comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos uł potuis suꝑta nos in ip̃a uers¬
tate conspicimus. Iuũ gͦ auẽ sic iuixisse cre¬
dimus ex hoc ꝙ iudemus diligimꝰ. et nisiꝰ
ritin̾emꝰ. Si nescio auomodo ampluis ⁊
implius forms karitatem excitamur ꝓ fidẽ
qua credibilius auxisse sic auauẽ ⁊ sp̃ẽ aua
nos quoͣ no possemus iuere qui homines
suus exeo quod aliqui homines ita uix¬
erurt minime disꝑamus uthec desidemus
ardencim ⁊ ficencius ĩ cemur. ita et ip̃orum
intã facit anob̾ diligi forme alius disectio¬
ut anͣto fiagrancuis diliginus d̾ni. tanto
certuis seremusq uideamus qua ind̾o con¬
spicimns mamuutabilem formam iusticie
ualec gͥfides adcognicionẽ et ad duectionem
di nõ canqm̃ ommno in cogniti aut ommino
ñõ dilecti s quo cognostatur mamfestius et
quo firmus diligatur.
uid est añt dilectio et karitas. quã tonto¬
pe scriptura diuina laudat et pͥdidas¬
pdicat insi amor bom. anior aũt alicus
amantis est. et amore aliꝙͥ amatur. Etce

Expanded text:
apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi retinemus. Sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae charitatem excitamur, per fidem qua credimus vixisse sic aliquem; et spem, qua nos quoque ita posse vivere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita vixerunt, minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobis diligi formae illius dilectiout quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiaeualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur.uid est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
cio ẽ d̾m c̃te diligit aui diligit dilectio¬
nem. Dnlectionẽ añt nc̃ce ẽ diligit᷑ qui
diugit frẽm. Et ie id̾o paulo post ait
nõ põt dm̃ dilig̾e quẽ ñ uidet qui frẽm
ariẽ iudit ño diligit ͥ qr hec illi causa e

Expanded text:
iligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est
Abbreviated transcription (Latin):
Ocd̾o set ⁊̃ deum ẽẽ tanta ãuocoritate pdi¬
can. cuiꝰ de dilectione diligimꝰ frẽm de
d̾o aigimiꝰ frẽm nec fier potest ut eãd̾
dilectionẽ icipue diligamus. aua fr̃em di¬
ugunis. uñ colugitur duo ma p̃cepta nõ
ponsesme sine ĩuicẽ. om̃ quipte d̾s. dilec

Expanded text:
d etiam deum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus di
Abbreviated transcription (Latin):
nouit potẽaiꝰ ẽẽ ꝯm̃gi oĩpotenti pia nolũ ͭͤ¬
mescant qui talia nõ possunt Itaq ip̃e do¬
ens ut mirantes doceret ampliora et tem¬
ꝑalib insolitis ũtentos atm suspensos ad es¬
na atq interiora ꝯu̾terec uenite in quio ad
me ai iaboratis et ouerati eitis. et ego nos
reficiam. Tollite ugum meum suꝑ u̾os. ⁊
nõ dixxit discite ame ama triduanos mor¬
tuos suscito. si ait. Discite a me quia unt¬
tis sum es himulis corde potentior em̃ est
et tucior ualidissima humilitas: qm̃i uẽ¬
cossissĩa celsitudo. Et id̾o sequit᷑ dicens. et
inuemetis reamẽ aĩab nr̃is. duectio eĩ
nõ inflatur et deus dilectio est etfideles ĩ
duectione ad qui escunt illi reu̾citãti ab
strepicu aui foris ẽ ad gaudiĩ fuencia. Ecce

Expanded text:
nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntamescant qui talia non possunt. itaque ipse doens, ut mirantes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
lectio ꝑximi ad ꝑfatione p̾cipi uidecut. ⁊ taceri
dilectio dei tum mnitoq p̾cipito iex pendeat
et ꝓpħ̾e . s et hoc id̾o. quia et qui ꝑtĩm dili¬
gat.dens aũ duectio est et qͥ manet in dilecti¬
cione in d̾o manet. Cõseqñs gͦ est. ut p̾cipue
ces que mũdo presunt uł partib mũd au¬
ferutur ab eo iongeq iactantur nõ int̾¬
nallis locoꝵ s diu̾sitate affectuũ ext̾̃ĩus
em̃ conantur ire et ĩt̾niora sua desetñt. quil
int̾ior est deus uciq itaq ⁊̃ sialiqmͣ scãm
celestem potestatẽ us audierĩt uł utc̃q cogͥ¬
u̾int. fcn magis euis aꝑpetunt ane bnana
mirant᷑ ĩ firmitas ñmiitãtur pietatem

