comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod omnes auime aute xͥ aduentũ
ad infernum descenderit: multiplex
pobat auctoritas. ait iacob. descendam
ad inferos lugens filiunz meunz. ⁊ alibi
ad filios suos ait. dediicetis canos mneos
cum dolore ad inferos. unde beatus iõb.
cui d̾o teste non erat uir similis in t̾ra.
berationis spe arreptus paulo post ad¬
didit. scio enim ꝙ redemptor meus ui
uit ⁊c̃. qui redemptorem testatur ue¬
nundatum suie captiuatum se fuisse¬
⁊ redemptum esse non inficiat᷑. audi ⁊
beatum od̃. deus redimet animãnneã
de manu inferi. eum acceperit me ⁊
accipiet ab inferno animam. ⁊ redi¬
mendam licit ab inferno. unde ⁊ a¬
tibi exultans dicit. domi ne eduxisti
ab inferno animam meam. sa. a.d. ĩ
de quo in alio psalmo ait. Iter facite ei
qui ascencdit. super occa. dominus no¬
men illi. ⁊ quoniam solus super occa
torum erat tunc morientium. semo
ergo incelum ascendebat. s omnes qui
tunc moriebantur aescendebant ĩ ĩferñ.
ne ergo homo in eternum ꝑrret: restitui.

Expanded text:
 omnes animae ante Christi adventum, ad infernum descendebant, multiplex probat auctoritas. Ait Jacob: Descendam ad inferos lugens filium meum . Et alibi ad filios suos ait: Deducetis canos meos cum dolore ad inferos . Unde B. Job, cui, Domino teste, non erat vir similis in terra berationis spe erectus, paulo post addidit: Scio quod Redemptor meus vium . Qui Redemptorem testatur, venundatum sive captivatum sese, et redemptum esse non inficiatur, audi et beatum David: Deus redimet animam meam de manu inferi, cum acceperit me , et acceptam ab inferno animam, et redimendam dicit ab inferno. Unde et alibi exsultans, dicit: Domine, eduxisti ab inferno animam meam, salvasti me de quo in alio psalmo dicit: Iter facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen illi? et quoniam solus super occasquam, spes justorum erat tunc morientium. Nemo ergo in coelum ascendebat, sed omnes qui tunc moriebantur descendebant ad infernum. Ne ergo homo in aeternum periret, restitui
Abbreviated transcription (Latin):
derandum ⁊ pecrata nr̃a delendum
uod autem xͦ passus sit ad nos libeie¬
dum ⁊ peccata nostra delend̾. ml¬
te asserunt auctoritates. legitur ens
in plalmo. dominus regnauit a lig¬
no. hoc lignum uocatur crux dñisa
oram eo. ⁊ sicut radix de terra sicienti. ⁊
nou speties eius n decor. unde nec repu¬
tauimus eum. uere languores uostros
ipse tulit: et dolores nostros ip̃e portaũ
ipse enim uulneratus est p̃p delicta no

Expanded text:
peccata nostra delendum. Quod autem Christus passus sit ad nos liberandum, et peccata nostra delendum, multae asserunt auctoritates. Legitur enim in Psalmo: Dominus regnavit a ligno . Hoc lignum vocatur crux Dominiccoram eo, et sicut radix de terra sitienti, et non est ei neque decor, unde nec reputavimus eum: vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit; ipse enim vul
Abbreviated transcription (Latin):
declinauit. ⁊ dominus posuit in eo ini¬
quitatem omnium nr̃m. oblatus est
quia ip̃e uoluit. ⁊ non aꝑuit os suum de
angustia.⁊ de iuditio sublatus est. gene¬
utioneni eius quis euarrabit: ꝓptere a
dabit impios pro sepultura.⁊ diuites ꝓ
morte sua. eo quod iniquitatem ñ fecit.
nec inuentus est dolus in oie eius. ⁊ uo¬
iontas eius in manu domini dirigetur.
Hoc totum ad xp̃m refertur. ascende

Expanded text:
declinavit, et Dominus posuit in eo iniquitatem omnium nostrum. Oblatus est, quia ipse voluit, et non aperuit os suum. De angustia et de judicio sublatus est; generationem ejus quis enarrabit? Propterea dabit impios pro sepultura, et divitem pro morte sua, eo quod iniquitatem non fecit, nec inventus est dolus in oluntas ejus in manu Domini dirigetur . Hoc totum ad Christum refertur. Ascende
Abbreviated transcription (Latin):
in itiquitate mater eum concepit:
in peccatis mater eum peperit. ⁊id̾̃o in
rum in concipiendo non cognoũit.
decreto. post mortem auima desa¬
debat ad inferos: oportunum erat ut per
xp̃m ab inferis liberaretur genus huma¬
num.⁊ pet xp̃m in celum reuerceretur

Expanded text:
in iniquitate mater eum concepit, neque in peccatis peperit; et ideo inter virum in concipiendo non cognovit, idecreto, post mortem, anima descendebat ad inferos, opportunum erat, ut per Christum ab inferis liberaretur genus humanum, et per Christum in coelum reverteretur
Abbreviated transcription (Latin):
aluis ante illum. hic adinuenit omnẽ
uitam discipline. ⁊ dedit illam puero
suo. ⁊ istael dilecto suo. in terris uisus ẽ.
⁊ cum hominib conuersatus est. item
nitio a diebus et̾nitatis. de eodem ilĩc
ysaias. prepata te israel in occursum
uocabitur nomen euis. admirabił. con¬
siliarius. deus foctis. pater futuri scłi.
princeps pacis. et alibi. p̃p scelus quid
ipłi mei ꝑcussi eum non p̃p̃ suum. ac
si dicat ꝑater. ꝑmisi quid xp̃m pati ñ¬
ut idem ysaias testatur: ip̃e pecẽm nõ
fecit nec inuentus est dolus in ore eui
Si ergo uerum est ꝙ beatus iob testat᷑
non est homo qui non peccet. nec ĩ¬
homo mendax. ⁊ alibi. non iustifi cabͣ
nou esse deum. conceptum de uugi¬
ne. ait enim auctoritas. Rorate celi t¬
suꝑ ⁊nubes pluant iustum aperiar᷑
terra ⁊ germinet saluatorem. quid ꝑt
ram figuratur nisi maria mater x
que est huius terre apercio. nisi ma¬
ne defloratio: in ezechiele etiam le¬
gitur. ꝙ porta clausa aperietur pun¬

Expanded text:
alius ante eum: hic adinvenit omnem viam disciplinae, et dedit illam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo; in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Items ab initio a diebus aeternitatis . De eodem ait Amos: Praeparare, Israel, in occursum vocabitur nomen ejus, admirabilis, consiliarius, Deus, fortis, pater futuri saeculi, princeps pacis . Et alibi: Propter scelus quidem populi mei percussi eum ; non propter suum, ac si dicat Pater: Permisi quidem Chrisnon fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Si ergo verum est quod B. Job testatur: Non est homo qui non peccet, nec inhomo mendax ; et alibi: Non justificabitur non esse conceptum de Virgine. Ait enim auctoritas: Rorate, coeli nubes pluant justum, aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Quid per terram significatur, nisi Maria mater Christi? quae est hujus terrae apertio, nisi Mariae defloratio? In Ezechiele etiam legitur, quod clausa porta aperietur prin
Abbreviated transcription (Latin):
inenarrabilis. quomodo enini deus ex
predestinatis temporib ex matre sine
iurili semine homo creatus sit. ⁊ eum d̾s
ipse assumpserit. in unitate ꝑsone quis
quid enum scelis admisit. qui peccatum
non fecit nec inuentus est dolus more
eis: et inpsalmo legitur. fodunt ma.

