comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatione socientur. Qua ꝓpter illi soli catho¬
lici mali recte deputant᷑. qui quamuis uera cre-
dant quȩ ad fidei doctrinam ꝑtiient. ⁊si quid for¬
de nesciunt ⁊querendum existimant. salua pieta
te discutiunt sine aliquo preiudicio ueritatis:
et bonos uel quos bonos putant amant atq hono¬
rant: quantũ possunt tamen flagitiose et faci-¬
norose uiuunt: contra quã uiuendum ẽẽ ere¬
dunt. Tales enim etiam si ꝓdantur. aut accu¬
sentur. ꝓdisciplina eccłiȩ salutisq suȩ correcti:
uel a comͣmunione suspensi. nullomodo sibi re¬
cedendum ẽẽ a communione catholica existi¬
ment. quocumq ꝑmissi fuerut. satisfactionis
querentes locum. Et aliquando ꝑpenitentiam
infrumenta mutantur. siue correpti aut remoti:
siue ętiam uerbo dei nullo nominatim accusante.
aut increpante ꝑterriti. Aliquando aut̃ ȩtiã sub
nomine pęnitentium ita uiuunt ut solent. aut

Expanded text:
conversatione socientur. Quapropter illi soli cathoconversatione socientur. Quapropter illi soli catholici mali recte deputantur, qui quamvis predicant vera, quae ad fidei doctrinam pertinent, etsi quid forte nesciunt, sed querendum exte discutiunt sine aliquo preiudicio veritaet bonos vel quos bonos putant ament atque honorent quantum possunt; tamen flagitiose atque facinorose vivunt, contra quam vivendum esse credunt. Tales enim etiamsi prodantur aut accusentur, pro disciplina Ecclesiae salutisque suae causa correpti, vel a communione suspensi, nullo modo sibi recedendum esse a communione catholica existimant, quocumque permissi fuerint satisfactionis quaerentes locum: et aliquando per poenitentiam in frumenta mutantur, sive correpti, sive remoti, sive etiam verbo Dei nullo nominatim accusante aut increpante perterriti. Aliquando autem etiam sub nomine poenitentium ita vivunt ut solent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
fragiliores leuiores q sunt. Nec tamen conseqͥns
ẽ ut omnis hereticus aut scismaticus: ab eccłia¬
uel de aliqua parte doctrinȩ uel ad fidei pertinet
edificationem. ita ut non querentis cunctacione
temperatus suit. sed in concusse credentis. nec
omnino scientis opinione atq errore discordans.
hereticns est:  iforis est auimo. quamuis intus¬
corporaliter uideatur. Multos enĩ tales portat
ecclesia: quia non ita defendunt falsitatem sen¬
tentiȩ sue: ut intentam multitudinem faciant.
Quod si feceruit tunc pelluntur. Item quicumq
uident bonos ita ut querant occasion es excluden¬
di eos aut degradandi. uel crimina sua sic defende¬
re parati sunt. si obiecta uł prodita sunt. ut etiã
conuenticuloꝵ segregationes uel eccłie ꝑturbatio¬
nes cogitent excitare. iã scismatici sunt. ⁊ abunitate
corde discissi : etiam si non inuentis occasionibus.
aut occultatis factis suis. sacramento eccłie corꝑali

Expanded text:
fragiliores levioresque sunt. Nec tamen consequens fragiliores levioresque sunt. Nec tamen consequens est ut omnis haereticus vel schismaticus vel de aliqua parte doctrinae quae ad fidei pertinet edificationem, ita ut non querentis cunctatione temperatus sit, sed inconcusse credentis nec omnino scientis opinione atque errore discordans, hereticus est, et foris est animo, quamvis corporaliter intus videatur. Multos enim tales portat aecclesia, quia non ita defendunt falsitatem sententiae suae, ut intentam multitudinem faciant. Quod si fecerint, tunc pelluntur. Item quicunque invident bonis, ita ut querant occasiones excludendi eos aut degradandi eos, vel crimina sua sic defendere parati sunt, si obiecta vel prodita fuerint, ut etiam conventiculorum segregationes vel ecclesieperturbationes cogitent excitare; iam scismatici sunt, et ab unitate corde discissi, etiamsi non inventis occasionibus aut occultatis factis suis sacramento aecclesiae corporali
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiam fundamentũ ipsum habet cũ frumento. ra¬
dicemq communem. In illa plena sagena qua con¬
clucduntur ⁊⁊ mali iboni piscens: non absurde mali
catholici intelleguntur. Aluid enĩ est matre. qđ ma¬
gis muncdũ istum significat: aliud sagena quod
u̾nius fidei. tiel unius eccłiȩ cominunionẽ uidetur
ostendere. Inter hereticos:⁊ malos catholicos hoc int¬
est: quod heretici falsa credunt: illi aut̃ uera creden¬
tes. non uiuunt ita ut credunt. Solet aut̃ queri.
etiam scismatiei. quid ab heretieis distent: & hoc
inueniri. quia scismaticos non fides diuersa faciat:
sed cominunionis dirupta societas. Sed utrũ inter
ritania numerandi sint: dubitari pot̃. Magis enĩ
uidentur spicis corruptis ẽẽ similiores. sicut scrip¬
tum est. uento aut̃ corrumpetur filius iniquus:
uel paleis aristarũ fractis. uel scissis. et de segete
ab reptis. Quo enĩ altiores id est suꝑbiores. eo

Expanded text:
etiam fundamentum ipsum habet cum frumento, raetiam fundamentum ipsum habet cum frumento, radicemque communem. In illa plane sagena, qua concluduntur et mali et boni pisces , non absurde mali catholici intelliguntur. Aliud est enim mare, quod magis mundum istum significat; aliud sagena, quae unius fidei vel unius Ecclesiae communionem videtur ostendere. Inter haereticos et malos catholicos hoc interest, quod haeretici falsa credunt, illi autem vera credentes non vivunt ita ut credunt. 2. Solet autem etiam quaeri, schismatici quid ab haereticis distent; et hoc inveniri quod schismaticos non fides diversa faciat, sed communionis disrupta societas. Sed utrum inter zizania numerandi sint, dubitari potest. Magis autem videntur spicis corruptis esse similiores, sicut scriptum est, Vento autem corrumpetur filius iniquus : vel paleis aristarum fractis, vel scissis et de segete abruptis. Quo enim altiores, id est, superbiores, eo
Abbreviated transcription (Latin):
nit inmicus eius: ⁊ suꝑ seminauit zhaniam
in medio tritici.⁊ abiit. Cum neglegentius age¬
rent p̃positi excłie. aut dormitionem mortis
acciꝑent apłi. uenit diabolus. ⁊ suꝑ seminauit
eos quos malos filios dñs interpretatur. Sed
recte querit᷑. utrum heretici sint: an male uiuen¬
des catholici. Possunt enim dici filii mali etiam
heretici: quia exeodem euangelii semine ⁊xp̃i
nomine ꝓcreati. prauis opinionib. ad falsa docina¬
ta conuertunt᷑. Sed quod dicit eos in medio tritici
seminatof: quasi uidentur illi significari. qui uniꝰ
cominunitionis sunt. Ueruntamen quoniã dñs
agrum ipsum non ecclesiam. sed hunc mundum
interpretatus est: bene urtellegunt᷑ heretici: quia
non societate uniꝰ ecelesie uel unius fidei: sed socie¬
tate soluis nominis xp̃iani. in hoc mundo ꝑmis¬
centar bonis. It illi qui in eadem fide mali sunt.
palea potius quã zitania deputantur: quia palea

