comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus ebrii corpus motũ uacillan¬
tes pedes caput ac timpora pre gra¬
uatũ: Os dissolutũ linguã signifi¬
cantẽ sermones ebrii & herentibus
labiis uerba p̃cisa. Similiter . ẽ. uide
eos qui de calice aureo biberint ba-¬
bylonis. quomodo iideant᷑ mouean-¬
tur. Quomodo instabiles gressus sint.
Quomͦ debilitate m̃te & fluctuante
semꝑ in turbationib agant᷑ in cer¬
tis: Quã obr̃ẽ scriptura diuina de is.¬
tius modi hominib in alio boco ita
ait: Propterea cõmoti st̃. Int̾ponamꝰ
aliqͥd mysterii. qͥd de peccatore dicat.
Cain qd egressus . ẽ. a faciȩ dei habi¬
cauit in t̾ra naid contra eden. naid
in greca lingua int̃pretat᷑ cõmotio:
Qui eñĩ dereliquid dm̃ qui dese¬
rit sensũ de eo iugit̃ cogitandi Iste
int̾ra naid hodie huoq̃ habit̾at.
id ẽ. in turbationẽ mali cordis & m̃¬
tis cõmotionẽ consistit. Bibert̾ g̾s
ꝓpterea cõmotȩ st̃ & subito cecidit

Expanded text:
videmus ebrii corporis motum, vacillanvidemus ebrii corporis motum, vacillantes pedes, caput ac tempora 767 praegravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibus labiis verba praecisa: similiter est videre eos, qui de calice aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, quomodo instabiles gressu sint, quomodo debilitata mente, et fluctuante semper in turbationibus agantur incerti. Quamobrem Scriptura divina de istius modi hominibus in alio loco ita ait: Propterea commoti sunt. Interponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Graeca lingua interpretatur commotio. Qui enim derelinquit Deum, qui deserit sensum de eo jugiter cogitandi, iste in terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberunt gentes, propterea commotae sunt, et subito cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
centiis & uana gła Quanta pocula
tẽperauit qđ ebrietates porrexerit
babylon in ebrians omnẽ t̾rã. animad.¬
uerte omnẽ t̾ram. plenã. ẽẽ. peccatis.
& non queris quomodo babylon t̾rã
in ebriauerit. sed si forte uideris iuis-¬
tũ ebriũ non . eẽ. de calice peccatoꝵ:
Nolite putari scripturã. ẽẽ. mentitam.
quȩ dixerit in ebrians omnẽ t̾ram. cũ
istȩ non ebrietur a babylone & tamen
aureus Iustꝰ uero cũ sit suꝑ t̾rã conu̾¬
sationẽ in celis habet. Et ꝓpt̾ hoc non
conuenit ulterius iusto dici terra
es & int̾rã ibis Sed si necesse . ẽ. au.¬
denter loqui. Dicit iusto ds̃ ad huc
consistenti suꝑ t̾rã. Celũ es. & in celũ
ibis. Portat enĩ imaginẽ cęlestis. Igit᷑
ut concludã calix aureus in ebriat
omnẽ t̾rã: Id ẽ. om̃s ab eo in ebriamur
qui bibt̾ istũ qui in usu.ẽ. uini lico¬
rẽ. si suꝑ sitem & suꝑ mensurã bibert̃

Expanded text:
centiis et vana gloria. Quanta pocula centiis et vana gloria. Quanta pocula temperaverit, quot inebriantes porrexerit Babylon, inebrians omnem terram. Animadverte omnem terram plenam esse peccatis, et non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriaverit. Sed si forte videris justum, ebrium non esse de calice peccatorum, noli putare Scripturam esse mentitam, quae dixerit: inebrians omnem terram, cum iste non inebrietur a Babylone, et tamen aureus. Justus vero cum sit super terram, conversationem in coelis habet. Et propter hoc non convenit ulterius justo dici: Terra es, et in terram ibis . Sed si necesse est audenter loqui, dicit justo Deus adhuc consistenti super terram: Coelum es, et in coelum ibis. Portat enim imaginem coelestis. Igitur ut concludam, calix aureus inebriat omnem terram, id est, omnes ab eo inebriamur qui bibunt istum, qui in usu est, vini liquorem, si super sitim, et super mensuram biberint,
Abbreviated transcription (Latin):
quii. Uenenũ eoꝵ quȩ animã homi¬
nis interemunt. Pogmatũ uenenum
falsi nominis scientiȩ. sed m̃s iħe con-¬
tra fecit sciens aureũ calicẽ zabuli &
p̃cauens ne aliquis ad fidẽ suã ueni¬
ens suspicaret᷑ etiã xp̃i talẽ. ẽẽ. calicẽ
qualẽ reliquerat. & ꝑsimilitudinẽ mate¬
riȩ formidaret errorẽ. Idõ curauit ut
haberemus thes aurũ istũ in uasis ficti¬
libꝰ Sepe uidi aureũ calicẽ in pulchro
sermonis ornatũ & dogiatũ uenena c̃¬
siderans dep̾hendi calicẽ babylonis. Ca-¬
lix aureus babylon in manu dĩ posita
fuerit t̾e efficietur t̾ra quȩ quondã
tacta ẽ. iniubat. Neq uͦ uigiter in ma¬
nu dñi continetur. sed ultiones canto
tẽpore cũ cȩꝑit ei. dñs restituere qđ
meretur T̾c̾ in manu eiꝰ in ebrians om¬
ris omnes homines hebrius. In ebriam᷑
ira: In ebriamur tristicia. in ebriamur¬
& mente excedimus amore concupis.¬

Expanded text:
quii: venenum eorum quae animam homiquii: venenum eorum quae animam hominis interimunt dogmatum, venenum falsi nominis scientiae, sed meus Jesus econtra fecit. Sciens enim aureum calicem diaboli, et praecavens ne aliquis ad fidem suam veniens, suspicaretur etiam Christi talem esse calicem, qualem reliquerit, et per similitudinem materiae formidaret errorem: ideo curavit, ut haberemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Saepe vidi aureum calicem in pulchro sermonis ornatu, et dogmatum venena considerans, deprehendi calicem Babylonis. « Calix aureus Babylon in manu Dfuerit, tunc efficitur terra, quae quondam tacta est in Job: neque vero jugiter in manu Domini continetur, sed ultionis tantum tempore, cum coeperit Dominus ei restituere quod meretur: tunc in manu ejus inebrians omris omnes homines ebrios. Inebriamur ira, inebriamur tristitia, inebriamur mente, excedimus amore, concupis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmote st̃ g̾s. & subito cecidit babylon
contrita.ẽ: Nabugodonosor uolens de¬
ciꝑe homines ꝑ calicẽ babylonis dolo¬
sum non miscuit. in uasofictili cõpara¬
bat portarẽ. sed neq in paulo meliore.
& aureo uaso uel stagneo. & qđ ista p̃¬
cellet argento: Uerũ eligens uas aure¬
um in eo poculũ cẽperauit ut quis
uidens decorẽ auri. Dũ radiantis me¬
talli pulchritudinis delectat᷑. & totꝰ
oculis erit in speciȩ non consideret.
quid intrinsecus latet & accipiens
calicẽ bibat. Nesciens calicẽ nabugo¬
donosor Intelligens aut̃ calicẽ aure¬
um in p̾senti nominatũ. si anima duer¬
tas pessimoꝵ doginatũ uerba morti¬
fera qualẽ habeant cõpositionẽ. qua¬
lẽ decorẽ eloquentiȩ. qualẽ rerũ di¬
uisionẽ. & cognoscas. quomodo unus¬
quisq poetarũ qui putant᷑ apud
uos disertissimi calice aureũ tẽpera¬
uit. & in calice aureũ uenenũ in ie¬
ceret idolatrie. & uenenũ turpi lo¬

Expanded text:
tes, et subito cecidit Babylon, et contrita est. Nabuchodonosor volens decipere homines, per calicem Babylonis dolosum, non miscuit in vase fictili, quod parabat potari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase, vel stanneo, et quod ista praecellit argenteo: verum eligens vas aureum, in eo poculum temperavit, ut quis videns decorem auri, dum radiantis metalli pulchritudine delectatur, et totus oculis haeret in specie, non consideret quid intrinsecus latitet, et accipiens calicem, bibat nesciens calicem Nabuchodonosor. Intelliges autem calicem aureum in praesenti nominatum, si animadvertas pessimorum dogmatum verba mortifera qualem habeant compositionem  eloquentiae, qualem rerum divisionem, et cognosces quomodo unusquisque poetarum, qui putantur apud suos disertissimi, calicem aureum temperaverit, et in calice aureo venenum injecerit idololatriae, et venenum turpilo
Abbreviated transcription (Latin):
sericordie. an aliud quid intelligi oporte¬
at de thesauro dĩ unde efferantur uasa irȩ
eiꝰ. Tesuͥrũ dñ ego confidens dicã esse ȩc¬
clesiam eiꝰ. Et isto tlesauro id est ęccłam.
sepe homines latitare qui st̃ uasa irȩ. Ue¬
niat igitur tempꝰ quando aperiat añs
thesaurũ eccłe. Nunc enĩ clausa ẽ. eccłia &
uasa irȩ cun uisis miscde inhabitant &
paleȩ cũ fruiento st̃ & pices partiendi ac¬
ꝓiciendi cũ bonis piscibꝰ qui in retib incede¬
rant continent᷑. quã cũ aperuerit iudicii
tempore & ꝓtulerit ex inde uasa ire suȩ
tib uasis irȩ. Exiert̾ ex nob̾ nenĩ erant ex
nob̾. Si enĩ fuissent ex nob̾ mansissent utiq
dã cupit sermo ꝓrumpere. Quod autẽ aude¬
mudicere istius modi est inthesauro dei ua¬
sa ire sunt. extra thesaurus uasa peccantia
nonst̾ uasa ire. sed uasis irȩ minora st̃.¬

Expanded text:
sericordiae: an aliud quid intelligi oporteat de thesauro Dei, unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et in isto thesauro, id est Ecclesia, saepe homines latitare, qui sunt vasa irae. Veniet igitur tempus, quando aperiat Dominus thesaurum Ecclesiae: nunc enim clausa est Ecclesia, et vasa irae cum vasis misericordiae inhabitant, et paleprojiciendi cum bonis piscibus, qui in rete inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, tibus vasis irae: « Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique  aliud quiddam cupit sermo prorumpere. Quod autem audemus dicere, istiusmodi est: in thesauro Dei vasa irae sunt. Extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irae minora s
Abbreviated transcription (Latin):
tantum bibens aliaq multa que per¬
tulit in libro eius continetur. Quȩ
autem prophetarum non persecuti sunt
patres ur̃i dicit dñs adiudeos. et necesse
est eos qui uiere religiose inxp̃o cupi¬
unt omni genere acontrariis unrtutib
per eaquȩ reperiunt uasa per secutionem
pati. qua causa nichil nouum aut pe¬
regrinum uideatur his tribulationib
affliguntur omnia quȩ eis precepta
sunt. fatiant. tantum orent ut perse¬
cutionis causa ap̃s sit. ne propter inui-¬
stitiam ne propter delicta nepropter
auaritiam depremantur. siquando
autem ꝓpter iniustitiam aliquis ex¬
agitatur audiat. Beati estis cum ex-¬
probant uobis et persecuntur. et dicius
omne malum aduersum uos mei cau¬
sa. gaudete et exultate. quia mer¬
cis ur̃a magna incęlis. Sic enim per¬
secuti sunt prophetas qui fuerunt ante
uos. qm̃ decum sum ut eruam de dic̃
dñs. Et extendit dñs manum suam.

Expanded text:
tantum bibens, aliaque multa quae pertantum bibens, aliaque multa quae pertulit, in libro ejus continentur. Quem autem prophetarum non persecuti sunt patres vestri ? dicit Dominus ad Judaeos. Et necesse est eos qui vivere religiose in Christo cupiunt, omni genere a contrariis virtutibus, per ea quae reperiuntur vasa, persecutionem pati. Qua de causa nihil novum aut peregrinum videatur his, qui in tribulationibus affliguntur: omnia quae praecepta sunt faciant, tantum orent ut persecutionis causa Christus sit; ne propter injustitiam, ne propter delicta, ne propter avaritiam deprimantur. Si quando autem propter justitiam aliquis exagitatur, audiat: Beati estis cum exprobrant vobis, et persequuntur, et dicunt omne malum adversum vos, mei causa: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis. Sic enim persecuti sunt prophetas, qui fuerant ante vos . Quoniam tecum sum ut eruam te, dicit Dominus; et extendit manum
Abbreviated transcription (Latin):
quenter inueniri paruulum secundũ
cum hominem. qui extrinsecus ẽ. et
esse interius ꝑfectum uirum. Taliserat
hẏeremias habens iam concessam sibi
adõ grãm. inętate corporis ad huc pu¬
erili propter quod ait ei dñs. Noli dice¬
re. quia iuuenis sum. signumq huuis
rei quia non sit iuuenis sed uir. consum¬
uerbi legatione fungentur incurri ab
his periculum qui audire contẽpnunt.
increpati enim oderunt increpationes
quo arguiti persecuntur arguentes om¬
ne quod cumq malum ẽ semper pati¬
untur propħe. non ẽ propheta sine
honore nisi in patria sua. et domo sua.
Cuius reinuper quoq fecimus mentio¬
nem. scit ergo et dicere cepimus. Ds̃
mittens prophetam quanta discrimi¬
na perpessurus sit. ideo exortatur eũ
dicens. Netimeas afatie eorum. quia
cecum sum ut eruam de dicit dñs
Quecumq hyeremias passus ẽ scripta
sunt. Inlacum missus ẽ luti. mansit
ibi comedens pinem diei et. iquam

