comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non sint. dũ in eis ⁊insipiens solam miratur
spẽm. Sapiens autem ꝑ id qd̾ foris uidet pro¬
fundam rimat᷑ diuine sapĩe cogitatõnem.
uelud si in una eademq scriptura alter co¬
lorem seu formationem figurarũ ꝯmendat
Alter u̾o laudet sensum ⁊ significatõnem. Bo¬
nũ gͦ est assidue contemplari ⁊ admirari o¬
pera diuina. s ei qui rerum corporaliũ pulcri¬
tudinem in usum nouit uert̾e spũalem Nam
⁊ ideo scriptura tancoꝑe nos ad consid̾anda
mirabilia dei excicat. ut ꝑ ea que foris c̾nim᷑
intus ad agnitõm ueritatis ueniamꝰ. Unde
psalmistã qͣiͣ pro magno aliquo se iam ⁊ ħ
fecisse ꝯmemorat. ⁊ adhuc facturum ꝓmit¬
tit dicens. Memor fui dierum anciquorũ
meditatus sum in omĩb oꝑib tuis. ꝙ ĩ ad¬
inuentionib tuis exercebor. Hinc est eciam
qd̃ quibdam ignorantib creatorem suum
⁊ cultum deo debitũ ỹdolis exhibentib ĩ ysaia

Expanded text:
non sint, dum insipiens in eis solam miratur non sint, dum insipiens in eis solam miratur speciem; sapiens autem per id quod foris videt profundam rimatur divinae sapientiae cogitationem, velut si in una eademque Scriptura alter colorem seu formationem figurarum commendet; alter vero laudet sensum et significationem. Bonum ergo est assidue contemplari et admirari opera divina, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritualem. Nam et ideo Scriptura tantopere nos ad desideranda mirabilia Dei excitat, ut per ea quae foris credimus intus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista, quasi pro magno aliquo se jam et hoc fecisse commemorat, et adhuc facturum promittit, dicens. Memor fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in adinventionibus tuis exercebor . Hinc est etiam quod quibusdam ignorantibus Creatorem suum, et cultum Deo debitum idolis exhibentibus in Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊suauitate delectatur auimꝰ. Memulatõne
excitatur affectus. ita ut cum ꝓsalmista stupẽ¬
tastĩ me dũe in factura tua. ⁊ in oꝑib manu¬
um tuarum exultabo. Qͣm magnificata sũt
oꝑa tua dũe. nimis profunde facte sũt cogita¬
tiones tue. Uir insipiẽs nõ cognoscet. ꝙ stult᷑
nõ intelliget ħ. Uniũsus .n. mundus iste sẽsiliꝰ
quasi quidam lib̾ est scriptus digito dei. hoc est
uirtute diuina creatus. ⁊ singłe creature quasi
figure quedam sunt. non humano placito ĩuẽ¬
tẽ. s diuino arbitrio institute ad manifestan¬
lem dei sapĩam. Quemadinod̾ autem si illitãt᷑ꝰ
quis aꝑtum librũ uideat figuras asꝑicit. litt̃as
non cognoscit. ita stultꝰ ⁊ animał homo qͥ nõ
ꝑapit ea que dei sũt inuisibilib istis creaturis
eo quidem quod foris consid̾at pulcritudãem
oꝑis ũitus concipit qmͣ miranda sic sapiencia
creatoris. ꝙ ideo nemo ÷ cui oꝑa dei mirabłia

Expanded text:
et suavitate delectatur animus, et aemulatione et suavitate delectatur animus, et aemulatione excitatur affectus, ita ut cum Psalmista stupeatasti me in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata sunt opera tua, Dtiones tuae. Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Universus enim mundus iste sensibilis quasi quidam liber est scriptus digito Dei, hoc est virtute divina creatus, et singulae creaturae quasi figurae quaedam sunt non humano placito inventae, sed divino arbitrio institutae ad manifestanientiam. Quemadmodum autem si illiteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, litteras non cognoscit: ita stultus et animalis homo, qui non percipit ea quae Dei sunt , in visibilibus istis creaturis eo quidem quod foris considerat pulchritudinem operis, intus concipit quam miranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
quis eos muĩare pot̃. Et ita in cet̾is ĩnunĩa¬
bilib ĩnum̃abilium rerum gen̾ib. Infinitare¬
rum gen̾a. ⁊ in singłis gen̾ib infinita similia. e
fecit multa simł ⁊ magna face non potuit
Quanta tñ : Metere moles montiũ. tractus
fluminũ. spacia campoꝵ. altitudinem celi.
profunditatem ab yssi. Miraris quia deficis.
o melius deficiendo miraris. Myeditantib de
creaturarum ĩmensitate. ꝙiͣ seminariũ qd̾dã
iecimus. nunc ad contemplandam earũ pulcri
pulcritudo ꝑfecta sit quatuor tũ p̃cipue
sunt in quib omĩs earũdem decor consistit ħ
est in situ. in motu. in spẽ. in qualitate. Q̾ qͥdẽ
si quis inuestigare suffic̾e̾t mirabilem in eis
sapĩe dei lucem ĩueniret. ꝙ ħ utinam ego tã
possem subtilit̾ ꝑspic̾e. tam competenter euar¬
rare. qͣm possum ardent̃ dilig̾e. Delectat enĩ
me. qr ualde dulce ⁊ iocundũ ÷ de hiis reb fre¬
quenter ag̾e. ubi simł ⁊rõne eruditur sensus.

Expanded text:
quis eas numerare potest? et ita in caeteris innumerabilibus innumerabilium rerum generibus, infinita, rerum genera, et in singulis generibus infinita similia. Sifecit, multa simul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchripulchritudo perfecta sit, quatuor tamen praecipue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lucem inveniret. Et hoc utinam ego tam possem subtiliter perspicere, tam competenter enarrare, quam possum ardenter diligere. Delectat enim me quia valde dulce et jucundum est de his rebus frequenter agere, ubi simul et ratione eruditur sensus,
Abbreviated transcription (Latin):
Que sunt ꝑmyeta: Omĩa simł considerata
Quomodo ergo in siłib infinita. quomodo in
diu̾sis infinita. quõ in ꝑmpetis infinita: Au¬
di. Homo unũ gemus÷. s unus homo nõ est.
quis eos num̃are pot̃: Leo unũ genus ÷ s imͦ
leo non℥. quis eos num̃are pot̃: Aqͥla uuũ ge

