comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stificatio posita ẽ. ꝑ qmͣ finitis inimiticis pcc̃oꝵ
recontilians deo. Honitaq abre est qͣntum p̃senti
cause sufficere uidet ab ip̃o exordio generis huinãi
panca repetere. quib adi̾sus quedam q̃ mou̾e
possunt legentis animꝰ informetur postea qmͣ alli
primi hoĩes uir unus adam. ⁊ exillo eua uxoreĩ
accepto dei p̃cepto seruate obedĩam noluerunt. ius¬
ta eos pena ac debuta conserntaẽ. Sicenĩ ꝯminatus
fid̾at dñs: quod ea die qua uetitũ cibũ ederent
morte moretentur. ꝑinde quia utendi adescam
om̃i ligno qd̃ in peradiso erat acceꝑant potestatẽ
niquo ⁊̃ lignũ inte plantauerat deus. abillo aũ
solo eos ꝓhibuerat. qd̾ appellauit scĩe bom ⁊ mali
quo nõie significaretur exꝑientie conseq̃mia. ⁊ qͥd
bont custodita. ⁊ quid mali eẽnt transgressa ꝓhibi¬
tione sensuri. recte ꝓfecto intelliguntur. auͣte ma¬

Expanded text:
stificatio posita est, per quam finitis inimicitiis peccatorum stificatio posita est, per quam finitis inimicitiis peccatorum reconciliemur deo. non itaque ab re est, quantum praesenti causae sufficere uidetur, ab ipso exordio generis humani pauca repetere, quibus aduersus quaedam, quae mouere possent, legentis animus informetur. Posteaquam illi primi homines, uir unus Adam et ex illo Eua uxor eius, accepto dei praecepto seruare oboedientiam noluerunt, iusta eos poena ac debita consecuta est. sic enim comminatus fuerat dominus, quod ea die, qua uetitum cibum ederent, morte morerentur. proinde quia utendi ad escam omni ligno, quod in paradiso erat, acceperant potestatem, in quo etiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo autem solo eos prohibuerat, quod appellauit scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid boni custodita et quid mali essent transgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelleguntur ante ma
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ sine pcc̃o. ꝓ fecto nes pausli sine pcc̃o sunt ex
quo cortititur. Et si quĩ qmͣ inhat uita ẽẽ potu¬
isset qui uirtute ita ꝑficeretur ut adtantam
plenctudinem insticie ꝑueniret qua nullum
hrẽt oĩno pct̃m: fuissi tam̃ eũ antea pcõrem
unde mistam noustatem conũteret᷑. nõ ẽẽ dubi¬
tandũ. Scd̃o ⁊ enĩ illo loco aliud q̃rebatur. Aliud
in hec quarto ꝓpasitum ẽ. Nam inislo utrũ ali¬
quis inhac uita ad ꝑfectamꝰq ꝓrsus sine ullo pec¬
cato ẽ uitam ꝑueniret ꝑ gr̃am dei studio uolim¬
tatis hoc requitebatur. In hoc aũ quarto utrum
eẽt infiliis hõim uł ẽẽ potuisset qui ñ ex ꝑcc̃o
adtustictã ꝑfectissimã ꝑuenret. s nullo õĩno
umqm pcc̃o eẽt obstrictus. hoc q̃ritur. Ideo si il¬
la uera sũt q̃ tam mitta de ꝑiuilis diximus nͦ
ẽ infiliis hõim quisqm. nec fuit nec eriti excep¬
to uno mediatore in quo nobis ꝓpitiatio ⁊ iu¬

Expanded text:
esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute ita perficeretur. ut ad tantam plenitudinem iustitiae perueniret, qua nullum haberet omnino peccatum, fuisse tamen eum antea peccatorem, unde in istam nouitatem uitae conuerteretur, non esse dubitandum. etenim secundo illo loco aliud quaerebatur, aliud in hoc quarto propositum est. nam in illo, utrum aliquis in hac uita ad perfectam. quae prorsus sine ullo peccato est, uitam perueniret per gratiam dei studio uoluntatis, hoc requirebatur; in hoc autem quarto, utrum esset in filiis hominum uel esse potuisset aut poad justitiam perfectissimam perveniret, sed nullo omnino unquam peccato esset obstrictus, hoc quaeritur. Ideo si illa vera sunt, quae tam multa de parvulis diximus, nec est in filiis hominum quisquam, nec fuit, nec erit, excepto uno Mediatore, in quo nobis propitiatio et ju
Abbreviated transcription (Latin):
quierror mifltũ ẽ religioni. pietatiq contͣnus
net ideo tñ in eisdem uicus nobis ꝑmanend̾ essẽ
existitemꝰ s adu̾sus ipam maximã suꝑbiam pp̃¬
q̃sli meis humibam̃. ⁊ nos inglanter conemur
et ip̃m depͥcemur ardent᷑ simisl intelligentes ⁊ quod
sicconamur ⁊ qd̾ sic p̃camur donoislius nos habere
ut in om̃ib nõ ad nos respinientes set susũ cor
habentes dño deo nrõ gr̃as agamus. ⁊ cũ głiam̃
inallo głiemur. Quartum aũ fllid restat quo ex¬
plicito quantũ adiuuat dñs. sermo quoꝙ iste
tam ꝓlixus tandem t̾minũ sumat. utrũ qui
oĩno mumqͣm uslũ ꝓcc̃m habuerit. habiturusue
it fuisse. ieł futurũ ẽẽ. certissimũ estdUnde iam
multa diximus de bapãno ꝑuuloꝵ qui si nullũ
petͣm hñt. ñ solũ sũt hõies in nuierabiles sine
pcc̃o. uetum ⁊̃ fuerũt ⁊ erunt. Porro si uteracitet
illud constitit ide scdo loco egimus nemutẽ

Expanded text:
qui error multum est religioni pietatique contrarius. qui error multum est religioni pietatique contrarius. nec ideo tamen in eisdem uitiis nobis permanendum esse existimemus, sed aduersus ipsam maxime superbiam, p eis humilamur, et nos uigilanter conemur et ipsum deprecemur ardenter simul intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos habere, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum gloriamur, in illo gloriemur. Quartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit habiturusue uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loco egimus, neminem
Abbreviated transcription (Latin):
molestum eẽt obedire iusticie. qd̃ uitiũ nisi adur̃¬
te gr̃a supetur adiusticiã nemo ꝯu̾titur nisi opan¬
tegr̃a sanetur. Iusticie pace nemo ꝑfruitur ciu aũ
gr̃a uincitur ⁊ sanatut nisi illius cui dicit᷑ comi¬
te nos deus fanitatũ nr̃aꝵ ⁊ auerte iramtirã a no
bis qd̃ ⁊ si facit mĩa facituit dicatur. nõ scd̃m pec¬
cata nr̃a fecit nobis neq scd̾m iniquitates nr̃as re¬
trebuit nobis. Et quib nõ facit uditio ñ facit et
quib uitiis tardius sanat ut meis eos minus
qmͣ implende exom̃i parte iusticie sufficit. delectet
bonũ siue cũ latet. siue tũ etiam manifestum est
ut quantũ ꝑtineat aditegerrimã regislã uitatis
eius nõ iusfificetur in conspectu eiꝰ oñus ufitens.
nec in eo ip̃o uult nos dampnabiles eẽ. set humsles
ꝯmendans nobis eamdem gr̃am suam ne facilita¬
tem iom̃ib ad secuti nr̃m putemus ẽẽ qd̃ eiꝰ est

Expanded text:
molestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuamolestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuante gratia superetur, ad iustitiam nemo conuertitur, nisi operante gratia sanetur, iustitiae pace nemo perfruitur. cuius autem gratia uincitur et sanatur, nisi illius cui dicitur: conuerte nos, deus sancordia facit, ut dicatur: non secundum peccata nostra fecit nobis nec secundum iniquitates nostras retribuit nobis. et quibus non facit, iudicio non facit. et quibus uitiis tardius sanat, ut in his eos minus, quam inplendae ex omni parte iustitiae sufficit, delectet bonum, siue cum latet siue cum etiam manifestum est. ut, quantum pertinet ad integerrimam regulam ueritatis eius, non iustificetur in conspectu eius omnis uiuens. nec in eo ipso uult nos damnabiles esse, sed humiles commendans nobis eandem gratiam suam, ne facilitatem in omnibus adsecuti nostrum putemus esse quod eius est;
Abbreviated transcription (Latin):
cium cantabo tͥ dñe. Quare añ illos uelit ⁊u̾tere.
illos ꝓ auersione prinire. qmͣ ⁊ inbeneficio tribuẽ
nemo iuste rephendat uteracem. sicut mislis eunͣ¬
gelicis oꝑariis aliis placidam m̾cedem oꝑantẽ tod¬
denteni alies t̃ ñ platidam largientem. nullus
iuste crtlpau̾it. Consiliũ tũ occisttioris iusticie penes
liciius oꝑts iusticiam aliqñ nõ tribuere ist certã
sciãm uł uictricem delectationem ut cognoscant
nõ a se ip̃is set abilo sebi eẽ lucem qua fllimiuẽ¬
endam ꝑficiendamꝙ iusticiam. quid aliud depe¬
cam̃ qni ut aꝑiat quod latebat. ⁊ suaue faciat qd̾¬
laterei. gratia dileximus dum antea ñ delectaret
nt qui głiatur nõ inse set in dño głietur. Extolli
qunpe insuꝑbiam ꝓprie uoluntatis ẽ hominũ. nõ
oꝑis dei. Neq enĩ ad hoc eos compellit aut adnuiat
deus. p̃cedit ergo in uoluntate hominis appetitus
tum ẽ aũ ex debita iusta pena tale uitiũ. ut iam

Expanded text:
cium cantabo tibi, domine. Quare autem illos uelit conuertere, illos pro auersione punire, cum et in beneficio tribuendnemo iuste reprehendat ueracem, sicut in illis euangelicis operariis aliis placitam mercedem reddentem, aliis etiam non placitam largientem nullus iuste l\'ulpauerit, consilium tamen occultioris iustitiae penes licuius operis iusti aliquando non tribuere uel certam scientiam uel uictricem delectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed ab illo sibi esse lucem, qua inluminenendam perficiendamque iustitiam, quid aliud deprecamur, quam ut aperiat quod latebat et suaue faciat qt, eius gratiadileximus. dum antea non delectaret, ut qui gloriatur non in se, sed in domino glorietur. extolli quippe in superbiam propriae uoluntatis est hominum, non operis dei; neque enim ad hoc eos conpellit aut adiuuat deus. praecedit ergo in uoluntate hominis adpetitus tum est autem ex debita iusta poena tale uitium, ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
irmreus int̾fetis. quib separabam iradeo
cet manet inuetustate carns tanqm suꝑatũ ⁊ꝑ
emptum. sinõ inlictis consensionib quodamai
reiuiuiscat ⁊ inregniũ ꝓprium dampnationẽq uo¬
cetur. Ab hat aũ uretustate carnis iniaae iexita
reccati uł peccatũ iam remissũ usq adeo sp̃ lataa

Expanded text:
is interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccati uel peccatum iam remissum, usque adeo spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑplenam ꝑfectamꝙ remissionem inbap̃mo fieri
goimis uo sp̃ues qualitatem ñ totã contrito cõ¬
mutari. s sp̃itales primitias in bene ꝓfictenti
dedite in diem nouitate crescente ⁊mutareinseꝙ
camalit̾ uetus ẽ. donec tatũ ita renouetur uta
nniralis ⁊̃ infirmitas corporis adifirmitatẽ sp̃ita¬
lem incorruptõem ꝙ ꝑueniat. Het aũ lexptres̃¬

Expanded text:
fectamque remissionem baptismo fieri, hominis uero ipsius qualitatem non totam continuo commutari, sed spiritales primitias in 1 ene proficientibus de die in diem nouitate crescente commutare in se quod carnaliter uetus est, donec totum ita renouetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritalem incorruptionemque perueniat. Haec autem lex pe
Abbreviated transcription (Latin):
exteo restat ut bonam uoluntatem hẽamus exdõ.
Altoquin nescio cũ ab eo iustificamtur quoauo
mumere ip̃ius gaudere debearauis. Et hinic scriptũ
arbitror paratur uoluntas a dño. ⁊ inpsalito.
a dño gressus hõis darigentur. ⁊ ia eius uõleti⁊qd

Expanded text:
ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeamus ex deo; ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeamus ex deo; alioquin nescio, cum ab eo iustificamur, quo alio munere ipsius gaudere debeamus. et hinc scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et
Abbreviated transcription (Latin):
est dicere. Qua pp̃ nisi obtineantus nõ solura
uoluntatis arbitriũ qd̃ huc atꝙ illuclibenum
fietitur. atꝙ m eis naturalib honis ẽ. quib
et nale uti malus potest. s etram uoluntatẽ
bonam que iam sneis bonis ẽ. ⁊ quoꝵ ẽẽ usus
ũ pat̾ malus. uisi ex deo nolus ẽẽ nõ posse neseo
queiadmod̾ defendamus qd̾ dc̃m ẽ. Quid u
habes qd̾ nõ accepisti. Nam si nobis quedã liba
uoliutas exdeo est que adhuc pot esse it uona
nos diuinitus adipisci. Quaniqrͣm uoluntas
muũ sipot̾ inmedio quodã ita comsisterent nec
rona nec mala sit. Aut enĩ iustitiã dilignnus
et bona ẽ. ⁊ simagis dilignũ magis bona. simi¬
nus minus bona ẽ. aut si ꝯm̃o ñ diligie ñ est
bona. Suis u̾o dubitet dic̃e uoluntatem ic̃o
ifi iustitiam diligentem. ñ mͦ ẽẽ malam. setettã
pessimam utoluntatem. Si ergo uoluntas aut¬
aut bona ẽ aut mala. ⁊ utiq malũ nõ hemus

Expanded text:
est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus, non est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam diligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
habes qd̃ nõ accepisti. Si aũ accepisti quid głia¬
tis qͣi nõ acceꝑis. Ip̃a enĩ ratio que dehuis reb
detalcb quales sumus inquiri potest quemlibet
nt̃m querentẽ uehem̃ter angustat ne sic defenda¬
mus gr̃am ut liberũ arbitrrũ auferre utdeam̃.
sitius ne lcͥberũ sic asseramus arbitum: ut sup¬
tunt: ut dic̾e̾nt ideo quicqͥd etiam bone uolũ¬
tatio ht homo deo tubuendum cẽ. q ⁊ hooĩillo
eẽ nõ posset si homo ipe nõ eẽt. Cum u̾o tit sit ali¬
quid atꝙ ut homo sit ñ ht̃ nisi adeo. curñau¬
ctori deo tͣrebuatur etiã quicqd m illo ẽ bone uo¬
luntatis qd̃ nõ eẽt. nisi eẽt inquo eẽt⁊ d hic
modo etiam allud dici potest. malam ꝙͦ uolu¬
tatem deo anctori tribuendam. qr nec spa eẽ por¬
set inhoĩe nisi homo eẽt inquo eẽti ut aũ homo
sit deus auctorẽ ita ⁊ eius male uoluntatio¬
causã. que nisi hõiem hr̃et ubi eẽt eẽ oĩnoñ
posset. ad auctorẽ d̾m eẽ referendam. ꝙ nephas

Expanded text:
cepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam ratio, quae de his rebus a talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaerentem uehementer angustat, ne sic defendamus gratiam, ut liberum arbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asseramus arbitrium, ut suprunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet homo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatis, quod non esset, nisi esset in quo esset?\' sed hoc modo etiam illud dici potest malam quoque uoluntatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uoluntatis, quae nisi hominem haberet ubi esset esse omnino non posset, ad auctorem deum esse referendum. quod nefas
Abbreviated transcription (Latin):
o ne quis dicat pp̃ea recte potuisse a brade fue
decimari qͣmis iam fuissent inlubio pres si
detunati. qr decimatio talis ieferatique inio soꝵ
ĩmo exfrugib om̃ib decimas tecauitti sra tre¬
tandũ cũ de sllo qui baptiratus fu̾at gigneret᷑
qui hoc dicit ne dui disputem cricutisionẽ
recipiat que semel fiebat ⁊ tñ infingulis sin¬
cirtũciso qui nasceretur cutũcidendus fuit. sic
nunc de baptitato qui natus fu̾it baptitandꝰ ẽ.
at enĩ ẽ ampliꝰ. filii ur̃i in mundi eẽnt nũt aũ
scĩ sunt Et ideo inquiunt fideliũ filii iã baptira¬
ri minime debuerunt miror hoc dacere qui ne¬
gant ptc̃m exadam originalit̾ trahi. Si eni hanc
apłi sententiam sit accipiunt ut credant defide¬
lib scificatos fllios nasci. cur eos etiam ip̃i
baptitari oportere nõ dubitant. cur demq no¬
lunt fateri detparente pcc̃ore aliquod pccm
origrnalit̾ traħi. si desc̃o aliqua scĩtas trahit᷑

Expanded text:
 ne quis dicat, propterea recte potuisse Abrahae filios decimari, quamvis jam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio talis res erat, quae in unoquoque immo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua cretandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis sinti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit baptizandus est. At enim ait apostolus: filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt; et ideo, inquiunt, fidelium filii iam baptizari minime debuerunt. miror hoc dicere qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. si enim hanc apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur?
Abbreviated transcription (Latin):
in uxore fideli ⁊ sc̃ificatur misłr infidelis ĩurro¬
ficeli alio quin filii ur̃ in mundi eẽnt. Nuncaũ
sc̃i sũt nõ opinor quisqm tam infidelit̾ intelligit
qd libet in hiis u̾bis intelligat. ut obhoc existimet
etiam maritũ nõ xp̃ianũ qua xp̃iana fu̾it uxor
eius. neq iam baptitari oportere ad pcc̃oꝵ remissi¬
onemꝑuenisse. ⁊ inregnũ celoꝵ ẽẽ. intraturũ. qr¬
mouetur quare baptizetur qui iam debaptita¬
tis nascuntur hoc breuit accipiat. situt genera¬
tio carnus pcc̃i ꝑ unũ adam adcondempnationẽ
trahit.om̃s qui eo modo generantur. sic genera
generantur. Sacramitum aũ bap̃mi ꝓfecto sacͣ¬
m̃tum regenerationis ẽ. quo circa sicut homo
qui nõ uixerit mori nõ potest. ⁊ qui mortinus nõ
fu̾it resurgere ñ pot̾. ita qui natus nõ fu̾it renas¬
tinõ potest ex quo conficitur. neminẽ in suo parẽ¬
te renasci potuisse nõ natũ. oportet aũ ut sina¬

Expanded text:
in uxore et sanctificatur mulier infidelis in frin uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc existimet etiam maritum non christianum, quia christiana fuerit uxor eius, neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. qmovetur, quare baptizentur qui jam de baptizatis nascuntur, hoc breviter accipiat. Sicut generatio carnis peccati per unum Adam ad condemnationem trahit omnes qui eo modo generantur; sic generatgenerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit, mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita qui natus non fuerit, renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in suo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si na
Abbreviated transcription (Latin):
separi. Hrmit absuditatẽ talia ingenia nõ
tentie qui dixit. Ixuno oñis ad condempatio¬
nem eximo om̃is adiustificatõemuide qm
ñ sit ccͣtium. hoc qd ait cũ dealia reageret.
altoqͥn filii ur̃i ĩ mũdi eẽnt. nũc aũ sc̃i sunt
et qd̾ accipuit qͣmius nõ sit corpus xp̃i sc̃m ẽ¬
tem sustentari de uite huiꝰ alimur scĩficari
nõ inuentrẽ uadat. ⁊ in secessum enuitat᷑ ꝑ cor¬
ruptionẽ qua om̃ia terrena soluunt᷑. Unde ⁊ ad
aliam escam que nõ corrumpitur nos dñs exhor¬
tatur. Ita scificatio cathecumini si nõ fu̾it bapti¬
zatus nõ ei ualet ad intrandũ regnũ celoꝵ aut
ad poc̃oꝵ remissionem. Ac ꝑ hoc ⁊ illa sc̃ificatio cu¬
isiscũꝙ modiis sit quã infiliis fideliũ eẽ dixit
apłs ad istam de bap̃mo ⁊ de peccati origine uł re¬
missione questionem oĩno nõ ꝑtinet. nã ⁊ cõiu¬
ges infideles in coniugib fidelib sc̃ificari dicit
eo ip̃o leco italoquens. Scĩficatur enĩ uir infidelic

Expanded text:
separari. Hanc absurditatem talia ingenia non  uno omnes ad condemnationem et: ex uno omnes ad iustificationem uitae, quam non sit contrarium hoc quod ait, cum de alia re ageret: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt, et, quod accipiunt quamuis non sit corpus Christem sustentandae hujus vitae alimur, sanctificari non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis
Abbreviated transcription (Latin):
est iob contͣriũ ẽ ei testimonio qd dc̃m ẽ. Nõ i¬
stificabr̃ in conspectu tuo om̃is inuens. qr nõ
id ꝑsuadet ꝓrsus in illo nicħ fuisse qd̾ ut ab
ip̃o ueratit̾ ut a dño deo. recte rep̾henderetur
qmius iam nistus ⁊ uerax dei cultor ⁊ ab om̃i
malo oꝑe seabstinens ñ mendatit᷑ diceretur
Hec enĩ de ello uerba sunt d̾i animo adũtisti
nens ab om̃ oꝑe malo primis exuerbit hõmi
qui sũt int̾ca comꝑatõe laudatur. ꝓiide om̃to
qui tũc nt̾ta iusti ẽẽ potueiũt excelledatipp̃ea ñ gͦ r̃e¬
cetos iusticia ante ibat. Deinde adungitut
ꝯine qrterela. Deciuꝰ uita nemo iuste qreret
iustus. qui tantamorũ ꝓlutate ꝓfecerit᷑ ut
num rei eẽt equandus uerus deiꝰ cultor. Mmppe
etiam suoꝵ pc̃oꝵ uerax humilisq confestorao¬
stenens se ab om̃ oꝑe malo. mitĩ si ab onu. ⁊
uerbo ⁊ cogtitatu malo. Quantus qurd̃ uob
suerit iporamis. s nouum iustũ siouuẽ
etiam i ꝑferendis lorrendis iribusatidrareñ¬

Expanded text:
ium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quia non id persuadet prorsus in illo nihil fuisse, quod uel ab ipso ueraciter uel a domino deo recte reprehenderetur, quamuis iam iustus et uerax dei cultor et ab omni malo opere se abstinens non mendaciter diceretur. haec enim de illo uerba sunt dei: animo aduertisti nens ab omni opere malo. primis uerbis ex hominum qui sunt in terra comparatione laudatur; proinde omnibus qui tunc in terra iusti esse poteceteros anteibat. deinde adiungitur \'sine querella\', de cuius uita nemo iuste quereretur; \'iustus\',qui tanta morum probitate profecerat, ut nullus ei esset aequandus; \'uerus dei cultor\', quippe etiam suorum peccatorum uerax humilisque confessor; \'abstinens se ab omni opere malo\', mirum si ab omni etiam uerbo et cogitatu malo. quantus quidem lob fuerit ignoramus; sed nouimus iustum, nouimus etiam in perferendis horrendis tribulation
Abbreviated transcription (Latin):
nisi i temissione pẽtoꝵ. Qd̾̃ etiam ip̃o loco xp̃c
oftendit. cũ int̾regatus qũo possũt ista fieri: ⁊¬
memorauit quid moyses fecerit ĩ exaltatione
serpentis. cũ itaq ꝑbapini sacram̃tũ morti xͥ
cõformantur infantes eos a serpentis morsu
fatendum ẽ liberari si a xp̃iane fidei regisla uo¬
lumus aberrare. quẽ tam̃ morsũ nõ sua uita
ꝓpria. set millo cui primitus in flictus ẽ acce¬
perũt. neq itlud fallat qd̾ nec parentip̃t comĩsi¬
ortem obsunt ꝓpria pcc̃a: quanto enĩ magis inqͥ¬
unt filio enis obẽẽ nõ possunt. s qui hoc sentiunc
nõ accendũt qr sicut parenti ꝑ hoc qd̾ sp̃u reua¬
tus ẽ ꝓpria pcc̃a nõ obsunt. ita qui de illo natus
ẽ nisi eo modo renascatur que aparente tracta
sunt oberunt. qr ⁊ m̃nouati ꝓarentes ñ ex pͥmitus
norutatis. sed exreliquiis uetustatis carnalit grgnĩto
et filui ⁊ parentes reliqua rretustate cotiuetusti m
poto caruis ꝓpagati dampnatoem ueten hominite¬

Expanded text:
missionem peccatorum. quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri commemorauit quid Moj\'ses fecerit in exaltatione serpentis. cum itaque per baptismi sacramentum morti Christi conformantur infantes, eos a serpentis morsu fatendum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. quem tamen morsum non in sua uita propria. sed in illo cui primitus in illo cui est acceperunt. Neque illud fallat, quod nec parenti post conuersionem obsunt propria peccata; quanto enim magis, inquiunt, filio eius obesse non possunt! sed qui hoc sentiunt non adtendunt, quia, sicut parenti per hoc quod spiritu renatus est propria peccata non obsunt, ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt oberunt, quia et innouati parentes non ex primitiis nouitatis, sed ex reliquiis uetustatis earnaliter gignunt et filii ex parentum reliqua uetustate toti uetusti in peccati carne propagati damnationem ueteri homini de
Abbreviated transcription (Latin):
et inmundicia de ĩmuidis. Utrũq enĩ dixit
qui dixit. alioquin fĩlii ur̃i ĩ mundi ẽẽnt. nũc
aũ sc̃i sũt exp̃sicent aũ qũo iustũ sit ut scĩ ex
fidelib. ⁊ in mundi exinfidelib nati pariter
tam̃ si baptizati ñ fuerint: regnũ dei nõ ꝑmit¬
tentur intrare. Quid gͦ illis istascĩtas ꝓdest.
gnũ intrare ñ posse nisi fuerint baptirati
ñ tñ dampnari qr sci sunt eẽt qualiscũꝙ dis¬
tinctio. nũt u̾o natos descĩs scõs. ⁊ deĩmnindis¬

Expanded text:
et inmunditia de inmundis. utrumque enim dixit qui dixit: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. explicent etiam quomodo iustum sit, ut sancti ex fidelitamen, si baptizati non fuerint, regnum Dei non permittantur intrare. Quid ergo illis ista sanctitas prodest? gnum intrare non posse, nisi fuerint baptizati, non tamen damnari, quia sancti sunt, esset qualiscumque distinctio: nunc vero natos de s
Abbreviated transcription (Latin):
Signasti pcc̃a nrea infolticisio: ⁊ anotasti. si qͥd
inuitus ⁊misi. Cece ⁊ iob ꝯfitenur peccata sua: ⁊
ĩ ueritate sedicit scire qr nõ ẽ iustus quisqm añ
dñm. Et ideo iste hoc inueritate scit qr sinos dixe¬
tumis nõ hr̃e pcc̃m: ip̃a u̾itas in uobis nõ est. ꝓm¬
de sed̾m modũ conulationis huntane phcbet ei d̾o¬

Expanded text:
a mea in folliculo et adnotasti si quid inuitus commisi. ecce et Iob confitetur peccata sua et in ueritate se dicit scire, quia non est iustus quisquam ante dominum. et ideo iste hoc in ueritate scit, quia, si nos dixerimus non habere peccatum, ipsa ueritas in nobis non est. proinde secundum modum conu
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃itatẽ sicut pͥncipes sacerdotũ pͥmũ ꝓ su¬
is peccatis satrifitiũ offerre. In hoc sacerdotum
nit̾o ⁊ acharias. in hoc phynees. ushoc ipeaarõ
aquo ip̃e ordo exorsus ẽ. fuit. Et quicũq alii
in illo sacerdotio laudabilit̾ iuste ꝙ uycͥerũt
qui tñ hẽbant necc̃itatem sacrificium pͥmitus
ꝓsuis offerre pcc̃is. sõlo xp̃o existente. cuiꝰ uen¬
turi figuram gestabant. qui hanc nec̃citatem
sacerdo in ⁊taminalulis nõ hab̾et. Quid aũ de
⁊ acharia ⁊ elysabeth laudabile dcm̃ ẽ: qd̾ de se¬

Expanded text:
necessitatem, sicut principes sacerdotum, primum pro sunecessitatem, sicut principes sacerdotum, primum pro suis peccatis sacrificium offerre . In hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Phinees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit, et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter justeque vixerunt; qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis, solo Christo existente, cujus venturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet. 20. Quid autem de Zacharia et Elisabeth laudabile dictum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
catũ nõ hñis: nos ip̃os decipimus. ⁊ ñ iustifica¬
bitur ĩ ꝯspectu tuo om̃is usuens. ñ sunt sine
pc̃c̃o. nec quisqł eoꝵ tam arroganter in sanit ut sibi
ꝓ sus qualibet cũtꝑ pc̃cis dĩca or̃one opus ñ eẽ.
arbitretur. Nam deracharia ⁊ helysabeth qui
nolus sepe in huiꝰ questionis disputationib
obitiuntur quid dicamus nisi qd euident̾ scuip¬
tura testatur eminenti iusticia fuisse ⁊ athariã
iprincipib sacerdotũ ad offerenda uetis tes¬
tamenti sacrificia ꝑtinentiũ. Legimus aũ in
epła que adhebreos scribitur qd̃ testimonium
in libro suꝑiore iam posus. solum xp̃m eẽ pͥn¬
cipem sacerdotũ qui nõ haberet necessitatem
sicut illi qui sacerdotũ principes dicebantur
sacrificiũ ꝓ sus pͥmũ offerre pͥeccatis deiide¬
cotidie. demde ꝓ ppło. Talem enĩ decebat inqͥt¬
nos habere printipẽ sacerdotũ. iustũ. sme
matula. ĩ contaminatũ. separatũ apcc̃orib
altiorem celis fc̃m. nõ hñtem cotidianam

Expanded text:
pimus et: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, non sunt sine peccato nec quisquam eorum tam arroganter insanit, ut non sibi pro suis qualibuscumque peccatis dominica oratione opus esse arbitretur. Nam de Zacharia et Elisabeth, qui nobis saepe in huius quaestionis disputationibus obiciuntur, quid dicamus, nisi quod euidenter scriptura testatur eminenti iustitia fuisse Zachariam in principibus sacerdotum ad offerenda ueteris testamenti sacrificia pertinentium ? legimus autem in epistola, quae ad Hebreos scribitur, quod testimonium in libro priore iam posui, solum Christum esse principem sacerdotum, qui non haberet necessitatem sicut illi, qui sacerdotum principes dicebantur, sacrificium pro suis primum offerre peccatis cotidie, deinde pro populo. talem enim decebat, inquit, habere nos principem sacerdotum, iustum, sine malitia, incontaminatum, separatum a peccatoribus, altio
Abbreviated transcription (Latin):
ego arbitror nõ facile. cuiqm scriptura dei tã
magnũ iusticie ꝑ hibet testimoniũ qmͣ trib fa¬
mulis . noe. damel ⁊ iob. quos erechiel ꝓpħa dic̃
Abiminente quadam iracundia dei solos posse
liberari. Intrib utiq uiris sllis tria q̃damho¬
minũ leberanda genera p̃figurans. In nce qsi
continentes. In iob iustos coriugales. Et sicuis
ẽ forte alius intellectus. dequo nũc nõ estne¬
cesse discurere uerumptũ qnta isti iusticia prc¬
minuerunt t hoc ꝓpħico ⁊ aliis diunis cestimo¬
niis satis apparet. nec ideo quisqͣm sobrs dix̾it
ebrietatem nõ ẽẽ pcc̃m: que tñ sicbrepsit tanto
uiro. Nam noe sicut legunus fuit aliqñ ẽbrurs.
qͣmuis absit ut fuent᷑ el rosits. daintiel uid post
or̃onem qm fudit deo. de se ip̃e dicit. Cũ orarem
et confiterer pcc̃a mea. ⁊ prc̃a ppłi mei dño deo mes
neq hic dici pot̃ qd̃ quidam contͣ or̃onem dñicã

Expanded text:
ego arbitror, non facile cuiquam Scriptura Dei tam ego arbitror, non facile cuiquam Scriptura Dei tam magnum justitiae perhibet testimonium, quam tribus famulis eius, Noe, Danihel et Iob, quos Hiezechiel propheta dicit ab inminente quadam iracundia dei solos posse liberari, in tribus utique illis uiris tria quaedam hominum liberanda genera praefigurans: in Noe, quacontinentes?, in Iob iustos coniugatos et si quis est forte alius intellectus, de quo nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit, ut fuerit ebriosus. Danihel uero post am fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. neque hic dici potest, quod quidam contra orationem dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
tocius uetustatis reliquias mutarunt donde
quisquis filius de hac parte nascitur uetusta
et infirma: necc̃e ẽ ut etram ip̃e uetustus sie ⁊
infirmus. Idcuto oportet ut ettã ip̃e in aliam
generatõem ꝑ remissionẽ pcc̃i spũ renouetur.
Qd̾ si meo nõ fit: nicħ ei ꝓderit pater iustus
Sp̃u enuĩ iustus ẽ: quo eum ñ genuit. Si aũ
fit nicħ ei oberit ettam pat̾ iniustus. Iste enĩ
gr̃a sp̃itali inspe nouitatis eterne tranfitũ fe¬
cit.Ille aũ mente carnali totus ĩiretustate ꝑ¬
mansit. Non gͥ contrariũ testimoniũ ẽ. qui na¬
ex deo dicit᷑. Si dixerimꝰ qr pcc̃m nõ hñis: nos ip¬
sos decipimus. ⁊ u̾itas in nobis nõ est. qm̃ dui
enĩ homo. qmius totus in spe: iam ⁊̃ unre expar¬
te in regeneratõe spũali renouatus adhuc tar̃
portat corprs qd̃ corrumpit᷑ ⁊ aggrauat am¬
mam. Quid quo ꝑtincat. ⁊ quid uude dicatur
etiam ĩuno homine diftinguendũ ẽ. Nam et

Expanded text:
totas uetustatis reliquias commutarunt. unde totas uetustatis reliquias commutarunt. unde quisquis filius de hac parte nascitur uetusta et infirma, necesse est ut etiam ipse uetustus sit et infirmus; idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem peccati spiritu renouetur. quod si in eo non fit, nihil ei proderit pater iustus; spiritu enim iustus est, quo eum non genuit. si autem fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; iste enim gratia spiritali in spem nouitatis aeternae transitum fecit, ille autem mente carnali totus in uetustate permansit. Non igitur contrarium testimonium est ils, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est. Quamdiu enim homo quamvis totus spe jam, et jam in re ex parte regeneratione spirituali renovatus, adhuc tamen portat corpus quod corrumpitur et aggravat animam; quid quo pertineat, et quid unde dicatur, etiam in uno homine distinguendum est. Nam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos ip̃os decipimus. donec totũ transeat ĩ adopti¬
onem ⁊ nõ sit pcc̃or ⁊ queres locũ es ⁊ ñ muem¬
es. frustra itaq ñ nulli ⁊̃ sllud argumentãtur
ut dicant. Si pcc̃or genuit põcorem ut ꝑuulo ei
reatus originalis pcc̃i in bap̃mi acceptione sol¬
itatur. ⁊̃ iustus iustũ gignere debuit. qł exhoc qͥs¬
q caritalit̾ gignat qd̾ iustus ẽ. ⁊ nõ exhoc qd̾ in¬
menbris eł contupiscentiauiter mouetur. ⁊ ad
usũ ꝓpagandi lex peccati m̃itis lege conũtitur
Ex hoc ergo gignit qd adhuc uetus cũ trahit
nter filios scłi nõ ex hoc qd̾ in nouitate ꝓ mouit
int̾ filios dei. fllii enĩ scłi hus generant ⁊ generã.¬
tur Inde ⁊ qd̃ nascitur tale estr qr ⁊ qd̾ nascitur
de carne caro est.Iusti aũnõ sũt nisi fllii dei inqnͣ¬
tum aũ sũt filii der carne ñ gignunt. qr spu ⁊
ip̃i ñ carne nati sũt s ex hoc carne gignunt qͥtũ¬
ꝙ eoꝵ gignunt ex quo ñ dũ in nouitatẽ ꝑfectã

Expanded text:
nos ipsos decipimus, donec totum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaeras locum eius et non inuenias. Frustra itaque nonnulli etiam illud argumentantur, ut dicant: si peccator genuit peccatorem, ut paruulo eius reatus originalis peccati in baptismi acceptione soluatur, etiam iustum gignere debuit. quasi ex hoc quisque carmembris eius concupiscentialiter mouetur et ad usum propagandi lex peccati mentis lege conuertitur. ex hoc ergo gignit, quod adhuc uetustum trahit inter filios saeculi, non ex hoc, quod in nouitatem promouit inter filios dei; filii enim saeculi huius generant et generantur. inde et quod nascitur tale est, quia quod nascitur de carne, caro est. iusti autem non sunt nisi filii dei. in quantum autem sunt filii dei, carne non gignunt, quia spiritu et ipsi, non carne nati sunt. sed ex hoc carne gignunt, quicumque eorum gignunt, ex quo nondum in nouitatem perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
nouati. ita ⁊ fãii dei. sis añ ipsa qr nt̃ dũ salui
ideo nõ dum plene in noitati. nõ dũ etiã filu
ders filii scłi. Oficimus gͦ inrenouationẽ. ius¬
tamꝙ uitam ꝑ qd̾ fclii dei sumus. ⁊ ꝑ hoc peccare
õm̃o nõ possus. donec totũ inhoc transmu¬
tetur ⁊̃ itid̾ qd̃ ad huc filii scłi simiꝰ. ꝑ hoc enĩ
et peccare adhuc possumus. ita fit ut ⁊ quiia¬
tus ẽ ex deo nõ peccetłt si dixerimus qr pcc̃m
nõ hñis : nos ip̃os decipimus. ⁊ uteritas nõ sit¬

Expanded text:
nouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii dei sumus et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud, quo adhuc filii saeculi sumus; per hoc enim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus est ex deo non peccet et, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipi
Abbreviated transcription (Latin):
tentcẽm sequor ad palmã suꝑne uocationis d̾i
in xp̃o iħu. Ip̃e se confitetur nõ dũ accepisse.
ñ dum ẽẽ ꝓfectummplenitudine iusticie. qͣm
adipisci dilexit inxp̃o. S ad huc scd̾ intentionẽ
sequi ⁊ p̃terita obliuiscentẽ mea q̃ ante sũt
extendi. ut nouerimꝰ ettã ad ip̃m ꝑtinere illud
qd̃ ait. Et si exterior homo nr̃ corrumpit᷑.set
int̾ior renouatur dedie in diem. qmuis iam
eẽt ꝑfectus mator ⁊ si nõ dũ erat ip̃ius iti̾s
ꝑfectione ꝑuentor. Deniq tales uult secũ ĩ isto
cursu comites rape: quib ꝯtinito subiungit
et dacit. Qͦtquot ergo ꝑfecti hoc sapiamus. Et
si quid alit̃ sapitis hoc quoq d̾s nobis reuela¬
biti uerumptũ in quod ꝑuenimꝰ in eo ambule¬
mus. ambislatio ista incorporis pedib. set
m̃tis affectib ctuite morib geritur. ut possĩt
ẽẽ ꝑfecti iusticie possessores. qui recto itinere
de die indiem sua tenouatione ꝓficientes iã

Expanded text:
i in Christo Iesu, ipse se confitetur nondum accepisse, nondum esse perfectum in plenitudine iustitiae, quam adipisci dilexit in Christo, sed adhuc secundum intentionem sequi et praeterita obliuiscentem in ea quae ante sunt extendi, ut nouerimus etiam ad ipsum pertinere illud quod ait: et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem, quamuis iam esset perfectus uiator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione peruentor. denique tales uult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subiungit et dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei de die in diemsua renouatione proficientes iam
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib mandatis ⁊ uistificationib dñi. Loc
ille breuit̾ dixit in lege. ñ alia lex illis. alia isti
fuit. añ eunͣ geliũ. s una atq eadem qmͣ legintꝰ
apłs qui simili tũc iusticia p̃ditus fuit. sequit᷑
et dicit. Que mnͥ lucra fuerũt: hec pp̃ xp̃m damp¬

Expanded text:
in omnibus mandatis et iustificationibus domini, hoc ille breuiter dixit: in lege. non enim alia lex illis, alia isti fuit ante euangelium, sed una atque eadem, quam legimus apostolus, qui simili tunc iustitia praeditus fuit, sequitur et dicit: quae mihi lucra fuerunt, haec prop
Abbreviated transcription (Latin):
to ideo sũt irrephensibles. qr se ip̃os rep̃hende¬
rũt. ⁊ ideo ñ est inuentũ more eoꝵ m̃datumi
qr si dicent sepcc̃m nõ hr̃e se ip̃os decipentet
ueritas meis nõ eẽt. ⁊ utq mendatiũ eẽt ubi
ueritas nõ eẽt. qm̃ iustus cũ insermonis exor¬
dio accusator su ẽ. nõ utiꝙ mentit᷑. ac p hoc meo
quo scuptũ ẽ. qui natus ẽ ex deo nõ pectãt᷑ ⁊ ñ po¬
test peccare. qr semẽ eus in p̃o manet. ⁊ si quid
aliud eo modo dcm est. multũ faillunt᷑ mimusd̃¬
siderãdo scripturas. nõ enĩ aũtunt eos quosq
fieri filios dei. quo ẽẽ incipunt ĩnouitate sp̃c.
et renoiare int̾iorem hotem scd̾m yͥmagntẽ es
qui creauit eos. Non enĩ exqua hora quisꝙ bati¬
⁊atur om̃is uetus infirutas eus absimutur.
S renouatio incipait a remissione oĩm pcc̃oꝵ.
Et inquantũ quisq sp̃italia saꝑit qui iamsa¬
pit ceterauo inspe fcã slĩt. donec ⁊ inre frant. usqr
ad ip̃ius corporis cenonationem. ĩ meliorẽ statũ

Expanded text:
ehenderunt; et ideo non est inuentum in ore eorum mendacium, quia, si dicerent se peccatum non habere, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset et utique mendacium esset, ubi ueritas non esset, quoniam iustus, cum in sermonis exordio accusator sui est, non utique mentitur. Ac per hoc eo, quod scriptum est: qui natus est ex deo, non peccat et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, etsi quid aliud eo modo dictum est, multum falluntur minus considerando scripturas. non enim aduertunt eo quosque fieri filios dei, quo esse incipiunt innouitate spiritus et renouari in interiore homine secundum imaginem eius, qui creauit eos. non enim ex qua hora quisque baptizatur, omnis uetus infirmitas eius absumitur; sed renouatio incipit a remissione omnium peccatorum et in quantum quisque spiritalia sapit, qui iam sapit, cetera uero in spe facta sunt, donec etiam in re fiant, usque ad ipsius corporis renouationem in meliorem statum
Abbreviated transcription (Latin):
ta possit ẽẽ: confitebor posse ꝑ dei grãm. ⁊ liberum
ents arbitͥum. Ip̃m quoꝑ liberũ adarbitͥum
ad dei grãm locẽ ad dei dona ꝑtinere ñ ambigẽs.
net tm̃ ut sit uerũ ⁊̃ ut bonũ si idem ad faciẽ¬
da mandata dñi conu̾tatur atq ita degiã gr̃a ñ so¬
lum osterdat quid faciendũ fit. s adiuuet etrã
ut possit sier qd̃ ostenderit. Quid enĩ hñs qd̾ ñ
accepimus.uñ ⁊ ieremias dicit. scio dĩre qr ñ
est inhoĩe uia eius. nec urri ẽ ut ambulet tdiri¬
gat gressus suos. Hinc ⁊ in psalmis cũ quidam
dixisset deo. tũ p̃cepisti mandata tua custodiri
itinami inquit dirigantur ue mee ad custodiẽ¬
das iustificationes tuas. Tunc nõ confundar cũ in¬
spitio inom̃ia mandata tua. Quis aũ optat qd̾
inpotestate sic habetͣ ad fatiendũ mullo indigeat

Expanded text:
ta. confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertinere non ambigens. nec tantum ut sit, uerum ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuertatur atque ita dei gratia non solum ostendut possit fieri quod ostenderit, Quid enim habemus quod non accepimus ? Unde et Jeremias dicit: Scio, Domine, quia non est in homine via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . Hinc et in Psalmis cum quidam dixisset Deo, Tu praecepisti mandata tua custodiri utinam, inquit, dirigantur uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouerit ñ sue facisttatis. s diuini muñs eẽ.
ut quod scit ist qd̃ delectatur ac sicali elationis
uanitate sanetur. ⁊ sciat qm uere nõ teterra ista
set sp̃italit᷑ dcm̃ sit. Dñs dabit suauitatẽ. ⁊ t̾ra
nr̃a dabit fructũ stũ. Canto aũ delectat magis¬
opus bonũ qͣnto magis diligitut deus. sũmũ
atꝙ ĩ ꝯmutabae bonum. ⁊ auctor qualiũ cũ ꝙ
bonoꝵ oĩum. Ut aũ diligatur deus. caritas eiꝰ
diffiusa ẽ incordib nr̃is. ñ per nos s ꝑ sp̃m sc̃m¬

Expanded text:
ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur deus, summum atque incommutabile bonum et auctor qualiumcumque bonorum omnium. ut autem diligatur deus, caritas eius diffusa est in cordibus nostris non per nos, sed per s
Abbreviated transcription (Latin):
rigantur gressus mei. uerumptñ hoc ip̃m noli
siomecũ agere tanqͣm infurore quo imquos dã¬
puare statiusti. tset tanqm ĩ tudicio qͦ deocestuos
nõ suꝑbire. Uñ ⁊ alibi d̾r ⁊ iudicia tua aduua¬
bunt me. Nullius ꝓinde culpe humane. in d̾m
referas cãm. uitioꝵ iraniq õium humanoꝵ cau¬
sa suꝑbia ẽ. Adhanc ⁊uincendam atꝙ anferen¬
dam talts medicina celitus uenit ad elatũ hõi¬
nem ꝓsuꝑbram deus humilis descendat ꝓmĩam
que tanta p̃ participib suis caritate suscepit.
neq enĩ ⁊ ip̃e ita ubo dei coniunctus ut ip̃a coniũ¬
ctione unus filius dei. ⁊ idem ip̃e unus filiꝰ hõrs
fieret p̃cedentĩb sue uoluntatis m̾itis fecit. Unũ
quippe illũ ẽẽ oportebat. essent aũ ⁊ duo ⁊ tres et
tũ existimare audeo. p̃cipue pocetur ⁊ discitur. Ideo
quisq nr̃m bonũ oꝑiis susciꝑe agere impłe nunc
scit. nũt nescit muĩc delectatur nũc nõ delectatur.

Expanded text:
rigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli rigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in deum referas causam. uitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus humilis descendit per misquem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et conditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia lacet an iustum sit siue qr nõ delectat. tante
enĩ quidq uehem̃tius uolumus qnͣto cercuis
qmͣ bonũ sit nomins. eo qđ delectam᷑ ardents
guorantia eͥ ⁊ infirmitas uitia sũt que ĩpedi¬
unt uolummtatem ne moiteatur ad opus bonit¬
uł ab oꝑe malo abstinend̾ ut aũ innotescat qd̾
latebat. ⁊ suaue fiat qd̾ nõ delectabat gr̃a dei ẽ
que hõim adiuuat uoluntates qua ut nõ ad¬
iluentur inip̃is sit. Item causa ẽ nõ in deo: siue
dampuandi p̃destinati sũt p̃p̃ iniquitatẽ suꝑbie.
siue ccͣ ipã m suam suꝑbiam uidicandi ut eru¬
diti filii sint mĩe. Uñ ieremias cũ dixisset. Sci
o dñe qr nõ ẽ inhoie uita eł. nec iuri ẽ. ut ambu¬
let ⁊ dirigat gressus suos. continuo subiungit.
corripe mẽ dñe. uerumptñ in iudicio ⁊ ñ furore
tuo. tanqmͣ diceret Scio ad correptionẽ meam
ꝑtinere qd̾ minus abste adiuuor ut ꝑfecte di¬

Expanded text:
quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad facienuel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam suam superbiam iudicandi et erudiDomine, quia non est in homine via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos; continuo subjunxit, Corripe me, Domine; verumtamen in judicio, et non in furore tuo . Tanquam dpertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte di
Abbreviated transcription (Latin):
lans ⁊̃ ꝓ scĩs qui nõ mendatit̾ ettam dese quis¬
ꝙ dicunt. dimute nobis debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos
dimutimꝰ debitorib nr̃is. Unde ⁊ ip̃i quiccͣ hec
disputant cũ sint casta uita morib laudabiles
nec dubitent facere qd̾ illi diuiti ꝓconseq̃nda
uita eterna consiliũ requirenti. cũ se respandis¬
set iam om̃ia legis impleuisse mandata. p̃cepit
dñs si uellet ẽẽ ꝑfectus: uenderet oĩa q̃ habe¬
bat. ⁊ daret pauꝑib. thessaurũ ꝙ transferretin
celũ. nemo tamen eoꝵ audet ditere se ẽẽ sñ pc̃co.
qd̃ sicut credimus ñ fallati auimo ditũt. Si
aũ m̃tiunt᷑: eo ip̃o incipunt uł augere ł hr̃e
peccata. Iam gͦ quod loco t̾cio posui uideamus.
cũ uolinitate humana gr̃a adinuante diui¬
na sine pcc̃o inhacuita possit homo eẽ. cur nõ
siti possem facilime ac ueracissime respondere.
qr homines nolunt. set si ex me q̃ritur quare
nolunt homines facere malũ quod iustũ ẽ siue

Expanded text:
quisque dicumnt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. unde et ipsi qui contra haec disputant, cum sint casta uita moribusque laudabiles nec dubitent facere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium requirenti, cum se respondisset iam omnia legis inpleuisse mandata, praecepit dominus, si uellet esse perfectus, uenderet omnia quae habebat et daret pauperibus thesaurumque transferret in caelum, nemo tamen eorum audet dicere se esse sine peccato. quod, sicut credimus, non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt uel augere uel habere peccatum. Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolunt homines facere quod iustum est, siue
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̃ incarne enis halutat malũ. ⁊ tamen cũ
illud ip̃m quo condelectatur legi dei nõ hẽat
nisi gr̃a dei. ad huc liberationis indigens. Gla¬
mat. miser ego homo quis melisberabit decor¬
pore mortis huiꝰ : gr̃a dei ꝑ iħr xp̃m dñm no¬

Expanded text:
sed quod in carne eius habitat malum; et tamen cum illud ipsum, quo condelectatur legi dei, non habeat nisi ex gratia dei, adhuc liberationis indigens clamat: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei per lesum