comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate destruit. Quid infelicius ÷ homini ꝗͣ.
alterius bonum suum egisse supplicium:
Om̃is enim mind animo torquetur. Inde
igitur bonus proficit inde inuid̃ contabescit.
M elius est bonorum inuitari exempla: ꝗͣ.
eos inuidie stimulis agitare. Inudia sensum
mordet pectus urit mentem affligit. Nullꝰ
de altͣiis cuius libet doleat bono uelfelicitate.
aliena contristetur. potest itaq homo al¬
teruis bonum suum facere. dum amat in
dat gratiam. Maximum di aboli pec¬
catum fuit suꝑbia. Qua ꝓpt̾ om̃i uicio de:¬
terior est suꝑbia. que sep̃e & de bonis oꝑib¬
suis bonis oꝑibus suꝑbit: & hoc perdit.
psuperbiam quod habuit ꝑ caritatenr
Om̃iũ uiciorum nouissimum est suꝑbia.
nit creatoris mox inciuslibet peccati
corruit foueam om̃ĩs suꝑbia tanto in ima
lacet quanto in alto se erigit. tantoq pro-¬
fundius labit᷑ quanto in excessis eleuatur.
Qui enim᷑ propriam suꝑbiam adcollitur. ꝑ

Expanded text:
tate destruit. Quid infelicius est homini, quam tate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo torquetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Nullus de alterius cujuslibet doleat bono, vel felicitate aliena constristetur. Potest itaque homo alterius bonum suum facere, dum amat in milibus autem dat gratiam . Maximum diaboli peccatum fuit superbia. Quapropter omni vitio deterior est superbia: quae saepe et de bonis nasuis bonis operibus superbit; et post hoc perdit per superbiam quod habuit per charitatem. Item omnium vitiorum novissimum est. Super hnit Creatoris, mox in cujuslibet peccati corruit foveam; nam omnis superbia tanto in imo jacet quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per
Abbreviated transcription (Latin):
deputantur. Hic uero sepe amalis: boni
uidicantur. in futura siquidem uita: mali
idicantur a bonis. Sepe & iam & hic boni in¬
felices s & iiseri coram hominib & mali fe¬
lices. In illa itaq aet̾na retribucione semꝑ
.xime ne bona ꝑdant ꝑpetua. & qui mo¬
lestias. paciuntur fortiter eas sufferant:
ut aetͣna beatitudine digni inueniantur.
udebat homini terreno: cęlum querebat
quomodo eum ꝑderet ꝑ trans gressionẽ
illius mandati quod creator homini statuit.
Nichil neqdus pot̾ e̾ẽ. inuidia: que alienis
torquetur bonis. & quod ipse non habet:
Dalioᷤ inuidet habere. Omĩb bonis inimica
est inuidia. ubi est inuidia caritas eẽ: ñ
pot̾. & uͥ caritas non est ibi nichi ͥ boni eẽ.
poterit. Qui in uidet diabolo similis est.
qui ꝑ inuidiam hominem de parad ysi
felicitate deiecit. Magnꝰ uir est qui in¬
udiam humilitate suꝑat & discordiam cari¬

Expanded text:
deputabuntur  Ms., deputantur. Hic vero saepe a malis boni deputabuntur  Ms., deputantur. Hic vero saepe a malis boni judicantur: in futura siquidem vita mali judicabuntur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices. In illa itaque aeterna retributione semper xime ne bona perdant perpetua: et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine digni inveniantur. videbat homini terreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator homini statuit. Nihil nequius potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus inimica est bonis invidia. Ubi est invidia, charitas esse non potest. Et ubi charitas non est, ibi nihil boni esse poterit. Qui invidet, diabolo similis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam chari
Abbreviated transcription (Latin):
tribus est ꝑsonis obnoxius. primum dõ
cuius presentiam contempnit: Deinde
iudici quem menciendo fallit. Postre-¬
mo innocenti quẽ falso testimonio ledit.
Si falsi testes separantur mox mendaces inue
ille prodesse non uult & iste nocere deside¬
rat. beatus cuius testimonium in conspec¬
tu dei probabile inuenietur. Quatuor
modis iustitia iniudiciis subuertitur. R¬
more cupiditate odio amore: timore : dũ
metu potestatis alicuius ueritatem dicere
uel iudicare. quis libet pauescit. Cupidi-¬
tate dum premio muneris aliciuus corrũ¬
pitur uidex. odio dum cuiuslibet inimi-¬
citie causa nocere alteri desiderat. amore:
dum amicos. uel propinquos contra iusti¬
tiam defendit potentior. his quatuor mo¬
dis sepe equitas iudicii subuertitur. & in¬
nocentia leditur. magis dolendi sunt: qui
oprimunt pauꝑesꝗ qui paciuntur in iuriã.
Illi enim qui opprimuntur temporalem
munt eos ꝑ iniustitiam aeternis flammis

Expanded text:
tribus est personis obnoxius: primum Deo, tribus est personis obnoxius: primum Deo, cujus praesentiam contemnit; deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Si falsi testes separantur, mox mendaces invenit: quia et ille prodesse non vult, et iste nocere desiderat. Beatus cujus testimonium in conspectu Dei probabile invenietur. Quatuor modis justitia in judiciis subvertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magis dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur, temporalem munt eos per injustitiam, aeternis flammis
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur. Quando enim uidicant. non
causam sed dona considerant. iudices
praui iuxta propħe uerbum quasi lupi
uesꝑem non relinquunt inmane: ħ est de
presentis uitȩ c̃modotantum cogitant de
futura autẽ nichil. luporum more cunta
rapientes. & uix pauca pauꝑib relinquen-¬
tes. I racundus udex iuditii ex am̃ plene
contueri non ualet. quia caligine furoris
non uidet claritatem iustitie. Non est
ꝑsona iniuditio consideranda sed causa.
Scriptum est enim. Non accipies personam
iniudicio. iniqui iudices errant inuerita¬
tis sententia dum intendunt qualitatem
preuaricatio est ueritatis. Qui dm̃ timen¬
alsus testis dicit salomon non erit in¬
punitus. Qui falsum testimonium ꝑ¬
fert contra proximum suum: extinguet᷑
lucerna eius inultimo. qui metu cuius¬
libet potestatis ueritatem occultat iracun¬
diam dei suꝑ se prouocat. quia magis
timet hominem ꝗͣ dm̃. falsi dicus destis.

