comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ sua culpa sed mariti discedat.
Deuide ait. Et uir uxorẽ ne di-¬
mittat. Quod nichilominus ex
p̃cepto dñi posuit. Nec ibi ad didit:
& si dimiserit ñ peccat. Preceptũ
ẽ. enĩ hoc cui ñ obȩdire peccatũ. ẽ.
ñ consiliũ. quosi uti nolueris. mi-¬
nus boni adipisceris. non mali
aliquid ꝑpetrabis. Propt̾ea cum
dixisset solutus es ab uxore ne
quesieris uxorem: quia ñ p̃cipie¬
bat ne malũ fieret. sed consulebat
ut melius fieret: continuo sub.¬
iungit. Et si acceꝑis uxorẽ non
peccasti: ⁊ si nupserit uirgo non
peccat. Ad didit tam̃ trib̾ulatio¬
nem aut̃ carnis habebunt huiꝰ
modi. ego aut̃ uob̾ parco: hoc
modo exhortans ad uirginitatẽ
continentiãq ꝑpetuã. ut aliqͣn¬
tulũ anuptiis etiã sic de t̾reret.
Modeste sane: ñ tanquã a re
mala ⁊ illicita. sed tanꝗͣ ab ho¬
nerosa ac molesta. Aliud ẽ. enĩ
admittere carnis turpitudinem:
aliud hab̾e carnis tribulationẽ.

Expanded text:
ut non sua culpa, sed mariti discedat. ut non sua culpa, sed mariti discedat. Deinde ait, Et vir uxorem ne dimittat ; quod nihilominus ex praecepto Domini posuit, nec ibi addidit, Et si dimiserit, non peccat. Praeceptum est enim hoc, cui non obedire peccatum est; non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis. Propterea cum dixisset, Solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem; quia non praecipiebat ne malum ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa ac molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem:
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ quãuis in ęt̾na uita ac
salute manentiũ. Stella enim a
idem apłs. ⁊ dicit. Alligatus es
uxori: ne quesieris solutionem.
Solutꝰ es ab uxore: ne quesieris
uxorẽ. Horũ duoꝵ quod prius
posint ad preceptũ ꝑtinet. contͣ
quod non licet facere. Non enm
licet dimittere uxorẽ nisi ex cau-¬
sa fornicationis: sic̃ in euangelio
ipse dñs dicit. Illud aut̃ qd̾ iddi¬
dit. solutus es ab uxore ne quesie.¬
ris uxorẽ. consilii sententia est
ñ p̾cepti. Licet itaq facere : sed
melius est non facere. Deniq con-¬
tinuo subiecit. Et si acceꝑis uxo.¬
rem ñ peccasti: ⁊ si nupserit uirgo¬
ñ peccat. Illud autẽ prius cum
dixisset. alligatꝰ es uxori. ne quesi¬
ers solutionem. nunqͥd addidit.
& si solueris ñ peccasti: Lam enĩ
supͣdixerat. His aut̃ qui sunt iN
conuigio p̾cipio ñ ego sed dñs:
uxorẽ a iuiro ñ discedere. Qđ si
discesserit: manere innuptã. aut
iuiro reconciliari. Fieri enĩ potest

Expanded text:
omnium, quamvis in aeterna vita ac omnium, quamvis in aeterna vita ac salute manentium. Stella enim abidem apostolus et dicit: Alligatus es uxori, ne quaesieris solutionem; solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem. Horum duorum quod prius posuit, ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. Non enim licet dimittere uxorem, nisi ex causa fornicationis, sicut in Evangelio ipse Dominus dicit . Illud autem quod addidit, Solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem, consilii sententia est, non praecepti: licet itaque facere, sed melius est non facere. Denique continuo subjecit: Et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccat. Illud autem prius cum dixisset, Alligatus es uxori; ne quaesieris solutionem; numquid addidit, t si solveris, non peccasti? Jam enim supra dixerat, His autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: fieri enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ: si aut̃ peccatũ ẽẽt. p̃cepto
uetaret᷑: ꝓpt̾ea p̃ceptũ dnĩ de uir¬
ginib nullũ. ẽ. Sed qm̃ deuitatis
remissisue peccatis. ad eunda est
uita et̾na. in qua. ẽ. quȩdã egregia
gła non om̃ib inȩt̾nũ uicturis sed
quibdam ibi tribuenda. cui con¬
sequendȩ parũ ẽ. lib̾atũ ẽẽ. a pec¬
catis. nisi aliquid ipsi libatori uo¬
ueatur : quod ñ sit criminis non
uouisse. sed uouisse ac reddidisse
sit laudis: consilium inqui do
debeo fidele consiliũ : qui ñ meis
meritis. sed di miscđia sum fidelis.
Existimo itaq hoc bonũ eẽ: ꝓpt̾
p̾sentẽ necessitatẽ. Hoc inquit
unde p̃ceptũ dñi non habeo sed
consiliũ do. hoc. ẽ. de uirginib
existimo bonũ eẽ. ꝓpt̾ presentẽ
necessitatẽ. Noui enĩ quid pͥsen¬
tis tẽporis cui coniugia seruiunt
necessitas cogat : ut eã quȩ dĩ sunt
minus cogitent᷑ quã sufficit ad¬
ipiscendȩ illi głȩ quȩ non erit

Expanded text:
non est, si autem peccatum esset, praecepto non est, si autem peccatum esset, praecepto uetaretur, propterea praeceptum domini de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consilium, inquit, debeo fidele consilium, qui non meis meritis, sed dei misericordia sum fidelis; existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem. hoc, inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessiminus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt ubi manfestat apłs hoc
propt̾ p̾sentẽ necessitatẽ bonũ eẽ.
non ꝓpt̾ futurã ȩt̾nitatẽ. qͣsi p̾sen¬
tis necessitatis rationẽ haber&e apłs
rũ. cũ om̃is eiꝰ dispensatio ñ nisi ad
uita ȩt̾nã uocet. Presens gͦ.ẽ. uitan¬
da necessitas. sed canĩ quȩ aliquid
bonoꝵ impedit futuroꝵ. Qua neces¬
sitate uita cogitur coniugalis cogi.¬
tare quȩ mundi sunt: quomͦ placeat
uir uxori uł uxor uiro: non qđ eã
separet a regno di. sicut sunt peccati
quȩ iđo p̾cepto non consilio cohi¬
bentur. quia dño p̃cipienti ñ obȩ.¬
dire dampnabile. ẽ. Sed illud qđ
in ipso di regno ampliꝰ haberi possec
si amplius cogitaretur quomodo
placendũ ẽẽt d̾o. minꝰ erit utiq
cũ hoc ipsũ minus coniugii necel¬
tate cogitat᷑. Ideo de uirginibus
inquit p̾ceptũ dni ñ habeo. Pre.¬
cepto enĩ quisquis ñ obtẽperat: reus
est ⁊ debitor pene. Proinde quia
uxorẽ ducere uł nubere peccatũ

