comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ eẽ uidicii diem: cũ euangłiũ
p̃dicatũ fuerit in oĩb gentib. Quȩ
res ꝑtinoe ad scĩficationẽ nominis di.
Nenĩ ⁊ hic ita dictũ ẽ. adueniat reg.¬
nũ tuũ: qͣsi nc̃ d̾s̃ ñ regnet. S forte
qͥs dicat adueniat dictũ ẽẽ in t̾rã.
quasi uͦ ñ ipse etiã nunc regnoe in
t̾ra. sẽꝑq in ea regnauerit a constitu¬
tione mundi. Adueniat gͦ accipien¬
dũ ẽ: manifestet᷑ hominib. Quẽ ad.¬
modũ enĩ etiã p̃sens lux absens est
cȩcis. ⁊ eis qͥ ocłos claudunt: ita dei
bit ignorare dĩ regnũ: cũ eiꝰ unige¬
nitꝰ ñ solũ intelligibilit̾ s etiã uisi.¬
bilit̾ in hoĩe dñico de oelo uenerit.
iudicaturꝰ uiuos ⁊ mortuos. Post qđ
iudiciũ. idẽ. cũ discretio ⁊ separatio
iustoꝵ ab imustis facta fuerit: ita
inhabitabit iustos ds̃. ut ñ opꝰ sit
quẽ quã doceri ꝑhominẽ. s sint om̃s
ut scriptũ ẽ dociles dđo. Deinde beata
uta omĩ ex parte ꝑficiat᷑ inscĩs in

Expanded text:
Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat dictum esse in terram. Quasi vero non etiam ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei bit ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum parte perficietur in sanctis in
Abbreviated transcription (Latin):
ut tam̃ uerũ sit neminẽ iã utentẽ
uoluntatis arbitrio hic uiuere
sine peccato. Aquo enĩ usq ad unõ
apicẽ lex ꝑfici pot̃. nͥ a quo fuint
uniu̾sa diuina mandata: Sed
ineisdem mandatis ẽ etiã quod
iubemur dicere. dimite nobis
debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimittimus

Expanded text:
ut tamen uerum sit neminem iam utentem ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut in apłis hic uiuentib nullũ car-¬
nis motũ arbitrem᷑ spũi repugnas.¬
se. s hactenꝰ hic ista posse cõpleri.
qͣtinꝰ in apłis credimꝰ ẽẽ cõpleta. Pa
m̃sura scilicae ꝑfectionis humanȩ.
qͣnta in hac uita pot̃ eẽ ꝑfectio. non
eni dictũ ẽ ista in hac uita cõpleri
possunt. nã cõpleta ẽẽ in apłis credi.¬
mus. S dictũ ẽ sic̃ cõpleta in apłis
cõpleta st̃. Id ẽ quadã ꝑfectione
cuiꝰ capax ẽ istauita. ñ sic cõplenda
sunt in illa quã speramꝰ pace ple-¬
nissima qͣndo dicet᷑. ubi ẽ mors
contentio tua. Alio loco qđ inter
nͥ ad m̃surã daret᷑ sp̃s: ñ duplum
peter&e heliseus quã fuit in helia.
Itẽ qđ scriptũ ẽ. iota unũ ⁊ unus
apex ñ tͣnsice a lege donec omĩa
fiant: cũ exponerẽ dixi. nicħ posse
aliud intelligi nͥ uehem̃tẽ ꝑfectio.¬
nis exp̃ssionẽ. Ubi merito querit᷑.
utrũ ista ꝑfectio sic possit ĩ telligi.

Expanded text:
ut in apostolis hic uiuentibus nullum carut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uita conpleri possunt; nam conpleta esse in apostolis credimus\', sed dictum est: sicut conpleta esse in conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interpnisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum peteret Heliseus, quam fuerit in Helia. item quod scriptum est: iota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum exponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectionis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ primo ꝓpt̃ id qđ scriptũ ẽ.
beati pacifici. qm̃ ipsi filii dĩ uoca¬
bunt᷑. Sapientia in quã congruit
pacificis. in qͥb iã ordinata st᷑ oĩa.
nullusq motꝰ ad uersus tationem
rebellis ẽ. s cuncta obtẽperant
sp̃ui hominis cũ ⁊ ipse obtẽꝑat do̾.
Qđ merito mouoe quomͦ dixerĩ. non
enĩ cuiꝗͣ ꝓuenire in bac uita potest.
ut lex repugnans legi m̃tis omĩno
ñ sit in m̃bris.qͣndoqͥdẽ etiã si ei sic
resister& sp̃s hominis ut in nullũ
eiꝰ laberet᷑ assensũ. ñ iđo tam̃ illa
ñ repugnarce. Hoc gͦ qđ dictũ est
nullũ ee motũ aduersus motu re
bellẽ. recte accipi potest id nuno
agentib pacificis domando concu.¬
piscentiã carnis. ut ad istã pacem
plenissimã qͣndoq ueniatur. ẜinde
qđ alio loco cũ eandẽ sententiam
euangłicã repetens dixissem beati
adiunxi dicens. Et ista quidẽ in hac
uita cõpleri possunt. sic̃ cõpleta eẽ
in apło credimꝰ. sic accipiendũẽ. non

Expanded text:
um primo propter id quod scriptum est, « Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » ; Sapientia, inquam, congruit pacificis, in quibus jam ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperet Deo . Quod merito movet quomodo dixerim. Non enim cuiquam provenire in hac vita potest, ut lex repugnans legi mentis omnino non sit in membris. Quando quidem etiam si ei sic resisteret spiritus hominis, ut in nullum ejus laberetur assensum; non ideo tamen illa n repugnaret. hoc ergo, quod dictum est, nullum esse motum aduersus rationem rebellem, recte accipi potest id nunc agentibus pacificis domando concupiscentias carnis, ut ad istam pacem plenissimam quandoque ueniatur. Proinde quod alio loco, cum eandem sententiam euangelicam repetens dixissem: beatiadiunxi dicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uidere m̃tis cęcitas non potest.
constet hominẽ bestiis ex¬
cellerẽ. Int̾ multa quib ostendi
potest hominẽ ratione bestii
antecellere: hoc om̃ib manifestũ
ẽ. qđ beluȩ ab hominib domari.
& mansuetȩ fieri possunt. homuines
abeluis nullo modo.

