comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c accedit qđ petcata quam uis magna & horrenda
tũ in consuetudinẽ uenerint. aut parua aut milla cẽ.
creduntur : usq adeo. ut non solum non occuiltanda. uenĩ
Uetiam p̃dicando diffamanda uideant᷑: quando sicut scratũ
est. laudatur peccator. in desidis amimȩ suȩ & qui inqua
gent benedicitur: Talis in duunis libris inquitas clamor
uocatur: sicut abhis asaiam ꝓph̃ai. de uinea mala: Expet¬
taui inquid ut faceret uiditium: fecit aut̃ inquitatẽ
&e non iusticiã: s clamorẽ: Unde. ẽ. & illud ingenesi Cla¬
mor sodomorũ & gomorrłoħum multiplieat᷑ ẽ: quia non solũ
iam apd eos pumebantur illa flagitia ⁊ uerũ eciam publice
ueluti lege frequentabãtur:
ic nr̃is tẽporib mala multa & si nontalia
maꝑtam consuctudinẽ iam uenerunt : ut ꝓhis non solũ
ex cõmmun care aliquẽ laicum non audeamꝰ. s nec clericum
degradare: Unde cũ exponerem ante aliquot annos epłam

Expanded text:
c accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspetavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ turpe ẽ. & tam dicere. quo potest. tep̃tante satana libi¬
do ꝓtͣhere ÷ si continentiã debilit̃ infirmitas: Posset gͦ. ut
dixi hoc putan. non eẽ. peccatũ nisi ad didissec Hoc aut᷑
dico scđm ueniam : non scđ̾m imꝑium: Quis aut̃ iã dene
get eẽ. peccatũ cũ dan ueniam facientib apłica auctorita¬
te fateatur : Tale quidam ẽ. ubi dicit: dudet quisꝗ ur̃m
aduersus alterum negotiũ habens iudican ab iniquis &e ñ
apđ scõs ÷ & paulopost Scłana inquit iuditia si habue¬
ritis: qui conteptibiles st̃ ineccłia hos collocat&e ad reueren

Expanded text:
quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fateatur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia si habueritis,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinate dare elemosinam: a se ipso debet inciꝑe. & eam
sibi pͥiũ dare: Est enim elemosina: opꝰ miscdiȩ Uerissimeq
dictũ ÷ Miserere aminȩ tuȩ : placens dõ ꝓpter hoc renas¬
cimur ut dõ placeamꝰ : cui merito displicet qđ nascendo con¬
traximus: Hec ẽ. pͥma elemosina: quã nob̃ debennis. ut nos
ipsos miseros miserantes: dĩ miscdiã requiramꝰ & iustũ iudi¬
tium eius confitentes. quo miseri effecti sumꝰ: dequo dicit
apłs: Iutditium quidem exuno in condẽpnationẽ: &e mag¬
nȩ canitati eius grãs agentes: dequa idẽ ipse dicit gr̃ȩ p̾¬
dicator Comm̃dat autem ds̃ suam caritatem ninob̾. qm̃¬

Expanded text:
ordinate dare eleemosynam a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nos ipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus, justum judicium ejus confitentes, quo miseri effecti sumus, de quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem . Et magnae charitati ejus gratias agentes, de qua idem ipse dicit gratiae praedicator: Commendat autem suam dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ̃m m̃tiri uenitas non potest Quẽ uero ȩuangłu lateat
auditorẽ siue latorem : quis dixerit ego sum uentas: Q
cum docuisset orationẽ ÷ hanc in ea positam sententiã
uehem̃ter cõm̃dauit dicens: Si enim diiseritis hominib
peccata eorum ÷ diittet uob̃ pat̃ ur̃ cȩlestis delicta ur̃a¬
Si aut̃ non dimisentis hominib nec pat̾ uicter dimittec
uob̃ peccata ur̃a Adtam magnum tonitriuł qui non ex¬
ꝑgiscitur : nondornnit : s mortuus ẽ: & tam̃ potens est
ille etiã mortuos suscitare:

Expanded text:
quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero Evangelii lateat quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et Si autem non dimiseritis hominibus, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . Ad tam magnum tonitruum qui non expergiscitur, non dormit, sed mortuus est. Et tamen potens est ille etiam mortuos excitare.
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ dĩ: quo quidẽ sedebet omĩs sidelis extende & huma¬
num animũ adhunc affectum orando dm̃ secũq agendo
luctandoq ꝑ ducere : tam̃ quia hoc tam magnum bonum.
tante multitudinis non ẽ. ꝙ tam credimꝰ exaudiri. c̃ in
oratione dr̃ : dimitte nob̃ debita nra sic̃ & nos dimittimus
debitorib nr̃is : ꝓcul dubio uerba sponsionis huiꝰ implent᷑.
si homo qui nondum ita ꝓficit ut iam diligat inimicum:
tam̃ ꝗdo rogatur ab homine qui peccauit in eum. ut ei
dimiitat dimittit ex corde : quia &e iam sibi roganti uult
utiq dinniti cũ orat. & dicit. sicut & nos dimittimꝰ rogantib
debitoribus nr̃ĩs id ẽ. sic dimitte debita prã rogantib nob̾
inquẽ peccauit hominẽ rogat si peccato suo mouetur ut
roget : non est adhuc deputandus mimicꝰ. ut eũ diligere
sit difficile. sict̃ iliffiale erat quando immicicias exercebar:
dimittit. nullomodo existimet adño sua peccata dimitti:

Expanded text:
filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis ddebitoribus nostris , procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex corde, quia etiam sibi roganti vult utique dimitti cum orat et dicit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, sic dimitte dehita nostra rogantibus nobis, in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. dimittit, nullo modo existi met a Domino sua peccata dimitti,
Abbreviated transcription (Latin):
ane &ui sccberatissime
luiuunt: Neo cũ tales sint uitam moresq corgunt. &
a it̃ umũsa facinora & flagitia sua elemosinas frequentare
noncessant frristra sibi idõ blandiuntur qm̃ dñs ait Da¬
teel emosinam & omĩa munda st̃ uob̾ hoc enĩ quã late pa¬
deat : non intelligant: S ut intelligant adtendant qͥb
dixerit. nẽpe mȩuangło scriptũ ÷ Cũ loqueret᷑: rogauit illũ

Expanded text:
e qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frustra sibi ideo blandiuntur, quoniam Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hoc enim quam late pateat non intelligunt, sed ut intelligant, attendant quibus dixerit, nempe in Evangelio sic scriptum est: Cum loqueretur, rog
Abbreviated transcription (Latin):
fiat qđ dicit᷑ Ncꝑhoc ad omĩa que utili miscdĩa fiunt.
ualet qđ chñs ait . Pate elemosinã. & ecce omĩa munda st̃ uob
Non solum gͦ quidat esurienti cibum. si cienti potum. nudous¬
timentũ. ꝑegrinanti hospitium. sugienti latibulum. ego
uł incluso uisitacionẽ captiuo redẽptionẽ. debili subuecti¬
onẽ. ceco dechictionẽ. tristi consolationẽ. non sano medeli
genti: uerum eciam quidat ueniã peccanta: elemosinam
dat. & qui em̃dat uerbẽ in quo potestas dturaul chos
cet᷑ aliqua disciplinani ⁊ & tam̃ peccatũ eiꝰ quod abillo les
aut offensus ẽ. dimitit ex corde: uł orat ut ei dumita ur
non solum in eo qđ dimittit atq orat: uerũ aeiam io
ꝗđ corripit &e aliqua em̃ datoria Pena plestit elemosinan
dat : quia miscdiam p̃stat: Multa enĩ p̃stant̾ iniuos
quando corum consulitur utilitati: quia ipsi sibi in ues¬
untur eẽ in umci Amia uero illorum potiꝰ illi quoso
uicos putant: de reddunt ertando mala ꝓhonis: cum

Expanded text:
a fiunt, valet quod Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum autem qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subjectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelamdigenti, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qucet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus quod ab illo laesus vel offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur; non solum in eo quodquod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
foris ẽ. &iã qd̃ intus ẽ. id fecit : Ueruntam̃ qd suꝑ ẽ. da¬
te elemosinã. & ecce omĩa inunda st̃ uob̃. ¶ ta ne hoc in¬
tellecturi sumus. ut phariseis non habentibus fidem xp̃i :
&eiam sinon in eum credid̾int ut renati fuerint exaqua &
sp̃u munda st̃ omĩa tantũ si elemosinas dedint. sicut isti eaᷤ
dandas putant cum sintĩmundi homines qͦs non mundat
fides xp̃i de qua scriptũ ẽ. mundans fide corda eorum. &
polluta st̃ eorum mens &e conscientia : Qͦmͦ gͦ. phanseis omĩ
munda essent. si elemosinas darent᷑. & fideles ñ eẽnt:. si in xp̃m

Expanded text:
id quod intus est fecit? Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Itane hoc intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut isti eas dandas putant? cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est, Mundans fide corda eorum ; epolluta sunt eorum et mens et conscientia . Quomodo ergo Pharisaeis omnia munda essent, si eleemosynas, darent et fideles non essent? Aut quom
Abbreviated transcription (Latin):
torium quanto magis minꝰ ue bona ꝑeuntia dilexenintꝰ.
tanto tardiꝰ ciciꝰq saluari Nontam̃ tales de qualibus dictũ
ẽ. quod regnum dĩ non possi debt̃ nisi conuenient᷑ pemtenaib
eadẽ ciina remittant᷑: Conuenient̃ aut̃ chxi: ut stenles
melemosinis non sint. quibus tantũ tribuit scriptura di¬
uina : ut earũ tantũ modo fructũ. se mputaturũ p̾minti&e
dñs dextris ⁊ earum tantum mͦ sterilitatẽ sinistris : qndo¬

Expanded text:
torium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, torium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantumm
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ignis ꝓbabit: Est gͦ quidã ignis tẽptacio tribulationis
dequo aꝑte alio loco scrptum est: Uasa figuli ꝓbat for¬
nar: & homines ustos tẽptatio tribulationis Iste ignis
fidelibus uni scilicet cogitanti que st̃ dĩ quomͦ placeae. dõ.
lapides p̃ciosos: alten autem cogitanti ea que st̃ mindi.
quo modo placeat uxori: idest edificanti. suꝑ idem fundamtũ
ligna fenum stipulam: Illuis enim opꝰ ñ exuritur: quia ea ñ
dilexit. quorum amissione qucietur Exuritur aut̃ huius:
alterutra conditione ꝓpostta õ ñeis potiꝰ carere mall& quã
xp̃o: nectimore ainitendi talia desent xp̃m: quam insdo¬
leat dum amntit: saluus ẽ. quidẽ sic tam̃ quasi ꝑ ignem. qi¬
neq consiunit sundam̃ti stabilitate atq incorruptione mu¬
nitum: Tale aliquid &eiã post hanc uitam fier in credi¬
bile non est: & utrum ita sit : quen potest & aut inuemi¬
.ri. aut latere. nom muillos fideles ꝑignem quendam purga

Expanded text:
onis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucietur; exuritur autem opus hsunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: qneque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere nonnullos fideles per ignem quemdam purga
Abbreviated transcription (Latin):
peccati Inactione aut̃ penitentiȩ ubi tale cõmissum est :
ut his qͥ cõmisit. Axp̃i ceiã corpore saparet᷑: Non tam consi¬
danda ẽ. mansura tẽporis: quã doloris Cor enim contritũ
& humiliatũ: ds̃ non ꝑnit: uenĩ quia pleruĩq dolor alte¬
nus cordis. occultis ÷ alten : nec maliorũ noticiã ꝑ uerba¬

Expanded text:
peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ambo ꝑ eum transeant. id est & qui edificat suꝑ hoc fun¬
dam̃tum. aurũ argentum lapides p̾ciosos. & qui edificat
ligna. fenum stipulam Cum enim hoc dixisset aduiit:
Unius cuiꝰq opus quale sit ignis ꝓbabit: Sicuiꝰ opus man¬
serit qđ suꝑ edificauit ÷ mercedem accipiet: Sicuiꝰ opus¬

Expanded text:
ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc funambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
ranum dĩ possidebunt: Si eium &lam inistis ꝑseue¬
sima & aꝑtissima testimonia falsa eẽ. non possunt. illud quod
stipulam : dehis enim dictum ẽ. qđ per ignẽ saliuennt. qm̃
fundam̃ti mento non ꝑibunt: Sic est intelligendum: ut his
manifestis non inueniatur eẽ. contrarium: Ligna quippe
& fenum & stipula: non absuirde accipi possunt rerum¬
scłarium quam uis licite concessarum: tales cupiditates
ut amitti sine dolore non possunt animi: Cum aut̃e iste
dolorurit: si xp̃c incorde fundam̃ti habet locum. id est
ut ei nchil ante ponat᷑: & malit homo qui tali dolore
urtar. rebus quas ita diligit magis carere quam ap̃o per
ignẽ fit saluus Si aut̃ res ciꝰmodi temporales. ac scłares
tempore temptationis maluerit tenere quã xp̃m : eum
infundam̃to non habuit qr hȩc pͥore loco habuit: cum
edificio pͥus non sit aliquid fundam̃to: Ignis enim de quo
eo loco ẽ : loquutꝰ apłs paulus : talis debet intelligi ut

Expanded text:
regnum Dei possidebunt . Si enim etiam in istis persevessima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod sfundamenti merito non peribunt. Sic est intelligendum, ut his manifestis non videantur esse contraria. Ligna quippe et fenum, et stipula non absusaecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tota. neo ulla pars eiuis uult se coli ꝓdõ nec cuiquã eẽ ds̃ ꝑ¬
neretur antȩ eccłiã : quia et ipse ad eccłiam ꝑtoneret. inilla eiꝰ
parte que incolis ẽ: Nec hab̾ec tẽplum : sed etiam ipse teplũ
plum habet: Neq enĩ aliud templum eiꝰ & aliud templum
td̃ ẽ : cum idem dicat apłs: Nescttis qx teplum dĩ estis: dd

Expanded text:
tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus ptota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum a templum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod
Abbreviated transcription (Latin):
scã cõmemorat᷑ excłia unde dat᷑ intelligi: iationalẽ creaturam
adiherłm lib̃am ꝑtinentem post cõmemorationẽ ꝯeatoris: id
ẽ. sũme illiꝰ trnitatis fiusse subdendam: Qm̃ qͥeqͥd de homine
ep̃o dictũ ẽ: adimitatẽ ꝑsonȩ unigeniti ꝑtinet Rest itaq
confessionis ordo poscebat: ut trinitati subiungeret᷑ eccłias.
tamꝙ habitatori domꝰ sua: & dõ tẽplũ sium & conditoris cuiitas
sua: que tota hic accipienda ẽ: Nonsolum exparte quapere¬
grinatur in t̾ris: asolis ortu usq ad occasum laudans irom̃ dñi.
& post captiuitatem uetustaas cantans canticum nouum:
uenim etiam exilla que incglis semꝑ &x quo concdta ẽ. cohesit
dõ: nec ullum malum sui casus exꝑta ẽ. hȩo inscĩs angłis
beata ꝑsistit: & suȩ parti ꝑegrnanti sicut oportet opitulat
Quia utͣq una erit consortio ȩt̃ñitatis : & nunc una ẽ uin¬
cło caritatis que tota instituta ẽ. ad colendũ dnĩ: Unde ne

Expanded text:
sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑierat. & inuentũ ẽ: Excepto quippe baptismatis mu¬
ne ᷑ qͣđ contͣ peccatũ originale donatũ est : ut qđ generati¬
one adtͣctũ ÷ regeneratione detͥhatur: & tam̃ actua qͦq
peccata quecũq corde ore oꝑe: cõmissa inuenerit tollit:
hac gͦ. excepta magna indulgentia. unde incipit hominis
renouatio: in qua soluitur omĩs ieatus ⁊ ingenerat᷑. & ad ditꝰ.
Ipsa etiam uita cet̾a iã nitione utentis etatas: quantalibet

Expanded text:
ierat, et inventum est. Excepto quippe baptismatis munere, quod contra peccatum originale donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Rediuit᷑ a quib dam etiam hii qui nonĩ xp̃i non
relinquunt. & eiꝰ lauachro inȩccłia baptizant᷑: nec ab ea
ullo scisinate uł heresi p̃cidunt᷑. in quantis lib&e scelerib uiuant.
quȩ nec̃ diluant penitendo. nec elemosinis redimant. sed in
eis usq adhuiꝰ uitȩ ultimũ hiem ꝑtinascissime ꝑseuerent
saliu futuri ꝑignẽ. licet ꝓmagnitudine facinorũ flagitiorũq
diuturno: non tamen ȩt̃no igne puniri: S qui hoc cre¬
dunt. &e tam̃ catholici st̃: humana quadã beniuolentia
michi falli uidentur: Nam scrptura diuina: aliud consul¬
ta respondit: Librum aut̃ de hac questione conscripsi cinꝰ
titulus ÷ defide & oꝑibus Ubi scdm senpturas sc̃ãs quan¬
tum dõ uiuante potu demonstraui : eam fidem saluos
facere. quã satis euident̃ exp̃ssit paulus apłs dicens In xp̃o
enim iħu ÷ neq circuncisio quiq ualet. neq p̃putiuĩ: sed
tur: ꝓculdubio scdm iacobũ ałłm mortua ẽ. in semet ipsa:

Expanded text:
uam, a quibusdam, etiam hi qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisecundum Jacobum apostolum, mortua est in semetipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ discrimine. quando sine crimine nesciunt᷑ : ¶Magis opꝰ:
uelud: angłm lucis. ne fallendo ad aliqua ꝑnitiosa se
ducat. Nam quando sensus corporis fallit : m̃tẽ uero
ñ mouet auera rectaq sententia. quaquisq uitam fi¬
delem gerit. Nullite. mreligione ꝑicłm. uł cũ se bonũ
singens ea facit : siue dicit que bonis angłis congru¬
sus aut morbidus Cũ uͦ ꝑ hȩc aliena. ad sua incipit du¬
cere: tunc eũ discib̾cere nec ire pꝰ eũ magna et neces¬
sana ugilantia ẽ. Sed quotus quisq honiuũ idoneus
est: omis mortiferos dolos eiuis euadẽ nͥ regat atq tueat᷑
ds̃: & ipsa huiꝰ rei disficulta ad hoc ẽ. utilis: ne sĩt
spes sibi quisq aut homo alt̾ alteri⁊s ds̃ suis omibus
Id enim nob̾ potiꝰ expedire prorsus piorũ anbigit ne

Expanded text:
cum discrimine, quando sine crimine nesciuntur? CAPUT LX. cum discrimine, quando sine crimine nesciuntur? CAPUT LX. se ut angelum lucis, ducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congrusus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigit ne
Abbreviated transcription (Latin):
tia uideantur. ¶ Itẽq angłi quis explicet cũ qualibus cor¬
porib apparuerint hominibus ut non solum ceruerens
uerũ etiã tangerent᷑. & rursus ñ solida coͣpulentia .s. spi¬
s. iit̾ in animo hominis cetã ipsi ibidem constituti: sicut senꝑ
me Non enĩ ait qui loquebatur adme s mine Ut
appareant & in somnis: e collocant᷑ more somniorũ. ha¬
bemus quippe: in euangło. Ecce angłs dñ. apparuit
illi insomns dicens. Pis enĩ modis: uelut in dicant se
angłi contrectabilia corꝑa non hab̾e: facuntq. difficillimã
questionẽ : quomͦ patres eis pedes lauerint. quo mͦ iacob cũ
augło tam solicda contrectacione. luctatꝰ sit Cum ista que:¬
runt᷑ & ea sicut potest quisq coniectat : ñ inutilit̃ exer¬
centur ingenia. si adhbeatur disceptacio modãta &e ab¬
sit error opinantiũ se scire qđ nesciunt: Quid enim opꝰ:
nt lȩt atq huiꝰ modi affirm̃tur uł negentur uł definant᷑

