comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& oportunum sit humanum consilium p̃tergredi¬
tur: & illinc disꝑtitur. unde ipsa ꝓuidentia rebus
consulit. Si enim dixerint ꝓpterea ñ semꝑ nec ubi¬
q fuisse pythagoricam disciplinam. quia pythago¬
ras homo fuit. neq hoc in potestate hab̾e potuit nũ¬
quid etiam hoc possunt dicere eo ipso tempore qͣn¬
do fuit. &. t̾rarum locis ubi illa phylosophia uiguit.
om̃s qui eum potuerunt audire. etiam credere sec¬
tariq uoluisse: Ac ꝑ hoc magis si tantȩ potestatis fuis¬
set pythagoras ut ubi uellet & quando uellet sua dog¬
mata p̃dicaret. et si hab̾et etiam cum ea potestate sũ¬
mam rerum p̃scientiam nusquam et nunquã ap¬
pareret. nisi ubi et quando sibi homines credituros
trinam ñ om̃s sequuntur. sentiunt enim et ipsi ne¬
quaquam hoc recte obici posse: uł sapientiȩ phyloso¬
phorum uł etiam nomini deorum suorum. quid
respondebunt si excepta illa altitudine sapientie

Expanded text:
et opportunum sit, humanum consilium praetergrediet opportunum sit, humanum consilium praetergreditur et illinc dispertitur, unde ipsa prouidentia rebus consulit. Si enim dixerint propterea non semper nec ubique fuisse Pythagoricam disciplinam,. quia Pythagoras homo fuit neque hoc in potestate habere potuit, numquid etiam hoc possunt dicere eo ipso tempore, quando fuit, et terrarum locis, ubi illa philosophia uiguit, omnes, qui eum potuerunt audire, etiam credere sectarique uoluisse? ac per hoc magis, si tantae potestatis fuisset Pythagoras, ut, ubi uellet et quando uellet, sua dogmata praedicaret, et si haberet etiam cum ea potestate summam rerum praescientiam, nusquam et numquam appareret, nisi ubi et quando sibi homines credituros trinam non omnes sequuntur, sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte obici posse uel sapientiae philosophorum uel etiam numini deorum suorum, quid respondebunt, si excepta illa altitudine sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
aliis tunc nominib et signis. aliis autem nũc. et pͥ¬
us occultius. postea manifestius. & prius a pauciori¬
bus. posta pluribus. una tam̃ eademq uera religio
significatur et obseruatur. Nec nos eiꝰ obicimus. quod
alit̾ numa pompiliꝰ deos colendos romanis institu¬
it. atq alit̃ ab eis uł italis antea colebantur. nec quod
pythagoreis temporib illa phylosophia cȩlebrata est.
quȩ antea uł omnino ñ erat. uł in paucissimis ead
sentientib. ñ tam̃ eodem ritu uiuentib fortasse la¬
titabat. S utrum illi dii ueri aut colendi sint. et u¬
trum illa phylosophia saluti animarum aliquid
ꝓsit: hoc cum eis agimus. hoc in questionẽ uocamꝰ.
hoc disputando conuellimꝰ. Desinant gͥ obicere nob̾
qͦd om̃i secte & om̃i nomini religionis obici potest.
Cum enim ñ fortuitu labi s diuina ꝓuidentia tem¬
pora ordinari fateantur. quid cuiq tempori aptum

Expanded text:
aliis tunc nominibus et signis aliis autem nunc et prialiis tunc nominibus et signis aliis autem nunc et prius occultius postea manifestius et prius a paucioribus post a pluribus una tamen eademque uera religio significatur et obseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Numa Pompilius deos colendos Romanis instituit, atque ab eis uel Italis antea colebantur, nec quod Pythagoreis temporibus illa philosophia celebrata est, quae antea uel omnino non erat uel in paucissimis eadem sentientibus non tamen eodem ritu uiuentibus fortasse latitabat, sed utrum illi dii ueri aut colendi sint et utrum illa philosophia saluti animarum aliquid prosit; hoc cum eis agimus, hoc in quaestionem uocamus, hoc disputando conuellimus. desinant igitur obicere nobis, quod omni sectae et omni nomini religionis obici potest. cum enim non fortuito labi sed diuina prouidentia tempora ordinari fateantur, quid cuique tempori aptum
Abbreviated transcription (Latin):
participatione omnis rationalis anima fit bcata.
Itaq ab exordio generis humani quicunq in eum
crediderunt. eumq utcunq intellexerunt. et scđm
eius p̃cepta pie iusteq uixerunt. quandolibet. et
ubilibet fuerint. per cum ꝓculdubio salui facti st̃
Sicut enĩ nos ĩ eum credimus. & apud patrem manen¬
tem. et qui in carne iam uenerit. sic in eum credebãt
antiqui et apud patrem manentem. et in carne uen¬
turum. Nec quia ꝓ temporum uarietate nunc fac¬
tum annunciatur quod tunc futurum p̃nunciaba¬
tur: ideo fides ipsa uariata. uł salus ipsa diuersa ẽ.
nec quia una eademq res aliis atq aliis sacris et sa¬
cramentis. uł ꝓpħatur. uł p̃dicatur. ideo alias et ali¬
as res. ułalias et alias salutes oportet incelligi. Quid
autem quando fiat quod ad unam eandemq fideli¬
um et piorum liberationem ꝑtineat. consilium do
tribuamus. nobis obedientiam teneamus. Promde¬

Expanded text:
participatione omnis rationalis anima fit beata. participatione omnis rationalis anima fit beata. Itaque ab eiordio generis humani quicumque in eum crediderunt eumque utcumque intellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteque uixerunt, quando libet et ubi libet fuerint, per eum procul dubio salui facti sunt. sicut enim nos in eum credimus et apud patrem manentem et qui in carne iam uenerit, sic in eum credebant antiqui et apud patrem manentem et in carne uenturum. nec, quia pro temporum uarietate nunc factum adnuntiatur, quod tunc futurum praenuntiabatur, ideo fides ipsa uariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademque res aliis atque aliis sacris et sacramentis uel prophetatur uel praedicatur, ideo alias et alias res uel alias et alias salutes oportet intellegi. quid autem quando fiat, quod ad unam eandemque fidelium et piorum liberationem pertineat, consilium deo tribuamus, nobis oboedientiam teneamus. pro
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ uerbum di ꝑ qͦd facta sunt om̃ia. & ideo filium
quia uerbum. nec uerbum dictum atq transactum.
s: apud incominutabilem patrem incommutabile
ipsum atq incominutabilit manens. sub cuiꝰ regi¬
mine uniuersa creatura spiritalis & corporalis ꝑcon¬
gruentia temporum locorumq administratur. cuiꝰ
moderande & gubernandȩ quid quando et ubi cir¬
ca eam fieri oporteat sapientia. et scientia penes ip¬
sum ẽ. ꝓfecto et antequam ꝓpagaret hebreorum gen¬
tem ꝑ quam sui aduentus manifestationem congru¬
is sacramentis p̃figuraret. et ipsis temporib isrlitici
regni. et deinde cum se in carne de uirgine accepta
mortalib mortalit demonstrauit. et deinceps usq
& ab hinc usq in finem scłi. quo sc̃os ab impus di¬
rempturus est. et sua cuiq retributurus. idem ip̃¬
se est filius d̃ĩ patri coet̾nus et in cominutabilis sapi¬
entia. ꝑ quam creata ẽ. uniuersa natura. et cuius

Expanded text:
camus uerbum dei, per quod facta sunt omnia, et ideo filium, camus uerbum dei, per quod facta sunt omnia, et ideo filium, quia uerbum, nec uerbum dictum atque transactum sed apud incommutabilem patrem incommutabile ipsum atque incommutabiliter manens, sub cuius regimine uniuersa creatura spiritalis et corporalis pro congruentia temporum locorumque administratur, cuius moderandae et gubernandae quid quando et ubi circa eam fieri oporteat, sapientia et scientia penes ipsum est profecto - et ante, quam propagaret Hebraeorum gentem, per quam sui aduentus manifestationem congruis sacramentis praefiguraret, et ipsis temporibus Israhelitici regni et deinde, cum se in carne de uirgine accepta mortalibus mortaliter demonstrauit, et deinceps usque  abhinc usque in finem saeculi, quo sanctos ab impiis dirempturus est et sua cuique retributurus, idem ipse est filius dei patri coaeternus et incommutabilis sapientia, per quam creata est uniuersa natura et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
non posunt. aut si possuint in eo ipso sibi etiam. ꝓ¬
nr̃a religione respondeant: Ita nichil inrterest ꝓ
diuersa temporum locorumq congruentia. quã
diuersis sacramentis colatur si quod colitur scm̃
ẽ:sicut nichil interest ꝓ diuersa linguarum au¬
ditorumq congruentia. quam diu̾sis sonis dicat᷑
si quod dicitur uerum ẽ: dum hoc sane int̃ sit quod
linguȩ sonos quibus inter se sua sensa communicẽt.
etiam homines pacto quodam societatis instituere
sibi possunt. Quib autem sacris diuinitati congru¬
erent uoluntatem dĩ sequuti sunt qui recte sapue¬
runt. que omnino nunquam defuit ad salutem
iusticiȩ pietatiq mortalium. Et si qua in alus atq
aliis popłis una eadẽq religione sociatis uarie celebͣnt᷑
quatenus fiat plur imum refert. quod et humana
exhortetur uł toleretur infirmitas. et diuina ñ oꝑ¬
pugnetur auctoritas. Quam obrem cum xp̃m di¬

Expanded text:
non possunt aut, si possunt, in eo ipso sibi etiam non possunt aut, si possunt, in eo ipso sibi etiam ra religione respondeant ita nihil interesse pro diuersa temporum locorumque congruentia, quam diuersis sacramentis colatur, si, quod colitur, sanctum est, sicut nihil interest pro diuersa linguarum auditorumque congruentia, quam diuersis sonis dicatur, si. quod dicitur, uerum est, dum hoc sane intersit, quod linguae sonos, quibus inter se sua sensa communicent, etiam homines pacto quodam societatis instituere sibi possunt, quibus autem sacris diuinitati congruerent, uoluntatem dei secuti sunt, qui recte sapuerunt. quae omnino numquam defuit ad salutem iustitiae pietatique mortalium et, si qua in aliis atque aliis populis una eademque religione sociatis uarie celebrantur, quatenus fiat, plurimum refert, quo et humana exhortetur uel toleretur infirmitas et diuina non oppugnetur auctoritas. Quam ob rem cum Christum di
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽẽ inania confitentur. Nos quidem etiam ꝑniciosa
monstramꝰ. S: parum ñ ẽ. ut ipsi interim prius ina¬
nia fateantur. Si uͦ ea defendunt. & sapient̃ atq uti¬
lit̃ asserunt instituta. quero quid actum sit de his qͥ
antequam hec instituta eẽnt. morte obierunt. Hac
enim utq salute. atq utilitate fraudati sunt. Si au¬
tẽ potuerunt alio modo purgari: cur ñ idem mo¬
dus ꝑseuerauit in posteros: Quid opꝰ erat instituere
nouicias consecrationes: quȩ antiquitus ñ fuerunt:
hic si dicunt deos quidem ipsos semꝑ fuisse: et ad
liberandos cultores suos parit ubiq ualuisse .s. ꝓ ua¬
rietate rerum temporalium ac t̾renarum que sci¬
rent certis temporib locisq congruere. inhis alias
atq auas. alibi atq alibi. alit̃ atq alit̃ sibi uoluisse
seruiri. cur hanc questionem ingerunt religioni
xp̃iane: in qua nobis ipsi ꝑ dus suis aut respondere

Expanded text:
et esse inania confitentur. nos quidem etiam perniciosa et esse inania confitentur. nos quidem etiam perniciosa monstramus; sed parum non est, ut ipsi interim prius inania fateantur. si uero ea defendunt et sapienter atque utiliter adserunt instituta, quaero, quid actum sit de his, qui ante, quam haec instituta essent, morte obierunt; hac enim utique salute atque utilitate fraudati sunt. si autem potuerunt alio modo purgari, cur non idem modus perseuerauit in posteros? quid opus erat instituere nouitias consecrationes, quae antiquitus non fuerunt? Hic si dicunt deos quidem ipsos semper fuisse et ad liberandos cultores suos pariter ubique ualuisse, sed pro uarietate rerum temporalium ac terrenarum, quae scirent certis temporibus locisque congruere, in his alias atque alias alibi atque alibi aliter atque aliter sibi uoluisse seruiri, our hanc quaestionem ingerunt religioni Christianae, in qua nobis ipsi pro diis suis aut respondere
Abbreviated transcription (Latin):
longo scłorum tractu sine:xp̃iana lege fuit. Quid in¬
quit actum de tam innumeris animis quȩ omnino
in culpa nulla sunt. siquidem is cui credi posset. ñdũ
aduentum suum hominib commendarat: Orbis
quoq cum ipsa roma in ritib templorum caluit. qͣ¬
re inquit saluator qui dictus ẽ: sese tot scłis subdux̃c
S. ne dicant inquit lege iudaica uetere hominum cu¬
ratum genus. longo post tempore lex iudeorum appa¬
ruit. ac uiguit angusta syriȩ regione. Postea uͦ ꝓrep¬
sit etiam in fines italos.s. post cesarem gaium: aut cer¬
te ipso imꝑante: Quid igitur actum de romanis ani¬
mis uł latinis. que gr̃a nondum aduenientis. xp̃i
uiduate sunt usq in cesarum temꝑus: Huic ꝓpo¬
sitioni respondetur. ut primo ipsi dicant. utrum ꝓ¬
fuerint hominib deorum suorum sacra que constat
certis temporib instituta. Quȩ si negant aliquid pro¬
fuisse ad animarum salutem: nobiscum ea destruũt.

Expanded text:
longo saeculorum tractu sine Christiana lege fuit. quid, inlongo saeculorum tractu sine Christiana lege fuit. quid, inquit, actum de tam innumeris animis, quae omnino in culpa nulla sunt, si quidem is, cui credi posset, nondum aduentum suum hominibus commodarat? orbis quoque cum ipsa Roma in ritibus templorum caluit. quare, inquit, saluator qui dictus est, sese tot saeculis subduxit? sed ne dicant, inquit, lege Iudaica uetere hominum curatum genus, longo post tempore lex Iudaeorum apparuit ac uiguit angusta Syriae regione, postea uero prorepsit etiam in fines Italos sed post Caesarem Gaium aut certe ipso imperante. quid igitur actum de Romanis animis uel Latinis, quae gratia nondum aduenientis Christi uiduatae sunt usque in Caesarum tempus? Huic propositioni respondetur, ut primo ipsi dicant, utrum profuerint hominibus deorum suorum sacra, quae constat certis temporibus instituta. quae si negant aliquid profuisse ad animarum salutem, nobiscum ea destruunt
Abbreviated transcription (Latin):
re ita ualeret. ut cicatrices nulle apparerent.ipse
potius diceret sic se uelle sanari ut magis eẽnt in cor¬
pore suo uestigia uulnerum tanquam tituli głarũ.
ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur. quia
cum ꝑ artem efficere potuerit ut ñ eẽnt. certa existen¬
te causa. ꝑ artem effecit potiꝰ ut eeñt: quȩ uno solo
modo sicut suꝑiꝰ dixi false conuincerentur. si nulla
uulnera sanarentur. Seda. de tempore xp̃iane r
tem alia ꝓposuerunt. que dicerent ligiome¬
de porphirio contra xp̃ianos tanquam ualidiora
decerpta. Si xp̃c inquiunt salutis se uiam dicit. gra¬
ciam et ueritatem. inseq solo ponit animis sibi cre¬
dentibus reditum. quid egerunt tot scłorum homi¬
nes ante xp̃m: Ut dimittam inquit tempora ante
latium regnatum. ab ipso latio quasi principium
humani nominis sumamus. In ipso latio ante al¬
bam duculti sunt: in alba eq̃ religiones ritusq ua¬
luere templorum. Non pauciorib scłis ipsa roma

Expanded text:
re ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa per artem effecit potius, ut essent. quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur. II. DE TEMPORE CHRISTIANAE Rtem alia proposuerunt, quae dicerent de Porphyrio contra Christianos tamquam ualidiora decerpta: \'Si Christus>, inquiunt, \'salutis se uiam dicit, gratiam et ueritatem in seque solo ponit animis sibi credentibus reditum, quid egerunt tot saeculorum homines ante Christum? ut dimittam, inquit, tempora ante Latium regnatum, ab ipso Latio quasi principium humani nominis sumamus. in ipso Latio ante Albam dii culti sunt. in Alba aeque religiones ritusque ualuere templorum. non paucioribus saeculis ipsa Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ agebatur de iusticia que contraria ẽ: peccato. sed
de corporis resurrectione: que contraria ẽ:corporis
morti. hoc autem apłicum testimonium in quo ait.
ꝑ unum hominem peccatũ intrauit in mundum. &
ꝑpeccatum mors. conari eos quidem in aliam nouã
detorquere opinionem. tuis litteris intimasti:s. qͥd¬
nam illud sit. quod in hisuerbis opinentur tacui¬
sti. Quantum autẽ ex alus comꝑi. hoc ibi sentiunt.
qͦd et mors ista que illic commemorata ẽ: ñ sit corꝑoris.
quam nolunt adam peccando meruisse:s. anime
quȩ ipso peccato fit. et ipsum peccatum ñ ꝓpagatio¬
ne in alios homines ex primo homine.s: imitatio¬
ne transisse. Hinc enim etiam in paruulis nolunt
credere ꝑbaptismum solui originale peccatum qͦd
in nascentib nullum ẽẽ om̃ino contendunt. S: si

Expanded text:
non agebatur de iustitia, quae contraria est peccato, sed non agebatur de iustitia, quae contraria est peccato, sed de corporis resurrectione, quae contraria est corporis morti. Hoc autem apostolicum testimonium, in quo ait: per unum hominem peccatum intrauitin mundumetper peccatum mors, conari eos quidem in aliam nouam detorquere opinionem tuis litteris intimasti, sed quidnam illud sit quod in his uerbis opinentur tacuisti. quantum autem ex aliis comperi, hoc ibi sentiunt, \'quod et mors ista, quae illic commemorata est, non sit corporis, quam nolunt Adam peccando meruisse, sed animae, quae in ipso peccato fit, et ipsum peccatum non propagatione in alios homines ex primo homine, sed imitatione transisse\'. hinc enim etiam in paruulis nolunt credere per baptismum solui originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
autem scđm uitam uiuendo mortem uiuificaueritis
totum uiuet: Item qͦd ait ꝑ hominem mors. et ꝑ ho¬
minem resurrectio mortuorum. quid aliud qͣm de
morte corporis intelligi potest. quando ut hoc diceret
de resurrectione corporis loquebatur. eamq instantis¬
sima et acerrima intentione suadebat: Quid ẽ. gͦ qͦd
hie ait ad corinthios ꝑ hominem mors. & ꝑ hominẽ
resurrectio mortuorũ. sicut enim in adam om̃s mo¬
riuntur. sic et in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. nisi qͦd ait
etiam adromanos. ꝑ unum hominẽ peccatum in¬
trauit in mundum. et ꝑ peccatum mors: Hanc illi
mortem ñ corporis s anime intelligi uolunt. quasi
illud dictum sit ad corinthios ꝑ hominem mors.
ubi omnino anime mortem acciꝑe ñ sinuntur. qͥa
de resurrectione corporis agebatur. que morti corpo¬
ris ẽ contraria. Ideo autem sola mors ibi ꝑ hominẽ
facta commemorata ẽ: non etiam peccatum.quia

Expanded text:
autem secundum uitam uiuendo mortem mortificaueritis, autem secundum uitam uiuendo mortem mortificaueritis, totum uiuet\'? Item quod ait: per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum, quid aliud quam de morte corporis intellegi potest, quando ut hoc diceret de resurrectione corporis loquebatur eamque instantissima et acerrima intentione suadebat? quid est ergo quod hic ait ad Corinthios: per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, nisi quod ait etiam ad Romanos: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors? hanc illi mortem non corporis, sed animae intellegi uolunt; quasi aliud dictum sit ad Corinthios \'per hominem mors', ubi omnino animae mortem accipere non sinuntur, quia de resurrectione corporis agebatur, quae morti corporis est contraria. ideo etiam sola mors ibi per hominem facta commemorata est, non etiam peccatum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
morte infidelitatis extinctus. Non igitur inquit
parum uobis muneris putetis ẽẽ collatum. per id¬
qͦd xp̃c in uobis ẽ: quod in corpore ꝓpt̃ peccatum mor
suscitauit xp̃m a mortuis habitat in uob. qui susci
tauit.xp̃m a mortuis. uiuificabit et mortalia corpora
ur̃a ꝑ inhabitantem spm̃ eiꝰ in uobis. Quid adhuc tan¬
te luci fumus contentionis offunditur: Clamat apłs.
Corpus quidem mortuum ẽ: in uob̃ ꝓpt̃ peccatum. si
uiuificabuntur etiam mortalia corpora ur̃a ꝓpter
iusticiam. ꝓpt̃ quam nunc iam sp̃s uita ẽ. quod to¬
tum ꝑficietur ꝑ gr̃am xp̃i. hoc est ꝑ inhabitantem
sp̃m eius in uobis. et adhuc reclamatur: Dicit etiam
quemadmodum fiat. ut uita in se mortem uiuifican
sumus ñ carni: ut scđm carnem uiuamꝰ. Si enim se¬
cundum carnem uixeritis. moriemini. si autem sp̃u
facta carnis mortificaueritis. uiuetis. quid ẽ: aliud
quam si scđ̾m mortem uixeritis. totum morietur. si

Expanded text:
morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, \'parum uobis muneris putetis equod Christus in vobis est, quod in corpore propter peccatum mortsuscitavit Jesum a mortuis habitat in vobis, vitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem spiritum ejus in vobis. Quid adhuc tantae luci fumus contentionis offunditur? Clamat Apostolus: Corpus quidem mortuum est in vobis propter peccatum, sed vivificabuntur etiam mortalia corpora vestra propter justitiam, propter quam nunc jam spiritus vita est, quod totur per gratiam Christi, hoc est per inhabitantem spiritum eius in uobis\', et adhuc reclamatur! dicit etiam quemadmodum fiat, ut usumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis. uiuetis. quid est aliud quam hoc: \'si secundum mortem uixeritis. totum morietur; si
Abbreviated transcription (Latin):
illa in qua mensura mensi fueritis metietur uobis
uł qualis ista de iona. etiam tales om̃s antequam sit
xp̃ianꝰ finire cogitat. ꝑ parum cogitat uł condicio¬
nem humanam: uł etatem iam suam. Sunt enĩ
innumerabiles que ñ sunt finiende ante fidem: ne
finiatur uita sine fide. S: plane retenta iam fide.
ad exercendam piam delectationem mentium fide¬
lium studiosissime requirende. & quod in eis eluxe¬
rit. sine tẏpo arrogantiȩ communicandum. Quod
autem latuerit. sine salutis dispendio tolerandum.

Expanded text:
illa, In qua mensura mensi fueritis, metietur vobis, illa, In qua mensura mensi fueritis, metietur vobis, vel qualis ista de Jona, etiam omnes tales antequam sit christianus finire cogitat, perparum cogitat vel conditionem humanam, vel aetatem jam suam. Sunt enim innumerabiles, quae non sunt finiendae ante fidem ne finiatur vita sine fide. Sed plane retenta jam fide, ad exercendam piam delectationem mentium fidelium studiosissime requirendae, et quod in eis eluxerit, sine typho arrogantiae communicandum: qautem latuerit, sine salutis dispendio tolerandum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Hanc salutem penitentiȩ gentium tanto an¬
te p̃figuratam in iona dolebat isrł sicut nunc do¬
let. umbra nudatus et estu sauciatus. liceat sane cui¬
libet quamlibet alit̃. diũ tam̃ scđm reglłam fidi: ce¬
tera omnia quȩ de iona ꝓpħa mysterus oꝑta sunt a¬
ꝑire: Illud plane quod in uentre ceti triduo fuit.
fas ñ est alit̃ intelligere. quam ab ipso cęlesti magistro
in ȩuangłio commemorauimꝰ reuelatum. ꝓposita
exposuimus ut potuimus. S ille qui ꝓposuit iam
sit xp̃ianus. ne forte cum expectat ante librorum
scõrum finire questiones. prius finiat istam uitam
quam transeat a morte ad uitam. fieri enim potest
quod antequam xp̃ianis sacramentis imbuatur:
querat de resurrectione mortuorum. Concedendũ
etiam fortassis qͦd de: xp̃o quesiuit cur tanto post ue¬
nerit. uł sique sunt alie pauce & magne questio¬
nes. quibus cętera inseruiunt. Si autem qualis ẽ.

Expanded text:
dominum. hanc salutem paenitentiae gentium tanto andominum. hanc salutem paenitentiae gentium tanto ante praefiguratam in Iona dolebat Israhel, sicut nunc dolet umbra nudatus et aestu sauciatus. liceat sane cuilibet quamlibet aliter dum tamen secundum regulam fidei cetera omnia, quae de Iona propheta mysteriis operta sunt, aperire; illud plane, quod in uentre ceti triduo fuit, fas non est aliter intellegere, quam ab ipso caelesti magistro in euangelio commemorauimus reuelatum. Proposita exposuimus, ut potuimus; sed ille, qui proposuit, iam sit Christianus, ne forte, cum expectat ante librorum sanctorum finire quaestiones, prius finiat istam uitam, quam transeat a morte ad uitam. fieri enim poquod antequam christianis sacramentis imbuatur, quaerit de resurrectione mortuorum. Concedendum etiam fortassis quod de Christo quaesivit, cur tanto post venerit, vel si quae sunt aliae paucae et magnae quaestiones, quibus caetera inserviunt. Si autem qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
diusc Neq enim surrisus ẽ: uermis iste cum pende¬
ret incruce: sicut in eodem psalmo scriptum ẽ. lo¬
quuti sunt labus & mouerunt caput. sperauit in
dm.eruat eum. saluum faciat eum qm̃ uult eum.
Cum completa sunt que ibi p̾dixit. foderunt manꝰ
meas et pecies. dinumerauerunt omnia ossa mea.
ipsi uͦ considerauerunt et conspexerunt me. diuiser̃t
sibi uestimenta mea. & suꝑ uestem meam miserunt
sortem. quod tanta manifestatione futurum in libͦ
antiquo ꝓph̾atur. quanta manifestatione factum
in nouo euangłio recitatur. S: si in hac humilitate
ut dicere ceꝑam iste uermis irrisus ẽ. nunquid ad¬
huc irridendus est. cum ea complericernimus. quȩ
consequentia psalmus ipse habet. commemorabũ¬
tur. & conuertentur ad dñm uniuersi fines t̃rȩ. et ad¬
orabunt in conspectu eius uniuerse patriȩ gentium.
qm̃ d̾ni ẽ. regnum. & ipse dominabitur gentium :
Sic commemorati sunt niniuite: & conuersi sunt ad

Expanded text:
dius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum pendedius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labiis et mouerunt caput: \'Sperauit in deum, eruat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum, cum completa sunt, quae ibi praedixit: Foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quod tanta manifestatione futurum in libro antiquo prophetatur, quanta manifestatione factum in nouo euangelio recitatur, — sed si in hac humilitate, ut dicere coeperam, iste uermis inrisus est, numquid adhuc inridendus est, cum ea compleri cernimus, quae consequentia psalmus ipse habet: Commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium? sic commemorati sunt Nineuitae et conuersi sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrium hominum. et abiectio plebis. hoc opprobri¬
um de illis opprobriis ẽ. quȩ iubemur ñ metuere ꝑ
ysaiam dicentem. Opprobria hominum nolite me¬
tuere: Ab isto uerme tanquam a tinea comeduntur.
qui sub eius dente euangłico ꝑsingłos dies paucita¬
tem suam deficiendo mirantur. Nos hunc agnosca¬
mus. & ꝓ salute diuina. humana opprobria suffe-¬
ramꝰ. Uermis est ꝓpt̃ humilitatem carnis. fortassis
etiam ꝓpt̃ uirginis partum. Nam hoc animal ꝑle¬
runq de carne uł de quaq re trena sine ullo concu¬
bitu nascitur. Matutinus ẽ. quia diluculo resurrex̃.
Poterat utiq illa cucurbita et sine ullo uermiculo
arescere: Postremo si habebat d̾s adhoc u̾mem necessa¬
rium. quid opus erat addere matutinum. nisi ut ille
uermis agnosceretur. qui cantat ꝓsusceptione matu¬
tina: ego autem sum uermis et ñ homo : Quidista ꝓ¬
phetia iam ipso rerum effectu et adimpletione luci¬

Expanded text:
ium hominum et abiectio plebis. hoc opprobriium hominum et abiectio plebis. hoc opprobrium de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente euangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit. poterat utique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postremo si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione luci
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd scriptum ẽ. a solis ardore. & dolet grauit̃. et tam̃
dolori eiꝰ atq umbrȩ quam diligebat salusgentiũ
penitentiumq preponit᷑. Adhuc cachinnẽt pagani.
etiam uermem xp̃m. & hanc int̃pretationem ꝓpħi¬
ci sacramenti suꝑbiore garrulitate derideant:dum
tamen et ipsos sensim paulatiq consumat. Nam
de omnibus talibus ysaias ꝓphetat. ꝑ quem nobis
dicit d̾s. Audite me qui scitis iudicium popłs meus:¬
in quorum corde lex mea ẽ. Opprobria hominum
nolite metuere: et detractione eorum ne suꝑemini:
nec quod uos spernant magni duxeritis. Sicut enĩ
uestimentum ita ꝑ tempus absumentur: & sicut la¬
na atinea comedentur. Iusticia autem mea in eter¬
num manet. Nos gͦ agnoscamꝰ uermem matutinũ.
quia et in illo psalmo cuius titulus inscribitur pro
susceptione matutina. hoc se ipse nomine appella¬
redignatus ẽ. Ego inquit sum uermis & ñ homo. oꝑ¬

Expanded text:
quod scriptum est, a solis ardore et dolet grauiter et tamen quod scriptum est, a solis ardore et dolet grauiter et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeponitur. Adhuc cachinnent pagani et iam uermem Christum et hanc interpretationem prophetici sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus talibus Esaias prophetat, per quem nobis dicit deus: Audite me, qui scitis iudicium, popin quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur; iustitia autem mea in aeternum manet. nos ergo agnoscamus uermem matutinum, quia et in illo psalmo, cuius titulus inscribitur: Pro susceptione matutina, hoc se ipse nomine appellare dignatus est: Ego, inquit, sum uermis et non homo, o
Abbreviated transcription (Latin):
alterius significationis ꝑsonam ꝓpha gestabat. Pre
figurauit enim carnalem popłm isrł. Nam huic erat
et tristicia de salute niniuitarum. hoc ẽ de redemꝑ¬
tione et liberatione gentium. unde uenit xp̃c uocare
ñ iustos s peccatores in penitentiam. Umbraculum
gͦ cucurbite suꝑ caput eius ꝓmissiones erant ueteris
testamenti: uł ipsa iam munera. in quib erat utiq
sicut dicit apłs umbra futurorum. tanquam ab estu
temporalium malorum. in t̾ra ꝓmissionis defensacu¬
lum p̃bens. Uermis autẽ matutinus quo rodente cu¬
curbita exaruit id ipse rursꝰ xỹc occurrit. ex cuius
ore euangłio diffamato cuncta illa que temporalit̃
apud isrłitas uelut umbratili prius significatione
uiguerunt. euacuata marcescunt. Et nunc ille popłs
amisso iherosolimitano regno. & sacerdotio et sacrifi¬
cio. qͦd totum umbra erat futuri. in captiua disꝑsio¬
ne magno estu tribulationis aduritur. sicut ionas

Expanded text:
alterius significationis personam propheta gestabat. praefi- alterius significationis personam propheta gestabat. praefi- to gurabat enim carnalem populum Israhel. nam huic erat et tristitia de salute Nineuitarum, hoc est de redemptione et liberatione gentium. unde uenit Christus uocare non iustos sed peccatores in paenitentiam. umbraculum ergo cucurbitae super caput eius promissiones erant ueteris testamenti uel ipsa iam munera, in quibus erat utique, sicut dicit apostolus, umbra futurorum tamquam ab aestu temporalium malorum in terra promissionis defensaculum praebens. uermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cuius ore euangelio diffamato cuncta illa, quae temporaliter apud Israhelitas uelut umbratili prius significatione uiguerunt, euacuata marcescunt. et nunc ille populus amisso Hierosolymitano regno et sacerdotio et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiua dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Ionas,
Abbreviated transcription (Latin):
cut enim ionas fuit in uentre cȩti tribus diebus &
trib noctib: sic erit filius hominis in corde terre.
tribus diebus et trib noctib. De ipso autem tridu
te totum intelligitur in die primo et in nouissimo.
ut toti tres dies. id est cum suis noctibus computen¬
tur. longum ẽ disserere. et in aluis sermonib iam se¬
pissime dictum ẽ. Sicut gͦ ionas ex naui in aluum
ceti. ita xp̃c ex ligno in sepulchrum. uł in mortis ꝓ.¬
fundum. Et sicut ille ꝓhis qui in tempestate ꝑicli¬
tabantur. ita xp̃c ꝓ his qui in hoc scło fluctuant. Et
sicut primo iussum est. ut p̃dicaretur niniuitis a
iona.s ñ ad eos ꝑuenit ꝓpħia ione. nisi postea quã
eum cetus euomuit. ita ꝓpħia p̃missa ẽ: ad gentes. sed
nisi post resurrectionem xp̃i ñ ꝑuenit ad gentes. Iam
uͦ qͦd tabernaculum sibi constituit. et consedit ex ad¬
uerso ciuitatis niniue. quid ei futurum eẽt expectãs.

Expanded text:
cut enim Ionas fuit in uentre ceti tribus diebus et cut enim Ionas fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. de ipso autem triduote totum intellegitur in die primo et nouissimo, ut toti tres dies, id est cum suis noctibus computentur, longum est disserere et in aliis sermonibus iam saepissime dictum est. sicut ergo Ionas ex naui in aluum ceti ita Christus ex ligno in sepulcrum uel in mortis profundum et sicut ille pro his, qui tempestate periclitabantur, ita Christus pro his, qui in hoc saeculo fluctuant, et sicut primo iussum est, ut praedicaretur Nineuitis a Iona, sed non ad eos peruenit prophetia Ionae, nisi posteaquam eum cetus euomuit, ita prophetia praemissa est ad gentes, sed nisi post resurrectionem Christi non peruenit ad gentes. Iam uero quod tabernaculum sibi constituit et consedit ex aduerso ciuitatis Nineue, quid ei futurum esset, expectans,
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam ꝓpt̾ aliquam significationem conscripta
ẽẽ credantur. Prius gͦ ñ dubitet ionam ꝓpħam in
aluo ingenti marine beluȩ triduo fuisse: qui uult
scrutari cur hoc factum sit. Non enim frustra fac¬
tum ẽ: s. tamen factum ẽ: Si enim mouent ad fi¬
dem quȩ figurate tantum dicta ñ facta sunt. quan¬
tomagis mouere debent. quȩ figurate ñ tantum
dicta s. facta sunt: Nam sicut humana consue¬
tudo uerbis. ita diuina potentia etiam factis lo¬
quitur. Et sicut sermoni humano uerba noua uł
minus usitata moderate ac decenter asꝑsa splendo¬
remaddunt.ita in factis mirabilib congruenter
aliquid significantib quodam modo luculentior
niuina eloquentia ꝓ inde quid p̃figurauerit. qͦd
ppbam belua illa deuoratum t̃eio diȩ uiuum red¬
de der. eur a nobis queritur. cum hoc xp̃c exponat.
generatio inquit praua et adultera signũ querit.
et signum ñ dabitur ei nisi signum ionȩ ꝓpħȩ: Si¬

Expanded text:
sed etiam propter aliquam significationem conscripta sed etiam propter aliquam significationem conscripta esse credantur. prius. ergo non dubitet Ionam prophetam in aluo ingenti marinae beluae triduo fuisse, qui uult scrutari, cur hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen factum est. si enim mouent ad fidem, quae figurate tantum dicta, non facta sunt, quanto magis mouere debent, quae figurate non tantum dicta sed facta sunt! nam sicut humana consuetudo uerbis ita diuina potentia etiam factis loquitur et, sicut sermoni humano uerba noua uel minus usitata moderate ac decenter aspersa splendorem addunt, ita in factis mirabilibus congruenter aliquid significantibus quodam modo luculentior est diuina eloquentia. Proinde quid praefigurauerit, quod prophetam belua illa deuoratum tertio die uiuum reddidit, cur a nobis quaeritur, cum hoc Christus exponat? generatio, inquit, praua et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae prophetae; si
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ si hoc qͦd de iona scriptum ẽ. apuleius madau¬
rensis. uł apollonius tyaneus fecisse diceretur. quoꝵ
multa mira nullo fideli auctore iactitant. quanuis
et demones ñ nulla faciant angłis scĩs similia. ñ ue¬
ritate s specie. ñ sapientia. s: plen& fallacia. tamen si
de istis ut dixi quos magos uł phylosophos laudabi¬
lit nominant. tale aliquid narraretur. ñ iam in
buccis creparet risus. s tiphus. Ita rideant scriptu¬
ras nr̃as. quantum possunt rideant. dum ꝑ singłos
dies rariores paucioresq se uideant. uł moriendo.
uł credendo.dum implentur omnia que p̃dixerũt
qui hos contra ueritatem pugnaturos inanit̃. ua¬
ne latraturos. paulati defecturos: tanto ante rise¬
runt nobisq posteris suis ñ solum ea legenda dimi¬
serunt. uerum exꝑienda ꝓmiserunt. Non sane ab¬
surde neq importune requiritur quid ista signifi¬
cent. ut cum hoc expositum fuerit ñ tantum gesta

Expanded text:
et tamen si hoc, quod de Iona scriptum est, Apuleius Madauet tamen si hoc, quod de Iona scriptum est, Apuleius Madaurensis uel Apollonius Tyaneus fecisse diceretur, quorum multa mira nullo fideli auctore iactitant, quamuis et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non ueritate sed specie, non sapientia sed plane fallacia, tamen, si de istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter nominant, tale aliquid narraretur, non iam in buccis creparet risus sed typhus. ita rideant scripturas nostras; quantum possunt, rideant, dum per singulos dies rariores paucioresque se uideant uel moriendo uel credendo, dum implentur omnia, quae praedixerunt, qui hos contra ueritatem inaniter pugnaturos, uane latraturos, paulatim defecturos tanto ante riserunt nobisque posteris suis non solum ea legenda dimiserunt, uerum experienda promiserunt. Non sane absurde neque importune requiritur, quid ista significent, ut, cum hoc expositum fuerit, non tantum gesta
Abbreviated transcription (Latin):
quam dente laceraretur. quanqu̾ã scriptura neq
nudum neq uestitum in illud antrum ẽẽ deiectum
dixerit. ut possit intelligi illuc etiam nudus irruisse
si forte opus erat tanquam ouo corium ita illi uestem
detrahi. quo facilius sorberetur. Sic enim sunt homi¬
nes de ꝓpħe huius ueste solliciti. quasi aut ꝑ fenestr̃a
paruam repsisse. aut in balneas intrasse dicatur. quo
etiam si necesse eẽt intrare uestitum. uix molestum
ẽẽt ñ tam̃ mirũ. S habent reuera qͦd ñ credant in di¬
uino miraculo uaporem uentris quo cibi madescũt
potuisse ita temꝑari. ut uitam hominis conserua¬
ret. Quanto incredibiliꝰ gͦ ꝓponerent. tres illos uiro ᷤ
ab impio rege in caminum missos deambulasse in
medio ignis illesos: Quappt̃ si nulla isti diuina mi¬
racula uolunt credere: alia disputatione refellendi
sunt. Neq enim debent unum aliquid tanquam
incredibile ꝓponere:. et in questionem uocare: sed
omnia quȩ uł talia. uł etiam mirabiliora narrant᷑.

Expanded text:
quam dente laceraretur. quamquam scriptura neque nudum neque uestitum in illud antrum deiectum esse dixerit, ut possit intellegi illuc etiam nudus inruisse, si forte opus erat tamquam ouo conum ita illi uestem detrahi, quo facilius sorberetur. sic enim sunt homines de prophetae huius ueste solliciti, quasi aut per fenestram paruam repsisse aut in balneas intrasse dicatur, quo etiam si necesse esset intrare uestitum, uix molestum esset, non tamen mirum. Sed habent re uera, quod non credant in diuino miraculo uaporem uentris, quo cibi madescunt, potuisse ita temperari, ut uitam hominis conseruaret. quanto incredibilius ergo proponerent tres illos uiros ab impio rege in caminum missos deambulasse in medio ignis inlaesos! quapropter si nulla isti diuina miracula uolunt credere, alia disputatione refellendi sunt. neque enim debent unum aliquid tamquam incredibile proponere et in quaestionem uocare sed omnia, quae uel talia uel etiam mirabiliora narrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
que facta est ꝓpter peccatum. si nec mortalitatem ha¬
bitura ẽ: quam corpus animale habuit ante peccatũ.
ñ ait. qui suscitauit xp̃m iħm a mortiuis. uiuificabit
& mortua corpora ur̃a. cum supra dixisset corpus mor¬
tuum.s. uiuificabit inquit & mortalia corpora ur̃a.
ut scilicet iam ñ solum ñ sint mortua. s nec mortalia.
cum animale resurget in spirituale. & mortale hoc
induet immortalitatem. et absorbebitur mortale: a ui¬
ta. Mirum si aliquid queritur hac manifestatione

Expanded text:
quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem haquae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit ante peccatum, non ait \'qui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortua corpora uestra\', cum supra dixisset \'corpus mortuum\', sed: uiuificabit, inquit, et mortalia corpora uestra, ut scilicet iam non solum non sint mortua, sed nec mortalia, cum animale resurget in spiritale et mortale hoc induet inmortalitatem et absorbebitur mortale a uita. Mirum si aliquid quaeritur hac manifestatione
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit xp̃m iħ̾m a mortuis. uiuificabit et morta¬
lia corpora ur̃a ꝑ inhabitantem sp̃m eius in uob̃. Puto
quod ñ expositorem. s. tantũ lectorem opus habet. tã
clara et aꝑta sententia. Corpus inquit mortuum ẽ: ñ
ꝓpt̃ fragilitatem t̾renam. quia de t̾̃re puluere factũ
lantissime ñ ait mortale s: mortuum. Nanq anteqͣm
immutaretur in illam incorruptionem.quȩ in sc̃oꝵ
resurrectione ꝓmittitur: poterat ẽẽ mortale:quan¬
uis ñ moriturum. sicut hoc nr̃m potest ut ita dicam
ẽẽ egrotabile: quanuis ñ egrotaturum. Cuius enim
caro ẽ. que ñ egrotare possit. etiam si aliquo casu pri¬
usquam egrotet occumbat: Sic et illud corꝑus iam
erat mortale. quam mortalitatem fuerat absumptu¬
ra mutatio in et̃nam incorruptionem. si in homine
iusticia. id est obedientia ꝑmaneret. s ipsum mortale
ñ ẽ. factum mortuum. nisi ꝓpt̃ peccatum. Quia uͦ illa
in resurrectione futura mutatio. ñ solũ nullã morte

Expanded text:
rtalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto quod non expositore, sed tantum lectore opus habet tam clara et aperta sententia. \'corpus\', inquit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, quia de terrae puluere factum lantissime non ait \'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque antequam inmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamuis non moriturum, sicut hoc nostrum potest, ut ita dicam, esse aegrotabile, quamuis non aegrotaturum. cuius enim caro est, quae non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? sic et illud corpus iam erat mortale. quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine iustitia, id est oboedientia, permaneret; sed ipsum mortale non est factum mortuum nisi propter peccatum. quia ucro illa in resurrectione futura mutatio non solum nullam mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
indicetur. uent̃ quem costȩ ille muniebant. que
carthagine publico fixe popło note sunt. quot ho¬
mines in spacio suo caꝑe posset quis ñ conciat: Qn¬
to hiatu patebat os illud. quod uelut ianua spelun¬
cȩ illius fuit: Nisi forte ut posuit uestis ẽẽt impedi¬
m̃to. ne ionas uorari posset illesus quasi ꝑ angusta
sese coartauerit. qui ꝑ arruptum aeris p̾recipitatꝰ
sic exceptus est. ut prius recipetur in uentre bestie:

Expanded text:
indicetur, uenter, quem costae illae muniebant, quae indicetur, uenter, quem costae illae muniebant, quae Carthagine in publico fixae populo notae sunt, quot homines in spatio suo capere posset, quis non coniciat? quanto hiatu patebat os illud, quod uelut ianua speluncae illius fuit! nisi forte, ut posuit, uestis esset impedimento, ne Ionas uorari posset inlaesus, quasi per angusta sese coartauerit, qui per abruptum aeris praecipitatus sic exceptus est, ut prius reciperetur uentre bestiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tire inquid debemꝰ de iona qui dicitur in uentre cȩ¬
ti triduo fuisse quod satis apta ñ ẽ. & incredibile. tͣns¬
uoratum cum ueste hominem fuisse in corde piscis.
Aut si figura ẽ: hanc dignaberis pandere. Deinde qͥd
sibi etiam illud uult supra euomitum ionam eucur¬
bitam natam. quid cause fuit ut hec nasceretur:
Hoc enim genus questionis. multo cachinno apaga¬
nis grauit᷑ irrisum animaduerti. Ad hoc respon¬
detur. quod aut omnia diuina miracula credenda
ñ sint. aut hoc cur ñ credatur causa nulla sit. In
ganorum. Cum autem hinc questionem ñ ꝓpo¬
suerit amicus nr̃. utrum credendum sit. uł laza¬
resurrexisse: multum miror hoc quod factum ẽ
de iona eum ꝓ incredibili posuisse. nisi forte faci¬
lius putat mortuum de sepulchro resuscitari. quã
uiuum in tam uasto uentre beluȩ potuisse serua¬
ri. Ut enim omittam commemorare quanta mag¬
nitudo beluarum marinarum. ab eis qui exꝑti sunt

Expanded text:
tire\', inquit, \'debemus de Iona, qui dicitur in uentre cetire\', inquit, \'debemus de Iona, qui dicitur in uentre ceti triduo fuisse? quod satis ἀπίθανον est et incredibile transuoratum cum ueste hominem fuisse in corde piscis; aut si figura est, hanc dignaberis pandere. deinde quid sibi etiam illud uult supra euomitum Ionam cucurbitam natam? quid causae fuit, ut haec nasceretur? hoc enim genus quaestionis multo cachinno a paganis grauiter inrisum animaduerti.» Ad hoc respondetur, quod aut omnia diuina miracula credenda non sint aut, hoc cur non credatur, causa nulla sit. in ganorum. cum autem hinc quaestionem non proposuerit amicus noster, utrum credendum sit uel Lazaio die resurrexisse, multum miror hoc, quod factum est de Iona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius putat mortuum de sepulcro resuscitari quam uiuum in tam uasto uentre beluae potuisse seruari. ut enim omittam commemorare, quanta magnitudo beluarum marinarum ab eis, qui experti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est ei ꝓpt̃ qͦd dixerat d̾s docuit me sapientiam. et al¬
terum euident̃ ad filium cum ait. aut qͦd nomen ẽ
filii eius. ꝓpt̾ cet̾a que de filio magis intelliguntur.
hoc ẽ. quis ascendit in celum et descendit. qͦd paulus
ita commemorat. Qui descendit ipse ẽ. & qui ascen¬
dit suꝑ om̃s celos. Quis collegit uentos in sinum. id
ẽ: animas credentium in occultum atq secretum:
Quib dicitur. mortui enim estis. et uita ũra abscon¬
dita ẽ. cum xp̃o in d̾o. Quis conuertit aquam in
uestimentum. ut dici posset. quotquot in xp̃o bap¬
tirati estis. xp̃m in duistis. Quis tenuit fines t̾rȩ:
Qui dixit discipulis suis. eritis michi testes in ierłm
et in tota iudea et samaria. et usq in fines terrȩ.¬
ostrema questio
proposita ẽ. de iona. nec ipsa quasi ex por¬
phirio.s. tanquam ex irrisione pagano¬
rum. Sic enim posita ẽ. Deinde quid sen¬

Expanded text:
est ei propter quod dixerat \'deus docuit me sapientiam., et alest ei propter quod dixerat \'deus docuit me sapientiam., et alterum euidenter ad filium, cum ait \'aut quod nomen est filii ius\', propter cetera, quae de filio magis intelleguntur, hoc est \'quis ascendit in caelum et descendit, quod 20 Paulus ita commemorat: Qui descendit, ipse est, et qui ascendit super omnes caelos; quis colligit uentos in sinum? id est animas credentium in occultum atque secretum, quibus dicitur: Mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo; quis conuertit aquam in uestimento? ut dici posset: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; quis tenuit fines terrae? qui dixit discipulis suis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in fines terrPostrema quaestio proposita est de Iona nec ipsa quasi ex Porphyrio sed tamquam ex inrisione paganorum; sic enim posita est: \'Deinde quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
stratum. ñ ẽẽ contrarium ȩt̃nitati suppliciorum.
qͦd in eadem mensura redduntur in qua peccata
commissa sunt:¬
commissa sunt:. De filio di scđm salomonen
ost hanc questionem qui eas ex porphy¬
rio ꝓposuit. hoc adiunxit. Sane etiam¬
hec de illo inquit me dignaberis instru¬
ere. si uere dixit salomon filium ds ñ
habet. Cito respondetur. Non solum hoc dixit. ue¬
rum etiam dixit qͦd ds habeat filium. Apud eũ
enim sapientia loquens ait. Ante om̃s colles ge-¬
nuit me. Et quid ẽ xp̃c nisi di sapientia: Item qͦ¬
dam loco ꝓuerbiorum. ds inquit docuit me sa-¬
pientiam. & scientiam sc̃orum cognoui. Quis as¬
cendit in cęlum et descendit: Quis collegit uentos
in sinum: Quis conuertit aquam in uestimento:
Quis tenuit fines t̾re: Quod nom̃ ẽ . ei. aut qͦd nom̃
ẽ filii eius: Horum duorum que in extremo comine¬
moraui. unum retulit ad patrem. id ẽ. quod nom̃

Expanded text:
stratum non esse contrarium aeternitati suppliciorum, stratum non esse contrarium aeternitati suppliciorum, quod in eadem mensura redduntur, in qua peccata commissa sunt. V. DE FILIO DEI SECUNDUM SALOMONEM. Post hanc quaestionem, qui eas ex Porphyrio proposuit, hoc adiunxit: "Sane etiam de illo", inquit, me dignaberis instruere, si uere dixit Salomon: Filium deus non habet.\' Cito respondetur: Non solum hoc non dixit, uerum etiam dixit, quod deus habeat filium. apud eum enim sapientia loquens ait: Ante omnes colles genuit me. et quid est Christus nisi dei sapientia? item quodam loco prouerbiorum: Deus, inquit, docuit me sapientiam et scientiam sanctorum cognoui. quis ascendit in caelum et descendit? quis colligit uentos in sinu? quis conuertit aquam in uestimento? quis tenuit fines terrae? quod nomen est ei aut quod nomen est filii eius? horum duorum, quae in extremo commemoraui, unum rettulit ad patrem, id est \'quod nomen