comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ solueretur. Quo expleto & censu ꝑ soluto:
ab om̃i popło ut dictum est eiuitas lustra-
se putabant. Quã lustrandi consuetudinẽ
in honore sc̃ȩ di genitricis & ꝑpetuȩ uirgi¬
nis mariȩ. non solũ clerus sed & om̃is po.¬
himnis lustrando circũ eant non iam in-
memoriã terreni imperii quinquennem.
sed obrecordationẽ celestis regni ꝑhennem.
quando iuixta euuangelicã parabolam
omnes scĩ cum bonorum lampadib infi¬
nem mundi sponso xp̃o. obuiantes ab eo
inthalamũ ȩternȩ felicitatis sunt intro¬
mittendi. Quo & nos ut admtti mereamͣ.
scẽ dĩ genitricis auxiliũ sedule imploremꝰ.
ut sua potenti intercessione apud clemen.¬
tiã fili i sui nob̾ om̃ium impecret erimi¬
num. que hodierna die purgationem
subi it temporalem sine sordib peccatoꝵ¬

Expanded text:
persolveretur. Quo expleto, et censu persoluto, persolveretur. Quo expleto, et censu persoluto, ab omni populo, ut dictum est, civitas lustrabase putabant. Quam lustrandi consuetudinem in honore sanctae Dei genitricis et perpetuae Virginis Mariae non solum clerus, sed et omnis plhymnis lustrando circumeunt; non jam in memoriam terreni imperii quinquennem, sed ob recordationem coelestis regni perennem, quando juxta evangelicam parabolam omnes sancti cum bonorum operum lampadibus in fine mundi sponso Christo obviantes, ab eo in thalamum aeternae felicitatis sunt intromittendi. Quo et nos ut admitti mereamur, sanctae Dei genitricis auxilium sedulo imploremus, ut sua potenti intercessione apud clementiam filii sui nobis omnium impetret veniam criminum, quae hodierna die purgationem subiit temporalem sine sordibus peccato
Abbreviated transcription (Latin):
pie deuotionis latratib tueãtur. Hec bre.¬
iuter de euuangelicȩ lectionis expositione
dicta sufficiant. que lic& satis habundeq
hiuus sollempnitatis causas manifesto
non ab re tamen ẽ. si aliquid de eius uo¬
cabulo compendiosius dicamus. Uocat᷑
utiq greco uocabulo yppapanti: quod
latine obuiatio dici potest ypantes enim
grecȩ: obuiare dicitur. Pro inde hec festiui.¬
tas tali uocabulo notatur. quia cum dñs
hodierna die intemplũ apparentib fuis.¬
set delatus. ascĩs quos plurimos tune tem.¬
poris hierosolim is fuisse non dubiũ est ei
obuiatum credimus. Agitur autem hȩc
festiuitas. mense februario quem romani
adhuc pagani afebruo idest plutone sic
uocaliarãt quẽ potentissimũ purgatio¬
nis credebant Rebruare enim purgare
dicimus: quo mense lustrabatur ciuitas.
Cũ enim romani om̃s gentes sibi subiuigas¬
sent. tributũ eis imposuerunt. ẽo tenore
ut quinto quoq anno idem tributũ

Expanded text:
pie devotionis latratibus tueantur. Haec brevpie devotionis latratibus tueantur. Haec breviter de evangelicae lectionis textu dicta sufficiant; quae licet satis abundanterque hujus solemnitatis causas manifestent, non ab re tamen est, si aliquid de ejus vocabulo compendiosius dicamus. Vocatur itaque Graeco vocabulo Yppapante, quod Latine obviatio dici potest; Ypante enim Graece obviare dicitur. Proinde haec festivitas tali vocabulo notatur, quia cum Dominus hodierna die in templum a parentibus fuisset delatus, et a sanctis quos plurimos tunc temporis Jerosolymis fuisse non dubium est, ei obviari credimus. Agitur autem haec festivitas mense Februario, quem Romani adhuc pagani a Februo, id est, Plutone, sic vocaverunt, quem potentissimum purgationis credebant. Februare enim, purgare dicimus. Quo mense lustrabatur civitas. Cum enim Romani omnes gentes sibi subjugassent, tributum eis imposuerunt, eo tenore, ut quinto quoque anno idem tributum
Abbreviated transcription (Latin):
bis sue israͥel: quia ꝓpħali intutu pͥmũ gen¬
tes adsidem xp̃i conuertendas. post modũ uero
uideos infinẽ mundi ineũ credituros p̃uidit
Tale est et illud psalmiste: Qui cum de
uocacione genciu̾ p̃misiss&. notũ fecit dñs
salutare suũ. ante cõspectũ genciũ reuelauit
iustitiam suã mox de ultima uideoꝵ conuer:¬
sione adiecit Recordatus est miscdiȩ sue
& ueritatĩ suȩ domui issł huic quoq rei
& apłs concordat. Cum plenitudo inqui¬
ens gentiũ introierit: tunc om̃is isrł saluus
fiet Dequa rursum conuersione psalmista
pacientur ut canes et circuibunt quitatẽ.
idest iudei infine mundi quasi in uespũ
ad fidẽ .xp̃i conuersi efurient panem allũ
qui decelo descendit: & ut eundem panẽ¬
acciꝑe mereantur. ciuitatem supra montẽ
xp̃m positã hoc est scãm eccłiam quasi
canes circuibunt: ut quã nunc uelud acer.¬
rimi uenatores. impiȩ insectantur: tunc

Expanded text:
bis Israel, quia prophetali intuitu primum genbis Israel, quia prophetali intuitu primum gentes ad fidem Christi convertendas, postmodum vero Judaeos in fine mundi in eum credituros praevidit. Tale est et illud Psalmistae, qui cum de vocatione gentium praemisisset: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam ; mox de ultima Judaeorum conversione adjecit: Recordatus misericordiae suae, et veritatis suae domui Israel. Huic quoque rei et Apostolus concordat: Cum plenitudo, inquiens, gentium introierit, tunc omnis Israel salvus fiet . De qua rursum conversione Psalmista: patientur ut canes, et circuibunt civitatem; id est, Judaei in finem mundi, quasi in vesperam, ad fidem Christi conversi, esurient panem illum, qui de coelo descendit , et ut eumdem accipere mereantur, civitatem super montem Christum positam, hoc est, sanctam Ecclesiam, quasi canes circuibunt, ut quem nunc velut acerrimi venatores impie insectantur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
manũ et̾ne saluti reformauit. Quod sa¬
uellent in eum credere infide & dilectio.¬
ne eum conspicerent. Constat autem dñm
in primo aduentu nequaquam ab omnib
popłis uisum fuisse. sed quod dicit ante
faciẽ om̃ium popłorũ more prophetico
prophetiȩ oculũ ad futurũ diem udicii
intendit quando xp̃c ꝑ humanitatem
ab om̃i carne uidebitur: ut uideat eũ
omnis oculus & recddat. unicuiq scd̃m¬
oꝑa sua. Lumen in quic adreuelationẽ
gentiũ. Utriq populo iuduco scilica. atq
gentili xp̃e lum̃ exstitit: quia utrumq ate¬
nebris ignorancie et nfidelitatis. ad ueruin
lumen diuine cognicionis perduxit: Spe¬
tialiter aut̃ gła plebis israeliticȩ suit q ex
codem popło incarnatus inter eos conuersatꝰ.
et miracula inter eos eatenus in audita .ẽ. oꝑat̾:
Notandũ aut̃ qđ prius dixit xpͣmi uenisse luĩ
ad reue lacionem genciũ. de uide ad głani ple¬

