comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate no põt. sec nec del¬
egare põt. qr nec auẽne illam
rem põt. sitñ sonut ei debitox
nĩu salu sint pedctem pup¬
ilum doli mali excepcõne debi

Expanded text:
auctoritate non potest: sed nec delegare potest, quia nec alienare ullam rem potest. si tamen soluerit ei debitor et nummi salui sint, patentem pupillum doli ma
Abbreviated transcription (Latin):
locum curtor erit ⁊stituendꝰ
nt puta re legita to inꝓpetuũ
siue testamẽtani.sine ex in qui¬
est qr adinstruendos ⁊tutores
datur.sz⁊ cum tutor sit nsiꝓh
fimosi recte solutur. Itemc
curatori sibi nõsufficientis.

Expanded text:
locum curator erat constituendus, ut puta relegato in perpetuum siue testamentarii siue ex inquiest, quia ad instruendos contutores datur. sed cum tutor sit, nisi furiosi recte soluitur, item curatori sibi non sufficientis
Abbreviated transcription (Latin):
blicas cloacas ꝑtinz. nequ¬
id ad doacam immittas
neuefacias quo usꝙ enis
defiorsit nefiat.. Emileꝰ

Expanded text:
blicas cloacas pertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit neue fiat. 2 Ue
Abbreviated transcription (Latin):
rem sibitditam posside cun
nõ capiamt usucumbon¬
remec arbitretur.quirem
ex cã peculanq̃itamnecpo¬
ssidore  possitidem dicendũ
ent ⁊ siex pris hrditate al
se ꝓuenisserem emptami
nõ leu p̾sumpcone oredat.¬
¶Nõ mutat usucapio fu¬
peruemens ꝓemptore . uł

Expanded text:
rem sibi traditam possidere: cur non capiat usu, cum borem esse arbitretur, qui rem ex causa peculiari quaesitam nec possidere possit? idem dicendum erit et si ex patris hereditate ad se peruenisse rem emptam non leui praesumptione credat.Non mutat usucapio superueniens pro emptore u
Abbreviated transcription (Latin):
miuriaꝵ aut de ui accusabr
si ꝑ uiniintrau̾̃it. ¶ Item si
maioris hoñis quio appuit
aut refregit qd̃ tolłe non pos¬
sit nõ est omiumrerum cueof¬
tollere nõ potuit. ꝓide si inuol¬
u̾it qd̃ tolłe nõ potuit soluit ut
contractet deinde ꝯtractauit qͣs¬
in eo fu̾int tolłe potuit. sicñ totũ
inuolutum tolle nõ potuit sin¬
gulaꝵ rerum qͣs tulerit fur est
cet̾arum nõ est. ¶ Or si totum
it ¶ Si duo plures ue unum ti¬
gnumfurati sunt et singuli tol¬
lere nõ potuerunt dicend̃ est
possz itautimur net enim põt

Expanded text:
iarum: aut de vi accusabitur, si per vim introivit. Item si maioris ponderis quid aperuit aut refregit, quod tollere non possit, non est omnium rerum cum eo ftollere non potuit. proinde si inuolucrum, quod tollere non potuit, soluit, ut contrectet, deinde contrectauit quasin eo fuerunt, tollere potuerit, si tamen totum inuolucrum tollere non potuerit, singularum rerum, quas tulerit, fur est, ceterarum non est. quod si totum it. Si duo pluresue unum tignum furati sunt, quod singuli tollere non potuerint, dicendum est posset, et ita utimur: neque enim pot
Abbreviated transcription (Latin):
possiom usucapietin:idem
dicendum est.⁊̃ siuoluntate.
m̃ alii clita sit. prs qui miꝰ
defucti sucoedit licet aput euz
tumapud meceptum nsuc

Expanded text:
ssionem, usucapietur. Idem dicendum est etiam, si voluntate mea alii tradita sit. Heres, qui in ius defuncti succedit, licet apud eum tum apud me conceptum usuc
Abbreviated transcription (Latin):
dare .x. ⁊ liberum ẽe uendid̾it
sinedubio peculio utrum sta¬
tim lib̾ sit q̃i ꝓhibitus udea¬
tur te peculio dare łip̃o ꝙ smne
peculio districtus est an uo cũ
re ⁊ putotunc dennum liberũ
fore cum uolens dare ꝓhibe¬
atur non statim ubiuent.
lerit ei h̾rs uł si quidexm̃ tedi¬
bsins ccegit hrdi ced̾eritanad
lib̾tatem ꝑuemat ⁊ puto siqd̾

Expanded text:
dare et liberum esse uendiderit sine peculio, utrum statim liber sit quasi prohibitus uideatur de peculio dare hoc ipso, quod sine peculio distractus est an uero cum re? et puto tunc demum liberum fore, cum uolens dare prohibeatur, non statim ubi ueniilerit ei heres, uel si, quod ex mercedibus suis coegit, heredi dederit, an ad libertatem perueniat? et p‹u›to, si
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾etur sibicum ẜnire nõ statim
qunum p̾teriss ratio biꝰ reiem¬
dens est. manumissus .xampliꝰ
ẜnire non poterit at isq̃m ꝗs nõ
patitur sibi ẜnire postea pati põt

Expanded text:
eum sibi seruire, non statim quennium praeterisset. ratio huius rei euidens est: manumissus enim amplius seruire non potest: at is quem quis non patitur si‹bi› seruire, postea pati potest
Abbreviated transcription (Latin):
d ratã tem patrẽ hĩtur. nã et
alias agente filiũ muriaꝵ ad
caucõe de rato ꝯpellend uil
scribit haclege ꝑmittitur. acto¬
n iusiurand̾ deferre ut reꝰ unz
ĩuinã se nõ fetisse. s sab̃ in asses¬
emplũ legis securos ait ⁊ ita

Expanded text:
 ratam rem patrem habiturum: nam nec alias agentem filium iniuriarum ad cautionem de rato compellendum Iulianus scribit. Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse. sed Sabinus in adsesemplum legis secu
Abbreviated transcription (Latin):
ormn erit lex itaz cornelia ex
quis pulsatus sit u̾b̃atus ue ul¬
domus eius ui introita sit ap¬
paret gͥ om̃em muiriam q̃ ma¬
est ut offilius scribit ucrh̃are ẽ
cũ dolore ced̾e pulsare sine dolo¬
re. ¶ Domum accipe debiũs
in ꝯducta ul gratis sinc hospi¬

Expanded text:
 erit. lex itaque Cornelia ex quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit. apparet igitur omnem iniuriam, quae maest, ut Ofilius scribit: uerberare est cum dolore caedere, pulsare sine dolore. Domum accipere debemus in conduct
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ Oies qui tum adiiterio
uxoris sue pactus est soluisa¬
cramentoq deportatiꝙ d.¬
Militem qũi sororis sue fili¬
am in ꝯ tũb̾mo hũit licet nõ ĩ
matrimoniũ adulteri penã
tem rectius dicetur. ¶ Eaq̃
inter reas adulteru recepta
est absens defendi nõ põt. So¬
ter cum uirum aduiceri ac¬
cusatur se libellis presidi da¬
tis testatus fiiss malint ab¬
acc᷑atione tesistere ⁊ lucrũ