Expanded text:
tolus hoc propter praesentem necessitatem bonum esse, non propter futuram aeternitatem. quasi praesentis necessitatis rationem haberet apostrum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino praecipienti non oboedire damnabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis non obtemperat, reus est et debitor poenae. proinde quia uxorem ducere uel nubere peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa conscientia uastarent᷑: quas
penitet ꝓfessionis & piget confessi¬
onis. nisi correctũ cor dirigant &
dei timore rursus libidinẽ iuincant.
in mortius deputandȩ sunt. siue
in deliciis agant unde dicit apłs.
quȩ aut̃ in deliciis agit uiuens
mortua ẽ.: siue in laborib atq
ieuiniis nulla cordis correctione
suꝑfluis. & magis ostentationi ꝗͣ
em̃dationi seruientib. Non ego

Expanded text:
in ipsa concupiscentia uastarentur, quas in ipsa concupiscentia uastarentur, quas paenitet professionis et piget confessionis, nisi correctum cor dirigant et dei timore rursus libidinem uincant, in mortuis deputandae sunt, sine in deliciis agant — unde dicit apostolus: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est — siue in laboribus atque ieiuniis nulla cordis correctione superfluis et magis ostentationi quam emendationi seruientib
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ bonũ.ẽ. in sc̃is dĩ: ugi.¬
lantissime cauendũ. ẽ. ne suꝑbia
corrũpatur. Curiosas & uerbo¬
sas malas innuptas paulus apłs
notat: & hoc uitiũ uenire dicit
ex ocio. Simul aut̃ uiqͥt ⁊ ociose
ẽẽ discunt. circĩure domos. Non
solũ aut̃ ociose: uerũ etiã curiose.
⁊ uerbosȩ. loquentes quȩ ñ opor¬
tet. De his suꝑius dix̾at. Iumores
aut̃ uiduas eiuta. Cum enĩ in
deliciis egerint. in xp̃o nubere
uolunt: habentes dãpnationẽ.
qͣm primã fidẽ irritam fecerunt:
id est in eo qđ primo uouerant ñ
steterunt. Nec tam̃ art nubunt:
sed nubere uolunt. Multas enĩ
earũ reuocat a nubendo. ñ amor
p̃clari ꝓpositi : sed aꝑti dedecoris
timor. uemiens & ipse de suꝑbia.
qua formidatur magis hominib
displicere quã dõ. He igitur quȩ
nubere uolunt. & id̾o non nubuã
quia impune ñ possunt: quȩ me¬
lius nuberent quã urerent᷑. id est
quã occulta flãma concupiscentie

Expanded text:
magnum bonum est in sanctis dei, uigimagnum bonum est in sanctis dei, uigilantissime cauendum est, ne superbia corrumpatur. Curiosas et uerbosas malas innuptas Paulus apostolus notat et hoc uitium uenire dicit ex otio. simul autem, inquit, et otiosae esse discunt circuire domos; non solum autem otiosae, uerum etiam curiosae et uerbosae, loquentes quae non oportet. de his superius dixerat: iuniores autem uiduas euita; cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt, id est in eo quod primo uouerant, non steterunt. Nec tamen ait: nubunt, sed: nubere uolunt. multas enim earum reuocat a nubendo non amor praeclari propositi, sed aperti dedecoris timor, ueniens et ipse a superbia, qua formidatur magis hominibus displicere quam deo. haec igitur, quae nubere uolunt et ideo non nubunt, quia inpune non possunt, quae melius nuberent quam urerentur, id est quam occulta flamma concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facerent condiscipłis atq con¬
serius qđ eis fecisset magister et
dnis. quantũ cõm̃dauit᷑ humilita¬
tẽ. Cui cõm̃dandȩ etiam tempꝰ
illud elegit: quo eũ ꝓxime mori¬
turũ cũ magno desiderio contue¬
bantur. hoc utiq p̃cipue memo¬
ria retenturi quod magist̃ imi¬
tandus ultimũ de monitrasset.
At ille hoc fecit illo tempore. qͥd
utiq potuit ⁊ aliis antea dieb
quib cũ eis fuerat conuersatus.
Quando si fieret: hoc ipsũ quidẽ
traderetur. sed utiq ñ sic accipetur.
Cũ ergo xp̃ianis om̃ib custodi¬
enda sit humilitas. qͣndo quidẽ
non eũ doctorẽ humilitatis in¬
ueniat: tũ maxime uirtutis huiꝰ
sectatores & conseruatores eos eẽ
conuenit. qui magno aliqͦ bono
cȩt̾is eminent: ut magnopere
curent illud qđ primitꝰ posui.
Quanto magnꝰ es. tanto humilia
te in om̃ib : & corã do inuenies
grãm. Proinde quia ꝑpetua con.¬
tinentia maximeq uirgintas

Expanded text:
hoc facerent condiscipulis atque conhoc facerent condiscipulis atque conseruis, quod eis fecisset magister et dominus. quantum commendauit humilitatem! cui commendandae etiam tempus illud elegit, quo eum proxime moriturum cum magno desiderio contuebantur, hoc utique praecipue memoria retenturi, quod magister imitandus ultimum demonstrasset. at ille hoc fecit illo tempore, quod utique potuit et aliis antea diebus, quibus cum eis fuerat conuersatus, quando si fieret, hoc ipsum quidem traderetur, sed utique non sic acciperetur.. Cum ergo christianis omnibus custodienda sit humilitas, quandoquidem non eum doctorem humilitatis inueniat, tum maxime uirtutis huius sectatores et conseruatores eos esse conuenit, qui magno aliquo bono ceteris eminent, ut magnopere curent illud, quod primitus posui: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. proinde quia perpetua continentia maximeque uirginitas
Abbreviated transcription (Latin):
inoratione confitentib uł sola
cogitatione quȩ corã d̾o.ẽ. suꝑbꝰ
insultat: quib ñ exꝓbratio cũ
inflatione sed miseratio sine des¬
peratione debet᷑. Quid illud. qđ
querentib int̾ se discipłis qͥsnã
eoꝵ maior eẽt puerũ paruulũ
constituit ante ocłos eoꝵ dicens.
nisi fueritis sicut puer iste. non
intrabitis in regnũ celoꝵ.: Non¬
ne humilitatẽ maxime cõmen¬
dauit:⁊ in ea meritũ magn̾tudimꝰ¬
posint: Uel csi filiis ⁊ebedei latera
eius in sediũ sublimitate concupis.¬
centib ita respondit. ut passionis
eiꝰ calicẽ bibendũ potius cogitareq̃
inquose humiliauit usq ad mortẽ
mortẽ aut̃ crucis. quã suꝑbo appe¬
titu p̾ferri cet̾is postularent. quid
ostendit nisi eis se futurũ altitudi.¬
nis largitorẽ. qui eũ doctorẽ humi¬
litatis antea sequerent᷑ : Iam uͦ
qđ exiturus ad passionẽ lauit pedes
discipłis. monuitq aꝑtissime ut

