comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reced̾et ⁊ ĩ manifesto discedentem cog̾e̾ ut
maneat. Qd̃ quid̃ nõ ess salutem ꝓximi
quere̾. s qĩse uelle a ꝑicło lib̾are. Nõ michi
ꝑsuadet conscĩa mea ut ħ illi dicam. Q̾rit
a me quid sͥ faciend̾ sit. Ostendit ꝑiculũ
suum. nccitatem suam demonstrat se pa¬
ratum cestatur ad utrũlib quodcumq
iussus fu̾it. Ego minus de me confido. di¬
co illi ut pergat ad deum. Dñe tu legẽ
dedisti ꝑ suos tuos. qualem uoluisti ⁊ ꝑ
quos uoluisti. ꝙ ecce nos s̾ni tui sub lege
sumus. cu dñe lator legis non es sub lege.
Quod institiusti qñ uoluisti. ⁊ qͣmdiu uo¬
luisti poces cũ uoluĩs. ⁊ quib uolĩs sine
p̃uaricatõis reatu indulgere. Neq enĩ iam
culpa ent qd̾ indulgentis ÷ remissio. non a¬
gentis p̃sumptõ. Tu ergo precepisti dñe ꝑ
Seruos tuos per quos loquutus es. ⁊ ordĩas¬
ti ecc̃am tuam. ut uir uiuente ipeore sua
alti nõ adħeret. Ego uxorem hrũ. ⁊ illa ui¬

Expanded text:
e ut maneret. Quod quidem non esset salutem proximi quaerere, sed quasi se velle a periculo liberare. Non mihi suadet conscientia mea ut hoc illi dicam. Quaerit a me quid sibi faciendum sit, ostendit periculum suum, necessitatem suam demonstrat, se paratum esse testatur, ad utrumlibet quodcunque jussus fuerit. Ego minus de me confido, dico illi ut pergat ad Deum. Domine, tu legem dedisti per servos tuos qualem voluisti, et per quos voluisti; et ecce nos servi tui sub lege sumus, tu Dominus lator legis sub lege non es. Quod instituisti quando voluisti, et quandiu voluisti, potes cum volueris et quibus volueris sine praevaricationis reatu indulgere. Neque enim jam culpa erit quod indulgentis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praecepisti, Domine, per servos tuos per quos locutus es, et ordinasti Ecclesiam tuam, ut vir, vivente uxore sua, alteri non adhaereret. Ego uxorem habui, et illa vi
Abbreviated transcription (Latin):
sec̾int spõte utriq ĩ manifesto ꝓfitent᷑ Sni
quisigit᷑ ad hũc mod̾ dicat coniugiũ occł¬
to quid̾ consensu iniciari posse s non nisi
manifesta amboꝵ confessione firmari com¬
pendiosius mala mlta decłiat. S płiũ ap¬
ꝓbatõ ħ recipit ut siue in manifesto siue
in occulto tał cõsensus int̾ legitimas ꝑsonaᷤ
factus fu̾it ꝑfcm̃ cõiugii sacram̃tum iudice¬
tur. Quodsi ita uerũ esse constare debebit. cõ
oporteat. Dubiũ non ẽ qr id qd̾ eccłie pro¬
bari nõ potest. eccła ip̃a ꝓbare nõ potest. &
rursũ dubiũ non est qr id qd̃ legitimo et
manifesto eccłie iudicio frm ÷. sine legitĩa
⁊ rõnabili ⁊ manifesta causa recindi ñ pot̃.
Rõ nos urget. Ista mulier dicit quia pari
consensu cum uiro illo matrimoniũ fec̃. S
ꝙ dicit nec tp̃a probare potest. nec eccła ꝙ¬

Expanded text:
festo profitentur. Si quis igitur ad hunc modum dicat conjugium occulto quidem consensu initiari posse, sed non nisi manifesta amborum confessione firmari compendiosius mala multa declinat, sed plurium approbatio hoc recipit ut sive in manifesto sive in occulto talis consensus inter legitimas personas factus fuerit, perfectum conjugii sacramentum judicetur. Quod si ita verum esse constare debebit, consoporteat. Dubium non est quin id quod Ecclesiae probari non potest, Ecclesia ipsa judicare non potest. Et rursus dubium non est quin id quod legitimo et manifesto Ecclesiae judicio factum est, sine legitima et rationabili et manifesta causa rescindi non potest. Ratio nos urget. Ista mulier dicit quod pari consensu cum viro illo matrimonium fecit. Sed quod dicit, nec ipsa probare potest, nec Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
esse de misi̾a caruis. a cuiꝰ uoluptate qui se
in ꝓsꝑitate nõ cohibet. dignũ est ut in ad̾¬
uersicate qͦ dolores illius porcet Ista młier
quõ dicit se concinere non posse qͥd faciet
si maritus eius longa ⁊ continua uł eciã
ꝑpetua egritudine p̃m̾etur. Quẽ ergo nõ
deseret in langore corporis iacentem non
deserat mͦ de iniquitate peuicencem. Uel
si force cõdicõnem carnis sustin̾e nõ uult
legi carnis se nõ subiciat neq suscipiat ad
delectacõnem qd̾ paci nõ uult ad afflict¬
onem. ꝙ ħ quid̃ de occulto consensu con¬
iugii siũ de cec̾is que in eo occłta sũt uel
occultanda. ⁊ u̾e̾nda esse possunt nobis
dicenda fuerunt. facemur ergo sic̃ dcm̃ ẽ
ĩ consensu marcali cõiugiũ sanctiri. ⁊ qi
post ip̃m legitime fc̃m. quicquid aliud c¬
fit. contra ipm stare nõ pot᷑. si ħ solus legi¬
timo testimonio probari pocest. Postqm
ergo demõstrauimꝰ quid sit cõiugiũ. et

Expanded text:
esse de miseria carnis a cujus voluptate qui se esse de miseria carnis a cujus voluptate qui se in prosperitate non cohibet, dignus est ut in adversitate quoque dolores illius portet. Ista mulier quae modo dicit se continere non posse, quid faceret si maritus ejus longa et continua, vel etiam perpetua aegritudine premeretur? Quem ergo non desereret in languore corporis jacentem, non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si forte conditionem carnis sustinere non vult, legi carnis se non subjiciat, neque suscipiat ad delectationem quod pati non vult ad afflictionem. Et haec quidem de occulto consensu conjugii, sive de caeteris quae in eo occulta sunt, vel occultanda et verenda esse possunt nobis dicenda fuerunt. Fatemur ergo, sicut dictum est, in consensu maritali conjugium sanciri et quod post ipsum legitime factum quidquid aliud fit contra ipsum stare non potest, si hic solus legitimo testimonio probari potest. Postquam ergo demonstravimus, quid sit conjugium, et
Abbreviated transcription (Latin):
putetur uir pocestatem sui corporis nõ
halets mulier siłt mulier potestatem sui¬
corporis non babet s uir. Potest ergo uir
sine muliere pecrando face ut potestatem
ĩ corpore alt̾ius perdat. s fac̾e non pot̃ ut
alt̾i potestatem sui corporis qͣntũ in se est
collat. Qd̾ sui uiris est ꝑd̾e potest qd̾ suũ ũ
ẽ tolłe nõ pot̾ Sic ergo ⁊ si aliqñ faciat ut
debitũ suũ in corpore alt̾ius iure geige nõ
possit nõ cñfacit ut debitũ alt̾uis in corpe¬
suo iure negare possit. Quare autem ⁊
de hiis qui se dicunt post coniugalem
pactionem sui ancẽ cum sororib aũma
sit si b fc̃m esse legitimo cestimonio pro¬
eiusmõi cestĩonia ⁊ ꝓbacõnes declinarem
Si aut̃ res omĩo manifesta fieret tũc qͥd̃
pp̃ horrorem fã ⁊ scandalum uitand̾ sepi¬
opus carnał ꝯm̃cii contradic̾etur Siqui
autẽ dicat quõ mulier q̃ nõ pecrauit cogi
poss ad continenciam inuita. uideat ⁊ ħ

Expanded text:
ur. Vir potestatem corporis sui non habet, sed mulier. Similiter mulier potestatem corporis sui non habet, sed vir . Potest ergo vir sive mulier peccando facere ut potestatem in corpore alterius perdat; sed facere non potest ut alteri potestatem sui corporis quantum in se est tollat. Quod sui juris est perdere potest: quod suum non est tollere non potest. Sic ergo et si aliquando faciat ut debitum suum in corpore alterius jure exigere non possit, non tamen facit ut debitum alterius in suo corpore jure negare possit. Quaeritur autem et de iis qui se dicunt post conjugalem pactionem, sive ante; cum sororibus ac masit, si hoc factum esse legitimo testimonio approejusmodi, testimonia et probationes declinarem. Si autem res omnino manifesta fieret, tunc quidem propter horrorem facti et scandalum vitandum, sepaopus carnalis commercii contradiceretur. Si quis autem dicat quomodo mulier quae non peccavit cogi possit ad continentiam invita, videat et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ legitima sociecate. ⁊ ꝯiugii offm̃ quod
cõstat ĩ carnis cõmixtione. ⁊ in alc̾o quidẽ.
idest ĩ ꝯiugio sacramentũ ÷. Ad alterũ uero
idest ad officiũ cõiugii fides ⁊ spes proł ꝑtin̾e
uidetur. uñ .i. fides ut per eam illicita carnf
eam licita carnis cõmyxtio exerceatur. sicut
ipm offm̃ carnał cõm̃cii a cõiugio abesse pt̃.
si fide careat minꝰ sincerũ. si aut̃ spe proł care¬
at minꝰ fructuosũ inueniatur fides .n. fructũ
habet in castitate pudicicie ꝯugał. Spes
ꝓlis fructũ ht̃ in usu fecunditatis. Cõiugiũ
autẽ in ip̃a societate maritali: sacram̃tũ est.
⁊ ideo ip̃a societas utͦq uiuente nõ dĩuidit᷑
ita ⁊ sacram̃tũ societatis cõiugał qͣmdiu con¬
iugiũ constat ab ip̃o nõ seꝑatur. In qͦ uidel
ꝯiugio sacram̃tũ foris est indiuisa societas.
⁊ aĩam. ut sicut in copła carnis xp̃i ⁊ eccle

Expanded text:
 quod constat in carnis commistione; et in altero quidem, id est conjugio sacramentum est; ad alterum vero, id est ad officium conjugii, fides et spes prolis pertinere videtur. Unum, id est fides ut per eam illicita carnis, ut propter eam licita carnis commistio exerceatur; sicut ipsum officium carnalis commercii a conjugio abesse potestum est, si fide careat, minus sincerum; si autem spe prolis careat, minus fructuosum inveniatur. Fides enim fructum habet in castitate pudicitiae conjugalis. Spes prolis fructum habet in usu fecunditatis. Conjugium autem in ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; et animam. Ut sicut in copula carnis Christi et Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tinençiam custodiũt siue ꝓ etatis defectu
ampliꝰ gn̾are nõ possũt: Itaq duo ħ id est
fides ⁊ spes ꝓł ita cõiugium comitantur.
alt̾o fructuosius appareat. uͥ autẽ nõ assũt.
aut cd̾pabilius. aut infructuosius ꝓbetur

Expanded text:
 aetatis defectu amplius generare non possunt? Itaque duo haec, id est fides et spes prolis, ita conjugium comitantur altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, aut culpabilius, aut infructuosius probetu
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ nũqm ea que latent maĩfestis ⁊ maxĩe
biisqui sine scandalo graui mucari nõ
possunt. p̃iudicare debere. s mag̃ expedire
ut ĩ manifestis scandalũ caueatur. ⁊ de oc¬
autẽ fieri ut qd̾ aliqñ proscandalo uicando
exncãtate contͣ institutõnem agituꝵ
qr occłtum est ⁊ ꝓbari ac ꝑ ħ uitari non

Expanded text:
maxime iis quae sine gravi scandalo mutari non possunt, praejudicare debere; sed magis expedire ut in manifestis scandalum caveatur, et de ocautem fieri ut quod aliquando pro scandalo vitando ex necessitate contra institutionem agitur, quia occultum est
Abbreviated transcription (Latin):
faciend̾ est de huiꝰmõi qui faciunt
danđo ꝯuenerũt si postea aut alt̾ aut
utq fc̃m negando ad alienam societatem
cransierit. Quidam uyxorem dux̃ clancło
sine p̃sencia testiũ solo ad inuicem mari¬
tali consensu firmato deuitans ut ñ ñqͣm
fĩ sol aliqua de causa conscĩam alienam.
Post ea breui tempore int̾iecto priusꝙͣ cõ¬
sensum occłtum fcõ manifesto ꝓbass. de
fcõ penituit. eam quam in hunc modum
uxorem dux̾at dimisit. aliam duxit celebri
apparatu manifeste coram eccła. fortassis
cum ꝑentum craditione cũ sacerdotis bñ¬
dictione nupcias fecit filios genuit. uenit
pͥor illa ad eccłam. iudiciũ incerpellat iusti¬
ciam postulat. ĩ iuriam sͥ illatam palam ex¬
ponens. Negat ille. nec sũt cestes qui possĩt
ꝓbare qd̾ occultum est. ħ queris quid fac̾e̾

Expanded text:
faciendum est de hujusmodi qui clanculo convenerunt, si postea aut alter aut um negando ad alienam societatem transierit? Quidam uxorem duxit clanculo sine praesentia testium solo adinvicem maritali consensu firmato, devitans ut nonnunquam fieri solet aliqua de causa conscientiam alienam, postea brevi tempore interjecto, priusquam consensum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere
Abbreviated transcription (Latin):
correctõis ⁊ cautele exemplũ fiat. Concin̾e̾
pcc̃m non est. nec impossibile est ⁊̃ si diffici¬
le est. Si ergo mulieres nolũt continere:
caueãt in occłto nube. Ibi nubant uͥ testes
habere possunt si maritos cõsentientes ha¬
bere ñ possunt. Qd̾ si culpã uitare nolũt:
sustineant penam. Qui ergo coniugiũ
suscipe uuilt cogitet pͥm̃ q cũ illud susceꝑit
legem enusportare debet. Qui appetit quoo
delectat portet necesse ÷ si m eo uel pro eo
euen̾it ⁊ id quod grauat. Nonergo ꝑmit¬
tit eccłia illi mulieri que se alt̃ urõ nup¬
sisse consicetur illo uiuente ad alias tran¬
sire nupcias. ⁊ si postmodũ contingatut
idem ꝓpse uir post celebratõnem scdarum
nupciarũ ad se reuersus ⁊ de fcõ penitens¬
se pectasse confiteatur. ⁊ ad p̾orem uxorẽ

Expanded text:
correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere peccatum non est, nec impossibile est. etiamsi difficile est. Si ergo mulieres nolunt continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes habere possunt, si maritos consentientes habere non possunt. Quod si culpam vitare nolunt, sustineant poenam. Qui ergo conjugium suscipere vult, cogitet primum quod, cum illud susceperit legem ejus portare debet. Qui appetit quod delectat, portet necesse est, si in eo vel pro eo evenerit, etiam id quod gravat. Non ergo permittit Ecclesia illi mulieri quae se alteri viro nupsisse confitetur, illo vivente ad alias transire nuptias; etiam si postmodum contingat, ut idem ipse vir post celebrationem secundarum nuptiarum ad se reversus et de facto poenitens peccasse se confiteatur, et ad priorem
Abbreviated transcription (Latin):
dicio eccłe legitime fc̃a est. ip̃a eccła iudic
ratam esse debere. S dicis. Quid ergo faci¬
endum est huic młieri: que uirũ sum̃ ab
eccłia requirit. s habere nõ pot̃ qr id quod
occultum fuit ꝓbare nõ potest. Fortassis cũ
uid̾it qd̃ maritum suũ hr̃e non potest alt̾i
nub̾e uolet. ⁊ ueniet ad eccłam expostulãs
aut ut maritus suus illi reddatur. aut alt̾i
nub̾e concedatur. Hic ergo queris quid in¬
eccła fac̾ẽ debeat. si p̃p̃ea qr priorem redd̾e ñ
uũ adbuc confitetur. Ipã dicit. uir meus
uiuit ⁊ tam̃ pet̾ẽ p̾simut ut alt̾i nubat.
Ergo dicis ad continenciam cogenda est
mulier ista. Ita sane. Quia negligenciam
cauere noluit iustũ est ut penam sustĩeat.
Quare ĩ manifesto ñ nupsit: Si pͥus in nubẽ¬
do cestimoniũ eccłe hr̃e contempsit qͣ rõne
nũc iudiciũ eccłie incerpellat: Ip̃a igitur¬
se obligauit. Sustineat itaq nũc penã ne¬
gligencie ut aliis młierib ne idem p̃sumãt

Expanded text:
dicio Ecclesiae legitime facta est, ipsa Ecclesia judicet ratam esse debere. Sed dicis: Quid ergo faciendum est huic mulieri quae virum suum ab Ecclesia requirit, sed habere non potest, quia id quod occultum fuit probare non potest? Fortassis cum viderit quod maritum suum habere non potest, alteri nubere volet et veniet ad Ecclesiam expostulans, aut ut sibi maritus suus reddatur, aut alteri nubere concedatur. Hic ergo quaeris quid Ecclesia facere debeat, an propterea quia priorem reddere non vivum esse confitetur. Ipsa dicit vir meus vivit, et tamen petere praesumit ut alteri nubat. Ergo dicis, ad continentiam cogenda est mulier ista. Ita sane quia negligentiam cavere noluit, justum est ut poenam sustineat. Quare in manifesto non nupsit? Si prius in nubendo testimonium Ecclesiae habere contempsit, qua ratione nunc judicium Ecclesiae interpellat? Ipsa se igitur obligavit. Sustineat itaque nunc poenam negligentiae ut aliis mulieribus, ne idem praesumant,
Abbreviated transcription (Latin):
Catus augꝰ. de hiis qui tali ĩcõtinẽcie
siue infirmitate siue uoluptate inc¬
⁊ inseruiũt sic dic̃. Concubitũ qui non fit
causa ꝓł nupcie nõ cogũt fi. s impetͣnt
ignosa. Si tñ nõ ita sit uimiꝰ ut impediat
temꝑa q̃ orõni deb̾entur. nec ĩmutetur in
eũ usum qui cõtra natinã est. Concubitus
tem istam ꝓgredicur. iam nõ tõni s libidini
obseqͥcur. ꝙ hũc nõ exig̾e s redd̾e cõiugi ne
fornicetur. ad cõiugem ꝑtinet. Si u̾o ambo
tali concupĩe subigũtur rem faciũt q̃ nõ est
nupciarum. cuiꝰ delicti nõ sũt nuꝑtiehortat᷑¬
ces s dep̃catrices. Decus quid̃ ꝯiugale ẽ
castitas ꝓcreandi ⁊ reddendi carnał debi¬
ti fides. Hoc est opus nuptiarũ quod ab
onũ crimine defendit apłs dicens. Si ac¬
ceꝑis nõ pecrasti. ⁊ si nupsit uirgo ñ pectat.
Ĩmodata autem ꝓgressio scd̃m ueniam

Expanded text:
atus Augustinus de iis qui tali incontinentiae sive infirmitate sive voluptate victi inserviunt, sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui contra naturam est. Concubitus tem justam progreditur, nam non rationi sed libidini obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupserit virgo non peccat ta autem progressi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓ eo qd̾ incertũ est ⁊ occłtum. io qd̾ certũ ẽ¬
⁊ manifestũ dissoluitur. pot̾it ꝗ deinceps q̃lib¬
uel siũ quilib in aliũ uel in aliam qd cumq
uolu̾it fing̾e ut sͥ siłi rõne credatur Quod
si admissum fu̾it magna confusio ꝑueniet
neq deinceps in eccła aliqͥd firmũ stabit. Si
nũ est. qñ non solũ lib̾tas dacur s ⁊̃ ncc̃itas
inducitur hõi ut maneat in pcc̃o suo. ħ ergo
cõsiliũ queris. Ego fortassis tibi potiora dic¬
turus nõ sum. tam̃ oportet ut in tancis mał
ꝓrsus ignorantes non simus. Si quis pucau̾it
pp̃ huiusmõi mala uitanda talem consensũ
qui nlło testimonio ꝓbatur. neq facientium
mutua cõfessione firmatur. irritũ esse debere.
neq in eo ullatenus coniugiũ stareposse. faci¬
lius incõueniens declinat. Potest .n. ⁊̃ id ꝙ sͣ¬

Expanded text:
tum, id quod certum et manifestum est dissolvitur, poterit deinceps quilibet sive quaelibet in alium vel in aliam quodcunque voluerit fingere, ut sibi simili ratione credatur. Quod si admissum fuerit, magna confusio proveniet neque deinceps in Ecclesia aliquid firmum stabit. Si num est; quando non solum libertas datur, sed etiam necessitas inducitur homini ut maneat in peccato suo. Hic ergo consilium quaeris. Ego fortassis tibi potiora dicturus non sum, tamen oportet ut in tantis malis prorsus ignorantes non simus. Si quis putaverit propter hujusmodi mala vitanda talem consensum qui nullo testimonio probatur, neque facientium mutua confessione firmatur, irritum esse debere, neque in eo ullatenus conjugium stare posse, facilius inconveniens declinat. Potest enim
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. ad ualerium. Non cm̃ fecundicas au̾
fructus est in prole nec tm̃ pudicicia cui
uincłm fides est. s ⁊̃ sacram̃tũ nupciarũ
om̃datur fidelib cõiugatis. Huius sacͣ¬
m̃ti res est ut legitime copłaci. qͣmdu ui¬

Expanded text:
Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicitia cujus vinculum fides est, sed etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime copulati, quandiu vi
Abbreviated transcription (Latin):
culũ conugale cũ alc̾a uel alt̾o cocũbatu
amant̾ suscipiatur religiose mtriat᷑. In
sacram̃to attenditur ne coniugiũ sepetur
⁊ dimissus aut dimissa. nec cã prolis alter
dicit beatus aug̃ malũ inobedientiũ mem¬
broꝵ limitat quodam modo. ⁊ modificat
ut concupĩa carnał sat saltem pudicicia
cõiugał. Duob autẽ modis bonũ ħ contra
malum illud remediũ occurrit. dũ ⁊ illum
ĩnodãte libid̾is ardorem sb̾ certa regłaumi
fedĩs limitando a uago cõcubitu modifi¬
cat. Zeum qui per se malus ess per bona
sͥ adiũcta excusat. Neq cũ facit ut malũ
prorsus nõ sit. s ut dampnabile nõ sit qͥppe
pp̃ ħ malũ non sit culpabile illud bonunr
tari. Si aut̃ ꝯiugiũ nil boni in se haberet. ⁊¬
remediũ contra malũ esse nõ poss. Nunc
aut̃ ip̃a que ei insunt bona malũ quod ab
eo non queritur s in eo cołatur excusant
ut non imputetur ad dampnatõnem
qd̾ ticãtas imponit nõ uolũcas exigit. Itẽ

Expanded text:
culum conjugale cum altero vel altera concumbatur; amanter suscipiatur, religiose doceatur; in sacramento ut conjugium non separetur, et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; et eum, qui per se malus esset, per bona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; tari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, sed in eo toleratur, excusant, ut non imputetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. Non aliud possum. Quod michi
mens sugg̾it ꝓfiteor. Si aliud dic̾em cõt
oscĩam meam ⁊ estimacõnem dic̾em. Q̾s
ꝙ ꝓ se iudicet. Ego cͥ de corde meo loqͦr benit
pectator ad me. exponit conscĩam suam.
consiliũ salutis querens. Quid illi dicam:
Si dixõ illi recede facio illũ in obedientẽ
eccłie matri sue. ⁊ exemplo eius alios cõ¬
furmo ut dimictant uxores suas legiti¬
recedendi ab eis. qr eas non amant. ꝙ suz
ecclia receꝑit ⁊ passa fu̾i̾t ueniet magnũ:
malũ inde ⁊ dimittent omes ꝓlibico au̾
uiri uxores suas. aut mulieres maritossu
tauerunt sͥ nõ ꝓximo consulentes. dicẽtes
quociens eiusmõi forte aliquid conting̾et
eccłiam utrũq facẽ debere. ⁊ in occłto scil¬

Expanded text:
loquor. Non aliud possum. Quod mihi loquor. Non aliud possum. Quod mihi mens suggerit profiteor. Si aliud dicerem contra conscientiam meam et existimationem dicerem. Quisque pro se judicet; ego tibi de corde meo loquor. Venit peccator ad me et exponit mihi conscientiam suam consilium salutis quaerens. Quid illi dicam? Si dixero illi recede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, et exemplo ejus alios confirmo, ut dimittant uxores ejus legitirecedendi ab eis, quia eas non amant. Et si hoc Ecclesia receperit et passa fuerit, veniet magnum malum, et dimittent omnes pro libito, aut viri uxores suas, aut mulieres maritos sutaverunt, sibi non proximo consulentes, dicentes, quoties ejusmodi forte aliquid contingeret, Ecclesiam utrumque facere debere: et in occulto scil
Abbreviated transcription (Latin):
tał esse qui non possit si uere penituerit in
qualicũq sit ꝑicło saluus eẽ. Multa sũt
que ad hunc modum conting̾e possent.
Alius dicit se cũ sorore aut cũ matre uxori
sue rem habuisse Alius uxorem se prius
aliam dipeisse facetur ⁊ młca alia horrẽda
q̃ miseria hoĩm uł falsa cõfingit uł uera
grãm ⁊ mĩam p̾stet. ꝑ legem enĩ nõ ustifi¬
cabitur inconspectu ens omĩs caro. Sicut
olim maledc̃m legis omẽs qui sub lege e¬
rant p̃mebat nͨ erat qui euad̾e pocuus ma¬
ledictõnem. qr ñ erat qui cauere potuisset
preuaricacõnem. donec ipẽ legis dator ue
gente inncãtatẽ peccandi uenit. nec pot̃
legem portare nͥ maledictõnem p̃uaricaci¬
onis incurrat. mutat illi deus ꝑ miscd̃ia
legem. ⁊ donac penitenti ut saluus esse
possit qui utiq non saluaretur si ꝑ uisti¬
ciam ⁊ rigorem legis sine mĩa uidicaret᷑
tuam respondeo.De meo non de cuo ẽ qd̃

Expanded text:
talis esse, qui non possit si vere poenituerit in talis esse, qui non possit si vere poenituerit in qualicunque sit periculo salvus esse. Multa sunt quae ad hunc modum contingere potuissent. Alius dicit se cum sorore, aut cum matre uxoris suae rem habuisse. Alius uxorem se prius aliam duxisse fatetur, et multa alia horrenda quae miseria hominum vel falsa confingit, vel vera am praestet. Per legem enim non justificabitur in conspectu ejus omnis caro. Sicut olim maledictum legis omnes qui sub lege erant premebat; nec erat qui evadere potuisset maledictionem, quia non erat qui cavere posset praevaricationem, donec ipse legislator venigente in necessitatem peccandi venit, nec potest legem portare nisi maledictionem praevaricationis incurrat: commutat illi Deus per misericordiam legem, et donat poenitenti ut salvus esse possit, qui utique non salvaretur, si per justitiam et rigorem legis sine misericordia judtuam respondeo. De meo est non de tuo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥorem reuertatur. quã mͦse cõtra pͥman
testatõnem suam uxorem duxisse ꝯficet᷑.
⁊mentientur se prius alias duxisse. ut ab h¬
hiis quas odiũt seꝑentur. ⁊italex inr̃onis
nich̾ in se stabilitatis habebit s passim n¬
ubiq ꝓ uoluntate unius cuiꝰq dissoluet
Non ergo eccła aliud illi dic̾e̾ pot̃. qm ũ¬
mat̾monio qd̾ eius attestatõne furmacũ
uenit. Simanet contra cõsciam suam fac̃
Si discedit. contͣ obedĩam facit. Nouergo
iam q̃rit si discede liceat s si nondiscedit
uctũ ꝑmanere expediat. Conscĩam expõit
⁊confiliũ salutis querit. Quid illi dicet
eccła hõi conficenti pcc̃m ⁊ q̃rentiꝯsiliũ
Si dix̾it illi uͥ maneat post qͣm reuelau
pcc̃m. ħ est dice̾ qnͣtũ uidetur ũ maneat
in pectato. S uero nec ħ nec illud dicere
podest. qͣntũ uidetur hoĩ tali uia salucis
demonstrari non potest. S ħcursũ młtũ

Expanded text:
ad priorem revertatur, quam modo se contra primam ad priorem revertatur, quam modo se contra primam testationem suam uxorem duxisse confitetumentientur se prius alias duxisse, ut ab iis quas odiunt separentur; et ita lex matrimonii nihil in se stabilitatis habebit, sed passim ubique pro voluntate uniuscujusque dissolvetur. Non ergo Ecclesia aliud dicere potest ejus attestatione firmatum venit. Si manet, contra conscientiam facit; si discedit, contra obedientiam facit. Non ergo jam quaerit an discedere liceat, sed si non discedit utrum permanere expediat. Conscientiam exponit, et consilium salutis quaerit. Quid illi dicet Ecclesia homini confitenti peccatum et quaerenti consilium? Si dixerit illi ut maneat postquam revelavit peccatum, hoc est dicere, quantum videtur ut maneat in peccato. Si vero nec hoc nec illud dicere potest, quantum videtur, homini tali via salutis monstrari non potest. Sed hoc rursum multum
Abbreviated transcription (Latin):
contestetur ñ recipit eccł̃ia cestimoniũ
eius. qr uariauit uerbũ suũ. ⁊ cont̃ sem¬
ipm̃ cestĩmoniũ tulit. ⁊ abstulit s fĩdem
in utroq. Tam̃ eccła id qd̾ ip̃a fecit sũ cã
legitima rescind̾e non potest sratum ẽẽ
debere censet ne occłta manifestis preui¬
dicent. Itaq illam homini młiereni pro
legitima uxore adiudicat. quã scõm ii¬
dicium eccłie legitime duxisse coguoscit᷑
quid illi hõĩ panima sua faciend̾ ÷. qui ui¬
uente uxore sua alt̾i adherere cogitur ꝙͣ
nec dimitt̾e pot ne p̃ceptõni ⁊ iudicio ectẽ
cõtraire uideatur. nec sine scrupulo ꝯscĩe
tenere. quã uiuente adhuc pͥore concradi¬
uinam iustĩam ⁊ institutõnem illiate s
sociasse cognoscitur. Si ergo iste tał ad ec¬
cdesiam confugiat: querens consilium sã¬
lutis. quid illi dicet eccłia: Audi ⁊ inclłige
quid illi dicere potest eccła. Si dix̾it ei ecc̃a
ut scd̾am quã publice duxit dimittat et

Expanded text:
ia testimonium ejus, quia variavit verbum suum; et contra se testimonium tulit, et abstulit sibi fidem in utroque. Tamen Ecclesia id quod ipsa fecit, sine causa legitima rescindere non potest. sed ratum esse debere censet, ne occulta manifestis praejudicent. Itaque illam homini mulierem pro legitima uxore adjudicat, quam secundum judicium Ecclesiae legitime duxisse cognoscitur. quid illi homini pro anima sua faciendum est, qui vivente uxore sua alteri adhaerere cogitur, quam nec dimittere potest, ne praeceptioni et judicio Ecclesiae contraire videatur, nec sine scrupulo conscientiae tenere quam vivente adhuc priore contra divinam justitiam et institutionem illicite sibi sociasse cognoscit? Si ergo iste talis ad Ecclesiam confugiat quaerens consilium salutis, quid illi dicet Ecclesia? Audi et intellige quid illi dicere potest Ecclesia. Si dixerit ei Ecclesia ut secundam quam publice duxit dimittat, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicet: Si dix̾it illi ut alt̾i nubat. ad ulte¬
ram eam fac̾e̾ uidetur. que ñdũ soluta a
lege uiuentis uiri. cũ altõ ꝯiugiũ copu¬
lare ꝯcedit. Nõ igͥ aliud suꝑesse uidetur
nͥ ut hanc młierem eccłia ad ꝯtinenciam
seruandam cogat: que pccõ suo obligata
uidetur ut n suũ hr̃e possit nec alterum.
tur mulier illa ⁊ fidem xp̃ianam abhorrõs
ad infidelicatem reuertatur. Alie quoqi
młieres siue uiri in infidelitate ꝯsticuti.
quar̃ mariti ⁊ quoꝵ uxores iam ad fidem
cransierũt ⁊ ipĩs d̾elictis cũ aliis fidelib
cõiugia inierunt. Hoc cognito ad fidẽ xͥa¬
nam ꝑuenire ꝑtumescant. ⁊ subsequatur
ꝑdic̃o młtoꝵ dũ fidem fugiũt. qr ꝯtinen¬
tes esse uł nolũt uł nõ possunt. Postremo
si mulier ista pꝰ perceptam gr̃am baptisini.
de priori pcc̃o abiudicat᷑ udetur imꝑfc̃a
fuisse gr̃a. ⁊ nõ totũ qd̃ ꝑrecedebat in cłpa.

Expanded text:
dicet? Si dixerit illi ut alteri nubat, adultedicet? Si dixerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtur, quam nondum solutam a lege viventis viri cum altero conjugium copulare concedit. Non igitur aliud superesse videtur, nisi ut hanc mulierem Ecclesia ad continentiam servandam cogat, quae peccato suo obligata videtur, ut nec suum habere possit, nec alterum. tur mulier illa, et fidem Christianam abhorrens ad infidelitatem revertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abjudicatur, videtur imperfecta fuisse gratia; et non totum quod praecedebat in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
cecid̾int adult̾inis nexib obligati. diffici¬
lime ab infidelitate resoluãtur Itaq ad¬
ult̾ium ꝯmittit infideł si alt̾i se socias qr
a debito prioris pacti solutus ñ ẽ S dicis
Ecte infideł quicũq paganꝰ. siue iudeus.
xpĩanus efficitur. uxorem quã pͥus hũit
qr eũ ad fidem sequi ñ uult fidei lib̾tatẽ
derelinquit. aliam fidelem ducis Prior se
spretam uidens alt̾i nubit adulterino
nexu se alligans. Conting̃ pꝰea ut com¬
puncta infidelitatem suam horrere inci¬
piat ad fidem ueniat xͥana efficiat᷑ Quid
de hac muliere faciend̾ ẽ : contin̾e ñ pot̃.
Expostulat ab eccłia ut aut uirũ suũ reci¬
piat aut alt̾i nub̾e cõcedat᷑. Quid illi dic
eccłia : Si uirũ suũ illi reddit. soluit macri¬
monium. qd̾ xp̃iana scĩtate firmatũ est.
⁊ adulcerũ eum facit cũ uiuente uxore sua
quã fideł fidelem legitime duxit. si alceri
copłatur. Quod omĩo fi̾ non licet. Ergo

Expanded text:
ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia eum ad fidem sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium, quod Christiana sanctitate firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri non licet. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
In cransu̾so. frater soror. que ꝑsone dupli¬
cantur Auus enĩ ⁊ auia. tam ex patre qͣm
sunt. siue ex filia siue ex filio ꝓcreati. Frat̾¬
minant᷑. Qui ⁊ ipĩ hoc ordine duplicant᷑
Tercio gradu ueniũt supͣ. proauus ꝓ auia.
Infra ꝓnepos ꝓneptis. Ee obliquo fratris
sororisq filius uel filia. patͥus amita. idest
abauus abauia. Infra abnepos abneptis.
Hx obliqͦ fr̃ĩs ⁊ sororis. nepos neptis. pacrueł¬
amicina .i. amice filius uel filia. Itemq cõ¬
sobrini qui exduab sororib uascuntur.
quib accrescit pacrus magnus macertera¬
magna .i. auie tam paterne qͣm materne
soror ⁊ fracer. Quinto gradu ueniũt supra¬
qͥdẽ actauus. actauia. Infra adnepos adnep¬
tis. Ex obliquo frĩs ⁊ sororis ꝓ nepos ꝓnepcis
fratres pacͥeles. sorores patrueles amitini ami¬
brinus. ꝯsobrini .i. patrui magni. amite mag¬
ne. auũcłi magni. macert̾e magne. filius p̃¬

Expanded text:
In transversa frater, soror, quae personae dupliIn transversa frater, soror, quae personae duplicantur. Avus enim et avia tam ex patre quam sunt sive ex filio, sive ex filia procreati. Frater etminatur. Qui et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu veniunt supra, proavus, proavia; infra pronepos, proneptis. Ex obliquo fratris sororisque filius vel filia; patruus, amita, id estabavus, abavia; infra abnepos, abneptis. Ex obliquo fratris et sororis nepos, neptis. Patruclamitina, id est, amitae filius, vel filia. Itemque consobrini: quia ex duabus sororibus nascuntur. Quibus accrescit patruus magnus, amagna, id est aviae tam paternae quam maternae frater et soror. Quinto gradu veniunt supra, atavus atavia, infra adnepos adneptis. Ex obliquo fratris et sororis, pronepos proneptis fratres patrueles, sorores patruelisbrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias
Abbreviated transcription (Latin):
maneant qui excra fidem xpĩmale socia¬
ti fuerũt. De hiis ⁊̃ queri põcest qui in ĩfi¬
delitate constituti cognatas suas ducũt
aut alias quascũq quib lege xp̃iana
sociari non poterant si force simł ambo
ad fidem ueniant. utrũ eccła eiꝰ moĩ copłam
cołare possic. Sed alia rõ ħ est qr baptisini
grã culpam delet ñ nat᷑am. In baptismo
ꝙ gn̾is est ĩ natura scificatur. ꝙ crim̾̃s
est in cłꝑa excusatur. ꝓpt̾ea xp̃iana reli¬
gio cõced̾e non debet cum ad iudiciũ eius
ꝑuen̾it. ꝙ extra ip̃am quidẽ potuit in choa¬
ri. s in ip̃a ñ debet cołari. Hu̾o que supͣ me¬
morata sunt de ucroq sexu siłi modo pensãda
sunt. siue scil uir młierem. siue mulier uir̃¬
linea concinencur. pacer mater. Innita¬
inferiori. filius filia. quibusq nulle aliet
ꝑsone iũgunt᷑. Scd̾o gradu ꝯtinent᷑ suꝑi¬
ori linea. auus. auia. in inf̾iorĩ nepos. neptis

Expanded text:
maneant, qui extra fidem Christi male sociamaneant, qui extra fidem Christi male sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas suas ducunt, aut alias quascunque quibus lege Christiana sociari non poterant, si forte simul ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia culpam delet, non naturam. In baptismo quod generis est in natura sanctificatur, quod criminis est in culpa excusatur. Propterea Christiana religio concedere non debet cum ad judicium ejus pervenerint, quod extra ipsam quidem potuit inchoari, sed in ipsa non debet tolerari. Haec vero quae supra memorata sunt de utroque sexu simili modo pensanda sunt, sive scilicet vir mulierem suam, silinea continentur pater, mater; inferiori filius, filia, quibus nullae aliae personae junguntur. Secundo gradu continentur superiori linea avus, avia; inferiori nepos, neptis.
Abbreviated transcription (Latin):
Phoc ũ ꝓhibet eccłia eiusmõi si ꝯtinẽ¬
ciam seruare nolu̾int. cũ aliis mrĩmonio co¬
płari. Potest autẽ queri. si contingat eum
qui ptior ad fidem uenit ꝯuigalẽ copłaᷤ
non iniisse donec eum alter qui in infi¬
dilitate remansat subsequat᷑: quid ec¬
clesia de huiꝰmõi fac̾e debeat. S dubiũ
non est tales postqͣm in fide unũ fc̃ĩ fu̾int
si contiuere nolu̾int. in id ip̃m redire deb̾e
ac denuo xͥana deuotõne ꝯuenire ad pͥo.¬
ris mr̃imonii ꝙ ñ sine creatoris instituti¬
one inierant. debitũ ꝑsoluend̾. Hoc eciã
queri potest sieo qui prior ad fidem fidelẽ
mr̃imonio alligato ille qui in infidelita¬
te remansit cum ipõ. cui se nexu adult̾mo
uix̃at ad fidem subseqͣtur utrũ eccła tołare
debeat ut post fidem susceptam simł ma¬
ueant qui in infidelitate poĩti male iũcti
fuer̃. s eadem gr̃a int̾ueniente ⁊ uet̾a oĩa
delente nichꝰ imped̾ qͥn bñ in xp̃o simł per¬

Expanded text:
hibet Ecclesia ejusmodi si continentiam servare noluerint cum aliis matrimonio copulari. Potest autem quaeri si contingat eum qui prior ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si continere noluerint in ipsum redire debere, ac denuo Christiana devotione convenire ad prioris matrimonii quod non sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam quaeri potest si eo qui prior ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, utrum Ecclesia tolerare debeat ut, post fidem susceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia interveniente et vetera omnia diluente, nihil impedit quin bene in Christo simul per
Abbreviated transcription (Latin):
culpa soluit ius mr̃ĩonii. ita ut iam exig̾e
iure nõ possit. qd̾ si exigeretur sñ iniuria
a debito soluit sicut e ꝯtrario iusticia fi¬
delis infidelẽ debito astͥ̾ngit. Itaq ñ p̾cat
fidel̾ si alt̾i se ꝯiungit. qm̃ a iure mr̃ĩonii
aduersus infidelem solutus est. s ĩfidelis
⁊ derelictus sine culpa alienam societatem
ñ appet᷑. quã ad huc ius irĩonii ⁊ debitũ
cõugał fed̃is erga fidelem astringit. Ergo
ñ pot᷑ adult̾ium uocarisi fide uł alti con¬
ungatur. infideł aucẽ ⁊̃ derelictus crimen
adult̾ii incurrit si alt̾i copłatur. Propt̾ ea
si fideł ⁊̃ ab eo qd̾ licet ꝓ ꝑicło ꝓximi uitãdo
se temꝑat ꝓfectius opus facit. a quo tamẽ
nlłatenus cogi pot̃. qr nõ debiti opus est s

Expanded text:
culpa solvit jus matrimonii, ut jam exigere culpa solvit jus matrimonii, ut jam exigere jure non possit, quod si exigeretur a fideli sfidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, se
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. Nemo illũ cog̾e pot̃ qͥn faciat
ꝙ uelit. Iniuria creatoris soluit ius ma¬
trimonii. Non potest iam infideł ab illo
quicqͣm exig̾e qr in illo debitũ suũ ꝑdid̾.
postqͣm creatori id qd̾ deb redd̾e ꝯtemp¬
nit. Habet iam fideł cãm qua iuste negare
pot̃. ⁊̃ id qd̾ prius debuit ⁊ qd̃ adhuc qͥd̾
debuiss si causam int̾uenientem ⁊ debit̃
ip̃m soluentem ñ hũiss. Ergo liber ẽ fi¬
delis si sociũ fidelem elig̾e uult. nẽo illũ
ꝓhił̾e pot̃. Tam̃ si patit᷑ infidelẽ cohabitare
uolentem opus ꝑfectõis facit. ad lucrand̾
ꝓximũ suũ sicut dicit apłs. Sanctificat᷑
est uir infideł per młierem fidelem. ⁊ it̾m
mulier infideł ꝑ uirũ fidelem. Si gͦ fideliᷤ
ticur. ut de infideli fidelem faciat. siũ faciat
siu̾ñ faciat. qnͣtũ in se est lucrat᷑ animã
frĩs sui. ⁊ implet opus pietatis. Si autem
pati ñ uult detestans infidelitatem eius. nõ
In infideli pcc̃m ÷ qui fidem respuit. cum

Expanded text:
factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod velit. Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Non potest jam infidelis ab illo quidquam exigere, quia in illo debitum suum perdidit, postquam Creatori id quod debet reddere contemnit, habet jam fidelis causam qua justo negare potest, etiam id quod prius debuit, et quod adhuc quidem debuisset, si causam intervenientem et debitum ipsum solventem non habuisset. Ergo liber est fidelis si socium fidelem eligere vult, nemo illum prohibere potest; tamen si patitur fidelem cohabitare volentem, opus perfectionis facit, ad lucrandum proximum suum; sic dicit Apostolus: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem fidelem; et iterum mulier titur, ut de infideli faciat fidelem, sive faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidelitatem ejus, non In infideli peccatum est qui fidem respuit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ scͥpta ẽ nec aliis uocabuł declarari potest.
Sexto gradu ueniũt supͣ triauus triauia. In¬
fra t̾ͥnepos cͥneptis. Ex obliquo frĩs ⁊ sororis
amice magne. Auũcłi magni macert̾e mag¬
ne nepos. nepocis ꝓpͥoris. consobrini filiꝰ ł filia.
qui ꝯsobrini applłant᷑. Quib ex lac̾e̾ ac
filius uel filia. Adpatruus adamica. Hii st̃
abaui pat̾ni frater ⁊ soror. Abauũłs ab ma¬
c̾cera. hii sũt ab auie pat̾ne: mat̾neq frat̾ ⁊
soror. Abauiq mat̾ni. ħ qͦ explanari ampliꝰ
ñ possũt. qͣm ip̃e auctor dissu̾it. Septĩo gdu
qui sũt cognati recta linea supͣ infraq pͥoris ꝓpͥi
noib ñ applłantur s ex transu̾sa linea ꝯti¬
nencur. frĩs. sororis ad nepos ad neptis. cõsob̾ni.
filii filieq successionis. Idcuto gradꝰ septem
consticuti sũt. qr ult̾nus ꝑ terũ nacuram nec
noĩa ĩuenii. nec uita succedentib p̃rogari

Expanded text:
quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis amitae magnae, avunculi magni materterae magnae. Nepos nepotis propioris consobrini filius et filia qui consobrini appellantur. Quibus ex latere accr filius vel filia adpatruus, adamita. Hi sunt abaui paterni frater et soror: abauunculus abmatertera, hi sunt abauiae paternae maternaeque frater et soror abauique materni. non possunt quam ipse auctor disseruit. Septimo gradu qui sunt cognati recta linea, supra infraque priorinon appellantur: sed ex transuersa linea continentur fratris sororiissue adnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri nec uita succedentibus prorogari
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grẽ spũ ał uera non sũc. Sic ⁊ de qͥbdã
aliis sacram̃tis dc̃m est qr uera non sunt.
qñ ab infidelib participantur. nec solũ
ab infidelib s eciam a fidelib pͣuis et
ꝑuerse agentib indigne ꝯcrectantur.
de ipõ sacram̃to corporis xp̃i dix̃ auctoritas
qr nõ est uerũ corpus xpĩ ꝙ confic̃ scisma¬
ticus. & it̾m alia auctor. dicit. qr erant qui
corpus xp̃i uerba sacerdotis fac̾e̾ putãt.
⁊ non uitam. ⁊ młta ad hũc mod̾ dicta in¬
ueniũtur. ꝙ dignũ est ut dc̃a scõꝵ qͣnͣtũ
possumus ꝑ omĩa uen̾emur. ⁊ credamus
uenĩ esse qd̾ nob̾ ab ilł dc̃m est in quib et
per quos loquutus est sp̃c u̾tatis. Itaq
dicimꝰ u̾itatem sacram̃toꝵ dei duplicem eẽ.
aliam scil in sc̃ficatõne sacram̃ti. aliã in
effectu spũali. Dr̃ enĩ ueritas sacramẽcoꝵ

Expanded text:
 vera non sunt. Sic et de quibusdam aliis sacramentis dictum est, quod vera non sunt quando ab infidelibus participantur. Nec solum ab infidelibus, sed etiam a fidelibus pravis et perverse agentibus indigne contrectantur. De ipso sacramento corporis Christi dicit auctoritas, quod non est verum corpus Christi quod conficit schismaticus. Et iterum alia auctoritas dicit quod errant qui corpus Christi verba sacerdotis facere putant, et non vitam, et multa ad hunc modum dicta inveniuntur. Et dignum est ut dicta sanctorum quantum possumus per omnia veneremur; et credamus verum esse quod nobis ab illis dictum est, in quibus et per quos locutus est Spiritus veritatis. Itaque dicimus veritatem sacramentorum Dei duplicem esse: aliam scilicet in sanctificatione sacramenti, aliam in effectu spirituali. Dicitur enim veritas sacramentorum
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ me dignus. Omĩs piecas allic ĩpiecaᷤ
ẽ ubi ad ħ pius sis: ut impius efficiaris.
Uidete gͦ qr contra cãm dei nlła cã stare d¬
pͭ. ĩmo nec causa ⁊̃ est que illi adu̾satur:

Expanded text:
non est me dignus . Omnis pietas illic impietas non est me dignus . Omnis pietas illic impietas est, ubi ad hoc pius sis ut impius efficiaris. Videte ergo quod contra causam Dei nulla causa stare potest; imo nec causa etiam est quae illi adversatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ex alc̾a parte ⁊ dicit tͥ. Ego ħ adu̾sor.
detestor maliciam illam. ꝓccm illud ñ mͥ
placet noli assensũ dare malũ ẽ. ñ facias
illud. ad me pocius intende. mͥ acquiesce. pͦ
me ueni. sectare qd̾ suadeo. sequere quo
me deseris ego ce genui. ego in hãc uitam
ꝑdipei. ego alui ⁊ nutriui. morib ⁊ discipłia
institur. Dicit eꝯͣ cibi deus tuus. Ille qͥdem
te genuit s qñ genuit de meo accepit qd̾
⁊ beneficio anteire ñ potuit Nonigitur il¬
lum audias contꝰ me. nõ illũ seqͣris in eo
quod michi displicet nil illi debes nisi pp̃
me. a quo nich̾ acciꝑe potuisses. nisi datũ
plius dico. ⁊̃ si anima nr̃a auertẽ uoluerit
nos a d̾o nr̃o non debentꝰ illam audire. n¬
ad illam incend̾e n sequi desid̾ia illiꝰ. Ecuã¬
głiũ nob̾ clamat. Qui ñ dimisĩt patrem
aut matrem. frẽm auc sororem. uxorem
⁊ filios. adbuc autẽ ⁊ aĩam suam ꝓpt̾ me

Expanded text:
tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo Fili quomodo me deseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum plius dico, etiam si anima nostra avertere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et filios; adhuc autem et animam suam propter me
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ contͣ illam nicb̾. Dixit cͥ uxor tua
xanus fc̃s es ego ce non sequar qr ydola
abietisti. eo ad alium. uł si ad alium ñ eo
tecũ non eo iam. ñ te cognosco maritũ nͥ
soluit ius mrĩonii Nich̾ illi ampliꝰ dele ᷑
ꝑdidit ius suũ qui creatori ĩ iuriam fec̃
Non t̾ licuerat illam desẽre si iussuũ in
te non ꝑdidiss. Potestatem habuit in cor¬
pore tuo ⁊ non cibi licuit tolłe illi ꝙ suũ
erat donec ip̃a creatori tolłe uoluit quod
suũ erat. Post qͣm autẽ creatori suo iniu¬
riam fac̾ẽ uoluit. iure ius sinĩ amisit. P¬
⁊ cognatis. ħ deniq de anima cua face
te oportet. Omĩb .n. hiis aliquid debes
s ꝓdeo. nõ contra deum. Ecre pater tuus
tua exuna parte est. ⁊ dicit unus aliqͥs
tibi. Ego ħ amo ħappeto. ad hintendo. ua¬
dout hoc optineam. Bacquiram ħ ꝑficiã.
Ueni post me assentire michi. cooꝑare uo¬
luntati mee. desid̾io meo faue. Stat deus

Expanded text:
debemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tuadebemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tuaanus factus es, ego te non sequar; quia idola abjecisti, eo ad alium, vel si ad alium non eo, tecum jam non eo, non te cognosco maritum nissolvit matrimonii. Nihil illi amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserere, si jus suum in te non perdidisset. Potestatem habuit in corpore tuo, et non tibi licuit tollere illi quod suum erat, donec ipsa Creatori tollere voluit quod suum erat. Postquam autem Creatori suo injuriam facere voluit, jure jus suum amisit. et cognatis, hoc denique de anima tua facere te oportet. Omnibus enim iis aliquid debes; sed pro Deo, non contra Deum. Ecce pater tuus tua ex una parte est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc amo, hoc appeto, ad hoc intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus