comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in nichilum. qr desinit esse quod fuit s mu¬
tatur in aliud. qm̃ incipit eẽ qd̾ nõ fuit. sit aũt
ip̃a cõuersio non sui unionem. s sm̃ tnͣsitõnẽ.
accedit ut ꝑ id quod accedit maius aliquid fiat.
s id quod accedit fit unũ cum illo ad quod ac¬
cedit. Nec corpus accipit ẽẽ panis s panis acci¬
pit ẽe corporis. qr panis cͣnͣsit in corpus. nõ corpͦ
in panem. Cum ergo concludit᷑ qm̃ aliqͥd erit
corpus xp̃i quod nec fuit natum nec passum.
si relatõ fiat ad subiectum: est uerum. si uͦ fiat
ad predicatũ est fłm. S inde nõ ꝓuenit ergo
corpus xp̃i non fuit natũ nec passũ. sicut non
sequitur. Aliquid est pater quod nec genuit
nec spirauit. Ergo pater nec genuit nec spiraũ.
Quod autem infertur boc et illud erũt idem
⁊ non sunt idem. Hoc igitur fiet illud. nõ pro¬
uenit. S ita rectius inferetur. Hoc igitur fit
aliquid quod erit illud. sicut pater ⁊ filius st̃

Expanded text:
in nihilum, quia desinit esse quod fuit, sed muin nihilum, quia desinit esse quod fuit, sed mutatur in aliud, quoniam incipit esse quod non fuit. Fit autem ipsa conversio non secundum unionem, sed secundum accedit id ad quod accedit, majus aliquid fiat, sed id quod accedit, sit unum cum eo ad quod accedit. Nec corpus accipit esse panis, sed panis accipit esse corpus, quia panis transit in corpus, non corpus in panem. Cum ergo concluditur, quoniam aliud erit corpus Christi, quod nec fuit natum, nec passum. Si relatio fiat ad praedicatum, est falsum. Si vero ad subjectum, est verum, sed inde non provenit. Ergo corpus Christi nec fuit natum, nec passum, sicut non sequitur, aliquid est Pater, quod nec genuit, nec spiravit, ergo nec Pater genuit, nec spiravit. Quod autem infertur, hoc et illud erunt idem, et non sunt idem, hoc igitur fiet illud, non provenit, sed ita rectius inferretur, hoc ergo fiet aliquid quod illud erit. Sicut Pater et Filius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem. iam est xp̃i corpus post consecratio¬
nem. Nam ⁊ si panis nec erit corpus xp̃i nec
aliud. Panis itaq nichil erit. ⁊ ita panis ad¬
nichilatur. Ergo nec corpus xp̃i fit nec aliud
Si uero dicatur quod panis erit corpus xp̃i:
statim inferetur. Aliquid fore corpus xp̃i. ꝙ
nec fuit nacum necpassum nec mortuũ. nec
sepultum. Demonstratis ergo diuersis pani¬
bus oportebat concedi quod boc et illd̾ erũt
idem ⁊ non sunt idem. Hoc igitur fiet illud.
Rursus si boc erit ⁊ non est corpus ih̾u. hoc
erit uerum. hoc est corpus iħu qd̾ est penitus
ĩpossibile. Preterea si id qd̾ fuit panis ẽ corpus
xp̃i ꝓfecto corpus xp̃i est illud quod fuit pa¬
nitus a ueritate discordant. Propt̾ ħ ⁊ alia cir
accidentib loco panis incipit ẽẽ. Sicut dr̃ a
gramaticis qd̾ a mutatur in .e. cũ a presenti
formatur pret̾itum. Ago egi qr loco huius
litr̾e .a. ponitur ħ litt̾ã .e. Quidam autem ex¬
presse dixerunt ꝙ ip̃a panis essencia uere mu

Expanded text:
 Christi post consecrationem. Nam etsi panis nec erit corpus Christi, nec aliud, panis ibi nihil erit, et ita panis annihilatur, ergo nec fit corpus Christi, nec aliud. Si vero dicatur, quod panis erit corpus Christi, statim infertur, aliud fore corpus Christi, quod nec fuit natum, nec passum, nec mortuum, nec sepultum, demonstratis quoque diversis panibus, oportebit concedi, quod hoc etiam illud erit idem, et non est idem, hoc igitur fiet illud, rursus si hoc eet non est corpus Jesu, quod est penitus impossibile. Praeterea si id quod fuit panis, est corpus Christi, profecto corpus Christi est illud quod fuit, panitus a veritate discordant. Propter haec et aliaaccidentibus loco panis incipit esse, sicut dicitur a grammaticis, quod a mutatur in e, cum a praesenti formatur praeteritum, ago egi, quia loco hujus litterae a ponitur haec littera e. Quidam autem expresse dixerunt, quod ipsa panis essentia vere mut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ secratõnem id quod fuit panis est corpus xp̃i.
Quod inde uidetur. Qm̃ qui sacerdos fu̾it sacer¬
doserit. ⁊ qui sacerdos est fr̃s sacerdos ẽ. Similit̾
quod corpus fu̾it erit corpus. ⁊ quod corpus ẽ
fc̃m̃ est corpus. Quis .n. dixerit ꝙ hoc fit illud
si nũqͣm hoc erit illud. T̃radit eciã augustinus
ante consecratõnem ẽẽ panem ⁊ uinũ qd̃ nat᷑a᷑
formauit. Post consecratõnem u̾o carnem ⁊
sanguinem ꝙ bñdictõ ꝯsetͣuit. & ambrosius¬

Expanded text:
d quod panis fuit, est corpus Christi. Quod inde videtur, quoniam qui sacerdos fit, erit sacerdos, et qui sacerdos est factus, sacerdos est. Similiter quod corpus fit, erit corpus, et quod corpus est factum, est corpus. Quis enim dixerit, quod hoc sit illud, si nunquam hoc erit illud. Tradit etiam Augustinus, ante consecrationem panem esse et vinum quod natura formavit, post consecrationem vero carnem, et sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi duos libros de coniugiis adult̾inis
Hnͣtum potui sñi scripturas cupiens solu̾e dif¬
ficilimam questionem. quod utrum euodatissie
fecim nescio. ĩmo uero non me ꝑuenisse ad buius
rei ꝑfectõnem sentio. qͣmuis multos sinus eiuis a¬
peruerim ꝙ iudicare pot̾it. quisquis intlłigent᷑