Expanded text:
in oratione confitentibus uel sola in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum paruulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudiposuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius calicem potius bibendum cogitarent, in quo se humilauit usque ad mortem, mortem autem crucis, quam superbo adpetitu praeferri ceteris postularent, quid ostendit nisi eis se futurum altitudinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut
Abbreviated transcription (Latin):
rationi meritoꝵ p̃fertur con-¬
fessio peccatoꝵ. Et utiq deo
grãs agebat phariseus : ex his in
quib sibi multũ placebat. Grãs
inquit tibi ago: quia ñ sũ sicut
cet̾i homines. in iusti. raptores.
adulteri. sicut & publicamis iste.
Ieiunobis in sabbato: decimas do
om̃iũ quȩ possideo. Publicanus
aut̃ de longinquo stabat: nec
ocłos ad cęlũ audebat leuare. se
ꝑcutiebat pectus sũ dicens. ꝓ pu
esto michi peccatori. Sequitur
aut̃ diuina sententia. Amendico
uob̃. descendit iustificatus de
templo publicanus. magis quã
ille phariseus. Deinde causa os.¬
tenditur: cur hoc iustũ sit. Qm̃
qui se exaltat humiliabit᷑: & qui
se humiliat exaltabit᷑. Fieri gͦ
potest ut quisq mala uera deui.¬
tet. & uera bona uise considera.
& de bis patri luminũ grãs agat.
a quo descendit om̃e datũ op̃ti¬
mũ & ome donũ ꝑfectũ: & tam̃
elationis uitio reprobet᷑. si aliis
peccatorib maximeq peccata

Expanded text:
rationi meritorum praefertur conrationi meritorum praefertur confessio peccatorum. et utique deo gratias agebat pharisaeus ex his, in quibus sibi multum placebat. gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat nec oculos ad caelum audebat leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: propitius esto mihi peccatori. sequitur autem diuina sententia: amen dico uobis, descendit iustificatus de templo publicanus magis quam ille pharisaeus. deinde causa ostenditur. cur hoc iustum sit: quoniam is qui se exaltat humilabitur, et qui se humilat exaltabitur. fieri ergo potest, ut quisque et mala uera deuitet et uera bona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata
Abbreviated transcription (Latin):
credidit ut dicer&. Non sum
dignus ut sub tectũ meũ intres.
Uñde nec matheus obaliud eũ
dixit accessisse ad iħm. cum
aꝑtissime lucas insinuet qđ
ñ adeũ ipse accesserit sed anu¬
cos suos miserit: nisi quia fide¬
lissima humilitate magis ipse
accessit quã illi quos misit.
Unde ⁊ illud propħicũ. ẽ. Excel¬
sus dñs. & humilia respicit.
excelsa aut̃ a longe cognoscit.
Utiq tanꝗͣ ñ accedentia. Hinc
⁊illi mulieri chananee dicit.
Omulier. magna.ẽ. fides tua:
fiat tibi sicut uis. Quã suꝑuis
canẽ appellauerat. nec ei pa¬
nem filioꝵ proiciendũ ẽẽ res.¬
ponderat. Qđ illa humiliter
accipiens: dixerat. Ita dñe. Nã
& canes edunt de micis: quȩ
cadunt de mensa dñoꝵ suoꝵ.
Ac sic qđ assiduo clamore non
impetrabat: humili confessione
ꝓmeruit. Hinc ⁊ illi duo ꝓpo.¬
nuntur orantes intẽplo. unꝰ
phariseus ⁊ alt̃ publicanus.
propt̃ eos qui sibi iusti uident᷑
ce spernunt ceteros: & enume¬

Expanded text:
credidit, ut diceret: non sum credidit, ut diceret: non sum dignus, ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accessisse ad Iesum, cum apertissime Lucas insinuet, quod non ad eum ipse uenerit, sed amicos suos miserit. nisi quia fidelissima humilitate magis ipse accessit quam illi, quos misit. unde et illud propheticum est: excelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum proiciendum esse responderat. quod illa humiliter accipiens dixerat: ita, domine; nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. ac sic quod adsiduo clamore non inpetrabat, humili confessione promeruit. hinc illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus et alter publicanus, propter eos, qui sibi iusti uidentur et spernunt ceteros, et enume
Abbreviated transcription (Latin):
factus. & habitu inuentus ut
homo. Humiliauit semetipsũ.
factus obȩdiens usq ad mortem:
mortẽ autẽ crucis. Ipsa uero
doctrina eius quã attente in¬
sinuet humilitatẽ. atq huic
p̃cipiendȩ uehement insistat.
quis explicare facile possit atq
adhanc rem demonstrandam
destimonia cuncta congerere:
Hoc facere conetur uł faciat qͥs¬
quis seorsũ de humilitate uolu¬
erit scribere. Huiꝰ aut̃ operis
aliud ꝓpositũ ẽ. Qđ de tã mag.¬
na re susceptũ ẽ : ut ei maxime
sit cauenda suꝑbia. Proinde pau¬
ca testimonia quȩ dñs in m̃tẽ
dare dignatur ex doctrina xp̃i
de humilitate cõmemoro: quȩ
ad id quod intendimꝰ fortassẽ
sufficiant. Sermo eius quẽ pri-¬
mũ ꝓlixiorẽ ad discipłos habuit:
inde cepit. Beati pauꝑes sp̃u:
sine ulla controuersia humiles
intelligimꝰ. Fidẽ centurionis
illius ido pcipue laudauit.
nec se inuenisse inisrł dixit tan¬
tã fidẽ. quia ille tam humilit᷑

