comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to debemꝰ acciꝑe: tãqͣm illis differen¬
tiꝰ atq excellentiꝰ nom̃ filiationis
hereditauit. Nam qͣnta distantia
inter nom̃ filii & serui: tanto ille
ille creator. sedm̃ diuinitatẽ dico
illi creaturaIpse quoq homo in hoc
ẽ maior om̃ib angłis. om̃iq creatu¬
ra. qr potestas quȩ erat in om̃i uerbo
ante omnia scła. requieuit in illo ho-¬
mine assũpto. auerbo extemꝑe con¬
ceptionis. Qua ꝓpt̃ illi sunt ministri
& famuli: sic̃ in eiꝰ tẽptatione er passi¬
in resurrectione quoq atq ascensio¬
ne declaratũ ẽ. Ille autẽ filius ꝓpriuᷤ
&e heres existit: qđ oe apłs nobis in¬
nuit. dũ subiungit. Cui enĩ dixit¬
aliqñ angłoꝵ filiꝰ meus estu. ego ho¬
die genui te: subaudis nulli angłoꝵ
hoc dictũ ẽ. Hoc de u̾bo di intelligen¬
dũ ẽ. qđ coeternũ & consubstantia¬
le ẽ patri. ñ de qualibet creatura: li¬
cet legamꝰ in libro iob. angłos appella¬
tos ẽe̾ filios di. Ingenesi quoq filios:

Expanded text:
ferentius atque excellentius nomen filiationis haereditavit: nam quanta distantia est inter nomen filii et servi, tanto ille ille creator secundum divinitatem dico illi creatura. Ipse quoque homo in hoc est major omnibus angelis omnique creatura: quia potestas, quae erat in omni verbo, ante omnia saecula, requievit in illo homine assumpto a verbo ex tempore conceptionis. Quapropter illi sunt ministri et famuli, sicut in ejus tentatione et passi, resurrectione quoque, atque ascensione declaratum est. Ille autem filius proprius et haeres existit: quod et Apostolus nobis innuit, dum subaliquando angelorum: Filius meus es tu, ego hodie genui te? subaudis, nulli angelorum hoc dictum est. Hoc de Verbo Dei intelligendum est, quod aeternum et consubstantiale est Patri, non de qualibet creatura; licet legamus in libro Job, angelos appellatos esse filios Dei. In Genesi quoque filios;
Abbreviated transcription (Latin):
głis. ad ponens ꝓ. de. Non eni seruat
apłs ordinẽ siue sensũ p̃positionũ. Et
est sensus. Ipse qũe p̃cipiunt᷑ angłi
adorare: de ipsis siuis spiritibꝰ. qͦtiens¬
cũq uult facit angelos. Ministros
etiam suos facit fłamã ignis. qr qui
in conspectu illiꝰ ad sistunt in amore
suo incendentes: oe in flammantes
reddit. iuxta qđ alibi dr. In quẽ desi-¬
derant angłi ꝓspicere. Nam qđ dix̾
qui facit angłos suos spiritꝰ: p̃postero
ordine aptulit. Debuerat enĩ dicere. qͥ
facit suoᷤᷤ sp̃c angłos. Sciendũ autẽ qd̾
angłs nom̃ ẽ offitii ñ nature. Qui sem

Expanded text:
elis, ad ponens pro de. Non enim servat elis, ad ponens pro de. Non enim servat Apostolus ordinem sive sensum praepositionum, et est sensus: Ipse quem praecipiuntur angeli adorare, de ipsis suis spiritibus quotiescunque vult facit angelos. Ministros etiam suos facit flammam ignis: quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo incendentes et inflammantes reddit, juxta quod alibi dicitur, in quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit, qui facit angelos suos spiritus, praepostero ordine protulit. Debuerat enim dicere, qui facit spiritus suos angelos. Sciendum est autem quod angelus nomen est officii non naturae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
terre. hoc significat cũ ei cõmittit or¬
bem terrȩ : & cũ manifestat illũ dñm
esse tociꝰ mundi. Tunc enĩ possedit
orbem: cũ ab uniu̾sis ẽ agnitꝰ dñs tociꝰ
orbis. hoc aut ñ de substantia u̾bi: s de
essentia hominis accipe dictũ. Qđq se¬
quit᷑. or adorent eũ omnes angeli di:
tale ẽ acsi diceret. Omnes angeli mei
& illiꝰ: qr ꝑ illũ sunt facti. Tunc gͦadora¬
uer̃t eũ qͣndo natiuitate illiꝰ adnun¬
tiauert̃. qͣndo illo esuriente accesser̃t
.& ministrauer̃t ei: siue qͣndo sepulcrũ
eiꝰ custodier̃t̃. Coitidie quoq adorant
eum: qr iussioni illiꝰ optemperant. Sed
nũqͥd solis angłis p̃cepit ds pat̾ ado
rare eum: Non. Quin pocius omni cre-¬
aturȩ. Et ad angłos quide dicit.
Qui facit angłos suos spiritꝰ. or mini-¬
stros suos flammã ignis. Qđ dicit or
ad angłos qͥde dicit d̾s pat̃. uel scrip¬
tura diuina: tale ẽ acsi diceret dean-¬

Expanded text:
terrae, hoc significat, cum ei committit orterrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia hominis accipe dictum. Quodque sequitur, et adorent eum omnes angeli Dei, tale est ac si diceret, omnes angeli mei et ipsius, quia per eum sunt facti. Tunc ergo adoraverunt cum, quando nativitatem illius annuntiaverunt, et quando illo esuriente accesserunt et ministraverunt ei, sive quando sepulcrum ejus custodierunt, quotidie quoque adorant eum, quia jussioni illius obtemperant. Sed nunquid solis angelis praecepit Deus Pater illum adorare? Non, quin potius omni creaturae. Et ad angelos quidem dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis. Quod dicit, et ad angelos quidem Deus Pater, vel Scriptura divina, tale est ac si diceret de ang
Abbreviated transcription (Latin):
um regis ȩterni. positi in carcere huiꝰ
mundi: &r in exilio relegati. Uerbi gr̃a.
sic̃ recludunt᷑ ab aula regia rei. eiꝰ
offensam incurrentes. & destruunt᷑
in exiliũ. atq incarcere recludunt᷑.
Sed sic̃ bonꝰ mediator uolens eis ue¬
niã impetrare. ñ pͥmũ eos intro ducit
in aulam regis. s ipse foras egreditur.
ibiq cũ eis miscet sermocinandi nego¬
tium. sicq correptos &r castigatos in¬
troducit eos in conspectũ regis: simi-
adnos aconspectu paternȩ maiesta¬
tis carnẽ assumendo. uisibilẽq p̃ben¬
do. &e collocutꝰ ẽ nobiscũ p̃cepta regis
ȩt̃ni. Sicq nos suis p̃dicationibꝰ &
miraculis correptos or castigatos. atq
sua fide confirmatos. suaq passione
apeccatis emundatos. in troduxit
in aulam inconspectũ paternȩ maie¬
statis: qͣndo ascendendo ad celos. pa-¬
tefecit nobis aditũ regni cęlestis. Di¬
cendo aũt introducit eum in orbem