Expanded text:
impleantur. Quando enim judicant, non impleantur. Quando enim judicant, non causas, sed dona considerant. Judices pravi, juxta Prophetae verbum, quasi lupi vespere: non re inquunt in mane , hoc est, de praesentis vitae commodo tantum cogitant, de futuro autem nihil: luporum more cuncta rapientes, et vix pauperibus pauca relinquentes. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipies personam in judicio . Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intendunt qualitatem praevaricatio est veritatis. Qui Deum timenalsis testibus. Falsus testis, dicit Salomon, non erit impunitus . Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, exstinguetur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iracundiam Dei super se provocat, quia magis timet hominem quam Deum. Falsidicus testis
Abbreviated transcription (Latin):
oem timeat ne forte deo uidicante damp
netur. Qui in nocentes dampnat uel inpi-¬
stultus ꝑ ignauiam ignorat iustitiam: in¬
probus autẽ ꝑcupiditatem sub uertit ipsã
quam didicit ueritatem. P ene grauius la¬
cerantur pauꝑes a prauis iudicib. ꝗͣ a
cruentissimis hostib. Nullus enim p̃do
tan cupidus in alienis ꝗͣ uidex iniquus suis.
Peiores sunt hostibus iudices iniqui. hostes
sepe fuga uitantur uidices propt̃ potentiã
effugi non possunt. qui diuicias exciuium
obpressione congregare student. Ali quo¬
ciens iudices boni ministros ħn rapaces.
quorum scełe comquinantur. si non ꝓhibent
rapacitatem illorum. hi tociens in alie̾nis
peunt peccatis. quia non solum ut egreguis
mundi doctor ait: Qui faciunt sed qui con¬
sentiunt facientib digni efficiuntur mor¬
te perpetua. sepe iudices praui cupiditatis
causa. aut differunt aut ꝑuertunt udicia
nec finiunt causas. quo usq saculus eorum

Expanded text:
cem timeat, ne forte eo judicante ipse cem timeat, ne forte eo judicante ipse damnetur. Qui innocentes damnat vel impistultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores sunt hostibus judices iniqui. Hostes saepe fuga vitantur: judices vero propter potentiam effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties judices boni ministros 139 habent rapaces; quorum scelere coinquinantur, si non prohibent rapacitatem illorum. Hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait, qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni efficiuntur morte perpetua . Saepe judices pravi cupiditatis causa aut differunt, aut pervertunt judicia. Nec finiunt causas, quousque saeculi eorum
Abbreviated transcription (Latin):
eus est que possidet. Num quid non diui¬
tes similiter moriuntur. sicut & paupes.
non prodesse possunt diuitie in diȩ ultionis.
nec liberabunt male utentes eis apenis sem-¬
piternis. Nichil est auaro scelestiꝰ qui
animam suam ht uenalem procupiditate
diuiciar̃: auaritia modũ ignorat. & ẽ
omĩa deuoret nescit penitus saturari.
exuriens semꝑ & inops est. auarꝰ in inferno¬
est similis qͥ ñꝗͣ. inpletur.
m̃is qui recte udicat stateram in manu gestat.
nutroq penso ustitiam & miscłiam portat.
S pro iustitia reddet peccati sententiam pro
miscđia peccati temperet pęnam. Quedam
uero sunt a uidice bono ꝑequitatem corrigen
da sine ꝑsonarũ acceptione: debent eẽ. iudi¬
tia. Nichil enĩ miquiꝰ est ꝗ munera acciꝑe in
iudiciis. quia munera excecant corda pruden-¬
tium & subuertunt uerba iustorum. In quo
enim uidicio dicit dñs. iudicabitis iudica-¬
bitur de uobis. Qua propt̃ uidex dm̃ uidi¬

Expanded text:
ejus, quae possidet . Nunquid non diviejus, quae possidet . Nunquid non divites similiter moriuntur, sicut et pauperes? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum ignorat, et cum omnia devoret, nescit penitus satiari  Ms., saturari. Esuriens semper et inops est. Avarus vir infernoest similis, qui nunquam impletur. juste judicat, stateram in manu gestat. In utroque penso justitiam et misericordiam portat, sed pro justitia reddit peccati sententiam: pro misericordia temperat poenam; quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigendda. Sine personarum acceptione debent esse judicia: nihil enim iniquius est quam munera accipere in judiciis, quia munera excaecant prudentium corda, et subvertunt verba justorum . In quo enim judicio, dicit Dominus, judicabitis, judicabitur de vobis. Quapropter judex Deum judi
Abbreviated transcription (Latin):
his om̃ib meliores diuicias ꝑdidisti .i.
fidẽ & iustitiam. & dilectionem proximi.
lucrum tuum cogitas. dampnum tuum
non consideras. Si huic lucro gaudes. qr̃
illa ꝑdita non plangis. Nlus ꝑdidisti
ꝗͣ ad quisti. O diues rapis ꝑpotentiam
quod tibi placet habere & ꝑͥdis ꝑ iniusti¬
tiam. quod deus te uult habere .i.
beatitudinẽ sẽpiternam. Si omĩs fur
uel latro uel raptor oculum ꝑdidisset
ꝑdit cordis. quod melius est omĩ lumine
de. & non tunes ut totus ꝑ eas. pro ad quisi¬
tione peccunȩ falsum testimonium dicis.
mentiris. rapis aliena. uiras. ꝓ uiras. q̃ lex ue-¬
tat cum hȩc omĩa. facis quare non times.
ut totus ardeas in aeternum. cur auare pł
amas aurum. quam animam. quid enim
proderit si mundum uniuersum lucreris.
animȩ autem tuȩ de trimentum paciaris.
& ipse dñs ait in euuangłio. cauete õni aua¬
ricia qr ñ inhabundantia ciusꝗͣ. uita

Expanded text:
His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustitiam quod te Deus vult habere, id est, beatitudinem sempiternam. Si omnis fur vel raptor lumen oculorum perdidisset perdit cordis, quod melius est omni lumine cere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena. Juras, perjuras, quae lex vetat. Cum haec omnia facis, quare non times, ne totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum, quam animam? Quid enim proderit tibi, si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris ? Et ipse Dominus dicit in Evangelio: Cavete ab omni avaritia, quia non in abundantia cujusquam vita
Abbreviated transcription (Latin):
datur siue in carnis desiderio siue in ambi¬
cione scł̃i uel &iã in quacumq temptatio¬
nis melostia qualem aut cum laude uitice.
aut c̃ opprobrio subcũb̾e̾ poterit. Omĩb enĩ
castitas ꝑ necessaria est sed maxime ministris.
xp̃i altaris. Quorum uita allorum debet
esse erudicio. & assidua salutis predicatio.
Talis enim decet dnõ habere ministͦs qui¬
potius continentia castitatis splendeant:¬
& totius honestatis fulgeant in populo exẽplis.
& iniusta pecume ad quisicione: Qui uͦ
ait: De iustis laboribus tuis fac elemosi¬
nam ipse ꝑ apostolum suum hortatur
nos dicens. Nolite fraudem fac̾e̾ inuicẽ.
pide. dic scelerate quid ad quisti:
forte dicis aur̃ ad quisiui &uer̃ dicis. ecce
aur᷑ ad quisti ꝑfraudẽ & fide ꝑdidisti per
ĩiustitiam. Sitimercater fidem inuenires
uenalẽ. si si : bonus esses quomodo compara¬
habes. uel argentum. uel aliud quid pre-¬
ciosum in archa sed dampnum in corde

Expanded text:
datur, sive in carnis desiderio, sive in ambidatur, sive in carnis desiderio, sive in ambitione saeculi, vel etiam in quacunque tentationis molestia, qualem aut cum laude vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas semper necessaria est, sed maxime ministris Christi altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua salutis praedicatio. Tales enim decet Dominum habere ministros, quipotius continentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in populo exemplis. et injusta pecuniae acquisitione. Qui vero ait: De justis laboribus tuis fac eleemosynam , ipse per apostolum suum hortatur nos, dicens: Nolite fraudem facere Ms., nolpide, dic scelerate, quid acquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercato fidem invenires venalem: si bonus esses, quomodo comparasses  Ms., comparahabes vel argentum, vel aliud quid pretiosius in area; sed damnum in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
Non quid abscondere potest homo ignẽ
insinu suo. ut uestimenta illuis non ar
mundus cum tetigerit eam. similit᷑ & beatꝰ
paulus ammonet nos apostolus inquiens.
bonum est mulierem non tang̾e quasi sta¬
tim intactu periculum ee̾t̾. Pulchra est
casta iuuenũ pudicitia & deo amalis & ad
omne opus bonum utilis qui filios habet
spũales. uel carnales. nutriat illos incastitate
deo. non infornicatione diabolo. Quid pro-¬
dest homini filium habere nutrire amare :
si ętͣnis eũ nutriet tormentis. Qui in casti¬
tate uiuunt: angłicam hñt int̾ris conuer-¬
sationem. Castitas hominem cͤ lo coniun¬
git. angelis facit cͦiuem. Qui mulierem
ht̃ legitimam legitime utatur ea tempo¬
ribus oportunis ut benedictionem mereat᷑
filiorum a deo reciꝑe. Nemo dicat a for-¬
nicatione se custodire non posse: Fidelis
est enim deus dicit beatus apł̃r. Qui ñ
uentum. Ialis uniciuq homini temptatio

Expanded text:
Nunquid abscondere potest homo ignem Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardmundus, cum tetigerit eam . Similiter et beatus Paulus admonet nos apostolus, inquiens: Bonum est mulierem non tangere , quasi statim in tactu periculum esset. Pulchra est casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vivunt, angelicam habent in terris conversationem. Castitas hominem coelo conjungit, angelis facit concivem. Qui mulierem habet legitimam, legitime utatur ea temporibus opportunis, ut benedictionem mereatur filiorum a Deo recipere. Nemo dicat a fornicatione se custodire non posse. Fidelis est enim Deus, dicit beatus Apostolus, qui non ventum . Talis unicuique homini tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
tuas non eas: & auoluntate tua au̾tere.
Si pͣestes animȩ tue concupiscentias
eus. faciet te ingaudium inimicis.
tuis uenire. Euis quoq modi salomon
sapientissimus pro ferebat sententias: de
cauenda inmundicia carnis dicens. Fauus
distillans labia meretricis & nitidius oleo
gutur eius. nouissima alitem illiis amara.
quasi absintium & acuta quasi gladius bi¬
ceps pedes eiꝰ descendunt ad mortem: & ad
in feros gressus illius properant. Per semitã
uitȩ non ambulant. u gi sunt gressus eiꝰ.
& inuestigabiles. Nunc ergo fili audime:
& ne recedas auerbis oris mei. Longe
fac abea uitam tuam & ne appropinques
forib domus eius. hoc siquidem non solũ
de meretricis inmundicia dixit. sed etiã
de om̃i carnis concupiscentia que sollici-¬
tat animam suam consentire desideriis.
Sed ratio mentis pro hibere debet inpetus
carnis: & refrenare uolutates eius imquas.
I tem ait ille qui supra prohibens cohabi¬
tationem feminarum uiuenibus dicens.

Expanded text:
e. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis venire . Ejus quoque modi Salomon sapientissimus proferebat sententias de cavenda immunditia carnis, dicens: Favus distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus. Novissima autem illius amara quasi absinthium, et acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt ad mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus, et investigabiles. Nunc ergo, fili mi, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vias tuas, et ne appropinques foribus domus ejus . Hoc siquidem non solum de meretricum immunditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
prote.dic̃ aqua extinguit ignem ita elemo¬
sina extinguit peccatũ. animã esurientẽ
nedespexeris & ne exaspes paupem. in
clamore suo. Qui auertit aur̃ẽ suam a
clamore pauꝑis: illiꝰ oratio clem̃tiam dĩ ñ
potestatẽ bñ faciendi. In conuiuiis tuis
pauꝑes uescantur: & xp̃c in illis. tͥa s̃ gnr̃a
elemosinarũ. una corporał egenti dare :¬
quicquid potueris alt̾a spũalis dimrit̾e ei
a quo lesus fueris. tercia delinquentẽ
quam expellit inmundicia libidinum.
dicente scriptura. corpus peccatis subditũ.
sp̃c̃ sc̃s effugiet: menbra nr̃a deo debent
ẽẽ dicata. ñ fornicationi: obponat homo
sapentia dĩ. ubi inmundicia est corpo¬
ris. ibi habitatio diabolici spẽ qui maxi¬
me gaudet: inquinatione carnis om̃s

Expanded text:
exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem suam a clamore pauperis, illius oratio clementiam Dei nopotestatem bene faciendi. In conviviis tuis pauperes vescantur, et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nos
Abbreviated transcription (Latin):
Pensate fratres Rm̃i quanta sit ista sollẽp¬
nitas. habere in cordis hospicio aduentũ
dĩ. Certe si domũ ur̃am quisquã diues
aut prepotens amicus in trar&. om̃i
festinantia domus tota mundaretux.
nequid fortasse ess&ꝵ quod oculos amici
intrantis offender&. Tergat ergo sordes
praui operis. qui dõ p̃parat domũ m̃tis
Sed uidete quid ueritas dicat. ueniemꝰ
& mansionem apud eum faciemus. In

Expanded text:
res charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum
Abbreviated transcription (Latin):
sol& esse. Quia unͥus substantiȩ cũ patre
& silio exorare pro delinquentib ꝑhibetur.
quia eos quos repleuerit : exorantes facit.
Unde & paulus dicit. Ipse enĩ sp̃c postulat
pro nobis gemitibus in enarrabilib. Minor
uero est qui postulat .Qui postulatur. Quo¬
modo ergo postulare dicitur. qui minor
non est.÷ Sed ipse sp̃c postulat. quia ad
postulandũ quos repleuerit inflãmat. Con¬
solator autem idem spc uocatur. quia de
peccati ꝑpetratione merentibus dũi sƿem ue-¬
nie preparat ab afflictione tristicie mentẽ
leuat. De quo recte promittitur. Ipse uos

Expanded text:
venit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos, quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit, Ipse enim Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur: quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit, inflammat. Consolator autem idem Spiritpeccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos
Abbreviated transcription (Latin):
Manmona iniquitatis ad hoc apellat istam
ƿecuniam quã possidemus ad tempus quia
manmona diuitiȩ interpretantur. Nec iste
diuitiȩ nisi iniquis qui in eis constituunt
spem atq copiam beatitudinis suȩ. A iustis
uero cũ hȩc possidentur est quidem ista pe-¬
cunia. sed non sunt illis diuitiȩ nisi cęlestes
& spũales. quibus indigentiam suam &¬
sp̃ũaliter suplentes. exclusa egestate mise¬
riȩ : beatitudinis copia ditabuntur. Si aut̃
hi qui p̾bent elemosinam di iniquo man-¬
mone faciunt sibi amicos aquib in et̃na
tabernacula recipiantur quanto magis
hi qui sp̃uales largiuntur epulas. qͥ dant
cibaria conseruis in tẽpore suo. certissima
debent spe sũmȩ retributionis erigi: Ini¬

Expanded text:
Mammona iniquitatis ob hoc appellat istam pecuniam, quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae interpretantur, nec sunt istae divitiae, nisi iniquis qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae, a justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia; sed non sunt illis divitiae, nisi coelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spiritaliter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi, qui praebent eleemosynam de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant cibaria conservis in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi
Abbreviated transcription (Latin):
est frẽs Rm̃i ne nos dñs. in tẽplo nũmularios
ne uenditores boum. ouium. colũbarumq
reperiens dampn&. Boues quippe. doctri¬
nam uite celestis. Oues opera munditiȩ
& pietatis. Columbe sp̃c scĩ dona designãt.
Uendunt autẽ boues. qui uerbũ euangłii
non diuino amore. sed terreni questus
intuitu audientibus inpendunt. Quales
grã laudis. opera pietatis exercent. De quib
dñs ait. quia receperunt mercedem suã.
Uendunt colũbas qui acceptam sp̃c scĩ grãm¬
non gratis ut preceptũ est : sed ad p̾mium
dant. Qui inpositionem manus qua sp̃c¬
sc̃s accipitur. & sinon ad questũ pecuniȩ
ad uulgi tamen fauorem tribuunt. qui
sacros ordines non aduitȩ meritũ sed ad
grãm largiuntur: nũmos mutuo dant in
tẽplo: qui non sunulate celestib. sed aꝑte
terrenis rebus in eccła deseruiunt. sua
querentes . non quȩ ihu xꝑi¬

Expanded text:
satis est, ne nos in templo nummularios, ne venditores bovum, ovium, columbarumve reperiens damnet. Boves, quippe doctrinam vitae coelestis. Oves opera munditiae et pietatis. Columbae sancti Spiritus dona designant. Vendunt autem boves, qui verbum Evangelii, non divino amore, sed terreni quaestus intuitu audientibus impendunt, quales qui humanae gratia laudis, opera pietatis exercent, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam. Vendunt colunon gratis, ut praeceptum est, sed ad praemium dant, qui impositionem manus qua Spiritus accipitur, etsi non ad quaestum pecuniae, ad vulgi tamen favorem tribuunt, qui sacros ordines non ad vitae meritum, sed ad gratiam largiuntur. Nummos mutuo dant in templo, qui non simulate coelestibus, sed aperte terrenis rebus in Ecclesia deserviunt, sua quaerentes non quae Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
uite etͣne: icalicͣe salutis ꝑetue. In hoc pane ui¬
ta etͣna ẽ. sic̃ ipse panis uiuus dese ipso ait. Ego
sũ panis uiuus. qͥ manducat hunc pane̾ uiuet
inet̾nũ. & qͣ iste panis sit corpꝰ suuͣ exponit: &
panis que ego dabo caromea ẽ. ꝓmun di uita
tis in remissionẽ peccatoꝵ. Supͣ que ꝓitio acsere¬

Expanded text:
 et calicem salutis perpetuae? In hoc pane vita aeterna est, sicut ipse panis vivus de seipso ait: Ego sum panis vivus: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum ; et quod iste panis sit corporis sui, exponit: Et panis quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita: tis in remissionem peccatorum. Supra quae propitio ac sere
Abbreviated transcription (Latin):
creauit eͣdendo. s etiã sẽper creat pͣꝑando. ⁊
isius cͣspectib oblata scificet. ut qͥ erant si¬
plicia creata fiant sacram̃ta. Uiuificat. ut
sint misteria uite. bndicit. qm oi bͥndictio¬
ne celesti. ⁊ graͣm accumulat. Prat nobis
ꝑeũd̃ sec̃ scificatione̾. qͥ nobis de corpore &
sanguine suo tã salubrͬe dedit nob̾ refec¬
tionẽ ꝑ ipsũ tanq uerũ mediatore̾ di ⁊ho¬

Expanded text:
creavit condendo, sed etiam semper creat propagando et spectibus oblata sanctificat, ut quae erant simplex creatura, fiant sacramenta. Vivificat, ut sint mysteria vitae. Benedicitque omni benedictioni coelesti et gratia accumulat. Praestat nobis per eumdem secum sanctificantem, qui nobis de corpore ac sanguine suo tam salubrem dedit refectionem, per ipsum tanquam verum mediatorem Dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
.i. cͣpeccatores. lpse dic̃ honora patrẽ tuu. ima¬
tre tuã. ut sis longeuus suꝑ tͣrã t̾i facimꝰ hoc
facies ñ ꝑiuirabis. Nos facimꝰ talia que dñs ꝓhibuit
fieri debitores sumꝰ i. peccatores. Qͥ gͦ tanta flagicia
contra dĩpͣcepta c̃mittimꝰ. necessariuͭ ẽ. gͦ. ut siuo
lumꝰ ea a dño dimitti dimittamꝰ ex corde fieriiri
nob̾ peccanti. aut malo oꝑe contra que etiã dupli¬
cit᷑ sumꝰ debitores aut faciendo que dñs ꝓhibuit fieri
uidelicet. si nͣflagellauerimꝰ eũ in iuste. aut sisua
nꝰ eis. nec ille dimittit nobis peccata qͣ cͣtra
illiꝰ pͣcepta gessimꝰ. qr ipse dicit. Siuos nͣ di¬
miseritis. nec pat᷑ dimittet uobis peccata
urͣa Ꝙ ne nos inducas inteͬptationẽ. Una ẽ.¬

Expanded text:
 peccatores. Ipse dicit: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longaevus super terram . Non facimus hoc?facies, non perjurabis. Non facimus talia, quae Dominus prohibuit fieri? Debitores sumus, id est, peccamus, qui tanta flagitia contra praecepta Dei committimus. Necessarium est ergo ut, si a Domino dimitti, dimittamus ex corde fratri in nobis peccanti, aut mala operanti: contra quem etiam dupliciter sumus peccatores, aut faciendo quae Dominus prohibuit fieri, videlicet si flagellaverimus eum injuste, aut si suaon dimittimus eis, nec ille dimittet nobis peccata, quae contra illius praecepta gessimus, quia ipse dixit: Si vos non dimiseritis, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . Et ne nos inducas in
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ. & cetͣa. St etiã tales qͥ nolentes a sua in iquitate
recedere: abstinent se a corpore ⁊ sanguine dñi causa
humilitatis. Talia pͣdicans beatꝰ augustinꝰ dicit:
Fres placet michi humilitas urͣa: q timetis accede¬
re ad corpꝰ ⁊ sanguine̾ dñi s meliꝰ eẽt. ut abiniqͥ¬
tatib ur̃is recederetis. & mundi effecti ꝑ peniten¬
tiam corpꝰ & sanguine̾ dñi sumeretis .ꝗ. diu nͥ acce¬
ditis mͥ ñ placet. dicamꝰ & alit̾. Panẽ nrm cotidian
E panẽ possumꝰ acciꝑe diuina eloqͥa scientia legis
sc̃arũ scripturarũ. ꝙ sic̃ corporeo cibo reficit᷑ corpꝰ.
sic spuali cibo reficit᷑ aĩa ad amorẽ & agnitionem
illiꝰ & dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ

Expanded text:
die. Sunt etiam tales, qui nolunt a sua iniquitate recedere, abstinent se a corpore et sanguine Domini causa humilitatis. Talibus praedicans beatus Augustinus dixit: Placet, fratres, mihi humilitas vestra, quod timetis accedere ad corpus et sanguinem Domini: sed melius esset, ut ab iniquitatibus vestris recederetis, et mundi effecti per poenitentiam, corpus et sanguinem Domini sumeretis. Quandiu non acceditis, non mihi placet. Dicamus aliter: Panem nostrum quotidianum. Per panem possumus accipere divina eloquia, scientiam legis sanctarum Scripturarum, quod sicut corporeo cibo reficitur corpus, sic spirituali cibo reficitur anima ad amorem et agnitionem illius. Et dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
ne nominũ subiungerentur u̾ba seqntia:
lpsis ui delicet quorũ noĩa numerant᷑. ⁊cetis
om̃ib in xp̃o qͥescentib indulgeas locũ re¬
frigerii ubi nͣ sentitur ardor penarũ. lucis
de qua psalmista placeã corã dño in lumine¬

Expanded text:
ungerentur verba sequentia: Ipsis, videlicet quorum nomina memorantur, et caeteris omnibus in Christo quiescentibus indulgeas locum refrigerii, ubi non sentitur ardor poenarum: et lucis, de qua Psalmista, Placeam coram Deo, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
& humana. fit gͦ. in ista oblatione. aliqͥd in effa¬
bile: ut ꝑ angłica misteria tanq. de sullimi alta¬
ri diuine maiestati offerat᷑. c̃ astantib ministris
celestib xp̃m ut oblata cͣsecret e̾e. credendũ ẽ: uUn
tione celesti replet.⁊grͣa tͥbuens corporib casti¬
moniamimͣtib fidẽ. cogitationib puritatem.
Memͣto etiã dñe famuloꝵ famulaꝵq: tuarũ &¬

Expanded text:
um. Fit ergo et in ista oblatione aliquid ineffabile, ut per angelica ministeria, tanquam de sublimi altari, divinae majestati offeratur, cum astantibus ministris coelestibus Christus, ut oblata consecret, adesse credendus est. Unde tione coelesti replet et gratia, tribuens corporibus castimoniam, mentibus fidem, cogitationibus puritatem. Memento etiam, Domine, famulorum famularumque tuaru
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ubiq sit panis corporis xp̃i. ⁊ unꝰ talix san¬
gunis eiꝰ. accipiens in qͥt hunc pͣ clarũ calice̾.
ło dic̾ hunc accepit: qͥa calix quẽ sacerdos ca¬
tholicꝰ sacͥficat ñ ẽ. aliꝰ nisi ipse quẽ dñs apłis
numerabib dieb illud corpꝰ consecretur.
nͣst cn multa corpora xpͣi. neq multi cali¬
sũpsit in utũ uirginis. & qͦd dedit apłis. di¬

Expanded text:
it panis corporis Christi, et unus calix sanguinis ejus: Accipiens, inquit, hunc praeclarum calicem. Ideo dicit, hunc accepit, quod calix, quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus aponumerabilibus diebus illud corpus consecretur, non sunt tamen multa corpora Christi, neque multi calisumsit in utero Virginis, et quod dedit Apostolis. Di
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Qm̃ dñs iħc qua nocte tradebat᷑ accepit
xp̃i.gͦ. uircute ⁊ u̾b̾ iste panis ⁊⁊ calix ab initio
consecratꝰ ẽ: ⁊i sẽꝑ c̃secrat᷑. ⁊ c̃secrabit᷑. Ipse enĩ
lo qns ꝑ sacerdotes sua u̾ba celesti benedictione.
scm corpꝰ & sangͥne̾ suũ ꝑfecit: Qđ̃ aut̃ ait su¬
mite ex ħ õs c̃m̃datio ẽ. unitatis: ut ꝑhoc mi¬
nisteriũ axp̃o parcicipantes unũ simꝰ oͣs in illo.
sic̃ apłis ait: unꝰ panis unũ corpꝰ multi sumus

Expanded text:
batur, accepit ti ergo virtute et verbis iste panis et calix ab initio consecratus est, et semper consecratur, et consecrabitur. Ipse enim loquens per sacerdotes sua verba, coelesti benedictione sanctum corpus et sanguinem suum perficit. Quod autem ait: Sumite ex hoc omnes, commendatio est unitatis, ut per hoc mysterium Christo participantes, unum simus omnes in illo, si
Abbreviated transcription (Latin):
m isteriũ fidĩ ẽ: q credere debemꝰ. quod
ibi salus nr̃a c̃sistit. Quidens enĩ nobis
dedit hoc sacm̃tũ salutis. ut qͥa nos cotidie pec¬
camꝰ. & ille &̾ mori nͣ pot᷑. ꝑ istud sacͣmͣtũ corporis
sui remissionẽ c̃sequantur. Cotidie .N. comedit᷑

Expanded text:
Mysterium fidei est, quia credere debemus, quod ibi salus nostra consistat. Providens enim nobis dedit hoc sacramentum salutis, ut quia nos quotidie peccamus, et ille jam mori non potest, per istud sacramentum corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
spna uñ ⁊ an̾s nona hora emisit spm̃. qr hora serca erat
cruesfre. dresto ordir̾e factũ ẽ. ut qua horta hario
depara diso eiectꝰ ẽ. eadẽ illic restitueret & sepul¬
tus. Sepulcus ẽ. a ioseph& a nieo demosic̾ legimꝰ
qͥa in sepuschro nouo sepeliuit eũ qͦd excide¬
rat inpetra. descendit adiũferna ĩnaia sola. Qr̃:

Expanded text:
hora fuerat crucifixus. Et recto ordine factum est, ut qua hora homo de paradiso ejectus est, eadem illic restitueretur. Et sepultus. Sepultus a Joseph et a Nicodemo, sicut legimus, quia in sepulcro novo sepelivit eum, quod exciderat in petra. Descendit ad inferna, in anima sola. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. si delinquentium preces in nos¬
nr̃is aurib acceptabiles erunt. Qui clem᷑-¬
ter peccantib ignosc̾e nouit: clementiã
diuine pietatis certissime accipiet. Sie
enim remittitur nobis ut nos remiserimꝰ
eis: qui nobis quacũq malignitate no¬

Expanded text:
veniet, si delinquentium in nos preces in nosveniet, si delinquentium in nos preces in nostris auribus acceptabiles sunt. Qui clementer peccantibus ignoscere novit, clementiam divinae pietatis certissime accipiet. Sic enim remittetur nobis, ut nos remiseremus eis qui nobis quacunque malignitate no
Abbreviated transcription (Latin):
mittetur uobis. Item. Si dimiseritis
hominibus peccata eorum : dimittet &
uobis pater ur̃ cȩlestis peccata urã. Si
non dimiseritis hominib: nec pater
ur̃ cęlestis dimittet uobis peccata urã.
ligere possunt. Igitur ex nr̃o iudicio
udicat nos deus & quodam modo in
potestate nrã est: Quomodo iudicemur
auidice deo. Si misericorditer iudicamꝰ
in nos delinquentibus miseordit᷑ iudicat
deus de nobis uise peccantib. Intendamꝰ
exemplum illius sicut dortor gentium
ait. date uobis met ipsis. siquis aduersus
aliquem habet querelam. sicut deus in
modo deus in xp̃o nobis nr̃a peccata dona-¬
uit.: sic etiam nos. qui in nos peccant di¬
mittamus. Item. Nulli malum pro malo
reddentes. & alio loco. Noli uinci amalo.
sed iunce inbono malum. Sciendum:
certissime quod unus quisq talem indul-¬
gentiam accept᷑us est a deo: qualem &
ipse dederit ꝑxuno suo. Illa oratio pro pec¬
catis nr̃is ad aures omĩpotentis dei per¬

Expanded text:
mittetur vobis. Item: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestra. Si non dimiseritis hominibus, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra . ligere possunt. Igitur ex nostro judicio judicat nos Deus, et quodammodo in potestate nostra est, quomodo judicemur a judice Deo. Si misericorditer judicamus de in nos delinquentibus, misericorditer judicabit Deus de nobis in se peccantibus. Intendamus exemplum illius, sicut Doctor gentium ait: Donate in vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam. Sicut Deus donmodo Deus in Christo nobis nostra peccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dimittamus. Item: Nulli malum pro malo reddentes. Et alio loco: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Sciendum est certissime quod unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. Illa oratio pro peccatis nostris ad aures omnipotentis Dei cito per
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑipsum innotescit pater. Sicut enĩ
uerbis nr̃is id aginus cũ uerbũ dicimus
ut nr̃ animus in notescat audienti: & quid
modi ad cognitionem alterius proferatur.
secretissinus pater. uerbũ eius conuenientis¬
sime nominatur. Aliter etiam uerbũ patris

Expanded text:
per ipsum innotescit pater. sicut enim uerbis nostris id agimus, cum uerum loquimur, ut noster animus innotescat audienti et quidqmodi ad cognitionem alterius proferatur: secretissimus pater, uerbum eius \'conuenientissime nominatur. Inter animum autem
Abbreviated transcription (Latin):
prote.dic̃ aqua extinguit ignem ita elemo¬
sina extinguit peccatũ. animã esurientẽ
nedespexeris & ne exaspes paupem. in
clamore suo. Qui auertit aur̃ẽ suam a
clamore pauꝑis: illiꝰ oratio clem̃tiam dĩ ñ
potestatẽ bñ faciendi. In conuiuiis tuis
pauꝑes uescantur: & xp̃c in illis. tͥa s̃ gnr̃a
elemosinarũ. una corporał egenti dare :¬
quicquid potueris alt̾a spũalis dimrit̾e ei
ueritatis. De c astitate.
astitas angłica est iuta castitas cͣ humi-¬
litate sp̃c scĩ inerebitur habitationẽ
quam expellit inmundicia libidinum.
dicente scriptura. corpus peccatis subditũ.
sp̃c̃ sc̃s effugiet: menbra nr̃a deo debent
ẽẽ dicata. ñ fornicationi: obponat homo
sapentia dĩ. ubi inmundicia est corpo¬
ris. ibi habitatio diabolici spẽ qui maxi¬
me gaudet: inquinatione carnis om̃s

Expanded text:
exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem suam a clamore pauperis, illius oratio clementiam Dei nopotestatem bene faciendi. In conviviis tuis pauperes vescantur, et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquXVIII. De castitate. Castitas angelica est vita. Castitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nos
Abbreviated transcription (Latin):
zate uobis thes auros incęlo: uͥ nec erugo.
nec tinea demoliunt᷑. neq fures effodunt
nec furant᷑. Ubi est thes aurus tuus: ibi est¬
& cortuum. Utiq bn disponentes tẽpora-¬
lia ad qui retis etͣna. Noli timid. ẽe inlar¬
giendo. ne sis egenus in retribuendo. Quia
qui parce seminat: parce & metet. Qui aũ
miserebitur pauꝑi: beatus erit. sic redẽptio
itaq animȩ uiri diuitie eiꝰ. honorat dnm̃
qui miseret᷑ pauꝑi. bscondite elemosinã

Expanded text:
 nec aerugo nec tinea demolitur, neque fures effodiunt et furantur: ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia, acquiritis aeterna. Noli timidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione, quia qui parce seminat, parce et metet ; qui autem miserebitur pauperis, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae ejus ; honorat Deum, qui miseretur pauperis: absco
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ laude omĩa agere debennus quic¬
quid boni oꝑis in hoc scło oꝑemur.
& magis desiderare a deo laudari:
in die retribucionis aetͣnȩ ꝗͣ ab ho¬
mine quo libet in huius transitorie
uite conuersacionem. Hii sunt
octo totius impietatis. duces cũ
exercitibus suis. & fortissimi contra huma¬
num genus diabolice fraudis bellatores.
qui deo auxiliate facillime uincuntur
tiam fornicatio ꝑcastitatem aliaritia.
ꝑ sapientiam. ira. ꝑ pacientiam. accidia.
ꝑ ustantiam boni oꝑis. tristitia mala.

Expanded text:
cujus laude omnia agere debemus, quidcujus laude omnia agere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur, et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine quolibet in hujus transitoriae vitae conversatione. Itocto totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum genus diabolicae fraudis bellatores, qui, Deo auxiliante, facillime vincuntur tiam; fornicatio per castitatem; avaritia per largitatem; ira per patientiam; acedia per instantiam boni operis; tris
Abbreviated transcription (Latin):
Deuana głoria.
ana gła est dum homo appetit.
in bonis suiꝰ lauclari. & non dat
tat grãtie quicquid boni facit. sed qua¬
si ex se habeat. uel secularis dignitatẽ
honoris. uel spũalis decorem sapientie.
dum homo nichil abͥq dei grã. uel ad¬
uitorio habere potͥerit boni: sicut ipsa
ueritas in euuangłio discipulis sus
ait. Sine me nichil potestis facere. Qua¬
ꝓpt̃ qui gloriatur in dño glorietur.
Quia nichil sine donante deo boni ha-¬
bere poterit. ex cuius uicis radice mul¬
ti malice germinare uidentur ra¬
musculi. in de iactantia arrogantia
indignascio. discordia. in anis glorie
cupido & hẏpochrisis .i. simulatio
boni opis.cum de se homo uult lau¬
dari quod se agere nescit. immo pene
omia que facit eo tenore agit ut¬
ab hominibus laudetur.
de quib ipse dñs ait. Am̃ dico¬
uobis receperunt mercedem suam.
diuine bonitatis ꝑ quam omĩa bona
tiobis conlata sunt que habere udem̃
etiam & ꝑpetua ipsius dĩ caritas in

Expanded text:
ana gloria. Vana gloria est, dum homo appetit in bonis suis laudari, et non dat tat gratiae quidquid boni facit, sed quasi ex se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia vel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil potestis facere . Quapropter qui gloriatur, in Domino glorietur: quia nihil sine Deo donante 144 boni habere poterit. Ex cujus vitii radice multi malitiae germinare videntur ramusculi: inde jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis, id est, simulatio boni operis, cum de se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, utab hominibus laudetur, de quibus ipse Dominus ait: Amen dicovobis, receperunt mercedem suam . divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur; etiam et perpetua ipsius Dei charitas, in
Abbreviated transcription (Latin):
religionis ductorib quos obposuimus
diabolice inpietatis bellatoribus quatuor
presunt duces glorio sismi quorum
nomina hȩc sunt prudentia. iustitia.
fortitudo. temperantia.

Expanded text:
religionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia.
Abbreviated transcription (Latin):
largienti transit aetͣnas. Ita misccłiã dĩ & in¬
dulgentiã peccatorũ nr̃oꝵ pauꝑũ miseratioe
&elemosinis meream᷑. Qm̃ qͥ suũ ab in ope ñ
auertit animũ. cito ad se dm̃ cu̾tit auditũ.
Dicente dnꝰo. Estote misericordes. sic᷑ & pat̃
ur̃ misericors÷. Quod reddit᷑am se ꝓmittit
sere quod metas sparge qͦd colligas. Noli me¬
tuere dispendiũ. noli dedubio suspirare
ꝓuetu. Sustantia tua cibũ erogatur auget᷑.
Remunerator tuus uult te e̾e̾. munific̃. &
qͥdat ut habeas: mandat ut tribuas dicens.
date. & dabit̃ uob̃. O auare si aurũ diligas.
uel diuitias scłi: da neꝑdas. Si seruauerstis
sine dubio ꝑdas. Si erogauerisõim̃o habebis

Expanded text:
largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et inlargienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorum nostrorum, pauperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, augetur. Remunerator tuus vult te esse munificum. Et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. O avare, si aurum diligis, vel divitias saeculi, da, ne perdas. Si servaveris, sine d
Abbreviated transcription (Latin):
turam inꝑpetuo mentem reficere ꝗͣ uen¬
de his quȩ nobis cȩlestis pat̾ misericordit᷑
contulit: Nos quoq alios adiuuemꝰ. Sunt
enĩ plurimi quͥnullam in agris. millam in
uineis. nullã ħant in scłi diuiciis porcionẽ:
quorum in opie de ea quã dñs nobis dedit copia
consulere debemus. ut & ipsi nobis cũ deo pro
terrȩ fecunditate bndicant & gaudeant pos-¬
sidentib fuisse donata: q̃& iã pauꝑib ac ꝑe-¬
grinis facta fuerint cõmunia. felix est illud
orreum: & om̃iũ fructuum multiplica¬
tione dignissimuni de quo egentiũ & de¬
bilium. & peregrinorum saturatur exuries.
Quos ideo sub diuersis molestiis iustitia dei
laborare ꝑmisit. ut & miseros ꝓpacientia
& misericordes probeniuolentia coroneit.
Efficacissima enim propeccatis de precatio ÷
inelemosinis atq ieiuniis. & uelocit᷑ ad
diuinas consendit aures. lalib oratio ele-¬
fac̃ uir misericors. Pars enĩ corporalium
facultatũ q̃ ingͥentib ministrat᷑: in diuitias

Expanded text:
turam in perpetuo mentem reficere, quam vende his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidentibus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fuerunt communia. Felix est illud horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, unde egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio eleefacit vir misericors . Pars enim corporalium facultatum, quae indigentibus ministratur, in divitias
Abbreviated transcription (Latin):
& oratione cȩlum transit & ad obtͣitũ altis¬
simi dei ꝑuenit. Tc̃ enim homo sp̃ualis effec¬
tus angłis coniungitur deoq liberius co-¬
pulatur. si abstinentia carnis. orationib
exaltatur. Per ieiuinia & orationes occulta
misteriorum cȩlestium reuelant᷑. duuniq
sacram̃ti archana panduntur. Quam du
adam abstinuit se: mansit in paradiso.
manducauit: & expulsus est. Ieuinia for-¬
cia tela s̃ aduersus tep̾tamta demonioꝵ.
cito enĩ ꝑ abstinentiam iuncuntur. Unde
&iã dñs & saluator nr᷑ eorũ incursus:
ieuiniis & orationib p̃monet suꝑare dicens.
hoc genus ñ eicit᷑. nͥ ꝑorationẽ: & ieiuniũ.
Inmundi enĩ sp̃s ibi se fiducialius inmit¬
tunt: ubi uiderint frequentes comessacio¬
nes. & ebrietates exerceri. abstinentia cor-¬
debilitat. s animam confortat. S scien-¬
dum est qͦd uuinia c̃ bonis opib do opti¬
me sunt acceptabilia. Qͥ autt̃ cybis abstinent
se&e praue agunt: demones imitantur. Qb

Expanded text:
 in coelum transit, et ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare dicens: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Immundi enim spiritus ibi se fiducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentia cordebilitat, sed animam confortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus