatis scaris quae eumdem Carolomannum cum suis complicibus de regno propellerent, judicium episcopale de illis expetiit. tanta mala commiserant, epistolis continetur, quas inde iuxta sacras regulas ad alios episcopos transmiserunt. De Karlomanno autem, quia dioceseos Sennensis erat diaconus, et post praestita per duas vices sacramenta, de quibus periurus erat, sicut pater eius puplica denuntiationadfuerunt intimare curavit, et tantam rebellionem et infidelitatem contra illum tantaque flagitia in regno suo commiserat,imminente quadragesimali tempore, usque ad sanctum pascha ibidem immoraturus, regreditureniens, ibi pascha Domini celebravit. Post pascha obviam Ingelbergae imperatrici, sicut ei per suos missos mandaverat, ad sanctum Mauritium perrexit; sed non incerto comperiens nuncio, eamdem Ingelbergam apud Trientum
Abbreviated transcription (Latin):
solummͦ ꝯfessus ẽ. qd̃ po¬
tiones p̾cantatõesq ua¬
rias a memoratis accepis¬
set mulierculis. ad ꝓme¬
uendã regis ⁊ regine gra¬
ciam. Tandẽ depositꝰ mã¬
dauit regi se nil sensisse
penaꝵ. ille eũ maleficiũ
ẽẽ ꝓtestatꝰ loris durissi¬
mis flagellari. ac gladio

Expanded text:
solummodo confessus est quod potiones praecantationesque varias a memoratis accepisset mulierculis, ad promerendam regis et reginae gratiam. Tandem depositus, mandavit regi se nil sensisse poenarum. Ille eum maleficum esse protestatus, loris durissimis flagellari, ac gladio
Abbreviated transcription (Latin):
terns. nullo tñ deo cu¬
stode pectus eiꝰ ĩumci¬
bile potuit ĩuiriaꝵ põ¬
dere frangi. Uni tm̃mͦ
ab emulis ascribebat᷑ cul¬
pe subcubuisse. eo qd̃ ni
mis clemens ẽẽt. Nos
aũt cum apło dicamꝰ
talib. Dumitite illi:
hanc ĩuiriã. S hec utrũ
quisq scire pot̾it. Porro
que scripsi usq ad tp̃ra
imperii adhemari nobi¬
tissimi relatõe addidici
qui ei coeuus ⁊ cõnutri¬
tus est. Postiora aũt qr
ego reb int̾ fui palatinis
que uidi. ⁊ cõperiri potui
stilo contradidi.

Expanded text:
s, nullo tamen, Deo custode, pectus ejus invincibile potuit injuriarum pondere frangi. Uni tantummodo ab aemulis ascribebatur culpae succubuisse, eo qmis clemens esset. Nos autem cum apostolo dicamus talibus: Dimittite illi hanc iniuriam! Sed haec utrum quisque scire poterit. Porro que scripsi, usque ad tempora imperii Adhemari nobitissimi monachi relatione addidici, qui ei coevus et connutritus est; posteriora autem, quia ego rebus interfui palatinis, que vidi et comperire potui, stilo contradidi.
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore desuncto
erchenoaldo maiore
domus. franci in ĩcertũ
uacillantes. p̾fmito cõ¬
silio ebromũ in huius

Expanded text:
o tempore, defuncto Erconaldo maiore domus, Franci in incertum vacillantes, praefinito consilio, Ebroinum huius
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ip̃o suꝑstite. ut pote
paganꝰ eã sͥ in matͥmo¬
niũ adsciuit. Cũ aũt
secreta ꝯuigał thori suꝑ¬
uenissẽt silentia. mułr
iurũ ãmonet. a mutua
eũ deb̾e uacare ꝯiũctõe.
hortat᷑ q ut añ fores pa¬
la tii exeat. ⁊ que iud̾it
sͥ renũtiet. Ille monita
mułris. haud asꝑuenda
arbitratꝰ dicto paret. Et
ecce ꝓ forib aule regie
uidet magnaꝵ formas
bestiaꝵ ueluti de ambulã¬
niũ atq leonũ. Pterritꝰ