Expanded text:
inenarrabilis . Quomodo enim Deus ex praedestinatis temporibus ex matre sine viri semine homo creatus sit, et eum Deus ipse assumpserit in unitate personae, quis Quid enim sceleris admisit, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus? Et in Psalmo legitur: Foderunt manus
Abbreviated transcription (Latin):
nili. ait osee. qluob clieb uiuificabit
nos. ⁊ post duos clies sustitabit nos. ꝙ
aꝑcius testimõium de passione ⁊ mor
introducitur filius loquens ad carnẽ
suam. exurge głia mea exurge psal¬
ficatus est. in qua głiose egit. eandem
sonat a suꝑiori. eandem uotat cytharã
p̃p̃ passiones quas humana xͥ natura sustiu¬
nuit. quia ꝙthara resonat ab inferiori.⁊
in psalmo ait xͨ. quoniam non derelinq̃s

Expanded text:
nia. Ait Oseas: Duobus diebus vivificabit nos, et post duos dies suscitabit nos . Quod apertius testimonium de passione et morintroducitur Filius loquens ad carnem suam: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalficatus est, in qua gloriosa egit. Eamdem sonat a superiori. Eamdem vocat citharam, propter passiones quas humana Christi natura sustinuit, quia cithara resonat ab interiori. Et in Psalmo ait Christus: Quoniam non dabis
Abbreviated transcription (Latin):
etum intelligi potest de lignea uel lapide¬
a domo. s de turba. sicut ⁊ forum dicit᷑¬
⁊ locum in quo uenduntur res uenaleꝰ
⁊ populus existens in foro. Item q̃ratur
ab illis utrum aliquas uł uullas conce¬
dant fieri eccłias. Si clicant nullas debe

Expanded text:
enim intelligi non potest de lignea vel lapidea, sed de turba. Sic etiam forum dicitur locus in quo venduntur res venales, et populus existens in foro. Item, quaeratur ab illis utrum aliquas vel nullas fieri concedunt ecclesias. Si dicunt nullas, vide
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq. omnes discreti ⁊ adulti tenentur
crede d̾m tͥnum ⁊ unum. nec oꝑit ꝙ pat̃
genuit filium: ꝙ ibi facta sit decisio. uł¬
discessio. tum enim pater d̃ĩfariam sĩplex
sit: de se filium non genuit. ꝑ gͤ decisio
patris sit sub̾a filii. ꝙ autem ꝑat̃ genuit
unde nec anima animam nec spm̃ sp̃c
na generationi hũe respondet. qr sicut¬

Expanded text:
ubique omnes adulti et discreti tenentur credere Deum trinum et unum. Nec oportet, si Pater genuit Filium, quod ibi facta sit decisio: cum enim Pater omnifariam simplex sit, de se Filium non genuit per substantiaPatris sit substantia Filii; quod autem Pater unde nec anima animam, nec spiritum na generatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nundum acceperant spiritum sanctum.sͤ
iutelligendum est. nullo iusibili signo si¬
gnificatus erat descensus sp̃c sancti. ĩ eos
s postquam apłi imposuerunt manus
gno demonstrabatur. nec tamen legit᷑¬

Expanded text:
 nondum acceperant Spiritum sanctum, sic est intelligendum: nullo visibili signo significatus erat descensus Spiritus sancti in eos. Sed postquam apostoli manus gno demonstratus est. Non legit
Abbreviated transcription (Latin):
iectionem sic refellunus. cum leg̃
ti sunt erant non conceꝑant sp̃m sã¬
ctum: sic intługend est. acciꝑant in
pectã remissio̾em s non insigruficati¬
onem in primitua enim eccł̃ia quodam spe

Expanded text:
ectionem sic refellimus: Cum legitti erant, non acceperant Spiritum sanctum, sic intelligendum est: acceperant eum in peccati remissionem, sed non in significationem. Nam in primitiva Ecclesia quo
Abbreviated transcription (Latin):
ost auctoritatum det̃minatio¬
nem ⁊ rationum infirmatiõẽ
quib hetici suum uidentur confir¬
mare errorem. ad auctoritates et
rationes que eis obuiant scillum u̾¬

Expanded text:
ost auctoritatum determinationem et rationum infirmationem, quibus haeretici suum videntur confirmare errorem, ad auctoritates et rationes quae eis objiciantur stylum ve
Abbreviated transcription (Latin):
funduntur. dixit enim apostołs. qd̃ ꝑ
ea que facta sunt inuisibilia dei con¬
spicuintur. a phis. quia per rerũ mã¬
gnitudĩem intellex̃unt pħi dei mã¬
ut plato de eo loquens ait. genitorẽ
quam inuentum digne prosari. Doetius
⁊ in libro consolatiõis ait o qui ꝑpetua ĩ¬

Expanded text:
funduntur; dixit enim Apostolus, quod per ea quae facta sunt, invisibilia Dei conspiciuntur , a philosophis; quia per rerum magnitudinem intellexerunt philosode Plato de Deo loquens ait: Genitorem quam inventum digne profari. Boetius etiam in libro Consolationis ait: O, qui perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur quod deus õipotens fuit c̾ator
tam uisidilium quam inuisibilium
dem uarus rationib asseritur. si diabols
est auctor uisibilium: querituran ini¬
cium habuerit an non. quod initiũ ha¬
duerit xͦ insinuat dicens. hic ab initi¬
o homicida fuit.⁊ ita mitium habuit.
si ab eterno fuit: duo fuerunt auctores
lequimur solum. item cum diabolus mu¬
tabił uł uariabił sit: aliqua ẽ in eo compõ.
composit̃ hab sue existẽcie ꝯpõit᷑ pͥcipiũ.
itẽ si luo rexum sint rerum prĩcipia. au
utrumq fuit iꝑfectum aut alt̾m super¬
fluum. uł aut cliabołs malicia ductus
mund creauit: aut bonitate. s boitate
non. qr auctor mali ⁊ sĩme malus ñ pot̾
facere aliquid nisi ex malicia. s si ex ma¬
licia mũd c̾auit: quomͦ ita snngła ordĩa¬
uit. ut temꝑa sic elegant̾ succed̾ent. luna
⁊ stelle ddeseriurent nocti. sol ciei. cum po¬
t̾ni uel non. si licunt ꝗ non fuit nisi lo

Expanded text:
batur, quod Deus omnipotens fuerit creator tam visibilium quam invisibilium. Idem variis rationibus asseritur: Si diabolus est auctor visibilium, quaeritur an initium habuerit an non? Quod initium habuerit, Christus insinuat dicens, « Hic ab initio homicida fuit, » ergo initium habuit . Si ab aeterno fuerit, duo fuerunt auctores Deum esse. Item cum diabolus mutabilis sit et variabilis, aliqua est in eo compositcompositum habet suae existentiae principium. Item, si duo sint rerum principia, aut unum fuit imperfectum, aut alterum superfluum. Item diabolus aut malitia ductus mundum creavit, aut bonitate; sed bonitate non, quia auctor mali et summe malus, non potest facere aliquid nisi ex malitia; sed si ex malitia mundum creavit, quomodo ita singula ordinavit, ut ipsa sic eleganter succederent, luna et stellae deservirent nocti, sol diei, cum poterni vel non? Si dicant quod non fuerit nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ĩmutabilem. a quo oĩa mutabili a
ꝓcedãt. cum igitur lucifer mutabił
sit. ab ĩmutabili.s. a deo est. si a deo est.
aut malus fuit c̾atus a deo au bonus.
s absit ꝙ małs. qr mala natura a deo
non est. qi nulla nat᷑a ĩ eo ꝙ ẽ mala ẽ.

Expanded text:
esse immutabilem, a qua omnia mutabilia procedant; cum ergo Lucifer mutabilis sit, ab immutabili, scilicet Deo, est. Si a Deo est, aut malus fuit a Deo creatus, aut bonus; sed absit quod malus, quia mala natura a Deo non est; quia nulla creatura in eo quod est, mala est.
Abbreviated transcription (Latin):
adam dicitur filius dei fuisse rat̾oe c̾atõis.
⁊ ita fuit adeo ⁊ non a cdiabolo. Item xp̃c
in euangłio aciiudos ait. uos in honorastis
me. pater autem meus glificauit me de
quo dicitis quod deus uester ẽ : si gͦ uidei
dicebant deum patrem esse deum suũ:
diabolum non credebarit ẽẽ d̾m suum.
spintus dixit. in extremis temporib quidã
recedent a fide intendentes spiritib erro¬
ris. ⁊ doctrinis demonioꝵ. in ypocrisi loq̃¬
tium mendatium. prohibentium nu¬
bere et abstinere a cibis quos dius c̾auit.
non prefati ħetici in ultimis temporsb
recedunt a fide. a fidle inq̃m qͣm ten
generał eacclia. non enim a ficie uideoꝵ recedt̃
qura fidem non hñt. nec afide sarracenoꝵ qr
fae carent. a fide ergo xͥanoꝵ receclũt. hu
sunt qui intendunt doctrinis demonioꝵ¬
⁊ se fingentes ẽẽ iustos in ypocrisi loqũt᷑
mendatium. ip̃i prohibent nub̃e qr nup¬

Expanded text:
em dicitur fuisse filius Dei ratione creationis, et ita fuit a Deo, et non a diabolo. Item Christus in Evangelio ait ad Judaeos: Vos inhonorastis me, Pater autem meus glorificat me, de quo dicitis, quia Deus vester est . Si ergo Judaei dicebant Deum Patrem esse Deum suum, diabolum non credebant esse Deum suum. Spiritus dixit, in extremis temporibus recedent quidam a fide, intendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium; prohibentium nubere, et abstinere a cibis quos Deus creavit . Nonne praefati haeretici in ultimis temporibus recedunt a fide; a fide, inquam, quam tenet generalis Ecclesia? Non enim a fide Judaeorum recedunt, quia fidem non habent, nec a fide Saracenorum, quia fide carent; a fide ergo Christianorum recedunt. Hi sunt qui intendunt doctrinis daemoniorum, et fingentes se justos esse, in hypocrisi loquuntur mendacium. Ipsi prohibent nubere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpna xͥ non ratione creationis s ratione pꝰ¬
sessionis. ⁊ auctoritatis. si dicant ꝓpria esse
xͥ ratõe possessionis. gͦ possessio diaboli est pos
xp̃c in euangłio. Nonne cluo passeres asse uene¬
unt: ⁊ unus ex illis non cadet in t̾ram sine
patre uestro. quid est passerem cad̾e suꝑ t̾rã
sine patre uestro. nisi passerem eẽ di aucto¬
ritate: Item in euangłio ait. ꝗdeus uestit
lilia agri. quil est uestire lilia agri. nisi da
sunt uisibilia ⁊ inuisibilia. item in epła

Expanded text:
essionis, quam ratione creationis et auctoritatis. Si dicunt, propria esse Christi ratione possessionis, ergo possessio diaboli possessi in Evangelio: Nonne duo passeres asse vaeneunt, et unus ex illis non cadit in terram sine Patre vestro? Quid est, passerem non cadere super terram sine Patre vestro, nisi passerem esse sub Dei potestate? Item in Evangelio ait, quod Deus vestit lilia agri ; quid est Deum vestire lilia agri, nisi eis sunt, visibilia et invisibilia. Item in Epistola
Abbreviated transcription (Latin):
aut non. si non omnia: aut inuisibilia tant̾¬
bilia aut quedam inuisibilia. cum maior
multitudo sit uisibilium qͣm inuisibiliũ
que potius spectant ad uniuersitatẽ. uñ
sequitur.⁊ sine ip̃o factum est nich̃ .i. nul¬
la res facta est sine ip̃o. fortasse dicunt
hetici quod hoc nomine nich̃: designat᷑
res corporał. que corrumpitur ⁊ ad nichi¬
lum tendit. s multa corpora sunt que
non corrumpientur nec ad nichilum
tendunt. ut sol ⁊ alie stelle. de terra aũ
dicitur quod inet̾num stat. s clicant quod
ro̾e anime uariãtur ⁊ ad nichilum tend̾t.
mutãtur enim ẜ dolorẽ ⁊ gaudiũ. ẜ igno¬

Expanded text:
si non concedunt. Si invisibilia tantbilia quam visibilia, cum major sit multitudo visibilium quam invisibilium, quae potius spectant ad universitatem. Unde sequitur: Et sine ipso factum est nihil . Id est nulla res facta est sine ipso. Fortasse dicent haeretici, quod hoc nomine, nihil, designatur res corporalis quae corrumpitur, et ad nihilum tendit; sed multa corporalia sunt quae nec corrumpuntur, nec ad nihilum tendunt, ut sol, et aliae stellae; de terra autem dicitur, quod in aeternum stat. Si dicant, quodratione animae variantur, et ad nihilum tendunt; mutantur enim secundum dolorem et gaudium, secun
Abbreviated transcription (Latin):
per celum qm̃ sedes dei est. neq per t̾ram
quia scabellum pedum euis. neꝙ ꝑ capilũ
capitis uestri. quia non potestis facere albũ
Iꝙ uirare in se: ne bonum nec malum
s indifferens. aliqñ tamen malum ẽ alicͥ¬
do non. sponte enim ⁊ sine nec̃citate iun¬
re uel falsum surare grand& peccatum ẽ.
ex necessitate autem uirare .s. al afferẽdã
mnocentiam ł ad fed̾a pacis confirman¬

Expanded text:
per coelum, quoniam sedes Dei est; neque per terram, quia scabellum pedum ejus est; neque per capillum capitis vestri, quia non potestis unum facere album, jurare, in se neque bonum neque malum est, sed indifferens; aliquando tamen malum est, aliquando non. Sponte enim et sine necessitate jurare, vel falsum jurare, grande peccatum est; ex necessitate autem jurare, scilicet ad asserendam innocentiam, vel ad foedera pacis confirman
Abbreviated transcription (Latin):
homo mentiri. uidetur homo mẽti
posse probari. ecce aliqui insecuntur a¬
liquem ut eum occidant. ille fugiens abꝰ¬
condit se apid aliquem. insequentes
querunt ab illo a quo absconditus ẽ de
abscondito ubi sit. ille autem uehem̃t᷑
opinatur: absconditum esse in mor¬

Expanded text:
 mentiri, videtur posse probari hoc modo. Ecce aliqui insequuntur aliquem ut eum occidant, ille fugiens abscondit se apud alium, insequentes quaerunt ab illo a quo absconditus est, de abscondito, ubi sit. Ille autem vehementer opinatur absconditum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
piditate uel delectatione iurand̃i. item au-
iuramentum.⁊ assiduitate iuraudi laba
tdlum. ꝙ autem amplius est amalo ẽ .i. si
iurare cogeris: scias te de necc̃itate uenire
infirmitatis eorum quib aliquid suades.
que infirmitas malum utiq est. unde no̾
cotidie liberari pretamur dicentes. libera
nos amalo. ideo ꝙ non dixit. ꝙ ampluis ẽ
malum est. tu enim non facis malum qui
bene uteuis uiratione.s a malo est illius qͥ

Expanded text:
piditate vel delectatione jurandi. Item Augujuramentum, et assiduitate jurandi, labatndum; quod autem amplius est, id est si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades, quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari precamur, dicentes: Libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur peccare. ad ꝙ dicimus. ꝙ ñ te¬
netur mentiri. nec falsum dicere. sed
potest uerum tacere. ⁊ si forte mentit᷑
ad comseruandam uitam proxinui ue¬
nialiter peccat. quia non hoc facit in¬
tentione fallendi. s intentione ser
urtentio uentientis uon tendit ad maluoi
ueniale est mendatium.s ubi intentio tẽait
ad maluiti ⁊ non ad bonum. uel potuis admi¬
lum quam ad bonum: mendatium morta¬
ie est. nullo ergo modo mentiri bonum est
s asserere ꝙ omne mendatium mortale

Expanded text:
tenetur mentiri. Ad hoc dicimus quod non tenetur mentiri, nec falsum dicere, sed potest verum tacere. Et si forte mentitur ad servandam vitam proximi, venialiter peccat; quia hoc non facit intentiintentio mentientis non tendit ad malum, veniale est mendacium; sed ubi intentio tendit ad malum, non ad bonum, vel potius ad malum quam ad bonum, mendacium mortale est. Nullo ergo modo mentiri bonum est; sed asserere quod omne mendacium sit
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus obseruari iusa sunt que¬
dam sie ulla temporum det̾minatione
que enim alicuius sacramenti p̾nunti¬
atiua erant. ⁊ ueritatis figuram fate¬
rentur. suo tempore manifestãtta res
teret ut eoꝵ remaneret p̃nuntiat̾o
⁊ sigura. nam sicut usu ip̃o loq̃ndi u
timur uerboꝵ uicissitudlinibs dicẽ¬
do erit. quãndiu futurum est: ip̃m
q erit peorsus omitentes in presẽti
teriisse significantes utimur. fuit.
sic in reb prenuntiatiuis alicuius sa¬
cramenti. ubi presens manifestatur
sacramentũ eius iam suꝑfluo serua¬
retur figura seu signum. que aliciuꝰ
ministerii significatua non erant
s aperte seu fid̾i ueritatem ĩ sinuãt
in ꝑpetuum obseruanda sunt. eoꝵ¬
ꝙ transgressio nullatenus potest ẽẽ¬

Expanded text:
ad tempus observari jussa sunt, quaead tempus observari jussa sunt, quaedam sine ulla temporum determinatione. Quae enim alicujus sacramenti praenuntiativa erant, et veritatis figuram faterentur, suo tempore, manifestata rei t eorum non remaneret praenuntiatio et figura. Nam sicut ipso suo loquendi sensu utimur verborum vicissitudinibus, dicendo, erit, quandiu futurum est ipsum quod erit; prorsus omittentes in praesenti, teriisse signifisic in rebus praenuntiativis alicujus sacramenti, ubi praesens manifestatur sacramentum, ejus jam superfluo servaretur seu figura seu signum? Quae vero alicujus mysterii significativa non erant, sed aperte seu fidei veritatem insinuant, in perpetuum observanda sunt, eorumque transgressio nullatenus esse
Abbreviated transcription (Latin):
lutera sonat hic accipi oportet. Item ad
litreram quomodo stare potest. ꝙ deus
ꝓhibet ne homo aret in boue ⁊ asino:
honus aliquod ꝙcumꝙ tibi placet asi¬
no imponere non uetat lex. ⁊ ponere
ngum cum asino quare non licet: ad
pastua bouem cum asino ducere li¬
cebrt in pascuis sunł esse. ⁊ compasci ꝑ¬
mitit lex. ⁊ arare simul ꝓhibet et
intendicit: si autem pp̃ ea hoc dicre ue¬
tat quia hoc animal ĩmund lex dic̃¬
quare cieca illud retera que dicta st̃
ꝑnuttit: tsolum arare excipitur:
arare bouem cum equo uel alio ani¬
non solum in hus que dicta manda¬
tis. s in quampłib aliis legalib ceri¬
moniss contrarietatem iudenius. nͥ
ea competenti sensu intellexĩmus
legem debito sensu accipimus. omĩa
legum maridata debita obseruatõe
obseruare potĩmus. quedam ad litte¬
ram ⁊ sine ullo figurarum uelami¬
ne dicta esse accipiendo. quedã uõ¬
ad figuram.⁊ profundo uelamine
adumbrata esse intelligendo. q̃dam