Expanded text:
es, qui cum adultero uxoris suae pactus est, solui sacramento deportarique debet.Militem, qui sororis filiam in contubernio habuit, licet non in matrimonium, adulterii poena teneri rectius dicetur.Ea, quae inter reas adulterii recepta esset, absens defendi non potest.Socer cum nurum adulterii accusaturum se libellis praesidi datis testatus fuisset, maluit accusatione desistere et lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
q cã ab fu̾it dominus nõ debeb
ex integro aduersus enm qui lit¬
tis estimacõem sustułi̾t dari nec
põt uuderi deterior firri cont̾o
eus qui rei publice cã absunit
tum hec accõ non ad rem fami¬
narem eius set mag̾ adulcio¬
et lapsum monumentum cor¬
porib nõ contractis licet refice.
potest cliciad legem uiliam de
ui. publica piinere ex illa ꝑte
qua te eo cauetur quid fecit ꝯd¬

Expanded text:
 causa afuerit dominus, non debebit ex integro aduersus eum, qui litis aestimationem sustulerit, dari. nec potest uideri deterior fieri condicio eius, qui rei publicae causa afuit cum haec actio non ad rem familiarem eiusdem, magis ad ultioet lapsum monumentum corporibus non contactis licet reficerepotest dici ad legem Iuliam de ui publica pertinere ex illa parte, qua de eo cauetur, qui fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
suus insepulchro hĩtat uel e¬
clificauit noxal acco cessat et
u eum p̃tor hanc acc̃onem pol¬
licetur. si tũ nõ bĩtat s tñ domũ¬
culam hãt ibi ẜuus noxale iu¬
cdicium erit dandum si m̃o uĩ
epulchra hostium religiosauo¬
bis nõ sunt ideo lapides inde sb̃¬
latos in quenil usum conuierte
possumus nec sepulchriuiola¬
ti accõ ꝯpetit. ꝑ omp̃.I.¬
tinnir eo uire ut dominus fũ¬
dorum mombꝰ sepulchra fe¬
cerunt etiam post nenclitos
fundos acemidorum sepuithro¬
rum sit ius legib namq pre¬
diorum uendendorum cauet̾
ut ad sepulchraque in sundis
sunt iter ei aditus ambitus su¬

Expanded text:
ruus in sepulchro habitat uel aedificauit, noxalis actio cessat et in eum praetor hanc actionem pollicetur. si tamen non habitet, sed domunculam ibi habeat seruus, noxale iudicium erit dandum, si modo epulchra hostium religiosa nobis non sunt: ideoque lapides inde sublatos in quemlibet usum conuertere possumus: non sepulchri uiolati actio competit. 5 Pomponitimur eo iure, ut dominis fundorum, in quibus sepulchra fecerint, etiam post venditos fundos adeundorum sepulchrorum sit ius. legibus namque praediorum vendundorum cavetur, ut ad sepulchra, quae in fundis sunt, item eius aditus ambitus fu
Abbreviated transcription (Latin):
e sepulchro uiolato acc̃o quor
peccumaria datur. PDap̃
acco sepulthri molati ꝑtiu̾et di¬
ti recte eum ea acc̃one expiri q̃
nbonum. ⁊ equimi concepta

Expanded text:
e sepulchro violato actio quoque pecuniaria datur. Papiniactio sepulchri violati pertineret. dixi recte eum ea actione experiri, quae in bonum et aequum concepta
Abbreviated transcription (Latin):
ratus eauõ penã ꝗ passi sunt
ferri. ¶ Quicl tñ si lex muni¬
tipaus ꝑmictat in ciuitate se¬
post rpta printiparia anob
in om̃i iocoualert. ¶Siꝗs ĩ
sepulchro hĩtatss eclifĩcum¬
ue hũiss ei qui uelit agẽcli
põtas sit. ¶adũs eos qui
cadaĩla spoliant presides se¬
uerrꝰ int̾uenire solent maxĩe
si manu armata agg̃li antur
rpsit usq ad penam metai
molannt ul ex dampno qd̃
concingit ul ex tem̃itace eius
qui fecit nũꝙͣ tñmmores de¬
bent ꝯdẽpuare ꝙͣ solent extra¬
neo agente. ¶ Si ad plures iꝰ
sepulchri ꝑtineat utr̃ omũbr
damꝰ acc̃oeni an ei qui occupa¬
uit labeo om̃ib dandã licit tͦ¬

Expanded text:
ratus eadem qui passi sunt, ferri. quid tamen, si lex municipalis permittat in ciuitatpost rescripta principalia an ab in omni loco ualere.Si quis in sepulchro habitasset aedificiumue habuisset, ei qui uelit agendi potestas fit.Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata adgrediantur, is, usque ad poenam metalli uiolauit, uel ex damno quod contigit, uel ex temeritate eius qui fecit: numquam tamen minoris debent condemnare, quam solent extraneo agente.Si ad plures ius sepulchri pertineat, utrum omnibus damus actionem an ei qui occupauit?Labeo omnibus dandam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
l .n. cau̾e testatori neꝗs infera¬
tur eo ut xepto impr̃is antonũ¬
ẜuatur cauctur ẜuari .n. uolũ¬
ra posse trausferri edcõdiuise¬
uer ꝯtinet᷑ q̃ mandatur ne cor¬
pora cetm̾̃ent᷑ aut uexarentur

Expanded text:
eo inferatur, ut rescripto imperatoris Antonini cauetur: seruari enim uolunra posse transferri edicto diui Seueri continetur, quo mandatur, ne corpora detinerentur aut uexarentur
Abbreviated transcription (Latin):
ilem cum eccepode uti. s pocuis
solu̾c ut mecum mandati in¬
dicõaget fideiussori⁊̃ mintor
minto excepoddan debet. ¶In¬
terest emm eius pecuniam re¬
tiñe pociꝰ q̃m soluitam stipula¬
tori arco pete. ¶si ex duob q

Expanded text:
ceptione uti, sed potius soluere, ut mecum mandati iudicio ageret, fideiussori etiam inuito me exceptio dari debet: interest enim eius pecuniam retinere potius quam solutam stipulatori a reo repetere. Si ex duobus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
miniis dares adño manumissus
fit ħ manumissio morti similis sit
si autẽ decessisset ñ tenearis s ⁊ siqͥs

Expanded text:
minus dares, a domino manumissus sit, haec manumissio morti similis sit: si autem decessisset, non tenearis.Sed et s
Abbreviated transcription (Latin):
s qui miratu decedit integ̃
status decelitͥ extingnitur.n.
crimen mortalitate. nisi forte
ꝗs maiestate reus fu̾it nam
iisil oc crimen a successorib
purgctur hr̾citas fisco uendi¬
cetur. planc siꝗs quis legis

Expanded text:
 qui in reatu decedit, integri status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimine nisi a successoribus purgetur, hereditas fisco uindicatur. plane non quisque legis
Abbreviated transcription (Latin):
at quod malieno fit. sat̾dan¬
dum est.s ptor causa cegnita
tempus pro condõne oꝑis de¬
caucõ lotumĩre. ne ꝑ hoc. dam¬
pnum prinato contuigat de
uetur.u̾m ergen̾ali smone
qiͣ malieno fiat sat̾ dare debe¬
bit. dampmi infecti. ¶ sipn¬
blicus iocus publice reficiat᷑
rectissimc. iabõ scͥbit. eoq inr̃
ntimur de dampno infecto
nonẽc tanendum. siqui ui¬
cõliti. aut opis fiat. c̾te iegẽ

Expanded text:
at, quia in alieno fit, satisdandum est. Sed praetor causa cognita tempus pro condicione operis decautio locum habere, ne per hoc damno priuati contingantur. De uetquasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti. Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: certe lege
Abbreviated transcription (Latin):
sue ut pornget impator idoc̾tue
euisee ciuitatis qd̾ erat ciliere
pla missum.Is aute qͥ suscepis¬
set untas restituentas collusi¬
onefca teait luçioticio qet ip̃e
rome morabaf᷑ suerei gr̃a sub¬
lato ticuinoie ciuierat decͥtu
missum ut ꝓ ip̃m daret᷑ sui
nomen nstripsit et sic impato
tituere mandatum sustepit
et is ꝯ sublato alieno nomie
dectiun impatori porregit. hen¬
uiatitsi pest nõ posse s eũ qui
cunia pi. qͣmi ip̃e credidit pig¬
nus accepit pacto stõ cũ debi¬
tore. ut no soluto debito sinc
ulla repinissione distrahatur
gdus niloco titiinonĩe et
pignus ꝓbau̾nt us admeni¬
uii ex uendone pignoris p̃p re

Expanded text:
suae, ut porrigeret imperatori decretum eiusdem ciuitatis, quod erat cum ipsa epistula missum. is autem, qui suscepisset litteras restituendas, collusione facta dedit Lucio Titio, qui et ipse Romae morabatur suae rei gratia: sublato Titi nomine, cui erat decretum missum, uti per ipsum daretur, suum nomen scripsit et sic imperattituere mandatum susceperat, et is, qui sublato alieno nomine decretum imperatori porrexit?Herenuiaticum petere non posse: sed eum qui cunia publica, quam ipse credidit, pignus accepit pacto facto cum debitore, ut non soluto debito sine ulla repromissione distrahatur gradus in locum Titii nomen et pignus probauerunt usque ad Maeuium: ex uenditione pignoris pr
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatũ muncipẽ ꝑmãumissi¬
onẽ eaꝵdẽ ciuit. itũ erit mum¬
cepo. ¶Siꝗs negõ sua nõ inco¬
lonia s ĩmunicipio sempagͥ
ĩ illo emnt. uendit cõtrahit eo
inforo balneis spectacuł utitur
ibi feltus dies telebrat om̃ĩb
modis nullis coloni. &fruitur
⁊bimagis bĩe domiciliũ qͣmi uͥ¬

Expanded text:
um municipem, per manumissionem earundem ciuitatium erit municeps.Si quis negotia sua non in colonia, sed in municipio semper agit, in illo uendit emit contrahit, ‹in eo› foro balineo spectaculis utitur, ibi festos dies celebrat, omnibus modis, nullis coloniarum fruitur, ibi magis habere domicilium, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ee puto autẽ et h. ꝓcede̾ posse siqs
tomitilio relicto relicto nauigat
uł iterfaciat q̃ reus quo se ꝯfe¬
rat atq uͥ esistat. namhunc
puto sine domicilio eẽ. Donnci¬
lium aute hre pot et relegatus
maiori ap̾ magratus municipa¬
quos cuus ẽ. nec tm̃ muncipa¬
li ur̃dcõi mutroq mumcipio
subiectus ẽ. U̾m eciam oĩb pb̃¬
licis mun̾ib sunei de.Ulp̃.
ui ex uico ortus ẽ eam priam

Expanded text:
m. puto autem et hoc procedere posse, si quis domicilio relicto nauiget uel iter faciat, quaerens quo se conferat atque ubi constituat: nam hunc puto sine domicilio esse.Domicilium autem habere potest et relegatus maiori apud magistratus municipaquos ciuis est: nec tantum municipali iurisdictioni in utroque municipio subiectus est, uerum etiam omnibus publicis muneribus fungi debet. ui ex uico ortus est, eam patr
Abbreviated transcription (Latin):
prõnorum ne queri ueluti si
doirant ui se appelłone ab aliis
expulsos .s. nouut trimen ins
eis intendant s ut possom reci¬
piant. nam ⁊ filius ñ quidem
ꝓhibitus est testõ mris queri
sidicat suppoĩtum ab ea ꝑ reũ
quo mag̾ cohrdem hunc ha¬
beret s ream cam fac̾e lege cor¬

Expanded text:
patronorumue queri, ueluti si dicant ui s‹e› a possessione ab his expulsos, scilicet non ut crimen uis eis intendant, sed ut possessionem recipiant. nam et filius non quidem prohibitus est de facto matris queri, si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet, sed ream eam lege Cor
Abbreviated transcription (Latin):
rendit. n contextum uborum
tctine scripture n m̃tem testa¬
tricis eam ẽẽ. ut lib̾tas ut ⁊dc̃e¬
pene suspensa. Sit cum lib̾os ecr
momim̾to adẽẽ uoluit. offõ i

Expanded text:
ndit neque contextum uerborum totius scripturae neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: offi
Abbreviated transcription (Latin):
de cã. m̃ntoħ additur utei
demum. pimit ⁊ refic̾e ⁊ pu¬
cende caid fecit. hoc int̾
priore estate.in priore. au
eodem anno q̃m direit.c
cum sufficit. nõ ni ñ cla
non precano duxisse
s siquus t̾renum nuum

Expanded text:
erito hoc additur, ut ei demum permittatur et reficere et pucendae causa id fecit. Hoc interpriore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non ui non clam non precario duxisse. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nonsua gr̃a accepit.seius  aquo
dolo ꝑienit negngencie ñono¬
mine id nontenetur.qr qui ne¬
gugenti aiico rem custodien¬
damomittit. de se q̃ri debet me¬
agnamtn negugentiam placu¬
it indoli crimine cad̾. credi¬
torquoq quipigi accepit re
ceneturqui ⁊ ip̃c de ea ip̾a reꝙ̃ ac
cepit resticuenda cenectur ner

Expanded text:
uo dolo perierit: neglegentiae uero nomine ideo non tenetur, quia qui neglegenti amico rem custodiendam committit, de se queri debet. magnam tamen neglegentiam placuit in doli crimine cadere.Creditor quoque, qui pignus accepit, re tenetur: qui et ipse de ea ipsa re quam accepit restituenda tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
bligacõnes
nascuntur ant
ex mallefico. nit
ꝓprio quidam iure exuanis
causanim figuris. Oblgico¬
Recontrahitur obligõ mutia
ꝯfiscit in hiic rebo q̃ pond̾e num¬
ero mensura ueꝯstant neluti
inuino.oico frum̃to  pecimia
fiant accipientis. Pea auas re¬
cis ⁊q̃ litatis Isquoq cui rez
aliq̃omodam. re nobis obui¬
mutuum acccpit amiẜit nic¬
uilhomimus obligatus ꝑma¬
net. Is ño qui utendum ac¬
cepit si maiore cãu: cum hum¬
ana infirmitas resiste ñ põt u
neuiti incendio. yuina. nanf¬
gio. remq̃ accepit amiẜit. secu¬
nis est. alias tñ ecactifsimam
diligentiam custoctiende rcipa¬
trare ꝯpiritur nec sufficit ci eã¬
dem diugentiam custodiende

Expanded text:
bligationes nascuntur aut e‹x› maleficio aut proprio quodam iure ex uariis causarum figuris.Obligatiocontrahitur obligatio mutui e pondere numero mensuraue constant, ueluti uino oleo frumento pecunia fiant accipientis, postea alias reet qualitatis.Is quoque, cui rem aliquam commodamus, re nobis obliuod accepit amiserit, nihilo minus obligatus permanet: is uero qui utendum accepit, si maiore casu, cui humana infirmitas resistere non potest, ueluti incendio ruina naufragio, rem quam accepit amiserit, securus est. alias tamen exactissiman diligentiam custodiendae rei praestare compellitur, nec sufficit ei eandem diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
simmaioribo cas siculpaemᷤᷤ
int̾nemat: tenetur. uelutisiquis
anncor ad cenam iuitaturus
argentum ꝙ in camrem nẽd̾it¬
ucend accepat ꝑegre ꝓficiscens
secum portare nouint ⁊ idautem
nanfragio ant p̾domm hosti¬

Expanded text:
maioribus casibus, si culpa eius interueniat, tenetur, ueluti si quasi amicos ad cenam inuitaturus argentum, quod in eam rem utendum acceperit, peregre proficiscens secum portare uoluerit et id aut naufragio aut praedonum hosti
Abbreviated transcription (Latin):
pula qr cono meluis i¬
nemri põt. quo fit ut uom
appllõ non ait c̾te rei sig¬
inficatiua cum id quia uo¬
no melius sit ip̃m quoq
conum sit. at cum optimũ
quis stipłatm io stipłari
utllr̃. cuius bonitas prin¬
cipalem gͣdum bonitatis
hat que res efficit. ut ea ap¬
at. fimdicti siquis usum
fnictum scipiatus fin̾t inc¬
hoc emim magis inrentim᷑
Iuud dubitacõm resipit.
siquis io ꝙ arethusa anci¬
ua natum exit aut fiructꝰ
quim fundo trisculano na¬
ti erunt. darisibistiplãtus
deatus. s ipa nã manfestis¬

Expanded text:
pulari, quia bono melius inueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea apsit.Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, inchoc enim magis iure utimur. Illud dubitationem recipit, si quis id, quod ex Arethusa ancilla natum erit, aut fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus deatur. sed ipsa natura manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
urei .x. fundis tusculamis
homo stichus t̾tici affrici
optimimcdii centum uimi
campani optimi amphore
centum.

Expanded text:
urei decem, fundus Tusculanus, homo Stichus, tritici Africi optimi modii centum, uini Campani optimi amphorae centum.
Abbreviated transcription (Latin):
ona afisco cͥca penam exilu ꝓpe¬
tuam adiudicari sĩna nõ o.
diuidi postuauit ꝙ pͥncipes
iudicati soluendo eẽnt renotan¬
dis alienatõib qiͣ frandulent̾
sisto uenditasse Rudi. Cul
ta sidei hr̃dis diuisit rogo sũ¬
dum ticio des de quo te rogaui
si ticrꝰ tapere nõ possit ñ euita¬
bit hr̃s penam taciti fidermis¬

Expanded text:
ona fisco citra poenam exilii perpetuam adiudicari sententia non diuidi postulauit, quod participes iudicati soluendo essent reuocatis alienationibus quas fraudulenter fisco nuntiasse ta fidei heredis commisit: 'rogo fundum Titio des, de quo te rogaui'. si Titius capere non possit, non euitabit heres poenam taciti fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
.n. sund̾ noĩauit nõ tũ eo cognos¬
ci põt de quo sit rogatꝰ hr̃s cum
diu̾sitas reꝵ obscur faciat legat᷑
pronꝰ sitatite sidẽ suã recipiat ut
ex porcõe sua praret cessare frau
demi dr̃ qr de suo largitur. Idꝰ¬
panit deb̾e acc̾oe q̃ ccͣ desumctu

Expanded text:
 fundum nominaverit, non tamen cognosci potest, de quo sit rogatus heres, cum diversitas rerum obscurum faciat legatum. tronus si tacite in fidem suam recipiat, ut ex portione sua praestet, cessare fraudem dicitur, quia de suo largitur. Papon
Abbreviated transcription (Latin):
est ex uonis tebitoris a fisco dis¬
trattis uire acm̾ito restiti pꝰ¬
tulant᷑. ¶ Condnctor ex son¬
to fstali nich transferre uec cu¬
pressi mat̾iam uend̾e ul olure
nõ subscitutis alus cer̾as qt ar¬
bores ponuferas ced̾e ⁊ scã erꝰ
rei essimacõe in quadruplũ ⁊ue
n fundꝰ n uectigalia locand.a st̃
ne adu̾sꝰ ea bñsõ etatis utant᷑.
successio ꝗ cũ hẽs institutꝰ eet̃ ut
filiꝰ post mortẽ erꝰ ꝙ ꝑr dicebat᷑
suppoitꝰ cecłatus ẽ. ¶ qui alicd¬

Expanded text:
est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arbores pomiferas caedere: et facta eius rei aestimaneque fundus neque vectigalia locanda sunt, ne adversus ea beneficio aetatis utantur.successio, qui, cum heres institutus esset ut filius, post mortem eius, qui pater dicebatur, suppositus declaratus est. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
te at pudorceris alienrunialiti¬
qu  ¶tebitore fsti ĩ frau¬
temdatas lib̾tates retrabi pla¬
tuit sane ip̃mita ab alio erãe nad̾¬
cipuĩnt manimnitat nõ ẽ ꝓħit

Expanded text:
e aut pudore aeris alieni uel ualetunquuntur. A debitore fisci in fraudem datas libertates retrahi placuit. Sane ipsum ita ab alio emere mancipium, ut manumittat, non est
Abbreviated transcription (Latin):
loco sacro. religioso ne. et
quod in flminne publito
riua ne publica. factume¬
gestimet᷑ siquad itucite
factum est Qu untĩa¬

Expanded text:
loco sacro religiosoue' et 'quod in flumine publico ripaue publica factum erestituetur, si quid illicite factum est.Nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
detur cau̾e antemdebebit. is
qiri postulabr̃ dominum.
que ꝓcuratora stipułoniin¬
fendaerit sicut instipułce.
legatornm quodsiemõ ca¬
uebr̃ mittendus ẽ. in possõ¬
ei exterc̃o ꝓcuratorianõ no¬
ceati mestimando nono ꝑi
extedit muet̾emenis cultũ¬

Expanded text:
datur: cavere autem debebit is qui stipulabitur dominum que procuratoria stipulationi inserenda erit, sicut in stipulatione legatorum: quod si ei non cavebitur, mittendus est in possesei exceptio procuratoria non noceat. In aestimando novo parexcedet in vetere eius cultu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsitum nec refert a pd̾ h̾rdem
io ã apud sotium fuerit ⁊ h̃r¬
dian exͣneodare inssussit. xia
ꝑ om̃ia cãestatulib̾i applicant̃
q ꝯdc̃ois implende gr̃a aliena¬
re peculiares mĩmos põt. Si
duo ẜuirationib redditis lib̾i
ꝯdc̃diꝑere poterunt. s si actus
eoꝵ coĩter gestus ita mixtus
fu̾it ut seꝑarinõ possit neccauo
alter cessando alterius ꝯdcõem
impediet nec indebitur ꝯdc̃o ĩ
altius ꝑsona impleta isi ĩid
q ꝯputatõe ratiomii hita reli¬
ctu fint aut ut̃ aut alter sol¬