Expanded text:
factus et habitu inuentus ut factus et habitu inuentus ut homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. ipsa uero doctrina eius, quam adtente insinuet humilitatem atque huic praecipiendae uehementer insistat, quia explicare facile possit atque in hanc rem demonstrandam testimonia cuncta congerere? hoc facere conetur uel faciat, quisquis seorsum de humilitate uoluerit scribere. huius autem operis aliud propositum est, quod de tam magna re susceptum est, ut ei maxime sit cauenda superbia. Proinde pauca testimonia, quae dominus in mentem dare dignatur, ex doctrina Christi de humilitate commemoro, quae ad id quod intendi fortasse sufficiant. sermo eius, quem primum prolixiorem ad discipulos habuit, inde coepit: beati pauperes spirsine ulla controuersia humiles intellegimus. fidem centurionis illius ideo praecipue laudauit nec se inuenisse in Israhel dixit tantam fidem, quia ille tam humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
cõparantes. scđm scripturas com-¬
pererint eos infra eẽ & opere &
mercede. & uoto ⁊ p̃mio statim
ueniat in mentẽ qđ scriptum est.
Quanto magnꝰ es. tanto humilia
de in om̃ib. & corã do inuenies
grãm. Mensura humilitatis cuiq
ex mensura ipsius magnitudinis
data. ẽ. Cui non.ẽ. periculosa
suꝑbia quȩ amplius ampliorib
insidiatur: Hanc sequit᷑ inuidia.
damꝗͣ filia pedissequa. Pã quippe
suꝑbia continuo parit: nec unꝗͣ
est sine tali ꝓle atq comite. Qui¬
me militat uni uersa disciplina
xp̃iana. Hȩo enĩ docet humilita.¬
tẽ. qua& acquirat ⁊ custodiat
caritatẽ. De quacũ dictũ eẽt
caritas nemulatur. uelut si
causam quereremꝰ unde fiat ut
ñ emuletur : continuo subdidit.
Non inflatur. Tanꝗͣ dicer&e. Ido
non habet inuidentiã : quia
neo suꝑbiã. Doctor itaq hu¬
mlitatis xp̃s primo semet ipsũ
exinaniuit formã serui accipi¬
ens: insimilitudinẽ hominum

Expanded text:
conparantes secundum scripturas comconparantes secundum scripturas compererint eos infra esse et opere et mercede et uoto et praemio, statim ueniat in mentem quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. mensura humilitatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. hanc sequitur inuidentia, tamquam filia pedisequa; eam quippe superbia continuo parit nec umquam est sine tali prole atque comite. quime militat uniuersa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de qua cum dictum esset: caritas non aemulatur, uelut si causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec superbiam. doctor itaque humilitatis Christus primo semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sicut ñ męchaberis. ñ occi¬
des: ita dici potest non nubes.
Illa exiguntur: ista offerunt᷑.
Si fiant ista laudant᷑: nͥ fiant
illa dampnant᷑. In illis dñs debitũ
imꝑat uob̾. in his aut̃ si quid am-¬
plius erogaueritis. in redeundo
reddet uob̃. Cogitate quic qͥd illud
ẽ. in muro eiꝰ locũ nominatũ: me¬
liorẽ multo quã filioꝵ atq filiaꝵ.
Cogitate illic nom̃ ȩt̾nũ. Quis
explicat quale nom̃ erit : Quio¬
quid tam̃ erit: et̾nũ erit. Quod
credendo ⁊ sꝑaudo ⁊ amando po-¬
tiustis comugia ñ deuitare ꝓhi.¬
bita: sed transuolare concessa.
Unde huiꝰ muneris magnitudo
ad quod capessendũ ꝓ nrĩs uirib
hortati sumus. quanto. ẽ. excelsius
atq diuinius. tanto magis ad mo¬
net sollicitudinẽ nramꝰ ñ solum
de gloriosissima castitate uerum
etiã de tutissima humilitate ali¬
qud loqui. Cũ ergo ꝑpetuȩ conti¬
nentiȩ ꝓfessores se coniugati

Expanded text:
enim sicut: non moechaberis, non occienim sicut: non moechaberis, non occides, ita dici potest: non nubes; illa exiguntur, ista offeruntur. si fiant ista, laudantur; nisi fiant illa, damnantur. in illis dominus debitum imperat uobis; in his autem quidquid amplius supererogaueritis, in redeundo reddet uobis. cogitate, quidquid illud est, in muro eius locum nominatum meliorem multo quam filiorum atque filiaCogitate illic nomen aeternum . Quis explicat quale nomen erit? Quidquid tamen erit, aeternum erit. hoc credendo et sperando et amando potuistis coniugia non deuitare prohibita, sed transuolare concessa. Vnde huius muneris magnitudo, ad quod capessendum pro nostris uiribus hortati sumus, quanto est excellentius atque diuinius, tanto magis admonet sollicitudinem nostram non solum de gloriosissima castitate, uerum etiam de tutissima humilitate aliquid loqui. cum ergo perpetuae continentiae professores se coniugatis
Abbreviated transcription (Latin):
bit nec inuidebit: ⁊ colle tando
uob̾. quod in se non habet. habe¬
bit in uobis. Nã & illud canticũ
nouũ ꝓpriũ ur̃m. dicere non
poterit: audire aut̃ poterit. &
delectari ur̃o tam excellentibono.
Sed uos qui &e dicetis & audietis
quia id quod dicetis auob̾ audie¬
tis: felicius exultabitis. iocun¬
diusq regnabitis. De maiore tam̃
ur̃o gaudĩo nullus meror erit:
quib hoc deerit. Agnus quippe¬
ille quẽ uos quocunq ierit seqͥ¬
mini: nec eos deseret qui eum
quo uos non ualent sequi. Omni¬
potentẽ agnũ loquim᷑. Et uobis
p̃ibit. & abeis ñ abibit: cũ erit
ds̃ om̃ia in om̃ib. Q qui minus
habebunt: a uob̾ non abhorrebt̃.
Ubi enĩ nulla. ẽ. inuidentia: con¬
cors. ẽ. differentia. Presumite
uouistis: qui potestis capere
capite. Perseuerant̃ currite: ut
cõp̃hendatis. Tollite hostias qͥsq
suas : & introite in atria dñi.
non exnecessitate. sed potestatẽ
habentes urȩ̃ uoluntatis. Neq

Expanded text:
bit, nec inuidebit; et conlaetando bit, nec inuidebit; et conlaetando uobis, quod in se non habent, habebunt in nobis. nam et illud canticum nouum proprium uestrum dicere non poterit; audire autem poterit et delectari uestro tam excellenti bono. sed uos, qui et dicetis et audietis, quia et hoc quod dicetis a uobis audietis, felicius exultabitis iucundiusque regnabitis. de maiore tamen uestro gaudio nullus maeror erit quibus hoc deerit. agnus quippe, quem uos quocumque ierit sequimini, nec eos deseret qui eum quo uos non ualent sequi. omnipotentem agnum loquimur. et uobis praeibit et ab eis non abibit, cum erit deus omnia in omnibus. et qui minus habebunt, a uobis non abhorrebunt. ubi enim nulla est inuidentia, consors est differentia. praesumite uouistis, qui potestis capere, capite; perseueranter currite. ut conprehendatis. tollite hostias quisque suas et introite in atria domini, non ex necessitate potestatem habentes uestrae uoluntatis. neque
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã. Imita¬
mini eũ qui ꝓ uob̃ passus. ẽ. re¬
linquens uob̾ exemplũ ut sequa¬
nuni uestigia eiꝰ. Hȩc qui umi¬
tantur : in his agnũ sequunt᷑.
Sed certe etiã coniugati posst̃
ire ꝑ ista uestigia: ⁊ si non ꝑ.¬
fecte in eadẽ forina ponentes
pedẽ. uerũtam̃ in eisdẽ semitis
gradientes. Sed ecce ille agnꝰ
graditur itinere uirginali. Quo¬
modo post eũ ibunt. qui hoc
anuserunt qđ nullo modo reci.¬
pient : Uos gͦ uosite post eum
uirgines eius. Uos & illuc ite
post̃ eũ. quia ꝓpt̾ hoc unũ quo¬
oũq ierit sequimini eũ. Ad qđ¬
quo eũ sequantur horzari pos.¬
sumus coniugatos: p̃ter hoc
qđ irreparabilit̾ amiserunt.
Uos itaq sequimini eũ: ⁊ te.¬
nendo ꝑ seuerant᷑ qđ uouistis.
ardenter facite cum potestis.
ne uirginitatis bonũ auobis
pereat᷑: cui facere nichil po¬
testis ut redeat. Uidebit uos
cetera multitudo fideliũ: quȩ
agnũ ad hoo sequi ñ potest. Uide.¬

Expanded text:
tamini eum, qui pro uobis passus est, relinquens uobis exemplum, ut sequamini uestigia eius. haec qui imitantur, in his agnum sequuntur. sed certe etiam coniugati possunt ire per ista uestigia, etsi non perfecte in eadem forma ponentes pedem, uerumtamen in eisdem semitis gradientes. Sed ecce ille agnus graditur itinere uirginali. quomodo post eum ibunt qui hoc amiserunt, quod nullo modo recipiunt? uos ergo, uos ite post eum, uirgines eius; uos et illuc ite post eum, quia propter hoc unum quocumque ierit sequimini eum. ad ququo eum sequantur hortari possumus coniugatos praeter hoc quod inreparabiliter amiserunt. uos itaque sequimini eum tenendo perseueranter, quod uouistis ardenter. facite cum potestis, ne uirginitatis bonum a nobis pereat, cui facere nihil potestis ut redeat. uidebit uos cetera multitudo fidelium. quae agnum ad hoc sequi non potest, uide
Abbreviated transcription (Latin):
bere suꝑ pectus eiꝰ Solitus erat. &
bibebat & eructabat mrabilia
suꝑ cęlestia. uerbũ dñi. Ipse uos
uidit duodecies duodena milia
sc̃oꝵ citharedoꝵ: illibate uirginiꝰ
incorpore. inuiolate ueritatis in
corde. Et quia sequimini agnum
quocũq ierit: scripsit ille de
uob̾. Quoire putamꝰ hunc agnũ.
quo nemo eum sequi uł audeat
uel ualeat nisi uos.: Quo putamꝰ
eũ ire : In quoᷤ saltus & prata :
Ubi credo sunt gramuna gaudia.
ñ gaudia scłi huiꝰ uana. in saniȩ
mendaces. nec gaudia qualia in
ipso regno di ceteris ñ uirginib¬
erunt᷑. sed aceteroꝵ om̃i u̾igau¬
dioꝵ sorte distincta gaudia uir

Expanded text:
bere super pectus eius solitus erat et bere super pectus eius solitus erat et bibebat et eructuabat mirabilia super caelestia uerbum dei. ipse uos uidit duodecies duodena milia sanctorum citharoedorum inlibatae uirginitatis in corpore, inuiolatae ueritatis in corde; et quia sequimini agnum quocumque ierit, scripsit ille de uobis. quo ire putamus hunc agnum. quo nemo eum sequi uel audeat uel ualeat nisi uos? quo putamus eum ire? in quos saltus et prata? ubi credo sunt gramina gaudia; non gaudia saeculi huius uana, insaniae mendaces, nec gaudia qualia in ipso regno dei ceteris non uirginibus, sed a ceterorum omnium gaudiorum sorte distincta, gaudia uir
Abbreviated transcription (Latin):
denarius om̃ib attributus ẽ.
Quia uero in ipsa uita et̾na di¬
stincte fulgebunt lumina meri.¬
torũ : multe mansiones sunt
apud patrẽ. Ac ꝑ hoc indenari
quidẽ non impari uiuit alius
alio plixius : in multis aut̃ man.¬
sionib honoratur alius alio da¬
rius. Pergite itaq scĩ di pueri ac
puellȩ. mares ac feminȩ. celibe
& innuptȩ : ꝑgite ꝑseueranter
infinem. Laudate dñm dulcius:
quẽ cogitatis uberius. Sꝑate fe¬
licius: cui seruitis instantius.
Amate ardentius: cui placetis
attentius. Lumbis accinctis &
lucernis ardentib expectate dnm:
qͣndo ueniat anuptiis. Uos afferetiᷤ
ad nuptias agni canticũ nouũ. qđ
cantabitis inc̃ytharis ur̃is : hoc ẽ.
tale quale cantat uniu̾sa t̾ra: cui
dicitur cantate dño canticũ nouũ
cantate dño uniuersa t̾ra: s tale
quale nemo poterit dicere nisi uos.
Sic enĩuos uidit in apocalipsi qͥdã
p̃ceteris dilectus agno: qui discũ¬

Expanded text:
denarius omnibus adtributus est; denarius omnibus adtributus est; quia uero in ipsa uita aeterna distincte fulgebunt lumina meritorum, multae mansiones sunt apud patrem. ac per hoc in denario quidem non impari non uiuet alius alio prolixius; in multis autem mansionibus honoratur alius alio clarius. Pergite itaque sancti dei, pueri ac puellae, mares ac feminae, caelibes et innuptae, pergite perseueranter in finem; laudate dominum dulcius, quem cogitatis uberius; sperate felicius, cui seruitis instantius; amate ardentius, cui placetis adtentius; lumbis accinctis et lucernis ardentibus expectate dominum, quando ueniat a nuptiis. uos adferetis ad nuptias agni canticum nouum, quod cantabitis in citharis uestris. tale, quale cantat uniuersa terra, cui dicitur: cantate domino canticum nouum, cantate domino uniuersa terra, sed tale, quale nemo poterit dicere nisi uos. sic enim uos uidit in Apocalypsi quidam prae ceteris dilectus ab agno, qui discum
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. iustificauit. głificauit:
Oportet enĩ corruptibile hoc
in duere incorruptionẽ.: & mor¬
tale hoc induere ĩmortalitatẽ.
Hic. ẽ. ille denarius: merces om̃iũ.
Stella tam̃ ab stella differt ix
gła. Sic & resurrectio mortuoꝵ.
Hec sunt merita diuersa scõrũ.
Si enĩ cęlũ significaretur illo
denario. nonne in cęlo ẽẽ om̃ib
est cõmune syderib : Et tamen
alia. ẽ. gła solis: & alia lunȩ. alia
stellarum. Si denarius ille pro
sanitate corꝑis poneret᷑. non ne
cũ recte ualemus om̃ib mbris
cõmunis ẽ. sanitas. & si usq in
mortẽ ꝑmaneat. parit̃ & equa.¬
liter omĩb in est: Ꝙ̾ tam posuit
ds̃ membra singulũ quodq eoꝵ
incorpore ꝓut uoluit: ut nec to.¬
tũ sit oculus. nec totũ auditus.
neo totũ odoratus. neo quicquid
aliud habet suã ꝓprietatẽ. quã¬
ius equalit habeat cum om̃ib
sanitatẽ. Ita quia ipsa uita etna
parit̃ erit om̃ib scĩs: ȩqualis

