comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes cesaree philippi. Phi¬
lippus ut lucas testatur
erat tetrarcha yturee ⁊ tra¬
chonitidis regionis. Hic
ergo statuens ciuitatem ĩ
loco ubi iordanis ad radiceᷤ
oritur liban montis. ⁊ ẽ
t̾minus iudee contra sep¬
tentrionalem plagan.

Expanded text:
partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentri
Abbreviated transcription (Latin):
se alio loco conferret. At il¬
le resistebat dicens nequa¬
qm̃ se ẽẽ facturum. ut tam¬
quam metu mortis fugẽt¬
et alia pecrus obtex̾et. pleb

Expanded text:
se alio conferret. Resistebat ille dicens, nequaquam se facturum, ut tamquam metu mortis tet alia Petrus obtexere: sed pl
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis sc̃o pũ iungelat
in corpore. loo. u¬
uangelista gͦ uirtuteᷤ
prĩs matrisq describit.
ut generancium mĩtis dig¬
nitas germinis nasceretur.
⁊ probaretur maior homne.
qui ortu suo excedebat leges
natiuitatis humane. Sed
si ꝓcessurus est iam nasca¬
tur iohannes qr instat na¬

Expanded text:
 jungebat in corpore. Evangelista ergo virtutes patris matrisque describit: ut ex generantium meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur major homine, qui ortu suo excedebat legem nativitatis humanae. Sed si processurus est, jam nascatur Joannes, quia instat na
Abbreviated transcription (Latin):
eniq̃z ubi sedata corpo¬
to fũ sunc sine querela. mor
stilitas fugit. Reniuist ne¬
nectris. fides concipis parit
castitas. nascitur maior bo¬
minũ. par angelis. tuba celi
gis. peccatorum uenia. udeo¬
rum correctõ. uocatõ genciũ

Expanded text:
enique ubi tota corpoum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit castitas, nascitur major homine, par Angelis, tuba coeliregis, peccatorum venia, Judaeorum correctio, vocatio Gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
cremm dilectõ est. qua do
marum ddilectõ sine alt̾a ua¬
let eẽ ꝑfecta. quia nec ds̃
uere sine ꝑximo. uec sine
deo uere potest ꝓximus a¬
nde dominus tociens
introgato petio arsedilig̃¬
s et illo rendente quod cũ
ppͥ teste diligẽt. adunge¬
batra ꝑ singula ita condu¬
dens. Pasce oues meas. siue
pasce agnos meos. Ac sia¬
ꝑte diceret. Hec sola ⁊ ueca
est ꝓbatõ integri in domi¬
num amoris. sierga frẽs
studueris curam solliciti
etercere laboris. Nam qͥ¬
cumiq fã opul pietatis
quod ualet impendere ne¬
gligit. minus iusto se cõ¬
ditorem diligere ostendit.
cuius mandata insusteri¬
tanda ꝓximi necessitate
ec profecto caritas¬
quam sine liuine
grẽ inspiratõne minime
possit hab̃i. tacitus quodã¬
modo dominus insiuat.
qui petrum de illa int̾rogãs
nominat. Si mon inquit
iohannus cliligit me plus
hiis: Ubiqmuis ⁊ simpli¬
citer mentio facta t̾rem ꝑ
entis eius possit intelligi
non tñ are est. Si quis no¬
mine iohannis donum st̃¬

Expanded text:
enim dilectio est, qua Domharum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus ande Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam qucunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate e profecto charitasquoniam sine divinae gratiae inspirpossit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogansnominat: Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum sup
Abbreviated transcription (Latin):
montem capitolii¬
iupe deiciens uolare cepit.
Mirari populris ac uenera¬
i pleriq ceꝑunt dicentes.
dĩeẽ potenciam nõ homĩs.
qui cum corpore uolaretad¬
inmedio stans ait. Dnẽi

Expanded text:
montem Capitolirupe dejiciens, volare coepit. Mirari populus et venerari: plerique dicentes Dei esse potentiam, non hominis, qui cum corpore volitain medio stans, ait: Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
manib ur̃is ut ambulare¬
tis in atriis meis: Ne affera¬
tis ultra sacrificiũ frustra
Incensũ ab hominatõ est
mͥ. Neomeniam et sabbatũ
et festiuitates alias non fe¬
ram. Iniqui sunt cefusurĩ¬

Expanded text:
ambularetis in atriis meis? Ne afferatis ultra sacrificium frustra. Incensum abominatio est mihi. Neomeniam, et sabbatum, et festivitates alias non feram. Iniqui sunt coetus
Abbreviated transcription (Latin):
udite uerbum dñi
principes sodomorum
percipite auribz legem dei
nũ populus gomorre. Qo
nł multitudinem iuctim
maiz ur̃aꝵ dicit dominus.
Olenus sunr holorausta a¬
niecum et adipem pingui

Expanded text:
udite verbum domini, principes Sodomorum, percipite auribus legem dei vestri, populus Gomorre. Quo michi multitudinem victimarum vestrarum? dicit dominus: Plenus sum. Holocausta arietum et adipem ping
Abbreviated transcription (Latin):
dib in eccursum u̾gentib
adiri pot̾at. s ultra cuptã
intrare non ausi. ꝓ forib
cotidie oratõui uacabaut
Inter bec nea polite paga¬
is ad huc ritib ob ercantẽ
sepontinos et beneuentangs
qui ducentis quinquagi¬
ta nulib aseponto distarit.
bello lacescere temptant.
Qui antistitis su moniti
edocti. triduo petunt in du¬
cias. ut triduano ieunno
liceret qĩ fidele patrocinũ.
sc̃i michaelis implorare p̾
sidium. Quo tempore pa¬
gani ludis scemcis falsoꝵ
inuitant arxilia deorũ . R.¬

Expanded text:
gentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis es. Esto ugilans
aꝯfirma cet̾a que mo¬
nura etant. Non en im
inuenio opera tua plena
coram deo meo. In mente
ergo habe qualiter accepe¬
ris et audieris et serua ⁊
penitentiam age. Si gͦ
nos ugilaueris ueniã
ad te tamꝙͣ fur. et nescies
qua hora ueniam ad te