Expanded text:
nit inimicus ejus et superseminavit zizania nit inimicus ejus et superseminavit zizania in medio tritici, et abiit. Cum negligentius agerent praepositi Ecclesiae, aut cum dormitionem mortis acciperent Apostoli, venit diabolus et superseminavit eos quos malos filios Dominus interpretatur. Sed recte quaeritur utrum haeretici sint, an male viventes catholici. Possunt enim dici filii mali etiam haeretici, quia ex eodem Evangelii semine et Christi nomine procreati, pravis opinionibus ad falsa dogmata convertuntur. Sed quod dicit eos in medio tritici seminatos, quasi videntur illi significari qui unius communionis sunt: verumtamen quoniam Dominus agrum ipsum, non Ecclesiam, sed hunc mundum interpretatus est, bene intelliguntur haeretici, quia non societate unius Ecclesiae vel unius fidei, sed societate solius nominis christiani in hoc mundo permiscentur bonis: ut illi qui in eadem fide mali sunt, palea potius quam zizania deputentur; quia palea
Abbreviated transcription (Latin):
meo. uel sicut alibi scriptũ est coram angelis dĩ:
non utiq peccata confitetur. qui xp̃m conficetur.
Quod si ꝓpterea putant aliqui confessionẽ uocari.
quia ꝓcrimine obiciatur. xp̃i nom̃ tempore ꝑse¬
cutionis: nunquid ita etiam xp̃o coram patre uł
coram angelis. hominem qui se confessus fuerit
confitetur. Est ętiam in ecclesiastico ita positum.
Et hec dicetis in confessione. Opera dñi uniuersa.
qui cum legente lectore audiunt hoc uerbum.
pectora statim tundunt. non attendentes qͦ loco
dicat᷑: quasi non posset nisi peccatoꝵ ẽẽ confessio.
Notandũ de eo quod inlicite factũ uideret᷑ iudeis.
quod discipłi sabbato spicas euulsissent. unum
exemplum ddatum regiȩ potestatis de dauid. alte¬
rum sacerdotalis. de his qui ꝑ ministerium
templi sabbatũ uiolant: ut multo minus ad
ipsum euulsarum sabbato spicarum crimen
ꝑtineat. qui uerus rex ⁊uertis sacerdos est. et

Expanded text:
meo ; vel sicut alibi est, coram Angelis Dei : meo ; vel sicut alibi est, coram Angelis Dei : non utique peccata confitetur qui Christum confitetur. Quod si propterea putant aliqui confessionem vocari, quia pro crimine objiciatur Christi nomen tempore persecutionis; numquid ita etiam Christus coram Patre vel coram Angelis hominem qui se confessus fuerit confitetur? Est etiam in Ecclesiastico ita positum, Et haec dicetis in confessione, Opera Domini universaqui cum legente lectore audiunt hoc verbum, pectora statim tundunt, non attendentes quo loco dicatur, quasi non possit nisi peccatorum esse confessio.Notandum de eo quod illicite factum videretur Judaeis, quod discipuli sabbato spicas evulsissent, unum exemplum datum regiae potestatis de David, alterum sacerdotalis de iis qui per ministerium templi sabbatum violant: ut multo minus ad ipsum evulsarum sabbato spicarum crimen pertineat, qui verus rex et verus sacerdos est, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nam hoc genus auis. nullũ omnino animalium
necat. noñ solum grandium contra quȩ uires
ñ habet: sed ȩtiã mminutissimoꝵ quib ętiam ꝑ¬
parui passeres aluntur. Est aut̃ omnib in rati¬
onabilib animantib. una quȩdã inter se socie¬
tas: sicut ȩtiam rationabilibus sua idest hõibꝰ.:
non solum secũ. s ȩtiam cũ angelis. Di̾cunt gͦ ex
similitudine columbarũ nulli ꝓrsus nocere: ad
societatem suam ꝑtinenti participatione ratioĩs.
confessionem poni in laude dei. Non enĩ peccata
dñs confitebatur quȩ nulla habebat: preserti
quia eum exultantẽ hoc dixisse alius euangelista
commnemorat: quãqͣm ⁊ uerba ipsa quȩ dicit. non
habeant dubitationem. quod in dei laude dicant᷑.
Ergo confessionem uocat scriptura generaliter.
quicquid manifeste sicut cernit᷑ enuntiatur.
Nam illud quod ait siquis me confessus fuerit
coram hominibus. confitebor eum coram patre

Expanded text:
Nam hoc genus avis nullum omnino animalium Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres aluntur. Est autem omnibus irrationalibus animantibus una quaedam inter se societas, sicut etiam rationalibus sua, id est hominibus, non solum secum, sed etiam cum Angelis. Discunt ergo ex similitudine columbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione rationis. confessionem poni in laude Dei. Non enim peccata Dominus confitebatur, quae nulla habebat, praesertim quia eum exsultantem hoc dixisse alius evangelista commemorat : quanquam et verba ipsa quae dicit non habeant dubitationem, quod in laude Dei dicantur. Ergo confessionem vocat Scriptura generaliter quidquid manifeste, sicut cernitur, enuntiatur. Nam et illud quod ait, Si quis me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre
Abbreviated transcription (Latin):
elinet: intelligitur miraculis dñi cõmotus. ꝓpter
iuanem iactantiam eum sequi uoluisse. quam
siguificant aues. finxisse autem discipuli ob¬
secmum: quȩ finctio uulpium nomine signi¬
ficata ẽ. Reclinatione uͦ capitis. humilitatẽm
suã significauit: quȩ in illo simulatore ac suꝑ¬
dieit. Mortuos suos autẽ. qui nichilominus
sine fide de corpore exirent. Ex cittite pulue
ris terreni. quem ꝓillis irãniter suscepissent.
aut ut ostenderent᷑ usq adeo se abipsis nichi
terrenum querere. ut etiã puluerem de terra
ꝑ angustias se coartans. uetere tunica exutus in¬
nouatur: quod imitantur quib dictum ẽ. intra¬
te ꝑ angustam portam. cũ ueterem hominem exu¬
untur. Nam si cauenctũ malum ita moneret. ut
iuolenter resistendum eẽt malis: non supra dixiss
mitto uos. sicut oues in medio lupoꝵ. Simplices
aut̃ sicut columbas ẽẽ uoluit. ad nulli nocendũ.

