comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constructo templo inter alix fecit in oraculo
duo cherubin delignis oliuarum. & infra.
usque & sculpsit in eispicturas cherubim & palmarũ
species. et ano glyfa ualde prominentia. et
texit ea auro. et operuit tam cherubim quam
palmas. et cetera Eccecarissimi fratres
consideremus quid dõ mandante mor ses fecerit.
quid uesalomon sapientissimus diuino iussu
construxerit. et cetera quanto debemus
a pos tolos quoque uel om̃sscõs dĩ per eorum sacras
effigies atq imagines colere. adorare. et ad
propitiandum nobis petere. et relaxare delicta:
Nos non obaliud nomen imagines facimus et ad¬
oramus. sed pronobis in carnato uerbo dĩ. si
autem manu facta omnia abicienda sunt. Neque
arcuam foederis. neque aurea et celata cherubĩ
eius debuerant recipi. quae perbe seleel & eliab
facta sunt iuxta praeceptum dĩ. Si uero illa
sicut similia in uisibilia facta sunt illa. Ita & haec simili
modo secundum uisio nes et reuelationes propheta¬
rum. coloribus distinctȩ efficiuntur. & c&era

Expanded text:
constructo templo, inter alia fecit in oraculo duo cherubim de lignis olivarum; et infra: Et sculpsit in eis picturas cherubim, et palmarum species, et anoglypha valde prominentia, et texit ea auro, et operuit tam Cherubim quam palmas, etc. Ecce, charissimi fratres, consideremus quid Deo mandante Moyses effecerit, quidve Salomon sapientissimus divino jussu construxerit, et caetera, quanto debemus m Mariam, apostolos quoque vel omnes sanctos Dei per eorum sacras effigies atque imagines colere, adorare, et ad propitiandum nobis petere, et relaxare delicta. Nos non ob aliud nomen imagines facimus et adoramus, sed pro nobis incarnato verbo Dei. Si autem manufacta omnia abjicienda sunt, neque arcam foederis, neque aurea et caelata cherubim ejus debuerant recipi, quae per Beseleel et Eliab facta sunt juxta praeceptum Dei. Si vero illa sicut similia invisibilia facta sunt, ita et haec simili modo secundum visiones et revelationes prophetarum coloribus distincta efficiuntur, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit non ad orabis eaneque coles : aliud est colere
aliud adorare : Potest quis & interdum & inuitus ad orare
sicut nonnulliregibus addlantes cum eos in huius modi studia
deditos uiderint ad orarese simulant idola cum incorde ipsorũ
certum sit qui a nihil sitidolum. Colere uero est totobis affectu
& studio mancipare. ut rum queergo resecat sermodiuinus.
ut neque affectu colasneq specie adores
prietas deoscoli imaginem adorari dicunt. quoduttũ que
seruis dinon conuenit
ITEM ORIGENIS IN OMELIA .UI. DECANTICO OR̃Õ
QUOD CANTA UIT MOUSES

Expanded text:
et dicit: Non adorabis ea neque coles : aliud est colere, et dicit: Non adorabis ea neque coles : aliud est colere, aliud adorare. Potest quis et interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint; adorare se simulant idola cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero, est toto vis affectu et studio mancipare. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque specie adoresprietas, deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit. » Idem Origenes in Homilia 6 de cantico quod cantavit Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Egosicarbitror accipiendum quod uerbi causa si quis in quolib&
metallo aurcuel argenti uelligni uel lapidis facit speciem
quad rupedis alicuius uel serpentis uelauis. & statuat illam
adorandam. non idolum sed similitudinem fecit uel &iam
sipiccuras ad hocipse statuat ipse nihil ominus similitudinem
fecisse dicendus est
ET IN FRA
Sermodi uniuersa complectens simul abiurat & abicit.
Notum tibisit inquitrex quiadeostuos non colimus¬
& statuam auream quam erexisti non adoramus siue statuã
ut simmabus si ue i maginem auream ut c&eri transtule¬
runt uoluerimus legere cultoresdi eam ad orarenondobeñ
Ergo iudicos et principes sacculi quiimperatorum statu¬
as adorant & imagines hoc se facere intelligant quodo
tres pueri facere nolentes placueruntdõ. Et notandapro
et non solumsidolumuetat. sed et similitudinemomnium
quae interra sunt & in aquis & incaelo. addit autem

Expanded text:
Ego sic arbitror accipiendum quod verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis facit speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam si picturas ad hoc ipse statuat, ipse nihilominus similitudinem fecisse dicendum est. » --Et infra « Sermo Dei universa complectens simul abjurat et abjicit, lis prophetae: Notum tibi sit, inquit, rex, quia deos tuos non colimus statuam auream quam erexisti, non adoramus . Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream, ut caeteri transtulerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant et imagines, hoc se facere intelligant quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proet non solum fieri idolum vetat, sed et similitudinem omnium, quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem
Abbreviated transcription (Latin):
mandatas loquimur cumomni quomodo uera dicamꝰ
cumfalsa intueamur ignoro. nisi quia non nosea uidere
nesminei seduidisse acsensis se narramus ita illas imagi¬
nẽs ininemoriae pene trabilibus terum ante sensarum
quaedam documenta gestaimus quae animo contempl an¬
bes bora conscientus nonmentimur cum loquimur sedno¬
bis sunt istn documenta Isenim qui audit sit ensi satno¬
et futimaondiscit meis uerbis. sed recognoscit ablitis secũ
rtepst imoginibusSiautem ille nonsensit quis none um
dehle repotius uerbis quam discere intelligatis Namuero
dehus ⁊gitun quaemente conspicimus idest intellectue
conuernione ea quidem loquimur quae praesentiae
sunduemurbomillainteriore luce ueritatis qua ipse
qui dici turhomo interion inlustratur et fruit᷑ a tteera¬

