comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo silentio tanquã mutꝰ canis intereat. Hec pauca ausu caritatis de re¬
motib partib excellendiȩ urẽ. scͥpsi. qui bõnũ odorẽ ur̃e noticiȩ ad nos usc
ꝑtingentẽ suauit̃ olefeci. Et qr in belgia ꝓuintia uos estis. qͥ religione et
auctoritate p̃cellitis. supplico scĩtati ur̃e : ut aliqͣndo meȩ paruitatis memo
in hoc ꝑegͥnationis itinere pusillanimtatẽ meã murmurantẽ ⁊ aliqͣndo pe¬
ne deficientẽ uerbo consolario refocilare studeatis: Uał. C.xl.uiii.
ante plurimos annos bona sua monast̾io seĩ simphoriani deuouit. ⁊
etrea obitũ suũ se et sua nullo calũpniante contͣdidit. hoc respondeo dilee¬
tioni ur̃ẽ qđ legib ⁊ morib et rationi c̃cordat. uidelicet qr si adu̾sus mon.¬
chũ p̃taxatũ quã diu in monastio uixit nulla actio mota fuit qđ mona¬
sterio contulit ab eo iure alienari ñ pot̾it: si tam̃ huic calũpniatori conũ¬

Expanded text:
suo silentio tanquam mutus canis intereat. Haec pauca ausu charitatis de resuo silentio tanquam mutus canis intereat. Haec pauca ausu charitatis de remotis partibus excellentiae vestrae scripsi, qui bonum odorem vestrae notitiae ad nos usque pertingentem suaviter olfeci. Et quia in Belgica provincia vos estis qui religione et auctoritate praecellitis, supplico sanctitati vestrae, ut aliquando meae parvitatis memor in hoc peregrinationis itinere pusillanimitatem meam murmurantem, et aliquando pene deficientem, verbo consolatorio refocillare studeatis. Vale.ante plurimos annos bona sua monasterio Sancti Symphoriani devovit, et circa obitum suum se et sua, nullo calumniante, contradidit, hoc respondeo dilectioni vestrae quod legibus et moribus, et rationi concordat, videlicet quia si adversus monachum praetaxatum quandiu in monasterio vixit nulla actio mota fuit, quod monasterio contulit ab eo jure alienari non poterit, si tamen huic calumniatori conve
Abbreviated transcription (Latin):
tionib eccłiasticis uͥ ñ ꝑiclitantur. fidei u̾itas et moꝵ honestas. quȩdã in¬
stituta temꝑare debemꝰ: ut tantis eccłie ruinis subuenire ualeamꝰ. Sic enĩ
uela ciliema in tab̾nacło dĩ bysso ⁊ purpure cooco et iacieto suꝑposita.
imbrẽ ⁊ puluerẽ inse admittebant ut decorẽ interioꝵ ornam̃toꝵ ab ymbri¬
um madidatione ⁊ pulu̾is obfuscatione conseruarent. Facit hoc caritas qͣ
oꝑit multitudinẽ peccatoꝵ q̃ cũ infirmantibꝰ infirmat᷑. cũ scaudalizatis
urit᷑. et ab om̃ib om̃ia fit : ut omĩb ꝓdesse mereat᷑. Uñ a subditis ñ debet
sͣ t tatis ꝯseruare p̃ualeant. Uñ beatꝰ gregoriꝰ in libro past̾orali̾. Sidu intꝰ ut
pline utili cõpensatione tẽꝑamꝰ. hec dicendo prudentiã maioꝵ meoꝵ. ⁊
desidio. ut tandẽ qͥsq ꝓ ꝑsona quã portat tantis ruinis occurrat᷑ : ne ꝓ

Expanded text:
tionibus ecclesiasticis, ubi non periclitatur fidei veritas et morum honestas, quaedam intionibus ecclesiasticis, ubi non periclitatur fidei veritas et morum honestas, quaedam instituta tempevela cilicina in tabernaculo Dei bysso et purpura, cocco et hiacintho supposita, imbrem et pulverem in se admittebant , ut decorem interiorum ornamentorum ab imbrium madidatione et pulveris offuscatione conservarent. Facit hoc charitas, quae operit multitudinem peccatorum , quae cum infirmantibus infirmatur, cum scandalizatis uritur , et omnibus omnia fit ut omnibus prodesse mereatur. Unde a subditis non debet anctitatis conservare praevaleant. Unde beatus Gregorius in libro Pastorali: « Si tu intus ut plinae utili compensatione temperamus. Haec dicendo prudentiam majorum meorumdesidero, ut tandem quisque pro persona quam portat tantis ruinis occurrat, ne pro
Abbreviated transcription (Latin):
clesie ruinis obuiare et sponsã xͥ macłis ⁊ rugis infuscatã in uirginitatis suȩ
decorẽ ꝓ uiribꝰ reformare. Uidemꝰ enĩ scismũ regnũ ⁊ sac̾dotiũ. qͥb tanqͣm pͥn¬
cipalib et fortiorib paxillis tab̾naculi dĩ statꝰ firmit̾ figebat᷑. ne ullo impe¬
tu ꝓcellarũ et turbinũ euerteret᷑. In tanta scissura. in tanta ꝓcella flore.¬
re. ⁊ fructificare ñ potest mat̾ eccłia de qua dr̃. una es colũba mea. sponsa
ferro putredines istas resecarent. aut competenti dispensationis malagma¬
te tantã scissurã solidare ꝓcurarent. Non enĩ intanto salutis ꝑiculo solꝰ me¬
dicinał rigor seruandꝰ ẽ. s etiã dispensationis modꝰ qͥ nulli sapienti displicu¬
it ad sedandas tantas ꝑturbationes in aliquib admittendꝰ÷ Monente enĩ
cirillo alexandrino. sic̃ naute in mari ꝑiclitantes. cũ ñ hñt spem seruan

Expanded text:
clesiae ruinis obviare, et sponsam Christi maculis et rugis infuscatam in virginitatis suae clesiae ruinis obviare, et sponsam Christi maculis et rugis infuscatam in virginitatis suae decorem pro viribus reformare. Videmus enim scissum regnum et sacerdotium, quibus tanquam principalibus et fortioribus paxillis tabernaculi Dei status firmiter figebatur, ne ullo impetu procellarum et turbinum everteretur. In tanta scissura, in tanta procella florere et fructificare non potest mater Ecclesia, de qua dicitur: Una est columba mea, sponsa cinaliter ferro putredines istas resecarent, aut competenti dispensationis malagmate tantam scissuram procurarent solidare. Non enim in tanto salutis periculo solus medicinae rigor servandus est, sed et dispensationis modus, qui nulli sapienti displicuit, ad sedandas tantas perturbationes in aliquibus admittendus est. Monente enim Cyrillo Alexandrino, sicut nautae in mari periclitantes, cum non habent spem serv
Abbreviated transcription (Latin):
ũbo ⁊ exẽplo ualent ad illustrandã caliginẽ uitioꝵ: ⁊ illuminandũ decorẽ uir¬
tutũ. Sic̃ enĩ int̃positis uaporibꝰ huiꝰ inferioris aeris aliqͣndo luminaria celi
refunde lum̃ suũ t̾ris ñ possunt. ⁊ tñ tͣnqͥlla suꝑioris aeris spacia illustrarẽ nõ
desnunt. ita luminaria eccłiȩ licet canib scm. porcis margaritas aliq̃n ante¬
ponere dissimulent. ne u̾bũ dĩ ꝓpt̾ oblatrantes ⁊ ẽculcantes ap̃ infirmos audi¬
tores minꝰ currat ⁊ fructificet. tñ siquẽ piũ ⁊ humilẽ ⁊ qͥetũ inhac ualle plo¬
rationis ĩuenerint. exẽplis ĩformant. ⁊ radiis doctͥne illustrare ñ desistunt. &¬
qͣnto plꝰ uidemꝰ nundũ in maliguo positũ qđ deplorat ysaias dicens. oẽ capud
languidũ ⁊ om̃e cor merens. a plauta pedis usq ad uerticẽ capitis ñ ẽ. in eo
sanitas tanto magis hi inqͥb ds̃ lum̃ grẽ sue posuit debent lam̃tabilib ec¬