Expanded text:
cripsi duos libros de coniugiis adulterinis, quantum potui, secundum scripturas cupiens soluere difficillimam quaestionem. quod utrum enodatissime fecerim, nescio; immo uero non me peruenisse ad huius rei perfectionem sentio, quamuis multos sinus eius aperuerim, quod iudicare poterit, quisquis intellegenter
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Per bẏssum candoris eximii significat᷑
preclaritas fame. que debet esse retorta. ut
pontifex bonũ habeat testimoniũ scd̃m apłm.¬
foris. ꝑꝰ iacinctũ coloris aerei significatu ꝵ
serenitas cõscĩe quam intra se pontifex deb

Expanded text:
» Per byssum candoris eximii significatur praeclaritas famae, quae debet esse retorta. Ut pontifex bonum habeat testimonium secundumPer hyacinthum coloris aerei significatur serenitas conscientiae, quam intra se pontifex debet
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ĩ mente. exemplo capitis nri dicẽtis.
Discite a me qr mitis sum et humiliscorde.¬
dependebat a fronte lamina aurea sigͥficans
sapĩam. in qua scriptum erat nomen domini
Qule cuius pontifex iste gerit ꝑsonam . s. xp̃c ẽ

Expanded text:
litatem in mente, exemplo capitis nostri sic dicentis: litatem in mente, exemplo capitis nostri sic dicentis: Discite a me, quia mitis sum et humilis cordedependebat a fronte lamina aurea, significans sapientiam, in qua scriptum erat nomen Dei tetIlle, cujus pontifex iste gerit personam, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
to cͥua. Concexca u̾o de quatuor pretiosis
colorib purpura. cocco. bỹsso. iacincto. per
purpuram regie dignitatis significat᷑ ponti¬
ficalis potestas. que uia regia deb incẽd̾e ne
declinet ad dexteram uel deuiet ad sinistrã.
neliget dignos uł soluat indignos. ꝑ coctũ¬
quippe coloris ignei significatur pontificalis
doctrina. que si cut ignis lucere debet ⁊urere.
per ꝓmissionem. ut omĩs qui reliq̃rit .p .a. i.¬

Expanded text:
 » Contexta vero de quatuor pretiosis coloribus, purpura, cocco, bysso, hyacintho. Per purpuram regiae dignitatis significatur pontificalis potestas, quae via regia debet incedere, ne declinet ad dextram, vel deviet ad sinistram; ne liget dignos aut solvat indignos; per coccum coloris ignei, significatur pontificalis doctrina, quae sicut ignis lucere debet et urereper promissionem, ut: « Omnis qui reliquerit pa
Abbreviated transcription (Latin):
Dalie similit̾ s̃m lucam. in unũ librũ ille in
alterũ iste redacte sunt. titulus oꝑis buiꝰ÷
supra dc̃is ewangelistis expõita fu̾int q̃ his
libris meis concinentur ⁊ que ista sint pro¬
logus meus adiũctis atq annum̾atis eisd̾̃
questionib. ita utrisq leg̾e qd̃ uoluerit ii¬
meros secutus ĩueniat sacis indicat. In primo
ob discipulis suam retulisse passionem. m̃do¬
sitas codicis nos fefellit. nam duodecim scrip¬
cum ÷ non duob. ĩ scd̾o libro uolens expon̾e
qũõ duos pres pocuerit balere ioseph: cuius
coniũx dc̃a ÷ uirgo maria. Illud ꝙ ꝑhiłetur
frẽm duxisse defuncti fr̃ĩs uxorem ut ei sem̃
sm̃ legem suscitaret iõ diei ẽt̃ infurmũ qm̃ qͥ
nasceretur nom̃ defuncti lex cum iubeat acci¬
ꝑe non ÷ uerũ. Nom̃ enĩ defuncti qd̾ dc̃m ẽ
ad hoc lex ualere precep̃ ut eius filius dice̾¬
tur non ut hoc ꝙ ille uocaretur. Hoc opus
sic incipit. Hoc opus non ita scriptũ est. Ad
notatõnes in iob. liber imꝰ

Expanded text:
aliae similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huiusupra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutus inueniat, satis indicat. In primo obus discipulis suam rettulisse passionem, mendositas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est. CAPVT NOTATIONES IN IOB, LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
qr se nouit ĩmunem a culpa. Qui stat
udeat ne cadat. Nam sepe dampnatur in¬
nocens. ⁊ nocens absoluitur. ꝑius punit᷑ et
ĩpius honoratur. Ihc crucifigitur ⁊ barrabaᷤᷤ
liberatur. Hodie uir quietus. inutił. uir religi¬
osus ypoerita uir simplex fatius reputatur.
xcur .ni. iusti simplicitas. lampas contẽ¬
pud cogitatõnes diuitum. ooo ireoc¬

Expanded text:
 se novit immunem a culpa. Qui stat, videat ne cadat. Nam sepe dampnatur innocens et nocens absolvitur, pius punitur et impius honoratur, Iesus crucifigitur et Barrabas liberatur. Hodie vir quietus inutilis, vir religiosus ypocrita, vir simplex fatuus reputatur. «Deridetur enim iusti simplicitas, lampas contempud cogitationes divitum».
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi sacramenti uerticem
accedentes cum ad ip̃m cor
diuini sacrificii penetramꝰ
quicquid conamur expͥmẽ.
uix ullius apparet ẽẽ mom̃ti.
Deficit lingua. sermo dis¬
paret. suꝑatur ingenium. oppͥmitur incellectuꝰ.
Quis .n. nouit ordinem celi. ⁊ ponet tõnes eiuꝰ
in terra s pulsemus ad hostiũ si forte clauis dd̃¬
necessarii. fides .n. petit ⁊ accipit. spes querit ⁊

Expanded text:
um sacramenti verticem accedentes, cum ad ipsum cor divini sacrificii penetramus, quidquid conamur exprimere, vix ullius apparet esse momenti, deficit lingua, sermo disparet, superatuQuis enim novit ordinem coeli et ponat rationem ejus in terra? Sed pulsemus ad ostium, si forte clavis apvio necessarii. Fides enim petit et accipit; spes quaerit et
Abbreviated transcription (Latin):
riatur. petus qͦ occidite. Q̾ habet auresau¬
diat audiendi. ĩmo qui desipit desipiscat.
ħ culpa ꝓmeruit. pluit .n. dñs super
sodomam ⁊ gomorram. sulphur ⁊ ignem¬
ad nõ de celo. Noluit deus cuiqͣm angłorũ
uel hominũ exequutõnem huiꝰ pene con¬
mitt̾e. s sibi ip̃i uindt̃am huiꝰ scełis reserua
uit. sm̃ illud. Mea ultio et ego recribuã dic̃
non imbrem uel rorem. s sulphur ⁊ ignem..
sulphur suꝑ fetorem luxurie ignem super
ardorem libidinis. quatinus pena simił ess
culpe. nec misisse d̾r s pluisse quatinis ipõ
uerbo magnitudinem pene notaret. Nemi
pepercit ocłs eius. s omnes simul extuxit.
Uxorem qͦ loch que retro respexit in statuã
salis mutauit. Nec solũ urles. s omnẽ circa
sue longanimitatis maiorem exhibet paci¬

Expanded text:
riantur; pecus quoque occidite». Qui habet aures audiendi audiat, immo qui desipit resipiscat. c culpa promeruit: «Pluit enim Dominus super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem de celo». Noluit Deus cuiquam angelorum vel hominum executionem huius pene committere, sed sibi ipsi vindictam huius sceleris reserum illud: «Mea est ultio, et ego retribuam eis». non imbrem vel rorem, sed sulphur et ignem, sulphur super fetorem luxurie, ignem super ardorem libidinis, quatinus pena similis esset culpe. Nec misisse dicitur, sed pluisse, quatinus ipso verbo magnitudinem et habundantiam pene notaret. Nemini pepercit oculus eius, sed omnes simul exstinxit. Uxorem quoque Lot, que retro respexit, in statuam salis mutavit; nec solum urbes, sed et omnem i quanto maiorem sue longanimitatis exhibet pati
Abbreviated transcription (Latin):
ornamentũ erat. cidaris .i. mitra in acutum
ꝓcedens. hñs circulum aureũ cũ malogͣnatiᷤ
⁊ florib. dequa suꝑ frontem pendebat lami¬
Ne uero cum mouebatur pontifex mou̾etꝰ
perspicua. que sũmitates posterius diffim¬
debat. Noster autem pontifex ꝓ femoralib
habet sandalia ꝓ linea albam ꝓ baltheo cin¬
gulum ꝓ pod̾a tunicam. ꝓ ephot amictũ
uel stolam ꝓ logion pallium. pro cydari.
mitram. proꝰ lamina crucem. ⁊ quedam ex

Expanded text:
ornamentum erat cidaris, id est mitra in acutum ornamentum erat cidaris, id est mitra in acutum procedens, habens circulum aureum cum malagranatis et floribus. De qua super frontem pendebat aNe vero, cum movebatur pontifex, moveretur perspicua, quae summitates posterius diffundebat. Noster ergo pontifex pro femoralibus habet sandalia, pro linea albam, pro balteo cingulum, pro podere tunicam, pro ephod amictum vel stolam, pro λόγιον pallium, pro cidari mitram, pro lamina crucem. Et quaedam ex
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in cuius parte suꝑiori uidel suꝑ hum̾oᷤ
dauid induti leguntur ephot: aliud erat line
De
dicebatur esen. grete logꝙ̃on. latine rõnale
uocatur. quadrangulum duplex de qͣtuor¬
predc̃is coloribus auroq contextum. halens
.xii. lapides per ordines quatuor. In primo
sardium. topazium. ⁊ synaragdum. In scd̾o
carbuncłm. saphirum. ⁊ iaspidem. In tertio
ligurium. achaten. ametistum. In quarto
crisolitum. onichinũ. ⁊ berillum. in quibus
erant scripta .xii. nomina filioꝵ isrł. in sin¬
gulis singła. Erant ⁊̃ in eo scͥpta ħ̾ duo nõia.
purim ⁊ thimim .i. ueritas ⁊ doctrina. In se¬
rebatur autem logion suꝑ hum̾ali a suꝑiori
parte per duos anulos ⁊ duas cathenulas
aureas. immissas duob uncinis. qui sb̾ duo¬
bus predcĩs onichinis in suꝑhum̃ali cõti¬
nebantur infixi ab inferiori parte ꝑduos
tinis colligabatur ephot. Ultimũ capitis

Expanded text:
tur. In cujus parte superiori, videlicet super humeros, tur. In cujus parte superiori, videlicet super humeros, David induti leguntur ephod, aliud erat lineue dicebatur heusen, Graece λόγιον, Latine vero rationale vocatur, qupraedictis coloribus auroque contextum, habens duodecim lapides per ordines quatuor. In primo sardium, topazium et smaragdum. In secundo carbunculum, sapphirum et jaspidem. In tertio ligurium, achatem et amethystum. In quarto chrysolithum, onychinum et berillum. In quibus erant scripta XII nomina filiorum Israel. In singulis singula. Erant etiam in eo scripta haec duo nomina purim et tymim, id est veritas et doctrina. Inferebatur autem λόγιον superhumerali, a superiori parte per duos annulos et duas catenulas aureas, immissas duobus uncinis, qui sub duobus praedictis onychinis, in superhumerali continebantur infixi. Ab inferiori vero parte per duos tenis hyacinthinis colligabatur ephod. Ultimum vero capitis
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor erant indumenta legalia tam
minorib sacerdotib qmͣ principi sac̾¬
cotum ꝯmunia. Primũ dicebatur manacha
dici potest de bẏsso retorta contextum. Se¬
cundum cethomione. quod nos lineam siũ
subucłam dicimus. s moyses abanech ap¬
pellauit. hebrei qͦ discentes a babyloniis
enuianeam uocauerunt. Eratq byssinum
et dupplex. Tercium: baltheus .i. zona uel
cingulus latus ꝙͣ digitis quatuor sit reticła¬
tus. quasi ut pellis iuꝑea uideretur cõtextũ
de bysso. cocco. purpura. iacincto. Quartũ
tpara quod hebrei manephei nos aut̃ infulã
appellamus. a cidari pontificali plurimũ dif¬
ferens. qiͣ formam rotunde cassidis represen
pontifex ucebatur. pͥmum erat tunica ia¬
lari modo dispõita ut audiretur sonus cum
pontifex ingrederetur sanctuarium. ne forte
de quatuor predc̃is colorib. auroq ꝯtextũ.
sine manicis ad modũ colobii. hñs aꝑturam
inpectore. quadram ad magnitudinẽ pal¬
mi in qua logion eiusdem mensure insereba¬