Expanded text:
mandatas loquimur, cum omni quomodo vera dicamus mandatas loquimur, cum omni quomodo vera dicamus cum falsa intueamur ignoro: nisi quia non nos ea videre sentire, sed vidisse ac sensisse narramus, ita illas imagines in memoriae penetralibus rerum antecessarum quaedam documenta gestamus, quae animo contemplantes bona conscientia non mentimur cum loquimur, sed nobis sunt ista documenta. Is enim qui audit, si ea sensit atque affuit, non discit meis verbis, sed recognoscit ablatis secum et ipse imaginibus. Si autem ille non sensit, quis non eum credere potius verbis, quam discere intelligat? Cum vero de his agitur quae mente conspicimus, id est intellectu atque ratione, ea quidem loquimur, quae praesentia contuemur, in illa interiore luce veritatis, qua ipse qui dicitur homo interior illustratur et fruitur, e
Abbreviated transcription (Latin):
ehis quae intelliguntur interiorem ueritatem ratione
consulimus quid dicipotest undedareat uerbis nos
aliquid discere praeter ipsum quiaures percutit sonum.
Namque omnia quae percipimus aut sensu corporis aut
mente percipimus. illa sensibilia. haec intelligibilia. siue
ut more nostrorum auctorum loquar. illa carnalia
haecs piritalia nominamus. Deillis cum in terrogamur
respondemus si prȩsto est ea quaesentimus uelut cum a
nobis quaeritur intuentibus lunam nouam qualis autubi
sit hic ille qui in terrogat si non uidet credit uerbis. et
sacepe non credit. Dicit autem nullo modo nisietipse qđ
dicitur uideat ubiiam non uerbis sed rebus ipsis et sensibus
discit Nam uerba eadem sonant uidenti. quae non uiden¬
ti etiam sonuerunt. Cum uero non dehis quaecoram sen¬
timus sed dehis quae aliquando sensimus quaeritur non
iam res ipsas. sed imagines ab eis in pressas memoriaequȩ̃

Expanded text:
De his quae intelliguntur interiorem veritatem ratione De his quae intelliguntur interiorem veritatem ratione consulimus, quid dici potest, unde clareat verbis nos aliquid discere praeter ipsum qui aures percutit sonum. Namque omnia quae percipimus, aut sensu corporis, aut mente percipimus, illa sensibilia, haec intelligibilia sive ut more auctorum nostrorum loquar, illa carnalia, haec spiritalia nominamus. De illis cum interrogamur respondemus, si praesto est ea quae sentimus velut cum a nobis quaeritur intuentibus lunam novam, qualis aut ubi sit, hic ille qui interrogat si non videt, credit verbis, et saepe non credit. Discit autem nullo modo, nisi et ipse quod dicitur videat, ubi jam non verbis, sed rebus ipsis et sensibus discit: nam verba eadem sonant videnti, quae non videnti etiam sonuerunt. Cum vero non de his quae coram sentimus, sed de his quae aliquando sensimus, quaeritur, non jam res ipsas, sed imagines ab eis impressas, memoriaeque
Abbreviated transcription (Latin):
principatu annos xxx. si quidemimpleueris sermones
meos. Ille uero insipiens trrannus obscuratus mente de¬
siderii longȩuȩ uitȩ. Quicquid mihi inquit praeceperis
paratus ad perficiendum existo. Et si consecutus fuero
quod pollicitus es maximos tibi honores retribuam :
Maleficus uero et diuinus ait ad eum iube mox gene¬
ralem scribercepłam. quatinus omnis imaginaria pic¬
tura deleatur in omnibus xp̃i anorum ecdesiis. si ue
in parietibus. siue in uasis sacris et inuestibus altariũ.
et non solum haec sed quae inciuitaitum plateis suntads¬
ornatȩ. quod audiens perfidus ille tyrannus. prae¬
cepit omni prae fecturae incunctis locis eclesi arum
imagines. et ceteras similitudines abolere et ita exor¬
nauit ecdesiasdĩ. Ab hincenim coeperunt corruptores
imaginum in ueniri. sed ipsetrrannus anno altero mortuus
est &imagines in pristinum statim cum honorereftitutȩ¬
etcetera ITEM AUGUSTINI INUBRO DEMAGISTRO

Expanded text:
principatu annos triginta, si quidem impleveris sermones principatu annos triginta, si quidem impleveris sermones meos. Ille vero insipiens tyrannus, obscuratus mente desiderii longae vitae: Quidquid mihi, inquit, praeceperis, paratus ad perficiendum exsisto. Et si consecutus fuero, quod pollicitus es, maximos tibi honores retribuam. Maleficus vero et divinus ait ad eum: Jube mox generalem scribere epistolam, quatenus omnis imaginaria pictura deleatur in omnibus Christianorum ecclesiis, sive in parietibus, sive in vasis sacris, et in vestibus altarium, et non solum haec, sed quae in civitatum plateis sunt adornatae. Quod audiens perfidus ille tyrannus, praecepit omni praefecturae, in cunctis locis, ecclesiarum imagines et caeteras similitudines abolere, et ita exornavit ecclesias Dei. Abhinc enim coeperunt corruptores imaginum inveniri. Sed ipse tyrannus anno altero mortuus est, et imagines in pristinum statum restitutetc. » Item Augustinus in libro de Magistro: «
Abbreviated transcription (Latin):
umbram hominis lineis circum ductã. itaque initio
atque umbras differentiasq colorum. Vnde et nunc
pictores prius umbras quasdam edineas futurae ima¬
gines ducent de inde coloribus complent tenentes
ordinem inuentȩ artis
olores autem dictos quod calore ignis uel solis per¬
ficiuntur siue quod initio colebantur ut summȩ
subitilitatis existerent. et cetera
prannus quidam fuit seleman nomine aggarenus
genere quode functo successit humarus in regno.
cui iterum successit ezidus uirualdeleuis et insipiens
huius enim temporibus erat quidam inberiade male¬
ficus acdiuinus serantapicus nomine praeceptor ini¬
quorum hebracorum et inimicus diecdesiae. quiut
comperit leuitatem ezidi proto symboli accessit adeũ
coepitqueilli quaedam diuinare et prȩdicere. Illiautem
ex hoc acceptabilis factus ac non multo posteidicere coe¬
pit. henignitati tuae ex ponere uolo. Vnde mesiaudi¬
eris addatur tibi longitudouitae. et perseuere sin hoc

