comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satagas nescio qͦmͦ adhuc facere tuas
Ubi etiam meminisse te uolo para¬
bole nathan: de homine qui centũ
oues habens. unam que erat pau¬
pis concupiuit. Huc quoq ueniat
factum. immo facinus regis achab.
qui rerũ summã tenebat et unam
uineam affectauit. Au̾tat ds̃ a te
qd̾ ille audiuit: occidisti et posse¬
distis Nolo autẽ p̾tendas mͥ fructũ
emanci pationis ipsiꝰ: nullus ẽ enĩ⁊
nͥ quod ep̃i inde insolentiores. mo¬
nachi dissolutiores fiunt. Qͥd quod
pauꝑiores : Inspice diligentiꝰ tali¬
um ubiq lib̾toꝵ et facultates et¬
uitas: si non pudenda ad modum
et tenuitas in his et in illis. scłari¬
tas inuenitur. Matris noxie lib̾ta¬
tis: gemina soboles hec. Q dni peccit
licentiꝰ quoq uagum et male librũ
uulgus ⁊ cum ñ sit qͥ arguat: ad¬
n licentꝰ quoq spoliet᷑ ac dep̃detur
mermis religio: cum ñ sit qͥ defẽ¬
dat: Quo enim refugium illis:
Nunqͥd ad epõs dolentes iniuriã:

Expanded text:
satagas nescio quomodo adhuc facere tuas? satagas nescio quomodo adhuc facere tuas? Ubi etiam meminisse te volo parabolae Nathan de homine, qui multas oves habens, unam quae erat pauperis concupivit . Huc quoque veniat factum, imo facinus regis Achab, qui rerum summam tenebat, et unam vineam affectavit. Avertat Deus a te quod ille audivit: Occidisti, et possedisti . 16. Nolo autem praetendas mihi fructum emancipationis ipsius. Nullus est enim, nisi quod inde episcopi insolentiores, monachi etiam dissolutiores fiunt. Quid quod et pauperiores? Inspice diligentius talium ubique libertorum et facultates, etitas, si non pudenda admodum et tenuitas in his, et in illis saecularitas invenitur. Matris noxiae libertatis gemina soboles haec. Quidni peccet licentius vagum et male liberum vulgus, cum non sit qui arguat? Quidni licentius quoque spolietur ac depraedetur inermis religio, cum non sit qui defendat? Quo enim refugium illis? Numquid ad episcopos dolentes injuriam?
Abbreviated transcription (Latin):
nuo tamen omne qd̾ licet. decere
aut expedire consequens erit. Age.
aptemꝰ si possumus tͥa ipsa oꝑi hu¬
ic. At quomͦ ñ indecens tͥ uoluntate
ꝓlege uti: et quia ñ ẽ ad quẽ ap¬
pelleris. potestatem exercere. neglig̾e
rationem: Tune maior dño tuo. qͥ
ait. ñ ueni facere uoluntatem meãꝰ
Qnquã ñ minus deiecti qͣm elati
animi ẽ. ueluti rationis expertem.
dicio agi. s appetitu. Quid tam besti¬
ale: Et si indignum cui uis utẽ¬
ti ratione uiuere pecus÷ quis in te
rectore omniũ. tantã contumeliã
nature honoris iniuriam ferat.
Sic degen̾ando qd̾ absit gen̾ale ob¬
ꝓbrium. fecisti ꝓprium tͥ. homo
cum in honore eẽt ñ intellexit: cõ¬
ꝑatus ẽ iumentis insipientib ⁊ si¬
milis factus ẽ illis. Qd item tam in¬
dignum tͥ qͣm totũ tenens. ñ sis cõ¬
tentus toto: nisi minutias quasdã.
atq exiguas portiones ipsius tͥ cre¬
dite uniu̾sitatis. tanquã ñ sint tue

Expanded text:
nuo tamen omne quod licet, decere nuo tamen omne quod licet, decere aut expedire consequens erit. Age, aptemus, si possumus, tria ipsa operi huic. At quomodo non indecens tibi voluntate pro lege uti; et quia non est ad quem appelleris, potestatem exercere, negligere rationem? Tune major Domino tuo, qui ait: Non veni facere voluntatem meam! Quanquam non minus dejecti, quam elati animi est, veluti rationis expertem, dicio agi, sed appetitu. Quid tam bestiale? Et si indignum cnivis utenti ratione vivere ut pecus, quis in te rectore omnium tantam contumeliam naturae, honoris injuriam ferat? Sic degenerando, quod absit! generale opprobrium fecisti proprium tibi: Homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, similis factus est illis . Quid item tam indignum tibi, quam ut totum tenens, non sis contentus toto, nisi minutias quasdam, atque exiguas portiones ipsius tibi creditae universitatis, tanquam non sint tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sponsam animam tuam: et gaude¬
bit suꝑ te deus tuus .¶ Miraris quorsum
hec: ignarꝰ usq adhuc quid dicere ue¬
lim. Non te tollo diutiꝰ. Murmur lo¬
quor et querimonias ecclesiarum. Irũ¬
cari se clamant ac demenbrari. Uel
nulle uel pauce admodũ sunt: que
plagam istam aut ñ doleant. aut
non timeant. Queris quã: Subtra¬
queat uel opus. Sic factitando ꝓba¬
as uos habere plemtudinẽ potestati᷑.
sisticie forte non ita. facitis hoc quia potestis:
s utrum et debeatis questio ẽ. Ho¬
norum ac dignitatum gradus. et or¬
dines quibq suos seruare positi es¬
tis inuidere: ut quidam nr̃oꝵ ait.
ille qui om̃ia diudicat. ut ipse ani¬
mine iudicetur: omne opus suũ
tͥna qͣdam consid̾atione p̾ueniet. Pri¬
mum quidẽ an liceat ⁊ deinde an de¬
ceat: postremo an et expediat. Nã
et si constet in xpĩana utiq philo¬
sophia ñ decere nͥ quod licet. ñ expe¬
dire nisi qd̃ decet et licet: ñ conti¬

Expanded text:
super sponsam animam tuam, et gaudesuper sponsam animam tuam, et gaudebit super te Deus tuus. Miraris quorsum haec, ignarus usque adhuc quid dicere velim. Non te tollo diutius. Murmur loquor et querimoniam ecclesiarum. Truncari se clamitant ac demembrari. Vel nullae, vel paucae admodum sunt, quae plagam istam aut non doleant, aut non timeant. Quaeris quam? Subtraqueat vel opus. Sic factitando probatis vos habere plenitudinem potestatis, sed justitiae forte non ita. Facitis hoc, quia potestis: sed utrum et debeatis, quaestio est. Honorum ac dignitatum gradus et ordines quibusque suos servare positi estis, non invidere, ut quidam vestrorum ait: ille qui omne dijudicat, ut ipse a nemine judicetur , omne opus suum trina quadam consideratione praeveniet. Primum quidem, an liceat; deinde, an deceat; postremo, an et expediat. Nam etsi constet in christiana utique philosophia non decere nisi quod licet, non expedire nisi quod decet et licet: non conti
Abbreviated transcription (Latin):
Puta tͥ ñ licere et si alias fortasse lice¬
at. quicquid male fuerit coloratum.
Deniq interroga maiores tuos. et dicẽt
tͥ. Ab omni sp̃e mala abstinete uos.
Sane minister dni. dñm imitetur:
quia ipse ait. Qui mͥ ministrat: me
sequatur. Et habes de illo. Dñs reg¬
nauit. decorẽ induit: induit dñs for¬
titudinẽ. Tu quoq esto fortis infi¬
de. decorus in gła: et ꝓbasti te imi¬
tatorẽ dei. fõrtitudo tua fidutia fide¬
lis conscientie: decor tuus. splendor
bone opiuionis. Ita queso. induere
fortitudinẽ: et enim gaudium dñi.
fortitudo tua. Porro sp̃e tua et pul¬
critudine tua: nichilominus tan¬
quã ꝓpͥa similitudine delectatur.
Induere uestimentis głe tue: ue¬
stire duplicib. quib domesticos
suos fortis illa mulier induere con¬
sueuit. Non sit in conscientia nu-¬
tãs infirmitas modice fidei ÷ non sit
infama neuuus male spei: et uesti¬
ris dupplicib. Et gaudebit sponsꝰ

Expanded text:
Puta tibi non licere etsi alias fortasse licePuta tibi non licere etsi alias fortasse liceat quidquid male fuerit coloratum. Denique interroga majores tuos, et dicent tibi: Ab omni specie mala abstinete vos . Sane minister Domini Dominum imitetur, quia ipse ait: Qui mihi ministrat, me sequatur . Et habes de illo: Dominus regnavit, decorem induit, induit Dominus fortitudinem . Tu quoque esto fortis in fide, decorus in gloria; et probasti te imitatorem Dei. Fortitudo tua, fiducia fidelis conscientiae: decor tuus, splendor bonae opinionis. Ita, quaeso, induere fortitudinem; etenim gaudium Domini fortitudo tua. Porro specie tua et pulchritudine tua nihilominus tanquam propria similitudine delectatur. Induere vestimentis gloriae tuae, vestire duplicibus, quibus domesticos suos fortis illa mulier induere consuevit . Non sit in conscientia nutans infirmitas modicae fidei, non sit in fama naevus malae speciei; et vestieris duplicibus, et gaudebit sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
quiescens. Non sic a pauꝑe ep̃o cõ¬
tinuisti: dans qd̾ daret. ne immu¬
nificus notaretur. Accepit clam.
qd̾ palam dedit. Sic de tuo saccu¬
lo consultum ẽ uerecundie uin.
Sic quoq curie morẽ gerens tuo
beneficio inuidiam declinauit eo¬
rii qui diligunt munera. Non po¬
tes abscondere: et factum nouimꝰ
et ꝑsonam. Audire grauat: Et
ego eo libentius p̾dico: qͦ tu id mo¬
lestiꝰ audis. Si tͥ sic expedit: ⁊ mͥ sic. Tã
ñ oportet xp̃i głam me silere quã nec te
q̃rere tuã. Et si ꝑgis murmare ⁊ adhuc
respõdebit᷑ t exeũgłio. Qnto eis p̃cipiebat:
tantomagis plus predicabant dicen¬
tes. Bene omĩa fec̃.¶ Audi aliud: si tñ
aliud. Ad idem enĩ fortassis ꝑtinere
quis dicat. Tua consideratio uiderit
hoc. Michi uidetur non longe a uero
dissentire: qui id forte inter auaricie
inter ẽ tue perfectionis. et malas res
et malas parit̾ deuitare. In altero
conscientie: in altero fame consulis.

Expanded text:
quiescens. Non sic a paupere episcopo conquiescens. Non sic a paupere episcopo continuisti, dans quod daret, ne immunificus notaretur: accepit clam, quod palam dedit. Sic de tuo sacculo consultum est verecundiae viri, sic quoque curiae morem gerens, tuo beneficio invidiam declinavit eorum qui diligunt munera. Non potes abscondere: et factum novimus, et personam. Audire gravat? Et ego eo libentius praedico, quo tu id molestius audis: si tibi sic expedit, et mihi sic. Tam non oportet Christi gloriam me silere, quam nec te quaerere tuam. Et si pergis murmurare adhuc, respondebitur tibi ex Evangelio: Quanto eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant, dicentes: Bene omnia fecaliud. Ad idem enim fortassis pertinere quis dicat. Tua consideratio viderit hoc. Mihi videtur non longe a vero dissentire, qui id forte inter avaritiae inter est tuae perfectionis, et malas res, et malas pariter species devitare. In altero conscientiae, in altero famae consulis.
Abbreviated transcription (Latin):
chi lominus repatriant uel in¬
uiti. Noua res. Quando hactenꝰ
aurum roma refugit: Et nunc ro¬
manorum consilio id usurpatum ñ
credimus. Duo uenerunt. ambo lo¬
cupletes. et ambo rer: siquidẽ unꝰ
magnuntinꝰ. coloniensis alt̾. Alteri
gr̾a gratis reddita ẽ: alter indignꝰ
credo cui grã redderet᷑. audiuit. Cũ
quali ueste intrasti: cum tali egre¬
dieris. O uocem magnificam: uocẽ
ꝓrsus apłice lib̾tatis. Quid minus
ab illa hec habuit ÷ peccuna tua
tecum sit in ꝑditione: Nisi quod
in illa plus zeli. in ista plus mo¬
destie sonuit. Qd ille de transinari¬
nis partib. pene afinib terre. terra
et mari currens ꝓ ep̾atu. suis ⁊ alie¬
nis facultatib emendo rursus : Iã
enim emerat prius. Tulit multa.
et retulit: ñ omĩa tam̃. Incidit
miser in manus alias: acciꝑe qͣm
dare potentiores. Benefecisti. tuas
in uttoq seruans innoxias: nec
imponere scilicet ambitioso nec
subponere. iniquo mammone ac¬

Expanded text:
ihilominus repatriant vel inihilominus repatriant vel inviti. Nova res. Quando hactenus aurum Roma refudit  al. refugit? Et nunc Romanorum consilio id usurpatum non credimus. Duo venerunt, ambo locupletes, et ambo rei. Siquidem unus Moguntinus, Coloniensis alter: alteri gratia gratis reddita est; alter, indignus credo cui gratia redderetur, audivit: Cum quali veste intrasti, cum tali egredieris. O vocem magnificam! vocem prorsus apostolicae libertatis! Quid minus ab illa haec habuit, Pecunia tua tecum sit in perditionem? Nisi quod in illa plus zeli, in ista plus modestiae sonuit. Quid ille de transmarinis partibus pene a finibus terrae, terra et mari currens pro episcopatu, suis et alienis facultatibus rursus emendo? Jam enim emerat prius. Tulit multa, sed retulit, non omnia tamen. Incidit miser in manus alias, accipere quam dare potentiores  al. promptiores. Bene fecisti, tuas in utroque servans innoxias, nec imponere scilicet ambitioso, nec supponere iniquo mammonae ac
Abbreviated transcription (Latin):
a quib beneficium uendicas: au¬
di dñm. Qui potestatẽ habent su¬
ꝑ eos. benefici uocantur. At istud
de his qui foris sunt. Quid ad nos:
Tu id mendaciter diceris: si non
tam beneficus eẽ quam beneficis
preesse intendas. Parui deiectiq
animi ẽ: de subditis. non ꝓfectũ
querere subditoꝵ. s questum ꝓpͥ¬
um. In summo p̾sertim omniũ:
nichil turpiꝰ. Quã pulchre ma¬
gister gentiũ. parentes filiis. ñ
filios debere censuit thesauritare
parentib. Non mediocris głe. uox
illa idemtidem ipsius: ñ quero datũ
s fructumsat iam transcamus. ⁊
hinc: nequis moram in his meã.
auaricie in te notam interpretat᷑.
Que qͣm longe a te sit. libro suꝑi¬
ori testatus sum: sciens quanta et
in qͣnta tua necessitate respueris.
Ad te ꝓinde scͥpserim ista: ñ ꝓpt̾
te. Nempe qd̾ tͥ scͥbitur: soli ꝓde ᷤ¬
se non decet. hic locus auaritiã
carpit: aquo uitio in numnus
satis tua opinio t̾. an et opꝰ. tu

Expanded text:
a quibus beneficium mendicas? Aua quibus beneficium mendicas? Audi Dominum: Qui potestatem habent super eos, benefici vocantur . At istud de his qui foris sunt. Quid ad nos? Tu id mendaciter diceris, si non tam beneficus esse, quam beneficis praeesse intendas. Parvi dejectique animi est, de subditis non profectum quaerere subditorum, sed quaestum proprium. In summo praesertim omnium nihil turpius. Tum pulchre Magister Gentium parentes filiis, non filios debere censuit thesaurizare parentibus . Non mediocris gloriae vox illa identidem ipsius: Non requiro datum, sed fructum . At jam transeamus et hinc, ne quis moram in his meam, avaritiae in te notam interpretetur: quae quam longe a te sit, libro superiori testatus sum , sciens quanta, et in quanta tua necessitate respueris. Ad te proinde scripserim ista, non propter te. Nempe quod tibi scribitur, soli prodesse non decet. Hic locus avaritiam carpit, a quo vitio immunis satis tua opinio est; an et opus, tu
Abbreviated transcription (Latin):
cari germen nequã: qd̾ ita fiet. si u¬
surpatio. digna animadu̾sione mul¬
tetur. Tolle usurpationẽ: et con¬
temptus excusationẽ ñ habet. Por¬
ro inexcusabilitas ausum explo¬
det. Non sit ꝓinde usurpator: et
contemptor nullus erit. aut admo¬
dum rarussbene facis tu qd̾ appel¬
lationum negato suffragio. immo
suffugio: multa remittis negocia
ad cognoscentes. uel qui noscere ci¬
tius possint. Ubi enim cercior ac
facibior notio: ibi decisio tutior ex¬
peditiorq eẽ potest. Quam plenũ
das: id tͥ omnimodis attendendum.¬
¶ Poteram multa de eodem utiliter
addere his: s memor ꝓpositi mei.
contentus interim occasionẽ dedisse.
ad alia transeo. Et pͥmum qd̾ oc
Prees: et singłarit̾. ad quid: eget
t dico consid̾atione. Nunqͥd ut de
subditis crescas: Nequaquam: s
ut ipsi de te. Principẽ te constitu¬
erunt: s sibi. ñ tͥ. alioquin quo¬
quo pacto te reputas suꝑiorem hiᷤ

Expanded text:
cari germen nequam. Quod ita fiet, si ucari germen nequam. Quod ita fiet, si usurpatio digna animadversione mulctetur. Tolle usurpationem, et contemptus excusationem non habet. Porro inexcusabilitas ausum explodet. Non sit proinde usurpator, et contemptor nullus erit, aut admodum rarus. Bene facis tu, quod appellationum negato suffragio, imo suffugio, multa remittis negotia ad cognoscentes, vel qui noscere citius possunt. Ubi enim certior ac facilior notio, ibi decisio tutior expeditiorque esse potest. Quam plenum das, id tibi omnimodis attendendum. Poteram multa de eodem utiliter addere his: sed memor propositi mei, contentus interim occasionem dedisse, ad alia transeo. CAPUT III. Praees, et singulariter. Ad quid? eget, tibi dico, consideratione. Numquid ut de subditis crescas? Nequaquam, sed ut ipsi de te. Principem te constituerunt, sed sibi, non tibi. Alioquin quo pacto te reputas superiorem his,
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑdere que pararat. siue dilecte
tandiu frustrari consortio noleus:
nichi lominus qd̾ ꝓposuerat cont̃pta
siue dissimulata appellatione ꝑegit
Quid illud quod in autiodorensi ec¬
clesia nuꝑ a quodã adolescente p̃¬
sumptum ẽ : Nempe defuncto
scõ ep̃o: uolentib clericis. alium ut
moris ẽ eligere sibi. interuenit il¬
le appellans. et uetans ne fieret.
quousq isset ⁊ redisset aburbe.
Cui tam̃ appellatiom. nec ipse de¬
tulit. Nam cum uideret se contẽp¬
ni tanquã sirrationabilit̾ appellas¬
set. asscitis quos potuit sibi. t̾cia
die post factam ab aliis electionem
fecit suam¶Cum itaq ex his et innu¬
meris talib. liqueat ñ ex contemptu
ginni usurpationẽ: s exusurpatio¬
ne contemptũ: iuderis tu quid sibi
uelit quod zelus ur̃ assidue pene uin¬
dicat illum. istã dissimulat. Uis ꝑ¬
fectius cohercere contemptũ: Cura
in ipso utero pessime matris p̾fo¬

Expanded text:
sive perdere quae pararat, sive dilectae sive perdere quae pararat, sive dilectae tandiu frustrari consortio nolens, nihilominus quod proposuerat, contempta sive dissimulata appellatione peregit. Quid illud quod in Autissiodorensi ecclesia nuper a quodam adolescente praesumptum est? Nempe defuncto sancto episcopo, volentibus clericis alium, ut moris est, eligere sibi, intervenit ille appellans, et vetans ne fieret, quousque isset et redisset ab urbe: cui tamen appellationi nec ipse detulit. Nam cum videret se contemni, tanquam qui irrationabiliter appellasset; accitis quos potuit sibi, tertia die post factam ab aliis electionem, fecit suam. 12. Cum itaque ex his et innumeris talibus liqueat, non ex contemptu gigni usurpationem, sed ex usurpatione contemptum: videris tu, quid sibi velit, quod zelus vester assidue pene vindicat illum, istam dissimulat. Vis perfectius coercere contemptum? Cura in ipso utero pessimae matris praefo
Abbreviated transcription (Latin):
nes minus oportunas. et celsa
nomina importunius contẽpse¬
runt. Dico aliquid qd̾ ad rem ꝑ¬
tinet exempli causa. Quidã sibi
publice desponsarat uxorẽ. Ad ẽ
dies celebris nuptiarum. Parata
omĩa. inuitati multi. Et ecce hõ
concupiscens uxorẽ ꝓximi sui. ĩ
uocẽ appellationis inopinate
ꝓrumpit: affirmans sibi traditam
sponsus. herent omnes. sacerdos non
audet ꝓgredi: frustratur omnis ap
paratus ille: descendit quisq in do¬
mum suam. suã cenam manduca¬
turus : sponsa a mensa et thalamo
sponsi suspenditur: quouisq ro¬
ma reditum ẽ. Parisius contigit ħ.
nobili galliarum ciuitate. sede re¬
gia. Rursum in ciuitate eadem
quidam sibi desponsata uxore. diẽ
consticuit nuptiarum. Interim e¬
mergit calumpnia: dicentib qui¬
bdam ñ debere coniungi. Ad iudi¬
cium ecclie causa delata ẽ. S non
expectata sententia: appellatũ est
sine causa. sine grauamine. solo fru¬
stratorie dilationis intuitu. at ille

Expanded text:
nes minus opportunas, et celsa nes minus opportunas, et celsa nomina importunius contempserunt. 11. Dico aliquid, quod ad rem pertinet, exempli causa. Quidam sibi publice desponsaverat uxorem. Adest dies celebris nuptiarum, parata omnia, invitati multi. Et ecce homo concupiscens uxorem proximi sui, in vocem appellationis inopinatae prorumpit, affirmans sibi traditam sponsus, haerent omnes, sacerdos non audet progredi, 430 frustratur omnis ille apparatus; descendit quisque in domum suam, suam coenam manducaturus, sponsa a mensa et thalamo sponsi suspenditur, quousque Roma reditum est. Parisius contigit hoc, nobili Galliarum civitate, sede regia. Rursum in civitate eadem quidam sibi desponsata uxore diem constituit nuptiarum. Interim emergit calumnia, dicentibus quibusdam non debere conjungi. Ad judicium Ecclesiae causa delata est sed non exspectata sententia, appellatum est sine causa, sine gravamine, solo frustratoriae dilationis intuitu. At ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uere nocentior ẽ mala in se. in
partu peior: Nonne ipsa ẽ q̃ ipsũ
quoq ius nature. aut extenuat.
aut extermat: Nam sepe reb
etiam p̾ocissimis. p̾cii gr̾am ñ
modo demit: s adimit. Quid
sacramentis acceptius: lisurpa¬
ta tamen ab indignis. indigneue
tractata: minine acceptantur:
Magis habent dampnationem:
quia debitam uenerationẽ non
habent ¶Fateor grande et genera¬
le mundo bonum eẽ appellatiões:
idq tam necessarium. quam solẽ
ipsum mortalib. Re uera quidã
sol iusticie: ꝓdens ac redarguens
oꝑa tenebrarum. Prorsus fouẽ¬
de et manu tenende: s quas ex¬
torsit necessitas: ñ calliditas adĩ¬
uenit. Usurpatorie sunt eius mo¬
di omnes: ñ subuenientes in ne¬
cessitate. s opitulantes iniquita¬
ti. Quidni ueniant in contemp¬
tum: Quanti ut talib quoq
deferrent etiam de ꝓprio cessere
iure. ne longo et casso itinere fa¬
tigarentur. Plures tamen sua
amutere ñ ferentes: appellatio¬

Expanded text:
non vere nocentior est, mala in se, in non vere nocentior est, mala in se, in partu pejor? Nonne ipsa est quae ipsum jus quoque naturae aut extenuat, aut exterminat? Nam saepe rebus etiam pretiosissimis pretii gratiam non modo demit, sed adimit. Quid Sacramentis acceptius? Usurpata tamen ab indignis, indigneve tractata, minime acceptantur. Magis habent damnationem, quia debitam venerationem non habent. Fateor grande et generale mundo bonum esse appellationes: idque tam necessarium, quam solem ipsum mortalibus. Revera quidam sol justitiae est, prodens ac redarguens opera tenebrarum. Prorsus fovendae et manu tenendae sunt: sed quas extorsit necessitas, non calliditas adinvenit. Usurpatoriae sunt hujusmodi omnes, non subvenientes in necessitate, sed opitulantes iniquitati. Quidni veniant in contemptum? Quanti ut talibus quoque deferrent, etiam de proprio cessere jure, ne longo et casso itinere fatigarentur? Plures tamen sua amittere non ferentes, appellatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequitur eam. Porro omnem in¬
usticiam ꝑsequitur. Nichil tͥ et
illis: qui appellationes uenatio¬
nes putant. Pudet elogii. qd̃ apd̃
ethnicos iam uertitur in parabolã:
mitius loquar. plus fascetie qͣm
iusticie hic. Tu si amas iusticiã.
appellationes ñ affectas. s sustine̾.
Ueruntamen quid emolumenti af¬
fert ȩccłiis dei tua unius homi¬
nis iusticia. ubi sentia p̾ualet ali¬
orum affectorum: At istud loci illiꝰ
erit. cum ceꝑint u̾sari quȩ circa te
sunt. Nunc uͦ ñ te cxistimes ociose
uacare considerationi huic: qua
appellationes ad legitimum si fi¬
eri potest reuoces usum. Et si hĩc
mea queratur. uel potius curetur
sententia: dico appellationes. ut
non contempnendas. sic nec usur¬
pandas omnino. Porro horum qͥd
in solentius censeam. haut facile
dixerim. nͥ qd̃ usurpatio qͣndam
uidetur inducere contemptus ne-¬
cessitatẽ : ac ꝑ hoc forte acrius in¬
sectanda que ampliꝰ nocet. Aut

Expanded text:
prosequitur eam: porro omnem inprosequitur eam: porro omnem injustitiam persequitur. Nil tibi et illis, qui appellationes venationes putant. Pudet elogii, quod apud Ethnicos jam vertitur in parabolam: mitius loquar, plus facetiae quam justitiae hic. Tu si amas justitiam, appellationes non affectas, sed sustines. Verumtamen quid emolumenti affert ecclesiis Dei tua unius hominis justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? At istud loci illius erit, cum coeperint versari quae circa te. Nunc vero non te existimes otiose vacare considerationi huic, qua appellationes ad legitimum, si fieri potest, revoces usum. Et si hinc mea quaeratur vel potius curetur sententia, dico appellationes ut non contemnendas, sic nec usurpandas omnino. Porro horum quid insolentius censeam, haud facile dixerim: nisi quod usurpatio quamdam videtur inducere contemptus necessitatem, ac per hoc forte acrius insectanda, quae amplius nocet. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
miserorum refugium datum ar¬
ma iniquitati: Uideas p̃ripi pas¬
sim partes opp̾ssoꝵ. et p̾rumpere
ad appellandum. ñ tam grauatos
qͣm grauare uolentes. Qd hoc mi¬
sterii: Tuum ẽ consid̾are: ñ meũ
commentari istud.¶Et cur inquis
male appellati ñ ueniunt ⁊ osten¬
suri suam innocentiam. malitiam
coniuĩcturi: Dico qd̾ dicere ad hec
solent. Nolumus uexari frustra. In
curia esse: qui ꝓcliuiꝰ faueant appel¬
lantib. foueant appellationes. Ces¬
suris rome. domi cedere satiꝰ. Fateor
me non omnino decredere his. Quẽ
das mͥ in tam crebris appellatio¬
nib que hodie fiunt : qui ꝓ expẽ¬
sis itineris. uel nũmum restituerit
illi quẽ forte appellarit: Mirum
uͦ si ita omnes et appellantes iusti:¬
et appellaci uro examine inuenti
sint. Diligite inquit iusticiam: qui
iudicatis t̾ram. Parum ẽ iusticiam
tenere: nͥ et diligas. Qui tenent. te¬
nent: qui diligunt telantur. A ma¬
tor iusticie inquirit iusticiam: et

Expanded text:
miserorum refugium datum armiserorum refugium datum arma iniquitati? Videas praeripi passim partes oppressorum, et prorumpere ad appellandum non tam gravatos, quam gravare volentes. Quid hoc mysterii? Tuum est considerare, non meum commentari istud. Et cur, inquis, male appellati non veniunt, ostensuri suam innocentiam, malitiam convicturi? Dico quod dicere ad haec solent: Nolumus vexari frustra. In curia esse, qui proclivius faveant appellantibus, foveant appellationes. Cessuris Romae, domi cedere satius. 9. Fateor me non omnino decredere his. Quem das mihi in tam crebris appellationibus quae hodie fiunt, qui pro expensis itineris vel nummum restituerit illi, quem forte appellarit? Mirum vero si ita omnes et appellantes justet appellati rei vestro examine inventi sint. Diligite, inquit, justitiam, qui judicatis terram . Parum est justitiam tenere, nisi et diligas. Qui tenent, tenent; qui diligunt, zelantur. Amator justitiae inquirit justitiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
et fas preter morem et ordinem
fiunt. Non locus. non modus. ñ
tempus. ñ causa discernitur aut
ꝑsona. Presumuntur leuiter pas¬
sim. plerumq et nequiter. Uolen¬
tes malignari. nonne his potissi¬
mum terreri solebant: Nunc
terrori ipsi ex his magis funt:
atq id bonis. Antidotum uersũ
inuenenum: ñ mutatio dext̾e
excelsi hec ẽ appellantur boni a
malis ut ñ faciant bona: et sup¬
sedent a uoce tonitrui tui formidã¬
tes. Deniq appellantur epĩ: ne illi¬
cita audeant mo̾trimonia soluere.
uł ꝓhibere. appellantur: ne rapinaᷤᷤ.
ne forta. ne sagrilegia. et que eiusmo¬
di sunt punire ullatenus uel cohi¬
bere p̾sumant. Appellantur: ne i¬
dignas et infames ꝑsonas. a sacris
officiis beneficiisue repellere seu
amouere queant. Quod tu inuenis
remedium morbo huic. ne quod re¬
ꝑtum ad remedium fuit: reꝑiatur
ad mortem: Telatus ẽ dñs domum
orationis factam speluncam latro¬
num. Tu eiꝰ minister dissimulas

Expanded text:
et fas, praeter morem et ordinem et fas, praeter morem et ordinem fiunt. Non locus, non modus, non tempus, non causa discernitur, aut persona. Praesumuntur leviter passim, plerumque et nequiter. Volentes malignari, nonne his potissimum terreri solebant? Nunc terrori ipsi ex his magis fiunt, atque id bonis. Antidotum versum in venenum. Non mutatio dexterae Excelsi haec. 8. Appellantur boni a malis, ut non faciant bona: et supersedent a voce tonitrui tui formidantes. Denique appellantur 429 episcopi, ne illicita audeant matrimonia solvere vel prohibere. Appellantur ne rapinas, ne furta, ne sacrilegia, et quae ejusmodi sunt, punire ullatenus vel cohibere praesumant. Appellantur, ne indignas et infames personas a sacris officiis beneficiisve repellere seu amovere queant. Quod tu invenis remedium morbo huic, ne quod repertum ad remedium fuit, reperiatur ad mortem? Zelatus est Dominus domum orationis factam speluncam latronum : tu ejus minister diissimulas
Abbreviated transcription (Latin):
Appellasse inique iniquũ ẽ: im
tẽ. iniquarum appellationum
fomes. Iniqua autẽ omnis ap¬
pellatio: ad quam iusticie inopta
non coegit.¶Appellare. non ut gra¬
ues. s si graueris licet. Appellan¬
dum a sententia. Ante sententiã.
imꝓbe omnino: nͥ ad manifestum
grauamen. presumitur appellatio.
Qui gͥ ñ grauatus appellat: liquet
quia aut̃ grauare intendit. aut
tempus redimere. Non ẽ autẽ suf¬
fugium appellatio: s refugium.
Quantos nouimus appellasse pul¬
santos: quo interim liceret quod
nunqͣm licet. Non nullis etiam qͦ¬
adiuxerunt licuisse appellationis
suffragio nefaria scimus: uerbi cau¬
sa. incestum. adulterium. Quale
ẽ hoc turpitudini patrocinari qd̾
uel maxime formidar a turpibus.
oportebat.: Quousq murmur
uniuerse t̾rȩ aut dissimulas. aut
aduertio: Quousq dormitas : qͦus¬
q ñ eiugilat consideratio tua ad
tantam appellationum confusio¬
nem atq abusionem : Preter uis

Expanded text:
Appellasse inique, iniquum Appellasse inique, iniquum e, iniquarum appellationum fomes. Iniqua autem omnis appellatio, ad quam justitiae inopia non coegit. Appellare, non ut graves, sed si graveris, licet. Appellandum a sententia. Ante sententiam improbe omnino, nisi ob manifestum gravamen, praesumitur appellatio. Qui igitur non gravatus appellat, liquet quia aut gravare intendit, aut tempus redimere. Non est autem suffugium appellatio, sed refugium. Quantos novimus appellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonnullis etiam, quoad vixerunt, licuisse appellationis suffragio nefaria scimus, verbi gratia, incestum, adulterium. Quale est hoc, turpitudini patrocinari, quod vel maxime formidari a turpibus oportebat? Quousque murmur universae terrae aut dissimulas, aut non advertis? Quousque dormitas? quousque non evigilat consideratio tua ad tantam appellationum confusionem atque abusionem? Praeter jus
Abbreviated transcription (Latin):
humanissime ñ moueris erga
hominem cui illate iniuirie cu¬
mulauere dolorem. et labor iti¬
neris et dampna expensarum.
S nichilominus ignauissi me ĩ
illum ñ moueris: qui huic tot
calamitatum partim auctor.
partim extitit eausa sE uigila
homo dei cum hec contingunt:
moueatur miseratio. moueatur
et indignatio. Alteram leso: alte¬
ram ledenti debes. Consoletur
ille dampnoꝵ resarcitu suorum:
satiffactione iniuriarum. fine
calumpniarum. Cum isto ita
agatur. ut peniteat fecisse qd̾ ñ
timuit facere: et ñ de penis in¬
nocentis rideat. Arbitror idẽ deb̾e
pati illum: qui saͥne causa forte
appellauit. Formulam hanc iu¬
stissime p̃figit tͥ. et diuine im¬
cominutabilis ratio equitatis.
et nifallor ipsa appellationũ
lex: ut illicite usurpata appel¬
latio. nec ꝓsit appellanti. nec ap¬
pellato obsit. Ut quid enim fru¬
stra fatigatus sit homo: Quam
plenum iusticie: ut sese potius
leserit. qui uoluit bonum ꝓxximũ.

Expanded text:
humanissime non moveris erga humanissime non moveris erga hominem, cui illatae injuriae cumulavere dolorem et labor itineris, et damna expensarum: sed nihilominus ignavissime in illum non moveris, qui huic tot calamitatum partim auctor, partim exstitit causa. Evigila, homo Dei, cum haec contingunt: moveatur miseratio, moveatur et indignatio tua. Alteram laeso, alteram laedenti debes. Consoletur ille damnorum resarcitu suorum, satisfactione injuriarum, fine calumniarum: cum isto ita agatur, ut poeniteat fecisse quod non timuit facere, et non de poenis innocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui sine causa forte appellavit. Formulam hanc justitiae praefigit tibi et divinae incommutabilis ratio aequitatis, et, ni fallor, ipsa appellationum lex, ut illicite usurpata appellatio nec prosit appellanti, nec appellato obsit. Utquid enim frustra fatigatus sit homo? Quam plenum justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit proximum?
Abbreviated transcription (Latin):
nec huic aliquatenus assenti re
oportet. Quam uͦ inique fouetur
illa: spernuntur illi. Utrisq tñ
debitor es: illis ut erigas. istis ut
pellationib. ꝓsequi aliquatenꝰ
ñ erit abre. Magno in his et pio
opus intuitu ẽ: ne qd̾ magna
utendo reddatur mutile. Michi
uidetur et in multam posse eaᷤ
deuenire ꝑnitiem: si ñ sũmo
moderamine actitentur. Ap¬
pellatur de toto mundo ad te:
id quidẽ in testimoniũ singła¬
ris pͥmatus tui. At tu si sapis.
non pͥmatu gaudebis: s fructu.
Apłis dictum ẽ. In hoc nolite
gaudere. qd̃ sp̃s subiciuntur
uob̾.Appellatur ad te ut dixi:
et utinam tam fructuose qͣm
necessarie. Utinam cum oppres¬
sus clamat sentiat oppressos:
et ñ suꝑbiat impius. unde ĩ¬
cenditur pauꝑ. Qͥd tam decorũ.
ut ad inuoc̾ationẽ nominis¬
tui oppressi effugiant ⁊ uer¬
suti ñ refugiant: Qͥd . regione
tam ꝑuersum. tam recti alienũ:
ut letetur qui malũ fecit. et¬
qui tulit maniter fatigetur.In¬

Expanded text:
nec huic aliquatenus assentire nec huic aliquatenus assentire oportet. Quam vero inique fovetur illa, spernuntur illi! utrisque tamen debitor es, illis ut erigas, istis ut pellationibus, prosequi aliquatenus non erit ab re. Magno in his et pio opus intuitu est; ne quod magna utendo reddatur inutile. Mihi videtur et in multam posse eas devenire perniciem, si non summo moderamine actitentur. Appellatur de toto mundo ad te. Id quidem in testimonium singularis primatus tui. At tu, si sapis, non primatu gaudebis, sed fructu. Apostolis dictum est: In hoc nolite gaudere, quod spiritus subjiciuntur vobis . Appellatur ad te, ut dixi: et utinam tam fructuose, quam necessarie. Utinam cum oppressus clamat, sentiat oppressor, et non superbiat impius unde incenditur pauper. Quid tam decorum, ut ad invocationem tui nominis oppressi effugiant, versuti non refugiant? Quid e regione tam perversum, tam recti alienum, ut laetetur qui malum fecit; etqui tulit, inaniter fatigetur? In
Abbreviated transcription (Latin):
a fortiorib: oppͥmamus infirmi¬
ores. Quam digne et laudabiliter
occupatur meditatio cordis tui ad¬
uersus tam pestilens insipientie
genus ⁊ qd̃ corpus ipsum. xp̃i que ẽ
multitudo credentium occupasse
consideras. O ambitio. ambientium
crux. qͦmͦ omnes corquens. omĩb
placens: Nil acerbius cruciat. nil
molestius inquietat: nil tamen ap̃
miseros mortales celebrius. negociiᷤ
eius. An non limina apłoꝵ plus
iam ambitio qͣm dcuotio terit. An
non uocib eius. ur̃m tota die re¬
sultat palatium: An non questi¬
b eius tota legũ canonũq discipli¬
na insudat: An non spoliis eiꝰ omĩs
italica inhiat iexplebili auidita¬
te rapacitas: Quid ita tua ipsius
sp̃ualia studia. ñ saltẽ intercidit.
s abscidit: A uotiens sc̃a ac fecun¬
da tua abortiri ocia fecit inquietũ
et inquietans malum. Aliud ẽ qd̾
ab oppressis appellatur ad te: ali¬
ud autẽ qd̃ ambitio in eccłia ꝑ te
regnare molitur. Nec deesse illis.

Expanded text:
a fortioribus, opprimamus infirmia fortioribus, opprimamus infirmiores. Quam digne et laudabiliter occupatur meditatio cordis tui adversus tam pestilens insipientiae genus, quod corpus ipsum Christi, quae est multitudo credentium, occupasse consideras? O ambitio ambientium crux! quomodo omnes torquens, omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius inquietat; nil tamen apud miseros mortales celebrius negotiis ejus. An non limina Apostolorum plus jam ambitio, quam devotio terit? At non vocibus ejus vestrum tota die resultat palatium? An non quaestibus ejus tota legum canonumque disciplina insudat? An non spoliis ejus omnis Italica inhiat inexplebili aviditate rapacitas? Quid ita, imo quid aliud tua ipsius spiritualia studia non saltem intercidit, sed abscidit. Quoties sancta ac fecunda tua abortiri otia fecit inquietum et inquietans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 appellatur ad te, aliud autem quod ambitio in Ecclesia per te regnare molitur. Nec deesse illis,
Abbreviated transcription (Latin):
et non sunt: iuncti fide. pace di¬
uisi. Quanqͣm et in fide ipsa clau¬
dicauerunt a semitis rectis . Et itẽ
de heresi que clam pene ubiq ser¬
pit: apd̾ aliqͦs seuit palam. llam
paruulos eccłie passim et publice
deglutire festinat. Queris ubi hoc
uisitant: ecce hii sciunt. et possunt
dicere tͥ. E unt et redeunt ꝑ me¬
dium illoꝵ. aut transeunt secus:
s quid boni adhuc cum illis ege¬
rint. necdum audiuimꝰ. Et forsi¬
tan audiuissemus. nͥ p̃ auro hys¬
panie salus popłi uiluisset.Tuum ẽ.
et plage huic remedium ꝓuideress:
est insipientia: que ipsam quoq
iam ꝓpemodum stultam fecit sa¬
pientiam fidei. Quomͦ et ipsam
catholicam pene totam hoc uiruꝰ
infecit. Nam dum et in ipsa qͥq
que nr̃a sunt querimus. fit ut
inuicem inuidentes. inuicem pro¬
uocantes. exerceamur ad odia. a¬
nimemur adiniurias. armemur
ad lites. cauillemus ad dolos. fe¬
rie̾mur ad detractiones. ꝓrum¬
peͣmus ad maledicta. opprimam

Expanded text:
et nobiscum non sunt, juncti fide, pace diet nobiscum non sunt, juncti fide, pace divisi, quanquam et in fide ipsa claudicaverint a semitis rectis. Et item de haeresi, quae clam pene ubique serpit; apud aliquos saevit palam. Nam parvulos Ecclesiae passim et publice deglutire festinat. Quaeris ubi sitvisitant, ecce hi sciunt et possunt dicere tibi. Eunt et redeunt per medium illorum, aut transeunt secus: sed quid boni adhuc cum illis egerint, necdum audivimus. Et forsitan audissemus, nisi prae auro Hispaniae salus populi viluisset. Tuum est et plagae huic remedium providere. 5. Sed est insipientia, quae ipsam quoque jam propemodum stultam fecit sapientiam fidei. Quomodo et ipsam Catholicam pene totam hoc virus infecit? Nam dum et in ipsa quique quae nostra sunt quaerimus, fit ut invicem invidentes, invicem provocantes, exerceamur ad odia, animemur ad injurias, armemur ad lites, cavillemur ad dolos, feramur ad detractiones, prorumpamus ad maledicta, opprimamur
Abbreviated transcription (Latin):
cendis Esto. de iudeis excusat tetẽ¬
nem gentium preire oportet.s
de ipsis gentib qͥd respondes A
Immo quid tua consideratio res¬
pondet tͥ ꝑcunctanti sic: Quid
uisum ẽ patrib ponere metam
eu̾głio ⁊ uerbum suspendere fidi:
donec infidelitas durat. Qua ra¬
tione putamus subsistit. uelocit᷑
currens sermo: Quis primus inbu¬
it hunc salutarem cursume Et il¬
lis causa forte qͣm nescimus. aut ne¬
cessitas potuit obstitisse. Nobis quẽ
eis qui non habent: An ueritatẽ
dei in iniusticia detinemus: Et qͥ¬
dem quandoq ꝑueniat plenitudo
gentium necesse ẽ. Expectamus in
eas incidat fides: Cui credere casu
contigit: Quomͦ credent sine p̾di¬
cante: Petrus cornelium. philippꝰ
eunuchum. missi sunt. Et si ex¬
emplum recentius querimꝰ: augu¬
stinus a beato Gregorio destinatus¬
ẽ formam fidei tradere anglis. Et
de his tu ita tecum Ego addo et de
ꝑtinatia grecoꝵ qui nobiscũ sunt.

Expanded text:
cendi. Esto, de Judaeis excusat te temcendi. Esto, de Judaeis excusat te temnem gentium praeire oportet. Sed de ipsis gentibus quid respondes? Imo quid tua consideratio respondet tibi percunctanti sic? Quid visum est patribus ponere metam Evangelio, verbum suspendere fidei, donec infidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter currens sermo? quis primus inhibuit hunc salutarem cursum? Et illis causa forte quam nescimus, aut necessitas potuit obstitisse. 4. Nobis queis qui non habent? An veritatem Dei in injustitia detinemus? Et quidem quandoque perveniat gentium plenitudo necesse est. Exspectamus ut in eas incidat fides? Cui credere casu contigit? Quomodo credent sine praedicante? Petrus ad Cornelium, Philippus ad eunuchum missi sunt , et, si exemplum recentius quaeremus, Augustinus a beato Gregorio destinatus, formam fidei tradidit Anglis. Et de his tu ita tecum. Ego addo et de pertinacia Graecorum, qui nobiscum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib ñ dn̾atorẽ s debito¬
rem: curandũ sũmoꝑe tͥ. et pota
uigilantia considerandum. quo¬
modo et qui ñ sapunt sapiant.
desipuere resipiscant. at nullum
genus insipientie infidelitate. ut
sic laquar: insipientius. Ergo⁊
et gentib. Inter ẽ ꝓinde tua. da¬
re oꝑam qͣm possis. ut increduli
conuertantur ad fidem: conuersi
ñ auertantur: au̾si reu̾tantur.
Porro pu̾si ordinentur ad rectitu.¬
dinem: subu̾si ad ueritatẽ reuo¬
centur. Subuersores inuictis rati¬
onib conuincantur: ut ut emen¬
dentur spsi si fieri potest: uel si
non: ꝑdant auctaritatẽ faculta¬
tem̃q alios subuertendisslon oĩ¬
no. et ab hoc insipientium generẽ
pessimo tͥ dissimulandum. Dico
aut̾ hereticos scismaticosq: nam
hii sunt subu̾si et subu̾sores ⁊ ca¬
nes ad scissionẽ. uulpes ad frau¬
dem. Erunt in quam eiusmodi
maxime tuo studio. aut corrigen¬
di ne ꝑeant. aut ne ꝑimant coher¬

Expanded text:
insipientibus non dominatorem, sed debitoinsipientibus non dominatorem, sed debitorem, curandum summopere tibi et tota vigilantia considerandum, quomodo et qui non sapiunt sapiant re resipiscant. At nullum genus insipientiae infidelitate, ut sic loquar, insipientius. Ergo 4et Gentibus. 3. Interest proinde tua, dare operam quam possis, ut increduli convertantur ad fidem, conversi non avertantur, aversi revertantur: porro perversi ordinentur ad rectitudinem, subversi ad veritatem revocentur: subversores invictis rationibus convincantur, ut vel emendentur ipsi, si fieri potest; vel si non, perdant auctoritatem facultatemque alios subvertendi. Non omnino et ab hoc insipientium genere pessimo tibi dissimulandum. Dico autem haereticos schismaticosque: nam hi sunt subversi, et subversores; canes ad scissionem, vulpes ad fraudem. Erunt, inquam, hujusmodi maxime tuo studio aut corrigendi, ne pereant; aut ne perimant, coer
Abbreviated transcription (Latin):
is sui dñi. dñs ẽ. Ita et tu presis ut
ꝓuideas. ut consulas: ut ꝓcures.
ut serues. Presis: ut ꝓsis. Presisut
fidelis seruus et prͥ dens. quem cõ¬
stituit dñs suꝑ familiam suam.
ad quid: It des illis escam in tpr.
Hoc ẽ ut dispenses. non imꝑes. Hoc
fac. et dominari ne affectes homi-¬
num homo: ut ñ dominet᷑ tui omĩs
in iusticia. at satis suꝑq id intima¬
tum supra: cum quis sis disputa¬
retur. addo tamen et hec: nam
nullum tͥ uenenum. nullum gladi¬
um plus formido qͣm libidinẽ do¬
minandi¶ Certe ut multum tibi
tribuas si multum deceptũ ñ es:
nil te existimas plus accepisse a
magnis apłis. Recordare nunc uo¬
cis illius: sapientib et insipientib
debitor sum. Et si ñ indebitam
tͥ ipsam censes: hoc quoq simul
memento: debitoris molestum no¬
men. seruienti potius qͣm dominã¬
ti congruere. Seruus in eũgłio
audit. Quantum bebes dño meo :
Ergo si te agnoscis sapientib et

Expanded text:
is sui domini dominus est. Ita et tu praesis ut is sui domini dominus est. Ita et tu praesis ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves. Praesis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Ad quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispenses, non imperes. Hoc fac et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. At satis superque id intimatum supra, cum, quis sis, disputaretur. Addo tamen et hoc: nam nullum tibi venenum, nullum gladium plus formido, quam libidinem dominandi. Certe ut multum tibi tribuas, si multum deceptus non es, nil te existimas plus accepisse a magnis Apostolis. Recordare nunc vocis illius: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et si non indebitam tibi ipsam censes, hoc quoque simul memento, debitoris molestum nomen servienti potius, quam dominanti congruere. Servus in Evangelio audit: Quantum debes domino meo? Ergo si te agnoscis sapientibus et
Abbreviated transcription (Latin):
stituti sunt pͥncipes suꝑ omnẽ t̾rã.
Eis tu successisti in hereditatẽ. Ita
tu heres: et orbis hereditas At qͣ¬
tenus hec portio te contingat. aut
contigerit illos: id sobria considã¬
tione pensandum. Non enim reor
ꝑ omnẽ modum: s sane quodam
tenus. Ut mͥ uidetur: dispͥensa¬
tio tͥ suꝑ illum credita ẽ ñ data
possessio. Si ꝑgis usurpare et hanc:
contradicit tͥ qͥ dicit. Meus est or¬
bis terre: et plenitudo eius. Non
tu ille. de quo ꝓpħa. Et erit omĩs
terra possessio eius. Xpc̃ hic ẽ: qui
possessionẽ sibi uendicat. et uire cre¬
ationis. et merito redemptionis. et
dono patris. Cui enim alteri dictũ
ic: tu curam illiꝰ habe. Pars tua hec:
ultra ne extendas manum. Quid in¬
quis: Non negas preessez et domi¬
nari uetas : Plane sic. Quasi non
bene presit. qui preest in sollicitudi¬
nine. Numquid ñ et uilla uillicor
et paruulus dominus subiectus ẽ
pedagogo: Nec tam̃ uille ille. nec