Expanded text:
uatuor erant indumenta legalia, tam minoribus sacerdotibus quam principi sacerdotum communia. Primum dicebatur manathasdici potest, de bysso retorta contextum. Secundum cathemone, quod nos lineam sive subuculam, sed Moyses abanec appellavit. Hebraei vero discedentes a Babyloniis, emissan eam vocaverunt, eratque byssinum et duplex. Tertium balteus, id est zona vel cingulum, latum quasi digitis quatuor, sic reticulatum, ut quasi pellis viperea videretur, contextum de bysso, cocco, purpura et hyacintho. Quartum tiara, quod Hebraei manephei, nos autem infulam appellamus, a cidari, id est mitra pontificali plurimum differens, quasi formam rotundae cassidis repraesenpontifex utebatur. Primum erat tunica hyalari modo disposita, ut audiretur sonus, cum pontifex ingrederetur sanctuarium, ne forte de quatuor praedictis coloribus auroque contextum, sine manicis, ad modum colobii, habens aperturam in pectore quadram, ad magnitudinem palmi, in qua λόγιον ejusdem mensurae insereba
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m uocem dicendo palam. ꝑ omĩa scła scłorum.
finis oratõnis est principiũ prefatõnis. ꝑ quod
sacerdos insinuat qr xp̃c est lapis angularis qui
fẽc̃it utraq unũ. ĩudeos continens ⁊ gentiles. ut
sit unũ ouile ⁊ unus pastor. Uñ post laudem
iudeorum ewuangelista describit fidem gentiliũ.
Erant inquit quidam gentiles ex hiis qui ascen¬
dant ut orarent in die festo. hii rogauerũt phi
cũ quib dominꝰ manere dignetur: ⁊ illud no¬
biscũ celebrare cõuiniũ ad quod mulier actu¬
lit alabaustrũ. unguenti nardi pistici p̃ciosi¬
statim sacerdos adiungit. Sursũ corda. Choruꝰq
subiũgit. habemus ad dñm. ut eccłia sic̃ uere
mulier ungentaria sursum ad ip̃am uerbi
diuinitatem cor eleuet. ⁊ illud caput equale do
prĩ fide ꝯtingens unguento catholice cõfessio¬
nis ꝑungat. cuius sane p̾conium sacerdos ꝓseqͣ.
dicens. Gracias agamus dũo deo nr̃o. chorusq
laudentt angłi. adorant dominatõnes crem̃t

Expanded text:
t vocem, dicendo palam: Per omnia saecula saeculorum. Finis orationis est principium praefationis, per quod sacerdos insinuat, quod Christus est lapis angularis Ie unum Ephes. II Judaeos continens et gentiles, ut sit unum ovile et unus pastor Joan. X. Unde post laudem Judaeorum evangelista describit fidem gentilium. Erant, inquit, gentiles quidam ex his qui ascenderant ut adorarent in die festo, hi rogaverucum quibus Dominus manere dignetur, et illud nobiscum celebrare convivium, ad quod mulier attulit alabastrum unguenti nardi pistici pretiosistatim sacerdos subjungit: Sursum corda. Chorusque subjungit: Habemus ad Dominum, ut Ecclesia sicut vere mulier unguentaria, sursum ad ipsam Verbi divinitatem cor elevet, et illud caput aequale Deo Patri fide contingens, unguento catholicae confessionis perungat. Cujus sane praeconium sacerdos prosequitur dicens: Gratias agamus Domino Deo nostro. Chorusque laudaut angeli, adorant dominationes, tremunt
Abbreviated transcription (Latin):
gelorum trinitatis. ⁊ unitatis in deo ꝯm̃dat
archanũ. Uox hoĩm diuinitatis ⁊ hũanitatiꝰ
ĩxp̃o ꝑsonat sacramentum. Potest tñ prefa¬
tionis offiñ ad illud referri ꝙ iħ̾c ascendit ini
cenacłm magnũ stratum. in quo młta loqut᷑
ẽ cum discipulis suis. ⁊ gr̃as agens ympnum
reculit deo patri quẽ ioħ̾s ewangłista descͥbit
usq dũ egressus ess tnstorrentem cedron de qͦ
composuit. ⁊ sacram̃torum p̾fatõnes cauto qͥd̾
⁊ limato sernione dictauit. Sỹxtus autem ꝓ̃m

Expanded text:
gelorum Trinitatis et unitatis in Deo commendat arcanum; vox hominum divinitatis et humanitatis in Christo personat sacramentum. Potest tamen praefationis officium ad illud referri, quod Jesus ascendit in coenaculum magnum stratum. In quo multa locutus est cum discipulis suis, et gratias agens, hymnum retulit Deo Patri , quem Joannes evangelista describit, usque dum egressus esset trans torrentem Cedron, de qucomposuit, et sacramentorum praefationes cauto et elimato sermone dictavit. Sixtus aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. homo si quidem multis mał cirtũdatuᷤ.
primo petit ut lib̾etur a malo. Quia uero
tus a malo petit ne in temptatõnem ĩdu¬
catur. ⁊ qr dum in hac uita consistit semꝑ¬
i̾tas in nob̾ non est. Ideo petit ut debica di¬
mittantur. Cum autem fuerit liberatus a
malo. cum uic̾it temptatõnes. cũ debita fu¬
erint dimissa qr per se stare non pot̃. ne diu
expectando deficiat. petit ut panis cotidianͦ¬
sibi donetur. Deinde cũ fuerit liberatus:
amalis ⁊ roboratus in bonis petit ut fiat
uoluntas dei sicut in celo ⁊ in terra q̃ qm̃
ĩ hac uita ꝑfecte fieri non potest moxpetit
ũ regnũ adueniat. in quo nom̃ patris sancti¬
grã possint seꝑari. Amen. Hebreus unum ex
hus tribus ponit in fine am̃. sela. salem. que
sonant uere semꝑ pacem. Beatus gregoriuꝰ
orõnem dnĩcam post canonem suꝑ hostiam
censuit recitari.

Expanded text:
. Homo quidem multis malis circumdatus, primo petit ut liberetur a malo; quia vero tus a malo, petit ut in tentationem non inducatur. Et quia dum in hac vita consistit, semitas in nobis non est Joan. I: ideo petit ut debita dimittantur. Cum autem fuerit liberatus a malo, cum vicerit tentationes, cum debita fuerint dimissa, quia per se stare non potest, ne diu exspectando deficiat, petit ut sibi panis quotidianus donetur. Deinde cum fuerit liberatus a malis et roboratus in bonis, petit ut fiat voluntas Dei, sicut in coelo et in terra. Quae quoniam in hac vita perfecte fieri non potest, mox petit ut regnum adveniat, in quo nomen Patris sanctictificatione separari. Amen. Hebraeus unum ex his tribus ponit in fine, Amen Salem, quae sonant, vere, semper, pacem. Beatus Gregorius orationem Dominicam post canonem super hostiam censuit recitari.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis apperit ⁊ uirus qd̃ feruet in animo facile
clausa nimis exulcerant. Qui dolorem ĩ iurie
clauso pectore cegit. quanto amplius silen¬
cium linguam premit: tanto acriorem dolorẽ
intrinsecus nutrit. Unde ⁊ uere qͥdã poetarũ
gentilium dixit. quanto plus tegitur tectu᷑
magis estuat ignis. Cecus enĩ langor uehem̃s
ẽ ac nimius. qr tacitum uiuit sub pectore uul¬
nus.

Expanded text:
cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnus.
Abbreviated transcription (Latin):
plis siuis alios ad praue agend̾ informat. Semel
bene loquitur: qui se penitendo redarguit. Dis
lene loquitur qui bene uiuendo ⁊ alios instͣit.
Semel male loquitur qui post uiciũ cito non¬
corrigitur. Bis male loquitur qui et male ui¬
uit ⁊ male docet. Item bis male loquitur qui
⁊ male cogitat ⁊ male refert cogitata. Itẽ bis
male loquitur qui ⁊ bonũ qd̾ debuit non egit
⁊ malũ ꝙ non oportebat admisit. Mali mala
respondent pro bonis ⁊ aduersa pro optimis.
Aduersus cõuicium lingue fortitudo adhibẽda
estpacĩe ut temptatio uerbi q̃ foris impugnat
qui patitur probra iustus est. s qui ꝓ u̾itate
innox patitur ille tm̃mn iustus est. Inter uicupe¬
ratiõnes lingue ⁊ obprobria hominũ iusto
seremedio mens iusti corroborat. ut tanto so¬
lidius in deum figatur interius: quanto exte¬
rius ab hũanis sꝑnit᷑ sensib. Qui illatas sibi
contumelias tranquillo animo prodit: dolorẽ

Expanded text:
plis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel plis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat,omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
Item quadrimoda est docendi rõ. qua aũ bñ
loquacitas sola ostendatur aut optime senci¬
endo non eleganter profertur qd̃ intelligitur.
Item quadriꝑtita est loqñdi rõ. qͣ uł bonũ
bene. uł malum male seu bonũ male. uł malũ
bene proferatur. Bonũ quippe bene loquitur qͥ
ea que recta sunt hũiliter annũtiare uidetur
Malum maleloquitur qui quodlib flagiciũ
persuadere conatur Bonũ male loquitur qui
quodcũq rectũ arrogant̾ predicare sentitur
Malum bene loquitur qͥ aliꝙ narrando uiciũ
detestatur. ut ab eo homines auertant᷑. Corde
bene loquitur qui caritatem non simulat. Ore
lene loquitur qui ueritatem annũciat facti
beneloquitur qui alios bonis exempł edificat
Corde maleloquitur qui interius cogitatõnes
noxias meditatur ⁊ cogitat. Lingua male loqͦ
qui pro eo ꝙ maleagit flagellatur ⁊ muriat
factis male loquitur qui male uiuendo exem¬

Expanded text:
Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut beItem quadrimoda est dicendi ratio, cum aut beloquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exem
Abbreviated transcription (Latin):
torem facetur. Manũ suꝑ os ponit: qui male
loquutionis culpas in bone actõnis uelamine
tegit. Loquens que ad deum ꝑtinent nec faci¬
ens. ⁊ si inutilis sibi est audientib: tñ prodest.
Qui de sapĩa se laudari affectant loquentem
tabit interni saporis sentit. A sentiendo enĩ
sentencia dicit᷑. Ac ꝑ hoc arrogantes qui sũ
humilitace dicunt de sola sciencia dicunt
non de sentencia. Ille .n. sapit qui recte et
scdm deũ sapit. In suam dicunt contuueli¬
am doctores si dum sint ab eis dc̃a sapienter.
nimiũ tamen eloquent̾. Horret .n. sapiẽcia
spumeũ uerborũ ambitum ac fucum mnun¬
dialis eloquencie inflatis sermonib per or¬
natum. Quidam curiosi delectantur audire
quoslibet sapientes non ut ueritatem ab eis
querant s ut facundiam sermonis eorũ ag¬
noscant more poetarũ qui mag̃ compõitio¬
nem uerboꝵ. qmͣ suĩam ueritacis sequunt᷑
Quadrimoda est docendi rõ qua preuidend̾

Expanded text:
operit. Manum super os ponit, qui malae operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentemveram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, quia praevidendum
Abbreviated transcription (Latin):
Um q̃dam praua uitioꝵ uerba non eui¬
tamus in magno lingue prolabimur
crimine. ꝙ dum fc̃a quedam non grauia libe
ac sine metu cõmictimus: ad potiora scelera
⁊ horrenda pecrandi consuetudine labimur
Sicut plerumq młtiloquioꝵ stulcicia repre¬
henditur. Ita rursum nimis cacentiũ uiciade¬
notantur. Illi .n. satis laxando linguam in le¬
uitatis uicio defluunt. Isti nimis reticendo ab
utilitate torpescunt. Imperiti sicut loqui nesci¬
unt. Itatacere non possunt. Mente .n. in erudi¬
tione loquaces uerbis perstrepunt. ⁊ sensu nich
dicunt. sicut falsitatis crim̃ a proficientib per¬
timescitur. Ita ociosa uerba a perfc̃ĩs uiris ui¬
tantur. Nam sic̃ ait quidam. Pro ocioso uerbo
rõ ponitur. Ita pro sermone iniusto pena ex¬
soluitur. Uani sermones in ore xp̃iani esse non
debent. Nan sicut malos mores bona colloquia
corrigunt. Ita praua colloquia bonos mores
corrumpunt. Custodia ori ponitur dũ quisq
non se iustum. s quod magis uerum est pecra¬

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rum uices in eccłia representant. de qͥb
ad nimisteria leuitarum. Unde grece dũr ypo¬
diacones.ex quorum ordine fuit ille nathanael
tate dũo seruientes. de quib recte patribus
placuit. ut qui ministeria sacra contractant
qñ facta cum discipuł cena mittens aquam
in peluim lauit pedes discipulorũ. ⁊ lincheo
quo precinctus erat extersit.¬