Expanded text:
t: nec refert, apud heredem id an apud socium fuerit et heredi an extraneo dare iussus sit. nam per omnia causae statuliberi applicatur: qui condicionis implendae gratia alienare peculiares nummos potest. Si duo servi rationibus redditis liberi ere poterunt. sed si actus eorum communiter gestus ita immixtus fuerit, ut separari non possit, necessario alter cessando alterius libertatem impediet. nec videbitur condicio in alterius persona impleta, nisi id, quod computatione rationum habita reliquum fuerit, aut uterque aut alter tot
Abbreviated transcription (Latin):
redditis lib̾ ẽẽ inssusẽ an ad ẽp¬
torem b ꝯdc̃o transeat indeamꝰ
⁊ alias sciendũ est casdem ꝯdc̃o¬
nes ad emptorem transire q̃
sunt indando. Ceteꝵ si qne siu̾
ĩfaciendo nõ tnͣseunt. ut pn¬
ta si filiumems lras edocue¬
coħ̾ent quib asscribunt᷑. ro¬
num aũt reddendarũ ꝯdc̃o ꝙ
ad reliquaꝗd actu idandape
ctandas ꝙ atz examinandas

Expanded text:
redditis liber esse iussus sit, an ad emptorem haec condicio transeat, videamus. et alias sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt in dando: ceterum hae, quae sunt in faciendo, non transeunt, ut puta si filium eius litteras edocuecohaerent, quibus adscribuntur. rationum autem reddendarum condicio, quod ad reliqua tandasque et examinandas
Abbreviated transcription (Latin):
C ita noua ⁊ stituaturut prior
punatur. ¶Nouacõenim anno¬
no nom̃ accepit ⁊ anoua obngde¬
itind no intest q̃lis pͥcessit obligo

Expanded text:
causa ita noua constituatur, ut prior perematur. nouatio enim a nouo nomen accepit et a noua obligatione.Illud non interest, qualis processit obligat
Abbreviated transcription (Latin):
ab fuisse ⁊mittatur ħ̾ clausu¬
la sm autẽ ad iectũ sit sib uiꝰ
rei dolus malus nõ. ab erit qnͣti
cares est dari spõdes ⁊ obexͣna
dolum ꝓmissor pene tenebit᷑
doli autem maliclusula sic̃
relique stipłones inquibꝰ tp̃o
noĩnatĩ adiectum nõ ẽ ad pͥn¬
cipiũ scipsacõnis refcitur.¬
Um ap̃ sempromum ceuꝰ
iudicem datum reus defende
appellacons udicem resag̾e¬
tur defensore ⁊dempnato q̃¬
sitũ est anstipło ⁊ missa eẽt¬

Expanded text:
afuisse, committatur haec clausula. Si autem adiectum sit: 'si huius rei dolus malus non aberit, quanti ea res est, dari spondes?', et ob extranei dolum promissor poena tenebitur. Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad principium stipulationis refum apud Sempronium iudicem datum reus defenderappellationi iudicem res ageretur, defensore condemnato quaesitum est, an stipulatio commissa e
Abbreviated transcription (Latin):
tum h̾t qd ad ẜuas ꝑtinet et
lex. acquil. acc̃o facilc̃ tenebit
⁊ inuiriarum quo ꝯpetit nec
erit deneganda pretoria quo
accõ de ẜuo corrupto nec ꝓp̃t
plures accõnes ꝓcend̾ erit hi
ꝓprie adulterium innupta
ittitur pp̃ partum ex alt̾o
ꝯceptum ⁊ poito noĩe stuprũ
in uirgiem inluam ne ꝯmitti
no repsit. ⁊ inuito patre filium
hac lege rcum has lege facere¬
posse. ¶Maritus ⁊ siduos re¬
os exalio crriume hat pot̾it iẽ
uii t̾cium accusare qmͣea cã nõ

Expanded text:
tem ad seruas pertinet, et legis Aquiliae actio facile tenebit et iniuriarum quoque competit nec erit deneganda praetoria quoque actio de seruo corrupto: nec propter plures actiones parcendum erit in . sed proprie adulterium in nupta committitur, propter partum ex altero conceptum composito nomine: stuprum uero in uirginem uiduamue committino rescripsit et invito patre filium hac lege reum facere. Maritus etsi duo reos ex alio crimine habeat, poterit iure viri tertium accus
Abbreviated transcription (Latin):
alsi noĩs ul cognomus asse¬
neratio pena falsi coħ̾cetur.
Ordine decurionũ .x. anins
adnocatum motũ ꝗ falssĩ miir¬
umentũ cognoscente p̃side reci
recitato nõ fco nõ icidit eadẽ
rõne plebeum ob eand̃ cãm in
decurionẽ post reditũ secte crea
ci et sin legatũ ascripsit q̃ro

Expanded text:
alsi nominis uel cognominis adseueratio poena falsi coercetur. Ordine decurionum decem annis aduocatum motum, qui falsum instrumentum cognoscente praeside recitrecitato, non facto non incidit. eadem ratione plebeium ob eandem causam decurionem post reditum recte crearTitii et su‹o› legatum adscripsit: quaero
Abbreviated transcription (Latin):
ca uacationes dicenb ẽ ut si aũ
quis ad muna municipaliauo¬
catus sit qͣm negociari incipet
uel anteꝙͣ incollegium afsu¬
mĩetur q. ĩmunit. item pariat. x
antcꝙͣ septuagenarius ficier
latur ad honorẽ g̾endum. Ae¬
gociatio ꝓincͥmento facultati
excͥcendaẽ. alioqu siqs maiore
pariate sue peccume negotia¬
cioneu excercebit. ruisꝰ locu¬
pler facius meadẽ qnͣtitateue
gociationis pseuerauent tene¬
bitur iun̾ib sicuti locupletẽ
qui moruca peccuna ꝯꝑatis
nauibꝰ se uui̾ib pb̃licis sub¬
trabe temptant itq ita obr¬
uand epła diui adriam rop¬
tum ẽ. dius quoq pius
ipsit. ut quociẽs de. iliquo
n.auiculario q̃ratur illud
extim atur. an effugiendoꝵ ir
uer causa ymaginẽ nauicla¬
rii uiducit. Conductores
eciau uectigaliũ fisci nũ tate¬
ex quo pͥncipali rxpto intesli¬
gͥ pot̾ nõ honoꝵ zonctor da¬

Expanded text:
ca uacationes dicendum est, ut, si ante quis ad munera municipalia uocatus sit, quam negotiari inciperet, uel antequam in collegium adsumeretur quod immunitatem pariat, uel antequam septuagenarius fieret,latur ad honorem gerendum. Nego‹tia›tio pro incremento facultatium exercenda est. alioquin si quis maiore pecuniae suae parte negotiationem exercebit, rursus locuples fgotiationis perseveraverit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, qui modica pecunia comparatis navibus muneribus se publicis subtrahere temptant: idque ita obseruandum epistula diui Hadriani scripta est. Diuus quoque Pius rescripsit, ut, quotiens de aliquo nauiculario quaeratur, illud excutiatur, an effug‹i›endorum munerum causa imaginem nauicularii induat. Conductores etiam uectigalium fisci nex quo principali rescripto intellegi potest non honori conductorum da
Abbreviated transcription (Latin):
pb̾licis utilitatib exhilent
nec ominib ꝓmiscue qassũpti
sunt inhus collegus ĩmura¬
tas datur. s artificib dum¬
taxat nec ab omĩ erate elegi
allegi possiuit ut diuo pio
becille.admed etatis honuẽs
S ne qdẽ eos q augeant facł¬
tates et munaciitatũ sustinere
possunt pͥuilegus q̃ tenuiorib
ꝑ collegia distribictis cõcessa st
uti posse płipharia ꝯstitutũẽ.
Eos qui incorporib allecti sĩt
q̃ ĩmunitatẽ p̾bent nauicłari¬
oꝵ si honorẽ decurionatus agno

Expanded text:
tibus exhiberent. nec omnibus promiscue, qui adsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio becillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augeant facultates et munera ciuitatium sustinere possunt, priuilegiis, quae tenuioribus per collegia distributis concessa sunt, uti posse plurifariam constitutum est. Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculariorum, si hono
Abbreviated transcription (Latin):
sunt messorec oicio ualitudina¬
rimedici capłarn et arafices et
qui fossam faciunt uefanarii
architecti. gubnatores. uatipa¬
gubalistarii. speculani fabri.
Sagntari. errarii. buculani. st¬
ructores carpentarii. scandula¬
ni. gladiatores. ⁊ qlutei. tuba¬
rii. corruuani. archarii. plũbari
fenaru lapidaii et hii quicalcẽ
coqunt. et ꝗ siluamint. dunt. qui
carbonc̃ cedunt. accorrent. lam¬
uenatores uctinarii. et opcio
fabrice et qagͥs p̾sto sunt. libͣu
quoꝙ ꝗ doc̾e possunt. et horreoꝵ
libͣrii. et lib̃rii depositor. ⁊ u
Grii catutnum. et ad uitores
eormcularioꝵ. etstratores. et
pollitoreset custodes. arinor.et
p̃co. ⁊ biutinator. hii igiomẽs
int̾ ĩmunes hĩitur.
Egatus munitipał si deẜment
lego̾em pena afficief ex ordĩa¬
ria motus ordine utpłm sol.

Expanded text:
sunt mensores, optio valetudinarii, medici, capsarii, et artifices et qui fossam faciunt, veterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum structores, carpentarii, scandularii, gladiatores, aquilices, tubarii, cornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cocunt, et qui silvam infindunt, qui carbonem caedunt ac torrent. venatores, victimarii, et optio fabricae, et qui aegris praesto sunt, librarii quoque qui docere possint, et horreorum librarii, et librarii depositorum, et librarii caducorum, et adiutores corniculariorum, et stratores, et polliones, et custodes armorum, et praeco, et bucinator. hi igitur omnes inter immunes habentur. egatus municipalis si deseruerit legationem, poena adficietur extraordinaria, motus ordine, ut pl
Abbreviated transcription (Latin):
kat ueratõem q̃. peccunie ero¬
gõem inducti nuneris adimi¬
nistracio et erca sit ciuitate ĩ
quo nõ facile sufficientes iuri
ancumaliqs imunitates nomi¬
natim cõplectet eciam deiiuũo

Expanded text:
at vexationem quam pecuniae erogationem indicti muneris administratio, et ex ea sit civitate, in qua non facile sufficientes viri an, cum aliquas immunitates nominatim complecteretur, etiam de numero
Abbreviated transcription (Latin):
nerabis fuit. namq maiores
nr̃i pene eunde honore semb
qͣm magratib tribuebant. et¬
circa muia quoꝙ iinncipasĩ
sulxunda idem honor senectu¬
ti tributus e. s eum qĩsenectu¬
te locupler sc̃s e. et aute nullo
publico munͣe finictus ẽ dicipo¬

Expanded text:
 maiores nostri paene eundem honorem senibus, quem magistratibus tribuebant. circa munera quoque municipalia subeunda idem honor senectuti tributus est. sed eum, qui in senectute locuples factus est et ante nullo publico munere functus est, dici po
Abbreviated transcription (Latin):
Nnicum muꝰ erat. ꝓ h̾rde res a¬
pp̾hendit eumi furtũ nõ facere.¬
¶Eicũ quo suo nomine furti¬
actũ actũ est. et si ẜui noĩe de a¬
liare adu̾sꝰ eũ agat᷑ ñ dauda
excepcõe furti una sũ Paul¬
uanius res furtiua n ad dñm
retlierit usucapi ñ possit tñ si
eonoĩe lis estimata fũt uł sur¬
ti doꝰ eam reddiderit uł nendide¬
nt ñ incerpellari iamusucapi¬
oms ius dñdum est. Idem .i.¬
s cuiꝰ int̾est ñ surripi fuitiac¬
IS aũt qui suanotutate uł. ⁊̃
ꝓ tutore neg̃a gerit. item tutor
uł curator obrem surreptam
¶Itemis ciuiexstipulatu ul ex

Expanded text:
qui uiuus erat, pro herede res adprehenderit, eum furtum non facere.Ei, cum quo suo nomine furti actum est, si serui nomine de alia re aduersus eum agatur, non dandam exceptionem furti una fauis res furtiua, nisi ad dominum redierit, usucapi non possit, tamen, si eo nomine lis aestimata fuerit uel furi dominus eam uendiderit, non interpellari iam usucapionis ius dicendum est. 86 Idem li, cuius interest non subripi, furti acis autem, qui sua uoluntate uel etiam pro tutore negotia gerit, item tutor uel curator ob rem sua culpa item is, cui ex stipulato uel ex
Abbreviated transcription (Latin):
dida mun̾a nõ hetu ctio tet̾io¬
dei comissi maumissꝰ linun̾i¬
b ciuilib maumissorisorigi¬
Inatoptiua famlia susceptum
exẽplo datiruulib munibus
ap origine aui quoq natałrn¬
dere oiuo pio plaant qͣmiusm
isto fraudisnec suspicio ꝗde int̾¬
uement error eius quise mui¬
cipeni aut colonii existimans
sit defensic̾em uns nõ exlu¬
dit. ¶Patris domicilii filiũ
alioꝵ incolam cuulib mun̾¬
b alicne cuutatis nõ astrigit
noĩatos capittilium cuminu
ad nouoe honores ancãm sun¬
la domus possõ q̃ maliena cunta¬
te xpatur domiailuino facit no¬
minati succorispiculũ fidcisorẽ
noĩati nõ tenet. ¶ fideuissoresq
saluam rẽpu. forespopõderũt
et qui magratus suo piculo no

Expanded text:
da munera non habetur et ideo decuriodeicommissi manumissus in muneribus ciuilibus manumissoris origiIn adoptiua familia susceptum exemplo dati muneribus ciuilibus apud originem aui quoque naturdere diuo Pio placuit, quamuis in isto fraudis nec suspicio quidem interueniret.Error eius, qui se municipem aut colonum existimans sit, defensionem iuris non excludit.Patris domicilium filium aliorum incolam ciuilibus muneribus alienae ciuitatis non adstringit, nominatos capitalium criminum ad nouos honores ante causam finla domus possessio, quae in aliena ciuitate comparatur, domicilium non facit.Nominati successoris periculum fideiussorem nominantis non tenet.Fideiussores, qui saluam rem publicam fore responderunt, et qui mag
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ filii filieq quequo tyrnati
nate. Itemq nepotes ꝓnepotes
et ꝓneptes erfilio originierim¬
uttur licetinmituxileretine¬
aut dignitate̾ senatores quili¬
morandi lbin arbit̾um ĩpet̾ue

Expanded text:
eorum filii filiaeque quoquo tempore nati nataeue, itemque nepotes pronepotes et proneptes ex filio origini eximuntur, licet municipalem retineant dignitatem. Senatores, qui lim
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui furti faciendi cã dcla¬
ue intraũit nõ dum fur est ꝙͣ¬
uis furandi cã intrauit. quid
ergo qua accõne teneb̃r utiꝙ

Expanded text:
Qui furti faciendi causa conclaue intrauit, nondum fur est, quamuis furandi causa intrauit. quid ergo? qua actione tenebitur? uti
Abbreviated transcription (Latin):
erui exdenctis quidem obligan¬
tur⁊si manumittantur oblig¬
ant.deniꝙ sisuo qui michi
mutuam pecumam dedat mn¬
anumisso soluam: ub̃or. uł.

Expanded text:
erui ex delictis quidem obligantur et, si manumittantur, obligant. denique si seruo, qui mihi mutuam pecuniam dederat, manumisso soluam, liberor. 15
Abbreviated transcription (Latin):
esẽ.siuemurꝰ siue mater ia est.¬
Ite uia e siue semita siuc it̾ e.
elłone cũ pli genͣs eiusde̾ sigͥ¬
ficare uellemus. nã młtum ho¬
minem uenisse romã inpistẽ
ulẽ c̃c dicimꝰ. Itẽ instiplando
taerit et rursꝰ ꝙ obeamiẽ te
hedem me tuũ ncmpeeq̃ si pl¬
ures hr̃des sint ꝯtine̾t stipu¬

Expanded text:
est, siue murus siue maceria est.Item 'uia' est, siue semita siue iter esellatione, cum plura generis eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando ta erit' et rursus 'quod ob eam rem te heredemue tuum': nempe aeque si plures heredes sint, continentur stipu
Abbreviated transcription (Latin):
labsenti mũcta sit legacõ cã¬
qr gͣtuitam suscepit pot̾ ꝗs et
ꝑ alium quis legõem mitter¬
licet suuĩ negõm curarenõ pot̃.
Magnus tã auton ꝑmisit eipu¬
pille nomine et iustitue ⁊ defẽ¬

Expanded text:
absenti iniuncta est legatio eamque gratuitam suscepit, potest quis et per alium legationem mitterlicet suum negotium curare non potest, Magnus tamen Antonius permisit ei pupillae nomine et instruere et defe
Abbreviated transcription (Latin):
Iluis decuno ꝓ pr̃e legõnis offi¬
cium suscepit eares filiũ quo
minus ordine suo legatus ꝓfi¬
ciscat᷑ nõ excusat. pate tñ biẽmi
uacatõem uendicare pofit. qr ꝑ
filiũ legõe functꝰ uidet᷑. auł.
Auł ixpsit eum ꝗ legõe functꝰ
ẽ int temꝑa uacationis p̾funt.a
nõ oport̾e cõpelli. rinsum ad de¬
fendend̃ pb̾licũ negociũ eciam
acione fũctis biẽm uacatio ꝯe¬
dit᷑. nec infest utr̃ legõ murd:¬

Expanded text:
ius decurio pro patre legationis officium suscepit. ea res filium, quo minus ordine suo legatus proficiscatur, non excusat: pater tamen biennii uacationem uindicare poterit, quia per filium legatione functus uidetur.it eum, qui legatione functus est, intra tempora uacationis praefinita non oportere compelli rursum ad defendendum publicum negotium etiamsatione functis biennii uacatio conceditur: nec interest, utrum leg
Abbreviated transcription (Latin):
Iatestipłatus fuero qnͣto minꝰ
aticio consecutus suero tm̾ dae̾
spondes nõ sol dubitariquin
si nichil fuero cõsecut ⁊secutꝰ
totum debeas ꝙ ticius debuerit.
qͣm quis possit.adeundo ꝯseq
neri nõ dubitatur. Intelli¬

Expanded text:
te stipulatus fuero: 'quanto minus a Titio consecutus fuero, tantum dare spondes?', non solet dubitari, quin, si nihil a Titio fuero consecutus, totum debeas quod Titius debuerit.quam quis possit adeundo conseqneri non dubitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ea mulier cũ moreref cir¬
ditur filiũhie q̃ excisso uto e¬
de possit. nec nõ ecia alio cau
nulier pot᷑ hre filiũ qͣm mor¬
ab hostib remeauit. Auł
ticiui et memus expte dimidi
cius cũ menio exꝑte dunidia

Expanded text:
iam ea mulier cum moreretur creditur filium habere, quae exciso utero edere possit. nec non etiam alio casu mulier potest habere filium, quem morab hostibus remeabit. 'Titius et Maeuius ex parte dimidia tius cu
Abbreviated transcription (Latin):
lio furio ꝵpserunt. Legati
uicarios no alios dare possunt
S silegõ de pͥmatib uirif desi¬
det p̃s et qui ordine uocant᷑ ĩ fe¬
gatus ẽ c̾atus nõ ex quoronã
uenit. s si nõ ꝯstat an legatꝯ
sit. innõrome p̾tor de h̾ tog

Expanded text:
fo rescripserunt.Legati uicarios dare non ali‹o›s possunt sed si legatio de primoribus uiris desideret personas et qui ordine uocantur infegatus creatus est, non ex quo Romam uenit.Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetor de hoc cog
Abbreviated transcription (Latin):
tem cõmitti. Quia sibi impu¬
tare debet quitalem defensiõe
admisit. siexfidenissorib
qui ex iudicatum solui cau̾at
existat defensor placit obrẽ
iudicata stipłonem ñ ꝯ mittice¬
fensor existat. In hac stipłce
ħ tractatur. an hiiqui fideniss¬
ant si defensionemomisant
mandati iudicõ teneantur ⁊
psint. ut defendant. an mãda¬
ti possunt agere. isiquidem
uictisuntutiq ꝙ obrem iudi¬
catam pͥstitiuit ꝯsequent. sũp¬
tus mimme tũlitis nõ petent
sin autẽ obtiniũt sumptus¬
litis conscquiqi urx mãdatũ
ples fidenissores defendeir fu̾̃t
patiindeamus utrum unumm
defensorem debent dare inu̾o
rem substituat ⁊ mag̾ est ut
nsi unundent ꝓcuratorem

Expanded text:
em committi, quia sibi imputar‹e› debet, qui talem defensorem admisit. Si ex fideiussoribus, qui iudicatum solui cauerant, existat defensor, placuit ob rem iudicatam stipulationem non committi cefensor existat. In hac stipulatione hoc tractatur, an hi qui fideiusserint, si defensionem omiserint, mandati iudicio teneantur. et pserint, ut defendant, an mandati possint agere? et si quidem uicti sunt, utique quod ob rem iudicatam praestiterunt consequentur: sumptus tamen litis minime petent. si autem optinulitis consequi, quasi iuxta mandatum, plures fideiussores defendere fuerint parati, videamus, utrum unum defensorem debent dare, an vero rem substituat. et magis est, ut, nisi unum dent procuratorem,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsonis emimatis indefensio¬
nem quis succedat palam estrec¬
te rem deftndi nec cõmitti stipło¬
nem si uoextrinsecus psona
defensoris intuemat eque stiplo
nõ cõmittetur si modo ille ꝑat᷑
sit rembom inzi abitirũ defen¬
dere ħ est satisdaro sic emĩ indet
mittat᷑ ꝯmittetur ita stipło
obremnõ defensamꝙ siquis

