comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo non meret᷑ quia prius dignus neq
quia modo meret᷑ pͣ dignꝰ non fuit: Est gͦ
meritum in oꝑe quia qd̾ fit opus ÷ bonita¬
tis. ⁊ ipsum meritum tam̃ cũ oꝑe in oꝑan¬
te non incipit. qm̃ ⁊ ante exibitionẽ oꝑis
bonitas fuit oꝑantis: Similit̃ ds homo
qui sicut indiuinitate sua ab ȩt̾no ꝑtectã
bonitatẽ habuit immo ipse ꝑfectaboni¬
tas fuit ita in humanitate sua apͥma
conceptione plenam ⁊ ꝑfectam bonica¬
tem accepit nos cunc primum obedien¬
tiam patiendi ⁊ moriendi habere cepit
quia obediens factus ÷ patri Ecce conce¬
dimꝰ quia obedieutia meritum ÷ ex altatio
p̃mium: Quid g. Si obedientia meritũ est
non ne exquo obedientia cepit meritũ cep̃
factus: inquit obediens Quis factus ẽ.:¬
diens: Sed̃m diuinitatem subee̾ pͣotuit.
in quał equalis fuit: Alia scriptura dic̃
Didicit ex his quȩ passus ÷ obedientiam:
Didicit quod nesciuit: Quid nesciuit: obe¬

Expanded text:
modo non meretur quia prius dignus fuit, neque modo non meretur quia prius dignus fuit, neque quia modo meretur prius dignus non fuit. Est ergo meritum in opere, quia quod fit opus est bonitatis, et ipsum meritum tamen cum opere et in operante non incipit, quoniam et ante exhibitionem operis, bonitas fuit operantis. Similiter Deus homo, qui sicut in divinitate sua ab aeterno perfectam bonitatem habuit; imo ipse perfecta bonitas fuit, ita in humanitate sua a prima conceptione, plenam et perfectam bonitatem accepit; non tunc primum obedientiam patiendi et moriendi habere coepit,quia obediens factus est Patri. Ecce concedimus quod obedientia meritum est, exaltatio praemium. Quid ergo? Si obedientia meritum est, nonne ex quo obedientia coepit, meritum coepit? Factus est, inquit, obediens. Quis factus ediens, secundum divinitatem subesse non potuit in qua aequalis fuit. Alia Scriptura dicit: Didicit ex his quae passus est, obedientiam . Didicit quod nescivit. Quid nescivit? Obe
Abbreviated transcription (Latin):
Saui dicimus qͥa meruit statim inferunt
aliquid eum priꝰ non debitũ sibi. oꝑando op¬
tinuisse. quod ÷ dicere. quia xp̃c aut bonao¬
pera non fecit aut aliquid quod sibi pꝰ non
debebat᷑ oꝑando ꝓmeruit. S uidete quam
stulta sit ista assertio Quid enim: Ergo ds̃
bonum opus facere non potest. qui nicħ nõ
debitum sibi ꝓmereri potest: Aut io oꝑando
non meret᷑ quia sibi debetur ⁊̃ si non opetur:
Quando tiobis beneficia inpencdit ds &
dona munificentiae largitur: nonne hec
ipsa faciendo a nobis ꝓ boneficiis suis ama¬
ri ⁊ laudari meret᷑: Aut quia meret᷑ ĩo
priꝰ dignus non fuit. aut minus fuit &
oꝑe temꝑali creuit meritum al. ⁊ melior
scipso factus : deus: Hunqͥd non melius
bonus fuit. & dignus laudari ⁊amari:
Et quando opus temꝑale facit ⁊ nobis
bene facit. amari ⁊ laudari a nobis me¬
retur. & ẽ meritum oꝑis in illo etͣnum.
quod nobis temꝑalit̾ exibetur Neq ideo

Expanded text:
Si autem dicimus quod meruit, statim inferunt Si autem dicimus quod meruit, statim inferunt aliquid eum prius non debitum sibi operando obtinuisse, quod est dicere quod Christus aut bona opera non fecit; aut aliquid quod sibi prius non debebatur operando promeruit. Sed videte quam stulta sit ista assertio. Quid enim? Ergo Deus bonum opus facere non potest, quia nihil non debitum sibi promereri potest? Aut ideo operando non mereretur, quia ipsi debetur etiam si non operetur? Quando nobis beneficia impendit Deus, et dona munificentiae largitur; nonne haec ipsa faciendo a nobis pro beneficiis suis amari et laudari meretur? Aut quia meretur, ideo prius dignus non fuit aut minus fuit et opere temporali crevit meritum Dei, et melior seipso factus est Deus? Nunquid non melius bonus fuit, et dignus laudari et amari? Et quando opus temporale facit, et nobis bene facit, amari et laudari a nobis meretur; et est meritum operis in illo aeternum, quod nobis temporaliter exhibetur. Neque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
mortem aut̃ crucis ꝓpt̾ quod ids illum ȩxalta¬
ute ⁊ donauit illi nom̃ qͥd ÷ suꝑ om̃e nom̃: Exce an¬
iscionis usq ad mortẽ non respuit humiliari
N gͦ pt̃ hoc exaltatus quia humiliatꝰ g ex¬
aicationis causa humiliatio fuit Ergo in
humiliatone meruit qui in exaltatione hu¬
miliacionis p̃mium̃ recepit: Si autẽ meren¬
do ad głam ꝑuenit quomͦ ad illam ꝑuenire
potiussisi non meruiss: Sic gͥ isti argumen¬
tando. deppositione erroris ad conelusionẽ
mendatui ꝑueniunt: fallit quippe eos quos
meriti nom̃ non discernunt Et ꝓpc̾ea quia
scere non audent xp̃m nichil meruisse. ne
farte oꝑa ab eo facta apuo dm̃ nulliꝰ uirtutis
aut p̃cii fuisse dicere uideant᷑. dum cadere
timent precipitant se. asserentes quod xp̃c
patiendo głam meruit. ita ut si passus non fu¬
isset illam nec hab̾e potuiss nec debuiss: Si
enim dicimꝰ q uichil meruit conseqñs esse
putant oꝑa uirtutis aut iusticie eũ ñ fecisse.