Expanded text:
quenter inveniri parvulum secundum quenter inveniri parvulum secundum eum hominem qui extrinsecus est, et esse interius perfectum virum. Talis erat Jeremias habens jam sibi concessam a Deo gratiam in aetate corporis adhuc puerili, propter quod ait ei Dominus: Noli dicere, quia juvenis sum. Signumque hujus rei, quia non sit juvenis, sed vir consum, qui verbi legatione funguntur, incurrere ab iis periculum qui audire contemnunt. Increpati enim oderunt increpationes, coarguti insequuntur arguentes. Omne quodcumque malum est, semper patiuntur prophetae: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua et domo sua . Cujus rei nuper quoque fecimus mentionem. Scit ergo ut dicere coepimus Deus mittens prophetam, quanta discrimina perpessurus sit, 754 ideo exhortatur eum dicens: Ne timeas a facie eorum, quia ego tecum sum, ut eruam te, dicit Dominus . Quaecumque Jeremias passus est, scripta sunt: in lacum missus est luti, mansit ibi comedens panem diei, et aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib posui de. si tamen uolueris hec
debseremia dicta sentire. si autem intel¬
ligentum addnm̃ tranferes. iste uero in
uniuersas gentes predicauit. Est quippe
sicut alia milia sic et prophetauit. Est
princeps sacerdotum ut ẽ saluator. ut
est medicus similiter et propheta ẽ. Moy
ses adnuntins deeo nonsolum prophetã.
sed admirabilem intercunctos nominauit.
prophetam dicens. Prophetam exfratti¬
b suis suscitauit uobis dñs ds̃. quasi me
audite eum. et erit quicumq non audi¬
ent prophetam illum interibit depopło
suo. Iste ẽ prophetis constitutus ingentib
et accepit grãm dõ effusam inlabus suis.
ut non solum cum presens aderat corpore.
sed &iam nunc cum adest uirtute et
spũ prophetet adomnes gentes. et perpro¬
pheram suum extoto orbe adirahat ho¬
mines ad salutem. Et dixit qui esdo
solere eẽ aliquem puerum uixta eum
qui intus ẽ hominefn. licet &iam in¬
senili corponssit ętate et contrario fre¬

Expanded text:
in gentibus posui te, si tamen volueris haec in gentibus posui te, si tamen volueris haec de Jeremia dicta sentire. Si autem intelligentiam ad Deum transferas, iste vere in universas gentes praedicavit. Est quippe sicut alia multa, sic et propheta. Ut est princeps sacerdotum, ut est Salvator, ut est 753 medicus; similises annuntians de eo non solum prophetam, sed admirabilem inter cunctos nominavit prophetam, dicens: « Prophetam ex fratribus vestris suscitabit vobis Dominus Deus: quasi me audite eum. Et erit, quicunque non audierit prophetam illum, interibit de populo suo . » Iste est propheta constitutus in gentibus, et accepit gratiam a Deo effusam in labiis suis, ut non solum cum praesens aderat corpore, sed etiam nunc cum adest virtute et u, prophetet ad omnes gentes, et prophetia sua ex toto orbe attrahat homines ad salutem. Et dixit: Quis estsolere esse aliquem puerum, juxta eum qui intus est hominem, licet etiam senili corporis sit aetate: et econtrario fre
Abbreviated transcription (Latin):
remiam quidem prius quam plasmaue¬
rit inuentre cognouit. Alium uero de
prophetis triguita annorum cępit nos
les desaluatore. Non magnopere queren¬
di dehyeremia uero eorum qui scienuã
scripturarum habent. aurib indigentis
quomodo dicat. Prius quan de plasma¬
rem inutero noui te. et prius quam
exires deuulua marris tuȩ scĩficaui de.
ds̃ sibi ipse scificat aliquos istum. non ex¬
pectat ut scĩficet et genitum. sed prius
s̃sicat quam euulua egrediatur. siad
cluatorem ut dixi referas. non ẽ malũ
dicere prius eum scĩficatum eẽ. quam
natum. si dedño intellegas non solum
ante quam deuulua exierit scificatus ẽ.
sed infinito ante tempore. semꝑ sc̃s fuit.
Hic uero ante quam deutero exiret. scisi
tib cum iubetur prophetare inconseq̃n
adomnes gentes. Nam istius modi scrip
omnes gentes. elam. damasco moab. et
hbebis quia prophetauerit adomnesgai¬
tes uicta id quod dictum ẽ. Prophetani

Expanded text:
remiam quidem, priusquam plasmaveremiam quidem, priusquam plasmaverit in ventre, cognovit: alium vero de prophetis triginta annorum coepit nossles de Salvatore, et non magnopere quaerendi: de Jeremia vero, eorum qui scientiam Scripturarum habent, auribus indigemus, quomodo dicat: Priusquam te plasmarem in utero, novi te: et priusquam exires de vulva matris tuae, sanctificavi te: Deus sibi ipse sanctificat aliquos. Istum non exspectat, ut sanctificet genitum, sed prius sanctificat quam de vulva egrediatur. Si ad Salvatorem ut dixi referas, non est malum dicere prius eum sanctificatum esse, quam natum. Sic de Domino intelligas, qui antequam de vulva exierit, sanctificatus est, sed infinito ante tempore semper sanctus fuit: hic vero antequam de utero exiret, sanctitibus cum jubetur prophetare ad omnes gentes: nam istius modi scriptomnes gentes Elam, Damasci, Moab: et habebis quia prophetaverit ad omnes gentes, juxta id quod dictum est: Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
accepit lutum deterra. non ẽscriptũ
fecit hominem sed plasmauit hominẽ
et posuit in paradiso hominem quem
plasmauit operare eum et seruare. Sipo¬
tes intellige diffrrentiam facturȩ et plas¬
manonis. Cur dicens fiue adhyeremia.
siue ad saluatorem. non dixerit prius¬
quam de facerem inutero. quod enim
fit non fit inutero. sed quod creatur
deterrȩ puluere hoc plasmatur inutero.
Prius quam te plasmarem inutero scio
tia eis digni sunt. et cognoscit eosq
eius sunt. Indignos uero nescit. neq
pater neq filius dicens non noui uos.
Nos cum simus homines si aliqua fue¬
rimus prediti dignitate. abios nam no¬
et quos scire nolumus. neq audire eos¬
uolumus. Nesciamus quid arbitraris de
uniuersitatis dõ. Uult scire farao uult
egyptios nosse. sed indigni sunt noticia
euis. sed ipsi fatiunt ut ignorantur. Scit
autem moysen. scit prophetas. et siqui
simuilis eorum ẽ. Multum de oportet
laborare. ut nosse incipiaris dõ. Hye¬

Expanded text:
accepit lutum de terra, non est scriptum: Fecit hominem, sed: Plasmavit hominem , et posuit in paradiso hominem quem plasmavit, operari et servare eum. Si potes intelligere differentiam facturae et plasmationis, cum dicens sive ad Jeremiam, sive ad Salvatorem, non dixerit: Priusquam te facerem in utero. Quod enim fit, non fit in utero, sed quod creatur de terrae pulvere, hoc plasmatur in utero. Priusquam te plasmarem in utero, sciotia ejus digni sunt, et cognoscit eos qui ejus sunt; indignos vero 752 nescit neque Pater, neque Filius, dicens: Non novi vos ? Nos cum simus homines, si aliqua fuerimus praediti dignitate, alios nostra noet quos scire nolumus, neque audire volumus, eos nescimus. Quid arbitraris de universitatis Deo? Vult scire Pharaonem, vult Aegyptios nosse, sed indigni sunt notitia ejus; sed ipsi faciunt ut ignorentur. Scit autem Moysen, scit prophetas, et si quis similis eorum est. Multum te oportet laborare, ut nosci incipiaris a Domino. Je
Abbreviated transcription (Latin):
deroriet᷑ caro uerbi dei que hic uitu.¬
uis nominat᷑. & quomodo m̃brad di.¬
uidat᷑ a sacerdotib: oꝑe p̃ciũ ẽ aduerte. Ego
puto quod ille sacerdos detrahit coriũ ui¬
tuli oblati inholocaustũ. et deducit pelle
qua menbra cõtegunt᷑ eius. qui de uerbo dĩ
abstrahit uelam̃ litt̾ȩ et int̾na eiꝰ quȩ sc̃
spũales intelligentiȩ m̃bra oenudat. Et ħ
m̃bra uerbi interioris scientiȩ. ñ in humili
aliquo loco ponit. s in alto et scõ. id ẽ suꝑ
altare collocat: cũ indignis hominib &
humilẽ uitã ⁊ t̾renã. ducentib pandit mi
steria diuina: s illis qui altare dei ft̃. in

Expanded text:
ei quod hic vitulus nominatur, et quomodo membratim dividatur a sacerdotibus operae pretium est advertere. Eos puto quod ille sacerdos detrahit corium vituli oblati in holocaustum, et detrahat pellem qua membra ejus conteguntur, qui de verbo Dei abstrahit velamen litterae, et interna ejus, quae sunt spiritalis intelligentiae, membra denudat, et haec membra, verbi interiores scientiae, non in humili aliquo loco ponit, sed in alto et sancto, id est super altare collocat, cum non indignis hominibus et humilem vitam ac terrenam ducentibus pandit divina mysteria, sed illis qui altare Dei sunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa peccatũ eius sine dubio quim
ique aut agit aut iurauit aliguid. hoc
etiã scđm hystoriã nos edificat. ⁊ docet
ne ũquam inpeccatis alterius pollua¬
mus conscientias nr̃as nec consensum
male agentib p̃beamꝰ. Consensũ autem
dico non solũ parit̃ agendo. s ⁊̃ que illi.¬
cite gesta sunt reticendo. Uis aũ scire qͥa
consentiant hȩc euangelicis p̃ceptis:
Ipse dñs dicit. Si uideris fr̃ẽm tuũ pecca.¬
re. argue eũ inter te & ipsũ solũ: si te
audierit: lucratus es fratrẽ tuũ. Quod

Expanded text:
ipsa peccatum ejus sine dubio, qui inique aut egit aliquid, aut juravit. Hoc etiam secundum historiam nos aedificat, et docet, ne unquam in peccatis alterius polluamus conscientias nostras, nec consensum male agentibus praebeamus. Consensum autem dico, non solum pariter agendo, sed etiam quae illicite gesta sunt reticendo. Vis autem scire quia consentiant haec etiam evangelicis praeceptis? Ipse Dominus dicit: Si videris fratrem tuum peccare, argue eum inter te et ipsum solum; si te audierit, lucratus es fratrem tuum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
si dixerit aperto thesauro d̃ĩ egrediant᷑ uasa
ire sue. aperuit siquidẽ dñs thesaurũ. & ꝓtu¬
lit uasaire sue. Legi alicubi quasi saluatore
dicente. & quero siue quis ꝑsonã figurauit
saluatoris siue in memoriam adduxit. anue¬
rũ sit hoc quod dictũ ẽ. ait autẽ ibi saluator.
Qui me ẽ: iuxta ignẽ est: qui longe ame lon.¬
ge ẽ aregno. Ut enĩ qui iuxta me. e̾. uixta sa¬
lutẽ.e̾: ita & iuxta ignẽ. ẽ. & quia audiens me.
& auditã preuaricans. factus est uas ire pa

Expanded text:
si diceret, aperto thesauro Dei, egrediantur vasa si diceret, aperto thesauro Dei, egrediantur vasa irae suae. Aperuit siquidem Dominus thesaurum, et protulit vasa irae suae. Legi alicubi quasi Salvatore dicente: et quaero, sive quis personam figuravit Salvatoris, sive in memoriam adduxit, an verum sit hoc quod dictum est: Ait autem ipsi Salvator: Qui juxta me est, juxta ignem est: qui longe est a me, longe est a regno . Ut enim qui juxta me est, juxta salutem est, ita et juxta ignem est. Et qui audiens me, et audita praevar
Abbreviated transcription (Latin):
magna domo que mundata ñ sunt: sed sunt
uasa testea incontumeliã ad tamen necessa.¬
ria domui. Uide autẽ si ualuero & hoc ipsum
exemplũ exalia scripturę testimonio con¬
ꝓbare. In honoratꝰ est inquid iechonias qͣsi
uas cuiꝰ nulla est utilitas ñait ñ ẽ quidẽ eiꝰ
utilitas. in contumeliã autẽ eius est utiliti.
sed quierat ex domo i &peccauit intotũ ñ
eiꝰ utilitas: habeo & aliã scripturã inqua dr̃
de ało quodã peccatore. Et erit quasi testa in
qua adtrais aquã pusillũ & inquã carbonẽ
bauilabis. Et rursũ adfirmat ñ necessarium
penitus & exomĩ parte esse uas mutile. Nũ¬
quid nã ergo nos qui indomo ista dei sumus.
quando aperire cȩperit dñs thesaurũ suum
ut ñ simꝰ uasa ire. sedhii qui st̃ ꝓiciant᷑ a nob̾
Lale enĩ quiddã ẽ hoc qd̾ apłs ait paulus co¬
ruithiis. Intotũ auditur inter uos fornca¬
tio quȩ neq ingentib ut uxorem quidum
rat᷑ de medio ur̃ĩ qui hoc opus gesit. Quas¬

Expanded text:
magna domo, quae mundata non sunt, sed sunt vasa testea in contumeliam, attamen necessaria domui? Vide autem si voluero et hoc ipsum exemplum ex alio Scripturae testimonio comprobare. Inhonoratus est, inquit, Jechonias, quasi vas cujus nulla est utilitas . Non ait, est quidem ejus utilitas, in contumeliam autem ejus est utilitas: sed quia erat ex domo Dei, et peccavit, in totum non est ejus utilitas. Habeo et aliam Scripturam, in qua dicitur de alio quodam peccatore: Et erit quasi testa, in qua attrahes aquae pusillum, et in qua carbonem bajulabis. Et rursum affirmat non necessarium penitus, et ex omni parte esse vas inutile. Numquid non igitur nos qui in domo ista Dei sumus, quando aperire coeperit Dominus thesaurum 778 suum, ut non simus vasa irae, sed ut ii qui sunt projiciantur a nobis? Tale enim quiddam est hoc quod Apostolus Paulus Corinthiis ait: Intantum auditur inter vos fornicatio, quae nec in gentibus, ut uxorem quidem ratur de medio vestrum, qui hoc opus gessit : qua
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustũ carnẽ suã. s ñ ꝑministeriũ sa¬
cerdotis. Non it scient᷑ nec scđm legẽ q̃
in ore sacerdotis ẽ offert̃. s sunt quidem
casti corpore. animo aũ inueniunt᷑ ĩ cesti.
Aut enĩ humanȩ gloriȩ concupiscentia
maculant᷑. aut cupiditate auaritiȩ pollu¬
unt᷑. aut inuidiȩ aut liuoris infelicitate
sordescunt: uł furentis odii ⁊ irȩ ĩmani-¬
tate uexant᷑. Quicũq gͦ tales st̃. licet