Expanded text:
quem videre mentis caecitas non potest. constet homines bestiis antecellere. Inter multa quibus ostendi potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo modo.
Abbreviated transcription (Latin):
os euod so intelligit: com¬
p̾hendit se. Qđ aũt se cõp̃.¬
hendit: finitũ ẽ sibi. Et intellectꝰ
intelligit se. Ergo finitꝰ ẽ sibi. Nec
infinitus ẽẽ uułt ꝗͣuis possit: qͥa

Expanded text:
Omne quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; q
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ. Ybi nulla indi.¬
gentia: nulla necessitas. Ubi nul¬
lus defectꝰ: nulla indigentia.
Nullus aut̃ defectus in do. Nulla

Expanded text:
necessitatem. Ubi nulla indigentia, nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autem defectus in Deo: nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Certe non ẽ. acceptio ꝑsonarũ
apud dm̃. Quis ñ dico xp̃ianus
sed in sanus hȩc dicat: Appa.¬
reat itaq nob̃̾ in nr̃o capite
ipse fons qrẽ.: unde scdm uniꝰ¬
cuiꝰq m̃surã. se ꝑcuncta eius
m̃bra diffundit. Ea .gratia fit
ab initio fidei suȩ hom̃o qui cũq
xp̃ianus. qua grã homo ille ab
initio suo factus ẽ xp̃s. De ipso
spũ ⁊ hic renatꝰ: de quo. ẽ. ille
natꝰ. Eodem spu fit in nob̾ re.¬
missio peccatoꝵ: quo sp̃u factũ

Expanded text:
Certe non est acceptio personarum Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est Christus: de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissi
Abbreviated transcription (Latin):
filius di unicus ẽẽ cępit: Nonne
filiũ dei unicũ femina illa gr̃a
plena concepit: Nonne de spu
scõ ⁊ uirgine maria di filius
unicus nãtus ẽ. Non carnis cu¬
pidine. sed solo di munere:
Nunquid metuendũ fuit ne
accedente ȩtate homo ille libo
peccar& arbitrio. Aut ideo in
illo ñ lib̾a uoluntas erat : Ac
non tantomagis erat. quanto
Nempe ista omĩa siagulariter
admiranda ⁊ alia siqua eius
ꝓpria uerissime dici possunt.
singularit̃ in illo accepit hu¬
man̾a hoc ẽ nr̃a natura nullis
sius p̾cedentib meritis. Res¬
pondeat hic homo do si audoe
⁊ dicat cur non ego: Et si au¬
dierit o homo tũ quis es qui
respondeas đo: nec sic cohibeat¬
sed augeat impudentiã ⁊ dicat
quomodo audio tuquis es oho¬
mo: cũ sum quod audio. id est
homo. qđ ẽ ille de quo ago cur
non sun qđ & ille: At enĩ grã
ille talis ac tantꝰ ẽ. Cur diuersa
ẽ grã ubi natura cõmunis est:

Expanded text:
Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit? Nonne de Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est, non carnis cupidine, sed singulari Dei munere? Numquid metuendum fuit, ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeatsed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est?
Abbreviated transcription (Latin):
ere qđ ñ dico crediturũ sed som¬
naturũ neminẽ putaremus.
Scqđm ea scilic&e iudicari quẽq
mortuoꝵ. quȩ gesturꝰ fuerat
si tẽpore ꝓlixiore uixissoe: ita
quippe clarce inuictũ ẽẽ quod
dicimus grãm dĩ non scđm nie.
rita nr̃a dari. ut huic ueritati
contradicentes ingeniosi homi¬
nes. Hȩc ab om̃iũ aurib ⁊ cogi¬
lum̃ p̾destinationis ⁊ gr̃e ipse
saluator. ipse mediator dĩ ⁊ homi.¬
num homo xp̃s iħs. Qui ut hoc
ẽẽt. quib tandẽ sius uł operum
uł fidei p̃cedentib meritis natura
humana quȩ in illo. ẽ. cõparauit:
Respondeatur queso. ille homo
ut a uerbo patri coet̾no in unita¬
tẽ ꝑ sone assumptꝰ filius di uni.¬
genitꝰ ẽẽt. unde hoc meruit.
quod eiꝰ bonũ qualecũq p̾cessit:
Quid egit ante : quid credidit:
quid petiuit. ut adhanc iuesfa¬
bilem excellentiã pueniret:
N onne faciente ac suscipiente
uerbo ipse homo ex quo ẽẽ cepit.

Expanded text:
ere, quod, non dico crediturum, sed somere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et cogilumen praedestinationis et gratiae, ipse Salvator, ipse Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus: qui ut hoc esset, quibus tandem suis vel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? Respondeatur quaeso: ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid egit ante, quid credidit, quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniant contͣdi manifestissimã
grãm. Q nę maxiie appar&e in
paruulis. Quoꝵ cũ alii bapti.¬
rati alii ñbaptirati uitȩ huiꝰ ter¬
minũ sumunt: satis indicant mi¬
sericordiã ⁊ iudiciũ. Miscđ̾iam
quidẽ gratuitã. iudiciũ debitũ.
Si eñi iudicarent᷑ homines pro
meritis sue uitȩ quȩ ñ habuert̃
morte p̾uenti sed habituri eẽnt
si iuiuerent: nichil ꝓdesset ei qͥ
raptꝰ .ẽ. ne malitia mutaret in¬
tellectũ eiꝰ. nichil ꝓdesset eis qͥ
lapsi moriunt᷑ si ante morerent᷑.
qđ nullus dicere xp̃ianꝰ audebit.
Quocirea ñ debent fr̃s nr̃i qui
nob̾cum ꝓcatholica fide ꝑniciẽ
pelagiani erroris impugnant.
huic pelagiane intantũ fauere
opinioni qua opinant᷑ grãm dĩ
scđm merita nr̃a dari : ũt qđ illi
audire ñ possunt sententiã uerã
plane ⁊ antiquitꝰ xp̃ianã. raptꝰ ẽ.
ne malitia mutar& intellectũ
eiꝰ destruere moliant᷑. ⁊ id astru¬

Expanded text:
ut veniant contra Dei manifestissimam ut veniant contra Dei manifestissimam tiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judicium debitum. Si enim judicarentur homines pro meritis suae vitae, quae non habuerunt morte praeventi, sed habituri essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astru
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃a salute sollicita. His atq huiꝰ
modi doctor ille sententiis in ci¬
tholice fidei luce clarissima sa
aꝑteq testat᷑ usq ad huiꝰ corpors
depositionẽ peccandi ꝑicula temp.¬
tationesq metuendas: deinceps
nulla talia quẽquã ẽẽ passurum.
Qđ & si non testaretur. quando
de hac re xp̃ianus qualiscũq du.¬
bitarae: Quomodo igit᷑ homini
lapso ⁊ in eodẽ lapsu istã uttam
misere finienti atq inpęnas eun¬
ti talib debitas. quomodo inquã
huic non plurimũ sũ meq ꝓdessa
si ex hoc tẽptationũ loco priusꝗͣ
laberet᷑ morte raperetur: Ac
ꝑhoc si absit nimis in considerata
contentio. tota questio ista finita
est. de illo qui raptꝰ.ẽ. ne malitia
mutar& intellectũ eiꝰ. Nec ideo
liber sapientiȩ qui tanta nume.¬
rositate annoꝵ legi meruit in
ȩccła xp̃i. in quoti hoc legitur
pati deb& iniumiã: qm̃ rẽsistit eis
qui ꝓ meritis uoainũ fallantur.

Expanded text:
de nostra salute sde nostra salute ssmodi doctor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in quo et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
frequentationib aut̃ orationũ
simplicit̃ apparebat dĩ gr̃a qͥd
ualer&e. Non eñi poscerentur
de đo quȩ p̃cepit fieri. nisi ab
illo donaret᷑ ut fierent. Sed
qui sententiis tractatoꝵ instrui
uolunt: oporto ut istũ librũ
sapientie ubi legit᷑ raptus est
ne malitia mutar& intellectũ
eiꝰ: omĩb tractatorib ante po
gii tractatores .: qui eum testẽ
adhibentes nichil se adhibere
nͥ diinũ testimoniũ credidert̃.
Et certe beatissimũ cyprianũ
disputasse constat ut celerioris
mortis beneficiũ cõmendaret.
apeccatoꝵ periculis eripi eos qͥ
hanc uitã finiunt in qua pecca¬
ri potest. In eodem libro ait
Et alio loco pueri inquit periculũ
lubricȩ etatis euadunt. Itẽq alio.
Quid non inquit ꝓperamꝰ & cur¬
rimus ut patriã nr̃am uidere. ut
parentes salutare possimꝰ : Magnꝰ
illic nos caroꝵ numerꝰ expectat
parentũ.frin. filioꝵ. frequens nos
⁊ copiosa turba desiderat: iamde
sua incolumitate secura. ad huo

Expanded text:
onibus autem orationum simpliciter apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. 28. Sed qui sententiis tractatorum instrui volunt, oportet ut istum librum Sapientiae, ubi legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractatoribus anteponagii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, inquit, properamus et currimus, ut patriam nparentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
gistis sedego uos elegi. Neo quia
credidimꝰ. fed ut credamꝰ uocam᷑.
atq illa uocatione quȩ sine pen¬
tentia.ẽ. id prorsus agit᷑ ⁊ ꝑ agnꝰ
ut credamꝰ. Nec omĩaꝰ replicanda
sunt de hac re tã multa quȩ dix¬
mus. Deniq ⁊ in huiꝰ testimonii
consequentib đo grãs agit apłs

Expanded text:
gistis, sed ego vos elegi. Nec quia gistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut credamus. Nec omnia replicanda sunt de hac re tam multa quae diximus. 39. Denique et in hujus testimonii consequentibus, Deo gratias agit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nos scõs ⁊ immaculatos facit.
Unde recte hoc testimonio pela¬
gianus error arguitur. Nos
aut̃ dicimus inquiunt nr̃am
dm̃ non p̾scisse nisi fidẽ qua cređe
incipimꝰ: ⁊ ido nos elegisse ante
mundi constitutionẽ ac p̃desti.¬
nasse : ut iam scĩ ⁊ ĩ maculati gr̃a
atq oꝑe eiꝰ essemꝰ. Sed audiant
⁊ psi iñ hoc testimonio ubi dicit.
Sortẽ consecuti sumꝰ predestinati
scđ̃m ꝓpositũ qui uniuersa oꝑatur
Ipse ergo ut crede incipiamꝰ oꝑat᷑.
qui uniuersa oꝑatur. Uocationem
quippe illã de quadictũ .ẽ. sine
pęnitentia enĩ sunt dona ⁊ uocatio
dei: ⁊ de qua dictũ.ẽ. ñ ex oꝑib
sed exuocante. cũ possoe dicere
sed ex credente : electionẽ qua
significauit dñs dicens. Non uos
me elegistis sed ego uos elegi: na
fides ipsa p̃cedit. Non enim qua
credidimꝰ sed ut credamꝰ elegit nos
ne priores eũ elegisse dicamur.
falsũq sit qđ absit ñ uos me ele.¬

Expanded text:
nos sanctos et immaculatos facit. nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me ele
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ scđm consiliũ uoluntatis
suȩ: ut simꝰ in laudẽ głe eiꝰ. Hinc
est qđ clamamꝰ : ut nemo głetur
in homine. ac ꝑ hoc nec in seipso.
sed qui głatur in dño głet᷑: ut
simꝰ in laudẽ głe eiꝰ. Ipse quippe
oꝑat᷑ scđm ꝓp̾ositũ suũ ut simꝰ
in laudẽ gsoriȩ eiꝰ  utiq scĩ &
ĩmaculatiꝰ. ꝓpt̃ qđ nos uocauit
p̃destinans ante constitutionẽ¬
mundi. Ex hoc ꝓposito eius. est
dicunt pelagianos hoc apłico
testimonio refutari ubi dicit
ido nos electos inxp̃o. ⁊ p̃destina.¬
tos ante constitutionẽ mundi:
ut ẽẽmus sci ⁊ ĩmaculati in con¬
spectu eiꝰ incaritate. Ipsi enim
putant acceptis p̃ceptis iam ꝑ
nos ipsos fieri liberȩ uoluntatis
arbitrio scõs ⁊ ĩmaculatos in
conspectu eiꝰ incaritate. Quod
ros tales nos ẽẽ presciuit. Sed ut
essemꝰ tales ꝑ ipsam el ectionem
grẽ suȩ qua gratificauit nos in
dilecto filio suo. cũ ergo nos
p̃destinauit: opꝰsuũ p̾sciuit. qͦ

Expanded text:
untatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippepropositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod ros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i ẽẽ incremtũ fidei. initiũ uͦ
fidei quo in xp̃m primitꝰ credit᷑:
ab homine ipso ẽẽ. nec ẽẽ donũ
đi. Sed hoc exigere dm̃ ut cũ id
pcesserit: ceta̾ tanꝗͣ hoc merito
consequant᷑. quȩ di dona st̃: nec
ullũ eoꝵ dari gratis: cum in eis
di grã quȩ ñ nisi gͣtuita ẽ p̃dicet᷑.¬
qđ uidetis quãsit absurdũ. ꝓpt̾ qđ
institimꝰ qͣntũ potiumꝰ. ut etiam
ipsũ initiũ fidei donũ di ẽẽ osten¬
deremꝰ. Qđ & si diutius fecimꝰ. quã
forsitan uellent hi ꝓpt̾ quos fecimꝰ:
hinc ab eis rep̃hendi parati sumus.
dũ tam̃ & simulto diutius quam
uellent. & si cũ fastidio ac tedio
intelligentiũ fateant᷑ nos fecisse qđ
fecimꝰ. Iͦd est etiã initiũ fidei sicut
continentiã. patientiã. iustitiã. pie¬
tatẽ. ⁊ cet̾a. Dequib cũ his nulla
contentio.ẽ: donũ di eẽ docuisse.
Hic gͦ sit huiꝰ uoluminis t̃minus:
ne offendat unius numnia longitudo.

Expanded text:
donum esse incrementum fidei; initium vero donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum primitus creditur, ab homine ipso esse, nec esse donum Dei, sed hoc exigere Deum, ut cum id praecesserit, caetera tanquam hoc merito consequantur quae Dei dona sunt; nec ullum eorum dari gratis, cum in eis Dei gratia, quae non nisi gratuita est, praediceturod videtis quam sit absurdum; propter quod institimus, quantum potuimus, ut etiam ipsum initium fidei donum Dei esse ostenderemus. Quod etsi diutius fecimus, quam forsitan vellent hi propter quos fecimus; hinc ab eis reprehendi parati sumus: dum tamen etsi multo diutius quam vellent, etsi cum fastidio ac taedio intelligentium, fateantur nos fecisse quod fecimus, id est, etiam initium fidei, sicut continentiam, patientiam, justitiam, pietatem, et caetera, de quibus cum his nulla contentio est, donum Dei esse docuisse. Hic ergo sit hujus voluminis terminus, ne offendat unius nimia longitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ dabo eis. Audiant etiam
illud sp̃m meũ dabo in uob̾. et
faciã ut iniustificationib meis
ambuletis. ⁊ uidicia mea obserue¬
tis ⁊ faciatis. Audiant. A dño cor¬
rigunt᷑ gressus uiri. mortalis aut̃
quomodo intellig& uias suas. Au-¬
diant. Oñis uir udet᷑ sibun& ipsi
ustꝰ. dirigit aut corda dñs. Audi-¬
ant. Credidert̃ quot quot erant
ordinati inuctã ȩt̃nã. Audiant
hec & alia quȩcũq ñdixi. quib
ostendit᷑ d̾s ad regnũ etiã cęloꝵ
⁊ aduitã et̾nã parare ⁊ conu̾tere
hominũ uoluntates. Cogitate
uit̃ quale sit ut credamũs ad con-¬
stituenda regna t̾rena hominũ
tambonis in geniis sic loquimur
ñ ẽ satis. Sed dent ueniã. Noua
eñĩ questio. ad hoc nos cõpulit.
Quia cũ in priorib opusculis nr̃is
satis idoneis testimoniis egissemꝰ
donui di eẽ etiã fidẽ. inu̾entũ ẽ
qđ cont᷑diceret᷑ ad hoc ualere illa
testimonia. ut ostendant donũ