Expanded text:
manum aeternae saluti reformavit, ut quimanum aeternae saluti reformavit, ut quivellent in eum credere, in fide et dilectione eum conspicerent. Constat autem Dominum in primo adventu nequaquam ab omnibus populis visum fuisse: sed quod dicit, ante faciem omnium populorum, more prophetico, prophetiae oculum ad futurum diem judicii intendit, quando Christus per humanitatem ab omni carne videbitur, ut videat eum omnis oculus, et reddat unicuiqsua. Lumen, inquit, ad revelationem gentium. Utrique populo, Judaico scilicet, atque gentili, Christus lumen exstitit, quia utrumque a tenebris ignorantiae infidelitatis ad verum lumen divinae cognitionis perduxit. Specialiter autem plebis Israeliticae fuit, quia ex eodem populo incarnatus, inter eos conversatus, et miracula inter eos eatenus inaudita est operatus. Notandum autem quod prius dixit, Christum venisse lumen ad revelationem gentium, deinde ad gloriam ple
Abbreviated transcription (Latin):
diu desiderauit uisurus. Et cum indu.¬
cerent puerũ iħm parentes eus. ut face¬
rent sedm consuetudinem legis pro eo
accepit eũ in ulnas suas idest inbrachia
sua. Misticȩ sc̃s iste senex mundum de¬
signat: quasi longo senio & graui iam
xp̃m inulnas. quia mundus inultima
sui etatȩ dei filiũ in carnatum accepit:
& abeo uetustate peccatorũ exutus.
iinouã xp̃iane religionis infantiam
est regeneratus. Et benedixit dm̃ & ait.
Sciebat beatus iste senex beato fore qui
xp̃m incarne uiderent. & ideo tam pro¬
lixo tempore incorpore optabat mane¬
re.donec corporalib etiam oculis eum
cerner&. quasi securus iam de totius
humani generis redemptione Nunc in¬¬
quiens dimittis dñe seruũ tuũ inpace.
Ac si dicer&. Dimittis inpace. quia uideo
pacem. Xp̃c enĩ est pax nr̃a. qui factus
conciliatio. Quare autem se in pace opta.¬
ret dimitti manifestat: quia uiderunt
inquiens oculi mei salutare tuum. Salu¬
mundũ sibi reconciliauit. & genus hu.¬

Expanded text:
m inducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas suas, id est, in brachia sua. Mystice sanctus iste senex mundum designat, quasi longo senio, et gravi jax Christum in ulnas, quia mundus in ultima sui aetate Dei Filium incarnatum accepit, et ab eo vetustate peccatorum exutus, in novam Christianae religionis infantiam est regeneratus. Et benedixit Deum. Sciebat beatus iste senex beatos fore qui Christum in carne viderent; et ideo tam prolixo tempore in corpore optabat manere, donec corporalibus etiam oculis eum cerneret, quasi securus jam de totius humani generis redemptione: Nunc, inquiens, dimittis, Domine, servum tuum in pace. Ac si diceret: Dimittis in pace, quia video pacem. Christus enim est pax nostra, qui factus conciliatio . Quare autem se in pace optaret dimitti, manifestat: Quia viderunt, inquiens, oculi mei salutare tuum. Salutamundum reconciliavit, et genus hu
Abbreviated transcription (Latin):
tates. Tanto ergo solliciti esse debemus
in bono oꝑe: quanto in excusabiles nos
esse scimus de uocatione ne tempore ui-¬
dicii. cũ fatuis uirginib extra ianuam
remanentes audiamus. nescio uos. sed
cũ prudentib inchalamũ sponsi recipi.¬

Expanded text:
tatis. Tanto ergo solliciti esse debemus in bono opere, quanto inexcusabiles nos esse scimus de vocatione, ne tempore judicii, cum fatuis virginibus extra januam remanentes, audiamus: Nescio vos, sed cum prudentibus intra thalamum sponsi recipi
Abbreviated transcription (Latin):
pro filio. alius ꝓ amico. alius pro alio aliquo.
& nullus pro seruo rogauit nisi iste solus:
& hoc ad incrementũ beatitudinis ei constat.
prouenisse: quod pro seruo tã humiliter sup¬
tantũ miserabilis quod iac&. sed & alia peste
infelix. quod paraliticus est. Tercia quod ma¬
ait ibc. Ego ueniã. & curabo eũ. Magna
quidẽ. ẽ dñi sublimitas: sed maior humili-¬
tas. Qui enĩ solo uerbo ualebat curare.:
non est de dignatus languentẽ seruũ uisita-¬

Expanded text:
pro filio, alius pro alio aliquo, et nullus pro servo, nisi iste solus. Et hoc ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat, quod pro servo tam humiliter Domintantum miserabilis, quod jacet, sed et in alia, quod paralyticus, tertia quod ma Ego veniam et curabo eum. Magna Domini sublimitas, sed major humilitas, qui solo verbo valebat curare, non dedignatur servum languentem visita
Abbreviated transcription (Latin):
& filiam non liberabunt sed ipsi soli uisti¬
cia sua liberabunt animas suas. Inquib¬
ordo signatur. Qui dum ad formam uite
populis presunt. scãm ecclesiam in temptati¬
onũ fluctib regunt. Quid ꝑ danielem cuiꝰ
mira abstinentia scribitur nͥ continentiũ

Expanded text:
et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . In quibordo signatur, qui dum ad formam vitae populis praesunt, sanctam Ecclesiam in tentationibus fluctibus regunt? Quid per Danielem, cujus mira abstinentia scribitur , nisi continentium
Abbreviated transcription (Latin):
ordine. Pondus enim diei & estus sustinent.
qui ab ipsa pueritia. in regularib disciplinis
nutriti: inuigiliis. in ieiuni is. in labore ma¬
nuũ desudare coguntur. Sunt uero alii.
qui usq ad senectutem. uel de crepitam
ctaitem carnaliter inscło uiuunt. sed circa
finem uitȩ conuersi post breuem tribula¬
tionem cito ꝑueniunt ad remunerationẽ
Et eum post breuem laborẽ uocant᷑ ad re-¬
quiem: quasi istorum acceptiones murmu¬
rasse .t̃. qui pondus diei & estus sustinentes
cũ illos ante se uident remunerari. qui
nouissimi ad sp̃ualem militiam accesserũt.
se autem incercam ine relinqui. Sed non
ẽ murmurandũ contra dĩ bonitatem
qm̃ intali dilationę non minuit᷑ p̃miũ
sed augetur: quia electis iustus uidex.
ds̃ redd& unicuiq scđd̾m oꝑa sua: & tanto
maiorem remunerationem accipient: quãto

Expanded text:
ordine. Pondus enim diei et aestus illi sustinent, ordine. Pondus enim diei et aestus illi sustinent, qui ab ipsa pueritia in regularibus disciplinis nutriti, in vigiliis, in jejuniis, in labore manuum desudare coguntur. Sunt vero alii, qui usque ad senectutem vel decrepitam aetatem carnaliter in saeculo vivunt, sed circa finem vitae conversi, post brevem tribulationem cito perveniunt ad remunerationem, et cum post brevem laborem vocantur ad requiem, quasi ad istorum acceptiones murmurant, qui pondus diei et aestus sustinent, cum illos vident remunerari, qui novissimi ad spiritualem militiam accesserunt, se autem in certamine reliqui. Sed non est murmurandum contra Dei bonitatem, quoniam in tali dilatione non minuitur praemium, sed augetur, quia electis justus judex Deus reddet unicuique secundum opera sua; et tanto majorem remunerationem accipient,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exitũ. Sero ergo oꝑarii ad recipiendam
mercedẽ uocant᷑ quia pro bonis oꝑibus
tunc electi remunerationem accipiunt
cũ abhac uita uocantur: teste psalmista qͥ
futuro adrequiem. Unde necesse est. ut
quicũq futurã desiderant remunerati¬
onem. in presenti non refugiant. laborem:
quia illi qui ꝓ deo fideliter suscipiunt
laborem. fideliter ꝑueniunt ad remunera¬
tionem: quando audituri funt Uenite
adme omnes qui laboratis & honerati estis.
& ego reficiam uos. Et quia sol& contin-
gere. ut non nulli tardius conuersi ab.
hac uita uocati prius remunerationẽ
accipiant. quã illi qui prius laborare
ceꝑunt. recte uoce patris familiȩ pro cu¬
ratori dicitur. Incipiens a nouissimis usq
ad primos. & cetera. Quorum actiones mur¬
murasse. ẽ contra tardius conuersos: cum
illos priusquã se remunerari uident. Quod
uero subditur. uenientes autem & pͥmi. arbi¬
contingere in eccłia hoc & maxime inmonastico

Expanded text:
per exitum. Sero ergo operarii ad recipiendam per exitum. Sero ergo operarii ad recipiendam mercedem vocantur, quia pro bonis operibus tunc electi remunerationem accipiunt, cum ab hac vita vocantur, teste Psalmista, qui futuro ad requiem. Unde necesse est, ut quicunque futuram desiderat remunerationem, in praesenti non refugiat laborem. Quia illi qui pro Deo fideliter suscipiunt laborem, fideliter pervenient ad remunerationem, quando audituri sunt: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vogere, ut nonnulli tardius conversi, ab hac vita vocati, prius remunerationem accipiant, quam illi qui prius laborare coeperunt, recte voce patrisfamiliae procuratori dicitur: « Incipiens a novissimis usque ad primos, etc. » Quorum actiones quasi murmurasse est contra tardius conversos, cum illos prius, quam se remunerari vident. Quod vero subditur: « Venientes autem et primi, acontingere in Ecclesia, et maxime in monastico
Abbreviated transcription (Latin):
caput: iuxta illud quod dñs ait. In uidiciũ
ergo inmundũ hunc ueni. ut qui non
uident uideant: & qui uident. ceci fiant.
Unde rara uideorũ fides reprobatur: cum
adhue subiungitur. Multi funt uoeati.
pauei uero electi. Quod specialit̾ ad iude¬
orum popłm ꝑtin& ex quib multi uocati
sed qui dñm erederent. pauci sunt inuenti.
Nam de gentiũ uocatione alibi dicitur. Multi
uenient ab oriente & occidente: & recumbent
cum habraham isaac. & ia cob. in regno celorũ
Quia ergo horarũ uarietates quib oꝑarii
inuineam uocantur. adetatum diuersitates
diximus ꝑtinere: lib& intueri quẽ ad modũ
in eccłia fiat quod in duob popłis cõme¬
morau imus factũ. Ait enĩ euuangelista.
suo. Sed quia in hac parabola dupplicem
intelligentiã sequimͦ moraliter sero uni-¬
cuiq nostrum fit. terminus uite presen-¬
tis. & lic& non nulli antequã ad maturã
etatẽ ꝑ ueniant abhac uita uocentur:
si non habent sero ꝑetatẽ: habent tamen

Expanded text:
d quod Dominus ait: « In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant . » Unde rara Judaeorum fides reprobatur, cum adhuc subjungitur: « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. » Quod specialiter ad Judaeorum populum pertinet, ex quibus multi vocati, sed qui Domino crederent, pauci sunt inventi. Nam de gentium vocatione alibi dicitur: « Multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum . » Quia ergo horarum varietates, quibus operarii in vineam vocantur, ad aetatum diversitates diximus pertinere, libet intueri, quemadmodum in Ecclesia fiat, quod in duobus populis us. Ait enim evangelista: « » Sed qui in hac parabola duplicem intelligentiam sequimur, moraliter sero unicuique nostrum fit terminus vitae praesentis, et licet nonnulli, antequam ad maturam aetatem perveniant, ab hac vita vocentur, si non habent sero per aetatem, habent tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uent teste apło. Unus quisq mercedem
scđm suum laborem accipiet Unum enĩ
accipient omnes denarium: quia unũ
omnib electis preparatum est regnum.
Et tamen pro diuersitate meritorum diuer-¬
sa sunt premia preparata in regno celorũ:
dicente dño. In domo patris mei: mansi-¬
ones multe funt Unde mentitus fuisse
conuincitur iouianus hereticus qui dixcit
nullam differentiam futuram esse inter
iustũ simplicẽ & iustũ sapientẽ inter uir-¬
ginem & corruptam inter eum qui maioris¬
sit meriti. et eũ qui minoris. Cui contra¬
dicit apłs. ostendens diuersis meritis di-¬
uersa premia in resurrectione esse prepara.¬
ta dicens. Aua est claritas solis alia cla¬
ritas lune: alia claritas stellarũ. Hinc

Expanded text:
 teste: « Unusquisque mercedem secundum suum laborem accipiet , » unum enim accipient omnes denarium, quia unum omnibus electis praeparatum est regnum, et tamen pro diversitate meritorum, diversa sunt praemia parata in regno coelorum, dicente Domino: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Unde mentitus fuisse convincitur Jovinianus haereticus, qui dixit nullam differentiam futuram esse inter justum simplicem et justum sapientem, inter virginem et corruptam, inter eum qui minorisfit meriti, et eum qui majoris; cui contradicit Apostolus, ostendens diversis meritis diversa praemia in resurrectione esse praeparata, dicens: « Alia est enim claritas solis, alia est claritas lunae, alia claritas stella
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles erant propter in credulitatem ex¬
tranei a cognitione dĩ & testamento legis
sed dr̃io ueniente qui uidebant᷑ esse primi
non credendo facti sunt nouissimi: & ali
qui nouissimi erant. credendo facti sunt
primi: & qui erant incaput facti sunt in-¬

Expanded text:
tem gentiles erant, propter incredulitatem extranei a cognitione Dei et testamento legis. Sed Domino veniente, qui videbantur esse primi, non credendo facti sunt novissimi et illi qui novissimi erant, in credendo facti sunt primi; et qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
tercia. hoc est in adolescentia: alii hora¬
sexta. idest in iuuentute. alii hora nona.
idest insepegtute. atqs alii in unlecima.
hoc ẽ. in decrepita ecate: que ueͬrana
dicitur. Sed quia incerta est om̃ib in his
etatib uocationis suȩ paratus unuis quisq
debet esse inbona oꝑatione: ne forte si quando
potest non uult bonũ oꝑari. tunc incipiat
uelle: quando non erit posse. Unde pius dñs.
nos admonet dicens. Curite dũ lucem uitȩ

Expanded text:
tertia, id est in adolescentia: alii tertia, id est in adolescentia: alii sexta, id est in juventute: alii nona, id est in senectute: atque alii in undecima, id est in decrepita aetate, quae veterana dicitur. Et quia incerta est omnibus in his aetatibus hora vocationis suae, paratus unusquisque debet esse in bona operatione, ne forte si quando potest, non vult bonum operari, tunc incipiat velle, quando non erit posse. Unde pius Dominus nos admonet, dicens: « Currite dum lucem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
erit: onĩia peccata enus obliuioni tradent᷑
Sed qm̃ calliditas antiqui hostis in hac parte
tepidos deciꝑe solet xp̃ianos. ut quib sua-¬
det culpam. longam promittat uitam.
quasi insenectute uel de crepita ȩtate pe-¬
nitendo diluãt. quod inadolescentia uel
inuiuentute cominiserunt: nec esse est
enim ut quia horã nr̃ȩ uocationis ignoramꝰ
om̃i tempore in bono oꝑe simus parati.
Sed huic deceptioni opponenda est uarietas
humane conditionis: & quia ignoramus qͥs ex
quis insenectute & quis in decrepita ȩtate.
abhac uita uocandus sit: sicut in omnib
incertus est exitus. sic certus deb& esse in
bono oꝑe animus. ꝓpter id quod dñs
ait. Et uos estote parati. quia qua hora
non putatis filius hominis ueni&. Nam
sicut uariis hous oꝑarui ut diximus in
uinea mittuntur. sic diuersis accib homi¬
nes abhac uita uocantur. Alii qui dem
primo mane. hoe est inpuerieia: alii hora

Expanded text:
erit, omnia peccata ejus in oblivionem tradentur. » erit, omnia peccata ejus in oblivionem tradentur. » Sed quoniam calliditas antiqui hostis in hac parte tepidos decipere solet Christianos, ut quibus suadet culpam, longam promittat vitam, quasi in senectute vel decrepita aetate poenitendo diluant, quod in adolescentia vel in juventute commiserunt, necesse est tamen, ut quia horam nostrae vocationis ignoramus, omni tempore in bono opere simus parati, et huic deceptioni opponenda est varietas humanae conditionis. Et quia ignoramus quis exquis in senectute, et quis in decrepita aetate ab hac vita vocandus sit, sicut omnibus incertus est exitus, sic certus debet esse in bono opere animus, propter id quod Dominus ait: « Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet . » Nam sicut variis horis operarii ut diximus in vineam mittuntur, sic diversis aetatibus homines ab hac vita vocantur. Alii quidem primo mane, id est in pueritia: alii hora
Abbreviated transcription (Latin):
Propter duriciam & inpenitenscor.tmes.¬
auritas tibi irã indie ire Siquis uero ita
negligens & desidiosus fuerit ut etiam
insenectute abono oꝑe torpuerit: saltem
indecrepita etate iam resipiscat. & alaqueis
diaboli quo captiuus tenebatur. ad dm̃¬
se conuertendo abstrahat: & preterita
mala fletib deleat & pro ut potest bonis
oꝑib inuigil&. Quasi hora undecima
conuertatur. & tunc non metuat laborẽ
suscipe quando parũ pro deo poterit/
laborare. & sic̃ censuram metuit distrieti
udicis. sic in illius pietate confidat: qui
non uenit uocare uistos sed peccatores ad
penitentiã. Piissimus eium & misericordis.¬
simus deus etiam inseneetute conuersos
non respuit nec contempnit: sed benignis-¬
sima pietate suscipit & amplectitur. Non
enĩ mentitus est. ille qui ait. Niuo ego di¬
cit dñs nolo inortem peccatoris sed ut ma¬¬
gis conuertatur & uiuat. Et item. feccator
quacumq die conuersus fuerit &ui gemu¬

Expanded text:
Propter duritiam et impoenitens cor, thesPropter duritiam et impoenitens cor, thesaurizas tibi iram in die irae . » Si quis vero ita negligens et desidiosus fuerit, ut etiam in senectute a bono opere torpeat, saltem in decrepita aetate jam resipiscat, et a laqueis diaboli, quo captivus tenebatur, ad eum convertendo se abstrahat et praeterita mala fletibus diluat et, prout potest, bonis operibus invigilet. Quia si hora undecima convertatur, et tunc non metuat laborem suscipere, quando pro Deo parum potuerit laborare: et sicut censuram metuit districti judicis, sic in illius pietate confidat, qui non venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. Piissimus et misericordissimus Deus, etiam in senectute conversos non respuit, nec contemnit, sed benignissima pietate suscipit et amplectitur. Non enim mentitus est ille qui ait: « Vivo ego, dicit Dominus, nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . » Et iquacunque die conversus fuerit et ingemu
Abbreviated transcription (Latin):
ligant. quos tali uocabulo nuncupant
Diuersis ergo horis oꝑarii inuineã mictunt᷑:
quia indiuersis etatib homines ꝑ diuinã
grã adbene oꝑandũ uocant᷑. Qui enim
ab ipsa puericia deuota mente deo serui.¬
unt: quasi pͥmo mane inuineã condu-¬
cuntur. Sunt uero alii qui dũ in adoles¬
centia ad diuinã seruitutem conuertunt᷑.
quasi hora tercia adculturã uineȩ uocant᷑.
Alii autẽ in adolescentia carnaliter uiuen¬
tes. si in iuuentute ad dm̃ conuersi.
torporẽ & desuliã a se excucientes. mores
suos deserentes. Hona oꝑa seruant: quasi
hora sexta aduin eam inuitantur. Si autẽ
aliquis inpuericia & adolescentia uel in-¬
iuuentute ab ono oꝑe torpuit: nec esse
est ut insenectute quasi hora nona ad dei
seruitutẽ conuertatur: & pudeat eũ fuis¬
se ociosum inseruicio dĩ ciã non multũ
laboraturus est considerans quaod ait apłs.
nescis quia pacientia dei adpęnatentiã
te adducit: Cauens & hoc quod fudidit

Expanded text:
ligant, quos tali vocabulo nuncupant. ligant, quos tali vocabulo nuncupant. Diversis ergo horis operarii in vineam mittuntur, quia in diversis aetatibus homines per divinam gratiam ad bona operandum vocantur. Qui enim ab ipsa pueritia devota mente Deo serviunt, quasi primo mane in vineam conducuntur. Sunt vero alii, qui dum in adolescentia ad Dei servitutem convertuntur, quasi hora tertia ad culturam vineae vocantur. Alii autem in adolescentia carnaliter viventes, si in juventute ad Dominum conversi, torporem et desidiam a se excutientes, mores suos deserentes, bona opera servent, quasi sexta hora ad vineam mittuntur. Si autem aliquis in pueritia et adolescentia et juventute a bono opere torpuit, necesse est ut in senectute quasi hora nona, ad Dei servitutem convertatur, et pudeat eum fuisse otiosum in servitio Dei, cum non multum laboraturus est, considerans quod ait Apostolus: « Nescis quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? » cavens et hoc quod subdit: «
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sui & non facit digne uapulabit
paucis. Sciens autẽ & non faciens: plagis
uapulabit myiltis. Moraliter uero possumꝰ
has uarietates horarũ: ad nr̃ȩ etatis mom̃ta
referre. Mane quippe hominis: puericia
est Tercia adolescentia: quia sicut sol hora
tercaa ad suꝑiora ascendens. radios suę
cuaritatis aꝑire incipit: ita in ad olescentia
calor naturalis sanguinis crescit hora sexta
iuuentus est: quia sicut sol hora sexta in
medio celi positus. non solũ splendidiores.
sed etiã feruentiores radios emittit: tta
iuuentus habilis. prompta. apta. atq ro-¬
busta adbonũ opus faciendũ. inuenitur.
Nona uero hora senectus est: quia sicut sol
hora nona declinare incipit ad occasum:
ita insenectute non solum calor sanguinis.
Undecima quoq hora etas est: que in nr̃a
lingua de crepita uocantur. ut senectutẽ
transcendisse intelligatur. Unde greci ual.¬
appellant ut plusquã senes eos esse intel¬¬

Expanded text:
domini sui, et non facit digne, plagis vapulabit domini sui, et non facit digne, plagis vapulabit paucis: sciens autem, et non faciens digne, plagis vapulabit multis . » Moraliter autem possumus has varietates horarum ad nostrae aetatis momenta referre. Mane quippe, hominis pueritia est: tertia, adolescentia. Quia sicut sol hora tertia ad superiora ascendens, radios suae claritatis aperire incipit, ita in adolescentia calor naturalis sanguinis crescit. Hora sexta juventus est: quia sicut sol hora sexta in medio coeli positus, non solum spendidiores, sed etiam ferventiores radios emittit, ita juventus habilis, prompta, apta atque robusta ab bonum opus faciendum invenitur. Nona vero hora, senectus est: quia sicut sol hora nona inclinare incipit ad occasum, ita in senectute non solum calor sanguinis, Undecima quoque hora, ea aetas est, quae in nostra lingua decrepita vocatur, ut senectutem transcendisse intelligatur. Unde Graeci, valappellant, ut plusquam senes eos esse intel
Abbreviated transcription (Latin):
osi stabant: quia ab ipsermundi pͥmordio
usq ad dñi in carnationem. acultura dei
alieni ꝑmanebant Nullus enĩ adeoꝵ eru-¬¬
ditionẽ patriarcha nullus propħa missus
fuerat. Unde exeusantes dict̃ Quia nemo
culturam sp̃ualis uineȩ nos uocauit In
quib uerbis. nos nr̃as conscientias. conuer¬
tere debeniꝰ & considerare diligentius qͥd
innr̃a excusatione in die udici i dicturi
sumus. si abono oꝑe toipentes inuenti fue¬
rimus. qui & xp̃ianis parentib nati. & pene
ab ipsis cunabulis uerbũ uite accepimus.
& cũ lacte carnis. lactȩ scripturarũ nutriti
sumus: Tanto ergo sollicitiores esse debemꝰ
in bono oꝑe. quanto minus ignorantiam
pretendere. in nr̃a excusatione poterimꝰ:
Scilic& quanto in excusabilis erimus deuo-¬
catione atq dei cognitiore : metuentes.
quia non pari modo co artantur. qui scienter
& ignoranter peccant. Sicut dñs ait in eiuuan¬
gelio. Seruus qui nescit uoluntatem

Expanded text:
osi stabant, qui ab ipso mundi primordio osi stabant, qui ab ipso mundi primordio usque ad Domini incarnationem, a cultura Dei alieni permanebant. Nullus enim ad eorum eruditionem patriarcha, nullus propheta missus fuerat, unde excusantes dicunt: « Quia nemo culturam spiritualis vineae nos vocavit? In quibus verbis nos nostras conscientias commovere debemus, et considerare diligentius quid in nostra excusatione in die judicii dicturi sumus, si a bono opere torpentes inventi fuerimus, qui, ex Christianis parentibus nati, et pene ab ipsis cunabulis verbum vitae accepimus, et cum lacte carnis lacte Scripturarum nutriti sumus. Tanto ergo sollicitiores esse debemus in bono opere, quanto minus ignorantiam praetendere in nostra excusatione poterimus, scilicet quando inexcusabiles erimus, de vocatione atque Dei cognitione metuentes: quia non pari modo coarctantur, qui scienter et ignoranter peccant, sicut Dominus ait in Evangelio: « Servus qui nescit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma hora diei. fuerunt abel & enoch. & cetĩ
alii qͥ in hac etate dõ placuerunt. Tercia hora
oꝑarii fuerũt habrahã. isaac. & iacob: &
duodecim patriarche Nona hora oꝑariorũ
numerus crescere cepit: quaudo missus est
moises. aaron. iosue samuel. dauit isaias.¬
& iheremias. & plures alii. Undecima uero
hora oꝑarii adexcolendã uineam idest
atq diligentius. hanc uneam coluerunt:
quanto ꝑfectius ab ipsa ueritate instructi
fuerunt. Unde unus illorum loquebatur
dicens. Nos sumus. in quos fines scłoꝵ deue-¬
nerunt Si autẽ hanc similitudinẽ ad utrũq
popłm. uideorum scilic&. & gentiũ referamꝰ.
popłs in antiquis suis patrib fuit. & uelut
spualis uua inelectis suis floruit Ad unde¬
cumã uero gentiles uocati funt: quia post
ascensionem dñĩ predicantib apłis geitiles
crediderunt. Dequib dicitur. Quid hic
statis totadie occiosi. Tota die quippe occi¬

Expanded text:
prima hora diei fuerunt Abel et Enoch, et caeteri prima hora diei fuerunt Abel et Enoch, et caeteri alii, qui in illa aetate Deo placuerunt. Tertia hora, operarius fuit Abraham, Isaac et Jacob, et duodecim patriarchae. Nona hora, operariorum numerus crescere coepit, quando missus est Moyses et Aaron, Josue, Samuel, David, Isaias, Jeremias et plures alii. Undecima vero hora, operarii ad excolendam vineam, id est atque diligentius hanc vineam coluerunt, quanto perfectius ab ipsa veritate instructi fuerunt. Unde unus eorum loquebatur, dicens: « Nos sumus, in quos fines saeculorum devenerunt . » Si autem hanc similitudinem ad utrumque populum, Judaeorum scilicet et gentium, referamus, populus in antiquis suis patribus fuit, et velut spiritualis una in electis suis floruit. Ad undecimam vero gentiles vocati sunt, quia post ascensionem Domini praedicantibus apostolis crediderunt, de quibus dicitur: « Quid hic statis tota die otiosi? » Tota die quippe oti
Abbreviated transcription (Latin):
& similitudinẽ dei factus est: ipso dño dicen¬
te. Faciamus hominẽ ad imaginem & simi.¬
litudinẽ nr̃am. Sed hanc imaginem tune
uolauit: quando peccauit Conuentionẽ
ergo cum operariis pater familias exdena
rio facit: quia illã głiam bene oꝑanti ꝓ
mittit post laborem: quã primꝰ homo si
non peccass& habiturus fuerat sine labore.
Sed quia post peccatum humana conditio
inpresenti scło diu ꝑmanere non possit.
electis ꝑ successionem succedentib ꝑ uaria
tempora. oparios incultura uinee uocauit.
Unde subditur. Et egresfus circa horam terciam
inuenit alios stantes inforo occiosos. Et illis
quib oꝑari i in iuneȩ eulturam mittuntur.
missi sunt. Mane quippe mundi fuit. ab
adã. usq ad noe Tercia anoe: usq ad habrahã.
Serta ab abraham: usq admoisen. Nona amo.¬
ise: usq ad aduentũ dñi. Undecima uero:
ab aduentu dñi usq adfinẽ mundi. Ut autẽ
ex multis pauca referamus: aliquos fub exem.¬
plo ponamus. Oꝑarii ergo pͥmo mane idest

Expanded text:
 similitudinem Dei factus est, ipso Domino dicente: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . » Sed hanc imaginem tunc violavit, quando peccavit. Conventionem ergo cum operariis paterfamilias ex denario diurno facit, quia illam gloriam bene operantibus promittit post laborem, quam primus homo, si non peccasset, habiturus fuerat sine labore. Sed quia post peccatum humana conditio in praesenti saeculo diu permanere non potest, electis per successionem succedentibus, per varia tempora operarios in culturam vineae vocavit. Unde et subditur: « Et egressus circa horam tertiam, invenit alios stantquibus operarii in vineae culturam mittuntur, missi sunt: Mane quippe mundi fuit ab Adam usque ad Noe. Tertia, a Noe usque ad Abraham. Sexta, ab Abraham usque ad Moysen. Nona, a Moyse usque ad adventum Domini. Undecima, ab adventu Domini usque ad finem saeculi. Ut autem ex multis paucos referamus, aliquos sub exemplo ponamus. Operarii ergo primo mane, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ popłm ꝑtinere ut dixi mus mantfestũ
est. Nam multi udeorũ qui post dñi
ascensionem crediderunt nolebant gentiles
ad suam societatem uel equalitatẽ admit.¬
tere: sed ꝓselitorũ loco eos habendos uidi-¬
cabant. dicentes in dignum esse ut gen-¬
tes post idolorũ culturã eis coequarentur
quorũ patrib ds̃ locutus fuerat et multa
mirabilia ostenderat: & quib legem dede-¬
rat. ex quib carnem asfũpserat. & hoc est
quod illi qui priores in uineã uenerant.
murmur antes contra nouusimos dicebant.
Hi nouissimi una hora fecerunt. & pares il¬
usq ad colligendas gentes extendit: recte
uni eorum dicitur. Amice non facio tibi
in uiriã & reliqua. At uero ille qui non ẽ
ꝑsonarũ acceptor. sed in om̃i gente qui
oꝑatur iusticiam acceptus est illi recte

Expanded text:
tium populum pertinere, ut diximus, manifestum tium populum pertinere, ut diximus, manifestum est. Nam multi Judaeorum, qui post Domini ascensionem crediderunt, nolebant gentiles ad suam societatem vel aequalitatem admittere, sed proselytorum loco eos habendos judicabant, dicentes indignum esse ut gentes post idolorum culturam eis coaequarentur, quorum patribus Deus locutus fuerat , et multa mirabilia ostenderat, et quibus legem dederat, et ex quibus carnem assumpserat. Et hoc est quod illi, qui priores in vineam venerant, murmurantes contra novissimos, dicebant: Hi novissimi una hora fecerunt, etc. Sed quusque ad colligendas gentes extendit, recte uni eorum dicitur: Amice, non facio tibi injuriam, etc. At vero, ille qui non est personarum acceptor, sed in omni gente qui operatur justitiam, acceptus est illi, recte
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus. ꝓipsa remuneͤatione diu pondus
diei & estus tolerauit. In cruce enim latro
xp̃m confessus est. sed de cruce paradisum
ascendit. dicente dño. Amen dico tibi. hodie
mecũ eris in paradiso. Possumus & iam &ita
intelligere. quẽ ad modũ nunc xp̃iani ante
celũ ascendant. quã fecissent illi qui ante
aduentũ dñi fuerunt: quia illi qui postquã
egressi erant de corpore ꝑ longum tempus
in inferno stabant. Isti autẽ sine mora postquã
egrediuntur de corpore si iusti sunt in celũ
ascendunt: & hoc est ante ascendere post
egresfionem xpianorũ de corpore. quam
illi ascendissent post egressionẽ ab illorũ
corpore. Et quia uita eterna nulli ꝑ debitũ
redditur. sed ꝑ gratuitã miscđiam datur
recte pater familias uocans unũ eorũ ait
A mice. non facio tibi in uiriam. Nonne
ex denario conuenisti mecum: Tolle qđ
tuum est & uade quod ad iudeorũ & gen-¬

Expanded text:
vocatus pro ipsa tribulatione diu pondus vocatus pro ipsa tribulatione diu pondus diei et aestus toleravit? In cruce enim latro Christum confessus est, sed de cruce paradisum ascendit, dicente Domino: « Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . » Possumus etiam et ita intelligere, quemadmodum nunc Christiani ante coelum ascendant, quam fecissent illi, qui ante adventum Domini fuerunt: quia illi postquam egressi erant de corpore, per longum tempus in inferno stabant: Isti autem sine mora, postquam egrediuntur de corpore, si justi sunt, in coelum ascendunt, et hoc est ante ascendere post egressionem Christianorum de corpore, quam illi ascendissent post egressionem ab illorum corpore. Et quia vita aeterna nulli per debitum redditur, sed per gratuitam misericordiam datur, recte paterfamilias vocans unum eorum, ait: « Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario diurno convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. » Quod ad Judaeorum et gen
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse & murmurasse dicantur cum reg.¬
nũ dĩ nullus murmurans accipiat. nultꝰ
qui acceꝑit postea murmurasse possit.
Sed hoc dicendum . ẽ. quia murmuratio
un hoc loco non maliciosam intentionẽ
contra dm̃ sonat: sed piã querelam sc̃oꝵ
addm̃ significat. Quia enĩ antiquos pa¬¬
tres diu inpresenti uita contigit uiuere
necesse fuit pondus diei et estus incarnis
passionib diu sułt mere. Quasi ergo illoꝵ
actiones murmurasse fuit: quando eos
qui post dñi incarnationem crediderunt.
post breuem tribulationem ꝑcipere ui-
expectauerunt. Quod ut facilius intelli.¬
gatur. ex multis unũ ad medium libet
Quasi enĩ illius actionẽ murmurasse fuit:
quando latronem ab ipsis mortis faucibus
ꝑ diuinã grãm liberatũ. ante inparadisũ.
quã se intrare uidit Annon latro unde¬
cuna hora uenit: qui xp̃m incruce con-¬
fessus est & tamen ante denariũ remunera-¬
tionis accepit quã habrahã qui hora t̃̾cia

Expanded text:
accepisse et murmurasse dicantur, cum regaccepisse et murmurasse dicantur, cum regnum Dei nullus murmurans accipiat, nullus qui acceperit postea murmurare possit? Sed ad hoc dicendum est, quia murmuratio in hoc loco non malitiosam intentionem contra Deum sonat, sed piam querelam sanctorum ad Deum significat. Quia enim antiquos patres diu in praesenti vita contigit vivere, necesse fuerit ponderi diei et aestui in carnis passionibus diu subjacere. Quasi ergo illorum actiones murmurasse fuit, quando eos, qui post Domini incarnationem crediderunt, post brevem tribulationem remunerationexspectaverunt. Quod ut facilius intelligatur, ex multis unum ad medium deduceham. Quasi enim illius actionem murmurasse fuit, quando latronem ab ipsis mortis faucibus per divinam gratiam liberatum, ante paradisum quam se intrare vidit. Annon latro undecima hora venit, qui Christum in cruce confessus est, et tamen ante denarii remunerationem accepit, quam Abraham, qui hora tertia
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eredidinus manifestatur. non solũ
enim eundem denariũ acceꝑunt qͥ nouis.¬
simi uenerunt quod pͥmis promissum fu-¬
erat: sed etiam ante acceꝑunt quã illi. Qm̃
scĩ patres qͥ aduentum dñi precesserunt. lic&
iuste & pie uiuerent: Non statim carne so-¬
luti. ianuã regni celestis intrauerunt: sed
infernalib tenebantur locis quamquam
non inpenalib teste beato iacob qui ait.
dedicetis canos meos cum dolore ad infe¬¬
ros. & iterũ. Descendam lugens filiũ meũ
in infernum. Hinc ꝑbeatũ iob. dicitur. Scio
dñe. quia morti me traditurus es. Nobis¬
autem qui post dñi incarnationem cre-¬
didimus magno munere donatum est:
ut si ꝑfecte uuimus. absq ulla dilatione
carne soluti uitam eternam ꝑcipiamus.
& hoc est denarium accepisse primos. qui
uenerunt nouissimi. Uenientes autem
& pruni.: arbitrati sunt quod plus essent
accepturi. Quia ergo supra ꝑdenarium
remunerationẽ uitẽ eterne dixunus
significari: querit᷑ quare isti & denariũ

Expanded text:
nem credidimus, manifestatur. Non solum enim eumdem denarium acceperunt qui novissimi venerunt quod primis promissum fuerat, sed etiam ante acceperunt quam illi. Quoniam sancti Patres qui adventum Domini praecesserunt, licet juste et pie viverent, non statim a carne soluti januam regni coelestis intraverunt, sed infernalibus tenebantur locis, quanquam non in poenalibus, teste beato Jacobo, qui ait: « Deducetis canos meos cum dolore ad inferos . » Et iterum: « Descendam lugens filium meum in infernum . » Hinc et per beatum Job dicitur: Scio, Domine, quia morti me traditurus es, ubiautem, qui post Domini incarnationem credidimus, magno munere donatum est, ut si perfecte vivamus, absque ulla dilatione carne soluti, vitam aeternam percipiamus. Et hoc est denarium accepisse primos, qui venerunt novissimi. « Venientes autem et primi arbitrati sunt quod plus aestus. » Quia ergo supra denarium remunerationem vitae aeternae diximus significari, quaeritur quare isti denarium
Abbreviated transcription (Latin):
fleuisse legimus. quid tamen penitens infle-¬
tu dixerit. non inuenitur. Lacrimasse dicitur:
Fuerum quod preces quoq satis faciens fuderit.¬
ꝑ non refertur. Cur hoc nisi quod utiliores sunt¬
sermo forte inprecando fallit lacrima non
fallit. Sermo enim inter dum non totum
hominis profert negotiũ: lacrima semꝑ totũ
loquentis prodit affectum. Et ideo petrus
inpenitentia sua iam non utitur sermone
quo xp̃m negauerat ne illi sermoni crederetur
ad confitendũ. quo usus fuerat ad negandum

Expanded text:
flevisse; quid tamen poenitens in fletu dixerit non invenimus. Lacrymatus esse dicitur, verum quod preces quoque satisfaciens fuderit, non refertur. Cur hocsermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totumhominis profert negotium: lacrymae totum semper loquentes produnt affectum, et ideo Petrus in poenitentia sua jam non utitur sermone quo Christum negaverat, ne illi sermoni non crederetur ad confitendum quo usus fuerat ad negandum
Abbreviated transcription (Latin):
Uinea facta ẽ. pacifico. in ea que habet popłos.
tradidit eã custodib. Uir affert pro frue¬¬
tib eiꝰ mille argenteos. Dequa etiam uinea:
ꝑ isaiam dicitur. Cantabo dilecto meo canticũ
patruelis mei uineȩ suȩ usq & fecit labruscas.¬
Que autẽ sit ista tunea idẽ propħa sub den-¬
In hac autẽ uinea tanto quisq fidelius labo-¬
rat: quanto firmius credit dm̃ & eius man-¬
data sollicitius custodit. terrena deserens.
& celestia anhelans: & tanto inea laborans.
uberiores fructus reddit quanto non sua
sed aliena lucra querit. Qui enĩ que fua funt
querit. non que iħu xp̃i non laborat in ui¬¬
nea xp̃i. Adhanc ergo uineã excolendã pat̃¬
familias primo mane exiit: quia abinicio
non solum bene uiuendo hanc uineam ex¬
coluerunt. sed etiam bene docendo in eius
cultura plurimos uocauerunt. Quam autẽ
mercedem recepturi sunt. qui in hac uinea
idest in eccłia fideliter laborant manifestat᷑
cũ subditur. Conuentione autem facta cũ

Expanded text:
inea fuit pacifico, in eaque habet populos: tradidit eam custodibus: vir affert pro fructu ejus mille arper Isaiam dicitur: « Cantabo dilecto meo canticum patruelis mei vineae suae: Vinea fact» Quae autem sit ipsa vinea, idem propheta subdenIn hac autem vinea tanto quisque fidelius laborat, quanto firmius Deum credit, et ejus mandata sollicitius custodit, terrena deserens et coelestia anhelans. Et tanto in ea laborans uberiores fructus reddit, quanto non sua, sed aliena lucra quaerit. Qui enim quae sua sunt quaerit, non quae Jesu Christi, non laborat in vinea Christi. Ad hanc ergo vineam excolendam paterfamilias primo mane exiit: quia ab initionon solum bene vivendo hanc vineam excoluerunt, sed etiam bene docendo, in ejus culturam plurimos vocaverunt. Quod autem mercedem recepturi sint, qui in hac vinea, id est, in Ecclesia fideliter laborant, manifestatur cum subditur: « Conventione
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. qui ait in euuangelio. Ego sum uitis
uera: & pater meus agricola est. & uos pal¬¬
mites. Adrecddendã ergo mercedem oꝑarus
pater familias procuratorẽ uocat: quia dĩ
diuinitas bonitatis suȩ innobis qui post
eius in carnationẽ credidimus. fecerit ha-¬
bundare. manifestat᷑ cũ subdit᷑ Incipiens
anouissimis: usq ad pͥmos. hoc est ab oꝑa-¬
riis hore undecie usq ad oꝑarios hore
prime. Cũ uenissent ergo qui circa unde¬¬
umam horã uenerant. acceꝑunt singulos¬

Expanded text:
 qui ait in Evangelio: « Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola, et vos palmites . » Ad reddendam ergo mercedem operariis paterfamilias procuratorem vocat, quia Deusdivitias bonitatis suae in nobis, qui post ejus incarnationem credimus, fecerit abundare manifestatur, cum dicitur: « Incipiens a novissimis usque ad primos. » Hoc est, ab operariis horae undecimae, usque ad operarios horae primae. « Cum venissent ergo qui circa undecimam hora
Abbreviated transcription (Latin):
ut illius pauꝑtate ditaremur. Non autẽ
uacat amisterio: quod hȩ uolucres. maxi¬¬
me insacrificio dñi offerri iubebantur.
Nam ꝑhas quisquis mundandus esset in le-¬
ge expiari precipiebat᷑ Colũba enim sim-¬
plicissimum est animal: & afellis amaritu.¬
dine alienum. Turcur e utͦ castitate premi¬
n&: adeo ut si casu proprium ꝑdiderit.
de inceps alium non requirat coniugem
Quod ergo dñs has aues sibi insacrificio preci¬¬
piebat offerri: significabat se scõrum castis-¬
quasi gratissimo delectari sacrificio. Notan¬¬
dum etiam quod utraq hec auis gemitũ
pro cantu edere sol& significans geminã
scõrum in hoc scło plorationem quo tam
pro reatib suis deflent: quib aliqui¬
dũ quã diu hic sunt carere non possunt.
quam pro eo quod diutius aregno diffe.¬
runtur. Quod uero columba gregatim
inceders sol& turtur autem soliiagus
est: ꝑ colũbam actiua uita que multorũ

Expanded text:
ut illius paupertate nos ditaremur . Non autem ut illius paupertate nos ditaremur . Non autem vacat a mysterio, quod hae volucres maxime in sacrificio Domini offerri jubebantur; nam per has, quisque mundandus esset, in lege expiari praecipiebatur. Columba enim simplicissimum est animal, et a fellis amaritudine alienum. Turtur vero castitate praeeminet, adeo ut si casu proprium perdiderit, deinceps alium non requirat conjugem. Quod Dominus has aves sibi in sacrificio praecipiebat offerri, significabat se sanctorum castisquasi gratissimo delectari sacrificio. Notandum etiam quod utraque haec avis gemitum pro cantu edere solet, significans geminam sanctorum in hoc saeculo plorationem: quo tam pro reatibus suis deflent, quibus ad liquidum, quandiu hic sunt, carere non possunt, quam pro eo quod diutius a regno differuntur. Quod vero columba gregatim incedere solet, turtur autem solivagus est, per columbam, activa vita, quae multorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccatum non fecit. nec inuentus est
dolus in ore eius. Tropoloee nos quoq omnia
primogenita nr̃a insacrificio dñi offerimꝰ:
cũ quicquid boni ꝑ eius grãm inmente
concipimus non nr̃is uirib sed eius gr̃ȩ at¬
tribuimus. Immunda nr̃a precio quinq
ne punimus. Et ut darent inquid hostiam.
Hostia hec: pauꝑum erat Nam in lege preci¬¬
piebatur ut parentes pro puero agnũ offer¬
rent immaculatũ: & turturẽ siue pullum
columbe. Si uero manus illorũ agnũ in ueni¬
re non posset: offerrent duos turtures uel
duos pulos columbarũ. Redemptor ergo nr̃
memor ꝑ omĩa nr̃e salutis non solum homo
ꝓ nobis uerũ etiam pauꝑ homo fieri dignatꝰ
est: & pauꝑem prose hostiam offerri. ac de
pauꝑib nasci parentib uoluit.: ut nos sua
pauꝑtate spiritaliũ diuitiarũ & celestis
regni participes efficer&. scđm quod apłs¬
ait Cũ ess& diues ꝓ nob̾ pauꝑ factus est.

Expanded text:
quia peccatum non fecit, nec inventus est quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Tropologice nos quoque omnia primogenita nostra in sacrificio Domini offerimus, cum quidquid boni per ejus gratiam in mente concipimus, non nostris viribus, sed ejus gratiae attribuimus. Immunda nostra pretio quinque ne punimus. Et ut darent, inquit, hostiam. Hostia haec pauperum erat; nam in lege praecipiebatur , ut parentes pro puero agnum offerrent immaculatum, et turturem sive pullum columbae. Si vero manus illorum agnum invenire non posset, offerrent duos turtures, vel duos pullos columbarum. Redemptor autem noster, memor per omnia nostrae salutis, non solum homo pro nobis, verum etiam pauper homo fieri dignatus est; et pauperem pro se hostiam offerri, ac de pauperibus nasci parentibus voluit, ut nos sua paupertate spiritualium divitiarum et coelestis regni participes efficeret, secundum quod a Cum esset dives, pro nobis pauper factus est,