Expanded text:
 ministerium sacerdotis: Non enim scienter nec secundum legem quae in ore sacerdotis est offerunt, sed sunt quidem casti corpore, animo autem inveniuntur incesti. Aut enim gloriae humanae concupiscentia maculantur, aut cupiditate avaritiae polluuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordescunt, vel furentis odii et irae immanitate vexantur. Quicunque ergo tales sunt, licet
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. quod scãm consequenter exposuit. &
hoc oportet a ꝑsinguloᷤᷤ scrb̃m obseruare ser¬
mones. Quomodo itaq fit in exterminiũ
babilon quando exterminatur om̃s confu¬
siones de anima inea neq ulterius me cõ¬
fundit mors filii aut obitꝰ uxoris cũ ñ ẽ.
qui me uiritet ⁊ ꝓuocet ad tristiciã adirã
ad concupiscentiam. ad uoluptatẽ. Quando
maneo inconfusus ad sumens rationẽ quȩ
me confirm& ⁊ robor&. Tunc michi accedit¬
id quod dictum e̾.: facta .e̾. in exterminiũ
balylon. hoc ẽ unuersa confusio. Fuint aut̃
ista idẽ. confringi & conteri malleũ om̃s
tre & demolire babylolnẽ cõm genteᷤ suꝑ¬
ponentur malleo. & babylone scrib̾em eni.
Ingentib suꝑponent᷑ tibi. hoc est hii qui
degentib st̃ suꝑponent᷑ tibi. Obabylon suꝑ¬
ponent᷑ tibi. omalleȩ ut confringaris & cõ-¬
terari s. Quando ista facta stͥ in aduentũ¬

Expanded text:
posuit. Et hoc oportet per singulos Scripturarum observare sermones. Quando itaque fit in exterminium Babylon? Quando exterminantur omnes confusiones de anima mea, neque ulterius me confundit mors filii, aut obitus uxoris: cum non est qui me irritet, et provocet ad tristitiam, ad iram, ad concupiscentiam, 775 ad voluptatem, quando maneo inconfusus, assumens rationem, quae me confirmet, et roboret, tunc mihi accidit quod dictum est: Facta est in exterminium Babylon, hoc est universa confusio. Fiunt autem ista, id est, confringi, et conteri malleum omnis terrae, et demoliri Babylonem, cum gentes superponuntur malleo, et Babyloni. Scriptum est enim: In gentibus superponentur tibi, hoc est, ii qui de gentibus sunt superponentur tibi, o Babylon, superponentur tibi, o mallee, ut confringaris et conteraris. Quando ista facta sunt? In adventu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ caput corꝑis eocłȩ suȩ s et hoc
fortasse ñ sine causa fit: qͦd cũ suꝑiꝰ dixiᷤ.¬
set applicabit eũ ad ostiũ testimonit In
quod ẽ ad ostiũ taber nacłi testimonũ qͣsi
ñ eundẽ locũ sub eadẽ narratione semel
designasse suffecerit. nͥ forte qͥa hoc intel¬
ligi uolunt qd̵ sanguis iħu ñ solũ in ie.¬
rusalẽ esfusus ẽ uͥ erat altare ⁊ basis eiꝰ &

Expanded text:
est enim caput corporis Ecclesiae suae. Sed et hoc fortasse non sine causa fit, quia cum superius dixisset: applicabit eum ad ostium tabernaculi tequod est ad ostium tabernaculi testimonii; quasi non eumdem locum suum eadem narratione semel designasse sufficeret, nisi quia forte hoc intelligi voluit, quod sanguis Jesu non solum in Jerusalem effusus est
Abbreviated transcription (Latin):
to aut̃ & contrito malleo uniu̾se t̾re
Quid necesse. ẽ. arbitrare de malleo.
tus fuisset. & contritꝰ malleus parti¬
um t̾rȩ. sed uere n̾c ad mirandũ est
quia uniu̾se t̾rȩ malleus confractus
atq contritꝰ. ẽ: Post hȩc quęro qui sit
iste qͥ uniu̾se t̾rȩ malleũ confregerit
& contriuerit. & dicã ñ potuisse mo¬
ysen confringere atq conterere mal¬
leũ uniu̾se t̾rȩ. neq ante eũ abrahã.
neq pt eũ iesunaue neq aliũ quẽ¬
quã ꝓpħarũ. quis. ergo potuit ta¬
lem tantũq malleũ. uniu̾se terrȩ¬
malleũ. confringere & conterere:
contriuit. malleũ uniu̾sȩ t̾rȩ & hoc
deinde contritus. & qm̃ repperi sal¬
liatorẽ. eẽ. qͥ confregerit malleum
uniu̾se t̾rȩ. & contriuerit eũ. Ueniã
ad eũgłiũ & uideã primã teptatio¬
nẽ quando dixit ei ⁊abulus ista om

Expanded text:
to autem et contrito malleo universae terrae, to autem et contrito malleo universae terrae, quid necesse est arbitrari de malleo tus fuisset, et contritus malleus partium terrae? Sed vere nunc admirandum est, quia universae terrae malleus confractus atque contritus est. Post haec quiste qui universae terrae malleum confregerit et contriverit? et dicam non potuisse Moysen confringere atque conterere malleum universae terrae, neque ante eum Abraham, neque post eum Jesum Nave, neque alium quemquam prophetarum. Quis ergo potuit talem, tantumque malleum universae terrae confringere, et conterere? contrivit malleum universae terrae. Et hoc deinde contritus. Et quoniam reperi Salvatorem esse, qui confregerit malleum universae terrae et contriverit eum, veniam ad Evangelium, ut videam primam tentationem, quando dix
Abbreviated transcription (Latin):
tatus n̾c malleus ⁊abulus sit. malleus
non partis aliulus t̾rȩ. sed unuerse
t̃re ꝓ eo qđ in om̃i t̾ra milicia eiꝰ dis¬
Est aut̃ ȩtiã hoc dicendũ zabulum
uniu̾se t̾re malleũ. eẽ. Non celi malle¬
um neq eñi tenui ori substantie con¬
uenit malleus sed crassiori si portas
imaginẽ t̾rem malleus te qͥa t̃renus
es ꝑcutit. si peccas & t̾ra es & int̾rã
uadis experieris malleũ uniu̾se t̾rȩ
ȩtiã inte oꝑantẽ. iuxta istũ intellec¬
tũ: Istud quoq anim aduertendum
cuncta t̾rena potentiã suã exerceat.
zabulũ. ẽẽ. posse aut etiã minorem
malleũ intellige qͥ non uniu̾se terre
sit malleus. sed illius ut ita dicã & il¬
lius partes t̾rȩ.ẽ. qͥdẽ cũ una aliqua
contraria fortitudo mͥ repugnat. &
cũ luctant᷑ mecũ non ualens cũ uni¬
uersis simul hominib congredi ut
zabulus. tc̃ ẽ. qͥdẽ malleus in me sed
non uniu̾se t̾re malleus. uerũ qđ ita
dicã mea tantũ malleus t̾rȩ confrac¬

