comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusdicit ad abel qͣm ad mũa. ĩ iudicio eͥ cordis cõ¬
ferenda est elemosina cͥbuentis nec consid̾andũ
.est qͣntũqua m̃te qͣua affectõne dat quod
pot̃. qui gͥ sua pcc̃a redim̾e iułt tp̃raliũ obłꝙ¬
sac̃totib mãifestare. quidã enĩ uni celant q̃
alii maĩfestanda ꝯłuant. quod est se laudare
⁊ ad ppocͥs im itud̾e ⁊ semꝑ utnia carere. ad
⁊ toleat quod nũd̾ audc̃at sum̃e qͥm multum
desid̾at cibum salutarẽ. cohibeat se a ludisꝰ¬
⁊ ã spͤtacłis scłi qui ꝑfcãm uult ꝯsequi
itmmissioĩs grãm. isli sunt digni fluctus ꝑtũe

Expanded text:
us dicit ad Abel, quam ad munera ejus. In judicio ergo cordis, conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec considerandum est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui ergo sua peccata redimere vult temporalium oblasacerdotibus manifestare. Quidam enim uni celant quod alteri manifestandum conservant: quod est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad et doleat, quod nondum audeat sumere, quem multum desiderat, cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, spectaculis saeculi qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nunisibant non anintio s offõ seꝑati uitam
suam .q. mortuam plangunt. c̾ti quod reꝯcilia¬
gi culpam suam apud hõĩes ne mñ ꝓͥnm ꝯꝓbuo
habeatur. uł alii suo exemplo ad pcc̃and̾ accu¬
gantur ⁊ iõ taceat hõi ⁊ reuelet teo. consequi¬
cur ueniam. p̾ ñõ sufficit soli d̾o ꝯfiteri
Si tẽpus assit

Expanded text:
ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliagere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, consequitur veniam. 4. Quod non sufficit soli Deo confiteri si tempus adsit,
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit ꝯfiti deo sine sac̃toit. nec cst
ncit hĩił ⁊ pñitens si nõ desid̾at ⁊ requirit
sac̃tutis uidiciũ.s nũquid eque ualet ali¬
cui q̃fiti socio uł ꝓrimo suo saltem cum
teest sãctos: sane ad hoc dici pot̃ quod sac̃totis ex¬
amen requirend̾ cit studrose. ꝙ sac̃dotib contes¬
sit deus pͣatem ligandi atq soluendi. ⁊ iõ
quib ip̃i dimittũt. ⁊ teus dimittit. si cñ tifu¬

Expanded text:
sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus consit Deus potestatem ligandi atque solvendi, et ideo, quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen d
Abbreviated transcription (Latin):
głm tõcelis mittit dĩ obłonem cius conset᷑¬
cens. maledicã bñdictõnib ur̃is. ¶ quod si bene
dictõnb eor se asserit maledicturum ũitas. iuid
erit d̾ hostia. gͦ dicemꝰ illã posse bñdici ab illo
quẽ scimꝰ a deo maledictum fore cũ sua lũdictõe s

Expanded text:
de coelis mittit Deus oblationem ejus consecrcens: Maledicam benedictionibudictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam posse benedici ab illo, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione?
Abbreviated transcription (Latin):
scmꝑ punieus in se quod dolet coninisise. quid iritat
nob̾ nisi tolere inuitarͤ ubi cñĩ toloe finitur deficit ⁊
diu gauteat ⁊ sꝑet de grã. quam diu sustentatur
a pnĩa. dicit enĩ dñs uate ⁊ amplius noli ptc̃ate.
nõ dixit ne petes. set nec uoluntas pc̃candi in te
custodiatur. hic semꝑ dolet ⁊ de dolore gaud̾at. ⁊¬
non sit sat̾ quad daleat s ex fite doleat. ⁊ nõ semꝑ
toluisse doleat. dex̃minacio intelligẽtie p̃dc̃oe¬

Expanded text:
semper puniens in se quod dolet commisisse. Quid restat nobis, nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit ediu gaudeat et speret de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat. 2. Determinatio intelligentiae dicto
Abbreviated transcription (Latin):
teliquid in enum̃acõne pͥp quod pp młtitudo ꝓsfta
ostendiaͥt. illud aut̃ mirabile est quod ⁊̃ angło funti
plebem sc obtulit dicens. grex iste quid fecit:
siat manꝰ tua ĩ me ⁊ in domũ patͥs mei. quo fcõ
statim sacͥfitio dignꝰ iudicatꝰ suni est. qui abfo

Expanded text:
uli enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui abso
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃ta ⁊ c̃. ⁊ ntd̾. nicħ ualet ⁊c̃. si enĩ ieplicentur
pccã. incħ̾ ualet ad salutem uł ad ueniam in
mundicia q aut pc̃ta dimissa redeunt ut quibdam pla¬
cet cum replicantur post. uł si non redeunt: tis tñ
deletis p̃p̃ ingtatitudinem ita reus et iimundus
canstituitur. ut cum adhuc in expie̾ndis inplicat

Expanded text:
lamenta, etc.; et illud, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Fortior est mibes ꝙ̃ imꝑator. Mileᷤ
gͦ coronandus gauiet mori. n dñs
corouatimis tiet mori. S infirm¬
itatem urãm representans ꝓ suis
infirmis qui aprent mori hec duit.¬

Expanded text:
fortior est miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cellectus nõ nĩ moueatar a rectitu¬
io ẽ. Ali qñ uero mouetur ⁊ turbat᷑
⁊ tc̃ passio est. ap̃c uero nõ ita fuit
curbatus in aĩa amore ł custiti aut
aractitadue ⁊ dei ꝯcemplatõne ali¬
quatenus declinaret. Scdꝰ quẽ mo¬

Expanded text:
 moveatur a rectituio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. Christus vero non fuit ita turbatus in anima timore vel tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem mo
Abbreviated transcription (Latin):
nullo cor sit iudicandꝰ que in aliis iudicare est
ꝓmptus. uidicatis a. alium qui est iudicandus
coudempnat se ip̃m̃ cognoscat gͥ se. ⁊ purget
inse quod alios uidi sibi off̾re. caueat ut a se
ꝓiec̾it q̃cquid ĩ aliquo dampnosũ reꝑit. aĩaũtat
quod qui sine pct̃o est pͥmus in illam lapiccm
c̃rãt qui iuste ꝓic̃ent lapidem. Qͦ mͦ lapidaret
qui se sapidand̾ cognosc̾et: nuuiꝰ enĩ etat sine
pcc̃o ĩ quo intelligitur om̃s fuisse reos. nã ue¬
nialia semꝑ remitt ebãtur ꝑ c̃imonias. si quod

Expanded text:
nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est omptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat ergo se, et purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat ut a se projecerit quicquid in alio damnosum reperit. Animadvertat quod qui sine peccato est, primus in illam lapidemerat qui juste projiceret lapidem. Quomodo lapidaret, qui se lapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato; in quo intelligitur omnes crimine fuisse reos, nam venialia remittebantur per caeremonias. Si quod
Abbreviated transcription (Latin):
dit. nõ illi negamus quod petit s nõ p̃sumi¬
mus ⁊ bene hãt cxitum. si securꝰ hĩc txierit
ego noscio pñiam dare possumꝰ securitatem uͦ¬
non. nĩquid dico dampnabit᷑. s nec dico lib̾a¬
bitur. Uis gͦ adubio lib̾ari age pmĩam dñ san
ignoscitur. quid hor tibi sit futur nescio. gͦ tene
c̾tum dimitte ĩcertum. s qͣr ħ dixit augꝰ . cũ pña
que ui fine agitur ⁊̃ psõ applłetur sacͥficiũ uesꝑti¬

Expanded text:
is, non illi negamus quod petit; sed non praesumimus quia bene hinc exit. Si securus hinc exierit, ego nescio. Poenitentiam dare possumus, securitatem non. Numquid dico, damnabitur? Sed nec dico liberabitur. Vis ergo dubio liberari? age poenitentiam dum sanus ignoscitur; quid horum tibi sit futurum nescio. Ergo tene certum, et dimitte incertum. Sed quare hoc dixit Aug., cum poenitentia quae in fine agitur, in ps
Abbreviated transcription (Latin):
ffio distiucta᷑ ut abralit. uł moysi ali¬
rũ fidei halebant. belata ut simpli¬
tib quib reuelatũ erat eaͤ creden da
que credebant illi iuaiores. ⁊ docebãt.
Sed eoꝵ distinctoem aꝑtam nõ habe

Expanded text:
io. Distincta, ut Abrahae et Moysi, alirum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinc
Abbreviated transcription (Latin):
ies suc̃. qui arciesos simboli dislingu¬
ere ⁊ alsignare  ualait. omĩa tñ ẽ
dunt que insimbolo ꝯtinẽtur siedc̃
enĩ que ignorant hũces fułm uela¬
tam in missio. Ita ⁊tc̃: minus capa¬
res x reuelacõne Sibi fcã maiori¬
b credario in ħebant. quib suam fi

Expanded text:
s Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fi
Abbreviated transcription (Latin):
electi qui iniudea eẽ potuerunt. si¬
us qui uẽ in eccͣnͣ sunt. in media dm̃ i¬
corem dei ⁊ hõimi: sredid̾unt. et
credunt. huis aliisq płib cestio¬
niis ꝑspicue docetur nulliꝰ uuꝙͣ salu

Expanded text:
qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue docetur nulli unquam salu
Abbreviated transcription (Latin):
elemosine tue ⁊ eraudite sunt orõ¬
nes tue. Si enĩ sidem incarnatõnis
nõ habebat tuc. ꝙͦ sine side incarna¬
tõnis erat ei iustitia q illo scͥptum
dem incaruatõnis habebat. ad quid
gͦ missus est ad eũ pocrꝰ. Saue dici
pot̃ eũ sic̃ sideui uucatis ita ⁊ incar¬
nꝯtõnis hũisse di ieuelatõne. s

Expanded text:
et exauditae sunt orationes tuae. Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum dem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nialid. nam ꝙ̃tũ ad mor alici sunt sd̾.
s plenius in euugłio coitonentor. dudi.¬
stis decem credas psalt̾u utriq saui
impõitus que caritate tangende simo
ut iuitioꝵ fere occidanti. Erplicit.

Expanded text:
nialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
da uxore imũ est c̃ eo de quo dr᷑. non
inechabis. poc̾at eiũ p̃ceptũ nõ furan¬
di iniłia ꝯũalitate inceliigi.bbi de uõ
cõcupiscenda re primi p̃cipit᷑. ⁊ iueo qͦ
dciũ est nõ mechabis. poc̃at illd̾ iitlłi
nõ cõcupisces urorem ꝓtimi tm. S in¬

Expanded text:
da uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur; et in eo quod dictum est, non moechaberis, poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
cias. Irapia est ꝓmissio quescoiere ad¬
inpletui Idem uõ est obẜuand̾ sagra¬
mantum in quo malũ inconte ꝓmͣcit᷑.
ut si auis adulte ꝓpetuam fidem cũ
ea ꝑ manendi polliceatar. to lerabilius
añ est nõ implax sacͣmentũ qm ꝑni¬
auere iustipro. Itm bcͣda. si quid nos
iucartius iutare conti p̾it ꝙ oy ser¬
uatũ peiorem u̾gat in etium. libea
lus salubeiori consilio mucand̾ nou̾i

Expanded text:
ere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio m
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ genesim dicens hoo quoq addo ta¬
lema cibum illam arborera p̃stitisse quo
corpus hom̃is stabili sanitate fitmareͣ.
nõ sic̃ ex alio cibo s inspiracõne salubͥ¬
tatis occulta. hic innuere udeꝰ quod
cum alus cibis poss corpꝰ sustentarr.
hoc cibo indeficienti sanitate firmare᷑.
ex quo cõsequi uide᷑ quod sicus in natu¬
ta sui hisit mortalitatem quandã
.s. aptitudiẽm moriendi. tta aliqui
immortatͣem in natuta sui hũit .i.
aptitudinẽ qua poterat nõ mori ci¬
bis adiutus. s si ꝑstitis inmtortalita¬
hoc tradunt. quomͦ superiora abe
u̾ba quib dicis quod erat inmor¬
talis ex ligno uite huit sentencie fĩ
contͣticunt s diligñt᷑ inquirant.

Expanded text:
super Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitahoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, diligenter inquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
quodam modo creatis ⁊ homo inmortał
quod ecat ei de ligno uite nõ de condicc̃õ¬
a nimalis. In mortalis bñficio conditoris.
Non .ti. inmortalis erat quod om̃ino mori
nõ poss. quid nõ erit nisi cum fuenit spũale.
aperte dicit qued nõ ex natura si ex ligno ui¬
te habebat posse nõ mori. ss hes aliquidi¬
disi nisi de ligno sciencie uoni ⁊ mali. Sic̃
gcͥ ꝑcccanit comedendo quod erat ꝓhibitũ.
ita ⁊ peccaret si nõ comederet quod erit
uissum.

Expanded text:
Quodammodo creatus est homo immortalis, quod erat ei de ligno vitae, non de conditioanimalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui didisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum.
Abbreviated transcription (Latin):
et ef̃nam colestem q uitam sertum alic
scriptura nõ tradit. ⁊ ideo ambiguũ ÷ utrũ pabe¬
ntes genitis filus ꝑfcĩq humani officii iꝰ¬
sticia ad meliorem statum transfecentꝰ nõ
ꝑ mortem s ꝑ aliquã mutatõnẽ. An patres
in aliquo uite statu ꝑmanetent ligͥno ui¬
te utentes donet filiꝰ ad eiridem statũ ꝑ¬
uenirent. ⁊ sic impleto nũo om̃s simuł
ad meliora transferent᷑. ut ecñt sicut ã mͤ.xiii.¬
homines in patadiso filios gignete nõ ut mo¬
rientib ꝓatrib sucederent filii s in aliquo
gorem sum̃tib filii ad eundẽ ꝓducetentͤ
statum. doneo impleto numete siue morte
animalia corpora in aliqm quantitatem tra¬
nsirent in quo omĩno regenti spiũ deserui¬
rent. ⁊ solo spũ uiuficante sine corporeis
Alimĩtis iiuerent. uei potuerunt parentes
filus redere ut ꝑ succesliones numetus ĩ¬
pleretͦ. Qui genitis filiis ꝑfectaq hũani

Expanded text:
itualem coelestemque vitam, certum aliquid itualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti anhomines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo gorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani
Abbreviated transcription (Latin):
acõnem imꝑare potuisse sic̃ cetetis in quolib
opere sine uoluntatis pruritu utunt ͦ Incte¬
dibile enĩ nõ ÷ dm̃i talia focisse illa corpora
ut si nõ pꝰcassont illis menbris sic̃ pedib ĩ¬
parent. neo cum ardore seminarẽt. uł cũ
dolore parerent. s post p̾crñ motũ illum
meruerunt quẽ nupcie ordiuant. continẽ¬
dinis excipit  honestate nipoiai accippt ⁊¬
quod sanis ect̃ ĩ officium egrotis ÷ in remedi¬
itm. emussi quidem de paradiso conuenerunt¬
⁊ genuerunti s potuerunt in paradiso cis cẽ
nupcie nonorabiles ⁊ thorut in maculatus
ata truliere mox transgͤssio facta ÷
etiecti surit de paradiso. uł qr deus nõ dũ
usserat ut coitĩt ⁊ poterat diuina expee¬
tari auetoritas ubi cõcupiscĩa nõ angebat.
deus uͦ nõ nisserat qr casum eoꝵ᷑ psciebat
de quib homo ꝓpagandus erat. Ecce exp̃sse
habes de modo ꝓpagacõnis filioꝵ.¬
e t̃mino uero
temporis quo transfecent᷑᷑ ad spũalem¬

Expanded text:
onem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continendinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus eata muliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filioDe termino vero temporis quo transferrentur ad spir
Abbreviated transcription (Latin):
bris sic̃ ceteris umiant ut ibi ulłm
motũ illicitũ sentirent paradiso. ⁊ sic̃
alia menbra corporis alus admoue¬
mus ut manũ ori sine ardore li¬
bidinis. ita genitalibe uterent mẽ¬
bris sine aliquo pruritu carus. hec
ex pͤcato in hesitigenuissent filios
itat in paradiso ꝑ coitũ omacula¬
tum ⁊ sine corruꝑcõner car nͣs¬

Expanded text:
eteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haeex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; un
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̃ pͥmi parenter si nõ pca¬
ssent filios ꝓ creassent ⁊ quales. ⁊ qua¬
les ip̃i filii nascerentꝰ Quidam putãt
ad gignendos filios pͥmos homines
inparadiso misceri non potuisse nisi
post p̾cm̃. dicentes cõcubitũ sine cor¬
nõ posse fieri. s ante peccm̃ nec

Expanded text:
non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corn posse fieri. Sed ante pec
Abbreviated transcription (Latin):
quo nature ut sinti s quo illas a
naturali mocu rerũ s nurabilit̃ fcã
sunt abscondite cause indeo fuerunt.
Q uorũ unũ erat quod mulier fcã
de latece iuri dormientis. Nlon hũ¬
it pͥma terũ cõdiccõ ut femina sic
sieret s ut fieri poss. ne cont ͭ cãt
quas deus uoluntare instituit mu¬
tabili ueluntate aliquid facere ꝑu¬
tatetur.
pus de uiri corpore traductũ fuit ita
putauiunt aliqui ipĩus aiãm de uiri cor
de tradue eẽ sic̃ corpora. alii aut̃ pic¬
tauerunt simul aĩas om̃s ab inicio eẽ¬
cteatas. eatholica aut̃ ecc̃a nec sunul

Expanded text:
quo naquo nanaturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur pus de viri corpore traductum fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul
Abbreviated transcription (Latin):
deo cm̃ sunt. ⁊ illarũ terũ cause dñr̃
abscondite in deo. qr ita ÷ indiuina
dispõne ut hoc uł uud fiati quod
nõ ⁊ insemĩali c̃ature rõne. Et illa
quid̾em que sod̾m causam semĩalem
frant dñr naturalit̃ fieri. qr ita
cursus nature hõib innotuit. Alia
uero p̾e᷑ naturam quorũ cause tm̃
sit in deo. hes aut̃ dis̃ augꝰ eẽ il¬
ia que ꝑ grãm fiunt uł ad ea sig̾dã¬
da nõ naturalit᷑ s mitabłit̃ fiunt.
Int̃ que mulieris facturam de co¬
rem ita fieri necõe foret nõ in reb
conditũ s indeo absconditũ erat
Om̃it nature cursus ht̃ naturales
loget: suꝑ hunc naturalem cursum c̃¬
acor ht̃ apud se posse de omĩb fa
Eructũ gignat. ⁊ in uiuentute. sterilis se¬
miãta senecture pariat. ut asina loquã
⁊ huimͦi. dedit aut̃ naturis ut ex his
⁊̃ fieri possent nõ ut in nat᷑ali motu
dat̃ fc̃oꝵ causas quas teb cõditis nõ
iufiñt. easq nplet nõ opere ꝓuidencie

Expanded text:
r absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero praeter naturam, quorum causae tantum sunt in Deo. Haec autem dicit Aug. la quae per gratiam fiunt, vel ad ea significanda non naturaliter sed mirabiliter fiunt. Inter quae mulieris facturam de corem ita fieri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus faet fructum gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu umdam futurorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non opere providentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
possit nõ mori s ⁊̃ quod nõ poterit mori.
terre formatũ ÷ corpus animale nõ spũ¬
ale cum quali tesimgemus. renouabit .i. a
uetustate nõ ut corpus animale quale fuit s
dam nͥ mortem corporis aialis pectan¬
d& meruiss. Ndn ait apostolus. corpus mor
poterat mori ⁊ nõ mori. Aliud ÷ aut̃ pos¬
se mori. alud posse nõ mori. Ideo fom̃ ÷ ꝑ¬
quodͫ erat. nẽ mortuũ quod nõ fieret
nisi ꝑecoaret. animale .ni. nõ ÷ hoc cor
ẽuident̃ apit ab̃. quod corpus hom̃is ante
psm̃ mortale. Dinmortale fuit. s nõ qualit̃ fuit
in tesurreccõne. de hoc eodem Beda suꝑ genesim
aiti sio ÷ ctodendum ante pͤcĩ ita fuissemor¬
tua corpora ut̃ medo. ait .n aposcolus. hic cor

Expanded text:
possit non mori, sed etiam quod non poterit mori. terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetustate, non in corpus animale quale fuit, indam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortpoterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo fquod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc coevidenter aperit August. quod corpus hominis ante m mortale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita fuisse mortua corpora, sicut modo. Ait enim Apostolus: Cor
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit alimoncã. s alia ÷ inmortali¬
tas carnis quam ĩ adam acceri¬
mus. alia ꝗrtͣ in resirtectõne sꝑamus
per xp̃m. Ille factus ⁊ horio inmer¬
talis ut nõ poss morĩ si nõ poccareti
moreret aut̃ si peccaret filli d
resurretõnis nõ pot̾trunt ultra ꝑec¬
care nec mori. Caro nostra non tunc
egebit tefeccõne ciborũ quia nłła
ꝑoterit eẽ defeccõ. Caro ade ante pͦ¬

Expanded text:
. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, alia quam in resurrectione speramus per Christum. Ille factus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽ ab inicio int̃ etceras intellectu¬
ales naturas nec simul creatas sic̃
porib ꝑ coitum semĩari. sic̃ lucife¬
riam ⁊ sicillus ⁊ quidam latmorum
p̃sumptores affirmanti s drãs corpus
tr̃m ꝑ cõiugii copłam serĩari. creacõ¬
nem uͦ anime solum c̃acorem nosse
euisq iudicio corpus coagłari in
ułua ⁊ cõpingi atq formari. ac for¬
mato iam corpore aiãm creari ⁊
infundi ut uiuat in utero homo ex
anima cõstaus ⁊ corpore ⁊ egrediatͦ
uiuus ex utero plenus hũana suba.
at᷑ qui atumas extraduce dñt. Indu
quit In nut ꝓpħa quod nõ aĩãm de¬
aimt de anima facit deus s sigil¬
latim aninas de nichilo cceat.
de pͥmo honũis statu ante pec̃m .s.¬

Expanded text:
esse ab initio inter creaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut poribus per coitum seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substaat, qui animas ex traduce dicunt, inducquit, innuit Propheta, quod non ipsam animam de anima facit Deus, sed sigillatim animas de nihilo creat. DE PRIMO HOMINIS STATU ANTE PEC
Abbreviated transcription (Latin):
de transita ad supiorẽ. de modo ꝓpa¬
gacõnis filiorũ ⁊ alia multa qne
non inutilit̃ sciuntur. licet aliqñ
cruriositate querantͦ Et pͥosꝙ
adanime qualitatem ꝑtinencia
sequamur. de qualitate cucs xd̃m cee¬
pus. ⁊ tnodo ꝓpaginis filiorũ ⁊ de. alus qui¬
bidam inspiciamus. pͣmus gͥ homo sod̾ra
naturam corporis t̾ren ⁊ in mortalis fuit

Expanded text:
et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At priusquam ad animi qualitatem pertinentia prosequamur, de qualitate ejus secundum corpus et modo propagationis filiorum, et de aliis quibusdam inspiciamus. Primus ergo homo secundum naturam corporis terreni, immortalis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ nũsterio facta fio mulietis formacs.
non ⁊ tarã eis tribuenda creacõnis potencia.
Atigłi. n nullam possunt c̃are naturam. Sͦ
ii scrmare costam in raulierẽ neo carnis sb¬
plem̃tura in loco costei nõ quod ruchũ agat
ut aliquid crectͦ. s nõ ideo cieatores sunt sic̃
nec agritole segetũ aut arborũ. holus deus¬

Expanded text:
nisterio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc ⁊ sit erbia dialioli confunderet ᷑ ⁊ hõis
humanitas .i. humłitas dei simłitudine sub¬
pͥncipium ee cupienit. Ideoq ut eius suꝑbia
cecunderet  hoc homo in mutĩt accepit᷑ ꝙ
diabolus ꝑuerse rapeet noluit s obtinere
nõ potint. ⁊ ꝑ hoc imago dei inhonuẽ a¬
cipium gnãcõnis.
deo ⁊̃ ex uno hom̃ĩe om̃es eẽ ueluit dins. ut
dum cogaoicent se ab uno eẽ oñis se qtͣ

Expanded text:
in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine subprincipium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine acipium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queri. uicũ de costa illa sine ad¬
iectõne rei extcunsece facca sit mulier.
quod quibdam nõ placuit. cet̃m si ad ꝑficiend̾
corpus mulieris deus extrinserum augm̃tũ
addidiss mauis id illud eet̃ quam ip̃a costa. Ideo
gͥ ut de sola ip̃ius coste substancia sine om̃i ex¬
trrnseto aditarãto ꝑ diuinã potenciam insemet¬
ipãm multiplicata mulieris corpus for̃ dicaᷤ.¬
i. eo sane miraculo quo postea de .u. panib¬

Expanded text:
etiam quaeri utrum de illa costa sine adjectione rei extrinsecae facta sit mulier; quod quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoqergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panib
Abbreviated transcription (Latin):
pite nec de pedib s de latere fũat ꝓducenda
ut nixͣ se ponendam cognoscetet quam de
suo latere sumaptam didicissi.¬
on sine causa quoq dormaienti iuro pociꝰ
quaͣ uigilatiti subtcti ÷ costa de qua maulier
in aduitorium gnãcõnis uiro formata ⁊̃. s it
nullam senssisse penam in eodẽ monstraret ⁊
diuine simł potencie opus mirabile ostenderetͦp
qmͣ hom̃is dormientis latus aperuit nec eum
tñ a quiete soporis excitauit. In quo ⁊̃ ope

Expanded text:
pite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumNon sine causa quoque dormienti viro potius quam vigilanti detracta est costa, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; sed ut nullam sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporis excitavit. In quo e
Abbreviated transcription (Latin):
bilit condita ÷ caro hom̃it. ut suã
inmortalitatem ⁊ intcrupcõnẽ ꝑ eb¬
seruanciam mandatorũ dicuntur
cubodiret in quib mandatis. hoc cõ¬
tincratur ut & iłlis ugnis cõcessis
manducaret. ⁊ ab int̃dc̃o abftineret.
ꝑ horum eduliũ inmortalitatis ddna
conseruatet donec corporalib incre¬
mentis ꝑductus ad etatem que cõ¬
ditori płaceres multiꝑlicata ꝑgenie

Expanded text:
ondita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie
Abbreviated transcription (Latin):
ex grã erit tõ ex natuta In pͥmo statu hõit¬
fuit corpus hom̃ĩs animale us spũale qd̾
egibat cibis .i. egens abmoniis ciborum. Uñ
quod adhus erat animale nõ spũale quod
egebat cibis ut ꝑ aiãm uiueret. factus 
gͥ in atuimã iuuentẽ .i. uitam corpori dantẽ
tam̃ ꝑ sustentam̃ta ciborũ ⁊ tunc erat cor¬
pus mortale ⁊ in mortale: quia poterat mo¬
ri t̃ pocerat nõ mori.

Expanded text:
 ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens alimoniis ciborum. Undequod adhuc erat animale, non spirituale, quod egebat cibis ut per animam viveret. Factus est ergo in animam viventem, id est, vitam corpori dantem, tamen per sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori, et poterat non mori.
Abbreviated transcription (Latin):
intõtre uoicus a nolente disccrutret᷑ ⁊ sis
fcc̾unt originem mali nullo cogeute pes¬
aptũ fcc̾unt. ⁊ ille temptator suasit ut id
ficret nõ coeoit. Nã qui nescieus ꝑticaũt.
nõ in ꝯguienter uotrns peccasse dic potest.
quãius ⁊ ipẽ qui uesciens facit. uolens tũ
facit ita nec tale pccm̃ sine uoluntaesse
ens peccat potist togenti ad prm̃ sine pec¬
cato irsisfe nec tñ facitut̾q noltus per¬

Expanded text:
initione volens a nolente discerneretur, et sic fecerunt originem mali, nullo cogente, pecaeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse iens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens pe
Abbreviated transcription (Latin):
facit qd̃ uult. s si unicitur ꝯcupiseentie
ꝯsencit uoltns ⁊ meo nõ facit insi qd̾ ułt
et illdꝰ ad inꝑuulis est originale ptm̃
er p̾mi hõis uolutate mala contractũ
est. Nõitaq falsũ est ꝙ arii. usque a deo
est illd̾.s. uł de p̾mo pcc̃o hõis.ł d om̃ib ge

Expanded text:
t quod vult; sed si vincitur, concupiscentiae consentit volens, et in eo non facit nisi quod vult: et illud quod in parvulis est originale peccatum, ex prima hominis voluntate mala contractum est. Non itaque falsum est quod dixi: Usque adeo sit ill
Abbreviated transcription (Latin):
de bona. qr ex om̃ib consistit unu̾sitatis ãmi¬
rabilit pulcritudo. in qua ⁊̃ illud quod malum
Uꝰ bene ordinatũ ⁊ loco suo positum emmen¬
ciuis com̃dat bona ut mag̃ plattãt. ⁊ lauda¬
biliora sint dum comꝑarant ᷑ malis. Sexto
g  die ÷ facta om̃ium operum consumacõ. ło
ẜmisa oritur qõ. quomodo dicatꝰ deus die⁊ uu
opus sunm complesse qua ebraica ueritas ht̃
n qno tatã nichil nouũ treasse dicit ᷑ͦ nisi forte
dicat ᷑ die ui: conplec̾e opus suum. quia apĩt

Expanded text:
dion «Ex omnibus consistit universitatis admirabilis pulcritudo, in qua etiam id quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur ergo die facta est, operum consummatio. Ideo praemissa oritur quaestio, quomodo dicatur Deus die septimo opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creasse dicitur, nisi forte dicatur die septimo complevisse opus suum, quia ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
in lege dicit mem̃to sanccificare dicit salba.
ut ome temꝑus agit ͦ non qͥn alius fit ab il
Sex dieb retum gñã distineta sunt. ⁊ in uii.¬
licet nõ fũĩt nouũ genus rerũ iustitu¬
tum. fuit tam̃ in eo quasi quidam nouuꝰ

Expanded text:
 Exod. 20: Memento sanctificare diem sabbati. ne omne tempus agitur; non quia alius sit ab illsex diebus rerum genera distincta sunt, et in septimlicet non fuerit novum genus rerum institutum, fuit tamen in eo quasi quidam novus
Abbreviated transcription (Latin):
piencia dicitꝰ sñ qua
eum uł fuisse aliq̃ñ
uł eẽ posse nefas ẽ
credere: nõ ꝑticipacõ¬
ne sapiencie sapi¬
ens dicit᷑ sicuo aĩ¬
eẽ sapiens potest.
nuent qua sapiẽr

Expanded text:
piens dicitur, sine qua eum vel fuisse, aliquando, vel esse posse nefas est credere, non participatione sapientiae sapiens dicitur, sicuti anie sapiens potest: nuerit, qua sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
centiam oportet dici orig̾ pccm̃ nrec culpam
esse nec penam culꝑam no esse. ipĩ facen¬
tur pena quoq scd̃m eos ẽẽ nõ potest qr si
debitum pene orig̾ pocm̃ est cũ aebitũ pene
nũ sit pena irec origmale p̃ccr est pena.

Expanded text:
tentiam oportet dici originale peccatum nec culpam esse, nec poenam. Culpam non esse ipsi fatentur; poena quoque secundum eos esse non potest: quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originale peccatum est poena,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ diligenter inuostigñ¬
d̾ est quid sit. de̾ ħ̃ em̃ sã doc̃tores sb̾ose¬
iere socruti sunt atq scolatici doctores uar¬
ia fenserunt. quidam enĩ putant orig̾ pe
ecatũ eẽ reatum perre ꝓ pc̃co pͥmi hõis .i. dc¬

Expanded text:
d diligenter investigandum est, quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale peccatum esse reatum poenae pro peccato primi homini
Abbreviated transcription (Latin):
genuit diuinam eeñciam. uel qͥd̾¬
it. nec genita est diuina eẽncia.ad ꝙ
catholicis tractatorib cõsencientes di¬
cimus. quod nec pat̃ geruit diui¬
nam eẽnciam. nec diuina eẽncia

Expanded text:
divinam essentiam, vel it, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus, quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hoc enĩ est eͥi eẽ quod sapere ꝗsi
hoc est ibi eẽ qd̃ saꝑe. nõ ꝑ illam sapi¬
enciam qmͣ genuit sapiens pat est
quid n. aliud dñs cũ dicim᷑. ħoc illi est eẽ
quod saꝑe. nisi eo est quo sapiens est gͦ
qne cã illi est ut sapiens sit. ⁊̃ ip̃a illi
ẽã est ut sit. si gͦ sapĩa qtͣ genuit cã÷
illi ut sapiens sit. ⁊ causa illi est ut sit.
g̃ cam̃ pr̃i qua sit. a pẽe genitã nullo
modo quisqmͣ dix̾it sapĩam. quid.n. est
insanius. Ita gͦ si pas ge̾nuit eeñciam
qua est. ueñcia qmͣs genuit d̾a est illi ut
sit. Nõ gͥ ipãm qua est eeñciam genuit.
Iam in illa simplicitate inquit aug̃
qr nõ est aliud sapete quͣs eẽ. eadem
ibi sapĩa que eencia. Io q quod de sas¬
prencia hoc de cẽncia dm̃s. sic̃ gͦ nõ