Expanded text:
reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactantiam eum sequi voluisse, quam significant aves: finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore ac superdixit: mortuos autem suos, qui nihilominus sine fide de corpore exirent. VII. Ib. X, 14.ris terreni, quem pro illis inaniter suscepissent; aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de terra el quod per angustias se coarctans veteri tunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur. Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resistendum esset malis, non supra dixisset, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas esse voluit, ad nulli nocendum.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dictum est occisos infantes abimatu &
infra: Significatum ẽ. humiles habentes
geminam caritatẽ. tanquã paruulos bimoᷤ¬
est timor. Dicite inlumine. hoc ẽ infiducia ue-¬
ritatis accepto sp̃u sco. Et quod in aure auditis.
predicate suꝑ tecta. idest. qđ uisecreto auditis. calca¬
qui fuit filius ei. Et filiam aduersus matrem suã.
plebs dei aduersus mundanã ciuitatẽ. hoc ẽ ꝑnici-
lonia. nẽ egipto. nunc sodoma. ñc aliis atq aliis
nominib scriptura significat. Nurum aduersus
socrum. eccłiam aduersus synagogam: quȩ scdm
carnem xp̃m peperit. sponsum ecclesiȩ. Duudunt᷑
aut̃ gladio sp̃e quod ẽ uerbum dei. Et inimicihoĩs
domestici enis: cũ quib antea consuetudine im¬
postea quã precepta illic discipulis ⁊ multitudim
dedit. leprosum tam̃ extendens manũ suam eura
significat eos qui de illis implendis dubitabant.
uulpes foueas habent nuolucres cęli taberna¬
cula. filius aut̃ hominis ñ habet ubi caput re

Expanded text:
uod dictum est, occisos infantes a bimatu et infra, significatum est humiles habentes geminam charitatem, tanquam parvulos bimoest timor; dicite in lumine, hoc est, in fiducia veritatis, accepto Spiritu sancto: Et quod in aure auditis, praedicate super tecta, id est, quod in secreto auditis, calcaqui fuit filius ejus. Et filiam adversus matrem suam: plebem Dei adversus mundanam civitatem, hoc est perniclonia, nunc Aegypto, nunc Sodoma, nunc aliis atque aliis nominibus Scriptura significat. Nurum adversus socrum: Ecclesiam adversus Synagogam, quae secundum carnem Christum peperit sponsum Ecclesiae. Dividuntur autem gladio spiritus, quod est verbum Dei . Et inimici hominis domestici ejus: cum quibus, antea consuetudine imposteaquam praecepta illic discipulis et multitudini dedit, leprosum statim, extendens manum suam, curat; significat eos qui de illis implendis dubitabant, Vulpes foveas habent, et volucres coeli tabernacula; Filius autem hominis non habet ubi caput suum
Abbreviated transcription (Latin):
rie negociis reddende rõnis alias calumpnias intorsert᷑.
quib contͣ ius et fas adeo uexatꝰ ẽ. ut eũ oportuerit ad¬
uersus ep̃os ne eũ in iusto iudicio condempnarent uͥ sic
regi blandirent᷑ sede apłicam appellare.&. ab eis uide set
ad dñi pape audientiam appellatꝰ. proceres tam̃ licet ad¬
uersus eos ꝓcesserit a ppło. et sub anathemate ꝓhibiti sint
inprẽm ⁊ iudicẽ suũ ferre sententiam: nichilomnꝰ tamẽ
in eũ. nec confessum. ñ couictũ s pͥulegiũ eccłiȩ & suũ dũ¬
taxat ꝓtestantẽ & inuocantẽ publici iuris auxiliũ p̃sũpsert¬

Expanded text:
riae negotiis reddendae rationis alias calumnias intorserunt, riae negotiis reddendae rationis alias calumnias intorserunt, quibus contra jus et fas adeo vexatus est, ut eum oportuerit adversus episcopos, ne eum injusto judicio condemnarent, ut sic regi blandirentur, sedem apostolicam appellare, et ab eis itidem sit ad domini papae audientiam appellatus. Proceres tamen, licet adversus eos processerit appellatio, et sub anathemate prohibiti sint in patrem et judicem suum ferre sententiam, nihilominus tamen in eum, nec confessum nec convictum, sed privilegium Ecclesiae et suum duntaxat protestantem et invocantem publici juris auxilium, p
Abbreviated transcription (Latin):
S archiepͣc in hac liberatione corporũ riunã metuens ani¬
marũ. seipͣm austĩorib alimentis &. indum̃tis grauius
cepit affligere. & se ab officio susꝑendit altaris. donec
ꝑconfessionẽ & condignos penitentie fructꝰ. a romano
pontifice absolutꝰ m̾uit relaxari. Porro nec sic regis
quieuit indignatio. s minis & terrorib ampliorem ĩ¬
tentabat seuitiã. nͥ consuetudines qͣs contͣ eccłiam nite.¬
qs ce scͥptis.
Cuiꝰ conatib qͥa confessoxxpͣi futurus marty. n se opꝑonẽ ausꝰ
est: multis intĩm appetitꝰ dampnis. contumeliis lacessitus
et affectꝰ inuiriis tandẽ northãtonã uire iniqͦ tractꝰ selicet
per iniquã sententiã in quadã causa pecuniaria satis pati¬
enter sustinuit: comdempnari. & regitudicatũ solui suf.¬
ficientissime cauit. Inde in eũ nͣ ad hoc utiq citatũ sub
precertu de cõmisis sibi. temꝑe administrate. causa celle¬

Expanded text:
Sed episcopus in hac liberatione corporum ruinam metuens aniSed episcopus in hac liberatione corporum ruinam metuens animarum, seipsum austerioribus alimentis et indumentis gravius coepit affligere, et se ab officio suspendit altaris, donec per confessionem et dignos poenitentiae fructus a Romano pontifice absolutus meruit relaxari. Porro nec sic regis quievit indignatio, sed minis et terroribus ampliorem intentabat saevitiam, nisi consuetudines, quas contra Ecclesiam niteur et scriptis. Cujus conatibus quia confessor Christi, futurus martyr, se opponere ausus est, multis interim appetitus damnis, contumeliis lacessitus et affectus injuriis, tandem Northamptonam jure iniquo tractus, se licet per iniquam sententiam in quadam causa pecuniaria satis patienter sustinuit condemnari, et regi judicatum solvi sufficientissime cavit. Inde in eum non ad hoc utique citatum sub praetextu de commissis sibi tempore administratae cancella
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt : metuentes ꝑicłm qͦd hĩc in̾ ĩeuitabilit̾ ĩminebat.
Si enĩ uitiis pͣuitate molitis consentirent. seq̃bat᷑ sine
dubio ficd̃i salutisq discrim̃. Si uͦ aduersarent᷑. pax eccłiȩ
et incolumitas uitȩ certis erat obiecta ꝑiculis. Nec iꝰta¬
tam̃ tumendi causa deerat: cũ scmͣ salomone̾ sicut fre¬
mitꝰ leonis. ita ⁊ ira regis. Pondus autẽ belli in archiepͣm
uersũ ẽ: sñ cuiꝰ tanꝙͣ. sine capitis sui consilio nichil aude¬
bant epͣi : et ei ut adquiesceret. consulere formidabant
tis ab antiqͦ regis odio inpendere uidebat᷑. magis ꝙͣ. de
propͥis licet plurima et grauissima imminerent. auxiaba.¬
tur ꝑicłis & tam pro instanti necessitate ꝗͣ. ꝑ suasibilibus
magnors uirors religionis habitũ ꝑreferentiũ u̾bis decep¬
tus petitionẽ regis u̾botenꝰ fieri anniuit. Et sic et ipse ⁊ epͣi

Expanded text:
ti sunt, metientes periculum quod hinc inde inevitabiliter imminebat. ti sunt, metientes periculum quod hinc inde inevitabiliter imminebat. Si enim vitiis pravitate inolitis consentirent, sequebatur sine dubio fidei salutisque discrimen. Si vero adversarentur, pax Ecclesiae et incolumitas vitae certis erat objecta periculis. Nec justa timendi causa deerat, cum secundum Salomonem: Sicut fremitus leonis, ita et ira regis. Pondus autem belli in archiepiscopum versum est, sine cujus tanquam sine capitis sui consilio nihil audebant episcopi et ei ut acquiesceret consulere formidabant.tis ab antiquo regis odio impendere videbatur, magis quam de propriis licet plurima et gravissima imminerent, anxiabatur periculis, et tam pro instanti necessitate quam pro suasibilibus magnorum virorum religionis habitum proferentium verbis deceptus, petitionem regis verbo tenus fieri annuit. Et sic et ipse et epis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quosdã pontifices qͥ fidi̾ et religionis columpne uide
contereret᷑. Nicebant᷑ plurimi supplantare iurũ dei:
s hostes familiares ꝑnitiosissime ꝑurgebant. Ri ecolit
uir inuictissimȩ constantiȩ homine̾ cui d̾s assistit. ñ
eẽ solũ. et eo inspirante securꝰ ascendit exadu̾so oppo¬
nens se murũ solidissimũ ꝓ domo isrł: qͥ nec minis
frangi poterat nec blandiciis emolliri. Maluit enim
consolante aduitꝰ ẽ. pauꝑum conpatientiũ b̾ui num̾o.
Cũ uͦ pꝰ innumeras uexationes ⁊ iniuirias tande apud
clarendonã regia uoluntate epͣi & ꝓceres conuenissert.
exegit nex coͥnstantiꝰ ut regni consuetudines qͣs scd̾m
assentationes ꝓcerũ auꝰ suꝰ obseruasse uidebat᷑ publice recen¬
serent᷑. & exp̃sso e absoluco om̃iũ epͣors assensu firmarent᷑.
dences quantũ licuit impedire. aut saltẽ differre cona¬

Expanded text:
per quosdam pontifices qui fidei et religionis columnae videbper quosdam pontifices qui fidei et religionis columnae videbcontereretur. Nitebantur plurimi supplantare virum Dei; sed hostes familiares perniciosissime perurgebant. Recolit vir invictae constantiae, hominem cui Deus assistit non esse solum, et eo inspirante securus ascendit ex adverso opponens se murum solidissimum pro domo Israel, qui nec minis frangi poterat nec blanditiis emolliri. Maluit enim consolante adjutus est pauperum compatientium brevi numero. Cum vero post innumeras vexationes et injurias tandem apud Clarendonam regia voluntate episcopi et proceres convenissent, exegit rex instantius ut regni consuetudines quas secundum assentationem procerum avus suus observasse videbatur, publice recenserentur, et expresso et absoluto omnium episcoporum assensu firmarentur,dentes, quantum licuit impedire aut saltem differre cona
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentia fingebat᷑ elatio. qd̃ diuinitꝰ edoctam
uoluntatẽ sequebat᷑ in plurimis. nota suꝑcilii inure.¬
bant: qd̾ añcessoꝵ. metas intuendo ure sepe uidebat᷑
excedẽ. temeritatis arbitrabant᷑ indiciũ. Nichil iã ab eo
uł dici uł fieri poterat qd̃ ñ malicia infeliciũ hominũ
suis ꝓspic̾et. is demũ futurꝰ erat aex quẽ clerꝰ elige̾t᷑. ⁊ ꝗͣ diu
placeret archiepͣo regnaturꝰ. Conuenientibus aũ ep̃is
et ꝓceribus ex mandato regis ad excipiendas regni ne¬
cessitates. orta forte contentio ẽ. int̾ regem et eccłiam.
que ꝓtracta duitiꝰ instigante diabolo mag̾ ac mag̾ auge¬
bat᷑ in dies. Et quia epͣ cũ archi ep̃o suo unanunit̃̾ om̃s
in eo erant ꝓposito ut regi in his qui dei sunt deuotissi¬
me parerent. ne aliquã facerent ꝓmissionẽ. aut obligato¬
nẽ cũ eo iirent. nͥ quatenꝰ possent saluo ordine suo:
multis modis ꝓcuratũ ẽ. ut inita ȩccłiȩ unitas scĩde̾t᷑.

Expanded text:
magnificentia fingebatur elatio; quod divinitus edoctam voluntatem sequebatur in plurimis, nota supercilii inurebatur; quod antecessorum metas in tuendo jure saepe videtur excedere, temeritatis arbitrabantur indicium. Nihil jam ab eo vel dici vel fieri poterat, quod non malicia infelicium hominum suis prospiceret, is demum futurus esset rex, quem clerus eligeret, et quandiu placeret archiepiscopo, regnaturus. Convenientibus autem episcopis et proceribus, ex mandato regis, ad expediendas regni necessitates, orta forte contentio est inter regem et Ecclesiam, quae protracta diutius, instigante diabolo, magis ac magis augebatur in dies. Et quia episcopi cum archiepiscopo suo unanimiter omnes in eo erant proposito, ut regi in his quae Dei sunt devotissime parerent, nec aliquam facerent promissionem aut obligationem cum eo inirent, nisi quatenus possent salvo ordine suo, multimodis procuratum est ut inita Ecclesiae unitas scinderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed uir dĩ fundatꝰ inpetra & solidatꝰ. nec blandicus emolliri
itaq mutõnẽ dext̾e̾ excelsi maligna interp̃tat̾one conati
sũt impii obfuscare. suꝑsticioi ascͥbentes quod uitã duce¬
bat arciorẽ. ⁊elũ iusticiȩ crudelitatẽ m̾̃tiebant᷑. qd̵ eccł̃iȩ

Expanded text:
Sed vir Domini, fundatus in petra et solidatus, nec blanditiis emolliri Sed vir Domini, fundatus in petra et solidatus, nec blanditiis emolliri tionem dexterae Excelsi maligna interpretatione conati sunt impii offuscare, superstitioni ascribentes, quod vitam duceret arctiorem. Zelum ju
Abbreviated transcription (Latin):
aũ hostis antiquuis tantũ uirũ ȩccłie dĩ plurimiũ profut᷑uͣ
inuidit. & ne sꝑata pace t̾ra dutiꝰ frueret᷑. multos & ma¬
gnos elegit discordie incentores:. ꝑ quos in corde regis
et curialiũ odii seminariũ spargit. Orta siqͥdẽ his pro¬
curantib questione suꝑ regni consuetudinib & iure
eccłiastico. filios ꝑdicionis inꝑniciẽ sci uiri excitauit:
qui subu̾t̾e moliebant᷑ eccłiȩ lib̾tatẽ. S cũ om̃s oppͥme¬
rent᷑. cantuarensis eccłia ipsũ mag̾ angebat. Cuiꝰ potes¬
tati & honori & utilitati plurimu̾ᷤ derogabat᷑. insurgen¬
obnoxii. et ip̃o rege ꝓhibente sepiꝰ & ꝑtinaciꝰ. ne in sub¬
ditos culpis exigentib canonicam iusticiam exerceret.
Potestas eñĩ laica inres & psonas omĩa ꝓlibitu eccłiasti¬
co iure contẽpto. tacentibus aut mumurantib epiͣs
potiꝰ qmͣ resistentib usurpabat. Conatꝰ : gͦ rex archie¬
pm promissis & blandiciis ad suũ inclinare consensũ:

Expanded text:
tantum virum Ecclesiae Dei plurimum profuturum, invidit, et ne sperata pace terra diutius frueretur, multos et magnos elegit discordiae concitatores: per quos in corde regis et curialium odii seminarium sparsit. Orta siquidem his procurantibus quaestione super regni consuetudinibus et jure ecclesiastico, filios perditionis in perniciem sancti viri excitavit qui subvertere moliebantur Ecclesiae libertatem. Sed cum omnes opprimerentur, Cantuariensis Ecclesia ipsum magis angebat, cujus potestati honori et utilitati plurimum derogabatur, insurgenobnoxii et ipso rege prohibente saepius et pertinacius ne in subditos culpis exigentibus canonicam justitiam exerceret. Potestas enim laica in res et personas omnium pro libito ecclesiastico jure contempto, tacentibus aut murmurantibus episcopis, potius quam resistentibus usurpabat. Conatus est ergo rex archiepiscopum promissis et blanditiis ad suum inclinare consensum.
Abbreviated transcription (Latin):
fere qͦciens uolebat posset sine difficultate ꝓferre. Qd
multi litt̾aciores assequi ñ ualentes: tantã meritis alacͥ¬
tatẽ p̃sertĩ in homine uariis occupationib dedito. mira.¬
culis asscͥbebant. Sic enĩ nitͥx. grã futurũ ꝓsequebat᷑ anti¬
stite̾. ut ei in collationibꝰ aut cursu sermonis ut dici sobi
ad manũ necessaria ministraret. Ab meunte aũ etate si c̃

Expanded text:
fere quoties volebat, posset sine difficultate proferre. Quod fere quoties volebat, posset sine difficultate proferre. Quod multi litteratiores assequi non valentes, tantam mentis alacritatem, praesertim in homine variis occupationibus dedito, miraculis ascribebant. Sic enim nutrix gratia futurum prosequebatur antistitem, ut ei in collationibus aut cursu sermonis, ut dici solet, ad manum necessaria ministraret. Ab ineunte autem aetate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
splenłor in ꝑpetuas ȩternitates. Qͥb iure et merito
sẽs cantuariorũ archiep̃c thomas associandus ẽ. ut
eis in ipso coheres ꝯsolationis et głe. Cuius ut me¬
rita clariꝰ elucescant. sũmã conu̾ersationis eiꝰ sue¬
cinctus & admodũ breuis sermo percurat. Nam
gestorũ eiꝰ seriem nosse sicui forte in uoto est. a mag
mutuanda ut constet ad cõmendationẽ gr̃ȩ di q̃ ubi
uult spirat: quã breui interuallo uariarũ occupationũ
uedictts gͥ beatissimꝰ thomas londoniensis urbi..
indigena. parentũ mediocrum ꝓles illustͥs: a pͥmis
adolescentie annis. gra multiplici ditatꝰ est. Grat enim
statura ꝓcerus. decorus forma. ingenio ꝑspicax. dulcis⁊
iocundus eloqͥo. & uenustate morũ ꝓ etate amabilis. tan.¬
toq rõnis uigebat acumine. ut prudenter in auditas.
et difficiles solue̾t questiones: ad eoq felie gaudebat
memoria. ut qͦd semel in sententiis aut uerbis didicerat.

Expanded text:
splendor in perpetuas aeternitates. Quibus jure et merito splendor in perpetuas aeternitates. Quibus jure et merito sanctus Cantuariorum archiepiscopus Thomas associandus est, uteis in ipso cohaeres consolationis et gloriae. Cujus ut merita clarius elucescant, summam conversationis ejus succinctus et admodum brevis sermo percurrat. Nam gestorum ejus seriem nosse, si cui forte in voto est, a magnmutuanda. Ut constet ad commendationem gratiae Dei, quae « ubi vult spirat, » quam brevi intervallo variarum occupationum edictus igitur beatissimus Thomas Londoniensis urbis indigena, parentum mediocrium proles illustris, a primis adolescentiae annis gratia multiplici ditatus est. Erat enim statura procerus, decorus forma, ingenio perspicax, dulcis et jucundus eloquio, et venustate morum pro aetate amabilis, tantoque rationis vigebat acumine ut prudenter inauditas et difficiles solveret quaestiones, adeoque felici gaudebat memoria ut quae semel in sententiis aut verbis didicerat,
Abbreviated transcription (Latin):
hostis antiquus. s qui ipsam eruore. pprio redemit
dei fiulius. eam sanguine menbrorũ suor ineteronuis
asserit as uent libertatem. In quib preminet głosus
abtorũ chorus. e sco̾rũ mr̃m purpuratus exẽpcata
quorũ doctrina conpacti. quorũ exemplo roboradi
quorũ sanguine uelut cem̾to. et quali glutino qda
consoliddati sunt uiui lapides in edificio corꝑisᷤ xp̃i.
ict proficiens ȩccłia dilatetur et erescat mim̃o fide¬
lium et uirtute in templũ sc̃m in dño. S cũ onĩs
mr̃es prerogatiuã ha̾nt głȩ sempit̾ne: dituliud
tñ illorũ illustrior est ceteris. et corona clariꝰ rado¬
at. qͥ duplici honore digni doctorũ fungirnd. officio.
forma gregis ex animo facti. ⁊ tempore necessitatis
ponentes animã ꝓ ouibus suis. Sicut emiestella ũ
stella differt a claritate: sic in resurrectione scerum.
singłi in ordine suo iusti fulgebunt ut sylerae et
qui ad uitam multos erudiunt. ert ut firmamẽtie

Expanded text:
hostis antiquus, sed qui ipsam cruore proprio redemit Dei Filius, eam sanguine membrorum suorum in veram asserit et provehit libertatem; in quibus praeeminent gloriosus apostolorum chorus, et sanctorum martyrum purpuratus exercitus, quorum doctrina compacti, quorum exemplo roborati, quorum sanguine velut caemento et quasi glutino quodam consolidati sunt vivi lapides in aedificio corporis Christi, ut proficiens Ecclesia dilatetur et crescat numero fidelium, et virtute in templum sanctum in Domino. Sed cum omnes martyres praerogativam habeant gloriae sempiternae, titulus tamen illorum illustrior est caeteris, et corona clarius radiat, qui duplici honore digni doctorum funguntur officio, forma gregis ex animo facti, et tempore necessitatis ponentes animam pro ovibus suis. Sicut enim stella a stella differt in claritate, sic in resurrectione sanctorum singuli in ordine suo justi fulgebunt ut sidera: et qui ad vitam erudiunt multos, erunt ut firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
miuriã. S qͥa ꝓ ꝯcesso ordine ds a te niesi ex¬
pectat. cur a te sacerdos imprudent᷑ pecuniã
ut certe benignꝰ gͣtis donauit: ce sacdos malig¬
rꝰ eũ sine causa p̾dauit.  Qd enĩ habeo qdlas
cepisti i hiau accepisti: ꝗd glario q n acoꝑis.¬

Expanded text:
uia pro concesso ordine Deus a te nihil exspectat, cur a te sacerdos imprudenter pecuniamut certe benignus, gratis donavit, et sacerdos malignus eum sine causa praedavit! « Quid enim habes quod non accepisti? Si a
Abbreviated transcription (Latin):
osius aduersari: instinctu po ciꝰ grȩ. & ducatu qm consilio
paucissimos dis ascͥberet᷑. Quot tñ et quantos labores ibi
in iuncta fuerant expedierit: neqͣqm̃.Dictu facile ẽ. p̃ser¬
tim compendiario ñ singula expͥm̾ti. s colligenti summã
rerum. et causam martx rii eiꝰ exponere gestienti. Ut
uero in causis per orandis & decidendis. & popłis instru¬

Expanded text:
ciosius adversari, instinctu potius gratiae et ducatu quam consilio ciosius adversari, instinctu potius gratiae et ducatu quam consilio paucissimos ascriberetur. Quot autem et quantos ibi injuncta fuerant, expedierit, nequaquam dictu facile est, praesertim compendiario non singula exprimenti, sed colligenti summam rerum et causam martyrii ejus exponere gestienti. Ut vero in causis perorandis et decidendis et populis instru
Abbreviated transcription (Latin):
mendicantibus pleno ꝯpatiebat᷑ affectu et subueniebat
effectu: ut cũ beato iob. dicere posset. Ab initio mͥ coalu
it miseratio: et pietas de utero matͥs egressa est mecumz
Lib̾aliũ uͦ disciplinarũ scolas egrediens. ad curiar̾ se tnͣstu.¬
lit occupationes:⁊ in seriis earũ ⁊ migis ꝓ ut ferebat sp̃e
cito p̃ualuit: & sic cõmilitones & coetaneos suos facilẽ
antecessit. licet autẽ studiis ꝓ ut etatis urgebant stimuli iu¬
uenilib ageret᷑. uigebant tam̃ in eo fidei ⁊elus & magnificẽ¬
tia animi. Erat tñ suyͣ modũ captator aure popularis: et qd̾
de beato bricio turonensi ep̃o legit᷑. de ipso asfirmare non
dubitauerim affirmandũ. qͥa et si suꝑbus ẽẽt & uanꝰ. ⁊ ĩter.¬
dũ faciem p̃temderet insipient̾ amantiũ & u̾ba ꝑferret.
admirandus tñ & imitandus erat in corꝑis castitate. Cũ
uero in curiis ꝓcerũ plurima contra honestate̾ cleri geri
conspiceret. et conuictũ eorũ ꝓposito cui additꝰ erat. ꝑmei¬

Expanded text:
mendicantibus pleno compatiebatur affectu et subveniebat effectu, ut cum beato Job dicere posset: « Ab initio coaluit mihi miseratio, et pietas de utero matris meae egressa est mecum. » Liberalium, vero disciplinarum scholas egrediens ad curarum se transtulit occupationes, et in seriis earum et nugis, prout ferebat spiritus, cito praevaluit: et sic commilitones et coaetaneos suos facile antecessit. Licet autem studiis, prout aetatis urgebant stimuli, juvenilibus ageretur, vigebant tamen in eo fidei zelus et magnificentia animi. Erat tamen supra modum captator aurae popularis et quod de beato Britio Turonensi legitur, de ipso non dubitaverim affirmandum, quod, etsi superbus esset et vanus et interdum faciem praetenderet insipienter amantium et verba proferret, admirandus tamen et imitandus erat in corporis castitate. Cum vero in curiis procerum plurima contra honestatem cleri geri conspiceret, et convictum eorum proposito, cui addictus erat, perni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥeint furor dicentiũ corpꝰ ꝑditoris int̾ scõs pontifices
non ẽẽ honorandũ. s ꝓiciendũ esse inpalud̾e uiliorẽ uł
suspendendũ ee̾ patubulo. Unde sci uri qui aderait
iuĩ sibi tm̃tes inferri: eũ ĩ cͥpta anteqͣ satellites sathane
qͥ ad sacͥlegia ꝑpetñda conuocati fua̾nt ꝯuenuent. ante
altare sci ioħis bapt̾. ⁊ scĩ augtini angloꝵ apłi insar.¬
cofago marnioreo sepelierunt. uͥ aci glam oũupoteui
dei ꝑ eũ multa & magna fuĩt miracła cat̾uati confiuen¬
tibus ppłis: ut uideant in aliis. sentiant ĩ se p̾otestatẽ
et cdenitiã eiꝰ. qͥ semꝑ i scĩs suis muabilis & głosusẽ.
Nam et ĩ loco passionis eiꝰ & uͥ añ maiꝰ altare ꝑnoctaluit.
humandus tandẽ sepultus ẽ. paralitici curant᷑. ceci
uident. surdi audiunt. locunt᷑ muti: claudi ãbu
et auaris morbis sanant᷑ egͦti. blasphemi a demonio
arrepti confundunt᷑. a. qͦd a dieb patrũ nr̃oꝵ. ñ i audli¬

Expanded text:
non quievit furor dicentium corpus proditoris inter sanctos pontifices non esse humandum, sed projiciendum esse in paludem viliorem vel suspendendum patibulo. Unde sancti viri qui aderant vim sibi timentes inferri eum in crypta, antequam satellites Satanae, qui ad sacrilegia perpetranda convocati fuerant, convenirent, ante altare sancti Joannis Baptistae et sancti Augustini Anglorum apostoli in sarcophago marmoreo sepelierunt. Ubi ad gloriam omnipotentis Dei per eum multa et magna fiunt miracula catervatim confluentibus populis, ut semper in sanctis suis mirabilis et gloriosus est. Nam et in loco passionis ejus, et ubi ante maius altare pernoctavit humandus, et ubi tandem sepultus est, paralytici curantur, caeci vident, surdi audiunt, loquuntur muti, claudi ambulet a variis morbis sanantur aegroti, blasphemi a daemonio arrepti confunduntur. Et quod a diebus patrum nostrorum non est audi
Abbreviated transcription (Latin):
deł seruꝰ agnoscẽt fere undiq audiebat. Crucifige cruci¬
fige eũ. Ipse aũ tnͣsiens: ꝑmediũ illors ibat. Cũ aũ se in
hospicio recepisset: duo magni &. fidelissimi ꝓceres ad
eũ in ipso noctis conticinio accesserunt uultu misera.¬
biles & lacͥmosi: cundentes pectora sua & confitentes
et ꝑtestantes ꝑtrem̾dũ iudiciũ d̾i quod indubitant̾ sciebat
uiros magnos et malefactis insignes utpote multis poludoᷤᷤ
Facinoribus in illiꝰ nec̾e ꝯspirasse de se ad eũ occidendũ mu.¬
cius inuicẽ astrinxisse iuram̃tis. Nse gͦ causa ecclĩȩ que nũ¬
dũ plene innotuerat in morte eiꝰ pateret᷑ occasũ. ealeo
nocte fugam agg̾ssus ẽ. et uno dũtaxat ferente tr̃e sibi
solatiũ diebiis delitescens. et noctib it̾ ꝑagrans: pꝰ diẽ .xuii.¬

Expanded text:
iebat: « Crucifige, crucifige eum. » Ipse autem transiens per medium illorum ibat. Cum autem se in hospitium recepisset, duo magni et fidelissimi proceres ad eum in ipso noctis conticinio accesserunt, vultu miserabiles et lacrymosi, tundentes pectora sua, et confitentes ac protestantes per tremendum judicium Dei, quod indubitanter sciebant viros magnos, et malefactis insignes, utpote multis pollutos facinoribus, in illius necem conspirasse, et se ad eum occidendum mutuis invicem astrinxisse juramentis. Ne ergo causa Ecclesiae, quae nondum plene innotuerat, in morte ejus pateretur occasum, eadem nocte fugam aggressus est, et uno duntaxat fratre sibi ferente solatium, diebus delitescens et noctibus iter peragens, post diem deci
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tanquã turba obstrepit cogitationi. lucem
ueritatis ȩternȩ uidere conanti. Sel ipsam hominũ
carnaliũ turbam studia sp̃ualia impedientẽ. fortissi¬
ma uitentione suꝑarent. Itaq audiens iħc qui ait pe¬
tenti dabitur iquerens inueniet. pulsan tuae eideste
da nõs preparat: transeunte ihũ ammonta se ut il
luminarent ⁊ abstante illuminati ft̃. Temporalia
uod dñs ddic̃ discipłis. dicetis monti huic dolle et
uacta te in mare: de suꝑbia dix̃. quȩ adseculares
gtinet. Hoc sibi seruus dei dicere. debet. ut eam a se
repellat: q ipsi ñ eongruit. Uel quod̾ ꝑ eoꝵ fidera. ee¬

Expanded text:
quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritualia impedientem, fortissima intentione superarent. Itaque audiens Jesus qui ait, Patenti dabitur et quaerens invenida nos prluminarentur, et ab stante illuminati sunt. Temporalia Quod Dominus dicit discipuli suis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare, de superbia dixit quae ad saeculares pertinet: hoc sibi servus Dei dicere debet, ut eam a se repellat, quia ipsi non congruit. Vel quod per eorum fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Noudũobꝰ sed omnibꝰ ad confirmandtũ in posterũ testimos.¬
neum fecit: q dixit. in ore duorũ ⁊ itrium testiũ stet om̃e
uerbũ. Ut eñĩ neq uulgaret᷑ quod dicebat neq careret hu¬
mani testimonu firmitate. paucioribꝰ quã duob clicere ñ
potunt: uel adsacramentũ caritatis ostendendũ. Minꝰ em̃
quã inter duos. caritas eẽ non potest. Erat aut̃ ille ñ ne¬
cessitate debiti ꝓpter peccatũ suũ: s ad soluenda nr̃a pec¬
cata caritate passurus xxuiii.
discedens. Secunt᷑ eum turbe multȩ. credunt in eũ
popłi ugentes. Duo aut̃ ceci sedentes uixta uiã. signisi¬
cãt de ittroq popło. quosdã iam coherentes ꝑfidem dis¬
illuminari id est aliquid̾ de uerbi et̾nitate intelligere
qđ transeunte iħi impetrare cupiebant: id est ꝑmeri¬
Per hanc eni dispensationẽ quasi transit iħc. qr talis
actio demꝑalis ẽ. Oportebat aut̃ ut tantũ clamarent.
pulsando. quousq consuetudinẽ desid̾ioꝵ carnali

Expanded text:
urum refert, ad confirmandum in posterum testimonium fecit: quia dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Ut enim neque vulgaretur quod dicebat, neque careret humani testimonii firmitate, paucioribus quam duobus dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter duos charitas esse non potest. Erat autem ille non necessitate debiti propter peccatum suum, sed ad solvenda nostra peccata charitate passurus. XXVIII.discedens. Sequuntur eum turbae multae; credunt in eum populi et gentes. Duo autem caeci sedentes juxta viam, significant de utroque populo quosdam jam cohaerentes per fidem dissiderantes illuminari, id est, aliquid de Verbi aeternitate intelligere, quod transeunte Jesu impetrare cupiebant, id est, per meriPer hanc enim dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis est. Oportebat autem ut tantum clamarent, atque pulsando, quousque consuetudinem desideriorum carnalium,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptoꝵ legis eũ suisse debitorem⁊ i ꝓcupiditate ato
opib suis tanquã uxore ⁊ifiliis. penas soluere debuisse:
quoi ẽ precnũ eiꝰ Preciũ eñ uenditi: suppliciũ dãpuati
intelligit᷑. Quod dix̃ noluit ignoscere conseruo suo.
s abnt inisit eũ in carcerem. & cet̾a. intelligendũ de¬
uuis contra eum hc̃ animũ ut supplicia illi uellet. Con¬
serii aut̃ qͥ narrauert̃ dũo quȩ fiebant. potest intelligi ȩx¬
clesia: quȩ nillũ soluit. nillum ligat. xxui.
pod ait dñs diuitẽ ñ intrare in reguũ dei. ⁊ discipli
dicuint. quis potest saluus fieri. cũ pauci sint diuites.
meompatioue multitudinis pauꝑũ intelligendũ quos
om̃s q talia cupiunt. in eorũ numero haberi animadua¬

Expanded text:
ate atque operibus suis, tanquam uxorem et filios poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus. Pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit: Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, et reliqua; intelligendum, tenuit contra eum hunc animum, ut supplicia illi vellet. Conservi autem qui narraverunt Domino quae fiebant, potest intelligi Ecclesia, quae et illum solvit, et illum ligat. XXVI.od ait Dominus, divitem non intrare in regnum Dei; et discipuli dicunt, Quis potest salvus fieri? cum pauci sint divites in comparatione multitudinis pauperum: intelligendum quod omnes qui talia cupiunt, in eorum numero haberi animad
Abbreviated transcription (Latin):
mergat᷑: si gnificat quib dã tribulationibꝰ. etiã post
ultimã ꝑsecutionẽ purgari eccłiam. Qđ i paulus sig
nificat᷑ tlieens. Saluus exit. sic tñ quasi ꝑignem. Quod̾
sequit ut adorantes om̃s qͥ in naui erant dic̾e̾nt. uere
tesuis di es signifi cat claritatẽ eiꝰ tẽ manifestã futurã
pspeciem iã iuidentibꝰ: qͥ ꝑfidẽ ñe ambulant. xui
funus qdeũq ẽ ex me. tͥ ꝓderit. Idest munꝰ qđ offers
causa mei ad te iã ꝑtinebit. Quib uerb̾ significant
filii iã non sibi opus eẽ parentũ ꝓse oblationes: qđ ead eã
ȩtatẽ ꝓuenissent. ut possent iã ipsi offerre ꝓse. In hac gͦ
etate constitutos. ut possent parentib suis hoc dicere
cũ hoc dixissent. negabant pharisei reos eẽ: si parentib
suis non prestarent honorem. xuii.

Expanded text:
mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem purgari Ecclesiam. Unde nificat dicens: Salvus erit; sic tamen quasi per ignem . Quod sequitur, ut adorantes omnes qui in navi erant, dicerent, Vere Filius Dei es, significat claritatem ejus tunc manifestam futuram, per speciem jam videntibus, qui per fidem nunc ambulant. XVIunus quodcumque est ex me, tibi proderit; id est, munus quod offers causa mei, ad te jam pertinebit: quibus verbis significant filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honorem. XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
n segete:tirania dicunt᷑. Quod primo seꝑata zira¬
nia dicunt᷑: ꝙr tribulatione p̃cedente seꝑabuntur.
impii apiis. Qd̾ ꝑ bonos angłos intelligitur fieri: qr offi¬
cia uindictȩ: possunt implere boni bono animo. qͦuͦ
Ranum sinapis. ad feruorem fidei. uel qͦd xi.
dicat᷑ uenena expellere. Maius fit om̃ib holerib
id est dogmatib. Pogmata aut̃ sunt placita sectarum.
id est quod placuit singulis sectis. xii.
ermentũ qd accepit mulier nabscondit infarinȩ
satis trib: mulierem sapientiã dic̃. fermentũ. dile¬
ctionem: quod feruere facit et excitat. In farne aĩ
saoreri b uel tria illa in homine. extoto eorde et ex
sota anima ex tota mente: uł tria illa fruelifera. cen-¬
hesaurum in agro absconditũ dixit duo desta¬
escata legis in eccłia: Que qͥs eũ ex parte intel¬
ectus ettigerit sentit illic magna latere. Et uadit
suen dit omnia sua. ⁊ emit illum :⁊ id ẽ contẽptu
temporalium comparat sibi otium: ut sriues ꝙ¬

Expanded text:
n segete, zizania dicuntur. Quod primo separata zizania dicuntur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos Angelos intelligitur fieri; quia officia vindictae possunt implere boni bono animo, quomoranum sinapis ob fervorem fidei, vel quod dicatur venena expellere, majus fit omnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata autem sunt placita sectarum, id est, quod placuit singulis sectis. XII.d accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, CenXIII. Ib. XIII, 44. Thesaurum in agro absconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere: et vadit et vendit omnia sua, et emit agrum illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit dives c
Abbreviated transcription (Latin):
uodedixit dñs facto uesꝑe dicitis. serenũ erit. rubicũ¬
dum ẽ enim cȩlum: id est sanguine passionis x
inprimo atuentu indulgentia peecatoꝵ clatur. Et ma¬
ne. hodie tempestas. rubet enĩ cũ tristicia celũ: il est
qͦd scd̃o aduentu. igne p̃cedente uentus ẽ. factem gͣ
cȩli udicare nostis. signa aut̃ dempoꝵ ñ potestisᷤ

Expanded text:
uod dixit Dominus, Facto vespere dicitis, Serenum erit; rubicundum est enim coelum; id est, sanguine passionis Christi, in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane, Hodie tempestas; rubet enim cum tristitia coelum; id est, quod secundo adventu igne praecedente venturus est. Faciem ergo coeli judicar
Abbreviated transcription (Latin):
auam eratio apłs dic̃. E xpedit ei ut mola asinaxia sus¬
peadatirr. collo esꝰ. ⁊ip̃cipiterur in ꝓfundũ maris. Iel est
congruit ei ut cupiditas rerũ temꝑaliũ. eui stulti ⁊ ceci
colligant᷑ eũ deuictũ pondere suo deducat ad interitũ.

Expanded text:
andro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria susandro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et praecipitetur in profundum maris: id est, congruit ei cupiditas rerum temporalium, cui stulti et caeci colligantur, eum devinctum pondere suo deducat ad interitum.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dix̃ dñs. helias quidem uenturus ẽ. X x.i¬
et restituet omnia: id est uel eos quos ꝑsecutio antix
conturbauerit. uelut ipse restituat moriendo quȩ debet.
Quod dix̃ sepe cadit inignem i aliquando a& n¬
uo a quã ignem acdiram qđ ałta petat aquã.: ꝯ duolup¬
tates earuis. Item qͥd dicunt discipuli quare nos ñpotu¬
iess ercre eum. ne illis miraeulis faciendis excolle¬
rentsr iasi ꝑbias ammoniti st potius ꝑhumiltidrtẽ ficdei.
neias uiꝵ sisapis granũ elationem trenã quȩ nomine
qosttus significata ẽ curare ut transiret. Ueguo
uoendũ ẽ. siberos ẽẽ filios. id ẽ non ẽe uecligalere
Suico gͥ magis ubi eẽ debent in quolibet regno terreno
ii reguu ilius: sub quo st̃ omĩa regna terrena:dris uis¬
i uos dñs dic̃. qͥui aut̃ scandalirauerit unũ expusulis
uris ici ẽ ex humilib quales uult ẽẽ discipłos suos.
non optemꝑancio. uł etiã contra ueniendo. Sic̃ de alex¬

Expanded text:
uod dixit Dominus, Elias quidem venturus est, et restituet omnia; id est, vel eos quos persecutio Antichristi conturbaverit; vel ut ipse restituat moriendo quae debet. Quod dixit, Saepe cadit in ignem, et aliquando in aquam: ignem ad iram, quod alta petat: aquam ad voluptates carnis. Item quod dicunt discipuli, Quare nos non potuimus ejicere eum? ne illis miraculis faciendis extollerentur in superbiam, admoniti sunt potius per humilitatem fidei, quasi per sinapis granum, elationem terrenam, quae montis nomine significata est, curare ut transiret. XXIII.ligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena. nus dicit, Qui autem scandalizaverit unum de pusillis istis, id est, ex humilibus, quales vult esse discipulos suos, non obtemperando, vel etiam contraveniendo, sicut de Alex