comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessio nominis salus c̃. cumintroge¬
tio fidem postulat dicens. Iucredis in
filium dĩ: ꝓpͥetatis nomina scquunt̃.
uͥm̃s ẽ ł̃ ibi quero heretice uñ alia pre¬
sumptiosit. Adimis patri fidtm. filio
ꝓfissionem. nominib nat̾am. Uim ub
dĩ aufers. ne sint qͥ enuntiant. Impie¬
tatis tuȩ sola impudentia ẽ. ut m̃titũ
confessio naturȩ nomina ostentat. ut de
tñ ne aut adoptionis infilio nom̃ sit.
ꝑfilium ad filii nom̃ ad iectt sint. Aici
Omnia m̃ tradica sunt a prẽ. & nemo no¬
uit filium nͥ pr̃. neq prẽm quis nouit
n filius. & cui uoluerit filius rruelare
filium ñ pr̃ neq prẽm quis qͣm nͥ filius.
Non enim ñ ꝑmutuam testificationem
cognosciuł ꝑ prẽm filius. uł ꝑfilium pr̃
potuit. Uere celis ⁊ sermoetiam fila ẽ
lam ignorabilis ẽ filius. qͣm & ẜater. Omioꝰ
eitradita sunt. & inomnib nicħ intelligt̾
excerptum Si potestas exequata ẽ si secis¬

Expanded text:
fessio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum confessio naturae nomina ostendat, ut de tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, rietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificationem cognosci vel per Patrem Filius, vel per Filium Pater potuit. Vox e coelis est: sermo etiam Filii est. Tam ignorabilis est Filius, quam et Pater. Omnia ei tradita sunt: et in omnibus nihil intelligitur exce
Abbreviated transcription (Latin):
admirationis. plus tm̃ afferat actoritatis.
Neruntam̃ etiam gentium in eofidem su¬
me. Audi enimint̾ seuas cruces. custodiã
romanȩ cohortis. edomitum ad fidem mi¬
litem. Loquit᷑ namq conspectis tantȩ ut¬
tutis oꝑationib centurio. Uere filius dĩ¬
erat iste. hoc pꝰ emissum sp̃m discissum
templi uelum:⁊ mota t̾ra. ⁊ scissa saxa. &
sepulchra patentia. ⁊ mortui resurgentes
testant᷑ & homo gentilis ꝑfidiȩ conficet̃.
Hirtutis nat᷑am agnoscit ingestis. nat̃
u̾itatem ꝓfitet᷑ in nomine. Tanta rõ ueri¬
tatis ⁊ tanta uis fidĩ ẽ ut uincat uolun¬
tatem ueri necessitas. ⁊ xp̃m dñm głȩ etax

Expanded text:
admirationis, plus tamen affert auctoritatis. admirationis, plus tamen affert auctoritatis. Verumtamen etiam gentium in eo fidem sume; audi enim inter saevas crucis custodias 172 Romanae cohortis edomitum ad fidem militem. Loquitur namque conspectis tantae virtutis operationibus centurio: Vere Dei filius erat iste . Hoc, post emissum spiritum, discissum templi velum, et mota terra, et scissa saxa, et sepulcra patentia, et mortui resurgentes testantur, et homo gentilis perfidiae confitetur; virtutis naturam agnoscit in gestis, naturae veritatem profitetur in nomine. Tanta ratio veritatis, et tanta vis fidei est, ut vincat voluntatem veri
Abbreviated transcription (Latin):
mortis abhis iudicat᷑. tu eum dĩ filiũ ne¬
gando quero quidiudices ꝓfessio enĩ eius
ita iudeis ut t̾ displicet. Interrogo andi¬
u̾sȩ ab eis sententiȩ maneas. aquib non
diu̾sus sisuoluntate. fadem enim filiũ
d̃i cum ẽt̃ impietate tu negas illi tm̃ eo
minore cͥmine qͥ nesciunt. Nesciunt enĩ
ambigunt. Iu quia xp̃m ñ potes nescire
ad salutem. qui negas q̃ ignorare iam ñ
potes. Ñ enim ignoras ẽc filium dĩ usq a¬
deo ut ad opt̃onis nom̃ indulgias ut cre¬
at̾am connuncupatam filiũ mentiaris.
Nat̾am aũ qͣntum inte ẽ auferens. ausẽ¬
res quoq si tͥ liceret & nom̃ S quia id
ñ licet: nat̾am nominis ñ relinqͥs. ne qdđ
filius dr̃ uerus dĩ filius sit. habueras in
confessione eorum quib de seuiente uento
& curbato mariinu̾bi iussu erat restituta
tͣnquillitas. ut ⁊ tu u̾um dĩ filium confi¬
tereris & coꝵ uoce utereris. Uere filiꝰ dĩ t̃.
tium exeo incerta fides uidebit̃ q existi

Expanded text:
icatur: tu, eum Dei filium negando, quaero quid judices? Professio enim ejus ita Judaeis, ut tibi displicet. Interrogo an diversae ab eis sententiae maneas, a quibus non diversus sis voluntate? Eadem enim filium Dei eum esse impietate tu denegas. Illi tamen eo crimine minore, quod nesciunt. Nesciunt enim ambigunt. Tu quia Christum non potes nescire ad salutem, qui negas quod ignorare jam non potes. Non enim ignoras esse filium Dei; usque adeo ut adoptionis nomen indulgeas, ut creaturam connuncupatam filium mentiaris. Naturam autem quantum in te est auferens, auferres quoque si tibi liceret et nomen. Sed quia id non licet, naturam nomini non relinquis: ne quod filius confessione eorum, quibus, desaeviente vento et turbato mari, in verbi jussu erat restituta tranquillitas, ut et tu verum Dei filium confitereris, et eorum voce utereris: Vere filius Dei est tium ex eo incerta fides videbitur, quia exi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam filii naturalis euellat
Deinde ipsum illum qđ ad optiuũ eric
reliquum nom̃ excludat. Nam cum
antix ipse sit xp̃c. quia filii ꝓpͥetatem
creatura ñ hc ⁊ dĩ se ille filium m̃tiat
in anis furor expetis. ⁊ qua salutis tuȩ
fidutia creat᷑am ẽt xp̃m potiꝰ qͣm filium
blasphemo ore contendis: Oportuerat tt
ex eũngłiis nosse ac tenere fidĩ huius sa¬
cram̃tum. Namcũ dominus poss omnia
tñ inuno qͦ corum qui orabant oꝑatõis
suȩ effectum. m̃itum uoluit ẽt̃ ꝯfessions
Neq enim ei uͥtutem qui dĩ uirtꝰ ẽ con¬
fessio orantis addebat.s fidĩ erat p̃miũ
ħ mertri. Namq cũ martham rogancĩ
ꝓlazaro int̾rogaret aneos qui in se crs¬
derent mori ñ crederet inet̾num: at illa
conscientiȩ suȩ fidem elocuta ẽ dicens.
Utiq domine. Ego credidi quia tu es ͥ
filius dĩ qui inhunc mundum uenisl
confessio hec et̾nitas hest. ⁊ fides ista ñ
moritur: Martha depcans frĩt sui ut

