comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ transfiguratõe in hoĩem. s ħttus fc̃s est.
cum indurtus hoĩe est quẽ sibi innens quodã¬
modo atq ꝯformans ĩmortalitati et̾nrtatiq
sociaret. Non ergo oꝑtet ĩtelligi mutatum ẽẽ
u̾bum susceptione hoĩs. sicut nec m̃bra ueste
ũ mutat ꝙ uestitur. seq̃r ad cõmendatõem
maiorẽ hũilrtatis. ⁊ ait ⁊̃. Humtiliauit se

Expanded text:
n transmigratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique consociaret. Non ergo oportet intelligi Verbum mutatum esse susceptione hominis, sicut nec membra veste non mutat, quod vestitur ad commendationem majoris humilitatis, et ai
Abbreviated transcription (Latin):
lute. ⁊ exhortãtione
⁊ calicem accepit ptꝰ
quam cenauit dicens
cha dicens. hic calys est
sanguis. ĩ quo effuso
ꝯfirmatur nouum

Expanded text:
lute et exhortatione, et calicem accepit, quam coenavit, scilicet cha dicens: Hic calix est sanguis, in quo effuso confirmatur novum
Abbreviated transcription (Latin):
quam uł quẽ induti
ñ cogemini seruire
huc neccia corporis cura subsidium petat. an
noluntaria cupiditas fallacie ministerium
suppetat. ad hoc ĩ certum hylarescit infelix aĩa
gaudens ñ apparere qd satis sit moderationi
ualitudinis ut obtentu salutis obumbret ne¬
gotium uoluptatis. nec idem utriusq modus
Infirmum

Expanded text:
us, quem induti non cogemini servire cessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem utriusque modus gentia transitur in ipso transitu insidiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ moralib ꝑceptis. Quare ergo ⁊ ip̃a nond̾r
lex fc̃oꝵ: ad qd breuit dicam qd̾ lex que dicitꝰ
operum minando imꝑabat. s gr̃am faciendi
ñ prestabat. lex aũt que d̾rꝰ fidei oꝑa quidem
mandat. sed credendo impetrat. Ut fiant ⁊ il¬
la oꝑa que secuntur iusticiam. Non enĩ ex ip
iusticiam oꝑmi sed oꝑa iusticie dicimus. ita
quia gr̃am ꝑficiendi oꝑa p̾stat. ⁊ iusto fac̃.
ꝑ fidem. lex aũt oꝑm ubi uidebantur opera s
non dabatur grã. ꝑ legem oꝑm dicit d̾s hõt̃
fat qd̃ ibeo ꝑ legem fidei dicit homo d̾o. da
qd iures ⁊do qum uiret le ut ãmoneat quid
faciat fides ut cui uiletur. s ñ pot. Scit qiuid
petat. Si aũt ⁊tinuo pot̾ ⁊ obedient᷑ facit. de¬
bet ⁊̃ stire quo donante possit. Sequitur. Ar¬
bitramur enĩ. quod

Expanded text:
in moralibus praeceptis. Quare ergo et ipsa non dicitur lex factorum? Ad quod breviter dicam, quod lex quae dicitur operum, minando imperabat, sed gratiam facienti non praestabat. Lex autem quae dicitur fidei, opera quidem mandat, sed credendo impetrat, ut fiant, et illa opera sequuntur justitiam. Non enim ex ipustitiam operum, sed opera justitiae dicimus. Itaque quia gratiam perficiendi opera praestat, et justos facit per fidem. Lex autem operum, ubi jubebantur opera, sed non dabatur gratia. Per legem operum dicit Deus homini: Fac quod jubeo; per legem fidei dicit homo Deo: Da quod jubes. Ideo enim jubet lex ut admoneat quid faciat fides, ut cui jubetur, si non potest, sciat quid petat. Si autem continuo potest et obedienter facit, debet etiam scire quo donante possit. Arbitramur enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti. uł sine oꝑib legis
hoc ĩtelligend̾ est de operib
fides. ut ait iacob. fides sinc oꝑib mortua ẽ
⁊ ip̃e paulus art. Si habuero omnẽ fidem. ca-¬
ritatem aũt ñ habuero nich̾ sum. Bñ igrtur
apłs fidem p̾dicans gentib ut ostend̾et non
merito bonoꝵ oꝑm ꝑueniri ad fidem. s fidem
beat oꝑari. ut abraham uoluit filium ĩmolare
Secuntur aũt oꝑa iustificatũ non p̾cedunt iꝰ¬
⁊ si ñ sit ĩ quo exteriꝰ oꝑetur ĩ corde tam̃ sermẽs
feruensq seruatur. ⁊ non meritis pͥoꝵ ꝯperũ
ad iusticiam fidei uenitur. ĩ quo iudei se p̾ferebãt
bona oꝑa. ⁊̃ ante fidem ĩ ania sunt. Ita enĩmͥ ui¬
dentur ee ut magne uires ⁊ cursus celerimus p̾¬
sua ante fidem ubi fides non erat bonum opus
ñ erat. Bonũ enĩ opus urtentio facit. Intenti¬
onẽ fides dirigit. Non ualde attendas quid hõ fa
ciat. s quid cum faciat attendat. quo lacertos
optime gub̾nationis dirigat. Sequitur. an¬

Expanded text:
ti, vel sine operibus legis hoc intelligendum est de operibus fides, ut ait Jacobus: Fides sine operibus mortua est . Et ipse Paulus ait: Si habuero omnem fidem, charitatem autem non habuero, nihil sum . Bene igitur Apostolus fidem praedicans gentibus, ut ostenderet non merito bonorum operum perveniri ad fidem, sed fidem erari debeat, ut Abraham voluit filium immolare. Sequuntur enim opera justificatum, non praecedunt juet si non sit in quo exterius operetur, in corde tamen serviens fervensque servatur. Et non meritis priorum operum, ad justitiam fidei venitur, in quo Judaei se praeferebant: bona opera etiam ante fidem ideantur esse magnae vires, et cursus celerrimus praeter viam. Ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fidciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His
Abbreviated transcription (Latin):
rurthiis sunt ostendẽs
qͣm graurter punita-
sint inuideis. ⁊ surre¬
xerunt ludere .i. ludos
facere in ueneratione
urtuli. uel ludere .i. ad
rora simile. tacrtis irti¬
q ad lusum ẽ puericia
Quid aũt lusin pueri¬
li tam simile ẽ quam
cum madianitis mu¬
lierib. ⁊ id̾o cetiderũt
una die iuginiti triã
milia. u temꝑtemus
Aĩnquid poterit ꝑare
mensam indeserto
rectus ẽ. quem qui in
qui minora dona spẽ
in figura nr̃i. Scrip¬

Expanded text:
inthiis sunt, ostendens quam graviter punita sint in Judaeis: Et surrexerunt ludere, id est ludos facere in veneratione vituli; Vel, ludere, idrorum simile. Facilis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quamcum Madianitis mulieribus, et ideo ceciderunt una die viginti tria millia. Neque tentemus Nunquid poterit parare mensam in deserto?rectus est, quem qui intqui minora dona Spiriin figura nostri. Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
morti. desti. quia ita fit nobis. ut illi qui a
iuctorib morti seruabantur. ad qd̾ spectacu¬
lum aueniebat ppłs. Sic ad derisionem helye
⁊ enoch tũc euement. ⁊ modo ad derisionem
fcĩ simmmus. mui. Quid noĩe mũdi intellex̾it
malis. sed bonis ireꝯfortent. ⁊ lauderit. ma¬
lis ut insultent. ⁊ intupent. boni enmi an¬
geli ⁊ bomi hoĩes laudant. ⁊ mali irrident.
hec sunt dextra ⁊ sinistra. his irtimmuir q̃iar¬
nec illa frangunt. sequitur.  o stulti

Expanded text:
morti destinatos, quia ita fit nobis, ut illis qui a victoribus morti servabantur, ad quod spectaculum conveniebat populus, sicut ad derisionem Eliae et Enoch tunc convenient, et modo ad derisionem facti sumus mundo. Quid nomine mundi intellexeritmalis; sed bonis, ut confortent et laudent; malis, ut insultent et vituperent. Boni enim angeli et boni homines laudant, et mali irrident. Haec sunt dextra et sinistra. His utimur, quasi arnec illa frangunt. 77 VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
perctus.⁊ t̾renaruim
opum diues roma¬
ne dignitatis parẽ¬
tela espituus fuit
qui tñ hec nicħ pen¬
dit necusus est eis
que stulta sunt mũ
di .i. ignaros mun
cere.⁊ ad insipienti

Expanded text:
peritus, et terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eis.quae stulta sunt mundi, id est ignaros mundcere, et ad insipienti
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ si pͥmũ elegerit pauꝑpes. ĩ docto. ĩ firmoꝵ. ñ
inflati. de his reb salutẽ hũilitatis ñ reciperent
⁊ ita eẽt ĩ eis suꝑbia qua homo cecidit. id̾o ñ ele¬
nisi fideliter ꝑcederet piscator: ñ humilit̾ seq̃¬
retur piscator donde nathanael doctus: non ẽ i
elegit. ⁊ ñ sapientes. ut non głietur om̃is caro
i. ut nullus homo iustris. uel ĩustus głietur ex
se sed dedo. qd ostenditur infirmis ibi. Quiglia¬
tur ĩ domino głietur. ñ głienir de so dico ĩ aspes¬
tu eus .s. dei. uł sin ip̃ius .i. si deum ꝯ⁊spicix. uł s

Expanded text:
qui, etsi primum elegerit pauperes, indoctos, infirmos, non inflati de his rebus salutem humilitatis non reciperent, et ita esset in eis superbia qua homo cecidit. Ideoque non eleNisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est inelegit et non sapientes, ut non glorietur omnis caro, id est ut nullus homo justus, vel injustus glorietur ex se, sed de Deo. Quod ostenditur ibi: Qui gloriatur in Domino glorietur. Non glorietur de se, dico, in conspectu e
Abbreviated transcription (Latin):
nam. non młti potẽ¬
tes lata dominatõe
non multi nobiles
generis clarctudie
primo enĩ nulli ta¬
les fuerunt utter do¬

Expanded text:
nam; non multi potentes, lata dominatione; non multi nobiles, generis claritudine. Primo nulli tales fuerunt inter do
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ quid̾ est ꝑ grãm iustificabuntur .i. iusti
habebuntur. ⁊ iusti deputabuntur a pd̾ deũ
⁊ hoĩes. uł ita lege. factores legis iusti .i. apd̾
deum iusti fient a deo. ut sint factores. Non
enĩ ita est ĩtelligend̃ ut dicat eo qui ante e¬
rant fcores legis: ptea iustificari. S pocl̾ fic

Expanded text:
d quidem est per gratiam, justificabuntur, id est justi habebuntur, Aug. justi deputabuntur apud Deum et homines. Vel ita lege, factores legis justificabuntur, id est justi fient a Deo, ut sint factores. Non enim ita est intelligendum ut dicat eos qui ante erant factores legis, postea justificari; sed potius sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciamus alit̾ ñ ẽẽ factores legis nisi uisti¬
ficentur ut ñ iustificatio fcorib accedat. S ire
fcõres iustificatio &cedat. Ut si diceretur hoĩes
faciunt ut iustificentur. s iustificantur ut
cum dicitur facientes bonum honorabuntuꝵ
homines. sed ñ ita hic accipiend̾ est. s pociꝰ sicut

Expanded text:
ut sciamus aliter non esse factores legis, nisi justificentur; ut non justificatio factoribus accedat, sed ut factores justificatio praecedat. Ut si diceretur, hominefaciunt ut justificentur, sed justificantur ut cum dicitur: Facientes bonum honorabuntur,homines, sed non ita hic accipiendum est, sed potius sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pietas aũt que oꝑat᷑
bona fr̃ib ualet ad ꝑ¬
lure. merendũ deum. Omnis enĩ sũma
sp̃ualib. ⁊ temporaliũ sufficientiam habeat. ⁊
firture. ut ĩ futuro uitam hãt eternam. unde¬

Expanded text:
Pietas autem quae operatur bona fratribus, valet ad promerendum Deum. Omnis enim summa ritualibus, et temporalium sufficientiam habeat, et futurae, ut in futuro vitam ha
Abbreviated transcription (Latin):
cones ante somittelut ip̃e uenire dignatus ẽ. ore
Si ergo tũt duri fuistis: modo estote molles. no¬
lite obdurare corda nr̃a dico: agentes sicut pr̃es
die temptatõis. fc̃e indescito .i. sicut patres ũ
obdurati sunt in die temptatõis. hec est una de
eracerbatõib que temptatio fcã est indeserto
ubi magis eguerunt auxilio. Ita ⁊ uo in deser̾¬
to huiꝰ mundi canete ne tempretis deñ. ne perra¬
tis ficut illi ĩ deserto qui deun tẽptaut. Reco
aptimo sessore frenis legñ ⁊ p̾ceptoꝵ ñ desisteri
te ⁊̃ em̃datõis uirga qua ꝑcusu funt ꝑ amarica
runt exploratores uide t̾ram.⁊ cũ audirent ab e¬
is ibi ẽe in expugnabiles. ⁊ gygantee staturem
ro obliti uurtutis dei tociens p̃bate dixerũt. re¬
deamus ĩ egyptum ad ollas̾ carmũ. Unde. In¬
raiit dominus qd ñ intrarent t̾ram ꝓmissi

Expanded text:
cones ante se mittebat ipse venire dignatus est; ore hetarum. Si ergo tunc duri fuistis, modo estote molles. Nolite obdurare corda vestra dico, agentes sicut patresdie tentationis factae in deserto, id est sicut patres vestri obdurati sunt in die tentationis, hoc est una die de exacerbationibus, quae tentatio facta est in deserto, ubi magis eguerunt auxilio; ita et vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaverunt. Reoptimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricaratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram promissi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o accedente luce quod
fc̃m ẽ melius reddrur
fiustis enim aliq̃n tenebre. mĩc aũit lux in dño
ille hoc fecit qui cum tenebre ẽent suꝑ abyssum
dixit. fiat lux. ⁊ fc̃a ẽ lux. heclixx sig̃tat lucem q̃

Expanded text:
o accedente luce, quod factum est, melius redditurFuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib ubi ait. alter atranum iurtlis pos¬
est qd̾ nomen oneris diu̾sis modis accipiturꝰ
om̃s nomen sub diu̾sis sig̾cationib acceperis
quisq .o.s. por. S alia sunt onera participan¬
de infirmitatis. de quib supra egit. alia red¬
dende d̾orationis de actib nĩs de quib hicagit
ab imo quoq portantur. hec onera pecc̃a sunt.
alia ergo sunt: ĩ quib quisq ꝓpͥum petcatum
portat. nec portat tum alio. nec ꝑicit ĩ alt̾um.
alia sunt que cumatiis ⁊ ꝑ aliis portantur. It̃
pp̃ diu̾so hoĩes hic dicit. ꝯtra eos enim qui pu¬
tant hoĩem alienis ĩ quinari peccatis dicit . unꝰ.
nisi ꝯsentiendo. uł mirtando fecerit suum. It
ꝯtra negligentes qui nullum curant corrigere
securi qd̾ alienis ñ ꝯtaminẽtur pectĩs dicit in¬
uicẽ onera portare. Quera ĩtirmitatis uucem
portamus. dũ leuitate iram alteriꝰ sustinemꝰ.⁊ dñ
telligitur bonũ opus. In scripturis enim onus .⁊¬

Expanded text:
cedentibus, ubi ait, alter alterius onus suum porest, quia nomen oneris diversis modis accipitur. ris nomen sub diversis significationibus acceperis, suum portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, de quibus supra egit; alia reddendae Deo rationis de actibus nostris, de quibus hic agitab unoquoque portantur. Haec onera, peccata sunt; alia ergo sunt in quibus quisque proprium portat, nec portat cum alio, nec projicit in alterum; alia quae cum aliis et pro aliis portantur. Item, propter diversos homines haec dicit. Contra eos enim qui putant hominem alienis inquinari peccatis, dicit, unusqnisi consentiendo vel imitando fecerit suum. Item, contra negligentes qui nullum curant corrigere securi, quod alienis non contaminentur peccatis, dicit, invicem onera portate. Onera infirmitatis invicem portamus, dum lenitate iram alterius sustineamus, et dum n. Vel per onus intelligitur bonum opus. In Scripturis enim onus
Abbreviated transcription (Latin):
git dicens ẽẽ ex imo. It̾m intuere qͣnͣtum inrt est
ille quid sc̃ificat. no scificamur. licer ergo ex u
simus Umpt̃n młtum int̾ est. Ille enim est ex
patre scd̾m detratẽ ut ꝓpͥus filius .i. ex euis eentia
Propter qͣm¬

Expanded text:
git dicens esse ex uno, item, intuere quantum interest, ille quidem sanctificat, nos sanctificamur. Licet ergo ex uno simus, verumtamen multum interest. Ille enim est ex Patre secundum deitatem ut proprius Filius, id est ex ejus essentia Propter q
Abbreviated transcription (Latin):
ternam. s de materia tũt fc̃a. ⁊ ad siłitudinẽ
tũt fcõꝵ oꝑaritur. Requienrt dico: oꝑib per¬
fectis post qd̾ poterat quiescere que fecit ĩcho¬
ando ab ĩscitutõe muidi .i. ex quo mundus
cepit institui quia ip̃e omnia fecit. Nota oꝑib¬
ꝑfectis qd fuit fcõ homine ꝓ quo oĩa fc̃a sunt
die. seꝑ. Sex enim dieb fecit d̾s in materia oĩa¬
uel similitudine. ut postea nichil fieret insi
de materia ibi fc̃a. uel ad similitudinẽ fcõrũ
septuma quieurt. que sigc̃at ueram requiem.
Sit. ⁊ sexta etate homo xp̃c natus ẽ in mundo
ad laborem ⁊ sexta hora diei passus est. Septima
tes quiescimus uł eod u̾boꝵ sensu manente
tta pot̾ legi. ut sic ibi. enĩ dixit eñ ⁊ subĩtelli
de illa requie. dixit enim sp̃t sc̃s in quodam loco
non mutantur hec. ⁊ attende qd hic agit de pͥ¬
ma requie que sig̾c̃at. ⁊ inisto. qiͣ ibi tangit¬
requie ꝑ signum ⁊ figuram requiei t̾re ꝓmis¬

Expanded text:
teriam, sed de materia tunc facta et ad similitudinem tunc factorum operaretur. Requievit dico, operibus perfectis, post quod poterat requiescere quae fecit inchoando, ab institutione mundi, id est ex quo mundus coepit institui, quia ipse omnia fecit. Remirfectis, quod fuit facto hominedie septima. Sex enim diebus fecit Deus omnia in materia vel similitudine, ut postea nihil fieret, nisi de materia ibi facta, vel ad similitudinem factorum. Septima quievit, quae significat veram requiem, sic et aetate homo Christus natus est in mundo ad laborem. Et sexta die et sexta hora diei passus est. Septima tes quiescemus. Vel eodem verborum sensu manente ita potest legi, ut sit ibi enim, dixit enim, et subintellide illa requie. Dixit enim Spiritus sanctus in quodaNon mutantur haec. Et attende quod hic agit de prima requie quae significat. Et in isto. Quasi dicrequie per signum et figuram requiei terrae promis
Abbreviated transcription (Latin):
do carm. ⁊ hoc usq ĩ ad¬
aliq̃n enĩiquinatur aĩa ꝑ cogitatõem ma¬
lam. ⁊ est mundũ tam̃ corpns. idoq fp̃m ĩ
hoĩe mundñ dicit ẽẽ debere. Si aũt mala uita
uł cogitatto int̾cedat ñ erit integer sp̃c. Et
nota qd̾ ait sine querela. ñ sine peccõ. Aliud
est enim ẽẽ sine pecc̃o qd̾ desolo in hac utta n¬

Expanded text:
do carni: et hoc usque in adAliquando enim inquinatur anima per cogitationem malam, et est mundum totum corpus: ideoque spiritum in homine mundum dicit esse debere; si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
fidem iħu xp̃i .i. ꝑ fidem qua creditur ĩ xp̃m
iustificatorem impioꝵ que fides impet̾rat qr
lex imperat. Sicut aũt ista fides xp̃i est diffa
non qua credit xp̃c. sic illa iusticia dei. ñ qua
iustus est d̾.u̾trumq enim nr̃m est. s id̾o
ustupi sustitia eprr dei sine lege est sedno
sine lege manifestata. Qũo enim ꝑ legem
testificata. si sine lege manifestata: S iꝰticia
fert sine adiutorio legis .i. nõ aduitis lege
s ñ sine lege ostendit. quia ꝑ legim ostendit.
hõi infirmitatẽ suam. ut ad eus miscd̾iam
ꝑfidem ⁊ fugiens sanaretur. Id̾o de sapĩa euiᷤᷤ
dicitur. qd legem ⁊ miscd̾iam in lingua por¬
tet legem .s. qua reo ostendat suꝑbos. miscd̾i¬
a uero qua iustificet hũiliato. ergo iusticia
est ꝑ fidem xp̃i. hec aũt iusticia uenit in õs
⁊ ut magis ꝓprie dicatur suꝑ om̃s qr celitis

Expanded text:
id est per fidem qua creditur in Christum, justificatorem impiorum, quia fides impetrat quod lex imperat. Sicut autem ista fides Christi est dicta, non qua credit Christus, sic illa justitia Dei, non qua justus est Deus. Utrumque enim nostrum est, sed ideotur. Justitia ergo Dei sine lege est, sed non sine lege manifesta. Quomodo enim per legem testificata, si sine lege manifestata? sed justitia redenti confert sine adjutorio legis, id est non adjutis lege, sed non sine lege ostendit, quia per legem ostendit homini infirmitatem suam, ut ad ejus misericordiam per fidem confugiens sanaretur. Ideoque de sapientia ejus dicitur, quod legem et misericordiam in lingua portet: legem, qua reos ostendat superbos; misericordiam vero, qua justificet humiliatos. Ergo justitia est per fidem Christi. Haec autem justitia venit in omnes, et, ut magis proprie dicatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
prm prm S idheoratimur qr peccairia
nr̃m.S id̾o dicuitur pecc̃a cognosci ꝑ
legẽ quia q̃dam cognita sunt peccata q̃ ante
ignorabantur ẽẽ peccã. ⁊ q̃dam grauiora ꝑ le-¬
gem cognita sunt quam ante putarentinr
⁊ cõmunit̾ oĩa ñ impugne futura a pd̾ deũ¬
poro gr̃e iustitia dei non hoĩs data est. sñ lege.
.i. sine legis auxilio. ⁊ ñ solum data est sed ⁊̃
manifestcata est ñ dubie.s miraculis .s. dño¬
ut homñes cerciꝰ credant addit. Iusticia dico te¬
stificata. Uł testimoniũ hñs a lege ⁊ ꝓphetis

Expanded text:
timur, quia peccavimus Sed ideo dicuntur peccata cognosci per legem, quia quaedam cognita sunt peccata, quae ante ignorabantur esse peccata; et quaedam graviora per legem cognita sunt, quam ante putarentur; et communiter omnia non impune futura apud Deupore gratiae, justitia Dei, non hominis data est, sine lege, id est sine legis auxilio: et non solum data est, sed etiam, manifestata est, non dubie, sed miraculis, ut homines certius credant, addit, justitia, dico, testificata, vel, testimonium habens a lege et prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
eo ip̃o ⁊̃ lex perhibet testimoniũ iusticie dei qꝑ
ĩ ea nemo ĩtificatur. Cum enim lex ñ iustiti¬
cat impĩ de pͥuaricatõe ꝯuictum mittit ad
ĩustificantẽ deum. atq ita ꝑhibet testimõmũ
iustificando satis indicat dono dei hoĩem iusti

Expanded text:
eo ipso etiam lex perhibet testimonium justitiae Dei, quia in ea nemo justificatur. Cum enim lex non justificat impium de praevaricatione convictum, mittit ad justificantem Deum, atque ita perhibet testimiustificando satis indicat dono dei iustificari h
Abbreviated transcription (Latin):
diligenterꝰ inspiciat
opus suum. ñ pecc̃m¬
alterius ut pharisens
qui dicebat. Non sum¬
sicut ceteri hõmm. qui
ñ re sed fallaciter iustꝰ

Expanded text:
Diligenter inspiciat. Opus autem suum. Non peccatalterius, ut pharisaeus qui dixit: Non sumsicut caeteri hominum , qui non re, sed fallaciter erat
Abbreviated transcription (Latin):
so. Sunt quidam hoĩes imꝑfecti qui cum pacĩa
moriutur. ⁊ sunt quidam ꝑfecti qui cum pa¬
cientia uuumt. qui adhuc desid̾ant istam iu¬
tam. cum illi uenerit dies mortis pacienter to¬
lerat mortẽ. luctatur adu̾sum se ut sequatur

Expanded text:
ui cum patientia moriuntur; et sunt quidam perfecti, qui cum patientia vivunt. Qui adhuc desiderat vitam istam, cum illi venerit dies mortis, patienter tolerat mortem. Luctatur adversum se ut sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ducamini. s uos alii qͥ¬
legalia recepistis: diti¬
te quare legẽ suatis e
hoc est qd̾ ait. Si autẽ
morti estis non mi¬
.i. seꝑati a lege que est
insfitutio pueroꝵ qui
mundana petunt. mor¬
ti dico: ꝑ hoc qd̾ estis¬
cu xp̃o quid adhuc:
s ueritate nota. ⁊ recep

Expanded text:
ducamini, sed vos alii qlegalia recepistis, dicite, quare legem servatis? hoc est quod ait: Si ante mortui estis, non mi separati a lege, quae est institutio puerorum mundana petunt, mortui dico, per hoc quod estisChristo, quid adhuc, scilicet veritate nota et recep
Abbreviated transcription (Latin):
tates ⁊ intellestus ur̃o ita ut extra xp̃m nicħ
intelligatis uel appetatis. Nota qd̾ premisit
xp̃o. hoc id̾o dicit. quia qui tum d̾o hñt patẽ: nõ
Decetero fr̃es

Expanded text:
tates et intellectus vestros, ita ut extra ipsum nihil intelligatis vel appetatis. Nota quod praemisit Christo. Hoc ideo dicit, qui cum Deo habent pacem, non De caetero, fr
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. Ergo qui
iam me fetistis gau¬
dere de cõmunione
implete gaudiũ me.
addita sustinentia
ceteris q̃ secunturꝰ.⁊
hocest qd̾ ait. Si qua
ergo ꝯsolatio ẽ nob

Expanded text:
rgo qui jam me fecistis gaudere de communione implete gaudium meum addita sustinentia caeteris quae sequuntur, hoc est quod ait: Si qua ergo consolatio est in
Abbreviated transcription (Latin):
dico enutritus ab aliiᷤ
u̾bis fidei ⁊ bone doctri¬
quam ⁊̃ studio assetutꝰ¬
es ab infantia hec ꝓpo¬
nens. Ineptas aũt fa

Expanded text:
dico, enutritus ab aliis verbis fidei et bonae doctrituo studio assecutes ab infantia. Haec praepone. Ineptas autem fa
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩtelligat se ñ ẽẽ ep̃m qui pesse dilexerit: ñ pro¬
desse. Ep̃atus enĩ est suꝑsuam ⁊ alioꝵ uitam ĩ¬
phibetur. qd ad laudabile ꝑtinet ocium.iocus uo
suꝑior. sine quo regi ppłs non pot̾. ⁊ si ita tenda¬
tur et administretur ut decet tam̃ indecent ap¬
petitur. id̾o ocium sc̃m q̃rit caritas u̾itatis nego¬
cium iustum suscipit necc̃itas caritatis qm sar¬
cinam si nullus imponit ꝑcipiende atq ĩtuẽde
uacand est u̾itati. Si aũt imponitur suscipiẽda
ẽ pp̃ caritatis necc̃itatẽ. s nec sic deserenda ẽ dele¬
statio sutatis. ne subtrahatur ip̃a suauitas. ⁊ op¬
descrait subdens. O portet.a. opus est quod¬
tet.Q. opus est quod

Expanded text:
ut intelligat se non esse episcopum qui praeesse dilexerit, non prout intelligat se non esse episcopum qui praeesse dilexerit, non prodesse. Episcopatus enim est super suam et aliorum vitam ihibetur quod ad laudabile pertinet otium. Locus vero superior sine quo regi populus non potest, et si ita teneatur et administretur ut decet, tamen indecenter appetitur. Ideo otium sanctum quaerit charitas veritatis, negotium justum suscepit necessitas charitatis, quam sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum est veritati; si autem imponitur, suscipienda est propter charitatis necessitatem; sed nec sic deserenda est delectatio veritatis, ne subtrahatur ipsa suavitas, et opdescribit subdens: Oportet. Quasi dicat: Opus est quod
Abbreviated transcription (Latin):
opus uere ñ dignitatẽ. laborem. non delicias. nõ
crescere fastigio sed humilitate decrescere ut fiat
sa rachele decora facie. sed non relicta cum iacob ĩ¬
traret adlyam ocłis lippam ⁊ de mõte cũ moyse
descendat ad campo .i. de ocio ⁊tempłonis ad
ẽe ociosus nũc in eod̾ ocio utilitatẽ ñ cogitet ꝓx¬
mi. nec sit actuosus ut ꝯtempłonẽ ñ requirat
dei mocio non ineis uocatio delectare debet. sed nł
inquisitio. uel ĩuentio uitatis ut ĩ ea quisq ꝓ¬
ficiat. ⁊ qd̾ ĩuenerit ñ alteri ĩuideat. In actiõe uo¬
namandus ẽ honor ĩ hac uita siue potentia. qr¬
oĩa sunt uana sub sole. sed opus ip̃m qd̾ ꝑ eundẽ
honorem. uł potentiam sit si recte ⁊ utiliter sics.
oꝑis ⁊ ñ honoris. Grecum enĩ est ⁊ inde ductum
uocabulum. quia ille qui p̾ficitur illis quib ꝑ¬
ficitur suꝑirtendit curam eoꝵe .s. gerens. Scopos
enĩ inrtentio est inde ep̃s latine suꝑintendens d̾rꝰ.

Expanded text:
Opus, non dignitatem, laborem, non delicias, non crescere fastigio, sed humilitate decrescere, ut fiatsa Rachele decora facie, sed non relicta, cum Jacob intret ad Liam oculis lippam, et de monte cum Moyse descendat ad campos, de otio contemplationis ad  otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, eris non honoris. Graecum enim est, et inde ductum vocabulum: quod illo qui praeficitur illis quibus praeficitur superintendit, curam eorum scilicet gerens. Scopos enim intentio est, inde episcopus Latine superintendens dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mittimus .i. dum corporalit̾ seꝑamus no a bo¬
nis p̃p mabo qͣm fuginus ĩ ꝯunctide maloꝵ
ñ remanentes .i. qͣm sit illud qd fugumus fugi
q recedat a malis. tali ñ imputat ds pecca sua
quia ñ fecit. aliena ñ. qr ñ aꝓꝓbauit. nõ negli¬
gentiam. qr ñ tacurt. ñ suꝑbiam. qr ĩunitate

Expanded text:
amus nos a bonis propter malos, quam fugimus in conjunctione malorum non remanentes, id est quam sit illud quod fugimus fugieque recedat a malis, tali non imputat Deus peccata sua, quia non fecit; aliena non, quia non approbavit; non negligentiam, quia non tacuit, non superbiam, quia in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
non est hoc ame. ⁊ ĩmundũ .i. carnales obseruã¬
gend̾ ẽ. displicere enĩ malũ ñ tangere ẽ. Non eñ
ꝓpħe qui hoc dicebant ppłm suũ dimiserunt. s in¬
ter eo hĩtabant quo increpabant unũ tẽplum
cum eis ĩtrabant. ead sacram̃ta celebrabant. hoo
est ergo exire. ore ñ parcere. s redarguere corripe

Expanded text:
Non est hoc a me. Et immundum, id est carnales observagendum est. Displicere enim malum non tangere est. Non enim prophetae qui haec dicebant populum suum dimiserunt, sed inter eos habitabant, quos increpabant, unum templum cum eis intrabant, eadem sacramenta celebrabant. Hoc est ergo exire, ore non parcere, sed redarguere, corripe
Abbreviated transcription (Latin):
interim peregrinetur. ido apls admonuis eccle¬
siam orare ꝓ regib. ⁊ om̃ib sublimib. eod̃ fp̃u
sc̃o affiatus quo ⁊ ieremias qui misit epłam u¬
rate sigcat eccłiam ĩ omnib scĩs eius qui sunt
scłi. id̾o apłs eammonet ꝓeis orare ut quietã
agat uitam. In pace enĩ principũ quies ⁊ regi¬
men seruatur eccłiaꝵ. Nam ĩ bellis tranquillitaᷤ
dessipatr. tepescit pietas. districtio dissolitar
qua soluta infirmoꝵ castitas uolatur in pate

Expanded text:
interim peregrinetur. Ideo Apostolus admonuit Ecclesiam orare pro regibus et omnibus sublimibus eodem Spiritu sancto afflatus, quo et Jeremias qui misit Epistolam Jurate significabat Ecclesiam in omnibus sanctis ejus qui sunt stolus eam monet pro eis orare ut quietam vitam agant. In pace enim principum quies et regimen servatur Ecclesiarum. Nam in bellis tranquillitas dissipatur, tepescit pietas, districtio solvitur: qua soluta, infirmorum castitas violatur. In pace
Abbreviated transcription (Latin):
generis hoĩb ⁊ sp̃aliter ꝓregib. ⁊ si mali suit
⁊ ꝑ om̃ib qui ꝯstitati sut in sublimitate:
ũt ducib ⁊ comitib. ⁊ simali sint quia ex oĩ
genere hõumi colligenda est ecca. ⁊̃ de hiis qui
orare uelit reddit cãm subdens. ut quietam. qĩ
hos ⁊̃ nobꝑderit ad hoc ut agamus iutã quietã
a ꝑsecutione. ⁊ tranquillam .i. sine ĩ quietatõe

Expanded text:
generis, et specialiter pro regibus, et si mali sint, et pro omnibus qui constituti sunt in sublimitate, ut ducibus et comitibus, et si mali sint, quia ex omni genere hominum colligenda est Ecclesia, et de his qorare velit, reddit causam subdens: Ut quietam. Quashoc etiam nobis proderit, ad hoc, ut agamus vitam quietam, a persecutione: et tranquillam, id est sine inquietatione
Abbreviated transcription (Latin):
moysen enĩ dicit dñs sacerdotib. Inuocabis no¬
men meũ suꝑ filio ispł. ⁊ egobñdicam ei. uel
postulatões sunt qñ qiͣ ex debito aliquid postu¬
latur. ut qd̾ hic geritur: ĩ eterna uita ꝑficiatur
Graꝵ actio est. de ꝑactis que totum eołudit. qi
totum sit ad̾o. ut bñdicamus dño. uł obsetra

Expanded text:
rdotibus: Invocabitis nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis . Vel postulationes sunt, quando quasi debito aliquid postulatur, ut quod hic geritur in aeterna vita perficiatur. Gratiarum actio est de peractis, quae totum concludit quasi totum sit a Deo, ut: Benedicamus Domino. Vel obsecra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ carctas. ecce iam ex qͣntulo cumq pignore de¬
ambulat d̾s in nobis. ⁊ sicpignus accepimus
Quidam tam̃ codices melius hñt arram. eand̾
quippe rem unt̾ptes dicere uoluerũt. Int̾est tñ
aliquid ĩ loq̃ndi usu int̾ arram ⁊ pignus. pig¬
qui datus est reꝓmisĩa ⁊ reddita. auferendũ
ẽ a nobis ꝑignus : absit. S hoc qd̾ dedit imple¬
bit. id̾o melius habeturꝰ arra: quam pignus
tus. adquiramus deũ. uel adquiramur d̾o. ad
hoc enim redemit ut habeat non ut ꝑdat nos
tis bñficiis hũano gene¬
collatis quid de bene

Expanded text:
est charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pigper spiritum, qui datus est re promissa reddita, auferendum est a nobis pignus? Absit! sed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam pignus. cus. Acquiramus Deum, vel acquiramur a Deo. Ad hoc enim redemit ut habeat, non ut perdat ntis beneficiis humano genecollatis, quid de bene
Abbreviated transcription (Latin):
inchoris s non longe
a t̾ra ꝓicrtur nec in et̾num fluctua¬
bit.⁊ si ad tempus fluctuat. anchora ergo ami¬
mespes ẽ. Unde art. quam habennis sicut ancho.¬
atur. ac firmam. que nec ⁊̃ titubet. ⁊ incederitẽ.
i. no incedere facientẽ. quia introducit nos inr̃e
s. usq ad interiora uelaminis .i. ad interiorẽ. ⁊
uelatam beatitudinẽ quam nemo uidit sicut
est in hac uita. Ubi .i. in que interiora precur¬
sor iłx intrount ꝓ nobis introducendis. ⁊ ita pa
ut noz sequamur. qͥ¬

Expanded text:
nchoris, sed non longe a terra projicitur, nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuet. Anchora ergo animae spes est. Unde ait: Quam habemus sicut anchoatur, ac firmam, quae nec etiam titubet, et incedentem, id est nos incedere facientem, quia introducit nos in rem, id est usque ad interiora velaminis, id est ad interiorem et velatam beatitudinem quam nemo vidit, sicut est in hac vita. Ubi, id est in quae interiora, praecursor Jesus introivit pro nobis introducendis: et ita paut nos sequamur q
Abbreviated transcription (Latin):
caritas est hñda. qr
omnis lex impletur
in uno sermone .i. in
ceptum seruat: nec
mala agit:. ⁊ qͣntum
pot̾ bona facit. ĩ quo

Expanded text:
charitas est habenda, quia omnis lex impletur in uno sermone, id estraeceptum servat, nec mala agit, et quantum potest bona facit. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
st. no dico ĩuicẽ ꝓuocantes ali¬
q ad ꝯtentionẽ. uł litem. ⁊ alia illicita. ⁊ ĩui¬
cem ĩuidentes. si non audemus ꝓuocare ħ ma¬
uicium antiqui hostis uirtus hũano cordi in¬
fundaturꝰ. ĩ zelo ĩuidie tota sua iuiscera serpẽs
q ille cui ĩuidetur successu meliore ꝓfecerit. tã¬
to ĩuidus ĩ maiꝰ incendiũ liuoris ignib ĩardes
rabida. ⁊ effrenata cõuicia.⁊ manus ad iuolen¬
tiam ꝓmpta. ⁊ si gladio inrt̾im uacua odio tam̃
furiate mentis ẽ armata. Tratres. ⁊ si preoo

Expanded text:
st: nos dico, invicem provocantes, alios ad contentionem, vel litem, et alia illicita, et invicem invidentes, si non audemus provocare. Haec mavitium antiqui hostis virus humano cordi infundatur, in zelo invidiae tota sua viscera serpens que ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardesrabida, et effrenata convicia, et manus ad violentiam prompta; et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis est armata. CAPUT VI. VERS. 1.--
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlete gaudiũ meũ. tunc illa uere sunt. si hos¬
sit. hec que supra enumerat tũc uera ꝓbanda si¬
gnificat. si ista que subter mandat fuerint ser¬
uata ĩ quib non uideritur ꝓbati si non sit quod
subdit .i. si non impleant gaudiũ meũ ⁊ ꝯser¬
uent. Implete gaudium dito: ita ut ñ modo
paciamini. sed ut idem sapiatis. non diu̾sa in
cuꝰq sint õim. Hichil agentes ꝑ ꝯtentionẽ¬

Expanded text:
 sunt si hfit: Haec quae supra numeravit, tunc vera probando significant, si ista quae subter mandat fuerint servata: in quibus non videntur probati, si non sit quod subdit, scilicet non impleant gaudium et caetera servent. Implete gaudium dico, ita ut non modo patiamini, sed ut idem sapiatis, non diversa incujusque sint omnium, nihil per contentione
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt mersis hostib mare rubrum. ⁊ q̃
in moyse .i. in ducatu moysi. baptizati sunt in
ea ⁊ a morte ĩminente lib̾ati sunt. ⁊ ab ignoranͭ¬
tia dei que p̾mebat tũc om̃s gentes mundeti p̾¬
parati sunt ad accipiendam legẽ. Et õz eandẽ

Expanded text:
transierunt, mersis hostibus, mare Rubrum; et omnes in Moyse, id est in ducatu Moysi, baptizati sunt in ea, et a morte imminente liberati sunt; et ab ignorantia Dei quae premebat tunc omnes gentes mundati, praeparati sunt ad accipiendam legem: et omnes eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
ad siłitudinẽ arboris
que qnto plus terre
⁊ uberius fructum red¬
dit. ⁊ fundati ad siłitu¬
dinem domus quia ĩ
tis comprehendere .i. ꝑ
fecte intelligere. cum
sc̃i. hec est cõminio di¬
ubi salus õium est ꝯsulunt. quid possitis com¬
tis. que debet usq ad inimico extendi. ⁊ cum hy¬
laritate bene oꝑari. quia qui tristis dat: ꝑdit qd
dat. Opus ergo est lattudine caritatis ne peat
dine. Unde subdit. que sit longrtudo caritatis. ħ
est ꝑseuerandi longaminitas. ubi quodãmodo
stando ꝑseueratur. Unde. Qui ꝑseuerau̾it usq ĩ
finẽ: hic. sal. erct. ⁊ que fit sublimitas caritatis

Expanded text:
ad similitudinem arboris, quae quanto plus terraeuberius fructum reddit, et fundati, ad sidinem domus, quia in tis comprehendere, id est perfecte intelligere, cum s. Haec est communio ubi salus omnium est consulunt. Quae sit tis, quae debet usque ad inimicos extendi, et cum hilaritate bene operari, quia qui tristis dat, perdit quod dat. Opus ergo est latitudine charitatis, ne peredine. Unde subdit, et quae sit longitudo charitatis. Haec est perseverandi longanimitas, ubi quodammodo stando perseveratur. Unde: Qui perseveraverit usque in finem, salvus erit . Et quae sit sublimitas charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. ⁊ altitudimis. ⁊ ꝓfunditatis magister tͥ
existeret qui dixerat. tolle crucẽ tuã ⁊ seq̃re me.¬
q̃n du ergo euacuatur corpus peccati. quãdiu
exterior homo corrũpitur: ut ĩterior renonetim
de die in diem: tẽpus ẽ crucis. ĩ cuiꝰ ergo potestate
erat mori. uł ñ mori. ⁊ sic uł ñ sic mori. ñ frust᷑
crucẽ elegit. ubi te huic mundo crucifigeret. Nã
latitudo est ĩ cruce transu̾sum lignũ ubi figun
tenduntur manus. Longitudo est ĩ ea parteli¬
gni que ab ip̃o transu̾so ad t̾ram tendit. ⁊ ab ip̃o
ligno usq ad t̾ram ꝯspicua est. ibi corpus cruci
eod transũso sursum u̾sus ad caput eminet. per
qd sig̾catur suꝑerioꝵ expectatio. ꝓfundum uero
est in ea parte ligni que ñ apparet. que fixa t̾re
occultatur. Unde totum illud surgit qd̾ ꝓfundi¬
tatẽ sig̾cat graturte grẽ. ĩ qua młtoꝵ ingenia

Expanded text:
dinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi dinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi existeret. Qui dixit: Tolle crucem tuam, et sequere me autem evacuatur corpus peccati, quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucis. In cujus ergo potestate erat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntenduntur manus. Longitudo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram conspicua est: ibi corpus crucifeodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habes. ⁊ illa iam nec longitudo erit: nec latitu-¬
do. Nam hr̃e altitudinẽ: est cogitare deũ. amare
ama. Si uere amas: ip̃e sit merces ꝙ̃ amas. ⁊ qd̾
sit ꝓfundũ caritatis .i. possitis ĩtelligere occul¬
fundo enĩ iudicioꝵ dei que scrutari ꝯtemplari.¬
q nequimus: ꝓcedit omne qd̾ possimns. qd̾
possum ideo Uͣnde possum uideo. nisi qr noui
est a me. abyssus est ri ꝓfundñ. Nũc ergo ip̃a
caritas ĩ bonis operib ex̾cetur. subueniendũ
aliis. ⁊ usq ad inimicos porrigitur. ⁊ hec latitu
do est. nũt longammitate a dũsa tolerat᷑. ⁊ ĩ eo
qd̾ ueraciter posuit ꝑseuerat. ⁊ hec longitudo ẽ.
hoc añt totum pp̃ adipiscendam uitam et̾nam
gantur. cuiꝰ gra sumus salui fcĩ. Non ex operib
men est excelso. ⁊ ꝓfundo. S cum ĩ extelso d̾itit᷑:
sublimitatis eminetia cõmendatur. Cum aũ¬
ostend̾r. Qui enĩ quia uoluit mortuus ẽ. qũo
uoluit mortuns ẽ. ñ frustra igrtur mortis tale¬

Expanded text:
non habes; et illa jam nec latitudo erit, nec longitudo. Nam altitudinem habere, est cogitare Deum, amare amas; si vere amas, ipse sit merces quem amas. Et quid sit profundum charitatis, id est possitis intelligere occulfundo enim judiciorum Dei, quae scrutari et contemplari nequimus, procedit omne quod possumus. Quod possum, video; unde possum, non video; nisi quia novi est a me, abyssus est et profundum. Nunc ergo ipsa charitas in bonis operibus exercetur ad subveniendum aliis, et usque ad iniaduersa tolerat et in eo, quod ueraciter tenuit, perseuerat, et haec longitudo est; hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit agantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibusmen est excelso et profundo; sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur; cum auostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur ta
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾dicatõe dirig̾etur. ut singuli aliquo ppło
hr̃ent ꝓpͥo. de quoꝵ fide głiarẽtur. ad regulã
aũt apostoli illi om̃s ꝑtinebant quo ĩ fide fim¬
dan̾at. qui ad om̃s missus eratadeo. uñ addit
quã m̃suram mensus ẽ nob̾ dñs. Qui ergo ei
resistit: dño mrttenti resistit. Hon enim .e.¬
ꝑtingentes ad uo. suꝑ

Expanded text:
in praedicatione dirigeretur, ut singuli aliquos populos haberent proprios, de quorum fide gloriarentur. Ad regulam autem Apostoli illi omnes pertinebant, quos in fide fundaverat, qui ad omnes missus erat a Deo. Unde addit quam mensuram mensus est nobis Deus. Qui ergo ei resistit, Deo mittenti resistit. VERS.rtingentes a
Abbreviated transcription (Latin):
nosmet ip̃o. in nob̾.
.i. in ꝯscientiis nf̃is.¬
ad uOs. anadeo missi ssimus attendimꝰ
⁊ ñ aliud quam ĩiunctum est
usurpamiꝰ. Tanta enĩ potestate utimur qͣnta
in ĩmensum .i. ultra m̃suram nĩam. qd̾ illi fa¬
dirigend̾. sub qua mensura ⁊ uo estis. Uñ sub¬
dit. mensuram dico ꝓtingendi monitu d̾ius

Expanded text:
nosmetipsos in nobis, id est in conscientiis nostris, an a Deo missi simus attendimus, et non aliud quam quod injunctum est usurpamus. Tanta enim potestate utimur, quanta in immensum, id est ultra mensuram nostram, quod illi fadirigendum, sub qua mensura vos estis. Unde subdit: Mensuram, dico, pertingendi monitu Dei us
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ponere in ẽxemplum
ut sicut ip̃e abstinet¬
a licrtis ꝓscandalo fra¬
trum uitando: ita et
illi abstineant. Ip̃e
uidi: enĩ apłica dignitate potestatẽ ha
gelio uniere. ne ꝙ̃ tñ accipiendo scandalizaret
habeo lib̾tatem accipiendi stipendia ⁊ tñ ñ ao¬
cipio. ⁊ u̾t habeo libtatem. Nũquid enĩ ñ sũ lib
acciꝑo: Utiq liber sum acciꝑe. quia licet michi

Expanded text:
ponere in exemplum, ut sicut ipse abstineta licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipse enim apostolica dignitate potestatem hagelio vivere, ne quem tamen accipiendo scandalizaret,habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere habeo libertatem. Nunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum accipere, quia licet mihi q
Abbreviated transcription (Latin):
In xp̃o aũt pectare est
in his que xp̃i sũt pec¬
care. Si cut hic qui sb̃
lege est ĩ lege dicitur
pectare. Ita hii qui in¬
pectatis cunis regnũ
quia si esca scãdalizat

Expanded text:
isto autem peccare, est in his quae Christi sunt peccare. Nam sicut qui sub lege est, in lege dicitur peccare ; ita et qui peccatis, cujus regnum quia si esca scandalizat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾termittam hoc pri¬
eloquia dei .i. lex ⁊ ꝓphete sunt credita illis.
ut amicis ꝑ que intelligerent de futura re¬
demptõe que ꝑmissa erãt fieri ꝑ xp̃m. Quã¬
legem ꝑ quam additerent rectum a ꝑu̾soi
distinguere digni uidicarentur acciꝑe.⁊ ideo
plus est iudeis scd̃m statum pͥorem quã gen¬
tib. s dices ñ id̾o plus factũ est eis quia ñ cre

Expanded text:
aetermittam, hoc priicet quia eloquia Dei, id est lex et prophetae sunt credita illis, ut amicis, per quae intelligerent de futura redemptione, quae promissa erat fieri per legem, per quam discerent rectum a perverso distinguere, digni judiplus est Judaeis secundum priorem statum quam gentibus. Sed dices: Non ideo plus factum est eis, quia non cre
Abbreviated transcription (Latin):
.i. postquã bis feceris
correctionẽ deuita. he¬
tici sunt qui ꝑ u̾ba
legis legem impug
sensum astruũt uer¬
ercitatiores ẽent ad
malũ. deinta dico. tur
ecce sciens quia qui hꝰ¬
modi est .i. in corrigi

Expanded text:
 postquam bis feceris correctionem, devita. Haeretici sunt qui per verba legis legem impugsensum astruit ex verercmalum. Devita, dico, cur? Ecce, sciens quia qui hujusmodi est, id est incorrigi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt bona in se ⁊ uti¬
lia aliis hom̃ibus.
⁊ ꝯtentiones. quas de
lege faciunt ut de cibiᷤ
quoz alii asserunt dis¬
cernendos. alii non
⁊ pugnas legis.⁊ ut

Expanded text:
sunt bona in se, et utilia aliis hominibus.et contentiones, quas de lege faciunt, ut de cibis quos alii asserunt discernendos, alii non, et pugnas legis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
do. hec sũt bona
⁊ utilia hõib.
Stultas aũt
nealogias. et
ꝯtentiones: et
pugnas legis
deuita. Sunt
enĩ ĩutiles. et
uane. Heticũ
correctionẽ de¬
uitasciens qr
subu̾sus est qͥ
eiꝰ modi est. ⁊ de

Expanded text:
o. haec sunt bona et utilia hominibus. stultas autem nealogias et contentiones et pugnas legis deuita: sunt enim inutiles et uanae. haereticum correptionem deuita, sciens quia subuersus est qui eiusmodi est
Abbreviated transcription (Latin):
cius auctorstas ñ debetis hoc ignodars qe ne
hoc de lege naturali luteris inscripta sine con¬
suctudine hominũ comꝓbata ait. sub qͣ erãt
ptea u̾o spetialem lege ꝓponit ꝑ quã ⁊̃ uult
ꝓbare apertiꝰ assertionẽ suam. gradatim emm
ule tradere eius uitatem. unde subdit. Nam
que sub iuro est. ⁊ c̃. q̃i uere dum statum ht
ti exemplo apertiꝰ docet xͥanum a legẽ fcorum
exutũ. non ab omĩ lege sicut mulier ab omĩ
lege iuri lib̾atur mortuo uiro ñ a legenatu¬
re. nec ultra debet xp̃ianus ẽẽ sub lege. si enĩ
lex ei uiuit adułter ẽ. nec ꝓdest ei xp̃ianum
dici. ⁊ hoc ostendit positum exemplum exeq̃n
Similiter si lex statum amititt soluitur hõ
⁊ quia inuente uiro est alligata legi uiri. gͥ¬

Expanded text:
us auctoritas. Non debetis hoc ignorare, quia vos bus legem, hoc de lege naturali litteris inscripta, sive consuetudine hominum comprobata ait, sub qua eranttea vero specialem legem proponit, per quam etiam vult probare apertius assertionem suam. Gradatim enim vult eis tradere veritatem. Unde subdit: Nam quae sub viro est, etc. Vere dum statum habet ti exemplo apertius docet Christianum a lege factorum exutum, non ab omni lege, sicut mulier liberatur a lege viri, mortuo viro, non a lege naturae, nec ultra debet Christianus esse sub lege. Si enim ei lex vivit, adulter est, non prodest ei Christianum dici, et hoc ostendit positum exemplum exsequelege viri. Similiter si lex statum amittit, solvitur homo; et quia vivente viro alligata est legi viri,
Abbreviated transcription (Latin):
uultꝰ moysi. s obfuit. ⁊ si culpa ilłoꝵ ñ sua.
hec aũt głia ñ magis młto maior est que ha¬
bundat in gr̃a. ut ꝑ eam purificati homĩes
abstersa caligine possunt id̾e głian dei. uł i¬
ta lege qd̾ claruit non ẽ głificatũ .i. ñ est głi¬
osum in hac parte .i. respectu huiꝰ nr̃e partis
quare. ꝓp eccellentẽ gliam que ẽ hic. Illa enĩ
tanta erat głia quanta debuit credi seruo. hec

Expanded text:
ultus Moysi, sed obfuit, etsi culpa illorum non sua. Haec autem gloria multo major est quae abundat in gratia, ut per eam purificati gratia homines, abstersa caligine possint videre gloriam Dei. Vel ita lege: Quod claruit non est gloria, id est non est gloria, in hac parte, id est respectu hujus nostrae partis. Quare? Propter excellentem gloriam, quae est hic. Illa enim tanta erat gloria, quanta debuit credi servo. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis sue .i. potentie ⁊ bonitatis fue. que non
minor apparet gub̾naudo: qͣm crrando. Omĩa enĩ¬
tinendi uoluit designare ꝑ metaphoram illoꝵ qͥ
sunt sinc ullo labore. sibo ut digito mouent ali¬
quid uł efficiunt. ita xp̃c molem creature magni¬
tudinẽq sine labore ⁊tinet.⁊gub̾nat. Itẽ attende
Tanquam facere ip̃e ñ possi si ei non porrexisset:
pater dextam. uł tanquã aliquid instrumtum
s̾it patris oꝑantis. sed si ab eo gub̾nantur omĩa
nõne ab ip̃o fcã sunt : Non ergo ut tn heretice in¬
eñ ⁊stat opificem genuisse. Si enim cã eius pat̾
est. scd̾m qd̾ pater est. młto ampliꝰ eoꝵ cã est. q̃
creauit ⁊ gubnatiltuilitatis eius benignita
tẽ cõmendat. hic cõmonet enĩ no crucis mox t
resurrõnis ⁊ ascensionis ubi ait. Sedet. ⁊c̃. hoo
au̾t qd̾ hic dicit iam ad nos ꝑtiriet quos a pec¬
nitatẽ faciens purgatõem peccõꝵ .i. scdm hu¬

Expanded text:
tutis suae, id est potentiae et bonitatis suae quae non minor apparet gubernando quam creando; omnia eniontinendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, attende tPater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haereticeeum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae at, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos a pecnitatem faciens purgationem peccatorum, id