Expanded text:
umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, dordinem inventae artis. » --Item:-- « Colores autem dictos, quod calore ignis vel solis perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis exsisterent, etc. Tyrannus quidam fuit Seleman nomine, Aggarenus genere, quo defuncto, successit Humarus in regno, cui iterum successit Ezidus, vir valde levis et insipiens. Hujus enim temporibus erat quidam in Beriade  Al., Tiberiade maleficus ac divinus, Serantapicus  Al., Sarantapechy nomine, praeceptor iniquorum Hebraeorum, et inimicus Dei Ecclesiae, qui, ut comperit levitatem Ezidi protosymboli, accessit ad eum coepitque illi quaedam divinare ac praedicere. Ilii autem ex hoc acceptabilis factus, ac non multo post ei dicere coepit: Benignitati tuae exponere volo, unde me si audias, addatur tibi longitudo vitae, et perseveres in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
enim codices etiam latini sichabent qui spũdĩ ser¬
uimus Nam latri agrece latine seruitus dicitur
quae quantum adueram religionem attinet.
non nisi uni et solidõ debetur. etcetera
ITEM AUGUSTINI ENUBRO DEANIMAE
QUANTITATE¬
s autem inmortalem animam fecit ut opinor
Nisi forte tibi aliter uidetur: Ergo tuuelles talia
Fieri ab hominibus qualia ds̃ fecit : Nontios quidem
hoe dixerim sed quem ad modum ipse inmorteduscun¬
mortale quiddam fecit ad similitudinem suam sic et
nos in mortales adõ facti ad similitudinem nostram
quod facimus inmortale essedeberet Rec te diceres
siadeius imaginem pingeres tabulam quo dinte in mor¬
uede esse credis Nunc uero in ea exprimis simi¬
litudinem corporis quod profecto mortale est
quomodo ergo sum similis dõ cum inmortalia nul¬
la pos sum facere ut ille : Quomodo nec imago corpo¬
ris tui potest hoc ualere quod tuum corpus ualee
sic anima non mirandum est si potentiam tantam

Expanded text:
enim codices etiam Latini sic habent, qui Spiritui Dei serenim codices etiam Latini sic habent, qui Spiritui Dei servimus. Nam Latria Graece Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem attinet, non nisi uni et soli Deo debetur, etc. » Item Augustini in libro de Quantitates autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non mirandum est si potentiam tantam
Abbreviated transcription (Latin):
Punirice silio prorsus sp̃sses ae qualis etintr inititis
noitlto coosubseoentulis et coaccernus maxine
uior in uce eo nodo quo iubemur pegtaria temser¬
uire in uicem quod est grȩce duleune sedeo moco¬
quotantum dõ seruitur quod est grȩce. Iatreuins
unde idolatrȩ dicuntur qui simulacris eam serui¬
tutem exhibent quaedebeturdõ Secundum bane
enim seruitutem dictumest. dñm dm̃tuum adorabis
et illi soli seruies : Nam hoc distinctius ingrȩca
scriptura inuenitur latrȩusis enim habet
Porro sitali seruitute creaturae seruire prohi¬
bemur : quando quidem dictumest. dñmdm̃tuũ
adorabis & illi soli seruies. unde & apostolus
de testatur eos qui coluerunt et seruierunt ere¬
aturae potius quam creatori. Non est utiq creatu¬
ra sp̃s sc̃s cui ab omnibus sc̃ĩs talis seruitus exhibetur
dicente a postolo Nos enim sumus circumcisiospudi
seruientes : quod est ingrȩco latreuontes Plures

Expanded text:
Patri et Filio prorsus Spiritus sanctus aequalis et in Trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. maxime atori, non eo modo quo jubemur per charitatem servire invicem, quod est Graece δουλεύειν, sed eo modoquo tantum Deo servitur, quod est Graece λατρεύειν, unde idololatrae dicuntur, qui simulacris eam servitutem exhibent quae debetur Deo. Secundum hanc enim servitutem dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Nam hoc distinctius in Graeca Scriptura invenitur, λατρεύσεις enim habet. Porro si tali servitute creaturae servire prohibemur, quandoquidem dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Unde Apostolus detestatur eos, qui coluerunt et servierunt creaturae potius quam creatori: non est utique creatura Spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis servitus exhibetur, dicente Apostolo: Nos enim sumus circumcisio Spiritui Dei servientes , quod est in Graeco λατρεύοντες. Plures
Abbreviated transcription (Latin):
Adoratio multis modis intelligitur
Est enim adoratio secuNidum horiorem etamorẽ
et timorem sicuti ad orantur principes et illorum
potestas
Estalia adoratio timoris proprie. sicut iacob adora¬
uit esau
Est iterum ad oratio secundum gratiam: sicut abraham
propter agrum quem accepit afilus ethi insepulturã
farae mulieris eius et ad orauit cos
tis iteiosd adoritio ⁊cum creditur aliqua protes¬
omi potentiet diunae maiesaginsisoli debctu
seripturee : Dñm dñtuum adorabis uillioli

Expanded text:
Adoratio multis modis intelligitur. Est enim adoratio secundum honorem et amorem, et timorem, sicuti adorantur principes et illorum potestas. « Est alia adoratio timoris proprie, sicut Jacob adoravit Esau . « Est iterum adoratio secundum gratiam, sicut Abraham propter agrum quem accepit a filiis Seth, in sepulturam arae mulieris ejus, et adoravit eos . « Est iterum adoratio, cum creditur aliqua protecomnipotenti et divinae majestati, sicut dicit Scriptura: Dominum Deum tuum adorabis, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi et male uires habere potuissent
IT Ẽ IESE IN EPISTOLAADMARCELUNUM
Quando primum in sueuit exercitus populi romani a mare
portare signa tabulas pictas. uasa celata mirariea
priuatim & publice rapere. tunccoepit perire laudabile
colerese quisque contendat. nonideo peccat quia non est colen¬
dus quem colit. sed quia colendum non ut colendus est
colit . Quiuerorebus talibus idest turpibus & scelestis
& nondm̃ uerum idestanimae corporisq: factorem. sedcreatu¬
ram quamuis non uitiosam colit. siue illa sit anima siue corpus¬
siue anima simul & corpus bis peccat in dm̃ quod & proipso
colit quod non est ipse. et talibus rebus colit qualibus nec ipse
colendusest.ET PAULO POST
Unde remotis constat ambagibus nefarios daemones at quie
inmundissimos spiritusfa comniciuili theologia inuisendis
stolidis imaginibus & pereas possidendis &iam stultis cordibus
inuitatos

Expanded text:
faciendi et male, vires habere potuissent. faciendi et male, vires habere potuissent. » Idem ipse in epistola ad Marcellinum: « Quando primum insuevit exercitus populi Romani amare, portare signa, tabulas pictas, vasa caelata, mirarica, privatim et publice rapere, tunc coepit perire laudabile colere quisque contendat, non ideo peccat, quia non est colendus quem colit, sed quia colendum, non ut colendus est colit. Qui vero et rebus talibus, id est, turpibus et scelestis, et non Dominum verum, id est, animae corporisque factorem, sed creaturam, quamvis non vitiosam colit, sive illa sit anima, sive corpussive anima simul et corpus, bis peccat in Dominum, quod et pro ipso colit, qui non est ipse, et talibus rebus colit, qualibus nec ipse colendus est. » --Et paulo post: « Unde remotis constat ambagibus nefarios daemones atque immundissimos spiritus hac omni civili theologia invisendis stolidis imaginibus, et per eas possidendis, et jam stultis cordibus invitatos.
Abbreviated transcription (Latin):
rebus quas athomis formariputat de fluere atque in ani¬
mum introire subtiliores quam sunt illȩ imagines quae ad oculos
ueniunt . nam et uidendicausam hancesse dicit quasdam imagi¬
nes ita ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus
ITEM POST PAUCA
Ile quare non uidit non opus esse nec fieri posse ut incorpore¬
us animus aduentu atque contractucorpore arumimaginum
cogitet deui su certe oculorum ambo pariter redarguuntur
ITEM IPSE IN VBRO .UIII
DECIUITATEDI
Ermes aegrptius quemtris meis tonuocant sensitita & scripsit.
qmergo proauinr̃ĩ increduli &nonanim aduertentes adcultũ
religionemq: diuinam inuenerunt artem qua efficerent deos
cui inuentȩ adiunxerunt uirtutem demundi natura
conuenientem eamq: miscentes qm̃animas facere non potuerun.
euocantes animas daemonum uel angelorum eas indiderunit
imaginibusscĩs diuinisq: mysteriis. perquas idola & bene

Expanded text:
rebus, quas atomis formari putat defluere, atque in anirebus, quas atomis formari putat defluere, atque in animum introire subtiliores quam sunt illae imagines, quae ad oculos veniunt. Nam et videndi causam hanc esse dicit quasdam imagines, ita ut universum mundum complectantur extrinsecus. » --Item post pauca: « Ille quare non vidit, non opus esse, nec fieri posse, ut incorporeus animus, adventu atque contractu corporearum imaginum cogitet, de visu certe oculorum ambo pariter redarguuntur. » Item ipse in lib. VIII de Civitate Dei: « Ermes Aegyptius, quem Trismegiston vocant, sensit ita et scripsit: Quoniam ergo proavi nostri increduli, et non animadvertentes ad cultum religionemque divinam, invenerunt artem qua efficerent deos, cui inventae adjunxerunt virtutem de mundi natura convenientem, eamque miscentes, quoniam animas facere non potuerunt, evocantes animas daemonum vel angelorum, eas indiderunt imaginibus sanctis divinisque mysteriis, per quas idola, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
utendi feminis nec dm̃ mundũ fecis sedicebat negabat &iam
uolebat mineruam uero mer tricem̃ quandambelenam:
quam sibi sociam scelerum fecerat imaginesq: & suarb & helenae
discipulis suis praebebat adorandas quas & romae tã quã
deorum simulacra auctoritate publica confatuerat. in
quã urbe apostolus pecrus eum uerauir tut edĩ omnipotentis
extimt PTEM IDEM POST PAUCA¬
Sectae carpocratis fuisse creditur quaedam marcellina
quae colebat imaginem illũ & pauli & omeri & pitagorȩ adoran¬
do incensumq: ponendo
ITEMIESE INEPISTOLA ADDIOS CORŨ INT̃CETERA AUO
De monstrat qm̃ epicurus per imagines pluresse finxisse
et suis tradidisse. Democritus &iam iustere prehenditur
quiper imagines quamuis aliter quamepicurus sentiret
ad interiorem cultum per uenire arbitratus est
ITEM POST PAU CA
eepicuro quaetamen ut cogitet imagines dicit ab ipsis

Expanded text:
utendi feminis, nec Deum mundum fecisse dicebat; negabat etiautendi feminis, nec Deum mundum fecisse dicebat; negabat etiavem se credi volebat. Minervam vero meretricem quamdam Helenam, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et Helenae discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romae tanquam deorum simulacra auctoritate publica constituerat: in qua urbe apostolus Petrus cum vera virtute Dei omnipotentis exstinxit. » --Item idem post paucaSectae Carpocratis fuisse creditur quaedam Marcellina, quae colebat imaginem virorum et Pauli, et Homeri, et Pythagorae, adorando incensumque ponendo. » Item ipse in epistola ad Dioscorum, inter caetera: « Demonstrat quondam Epicurus per imagines plures se finxisse et suis tradidisse. Democritus etiam juste reprehenditur, qui per imagines quamvis aliter quam Epicurus sentiret, ad interiorem cultum pervenire arbitratus est. » --Item post pauca: « De Epicuro, quae tamen ut cogitet, imagines dictae ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
animum nrm̃ aut deresurrectione laetificat. aut depas¬
sione mulcet. Ideoque direximus tibi syrterias dua simaginẽ
dauimprobenedictione ut ab ipsomaligno defensassis cuius
sc̃o ligno teesse munitum credis.
ABOMINANDO EUERTUNTBREUITER DIC
TA SOEFICERE CREDIMUS NVNCCOR¬
TRAEOS QVIIN DEBITO CULTU EASCO¬
PVNT ETAD ORANT̃ ET SC̃AS NUNCU¬
SANTET SCIMONIAM SEPEREAS AD ST̃¬
QVI FATENTUR SICUT INILAEYNODO
GRECORUM IN SERTŨ IN UENIMUS SC̃ORUM
PATRU DICTA ADNECTENDO SUSIECIMUS
SEDUNDE PRIMUM ADORANDARUMIMAGINŨ
ORI GO IN OLE UERIT. PONERE NECESSARIUM
IU DI CAUIMUS
SCRIBIT IT AQUE BEATUS AUCUSTINUS INLIBRO
DEDIUERSIS HFRESIBUS
DUMONIU IASIMONE MAGOQUIBAPTTATUS APHI¬
lippo diaconosicut in actibus apostolorum legitur pecunia
uoluit ascis a postolis emere ut &iamper in positionẽ manꝰ ei
da retur sp̃sscs. bic magicis fallaciis deceperat multos: Do¬
cebat autem de testandam tur pitudinem in differenter

Expanded text:
animum nostrum de resurrectione laetificat aut de pasanimum nostrum de resurrectione laetificat aut de passione mulcet. Ideoque direximus tibi surtirias duas, imaginem m pro benedictione, ut ab ipsa a maligno defensus permaneas, cujus signo te esse munitum credis, ata sufficere credimus. Nunc contra eos, qui indebito cultu eas colunt, et adorant, et sanctas nuncupant, et sanctimoniam se per eas assequi fatentur, sicut in illa synodo Graecorum insertum invenimus, sanctorum Patrum dicta adnectendo subjecimus. Sed unde primum adorandarum imaginum origo inoleverit, ponere necessarium judicavimus. Scribit itaque beatus Augustinus in libro de diversis Haeresibus: « Simoniani a Simone Mago, qui baptizatus a Philippo diacono, sicut in Actibus apostolorum legitur, pecunia voluit a sanctis apostolis emere, ut etiam per impositionem manuum ei daretur Spiritus sanctus. Hic magicis fallaciis deceperat multos. Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
magine s inquit qua sa nobis tibi dirigendas perdulcidium
diaconumtuum rogasti. ualde nobis tua postulatioplacuit
quia illum in corde cota intentione quaeris. cuius
imaginem praeoculis habere desideras. ut uisio corporalis
cotidiana reddat exontum ut dũpicturã uides adillum
animo in ardescas: cuiuste imaginem uidere consideras
Abre non facimus sipercisibilia in uisibilia demonstramꝰ
amando desiderat quamuidere conatur. si contingit eã
adbalneum ire aut adeclesiam procedere fesftinus
in uiase praeparat. ut deuis ione bilaris recedat
scimus quiatu imaginem saluatoris nr̃i ideo non p&is ut quasi
dm̃ colas. sed obrecordationẽ filiidĩ ut in eius amore
re calescas. cuius nte imaginem uidere consideras. & nos
quidem non quasi ante diuinitatem ante ipsam proster¬
nimur. sed illum adoramus. quemper imaginem aut natũ
aut passum uelinthrono sedentem recordamur. &dũ nos
ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam filiũ dĩ reducimꝰ

Expanded text:
maginem illius, quem colis, tibi dirigendam, per Dulcerium, diaconem tuum, rogasti, valde nobis tua postulatio placuit, quia illum in corde tota intentione quaeris, cujus imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio corporalis quotidiana reddat exoptatum, et, dum picturam vides, ad illum animo inardescas, cujus imaginem videre desideras, ab re non facimus, si per visibilia invisibilia demonstramus. re sponsam amando desiderat, atque videre conatur, si contingit illam ad balneum ire, aut ad ecclesiam procedere, festinus in via se praeparat, ut de ejus visione hilaris recedat. Scimus quia tu imaginem Salvatoris nostri ideo non petis, ut quasi Deum colas, sed ob recordationem filii Dei ut in ejus amore recalescas, cujus imaginem videre desideras. Et nos quidem, non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus quem per imaginem aut natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur. Et dum nos ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam Filium Dei reducimus,
Abbreviated transcription (Latin):
daemonia aut simulacra mortuorum ut deos colere
coeperunt : quaeres in consuetudine uecustatis deducta
arbitratur rationis sibi ueritatem posse defendi
cum ueritatis ratio non ex consuetudine atque exuetus tate
sed ex dõ sit quia non uetustate ds̃ probatur. sed aeter¬
nitate quam obrem fides noncepta res. sed sine initio
est Indm̃ enim credere nostrum incipere est. Nam quod
creditur aeternum est. ET POST PAUCA¬
Quod colunt pagani postdm̃ est opus post opificemest̃
pagani colunt opera nosopificem. illi creaturam nosere¬
atorem factus homo coepit uenerari suum conditorem
quia & dignum est & causa hoc exegit
HIERE MIAS PROPHETA
Postbaalim inquit abierunt. quos didicerunt a patribus
sUIS PUNDE FUIERONIMUS
Ergo nec parentum nec maiorum error sequendus est
sed auctoritas scripturarum & dĩdocentis imperium
Uidentur autem sibi purgatioris essereligionis quidi¬

Expanded text:
daemonia, aut simulacra mortuorum, ut deos colere daemonia, aut simulacra mortuorum, ut deos colere coeperunt. Quae res in consuetudine vetustatis deducta arbitratur rationis sibi veritatem posse defendi, cum veritatis ratio non ex consuetudine atque ex vetustate, sed ex Deo sit, quia non vetustate Deus probatur, sed aeternitate: quamobrem fides non coepta res, sed sine initio est. In Deum enim credere nostrum incipere est: nam quod creditur aeternum est. » --Et post pauQuod colunt pagani post Deum est, opus post opificem est; pagani colunt opera, nos opificem, illi creaturam, nos creatorem. Factus homo coepit venerari suum conditorem, quia et dignum est, et causa hoc exegit. » Jeremias propheta: Post Baalim, inquit, abierunt, quos didicerunt a patribus suis. Unde Hieronymus: « Ergo nec parentum, nec majorum error sequendus est, sed auctoritas Scripturarum, et Dei docentis imperium.salmum CXIII: « Videntur autem sibi purgatioris esse religionis, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
sua & sehomines essedixerunt. non quo melio res non
essent olim mortius hominibus ioue at que mercurio¬
sed quo subgentilitatis errore honor eisdõ debitus de¬
ferretur . quod & depetro legimus. quicornelium se
adorare cupientem manu subleuauit & dixit. surge
Proinde sicut impia superbia siue hominum siue daemo¬
num sibihos diuinos honores exhiberi uel iubet uel
cupit ita piahumilitas uel hominum uel angelorum
scõrum haec sibi oblata recusauit. & cuideberentur osten¬
Sedds̃ ille quem coluerunt sapientes hebraeorum : &iam
caelestibus sc̃ĩs angelis et uirtutibus dĩ quos beatissimos
tamquam ciues in hac nr̃a pere grinatione mortali uene¬
ramur & amamus sacrificari uetat & coli intonans in
STITIONE IMAGINP VIN DICARE UOLVNT CONSVE¬
TUDINẼ SEQUICUPIUNT POTIUS QUÃUERITA
TIS AUCTORITATEM
In rationabile inquit uulgus aut apparentes umbras aut

