comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem dilectionem. Magis enim łs est.¬
nouit dilectionem qua diligit. quam
fratrem quem diligit. Etce iam potest no¬
tiorem deum habere quam fratrem. Pla¬
dilectionem deum. et dilectione amplecte¬
re deum. Ip̃e est. dilectio. que omnes bonoᷤ
angelos et omnes dei seruos consociat
uinculo sanctitatis. nosq et illos conum¬
git inuicem nobis. et subiungit sibi. o¬
Quanto ibgitur saniores sumus a tu¬
more superbie. tantosumus dilectione
pleniores. Et quo nisi deo plenus esti
qui plenus est. dilectione At emm cati¬
tatem uideo. et quantum possum eam mẽ¬
te conspicio. et cedo scripture dicenti. qm̃
deus caritas est. et qui manet incarita¬
te in deo manet. sed cum illam uideo. nõ
in eam uideo trinitatem. Inmo uero
uides trinitatem. si caritatem uides. S
ommonebo si potero ut uidere te rrideas.
assit tantum ip̃a. ut moueamur cari¬
tate ad aliquoquod bonum. quia cum di¬
ligimus caritatem. aliquid diligentẽ
diligimus. pp̃ hoc ip̃m quia cliligit a¬

Expanded text:
dem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, pladilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit a
Abbreviated transcription (Latin):
est corpore. quia non mole diffimditur
per spacumi loci sed inimo quocy cor¬
pore. et in toto tota est. et inqualibet par¬
te eius tota est. Et ideo cum fit aliquid
in quauis exigua particula corporis
quod sentiat anina quamius non fi¬
at in toto corpore. illa tamen tota setit.
quia totam non latet. sed tamen eciam
in amima cum aluid fit artificiosum
eẽ. aliucdinertem. aliud acutum ali¬
ud memorem. aliucd cupiditas. aliud
timor. aliudleticia. aluid tristicia. pos¬
sintq et alia sine aliis. et alia magis
alia minus. innumerabilia et innu

Expanded text:
est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possintque et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, innumerabilia et innu
Abbreviated transcription (Latin):
a d se ip̃m dicitur deus. et de singulis ꝑ
et sp̃u sancto. et simul de ip̃a trinitate: ñ
dicimus ties eẽntias sic non dicimus
autem clico. que usia grece dicitur. ꝙͣ
usitatius substantiam uocamus. Si
cunt quidem et illi ypostasyn: sed nescio
quid uolunt int̾eẽ inter usyan et yposta¬
syn. ita ut pleriq nostri. qui hec greco
tractant eloquio clicere con suerut my
ne. unam eentiam tres substantias.
Sed quia nr̃a loquendi consuetudo
iam obtiruit. ut hoc intelligatur cũ
dicimus eẽntiam quod intelligitur cum
dicimus sub̾am non audemus dicere

Expanded text:
ad se ipsum dicitur Deus, et de singulis pead se ipsum dicitur Deus, et de singulis peSpiritu sancto; et simul de ipsa Trinitate, non dicimus tres deos, nec tres essentias, sic non dicimus am dico, quae οὐσία Graece dicitur, quam usitatius substantiam vocamus. SiDicunt quidem et illi hypostasim; sed nescio quid volunt interesse inter usiam et hypostasim: ita ut plerique nostri qui haec graeco tractant eloquio, dicere consueverint, ne, unam eSed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substantiam, non audemus dicere
Abbreviated transcription (Latin):
hominem tantummodo intelligeretur.
ideo non ait nemo bonus nisi solus de¬
us pater. sed nemo bonus nisiunus d̾s
In patris enim nomine ip̃e per se pater
pronuntiatur: in dei uero et ip̃e et fili¬
us et sp̃o sanctus. quia trinitas unus
deus. Situs uero et habitus et loca
tempora. non ꝓprie sed translatiue. ac per
similitudinem dicunturꝰ in deo. Nam
et sedere super cherubin dicitur. quod
ad situm dicitur. et abyssus sicut uesti¬
mentum amictus ip̃ius quod ad habi¬
tum. et annitui non deficient. quod ad
tempus. et si ascendero in celum tui¬
bi es. quod ad locum. Quod autem
ad faciendum attinet. fortassis de so¬
lo deo uerissime dicitur. solus enm
deus facit et ip̃e non fit neq patrai
quantum ad eius substantiam ꝑtinet
qua deus est. Itaq ommpotens pater. om¬
mpotens filius ommpotens sp̃c sanctus.
nec tamen tres omnipotentes sed unus
ommipotens. ex quo omnia. per quem
omnia in quo omnia ip̃i gloria in secu¬

Expanded text:
hominem tantummodo intelligeretur, hominem tantummodo intelligeretur, ideo non ait, nemo bonus nisi solus Pater, sed: Nemo bonus nisi unus Deus. In Patris enim nomine, ipse per se Pater pronuntiatur: in Dei vero et ipse et Filius et Spiritus sanctus, quia Trinitas unus est Deus. Situs vero, et habitus, et loca, et tempora non proprie, sed translate ac per similitudines dicuntur in Deo. Nam et sedere super Cherubin dicitur , quod ad situm dicitur: Et abyssum tanquam vestimentum amictus , quod ad habitum. Et: Anni tui non deficient , quod ad tempus; et: Si ascendero in coelum tu ibi es , quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime dicatur: solus enim Deus facit, et ipse non fit, neque patitur, quantum ad ejus substantiam pertinet qua Deus est. Itaque omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus sanctus, nec tamen tres omnipotentes sed unus Omnipotens ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: ipsi gloria
Abbreviated transcription (Latin):
sima illa et diuina gustini episcopi
dici quod autem ad aliquid non substantialit᷑¬
aliter s̃ed relatiue tantamq ium ẽe euisdẽ
subscͥantie in patre et filio et sp̃u sancto ut
quicquid de singulis ad se ip̃os dicitur.
non pluraliter in summa. sed singulari¬
tͥ accipiatur. Quemaclinodum enim deus
est pater: et filius deus est. et sp̃c sanctus
deus est. quod secundum substantiam
dicinemo dubitat. non tamen tres deos
sed ununum deum dicimus. eam ipsam
prestantissimam crinitatem trmitatem.
ita magnus pater: magnus filius. mag¬
nus et spc̃ sanctus. non tamen tres in¬
agni. sed unus est magnus. Non e¬
num de patre solo sicut illi peruerse sẽ¬
tiunt sed de patre et filio et sp̃u sancto
scriptum est. tu es solus deus magnus
et. Et bonus pater. bonus filius. bonꝰ
et sp̃c sanctus. non tres boni sed imnus
bonus. de quo cdlictum est. nemo bonus
nisi unus deus. Etemm dominus ih̾c
ne ab illo qui cdicerat magister bone
tamquam hominem compellans. sccł̃m

Expanded text:
sima illa et divina Trinitas  al., dici; quod autem ad aliquid, non substantialiter, sed relative: tantamque vim esse ejusdem substantiae in Patre et Filio et Spiritu sancto, ut quidquid de singulis ad seipsos dicitur, non pluraliter in summa, sed singulariter accipiatur. Quemadmodum enim Deus est Pater, et Filius Deus est, et Spiritus sanctus Deus est, quod secundum substantiam dici nemo dubitat; non tamen tres deos sed unum Deum dicimus eamdem ipsam praestantissimam Trinitatem. Ita magnus Pater, magnus Filius, magnus Spiritus sanctus; nec tamen tres magni, sed unus magnus. Non enim de Patre solo, sicut haeretici perverse sentiunt, sed de Patre, et Filio, et Spiritu sancto scriptum est: Tu es solus Deus magnus . Et bonus Pater, bonus Filius, bonus et Spiritus sanctus: nec tres boni, sed unus bonus; de quo dictum est: Nemo bonus nisi unus Deus . Etenim Dominus Jesus ne ab illo qui dixerat, Magister bone , tanquam hominem compellans, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uatur ut iuclicet. Nam illas amme
partes que corporum similitudinibus
paformantur eciam cumbestiis nos cõ¬
munes habere sentimus.

Expanded text:
atur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ip̃i sine illo: sed p̃p insinuatõnem tͥ¬
nitatis. personis eciam singulis nomi¬
natis. oicuntur quedam. non tamena¬
liis separatis intelliguntur. ꝓꝓtpo ei¬
dem trinitatis uuitatem. unamq st̾am at¬
q deitatem. pris os filii oe spiritus sancti.

Expanded text:
nec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trnec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trinitatis personis etiam singulis nominatis dicuntur quaedam, non tamen aliis separatis intelleguntur propter eiusdem trinitatis unitatem unamque substantiam atque deitatem patris et filii et spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei a quo digitur. quia simulcumpa¬
tre uenit acleum: et mansionem facit a¬
pud eum. In forte pictabitur mansionẽ
indilectore suo facientibus patre & filio.
est. ergo quod superius ait. de sp̃u sansto
quam hiomunclus accipere non potest
qm non uidet illum. nostis illum uos
quia uobiscum manet et inuobis estẽ
Non itaq ab hac mansione separatus
est. de quo dictum est uobiscum man
o in uobis este nisi forte quisquam sit
absurdus est. ut arbitretur cum pa¬
ter &e filius uenerint. ut mansionem¬
faciant apud ililectorem suum. dis¬
cessurum inde sp̃m sanctum & tamꝙͣ
locum daturum ẽẽ maioribus. Sed
huic catnali cogitationi occurit scrptu¬
ua. Paulo quippe superius ait. Et ego ro¬
gabo patrem et alium aduocatum dabit
uobis ut uobiscum sit in etetnum. Non
engo discedit patre et filio uenientibus.
sed in eademmansione cum ip̃is erit in
etermim: quianec ille sine ip̃is uenit.

Expanded text:
dit ei a quo diligitur, quia simul cum Padit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio e? Quid est ergo quod superius ait de Spiritu sancto: Quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt illum: nostis illum vos, quia vobiscum manet, et in vobis est? Non itaque ab hac mansione separatus est, de quo dictum est, vobiscum manet, et in vobis est. Nisi forte quisquam sic absurdus est, ut arbitretur, cum Pater et Filius venerint ut mansionem apud dilectorem suum faciant, discessurum inde Spiritum sanctum, et tanquam locum daturum esse majoribus. Sed huic carnali cogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit,
Abbreviated transcription (Latin):
mandata mea hec et oustodit ea: ille est
sum illi. Numquid hic quia non dixit
ostendam illi et patrem. ideo separauit pa¬
trem: S ed quia uerum est. ego et pater
unum sumus. cum pater ostenditur.
et filius ostenditur. qui in illo est: et cũ
pater ostenditur qui in illo est. Sicut gͦ
cum ait et ostendam illime ip̃m. intel¬
ligitur quia ostendit et patrem: ita et
ineo quod dictur tum traliderit reg¬
num deo ce patri. intelligitur quia ñ adimut
sibi: quia cum perducet credentes ad con¬
templatõnem dei ex patris. profecto perduoe
ad contemplatõnem suam. qui dexit. o. o¬
stendam illi me ip̃m. Et ideo consequenter
cum clixisset illi uidas. domine quid fc̃m
est. quia ostensurus es te nobrs. os non huic
mundo: respondit iħo et dixit illi. Si quis
mecliligite sermonem meum seruabit. o¬
Et pͥater meus diliget illum ce. adeum
ueniemus & mansionem apud eum faci¬
emus. Ecce quia non solum seip̃m osten¬

Expanded text:
mandata mea et custodit ea, ille est mandata mea et custodit ea, ille est sum illi. Numquid hic, quia non dixit, Ostendam illi et Patrem, ideo separavit Patrem? Sed quia verum est, Ego et Pater unum sumus; cum Pater ostenditur, et Filius ostenditur qui in illo est; et cum Pater ostenditur qui in illo est. Sicut ergo cum ait, Et ostendam me ipsum illi, intelligitur quia ostendit et Patrem; ita et in eo quod dicitur, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, intelligitur quia non adimit sibi. Quoniam cum perducet credentes ad contemplationem Dei et Patris, profecto perducet ad contemplationem suam, qui dixit, Et ostendam illi me ipsum. Et ideo consequenter, cum dixisset illi Judas, Domine, quid factum est, quia ostensurus es te nobis, et non huic mundo? respondit Jesus, et dixit illi: Si quis diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget illum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Ecce quia non solum se ipsum osten
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam impedimento eẽt preseittia fi¬
lii hominis apud eos quo minus ueni¬
retur ab oculis eorum forma serui. qͣm
intuentes boc solum xp̃m ẽẽ putabant
quod uidebant. Inde est et illud quod
ad patrem: quia pater maior me est. Id est
pp̃eame oportet ire ad patrem. quia dum
mectauides. et ex hoc quod uidetis existi¬
matis. minor sum patre atq ita cirta cre¬
aturam susceptumq habitum occupati.
equalitatem quam cum patre habeo non
intelligitis. Inde est et illucl. Noli me tã¬
gere: non dum enim ascendi ad patrem.
Tactus enim. tamquam sinem facit no¬
tionis. Ideoq nolebat in eo ẽẽ finem intẽ¬
ti cordis inse. tit hoc quod uidebatur tan¬
tummodo putaretur. Ascensio autem ad
patrem. erat ita uiderisicut equalis est
patri. ut ibi ẽet finis uisionis que sufficit
nobis. Aliquando item de filio solo dicit᷑
quod ip̃e sufficiat. et in eius uisione mer¬
ces tota promutitur delectationis et de¬
siderii nostri. Siremmact. Qui habet

Expanded text:
tanquam impedimento esset praesentia Filii hominis apud eos, quominus veniretur ab oculis eorum forma servi, quam intuentes, hoc solum esse Christum putabant quod videbant. Inde est et illud quod ad Patrem; quia Pater major me est : id est, propterea me oportet ire ad Patrem, quia dum me ita videtis, ex hoc quod videtis, aestimatis quia minor sum Patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati, aequalitatem quam cum Patre habeo non intelligitis. Inde est et illud: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Tactus enim tanquam finem facit notionis. Ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod videbatur tantummodo putaretur. Ascensio autem ad Patrem erat ita videri, sicut aequalis est. Patri, ut ibi esset finis visionis, quae sufficit nobis. Aliquando item de Filio solo dicitur, quod ipse sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
sempitemam. ut illuminet tenebras no¬
sccas. et uideamus in nobis quantum
simmin ymaginem dei. Capitulum ter

Expanded text:
sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in nobis, quantum sinimur, imaginem Dei. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cum illoac sic ab illa illustratione ue¬
ritatis ambo nudati atq apertis oculis
conscientie aduidenclum quam in hone¬
sti atq in decori remanserint. tamquam
folia dulciu fructuum sed sine ip̃is
frustibus ita sine fructu boni operis
bona uerba contexerunt. ut male uiu̾e¬
tes quasi bene loquendo contegant

Expanded text:
cum illo; ac sic ab illa inlustratione ueritatis ambo nudati atque apertis oculis conscientiae ad uidendum, quam inhonesti atque indecori remanserint, tamquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis uana uerba contexunt, ut male uiuentes quasi bene loquendo contegant
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginem facta. Illa autem oeteris
natura prestantior deus est. et quidẽ
non longe positus ab uno quoq no¬
strum sicut apło dicit. adiungens.
millo enim uiuimus. et mouemur
et sumus. Quod si sccłm corpus di¬
ceretc de isto corporeo mundo posset in¬
telligi. Nam et in islo sccłm corpus
uiuimus et mouemur et sumus.
Ande sccłm mentem que fac̾ta eius
ad ymaginem debet hoc accipi. excel¬
lentiore quodam eodemq nonusibi¬
li sed intelligibili modo. Lam quid
non est in ip̃o de quo diuine scrip¬
tum est. qͣm ex ip̃o et ꝑ ip̃m et in ip̃o
sunt omnia. Proinde sun ip̃o sunt om¬
nia. in quo tandem possunt uiuere que
uiuunt. et moueri que mouentur nͥ
in quo sunt. Nontamen omnes cum
illo sunt eo modo quo dicimus domi¬
nus ei clictum est ego semper tecum.
nec ip̃e cum omnib eo modo quo dici¬
mus dominus uob̃cum. Magnaita¬
q hominis miseria est cum illo nõ ẽẽ.
sine quo non potest ẽẽ. In quo enimẽ.

Expanded text:
imaginem facta. Illa autem caeteris imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque nostrum, sicut Apostolus dicit; adjungens, In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ? Proinde si in ipso sunt omnia, in quo tandem possunt vivere quae vivunt, et moveri quae moventur, nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna itaque hominis miseria est cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo enim est,
Abbreviated transcription (Latin):
ctum cuius ab eo capax facta est. et cuiꝰ¬
ecce dei cultus est. sapientia. et non sua
luce s sumine illius lucis participatõe
sapiens erit. atq ubi et̾na ibi beata reg¬
nabit. Sio enun dicitur ista hominis sa¬
pientia: ut eciam sit dei. Tunc enmue¬
ra est. Lam si humana est: uana est. ue¬
rumnon ita dei. qua sapiens est. deus.
neq enim participat̾oe sui sapiens est
sicutmens participat̾one dei. s quem¬
adinodum d̾r eciam iusticia dei non
solum illa qua ip̃e iuistus est: sed quẽ
dat homoni cumiustificat impium
Quam commendãs apłc ait de quib¬
dam Ignorantes enim iusticiam dei.
et suam iusticiam uolentes constitue
re: iusticie dei non sunt subiecti. Est
igitur natura non facta que fecit õs
ceteras magnas paruasq naturas
eis quas fecit sine dubitatõe p̾stan¬
tior ac per hoc hac eciam de qua loqui¬
mur rationali et intellectuali que ho¬
minismens est. ad eius qui eam fec̾

Expanded text:
ctum, cuctum, cuEcce Dei cultus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam justitiam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Ulectalia passus ulices oblitus ue sui
est. ythacus discrimine tanto. Dirgiliꝰ
enim cum sui ñ oblitum diceret ulixẽ
quid aliuid intelligi uoluit nisi quod
nullo modo sui meminisset. nisi et ad
res presentes memoria ꝑtinerete Qua¬
pp̃ sicut in rebus preteritis ea memoria¬
ꝑtineret dicitur qua fit ut ualeant reco¬
li et recordari. sic in re presenti quod sͥ
est. mens memoria sine absurditate
dicenda est. qua sibi presto est. ut sua
cogitat̾one possit intelligi. et utrum¬
ꝙ sui amore conuingi. Capitulum¬
mentis non tionalis obtine
est quia sui meminit mens dei ymago¬
et intelligit ac liligit se. sed qr resplẽde
Potest eciam meminisse et intelligere A
et amare a quo facta est. Quod cum
facit sapiens ip̃a fit. si autem non fa¬
cit. eciam cum meminit sui seq intelli¬
git ao diligit stulta est. ¶Seminetit
itaq dei sui. ad cuius ymaginem fc̃a
est eumq intelligat atq diligat. ꝙ
ut breuius dicam colat deum non fa¬

Expanded text:
Nec talia passus Ulysses, Oblitusve sui Nec talia passus Ulysses, Oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Virgilius enim cum sui non oblitum diceret Ulyssem, quid aliud intelligi voluit, nisi quod s esset, nullo modo sui meminisset, nisi ad res praesentes memoria pertineret. Quapropter sicut in rebus praeteritis ea memoria dicitur, qua fit ut valeant recoli et recordari: sic in re praesenti quod sibi est mens, memoria sine absurditate dicenda est, qua sibi praesto est ut sua cogitatione possit intelligi, et utrumque sui amore conjungi. CAPUmente eo go, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non fa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmanens sui meminisse ꝑbi presenti¬
betur: que sibi sempeꝵ est presens. um.¬
Memoria enum pret̾itoꝵ est ñ presentiũ.
Nam quidam cum de iurtutibus agͥent
in quibus est. etiamtullius. in ta ista pru¬
dentiam amiserunt memoriam intelli¬
geritiam ꝓuidentiam: memoriam scili¬
cet pret̾itis intelligentiam presentibus
pro uidentiam rebus tͥbuentes futuris
quam ñ habent cettam nisi prescii futu¬
rorum quod non est minus hominum
nisi detur desuper ut ꝓphetis. dñ scͥptura
sapientie di hominib agent cogitatõnes
inquit mortalium tumide et incerte
ꝓuidentie nr̃e. Memoria uero de pret̾cas
et intelligentia de p̾sentib certa est. sed
presentib: utiq in corporalib reb. Nam
corporales corporalium presentes sunt
aspestib oculorum. Sed qui dicit me¬
moriam ñ ẽe presentiam attendat quẽ¬
admodum dictum dictum sit in ip̃is se¬
cularib litu̾s. ubi maioris cure fuit uer¬
borum integͥtas: quam ueritas rerum.

Expanded text:
mens sui meminisse perhibetur, quae sibi semper est praesens. Memoria enim praeteritorum est, non praesentium: nam quidam cum de virtutibus agerent, in quibus est etiam Tullius, in tria ista prudentiam diviserunt, memoriam, intelligentiam, providentiam: memoriam scilicet praeteritis, intelligentiam praesentibus, providentiam rebus tribuentes futuris, quam non habent certam nisi praescii futurorum; quod non est munus hominum, nisi detur desuper, ut Prophetis. Unde Scriptura sapientiae de hominibus aiens: Cogitationes, inquit, mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae . Memoria vero de praeteritis, et intelligentia de praesentibus certa est, sed praesentibus utique incorporalibus rebus: nam corporales corporalium praesentes sunt aspectibus oculorum. Sed qui dicit memoriam non esse praesentium, attendat quemadmodum dictum sit in ipsis saecularibus litteris, ubi majoris fuit curae verborum integritas quam veritas rerum:
Abbreviated transcription (Latin):
um uictus a secundo adam. et ainit¬
tens genus xp̃ianum liberatum ex hũa¬
no genetre ab humano crimine per eum
qui non erat incrimine quam ius ẽẽt ex
genere. ut deceptor ille ab eo iunceret᷑
genere quod uicerat crimine. Et hoc
ita gestum est: ut homo non extolla¬
tur sed qui gloriatur: in domino glo¬
rietur: Qui enim iuctus est homo tan¬
tum erat. et ideo uictus est: quia super¬
be deus ẽẽ cupiebat. Qui autem uicit
et homo et deus erat. et ideo sic uicit
natus ex uirgine. quia deus humilit̾
non quomodo alios sanctos regebat
illum hominem: sed gerebat. Hec tã¬
tadei dona et si qua alia sunt que de
hac re nobis et querere nunt diserere
longumest nisi uerbum caro fieret

Expanded text:
um, victus a secundo Adam et amitum, victus a secundo Adam et amittens genus christianum, liberatum ex humano genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non extollatur; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui enim victus est, homo tantum erat; et ideo victus est, quia superbe deus esse cupiebat: qui autem vicit, et homo erat et Deus; et ideo sic vicit natus ex virgine, quia Deus humiliter, non quomodo alios sanctos, regebat illum hominem, sed gerebat. Haec tanta Dei dona, et si qua alia sunt, quae de hac re nobis et quaerere nunc et disserere longum est, nisi Verbum caro fieret
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt sine peccato. Quamius e¬
min carnali concupiscentia que mestge¬
nitalibus memibris bene utatur castitas
conuigalis. habet tamen motus non
uoluntarios quibus ostendit uel
nullam se inparaliso ante peccatum
eẽ potusse. uel non talem si fuitut a¬
liquando resisteret uoluntati. Nunc
autem illam talem ẽe sentimus. aut
repugnans legis mentis eciam sin¬
ula est. causa generandi stimulos in¬
gerat coeuncli. ubi si ei cedetur peccan¬
do sacietur. si ei non ceditur dissentiẽ¬
do frenetur. Que duo aliena fuisse
a paradiso ante peccatum dubitare
quis possit: Nam neq illa honestã
faciebat aliquid in decorum: neq il¬
la felicitas paciebatur aliquid in paca¬
tum. Oportebat itaq ut ista carna¬
lis concupiscentia nulla ibi eẽt om¬
nino. quando concipiebatur uirgini
fuerat inuenturus. cum eum tamẽ¬
eẽt occisurus auctor mortis aucto¬
uis uite morte uincendus. uictor pri¬
mi adam. et tenens genus human¬

Expanded text:
non possent sine peccato. Quamvis enon possent sine peccato. Quamvis enim carnali concupiscentia, quae inest genitalibus membris, bene utatur castitas conjugalis; habet tamen motus non voluntarios, quibus ostendit vel nullam se in paradiso ante peccatum esse potuisse, vel non talem fuisse si fuit, ut aliquando resisteret voluntati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipiebatur virginis fuerat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte vincendus: victor primi Adam et tenens genus human
Abbreviated transcription (Latin):
num. sicut ip̃m quem prius treauit.
non de genere creauit alicuius. Poterat
ergo uel sic uel alio quo uellet modo
creare unum alium. de quo iunceretur
iustor prioris: Ced melius iudicauit
et de ip̃o quod uictum fuerat genere as¬
sumere bominem deus. per quem gen̾is
humani uinceret inimicum: et tamen
ex uirgine. cuius conceptum sp̃c non
caro. fides non libido preuenit. nec int̾¬
fuit caraus contupiscentia ꝑ quam se¬
minantur et concipiunt oeteri. quitra¬
hunt originale pectatum: sed eapenitꝰ
remotissima credendo non concumbendo
sc̃a est. fecundata uirgmitas ut illucl
quod nascebatur ex ꝓꝑagie primi ho¬
muus tantummodo generis. non et cri¬
muus origenem duceret. Nascebatur
namq non trans gressionis contagiõe
uiciata natura: sed omnium dalium uiti¬
orum sola medicina. Nascebatur in ꝙͣ
homo nullum habens nullum habitu¬
rus ommino peccatum: per quem renas¬
cerentur liberandi a peccato qui nasci

Expanded text:
humanum; sicut ipsum quem primo creavit, humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium, de quo vinceretur victor prioris. Sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hohumani vinceret inimicum; et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissima, credendo, non concumbendo sancta est fecundata virginitas; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non etiam criminis originem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum sola medicina. Nascebatur homo, inquam, nullum habens, nullum habiturus omnino peccatum, per quem renascerentur liberandi a peccato, qui nasci
Abbreviated transcription (Latin):
maximo impedimento est. ne inhabeatͣ
deo ꝑtantam redargui humilitatem
posset atq sanari. Siscit quoq homo.
quam longe recesserit a deo. quod illi
ualeat ad medicinalem dolorem quan¬
do per talem mediatorem redit. qui ho¬
minibus et deus dunitate subuenit
et homo infurmitate conuenit. Quod ã
maius obedientie nobis preberetur
exemplum. qui per inobedientiam pe¬
rieramus. quam deo patuideus filius
obediens usq ad mortem. crucis: Quid
premium ip̃ius obedientie ubi ostende¬
retur melius quam incame tanti me¬
diatoris que ad uitam resurrexit eter¬
nam: Pertinebat etiam ad iustici am
bonitatemq creatoris. ut ꝑ eandem ratio¬
nalem creaturam superaretur diaboło
quam se superasse gaudebat. et de ipso
genere ueniente quod genus origine
uiciata per unum tenebat uniuersum¬
suscipere in quo iugine et spi¬
eet mediator dei et hominũ ritu san¬
non de genere illius adam qui cto.¬
peccato suo genus obligauit homi

Expanded text:
maxime impedimento est ne inhaereatur maxime impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui posset atque sanari. Discit quoque homo quam longe recesserit a Deo, et quid illi valeat ad medicinalem dolorem, quando per talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut per eamdem rationalem creaturam superaretur diabolus, quam se superasse gaudebat, et de ipso genere venientem, quod genus origine vitiata per unum tenebat universumsuscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus
Abbreviated transcription (Latin):
natõne que superbis dentib¬
displicet salubriter intu Cꝯdy¬
Enda. atq cogitanda sunt quorum ẽ .ii.
unum quod demonstratum est homini
quem locim haberet in rebus quas deus¬
conlidit quandoquidem sic deo conum¬
gi potuit humana natura ut exduab
substantiis fieret una persona ac per hoc
iam ex tribus deo anima et carne: ut su¬
perbi illi maligni sp̃c qui se ad decipien¬
cdum quasi ad adiuuandum medios in¬
terponunt. non ideo se audeant homini
iponere quia non habent camnem: maxi¬
me quia et mori in eadem carne dignatꝰ
est. ne ideo illi taiquam deos se coli per¬
suadent quia iudentur ẽẽ immortales.
Demde ut gracia dei nobis sine ullis
precedentibus meritis in homine xp̃o
commendaretur: quia nec ip̃e ut tanta
unitate deo uero coniunctus unacum
illo persona dei filius dei fieret ullis est
precedentib meritis assecutus. sed ex
quo ẽẽ cepit ec illo est. et deus. unde o¬
dictum est uerbum caro factum est.
Estetiam illud. ut superbia hominis q̃

Expanded text:
natione, quae superbis isplicet, salubriter intuenda atque cogitanda sunt. Quorum est unum, quod demonstratum est homini, quem locum haberet in rebus quas condidit Deus: quandoquidem sic Deo conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona, ac per hoc jam ex tribus, Deo, anima et carne: ut superbi illi maligni spiritus, qui se ad decipiendum quasi ad adjuvandum medios interponunt, non ideo se audeant homini praeponere, quia non habent carnem; et maxime quia et mori in eadem carne dignatus est Filius Dei, ne ideo illi tanquam deos se coli persuadeant, quia videntur esse immortales. Deinde, ut gratia Dei nobis sine ullis praecedentibus meritis in homine Christo commendaretur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus: unde dictum est, Verbum caro factum est Etiam illud est, ut superbia hominis quae
Abbreviated transcription (Latin):
in libris sanctis ut dicere ce¬
peram. ita posita. ut ambigu¬
um sit quo nam referendã
sint. utrum ad aliua illud
suod ꝓpter assumptam creaturam mi¬
nor est. filius. an ad illud quod quam¬
ius equalis. tamen quia de patre sit in¬
dicatur. Et michi quidem uidetur si eo
modo ambiguum est. ut exxplicari dliscer¬
niq non possit. ex utralibet regula sine
ꝑiculo posse intealuigie sicut eso qd̾ att
mea doctrinanon est. mea. sed eius qui me
misit Lam et ex forma serui potest accipi:
sicut iam in libro superiore tractauimuᷤ
et exforma dei. in qua sic equalis est patͥ.
ut tamen de patre sit. In dei quippe forma
sicutnon est. aliud filius aliud uita eius.
sed ip̃a uita filius est. ita non est aluicd
filius aliud doctrina eius. sed ip̃a doct᷑¬
na filius est Ic per hoc sicut icl quod
dictum est. declit filio uitam. non alud
intelligitur quamgenuit filium qui ẽ.
uita: sed ẽciam cum dicitur. dedit filio do sic¬
striam. bene intelligitur. geniut filiũ

Expanded text:
is Libris, ut dicere coperam, ita posita, ut ambiguum sit quonam referenda sint: utrum ad illud quod propter assumptam creaturam minor est Filius; an ad illud, quod quamvis aequalis, tamen quia de Patre sit indicatur. Et mihi quidem videtur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex utralibet regula sine periculo posse intelligi, sicut est quod ait, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Nam et ex forma servi potest accipi, sicut jam in libro superiore tractavimus ; et ex forma Dei, in qua sic aequalis est Patri, ut tamen de Patre sit. In Dei quippe forma, sicut non est aliud Filius, aliud vita ejus, sed ipsa vita Filius est; ita non est aliud Filius, aliud doctrina ejus, sed ipsa doctrina Filius est. Ac per hoc sicut id quod dictum est, dedit Filio vitam, non aliud intelligitur quam, Genuit Filium qui est vita; sic etiam cum dicitur, Dedit Filio doctrinam, bene intelligitur, Genuit Filium
Abbreviated transcription (Latin):
uel certe a nobis non omnino substanti
possunt. quamius et ip̃a nostra a cogita¬
cogitatio cum de deo trmnitate cogi re. Aure¬
camus. Longe se illi de quo cogitat lii au¬
imparem sentiat. neq ut est eum gusti¬
capiat. sed ut scriptum est eciam a nie¬
tantis. quantus paulus apłs etat ꝑ pis
tare debemus. et de quo digne cogitarẽ
non possumus. cui laudando reddenda ẽ
omni cempors benedictio. et cui enuntiã¬
do nulla competit dictio. et adiutorium
ad intelligenda atq explicanda que inden¬
do. et ueniam precor sicubi offerdo. Me¬
mor enim sum. non solum uoluntatis.
uerum eciam infirmitatis mee. Ab his
etiam qui ista lecturi sunt. ut ignoscant
peto. ubi memagis uoluisse quam po¬
tuisse dicere aduerterint. quod uel ip̃i
melius intelligunt. uel pp̃ mei eloquii
clifficultatem non intelligunt. sicut
ego eis ignosco ubi pp̃ suam trarcdita¬
tem intesligere non possunt. Facilius
autem nobis inuicem ignoscimus. si
nouerimus. aut certe credendo firmum tenu

Expanded text:
el certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus apostolus hic ertare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ rapanam arbitͣtus est ẽẽ equalis deo gͦ ⁊ ista
huãitas illius dĩmtatis nom̃ accepit aꝑꝑet tam̃¬
quid eciualis deo Scdm̃ quid filius hoĩs. Scdm̃
quid filius dei. scdmũ quid dicat: pr̃ maior me

Expanded text:
non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ergo et ista non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ergo et ista huquid aequalis Deo; secundum quid Filius hominis, secundum quid Filius Dei: secundum quid dicat, Pater major me
Abbreviated transcription (Latin):
tu inuentus ut hõ hũiliauit sem ip̃m¬
ftũs obediens us ad mortem. mortem autem cucis
Cum gͦ xp̃i nom̃ ex eo illi sit quod scͥptũ est in
ꝓpħa. unxit te deus deus duus oleo exultatõm
p̾ ꝑticipibus᷑ tuts unde ad id quod homo fcũs
est ꝑtͥin .i. quod formam s̾ui accipiens hĩtus
uI accepta. nondum erat filius homĩs s filius
cui prĩs equalitas rapina nõ erat s natura. sõ
em̃ erat usurpando elatus s hoc erat natus ⁊
ideo uit᷑as sondum gͦ erat xp̃c quod eẽ cepit cũ
semet ipm̃ exĩaniuit non formam dei amittens s
formã s̾ui accipiens uerũ si q̃ramus Quis est il¬
le qui cũ in forma dei eẽt nõ rapinam est arbit᷑¬
tus ẽẽ equalis deo. Nndet᷑ uabis uace apłica
xp̃c iho Ergo ⁊ illa diumitas huiꝰ humanita¬
tis non accepit. Item si queramꝰ Quisnam sit
fcũs obediens us ad mortom. mortẽ aut̃ c̾cis
r ectissime rndet᷑ Ille qui cũ in forma dĩ eẽt

Expanded text:
iliavit se ipctus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Cum ergo Christi nomen ex eo illi sit quod scriptum est in prophetia, Unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis ; unde ad id quod homo factus est pertinet id quod formam servi accipiens habitu est set accepta, nondum erat Filius hominis, sed Filius Dei, cui Patris aequalitas rapina non erat, sed natura. Non enim erat usurpando elatus, sed hoc erat natus, et ideo veritas. Nondum ergo erat Christus, quod esse coepit cum semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Verum si quaeramus, Quis est ille qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Respondetur nobis voce a Ergo et illa divinitas hujus humanitatis nomen accepit. Item si quaeramus, quisnam sit factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis; rectissime respondetur, Ille qui cum in forma Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ore sapientis Et in ꝓu̾bus Regit᷑. Quia deus
chaurizat diligentibꝰ se ałm̃ et ysaias ꝓphũ
dicit In th̾is dalus nr̃a ibi tapĩa ⁊ discipima
⁊ paetas ad dñm̃ hui st̃ chĩ iusti ͤ e uamiloã
⁊ ñtis seductores adu̾santes littis satris quas
intllrẽ uolunt eligunt ex eis asꝑi q̃ ib̾i logũs
bonitatẽ dei ⁊ apud hõies imꝑitos noc ingunt
errorem nide q̃ruut fauorem quasi difficile
sit ut quisꝙͣ olĩ blasphemus atꝰ impius eo¬
dem modo ad u̾st᷑ testando nouo quo iste ueti
carpens de ueti quibus idi om̃dat᷑ dei bonitas
calendus est miẜicors ⁊ miẜator longaniiis s
mult̃ miẜicors Qui non in fme̾ irascot᷑ nec d̃e

Expanded text:
ore sapientis . Et in Proverbiis legitur, quia Deus thesaurizat diligentibus se salutem ; et Isaias propheta dicit, In thesauris salus nostra: ibi sapientia et disciplina et pietas ad Domintis seductores adversantes litteris sacris, quas intelligere nolunt: eligunt ex eis aspera quae ibi leguntur, bonitatem Dei: et apud homines imperitos hinc ingerunt horrorem, inde quaerunt favorem: quasi difficile sit ut quisquam similiter blasphemus atque impius eo modo adversetur Novo Testamento, quo iste Veteri, carpens de Vetere quibus ibi commendatur Dei bonitas,colendus est, misericors et miserator, longanimis et multae misericordiae; qui non in finem irascetur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sine ĩicio semꝑ fuisse lucem uo̾ micrũ sũpsise de
tenebris Qͥs legit in eo libro cui calũpniat᷑
tenebras sempit̾nas ꝯ scͥpt̃ sit In pͥncipio fe¬
cit celũ ⁊̃ t̾ram. t̾ra aut̃ erat inusibilis ⁊̃ ĩ ꝯpo¬
sita ⁊ tenebre erant suꝑ abyssum. Ex alo gͦ te
sine luce fuerat tenebrosum. Quid autẽ in ꝯuemẽs

Expanded text:
sine initio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de sine initio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de tenebris: quasi legerit in eo libro, cui calumniatur, tenebras sempiternas; cum scriptum sit, In principio fecit Deus coelum et terram: terra autem erat invisibilis et incomposita, et tensine luce fuerat tenebrosum. Quid autem inconvenien
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ nescit de o̾atura uisibili at minsibli indica¬
re s laudanti dõ crede̾ ⁊ c̾de̾ tanto eĩ quis
fatilius aliquid ꝓficiendo cognose quanto re¬
ligiosius aũꝙͣ cognoscẽt deo credidit uidit
ꝙͦs deus lucem quam feci quia bona est qm̃ quod
faciendum placebat ut fieret stm̃ placuit ut
fabricatore fuerat ꝯstituenda m̃sura d aliud
est lux quod est deus aluid luy quã fecit d̾s
Inꝯꝑabilit᷑ aut̃ melior lux ip̃e qui fecit nullo
modo indigens ea luce quam fecit ⁊ uñ iste ca¬
lũpniat᷑ Sur nõ ista bona tam olĩ quam olims
ipẽ fecit deus hĩc potius inellñd̃ est quod nõ
ea fecit eorum indigens sine quibus ed̃ in sua ꝑ¬
fcã bc̃itud̾ine potuit sine micio sempit̾nus iste
quippe istoꝵ faciendoꝵ causa sola dei bonitas
funt qr nctĩtas eius illa nõ fuit: Quod ita
iste ꝯniciat᷑ deo ꝙ uelud tuno pͥm̃ lucem ui¬
di̾t qui fuiss lucis ignarꝰ ꝙͣ sit insulsum ⁊ ua¬

Expanded text:
a visibili atque invisibili judicare, sed laudanti Deo credere et discere? Tanto enim quisque facilius aliquid proficiendo cognoscit, quanto religiosius, antequam cognosceret, Deo credidit. Vidit ergo Deus lucem quam fecit, quia bona est, quoniam quod faciendum placebat ut fieret, factum placuit ut fabricatore fuerat constituenda mensura. Sed aliud est lux quod est Deus, aliud lux quam fecit Deus. Incomparabiliter autem melior lux ipse qui fecit, nullo modo indigens ea luce quam fecit. Et unde iste calumniatur, cur non ista bona tam olim, quam olim est ipse, fecerit Deus; hinc potius intelligendum est, quod non ea fecerit eorum indigus, sine quibus esse in sua perfecta beatitudine potuit sine initio sempiternus. Ideo quippe istorum faciendorum causa sola Dei bonitas fuit, quia necessitas ejus ulla non fuit. Quidquid itaque iste conviciatur Deo, quod velut tunc primum lucem viderit qui fuisset lucis ignarus, quam sit insulsum et va
Abbreviated transcription (Latin):
rem incutit mortalibus sensibus ⁊ aliquid
be ag̃e putat calces adu̾sus stimulũ uaciẽdo
ut cum de morte carus accusat dei ꝓuidentiã
morte cordis mitrat᷑ in gehenuam Quis aut̃
ut̾uil sexusi homo non mallet gladio truada¬
ri eciam illo modo quo trucidauit sacerdos
finees forncarios in ꝯplexu nepharie uo¬
iuptatis tortibile contituens ad asus excec¬
dõ placuit. Quis inꝙͣ nõ mallet tali gn̾e mor¬
tis int̾fici Qins nõ postremo igne cõsium
uł feriĩns morsibus ꝑ ip̃a stupenda samars ꝙͣ
mitti in gebennam ignis etm Cur g deus xͥa¬
norum p̾cantes talibus mortibus pumat ut
post corꝑis int̾itum tͥnsitoriũ senuat᷑ in gehĩ¬
na fine fine suppliciũ insi quia testam̃ti utus
unus est deus siam possent iudĩ dice̾ adu̾sus hꝰ
ĩpietatẽ quantlib exaggat Bella codes inil¬

Expanded text:
rem incutit mortalibus sensibus, et aliquid rem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat calces adversus stimulum jaciendo, ut, cum de morte carnis accusat Dei providentiam, in morte cordis intratur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit Sacerdos Phinees fornicarios in ipso complexu nefariae voluptatis, terribile constituens adversus exsecDeo placuit, quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici? Quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ipsa pudenda laniari, quam mitti in gehennam ignis aeterni? Cur norum peccantes talibus mortibus puniat, ut, post corporis interitum transitorium, sequatur in gehennam sine fine supplicium, nisi , quia testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judaei dicere adversus hujus impietatem, quantumlibet exaggeret bella, c
Abbreviated transcription (Latin):
roris ut credant m̃datio ⁊̃ iudicent̃ om̃s
am non crediderunt ui̾tati s ꝯsenser̃t ũsq̃¬
tati hoo de fcõ ꝑ moysen cui deus dixit acti¬
pe om̃s duces ppħ̃ ⁊ uictia illos domino
contͣ solem hoc ⁊̃ in mantõ ꝑ diem. uł quod
Eciũ ydolũ moysos ita uindicau̾it ut nec pxĩo
⁊̃ dñs ihc̃ nõ dixit Eos aut̃ qui uoluerũt᷑
ut fidelibꝰ horenda illa ⁊̃ metuenda quam
corꝑm unde idem dñs dt̃ siolite time eõs
aui occidt̃ corpus aiãm aut̃ nõ possunt oc¬
odere s potius illũ timere qui pt̃ ⁊ corpꝰᷤ
⁊ aĩam ꝑ dere in gehennam huiꝰ gnis morte
ꝑ quas anime nittũt᷑ in gebennam nõ quis
fideli m̃te ut dignũ est cogit̃ait cuaĩe uos¬
lit̾ estimabit quãlib ingentissimam stragẽ
⁊ sanguĩs fluuios mortaliũ corꝑm d̃ ꝯꝯ
aggerans ⁊ scolastica uanitate descbens ao
blasphemandum qui talibus mortibꝰ eos quibꝰ
huiꝰmõĩ t̾ror uirilis fuerat flagellab̾at herro¬

Expanded text:
credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit: Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem, hoc est in manifesto per diem . Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit ut nec proximo Dominus Jesus non dixit: Eos autem qui noluerunt utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed potius eum times perdere in gehennam . Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente ut dignum est cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem, et sanguinis fluvios mortalium corporum, etaggerans et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus hujusmodi terror utilis fuerat flagellabat; horro
Abbreviated transcription (Latin):
paulo apłoꝵ ⁊ euuãgłista eẽ conat᷑ miscens
tũ isti falłas et uerum quod uosse potuerũt
non docendi magis quam decipiendi sine p̃mĩ¬
ciant Et forte hoc est quod cum illa ymago
Samuelis saulem p̃diceret moritur̃ dixit enã
seccã futur̃ quod uti falsũ est magno quippe
tem cum iãm apud infõs torm̃ta patet᷑ ⁊ illũ aui
ad eis iamiam ulcosus iacueras Iau in requie
constitut̃ magnũ chaos int̾ietum eẽ testat᷑ Aut
Iam quia mortuus mortem. uiuo p̃nũtiabat ꝑ¬
fidem uisi forte ꝓfundiore et ꝑplexiore inquisitõe
que uł uiriũ mear̃ uł temporis excedit ang̾tias
nuemiat᷑ ad liquidum uł posse uł nõ posse a¬
nunã huꝰ manam Tum ex hac uita eiigint᷑ ma¬
gicis carm̃bus enocatam uiuoꝵ apparere ꝯspͤci¬
bus etiam corꝑis lineam̃ta gestantem &t uon
dignet᷑ ostendi octultoribus imꝑiis sãme legas
obtempans ut si fieri non posse clarult noli
Adnnoetis dn silo oecuso xmaginana olitudo samudis

Expanded text:
Paulo apostolo et euangelista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod nosse potuerint, non docendi magis quam decipiendi fine praenuntiant: et forte hoc est quod, cum illa imago Samuhelis Saulem praediceret moriturum, dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est. magno quippe tem, cum iam apud inferos tormenta pateretur, et illum qui ad eius ianuam ulcerosus iacebat, iam in requie constitutum magnum chaos interiectum esse testatur. aut iamque mortuus mortem uiuo praenuntiabat: pfidem. nisi forte profundiore et perplexiore inquisitione, quae uel uirium mearum uel temporis excedit angustias, inueniatur ad liquidum, uel posse uel non posse animam humanam, cum ex hac uita emigrauerit, magicis carminibus euocatam uiuorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut nondignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemperans, ut, si fieri atur, sed illo excluso imaginatione similitudo Samuelis