Expanded text:
tem autem crucis; propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen . Ecce manpassionis usque ad mortem non respuit humiliari. Si ergo propter hoc exaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiliationis praemium recepit. Si autem merendo ad gloriam pervenit, quomodo ad illam pervenire potuisset, si non meruisset? Sic ergo isti argumentando de propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere non audent Christum nihil meruisse, ne forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut pretii fuisse dicere videantur, dum cadere timent, praecipitant se asserentes quod Christus patiendo gloriam meruit, ita ut si passus non fuisset, illam nec habere potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quod nihil meruit, consequens esse putant opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. xp̃c dicit qr ꝓnobis mortuus : ⁊ nos dicimꝰ
quia ꝓ semecipso mortuus est. Beneficium ne¬
ganus quia gras referre nolumꝰ: Si ꝓ se mor¬
e ꝙ tacute sibi ⁊ duixit nobis: An forte erubuit de
hecessitate ⁊ głabat᷑ depietate: Ergo ipse erubuit
mani festare cu non erubescis imꝓperare: Seo

Expanded text:
 quod pro nobis mortuus est; et nos si dicimus quod pro semetipso mortuus est, beneficium negamus, quia gratias referre nolumus. Si pro se morergo tacuit sibi, et dixit vobis? An forte erubuit de necessitate, et gloriabatur de pietate? Ergo ipse erubuit manifestare; tu non erubescis improperare. Se
Abbreviated transcription (Latin):
bat magis semꝑ ac magis aperuit: Ita aput
homines ipse ꝓficiebat. quando homines iplii
euis cognitione ꝓfecerunt Aput dm̃ autem
ꝓfecit. in eo quod dum se sapientia ⁊ gña dĩ ple¬
num ostenderet. eos adlaudem cdi patris aqu
heẽ cestabatur magis semꝑ ac magis. ꝓuocaui
Demerito &̃ xp̃i pret̾eundum non ÷ quoo qͥ da
minus consid̾ate dicere solent. quia scilicet
xp̃c homo aliter ad głam in mortalitatis per¬
uenire non potuissent. nisi priꝰ ꝑpassionẽ me¬
rendo mortem sustinuiss. Non enĩ atten¬
dunt hi qr qd d̃s homo mortalis fuit. non
necessatatis erat s uoluntatis tsam si pͥmu
homo sine morte ad inmortalitatẽ ꝑuenire
potuiss si se ab in obedientia culpa custodin
uoluisset. quantomagis xp̃c homo qui ñ solu
sine peccato homo iustat s supra hominem
ds fuit. carni sue qm ad consorium d̾icatis in
conceptione sublimauerat. głam incorrupti¬
onis dare potuiss. etiam si illam ad to.leran¬

Expanded text:
bat, magna semper ac magis aperuit: ita apud homines ipse proficiebat, quando homines ipsi in ejus cognitione profecerunt. Apud ipsum autem profecit in eo quod, dum se sapientia et gratia Dei plenum ostenderet, eos ad laudem Dei Patris, a quo hoc esse testabatur, magis semper ac magis provocavietiam Christi praetereundum non est quod quidam minus considerate dicere solent, quod scilicet Christus homo aliter ad gloriam immortalitatis pervenire non potuisset, nisi prius per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae culpa custodire voluisset, quanto magis Christus homo qui non solum sine peccato homo justus, sed supra hominem Deus fuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad toleran
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest. Ntem. fa̾tendum ẽ patrem ⁊ fisiũ
pͥncipium sp̃c sc̃i Icem. filius non cm̃ ut sit fus
quod relatiue dr̃ s omĩno ut sit ipsa suba nasce¬
do habet. Ncem. Cum conaretur humana in opl¬
a loquendo ꝓferre quod cenet de dño do timu¬
it dicere tres eẽntias. ne in celligeret᷑ in illa sũma
Sequalicate ulla diuersitas. Item. sõ dicimus at
ꝑsonas ñut aliqua intelligat᷑ diu̾sitas et̃ntiȩ sut
uel uno uocabulo respondi possit. oum dr̃ quis
stinguimus. non nomina tm̃ modo ẜ ⁊ noĩu

Expanded text:
Filius potest dici. Idem: Fatendum est Patrem et Filium Filius potest dici. Idem: Fatendum est Patrem et Filium principium Spiritus sancti. Idem: Filius non tantum ut Filius, quod relative dicitur: sed omnino ut sit ipsa substantia nascendo habet. Idem: Cum conaretur humana inopia loquendo proferre quod tenet de Domino Deo, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Idem: Ideo dicimus tres personas non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur, quid distinguimus; non nomina tantummodo, sed et nominu
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ quȩcũq sint in uocabulis multiplicia ñ
aut plura sigͥcant s unum. EIdeo. Neqꝑsona pattie
neq sp̃c sancti s sola filii ꝑsona carnem accepit.
& ut hoc in telligas cõꝑationib utar ut excreati
creatorẽ incelligas. In anima ⁊ rõ ⁊ cũ sint unĩ
alius anima agit aliuo rõ. anua uiuimꝰ. ratio¬
stantia. tota eͥnitas oꝑata ẽ hominẽ. quẽ as sũ¬
sit. eumq non cota t̾nitas assumpsit s sola ꝑsoni¬
E tiuii. Ndermꝰ in ubro .xͦ. de crinitate. Deo aliꝗd
accidere non pot̃: at̃ ad aliquid sic̃ pat̾ ad filiũ ⁊fiul
ad patrem quod accidens non ÷ qr ⁊ ille semꝑ par
scd̾m sub̾am dicet᷑. It eo. Quã uisdiũ sum sit ẽ
uum negat᷑ non scd̃m subam negat᷑. quia ip
magnaprorsus laborat in opia humanũ eloqͥ¬
um. Dictum ẽ tres ꝑ sone non ut illud dicet̃
s ne taceret᷑. ¶Item. t̃ rinitas filius nullo mas

Expanded text:
similiter quaecunque sint in vocabulis multiplicia; similiter quaecunque sint in vocabulis multiplicia; non plura significant, sed unum. Idem: Neque persona Patris neque Spiritus sancti, sed sola Filii persona carnem suscepit, et ut hoc intelligas comparationibus utar, ut ex creatura creatorem intelligas. In anima est ratio: et cum sint unum, aliud anima agit aliud ratio: Anima vivimus, ratiostantia: tota Trinitas operata est hominem quem assumpsit, eumque non tota Trinitas assumpsit, sed sola persona Filii. Idem in libro quinto de Trinitate: Deo aliquid accidere non potest. Dicitur ad aliquid: sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, quod accidens non est, quia ille sempersecundum substantiam diceretur. Item, quamvis diversum sit esse ivum negatur: non secundum substantiam negatur, quia ipsdem: Quid tres? Magna prorsus laborat inopia humanum eloquium. Dictum est tres personae: non ut illud diceretur, sed ne taceretur. Idem: Trinitas nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ciam gͥ si non: iusta nisi ꝑiusticiam: non po¬
cest eẽ iusta nisiꝑse. quid cõsequentiꝰ quam
ut eadem sit ipsa iusticia ꝑ quam iusta÷ qua¬
ꝓpt̃ si querat᷑ quid sit ipsa summa natura:
quid rectius respondet᷑ quam iusticia: ꝓ cdĩ ouoydĩtt
creatura dicatur iusta ineo quod quale xoꝙͣ
quod quale s ieo qͦd qͥd sit dr̃. nichilq in ea
differt siue dicat᷑ iusta siue iusticia: Quod
uero inexemplum iusticie ratũ eẽ conspi¬
citui hoc de om̃ib que similit̃ de summa
naturadicunt᷑ intelloctus ꝑ rationẽ senti¬
re constringit᷑. Quicqͥd gͥ eorum de illa
dicatur: non qualis uł quanta s magis quid
plex s cõpositum ÷ Nã cũ aliquis homo di¬
catur corpus ⁊ roalis ⁊ homo. non uno modõt
⁊ f aliud rationalis ÷ ⁊ singłm horum non ÷
totum quod hõ. illa uͭ summa eẽntia. sũma
uita. summa iusticta. sumina sapientia.
summa magnitudo. sũma ȩt̃nitas ⁊ alia