Expanded text:
sua, et se homines esse dixerunt, non quo meliores non sua, et se homines esse dixerunt, non quo meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercuriosed quod sub gentilitatis errore honor eis Deo debitus deferretur, quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem, manu sublevavit et dixit: Surge,Proinde sicut impia superbia sive hominum sive daemonum, sibi hos divinos honores exhiberi vel jubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum, haec sibi oblata recusavit, et cui deberentur ostenustinus: « Sed Deus ille quem coluerunt sapientes Hebraeorum, et jam coelestibus sanctis angelis et virtutibus Dei, quos beatissimos tanquam cives in hac nostra peregrinatione mortali veneramur et amamus, sacrificari vetat et coli, intonans in rstitionem imaginum vindicare volunt, consuetudinem sequi cupiunt potius quam veritatis auctoritatem.estamenti: « Irrationabile, inquit, vulgus, aut apparentes umbras, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimarum fonte plangendum qui ha ec dicens non se
intellegit esse samaritam & iudaeum quicorpora mor¬
tuorũ pro inmundis habent & etiam uasa quae in eadem
domoruerint pollui suspicantur. sequentes occidentem
litteram & non spm uiuificantem. No fautem nondico
martrrum reliquias. sed nesolem quidem &lunam . non
angelos non archangelos nonseraphim non cherubim
&omne nomen quod nominatur & in prȩsenti sacculo &
in futuro colimus & adoramus neseruia mus creaturae
potius quam creatori quiest benedictus in saecula:
honoramus autem reliquias martrrum. ut eiuscuius
sunt martrres adoremus. honoramus seruos. uthonor
seruorũ redundet addñm quiait. qui uossuscipit mesuscipit
ITẼ IPSE ADUERSUS UICILANTI UM
Quis enim o insanum caput aliquando martrres adora¬
uit quis hominem putauit dm̃: nonne paulus & bar¬
nabascum licaonibus iuppiter & mercurius putarentur
& eis uellent hostias immolare. scderunt uestimenta

Expanded text:
lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intellegit esse Samaritam et Iudaeum, qui corpora mortuorum pro inmundis habent et etiam uasa, quae in eadem domo fuerint, pollui suspicantur sequentes occidentem litteram et non spiritum uiuificantem. nos autem non dico martyrum reliquias, sed ne solem quidem et lunam, non angelos, non archangelos, non seraphim, non cherubim et omne nomen, quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro, colimus et adoramus, ne seruiamus creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. honoramus autem reliquias martyrum, ut eum, cuius sunt martyres, adoremus, honoramus seruos, ut honor seruorum --Idem ipse adversus Vigilantium. « Quis enim, o insanum caput, aliquando martyres adoravit? Quis hominem putavit Deum? nonne Paulus et Barnabas, cum Lycaonibus Jupiter et Mercurius putarentur, et eis vellent hostias immolare , sciderunt vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
offeraturdõ quieos & homines & martrres fecit & sc̃ĩs
suis angelis cȩlesti honore sociauit : ut ea colebritate & dõ
uero de illorum uictoriis gratias agamus & nos ad imi¬
tationem talium coronarum atq palmarum eodem in¬
uocato in auxilium ex illorum memoriae renouationead¬
hortemur quaecum que igitur adhibentur religiosorũ
obsequia in martrrum locis ornamenta sunt memoriarũ¬
non sacra uel sa crificia mortuorum tam quam deorum
Acceptis primum lit teristuis non respondere superbia est
respondere temeritatis. dehis enim rebus interrogas
quae & pro ferre & audire sacrilegium est . Aisuigilan¬
tium qui ΚΑΓΑΑΝΤΙΦΡΑCΙN hocuocatur nomine
nam dormitantius rectius diceretur: osfȩidum rur¬
sus aperire & putorem spurcissimum contra scõrum
mantyrum proferre reliquias & nos quicas suscepimus
appellare cinerarios & ido latras qui mortuorum ho¬
minum os saueneramur dinfelicem hominem & omni

Expanded text:
offeratur Deo, qui eos et homines et martyres fecit et sanctis offeratur Deo, qui eos et homines et martyres fecit et sanctis suis angelis caelesti honore sociauit, ut ea celebritate et Deo uero de illorum uictoriis gratias agamus et nos ad imitationem talium coronarum adque palmarum eodem inuocato in auxilium ex illorum memoriae renouatione adhortemur? Quaecumque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martnon sacra vel sacrificia mortuorum tanquam deorum. » byterum: « Acceptis primum litteris tuis, non respondere superbiae est, respondere temeritatis. De his enim rebus intquae et proferre et audire sacrilegium est. ais Uigilantium, qui κατὰ ἀντίφρασιν hoc uocatur nomine — nam Dormitantius rectius diceretur — os fetidum rursus aperire et putorem spurcissimum contra sanctorum martyrum proferre reliquias et nos, qui eas suscipimus, appellare cinerarios ex idolatras, qui mortuorum hominum ossa ueneremur. o infelicem hominem et omni
Abbreviated transcription (Latin):
dientibus perfruuntur. sed magis eos diligimus qm̃ et
nos tale aliquid sperare a communi dño iusssumus
quarehonoramus cos caritate non seruitute: nec eis tem¬
pla constituimus. nolunt enimse sichonorari a nobis
quianos ipsos cumboni sumus templan sum midĩ
esse nouerunt
ITEMIESE INLIBRO .UIII. DE CIUITATEDI
ane nec mar trribus templa sacerdotia sacra & sa¬
crificia constituimus. qm̃ non ipsi sed ds̃ eorum nobis est
ds honoramus sane memorias eorum tam quam scõrum
hominum dĩ quius que ad mortem corporum suorum
proueritate certarunt. ut in notesceret uera religio
falsis fictisq conuictis. quod etiam siqua antea
sentiebant timendo reprimebant. quis autem audiuit
aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare &iã
superscm corpus martrris addĩ honorem cultumq
constructum dicere in precibus. offero tibi sacrificium
petre uel paule uelcrpriane . cum apud eorum memorias