Expanded text:
lectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri dilectio Dei, cum in utroque praecepto lex pendeat etae. Sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligat. Deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in Deo manet . Consequens ergo est ut praecipue es, quae mundo praesunt vel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque jactantur; non intervallis locorum, sed diversitate affectuum: exterius enim conantur ire, et interiora sua deserunt, quibus interior est Deus. Itaque etiamsi aliquam sanctam coelestem Potestatem vel audierint, vel utcumque cogitaverint, facta magis ejus appetunt quae humana miratur infirmitas, non i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽn cie uł tres ꝑ sonas miam ẽentiam dicimus
tres aut̃ ꝑ sonas exead̾ eẽntia nõ dicimins. quasi
aluid ibifit quod eẽntia ẽ. aliud ꝙ ꝑsona: sic̃
tres statuas exeod̾ auro possimins dice. alud
em̃ est illic ẽẽ aurum aliud eẽ statuas. et tñ
dicintur tres homines una natura. uł tres ho¬
mines eusd̃ nature possunt ⁊̃ dici tres homi¬
nes exead̾ natura qm̃ exead̾ naltura et alii tres
tales homines possunt exift̾e muia uͦ eẽncia
eẽntia põt exist̾e. Deinde nhul rebus nõ tantũ
est uinis homo qnͣtum tres hõies simui et płas
auquid aliquid sunt homines. duo qm unuis
homo. Et instatius equalib plus auri est tres
simul qmͣ sigłe ẽtminus aun est una qm due¬
.sit ind̾o nõ ita ẽ. Non em̃ maior eẽncia est
pat̾ et silius et salmi et sp̃t sirn qmͣ solꝰ pat̾

Expanded text:
essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero eessentia potest existere. Deinde in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. At in Deo non ita est: non enim major essentia est Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
est nom̃ sp̃ale siguli quicq homines q sint
adeam ꝑtinet quod homo̾ sit. Eñ uero autũ difim¬
ero non solo statue si auree fuerint set et amili et
si quid alind̃ deauro fu̾it ad aurum ꝑtinebit. Et si
nich in de fiat aurum dicitur: quia ⁊̃ si nõ sunt au¬
ree: nõ id̾o nõ erat statue. It nilla sp̃es excedit
diffucionẽ genoris sui. Cum em̃ diffimero aĩal¬
qm̃ gem̾s sui. cum em̃ huiui sp̃es est equutͥ
omĩis eauul ammal est nõ aũt statua quod¬
om̃is aur̾ est qd̾o amͣuis intrib statuis aureis
recte dicamis tres statuas aurum uinũ. non
tñ ita dicamus ut gemis autum sp̃es uero sta¬
tuas intelligamuo. nec sic gͦ timitatem dici¬
nna tres ꝑsonas uł substancias unã eẽntiã
et imũdeum tanqm exima mat̾ia tria que¬
dam fubfistant ⁊̃ si quid illud ẽ in bis tribus aliud¬
ex plicatũ sit. nõ em̃ aliquid anud eins ẽẽncie
ẽ pt̾ istam trinitatem. tamen tres ꝑ sonas ciiss̃

Expanded text:
st nomen speciale, singuli quique homines qui sunt ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species excedit definitionem genus species est equus, omnis equus animal est, non autem statua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita dicimus, ut genus aurum, species vero statuas intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicimus tres personas vel substantias, unam essentiam et unum Deum, tanqillud est, in his tribus explicatum sit. Non enim aliquid aliud ejus essentiae est praeter istam Trinitatem: tamen tres personas ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ant quia instꝰ ẽ aut ut sit instꝰ. Sic em̃ diligu
ꝓximum tanqmͣ se ip̃m. sine ullo ꝑitulo. qui
em̃ alit̾ se diligit in iuste le diugit᷑. qm̃ se ad ho
diligit ut sit in uistꝰ ad hoc gͦ utst malꝰ: ac
ꝑ hoc iam nõ se diugit. ani em diligit mia̾tatẽ
ua pp̃ nõ ẽ p̾cipne uidendum in hac questio
ne detrmitate nob̾ ẽ. et de cognoscendo d̾o
insi amo sit uera dilectio minto nero ꝯuid sit
bilectio. Ea omppe duectio dicendã one uetu ẽ
aliqũid cupiditas ẽ. Atq ita cupidi ab usiue
dicuntur dilig̾e auc̃ad mod̾ cuꝑe ab usiue
dicunt᷑ qui diligunt. hec ẽ aũt uera dilectio.
ut in herentes ueritati iuste uinamus et sd̾o ꝯ¬
tempnamꝰ omma temꝑalia p̃amore hominũ
quo eos uolumus iuste uiu̾e. Ita em̃ ⁊mori pro
fr̃b utilit̾ ꝑati ẽẽ poterimꝰ auod nos in exemplo

Expanded text:
st aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem,  praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimus, quod nos exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
amimũ am scĩa ata racione minta at morib¬
sua cuiꝙ distribuit. s ⁊̃ ut ip̃i use uiuant steq
morati siint sua cuiq distribuendo ut nemini
auicqmͣ debeant nisi ut inuicẽ diligant: Et
mide inheretur uli forme isi amando: auir gͦ
alumi diliginins quem credimꝰ uistum et nõ
dilignuns ip̃am formã ubi uidemꝰ quid sit iusdo
ammus: ut ⁊ nos uisti eẽ. possimus: An uero insi

Expanded text:
a atque ratione in vita ac moribsua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possi
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. Nõ em̃ alius aminus iustꝰ maĩo nõ¬
dum uisto aut sinõ ẽ. qnẽ ibi uidet. cum u¬
det et dicit quid sir aimmus iusti nec alibi
qmͣ in se nidet. cũ ip̃e nõ sit aminus iustus.
an illud ꝙuidet u̾itas ẽ mẽtior pͥsens aĩo
qui eam ualet intueri: Neq om̃s ualent ⁊¬
qui intueri uaiẽt. hoc aũ quod intuentur ñ
om̃s sunt. hoc ẽ nõ funt ⁊̃ ip̃i iusti cĩ: sicut
possunt uid̾e ac dic̾e quid sit iustoꝰ amius.

Expanded text:
videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus.
Abbreviated transcription (Latin):
s̃o meo ꝓferre possem ad ocsos hominẽ qͥ alex¬
andriami nouerunt. ꝓ fecta aut om̃s dic̾ent
nõ ẽ ip̃a. Ant si dic̾ent ip̃a est multũ mirarer
picturam eius ip̃am tam̃ ẽẽ nescirem s eis cre¬
derem qͥ uisam tenerẽt. Nõ añt ita q̃iud sit qͣn
uistꝰ. nec ito in uenio nec ita intueor. cũ id
eloquor nec ita ꝓborcum audior. nec ita ꝓbo cũ
audio quasi cale aliquid ocłit iud̾im aut ullo
orꝑis sensu dͥedicerim aut ab eis qui ita dẽdi¬
cissent atidͥerĩ. Cum eĩ dico etsciens dito iustꝰ
est aminus qui sciencia atq racione ĩuita ac
morib sua cuiq distribuit nõ aliqmͣ rem ab¬
sencenr cogito sic̃ cartaginẽ. aut sñgo ut possimi
⁊ młti si audiant aꝓpbabunt et quis quis me audit
aca scient̾ aꝓꝓbat apud se et ip̃e hoc idẽ cerint ⁊̃¬
si nõ sit ⁊ spe quod cerint. Iustꝯ uero cum u di¬
se ip̃m cerneret. insi apud se ip̃m illud mirabi¬

Expanded text:
num qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer,picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dise ip
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo uolet qͥsq iustꝯ eẽ auos ñ dum
est. Nõ eni uult quisꝙͣ ẽẽ quod nõ diligit
ut aũt sit iustꝰ qui nõdũ uolet utiq iustꝰ
ẽẽ. ut aũt uelit diligit iustum. diligit
iustñ nõ potest. si auid sit iustꝯ ignorat¬

Expanded text:
quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit justum non potest, qui quid sit just
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cor auquo nonmꝰ. S nõ est ista res cor
hoc inuemo cum quero ut hoc eloquar
nisi cpud me ip̃m et si in t̾rogem alumi¬
ꝙͥsit mstꝰ apud se ip̃m auent quid respõ¬
deat. Et auis auis hinc u̾m respõd̾e potuit
apud se ip̃m quod respond̾et ĩ uenit et car
apud me inuenirẽ deilla u̾bũ cum eam uellem
dice p̃i eñi phantasia eius in memoria mea u̾bũ
uł ĩ tacite nom̃ ip̃m ꝑ spacia temꝑin cogitatur
s ulud quod in animo meo cerno cũ hoc t̾ssilla¬
bum uoce ꝓferro uł añqͣm ꝑ feram sic et alexã¬
dnam cum eloqui uolo qm mĩamͣ uidi t̃sto
est apud me phantasina euis. Cum em̃a młtis¬
et credidissem audissẽ magnã ẽẽ illam urbem¬
cẽ sic̃ michi narrari potint. finxi aĩo imagi¬
nem eiui qm potui ⁊ ħ ẽ apuo me u̾bũ exꝰ

Expanded text:
in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corphoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carapud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
cum aꝑte meliori totũ appłłari placet. Id ẽ ab
amia ⁊ corpꝰ et animã ꝙ est totꝰ homo. Ita
quippe dictam megiptũ discendisse cum
animas. hoͣc.u. ꝓtot homĩb. It̃ cum dicimus
equum tuũ nõ eum eẽ qui meus est et t̾tiũ
alicuuus alt̾ius nec meũ ẽe nec tuũ. fatemur
tres ẽẽ et int̾to ganti quid tres resp̃odemus
tria It̃ cum dicimꝰ uonẽ non ẽẽ equm camẽ
uero nec bouem ẽẽ nec eqnũ tna quedã ditim¬

Expanded text:
a parte meliore totum appellari placet, id est, ab a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cumnque, pro tot hominibus . Item cum dicimus equum tuum non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus alia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bo
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut fari aliquo modo pos a grecis uł¬
semus. quod effari nullo modo pos a latuns¬
semus dictum est anr̃is grecie unan cesse fu̾it
iam diximiis. nõ alit̾ in sermone ñro esfabi
telligi et dum incelligatur saltẽ ĩ eigia¬
te quod dicitur platuit ita dici uł ita dic̾e̾tur
ali quid cum aner̾etur quid tna siñt qire tͥa
et̃ fidee  neta ꝓminciat cum et patrem non
dei nec patrem dicit ẽt̃. nec filium. cum gͦ¬
le nom̃ quo ꝯplectemur hec tria neque oc¬
cͣit aunno qr excedit suꝑ eminençia diuitatis
usitatis eloqͥi fal facłtato. ueriꝰ em̃ cogitatur
eñ dicimꝰ uon eundẽ ẽẽ iacob qui est abrahã
isaac aũt nec abraham ẽẽ nec iacob tres itt
S cum quentur quid tres respondemustres
hões nomine sp̃ali eos płał⁊t̾ appellantes. gen̾¬
au aũt si dicanus tria aĩalia hõ em̃ sicut ue¬
t̾es diffimerunt aĩal ẽ rõnale. mortale aut
sicut scripture ñr̃e ioqui solẽt. tres aĩas cã

