comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terenteiꝰ meium darenturer¬
iex fideicomissorestituta ehr
plerumq restitucre rogabãt
adire hrditatem obnulluzl
minimum lucrum itcusaba
atq obid extin guebatur fide¬
icomissa. Postea uero uespa¬
siam augusti tprib pegaso
pusione consulib senatus cẽ¬
suit. ut ci qui rogatus eet br̃¬
ditatem restituere ꝑinde lice¬
ret partem quartam retincte
atq exlege fal exlegatis reti¬
cui pars bonorum legabatur.
Que spẽs legatiꝑtitio uoc ba¬
tur. qr cum hrde legatarius ꝑ¬
tiebatur brlitatem. Undeq
solebat stipulatoes inter hr̾

Expanded text:
terent, ei et in eum darentur cui ex fideicommisso restituta esset plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem ob nullum vel minimum lucrum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusione consulibus senatus censuit, ut ei qui rogatus esset hereditatem restituere perinde liceret quartam partem retinere, atque lege Falcidia ex legatis reticui pars bonorum legabatur. quae species legati partitio vocabatur, quia cum herede legatarius partiebatur hereditatem. unde quae soleba
Abbreviated transcription (Latin):
iure impeditur tibi nubere
quia candem duobo nupta
eẽ non põt.Item si ad huc so¬
crus c̃.adẽ siad huc filia eius

Expanded text:
iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius
Abbreviated transcription (Latin):
et patres quiamehualebunt decctõ
cũstodut penam⁊ im pcccuniis etĩ
ip̃m formidantes cap̾sanccimus c̃
magne quidem alcxandric iudicc̃
et huimoiofficium similitcrxr. lib̃
rum. aundanpenamescapitalem sub¬
stinc supplicui alianumucro piuntia
indices dampnumquidcmdecom li¬

Expanded text:
et patres, quia nihil valebunt de cetercostodient, poenam et in pecuniis et in ipsum formidantes caput. Sancimus enim magnae quidem Alexandriae iudicem et huius officium similiter XX auri libras dare poenam et capitale sustinere supplicium, aliarum vero provinciarum iudices damnum
Abbreviated transcription (Latin):
rintcingulum custodin scimus depe¬
tantib uobaliquos cartulanorum¬
qui subtua celsitudic inserimo cõsti¬
licissima cuutate et malus cuntatib̾¬
nĩe icipuanna facunt requirẽtes ꝓi¬
hibrant priuatos. ant ⁊̃alios prĩquo¬
dam citra cos quideputatisunt inter
fabriccnses. armifture ag̾c causam
et inquibzcumqz compicrint locis
aliqͦs priuatos hecandic̃tes hec auf¬
ftrre et fisciapplicariannam̃to. ¶Si
auteminteroparios priuatos artifi¬
ces optunos inuemit potiunt ousi
uolucrit mmilicus statucre ⁊ indese¬
ptõnenonia corum faceet destina¬
it nobprescriptõcmantificumnt pe
sacrminim rtscriptum uillis statuã¬
turlocis inquib sunt publice fabͥ¬
censesquatenus ip̃iopantes anna
et defisco.innonas accipiant. hocci
fcõet subtilit obsuato.a predictis
psomis ucentia penitus nullidabr
uti.adusus. Atutros necesq psume
uitamamitte ictuctes fuga pptĩo¬
remucuntur. ¶Oportet ergo cosq̃
dingunturatuaccisitudinẽ ormc̃o¬

Expanded text:
rint cingulum custodiri sancimus, deputantibus vobis aliquos cartulaqui sub tua celsitudine in scrinio constilicissima civitate et in aliis civitatibe arma faciunt requirentes prohibeant privatos aut etiam alios quosdam, citra eos qui deputati sunt inter fabricenses, armifacturae agere causam, et in quibuscumque repererint locis aliquos privatos hoc audentes, haec auferri et fisci applicari armamento. Si autem inter operarios privatos artifices oportunos invenire potuerint his, si volunt, in militiis statuere et in descriptione nomina eorum facere et destinare nobis descriptionem artificum, ut per sacrum nostrum rescriptum in illis statuantur locis in quibus sunt publicae fabricae, quatenus ipsi operantes arma et de fisco annonas accipiant. Hoc enim facto et subtiliter observato a praedictis personis licentia penitus nulli dabiuti adversus alterutros necesque praesvitam amittere metuentes fuga propter timorem utuntur. Oportet ergo eos qui diriguntur a tua celsitudine ex memo
Abbreviated transcription (Latin):
gentianonsolum peccumanias sub¬
stinebuntpenasszctiamin corpore
supplicitia patientẽ et militia cadat
insupnecipnscrimum ultcrius ꝑ¬
mittianobis huiismoĩadeẽ souic¬
cudinc sz auis commnicti fabricensi¬
u curam. ¶Quc igiturplacũnt¬

Expanded text:
gentia non solum pecuniarias sustinebunt poenas, sed etiam in corpore supplicia patientur et militia cadunt, insuper nec ipsum scrinium ulterius permitti a nobis in huiusmodi adesse sollicitudine, sed aliis committi fabricensium curam. Quae igitur placu
Abbreviated transcription (Latin):
tes studemusomnes.
nr̃os subicctos quorum regimencre¬
didit nob̾dcus illesos ⁊ sinc calump¬
ma custodire. ⁊ inhibe bellaqueper
suam cõsidatõcm suscipiẽtes. ⁊dusu
altutros opãturdolores duplex crħ
cc̃ sc suppliciuinfenctes tmquod
sibimet infenit quam qd cclegibus
uesamam corumpimictib paciunt
noictes huiusmoimortibz homies
lum priuatum opari.solos autemill¬
los. ama facc quimpublicis deput¬
tatisunt arificatoriis. aut quidmr
fabriceni. ¶Eos. iutemqui opant

Expanded text:
tes studemus omnes nostros subiectos, quorum regimen credidit nobis deus, inlaesos et sine calumnia custodire, et inhibere bella quae per suam inconsiderantiam suscipientes adversus alterutros operantur dolores, duplex ex hoc contra se supplicium inferentes, tam quod sibimet inferunt quam quod ex legibus vesaniam eorum punientibus patiuntitur huiusmodi mortibus homines llum privatum operari, solos autem illos arma facere, qui in publicis deputati sunt armificatoriis aut qui dicuntur fabricensii; eos autem qui operantur
Abbreviated transcription (Latin):
sagitas etspataset enses q̃uocart cõ¬
sucunt semnisspatiactque uocantur
mouclfigura factaslanccas⁊ que
apudysaurosnominãt monacapia
ctappcllatos sicimos scumissibilia
insupet aspides siicscuca ⁊galcas
scucissides.nccommista alii cuidaz
instiueresinimus pt cos quidcpy¬
catisunt insacrismris fa bricẽsibu
solos autem fi etuendi apriuatis et
priuatis ucrdipintimꝰ cuiteulos  mi

Expanded text:
thas et enses quae vocare consueverunt semispathia et quae vocantur modo vel figura factas lanceas, et quae apud Isauros nominantur monocopia, et appellatos siginnos seu missibilia, insuper et aspides sive scuta et galeas seu cassides: nec enim ista alio cuidam instruere sinimus praeter eos qui deputati sunt in sacris nostris fabricensibus. Solos autem fieri a privatis et privatis vend
Abbreviated transcription (Latin):
quos pdiusasstacumus ciuitates
ordinantes cos ctarna face scic̃tes ut
ctip̃i solapublica. anna ⁊ĩannam̃tis
publicis uniusciuusq cuitatis re¬
condita corrigant. atq rcnouent.¬
¶ Siquiuo unum aliquidarmoꝵ
instruxint ħ̾similitctip̃is int̾publi¬
caarma prentimulli astipenitus uen

Expanded text:
sas statuimus civitates, ordinantes eos et arma facere scientes, ut et ipsi sola publica arma in armamentis publicis uniuscuiusque civitatis recondita corrigant atque renovent. Si qui vero novum aliquid armorum instruxerint, hoc similiter et ipsi inter publica arma praestent et nulli alteri pen
Abbreviated transcription (Latin):
cquitatis rõetiam cocauint¬
ueniebat. ¶ Introduxit ⁊. iliã
actionem precorque cributoĩa
ut quicqd inhiis mercibent
qdq inde receptument idĩt
dominum. siquidaseruocide¬
bebitur⁊ cetos creditores ꝓra
caportione cdlistribuatur.⁊dõ
mino distrbutoem pmittit.i
nam siquis exeditorib q̃ricũ.
quasiminus citubutum sit ꝙͣ

Expanded text:
aequitatis ratio etiam eo casu interveniebat. Introduxit et aliam actionem praetor, quae tributoria ut quidquid in his mercibus erit quodque inde receptum erit, id inter dominum, si quid ei debebitur, et ceteros creditores pro rata portione distribuatur. mino distributionem permittit, si quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam
Abbreviated transcription (Latin):
scun collunturabhiissimt aci
inullo cocussioisgrauamĩe deti¬
ñ ⁊ si abaliis pͥsidentur cuiꝰ libet
spatii tp̃ris p̃scrptõe cessantei
abimuisis dete̾rarorib uẽdicã¬

Expanded text:
 coluntur ab his, firmiter ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentoribus vindica
Abbreviated transcription (Latin):
plem̃tum auam sb̾am tuncda¬
mus ⁊ cẽ emprores aut auteri
accipientes res miem ⁊rpothe
legatisiam dedimus⁊ exconi¬
sticutione miemeisdonantes
⁊fidicominssi psecutionem .ũ
de⁊ cautionen fidei cominissa¬
nusdabit nommnus q̃rrams¬

Expanded text:
plementum aliam substantiam, tunc damus et contra emptores aut aliter accipientes res in rem et hypotheclegatis iam dedimus et ex constitutione in rem eis donantes et fideicommissi persecutionem. Vnde et cautionem fideicommissariis dabit non minus quartam
Abbreviated transcription (Latin):
Constantino
dic memo¬
rie lexscripta
tans ege leges illascm̃datione
nra prepaut dicit itaq lex opõ¬
tere morientium noluntates¬
⁊ qusunt pentes om̃ibrmois int̾
filios tenere qtin cos erubesciti
parentes existentes quia cisqi
claram carumrerum concedit
significationedicensꝯsinoma¬
nifestesunt corum dispoitione
apiunturantexquibdam um¬
ditiis⁊ comecturis⁊quelibrsẽ¬

Expanded text:
Constantino divae memoriae lex scripta tans egere leges illas emendatione nostra praeparavit. Dicit itaque lex oportere morientium voluntates, quando sunt parentes, omnibus modis inter filios tenere, et tantum eos erubescit parentes existentes, quia eis et claram rerum concedit significationem, dicens et si non manifestae sunt eorum dispositiones, aperiuntur autem ex quibusdam indiciis et coniecturis
Abbreviated transcription (Latin):
te proponens uttunc opportet
probiben auenationes cumad
soluendum fidei commnissim
crstudioquihoneratus ẽada
uenai tionemmnenit ⁊ tamq̃mu
phuosophatus intimpatorẽ
ut si quidemimunant aliqui
dicat restitutionem fideicom
sum quale subiacet ⁊ ea queĩ¬
uenuintur seuremanentintẽ¬
pore mortis testator submitta
olaifidei cominissum tũci¬
finitedem prioribz suo quadã
ne. Siquis enus autq̃auqd¬
tale aiuiddreit seimus nsq
ad falcidiam solum suemitr¬
cionis neccitatem hreseruare
ecum quihoneratus c̃fideicom¬
missi restitutione inop̾seam
minnere sufficiens existens
s hrdi quidem supsintires pã¬
tes: Illi aũtquarte solius relm¬
quaturronoemnconcedim

Expanded text:
te proponens, ut tunc oporteret prohiberi alienationes, cum ad solvendum fideicommissum ex studio qui hoc oneratus est ad alienationem venit. Et tamquam philosophatus inter imperatores ut si quidem universaliter aliquis dicat restitutionem fideicommsum quale subiacet, et ea quae inveniuntur seu remanent in tempore mortis testator submittet sola fideicommisso, tunc indefinite dictum prioribus sub quadam ne. Si quis entale aliud dixerit, sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non minuere, sufficiens existens, si heredi quidem supersint tres partes, illi autem quartae solius relinquatur ratio. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
siquis tras seiens intsuos fiuios
uolinit face disponionem pmy
quidẽ eius pscriptionẽtempus
nommna propriamanu ad hoc
untias inquib scripsit eos hrde
c̃tis automĩs. autquasdam insti¬
tutiones statuere qharimmiseri¬
bat ⁊ significationes ureins lit¬
terris omnia declaratamillam
quere legata aut fidicominissa
antubtatesq hec propria sẽpea
manu dieraqr atestatorib co¬
consequenterindispoitione po¬
sita ip̃is scripserunt quolimrua¬
leresint firmamehilominuen¬
da co qdiuidemturincarta sẽp¬
tarcuiqm obseruationem testõ¬
rimnosuscipientia s hocsolur
muitreturqdeis mans ꝯli¬

Expanded text:
uos voluerit facere dispositionem, primum quidem eius praescribere tempus, nomina propria manu, ad haec uncias in quibus scripsit eos heredcertis aut omnes aut quasdam institutionum statuere, et harum inscribat et significationes, ut eius litteras omnia declarata nullamquere legata aut fideicommissa aut libertates, et haec propria scripta manu dictaque a testatoribus coconsequenter in dispositione posita ipsi et scripserunt et volunt valere, sint firma, nihil minuenda eo quod videantur in carta scripta reliquam observationem testamentorum non suscipientia, sed hoc solum inmutetur, quod eius manus
Abbreviated transcription (Latin):
ptionem hanc quidem diffin¬
nimb reponere ⁊ propt̾a lege
cam comprehende utdiscant
hommnes omem legordiez⁊in
quo competit talia ⁊ dicere⁊ iy¬

Expanded text:
tionem hanc quidem definnibus reponere, et propterea lege causam comprehendere, ut discant homines omnem legis ordinem, cum quo competit talia et discere
Abbreviated transcription (Latin):
negauimus talem diminutio¬
nem. Siud⁊ incaptiuorum re¬
demptionemhancenm excipi¬
aliquib cñs unfaciat expresas
extalirestitutione ihas face̾da¬

Expanded text:
negavimus talem diminutionem. Si vero et in captivorum redemptionem hanc enim excipialiquibus causis unde faciat expensas, ex tali restitutione etiam has facere da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯascendentib utriusq nature
hanc apprehendentes linam hoi¬
nes intantamingressi sunt ob¬
scuritatext diumantib magis
q̃m intpretatib yagerent itaq
n psonas seribentegnzrerumdi¬

Expanded text:
ascendentibus utriusque naturae. Hanc adprehendentes licentiam homines in tantum egressi sunt obscuritatem, ut divinantibus magis quam interpretantibus haec egerent: itaque neque personas scribentes nequ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ħrdum futurum sñfitiishiiã¬
nam soluc uiram ptexceptioẽ
porumq exlege debentureiere
is que.ab eo reunquebanturei
rebrrelnquas omnesres⁊ i
raquecumq apud eumin tp̃r
mortis inuemirenturuenire qi
restitin erhiis supstitiantẽ eir
filiis sis ip̃e morcrenturomiices¬
quno quidem eius filiorum ⁊
hrdum filios hnte aliouoma¬
nence infiliis phibent cumq
sifiliis ẽ hiisqui filiosh non
sit scom hocuult scema linam
hre utirebsicut uolit nulla
prohibitionedecorum guber¬
nationeillata ei. ¶Nosigit
sumentes exhoc occonem ersti¬
mauimus opportere ⁊ antiqm

Expanded text:
heredum futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ex eis quae ab eo relinquebantur ei rebus reliquas omnes res et iura, quaecumque apud eum in tempore mortis invenirentur, venire et restitui ex his superstiti, aut eius filiis si ipse moreretur, omni ceset uno quidem eius filiorum et heredum filios habente, alio vero manente sine filiis, prohibet eum qui sine filiis est is qui filios habet ssit, secundum hoc vult schema licentiam habere uti rebus sicut voluerit, nulla prohibitione de earum gubernatione illata ei. Nos igitur sumentes ex hoc occasionem aestimavimus oportere et anti
Abbreviated transcription (Latin):
parentes subiaccant exactõmi
forsan. latenter miscentur. alt̾¬
urris discedunt aurem parc̃te
dampninicatria bancapfilios:¬
suc humanitatishntes rec̃o¬
pensatoem. scq legem sc̃psim
uolutem. n subpot̾ate ꝯstitus¬
tos n cmancipatos filios n i
masculos nz feminas p̾se dis¬
there mmonia in suorum lesi¬
onc pariumaut manum q do¬
tes. aut. anͥ nupriales dõatoẽ
obrulenint.aut susceperunt so¬
cc̃tu nuptiarum expecramus
onem cut illorum uoluntate
¶s⁊ simittatur repudium ꝯpet᷑e
susceperunt.siuc etiam en alu
susceperunt nocimht rõem pa

Expanded text:
parentes subiaceant exactioni et ipsi quidem forsan latenter miscentur alterutris, discedunt autem parentes damnificati et hanc apud filios humanitatis habentes recompensationem. Ideoque legem scripsimus volentem neque sub potestate constitutos neque emancipatos filios, neque masculos neque feminas, posse distrahere matrimonia in suorum laesionem patrum aut matrum, qui dotes aut ante nuptias donationes obtulerunt aut susceperunt sout in contractu nuptiarum expectamus onem circa illorum voluntatem. Sed etsi mittatur repudium, competsusceperunt, sive etiam cum aliis susceperunt. Non enim ha
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñdeoas quimatie do¬
minus fuãt. desunt cuis do¬
ne quis tignum alicnume
tigniomius matia signifi¬
catur. ex qua edifitia fuunt.
tus tunc cam uendicare et
diuso.siquisinalicno solo
exsua matia domum ediffi¬
cauit. illi fit  dom cuius ẽ⁊ so¬

Expanded text:
n ideo is qui materiae dominus fuerat desinit eius done quis tignum alienum atigni omnis materia significatur ex qua aedificia fiunt: tus, tunc eam vindicare et diverso si quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, illius fit dom
Abbreviated transcription (Latin):
cessionis  recipiet legempsuam
malignitatem circumueiens.
¶Et recdicimus iomi cũatõe.
inquibromiocuras aliquorr

Expanded text:
cessionis recipiet legem per suam malignitatem circumveniens. Et haec dicimus in omni curatore in quibus omnino curas aliquor
Abbreviated transcription (Latin):
intuenit mandatum. ¶Sua
ueluti sitibimandetait pecu¬
mas tuas pocius memptões
prediorum colloces q̃m ferẽ
neres pocius quaminemptõ¬
nes prediorum colloces. Cuiꝰ
gnismandatum magis con¬
silium est qͣm mandatumet
obidnoest obligatorium qr
nemo ex conscilio mandatu
obligatur ctiam sino expedi¬
at ci cui mandabitur. cumli¬
bum cuiq sitapudse exploĩ¬
ic. an expediatꝯ silum: taq
siociosam pecuuam domi te
bntem ortatus fi̾taliqs ũ
remaliq̃memẽs. uleam cred¬
qitum sit. anmandatiteneat.
ꝯmandauit tibint ticio pec¬
cuniam fenerares. s obtiuit.
sabinisma dicentis obliga¬
toriumee in hcau madatũm
mandatum ẽẽt uud qro¬
q mandatum noest obliga

Expanded text:
ndatum. Tua veluti si tibi mandet, ut pecunias tuas potius in emptiones praediorum colloces, quam feneres, neres potius, quem in emptiones praediorum colloces. cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio mandati obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabitur, cum liberum cuique sit apud se explorare, an expediat consilium. itaque si otiosam pecuniam domi te habentem hortatus fuerit aliquis, ut rem aliquam emequaesitum sit, an mandati teneatur qui mandavit tibi, ut Titio pecuniam fenerares: sed obtinuit Sabini sententia, obligatorium esse in hoc casu mandatum, mandatum esset. Illud quoque mandatum non est
Abbreviated transcription (Latin):
amagno deodatis
exti mamimo por¬
tates cum.apore odictione. ado¬
minslibarentur omoipas pr¬
ras cisactiam infascatas.⁊ pẽ¬
fectas efficere⁊ ꝓpea ctiam dedipciti¬
orum inniria libanimus lib̾tatesi
⁊ latinitatesł deurde ⁊ ꝑfecris erclu¬
simnc⁊it̾ationes sisinas demons
tumins.⁊nmamlegema largiani
odim mus sc̃atus consultumũ po¬
te inmomaniter in moductum et
recte p̃t modimirepro batum solar¬
q na le romanamcintatem ilibẽ¬
tatib uolumus. nolocis netatibñ

Expanded text:
a magno deo datis, aestimavimus oportates, cum a priori condicione a dominis liberantur, omnino eas puras eis et infucatas et perfectas efficere. Et propterea etiam dediticiorum iniuria liberavimus libertates et latinitates velut imperfectas exclusimIuniam legem et Largianum odivimus senatusconsultum utpote initio inaniter introductum et recte postmodum reprobatum, solamque valere romanam civitatem in libertatibus voluimus, non locis non aetatibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dam pretere¬
ares corpales st̃
quedam incorp¬
ales. Corpales ⁊¬
hec sunt que sinnã tangipo¬
sunt.ucluti fundus. bomo.
uestis. aunimargentum ⁊
demq.alie res innumabile.
Incorpales aut sunt caqye
tangino possunt. qualia st
ea que iniure consistunt.
sicut brclitas usufructus. u¬
sus⁊ obligationes quoquo
remptinet. qd in hrditatei
res corpales continentur,
namafnictus qui cxfundo
pcipiuntur corpales sunt.⁊
id qd̃ exaliqua obligoc no¬
bis debetur plenmq̾ corp¬
ale est. ueluci fundus hono
pecunia.namip̃mius b̃rdi¬
tatis. ⁊ ip̃m ius utendi fruẽ

Expanded text:
edam praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. corporales hae sunt, quae tangi possunt, ueluti fundus homo uestis aurum argentum et denique aliae res innumerabiles: incorporales sunt, quae tangi non possunt, qualia sea que in iure consistunt ut hereditas, ususfructus, usus et obligationes quoquo rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et quod ex aliqua obligatione nobis debetur, id plerumque corporale est, ueluti fundus, homo, pecunia; nam ipsum ius successionis et ipsum ius utendi frue
Abbreviated transcription (Latin):
añpdiscedente cocubina mõte for¬
san autdinisione filii domisint
tuncenim damuscis. ab itestato
duarumunti.arum successicemi
Si. iutemconsus a ocupiscetia ita
fiat et allas introducat pori ocrbi¬
nas ⁊ multirudicm hat cubi ar
formcantium sicenumdre meli
c̾acrcis filios faciẽs moĩt mlta
simul relinquens ꝯcubinas odib¬
lis quidem nobẽiste quital ẽpcri
autemomnib modis abhacłge

Expanded text:
aediscedente concubina morte forsan aut divisione filii domi sint; tunc enim damus eis ab intestato duarum unciarum successionem. Si autem confusa concupiscentia ita fiat, et alias superinducat priori concubinas et multitudinem habeat concubinarum fornicantium sic enim dicere meliis filios faciens moriatur, multas simul relinquens concubinas: odibilis quidem nobis iste qui talis est, procul autem omnibus modis ab hac lege
Abbreviated transcription (Latin):
uamius cq̃litatem ¶Srnec
usq inkoc statius legem
h̾cium dicimus et in illis filii
fecius indubiratus etmani
cclebrant nptic nuptias ãt
dotes ñ facuint souinctoruz
affc̃s hecitem optincat⁊ ĩbu

Expanded text:
rvamus aequalitatem. Sed nec usque in hoc statuimus legem. Haec enim dicimus et in illis filiisfectus indubitatus et manifcelebrant nuptiae, nuptias autem dotes non faciunt, sed coniunctorum affectus. Hoc idem obtineat et
Abbreviated transcription (Latin):
iegem adicientes ip̃iquitem
pples remonebimus dabmir
autemominibhre celege renx¬
dium qui a cimtestar nalui
filiorum patrib etiam ipisd̾¬
dimnstima quidem ecistente
pleusq tounamsolamunti¬
amq̃m hebuntuacum ma¬
tre hqdctiam prius fuit filii
autem no cristentib limis et

Expanded text:
ntes ipsi quidem populos removebimus, dabimus autem omnibus habere ex lege remedium. Quia enim testari naturalium filiorum patribus etiam ipsis dedimus legitima quidem existente prole usque ad unam solam unciam, quam habebunt una cum matre hoc quod etiam prius fuit, filiis autem non existentibus legitimis et
Abbreviated transcription (Latin):
filiopatius.aus acc̃scunt ut
illi quicer untegram accipiat
pteqͣntã corumpat̾ accipet n
median filiar ueniẽtes ant
auia patna  aut minaminus
ttiam accipiantsz unumor¬
dineminomib ponim nepo¬
nam amasclointalib minri

Expanded text:
filio paternis avis accrescunt, ut illi quidem integram accipiant partem, quantam eorum pater acciperet mediam filiam venientes, aut avia paterna aut materna, minus tertiam accipiant: sed unum ordinem in omnibus ponimus neponam a masculo in talibus minui.
Abbreviated transcription (Latin):
ramtamincides crdelitatem
amantudinem. nouimus cim
aliq̃ test. am̃tasccundumq̃ mo¬
nentes ñ paruenccur unos opo¬
cebat. s nimis mollit atqrremi¬
se fecerunt institutones urõib
siquidem omnem reliq̾rant sy

Expanded text:
et amaritudinem. Novimus enim aliqua testamenta, secundum quae morientes non paterne nec ut viros oportebat, sed nimis molliter atque remisse fecerunt institutiones: uxoribus si quidem omnem reliquerunt su
Abbreviated transcription (Latin):
secutus ei concessit quisin¬
uencrit. Idomq statuit. siq
in sacro  aut religiosolocoi
fortinto cãuinuenent. ãt
siqs mnalieno locono datai
Adħopa. s fortuito cauinre¬

Expanded text:
secutus ei concessit qui invenerit. Idemque statuit si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. At si quis in alieno loco, non data ad hoc opera, sed fortuito inve
Abbreviated transcription (Latin):
cauqriunã psoa ocununt et
nalia ⁊adoptionis nra co
manet stabile ius patris ad¬
tionis copulatum ⁊ littio ad¬
optionis mosstrictum ut ꝙ
infamilia ⁊mpota̾te huis¬
moipatus ad optiui sit. ¶Cr
aut impubes ꝑ principalerꝓ¬
cum arogatur. cacognta aro¬

Expanded text:
a in unam personam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adulo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia et in potestate huiusmodi patris adoptivi sit. Cum autem impubes per principale rescriptum adrogatur, c
Abbreviated transcription (Latin):
consugientium publiconend
oxdiocris nõ fornne facuitat̃
suarũ amissionepserenturẽad
pena multandis q̃hiisꝗ interce¬
dentes mumistium suumhnin¬
mõinefanis actib improbar¬

Expanded text:
confugientium publico vindimediocris vero fortunae facultatum suarum amissione plectentur: eadem poena multandis etiam his, qui intercedentes ministerium suum huiusmodi nefariis actibus improba
Abbreviated transcription (Latin):
quia pena capitis constitut᷑
sit in cos quialiquid in mu¬
runt. scĩones uocamus. ¶si¬
gulorum aũt hominimn
cismoisres fiint. Quarum¬
dam cium renimdominiuz
nanciscimur uire nãli. qd sic̃¬
sup̃diximus appelaturius
gentium. Quanimdam unt
cuulicommodius ẽ itaq
auctustioriunt incipere pa
norerum natura prodiditi
Cuulia enim iura tunc cepe¬
runt ẽc̃ cum ⁊ ciuitates codi
et magr̃atus crean⁊ legesi
scnbicepenint. ¶Terre igit̾
besticauolucres⁊ pisces. et
omnia  anmalia queintras
iman. celoq nascuntur sim¬
ulatqrabaliquo capta sũt
uurt gentium statim ulius
cẽ incipiunt. Qd cium antea
nullius ẽ ad natura lirde oc¬
cupanti conceditur.necitẽ
feras bestias et uolucres. ut¬
nim isuo fundo quisq cai¬
piatanmalieno. Plane qn¬

Expanded text:
quia poena capitis constituta sit in eos qui aliquid in murint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modis res fiunt: quarundam enim rerum dominium nanciscimur iure naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius gentium, quarundam iure civili. commodius est itaque a vetustiore iure incipere. pano rerum natura prodidit: civilia enim iura tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magistratus creari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur bestiaomnia animalia quae in terra, mari coeloque nascuntur simul atque ab aliquo capta fuerint, jure gentium statim illius esse incipiunt. Quod enim ante nullius est, id naturali ratione occupanti conceditur, nec interest feras bestias, et volucres utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. Plane q
Abbreviated transcription (Latin):
onem facientibuspectabilibus
ue ersacra nia functione uidi¬
cire quispiam deputatus est
siuccrpreccptio iuditiali suicse¬
cundum arbitnum.aut compy¬
missariorum sccma qonem an¬
dit .siuc sine scrpto siuesmnelit¬
tis s ulsiquis iudicum despiti

Expanded text:
onem facientibus spectabilibus ve ex sacra nostra sanctione iudicare quispiam deputatus est sive ex praecepto iudiciali sive secundum arbitrorum aut compromissariorum schema quaestionem audit, sive scripto sive sine litteris. Sed vel si quis iudicum propriam
Abbreviated transcription (Latin):
tio sub secuta sitant rttractati¬
oms ẽ aliqua spes contrasniaz
camautemquenondisponet
quidemix dicantemaut uidu¬
care futuram uissioncm quoi¬
o portrat questionem fien au
uiditium infem causam ucroi¬
sim studiose tradi legitio uult
autactorumimponit edictio¬
nem anauidicem coget leguti
leges et fier et uacare et scripto:
utemi¬

Expanded text:
tio subsecuta sit aut retractationis est aliqua spes contra sententiam. Eam autem quae non disponet quidem iudicantem aut iudicare futurum iussionem, quomodo oporteat quaestionem fieri aut iudicium inferri, causam vero studio tradi legitimo vult aut actorum imponit editionem aut iudicem coget legitimleges, et fieri et valere et scripto utem
Abbreviated transcription (Latin):
uolumu  ¶ Illud quoq indubi¬
tacument quianz uditialis q̃¬
lib⁊ ualebit uissio extra qḋ or
se opus ẽ. quia  competens est
eos et que.⁊d hucet nuncmo¬
uẽtur qones secundumgnale
detͥminareleges ułsiquis piaz
preccsẜit impetrans sc̃ionem
disponentes  iudicantis eraia¬
tionem autsententiã ei enum.
quitalc aliquid im petrauitaa

Expanded text:
volumus. Illud quoque indubitatum est, quia neque iudicialis quaelibet valebit iussio extra quod orse opus est, quia competens est eos et quae adhuc et nunc moventur quaestiones secundum generales determinare leges, vel si quis iam praecessit impetrans sanctionem disponentem iudicantis examinationem aut sententiam. Ei enim, qui tale aliquid impetravit
Abbreviated transcription (Latin):
spectabilium nidrum refereoa¬
conuenit hoc negocium exami¬
nari.aut iudicari ut pote ano¬
bis semeliudicatum ẽ qd retc̃¬
tar anullo ualcat buuis iude¬
licet tenentib quando scripta
calis aliqua nrapcedit sentẽtia
Siuero aliquadubitatio iu¬
dici de aliqua fiat lege nunti¬
ct ad nr̃am potestattm ⁊ anob̾
datlitem siuerodumcausam
spositio spectabiliũ antnioru
refeccitndanorum aut altius
cuuslibet aut aliquid alind
borum quedicta ommiumin¬
dicantib insinueturordina
cius examinationem aut sen¬
bnt.bo uirtutem secundum
generales nras leges causan
e̾caminare et legittimofim cõ¬
tradere. Si autem hec noncust¬
subiacere penc autetiam alia
niam maiorem indignatoem¬

Expanded text:
spectabilium nostrorum referendaconvenit hoc negotium examinari aut iudicari, utpote a nobis semel iudicatum et quod retractari a nullo valeat. His videlicet tenentibus quando scripta talis aliqua nostra procedit sententia. Si vero aliqua dubitatio iudici de aliqua fiat lege, nuntiet ad nostram potestatem, et a nobis dat litem. Si vero dum causa epositio spectabilium nostrorum referendariorum aut alterius cuiuslibet aut aliud aliquid horum quae dicta sunt omnium iudicanti insinuetur ordinans eius examinationem aut senhabentibus virtutem secundum generales nostras leges causam examinare et legitimo fini contradere: si autem haec non custsubiacere poenae, ut etiam aliam nostram maiorem indignat
Abbreviated transcription (Latin):
leges causas examinanet dci¬
di. qd cnim inlegum poitumẽ
potate non egebit aliqua crt̾m¬
secus dispositione si qd enuim
ad nos negocium apd uidicc
quam altius iudicis egebati
iuditio.Sicutenim a nobis ꝑ
sacrum sicutidcm ẽ iuditiumi
disposita.aut decisa negebunt
aliorum craminatione an ui¬
ditio  antretẽtatoe aliqua nob
quibus deus sacriẽdi potatez
donauit sialiqd iuditium in

Expanded text:
leges causas examinari et decidi: quod enim in legum positum est potentate, non egebit aliqua extrinsecus dispositione. Si quod enim ad nos negotium venerit aut quam alterius iudicis egebit iudicio: siquidem a nobis per sacrum sicuti dictum est iudicium disposita aut decisa non egebunt aliorum examinatione aut iudicio aut retractatione aliqua. Nos enim, quibus deus et sanciendi potestatem d
Abbreviated transcription (Latin):
quidam iudicum uolentes er
quicausas dicunt tgiusanct
celaresuas  festinantes dilatõe:
excusant sefrequentdicentes
quia sacre forme. aut sacre iussi¬
oncs autdispositoes spectabili¬
um nrorum refrrendariorum.
insinuatecis sunt. tnquami
disponentes quemad moduz
oporteat nega eraminari ant

Expanded text:
idam iudicum volentes eis qui causas dicunt tergiversari et celare suas festinantes dilationes excusant se frequenter dicentes, quia sacrae formae aut sacrae iussiones aut depositiones spectabilium nostrorum referendariorum insinuatae eis sunt, tamquam disponentes quemadmodum oporteat negotia examinari aut
Abbreviated transcription (Latin):
dicadecantela rerumedicimu.
⁊l conis nouim diue incorie cõ¬
stocin desecundis nuptiis siad
cas ueniens mulr nualcat dãẽ
fideisionis cantelam qr filus
restiruat res tc̃iam ptemcentes¬
sime accipiens.nos cãm adhec
constõe. utsiquis offerat res pꝑ
añ nuptialẽdõatoem si quidem
mos inobiles ostuutest̾ mãe¬
at corumusus ap̃miẽm adẜa:

Expanded text:
dita de cautela rerum ediximus et Leonis novimus divae memoriae constitutionem de secundis nuptiis, si ad eas veniens mulier non valeat dare fideiussionis cautelam quia filiis restituat res, tertiam partem centesimae accipiens: nos causam adhuc constitutione ut, si quis offerat vel res per nuptialem donationem, si quidem omnes immobiles constitutae sunt, maneat eorum usus apud
Abbreviated transcription (Latin):
nupfcĩs anob̾occasione uilie
miscelle constirutonib retͥbin¬
sirpars aut legatum ab brdibz
aut substitutis aurillis quib
hrelicta sut s siquidem mortis
cadoatioomimodo ḣrdibus
¶Siucro crasse secundumra¬

Expanded text:
nuper factis a nobis occasione Iuliae Miscellae constitutionibus retribuisit pars aut legatum, heredibus aut substitutis aut illis a quibus haec relicta sunt; si quidem mortis causa donatio, omni modo heredibus Si vero ex asse secundum ta
Abbreviated transcription (Latin):
puideriam palam c̃. quia in¬
iitomagis defensorib nop
misimusn quicq̃m accipe
n dare debebunt enim ocessis
sibi pceptis inforo gloriosis¬
simorum prefectorum siqdẽ
chil abullonisi aliquis erfi¬
cosolempniscis questus ar̃
ultra q̃msacra nra statutum
illiquadruplum restiruenti
qdacceperunta hane solicur¬
dinem repellentur in super eri¬
lioppetuo muletabunturet
incorpore castigatireddent.
us defendendam. Mento. aut
et in hoc custodes nos et mbi
aliquid horum que delinqur̃¬
tur nlatendo sirmpunitum
Szomniscquitas atqr iusti¬
ria nris subicctis floreat.si
uõctiam hactenus urdices
ñ post insinuatõem hiilegi
omni. abstinuennt furto sci¬
antctip̃i hius legis pene

Expanded text:
dentiam, palam est, quia multo magis defensoribus non permisimus nec quicquam accipere neque dare. Dabunt enim pro concessis sibi praeceptis in foro gloriosissimorum praefectorum, si quinihil ab ullo, nisi aliquis ex fisco sollemnis eis quaestus, aut ultra quam sacra nostra statutum illi quadruplum restituent quod acceperunt, et hac sollicitudine repellentur, insuper exilio perpetuo multabuntur et in corpore castigati reddent is defendendam. Eritis autem et in hoc custodes vos, et inhaliquid horum quae delinquuntur neque latendo sit inpunitum, sed omnis aequitas atque iustitia nostris subiectis floreat. Si vero etiam hactenus iudices non post insinuationem huius legis omni abstinuerint furto, sciant et ipsi huius legis poenae
Abbreviated transcription (Latin):
nns recondius inscissim a
ecc̃acum sacrisuasis urpote
ctipãdicata dcoaads alutem
ab cofactorum hominums
scͥpta facientis aute melius
⁊ illicbitantibꝰ inuniũ sisho¬
minibꝰutiliussicam sculpẽ¬
tes aurtabulis autlapidibꝰ
inporticibꝰscissim e ec̃cedescri¬
batis peam prebentes om̃ibr
horum que scita sunt letõem

Expanded text:
s recondatur in sanctissima ecclesia cum sacris vasis, utpote et ipsa dicata deo et ad salutem ab eo factorum hominum scripta. Facietis autem melius et illic habitantibus universis hominibus utilius, si eam sculpentes aut tabulis aut lapidibus in porticibus sanctissimae ecclesiae describatis, pronam praebentes omnibus horum quae sancita sunt lectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ualucruntexammare usqr. tofi¬
nem negociunz secundo annonz
et quidam ctiam tempestatum a¬
cerbitatem.alii langorem in era¬
tabilem que omnia cxipisogno¬
scimus reb nobinsinuatis uirro
nos bic iuste moncumta legemi
tñscentere uolntes ⁊ hiis qperta¬
lem qdam fortune cicumuctio

Expanded text:
valuerunt examinare usque ad finem negotium neque secundo anno, et quidam tempestatum acerbitatem, alii langorem inevitabilem: quae omnia ex ipsis agnoscimus rebus nobis insinuatis. Vnde nos haec iuste moverunt et legem transcendere nolentes et his qui per talem quandam for
Abbreviated transcription (Latin):
agebatur qui.⁊ hoc solont cogni¬
tocm introducerentur in iuoitir
appcllantes contemptiet ꝑsõaz
facientes  firmam antpunam
partem.aut ctiam ꝑcognitocm.
henim indisferens c̃relinq̃ banͭ
aut cam⁊ uictoriom̃mnoerat in¬
explicabilis inctoria noualcti
n: mhis que erant urdicata fr¬

Expanded text:
agebatur, quia hoc solo, ut cognitionem introducerent in iudicium, appellantes contenti et personam facientes firmam aut per unam partem aut etiam per cognitionem hoc enim indifferens est, relinquebant causam, et victori omnino erat inexplicabilis victoria non valenti neque his quae erant iudicata fr
Abbreviated transcription (Latin):
cam meuitabilem etiam adicieñ¬
tes alium. annum p̃t quamnisili¬
temconpleuernt ratammancre
unctoris sniam scĩmus hita que
placuenint nob̾et in commiml
lege conscripta sunt⁊ optinelegẽ
hanc nolumius.⁊ illius obseru. ti¬
oncm.splurim interpellauñt
nos dntes se quitemdenuntiasse
appellantibr⁊ uoluisse litem erai¬
nan nõtamen abip̃is nidicibus
tem accusancrunt⁊quia naiuga¬
re nõliciss dcprouintia contii

Expanded text:
am inevitabilem, etiam alium adicientes annum, post quem nisi litem compleverint ratam manere victori sententiam sancimus. Haec itaque placuerunt nobis et in communi lege conscripta sunt, et obtinere legem hanc volumus et illius observationem. Sed plurimi interpellaverunt nos dicentes se quidem denuntiasse appellantibus et voluisse litem examinari, non tamen ab ipsis iudicibus tem accusaverunt et quia navigare non licuisset de provincia contrariis
Abbreviated transcription (Latin):
Nominatim aũt erbrdan ꝗs
uidetur. siue ita ecbrdatur. tici
filius meus exhrs esto.sũ ita
filius meus erbrs esto⁊no ad

Expanded text:
Nominatim autem exheredari quis videtur sive ita exheredetur ‘ Titius filius meus exheres esto ‘, sive ita ‘ filius meus exheres esto
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃tu ꝯsistere cumis qui solue¬
dianimodat. mag distrabere
uoluit negõm quam cẽbere.
¶temis cuires aliquauten¬
dadatura. comodatur re obli¬
gatur⁊ tenet comodatiactõ¬
ne. S hii ab eo quimutuum
accepit longe distat.namq
nitaresdaturut cius fiat.⁊
obid deea re ip̃a restituendate¬

Expanded text:
ctu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda te
Abbreviated transcription (Latin):
uimitantur. Et non melegãt
induas spẽs ius ciuile distiri¬
butum uidetur. namorigoe¬
ius ab institutis duarum cu¬
uitatumathenarum .s.⁊ lace

Expanded text:
imitantur. Et non ineleganter in duas species ius civile distributum videtur. nam origo eius ab institutis duarum civitatium, Athenarum scilice
Abbreviated transcription (Latin):
nimitatem. nõtñ cogitarent.
noc̃im adplunmos uenit.sb̾¬
stantie magnitudotñsce̾dẽs ⁊
magnificentiam animc ñ me¬
sura reiszppria magnitudue
t̾ca c̃dimus oport̾e cam conp̾¬
hende ⁊ ĩmsitatem cius reside¬
tes adbnplacitas ꝯsularesst᷑¬
tuere expensas q̃ tenus conti¬
nua sit romanis omĩb. autẽ
bonis uins cristat accessibił
quoscumq huiusmodinos.
dignos c̃e honore dec̾iumus.
cuncta siquidempscrutantes
qddaturamartianoiraq u¬
patore crimioscpta ẽ lerq̃uo¬
sules.⁊ ip̃a cus constõnum pr¬
ma frrit iginur ⁊ post pͥdictam.
ꝯstitutoem iuenimus quez
quidem hanc seꝙ̇tes nich spã¬
ge pplopassi sunt. alii.iutem et
ultra legem agere h̃ponetesi
⁊ꝑmerentes que petierunt de¬
inde. iosui. inimi respiciente

Expanded text:
nt. Non enim ad plurimos venit substantiae magnitudo transcendens etiam magnificentiam animae, non mensura rei sed propria magnitudinecredidimus oportere causam comprehendere, et inmensitatem eius recidentes ad beneplacitas consulares statuere expensas, quatenus continua sit Romanis, omnibus autem bonis viris existat accessibilis quoscumque huiusmodi nos dignos esse honore decreverimus. Cuncta siquidem perscrutantes quod datur. A Marciano itaque imperatorum eximio scripta lenum prima fuit. Igitur et post praedictam constitutionem invenimus, quoniam quidam hanc sequentes nihil spargere populo passi sunt, alii autem et ultra legem agere hoc petentes et promerentes quae petiverunt deinde ad sui animi respiciente
Abbreviated transcription (Latin):
temaindectis que cis ordiatȯ
commumis dabat rciꝑ figrã
sorticbantur repente ꝑiuncias
inquib romam belluz hebat
⁊ sccundum has sorticbantur
fasces sequensuotempus ĩ
pator pussimorum tnsponẽs
bellandi et pacifi candi pot̾atẽ
adlargitatem solamcam con¬
sulib mutuant a hanc tenpe¬
ratam ⁊ordinatam insuraq
ita sumptuose cam acaressist̃

Expanded text:
 ordinatione communis dabat reipublicae figura, sortiebantur repente provincias in quibus Romani bellum habebant, et secundum has sortiebantur fasces; sequens vero tempus in imperatorum piissimorum transponens bellandi et pacificandi potestatem ad largitatem solam causam consulibus mutavit et hanc temperatam et ordinatam mensuramque ita sumpt
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum et indicibo. anobisda¬
tis sinosintspectabiles uidi¬
ces intra memcãtam qntita¬
tem referantursiantem ł ulr¬
stres sint dari anob uidices q¬
b apices dignitatum super
spectabilitatem sunt.ulduce
qui omnimosptablitatesunt
decoratiail hu quia pncipe de¬
legati sunt spectabilem hant
dignitatem corum appellonẽ
sb̾quacumq qntitate in hao
regiamurbem ad copetentes
antiquomore urdices refferỹ¬
tur omnib aliis q̃ mappelloi̾¬
bus staruta sunt.uł anriqua
gio comitis s acrum largitonx̃.
ca priscis quidez
romanis.⁊duse.¬

Expanded text:
ciarum, et judicibus a nobis datis, si non sint spectabiles judices, intra memoratam quantitatem referetur. Si autem vel illustres sint dati a nobis judices quibus apices dignitatum super spectabilitatem sunt vel duces, qui omnimodo spectabilitate sunt decorati, vel hi, qui a principe delegati sunt, spectabilem habeant dignitatem, eorum appellationes sub quacunque quantitate in hanc regiam urbem ad competentes antiquo more judices referuntur, omnibus aliis, quae in appellationibus statuta sunt vel ab antiqua gio comiti sacrarum largitionum. sa priscis quidem Romanis adve
Abbreviated transcription (Latin):
ul aclementienre ueneratione
discedat. Siquis cigo posthane
c̃e uetitum sibicursum publici
illicita temitatep̃sum pseritnr
cuminse nre mansucradinis ex¬

Expanded text:
ut a clementiae nostrae veneratione discedat. Si quis ergo posthac contra vetitum sibi cursum publicum illicita temeritate praesumpserit, motum in se nostrae mansuetudinis ex
Abbreviated transcription (Latin):
supprema siuc seriptainuenia¬
tur sine sine senptura ualet te
peclitonum neccĩtatem inali¬
is locis ulinsius ecdib degurt
nnime aduendicandum ta¬
le priilium adumãtur. S et
testan quidem ⁊ sifilii familia
sint ꝑꝑmilitiam oceduntur.
iuretamencomuni cadem ob¬
ẜuatio est⁊ in corum testam̃ti
adhibenda quam⁊intestamẽ¬
tis piganorum ꝓxime ex pou¬
inus. ¶Plane demilitũ res¬
stamentisdius adrians
statilio senõitaita sc̃psit Illop¬
quoquomo fẽa abbis testã ra
casint sic intelligid. ut utiq
prius constare debeat. testam̃
bonis apud ce quentur sicoro¬
catis. ad hoc hommibout uobũ¬
tatem suam testareturatalo¬
cutus eut  declret quemuellꝰ
sibi cehrdem⁊ cui libtatem tu¬
bueret potest uidensine scupt¬
a boc moec cestatus⁊ uoluta
plenumiq sermonibo ficrisolz
dixit aliciu ego te meum brdẽ
facio. aut tibi bona mea rclin¬
quo.non oportet hoc pro test¬
mento obseruari.

Expanded text:
suprema sive scripta inveniatur sive sine scriptura, valet tespeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis sedibus degunt, minime ad vindicandum tale privilegium adiuvantur: sed testari quidem, et si filiifamilias sunt, propter militiam conceduntur, iure tamen communi ea observatione et in eorum testamentis adhibenda quam et in testamentis paganorum proxime exposuimus. Plane de militum testamentis divus Traianus Statilio Severo ita rescripsit quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat testamentbonis apud te quaeritur, conuocatis ad hoc hominibus, ut uoluntatem suam testaretur, ita locutus est, ut declararet, quem uellet sibi esse heredem et cui libertatem tribuere: potest uideri sine scripto hoc modo esse testatus et uoluntas plerumque sermonibus fieri solet, dixit alicui: "ego te heredem facio", aut "tibi bona mea relinquo", non oportet hoc pro testamento obseruari.
Abbreviated transcription (Latin):
ns.⁊ cadempenaferiendis.
¶Pretea bonacius publicent
et domus cius destruaturquipa.¬
cem uirare ⁊ tnere nolucrit lege
pacisñsniatur. ¶Ilicitas cua
exactones⁊ maxime abecciisi
quanim abusiisiamplongai
castella  om̃imo dampnamus
et prohibemus⁊ sifcc̃ fucrint ĩ
duplum redoantur. ¶tem sac̃¬
iñtapubum spote facta supcr

Expanded text:
s eadem pena feriendis. Preterea bona eius publicentur et domus destruatur, qui pacem iurare et tenere noluerit et lege pacis non fruatur. Illicitas etiam exactiones maxime ab ecclesiis, quarum abusus iam per longa castella omnimodis condempnamus et prohibemus. Et si facte fuerint, in duplum reddantur. Item sacramenta puberum sponte facta super
Abbreviated transcription (Latin):
iosunt exempta ioblig¬
ationem deducinullo po¬
modo possunt. ¶ Sĩquis
alium datunum factur¬
ue quidspopondens. nõ
oblig̾abrucluti sispond̾¬
at ticium quinq aureq
datimim quod sieffectu¬
nim se ut ticius daret spo¬
pondent. obligatur. ¶Si
quis alii quam cuius in¬
n subicctus sit stipuletur
nichilagit. plane soluti¬
octiam in extraneipsoã
confem potest uelutisiq̃
itastipulctur michiant
seio dare spondes utobli¬
gatio quidem stipulatoĩ
Ac quiratur soluiquidẽ
scio etiam

Expanded text:
ostro exempta in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. plane solutio etiam in extranei personam conferri potest veluti si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes? ’, ut obligatio quidem stipulatori adquiratur, solvi tamen Seio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lios molest.ari. idcurcohuiusme¬
duniquirates ec̃omis uicanos
ppemarmois omnib prohibe¬
mus. Decensib ⁊ censitorib̾ ⁊ꝑ

Expanded text:
lios molestari. idcirco huiusmoquitates contra omnes vicanos perpetrari modis omnibus prohibemus. DE CENSIBVS ET CENSITORIB
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ massiduam iurdictõem tãt¬
qr fauor eorum fẽs ẽ.ut  paula
time prctorpprius carctur. ꝗd̃
fidei comissis ius diceret. quẽ
fideicomissanum appuabat.
opus eẽ ut aliquis recto iure
testo hr̃s insticuatur. cusq fi¬
deicõmittatur.ut cam brdita¬
tem alurestituat. alioquum

Expanded text:
adsiduam iurisdictionem: tantusque favor eorum factus est, ut paulatim etiam praetor proprius crearetur, qui fideicommissis ius diceret, quem fideicommissarium appellabant. opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
tibus fiteicominiꝰ¬
sanis uidcamꝰ. Sciendum est.¬
gebatur prare. iddequoroga
erat. Quib enim nõ potanti
brditatem ullegata relinq̃re.
Sireliquebant fidei comitte¬
bant corum qui caꝑe extestõ¬
icomissa appellata sunt quia
nullo uinculouins stantu
pudorccorum ꝯrogabanturo
tinebãtur. ¶Postea primus
diuus augustus semlitumq
ip̃ius angusti salutem rogat᷑
quis dicercturant obinsigrẽ
quorumdam ꝑfidiam aussit
cosulibauctem suam intpo¬

Expanded text:
tibus fideicommissariis videamus. Sciendum gebatur praestare id de quo rogatus erat: quibus enim non poterant hereditates vel legata relinquere, si relinquebant, fidei committebant eorum qui capere ex testamicommissa appellata sunt, quia nullo vinculo iuris, sed tantum pudore eorum qui rogabantur, continebantur. postea primus divus Augustus semel iteruia per ipsius salutem rogatus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interpo
Abbreviated transcription (Latin):
statim ualet. que enim pire¬
nim naturam certa sunt nõ
morantur obligationem li¬
cetapud nos in ccitasint.
¶Nonsolum res instipula¬
tum deduci possunt. s etiam
fc̃a ut stipulcmur fien ali

Expanded text:
statim valent. quae enim per rerum naturam certa sunt non morantur obligationem, licet apud nos incerta sint. Non solum res in stipulatum deduci possunt, sed etiam facta: ut si stipulemur fieri ali
Abbreviated transcription (Latin):
uidicium utaturn aliquis nio¬
rum iuidicum huins. iliquos
typos. aut preceptiones iudicỹ
suscipiat.s cumomnicelenta¬
te militantes quidem ad ꝓpͥos

Expanded text:
iudicum utatur, nec aliquis nostrorum iudicum huiusmodi aliquos typos aut praeceptiones iudicum suscipiat, sed cum omni celeritate milites quidem ad pro