Expanded text:
icatur. Itemque angeli quis explicet cum qualibus corporibus apparuerint hominibus, ut non solum cernerentur, verum etiam tangerentur; et rursus non solida corpulentia, sed spised intus in animo hominis, etiam ipsi ibidem constituti: sicut scripme : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potest, quisque conjectat, non inutiliter exercentur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim opus est ut haec atque hujusmodi affirmentur, vel negentur, vel definiantur
Abbreviated transcription (Latin):
& quã uis deillis sit ueracit̃ dictũ quotqͦt spũ dĩ agunt᷑.
hii filui st̃ dĩ: sic̾am̃ sp̃u dĩ excitant᷑ & tamq filii dĩ ꝓficunt
addm̃. Ut etiã spĩ suo maxime ad grauante corruptibili cor¬
pore tamq filii hominis in quibꝰdam humanis motibus deficiant
ad se ipsos & idõ peccent: Int̃ est quidẽ : quantũ. Neq enim
quia peccatũ ẽ. omẽ crim̃: idõ crim̃ ẽ. & iam om̃e peccatũ: Itaq
sc̃orum hominum uitã quã diu in hac morte iuuit᷑. in ueniri

Expanded text:
guntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in
Abbreviated transcription (Latin):
hic geritur Quia nec in reb gestis eiꝰ ẽ: si in finẽ scłi gerendis
accipi potest : qđ uiuos &e mortuos uidicabit. siue ut uiuo
nitelligimus quos hic nondũ mortuos: s adhuc inista car¬
ne iuuentes inuenturꝰ ẽ. eiꝰ aduentꝰ Mortos aut̃ quide ca¬
pore pͥusquã ueniat exierunt : uł exitur sunt: siue mortuos
ti aut̃ uidicabunt᷑ Aliquando enĩ uiditiũ dĩ ponit᷑ inmalo:¬

Expanded text:
hic geritur, quia nec in rebus ejus gestis est, sed in fine saeculi gerendis. accipitur, quod vivos et mortuos judicabit. Sive vivos intelligimus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos autem qui de corpore priusquam veniat, exierunt vel exituri sunt. Sive vivos ti
Abbreviated transcription (Latin):
affirmare quid possumus nisi qđ nullus mea malus est
Nec qͥsq deinceps deilla cecidit aut cascrꝰ ẽ: ex quo ds̃
angłis petcaritibiis ñꝑeꝑcit sic̃ scribit apłs paerust. sed
carconbus ualiginis inferire trudens tͣdidit inudicumi
puniendos seruari: Quomꝰ aut̃ se habeat. beatissima illa
& suꝑna sotietas que ibi sint differentiȩ ꝑsonarũ: ut cum¬

Expanded text:
affirmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginiincertum. Quomodo autem se habeat beatissima illa et superna societas, quae ibi sint differentiae praepositu
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ non uiolentia potestatis opp̃ssus & uictus : qm̃ ipsum
sine ullo peccati merito imquissime occidat. ꝑ ipsum iustis
miseranda necessitate s miserante potiꝰ uolũtate suscep¬
tũ ẽ: ut unꝰ peccatũ tolleret mundi sicut unꝰ peccatum
misit inmundũ hoc ẽ. unu̾sũ genꝰ humanu. isi¬

Expanded text:
titiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum titiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ulmiseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est in universum genus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis baptrabant᷑ : aquo & ipse baptizat᷑.ẽ. s quodã
p̃cdirsorio illiꝰ mministerio qui dicebat parate uiã dño hiuc
uni in quo solo renasci poterant ꝑ abant᷑ huiꝰ enĩ baptismũ
ẽ. non inaqua tantũ sic̃ fuit ioħis uerũ etiam inspũ scõ.
ut de illo spũ scõ regeneret᷑ : qͥsqͥs in xp̃m credit. de quo
xp̃s generatꝰ : regeneratione ñ eguit Unde uox illa pa¬
tris quȩ suꝑ baptiratũ. sacta ÷ͥ ego hodie genuide non unum
illum temporis diem quobaptidatꝰ ÷ s inmutabilis ȩc̃nitatis osten¬
dit ÷ ut illũ hominẽ adunigeniti ꝑsonã ꝑtinere monstraret:
Ubi enĩ dies nec estñi fine inchoatur : nec initio crastini t̾mi¬
nat᷑ semꝑ hochernꝰ est: In a qua gͦ baptizari uoluit aioħe
non cit eiꝰ iniqͥtas ulla dilueret᷑: sut magna cõm̃daret᷑
humilitas Ita qͥppe nichil ineo baptismum qđ abluerẽt:
sic̃ mors nichil qđ puniret inuenit : ut diabolus ueritate uis¬

Expanded text:
Joannis baptizabantur , a quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuit Joannis, verum etiam in Spiritu sancto ; ut de illo Spiritu regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate jus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. par: & int̾se uniu̾sis intellectualib creaturis. & cũ suo
creatore Que pax p̃cellit ut dictũ ẽ. omnẽ intellectum:
sed utiq nm. non eorum qui semꝑ uident facien patris
Nos aut̃ ꝗtus cũq sit in nob̃ intellectus hiłnanus expartẽ
mus: tc̃ quẽ admodũ & ipsi uidebimus facie acdfaciem Tantãq
pacẽ habebimus gͣ eos quãtã & ipsi gͣ. nos : quia tantũ eos dilec¬
turi sumꝰ: quantu abeis diligim̃: Itaq pax eorũ nota nob ent.
quia & nrã talis actanta erit nec p̃cellet tẽ intellectũ nr̃m
Dĩ uero pax que illic ẽ. gͣ eos: & nr̃m & illorũ intellectũ sine

Expanded text:
est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum, qui semper vident faciem Patris . Nobis autem quantuscunque sit intellectus humanus, ex parte imus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sin
Abbreviated transcription (Latin):
re humano. integritas illiꝰ ciuitatis expectet: ꝙ pt̃ hoc
ait apłs: instaurare omĩa in xp̃o que in celis sunt & que
in t̾ris impso: Instaurant᷑ quippe que incęlis st̃: cũ io
qđ inde in angłis lapsum ẽ. ex hominib reedditur. Inctau¬
rantur aut̃ que int̾ris st̃: cum ipsi homines qui p̃destinati
st̃ ad ȩc̃nã uitam acorruptionis uetustade renouantur:
Ao si ꝑ illud singłare sacrificium in quo mediator est: inmo¬
latus : qđ unum miltȩ in lege uittime figurabant: Pac¬
ficantur cȩlestia cũ t̾restribus: & t̾rest̾a cũ celestib: Qm̃
tare & ꝑ eũ reconciliare omĩa in ipsum. pacificans ꝑsangui¬
nem crucis eiꝰ : siue que in celis sunt. siue que int̾ris. Pax
ista p̃cellit sicut ẽ. scriptũ omnẽ intellectũ: neq scorl a nob̃
nisi cũ ad eandẽ uenerimus potest Quomͦ enimꝰ pacificant᷑
celestia nisi innob. id ẽ: cosdando nob̾cũ: Nam ibi semꝑer

Expanded text:
civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris . In ipso instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod in angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam onciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper
Abbreviated transcription (Latin):
misterũ com̃dauit. eomͦ ut intelliganus. uichil aliud
eẽ. inxp̃o baptismũ: nisi motas xͥ. similitudinẽ: Nichil
aut̃ aliud mortẽ xp̃i crucifixi : nͥ remissionis peccati si¬
militidinẽ: Ut quẽ ad modũ uullo uera mors facta ẽ:
ita ninobis uera remissio peccatorñ & quẽ ad modũ
millo uera resurrectio: ita in nob̃ uera uistiicatio
Ait enĩ: Quid gͦ. dicemꝰ ꝑmanebimꝰ inpeccato ut grã

Expanded text:
o, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dici sint tam̃ illic arthangłi: & utrum idem archangłi
nominent᷑ uirtutes: atq ita dictũ sit. Laudate eũ oms
cȩlestem societatẽ iudetur apłs eẽ cõplexis elicendo. se
sedes. suis dñationes siue pͥncipatus sue potestates. diã¬
qui possunt. sitam̃ possint ꝓbare quedicutit E gome
S

Expanded text:
dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omncoelestem societatem videtur Apostolus esse complexus, dicendo, Sive Sedes, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestatesqui possunt, si tamen possunt probare quod dicunt. Ego me s
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis grã non confert᷑ minua sartina in ipsa sua ęt̃na dãp¬
natioẽ p̃merentur : sicogerent᷑ abinitio generis humani
omiũ p̃cedentiũ parentũ suorũ. originaliter peccata contͣ¬
here. & penas ꝓcis debitas pendẽ : an aluid aliqͥd de retanta
inscriptuns scĩs diligenaꝰ ꝑscruptatis. atq tͣctatis: ualeat uł

Expanded text:
nerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere et poenas eis debitas pendere. An aliud aliquid de re tanta Scripturis sanctis dilig
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. qi nimortẽ ipsi bapttati sumꝰ: ꝓfecto ce paruuli
qui baptirantur inxpõ padato moriunt᷑: quia imortẽ ipsi¬
& ipñ baptirantur: Hullo enĩ excepto dictũ ẽ. quicũq bap¬
tizati sumꝰ inxp̃o iħu inmnortẽ ipsi baptiati sumꝰ: & idõ dic¬
tum ẽ. ut ꝓbaret᷑ mortuos nos eẽ. pectato Cui aut̃ peccato
paruuli renascendo moriantur. nͥ qđ nascendo traxerunt:
Aoꝑ hoc &iam adipsos ꝑtinet: qđ sequit᷑ dicens. Consepulti
enĩ sumꝰ illi ꝑbaptisinũ inimnortẽ: ut quẽ ad modũ surrex̃ ꝓpc̃¬

Expanded text:
peccato, quia in morte Christi baptizati sumus, profecto et parvuli, qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est: Quicunqe ipsius baptizati sumus, et ideo dictum est, ut probaretur mortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit C
Abbreviated transcription (Latin):
noxios dãpnationi facit Erã uͦ ex multis delictis iustifi¬
cat hominẽ : qͥ p̃t̃ illud unũ qđ cõmunit̾ cũ omĩb
originalit tͣxit. sua quoq. ꝓpͥa multa cõmisit Uenĩ¬
tam̃ qđ paulo post dicit Sicut ꝑ uniꝰ delictũ inonis
homines ad cõdẽpnationẽ: ita ⁊ ꝑ uniꝰ iusticiã in om̃s

Expanded text:
 ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justificationem in
Abbreviated transcription (Latin):
insepultura in surrectiõe t̃cio dic mascensionẽ incȩlum.
d sede ad dexterã patris: ita gestũ ẽ. ut his reb non mustice
tantũ dictis s &iã gestis configuraret᷑ uita xp̃iana: que hic
gerit᷑ Nã ꝓpt̃ eiꝰ crucẽ dictum ÷ͦ qui aut̃ iħu xp̃i sunt : carniẽ
suã crucifixert̃ cũ uicus & concupiscentus: Propt̃ sepulturã.

Expanded text:
in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Jesu Christi sunt, carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
cutione uł oꝑe: quia etiã ꝑfingłarẽ numerũ pluralis numerꝰ
significan solet: sic̃ ait ille utrũq armato milite complent:
quã uis hoc maltis militibus fecerint & m̃nr̃ĩs latens legitur:
Ora gͦ. ad dñm ut auferat a nob̾ serpentem: Non ait serpen¬
tes. qͦs patiebat᷑ popłs ut hoc diceret: & innumerabilia talia:
Cũ uͦ & illud originale unũ plurali numero significat᷑ quondo
remissione peccati : illa econtͣrio loquutio qua ꝑ plurarẽ sig¬
nificat᷑ numerꝰ singłaris sicut in ȩuangło herode moraio dictũ
ẽ. mortiu st̃ enĩ. quiquerebant ammam pueri ñ dictũ ẽ. mortu¬
us ẽ: & in exodo fecert̃ inquit sibi dõs aureos: cũ unũ ui¬
tulum fecennit tantũ deqͦꝰ dixert̃: hust̃ dũ tui isrł: qui

Expanded text:
opere; quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari solet: sicut ait ille, « Uterumque armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quandremissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransut ꝓpt qđ etiam pariuili baptirant᷑. possint intellige
plura peccata : suinũ ipsum in sua qͣsi m̃bra diuidat᷑ singła:
nã et suꝑbia illic ẽ. quia homo insua potiꝰ eẽ. quã in dei
potestate dilex̃ & sacrlegiũ: quia dõ ñ credidit & ho¬
micidiũ : quia semet ipsum p̃cipitauit inmortẽ: & forni

Expanded text:
r quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illie, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia seme
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiit : atq tãmagnũ ÷ ut in eo mutaret᷑ & conuerteret᷑
innecessitatẽ mortis humana nat᷑a. Repꝑiunt᷑ sicut supra dis¬
seruimꝰ plura peccata: ialia parentũ: que ae si non ita posst̃
mutare nat᷑am reatu tam̃ obligant filios: nͥ gracuita grã &¬
ed depeccatis aliorũ parentũ quib ab ipso ad ã usq

Expanded text:
ertransiit, atque tam magnum est, ut in eo mutaretur et converteretur ertransiit, atque tam magnum est, ut in eo mutaretur et converteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata et alia parentum, quae qui etsi non ita possunt mutare naturam, reatu tamen obligant filios, nisi gratuita graed de peccatis aliorum parentum ab ipso Adam usque
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos obligan non solũ pͥmorũ hominũ s etiã suorum
dequib ipsi nati st̃: non inꝓbabilit̃ dicit᷑: Illa qͥppe diuina
sententia Reddã peccata patrũ infilios: tenec eos utiq anteꝗ
ꝑcregienationẽ. ad testanĩtũ nouũ uicipiant ꝑtinere: Qđ
testam̃tũ ꝓfetabat᷑. cũ diceret᷑ ꝑ rezechilem non accepturos
filios peccata patium suorũ. nec ultenꝰ futurã inisrł parabolã
illam. Patres manducauerẽ uuã acerbã: & dentes filiorũ obsta¬
puerunt: Idõ enĩ qͥsq renascit᷑ ut soluat᷑ ieo qͥcqͥd peccati ẽ.
cũ quo nascitur: Nec Ihpeccata que male agendo postea cõ¬
uitiosa ẽ. generatio: usq adõ. ut ce iã delegitimo matrimonio
ꝓcreatꝰ dicat: Inimquitatib conceptꝰ sum : & inpetcatis
mat̾ in ea me inutero aluit Neq hic dix̃ iminiquitate uł
inpeocato: cũ & hoc recte dici posset. s iniuitates & pec¬
cata dicere maluit Quia ⁊ millo uno qđ inomĩ homines ꝑ¬

Expanded text:
 non solum primorum hominum sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt, non improbabiiiter dicitur. Illa quippe diuina sententia "Reddam peccata patrum in filios" tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Nouum incipiant pertinere. Quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem non accepturos filios peccata patrum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt . Ideo enim quisque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur: nam peccata quae male agendo postea comvitiosa est generatio; usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat: In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis ml peccato, cum et hoc recte dici possit, sed iniquitates et peccata dicere maluit. Quia etiam in illo uno quod in omnes homines p
Abbreviated transcription (Latin):
fillum. tq. filluntur. oiscrioresq sc̃ cũ iitiendo fali
qua cũ itientibꝰ credendo falluntur: Usq adeo tame
rationabilis natura refugit falsitatem: & ꝗtum potest deuitat
errorem. ut filli nolint & iã qͥcumq amant fallere Non enĩ
sibi qͥ m̃titur uidet᷑ errare. s alium inerrorẽ mitere creden¬
tem sibi. & ineare qͥdẽ ñ errat ꝙͣ m̃datio contegit si nouit ip¬
se qđ uerũ sit S in hoc fallit᷑ qđ putat sibi suũ ñ ob eẽ.
m̃datiũ. cũ magis facienti ꝗ patienti obsit omẽ peccatũ¬
de qua iã grandẽ librũ cũ respondendi necessitas nosuge¬
ret. ab solumꝰ utrũ ad officiũ hominis usti ꝑtinoe aliqñdo

Expanded text:
fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatumde qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
teo ñ nullis errare ꝓfuit aliꝗdo: s in uia pedũ ñ inuia moꝵ
Nam nob ipsis accidit ut in quoda biuio falleren. ut ñrenꝰ¬
peũ locũ ubi oppiens cransitũ nrm. donastitarꝰ mauꝰ armati
fubsi derat Atq ita factũ ẽ. ut eo qͦ cendebamꝰ ꝑ duui. circui¬
tu ueniremꝰ: cognitisq insidiis illorũ. nos gratularem̃ erris¬
se: atq inde gras ageremꝰ do: Qͥs gͦ uatorẽ sic errantẽ. sic
n erranti latroni preponere dubitauerit: & fortasse ido
apq illũ sumũ poetam. loquens qͥdã miser amator: ut ua
ed diligentiꝰ considata ueritate. cũ aliud sit
nichil etrare qua uer putare qđ falsu. ẽ. falsuq qd
uerum c. uł certũ bab̾e ꝓ incerto. incertũue ꝓcerto. sius aer¬
ũ uł falsũ. siue sit uer: idq tã sit in animo deforine. aco
indecens. ꝗ pulchrũ & decorũ ec̃. sentimꝰ. uł in loquendo. uel
mad sentiendo est est. non. non. ꝓfecto & obhoc ipsiret
necessariꝰ: Absit ut talis sit illa uita: ubi annnie nrĩ mli

Expanded text:
onnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et nonus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vided diligenil sit errare quam verum putare quod falsum est, falsum quod verum est: vel certum habere pro incerto, incertum vero pro certo, sive falsum sive sit verum: idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum atque decorum esse sentimus vel in loquendo, vel in assentiendo est est, non non; profecto ob hoc ipsum est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dõ beatitucdine & sc̃itate ꝑmansit Neq em̃ exuno angło
lapso atq dãpnato ceteri ꝓpagat st̃ ut eos sict̃ liomines ori¬
ginale male obnoxie successionis uincłis obligaret: ate. uni¬
uersos traheret addebitas penas. S eo qͥ diabolus fastꝰ ẽ. cũ
sociis impietatis elato. & ipsa cũ eis elatione ꝑstrato: ceter pia
obecdhientia dño cohesert̃. Acripientes &eiã qd illi ñ habuert᷑.
certã scientiã: q eẽnt de sua sempitña & mĩq casura stabilita

Expanded text:
dine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam sci
Abbreviated transcription (Latin):
collocauit Hinc pꝰpeccatũ exul effectꝰ: stirpẽ quoq suam
quã peccando inse tãq inradice uiciauerat pena mortis et dãp¬
nationis obtruix̃: ut qͥd qͥd ꝓlis exillo et siml clãpnata ꝑquã
peccauerat coniuge ꝑ carnalem concupiscentiam in qua in¬
obedientie pena similis retͥbuta est nasceret᷑. t̾heret oeigina¬
le peccatũ: quo tͣheret᷑ ꝑ errores doloresq diũsos adillud ex¬
tremum cũ desertoribꝰ angłis. uitiatoribꝰ. ⁊ possessorib ⁊ cã¬
sortib suis sine fine supplicium: Sic ꝑunum hominẽ pecca¬
tũ intrauit inniundũ: &e ꝑpeccatũ mors. & ita in om̃s homi

Expanded text:
collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes ho