Expanded text:
bus, ut fari aliquo possemus modo, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentjam diximus, non aliter in sermone nostro, telligi . Et dum intelligatur saltem in ate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem non Dei nec Patrem dicit esse nec Filium. Cum quod complectamur haec tria, neque ocit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
utique fontem uite qm apud te in quid fõt
uite et lumine tuo indebimus lumen. qr
licut pat̾ habet uitam insemet ip̃o sic dedit
filio habere uitam insemet ip̃o et erat ui¬
men uerum ꝙ illuminat omẽ nominem
uenientem inhuc mũdũ et lumen hoc u̾¬
bum erat apud deuin: si et deus etat u̾bum
deus aũt lumen est et teuebre meo nõsut
ulle. lumen u̾o nõ corꝑale. s sp̃uale s̃pua⁊¬

Expanded text:
utique fontem vitae: Quoniam apud te, inquit, fons vitae. In lumine tuo videbimus lumen ; quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso . Et Et erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; et lumen hoc Verbum erat apud Deum, sed et Deus erat Verbum. Deus autem lumen est, et tenebrae in illo non sunt ullae. Lumen vero non corporale sed spirituale; nequ
Abbreviated transcription (Latin):
uł augen bobonum potest insi auod exa¬
no uono uonũ est. Ad hoc seagitur gͥ animꝰ
oñtit ut bono sit a quo habet᷑ ut ammꝰ sit
tunt gͦ uoluntas nature ꝯgruit ut ꝑfici¬
atur ĩ bõ aĩmꝰ. cũ alld̾ bonũ diligit ᷑ aũt ꝯ¬
u̾sione uolutatis: unde est. ⁊ illud auod
nõ ꝯmittitur nec au̾sione uoluntatis. A¬
cum ⁊ hoc tam bonũ sit corꝑe meliꝰ. hoc a
mittit uoluntas ꝙ noliĩtas adipi ͭ
Iam em̃ erat aiꝰ qͥ ꝯu̾ts cid id uellet a quo
utrũ ẽẽ debr̃ent an debeat quicꝙꝵ eẽ de¬
buisse aut deb̾e ꝯp̾hendimus. Et nͥ uide¬
mus ẽẽ nõ potinqe insi ẽẽ debnisset qͥc

Expanded text:
vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Acum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat autrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitnũ qͦseniuunt deo nuitantes atq ilsantes
neq si õs cum sint milia miliũ munũ collati
uns siant nec tale aliouid deꝰ ẽ nec si cesdem sp̃s¬
p̃c sino corꝑib cogites quod quid̃ carnali car¬
nali cogitaciour diffitilimũ ẽ. Etce inde si potes

Expanded text:
arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantesarbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantesnec si omnes cum sint millia millium in unum collecti unus fiant, nec tale aliquid Deus est, nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Memores
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est tinitas deus unus solus mag debeat¬
mis. uerꝰ uetax. ueritas. quẽ si cogitare co cogitq
nam᷑ qnͣtũ siuit et donat nullꝰ cogitetur ꝑ rs
ꝯpago uracture sic̃ tricorꝑẽ gerionẽ fabulefe¬
tunt. S quicaiud ammo tale occurnt ut maiꝰ
ĩ trib qm in singulis. minusq muno qmͣ duob
sine ulla dubitacõne respuat᷑. Ita em̃ respuit᷑
omnẽ corꝑeum.In sp̃ualib aũt omẽ mutabi¬
le ꝙ occͤrent nõ putetur.di. Nõ em̃ ꝑue noticie
pars est. cum ce ꝓfundo iste in iiã silmmitatẽ respira¬
mus si añteqm scire possumus. quid sit deus: pot¬
sumus iam scire quid nõ sit. Nõ est em̃ certe nec
nec quicquio tale nõ uidemus ⁊ ẽ fortassis ĩ colo
nec si augeas imaginacõne gogitemus cogitacõił
lucẽ soł qnͣtũ potes siue aͦ sit maior siue qua fic¬
mat suic quo sit clarior milies tantũ aut in¬
miciabilit̾: n hoc ẽ deus nec sicut cogitantur
angłi mũdi sp̃t celastia coͣr ĩspitantes atabẽ ad q¬

Expanded text:
sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ. utrũ aũ illa fricies marie fu̾it. que oc¬
current aĩo cũ ista lacuum᷑ aut recordamur
nec nommꝰ ommino nec credimꝰ. Itaqr hic salua
fide licet dic̾e forte talem hẽbat fuciom. forte
ñetalem. forte aũt de uirgine x natꝰ ẽ nomo¬

Expanded text:
novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ce nisi bonũ qr bona ẽ t̾ra altitudine mõ¬
cumi. ⁊ tẽꝑam̃to colliũ et planicie cãpor bonũ
p̃dium omenũ. et fertile et bona domus pa¬
tibus menbris oispõita ⁊ ampla et lucida ⁊
⁊ tudine ⁊ bona fucies honinis dmmĩsa paulit̾
et affecta hẏlant̾ ⁊ luculente colorata et bonus
animus amicit ꝯ sensionis dulcedine et amo¬
ris fide ⁊bonuis iur uistus ⁊ bone diuicie qr fa¬
tile expediunt. ⁊ bonũ celum cumsole et
lima et stellis suis ⁊ boni angłi sca obedien¬
cia ⁊ bona locutio suaiit̾ docens et ogrnout̾
ius aliud alio melius cum uere iudicamꝰ
remus aliquid et aliud alii p̾poneremus
Sic. amandꝰ d̾s nõ hos et illud bonũ s ip̃m
bonũ. querẽdũ em̃ bonũ amme ñ cui sꝑ suꝑ¬
nolitet iudicando. set cui hereat amando.
Et quid hoc insi deus nõ uonꝰ auimꝰ. aut bonꝰ
angelus aut bonũ celum s uonũ uonũ. Sic
om̃ forte fuciluis adu̾titut. quid uelim oic̾e¬

Expanded text:
 bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, etudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter itantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamusremus aliquid, et aliud alii praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ił. pudeat a̾ cum alia nõ ament᷑ nisi qr
bona sunt eis inherendo nõ cimare bonũ
ip̃m uude uona sunt. Illud ⁊̃ quod aminus
tantum quia ẽ animus nõ duni ⁊̃ eo modo
bonus quo se ꝯu̾tit ad inꝯmutabile. bonũ
set ut dixi tantum aĩmꝰ. cum tta nob̾ pla¬
cet ut eum om̃n ⁊̃ uici corꝑee cũ uene ĩ telli¬
mus p̃fetanuis. nõ nise ip̃o nob placet
s milla arte aua factusẽ. Inde em̃ aꝓpba᷑

Expanded text:
ris. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia ris. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua fac
Abbreviated transcription (Latin):
tat qui ag̾ec ut ẽẽt. ut aũt sit bonus omi¬
mus indo agend̾ ẽẽ ẽs uoluntate. Nõ quia
id ip̃m quo amnus ẽ nõ ẽ aliquid boni
Nã Eeĩam dicitur et uetissime d̾ corpe
melior. s id̾o nõ dũ dicitur bonus anilri᷑
git ⁊ auia iaudalulis ille ꝑ fecto iste qui hoc
nõ agit urtuꝑbilis ẽ. cum uero agit hoc
studio ⁊ fit bonꝰ aniniꝰ insi se ad aliquid
conu̾tat ꝙ ip̃e ñ est: nõ põt hoc asserm. qͦ
se aũt qu̾tat utfit bonus ammul insi ad
bonũ cum hoc amat ⁊ apetit ⁊ ad ipicitur:
uñ se sirusꝯ auertat fiatq nõ bonus hoc ip̃o
quo se auertic abono insi maneat inse ild
bonum unde se auertit. nõ ẽ quo se tt̃m si
etis sine illis aue ꝑticipacõne uoni bona ft̃
ꝑ spic̾e ip̃m uonũ cius ꝑticipacione bona
sunt simul eñi ⁊ ip̃m irtelligis cũ audis.
hoc ant alud bonũ. Si gͦ potuens illis deccͣ¬
tis ꝑ se ip̃m ꝑ spice bomim ꝓspex̾is d̾m. Et
s liamoꝵ inheresis continuo beatificab̾¬

Expanded text:
 ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, git: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si eris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificabe
Abbreviated transcription (Latin):
misa corꝑm sicut occurrerit cogitanti spdaut
ꝓdest. s ad aliud aliquid utile quod ꝑ boc infi¬
memorant᷑ et cum intanta hõim multitu¬
dĩe quib ule litt̃e note sunt alus alit linͤa¬
et similiuis cogitet ittq mẽtum ẽ. Neqi eĩ
ibi occupatut fides nr̃a qua facie col ͣ fuerĩt
illi hõies sitantã qr ꝑ dei gr̃am ita iuxerunt
et ea gessetunt auescriptẽ illa testat᷑ hoc
ntile ẽ credẽ et nõ cesꝑand̾. et appetend̾. Nam
cogitacom diu̾sitate uinatur et fingitur
bre ẽ ꝙ sibi amimꝰ fingit ionge fortasse alit̾
mus statim hominẽ ẽẽ cognoscimꝰ uł no¬

Expanded text:
ut occurrerit cogitanti, quod aprodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insiommemorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincaet similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam cogitationum diversitate variatur et fingitur,bre est quod sibi animus fingit, longe fortasse alitermus, statim hominem esse cognoscimus vel ho
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ diliginus apłmi paulum. Qmi ĩ si nõ ea fa¬
cie fuit ꝙ̃ nob̾ uccłt de illo cogitantib ⁊ hoc peiitꝰ
ge nõ eanius noc sumus et illũ hoc fuisse et
animã eius corꝑi copulatã mortałis urasse
manfestum est. hoc gͦde illo credimꝰ ꝙ¬

Expanded text:
 diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ge non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credim
Abbreviated transcription (Latin):
dicius est homo ad imaginẽ. et id̾o nr̃a
ut unago trimtatis eẽt hõ nõ trrmitiai
equar sic̃ filius patri s accendens ut
dictum est quadã similitudine. sic̃ in
distantib significatur quedã uicinitas
nõ loci set cuiusdã ititacõnis. ad hoo
em̃ et d̾ reformamim inoiutate m̃tis
ũre . Qaub em̃ dicit. Estote itaq intita¬
tores di sic̃ filii dilectissu. Nouo em̃ ho¬
mui dicitur. Qui renonatur su
agnitione dei scdm imaginem eius
ꝗͥ creauit eum. aut si tam placet ip̃
disputandi necessiatẽ ĩ exceptis nomi¬
ut uno nomnis sehondeatur. cum q̃¬
nt ᷑ quid tria et diatres ibancias sine¬

Expanded text:
d imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nomiut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres substantias sive
Abbreviated transcription (Latin):
cõ. Ed dilectionestandum est ad illud ẽt
iumus quo ab sente nec eẽ possemus. cũ
em̃ ꝑfidem ad huo omuulamus nõ ꝑspẽm
nõ dum utiq indemus om̃ sicut id̾ ait
facie ad faciẽ quẽ tã młi iami nimo di¬
ligamus iuinꝙͣ indedunꝰ. S quis diligit
ꝙ ignorat . dtii ẽ aliꝙ et nõ diligi potost
cordes ama ip̃i dñi iidebunt insi ꝑ fidem
diligatur nõ pot̾it corm̃dari qͦ ad eũ uidend̾
sit aptũ ⁊ idoneuni. Ubi sunt em̃ illatͥa
p̃p que in aĩo eoificãda omiũ diuinor libror
machinam̃ta cõsurgunt fides. spes. s antas
insi mamnio credente ꝙ m̃dũ uidet et sꝑante
atq amãte auod credit : amnat᷑ gꝰ et quodig¬
nolatur. si tñ creditur. Nimirum aũt cauẽ¬
dimi esb ne credẽt aĩmꝰ id quod sĩ indi fingat
sͥ caiquid nõ est et sꝑet diligatq quod faisũ

Expanded text:
. Sed dilectione standum est ad illud et sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: cordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret dilig
Abbreviated transcription (Latin):
net ꝯ cum eam uido: nõ i ea uid̾o trmi¬
tatem. Inmo u̾o indes tͥnitatẽs. Li karitẽ
uides. Sĩ ꝯmouebo si pot̾o ut uide̾re te uide¬
as assit tãtũ pide ip̃a ut moueamur Rari¬
dace ad aliquod uonũ qr cũ diligimus Ra¬
nitatem. aliquid diligentem diligimus

Expanded text:
o, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ est ut deus dicatur sb̾sist̾e.. Ca .u. dc
Ehñs em̃ rebus recte intelligi᷑ sur stan st̃¬
manib subiectis sunt ea que cia E
in aliquo subiecto ẽẽ dicuntur sicur
color aut forma ĩ cor corpꝰ eĩ subsistit ⁊¬

Expanded text:
dignum est ut Deus dicatur subsistere: de his enim rebus recte intelligitur, in quibus subjectis sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur, sicut color aut forma in corpore. Corpus enim subsist
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ et filił. s noa ꝑsona. ita dici alicubi
solet neq in hac trinitate cum dicimꝰ ꝑ sonã
patris. aliud dicius qmͣ st̾stantiã. patuis
quo arca utsb̃stancia patris ir̃e pat̾ non
quo pat̾ est s quo esdita et ꝑ sona pattu. Nõ
aliud qmͣ ip̃e pat̾ est ad se quippe dicitur
d̾s et magnꝰ et bonꝰ et mistꝰ et siauid aliud
intelligitur tiinitas ne oĩo taceremus ĩ t̾roga¬
est eẽncia sp̃es aũt sẜ̾stancia sine ꝑ sona ut ñ¬
nulli sencumt ut so iͣtto quod iam dixi oꝑ¬
tria cum sit sp̃es equus aĩal gen. Neq em̃ sp̃es
nͥ pluralit̾ dicta est cogenus sigularit̾ cũꝙͣ dic̾e᷑¬

Expanded text:
Patris et Filii? Sed neque persona ita dici alicubi solet, neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca, ut substantia Patris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est; ita et persona Patris, non aliud quam ipse Pater est: ad se quippe dicitur Deus et magnus, et bonus, et justus, et si quid aliud intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogaentia, species autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, optria, cum sit species equus, animal genus. Neque enim species ibi pluraliter dicta est, et genus singulariter, tanquam dice
Abbreviated transcription (Latin):
net ad duuntatemi: set nͨ pat̾ et filnil simul ma¬
uis aliquĩsint qmͣ sp̃c sanct᷑ aut sigła queq
ꝑsona quelib tnum iniuus aliqͥo sit qmͣ ip̃a
trmitas. dicta sũt s ⁊ si sepuis ilsando repetũt᷑
familiatiꝰ quid̃ in notescunt. S ⁊ modꝰ aliquis
adhibend̾ ẽ d̾oꝵq scrpplitand̾ deuotissima pe¬
tate ut intellectum aꝑiat. ⁊ studm̃ ꝯtẽtio¬
nis ab sumat: quo poisit mte cerm eẽnca
neritatis sine uila mole siue ulla mutabilitace¬
te misericors atcendamus hec que modo int̾i¬
ore qmsuꝑiore tͣcͣtabimus crͣ sĩt ead̾ ẜuata
illata regula ut quod intellectui nr̃o nõ oum
eluxert a firmitate fidei nõ dupattat᷑. Dicimꝰ¬

Expanded text:
majus aliquid sint quam Spiritus sanctus, aut singula quaeque persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitatere misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitate fidei non dimittatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
ant ubi intelligat᷑ aliud alo uł panlulo mi¬
ꝑ sonaꝵ fit ꝯfusio nec tuł distinctio qua sit m¬
par aliquid. Q simtellectu caꝑe̾ nõ põt fide cã¬
tencatur donec illuscescat in cordib ille qui
ait ꝑppħam. Nisi credidentis nõ intelligetis