Expanded text:
cauit, iustificauit. glorificauit? cauit, iustificauit. glorificauit? oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. hic est ille denarius, merces omnium; stella tamen ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. haec sunt merita diuersa sanctorum. si enim caelum significaretur illo denario, nonne in caelo esse omnibus est commune sideribus? et tamen alia est gloria solis. alia gloria lunae, alia stellarum. si denarius ille pro sanitate corporis poneretur, nonne, cum recte ualemus omnibus membris, communis est sanitas et, si usque in mortem permaneat, pariter et aequaliter omnibus inest? et tamen posuit deus membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit, ut nec totum sit oculus nec totum auditus nec totum odoratus et quidquid aliud habet suam proprietatem, quamuis aequaliter habeat cum omnibus sanitatem. ita quia ipsa uita aeterna pariter erit omnibus sanctis, aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ se ipsos castrauerunt sc̃i spa.¬
dones in hac tantũuita in telli.¬
gendũ ẽẽ contendis : Nom̃ et̾nũ
dabo eis. Et si forte hic ipsũ ȩter.
nũ ꝓduturno conaris accipere:
addo. accumulo. inculco. Netũq
deerit. Quid queris ampluis :
Quid dicis amplius: Eternum
hoc nom̃ quic quid illud. ẽ. spa-¬
donib dĩ. qđ utiq głam quan.¬
dam ꝓpriam excellentẽq signi.¬
ficat. non erit cõmune cũ mul.¬
tis quãuis in eodẽ regno & in
eadem domo constitutis. Nam
ido fortassis & nom̃ dictum est.
qđ eos quib datur distinguit
acęt̾is. Quid sibi ergo uult in¬
quiunt ille denaru̾is. qui oꝑe
uineȩ t̾minato equalit᷑ om̃ib
reddit᷑. siue his qui a primaho¬
ra siue his qui una hora oꝑati
sunt : Quid utiq nisi aliquid
significat qđ om̃s cõmunit ha.¬
bẽbunt. sicuti. ẽ. ipsa uita et̾na.
ipsum regnũ cęloꝵ. ubi erunt
om̃s quos ds̃ predestinauit. uo.¬

Expanded text:
quod se castrauerunt sancti spaquod se castrauerunt sancti spadones, in hac tantum uita intellegendum esse contendis? nomen aeternum dabo eis. et si forte hic ipsum aeternum pro diuturno conaris accipere, addo, accumulo, inculco: n e.c umquam deerit. quid quaeris amplius? quid dicis amplius? aeternum hoc nomen, quidquid illud est, spadonibus dei, quod utique gloriam quandam propriam excellentemque significat, non erit commune cum multis. quamuis in eodem regno et in eadem domo constitutis. nam ideo fortassis et nomen dictum est, quod eos, quibus datur, distinguit a ceteris. Quid sibi ergo uult, inquiunt, ille denarius, qui opere uineae terminato aequaliter omnibus redditur, siue his, qui ex prima hora, siue his, qui una hora operati sunt? quid utique? nisi aliquid significat, quod omnes communiter habebunt, sicuti est ipsa uita aeterna, ipsum regnum caelorum, ubi erunt omnes, quos deus praedestinauit, uo
Abbreviated transcription (Latin):
colligitur. Quãuis gͦ ꝓ missionẽ
habeat iuitȩ p̾sentis ⁊ futurȩ.
in om̃ib tam bonis oꝑib suis
non respicit quȩ uidentur. sed
quȩ ñ uident᷑. Quȩ enĩ uident᷑
temporalia sunt : quȩ aut̃ non
uidentur ȩt̾na. Nec sane sp̃s sẽs
sime ac dem̃tissime ꝑiucaces. ut¬
lium ualeret: eoꝵq beluinum
impetũ ab ouili suo in expugna¬
bili munitione repelleret. Cum
enim dixisset de spadonib dabo
eis in domo mea ⁊ inmtiro meo
locũ nominatũ meliorẽ multo
quã filioꝵ ãq filiaꝵ: nequis
nimiũ carnalis estimaret aliqͥd
in his uerbis tẽporale sꝑandum.
continuo subiecit. Nom̃ ȩt̾num
dabo eis: nec unquam deerit.
Tanꝗͣ diceret. Quid tergiuersa.¬
tati ueritatis nebulas tuȩ ꝑuer¬
sitatis offundis: Quid in tanta
scripturaꝵ luce tenebras unde
insidieris inquiris : Quid tẽpo¬
ralẽ tantũ modo utilitatẽ ꝓmit.¬
tis continentib scĩs: Nõm et̾nũ

Expanded text:
colligitur. Quamvis ergo promissionem colligitur. Quamvis ergo promissionem habeat vitae praesentis et futurae ; in omnibquae uidentur, sed quae non uidentur. quae enim uidentur, temporalia sunt: quae autem non uidentur, aeterna. Nec sane spiritus ssime ac dementissime peruicaces apum ualeret eorumque beluinum inpetum ab ouili suo inexpugnabili munitione repelleret. cum enim dixisset de spadonibus: dabo eis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum, ne quis nimium carnalis existimaret aliquid in his uerbis temporale sperandum, continuo subiecit: nomen aeternum dabo eis, nec umquam deerit, tamquam diceret: quid tergiuersatati ueritatis nebulas tuae peruersitatis offundis? quid in tanta scripturarum luce tenebras unde insidieris inquiris? quid temporalem tantummodo utilitatem promittis continentibus sanctis? nomen
Abbreviated transcription (Latin):
posito continentię conuigia non
querentes. se ipsos castrant̃ ꝓpt̃
regnũ cęloꝵ. ita ne tanta dem̃¬
tiã quisquã ẽ. contͣrius ueritati.
ut in carne factos eunuchos
meliorẽ quã coniugati locũ in
domo di hab̾e credat. ⁊ pio
ꝓposito continentes. corpꝰ usq
ad contẽptas nuptias castigan.¬
des. seipsos ñ in corpore sed in
ipsa concupiscentiȩ radice cas¬
trantes. cęlestẽ ⁊ angłicã uitã
in t̾rena mortalitate meditan¬
des. coniugatoꝵ meritis pares eẽ
contendat᷑. ⁊ xp̃o laudanti eos
p̃senti. eẽ utile ñ futurȩ: Quid
aliud istis restat. nisi ut ipsũ reg.¬
nũ cęloꝵ ad hanc tẽporalem uitã
in qua nc̃ sumꝰ asserant ꝑtinere:
Cur enĩ non & in hanc insaniam
ꝓgrediatur ceca p̾sumptio: Et
quid hac assertione furiosius.
Na & si regnã cęlorũ aliquando
eccła etiam̃ quȩ hoc tẽpore est
appellatur: ad hoc utiq sic appel¬
latur quia futurȩ uitȩ sẽpit̾neq

Expanded text:
roposito continentiae coniugia non roposito continentiae coniugia non quaerentes se ipsos castrant propter regnum caelorum: itane tanta dementia quisquam est contrarius ueritati, ut in carne factos eunuchos meliorem quam coniugati locum in domo dei habere credat et pio proposito continentes, corpus usque ad contemptas nuptias castigantes, se ipsos non in coripsa concupiscentiae radice castrantes, coelestem et angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, conjugatorum meritis pares esse contendat; et Christo laudanti eos praesenti esse utile, non futurae? Quid aliud istis restat, nisi ut ipsum regnum coelorum ad hanc temporalem vitam, in qua nunc sumus, asserant pertinere? Cur enim non et in hanc insaniam progrediatur caeca praesumptio? Et quid hac assertione furiosius? Nam etsi regnum coelorum aliquando Ecclesia etiam quae hoc tempore est, appellatur; ad hoc utique sic appellatur, quia futurae vitae sempiternaeque
Abbreviated transcription (Latin):
domo di coniugatis fidelib ad¬
equari. qui ꝓlem licite pudiceq
susceptã in di timore nutriunt.
docentes filiossuos ut ponant il¬
deo spẽ suã: non aut̃ acciꝑe melio.¬
rẽ locũ quã ẽ. filioꝵ atq filiarum.
Neq enĩ uxores animi uirtute sed
carnis necessitate ñ ducunt. Con¬
tendebat sane qui uoluerit de his
ꝓpħam spadonib hoc p̃nuntiasse:
qui corpore abscisi sunt. Iste qͦq
error causȩ quã suscepimꝰ suffra¬
gatur. Neq enĩ spadonesistos
eis qui indomo eius nullũ habent
locum p̾tulit ds̃ : sed eis utiq qui
infiliis generandis coniuigalis uitȩ
meritũ seruant. Nã cũ dĩcit dabo
eis locũ multo meliorẽ: ostendit
i conuigatis dari. sed multo infe.¬
norẽ. Ut ergo concedamꝰ in domo
d p̃dictos fu̾turos eunuchos seđo
carnẽ. qui in popło isrł ñ fuert᷑.
quia & ipsos uidemus cũ iudei
non fiant tam̃ fieri xp̃ianos. ne
de illis dixisse propħam qui ꝓ¬

Expanded text:
domo dei coniugatis fidelibus addomo dei coniugatis fidelibus adaequari, qui prolem licite pudiceque susceptam in dei timore nutriunt, docentes filios suos, ut ponant deo spem suam, non autem accipere meliorem locum quam est filiorum atque filiarum. neque enim uxores animi uirtute sed carnis necessitate non ducunt. contendat sane qui uoluerit de his prophetam spadonibus hoc praenuntiasse, qui corpore abscisi sunt, iste quoque error causae quam suscepimus suffragatur. neque enim spadones istos eis qui in domo eius non habent locum praetulit deus, sed eis utique qui in filiis generandis coniugalis uitae meritum seruant. nam cum dicit: dabo eis locum multo meliorem, ostendit et coniugatis dari, sed multo inferiorem. ut ergo concedamus in domo dei praedictos futuros eunuchos secundum carnem, qui in populo Israhel non fuerunt, quia et ipsos uidemus, cum iudaei non fiant, tamen fieri christianos, nec de illis dixisse prophetam, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩloꝵ. Qui potest capere.
cap̃iat. Quid ueracius. quid luci¬
dius dicipotuit : Xp̃s dicit. ue¬
ritas dicit. uirtus & sapientia di
dicit. eos qui pio ꝓposito ab uxon
ducenda se continuerint castran
seipsos ꝓpt̾ regnũ cęloꝵ. & contͣ
humana uanitas impia temeri.¬
tate contendit. eos qui hoo faciun
p̃sentẽ tantũ modo necessitatem
molestiarũ coniuigalium deuitass.
in regno aut̃ celoꝵꝰ ampliꝰ quioqua
ceteris ñ habere : De quib autẽ
spadonib loquit᷑ ds̃ ꝑ isaiam pr.¬
pħam. quib sedicit daturũ in
domo sua & in muro suo locum
nominatũ meliorẽ multo quam
filioꝵ atq filiarũ. nisi de his qui
se ipsos castrant ꝓpt̾ regnũ cȩlor
Nam illis quib ipsũ uirile m̃bri
debilitat᷑ ut generare ñ possin.
sicut sunt eunuchi diuitum et
regũ. sufficit utiq cũ xp̃iani fi¬
unt ⁊ di p̾cepta custodiunt. eo
tamen ꝓposito sunt ut coniuge
si potussent haberent. ceteris in

Expanded text:
regnum caelorum. qui potest capere, regnum caelorum. qui potest capere, capiat. quid ueracius, quid lucidius dici potuit? Christus dicit, ueritas dicit, uirtus et sapientia dei dicit eos, qui pio proposito ab uxore ducenda se continuerint, castrare se ipsos propter regnum caelorum, et contra humana uanitas inpia temeritate contendit eos, qui hoc faciunt, praesentem tantummodo necessitatem molestiarum coniugalium deuitare, in regno autem caelorum amplius quidquam ceteris non habere! De quibus autem spadonibus loquitur deus per Esaiam prophetam, quibus se dicit daturum in domo sua et in muro suo locum nominatum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum, nisi de his, qui se ipsos castrant propter regnum caelorum? nam illis, quibus ipsum uirile membrum debilitatur, ut generare non possint, sicut sunt eunuchi diuitum et regum, sufficit utique, cum christiani fiunt et dei praecepta custodiunt, eo tamen proposito sunt, ut coniuges si potuissent haberent, ceteris in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens scłmꝰ dño placere nos uel¬
le. aut ꝓpt̾ uitã istã non ꝓpt̃
Hoc cred̾e quid.ẽ. aliud nisi
miserabiliorẽ eẽ om̃ib homini-¬
bus: Sic enĩ apłs ait. Si in hac
uita tantũ in xp̃o sꝑantes sumꝰ:¬
muserabiliores sumus om̃ib ho¬
minib. An uero qui frangit
panẽ suũ esurienti si tantũ ꝓpt̾
hanc uitã facit stultꝰ.ẽ: & ille
erit prudens qui castigat corpus
suũ usq ad continentiã qua nec
conuigio misceat᷑ si ei nicħ ꝓderit
in regn̾o cȩlorũ: Postremo ipsũ
dñmꝰ audiamus. euidentissimã
hinᷤ sententiã ꝓferentẽ. Nã cum
de coniugib non separandis nisi
causa fornicationis diuine ac
tribilit̃ loqueret᷑: dixerunt ei
discipłi. Si talis. ẽ. causa cũ uxore:
non expedit nubere. Quib ille.
Non om̃s inquit capiunt uerbũ
hoc. Sunt enĩ spadones: qui ita
nati sunt. Sunt aut̃ alii. qui ab
hominib facti st̃. Et sunt spado.¬
nes : qui se ipsos castrauert̃ ꝓpter

Expanded text:
nos uelle aut propter uitam istam, non propter hoc credere quid est aliud nisi miserabiliorem esse omnibus hominibus? sic enim apostolus ait: si in hac uita tantum in sperantes sumusmiserabiliores sumus omnibus hominibus. uero qui frangit panem suum esurienti, si tantum propter hanc uitam facit, stultus est, et ille erit prudens, qui castigat corpus suum usque ad continentiam, qua nec coniugio misceatur, si ei nihil proderit in regno caelorum? Postremo ipsum dominum audiamus euidentissimam hinc sententiam proferentem. nam cum de coniugibus non separandis nisi causa fornicationis diuine ac terribiliter loqueretur, dixerunt ei discipuli: si talis est causa cum uxore. non expedit nubere. quibus ille, non omnes, inquit, capiunt uerbum hoc. sunt enim spadones qui ita nati sunt; sunt autem alii qui ab hominibus facti sunt; et sunt spadones qui se ipsos castrauerunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
i se. discedentib uł ꝓpt̃ ad ulteri¬
um dimissis coniuigib suis alias
uolunt ducere: ⁊ cum ꝓhibentur.
infirmitatẽ nob̾ carnis oppont̃.
Sediam liber iste claudendus ẽ:
& rogandus ds̃. ut aut eos temp.¬
tari non sinat separationib con¬
iugũ: aut ita sinat. ut timor
periclitantis salutis. fiat illis am¬
plioris siue ꝓbatioris occasio cas.¬

Expanded text:
a se discedentibus uel propter adulteria se discedentibus uel propter adulterium dimissis coniugibus suis alias uolunt ducere et. cum prohibentur, infirmitatem nobis carnis obponunt. sed iam liber etiam iste claudendus est et rogandus deus, ut aut eos temptari non sinat separationibus coniugum aut ita sinat, ut timor periclitantis salutis fiat illis amplioris siue probatioris occasio cas
Abbreviated transcription (Latin):
putant excellentiã nisi peccandi
licentiã quando terremꝰ ne adul¬
terinis coniugiis herendo ꝑeam
inȩt̃nũ : solemꝰ eis ꝓponere etiã
continenciã clericoꝵ. qui plerũq
ad eandẽ sarcinã sub eundã capiun.¬
tur inuiti. eãq susceptã usq ad
debitũ finẽ dño adiuuante ꝑdu¬
cunt. Dicimus ergo eis. Quid si
& uos ad hoc subeundũ populoꝵ
uiolentia caperemini. nonne sus¬
ceptũ castę custodiretis officium.
repente conuersi ad impetrandas
cogitastis: Sed illos in quiunt ho¬
nor plurimũ consolat᷑. Responde¬
mus. ⁊ uos timor multo amplus
moderet᷑. Si enĩ hoc multi dei
ministri repente atq in opinant̃
impositũ suscepert̃. & sꝑant sese
illustrius in xp̃i hereditate ful¬
gere : quantomagis uos adultia
cauendo uiuere continenter debe¬
tis. metuentes non in regno dei
minus lucere. sed ingehenna
ignis ardere: Hȩc atq huiꝰmod
eis ut possumꝰ dicimꝰ. qui quoᷤmͦ

Expanded text:
putant excellentiam nisi peccandi putant excellentiam nisi peccandi licentiam, quando terremus, ne adulterinis coniugiis haerendo pereant in aeternum, solemus eis proponere etiam continentiam clericorum, qui plerumque ad eandem sarcinam subeundam capiuntur inuiti eamque susceptam usque ad debitum finem domino adiuuante perducunt. dicimus ergo eis: quid? si et uos ad hoc subeundum populorum uiolentia caperemini, nonne susceptum caste custodiretis officium, repente conuersi ad impetrandas cogitastis? sed illos, inquiunt, honor plurimum consolatur. respondemus: et uos timor multo amplius moderetur. si enim hoc multi dei ministri repente atque inopinate inpositum susceperunt, sperantes se inlustrius in Christi hereditate fulgere, quanto magis uos adulteria cauendo uiuere continenter debetis, metuentes non in regno dei minus lucere, sed in gehenna ignis ardere! haec atque huius modi eis, ut possumus, dicimus, qui quoquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
bet adulteria. si obtentu incon¬
tinentiȩ carnalis infirmitatis
admittitur excusatio .: multis
sub nomine falsȩ impunitatis
pereundi aꝑitur occasio. Neq
enim carnẽ non habent femi¬
nȩ: quib uiri aliquid tale no-¬
lunt licere. quasi eis quia uiri
sunt liceat. sed absit hoc ameli¬
ori sexii. ut tanꝗͣ honori debea¬
tur qđ pudori detrahitur : cũ
honor iustus uirtuti ñ uitio
debeatur. Quin unmo cũ afe-¬
minis utiq habentib carnem.
tantã flagitant castitatẽ. & qͣn¬
do abuxorib diutissime pere¬
grinantur : uelint eas ab ad¬
ulterino concubitu in contami¬
natas feruorẽ transigere ui¬
pudicissimȩ tͣnsigunt maxime
syrȩ: quarũ mariti negotiandi
questib occupati. iuiuenes adoles¬
centulas deserunt. ⁊uix aliquando
senes ad aniculas reuertunt᷑. At
se ñ posse causantur. Si eñ hoc
ñ potest infirmitas uiroꝵ: multo
minꝰ id potest sexus infirmior femi¬
narũ. Unde istos qui uirilẽ non

Expanded text:
bet adulteria, si obtentu inconbet adulteria, si obtentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae inpunitatis pereundi aperitur occasio. neque enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamquam honori debeatur, quod pudori detrahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a feminis utique habentibus carnem tantam flagitant castitatem, ut, quando ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iupudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas reuertuntur — ese non posse causantur. si enim hoc non posset infirmitas hominum, multo minus id posset sexus infirmior feminarum. Ynde istos, qui uirilem non