Expanded text:
est. Hoc enim est ibi esse quod sapere. Quod si hoc est tibi esse quod sapere, non per illam sapientiam quam genuit, sapiens Pater est. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causa illi est ut sapiens sit, etiam ipsa illi sa est ut sit. Si ergo sapientia quam genuit, causa causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc de e
Abbreviated transcription (Latin):
batur an deus p̃ genuͣit se d̾m an
alum deum. ad quod dicimus neu¬
tñ eẽ cõcedendũ. dicit tum̃ ag̃ inepi
de se sp̃o nõ minuit se ip̃m. s ita genuit
ita intlłigi potest.i. de se altͣm a se ge¬
nuit. nõ utiq alt̃um deum. s alt̾am
ꝑsonam. uel genuit se altnͣm .i. ge
nuit altum qui est hoc quod ip̃e
tam̃ alind sed unũ.

Expanded text:
batur an Deus Pater genuerit se Deum, an alium deum. Ad quod dicimus, neutrum fore concedendum. Dicit tamen Aug. in epide ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit ita intelligi potest, id est, de se alterum a se genuit; non utique alterum deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc est quod ipse. tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pot̃ eẽ. ut legat hodie pot̾
.n. hodie legere. Nichił aut̃ potest
fieri quod nõ possit a deo sciri. pot̃
gͦ dens scire hunc lecturũ hodie:
e adem qmipe ^ iude  posse minui.
ẽ .n. hodie aliquis lecturus quẽ d¬
us scit lecturũ. at pot̃ eẽ quod ñ
legat. gͦ pot̃ dens nõ sare. hunc
sectutum ꝓot̃ gͦ nõ scite aliquid
quod sat gͣ poc minui eius sc̃ia . gͦ

Expanded text:
tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod s
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fien aliquid ⁊ illud tñ p̃scitũ ẽ fieri.
noꝰ ideo tñ poteit falli dei ẜsciencia qr si
illud nõ fieret nec a deo p̾scitũ eẽt fiori
s adhuc urgent qõne᷑ dicences. aut alit̾
poteit fieri quam dens p̃scit aut nõ alit̃.

Expanded text:
fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut non aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
ũm intelligis. si aut̃ ꝑ distineiõnẽ in¬
telligas. ut dicas hec alit̃ nõ posse e
deut prescuut uł c̃ deus p̃scierit. si
ꝯumetim intelligas u̾um dicis. si dis¬
mnctim falsũ. Ita ⁊̃ ⁊ illud. impo¬
ssibile ẽ nõ eẽ ẜscitũ omẽ quod
ut fiat ⁊ nõ sit p̃scitũ. hic sensus

Expanded text:
verum intelligis; si autem per disjunctionem intelligas, ut dicas hoc aliter non posse eDeus praescivit vel dum Deus praescierit, si conjunctim intelligas, verum dicis; si disjunctim, falsum. Ita etiam et illud: Impossibile est non esse praescitum omne quod ut fiat et non sit praesci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt ⁊ ideo si nõ malũ s bonũ fac̃e uolui¬
isent nõ malũ fc̾turi ꝓunderent᷑ ib
es qui nouit quid sit quisꝙ faccurs.¬
endamus p̾sciam dei nõ eẽ causam ma¬
loꝵ que prescit. quia nõ ea p̾scit tã¬
quam facturus nec tamqmͣ scia s illoꝵ
qui sucit ea facturi uł habituti. p̃sc̃i¬
uit g ͦ illa sola notitia nõ bñplacito au
ea que factutus ẽ. ns in illa p̾sciende
simul fũit ip̃ius noticia ⁊ auctorita¬
tis bñplacitata.

Expanded text:
et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit quisque facturus.endamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito aucea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
scirent  ͦ a deo. nõ tanĩ ideo p̃sciunt  qr
future sunt. si hoc eet̃. tunc eius qd̾
ẽt̃nũ est łaliqua existeret causa ab eo
alienũe ab eo duu̾sum. ⁊ et ex creatutis
penderet p̾sciã gpeatoris. ⁊ crentũ cau¬
ad rom̃. ait. nõ ꝓp̃terea aliquid erit qr

Expanded text:
a Deo, non tamen ideo praesciuntur quia futurae sunt. Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum cauad Romanos dicit: Non propterea aliquid erit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ano gͥ que iudet ͦ repugnanciam
de medio tollere cupientes dm̃t tes
fututas mllatenus causam eẽ ꝑsoie
quad ait oꝑr quod futurum ẽ id̾eo
scit᷑ a deo añ qns fiat .i. qued fut łm
ẽ scit  a ded ante qmꝰ siat. noq scitet᷑

Expanded text:
Hanc igitur quae videtur repugnantiam de medio tollere cupientes, dicimus res futuras nullatenus causam esse praesquod ait Origenes: Quia futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat, id est: Quod futurum est scitur a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi de futuris. ⁊ licit possit scirs uł p̃¬
aliquid scire uł p̃scre ex tempore. pot̃
tñ pot̃ inciꝑe scire uł p̃idire illud. s ita
potest mͦ saire i y̾scire sic̃ pot̃ sciuisse
uł p̾sciuisse ab et̃no. si .ni. dicas eum pos¬

Expanded text:
futuris. Et licet possit scire vel praliquid scire vel praescire ex tempore. Potestamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum mo
Abbreviated transcription (Latin):
lac̃anda. iõ niub dam placet quad sit ibi fractõ sic̃
ait amb̾suis. ił falsi putandum est in sacͥficio uita¬
tis. uł sicut fit in magoe pͥ ẽghis ubi ⁊ clusiõe
quadam fallunt᷑ occłi. ut ind̾atur esse quod nõ est¬
sosd quod hoc ili dũt non fallit nos uisus nec fai¬
litur quod eilct si cred̾ctur ita frangi at uidetur
nes ulusio est. quod̾. soutilitatẽ fidei nec ad decep¬
cõncm ita fit. sicut ⁊ xp̃c s ostendit duob:. disci¬
pulis in uia in spẽ ꝑeg̾mi. nec in cotñ tał forma
erat. s octuli coꝵ etuebantut ne eum agnoscẽt¬
ali uͦ dũt quod sicꝰ bi spẽs pauic est ⁊ nom cit l ̃
tes cuiꝰ uł in qua sit illa spcs ita est ibi stactõ q̃
non fit in aliqua ꝑe. qr nͭ ibi st angr̃ quad mitab¬

Expanded text:
t ibi fractio, sed Ambrosius ait: Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad quod illi dicunt: Non fallit nos visus nec falitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis forma erat, sed oculi eorum tenebantur ne eum agnosceicunt quod sicut ibi species panis est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirab
Abbreviated transcription (Latin):
s caucat quis ne indigne ꝑcipiat q iudiciũ
manducat. nõ est ciuĩ panis iste qui uadit ĩ
ꝑcc̃m accedit gͦ ⁊ si suit pcc̃a totidiana ñ⁊
nã sint mortifcta. iñqͣm accedas dimitte de¬
bitoris: tuis. si dimitris dimittetur tͥ ⁊⁊ sic se¬
cutꝰ accede . ꝑanit enĩ salutatis est ⁊ nõ uene¬
ñsi ita accedis spũalr̃ manducas. spũalit̃
enĩ mandutat. qui innocentiam ad altare ꝑ¬

Expanded text:
indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis, qui vadit in m accedit. Ergo etsi sint peccata quotidiana, ut non sint mortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, spiritualiter manducas. Spiritualiter enim manducat, qui innocentiam ad altare p
Abbreviated transcription (Latin):
um nõ referuãtur. Ita ⁊ cum dicit pp̃ re¬
ꝯnũ dei tm̃ oiã agenda. ue cũ ip̃o merce¬
dem temporalom medicandam. ita in-¬
telligendum est ut nõ appercudo mredi¬
temur. cũ regno mercedem temporabẽ.
tam et̃nam. nõ ofendamꝰ neq smistra

Expanded text:
referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mercedem temporalem, vitam aeternam, non offendimus; neque sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
ed qr̃ utami intentio talis sic
uolimtas nsi uolũtas
est. an in hoc oꝑe una sit oad̾¬
s uoluntas qua uolo reficere esuritatẽ
⁊ trua nolo hĩe uitam et̾nam. uidetur

Expanded text:
utrum intentio talis sit voluntas, et si voluntas est, an in hoc opere sit una eademque voluntas, qua volo reficere esurientem, et qua volo habere vitam aeternam. Videtur
Abbreviated transcription (Latin):
toris. ⁊⁊ sunt isti uolũtatis asfec̾tus siue uro.¬
tas mrentis quib qͣi ꝯressib uł passib tẽ¬
ditur ad pat̾am. sic̃ gͦ alt̾a est uolirutas
iudendi femestras ut supͣ dicente ap̃o didi.¬
timus. alt̃a que ex ista nec̃titur uoluntas
nullis alia idetur uolũtas elemosmas
dandi pauꝑi. alia uolũtas hũdi uitam.
alii aut putant qdd una sit uoluntas
diu̾sitas mnemoeatur uolũtatũ. Cec̾m qd li

Expanded text:
6. Et sunt istae voluntates affectus sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, voluntas nullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas diversitas memoratur
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ uoluntas est qua ꝑ illd̾ uolo hic̃¬
uitam st̃tiam. ⁊ alia quidem idcturus¬
luutas cẽ qua uolo hic̃ uitam. ⁊ alia qua
pauperi sbucire uolo. s ista ad illam re¬
pertur. nã isi hoc ita platet ut mea t̃
aliqua deicc̾tatõire uoluntas aqͥrscat. nĩ¬
dũ cũ est illd̾ quo tenditur. s hoc ad aliud

Expanded text:
s est qua per illud volo habere vitam. Et alia quidem videtur voluntas esse qua volo habere vitam, et alia qua pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ełt qua uolumꝰ aliquid fins uero
uolũtatis est ł illd̾ qd̃ uolimus ꝑ quod ĩ¬
pbotur ipã uolutas uł potius aliud pp̃
qd̃ illud uolumus. Intentio uero int̃̾dum
ꝓuolũtate int̃dũ ꝑsine uoluntacis acq¬
pitur qus diligeus as ꝓpͥtrus loc̃tor insc¬
ript᷑a. uͥ hec occunciunt discirntre stude¬
at. finis uero uoluntatis est dibocto bona
uł mala ad qm matur auisq ꝑucuite.¬

Expanded text:
t qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est, vel illud quod volumus, per quod impletur ipsa voluntas; vel potius aliud propter quod illud volumus. Intentio vero interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque