comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um dese natum. ciii stella debitȩ
.seruitutis ex hibuit famulaturi.
Ipsum eundemq maria inbechleem
dñm hominem peperit. quem stella
magis in oriente positis nuntiauit:
Magi ergo uenerunt. & filium ur¬
ginis unũ eundemq dñm hominẽ
cognouerunt. Deniq attende
quid obtulerunt. & cognosce
quid crediderunt. Refert enim
euangelista. quia intrantes domũ.
inuenerunt puerũ cum maria
matre eius. & ꝓcidentes ad orauer̃
eum. & aꝑtis thesauris suis obtu¬
lerunt ei munera. aurũ. thus.
& myrram. Per ista tria munerũ
genera. in uno eodemq xp̃o. &
diuina maiestas & regia potestas.
& humana mortalitas intimatur
Thus enim ad sacrificium. aurum
ꝑtin& ad tributũ. mẏrra ad se¬
pulturam ꝑtin& mortuorum.
O mĩa hȩc sca fides xp̃o ueraciter
offerre nondesinit. dum unum
eundemq uerũ dm̃. uerũ regem
uerũq hominem credit. ut uere
ꝓ nobis mortuum ueraciter recog¬
noscat. In oblatione turis consun¬

Expanded text:
um de se natum, cui stella debitae um de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, et filium Virginis unum eumdemque Deum hominem cognoverunt. 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista quia intrantes domum, invenerunt puerum cum Maria matre ejus: et procidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . Per ista tria munerum genera, in uno eodemque Christo et divina majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem credit, et vere pro nobis mortuum veraciter recognoscit. 562 10. In oblatione thuris confun
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ad hoc enĩ misericorditer
morietur. ut resurgens cunctis
gentibus dominetur. Morietur
ergo sicut unus. ipse quidem quẽ
dm̃ hominem concepit sides uir¬
ginis. & dm̃ & hominem peperit
fecunditas uirginalis. Si uescis
ueram huius pueri deitatem. at¬
tende stellam in cȩlo fulgentem.
magos p̃cedentem. & iter ignoran¬
tibus ostendentem. Hac stella
numquã ante apparuit. quia
nunc eam puer iste creauit. &¬
magis ad se uenientib p̃uiam
deputauit. Iste puer in p̃sȩpe
quidem paruulus collocatus. sed
magnus in cȩlo mirabiliter oꝑatus.
Permittit se manibus in terra portari.
sed p̃cepit sibi calestia famulari
Quid .ẽ. ergo quod infantilem at¬
tendis atatem. & eius diuinã noꝵ
in telligis potestatem: Sic fuit
ueraciter. ut intimanda pueri
huius naturalis diuinitas. & natu¬
ralis humanitas. utraq uaturalit̃
uera. utraq unitas. Nec inse inui¬
cem confusa. nec a se inuicem sepa¬
rata. Ipsum enĩ habuit maria fili¬

Expanded text:
tem. Ad hoc enim misericorditer tem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, quem Deum hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit veraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria fili
Abbreviated transcription (Latin):
itaq puer qui uatus. ẽ. ideo nor
inuenitur in numero paruuloꝵ
morientium. quia ipse . ẽ. expecta¬
tio gentium. Sanguis huius pueri.
ꝓpterea non cum istorũ funditur
sanguine puerorũ. quia solus fun
Et illi om̃s pueri in aniter moreren
me moriaetur. quia simori poll&.
nullatenus nasceretur. Moriet᷑
autẽ. non ut impleat sȩuitiam
tuam. sed ut ꝑficiat mansuetu¬
dinem suam. Faci& enĩ eũ mori
benignitas ꝓpria. non maligni¬
tas aliena: Morietur non ut tu
in fidelis regnes. in scło: sed ut
secum regnare faciat fideles in
calo Morietur non ut regnũ
amittat. sed ut regnaturos ad¬
quirat. Morietur non ut perdat
breuem uitam. sed ut conferat
sempiternam. Morietur non ut
seruus iniquitatis. sed ut dñs ma¬
iestatis. Morietur n̾on uinculo
necessitatis. sed ꝓposito uoluntatis.
Morietur mirabiliter. morietur mi¬
sericorditer. morietur singulariter
Morietur ꝑ ꝓpriam potestateni. ut
suam in om̃ibus impleat uolunta¬

Expanded text:
itaque puer qui natus est ideo non itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia ipse est exspectatio gentium. Sanguis 561 hujus pueri propterea non cum istorum sanguine funditur puerorum, quia solus in r et illi omnes pueri inaniter morerentme morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat volunta
Abbreviated transcription (Latin):
disponit. hoc ordinauit. hoc egit.
ut per tuam inuidiam furiosam.
illi pueri mortem susciperent
preciosam. & quod eis ad salutẽ
tuam praestare non posses amicus.
hoc ad dãpnationem tuam face¬
res immicus. Ad hoc ergo te
ꝑ misit in fantes occidere: ut illos
de te facer& triumphare. Te ergo
ꝑmisit ad nequitiam. illos ꝑdux̃
ad palmam. Unus enĩ idemq
giens. unus idemq ẽ. qui tuam
crudelitatem dignatus. ẽ. sugere.
cuius maiestatem non potes effu¬
gere. Eugit enim non formidine
humana. sed dispensatione diuina
Fugit. non necessitate. sed potestate.
Ideo autẽ dignatus . ẽ. in agẏptũ
fugere. ut postea crucem digna¬
retur ascendere. Et illa potestate
puer latuit in agẏpto. qua potes¬
tate uiuenis pependit in ligno.
Unus enĩ idemq ẽ. moris susceptor.
uitȩq largito. unus idemiq in¬
mortalis ex patre. mortalis ex
matre. Propria potestate moriens.
ꝓpria potestate resurgens. Iste

Expanded text:
disponit, hoc ordinavit, hoc egit, disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemquegiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
natorem. Utinã eum magis ad¬
orantibus etiam tu pariter adora¬
res & non ad eum furudulenta
calliditate magos mandares.
Ite inquit interrogate diligenter
de puero. & cum in ueneritis renun¬
tiate mihi. ut & ego ueniens ad¬
orem eum O calliditas ficta.
o incredulitas impia. o nequitia
fiirudulenta. Si adorare istum
puerũ certissime disponebas.
quare pro illo multos pueros
occidebas: Sanguis in nocentũ
quem crudeliter effudisti. at cesta¬
tur quid de hoc puero uoliusti
& tamen non solũ istum puerũ
non inuenisti. sed nec illis pueris
aliquid nocusti. immo inscius
quod illis ꝓderat hoc egisti.
Per seuitiam quippe tuã facti suNł
martyres. qui ꝑ infantiã suam
fuerant in nocentes. quando ꝑ
grãm huius pueri ꝓ eo meruerunT
mori. priusquã eum possent corã
hominibus consiteri. Iste itaq
puer qui mundum creauit. qui
mundum regit. qui om̃ia quȩ¬
cũq uult facit. qui cuncta mira¬
bili atq insuperabili diuinitate

Expanded text:
natorem. 6. Utinam eum, Magis adnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine
Abbreviated transcription (Latin):
saluandis gentibus p̃ciosum san¬
guinem fundat In aniter in iui¬
dendo timiusti successorem. quem
credendo debiusti quęrere salua¬
torem. quia si in eum crederes.
cum eo regnares: & sicut ab illo
accepisti temporabe regnum. acci¬
peres etiam sempiternũ. Huius
enĩ pueri regnũ non .ẽ. de hoc
mundo. sed ꝑ ipsum regnatur in
mundo. Ipse . ẽ. enim sapientia dĩ.
quȩ dicit in ꝓuerbus Perme re¬
ges regnant. Puer iste. uerbum
dĩ.ẽ. Puer iste. uirtus & sapien¬
tia dei .ẽ. Si potes contra dĩ sapi¬
entiam cogita. In tuam pernitiem
uersaris. & nescis. Tuenĩ regnũ
nullatenus habuisses. Nisi ab isto
puero qui nunc natus ẽ. ac cepisses
Puer iste qui nunc a magis dicitur
rex iudȩorũ. idem creator & dñs
.ẽ. angłorum. Qua ꝓpter cuius
times infantiam nascentis. magis
timere debes om̃ĩpotentiam iudi¬
cantis. Noli ergo cum timere
regni tui successorem. sed time
infidelitatis tuȩ iustissimũ damp¬

Expanded text:
salvandis gentibus pretiosum sansalvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum dam
Abbreviated transcription (Latin):
tenus nominatur. iste inuentus
suppliciter adoratur Omnino
spernitur primogenitus regis. &
muneribus honoratur primoge¬
nitus pauꝑculȩ mulieris. Quis
humilis & sublimis : Quis. ẽ. iste
rex iudȩorũ qui portatur ut par¬
uulus. ad oratur ut ds̃: paruus
in p̃sepio. inmensus incȩlo. Uilis
in pannis. p̃ciosus in stellis. Cuius
patiuitate cõperta herodes tur¬
batus. ẽ. & om̃is hierosolima cũ
Meo. Quid .ẽ. quod sic turbaris
regem audisti. turbaris. suspicio¬
nibus agitaris. inuidiȩ stimulis
in flaminaris. & obhoc natum
regem occidere conaris: In anis.ẽ.
ista turbatiotua. & uana prorsus¬
.ẽ. cogitatio tua. Rex iste quinatꝰ
.ẽ. non uenit reges pugnando su¬
perare. sed moriendo mirabiliter
subiugare. Nec ideonatus . ẽ. ut
tibi succedat. sed ut in eũ mundus
fideliter credat. Uenit enĩ non ut
pugn& uiuus. sed ut triumph&
occisus Nec ut sibi de aliis gentib
auro exercitũ quęrat. sed ut pro

Expanded text:
tenus nominatur; iste inventus, tenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris,Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
qui natus . ẽ. rex iudȩorum.
Uidimus enĩ stellam eius in oriente.
& uenimus ad orare eũ. Quid. ẽ.¬
hoc dilectissimi fr̃s. ut isti magi
regem uideorum ad orandum
quęrerent. cum ipsi iudȩi pon
essent: & quem regem: utiq.
non herodem. sed xp̃m uolunt
ad orare regem nuper patuni.
nec adorant regem ante an. os
aliquot ordinatum
Adorare cupiunt infantem lactantẽ.
nec ad orant regem populis imꝑantẽ
Nam & deherode rege iudȩorum
filii iam fuerant nati. qui erant
patre mortuo regnaturi. Mortuo
enim isto herode. archelaus in ui¬
dȩa regnauit. & galileȩ princi¬
patum iunior herodes obtinuit.
Archelaus natus .ẽ. in palatio.
xp̃c indiuersorio. Archelaus
natus. in lecto. ẽ. argente o positꝰ.
xp̃c autem natus. in p̃sepio. ẽ.
breuissimo collocatus. Ille forsitan
p̃ciosis in uolutus. ẽ. syricis. iste
uilissimis inuolutus. ẽ. pannis
Et tamen ille natus inpalatio
contẽpnitur. iste natus in diuer¬
sorio quęritut. Ille a magis pulla¬

Expanded text:
eorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ribus iudȩis xp̃m natum angłs
nuntiauit. Alter paries ad duc¬
tus.ẽ. quando gentilib magis
nouũ sidus apparuit. Illi fueruNł
primitiȩ iudȩoꝵ. isti facti sunt
primitię gentium. Illi de ꝓximo
ad ducti. isti de longe reducti
Prope eiũ erant iudai qm̃ dm̃ cole¬
bant. Longe erant gentes quȩ
idolis seruiebant: Hoc utiq
significabant pastores. qui uas¬
cente xp̃o ꝓpe sunt inuenti. &
magi qui sunt de longeuis partib¬
orientis adducti. Qui tamen
uenientes. cũ ipsi iudȩi non eẽnt.
regem iudȩorũ se quęrere ꝓfessis̃.
& ad ipsũ ad orandũ se uenisse

Expanded text:
ribus Judaeis Christum natum angelus ribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum ador
Abbreviated transcription (Latin):
tias offerri mandauit. idem dĩ
homo natus. gentium primitias
suo cultui dedicauit. Apostolica
uero testatur auctoritas. quia unꝰ
.ẽ. ds̃ qui iustificat circũcisionẽ
ex fide. & p̃putium per fidem.
Isti sunt duo parietes. qui ex diuer¬
so uenerunt. & in lapidem quĩ fac¬
tus . ẽ. in caput anguli. in unitate
fidei conuenerunt. Unus paries
uenit ex iudȩis. alter uenit ex
gentibus. Longe a se diuersi eraÑ
quando diuersa credebant. Positꝰ
.ẽ. in medio lapis angularis. qui
ad se utrũq. parietem ducer&
& utrũq. uno nomine nuncupa¬
r&. essentq unũ cõmunione uo¬
cabuli. quifierent in una gr̃a
sacramenti. Per xp̃m enim qui. ẽ.
pax nr̃a. faciens utrũq unũ. iudei
& gentiles facti sunt unũ. quibus
fidei unitas unũ indubit nominis
xp̃iani uocabulum. Ad lapidem
ergo angularem uterq paries
uenit. & uerũ angulum fidei uni¬
tas fecit. Horũ duorũ parietum.
unus adductus. ẽ. quando pasto¬

Expanded text:
tias offerri mandavit, idem Deus tias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem :Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pasto
Abbreviated transcription (Latin):
bitis fr̃s km̃i. quia dies iste ep̃i
qui nobis in honorem dñi
nncs singulos celebratur.
ore celnctoꝵ fidelium epiphania
uenerabiliter nuncupatur.
Et quia grecum ꝓbatur. eẽ. uoca¬
bulum. multis. ẽ. latinis in cogni¬
tum. Inde . ẽ. quod nomen istud
om̃s quidem latim dicunt sed
non om̃s inueniuntur posse qđ
dicunt. Pro inde bonũ. ẽ. ut
cuncti qui diem hodiernum
epiphaniam nuncupant. & cur
hoc dicatur ignorant. sacram̃tũ
diei huius nominis unterp̃tatio¬
ne cognoscant. Deb& em̃ diei
huius solemnitas afidolib cele¬
brari. & idõ solemiras causa
non deb& ignorari. Honc ergo
diem sicut diximus. epiphaniam
uocat xp̃iana religio Epipha¬
nia uero. incer p̃tatur manifes¬
tatio Tradium autem tenemus
a patrib qđ unigenitus ds̃ post¬
quã .ẽ. scđma carnen teporaliter
natus. in isto diȩ. ẽ. magis ueni¬
entibis manifestatus. a quibus¬
.ẽ. oblatis muneribus suppliciter
ad oratus. Nam quia ipse . ẽ. ds̃
qui sibi in ueteri testamento primi¬

Expanded text:
issimi, quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primi
Abbreviated transcription (Latin):
NReuersis autẽ magis in regionẽ suã.¬
& translato tħu in agyptũ. ex ad¬
monitione diuina. exardescit
frustrata in meditationib suis
herodis in sania. uecari om̃s beth¬
leem paruulos iub&. Q qm̃ quẽ
metuat nescit infantem. generalẽ
seuitiã in suspectã sibi tendit &ta¬
tem. Sed quos rex impius eximit
mundo. xp̃c inserit cȩlo. Et qͥb:
nondũ sangiunis sin impendit
redẽptionem. iã martyrii tribuit
dignitatem. Erigite ergo dilec¬
tissimi fideles animos. & chorus¬
cantem grãm luminis sempit̃ni
& inpensa humanȩ salutis sacram̃¬
ta uenerantes: studiũ ur̃m his quę
ꝓ uobis gesta sunt subdite. Diligite
castimoniȩ puritatem. quia xp̃c
uirginitatis. ẽ. filius. Abstinete
uos a carnalib desideriis. quȩ mi¬
litant aduersus animã. quẽ ad mo¬
dum uos p̃sens beatus apłs suis ut
legimus uerbis hortatur. mali¬
tia paruuli estote. quia dñs głȩ
mortaliũ se conformauit infanciȩ.

Expanded text:
Reversis autem magis in regionem suamReversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
& alioꝵ facinus p̃ occupare cona¬
ris : Mors xp̃i. non .ẽ. temporis
tui Ante condendũ. ẽ. cuangłiũ.
ante p̃dicandũ.ẽ. dĩ regnũ. Ante
sanitates donandę. ante sunt faci¬
enda miracula. Qur quod alieni
futurũ. ẽ. oꝑis. tui. eẽ uiis criminis.
& pon habiturus effectũ sceleris.
in solũ te reatũ p̃cipitas uoluntatis:
Nihil hac molitione ꝓficis. pihil
ꝑ agis. Qui uoluntate natus. ẽ.
arbitrii sui potestate morietur
Consumant ergo magi desiderium
xp̃m eadem stella p̾eunte ꝑueni¬
unt: Ad orant in carne uerbum
in infantia sapientiã. in infirmi¬
tate uirtutẽ. & in hominis ueritate
dñm maiestatis. ut quę sacram̃
tũ fidei suȩ intelligentiȩq mani¬
festent. quod cordib credunt.
munerib ꝓtestantur Thus dõ
myrrã homini. aurũ offer̃ regi.
scientes humanã diuinãq natu¬
ram in unitate uenerantes. quia
quod erat in substantiis ꝓpriũ.
non erat in potestate diuersum:¬

Expanded text:
et aliorum facinus praeoccupare conaet aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium Christum eadem stella praeeunte perveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestntum fidei suae intelligentiae manifestent, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scientes humanam divinamque naturam in unitate venerandam. Quia quod erat in substantiis proprium, non erat in potestate divisum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo aspicientib intellectũ. qui
prestiait signũ: & quod fecit intella
fecit inquiri. & se inueniendum
fulgoris inditiũ intenta contẽpla¬
tione comitantes: ad agnitionem
ueritatis gr̃ȩ splenaore ducuntur.
qui humano sensu significatũ sibi
regis ortũ astimauer̃ in ciuita te
regia. eẽ. quęrendũ. Sed qui serui
susceperat formã. & non iudicare
uenerat sed iudicari. bethleem p̃¬
elegit natiuitati. hierosolimam
passioni. Herodes uero audiens
iudeoꝵ principem natũ. suc cessorẽ
suspicatus ex pauit. & molitus necẽ
salutis auctori. falsũ spopondit ob¬
sequium. Quã felix for&. sima¬
gorũ imitaretur fidem. & conuer¬
ter& ad religionem. quod dispo¬
nebat ad fraudem. O cęca stultę
emulationis impietas. quȩ ꝑtur¬
bandũ putas diuinũ tuo furore
consiliũ. Dñs mundi tẽporale
non quęrit regnũ. qui prȩstat
xternũ. Quid in cõmitabilem
dispositarũ rerũ ordinẽ uertere.

Expanded text:
ergo aspicientibus intellectum, qui ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑximo die quo intemerata
uirginitas humani generis edidit
saluatorem. epiphaniȩ nobis di¬
lec tissimi ueneranda festiuitas.
dat ꝑseuerantiã gaudioꝵ. ut inter
cognatarũ solempnitatũ uicina
sacramenta. exultationis uigor
& feruor fidei non tepescat:. Ad
omniũ enĩ hominũ spectat salutẽ.
qđ infantia mediatoris dĩ & homi¬
nũ. iã uniuerso declarabatur
mundo. cũ adhuc exiguo detine¬
retur oppidulo: Quã uis enim
israheliticã gentẽ & ipsius gentis
unã samiliã delegiss&. de qua
naturã uniuersȩ humanitatis
assumer&. uoluit tamen intra
maternę habitationis angustias.
orcus sui latere primordia. sed mox
ab om̃ib uoluit agnosci. qui dig¬
natus . ẽ. om̃ib nasci. Trib igit᷑
magis in regione orientis stellȩ
norię claritatis apparuit. quę il¬
lustrior ceteris pulchriorq syderib
facile inse intuentũ oculos ani¬
mosq conuerter&. ut confestim
aduerteretur non. eẽ. ociosum.
qđ tam insolitũ uidebatur: Dedit

Expanded text:
xime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
species obtulerunt. ita & nos de
cordib nr̃is quę dõ sunt digna ꝓ¬
mamus. Quã uis enĩ om̃iũ bonoꝵ
ipse sit largitor. etiã nr̃ȩ tamen
fruccũ querit industriȩ. Non
enĩ dormientib ꝓuenit regnum
cęloꝵs. sed in mandatis dĩ laboran¬
tib atq uigilantib. ut si dona
ipsius non irrita fecerimus. ꝑ ea
quę dedit mereamur accipere
quę ꝓmisit. Unde cohortamur
dilectionẽ urãm. ut abstinentes
uos ab om̃i oꝑe malo. quȩ sunt
casta & iusta sectemini. Eilii enĩ
lucis. abicere debent oꝑa tenebra¬
rum. Itaq odia declinate. men¬
datia abicite. suꝑbiã humilitate
destruite. a uariciã ꝓicite. largi¬
tatem diligite. Dec& enĩ ut capiti
suo menbra conueniant. ut ꝓmissarũ
beatitudinũ mereamur. eẽ. con¬

Expanded text:
species obtulerunt, ita et nos de species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse con
Abbreviated transcription (Latin):
non dũ poterant consiteri. Ita
xp̃c ne ullũ eis tempus ess& absq
miraculo. ante usũ linguę poces¬
tatem uerbi tacitus exerebat.
Et quasi iã dicer&. Sinite pueros
uenire ad me. taliũ.ẽ. enĩ regnũ
cęlors. noua gła coronabat iu¬
fantes & de initus suis paruui¬
lorum primordia consecrabat.
ut disceretur peminẽ hominũ
diuini capacem. eẽ. sacramenti.
ergo dilectissimi in magis adora¬
primitias. exultantib animis
beate spei initia celebremes.
Ex inde enĩ in ȩt̃nã hereditatẽ coe¬
pimus introire. ex inde nobis xp̃m
loquentia scripturarũ archana
patuer̃. & ueritas quẽ iudcorum
obcȩcatiorͦͫ recspit. om̃ib nati¬
onib suũ lumen inuexit. Honore¬
tur itaq a nobis sacratissimus dies.
in quo salutis nr̃ȩ auctor apparuit.¬
& quem magi in santẽ uenerati sunł
incunabulis. nos om̃ĩpotentẽ ad¬
oremus in cęlis: ac sicut illi dethes¬
auris suis mẏsticas dño munerum

Expanded text:
nondum poterant confiteri. Ita nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, ergo, dilectissimi, in magis adoraprimitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum
Abbreviated transcription (Latin):
Exte enĩ exi& princeps. qui regat
popłm meũ isrł. Hunc principẽ
natũ & pastorib angłi. & nobis
nuntiauere pastores. Hunc prin¬
cipem natũ. longinquę orienta
lum nationes. in in solito noui
sideris splendore didicerunt.
Et ne de loco eruditi regis ambi¬
gerent. ur̃a eruditio ꝓdidit. quod
stella non docuit. Quur uobis
uiã quã aliis aꝑitis obstruitis:
Cur in ur̃a infidelitate resedit
dubiũ. quod ex ur̃a fit responsi¬
one manifestum : Locũ patiui¬
tatis de scripturarũ testimonio
de monstratis. p̃sentiã tẽporis
de cęli & terrȩ attestatione cog¬
noscitis. & tamen ubi ad ꝑsequen¬
dum animus herodis exarsit.
ibi ad non credendum uester sen¬
sus obduruit. Felicior ergo igno¬
rantia infantiũ quos ꝑsecutor oc¬
cidit. quã ur̃a scientia. quos in
sua ꝑturbatione consuluit.
Uos poluistis eius regnũ recipere:
cuius oppidũ potustis ostendere.
Illi potuerunt ꝓeo mori. quem

Expanded text:
Ex te enim exiet princeps qui regat Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem
Abbreviated transcription (Latin):
rum testimonia nasceretur. hoc
responder̃ de ꝓphecico eloquio.
quod in dicabat stella de cęlo
quȩ utiq poterat magos hieroso¬
limis p̃termissis usq ad cunabul
pueri sicut postmodũ fecit sua
signisicatione ꝑducere. nisi ad
confutandam iudȩorũ duritiam
ꝑtinuss&. ut non solũ ductusy¬
deris. sed etiã ipsoꝵꝰ ꝓfessione ip¬
notescer& patiuitas saluatoris.
am ergo ad eruditionem gentiũ
ꝓpheticus sermo transiebat. &
p̃nuntiatũ antiquis oraculis xp̃m
alienigenarũ corda discebant.
cũ iudȩorũ infelicitas ueritatem
ore ꝓferr&. & mendatiũ corde
retiner&. Noluerunt enĩ agnos¬
cere oculis. quẽ de sacris indica¬
bant libris. ut quem non adora¬
bant in infantiȩ in firmitate hi¬
milem. postea crucifigeren
uirtutũ sublimitate fulgene
uobis. ẽ. scientia & tam in docta
doctrina : Interrogatiux p̃c
nasceretur. ueraciter & mumorit̃
dicias quod legistis. in bed łcem
Et tu bethleem terra iuda. nones
minima in ter principes iuda.

Expanded text:
rum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentevobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
aspectus. Crediderunt non qđ
se ebatur. sed quod idem unige¬
nitus. eẽt. altissimi. quod in oꝑe
ꝓbabatur Vnde & nos fr̃s toto
corde credamus ipsum. eẽ. dĩfiliũ.
quem filium hominis confitemu&
Credamus illum & nr̃ȩ consortem
naturȩ. & paternę substantiȩ̨ co¬
&qualem. qm̃ & nuptus interfuit
ut homo. & aquas in uina mutauit
ut ds̃. quatnus fidei huius merito.
Nos etiam dñs nr̃ sobrio illo grȩ

Expanded text:
aspectus. Crediderunt non quoaspectus. Crediderunt non quosciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo grati
Abbreviated transcription (Latin):
uida circũstantũ silentia: sola
tantũ uoluntas dñitacentis. sp̃
traduxit inuinũ. qui eas ab ini¬
do concreuit inniues. durauit
iiglatiem. agẏptiis uerait in
sanguinem. & hebreis sitientib
manare arida de rupe p̃cepit.
quȩ in numerabilium multitu¬
dinem populorũ. stillicidio noui
fontis. uice maternorũ uberum
nutriebat. Quid primũ stupeas :
quid mireris: uinum de aqua.
ari aquã de petra: Sed nulla
te quicũq inter ista cunctaris:
infidelitas turb&. quod dubiũ
non .ẽ. ad nutũ creatoris creatu¬
rarũ elementa pendere. Aut
cur non credamus uirtute domi¬
nica uinum fieri potuisse de aqua
cum nobis ꝯperante dõ fomentis
imbrium terrȩ de gremio ꝑmi
nisteria uinearum aqua surgat
inuinum. Hoc inquit fecit iħc
initium signorũ in chana galileȩ:
& manifestauit głam suã. & cre¬
diderunt in eum discipłi eius
rediderunt discipuli. non utiq
hoc fieri cernebant. sed illud
quod carnalis uidere non possit

Expanded text:
vida circumstantium silentia, sola vida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effectraduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quod cũq dixerit uobis
facite. Sciebat ꝓfecto mater se
ob iurgationem illã dñi filuq
sui non irascentis offensam
tendere. sed miserantis portre
mysterium. Tunc dñs incirpa
iam aꝑiens maiestatem. ex peo¬
tantib ait ministris. Implate
hydrias aqua. Nec mora obse¬
quium suũ oboediens minister
ex hibuit. & ecce repente aquę
illȩ coeperunt mirabiliter fort¬
tudinem sumere. ducere colore
od rem p̃bere. saporem concino
totãq simul mutare natur in
quȩ ꝑmutatio aquarũ a sua
aliam creaturã. p̃sentis cre
.ẽ. testata uirtute  Neq uero
quis quã conuertere aquas uri
poss& alios. pisi ille qui eas fti
ex iuhilo. Scupuit ergo minsi
attonitus. qui a quas miserat &
uina sumebat. laetatusq nim
illa se suis humeris fluenta por¬
I emo enĩ quicquã locutus in tẽꝑ
hi driis preter aquã pihil adie¬
tum. ars nulla condueta .ẽ. &
tam grande miraculũ inter pa¬

Expanded text:
dicens: Quodcunque dixerit vobis dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc Dominus increjam aperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta pora. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pa
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. sed ut mirabilib in notescat.
adit ad nuptias. non sumpturus
pocula sed daturus. Nam cum
defeciss&̾ Nuptiantib uinũ. ait
illi beatissima maria. Uinũ non
habent. Cui uelut indignans
respondit dñs. Quid mihi & tibi
mea: Hac uerba indignantis
.ẽẽ. quis dubit& : Sed idcirco
ut reor quia tam temere ei mat̾
de defectu carnalis poculi sugge¬
rebat. qui uenerat totius orbis
gentib nouũ salutis aternę ca¬
licem ꝓpinare. Quod enĩ ait
non dum uenit hora mea illã
nimirũ gloriosissimã passionis
suę horã. atq illud redẽptionis
nr̃ȩ uinũ quod uitȩ om̃iũ ꝓfice¬
r&. ꝓmittebat. Nam quod pe¬
tebat maria. erat gr̃ȩ̨ tempora¬
lis. qđ xp̃c parabat gaudu sem¬
piterni. Nec tamen piguit be¬
ngnissimũ dñm. dum magna
ueniunt parua prestare: Et soo
uenerabilis maria. uere ut mat̾
dñi inspi futura p̃noscens. ac
domimca p̃uidens uoluntatẽ.
sollicite ininistros ad monuit