Expanded text:
novum dabo eis . Audiant etiam novum dabo eis . Audiant etiam illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis : audiant, A Domino diriguntur gressus viri; mortalis autem quomodo intelligit vias suas ? audiant, Omnis vir videtur sibimetipsi justus; dirigit autem corda Dominus : audiant, Crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam . Audiant haec, et alia quaecumque non dixi, quibus ostenditur Deus ad regnum etiam coelorum et ad vitam aeternam parare et convertere hominum voluntates. Cogitate autem quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum tam bonis ingeniis sic loquimur um est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis nostris satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dicere.⁊ tam̃ cont̃dicere: nͥ forte
cur eis hoc uisũ sit. rationẽ uob̾
aliquã reddiderunt: quã uos
in litteris ur̃is tacere maliustis.
Sed quȩ illa ẽẽ possit ignoro.
An forte quia ostendimus hoc
din egisse in cordib hominũ &
ad hoc ꝑ duxisse. quoꝵ ei placui
uoluntates ut rex constitueret᷑
saul siue dauid: ido hȩc exẽpla
causȩ huic conuenire ñ putant.
qm̃ non hoc ẽ tẽporalit̃ regnare
in hoc scło: qđ ẽ. in ȩt̾nũ regna¬
re cũ dño. Ac ꝑ hoc existimãnt
ad regna t̃rena facienda dm̃i in¬
clinãre: ad regnũ uero celeste
obtinendũ dm̃ ñ inclinare quoꝵ
uoluerit uoluntatesͦ. Sed puto
terrenũ eẽ dictũ. Inclina cor
meũ intestimonia tua. Uel a dño
gressus hominis diriguntur. ⁊¬
quat nos nec auertat nos a se.
Inclince corda nr̃a ad se ut eamꝰ
in omib uiis eiꝰ. uł dabo eis cor
cognoscendi me. ⁊ aures audien¬
tes. uł dabo eis cor aluid: ⁊ sp̃m

Expanded text:
dicere, et tamen contradicere? nisi forte dicere, et tamen contradicere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia ostendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ut rex constitueretur Saül sive David; ideo haec exempla causae huic convenire non putant, quoniam non hoc est temporaliter regnare in hoc saeculo, quod est in aeternum regnare cum Deo; ac per hoc existimant ad regna tclinare, ad regnum uero caeleste optinendum deum non inclinare quorum uoluerit uoluntates? sed, puto, terrenum esse dictum: inclina cor meum in testimonia tua, uel: a domino gressus hominis diriguntur, quat nos, nec avertat nos a se; inclinet corda nostra ad se, ut eamus in omnibus viis ejus ; vel. Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes ; vel, Dabo eis cor aliud, et spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ significat apłs. Quid ẽ
enĩ orantes simul ⁊ ꝓ nob̾ ut ds̃
aꝑiat nob̃ ostiũ uerbi. nisi aꝑtissi¬
ma de monstratio etiã ipsũ initiũ
fidei ẽẽ donũ di: Non enĩ orando
peteret᷑ ab eo: nͥ ab ipso tribui cre¬
deretur. Hoc donũ cȩlestis grẽ
in ilłã purpurariã descenderat.
dͥebat in ea quȩ a paulo dicebant᷑.
Sic enĩ uocabat᷑ ut crederae. Agit
qͥrpe ds̃ qđ uult in cordib ho¬
minũ: uł adiuuando uł iudican¬
do. ut etiã ꝑ eos impleat᷑ quod¬
manꝰ eiꝰ ⁊ consiliũ p̃destinauit
fieri. F rustra itaq etiam illud
qđ regnoꝵ ⁊ parali pomenon
scriptura teste ꝓbauimꝰ cũ ds̃
uult fieri qd̾ non nͥ uolentib
hominib oport&e fieri. in clinari
eoꝵ corda ut hoc uelint: eo sciliaet
inclinante qui in nob̾ mirabili
modo ⁊ ineffabili oꝑatur & uelle.
ad causã de qua disserimꝰ ñ ꝑti¬
nere dixert̃. quid. ẽ. aliud nichil

Expanded text:
audientium significauit apostolus. quid est audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, debat in ea quae a Paulo dicebantur. sic enim uocabatur, ut crederet. agit quippe deus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri, quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari  corda ut hoc velint , eo scilicet inclinante qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et velle, ad causam de qua disserimus, non pertinere dixerunt . Quid est aliud, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
introade in euangeliũ xp̃i & ostiũ
requiẽ spũi meo qđ non inueni
titũ frẽm meũ. sed uale illis faci¬
ens exii inmacedoniã. Quibus
uale fecit. nͥ eis qͥ crediderant :
In quoꝵ scilic& cordib euangłi.¬
tandi aꝑtũ ẽ ostiũ. Quid autẽ
adiungat attendite. Deo aut̃
inqͥt grãs. qͥ semꝑ triũphare nos fac̃
in xp̃o. ⁊ odorẽ notitię suę manifes¬
tat ꝑ nos in om̃iloco quia xp̃i bonꝰ
odor sumꝰ dõ. in his qͥ salui fiunt
⁊ in his qͥ ꝑeunt. Quib dã quidem
odor mortis in mortẽ: quib dã
autẽ odor uitȩ in uitã. Fcce un¬
de grãs agit miles acerrimꝰ ⁊ de¬
fensor inuictissimꝰ grẽ. Ecce unde
grãs agit. quia xp̃i bonꝰ odor sunt
apłi deo. ⁊ in his qui salui fiunt
grã eius: ⁊ in his qͥ ꝑeunt iudicio
eiꝰ. sed ut minꝰ succenseat᷑ hec pa¬
rũ intelligentib: ipse admonoe
cũ adiung̾it ⁊ dicit. Et ad hec
quis idoneus : Uerũ redeamus
ad ostii aꝑtionẽ. qua mitiũ fidei

