comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturam hyminum esse laudabilem in quan¬
tum homines sunt. Qnͣdo dixi ob hoc pẽe
teos coꝰ quia sunt. cum profesti eẽnt nec rei eẽnt
Si nemo petasset. Qnͣdo dixi fetunditatem
esse reptobandam cum ad bene dictionem ꝑti¬
neat nuptiarum: Quomodo ate peterem ut
het ip̃m concederes quod ir̃ẽ non drce  Sam uis
quod me dicis assum̃e omnis cõmixtio corpor
malaꝰ nichil minus est qmͣ ut dicas me etiami
uim. ⁊ aque accussasse ꝯmixtionem qnͣdo nob̾
tono temꝑatur quia ⁊ ibi corꝑm est sine dubi¬
tatione cõmixtio. Et si omẽm cõmixtionem
corporm malam dixi nec hanc utiq ẜtermi¬
su. S nec ipam̃ cominixtionem sexus utus¬
q reprehendi si legntima atty nuptialis ⁊
sine hac enim non fieret hommnum gu̾atie
etiam nullo cuidm̃ precedente ⁊cco. Dro mde
ellus aluuid qd̾ me dic̾e adiungis filiautem de
corpum cõmixtione nascuntur⁊ dico saue. ꝑ

Expanded text:
« naturam hominum esse laudabilem, » in quan« naturam hominum esse laudabilem, » in quantum homines sunt? Quando dixi, « ob hoc ipsum reos esse, quia sunt; » cum profecto essent, nec rei essent, si nemo peccasset? Quando dixi, « fecunditatem esse reprobandam; » cum ad benedictionem pertineat nuptiarum? Quomodo a te peterem ut hoc ipsum concederes, quod ipse non dixi? 15. Jam vero quod me dicis assumere, « Omnis commixtio corporum mala; » nihil minus est, quam ut dicas, me etiam vini et aquae accusasse commixtionem, quando nobis potio temperatur: quia et ibi corporum est sine dubitatione commixtio; et si omnem commixtionem corporum malam dixi, neque hanc utique praetermisi. Sed nec ipsam commixtionem sexus utriusque reprehendi, si legitima atque nuptialis est. Sine hac enim non fieret hominum generatio, etiam nullo cujusquam praecedente peccato. Proinde illud aliud quod me dicere adjungis, « Filii autem de corporum commixtione nascuntur, » dico sane: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ait de iłlo qui cecus natus est. non ꝓpter pctm
pũis uł parentum id eẽ fcm̃ s ut maifestent᷑
oꝑa dei m illo multi quippe nec sanantur om̃mo.
S cum ersdem uitiis sime qualib etate. liue ĩ p¬
sa moruintur infantia. ⁊on nullis etiam par¬
uusis iam renatis uł ꝑmanent cum quib nati
lunt: uł actidunt huimodi mala. Absit ut di¬
amirs ndigne S hinc pocuis intelligamais
us ad altum seculum prodesse qd̃ reuascunt
huins autem seculi dispositionem ꝓꝑder inttiuũ
luꝑbie hominis per quod apostatauit a deo: diuer¬
us malis ad deum hominum ꝑagi miugo graue
suꝑ filios adam a die exitus de uentre matris eoꝵ¬
idͥ autem an hoe opere tuo quomodo fiant a dy¬
aleticis silogismi unde questionem tibi nullus
obiecat docere conaris. qnͣtum tibi places tantũ
me dide qe non dico con cludere situt non con¬
oluido concedere qͥd̃ non concedo. ⁊ concudis
tibiare ql̃ renuo. Qnͣdo enim egto negaui

Expanded text:
ait de illo qui caecus est natus, non propter peccatum ait de illo qui caecus est natus, non propter peccatum ipsius uel parentum id esse factum, sed ut manifestarentur opera dei in illo. multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem uitiis siue qualibet aetate siue in ipsa moriuntur infantia. nonnullis etiam paruulis iam. renatis uel permanent cum quibus nati sunt uel accedunt huius modi mala, absit, ut dicamus indigne; sed hinc potius intellegamus eis ad alterum saeculum prodesse quod renascuntur, huius autem saeculi dispositionem propter initium superbiae hominis, per quod apostatauit a deo, diuersis malis. hominum peragi in iugo graui super filios Adam, a die exitus de matris od autem in hoc opere tuo, quomodo fiant a dialecticis syllogismi, unde quaestionem tibi nullus objecit, docere conaris; quantum tibi places, tantum me dicere quod non dico, concludere sicut non concludo, concedere quod non concedo, et concludis tibi ipse quod renuo. Quando enim ego negavi,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ullam penam pro alienis subire ꝑctis ue hĩc¬
me patieris elabi. s presse int̾rogabis
i breuit᷑. in ꝑuulis actoẽm ream an naturam pu¬
tem ⁊ ad utrumt rendetis. Si actionem inqui s.
ostende quid fet̾nit. Si naturam: ostende quid e¬
isfecerit. Quafi ⁊ actio mala faciat. nisi natan
eam actione quiꝑpe qui reus est. homo autem nͦ
est. homines igitur sicut pcc̃i actione maiores.
ntiminores maiorum contagione sunt rer Iste
et eo qd̾ fatuint: illi ex quib originem duclnt
Quocuta parmuili bonum est qd homines sunt
quod om̃ino non essent młi eosꝰ ille qui simme
honus est creamiset. Malum u̾o si nullim ex
nascentur. Eeus enim qui est animarum ipẽ
est etam corꝑun conditor qui utiq humane ni
ip̃a conditione nature uitia non młligit inmiite.
Neq enim de minu̾abilibus ꝑiuiłis qui ⁊ m
animo ⁊ incorpore cum tanta uitiorum uarie¬
tate nascuntur. hoc dici potest qd̾ dominus

Expanded text:
quam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hincquam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hincme patieris elabi, sed presse interrogabis et breviter, In parvulis actionem ream, an naturam putem. » Et ad utrumque respondens, « Si actionem, » inquis, « ostende quid fecerint: si naturam, ostende quis eam fecerit. » Quasi et actio mala faciat nisi naturam ream. Actione quippe qui reus est hominis, homo est; homo autem natura est. Homines igitur, sicut peccati actione majores, ita minores majorum contagione sunt rei: isti ex eo quod faciunt, illi ex quibus originem ducunt. Quocirca in parvulis bonum est, quod homines sunt; quod omnino non essent, nisi eos ille qui summe bonus est creavisset. Malum vero si nullum ex nascerentur. Deest etiam corporum conditor, qui utique humanae in ipsa conditione naturae vitia non infligit immerite; neque enim de innumerabilibus paruulis, qui et in animo et in corpore cum tanta uitiorum uarietate nascuntur, hoc dici potest, quod dominus
Abbreviated transcription (Latin):
meditine defmitum est non posse concipez
Quod s falsum eẽt: nullo modo dic̾e̾ scͥptura
curaret. defecerunt antem sare fieri mulie¬
bria. cum suꝑius iam dixisseti abraham aũt
⁊ sara semores progressi in dieb sui. Omodo
ergo temꝑis cuius songe p̾rosixiore spatio tũc
uiuebant. gen̾ are iam illa etate non pot̾ant.
cum esset abraham centenarius. sara nonage¬
naria etiam si stilis non fuisset: ⁊ ante annũ
ꝯcumberent qnͣdo adhuc ei fluebent fortasse
musiebria ⁊ eideo ad huc conciꝑe posset. si iuue¬
ms ees marctuł. Tunc autem non posset ꝓpter
carpus abrahe sic emortium senetlute ut ex il

Expanded text:
medicinae definitum est non posse concipere. medicinae definitum est non posse concipere. Quod si falsum esset, nullo modo dicere Scriptura curaret, Defecerunt autem Sarrae fieri muliebria: cum superius jam dixisset, Abraham autem et Sarra seniores progressi in diebus suis . Pro modo ergo temporis, cujus longe prolixiore spatio tunc vivebant, generare jam illa aetate non poterant, cum esset Abraham centenarius, Sarra nonagenaria; etiamsi sterilis non fuisset, et ante annum concumberent, quando adhuc ei fluebant fortasse muliebria; et ideo adhuc concipere posset, si juvenis esset maritus; tunc autem non posset, propter corpus Abrahae sic emortuum senectut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ecce conclusit me deus ut non pariam. ẽc̃
autem si etatem consid̾emus amborum: detrepi¬
ti eent si nr̃i temporis homines eẽnt. Erat enim
abraham annorum cutiter octognita quinq. Sa¬
ra ergo amiorum septuagnita quinq. Scͥptũ
est enim. Abrabam autem erat amoꝵ octogin¬
ta sex cum peꝑit agar ysmael abrahe. Proide
ante annun ferme mixtus inuenitur ancille qñ
conceptus est ismael. Qui tandem quiges in
hac etate gen̾ant temꝑib nrĩs nisi diuinituᷤ
fat tase miratusum: Et tamen illi pot̾ant si
Para sterilis non fuisset quia ⁊ ille potuit de
agar ⁊ illa non dum erat sic etate progressa ut
ei cessarent fieri musiebria. Ad hoc ergo erat
abrahe corpus emortium ut de sara iam gña¬
re uon posset etiam si eẽt illa ita fecunda ut
tamen iam ꝓpiquaret etati qua cruor ille mẽ¬
seruis interuallis uenire desistet. Eduibus
enim i am orcãno non fluit. eas ab auctoribus

Expanded text:
sunt: Ecce conclusit me Deus, ut non pariam. Tunc sunt: Ecce conclusit me Deus, ut non pariam. Tunc autem si aetatem consideremus amborum, decrepiti essent, si nostri temporis homines essent. Erat enim Abraham annorum circiter octoginta quinque, Sarra autem annorum septuaginta quinque. Scriptum est enim: Abraham autem erat annorum octoginta sex, cum peperit Agar Ismael Abrahae . Proinde ante annum ferme mixtus invenitur ancillae, quando conceptus est Ismael. Qui tandem conjuges in hac aetate generant temporibus nostris, nisi divinitus fiat tale miraculum? Et tamen illi poterant, si Sarra sterilis non fuisset; quia et ille potuit de Agar, et illa nondum erat sic aetate progressa, ut ei cessarent fieri muliebria. Ad hoc ergo erat Abrahae corpus emortuum, ut de Sarra jam generare non posset, etiamsi esset illa ita fecunda, ut tamen jam propinquaret aetati, qua cruor ille menstruis intervallis venire desisteret. Quibus enim jam omnino non fluit, eas ab auctoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ristriam. Qui pro modulo qul isto temꝑe ui¬
uũt homines. grauioris senectutis eib: qrͣ fu¬
erat abraham manis centum adhuc ucturus
alios septuagnita. Unde prudentius treditur
tecunditatem que defũ suis dm̃ famulis presti
parere sara non pot̾at: ⁊ erat uulua eius emor¬
tua. una st̾ilitas que ab ip̃ã ierat iiuentute. al¬
tera etatis. Non quia nonaguita agebat ãnoꝰ
S quia iam destiterant ei fieri muliebria. Con¬
stat etiam si uuslierum menstrua secreta sicta.¬
uerint. ꝑ eal etatem non eas iam posse contipe
⁊ si fecunde fuerint: anteqmͣ illa cessassent. Et
id̾o scͥptura noluit hoc fac̾e ut aug̾etur mua¬
cułi gła qid̾ erat deus in eorum i e prole fcũrus
Qnͣdo autem suo uiro ancillam dedit de qua
uołuit quia de se non pot̾at suscipe filios: uon
etate fuerat: S sua ffĩsitate ꝑmota. Sic mnĩ
scͥptura loquitur. Sara autem uxor abraliam.
non pariebat illi. Et uerba euis ad uirum ista

Expanded text:
ristriam; qui utique pro modulo, quo isto tempore viristriam; qui utique pro modulo, quo isto tempore vivunt homines, gravioris senectutis est quam fuerat Abraham in annis centum, adhuc victurus alios septuaginta. Unde prudentius creditur, fecunditatem quae defuit, suis Deum famulis praestitparere Sarra non poterat, et erat vulva ejus emortua: una sterilitatis, quae ab ipsa inerat juventute; altera aetatis, non quia nonaginta annos agebat, sed quia jam destiterant ei fieri muliebria. Constat enim si mulierum menstrua secreta cessaverint per aetatem, non eas jam posse concipere, etsi fecundae fuerunt, antequam illa cessassent. Et ideo Scriptura noluit hoc tacere, ut augeretur miraculi gloria, quod erat Deus in eorum prole facturus. Quando autem suo viro ancillam dedit, de qua voluit, quia de se non poterat, suscipere filios; non aetate fuerat, sed sua sterilitate permota. Sic enim Scriptura loquitur: Sarra autem uxor Abraham non pariebat illi. Et verba ejus ad virum ista
Abbreviated transcription (Latin):
iugor. Acutiqꝵ restititulꝰ est ut se habet condi¬
tio corporiᷤ mortis h̾uius. Mon enim eo ad il¬
lum statum reuocari oꝑtebet inque adam fu¬
it aute pcc̃m ut possent sine lege in menbris
que repugnat segi mentis filios precreare. Qͣ
uis ad hoc intelligendum sit emortuuna fuisse
corpus abrahe ut non ualeret de omui femina
filios gignere que parere posset. Dicitur em̃
facere s etatis accessus ut ex femina geu̾are se¬
nex possit adolescentusa: cum iam de grandiore
non possit qmͣins illa de iuuene possit. Qui em̃
tam ꝓ lixo tempore tunc uiuebant: proculdubi¬
o serius fiebant ita decrepiti. ut ad concubitum
mon̾i om̃mo nõ possent: Si tamen cuiqqmͣ uird
sano poteso id accidere ꝑ etatem Nam cum b
opus in manibus hr̃em nũtiatus est nobis se¬
nex cctoaginta ⁊ quatuor annis agens. qui re¬
ligiose . coniuge resigiosa iam ugniti qñq ãno
uxerat continent᷑: ad sibidinem sibi emisse li¬

Expanded text:
vigor, sic utique restitutus est, ut se habet condvigor, sic utique restitutus est, ut se habet condtio corporis mortis hujus. Non enim eos ad illum statum revocari oportebat, in quo Adam fuit ante peccatum, ut possent sine lege in membris quae repugnat legi mentis, filios procreare. 22. Quamvis et ad hoc intelligendum sit emortuum fuisse corpus Abrahae, ut non valeret de omni femina filios gignere, quae parere posset. Dicitur enim facere hoc aetatis accessus, ut ex femina generare senex possit adolescentula, cum jam de grandiore non possit, quamvis illa de juvene possit. Qui enim tam prolixo tempore tunc vivebant, procul dubio serius fiebant ita decrepiti, ut ad concubitum moveri omnino non possent: si tamen cuiquam viro sano potest id accidere per aetatem. Nam cum hoc opus in manibus haberem, nuntiatus est nobis senex octoginta et quatuor agens annos, qui religiose cum conjuge religiosa jam viginti quinque annos vixerat continenter, ad libidinem sibi emisse Ly
Abbreviated transcription (Latin):
rem quam pronitissime confitemur ⁊ sib̾atissi¬
me predicamus. uelud habeat int̾ nos controu̾¬
liam ttra ꝙ scͥpturarum testimonia conaris osten¬
dere ⁊ laboras maniter non ut respond̾e nobil. S
ut libros possis impsere. U̾mptamen ꝙ dicisti
ut exprim̾et fidem oꝑum ꝓpheta ꝓpe ꝑiculum
pudoris atcessit quia dixit. erunt duo in carne
una satis te debuit admou̾e nitbil pudendum
faturum fuisse i oꝑibus dei nisi precessisset cur
natura humana deberet de sui miti deformita
redditam dei munere abrahe ⁊ sare senio
confectis emortiuisq corporibus ⁊ muidiosa uo¬
te procłanas ut asseram si possum ad opus d̃a¬
bosi ꝙtin̾e ed̾ deum udeam int̾dum conferre pio
mun̾e. Qasi uͥo si claudum hominem resusci¬
tet deus indentib quia restituat. qui uri mor¬
tiuis iam clandicare non pot̾at: etiam elaudicõ¬
nem deb̾et uideri pro munere contulisse. Ita et¬
go si restitutus qui fuerat in uiridiorib corpum

Expanded text:
e confitemur et libentissime praedicamus, velut habeat inter nos controversiam, ita per Scripturarum testimonia conaris ostendere; et laboras inaniter, non ut respondere nobis, sed ut libros possis implere. Verumtamen quod dixisti, « Ut exprimeret fidem operum Propheta, prope periculum pudoris accessit, quia dixit, Erunt duo in carne una » ; satis te debuit admonere, nihil pudendum futurum fuisse in operibus Dei, nisi praecessisset cur natura humana deberet de sui meriti deformitatredditam Dei munere Abrahae et Sarae sebio confectis emortuisque corporibus » : et invidiosa voce proclamas, « ut asseram si possum, ad opus diaboli pertinere, quod Deum videam interdum conferre pro munere. » Quasi vero si claudum hominem resuscitet Deus, viventibusque restituat, qui utique mortuus jam claudicare non poterat, etiam claudicationem debet videri pro munere contulisse. Ita ergo si restitutus est, qui fuerat in viridioribus, corporum
Abbreviated transcription (Latin):
cissum miitemꝑantia fornicandi. Et tam̃ post
istam totam qiͣ subtilem atq prolixam disputatõ¬
nem tuam. cum te breuit̾ est ⁊ aꝑte int̾rogau̾o cur
ignis iste uitalis bellum in hominem radicau̾it.
tali qui uoluit igni consentire uitali: puto qd̃ ip¬
l̃um libri tui atramentum erubescendo conu̾tetur
quituꝵ: S płm contͣ euis arbitriun mordinatiᷤᷤ
⁊ turpib motib exaitatur. ⁊ nisi adu̾sum eum sp̃c
contupiscat. honam uitam nr̃am ignis iste uita¬
lis eecidit. Post songam disputationem uelut
concludens m̾ito igitar inquis concupĩẽ origo diᷤ¬
fiffiitur in igne urtałi. quo collesto: uecẽ est ut
ei reputetur concupr̃a carnalis ꝑ quem constitu¬
tiest uita carnalis. Ita hoc dicis: quasi probare
pssis aũ uero cuitumiq frontis sis: andeas fuspr¬
ari. In prima hominum constitutione priusqmͣ
cusꝑam̃ deb̾ita dampnatio sequeretur: istam carna¬

Expanded text:
cessum in intemperantia fornicandi: » et tamen post cessum in intemperantia fornicandi: » et tamen post istam tota quasi subtilem atque prolixam disputationem tuam, cum te breviter et aperte interrogavero, cur ignis iste vitalis bellum in homine radicaverit, tali, qui voluerit igni consentire vitali; puto quod ipsum libri tui atramentum erubescendo convertetur quitur, sed plerumque contra ejus arbitrium inordinatis et turpibus motibus excitatur, et nisi adversus eum spiritus concupiscat, bonam vitam nostram ignis iste vitalis occidit. 27. Post longam disputationem velut concludens, « Merito igitur, » inquis, « concupiscentiae origo definitur in igne vitali, quo collecto necesse est ut ei reputetur concupiscentia carnalis, per quem constitit vita carnalis. » Ita hoc dicis, quasi probare possis, aut vero cujuscumque frontis sis, audeas suspicari, in prima hominum constitutione, priusquam culpam debita damnatio sequeretur, istam carna
Abbreviated transcription (Latin):
sa legem dei: Nonne audis quemad̾m deteste¬
tur apostolus quos dicit alienatos auita dei ꝑ
ignorantiam que est in illis pp̃ cecitatem cordis
roꝵ Tenebitur hac sentencia non baptizatus
mini. Ubi est enim uita dei nsi in regno dei. qͥ
nisi renati ex aqua ⁊ spũ intrare non possunt
Si autem dix̾ttis tenebitur: fatemini penam
assꝑam dicite. fatentini supplicium m̾itum dici¬
te. Nichil in urõ dogmate reꝑitis. qd̾ proferre pꝰ¬
sitis. Iam igitur aliemͣtdo si ullus ẽ xpĩanus sens
imuobis: etiam in ꝑuulis ꝓpagiiem mortis ⁊ dẽp¬
nationis agnoscite. debita iusticia puniendam
gratis grã lib̾andam. In quorum redemptione
laudari dei miscd̾ia potest: in gnorum ꝑditione
actusari dei u̾itas non potest. quia uniu̾se uie do
de gen̾e ⁊ spetie ⁊ modo. ⁊ extessu concu¬
piscentie. huiꝰ genus eẽ asserens in igne̾ intali. spe¬
tiem in motu genitali modum m oꝑe ꝯuigali ex¬

Expanded text:
sa legem Dei? Nonne audis quemadmodum detestasa legem Dei? Nonne audis quemadmodum detestatur Apostolus quosdam, quos dicit alienatos a vita Dei per ignorantiam quae est in illis, propter caecitatem cordis eorum ? Tenebitur hac sententia non baptizatus mini. Ubi est enim vita Dei, nisi in regno Dei, quo nisi renati ex aqua et spiritu, intrare non possunt ? Si autem dixeritis, Tenebitur: fatemini poenam, culpam dicite; fatemini supplicium, meritum dicite. Nihil in vestro dogmate reperitis, quod proferre possitis. Jam igitur aliquando, si ullus est christianus sensus in vobis, etiam in parvulis propaginem mortis et damnationis agnoscite, debita justitia puniendam, gratis gratia Dei liberandam. In quorum redemptione laudari Dei misericordia potest, in quorum perditione accusari Dei veritas non potest: quia universae viae de genere, et specie, et modo, et excessu concupiscentiae; « hujus genus esse » asserens « in igne vitali, speciem in motu genitali, modum in opere conjugali, ex
Abbreviated transcription (Latin):
esse naturam: S sine mitio ⁊ ĩmutabłr malam
qm̃ scd̾m suas fabulas opmantur. malam. Na¬
tura uero humana scd̾m catholicam fidem bẽ
instituta:. S uitiata pecõ m̾̃itoq dampnata est.
⁊Iec mirum autem nec iuistum est qd̾ radix
profert dampnata dampnatos msi cuiꝰ manus nõ
defuit ereantis non desit mn miscd̾ia lib̾antis. ¶ꝑ
uos misis inuidetis cum malum ꝑuulos a quo
serm falsa defensione p̾mittis ⁊ ꝑniciosa laude
oppugnatis infantiam: Quare inchil mali m̾en
oso pumantur exilio. gum id non fec̾uit qd̵ fade
omino ꝑ non pot̾ant: Ubi etiam pontis quia ⁊ ui¬
ta care bunt t quã non manducauerunt caruem
nec biberunt sanguinem filii hominis. Unde pe¬
laguis qd̾ suꝑͣ ꝯmemorauieos qui dicunt infan¬
tes etiam si non baptizentur hie uitami in ect
stico uidicio insi dampnasset dampnatus exĩ¬
set. Qua iusticia queso aregno dei a uita der¬
a uita dei alienatur ẏmago dei. in nullo tͣnsgres¬

Expanded text:
esse naturam, sed sine initio et immutabiliter malam, esse naturam, sed sine initio et immutabiliter malam, quam secundum suas fabulas opinantur malam. Natura vero humana secundum catholicam fidem bona instituta, sed vitiata peccato meritoque damnata est. Nec mirum autem nec injustum est, quod radix profert damnata damnatos, nisi cujus manus non defuit creantis, non desit et misericordia liberantis; quam vos miseris invidetis, cum malum parvulos, a quovos qui miseram falsa defensione premitis, et perniciosa laude oppugnatis infantiam, quare nihil mali merentoso puniantur exsilio; cum id non fecerint, quod facere omnino non poterant? Ubi etiam ponis, quia et vita carebunt, quoniam non manducaverunt carnem, nec biberunt sanguinem Filii hominis ? Unde Pelagius, quod supra commemoravi, eos qui dicunt, « infantes, etiamsi non baptizentur, habere vitam aetstico judicio nisi damnasset, damnatus exisset. Qua judstitia, quaeso, a regno Dei, a vita Dei alienatur imago Dei, in nullo transgres
Abbreviated transcription (Latin):
tuptibił sequeretur. ut eẽt in corpore morti s
corpore nite illus. Sitindimi conditionem aĩt¬
uite penasis hus corꝑis munus fecunditatis uũc
teus imicuit langitur: non scd̃m allam fesicitatem
ubi nichil erat i carne qd adu̾ss sprã contupisd̾et.
⁊ concupiscente adu̾sus se spiritu frenaretur quia ĩ
uatura homituis ante pcc̃m pacem decebat eẽ non
bellum. In ea nero ꝑte rõciationis tue frustra la¬
borasti tangmͣ dic̾e possemus ysaac sine concupĩa
carnis uł semine uiri fuisse procteatum. Benĩ
non dr̃ãs. ⁊ ĩdeo quicgiũd in me dispustasti prete¬
reundo contempnimus.
mise ut dic̾es etiam si dyabolus crearet ho¬
mines nulla culpa sua mali eẽnt. ⁊ ideo neciam ⁊
mali eeñt. quia eẽ quis qmͣ insi qd̾ natus est non
potest. nes ab ed uistum est aliguid ampluis fla¬
gctare qmĩ potest. Sosenus ⁊ nos ad usus mani¬
cheos ista dicere. qui non uitiatam bonam dicunt

Expanded text:
ruptibilis sequeretur, ut esset in corpore mortis ruptibilis sequeretur, ut esset in corpore mortis corpore vitae illius. Secundum conditionem autem poenalis hujus corporis, munus fecunditatis nunc Deus unicuique largitur, non secundum illam felicitatem, ubi nihil erat in carne, quod adversus spiritum concupisceret, et concupiscente adversus se spiritu frenaretur: quia in natura hominis ante peccatum pacem decebat esse, non bellum. In ea vero parte ratiocinationis tuae frustra laborasti, tanquam dicere possemus, « Isaac sine concupiscentia carnis vel semine viri fuisse procreatum. » Hoc enim non dicimus: et ideo quidquid inde disputasti, praetereundo contemnimus. Cnisse, ut diceres, « Etiamsi diabolus crearet homines, nulla culpa sua mali essent; et ideo jam nec mali essent, quia esse quisquam nisi quod natus est, non potest, nec ab eo justum est aliquid amplius flagitare quam potest: » solemus et nos adversus Manichaeos ista dicere, qui non vitiatam bonam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
facunditatis mimus i eodem ꝑseuerasse quod
accepat ut nascͥetur ꝯseac. ꝓmodo autem mĩe
temporis quo longe breuiore spacio uiuũt homi¬
nes: intra centum annos amborum ꝯugum ge¬
nͥare ppsse dicuntur. Si u̾o in sũmam ducti am¬
borum anni centenarium mimerum extesserĩt.
Sit asseuerantur non posse filios precreare ⁊tram¬
si fecunda sit mulier ⁊ fluentibus ad huc muli¬
ebribus possit ex uiuene᷑ ut iure fuit etiam ⁊¬
stitutum nequis dmͣ uis liłorum hrẽt: isi cũ ani¬
borum anni computati. ⁊ simus ducti centum tͥͣ¬
sisse docentur. Miracilum ergo dei fcm̃ est ut
contiꝑetur ꝓsaat pontib non euis libidine red¬
dita: s fetunditate donata. Nam illa ẽẽ pote¬
rat etiam millis anuł hec u̾o eẽ non poterat
tot impedientib causis. Qmꝙͣ ⁊ libido sicut
supus disserummus li emortuis menbris semli¬
bus munere dei quodam modo reniuiscentibus
⁊ ipã reuiuisc̾et: conditõem profecto carnis cor¬

Expanded text:
fecunditatis munus in eodem perseverasse, quod acceperat ut nasceretur Isaac. Pro modo autem nunc temporis, quo longe breviore spatio vivunt homines, intra centum annos amborum conjugum generare posse dicuntur. Si vero in summam ducti amborum anni centenarium numerum excesserint, sic asseverantur non posse filios procreare, etiamsi fecunda sit mulier, et fluentibus adhuc muliebribus possit ex juvene; ut jure fuerit etiam constitutum, ne quisquam jus liberorum haberet, nisi cum amborum anni computati et simul ducti centum transisse docerentur. 23. Miraculum ergo Dei factum est, ut conciperetur Isaac, non parentibus ejus libidine reddita, sed fecunditate donata: nam illa esse poterat etiam in illis annis; haec vero esse non poterat, tot impedientibus causis. Quanquam et libido, sicut superius disseruimus, si emortuis membris senilibus munere Dei quodam modo reviviscentibus etiam ipsa revivisceret; conditionem profecto carnis cor
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ pene sensus pectorum conferatur Et uõ
uustis fater genus bumauum exinitõ. qͦ¬
deseruit deuin trahere danpnate origmis
noxam hiis omib dignissimam penis. masruͥ
nis abstnet sui oꝑis bouum ut eo malis uito¬
rum ꝯdat licet ex cum malis in qnͣtum mat̾¬
bona est rõnalem mortalem q naturam cuiꝰ ne¬
mo potest eẽ conditor p̃ter ipm̃ ⁊̃ in gñatione d¬
dampnata pͥbeat uasis mistd̃ie regen̾atiomis

Expanded text:
eorum pene sensus pecorum conferatur? Et non eorum pene sensus pecorum conferatur? Et non vultis fateri genus humanum ex initio qdeseruit Deum, trahere damnatae originis noxam his omnibus dignissimam poenis, nisi unis abstinet sui operis bonum: ut ex malis vitiorum condat, licet cum malis, in quantum bona est, rationalem mortalemque naturam, cujus nemo esse potest conditor, praeter ipsum, et in generatione damnata, praebeat vasis mi
Abbreviated transcription (Latin):
onne ip̃e dixisti administratõem corpis
sic animo ẽẽ cõmissam ut fiustus oꝑis fi¬
eret utru ꝯmimis. ⁊ ueł uͥtutis ex̾citate gaudi¬
A uł ms̃olentie penas cum eius qmͣ hic non bene
pexerat carns afflitione s̃ entiret: Responde enpo
qtuare in hac iꝑã urta afflictõne carins anima tiu¬
cietur in fantis cuiꝰ ei m̾itum qr non bene rex̾it
carriem ad huc uon potest imputari. Natam
dicis humanam in exordiis nascentium innocẽ
impedit ipãm fidem apło teste qui dicit. Igitur
fides ex auditu. Iam uero quis ferat qd̾ ad ipm sp¬
tat aniirum ymagniem dei iuocentie sicut as¬
seris dote locup letem. fatuam nasti si nulla ex
ꝑentibus mala m̾ita m ꝑulos tͣnseant. Anita
est quisqiͣ ur̃m fatiuis ut fatuitatem nullum
malum putet. cum scͥptura dicat. Moituuaꝵ
septem diebus fatuum u̾o omĩb dieb eẽ lu¬
gendum Quis ur̃m uestiat qd̃ uusgo morio¬
nes uocant natura ita fatuosi ut quibusdam

Expanded text:
onne ipse dixisti, « Administrationem corporis sic animo esse commissam, ut fructus operis fieret utrique communis, et vel virtutis exercitae gaudia, vel insolentiae poenas cum ejus quam hic non bene rexerat, carnis afflictione sentiret? » Responde igitur, quare in hac ipsa vita afflictione carnis anima crucietur infantis, cujus ei meritum, quia non bene rexerit carnem, adhuc non potest imputari. « Naturam » dicis « humanam in exordiis nascentium innocentipsam impedit fidem, Apostolo testante qui dicit, Igitur fides ex auditu . Jam vero quis ferat, quod ad ipsum spectat animum, imaginem Dei « innocentiae, » sicut asseris, dote locupletem, fatuam nasci, si nulla ex parentibus mala merita in parvulos transeunt? An ita est quisquam vestrum fatuus, ut fatuitatem nullum malum putet; cum Scriptura dicat, Mortuum septem diebus, fatuum vero omnibus diebus esse lugendum ? Quis autem nesciat, quos vulgo moriones vocant, natura ita fatuos, ut quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
am corpus mortis ẽẽ dicebat. In ipĩus gͦ carne nõ
h̃tabat bouum ꝑp̃ qud̃ non ꝙ uolebat faciebat bo¬
num: S malum qd̾ oderat ħ agebat.
sicut pusius quem proicit uentus a facie t̾¬
re sic a cordibus eoꝵ quos deciꝑe seꝑatis. si ħ uosue¬
rint deposito studio contentionis cagitare ꝓiecta est.
Nunquid emm pausus apłs non erat baptizatus.
aut assiquid ei uel origmalium uł ꝓpitorum uł igno¬
rantie uł scĩe remisse non fu̾at pccõrum i ¶ Inde gͦ

Expanded text:
am corpus mortis esse dicebat. In ipsius ergo carne non am corpus mortis esse dicebat. In ipsius ergo carne non habitabat bonum, propter quod non quod volebat, faciebat bonum; sed malum quod oderat, hoc agebat . sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae , sic a cordibus eorum quos decipere coeperatis, si haec voluerint deposito studio contentionis cogitare, projecta est. Numquid enim Paulus apostolus non erat baptizatus? aut aliquid ei vel originalium, vel propriorum, vel ignorantiae, vel scientiae remissum non fuerat peccatorum? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rat sicut ip̃e ait. Quis me lib̾abit de corꝑe mortis
huius: xpĩ aũt caro dampnauit pc̃tm. qd̾ nascendo
non senfit. qd̾ moriendo crucifixit: ut in carne nostra
eẽ uistificatio ꝑ gr̃em ubi erat ante colliuro ꝑ cuspã.
Hic sane omnia simul ur̃a argum̃ta subu̾sa sunt.
Si enim om̃s homines sub pcc̃o uastinur quoꝵ ip̃e
Sixit qui hominũ creatorem dỹabolum eẽ si dixit:
S ougiałe petm: cur me dampnatõrem: Sicia eẽ
mptiaꝵ qd̾ dice non audebis ambrosium : Si qm̃
om̃s ẜomines sub pocõ nasciur ⁊ ipẽ nr̃ ortus in
uitio est. Io pausi caro corpus mortis erat sicut ipẽ
ant. Quis me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ : Iam tã¬
dem ꝑspicis etiam se ipm̃ in huis suis u̾bis uoluisser
intelligi apłm. Ipĩus ergo int̾ior homo cum cõdelec¬
taretur legi deĩ. iudebat aliam legem in menbris
sus repugnãtem iegi nĩtis sue. ⁊ pp̃ea carnem su¬

Expanded text:
rat, sicut ipse ait: Quis me liberabit de corpore mortis rat, sicut ipse ait: Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Christi autem caro damnavit p moriendo crucifixit; ut in carne nostra esset justificatio per gratiam, ubi erat ante colluvio per culpam » . Hic sane omnia simul vestra argumenta subversa sunt. Si enim omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse dixit, qui hominum creatorem diabolum esse non dixit? sed originale peccatum: cur me damnatorem dicis esse nuptiarum, quod dicere non audebis Ambrosium? Si quoniam omnes homines sub peccato nascimur, et ipse ortus noster in vitio est, ideo Pauli caro corpus mortis erat, sicut ipse ait, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? jam tandem perspicis etiam se ipsum in his suis verbis voluisse intelligi Apostolum? Ipsius ergo interior homo cum condelectaretur legi Dei, videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, et propterea carnem su
Abbreviated transcription (Latin):
non ex ħiis erat qui dẋabosum facurt h̾omiñ
creatorem uł ⁊ imptias dampnant. uł incapatẽ
uirtutis naturam opmant᷑ humanam: Si ex
hiis porius qui deumn sumnũ ac sumine bonĩ
tocius hominis .i. tocius anime torius corꝑis ags¬
cunt ⁊ confitentur auctorem: ⁊ honorant in fuis
dus Bouitate coniugia. nec hominem ꝑfcẽ iusti¬
ficati posse desꝑant: ħ int̾im tria ur̃a argumenta
tanti illius uiri austoritate ur̃a subm̾sa fũt. nͨ ul¬
teruis obicienda st̃ nobis qui de originasi pcc̃o ea
diũs que dixit ille qui n hominis creatõem dỹa¬
bolo attribuit. neq nͣuptias ꝯdempriauit. nec
iusticie ꝑfcõem in natura hominis desꝑauit.
e duob uero residuis argumentis nr̃is q̃
ad baptismum ꝑtinent. mox udebimus
quid ille uir senẜit ⁊ quomodo uos ingenti mole
austoritati attribu̾it ⁊ Srat enim in libro contͣ no¬
uatões. Om̃s homines sb̃ pcc̃õ nastin q̃uoꝵ ipse
etusꝰ in uitio est. ficut Rabes sectum dicente. dauid̃.

Expanded text:
non ex his erat, qui diabolum faciunt hominum creatorem, vel nuptias damnant, vel incapacem virtutis naturam opinantur humanam; sed ex his potius, qui Deum summum ac summe bonum totius hominis, id est, totius animae totiusque corporis agnoscunt et confitentur auctorem, et honorant in sui gradus bonitate conjugia, nec hominem perfecte justificari posse desperant: haec interim tria vestra argumenta tanti illius viri auctoritate subversa sunt, nec ulterius objicienda sunt nobis, qui de originali peccato ea dicimus, quae dixit ille, qui neque hominis creationem diabolo attribuit, neque nuptias condemnavit, neque justitiae perfectionem in natura hominis desperavit.e duobus vero residuis argumentis vestris, quae ad Baptismum pertinent, mox videbimus quid ille vir senserit, et quomodo vos ingenti mole auctoritatis obtriverit. Dicit enim in libro contra Noam omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est, sicut habes lectum, dicente David: E
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut nori solum regni xp̃i fruantur uero b̾ono: re¬
tum ⁊ a mało regni mortis eruantur. neq hoc fieri
potest nisi ꝑ eum qui pcc̃m sua carne dampnauit.
qd̾ nascendo non sensit. qd̾ moriendo trucifixit. ut m
cirne nr̃a eẽt iustificatio ꝑ gr̃am: ubi erat añ collu¬
nio ꝑ cuspam.
is itaq łeati amb̾rosii ubis. n̾et dẏabolus
bonitate hominem creauit: S hoiẽm malig¬
intate uiciauit. nẽt concupiscentie malum niptia¬
cũ abstulit bonum. nec in baptismatis sacͣmento
pc̃ asicuiꝰ reatus resaiquitur insolictus. nec inuistꝰ
est deus qui eum dampnat lege uisticie qui pcc̃i se¬
ge fit reus. etiam si exissa natus este que parentem
eiuis pp̃ea iam reum fac̾e non pot̾ quia renatus est.
iuitꝰ porro q in nfirmitate ꝑficitur: qrͣ si hec u̾a
sunt despanda est. cum ꝑ carnem xp̃i que dampnat

Expanded text:
tur, ut non solum regni Christi fruantur bono, verum et a malo regni mortis eruantur. Neque hoc fieri potest, nisi per eum, qui peccatum sua carne damnavit, d nascendo non sensit, quod moriendo crucifixit; ut in carne nostra esset justificatio per gratiam, ubi erat ante colluvio per culpam.His itaque beati Ambrosii verbis, nec diabolus bonitate hominem creavit, sed hominem malignitate vitiavit: nec concupiscentiae malum nuptiarum abstulit bonum: nec in Baptismatis sacramento peccati alicujus reatus relinquitur insolutus: nec injustus est Deus, qui eum damnat lege justitiae, qui peccati lege fit reus, etiamsi ex illa natus est, quae parentem ejus propterea jam reum facere non potest, quia renatus est. Virtus porro, quae in infirmitate perficitur, quare, si haec vera sunt, desperanda e
Abbreviated transcription (Latin):
non nature. Unde dicetur etiam illud: Ubi ẽ mors
contentio tua. Qd̾ nõ in hac uita ꝑfici idem quo
testis est martyr inepła de mortasitate ubi apłin
paulum pp̃ea dicit. concupisc̾e dissolui ⁊ eõ cum xfõ:
ut mnillis iam fieret poc̃is ⁊ uiciis carius obnoxius
Qun ulo iugiłan t̾ adu̾sus illud dogma ur̃m quo in
ur̃a uirtute confiditis: ħ moratione dm̃ca exposu¬
it sic enm decit petendum id pocius a dnõ ꝙͣ de
ꝓpriis iurib p̾sumendum ut int̾ carnem ⁊ spm̃ ñ
hĩana uirtus s grã diuina fatiat concordiam cõ¬
sonans om̃ino apło dicenti. Quis me sibibit de corͤ

Expanded text:
non naturae. Unde dicetur etiam illud, Ubi est, mors, non naturae. Unde dicetur etiam illud, Ubi est, mors, contentio tua ? Quod non in hac vita perfici, idem quoque testis est Martyr in epistola de Mortalitate, ubi apostolum Paulum propterea dicit concupiscere dissolvi et esse cum Christo, ut nullis jam fieret peccatis et vitiis carnis obnoxius. Quam vero vigilanter adversus illud dogma vestrum, quo in vestra virtute confiditis, hoc in Oratione dominica exponit? Sic enim docet, petendum id potius a Domino, quam de propriis viribus praesumendum, ut inter carnem ac spiritum non humana virtus, sed gratia faciat divina concordiam: consonans omnino Apostolo dicenti,
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ⁊ spiritum colluctatio ⁊ discordantib ad u̾¬
sus se muicem cotidiana congressio ut non que uo¬
lumus ipã faciamus. dum spiritus celestia ⁊ diui¬
na querit. caro t̾reua ⁊ secularia coucupiscit. Et so
petimus nt̾ duo ista oꝑe ⁊ auxilio: que ꝑ eum re
nata est anima seruetur. qd̾ aꝑte atq mamfeste
apłs pulus sua nocte declarat. caro in quit concupiᷤ
de qũẽad̾m nistruat baptizatum ppłm doctor egre¬
guis qd̃ ad baptizatum enĩ ꝑtineat oratio dm̃ca.
quis ꝓp̃ĩanus ignoret: ut humanã incolumitatẽ
salutemq nature in hoc ẽ intelligant ꝯstiautam
non ut caro ⁊ spiritꝰ tanqmͣ it̾ se naturalit̾ inimi¬
ea ficut manichens desipit saꝑentur: S pociꝰ tanꝙxͣ
x iutio discordie sanata concordent. ħ est enim li¬
b̾ami a corpore mortis huius ut iite fiat ꝙ iͦ corpꝰ
est mortis: ip̃a m eo morte moriente fmne discordie

Expanded text:
carnem et spiritum colluctatio, et discordantibus advercarnem et spiritum colluctatio, et discordantibus adversus se invicem quotidiana congressio, ut non quae volumus ipsa faciamus; dum spiritus coelestia et divina quaerit, caro terrena et saecularia concupiscit. Et ideo petimus inter duo ista onata est anima servetur. Quod aperte atque manifeste apostolus Paulus sua voce declarat: Caro, inquit, concupisde quemadmodum instruat baptizatum populum doctor egregius: quod ad baptizatum enim pertineat oratio dominica, quis christianus ignoret? ut humanam incolumitatem salutemque naturae in hoc esse intelligant constitutam, non ut caro et spiritus, tanquam inter se naturaliter inimica, sicut Manichaeus desipit, separentur; sed potius tanquam ex vitio discordiae sanata concordent. Hoc est enim liberari a corpore mortis hujus, ut vitae fiat, quod modo corpus est mortis, ipsa in eo morte moriente; fine discordiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius. quia om̃s sub pctõ nascim᷑ ⁊ ip̃e ortus in
uitio ẽ. Huiꝰ uitii reatum iam sͥ in baptismate
fuisse dimissum dubitare nõ pot̾at. S contͣems
inquietudinem pugnans pͥmum ab eo uinci sub¬
iugariq metuebat. deinde l inuite non du pug¬
nare. S hostem non hre malebat: qnͣdo dicebat.i
Miser ego homo quis me sibabit a corꝑe mortes hꝰ¬
sanari ab isto concupiscentiali motu: qui nos ab
euis origniali reatu spũali regũatione saciauit.¬
dñs hoc beslum qd̾ i nobis ipĩs adu̾sum nos ge¬
ip̃os
pendum suscipimꝰ exꝑiuntur in se n negare pos¬
sunt s̾ibidinis acerrimi expugnatores non ĩpuden¬
tissimi laudatores.
autem uoluntatem dei racelo ⁊ nt̾ra. quod utrum¬
q ad cõsumatõem ur̃e incofumitatis ꝑtinet ⁊ salu¬
tis. ⁊am cum corpus e terra ⁊ sp̃m possideamus
⁊ spiritu ut dei uoluntas fiat oramus. Est enĩ intͥ

Expanded text:
tellexit Ambrosius, quia omnes sub peccato nascimur, et ipse ortus in tellexit Ambrosius, quia omnes sub peccato nascimur, et ipse ortus in vitio est. Hujus vitii reatum jam sibi in Baptismate fuisse dimissum dubitare non poterat, sed contra ejus inquietudinem pugnans, primum ab eo vinci subjugarique metuebat; deinde licet invicte, non diu pugnare, sed hostem non habere malebat, quando dicebat, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hsanari ab isto concupiscentiali motu, qui nos ab ejus originali reatu spirituali regeneratione sanavit. Hoc bellum quod in nobis ipsis adversum nos ipsos gerendum suscepimus, experiuntur in se, neque negare possunt, libidinis acerrimi expugnatores, non impudentissimi laudatores. petimus voluntatem Dei in coelo et in terra: quod utrumque ad consummationem nostrae incolumitatis pertinet et salutis. Nam cum corpus e terra, et spiritum possideamus d est in corpore et in spiritu, ut Dei voluntas fiat oramus. Est enim inter
Abbreviated transcription (Latin):
sa regñatione spũasi. ⁊ manet in carne mortasi. Re¬
missa eẽ .s. que reatus enis solutus sacͣm̃to quo re¬
nidetis ⁊ timetis ut non alit̾ ex hiis apłice fau¬
miui insi qnͣta potestic contentõe assepem Ue aĩ
illic ipĩs apłi: acciprendam esse personam ni
S adhuc sub lege nũdum sb̾ gr̃a poĩti cmĩpiam
uidei contͣquem sue male conu̾satioms consuetudo
pugnaret qiͣ uis ipã consuetudinis deponatur in
baptismo. ⁊ non adu̾sus eam confłigant etiam buap¬
tizati. tanqmͣ formis atq uehementius qnͣto ma¬
gis płac̾e student ocusis eius cuius grã ad iuuantur
ne i tali certamie suꝑentur. qͥd̾ si artente ⁊ siñ
ꝑuicatia consid̾are uoluiss: profecto etiam ĩ ipĩ uo
ui consuetud̾is inuenires quomꝰ concupĩa remita¬
tur in reatu ⁊ maneat inactu. Neq enĩ nithil in
homine agitur qnͣdo contupiscentiaꝵ suaꝵ etiam qͥ¬
bus non consentit stiulis inquietatur. S tamĩ
nõ ꝓpteruim consuetudinis appellabat caruem suã

Expanded text:
st regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa scilicet, quia reatus ejus solutus est Sacramento, quo revidetis et timetis, ut non aliter ex his apmini, nisi quanta potestis contentione asseveretis, non illic ipsius Apostoli accipiendam esse personam, sed adhuc sub lege, nondum sub gratia positi cujuspiam ei, contra quem suae malae conversationis consuetudo pugnaret: quasi vis ipsa consuetudinis deponatur in Baptismo, et non adversus eam confligant etiam baptizati, tanto fortius atque vehementius, quanto magis placere student oculis ejus, cujus gratia adjuvantur, ne in tali certamine superentur. Quod si attente sine pervicacia considerare voluisses, profecto in ipsa etiam vi consuetudinis invenires, quomodo concupiscentia remittatur in reatu, et maneat in actu. Neque enim nihil in homine agitur, quando concupiscentiarum suarum, etiam quibus non consentit, stimulis inquietatur. Sed tamen non propter vim consuetudinis appellabat carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex pccõ quia uitiat. S deus qui genuit sibi
filium tort̾num qd̾ in principio uerbum erat:
ꝓ qd̾ creauit onne qsd nou erat: etiam ipm̃ creauit
x semme hominis ꝑ curgniem natum in quo re¬
gen̾at hominem gñatum. sanatq uiciatum a rea¬
tu statim: ab infirmitate pausatim contͣ qmͣ rege¬
neritus. si iam rõne utitur: illo ex peccante atq
iuuante uelud magone confligit. quia uirtus
ita deficit illo nr̃o qͥd̾ ad iusticiam proficit dimicat᷑.
ut uincente ꝓfectu: totum surgat in melius: nõ
uincente defettir totum u̾gat in peuis. Pariuilus
ĩsom quo adhuc rõnis nullus est usus uolutate
quideni ꝓp̾a nec in bono est nec in malo. quia nulla
nalt̾utro: cogitatione uersatur. Utrumq in ilło con¬
spitum uacat. Et Bonum naturale rõms ⁊ malum¬

Expanded text:
et ex peccato, quia vitiat. Sed Deus qui genuit Filium et ex peccato, quia vitiat. Sed Deus qui genuit Filium sibi coaeternum, quod in principio Verbum erat, per quod creavit omne quod non erat, etiam ipsum creavit hominis per virginem natum, in quo regenerat hominem generatum, sanatque vitiatum, a reatu statim, ab infirmitate paulatim. Contra quam regeneratus, si jam ratione utitur, illo spectante atque adjuvante velut in agone confligit: quia virtus a justitia deficit, illo nostro quod ad justitiam proficit dimicatur; ut vincente profectu totum surgat in melius, non vincente defectu totum vergat in pejus. Parvulus vero, in quo adhuc rationis nullus est usus, voluntate quidem propria nec in bono est, nec in malo; quia nullam in alterutrum cogitationem versat, sed utrumque in illo consopitum vacat, et bonum naturale r
Abbreviated transcription (Latin):
pausi caro in quĩt corpus meumortis erat.
sicut ipẽ ait. Quis me libabit de corpore mortus h
Ita intellexit ambrosius. ita cypͥanus. ita gregorius.
ut de asiis int̾im taceam simili p̾ditis auctoritate
doctorib. Huic morti dicetur in fine. Ubi est morͤ
contentio tua: Sed regen̾atorum est ħ gr̃a. nou
gn̾atorum. xp̃i enĩ caro qd̾ aduiugit ambrosius d̃¬
nauit pcc̃m: qd̾ nascendo non senfit qd̾ moriendo
cracifixit in nobis. Nex itat ꝑcc̃i repugnans legi¬
tur in baptismate. non finitur. Et hac lege car¬
nis repuguante segi mentis: eandem legem pri
na natuutate nemo non traxit. quia insi ex illa
malla mulier concepit. Et ideo uenerandus hy¬
Pariuis ex pocõ eẽ omnem carnem: non cuntatus ẽ
dic̾e. S nũquid id̾o uegauit ex deo: Quomodo
dicimius ⁊ ex carne carne tarnem ⁊ ex homine
carnem. ⁊unꝙẜ etiam sic negamus ex deo: Er¬
go ⁊ ex deo quia creat. ⁊ ex homine quia gen̾at.

Expanded text:
Pauli caro, inquit, corpus mortis erat, Pauli caro, inquit, corpus mortis erat, sicut ipse ait, « Quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Ita intellexit Ambrosius, ita Cyprianus, ita Gregorius, ut de aliis interim taceam simili praeditis auctoritate doctoribus. Huic morti dicetur in fine, Ubi est, mors, contentio tua? Sed regeneratorum est haec gratia, non generatorum. Christi enim caro, quod adjungit Ambrosius, damnant peccatum, quod nascendo non sensit, quod moriendo critur in Baptismate, non finitur. Ex hac lege carnis repugnante lema nativitate nemo non traxit; quia nisi ex illa mulier nulla concepit. Et ideo venerandus Hilarius, ex peccato esse omnem carnem non cunctatus est dicere : sed numquid ideo negavit ex Deo? Quomodo dicimus, et ex carne carnem, et ex homine carnem; numquid etiam sic negamus ex Deo? Ergo et ex Deo, quia creat; et ex homine, quia generat;
Abbreviated transcription (Latin):
que est in menbris nr̃is legi sp̃c repugnante: Pap¬
tizatus loquitur. de Baptizatis łoquit᷑. xpĩanoꝵ est
ista pugna fidełium non infideliũ uideoꝵ. crede Si
non pugnas. agnosde si pugnas. ⁊ ista pugna rebel¬
lem quo suꝑbiam pelagiaui erroris expugna. Iam¬
ne disc̾nis. iam ne ꝑspicis. iam ue respitis. ⁊ in b̾ap¬
tismate fieri om̃ium remissionem pcc̃orum. ⁊ cum
baptizatis qͣ tuule bellum int̾iorum reman̾e uitõ¬
rum: Non enim talia sunt uicia que iam pcc̃a di¬
hat ⁊ concipiat pariatq pcc̃m. Nec tam̃ exͣ nos sunt
quibus uncendis cum in hoc cͥtamine ꝓficient labo¬
ramus istandum est. Nr̃a sunt passiones sũt ui¬
cia sũt. frenanda cohibenda. sananda funt. S dũ
curantur infesta sunt. Et si nobis ad meliora ꝓfici¬
entib magis magisq minuũtur: tam̃ dum hic u¬
mnitur eẽ non desrauit. Discedente huic aĩa
ꝑia dibunt. in resurgente corꝑe non redibunt.
rgo ad b̾eatum redeanus ambrosium etũ¬

Expanded text:
e est in membris nostris legi spiritus repugnante; baptizatus loquitur, de baptizatis loquitur. Christianorum est ista pugna fidelium, non infidelium Judaeorum. Crede, si non pugnas; agnosce, si pugnas, et ista pugna rebellem quoque superbiam Pelagiani erroris expugna. Jamne discernis, jamne perspicis, jamne resipiscis, et in Baptismate fieri omnium remissionem peccatorum, et cum baptizatis quasi civile bellum interiorum remanere vitiorum? Non enim talia sunt vitia, quae jam peccata dihat et concipiat pariatque peccatum. Nec tamen extra nos sunt, quibus vincendis, cum in hoc certamine proficienter laboramus, instandum est; nostra sunt, passiones sunt, vitia sunt, frenanda, cohibenda, sananda sunt: sed dum curantur infesta sunt. Et si nobis ad meliora proficientibus, magis magisque minuuntur; tamen dum hic vivitur, esse non desinunt. Discedente hinc anima pia peribunt, in resurgente corpore non redibunt. CAPUT. IV. 8. Ergo ad beatum redeamus Ambrosium. Etia
Abbreviated transcription (Latin):
isibiliuam iflecebris. suto hoc focs. aiu mhesimus ce¬
ni sui fetorem uenis capatiorib exhalante. S ⁊ le¬
ge pec̃ que est in menbris nr̃is segi sp̃ repugnãte:
dum ꝯͣmagniem regiam que nitra nos est captuiã
ducet studet. ut społiis euis cedat. quicꝙp illud ẽ qd̾
m nos bñficio dumie ac pͥme illius conditõnis ĩflu¬
sit. Unde uix aliquis fortasse songa se ⁊ distrita
regens philosophia ⁊ pausatim nabisttatem auime
sue recosens. naturam lucis q̃ in se est humili hiuic
⁊ tenebroso luto ꝯuincta reuocet. aut reflectat ad de¬
um usł si certe ꝓpicio deo agat: utrũq ꝑiter reucca¬
bit. Si tamen Ponga ⁊ assidua meditatõe insuescat
sursum semꝑ aspit̾e. ⁊ deoisum male trahentem ac
de gñantem mat̾iꝰam sibumet astrictam frems ar
cathosicas uoce ⁊ ab eis desme dissonare. cum dicit
beatus gregorius. uttra nosmet ip̃os ꝓpriis uiciis ac
passionib ĩpugnamur: ⁊ die noctuq igintił st i

Expanded text:
visibilium illecebris, luto hoc faecis cui inhaesimus, coeni sui fetorem venis capacioribus exhalante; sed et lege peccati, quae est in membris nostris, legi spiritus repugnante; dum imaginem regiam, quae intra nos est, captivam ducere studet: ut spoliis ejus cedat, quidquid illud est quod in nos beneficio divinae ac primae illius conditionis influxit: unde vix aliquis fortasse longa se et districta regens philosophia, et paulatim nobilitatem animae suae recolens, naturam lucis quae in se est humili huic et tenebroso luto conjuncta, revocet ac reflectat ad Deum: vel si certe propitio Deo agat, utrumque pariter revocabit; si tamen longa et assidua meditatione insuescat sursum semper aspicere, et deorsum male trahentem ac degravantem materiam sibimet astrictam frenis arcatholicas voces, et ab eis desine dissonare. Cum dicit beatus Gregorius, Intra nosmetipsos propriis vitiis ac passionibus impugnamur, et die noctuque igni
Abbreviated transcription (Latin):
xit fiat etiam in carne nr̃a iustificatio ꝑ gr̃am in
qͣerat ante collunio ꝑ cuspam: Ae ꝑ hor qu̾q ista
nã inqnib maxime t̾retis h̾omines argum̃ta ñ
elios potint ꝑturbare: nͨ uos ficredatis ambrolio.
oͥptiano. gregono. asiis q catholicis sanctis. cdlars¬
dectorib. mimo uero etiam uobis ip̃is legeni poc̃ĩ
que mest hominis menbris repugnans legis mẽ¬
tis qua caro concupiscit adu̾sus spm̃. etiam laptiza¬
tis sanitis ingegere pugnandi nccͣitatem. cout᷑ quid
isi cont᷑ malum non sub̃amt S sub̾stantie uitiũ
dei grẽ nos regũante non imputandum dei grã iu
uante frenandum dei grã remunerante sanandũ.

Expanded text:
stificatio per gratiam, in qua erat ante colluvio per culpam? Ac per hoc quinque ista vestra, in quibus maxime terretis homines, argumenta, nec alios poterunt perturbare, nec vos, si credatis Ambrosio, Cypriano, Gregorio, aliisque catholicis sanctis clardoctoribus, imo vero etiam vobis ipsis, legem peccati, quae inest hominis membris repugnans legi mentis, qua caro concupiscit adversum spiritum, etiam baptizatis sanctis ingerere pugnandi necessitatem, contra quid nisi contra malum? non substantiam, sed substantiae vitium, Dei gratia nos regenerante non imputandum, Dei gratia juvante frenandum, Dei gratia remunerante sanandu