comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticios namsepefit. aut sinopido aut scendicemitis
Minium primi grece inesesiori solo inuenisso tradimntur
Cuius pigmentis pania c&eris regionibus plus halum dar
inde&icem Nomen propro flumine dedit. huius disi¬
hoc quidam dicunt esse cinnabcerin. Csncbecrin. adr¬
cone & uarro Id est elofanto cognomineetum. cciu
enim drecconum esre sanguinam duminplicant elis an¬
tos. Ruuntenim belue &draconos obruuntur quorum
fusus crurior terram infecit. fitquo pigmentum
quid quo id solo tinerit: est autempul iuis cõ loris

Expanded text:
facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distihoc quidam dicunt cinnabarim. Cinnabaris a dracone et barro, id est elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim bellve et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicquid solo tinxerit. Est enim pulvis coloris
Abbreviated transcription (Latin):
piatuns prius umbrces quecidam & lincas futurae imas¬
pi ducen deide coloribus complent tenentes ordinem
uol  e porficuntur si ue quo diicio coladcen tur ut
surmu sub tilitretis exnsterent. colores aut nascuntus
mulisiunt Nascuntur ut siropis rubrica pariotendu
mellinim Pretia auri pigmentum coeri singim tue
poretoestr inede nomen as nopẽ urbe accepit specienrs
ties rubre &minus ruben &inter has media Re¬
brica uocata quo dntrubra & ranguineo prorimala
plirimis locusggnitur sed optima ponto undo copon¬
caedicitur. Siri cum nubri colorir piginentum ex quo
uilrorum capita scribuntur Ipsudest & feniciuima
pelicetum Iteceo quod insiria colligcctur inlitori
rabrimaris. ubi fenicer inhebitanł celiudostautem
sericum al iud siricum. Namsericum lanccost qa ccimnse
mittunt siricumuero pgmentum quod sirii fenicer im
brimaris littoribus collegunt. esfccutem &nterp

Expanded text:
pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imagpictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem sole perficiuntur; sive quod in initio colabantur, ut summe subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur ut sinopis, rubrica, parethonium, melinum, fretia, auripigmentum. Ceteri finguntur, in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter
Abbreviated transcription (Latin):
I. DEFABNICIS PANIe Quin
INfasticis panietum at queg ecꝗorum.
grece inuentorem dedelum. coderunt. Istienim primis
dedicisse fabricam amineruadicitur. Fabros ccutem
siue artifices greco tectonos uocanT. đ. est instrustor
cercetetiautem cimentarii sunt quidisponurt funda¬
mentis. unde & apostulus desem & ipso quacsi scpiens in¬
quid cerchitectus fundamentum posui. mation licti
Amcccinis inquibus exsistunt. propter coltitudinem pari
&um Il. de dis posicione e di picio ruen.
ceriet is Surt gres. dis posicio congi rueno

Expanded text:
. De fabricis parietum. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui . Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum. CAPUT II. De dispositione. Aedificiorum partes sunt tres: dispositio, co
Abbreviated transcription (Latin):
que autem habens acciemlibennis nambilennis dicitur
quod exutraque pcerte habeata cutdm aciem
quemidnar peran ppernum autem antiquia cutum
dirpimes hacee & doliedra quod habeat diclabt aio
curis sunpple osDextralis dextere abills cercia a
scadis dits quer algno eximit cuiur diminuteti mes
ascrolar : Estantemꝰ manubrio breui ar ner lapo
palnibus it apltus. quceis califorus cunis dliminitinus ie¬
pelluo eerebra uocata auerms luns hininar ⁊ a uptes te

Expanded text:
mque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur mque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutuminnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa pforaminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vo
Abbreviated transcription (Latin):
t abulao ccu& eribus tagule uocabantur leeltegemdo¬
aen serare iod taro &rsequiest. seneccrtem pioren desono
omquidam ecduliscers inuenit quempuerum dodel nifr¬
err qma tris succe stucdis ꝑ docendim acceperat cuui puer
tantum irgomum fertur ut dum mee tericce diuiden
hccuit quecmn serrem arteficis ⁊ioncupanł. procuiusar¬
i inuentione dedclus magirter eius inuidicce libore ꝑmo¬
otus pixcipitem puerum execrte deieert. Dehine ee so¬
tus creteemhednt ibiquo aliquandiu fuit ut feebuleco¬
grunt exerete pimis uol auit & inciliciamuenit Circi¬
n hictur quoduergendo effeciat circulum huius modis
iplicata li mecfit quȩ smplex ꝑlatitudinem extensa
uerat panstus crtem in medio circini centrumagiecis
Aicitur ineuius medium cuncta conuergunt. Securis uotatur
o quodeceicerboris succendantur. quasi suc curris. Itenise¬
uris quasi semicuris exunccenim pcerte acuttest ex al¬
tera fosorie ha&caput u&eres pinnecuocabatim Vtra¬

Expanded text:
Tabule a veteribus tagule vocabantur a tegendoTabule a veteribus tagule vocabantur a tegendonam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae mavit, quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utri
Abbreviated transcription (Latin):
signopis ex apellatur  Carpentarius speciali norti
sas carpentumenim solum fcccit sicat nauicularius q
tanrtum uauumesi fabricatur eartitex. Scecita¬
tesdistus quodexmults hinc eindo coniustis tabulirs
nium dicitur quod lome redd& materia inde dicite
omne lgnum quadexea al iquid efficiatur uolsiꝗd ianiu
referces uel adstatuam materiaerit. Ccliquiden
semꝑmateria accipienda est sicut telenta materian
rerum essedicimus quiec indo eaquesunt fact auidemus
& materia quaesimater dicta : Trauesuocate quod intnes¬
uerso ponte utrosque pari& es contingarł aliud autem
suełtignec. Aliud traues ⁊ gnocenin iugeta trouemfa¬
ciunt. Traues autem sunt cum sun do lccte : Colus pri¬
propria eest uelutis cutumbrebe quod inmodior testoest
i quo trabes coeutl. Cuplo uocata quod cuplena insolicio¬
tantes Iustantes quoderesti inuicem seteneant moro lncta
tancium agrante ceseris abesse ditcce. quia sols pomintus
nim ader& clauiauiem dicti quasico libit

Expanded text:
ligni opifex appellatur. 2. Carpentarius speciale nomen est. Carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. 3. Sarcitector dictus, quod ex multis hinc inde conjunctis tabulis lychnium dicitur, quod lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctatantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur no adheret. Clavi autem dicti quasi calybi,
Abbreviated transcription (Latin):
eisune quidiudo nominati uidentur quo decesi gira sit ut con¬
telcores ola rigilli sunt quperpl antus conssent. Naces
R exsiperiore parta corrigium trahitur ut constringan¬
tur un de & nominaentur. Osces puto cebhos primum factas
A quamuis nunc excoliogenere. nomen tamon prestinamreto¬
e drcrialliae similessant coturnorum solo el toisupor
accitem parte cumorient uellenois meliolis adeuos loreo
ligabantur Sisti sunt autem a coloro rubro. queclnest
ulbi piscis. Sol cac sunt quibus tantum pedum plante tegu¬
tur chicas a solopodum ⁊temsolacce amaterieles erella¬
teria coreo intextee. Soccicuus diminutiuum soc celli appella¬
ti Indoquo ł succum hcebeant in quopters plcente mecitur. Calbu¬
Icce calligae uel acallopedum dił cce. uel quic legantur Nã
socci non łigcentur sed tantum intromittuntur. Cernui
soccisunt si ne solo lingulati quos nos foliatus uocamus Cla

Expanded text:
ea figura sint ut contalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia coreo intecta. Socci, cuius diminutivum socelli, appellati inde quod saccum habeant, in quo pars plantae inicitur. Calliculae. Caligae vel a callo pedum dictae, vel quia ligantur. Nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati, quos nos foliatos vocamus. Cla
Abbreviated transcription (Latin):
lens captam. teneari que siue quocla his aliquid forbu ca
uienemus quasi forincapos. Namforium est calidũ
unde & feruidum unde & for mosus dicimus quibus calor
sangumis exrobore pul crihtudinem creat. Lima die
tec eoquod lone faciat. Mamlinum leneest. ciliumes
undeopercntur. argentari a quo & celcotec uasce dici¬
tur i. depab ricis parietum. UII. Decrustis

Expanded text:
dens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus dens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes, nam forvum est calidum. Unde et formosos dicimus, quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. § 8 De fabricis parietum. In fabricis
Abbreviated transcription (Latin):
iustanta ese &iam &isinc igne sirmitas. ut nullo horo¬
recorrumpatur. Nullcu&us tata uicatur. Extinctus
enim tantum in corruptibiliterdurat. ut hiiquilimatis
ingunt eos inforsos. terra sulis ternan. & lapides desup
figcent ad conuincendam. li tigactorem. postquantali¬
l & secula fixum quol apidem lmiitem esso agnus caN:¬
Ncuseðt in quo perrũ ⁊ undigur accedendo.
dictus eo quo lillic aliquid cudamus. idesoferiendo pro¬
ducaius. cuderenim cedere & ferireest. ueteres au
tem non incutem uocalant sed intutem eo quod mea me¬
tallum tunditur hoc est tendatur. Ando & tudismal
ens ad tundendi. Iest. tendendo hicius. malleusuoca¬
tus. quiadum cal& & molle esi. ced& & prodicit Mar¬
cus malleus meior. & dictus marcus quod maiersit.
adcedendum & forcior. Martellus medioeris. marcus
malleus pusillus lucilius. & uelut infabricam feruens
um marculus ferrum multorum magnis hictibus
undit. forcipes quisiferricipes.oquod ferrum can¬

Expanded text:
jus tanta vis est etiam, et sine igne firmitas, ut nullo humojus tanta vis est etiam, et sine igne firmitas, ut nullo humore corrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse cognoscanIncus est in quo ferrum tunditur, a caedendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est feriendo producamus; cudertem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in eo metallum tunditleus, a tundendo, id est, tendendo dictus. 2. Malleus vocatur, quia dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus major, et dictus marcus, quod major sit ad caedendum, et fortior. Martellus, mediocris Marculus, malleus pusillus. Lucilius: Et velut in fabricam fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. 3. Forcipes, quasi ferricipes
Abbreviated transcription (Latin):
urendo offuscat. Carbones exprunee sulgidec nigrorsun
rccreddot Hab& & mechca minis husum nar sepoturo
Prode est. pestilentico quoque : ol scurcetione rosiscon¬
hitur. Ccuxiliaricertimest. In opero quoque aliudi¬
nit. Primis ignibus. aliut secundus al iut tercius. hal
quoque & ediam in sediuersi iatem inis. Namaluisesi
qui husui umano alius qui iniudicio apcer& diuino siue
docorlo fulmen adstringit siue qui terra ꝑuerties
montium enuctuat: Ignisccutem dictus quodnihilgie
potestexeo. estemm inuio labilo elementum ad sume
cuncta quece rapit. Fabn caduo bus relus constat.
uentis & flama. fla macuero piepricat Fornacir est dicte
quod flatu polium exert&ur. pornaxo uero ab igneuocata
quamdui arda Cumccutem ex ⁊mita suerti carbonona¬
natur promec autem aperuerendo dicta, Carbo uero
quod flamacar& quidum interris secreditur masorimsi.¬
uirtutis. Namiterum incensus fortiori luce calese&. cu¬

Expanded text:
urendo effuscat, carbones ex pruina fulgida nigros facit, urendo effuscat, carbones ex pruina fulgida nigros facit, dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est; carbo vero, quod flamma virtutis. Nam iterum incensus fortiore luce calescit. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
ecluduntur. Inmodum tenturicce quomagis alexan¬
lrim ut untur quiaibi exrulo culices copiosi nascuntur
Vnde &conopum dicitur uamcanopic yptus est u
de pasro ruc pornace abena pacio
perr. Inposi iumnom hala. hine Pder irtum nomo¬
est alalict arcium materias fabnoł uel fabricai dias
cpriadiecliono ut faber ligarius & reliqua propti
operis scilie& firmita tem tifcbrorum autemp
necce gentilis uul canum austorem dcuor figuridi
Periuil canum ignem significantes sine quodillum meti
Senufindi extendiqe potest Nihil estenim penoe qu
nem non efficiatur Eclilienim uitrum a lili argenta¬
clibi plumbum a libimincum. cclili pigmenta uu
mod camenta offecitigne. lapider inccero soluunti
ne ferrum gignitur acdomator. Ignoccurum ꝑficitr
ꝓne eremcetor lapide cementa & paricsas legantur¬
hapidis ingros ignis quoquendi candificaa. ligncocandit

Expanded text:
excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexanexcluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus est. § 6 De fabrorum fornace. Faber a faciendo ferro impositum nomen habet: hinc derivatum est nomen ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere: sed cum adjectione, ut faber lignarius, et reliqua, propter operis scilicet firmitatem: in fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt: figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentalibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit; igne lapides in ere solvuntur, igne ferrum gignitur et domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide cementa et parietes ligantur; ignis lapides nigros coquendo candificat, ligna candida
Abbreviated transcription (Latin):
i de palheis ƿecoita ruca
ceillumosł prece liauauo reginaerumdo¬
Nculum undo & apellatum. peplum metrona lopalleu
Nexpur porccsincctum cuus smbriue ceurens siceminis
sam mitate resplendert. pella est quae drum palleum
ulubris uestes deductum uique inuestigice quo dad fixis
Q nobilatate quece est circafinem huuis modi padurana trora
quo draigis inbrantibus sinuatee crupeur. St eelco mateora¬
Lo o perimentum quodeo operto capite &i iscapule at
crorlateren in lebum hume rum mittitur. Siolecantẽ
racoonocantur quo diuꝑemit tatur. idem ricruutala¬
Sim nomine apcellatum eo quod demediacus pecrut tro

Expanded text:
 De palliis feminarum. Regillum est praelatum reginarum amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis  mobilitate, quae est circa finem huiusmodi indumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuata crispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum mittitur: stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ui de teoseris Itniere uoca te quia quai
qued exiliendo discurruut Olimecutem terrera
laculi apollabantur a racundo .u. de picupis
aleae Quidam augte abeato res ss
indenturFisiolontȩ per alegor iam haneat tin
exercer ÷÷sul quadam rerum simili tudinem fui¬
ene Num tribus tesseris ludore phibeNt propin
Iocis distinetces propter aetates hominum tero¬
rus leno is propter tempora argumen tantur Ind
a cebulam ternis disenpttem dicun lineis in. deui¬
capulis. ⁊esse Rarũ Iccc turquis que api
umonem canem trionem suppum. quae trionempl¬
num uocabanł uii. desactuges serarũ
Iactus ⁊ es deraru. Ita apentis al catorip
componitur ut eerferat quod uol uerit ut putecseris¬
nem uiets in lactu boni ceffert. Uitant autem canen
queedem: nosusest. unumenim signficat. LIII. decal¬
colo rumo cogusalcul pargioo orqͥmim¬
uentur. partim uage. Ideo cclios ordinarias alius¬

Expanded text:
 De tesseris. Tesserae vocatae quia quadrae quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. § 64 De figuris aleae. Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propterlocis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. § 65 De vocabulis tesserarum. Iactus quisque apud et unionem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. § 66 De iactu tesserarum. Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. § 67 De calculorum motu. Calculi partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinari
Abbreviated transcription (Latin):
Cancebum a simili tudinem canneuoea tum siue
agreca & himologicm namillicancelum cana¬
bin uocant. Bissum genus est quoddcem lininimiũ
candidi & mollirsimilgrece papatem uocduti
fibrinum lcenccest cenimcelium quos fabgos uo¬

Expanded text:
Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vo
Abbreviated transcription (Latin):
fcce cuisuccersit. populos romeenos nuenta sietin
nctorie sunt eculece idest uel e depellibus quedicem
feodo leguntur: a quibus teebernaculam decorise¬
uodoe gebaentur dic teccutem cortine cseomes
o quod prius expellibus fuirsent factce Vnde &ineo¬
dem tabernec culo. leger iub&ur corltipeestien
Expellibus ecri&um rubris & expellibus iacin¬
tinis Cilicico cercbes. noncupeN uelamenta
piliscapecrum contextec ex quibus sibi tenturi ee
fccciunt. UIII. del. anis
ana al aniendo ides⁊ auelzendo uocata
Hinc &uellus indictum quod priuslaene uellerentur
Quon tonderentur. linum exterra oritu do¬
pluxum que nomenest agreco. Naml inumgrece
lincorium dicunt siue quod sit molle & lene S¬
tuppec uero canabi est siuel ini. haecsȩcundum
anti quecm ortograficem. St uppec dicta quod
exea rimencuium stupentur. Vnde & stippecto¬
res dicuntur qui inucllibus eam conponunt.
Tomentum apollectum quod aut infilo autin
ella tum ecet mec subtilitatem hecbecet

Expanded text:
cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. § 27 De lanis. Lana a laniando, id est a vellendo, vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque nomen eius a Graeco; nam linum Graeci λινάριον dicunt; sive quod sit molle et lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam conponunt. Tomentum appellatum quod aut in filo aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
inintetum renomlus corpustoguts: Dictiartem penens ca ueea
inbris fluminece. ubihis frequenter utuntur. Mastruea uestis
ermeni cati aeepelle culis ferarum de quec cicero pros auro quet
purpora regclis uon comimnouit eum sardorum inastruca metant
eastruca autem quasi monstruosa eo quod quiec inducentur
quecsi inferarum halitu. trais formantur: dinos cuntorau
mentis caput tiura tegunt. E mineri apicibus s astigiatii alaronte

Expanded text:
i intectum renonibus corpus tegunt.' Dicti autem renones a Reno Germaniae flumine, ubi his frequenter utuntur. Mastruca vestis Germanica ex pelliculis ferarum, deo qua Cicero pro Scauro45: 'Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum transformantur. Dinoscuntur et ra lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani;
Abbreviated transcription (Latin):
fieum CErmien dirigendepo cius necuis cauta conrrer¬
iuchonq aenceleritatis Siparum genus ueli unumipedt¬
incebers quor ueri naugice folens Innaugationo quo cuers
uisuertil arguscit. de quolucanis summa que tendems sipara
ueloru periturats collagit aurces quo d ex separationo
Qreccestimart nominatum pesex tremus angulus ueli
unes dicti quodantea Inuguco lumims fueri
Circumdaticra. unde & funclia pestes siue quodr au
Continicent seu quod iiisr&is tendantur. Ridentes sunt
nes uauium exnimias tridore. Itaedicti. Spire funes quin
tem pestatibus utuntur quas nautici suo maere cucurbecs uoa
spir eautem abspcerto uocatace Propesfunis quopes udi
alligcctur quecsi propepeder dequaeturpilius quecsi con
uentis fertnauem inmcere secundus. siquis propedonmist
siuelis sinistrum. Tormentum funis innec uibus longus
quee prorce adpupem extenditur quo mcogis constrin¬
Scentur. Tormenta autem ator tudicta restes funs

Expanded text:
fixum. Artemon dirigendae potius navis causa commentatum, quam celeritatis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, funibus. 1. Funes dicti, quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus utuntur, quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem a sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, fun
Abbreviated transcription (Latin):
cun erri eonpeitores intogee candida sempint ponstaes rlercis
turi adtr abi tur ecdpc sdus i tecut exutroquo lauero erhu¬
meris pucturo pendoant ut scccerdo tes gentilum facrebies
Aut cingebantur precetoner trebea er at teeo speciosex
durpore & cocco quec operti romanorum reges inicioprsie¬
debant hune primum rommulus ad muonis sophibadur adilis¬
dr ationem rcri halitur: Trcebea autemdicta quod inma¬
iorcgloriae glorico hominem trarsbecer&. hocestil trna
& mnosterur complioro dgnicato honores beatunf acena¬

Expanded text:
contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit. Cinctus Gabinus itur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatu
Abbreviated transcription (Latin):
qbo ncehal au qnstcer quale in summtate uelquia qul
qnbindana maleobas ligneit cirggitur quorame uolo¬
i tats uel a facilius. elouantur cnodi usesiginan¬
or iristit ol simili tudinem mensurtolis uasisdetus
teceria sint ineacimnine arloris  rodiece quinpli¬
trrra ꝑ qruae simnistraintur. Cimcclacida confaliero
tlas habeant. t rocusenim grocerota dictaur u
crcti tates iprcissunt paresstantes quibis atber
nius ut clabumres um eniam nauem quegubarne
Oticulus malleus inmamiportatur quo modus seg¬
num que datur remgantibus. dequoplaustus ad loque
dum atque tacendum tutie habes porticalum. Consil
uincinus ferrens. uelligneus atquae inlittoro defigum
Funes nauium in ligantur. De quoennius tonsillam scepi¬
unt confingunt litus aduncas. Ancoradens feneus
greca eccet himologic nomenducit. quod quasi ho
pines manus conprohendat uel scopulces uel arenas
ammanus grece. Ryradicitur. A pit ebreus aitem
& piracionem non heb& nam angira dicitur. unde &
Qut malores sine aspiratione proferobatur

Expanded text:
instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Citulas habeant: trocos enim grece, rota dicitur. Parastate stipites sunt pares stantes, quibus arbor nius: Ut clavum rectum teneam, navimque gubernem. 13. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus. De quo Plautus: Ad loquedum atque tacendum tute habeas porticulum. Tonsilla, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur, de quo Ennius: Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit: minis manus comprehendat, vel arenas. Nam manus grece ceyr dicitur. Pulvini sunt maspirationem non habet, nam ἄγκυρα dicitur; unde et apud maiores sine aspiratione proferebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eitur q cosesenim latine intenderedicitur berea est queco
ciisia naus ad mertia adlitus portati hane necus mapelegto
or op ter pirtuas unidas suo suscepit gnonno cibicutemad pa¬
ꝑ qceuerte portum redditucem bettanato quaem aegept
queciimmimur paro. Estenim scaueo exiumine facta quere
cortocte crudo coreo genus naurgu breb&. quael is utun tur

Expanded text:
dicitur; σκοπὸς enim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coreo genus navigi praebet; qua
Abbreviated transcription (Latin):
conexe inuicem tralesTriecerisnauis mognec qua grece dilem
uocanł. lequer mnesauiccdieit. non transiuit ꝑeam trieris magna
Carpana tiaurs a carpa &is insole nominata sicut arodo rodico si¬
cut abal exandrice alexandrineo. liburneco dipice alilus uus
ereco habeans propterscopulos neferiantr & conlidantur lon¬
genaues sunt ques derinones uocamus dictice. eoquodlngiores sirł cettis

Expanded text:
e invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graeci durconem vocant. De qua in Esaia33, 21: 'Non transibit per eam trieris magna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Libyis; naves aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
lex durus lcpis excuius genere nirisolicis oltimiqui¬
Obusdem inlocis & rubentes. Celbisilicis contrau&us a¬
tem incorrupti qdẽ & imonumentis scalpti & incorrop
ꝑ mecnans. quibus neggnis quidem noc& Nam ex his &icem for¬
me fiun. Inquibus ccere fundantur. liridis. silex uehemer
& ipsigm resistens sed nus quam cupiosus. Qubi mnueniturlo
pis non sac xumest pellidus incemento raro utilis glolus
contraiurias fortis. & instructurc infidus. Nisi fuert
multa suffrenatione deuinctus. fluinatilis silex sempe
uel itimadens est. hicaestate. exhberioport&. Necan
uiennium inserere instrusturis domorum. fictilium
operum ad pacriaus & fundamenta cunctis latercilis¬
adtecta nbriculis ceculis que aptantur. Leculiuocato
uod teari acedes & imbricis quod accipiant imbres
cculi ecutem primpossicionis nomen. cuius deminut¬
uum tigillumi laterculiuero uocati quollati form¬
urcircumactis undique quatuor tabulis lacors
uutem crudisunt qui& ipni inde nominati quallacilii¬

Expanded text:
i silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti. Iidem et in monumentis scalpti, et incorrupti permanent, quibus nec ignis quidem nocet. Nam ex iis etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex, vehementer et ipse igni resistenpis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis latercad tecta imbriculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligne
Abbreviated transcription (Latin):
p tei aerdri red iuaia poritur qe eebis cillatione tabalar
atec cerusa muentur. quodoblcetum & ceresactuli
fortur adquerterum aceto admixto In pastellindu¬
ur & insole nccacur. hac ne obseruantia silam minecsareas
armentis suꝑ poneos eruginem ere ccrł calcantum
Noꝗ tucqunam auzem pariegum aduormnacoipi
uen & adperpendiculum respondere opert&. Nor mecdicta
gibo couocabulo extraquem nuhil restum fieri potest
Conponitur autem extribis regilis Itaue ducoesin i dina
pedum Terciahali & pedes duos uncices decem quas crequali
crassi tudme pollitis extremis cacumanibus sibi tungr.
uscimam trigoni faciant Iderit norma: pogula dita qđ
sitrecta quecsi rectulo &mpedimentum non habeat:
perpendiculumest quod semꝑ adpenditur denque
in fabrica nisiomnico ad perpendiculum & certamre¬
gulamfiant. necesse est cunc tamendosa instrucentur
ut ali quee prauecsin aliqua cubantia. prenco nonnalli.
aalice supinco & propierhoc uniuer scesunt construta

Expanded text:
aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. ChalcanthumInstructura autem parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa.
Abbreviated transcription (Latin):
bulo inuenta agrecis inotio troianibelli. & quoda
milito. celea nomine ccquo &ars nomen accipit. tabu¬
la luditur prrgo calculis. tesseris que .N. DePIRGIS
Iincus diegus quod pereuca ges sere per¬
gecN siue quod torris speciem habeat. Namgreci
Calculi uocati quo llenes neđ. &idtundi. undeo & calculus¬

Expanded text:
 inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo, calculis tesserisque. § 61 De pyrgis. Pyrgus dictus quod per eum gant sive quod turris speciem habeat, nam Greci li vocati, quod leves sint et rotundi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cupide inurtente operir&. Inplicitumque uirbus ia¬
rcen& que armatura pugnedat neptio tridentero
quendo. rociariumdistus es tabatenim cuspide
&masram. pluinbeam que aduer secrii. ꝓculumampedirs
ut ante quamille ferira re&em isto & superar&. hasta¬
aqueariorum. puqua erat fugiertres. In la¬
dobemines miectuo. laqueo inpeditos consecutusque pre¬
Etrare amictos lone pelliceo: i de ueli ⁊igus
seletuo pus naeraet utul tro citroque tela clix¬
Ot arois eratenim eorum uaria pugna spectan ibus

Expanded text:
cuspide insistente operiret, inplicitumque viribus sucuspide insistente operiret, inplicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis quendo retiarium dictus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum inpediret, ut antequam ille feriret rete, iste exsuperaret. Haec aaqueariorum pugna erat fugientes in ludo homines iniecto laqueo inpeditos consecutosque prostrare amictos umbone pellicio. § 57 De velitibus. Velitum pugna erat ut ultro citroque tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ia oeutem seena gregec apellacione : Eoquod inspedu¬
domus erat instrusta unde & apile ho preos pbet¬
culorum dedicatio a similitudino donicilior un
ENNOΦLTIa ccpellabantur
Rcis ⁊ ra augem pulpitus epar scene
ubi saltator cogeroposret aut duo interse disput
ibienim poeta comedi & tragoedi adcertamen
conscendebant. his quecanentibus aliigentuse debari
Traqoedi sunt quiantiquagesta cetque faci nora
sceleratorum. regum luctuoso carmine spectan¬
te populo concinebant: U. Decocno dic
Iocedisutł quipriueotorum hocitum. a
dictis aut gertu cante beent. atques tupra uirginum
& ccmores meretricium Iinsuis fabulis expremebant
bcent. & dicti temelici. quodolim inorcistra stantes
Yindumento gestus Inpudicarum. feminarum. expri¬
mebant hiautem saltando &iam storices & resges¬
tas demonstrab ant Dicti au temistriones: siue quod str
Idgenussit. adductum siue quod per plexces hist oriccs fa¬

Expanded text:
Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speDicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in spedomus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitudine domiciliorum, scenophegia appellabatur. Orcistra autem pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poete comedi et tragedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebantTragedi sunt, qui antiqua gesta, atque facinora sceleratorum regum, luctuoso carmine, spectante pComoedi sunt qui privatorum hominum acta dictis aut gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant.bant. Et dicti thymelici quod olim in orchestra stantes muliebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fa
Abbreviated transcription (Latin):
eatrumest quos cenamcladitur: Semi cireuli figercem
hcebens in quostantes omnes inspiciun cuius forieo primun
rotun daerat. sicut & antofiteati. postea exmedio anfec¬
teatro tea trumfac tumost. Teatrum autem cebexpec¬
taculo nominatum. a Πotecte opiac. quod meo populos
stando superat que expectans. Ludos contemplareur idẽ
uero teatrum. Idem & prostipulum eoquos postludos exac¬
tosmere tnces sibi prostrarentur: Idem & lupancer uocatum
cebeisdem merdencibus. quec propteruulgati corporis leui¬
tatem lupcce nuncupebantur: Necm lupece mere tnees suiT
ara pacitate uocate quod adserapiant miseros &ad prece¬
endecNt. lupcenccriaenim a poganis constituta sunti utpu¬
dor mulierum infelicium ibi puplicar&r: & ludibiio ha¬
berentur. tam hii.quifacererł. queem que paterentur
II. DESCUNA Ecenaaurem eRΑT hocus
IN fra te atrũ inmodum qomus. instrusta cumpul¬
prto qui pulpitos orostra uocabatur. ubi cantabatł.¬
comiei tragici atquosal tabant striones Onumi de

Expanded text:
eatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri; postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem ab spectaculo nominatum, ἀπὸ τῆς θεωρίας, quod in eo populus stans desuper atque spectans ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostrarentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis levitatem lupae nuncupabantur: nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. § 43 De scena. Scena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabancomici, tragici, atque saltabant histriones et mimi.
Abbreviated transcription (Latin):
Osten dit quecdecũq flatuã. hastẽc aure a heberlõ Itẽ ꝑaccuscciuũ casũ. uidi
secautorẽ retiarũ occidisse : Incestũe quisquẽ occtoerit utrũ r&iarius secutorẽ
occiott. Autr&iariũ secutor incestũ ẽ Itẽ ꝑ cõmuneũbũ sidicas ueocet᷑ icero
pluri maes pecies quasuitcere debemꝰ Cirgo istes duode cĩ uitia quae tantũ
uitandcs : Barberismͦ. Solo ecisius Acrrologia . Cacenphaton. pleonas mos
Pisologia. macrologia. Tauto logia ec dipsis. tapinosis. Eoc cosinh&or
amphibolia : Istocs̃ duodecĩ & postqucc̃ docuit uitia quaeuitandcsuN
Irecipit iã trecnsire. in or ncctũ. &ipsũ orneetũ triplicit̃ diueoit: In m& a plas nos
I iropos ainsemnteti In omnib qui dõ as tib hcholis ist ces tres oiuisiones ilus

Expanded text:
 qualemcumque statuam hastam auream habentem. item per accusatiuum casum, uidi secutorem retiarium occidisse, incertum est quis quem occiderit, utrum retiarius secutorem occiderit, aut retiarium secutor, incertum est. item per commune uerbum: si dicas: uadatur Cicero, r. deinde sunt etiam plurimae species, quas uitare debemus. ergo ista sunt duodecim uitia, quae tantum hoc modo: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacemphaton, pleonasmos, perissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton, aincipit iam transire in ornatum, et ipsum ornatum tripliciter diuidit, in metaplasmos, in tropos et in schemata. in omnibus quid
Abbreviated transcription (Latin):
Vid& quccfifinisse cõmac: Nubiltimor populi. uid& qucsi cõposiuisseic̃ Ergo
quaerit utrũ ꝑsingulao debeam anin extremo : Eplerq dicund in fine capitis
ploriq ꝓ singule: meliustaem̃ ẽ ut imnominib seruem̃: Quccrectione : q̃m̃ mitroq habebin
paerere quidt in fine egect in superiob: Quiautẽ dicit inomnib: &in fine: & hoc¬

Expanded text:
uidetur quasi finisse comma; «nihil timor populi», uidetur quasi conposuisse iam. ergo uidetur quasi finisse comma; «nihil timor populi», uidetur quasi conposuisse iam. ergo quaeritur, utrum per singula debeamus, an in extremo. et plerique dicunt in fine capitis, plerique per singula. melius tamen est ut nos in omnibus seruemus. qua ratione? quoniam in utroque habebimus parere
Abbreviated transcription (Latin):
locus quce diuuoluerit orator p̃mitere pastes pot̃ fieri ut cedmiticct istecleꝵ
dũmodo omins illes prȩmissio fine cleudat: dest extremo ccliquo fine colligat :
toauillum quo ddesi debret: quos pecstes distũc superius colligaet᷑ a fine çolligactor:
rgoquaeritur quo inloco cõponere debeccm̃ utrũ hoc loco nibil rece nosturnũ
prȩsidum palati ut cõponc̃ rihi lurbis uigiliae ut componẽ & ho eruhil conor
populi & iterũ hodoco ilil concursus bonorũ omnũ : aninistolo cotcentũ
mode Nihił orum ora uultusq mouerunt : id est aninisto extremo quasi
commactae : ani ꝑomnic debem xpleriq dexer̃ in extremo: pleriq
ꝑominoc istcelocoe ut ubi ut ubi finit᷑ sensusillic & iam clceusulcc̃ponces lid ñ sit
complatus sensus s ꝑcestes sumit dedec mectionẽ : Ncc quiđe nihil nete
nosturnum praedium pcclecti uideꝰ quacsi composuis seic̃: nilulurbis uigiliae

Expanded text:
locus?». quam diu uoluerit orator praemittere partes, potest fieri ut admittatur ista lex, dummodo omnis illa praemissio fine claudatur, id est extremo aliquo fine colligatur totum illud quod dissidebat; quod per partes dictum est superius, colligatur a fine et colligetur. ergo quaeritur, quo in loco conponere debeamus, utrum, hoc loco, «nihilne te nocturnum praesidium Palati», ut conponam «nihil urbis uigiliae», ut conponam et hoc, «nihil timor populi», et iterum hoc loco; «nihil concursus bonorum omnium»; an in isto loco tantum modo, «nihil horum ora uultusque mouerunt», id est an in isto extremo quasi commate, an per omnia debeamus. et plerique dixerunt in extremo, plerique per omnia ista loca, ut, ubiubi finitur sensus, illic etiam clausulam ponas, licet non sit conpletus sensus, sed per partes sumat declamationem. nam qui dicit «nihilne te nocturnum praesidium Palati», uidetur quasi conposuisse iam; «nihil urbis uigiliae»,
Abbreviated transcription (Latin):
Pasticipium distũ ẽ parsorationis cebeoqđ pastem capiat
Nominis pasteq uerbi : ucsiquilegens scribens currens:
istccpasticipias̃: Ncc̃ haebent haec quaedixi legens hecb&
casus & generc & tẽpora & signi ficationes : Quod casus & genera
hceb& Nominiss : Nã & casus Nominiaccidit : & genꝰ nommiaccidit
qd tẽpora & significationes hcbe haec duo uerbi s : Ncc̃ temp ũbo
accidit : significatio uerbo accidit : Ergo pasticipium hab& a nomine pastes
Hab& a uerbo pastes : Ideo đrpasticipiũ qua si pasticapiũ : Ante quã

Expanded text:
participium dictum est pars orationis ab eo, quod partem capiat participium dictum est pars orationis ab eo, quod partem capiat nominis, partem uerbi, ut siqui dicat legens scribens currens; ista participia sunt. nam habent haec quae dixi: legens habet et casus et genera et tempora et significationes. quod casus et genera habet, nominis sunt: nam et casus nomini accidit, et genus nomini accidit. quod tempora et significationes habet, haec duo uerbi sunt: nam tempus uerbo accidit, significatio uerbo accidit. ergo participium habet a nomine partes, habet a uerbo partes. ideo dicitur participium, quasi particapium. ant
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Nemo autẽ hocdł : s deinde uerit. ex indeuenit. sullo modo diceres
ddo uiderenꝰ accentus ut sepecratim diceres de inde : Nautẽ sic potesdicere
sunc̃ partẽ facis. Vnde coppaer& qm̃ uꝵ accentusẽ : Er goebhane causcc̃
qm̃ sibuno accentu coniungit᷑ Cuid& unc parseẽ orationis : Plane deillccr̃e
a mane audio plerosq sic loq: uingunt p̃positionẽ ad uerbio emođt amanȩ :¬
Si autẽ dicere uolueris amane mutccrehebes casũ & dicere hcbes inconi :
Legim enũ apud plecutũ a maniusq aedũesperũ & quaratione mutecuit¬
casũ N oliputare ꝑimperiticõ : Quini immo hoc prudent̃fec̃ & dote
& siceriticone ine. exiens qͥm̃ nicutraleẽ hoc mane. quẽ cod modũ docile :
hicdocilis hui : docilis. huic docili hunc docilem odocilis ab hoc docile. hic
dicere itec dices : s tccm̃ Ñ debes qm̃tua alice locutio est :
INCIPIT DE PARTICIPIO
leraq đt quae & in superiore aste memorauit. plera qad dit

Expanded text:
uenit nemo autem hoc dicit, sed deinde uenit, exinde uenit, si illo modo diceres, duo uiderentur accentus, ut separatim diceres dé índe. non autem sic potes dicere, sed unam partem facis, unde apparet quoniam unus accentus est. ergo ob hanc causam, quoniam sub uno accentu coniungitur, uidetur una pars esse orationis. plane de illa re, a mane, audio plerosque sic loqui: iungunt praepositionem aduerbio; nemo dicit a mane. si autem dicere uolueris a mane, mutare habes casum, et dicere habes mani. legimus enim apud Plautum a mani usque ad uesperum Plautcasum? noli putare per inperitiam; quin immo hoc prudenter fecit et docte. et sic erit mane in e exiens, quoniam neutrale est, hoc mane, quem ad modum docile. hic docilis huius docilis huic docili hunc docilem o docilis ab hoc docili; hdicere ita, dices; sed tamen non debes, quoniam tua alia locutio est. de participio de participio pleraque dicit quae et in superiore arte memorauit, pleraque addit.
Abbreviated transcription (Latin):
Suntaliquet parti cipia quae tẽ drus pas tcipia i quamdiu nonrecipitr ⁊ com.¬
temp: c̃ Ergo acceptus & incensus nominc sunt: acceptior & incensior
ređt aduerbia desefacerepar ticipia. ut ẽ scribenter legenter xiẽ ueri:
sotunchoc nobis poss prestare aduerbicc. quotiens ducunt originẽ a par mu¬
pio. quae participicc originẽ ducunt a nomine: Vt si quidicat indulgent᷑:
ꝓuando dico indulgenter. Non uideor originẽ ditxisse hui ad uerbii abti
qđ est indulgens dẽ a participio. soa nomine. Nc̃c recipit conparationẽ:
indulgentior : &ut scias uerũ eẽ quaere pasticipium: idẽ. rẽ n recipienit̃
conparationẽ : Aut de inde facere ceduerbiũ : Ciride appar& qm̃ tẽducimꝰ

Expanded text:
sunt aliqua participia, quae tam diu sunt participia; quam diu non recipiunt conpsunt aliqua participia, quae tam diu sunt participia; quam diu non recipiunt conpus praeteritum tempus est. ergo acceptus et incensus nomina sunt. acceptior et incensior,  credere: dicit aduerbia de se facere participia {ut est scribenter legenter}. non est uerum, sed tunc hoc nobis possunt praestare aduerbia, quotiens ducunt originem a participiis, quae participia originem ducunt a nomine. ut siqui dicat indulgenter: quando dico indulgenter, non uideor originem duxisse huius aduerbii ab eo quod est indulgens, id est a participio, sed a nomine. nam recipit conparationem, indulgentior. et ut scias uerum esse, quaere participium, id est rem non recipientem conparationem, aude inde facere aduerbium. unde apparet qu