Expanded text:
dientibus perfruuntur, sed magis eos diligemus, quoniam et dientibus perfruuntur, sed magis eos diligemus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute, nec eis templa constituimus: nolent enim sic honorari a nobis, quia nos ipsos, cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. » Item ipse in libro VIII de Civitate Dei: « Sane nec martyribus templa, sacerdotia, sacra et sacrificia constituimus, quoniam non ipsi, sed Deus eorum nobis est Deus; honoramus sane memorias eorum tanquam sanctorum hominum Dei, qui usque ad mortem corporum suorum pro veritate certarunt, ut innofalsis fictisque conuictis; quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare, etiam super sanctum corpus martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum aput eorum memorias
Abbreviated transcription (Latin):
Noliinclinari angelis ut eis sacrificandum putes. nec bo¬
nis & scis noluntenim quando facis nonte diligunt
diligunt autem sicum eis adores quemadorant
ITẼ IDEM IN LBRO DE QUANTITATE ANIMAE¬
Homo autem quilibet alius quamquam sapientissimus &
perfectissimus. uel prorsus quaelibet anima rationis compo
at queb eatis sima amandatantum modo et imitan daest
ciq promerito at que ordine quodei congruit defe ren¬
dum. Nam dñm dm̃ tuum adorabis. & illisoliseruies¬
ORIGENIS IN EPISTOLA ADROMANOS
Cum possent homines dm̃ agnoscere ab eiuscultu declinan¬
tes adimagines hominum adorandas & anim alium de¬
uerterunt ut enimbreuiter & omni inunum collecta defi¬
Nonsitergonobis religio cultus corporum aederiorumn
atque caclestium sed eius cuius contemplatione beati sunt:
neque enim & nos uidendo angelum beatisumus. sed uiden¬
do ueritatem qua & iam ipsos diligimus angelos. Nec
inuidemus quod ea paratiores & nullis molestiis interpe¬

Expanded text:
Noli inclinari angelis, ut eis sacrificandum putes, nec bonis et sanctis: nolunt enim, quando facis, non te diligunt; diligunt autem, si cum eis adores quem adorant. » Item idem in libro de Quantitate animaeHomo autem quilibet alius quanquam sapientissimus et perfectissimus, vel prorsus quaelibet anima rationis compos atque beatissima est amanda tantummodo atque imitanda est, eique pro merito atque ordine quod ei congruit deferendum. Nam Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli serviesOrigenes in Epistola ad Romanos: « Cum possent homines Deum agnoscere ab ejus cultu declinantes ad imagines hominum adorandas et animalium, deverterunt. Ut enim breviter et omni in unum collecta defiNon sit ergo nobis religio cultus corporum aetheriorum atque coelestium, sed ejus, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelum beati sumus, sed videndo veritatem, qua etiam ipsos diligimus angelos, nec invidemus, quod ea paratiores, et nullis molestiis interpe
Abbreviated transcription (Latin):
do reus aꝓpareit prohibetur Alterauero quacillum idipsũ
egis se. ceterosq ut hocfaciant docuisse perhibetur
Sedabẽt hoe a einto talique generali catholice etdesie magis¬
tro ut quiun iuersas perplexas scripturae quȩstiones quae
sibi contrariȩ ui debantur ei que adexplanandũ ueltractan¬
dum oceurrerunt numquam dis sidentes relinquere consu¬
euit sua sibimet dicite discordantia reli quis set
lis ita propter uitandam huius modi temeritatem sum mati
prnemissis Nunc uidendum utrumei quis quam catholi¬
corum patrum quamuis eis pecialiter fortasse talis seri¬
bendinetes sitas minime in cumberet inceteris tractatib
sens talȩ aliquid inditum habeat in quo eius dẽ patris
sensui de imaginibus concors esse uideatur
Ccce enimbeatus ambrosius antiquus ecdesiae dĩproba¬
bilis doctor ita inepistola pauli ad romanos tractans dit
Quaratione quaue auctoritate imagines angelorũ

Expanded text:
do reus appareat, prohibeatur; altera vero, quae illum ad ipsum do reus appareat, prohibeatur; altera vero, quae illum ad ipsum egisse, caeterosque ut hoc faciant docuisse perhibeatur. Sed absit hoc a tanto talique generali catholicae Ecclesiae magistro, ut qui universas perplexas scripturae quaestiones, quae sibi contrariae videbantur, eique ad explanandum vel tractandum occurrerunt, nunquam dissidentes relinquere consuevit, sua sibimet dicta discordantia reliquisset. His ita propter vitandam hujusmodi temeritatem summatim praemissis; nunc videndum, utrum ei quisquam catholicorum patrum, quamvis ei specialiter fortasse talis scribendi necessitas minime incumberet, et in caeteris tractatibus suis tale aliquid inditum habeat, in quo ejusdem Patris sensui de imaginibus concors esse videatur. Ecce enim beatus Ambrosius antiquus Ecclesiae Dei probabilis doctor, ita in epistola Pauli ad Romanos tractans ait: « Qua ratione, quave auctoritate imagines angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
andẽ ad orationẽ imaginũ dictumesse itaut dictũ est: quan¬
tomagis sicut supra factum est ordo uerborum suo restitu¬
atur in ordine. omnemquem cumque obnimiã simplicitatẽ
errantem in eo quod beatum scãe dĩ ecclesiae doctorẽ ad¬
uersũ seipsum sensisse aestimabat corrigere poterit. insuꝑ
etiam si quemquam subtilius intelligentẽ hoc neglegentius
minusue intente legere contigis set. facillime seipsumdi¬
iudicante cur aliquando aliter senserit. ad sobrium in¬
tellectum reuocare poterit. Si quis autem quod quidem
a sane sapientib: omnibus absit. magis suũ sensũ sequendo
illum uoluerit condempnare quam se corrigere. Nullidu¬
biũ quin merito ab uniuersa. maximettimen a scã dĩromana
ecdesia debeat condempnari. Nequaquam enĩfieri potest
ut hae duae sententiae sibimet contrariae non existant.
una qua populus ab adoratione i maginum ne criminis idagen¬