Expanded text:
Troadem in euangelio Christi, et ostium requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in heunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ aut̃ dilecti ꝓpter patres.
Quid. ẽ. scđ̾m euangłium quidẽ
inmici ꝓpt̾ uos.nisi qđ eorũ
inimicitia qua occidert̃ xp̃m
euangłio sic̃ uidemꝰ sine dubita¬
tione ꝓficit.: Et hoc ostendit ex
di dispositione uenisse: qui bene
uti nouit etiã malis. Ñ ut ei ꝑsint
uasa ire: sed ut ipso illis bene
utente ꝓsint uasis miscđiȩ.
Quid eñĩ aꝑtius dici potuit quã
id qđ dictũ ẽ scđ̾m euangeliũ
quidẽ inimici ꝓpt̾uos: Est ergo
in maloꝵ potestate peccare.
Ut autĩ peccando hoc uel hoc¬
illa malitia faciant: ñ est in eoꝵ
potestate sed dĩ. diuidentis dene¬
bras ⁊ ordinantis eas. ut hinc etiã
qđ faciunt contͣ uoluntatẽ dei :
ñ impleatur. nisi uoluntas dei.
dimissi aiudeis apłi uenissent ad
suos ⁊ indicassent quanta eis sa¬
cerdotes ⁊ semores dixerunt: leua¬
uerunt illi uocẽ unammes om̃s
ad dm̃ & dixerunt. dnẽ tues qui
fecisti cęlũ:⁊ terrã. mare. & onũa
quȩ ineis sunt. qui ꝑ os patris nr̃i

Expanded text:
tionem autem dilecti propter patres . Quid est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt Christum, Evangelio, sicut videmus, sine dubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hocilla malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inom̃s sc̃os: ñ cesso grãs ageri
ꝓuob̾. Noua erat ⁊ recens ẽoꝵ
fides: p̾dicato sibi euangelio.
qua fide audita grãs deo ꝓas
agit apłs. Si homini gras agerae
ꝓeo quod illũ uel putar& non
p̃stitisse uł nosset: ad ulatio uł
irrisio uerius quã gr̃aꝵ actio dice¬
retur. Non errat ds̃. ñ irridetur.
Donũ ẽ enĩ eiꝰ etiã incipiens fides:
ne apłi falsa uł fallax grãꝵ actio
merito iudicet᷑. Quid illud: Non¬
ne initiũ fidei appar& tessaloni¬
censiũ : de quo tam̃ idẽ apłs do
grãs agit dicens. Propt̾ea ⁊ nos
grãs agiinꝰ d̾o sine int̾missione.:

Expanded text:
 in omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis . Nova erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errare; Deus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
bũ hominũ sed sicut ẽ uere uer¬
bũ di: qui oꝑatur in uobis qui
credidistis. Quid ẽ qđ binc do
grãs agit : Nempe uanum ẽ.
atq inane. sicui grãs agit : hoc
ipse ñ fecit. Sed quia hõc uanum
⁊inane non. ẽ: ꝓfecto ds̃ cui de
hoc oꝑe grãs agit. ipse fecit. ut
cũ ꝑcepissent ab apło uerbũ au-¬
ditus dĩ. exciꝑent illud non ut
uerbũ hominũ. sed sic̃ est uere
uerbũ dĩ. Ds igitur oꝑat᷑ in
cordib hominũ uocatione illa

Expanded text:
bum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa
Abbreviated transcription (Latin):
longũ ẽ de singulis disputare.
Cernitis aut̃ ꝓcul dubio cernitis
quanta manifestatione apłici
elc quii defendat᷑ hȩc gr̃a. contͣ
quã merita extollunt᷑ humana:
tãquã homo aliquid det prior
ut retribuatur ei. Elegit gͦ nos
ds in xp̃o ante mundi constitu¬
tionẽ p̃destinans nos in adoptio¬
nem filioꝵ. non quia ꝑ nos scĩ ⁊
ĩmaculati futuri eramus: sed ele¬
git p̃destinauitq ut eẽmus.
Fecit aut̃ hoc scd̾m placitũ uolun-¬
tatis sue : ut nemo de sua sed de
illius ergase uoluntate gloriet᷑.
Fecit hocꝰ scđm diuitias grẽ suȩ.
scđ̾m bonã uoluntatẽ suam quã
ꝓposuit indilecto filio suo: in qͦ
sortẽ consecuti sumꝰ p̃destinati

Expanded text:
longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
Quã mͥds̃ in hac questione soluenda
cũ adep̃m simplicianũ sic̃ dixi scribe.¬
rem reuelauit. Hoc igit᷑ apłi testimo¬
niũ ubi ad reprimendã hominis in.¬
flationẽ dix̃. quid enĩ habes qđ non
accepisti: ñ sinit quẽquã fidelium
dicere. Habeo fidẽ quã non accepi:
reprimit᷑ om̃ino his apłicis uerbis
tota huiꝰ responsionis elatio. sed ne
hoc quidẽ potest dici. Quã ius non
habeã ꝑfectã fidẽ : habeo tam̃ eiꝰ
initiũ quo in xp̃m primitꝰ credidi.
Illud uͦ qđ putant de hac fide ido
ñ posse dici. quid enĩ habes quod ñ
accepisti: quia meadẽ natura re¬
mansit. licet intiata quȩ prius
sana acꝑfecta donata sit: nichil
ad id qđ uolunt ualere intelligit᷑.
si ut hoc apłs dixerit cogitetur.
Agebat enĩ ne quis quã gł aretus
in homine. qm dissensiones exorcȩ
fuerant int̾ corinchios xp̃ianos.
ita ut unꝰ quisq dicerte. Ego quidẽ
sũ pauli. alius aut̃ ego apollo. alius

Expanded text:
quam mihi Deus in hac quaestione solvenda, quam mihi Deus in hac quaestione solvenda, cum ad episcopum Simplicianum, sicut dixi, scriberem, revelavit. Hoc igitur Apostoli testimonium, ubi ad reprimendam hominis inflationem dixit, Quid enim habes quod non accepisti? non sinit quemquam fidelium dicere, Habeo fidem quam non accepi. Reprimitur omnino his apostolicis verbis tota hujus responsionis elatio. Sed ne hoc quidem potest dici: Quamvis non habeam perfectam fidem, habeo tamen ejus initium, quo in Christum primiquod putant, « de hac fide ideo non posse dici, Quid enim habes quod non accepisti? quia in eadem natura remansit, licet vitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit : nihil ad id quod volunt valere intelligitur, si cur hoc Apostolus dixerit cogitetur. Agebat enim, ne quisquam gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Apollo; alius
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis hominis ⁊ hoc ꝓbabiliꝰ
eẽ posse illa u̾ba cognoui. Poste¬
rior in hoc libro quẽstio. ẽ. ab eo
loco ubi ait. Non solũ aut̃ sed
& rebecca ex uno concubitu ha¬
bens isaac patris nr̃i. usq ad illud
ubi ait. nͥ dñs sabaoth reliqͥssoe
nob̾ sem̃ sic̃ sodoma facti essemꝰ.
& sic̃ gomorra similes fuissemꝰ.
Incuiꝰ questionis solutionẽ elaboratũ
ẽ. quidẽ ꝓlib̾o arbitrio uoluntatis hu¬
manȩ: sed uicit di grã. nec nͥ ad illud
potuit ꝑueniri ut liquidissima ueri.¬
tate dixisse intelligat᷑ apłs. Quis enĩ
te discernit: Quid aut̃ habes quod non
accepisti: Si aut̃ ⁊ accepisti quid głaris
quasi n acceꝑis: Quod uolens etiam
martir cyprianꝰ ostenđe. hoc totũ
ipso titulo definiuit dicens. in nullo
głandũ qͣndo nr̃m nichil sit. E cce
quare dixi suꝑus hoc apłico p̃cipue
testimonio etiã me ipsũ fuisse con.¬
uictũ cũ de hac re alit̾ saperem.

Expanded text:
spiritualis hominis et hoc probabilius spiritualis hominis et hoc probabilius esse posse illa verba cognovi. Posterior in hoc libero quaestio est ab eo loco ubi ait, Non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri: usque ad illud ubi ait, Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus in cuius quaestionis solutione laboratum est quidem pro libero arbitrio uoluntatis humanae, sed uicit dei gratia, nec nisi ad illud potuit perueniri, ut liquidissima ueritate dixisse intellegatur apostolus: quis enim te discernit? quid autem habes, quod non accepisti? si quasi non acceperis ? Quod volens etiam martyr Cyprianus ostendere, hoc totum ipso titulo definivit, dicens: In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Ecce quare dixi superius, hoc apostolico praecipue testimonio etiam me ipsum fuisse convictum: cum de hac re aliter saperem;
Abbreviated transcription (Latin):
solutã in primo libro duoꝵ quos
ad beatȩ memorię simplicianum
scripsi ep̃m mediolanensis ȩccłȩ
scĩ ambrosii successorẽ. in ipso
exordio episcopatꝰ mei. Nisi forte
ñ eos nouert̃. Qđsi ita ẽ: facite
ut nouerint. De hoc primo duoꝵ
illoꝵ libro in scdo retractationũ
primũ locutꝰ sũ. Qui sermo meus
ita se habae. Libroꝵ inquam quos
elaboraui ep̃s primi duosunt ad
simplicianũ ecłȩ mediolanensis
antistitẽ qui beatissimo successit
ambrosio de diuersis questionib.
Quarũ duas exepła pauli apłi ad
romanos in primũ librũ contuli.
Harũ prior ẽ. de eo qđ scriptũ ẽ.
Quid ergo dicemꝰ. Lex peccatũ est:
Absit. usq ad illud ubiait. Qius
spiritalis. ẽ: ego aut̃ carnalis sũ:
⁊ cetera quib caro contra sp̃m
confligere ostendit᷑. eo modo ex¬
posui taquã homo describatur.
ad huc sub lege. nondũ sub gratia
constitut᷑. Longe enĩ postea etiã

Expanded text:
solutam in primo libro duorum, quos solutam in primo libro duorum, quos ad beatae memoriae Simplicianum scripsi episcopum Mediolanensis Ecclesiae, sancti Ambrosii successorem, in ipso exordio episcopatus mei. Nisi forte non eos noverunt: quod si ita est, facite ut noverint. De hoc primo duorum illorum libro in secundo Retractationum primum locutus sum; qui sermo meus ita se habet: « Librorum, » inquam, « quos elaboravi episcopus, primi duo sunt ad Simplicianum Ecclesiae Mediolanensis antistitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de diversis quaestionibus, quarum duas ex Epistola Pauli apostoli ad Romanos in primum librum contuli. Harum prior est de eo quod scriptum est, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit; usque ad illud ubi ait, Quisspiritualis est, ego autem carnalis sum : et caetera, quibus caro contra spiritum confligere ostenditur, eo modo exposui, tanquam homo describatur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus. Longe enim postea, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quit eũ ut mala oꝑetur. Sed & illa
mscđia p̃cedenti merito fidei tri¬
buitur. ⁊ ista obduratio p̾cedenti
iniquitati. Qđ quidẽ uerũ.ẽ. sed
ad huc quęrendũ erat utrũ et
meritũ fidei de miscłia di ueniat.
id est utrũ ista nuscđia ido tantũ¬
modo fiat in homine. quia fidelis
ait quia fidelis erã. fideli ergo
datur quidẽ : seddata est ẽtiam
ut eet fidelis. Rectissime itaq
alioloco ineodẽ libro dixi. qm̃
camur ut credamꝰ.⁊ credencib
p̃statur ut bene oꝑemut: non ẽ
gentib ista inuidenda miscđia.
Quãuis minꝰ ibi diligent᷑ de illa
quȩ ꝑdĩ ꝓpositũ fit uocatione
tractauerĩ. Uidetis certe quidtt̃
defide atq oꝑib sentiebã: ꝗͣuis
de cõmendanda di gr̃ã laborarẽ.
In qua sententia istos fr̃s nr̃os eẽ
nc̃ uideo. Quia ñ sic̃ legere libros
ꝓficere mecũ. Nã si curassent: in¬
uenissent istã questionẽ scđm ue
ritatẽ diumarũ scripturarum

Expanded text:
quit eum, ut male operetur. sed et illa quit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur et ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem uerum est, sed adhuc quaerendum erat, utram-et meritum fidei de misericordia dei ueniat, id est utrum ista misericordia ideo tantummodo fiat in homine, quia fidelis ait: quia fidelis eram. fideli ergo datur quidem, sed data est etiam, ut esset fidelis. rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: quoncamur, ut credamus, et credentibus praestatur, ut bene operemur, non est gentibus ista inuidenda misericordia, quamuis minus ibi diligenter de illa, quae per dei propositum fit, uocatione tractauerim. Hic de fide atque operibus sentiebam, quamvis de commendanda gratia Dei laborarem: in qua sententia istos fratres nostros esse nunc video; quia non sicut legere libros  proficere mecum. Nam si curassent, invenissent istam quaestionem secundum veritatem divinarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
regula ⁊ utrũq ipsius ẽ. quia
ipse p̃parat uoluntatẽ. ⁊ utrũq
nr̃m. quia ñfit nͥuolentib nobis.
Ac ꝑ hoc quod etiã postea dixi
quia neq uelle possumꝰ nisi uoce¬
mur: ⁊ cũ post uocationẽ uolueri¬
mus. ñ sufficit uoluntas nr̃a et
cursus ñr nisi ds̃ nures curren¬
tib p̃̾beat. ⁊ ꝑducat quo uocat:
acdeide subiunxi. manifestũ ẽ
ergo ñ uolentis nec currentis sed
miserentis dĩ ẽẽ qđ bene oꝑam᷑:
omĩno uerissimũ ẽ. Sed parum
de ipsa uocatione disserui: que
fit scđm ꝓpositũ dĩ. Non enim
omisi qui uocantur talis ẽ. sed
tantũ electoꝵ. Itaq qđ paulo pꝰ
dixi. sicut enĩ in his quos elegit
his quos dãpnat. infidelitas &¬
impietas inchoat pene meritum.
ut ꝑ ipsam poenã etiã male oꝑent᷑.
uerissime dixi. Sed fidei meritum
etiã ipsũ ẽẽ donũ đi. nec putaui
querendũ eẽ nec dixi. Et alio loco.
Cuĩ enĩ miseretur uiquã: facit eũ
bene oꝑari. ⁊ quẽ obdurat: relin¬

Expanded text:
trumque ipsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis. ac per hoc, quod etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his, quos elegit his, quos damnat, infidelitas inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relin
Abbreviated transcription (Latin):
elegit nos in ipso ante mundi
coñstitutionẽ. ut eẽmus scĩ &
ĩmaculati.ie. Non ergo
quia futuri aocati eramꝰ: sed
certũ ẽ. nempe manifestũ ẽ. Ideo
quippe tales futuri eramꝰ: quia
elegit ipse p̃destinans ut tales ꝑ
dixit benedictione spiritaliꝰ in cę¬
lestib in xp̃o iħu. sicut elegit nos
mipso ante mundi constitutionẽ.¬

Expanded text:
elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per dixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
inipsũ. Deinde quid adiungat
attendite. Scđ̾m placitũ inqͦuit
uoluntatis suȩ: ne in tanto bene.¬
ficio grẽ. de placito gloriarem᷑
uoluntatis nr̃ẽ. In qͦua gratifica¬
uit nos inquit in dilecto filiosuo.
In qua utiq uoluntate sua grati.¬
ficauit nos. Sic dictũ ẽ gratifica¬
uit a gratia: sic̃ iustificauit dictiꝰ
aiustitia. In quo habemꝰ inquit
redemptionẽ ꝑ sanguinẽ ipsiuis
remissionẽ pec̾catoꝵ scđm diui¬
nob̾ in om̃i sapientia ⁊ prudentia.

Expanded text:
in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divinos in