Expanded text:
us non partis alicujus terrae, sed universae terrae, pro eo quod in omni terra malitia ejus disEst autem etiam hoc dicendum, Zabulum universae terrae malleum esse, non coeli malleum. Neque enim tenuiori substantiae convenit malleus, sed crassiori. Si portas imaginem terreni, malleus te, quia terrenus es, percutit; si peccas, et terra es, et in terram ibis, experieris malleum universae terrae et in te operantem. Juxta istum intellectum, illud quoque animadvertendum cuncta terrena potentiam suam exerceat, Zabulum esse: posse autem etiam minorem malleum intelligi, qui non universae terrae sit malleus, sed illius, ut ita dicam, et illius partis terrae. Et siquidem una aliqua contraria fortitudo mihi repugnat, et colluctatur mecum, non valens cum universis simul hominibus congredi, ut Zabulus: tunc est quidem malleus in me, sed non universae terrae malleus; verum, ut ita dicam, meae tantum malleus terrae. Confrac
Abbreviated transcription (Latin):
est neq irȩ. aliud quoddã nom̃ eiꝰ. Inquiro
qui extra ęccłam cõmorantur & quomͦ
decerno confidens ñ esse eũ uas miscdiȩ.
sic econtrario exrationis ueritate cõmotꝰ
aperte promo sententiã. neq uas miscd̾iȩ
posse eũ dici. sed uas in aliud quidã reserua¬
tũ ergone potero descripturis adꝓbare
positio aliquio nob̾ utile inp̾senti loco in¬
terponat & sane rursus audeat in id qd̾
iã dudũ conat᷑ sermo ꝓrũpere. ut apłs.
Indomo autẽ magna. nonst̾ tantun uasa
argentea & aurea. sed ilignea & fictilia. & alia
quidẽ in honorẽ. alia porro incontiuneliam.
Si igit᷑ quis mundauerit sem& ipsũ abhis
erit uas in honorẽ scĩficatũ utile a nõ adom̃e¬
p̃senti ẽ & inea sunt uasa in honorẽ. & alia in¬
in contumeliã anim illa quȩ futura sunt
domo uasa quidẽ aurea & argentea quȩ sunt

Expanded text:
est, neque irae. Aliud quoddam nomen ejus inquiro, qui extra Ecclesiam commoratur: et quomodo decerno confidens, non esse eum vas misericordiae: sic econtrario ex rationis veritate communitus aperte promo sententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam reservatum. Ergone potero de Scripturis approbare,positio aliquid nobis utile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatur, sermo prorumpere? Ait Apostolus: In domo autem magna non sunt tantum vasa aurea et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omnein honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa quidem aurea et argentea, quae sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
cate om̃s fructꝰ eius & discedant inocea¬
sionẽ. Ue eis qm̃ uenit dies eorũ tempꝰ
uindicte eorum. Uolens intelligere hoc
tura uasa irȩ dĩ. & uenio ad pleniorẽ conpa¬
rationẽ is tres scripturę scriturã aposto¬
licã ibiq inuenio apłm michi subicientẽ.¬

Expanded text:
ructus ejus, et descendant in occisionem. Vae eis quoniam veniet dies eorum, tempus vindictae eorum. » Volens intelligere hoc tura vasa irae Domini, et invenio ad pleniorem comparationem istiusmodi Scripturae Scripturam apostolicam, ibique invenio Apostolum mihi subjiciente
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃hensa est & obid conp̾hensa e̾. eum in¬
uenta ẽ. quia dnõ restitit. Deinde exor.¬
diũ alterius capituli aperuerit diis thes¬
aurũ suũ. & ꝓtulit uasa ire sue. quia
opus dño uirtutum int̾ra caldeorum.
quĩ uenert tempora eiꝰ aperite apothe.¬
cascius scrutamini eã quasi speluncã

Expanded text:
comprehensa esse; sed ob id comprehensa est cum incomprehensa esse; sed ob id comprehensa est cum inventa est, quia Domino restitit. Deinde exordium alterius capituli. Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit vasa irae suae, quia opus Domino virtutum in terra Chaldaeorum. Quoniam venerunt tempora ejus aperire apothecas ejus, scrutamini eam qu
Abbreviated transcription (Latin):
pletũ est hoc quod scrib̾em. In gentib siꝑ po¬
nent᷑ tibi & capieris babilon. & cognoscr. Uti¬
nam caperet᷑ babylon & persingulos nr̃m:
Ex anteriorib aut̃ potest in telligi captiuitaᷤᷤ
babilonis quando capta suffodit᷑ subuertit᷑
desolatur ut nichil in nob̾ redeat confusio¬
nis. Et capieris babylon & non cognoscens in¬
uenta es. & conphensa quia dño restitisti:
Ergo ne sola babilon restitit adnõ & ñ potiꝰ om̃s
gentes. dũ creatore deserto idola uenerati
st̃ año restitertͣ. Anfiguralit̾ dic̃ om̃e aĩa
contrariam hierusalẽ uisione pacis babylo¬
nẽ eẽ. Unde & scĩ in iħrsalẽ. peccatores inba¬
bilone erant. A sipeccabant hierosoluite.
mittebant᷑ in babylonẽ. ꝙ si conũtebantur
ad penitentiã in babilone consistentes scor
regrediebant᷑ in ihrłm. Capit᷑ ergo baby¬
lon & ñ cognoscit. Babylon legi quippe di
ñ subͣit᷑ neq eiũ potest. & inuenta lubylon

Expanded text:
pletum est hoc quod scriptum est: In gentibus superponentur tibi, et capieris, Babylon, et non cognoscis. Utinam caperetur Babylon et per singulos nostrum. Ex anterioribus autem potest intelligi captivitas Babylonis, quando capta suffoditur, subvertitur, desolatur, nihil in nobis resideat confusionis. Et capieris, Babylon, et non cognoscis; inventa es, et comprehensa, quia Domino restitisti. Ergone sola Babylon Domino restitit, et non potius omnes gentes, dum, creatore deserto, idola veneratae sunt; Domino restiterunt? An figuraliter dicit omnem animam contrariam Jerusalem, id est visioni pacis, Babylonem esse. Unde et Sancti in Jerusalem, peccatores in Babylone erant. Etsi peccabant Jerosolymitae, mittebantur in Babylonem, et sic convertebantur ad poenitentiam in Babylone consistentes. Sancti vero regrediebantur in Jerusalem. Capitur ergo Babylon, et non cognoscit. Babylon quippe legi non subjicitur, neque enim potest non inventa Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
li colomi uenientẽ patns. familias eiecert̃
foras extra uineam. & occidert̃. Hoc ẽ gͦ
quod offert᷑ adostiũ tabernaculi. acceptũ
contra dñm. Et quid cã acceptũ quam
hostia xp̃i. qͥ se ipsũ obtulit deo: Et tam̃ ĩponit
manũ suã inquit suꝑ caput hostiȩ. et ui.¬
gulabunt uitulũ contra dñm. et offerent
tabernaculi testimonii. P otest enĩ uide.¬
ri. ob hoc dictũ. quod de filiis aãron.
fuert̃ annas et caiphas & ceteri om̃s qͥ
consiliũ agentes aduersũ iłim: ꝓnuntia¬
uer̃t eũ reũ mortis: et esfudert̃ sanguinẽ

