comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leobinum. & alterum sibi incognitum:
Ex quoꝵꝵ uisu nimio t̾rore ꝑt̾ritꝰ fugam imit
seseq in suã cellã abscondit: Seddum
ad signi boatum in p̃fatam basilicã ad ma¬
tutinos se intuliss& hrmnos expl&a oratio¬
nis consu&udine pͣlocutus tirannus cautꝰ
&& deuotus ꝑgit ad dñm lcobinum obseerans
ut sibi indicar&. quę ess& illa ꝑsona. quã
in basilica una cum eo intuitus ẽẽt Agno¬
scens itaq uir c̃ frem fuisse dignũ tantȩ
uisionis miraculo. ait: Fr̃ cum fuisses ora¬
torium ingressus. & duos parit̃ uidis ses
uiros me ut audio cognouisti: Ait̃ uero
tibi incognitus sed micante splendore
candidus. ipse est bcatus auitus me uisi¬
tando dignatus corriꝑe & admonere qͥlit̃
debeam quemdam fre̾m ꝓ suis excessib
corrigere: Merito namq cęleste lumen
suꝑ scm uirum radiabat quia lico in t̾ra
corpore m̃te tam̃ conuersabat᷑ in caelis
urxta illud apłi: Hr̃a aut̃ conue: satio

Expanded text:
Leobinum et alterum nomine sibi incognitum, Leobinum et alterum nomine sibi incognitum, ex quorum visu nimio pavore perterritus fugam iniit seseque in sua cella abscondit. 37 Sed dum ad signi boatum in praefatam basilicam ad matutinos se intulisset hymnos, expleta orationis consuetudine praelocutus Tyrannus cautus et devotus pergit ad domnum Leobinum, obsecrans ut sibi indicaret quae esset illa persona quam in basilica una cum eo intuitus esset. 38 Agnoscens itaque vir dei fratrem fuisse dignum tantae visionis miraculo ait: Frater, cum fuisses Oratorium ingressus et duos pariter vidisses viros, me ut audio cognovisti, alter vero tibi incognitus sed micante splendocandidus, ipse est beatus Avitus me visitando dignatus corripere et commonere qualiter debeam quemdam fratrem pro suis excessibus corrigere. Merito namque coeleste lumen super sanctum virum radiabat, quia licet in terra corpore, mente tamen conversabatur in coelis, juxta illud Apostoli: Nostra autem conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
pidem tempus pfatus etherius apͣus bcati
uiri cobini ꝑspiciens sc̃itatẽ addiaconatꝰ
officium ꝓuehere & sr̃ib braiacensis
monasterii ꝓponer&e : dignum duxit ut
prusture officium comodius ager& si ad
rbru onus cum ordinabilit sublimar et
ost modum cum flamma rapidi ignis sũ¬
uas & campos exurens ad monaster ium
segetes exurendo ueniss&: & monachi
cius m&u ãmensa surrexissent. uit scs̃
ut ominis ulius ignis rabies comp̃esa
consdpir&e̾ & pristina temꝑies aeris redoita
pendum gestę rei miraculũ. quod omnibus.
ꝓdesse pot̾it ad fidei increm̃tũ Quidam
ex monachis uocabulo trrannus crudelis
quidem antiteto nomine sed precdarꝰ
uirtute. dum ess& quadam nocte sollicit᷑
ꝑuigil uox ei directa ẽ. quod tactũ iam
sonuiss& signum: Hac itaq uoce cõmo¬
nitus. surgit continuo. & ingressus basi¬
licam splendore diffusi luminis radian¬
tem in qua conspixua claritate ꝓspicit
duos egregios forma uiros. scm̃ uidelic&

Expanded text:
fatus Etherius episcopus beati viri Leobini perspiciens sanctitatem ad diaconatus officium proveheret et fratribus Braiacensis monasterii praeponeret, dignum duxit, ut praefecturae officium commodius ageret, si ad presbiterii onus eum ordinabiliter sublimaret. 28 Postmodum cum flamma rabidi ignis silvas et campos exurens ad monasterium segetes exurendo venisset et monachi eius metu a mensa surrexissent, vir sanctut omnis illius ignis rabies oppressa consopiretur et pristina temperies aeris reddita pendum gestae rei miraculum, quod Omnibus prodesse poterit ad fidei incrementum. Quidam ex monachis vocabulo Tyrannus crudelis quidem antiteto nomine sed praeclarus virtute dum esset quadam nocte sollicitus pervigil, vox ei directa est, quod tactum iam sonuisset signum. 36 Hac itaque voce commonitus surgit continuo et ingressus basilicam splendore diffusi luminis radiantem, in qua conspicua claritate prospicit duos egregios forma viros, sanctum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
aeris quassationem redire: sed insuꝑ
quicꝗd cellȩ instipendus debebat᷑ sub
integritate eferri: Iiiius miraculi spec¬
taculum a beato uiro patratum ad lau
sibi occurrer& conuocar&: contigit ut
uicina illius cellę. quicꝗd ob uiũ edax
ignis elienerat: exurendum nihil par¬
cer& relinquendum: Sedcum monachi
tanti uaporem incendu nequaquam in¬
iectis aquis possent reprimere : sed ut
uidebatur potius ignem eis uiderentur
accendere: uir d̃ leobinus orationib &.
lacrimis ualentiorib aquis flanimarum
globos nomine xp̃i inuocato consopire

Expanded text:
aeris quassationem redire, sed insuper aeris quassationem redire, sed insuper quicquid cellae in stipendiis debebatur sub integritate conferri. 24 Illius miraculi spectaculum a beato viro patratum ad laudsibi occurreret convocaret, contigit ut vicina illius cellae quicquid obvium edax ignis invenerat exurendum nihil parceret relinquendum. 26 Sed cum monachi tanti vaporem incendii nequaquam iniectis aquis possent reprimere, sed ut videbatur potius ignem eis viderentur accendere, vir dei Leobinus orationibus et lacrimis valentioribus aquis flammarum globos nomine Christi invocato pe
Abbreviated transcription (Latin):
acstenuatũ: nullo tandem alimento
reficera insi quod beatus leobinus
trenis exuttł impedimentis in col¬
legio suoꝵ scoꝵ connumeratum babe.
beatus leobinus cum p̃dictis duobus
fr̃ib in ioco qui uocat᷑ carbonaris
decreuit consistere Et cum alin qͦm¬
du in trib cellulis a se conditos ger¬
tatum diuinum explerent osficium
discecientib duob labore manuũ suarũ
ꝑ quinquennium aquȩ tantum poculo & so¬
brio ibidem pastus est cibo Cum autem
astiuo tempore ꝓuentus fruet uũ insta¬
r& & maturę segetes tritę horres re¬
condi deberent: subita aeris oborta tem¬
pestas. ita sil uarum frangebat cacumina.
& messes sternebat in terram ut instra
c̃tra huius modi nimbi tempestatem ca¬
lestib armis orationib uidelic& se in¬
armans oleum sacrę benedictionis ob¬
ponens. non solum fulgora & conitrua
tempestartem concitantia. fecit conqͥ¬
escere & in pristinam tranquilliquitatẽ

Expanded text:
adtenuatum nullo tandem alimento adtenuatum nullo tandem alimento reficeret nisi quod beatus Leobinus terrenis exemptum impedimentis in collegio sanctorum suorum connumeratum haberet, sanctus Leobinus cum praedictis duobus fratribus in loco qui vocatur Carbonariae decrevit consistere. Et cum aliquandiu in tribus cellulis a se conditis certatim divinum explerent officium. discedentibus duobus, labore manuum suarum per quinquennium aquae tantum poculo et sobrio ibidem pastus est cibo. 22 Cum autem aestivo tempore proventus fructuum instaret et maturae segetes tritae horreis recondi deberent. subita aeris oborta tempestas ita silvarum frangebat cacumina et messes sternebat in terram, ut in strcontra huiusmodi nimbi tempestatem caelestibus armis orationibus videlicet se inarmans, oleum sacrae benedictionis obponens non solum fulgora et tonitrua tempestatem concitantia fecit conquiescere et in pristinam tranquillitatem
Abbreviated transcription (Latin):
querebant in uestigare: multimoda
penarum genera ex cogitantes o¬
tem eius fortit᷑ circumdantes & pe¬
blacdicuis ita nec cormentis ab eo ali¬
quid extorquere potuerͦ Sc̃s uero
maluit sufferre suplicia iniquorũ.
quam reuelare secr&a monachoꝵ:
His nempe supplicus miserabiliter af¬
flictus lic& semiuuius. diuina tamͣ sus¬
fragante ope creptus. decreuit cum
duobus fr̃ib euformio & rustico adire
iterum scm auitum in uasta ꝑtici
soi icitudine cõmorantem: Quos ille
trna caritate recipiens & illos duos
trẽs p̃dictos ꝑ congrua sibi officia
cdisponens ut cognouit beati uiri mtẽ
cȩlesti uoluntate ubius enitescere:
eum cellarii p̃fecit officio: Incuros
ministeru dispensatione ita se reddi¬
eait ꝓuidum. ut nec peenti aliquid
dar& supfluũ nec indigenti ẽgrium
subtraber & al im̃tum: Ado namq
beatus auitus eius obsequium sibi ẽ¬
spexerat gratũ. ut suę fragilitaus
corpus ieiunio maceratũ & senot

Expanded text:
quaerebant investigare, multimoda quaerebant investigare, multimoda poenarum genera excogitantes atem eius cordis fortiter circumdantes et peblanditiis ita nec tormentis ab eo aliquid extorquere potuerunt. Sanctus maluit ferre supplicia iniquorum quam revelare secreta monachorum. 19 His nempe suppliciis miserabiliter afflictus. licet semivivus divina tamen suffragante ope ereptus, decrevit cum duobus fratribus Eufronio et Rustico adire iterum sanctum Avitum in vasta Pertici solitudine commorantem, quos ille fraterna caritate suscipiens et illos duos fratres praedictos per congrua sibi officia disponens. ut cognovit beati viri mentem caelesti bonitate uberius enitescere, eum cellarii praefecit officio. 20 In cuius ministerii dispensatione ita se reddidit providum, ut nec petenti aliquid daret superfluum nec indigenti congruum subtraheret alimentum. Adeo namque beatus Avitus eius obsequium sibi conspexerat gratum. ut suae fragilitatis corpus ieiunio maceratum et senio
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq cum eo modico tempore morati
fuissent: hortat᷑ pͣdictus srͥ ut pote
instabilis & uagus. inde beatum leo¬
binum discedere: Nolens itaq uir
sc̃s huius in odi ꝑsuasionib ad quiesce¬
re fortit resistens. & tam uagum fr̃em
in suo commitatu habere conteniens
continuato quinquennio in eodem
commoratus est cenobio: Interea dũ
francoꝵ dura felocitas contra bur gon¬
diones bella concitar&: & eiusdem
cellę monachi eoꝵ m&u huc illueq.
difsugerent: p̃dictus stͣs cũ altero sene
illic remansit intrepidus: Inpellatus
ergo alter senex a barbaris ut res mo¬
nasteru totius pander&. respondit
beatum sobinum om̃s easdem resscire
se aut̃ ab earum cognitione alienum
eisse: Hac gͦ extusatione illo. priore
ie ab inquisitione liberato. cepunt
p̃dicti barbari hominem dł mollit᷑
alioqui. ut siquid ex eiscdem reb noss&
psentalit᷑ pander& Qui cũ ꝑ eum
suis bladimͣtis nibil possent ex ins quȩ

Expanded text:
unt. Cumque modico tempore cum eo morati unt. Cumque modico tempore cum eo morati fuissent, hortatur praedictus frater utpote instabilis et vagus inde beatum Leobinum discedere. 15 Nolens itaque vir sanctus huiusmodi persuasionibus adquiescere, fortiter resistens et tam vagum fratrem in suo comitatu habere contemnens, continuato quinquennio in eodem commoratus est coenobio. 16 Interea dum Francorum dura ferocitas contra Burgundiones bella concitaret et eiusdem cellae monachi eorum metu huc illucque diffugerent, praedictus sanctus cum altero sene illic remansit intrepidus. Interpellatus ergo ille alter senex a barbaris, ut res monasterii totas panderet, respondit beatum Leobinum omnes easdem res scire. se autem ab earum cognitione alienum esse. 17 Hac ergo excusatione illo priore sene ab inquisitione liberato, coeperunt praedicti barbari hominem dei molliter alloqui, ut si quid ex eisdem rebus nosset praesentialiter panderet. Qui cum per eum suis blandimentis nihil possent ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
turus erat ad ipsuro reuerter&: Inde re¬
cedens cum quodam diacono qͥ in mon asterio
alinquandui conuersatus fuerat ligeris
uttora cepit ꝑ agrare: Pr eueniensq ad
p̃fatum miciacense monatterul regu¬
i arit susceptus iongo tempore ibideco¬
conuersatus est Et se in codem locoe
nire quendam frc̃m lirinensem rep¬
perit dicentem. se non posse ulic tem¬
periei in commoditatem uix ferre
Quo dicto ab itinere quod ceꝑat reuo¬
catur: Deinde gauaiensem exp&ens
urbem. cum a beatissimo hilario erte
urbis antistite sacerdotalit᷑ fuissce
susceptus. & aliquantisꝑ cum eo cõmo¬
ratus. cepit conqueri p̾dictus frater
non aptum sibi locum ad habitandũ
Inde cum int̾ se eosdem freͣs alter¬
beati le obiti disceder& ne forte obe¬
dientię gram recedendo perderet.
quam hactenus illum sequendo adep¬
tus fuisi&: Inde uero recedentes au¬
dientes beati lupi samam. longe lateq
crebescere ad eum se humilit̾ cͣtuler.¬

Expanded text:
turus erat ad ipsum reverteretur, inde returus erat ad ipsum reverteretur, inde recedens cum quodam diacono qui in monasterio aliquandiu conversatus fuerat Ligeris littora coepit peragrare, perveniensque ad praedictum Miciacense monasterium, regulariter susceptus, ibidem longo tempore conversatus est et se in eo loco nire, quendam fratrem Lirinensem repperit dicentem se non posse illic temperiei incommoditatem vix ferre. Quo dicto ab itinere quod coeperat revocatur. 12 Deinde Gavalensem expetens urbem, cum a beatissimo Hilario eiusdem urbis antistite sacerdotaliter fuisset susceptus et aliquantisper cum eo commoratus, coepit conqueri praedictus frater non aptum sibi locum esse ad habitandum. 13 Vnde cum inter se eosdem fratres alterbeati Leobini discederet, ne forte obedientiae gratiam recedendo perderet, quam hactenus illum sequendo adeptus fuisset. 14 Inde vero recedentes audientesque beati Lupi famam longe lateque crebrescere, ad eum se humiliter contuler
Abbreviated transcription (Latin):
redder& sub oscurum. & ipse lectionis ca¬
per& increm̃tum: Quidam autẽ diaconus
illustris. nomine nileffus cognoscens eũ
adire beatum auitum. qui tc̃ temporis
heremita morabat᷑ inꝑtico. & erat abbas
maiora te uelle conscendere. sed q  tibi
in incepto sc̃ę instautionis proposito
ꝓficiant trib reb te instruere curabo:
dest nulli ep̃oꝵ te obsequus obliges. quia
int̃ bonos bonus multos inuenies d&ra
regere. aut p&itor ambias. aut expeitꝰ
adquiescas. ne int̾ diuersos mores aut
rigorem monachi ꝑdas. aut sibladiȩn¬
tis non consentias. detrahentes tam̃ uix
sufferds Tercium p̾monco. ne paruę
te soties cellulȩ quia dum s̃ ingulisibi
cupiunt. mili obedientia ministratur:
Post octo itaq annos in illa cella monas¬
tice conuersatus: beatisiimi auite p̃sen¬
tiatn se obtulit exp&endam: Qui cum ab eo
responsum accepiss&. ut post eruditionẽ
quam in congregatione monachoꝵ ꝑcep¬

Expanded text:
redderet suboscurum et ipse lectionis caredderet suboscurum et ipse lectionis caperet inerementum. 8 Quidam autem diaconus illustris nomine Nileffus cognoscens eum velle adire beatum Avitum, qui tunc temporis heremita morabatur in Pertico et erat abbas maiora te velle conscendere, sed quae tibi in incoepto sanctae institutionis proposito proficiant tribus rebus te instruere curabo: id est nulli episcoporum te obsequiis obliges, quia inter malos bonus multos invenies detranum basilicam regere aut petitor ambias aut expetitus adquiescas, ne inter diversos mores aut rigorem monachi perdas, aut si blandimentis non consentias, detrahentes tamen vix sufferas. 10 Tertium praemoneo, ne parvae te socies cellulae, quia dum singuli praeponere sibi cupiunt, nulli obedientia ministratur. 11 Post octo itaque annos in illa cella monastice conversatus beatissimi Aviti praesentiam se obtulit expetendam, qui cum ab eo responsum accepisset, ut post eruditionem quam in congregatione monachorum percep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit studium ut utrumq parit̾ ager&.
uidelic& ut laborationi insister& & iectio¬
ni oꝑam clar&. Sic int̾colendi instantiã
& legendi frequentiam sedulum diuidebat
officium: His quippe duobus actib pͥfigu¬
rabat᷑ ut pagri culturat. opus obectientia
strenuus futurus indicar& monachus & ꝑ
rata saturus diuini uerbi semina Nec
multopost aliquatenus scientię p̃rogatiua
illustratus. in quodam monasterio pie
susceptus. coma capitis detonsus efficitur
monachus. Cui obedientię humilitate
cellarium creditum. & temperandarum
cursus horarum & uigiliarum diligentia
cõmittit᷑. Qua ocupatione d&entus ꝑdiẽ
se lectioni uacare non posse competiens:
declinantib ad lormiendum monebis.
ꝑnotabat intente. ut discer& normam. ius¬
tiȩ: Qui dum assiduitatẽ lectionis fr̃ib
nouis s& honerosam. uolens eorum m̃mur
uerti in tumultũ. fenestrȩ̨ quȩ oculis si m̃
patula erat uelum opposuit. ut lum̃ eis

Expanded text:
processit studium, ut utrumque qariter ageret. processit studium, ut utrumque qariter ageret. videlicet ut et laborationi insisteret et lectioni operam daret: sic inter colendi instantiam et legendi frequentiam sedulum dividebat officium. 5 His quippe duobus actibus praefigurabatur, ut per agriculturae opus obedientia strenuus futurus indicaretur monachus erata saturus divini verbi semina. 6 Nec multo post aliquatenus scientiae praerogativa illustratus in quodam monasterio pie susceptus, coma capitis detonsus efficitur monachus, cui obedientiae humilitate cellarium creditum et temperandarum cursus horarum et vigiliarum diligentia committitur. Qua occupatione detentus, per diem se lectioni vacare non posse comperiens, declinantibus ad dormiendum monachis pernoctabat intente, ut disceret normam iustitiae. 7 Qui cum assiduitatem lectionis fratribus novisset onerosam, nolens eorum murmur verti in tumultum fenestrae quae oculis fratrum patula erat velum opposuit, ut lumen eis
Abbreviated transcription (Latin):
PICCAUORUO URbiS InbIGENa
bIonis extitre ortus parenti:
Quib tantę humilitatis deuocio¬
ne se subdidit: ut in puericia pri¬
meuę atatis positus ꝑ hoc dicer&:
meritis apꝓbat̾: Hic bone indolis
in adolescentia florens discendarũ
amor litterarum eius uesabatur
in pectore: ut sc̃i sp̃s gr̃a quasi
celesti nube circũdatus: dum bo¬
ues seruar& in. pscuis contigit ut noid¬
ge linsem monachum sibi obuium dep̾car&
litteras sibi discenser᷑as stribere: Qui cũ
non haber& codicem aut tabularũ sup¬
plem̃tum ꝓut potuit apices in cinguio
scripsit Quod utiq p̾sagium diuinę pie¬
tatis misterio actũ credimꝰ ut qui mui¬
tis erat ꝓfiturus ad exemplum castitatis
ipse celibatus est rona circumdatus candors
instar flagrantis lilu circa renes hab&
cingulum litteris inscriptum ueritatis.
ostea uero cum pat̾ huius modi auiditatẽ
discendi in filio compiss& ltterar ũ lincas
in tabulis neris decreuit: Cui tantum exinde

Expanded text:
Pictavorum urbis indigena dignis extitit ortus parentibus, quibus tantae humilitatis devotione se subdidit, ut in pueritia primaevae aetatis positus per hoc diceretur meritis approbatus. 2 Hic bonae indolis in adolescentia florens, discendarum amor litterarum eius versabatur in pectore, ut sancti spiritus gratia quasi caelesti nube circumdatus, dum boves servaret in pascuis, contigit ut Noidgelinsem monachum sibi obvium deprecaretur litteras sibi discendas scribere. Qui cum non haberet codicis aut tabularum supplementum, prout potuit apices in cingulo scripsit. 3 Quod utique praesagium divinae pietatis misterio actum credimus, ut qui multis erat profuturus ad exemplum castitatis. ipse caelibatus zona circumdatus candoris instar fraglantis lilii circa renes haberet cingulum litteris inscriptum veritatis. 4 Postea vero cum pater huiusmodi aviditatem discendi in filio comperisset. litterarum lineas in tabulis fieri decrevit, cui tantum exinde
Abbreviated transcription (Latin):
gratant᷑ infudit Uincebat enim aromata
umnia Trrebinti naturam. uł balsama
atq infrram  Confestim igit̾ popularis gau¬
dui fauoi in altum sublatus diuinam lauda¬
bat potentiam: Sicq gloriosus augustus
erumpens in laudes ait: Ocrux admira¬
turba& uirtutũ. effusus ẽ inp̃cio nrͣȩ salutis
Ocrux splendidior astris. mundo celebris.
hominib multum amabilis. reb sanͤtior
uniuersis. quȩ sola digna fuisti portare
in tuis hodie laudib congregatã. tuoq
uexillo signatã Hȩc cum dixissẽt p̾cio.¬
sissimã partem ligni. quam secũ d&u¬
lerat loco suo restituit: Tunc reno¬
uant̾ adeo antiqua miracula Bie eodẽ.
montuus recepit ꝓpriam uitam: Para¬
litui quatuor adepei sunt sanitatem
amissam: Lepsi de.ẽ. receperunt mun¬
dam cutẽ: uindecĩ quoq ceci: luci
sunt resituti Plurimi uero a demo¬
nib erepti multisq ab alus infirmita¬
tib liberati Tunc imperator matione
ꝑacta: offerens multa donaria. eccłas¬

Expanded text:
gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admiraturba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, eccles
Abbreviated transcription (Latin):
eos multitudo feminarum & ualde hone¬
pit ut ꝓhiberent᷑ ingredi ad eos Uidens
lieres ministrare eis exurgens tonsora¬
uit crines suos & inluit se ueste uirili
& curabat omnium uulnera Quot qͦt

Expanded text:
eos| multitudo faeminarum . maxime nopit ut prohiberentur ingredi ad eos. Videns| lieres| ministrare eis . totondit crines suos. et induit se| ueste uirili a curabat omnium uulne| ra. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ante templum pali idis. Quem ita ag¬
nec nr̃s minꝰ terrearis ut contrarẽ¬
publicam utteras accipias & dirigas:
corona dñi litteras accepi. non contra
dimendas: Tunc decius cesar iraculia
cum ducer& unus ex militib nomine

Expanded text:
ante templum Palladis. Cui ita nec nostras minas timeas, ut contra Rempublicam litteras acorona Domini litteras accepi, non contra dimendas. Tunc Decius, iracundia duceretur, unus ex militibus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
conspirationis homines ad gregasti.¬
legib constituti. nec te pu & sacratis
simi principes ad sectam cerimoniarũ
suarũ reuocare potuer̃ Itaq cum sis
ne quis simi criminis auctor & signifer.
rep̃hensurus etis ipse docum̃tũ cũ his
quos scelere tuo tecũ ad gregasti. sangui¬

Expanded text:
conspirationis homines adgregastireligionibus constituisti, nec te pii imperatores ad sectam caeremoniarum suarum evocare potuerunt: cum sis nequissimi criminis auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento cum his quos scelere tuo tecum aggregasti, sangui
Abbreviated transcription (Latin):
CaGine IN
secr &ario patͬnus pro¬
consul erpriano ep̃o
dixit: Sacritissimi im¬
peratores ualerianus
& gallienus litteras ad
me dare dignati sunt.
quib p̃ceꝑunt eos qui non romanam
recognostere. exquire tibi de nomine
tuo. quid mihi respondes : Crpͥanꝰ ep̃s dix̃:¬

Expanded text:
thagine in secretario, Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit: Sacratissimi imperatores Valerianus et Gallienus, litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt eos qui Romanam recognoscere. Exquisivi ergo de nomine tuo; quid mihi respondes? Cyprianus epi
Abbreviated transcription (Latin):
gina ibi testimoniu̾ uircutis reliquerat.
as portauit ¶ Eecerat namq turrum ar¬
genteam. in qua int̾iuçentib geminis. tho¬
num exccuxerat aurcum: Ulbi solis qua¬
drigã. & lune ac itellarum imaginem
coll ocauerat: atq ꝑ ocultas fistulas aque
meatus adduxerat. ut quasi ds pluuiam
de suꝑ uider & ur insudere. Et dĩ subt̃¬
raneo in specu equis ꝑ circuitũ tbraen¬
tib circumactã turis s fabrica moueri
uider& ur: quasi quoclauimꝰ rugetũ toni¬
trui. iuxta possibilitatẽ artificis mencie¬
bat᷑ In hoc itaq loco sedem por auerat urtq
iuxta eam quasi sibi collegam erueem
dm̃cam posuerat: Filioq suo regno tra¬
dito. ipse infanum huuiscemodi residebat:
Illo ldeniq cempore eraclius arcẽ tenebat
imꝑii Tir armis strenuus lingua eruditꝰ
corpore decorus Et quamuis stłari actui
deditus totus tam̃ erat in fide catholitꝰ
de erga dĩ cultores supplex beniuolus
at ddeuotus: ꝑgens igit᷑ filuis chosdroe con¬

Expanded text:
gina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe con
Abbreviated transcription (Latin):
lapides portę descendentes claueserunt.
se inuicem & factus: paries unus Cumq
mirarent᷑ attoniti. nimioq merore c̃¬
stricti. respicientes in altum uident sig¬
num crucis sc̃ẽ in cęlo. flammeo ful¬
gore resplendere: Angłs enim dñi aspi¬
ciens illud in manib stetit suꝑ portã
& ait. Quando rex cęloꝵ dñs mundi to¬
tius passionis sacram̃ta ꝑ hoc aditum
cõpl&urus introiuit. non ie purpuratũ
nec diademate nitentẽ exibuit aut̃ eqͥ¬
potentis potentis uehiculũ requisiuit.
ied humilis aseili t̾ga residens. cultori¬
bus suis humilitatis exempla reliquit:¬
rator gauelens in lño uisitatu angłico.
depositis imperui insignib discalciat
ꝓtinus linea tantum zona p̃cintus cru¬
cem dñi ꝓmanu suscipiens ꝑfusus lacri
rabat ad portam usq ꝓdicus. Mox illo
humilit᷑ ꝓpinquante duricia lapicium
cęleste p̾sensit imꝑium. Seatĩq perta
se subrigens liberũ intrantib patefe¬

Expanded text:
lapides portae descendentes, clauserunt lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliqurator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie rabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefe
Abbreviated transcription (Latin):
salutationis uerba ꝓsert& eraclio. ille
respondit: Si uis sulutem habere ꝓco
quod lignum sc̃ę crucis. quamuis ĩcdignus¬
i onorifice iuxta modulum tuu̾ trac¬
famulus in ueritate confessus fueri.
regnum tibi ꝑsarum cum patrimonio &
aliud egeris. mox meo gladio interibis:
Eumq ille nequaquã adquiesceret.
eraclius arrepto gladio caput Nlius
clauit. ipseq cum de sacro fonte susce¬
pit Erat enim decem annorum:
Descriptiones &iam regi psarũ sub eius
nomine fecit: Totumq argentũ turris.
in p̃dam sui exercitus deputauit: AAurũ
uero uł gemmas. in uaria ut ensilia ad res¬
taurationem eccłarum quas tyrannu
destruxerat reseruauit: Suscipiens igit̃¬
cum ramis palmarum cereis & lampa¬
dib uł diuerso glę apparatu. cł̃ hymnis
& canticis obuiam ꝑgunt. atq alii subse¬
cunt᷑: Cumq imꝑator de monte oliuoti
descendiss& & ꝑ eam portam qua dnͣs in¬
trauerat quando ad passionem uenerat.

Expanded text:
salutationis verba proferret Graccho, ille salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tracfamulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio etaliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius jussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitucum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lium p̃sumsissef crurib excisis &i brachiis¬
ab eo in flumine mergeret᷑. Cũq utriq
populo hȩc poritio placuiss& inuicem int¬
se ut dictum est dimicantes diu multũq
in pontis medio sunt congressi. Tandẽ
pul satus dñs lacrimis xp̃ianoꝵ. ꝑ uir
cutem sc̃ę crucis cui se die codem memo¬
ratus princeps attentius cõmendarat
phum: Tantęq mentis routatio chosdroe
inuasit exercitum: ut non solum pactio¬
nem p̾dictam nequaquam uellent trans¬
cendere. sed &iam uoluntarit cũ om̃i
sua familia atq ꝓle craclio se subelerent.
tam pocestate quam fide: Quos ille be¬
nigne suscipiens : in hoc illis clementiã
p̾stitit. ut om̃s ad baptismum conuola.¬
rent: Quod ita se facturos esse omnes
parit᷑ spoponder̾  Ipse aut̃ xp̃ianissimꝰ
tum exercitu regna quę chosroe te¬
nuerat circumqͦq plustrans. ad sedem ip¬
sius ꝑuenit: Cum paucis ad eum ascendit.
sedentem que in throno aureo reppit:
esse poterat dilectus. Cumq treme factꝰ

Expanded text:
um praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps attentius commendaveraphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus tum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. sse potuisset amatus? Cumque tremefactus
Abbreviated transcription (Latin):
ad principẽ & equistratorẽ officu secessit.
qui dr̃ uicus sat̾ni int̃ ueneria & salaria
ellas p̃cepit: Qm̃ in uico om̃s atte
ianuam hospicii principis manserunt¬
ebat ad sextis & scđm p̾ceptũ galeru
maximi ꝓcons ulis in atrio sauciolo
maximus ꝓconsul crpͥano ep̃o dixit:

Expanded text:
 viri secessit, , vico Saturni, inter Venerea et Salutaria mellas praecepit, quoniam in vico omnes ante januam hospitii principis jacebant. Et ad Sexti, secundum praeceptum Galerii aecepit in atrio Sauciolo Maximus proconsul Cypriano episcopo dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
QUAO CONSCANITINO
AUISUSTO CONTRA
MAXENEIUOI TIRAN
adsellum. Sisnum
ab helena iam ducti principis matre sc̃a
crux fuissꝙ inuenta: atq ꝑ sanitatem. e¬
groti. & resustitatatione in mortui finssox
euidenti inlitio uirtutis declarata: regi
na compos essecla: ita salutare lignum
fecit secari ꝑ medium: ut & crucem con¬
stantinopolim deferr& adfilium. & crutẽ
iher osolimis tecis argenteis conditam re
lic& ut ubi fuerat menbris domingis aꝑ¬
tata supplicio. ibidem glorificata uenera¬
r&ur a pło. ¶Nultoꝵ itaq tempoꝵ labente
curriculo. cum exigente mole peccaminũ¬

Expanded text:
quam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannd bellum, signum ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam resio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝓconsul dicit: Non solum de epͥis
sunt: uolo etgo scire exte qui sunt
pb̃ri. qui in hac ciuitate consistunt.
arcit A me inueniunt᷑. & adiecit. Pcepe¬
runt &iam ut aliquib in locis c̾cinabu¬
la faciant. aut ermiteria ingrediantur.
Siquis itaq hoc tale salubre p̃ceptũ non
obseruauerit. capite flect&ur: Carbri¬
uitana. in qua exilio ex p̃cepto aspas
rabat ueniri ad se: sicut illi ostensum tu¬
erat cum illic demorar& De repente
his ceptem plurib tusco & basso consu¬
libus. uener̃ ad eum principes duo ex
equistrator sed ad custodes eiusdẽ galeru¬

Expanded text:
nus proconsul dixit: non solum de episcosunt. uolo ergo scire ex te, qui sint presbyteri qui in hac ciuitate consistunt. dixit: a me inuenientur. et adiecit: praeceperunt etiam, ne in aliquibus locis conciliabula fiant nec coemeteria ingrediantur. si quis itaque hoc tam salubre praeceptum non obseruauerit, capiteplectetur. Cypriubitana, in qua exsilio ex praecepto Aspasirabat ueniri ad se, sicut illi ostensum fuerat: et cum illic demoraretur, repente idibus Septembris Tusco et Basso consulibus uenerunt ad eum prequistrator a custodiis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
in tantam ausus e ptuiam ut ab incolis
iucinarum gentium. quas imp&̾u uastans
bar barico. suo ne fando sibiugauenat dominio.
coli se iuber& ut clm̃. & uocari regẽ regum
& egiptum. regna quoq infra extra¬
lum suo crudelissimo subir& dominatui

Expanded text:
 est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et Aegyptum, regna quae extra et ilum suo crudelissimo subjugaret dominatui.
Abbreviated transcription (Latin):
die decollati sunt simul tum beato papa¬
cornelio milites numero xxͦ. &unus. seg
& cercalis cum uxore sua sal ustia sub die¬
uero nocte uener̃ clerici & beata lucina
cripta uixta ermiterili calisti. ubi hodie¬

Expanded text:
 decollati sunt una cum beato Cornelio, numero viginti unus. Sed et Cerealis cum uxore sua Sallustia vero nocte venit beata Lucina cripta, in cimiterio Calisti. Cujus Luci
Abbreviated transcription (Latin):
nec timeas aduersas species tormentorum.
Et dum finiss& loqui hȩc. tacuit: Iam enim
mea. & refice aliquid. & dum agnouero fieri.
in t̾rogationem nr̃am mittam & accersiam
te ut agnoscas finem nr̃m Exurgens aut̃
natalia a pedib uiri sui circumibat om̃s
sc̃os illos & osculabat᷑ singuloꝵ uincula.
erant enim numero uiginti iͦ & dep̾cabat᷑
eos dicens Rogo uos serui xp̃i doc&e cum
p̃mia. quȩ dant᷑ his qui manent in fide:¬

Expanded text:
nec timeas species| tormentorum. Et dum finisset loqui . dixit| ad eam eficere| aliquid. Et dum agnouero fieri interrogacionem nos| tram . mittam et accersiam te . ut agnoscas finem| nostrum. Exsurgens autem natalia a pedibus uiri| sui . circuibat omnes sanctos illos . et oscolabatur singulorum| uincula . erant autem numero uiginti tres et deprę| cabatur eos dicens. Rogo uos serui dei . confortpręmia quę donantur his qui permanent in fide
Abbreviated transcription (Latin):
portabant: Beatissima uero natalia sol¬
licite confortabat adrianum uirum suũ:¬
effectus es in numero scõrũ: Beatum es¬
lumen ut patiaris ꝓ eo qui ꝓpt̃ passus ÷:¬
ge ergo nunc dulcis m̃s ut uideas głam
eius: Qui enim communicauerint pas¬
sioni eius similit̃ cõmunicabunt głȩ eius:
Et dum introissent in charcerem: reclu¬

Expanded text:
rem. Beatissima uero natalia sollicite conforta| bat hadrianum et effectus es in numero sanctorumum . ut paciaris pro eo qui pro te pas| sus est. Perge nunc ut uideas gloriam eius . qui| enim communicauerint passionem eius . similiter| communicabunt et gloriae eius. Et dum introissent| in carcerem reclu
Abbreviated transcription (Latin):
Beata uero natalia extͣgebat sanguinem.
beati adriani. & suꝑ ungebat ex eo corpus
sed magis orate ut nihil aduersum me
Confide qm̃ non p̾ualebit diabolus aduer¬
sum te. longe enim effugi& a tua paci¬

Expanded text:
a uero natalia| extergebat sanguinem beati hadriani . et prounge| bat ex eo corpus . sed magis orate ut nihil aduersum| me con| fide qsum te .| longe enim effugiet a tua paci
Abbreviated transcription (Latin):
gressa est interius cubiculũ
& salutauit om̃s fres & soores dicens
ut orarent ꝓ ea Iilic enim congregata¬
erat multitudo fidelium. qui &e roga¬
bant eam ut modicum requiescer &
ualde enim fuerat fatigata in naui &
cum requieuiss&. statim apparuit ei
sc̃s adrianus ꝑ somniũ dicens Bene
tuam. ueni & ꝑcipe ea quȩ debent̾
excitarent: inuenerunt eam defunctã:
Exurgentes uero oauerunt. & accipi¬

Expanded text:
gressa interius cubiculum . sa| lutauit omnes fratres uel sorores dicens . ut orarent| pro ea ibi enim erat congregata multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue. Et cum requieuisset. Appa| ruit ei beatus hadrianus . per somnium dicens. Bene| tuam . ueni percipe quae debentur excitarent| inuenerunt eam defunctam . et exsurgentes orauerunt .| et accipi
Abbreviated transcription (Latin):
uero dixit ad eos qui eum cedebant.
dicite illi noli blasphemare dõs Adria¬
mus dix̃ Si ego ita torqueor ꝓeo quod
blasphemauerim eos qui non sunt. putas¬
ne qualia & quanta sint torm̃ta. qua
tibi p̾parata sunt. qui uiuum & uerum¬
Hęc uerba te illi seductores docuerunt:
drianus dixit: Quid se ductores diris eos
magis uos estis qui laqueatis animas in

Expanded text:
 dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor pro eo quod blas| phemarem qui non sunt. Putasne qualia uel qu\a/n| ta sunt tormenta . quae tibi praeparata sunt .| qui deum uiuhęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos magis uos estis . qui| laquiatis hominis ad
Abbreviated transcription (Latin):
irm ut me accipiat tecum ut quomodo
p&itiones p̾cũ tuarũ offeras ci Scioꝙ
Tu ipse bencnosti ciuibus huius urbis ꝑuer¬
sitatem. & impixatem regis. ne quando
homini sine dõ ne polluant impu tala

Expanded text:
 ut me accepiat tecum . ut quemadmodum peticionum tuarum auferas| ei . scio ti peruersitatem ciuium huius ur| bis . et impietatem regis. Ne quando homini sene deo . ne| polluant impii thor
Abbreviated transcription (Latin):
lummodo uoce tua inuocasses cleos sta¬
tim fecissem uenire medicos. ut cura¬
rent uulnera tua. & hodie mecum
esses in palatio Adrianus dicit Quã¬
uis ꝓmittas mihi ut curer a medicis
uł &iam honores me: introducasq me
in tuum regale palatium & quia du
tui ꝓmittant se mibi ꝓpiciare ipsi mi¬
hi ducant ore suo quid mihi facturi ftͣ:
uł quale beneficiũ mihi conferrent.e¬
& tunc adorabo eos & sacrificabo et
uł hostiam offeram que madmodũ tuuis:

Expanded text:
lummodo uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatium Et quia dii tui promit| tunt se mihi repropiciari. Ipsi mihi dicant dii tui| ore suo quid mihi facturi sint . uel quod beneficium| mihi conferant. Et tunc adorabo eos . et sacrificabo .| uel hostias offeram quemadmodum uis.
Abbreviated transcription (Latin):
tribulari ualde: & omnino afflictam
dixit ad eam: Apꝑi domina mea nata¬
lia non enim sicut cum estimas effugi
ideo ueni ut accipiam te & p̃sens sis
tibi At illa non credebat dicens.
unde quomodo me seducit tr ansgressorͤ
ecce quomodo mentit᷑ alt̃ iudas: rece
de ame homo. nam me ipsam int̾ficiam
ut sacieris: Et dum morar&ur ael ape¬
riendum: dixit ad eam: Apperi citius
nam uaclam & ultra non uidens te:¬

Expanded text:
con| tristatam ualde . et omnino adflictam dixit| ad eam. Aperi mihi domina mea natalia. non| enim ut tu existimas effugi | ueni ut accipiam te . et adsis cotibi. nquit, quomodo me seducit transgressor? Ecce qua me miser, etiam me ipsam interficiam ut satieris!». Et dum nollet aperire, dixit ei Adrianus: «Aperi citius, nam uadam et me ultra non uidebis e
Abbreviated transcription (Latin):
templi siue altaris dedicationis in
stias deferebat: Vna aut dierum. duĩ
missarum sollempnia singularis pon¬
tifex ibidem celebrar&: & copia filioꝵ
eius quos uerbisemine iuxta apłmdõ
genuerat de uota sc̃is misterus int̾cent
audent᷑ iudeus in ipsum. ingressus ma¬
ligno instigante sp̃u corpus
dñicum susciꝑe idemq insterquiliũ.
ꝓicere molitus ÷ Qui intͣ turbas fide¬
lium ad manum uiri dĩ ꝑuemens
ausus nefario inmunedo ore corpus
suscepi dñicum: Quod ut reiciendi
os aꝑuit digna ultione ꝓculsus. sine
effectu uerboꝵ cunctis audientib et
uidentib clamare cepit Uolebat la¬
bia iungere. nec ualebat: Conabat᷑
uerba ẽdere. sed lingua rigida loqͤndi
osficium non pͣbebat. Et quasi ignitũ
laculum in ore portans in mensis tor¬
quebat᷑ dolorib: Resonabat omnis
illa eccla ineptae uocis dolorib &¬
clamorib. & de tam e gregii uirtute
miraculi xp̃i fidelium i&abat᷑ iuuen¬
tu :: Impl&eurq illud Derisdres quoq¬

Expanded text:
templi sive altaris dedicationis insstias offerebat. Una autem dierum, dum missarum solemnia singularis pontifex ibidem celebraret, et copia filiorum ejus, quos verbi semine juxta Apostolum Deo genuerat, devota sanctis mysteriis interesset, audacter Judaeus in eum ingressus, maligno instigante spiritu, corpus Dominicum suscipere, eumque in sterquilinium projicere molitus est. Qui inter turbas fidelium ad manus viri Dei perveniens, ausu nefario immundo ore corpus suscepit Dominicum, quod ut rejiciendi causa os operuit; digna ultione perculsus, sine effectu verborum, cunctis audientibus et videntibus clamare coepit. Volebat labia jungere, nec valebat; cupiebat verba edere, sed lingua rigida loquendi officium non praebebat, et quasi ignitum jaculum in ore portans, immensis torquebatur doloribus; resonabat omnis illa ecclesia ineptae vocis clamoribus, et de tam egregii virtute miraculi Christi fidelium laetabatur conventus, impleturque illud: Derisores
Abbreviated transcription (Latin):
dñi Et dum ingressi fuissent inchar
inuenit enim corpora eorũ putrefacta
a tormͣtis. ita ut uermes caderent de ui¬
ceribus eorum & inclinans se ext̃gebat
omnem putredinẽ eoum: Mittens aut̃

Expanded text:
um ingressi fuissent in carcinuenit enim corpora eorum putre| facta a tormentis . ita ut uermes stillarent de ulce| ribus eorum et inclinans se . extergebat omnem pu| tredinem. Mittens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad carcerem. hi qui missi fuerant. com¬
pellebant eos ut egrederent᷑ Et dũ
uidissent eos resolutos a penis sicut
in nudis animalib portauer̃ eos: quia
non poterant ambulare. om̃s enĩ uinc
uinctis raerorsum manib & dum app¬
regem & ait: Ecce p̃sentes sunt ante con

Expanded text:
ad carcerem hii qui missi fuerant . conpellebant| eos ut egrederentur. Et dum uidissent eos resolu| tis a poenis . in nudis animalibus portauerunt| eos dum non possent ambulare. Omnes enim fue| uinctis retrorsum| manibus. Et dum adpregem
Abbreviated transcription (Latin):
liassent eum. introduxerunt eum portan¬
tem sibim&ipsi eculeum Et dum ꝑgerent
dixerunt ad eum sc̃i martrres Ecce adri¬
anc dignus effectus es tollens crucẽ tuã
ces tua manis: ne thesaurum tuum depͣ¬
cd&ur diabolus. nec treant te ea quę uides
tormͣta. sed respice adea quę expectas.
& fiducialit᷑ accedens confunde mentem
trranni: non enim condignę sunt passi¬
dnes huius temporis ad futurã gł am
quȩ reuelabit᷑ in nobis: Nat alia uero¬
ut solu̾modo fiat ad dm̃ mens tua. ne
tuum tor in aliquo trepid&. dum uicle

Expanded text:
liassent illum . introducebant eum .| portantes sibimetipsi aeculeum. et dum pergeret .| dixerunt ad eum sancti martyres. Ecce hadriane| dignus effectus es . ut tollens crucem tuam cis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uides tormenta. Sed respice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobis. Et duut solummodo ad Deum fiat mens tua; nec tuum cor in aliquo trepidet, dum videb
Abbreviated transcription (Latin):
Adrianus dixit Iã tibi dixi qmͣ recessi ab
amentia. & idõ paratus sũ uitam finire
nec adorabis dõ sicut ego uel om̃s: Adri¬
anus dỹc̃ Quare dum tu erras & alios er¬
rare facis & temetipsum ꝑdes: & multitu¬
dinem hanc popłi quos adorare facis dõs
tuos qui sine anima sunt. ut relinquant
clm̃ qui fecit cęlum & terrã mare & om¬
eos dico. sed sunt nihil Et dum audiss&
ens aut̃ beatissima natalia qm̃ cepit cadi

Expanded text:
Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi ab amencia . et| ideo paratus sum uitam+ finire+nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. Quare dum erras alios errare facis . et| temet ipsum perdes . et multitudinem hanc populi| quam facis adorare deos qui sine anima sunt .| ut relinquas deum qui fecit caelum et teram mare| et omeos dico . sed sunt nihil. et dum hec audiens autem beatissima natalia . quod ceptus
Abbreviated transcription (Latin):
impussum. & idõ confortate eum de illis
beatissimis monitis ut futura credens
ad impleat agonem: Et dum hȩc dixissoꝵ
circumdati erant: Et iterum ingressa est
ad adrianũ. erat enim in interiori custodia
extensus in ligno. & dixit ad eũ. Uide oñe
m̃s ne aspicias ad pulchritudinẽ corporis
tui nec ad decorẽ iuuentutis tuę. hȩc aut¬
omnia esca uermiũ st̃: nec seducat te au¬
rũ aut argentũ. aut indum̃ta preciosa.
aut possessiones uł reliquorum implicatio
non enim ad er̃ cuiquã in hora illa u̾idi
ei. qm omnia ista hic remanent. Nec̾ enĩ¬

Expanded text:
istus. Ideo confortate eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credens . adim| pleat agonem. Et dum haec dixisset la quibus circum| dati erant. Et iterum ingressa est ad adrianum .| erat enim in interiore custodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora iudi| cii . quoniam omnia ista hic remanent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
no: Dum audiss& natalia uerba hȩc
statim apuit ei & iniicem se suis uesti¬
gus ꝓstrauer᷑ & dixit ad eam uir siuis:
isti suꝑ t̾rã amans uirum tuũ. Benedic¬
ta corona tua. tu enim es fructus uicto¬
non patiaris & accipiens eam ꝑrexit:
Cuntibus aut̃ eis in uia dixit adrianus:
dñe mͣs noli me morari iam quȩ sunt
mundi huus ne te adtrahant ad se.

Expanded text:
 dum audisset| natalia uerba haec . tunc aperuit ei . et inuicem se suis| uestigiis prostrauerunt. et dixit ad eam uir suus.|isti+| super terram amans uirum tuum. Benedicta corona| tua . tu enim et fructus uictonon paciaris. et accipiens eam per| duxit+ . euntibus autem eis . in uia . dixit ad eam ne meus, noli memorare quae sunt mundi hujus, ne attrahant animum
Abbreviated transcription (Latin):
D ed & hoc te peto dñe mñs ut ꝑmaneas in¬
hac uocatione qua uocatus es nec pulchri¬
tudo tua intuitum tuum impediat: nec
adfines nec parentes. nec diuicię nec pos¬
sessiones. nec pueri nec puellę. nec aliud
aliquid terrenum: Omnia aut̃ hȩc trans¬
ient. omniaq corrumpent᷑:. Illa nunc so¬
lum modo pene ante oculos tuos quȩ st̃¬

Expanded text:
ed hoc peto domine| meus ut permaneas in uocatione qua uocatus es.| nec pulchritudo tua intuitum tuum impediat.| nec adfines. nec parentes. nec diuiciae. nec posses| siones. nec pueri. nec puellae. nec aliud aliquid| terrenum. Omnia autem hec transeunt. Omnia con| rumpuntur. Illa solomodo pone ante oculos tuos .| qu
Abbreviated transcription (Latin):
martrres: Si adquiescitis mihi dm̃ ꝑgam
ad domum meam ut adducam ancillam
dum ꝑger& uidit eum quidam conscuis¬
nunciauit natalię coniugi ipsius dicens Ab
solutus est adrianus. & ecce uenit ꝑ uiam.
iam enim in ꝓximo reliqui eum: Cudiens
aut̃ hȩc illa non credidit dicens. & quis
potuit eum absoluere de uinculis illis:
non mihi contingat ut absoluant illum.
nequando separ&ur a sc̃is illis Et dum ad¬
huc loquer&̃. ecce puer doorefticus eius

Expanded text:
res. Si adquiescetis mihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam dum per| geret . uidit eum quidam de ciu. nunciauit . nataliae coniugi ipsius dicens. Ab| solutus est hadrianus. Et ecce uenit per uiam . iam| in proximo reliqui eum. Audiens autem illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum absoluer\e/ de uinculis| illis. non mihi contingat ut absoluant illum. ne| quando separetur a sanctis illis. Et dum adhuc loque| retur . ecce puer ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
dimissus ẽ. & ecceuenit Et dum hec au¬
diss& natalia. suspicata ẽ. eoquod refugis¬
s&e martrrium & contristata est ualde. &
flebat amarissime Et cum uidiss& eum
sur gens ꝓiecit quȩ erant in manibus &
clausit hostium domus. & clamans dicebat.

Expanded text:
demissus est . et ecce uenit.| Et dum audisset haec natalia suspicata est| quod fugisset martyrium . et contristata est| ualde. et flebat amarissimae. Et cum uedisset| eum . surgens proiecit eam quae erant in manibus| suis et clausit ostium domus . et exclamans dice| bat.