comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ebroinꝰ ⁊ lurouio egressus ures resumit. insidiatores suos p̃ maior domꝰ ostituit᷑¬
mit. suꝑ Theod̾ĩcum regem irruit. tchesauros eiꝰ & ȩccłiȩ diripit. Reudesium maiorem
domꝰ ꝑunit. s lodoueum quendam fingens esse filium Notharii regis regem sͥ facit.
ad eius sacram̃tum quos potest penis. minis & blandim̃tis unpeslit. A gatho papa
suscepit diualem iussiouem scdm suam postulationẽ ut suggessit. ꝑ quã reuelatn¬
ẽ quantitas quȩ solita erat dari ꝓ ordinatione pontificis facienda: sic tam̃ ut
si contigerit pꝰ eius transitum electionem fieri. non debeat ordinari qͥ electꝰ
fuerit nisi priꝰ decretum generale introducat᷑ in regiam urbem scđm antiquã
osuetudinem. ut cum eoꝵ scientia & iussione debeat ordinatio prouenire:
Chintiliano rege defuncto: Tolgan filiꝰ eius adhuc puer in regno Wisigochoꝵ
passim debachabat᷑. ꝑ T̃raciam Bathaia duce grassatur: quib sonstantini ĩpato¬

Expanded text:
Ebroinus a Luxovio egressus, vires resumit, insidiatores suos premiper Theodericum regem irruit, thesauros ejus et aecclesiae diripit, Leudesium majorem domus perimit, Chlodoveum quendam fingens esse filium Lothaad ejus sacramentum quoscunque potest, minis et blandimentis impellit. Agatho papa suscepit divalem jussionem est quantitas, quae solita erat dari pro ordinatione pontificis facienda, sic tamen, ut, si contigerit post ejus transitum electionem fieri, non debeat ordinari qui electus fuerit, nisi prius decretum generale introducatur in regiam urbem secundum antiquam consuetudinem, ut cum ejus scientia et jussione debeat ordinatio provenire. Chintiliane rege defuncto, Tolgan filius ejus adhuc puer, in regno Wisigothorum passim debachabatur, per Thraciam Bathaia duce grassatur. Quibus Constantini imperato
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩlo & terra profluxit.
cum filio eiꝰ ĩheodone in monasterio relegat᷑. In Italia inter Grecos & Romanos pugnat᷑.
Secundo in Italia int̃ francos & auares pugnat᷑. Tercio int̃ Auares & bͥaioarios pugnat᷑s
Quarto int̾ auares & francos pugnat᷑. & in oĩb karolus suis ꝓuenisse uictoriã letat᷑.
lonstantini cunctoꝵ subscriptione roborat᷑. & heresis ȩrecrantiũ imagines dei in ꝑpe¬
tuũ abdicat᷑. Coniuratio ualida facta ẽ ab Austrasiis otͣ karolũ regẽ auctore harderico

Expanded text:
de caelo et terra profluxit. cum filio ejus Theodone in monasterio relegatur. In Italia inter Grecos et Romanos pugnatur. Secundo in Italia inter Francos et Avares pugnatur. Tertio inter Avares et Bajoarios pugnatur. Quarto inter Avares et Francos pugnatur, et in omnibus Karolus suis provenisse victoriam laetatur. Constantini, cunctorum subscriptione roboratur, et heresis execrantium imagines Dei in perpetuum abdicatur. Conjuratio valida facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo anno Darii regis ꝑsarum templum in serosolimis extruitur ab Zorobabes:
consummaturq opus: anno quarto. Remissio qͥdem captiuitatis udeoꝵ. & ue¬
nia templi ȩdificandi sub Eyro exordium habuit: s consummatur templum sub
Dario. quia uicinȩ gentes assiduis incursionib edificationem templi impedie¬
rant. Elemens quoq congruit in pͥmo stromate ita scribens. Et ꝑseuerauit¬
captiuitas annis septuaginta usq ad secundum annum Darii hydaspis filis.
qui ẜsis. Assyriis. & Egypto regnauit. sub quo Aggeus & gacharias. & unus ex dno¬
templi alcero anno Darii fuerit expietus: domesticus testis est Racharias ꝓpbeta se¬
cundo anno Sarii ita dicens. Domine omp̃s. quousq non misereberis ierusalem.
& ciuitatib guda quas desperisti: Prmonius & Aristogiton: hypar¬
cum & hyppiam tyrannos interfecerunt. & Leena meretrix amica eorum
cum tormentis cogeretur ut socios ꝓderet: linguã suam mordicitꝰ amputauit.

Expanded text:
Secundo anno Darii regis, Templum in Jerosolymis exstruitur a Zorobabel, consummaturque opus anno quarto. Remissio quidem captivitatis Judaeorum, et venia Templi aedificandi sub Cyro exordium habuit: consummatur vero Templum sub Dario; quia vicinae gentes assiduis incursionibus aedificationem impedierant. captivitas annis 70 usque ad secundum annum Darii filii Hystaspis, qui Persis, Assyriis, et Aegypto regnavit: sub quo Aggaeus et Zacharias, et unus de duoTempli altero anno Darii fuerit expletus, domesticus testis est Zacharias propheta, secundo anno Darii dicens: Domine omnipotens, quousque non misereberis Jerusalem et civitatibus Juda, quas despexisti?. Iste chum tyrannum interfecerunt, et Leaena meretrix amica eorum, cum tormentis cogeretur, ut socios prodere . . linguam suam mordicus amputavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nexander aduersum Illiricos & Traces feliciter dimicans: subu̾sis¬
uii thebis. in ẜsas arma corripuit: & apud Granitum flumen regiis¬
IIIIIIII ducib op pressis: urbem sardis capit.
Alexander capta T̃yro. iudeam inuadit. a qua fauorabilit̾ exceptꝰ deo uicti-¬
mas ĩmolat: & pontificẽ tẽpli honorib płimis ꝓseqͥt᷑ Andromacho locoꝵ c̾tode di¬
misso. quẽ pꝰea samaritani int̾ficiunt. Ob qd̃ ab Egypto reu̾sus Alexand̾ magnis

Expanded text:
lexander adversum Illyricos et Thraces feliciter dimicans, subversis Thebis, in Persas arma corripuit, et, apud Granicum flumen regiis ducibus oppressis, urbem Sardis capit. Alexander, capta Tyro, Judaeam invadit, a qua favorabiliter exceptus, Deo victimas immolat, et pontificem templi honoribus plurimis prosequitur, Andromacho locorum custode dimisso, quem postea Samaritani interficiunt: ob quae ab Aegypto reversus Alexander Magnus
Abbreviated transcription (Latin):
In biungundia Odilo Aruernȩ oruindꝰ ex cl̃ico Oruiatensi monachũ ꝓfessus in slunia¬
rerit & ꝓuerit. Qui gregie p̃t̃ cet̾a insignis. ñ solũ uitȩ exẽplis s etiã miracłis in uita
sua claruit. Qui cũ tep̃hendet᷑ qd in pecrantes miscd̾ior iusto eẽ uid̾et᷑: si dãpnandꝰ sum
inquit. malo dampnari de mĩa. quã de duritia. Otco: in imꝑatorem bñdicitura.

Expanded text:
In Burgundia Odilo Alvernis oriundus, ex clerico Brivatensi monachum professus, in Cluniaregie preter cetera pietate insignis, non solum vitae exemplis, sed etiam miraculis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur, quod in peccantes misericordior justo esse videretur, Si damnandus sum, inquit, malo damnari de misericordia, quam de duritia. Otto in imperatorem benedicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
xi & in magistratu suo płimos xp̃ianoꝵ interfecisset: multitudine eoꝵ ꝑt̾¬
ritus. quesiuit a traiano quid facto opus esset: nuncians ei p̃ter obstinationẽ
non sacrificandi. & ante Lucanos coetus ad canendum cuidam xp̃o ut deo. ni¬
chil apud eos repꝑiri. Pret̾ea ad confederandum disciplinam uetari ab his ho¬
micidia. furta. adulteria. Latrocinia. & his similia. Ad quȩ commotꝰ Traanus.
rescribit. hoc genus qͥdem inqͥrendum non esse. oblatos uͦ puniri oportere: Ter

Expanded text:
atu suo plurimos Christianorum interfecisset, multitudine eorum perterritus, quaesivit a Trajano, quid facto opus esset, nuntians ei, Praeter obstinationem non sacrificandi, et antelucanos coetus ad canendum cuidam Christo ut Deo, nihil apud eos reperiri. Praeterea ad confoederandam disciplinam, vetari ab his homicidia, furta, adulteria, latrocinia, et his similia. Ad quae commotus Trajanus rescribit: Hoc genus quidem inquirendum non esse, oblatos vero puniri oportere. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
oem xp̃m testam̃to facit. & qͥeqͥd in re mancipi habebat in tres partes. diuiso. t̃ciam
eoꝵ pauꝑib & famulantib palatio delegauit: duas uͦ partes. in partes uiginti unã
subdiuisit. & metropolitanis ep̃is qͥ totidem sͥ suberant distribuit: ut metropolis ȩccłã
c̃ciam assignatȩ sͥ partis haberet. & duas int̃ suffraganeos ep̃os diuideret. Nomina
archiep̃alium ciuitatũ quȩ erant sub karolo Roma.R auenna. Naliolanum.
Treueris. Denonis. Besontio. Lugdunus Uienuina. Rothomagus Remis.
Nychephorꝰ imꝑator Bulgariã ingradit᷑. & quia uictoriȩ tẽꝑare nesciuit: a bulga¬
rib cũ multo senatorii ordinis numo ꝑunit᷑. Stauratiꝰ filiꝰ eius pꝰ eũ anno .iͦ. ĩꝑat.
Stauratius

Expanded text:
dem Christum testamento facit, et quicquid in re mancipi habebat, in tres partes diviso, tertiam eorum pauperibus et famulantibus palatio delegavit, duas vero partes in partes viginti et unam subdivisit, et metropolitanis episcopis, qui totidem sibi suberant, distribuit, ut metropolis aecclesia tertiam assignatae sibi partis haberet, et duas inter suffraganeos episcopos divideret. Nomina archiepiscopalium civitatum, quae erant sub Karolo: Roma, Ravenna, Mediolanum, Treveris, Senonas, Vesontion, Lugdunum, Rotomagus, Remis, Nicephorus imperator Bulgariam ingreditur; et quia victoriae temperare nescivit, a Bulgaribus cum Stauratius
Abbreviated transcription (Latin):
regno: dehinc uita pͥuat᷑. Harioldus in regnum Danoꝵ a ludouico remittitur.
sconum bampnati capitis ab ĩꝑatore ludouico exiliant᷑. Aquis grani generali ba
tula ad usus regulariũ monachoꝵ addita sunt. & multa scãꝵ scripturaꝵ compila¬
tione facta: clericoꝵ & clericalium sc̃imonialium regulȩ constitutȩ sunt cenoꝵ
Deficientȩ historiarũ narratione: cessat etiam narratio de regno Bulgaroꝵ &e sarra

Expanded text:
 dehinc vita privatur. Harioldus in regnum Danorum a Ludowico remittitur.  dux Wasconum damnati capitis ab imperatore Ludowico exiliantur. Aquisgrani generali contula ad usus regularium monachorum addita sunt; et multa sanctarum scripturarum compilatione facta, clericorum et clericalium sanctimonialium regulae constitutae sunt. Deficiente historiarum relatione, cessat etiam relatio de regno Bulgarum et Sara
Abbreviated transcription (Latin):
ordinato: morit᷑. & sepelit᷑ aquis. anno etatis suȩ. lxͦxiiͦ. qͥ ꝓ magnitudine oꝑum ag¬
nominatꝰ est magnꝰ. cuiꝰ uitam Enardꝰ descͥpsit. Post quẽ Lũdouicꝰ filiꝰ eiꝰ ĩꝑaũ anñ xxuii¬
ludouicus. ii ii UIII Int̾ ludouicũ & leouẽ ĩꝑatores pax firmat᷑.
arioldꝰ rex Danoꝵ patria & regnb pulsus a filiis Godefridi: ad ĩꝑatorẽ ludouicũ ueni¬
ens implorat opem pecuꝑandi. Cbrunnꝰ successu letatꝰ. Constantinopolitanos incur
ii iii uI I uiii sat insolentiꝰ. & usq ad portas urbis uagat᷑
douicum ĩꝑatorem coronauit. Ludouicꝰ imꝑator exercitum suum contra Da-¬

Expanded text:
ordinato, moritur, et sepelitur Aquis, anno aetatis suae 72o; qui pro magnitudine operum agnominatus est Magnus, cujus vitam Einardus descripsit. Post quem Ludowicus, filius ejus, i. 2. 2. 8. Inter Ludowicum et Leonem imperatores pax firmatur. Harioldus rex Danorum, patria et regno pulsus a filiis Godefridi, ad imperatorem Ludowicum veniens implorat opem recuperandi. Chrumnus successu laetatus, Constantinopolitanos incuritanos incursat insolentius, et usque ad portas urbis vagaturimperatorem coronavit. Ludowicus imperator exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
expugnatur. Interim henricus imꝑator Leodi moritur. eiꝰq filiꝰ henricꝰ ei succedit.
pidum Aquis grani contͣ Godefridum ducem. S hoc non ferens Godefridꝰ: oppidum
aquense iuolent̃ irrupit. oppidanos a fauore henrici extr̃uit. aliqͥͦs potentes. comi¬
tes. & multos nobiles cepit. ipse henricꝰ cum filiis suis uix fuga euasit. uxorẽ eiꝰ caꝑẽ
dux indignum duxit. comites & honoratiores eorum quos ceperat ꝑ conditionem¬
Ixloui.  uii sub se militandis ociliatos ad fidelitatẽ suã addurit.

Expanded text:
expugnatur. Interim Henricus imperator Leodii moritur. GUILLELMUS. Hic pidum Aquisgrani contra Godefridum ducem. Quod non ferens Godefridus, oppidum violenter irrupit; oppidanos a favore Henrici exterruit; aliquos potentes, comites, et multos nobiles cepit. Ipse Henricus cum filiis suis vix fuga evasit. Uxorem ejus capere dux indignum duxit. Comites et honoratiores eorum quos ceperat, per conditionem sub se militandi sibi conciliatos ad fidelitatem suam adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rob̃to flandiensium comite inqͥetante lia morit᷑.¬
urbem sameracum: henricꝰ imꝑator contra eum ꝓficiscit᷑. & aliquib eiꝰ castellis expug¬
xluii.xliii IInatis: asꝑitate instantis hyemis redire compellituꝵ.
egie gen̾ali conuentu habito: Rc¬
herosolunite innum̾abilem paganoꝵ multitudinẽ
glosa uictoria conterunt. Hilius ĩꝑatoris henrici apatre auersus: qͦscunq pot̃ ab¬
eo auertit: & sub obtentu meliorande reipublicȩ. & restaurandȩ eccłiȩ in eũ insurgit.

Expanded text:
Roberto Flandrensium comite inquietante urbem Cameracum, Henricus imperator contra eum proficiscitur; et aliquibus ejus castellis expugnatis, asperitate instantis hiemis redire compellitur.Leggiae generali conventu habito, erosolyminis innumerabilem paganorum multitudinem gloriosa victoria conterunt intereo avertit, et sub obtentu meliorande rei publice et restaurande ecclesie in eum insurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
Harolus rex Adulfum senescalcum suum
contra Britones mittie. & ꝑ eum multa britonũ castra & pͥncipes eoꝵ capit. Signum
Uoyses amiras morit᷑. pꝰ quẽ Aaron frat̃ eiꝰ sarracenis amus .xxi. principatur.
Harolus rex Romã uenit. & otra heregisum beneuenti ducem uadit. Heregisus mune¬
rib & obsib datis grãm eiꝰ reluit. B̾ ellũ int̃ francos & Auares oritur. S anguis

Expanded text:
arolus rex Adulfum synescalcum suum contra Brittones mittit, et per eum multa Brittonum castra et principes eorum capit. Signum 9. Moyses amiras moritur; post quem Aaron frater ejus Saracenis annis 23 principatur. Karolus rex Romam venit, et contra Heregisum Beneventi ducem vadit. Heregisus muneribus et obsidibus datis, gratiam ejus redimit. Bellum inter Francos et Avares oritur Sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e regni scilicet francorum:
notificemꝰ aliis ex relatu fideli maioꝵ.
P ost illud famosum & cunctis scłis &
gentib notũ Troianȩ ciuitatis exci¬
dium. uictorib Grecis cedentes reliqͥe
Troianoꝵ: pars eoꝵ cum Enea ad fun¬
dendum Romanũ imꝑiũ ad Italiã
ꝑrexit. pars una. scił. duodecĩ milia
duce Antenore in finitimas Panno

Expanded text:
rae, regni scilicet Francorum, notificemus aliis ex relatu fideli majorum. Post illud famosum et cunctis saeculis et gentibus notum Trojanae civitatis excidium, victoribus Grecis caedentes reliquiae Trojanorum, pars eorum cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; pars una, scilicet duodecim milia, duce Antenore in finitimas Panno
Abbreviated transcription (Latin):
tributa negare. s etiã Romanis p̃su¬
munt rebellare. Romani collecto
exercitu suꝑ francos irruunt. & uictos
usq ad int̾nitionẽ ꝓterunt. De regno¬
a qͥb cognominata ẽ Britannia
occeani insula. qͥ eam incoluer̃t a tpre
Gaii Iulii Cesaris. usq ad annũ dñi¬
.cccͣc xiii. sub ĩꝑio Romano deguert̃.
Hii tp̃r Marci Antonii ueri. instantia
Lucii Britanniaꝵ regis ꝑ legatos Eleu¬
therii pape mysteria xp̃ianitatis sus¬
ceꝑunt: in qua aliqͥ eoꝵ usq ad mar¬
tyrii coronã ꝓuecti st̃. Qui cũ crebris
& pene ꝯtinuis Pictoꝵ incursionib
fatigarent᷑ & ipsi ad resistendũ inimi¬
cis imbelles inhabilesq baberentur:
osilio regis sui Uertiginni gentem
Angloꝵ a finib Saxoniȩ inuitant.
eosq contͣ õs hostiũ assultꝰ defenso¬
res sibi parant. Angli cũ aliquãdiu
strenue & fortĩt eos tutati fuissent.
tandem dñandi cupiditate illecti.
& ad hoc imbecillitate eoꝵ adducti:

Expanded text:
tributa negare, sed etiam Romanis presutributa negare, sed etiam Romanis presumunt rebellare. Romani collecto exercitu super Francos irruunt, et victos usque ad internecionem proterunt. Bra quibus cognominata est Britannia Occeani insula, qui eam incoluerunt, a tempore G. Julii Caesaris usque ad annum Domini 413. sub imperio Romano degerunt. Hi, tempore Marci Antonini Veri, instantia Lucii Britanniarum regis, per legatos Eleutherii papae mysteria christianitatis susceperunt, in qua aliqui eorum usque martyrii coronam provecti sunt. Qui cum crebris et paene continuis Pictorum incursionibus fatigarentur, et ipsi ad resistendum inimicis imbelles inabilesque haberentur, consilio regis sui Vertiginii gentem Anglorum a finibus Saxoniae invitant, eosque contra omnes hostium assultus defensores sibi parant. Angli, cum aliquandiu strenue et fortiter eos tutati fuissent, tandem dominandi cupiditate illecti, et ad hoc imbecillitate eorum adducti,
Abbreviated transcription (Latin):
niano satisfecert̃. Ualentinianꝰ eoꝵ
uirtute delectatꝰ. eos qͥ priꝰ uocati
erant Troiani. deinde Antenoridȩ.
pꝰetiã dicambri: francos Attica lingͣ
appellauit. qͦd in Latina lingua in¬
terp̃tat᷑ feroces. Alii francos cogno¬
minatos dicunt a qͦdam eoꝵ rege
francione. qͥ in bello fortissimꝰ dum
cum multis gentib dimicasset: in
luropam iter direxit. & int̾ Banu¬
bium & Rhenum osedit. ibiq ꝓge¬
nies eiꝰ coaluit. nulliꝰq ugũ usq
ad id tempꝰ susciꝑe uoluit. Uñcũq
gͦ denoĩati sunt franci. qͣntũ altiꝰ
colligere potuer̃t historiographi
hic Priamꝰ regnabat suꝑ eos tẽpore
pͥoris ualentiniani. Nam ex ipso
regis noĩe recolentes nobilitatem
illius Priami sub qͦ eu̾sa ẽ Troia:
inde głabant᷑ gentis suȩ manasse
pͥmordia. E xacto decennio. cum ex¬
actores repet̾ent tributa a francis.
franci ꝓ suꝑiori uictoria insolescen¬
tes. & de uirib p̃sum̃tes: non solũ

Expanded text:
niano satisfecerunt. Valentinianus eorum niano satisfecerunt. Valentinianus eorum virtute delectatus, eos, qui prius vocati erant Trojani, deinde Antenoridae; postea etiam Sicambri, Francos Attica lingua appellavit, quod in Latina lingua interpretatur feroces. Alii Francos cognominatos dicunt a quodam eorum rege Frantione, qui in bello fortissimus, dum cum multis gentibus dimicasset, in Europam iter direxit, et inter Danubium et Rhenum consedit, ibique progenies ejus coaluit, nulliusque jugum usque ad id temporis suscipere voluit. Undecunque ergo denominati sunt Franci, quantum altius colligere potuerunt historiographi, hic Priamus regnabat super eos tempore prioris Valentiniani. Nam ex ipso regis nomine recolentes nobilitatem illius Priami, sub quo eversa est Troja, inde gloriabantur gentis suae manasse primordia. Exacto decennio, cum exactores repeterent tributa a Francis, Franci pro superiori victoria insolescentes, et de viribus suis presumentes, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ partes secus m eotidas paludes
ꝑuenit. ibiq ciuitatẽ edificauert̃.
quã ob sui memoriam Si cambriam
uocauer̃t: in qua multis annis habi¬
tauert̃. & in magnã gentẽ coaluert.
& crebris incursib Romanũ solum
incessentes: usq ad Gallias ferocita¬
tis suȩ uestigia dilatauer̃t. Hos adeo
Romanis infestos constans Cesar filiꝰ
magni Constantini bello oppressit. &¬
tandem Romano ĩꝑio subiectos ali¬
quantulũ a sua feritate mansuesie¬
ri coegit. P ost aliqͦt annos rebellan¬
tib Alanis contͣ Walentinianũ ĩꝑa¬
torem. cum eos non poss imꝑator
penitꝰ debellare eo qͦd eos intͣnsibiles
meotidȩ paludes tutarent᷑. ꝓposuit
Ualentinianꝰ qͦd si qua gens has palu¬
des intrare. & rebelles Alanos posset
conterere: decem aunis eos a tributis
liberos redderet. hac pactione Troia¬
ni illecti. & fortitudine & prudentia
sua ofisi: duce Priamo en eotidas palu¬
des Romanis inuias ingressi. Ala noꝵ
gentẽ ext̾minauert̃: & ita ualenti¬

Expanded text:
niae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et in magnam gentem coaluerunt, et crebris incursibus Romanum solum incessentes, usque ad Gallias ferocitatis suae vestigia dilataverunt. Hos adeo Romanis infestos Constans Caesar, filius Magni Constantini, bello oppressit, et tandem Romano imperio subjectos aliquantulum a sua feritate mansuefieri coegit. Post aliquot annos, rebellantibus Alanis contra Valentinianum imperatorem, cum eos non posset imperator penitus debellare, eo quod eos intransibiles Meotis paludes tutarentur, proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has paludes intrare et rebelles Alanos posset conterere, decem annis eos a tributis liberos redderet. Hac pactione Trojani illecti, et fortitudine et prudentia sua confisi, duce Priamo Meotidas paludes Romanis invias ingressi, Alanorum gentem exterminaverunt, et ita Valenti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ suꝑ Wisigothos aliqͦndiu regna¬
uerat: ab hoc anno tͥb annis regnau
Ostrogothis in patrio solo sub hu¬
norum dominio remorantibus.
preerat Winitharius: eisq ab
hoc anno usq ad mortem attilȩ ꝑ
annos plus minus octoginta prefu¬
erunt reguli gentis suȩ. Balamber
hunis imperabat. qui & post eum
Mundt uch pater Attilȩ. OctaR
& Rugila fratres eius. Bleda et At¬
tila frater eius ab hoc anno usq
ad mortem Martiani imperatoris
regnauerunt annis plus minus

Expanded text:
qui super Wisigothos aliquandiu regnaqui super Wisigothos aliquandiu regnaverat, ab hoc anno 3 annis regnavit. Ostrogothis in patrio solo sub Hunorum dominio remorantibus preerat Winitharius; eisque ab hoc anno usque ad mortem Attilae per annos plus minus 80 prefuerunt reguli gentis suae. Balamber Hunis imperabat, qui, et post eum Mundzuch pater Attilae, Octar et Rugila fratres ejus, Bleda et Attila, frater ejus, ab hoc anno usque ad mortem Martiani imperatoris regnaverunt annis plus minus
Abbreviated transcription (Latin):
onem & ruinã mundi. Ab hac gͦ eoꝵ
uictoria usq ad mortẽ Attilȩ: reg¬
num eoꝵ in hoc oꝑe annotabimꝰ.
xtra has & aliȩ gentes fuert̃:
q̃ Romanũ ĩꝑiũ dilacerauert̃.
& alie plures q̃ õs ab Aquilonis pla¬
ga exiert̃. ut suꝑ hoc fortasse uideat᷑
dictum ꝑ ꝓph̃am : ab aqͥlone pandetur
malum suꝑ uniu̾sam t̃ram.
Rdiam᷑ gͦ telam narrationis
Quo anno pꝰ mortẽ ualentis. ualen¬
tinianꝰ minor. & Gratianꝰ. filii maiori
ualentuuiani incipientes simul reg¬
nare : regnauer̃t annis .ui. Ab hoc
annis .xxuiii. Ab hoc. Britanni sub
ĩꝑio Romano fuert̃ annis .xxxiii.
Ab hoc anno: Wandali cũ rege suo
Modigisilo. ꝑ Gallias crudelit deba¬
chati st̃: annis.xxxiii. Suꝑ francos
in sicambria cõmorantes: regnabat
Priamꝰ. Alii scribunt ꝑisse eũ in bello
qͦut diximꝰ franci nimis attriti sunt.
ab ex̾citu pͥoris ualentiniani. & de
Sicambria exire cõpulsi. fritigernꝰ

Expanded text:
onem et ruinam mundi. Ab hac ergo eorum onem et ruinam mundi. Ab hac ergo eorum victoria usque ad mortem Attilae regnum eorum in hoc annotabimus opere. Extra has et aliae gentes fuerunt, quae Romanum imperium dilaceraverunt, et aliae plures, quae omnes ab aquilonis plaga exierunt; ut super hoc fortasse videatur dictum per prophetam: Ab aquilone pandetur malum super universam terram. Ordiamur ergo telam narrationis quo anno post mortem Valentis Valentinianus minor et Gratianus, filii majoris Valentiniani, incipientes simul regnare, regnaverunt annis 6. Ab hoc avitannis 28. Ab hoc anno Britanni sub imperio Romano fuerunt annis 30. Ab hoc anno Wandali cum rege suo Modigisilo per Gallias crudeliter debacchati sunt annis 33. Super Francos in Sicambria commorantes, regnabat Priamus. Alii scribunt eum periisse in bello, quo, ut diximus, Franci nimis attriti sunt ab exercitu prioris Valentiniani, et de Sicambria exire compulsi. Fritigernus,
Abbreviated transcription (Latin):
parati. ceruicib firmis. & suꝑbia semꝑ
erecti. hii uͦ sub hõĩnũ figura. uiuunt
beluina seuitia. Tali gͦ stirpe ꝓcreati
huni: cunctis uicinis gentib erant
horrori & formidini. Hoꝵ potentiam
auxit uictoria de Gothis manentib
trans ripas meotidis paludis. qͥ in Si¬
thia pollebant gła singłaris potentiȩ
& fortitudinis. Quam uictoriã huni
hoc mͦ adepti st̃. Uenatores hunoꝵ se¬
quentes uestigia ceruȩ m eotidas pa¬
esse putabant: Scithicam regionem
diligent̃ explorant. explorata omnia:
hunis nunciant. ad transeundum
eos animant. Hoꝵ ducatu paludib
tͣnsitis. uelut qͥdam turbo subito in¬
incubuert̃ gentib Scithicis. easq õs
subiugauert̃ sibi. ipsosq Gothos ce¬
teris ĩꝑitantes aut p̃minentes expu¬
lert̃ sedib suis. Hoc felicitatis suc¬
cessu huni int̃ cet̃as Scithiȩ gentes
elati: ꝑ uictoriam de Gothis. ꝑ annoᷤ
fere octoginta laborauert̃ ad ocussi¬

Expanded text:
parati, cervicibus firmis, et superbia semper parati, cervicibus firmis, et superbia semper erecti. Hi vero sub hominum figura, vivunt belluina saevitia. Tali ergo stirpe procreati Huni, cunctis vicinis gentibus erant horrori et formidini. Horum potentiam auxit victoria de Gothis, manentibus trans ripas Meotidis fluminis, qui in Scythia pollebant gloria singularis potentiae et fortitudinis. Quam victoriam hoc modo Huni adepti sunt: Venatores Hunorum, sequentes vestigia cervae Meotidas pa hactenus putabant, Scythicam regionem diligenter explorant, explorata omnia Hunis nuntiant, ad transeundum eos animant. Horum ducatu paludibus transitis, velut quidam turbo subito incubuerunt gentibus Scythicis, easque omnes subjugaverunt sibi, ipsosque Gothos caeteris imperitantes aut preminentes expulerunt sedibus suis. Hoc felicitatis successu Huni inter caeteras Scythiae gentes elati per victoriam de Gothis, per annos fere octoginta laboraverunt ad concussi
Abbreviated transcription (Latin):
edidert̃. Qd̃ fuit fuit pͥmũ int̃ palu¬
des meotidas minutũ tetrũ. atq eri¬
le. qͣsi hoĩnũ genꝰ nec alia uoce notũ
nͥ qd̾ humani sermonis imaginẽ assig¬
nabat. Et qͥͦs bello forsitan minime
suꝑabant. uultus sui t̃rore nimium
pauorẽ ingerentes t̾ribilitate fuga¬
bant: eo qͦd erat eis species pauendȩ
nigredinis. & uelut q̃dam si dici fasẽ
deformis offa ñ facies: habensq ma-¬
gis puncta quã lumina. Quoꝵ animi
fiduciã toruus ꝓdit aspectꝰ. Qui etiam
in pignora sua pͥmo die nata deseui¬
unt. Nam marib ferro genas seraq̃.
ut añquã lactis nutrim̃ta ꝑcipiañ:
uulneris cogant᷑ subire tolerantiã.
Hinc imberbes senescunt. & sine ue¬
nustate efebi sunt: qͥa facies ferro
sulcata: tẽpestiuã piloꝵ grãm cicatͥe
absumit. Exigui qͥdem forma. s angu¬
ci motib expediti. & ad eqͥtaudum ꝓmp¬
cissimi. scapulis latis. & ad arꝰ sagitasꝙ

Expanded text:
ediderunt, quod fuit primum inter paluediderunt, quod fuit primum inter paludes Meotidas; minutum, tetrum atque exile quasi hominum genus, nec alia voce notum, nisi quod humani sermonis imaginem assignabat, et quos bello forsitan minime superabant, vultus sui terrore nimium pavorem ingerentes, terribilitate fugabant: eo quod erat eis species pavendae nigredinis, et velut quaedam, si dici fas est, deformis offa, non facies, habensque magis puncta, quam lumina. Quorum animi fiduciam torvus prodit aspectus. Qui etiam in pignora sua primo die nata desaeviunt. Nam maribus ferro genas secant, ut, antequam lactis nutrimenta percipiant, vulneris cogantur subire tolerantiam. Hinc imberbes senescunt, et sine venustate effaebi sunt; quia facies ferro sulcata, tempestivam pilorum gratiam cicatrice absumit. Exigui quidem forma, sed arguti, motibus expediti, et ad equitandum promptissimi, scapulis latis, et ad arcus sagittasque
Abbreviated transcription (Latin):
De regno hunoꝵ qd in omni pene
Sichia tenebat pͥncipatũ. ipsa
gentis barbaries me silere faceret:
nisi illud famosum Galiaꝵ & Italiȩ
excidium me loqui cogeret. quando
ꝑ atilam eoꝵ regem iudicium dei se
longe lateq effudit. quem quasi
gladium limatũ & eracuatum de
uagina suȩ indignationis suꝑ pec-¬
catrices gc̃s ds distrinxit. De eoꝵ
gͦ origine q̃ in antiqͦꝵ leguntur
historiis aꝑiam paucis. filimer Gẽchaꝵ
rex Gandarici magni filiꝰ qͥ pꝰ egressum
Scanthiȩ insulȩ iam qͥnto loco tenens
pͥncipatũ Getbaꝵ. cum t̾ras sithiȩ cum
sua gente introiit. repꝑit in popło suo
qͦsdam magas mulieres qͣs Gechico ser¬
mone Alirunnas dicunt. easq habens
suspectas: de medio sui ꝑturbat. lon¬
geq ab ex̾citu suo fugatas: in solitu¬
dine coegit errare. Quas siluestres bo¬
mines. qͦs nonnulli faunos ficarios
uocant ꝑ desertũ uagantes dum ui¬
dissent. & eaꝵ complexib se in coitũ
miscuissent: genus hoc ferocissimũ

Expanded text:
De regno Hunorum, quod in omni paene Scythia tenebat principatum, ipsa gentis barbaries me silere faceret, nisi illud famosum Galliarum et Italiae excidium me loqui cogeret, quando per Attilam eorum regem judicium Dei se longe lateque effudit, quem quasi gladium limatum et exacutum de vagina indignationis suae super peccatrices gentes Deus distrinxit. De eorum ergo origine quae in antiquorum leguntur historiis, aperiam paucis. Filimer, Gothorum rex, Gadarici magni filius, qui post egressum Scantiae insulae jam quinto loco tenuit principatum Getarum, et terras Scythiae cum sua gente introiit, repperit in populo suo quasdam magas mulieres, quas Gothico sermone Alirunnas dicunt; easque habens suspectas, de medio sui proturbavit, longeque ab exercitu suo fugatas in solitudine coegit errare. Quas silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant, per desertum vagantes dum vidissent, et earum complexibus se in coitu miscuissent, genus hoc ferocissimum
Abbreviated transcription (Latin):
lorebant in francia hoc tempore tres fr̃s. Ado. Rado. Dado. qui & audoenꝰ dictus ẽ qͥ
suam erga deum deuotionem ostenderunt singuli singula cenobia fundando: ex
quib Dado fuit Referendariꝰ Dagob̃ti regis. Referendarius autẽ dicebat᷑. ad quem
publice oscͥtiones referebant᷑. ut ꝑ eum anulo seu sigillo regis ꝯfirmarent᷑. Hos ad
c animarat Eligius artifex. iam dudum in aula regis Lotharii clar
donõ Dagob̃ti regis sollenniacum monasterium construxit. ubi sc̃s Remaclus ab
aquitania ueniens se in tyrocinio sub eo exercendum dedit. Sc̃s uero Dado qͥ & Au¬
doenꝰ intra Briegensem saltum cenobiũ ostruxit qd̃ & esbacis dicit᷑ in qͦ scm̃ Agilium

Expanded text:
lorebant in Francia hoc tempore tres fratres, Ado, Rado, Dado, qui et Audoenus dictus est; qui suam erga Deum devotionem ostenderunt singuli singula cenobia fundando. Ex quibus Dado fuit referendarius Dagoberti regis. Referendarius autem dicebatur, ad quem publicae conscriptiones referebantur, ut per eum anulo seu sigillo regis confirmarentur. Hos ad hoc animavit Eligius aurifex, jam dudum in aula regis Lotharii clarus, qui etiam ex dono Dagoberti regis, Solemniaeum monasterium construxit, ubi sanctus Remaclus ab Aquitania doenus intra Briegensem saltum coenobium construxit, quod Resbatis dicitur; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
iudei uragłnẽ saluatdris nt̃i ibũ xp̃i inuenientes in domo cuiꝰdam uidei ibi relictam ꝗ
tes. criminose ouitiantes. manꝰ & pedes eiꝰ clauis ofigentes. acetum &̧ fel ei porrigents.
tandem lancea latere eiꝰ aꝑto exiuit de eo sangͥs & aqua qͦd illi supposita ampulla
suscipientes. ad er ꝑim̃tum utrum fuerint uera miracła quȩ iħm fecisse audierant.
os̃ inifirmos in synagoga sua collectos hoc sauguine asꝑgebant. & a qͥcunq langore
oetinebant᷑ õs sanabantur. Uude tandem iudei compuncti: ad Adesdatum ciuitatis
ep̃ sangͥnem ꝑ ampulas diuisum longe lateq dirigens. predicabat magnalia dei
erurssui Constantinꝰ imꝑator & habdal

Expanded text:
inem Jesu salvatoris nostri invenientes in domo cujusdam Judaei, ibi relictam a tes, criminose convitiantes, manus et pedes ejus clavis configentes, acetum et fel ei porrigentes; tandem lancea latere ejus aperto, exivit de eo sanguis et aqua. Quod illi supposita ampulla suscipientes, ad experimentum, utrum fuerint vera miracula, quae Jesum fecisse audierunt, omnes infirmos in synagoga sua collectos hoc sanguine aspergebant; et a quocumque languore detinebantur, omnes sanabantur. Unde Judaei tandem compuncti, ad Adeodatum civitatis episcopus sanguinem per ampullas divisum longe lateque dirigens, predicabat magnalia Dei; 10. 3. Constantinus imperator et Habdal
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes papa aRomanis eti Raroli imꝑatoris.
iniuriatꝰ. ta ut etiam in custodia teneret᷑ ꝓ eo quod karolo non fauebat: in francram
ueniens cum rege Ludouico balbo pene annũ moratꝰ ẽ. Porthmnannoꝵ plusquam
qͥnq imilia a francis in Gallia cesa sunt. Hoc tempore clarebat milo monachꝰ sc̃ĩ Aman-¬
di. qui uitã scĩ Amandi metrice composuit: & librum de sobrietate ad karolũ caluũ
scripsit. Sub hoc milone adolescebat etiã nepos eiꝰ hubaldꝰ. qͥ in .uii. lib̃aliũ artiũ ꝑitia clarꝰ
eg̃gie p̾t̃ ceta in musica claruit. & de multis scĩs cantꝰ dulci & regł̃ari modulatione cõposuit.
Sol hora diei nona ita obscuratꝰ ẽ: ut stellȩ incelo appa
ex francoꝵ Audouicꝰ balb morit᷑: uxorem suam ex se grauidam relinquens. rerent¬
De regno eius francis uarie sentientibꝰ aliis illud filiis Iudouici balbi ex concubina debi
iudicantibꝰ aliis bosoni ꝓuinciȩ regulo ad illud iniuste inuadendum assentientibuss

Expanded text:
ohannes papa a Romanis injuriatus, ita ut etiam in custodia teneretur, pro eo quod Karolo non favebat, in Franciam veniens cum rege Ludowico Balbo paene annum moratus est. Northmannorum plus quam quinque milia a Francis in Gallia caesa sunt. Hoc tempore clarebat Milo monachus de sancti Amandi, qui vitam sancti Amandi metrice edidit, et librum de sobrietate ad Karolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat etiam nepos ejus Hubaldus, qui in septem liberalium artium peritia clarus, egregie preter caetera in musica claruit, et de multis sanctis cantus dulci et regulari modulatione composuit. 11. Sol hora diei nona ita obscuratus est, ut stellae in caelo appaex Francorum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam ex se gravidam relinquens. De regno ejus Francis varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi judicantibus, aliis Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Seuerinꝰ Lomanȩ ȩxcł̃iȩ. lxuiiiꝰ presidet H eraelius imꝑator incidens in heresim mo¬
nothelitaꝵ idest unam oꝑationem in xp̃o credentium. ꝯfundit ȩccłiam & imꝑiũ: otra
maliciam eiꝰ pugnante ꝑturbatione omniũ rerum. Inter Romanos & Sarracenos
bellum implacabile oritur. hac decausa: quia cum qͥdam spado imꝑatoris heraclii
distribueret rogas militibꝰ. cum inter alios etiam Sarraceni sub imꝑatore militan
tes ad accipiendam uenirent. spadone indignanter eis dicente uix sufficit ĩꝑator
dare militib rogas. quantomagis canib̾istis: illi dolore & pudore incitati. totam
sarracenoꝵ gentem ad rebellandum incitant. Ammirei autem sarracenoꝵ Roma¬
nos aggrediunt᷑. & cum multis tres Ammuei a Romanis ꝑuunt᷑. Sigeb̾tus infans
filius Dagob̾ti a scõ Amando baptitat᷑. ubi cunctis tacentib ipse infans. xl. dierum
amen respondit: & Amandus T̃reiectensium ep̃c ordinat᷑. uario euentu ofligt̃¬

Expanded text:
eum Johannes LXVIIIIu s presidet. Heraclius imperator incidens in heresim Monothelitarum, id est unam operationem in Christo credentium, confudit aecclesiam et imperium; contra malitiam ejus pugnante perturbatione omnium rerum. Inter Romanos et Saracenos bellum impacabile oritur hac de causa, quia cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes venissent ad accipiendam rogam, spadone indignanter eis dicente: Vix sufficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et pudore incitati, totam Saracenorum gentem ad rebellandum incitant. Amirei Saracenorum Romanos aggrediuntur, et cum multis tres amirei a Romanis perimuntur. Sigibertus infans filius Dagoberti regis a sancto Amando baptizatur; ubi tacentibus cunctis, ipse infans 40 dierum Amen respondit, et Amandus Trajectensium episcopus ordinatur. 634.
Abbreviated transcription (Latin):
edes athenis fecisset: agonẽ edidit. bibliothecã miri oꝑis extruxit.
xuiiudei in arma uersi Palestinam depopulati st̃: tenente ꝓuinciam
Themo rufo. cui ad oppͥm̃dos rebelles Adrianꝰ misit exercitum. Tauorinus q
Palemon rethores insignes habent᷑. Basilides heresiarches in Alexandria com¬
morat᷑: a quo Gnostici. Cochebas dux iudaicȩ factionis. nolentes sͥ xp̃ianos
aduersum Romanũ militẽ ferre subsidium: omnimodis cruciatib necat.
penitꝰ oppressis: ex qͦ tp̃r etiã introeundi eis ierosolimã licentia ablata ẽ. pͥmi
xuiiii  erosolimȩ pͥmꝰ ex gtib ostituit᷑ ep̃c marcꝰ. cessantib his qͥ ex circunci¬
portȩ qua Bethleem egredimur: sus sculpta in marmore ꝓminens: significans

Expanded text:
em edidit bibliothecamque extruxit. Judei in arma versi, Palestinam depopulati sunt, tenente provinciam Tinio Rufo cui ad obprimendos rebelles Hadrianus missit exercitum. Favorinus et Polemo rethores insignes habentur. 141. 17. CXIX Camerinus et Niger. Basilides heresiarches in Alexandria commoratur, a quo Gnostici. Chochebas dux Judaicae factionis, nolentes sibi Christianos adversus militem Romanum ferre subsidium omnimodis cruciatibus necat.penitus oppressis; ex quo tempore etiam introeundi eis Hierosolimam licentia ablata est. 143.Hierosolimae primus ex gentibus constituitur Marcus, cessantibus eportae, qua Bethleem egredimur, sus sculptus in marmore, significans
Abbreviated transcription (Latin):
Iarianꝰ sacris E leusinȩ iniciatꝰ: multa Atheniensib dona largitur.
ꝓ xp̃iana religione Adriano dedere compositos. & serenꝰ Graniꝰ legatꝰ uir
ad primȩ nobilis litteras ad ĩꝑatorem misit. iniquũ esse dicens clamori¬
xiii Romanȩ ȩccłiȩ ep̃atum suscepit .Uiiꝰ. T̃elesphorus: aunis .xi.¬
xiii Antiochiȩ constituitur quartus ep̃c: sornelius. Nichopolis & Ce¬
sarea: terremotu conciderunt. Antinous puer regius eximiȩ pulchritudiuᷤ.
in sgypto morit᷑. Quem Adrianꝰ diligent̃ sepeliens. nam in deliciis eum habuȩ¬
rat. in deos refert: ex cuius nomine etiam urbs appellata est.

Expanded text:
rianus sacris Eleusinae initiatus, multa Atheniensibus dona largitus pro Christiana religione Hadriano dedere compositos. Et Serenus Granius legatus, vir apprime nobilis, litteras ad imperatorem mittit, iniquum esse dicens, clamoricopatum VII suscepit TELESPHORUS annis 11. Antiochiae constituitur IV episcopus Cornelius. Nicopolis et Caesarea terraemotu conciderunt. 13 Antinous puer egregius eximiae pulchritudinis, in Aegypto moritur, quem Hadrianus diligenter sepeliens nam in deliciis habuerat in deos refert, ex cujus nomine etiam urbs appellata est.
Abbreviated transcription (Latin):
bant papa synodali iudicio. nec posse nec debere dari ꝑ uirgam uel ꝑanulũ ep̃atĩ
ecliastici iuris inuestituram accipiebant: excõmunicabant᷑. Propt̃ hanc p̃cipue equ¬
sam ter Romam tendebat. & siqui Langobardoꝵ quoqͦ mͦ ei resistere uolebant: poten¬
ter eos ꝓterebat In reconciliatione autem quȩ facta ẽ int̃ imꝑatorẽ & papã. namipsũ¬
papã cum ep̃is & cardinalib ceꝑat. die Pasche henrico in imꝑatorem coronato pꝰ lectuĩ
eũglium tradidit ei papa ante altare apłoꝵ Petͥ & sauli in oculis oĩum pͥncipũ priuuise¬
gium de inuestitura ep̃atuum uel abbatiaꝵ tam ꝑ anulum quã ꝑ uirgam: scilicet ut
regni eiꝰ ep̃is uł abbatib libere p̃ter uiolentiam & symoniam electis inuestiturã iuu¬
ge & anuli conferat. pꝰ inuestionem uͦ: canonice consecrationẽ accipiat ab ep̃o ad quẽ ꝑ

Expanded text:
bant papae synodali judicio, nec posse, nec debere dari per virgam, vel per annulum eecclesiastici juris investituram accipiebant, excommunicabantur. Propter hanc praecipue causam rex Romam tendebat, et si qui Longobardorum quoquomodo ei resistere volebant, potenter eos papam cum episcopis et cardinalibus ceperat--die pasche Henrico in imperatorevangelium tradidit ei papa ante altare beatorum apostolorum Petri et Pauli in oculis omnium principum privilegium de investitura episcopatuum et abbatiarum, tam per annulum quam per virgam: scilicet ut regni ejus episcopis vel abbatibus libere et praeter violentiam et Simoniam electis, investituram virgae et annuli conferat. Post investituras vero, canonice consecrationem accipiat ab episcopo, ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
dirigens ad austrum. multis conicientib hoc signo portendi futuram regis henri
CU D IDLx diam q̃ erat int̾ regnũ & sacerdotiũ. quȩ cepta a para
Gregorio.uĩi. qͥs hildebraunꝰ & exagitata a successorib eiꝰ uictore ȩ urbano. & p̃ om̃ib
a saschali: magno scandalo erat toti mundo. Rex enĩ uti uolens auctoritate & consise¬
tudine. & auctoralib pͥuilegiis ĩꝑatoꝵ qͥa Rarolo magno qͥ primꝰ de regib francorum¬

Expanded text:
dirigens ad austrum multis conicientibus hoc signo portenti futuram regis Henricrdiam, que erat inter regnum et sacerdocium, que cepit a papa Gregorio VII., qui et Hildebrana Paschali, scandalo erat toti mundo. Rex enim uti volens auctoritate et consuetudine, et auctoralibus privilegiis imperatorum, qui a Carolo Magno jam per trec
Abbreviated transcription (Latin):
Francis uͦ ꝓ Chilꝑicos exoso. Sigeb̾tum suꝑ se regem leuare uolentib: a duob pue¬
ris a fregunde Chilꝑici uxore ĩmissis digeb̾tus ꝑimit᷑. Brunigildis uror eiꝰ cũ filio
childeb̾to uel Childeb̾ti filiis regnũ gub̃nans. ꝓpt̃ insolentiã moꝵ adeo intolerabilis
erat francis: ut merito crederet᷑ sibillam de ea uaticinatã eẽ. Ueniet autẽ Bruma¬
uiqͥt de partib hispaniȩ. ante cuiꝰ ospectum gentes uel gentiũ reges ꝑibt̃. Ipsa uerp
calcib equoꝵ disrupta ꝑibit. Quȩ quanuis ita esset insolens: tam̃ dei ȩccłias hono¬
rabat. plura etiã scõꝵ cenobia fundauit. & edificia admirandi oꝑis ꝯstruxit. ut miracu¬
lo fuerit tanta ab ea fieri potuisse. Sc̃s Germanꝰ sarisiensis ep̃c obit. Iꝑerat Italiȩ.

Expanded text:
rico sibi exoso Sigebertum super se regem levare volentibus, a duobus pueris, a Fredegunde Chilperici uxore immissis, Sigebertus perimitur.  Brunicildis uxor ejus cum filio Childeberto vel Childeberti filiis regnum gubernans, propter insolentiam morum, adeo intolerabilis erat Francis, ut merito crederetur, Sibillam de ea vaticinatam esse: « Veniet, ait, Bruma de partibus Hispaniae, ante cujus conspectum gentes vel gentium reges peribunt; ipsa vero culcibus equorum dirupta peribit. » Quae quamvis ita esset insolens, tamen ecclesias Dei honorabat. Plura etiam sanctorum cenobia fundavit, et edificia ammirandi operis construxit, ut miraculo fuerit, tanta ab ea fie
Abbreviated transcription (Latin):
mone reuectante ad ȩccłiam suã rediit sabbõ scõ. hora cębrandi officii.
omȩ femina giganteȩ magnitudinis de parentib mediocͥs staturȩ i¬

Expanded text:
mone revectante ad aecclesiam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi officii. mone revectante ad aecclesiam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi officii. Romae femina gyganteae magnitudinis de parentibus mediocris staturae
Abbreviated transcription (Latin):
multas urbes &s ȩxłias subu̾tunt. Croscus tandem a Mariano p̃side Arelati captꝰ se
ꝑ uictas urbes ignominiose retractꝰ: ad mortẽ torm̃tat᷑. Sub hoc turbine int̾
multos martyritant᷑ Sedunenses. Horentinꝰ & Hilariꝰ. Desideriꝰ Linguonensis
cũ uincentio Archidiacono. Antidiꝰ uesontiensis ep̃c. De hoc Antidio legit᷑ qd̃
aliqñ t̾cia feria pꝰ palmas transiens pontẽ Duuii fluminis uidit agm̃ demonũ
gesta sua pͥncipi suo referentiũ. & int̃ eos ethiopẽ in manu sandaliũ p̃ferentẽ
ad iudiciũ. qd̃ Romanũ p̃sulem cuiꝰ hoc erat ꝑ .uii. annos ĩpugnatũ. tandẽ ad
lapsum trax̾it: qͥ uocans ad se ethiopẽ. & in uirtute obedientiȩ dei. & scẽ cru¬
cis suꝑ eũ ascendens eo uectante. Romã uenit feria qͥnta hora celebrandi officui.
& demone ꝓforib expectante papȩ rem retulit. negantẽ ꝑ sandaliũ ad penitep¬
tiã mouit.: & missa uice eiꝰ celebrata. & parte chrismatis a se ꝯsecͣti assũpta. de¬