Expanded text:
Quae sunt permista? Omnia simul considerata. Quae sunt permista? Omnia simul considerata. Quomodo ergo in similibus infinita? Quomodo in diversis infinita? Quomodo in permistis infinita? Audi. Homo unum genus est, sed unus homo non est. Quis eos numerare potest? Leo unum genus est, sed unus leo non est. Quis eo
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquid ess quał potencia erat: Quis sẽ¬
sus potest comphendere que uurtus sit de ni¬
iergo unũ aliquid qmͣlib paruũ dene.
nichilo fac̾e tanta potencia est ut com¬
prehendi nõ possit qnͣta existimanda est po¬
tencia tam młta fac̾e: Qͣm młta: Qt sũt:
Num̃a stellas celi. arenam maris. pulu̾em t̾re
guttas pluuie. pẽnas uolucrũ. Scamas pisciũ.
pilos animalium. gramina campoꝵ. folia
uel fructus arboꝵ. ⁊ cet̾orũ ĩnumerabilium
ĩnum̃abłia mĩa. Innĩabilia in suilib. In¬
numĩabłia in diuersis. ĩnum̃abilia in ꝑmixcis
Que sunt siłia : Que sub eodem gn̾e ꝯtinẽt᷑
ut homo unus ⁊ alt̾. Leo unus ⁊ alter. aquila
una ⁊ altera. honoruscopa una ⁊ alc̾a. Hec
singła ⁊ cet̾a talia in suis gen̾ib similia st̃.
Que sũt dulsa: Que dissimilib disfenciis
informant᷑. ut homo ⁊ leo. leo ⁊ aquila. aqͥ¬
la ⁊ honoruscopa. Hec inuicem duiersa sunit

Expanded text:
ut aliquid esset, qualis potentia erat. Quis senut aliquid esset, qualis potentia erat. Quis sensus potest comprehendere, quae virtus sit de niergo unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut comprehendi non possit, quanta existimanda est potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos animalium, gramina camporum, folia sive fructus arborum, et caeterorum innumerabilium innumerabilia numera. Innumerabilia in similibus, innumerabilia in diversis, innumerabilia in permistis. Quae sunt similia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una et altera: haec singula, et caetera talia in suis generibus similia sunt. Quae sunt diversa? Quae dissimilibus differentiis informantur, ut homo et leo. Leo et aquila. Aquila et honoruscopa: haec invicem diversa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
istrorsum. sursum. ⁊ deorsum. ⁊ circũ. Natͣaͣlis¬
est in increm̃to ⁊ decrimento. Animał est in
sensib ⁊ appetitib. Rationał est in fcĩs ⁊ con¬
sicut colores ⁊ figure corporũ. Qualitas ÷ ꝓpͥe¬
tas int̾ior que cet̾is sensib ꝑcipit᷑ ut melos in
sono auditu auriũ. dulcor in sapore. gustu
fauciũ fraglantia in odore. olfactu narium
lenitas in corpore. cactu manuũ. Utilitas cre¬
aturarũ constat in grato ⁊ apto. ⁊ꝯmodo.
⁊ necessario. Gratum ÷ qd plac. aptũ quod
ꝯuenit. ꝯmodũ qd̾ prodest. Necessariũ sine qͦ
quid ẽẽ non potest. Nũc ꝓpositas partitiones
a pͥncipio repetamꝰ. & in uno quoq d̾isionis
gen̾e quałr uel ex ĩmensitate creaturarum
creatoris manifestetur potencia. uł ex decore
sapĩa. uel exucilitate benignitas ꝑquiramꝰ
ꝙ qr ĩmensitas pͥma fuit in partitione pri¬
ma ẽẽ debet in prosecutione. De ĩmẽsitate
dicturus sum. Quando nich erat fac̾e

Expanded text:
m, sinistrorsum, sursum, deorsum, et circum; naturalis in augmento et detrimento; animalis in sensibus et appetitibus; rationalis in factis et consicut colores, et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest. Nunc propositas partitiones a principio repetamus; et in unoquoque divisionis genere qualiter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima esse debet in prosecutione. CAP. II. De dicturus sum. Quando nihil erat facere,
Abbreviated transcription (Latin):
angłis in conditione datũ .÷. s homũbus in
głorificatõne amplius ÷collatum. qr in eo
quo ad głam conscendunt. in quo paulomi¬
nus huiliati a gła infĩores fuisse uisi sunt. ut
in una caritate sumilit̾ gaudeant. qui ad unã
caritatem uocati. ⁊ ad iram claritatẽ cõditi.
unam głe m̃suram dissimili lic distribõne
ꝑcipientes exultant. Ergo deus spm rõnalem
quem ad suam głam condid̾at. ita ut dcm̃
est dispari sorte disponens. partim iussit ĩ
sua puritate ꝑsiste̾. partim ut corporibus
mansionem cõstituens. illos u̾o quos cor¬
porib t̾renis sociau̾at deorsum in terrena
hĩtatione uisponens. utrisq regłam obedĩe
ꝓponẽs quatinus ⁊ illi ab eo ubi erant si ca¬
derent.⁊ isti ab eo ubi erant ad id ubi illi e¬
rant ascend̾ent. ut cum isti ꝑuenissent ⁊ illi
non discessissent supra id ꝙ fci erant ad id ꝗ
fcĩ erant ꝑting̾ent. ut cum eo eẽnt a quofcĩ

Expanded text:
angelis in conditione datum est, sed hominibus in angelis in conditione datum est, sed hominibus in glorificatione amplius est collatum, quia in eo quoque ad gloriam conscendunt, in quo paulominus humiliati a gloria inferiores fuisse visi sunt, ut in una charitate similiter gaudeant, qui ad unam charitatem vocati, et ad unam claritatem conditi, unam gloriae mensuram dissimili licet distributione percipientes exsultant. Ergo Deus spiritum rationalem, quem ad suam gloriam condiderat, ita, ut dictum est, dispari sorte disponens, partim jussit in sua puritate persistere, partim ut corporibus mansionem constituens; illos vero, quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terrena habitatione disponens utrisque regulam obedientiae proponens, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id, ubi illi erant ascenderent, ut cum isti pervenissent, illi non discessissent supra id quod facti erant, ad id quod facti erant pertingerent, ut cum eo essent a quo facti
Abbreviated transcription (Latin):
mortalicatis addicta morti cogitur pati di¬
uorcium. qnͣto mag̃ in effabiłerit cum sibi
fr̃am naturam eamdem per caritatem ueniẽs.
illam ueram sũmeq beatam uitam uite al¬
teri a se fc̃ẽ ad eternam uitam infundens.
felicem beatamq unionem nũqͣmͣ discidiũ
passuram efficiet: Multũ tñ caritatis pri¬
uilegio refragari uidetur. qd̾ spũał natura u¬
tee sb̾stancie copulata est. qr licet exemplũ
ilł profu̾it ad agnitionem caritatis qui in
quantũ illi amplius gr̃e debent quisine de¬
hũiliati. S recompensatur głificatõni
qd̾ datum non ẽ humiliationi. ꝙ tanto in
exaltatõne ampliꝰ accipiũt qnͣto minus in
conditõne acreperũt. Quia .n. ꝑ terram car¬
nis puritati aliorũ homo subicitur. post¬
modũ ꝑ głam eiusdem carnis ad consorciũ
infirmitas ei detͥmento fuisse uisa est ĩ aug¬
mentũ glificatõnis accedat. Si igitur plus