Expanded text:
amdem adorationem imaginum dictum esse, ita ut dictum est? quanamdem adorationem imaginum dictum esse, ita ut dictum est? quanto magis, sicut supra factum est, ordo verborum suo restituatur in ordine, omnem quemcunque ob nimiam simplicitatem errantem, in eo quod beatum sanctae Dei Ecclesiae doctorem adversum seipsum sensisse aestimabat, corrigere poterit. Insuper etiamsi quemquam subtilius intelligentem hoc negligentius minusve intente legere contigisset, facillime seipsum dijudicante, cur aliquando aliter senserit, ad sobrium intellectum revocare poterit. Si quis autem, quod quidem a sane sapientibus omnibus absit, magis suum sensum sequendo illum voluerit condemnare quam se corrigere, nulli dubium, quin merito ab universa, maxime tamen a sancta Dei Romana Ecclesia debeat condemnari. Nequaquam enim fieri potest, ut hae duae sententiae sibimet contrariae non exsistant, una qua populus ab adoratione imaginum, ne criminis id agen
Abbreviated transcription (Latin):
tatem sedillum adoramus et cetera quod taleest acsiregi
inhironosedentidicas. Nosquidem orex nonquasi ante diui¬
nitatem ante te prosternimur. sed illumadoramus quem
damur natum aut pas sum. uel inthrono sedentem cuiusimi¬
tator estu. sedens inthrono. Numquid tali dicto mox conse¬
quens est ut eundem regem ad orare compellar sedentem
inthirono Ita nec ineo quod dicitur Nosquidem non
quesi ante diuinitatem ante ipsam prosternimur sedillũ
adoramus & cetera Ad imaginum adorationẽ inuitamur
quia sicut in multis diuinȩ auccoritatis uoluminibus sen¬
tentias ordine uerborum praepostero scriptas inuenimus.
ita quoque factumesse eosensu ut supra dictum est hoc
in loco minime dubitamus
Cumenim ibi scriptumsit. Nosquidem non quasi antediui¬
nitatem ante ipsam prosternimur. quis non anim aduertat
idipsummagis refutando quamimperando uel adorando e¬

Expanded text:
tatem, sed illum adoramus, etc. Quod tale est, ac si regi tatem, sed illum adoramus, etc. Quod tale est, ac si regi in throno sedenti dicas: Nos quidem, o rex, non quasi ante divinitatem ante te prosternimur, sed illum adoramus, quem damur natum, aut passum, vel in throno sedentem, cujus imitator es tu sedens in throno. Nunquid tali dicto mox consequens est, ut eumdem regem adorare compellar sedentem in throno? Ita nec in eo, quod dicitur: « Nos quidem non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus, » etc., ad imaginum adorationem invitamur, quia sicut in multis divinae auctoritatis voluminibus sententias ordine verborum praepostero scriptas invenimus, ita quoque factum esse eo sensu, ut supra dictum est, hoc in loco minime dubitamus. Cum enim ibi scriptum sit: « Nos quidem non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, » quis non animadvertat, idipsum magis refutando, quam imperando, vel adorando, e
Abbreviated transcription (Latin):
nae eccłae sustinere nonualet. Quod etsi paupertas insipi¬
entiae nr̃ae id intelligere nonualet melius ut contra in si¬
pientiam suam quam contra tantam adõ datam sapientiã
in surgere praesumat Sed etsi ipsum modicum sensũ
nostrum uirtus misericor diedĩ aliquantulum in lumi¬
nare dignatur. quomodo id ipsum contrarium sibi non sit
facillime intelligitur. Nam quia ab imaginum adora¬
tione ad orantes compescuerit. Nulla dubitatio est In eo
uero quod ad secundinum scripsit. Nos quidem non quasi ante
diuinitatem. ante ipsam prosternimur sed illũ ad oramus
quemperimaginem natum aut passum uel inthronoseden¬
tẽ recordamur ibiut praemissumest acsi sibimet c̃traria
dixerit. Intelligentia e nr̃ae secaligo confundit : Sed ne
nos non necessaria ignorantia id nonintelligendo diutius
torqueat sensus eiusdem sententiae talis est:
Nosquidem ante ipsam non prosternimur quasi ante diuini¬

Expanded text:
nae Ecclesiae sustinere non valet, quod et si paupertas insipinae Ecclesiae sustinere non valet, quod et si paupertas insipientiae nostrae id intelligere non valet, melius ut contra insipientiam, quam contra tantam a Deo datam sapientiam insurgere praesumat. Sed et si ipsum modicum sensum nostrum virtus misericordiae Dei aliquantulum illuminare dignatur, quomodo idipsum contrarium sibi non sit facillime intelligitur. Nam quia ab imaginum adoratione adorantes compescuerit, nulla dubitatio est. In eo vero, quod ad Secundinum scripsit, « nos quidem non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus, quem per imaginem natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur, » ubi ut praemissum est, ac sibimet contraria dixerit, intelligentiae nostrae se caligo confundit. Sed ne nos non necessaria ignorantia id non intelligendo diutius torqueat, sensus ejusdem sententiae talis est: Nos quidem ante ipsam non prosternimur, quasi ante divini
Abbreviated transcription (Latin):
aut deresurrectione laetificat autdepassione mulcet
Id eo que direximus tibi systerias duas etimaginem saluato¬
lorum per supra dictum filium nostrum diaconem. etuna cun¬
cruce lauem probenedictione ut ab ipso maligno defensus
sis cuius scoligno teesse munitum credis
HUC USQUE EPISTOLA GREGORII
Sed quia hic ordo uerborum ita praeposterus atque
a non in telligentibus confusus uideri potest. ut nisi caute
consideretur : ita a non nullis minus capacibus intelligi
possit: quasibeatus gregorius id qđ prius omnib inlicitũ
esse praedixit se fecisse sibiq faciendi licitum esse teste¬
tur : quod quam absurdum : quamq contrascãedĩ eccłae
religionem detanto ecclesi astico doctore sentire indig¬
num sit nullus quidicta eius scrutando uellegendo
cognouit ignorare ꝑmittitur. Namut sibimetipsi c̃tra¬
rius ẽe debeat iustitia uł rectitudo scẽ dĩ maximeq roma¬

Expanded text:
aut de resurrectione laetificat, aut de passione demulcet. aut de resurrectione laetificat, aut de passione demulcet. Ideoque direximus tibi surtarias duas, imaginem Dei Salvatoper supradictum filium nostrum diaconum, et unam crucem et clavem pro benedictione, ut ab ipsa a maligno defensus permaneas, cujus signo te esse muni» Huc usque epistola Gregorii. Sed quia hic ordo verborum ita praeposterus atque a non intelligentibus confusus videri potest, ut nisi caute consideretur, ita a nonnullis minus capacibus intelligi possit, quasi beatus Gregorius id, quod prius omnibus illicitum esse praedixit, se fecisse, sibique faciendi licitum esse testetur: quod quam absurdum, quamque contra sanctae Dei Ecclesiae religionem de tanto ecclesiastico doctore sentire indignum sit, nullus, qui dicta ejus scrutando vel legendo cognovit, ignorare permittitur. Nam ut sibimetipsi contrarius esse debeat, justitia vel rectitudo sanctae Dei maximeque Roma