Expanded text:
ustrandam caliginem vitiorum, et illuminandum decorem virtutum. Sicut enim interpositis vaporibus hujus inferioris aeris aliquando luminaria coeli refundere lumen suum terris non possunt, et tamen tranquilla superioris aeris spatia illustrare non desinunt, ita luminaria Ecclesiae, licet canibus sanctum, porcis margaritas aliquando anteponere dissimulent, ne verbum Dei propter oblatrantes et conculcantes apud infirmos auditores minus currat et fructificet, tamen si quem pium et humilem et quietum in hac valle plorationis invenerint, exemplis informant, et radiis doctrinae spirituquanto plus videmus mundum in maligno positum, quod deplorat Isaias dicens: Omne caput languidum et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem capitis non est in eo sanitas , tanto magis hi in quibus Deus lumen gratiae suae posuit, debent lamentabilibus Ec
Abbreviated transcription (Latin):
concedit auctoritas. Primo de coniectura dierũ qui defuisse dicuntur¬
tibi respondeo. qr nullũ certũ tͥ faciunt argum̃tũ. cũ honeste mulieres
i ueterane causa u̾itatis inqͥrende a nob̾ interrogate manifeste respondi
seđ̾m alacritatẽ nature uł imbecillitatẽ nc̃ paulo celeriꝰ nc̃ paulo tardiꝰ
post conceptũ soleant contingere partꝰ. Quod ex ratione seminũ facile colli¬
gi potest. cũ sedm aeris temꝑiem uł intẽꝑiem quibꝰdã annis celerus. qui¬
busclã tardiꝰ segetes matures eant ad messem. Simili m cauteriũ militis nul
iuditio multos uideamꝰ nocentes lib̾atos. multos innocentes sepe dãpuato
Preterea cum talis examinatiosit in dm̃ tẽptaeio. ñ est mirũ si d̃iuino
auxilio deserit᷑. cũ in caute ⁊ sine iuditiali senteneia ab aliquo suscipitur.
Unde beatus augustinꝰ defendens ab rahã quod urorẽ suã finxit eẽ. sororẽ

Expanded text:
concedit auctoritas. Primo de conjectura dierum cui defuisse dicunturconcedit auctoritas. Primo de conjectura dierum cui defuisse dicuntur, respondeo, quia nullum tibi certum faciunt argumentum cum honestae 88 mulieres et veteranae causa veritatis inquirendae a nobis interrogatae manifeste respondersecundum alacritatem naturae vel imbecillitatem, nunc paulo celerius, nunc paulo tardius post conceptum soleant contingere partus. Quod ex ratione seminum facile colligi potest, cum secundum aeris temperiem vel intemperiem quibusdam annis celerius, quibusdam tardius segetes maturescant ad messem. Simili modo cauterium militis nulljudicio multos videamus nocentes liberatos, multos innocentes saepe damnatos. Praeterea cum talis examinatio sit in Deum tentatio, non est mirum si divino auxilio deseritur, cum incaute et sine judiciali sententia ab aliquo suscipitur. Unde beatus Augustinus defendens Abraham, quod uxorem suam finxit esse sororem,
Abbreviated transcription (Latin):
alieno: non placent altissimo. Opportet gͦ ut in hoc ꝓposito tuo sic tͥ ꝓuide¬
as. qͣtinus ita nouissima uota impleas: ut statuta naturalia et legittima
uo dĩ grã carnotensis eccłie minister. Guillelio nobili et strenuo militi
tẽ meã qđ sentirẽ suꝑ inhonesta suspicione quã coniecisti muxorẽ tuã
opponens ei ñ ex te genitũ quod peꝑit dum moraris in anglia. ꝓpterea
quod cõputatis dieb qͥ sunt int̾ cceptũ et partũ inuenti s̃ minꝰ septẽ dies
qͣm consuetudo credebat᷑ habere parientiũ. Auges inde suspitionẽ tuam
qđ miles quẽ de concubitu uxoris tuȩ suspectũ habebas cũ subisset exa¬
minationẽ ferri candentis adse purgandũ cauteriatꝰ ẽ. nec uitus ꝑdu¬
cit᷑ accusator aut testis qui suspitioni tue nisi de coniecturis ultũ prebe¬
at argum̃tũ. ꝑ quib aliquẽ condẽpnare nec usus maioꝵ nec ulla legũ

Expanded text:
alieno, non placent Altissimo . Oportet ergo, ut in hoc proposito tuo sic tibi providealieno, non placent Altissimo . Oportet ergo, ut in hoc proposito tuo sic tibi provideas, quatenus ista novissima vota impleas, ut statuta naturalia et legitima  Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GUILLELMO nobili et strenuo al. sttem meam quid sentirem super inhonesta suspicione quam conjecisti in uxorem tuam, opponens ei non esse genitum ex te quod peperit dum morareris in Anglia; propterea quod, computatis diebus qui sunt inter conceptum et partum, inventi sunt minus septem dies quam consuetudo credebatur habere parientium; auges inde suspicionem taum, quod miles quem de concubitu uxoris tuae suspectum habebas, cum subiisset examinationem ferri candentis ad se purgandum, cauteriatus est, nec ullus producitur accusator aut testis qui suspicioni tuae nisi de conjecturis ullum praebeat argumentum. Pro quibus aliquem condemnare nec usus majorum, nec ulla legum
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ qđ lex nature initiauit: et lex euangłica atq apłica subsecuta fir¬
mauit. Dicit enĩ uetus lex. Propt̃ hoc relinquet homo patrẽ ⁊ matrẽ. et
adherebit uxori sue. et erunt duo in carne una. & euangłium. Qđ ds̃ con¬
iunxit homo ñ separet. Et apłs. Unusqͥsq habeat uxorẽ suã: ꝓpter forniea¬
tionẽ. et uir reddat debitũ uxori. et uxor similit̾ uiro. nisi forte ex conser¬
su ad tempus ut uacetis orationi: ne tẽptet uos sathanas ꝑpt̃ incontinen¬
tiã ur̃am. Hic aũ consensus ita debet eẽ. uoluntariꝰ. ut nulła ui sit extortus.
uł aliqua simulatione palliatꝰ. Alioqͥn si absq consensu uxoris seruas casti¬
moniã. etiã si ꝑ deo fiat. ñ seruas conuigalẽ copulam. nec sacrificiũ offers
lier. nec mulier habet potestatẽ sui corporis: sed uir. Que eñi uouent᷑ de

Expanded text:
uxorem, quod lex naturae initiavit, et lex evangelica atque apostolica subsecuta firuxorem, quod lex naturae initiavit, et lex evangelica atque apostolica subsecuta firmavit. Dicit enim vetus lex: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Et Evangelium: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et Apostolus: Unusquisque habeat uxorem suam propter fornicationem; et vir reddat debitum uxori, et uxor similiter viro; nisi forte ex consensu, ad tempus, ut vacetis orationi, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram . Hic autem consensus ita debet esse voluntarius, ut nulla vi sit extortus, vel aliqua simulatione palliatus. Alioquin si absque consensu uxoris servas castimoniam, etiam si pro Deo fiat, non servas conjugalem copulam, nec sacrificium offers lier; nec mulier habet potestatem sui corporis, sed vir . Quae enim voventur de
Abbreviated transcription (Latin):
cat uicioꝵ. Plura enĩ sunt uicia qͣm uirtutes. qr ñ tm̃ uicia uirtutib paten¬
ter st̃ opposita. s etiã st̃ quedã uicia uirtutũ spetie palliata. Unde scđm apłm
uoret molitur qͥsdã fallere ꝑ uicia uirtutib similia. qͦs impellere ñ ualurit ad
manifesta flagicia uł facinora. Uidetur eñi aliqͣndo suadere iusticiã. ⁊ sub¬
sp̃ẽ iusticie introducit seuiciã. Suadet quibꝰdã largiri ꝓpͥa. ut nudatos ꝓpri¬
is impellat ad diripienda aliena. cũ meliꝰ sit ñ habere qđ tribuas. qͣm male ac¬
quirere qđ des. Suadet quib dã ieiunia ñ ut ament continentiã. s ut uenen¬
tur uana głam. Suadet quib̾dã ñ redde debitũ coniugale uxorib suis ut sub
uelamine castitatis mittat eos ad stupra illicita. uł uxores eoꝵ ad ꝑpetranda
adulteria. In hẽ modũ occurrunt multa uicia ꝓ uircutib quib tanqͣm la¬
acceptũ. & sic impleas uota uoluntaria: ut ñ omittas legittima. Duxisti

Expanded text:
irtutes, quia non tantum vitia virtutibus patenter sunt opposita, sed etiam sunt quaedam vitia virtutum specie palliata. Unde, secundum voret , molitur quosdam fallere per vitia virtutibus similia, quos impellere non valuit ad manifesta flagitia vel facinora. Videtur enim aliquando suadere justitiam, ue, ms. c.  saevitiam, suadet quibusdam largiri propria, ut nudatos propriis im ellat ad diripienda aliena, cum melius sit non habere quod tribuas, quam male acquirere quod des. Suadet quibusdam jejunia, non ut ament continentiam, sed ut venentur vanam gloriam; suadet quibusdam non reddere debitum conjugale uxoribus suis, ut sub velamine castitatis mittat eos ad stupra illicita, vel uxores eorum ad perpetranda adulteria. In hunc modum occurrunt multa vitia pro virtutibus quibus tanquam laacceptum, et sic impleas vota voluntaria, ut non omittas legitima. Duxisti
Abbreviated transcription (Latin):
obedire ꝯtẽpnunt sedm illd̾ apłi. habentes ulcisci oẽm inobedientiã. P re¬
terea qͥ honestã ⁊ utilẽ eccłie ꝯsuetudinẽ qͣm ꝓlege habendã censet auctori¬
tas ꝑtinacit̃ ⁊ suꝑbe ꝯtẽpnit. manifeste canoniee institucionis uiolator
existit. cui ꝯtẽptui qͥ parcit: multos indiserim̃ adduẽ. In hẽ modũ ni¬
ceni canones ⁊ agathense ꝯciliũ ꝓhibent clericũ ñ tm̃ mulierũ carnale
sortiri c̃sortiũ. s etiã domesticũ hab̾e ꝯtub̾niũ. exceptis illis ꝑsonis q̃ ñ con¬
tinent aliqđ suspitionis argum̃tũ. In sentenciã hanc ꝯsentiunt. etiã sen¬

Expanded text:
in promptu ulcisci omnem inobedientiam . Praein promptu ulcisci omnem inobedientiam . Praeterea qui honestam et utilem Ecclesiae consuetudinem quam pro lege habendam censet auctoritas, pertinaciter et superbe contemnit, manifeste canonicae institutionis violator existit, cui contemptui qui parcit, multos in discrimen adducit. In hunc modum Nicaeni canones et Agatense concilium prohibent clericum non tantum mulierum carnale sortiri consortium, sed etiam domesticum habere contubernium, exceptis illis personis quae non continent aliquod suspi
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ordinis dignitade ⁊ utilitate potiat᷑. qͣm misera uoluptate cõmutas¬
se uidet᷑. Ad hoc eñi instituta ẽ. cdericalis milicia ut psalmodie ⁊ hymno¬
diȩ cotidianũ dõ offerat sacͥficiũ qđ offerre iure ñ poterit. eui ut plus
placeat uxori qͣm dõ: lenoemante uxore ⁊ fallente carnis uoluptate oꝑã
qͦ ꝯtinent. qͣntomagis semꝑ debent ẽtinere qui tã ꝑ suis qͣm ꝑ alioꝵ de¬
lictis iubent᷑ orare: Adħ qͥppe fideliũ orationes instĩpendia clericoꝵ depu¬
tate st̃ ut ⁊ ꝯtinent᷑ inuant. ⁊bñfactoꝵ suoꝵ pecẽa scĩtatis int̾cessione de¬
t̃gere sufficiant. qͣtinꝰ hii de quoꝵ helemosinis uiuunt. hoc eoꝵ m̾itis asse
qͣnt᷑. qđ suis m̾itis asseqͥ ñ merent᷑. Quãdiu gͦ in hoc agone positi ab om̃ibꝰ
aquib abstinendũ ẽ. se abstinent. m̃ito stipendiis milicie sue habent᷑ dig
eoꝵ hoc solũ sufficere uidet᷑. qđ ⁊ illicita p̃sumt̃. ⁊ salutarib ep̃oꝵ p̃ceptis¬

Expanded text:
ilitate potiatur, quam misera voluptate commutasse videtur. Ad hoc enim instituta est clericalis militia, ut psalmodiae et hymnodiae quotidianum Deo offerat sacrificium: quod offerre jure non poterit, cui, ut plus placeat uxori quam Deo, lenocinante uxore et fallente carnis voluptate, operquo continent , quanto magis semper debent continere, qui tam pro suis quam pro aliorum delictis jubentur orare. Ad hoc quippe fidelium oblationes in stipendia clericorum deputatae sunt; ut et continenter vivant, et benefactorum suorum peccata sanctitatis intercessione detergere suffiqui suis meritis non merentur. Quandiu ergo in hoc agone positi, ab omnibus a quibus abstinendum est, se abstinent, merito stipendiis militiae suae habentur deorum hoc solum sufficere videtur, quod et illicita praesumunt, et salutaribus episcop
Abbreviated transcription (Latin):
canonũ seruaretur: om̃i temꝑe ab mordinate accepto officio suspenderet᷑
Postqͣm uͦ mutata intencione quod deerat integͥtati sacerdotali ei grã di¬
uina contulit ⁊ scĩtati sacram̃ti nouitatẽ uite addidit: et implecũ est
ineo quod dr̃. sacerdotes tui induant᷑ iusticiam: ñ iam fictus. nec solo sacra¬
m̃to sacerdos fuit. etiam ñ tantũ salutẽ alioꝵ s etiã suã ꝑ sacerdotale mi¬
insteriũ potuit oꝑari. Unde augustinꝰ in libro contra epłam
parmeniani. Hoc pene in om̃ib talibꝰ questionib intelligendũ
admonemꝰ. qr scilicet om̃ia sacram̃ta cũ obsunt inctigne trac

Expanded text:
canonum servaretur, omni tempore ab inordinate accepto officio suspenderetur. canonum servaretur, omni tempore ab inordinate accepto officio suspenderetur. Postquam vero mutata intentione quod deerat integritati sacerdotali ei gratia divina contulit, et sanctitati sacramenti novitatem vitae addidit, et impletum est in eo quod dicitur: Sacerdotes tui induantur justitiam , non jam fictus nec solo sacramento sacerdos fuit, et non tantum salutem aliorum, sed etiam suam per sacerdotale ministerium potuit operari. Unde Augustinus in libro contra epistolam Parmeniani: « Hoc pene in omnibus talibus quaestionibus intelligendum admonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsint, indigne t
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ grã carnot̾ eccłie minister. Guidoni molismensis monasterii LxxUii.¬
abbatis. salutẽ in dño. Frater iste p̾sentiũ portitor litterarũ cũ licteris ur̃s
ad nos ueniens. qͣm inordinate uera celando falsa ꝓfitendo cũ ordinandus
examinaret᷑. ad sacerdocii culmen aspirauerit lacͥmabiliter nob̃ aꝑuit. con¬
sultiꝰ sͥ estimans ab inordinate accepto officio penitꝰ cessare: qͣm in eodem
ꝑiculose ministrare. de cuiꝰ cordis anxietate ⁊ sollicita ꝑquisitione quod
sentio.⁊ quod de canonicis scͥpturis collegi fr̃nitati ur̃e rescribo. quia licet
inordinate accesserit. ad sacrũ ordinẽ sacram̃ti tam̃ accepit sc̃ĩtatem. sed
tam̃ qͣm diu in ꝑuersa intencione lueroꝵ temꝑaliũ ꝑstitit. fictus et solo sa¬
cram̃to sacerdos fuit sibi ad ꝑnitiem: licet aliis ad salutẽ. Et si in eo rigor

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GUIDONI Molismensis monasterii  Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GUIDONI Molismensis monasterii abbati, salutem in Domino. Frater iste praesentium portitor litterarum, cum litteris vestris ad nos veniens, quam inordinate vera celando, falsa profitendo, cum ordinandus examinaretur, ad sacerdotii culmen aspiraverit, lacrymabiliter nobis aperuit, consultius sibi aestimans ab inordinate accepto officio penitus cessare, quam in eodem periculose ministrare. De cujus cordis anxietate sollicita perquisitione quod sentio, et quod de canonicis Scripturis collegi, fraternitati vestrae rescribo, quia licet inordinate accesserit ad sacrum ordinem, sacramenti tamen accepit sanctitatem; sed tamen quandiu in perversa intentione lucrorum temporalium perstitit, fictus et solo sacramento sacerdos fuit sibi ad perniciem, licet aliis ad salutem. Et si in eo rigor
Abbreviated transcription (Latin):
Guillelmo eadẽ grã maioris monasterii abbati. sũmo pastori in scõ
placere ꝓposito. Continetur in litteris ur̃is p̾sbit̾um tanqͣm ad terren¬
dos inimicos domũ suã succendisse. et eo incendio puerũ quendã sequen¬
tẽ matrẽ. cũ incendiũ p̃ualuisset occubuisse. Q uerit itaq fr̃nitas ur̃a.
tare. an om̃i temꝑe asacerdotali officio alienus existere. Respondeo ita¬
bentis. Qm̃ p̃sbiter et si uoluntatẽ occidendi ñ habuit. furor tam̃ ⁊ in¬
dignatio ex quib mortifera illa cõmixtio ꝓdiit in om̃ib et p̃cipue indĩ
ministris inhibet᷑. atq uͥq dampnatur. auib uerbis colligi pot̃ quia si pres¬
biter rem licitã et ordinatam fecisset et preter eius inteneionẽ alicinꝰ mo¬
qđ illicitum & contra sacerdotale ꝓpositum erat priꝰ fecit. et de malo mitio
cio dignũ iudicare. nͥ eum longa monastice uite ꝓbet exꝑientia ⁊ ad
int̃missũ misteriũ ex meritoꝵ p̃rogatiua pastoralis reuocet obedientia

Expanded text:
UILELMO, eadem gratia Majoris-Monasterii abbati, summo Pastori in sancto placere proposito. Continetur in litteris vestris presbyterum, tanquam ad terrendos inimicos, domum suam succendisse, et eo incendio puerum quemdam sequentem matrem, cum incendium praevaluisset, occubuisse. Quaerit itaque vestra fraterntare, an omni tempore a sacerdotali officio alienus existere. Respondeo itabentis: « Quoniam presbyter et si voluntatem occidendi non habuit, furor tamen et indignatio, ex quibus mortifera illa commotio prodiit, in omnibus, et praecipue in Dei ministris inhibetur, atque ubique damnatur. . . » Quibus verbis colligi potest quia si presbyter rem licitam et ordinatam fecisset, et praeter ejus intentionem alicujus inoquod illicitum et contra sacerdotale propositum erat prius fecit, et de malo initio cio dignum judicare, nisi eum longa monasticae vitae probet experientia, et ad intermissum ministerium ex meritorum praerogativa pastoralis obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
s eo eadẽ gtã .s. e.h. minister sat. De appellationis odine qntia arbi¬
tabri miehuil penes nos inueniat᷑. qđ penes uos similit on in uecuae. At añ aro
tatorias auitioe ad quẽ appellatũ ẽ. deferat. inquib iudex diẽ ⁊ locũ agen¬
exe eause ẽstituat Uñait felix papa. neminẽ de ꝓuincea ad ꝑianie iast
exhebi oportet. nͥ ad relationẽ iudicis adquẽ ⁊ ppesatũ e. Bebet ainepae¬

Expanded text:
s Ecclesiae humilis minister, salutem. De appellationis ordine quantum arbitror, nihil penes nos invenitur, quod penes vos similiter non inveniatur. Tamen ne tatorias a judice ad quem appellatum est, deferat, in quibus judex diem et locum agendae causae constituat. Unde ait Felix papa : « neminem de provincia ad provinciam exhiberi oportet, nisi ad relationem judicis ad quem appellatum est. » Debet a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃ ꝓbari thorꝰ eẽ. ĩ maculatꝰ ⁊ honestꝰ hoc gͥ mn considandũ uidecur be
niuliere q̃ relicto uidaismo ẽuolauit ad baptismũ. utrũ consanguinea fu̾it
opori marito posse dissolui et nub̾e. eui uelit in dño. atioqͥn uir ex̃ nupsẽ¬
rim udulter erit ⁊ ipsa adultera. baptismꝰ eñĩ scđim ĩnocentiũ papã peerat
limitut ũ ꝯiugia solinit. Hoc de ꝓposita q̃stione sentio. siue melioris senten

Expanded text:
s. Hoc ergo mihi considerandum videtur de muliere quae relicto Judaismo convolavit ad baptismum, utrum consanguinea fuerit professa est, a priori marito posse dissolvi, et nubere cui velit in Domino; alioquin vir cui nupserit adulter erit, et ipsa adultera; « baptismus enim secundum Innocentium papam peccata dimittit, non conjugia solvit. » Hoc de proposita quaestione sentio,
Abbreviated transcription (Latin):
humane naturali ĩstitucione ẽiugiũ ꝯstat eẽ. sanccitũ. millũ
credo posse fieri diuortiũ. nͥ causa int̾ueniat. qͣm lex admitat. aut eu¬
głium. Adhuc enĩ ugebant uideoꝵ ⁊ gentiliũ seđm legẽ naturalẽ socrata
ꝯugia. ⁊ nulla uł rarissima erant xp̃ianoꝵ conubia. qͣndo apłis int̾oganti¬
bꝰ si liceret homini uxorẽ dimittere qͣeũq ex causa responsũ ẽ. a anio nullũ cõ¬
iugatoꝵ fieri posse diuortiũ. excepta fornicationis causa. S qr scđm apłicã

Expanded text:
humanae naturali institutione conjugium constat esse sancitum, nullum credo posse fieri divortium, nisi causa interveniat quam lex admittit, aut Evangelium. Adhuc enim vigebant Judaeorum et gentilium, secundum legem naturalem, sociata conjugia, et nulla vel rarissima erant Christianorum connubia, quando apostolis interrogantibus - Si licet homini uxorem dimittere quacunque ex causa, responsum est a Domino, nullum conjugatorum fieri posse divortium excepta fornicationis causa . Sed, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ponsauit uxorẽ ⁊ dotauit. cũ ea coire ñ potuit. Quã fr̃ eius claneulo cor¬
rupit. ⁊ grauidã reddidit. decretũ ẽ. gͥ ut qͣmuis nupta eẽ. ñ potuerit le¬
nubiũ ⁊thorꝰ ĩmaculatꝰ diligentissime p̃cauert̃ patres nr̃i ut desponsa
hanc liceutiã fallente diabolo possent multa inhonesta ⁊ incestuosa pue¬
nire ẽiugia.q̃ cessant seruata ꝓ hibitione legittima. Pauca sepsi dilectio¬
ni ur̃e qͦ mecũ nouit prudentia ur̃a. ⁊ seruare c̃sueuit diligentia ur̃a.¬

Expanded text:
ponsavit uxorem, et dotavit, cum ea coire non potuit. Quam frater ejus clanculo corrupit, et gravidam reddidit. Decretum est, ut quamvis nupta esse non potuerit lenubium et thorus immaculatus, diligentissime praecaverunt patres nostri, ut desponsahanc licentiam fallente diabolo possent multa inhonesta et incestuosa provenire conjugia, quae cessant servata prohibitione legitima. Pauca scripsi dilectioni vestrae, quae mecum novit prudentia vestra, et servare consuevit vestra
Abbreviated transcription (Latin):
effusione tͣnsigi ualeat. uiditiũ uͦ sanguinis seruanda patrũ auctoritas
clericos agitare ꝓhibeat. ⁊ romana eccłia in legẽ eã ñ assumat. dicente
papa nicholao in causa lotharii ẽtra theobergã regiã. Monomachiam in
legẽ ñ assumimꝰ qͣm antecessores nr̃os minime accepisse cognoseimꝰ. Quo

Expanded text:
effusione transigi valeat; judicium vero sanguinis servanda Patrum auctoritas effusione transigi valeat; judicium vero sanguinis servanda Patrum auctoritas clericos agitare prohibeat, et Romana Ecclesia in legem eam non assumat, dicente papa Nicolao in causa Lotharii contra Theobergam reginam: « Monomachiam in legem non assumimus, quam antecessores nostros minime acce
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ qͣm natura ñ habuit nec diuina lex alege coniugali excepit. lex
humana posteriꝰ lata cessare possit ꝯnigii sacram̃tũ qđ uet̾i ⁊ euangłica le¬
ge constat eẽ. firmatũ. Qđ si uir ꝓpt̃ coniugii caritatẽ noluerit subire
seruitutẽ. nec mulieri ualuerit adquirere lib̾tatẽ: ita rẽ modificandã
puto. ut si ꝑ aliqͣm dispensationẽ ꝑmittimꝰ cessare oꝑa nuptiarũ. ñ tam̃¬
ꝯcedamꝰ cassari comugii sacram̃tũ. Ita nec ꝓrsꝰ euangelii erimꝰ uolatores
nec legũ humanar̃ ꝯtẽptores. de ꝓposita q̃stione ita sentio. nec tũ adicen¬
dinis. Clerici nr̃i miꝑ ad nos reu̾tentes qͥ eause comitis theobaldi au¬
dã militẽ comitis ad monomarchiã ꝑuocau̾it. ⁊ hane ꝓuocationẽ eccłia
urã iuditio ꝯfirmau̾it. ⁊ diẽ ꝑ agende monomachie ꝯstituerit. Qd aud¬
entes ualde mirati sumꝰ eũ monomachiã uix aut nũquã sine sangͥnis

Expanded text:
tionem quam natura non habuit, nec divina 95 lex a lege conjugali excepit, lex tionem quam natura non habuit, nec divina 95 lex a lege conjugali excepit, lex humana posterius lata cassare possit conjugii sacramentum, quod veteri et evangelica lege constat esse confirmatum. Quod si vir propter conjugii charitatem noluerit subire servitutem, nec mulieri voluerit acquirere libertatem, ita rem modificandam puto, ut si per aliquam dispensationem permittimus cessare opera nuptiarum, ncedamus cassari conjugii sacramentum. Ita nec prorsus evangelii erimus violatores, nec legum humanarum contemptores. De proposita quaestione ita sentio, nec tamen a dicendinis. Clerici nostri nuper ad nos revertentes , qui causae comitis Theobaldi Audam militem comitis ad monomachiam provocaverit, et hanc provocationem Ecclesia vestra judicio confirmaverit et diem peragendae monomachiae ia vix aut nunquam sine sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm hi qui s̃ doctores legis ⁊ ñ factores legis. Nlon tam̃ adħ officiũ alii assum̃¬
dis̃. nͥ qͣs uita ⁊ doctrina cõm̃dat: et ep̃alis auctoritas ad hoc agendũ ido¬
neos ꝑbat. hec fr̃ne scͥpsi dilectioni ur̃e. ut eoꝵ qͥsua q̃runt rapacitatẽ ad¬
u̾sus pusillũ dĩ gregẽ cõpescatis. ⁊ in clericali milicia qͥete uiu̾e faciatis ua¬
Delibo uiro qͥ neseiens ancillã dux̃ inuxorẽ. pꝰea uͦ u̾itate cognita eã dimu¬
sit. ⁊ nẽ aliã duo̾e accepta a uob̾ licentia disponit qđ sentio dilectioni ur̃e
respondeo. Si decreta patrũ ⁊ leges scłi suꝑ hoc consulere uolumꝰ reꝑiemꝰ
qr int̾̃ ingenuos ⁊ eqͣles tm̃ legitima ꝯstat eẽ. ꝯiugia. ⁊ uͥ alit̾ ꝑ ignoran¬
ẽsulimꝰ: uͥ neq seruus ẽ. neq liber. ñ mͥ pot̃ facile ꝑsuaderi ut ꝓpt̾ condi¬