Expanded text:
mortalitatis addicta morti, cogitur pati dimortalitatis addicta morti, cogitur pati divortium, quanto magis ineffabilis erit, cum sibi factam naturam eamdem per charitatem uniens, illam veram summeque beatam vitam, vitae alteri a se factae ad aeternam vitam infundens, felicem beatamque unionem nunquam dissidium passuram efficiet. A. Multum tamen charitatis privilegio refragari videtur, quod spiritualis naturae luteae substantiae copulata est, quia, licet exemplum illis profuerit ad agnitionem charitatis, qui in quantum illi amplius gratiae debent, qui sine dehumiliati. R. Sed recompensatur glorificationi, quod datum non est humiliationi, et tanto in exaltatione amplius accipiunt, quanto minus in conditione acceperunt. Quia enim per terram carnis puritati aliorum homo subjicitur, postmodum per gloriam ejusdem carnis ad consortium e gloria, cujus infimitas ei detrimento fuisse visa est, in augmentum glorificationis accedat. Sic igitur plus
Abbreviated transcription (Latin):
ture condicõ. ut mirabilius post modũ subl̃i¬
nus fierz. quo sine miseria prius ex parte
hũiliata fuiss. Quia enĩ omĩs illa natura
socianda fuerat in gła excellencie creatoris
eepediebat ut pͥus disce̾t quantũ infra illũ
ess ꝑ naturam que copulanda illi fuerat
⁊ quodam mͦ coequanda ꝑ gr̃am. ut uide
sua. Comprobauit gͦ deus potenciam suam
fingendo hoĩem. quam post mod̾ exhibitu¬
rus erat hoĩem glorificando. ut scuz homo
qr si potuit deus tam disparem naturam cor¬
poris ⁊ anime ad unam federatõnem atq
amiciciam ꝯiung̾e. nequa qm ei impossibłe
futm rõnał creature humilitatem: licet
longe inferiorem ad sue głie ꝑticipatõm
sublimare. Ssi canta fuit sapiencia condi.¬
coris iñ societate auime. ac corporis tempe¬
randa. ut iam excellenti nature nõ solũ
pena nõ sit ułmiseria inferioris ꝯsortium.
s ħ ei pro sũma pena constet. cũ ab ea lege

Expanded text:
turae conditio, ut mirabilius postmodum subliturae conditio, ut mirabilius postmodum sublimis fieret, quo sine miseria prius ex parte humiliata fuisset. Quia enim omnis illa natura socianda fuerat in gloria excellentiae Creatoris, expediebat ut prius disceret quantum infra illum esset per naturam, quae copulanda illi fuerat, et quodammodo coaequanda per gratiam, ut inde sua. Comprobavit ergo Deus potentiam suam fingendo hominem, quam postmodum exhibiturus erat hominem glorificando, ut sciret homo, quod si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Et si tanta fuit sapientia Conditoris in societate animae ac corporis temperanda, ut tam excellenti naturae non solum poena non sit vel miseria inferioris consortium, sed hoc ei pro summa poena constet, cum ab ea lege
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio creatoris magne fuit machinati¬
onis pͥncipium. qr in eorum conditõne prius
ostend̾e uoluit. quod postmodũ ip̃e i eis
ex dignatione facturus fuit. Ad ostendẽdã
gͦ eternam caritatem facta sunt exempla¬
ria noua ⁊ infimoꝵ sũma imis sociata sũt.
est spũ. nicħ terra ĩfirmiꝰ uł corruptibilius
inuenitur. dum corpori humano de terra
quodam modo ꝯsorciũ sũmis ima ꝯuureit.
Premittens sal future societatis exemplũ.
ut qd̃ tiuc ess in condicione corpus spiũ. ħ
postmod̾ fieiz ex dignatione assumptus
sp̃c sibi. Sicut .n. excellenciam spc̃ infirmi¬
tati corporał nature ꝯuupeerat una creati¬
onis conditio. ita humilitatem creature
spũał sociare debuerat excellencie creatoris
una pietatis dignatio. Com constet ra¬
tionalem sp̃m qui ad uegetandũ corpus hu¬
manũ datus ÷ excellenciorem fuisse si in
ata est ut in toto sublimaretur rõnał crea¬

Expanded text:
dispensatio Creatoris magnae fuit machinatidispensatio Creatoris magnae fuit machinationis principium, quia in eorum conditione prius ostendere voluit, quod postmodum in eis ipse ex dignatione facturus fuit. Ad ostendendam ergo aeternam charitatem, facta sunt exemplaria nova et infimorum summa imis sociata sunt, est spiritu, nihil terra infirmius vel corruptibilius invenitur, dum corpori humano de terra quodammodo consortium summis ima conjunxit, praemittens, scilicet futurae societatis exemplum, ut quod tunc esset in conditione corpus spiritui, hoc postmodum fieret ex dignatione assumptus spiritus sibi. Sicut enim excellentiam spiritus infirmitati corporalis naturae conjunxerat una creationis conditio, ita humilitatem creaturae spiritualis sociare debuerat excellentiae Creatoris una pietatis dignatio. A. Cum constet rationalem spiritum, qui ad vegetandum corpus humanum datus est, excellentiorem fuisse in ata est, ut in toto sublimaretur rationalis crea
Abbreviated transcription (Latin):
lis eẽ non potuiss fulcim̃to carens. s sicut et̾nitate
totũ p̾cessit. ĩta ĩmensitate cotũ excedit nullo in¬
digens neq oꝑis sui ꝑfectione ꝯsũmatus. au sũ
io ⁊ cũ non ess nichil defuit. ꝙ exillo cũ factũ
ess nicħ accessit. Quare ergo fecit deus cͣ¬
turam si eius bonũ auctũ nõ ÷ ꝑ creaturam:
Caritate nõ necessitate fecit deus oꝑa sia. ñ
ut ab eis bonũ suũ auger. s ut eis bonũ suum
impenderet. fecit .n. rõnalem creaturam ut eã
ĩ se bĩficaret. cui quidem ad obsequiũ cet̾a oĩa
subiecit. se ip̃m in p̃miũ ad głam ꝓponens: ut
gͦ laus dei ꝯsũmata ess uisibilia ⁊ muisibilia oĩa
uino ꝯũicio socauit qr rõnalem creaturam quã
ad głam suam condid̾at ꝑtĩiussit insua pu¬
ritace ꝑsist̾e̾. parcim eam corporeis indumẽ¬
tis ⁊ terrenis mansionib copulans luteam
mat̾iem fecit ad uite sensum uegetare. ħat̃

Expanded text:
lis esse non potuisset fulcimento carens, sed sicut aeternitate lis esse non potuisset fulcimento carens, sed sicut aeternitate totum praecessit, ita immensitate totum excedit nullo indigens, si neque operis sui perfectione consummatus, cui sine illo, et cum non esset nihil defuit, et ex illo cum factum esset nihil accessit. A. Quare ergo fecit Deus creaturam, si bonum ejus auctum non est per creaturam? R. Charitate non necessitate fecit Deus opera sua, non ut ab eis bonum suum augeret, sed ut eis bonum suum impenderet. Fecit enim rationalem creaturam, ut eam in se beatificaret, cui quidem ad obsequium caetera omnia subjecit, seipsum in praemium ad gloriam proponens. Ut ergo laus Dei consummata esset, visibilia et invisibilia omnia uno commercio sociavit, quia rationalem creaturam, quam ad gloriam suam condiderat, partim jussit in sua puritate persistere, partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
tib erit obuia. ⁊ rursum ꝑ fenestram ꝓspici¬
entib foris tam mirabilis ꝯfusio ⁊ fluctua.¬
de cuta ac firmissima statione intuentibus
erit subiecta. Ecce ad pͥncipiũ mundi ingͤ¬
dimur. S ego cum ocłos retrorsum flecte in¬
cipio qiͣ extra mundũ s ante tempora quid
sit scire cupiens nichil uideo. Ab alio exordio
interrogationes tue iniciũ sumant¬
uo qualit̾ aut ubi ante rerũ omiũ pͥn¬
cipiũ extit̾it. nullatenus comp̃hendo.
ubi enĩ esse potuiss cum nõ ess aliquid ubi essẽ
potuiss : Hocitaq ualde meam ꝯsiderationem
ꝑturbat. ꝙ ĩuenire non possum ubi deus fuit.
⁊ perpendas totũ hoc ubi est quis extra locus epit qͥ
totum capiat cũ nicħ sit qd totũ nõ capiat: Si
gͦ uniu̾sitasis locũ nõ inuenis. quõ uniuersitatt᷑
auctorem loco concludis: Non em̃ ꝓpteroa deus
mundũ fecit ut mundꝰ contineret deum. qͣi stabi¬

Expanded text:
tibus erit obvia, et rursum per fenestram prospicitibus erit obvia, et rursum per fenestram prospicientibus foris tam mirabilis confusio et fluctuaeque de alta specula ac firmissima statione intuentibus erit subjecta. I. Ecce ad principium mundi ingredimur, sed ego cum oculos retrorsum flectere incipio quasi extra mundum, et ante tempora quid sit scire cupiens nihil video. D. Ab alto exordio interrogationes tuae initium sumuntvo, qualiter aut ubi ante rerum omnium principium exstiterit, nullatenus comprehendo. Ubi enim esse potuisset, cum non esset aliquid ubi esse potuisset? Hoc itaque meam considerationem perturbat, quod invenire non possum ubi Deus fuit qmne quod est, et perpendas totum hoc ubi est, quis extra locus erit? Totum capiat cum nihil sit, quod totum non capiat. Si ergo universitatis locum non invenis, quomodo universitatis auctorem loco concludis? Non enim propterea Deus mundum fecit, ut mundus contineret Deum, quasi stabi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt moriente qiͣ ut pͥncpio mui di fierẽt
tamdemq decurintib temporib ad finem
scli rerũ sũma. M ocadentcm descendet ħ est
ad finem mundi. Ideo pͥmus homo post qͣm
creatus est positus ẽ mortis eden in plaga ori.¬
entali u inde quasi a pͥncipio mundi ꝑ omnos
terras proflueret unsusa ꝓpago gn̾is hũani.
Deinde caput regnorum pͥm̃ moriente ap̃
assynos fuit. nouissimis autem temporibus
scłi ad romanos in occidente poĩtos potestas
sũma descendit. Incipientib ergo nobis ab
origine rerum omĩũ ⁊ ꝑ oꝑa restauratõnis
sn̾ longitudinem arche decurrentibus ad
fineni ⁊ ꝯsũmationem iiusorũ semita stra¬
ta est ꝑ mediũ scłi ut transeuntib a lat̾e hĩc
inde p̾ateant quetumq sui ad aquilonem.
sũ ad austrũ boc est ad dextram ⁊ sĩaistrã qi
extra archam in diluuio fiant. Spaciosa qd̾
s non fastidiosa erit ista deambulatõ ubi in¬
tͥnsecus tantarũ rerũ uaria õblectatõ tnͣseun¬

Expanded text:
o mundi fierent, tandemque decurrentibus temporibus ad finem saeculi rerum summa ad occidentem descenderet, hoc est ad finem mundi; ideo primus homo postquam creatus est, positus est in paradiso; in plaga orientali, ut inde quasi a principio mundi per omnes terras proflueret universa propago generis humani. Deinde caput regnorum primum in oriente apud Assyrios fuit, novissimis autem temporibus saeculi ad Romanos in occidente positos potestas summa descendit. Incipientibus ergo nobis ab origine rerum omnium et per opera restaurationis secundum longitudinem arcae decurrentibus ad finem et consummationem universorum, semita strata est per medium saeculi, ut transeuntibus a latere hinc inde pateant quaecunque sive ad aquilonem sive ad austrum, hoc est, ad dextram et sinistram quasi extra arcam in diluvio fiant. Spatiosa quidem, sed non fastidiosa erit ista deambulatio, ubi intrinsecus tantarum rerum varia oblectatio transeun
Abbreviated transcription (Latin):
tatem despiciat. ut licet unaqueq reꝓtem¬
pore utatur dũ p̃sens ÷. nũqͣmͣ tñ in eius
transitu anim̃ a statu suo declinare ꝑmit¬
tat. Ille .n. p̾dentissimꝰ ÷ qui sic scit transeũ¬
cia in usum uert̾e. ut cñ non norit in eorũ
defectu mentem a sua stabilitate incliare.
Male ergo fecit cũ quedam sibi ꝙͣ pociora
ex omib ad iocunditatem elegit. ⁊ in eis fe¬
licem seeẽ posse credid̾. qr ⁊ omĩa suo tẽpore
bñ utenti bona sũt ⁊ cñ omĩa que mu¬
tabilitati subiacent l ĩ miseria qualẽcũz
ꝯsolacõnem p̾beant. felicitatem tñ ꝯferre
nõ possunt. Nichil gͦ suo tempore abicien¬
drim. ⁊ nichil nõ suo tempore eligend̾. Ged
sic animus ad usum temporis p̃paretur.¬
ut tamen ad mutabilitacem temporis

Expanded text:
tatem despiciat, ut licet unaquaque re pro temtatem despiciat, ut licet unaquaque re pro tempore utatur dum praesens est, nunquam tamen in ejus transitu animum a statu suo declinare permittat. Ille enim prudentissimus est, qui sic scit transeuntia in usum vertere, ut tamen non norit in eorum defectu mentem a sua stabilitate declinare. Male ergo fecit cum quaedam sibi quasi potiora ex omnibus ad jucunditatem elegit, et in eis felicem se esse posse credidit, quia et omnia suo tempore bene utenti bona sunt et tamen omnia, quae mutabilitati subjacent, licet in miseria qualemcunque consolationem praebeant, felicitatem tamen conferre non possunt. Nihil ergo suo tempore abjiciendum, et nihil non suo tempore eligendum; sed sic animus ad usum temporis put tamen ad mutabilitatem temporis
Abbreviated transcription (Latin):
cessauit habenda. Quia .ii. existimauit se ĩ
reb tnͣseuntib aliquid stabile inuenire posso
ubi delectatõnem suam tnͣquilla pace ⁊ in¬
concussa stabilitate defig̾et. id crco qͦciens
in reb hĩtis uł nõ qd concupierat inuenit.
uel qd̃ amau̾at ꝑdidit. ad alia rursũ appetẽ¬
da cõuersus desideriũ suũ uł supplere uel re¬
parare contendit. Nunc autẽ taindem om̃ib
exꝑim̃to probatis mutabiliũ condicõnem
agnoscit. ꝙ qr nich ex om̃ib que transeũt
perpetuo stare possit fatetur dicens. Omnia
S om̃e qd̾ ÷ aut aliud subsequatur ut nõ
ab inicio ueniat. aut p̃currat aliud ut us
ad finem se non extendat. Omĩa ⁊̃ tempus
hũt uidel certum ac definitũ. uł qñ incipiãt
uł qñ finiantur. siue ⁊ qmͣdiu subsistant.
ut prudens auimꝰ in hiis omĩb nõ putet
aliquid ẽẽ ꝙ semꝑstare possit. ut in eo fidu¬
ciam ponat. S potius ueris ⁊ ꝑmanẽtibu᷑
bonis se ꝯformans ica rerũ mutabiliũ uarie¬

Expanded text:
a enim existimavit se in rebus transeuntibus stabile invenire posse, ubi delectationem suam tranquilla pace, inconcussa stabilitate defigeret, idcirco quoties in rebus habitis vel id quod concupierat invenit, vel quod amaverat perdidit, ad alia rursum appetenda conversus desiderium suum vel supplere, vel reparare contendit. Nunc autem tandem omnibus experimento probatis mutabilium conditionem agnoscit, et quod nihil ex omnibus, quae transeunt, perpetuo stare possit, fatetur dicens: Omnia sed omne quod est aut aliud subsequatur ut non ab initio veniat, aut praecurrat aliud ut usque ad finem se non extendat. Omnia etiam tempus habent, videlicet certum ac definitum, vel quando incipiant, vel quando finiantur. Sive etiam quandiu subsistant, ut prudens animus in his omnibus non putet aliquid esse, quod semper stare possit, ut in eo fiduciam ponat, sed potius veris, et permanentibus bonis se conformans, ita rerum mutabilium vani
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. & uisum ꝑ id quod fec᷑.
Nuisibilia .n. ip̃ius a creatura mũdi. per
eã que fc̃a sunt intellecta conspiciuntur
Tria sunt inuisibilia dei. potencia. Sapĩa.
benignitas. Ab hiis crib procedũt omĩa.
Inhiis trib consistunt omĩa. O ꝑ ħtria
reguntur omĩa. Potencia creatͥ. Sapĩa
gub̾nat benignitas ꝯseruat. Que tamen
tria sicut in deo in effabilit̾ unũ sunt. ita ĩ
oꝑatione oĩo seꝑari non possũt. Potencia
ꝑ benignitatem sapient̾ creat. Sapĩa per
potenciam benigne gub̾nat. Benignitas
ꝑ sapĩam pocenter ꝯ̃seruat. Potenciã ma¬
nifestat creaturarũ inmensitas. Sapĩam de¬
cor benignitatem utilitas. Inmensitas crea¬
turarum in multitudine ⁊ magnitudine
Multitudo in similib in diu̾sis. in ꝑmixtis
Magnicudo est in mole ⁊ spacio. Moles est
in massa ⁊ pond̾e.Spacium ÷ in longo ⁊ lato
profundo ⁊ alto. ⁊ Secor creaturarũ ⁊ ĩ situ

Expanded text:
per id quod fecit. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in operatione omnino separari non possunt. Potentia per benignitatem sapienter creatpotentiam benigne gubernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo et lato, profundo et alto, Decor creaturarum est in situ
Abbreviated transcription (Latin):
discreta religio. Procurrente autem tempore
dum mora negłigenciam ałet. simłq cupidi¬
tas ꝑsuaderet presumptionem. uicit tamdem
essent pulchre. elegerunt sibi ex omĩb qͣso
uoluerunt. ꝙ ingressi ad eas genuerũt hoĩes
peccatores. semen neqͣmͣ. qui ꝑ ĩpiam suꝑbiã
deũ ꝯtempn̾ent. ⁊ malis cotidie oꝑib iram ac
furorem ultionis diuine in se prouocare non
rigendo quod fecerat qr bine fecerat. s cormup¬
tum ceruens qd ip̃e sine corruptione ad incor¬
ruptõnem creauerat. Non ergo penituit de
suo s de nr̃o penituit pro suo. qr quod suũerat
bonũ erat. qd̃ nr̃m erat malum erat. ⁊ in suo
erat. Non .n. alibi potuiss esse malũ qd̾ nr̃m
erat. nisi in suo qd̾ suũ non erat. ⁊ ideo mota 
pietas ne periret bonũa nalo qd̾ fcm̃ nõ erat
ad malũ. Penituit gͦ deus qd̾ hoĩem feciss in
terta. ⁊ uoluit delere de terra qd̾ malũ erat in

Expanded text:
discreta religio. Procurrente anni tempore discreta religio. Procurrente anni tempore dum mora negligentiam aleret, simulque cupiditas persuaderet praesumptionem, vicit tandem essent pulchrae, elegerunt sibi ex omnibus quascunque voluerunt, et ingressi ad eas genuerunt homines peccatores, semen nequam, qui per impiam superbiam Deum contemnerent, et malis quotidie operibus iram atque furorem ultionis divinae in se provocare non rigendo quod fecerat, quia bene fecerat, sed corruptum cernens quod ipse sine corruptione ad incorruptionem creaverat. Non esuo, sed de nostro poenituit eum pro suo, quia quod suum erat bonum erat, quod nostrum erat malum erat, et in suo erat. Non enim alibi potuisset esse malum, quod nostrum erat, nisi in suo quod suum non erat, et ideo mota est pietas, ne periret bonum a malo, quod factum non erat ad malum. Poenituit ergo Deum quod hominem fecisset in terra, et voluit delere de terra quod malum erat in
Abbreviated transcription (Latin):
inde dei p̃cepta tͣnsgrediũtur unde sead ꝓmissa
eius non extendunt. Ualde admiror ⁊ stupeo
inmemet ip̃a. cum dispõnem diuinam iu rebus
transactis consid̾o. qm̃ ex ip̃o rerũ pretereuntiũ
ordine nescio quo pacto fixam quandam pui¬
denciam attendo. Quid mirum: Quia enim
deus nob̾ ꝑ oꝑa sua loquitur. quid aliud ꝙͣ uocẽ
loquentis ad nos ꝑcipimus. cum ocłos mentis
qͣue ft̃a sunt inuenire possimꝰ cum qui fecit:
Breuit᷑ ad memoriam reuocanda sunt
que diximus. Aprimo namq parente incipi¬
entes duas gu̾ationes seorsum extendiius.
gressionis sue metam in denario collocauit.
nem septenarius ꝯtinuit. multitudo autem
us ad undenariũ se effudit. Preceꝑat autem
deus tregnãtio iustorum ꝓpagini impiorum
misceretur. ne forte sucum amaritudinis tra¬
h̾et siuiciate radici inserta fuiss. Primo ser¬
uabatur mandatũ dei ꝑmansitq diu utrĩq