Expanded text:
alio vel paulo mipersonarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ desmat uł ile color uł illa for non adimã
quod illam uł ulam formam colorem uͤł reti¬
ne. res gͦ mutabues neq simplices ꝓpͥe dicuntur
illo adillum dicitur siꝙ sic̃ magꝰ. om̃ipt. ccꝰ
gẽncia si millo sit tãqm in subiesto. uñ ma¬
infestum ẽ dñm abusiue st̾am uocari ut
nomine usitatiore ĩtlsigatur eẽntia quod u̾e
ac ꝓpͥe d̾r dicit᷑ ita ut fortasse solum dm̃ dici
oꝑteat ẽẽnciam est em̃ uere solꝰ quia inꝯmu¬
tabilit ẽ. id lie suum nom̃ famulo suo moy¬
si enũciauit cumait. ego sum quisũ ⁊ dices ad
dicatur quod ꝓpͣa dicitur siuesb̾a quod abusi¬

Expanded text:
e desinat, vel ille color, vel illa forma, non adimunt quod illam vel illam formam coloremve retinere. Res ergo mutabiles neque simplices, proprie dicuntur illo ad illum dicitur, sicut magnus, omnipotens, sed in illo sit tanquam in subjecto: unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur; ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est, idque nomen suum famulo suo Moysi enuntiavit, cum ait, Ego sum qui sum; et, dices ad dicatur quod proprie dicitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
timitas. S quia nõ omnimodo ͤ quab fit
fiebat ila imago dei tanqmͣ nõ abillo nata
s ab illa creata huns res signficande causa
ita iago est ut adimagniẽ sit id ẽ nõ equat᷑
parilitate si quadãsimilitudine accedit. Nõ
em̃ iocor int̾uallis s similitudine acceditͤ
add̾m ⁊ dissmilitudine receditur ab eo. st̃
em̃ auiita distingunt ut imagiẽ uelint
cẽ filium nominẽ uero nõ inaginẽ s ad
imaginem. Refellit aũt eos apłs dicens
uii amid̾ nõ debet uelare capt. cum sit
mago et ⁊ głia dei. Nõ dixto ĩmaginẽ ad̾¬
s unago  Quetam̃ imago cum alibi
dicitut ad imagnẽ. nõ aua si ad fĩlinm
dicitur que inago eauał ẽ patri. Alioa̾n
nõ dic̾et ad imagmẽ mĩm. Qnomodo

Expanded text:
Trinitas. Sed quia non omni modo aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa ita imago est, ut ad imaginem sit, id est non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ilzami auoant talem ẽẽ credamus ata ita rem
qmͣ credimus ⁊ nõdum nouimus exꝑilitate
rel qmͣ nomimus diligamus: auod utiq non
ita est. an auẽ admod̾ diliginus in dño ih̾u
xp̃o quod resurexit amortuis ꝙͣuis inde ne¬
miem unqnͣi resurrexisse inderimꝰ ita tri¬
rtatem qmͣ nõ uidenius ⁊ qualem millã
nunam iuidimus possumus credendo dilig̾e
ata exptͥsumni. Quid est aũt aliud resur¬
g̾e insi reuiuisc̾e. id ẽ ex ad morte adiutam
redire. cum gͦ dicimꝰ et credimus ẽẽ tummitatẽ
nouimus quid sit trintas quia trutas no¬
inuiꝰ auid sio tria. si uõ ħ diligninis. namid
u̾t uolumꝰ facile hẽmus ut alia omittam uł
mĩcando digitis tribus. anuero diligimus
nõ auod om̃is timitas si ꝙr timitas d̾s : hoc
gꝰ diligimus intrmitate ꝙ deus est. Si d̾m
nullum alium uidimus aut nouimꝰ: ꝙ
umuis ẽ deus ille solꝰ quẽ nũam iudinius ⁊
credendo diligimus. Si ex aua rerum nota¬
tum similitudine uł ꝯꝑacone credamꝰ quo

Expanded text:
edamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quemadmodum diligimus in Domino Jesu Christo, quod resurrexit a mortuis, quamvis inde neminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus credendo diligereet experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nolitamib in anmo euis phantasmatib tã¬
tiec purgetur. credat in patrem et filum:
dem ommũ insibium et milisibilium ꝯ¬
ditorem et quicauid deillo ꝓ humana facłta¬
te digne n̾eq dici põt. neqͥ cum audient pa

Expanded text:
volitantibus in animo ejus phantasmatis, tannec purgetur, credat in Patrem et Filium dem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid pro humana facultate digne vereque dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ amniũ instũ. exqua gͦ gen̾alit̾ aut sp̃a¬
li regila insi quia scimus et auid sit
crimus id̾o nosse quia et nosse habenns a¬
militudine usoꝵ pluriũ noticionẽ gen̾¬
alem sp̃alem ne ꝑcipimus s pocuis ut doci