Expanded text:
um Regis aeterni: positi in carcere hujus um Regis aeterni: positi in carcere hujus mundi et exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis miscet sermocinandi negotium: sicque correctos et castigatos introducit eos in conspectu regis; similiad nos a conspectu paternae majestatis, carnem assumendo, visibilemque se praebendo, et collocutus est nobiscum praecepta Reaeterni, sicque nos suis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam et in conspectum paternae majestatis, quando ascendendo ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem
Abbreviated transcription (Latin):
sic uident᷑ hȩc u̾ba sonare qͣsi iam alte¬
ra uice introductꝰ esset. Sed qͦmͦ hoc
sit in telligendũ: euangelista iohannes
exparte manifestat dicens. In mundo
erat & mundus ꝑ ipsũ factus ẽ. & mun.¬
dus eũ ñ cognouit. Uerbũ gͦ di pa-¬
tris ꝑ qđ omnia facta sunt uniꝰ essen
tie existens cũ patre & sp̃ũ scõ ubiq ẽ.
& omnia implet: qr cingendo implet
om̃ia. implendo cingit. gubernando p̃¬
sidet. p̃sidendo gubernat. Et qr in mũ¬
do erat ubi carnẽ assũpsit. & in acces-¬
sibile erat nr̃is aspectibꝰ. qr ñ uidebat᷑.
ipsam assũptionẽ carnis appellat alte¬
rũ introitũ. Dũ enĩ qui inuisibilis erat
humanis aspectibꝰ assũpta carne uisi
minat: hoc in euangelio ipsa ueritas
exitũ uocat dicens. Exiui apatre: &
ueni inmundũ. Merito gͦ exitũ uocat
in carnationis suȩ. assũptionẽ mani-¬
festationẽt : qr nos foris eramꝰ ado ex-¬
pulsi extra aulam paradsi. oe palati¬

Expanded text:
sic videntur haec verba sonare, quasi jam altera vice introductus esset. Sed quomodo hoc sit intelligendum, evangelista Joannes ex parte manifestat, dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . Verbum ergo Dei Patris per quod omnia factiae existens cum Patre et Spiritu sancto, ubique est, et omnia implet. Quia cingendo implet omnia, implenda cingit: gubernando praesidet, praesidendo gubernat. Et quia in mundo erat, ubi carnem assumpsit, et cum inaccessibile erat nostris aspectibus, quia non videbatur: ipsam assumptionem carnis appellat alterum introitum; dum enim qui invisibilis erat humanis aspectibus, assumpta carne visibminat, hoc in Evangelio ipsa Veritas exitum vocat, dicens: Exivi a Patre, et veni in mundum. Merito ergo exitum vocat incarnationis suae assumptionem manifestationemque, quia nos foris eramus, a Deo expulsi extra aulam paradisi, palati
Abbreviated transcription (Latin):
qr in. p̃positio. ꝓ alia p̃positione.ꝑ.
accipitur: sic̃ multis in locis epłȩ
tionibꝰ. multisq qualitatibꝰ locutꝰ
sit d̾s pat̾ patribꝰ ueteris testam̃ti.
Multis locutionibꝰ. multisq quali¬
tatibꝰ locutus ẽ eis: qr ñ semꝑ uni¬
formit̾ secreta sua eis reuelauit.
Aliqͣndo enĩ aꝑte &e ꝑ angłm locu¬
tus ẽ eis: ut abrahȩ cui dixit. Scd̾m
hoc tẽpꝰ ueniam: eritq sarrȩ filius.
Moysi quoq p̃cepta legalia dando.
ñ occides.ñ adulterium facies. ce¬
teraq huiꝰmodi: loth quoq de sotlo¬
mis eũ educendo. aliisq quã plu¬
ribꝰ. Aliqͣndo uͦ obscure. ce ꝑ enigna¬
ta: ut moysi cui dicit. Ego sũ qui
sũ. Hec dices filiis isrł: qui ẽ misit
me aduos. Aliqͣndo in habitu militis¬
ut iosue. Aliqͣndo in corde. ut dauid:
qͥ dicebat. Audiam qͥd loquat᷑ in me
dñs ds. cẽterisq ꝓpħis. Aliqͣndo per
ẽ. Nouissime autẽ. id ẽ in fine teporũ:

Expanded text:
quia in praepositio pro alia praepositione per accipitur: sicut multis in locis Epistotionibus, multisque qualitatibus locutus sit Deus Pater patribus Veteris TestamMultis locutionibus multisque qualitatibus locutus est eis, quia non semper uniformiter secreta sua eis revelavit. Aliquando enim aperte, et per angelum locutus est eis: ut Abraham, cui dixit: Secundum hoc tempus veniam, eritque Sarae filius. Moysi quoque praecepta legalia dando: Non occides; Non adulterabis, caeteraque hujusmodi. Loth quoque de Sodomis eum educendo, aliisque quam plurimis. Aliquando vero obscure, et per aenigmata, ut Moysi, cui dixit: Ego sum qui sum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; aliquando in habitu militisut Josue; aliquando in corde, ut David, qui dicebat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus; caeterisque prophetis. Aliquando per e
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. Data ẽ inquiens mͥ om̃is po¬
testas in celo & interra. Non gͦ uidimꝰ
ꝑsonas. s distinguimꝰ naturas. Unde
animaduertendũ ẽ. sollerti in dagi.¬
ne apłm in epła nc̃ de substantia huma-¬
nitatis loqui: ñc uͦ de substantia dei¬
tatis. Nam qđ dixit constitutũ illũ
esse ado patrẽ herecłe om̃iũ creatu¬
rarũ: adhumanitatẽ retulit. Quolens
aũt discretionẽ facere. inter diuini

Expanded text:
itatis: Data est inquiens mihi omnis potestas in coelo et in terra. Non ergo dividamus personas, sed distinguamus naturas. Unde animadvertendum est solerter Apostolum in Epistola nunc de substantia humanitatis loqui, nunc vero de substantia deitatis: nam quod dixit constitutum illum esse a Deo Patre haeredem omnium creaturarum, ad humanitatem illius retulit: volens autem discre
Abbreviated transcription (Latin):
serui ad seruos missi sunt: & inter
ꝓmissionẽ. & gratiam quȩ ꝑfilium
data ẽ filiis. ac pꝰmodũ ꝑ filios filiis
administrata ẽ. Sequit᷑. Quem con-¬
stituit heredem uniuersoꝵ: Heres
dr abhero. id ẽ dño: eo qđ libera po¬
testate in hereditate pat̾na domi¬
netur. Constituit gͦ d̾s pat̾ filiũ
suũ heređe uniu̾soꝵ: hoc ẽ tociꝰ mun¬
di. seu om̃iũ creaturarũ. Non ter¬
m̃ scdm diuinitatẽ qͣ coeternꝰ est
patri. & coȩqualis illi in omnipoten¬
tia deitatis. & in qua ȩternaliter
ipse possidet om̃ia cũ patre: s pociꝰ
constitutꝰ ẽ ille dñs. & heres suꝑ om

Expanded text:
rvi ad servos missi sunt, et inter promissionem et gratiam, quae per Filium data est filiis, ac postmodum per filios filiis administrata. Sequitur: quem constituit haeredem universorum. Haeres dicitur ab hero, id est domino, eo quod libera potestate in haereditate paterna dominetur. Constituit ergo Deus Pater Filium suum haeredem universorum, hoc est totius mundi, seu omnium creaturarum, non tantum secundum divinitatem, qua coaeternus est Patri et coaequalis est illi in omnipotentia deitatis, et in qua aeternaliter ipse possidet omnia cum Patre, sed potius constitutus est ille dominus et haeres
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui semꝑ assistunt consentiunt
unt omnesq mutunt᷑. Et ẽ sensus.
Quid mirũ si in unico filio di. ministe¬
rium suũ exibent angłi: cũ etiã nr̃e
salutis ministros eos constat effectosͤ
Qua ꝓpt̃ nemini illoꝵ dixit sede ad¬

Expanded text:
illi qui semper assistunt, consentiunt illi qui semper assistunt, consentiunt unt, omnesque mittuntur. Et est sensus: Quid mirum, si unico Filio Dei ministerium suum exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos? quapropter nemini illorum dixit: Sede a d
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ p̃sentẽ habet: iłoq qui mittũ¬
tur. ipsi etiã assistunt ei hic. Uelcer-¬
te idcirco om̃es mitti dicunt᷑. qr sic̃
didimꝰ grecꝰ. in libro de spũ scõ ait.
ex om̃ibꝰ ordinibꝰ celestium degnita¬
tum mittunt᷑: sic̃ gabrihelem. micha¬
helem. archangłos legimꝰ missos in
uolumine danihelis. raphahelem¬
quoq ad tobiam. Unꝰ enĩ de seraphim
legitur missus adysaiam: qñ cal-¬
culo tetigit labia eiꝰ. Et sic frequen¬
t̃ angłi legunt᷑ ad scõs missi. Gene¬
raliter aũt sicut doctores dicunt
unicuiq fideliũ ab ortu natiuitatiᷤ.
uel pocius atẽpore baptismatis. da¬
tur acło angłs ad sui custodiam: &
ut suadeat ei bona agere: Unde apłs
hic dicit. Missi sunt in quiens in mi-¬
nisteriũ salutis: ꝓpt̃ eos qui heredi.¬
tatẽ patriȩ celestis sunt ꝑcepturi.
In hoc gͦ loco sic̃ diximꝰ om̃es mittun¬
eiꝰdeq dignitatis sunt qui mittun-
tur & qui assistunt: uel certe quia
om̃es eiꝰdem uoluntatis sunt &e dum

Expanded text:
esentem habet: ideoque ipsi qui mittuntur, ipsi etiam et assistunt ei. Vel certe idcirco omnes mitti dicuntur, quia sicut Didymus Graecus in libro de Spiritu sancto ait, ex omnibus ordinibus coelestium dignitatum mittuntur; sicut Gabrielem, Michaelem archangelos legimus missos in volumine Danielis, Raphaelem ad Tobiam; unus etiam de seraphim legitur missus ad Isaiam, quando calculo tetigit labia ejus, et sicut frequenter angeli leguntur ad sanctos missi. Generaliter autem sicut doctoreunicuique fidelium ab ortu nativitatis, vel a tempore baptismatis datur a Deo angelus ad sui custodiam et qui ei suadeat bona agere. Unde Apostolus hic dicit: Missi sunt, inquiens, in ministerium salutis propter electos qui haereditatem patriae coelestis sunt percepturi: In hoc ergo loco: sicuti diximus, omnes mittune dignitatis sunt qui mittuntur, t qui assistunt: vel certe, quia omnes ejusdem voluntatis sunt, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
s plenitudine sp̃s sc̃i: quidie baptis¬
matis inspetie columbe suꝑ eum re¬
quieuit. Nec extẽpore baptismatis
pore conceptionis iurta qđ ysalas
loquit᷑ dicens. Requiescet suꝑ eum
sp̃s consilii &e fortitudinis. spiritꝰ sci¬
entiȩ &e pietatis: replebitq eum sp̃s
timoris dñi. Oleo aũt exultationis
seu leticiȩ dicit illũ unctũ: qr xp̃c
qui nũqͣm peccauit. nũqͣm tristiciã
habuit exrecordatione peecati. Qͥd
ẽ enĩ oleo leticiȩ ungi: nisi peccati
maculam non habere:. Scõꝵ & enĩ con¬
scientia tc̃ magis ac magis hylarescit.
peccati gͣuioris recordatione mor¬
det᷑. Sp̃e si qͥde sc̃s qui requieuit in
xp̃o custodiuit illũ. ut sine peccato
conciperet᷑. sine peccato nasceret᷑. &.
sine peccati macula ab hoc mundo tͣn¬
siret: Iurta qd̵ de illo scriptũ ẽ. Peccatũ

Expanded text:
sed plenitudine Spiritus sancti, qui die baptismi in specie columbae super eum requievit, nec ex tempore baptismatis pore conceptionis, juxta quod Isaias loquitur, dicens: Requiescet super eum spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, replebitque eum spiritus timoris Domini . Oleo autem exsultationis seu laetitiae dicit illum unctum, quia Christus qui nunquam peccavit, nunquam tristitiam habuit ex recordatione peccati. Quid est enim oleo laetitiae ungi, nisi peccati maculam non habere? Sanctorum etenim conscientia tunc magis ac magis hilarescit, peccati gravioris recordatione mordetur. Spiritus quidem sanctus qui requievit in Christo, custodivit illum, et sine peccato conciperetur, sine peccato nasceretur, et sine peccati macula ab hoc mundo transiret, juxta quod de illo scriptum est . Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ministrent. Similit̾ &e mulieres o¬
portet ẽe̾ pudicas. Quid̾a uoluer̃t
in telligere diaconissas. s ñ est illud
ut beatꝰ augustinꝰ dic̃. Scias qͦmͦ o
porteat te indomo di conu̾sari quȩ
ẽ ȩccłia di uiui: colunna &e firmam̃¬

Expanded text:
in spe bona. Similiter mulieres oportet esse pudicas. Quidam voluerunt hic intelligere diaconissas, sed non est illud, ut beatus Augustinus dicit. Scias quomodo oporteat te in domo Dei conversari, quae est ecclesia Dei vivi, columna e
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ insimulatione ueritatis. Demo¬
nes enĩ loquunt᷑ ꝑ ora hereticoꝵ simu-¬
late. qͣsi uera sit eoꝵ p̃dicatio. Et cau¬
teriatã habentiũ suã conscientiam.
Cautere. uł cauteriũ ẽ ferram̃tũ me¬
dici. a quo rum̃ pit᷑ uel urit᷑ cutis
afide recedunt. corrupta ẽ pͣua doctͥ
corruptã habentes m̃tem. Phibentiũ
nubere. idẽ nuptias celebrare: dicen

Expanded text:
 in simulatione veritatis. Daemones enim loquuntur per hora haereticorum simulate, quasi vera sit eorum praedicatio: et cauteriatam habentium suam conscientiam. Cautere cauterium est ferramentum medici, a quo corrumpitur et uritur cutis qui a fide recedunt corrupta est prava doctrina Corruptam habentes mentem. Prohibentium nub
Abbreviated transcription (Latin):
imiliter diaconos subaud̃.
oportet ẽẽ pudicos. Quare.¬
tacuit de p̾sbiteris: Quia in ordine
episcopali conp̃hendunt᷑ prbi. Om̃is
pe lucrũ ẽ ꝑ usuras oe qͣs d̾a inuenti¬
ones lucra temporalia cumulare. Ha¬
bentes mysteriũ fidei in conscientia
bona. Mysteriũ dr res occulta: or
mysterium ficłi appellat hic ipsam
fidem qua credimꝰ in dm̃. quȩ occul¬
ta ẽ. qr ñ uidet᷑ nisi in corde. Consci¬
entiã bonã dic̃ spem bonã. ut ꝑbona

Expanded text:
imiliter diaconos, subaudis oportet esse pudicos. Quaretacuit de praesbyteris? quia in ordine episcopali comprehenduntur praesbyteris. Omnis pe lucrum est, per usuram et quasdam inventiones lucra temporalia cumulare. Habentes mysterium fidei in conscientia bona. Mysterium dicitur res occulta, et mysterium fidei appellat hic ipsam fidem qua credimus in Deum, quae occulta est, quia non videtur nisi in corde. Conscientiam bonam dicit spem bonam, ut per bona
Abbreviated transcription (Latin):
runt ambulantibꝰ in illis obseruationi¬
figura contingebant cessauerunt. &.
maxime pꝰ qͣm dñs dixit. ñ qđ in trat
Inos quo inquinat hominẽ: s om̃ia
sunt munda mundis. Uidit siqͥdem
d̾s cuncta quȩ fecit: erantq ualde
bona. Melius ẽ enĩ fidem retinere
cũ ꝑfecto opere. qͣm de differentia ciboꝵ
disputare: reitiendo illa quȩ ds mun¬
.da creauit. Unanãq ꝑfecta obseruan¬
Itia ẽ abstinere apeccato. Nichil enĩ
ꝓdest abstinere acibis: si ñ abstinet᷑
apeccatis. Nam licet gererent illi stu¬
diũ circa huiꝰmodi obseruationes.
nichil eis. ꝓfuit. qr ficłe ñ habuer̃t.
In hoc enĩ qđ legem custodiebant ꝓ

Expanded text:
runt ambulantibus in illis observationirunt ambulantibus in illis observationifigura contingebant, cessaverunt: et maxime postquam Dominus dixit: Non quod intrat in os coinquinat hominem: sed omnia sunt munda mundis. Vidit siquidem Deus cuncta quae fecit, erantque valde bona. Melius est enim fidem retinere cum perfecto opere, quam de differentia ciborum disputare, rejiciendo illa quae Deus munda creavit. Una namque perfecta observantia est, abstinere a peccatis: nihil enim prodest abstinere a cibis si non abstineatur a peccatis. Nam licet gererent illi studium circa hujuscemodi observationes, nihil eis profuit, si fidem non habuerunt. In hoc enim quod legem cust
Abbreviated transcription (Latin):
octrinis uariis &e peregri-¬
ns: nolite abduci. Poctri-¬
ȩ uarie & peregrine:
noua dogmata sunt here¬
ticoꝵ quibꝰ abducunt᷑ &
separantur simpliciores aueritate
fidei: suꝑsticiones quoq iudeoꝵ qui
docent abstinere aquibꝰda cibis quos
lex ꝓhibet. quosd̾a uͦ concedunt. Quia
gͦ inter illos erant quid̾a carnaliter
sapientes. qui escarũ obseruatione
& differentia seducebant qͦsda abstra-¬
hentes eos adoctrina euangelica.
quȩ dicit om̃ia esse munda mundis:
alloquit᷑ illos apłs. ne illoꝵ peregri¬
na doctrina abducerent᷑. qđ aꝑcius
manifestat subiungens. Oꝑtimũ est
enĩ grã stabilire cor: ñ escis quȩ ñ ꝓfu¬
erunt ambulantibꝰ in eis. Optimũ in¬
quid &e ꝑfectum ẽ stabilire & consoli¬
testam̃ti: ut habeatis fidem ꝑfectam
credentes om̃ia munda mundis: non
stabilire in differentiis & obseruatio¬
nibꝰ escarũ: dicentes qͦs d̾a cibos mun-¬
dos. qͦsda inmundos. quȩ nichil ꝯ ꝓfue-¬

Expanded text:
octrinis variis et peregrinis nolite abduci. Doctrinae variae et peregrinae, nova dogmata sunt haereticorum, quibus abducuntur et separantur simpliciores a veritate fidei: superstitiones quaeque Judaeorum, qui docent abstinendum a quibusdam cibis, quod lex prohibet, quosdam vero concedunt: quia ergo inter illos erant quidam carnaliter sapientes, qui escarum observatione et differentia seducebant quosdam, abstrahentes eos a doctrina Evangelica, quae dicit: Omnia munda mundis: alloquitur illos Apostolus, ne illorum doctrina peregrina abducerentur, quod apertius manifestat, subjungens. Optimum est enim gratia stabilire cor non escis, quae non profuerunt ambulantibus in eis. Optimum, inquit, et perfectum est stabilire cor, et consolitestamenti, ut habeatis fidem perfectam, credentes omnia munda mundis, non stabilire in differentiis et observationibus escarum, dicentes quosdam cibos mundos, quosdam immundos, quae nihil profue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant. aut male uiuunt: neq au¬
diendi sunt. neq immitandi. Uerbi
gr̃a. si recte p̃dicat bene uiuit: au¬
I diendꝰ
&e imnutandus ẽ. Sin uͦ neutrũ agit:
ñ est audiendus neq immitandus.
At uͦ si recte p̃dicat: licet male uiuat.
ñ ẽ conten̾nendus ut ñ audiatur. Un¬
de dñs dicit. Quȩ dicunt facite. quȩ aũt
faciunt facere nolite. Quia gͦ isti bonos
successores: hortat᷑ eos ut memores sint
illoꝵ eoꝵq conuersationis: consideran-¬
tes exitũ. hoc ꝑseuerantiã usq infinẽ
infide recta. bonisq oꝑibꝰ immitaren-¬
tur fidem. hoc ẽ firmitatẽ om̃ium bonoꝵ.
Quia gͦ fidem bonã habuit eoꝵ conuer-¬
satio: idcirco immitamini fidem illoꝵ
fidem autẽ firmitatẽ seu ꝑseuerantiã:
illoꝵ dicit. Iħe xp̃c heri ee hodie. ipse
&e in scła. Ad superiora pendent ubi testa¬
tus ẽ dixisse dm̃: ñ te deserã. neq dere¬
linquã. Poterant respondere. Hoc ñ ꝑti-¬

Expanded text:
praedicant, aut male vivunt, neque aupraedicant, aut male vivunt, neque audiendi sunt neque imitandi; verbi gratia: Si recte praedicat, et bene vivit, audiendus est et imitandus: si vero neutrum agit, non est audiendus neque imitandus: at vero si recte praedicat, licet male vivat, non est contemnendus ut non audiatur. Unde Dominus dixit : Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. Quia ergo isti bonos los eorumque successores, hortatur eos ut memores sint illorum, eorumque conversationis, considerantes exitum, hoc est perseverantiam usque in finem in fide recta, bonisque operibus imitarentur fidem, hoc est firmitatem bonorum. Quia ergo finem bonum habuit eorum conversatio, idcirco imitamini fidem illorum. Fidem autem firmitatem seu perseverantiam illorum dicit. Christus Jesus heri et hodie, ipse et in saecula. Ad superiora pertinent ista, ubi testatus est dixisse Dominum: Non te deseram, neque derelinquam: poterant illi respondere: Hoc non perti
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquam. Post mortẽ moysi:
dixit dñs iosue. Sic̃ fui cũ moyse. ita
ero tecũ: confortare & esto robustꝰ.
Nonte deseram. neq derelinqũã. Qđd̃¬
sicut exemplũ ꝑtinet ad iosue: ita &
ad omnẽ electum qui spem suam in
do positã habet. Nulla enĩ ratione m̃¬
titur: si in illo sp̃em nr̃am ponimꝰ. Sub̾¬
ita ẽ ille nobiscũ: ut confidenter dica¬
mꝰ. Dñs mͥ adiutor ẽ: ñ timebo qͥd fa-¬
ciat mͥ homo. Hominis nomine in¬
telligitur hic ñ solũ carnalis quili¬
bet aduersarius: sed etiam antiquus.
Eripe me dñe ab homine malo. idẽ
diabolo. Oportet gͦ nos in om̃ibꝰ tribu-¬
lationibꝰ seu temptationibꝰ: hunc u̾¬
siculũ psalmigraphi. seu apłi excla-¬
mare dicentes. Dñs mͥ adiutor est
ñ timebo quid faciat michi homo:
fidem. Omnes quidem p̾lati ce do-¬
ctores in quantũ bona p̃dicant. &
bona operant᷑. audiendi sunt & im-¬
mitandi: in quantũ uͦ aut ñ recte

Expanded text:
derelinquam. Post mortem Moysi derelinquam. Post mortem Moysi dixit Dominus Josue: Sicut fui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare, et esto robustus ; non te deseram, neque derelinquam. Quod exemplum ut pertinet ad Josue, ita et ad omnem electum, qui spem suam in Deo positam habet. Nulla enim ratione mentitur, si in illo spem nostram ponamuudis est ille nobiscum, ut confidenter dicamus, Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Hominis nomine intelligitur hic, non solum carnalis quilibet adversarius, sed etiam hostis antiquus, Eripe me, Domine, ab homine malo , id est diabolo. Oportet ergo nos in omnibus tribulationibus seu tentationibus hunc versiculum Psalmographi seu Apostoli exclamare, dicentes: Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo, fidem. Omnes quidem praelati et doctores in quantum bona praedicant et bona operantur, audiendi sunt et imitandi: in quantum vero aut non recte
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: honestas. &e bene uiuendi gr̃a.
Non dirit nolite possidere: sed siit¬
delicet qui tenax ẽ in largiendo. &
cupidus in accipiendo: & qui manũ
habet collectam ad dandũ. &. exten¬
ta ad accipiendũ. De quo om̃ino qui¬
dam sapiens admonuit dicens.Non
sit porrecta manꝰ tua ad accipiendũ:
&ead dandũ collecta. fortassis postqͣm
exspoliati fuerant propria faculta¬
te añcredentibꝰ. cupiebant subre.¬
tentu elemosinȩ iterũ congregare.
diuitias: iłoq admonuit apłs ut
essent mores illoꝵ sine auaritia.
contempti tantũ p̃sentibꝰ necessari¬
is. ñ p̃cogitantes de futuro. iuxta
qđ ipse alibi testatur dicens. haben-¬
tes uictũ & uestitum: his contemp¬
ti sitis. Et ne forte dicerent qͥd fa¬
cturi erimꝰ. si necessaria nobis con-¬
tigerit de esse. suffragia:. ꝓtinꝰ cõ-¬
solationẽ ad didit adhibens testi¬
monium de libro iħu naue. Ipse enĩ
d̾s om̃ips dicit. Non te deseram neq

Expanded text:
est honestas vitae et bene vivendi. est honestas vitae et bene vivendi. Non dixit, possidedelicet quia tenax est in largiendo, et cupidus in accipiendo et qui manum habet collectam ad dandum, et extentam ad accipiendum. De quo quidam sapiens admonuit, dicens: Non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad dandum collecta. Fortassis postquam exspoliati fuerant propria facultate a non credentibus, cupiebant sub retentu eleemosynae iterum congregare divitias. Ideoque admonuit Apostolus ut essent mores illorum sine avaritia, contenti tantum praesentibus necessariis, non praecogitantes de futuro, juxta quod ipse alibi hortatus fuerat, dicens: Habentes victum et vestitum, his contenti simus ; et ne forte dicerent: Quid facturi erimus si necessaria nobis contigerit deesse suffragia, proximis consolationem addidit, adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Deus omnipotens dixit: Non te deseram neque
Abbreviated transcription (Latin):
lũmͦ fornicatores &e adulteros iudi¬
cabit. hocͤ dãpnabit. p̃ter missis.
homicidis. sacrilegis. furibꝰ. aliisq
diuersis criminibꝰ. inuolutis: Mini
Nimirũ qr de homicidis. sacrilegis.
furibꝰ. parricidis. atq aliis peccatoꝵ
pondere grauatis. nulla hesitatio ẽ
quin sint dãpnandi : de fornicato¬
ribꝰ uero & adulteris. erant tunc
temporis qui dubitabant. dicentes
ad hoc factos mascłos & feminas
ad̾o. ut simul coeant: idoq ñ esse
peccatũ cũ qualibet muliere cõ¬
cũbere. qđ om̃ino longe auerita¬
te ẽ. Unde apłs. cũ ꝓximo diris¬
Yset
honorabile conubium & thorũ in ma¬
culatũ placere .d̾o. mox sub intulit:
quia fornicatores & adulteros iu¬
dicabit d̾s. ostendens iuste iudicari
fornicatores &e adulteros. Si enim
conubium concessũ ẽ. iuste fornica¬
tores suppliciis afficiunt᷑: iuste pu¬
niuntur adulteri. Sint mores sine
auaricia: contenti p̃sentibꝰ Mores

Expanded text:
lummodo fornicatores et adulteros judilummodo fornicatores et adulteros judicabit, hoc est, damnabit, praetermissis homicidis, sacrilegis, furibus, aliisque diversis criminibus involutis? MinimNimirum quia de homicidis, sacrilegis, latronibus, parricidis, atque aliis peccatotorum pondere gravatis, nulla haesitatio est quin sint damnandi, de fornicatoribus vero et adulteris erant tunc temporis qui dubitabant, dicentes ad haec factos masculos et feminas a Deo, ut simul coeant, ideoque non esse peccatum cum qualibet muliere concumbere, quod omnino longe a veritate. Unde Apostolus cum primo dixisset: Honorabile connubium et thorum immaculatum placere Deo: mox subintulit: Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus: ostendens juste judicari fornicatores et adulteros. Si enim connubium concessum est, juste fornicatores suppliciis afficiuntur, juste puniuntur adulteri. Sint mores sine avaritia: contenti praesentibus. Mos
Abbreviated transcription (Latin):
sent duo incarne una. Huiꝰ cemodi co-¬
nubii thorus inmaculatꝰ ẽ. hoc ẽ le-¬
gitimꝰ concubitus. absq fornicationis
causa. & in macłatꝰ lectus. in macu¬
lati illi & illi inde surgentes: hoc ẽ
maculã peccati inde ñ trahentes. Unde¬
beatus matheus apłs dicit quodam
loco. qr conubium legitimũ. &r thorꝰ
legitimꝰ sordes habent qͦdamͦ in cõmi¬
xtione seminis: sed peccati maculam
ñ habent. Melius ẽ eñi uxorẽ legitim̃ã
ducere. qͣm cũ meretricibꝰ fornicari.
aut etiam alioꝵ uxores uiolare. Si
uͦ legitimũ ñ fuerit conubium. neq
amore filioꝵ. sed causa libidinis ex¬
iam ñ ẽ honorabile conubium. neq
thorus in maculatus. fornicatores
enĩ ce adulteros iudicabit ds. forni¬
cari ẽ qͦc̃q mͦ pollui: libidinẽq expleri
Adulterare uͦ est: alteriꝰ thorũ uiola¬
re. Unde ad ulter: quasi alteriꝰ thoꝵ
uolans. Sed nũquid om̃ips ds so¬