Expanded text:
tuus es. Esto vigilans, et confirma caetera, quae moritura erant. Non enim invenio opera tua plena coram Deo meo. In mente ergo habe qualiter acceperis, et audieris, et serva, et poenitentiam age. Si ergo non vigilaveris, veniam tamquam fur, et nescis qua hora veniam ad t
Abbreviated transcription (Latin):
ergo melchisedech uinũ
lit. Quid sibi nult ad¬
⁊ murmuraret ꝙ aqui
ĩuenire nõ posset. iussit
dominus moysi ut tan¬
ses petrani et petra
undam maxinam fudͥ
sicut apłs dicit. Bibebãt
cos petra. petra auteni
erat xp̃. Non ĩmobilis
petra que ppl̾m sequeba¬
tur. Et tu bibe ut et xp̃c¬
te sequatur. uide miste¬
rium. Moyses. lec ẽ ꝓpba.
Uirga. hoc est u̾bum dei.
Sacerdos uerbo dei tangit
petram et fluit aqua et
bibit ppłs dei. Tangit ex¬
go sacerdos redundat aqͣ
in calicem ⁊ salit in uitã
eteruam. et bibit ppłs
dei. qui dei grãm cosecut
et aliud. In tempore
dominice passionis cum
satlutum magnũ insta¬
missi sunt qui ꝑcuterent
nerunt defunctum dũm
nus ex ilitib lancea
tetigit latus eius et de la
dimeret. Quare de latere:
Quia unde culpa. inde et¬
gr̃a. Culpa per feminani

Expanded text:
ergo Melchisedech panem lit? Quid sibi et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tanpetram, et petra undam maximam fudit, sicut apostolus dicit: Bibebant nte petra. Petra autem erat Christus, non immobilis petra, quę populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur! Vide mysterium! Moyses, hoc est petra. Virga, hoc est verbum dei. Sacerdos verbo dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus dei. Tangit ergin calice, salit in vitam aeternam, et bibit populus Dei, qui Dei gratiam consecutus et aliud. In tempore Dominicae passionis cum sabbatum magnum instamissi sunt qui percuterent nerunt defunctum Dominum nus de miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de ladimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam,
Abbreviated transcription (Latin):
nescit homo utiz amore
an odro dignus sit: s oĩa
in futuro seruantur ĩ cer¬
ta. es ꝙ uniu̾sa eque e¬
ueniant iusto et ĩpio. uo¬
no et malo mundo. et in¬
mundo: ĩmolanti iucti¬
mas. et sa crificia ⁊tẽpnẽ¬
ti. Sicut bonus sic. et per

Expanded text:
t homo utrum amore an odio dignus sit sed omnia in futuro servantur incerta eo quod universa aeque eveniant iusto et impio bono et malo mundo et inmundo immolanti victimas et sacrificia contemnenti sicut bonus sic et pe
Abbreviated transcription (Latin):
regorius urbe lee
romana pr̃e gordi¬
ano. nir̃e uero siluia edi¬
tus nonsolum spectabi¬
li senatorum prosapisor
uerum eciam religiosa ori¬
gniem duxit. Nam felix¬
cuisdem apostolice sedis an¬
tistes. uir magne uirtutis
gorius tante nobilitatis
lineam morib extulit pro¬
bis actib decorauit.
eniq ut post in ꝓpa¬
tulo claruit. non sñ
magno quodam presagio
tale sortitus est nomen.
Gregorius namq ex greco
eloquio in nrã lingua ui¬
gilator senuigilatis sonat.
Re et enim uera uigilaus
sibi. dum diuinis inherẽ¬
do preceptis laudabiliteri
uixit. uigilauit ⁊ fidelib
populis. dum doccrine af¬
fluentis ingenio eis quo
tramite celestia scariderẽt
patefecit.
isciplinis uero libe¬
ralib hoc est grama¬
tica. rechonca. dialetica.
ita apuericia est institutꝰ.
ut quamuis eo tempore
florerent ad huc rome¬
studia litt̾arum. nulli in

Expanded text:
regorius hac urbe Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis,gorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romstudia litterarum, tamen nulli in
Abbreviated transcription (Latin):
temptatõm ideo ꝑmisit
deus uenire illi ut poste¬
ris daretur exemplũ pati¬
encie eus sicut et scĩ iob.
Nam cum ab infantia
sua semꝑ deũ tumuerit
et mandata eius custedi¬
erit. non est contristatꝰ
⁊tra deum ꝙ plaga ceci¬
tatis euenerit ei. s ĩmo¬
bilis in dei timore ꝑmã¬
sit. agens grãs deo oĩb
dieb uite sue. Nam sic̃
uõ iob insultabant re¬
ges isti ita parentes et
cognati eus ec uricebãt
uitam eius dicentes. U¬
bi est spes tu a pro qua
elemosinas et sepuitu¬
ras fatiebas. Tobias ue¬
ro increpabat eos licens.
Nolite ita loqui qm̃ fi
liͥscõꝵ sumus et uitam
illam expectamus ꝙͣ ds̃
daturus est hiis qui fidẽ
suam numꝙ̃ mutant
ab eo. anna uero uxor eiꝰ
ilat ad cextrinũ opus coti¬
die. et de labore manuũ
potuiss deferebat ¶ñde

Expanded text:
temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicut et sancti Iob nam cum ab infantia sua semper Deum timuerit et mandata eius custodierit non est contristatus contra Deum quod plaga caecitatis evenerit ei sed inmobilis in Dei timore permansit agens gratias Deo omnibus diebus vitae suae nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas faciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ita loqui quonilii sanctorum sumus, et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his, qui fidem suam numquam mutant ab eo. Anna vero uxor ejus ibat ad opus textrinum quotidie, et de labore manuum poterat, deferebat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cenderent tẽplũ dñi. et sic
prouccabat eã. Porro illa
flebat et non capiebat ci¬
uir siuis. Anna cur fles
et quare non comedis et
ꝙͣobrem affligitur cor
tuũ: Nũquid non ego me¬
lior sũ tibi qmͣ decem fi¬

Expanded text:
cenderunt templum Domini, et sic provocabat eam. Porro illa flebat, et non capiebat civir suus: Anna, cur fles? et quare non comedis? et quam ob rem affligitur cor tuum? Numquid non ego melior sum tibi quam decem fi
Abbreviated transcription (Latin):
det tͥ peticionem ꝙͣ rogas¬
ti eum. ¶Anna dix̃ u
tinam inueniat ancilla
tua gr̃am ĩ ccłis tuis. Et
abiit mulier in mam su
mane et adorauert̃ corã
dño ren̾siq sunt et uene¬
runt ĩ domũ suã ramatha.¬
na annam uxorẽ suã et
recordatus est eius dñs.
Et fc̃m est post circulũ die¬
R̾ concepit anna et pepe¬
rit filiũ nocauitq nomẽ

Expanded text:
 rogasti eum. Et illa dixit: Utinam inveniat ancilla tua gratiam in oculis tuis! Et abiit mulier in viam suamane, et adoraverunt coram Domino, reversique sunt, et venerunt in domum suam Ramathana Annam uxorem suam, et recordatus est ejus Dominus. Et factum est post circulum dierum, concepit Anna, et peperit filium, vocavitque nome
Abbreviated transcription (Latin):
perierant autẽ asine ꝙs
prĩs saul et dixitss ad
saul filiũ suũ. Tolle tec̃
unum de pueris et cõsur¬
gens uade et quere asinaͤ.
Qui cũ tnͣsissent per mõ¬
tẽ effraym et per terram
salisa et non inuenissẽt
tnͣsierũt eriam ꝑ t̾ram sa¬
lym. Et non erant s et ꝑ
s et ꝑ terram gemuni et
nunime repereunt. Qũ
autem uenissent ĩ t̾rã
suph. et non ĩuenissent:
ne forte dimiserit pr̃ ms̃
asinas et sollicitus sit ꝓ
nobis. Qui ait ei. Eoce uir
dei in cuutate hac uirno

Expanded text:
Perierant autem asinae Cis, patris Saul: et dixit Cis ad Saul filium suum: Tolle tecum unum de pueris, et surgens vade, et quaere asinas. Qui cum transissent per montem Ephraim, et per terram Salisa, et non invenissent, transierunt etiam per terram Salim, et non erant, et per sed et per terram Jemini, et minime repererunt. Cum autem venissent in terram Suph, et non invenissent, ne forte dimiserit pater meus asinas, et solicitus sit pro nobis. Qui ait: Ecce est vir Dei in civitate hac, vi
Abbreviated transcription (Latin):
debeamus expͥmuntur. Et
qr qui dñi uidere. qui ad
gloriam uẽ resurrectoĩs
ptingere ꝯcupiscit deb a¬
gere uona que nouit re-¬
ste post dies sex głam re
gni sui qd̃ spopondit dis

Expanded text:
debeamus, exprimuntur. Et quia qui Deum videre, qui ad gloriam beatae resurrectionis pertingere concupiscit, debet agere bona quae novit, recte post dies sex gloriam sui regni, quam spopondit dis
Abbreviated transcription (Latin):
comptis maxinuanirs
onũ belua crucncior. rur¬
sus ad ingenii seuiciam
redit. atq imperat ut it̾¬
um decumus corum truci
detur. cet̃i nich ilominus
ad ħ q̃ spernerent compel¬
iub iussis denuo¬
in castra platis. se¬
qui decimus sorte obueu̾¬
at. reliqua n̾o sc militũ
mulcitudo mtuo sermi¬
one instigabat. ut̃in tã
citamentum tamen mx¬
nnũ fidci in illo tempore
penes scm̃ mauricium
fuit pͥmicium tunc sic̃
traditur legionis eius. qͥ
cum exuꝑio ut exc̾citus
appellant campiducto¬
re. et candido senatore mili¬
tum accendebat. ex horta n¬
do singulos ⁊monendo fi¬
delium ⁊militonum iain
mr̃m exempla ingerens

Expanded text:
conpertis Maximianus conpertis Maximianus omni belua . cruentior rursus ad ingenii sui saeuitiam redit atque imperat, ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae spernerent conpelbus iussis denin castra perlatis sequi decimus sorte obuenerat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam citamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi doctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et monendo fideliumque conmilitonum etiam martyrum exempla ingerens
Abbreviated transcription (Latin):
litatis mimst̾ium detrac¬
tare ausi sunt atq huiꝰ¬
modi p̾ceptis se ob tempe¬
raturos negant. Maximi¬
anus non longe aborat
nam se circa octodorum itt¬
nere fessus tenebat. ubi cũ
ei ꝑ nuncium delatum ẽẽt
legionem hanc adũsus
mandata regia rebellem.
in hiis angustiis sub sticis
se furore instinctus ĩ dig¬
Citur sicut sup̃diximus
cegnito maximanus the¬
beorum responso p̾cipitii¬
ra feruidus ob neglecta ĩ¬
pia. decimum quenq ex
ridem legione gladio fe¬
ure iubet. quo facilius ce¬
t̃ĩ reb certis t̾riti metu ce¬
derent. Reiitegratisq mã¬
datis edidit ut reliqui in
bi u̾o ad thelros de¬
nunciatõ itãta ꝑuenit.
cognitumq ab eis est ĩ iũ¬
gi sibi rursus crecutõnes
ꝓfanas. nociferatõ passim
ac tumultus incastris exo¬
ritur. affirmancium nũ¬
q̃i se ulli in hoc tam sacͥ¬
lega munstia cessuros
ydolorum ꝓfuna semper
lere. oxtrcina ex piri saciꝰ
fidem uenire. Hiis de mde

Expanded text:
litatis ministerium detreclitatis ministerium detrectare ausi sunt adque huiusmodi praeceptis se obtemperaturos negant. Maximianus non longe aberat, nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat. Ubi cum ei per nuntios delatum esset, legionem hanc adversum mandata regia rebellem in Acaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu indiggitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in bi uero ad Thebaeos denuntiatio iterata peruenit cognitumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, uociferatio - passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium numquam se ulli in haec tam sacrlega ministeria cessuros, idolorum se profana semper lere; extrema experiri satius fidem uenire. his deinde
Abbreviated transcription (Latin):
unano qui romane
rei publice cum dyoclecia¬
no coslega imꝑium tens¬
it ꝑ diũsas fere ꝓuincias
lauiati lunt aut interfec¬
ti martyrum populi. Idem
auaricia. libidine. crudeli¬
tate cet̾isq uiciis ob scestꝰ
furebat. ita eciam exeriã
b. et erga deum celi ꝓfa¬
nus. impietatem suam
ad extinguendũ xauitati
nomen armau̾at. Si qui
tunc ueri dei cultum ꝓfil¬
audebant. sparsis usqz q̃z
militum turbis. uel ads
supplicia uel ad necem in
copisi. in religionem arma
rat eodem tempore
mexcitu legio nuli¬
num. qui chebei appellebã¬
tur. Legio autem uocaba¬
tur. q̃ tunc sex milia ac sex¬
centos iuros in armis ha¬
bebat. Hii in auxilium
maximiano ab orientis ꝑ¬
tib accersiti uen̾ant. iuri
in reb bellicis strenui. iur¬
tute nobiles s fide nobilio
ne. certabant. Euangelici
ỹcepti eciam sub armis ñ
ĩmemores. reddebant que
dĩ erant deo. ique cesaris
cesari restituebant. lcõ .iiiͣ.¬
taq cum ⁊ hii sicut cet̾i
destinarentur. soli crude¬

Expanded text:
iano qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit per diuersas fere prouincias laniati aut interfecti martyrum populi. idem auaritia, libidine, crudelitate, ceterisque uitiis obsessus furebat, ita etiam exsecrantus et erga deum caeli profanus impietatem suam ad extinguendum Christianitatis nomen armauerat. si qui tunc dei ueri cultum profitaudebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem raps in religionem arma rat eodem tempore in exercitu legio militum, qui Thebaei appellabantur. legio autem uocabatur quae tunc sex milia ac sexcentos uiros in armis habebat. hi in auxilium Maximiano ab Orientis partibus acciti uenerant, uiri in rebus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobiliom devotione certabant. Euangelici praecepti etiam sub armis non inmemores reddebant quae Dei erant Deo et quae Caesaris Caesari restituebant. 4. Itaque cum et hi, sicut ceteri destinarentur, soll crude
Abbreviated transcription (Latin):
erebat enim sĩplici¬
tatẽ columbe. ne cui¬
qͣm machinaretur dolos
habebat. et serpentis astu¬
ciam. ne alioꝵ supplanca¬
retur insidiis. Dignũ qͦ
in cunctis hñs ingeniũ
et facile loquebatur et
pure. Ecclaꝵ eciã ruenti¬
cumq ibi ex diuinis scrip¬
tuns recitabantur aurem
ulenter a ccõmodans aui¬
dissime hauriebat atoz ita
in cordis sui memoria recõ¬
debat ut eciam cum absẽs
ẽt ea que didicerat: medi¬
tatõne intentissima ru¬
minaret. Lcõ. unii

Expanded text:
rebat enim simplicitatem columbae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et pure. Ecclesiarum etiam conventicunque ibi ex divinis Scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat, atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
uodanum itaq tẽ¬
pere cum pret̾eũte
religio copiosa pauperz
turba emius ⁊sideret. ac¬
cedens ille ad eos singulis¬
q ꝓpinq̃ns ut solebat scĩs

Expanded text:
uodam iterum tempore cum praetereunte Eligio copiosa pauperum turba eminus consideret, accedens ille ad eos, singulisque propinquans ut solebat, s
Abbreviated transcription (Latin):
regancium mentem ciguos¬
cerez et non discipulos ses
temꝑtatores uocare. le ñ¬
pocrita ergo applłatꝰ¬
qui aliud est ⁊ aliuo
simulat. id est aliud opea-
git. et aliud uoce p̾tendir
Ostencdite michi nũmisma
census. At illi optulerune
ei denarium. Et ait eis ilẽ
Cuius est ymago hec ⁊ suꝑ¬
scripcio: Qui putant int¬
regatõnem saluatoris ig¬
noranciam eẽ ⁊ non dispẽ¬
sacõnem discant ex p̃senti
loco quod uciq potu̾it sci¬
re ihx cuius ymago eẽt in
nũmo. sed inf̾ig̃at ur ad
semonem corum competẽt¬

Expanded text:
rogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatuqui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt em Caesaris. Et ait illis: Cujus est imago haec et inscriptio? Qui putant interrogationem Salvatoris, ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo: sed interrogat, ut ad sermonem eorum competent
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quis enun ⁊ raĩe pas¬
cit uniũsum mundum. ni¬
si ille qui de paucis granis
segetes creat: Fecit eigo
quomodo ds̃. Unde in qͣt
multiplicat de paucis gra¬
nis segetes. inde in maui-¬
b sius multiplicauit qͥn¬
qz panes. Potestas emm erat
illi quinq quasi scimiua e¬
uant. non quidem terre
mt̃icata. s ab co qui terrã
ferit mulciplicata. lc.ixͣ.
ominus in monte¬
multomagis in cel¬
ligamus. quia dominus
m mõte u̾bum est mal¬
to. Proinde non quasi hu¬
militer iacet. ꝙ in mon¬
te famn est: nec transeun¬
t̾ pretereundumẽ s sus¬
cipiendum. Turba s udͭ
esurientes agnouit. mi¬
seucorditer paint, non so¬
lum ꝓ bonitate. uerum ĩ
ppotestate. Quid enim ꝓ
dess sola bonitas. ubi non
erat pains unde turba esu¬
riens pasceretur: Nisi boĩ
qui erant cum domino.
in fame ⁊ ip̃i turbas uole¬
bant pascere. ut non rem¬
anerent in anes. s unde
pascerent non habebant

Expanded text:
est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multipominus in monteMulto magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitpuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant
Abbreviated transcription (Latin):
sicut infernus iuuentẽ
et integrum qua si descẽ¬
dentem ĩ lacum. omẽm
preciosam substanciã
reperiemus. implebinꝰ
domes nostras spoliis. sor¬
tem micte nobiscum nrͣ¬
supiũ unũ sit omĩm no¬
strum filimi ne ambu¬
ies cũ eis. prohibe peden
tuum a semitis eoꝵ. Pau
enun illoꝵ ad malun
currt̃ et festinãt ut effũ

Expanded text:
sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum. Omnem pretiosam substantiam reperiemus. implebimus domos nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant, u
Abbreviated transcription (Latin):
in die necessitatis qm̃ e
lemosina ab omĩ pcc̃o
et a morte liberat et nõ
patietur animam ire in
tenebras. Fiducia mag¬
na erit coram sũmo deo
tib eam. Attende tibi fi¬
li ab omĩ fornicatõne.
et pret uxorẽ tuam nũ¬
quam pacians crimen
scire. S uꝑbiam nũꝙͣ
u̾bo dñari ꝑmittas. In
ip̃a enuim iniciũ sũpsit
omĩs perdicio. Quicũq
tibi aliquid oꝑatꝰ. fuerit.
statim ei mercedẽ restitu¬
e. et m̾ces m̾cennani tui
apud te omĩno non ma¬
neat. Quõs ab alio odis

Expanded text:
in die necessitatis. quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat, et non patitur animam ire in tenebris. fiducia magna erit coram summo deo t eam. adtende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire. superbiam autem ominari permittas, in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. Quicunque tibi aliquid operatus fuerit, statim ei mercedem restitue, et merces mercenarii apud te omnino non maneat. Quod ab alio odis
Abbreviated transcription (Latin):
putaret orom suã exau¬
diri nt mori potuiss no¬
cauit ad se tobiam fili¬
um suũ dix̃q ei. audi fi¬
li ni u̾ba oris mei. et ea
in corde tuo qiͣ fundam̃¬
ta ꝯstitue. Cũ acceperit
deus aĩam meam corpꝰ
meũ sepeli. et honorem
ialebis matri tue omĩb
diebz uite eius. memor
enĩ ẽẽ debes que et qnͣta
ꝑicula passa sit ꝓp̃ te ĩ
utero suo. Cũ autem et
me. O mĩb autem dieb
uite tue ĩ mente habeto
consencias et p̾t̾mittas¬
precepta dei uestri. Oxsu¬
bstancia tua fac elemosi¬
nam. et noli au̾tere faciẽ
tuam ab ullo pauꝑe. Ita
enim fiet ut nec a te au̾ta¬
tur facies dñi. Quomodo
potueris ita esto misericor.¬

Expanded text:
m suam exaudiri ut mori potuisset, vocavit ad se Tobiam filium suum, dixitque ei: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo. Cum autem et me. Omnibus autem diebus vitae tuae in mente habeto consentias, et pprecepta Dei nostri. Ex substantia tua fac elimosynam, et noli avertere faciem tuam ab ullo paupere. Ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies Domini. Quomodo potueris, ita esto misericor
Abbreviated transcription (Latin):
cium iusticie et sꝑa¬
te in dño id est recte inui¬
uc uos u̾itas cui credidi
ctum est. Sperantur aũ
quid nisi bona:
ed qr unus quisq
id uonũ uult a deo
impetͣre ꝙ dilĩgit. nec fa¬
cile mueuuuntur qui di¬
ligunt bona int̾iora. id
est ad int̾iorem. hominẽ
ꝑtinencia que sola dili¬
genda sunt. cet̾ĩs autem
ad necessitatem utendũ
non ad gaudiũ perfruen¬
dũ est admirablit̾ cum
dixiss sperate in dñm sb̾¬
iecit. Multi dicunt qͥs os¬
tendit nob̾ bona; Tres ulti

Expanded text:
cium justitiae, et sperate in Domino, id est, Recte viviut vos veritas, cui credidisctum est. Sperantur autem quae, nisi bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec facile inveniuntur qui diligant bona interiora, id est, ad interiorem hominem pertinentia, quae sola diligenda sunt, caeteris autem ad necessitatem utendum, non ad gaudium perfruendum; admirabiliter cum dixisset, Sperate in Domino, subjecit: Multi dicunt: Quis ostendit n
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ mediacoris lesti¬
dei et hominũ hoĩs one.
dierna die fc̃a est sanctoꝵ
uidelicet et luce manife¬
statam cognouimus lib
eciam de u̾bi id est diuu¬
nitatis eis eternitate ĩ
qua pr̃i manz semper eq̃¬

Expanded text:
lem mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu dierna die facta est, sanctorum videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aeq
Abbreviated transcription (Latin):
lechleem dño salua¬
tore si cut sacra eunͣgelii
testa tur hystoria pastorib
qui in regione eadem erãt
angelus dñi magna cũ
luce apparuit. exortumq
mundo solem iusticie nõ
solũ celestis uoce sermonis
ueix etiam claritate duu¬
ne lucis astruxit. Nusqmͣ¬
enim in tota uet̾is instru¬
menti serie reperimꝰ ange¬
los qui tam sedulo appã

Expanded text:
Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruuam in tota veteris Testamenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo patrib
Abbreviated transcription (Latin):
ius enim mͥ umꝙͣ cre¬
deret. si spinas diuici¬
as int̾precari uoluissem.
maxime cum ille pungãt
iste del estent: Et camen spi¬
ne sunt: qr cogitatõnum
suaix punctõne mentem
lacerant. et cuni usq ad pec

Expanded text:
is enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem l
Abbreviated transcription (Latin):
neraciones.Filioꝵ noe. sẽ.
cham. et iafech. Natiq st̃
eis filii post diliuiiũ E¬
lii iafech. gomer. et ma¬
gog et ma dal:iauan et
tubal et moscch. et tyras.
P orro filii gomer. ascene¬
nech. et riphat et cogorma.
filii autem iauan. elisa
et tharsis. cechim. et doda¬
nin Au hiis duuise sunt
insule gencium in regio¬
nibz sius. unus quisq se¬
cundum linguam et fa¬
nilias in natõnib suis.¬
pulos et nationes suas.
ab hiis diuise sunt gs̃ ĩ
terra post diluuium. Erat
autem terra labii uruns
et sermonũ eoꝵdem Cũ¬
q proficisc̾entur de oriẽ¬
te muenerunt campũ ĩ
terra sẽnair: et hĩtauert
in eo. Oixitq alterad pro¬

Expanded text:
iones filiorum Noe Sem Ham Iafeth natique sunt eis filii post diluvium filii Iafeth Gomer Magog et Madai Iavan et Thubal et Mosoch et Thiras porro filii Gomer Aschenez et Rifath et Thogorma filii autem Iavan Elisa et Tharsis Cetthim et Dodanim ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis unusquisque secundum linguam et familias in nationibus suispulos et nationes suas ab his divisae sunt gentes in terra post diluvium erat autem terra labii unius et sermonum eorundem cumque proficiscerentur de oriente invenerunt campum in terra Sennaar et habitaverunt in eo
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑfidia sanam licet
nesciens fidem ꝯfiteretur
cognominat et medicũ.
faber enim est uerus. qr
omĩa ꝑ ip̃m fc̃a sunt.
Medicus est qr omĩa per
ip̃m restaurata sunt in

Expanded text:
na perfidia, sanam licet nesciens fidem confitetur,cognominat et medicum. Faber est enim verus, quia omnia per ipsum facta sunt. Medicus est, quia omnia per ipsum restaurata sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ore pu̾so.annuit aulus
tens pede.digito loquitur
Prauo corce machinatͤ
malũ. et in omĩ tẽpore
uirgia semunat. Huic ex¬
templo ueniet ꝑdicio su¬
a et supito ꝯc̾ecur. nec hẽ¬
bit ultra medicinam.
Sex sunt que o dit clñs.
et septimũ decestatur aĩa
euis oculos sublunes ũ¬
guã mendacem manus
effun dantes ĩnoxiũ san¬
guinem cor machinãs
cogitatoẽs pessimas pedes
uelo ces ad currendũ ĩ ma¬
lum proferentẽ mendaci¬
a. testẽ falla cẽ: et eũ qui
senunat ĩter fres discor¬
stultus mesticia est mr̃i
sue. Non proderunt thesau¬
ri ĩpietatis iusticia uo
lbabit a morte. Non af¬
fliget dñs aĩam iusti fa¬
mẽ. et insidias ĩpioꝵ sb̾¬
u̾cet. Egestatem oꝑata ẽ
Oui nititur mendaciis
Ihic pascit nentos idem
auten ip̃e sequitur aues
messe filius sapiens est:
qui autem stertit estate
filius ꝯfusionis. Bñdictõ
dñi suꝑ caput iusti os aũ
impioꝵ operit ũquitatẽ.
Memoria iusti cũ laudi¬
b et nomen ĩpioꝵ putre¬

Expanded text:
Annuit oculis, terit pede, digito loquitur, Pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Huic extemplo veniet perditio sua, et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum detestatur anima ejus: Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem: Cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum in malum; Proferentem mendacia testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discorstultus moestitia est matris suae. Nil proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus animam justi fame, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est innititur mendaciis, hic pascit uentos: idem autem ipse sequitur aues messe filius sapiens est qui autem stertit aestate filius confusionis benedictio super caput iusti os autem impiorum operit iniquitatem memoria iusti cum laudibus et nomen impiorum putre
Abbreviated transcription (Latin):
Oirige semitã pedib tuis.
et om̃s ie tue stabilient᷑.
Ne declines ad dexterã nz
ad sinistram. au̾te pedem
cuum a malo. uias eĩ q̃
a dexcris sunt nouit dñs
ꝑuerse u̾o sunt que a si¬
iustris sunt. Ip̃e autem
rectos faciet cursus tuss.
icinera autem tua ĩ pa¬
ce producentur. ili m
attende capĩam meã et
prudencie mee inclina au¬
rem tuã ut custodias co¬
gitatõnes et disciplinã.
intenderis fallaciis mu¬
ueris fauus eũ stillans
labia metricis: et nitidi¬
us oleo guttur eius. No
iussima autem illiuis
amara qiͣ absinchium.
et acuta qiͣ gladius bi¬
ceps. Pedes eius descendũt
in mortẽ et ad inferos gͥ¬
sus illius penetrant.
iant. uagi sunt g̾ssus
eius et inuestigabiles.
aunc ergo fili audi me:
et ne recẽdas a u̾bis oris
mei.Longe fac ab ea u¬
am tuã et ne appropin¬
ques foribz comus euis
ne ces aliens honorem
tusi et ãnos tuos crudeli
ne forte ĩpleantur extͣ¬
nei uiribz tius et larores
tui sint in domo auena:
et gemas ĩ nouissimis

Expanded text:
itam pedibus tuis, et omnes uiae tuae stabilientur. nec declines in dexteram aut in sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, eintenderis falatiis mulieris. Favus enim stillans labia meretricis, et nitidius oleo guissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penetrant. lant, vagi sunt gressus ejus et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea viam tuam, et ne appropinques foribus domus ejusm tuum et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena, et gemas in novissimis,
Abbreviated transcription (Latin):
stas tnͣsiens ñ erit
impius. iusti aucem qĩ
fundamentũ sẽpit̾nũ.¬
Sicut a cecu dentioz et fu¬
mus oculis. si piger huis
qui miserunt eum ĩ uua
ẽunor dñi apponet dies
et anni ĩpioꝵ breuiabĩ¬
tur. Expestatõ iustoꝵ ien¬
cia spes autẽ ĩpioꝵ ꝑibio
Forticudo simplicis iuas
dñi. et pauor hiis qui op̃

Expanded text:
stas transiens non erit impius iustus autem quasi fundamentum sempiternusicut acetum dentibus et fumus oculis sic piger his qui miserunt eum timor Domini adponet dies et anni impiorum breviabuntur expectatio iustorum laetitia spes autem impiorum peribit fortitudo simplicis via D
Abbreviated transcription (Latin):
cacoꝵ suoꝵ constringeꝰ.
Ip̃e morietur qr ñ hũt
disciplinã et in mulci¬
tudine stulticie sue dec¬
pietur. Ali mi si spopon¬
deris pro amico tuo defi¬
risti capud ext̾ueũ maiꝰ
tua illaqueatus es uerbis
oris tui et captus propriis
semmonib. Fac gͦ qd̃ dico
fili mi et temet̾ip̃m ubera.