Expanded text:
quam ii qui sunt doctores legis et non factores legis. Non tamen ad hoc officium alii assumequam ii qui sunt doctores legis et non factores legis. Non tamen ad hoc officium alii assumendi sunt, nisi quos vita et doctrina commendat, et episcopalis auctoritas ad hoc agendum idoneos probat. Haec fraterne scripsi dilectioni vestrae, ut eorum qui sua quaerunt rapacitatem adversus pusillum Dei gregem compescatis, et in clericali militia quiete vivere faciatis. VaDe libero viro qui nesciens ancillam duxit uxorem, postea vero veritate cognita eam dimisit, et nunc aliam ducere, accepta a vobis licentia, disponit, quod sentio dilectioni vestrae respondeo. Si decreta Patrum et leges saeculi super hoc consulere volumus, reperiemus quia inter ingenuos et aequales tantum legitima constat esse conjugia, et ubi aliter per ignoranulimus, ubi neque servus est neque liber, non mihi potest facile persuaderi, ut propter condi
Abbreviated transcription (Latin):
tam᷑. ut ab apłicis regłis ñ recedatis. s cõmunẽ uitã ducentes. ⁊ scͥpturas sac̾s
intelligentes quȩ deo uouistis adĩplere studeatis. Inde et papa urbanꝰ in pͥmo
deeretali suo. Sc̃imꝰ uos ñ ignorare fr̃s qr uita cõmunis int bonos uanos hae¬
denꝰ uiguit: ⁊ adhuc grã dĩ uiget. maxime int̾ eos qui insortẽ dñi electi funt.
id÷ int̾clicos. he sentencie apłice nullũ clericũ a cõmuni uita excipiunt.
ne defecit tã eiuilibꝰ qͣm diocesianis. ñ auctoritati s desuetudini. ⁊ de fec¬
tiu asebendũ ẽ. refrigescente caritate. q̃ om̃ia uult habe cõmunia. ł reg
larit uiuentes aregimine animar iudicant repellendos. q̃ a scło renum¬
tiauer̃. s ideo potiꝰ ad hoc assum̃dos. qr uoluptates ⁊ pompas scłi ꝯtẽpsert̃.
Non eñi mundi contactꝰ ẽ. animas auiciis auocare. et ad uirtutũ celsi¬
tudinẽ ꝑuocare. Ideo ꝯuenientiꝰ ista docent. qͥ ea dicunt q̃ oꝑe complent:

Expanded text:
ecedatis, sed communem vitam ducentes, et Scripturas sacras intelligentes, quae Deo vovistis adimplere studeatis.. » Inde etiam papa Urbanus in primo Decretali suo : « Scimus vos non ignorare, fratres, quia vita communis inter bonos Christianos hactenus viguit, et adhuc gratia Dei viget, maxime inter eos qui in sortem Domini electi sunt, id est inter clericos. » Hae sententiae apostolicae nullum clericum a communi vita excipiunt, ne defecit tam civilibus quam dioecesianis, 91 non auctoritati, sed desuetudini et defectui ascribendum est, refrigescentlariter viventes a regimine animarum judicant repellendos , quia saeculo renuntiaverunt, sed ideo potius ad hoc assumendos, quia voluptates et pompas saeculi contempserunt. Non enim mundi contractus est animas a vitiis avocare, et ad virtutum celsitudinem provocare. Ideo convenientius ista docent qui ea quae dicunt opere complent,
Abbreviated transcription (Latin):
manda sunt ñ spẽ. s fide. Aliud tibi renuntient ocłi exterioris hominis.
aliud t affirmant oeuli mentis. Sic eũ dñs dixisset discipłis suis aliqͥndo¬
tempe anteqͣm celebrasset nouissimã cenã eũ apłis. nisi manducau̾itis car¬
nemi filii hominis et biberitis eiꝰ sanguinẽ non habebitis uitã in uobis.
multi ex discipulis abierunt retro dicentes durꝰ ẽ. hic sermo. putantes q̃
p̃cipentur carnes eius sumere. aut elixas in lebetibꝰ. aut assas in uerub et
sanguinẽ cruentũ sorbere in calicibꝰ. Dñs itaq nehic erro oñis effuderet
alios qͥ remanserant his uerbis instruxit: qͣliter intelligendũ ẽẽt qđ di¬
UITNerba que locutus sum uob̾: sp̃ce et uita sunt. T anquã sidiceret. Uer

Expanded text:
manda sunt non specie, sed fide. Aliud enim renuntiant oculi exterioris hominis, manda sunt non specie, sed fide. Aliud enim renuntiant oculi exterioris hominis, aliud tibi affirmant mentis is: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis , multi ex discipulis abierunt retro dicentes: Durus est hic sermo , putantes quod praeciperentur carnes ejus sumere aut elixas in lebetibus, aut assas in verubus et sanguinem cruentum sorbere in calicibus. Dominus itaque ne hic error offenderet omnes, alios qui remanserant his verbis instruxit, qualiter intelligendum esset quod dixit: Verba quae locutus sum vobis spiritus et vita sunt ; tanquam s
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili clumacensis monasterii abbati. salutẽ ⁊ dilectionẽ in dño.
Questuit ame tanquã cliuinoꝵ secretoꝵ diligenti scrutatore diligens
dilectio ur̃a cur inter u̾ba sacram̃toꝵ in consecratione dñiei corporis
positũ sit misteriũ fidei. eũ dñs int̾ mistica cene uerba dans discipłis
corpusset sanguinẽ suũ hec uerba ñ posuerit: nec aliqͥs euangłistarum
euanglicis uerb̾ a se dictatis hec interserint. Non gͦ eur incano ne hee
uerba posita sint uideamꝰ. deinde utrũ ab euangłistis prȩtermissa sinit
uł alicubi equipollenter admissa: manifeste considare pot̾imꝰ. Seandali: a¬
disunt enĩ ⁊ adhuc seandalitant᷑ multi infirmi. quom sub sp̃e elem̃toꝵ
sumat᷑ corpꝰ ⁊ sanguis xp̃i cũ sensus humani nichil aliud renuntient. n̾i¬
si colorẽ et saporem panis ⁊ uni. ꝓpt̾ quoꝵ dubietatẽ positũ eẽ. credo inn
canone nuisteriũ fidei tanqͣm dicatur. Saeram̃ta quȩ uides in altari: esti¬

Expanded text:
enerabili Cluniacensis monaterii abbati, salutem et dilectionem in Domino. Quaesivit a me tanquam divinorum secretorum diligenti scrutatore diligens dilectio vestra, cur inter verba sacramentorum in consecratione Dominici calicis positum sit mysterium fidei, cum Dominus inter mystica coenae verba dans discipulis corpus et sanguinem suum haec verba non posuerit, nec aliquis evangelistarum evangelicis verbis a se dictatis haec interseruerit. Nunc ergo cur in canone haec verba posita sint videamus; deinde utrum ab evangelistis praetermissa sint, vel alicubi aequipollenter admissa, manifeste considerare poterimus. Scandalizati sunt enim, et adhuc scandalizantur multi infirmi, quomodo sub specie elementorum sumatur corpus et sanguis Christi, cum sensus humani nihil aliud renuntient nisi colorem et saporem panis et vini, propter quorum dubietatem positum esse credo in canone mysterium fidei, tanquam dicatur: Sacramenta quae vides in altari, aesti
Abbreviated transcription (Latin):
fide. sine ꝓle. sine consensu. sine om̃i bono ẽiuigali. sollicite qͦsiuit utr̃ possint
ñ coitus. Qui c̃sensus si forte solus in nuptiis defuerit: cęt̾a om̃ia cũ ip̃o coitu
aut fieri ñ ꝑmitteretis. aut facta dissolui p̃ciꝑetis. Non enĩ ignota sunt
uob q̃ scͥbimus. ⁊ ideo de hac re tã ꝓ legũ obseruatione qͣm ꝓ eiꝰ amore qđ
ad offitiũ ur̃m ꝑtinet facere nos monemꝰ. qͣtinꝰ hoc exemplo ꝯt̾i doceant᷑
ne imaginariis ĩmo falsis nuptiis de cetero copulent᷑. Quȩ sint ꝑsone de qͥb
agit᷑: ap̃taxato cancellario uobis notificabitur. Uał: .C.L.uiiii.
uohumił .c.e.m. Fulconi parisiensis eccłiȩ decano ⁊ clero sͥ cõmisso dilectio

Expanded text:
fide, sine prole, sine consensu, sine omni bono conjugali, sollicite quaesivit utrum possint : « Conjugium facit consensus, non coitus. Qui consensus si forte solus in nuptiis defuerit, caetera omnia cum ipso coitu aut fieri non permitteretis, aut factas dissolvi praeciperetis. Non enim ignota vobis sunt quae scribimus, et ideo de hac re tam pro legum observatione quam pro ejus amore, quod ad officium vestrum pertinet, facere vos monemus, quatenus hoc exemplo caeteri doceantur ne imaginariis, imo falsis nuptiis de caetero copulentur. Quae sint personae de quibus agitur, a praetaxato cancellario vobis notificabitur. Valete.minister, FULCONI Parisiensis Ecclesiae decano, et clero sibi commisso, dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cdilectionẽ. Nouerit eñi dilectio ur̃a. qr c̃iugiũ petri filii geruasii.⁊ fi¬
sũ. ĩ mo ꝑ drogonẽ cłicũ waleranno ꝯsulenti me dissuasi ne fieret. qr tale ꝯui¬
giũ stare ñ posset: si eẽt qđ concuteret. addidi etiã sentenciã legis. qr unus
maritꝰ duas sorores ñ  sset habe ĩ coniuigiũ. sic̃ nec una mulier cũ duob fr̃ĩb
legittimũ posset inire matͥmoniũ. Sinegundis qͥppe soror hꝰ iuuencule qͣm nẽ
hab et p̃taxatꝰ petrꝰ ĩ c̃iugiũ. uxor fuit eiꝰdẽ petri ñ solũ legittiie despon
sata. s etiã sac̾dotali benedictione ꝯiuncta. Qdsi obicitis ñ fuisse ꝯiugiũ. lͥ
constat ñ subsecutũ fuisse carnale cõmerͥtiũ: ex auctoritate patrũ respõ¬
deo qr ꝯiugiũ ex eo insolubile ẽ: ex ꝗͦ pactũ ẽiugale firmatũ ẽ. Uñ beato
ioseph ab angło dr̃. Noli timere acciꝑe mariã c̃iugẽ tuã. Coniugẽ ioseph

Expanded text:
dilectionem. Noverit dilectio vestra, quia conjugium Petri filii Gervasii et fium Waleranno  al. Galeranno consulenti me, dissuasi ne fieret, quia tale conjugium stare non posset, si esset qui concuteret. Addidi et sententiam legis, quia unus maritus duas sorores non posset habere in conjugium, sicut nec una mulier cum duobus fratribus legitimum posset inire matrimonium. Sinegundis quippe soror hujus juvenculae quam nunc habet praetaxatus Petrus in conjugium, uxor fuit ejusdem Petri non solum sata, sed etiam sacerdotali benedictione conjuncta. Quod si objicitis non fuisse conjugium, ubi constat non subsecutum fuisse carnale commercium, ex auctoritate Patrum respondeo, quia conjugium ex eo insolubile est, ex quo pactum conjugale firmatum est. Unde beato Joseph ab angelo dicitur: Noli timere, accipere Mariam conjugem tuam . Conjugem Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
se reposita diligent̃ exploret. Ueruntam̃ c̃siliũ qđ m ip̃i darẽ si aliquẽ de
cõmissis mͥ fr̃ibꝰ uxoria cõpede astrictũ dep̃henderẽ tutũ eẽ. intelligo i¬
delicet ut sacram̃tũ ꝯiugii maneat. Clericꝰ uͦ qͥ pꝰposita clericali ꝯtinentia
de suꝑiori ordine ad inferiorẽ descendit. stipendia milicie cliealis amittat.
ritali exercicio. s diuine tm̃ militie dedicat᷑. Unde ab ordinatoribꝰ cleri¬

Expanded text:
diligenter exploret. Verumtamen consilium quod mihi ipsi darem, si aliquem de commissis mihi fratribus uxoria compede astrictum deprehenderem, tutum esse intelligo, videlicet ut sacramentum conjugii maneat, clericus vero qui, postposita clericali continentia, de superiori ordine ad inferiorem descendit, stipendia militiae clericalis amittat. ritali exercitio, sed divinae tantum militiae dedicari. Unde ab 93 ordinatoribus cleri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fata epła. Archicdiaconꝰ inqͥrit parrochias eũ iussione ep̃i. ⁊ ornam̃ta ⁊ res
basiliscarũ uł parrochiarũ gesta lib̾tatẽ eccłiasticarũ idẽ ep̃o refert. Collec¬
tã pecuniã de cõmunione ip̃e accip̃ ⁊ ep̃o defert. Qͥb uerbis liquet qr ultra
portionẽ suã nicħ sͥ retinere debet. Q uod si aliqͥd usurpat. decretalẽ senten¬
ciã pape ioħis subeat dicentẽ. Qui aliena inuadit ñ exeat inpunitꝰ. s qđ
inuasit ñ simplũ. s inqͣdruplũ reddat. scđ̾m euãgłicã sentenciã. Siquẽ de¬
fraudaui: reddo qͣdruplũ. de angariis uͦ suꝑ prbos minime faciendis legit᷑
aliquib fatigent᷑. indictionib Quȩ tam̃ si in absendia ur̃a facta s̃ ur̃e discre¬
tionis ẽ. aut indulgere. aut canonica seueritate uindicare. Lex enĩ sic de
p̃terito indulget: ut inposterũ ꝓhibeat. Pauca scͥbo: qr ñ ignoranti legẽ res-¬

Expanded text:
 jussione episcopi, et ornamenta et res basilicarum vel parochiarum, gesta libertatum ecclesiasticarum idem episcopo refert; collectam pecuniam de communione ipse accipit, et episcopo defert. » Quibus verbis liquet quia ultra portionem suam nihil sibi retinere debet; quod si aliquid usurpat, decretalem sententiam papae Joannis subeat dicentem: « Qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed quod invasit non simplum sed quadruplum reddat, secundum evangelicam sententiam: Si quem defraudavi, reddo quadruplum . » De angariis vero super presbyteros minime faciendis legituraliquibus fatigentur indictionibus. » Quae tamen si in absentia vestra facta sunt, vestrae discretionis est aut indulgere, aut canonica severitate vindicare. Lex enim sic de praeterito indulget, ut in posterum prohibeat . Pauca scribo quia non ignoranti legem res
Abbreviated transcription (Latin):
aut sponte se reũ eẽ. fateat᷑. aut ꝑ ĩnocentes testes in aliqͦ scłari iuditio uł
eccłiastico reus eẽ. cõꝑbet᷑. Qđ uͦ accusator ꝓpt̃̾ imꝓbitatẽ suã testes adhibet
qͥ factũ ñ uiderunt᷑ qͣmuis uera dicant. ñ st̃ tam̃ audiendi cũ leges ꝯtineãt
testes adu̾sus reũ ñ eẽ. admittendos. nͥ de his q̃ sub p̃sentia eoꝵ facta eẽ. noscũ¬
tur. Si uͦ mulier ꝯsulens fame suȩ adu̾sus hanc infamiã pͣgare se uoluerit:
is qͣtinꝰ sic ⁊ legib uim ñ faciatis. ⁊ ꝯscientie urẽ ⁊ sedando rumori ꝯsulatis. Uał.

Expanded text:
aut sponte se reum esse fateatur, aut per innocentes testes in aliquo saeculari judicio vel ecclesiastico reus esse comprobetur. Quod vero accusator propter improbitatem suam testes adhibet qui factum non viderunt, quamvis vera dicant, non sunt tamen audiendi, cum leges contineant testes adversus reum non esse admittendos, nisi de his quae sub praesentia eorum facta esse noscuntur. Si vero mulier consulens famae suae adversus hanc infamiam purgare se voluerit, tis, quatenus sic et legibus vim non faciatis, et conscientiae ves
Abbreviated transcription (Latin):
Hanides mereat᷑ q̃ sponse xp̃i cantant᷑ in cantieis canticoꝵ pulchra ut
luñaelecta ut sol. t̾ribilis ut castroꝵ acies ordinata. Alioquin si aliem
Oordinis usurpatdres fuerimꝰ. nec nr̃i officii qđ pꝰposuimꝰ. nec alieni qͦd usur¬
pauintꝰ. meritũ obtmebimꝰ. s tanqͣm capite deorsũ posito ⁊ pedib erec¬
tis tẽmelicoꝵ ĩ cessũ ĩmitabim᷑. Pret̾ea si ex ur̃o iuditio forte ꝑicłm mor¬
tis ineurrerit ꝑpetes inimicitias et ꝑicłm ur̃i ordmis ĩcurrere pode¬
ritis. Dico ħ ex dilectione fr̃nitati ur̃e. qͣtinꝰ salubri ꝯfilio iuditiũ hoc
ꝑicula minora potius subeatis. Sał..C. L. UII.Ma maides

Expanded text:
ponsae Christi cantantur in Canticis canticorum: Pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata . Alioquin si alieni ordinis usurpatores fuerimus, nec nostri officii quod postposuimus, nec alieni quod usurpavimus, meritum obtinebimus, sed tanquam capite deorsum posito, et pedibus erectis thymelicotis incurrerit, perpetes inimicitias et periculum vestri ordinis incurrere poteritis. Dico haec ex dilectione fraternitati vestrae, quatenus salubri consilio judicium hoc tando pericula, minora potius subeatis. Vale. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
credo ista suffio̾e prudentie ur̃e. De cet̾o scͥpsistis qͦsdã clericos cũ litt̾is nr̃is
aduos uenisse qͥ auctoritate earũdẽ litt̾arũ peterent se ab acolito usq ad
diaconatũ ꝓmou̾i. S ego oĩno hoc ignoraui. qi cũ hoc saltu nullũ ordinaui.
nec orctinandum alicui transmisi Uał. C. XL. uiii. du¬

Expanded text:
credo ista sufficere prudentiae vestrae. De caetero scripsistis quosdam clericos cum litteris nostris credo ista sufficere prudentiae vestrae. De caetero scripsistis quosdam clericos cum litteris nostris ad vos venisse, qui auctoritate earumdem litterarum peterent se ab acolytho usque ad diaconatum promoveri, sed ego hoc omnino ignoravi, quia cum hoc saltu nullum clericum ordinavi, nec ordinandum alicui transmisi. Vale EPI
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ ⁊ lib̾am mulierẽ.: nuptiȩ contrahi ñ posst̃. Intaligͦ contractu qđ lex
dãpriat ñ homo s iusticia seꝑat. qr qđ contͣ leges p̃sumit᷑. ꝑ leges dissolui me¬
retur. Si qͥs aũ liber ancillã in matͥmoniũ duxerit: ñ habebit licentiã di¬
mittere eã si priꝰ scientes conditionẽ suã ⁊ ꝯsentientes matͥmoniũ ꝯtraxe¬
rt̃. ⁊ qr coniugiũ consensꝰ facit ñ coitꝰ. U gͦ bona fide ꝯiugia contracta sunt
ibi ualet. qđ ds̃ conumxit homo ñ separet. ⁊ ñ licet uiro dimittere uxorẽ nͥ
causa fornicationis. uͥ uͦ humana deceptio fedus nuptiarũ uiciauerit: tales
nuptias ñ fac̃ ds̃. s honio. earũ aũ seꝑationẽ facit ds̃ ñ homo. De his posse¬
mus multiplicit̃ rationib agere.⁊ autenticas sentencias inde ꝓferente: s

Expanded text:
servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. » In tali ergo contractu quod lex servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. » In tali ergo contractu quod lex damnat, non homo, sed justitia separat. Quia quod contra leges praesumitur , per leges dissolvi meretur. Si quis autem liber ancillam in matrimonium duxerit, non habebit licentiam dimittere eam, si prius scientes conditionem suam et consentientes matrimonium contraxerunt, quia conjugium consensus facit, non coitus. Ubi ergo bona fide conjugia contracta sunt, ibi valet quod Deus conjunxit, homo non separet ; et: Non licet viro dimittere uxorem, nisi causa fornicationis . Ubi vero humana deceptio foedus nuptiarum vitiaverit, tales nuptias non facit Deus, sed homo; earum autem separationem facit Deus, non homo. De his possemus multipliciter rationibus agere, et authenticas sententias inde proferre, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis. Non eñ uerũ ẽ. inter eas ꝑsonas uerã eẽ. dilectionẽ. quarũ al¬
tera alterã suo contubnio redigit inseruitutẽ. Cũ gͦ pͥncipale p̃ceptum
sit euangłicũ ut diligamꝰ inuicẽ. ⁊ ne facias alteri qđ tibi ñ uis fieri: ꝯstat
ad eo ñ esse c̃iunctos. qͦspotiꝰ contͣ p̃ceptũ euãgłicũ uidemꝰ eẽ. corporalit̃¬
sociatos. nec eẽ. uerũ coniugiũ qđ contͣ dĩ legẽ constat eẽ p̃sũptũ. Qd̃ etiã
legib scłi cautũ habemꝰ. qͣs catholiei reges cõposuert̃. ⁊ ex auctoritate roma¬
ne eccłiȩ catholicis popłis seruandas tradidert̃. Inde rustinianꝰ in codice
nouellarũ. Si qͥs ꝑ errorẽ ancillã mulierẽ duxit. uxorẽ lib̾am eã eẽ. putans.
uł ex contrario. si liba mulier seruo ꝑ errorẽ iuncta sit posteaq ueritas re¬
ꝑta fu̾it. dicendũ ẽ. om̃ino nuptias ñ constitisse. Int̾ libum enĩ ⁊ ancillã

Expanded text:
tionis. Non enim verum est inter eas personas veram esse dilectionem, quarum altera alteram suo contubernio redigit in servitutem. Cum ergo principale praeceptum sit evangelicum, ut diligamus invicem, et ne facias alteri quod tibi non vis fieri , constat a Deo non esse conjunctos, quos potius contra praeceptum evangelicum videmus eiam legibus saeculi cautum habemus, quas catholici reges composuerunt, et ex auctoritate Romanae Ecclesiae catholicis populis servandas tradiderunt. Unde Justinianus in codice Novellarum : « Si quis per errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam esse eam putans, vel e contrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit, postea quam veritas reperta fuerit, dicendum est omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. cuiꝰ ẽ. de om̃i ꝑsona. ⁊ de om̃i eccłia iudicare. Rogo itaq i moneo. ut im¬
pleatis p̃ceptũ qđ accepistis quia et ego adp̃sens ñ pͥuabor apłio muine qc̃ ae¬
qua obtuli ei omnẽ iusticiã. ⁊ adhuc offero .s ipsa om̃ino refugit qr inustase
nouit habe calũpniã. Debet aũ nosse ur̃ã fr̃nitas. q queq negoeia inlocis in¬

Expanded text:
rit, cujus est de omni persona et de omni Ecclesia judicare . Rogo itaque et moneo ut imrit, cujus est de omni persona et de omni Ecclesia judicare . Rogo itaque et moneo ut impleatis praeceptum quod accepistis, quia et ego ad praesens non privabor apostolico munere quod acqua obtuli ei omnem justitiam, et adhuc offero. Sed ipsa omnino refugit, quia injustam se novit habere calumniam. Debet autem nosse vestra fraternitas quod  al.