Expanded text:
sent duo in carne una: hujuscemodsent duo in carne una: hujuscemodi thorus immaculatus est, hoc est, legitimus recubitus absque fornicationis causa, et immaculatus lectus, immaculati et illi inde surgentes, hoc est, maculam peccati inde non trahentes. Undebeatus Matthaeus dicit quodam loco: Quia conjugium legitimum et thorus legitimus sordes habent quodammodo in commixtione seminis, sed peccati maculam non habent: melius est enim uxorem legitimam ducere, quam cum meretriculis fornicari aut etiam aliorum uxores violare. Sin vero legitimum non fuerit connubium: neque amore filiorum, sed causa libidinis exjam non est honorabile connubium, neque thorus immaculatus.enim et adulteros judicavit Deus. Fornicari est quoquo modo pollui, libidinemque explere, adulterare vero est alterius thorum violare. Unde adulter, quasi alterius thorum violans, sed nunquid omnipotens Deus so
Abbreviated transcription (Latin):
subministrando uictũ &e uestim̃tum.
sicut uelletis uestri meminisse si talit̃
laboraretis. Per hoc enĩ quia in cor¬
pore mortali manetis sic̃ or illi. expe¬
rim̃to ꝓbatis. qr militia ẽ uita homi-¬
nis suꝑ terrã: or homo adlaborẽ nas-¬
citur. sic̃ auis aduolatũ. Honorabile¬
conubium sub̾ sit in uobis: siue pla-¬
cens ło. &e thorus in maculatus. Co¬
nubium dr acõnubendo. Erant qui¬
dam tunc tẽporis qui condempnabant
nuptias dicentes inmundũ esse con-¬
iugale conubium: nec posse esse mun-¬
dũ alecto coniugis surgentẽ. Unde
de. ñ solũ concedit: sed etiam dicit
ło placere illud. Honorabile enim
conubium ẽ amore filioꝵ. legitime
uxorem ducere: temporibꝰ certis ab
ea abstinere: nec plures uxores habe-¬
re quam ininitio: ut scriptura dicit.
Creauit ds masculũ &e feminã: dixitq
eis. Crescite &e multiplicamini. In
sequentibꝰ quoq dicitur qđ futuri es¬

Expanded text:
subministrando victum, vestimentum, subministrando victum, vestimentum, sicut velletis vestri meminisse, si taliter laboraretis. Per hoc enim quia in corpore mortali manetis, sicut et illi experimento probatis quia militia est vita hominis super terram , et homo ad laborem nascitur, sicut avis adconnubium in omnibus. Sit vobis, sive placet Deo. Et thorus immaculatus. Connubium dicitur a conhabendo. Erant quidam tum temporis, qui condemnabant nuptias, dicentes immundum esse conjugale connubium, nec posse esse mundum, a lecto conjugis surgentem; unde dae, non solum concedit, sed etiam dicit Deo placere. Honorabile enim connubium est, amore filiorum legitime uxorem ducere; temporibusque certis ab ea abstinere, nec plures uxores habere: quia in initio, ut Scriptura dicit, creavit Deus masculum et feminam, dixitque eis: Crescite et multiplicamini. In sequentibus quoque dicitur, quod futuri es
Abbreviated transcription (Latin):
hẏlari mente oe animo leto ẽ agenda:
iuxta qđ beatus petrus dicit: hospi¬
tales inuicem: sine murmuratione:
Et alibi hylarẽ em̃datorẽ: diligit
ds. Sequitur. Per hanc enĩ placue¬
runt quida do angłis hospitio re¬
ceptis: ut abraham qui meruit. ꝓmis¬
sionẽ de filio accipere. & loth. qui
liberatus ẽ de excidio sodomoꝵ: Un-¬
de .&. ipse iudex om̃ium dicturus est
indie examinis. Quandui uni exmi-¬
nimis meis fecistis: michi fecistis.
Mementote uinctoꝵ. xxxu.
tanqͣm simul uincti. Hoc ẽ sic̃ optare¬
tis uobis subueniri. &r ur̃i meminis¬
se si essetis uincti carcere: ita mem̃¬
tote illoꝵ qui ꝓfide xp̃i uinculati
tenentur. uidelicet tãqͣm & uos si¬
mul sitis uincti cũ eis. Et laboran¬
tium sub̾ mem̃tote: tanqͣm ce ipsi
incorpore morantes. Qd ẽ dicere:
Quia in corpore adhuc estis moranteᷤ.
ꝑ qđ experim̃to cognoscitis qͥd necesse
sit laborantibꝰ: mem̃tote. illoꝵ qui la¬
borant indoctrina & oꝑatione scã.

Expanded text:
hilari mente et animo laeto est agenda, juxta quod beatus Petrus dicit: Hospitales invicem sine murmuratione . Et alibi: Hilarem datorem diligit Deus . Sequitur: Per hanc enim placuerunt quidam Deo, angelis hospitio receptis, ut Abraham qui meruit promissionem de filio accipere, et Loth qui liberatus est de excidio Sodomorum, unde ipse judex omnium dicturus est in die examinis: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Mementote vinctorum tanquam simul vincti, hoc est, sicut optaretis vobis subveniri, vestrique meminisse si essetis vincti in carcere, ita mementote illorum qui pro fide Christi vinculati tenentur, videlicet tanquam et vos simul sitis vincti cum illis, et laborantium, subaudis mementote, tanquam et ipsi in corpore sitis morantes, quod est dicere. Quia in corpore adhuc estis morantes, per quod experimento cognoscitis quid necesse est laborantibus, mementote illorum qui laborant in doctrina et operatione sancta,
Abbreviated transcription (Latin):
istens cũ patre tc̃ tẽporis ipse fuit:
qui tunc fuit ñ sit mͦ: idem enĩ qui fu-¬
it heri. idem erit or in scła. Heri aũt
p̃teritũ significat tẽpꝰ. hodie p̃sens:
scła uͦ futurũ sine termino: Tanqͣm

Expanded text:
entiae cum Patre, tunc temporis ipse fuit, qui tunc fuit, non sit modo: idem enim qui fuit heri, idem erit et in saeculum. Heri autem praeteritum significat tempus, hodie praesens, saecula vero futurum sine te
Abbreviated transcription (Latin):
nichil utilitatis ꝑceper̃t. Habemꝰ alta¬
re de quo edere ñ habent potestatẽ
qui tabernacło deseruiunt. Legis con¬
suetudinẽ ad mysterium spũalemq
sensũ refert apłs. Legis si quide p̃cep¬
tũ erat. ut decima die septuni mensis
a festiuitate paschali. festiuitate u¬
delicet propitiationis acciperent ui¬
tulũ &e hẏrcũ & immolarent eus
intra castra: sanguinẽ autẽ illoꝵ ani¬
maliũ ferret pontifer in sc̃a sc̃oꝵ so
lus oraturus . ꝓpopło: carnes uͦ illoꝵ
portarent᷑ extra castra. ibiq cremaren¬
tur. nec esset licitũ alicui tabernacło
deseruienti ex illis comedere:. Spũ alit̃
autẽ illa duo animalia uidelicet ui-¬
tulus &e hyrcus: figuram tenent dñi
saluatoris. Ipse ẽ uitulus: quẽ pius
pater in ingressione filii. ꝓdigi immo
cũ sanguine illoꝵ animaliũ in trabat
in scã scoꝵ oraturus ꝓpopło. typũ ge¬
rebat istius ueripontificis: qui cũ san-¬
guine
passionis suȩ in interiora patriȩ cę̧le¬

Expanded text:
abemus altare de quo edere non habent potestatem qui tabernaculo deserviunt. Legalem consuetudinem ad mysterium spiritalemque sensum refert Apostolus. Legis siquidem praeceptum erat ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, festivitate videlicet propinationis, acciperent vitulum et hircum, et immolarent eum extra castra: sanguinem autem illorum animalium ferret pontifex in Sancta lus oraturus pro populo, carnes vero illorum portarentur extra castra, ibique concremarentur, nec esse licitum alicui tabernaculo deservienti ex illis comedere. Spiritualiter autem illa duo animalia, vitulus videlicet et hircus, figuram tenent Domini Salvatoris: ipse est vitulus quem pius pater in regressione filii prodigi immolcum sanguine illorum animalium intrabat in Sancta sanctorum, oraturus pro popurebat istius veri pontificis, qui cum sanguine passionis suae in interiora patriae coele
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam nob̾ p̃staret. nos redim̃¬
do. & fieret fidelis. uerusq & potens
pontifex. dm̃ patrem in terpellando
ꝓnobis: nr̃isq. ꝓpitiaret peccatis.
hȩc enim huiꝰ miserande dispensatio¬
nis causa fuit. Widit qͥppe humanũ
genꝰ humo intentũ. peccatoꝵ uincu¬
lis ligatũ. & misertus ẽ eiꝰ sic̃ fideł
pontifex: reconcilians nos do patri.
& reconciliando purgans. Ministe¬
rium & enĩ sacerdotis ẽ. atq ponti.¬
ficis fidelem esse: ut possit eos quoꝵ
sacerdos ẽ liberare apeccatis. Pon
tifex quoq đr. eo qđ pontẽ. idẽ ui¬
am p̃beat suis sequacibꝰ suobono ex-¬
emplo. Ita &e dñs pontẽ fecit nobis.
id ẽ bonã uiam ostendit. dũ diceret
Discite ame: qr mitis sũ oe humilis
corde. Pontem etiam nobis fecit.
qm̃ aperuit nobis ianuam patriȩ
cȩlestis: ubi modo consistit interpel¬
passus aministris illius. potens est
uinctos liberare. tẽptatosq adiu-¬

Expanded text:
ricordiam nobis praestaret nos redimericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fidelis fieret verusque et potens pontifex ad Deum Patrem interpellando pro nobis, nostrisque propitiaret peccatis. Haec enim hujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus humo intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliando purgans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est, fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est ltifex quoque dicitur eo quod pontem, id est viam praebeat suis sequacibus suo bono exemplo, ita et Dominus pontem fecit nobis, id est bonam viam ostendit, cum diceret: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Pontem etiam nobis fecit, quando aperuit nobis januam regni coelestis. Ubi modo consistit, Deperatus, et passus a ministris illius, potens est vinctos liberare, tentatosque adju
Abbreviated transcription (Latin):
catus. creuit. esuriit. passus ẽ ac
mortuus. Pomnia ista similis ẽ fr̃i.
or conexi. Sed fortasse querit ali
quis: quare homo sit reparatꝰ pociꝰ
quã diabolus lapsus. Cui responden¬
dũ ẽ hominẽ ñ tantũ deliquisse:
qͣntũ diabolũ. Ille enĩ diabolo sua¬
dente peccauit: diabolus uͦ millo
suadente sed suꝑbiendo corruit:
Homo quoq quia corpꝰ habebat man-¬
ducare indigebat: diabolus uͦ qr
spiritus ẽ. totus in excusabilis est.
fuit & tercia causa. indelicet qr ho¬
mo nec dũ uenerat ad locũ ubi etͣ¬
naliter cũ do regnaturus erat:
sed in paradiso terreno morabatur.
dequo transferendus erat incelũ
conpleto numero electoꝵ. Diabolus
Ut misericors fieret ce fidelis pon¬
tifex ad dm̃: ut repropitiaret de¬
licta populi. Misericors dr amise.¬
ro corde. uidelicet qui miscdiam su-¬
stinet: & cognoscit ꝑ experim̃ tum
misereri. Itaq ñ fuit alia causa illũ
ꝑ om̃ia fr̾ibꝰ assimilari. nisi ut mise¬

Expanded text:
catus, crevit, esuriit, passus est ac catus, crevit, esuriit, passus est ac mortuus, ut per omnia ista similis esset fraecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis: Quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus. Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quam diabolum: ille enim, diabolo suadente, peccavit; diabolus vero, nullo suadente, sed superbiendo, corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat; diabolus vero, quia spiritus est, totus inexcusaFuit et tertia causa, videlicet quia homo necdum pervenerat ad locum ubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum completo numero electorum: diabolus ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, videlicet quia miseriam sustinet et cognoscit per experimentum misereri. Itaque non fuit alia causa illum per omnia fratribus assimilari, nisi ut mise
Abbreviated transcription (Latin):
ex sequit᷑ amplius hunc sensũ. uolens
ostendere unde participaret eis ce
dicit. Nusqͣm. id est nullo loco. neq
in cȩlo. neq in terra. angłicam crea-¬
turam assumpsit: sed corpꝰ humanũ
de semine abrahȩ assũpsit. Quibus
uerbis fauet illis blandiendo: qđ
sem̃ illoꝵ assũpserit. Quia gͦ homo
redimendus erat morte filii di:
nam inqͣ mori potuisset. Nec ẽ¬
angłis tanta dignitas collata.
ut inuna eoꝵ ꝑsona naturȩ filiꝰ di
coniungeretur. quã dignitatẽ & ho-¬
norem humane naturȩ diuina gr̃a
contribuit: ut d̾s & homo una esset
ꝑsona. Et quare dixit app̃hendit
qđ ꝑtinet adfugientem: Quia nos qͣsi
recedentes ase: & longe fugientes¬
.℥. in sequutus app̃hendit Unde debu-¬
..buit ꝑomnia assimilari fr̃ibus. Pro
hac inquid ratione. qr ñ assũpsit an-¬
gelicam naturã. s humanã de semi-¬
ne abrahȩ. debuit ꝑ omnia fr̃ĩbꝰ as¬
similart. Quid est ꝑomnia: Idẽ edu-¬

Expanded text:
exsequitur amplius hunc sensum, volens exsequitur amplius hunc sensum, volens ostendere unde partdicit: Nusquam, id est nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assde semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo, quod semen illorum assumpserit. Quia ergo homo redimendus erat morte Filii Dei,nam in qua mori potuisset. Nec angelis tanta est dignitas collata, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur: quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset sona. Et quare dixit: Apprehendit, pertinet ad fugientem? Quia nos quasi recedentes a se, et longe fugientes insecutus apprehendit. Unde debuit per omnia assimilari fratribus. Pro hac inquit ratione qua non assumpsit angelicam naturam, sed humanam de semine Abrahae, debuit per omnia fratribus assimilari. Quid est, Per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
bebat mortis imperium. idẽ diabo¬
lum: & liberaret eos qui tunore mor¬
tis ꝑtotã uitam obnoxii erant ser-¬
uituti. Admirabile quidem hic de¬
monstrat apłs. ostendens diabolum
capud illiꝰ amputauit: in quo quon¬
dam uictor ille solebat fieri usq¬
hic. Quia gͦ diabolus ꝑmortẽ
hominis inmundo principatum
xp̃c carni &e sanguini: ut mori potu¬
isset ad tẽpus. Sicq dũ mortuus ẽ
qͥ peccatũ ñ fecerat. destruxit diabo¬
Ylum
qui peccatũ attulerat. ꝑ qͦd mors in
orbem uenerat. Siue etiam in hoc
destruxit diabolum &e mortẽ: qr
semꝑ mortuus est peccato dũ non
peccauit. Destructo autẽ diabolum
perio. liberauit electos suos. qui ti¬
Omore mortis ꝑ totã uitam suã
id ẽ debiti. & adstricti erant seruitu¬
ti mortis oe diaboli. In hoc enĩ time¬
bant mortẽ : qr serui erant mortis.
dũ omnes morti subiacebant. Nus¬
quã enĩ angelos app̃hendit: sed sem̃
abrahȩ app̃hendit. Qđ superiꝰ dixe¬
rat pueros cõmunicasse carni & san

Expanded text:
ortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonstrat Apostolus, ostendens diabolum caput illius amputavit, in quo quondam victor ille solebat fieri. Quia ergo diabolus per mortem hominis in mundo principatum Christus carni et sanguini, ut mori potuisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum non fecerat, destruxit diabolum qui peccatum attulerat, per quod mors in orbem venerat. Sive etiam in hoc destruxit diabolum et mortem, quia semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem imperio diaboli, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam id est debiti et astricti erant servituti mortis et diaboli. In hoc enim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum omnes morti subjacebant. Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse carni et san
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ qũa causam subaudis q
& ipse & nos ex uno d̾o patre sumꝰ
licet discrete: non confunditur fr̃es
uocare eos qui sunt filii adoptiui.
care. ostendit ñ esse eandem fr̃nita¬
tem nostre humanitatis: sed in mi-¬
sericordia eiꝰ multa. & humilitate
maxima. qui nos fratres elegit:
Hoc quoq ꝓphetico affirmat testi¬
monio: ne quasi nouũ putaretur
& non multũ ante pͣdictum: fit
eñĩ: Nuntiabo nom̃ tuum fr̃ibꝰ meis.
Post sacrã passionẽ. & ueneranda
resurrectionẽ: ꝓmittit se głam
diuinitatis paternȩ. & nomen eti¬
am ᷤ quo pat̃ dicebatur toto orbe
uulgandum. Nuntiabo dicit. id ẽ
narrari faciam ap̃dicatoribꝰ meis
michi ut credatis. Nam resurgens
amortuis. dicit mulieribꝰ. ite nun¬
tiate fr̃ibꝰ meis. Et ad mariã. Uade
ad fratres meos. & dic eis. fr̃es aũt
dicunt᷑: & qui diligunt. & qui di¬
ligunt᷑. Adicit uͦ: in medio eccłie
laudabo te. In medio eccłie. hoc ẽ

Expanded text:
ropter quam causam, subaudis quia ropter quam causam, subaudis quia et ipse et nos ex uno Deo Patre sumus, licet discrete, non confunditur fratres vocare eos, qui sunt filii adoptivi, care, ostendit nos esse eamdem fraternitatem nostrae humanitatis, sed in misericordia ejus multa, et humilitate maxima qui nos fratres elegit sibi: hoc quoque prophetico affirmat testimonio ne quasi novum putaretur, et non multo ante praedictum. Ait enim: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. Post sacram passionem et venerandam resurrectionem, promittit se gloriam divinitatis paternae, et nomen ejus quo pater dicebatur toto orbe divulgaturum. Nuntiabo dicit, id est narrari faciam a praedicatoribus meis mihi a te datis. Nam resurgens a mortuis dicit mulieribus: Ite, nuntiate fratribus meis ; et ad Mariam: Vade ad fratres meos , et dic eis. Fratres autem dicuntur et qui diligunt et qui diliguntur; addiIn medio Ecclesiae, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ om̃ia subaudis facta sunt: iuxta
qđ ioħes dicit. Omnia ꝑ ipsũ facta st̃.
Uides qͣntũ est inmedio nr̃m: nobisq
coniunctus. Ipse filiꝰ: &x nos filii. Ille
ꝓprius: nos adoptiui. Sed ille saluat:
nos saluamur. Uides quomͦ nos con-¬
iungit &e discernit: Nam cũ dicit
multos filios adduxit in głam: hic
coniunxit: Cũ uͦ addit auctorem
salutis eoꝵ: hic discernit Qui enĩ
scĩficat. &r qui scĩficant᷑: ex uno om̃e᷑.
Quis ẽ qui sc̃ificat᷑ Xp̃c ꝑficłe pas¬
sionis suȩ: & ꝑdonũ baptismatis.
Qui sunt qui sanctificant᷑: Omnes
credentes. qui sc̃ificant᷑ fide passi¬
onis xp̃i. &e gratia baptismi. Sed qui
scĩficat xp̃e. &e nos qui scificamur.
ex uno do patre sumꝰ: qr ab illo om¬
nia originem acceper̃t: Unꝰ ẽ enim
ille. aliter nos. Ille quasi. ꝓprius
filiꝰ. potest scĩficare: nos uͦ quasi
adoptiui ab illo scĩficamur: Et tam̃
unũ habemꝰ patrẽ incelis: ille ꝓpri-¬

Expanded text:
quem omnia, subaudis facta sunt, juxta quem omnia, subaudis facta sunt, juxta quod Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt. Vides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunctus: ipse filius, et nos filii: ille proprius, nos adoptivi: sed ille salvat, et nos salvamur. Vides quomodo nos conjungit et discernit; nam cum dicit: Multos filios adduxerat in gloriam, hic conjunxit. Cum vero addit: Auctorem salutis eorum, hic discernit. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Quis est qui sanctificat? Christus patis. Qui sunt qui sanctificantur? Omnes qui credunt, qui sanctificantur fide passionis Christi et gratia baptismi. Sed qui sanctificat Christus, et nos qui sanctificamur, ex uno Deo Patre sumus, quia ab illo omnia originem acceperunt: unus est enim ille, aliter nos. Ille quasi proprius Filius potest sanctificare, nos vero quasi adoptativi ab illo sanctificamur. Attamen unum habemus Patrem in coelis, ille propri