comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sententio se inaxime demittitur animus bominum
et ad misericordiam cõparatur cũ in alieno malo suã
infirmitatẽ consi derabit. D einde primus locus
est miscri cordie ꝑquẽ quib inbonis fuerinti e nune
tribuit᷑ ꝑ qũ̃ quib. in malis fuerint. et sunt e futuri
sint. demonstratur. Tertius perquem unum quoda
deploratur in cõmodũ ut in morte filii pueritiae de¬
lestatio. amor. spes solatium. educatio. et siqua simili
ingenere quolibet de un cõmodo per conquestio nẽ dici
poterunt. Quartus perquem res turpes et humiles
it illibera les proferentur. et indigna ae tate. genere
fortuna pristino honore. beneficus quae passi perpes¬
suriuesint. Quintus. per quẽ omnia ante oculos fin¬
gulatim incõmoda ponuntur ut uideatur is qui
audit uidere et requoq ipsa quasiassit non uerbis
solũ admiseri cordiã ducatur S extus. perquem
prato spem in miserus demonstratur es se. et cum

Expanded text:
et sententiose maxime demittitur animus hominum et sententiose maxime demittitur animus hominum et ad misericordiam conparatur, cum in alieno malo suam infirmitatem considerabit. deinde primus locus est misericordiae, per quem, quibus in bonis fuerint et nunc tribuitur, per quem, quibus in malis fuerint et sint et futuri sint, demonstratur. ter- tius, per quem unum quodque deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re quoque ipsa, quasi assit, non verbis solum ad miseri- cordiam ducatur. sextus, per quem praeter spem in miseriis demonstratur esse, et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
loci xXVI. In quibus
endã sumendus
Hoc autẽ scire
debemus esse mul¬
tos cõmunes locos
et indignationi
ec conquestioni
Etreste Neq eñi iudex potest nobis p̃beremi sericordiã nisura ad uersarioꝵ consequaturs
nec irasci poterit aduersario nisi in hoc ipso nob̵ animum praebeat miseri cordem
eidspertinebit de liberis suis cogitent Si ad mulieres. deuxo¬
rib si ad senes deparibus aut parentib. Quintus decimus
locus est ꝑ quẽ dicimus inimicis qͦq ethostib eaquae nob
acciderint in digna uideri solere Et indignatioqui¬
dem his fere delocis grauissime sumetur. Conquesti¬
onis autẽ huius modi dereb partes petere oportebit¬
DECONQUES TIONE Con questio est oratio¬
auditoꝵ mis ericordiã captans. In hac primũ animũ
auditoris mitẽ et misericordẽ conficere oportet. quo fa¬
cilius conquestione cõ mouer possit. Id locis cõmunib:
efficert oportebit. ꝑ quos fortunaeius in om̃es et hominã
infirmitas ostenditur. Qua oratione habita grauter

Expanded text:
cim, in quibus, e sumendus. Hoc autem scire debemus, esse multos communes locos et indignationi et conquestioni, et recte; neque enim iudex potest nobis praebere misericordiam, nisi ira in aduersarium consequatur, aut irasci potent aduersario, nisi in hoc ipso nobis animum praebeat misericordemeros pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his fere de locis gravissime sumetur. conquestionis autem huiusmodi de rebus partes petere oportebit. Conquestio auditorum misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur; qua oratione habita graviter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ in dignam᷑ qđ nob hoc pͥmis acciderit ueq alicui unqũa¬
usuuenerit. Tertius decimꝰ locus ẽ si cũ in iuria contumelia
iunsta demonstrat᷑ Perquẽ locũ in suꝑbiã et arrogantiam
odiũ concitat᷑ Quartus decimꝰ locus ẽ ꝑ quẽ petimꝰ ab his
qͥaudunt ut ad suasres nr̃as iniuria s referant Si adpu

Expanded text:
per quem indignamur, quod nobis hoc primis acciderit neque alicui umquaper quem indignamur, quod nobis hoc primis acciderit neque alicui umquavenerit. tertius decimus locus est, si cum iniuria contumelia iuncta demonstratur, per quem locum in superbiam et arrogantiam odium concitatur. quartus decimus locus est, per quem petimus ab iis, qui audiunt, ut ad suas res nostras iniurias referant; si ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥb eruditꝰ in mortuos in miseros ⁊ miscđa dignos in homines
cdaros nobiles ⁊ honoe eusos in eos qͥneq: laderealiũ necse de¬
sendere potuert ut in pueros senes mulieres Ex qb om̃ib acrĩ excetata
indignatio sũ mũ incũ qͥ uiolarit hoȩ ali qͥd odiũcõmouere penerit
Nonꝰ locus ẽ ꝑqũe cũ alius peccatis que tonstroit ẽ peccata hocq de
llud de qͦagit᷑ ostendit᷑ Decimꝰ locus  ꝑquẽ om̃ia que in negotio
indignatione et crimi natione colligomnꝰ et ẽ uerb̵ quã maxime
ante oculos eiꝰ apud quẽ dicit᷑ ponimꝰ ut id qđ in dignũ est ꝓinde
illiuideat᷑ indignũ acsipse int̃fuerit ac p̃sens uiderit Vndetimꝰ
locus ẽ ꝑquẽ ostendimꝰ ab eo factũ a qͦminime oportuert. et
aqͦsialius faceret ꝓliberi conueniret D uodecimꝰ locus est