Expanded text:
ex personis enumeratis in defensionem quis succedat, palam est recte rem defendi nec committi stipulationem. si vero exstrinsecus persona defensoris interveniat, aeque stipulatio non committetur, si modo ille paratus sit rem boni viri arbitratu defendere, hoc est satisdare: sic enim videtur mittatur, committetur ista stipulatio ob rem non defensam. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ter tamen possessionem i¬
amnitunt. neq emm pos¬
sunt unden aliquid possi¬
dere cum ip̃i ab alio pofsid¬
eantur sequitur ergo ut
reusishus noui posfione

Expanded text:
ter tamen possessionem amittunt: neque enim possunt uideri aliquid possidere, cum ipsi ab alio possideantur: sequitur ergo, ut reuersis his noua posse
Abbreviated transcription (Latin):
q uil putat. ¶ Siis cuires
tñ dum apu furem sit lega¬
int cam michi an si postra
sur eam contractet surti ac¬
¶ Eum qui muliont dolo . in.
at furtitem qd̃ ei conseq̾ns
est dr̃c et in tutore qui post
pubtatem souitũ est. ¶S
neum cui cred̾cm et ego igno¬
ro titium quis sit dende tu
adduritur sitit ꝙ si nesciat
nõ facies furtum nec h qui
adduxit opem tulisse. põt in¬
deri tum surtum fcm̃ nõ sit
adduxit. ¶Ristipulatur
de te sim ꝑte nõ fieri quomi

Expanded text:
us putat. Si is, cui res t, dum apud furem sit, legauerat eam mihi, an, si postea fur eam contrectet, furti ac. Eum, qui mulionem dolo malo in at, furti teneri. quod ei consequens est dicere et in tutore, cui post pubertatem solutum est. Si neum, cui crederem, et ego in Titium inquisii, deinde tu adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: adduxit. Si stipulatus de te sim
Abbreviated transcription (Latin):
quid reꝵ pupillarium h̃t int̾¬
cipiendi autẽ põtas eĩdat᷑
et ideosiquis furandi aĩo ad¬
mou̾nt fuitum facit nec usu¬
et incuratore adolescentisce
num qmͣmanifestus est it aq̃
acciclit ut is quidem qui ope

Expanded text:
rum pupillarium habet, intercipiendi autem potestas ei non datur: et ideo si quid furandi animo amouerit, furtum facit nec usuet in curatore adulescentis cenumquam manifestus est: itaque accidit, ut is quidem, qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
bare ap̾ q̃m peccunã petat
Si uero n furti iudico ꝓbari
nõ põt nec ilõ quidem posse
ostendi quanti erꝰ intersit s
nactus nõ eẽt. ¶ De lege
acquil maior qo est ꝙadmp̃¬

Expanded text:
robare, apud quem pecuniam petat: si uero in furti iudicio probare non potest, ne illud quidem posse ostendi, quanti eius intersit. sed nanctus non esset. De lege Aquilia maior quaest
Abbreviated transcription (Latin):
ti cap̃r uoluntate n id tapitur
qd̾ in rei psecucõne s in sola uĩ¬
dicta sit constitutir. Paul.
corpora ip̃a extrax̾int ul ossa eru¬
eruit humilioris quid̃ fortime
sumimo supplicõ afficiunt᷑ hone¬
stiores iinsulã deportantur

Expanded text:
ti capiatur uoluntate, neque id capiatur, quod in rei persecutione, sed in sola uindicta sit constitutum. 11 Paucorpora ipsa extraxerint uel ossa eruerint, humilior‹i›s quidem fortunae summo supplicio adficiuntur, honestiores in insulam deportantur
Abbreviated transcription (Latin):
est locus ex quo despicitur
indespectuala sunt dca.
macia sunt ad otmendaz
tñsmittendam q̃ ã exco¬
ex eo dictus ꝙ incidatur i
lapis.uł fra. unde primum
Ñ exfumne agi possit. Si

Expanded text:
est locus, ex quo despicitur: inde spectacula sunt dicta. materia sint, ad continendam transmittendamque aquam excoex eo dictus, quod incidatur: lapis vel terra, unde primum aqua ex flumine agi possit. s
Abbreviated transcription (Latin):
tis et in nauem missis et in
aut sunt᷑ diem. supͣstriptã
non re pass m̃ces nec namg¬
tuc om̃s psequentib eam re¬
recumam. utimurbe romami

Expanded text:
auem mercis ipse in aut, si intra diem supra scriptam non reparasset merces nec enauigtus omnes prosequentibus eam pecuniam, ut in urbem Romam
Abbreviated transcription (Latin):
petieris aticõ. memus nõ
erit solutꝰ. insi iudicatum
ticins fec̾it. panlꝰ nõt nõ
enm sunt duo reiderendi
mus uibatin quian debit᷑¬
us sit ic̾tum ẽ ⁊ soluente

Expanded text:
petieris a Titio, Maeuius non erit solutus, nisi iudicatum Titius fecerit. Paulus notat: non enim sunt duo rei uius liberatur qui an debiturus sit, incertum est et soluente
Abbreviated transcription (Latin):
quee toms morib ⁊cepta
suat mulier impleta ⁊d̃one
peciimam assemni non possit
iinsillam deportato reopim¬
ttendi st ipłõ ita conceptaest¬
cum morieris dari non insn
moriente co committitur.
exfco reiꝓmittendi dolistipło

Expanded text:
quae ex bonis moribus concepta fuerat, mulier impleta condicione pecuniam adsequi non possit. In insulam deportato reo promittendi stipulatio ita concepta: 'cum morieris, dari?' non nisi moriente eo committitur. Ex facto rei promittendi doli sti
Abbreviated transcription (Latin):
Iiniudicõ actum sit usure qso
iepcteite funt. nõ emĩ uerend ne
noceat iel iudicacc excepoȯ circa
poita nocet eadem enint ⁊ siqs er

Expanded text:
in iudicio actum sit usuraeque solae petitae sint, non est uerendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa posita nocet. eadem erunt et si
Abbreviated transcription (Latin):
rem agr̃ ꝑuemens ncceat.
iabõ existimat aque plunie
arcende agi non posse.sem
quam excipiant plane si pp̃
id opus sp̃latum uł ne hemẽ¬

Expanded text:
rem agrum perveniens noceat, Labeo existimat aquae pluviae arcendae agi non posse: semquam excipiant. plane si propter id opus sublatum vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
do sicut enim omins png¬
uedo terre ad enm deciurit
Tetiam aque incommodũ
ad enm deffueret sitanen
iex agri non inuenatiuz
uetustatem incemiegis te¬
nere. salle emm et infuitu¬
tib p̃idem ꝑsequimiu. ut
iusi ẜuitus. non inuenit᷑

Expanded text:
do: sicut enim omnis pinguitudo terrae ad eum decurrit, ita etiam aquae incommodum ad eum defluere. si tamen lex agri non inueniatur, uetustatem uicem legis tenere. sane enim et in seruitutibus hoc idem sequimur, ut, ubi seruitus non inuenitur