Expanded text:
inde Dei praecepta transgrediuntur unde se ad promissa inde Dei praecepta transgrediuntur unde se ad promissa ejus non extendunt. A. Valde admiror, et stupeo in memetipsa cum dispositionem divinam in rebus transactis considero quoniam ex ipsa rerum praetereuntium ordine nescio quo pacto fixam quamdam providentiam attendo. R. Quid mirum? Quia enim Deus nobis per opera sua loquitur, quid aliud quam vocem loquentis ad nos percipimus, cum oculos mentisquae facta sunt invenire possimus eum qui fecit. R. Breviter ad memoriam revocanda sunt quae diximus. A primo namque parente incipientes duas generationes seorsum extendimus, gressionis suae metam in denario collocavit, nem septenarius continuit, multitudo autem usque ad undenarium se effudit. Praeceperat autem Deus, ne generatio justorum propagini impiorum misceretur, ne forte succum amaritudinis traheret, si vitiatae radici inserta fuisset. Primo servabatur mandatum Dei, permansitque diu utrorumque
Abbreviated transcription (Latin):
tus memorat᷑. qr nimirũ pͥus in hac uita mali
quidem gaudent.S boni cribułonem sustinẽt.¬
⁊ post cum mali ꝑeunt. cunc boni plene a malo
liberati. ad uitam ⁊ gaudiũ sempiternũ ꝑtin.¬
pͥꝰ mucator pacris. post interfector futurus.
Genuitq adda iabel. qui fuit pater hĩtantiũ
intencoriis atq pastoꝵ. suꝑsticionis scilic ⁊
nentiũ cỹthara ⁊ organo: lasquiam acq lu¬
xurie molliciem secutus. Sella qͦ genuit tubal¬
caim. qui fuit malleator⁊ faber. in cuncta o¬
pera eris ⁊ ferri: furori uidelz arma ministrãs.
Noeminam quo genuit sella sororẽ tubal¬
caimi. que undecima in generatione sua tnͣs¬
gressionem malorũ significat. ⁊ nouissima
intentionem demonstrat. Quid  .ni. quod in
patenter decur intelligi qd̾ prauoꝵ intẽtio omĩs
ad delectationem carnalem dirigatur: Onne
siquidem qd̾ agunt in hoc fine consticuũt:at

Expanded text:
tus memoratur, quia nimirum prius in hac vita mali tus memoratur, quia nimirum prius in hac vita mali quidem gaudent, sed boni tribulationem sustinent, et post cum mali pereunt, tunc boni plene a malo liberati ad vitam et gaudium sempiternum pertinprius imitator patris, post interfector futurus. Genuitque Ada Jabel, qui fuit pater habitantium in tentoriis atque pastorum , superstitionis scilicet nentium cithara et organo , lasciviam atque luxuriae mollitiem secutus. Sella quoque genuit Tubalcain, qui fuit malleator et faber in cuncta opera aeris et ferri , furori videlicet arma ministrans. Noemam quoque genuit Sella sororem Tubalcain, quae undecima generatione sua transgressionem malorum significat, et novissima intentionem demonstrat. Quid est enim quod ipatenter detur intelligi, quod pravorum intentio omnis ad delectationem carnalem dirigitur? Omne siquidem quod agunt in hoc fine constituunt atque
Abbreviated transcription (Latin):
micum. Mathusalam aut̃ cum uixiss cen-¬
aut̃ lamech. clxxxͦii. annis. ⁊ genuit noe. ꝯsum¬
mationis teriinũ ⁊ ꝑfectionis signũ. sub quo
finem hr̃et iniquitas. reparationem mortalita.
equitas ꝯsũmationem. Porro caĩ filius adam
auctor discordie ⁊ diuisionis caput ꝓpaginem
gn̾ationis seorsum extendens primo gerunt fi¬
liũ quẽ uocauit enoch. edificauitq cuitatẽ
quã appellauit enoch ex nomine filii sui. ostẽ¬
dens quod in hac uica mansionem quer̾et ⁊
ad illam que in futuro sc̃is seruatur ħ̾editatẽ
se posse ꝑuenire desperaret. Enoch auc̃ filius
cain gẽnuit iracb. ⁊ irach genuit mauihahel
Mainhahel uo genuit matusael. ⁊ matusael
genuit lamech qui ocridit cain. ut qui in pri¬
mo filio suo mansionem dedicau̾at acciꝑet in
septimo ꝑdicionem. Sicuc econtra ĩn lineauis.¬
torum abel pͥmus ocriditur. ⁊ enoch septinuᷤ
qui interp̃tatur dedicatõ nõ mortuus s taͣsla¬

Expanded text:
eriturus. Mathusalem autem cum vixisset ceneriturus. Mathusalem autem cum vixisset cennuit Lamech. mationis terminum, et perfectionis signum sub quo finem haberet iniquitas, reparationem mortalitas, aequitas consummationem . Porro Cain filius Adam, auctor discordiae et divisionis caput, propaginem generationis seorsum extendens, primo genuit filium, quem vocavit Henoch, aedificavitque civitatem, quam appellavit Henoch ex nomine filii sui, ostendens quod in hac vita mansionem quaereret, et ad illam, quae in futuro sanctis servatur, haereditatem se posse pervenire desperaret. Henoch autem filius Cain genuit Irad, et Irad genuit Maviael, Maviael vero genuit Mathusael, et Mathusael genuit Lamech. qui occidit Cain , ut qui in primo filio suo mansionem dedicaverat, acciperet in septimo perditionem. Sicut econtrario in linea justorum Abel primus occiditur, et Henoch septimus, qui interpretatur dedicatio, non mortuus sed transla
Abbreviated transcription (Latin):
num. ⁊ diuisionis pͥnapiuni. propcer quod
zelando dum uoluit imitare qd̾ fuit. non po¬
tuit colerare qd̾ uidit. Peremit itaq frater
fratrem affectum nacure oblitus.⁊ ne perir
signo ꝑditionis accepto. uagus ⁊ profugit
suꝑ terram effectus ℥. Testem quippe sui sce¬
leris fug̾e uolens. s ꝯscĩam non ualens tremẽs
⁊ stupens scorsum solus hĩtare cepit. tanto so¬
cietate indignus hoĩm. quo societatis amicã
⁊ ꝯcordie uincłm pacem disrupit primus.
Adam autem cum ess centũ .xxx. annorum
genuit sech pro abel quem occid̾at chain.
eo qd̾ semen iustum oĩo perire nõ potuit.
Seth autem centũ ⁊ quinq annoꝵ genuit
enos. qui cepit inuocarenomĩ donuni. ũ qͥd̃
religionis iusticutor primus. s paterne de¬
uotionis egregius imitator effectus. Enos uͦ
qr tulit eum deus excra hoĩes mansurum
⁊ ultra hoĩes uicturum. ut uiuus nascitu¬
rum expectaret socium. postea cum socio ini¬

Expanded text:
num et divisionis principium, propter quod num et divisionis principium, propter quod zelando dum noluit mutare quod fuit, non potuit tolerare quod vidit. Peremit itaque frater fratrem, affectum naturae oblitus, et ne periret, signo perditionis accepto, vagus et profugus super terram effectus est. Testem quippe sui sceleris fugere volens, et conscientiam non valens, tremens et stupens, seorsum solus habitare coepit, propterea societate hominum indignus, quod societatis amicam et concordiae vinculum pacem disrupit primus. Adam autem, cum esset centum triginta annorum, genuit Seth pro Abel quem occiderat Cain, eo quod semen justum omnino perire non potuit. Seth autem centum et quinque annorum genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini, non quidem religionis institutor primus, sed paternae devotionis egregius imitator effectus. Enos verquia tulit eum Deus extra homines mansurum, et ultra homines victurum, ut vivus nasciturum exspectaret socium, postea cum socio int
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ deus in paradiso qͣi in loco discipline ⁊ scola
uirtutũ. ut ͥꝑ obedĩam mandati exercitaret᷑
accepturus si ꝑsiste̾t p̃miũ. si p̃uaricaretur
penam. Quapp̃ in paradiso solũ bonũ sed nõ
sũmũ positum ÷. ut in eo qd̃ solum erat bonũ
a puritate uirtus inciꝑet. In eo autem qd̃ sum¬
nũ non erat bonũ. ess quo exercitata ꝓfic̾et.
S qr homo p̃uaricando obedĩam deseriit sen¬
tencia maledictõnis ꝑcussus in ea qmͣ incorrup¬
tam acceꝑat nacura penam mortalitatis ꝙͣ
ad omẽm post̾itatem suam transmnitt̾et semi¬
naudam accepit. Hinc om̃s hoĩes ex radice
uiciata mortales procreati testimoniũ pͥme
p̃uaricationis efferimus. ⁊ qmͣuis quidam ꝑ
gram ad uitam renascamur:. om̃s tñ ꝑ naturã
ad mortem nascimur ⁊ dampnatõm. ꝑro¬
cessus scłi dem̃ qualis fuit. Prochoplastus
adam eiectus a sede paradisi ut pater fieret
qui non erat filius ex ea quam latus edidit ⁊¬
costa produxit duos genuit. diuisionis sig¬

Expanded text:
em in paradisum quasi in locum disciplinae et scholam virtutum, ut ibi per obedientiam mandati exercitaretur, accepturus si persisteret praemium, si praevaricaretur, poenam. Quapropter in paradiso solum bonum, sed non summum positum est, ut in eo quod solum erat bonum a puritate virtus inciperet, in eo autem quod summum non erat bonum esset quo exercitata proficeret. Sed quia homo praevaricando obedientiam deseruit, sententia maledictionis percussus, in ea quam incorruptam acceperat, natura poenam mortalitatis, quam ad omnem posteritatem suam transmitteret, seminandam accepit. Hic omnes homines ex radice vitiata mortales procreati, testimonium primae praevaricationis asserimus. Et quamvis quidem per gratiam ad vitam renascamur, omnes tamen per naturam ad mortem nascimur et damnationem. A. Processus saeculi deinde qualis fuit? R. Protoplastus Adam ejectus a sede paradisi, ut pater fieret qui non erat filius, ex ea quam latus edidit, et costa produxit, duos genuit divisionis sig
Abbreviated transcription (Latin):
ut dełentur a cerra. Trnc surrexerũt ꝓphece⁊
uiri scrucatores. & locuti sunt in spũ ut auer¬
t̾ent iudignationem. Et ueuit helias thesbites
cohibens pluuiam de celo. ⁊ rorem ne stillaret
suꝑ tertam. Ipẽ traxit ignem ⁊ descend̾e fecit
flaminam desuꝑ in ira furoris diuini. ut ostẽ¬
deret uirtucem ex alto. Prophe baalcorruer̃t
coram eo. ⁊ p̃ualuit solus in testam̃to scõ ut
daret głam deo. Mortuus surrexit in prece
eius quasi dormiens suscicatus. ⁊ ipẽ curru
igneo raptus in echera nõ uisus ÷ ab hõib
ultra suꝑ terram. Helyseus rapta clamide di¬
uisit iordanem. ꝙ cͣnsiuit ut starz in loco eius
spũ duplicato. Ipse dulces fecit aquas. ⁊ cibum
mortis condimento mitigauit. reuocans ⁊
ip̃ẽ animas abcuntes in tab̾nacła sua. Agmi¬
na missa alia uia ꝑduxit. ad conspectũ prin-¬
cipis demonstrans in mirabilib multitudinẽ
curruũ ignitoꝵ. Micheas dnm uidit ĩ solio
suo. ⁊ regem ĩpiũ constant̾ agens nõ timuit

Expanded text:
xerunt prophetae, et viri scrutatores, et locuti sunt in spiritu, ut averterent indignationem. Et venit Elias Thesbites cohibens pluviam de coelo, et rorem ne stillaret super terram. Ipse traxit ignem et descendere fecit flammam desuper in ira furoris Domini, ut ostenderet virtutem ex alto . Prophetae Baal corruerunt coram eo, et praevaluit solus in testamento sancto, ut daret gloriam Deo. Mortuus surrexit in prece ejus quasi dormiens suscitatus, et ipse curru igneo raptus in aethera non visus est ab hominibus ultra super terram . Eliseus rapta chlamide divisit Jordanem, et transivit ut staret in loco ejus spiritu duplicato. Ipse dulces fecit aquas, et cibum mortis condimento mitigavit, revocans et ipse animas abeuntes in tabernacula sua. Agmina missa alia via produxit ad conspectum principis demonstrans in mirabilibus multitudinem curruum ignitorum. Michaeas Dominum vidit in solio suo, et regem ipsum constanter arguens, non timuit
Abbreviated transcription (Latin):
expeto nec onerosum ullatenus eẽ poc̾it quet
desiderantem animũ ad effectum desidera sin
perducit Habitad̾in illud incius quod põ
uarias rerum siłitudines nũc archam nũs do¬
mũ appellare solemꝰ quasi domꝰ est diuitus pris¬
familias. animus autem qĩ filuit delicait pũ
in domo pr̃s sui tantũ delicato mitrit᷑ qnͣtũ
tenere diligit᷑ Considemus eigo quõ uuat᷑¬

Expanded text:
expeto, nec onerosum ullatenus esse poterit, quod expeto, nec onerosum ullatenus esse poterit, quod desiderantem animum ad effectum desiderii sui perducit. D. Habitaculum illud interius, quod propter varias rerum similitudines, nunc arcam, nunc domum appellare solemus, quasi domus est divitis patrisfamilias, animus autem quasi filius delicatus, qui in domo patris sui tantum delicate nutritur, quantum tenere diligitur. Conside
Abbreviated transcription (Latin):
nititur tot obsistentes aditum ei ingredientĩ
p̃cludũt quot uite uot̾is desideria adp̾sce con¬
suetud̾is discursus erroresq ipam retrahendo
donec cessent aque diliuui in archa nos ex̃o
postea securi exhibimus. qr finito ħscło uͭ eric
amplius qd̾ timendũ sit. qũ nec mundꝰ fõre cã¬
ducum. nec homo intus corruptum aliꝙ hẽbit
Et postqͣm ingressi fi̾imus in domũ dm̃
quid ibi faciemus: Erimus in pace ppetũa
⁊ iocunditate. Omẽs qui ibi mauent notia¬
borant nec solliciti sunt qr nec indigenia ilic
est p̃sentiũ. nec cimor futurorum.¶ͤ ꝯ a. dͥ g
faciemus ibisinon laborabimus: Uñ est
ibi omiũ contemplari mirabilia dei ⁊ laudare
eumin oꝑib s is. ꝙ si onerosum tibi non cãt
unũ exemplũ ꝓpon̾em in quo quemadinodum
ĩ illo int̾iori cordis hĩtacło ꝯu̾sari debras pater
demonstrarem. Immo uo hoc uiehementer

Expanded text:
nititur, tot obsistentes aditum ei ingredienti nititur, tot obsistentes aditum ei ingredienti praecludunt, quot vitae veteris desideria ad priscae consuetudinis discursus, erroresque ipsam retrahendo donec cessent aquae diluvii, in arca nos esse oportet, postea securi exibimus, quia finito hoc saeculo non erit amplius quod timendum sit, quando nec mundus foris caducum, nec homo intus corruptum aliquid habebit. I. Et postquam ingressi fuerimus in domum Domini, quid ibi faciemus? D. Erimus in pace perpetua et jucunditate. Omnes enim qui ibi manent, non laborant neque solliciti sunt, quia nec indigentia illic est praesentium, nec timor futurorum. I. Quid ergo faciemus ibi, si non laborabimus? D. Unum est ibi omnium contemplari mirabilia Dei, et laudare eum in operibus suis. Et si onerosum tibi non esset, unum exemplum proponerem, in quo quemadmodum in illo interiori cordis habitaculo conversari debeas, patenter demonstrarem. I. Imo vero hoc vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
tudo in oꝑm qnͣtitate. Siũ ⁊̃ longitudo cousi¬
derari potest in gestis. hoc ÷ historia lacitudo
in sacram̃tis. bdc ÷ allegoria altitudo in urta¬
tib. Hoc est tropologia ut in hus fimb cõciu¬
datur om̃is scriptura diuina. ⁊ de hiis descripcõ¬
nib in alio quidem quem de archa composurnẽ¬
libro plura diximꝰ. que omĩa hͥ recapitulare nõ
o. Hoc autem solum nc̃ restat ut intremus m̃
hoc salutare habitadm qͣtimis ⁊ mala ista que
foris sunt effug̾e. ⁊ delectatõnes ĩ las bulsedi
dei quas ip̃e abscondit diligentib se intus itale¬
amus inuenire. ħẽ.n. domus dei ⁊ cella uinara
uͥ tex sponsam suam introdiieit ut ordinarata
ea caritatem suam quam si semel ingressĩ fiũm
dati unũsa m̃dr huisꝰ oblectam̃ca despite qua m
illa seauri adñsa nõ cimnere  ũo intrabinꝰ
sam redire. suosq affectus ⁊ cogitatõnesꝑnx
ad secretum interne contemplationis retpnto

Expanded text:
tudo in operum quantitate. Sive etiam longitudo consitudo in operum quantitate. Sive etiam longitudo considerari potest in gestis, hoc est historia, latitudo in sacramentis, hoc est allegoria, altitudo in virtutibus, hoc est, tropologia, ut in his finibus concludatur omnis Scriptura divina. De his scriptionibus in alio quodam libro, quem De arca composuimus, plura diximus, quae omnia hic recapitulare non oportet. Hoc autem solum restat ut intremus in hoc salutare habitaculum, quatenus et mala ista quae foris sunt effugere et delectationes illas dulcedinis Dei, quas ipse abscondit diligentibus se, intus valeamus invenire. Haec est enim domus Dei et cella vinaria, quo rex sponsam suam introduxit, ut ordinaret in ea charitatem suam , quam si semel ingressi fuerimuditate universa mundi hujus oblectamenta despicere quam in illa securi adversa non timere. I. Quomodo intrasam redire, suosque affectus et cogitationes pariter ad secretum internae contemplationis retrahere
Abbreviated transcription (Latin):
cipio deus fecit pp̃ hoĩem in triginta uolum̃ib
diuine pagine continetur. oceło eimto
quid facias. Calca ⁊ contempne caduca ħ ⁊tã¬
sitoria. Secre de diliuuõ emersisti. Considera
uigiter ⁊ meditare reꝑatõnis cue sactramẽta
⁊ diuine pietatis t̃ impensa bñficias ⁊ marẽta
intrasti. Quando autem cogicatõm tuamab
exordio m̃di usq ad finem scł̃i in contempłom
mirabiliũ dei ducis. ⁊ quid pp̃ nr̃am salutemu
sub naturali lege uł subscripta uł taindem ub
gr̃ã oꝑatus sit perpendis quasi. ccc. cubitorũ
longitudinem in corde tuo metins. Quiãdo
autem uniu̾sitatem fideliũ consid̾as quasi mñ
mensuram quinqͣginta cubitoꝵ cor cuũ bĩ¬
latas. Quando uõ scĩam dĩne scripture studio
⁊ assiduitate comp̃hendis in alticudĩem trigĩ¬
ta cubitorũ cor tuũ erigis. Longitudo igitiur
arche in tempore ⁊ lacitudo in młtitudie alit¬

Expanded text:
cipio Deus fecit propter hominem, in triginta voluminibus cipio Deus fecit propter hominem, in triginta voluminibus divinae paginae continetur. Docebo ergo te quid facias. Calca et contemne caduca et transitoria, et ecce de diluvio emersisti. Considera jugiter et meditare reparationis tuae sacramenta et divinae pietatis tibi impensa beneficia, etab exordio mundi usque ad finem saeculi in contemplationem mirabilium Dei ducis, et quid propter nostram salutem vel sub naturali lege, vel sub scripta, vel tandem sub gratia operatus sit perpendis, quasi trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metiris. Quando autem universitatem fidelium consideras, quasi in mensuram quinquaginta cubitorum cor tuum dilatas. Quando vero scientiam divinae Scripturae studio et assiduitate comprehendis, in altitudinem triginta cubitorum cor tuum erigis. Longitudo igitur arcae in tempore est, latitudo in multitudine, alti