Expanded text:
tera sonat hoc accipi oportet. Item, ad litteram quomodo stare potest, quod Deus prohibet: Ne homo aret in bove et asino? Onus aliud quodcunque tibi placet asino imponere, non vetat lex, et ponere jugum cum asino, quasi non licet, cum ad pascua bovem cum asino ducere licet, in pascuis simul esse, et compasci permittit lex, et arare simul prohibet, et interdicit. Si auctor propterea haec vetat, quia hoc animal immundum quare circa illud caetera quae dicta sunt permittit, solum arare excipit? arare bovem cum equo vel alio aninon solum in his quae dicta sunt mandatismoniis contrarietatem videmus, nisi ea competenti sensu intellexerimus. legem debito sensu accipimus, omnia legis mandata debita observatione observare poterimus; quaedam ad litteram et sine ullo figurarum velamine dicta esse accipiendo, quaedam ad figuram et profundo velamine obumbrata esse intelligendo: quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
tem iudei sic opponunt. Si sermo d̾i
ad tempus obseruandus est: eo ꝙ ser¬
mone anullato. alio tempore obsuãdꝰ
est alius. sicꝙ ꝑ tempoꝵ uicissitudĩes
diuine sanctiones mutantur. quo
iudicet: illud mund. hoc uti ꝑmuttat. illo
uti probibeat: quis enim audit spirrtũ
domins. aut quis eius consiliarius fuit:
ut illud agi ꝑmitat: illud fieri ꝓhibe¬
ate iussit obseq̃nd ergo ei obsequi sum¬
ma uirtus est. prohibuit fieri ergo iã¬
non licet. id ꝙ si postea fiat peccatum
esse dicimus. ac pena debita puniendũ.
¶ut ergo seruemus lutere figuras: con¬
tempnemus litt̾as. ut suemus alterũ
que ratio est dampnare alt̾m. suemus
luteram suemus litt̃e figuram. mane¬
at ꝑuo sensu nostro litt̃a. maneat et
uestro. ⁊ addatur spirituał.⁊ concessa¬
sit nobis a deo minift̾ii latentis intel¬
ligericia. abstineamus a porco qr lex iu¬
bet. abstinearnus ⁊ ab eo si quid est per
quod porcum siguratur: pecc̃m. non

Expanded text:
tem Judaei sic opponunt: si sermo Dei ad tempus servandus est, eoque sermone annihilato, alius alio tempore observandus est, sicque per temporum vicissitudines divinae sanctiones mutantur, quo judicet, illud autem mundum? Hoc uti permittit, illo uti prohibeat? Quis enim audivit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit , ut illud agi permittat, illud fieri prohibeat? Jussis obsequendum est, et ei obsequi summa virtus est: prohibuit fieri, ergo non licet, ideoque si postea fiat, peccatum esse, ac dignum poena debita puniendum. Ut ergo servemus litteram, figuras contemnemus litteram? ut servemus alterum, quae ratio est damnare alterum? Servemus litteram, servemus et litterae figuram. Maneat parvo sensui nostro littera, maneat et vestro, atque addatur spiritualis et concessa nobis a Deo mysterii latentis intelligentia. Abstineamus a porco, quia lex jubet, abstineamus et ab eo si quod est quod per porcum significatur, peccato. Non
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ qui clicunt ꝙ sufficit soli deo ꝯfr̾t̾i
unt quidam ħetici qui dicunt
sufficere soli deo consiteri. ꝙ conã
ambrosuis suꝑlucam. sdeo fleuit petꝰ
qr culpa obrepsit ei. non inuenio quid
dix̾it. inuenio ꝙ fleuerit. lacͥmas eius
sulunt ⁊ uerecondie. hoc ⁊ dicit ma¬
ximus ep̃e. item iobes crisotomꝰ super
epistolam ad hebreos. non dico tĩbi ut te ꝓ¬
das in publicum. neq apud alios te accu¬
ses. s obeclire te uolo ꝓpħe dicenti. Reue
la uiam tuam ante deum. ergo tua cõ.¬
fitere pec̾ca: ap̃uerum iudicem. cũ or̃oe
delicta tua pronuntia. non lingua s cõ¬
scientie tue memoria.⁊ tunc demum
pec̾ca tua in mente cotidie: nonꝙͣ malũ
deris alicui dicere: dicito ea cotidie in
antina tua. non lico ut ꝯfitearis ea c̃¬
suo tuo ut tibi exprobet. dicito deo qui
curat ea. nec emi si non dix̃is iguorat
ea. cum faciebas ea presto erat. cum ad¬

Expanded text:
corum qui dicunt quod sufficit soli Deo confiteri. Sunt alii haeretici qui dicunt sufficere soli Deo confiteri, quod Ambrosius super Lucam: « Ideo flevit Petrus, quia culpa subrepsit ei: non invenio quid dixerit, invenio quod flevit, lacrymas ejus onsulit et verecundiae. » Hoc etiam dicit Maximus episcopus. Item Joannes Chrysostomus, super Epistolam ad Hebraeos: « Non tibi dico ut te prodas in publicum, neqses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria; et tunc demum peccata tua in mente continue, nunquam malum deris alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cã efficiens remissionis peccati. s sola gͣ
minat qi fenestra aperitur: non tam̃
efficiens illuminatdis. & ã dicitur. ꝙ nõ
ex oꝑib uisticie que fecimus nos ⁊ c̃. fic
intelligend est. ꝙ opera non excludũt
nitentia grãm. qr ⁊̃ penitentia qͥdã¬

Expanded text:
causa efficiens remissionis peccati, sed tantumminat quia fenestra aperitur, non tamen efficiens illuminationis. Quod autem dicitur: Non ex operibus quae fecimus nos, etc. , sic est intelligendum, quod opera non excludant  nec poenitentia gratiam quia poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
amare. siłr et alu apłi ante xͥ resurrectõem
ueteri testamento fidem adiberent exẽ
augustinus ⁊ stribens contra quosdã hẽ¬
ticos qui peccantib post baptisiũ. semł
tantum dicebant utilem pnãm. ait tͤ.
suram dicunt.⁊ si semel peccantib post
baptismum ualeat pña: non tamen se¬
pe peccantib ꝓd̾it iterata. alioquin re¬
missio adpeccand esset incitacio. dicũt
enim. quis non semꝑ peccaret si semꝑ
cata quib semper presto est gr̃a. errãt
mines pietas dei. nunqͣm spernit peni¬
tentiam: si ei suncere ⁊ simpłr offerat᷑.
ctitur. facit omnia quatenus ad prio¬
rem reuocet statum. ꝙ ꝙ est adhuc
prestancius ⁊ eminentius. ⁊ si non po¬
tuerit quis omneni satisfaciendi ordie
quantulamcũq tamen. ⁊ ꝙͣtumlib bre
ui tempore gestam non respuit pñam
ꝓdatur. iste post baptismum lapsus ẽ¬
inpeccatũ. nec ei potest subuenire ad¬
si non bene operatur. cum ex neccitate
maneat in pecc̃o. Item iste dolet de pͦ¬

Expanded text:
m Veteri Testamento fidem adhibent, posseAugustinus etiam scribens contra quosdam hticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentisuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: Quis non semper peccaret, si sempcere, quibus semper praesto est gratia. Errant mines pietas Dei, nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et fideliter offertur, ctitur, facit omnia quatenus eum ad priorem revocet statum; quodque est adhuc praestantius et eminentius, etiamsi non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantvi tempore gestam non respuit poenits etiam idem probatur. Iste post baptismum peccavit, non potest ei subvenire si non bene operatur, cum ex necessitate permaneat in peccato. Item, iste dolet de pec
Abbreviated transcription (Latin):
pro grauiorib horrendis q pertatis ⁊ ma¬
sii.⁊ etiam illud ꝙ alibi ait. penitẽci¬
a semel usurpata nec uere celebrata
⁊ fructum prioris auffert ⁊ usum seq̃¬
tis amittit. desollempni pña intelli¬
gend̾ est. quid exemplis auctoritatibꝰ
uod uero pn̾a non semel tantum
mutatio significauit mutatões sta¬
tus mentis. cum dictum est. tu es pe

Expanded text:
pro gravioribus horrendisque peccatis tasii, et etiam illud quod alibi ait: « Poenitentia semel usurpata, nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit; » de solemni poenitentia intelligendum est. CAPUT XLIX. Quibus auctoritatibus Quod poenitentia non tantum is significavit mutationem status mentis, cum dictum est: Tu es Pe
Abbreviated transcription (Latin):
quod proci et proceres gentilium
humanam uenantes gliam. generose
diuersa monstroꝵ genera delerunt. ut
ħcules arteum. theseus minotaurum.
iason taurum igniuomum. meleager
inestimabilem aprum. chorebus stigi¬
ale monstrum. perseus maximũ por¬
tentum. sic generosi sancte eccłie ꝓce
leguntur armis spiritalib expugnas¬
se. et sicut anteris resumptis uiribus
tapitis facta locuplecior sic extirpatisˢ
antiquis ⁊ antiquatis hesib. eedem in
⁊ iuate repullulant. s in hoc est magna
dlifferentia quod antei fortitudo dele¬
ta. ydra sunditus extirpata. s non st̃
inter modernos qui innouatis hesib
obiuent. repuluilantes extirpent. ego
tamen inter filios iesse minimus depꝰ
fetantes assumptus temptabo goliam
ꝓprio glacdio trutidare. ⁊ egyptium he¬
breis insultartem occidere quibus aucto

Expanded text:
quod proci et proceres gentium, humanam venantes gloriam, generose diversa monstrorum genera deleverunt; ut Hercules Antheum, Theseus Minotaurum, Jason Taurum ignivorum, Meleagre inaestimabilem Aprum, Chorebus stygiale monstrum, Perseus Marinum portentum ; sic generosi sanctae Ecclesiae haeresum monstra leguntur armis spiritualibus expugnasse. Et sicut Antheus resumptis a terra  capitum facta locupletior; sic exstirpatis antiquis et antiquatis haeresibus, eaedem in novitate repullulant. Sed in hoc magna est differentia; quod Anthei fortitudo deleta, hydra funditus exstirpata; sed non sunt inter modernos, qui innovatis haeresibus obvient, repullulantes exstirpent. Ego tamen inter filios Jesse minimus de post fetantes assumptus, tentabo Goliam proprio gladio trucidare, et Aegyptium Hebraeis insultantem occidere. C
Abbreviated transcription (Latin):
procedit a luce ⁊splendore: ita spiritus
fanctus a patre ⁊ filio. ⁊ sicut flamina tͥ¬
a facit. urit. splendescit. suecendit. sic:
spritus sanctus urit uitia splendestit
ꝑ dona. succendit gratia. similit̃ ĩ sole
consiclerantur tͥa. solis sub̾a. raduis a so¬
ie ꝓcedens. calor ab utroq exiens. ista
tria in sole considerantur. ⁊ sunt ĩ una
soł sub̾a. sol a nullo. racdius de sole nasci¬
tur. calor ab utroq progreditur. tam
radius ꝙͣ calor coeus sõli. tres ergo sunt
sol. radius. calor. in una tamen sub̃a
sunt. sunsliter pater ⁊ filius ⁊ spiritus
sanctus sunt in una ditatis sub̾a. pa
ter a uullo. filius a patre. spiritus san¬
sbcencdunt etiam iudei ꝓbare legẽ mo¬
saicam non esse abolitam. s adhuc es¬
se obseruandam. in hunc mod̾. si lex
bona est quia a d̾o data obseruanda ẽ
si dei mandatum non est obseruad̾:
ꝙ si partem xͥani excipiant. aliam ob¬
seruandam ẽẽ dicunt. dent nob̃ con¬
maledictum. maledictus qui non ꝑ

Expanded text:
procedit a luce et splendore, ita Spiritus sanctus a Patre et Filio: et sicut flamma tria facit, urit, splendescit, succendit; sic Spiritus sanctus urit vitia, splendescit peccata, succendit gratiam. Similiter in sole considerantur tria: Solis substantia, radius a sole procedens, calor ab utroque exiens. Ista tria in sole considerantur, et sunt in una solis substantia; sol ad nullum, radius de sole nascitur, calor ab utroque progreditur: tam radius quam calor coaevus est soli. Tres ergo sunt, sol, radius, calor; in una tamen substantia sunt. Similiter Pater et Filius, et Spiritus sanctus sunt in una deitatis substantia, Pater a nullo, Filius a Patre, Spiritus sanIntendunt etiam probare legem Mosaicam non esse abolitam, sed adhuc esse observandam in hunc modum: Si lex bona est, et a Deo data est, observanda est; si Dei mandatum non observandum. Quod si partem Christiani excipiunt, et aliam observandam esse dicunt, dent nobis conmaledictum: Maledictus homo qui n
Abbreviated transcription (Latin):
te puniendos: ⁊ ille qui ignoranter a¬
liq̃m occidebat non erat tutus nisi cõ¬
fuget ad aliquam ciuitatem refugi.
sedd in nouo testamento. nullus qui ignoranter
occidit morte punitur. Imo homucida sue
maiorem enin munitatem prestat eccł̃ia
gu. iudex etiam eccłiasticus nullum deb
nulia possit fieri dispensatio. imosine õi
puniatur. de rigo tamen iusticie potest
recipere taliõem.imo minori pena pu¬
nin. uel nulla ex cause cognitione. dici¬
mus ⁊ quod iudex uon obuiat naturali
illum quem c̃dit esse in mortali pecco. de¬
bet animonere ut peniteat. nec de con¬
tingentib aliquid omitt̃e. ⁊ ita lib̾at
animam suam. nec tenetur reus ꝓ mor¬
te eius temporali uel et̃na: si iuxͣ legis p̃¬

Expanded text:
te puniendos. Ille etiam qui ignoranter aliquem occidebat, non erat tutus nisi confugeret ad aliquam civitatem refugii. Sed in Novo Testamento, nullus ignoranter occidens morte punitur, imo quomodocunque majorem enim immunitatem praestat ecclesia gii in Veteri. Judex etiam ecclesiasticus nullum debetnulla posset fieri dispensatio, sed sine omnplectatur: de rigore tamen justitiae, potest recipere talionem, imo majori poena puniri, ex causae cognitione. Dicimus etiam quod judex non obviat legi naturaldendum, quem credit esse in mortali peccato, diligenter admonere ut poeniteat, nec de contingentibus aliquid omittere, et ita liberat animam suam, nec tenetur reus, pro morte ejus temporali vel aeterna, si juxta legem p
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur a domino. michi uindictam ⁊
ego retribuam: tc̃. inhibetur ne homo
sua auctoritate se uinclicet. s uinclit̾
relinquat iudici. aut legi. concedimis
ne inculpate tutele. nec licet repellẽ¬
do iniurias hominem occid̾e ex deliben¬
tione. si tamen intuitu defendendi st
occidit: non uitendendi eum occid̾e: ⁊̃

Expanded text:
dicitur a Domino: Mihi vindictam, et ego retribuam , inhibetur ne homo sua auctoritate se vindicet, sed vindictam relinquat judici vel legi. 274 Concedimusine inculpatae tutelae, » nec licet repellendo injurias, hominem occidere ex deliberatione, si tamen intuitu se defendendi, occiderit alium, non intendendo eum occidere, non
Abbreviated transcription (Latin):
si punitur eterna: non debet punir tem¬
porali. ergo si cupplici prorte punitur. i¬
uiste cum eo agitur. quia bis in id ip̃m

Expanded text:
si punitur aeterna, non debet puniri temporali: alioquin, si duplici morte punitur, injuste cum eo agitur, qui bis in idip
Abbreviated transcription (Latin):
potestati sub qua legitime constitutꝰ
est. hoĩem occĩit : nulla ciuitatis sue re
us homicidis est. inio nisi fec̃it reus im¬
perii deserti atq contempti ẽ. guodsi
sua sponte atq auctorttate feciss: in trim¬
unde punttur si fecit muissus: ⁊̃ non la¬
michi placet consilium. tenetur eni
homo ante sustiere mortem tem¬
poralem ꝙͣ ipse sustineat eternalẽ. deh
enim bonum et̃nale sui preferre bonols

Expanded text:
potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimunde punitur si fecit iniussus. inde mihi placet consilium. Tenetur enim homo ante mortem sustinere temporalem, quam sustineat aeternalem; debet enim suum bonum aeternale p
Abbreviated transcription (Latin):
do quid̃ non alium occidendo. ut ini¬
nncos nostros capiamus uł fugenus. nõ
contra hoc preceptum domini naui¬
gamus. diligite inimicos ur̃os bene
facite hus qui oderunt uos. responsio

Expanded text:
 sed non alium occidendo, sive ut inimicos nostros capiamus, vel fugemus, non vero contra hoc praeceptum Domini navigavimus: Diligite inimicos vestros, et bene f
Abbreviated transcription (Latin):
pnabitur. ꝙ autem augustinus pro
sceleratis interressit de mĩa fuit. nõ
de rigore iusticie. de iusticia enim pote¬
mes ad udicem enim eccłiasticũ nõ
ꝑtinet sangiunus effusio. ꝙ autem au

Expanded text:
mnabitur. Quod autem Augustinus pro sceleratis intercessit, de misericordia fuit, non de rigore justitiae. De justitia enim potere; ad judicem autem ecclesiasticum non pertinet sanguinis effusio. Quod aute
Abbreviated transcription (Latin):
dex t̃renus non debet usurpare offm̃
terreni. eccl̃iam ergo defende reos sanguiniᷤ
nil altud est: quam eos non debere corpo¬
rali pena punire. s potus proeis ap̃ iudi
te corporali s de morte anime. non enun
laborent ist criminib ꝓ quib lex dictat
hominem occidend. iudex potest eum
occid̾e ut in hoc deseruiat legi. similit̃
eccłie reducendi sunt. si tñ ilł pec̃tis la¬
uorant quib mors temꝑal debetur
a iudice temporali puniri possũt secu¬
lari. si tamen eos puniat inituitu iustici¬
e non ex ira uł animi rancore. de fure

Expanded text:
dex terrenus non debet usurpare officius terreni. Ecclesiam ergo defendere sanguinis reos, nihil aliud est quam eos non debere corporali poena punire, sed potius pro eis apud tlaborent illis criminibus, pro quibus lex dictat hominem occidendum, judex potest eos occidere, ut in hoc deserviat legi. SimiliterEcclesiae reducendi sunt. Si tamen illis peccatis laborant quibus mors temporalis debetur, a judice saeculari puniri possunt, si tamen eos puniat intuitu justitiae, non ex ira, vel animi rancore. De fure
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mortalem fuisse. qi conceptus de di flami¬
ne. ⁊ iõ dicunt xp̃m ñ fuisse passum uł mortu¬
um. nec a mortuis suscitatũ. s asserũt loco
sui alium hoĩem posuisse. cum iudei uellẽt
eum cruci affigere. ꝙ ita nituntur asserere.
si xͤ ãe flatu diuino conceptus est. sicut flatꝰ
dãmi filiũ: cuicis subire patibulũ.

Expanded text:
passibilem fuisse, quia conceptus est de Dei flamine, et ideo dicunt, ipsum non fuisse passum, vel mortuum, nec a mortuis suscitatum; sed asserunt, loco sui alium hominem posuisse, cum Judaei vellent eum cruci affigere; quod ita nituntur asserere; si Christus de flatu divino conceptus est, sicut flatusmodo Dei Filium crucis subire patibulum.
Abbreviated transcription (Latin):
tu insufflauit in corpus ade. ⁊ ita cceatus est
spuitus in adam illo flatu d̃iuino ⁊ de elidem
satu diumo intelligunt ꝙ legitur in euã¬
głio. insusflauit x in discipulos suos ⁊ ait. ac¬
tus de spirctu sancto ex uirgine maria:
ratione etiam id̾ uolũt astruere. uiigo ma¬
uiuili semĩe eũ ñ cõcepit. nec de cliuna su¬
b̾a. gͦ de quodã medio int̃ rõabilẽ c̃aturã
⁊ dm̃. a quid est illud mediũ supͣ hoĩem ⁊
infra dm̃. nisi flatus uinus: quo ĩsuffla¬
ta uepit ligo maria: si flatꝰ mat̾iał ip̃gnat
t̾ram ⁊ fac̃ germĩare eã. quid mir̃si flatuᷤ

Expanded text:
 insufflavit in corpus Adae, et ita creatus est spiritus in Adam illo flatu divino. Et de eodem flatu intelligunt quod legitur in Evangelio: Insufflavit Christus in discipulos suos, et ait: Actus de Spiritu sancto, ex Virgine Maria. Ratione etiam idem volunt astruere: Virgo Maemine eum concepit, nec divina substantia; ergo de quodam medio inter rationalem creaturam et Deum; sed quid est illud medium supra hominem, et infra Deum, nisi flatus divinus, quo insufflata peperit virgo Maria. Si flatus materialis impraegnat terram, et facit eam germinare, quid mirum, si flatus
Abbreviated transcription (Latin):
cum iudeis cõneniunt: ꝙ in diuina u¬
uitate trinitatem ab negant. ad quos
confutandos que contra iudos de trmi¬
tate ⁊ uuitate diximus dicta sufficiãt
ssti nec in omnib legis mosayce uele¬
uangłice. concordant. s ad suum nutũ
abutraꝙ quedam excipiunt que obser¬
uanda esse asserunt. non ratione duc¬
ti. s ꝓpria uoluntate trasti. isti asseñt
xp̃m natum deuirgine ⁊ mariam uͥ¬
ginem permansisse. ⁊ xp̃m de spiritu
tertiam in tͥnitate ꝑsonam. s potius
mat̾ialem flatum qualem reperimꝰ
inhomine.⁊ in omm alio aimante.
dicunt enum deum insufflasse ĩ b̾am
uirginem.⁊ ita de illo flatu uuginẽ
concepisse. ꝙ uolunt auctoritate pro¬

Expanded text:
cum Judaeis conveniunt, quod in divina unitate trinitatem abnegant. Ad quos confutandos, quae contra Judaeos de unitate et trinitate diximus, dicta sufficiant. Illi non in omnibus Mosaicae legi concordant, sed ad suum nutum, ab utraque quaedam excipiunt, quae observanda esse asserunt; non ratione ducti, sed voluntate tracti. Illi asserunt Christum natum de Virgine, et Mariam Virginem permansisse, et Christum de Spiritu tertiam in trinitate personam, sed potius naturalem flatum, quem reperimus in homine, et in omni alio animante. Dicunt etiam Deum insufflasse in Beatam Virginem, et ita de illo flatu Virginem concepisse. Quod volunt auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt resurrectõem ĩo non futu¬
ram qr auima perit cum corpore. sicut
nostri temporis multi falsi xͥani ino ħe
te ⁊ ratione conentur asserere. ait enĩ
salomon. unus est int̾ctus hominis ⁊ ium̾i¬
toꝵ.⁊ equa utriusq condit̾o. sicut homo
moritur ita ea moriuntur. hic uͣr salo
mentum. ut sicut in bruto anima ꝑit
cum corpe: ita in homi̾e ꝑeat. moyses ⁊
dicit animam esse in sanguine. ⁊ sic iudet᷑
ꝙ pereunte sanguĩe ꝑeat anima.⁊ ꝙ existẽ¬
cia anime sit existencia sang̃iunis. alia eti¬
am auctoritas dicit. ꝙ spiritus hominis ẽ
uadens ⁊ non rediens. uadens in ꝙͣ in mor¬
tem ⁊ non rediens aduitam. rationibus
idem asserunt hoc modo. spirctus bruti a¬
nunał au incorporeꝰ est au corꝑeus. si incor¬
poreus est sicut sp̃c humanus. qua rõe ꝑtt c̃

Expanded text:
o resurrectionem non futuram, quia anima perit cum corpore, sicut nostri temporis multi falsi Christiani, itibus et rationibus conentur asserere. Ait enim, ut inquiunt, Salomon: Unus est interitus hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio . Sicut homo moritur, ita et ipsa moriuntur. Hic videtur vmentum: unde sicut in bruto anima perit cum corpore, ita in homine pereat. Moyses etiam dicit animam esse in sanguine; et sic videtur, quod pereunte sanguine, pereat anima; et quod existentia sanguinis sit existentia animae. Alia etiam auctoritas dicit, quod: Spirvadens, et non rediens , vadens in morte, et non rediens ad vitam. Rationibus idem probatur hoc modo: Spiritus bruti animalis, aut corporalis est aut incorporalis. Si incorporalis est, sicut spiritus humanus, qua ratione perit cum
Abbreviated transcription (Latin):
ontrahas auctoritates ⁊ rões hanc
damus soloͥem. s salomon ait. unũ
ee int̾itum hominis ⁊ sumenti. referẽ¬
dest adspiritum phisicum. non ad spm̃
corpore. ⁊ alus qui dicitur phisicus siue
rationał. quo mediante aĩa rõał unit᷑
corpori. ⁊ ille corporeus est subtilior aere.
minus subtił igne. quo mecliante fit sẽsꝰ.
⁊ ymagĩatio. ⁊ iste perit cum corpore. tał
tis. ⁊ is uegetat ⁊ corpore pereunte ꝑit.¬
⁊ ẜhoc salomon ait. qd unus est int̾itus ho¬
minis ⁊ iumenti. ꝙͣtum ad corpus ⁊ spi¬
ritum phisicum. ꝙ ã anima dicitur eẽ
insanguine: non ad animam referend ẽ
s adiuitam animalem. hic enim sumit᷑ h
nomen amma in designatid̃e uite allis
que penes sangurnem osistit. unde in euͦn¬
gio legitur. maiorem caritatem nemo
hasdet quam ut ponat animam suam qͥs¬

Expanded text:
tas auctoritates, hanc damus solutionem: Quod Salomon ait: Unum esse interitum hominis et jumenti , referendum est ad spiritum physicum, non ad spiritum corpore; et alius qui dicitur physicus sive naturalis, quo mediante anima rationalis unitur corpori, et hic spiritus est subtilior aere, et etiam igne, quo mediante fit sensus et imaginatio: et ille perit cum corpore. Talitis, et illud vegetat, et perit pereunte s est interitus hominis et jumentorum, quantum ad corpus et spiritum physicum. Quod autem anima dicitur esse in sanguine, non ad animam referendum est, sed ad vitam animalem, hic enim sumitur hoc nomen, anima, in designatione vitae temporalis, quae penes sanguinem consistit. Unde et in Evangelio legitur: Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita ul singłare corpus ꝙ erit in die iudi¬
ci głificatum. ⁊ hũam recipiet effigiem:¬
erit illud ꝙ modo redactum est in cui̾em.
que affertur de albedine non ualet. al¬
bedo cuiõino desinit ẽẽ. qi ip̃a nec mat̾iã
habet nec formam. nec in mat̾ia remanꝵ
nec informa. de grano ã mortificato di

Expanded text:
 illud singulare corpus in die judicii glorificabitur, et humanam recipiet effigiem, quod modo redactum est in cinerem; litudo autem quae affertur de albedine, non valet, albedo enim omnino desinit esse, quia ipsa nec materiam habet nec formam, nec in materia remanet nec in forma. De grano autem mortificato i
Abbreviated transcription (Latin):
terea ad sp̃m incorꝑeum p̾p subtilitatẽ
⁊ ꝑspicacitatem ꝑtinent .i. potentie. ut
sensus ymaginatõ. ratio. intellectus. ⁊ ĩ¬
tellgentia. in sp̃u uero bruti non hñt
aue potencie ꝑcipiendi corꝑalia ꝯtem se
duo sp̃c incorporei in corꝑe hoĩs ft̃. uidet᷑ ꝙ

Expanded text:
btilitatem et perspicacitatem, pertinent quinque potentiae, ut, sensus, imaginatio, ratio, intellectus et intelligentia. In spiritu vero bruti, non habent  potentiae percipiendi corporalia. Item, si duo spiritus incorporei sint in corpore hominis, vide