comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trousiam hanc faciat. pianc
si mr non negat hunc quo
defuncti filu eẽ idcircoq
ꝑtem dimidiam hr̾ditatisso¬
lam sui uendicet exbonis pa¬
ternis. non erit iudicium in
tp̃c pub̾tatis diff̾end̃. non emi
fit controu̾sia. ¶Idem nilianꝰ

Expanded text:
siam faciat. plane si mater concedat hunc quoque defuncti filium esse idcircoque partem dimidiam hereditatis solam sibi uindicet ex bonis paternis, non erit iudicium in tempus pubertatis differendum: non enim fit controuersia
Abbreviated transcription (Latin):
aut non eẽ ex ip̃o defucto con¬
ceptus aut ex ip̃o quid̾ s noner
controu̾siam filio faciebat ⁊¬
solum se filium dicerat deces¬
ẜit ⁊ mr eiꝰhr̃s extitĩt. si quide
cãdem controu̾siam impub̾i
mr faciat qui se exalia natũ
affirmat᷑ qmͣ᷑ filius enis facie¬
bat. scilicet ut neget eum fili
indcirco ad se totam hrdi¬
tatem exꝑsona filii sui defuc̾

Expanded text:
aut non esse ex ipso defuncto conceptus aut ex ipso quidem, sed noncontrouersiam filio faciebat et solum se filium dicebat, decesserit et mater ei heres extiterit, si quidem eandem controuersiam impuberi mater faciat, qui se ex alia natum adfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium, idcircoque ad se totam hereditatem ex persona filii sui defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
cessit quem ego fuium ĩe¬
um ⁊ in mea potãte eẽ dico exi¬
snit ĩpubes qui eum prem fa.
⁊ ad seh̾r̾ditatem ꝑtin̾e̾ dicat.

Expanded text:
cessit, quem ego filium meum et in mea potestate esse dico: existit impubes, qui eum patrem familias et ad se hereditatem pertinere dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ io pat̾ne hr̾ditatis ei controu̾¬
sia fiat non erit nnqui sim¬
ue carbomano decretum int̾põ¬
ne̾. Itenisi ĩpures madoptone
datus eẽ dicatim. ⁊ io negetin
naturał prĩ hrclitas ad eumꝑ

Expanded text:
o paternae hereditatis ei controuersia fiat, non erit iniquum simile Carboniano decretum interponi. Item si impubes in adoptionem datus esse dicatur et ideo negetur naturalis patris hereditas ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
sntuend̾ qnͣtum cuni᷑ eo ꝙ fal¬
cidie noĩe filius deduxiss semi¬
ssemq facet. Idem quesiita
ꝙ infirinitatifilii pat̾ consule
nolu̾it fructus quo medii tꝑis
nou̾ca ei restitue seb̾et.R ẜm¬
ea quepponent᷑. deb̾e. ¶Lucius
ticius test̾o patriesue cuitati
sebastenoꝵ .c. legauit ita utial¬
t̾ius annis ex usuris eruidem c
ne supͣscripta recipe legatam
sibi pecumam cnntas sebaste¬
norum nolint nullo modo ħr¬
des meos obligatos ẽe ei uolo. s
iudicatas sibi pecunias ꝑcepita
q̃situm est. an si res .p. condc̃oib
test̾o ascriptis postea non paru¬
erit legatum ad filioshrdes ꝑ
cessunt apristina obligone
ñ ꝓhibñtos quonumis debitu
petant. ¶ Largnis eirripiamis
consulint. llumpno cͥtam pe¬
cumam patronu test̾o legas¬
se deq eare test̃o ita camsie pe¬
cumam qmͣticio lib̾to ⁊ alup¬
no meo legam uolo ee penespi¬
bliumi meinum usq ad xxu.a

Expanded text:
tuendum, quantum cum eo, quod Falcidiae nomine filius deduxisset, semissem faceret. idem quaesiit, an, quod infirmitati filii pater consulere voluerit, fructus quoque medii temporis noverca ei restituere deberet. ea quae proponerentur debere. Lucius Titius testamento patriae suae civitati Sebastenorum centum legavit, uti alternis annis ex usuris eiusdem cene supra scripta recipere legatam sibi pecuniam civitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei esse volo, sed iudicatis sibi pecunias percepit. quaesitum est, an, si res publica condicionibus testamento adscriptis postea non paruerit, legatum ad filios heredesscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant. Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cavisse: "pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legavi, esse volo penes Publium Maeviu
Abbreviated transcription (Latin):
ft̾e st. lic hec uet̾es sint. ¶ Suffic̾
tursi tertum sit eas extare.Igit᷑ ⁊¬
si ap̾ furem sint. łap̾ eum ap̃q̃. depo¬
site st̃. dubitari ñ oꝑt ad mitti pͦse
bõꝵ possõm.ẜ .ta. nec em̃ opus est¬
catur. ¶ Semił aut̾ extitisse tab̾.
mortuo testatore desid̾atur tam¬
⁊̃ si ertare desierat qͣre ⁊ si postea ĩti¬

Expanded text:
tae sunt, licet hae ueteres sint. Sufficit tur, si certum sit eas exstare. igitur etsi apud furem sint uel apud eum, apud quem depositae sunt, dubitari non oportet admitti posse bocatur.Semel autem exstitisse tabulas mortuo testatore desideratur, tametsi exstare des‹ie›rint: quare et si postea int
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum penei consobrinam
meam remansit suppłe ei dete¬
am dinirtarat ne ꝑtem din¬
diam hrortati qnͣtitai quere¬
snitu̾etur excedat. anu̾o sic̾ pu¬
blius meinui dẽsit̾anit. quicqͥ.
se po̾ito quadrante bonoꝵ enis
mansit ei a diecti fructib qnͣti¬
tatemꝑtis dmindic hr̾ditatis q̃
mortis tꝑr fint non inmũet to
pt̾.si u̾o̾ fructus qnͣtitatem ꝑtis
dimidie ex sub̾aant quadranti
tuo erfructib enis acͣcẽdat. sus
fructus enis ꝑtisqui supͣ quadrã¬
trm aput consobrinam tuam
remanẜat non ĩplent qutita¬

Expanded text:
nsobrinam meam remansit, supplere ei debeam, dumtaxat ne partem dimidiam hereditatis quantitas quae restitueretur excedat? an vero, sicut Publius Maevius desiderat, quidquid seposito quadrante bonorum eiusmansit, si adiectis fructibus quantitatem partis dimidiae hereditatis, quae mortis tempore fuit, non minuet, totpotest. si vero fructus quantitatem partis dimidiae exuberant, quadranti tuo et fructibus eius accedet. si vero fructus eius partis, quae supra quadrantem apud consobrinam tuam reman
Abbreviated transcription (Latin):
ptrrditatis michi pure ꝑte
tibi sub conditione restitue̾ ro¬
gatuscum suspͤͨtam dice̾t hr̾di¬
tatem postulante me atintn
totam ersenatin consulto resti¬
tusptissie restitue tibi detram¬

Expanded text:
hereditatis mihi pure, tibi sub condicione restituere rogatus cum suspectam diceret, postulante me adit et mihi totam ex senatus consulto restictus partis tuae restituere tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sbstitutionis qm̾ muito quor
ei accrescit portio. Idem dico ⁊ si
tris adierit hr̾litatrmn mox em¬
ancipatus uł manumuissus exca
substitutionis ad eat. erut nam¬
q hrdes. sunt enim appendices
pcedͤͤrtis institutionis.si ex clũ¬
sus ꝑconditionem sibi datam pr
filium nissit adire di cend̾ erit
eum non qͥsisse suam porͣtonse

Expanded text:
substitutionis, quoniam inuito quoque ei adcrescit portio. idem dico et sitris adierint hereditatem, mox emancipatus uel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: sunt enim appendices praecedentis institutionis. Si exclusus per condicionem sibi datam pater filium iussit adire, dicendum erit eum non quaesisse suam portionem.
Abbreviated transcription (Latin):
prẽꝑficiat annouam inchoa¬
iñt. namsiquid nouum ipiso¬
cietate inchoanit nonͣ in
pat̾ric hr̃ditati n debitur.
sproponebatur filinsapr̃e de
castrensi peculio ẜnos compas¬
sc. eoiq apre̾ manumutte̾ rog¬
atusest cumhri ce̾t ab comin¬
tutus. querebatur. sise ausin¬
inss pat̾na hr̃ditate eosq ma¬
mimisiss an miscuisse sepat̾ne
hr̃ditati in debatur dicebamus

Expanded text:
patre perficit an novam inchoavit: nam si quid novum in societate inchoavit, non vidpaternae hereditati videbitur. Proponebatur filius a patre de castrensi peculio servos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manumisisset, an miscuisse se paternae hereditati uideatur. dicebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
hrs extitiss non eẽ eum ꝯpened
creditorib pat̾inis Rnde nisi sb̾¬
gnat enim utilitatem pupuli
qui ipẽ saltem pot̾ hr̃e sũccesso¬
rem. metu ei̾ honerũ patriiti¬
midiusquis ⁊ ĩpub̾is hr̃ditatẽ
fuit. omissa ca tecti abintesto
possicebit hr̾ditatem ⁊ quide
ipinc. nec enim indetur uolu¬
isse frandare ectm qui sibi pro¬
spicit nehonib patris pupu¬
di hrditas ĩplicaretur. s ꝙ ĩ fre
scriplit credo ita intelligend̾si
non ipubis fr̾fint. s testatori¬

Expanded text:
s exstitisset, non esse eum compellendum creditoribus paternis respondere, nisi subsgnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim uidetur uoluisse fraudare edictum, qui sibi prospicit, ne oneribus patris pupilli hereditas implicaretur. sed quod in fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatori
Abbreviated transcription (Latin):
minus tota hona hr̃ditaria so¬
eat qui enim scit aut sare potu¬
it ilo absimente se hom̃ib fo¬
reiplicitum cum ea condinoe
⁊̃adire indetur. Dem.

Expanded text:
minus tota onera hereditaria subeat: qui enim scit aut scire potuit illo abstinente se oneribus fore implicitum, ea condicione adire uidetur. 39
Abbreviated transcription (Latin):
qiniditium pentis obpugn¬
auit non d exeadem hr̃ditate
quicqm consequi. s marcxił̾ e¬
legant̾ distingint muitumit¬
successione impub̾is h̾rditate¬

Expanded text:
is oppugnauerit, non debet ex eadem hereditate quicquam consequi. sed Marcellus eleganter distinguit multum intsuccessione impuberis hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
trsm̃ dubitat. qui desuaquid testo̾
ccͣIIIest. s ⁊ si cum eẽt pure institu¬
tus putanit sub conditione ⁊ im¬
pleta conditione qmͣ m iectam
putauit adiit.an possit acquirere
h̾rd itatẽqͣr conseqn̾s est dicere pͦ¬
seeum a dire maxime cum hec
suspitio nich̾ ei obfu̾it. nec ꝑitu¬
lum attuli̾t. faciliuis quis admit¬
teret si quis pure maitututus
putaut sub conditione semsti
suspitio obfuit.Dem.¬

Expanded text:
to certus est. Sed et si cum esset pure institutus, putauit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putauit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putauit se sub condicione institsuspicio offuit.
Abbreviated transcription (Latin):
põssõm legata sunt ⁊̃ asubit¬
tuto ĩpub̾is relicta non tn̾tubi
an mortuo ĩpube̾ cogatur sub¬
sntutuis ea pr̃are. ⁊ sicrnd̾. ab
ĩpube relicta sunt soł lib̾isq

Expanded text:
onem: legata sunt etiam ‹a› substituto impuberis relicta non tantum lan mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare. et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis
Abbreviated transcription (Latin):
preagatur deducetur expecu
tur alt̾is debitinon fiet᷑ dẽcc̃co
inꝯputatione qnͣtum facep̾¬
ct posse creditur nullo ceducto
cre. ilieno. Item soc̃. It̾ patro¬
nis ꝑensueat is qui erconati¬
no deducto face̾ possentł̾¬

Expanded text:
re agatur, deduceretur ex pecutur, alterius debiti non fiet detractio in computatione quantum facere posse creditur nullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatino deducto facere posse
Abbreviated transcription (Latin):
dosqmͣ ꝗ intͣ uinu sunt. CUrbi¬
ciant̾ pnrorei a collegaꝵ quor
filiortuteł excusantur. ¶ Sec
ħgenus excinatiomis ẽ siquisie
dicat ibi domiciliũ nͥhre nͥ ad
tutelam datus est idq imprat.¬

Expanded text:
qui intra numerum sunt. Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur. Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperat
Abbreviated transcription (Latin):
cusare pot̾. ¶Si aptore denur
curator mente capto aut muto
siue uent̾ excusatur nire lipor.
Rome datos tutores eostm as¬
cipe debemi qui ap̾fecto urb¬

Expanded text:
cusare se potest. Si a praetore detur curator mente capto aut muto siue uentri, excusatur iure liberorum. Romae datos tutores eos tantum accipere debemus, qui uel a pr
Abbreviated transcription (Latin):
id enim agrp̾torem oꝑtetut
sũ ulla maligna suspitionea¬
latur ꝑtus ⁊ educetur.¶ Qm̃¬
ius aut̾ pͥtor recusantem ap
se eoncari non polliceatꝰ se coa
uł hr̾i eoncationem recuset
tum si eet relictirius si couei¬

Expanded text:
id enim agere praetorem oportet, ut sine ulla maligna suspicione alatur partus et educetur. Quamvis autem praetor recusantem apud se educari non polliceatur se coavel heres educationem recuset ceterum si esset relicturus, et
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ datus sit ĩganius tutor. uł
curator ꝯsec̾ni est ut ercus atõ
non debeat accipi. ¶At si an̾ꝙͣ
pupiliusł pubes minor.xxu.
cusatus fu̾it pꝰ ĩpetͣtũ bnfn̾i de¬
nuo eid̃ tutor curator ne dari
potit. exemplo gͥ eo ꝙ placuit
erat ex quo rei publice cã ab e̾e
desi erat excusatus fu̾it eop̾tĩ
to ip̃m suo loco dariposse. ⁊qm̃¬
un iibtinus qͥ senatori prõno
ꝓoueat exan. atõnem ab. alioꝵ¬

Expanded text:
 datus sit ingenuus tutor vel curator, consequens est, ut excusatio non debeat accipi. At si antequam pupillus vel pubes minor annorcusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorve dari poterit exemplo erat ex quo rei publicae causa abesse desierat, excusatus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse. Et quamvis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusationem ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
absentiã ob publicam e̾re
abeoiam admininsta tutela nõ
oporteat eum excusari. ¶ Grs ili
hoc una tutela sit ionec excura¬
tionem ei competr̾. nec agi tu¬
tele obprinstp̃s posse. ¶ S suta
scriptum intestõ fu̾it ticus tu¬

Expanded text:
absentiam ob publicam causam et est ab eo iam administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si list, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse. Sed si ita scriptum in test
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ sedicit. s deꝑte non detoto
deꝑte enim utiq nec litigatur
ꝙ si ille ad oleũt qui ⁊ sedicit
ille impubes sit quisesolum
dicit non differtur controu̾

Expanded text:
qui et se dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique nec litigatur. quod si ille adoleverit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit, non differtur contro
Abbreviated transcription (Latin):
Paruirefert utrum pecitorͣ
sit ĩpures anpossor quistãt᷑
contron̾siam paͣtitur. nam
siue possideat. siue petat m
tp̃c pub̾tatis differtur. ¶ Si
filium dicat. an⁊se. nam ⁊¬
si se solum dicat filium dicẽ¬
dum est debẽ contron̾siam ad
inriusq puu̾tatem differre
sime petitor. sũ possõr sit. siuꝰ
alt̃ se solumm alt̾ ⁊ sequor dicat

Expanded text:
Parui refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue petat, in tempus pubertatis differtur.Si duofilium dicat an et se. nam si se solum dicat filium, dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter se solum, alter et se dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
q crpamphiia natumerit hr̃s
meiidato nonañ dies legaties
tim fu̾it. ¶Cum seruolegato
añqmͣ hroitas enis qui legau¬
erat ad iret᷑ unisfructus ab ano
legatis fuit. ⁊ prior hr̃oitas eiꝰ

Expanded text:
 Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati ei.Cum seruo legato, antequam hereditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab alio l
Abbreviated transcription (Latin):
it̃mm.l. ẜmnoluntatem testato¬
risc̾tibit cum enim ip̃i suumpe¬
culium legatir. uisiłe est om̃e
uolusse cui primonũ manu¬
nasso futurum est cum alii ñ.
euͣm sensisse appeat id̾ d̃cã.

Expanded text:
m uoluntate‹m› testatoris scribit: cum enim ipsi suum peculium legatur, uerisimile est eum omne uoluisse, cui patrimonium manumisso futurum est, cum alii, non: eum sensisse appareat, idem dicas.
Abbreviated transcription (Latin):
is accipiend̾ legatum pecuũ
ait n ñ suo legetur. ar si alii
nam ⁊ s ip̃i it tempus in loga¬
to sptantum quodies legati
cedit. si u̾o exͣnes morti ip̃o
sic tñ ẽ̾ ut ingren̾rta exrebpe¬
culiarib as tͣum ꝑueniant.
ut puta ꝑtris. anc̾illaꝵ. uxfetꝰ¬

Expanded text:
accipiendum legatum peculii ait, si ipsi seruo legetur, alias, si alii: nam si ipsi, id tempus in legato spectandum, quo dies legati cedit: si uero extraneo, mortis tempus, sic tamen, ut incrementa ex rebus peculiaribus ad eum perueniant, ut puta partus ancillarum ue
Abbreviated transcription (Latin):
totum pprodepoito aput emm
fint idmpeculio eẽ placurt.
Item si ẜuo peculum sit lega¬
tum ⁊ adebitore ens peculiarihes
uetituisit pete̾. U̾m est ħ ninꝰ
eẽ in legato peculii hoc est detͣ¬
hent̾. id ꝙ cebitori suo legatũ
uni legatum uelut legatum

Expanded text:
pro deposito apud eum fuerit, id in peculio esse placuit. Item si seruo peculium sit legatum et a debitore eius peculiari heres uetitus sit petere, uerum est hoc minus esse in legato peculio, hoc est detrahendum id quod debitori legatum legatum
Abbreviated transcription (Latin):
pitam intesto itascripsat pã¬
philus ẜuus mens pecilrũ in¬
in cum moriar sibi h̾eto lib̾q
ero consulebatur recte ne pã¬
philo pecirlum legatum nu

Expanded text:
tamento ita scripserat: 'Pamphilus seruus meus peculium suum cum moriar sibi habeto liberque esto'. consulebatur, rectene Pamphilo peculium legatum u
Abbreviated transcription (Latin):
ciente conditione lib̾taseripi
emon pot̾. ¶Si a me eĩ quim
diem ub̾tatem accepit hr̾di¬
tai ꝑfidicõmiisum relicta fu¬
erit suspͤtam eam int̾m non
posse adiri dinispnis camo a¬
driarro rescripsit cum non pt̃
n̾dimi lito hrditas restituri. nͦ
rirsus ccͣuolintate̾ cefincti.
lib̾tatem eẽ p̾srandam. ¶ Si
sub conditone hr̃s mintutꝰ ro¬
gatusq hr̃ditatem resitue ñ
uult conditom pere ⁊ adirei
hr̃ditatem si fri est conditio d
pere ⁊ adire ⁊ restitue. ursi ĩdaᷤ¬
do sit offenͣte fidi̾ cõmissario.

Expanded text:
ion‹e› libertas ei eripi non potest. Si autem ei, qui in diem libertatem accepit, hereditas per fideicommissum relicta fuerit, suspectam eam interim non posse adiri diuus Pius Cassio Hadriano rescripsit, cum non potest nondum libero hereditas restitui: nec rursus contra uoluntatem defuncti libertatem esse praestandam. Si sub condicione heres institutus rogatusque hereditatem restituere non uult condicioni parere et adire hereditatem, si facti est condicio, debet parere et adire et restituere uel, si in dando sit, of
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͦca pr̃uł cominus ratum hu̾t
tuͣseunt extrebelliano senatꝰ
consulto accõnei. ¶Multum
int̾ est utrum quartaꝑsnire
hr̾ditario retineatur. anuom
re uł ĩpecͣinna nam suꝑioreca¬
su action̾es didunt᷑ int̾ nrdẽ
⁊ fidi cõmissariũ. posti̾ore uo. a¬
put fid̃icomissarnm actõnes
rogatuq hr̾dit.atem resitue
p̾cepta aliqua sũma. ułre eti¬
amsi ĩp̃ceptione minus qmͣ
qͣrta psee̾t non amplius prin¬
cipem pati seuendicaturũ.s
si sñ una p̾ceptone rogaturfu¬
crit hr̾dititem restitu̾e pͣt̃q
qͣrta donata est aprincipib. et

Expanded text:
 pater uel dominus ratum habuerit, transeunt ex Trebelliano senatus consulto actiones. Multum interest, utrum qua‹rta› pars iure hereditario retineatur an uero in re uel pecunia: nam superiore casu actiones diuiduntur inter heredem et fideicommissarium, posteriore uero apud fideicommissarium srogatusque hereditatem restituere praecepta aliqua summa uel re, etiamsi in praeceptione minus quam quarta pars esset, non amplius principem pati uindicaturum.Sed et si sine ulla praeceptione rogatus fuerit hereditatem restituere, plerumque quarta donata est a principibus: et
Abbreviated transcription (Latin):
tunt tũ honorarie accõnes mͣt¬
eunt nulla emmꝰ sẽꝑat̾o ẽĩmo
⁊ causa naturaliũ obuigonum
tnͣsit. ¶ ꝑsona aut̾ hrdu institu¬
ti treuelliano continctur.uim
nec int̾et is qui mstitutus ẽ an

Expanded text:
tunt, tamen honorariae actiones transeunt: nulla enim separatio est: immo et causa naturalium obligationum transit. Persona autem heredis institu‹ti› Trebelliano continetur: uernec interest, is qui institutus est an
Abbreviated transcription (Latin):
dcõne resitũe rogatussit eim.¬
⁊ cum supͤtam hr̾ditatem dice¬
ret cogente meadut qnͣcumq
conditio extitit semissem tioi
ec̃ restituend̃. S nec lege falcidia
inꝓpõita spe̾ usurum me pnto qͣ¬
mi scriptus hr̃s si sponte adiss ute

Expanded text:
condicione restituere rogatus sit et, cum suspectam hereditatem diceret, cogente me adit, quandoque condicio exstiterit, semissem tibi esse restituendum. Sed nec lege Falcidia in proposita specie usurum me puto, quamuis scriptus heres, si sponte adisset, ute
Abbreviated transcription (Latin):
futurum sit ut ꝑꝑ hoc testo̾ sub
uematur apetitione lib̾alitatis
cautonem a te erigi ut afideiꝰ¬
missi petitione au̾taris homis
satidationis tibi remitti curab̾.
erat uetuit cautionem exigi
cessantium ꝑtes reddi msi aꝑte̾
caue̾ nissus eẽt. ¶ Etianꝰ.
u̾sa bona delata adfiscum dice̾t
constaret aut̾ defid̾icõmĩsso de¬
cͥtum est ut petitori cͣaͣuenti e
sit ꝓprietas s usustructꝰ. pot̾ em̾
rẽi cunsꝓpri etasticio legata ẽ
nsusfructus alii legari. timede
eo restituendo non hr̃di s ticͣio ca¬
ueri debeat. Int̾dumet si abhr¬
de legecur usuffructus ticio ca¬
uendum est. nlu̾ti si deccͣto usu
fructu ꝓprieta s ei legetur nsus
fructꝰ seio quid enim attnniebit
hoc ca̾u hr̃di cam̾ ad quẽ emolu¬
m̃tum int̾cidr̾tis ususfruetus
non ut spͨtandum iun si usuf
ructu seio legato ꝓprietas ticioi¬
talegetur ut quo ad seium ꝑ¬
tiri̾e desienit hat ꝓprietatem. tc̃
hr̃di cam̾ oportebit a fructuari¬

Expanded text:
futurum sit, ut propter hoc a petitione liberalitatis cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit'erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes reddi, nisi aperte cauere iussus esset. 8 Maecianus iuersa bona delata ad fiscum diceret, constaret autem de fideicommisso, decretum est, ut petitori cauenti 'esit proprietas, sed usus fructus potest enim rei, cuius proprietas Titio legata est, usus fructus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caveri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cavendum est: veluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caveri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? verum si uructu Seio legato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi caueri oportebit a fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
mifinidum pete uelit exce¬
ptõne repelli p̃ot̾it. si p̾tiosũ¬
di contentus non erit. ¶Si
cui homo legatus fuiss ⁊ ꝑle
gatarnim stetiss quoniniꝰ
uolebat acciꝑet mortuosti
tute dixi posse log.atariu
legatimiꝰ accepiss. nam ⁊
eini qui debilitatum ser
ignoranseum sibi legatũ
tuerit homimem consequi
cebebit ⁊ accõne exempto p̾¬
cuꝑaret. si homo emctus finͣs¬

Expanded text:
fundum petere velit, exceptione repelli poterit si pretio fundi contentus non erit. Si cui homo legatus fuisset et per legatarium stetisset, quo minus volebat, acciperet, mortuo Stictute. dixi posse legatarium legatum accepisset: nam et eum, qui debilitatum ab ignorans eum sibi legatum,tuerit, hominem consequi debebit, actione ex empto prreciperaret, si homo euictus fuis
Abbreviated transcription (Latin):
Risto in decretis frontimamsita
refert cum due filic patri nccͣie
Hr des extitissent. alt̾a sepat̾na al¬
smi erat h̾r̾ditate. altã bona p¬
t̾na uendicarat. totumq honꝰ
suscipe pata erat. ẜ cassium p̾to¬
rem ẽa cognita accones h̾r̾dita¬
rias utiles daturum recte pollici¬
tumq ei q̾ adhr̾ditatem patrii
accessat. cenegatinum q ei qͥ¬

Expanded text:
risto in decretis Frontianis ita refert: Cum duae filiae patri necessariae heredes exstitissent, altera se paterna abstinuerat hereditate, altera bona paterna uindicar‹e› totumque onus suscipere parata erat. sanctum Cassium praetorem causa cognita actiones hereditarias utiles daturum recte pollicitum ei, quae ad hereditatem patris acce‹ss›erat de‹n›egaturumque ei q
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi describendiq pota et descti¬
tem facturum sep̾tor polbant᷑¬
licetim. ꝙ. uł suo uł alenono¬
mine cesid̾anti tribue̾ eum ma¬
infestũ e̾ro Ratõ aut̾ hiuiꝰ
edci manifesta e̾. n em̃ smne
ndice tniͣsigi. naput indi

Expanded text:
ciendi describendique potestatem facturum se praetor pollicetur: quod uel suo uel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est. Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice transigi neque apud iudi
Abbreviated transcription (Latin):
id quo tcͣtatum est aput iili¬
amni an ab intestato locum
ut ħ senatus consultum adin¬
sũ logittum sũ hou̾arii sint su¬
ccessores s ⁊ ad filium quimpo
testate est ħ senatus consultum
ap̾tore ꝯpplatur ĩmisce̾ senr̾¬
ditati. sic d̾emi restitũe. ꝙ si fete¬
rint tnstulisse iudebuntur. ac¬
tones ¶Si fisco nacancia boa
cefantur nec uelit bona agno¬
sce ⁊ fid̾i cõmissario restitue eqͥ¬
ssimum erit qͣi mdicauint sic
fiscum restitutõnem faceret.¬
¶Item si mumcipes hrditater
suspͤtam dicant hr̃̾des institu
ti dicendum ent cogi eos agn¬
oscr̾ hr̃ditatem ⁊ restituẽ. idq
crit ⁊ i collegio dicentu.
Ticuis hr̃s institutus sempro¬
mo hr̃̾de substituto rogatus
est ip̃i sempnio hr̃ditatemi
restitus. institutus suspͨtam
dicelaat hr̃ditatem qͣran co¬

Expanded text:
ctatum est apud Iulianum, ad intestatos locum ut hoc senatus consultum ad insive legitimi sive honorarii sint successores. Sed et ad filium qui in potestate est hoc senatus consultum aetore compellantur miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones.Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fiscum restitutionem facere.Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredesti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sempronio substituto rogatus est ipsi Sempronio hereditatem restituere: institutus suspectam dicebat hereditatem: qua
Abbreviated transcription (Latin):
lutãrsi iocuplex inceatur hr̾oi¬
tasquordam offensas uł min¬
dram quoꝵdã gͣtificari nolen¬
cium hiisquib hr̾ditas relicta
est sñ hoñe tñ suo. ¶ Ecianꝰ.

Expanded text:
lum, tametsi locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari uolentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere tamen suo. 5 Maecian
Abbreviated transcription (Latin):
Wia potat fi̾ ut hr̃s ut maitutur
nolit adire hr̾ditatem neritꝰ ne
dampno affcͥetur. ꝓsp̾tum est
ut si fid̾i cõmissarius dicet suo
ꝑiculo adire ⁊ restitui sibi uel¬
le cog̃atur hr̃s maitutꝰ ap̃tore
adire ⁊ restue h̾rditatem. qd̾
si fu̾it fc̾m tnͣseunt accioneser
necqͣrte ꝯmodohr̾s in restituti¬
one utetur. nam cum aueno
pĩculo adierit hr̃ditatẽ m̾ito
oĩꝯmodo arcebitur nec int̾e̾st
soluendo sit h̾r̾ditasnecne. suf¬
fic̾ enum recuiari ab hr̃de insti¬
tuto. n illũd inquint᷑ soluen¬
dosit hrditas annonsit. opp̾io
noluit. adireh̾rditatẽ nispicit̾
non suba hr̾ditatis nec m̃n̾to¬

Expanded text:
uia poterat fieri, ut heres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, prospectum est, ut, si fideicommissarius diceret suo periculo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex ae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, solvendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab herede instituto. neque illud inquiritur, solvendo sit hereditas an non sit. opinio noluit adire hereditatem, inspicitur, non substantia hereditatis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qm ex substitutione hr̾dita¬
tib hona̾ta subscgtutione. Na
⁊ si legittimus hr̾s fu̾it is cui
fideiconiissaxia hr̃ditas relicta
est. ¶Idemdr siquis alio lõco
restitue hr̾ditatem nissuse
⁊ suspͤtam emi dicat. iiłstͥ
bit cogendum euni᷑ ec̃ silẽm¬
qr eĩ qui in diem rogatus est

Expanded text:
itutione hereditatibus onerata substitutione: nam et si legitimus heres fuerit is, cui fideicommissaria hereditas relicta est, idem dicitur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque ei, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ nthnstestũs in quib lexfal¬
cidia locum non ꝑ̃at. in militii
dico ⁊ si qui st̃ alu Itẽ põp̾ scrib̾.
si deductis leg.itis resitũt quis
hr̃ditateni rogatur.q̃litum
est utrum solida legata p̾stan¬
oasint ⁊ quartam exsolo fidĩ¬
cõmisso cetͣhe possit. anu̾o ⁊ ex
legatis ⁊ ex fid̾i ꝯmisso ⁊ qͣrtam
cetrahe possit ⁊ reft̾ aristone

Expanded text:
ntis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in militis dico et si qui sunt alii. Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an vero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et r
Abbreviated transcription (Latin):
dequadringentis quehĩturus
cẽt nr̃s residet. aput ficeicõmis¬
sanum. ireliquis at̾ trecr̃tis
eadem enstributio fiet ut exhin
reliq̃tres legatarius naminiqͥt¬

Expanded text:
ringentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex hireliquas tres legatarius: nam iniq
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum possõm acciꝑe hr̾dita¬
datin alias aut̾ si quis legatũ
si quis portõm sibi datam ag¬
nou̾i̾t contͣ tabulas bonoꝵ
possom repellendusẽ. ¶Lipĩꝗ¬
contͣ tabulas hr̃e non põssũt

Expanded text:
bonorum possessionem accipere hereditadatur: alias autem si quis legatum si quis portionem sibi datam adgnouerit, a contra tabulas bonorum possessione repellendus est.Licontra tabu
Abbreviated transcription (Latin):
possõm petunt non expͤtant
ut p̾titi bonoꝵ possõm accipiat
u̾m ip̃i quo bonoꝵ possone
petẽ cc tabulas possunt. cum
enim semł b̾neficio alioru
adit̾ b̾ntm fu̾int ad missi .i.a
non curant petant illi nͨ ne
rali prẽ alio cõmittn̾te cont̾
tabulas edcm̃ ⁊ ip̃e nẽmet.s¬

Expanded text:
m petunt, non exspectant ut praeteriti possessionem accipiant, uerum ipsi quoque bonorum possessionem petere contra tabulas possunt: cum enim semel beneficio aliorum ad id beneficium fuerint admissi, iam non curant, petant illi nec nerali patre, alio committente contra tabulas edictum et ipse ueniet
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ¶Si filius madoptone da¬
apre naturali cõmisso ꝑalũ
edicto magn estut bonor pos¬
ẜonem acciꝑe ponit. nec enm
exiginus ut ad eat hr̃ditatem
s snfficit ei ut delata sit acqͥri ge
põssit. ¶ Si madoptionem
datus postea qmͣ nissu prit hr̾¬
cipatus finit pot̾ contͣt. abłãs

Expanded text:
onem daatre naturali, commisso per alium edicto magis est, ut bonorum possessionem accipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit. Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoncipatus fuerit, potest contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
nam cõpetẽtẽ oĩb mincem
mane. non aut̃ id fid̾i ꝯmis¬
sini restituend̾ insi prius
debitum ab eis emptori eid̃
ate filia mea.ut dotale cau¬
tionem post mortenimeã
nutes ⁊ ita renoues ut fr̃s
tui dodem supulentur hoc
ca̾nait si sn libis uno płib¬
ue in mm̃no morien dosad
eos ꝑueniat post morte̾ pr̾is
decessit maritus an̾qm reno¬
uaretur cantio dot. ił ⁊ postea
alii ipta decessit nullo li¬
borum relicto. uiuo. ad huc

Expanded text:
nam competentem omnibus inuicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius debitum ab eis emptori eidema te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
innntuit. ⁊ lib̾tis legat.a cedit
corumq fid̾i cõmisit inhec
nob̾ legam contñtisitism
uentes nt post uos filus m̃is
restituatis defimeta testatri¬
cis fina menia lib̾tus cecessit
hrde minturdo prone filioer
tum est.madita hrdtate

Expanded text:
ata dedit eorumque fidei commisit in haec uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex tu
Abbreviated transcription (Latin):
et filiam. primũ aut̾ rogont
sic int̾uos agatis ut me iuuo
ogistiᷤ. itaq rogo. ut quicꝗd ꝗ
ego reliq̾ro ant quod nos ux
habetis cõmune sit uob̾. Ei

Expanded text:
et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis si
Abbreviated transcription (Latin):
an rectͣtari hec uendito pos¬
sit post mułris mortem ab
hiis quib codicilł ꝑfid̾icom¬
missuni hr̃ditas data dep̾hẽ¬
p̾cii abhde uxoris fid̾icora¬
missariis cebetur .ꝵ. ꝓꝑ msti¬
ignorantiam tam mulni qͣ
emptoris hr̾dem mułris ut
fundus apud emptorenre¬
maneat fid̾ico̾missano pre¬
putetq seperrorem qma
Iatronib captiis est emm
eẽ uelud hostuimna relega¬
tuiqumchse. acaptiuo cdi

Expanded text:
an retractari haec venditio possit post mortem mulieris ab his, quibus codicillis per fideicommissum hereditas data deprehenpretii ab herede uxoris fideicommissariis debeatur. resignorantiam tam mulieris quam emptoris heredem mulieris, ut fundus apud emptorem remaneat, fideicommissario preputetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo di
Abbreviated transcription (Latin):
Em eaquexponentur dndi¬
am ꝑteni deb̾isimodo uror
ꝑata est inco̾e bona sua con
uit. filii cumuniisa bona
pris obligata ee̾nt mutuã
acceptam pecuniam hr̃dit¬
ario crelitori solu̾nt ⁊ postio¬
ri obligau̾nt. qui cum ei de¬
bitimi non solue̾tur p̃diar
mu̾sa lege pignorisum ex
possideat fr̃̾ib ⁊ cohrdib fid̾i¬
cõmissi petitio c̾ẽt. anno ea

Expanded text:
e proponerentur dimidiam partem deberi, si modo uxor parata sit in commune bona sua confuit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni epossideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an uero ea
Abbreviated transcription (Latin):
łat. ꝓcului⁊ catsius ficei cõmis¬
sarim prorata ꝙ iouut rẽpe¬
reutimur. nam qmad̾m p̾sta¬
tione fidi ꝯmissoꝵ ⁊ legatorui
hr̃i exhonatur ꝑp̾tõrem ita
u̾sum est si faladia int̾ueniat¬
⁊ minuat legatum. namhus
casib nich̾ repeͣtetur quia ĩ so¬
lidum condconi petusitemsc̃¬
ditur ni oandi sus cui legatũ
est non pot̾ ꝑtem ꝑi̾rlitatis sibi
relictam cotam cãpe. nam u̾i
ab eo ꝙ plus est relictum qmͣa
ditatem restitue̾ tuticio etam
sinpam dare ⁊ bnficio legis fai¬
cidie mrestituedo hr̃s ut.aturqͣ

Expanded text:
at. Proculus Cassius fideicommissarium pro rata quod soluit repere utimur: nam quemadmodum praestatione fideicommissorum et legatorum heres exoneratur per praetorem, ita Diuersum est, si Falcidia interueniat et minuat legatum: nam his casibus nihil repetetur, quia in solidum condicioni paretur. Item scinditur ius dandi, si is cui legatum enam uerius ab eo, quod plus relictum est, quam a ditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituendo h
Abbreviated transcription (Latin):
non dediss num̃os dare dãp.¬
natus est qrͣ an penus legata pe¬
ti possit. anu̾o solum modo sit ĩ
p̾statione. ⁊ sic non p̾stetur tuc
qnͣtitas petatur⁊ si quid̃ semel
penui sit legata non ꝑsingłos¬

Expanded text:
non dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an uero solummodo sit in praestatione et, si non praestetur, tunc quantitas petatur. et si quidem semel penus sit legata, non per sing
Abbreviated transcription (Latin):
te̾ntur. Qund gͦ si una sũnma ꝑ¬
penus non sit p̾stita. utrum to¬
tasu̾ma cebeatur qͣr toto petiori
legato tnͣsfuso. auo qnͣtitas
pͥmi anm estimationis sola
sit tñͣsiata dubitari pot̾ putotũ
Sic noluntatem seqn̾dam testa¬
toris ut putatota sũma ilicopꝰ¬
qmͣ cessau̾it hr̃s dare penũ uro¬
ri p̾stetur hr̃dis in deuotione cõ¬

Expanded text:
tentur. quid ergo, si una summa penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indeuotione co
Abbreviated transcription (Latin):
Iticio m eidem res legata fin̾t
⁊ is die cẽtente legati decessit
mehrde relicto. ⁊ uł ex mea ꝓ¬
pria causa uł er hroataria le¬
gitmi repudiauo mag pla¬
ceideoꝑtem cefecisse. ¶ Si
ue non totum caxe p̃ot̾ seruo
hr̾ditario legatum fu̾it tͣctã¬
tib nob̾ cecãpacitate indend̾̃
est utrum hrd̃ ande fͤielcͨti
ꝑsona anneutriui spͨtari debe¬
at. ⁊ pꝰ multas uarietates pla
ꝑsona decapacitate qͥri possit
gatum hrditati atq ob idoĩ¬
modo adeum ꝑtineat quio
poͣt. reliq̃ aut̃ pi adcos quim
qm dies legati cesat abone¬
rib ereptus est. ⁊ exconstõne
diui antonim successori eiꝰde¬

Expanded text:
et mihi eadem res legata fuerit et is die cedente legati decesserit me herede relicto et uel ex mea propria causa uel ex hereditari‹a› legatum repudiauero, magis placere uideo partem defecisse.Si uel non totum capere potest, seruo hereditario legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placin cuius persona de capacitate quaeri possit, gatum hereditati atque ob id omnimodo ad eum pertineat, quipotest: reliqua autem pars ad eos, qui quam dies legati cedat, ab hominibus ereptus est, ex constitutione diui Antonini successori eius de
Abbreviated transcription (Latin):
cit tutor bn ⁊ diligent̾ nego¬
ia gessisse. ⁊ si guentrim ad¬
no contͣno tiitrie p̾statur. et
añ turtelam uł post tͦutelam
si negociis tutele tꝑr gems nex¬
est. siue ꝓtutore negocia gessit
⁊ postra rutor constitutꝰ e̾. ił.

Expanded text:
cit tutori bene et diligenter negocit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum ado contrario tutelae praestatur et e tutelam uel post tutelam, si negotiis tutelae tempore gestis nexest, siue pro tutore negotia gessit et postea tut
Abbreviated transcription (Latin):
annt ꝓpupillo exiustacã ꝓrogar
uł hiis. iquib pupitlum lib̾auit.
uł quib carint tutor sinmiñ ꝓ¬
funt pupillo pecumam eẽ solutã
¶plane si forte tutor. aliquid pecu¬
nie cebint fen̾ate. aliqd ip̾e ꝓpu
llo solu̾t nec ip̾e usuras conseat̃¬
non prabit. ⁊ si an̾ ĩpendit ire
pupillarem mox inusus suosy̾¬
tit. non indebr̃ utisse qnͣtitaten
que ꝯcurrit cum qnͣtitate sibi
cebita ut enis sume non p̾stet
nsuras. ¶Usuras utrum tamdi¬
u conseq̾turtutor ꝙͣ om tutor
e̾.an eciam post finitam tute¬
lam indeamus an exmoratin̾
⁊ magis esti ut quoadei redda¬
tur pecinna conscqͣtur nec enĩ
d ei sr̾ilis eẽ pecuma. si tm̃ fuit
ẽñ oporte eum usuras apupu¬
lo exigeꝰ ¶ Gund gͦ si dere iupil¬
lari non potuit sibi solu̾e quia
erat cepoita ad p̾diorũ ꝯpano¬
nem. si quid̃ non postusait
mimis ceponatur sibi ĩputet.
si u̾o hoc desig̾ait nec nrtint
dicendimi ẽ nõ deꝑire ens u¬
suras incontrio niditio. suffi¬

Expanded text:
t pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consenon praestabit. et si ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.Usuras utrum tamdiu consequetur tutor quamdiu tutor est, an etiam post finitam tutelam, uideamus, an ex mora tantum. et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia. Si tamen fuit n oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio. Suffi
Abbreviated transcription (Latin):
um iuditium ei eẽ opinor.
¶Banc accõnem dandam pla¬
cee ⁊ si tutese niditio non agã¬
tur. ⁊ enimn nũꝙͣ pupillusid¬
crrco age tutele non nult quia
nicħ̾ ei debetur. imo plus meu̾

Expanded text:
um iudicium esse ei opinor. Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non uult, quia nihil ei debetur, immo plus in eum
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem instaurande nontãb e
it qͣi minore pecuia ꝯdempna¬
tum si non sit enis etatit actor cui
ei sub ueniri in qnͣtum alt̾ rel¬
euatus ẽ oportet. ¶ Nomiõ circo
ob eam cuipam condẽpnati sũt.
itaq si non nidicatum acura¬
torib ft̃m ẽ ꝑ coli exceptonem
curatores consequi potunt sam
actionem prarisibi. dem.¬
tutorem alt̾m tutori ꝙͥ idexin
solidura condempnauit cẽssit¬
cm̃ins postea ndicatum fiat mͦ
accio data non int̾cidit quiap
pͣte cõcempnat tutoris nontu¬
tela redoita s ngĩs p̾cium solu

Expanded text:
curatorem instaurandae non dabit i minore pecunia condemtum, si non sit eius aetatis actor, cuiei subueniri, in quantum alter releuatus est, oportet. Non idcirco ob eam culpam condemnati sunt: itaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptionem curatores consequi poterunt eam actionem praestari sibi. tutorem alterum tutori, quem solidum condemnauit, cessitamuis postea iudicatum fiat, tamen actio data non intercidit, quia pro parte condemnati tutoris non tutela reddita, sed nominis pretium solu
Abbreviated transcription (Latin):
itatim accio competit. ¶ Prete¬
reasitutele iuditio quisconr¬
ennsutrum compensare anio¬
te uelt sumptus. ¶Quio s
si icex ꝯpensatiomi enis teoe¬

Expanded text:
tatim actio competit. Praeterea si tutelae iudicio quis conueius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis e
Abbreviated transcription (Latin):
runt in hec u̾ba cum hõc ip̃m
queraturan aliꝗd tibi atuto¬
⁊ib uł curatorib debeatur nõ
ht rõnem pominatio tua uole¬
tis in sumptũ litͣis ab hiiscibi pe¬
Umn tutorm̃egocu ipubit admi¬
nstrans pupillum pat̾na hr̃di¬
tate. ibsimet. bomi pris uendi¬
ti tccari sol utrum utił acco̾
pupillo relinqui ancreditori¬
b concedi debeat. ⁊ ꝓbaturac¬
toneni ut pupillum ⁊ credi¬

Expanded text:
runt in haec uerba: 'Cum hoc ipsum quaeratur, an aliquid tibi a tutoribus uel curatoribus debeatur, non habet rationem postulatio tua uolentis in sumptum litis ab his tibi peCum tutor negotiis impuberis administratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris uenditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et credi
Abbreviated transcription (Latin):
De eccmͣ p̾tor ꝓponit coartan Ap
Ite ꝑsecutionis liu̾tatiscã ĩpoitorm.
ammadũtit enim rem istam lib̾ta¬
tis cã ĩpõitorum pratõm ultͣ excre¬
uisse ut p̃m̾et atq honaret nio̾¬
tinas ꝑsonas. mmicio gͥ p̾tor polli¬
cetur iudicium oꝑaꝵ daturũ ili¬
b̾tos ⁊ lib̾tas. POmp.
ꝑasstiꝑulatus añ ꝑactum diem
urnũta nec ei lib̾to quͣiꝗs exyo

Expanded text:
edictum praetor proponit coartandae persecutionis libertatis causa impositorum: animaduertit enim rem istam libertatis causa impositorum praestationem ultra excreuisse, ut premeret atque oneraret libertinas personas.Initio igitur praetor pollicetur se iudicium operarum daturum in libertosras stipulatus ante peractum diem urni. itaque nec ei liberto, qui sex
Abbreviated transcription (Latin):
mimo nasorum hu̾it. ꝓculus
nõ recce.nt si enee quid̾ sint ba¬
ses non. ant̾ corithie non deb̾i.
¶ Ein cestudinea. legata eẽnt
ei lectos tes sodineas pedib mar¬
gentatos debi iar̃o treb. ac̃. ren¬

Expanded text:
o vasorum habuit. Proculus vero recte ait, si aeneae quidem sint, non autem Corinthiae, non deberi. Cui testudinea legata essent, ei lectos testudineos pedibus inargentatos deberi Labeo Trebatius re
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possõ pete̾ non post̾. ¶Sifi¬
lius eniancipatꝰ nepotem inpotã¬
te ani reliquiss bonoꝵ põssõm pa¬
rtis dmmndie dandam ei filio inte
dit᷑as adnepotem ꝑtineat. quiat
contͣ tabuias enis lib̾ti ⁊ filio potiꝰ
rum consecutus sit lib̾tus aprni¬
cipe adu̾sus hꝰ tabulas uenit pro
cessat contͣ tabulas bonoꝵ possõ.
Idem si aprincipe liban testĩ fac¬
tionem ĩpetͣint. ¶ S si hac lege
emit quis ut manimuttat. ad hãc
ꝑtem edci ꝑtinebit. ¶Siquis mĩ¬
mos acceꝑit ut manumntẽt n̾nt̃
contͣ tabulas bonoꝵ possõm Cut

Expanded text:
e non possint. Si filius emancipatus nepotem in potestate aui reliquisset, bonorum possessionem partis dimidiae dandam ei filio intesegitima hereditas ad nepotem pertineat, quia et contra tabulas eius liberti filio potius rum consecutus sit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patrcessat contra tabulas bonorum possessio: Idem et si a principe liberam testamenti factionem impetrauit.Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit.Si quis nummos accepit, ut manumitteret, non habet contra tabulas bo
Abbreviated transcription (Latin):
noscende p̾t̾ierit lib̾i enĩs uł alt̾ini
prõni petẽ pot̾u̾nt exilla ꝑte ecci
qͣ primis non petũtibraut etiam
uolentib ad se ꝑue nre seqñtib
daturatq si priores ex eomio nõ
cent. s si prõmis hr̾i institutꝰ unio
lib̾to decessiss suꝑstitib liõi q̃sitũ
est an illi ccͣ tabulas testam̃ti bo̾ꝵ¬

Expanded text:
noscendae praeterierit, liberi eius uel alterius patroni petere poterunt ex illa parte edicti, qua, primis non petentibus aut etiam nolentibus ad se pertinere, sequentibus datur, atque si priores ex eo numero non essent. Sed si patronus heres institutus uiuo liberto decessisset superstitibus liberis, quaesitum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
sobrmꝰ natus est ħ proximo no¬
mine oftmtur penti suo sopriꝰ
dus sobrinoꝵ fũititaq sobrim
filium recte ꝓxiniu̾ nomꝰ ab eorp¬
so cunus sourini filius dicetur. ⁊ iõ
eos qui ex sobrinis st̃̾ nati int̾se ꝓ¬

Expanded text:
sobrino natus est: hic proximo nomine definitur parentis sui sobrinus, dus sobrinorum fiunt itaque sobrini filium recte proximum nomen. Ab eo ipso huius sobrini filius dicetur, et ideo eos, qui ex sobrinis nati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Si soluto m̾u̾uo prͣ ⁊ furiosussit¬
curator enis ex uoluntate filie¬
docẽ pece̾ poti̾t. aut si curatoris¬
dum erit᷑. cam̃q oꝑtebit dera¬
mb captussit pat̾ filie danda
actõnem dedote repetũda. ¶ tñ¬
ut qͥramus adiisus qͦs ꝯpetit de

Expanded text:
Si soluto matrimonio pater furiosusrator eius uoluntate filipetere poterit: aut si curatorisum erit cabus captus sit pater, puellae dandam onem de dote repetenda. Tut quaeramus, adu
Abbreviated transcription (Latin):
cerum agrtur. ¶Planesi si¬
lio data sit si crud̾ nissu soceri¬
ad huc ab solũte socerteneb¬
itur.¶ Qd̾si fiuodat.a sit nõ¬
nissu patris sab̾. ⁊ cassiui rent.¬

Expanded text:
cerum agetur. plane si filio data sit, si quidem iussu soceriadhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit noussu patris, Sabinus et Cassius re
Abbreviated transcription (Latin):
ditarios man̾imutte̾. ¶Orme
ꝑͦ thr̃s insitutus est pure exꝑ
te suoconcconeͤ soliis e tiam pe¬
dente condcone si adierit hr̃d¬
tatem exasse hr̃ferit quia soł
hrs futurus est omimꝰ insih̾at
incoͣnͣtconalem ꝑtem subittu

Expanded text:
editatis manumittere. Qui ex parte heres institutus est pure, ex parte sub condicione solus, etiam pendente condicione, si adierit hereditatem, ex asse heres erit, quia solus heres futurus est omnimodo, nisi habeat in condicionalem partem substitu
Abbreviated transcription (Latin):
Abo at si itamiitutus sit. si nra¬
tũ eum statim h̾rdem futuru
anqmͣ prohr̃de aliquid gessit. qr
nirando uoluntatem litẽ mag̾
suaͣm declasse indeatur. egõ puto
satis eum proh̾rde gessisse. ut si
hrsaurau̾it. progilus id̾ eoꝙni
rentimur. ¶ Siyiishr̃s institu¬
tus post nissimi om̃ an̾qmͣ ad¬
iret alienatus eet nouimnis¬
sum postioris diũ. non iussum
prioris exĩgitin. In libꝰ sigłari¬
umi regiuarum pomp̾omi mar¬
ceuꝰ notͣat furionis acquirere
sibi ꝯmodum hrditatis nõnp

Expanded text:
abeo ait, si ita institutus sit "si iuratamen eum statim heredem futurum, antequam pro herede aliquid gesserit, quia iurando voluntatem magis suam declarasse videatur. ego puto satis eum pro herede gessisse, si ut heres iurauerit: Proculus idem, eoque iure utimur. Si seruus heres institutus post iussum domini, antequam adiret, alienatus esset, nouum iussum posterioris domini, non iussum prioris exigitur. 63 Libro singulari regularum Pomponii Marcellus notat. Furiosus adquirere sibi commodum