Expanded text:
intelligentiam filii naturalis avellat; deinde ipsum illud, quod adoptivum erit, reliquum nomen excludat. Nam cum tus ipse sit Christus; quia filii proprietatem creatura non habeat, et Dei se ille filium mentiatinanis furor, expetis? Et qua salutis tuae fiducia creaturam esse Christum potius quam filium blasphemo ore contendis? Oportuerat te ex Evangeliis nosse ac tenere fidei hujus sacramentum. Nam cum Dominus possit omnia, tamen in unoquoque eorum, qui orabant operationis suae effectum, meritum esse voluit confessionis. Neque enim ei virtutem, qui Dei Virtus est, confessio orantis addebat: sed fidei erat praemium, hoc mereri. Namque cum Martham rogantem pro Lazaro interrogavit, an eos qui in se credidissent mori non crederet in aeternum, ad illa conscientiae suae fidem elocuta est dicens, Utique, Domine, ego credidi quia tu es Christus filius Dei, qui in hunc mundum venisti ; confessio haec aeternitas est, et fides ista non moritur. Martha deprecans fratris sui vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
trationẽ maiestatis existimant᷑. Pat̃ de
celo loquit᷑ &x ita loquitur. hic ẽ filiꝰ meus
dilectus. Quid sͥ uult ñ cognominũ. s ꝓno¬
minum fides: Cognomina enim nomini
filios genui & exaltaui. s ñ legeras filius
m̃s. Genuerat enim sͥ eos ꝑdiuisionẽ gen¬
tium. ⁊ plebem hereditatis infilios. Ne
g̃ ꝑ cõmunionem ad optius hereditatis
cognom̃tum filũ unigenito dõ addet.
nature ueritas ꝑsignificationem ꝓpͥetatis¬

Expanded text:
estatis existimantur: Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina enim nominibus Filios genui, et exaltavi : sed non legeras, filios meos: genuerat enim eos sibi per divisionem gentium, et plebem haereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis cognomentum filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Nonerat anteqͣm nasc̾et᷑ ut ineo qͣ fi fuit
ante qͣmi nasceret̃ nat᷑am ei subsistentis
originis denegaret. ⁊ cȩpiss ẽt de nichilo
cui ante natiuitatem suam existens ñda¬
ret᷑ auctoritas. sum porro si irreligiose
ħ dictum existimaretur. adẽet ei ꝓnipta
defensio quia nasci qui erat non poturt
subsistat ẽẽ qui nascit᷑. Ostulice atq impie
quis natuutatem exspectet ineoqui sine
natiuitate existat: Aut quom̃ qui ẽ nd̃i
existimandus ⁊ cumnatuutas natura
nascendi sit: s subdole adnegandam
re do pr̃e unigeniti al natiuitatem cõtem¬
dens ꝓso qͣ ñ fuit añ qͣm nascert̃ euadei
uoluisti quod dĩ ex quo dĩ filius natus.
ierat maneretq dĩnatura ex qua filiũ
d̾s natiuitate subsistit Sig̾ ex dõnatus E.
manentis nat̾e confitenda natiuitas est
Nonut d̃s qui erat nascitur. s ut ex deo
quicrat dĩ natiuitas intallig̾et᷑ s irra

Expanded text:
non erat antequam nasceretur: ut in eo quod non fuit non erat antequam nasceretur: ut in eo quod non fuit antequam nascitur, naturam ei subsistentis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit;subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo qui erat Dei nativitas intelligeretur. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
qui n extitisse dm̃ ex quo d̃s nascit᷑ audeat
p̃dicare: honenim qui manebat ds. herma
nente dõ ds̃ natus ẽ tenens inse naturam.
gignentis innatiuitatis natura. Haruitas
tenet. s quȩ dĩ manebant & manent opti¬
nuit u̾itate nascendi. Nong̾ qui erat nat
ẽ. s exhis atq inhis quȩ dĩ erant dĩ natus
exsistit. Omnis gͥ hic suꝑior heretic frau¬
aulentiş sermo hanc uiam impussime
doctne suȩ p̃parauit. ut unigenitũ aeum
negatura tamq̃m rõnȩ u̾itatis añ p̃missa
exnichilo potius qͣm ex do natum p̾dicare.
natiuitatem eius adcrtationis itferens de
ñ exstantibꝰ uoluntattm. Deniq pͥmulta
ad iotamq̃m p̃ꝑato s̾ aditu ꝓrupit dlicens.
filius autem sine tempore editꝰ & ante siła
ertat᷑. & fundatꝰ ñ fuit añ qͣm nasceretur.
Temꝑauit se qͣntum putat heritit̃ sermo
ar᷑ impietatis confirmationem ⁊ ad calũme
si questio intinaeritur excusationtin dicc̃s

Expanded text:
qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur audeat qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex manente Deo Deus natus est, tenens in se naturam gignentis in nativitate naturae. Nativitas tenet, sed quae Dei manebant et manent, obtinuit veritate nascendi. Non ergo qui erat natus est; sed ex his atque in his, quae Dei erant, Deus natus exstitit. Omnis igitur hic superior haereticae fraudulentiae sermo hanc viam impiissimae doctrinae suae praeparavit: ut Unigenitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativitatem ejus ad creationis referens de non exstantibus voluntatem. 14. Q praeparato sibi aditu prorupit dicens: Filius autem sine tempore editus et ante saecula creatus et fundatus, non fuit antequam nasceretur. Temperavit se, quantum putat, haereticus sermo et ad impietatis confirmationem, et ad calumniae, si quaestio intenderetur, excusationem, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Dsꝰ qui ex dõnatus ẽ ñ utiq nat᷑ꝰ ex nichi
lot̃ neq de ñ exstantib natus ẽ: s nati¬
uitatis su̧ uiuentẽ hũ̾it nat̾am. Neci¬
demds quierat. s ds̃ ex dõ quierat natꝰ ẽ.
oe natiuitas hũit originis suc inipsa
sua natiuitate nat᷑am.Sienim ex nr̃o
loqͥmur insolentes sumus. sinũ adlogͥa¬
dum edoctos nos. ꝑdm̃ docebim̾ nãti¬
uitas cd̃ scđm doctnam di t̃ ꝯfitenda.
hanc g in prẽ ⁊ filio naturȩ unitatem .⁊
ħ uiuentis natiuitatis enarrabile sacra¬
mitum excludere. hereticus furor tẽptan̾
ait. Nloneum qui fuit añ pͥmodum natũ.
nec suꝑcreatum infilio. Quis enim tamur¬
sanus erit. ut defecisst̃ a se prt̃m putet.
ut idem quifuerat p̾ea nasceret᷑. uł suꝑ¬
crearet᷑ infilium. & eẽt abolitio dĩ. ut sus¬
ced̾eret de abolitione natiuitas. cũ natiui¬
tas manentem testetur actorem: Uel quĩ
tam demens ut substitisse filium ñ erna¬
tiucate fateatur: Quis porto tam uecors¬

Expanded text:
 utique natus ex nihilo est, neque de non exstantibus natus est; sed nativitatis suae viventem habuit naturam. Nec idem Deus, qui erat; sed Deus ex Deo, qui erat, natus est: et nativitas habuit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativitatis inenarrabile sacramentum excludere haereticus furor tentans ait, « Non eum, qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativitas, cum nativitas manentem testetur auctorem? Vel quis tam demens est, ut substitisse filium nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum scd̃m nat᷑e unitatem. nõ
canda doctͥnis. ut uͭus dĩ filius ds. ñalie¬
nȩ aprẽ diu̾seꝙ nature s eiusdem ẽe diuii¬
nitatis ꝑu̾itatem natiuitatis existens pos¬
si in telligi. Nec qͣm qͣm tam a m̃tem posse
etꝰ existimo qui dĩ dese ꝓfessiones aut cog¬
nitas ñ incelligat aut ñ intellectas a se
nolit intalligi aut em̃dandas putee hu:¬
mane opinionis prudentia S anq̃mit̾
ipsas salutarium sacram̃toꝵ loquimci¬
piamus. ne in aliquo sͥ editis hereticoꝵ
nominib̾ heresis ꝓfesio blandiat. de
monstrandum: omne huius argutt ma¬
litiȩ uelamen ut ꝑ quod se uir latens
contegit. pidip̃m ꝓditum ⁊i reuelatum
adblandientis uentni intelligentiam
publice consciȩ sensus introcat Nolent̃¬
s heretici auĩ filium ñ exdõ ẽt neq de uat̾a
⁊ innatura dĩ ex dõ dm̃ natum. cumiam
supius commemorassent unum aisolui
u̾itatis ẽe prẽm ⁊ filium ex clusa ꝓp̾etais

Expanded text:
intelligendo secundum naturae unitatem, non estanda doctrinis, ut verus Dei filius Deus non alienae a Patre diversaeque naturae, sed ejusdem esse divinitatis, per veritatem nativitatis existens, possit intelligi. Nec sane quemquam tam amentem posse esse existimo, qui Dei de se professiones aut cognitas non intelligat, aut intellectas a se nollet intelligi, aut emendandas putet humanae opinione prudentiae. Sed antequam res ipsas salutarium sacramentorum loqui incipiamus; ne in aliquo sibi, editis haereticorum nominibus, haeresis professio blandiatur, monstrandum est omne hujus argutae malitiae velamen: ut per quod se virus latens contegit, per id ipsum proditum sit et revelatum, et ad blandientis veneni intelligentiam publicae conscientiae sensus introeat. 9. Valenteretici Dei filium non ex Deo esse, neque de natura et in natura Dei ex Deo Deum natum, cum jam superius commemorassent unum Deum solveritatis esse Patrem et Filium exclusa proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
inuiuentes animas gignerent᷑. nͥ nefas cet
do dese ñ creddidisse iultimi furoris uesama
iudicarit᷑ adimeit actoritatem adfidem cui
uenerationem ꝓfittaris ad uitam. Si enim
me heretite natiuitattm filui adcrrationiꝰ
uoluntatem ut ñ exdõ nat̾ sit s uolente
es qui creau̾it excreatione subsitere.
tetum icc̾co ñ ds̃ ẽ quia manente do uno
indusi s habeat substitutionem nondĩ
attulerit exgencratione nat̾am. Et nats
dicas quod subsistit ex nichilo: filium aũ¬

Expanded text:
in viventes animas gignerentur: nisi nefas esset, in viventes animas gignerentur: nisi nefas esset, Deo de se non credidisse; et ultimi furoris vesania judicaretur, adimere auctoritatem ad fidem, cui venerationem profitearis ad vitam. Si enim me haeretice, nativitatem Filii ad creationis voluntatem; ut non ex Deo natus sit, sed volente eo qui creavit, ex creatione substiterit. Et tecum idcirco non Deus est, quia manente Deo uno, nonindultae sibi habeat substitutionem, non Dei attulerit ex generatione naturam; et natum dicas, quod substitit ex nihilo: filium au
Abbreviated transcription (Latin):
rxisse Dchis aũt demonstrandis atq ĩ
cesligenda de dõ inhibent̃ que quod adõ
de se dicta sint ñ negant᷑. Ogͣuissimum
humane stultitis atꝙ in solentiȩ dedet̾
ꝓfessionis suş de se dm̃ ñ mͥ arguere n
credendo s em̃dando damnare ullud in¬
isfabile inconat̾s suȩ uirtutisq secretũ
humanis contaminart ⁊ inpugnare
doctnis. ⁊ hec audere loqui. Sinquit
ex doe filius. demutabilis ⁊ corporeus
eẽt infilium. Quid sollicit̾ es ne demuta¬
bilis ds̃ sic: nos natiuitatem conficm̃
nosunigenitũ pdicamꝰ ex dõ docti. Iune
natiuitas mancat. ne ut unigenitꝰ ds
meccłis fide sit. nat᷑am indemutabilis ai
quȩ nec extendi nec ꝓtendi possit oppinio¬
nis asfẽitm t̃ infalix error etiam ex rebus
mundiqͣrundam nat᷑ar̃ quȩ gignuntur
exemplum nenatiuitatt̃ ꝓtensionem es¬
istimares. ne na̾tentium naturas deb̾ita
crederes ec̃ gignentium ut etiam młta
ainc corporali ad mixtione exuiuentib

Expanded text:
exisse. De his autem demonstrandis atque inexisse. De his autem demonstrandis atque inintelligenda de Deo inhibentur, quae quod a Deo de se dicta sint non negantur. O gravissimum humanae stultitiae atque insolentiae dedecus, professionis suae de se Deum non modo arguere non credendo, sed emendando damnare; et illud ineffabile in eo naturae suae virtutisque secretum, humanis contaminare et impugnare doctrinis, et haec audere loqui: Si, inquit, ex Deo est Filius, demutabilis et corporeus esset in filium! Quid sollicitus es, ne demutabilis Deus sit? Nos nativitatem confitemur, nos unigenitum praedicamus ex Deo docti: tu, ne nativitas maneat, nee fide sit, naturam indemutabilis Dei quae nec extendi nec protendi possit opponis. Afferrem tibi, infelix error, etiam ex rebus mundi quarumdam naturarum quae gignuntur exemplum, ne nativitatem protensionem existimares, ne nascentium naturas detrimenta crederes esse gignentium, ut etiam multa sine corporali admixtione ex viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo ñ ẽ quia exipso ẽ Demonstrat̃ cnuĩ
natuia unde natiuitas ẽ Ipse ñ ẽquiau
ex ipso ẽ natiuitas filu refertur ex patre.
Deinde cumsignificat᷑ exutero ãiit̾rogo
ancredi possit ẽt̃ nat᷑ ex nicbilo. cumo nati¬
uitatis ueritas ꝑcorporalium efficientiar̃
nominareuelet᷑ Nonenimcorporalibus
filii cõmemorarit ait. Exuttro añ luci¬
ferum genuite s in enarrabilemillam
unigeniti ex se filii natiuitatim ex di¬
uinitatis suȩ ueritate confirmans ad
intelligentiȩ fidem locutus ẽ ut de aliu¬
nis suis reb scãm humanam natam
humane natur sensum ad fidi sciam
rruduet. Nt cumait exitro: ñ ex ruchilo c̃eto
aibstitisse s exs uniganti sui naturalis na¬
quitas doceret᷑ postremo. quod dixerpa¬
cre exiui ⁊ ueni utr̃ ambiguitatem reliq̃.¬
rit qui intellig̾t᷑ ñ aliunde q̃m ex patre
ẽ quo os ẽ. Ex pr̃e cnim exiens neꝙ aliã
natiuitatis hũit nat᷑am ncꝙ nullã.
s eum sͥ cestatur actorem ex quo st ꝓficct

Expanded text:
ia ex ipso est; demonstratur enim natura unde nativitas est. Ipse non est: quia ubi ex ipso est, nativitas filii refertur ex patre. Deinde cum significatur ex utero, interrogo an credi possit esse natus ex nihilo, cum nativitatis veritas per corporalium efficientiarum nomina reveletur? Non enim membris Filii commemoraret, ait: Ex utero ante luciferum genui te ; sed inenarrabilem illam unigeniti ex se filii nativitatem ex divinitatis suae veritate confirmans, ad intelligentiae, fidem locutus est; ut de divinis suis rebus, secundum humanam naturam, humanae naturae sensum ad fidei scientiam erudiret: ut cum ait ex utero, non ex nihilo creatio substitisse, sed ex se Unigeniti sui naturalis nativitas doceretur. Postremo quod dixit: Ex Patre exivi, et veni , utrum ambiguitatem reliquerit, quin intelligeretur non aliunde quam ex Patre esse quod Deus est? Ex Patre enim exiens, neque aliam nativitatis habuit naturam, neque nullam: sed eum sibi testatur auctorem, ex quo se profitetur
Abbreviated transcription (Latin):
onsM nescius difficillimo me
asꝑimoq tempore scbere hec ad¬
uersum uesanam impioꝵ heresim. du
filium creat̾am ẽt̃ affirman ⁊ tem as¬
gͥssum fiuese multis iam ꝑom̃s feria
em̃tito nomine u̾e religionis imbutis
ñ ignorans difficilem ẽt ad em̃datioius
ꝓfactum uoluntatem q̃m merroris suisd¬
dio ꝑplurimum assensum actoritas puo¬
es iam sencentiȩ contineret Grauis emi
& picłosus: error mplurimis: ⁊ multor
lapsus etiam si se intealligant. tm̃ ex us¬
di pudore actoritatem sibi p̃sumit ere
mero hñs ħimpudentiȩ ut q errat po¬

Expanded text:
on sum nescius, difficillimo me asperrimoque tempore scribere haec adversum vesanam impiorum haeresim, Dei filium creaturam esse affirmantem, aggressum fuisse; multis jam per omnes ferme ementito nomine verae religionis imbutis, non ignorans difficilem esse ad emendationis profectum voluntatem, quam in erroris sui studio per plurimorum assensum auctoritas publicae jam sententiae contineret. Gravis enim et periculosus est error in plurimis: et multorum lapsus, etiamsi se intelligat, tamen exsurgendi pudore auctoritatem sibi praesumit, ex numero habens hoc impudentiae, ut quod errat, p
Abbreviated transcription (Latin):
mĩtumignorati moderatur᷑ ertoris ne¬
gantes se ñ iam iudicabit utiq s nega bit
cum uer fidi. adimpittatis sue doctnam
religionis usa pͥncipiis cum inficelitatis
sut er positionem ut supioribꝰ libs corinẽt.
ita cepit houuimus unum am̃ solum intis¬
tum solum sempit̾num. solum sint uitio.

Expanded text:
itum ignoranti moderaturus errori, negantes se non jam judicabit utique, sed negabitum verae fidei, ad impietatis suae doctrinam religionis usa principiis, cum infidelitatis suae expositionem, ut superioribus libris continetur, ita coepit: « Novimus unum Deum solum infectu
Abbreviated transcription (Latin):
suo loco demonstratis. singłorum quor ꝙ
uirtutib tiactabimꝰ int̾im tam̃ unius cuĩ ꝙ
intelligintiam consulo quia existimet ineo
cum dictumsit ex ipso utrum ne ex alto in¬
talugendum sit anne ex nullo. anũ ipse
ille eredendus sit. Ex altero ñ ẽ quia erip̾o

Expanded text:
suo loco, demonstratis singulorum quorumque suo loco, demonstratis singulorum quorumque virtutibus, tractabimus. Interim tamen uniuscujusque intelligentiam consulo, quid existimet in eo, cum dictum sit ex ipso: utrumne ex altero intelligendum sit, an ne ex nullo, an vero ipse ille credendus sit? Ex altero non est: quia ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
scãmillos. &e qͣntum inipsis ẽ. & conseqnts¬
a corporis sustinens si ne corpore ds̃. Graui
&e multe difficultatis labor ãt ueritatie
religionis adu̾sus falsitatis impietatem
turri. si qͣntum audet impietas intamtum
consu. ierit prudenter s bene quodirre¬
ligio sitatis uoluntas ex mopia pradẽ¬
tiş ẽ & iccirco cumfacilis sit adu̾sũ stul¬
titiam respon sionis em̃datio tam̃ dif¬
ficilis stultorum ẽ ꝑ qͣm pͥmum & ratio
intelligentiȩ ñ querit᷑ &e deinceps abin
tas pstultitiȩ sensum detinuerit merrorẽ.
spo a dem̃ datõnem ꝓcliues sint. cĩ impieta¬
tisstultitiam absolutȩ u̾itatis sit demons¬
trato ꝓditura. Dixisti ostulti qui &e hodis
idem dicitis. nescientes in dm̃ sape. Si enim
quod exipso ce quodexutero & quod ex pa¬
tre exiuit & uenit quero ate hoc cotum
dictum adõ anͣ dͤdictum ñ sit Bictum utiq
ẽ ce necc̃ẽ ẽ cum a dõ de sedictum sit ñ alit̾
intelligendum ẽt̃ q̃m dictum e. Dedictis

Expanded text:
illos, et, quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prudentiae est. Et idcirco cum facilis sit adversum stultitiam responsio, emendatio tamen difficilis stultorum est: per quam primum et ratio intelligentiae non quaeritur, et deinceps ab intas per stultitiae sensum detinuerit in errore, spero ut ad emendationem proclives sint; cum impietatis stultitiam absolute veritatis sit demonstratio proditura. 16. idem dicitis, nescientes in Deum sapere, si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Pater exivi et veni. Quaero a te, hoc totum dictum a Deo, anne non dictum sit? Dictum utique est: et necesse est, cum a Deo de se dictum sit, non aliter intelligendum esse quam dictum est. De dictis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ex deo ẽt̃ credat᷑. Alanichẽ enum ab rup.¬
ti ininꝓbanda lege acꝓpħis furoris. &
diaboli qͣntum inse ẽ ꝓfessus assertor.
&e soluuis sui nescius cultor. id qͣ inu̾gine
fuit portionem unius subȩ p̃dicauit si

Expanded text:
Deus ex Deo esse credatur. Manichaeus enim abrupti in improbanda lege ac prophetis furoris, et diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id quod in Virgine fuit, portionem unius substanti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam iam ⁊ audiri meretur & amari.
natum exdõ filium missumq confessa.
natiuitas itaq eius &e aduentꝰ ostendit᷑.
tum absolutissima significande ꝓpͥeta¬
tis u̾itate. a deo ait exiiii. ne in eo aliqua
natiuitas natura eẽ existimaretur. cũ
exut adõ id: ex natiuitate subsistere.
ueni. in hunc mundũ. Ut exitio illa adõ.
natiuitas significata ẽẽ intelligeretur
ex prẽ a prẽ se in hunc mundum ꝓfessus
ẽ uenisse. alt̾um itaq in dispensatione.
alt̾um in natura ẽ. nec patitur exitionẽ

Expanded text:
ipsa jam et audiri meretur et amari, ipsa jam et audiri meretur et amari, natum ex Deo Filium missumque confessa. Nativitas itaque ejus et adventus ostenditur cum absolutissima significandae proprietatis veritate. A Deo, ait, exivi; ne in eo alia quam nativitatis natura esse existimaretur; cum exire a Deo, id est, ex nativitate subsistere, veni in hunc mundum. Ut exitio illa a Deo nativitas significata esse intelligeretur ex Patre, a Patre se in hunc mundum professus est venisse. Alterum itaque in dispensatione, alterum in natura est. Nec patitur exiti
Abbreviated transcription (Latin):
sum ex dõ exisse. ⁊ ab eo missum ẽẽ cestatur.
Situm ab his qui s dm̃ prẽm dic̾e̾nt idco
st diligendum ait quia ex dõ exiss. cau¬
sam dilectionis ex causa docuit ẽt nascen¬
ai. Exisse enim ad incorporalis natiuita¬
tis retulit nom̃. quia religio ꝓfitendi s
ꝓrẽm dm̃. exdilectione xͥ qui ex eo genitꝰ c̃
sit merinda. Namcum ait quime odit
ce pt̃m meum odit. meũ cum ait cõmu¬
etatis exclusit. sct̾um ꝓficentem s̃ prẽm
am ⁊ se ñ aiigentem in pat̾ni nominis
usurpatione condempnat. quia qui se ode¬
rit od̾it prt̃m. Hec indm̃ prẽm sit religiosꝰ
qui ñdiligat filium. cũ diligendi filii
in prẽm hincerit omnis. si filius ex eo esse
uob̾ quia ego rogabo prẽm ꝓ uobis. ipse
enim pr̃ amat uos qm̃ uos me amatis ce
creditis qm̃ ego adõ exiui. ⁊ aprẽ ueni in
hunc mundum. Caret aput prẽm inter¬
cessionis necessitate ꝑfecta defilio fides. q̃
quod a dõ exerit credit. atq amat. ce ꝑ se

Expanded text:
sum ex Deo se exisse, et ab eo missum esse testatur. Sed cum ab iis, qui sibi Deum patrem dicerent, idcirco se diligendum ait, quia ex Deo exisset; causam dilectionis ex causa docuit esse nascendi. Exisse enim ad incorporalis nativitatis retulit nomen: quia religio profitendi sibi patrem Deum, ex dilectione Christi qui ex eo genitus est sit merenda. Nam cum ait: Qui me odit, et patrem meum odit : meum cum ait, commuetatis exclusit. Caeterum profitentem sibi patrem Deum, et se non diligentem, in paterni nominis usurpatione condemnat: 156 quia qui se odit, oderit et Patrem; nec in Deum patrem sit religiosus, qui non diligat Filium; cum diligendi Filii in Patrem hic erit omnis, si Filius ex eo esse  vobis: ipse enim Pater amat vos, quoniam vos me amatis, et creditis quoniam ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum . Caret apud Patrem intercessionis necessitate perfecta de Filio fides, quae quod a Deo exierit credat atque amet: et per se
Abbreviated transcription (Latin):
&e q̃ntum inipsis ẽ conseyetia corpors
susinens sinc corport os &e quia nobis
ex integio adu̾sus hanc impiissimȩ dos¬
trinȩ expositionem euanglicus nunc e¬
rit sermo consequens. existimauimus
omnem iam in pͥmo licet libro edlit̾onẽ
huius heresis conscͥptam: nuncq̃ huic
sexto inserere ut recens lectio. & responsi¬
onis adsingła subiecta collatio. ꝓeuan¬
gelicas atq apłicas institutiones anur¬
tis licet & contradicentib̾ sensum utri

Expanded text:
et quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Et quia nobis ex integro adversum hanc impiissimae doctrinae expositionem evangelicus nunc erit sermo; consequens existimavimus omnem jam in primo licet libro editionem hujus haereseos conscriptam, nunc quoque huic sexto inserere: ut recens lectio, et responsionis ad singula subjecta collatio, per evangelicas atque apostolicas institutiones invitis licet et contradicentibus sensum veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Abhis g̃ quȩ teneo edoctus sum: Hsim¬
medicalit imbutus sum. & ignosce om¬
nipotens d̃s quia inbis nec em̃dari pos¬
sum. &e cominori possum. Iardem̃ biett
impiissimos qͣntum ego arbitror docto¬
res etas huius nunc scli ꝓtulit sero bos
huit fides mea q̃m tu erudisti magis¬
tros. Inauditis ego his omnib inite ita
cirtaidi. pit itarenatus sum: ⁊ cxindetiũ
sum. Omnipotentẽ te scio. nec consciȩ tͥ tm̃
de exspecto rõnem. Inpossibile enim tibi
nichil ẽ. oegenitum a te filium omnipotẽ
tie artute n ambigo. Ambigens enim: iã
omnipotentẽ te negabo. Bonum te etiam
ex natiuitate mea didici atq obid ñ in¬
uidum te bonorum tuoꝵ inunigeniti cui
natruitate ẽẽ confido. Credo enim q̃ quȩ
tua sunt eius sint: & quȩ eius sunt tua
sint. Sapientem te m̾etiam ipsa mũdi
creatio ꝓdidit. sapientiam te tuam non
dissimilem ex te genuisse mͥ consciꝰ sum.
Uer̾ce unus m ds̃ es: s ñ aliud ineo qui

Expanded text:
Ab his ego quae teneo edoctus sum, his immedicabiliter imbutus sum. Et ignosce, omnipotens Deus, quia in his nec emendari possum, et commori possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctores aetas hujus nunc saeculi protulit. Sero hos habuit fides mea, quam tu erudisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tainenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido. Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
serpentinȩ iute infiex uł tort uosibꝰ isen¬
ris uidos iupeos ñ intelligat. quibꝰ uena¬
tioris pͥncipalis potstas. collceto i nfierb
corpo is crbi conciuit̃: Sueetensis oouĩb
arq ab sobutis totum octultati corpori mn¬
tus pateoit Ingerunt enimi os pͥrnum.
nomina u̾icatis ut ires falsitatis introe¬
ant sonum inore ẽ ut arcoroe mabint
fubeat s inter hȩc nusq̃m aualo ab has
num sit hereses cete p̃tendunt᷑ ut de se
heresis mntiat᷑. hic unus solus ds̃. ⁊ solus

Expanded text:
serpentinae viae flexus, vel tortuosis spiris nodos vipereos non intelligat, quibus venenati oris 136 principalis potestas collecto inflexi corporis orbe concluditur? Sed extensis omnibus atque absolutis, totum occultati capitis virus patebit. Ingeruntur enim nobis primum nomina veritatis, ut virus falsitatis introeat. Bonum in ore est, ut de corde malum subeat. Et inter haec nusquam audio ab his num sit. Haereses caeterae praetenduntur, ut de se haeresis mentiatur . Unus solus Deus et solus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adõ pr̃e indm̃ filium uera ce ꝑfecta na¬
tiuuitate nat᷑ ẽt. Inipsa totius expositioni
conclusione adultimum irreligiosi furori
sui ꝓrupit ardore dicens. Si enim qexipso.
uelut partem eius unius subȩ. c quasiꝓ¬

Expanded text:
n a Deo patre in Deum filium vera et perfecta nativitate natus esset, in ipsa totius expositionis conclusione ad ultimum et profanissimum irreligiosi furoris sui prorupit ardorem, dicens: « Si enim quod ex ipso, velut partem ejus unius subst
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯe te ẽẽt ꝑfectȩ natiuitatis u̾itas edoceret
condita in libros u̾ba testant᷑ filiũ tuum
te ir ingenito dõ unigentum dm̃ homi¬
nem in uirgine admist̾ium salutis mes
natum. inquo ce generationis exte ue¬
enitas continerit: ⁊ qͥm uite manenteis
exte natiuitatis natura retineret. In
sti hȩc enim ego ita didici ita ꝯfirmate
aut udm. Quid me miscrum de ce fefel¬
listi unflicem carnem at animam¬
aliene a te cognitõnis doctna ꝑdicdisti: Dedis
me pͥrubrimaris duusionem gła descendẽ¬
tis de monte moysi: ⁊ omnia tecum archa
dete ubis tuis credidi. ꝑdidit me reꝑtꝰ scoo
cor tuum dauio. ⁊ dignus salomon diumȩ
sapĩs munere ⁊ uiso dño sabaoth ysaias ꝑ̾¬
aicans.⁊ añ conformationem scificatrs
inuto hieremias eradicandar̾ & plantã
daniel tempoꝵ conscius. & ꝓpharum
consecrat᷑ chorus ⁊ omne p̃dicationis eũm¬
guce sacram̃tum. electus explublicano

Expanded text:
ex te esset, perfectae nativitatis veritas edoceret.ex te esset, perfectae nativitatis veritas edoceret.condita in libros verba testantur, Filium tuum ex te ingenito Deo unigenitum Deum, hominem ex Virgine ad mysterium salutis meae natum: in quo te generationis ex te veritas contineret, et quem in te manentis ex te nativitatis natura retineret. 20.sti? Haec enim ego ita didici, ita credidi,er, aut velim. Quid me miserum de te fefellisti, et infelicem carnem atque animamalienae a te cognitionis doctrina perdidisti? Decepit me post rubri maris divisionem gloria descendentis de monte Moysi, et omnia tecum arcanode te verbis tuis credidi. Perdidit me repertus secundum cor tuum David , et dignus Salomon divinae sapientiae munere , et viso Domino Sabaoth Esaias praedicans , et ante conformationem santificatus in utero Jeremias eradicandarum et plantaDaniel temporum conscius , et prophetarum consecratus chorus, et omne praedicationis evangelicae sacramentum, electus ex public
Abbreviated transcription (Latin):
et quia &r homines religiosos appellatiõs
huius nominis dignos ado habitos memi¬
neris. sum porro ei ñ alia conditione di
nom̃ indulgras. qͣm ea qua dictum sit.
egodixi du estis ⁊ filii altissimi omnes.
tat᷑ dignatione inuoçabalo nuncupati
ñ naturȩ in nomine u̾itate. sitq potius
unigenitus ex pͥiulegio. p̃mo horgeniᷤ
exordine totꝰ ereatio ex nullo ds. Quia
generõ eius in naturab ex dõ natiurti
impatissimi doloris meiꝰ uenia loqui
ac cinerem caritatis tñ tuȩ religione doc¬
unctum libum in hȩc ũba ꝑmade. Ego
mltatueris ẽc quod natꝰ sum. Neꝙ enim
qui mei ñ eges admali me originem in¬
choasses s cum me inuitam animatũ
ronis qͥ intelligentim p̾sticisses ad cog¬
nitionem me cui sacris ut arbitror ꝑsee¬
uos cuos moysem ⁊ ꝓpħas uoluminibus
erudisti ex quib ce ñ in solitudine ⁊ua
uenerandum ꝓdidisti. Cognoui cecum
ilic dm̃ ñ alt̾um innatura s in sacram̃to
aum quod cu d̃s esineo qui exte ẽ mesẽ

Expanded text:
 quia et homines religiosos appellatione hujus nominis dignos a Deo habitos memineris: tum porro ei non alia conditione Dei nomen indulgeas, quam ea qua dictum sit: Ego dixi, dii estis: et filii Altissimi omnes , ut utatur dignatione in vocabulo nuncupantis, non naturae in nomine veritunigenitus ex privilegio, primogenitus ex ordine, totus creatio, ex nullo Deus; quia generatio ejus non naturalis ex Deo nativitas impatientissimi doloris mei venia, loquiac cinerem, charitatis tamen tuae religione devinctum, liberum in haec verba permitte. Ego mihi statueris esse quod natus sum. Neque enim, qui mei non eges, ad mali me originem inchoasses. Sed cum me in vitam animatum, rationis quoque intelligentem praestitisses; ad cognitionem me servos tuos Moysen et prophetas voluminibus erudisti, ex quibus te non in solitudine tua venerandum prodidisti. Cognovi te cum illic Deum non alterum in natura, sed in sacramento dum quod Deus es, in eo qui ex te est inesses.
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis aliena. Natura humãa
tarda ac difficilis ad res diuinas in¬
telligendas. exigit de his quȩ semel
dicta a nob̾ sunt freg̃ntius admon̾i
ne satis facere sacram̃tis diuinȩ uͥtuti
humane comꝑat᷑onis exempla ẽdant᷑.
s tm̃ adimbuendum sp̃itałr de teles¬
tib sensum sp̃cm terreni gn̾is afferri.
ut ꝑhunc nature nr̃t gradum. adin¬
telligentiam diumȩ magnificentiȩ

Expanded text:
itatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla credantur; sed tantum ad imbuendum spiritaliter de coelestibus sensum, speciem terreni generis afferri, ut per hunc naturae nostrae gradum ad intelligentiam divinae magnificentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. namq id sequit᷑. Nec sicut sabelliu̾
qui unionem diiudit ip̃m dix̃ filium ꝙͥ
coptem. Ignorat eũnglica atq apłica sa¬
cramta sic credens sabellius s bñ sim¬
ylicit ab hereticis inhereticos damnat̃.
Uolentes enim inter prẽm & filium nichil¬
& unum diuisȩ a sabellio unionis eͥmen
ex ꝓbrant. cuius unionis diuisio. ñnatuui¬
tatemintulits: eundem diuisit inũginẽ.
hob aũ in confessione natiuitas ẽ. iunioĩ¬

Expanded text:
cut Sabellius, qui unionem dividit, ipsum dixit Filium quem et Patrem. » Ignorat evangelica atque apostolica sacramenta sic credens Sabellius. Sed hoc non simpliciter ab haereticis in haeretico damnatur. Volentes enim nihil inter Patrem et Filium esse unum, divisae a Sabellio unionis crimen exprobrant: cujus unionis divisio non nativitatem intulit, sed eumdem divisit in Virgine. Nobis autem in confessione nativitas e
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis scđm fidem cũngłicam atq
apłicam u̾itatẽ suo loco tractabimus
int̾im tm̃ heretice artis ingenium os¬
tendi debuit. ne adu̾itatem natiuitati
abolendam ꝓlationis nom̃ extingue

Expanded text:
vitatis, secundum fidem evangelicam atque apostolicam, veritate suo loco tractabimus: interim tamen haereticae artis ingenium ostendi debuit, quae, ad veritatem nativitatis abole
Abbreviated transcription (Latin):
pflatin anifidi impie humand epentid
pislituia a dererent de se doreaderens he¬
retitis re puidiatis atꝙ a cibo mortis quom
iaqueuin aures solent il lici. inuolutit
minissent ore dñi. qui ñ honorificat fil¬
u ñ honorificat pit̃m qui mist alum as
honorisicandum prẽm phoneram filuee
uettren fmisit enim pestifera &e letalis po¬
pulis primalues quȩ ingentigiusana es¬
tagia ruinam mistrandȩ mortis inuerĩ.
honenim tm aut considentiuanehaos
cum płis suis repens urbium uasticas
aut fregͣntes belloꝵ &e funebres mortes
aut inmedicatȩ cgtudinis popuios a cõ¬
tagia oese auierunt inqͣntum adexitrã
geuis humani hereis hec fumnotca gias¬
atas. eo enum cui omnia in morteuuuit¬

Expanded text:
 fidei, impia humanae stultitiae instituta desererent, et se Deo redderent haereticis repudiatis, atque a cibo mortis, quo in laqueum aves solent illici, in volatum minissent ore Domini: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum , ad honorificandum Patrem per ues. --Emersit enim pestifera et letalis populis proxime lues, quae ingenti grassata contagio ruinam miserandae mortis invexit. Non enim tantum aut considentium in chaos cum populis suis repens urbium vastitas, aut frequentes bellorum et funebres mortes, aut immedicatae aegritudinis populosa contagia desaevierunt, in quantum ad exitium generis humani haeresis haec funesta grassata est. Deo enim, cui omnia in mortui
Abbreviated transcription (Latin):
ħ maxĩe ad negandum eum dñm ꝓficiat.
q̃ se nob̾ dĩ filium &e hominis filium est
ꝓfessus ex mortuum:l

Expanded text:
hoc maxime ad abnegandum eum Deum proficiat, quod se nobis Dei filius et hominis filium est professus et mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
sepat᷑. dum in se pnatiuitatem. ht̃ prem in
uirtute nat̾e. hȩc aut̃ a nob iccco cõmemora¬
ta sc̃ quia uoluntatis tm̃ int̾ prẽm ⁊ filium
unitatem heretici m̃tientes. unitatis nĩr ad
amutebant᷑ exemplo tanq̃m nob̾ ad filiũ &s
ꝓfilium ad prẽm obsequio tm̃ ac uoluntas
religionis unitis nulla ꝑsatram̃tum carui
ac sanguinis uat̾alis cõmunionis ꝓpetas in¬
auiget᷑ cum ⁊ ꝑhonorem nob datum di fedi
sponsum gͥ ã nob̾ ẽstulticde furentium adde¬
monstrationẽ tm̃ inanis m̃datii ne impitĩ
fallerent uanȩ ac ridide assertionis erporeẽ
t̾um fides eũnglica responsionis nie necells¬
te neguit unitatem nt̃am ad dĩ dñs ꝑnobis
ꝑsacram̃tum dispensatõis unum sc̃. s ꝑ natȩ
natiuitatem. dum nicħ in eo ex se ds̃ eumgig¬
nendo degenerat. Unum sunt: dumꝙͤ de ma
pocestas. ñ loqͥtur unanimitas. s nat᷑a. quia ñ
unũ ẽ creari ⁊ nasci. Neq uelle id ipsum ẽ qd̃

Expanded text:
trem in virtute naturae. Haec autem a nobis idcirco commemorata sunt, quia voluntatis tantum inter Patrem et Filium unitatem haeretici mentientes, unitatis nostrae ad Deum utebantur exemplo, tanquam nobis ad Filium et per Filium ad Patrem obsequio tantum ac voluntate religionis unitis nulla per sacramentum carnis et sanguinis naturalis communionis proprietas indulgeretur. Cum et per honorem nobis datum Dei Filii, sponsum igitur a nobis est stultitiae furentium, ad demonstrationem tantum inanis mendacii: ne imperitos fallerent vanae ac ridiculae assertionis errore. Caeterum fides evangelica responsionis nostrae necessitate non eguit. Unitatem nostram ad Deum Dominus per sacramentum dispensationis unum sunt, sed per naturae nativitatem, dum nihil in eo ex se Deus eum gignendo degenerat. Unum sunt, dum quae de mpotestas; non loquitur unanimitas, sed natura: quia non unum est creari, et nasci; neque velle id ipsum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis accipio.s ñdũ app̃hendo rõnem
qͣm dat᷑ honorunum om̃s eẽ ꝑfitiat. S dñs¬
nich̃ fidelium consciȩ incertum relinq̃ns.
ipsum illũ nat᷑alis effitientiȩ docuit effectũ
dicens. Ut sint unum. sic̃ nos unum sumus.
Ego in his ⁊ tui me ut sint ꝑfecti inunum.
ingert̃ unitatẽ interrogo utrũ ne ꝑ naturȩ
ẽ. ⁊ uert nos u̾bum carnem cibo dñico sumi
dꝰ :÷ qui ⁊ nat̾am carnis nr̃ȩ iam inseꝑabilem
s homo natꝰ assumpsit. ce nat᷑am carnis suȩ
ad nat᷑am et̾nitatis subsacram̃to nob com¬
municandȩ carnis admiscuit: Ita enim õs¬

Expanded text:
unitatis accipio: sed nondum apprehendo rationem, unitatis accipio: sed nondum apprehendo rationem, quomodo datus honor unum omnes esse perficiat. 13. Unnihil fidelium conscientiae incertum relinquens, ipsum illum naturalis efficientiae docuit effectum, dicens, Ut sint unum, sicut nos unum sumus, ego in his, et tu in me; ut sint perfecti in unum ingerunt unitatem, interrogo utrumne per naturae est, et vere nos Verbum carnem cibo dominico sumimdus est, qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnisad naturam aeternitatis sub sacramento nobis communicandae carnis admiscuit? » Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ht sint unum sicut & nos sumus. Obeam
ꝙͥ causam acceptꝰ honor dat᷑ ẽ ut om̃s unum
sint. Iamgͥ unum sunt om̃s inhonore. quia
ñ aliꝰ qͣm qui accept᷑ ẽ honor dat᷑ ẽ. neq ob a¬
liud dat᷑ ẽ qͣm ut om̃s unum ẽent. Et cum ꝑ
honorẽ datum filio & a filio p̃stitum cͥdentibꝰ
om̃s unum sunt. quero qͣm filiꝰ diu̾si honoriᷤ
a pr̃e sit. cum credentes om̃s honor filii adu¬
nicatem pat̾ni honoris assumat. Et in solens
quidem hic forte humanȩ spei erit sermo .s
ñerit infidelis quia qͣmuis hoc sꝑare teme¬
rarium sit. tñ ñ credidisse i rreligiosum ẽ.
cũ idem atq unus nob̾ ⁊ spei actor sit & fidi.
Deh qͥdem plenius ⁊ copiosius suo ut c̃gruit
loco tractabimus. int̾im tñ etiam ex p̃dicto
sermone. neq inanis. neq temeraria ẽẽ hȩc
spes nr̃a intelligat᷑. ꝑ acceptum gͥ ⁊datum
honorem: unũ sunt. fĩdem teneo atq causã

Expanded text:
Ut sint unum, sicut nos unum sumus . Ob eam Ut sint unum, sicut nos unum sumus . Ob eam ergo causam acceptus honor datus est, ut omnes unum sint. Jam igitur unum sunt omnes in honore; quia non alius, quam qui acceptus est, honor datus est; neque ob aliud datus est, quam ut omnes unum essent. Et cum per honorem datum Filio, et a Filio praestitum credentibus, omnes unum sint; quaero quomodo Filius diversi honoris a Patre sit, cum credentes omnes honor Filii ad unitatem paterni honoris assumat? Et insolens 222 quidem hic forte humanae spei erit sermo, sed non erit infidelis: quia quamvis hoc sperare temerarium sit, tamen non credidisse irreligiosum est cum idem atque unus nobis et spei auctor sit et fidei. Et de hoc quidem planius et copiosius suo, ut congruit, loco tractabimus. Interim tamen etiam ex praesenti sermone neque inanis, neque temeraria esse haec spes nostra intelligitur. Per acceptum igitur et datum honorem unum omnes sunt. Fidem teneo, atque causam
Abbreviated transcription (Latin):
qr soli pat᷑ ⁊ filio exnatura ꝓpͥum ut umia
sint quia ds̃ ex dõ ⁊ unigenitus ex inna¬
cibili ñ pot̃ n in originis sue ẽt natura. io
ut ⁊ in suba natiuitatis suȩ qui genitus s
existat neq aliam acdiu̾sam diuinttas
conseq̃nti sermone docuit nat̾am. Idenun
sequitꝰ. Ut mundꝰ eredat qm̃ tu me mililt.
ꝑid gͦ mundus credit̾us : filium a pr̃e mis¬
sum ẽt quod omnes qui credituri in eum
st̃ unum inpr̃e & filio erunt. Et quomͦ er̃t
docemur. Et ego honorem qͣm dedisti michi
deddi eis. Et nunc int̾rogo utr̃ ipsum sit ho¬
nor q̃ uoluntas cũ uoluntas motꝰ m̃tis sit.
At ũ honor nat᷑s aut sp̃ẽs aut dignitas. ho¬
norem gͦ acceptum a pr̃ẽ filiꝰ omnibꝰ qͥ in se
credit᷑i sunt dedit. ñ utiq uoluntatem. Quod
suta ẽet.: ñ hrẽt fides p̃mium. cum fidẽ nob̾
necessitas affixȩ uoluntatis inferret. accep¬
ti autẽ honoris datio. qui ꝓfic̾et ostendit.

Expanded text:
 soli Patri et Filio ex natura proprium est ut unum sint, quia Deus ex Deo, et unigenitus ex innascibili non potest nisi in originis suae esse natura; ita ut et in substantia nativitatis suae qui genitus est exsistat, neque aliam ac diversam divinitatis consequenti sermone docuit naturam. Id enim sequitur: Ut et mundus credat, quoniam tu me misisti . Per id ergo mundus crediturus est Filium a Patre missum esse, quod omnes, qui credituri in eum sunt, unum in Patre et Filio erunt. Et quomodo erunt, mox docemur: Et ego honorem, quem dedisti mihi, dedi eis . Et nunc interrogo, utrum id ipsum sit honor, quod voluntas; cum voluntas motus mentis sit, at vero honor naturae aut species aut dignitas. Honorem ergo acceptum a Patre Filius omnibus qui in se credituri sunt dedit, non utique voluntatem: quae si data esset, non haberet fides praemium, cum fidem nobis necessitas affixae voluntatis inferret. Accepti autem honoris datio quid proficeret, ostendit:
Abbreviated transcription (Latin):
Siuoluntatis tinunitatem intelligi uellet.
cur gͣdum qͥndam atq ordinem cõsumande
unitatis ex posuit. ñ ut cum ille in prẽm ꝑna¬
tam diunitatis cẽt nos contra ineo ꝑcorꝑalem
ei natiuitatẽ: ulle rursum in nob̾ ꝑ sacram̃¬
atorem unitas docet᷑ cum nob̾ in se manẽtibꝰ
ipse maneret in pr̃e: i mprẽ manens man̾et
in nob̾. ⁊ ita adunitatẽ patͥs ꝓficemꝰ cũ qui p
um. in me manet ⁊ego ineum. Henum quis
ineo erit ñ inquo ip̃e fuerit eius tantũ ipse
assumꝑtã hũs carnem qui suam sũpserit.
ꝑfecte au huius unitatis sacraunitũ supi cai
docuerat dicens. Sic misit me uiuus p̃r igo¬

Expanded text:
tatis tantum unitatem intelligi vellet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit? Nisi ut cum ille in Patre per naturam divinitatis esset, nos contra in eo per corporalem ejus nativitatem, et ille rursum in nobis per sacrameatorem unitas doceretur, cum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in Patre manens maneret in nobis. Et ita ad unitatem Patris proficeremus, cum qui in m, in me manet et ego in eo. Non enim quis in eo erit, nisi in quo ipse fuerit; ejus tantum in se assumptam habens carnem, qui suam sumpserit. Perfecte autem hujus unitatis sacramentum superius jam docuerat dicens: Sicut misit me vivus P
Abbreviated transcription (Latin):
mors inferi. salus nr̃a s̃. humaniemũ
riis casa dei filius natus exugine
e. ae spni scõ ipsos in hac oꝑatione fa¬
mulante ce suad̃i uidelicet inũbrãte
metute torporis qͥ mitia consciuic aetce¬
anciaca rris anstitiut ut homo factris
eriurgine nat̾am inse carnis accipet
parunus ad mirtionis sotictate scbi¬

Expanded text:
e crux, mors, inferi, salus nostra est. Humani enim generis causa Dei Filius natus est e sancto ipso sibi in hac operatione famulante et sua videlicet Dei inumbrante virtute corporis sibi initia conscivit, et exordia carnis instituit, ut homo factus ex Virgine naturam in se carnis acciperet, perque hujus admistionis societatem sa