Expanded text:
. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam, et multitudine stultitiae suae decipitur. Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, inlaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera.
Abbreviated transcription (Latin):
muliere adolescencie tue
Cerua kini̾a et gratissimꝰ
hinnulus ubera euis ĩe¬
briant te om̃i tempore.⁊
in amore eius delectare
iugiter. Quare seducess
fili mi ab aliena. et son¬
ris ĩ sinu alt̾ius: Resp¬
cit dñs uas hoĩs et ons
gressus illius considers
Aniquitates sue capi¬

Expanded text:
muliere adolescentiae tuae: Cerva charissima, et gratissimus hinnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates su
Abbreviated transcription (Latin):
tiex deceris sompnum
cculis. nec dormitent pal¬
pebre tue. Eruere qiͣ dam¬
nula de manu et qiͣ auẽ
de inisidiis aucupis. uade
ad formicã opiger. et cõ¬
congregat in messe ꝙ co¬
medat.usq quo piger cor¬
nus qñ consurgens ex sõ¬
pno tuo : aululũ dor¬
paululũ ⁊seres manus
ut dormias ueniat tͣ q̃si
uator egestas et pauꝑes
qiͣ uir armatus. Si uo ĩ¬
piger fueris ueniec et fõs
messis tua et egestas lõ¬
ge fugiet a ce.Homo apos¬

Expanded text:
e dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis. Vade ad formicam, o piger, et concongregat in messe quod comedat, Usquequo, piger, dormies? quando consurges e somno tuo? Paululum dorpaululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te . » Quo
Abbreviated transcription (Latin):
uia. audi fili mi et susci¬
re u̾ba mea ut multipli¬
iam sapiencie monstͣ¬
bo cibi ducam te ꝑ semicã
quitatis. Quas cũ ĩgres¬
lus fuens non artabunt᷑
gressus tui et currens ñ
rẽus offendiculũ. Tene
disciplinã ne dimtas
eam custodi illam qz ip̃a
est uita tua nledelecteris se¬
mitis ĩpioꝵ. nec tͥ place¬
as maloꝵ uia. Fuge ab e¬
a ne tnͣseas ꝑ illam decli¬
na et desere eant Mon eĩ
dormuint nisi male fece¬
ant et rapitur sompnus
ab eis nisi supplantaue¬
rint. Comedunt panem
mpietatis. et uiiũ ini¬
quitatis bibunt. Iustoꝵ¬
autem semita qĩ ux splẽ¬
dens precedit et crescit usq
ad ꝑfectam diem. uia mni¬
pioꝵ tenebrosa nescunt
ubi corruant. Lili mi

Expanded text:
. Audi fili mi, et suscipe verba mea, ut multipliViam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorautem semita quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectam diem. Via impiorum tenebrosa: nesciunt ubi corr
Abbreviated transcription (Latin):
sui cor meũ ut scirem
sapienciam. et intellige¬
rem distentõm que u̾sa-¬
tur in terra Est homo qͥ
dieb ac noctib sõpnũ o¬
oculis non capit et in¬
dei nullam possit inue

Expanded text:
sui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non capit et inDei nullam possit
Abbreviated transcription (Latin):
mus homines ad simili¬
tudinẽ dei fc̃ĩ sunt. Ex ip̃o
dc̃o. Non oportet fr̃es mei
hec ita fieri. Numꝙͥ potest
aut uitis ficus: S ic neq
salsa dulcem potest fac̾e
ius sapiens et disci¬
plinatus inter uos.
ostendat ex bona ⁊u̾sacõne

Expanded text:
ilitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ctio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Numquid fons aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere is sapiens et disciplinatus inter vos? Ostendat ex bona co
Abbreviated transcription (Latin):
stris que maculat totum
corpus et ĩflãmat rotam
natiuitatis nostre inflã¬
mata a gehenna. Omĩs
natura restiai et uolu¬
crum et serpentiũ et cecero¬
i̾ domatur. et domita est
a natura humana. Lin¬
guam autẽ nullus hoĩ¬
nũ domare potest inquie¬
tũ malum plenũ ueneno
morcifero.
A ipsa uñdicimus dm̃ et

Expanded text:
totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna. Omnes enim naturae bestiarum et volucrum et serpentum, etiam caeterorum, domantur et domita sunt a natura humana. Linguam autem nullus hominum domare potest. Inquietum malum, plena veneno mortifero. In ipsa benedicimus
Abbreviated transcription (Latin):
i autem fra ¶Cnͣ¬
ter aut soror nudi
sint et indigeant uictu
cotidiano dicat autem a¬
liquio de nobis illis. iteĩ
pace calefacimini et satu¬
ramini. non dederitis aũ
eis que necessaria sunt
corpori quid nobis ꝓderit
Sic et fides si non habeat
opera mortua ẽ inseinz ip¬
Tu fidem habz. et ego¬

Expanded text:
Si autem frater et soror nudi sint, et indigeant victu quotidiano, dicat autem aliquis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini, et saturamini: non dederitis autem eis, quae necessaria sunt corpori, quid proderit? Sic et fides, si non habeat opera, mortua est in semetipTu fidem habes, et eg
Abbreviated transcription (Latin):
ratres mei pret̾iert̃¬
me: si cut torrens qͥ
raptim tnͣsit ĩ ꝯuallib.
Qui timent priunam.
irruet suꝑ eos nix. Tempo¬
re quo fu̾int dissipatiꝑi¬
uunt. et ut incaluerint

Expanded text:
es mei praeterierunme, sicut torrens qui raptim transit in convallibus. Qui timent pruinam, irruet super eos nix, tempore, quo fuerint dissipati, peribunt: et ut incaluerit
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt ausq ulla ren¬
e. preuenerunt me dies
afflictõnis Merens ĩał¬
dam sine furore. ⁊ surrh̃
in t̾ra clamabã. frat fu
draconũ et socius stru¬
tõnil. Cutis mea denigsͦ¬
ta est suꝑ me: et ossa l¬