Expanded text:
tetur, sed ut mirabilius innotescat. tetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi ec verba indignantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad oboedientiam dĩ sui. nec ignea
quondam potuit columna con¬
uertere. Nec sane quemquã moue¬
illos fidem suscipere. neq noui
stella fulgoris nec parturiens
uirgo compulerit. qui ne tum
quidem dõ credere suo: cũ illos ꝑ
arentia deserta ipso comitante
dõ caelũ pascer&. petra potar&:
S ed iam ad illud p̃cipuun xp̃i
miraculum ueniamus. quo ꝓ do¬
cumento deitatis su&. aquas uer¬
tit in uinum. Inuitatus itaq ut
legitur dñs ꝑrexit adnuptias.
sed ut dignaretur hoc uirginis
filius. nr̃ȩ eruditionis. ẽ. ratio. ut
hoc docti exemplo. legitmarum
illũ nuptiarum non negemus
auctorem. Uadit ergo ad nuptias
dĩ filius. ut quas dudum potestate
constituit. nunc p̃sentię suȩ be¬
nedictione scĩfic&. Uadit ad
nuptias ueteris instituti. nouã
sibi ꝑpetuę uirginitatis sponsam
gentiũ de conuersione facturus
Uadit ad nuptias. quem nuptiȩ
non crearunt. Uadit ad nupti¬
as. pon utiq ut conuiuiis delec¬

Expanded text:
ad obedientiam Dei sui, nec ignea ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane quemquam moveillos fidem suscipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delec
Abbreviated transcription (Latin):
dis suȩ ministros nouum uider&
infantulũ. uelut noui imperii
regem. regiis munerib honorari.
Aut quomodo non stuper&. cum
turbatus inspicer& a magis suis
ad orari puerũ quem ipse pescir&:¬
I uo torquebatur languore. cum
pariter eius & cunas in terris
dispicer&. & stellam miraretur in
caelo: Unigenitus autẽ altissi¬
mi sic humiliter ingressus . ẽ.
mundũ. ut in dubitata diuini¬
tatis suȩ deferr& indicia Natus
enĩ de femina .e. sed natus ex uir¬
gine. Latebat in p̃sepi. sed insydere
rutilabat. ut hominem illũ dm̃q
.eẽ. & terrena mater. & signum
caeleste monstraret. Quibus uero
radiis. quantõue lumine illam
dñi stellam antiqua credimus tunc
inter astra fulsisse. quantũ in splen¬
dore pcessit. quȩ tantũ p̃ibat in
munere. quȩ uelut quidam totius
orbis oculus caliginantis mundi
ueterem renouauit aspectum
Ecce fr̃s ad inquirendũ regem
regum. una chaldeos stella ꝑ¬
traxit. iudaicum uero populũ

Expanded text:
dis suae ministros, novum videret dis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quã recte tria hȩc nobis uno acta
in die mysteria p̃dicantur. qui ip¬
esfabilis trintatis archanũ uno dei
sub nomine consitemurr. Per hac
lium. quatenus in uisibilis eius diui¬
nitas quȩ litebat ix homine. in oꝑe
non latere ut dum temptator
uerbũ patris om̃ĩpotentis uon de¬
p̃hendit in carne. om̃s ubiq qui inx
dĩ filio uerbũ & carnem crederent
saluarentur Et quidem uidebat
diabolus infantem pannis obsitum.
sed ignorabat ipsum. eẽ. qui remo¬
tis initio tenebris mundum luce
uestiuit. Uidebat cum mortalis
matris ubera sugentem. sed nesciebat
ipsum. eẽ. qui esurientem hebreum
popłm. angłico fecit pane uelut
caelesti lacte pinguescere. Uide¬
bat paruulum angustis in cuna¬
bulis quiescentem. sed uidere ñ
poterat ipsum. eẽ. quem non capit
mundus. Quanto igitur inimicus
in hac xp̃i humilitate per incerta
distractus stupore nutabat. cum
ꝑ chaldeos p̃cipuos utiq tẏranni¬

Expanded text:
Et quam recte tria haec nobis uno acta Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec lium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyranni