comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia repperient᷑. cum q̃ ret᷑ quid deceat. et qͥd
aptũ sit ꝑsonis cemꝑib etatib. Nichil ẽ aũt
qd̾ cam deceat quam inomĩ re gerenda. consilioq
capiendo seruare constantiã. S qm̃ decor illd
in om̃ib factis dictis. in corꝑis deniq motu et statu
ceriut᷑. idq positum ẽ. intrib reb. formositate. m¬
dine. Qnatu. ad actionem apto. difficilib ad elo qu̾e¬
dũ. s satis erit intelligi. In his aut̃ tͥb continet᷑ eura
etiam illa ut ꝓbemͣ hiis qͥb ẽ apd̃ qͦsq uiuamus. his
qͦ de reb pauca dicant᷑. Principio corꝑis nr̃i mag¬
nam ĩpsa nat᷑a uideat᷑ habuisse rationẽ. q̃ formã
nr̃am reliquãq figuram. inqͣ eẽt species honesta
eam posuit inꝓnitu. Que parces aut̃ corꝑis ad na¬
cure necessitatẽ date. aspectum eẽnt deformem
habiture atq formã. eas contexit atq abdidit.

Expanded text:
cia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid cia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibus. Nihil est autem, quod tam deceat, quam in omni re gerenda consilioque capiendo servare constantiam. Sed quoniam decorum in omnibus factis, dictis, in corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Principio corporis nostri magnam natura ipsa videtur habuisse rationem, quae formam nostram reliquamque figuram, in qua esset species honesta, eam posuit in promptu, quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil aut̃ magis cauendũ ẽ senectuti. quani ne lango¬
ri se desidieq dedat. Luxuria uͦ cum omi etati
turpis. cum senecturi fedissima ẽ. Sin aut̃ etiam
libidinũ intemꝑantia accessit. duplex malũ ẽ.
qͦo et ipsa senectus dedecus concipit. et facit ad
ne illud quidem alienũ ẽ de magistratuum. de ma¬
gistratoꝵ de ciuiũ de ꝑegͥnoꝵ officiis dicere. est
gͥ ꝓpͥum munꝰ magistratus incellig̾e se gerere ꝑ¬
sonam ciuitatis. deb̾eq eiꝰ dignitatẽ & decus susti¬
nere. seruare leges. iura descb̾e. ea fid̾i suȩ cõmis¬
sa meminisse. Priuatum aut̃ oporcet eqͦ et pa¬
ri c̃ciuib iure uiuere. neq sũmissum et abiee¬
cũ et abiectum neq se hec ferentẽ. Tum in reꝑ.
ea uelle que tranqͥlla et honesta sint. Talem enĩ
solemus et sentire bonũ ciuem et dic̾e. Peregͥ¬
ni aut̃ atq incole officium ẽ. nichil p̃ter suu̾m
negocium agere. Nichil de alio anquirere mi¬
. inmeq eẽ in aliena rep.curiosum. ita fere offi¬

Expanded text:
Nihil autem magis cavendum est senectuti, quam ne languori se desidiaeque dedat; luxuria vero cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est; sin autem etiam libidinum intemperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulne illud quidem alienum est, de magistratuum, de privatorum, de civium, de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intellegere se gerere personam civitatis debereque eius dignitatem nere, servare leges, iura describere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vivere, neque submissum, et abieum et abiectum neque se efferentem, tum in re publica ea velle, quae tranquilla et honesta sint; talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere. Peregrini autem atque incolae officium est nihil praeter suum negotium agere, niihil de alio anquirere minimeque esse in aliena re publica curiosum. Ita fere offi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime aut̃ hec etas alibidinib arcenda ẽ. exer¬
cendaq in labore pacientiaq et animi et corꝑis.
ut eorum et inbellis et in ciuilib officiis uigeit
industria. Atq etiam ẽ relaxare animos et dare
se iocunditati uolent. caueant intemꝑantiam.
meminerint uerec̃diȩ. qͦd erit faciluis si in eiꝰmo¬
di qͥdem reb maiores natu nolint it̾ eẽ. Senib
aut̃ labores corporis minuendi. exercitationes
anuni eciam augende uident᷑. Danda uͦ oꝑa
ut et amicos & iuuentutẽ. et maxime remp.
consilio et prudentia quam plurimaĩ ad iuuent

Expanded text:
Maxime autem haec aetas a libidinibus arcenda est exerMaxime autem haec aetas a libidinibus arcenda est exercendaque in labore patientiaque et animi et corporis, ut eorum et in bellicis et in civilibus officiis vigeat industria. Atque etiam cum relaxare animos et dare se iucunditati volent, caveant intemperantiam, meminerint verecundiae, quod erit facilius, si ne in eius modi quidem rebus maiores natu nolent interesse. Senibus autem labores corporis minuendi, exercitationes animi etiam augendae videntur; danda vero opera, ut et amicos et iuventutem et maxime rem publicam consilio et prudentia quam plurimum adiuvent
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ ualitudiis ñ cam potuit pat̾s simi¬
lis eẽ . ꝗͣ ille fuerat sin. Sigͥ ñ pot̾it siue causas
aefensitare. siue ppłm contionib cenere sue bel¬
la gerere. illa tamĩ p̃stare debebit q̃ erunt in
ipsius potestate. iusticiam. fiden. lib̾alitatẽ. mo¬
destiam. temꝑantiam. qͦ minus ab eo id qͦd desit
reqͥratur. Optima aut̃ hereditas apatͥb tͣdit᷑ ii¬
b̾is. om̃iq pat̾monio p̃stantior. gła uͥtutis rerũq
gestarum cui de decori eẽ. nefas et uiciũ iudican¬
dũ ẽ. Et qm̃ officia ñ eadem disparib etatib tri¬
buunt᷑. aliaquȩ sunt iuuenũ. alia senioꝵ. aliqͥd
etiam de hac distinctinctione dicendũ est. Est
gͥ ad olescentis. maiores natu uereri. exq hiis
dilig̾e opcimos et ꝓbatissimos quoꝵ consilio atq
aucldritate nicat᷑. In euntis enim etatis inscitia.¬
senum consticuenda et regenda prudentia ẽ.

Expanded text:
infirmitatem valetudinis non tam potuit patris simiinfirmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a patribus traditur liberis omnique patrimonio praestantior gloria virtutis rerumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudicandum est. Et quoniam officia non eadem disparibus aetatibus tribuuntur aliaque sunt iuvenum, alia seniorum, aliquid etiam de hac distinctione dicendum est. Est igitur adulescentis maiores natu vereri exque iis deligere optimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate nitatsenum constituenda et regenda prudentia est.
Abbreviated transcription (Latin):
re uideat᷑. Qͥ gͥ ad nate̾ suȩ ñ uiciose genꝰ consiliũ
iuiuendi om̃e conculerit. his constantiã ceneat.
Id enĩ maxime decet nͥ forte se intellexerit errasse
in deligendo gen̾e uite. Qͦd si acciderit. potest
aut̃ accidere facienda moꝵ institutoꝵq mutatio
ẽ. Cam mutationẽ si tẽꝑa adiuuabunt faciliꝰ cõmo¬
diusq faciemus. Sniminus sensimerit pede¬
temptimq faciendũ. ut amicitias que minꝰ delec¬
cent. et minus ꝓbent᷑. magis decere censent sapi¬
entes sensim diluere. quã repente p̃cidere. Cõ¬
mutato aut̃ genere uite om̃i ratione curandũ ẽ
ut id bono consilio fecisse uioeam᷑. S qm̃ paulo
ante dictũ est imitandos ẽẽ maiores. pͥmũ illud
exceptũ sit ne uitia sint imitanda. Ne iñ sinatu¬
ra nonferret ut q̃dã imitari possint. ut suꝑioris
filius africani q̃ hunc paulo natũ ad optauit. ꝓpt̃

Expanded text:
re videatur, qui igitur ad naturae suae non vitiosae genus, consilium re videatur, qui igitur ad naturae suae non vitiosae genus, consilium vivendi omne contulerit, is constantiam teneat id enim maxime decet, nisi forte se intellexerit errasse in deligendo genere vitae. Quod si acciderit potest autem accidere, facienda morum institutorumque mutatio est. Eam mutationem si tempora adiuvabunt, facilius commodiusque faciemus; sin minus, sensim erit pedetemptimque facienda, ut amicitias, quae minus delectent et minus probentur, magis decere censent sapientes sensim diluere quam repente praecidere. Commutato autem genere vitae omni ratione curandum est, ut id bono consilio fecisse videamur. Sed quoniam paulo ante dictum est imitandos esse maiores, primum illud exceptum sit, ne vitia sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adoptavit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
iudent᷑. ea maxime ex optant. Non nulli cam̃ siue
felicitate qͣdam. siue bonitate nat᷑ȩ. siue parenti¬
um disciplina. rectam uite secuti sunt uiam. Illd̃
aut̃ maxime rarum genus ẽ. eoꝵ qͥ aut excellen¬
te ingenii inagnitudine aut p̃clara eruditione
atq doct᷑na. aut utͣq re ornata. spatium etiam
de lib̾andi habuerunt quẽ potissimũ uite cͣsum
seqͥ uellent. Inqͣ de lib̾atione ad suã cuiꝰq nat᷑am con¬
siliũ ẽ. om̃e reuocandũ. Nam c̃ uiom̃ib q̃ agunt᷑
ex eo qͦmͦ qͥsq natꝰ ẽ. ut supͣ dictũ ẽ. qͥd deceat exqͥri¬
mus. cũ in tota uita constituenda multo ẽ rei eura¬
maior adhibenda. ut constare inꝑpetuitate uite
possimus nob̾met ipsis. nec in ullo officio el audica¬
est indeligendo gen̾e uite. s nat᷑e magis. Multo
enĩ et firmior ẽ et constantior ut forcuna ñ numꝗͣ¬
tamꝗͣ ipsa morcalis cum immortali nat᷑a pugna¬

Expanded text:
videntur, ea maxime exoptant; non nulli tamen sive videntur, ea maxime exoptant; non nulli tamen sive felicitate quadam sive bonitate naturae sine parentium disciplina rectam vitae secuti sunt viam. Illud autem maxime rarum genus est eorum, qui aut excellenti ingenii magnitudine aut praeclara eruditione atque doctrina aut utraque re ornati spatium etiam deliberandi habuerunt, quem potissimum vitae cursum sequi vellent; in qua deliberatione ad suam cuiusque naturam consilium est o quisque natus est, ut supra dictum est quid deceat, exquirimus: tum in tota vita constituenda, multo est eius rei curamaior adhibenda, ut constare in vitae perpetuitate possimus nobis metipsis, nec in ullo officio claudicatio habenda est, in deligendo genere vitae: sed naturae magis, multo enim et firmior est, et constantior: ut fortuna nonnumquamiipsa mortalis, cum immortali natura pugna
Abbreviated transcription (Latin):
eunte enĩ adolescentia c̃ẽ maxima in becillitas con¬
silii. cum id sibi qͥsq genꝰ etatis degende constituit
qͦo maxime ad amauit. Itaq ante implicat᷑ aliqͦ
cerco geñe ẽsuq uiuendi qũa potuit qͦd optimũ
ẽẽ iudicare. Namq hereulem ꝓdigum dic̃ ut ẽ
apud xenofontem eũ pͥmũ pubesceret. qoͦ tẽpus a
nat᷑a ad deligendũ quam qͥsq uiam uiuendi sit in¬
gressurꝰ datum ẽ. exisse insolitadinẽ atq ibi seoentẽ
diu secum mulcũq dubitasse cum duas cerñet uis
unam uoluptatis. alt̾am uircutis. utram meliꝰ in
gredi eẽt. Hoc erculi iouissatu edito. potuit for¬
tasse conting̾e. Nob̾ ñ idem qͥ imitam᷑ quos cuiq
iusum ẽ atq ad eoꝵ studia institucaq ĩpellimu
Pierũq aut̃ parentiũ p̃ceptis imbuti ad eoꝵ con¬
suecudinẽ moremq deducim᷑. Alii mulcitudiniᷤ
iudicio ferunt᷑ q̃q maiori parti pulcherrima

Expanded text:
eunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas coneunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas consilii, tur id sibi quisque genus aetatis degendae constituit, quod maxime adamavit; itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque vivendi, quam potuit, quod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xenophontem, cum primum pubesceret, quod tempus a natura ad deligendum, quam quisque viam vivendi sit ingressurus, datum est, exisse in solitudinem atque ibi sedentem diu secum multumque dubitasse, cum duas cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse contingere, nobis non item, qui imitamur, quos cuique visum est, atque ad eorum studia institutaque impellimur; plerumque autem parentium praeceptis imbuti ad eorum consuetudinem moremque deducimur; alii multitudinis iudicio feruntur, quaeque maiori parti pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
alius mauult excellere. Quoꝵ uͦ patres aut maiorẽ
aliqua gła p̃stiterunt. Hii student plerumq eodẽ
ingenere laudis excelłe. ut.q. mucus .ẜ .f. in iure
ciuili pauli filius affricanus inre militari. Edam
aut̃ ad eas laudes qͣs a patͥb acceꝑunt. addunt aliꝗͣ
suam. ut hic idem affricanus eloquentia cumula¬
uit bellicam głam. Qͦd idem fec̃ cimotheus cononiᷤᷤ
.f. qui cũ belli laude ñ inferior fuisset quã pat̾. ad
eam laudem doc tͥue et ingenis głam ad iecit.
fit aut̃ int̾adum ut ñ nulli omissa imitatione maior
suum qͦsdam institutũ conseꝗt᷑. maximeq in eo¬
plerũq el aborant. hi qͥmagna sibi ꝓponunt. obs¬
curis orti malorib. Hec gͥ om̃ia c̃ qͣrimus qͥd deceat
cõplecti animo et cogitatione debenius. In pͥmis
aut̾ consticuendũ ẽ quosnos et quales ẽẽ uelimꝰ. et
in qͦ gen̾e uite. q̃ delib̾atio ẽ om̃iũ difficillima. In¬

Expanded text:
alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores aliqua gloria praestiterunt, ii student plerumque eodem in genere laudis excellere, ut Q. Mucius P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, quas a patribus acceperunt, addunt aliquam suam, ut hic idem Africanus eloquentia cumulavit bellicam gloriam; quod idem fecit Timotheus Cononis filius, qui cum belli laude non inferior fuisset quam pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit autem interdum, ut non nulli omissa imitatione maiorum suum quoddam institutum consequantur, maximeque in eplerumque elaborant ii, qui magna sibi proponunt obscuris orti maioribus. Haec igitur omnia, cum quaerimus, quid deceat, complecti animo et cogitatione debemus; in primis autem constituendum est, quos nos et quales esse velimus et in quo genere vitae, quae deliberatio est omnium difficillima. In
Abbreviated transcription (Latin):
trio hoc uidebit inscena ñ uidebit sapiens uir in ui¬
ta. Ad quas gͥ res aptissimi erimus. in hris potissi¬
mũ elaborabimus. Sinaliquando necessitas nos ad
ea decruserit. que nr̃i uigenii ñerunt. Om̃is ad¬
hibenda erit cura meditatio diligentia. ut ea si
ñ decore. atquã minime indecore fac̾e̾ possimus
Nec cam ẽ enitendũ ut bona que nobis data ñ
sint seqͣm̃. quam ut uitia fugiamꝰ Ic diłab hus
ꝑsonis quas supͣ dyci tercia adiungit᷑. ꝗͣcasus aliqui
aut tempꝰ imponit. Quarta etiam quan nob̾met ip¬
si iudicio nr̃o accõmodamus. nam regna imꝑra. no¬
bilitatẽ honores diuitias opes. eaq quȩ sunt his con¬
traria in casu sit temꝑib gub̾nant᷑. Ipsi aut̃ ge¬
rere quã ꝑsonã uelimꝰ. anr̃a uoluntate ꝓficsseitur.
Itaq se alii adphilosophiam. alis ad ius ciuile. ali
adeloquentiam applicant. Ipsarũq uircutũ in alia

Expanded text:
trio hoc videbit in scaena, non videbit sapiens vir in vitrio hoc videbit in scaena, non videbit sapiens vir in vita? Ad quas igitur res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus; sin aliquando necessitas nos ad ea detruserit, quae nostri ingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea si non decore, at quam minime indecore facere possimus; nec tam est enitendum, ut bona, quae nobis data non sint, sequamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duabus iis personis, quas supra dixi, tertia adiungitur, quam casus aliqui aut tempus imponit; quarta etiam, quam nobismet ipsi iudicio nostro accommodamus. Nam regna, imperia, nobilitas, honores, divitiae, opes eaque, quae sunt his contraria, in casu sita temporibus gubernantur; ipsi autem gerere quam personam velimus, a nostra voluntate proficiscitur. Itaque se alii ad philosophiam, alii ad ius civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia
Abbreviated transcription (Latin):
ea qͦd lenior eor uita et mores fuerant faciliores.
Catonicũ in credibilem tͥbuisset nat᷑a gͣuitatẽ. eãq
ipse ꝑpecua constantia roborauiss semꝑq inpposito
susceptoq consilio ꝑmansiss. moriendũ potiꝰ ꝗͣ tyranni
uulcꝰ aspiciendꝰ fuit. Quam multa passus ẽ ulixes. in
illo errore diut᷑no. ẽ et mulierib. si circe. et calyp¬
so mulieres appellande sunt inseruiret. et in om̃i ser
melias seruoꝵ ancillarũq ꝑculit. ut ad id aliquan¬
uo quod ecupiebat ueniret. Ataiax qͦ animo tcit᷑
miles oppetere morcẽ. qũa illa ꝑpeti maluss. que
contẽplantes ex pendere oportebit. qͥd qͥsq habeat
sui eaq moderari nec uelle exꝑiri qͣse aliena dece
optumas s sibi accõmodatissimas fabulas elig̃t.
qui uoce freti st̃ epygonos medũq qͥgestũ mela¬
nippã el ytemestram. Semꝑrupilius quẽ ego me¬
mini antiopam ñ sepe ae sopus aiacem. Ergo his¬

Expanded text:
rea quod lenior eorum vita et mores fuerant faciliores, rea quod lenior eorum vita et mores fuerant faciliores, Catoni cum incredibilem tribuisset natura gravitatem eamque ipse perpetua constantia roboravisset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam multa passus est Ulixes in illo errore diuturno, cum et mulieribus, si Circe et Calypso mulieres appellandae sunt, inserviret et in omni sermmelias servorun ancillarumque pertulit, ut ad id aliquando, quod cupiebat, veniret. At Aiax, quo animo traditur, milies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere oportebit, quid quisque habeat sui, eaque moderari nee velle experiri, quam se aliena deceaoptimas, sed sibi accommodatissimas fabulas eligunt; qui voce freti sunt, Epigonos Medumque, qui gestu, Melanippam, Clytemnestram, semper Rupilius, quem ego memini, Antiopam, non saepe Aesopus Aiacem. Ergo his
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uiciosa s ꝓpͥa. qͦ facilius decoꝵ illuo qͦd q̃rimꝰ reti¬
neat᷑. Sic enĩ faciendũ ut contͣ uniũsam nat᷑am. ni¬
chil contendamꝰ. ea tam̃ conseruata ꝓpͥam nr̃am se¬
quan. ut etiam sisint alia gͣuiora atq meliora. tam̃
magis enĩgit qͣle sit decoꝵ illud. Id̾o qͥa nichil decet
inuita minerua ut aiunt. idẽ adu̾sante et repug¬
hante nat᷑a. Omĩno si qͥcquã ẽ decoꝵ. nichil ẽ ꝓfec¬
to magis quã eqͣbilitas uiũse uite. Tum singula¬
rum actionũ ꝗͣ conseruare ñ possis. si alioꝵ natam
imitans omitas cuã. Ut enĩ sermone eo debemus
uti qͥ nocꝰ ẽ nob̾ ne ut qͥdam gͦea ũba inculcantes iure
optimo rideam᷑. Sic in actiones omnẽquitã nullam
discrepantiam conferre debemus. Atq hȩc differen¬
cia naturarũ tantam habet iuim. ut ñ nunꝗͣ mortem
M. cato fuit alia cet̾i qͥse in africa cesari tͣdiderunt.
atqͥ cet̾is forsitan uitio datũ eẽt si se int̾emissent. ꝓpt̃¬

Expanded text:
n propria, quo facilius decorum illud, quod quaerimus, retineatur. Sic enim est faciendum, ut contra universam naturam nihil contendamus, ea tamen conservata propriam nostram sequamur, ut, etiamsi sint alia graviora atque meliora, tamen magis emergit, quale sit decorum illud, ideo quia nihil decet invita Minerva, ut aiunt, id est adversante et repugnante natura. Omnino si quicquam est decorum, nihil est profecto magis quam aequabilitas cum universae vitae, tum singularum actionum, quam conservare non possis, si aliorum naturam imitans omittas tuam. Ut enim sermone eo debemus uti, qui innatus est nobis, ne, ut quidam, Graeca verba inculcantes iure optimo rideamur, sic in actiones omnemque vitam nullam discrepantiam conferre debemus. Atque haec differentia naturarum tantam habet vim, ut non numquam mortem M. Cato fuit, alia ceteri, qui se in Africa Caesari tradiderunt? Atqui ceteris forsitan vitio datum esset, si se interemissent, propte
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bent. de iñ augeat᷑ ratione. diligentia. parsimo
beneficientie pareat. Hec p̃scͥpta seruantẽ. licet
magnifice gͣuit̃ animoseq uiurre. atq eciã sim¬
ꝓlicit᷑. fidelit̾. uere hominũ amice¶Seqͥt᷑ ut de una
reliqua parte honestatis dicendũ sit. In qͣ uerec̃dia
et quasi qͥdam oinatus uite. cẽꝑantia et modestia
om̃isq sedatio ꝑ tͣuationũ animi et rerũ modꝰ cerni¬
E. hoc loco continet᷑ id qͦd dici latine decor pot̃. Gre¬
ce enĩ p̃pon dieit᷑ decoꝵ. huiꝰ uis ea ẽ. ut abhonesto
ñ queat seꝑari. Nam et qͦd decet honestũ ẽ. et qͦd
honestũ ẽ decet. Qualis aut̃ differentia sit honest
et decori. faciliꝰ intelligi ꝗͣ explanari pot̃. Eeqͥd
ẽ enĩ qͦd deceat. id cum apparet cũ antegͣressa est
honestas. Itaq ñ solũ in hac parte honestatis. dequa

Expanded text:
 deinde augeatur ratione, diligentia, parsimonbeneficentiae pareat. Haec praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter, ° vere hominum amice. Sequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
et cecu hominũ frequentiaq inr̾aum tãꝗͣ in por¬
tum se insolitudinẽ recipiebat. Nr̃m aut̃ otũ
negotii inoꝑia ñ reqͥescendi studio constiturum
est. Exciucto enĩ senatu deletisq uidiciis. qͥd
est qͦo dignũ nobis. aut in curia. aut inforo ag̃e