Expanded text:
ium patrisfamilias ejecerunt foras extra vineam et occiderunt. Hoc est ergo quod offertur ad ostium tabernaculi, acceptus contra Dominum. Et quid tam acceptum quam hostia Christi qui seipsum obtulit Deo: Et tunc imponent manum suam, inquit, super caput hostiae, et jugulabunt vitulum contra Dominum, et offerent tabernaculi testimonii. Potest quidem videri ob hoc dictum quod de filiis Aaron erant Anna et Caiphas, et caeteri omnes qui consilium agentes adversum Jesum pronuntiaverunt eu
Abbreviated transcription (Latin):
non potest inloco ecdificationis malȩ edi¬
ficare ds̃. quȩ enim participatio iustitiȩ
et iniquitati. & quȩ commimicatiolu¬
ci ad tenebras. oportet malitum eximis
sedib eradicari. Oportet et edificationẽ
ut postea sermones edificent. atq plan¬
tent. possunt siquidem et aliter intelli¬
gere quȩ scripta sunt. Ecce decli sermo¬
nes meos mostuum. Ut quid fatiant
sermones eridicare et suffodere. et disper¬
dere. sermones eradicant nationes. ser¬
mones regna suffodiunt. sed nõ regna
ista carnis et seculi digne destruentib.
digne eradicantib uerbis ea quȩ eradica¬
ta et subuersa sunt sensi. Putas inhis
quȩ modo dicimus nõ ẽ uirtus. quam
dñs cribuit secundum quod serptum
est. dñs dabit uerba euangelirantib in¬
iurtute multa. uirtus eradicans. atq
suffodiens siqua insidelitas. siquod menda¬
tium. siqua malitia. siqua luxuria. siqua
discordia non ẽ suffossa. Sicubi idolum
incorde constructum ẽ. illo cdeposito eci¬

Expanded text:
s malae aedificare Deus: Quae enim participatio justitiae et iniquitatis? aut quae communicatio luci ad tenebras ? Oportet malitiam ex imis sedibus eradicari: oportet et aedificationemut postea sermones Dei aedificent atque plantent. Possumus siquidem et aliter intelligere quae scripta sunt: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Et quid faciant sermones dicit: Eradicare, et suffodere, et disperdere. Sermones eradicant nationes, sermones regna suffodiunt; sed non regna ista carnis et saeculi, digna destruentibus, digna eradicantibus verbis. Ea quae eradicata et subversa sunt senti, putas, in his quae dicimus modo non est virtus quam Dominus tribuit, secundum quod scriptum est: Dominus dabit verba evangelizanti virtute multa ? virtus eradicans atque suffodiens, si qua infidelitas, si quod mendacium, si qua malitia, si qua luxuria, si qua discordia non est suffossa. Sicuti idolum in corde constructum est, illo deposito, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ri zabulũ ad ꝓfectũ uenientib nob.
audi apłm benedictione quadã be¬
nedicentẽ iustũ atq dicentẽ: ¶s̃ aut̃
conterat satanan cõpedib nr̃is uelo¬
citer Animalis. ẽ. iste malleus fortasse
nunt fuerit adu̾sũ nos. & quȩrit qͥa
ista de eo pandim᷑ & conterit᷑ a nobis
neq enĩ confringet᷑ tantũ & ñ ȩtĩ
conterit᷑ ꝑ nos Confringere nos e con¬
trario & conterere & multũ quidẽ
contriuit qͥ ñ ad tendunt sibi neq
custodia seruauert̃ cor suũ Uerũ
nos confidentes in dm̃ credentes in
facit nos non tim̃tes zabulũ. nichil
ab eo ꝑpeti sed & dicere ñ tantũ ge¬
neraliter uerũ & de nobis ipsis quo¬
modo confractus. ẽ. & contritꝰ mal¬
leus uniu̾sȩ t̾re Illo aut̃ confracto
& cõminuto babylon fit in ext̾miniũ
nec prius confusionis ciuitas dissi¬
patur quã malleus uniu̾se terre
confringat᷑ & conterat᷑ Unde & mi¬
rabilit̾ & p̃claro ordine ꝓpħa usus

Expanded text:
fectum venientibus nobis, audi Apostolum benedictione quadam benedicentem justum, atque dicentem: Deus autem conterat Satanam sub pedibus vestris velociter . Animalis est iste malleus, fortasse nunc furit adversum nos, et quaerit quia ista de eo pandimus, et conteritur a nobis neque enim confringitur tantum, et non etiam conteritur per nos, confringere nos econtrario et conterere. Et multos quidem contrivit eos, qui non attendunt sibi, neque custodia servaverunt cor suum. Verum nos confidentes in Deo, credentes in facit nos non timentes Zabulum, nihilque ab eo perpeti, sed et dicere non tantum generaliter, verum et de nobis ipsis: Quomodo confractus est, et contritus malleus universae terrae? Illo autem confracto, et comminuto, Babylon fit in exterminium: nec prius confusionis civitas dissipatur, quam malleus universae terrae confringatur, et conteratur. Unde et mirabiliter et praeclaro ordine propheta usus
Abbreviated transcription (Latin):
non contriuerit iħc malleũ uniu̾sȩ
t̾re. sed tantũ confregit eũ cũ uero
post ea uenit instantȩ. Tunc contr¬
tus. ẽ. non solũ confractꝰ ut primum¬
in alleus uniu̾se t̾rȩ. & qͥa contritꝰ. ẽ.
qui fuerat ante confractꝰ malleus
nr̃m confringet᷑ qͥdẽ quando intro¬
ducimur in eccłia & ꝓficimꝰ ad fidẽ

Expanded text:
 contriverit Jesus malleum universae terrae, sed tantum confregit eum. Cum vero postea venit instante, tunc contritus est, non solum confractus ut primum, malleus universae terrae. Et quia contritus est, qui fuernostrum confringitur quidem, quando introducimur in Ecclesiam et proficimus in fide.
Abbreviated transcription (Latin):
ibimꝰ Cũ adorauerimꝰꝰ reuertem᷑ ad
uos Dic mͥ abrahã uere dicis ad pueros
qͦd adores ⁊ redeas cũ infante. an fallis:
Si uerũ dicis. gͦ ñ facies eũ holocaustũ:
Si fallis tantũ patriarchã ñ decet fallere
qͥ dgͦ animi inte hic indicat sermo: Uerũ

Expanded text:
m adoraverimus, revertemur ad vos. Dic mihi, Abraham: vera dicis ad pueros, quod adores et redeas cum infante, an fallis? Si verum dicis, ergo non facis eum holocaustum, sed fallis: tantum patriarcham non decet fallere. Quid ergo animi in te dicat hic sermo? Verum,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem tempore congid is fructus iustitiȩ
conquirat opera untutum. & omnib se ꝓ¬
batissimis excolat disciplinis. inpersecutionis
uero tempore deneget fidem. isti omnia con¬
dita sua euacuauit. & exomnib facultatib
suis nudus repente & inanis effectus est.
quia diu quesitus. et multo uix labore col¬
lectus. subito omnis effusus ẽ labor. Et sic̃
dicit ꝓpheta. Omnes iustitiȩ eius quas fec̃
non commemorabuntur. Propterea ergo¬

Expanded text:
quidem tempore congreget fructus justitiae, quidem tempore congreget fructus justitiae, conquirat opera virtutum, et omnibus se probatissimis excolat disciplinis; in persecutionis vero tempore neget fidem; iste omnia condita sua evacuavit, et ex omnibus facultatibus suis nudus repente et inanis effectus est, quia diu quaesitus, et multo vix labore collecto subito omnis effusus est labor; et sicut dicit propheta: Omnes justitiae ejus, quas fecit, non commemorabuntur . Ipsi e
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et illud addendum ẽ. Uolo enim &
me ipsum uobiscum pariter commonere.
decautela seminũ. & spirttualiũ fructuũ.
diligentia. Frequenter accidit. ut aliꝗs
inopere spirituali multũ desudans. fructus
complurimos fecerit. et repleuerit orrea
sua iustitiȩ frugib. & multa bona opera
reconderit inconscientiȩ suȩ conclaui.
Postea uero. sineglegat. & post laborem
ptoduius aduoluptates & luxurias uergat. om¬
nia illa bonorum semina. et fructu sc̃i operis
dominante libidine corrumpentur. Cũ enĩ
subintroierit peccatum. & captiuauerit ho¬
minis sensum. ut iam non respitiat adman¬
data dĩ. nec arduam uirtutis uiam libent̃
ascendat. depereunt omnia. quȩ prius fu¬
erant inhorrea conscientiȩ congregata. ꝓp¬
terea ergo scripturȩ sinctȩ nobis seruanda
commonitio ẽ dicentis. Omni custodia ser¬
ua tuum cor. Custodiendum ẽ igiur cor
abomni peccato. & precipue intempore per¬
secutionis. Sicui enim accidit. ut in aliqͦ

Expanded text:
Sed et illud addendum est volo enim et Sed et illud addendum est volo enim et me ipsum vobiscum pariter commonere de cautela seminum et spiritalium fructuum diligentia. Frequenter accidit, ut aliquis in opere spiritali multum desudans, fructus complurimos fecerit et repleverit horrea sua justitiae frugibus, et multa bona opera recondiderit in conscientiae suae conclavi; postea vero si negligat, et post laborem proclivus ad voluptates et luxurias vergat, omnia illa bonorum semina et fructus sancti operis, dominante libidine, corrumpentur. Cum enim subintroierit peccatum, et captivaverit hominis sensum, ut jam non respiciat ad mandata Dei, nec arduam virtutis viam libenter ascendat, depereunt omnia quae prius fuerant in horrea conscientiae congregata. Propterea ergo Scripturae sanctae nobis servanda commonitio est, dicentis: Omni custodia serva tuum cor ; custodiendum est igitur cor ab omni peccato, et praecipue in tempore persecutionis. Si cui enim accidat, ut in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
retur ingazam. Hȩc quidem patiebatur il¬
le qui erat secundum carnem isrł. Senina¬
bat terram. sed qm̃ ꝓpeccatis suis craditus
spiritum isrł nominamur. siquid dale ac¬
cidere potest consideremus. Est quando se¬
minamus. & non possunt uinuci corrum¬
pere semina quȩ seminamus. non possunt
insidiari agri culturȩ nr̃ȩ. Est autem quan¬
do seminamus. & corrumpuntur quȩ semi¬
namus. Paulus nos apłs dehac seminandi
doceat differentia. Audi eigo ipse quid di¬
cit. Qui seminat inquit incarne. decar¬
ne metet corrupnonem. Et qui seminat
inspũ. despiritu metet uitam eternã. Isti
sunt ergo. quorum semina madiantie cor¬
rumpunt. qui incarne seminant. Isti sunt.
quorum fructus exterminantur. & pere¬
munt. Illa autem senuna quȩ inspiritu
seminantur. non possunt madianite cor¬
rumpere. non enim possunt aduersariȩ po¬
testates ascendere adspirituales campos. et
noualia sp̃s temerare. eorum qui noͣsemi¬
nant suꝑ spinas. sed innouant sibi nouala.

Expanded text:
roitum Gazae, etc. Haec quidem patiebatur ille, qui erat secundum carnem, Israel. Seminabat terram; sed quoniam pro peccatis suis traditus cundum Spiritum Israel nominamur, quid tale accidere potest consideremus. Est quando seminamus, et non possunt inimici corrumpere semina quae seminamus, non possunt insidiari agriculturae nostrae. Est autem quando seminamus, et corrumpuntur quae seminamus. Paulus nos apostolus de hac seminandi docet differentia. Audi ergo ipse quid dicit: Qui seminat, inquit, in carne, de carne metet corruptionem; et qui seminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam aeternam. Isti sunt ergo quorum semina Madianitae corrumpunt, qui in carne seminant; isti sunt, quorum fructus exterminantur et pereunt. Illa autem semina, quae in spiritu seminantur, non possunt Madianitae corrumpere. Non enim possunt adversariae potestates ascendere ad spiritales campos, et novalia Spiritus temerare eorum, qui non seminant super spinas, sed innovant sibi novalia.
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentium introierit. tunc & batreh
idest reliquus isrł saluus fiet. & insotietatẽ
uictorie recipietur. Tunc ergo si digni fu¬
erimus. &iam tunc cantabimus canticum
istud. quod refertur plenum mysticis et
propheticis sacramentis. Exquib qm̃ per¬

Expanded text:
plenitudo gentium introierit, tunc et Barach, plenitudo gentium introierit, tunc et Barach, id est, reliquus Israel, salvus fiet, et in societatem victoriae recipietur . Tunc ergo, si digni fuerimus, etiam nos cantabimus canticum istud refertum mysticis et propheticis sacramentis. Sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
iara cum exercitu suo & currib
ferreis quib impugnabat popłm
dĩ superatus ẽ. quod ita futurum
ꝓphetia precinit perdebboram.
Et postea quam inmatu mulieris facta
uictoria ẽ. canticum istud debbora uelut
uictoriȩ ipsius laudem cecinisse prescribitur.
secundum mysticam formam quȩ ẽ figura
debborȩ. quȩ & iam barach. quid unagines
teneat iahel mulier quȩ aduersarium popłi
dĩ sola deiecit. quȩ & iam imago sit sisarȩ ip¬
sius. quia muliere alienigena ligni uirtute
ꝓstratus est. intelligimus hȩc omnia sacra¬
menta eẽ. quȩ innouissimis temporib &. in
fine seculi ꝑȩccłiam consummantur. & in
cantico hoc uelut epinitia eius. idest uicto¬
riȩ laudem ẽẽ descriptam. illius scilicet dem¬
poris. cum nouissimus inimicus destruet̾
mors. Tunc enim exultabit debbora. ides
illustrabitur gła ꝓphetiȩ. quia quȩ predixt
impleta sunt. Tunc iahel eccłia hostem cõ¬
munem omnium superabit. & postea quã

Expanded text:
ara cum exercitu suo et curribus ferreis quibus impugnat populum Dei, superatus est; quod ita futurum prophetia praececinit per Debboram, et posteaquam in manu mulieris facta victoria est, canticum istud Debbora, velut victoriae ipsius laudem, cecinisse perscribitur. dicta sunt secundum mysticam formam, quae est figura Debborae, quae etiam Barach, quid imaginis teneat Jael mulier, quae adversarium populi Dei sola dejecit, quae etiam imago sit Sisarae ipsius qui a muliere alienigena ligni virtute prostratus est, intelligimus haec omnia sacramenta esse, quae in novissimis temporibus et in fine saeculi per Ecclesiam consummantur, et in cantico hoc, velut epinicia ejus, id est, victoriae laudem esse descriptam: illius scilicet temporis, cum novissima inimica destruetur mors; tunc enim exsultabit Debbora, id est, illustrabitur gloria prophetiae, quia quae praedixit impleta sunt. Tunc Jael, id est, Ecclesia hostem communem omnium superabit, et posteaquam