Expanded text:
stituti sunt principes super omnem terram . stituti sunt principes super omnem terram . Eis tu successisti in haereditatem. Ita tu haeres et orbis haereditas. At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit illos, id sobria consideratione pensandum. Non enim per omnem reor modum, sed sane quodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est, non data possessio. Si pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis terrae et plenitudino ejus . Non tu ille de quo propheta: Et erit omnis terra possessio ejus . Christus hic est, qui possessionem sibi vindicat, et jure creationis, et merito redemptionis, et dono Patris. Cui enim alteri dictum ic: tu curam illius habe. Pars tua haec: ultra ne extendas manum. 2. Quid, inquis? non negas praeesse et dominari vetas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest in sollicitudine. Numquid non et villa villico et parvus dominus subjectus est paedagogo? Nec tamen villae ille, nec
Abbreviated transcription (Latin):
IN Is suꝑioris libri hiuc pͥn¬
cipium ponit. Itaq iux¬
ta ꝓmissum illius consi¬
deranda que sub te sunt. Que nã
sint illa ñ ẽ qd a me querendum
putes sacerdotum optime exuGent:
rectius fortasse que ñ sint queras.
Orbe exeundum ei: qui forte uolet
explorare. que ñ ad tuam ꝑtinẽt
curã. Parentes tui destinati sunt.
non aliquas regiones. s ipsum
debellaturi orbem. Ite iorbem
uniuersum dictum ẽ illis. Ipsi uͦ
uendentes tunicas. emere gladios: ig¬
nitum eloquium. et sp̃m uehem̃¬
tem. arma potentia deo. Quo nos
ꝑuenerunt uictores incliti: filii ex¬
cussorum: Quo ñ sagite potentiũ
acute. cum carbonib desolatoriis. Et
quidem in omnẽ t̾ram exiuit sonuꝰ
eorum: et infines orbis t̾re u̾ba eoꝵ.
Penetrabant. et incendabant u̾ba
illa: incensa igni quam dñs misit
in t̾ram. Occumbebant strenuissi¬
mi bellatores. s ñ succumbebant:
triumphabant et mortui. Nimis
confortatꝰ ẽ pͥncipatus eorum: con¬

Expanded text:
inis superioris libri huic principium ponit. Itaque juxta promissum illius consideranda quae sub te sunt. Quaenam sint illa, non est quod a me quaerendum putes, sacerdotum optime Eugeni; rectius fortasse quae non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et spiritum vehementem, arma potentia Deo. Quo non pervenerunt victores inclyti, filii excussorum? Quo non sagittae potentium acutae cum carbonibus desolatoriis? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Penetrabant et incendebant verba illa incensa igni, quem Dominus misit in terram . Occumbebant strenuissimi bellatores, sed non succumbebant: triumphabant et mortui. Nimis confortatus est principatus eorum : con
Abbreviated transcription (Latin):
Cum utriꝰq eẽ cupiunt. utrumq
deserunt: utrũq confundunt. Unꝰ¬
quisq in ordine suo resurget. Isti ĩ
quo: An qui sine ordine peccauert :
sine ordine ꝑibunt: Aut si summe
deorsum. nichil in ordinatum reli¬
quere: uereor ñ alibi ordinandos
qͣm ubi nullus ordo. s sempit̾nus
horror inhabitat. O miserandam
sponsam talib creditam paranin¬
phis: qui assignata cultui eł ꝓpͥo
retinere questui non uerentur. Nõ
amici ꝓfecto sponsi: s emuli sunt.
Et de his satis que sub te sunt. et¬
si ñ ad mat̾ie copiam que ẽ multa
nimis: certe ad id qd̾ ꝓposui ego.
Uisenda iam que circa te sunt: s
ad ea ostium nobis liber quartus

Expanded text:
Cum utriusque esse cupiunt, utrumque Cum utriusque esse cupiunt, utrumque deserunt, utrumque confundunt. Unusquisque in suo ordine resurget. Isti in quo? An qui sine ordine peccaverunt, sine ordine peribunt? Aut si summe  summo usque deorsum nichil est inordinatum relinquere; vereor non alibi ordinandos, quam ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat. O miserandam sponsam, talibus creditam paraniphis! qui assignata cultui ejus, proprio retinere quaestui non verentur. Non amici profecto sponsi, sed aemuli sunt. Et de his satis quae sub te sunt, etsi non ad materiae copiam, quae est multa nimis; certe ad id quod proposui ego. Visenda jam quae circa te sunt, sed ad ea ostium nobis quartus
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ adhuc clericoꝵ p̾uatũ benefi¬
cio. neminem ep̃oꝵ suspensum ab
officio luximus. At luctu amaris¬
simo dignum. qd̾ secutũ ẽ. Qd hoc :
Impuritas. incurie soboles. inso.¬
lentie mat̾: radix impudentie. tħs¬
gressionũ nutrix. Et beatus si om̃i
satagas cura. omniũ pͥmã parentẽ
cauere incuriã. S ad hoc tu oꝑam
dabis. St nunc leua ocłos tuos et ui¬
de si ñ eque ut pͥus pellicula disco¬
lor sacrũ ordinẽ decolorat: si ñ eque
ut pͥus fissura enormis pene ingu¬
ina nudat Solent dicere. Num de
uestib cura ẽ deo: et ñ magis de
morib : Aat forma hec uestiũ: defor¬
mitatis mentiũ et morũ indiciũ ẽ
Quid sibi uult quod clerici aliud ẽe.
aliud uideri uolunt : Id quidẽ mi¬
nus castum. minusq sincerum est.
Nempe habitu milites. questu cle¬
ricos: actu neutrũ exhibent. Nam
neq pugnant ut milites: neq ut
clerici euangłizant. Cuiꝰ ordinis st̃:

Expanded text:
minem adhuc clericorum privatum benefiminem adhuc clericorum privatum beneficio, neminem episcoporum suspensum ab officio luximus. At luctu amarissimo dignum quod secutum est. Quod hoc? Impunitas incuriae soboles, insolentiae mater, radix impudentiae, transgressionum nutrix. Et beatus, si omni satagas cura malorum omnium primam parentem cavere incuriam. Sed ad hoc tu operam dabis. Et tunc leva oculos tuos, et vide si non aeque, ut prius, pellicula discolor sacrum Ordinem decolorat; si non aeque, ut prius, fissura enormis pene inguina nudat. Solent dicere: Num de vestibus cura est Deo et non magis de moribus? At forma haec vestium, deformitatis mentium et morum indicium est. Quid sibi vult quod caliud videri volunt. Id quidem minus castum minusque sincerum est. Nempe habitu milites, questu clericos, actu neutrum exhibent; nam neque pugnant ut milites, neque ut clerici ewangelisant. Cuius ordinis sunt?