Expanded text:
tiam. Igitur si non est justa nisi per justitiam: et non potest esse justa nihi per se, quid consequentius quam ut eadem sit ipsa justitia per quam justa est? Quapropter si quaeratur quid sit ipsa summa natura, quid rectius respondeatur quam justitia? Et cum creatura dicatur justa in eo quod quale est: quod quale, sed in eo quod quid sit dicitur, nihilque in ea differt, sive dicatur justa sive justitia, quod vero in exemplum justitiae ratum esse conspicitur: hoc de omnibus quae similiter de summa natura dicuntur intellectus per rationem sentire constringitur. Quidquid igitur eorum de illa dicatur, non qualis vel quanta; sed magis quid plex, sed compositum est. Nam cum aliquis homo dicatur corpus et rationalis et homo, non uno modo vel  singulum horum non est totum quod homo. Illa summa essentia, summa vita, summa justitia, summa sapientia, summa magnitudo, summa aeternitas; et alia
Abbreviated transcription (Latin):
didit Non uiolent̃ ablatus ÷ s sponte datꝰ.
Pocestatem in quit habeo ponendi animã
meam. & iterũ sumendi eam: Ipsa anima ipse ẽ
sp̃s lpsa gͦ anima emissa ÷ potestate morientis
non uolentia occidentis Emissa ẽ anima: Ille
emisit cuiꝰ fuit Unde emisit: Ex carne: Quo
emisit: Ad patrem: Recessit anima ⁊ mortua
cłi. ita mortuuis÷ homo. qr mortua est caro ho¬
minis: Sola caro mortuas ⁊ in carne mortiuiᷤ
⁊ homo cuiꝰ caro fuit. mortuus ÷ ⁊ d̾s quia deus
homo fuit Sꝑatio anime mors carnis fuit:
uinitas cũ utͦq ꝑmansit:. Neq enĩ caro ⁊ aĩ
ꝑ sonam de struere potuerunt seꝑata quan
non fecãnt ꝯiuncta Uerbum ꝑ sona et̾na fuit.
neq tunt ꝑsona eẽ cepit qnͣ animã ⁊ carnẽ in¬
ꝑsonam accepit: Accepit animã & carnẽ ut ĩ
se ꝑsona eẽnt. non ut se ꝑsonã facerent: Quia
uerbo ꝑsone uniri ceꝑunt. semꝑ quidẽ cũ uer¬

Expanded text:
adidit. Non violenter ablatus est, sed sponte datus: adidit. Non violenter ablatus est, sed sponte datus: Potestatem, inquit, habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Ipsa anima, ipse est spiritus. Ipsa ergo anima emissa est potestate morientis, non violentia occidentis. Emissa est anima. Ille emisit, cujus fuit. Unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. Recessit anima, et mortua humanitas Dei, ita mortuus est homo quia mortua est caro hominis. Sola caro mortua est, et carne mortuus est homo, cujus caro fuit, mortuus est etiam Deus, quia Deus homo fuit. Separatio animae mors carnis fuit. vinitas cum utroque permansit. Neque enim caro et anima personam destruere potuerunt separata, quam non fecerant et conjuncta. Verbum persona aeterna fuit. Neque tunc persona esse coepit, quando animpersonam accepit; accepit animam et carnem, ut in se persona essent, non ut se personam faceret. Quia Verbi personae uniri coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
me: Ad huc stas uixta me ⁊ causor te recessisse
ne. Iuxta es loco s non longe aurilio. Iuxta fu¬
sti quando p̃sentem exhibuisti indilectioẽ.
onge factꝰ es qñ in ꝑiells constituto. te subt̾ri¬
sti a cõpassione: Siͣ gͦ humanitas adiuinitate
In passione cdelictam se clamabat. qi eam inimi¬
corum potestati ad crucifigendũ ꝯcesserat.
sicut scriptũ ÷. Non haberes in me pocestatẽ:
nisi tͥ datum fuiss desuꝑ Quã tam̃ mortẽ qͥa
non ꝓ sua iniquitate s ꝓ nr̃a redemptione
sustinuit. incruce pendẽs quare sit derelicta
requirit. ñ quasi ad uersꝰ dm̃ de pena inur¬
murãs. s nobis in nocentiã suã inpena demõ¬
strans Causam querebat qui peccatũ nesci
Scrietror est. & iħs clamans uoce mag¬
na tradidit spm̃ Quis tradidit: ⁊̃ nĩs. Quid
tradidit: Sp̃oo. Cui tradidit: Patri. Non iudeꝰ¬
us eiecit. neq pat̾ extraxit. s ipse sponte tͣ¬

Expanded text:
me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuisti quando te praesentem exhibuisti in dilectione. Longe factus es quando in periculis constituto, te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione derelictam se clamabat, quia eam inimicorum potestati ad crucifigendum concesserat, sicut scriptum est: Non haberes in me potestatem ullam, nisi tibi datum fuisset desuper . Quam tamen mortem quia non pro sua iniquitate, sed pro nostra redemptione sustinuit in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in poena demonstrans, causam quaerebat qui peccatum nesciScriptum est: Et clamans Jesus voce magna, tradidit spiritum . Quis tradidit? Jesus. Quid tradidit? Spiritum. Cui tradidit? Patri. Non Judaeus ejecit, neque pater extraxit, sed ipse sponte tr
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid deseruisse in quantũ uidł eam po¬
testati inimicoꝵ expositam ad tempꝰ ñ defen¬
dit. ⁊ scd̾m aliquid non deseruisse in quantũ
sicet c̃ tuno Aꝰ ab ea ꝑpresentiam ma¬
statis ñ rescessit: Dereliguio alis s
am non dereliquit. Pereliqt illis s sibi non
reliquit. dereliguit quia auxiliũ ñ contulit.
Dñ dereliquit q psentiam non abstulit dũb¬
tarit ꝓtectionem s ñ sepauit unionẽ: Sepauit
foris. ut ad defensionẽ contra inimicos non
d eẽt. s non ẜꝑauit se int̾ ut illi ad unionẽ
sone deeẽt. Si gͦ dereliquit ut ñ ad uiuaret.
non dereliquit ut recedẽt: Uado ꝑuiam.
mecũ ꝑgis. parit̾ ambulamus. securꝰ ꝯum q̃gi
amnicum mecũ habens: Uentt hostis meus.
sirruens in ermẽ &e resistere non ualentẽ uul¬
erib afficit. Tu me plagari cernens nichil mo¬
leris s patient᷑ sustines & stas iuxta quasi ñ cu¬
tans uulnia mea Et dico Ut quit dereliqͥsti

