comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mhomines deum que¬
runt. ce ad inrtelligentiam
crinitatis pro captu infir¬
nttatis humane ammũ
intendunt. experti difficultates labo¬
riosas siue in ip̃a acie mentis conantis
intueri marcessibilem lucem. siue im p¬
sa multiplici ce multimoda locutiõe
litterarum sacrarum. ubi michi non
uidtnonisi atteri anmam. ut xp̃i
gr̃a glorificata clulcescat. cum ad aliquid
certum discussa omni ambiguitate per¬
uenerint. facillime debent ignoscere errã¬
tibus intanti per uestigatõne secreti. Sed
duo sunt que in errore hominum difficil¬
lime colerantur: presumptio priusquam ue¬
ritas pateat. Et cumiam patuerit. presump¬
te defensio falsitatis. L quibus duobus
uiciis minis inimicis. inuentioni uerita¬
tis. & traclitioni liuinoꝵ sanctoꝵq libroꝵ¬
ror si me ut precor Et spero deus defende¬
rit atq munierit scuto bone uolurtatiᷤᷤ
sus ce grã mi sericordie sue. non ero seg¬
nis adinquirendam substantiam dei. si¬
ue per scripturam eius. Que per creat᷑am.

Expanded text:
homines Deum quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractationi divinorum sanctorumque Librorum, si me, ut precor et spero, Deus defenderit atque munierit scuto bonae voluntatis suae et gratia misericordiae suae, non ero segnis ad inquirendam substantiam Dei, sive per Scripturam ejus, sive per creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
a semetipis. et tamen eorum singulum qͥd¬
q substantia: et simul omina ima substã¬
tia est uel eẽntia. cum relatiue dicantur

Expanded text:
a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cum relative dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
quod d̾r genitus. sicut prelocuti sumus:
tantundem ergo ualet quod dr non geni¬
tus quantum ualet quod dr non filius.
Relatiue autem negamus dicendo ñ
filius. relatiue igitur negamus dicẽ¬
do nongenitus. Ingenitus porro quid
est. nisi non genitus. Non ergo recedi¬
tur arelatiuo predicamento. cum inge¬
nitus dicitur. Sicut enim genitus ñ
ad se ip̃m d̾r. sed quod ex genitore sit.
quod ex genitore non sit ostenditur. In
eodem tamen preclicamento quod relati¬
uum uocatur: utraq significatio uer¬
titur: quod autem relatiue pronuntia¬
tiam. Ita quamius cliuersum sit ge¬
nitus et ingenitus. non inclicat di¬
uersam substantiam. quia siciit fili¬
us ad patrem. et non filius ad non pa¬
trem refertur. ita genitus ad genitorẽ.
et non genitus ad non genitorem refe¬

Expanded text:
quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; tantumdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicendo, Non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se ipsum dicitur, sed quod ex genitore sit: icitur, sed quod ex genitore non sit ostenditur. In eodem tamen praedicamento, quod Relativum vocatur, utraque significatio vertitur: quod autem relative pronuntiatiam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem reet non genitus ad non genitorem refe
Abbreviated transcription (Latin):
go cum clico. non hesternus est. Et cũ
dico rome est. Cecuirdum locum aio ⁊
secundum locum nego cum lico non
rome est. Secundum id quod est. fa¬
cere aio cum dico cecdit. si autem dicã
non cedit. secundum id quod est. fa¬
cere nego. ut ostendam non hoo facere.
Et cum clico uapulat. secundum predi¬
camentum aio quod pati uoeatur. et
secundum id nego cum dico. non ua¬
pulat. Et omnino nullum predicam̃¬
ti genus est secundum id quod aliqͥd
agere uolumus: nisi ut secindum id¬
ip̃m preditamentum negare conuica¬
mur. si p̾ponere negatiuam particulã
uoluerimus. Que cum ita sint. si sub¬
stantialiter agerem dicendo filius. sub¬
stantialiter negarem clicendo non filuis.
Quia uero relatiue aio cum clico fili¬
us est. ad patrem enim refero. relatiue
nego si dico non filius est. Ad patrem
enim eandem negationem refero. uolens
ostendere quod ei parens non sit. At si qͣn¬
tum ualet quod dicitur gintus. sicut¬

Expanded text:
go, cum dico, Non hesternus est. Et cum go, cum dico, Non hesternus est. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum dico, Non Romae est. Secundum id quod est facere aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, Non caedit, secundum id quod est facere nego, ut ostendam non hoc facere. Et cum dico, Vapulat, secundum praedicamentum aio quod pati vocatur: et secundum id nego, cum dico, non vapulat. Et omnino nullum praedicamenti genus est, secundum quod aliquid aiere volumus, nisi ut secundum idipsum praedicamentum negare convincamur, si praeponere negativam particulam voluerimus. Quae cum ita sint, si substantialiter aierem, dicendo, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Filius. Quia vero relative aio, cum dico, Filius est; ad patrem enim refero: relative nego, si dicam, Non filius est; ad parentem enim eamdem negationem refero, volens ostendere quod ei parens non sit. At si quantum valet quod dicitur filius, t
Abbreviated transcription (Latin):
tialiter adicatur. sed il tentum nega¬
cur quod sine ila aiebatur: sicut in cei̾rs
prelicamentis. uelut cum dicimus homo
est. substantiam designamus. Qui er¬
go clicit. non homo est. non aluit gemᷤ
predicamenti enuntiat. sed tantum illd̾
negat. Sicut ergo secundum substan¬
tiam aio. homo est. sic secundum sub¬
stantiam nego. cum dico non homo ẽ.
Et cum queritur quantus sit. et aio
quadrupedalis est. id est quatuor pe
secunclum quantitatem negat. Can¬
didus est. secundum qualitatem aio. nõ
cancliclus est secundum qualitatem ne¬
go. propinquus est. secundum relatiuũ
aio. non ꝓpinquus est. secundum rela¬
tuium nego. Secuncdum situm aio cũ
cum dico iacet. secundum situm nego
cum dico non iacet. S ecunclum habi¬
tum aio. cum dico. armatus est. sccłm
habitum nego cum dico non armatus
est. Tantundem enim ualet si licam
inermis est. Secundum tempus aio cũ
dico hesternus est. secundum tempus ne¬

Expanded text:
tialiter dicatur; sed id tantum negatialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio, Homo est: sic secundum substantiam nego, cum dico, Non homo est. Et cum quaeritur, quantus sit; et aio, Quadrupedalis est, id est, quatuor pesecundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: secundum situm nego, cum dico, Non jacet. Secundum habitum aio, cum dico, Armatus est: secundum habitum nego, cum dico, Non armatus est. Tantumdem autem valet si dicam, Inermis est. Secundum tempus aio, cum dico, Hesternus est: secundum tempus ne
Abbreviated transcription (Latin):
clicitur genitus. quod sig ditur. Au¬
nificatur cum clicitur filius. gusti¬
Ideo enim filius quia genitus. ce in
quia filius: utiq genitus. Quod gͦ
dicitur ingenitus. hoc ostenditur quod
non sit filius. S ed genctus et ingeni¬
tus commode dicuntur filius autem
latine dicitur. sed infilius ut dicatur
non admitut loquenli consuetudo. Ni¬
chil tamen intellectiu demitur si clica¬
turnon filius quemadmocdum eciam
si clicatur non genttus. pro eo quod dicit᷑
cus relatiue clicuntur. nec tamen potest
inuicinus dici quomodo dicitur ⁊nmi¬
cus. Quamobrem non est uirebus cõ¬
siderandum. quid uel sinat uel non
sinat cliciusus sermonis nostri. sed
quis rerum ipasarum intellectus elu¬
ceat. Non igitur iam clicamus ingeni¬
tum quamius lici latine possit. sed pro
eo clicamus non genitum quod tantũ
ualet. Rum orgo aliuol clicimus qͣm
non filiui Negatiua porro ista par¬
ticula non id efficit it quod sine illa
relatiue clicitur eadem pposita substã¬

Expanded text:
dicitur genitus, quod significatur cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia genitus; et quia filius, utique genitus. Quod ergo dicitur ingenitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius autem latine dicitur, sed infilius ut dicatur non admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod diciturcus relative dicuntur, nec tamen potest invicinus dici quomodo dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam dicamus ingenitum, quamvis dici latine possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substan
Abbreviated transcription (Latin):
sicut se habent apłica testimonia que
paulo ante memoraui. In agnitõne
igitur dei iusticiaq et sanctitate u̾ita¬
tis qui de die in liem ꝓficiendo renoua¬
tur. transfert amorem a temporalibus
ad eterna auisibilib ad intelligibilia
a carnalib ad spiritalia. ab istis cu¬
piditadem frenare atq minuere. illis
q caritate se alligare diligent̾ insistit.
Tantum autem tacit. quantum duu¬
nitus adiuuatur. Dei quippe sententia
est sine me nichil potestis facere In qͦ
ꝓfestu et accessu tenentẽ mediatoris
fidem cum dies uite huius ultimus
quemiq comꝑetit ꝑducendus ad dm̃
queni coluit ẽt ab eõ ꝑficiendus excipi¬
et᷑ ab angłis scĩs in cormptibile corpus
in fine seculi ñ ad penam sed ad gloriã
recepturus. In hac quippe ymagine tc̃
ꝑfecta erit dei similitudo. quando dei ꝑ¬
fecta erit uisio. de qua dicit apło paulus
uidemus nunc ꝑ speculum in enigina¬

Expanded text:
sicut sese habent apostolica testimonia quae sicut sese habent apostolica testimonia quae paulo ante commemoravi. In agnitione igitur Dei, justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In hac quippe imagine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit visio. De qua dicit apostolus Paulus: Videmus nunc per speculum in aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
sicut momento uno fit illa in baptismo
renouatõ remissione omniũ peccatoꝵ n
net. quod ñ remittatur. sed quemadmno¬
dum aliud est. carere febrib. aluid ab in¬
firmitate que febrib facta est reualesce¬
re. Itemq aliud est inficum delum de
corpore demere. aluid uulnus quod eo fa¬
stum est. secunda curatõne sanare Ita pͥ¬
ma curatõ est cãm remouere langoris.
quod ꝑ omnium fit inclulgentiam pec¬
catoꝵ: secunda ip̃m sanare langorem. ꝙ
fit paulatim ꝓ ficiendo in regnouatõe
huius ymaginis. Que duo demõstłi¬
tur in psalmo. ubi dicituiꝰ qui ꝓpitius
fit omnib iniquitatib tus quod fit
in bapino: deunde sequitur: qui sanat
ommes languores tuos. quod fit cotidi¬
anis accessib cum hed ymago regiro¬
uatur. de qua re apł̃c aꝑtissime locut᷑
ẽ dicens. et si ext̾ior homo noster cor¬
rumpitur. sed interior renouat᷑ de die
indiem. Renouatur aũt in agnitio¬
nem dei. hocͤ in iusticia. et sc̃itate u̾itanᷤᷤ

Expanded text:
sicut momento uno fit illa in Baptismo renovatio remissione omnium peccatorum: net quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Renovatur autem in agnitione Dei, hoc est, in justitia et sanctitate veritatis;
Abbreviated transcription (Latin):
inc apparet tunc in ista mabũt᷑¬
ymagine dei fieri eius ple
mortalitate corporporis dictum uideri
Et in hac quippe similes erimus deo.
sed tam̃modo filio. quia solus intͥni¬
tate corpus accepit in quo mortuus
resurrexit atq id ad suꝑna ꝑuexit.
Nam d̾r eciam ista ymago filii dei. in
qua sicut ille immortale corpus ha¬
bebumus conformes facti in hac
legitur. et fide sanissima accipituse
uerbum caro factum est. Mropter ꝙ¬
ginis filii sui. ut sit ip̃e primogenitus
imultis fratrib. Primogenitus uti¬
morte seminata est caro eius incontume¬
lia surrexit in gloria. S ccł̃m hant yma¬
ginem filii cui per immortalitatẽ o for¬
mamui in corpore etiam illud agimus.
quod item dicit idem apłc. Sicut porta¬
uimus ymaginem t̾reni. portemus. et
ymaginem eus qui de celo est. ut scilicet
qui scłm adam mortales fuimus. secũ¬
dum xp̃m ĩmortales nos futuros ẽẽ fi¬
de uera. et spe certa firmaq teneamus
Sio enim nunc eandem ymaginem porta¬

Expanded text:
inc apparet tunc in ista imagine Dei fieri ejus plenmortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, quia solus in Trinitate corpus accepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna pervexit. Nam dicitur etiam ista imago Filii Dei, in qua sicut ille immortale corpus habebimus, conformes facti in hac legitur, et fide sanissima accipitur, Verbum caro factum est . Propter ginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Primogenitus utimorte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit, in gloria. Secundum hanc imaginem Filii, cui per immortalitatem conformamur in corpore, etiam illud agimus quod dicit idem apostolus, Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est : ut scilicet qui secundum Adam mortales fuimus, secundum Christum immortales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem porta
Abbreviated transcription (Latin):
precessit in domino: dicit apłs Iniciũ
ter quam eciam dicit. transfigurabit
corpus humilitatis nostre. conforme cor¬
pori glorie fue. Una ergo mors nostri
saluatoris. duabus mortibus nostris
saluati fuit et una eius resurrectio

Expanded text:
praecessit in domino, dicit apostolus: inpraecessit in domino, dicit apostolus: inter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
possunt occidere. Propter quod dicit apo¬
stolus. Ut supleam qite desunt pressu
re surrectionis ext̾ioris hommis nostriꝑ
tinere inuenitur resurrectio corporis domi¬
ni. quia discipulis ait. Palpate et indete. qr
uidetis habere. Et unus ex discipulis¬
eius eciam cicatrices eius contractans:
exclamauit licens. Sommus meus ⁊
deus meus. Et cum illius carnis totam
tegritas appareret. demonstratum est in
ea quod suos clycerat Capillus de capi ex
te ut̃o non peribit: Unde enim primo li¬
cit noli me targere. non dum enim as¬
cencli ad patrem meum. ce un de anteqͣm
ascendat ad patrem meum a discipulis
tangitur. nisi quia illic insinuabatur
interioris hominis sacramentum. Hic
prebebatur excerioris exemplum. An
forte quisquam ita est. absirdus at
q auersus auero. ut audeat clicere
auiris eum tactum aute quam ascen¬
deret. amulieribus autem cum ascen¬
dissete Propter hoc exemplum futu¬
re nostie resucrectionis in corpore qd̾

Expanded text:
possunt occidere . Propter quod dicit Apopossunt occidere . Propter quod dicit Apostolus: Ut suppleam quae desunt pressurresurrectionis exterioris hominis nostri pertinere invenitur resurrectio corporis Domini, quia discipulis ait: Palpate, et videte, quicut me videtis habere . Et unus ex discipulis etiam cicatrices ejus contrectans, exclamavit dicens, Dominus meus, et Deus meus ! Et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri non peribit . Unde enim primo, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum; et unde antequam ascendat ad Patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum? An forte quque auersus a uero, ut audeat dicere a uiris eum tactum antequam ascenderet, a mulieribus autem cum ascendisset? propter hoc exemplum futurae nostrae resurrectionis in corpore, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nouetur. Intus namq agiturr quod
idem apło dicit. Exiuite uos ueterem ho¬
minem: et incluite nouum. Quod ita
consequenter ecponit. Qua p̃p deporiẽ¬
tes mendatium loquimini ueritatem.
Ubi autem deponitur mendatium nisi
untus. ut inhabitet in monte sancto
dei. qui loquitur ueritatem in corde
suo. Resurrectio uero corporis domi¬
ni ad sacramentum interioris resurre¬
ctionis nostre pertinere ostenditur. ubi
postriuam resurrexit ait mulieri. No¬
lime tangere: non clum enim ascenli
ad patrem meum. Cui misterio congru¬
it apło dicens. Si autem resurrexxistis
cum xp̃o que sursum sunt querite. u¬
bi xp̃o est in dextra dei sedens que sursũ
sunt sapite. Quidest. enimꝰ cp̃m non
tangere. nisi cum ascenderit ad patrem.
emplum mortis exterioris hominis no¬
stri. domiice carius mors pertinet quia
per talem passionem macime hortatus
esti. seruos suos. ut non tieant eos qͥ
corpus occidunt. anmam autem non

Expanded text:
novetur. Intus namque agitur quod novetur. Intus namque agitur quod idem apostolus dicit: Exuite vos veterem hominem, et induite novum. Quod ita consequenter exponit: Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus, ut inhDei, qui loquitur veritatem in corde suo? Resurrectio vero corporis Domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Cui mysterio congruit Apostolus dicens: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt, sapite . Hoc est enim Christum non tangere, nisi cum ascenderit ad Patrem, emplum mortis exterioris hominis nostri Dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est servos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie reuocari. sed indutus sarne mor¬
tali. et sola moriens sola resurgens.
ea sola nobis adutrumq concinuit.
cum in ea fieret interioris hominis
sacramentum. exterioris ecemplum.
Incerioris enimi hominus nostri sacra¬
mento data est illa uox pertinens ad
mortem amme nostre. signifurardam
non solum in psalmo. Uerum etiam
incruce. Deus deus meus. ut quid
me dereliquisti: Cui uoci congruit
apło dicens. Scientes quia uetus ho¬
mo nost simul crucifixus est. ut eua cua¬
retur corpus peccati. et ultra ut seriuansꝰ¬
non peccato. Crucifixo q̃uippe int̾ioris homi¬
nis. penitentie dolo̾res intelliguntur. et
continentie quidam salubris et cruciat᷑
Ser quam mortem morꝰ impietatis per¬
mutir: in qua nos reliquit deus. Et ideo
pertalem crucem euacuatur corpus pͦ¬
cati. ut tam non exhibeamus iembra
nostra arma iniquitatis peccato. quia ⁊
intenor homo siutiq renouatur de die
incliem. ꝓfecto uetus esti antequam re¬

Expanded text:
iustitiae reuocari; sed indutus carne moriustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in cruce: deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti? cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non serumus peccato. Crucifixio quippe interioris hominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos reliquit Deus. Et ideo per talem crucem evacuatur corpus peccati, ut jam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato . Quia et interior homo si utique renovatur de die in diem , profecto vetus est antequam re
Abbreviated transcription (Latin):
tur cum dicitur. Surge qui dormis
apło dicens de iudua. Que autem in de¬
liciis agit: uiuens mortua est. Inima
igitur iam pia que fuit impia. p̃p̃ iusti¬
tiam fidei dicitur ex morte reuncisse. at¬
q iuuere. Corpus autem non tantum
moriturum ꝓpter amme abscessum qͥ
et sanguinis. quodam loco in scripturis
eciam mortuum dicitur. loquente apło.
sticiam. Hec uita ex fide facta est. quoni¬
am uistus ex fideuiuit. S ꝙͥ sequitur
Si autem sp̃o eius qui suscitauit xp̃o¬
iħm ex mortius habitat in uobis. qui
suscitauit iħm xp̃m a mortius iuui¬
ficabit et mortalia corpora uestra per
in habitantem sp̃m eius in uobis. Hu¬
ic ergo duple morti nostre saluator im¬
pendit simplam suam. et ad faciendã
utramq resuscitationem nostram in
sacramento et exxemplo sposuit. & ꝓpo¬
suit uitam suam. Neq enim fuit pec¬
cator aut impius. ut ei tamquam spĩt
mortuo interiore homine renouari opͤ
eẽt. et tamquam resipiscendo ad uttam

Expanded text:
tur cum dicitur: surge qui dormis tur cum dicitur: surge qui dormis apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. anima igitur iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui em carnis et sanguinis quodam loco in scripturis etiam mortuum dicitur loquente apostolo: stitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit Iesum ex mortuis habitat in uobis, qui suscitauit Iesum Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. huic ergo duplae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam
Abbreviated transcription (Latin):
or magis magisq corrumpitur:. uel eta¬
de uel morbo. uel uariis afflictionibus
donec ueniat ad ultimam. que ab omni¬
bus mors uocatur. Oius autem resur¬
rectis differtur infinem. cumet ip̃a ui¬
stificatio nostra perficeretur in effabili¬
ter: Tunc enim similes eierimus. quan¬
do uidebimus eumsicuti est. Nunoue¬
ro quamdui corpus quod corrumpitur
aggrauat animam. & uita humana sr̃
terram tota temptatio est. non iustifica¬
tur in conspectu euis omnis uuuens. in
comparatione iusticie qua eq uabimur
angelis. et glorie que reuelabitur in
nobis. Se morte autem amme a morte
corporis distinguenda quid plura docu¬
menta commemorem. cum dominus in
una euangelica sententia utramq mor¬
tem facile cuiius cliscernendam posue¬
ritubi ait sine mortuos sepelire mortu¬
os suos. Sepeliendum quippe corpus
mortuum erat. sepultores autem eius
per infidelitatem impietatis in amma.
mortuos intesligi uoluit. quales excit̾a¬

Expanded text:
or, magis magisque corrumpitur uel aetaor, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictidonec veniat ad ultimam quae ab omnibus mors vocatur. Ejus autem resurrectio differtur in finem; cum et ipsa justificatio nostra perficietur ineffabiliter. Tunc enim similes ei erimus, quoniam videbimus cum sicuti est . Nunc vero quamdiu corpus quod corrumpitur aggravat animam , et vita humana super terram tota tentatio est , non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , in comparatione justitiae qua aequabimur Angelis, et gloriae quae revelabitur in nobis. De morte autem animae a morte corporis distinguenda, quid plura documenta cn euangelica sententia utramque mortem cuiuis facile discernendam posuerit, ubi ait: sine mortuos sepelire mortuos suos? sepeliendum quippe corpus mortuum erat; sepultores autem eius per infidelitatem impietatis in anima mortuos intellegi uoluit, quales excitan
Abbreviated transcription (Latin):
tum donat deus edisseren nostrum et¬
symplum domini et saluatoris it . m.¬
nostrixp̃i. duplo nostro congruat. m¬
& quodammodo continat ad salutem ꝯ
N os certe quod nemo ^p̃ianus ambig̃.
et aninia et corpore mortui sumnus. Am¬
ma pp̃ peccatum. corpore ppõ penam peccati.
Ac per hoc et corpore pp̃ peccatum. Utri¬
ꝙ autem rei nostre. id eit et anime et cor¬
pori medicina exresurrestione opus erat uit
in melius renouaretur. quod erat in deteri
us commutatum. ¶Sors autemanime
impietas esti et mors corporis corrupti¬
bilitas. per quam fit et amme acorpore.
te moritui unde illa fit insipiens: hoc exa¬
nime. Qesuscitauit᷑ ergo amma per penitẽ¬
tiam. et incorpore aclhuc mortali renoua¬
tio uite inchoaturꝰ a fide quacreditur in
eum. qui iustificat impium. bonisq mo¬
ribus augetur et roboratur de die in di¬
em cum inagis magis q renouatur inte¬
rior homo: corpus uero tamquam homo
exterior. Quanto esti hec uita duiturni¬

Expanded text:
tum donat deus, edisserensimplum domini et saluatoris nostri Iesu Christi duplo nostro congruat et quodam modo concinat ad salutem. nos certe, quod nemo christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima propter peccatum, corpore propter poenam peccati, ac per hoc et corpore propter peccatum. utrique autem rei nostrae, id est et animae et corpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quus commutatum. Mors autem animae impietas est; et mors corporis, corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore te moritur: unde illa fit insipiens; hoc, exanime. Resuscitatur enim anima per poenitentiam, et in corpore adhuc mortali renovatio vitae inchoatur a fide; qua creum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturni
Abbreviated transcription (Latin):
dam efficit trinitatem: sed non ip̃a e¬
ut quando fides hec in anmo sicut cor¬
pus ilsud in loco iam non erit. Que
uero tunc erit. quando exm recordabi¬
mur innobis fiuise. non ẽẽ alia pro¬
fecto erit. Hanc enim que num est facit
res ip̃a presens et ammo credentis af¬
fixa at illa que tunc erit faciet rei p̾¬
terite ymaginatõ recordantis in mem¬
oria derelicta. Nec illa igitur trmitas
que nunt non est ymago dei erit. nec
ista ymago dei esti que tunc non erit
sedea est iuenienda in amma ho¬
minis id est ratonali siue intellectu¬
ali ymago creatoris. que immortali¬
ter immortalitatieius est insita.¬

Expanded text:
dam efficit trinitatem: sed non ipsa edam efficit trinitatem: sed non ipsa erit, quando fides haec in animo, sicut corpus illud in loco jam non erit. Quae vero tunc erit, quando eam recordabimur in nobis fuisse, non esse, alia profecto erit. Hanc enim quae nunc est, facit res ipsa praesens et animo credentis affixa: at illam quae tunc erit, faciet rei praeteritae imaginatio in recordantis memoria derelicta. quae nunc non est, imago Dei erit; nec ista imago Dei est, quae tunc non erit: sed ea est invenienda in anima hominis, id est rationali, sive intellectuali, imago Creatoris, quae immortaliter immortalitati ejus est insita.
Abbreviated transcription (Latin):
nectit et uingit sicut in illa corpora¬
lis trmitate uisionis formam corpo¬
ris quod uidetur et conformatõnem
que fit incernentis aspectu conuingit
intentõ uoluntatis. Faciamus ergo
corpus illucl quod cernebat᷑ int̾isse di¬
lapsum. nec eius remansisse aliquid
in ullo loco ad quod uidendum recur¬
rat aspectus. numquid quia yma¬
go rei corporalis iam transacte atq
pret̾ite remanet in memoria unde in¬
formetur cogitatis obtutus. ateꝵ
id utrumq tercia uoluntate iunga¬
tur eadem trmitas ẽẽ dicenda est que
fuerat quando species in loco positi corpo¬
ris uidebatur. Non utiq sed ꝓrsus alia.
Nam pret̾ quod illa erat extrinsecus: ħ m
illam profecto faciebat species presen tͥnsec¬
tis corporis. hanc ymago pret̾citi. S io
et in hac re de qua nunc agunus et ꝓpt̾
qͣm putauimus adhibendum illud
exemplum. fides que nunc in ammo o
nostro est uelut illud corpus in loco
dum tenetuiꝰ aspicitur amatur: quan¬