Expanded text:
ab quibus eruditus, in mortuos, in miseros et misericordia dignos, in ho- mines ab quibus eruditus, in mortuos, in miseros et misericordia dignos, in ho- mines claros, nobiles et honore usos, in eos, qui neque laedere alium nec se defendere potuerunt, ut in pueros, senes, mulieres; quibus ex omnibus acriter excitata in- dignatio summum in eum, qui violarit horum aliquid, odium commovere poterit. nonus locus est, per quem cum aliis peccatis, quae constat esse peccata, hoc quo illud, de quo agitur, ostenditur. decimus locus est, per quem omnia, quae in negotio uiusque indignatione et criminatione colligimus et rem verbis quam maxime ante oculos eius, apud quem dicitur, ponimus, ut id, quod indignum est, proinde illi videatur indignum, ac si ipse interfuerit ac praesens viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius faceret, prohiberi con- venerit. duodecimus locus est,
Abbreviated transcription (Latin):
corrigiposse anc ẽẽ r̃e quaesi sit senel iudicata. neq: alio cõmutari
iudicio nqulla potestate corrigipossit S extꝰ locus ẽ ꝑqũẽ consulto
et de industria factũ eẽ de monstrat᷑. e illud ad iungit᷑ uoluntario
uenire. Septimꝰ locus ẽ ꝑquẽ indignam᷑ qđ tetrũ crudele nefariũ
trrannicũ faetu eẽ dicamꝰ pũi manũ o pulentã queres ab legib
et ab aquabili iurere motissima sit O Etauus locꝰ est ꝑquẽ demon¬
stramꝰ ñ uulgare neq fastitatũ ẽẽ ne ab audacissimis qͥđe hominib
id inaleficiũ deqͦ agit᷑ Atq i daferis qͦ q lominib etab arbaris gactib
crimmanib bestis eẽ remotũ Eł xcerunt. quae in parentes libe¬
ros coniuges consangiuneos supplices crudd it̃ factadiantur
et de incepssi qua ꝓferant᷑ in maioresnatu. in hospites inuicinos
in amicos in eos qͥb cũ uita egeris in eos apud quos educatꝰ sis ineos

Expanded text:
corrigi posse; hanc esse rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commutari iudicio neque ulla potestate cor- rigi possit. sextus locus est, per quem consulto et de industria factum demonstratur et illud adiungitur, vo- luntario m convenire. septimus lo- cus est, per quem indignamur, quod taetrum, crudele, nefarium, tyrannicum factum esse dicamus per vim manum opulentiam; quae res ab legibus et ab aequabili iure remotissima sit. octavus locus est, per quem de- monstramus non vulgare neque factitatum esse ne ab audacissimis quidem hominibus id maleficium, de quo agatur; atque id a feris quoque hominibus et a bar- baris gentibus et inmanibus bestiis esse remotum. haec erunt, quae in parentes, liberos, coniuges, consangui- neos, supplices crudeliter facta dicentur, et deinceps si qua proferantur in maiores natu, in hospites, in vicinos, in amicos, in eos, quibuscum vitam egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos,
Abbreviated transcription (Latin):
heres quae ipseuellet daret : A mentiaȩ igit᷑ fuis se cum hae¬
rediuellet cauere. idassoribere quo non assoripto. nihilo¬
minus haeredi caueretur. Quare hoc genere. magnopere¬
talibus in causis utio portebit. Si hoc modosorpsisset istouer¬
bo uses non & et non isto loco uerbum istud collo cas set Nam¬
exhis sententia scriptoris maxime ꝑspicitur Deinde quo
cero quẽ ad modũ unũ
et idem sẽꝑ intelligat᷑
insententia scriptoris.
cũ haeres scđs institutus.
interpretatur se he¬
redem eẽ iustũ siue
natus filius esset. ut
is haeres esset qui natus
fuerat siuenatus non
fuisset. ut alius nul¬
lus esiet. quã ipse qui
scđs est institutus
Ranc sententiã uña
memorat. et sẽꝑ eandẽesse
Pat

Expanded text:
heres, quae ipse vellet, daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto nihilominus heredi caveretur. quare hoc genere magnoperelibus in causis uti oportebit: hoc modo scripsisset, isto verbo usus non esset, non isto loco verbum istud con- locasseex his sententia scriptoris maxime perspicitur. deinde quo m quemadmodum unum et idem semper intellegatur in sententia scriptoris, cum heres secundus institutus interpretatur se heredem esse iustum, siue natus filius esset, ut is heres esset qui natus fuerat, siue natus non fuisset, ut alios nullus esset quam ipse, qui secundus est institutus. Hanc sententiam unam memorat et semper eandem esse. At
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pore scriptũ sit quȩ rendũ est. ut qͣdeũ uoluis se in eimodi
tẽpore uerisimile sit intelligat᷑ : Post ex deliberations po¬
tib quid utilius. et quid honestius. et illi adseribendũ et ho

Expanded text:
tempore scriptum sit, quaeren- dum est, ut, quid eum voluisse in eiusmodi tempore veri simile sit, intellegatur. post ex deliberationis paquid utilius et quid honestius et illi ad scri- bendum et h
Abbreviated transcription (Latin):
set opitulati sunt Ex animo. si non sui cõmodi causa. sieo¬
consilio fecit omnia. ut hoc conficere posset E xcasusinor
fortuna sed industria facturi uidebit᷑ aut si industriae for¬
tuna obstitisse In hominem autem. quib. rationibus

Expanded text:
uisset; ex animo, si non sui commodi causa, siconsilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatus non est Depulsio ẽ. Immonr̃a qui haeredes scđi tes¬
tamento patrissumus. Questio est utrorum sit Ratio est
Patir  etsibi et filio testa mortũ soripsit dũ ispupillus esset
Quare quae filui fuerunt testamento patris. nostra fiant ne
cesse est Infirmatiorationis Immopater sibiscripsit

Expanded text:
tatus non est. depulsio est: immo nostra, qui heredes testamento patris sumus. quaestio est: utrorum sit? ratio: pater enim et sibi et filio testamentum scripsit, dum is pupillus esset. quare, quae filii fuerunt, testamento patris nostra fiant ne- cesse est. infirmatio rationis: immo pater sibi scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
ora beneficia quã maleficia. aut cũ beneficiis honos ha¬
bitus sit ꝓmaleficio poenam sumio portere D eniq turp
esse aut inutile ignosci. Deinde de quout potestas esset
saepeoptarint in eum potestate oniti sumimã esse fulti¬
tiã et cogitareo partere quem animũ in eum et quãoptiñ¬
habuerint. Locus autẽ communis erit in dignatio malẽ
malitiã in miseris sunt I Qm̃ ergo in generaliconti¬
tutione tandu ꝓpt eius partium multitudinẽ comimoranus
ne forte uarietate et dissimilitudine rerũ deductus alicus
animus inquendã errorem deferat᷑ quid etiã nob exhoc ge

Expanded text:
ora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos hasit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quohabuerint. Locus autem communis erit indignatio malefimalitiam in miseriis sint. Quoniam ergo in generali constitutione tamdiu prop- ter eius partium multitudinem commoramur, ne forte varietate et dissimilitudine rerum diductus alicuius animus in quendam errorem deferatur, quid etiam no- bis e
Abbreviated transcription (Latin):
omne factum idemualeat sed ex quolam facto aut
euentu. ad tempus inter prȩtandadicatur ex partib:
iuridicialis as sumptiuae maxime s ustinetur. Namtũ
inducitor comp̾aratio ut in eũ quicum lex aperiri por¬
tas noctu uetaret. aperuit quodam inbello. et auxilia
quedam in oppidum recepit. ne ab hostibus oppri¬
merentur si foras essent qđ ꝓpemuros hostes castra
haberent. tum relatio criminis. ut in eomilite quicum

Expanded text:
omne factum idem valeat, sed ex quodam facto aut eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime sustinetur. nam tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo milite, qui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
communis lex omniũ hominem occidereuetara
tribunus militẽ suum quiuim sibi afferre conaretꝰ᷑ occidit tum
remotio criminis. ut in eum quicum lex quibus diebus in le¬
gationem ꝓficisceretur praestituerat. quia sumptũ questo
nondedit ꝓfectus non est. tum concessio ꝑpurgationẽ et per ut¬

Expanded text:
communis lex omnium hominem occi- dere vetaret, tribunum militum suum, qui vim sibi afferre conaretur, occidit; tum remotio criminis, ut in eo, qui, cum lex, quibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestituerat, quia sumptum quaestor non dedit, profectus non est; tum concessio per purgatio- nem et per
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis. quaȩ cum his nunquam poterit duabus conten¬
dere. Hasce autẽ interse sae pene cesse est cõparari. quan

Expanded text:
ditatis; quae cum his num- quam poterit duabus contendere. hasce autem inter se saepe necesse est comparari, u
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit : cui bono inimcus ñ fuit : quando aut ñ causauit aliquem
aut uerberauit. aut ꝓdidit: Epangelia ⁊ ꝓmissio qua iudiõs
attentũ facimꝰ pollicentes nos aliqua magna aut nimia dictu¬
memoriã iudicũ repetituros nos dicfites cũ opartunũ suerit
eusis ⁊ ud ⁊ solilo quiũ cũ ad int̃rogata ipsi nobis respon¬
demꝰ. Sirenosis cũ deferimꝰ aliqd petentes ut alium
interĩ ꝑmittant dicere. Ex Puci t¬

Expanded text:
custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dictumemoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant dicere. § 22
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃i anicitia dicere existimant rep̃hendere incipiant
quaonqua sunt quiꝓpt̃ utilitatẽ modo petendã putant ami¬
citiã sunt qui pptor sesolũ sunt qui ꝓpterse e utilitatem¬
quoꝵ quid uerisimẽ stituatur alius locus crit conside¬
ranđ. Nunc hoc sic ad usum oratorium relinquatur. utranq¬
ꝓpterrem amicitia m esse expetendam DE AVICITA

Expanded text:
de omni amicitia dicere existimant, reprehendere inci- piant. quamquam sunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam; sunt qui propter se so- lum; sunt qui propter se et utilitatemuid verissime constituatur, alius locus erit considerandi. nunc hoc sic ad usum oratorium relinquatur, utrapter rem amicitiam esse expetendam. ami- cit
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝓbet᷑ eum fuisse ex cepturum. si quid ex cipiend̃
putaret Et oftendere ciusam accipere ni lul aliud es

Expanded text:
magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- piendum putaret; et ostendere causam accipere nihil aliud es
Abbreviated transcription (Latin):
et iuditio maxime cõmutare D einde indis¬
nius eẽ de lege aliqͥđ derogari autlegẽ abroga¬
ri aut aliqua ex parte cõmutari : cũ populo eognosen¬
di et ꝓbandi at im ꝓbandi potestas nulla fiat. o
ipsis iudicib inuidiosissimũ futurĩ ñ hane locũ ẽp
neq hoc tẽpus legũ corrigendarũ apud popular
hec et ꝑpopulum agi conuenire Quodsi nunc id agint uelle¬
se scire qui lator sit. qui sint accepturi se actiones uidere et
dissua dere uelle. Quod sih aec cionsumme in utilia. tum
mul toturpissima sint. legem cuius modisit. in praesentia
conseruari ab iudicibus. post si displiceat. apopulo corigi
conuenire Deinde siscriptum non extaret. magnopere
quareremus. neq isti nisi extrapericulum quidemesset

Expanded text:
et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem abrogari aut aliqua ex parte com- mutari, cum populo cognoscendi et probandi aut in- probandi potestas nulla fiat; hoc ipsis iudicibus in- vidiosissimum futurum; non hunc locum esse neque hoc tempus legum corrigendarum; apud populum haec et per populum agi convenire; quodsi nunc id agant, vellse scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones videre et dissuadere velle; quodsi haec cum summe inutilia tum multo turpissima sint, legem, cuicuimodi sit, in praesentia conservari ab iudicibus, post, si displiceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non exstaret, magnopere quaereremus ne- que isti, ne si extra periculum quidem esset
Abbreviated transcription (Latin):
autem genere. quid et quantum. et quam obrem postult᷑
et quo. et quanto quaeq res praemio digna sit conside¬
rabitur. Deinde apudmaiores a quibus hominb
et quibus decausis talis honos habitus sit quaerecur
Deindeneis honosnimiũ ꝑuagetur. Atq hic eius qui
contra aliquem praemium postulantem dicet. locus erit
cõmunis praemia uirtutis et officu scã et casta esse opor¬
tere. neq ea aut cumim ꝓbis cõmunicare : aut in medio¬
cribus hominib ꝑuulgari Et alter minus curtutis¬
homines cupidos fore uirtitis praemioꝑuulgato Qũe
enim rarae ardua sint: ea experiendo pulcbia tio

Expanded text:
autem genere, quid et quantum et quam- obrem postuletur et quo et quanto quaeque res prae- mio digna sit, considerabitur; deinde, apud maiores quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sancta et casta esse oporneque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus hominibus pervulgari; et alter: minus homitutis cupidos fore virtutis praemio pervulgato; quae enim rara et ardua sint, ea experiendo pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
erimus. qđ sit in praesentia de honestate deliberatũ.
uirtus aliquando industria recuperetur in columi¬
tatis ratio uidebitur habenda. Cum aũt id non poterit
honestatis Ita inhuius modi quoq re cum in columi¬
tati uidebimur consulere uere poterimus dicere nos
honestatis rationem habere. qm̃ sine in columitate
eam nullo tempor e possumus adipisci. Quare uel con¬
aedere alteri. uel ad conditionẽ alterius descendere

Expanded text:
eri- mus, quod sit in praesentia de honestate delibatum, virtute aliquando et industria recuperetur, incolumita- tis ratio videbitur habenda; cum autem id non poterit, honestatis. ita in huiusmodi quoque re, cum inco- lumitati videbimur consulere, vere poterimus dicere nos honestatis rationem habere, quoniam sine inco- lumitate eam nullo tempore possumus adipisci. qua in re vel concedere alteri vel ad condicionem alterius descendere
Abbreviated transcription (Latin):
tu deposcito. et magistratꝰ ei concedito. Et alteralex
Tranno occiso. quinq eiꝰ ꝓximos cognatione magistratꝰ¬
necato. Alexandrũ quia pud phereos inthessalia

Expanded text:
tu deposcito et magistratus ei con- cedito. et altera yranno occiso quinque eius proximos cognatione magistratnecato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia
Abbreviated transcription (Latin):
dua et uehemens a liquã adrẽ applicata magnacũ uoluntar
occupatio facile ex eoducet᷑ argumentatio eius quã res ipsa
desiderabit in causa: Itẽ ex consilio sumet᷑ aliqͥd suspitions
ã consiliũ est aliquid faciundi ñ faciendiue excogrtati
ratio lam facta et casus et orationes qu&e sunt om̃ia ic
in confirmationis p̃ceptis dictũ est intria tẽ pora disri¬
buta. facile erit uidere. et quid afferant ad confirman¬
dã coniecturã suspitionis sac ꝑsonis qdẽ res haȩe sunt
attributa Ex qͥb. om̃ib. unũ in locũ coactis accusatous
erit imꝓbatione hominis uti Nã caus a facti. parũ
firmitudinis hab& nisi animꝰ eius qui insimulat᷑ in ean
suspicionẽ adducet᷑. ut intali culpa ñ uideat᷑ ab horru

Expanded text:
idua et vehemens aliqua ad rem applicata magna cum voluptate occupatio, facile ex eo ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetur aliquid suspi- cionis; nam consilium est aliquid faciendi non facien- dive excogitata ratio. iam facta et casus et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti parum fir- mitudinis habet, nisi animus eius, qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorru
Abbreviated transcription (Latin):
tis uerba dedisse. qđ clodius. aut cecilus. aut mudi¬
uocaretur. Et denatura lic& aliquantũ ducere suspiero¬
nes Omiã phaec uir. anmulier . huiꝰ. anillius ciuitatis sit.
quib sitmaiorib quib consanguineis. qua ȩtate. quo a uio
quc corpore. q̃ naturae sunt at tributa. ad aliquã coniecturã
facienda ꝑtinebunt : Et exuictu multȩ trahun suspiciones
cũquẽ ad imodũ. & apud quos. ⁊aquib educatꝰ & eruditꝰ sit
quȩrit᷑ & quib cũ iuuat. quaratione uitȩ quo moredo¬
mesticoiuuat: Et ex fortuna sȩpe argumentationascit᷑
cũ seruꝰ an lib. pecuniosus anpauꝑ. nobilis anignobilis. felix
an infelix pͥuatꝰ an in potestatesit. auͭ fuerit. aut futu
ꝑfecta & constanti animi aut̃ corporis absoluti oneconsistit¬
Quoingenere uirtus scientia ⁊ q̃ contraria sunt
resipsa. causa posita docebit. ⁊ quid hic quoq locꝰ suspici¬
onis ostendat Nã affectionis qui dẽ ratio ꝑspicuãso l&

Expanded text:
tis verba dederit, quod Clodius aut Caecilius aut Mvocaretur. et de natura licet aliquantum ducere suspicionis. omnia enim haec, vir an mulier, huius an illius civitatis sit, quibus sit maioribus, quibus consanguineis, qua aetate, quo animo, quo corpore, quae naturae sunt ad- tributa, ad aliquam coniecturam faciendam pertinebunt. et ex victu multae trahuntur suspiciones, cum, quemad- modum et apud quos et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur, et quibuscum vivat, qua ratione vitae, quo more domestico vivat. et ex fortuna saepe argu- mentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit aut fuerit aut futuruin aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistitere est virtus, scientia et quae contraria sunt, res ipsa causa posita docebit, ecquid hic quoque locus suspicionis ostendat. nam af- fectionis quidem ratio perspicuam solet
Abbreviated transcription (Latin):
amicitias intelligo cũ animiratione tu facilius eloquen¬
tia cõparatas ¶ Ac mequidẽ diucogitantẽ . ratio ipsa in
hanc potis simũ sententiã ducit. ut existimẽ sapientiã¬
sineeloquentia parũ ꝓ desse ciuitatib E loquentiã uert¬
sinesapientia nimiũ obesse plerũq ꝓdesse nunꝗ sauare.
siquis omissis rectis simis atq honestis simis studiis rationis
& officii consumit omem operã in exercitationedicendi:¬

Expanded text:
amicitias intellego cum animi ra- tione tum facilius eloqutia comparatas. ac me quidem diu cogitantem ratio ipsa in hanc potissimum sententiam ducit, ut existimem sapientisine elo- quentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam versine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam. si quis omissis rectissimis atque honestissimis studiis rationis officii consumit omnem operam in exercitatione dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
Cuttas̃ est collesta hominum multtudo ad bene uiuendum cumer gosuerit ciuitas constit
ieces secst ua pͥmo bella patiatur pesteapicem agnt. Paxeñ apasto dr̃. Pistum uͦ esse nen porta.
nisi causa praetedat id est bellum. A Amics est quimihiusuuitae similispio ac fideli
amore coniungitur N. Ogendit quid sit plena s apietia. Sapienis est r qͥ diuina ttq iu
is inutilis sibiꝑnitiosus patriaȩ ciuis alit̾ uiu̾ita sescarmat
do quentia ut ñ obpugnare cõmoda patriȩ s ꝓhis pugna
reposit is mihiuir ecsuis e publicisrationib utilissimus atq ami
cissimus ciuis fore uidetur : Ac si uo lumus huius reiquae uocatur
eloquentia siue artis initiũ siuestudui siue exercitationis cuius dam
siue facultatis ab natura ꝓfeste considerare principiũ reperi

Expanded text:
uitas collecta hominum multitudo ad iure uiuendum. Cum ergo fuerit ciuitas constituta, necesse est ut primo bella patiatur, postea pacem agat. Pax enim a pacto dicta; pactum uero esse non potest nisi si causa praecedat, id est bellum. amore coniungitur. Et quiis inutilis sibi, per- niciosus patriae civis alitur; qui vero ita sese armat eloquentia, ut non oppugnare commoda patriae, sed pro possit, is mihi vir et suis et pu- blicis rationibus utilissimus atque ssimus civis fore videtur. Ac si volumus huius rei, quae vocatur eloquentia, sive artis sive studii sive exercitationis cuiusdam sive facultatis ab natura profectae considerare principium, reperi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuires corporis esseait cupiditatisiminisbras que in animis hominum quandam
optinent trrannidem
quae nateria esset et quanta adna. dimai resopatuntas it aui¬
mis ineset hominũ siquis eãposset elicere et p cipendornclio t̃
readere qͥ disosos hiominesi nagros et untetlissilueshrib abd tos
ratio ie quadã compulit unũ in locũ et congregauit et eosunam

Expanded text:
ires corporis esse ait cupiditatis ministras, quae in animis hominum quandam optinent tyrannidemquae materia esset, et quanta ad maximas res opportunitas animis inesset hominum, si quis eam posset elicere; et praecipiendo meliorem reddere: qui dispersos homines in agris, et in tectis silvestribus abditos, ratione quada
Abbreviated transcription (Latin):
ronã aureã ne habeto. Si habuerit publica esto. Con¬
tra eũ qui mere tricẽ publicari dicat exlege opor tere.¬
posset dici neq ad ministrationem esse ullam publice mere¬
tricis neq exitum legis in meretrice publicanda. At in aur̃¬
publicando et administrationem et exitum facilem esse eto
comimo dinihil inesse. Acdiligenter illud quoq attendert

Expanded text:
ronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere,dici neque administrationem esse ullam publicae mertricis neque exitum legis in mere- trice publicanda, at in aurpublicando et admini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtender
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõ ꝓbandũ sit. demonstrandũ. Et ex his siquid aplificati¬
onis dabit᷑: cõmunib utrimq locis utio portebit: ⁊ xsetp¬
to et sententia controuersia consistit. cũ alter uerbis
ipsis. quȩ seripta s̃ utit᷑ alt acdlid qd̃ seriptorẽ sensis se da

Expanded text:
ad conprobandum sit, demonstrandum; et ex his, si quid amplificationis dabitur, communi- bus utrimque locis uti oportebit. Ex scripto et sententia controversia consistit, cum alter verbis ipsis, quae scripta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse d
Abbreviated transcription (Latin):
non item ꝓpterea qđ siuelint cassilienses sededere siue
famẽ ꝑpeti. atq i taperire. nentesse ẽ cassilinũ uenire in
tudinis distributio: P ropedicam plurimũ cum locus ne

Expanded text:
non item, propterea quod, sive velint Casili- nenses se dedere sive famem perpeti atque ita perire, necesse est Casilinum venire in ecessitudinis distri- butio? prope dicam plurimum, cum locus ne
Abbreviated transcription (Latin):
possit ñ ex anteacta uita q̃neq ad tẽpus fingi. neq ullo mo¬
domutari possit. facereiudiciũ. Sinautẽ in ante acta uita
aliquae turpitudines erunt : aut falso uenisse in eã existima¬
tionẽ dicent᷑ ex aliquoꝵ in uidia. aut obtrectatione. aut
falsaopinione. aut imprudentiae necessitudini. aut ꝑ¬
suasioni ad olescenti &. aut alicui ñ malitios& animi
affestioni ad tribuent᷑: aut dissimili ingenere uitioꝵ
ut animꝰ non omnino integer. sed ab tali culpa remotꝰ esse ui¬
deat᷑ c sinullo modo uitae turpitudo. aut in famia
leniri poterit oratione. negare opor tebit deuita ei et

Expanded text:
possit, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur. at si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et
Abbreviated transcription (Latin):
enumeratio. et cũ eis quos contradicant cõparatio. lius¬
autem qui praemium petet facti sui amplificatio. et eo&
qui prae mio affecti sunt cumsuis factis contentio S einde
ceteros a uirtutis studio repulsum iri. supse praemio
nonsit affectus ł acultates autem considerantur.: cum

Expanded text:
enumeratio et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eiuautem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
causa .C. flaminius is qͥ consul rẽ malegessit bello punico
tatẽ om̃ium optimatum ꝑ seditionẽ ad populũ legem
agrariã ferebat Hunc pater suus conciliũ plebi agentem
de tẽplodeduxit Accersit᷑ maiestatis. Intentio est

Expanded text:
causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico tatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intentio est
Abbreviated transcription (Latin):
uerrinis cicero Aut ami cos inquit confitere siculos necesse est. aut in imicos Sianicisunt testib oredamis
hoc modo. Si peperit cũ uiro concubuit. Hoc genus ar¬
gumentationis qđ in necessaria de monseratio ne uer¬
sat᷑ maxime tractat᷑ indicendo aut ꝑ cõplexionẽ. aut
ꝑ enumerationẽ . aut ꝑ simplicẽ condusionẽ Comple¬
xiõe. inqua utrũ concesseris reprehendet᷑ ad huncmo
dũ Si imꝓb. est cur uteris : Siꝓb. curac cusas : Enu¬
meratio est. inqua plurib. reb. expositis. et taeteris
infirmatis una reliqua necessario confirmat᷑ hoc
pasto. Necesseẽ aut in imicitiarũ causa ab hocesse
occisũ. aut metꝰ. aut spei aut alicuuis amici gr̃a ut
huiusrei om̃es res sustulit. id est lausas occideidi Postremo contrarium condusit
maleficiũ susceptũ non potestẽẽ Sineq inimiatiae¬
fuerunt. nec metus ullus. nec spes exmorte illius
alicuius cõmodi. neq ad amicũ huius aliquẽ mors
illius ꝑtinebat. Relinquit᷑ igit᷑ ut ab hoc ñ sit occisus

Expanded text:
Verrinis Cicero: "aut amicos", inquit, "confiteare Siculos necesse est aut inimicos; si amici sunt, credamus hoc modo: si peperit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclusionem. conplexio est, in qua, utrum concesseris, reprehenditur, ad hunc mo- dum: si inprobus est, cur uteris? si probus, cur accusas? enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici grathuius rei omnis res sustulit, id est causas occidendi; postremo contrarium conclusit: maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicifuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius pertinebat: relinquitur igi- tur, ut ab hoc non sit occisus
Abbreviated transcription (Latin):
quae reliqua ẽ con fir¬
mamus ut putasi hoc
non est. si illud et illud
non est. restat igreir
ut istud sit. Ita in uer¬
rinis Sineq carbo
attigit. neq sylla
uidit. neq in erarium
relatum est. restat
igitur ut tu uerres
pecuriã sustuleris
mona tantiparte ponunt᷑ in alira id qđ concludis su t aliqͥd doreb set siue contr aruran te

Expanded text:
quod reliquum est confirmatur, ut puta: 'si hoc non est, si illud et illud non est, restat igitur ut istud sit'. Ita in Verrinis: si "neque Carbo attigit neque Sylla uidit neque in aerarium relatum est", restat igitur ut tu, Verres, pecuniam sustulerisuna tamen parte ponuntur; in altera id quod concludis, siue aliquid de rebus sit siue contrarium rei,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicetur. hoc ẽ si exẽplicausa ut in eodẽ uersemurpo¬
terit ostendi hȩreditate uenisse. aut si illud extremũ non¬
erit turpe
concedere ut si quiscũ dixerint aduer¬
sarii. aut in sidias facere uoluisti. aut amico morẽ gessisti
iaut cupiditate elatus. amico semorẽ gessisfefateatur
Simplex autẽ conclusio rep̃hendit᷑ si hic qđ sequit᷑ nonui¬
deat᷑ netessario cũ eo qđ ante sit cohaerere. Nã hoc quidem
si spm̃ ducit. uiuit. si dies ẽ luca eius modiẽ ut cũ priore
ne cessario posterius coharere uideat᷑ . H oc autẽ simater
ẽ diligit. si aliquando peccauit nunquã corriget᷑ sic
conueniet re p̃bendi. ut de monstret᷑ non necessario cum
priore posterius cohaerere. Hoc genus et ca̧tera neces¬
saria. et om̃ino om̃is argumentatio et om̃is rep̃hensio
maiorem quandã uim continet. e latius patat. quã hie
exponit᷑ Sed eius artificii cognitio eius modiẽ ut ñ¬
rrad huius partis partẽ :aliquã ad iungipossit sed ipsa¬

Expanded text:
aliquid dicetur, hoc est, si exempli causa, ut in eodem versemur, poterit ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum nonerit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint adversarii: aut insidias facere voluisti aut amico morem gessisti aut cupiditate elatus es, amico se morem gessisse fateatur. Simplex autem conclusio reprehenditur, si hoc, quod sequitur, non videatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaerere. nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vivit, si dies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ips
Abbreviated transcription (Latin):
separatĩ longitẽ poris et magna atꝙ arduae cognitionis
indigeat. Quare illa nob̵ alio tẽpore atq ad aliud in¬
stitutũ si facultas erit explicabunt᷑. Nunc his p̃ceptionib
rhetoꝵ adusum oratoriũ contentos noseẽ oportet ¶Cum
igit᷑ exhis quae sument᷑ aliquid ñ concedit᷑ sic in firma

Expanded text:
separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebit. cum igitur ex iis, quae sumentur, aliquid non concedetur, sic infirma
Abbreviated transcription (Latin):
genus a mici patria potentia et caetera quae simili esse inge¬
nere uitelliguntur Atq inhis id qđ inomniaualet ualere

Expanded text:
genus, amici, patria, poten- tia, cetera, quae simili esse in genere intellegentur. atque in his id, quod in omnia, valere
Abbreviated transcription (Latin):
genere non potest hoc dici ad tempus et ad euertion aliquam¬
sententiã scriptoris opor tere ac cominodari ꝓpterea qđea
sola esse de monstratur. Qua fretus ille qui contrascriptũ

Expanded text:
genere non potest hoc dici, ad tem- pus et ad eventum aliquesententiam scriptoris opor- tere accommodari, propterea quod ea sola esse demon- stratur, qua fretus ille, qui contra scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
te distum est iuris et aeqͥ tatis naturam opor tebitquarere
e quasi in absoluta iuiridiciali ꝑ se hoc ipsum ab rebus om̃ib:

Expanded text:
te dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendet᷑ Immo uͦac cusanđ est Nã si ueret᷑ Ac cises Nonip ar¬
uiaud ituaestimabit. Si in ueretundũ animungeniũ possidet tamen
accuses Ron enĩ ꝓbus est. aAlterius autẽ parus in firmatione hoc
modorep̃hendet᷑ Uerũ si ueretur Accusatione tuacor restus ab
errato retede: Enumeratio uitiosa intelligt᷑ si aut p̃tertũ

Expanded text:
accusandus est. nam si veretur, accuses; non enim parvi auditum aesti- mabit. sin inverecundum animi ingenium possidet, tamen accuses; non enim probus est. alterius autem partis infirmatione hoc modo reprehendetur: verum si veretur, accusatione tua correctus ab errato recedet. Enumeratio vitiosa intellegitur, si aut praet
Abbreviated transcription (Latin):
eius modi sic rep̃hendent᷑ Primũ cõprehensio quar utrũ¬
concesserit debet tollere. Siueraẽ nunquã re prebendet᷑¬
Sinfalsa duob modis. aut conuersione. aut alterius par¬
partis infirmatione¬
quid eũ ac cuses qui ẽ ꝓbus. Si inuerecundũ animi inge¬
niũ possidet quideũ accuses quiid parui audituestime
H ic siue uereri dixeris siue ñ uereri. concedendũ hocpu
tat ut neget esse accu sandũ. Qđ cũ conuersionesic
ꝓpositionis dimittamꝰ euertũ. Demde scđam ꝓpositionẽ ad pͥme ꝓpositionis subrigamus euentum
ita tamen ut euentib negatio adiuncta copulet᷑ hoc medo. Siueret᷑ accuses qr id ñ parui dudituȩ tim

Expanded text:
c reprehendentur: primum con- prehensio, quaconcesseris, debet tollere: si vera est, numquam reprehendetsin falsa, duobus modis, aut conversione aut alterius partis infirmationequid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingeQuid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? hic, sive vereri dixeris sive non vereri, concedendum hoc t neges esse accusandum. quod conver- sione sicpositionis dimittamus euentum, deinde secundam propositionem ad primae propositionis subrigamus euentum, ita tamen ut euentibus negatio adiuncta copuletur hoc modo: 'si ueretur, accuses, quia id non parui auditu aestim
Abbreviated transcription (Latin):
concessionem. cum demonfba bitur aliquauis fortu
ne uoluntati obstitisse. ut in hac. Cum lacedemo¬
nus lex esset ut hostias nisi ad sacrificium qđ dam re¬
demptor pͣbuisset capitale esset: hostias is rederinerat
cũ sacrificu dies instaret. in urbem ex agro coepit age e
Cum subito magnis cõmotis tẽpesta tibus fluuius eurotas

Expanded text:
concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum subito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas,
Abbreviated transcription (Latin):
tere coniestura exeo qđ ser ptum sit adid qđ nonsit
scriptũ ꝑuenire Et neminem posseomnesres ꝑscrip¬
turam amplesti. Sedeum commodissime scribere. qui
uiret ut quaedam ex quibusdam intelligantur. Contra
ratiocinationem huius modic oniecturam. diuinationem
esseia stulti scriptoris esse nom posse omnibus derebus ca¬

Expanded text:
tere coniec- tura ex eo, quod scriptum sit, ad id, quod non sit scriptum, pervenire; et neminem posse omnes res per scripturam amplecti, sed eum commodissime scribere, qui curet, ut quaedam ex quibusdam intellegantur; contra ratiocinationem huiusmodi: coniecturam divinationem esse et stulti scriptoris esse non posse om- nibus de rebus ca
Abbreviated transcription (Latin):
adofficiũ referar qđ in his om̃is medicina uersetur tẽ quib inreb uer¬
⁊. Cũ diatinateriã sat᷑ ars e facultas oratoria. easres materiã rhetoricae
dit artisom̃mina existimarunt᷑. Nã gorgias leontinus antiquis simꝰ¬
teriã induob esso fererhetor om̃ib dereb. & atorẽ optime posse dicere¬
in eoubi facit aliqͥd. existimauit Hic infinit᷑a e immensã huic artifi¬
ut pia fabri materi aest in eoubi facit id ÷̃ ferrũ qͥd tundit Est ttẽ fabrimateria in coundo
farit id ÷ malleus deqͦ tundit. Ita ⁊ medicimateria ÷ ubi faat morbus ac uulnera. Ltẽun defẽ
instrumenta quib curat. Sic imateriar hetoricae artis porest ineo esseubi fac̃ id ÷ indelibe is¬
one demonstratione uidiciali Potest iin eo et̃ unde fac̃. id t inar gum̃tis questionib i relieds
i a teriae necessariis. Uerũ cicero generalit̃ materiã artis illã dit̃ inqua om̃is arsi faculcs
t uens exarteũ sat̃᷑ id ÷ ubi fit non unde fit¬

Expanded text:
ulnera, quod in his omnis medicina versetur, item, quibus in rebus ver- satur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae res existimarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artifiuta, fabri materia est in eo, ubi facit, id est ferrum quod tundit; est item fabri materia et in eo unde facit, id est ferrum de quo tundit. Ita et medici materia est ubi facit, morbus ac uulnera, item unde facit, instrumenta quibus curat. Sic et materia rhetoricae artis potest in eo esse ubi facit, id est in deliberatione, demonstratione, iudiciali; potest et in eo esse unde facit, id est in argumentis, quaestionibus et in reliquis materiae necessariis. Verum Cicero generaliter materiam artis illam dicit in qua omnis ars et facultas ueniens ex arte
Abbreviated transcription (Latin):
huic artiplarima ad iumenta atq or namenta submi¬
nistriuit trib ingenerib rerũ uersarirhetais officiũ puta¬
ut de monstratiuo. deliberatiuo. iud icialid e monstra¬
tiuũ est. qđ tribuit᷑ in alicuius certe ꝑsonae laudẽ aut
uituperationẽ Peliberatiuũ est qđ positũ in discepta¬
tione ciuili. habet in sesententiae dictionẽ. Iudiciale
qđ positũ inudicio habet in seaccusationẽ et defen¬
dũ nr̃a qͥdem fert opinio. oratoris ars et facultas in
hacmateria triꝑtita uersari existimanda est: Nam
liceat᷑ intelligere uidet᷑ qͥ oratoris materiã. in caus ã
inse controuersiã in dicendo positã. cũ ꝑsonarũ cer¬
tarũ interpositione quã nosqͦq oratoridicimꝰ esse
ponimꝰ iudicialẽ deliberatiũa. de monstratiuam

Expanded text:
huic arti plurima adiumenta atque orna- menta subministravit, tribus in generibus rerum ver- sari rhetoris officium putavit, demonstrativo, delibera- tivo, iudiciali. demonstrativum est, quod tribuitur in alicuius certae personae laudem aut vituperationem; deliberativum, quod positum in disceptatione civili ha- bet in se sententiae dictionem; iudiciale, quod positum in iudicio habet in se accusationem et defendum nostra quidem fert opinio, oratoris ars et facultas in hac materia tripertita versari existimanda est scililiceatur intelligere” cum dicit “qui oratoris materiam in causam in se controversiam in dicendo positam cum personarum certarum interpositione; quam nos quoque oratori dicimus essponimus, iudicialem, de- liberativam, demonstrativam
Abbreviated transcription (Latin):
conguenis scđm mors dere dictione Inter officiũ et finẽ hoc inter est qđ in officio quid¬
ciuitatis. Ergo officiafieri. infine quid officio conueniat considerat᷑ . ut medici offi¬
ꝓꝑsonis diuesast̃ cĩ dicimus essecurare ad sanandũ apposite. fine sanare curati¬
Aliud officiũ astpaone Itẽ oratoris qui dofficiũ et qͥd finẽ essedicamus. intelli¬
tris. aliudamici gemꝰ. cũ id qđ faceredebet. officiũ esse dicemꝰ illud. cuius¬
aliud artsoratoris causa facere debet. finẽ appellabimꝰ ateriã artis eam
officia uomĩa ad dicimꝰ in qua om̃is ars et ea facultas quae conficit᷑ ex arte

Expanded text:
nis persuadere dictione. inter officium et finem hoc interest, quod in officio, quid fieri, in fine, quid effici conveniat, con- sideratur. ut medici officium dicimus esse curare ad sanandum apposite, finem sanare curatione, item, ora- toris quid officium et quid finem esse dicamus, intel- legimus, cum id, quod facere debet, officium esse di- cimus, illud, cuius causa facere debet, finem appel- lamus. Materiam artis eam dicimus, in qua omnis ars et ea facultas, quae conficitur ex arte
Abbreviated transcription (Latin):
tio tamen ad animũ eius qͥ audiet et ad animiquendam
intimũ sensũ ac commodet᷑. Batiocinationis autem

Expanded text:
tio tamen ad animum eius, qui audiet, et ad animi quendam intumum sensum accommodetur. ratiocina- tionis autem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo. Si inmentẽ non uenis set ñ cõmisisset: Aut
ꝑspicue turpẽ rẽ leuite gere uult defensione hocn
c ute ex pecebant om̃es florentissimo regnoreliqui
nune descrtũ ab om̃ib sũmopericulo solus at resti

Expanded text:
hoc modo: si in mentem venisset, non commisisset; aut perspicue tur- pem rem levi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut resti
Abbreviated transcription (Latin):
c̃municatio consi li cũ iudicib A adusas ariis ut sidicas uos consulo iudices autuos adũ¬
ipsis iudicib ut adĩ sarus ꝑmitimꝰ estimanda ut calais inuaticonio ꝓ frica frontẽ
idicte digniorẽ qͥp̃ cosieres quã catonẽ Pariusia : or atio lib̵tatis ⁊ sidutie
reuoatementes ad spestaculũ expugnatae mĩ sertee ciuitatis. tiui dereuos
credita incendia. cedes rapinas direptiones liberte corpora in iurias.
captiuitates matronarũ trucidationessenũ a posio pesis cũ id qđ¬
lintris mos ⁊ cũ plures sensus breuit exped ios in unũ locũ coacer uamꝰ
⁊cũ quadã festinatione de currimꝰ ut cicero. Rẽp̃ quirites uitãq om̃ium
ea qͣmagna sunt ũbisminuit. Autminima extollit. Effon est cũ

Expanded text:
municatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. In fusmus, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium e magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓbationes Ex quo cognoscit᷑neq in ꝓpositione neq in
assũptione contineri apꝓbationẽ sed utranq suolo co
positã uimsuã tanquã certã eꝓpriã optinere. Qđ si
ita est cõmode partitisunt illi. qui inquinq partis tri
buerunt argumentationẽ. Quinq igit᷑ partessunt
eꝰ argumentationis que ꝑratiocinationẽ tractat᷑ Pro¬
Acucinum argumerã tale et Qñ hacinimics fut occidit Longea questione argunimmum
tale est lnintics oceidit
tio ꝑ quã id qđ breuit̃ expositũ est rationib: affirimatũ
ꝓbabius et aꝑtiusfit. Assũptio ꝑquã id qđ expositione
ad ostendendũ ꝑtinet assumit᷑. Assũptionis apꝓbatio ꝑquã
id qđ assũ ptum est rationib. firmat᷑. C õplexio ꝑquã id
qđ conficit᷑ ex om̃i argumentatione. breuit̃ exponitur
Quae plurimas habet argumentatio partes. ea constat ex his

Expanded text:
i. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in i. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri approba- tionem, sed utramque suo loco positam vim suam tam- quam certam et propriam obtinere. quodsi ita est, commode partiti sunt illi, qui in quinque partes tri- buerunt argumentationem. Quinque igitur partes sunt eius argumentationis, quae per ratiocinationem tractatur: proAc uicinum argumentum tale est: 'quoniam hic inimicus fuit, occidit', longe a quaestione argumentum tale est: 'inimicus occidittio, per quam id, quod breviter expositum est, rationibus adfirmatum probabilius et apertius fit; assumptio, per quam id, quod ex propositione ad ostendendum pertinet, assumi- tur; assumptionis approbatio, per quam id, quod assumptum est, rationibus firmatur; complexio, per quam id, quod conficitur ex omni argumentatione, bre- viter exponitur. quae plurimas habet argumentatio partes, ea constat ex his