comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus enĩ auobis istam desiderabilem inqui¬
etiidinem assidue sustinere.dũ modo ani¬
mas ur̃as uidere meream in xp̃i amore pro¬
ficere. Unde sicut nobis expedit collectis
scripturarum floribus sp̃ualẽ cibũ conficẽ.
ita & uos oportet cũ grandi auiditate reqͥ¬
rere. Nam quomodo solent uituli matrum
ubera cumgnͣdi impetu inquietare. ut de
interioͣbus earum necessarium sibi possi N
extrahere cibum: ita & popłi. xp̃iam sacerdo¬
tes suos. uelut sca eccłiarũ ub̾a assiduadebes
int̾rogatione piissima ꝓuocare. ut sibi pos¬
sac̾dotes tardiꝰ uoluerint offerre. & populi
impedimͣtis ñimiis mundi istiꝰ occupati
dedignent᷑ ingrere. impleatur illud qd̃
scriptũ ẽ. Mittam inquit fam in t̾ram.
nõ fam panis. nec sitim aquȩ. sed audien
uerbum dĩ. Credimus camen dedĩ miscdĩa quod
ita & nobis studium legendi uel p̾dicandi. & uo
nal et̾ni iudicis. & nos depcationibus nr̃is bonã

Expanded text:
mus enim a vobis istam desiderabilem inquimus enim a vobis istam desiderabilem inquietudinem sustinere, dummodo animas vestras videre mereamur in Christi amore proficere. Unde sicut nobis expedit, collectis Scripturarum floribus, spiritualem cibum conficere; ita et vos oportet cum grandi aviditate requirere. Nam quomodo solent vituli matrum ubera cum grandi impetu inquietare, ut de interioribus earum necessarium sibi possint extrahere cibum; ita et populi christiani sacerdotes suos, velut sanctae Ecclesiae ubera, assidua debent interrogatione provocasacerdotes tardius voluerint offerre, et populi nimiis impedimentis mundi istius occupati dedignentur inquirere, impleatur illud quod scriptum est, Mittam, inquit, famem in terram; non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Credimus tamen de Dei misericordia, quod ita et nobis studium legendi vel praedicandi, et nal aeterni Judicis et nos de praedicationibus nostris bonam
Abbreviated transcription (Latin):
legendo ubiĩ dĩ debent flores decerpere. ex quib
spiritale lac filiis ualeant ministrare. ut possĩt
partẽ habere cum apostolo paulo qui dixit.
Lac uobis potum dedi non escam. Non in-
ubera habet exqͥbus nutriat uitulũ suũ. ita
Considerate cam̃ fr̃s & uidete. quia carnales
uaccȩ non solũ ipsȩ ad suos uitulos ueniunt.
s etiã uituli eis obuiã currunt. & ita ubera
matrũ suarũ capite frequent̃ ꝑcutiunt.
ut aliquotiens simaiores uituli sunt. ip¬
sarũ matrũ corpora de t̾ra subleuare ui¬
dntur. At tam̃ in uiriã ipsam
cipiunt libent᷑. dum uitulorum suorum cu¬
piunt uidẽ ꝓfectum. Hoc etiã boni sacer¬
dotes debent fidelit̾ desiderare uł cupere.
ut filii eorum ꝓsalute animȩ suȩ assidius
int̾rogationibus cos inquietent. ut dũ fuis
pulsantibus grã diuina tribiutur. sacerdotib
scarũ scripturarũ secreta reuelantibus: et̾ñ
pͥmium preparetur. Hoc idõ dico ut & in no¬
bis & in uobis ista similitudo seruetur. Cupi¬

Expanded text:
legendo verbum Dei, debent flores decerpere, ex quibus spirituale lac valeant filiis ministrare; ut possint partem habere cum apostolo Paulo, qui dixit, Lac vobis potum dedi, non escam . Non incoubera habet, ex quibus nutriat vitulum suum; ita Considerate tamen, fratres, et videte quia istae carnales vaccae non solum ipsae ad suos vitulos veniunt, sed etiam sui vituli eis obviam currunt, et ita ubera matrum suarum capite frequenter percutiunt, ut aliquoties, si majores vituli sint, ipsarum matrum corpora de terra sublevare videantur; attamen icipiunt, dum vitulorum suorum cupiunt videre profectum. Hoc etiam boni sacerdotes debent fideliter desiderare vel cupere, ut filii eorum pro salute animae suae assiduis eos interrogationibus inquietent; ut dum filiis pulsantibus gratia divina tribuitur, sacerdotibus sanctarum Scripturarum secreta revelantibus aeternum praemium praeparetur. Hoc ideo dico, ut et in nobis et in vobis ista similitudo servetur. Cupi
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd aliud nisi adignẽ talis hȩc t̾ra p̃para¬
bit᷑. His gͦ ut diximꝰ diaconis cura sit ut de
eis qͥ secundũ carnẽ egrotant sollicite ꝑ¬
qͥrant & plebi si forte ignorant indecent
de eis ut & ipsi uisitent & que necessaria st̃
p̾beant eis. cũ ꝯscientia eiꝰ qͥ p̃ est qd tam̃ etiã
siclã fecerint ñ peccabt. S & de pegrinis
diaconis curasit qͥ cathecizant. hoc ÷ qͥ uerbũ
ĩstruunt. Incipientes pͥmũ oportet ut instructi
& ĩ struet aĩas rudes. ẽẽ. talẽ ut ꝓingenio dil¬
ientiũ semet ipsũ possit aptare & uerbi ordinẽ
p audienteᷤᷤ capacitate dirigite. debet S ipse
pauidꝰ. sic̃ ipsi ꝓbabitiꝰfore clem̃tẽ hc̃ pꝰ me. Mul¬
tr̃ taut̃ siego nc̃ de singłis q̃ unꝰ qͥsq hab̾e debe¬

Expanded text:
Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparaEt quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen si etiam clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis diaconis curae sint. Qui cathechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet quod ipsi instructi et instruit animas rudes esse talem ut pro ingenio discentium, semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipimpavidus, sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Diaconi uͦ ȩccłȩ tanꝗͣ. oculi sint ep̾i.
eberrantes & circũ lustrantes cũ uere cundia ac
uideant uicinũ fieri prȩcipitio & ꝓx imũ esse
peccatũ ut referant hȩc ad ep̾m. & comonere abeo
positis qͥ in p̃cipio lapsurus ÷. ut reuocet᷑ & ñ corruat
in peccato. Hegligentioresq qͦq & eosqͥ rariꝰ ad
audiendũ uerbũ di accedunt nec sollicite ad ep̃i
tractatũ conueniunt ipsi cõmoneant & hortent᷑
sic eñi assidui sunt ad audiendo ñ solũ uitȩ et̃ne ex
salubri cõmonitione capient lucra. Herũ & q̃cũq
illa sunt tristitiȩ uel merores quȩ exprȩ sentis ui¬
ce ne cessitatib & cladib temporũ ueniunt. queq¬
maloꝵ ser monib incorde suo uelud iacula de¬
fixa circũ ferunt abicient᷑ omĩa p̾dicatione ueri¬
tatis & uitȩ ȩt̃nȩ doctrinȩ eruditione purga¬
ta alioquin si multo tẽpore auditum sub tra¬
hant uerbo dei & remaneant inculti uitiorũ
sine dubio dimiserunt. hac sentib occupati.

Expanded text:
Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes cum verecundia actvideant vicinum fieri praecipitio, et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit his qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sunt ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae, vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus, et cladibus temporum veniunt, quaecunque sermonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati.
Abbreviated transcription (Latin):
conting̾e possit. Quid etia illi qͥ gentilium
historias legunt nõ ignorant. Quidgͦ miru̾
siiã iminente temploꝵ uł simulacrorũ eu̾sio¬
ne quã ꝓphę di su̾mi tanto ante p̾dixerant.
serapis demon alicui cultorii suorum hoc de-
proximo ꝓdidit. ut sua quasi diuinitate rece¬
dens ł fugiens cõmendaret: Fugant᷑ eni isti.
łetiã ussis suꝑiorib colligati abstrahuntur
& alienantur a suis locis. ut de rebus inqͥbus co¬
lebantur fiat uoluntas dĩ. qͥ hoctanto ante per
fieret imꝑauit. Cũ aut̾ hoc nõ sineret demon-
p̾dicere cũ sibi iam p̾nosceret ĩminere. cũ bȩc
p̾dictio & in ꝓpħis attestaret᷑ aqͥb sunt ista cõ¬
scripta. & prudentibus daret̾ intelligi. quam
uiguant̾ eet demonii cauenda fallatia cultꝰq
fugiendꝰ : Quicu ante ꝑtam logum tempus
intẽpliᷤsuiᷤᷤ hec sut᷑a tacuissent quȩ ꝑ prophas
p̾dicta ignorari nõ possent. postea quam appro¬

Expanded text:
contingere possit. Quod etiam illi qui gentilium contingere possit. Quod etiam illi qui gentilium historias legunt non ignorant. Quid ergo mirum, si jam imminente templorum et simulacrorum eversione, quam prophetae Dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi divinitatem recedens vel fugiens commendaret. Fugantur enim isti, vel etiam jussis superioribus colligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus in quibus colebantur fiat voluntas Dei, qui hoc tanto ante per fieret imperavit. Cur autem hoc non sineretur daemon praedicere, cum sibi jam praenosceret imminere? Cum haec praedictio et in prophetis attestaretur a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daret intelligi quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent, quae per prophetas praedicta ignorare non possent, posteaquam adpro
Abbreviated transcription (Latin):
ueris salutis pcedentib signis uicturum et̃ ꝓ¬
miserat. Auit si aeris qualitate ꝓuisa diufla.
imꝑauit. & facta ẽ tnqͥllitas magna. uł si agͥco.¬
la illo anno fructificatura uitẽ aliquẽ pollice¬
atur. natutã utiq terrȩ & numeros seminu̾
callens. qͦ tñ anno eam uł inꝓuisa cęli inteꝑies
dictionẽq demonum ꝑtinatia qͣ minoribus
fallunt aut̃ & iã studio fallendi & inuid auo.¬
luntate. quia hominũ errore letant᷑. S: ne
apud h cultores suos poͬdꝰ auctoritatis amit¬
tant. s agunt ut int̾ptib suis. signoꝵq suoꝵ
coniectorib culpa tribuatur. quando decep¬
tifuerint uł m̃titi. Nmquã uͦ ipsi maligni
sp̃s & udiores hominũ atq inuisores. salu¬
tes eoꝵ solent p̾dic̾e defectum cuitȩ suȩ & ido¬
loꝵ rumã. qͣtinus p̾scii uideant᷑. qͥd in siglis reg¬
nis aut locis uenturum sit. & qͥd iu̾si sue facti

Expanded text:
ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse pueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flatimperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies dictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus Fallunt autem etiam studio fallendi et invida voluntate, quia hominum errore laetantur. Sed no apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. Nonnunquam vero ipsi maligni spiritus et illusores hominum atque invisores salutis eorum, solent praedicere defectum culturae suae et idolorum ruinam, quatenus prescii videantur quid in singulis regnis aut locis venturum sit, et quid adversi suae factioni
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ parit̾ a iustis ꝑusisq cantari. nec obee̾
aliquia i̾mo & iã ꝓdeẽ: ad maiorem noticiam
famaq ueritatis. cum de illa etia hi qͥcqͥd
nouerunt dicunt. qͥ eis ꝑu̾sis morib contͣdictꝰ.
Incet̾is aut̾ suis pdictionib demones plerũq
p̾nuntiant. ex iinꝓuiso desuꝑ aliquid ubet᷑
quod eoꝵ consilia cuncta ꝑturbat. uelut si
aliquid disponant qlibet homines qͥbq po¬
testatib subditi. quod nõ ꝓhibituros suos p̾¬
positos arbitrent᷑. idq facturos se eẽ ꝓmit¬
tant. at illi penes qͣs maior potestas: exalio
suꝑiore consilio hoc totũ disposituĩ atq p̾pa¬
corporis sensu. solerti & excitatione p̾noscũt.
quia & hȩc ab anglis do sumopeie seruien¬
tib. exalia duspositione ignota demonib ex in¬
ꝓuiso & repente mutant᷑. tanquia si aliquid esͦ¬
extrinseciis accedat quod moriat᷑. quẽ medicꝰ

Expanded text:
uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumquepraenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos ppositos arbitrentur, idque facturos se esse promittant; at illi, penes quos major potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praepacorporis sensu solertiore et exercitatiore praenoscunt: quia et haec ab Angelis Deo summo pie servientibus alia dispositione ignota daemonibus ex improviso ac repente mutantur. Tanquam si aegro aliquid extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus
Abbreviated transcription (Latin):
ceptas. cu signa quędã ex animo expmunt᷑.
in corpore tata facilitate pͣdiscunt. atq hic
etiam multa futura p̾nuntiant. aliis uide¬
licet mira. qui ista disposita nõ nouerunt.
Sic̃ eniꝰ apparet concitator animi motus
in uultu. ut ab hominib qͦq aliquid fo-¬
risecus agnoscat᷑ qd intrinsecꝰ agit᷑. ita nõ
debet eẽ incredibile. sietia cogitationes le-¬
nioresdant aliqͣ signa ꝑcorpꝰ quȩ obtuso
sensu homin¬
su hominꝰ cognosci nõ possunt. acu¬
to aut̾ demo nu posst̾. hac atq huius¬
modi facultate. muita demones futura
p̾nuntiant. cũ tam̃ ab eis longe sit altitudo
ma eni sunt angli̾ca & ꝓpħica otacula.
Sic aut̾ indignant̾ accipit᷑ qd auq̃ etia ca¬
ua demones audiant. & p̾dicant. qͣsi auqͥd
indignũ sit. ut quod ido dr̃ ut hominib igno¬
tescat hoc nõ solu̾ boni. ueru̾ etiaᷤ mali nõtace¬
ant. cũ ipsis hominib etiã uitȩ bonȩ p̃cepta

Expanded text:
ceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur ceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt: atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur: ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuonum possunt. Hac atque huiusmodi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen ab eis longe sit altitudo ma enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
uinatione demonũ ꝗstio est illos ea plerũ¬
q p̾nuntiare quȩ ipsi facturi sunt. Accipi
sis atq amatoribus t̾renorũ comodoru malefac¬
ta suadere. dequorui moribus certi sunt qđ sint
eis talia suadentib consensuri. Suadent aut̃
miris & inuisibilib modis ꝑ illa subtilitatem
corpoꝵ suoꝵ corpora hominũ nõ sentientiũ
penetndo. & se cogitationib eoꝵ ꝑ quȩdam
imaginaria uisa miscendo. siue uigilantiui
siue dormientium. aliqͣndo aut̃ non quȩ
ipsi faciunt. s quȩ naturalibus signis fu-¬
tura p̾noscunt. quȩ sig¬
na in hominũ
sensus uenire nõ posst̃. antequã pdi.¬
habendus: Quod aut̾ mirũ siquemadmo.¬
dum ille incorꝑis humani uł ꝑturbata
uł modificata temꝑee. seu bonas. seu ma-¬
las fut᷑as p̾uidet ualitudines. sic demon
in aeris affectione atq ordinatione sibi no-¬
ta. nobis ignota. futuras p̾uidet tẽpestates:
Auquando & hominũ dispositiones. non
solũ uoce ꝓlatas. uerũ etiam cogitatione cõ.

Expanded text:
vinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare quae ipsi facturi sunt. Accipiusis atque amatoribus terrenorum commodorum, malefacta suadere: de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem miris et invisibilibus modis, per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentientium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante prhabendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidet tempestates\'? aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas, uerum etiam cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
curiꝰ pͥmus inuenisse dr̾. Dictũ aut̃ p̾stigi¬
um. qd ꝑstringat acie̾ oculorũ. Aruspicina
arte̾ pͥmꝰ etrucis tradidisse dicitur. qͥdatages.
hic exortꝰ aruspicinam dictauit. & p̾ea non
apparuit. Nam dr̃ fabulosȩ arate quodam
rustico. subito hunc exglebis exilisse & arus¬
piscina dictasse. qua die & mortuus est.
Quos libros romani exetrusca ligua in ꝓpriã
mutauerunt. Hic gͦ portentis ꝑdemonũ
fallatiam illudit̾. curiositas humana quã¬
do id impudent appetunt scire quod nulla
ratione eis conpetit inuestigare. Ac idõdat᷑
potestas in mundis spiritibus. ut ꝑuasa sibi
apta. hoc est pͣuos homines. seducant illos
qͥ sꝑnunt ueritatem & credunt m̾datium.
& iurta pauli sententiam. sanam doc trina
non stistinebunt. s ad sua desideria coacer¬
uabunt sibi magistros purientes aurib. &¬

Expanded text:
autem praestigium quod praestringat aciem oculorum. § 7. Haruspicinam autem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex horis haruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam drustico subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua, in propriam mutaverunt. His ergo portentis per daemonum fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare: ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut per vasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos, qui spernunt veritatem, et credunt mendacio: et juxta Pauli sententiam : « Sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros prurientes aurib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisisset se adorari. qͥ p̾dicauerat dm̃ so-¬
lũ eẽ adorandũ. E quomͦ hõ dĩ quicũ
abraha in refrigerio erat. dicebat adurrũ
mecũ eris: his duob titulis subtilitatẽ
fallatiȩ suȩ ꝓuidit. inꝓuidus sathanas.
quia & adorari se ꝑmisit. sub habitu & nomine
samuelis contͣ legem. & uirũ peccatis pressũ.
cũ magna distantia peccatoꝵ & iustorũ sit
cũ samuele iustissimo futurui m̾titus est.
qr saul cũ diabolo futurꝰ erat. Ad eu enĩ tͣnsmi¬
gͣuit. quẽ adorauit. Semꝑ eni di abolus sub
uelamine latens: ꝓdit se cũ ea cũ fingit se ꝗͣ
horreant in ꝑsonis. ꝑqͣs fallere nititur. Si
aut̾ qͥs libet nobis opponit atq dicit. qͥm̃ eue¬
niunt illa qͣ illi diuini predicunt fut᷑a. aut
qm possunt egris p̾bere medelam. aut sanis
ĩmitem egritudinẽ. si aliqͥd ꝓpriȩ uirtutis
ac potestatis non habent. hoc anobis recipi
at responsum. qđ idõ quisqͣm non debet

Expanded text:
permisisset se adorari, qui praedicaverat Dominum sopermisisset se adorari, qui praedicaverat Dominum solum esse adorandum: et quomodo homo Dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad virum mecum eris? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae providit improvidus Satanas: quia et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuelis contra legem, et virum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et justorum sit, cum Samuele justissimo futurum mentitus est.quia Saul cum diabolo futurus erat. Ad eum enim transmigravit, quem adoravit. Semper ergo diabolus sub velamine latens prodit se, dum ea confingit, quae horreant personis, per quas fallere nititur. Si autem quislibet nobis opponit ac dicit; quomodo eveniunt illa, quae illi divini praedicunt futura aut quomodo possunt aegris praebere medelam, aut sanis immittere aegritudinem, si aliquid propriae virtutis ac poteat responsum, quod ideo quisquam non debet
Abbreviated transcription (Latin):
bitudine demens effectꝰ: saui. ut adphi-¬
tonissã confugeret. Depͣuatꝰ eni causa pec¬
cati. ad hȩc se contulit quȩ dãpnauetat.
S siqͥs ꝓpt̾ histotiã. & ea q̃ u̾bis exp̾ssa sunt
putet no p̾termitenda. ne ratio historiȩ
inanis sit. recte faciet quidẽ. sitam̃ minime
istud adueri rapiat rationem. s ad uisum
& intellectũ saul. neq eniꝰ reprobus factꝰ
pot̾at bonũ intellectum habere. Historicꝰ
eni mte saul & habitũ samuelis de scripsit.
tens siuera an falsa sint. Quid eniꝰ ait au¬
diens in qͦ habitu eet̾ excitatꝰ: Intellȩxit
inquit hunc eẽ samuelem: Quod intelle
xerit retulit. & quia bene non intellȩxit.
contͣ scripturã aliũ adorauit qͣm dnm. &
putans samuele̾ ad orauit diabolum. ut
fructũ fallatiȩ suȩ hab̾et sathanas. Hoc
eniꝰ nititur ut adoret᷑ qͣsi ds̃. Si enĩ uere
samuel illi apparuisset. ñ utiq uir iustꝰ

Expanded text:
betudine demens effectus est Saul, ut ad pitbetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit etens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc exerit, retulit: quia bene non intellexit, contra Scripturam aerium adoravit, quam dominum et putans Samuelem, adoravit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet Satanas. Hoc enim nititur, ut adoretur quasi Deus. Si enim vere Samuel illi apparuisset, non utique vir justus
Abbreviated transcription (Latin):
ut plurimos fallat. etiã bonos in potestate
se hab̾e̾ confingat. Quod apostolus int̾ cȩt̾a
ostendit dicens. Ipse sathanas tͣnsfigauit
se in angłm lucis. Ut eniꝰ errorẽ faceret. inqͦ
glia retur in habitu uiri iusti & nomine se
sub ornauit. ut nichil ꝓficere spe̾ quã p̾dica¬
bant dĩ cultorib m̃tiret᷑. quando hinc exeũ¬
ces iustos finx̃. insua potestate. S: hos quos¬
das fallitde morte saul & filii eius non sit
m̃titꝰ. quasi magnũ sit diabolo ante occa¬
sum. mortẽ corporis p̾uidere. cũ signa qͣdã
soleant apparere morituris. qͥppe aquib di
ꝓtectio a mota uidet̾. qͣntomagis diabolo
que̾ angłica maiestate sublimen ꝓphica ora.¬
cula fuisse testantur. decuiꝰ magnitudine
apłs ait. An ignoratis altitudine̾ sathanȩ:
Qd mirũ gͦ summitientẽ ꝓpe mortẽ po¬
tuit p̾uidẽ cũ hoc sit unde fallit. & se in
dĩ potestate uuit adorari: Na tanta he-¬

Expanded text:
ut plurimos fallat. etiam bonos in potestate ut plurimos fallat. etiam bonos in potestate se habere confingat; quod Apostolus inter caetera ostendit, dicens: Ipse Satanas transfigurat se in angelum lucis. Ut enim errorem faceret in quo gloriaretur, in habitu viri justi et nomine se subornavit, ut nihil proficere spem quam praedicabant Dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeutes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta he
Abbreviated transcription (Latin):
nec arboꝵ. uł quorcũq int̾ra gignentium
creatores dicendi sunt. qͣmuis nouerunt p̾bẽ
quasdam uisibiles oportunitates & cansas. ut illa
nascant᷑. Quod ist faciunt uisibilit̾. hoc illi in ui-¬
sibilit̾. Ds aut̾ solus unꝰ creatorẽ. qͥcausas ipsas
& rationes seminarias reb inseruit. Pret̾ea qͥdã¬
g̃rendũ putant. qͦm scriptura narret phitho¬
nissa samuelem ꝓpħ̾am suscitasse ad colloqũ
saul impussimi regis.si phitonica diuinatio
errori magicȩ artis de putanda sit. Quib ita
respondĩ pot̾. in dignũ om̃ino facinꝰ eẽ. si scdm
tiuitate sc̃s. & uitȩ oꝑib iustꝰ. Aut si no̾ adtra¬
ctus est. consensit. Qđ utrũq deuiro iusto
credere adu̾sum est. Nullũ suffragiu̾ habet ui-¬
sticia si uoluntarius amisit uir meritũ sp̾uat
qd positꝰ in carne q̃sierat. Qd̾ uaide absur¬
dum ÷ quia hinc qui iustꝰ recedit. ꝑmanet
iustꝰ. Porro aut̃ hoc ÷ p̾stigiũ sathanȩ quo

Expanded text:
uel arborum uel quorumque in terra gignentium uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebquaerendum putant quomodo Scriptura narret pythonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si pythonica divinatio errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum tiuitate sanctus et uitae operibus iustus? aut, si non adtractus est, consensit? quod utrumque de uiro icredere adversum est. Nullum suffragium habet justitia, si aut voluntarius amisit meritum spiritalis, quem positus in carne quaesiverat. Quod valde absurdum est: quia hinc qui justus recedit, permanet justus. Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quem admodũ aut̃ iamnes & manbres resti-¬
terunt moysi. ita& isti resistunt ueritati.
homines corruptimente reprobi circa fidem.
s ultra non profitient. Insipientia en im iloꝵ¬
manifestaerit om̃ib sicut & illorũ fuit.
Nec idõ quisqm credere debet quoslibet ma¬
gicis artibus aliquid facere posse si ne ꝑmissu
dĩ. qui om̃ia q̃ fiunt aut iusto iuditio facit.
aut ꝑmissu suo ita fierisinit. qđ p̾dicti ma¬
gi legunt᷑ sĩmilia fecisse moysi. qͥ uirga in sua
piecit. & conu̾sa est indrachonẽ. piecerunq¬
ipsi singłi uirgas suas. quersȩ sunt in draco-¬
nos. s deuorauit uirga aaron uirgas eorum.
angłi mali. qͥb ministris illa oꝑabantur.
In st̾ enĩ corporeis ꝑ om̃ia elem̾ta mundi.
q̃dam occultȩ seminariȩ rationes. qͥb cum¬
data fuerit oportunitastemprał atq causał.
ꝓrũpunt inspeties debitas suis modis & fini¬
bus. Et sic non dicunt᷑ angli qͥ ista fatiurs
animaliũ creatores. sic̃ nec agͥcolȩ segetum

Expanded text:
restiterunt Moysi, ita et isti resistunt veritati, homines corrupti mente, reprobi circa fidem, sed ultra non proficient. Insipientia eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Nec ideo quisquam credere debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei, quia omnia quae fiunt aut justo judicio fiunt, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magici leguntur similia fecisse Moysi qui virgam suam projecit, et conversa est in draconem, projecereqipsi singuli virgas suas, quae versae sunt in dracones: sed devoravit virga Aaron virgas eorum . angeli mali, quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi, quaedam occultae seminariae rationes: qdata fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus, et sic non dicuntur angeli qui ista faciunt animalium creatores, sicut nec agricolae segetum
Abbreviated transcription (Latin):
gi uoluit. etiã illa qͥ adiuinantib ñ scdm̃
dm̃ dicunt᷑. si accidint qͣdicunt᷑ non acci¬
pienda. łetia sifiant qͥ p̾cipiunt᷑ ab eis ut co-
lant᷑ q colunt᷑ ab eis. nec p̾ter suã potestatẽ
ds̃ ostendit eẽ. quod ista cõtingunt. s qͣsi
qͣreret᷑ cur ea ꝑ mittat. causa temptationis
ex posuit ad cognoscendam utiq eoꝵ dilec¬
tionẽ. utrũ eã habeant erga dm̃ suũ. Cog¬
noscendam uͦ abipsis potiꝰ qͣm ab illo qui
scit om̾ia anteqͣm fiant.

Expanded text:
gi uoluit etiam illa quae a diuinantibus non secundum deum dicuntur, si acciderint quae dicuntur, non accipienda sic ut si fiant quae praecipiuntur ab eis autlantur quae coluntur ab eis. Nec praeter suam potestatem Deus ostendit esse quod ista contingunt, sed quasi quaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit, ad cognoscendam utique eorum dilectionem, utrum eam habeant erga Deum suum. Cognoscendam vero ab ipsis potius quam ab illo, qui scit omnia antequam fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾dar fuit. & in ueritate nõ stetit. quia sta¬
tim ut factꝰ ẽ cȩcidit. Fuit qͥdẽ inueritate
coditus. s nõ stando staum aueritate ẽ lapsus.
Uno suꝑbiȩ lapsu dũ dõ ꝑdłmorem se confert̾.¬
nitentiam. dii se inferiore eẽ cognoscit. surgit.¬
Diabolus uͦ non solũ in hoc contẽptꝰ quod se dõ
eqͥle existimans cecidit. insuꝑ etia suꝑiorẽ se

Expanded text:
mendax fuit, et in veritate non stetit, quia stamendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit: fuit quidem in veritate conditus, sed, non stando, confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferuntnitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit; diabolus vero non solum in hoc contentus, quod se Deo aequalem aestimans cecidit, insuper etiam superiorem se
Abbreviated transcription (Latin):
uocatꝰ ÷. Priꝰ eni creatꝰ estitit ordines platione.
nontpris quantitate. Primatũ habuit ange
reꝑatione laberet᷑. Cuiꝰ p̾lationis excellentiã.
ꝓpħa hisubis annũtiat. Cedri nõ fuerunt
altiores illo inparadiso di.abietes ñ adequert̃
sumitatẽ illiꝰ. Om̃e lignũ paradisi nõ ÷ assimi
latũ ei. qm̃ spetiorẽ fecit eũ ds̃. Distat conditi¬
o angłi a conditione hominis. homo eni ad¬
dĩ similitudinẽ conditus ÷. Archangłs uͦ qͥ
lapsus ÷ signacłm dĩ similitudinis appellatꝰ :¬
testante dño ꝑ ezechielẽ. Tu signaculu simili¬
tudinis plenꝰ sapientia. ꝑfectꝰ decore in deliti¬
is paradisi dĩ fuisti. Quanto enĩ subtilior ẽ.
eiꝰ natura. tanto pleni ęxtitit ad similitudi¬
nẽ diuinȩ ueritatis exp̃ssa. Priꝰ de cȩlo cecidit¬
diabolus. quã hõ conderet᷑. Ha̾ max ut fac¬
tus÷ in suꝑbiã erupit. & p̾cipitatus decęlo:
Nam iuxta ueritatis testimoniũ ab initio

Expanded text:
t. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum habuisse  sreparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum paradisi li, quomodo speciosiorem fecit eum Deus. Distat conditio angeli a conditione hominis: homo enim ad similitudinem Dei conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatno per Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est 136 ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. 7. Prius de coelo cecididiabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
diciut sursũ cor habeamꝰ. spe fit ut de
tio dni nriꝰ. Qui fecit nos. ipse descendit ad
leuauit nos. Caput nr̃m ubi: seqͣnt᷑ & mn¬
bra. Ille ẽ incȩlo. nos interra. Quasi longe ẽ
Et nob̾cum ẽ. Si eni̾ nõ eet̾ ille nobiscum. non

Expanded text:
is ut sursum cor habeamus, ipso corde fit ut de tio Domini nostri: qui fecit nos, descelevavit nos caput nostrum: ubi est, bra. In coelo est ille, nos in terra. Quasi longe est nobiscum est. Si enim non esset ille nobiscum, non
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ tuȩ decretis. ex beati petri aploꝵ pͥncipis auc¬
toritate decreuimꝰ .xxx. dierũ spatio sacͣ te cõmunione
puatũ. ab om̃ipotenti dõ tanti excessus ueniam. cum
sũma penitentia ac lacͥmis exorare. Qd si hanc senten¬
tiã nram te cognou̾mꝰ implesse remissiꝰ nõ iã tantum
in iusticiã s & cõtumatiam frat̾nitatis tuȩ cognoscas

Expanded text:
principis auctoritate decernimus, triginta dierum spacio sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nostro tanti excessus veniam cum summa poenitentia ac lacrimis exorare. Quodsi hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non iam tantam iniustiiam, sed contumaciam fraternitatis tuae cognoscas
Abbreviated transcription (Latin):
non possumꝰ. nisi aut sponte confessum. aut
causa. cõmunione pͥuet eccli̾astica. Sub anathema aũ
nisi unde canonica docet auctoritas. quia anathema
ramine pꝰposito in nocentes ac minimis causis culpa¬
biles excõmunicare p̾sumpserĩt. aut ad gram festinan-¬
tes. recipere fortasse noluerint: auierni opi̾s uiiꝰ lib&
cõmunio illis usq adtẽpꝰ sinodi a reliqͥs epis de¬

Expanded text:
nalis, nisi aut sponte confessum, aut causa, communione privet ecclesiastica. Sub anathema autenisi unde canonica docet auctoritas: quia anathema ratione posthabita innocentes aut in minimis causis culpabiles excommunicare presumpserint et ad gratiam festinantes reccommunio illis usque ad tempus synodi a reliquis epis
Abbreviated transcription (Latin):
inanimam cuam. Nõ dico ut cofitearis con
dõ. qui curat ea. Mec enim & si non dixeris¬
Spongia peccatorum tuorũ lacrimȩ aiȩ sunt.
tende & uide. Quid martẏrib marus: Quid:
suis. Grandis gła martirum. Martires essu¬
derunt sanguinẽ. peccatores effundant la¬
crimas. Meretrix non effundit sanguinem.
s fontes lacrimarum ꝓfudit. & deleuit pecca¬
ta sua. Et qui dicam de meretrice & in mun¬
da muliere: Columna eccłĩȩ & fundam̃ta
fidi pͥnteps apostolorum petrus. ab ancilla

Expanded text:
in anima tua. Non dico ut confitearis ea Deo, qui curat ea. spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sunt.  lacrymae. Quid martyribus majus, qui suo? Grandis gloria martyrum. Martyres effundunt sanguinem. Peccatores effundunt lacrymas. Meretrix illa non fudit sanguinem, sed fontes lacrymarum profudit, et delevit peccata sua. Et quid dicam de meretrice et immunda muliere? Columna Ecclesiae, et fundamentum fidei, primus apostolus Petrus ad ancillulae
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Quando accubueris suꝑ stratum tuũ.
tua. si quid inu̾bo uł infacto. uł incogitatione
peccasti. hoc enim dicit propha. Ira sc imini
& nolite peccare. quȩ dicitis incordibus uris
& incubilibus ur̃is conpungimini. Per diem
non habiuisti tempus. s obseruasti udiciatua.
insuꝑ negotium & confabulatores amicos. Et
concedas. ad tnguillum portũ nemo cibi mo

Expanded text:
quit, accubueris super stratum tuum, tua, si quid in verbo, seu in facto, vel in cogitatione peccasti. Haec enim dicit Propheta: Irascimini, et nolite peccare; quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Per diem non habuisti tempus, sed observasti judicia tua; et injunctum negotium, et confabulatio amicorum, et concedas, ad tranquillum portum nemo tibi mol
Abbreviated transcription (Latin):
Caro est quȩ recipit diabolum. Diabolus eniꝰ
seminat in carne semina sua. id est nomicidiũ.
fornicationẽ. concupiscentiã. libidinem. irã.
rixã. ebrietatẽ. suꝑbiã. furcũ. & om̃em suggestio¬
nem. quȩ malaest dicente a postolo. Non est

Expanded text:
Caro est quae recipit diabolum: diabolus enim seminat in carne nostra semina sua, id est, homicidium, fornicationem, concupiscentiam, libidinem, iram, rixam, ebrietatem, superbiam, furtum et omnem suggestionem malam, dicente Apostolo: Non
Abbreviated transcription (Latin):
forte tradat te udici hoc est x p̾o. & iudex tra¬
dat te ministris. hoc est angłis. & ministri mit¬
tant tȩ in carcere. hoc: ingehennã ignis. Am̃¬
dico tͥ: inde donec reddas usq ad nouissimu̾
Anima quȩ peccauerit ipsa morietur. Anma¬
qm̾ pot̾ peccare cum non uideatur: Quid
potest tenere cum ipsa non teneat᷑: S caro pec¬

Expanded text:
forte tradat te judici, hoc est, Christo; judex tradat te ministris, hoc est, angelis malis; et ministri mittant te in carcerem, hoc est, in gehennam: non exies inde, donec reddas novissimum Anima quae peccaverit, ipsa morietur  potest peccare, cum non videatur? quid potest timere, cum ipsa non teneatur? Ipsa caro pec
Abbreviated transcription (Latin):
& amplius laua me ab iniusticia mea. & a
delicto meo munda uic. Qm̃ inigtadem
mea ego agnosco. Uicissitudo est. Dat dĩ.
dat ⁊ quod saluti ꝓficiat: reus. Dedit
dñs miscdiam suam. dedit & qui peccauit
confessionem peccatoꝵ suoꝵ. Parum quidẽ¬

Expanded text:
aque lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me, quoniam iniquitatem meam ego cognosco. Vicissitudo est, Deus dat, et qui salutificet reus. Dedit Dominus misericordiam suam, dedit et qui peccaverat confessionem peccatorum suorum. Parum quide
Abbreviated transcription (Latin):
li titubare indnicam orationẽ. securꝰ illa dic.
Notͥ pectꝰ percutias. quia illiͣ roganti ñ dimis-¬
isti. Ergo ille qͥ nõ rogauit remansit. Exit᷑ ꝓͥrsꝰ.
tas. Roga ꝓ nõ rogante. qͥa rogas. ꝓmultu
ꝑiclitante. Sic iam attende magistrũ ednm̃¬
tuũ. nõ incathedra sedentẽ. s in ligno pendentẽ
ciru̾spectis undiq turbis inimicorũ & dicente
Lat̾. ignosce illis. quia nesciunt qͥd faciunt.
Uide magistrum. audi inutatore. Nũqͥd tunc

Expanded text:
li titubare in dominica oratione, securus illam dic, li titubare in dominica oratione, securus illam dic, non tibi pectus percutias, quia non roganti non dimisisti. Ergo ille qui non rogavit, remansit: exigitur, protas, roga pro non rogante; quia rogas pro multum periclitante. 2. tuum, non in cathedra sedentem, sed in ligno pendentem, circumspectis undique turbis inimicorum et dicentem: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Vide magistrum, audi imitatorem. Numquid tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ex corde uꝰ fac. ut & inte ueru frat. Sieniꝰ
sic̃ & nõs dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Namsi
cõtẽpsisti rogantem: cõtempneris & tucũ roga¬
ueris. Clausisti contͣ pulsante. clausũ inue¬
nies cũ pulsaueris. Nã si aꝑueris uscera indu¬
lgentiȩ rogantite. aꝑietur & tͥ dĩ cuꝰ rogauis
eum. Modo eniꝰ illos alloqͦr qͥ petunt ueniã
a fratribus suis xp̃ianis & nõ accipiunt. Ecce
tu si concesseris securus orabis. ille uͦ si te rogaue
es qͥ peccasti. & uenia nõ meruisti. nolitime.¬
re. int̾pella dnm ipsiuꝰ & tuũ. Debita eni sunt.
Nũqͥd pot̾it debita ex igere seruus. q̃ dnauerit
dns: S siforte non te rogau̾it qͥ inte peccauit.
si uenia nõ p̾cat᷑. si peccauit. in suꝑ adhuc &
irascit᷑. tu qͥd facies : Dimittis an nõdimit¬
tis: Ecce nõ dimisisti. Quare: quia no roga¬
uit. Si ꝓpt̾ea nõ dimisisti qͥa nõ rogauit . no¬

Expanded text:
ex corde vero fac, ut et in te verum fiat. Si enim ex corde vero fac, ut et in te verum fiat. Si enim sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nam si resistis roganti, contemneris et tu cum rogaveris. Clausisti contra pulsantem, clausum invenies, cum pulsaveris. Nam si aperueris viscera indulgentiae roganti te, aperiet et tibi Deus, cum rogaveris eum. Modo enim illos alloquor, qui petunt veniam a fratribus suis christianis, et non accipiunt. Ecce tu si concesseris, securus orabis. Ille vero, si te rogaes qui peccasti, et veniam non meruisti, noli timere, interpella Deum ipsius et tuum: debita enim sunt: numquid poterit debita exigere servus, quae donaverit dominus ? Si forte non te rogaverit qui in te peccavit, si veniam non deprecatur; si peccaverit, insuper adhuc et irascitur, tu quid facies? dimittis, an non dimittis? Ecce non dimisisti. Quare? Quia non rogavit. Si propterea non dimisisti, quia non rogavit, no
Abbreviated transcription (Latin):
cio ego. tͥ debitori meo. qđ tu feceris debitorituo
Inde offers munꝰm: unde peꝑceris debitori
tuo. Rogas me ꝓ miscdia tua. noli piger eẽ in
miscdia. Attende quid scriptura dicit. Mise¬
ricordiam uolo magis qm sacrifitiũ. Nolo
offerre sacrifitium sine miscdĩa. qͥa non tibi¬
remittuntur peccata tua. nͥ offeras cũ mniscdĩa.
S forte dicis. nõ habeo peccata. Quantũ uis cautꝰ
sis frater. tam incarne uiuis. in scło agis. int̾ pͣssu.¬
ras &angustias. & int̾ in numerabilia temptam̾ta
u̾saris. nõ pot̾is ee̾ sine peccato. Certe tͥ dicit ds.
Secutꝰ es tude peccato. noli di mitt̾e̾ sino habes
qd̃ ego tͥ dimittam. s magis exige si nichihabes.
Siautꝰ debitor es. magis gͣtulare te habere debi-¬
tore. in qͦ facias quod fiat inte. Audime & discu-
te. quia ualde paucis ꝓd̾ qͥ possint ueracit᷑
orare orationẽ dñicã. ueracit᷑ dicere. dnẽ di-

Expanded text:
cio ego tibi debitori meo, quod tu feceris debitori tuo. cio ego tibi debitori meo, quod tu feceris debitori tuo. Inde offers mihi munus, unde peperceris debitori tuo. Rogas me pro misericordia, tu noli esse piger in misericordia. Attende quod Scriptura dicit, Misericordiam volo magis quam sacrificium . Noli offerre sacrificium sine misericordia; quia non remittuntur tibi peccata tua, nisi offeras cum misericordia. Sed forte dicis: Non habeo peccata. Quantumvis cautus sis, frater, tamen in carne vivens in saeculo, agis inter pressuras et angustias, et inter innumerabilia tentamenta versaris; non poteris esse sine peccato. Certe dicit tibi Deus: Securus esto de peccato, noli dimittere si non habes quod ego tibi dimittam, sed magis exige si nihil debes: si autem debitor es, magis gratulare te habere debitorem, in quo facias quod fiat in te. Audi me, et discute te, quia vel de paucis probis, qui possunt veraciter orare orationem dominicam, veraciter dicere, Domine, dimi
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾am patris. illiꝰ assertor. tuus uidex ÷. Do.¬
cuit te pauca uba. quiꝰ uis idiota tenere &
dicere. & in eis constituit causa tua. docuit
te ius cȩleste qͥm p̾ceris. S forsitam respon¬
des. ꝑquẽ peto. ꝑ me an ꝑaliũ: Quite do
Gaude quia ille erit tunc iudex cuus. qͥ
mͦ aduocatus tuꝰ est. Idõ gͦ qͥa oraturus es
ac turus es causã cua̾. paucis u̾bis uent᷑us es
ad illa u̾ba. dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is. Dicit eni tibi ds̃.¬
Et qͥd mͥ das ut ego tͥ dimittaᷤ debita tua:
Quale munꝰ offers. qͣle sacrifitium conscieneiȩ
tuȩ. imponis altaribus meis: Continuo do¬
cuit te qͥ petas &quid offeras : Petis. debita
nr̃a dimitte nob̃. Et tu offers. Quid: Sicut
& nos dimittimꝰ debitoribus nr̃is. Uebitor
es illi qͥ falli nõ potest. habes& tu debitorẽ. Dicit
tͥ ds. Tudebitor mis es. ille debitor cuꝰ e̾. Hoc fa-¬

Expanded text:
dexteram Patris, illius assessor, tuus judex, dodexteram Patris, illius assessor, tuus judex, docuit te pauca verba, quae quivis idiota potest tenere et dicere, et in eis constituit tibi causam tuam; docuit te jus coeleste quomodo preceris. Sed forsitan respondebis: Per quem peto? per me, an per alium? Qui te docGaude, quia ille erit tunc judex tuus, qui modo advocatus tuus est. Ideo ergo quia oraturus es, acturus es causam tuam paucis verbis, venturus ad illa verba: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dicit enim tibi Deus: Quid mihi das, ut ego dimittam tibi debita tua? Quale munus offers, quale sacrificium conscientiae tuae imponis altaribus meis? Continuo docuit te quid petas et quid offeras. Petis, Dimitte nobis debita nostra: et tu offers, quid? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitor es ei qui falli non potest: habes et tu debitorem. Dicit tibi Deus: Tu debitor meus es, ille debitor tuus; hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
NtENitE tR̾s MeI ad caritate qͣm sic laudat
scriptura diuna. ut nichil ei coequet. Cũ¬
enĩ nos moneat ds ut nos inuicẽ diligamꝰ.
ñqͥd hoc tantũ monet ut diligas diligentẽ
te : hȩc mutua ÷ dilectio: Hoc nõ sufficit
dõ. ꝑuenire nos uoluit usq ad in imicos
diligendos dicens. Diligite inimicos ues¬
tros. benefacite eis qͥ uos oderunt. & orate
ꝓeis qͥ uos ꝑsecuntur. ut sitis fiii patris
urĩ qͥ incelis:. qͥ sole̾ suu oriri facit suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & ĩiustos.
Qd dicis: Diliges in imicũ cuũ: Respon-¬
des forte. ꝑ infirmitatẽ nõ possũ. S ꝓice.
xage ut possis. maxime qͥa oraturus es
iudicẽ tuu. quẽ fallere nemo potest. ac tu-
rus causa tuã. Int̾pella gͦ huc iudicem
ubi nullꝰ caballarius cõturbat. nullꝰ officialis
remo uet. nullus emit᷑ aduocatꝰ. qͥ possit ꝓiterte
p̾ces esfundere. aut uba dicere qͥ nõ didicisti.
S ipse filius di unicus ȩqͣlis patri sedens ad

Expanded text:
ntendite, fratres mei, ad charitatem, quam sic laudat Scriptura divina, ut nihil ei coaequet. Cum nos moneat Deus, ut nos invicem diligamus, numquid hoc tantum monet, ut diligas diligentem te? Haec est mutua dilectio, hoc non sufficit Deo: pervenire enim voluit usque ad inimicos diligendos, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur; ut sitis fqui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, qui pluit super justos et injustos . Quid dicis? diligis inimicum tuum? Respondebis forte: Per infirmitatem non possum. Sed profice, et age ut possis: maxime quia oraturus es judicem, quem fallere nemo potest, qui acturus est causam tuam. Interpella ergo hunc judicem, ubi nullus tabellarius conturbat, nullus officialis removet, nullus emitur advocatus qui possit pro te preces effundere, aut verba dicere quae non didicisti: sed ipse Filius Dei unicus aequalis Patri, sedens ad
Abbreviated transcription (Latin):
plet̾ in illtᷤ illa senͣtia dnĩ qua dr̃. Utinam ca-¬
lidus ces aut frigidus. Nc̃ aut̾ quia cepidus
es: incipiam te euomere ȩxore meo. Quid:
quod dixit utinam frigidus eẽs aut calidus :
hoc est dicere. Melius tibi fuerat aut insclõ
remansisse frigidum. aut in monasti̾o eẽ fer.
dere noluisti cepidus effectus ex ore dm̃ uix
tentiam diuinȩ scripturȩ diligenter attendite.
qua dr̃. Om̃i custodia custodi cor tuum. Sic̃
gaudendum ẽ. de monacho qͥuod in monastiũ
ueniens. mansuetudinẽ. obȩdientiam. & pa¬
tientiam uoluerit mitis & humił ȩxhibere.
ita econtrario lugendũ ẽ de eo qui corpore can¬
tum de sclo exisse uidetur. corde tam̃ in mundo
aut remansisse infidelit̾. aut infeliciter redisse
cognoscitur & pro humilitate profert suꝑbiã¬
nenum. lalibus conuenit illa beati petri uera
& multum timenda sententia. Melius inquit
illis fuerat non cognoscere uiam iusticiae.
qͣm pꝰ cognitionem retrorsum conu̾ti. Et iter.

Expanded text:
pletur in illis illa sententia Domini qua dicitur: Utinam calidus esses aut frigidus; nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Quid est quod dixit, Utinam calidus esses aut frigidus? hoc est dicere: Melius tibi fuerat aut in saeculo remansisse frigidum, aut in monasterio esse ferdere noluisti, tepidus effectus ex ore Domini vtentiam divinae Scripturae diligenter attendite, qua dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Sicut enim gaudendum est de illo qui ad monasterium veniens, mansuetudinem, obedientiam et patientiam voluerit mitis et humilis exhibere: ita et econtrario lugendus est ille qui corpore tantum de saeculo exisse videtur, corde tamen in mundo aut remansisse infideliter, aut infeliciter rediisse cognoscitur, et pro humilitate profert superbiamnenum. talibus conuenit illa beati Petri uera et multum timenda sententia: melius, inquit, illis fuerat non cognoscere uiam iustitiae, quam post cognitionem retrorsum conuerti, et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod scriptũ ÷. Qui odit frm suum.
nomicida ẽ. S non opꝰ est ut nos diutius
gaudemus. hoc solũ specialit᷑ petimꝰ. ut
quia uos deus in locũ quetis & tranqͥllita¬
cis collocare dignatus est. nobis quos scłi¬
istius cempestas & in numerabiles fluctus
affligunt. habundantiꝰ dño supplicetis. ut si
nobis qilia non meremur glã nõdabitur. sal¬
tem uob̃ orantib peccatoꝵ uenia tribuatur:¬

Expanded text:
illud, quod scriptum est: qui odit fratrem suum, illud, quod scriptum est: qui odit fratrem suum, homicida est. Sed non opus est, ut diutius gaudemus. hoc solum specialiter petimus, ut, quia uos deus in locum quietis et tranquillitatis collocare dignatus est, pro nobis, quos states et innumerabiles fluctus affligunt, abundantius domino supplicetis, ut, si nobis, quia non meremur, gloria non dabitur, saltem uobis orantibus peccatorum uenia tribuatur