Expanded text:
enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit cimus ideo nosse, quia et nos habemus amilitudine visorum plurium notionem generale
Abbreviated transcription (Latin):
sonas imã eẽntiam. quid gͥ restat. An ut fute¬
amur loquendi necessitate parta hec uota¬
buia. tum opꝰ eẽt copiosa disputacione adu̾sꝯ
madias uł herrores hr̃ticoꝵ. Sum em̃ conare¬
tur humana in opia laaũdo ꝓferte ad hõn
sensꝰ quod in secretario mñtis ꝑcaptu made¬
net dedño dõ ꝓ creatore suo ꝑpiã fidẽ sme

Expanded text:
substantiam. 9. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate parta haec vocabula, cum opus esset copiosa disputatione adversum insidias vel errores haereticorum? Cum enim conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus, quod in secretario mentis pro captu tenet de Domino Deo creatore suo, sive pe
Abbreviated transcription (Latin):
patre sicutamici cum relatiue ad ałt̾trum di¬
cuntur possunt dic tres amici ꝯuod ĩuicẽ sibi
sunt. Nõ em̃ hoc ibi quia tãtũ pat̾ ibi pater
nec duoꝵ pat̾ s unici fulũ nec tres filii cum
quid gͥ tres si em̃tres ꝑsone. ꝯmune est eis id
qnod ꝑsona ẽ. G ͦ sp̃als hoc aut gen̾ale nomen

Expanded text:
patres; sicut amici, cum relative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, quia tantum Pater ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cumQuid igitur tres? Si enim tres personae, commune est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
sigula aueaue moͥ
intate ꝑsona possunt et ꝑse ip̃m nõ cum ce¬
rens ouabus dici deus magnus aut sapies
aut ueruis aut ommpõc aut iustus et si quid
alicid ded̾o dici põt non relatiue. S ad se ip̃m
an uero nõ dicanturista nisi ns̃ cum tnm¬

Expanded text:
ingula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum T
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tres equos quod ẽ nom̃ sp̃ale. ⁊̃ amma¬
lia trisi dicimus. Equum uero et bouem et
lit̾ dici põt tres uero eanos aut boues. aũt
canes que sp̃alia uocabula sunt nõ ea possumꝰ
dic̾e ea amppe uno nomine amͣuis płarit̾ enũ¬
ciamꝰ. que ꝯmurat᷑ hñt illud auod eo nõie

Expanded text:
Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equum vero et bovem et liter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dicere. Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo n
Abbreviated transcription (Latin):
calitatis deum uidere nõ pot̾at semet ip̃m ex¬
inaniuit nõ mutando diuinitatem suam set
nr̃am mutabilitatem assumendo et formani
ẜui accipiens uenit ad nos in hunc mund̾o qͥ
in hoc mundo erat quia mundꝰ ꝑ enm factꝰ
est ut exemplum sursum uidentib dm̃i exemph
deorsum mitantib hominem exemplum sanis
ad ꝑ manend̾ exemplum inf̾mis ad ꝯualescend̾
nomo ad beatitudinem seaui non debebat insi
deum. et sentire non poterat dm̃n sequendo d̾m
nominem factum est ut sequeretur simul
⁊ quem sentire pot̾at. et quem se qui debect. ame¬

Expanded text:
Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo, et formam servi accipiens venit ad nos in hunc mundum, qui in hoc mundo erat, quia mundus per ipsum factus est, ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum sequendo, Deum hominem factum sequeretur, simul et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Om
Abbreviated transcription (Latin):
set sigularitatem uoluit. Ut nõ solum
ibi muitas intelligat᷑ exeo auod dicit̾ ima
subsist̾e ita nõ erant dicende tres sub̾e ut
nõ dicuntur tres oẽncie quomadmod̾ qr
hoc est d̾o ẽẽ auod saꝑe sicut nõ tros eẽnci¬
as. ita nec sapiencias ditimus sic om̃ hoc
tres deos dici fas nõ est. Si aũt alud est d̾o
et dñs ad ẜiueritem creaturã dr̃ relatine gͦ¬
subsistit sicut relatine gignit et relatiune do¬
nina. Ita iam sub̾antiam nõ erit sb̾a quia re¬

Expanded text:
sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una subsistere, ita non erant dicendae tres substantiae, ut non dicuntur tres essentiae: quemadmhoc est Deo esse quod sapere, sicut non tres essentias ita nec tres sapientias dicimus. Sic enim quia tres deos dici fas non est. Si autem aliud est Deo et Dominus ad seruientem creaturam relatiue subsistit, sicut relatiue gignit et relatiue dominatur, ita iam substantia non erit substantia, quia re
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾bum sapientia est: s non eo ilbum quo
Sapiencia u̾bum em̃ relatiue. sapientia eẽncia¬
ut interugitur: aadiciaccipiamus cum dicit᷑
u̾bum. ac si dicatur nata sapienci ut sit et
filius ⁊ imiago et ħ duo cum diꝯtur idẽ nata
sapientia. mimo eoꝵ eo quod est nata et u̾¬
bum etimiago etfiliꝰ inclłigat᷑. exmhñt om¬
nib hominib nõ ostendatur eẽncua quia re¬
latine dicuntur. Atmalt̾o quod est sapientia

Expanded text:
ientia est, sed non eo Verbum quo sapientia; Verbum enim relative, sapientia essentialiter intelligitur: id dici accipiamus cum dicitur Verbum, ac si dicatur, nata sapientia, ut sit et Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur, id est, nata sapientia, in uno eorum eo quod est nata, et Verbum, et imago, et Filius intelligatur, et in his omnibus nominibus non ostendatur essentia, quia relati