Expanded text:
multas urbes et aecclesias subvertunt. Croscus tandem a Mariano preside Arelati captus et per victas urbes ignominiose retractus, ad mortem tormentatur. Sub hoc turbine inter multos martyrizantur Sedunenses Florentinus et Hilarius, Desiderius Lingonensis cum Vincentio archidiacono, Antidius Besontionensis episcopus. De hoc Antidio legitur, quod aliquando 3 feria post palmas transiens pontem Duvii fluminis, vidit agmen demonum, gesta sua principi suo referentium, et inter eos Ethiopem in manu sandalium preferentem, ad indicium quod Romanum presulem, cujus hoc erat, per 7 annos impugnatum, tandem ad lapsum traxerit. Qui vocans ad se Ethiopem, et in virtute Dei et sanctae crucis super eum ascendens, eo vectante Romam venit feria 5, hora celebrandi officii; et demone pro foribus expectante, papae rem retulit, negantem per sandalium ad poenitentiam movit, et missa vice ejus celebrata, et parte crismatis a se consecrati assumpta, dae
Abbreviated transcription (Latin):
arlomannꝰ rex regis karoli fr̃ obit. pars regni eiꝰ partib Karoli se unit. uror eiꝰ cũ filiis
& Anthario franco ad Besideriũ regem Italiȩ ꝯfugit. Hunaldꝰ dux Aqͥtaniȩ Ro¬
mam quasi ibi ꝑseueraturꝰ uenit. qͥ ad Longobardos fugiens apostatauit: ibiq ñ
multo pꝰ lapidib obrutꝰ male ꝑiit. Constantinꝰ imꝑator otra bulgares uauali
prelio pugnaturꝰ nauib suis fere duab milib ĩpetu aquilonis contritis. totum

Expanded text:
arlomannus rex, regis Karoli frater, obit; pars regni ejus partibus Karoli se unit; uxor ejus cum filiis et Authario Franco ad Desiderium regem Italiae confugit. Hunaldus dux Aquitaniae Romam, quasi ibi perseveraturus, venit; qui ad Langobardos fugiens apostatavit, ibique non multo post lapidibus obrutus male periit. Constantinus imperator contra Bulgares navali prelio pugnaturus, navibus suis fere duabus milibus impetu aquilonis contritis, totum
Abbreviated transcription (Latin):
pene amisit exercitum.
inductionib roborato: eoꝵ errores infirmauit. fidemq rectam solidauit. Hic in of¬
fertoriis & offertoriũ uersib qd̃ geminatũ ẽ geminauit. Rarolus rȩx ad Saroni¬
cum bellum animũ intendit. Heresburch castrum saxonũ capit. hormensul fa¬
num destruit. ibiq siti laborante exercitu. subito in torrente largissimȩ aquȩ
effusȩ sunt diuͥno nutu: uotiq compos karolꝰ obsides pacis accepit a Saxonibꝰ¬

Expanded text:
ene amisit exercitum. inductionibus roborato, eorum errores infirmavit, fidemque rectam solidafertoriis et offertoriorum versibus, quod geminatum est, geminavit Karolus rex ad Saxonicum bellum animum intendit, Heresburch castrum Saxonum capit, Hormensul fanum destruit; ibique siti laborante exercitu, subito in torrente largissimae aquae effusae sunt divino nutu; votique compos Karolus obsides pacis accepit a Saxonib
Abbreviated transcription (Latin):
Lonstantinꝰ bellum frĩ inferens: iuxta aqͥleiam alse oci sꝑsecuta est.
ditur Uario euentu aduersũ francos a Constante pugnatur.¬
uii Multȩ orientis urbes t̃remotu horribili dciderunt. Audeus in Syria¬
soelȩ clarus habet᷑. a quo heresis Audiana. Franci a Constante ꝑdomiti: &
pax cum eis facta. Hermogenes magister militiȩ Constantinopoli tractꝰ
apopło: ob ep̃m Paulum quem regis imꝑio & arrianoꝵ factione pellebat.
Antiochiȩ dñicum aureum dedicat᷑. Nacedoniꝰ artis ẜlumariȩ in
um Pauli ab Arrianis ep̃is subrogat᷑: a quo nunc heresis macedor
Paulus crudelitate p̃fecti ẜ hylippi nam fautor Macedonii partium erat
Sapor rex Psarum xp̃ianos ꝑsequitur. N eocesarsa in ẜonto subuer¬
sa: excepta ȩccłia. episcopis. ceterisq qui ibidem repti sunt.

Expanded text:
onstantinus bellum fratri inferens, juxta Aquileiam Alsae occiditur. onstantinus bellum fratri inferens, juxta Aquileiam Alsae occiditur. 4 Vario eventu adversum Francos a Constante pugnatur. Multae Orientis urbes terraemotu horribili conciderunt. Adaeus in Syriacoele clarus habetur, a quo haeresis Audaeana. 5 Franci a Constante perdomiti, et pax cum eis facta. Hermogenes magister militiae Constantinopoli, tractus a populo ob episcopum Paulum, quem regis imperio et Arianorum factione pellebat. Antiochiae Dominicum Aureum dedicatur. Macedonius artis plumariae, in locum Pauli ab Arianis episcopus subrogatur, a quo nunc haeresis Macedoniana. Paulus crudelitate praefecti Philippi nam fautor Macedonii partium erat sarum rex Christianos persequitur. Neocaesarea in Ponto subversa, excepta ecclesia ac episcopo, caeterisque, qui ibidem reperti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
armatȩ dimicantes dños suos qui nunc Arcaragantes uocantur
facta manu in Romanum solum expulerunt.
alocerus in sypro res nouas molitus opprimituR. Irig
mȩ głosissime docet. Patarii rethoris filia: in eloquentia patͥ coȩquat᷑.
Tyberianꝰ uir disertꝰ. prefectꝰ p̃torii: gallias regit. Eustachiꝰ Constantino¬
politanꝰ prb̃r agnoscit᷑. cuꝰ industria in Ierosolimis martyriũ ostructũ est
erxi Constantinꝰ extremo uitȩ suȩ tempore ab Eusebio Nichomediensi ep̃o
baptitatꝰ. in Arrianum dogma declinat. a qͦ usq in presens tempꝰ. ȩccłiarum
rapinȩ & totiꝰ orbis ẽ secuta discordia. Constantinꝰ cum bellum pararet in
ẜsas: in Acinore uilla publica iuxta Nichomediam morit᷑. anno ȩtatis. lxuͦ.
st quẽ liberi eius tres: ex Cesarib Augusti appellantur.
Sapor rex Psaꝵ mesopotamia u̾astata: duob ferme m̃sib Nisibim obsedit.¬
Dalmatiꝰ Cesar quem patruus Constantinꝰ consortẽ regni reliq̃rat filiis:

Expanded text:
armatae Limigantes, dominos suos, qui nunc Arcaragantes vocantur, facta manu, in Romanum solum expulerunt. Calocerus in Cypro res novas molitus opprimitur. 29 . me gloriosisime docet. Nazari rethoris filia in eloquentia patri coaequatur. Tiberianus, vir disertus, prefectus pretorio, Gallias regit. Eustathius Constantinopolitanus agnoscitur; cujus industria Hierusolimis martirium constructum est. 31 Constantinus extremo vitae suae tempore ab Eusebio Nicomediensi episcopo baptizatus, in Arianum dogma declinat: a quo usque in praesens tempus ecclesiarum rapinae, et totius orbis est secuta discordia. Constantinus, cum bellum pararet in Persas, in Ancyrone villa publica juxta Nicomediam moritur, anno aetatis suae 66, post quem liberi ejus tres ex Caesaribus Augusti appellantur. Sapor rex Persarum, Mesopotamia Dalmatius cessar, quem patruus Constantinus consortem regni filis dereliquerat,