Expanded text:
nnectit et conjungit; sicut in illa corporannectit et conjungit; sicut in illa corporalis trinitate visionis, formam corporis quod videtur, et conformationem quae fit in cernentis aspectu, conjungit intentio voluntatis. Faciamus ergo corpus illud quod cernebatur, interisse dilapsum, nec ejus remansisse aliquid in ullo loco, ad quod videndum recurrat aspectus: numquid quia imago rei corporalis jam transactae atque praeteritae remanet in memoria, unde informetur recordantis obtutus, atque id utrumque tertia voluntate jungatur, eadem trinitas esse dicenda est, quae fuerat quando species in loco positi corporis videbatur? Non utique, sed prorsus alia: nam praeter quod illa erat extrinsecus, haec intrinsecus; illam profecto faciebat species praesentis corporis; hanc, imago praeteriti. Sic et in hac re, de qua nunc agimus, et propter quam putavimus adhibendum illud exemplum, fides quae nunc in animo nostro est, velut illud corpus in loco, dum tenetur, aspicitur, amatur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uestium in memoria reconditum recor¬
datione contuebimur. et duo hec id ẽ
quod etat in memoria retinentis et ꝙ
inde imprimit᷑ in acie recordantis t̾cia
uoluntatis uingemus. Quod ut pos¬
sit intelligi sumamus exemplum
de corporalib rebus de quib in libro
undecimo satis locuti sumus. Nem¬
ppe ab inferioribus ad superiora as¬
cendentes. uel ab exteriorib ad int̾iora
ingredientes primam reperimus tri¬
nitatem in corpore quod uidetur et a¬
cie uidentis que cum udet inde for¬
matur et inuoluntatis intentõne
que utrumq coniungit. Hinc trmitati
sinlem constituamus. cum fides q̃
nunc mest nobrs taiquam corpus
illud in loco ita in nr̃a memoria con¬
stituta este de qua informatur cogita¬
tio recordantis sicut ex illo corporẽ a¬
cies intuentis. Quib duob ut trim¬
tas impleatur ad numeratur t̾cia
uoluntas que fidem in memoria cõ¬
stitutam et quandã eius effugiem
incontuitu recordatõnis ĩpressam co¬

Expanded text:
vestigium in memoria reconditum, recorvestigium in memoria reconditum, recordatione contuebimur, et duo haec, id est, quod erat in memoria retinentis, et quod inde imprimitur in acie recordantis, tertia voluntate jungemus. Quod ut possit intelligi, sumamus exemplum de corporalibus rebus, de quibus in libro undecimo satis locuti sumus . Nempe ab inferioribus ad superiora ascendentes, vel ab exterioribus ad interiora ingredientes, primam reperimus trinitatem in corpore quod videtur, et acie videntis quae cum videt, inde formatur, et in voluntatis intentione quae utrumque conjungit. Huic trinitati similem constituamus, cum fides quae nunc inest nobis, tanquam corpus illud in loco, ita in nostra memoria constituta est, de qua informatur cogitatio recordantis, sicut ex illo corpore acies intuentis: quibus duobus, ut trinitas impleatur, annumeratur tertia voluntas, quae fidem in memoria constitutam et quamdam ejus effigiem in contuitu recordationis impressam co
Abbreviated transcription (Latin):
est. quam dici opordeat ymaginem d̾i.
An adhuc utrum ita se res habeant
aliquanto diligentiis atq abstru¬
sius perscrutabimur: Sici enim põt
non ꝑire istam trinitatem eciam cum
fides ip̃a transierit. quia sicut nunc
eam et memoriam tenemus et cogi¬
tatõne cernimus et uoluntate diligi¬
mus. Ita eciam tunc cum eam nos ha¬
buisse memoria tenebimus et recole¬
mus. Et hoc utrumq tercia uolunta¬
te uingemus. eadem trinitas ꝑmane¬
bit. qͣm si nullum in nobis quasi ue¬
stigium transiens reliquerit. ꝓfecto
in memoria nra eius aliquid habebi¬
mus quo recurramus. eam prt̾itam
recordantes. atq id utrumq intentõe
tetcia copulantes. et quod erat scilicet
in memoria non inde cogitantibꝰ nob̾
et quod inde cogitatõne formatur.
Sed qui hoc dicit non cliscerint ali¬
am nunc ẽe trmitatem quando p̾sen¬
tem fidem tenemus uidemus amamꝰ
in nobis: aliam tunc futuram qͣn nõ
ipam sed eius uelud ymagmatum

Expanded text:
est quam dici oporteat imaginem Dei. 5. est quam dici oporteat imaginem Dei. 5. An adhuc utrum ita se res habeat, aliquanto diligentius atque abstrusius perscrutabimur? Dici enim potest, non perire istam trinitatem, etiam cum fides ipsa transierit: quia sicut nunc eam et memoria tenemus, et cogitatione cernimus, et voluntate diligimus; ita etiam tunc cum eam nos habuisse memoria tenebimus, et recolemus, et hoc utrumque tertia voluntate jungemus, eadem trinitas permanebit. Quoniam si nullum in nobis quasi vestigium transiens reliquerit, profecto nec in memoria nostra ejus aliquid habebimus quo recurramus eam praeteritam recordantes, atque id utrumque intentione tertia copulantes, et quod erat scilicet in memoria, non inde cogitantibus nobis, et quod inde cogitatione formatur. Sed qui hoc dicit, non discernit aliam nunc esse trinitatem, quando praesentem fidem tenemus, videmus, amamus in nobis; aliam tunc futuram, quando non ipsam, sed ejus velut imaginarium
Abbreviated transcription (Latin):
et si uite huius mortalis transacte
memiermus et credidisse nos aliq̃n
que non uidebamus memoriter reco¬
luerimus inpret̾itis ati transactis
deputabitur fcces ista non in presen¬
tibus tebus ac semper manentib. A
ꝑ hoc eciam trinitas ista que nmeui
eiusdem fidei presentis ac manentus
memoria conturtu dilectione consi¬
stit tunt transacta et pret̾ita reꝑiret
ee non petmanens. Ex quo colligitur.
itt si iam ymago dei est ista trmitas.
etiam ip̃a non in eis que semper sunt
s in reb sit habenda transeuntibus.
natura sit i mago perpe¬
motalĩs. nec ab initio quo tua est et¬
creata est uniquam deinceps eterne¬
ẽẽ desistat id quo nichil meluis species
habet ñ cum eius immortalitate tͥuta¬
ꝑduret. Quid uero m elius in euis tis.¬
natura creatum est. quam quod ad
sui creatoris ymaginem facta est. ñ
igitur fidei in retentione contempla¬
tione dilectione que non erit semper.
sed in ea que semper erit inuemenda

Expanded text:
etsi vitae hujus mortalis transactae etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc transacta et praeterita reperietur esse, non permanens. Ex quo colligitur, ut si jam imago Dei est ista trinitas, etiam ipsa non in eis quae semper sunt, sed in rebus sit habenda transeuntibus. natura sit immortalis, nec ab initio quo creata est, unquam deinceps esse desistat, id quo nihil melius habet, non cum ejus immortalitate perduret. Quid vero melius in ejus natura creatum est, quam quod ad sui Creatoris imaginem facta est ? Non igitur in fidei retentione, contemplatione, dilectione, quae non erit semper, sed in eo quod semper erit, invenienda
Abbreviated transcription (Latin):
diu sumus incorpore ꝑegͥnamur a do¬
mino. ꝑfidem emim ambulamus non
ꝑ speciem: ꝓfecto quamdiu iustus ex
norem hoĩem uiuat. licet ꝑ eandem tẽ¬
poralem fidem aclueritatem nitatur
et tendat ecerna. tamen ui eiusdem fi¬
dei temporalis retentione sentemplatõ¬
ne dilectione non dum talis est trimi¬
tas ut dei ẏmago dicenda sit ne in re¬
bus temporalibus constituta uideat᷑
que constituenda est in eternis. Mẽs
quippe humana cum fidem suamu
det qua credit quod non uidet: non a¬
liquia sempit̾num uidet. Non enim
semper hoc erit. Quod utiq non euid q̃n
ista ꝑegͥnatõne fintta qua ꝑ egͥnamur
a domino ut ꝑfidem ambuulare neces¬
so sit species ala succedit: ꝑ quam i¬
debimus facie ad faciem. sicut modo
non uidentes tamen quia crecans.
uidere merebimur ato ad speciem nõ
pfidem peccluctos ẽẽ gaudebimus
es enim iam fides ett qua credantur
que non udentur. sed species quaur¬
deantur que credebantur. Tunc ergo

Expanded text:
diu sumus in corpore, peregrinamur a Domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem ; profecto quamdiu justus ex interiorem vivat, licet per eamdem temporalem fidem ad veritatem nitatur, et tendat ad aeterna, tamen in ejusdem fidei temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
est satis ostendit dicendo. quam qͣm
in ymagine ambulet homo. Qua ꝓpt̾
exutraq parte ueratiter ꝓnuntiari po¬
test ita sententia. ut quemadmodum
dictum est. quamquam in ymagine
ambulat tamen uane conturbatur ita
clicatur: quam qͣm uane conturbatur
homo tamen in ymagine ambulat.
Quam qͣm eniminagna natura sit
tamen uiciari potuit quia summa ñ
est. et quamquam uiciari potuerit. qr
summa non este tamen quia suime
nature capax est. et ẽẽ particeps potest.
magna natura est. Queramus igi¬
tur in hac ymagine dei quandam sui
generis trmitatem adiuuante ip̃o qͥ
nos fecit ad ymaginem suam. Rone
nim possumus hec salubriter uestiga¬
ue. et secuncdum sapientiam que ab
illo est aliquid inuenire. Sed ea q̃
in suꝑiorib libris et maxime in decimo
de amina humana ł mente cliximus. si
lectoris. ł memoria teneant᷑ atq recolan¬
turł diligentia in ersdem locis in quib

Expanded text:
est, satis ostendit, dicendo, Quanquam est, satis ostendit, dicendo, Quanquam in imagine ambulat homo. Quapropter ex utraque parte veraciter pronuntiari potest ista sententia, ut quemadmodum dictum est, Quanquam in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur; ita dicatur, Quanquam vane conturbatur homo, tamen in imagine ambulat. Quanquam enim magna natura sit, tamen vitiari potuit, quia summa non est: et quanquam vitiari potuerit, quia summa non est, tamen quia summae naturae capax est, et esse particeps potest, magna natura est. Quaeramus igitur in hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso qui nos fecit ad imaginem suam. Non enim aliter possumus haec salubriter investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicitur. habet quippe amutere.¬
et anmnia mortem suam cum. Quartũ¬
uita beata caret. que uere amme capi
uita licenda est. sed immortalis tu.¬
ides nuncupatur. q̃m qualicumꝙ
uita eciam cum miserrima est ñ qͣm
desunt iuuere: ita quamius rato nel
intellectus nuno in ea sit sopitus.
nunc pariuis nunc magnus appare¬
humana. Ac per hoc si secundum hoc
facta est acd ymaginem dei. quod utira¬
tione atq intellectu ad intelligẽdum
et conspicienclum deum potest ꝓfecto
ab initio quo ẽẽ cepit ista tam magna
et mira natura. siue ita obsoleta sit ħ
ymago ut pene nulla sit. siue obstura
atq deformis. siue clara et pulcra sit.
semper est. Seniq deformitatem lig¬
nitatis eius miserans diuina scptu¬
ra. quamquam inquit in ymagine
ambulet homo. tamen uane contur¬
batus chesaurizat et nescit cui cong̾¬
gauit ea. Non itaq uanitatem ymag¬
ni dei tribueret. nisi deformem cerne¬
ret factam nec tantum ualere illam de¬
formitatem. ut auferat quod ymago

Expanded text:
dum dicitur; habet quippe et anima mortem suam, cum vita beata caret, quae vera animae vita dicenda est; sed immortalis ideo nuncupatur, quoniam qualicumque vita, etiam cum miserrima est, nunquam desinit vivere: ita quamvis ratio vel intellectus nunc in ea sit sopitus, nunc parvus, nunc magnus apparehumana; ac per hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper est. Denique deformitatem dignitatis ejus miserans divina Scriptura, Quanquam, inquit, in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum valere illam deformitatem, ut auferat quod imago
Abbreviated transcription (Latin):
ea quibus pecora letantur. Atq ita cũ
sit honor eius similitudo dei. dedecus
autem eius similitudo pecoris: homo
in honore positus non intellexit. com¬
paratus est uimentis insipientibus.
et similis factus est illis. Quaigitur
tamlonge transiret a summis ad infi¬
ma. nisi per medium sui: Cumenm
neglesta karitate sapientie que semꝑ
eodemmnodo manet. concupisctturscien¬
tia exmutabilium temporalium que
expetimento inflat non eclificat: ita pre¬
grauatus ammus quasi pondere suo
a beatitudine expellitur et per illud
sue mecdietatis expermentum pena su¬
addiscit quid intersit interbonum deser¬
tummalumq comnussum nec reclire
potest effusis ac per̾itis iuiribus nisi
gtatia conditoris sui ad penitentiam
uocantis et pectata donantis. Quis e¬
niminfelicem amiam liberabat a cor¬
poremortis huiis peccati. nisi gracia
deiper iħͥm xp̃m dominum nostcũ
De quagratia suo loco quando ipse
prestiterit disseremus: nunc de illa prr

Expanded text:
ea quibus pecora laetantur: atque ita cum ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus similitudo Dei, dedecus autem ejus similitudo pecoris, homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, nisi gratia Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpore mortis hujus, nisi gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum ? De qua gratia suo loco, quantum ipse praestiterit, disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
um aliquil nisi tale uideatur: priua¬
tim auara fetatur errororibus et
priuatim erroribus prodica in anit̾
uinbus. nec ad tam turpem et mise¬
rabilem formcatõnem semel ab exor¬
dio ꝑsiluet. sed sicut scriptum estł qui
modica sperut paulatim decidit. Ca
squamarum minitissimis tuddmem¬
nisibus reperit. silubricus pecoris¬
deficiendimotus negligen dilaba¬
tes minictatim occupat. et in tur¬
cipiens a ꝑuorso appetiusum oo co¬
litudinis dei ꝑuenit ad similttu odo¬
dinem petorum. Inde est quod nuda oe
cstola prima tuntas pellicias mortali¬
tate meruerunt. Honor emm hominis
uetus est ymago et similitudo dei. que
non custoditur nisi ad ip̃m aquo im¬
primitur. Tantomagis itaq inheret᷑
deor quantominus diugitur ꝓprium.
Cupiditate uero experiende potestatis
sue qͥuodam nutu suo ad seipm tamꝙͥ̃¬
admelium proruit. ita cumuult ẽe si¬
cut isle sub nullo. et ab ip̃a siu meclieta¬
te penaliter ad mma ꝓpellituradest ad

Expanded text:
num aliquid nisi tale, videatur, privanum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulatimsquamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquaad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatis carnalis mimergitur. Capitu
rã ac superiora percipienda pus ha¬
quenon pruatim sed commu beatur.¬
niter ab omnibus qui talia diligunt
sine ulla angustia uel iniidia casto
possidentur amplexu uel sibi uel aliis
consulit. et si fallatur in aliquo perig¬
norantiam temporalium. quia et hoc
temporaliter gerit. et modum agendi ũ
teneat quem debebat: humana temp¬
tatio est. Et magnum est hanc uitam
sic degere quam uelut iuam redeun¬
des carpimus. ut temptatõ nosnon app̾hen¬
dat nisi humana. Hoc enim peccatum ex¬
tra corpus est. nec formcationi deputat᷑
et ꝓpterea facillime ignoscitur. Cum ue¬
roꝰ ꝓpter adipiscenda ea que ꝑ corpus sen¬
tuntur: ꝓpter experiendi uel excellendi
uel contrectandi cupiditatem ut in his
finem boni suiponat aliquid agit:
quicquiel agit turpiteragit. et for¬
nicaturin corpus ꝓprium peccans et
corporearum retum fallacia simula¬
chra introrsus rapiens et uana me¬
clitatone componens. ut ei nec dium¬

Expanded text:
tatis immergitur. CAPUT et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divi