Expanded text:
buerunt absque ulla requie, praevenerunt me dies afflictionis. Moerens incedebam, sine furore; consurgens, in turba clamavi. Frater fui draconum, et socius struthionum, Cutis mea denigrata est su
Abbreviated transcription (Latin):
maior internatos mulieꝵ
nemo surrexit maiore pre
cet̾is scĩs in ip̃o mox ortu
uirtutum iubare claresc̾es.
Senes ac diu infecundi pa¬
rentes dono nobilissime
plis exultant. ip̃i pri quẽ
incredulitas mutum red¬
did̾at. ad salutandum no¬
reseratur. Nec solum facul¬
tas deun bñdicendi restitu¬
itur: sed de eo eciam ꝓpħari¬
di uirtus anget᷑.Rꝵ. Piecur¬

Expanded text:
nter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum noreseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Exc
Abbreviated transcription (Latin):
Dhannes decrescente die
natus est. xp̃c uero crescẽ¬
te. qr dignum fuit ut
homnis fama minuent
ec głia dei exaltaretur. hxc
idem i iohannes senciens
ait. Me oporter mius. il¬
lui autem crescere. Qd
eciami ĩ passionib amboꝵ
mipletum est. Ut minua¬
tur homo caput iohis ab¬
sciditur ut exaltetur dus
xĩ in ligno suspendit
Quare autem bm̃ iohem¬

Expanded text:
annes decrescente die natus est, Christus vero crescente, quia dignum fuit ut hominis fama minueretur et gloria Dei exaltaretur. Hoc idem et Joannes sentiens, ait: Me oportet minui, illum autem crescere . Quod etiam in passionibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem be
Abbreviated transcription (Latin):
pre igitur utriusq natius¬
tas festa deuotone ce lebias
omĩpotentis. tanqmͣ i lolis
iusticie natuitate onmi po¬
pulo gaudium euũgelua¬
tur. in huiꝰ antem tamꝙͣ
ĩ p̃cursoris domini. in serui
dei eximii in lucerne ardẽ¬
tis ⁊ lucentis exortu. nuslti
le bͣtur illius. qui talis porẽ¬
cia magnitudinis dm̃cis
ꝓpinqͣbat oꝑib. Recte oit
illius sollempnitas colitᷤ
cuius tanta est uite suu¬
mitas. ut quicquid illo
sb̾limius ẽ ħ iam hoĩs
naturam transcendere
dubium nõ sit ꝑiuter

Expanded text:
re igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi lebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde ñto sca ꝑ orbem
regni celestis meruere freꝙ̃¬
tat. huiꝰ tantum modo post
dñm eciam natiuitatis di¬
emcelebrare consueuit. Qd̃
nullatenus sine euuãge¬
lica austoritate inconsue¬
tudinem uenisse credendũ
est. s attencius amino re¬
condendum. qr sicut nato
domino pastorib angłs ap
parens ait. ecce euũgeliro
uobis gaudium magnũ
quod erit omĩ populo. qr
natus est nobis hodie sal

Expanded text:
m regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vo
Abbreviated transcription (Latin):
remissus est enini io¬
hannes uelut uox
aute u̾bum. luc̾na ante so¬
lem. p̃co ante iudicem
uus ante dñm. amicuza
ante sponsum. Et qi uni¬
u̾sum mundum peccato¬
rũ tenebre. et nox ĩ fidelita¬
tis oppresserat. ⁊ solem ius¬
ticie aspicere nõ ualebãt.
titur. ut cordis oculi qͥ lip¬
pitudine imquitatis op¬
piessi magnum ⁊ u̾m lu¬
nen uidere nõ pot̾ant.
tenuẽ splendorẽ uidẽ con¬
suesce̾nt. et paulatim pec¬
catoꝵ nubilo remoto. ⁊ in¬
fidelitatis humore diges¬
to ad ueniente xp̃õ. ab illo
celesti lumine letificari pꝰ¬
lint pocius qmͣ torqueri.

Expanded text:
emissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, titur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri.
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ maior iohanne
baptista. Precellit cunc¬
tis. emiet uniu̾sis. aute¬
cedit ꝓphas. suꝑgreditur
prĩarchas. ⁊ quisquis de
muliere natus est. infi̾or
est iohanne. Qui autem
de uirgine natus est. ma¬
ior ẽ ioh̾x. unde idem ioħes
ait. Qui post me uenit a
ante me fẽs est. cuius nõ
sum dignus soluere cor¬
rigiam calciam̃ti. RGa¬

Expanded text:
oanne Baptista . Praecellit enim cunctis et universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas, et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne: qui autem de Virgine natus est, major est illo; unde idem Joannes ait: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am ꝓgrã. Quia se qͦq
et omẽs homĩes secum eg̾e
eius grã conspexit. ideo nul¬
lum qĩ nõ egentem ab hoc
num̃o exclusit. Acsi cliceres
incarnatõnem p̾missi.ł
ob incarnacõnem missi.
omẽs nos de plentudine
eius accepinus. Nor ua¬
sa sumus. ille fons est. Il¬
le creator. nos creatura.
Ille deus noz homines. I¬

Expanded text:
gratia ; quia se quisque et omnes homines secum agere cum gratia conspexit, ideo nullum quasi non egentem ab hoc numero exclusit; ac si diceret:incarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est; ille creator, nos creatura; ille Deus, nos homines. H
Abbreviated transcription (Latin):
docheus ⁊secutus est. Sie¬
iuntoz ei serui illiuis ac
mĩstri. Nichil omĩno m̾ce¬
dis accepit. Statĩq rex.
quis est inquit ĩ atrio: A¬
man quippe int̾ius atriũ
donus regie intrauat ut
suggererẽt regiit iberet
mardo cheũ affigi ꝑacibło
ꝙ e fuerat pparatũ.. Tres

Expanded text:
us consecutus est? Dixrunt ei servi illius ac ministri: Nihil omnino mercedis accepit. Statimque rex, Quis est, inquit, in atrio? Aman quippe interius atrium domus regiae intraverat, ut suggereret regi, et juberet Mardochaeum affigi patibulo, quod ei fuerat praeparatum. Res