Expanded text:
torum, ipso superstite, utpote torum, ipso superstite, utpote paganus, eam sibi in matrimonium adscivit. Dum autem secreta jugalis tori supervenissent silentia, mulier virum admonet a mutua eum debere vacare conjunctione, hortaturque ut ante fores palatii exeat, et quae viderit sibi renuntiet. Ille, monita mulieris haud aspernanda arbitratus, dicto paret. Et, ecce prae foribus aulae regiae videt magnarum formas bestiarum veluti deambulannium, atque leonum. Perterrit
Abbreviated transcription (Latin):
saxonũ rege aurelianis
pugnans uictor extitit
Quẽ fuga lapsũ. andega¬
uis usq ꝑseq̃ns. cũ eum
ñ repperiss. ip̃am urbem
oppugnãs cepit. paulum
romanoꝵ comitẽ ꝑtium
int̾emit. sicq regni ter¬
minos aurelianensẽ. ac
demũ andegauẽsẽ usq
cuutatẽ dilatare. hand seg¬
nit̾ ꝓcurauit.
asina ã basini thorĩ¬
goꝵ regis uxor cogno¬
scens child̾icũ paternũ
recepisse regnũ. ad eum
p̃ori abiecto uiro ire cõ¬
tendit. Dicebat᷑ ã idem
pͥnceps ꝯsuetudinẽ stu¬
pri cũ ea habuisse. dum
apd̃ p̃fatũ exularet regẽ.
Child̾icꝰ gͦ dũ ab ca q̃reret
quadecã ad se uenire
tantoꝑe curass. hoc ab
ea Ensũ accepit. eua ĩ¬
quid uͥtute ⁊ modestia
cognita expet̾e decreui
Nã si ultimi in finib or¬
bis te utiliorẽ ĩuenire
me sperarẽ. nlła itim̾is
molestia ĩpediret. qͥn eũ
ꝓperant̾ adirẽ. Cũ s abea
rex ħ accepiss respõsa
ĩmemor amiticie ⁊ bñ¬
ficioꝵ ab eiꝰ uiro sͥ colla¬

Expanded text:
elianis pugnans victor exstitit. Quem fuga lapsum Andegavos usque persequens, cum eum non reperisset, ipsam urbem oppugnans cepit. Paulum Romanarum comitem partium interemit. Sicque regni terminos Aurelianensem ac demum Andegavensem usque civitatem dilatare haud segniter procuravit.asina autem Bissini, Thoringorum regis, uxor, cognoscens Childericum paternum recepisse regnum, ad eum, priori abjecto viro, ire contendit. Dicebatur autem idem princeps consuetudinem stupri cum ea habuisse, dum apud praefatum exsularet regem. Childericus ergo, dum ab ea quaereret qua de causa ad se venire tantopere curasset, hoc ab ea responsum accepit: « Tua, inquit, virtute et modestia cognita, expetere te decrevi. Nam si ultimi in finibus orbis te utiliorem invenire me sperarem, nulla itineris molestia impedirer quin eum properanter adirem. » Cumque ab ea rex haec accepisset responsa, immemor amicitiae et beneficiorum ab ejus viro sibi colla
Abbreviated transcription (Latin):
riret᷑ se ꝯquerẽs aliqͥ
ab uire ꝑpessũ. Tribus
enĩ dieb rex ꝑ singłas
ebdomadas rei idicia¬
rie int̾erat. Nam qua¬
dam tẽpestate misso
archambaldo cõmẽtari¬
ensi ĩpator dũ ei q̃dã

Expanded text:
riretur se conquerens aliquid a jure perpessum. Tribus enim diebus rex per singulas hebdomadas rei judiciariae intererat. Nam quadam tempestate misso Archambaldo Commentariensi Imperii, dum ei qua