Expanded text:
et e coetu hominum frequentiaque interdum tamquam in poret e coetu hominum frequentiaque interdum tamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem otium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est. Exstincto enim senatu deletisque iudiciis quid est quod dignum nobis aut in curia aut in foro age
Abbreviated transcription (Latin):
canus appellatꝰ sit. dicere solitũ scͥpsit
cato. qͥ fuit eiꝰ fere equalis. Nunquam se
minus ocosum eẽ. quã cum ociosus.
Nec minus solum quã cũ solus eẽt.
Magnifica uͦ uox et magno uiro. ie sapiente digna.
que declarat illũ et in ocio de negotiis cogitare.
et in solitudine secũ loqui solitũ. Neq cessar et
umꝗͣ et interdũ colloqͥo alceriꝰ ñ egeret. Ita duȩ
res quę languorem afferunt ceteris illũ acuebant.
otium et solitudo. Uellem nob̾ hoc idem uere dice̾
liceret. S siminus uitatione cantã ingenii p̃s¬
tantiam consequi possumus. uoluntate cerce ꝓxi
me accedimus. Nam & arep. forensibq negociis.
armis ĩpiis uiq ꝓhibiti oqum ꝑseqͥm᷑. Et ob eam
causam urbe relicta rura ꝑagrantes. sepe solisumꝰ.
S nec hoc ociũ cũ afrieani ocio. nec hȩc solitudo
cũ illa cõparanda ẽ. Ille enĩ reqͥescens a reis. pul¬
cherrimis mun̾ib ocium sibi sumebat ali qñdo

Expanded text:
canus appellatus est, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium et solitudo. Vellem nobis hoc idem vere dicere liceret; sed si minus imitatione tantam ingenii praestantiam consme accedirnus; nam et a re publica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiti otium persequimur et ob eam causam urbe relicta rura peragrantes saepe soli sumus. Sed nec hoc otium cum Africani otio nec haec solitudo cum illa comparanda est. Ille enim requiescens a rei publicae pulcherrimis muneribus otium sibi sumebat aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ qͣm̃ ea discermi oparceret. De duob geñib pͥmis
tͥb libris explicauit. Deceio aut̃ gen̾e de inceps se scꝑ.¬
sit dicturum. nec exsoluit id qͦd ꝓiniserat. Qͦs eo magiꝰ
miror qͥa scͥpcũ a discipło eiꝰ possidonio ẽ. cͥginta annis

Expanded text:
deretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis deretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad m̃cat᷑am bonarũ artium sis ꝓfectꝰ in anenre¬
dire tͣpissimũ ẽ. dedecorantẽ & urbis auctoritatẽ &
magist᷑. Quare quantũ coniti animo potes. quantũ
labore contende si discendi labor ẽ potiꝰ quã uoluptaᷤᷤ.
Tancum fac ut efficias. neue cõmittas. ut ne cũ omia
suppeditata sint a nob̾. tu te tͥ defuisse uideare. Shȩc
actenus.¶ Multa enĩ sepe adce cohorcandi gr̃a scͥꝑsimꝰ.
Nunc ad reliqũã parcẽ ꝓposite diuisionis reũtam᷑.
Panecius gͥ qͥsine controu̾sia de officiis acceuratissime
disputauit. quẽq nos correctione qͣdam adhibita
potissimum secuti sumus. tͥb gen̾ib ꝓpositis in qͥb
delib̾are homines et consultare de officio solerent.
Uno. cũ dubitarent honestũ ne id eẽt. de qͦ agerec
an tͣpe. Altero utile ne eẽt. an iutile. Tercio si id qͥo
speciem haberet honesti. pugnaret ẽ eo qͦd utile ui¬

Expanded text:
quam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem requam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur, qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile vi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam omne studium euranq conũtim᷑. Itaq plu¬
rabreui temꝑe eũsa ꝗͣmultis aunis stante re.p. seri
sinius. S cum cota philosophia mi cicero frugife¬
ra et fructuosa. nec ulla pars eiꝰ inculca ae deser¬
casit. Tuni mullus feracior uiea locus ẽ nec uerio.
quam de officiis. aqͥb constant᷑ houesteq uiuen¬
di p̃eepta dicuntur. Quare quamꝗͣ aeratippo.
nr̃o pͥncipe huius menioriȩ philosophor. hȩe ce
assidue audire atq acciꝑe confido. tam̃ conduc̾e
arbicror. talib aures cuas uocib undiq circũ sonare.
Nec eas si fieri possit quic quã aliud audire. Quod eũ
om̃ib est faciendũ qui uicã honestam ingredi cogi-¬
tant. cuin haud scio. annemni pociꝰ quã cibi. Sustines
eñ ñ paruam expectationẽ imitande indust̾ę nr̃ȩ.
magnã honoꝵ. ñ nullam fortasse nominis. Suscepisti
onus p̃tẽa gͣue et atenarũ & crãppi. Ad quos cũ can¬

Expanded text:
operam omne studium curamque convertimus. Itaque pluoperam omne studium curamque convertimus. Itaque plura brevi tempore eversa quam multis annis stante re publica scripsimus. Sed cum tota philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uberior quam de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducuntur. Quare, quamquam a Cratippo nostro, principe huius memoriae philosophorum, haec te assidue audire atque accipere confido, tamen conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si fieri possit, quicquam aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tam
Abbreviated transcription (Latin):
possimus. Ici qui in maxina celeb̾tate atq ioculis ciui¬
um quondam uixerimus nẽ fugientes conspectũ see¬
lerator quib omĩa redundant. Ab oimus uos. quantũ
licet. et sepe soli sumus. S qͥa sic ab hominib dochs
accepimus. ñ solum ex mał eligere minima opoitere.
s etiam excerpere exipsis siquid ineẽt boni. ꝓpt̾ea &
ocio fruor. Non illo qͥdẽ qͦ debeat his qui quondã
pepisset ocium eiuitati. nec eam solitudinẽ languę¬
re patior. quam mͥ affert. necessitas ñ uoluntas.
quamquã africanus maiorem laudẽ meo nidicio
asseq̃bat᷑. Nulla enĩ eius ingenii monim̃ta manda¬
ca litteris. nullũ opus otii. nullũ solitudinis munꝰ
excat. ex quo in telligi debet. illum mentis agita¬
cione iniestigationeq earum rerũ quãs cogitan¬
Do ẽ ex se q̃bat᷑. nec ociosum. nec solun ũꝗͣ fuisse.
Nos aut̃ qͥ ñ cantũ roboris habemnꝰ ut cogitatione
cacita solitudine abstraham᷑. ad hanc seribendi

Expanded text:
possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea et otio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam mihi affert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus maiorem laudem meo iudicio assequebatur. Nulla enim eius ingenii monumenta mandata litteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum nec solum umquam fuisse; nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione tacita a solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi
Abbreviated transcription (Latin):
locñ miror a possioonio breuit eẽ cac̾tum inqͥbdam
cõm̃cariis. p̃sercim ẽ sebat nullũ eẽ locũ in tota philoso¬
phia. tam necessariũ. Almune uͦ assentior hiis qui ne¬
gaut eum locũ. a panecio p̃timssũ s consulto relictũ.
nec omnino sebendũ fuisse. qͥa nunꝗͣ poss utilitas eũ
honestate pugnare. Deqͦ alt̾m pot̾ hab̾e dubitationẽ
netii diuusione. anplane omittendum. Alcerum du¬
bitari ñ pot̃ qͥ n apanecio susceꝑtũ sit s relictum. Nã
qͥ ediuisione criꝑtita duas parces absoluerit. huic ne¬
cesse ẽ restare cerciam. Prec̾ea in extremo libro c̃cio
de hac parte pollicet᷑ se de inceps eẽ dicturum. Ac ce¬
dit eodẽ cestis locuples possidoniꝰ. qͥ etiam sebit in qͣ¬
dam epła.p. rucilium rufum dic̃e solere. qͥ paneqiũ
auchierat. ut nemo pictor eẽt inuentꝰ qͥichoata uen̾e

Expanded text:
cum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum in tota philosophia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, aeti tertium est, an plane omittendum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, qui in Coa Vene
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd obsit illi eui ꝓdesse uelle uideant᷑. ñ benefici neq
liberales s. ꝑ niciosi assentatores uidicandi sunt. Sc̃

Expanded text:
d obsit illi cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi et assentatores judicandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
conflata ꝑminutias erogationes dispensata egen¬
tib captiuoꝵ quoq p̃tiis ꝓfecerunt. Qͦd si de st̃
noua et que nequaquam intiata uideant᷑. In
pie posse conuerti. Iiluo sane diligent̃ cuendñ ẽ.
unt deposita iuduarum in temerata manent.¬
sine ulla seruent᷑ offensione. non solum uiduarũ

Expanded text:
conflata, per minutias erogationis dispensata egenconflata, per minutias erogationis dispensata egentibus, captivorum quoque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, in pie posse converti. CAP. ut deposita viduarum intemerata manentur offensione, non solum viduar
Abbreviated transcription (Latin):
uuacitate sacrã martirii accepit coronam. slunꝯ
dictum ẽ scõ laurentio non debusti erogare che¬
auros eccle: Uasa sacramentoꝵ uendere opus est
uit quis fide sincera et ꝑspicaci ꝓuidentia mimus
hoc imipleat. Sane si insua aliquis deriuate moli¬
menta. erimenẽ. Sin uͦ pauꝑib erogat. capi¬
uum redimit miscdĩa ẽ. Nemo enĩ potest did̾
cur pauꝑ uiuit. nemo pot̾ queri qͥa captiuire¬
dempti sunt. nemo pot̃ accusare qr cemplũ a
est edificatum. nemo pot̃ indignari. qr hiunia¬
nis fidelium reliquiis spacia laxita sunt. neno
potest dolere. qr in sepult̾is xp̃ianoꝵ reqͥes qo¬
functor est. In his cͥb generib uasa ȩccłe etiam
initiata confringere. conflare. uendere. licet.
Opus est ut de eccła mistici poculi forma ñ exratt.
ne ad usus ne farios sacri calicis ministeriũ cras¬
ferat᷑. Ido̾ intͣ eecłam pͥmũ quesita sunt uasa
que initiata ñeẽnt. de inde cõminuta. pꝰtremo

Expanded text:
acitate sacram martyrii accepit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vivit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra Ecclesiam primum quaesita sunt vasa quae initiata non essent: deinde comminuta, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
des relictũ qͦd erat popło rom̃ adiudicauit. deen¬
ꝑe hoe q̃dem ẽ ñ iidieare. Qͤcei in omi ẽ. refigien¬
da talis sollertias Sunt aut̃ quedam officia etiam
adũsus eosseruanda. aqͥb in iuriã acceꝑis. Est .n.
uleiscendi et pumendi modus. atq haud seio ansa¬
cissit eum qͥ lacessierit in uiriȩ suę penitere. ut
et ipse neqͥd cale pꝰhac. et cet̾i sint adimuriã tardi¬
ores. Atq inre. P. maxime conseruanda st̃ iura bel¬
li. Nam cñ sint duo gen̾a decercani uũ ꝑ dis¬
ceptationẽ. alcer̃ ꝑuim. Cũq illud ꝓpͥum sit ho¬
minis. hoc beluarũ. confugiendũ ẽ ad posteriꝰ si
uti ñ licet. suꝑiore. Quare suscipienda qͥdem bel¬
la sunt obeam causã. ut sine iniuria in pace uiua¬
cur. Parta aut̃ uictoria conseruandi hi quin erũ¬
deles inbello. ñ inimianes fuer. Ut maiores nr̃i tus¬
culanos. equos. nolscos. sabinos. hernicos. in ciuita¬
cẽ et iã acceꝑunt. At cartharguiẽ et numantiam.

Expanded text:
 relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Atque in re publica maxime conservanda sunt iura belli. Nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, hoc beluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, at Carthaginem et Numantiam
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ iam tritum sermone ꝓũbiũ. Qͦ ingen̾e
etiam inre.p. multa peccant᷑. ut ille qͥcũ criginta die¬
rum eẽnt c̃ hoste induciȩ facte. noctu populabatur
agros. qͦd aierum eẽnt pacte ñ noctiũ induciȩ. sle
nt̃ q̃dem ꝓbandꝰ si uerũ ẽ. & fabium labeonẽ seu qũe
alum niehil enĩ habeo p̃t̃ auogũ. arbitrũ nolanis
etiue apolitanis de finib a senatudatũ. cũ adlocũ
ueniss cũ utraꝙ seꝑatim locutũ. ne cupise qͥd age¬
rent ue apetent̾ atq ut regredi ꝗͣ ꝓgredi mallent.

Expanded text:
factum est iam tritum sermone proverbium. Quo in genere factum est iam tritum sermone proverbium. Quo in genere etiam in re publica multa peccantur, ut ille, qui, cum triginta dierum essent cum hoste indutiae factae, noctu populabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regre
Abbreviated transcription (Latin):
ei qͥ ꝓmiserit. Nã si ut infabil ẽ nepcunus qd̾ cheseo
ꝓmiserat ñ feciss. theseus hyppolito filio ñ eẽt orbatus.
Excrib enĩ optatis ut scͥbitar hoc erat c̾tiũ qd de yppoli¬
ti int̾itu iratus optauit. qͦ impecrato in maximos luc¬
tis incidit. Nec ꝓmissa gͥ seruanoa st̃. ea qͣsint huis qͥb
ꝓmiseris inutilia. Nec siplus tibi noceant ꝗͣ illi ꝓsint.
cui qͦd ꝓmiseris contͣofficium ẽ. Maiꝰ ante poni mino¬
ri. ut si constituer is ciupiamte ad uocatũ inrem p̃sen¬
tem eẽ uenturũ. atq interim gͣuit̃ egrotare filius
ceꝑit. ñ sit cont᷑ officiũ ñ facẽ qͦd dixeris. magisq u
Iam alis pinissis standũ ñ eẽ qͥs ñ uidet quȩ coactus.
qͥs metu qͣue deceptꝰ dolo ꝓmiserit. queqͥdem pleraq¬
iure p̃corio lib̾ant᷑. ñ nulla legib. Existunt etiam sepe¬
iniuriȩ calũpnia qͣdã et nimis callida s malitiosa nu¬
tis int̃p̃carione. Ex qͦ illud sũ mũ ius. sũma iniuiria

Expanded text:
miserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius anteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque iIam illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleriure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saeiniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
bent deserunt. Itaq eos ne ad rem .P. qͥdem accessuroᷤᷤ
putant nͥ coachos. equius aut̃ erat id uoluntate fieri.
Nam hoc ipsum ita iustũ ẽ qͦd recte fit. siẽ uoluntariũ.
St̃ etiam qͥ aut studio rei familiaris cuende. aut odio
qͦdã hominũ suũ senegociũ agere dicant. nec facere
euiquã uideant᷑ iniuriam. Qͥ alt̾o gen̾e inuisticiȩ uae¬
eant. inalcer̃ incurr̃. Deser̃ enĩ ute sociecatẽ. qͥa ni¬

Expanded text:
bent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros bent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deser
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq breius ẽ et adcẽpꝰ. an consulto et cogitata
fiat in uiria. Leiora enĩ st̃ ea que repentino aliqͦ
Ae de inferenda qͥdẽ in iuria satis dic tũ ẽ sfret̾mit¬
tende aut̃ qͥefensionis deserendiq officii. plures eẽ.
solent cause. Nã in imicitias. aut laborẽ. aut sumptꝰ
susciꝑe nolunt. aut etiam negligentia. pigritia. in¬
ercia. ant suis studiis qͥb dã occupatiõĩbue sie ĩpe¬
diunt᷑. ut eos qͦs cutari debeant desercos ee patiant᷑.
Itaq uidendũ ẽ ne ñ satis sit id qͦd apud platonẽ est
tñphilosophos dictũ. qͦd inueri in uestigatione uer¬
sent᷑. Qͥdq ea q̃pleriq uehem̃t expetant. deqͥb int̃
se digladiari soleant contẽpnant. et ꝓ nichilo pu¬
tent. ꝓpt̾ea iustos eẽ. Nam alter̃ iusticiȩ genꝰ assecim¬
cur in inferenda necui noceant inuiria. iualter̃
incidunt. Discenai enĩ studio ĩpediti. qͦs cueri de¬

Expanded text:
plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquoAc de inferenda quidem iniuria satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis deserendique officii plures solent esse causae; nam aut inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod in veri investigatione versentur quodque ea, quae plerique vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri de
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniȩ cupiditas spectat adopes. et ad gratificandifa¬
culcatẽ. Ut nuꝑ .M. crassus negabat ullã satis mag
effectum ẽ. ut infita pecunię cupiditas eẽt. Nec
uͦ rei familiaris amplificationẽ ininocens uituꝑ in¬
da ẽ. s fugienda nłiuria ẽ. Maxime aut̃ ad ducunt᷑
in ĩꝑioꝵ honoꝵ glę cupiditate inciderunt. Quod
enĩ ẽ apd̃ enuium nulla scã societas nec fides regni
est id latius patet. Nam qͥcqͥd eiꝰmodi ẽ. in qͦ ñ possunt
plures excellere. ineofit plerũq tanta contentio. ut
aifficillimũ sit seruare scãm sociecatẽ. Declarauit is
mͦ tem̾itas. s. cesaris. qui om̃a iura diuina et humaua
ꝑũtit. ꝓpt̃ eũ quẽ sibi ipse opinionis errore funxerit
pͥncipatũ. Est aut̃ in hoc gen̾e molestũ qͦd in maxi¬
mis aninuis splendidissimisq ingeniis plerũq exis¬
gis cauendũ ẽ neqͥd ineo gen̾e peceet᷑. S in omi in¬
iusticia ꝑ multũ int̾̃ẽ utrũ ꝑt̾batio ͤ aliqͣ animi que

Expanded text:
pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magneffectum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper iniuria est. Maxime autem adducuntur norum, gloriae cupiditatem inciderint. Quod enim est apud Ennium, Nulla sancta societas nec fides regni est, id latius patet. Nam quidquid ejusmodi est in quo non possunt plures praecellere, in eo fit plerumque tanta contentio, ut difficillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas C. Caesaris, qui omnia iura divina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. Est autem in hoc genere molestum, quod in maximis animis splendidissimisque ingeniis plerumque exsisin omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nus qͥb iustieia contineret᷑. facile q̃d cuiꝰq cẽꝑis¬
officiũ sit pot̾imus nͥmet ipsos ualde amabimnꝰ uidicare.
fst enĩ difficilis cura rerũ alienar̃. quanꝗͣ terentianꝰ
ille chremes. humani nichil ase alienũ putat. s tam̃
qͥa magis ea ꝑcipimus atq sentimꝰ q̃ nob̾ ipsis aut ꝓs¬
ꝑa. aut adũsa eueniunt. qũa illa que oet̾is que qͣsi lon¬
go int̃uallo int̃ iecꝰto uidemꝰ. alit̃ de illis ac de nobis
iudicamus. Qͦ circa bene p̃cipiunt qͥ uetant qͥcqu̾a
agere qͦo dubites equũ sit aniniquũ. Eqͥtas enĩ lucet
ipsa ꝑse. dubitatio cogitationẽ significat in uiriȩ. S
incidunt sepe tẽꝑa. cũ ea quȩ maxime uident᷑ digna
ẽẽ. iusto homine. eoq quẽ iurũ bonũ dicimꝰ. cõmu¬
tant᷑ fiuntq contͣria. ut reddere depositũ. etiam¬
dem ea migrare int̃dum et ñseruare fit iustũ. Refer¬
ri enĩ decet adea q̃ posui pͥncipio fundam̃ta iusticie.

Expanded text:
bus iustitia contineretur, facile, quod cuiusque temporofficium sit, poterimus, nisi nosmet ipsos valde amabimus, iudicare; est enim difficilis cura rerum alienarum. Quamquam Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamus. Quocirca bene praecipiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere depositum, fadem, ea migrare interdum et non servare fit iustum. Referri enim decet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
natus degenerem seruitutẽ. exibebat eam obse¬
quiis. in lustrabat uircutib. Sciuit humiliari.
qui et uendidrem et emptorem passus est. et do¬
minũ appellabat eum. Andi humiliantẽ se. Si
dñs m̃s ꝓpt̾ me nichil seit in domo sua. et onña
queẽꝙ habet dedit in manus meas. neq sub trac¬
cumẽ ame qͥequam p̃certe que uxor illus es. qͥ nͦ
faciam u̾bum malum hoc et peccabo coram adño:
ptena uox humilitatis. plena castimoniȩ. Humi¬
litatis. qͥ a dño deferebat honorificentiam qi refe¬
redar gr̃am. Pieua qͦ cestimoniȩ. qi curpi flagi¬
cio conaminari gͣne pecatũ purabat słalis gͦ¬

Expanded text:
natus degenerem servitutem, exhibebat eam obsenatus degenerem servitutem, exhibebat eam obsequiis, illustrabat virtutibus. Scivit humiliari, qui et venditorem et emptorem passus est, et dominum appellabat eum. Audi humiliantem se: Si Dominus meus propter me nihil scit in domo sua, et omnia quaecamque habet, dedit in manus meas, neque subtractum est a me quidquam praeter te, quia uxor illius es; quomodo faciam verbum malum hoc, et peccabo coram Domino ? Plena vox humilitatis, plena castimoniae: humilitatis, quia domino deferebat; honorificentiae, quia referebat gratiam: plena quoque castimoniae, quia turpi flagitio contaminari grave peccatum pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ benedictiones patris tui et matris. p̃ualuit
suꝑ benedictiones montium manentium et desi¬
deria collium et̃noꝵ. Et in de ut̾onomio. Qui ui¬
sus es inquit in rubo ut uenias suꝑ capud ioseph.
& suꝑuercicem ipsius honorifici uit frẽs. pͥmituuis
tauridecus eiꝰ. cornua unicornis. In ipsius cormia gen-¬
ces uencilabit simul. usq ad excremum q̃re. Ipsi de cẽ
milia effrem & ipsi milia manasses. Talis itaq de¬
bet eẽ. qui consilium alt̾i det. ut se ipsum formani
aliis p̃beat ad exemplum bonor oꝑum. in doc tua
in incegͥtate. Ingͣuitate. ut sit eiꝰ sermo salubris
atq in rep̃hensibilis. consilium utile. uita honesta
sententia decora. Talis erat panlus. qui consilium
dabat uirginib. magisterium sacerdotib. ut
pͥmũ seipsum formã nob̃ p̃beret adimitandum.
Iõo et humiliari sciebat. sicut seiuit et ioseph.
qui summo orcus patriarcharũ genere. ñ dedig¬

Expanded text:
propter benedictiones patris tui et matris. Praevaluit propter benedictiones patris tui et matris. Praevaluit super benedictiones montium manentium, et desideria collium aeternorum , et in Deuteronomio: Qui visus es, inquit, in rubo, ut venias super caput Joseph, et super verticem ipsius. Honorificus inter fratres: primitivus tauri decus ejus, cornua unicornui cornua ipsius. In ipsius cornu gentes ventilabit simul usque ad extremum terrae. Ipsi decem millia Ephraem, et ipsi millia Manasses . 91 bet esse qui consilium alteri det, ut se ipsum formam aliis praebeat ad exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate; ut sit ejus sermo salubris atque irreprehensibilis, consilium utile, vita honesta, sententia decora. 87. Talis erat Paulus, qui consilium dabat virginibus , magisterium sacerdotibus , ut primum se ipsum formam nobis praeberet ad imitandum. Ideo et humiliari sciebat, sicut scivit et Joseph, qui summo ortus patriarcharum genere, non dedig