Expanded text:
rum vices in Ecclesia repraesentant. De quibuad ministeria levitarum. Unde Graece dicuntur hypodiacones, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, tate Domino servientes. De quibus recte patribus placuit, ut qui sacra mysteria contrectant, quando facta cum discipulis coena, mittens aquam in pelvim, lavit pedes discipulorum, et linteo, quo erat praecinctus, extersit
Abbreviated transcription (Latin):
latere: Iustissimũ queni nemo potest cor¬
rumꝑe: Si fortitudo queritur robustissim᷑
ẽ. sapiens corde ⁊fortis robore. Si equitas
iudicii nemo audet pro me testimoniũ
redd̾e. Si iustificare me uoluero: os meũ
condempnabit me. prauũ me comꝓbabit.
⁊̃ si simplex fu̾o. Ip̃e dyxit ⁊ fc̃a sunt .in. ⁊ .c.¬
.s. Qui uocat stellas ⁊ dic̃t assumus. Qui
facit angłos suos sp̃c ⁊ ministros suos ignẽ
urentem. cuius uoluntati nicħ oĩo resistit.
cui nullum uerbum ẽ impossibile. cui flecti

Expanded text:
iustissimum quem nemo potest corrumpere. «Si fortitudo queritur, robustissimus est, sapiens corde et fortis robore; si equitas iudicii, nemo audet pro me testimonium reddere; si iustificare me voluero, os meum condempnabit me; pravum me comprobabit etiam si simplex fuero». «Ipse dixit et facta sunt, ipse . «Qui vocat stellas et dicunt: Adsumus». «Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem», cuius «voluntati nichil omnino resistit», «cui nullum verbum impossibile», cui
Abbreviated transcription (Latin):
pitis eius qͣi lana munda. Thronus eius
flãma ignis. Rote eius ignis. fluuiꝰ igneuꝰ
rapidiisq egrediebatur a facie eius. Mi¬
lia miliũ ministrabant ei ⁊ decies milies
centena milia assistebant ei. Deus noster¬

Expanded text:
pitis eius quasi lana munda; thronus eius flammę ignis, rotę eius ignis accensus. Fluuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. Milia milium ministrabant ei, et decies centena milia assistebant ei. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
timor ⁊ tremor. qͣntus erit fletus ⁊ gemit᷑
Nam si columpne celi contremiscunt ⁊ pa¬
cis amare flebunt peccatores autem quid
facient: Si iustus uix saluabitur ĩpius
⁊ pecrator ubi parebunt: Proptere⁊ accla¬
mabat ꝓpħ̃a. Ne incres in indiciũ cũ suo
tuo domine qr non iustificabitur ĩ conspͤ¬
cu tuo omĩs uiuens. Si enĩ iniquitates

Expanded text:
timor et tremor, quantus tunc erit fletus et gemitus! Nam si «columpne celi contremiscunt et pacis amare flebunt», peccatores autem quid facient? «Si iustus vix salvabitur, impius et peccatores ubi parebunt?». Propterea clamat propheta: «Ne intres in iudicium cum servo tuo, quia non iustificabitur in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
nuda sunt ⁊ aperta qui pluuie guttas ⁊
scius om̃iũ. ⁊ ꝯscius singulorum. occultit᷑
occultorum. om̃iũ indagator. Hunc ergo
nemio potest latere sicut dicit apłs. Non¬
est ulla creatura inuisibił in conspectueius.
Ip̃e ÷ iustus iudex. fortis. ⁊ longanimis. qui
mita rectitudiuis. s uia regia semꝑ ince¬
dens. nullum malum preteriit impunitũ.
nullũ bonũ irremimeratum relinqͥt. Hũc¬
ergo nemo pot̃ corrumꝑe. iuxͣ ꝙ inquit
ꝑsalmista. En reddes singłis si oꝑa eoꝵ¬

Expanded text:
nuda et aperta», qui «pluvie guttas et scius omnium et conscius singulorum, occultus occultorum omnium indagator. 4 Hunc nemo potest latere, sicut dicit Apostolus: «Nulla creatura invisibilis in conspectu eius». Ipse est iudex iustus, fortis et longanimis, qui mita rectitudinis, sed via regia semper incedens, nullum malum preterit impunitum, nullum bonum irremuneratum relinquit. Hunc nemo potest corrumpere, iuxta quod inquit psalmista: «Tu reddes singulis sec
Abbreviated transcription (Latin):
cione primus homo recedens in illo stare no¬
luit a quo male recessit ꝙ iusta dampnatõe
inconstans per rerum raptus uarietatẽ defluẽ
clusa. ex ens .n. parte uercitur ad pectandi in¬
firmit̾atem salomone dicente. Corpus corrup¬
tibile aggrauat auimam. ⁊deprimit terrena
inhĩtacio sensum multa cogitantem.

Expanded text:
ione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. clusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem.
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliꝙ signũ qd̾ super panem impressit.
uel aliquod uerbum qd̾ suꝑ panem exp̃ssit.
quib illud uidetur obsist̾e̾. quod prius fre¬
git qm dixi̾t. hoc est corpus meũ. Nec eciã
credibile est quod pͥus ded̾it qͣm confec̾it.
Sane dici potest quod xp̃c uirtute diuina
confecit. ⁊ post ea formam expressit. sub qͣ
postĩ benedic̾e̾nt. Ipẽ namq ꝓpria uirtutͥe
ꝑ se bñdixit. Nos autem ex illa uirtute quã
indidit u̾bis

Expanded text:
el aliquod signum, quod super panem impressit, vel aliquod verbum, quod super panem expressit. Quibus illud videtur obsistere, quod prius fregerit quam dixerit: Hoc est corpus meum. Nec etiam est credibile, quod prius dederit quam confecerit. Sane dici potest, quod Christus virtute divina confecit, et postea formam expressit, sub qua posteri benedicerent. Ipse namque per se virtute propria benedixit. Nos autem ex illa virtute quam indidit verbis
Abbreviated transcription (Latin):
onsule ꝓpħam ewangłicum ysaiam.
Omnes in quit diligunt mun̾a seꝯt᷑
retributõnes. pupilło non iudicatur causa
uidue non ingreditur ad eos. Non ip̃i p̃ce¬
dunt retributõnes. qr non iudicant amore
iusticie. s retributõnes precedunt ipõs. qͥa
iudicant amore pecunie semꝑ segͣlargitõ¬
iudicant pupillo a quo nicħ largit᷑ aut ꝓ¬
mittitur aut seꝑatur. O principes infideles.
sociiq furũ. Quicũq diligitis mun̾a sequi¬
mini retributõnes. Nũqm exditietis ma¬
num a mun̾e. nisi pͥus excludatis cupidita¬
tem a pectore. De uobis inquit ꝓpħa. Prin¬
cipes eius qiͣ lupi rapientes predam. ⁊ auare
sectando lucra. Principes eius in muni̾bus
iudicabant. et sacerdotes eius in mercede¬
docebant. et ꝓphete eius in pecunia diui¬
nabant. Econtra dominus ꝑ moysẽ pre¬
cepit in lege. Iudices ⁊ magrõs cõstitues
in omib portis tuis. ut iudicent ppłm iꝰto
iudicio. nec in alteram ꝑtem declinent. Nõ

Expanded text:
onsule prophetam evangelicum Ysaiam: «Omnes, inquit, diligunt munera, sequuntur retributiones, pupillo non iudicant, causa vidue non ingreditur ad eos». Non ipsi precedunt retributiones, quia non iudicant amore iustitie, sed retributiones precedunt ipsos, quia iudicant amore pecunie. Semperiudicant, a quo nichil largitur aut promittitur aut speratur. 2 O principes infideles, socii furum quicumque diligitis munera, sequimini retributiones! Nunquam excutietis manum a munere nisi prius excludatis cupiditatem a pectore. De vobis dicit propheta: «Principes eius quasi lupi rapientes predam, et avare sectantes lucra». «Principes eius in muneribus iudicabant et sacerdotes eius in merceddocebant et prophete eius in pecunia divinabant». 3 E contra Dominus precepit in lege: «Iudices et magistros constitues in omnibus portis tuis, ut iudicent populum iusto iudicio, nec in alteram partem declinent. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Um autem interdum uni pontifici sa¬
cerdotes ꝯcelebrent. si forte non omnes
simul conserratoria uerba pronũtient q̃rit᷑
an ille solus conficiat qui pͥmus ꝓnuntiet.
Quid ergo ceu̾i faciunt an iterant sacramen¬
tum: Pot̾it ergo conting̾e qd̾ ille nõ conficit
qui celebrat principaliter. et ille conficiet qui
scd̾ario celebrabit. ⁊ sic pia celebrantis inten¬
Rnderi quod siue pͥus siue posterius ꝓferãt
sacerdotes referri debet corum intentõ ad ĩstãs
ꝓlatõnis epĩ cui pͥncipalit̾ celebranti cõcele¬
brant. ⁊ tunc omẽs simul consecrant. ⁊ cõfi¬
ciunt qͣmqͣm nonnulli consentiant. quad qͥ
prius ꝓnũtiat: ille consecrat. nec alioꝵ de¬
fraudatur intentõ qr fc̃m est qd̾ intendunt.
ꝯsueuerũt aucẽ pbr̃i cardinales romanũ cir¬
cũstare pontificem. ⁊ cũ eo pariter celebrare.
Cũq ꝯsũmatũ est sacrificium de manu eiuꝰ
ꝯmimionem acciꝑe significantes apłos qui
cũ dño pariter discumbentes sacrã encharis

Expanded text:
um autem interdum multi sacerdotes concelebrent, si forte non omnes simul consecratoria verba pronuntient. Quaeritur, an ille solus conficiat, qui primus pronuntiat? Quid ergo caeteri faciunt, an iterant sacramentum? Poterit ergo contingere, quod ille non conficit qui celebrat principaliter, et ille conficiet, qui secundario celebrabit, et sic pia celebrantis intenbiliter responderi, quod sive prius, sive posterius proferant sacerdotes, referri debet eorum intentio, ad instans prolationis episcopi, cui principaliter celebranti concelebrant, et tunc omnes simul consecrant, et conficiunt. Quanquam nonnulli consentiant, quod qui prius pronuntiat, ille consecrat: nec aliorum defraudatur intentio, quia actum est quod intenditur. Consueverunt autem presbyteri cardinales Romanum circumstare pontificem, et cum eo pariter celebrare. Cumque consummatum est sacrificium de manu ejus communionem recipere, significantes apostolos, qui cum Domino pariter discumbentes sacram de manu e
Abbreviated transcription (Latin):
sectatores pp̃ proximi dilectõnem scłare ne¬
gocium deser̾e debent. aut certe proximi caritate¬
manente negociũ sequũtur terrenũ. Sed qr per¬
rarũ est ut int̾ iurgantes caritas maneat. Post¬
ponenda est rei causatio ut perseueret dilectio.
Antiqui forensem eloquenciam caninã facũdiã
nũcupabant. & quod causidici in certaminibus
causarũ omissis q̃ agunt ueluti canes alt̾ucͦ sese
lacerant. Iurgiaq causarũ ad iniurias suas con
dignosçencia sĩa: cũ oiando p̾ualuerint his
quos nocere uoluerint. Nam tanto atrocius fu¬
turo supplicio condem prandi sunt: qnͣto hic for

Expanded text:
sectatores propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent, aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commdignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic for
Abbreviated transcription (Latin):
sollemꝑnius ampliare cantores ĩsti¬
tuit. qui coram archa fed̾is diũ musicis
instrum̃tis ⁊ modulatis uocib decantarẽt.
Int̾ quos precipue fuerunt heman. asaph.
⁊ ethan. S om̃ĩum primus heman. cuius
uicem in eccłia nunc optinet primiceriu
qui cantorib est prelatus. Unde legitur
in pͥmo libro ꝑalipomienon. Isti sunt qͦs
inscituit dauid suꝑ cantores domus dñi
stantes iuxta ordinem suũ in ministerio
de filiis chaath. Leman cantor filius iohel
⁊ adextris eius asaph filuis barachie. Ad
sinistram autem echan filius chusi. Be¬
bent ergo cantores consonis uocib ⁊ suaui
modulatõne concinere. quatinꝰ animos
audientiũ ad deuotionẽ dei ualeãt extitare.
De acolicis ubi quod sit eorum nuste¬

Expanded text:
solemnius ampliare, cantores instituit, qui coram arca foederis Domini musicis instrumentis et modulatis vocibus decantarent, inter quos praecipui fuerunt Heman, Asaph et Hethan. Sed omnium primus Heman, cujus vicem nunc in Ecclesia obtinet primicerius, qui cantoribus est praelatus. Unde legitur in Paralipomenon: Isti sunt quos constituit David super cantores domus Domini, stantes juxta ordinem suum in ministerio, de filiis Caath, Heman cantor filius Joel; et a dextris ejus Asaph filius Barachiae, ad sinistram autem Ethan filius Chusi I Par. VI. Debent ergo cantores consonis vocibus et suavi modulatione concinere, quatenus animos audientium ad devotionem Dei valeant excitare. De acolythis
Abbreviated transcription (Latin):
mortem peccando iu̾erentur. qm̃ concubitus mor¬
taliũ corpoꝵ res uidetur. questio magna dila¬
ta est. s in alia postea litteris nr̃is satis qnͣtũ
arbitror explicatur. Dixi ⁊̃ quedam loco. Q
lectatne carnali. que tñ modificata ⁊ tem¬
ꝑancirefrenante in usum naturalem re¬
dacta bido esse non pot̃. Quod id̾̃o dictũ ẽ.
qm̃ libo non est bonus ⁊ rectus usus libidi¬
nis natrał. Sicut .n. malum est male uti bo¬
nis ita nũ bene uti malis. De qua re alias
maximeũ contra nouos hereticos pelagia¬
nos dilentius disputaui. De abraham ꝙ
dixi ex Ic obedĩa pater ille abraham qui sñ
uxore n fuit ẽẽ sĩne unico filio ⁊ a se occiso pa¬
ratus fu non satis approbo. Magis .n. filium
si ess ocurus resuscitatõne sibi mox fuisse red¬
dendum. e didisse credendus est sicut in epł̾a

Expanded text:
mortem peccando mererentur, quoniam concubitus mormortem peccando mererentur, quoniam concubitus mortalium corporum res uidetur, quaestio magna dilata est, sed in aliis postea litteris nostris satis, quantum arbitror, explicatur. Dixi etiam quodam loco: quod lectatione carnali, quae tamen modificata et temperantia refrenante in usum naturalem redacta libido esse non potest. quod ideo dictum est, quoniam libido non est bonus et rectus usus libidinis. sicut enim malum est male uti bonis, ita bonum bene uti malis, de qua re alias, maxime contra nouos hereticos Pelagianos diligentius disputaui. de Abraham quod dixi: ex hac oboedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis enim filius si esset occisus, resuscitatione sibi mox fuisse reddendum credidisse credendus est, sicut in epistula
Abbreviated transcription (Latin):
Ouiniani heresis sacrarum uirginũ meri¬
tum equando pudicicie coniugali tantum
ualuit in urbe roma ut ñnullas ⁊̃ sanctimo¬
niales de quarũ impudicicia suspicio nulla
ꝓcesserat deiecisse ĩ nuptias dic̾etur. Hoc na¬
xime argum̃to cũ eas argueret dicens. Tu
ergo melior es qͣm sara. melior qͣm susanna.
siue anna. ꝙ ceteras cõmemorando testimo¬
nio sc̃e scripture cõmendatissimas feminas.
quib se ille meliores uel ⁊̃ pares cogitare nõ
ecclesia que ibi est fidelissime ac fortissime
restitit. Remanserant autem iste disputatõ¬
nes eius in quorũdam sermuncłis ac susurrifͤ.
quas palam suadere nullus audebat. s eciam
uenenis occłte repentib facultate quã dona¬
bat dominus occurrendũ fuit maxime q̃m̃
iactabatur iouiuiano Renderi non potuisse c̃
laude. s cum uituꝑatõne nuptiarum. Propt̃
hoc librũ edidi cuius inscriptio est de bono cõ¬
iugali ubi de ꝓpagatõne filioꝵ pͥusqͣm hoĩes

Expanded text:
ouiniani heresis sacrarum uirginum meritum aequando pudicitiae coniugali tantum ualuit in urbe Romana, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quarum inpudicitia suspicio nulla praecesserat, deiecisse in nuptias diceretur hoc maxime argumento, cum eas urgeret dicens: tu ergo melior quam Sarra, melior quam Susanna siue Anna?\' et ceteras commemorando testimonio sanctae scripturae commendatissimas feminas, quibus se illae meliores uel etiam pares cogitare non ecclesia, quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. remanserant autem istae disputationes eius in quorundam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano responderi non potuisse cum laude, sed cum uituperatione nuptiarum. propter hoc librum edidi, cuius inscriptio est: de bono coniugali. ubi de propagine filiorum, priusquam homines
Abbreviated transcription (Latin):
utiq głiam quãdam ꝓpͥam excellentẽq sigͣt.
nõ erit ꝯnume cũ multis qͣmiuis in eodẽ reg¬
no ⁊ ĩ eadem domo constitutis. Nam ideo fort¬
tassis ⁊ nom̃ dc̃m est. ꝙ eos quib datur dis¬
tinguit a cec̾is.

Expanded text:
utique gloriam quamdam propriam excellentemque significat, utique gloriam quamdam propriam excellentemque significat, non erit commune cum multis. quamuis in eodem regno et in eadem domo constitutis. nam ideo fortassis et nomen dictum est, quod eos, quibus datur, distinguit a ceteris.
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis uerbis temporalesꝑand̃. continuo sub¬
iecit. Nom̃ eternũ dabo eis nec umqͣm deerit.
tauqͣm dic̾et. Quid tergiu̾saris impia cecitaᷤ
quid tergiũsaris: Quid serenitati u̾itatis
nebulas tue peruersitatis offundis: Quid ĩ
tanta scripturarum luce tenebras unde insidi¬
erisinquiris: Quid temporalem tm̃modo uti¬
litatem promittis continentib scis: Nomen
eternũ dabo eis. Quid ab omĩ concubitu in¬
munes ⁊ eo qͦ ip̃o quo hinc abstinent. ea que
sunt domini cogitantes qũo placeant dño.
ad terrenam cõmoditatem referre conaris. No¬
men eternũ dabo eis. Quid regnũ celoꝵ ꝓpt̃
uita intelligendũ esse concendis: Nomen et̾¬
num dabo eĩs. ꝙ si forte hic ip̃m eternũm pro
diuturno conaris acriꝑe. ad hoc accumulo
inculeo nec unqͣm deerit. Quid queris am¬
plius: Quid dicis amplius: Eternum hoc
nomen quicquid illud÷. spadonib dei quod

Expanded text:
in his verbis temporale sperandum, continuo subin his verbis temporale sperandum, continuo subjecit, Nomen aeternum dabo eis, nec unquam deerit : tanquam diceret, Quid tergiversaris impia caecitas? quid tergiversaris? Quid serenitati veritatis nebulas tuae perversitatis offundis? quid in tanta Scripturarum luce tenebras unde insidieris inquiris? Quid temporalem tantummodo utilitatem promittis continentibus sanctis? Nomen aeternum dabo eis. Quid ab omni concubitu immunes, et eo quoque ipso quo hinc sese abstinent, ea quae sunt Domini cogitantes, quomodo placeant Domino, ad terrenam commoditatem referre conaris? Nomen aeternum dabo eis. Quid regnum coelorum, pvita intelligendum esse contendis? Nomen aeternum dabo eis. Et si forte hic ipsum aeternum pro diuturno conaris accipere, addo, accumulo, inculco, Nec unquam deerit. Quid quaeris amplius? quid dicis amplius? Aeternum hoc nomen, quidquid illud est, spadonibus Dei, quod