Expanded text:
aliquid deseruisse, in quantum videlicet eam poaliquid deseruisse, in quantum videlicet eam potestati inimicorum expositam ad tempus non defendit, et secundum aliquid non deseruisse, in quantum scilicet etiam tunc ab ea per praesentiam majestatis non recessit? Dereliquit illis, sed illam non dereliquit. Dereliquit illis, sed sibi non dereliquit. Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimicos non adesset, sed non separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit ut non adjuvaret, sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem vulneribus afficit. Tu me plagari cernens nihil moveris, sed patienter sustines, et stas juxta quasi non curans vulnera mea, et dico: Utquid dereliquisti
Abbreviated transcription (Latin):
ginis filiũ. quẽ non solum custodiendũ s &̃ głi¬
ficanditm suscepit. lupo ueniente deseruit:
Ouis priꝰ depastore secura ueniente lupo non
timuit dicens. Uenit pͥnceps mundi huiꝰ ⁊ in
me non ht̃ quicqm Nunc aut̃ apastore dere¬
licta causando ⁊ ꝯquerendo clamat. Quare de¬
reliquistime: Solus homo fuit. ⁊ d̾s non fuit.
& iam s homo ñ fuit. qr iam ab homine re¬
cesserat᷑ siec homo ds̃ fuit qui ad huc uiuus
in cruce pendens ado derelictus fuit. Iamñ
solum gͦ ĩ morte s ante mortẽ diuinitas ab
hoĩe recesserat: quando hõ ad huc homo. dm̃
ase recessisse. acꝑhoc ut isti aiunt d̃m se non
ẽẽ plangebat: Quis hoc dicat: Quomͦ gͦ inquͣt
incelligendũ ẽ quod xp̃c se ado derelictum
esse clamat. & quod scriptura hominẽ seꝑa¬
tione diuinitatis moriturũ clamasse affir¬
mat. si ds̃ ab homine non recesserat: Quid gͦ.
Non pocuit diuinitas humanitatẽ ⁊ scd̾m

Expanded text:
ginis filium, quem non solum custodiendum, sed etiam gloriginis filium, quem non solum custodiendum, sed etiam glorificandum suscepit, lupo veniente deseruit? Ovis prius de pastore secura veniente lupo non timuit dicens: Venit princeps mundi hujus et in me non habet quidquam . Nunc autem a pastore derelicta, causando et conquerendo clamat, quare dereliquisti me? Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recesserat Deus, nec homo Deus fuit, quia adhuc vivus in cruce pendens a Deo derelictus fuit. Jam non solum ergo in morte; sed et ante mortem divinitas ab homine recesserat, quando homo adhuc Deum a se recessisse, ac per hoc, ut isti aiunt, Deum se non esse, plangebat. Quis hoc dicat? Quomodo, inquiunt, intelligendum est, quod Christus a Deo derelictum se esse clamat, et quod Scriptura hominem separatione divinitatis moriturum clamasse affirmat, si Deus ab homine non recesserat? Quid ergo? Non potuit divinitas humanitatem et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
testabat᷑ dicens Ds̃ meus ut quid de reliqͥsti
me: Si gͦ de illa seꝑatione diuinitatis agitur:
iam recesserat dẽ. quando homo incruce pendẽ ᷤ
derelictum se a dõ uociferabat᷑. Et utiq ad¬
huc. xp̃c incarne uiuebat quando sic ds ab eo
recesserat Respondeant g Simors eẽ ñ poterat
nisi prius uita discedẽt. quomͦ uta mane potius¬
relictum causabat᷑: Si gͦ in hac recessione di. ⁊ in
hac diuinitatis seꝑatione. illam q̃ int̾ diuinitatẽ
&e humanitatẽ constabat unionẽ ꝑsone. solutã
sane ficłi concordans ñ ab horreat dõ impone
quod assumptũ hominẽ usq ad mortẽ quidẽ
comita ndo ꝑduxit. ⁊ in morte quando maiori
ꝑicło iam inminente maiꝰ auxiliũ neces¬
sarium erat deseruit. Quare gͥ cantoꝑe
m̾cennariis imꝑꝑat. quod lupo ueniente oues
quas custodire debuerant fugientes deserũt.
cum ipse unicã illã ouẽ & agnum illũ ouis uir¬

Expanded text:
testabatur dicens: Deus meus utquid dereliquisti testabatur dicens: Deus meus utquid dereliquisti me? Si ergo de illa separatione divinitatis agitur, iam recesserat Deus quando homo in cruce pendens derelictum se a Deo vociferabatur. Et utique adhuc Christus in carne vivebat, quando sic Deus ab eo recesserat. Respondeant ergo. Si mors esse non poterat nisi prius vita discederet, quomelictum causabatur. Si ergo in hac recessione Dei, et in hac divinitatis separatione illam quae inter divinitatem et humanitatem constabat unionem personae solutam sanae fidei concordans non abhorreat Deo imponere, quod assumptum hominem usque ad mortem quidem comitando perduxit, et in morte quando majori periculo jam imminente majus auxilium necessarium erat, deseruit? Quare ergo tantopere mercenarii, improperat, quod lupo veniente oves quas custodire debuerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis vir
Abbreviated transcription (Latin):
Quroaor putauerunt in morte diuinitatẽ
Axp̃o homine recessisse. & mortem hominiꝰ
aliud quã seꝑationẽ diuinitatis a carne nõ
fuisse: Inueniunt enim quedam uerba in
quib ita dictum ẽẽ uidetur. & inuenientes
eiusmodi litt̾e ad herent. non ꝑtingentes ad
spm̃ Beatꝰ ambros tale aliquid uidr̃ dicere
in expositione psalmi illius quẽ ipse dñs in
passione de se scriptum ẽe ostendit dicens
Ds̃ de meus ut quid dereliquisti mer̃ Supea
hegͦ locum ambros ita dicit. Clamat homo se¬
paratione diuinitatis morit᷑us: ⁊ alia quedam
nisi uita prius recessisset mors uenire non po
ẽẽ ado. & conquerit᷑ dm̃ a se recessisse ⁊ quasi ĩo
se moriturũ ẽẽ quod dd̾ ab ipso recesserit. Ido
dixit quia clamat homo seꝑatione diuinitatis
moriturus Sed uidete quid dr̃. si enĩ agit᷑ de
illa seꝑatione diuinitatis ꝓ qua xp̃c homo ĩ
cruce clamabat. ilia utiq iam facta erat nõ
enĩ derelinquendũ s derelictum iam se pro¬

Expanded text:
Quidam putaverunt in morte divinitatem a Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba, in quibus ita dictum esse videtur: et invenientes ejusmodi litterae adhaerent, non pertingentes ad spiritum. Beatus Ambrosius tale aliquid videtur dicere in Expositione psalmi illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum esse ostendit: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Super hunc locum Ambrosius ita dicit: Clamat homo separatione divinitatis moriturus, et alia quaedam nisi vita prius recessisset mors venire non pota Domino, et conqueritur Deum a se recessisse, et quasi ideo se moriturum esse, quod Deus ab ipso recesserit. Ideo dixit, quia clamat homo separatione divinitatis moriturus. Sed videte quid dicitur; si enim agitur de illa separatione divinitaticruce clamabat; illa utique jam facta erat. Non enim derelinquendum, sed derelictum jam se pro
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ditas una. ꝙ in una actione cres. nõ
tres agentes sunt: s unus agens: sicut in
deitate una tres non tres dii sunt s unꝰ.
tres dii non sunt nec tres creatores. nec
tres factoresiquia in eo quod unũ sunt
diuidi non ssunt. Quecumq gͦ facit pat̃.
hec ⁊ filius facit similiter. Quid magis
simile eẽ potest quam unitas: Quomĩ
potest diuidi quod mulciplicari non
potest: Aut qua modo a se recedere
est¬
pocest quod unum ẽ. ł le gͦ mireris. Si assump¬
tionem carnis que ad solum filium refertur non
solus filius oꝑatus: s. cum filio pater &̃ ⁊ sp̃c sẽs.¬
Neq idcirco tres in caruatos chyeris: quia in cur¬
nationem uniꝰ tres oꝑati sunt: quia ⁊ unitas nu¬
cure in separabilem fecit oꝑationem: & propͥeta
ꝑsone singłarem assumptionẽ.

Expanded text:
sicut deitas una; et in una actione tres, non sicut deitas una; et in una actione tres, non tres agentes sunt, sed unus agens, sicut in deitate una tres, non tres dii sunt, sed unupersonae sunt, sed tres dii non sunt, nec tres creatores, nec tres factores, quia in eo quod unum sunt, dividi non possunt. Quaecumque ergo Pater facit, haec et Filius facit . Similiter, quid magis simile esse potest quam unitas? Quomodo dividi potest quod multiplicari non potest, aut quomodo a se recedere estquod unum est? Ne ergo mireris, si assumptionem carnis quae ad solum Filium refertur, non solus Filius operatus est, sed cum Filio Pater etiam eNeque idcirco tres incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia unitas naturae inseparabilem fecit operationem, et proprietas personae singularem assumptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
dic dico cum dico quia filitis hoc ipsum fac̃
quod pater facit: Ergo aliasmanus fuii ⁊
alia÷ patrig aliud brachiũ fuii ⁊ aliud bra¬
chium patris: alia uirtus filii alia uirtus
patris: cum ipse fuius ⁊ manus ⁊ brachium.
⁊ iuirtꝰ sit patris. Sicut idem: quod homo
manu facit ⁊ quod manus hominis facit &¬
quod homo brachio facit ⁊ quod brachiũ
hominis facit. ⁊ quod homo fortitudine fa¬
cte si quod fortitudo hominis facit. sic idem
est quod ꝓat̃ facit ⁊ quod filiꝰ facit. quia
si natura unassi fortitudo una si uoluntaᷤ
unas quom̾ non÷ oꝑatio una. Dicis quia
hoc facit pater: ⁊ ego dico quia hoc ipsũ
filius facit. Hoc ipsum pater. hoc ipsũ
filius. totum pacer ⁊ totum filius. qꝑsũ
facere patris: filii est. Nolipensare quasi
duas actiones: unã maiorẽ. ⁊ unã minoreoꝵ
aut forte simisis poncleris. equases duas.
Unitas ibi est. nichil multiplices. Sna¬
est actio duorumsimmo tͥum actio una

Expanded text:
sic dico cum dico; quia Filius hoc ipsum facit sic dico cum dico; quia Filius hoc ipsum facit quod Pater facit? Ergo alia est manus Filii, et alia est Patris; aliud brachium Filii, et aliud brachium Patris; alia virtus Filii, alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris? Sicut idem manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est operatio una? Dicis quod hoc facit Pater, et ego dico quod hoc ipsum facit Filius. Hoc ipsum Pater, hoc ipsum Filius. Totum Pater, et totum Filius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. est actio duarum in uno, trium, actio una,
Abbreviated transcription (Latin):
totum facit. Pone tam̃ exempli causa
unũ aliquis ex ominib que facit pat̾: dico
quia  hoc ipsum facit. Neq ita hoc ipsũ
dico quasi simile illus idem ipsum. Cum
enĩ dico idem facio quod cu facis qr forte
domĩ edifico sicut tu edificas domũ. & cũ
alia sit domus tua quam cu edificas alia
domꝰ mea quam ego edifico: tam̃ idem
me facere dico quod tu facis. quoniã id
quod facio ego scd̃m aliquid simile ẽ iuli
quod tu facis: non sic intelligo cum dico
quia fus hoc ipsum facit quod pateꝵ
facit. Siaut̃ ego domũ edificarẽ ⁊ tue¬
andem ecdificares domũ. dico quia ilẽ
faceres quos ego. Et iam uerius unũ.
quia io ipsum ⁊ non aliud nec tñ uere
ad huc unum quia tu partẽ unam ⁊ego al¬
ceram cu instrum̃tis tuis. ego instrum̃tiᷤ
meis. Tu manib ⁊ lacertis cuis: ego meis.
demq tu uirib tuis: ego meis. et iam nõ
uere unum s in alio ⁊ ꝑ alia. Numquio

Expanded text:
totum facit. Pone tamen exempli causa totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibus quae facit Pater. Dico quia Filius hoc ipsum facit. Neque utique hoc ipsum dico quasi simile ille, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, quam illa domus mea quam ego aedifico, tamen idem me facere dico quod tu facis, quoniam id quod facio ego, secundum aliquid simile est illi quod tu facis, non sic intelligo cum dico quia Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego. Etiam verius unum, quia idipsum et non aliud; nec tamen vere adhuc unum quia tu partem unam, et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, et ego meis. Denique tu viribus tuis, ego meis: et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
suo. nec tam̃ sibi uxorem accepit: qui filio
uxorem accepit. Et postulat filius patrẽ
ut sibi uxorem accipiat: quasi ꝑ se solus hoc
facere non posste:⁊ nemo ÷ qui argumente.¬
tur ut dicat si ꝑ at̾ filio uxorem accepit:
gͣ urorem accepit paterꝰ & concendat uro¬
ratum eẽ patrem: ꝙ filio accepit urorem.
Quare gͦ in carnatꝰ eẽ dicat᷑ pate. quia si¬
lio suo carnem unuiit. sicut ipse fulł in car¬
natus t̃, quia sibi carnẽ co pͣlacutt. Sponsa
quippe uerbi caro ÷ ⁊ assumpsit. illam uibũ
sibi. & pat̾ uerbi similit̃ u̾bio suo uniuufeam.
⁊ oꝑati sunt tluo unum & fuit in uno oꝑatio
duoꝵ una. Pptea ait. Quecũq facit pat᷑ hec
similit̾: Non aliter. Non poterat unitas
oꝑationis ꝑfectius demonstrari. Non alia.
non alit̃. Sadem ⁊ eodemmͦ. Si eadem oꝑa¬
nichil sit aut aliud aut alit̾ in oꝑatiõe
illius: Ostende michi aliquid qͦd facit
pateꝵ si tam̃ querendũ ẽ quio facit qui

Expanded text:
n , nec tamen sibi uxorem accepit, quia filio n , nec tamen sibi uxorem accepit, quia filio uxorem accepit. Et postulabat filius patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat. Si pater filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit pater, et contendat uxoratum esse patrem, quia filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus dicatur esse lio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum; et fuit in uno operatio ducrum una. Propterea ait: Quaecunque facit Pater, haec similiter? » Non aliter. Non poterat unitas operationis perfectius demonstrari. Non alia. Non aliter: eadem et eodem modo. Si eadem operaeratur, ut nihil sit aut aliud, aut aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui
Abbreviated transcription (Latin):
timuit: carnẽ sibi unisse ⁊ patrẽ. Gonsequẽ
autem ẽ qr si filius carnem sibi uniuit ean¬
dem carnẽ ipsi filio uniuisse ⁊ patrẽ. quia
dum una utũq oꝑatio ostendit᷑. nec fili sine
patre nec pat̾ sine filio oꝑatꝰ demonstratur:
Si autẽ pater. carnẽ sibi in duisset ⁊ filius
sibi non hoc idem eẽtis aliud: quoniã in eo
Ipso ñ eadem demonstraret᷑ oꝑatio. quod
non adeundem utͥnq facta ꝓbaret᷑ rela¬
tio. Nunc aut̃ assumptionem siue unio¬
nem carnis & pã ter oꝑatus est quia
carne in dut fili.um : & filiꝰ oꝑatus est:
qr carne induit se metipsum & fuit una
unio ⁊ oꝑatio una ꝓptea unio unaqsquod
quia quod factum est: in uno factum est.
Gres oꝑantur & ñ triass unum oꝑabant᷑.
⁊ quod fiebat ⁊ unius erat quantũ ad illum
solum factum ẽ.⁊ crium erat quantũ ab
uiis factum÷. Legitur in libro iudicum
quia manue uxorem accepit sam sõi. filio¬

Expanded text:
univit, carnem sibi unisse et Patrem. Consequens univit, carnem sibi unisse et Patrem. Consequens autem est, quod si Filius carnem sibi univit, eamdem carnem ipsi Filio, uniisse et Patrem; quia, dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. Si autem Pater carnem sibi induisset, et Filius sibi, non hoc idem esset, sed aliud; quoniam in eo ipso non eadem demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utrinque facta probaretur relatio. Nunc autem assumptionem sive unionem carnis, et Pater operatus est, quia carne induit Filium; et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum, et fuit una unio, et operatio una. Propterea unio una, quia quia quod factTres operabantur, et non tria; sed unum operabantur, et quod fiebat et unius erat, quantum ad illum solum factum est, et trium erat, quantum ab illis factum. Legitur in libro Judicum quia Manue uxorem accepit filio suo Samso
Abbreviated transcription (Latin):
non fecit: quia indiuinitate solus ñ fuit.
Sed idem cum ipso fecit: qui cum ipso idẽ
fuit. Si gͦ filius indiuinitate humanitast
assumpsit. quom in eadẽ diuinitate pate
Deum ipso non ferit: qui cũ ipso idẽ fuit:
Anforte cum dr̃ fili carnẽ assumpsit,
Ui occulte relationis qua intelligitur quia
ibi uniuit idem de patre non dr̃ quia su iaẽ
dieerestairinon idem ⁊ aliuo in telligeretur
Si enĩ dicere tur patet earnem assumpiit in¬
telligeret̃ similit̾ quod pat̾ sibi carnem uni:¬
it: quod iam idem non eẽt: s aliud: Aliud dipe
tẽt si patri caro unita diceretur quam eum
filio unita dt. q sicut alius: in ꝑsona pat̾
alius filius: sic aliud dr̃ eũ filius incarnat.
ai quam si diceret᷑ si pater in carnatꝰ dicere¬
ur N on gͥ consequens est si fuius carneor
as sumpsit iacirco carnem assumpsisse & pa¬
trẽ: sicut consequens ẽ si faius sibi carneo

Expanded text:
non fecit, quia in divinitate solus non fecit, quia in divinitate solus sed idem cum ipso fecit, qui cum ipso idem fuit. Si ergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit, ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi univit; idem de Patre non dicitur, quia si idem diceretur, non idem sed aliud intelligeretur? Si enim diceretur Pater carnem assumpsit, intelligeretur similiter quod Pater sibi carnem univit, quod jam idem non esset, sed aliud. Aliud quippe esset, si Patri caro unita diceretur quam cum Filio unita dicitur, quia sicut alius est in persona Pater, alius Filius, sic aliud dicitur cum Filius incarnatus dicitur, quam diceretur, si Pater incarnatus diceretur. Non igitur consequens est si Filius carnem assumpsit; idcirco carnem assumpsisse et Patrem: sicut consequens non est, si Filius sibi carnem
Abbreviated transcription (Latin):
quom̃ soli filio conueniat ⁊ non patri. non
in conuenient̃ quęrit᷑. Cum .i. dr̃ quia filiꝰ
carnẽ assũpsit. opus utiq significat᷑ quod si¬
dictum ¶ omĩa que facit filius pat̾ facit s
quecũq facit pat̾ ħ⁊ filius facit eristiman¬
dum : omĩa quidem filium facere que pat̾s
⁊ omnia quȩ filiꝰ facit pater facit: quia in ei
quod dĩtate unum sunt in oꝑatione sepa¬
rari non possunt. Om̃e gͦ quod filius factt
pat̃ facit quia indiumitate qua filiꝰ ÷ pa¬
tris. quia cũ patre unũ ÷ nichil facit sine
oꝑatione patris. fecit quedam inhumanita¬
te scd̃m quam filius patris nonerat. qr¬
illam nascendo a patre non acceꝑat. que
ꝓptea ad solam ꝑsonam filii referunt᷑: quia
ea in illa ⁊ sedm̃ illam nat᷑am fecitz quam
cum patre cõmunẽ non habuit:s solus ex
temꝑe ꝓpriam singłarit᷑ accepit. Uerumta¬
men omĩa que in diuinitate fecit: iõ solus

Expanded text:
quomodo soli Filio conveniat, et non Patri; non quomodo soli Filio conveniat, et non Patri; non inconvenienter quaeritur. Cum enim dicitur quod Filius carnem assumpsit, opus utique significatur quod Fidictum non est: Omnia quae facit Filius, Pater facit; sed: que Pater facit, haec et Filius facit, existimandum est omnia quidem Filium facere quae Pateret omnia quae Filius facit, Pater facit, quia in eo quod in Deitate unum sunt, in operatione separari non possunt. Omne ergo quod Filius facit, Pater facit, quia in divinitate qua Filius est Patris, quia cum Patre unum est, nihil facit sine operatione Patris. Fecit quaedam in humanitate secundum quam Filius Patris non erat, quia nascendo a Patre non acceperat. Quae propterea ad solam personam Filii referuntur, quia ea in illa et secundum illam naturam fecit, quam cum Patre communem non habuit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate, ideo solus
Abbreviated transcription (Latin):
quod pat̾ non facit. Si enĩ filiꝰ sic̃ pater
gigneret: pat̾ eẽt. Et si pat̾ sicut filius
gigneret᷑. filius eẽt . Itaq nequis ꝓptea
quia filius non gignit quod pat̃ non fac̃:
existimaret filium non facere quec̃q
pat̾ facit: dicimꝰ quia hoc deilia oꝑaci¬
one intelligendum ẽ qua uł creat᷑am
oꝑatur ut quod non erat eẽ incipiat ⁊
increatura oꝑat᷑ ut quod factũ:⁊ in eo
quod factum ẽ subsistat. Ibi enĩ tota tͥnitas
inseparabilit̾ oꝑatur. ubinec pat̾ afilio nec
filius a patre nec sp̃c sanctus abutꝰq in opes¬
ratione separatur. In oꝑe quippe oꝑatio ꝓps
designatur. Nam in eo quod factũ non esti
quod ÷ d̃ non facit ipses tantum s In eo aũ
qd factum ÷ ab illo utiq factum est a quo
factum ẽ om̃e quoo factum ẽ. FTic gͦ om̃ia q̃
facit pat̾ ⁊ filius facit similit̃. In hac itaq¬
oꝑatione quia carnis assũptio inuenitur

Expanded text:
quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater gigneret, Pater esset, et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne quis, propterea quia Filius non gignit, quod Pater facit, existimaret Filium non facere quaecunque Pater facit, dicimus quia hoc de illa operatione intelligendum est qua vel creaturam operatur, ut quod non erat esse incipiat, vel in creatura operatur, ut quod factum est quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater a Filio, nec Filius a Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. In opere quippe operatio proprie designatur. Nam in eo quod factum non est, quod est Deus non facit ipse, sed tantum est. In eo autem quod factum est, ab illo utique factum est a quo factum est omne quod factum est. Hic ergo omnia quae facit Pater, et Filius facit similiter . In hac itaqoperatione qua carnis assumptio invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pit: ut unꝰ ⁊ idem eẽt ⁊ filiꝰ d̃i ⁊ filus homi¬
nis. filiꝰ dei scdm̃ diuinitatẽ genitꝰ apa¬
Sed forte erunt aliqui qui⁊ di¬
cant. Siin separabilia sunt oꝑa tͥnitati.
ergo quicꝗd facit filius facit ꝓat̃. Si au¬
tem omne quod filius facit: facit ⁊ pat̾:
gͦ si filius carnẽ assumpsit: ⁊ pat̾ carnẽ
assumpsit: quia filiꝰ sine patre carnem
amumere non potuit: si nichil sine patͣ
facere potuit.S hic primo considan
intelligendum ẽ. qua creaturã suam
condit ⁊ regit ⁊ disponit. conditor & opi¬
fex deus: in qua oꝑatione pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ sps̃
sanc tus omnino separari non possunt:
quia inditate una in qua ⁊ ꝑ quã ope¬
ranturzumĩ sunt. Hoc autẽ id circo de
diuina oꝑatione distinguimꝰ: nequis con¬
tra io quod dictũ ÷ omĩa que facit pat̃.
hec ⁊ filius facit: qͥponendũ quia pater
gignit quod filiꝰ non facit:⁊ filiꝰ gignit᷑

Expanded text:
pit, ut unus et idem esset et Filius Dei et Filius homipit, ut unus et idem esset et Filius Dei et Filius hominis. Filius Dei secundum divinitatem genitus a Panem suscepit. Sed forte erunt aliqui qui dicant: Si inseparabilia sunt opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; quia Filiusassumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo consideraintelligendum est qua creaturam suam condit, et regit, et disponit conditor et opifex Deus. In qua operatione Pater et Filius et Spiritus sanctus omnino separari non possunt, quia in deitate una in qua et per quam operantur unum sunt. Haec autem idcirco de divina operatione distinguimus, ne quis contra id quod dictum est: « Omnia quae facit Pater, haec et Filius facit, » opponendum putet quia Pater gignit, quod Filius non facit, et Fil us gignitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad optandi ꝑciperent. & ꝑillum cuiꝰ
erat & abillo a quo erat. Uenit sapien¬
tia ut hostis ratione uinceret᷑: & ut ha¬
bitaculum suum ipsa uendicaret quod
malitia possidebat. Qui enĩ astutia ui¬
cerat:.ustum fuit ut non fortudine
s prudentia uinceret᷑: ut in eodem ĩ qͦ
se nictor erexerat: uictus sternere tuꝵ
Factus ⁊ filius dei filius hominis. ut fi¬
llos hominũ filios dĩ faceret: & ne filii
nom̃ ad alteram transiret ꝑ sonam:
⁊ essent in trinitate duo filii & confun¬
deret᷑ tuitatis discretio. Si enĩ pater
carnẽ assumpsiss: idem ipse & pat̾ &¬
I filius eẽt. Pater filii quem genuit ex
eternitate. ⁊ filius mat̾s aqua genitꝰ
eẽt extemꝑe. Si aut̃ sp̃o sanctus caruẽ
assũpsisset : duo filii in tͥnitate essent.
alt̃ filiꝰ patris sine matre alt̃ filius
matris sine patre. Ne gͦ incõmunica¬
bile nom̃ diuidet᷑. fili̾ solus carnẽ susce¬

Expanded text:
adoptandi perciperent, et per illum cujus adoptandi perciperent, et per illum cujus erat, et ab illo a quo erat. Venit sapientia ut hostis ratione vinceretur; et ut habitaculum suum ipsa vindicaret; quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat, victus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset; duo filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre; alter filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, solus Filius carnem susce
Abbreviated transcription (Latin):
pater aut sp̃c sanctus: quia conueniẽs
non erat ut pat̾ ab alio mitteret᷑. qui ñ
erat ab alio. Si enĩ ab alio mitteretus:
ab illo uenire haberet a quo mitteret᷑.
⁊ eẽt illi quasi quoddã pͥncipium ab illo a
quo mitteret᷑ Propterea gͦ pat̾ ab alio
mitti non habet. quia ab alio ẽẽ non hab&:
Missus ẽ aut̃ primũ filius. qui a solo patre
est. deinde etiam sp̃c sanctus qui I apa¬
tre ⁊ filio. Primũ filius uenit ut homineᷤᷤ
beatificarent᷑. Primũ ille amalo libera¬
uit: pꝰea iste aid bona reuocauit. Iule abstu¬
lit quod sustinebamꝰ iste reddidit quod
ꝑdideramus. Uenit filius nat᷑alis missus
a patrezut ad optandos in hereditatẽ uoca¬
ret: & consensum suum in gra adoptio¬
nis cõprobaret. Neq enĩ sine consensu
filii apatre alieni in hereditatẽ ducendi
erant. Misit gͦ pat̾ ꝓfiliis: uenit filius
ꝓ fratͥb quia inpatre & filio pat̾nitatiᷤᷤ
& filiationis nomen constat: ut filii nom̃

Expanded text:
Pater aut Spiritus sanctus, quia conveniens non erat ut Pater ab alio mitteretur, qui non erat ab alio. Si enim ab alio mitteretur, ab alio venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius qui a solo Patre est; deinde etiam Spiritus sanctus qui est a Patre et Filio. Primum Filius venit ut homines lbeatificarentur. Primum ille a malo liberavit, postea hic ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, hic reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre, ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum in gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii, a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus; quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut filii nomen
Abbreviated transcription (Latin):
unione diuinitatis plenãm ⁊ ꝑfectam sa¬
pientiam ⁊ potentiam ⁊ uitucẽ ⁊ bonitatẽ
accepisse credimꝰ. & ipsam sicut in unione
diuinitatis in seꝑabilit̃ sic in ipsa que ex
unione diuinitatis erat plenitudine u̾¬
cutis in cõmutabilit̾ ꝑ mansisse confitemur:
Neq enim iccirco ds homo in ter homineᷤ
conuersari uoluit. ut quasi ꝑ int̾ ualla tẽ¬
porum sapientia aut uirtute ꝓficiens me¬
ritum sibi sꝑaret & seipso melior fieret.
s ut ea sapientia ⁊ bonitate quam ipse in
semehsimul accepit. dispensatiotionẽ saluti
humane scd̃m ineffabilem ordinationẽ suan
compleret. Quã ꝓpt̃ id quod dicit eugłistag¬

Expanded text:
e divinitatis plenam et perfectam sapientiam et potentiam, et virtutem et bonitatem accepisse credimus, et ipsam sicut in unione divinitatis inseparabiliter, sic in ipsa quae ex unione erat plenitudine virtutis incommutabiliter permansisse confitemur. » Neque enim idcirco Deus homo inter homines conversari voluit, ut quasi per intervalla temporum sapientia aut virtute proficiens, meritum sibi separaret, et seipso melior fieret; sed ut ea sapientia et bonitate, quam ipse in semel et simul accepit, dispensatione salutis humanae secundum ineffabilem ordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
eternus eo quod sit patri ⁊ spũi sancto coe
sit coet̾nus non confusa ut sabellius dic̃
trinitas in una ꝑsona neq seꝑata aut di¬
uisa in nat᷑a diuinitatis ut arriꝰ blasphe¬
mat. s aliter in ꝑsona pat̃ aut̃ filius. alit̾

Expanded text:
aeternus eo quod sit Patri et Spiritui sancto aeternus eo quod sit Patri et Spiritui sancto sit coaeternus, non confusa, ut Sabellius dicit, Trinitas in persona, neque separata aut divisa in natura divinitatis, ut Arius blasphemat, s
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dt eñ unus ÷ ds̃ nom̃ ẽ magnificentie. no¬
men pocestatis: Si gͥ unꝰ de unũ nom̃ una poteꝰ¬
una magͥestas. Hoc nom̃ ẽ inquo oportet om̃s
laluos fieri Item. ego ⁊ pat̃ unũ sumꝰ. Nnũ hx̃
ne fiat discretio potestatis. sumꝰ addidit ut
ꝑ sonas cognoscamꝰ non i pat̾ ipse qui fuł. seo
popatre genitꝰ filius. exdo ds expleno plenus.
Non sunt ħ nuda nomina s uͥtutis in digͥi. P le¬
initudo diuinitatis in patre. plenitudo infilio.
s non discreparf᷑. nȩc confusũ quod unũ ÷ nec
multiplex quod indifferens. Quomodo fułꝰ
patre genitꝰ impossibile ẽ scire. mens deficit.
lingua siuet. non hominũ tantũ s angłorum:
supra angłos. sup̃ cherubin. sup̃ seraphini. supta
omnẽ sensum ÷ credere iubeomon discutere
ꝑmittro aufer argum̃ta ubi fides queritur:
non pater. Apatre filius natꝰ ab eo uͦ⁊ a filio
ꝓcedit sp̃õ ꝓat̃ eternus. eo quoo habeat
filium et̃num cuiꝰ et̃nus sit pater: filius

Expanded text:
 est magnificentiae, nomen potestatis. Si ergo unus Deus, unum nomen, una potestantia, una majestas. Hoc nomen est in quo oportet omnes salvos fieri . Item: « Ego et Pater unum sumus . » Unum dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, impossibile est scire: mens deficit, lingua silet, non hominum tantum, sed et angelorum, supra angelos, supra cherubim, supra seraphim, supra omnem sensum est. Credere jubemur, non discutere permittimur. Aufer argumenta ubi fides quaeritur. non Pater. A Patre Filius natus, ab eo vero et a Filio procedit Spiritus. Pater aeternus eo quod habeat Filium aeternum, cujus aeternus sit Pater. Filius