comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepit pes eius ambulare suꝑ terrã
p̃ t̾en̾itudine ⁊ mollitie: zelabit oculo
comedet. Inmo u̾o qͣnͣto est horribiliꝰ
sensus humanus exhorret. Quis aus
digne qui possit qm sit m̃tis execrabi¬
lior fecunditas penas exhorre m̾itoꝵ. et
m̾ita nõ cau̾e penaꝵ. Dicat plane spc sc̃s
incõtaminatus ⁊ incontaminabłis quod
recusat ĩmitida Imm̃ditiam quippe ad¬
talia mala patiendi. incutiat timorem
datus offend̾e dumi pios uellet instru̾e.¬

Expanded text:
accepit pes ejus ambulare super terram accepit pes ejus ambulare super terram prae teneritudine et mollitie, et zelabit oculo comedet . Imo vero quanto est horribilius, sensus humanus exhorret. Quis autem digne eloqui possit, quam sit mentis exsecrabilior foeditas, poenas exhorrere meritorum, et merita non cavere poenarum? Dicat plane Spiritus sanctus intaminatus et intaminabilis, quodrecusat immunda. Immunditiam quippe avtalia mala patiendi, incutiat timorem datus offendere, dum pios vellet instrue
Abbreviated transcription (Latin):
mala. putans quod ⁊ arriant putau̾ũt
in scripturis illis nicħ int̾ee utrũ gn̾̃a¬
ri dicatur aliquidan creari. s certe in
eo ꝙ dñs arborem bonam fructus bonos.
malam malos nõ dixit create. s facere.
uideat iste sitam regłam fractam ⁊ ꝯpͥ¬
mat lingitam. Quid enĩ stultius q̃m
uelle intlłigi in eo ꝙ dñs ait. arbor ma¬
la fructus malos facit Et rursus dice̾
nõ facit mala. s creat. qr si fac̾et. altena
ab illo eẽnt. ei ꝙ formsecus acced̾ent. Cũ
u̾ocreat: ip̃e illa de se ip̃o tamqͣm radici¬
tus gen̾at: Rõ ergo de isto deo dñs ait
Arbor mala malos fructus facit. qm̃ i
creat mala iste nõ facit. Ecce qui audet
ex libro deut̾onomio uelut impura ex¬
horrescens: impurus exagitat. qĩ ds
u̾ecundari debinit pudenda impiis iru¬
gare uł p̾mntiare torm̃ta. nec eo ꝯmi¬
nari modo ut dice̾t. Que mollis in uob
⁊ ten̾a ninus fu̾it. cuius exꝑim̃tũ nõ

Expanded text:
mala; putans quod et Ariani putaverunt, mala; putans quod et Ariani putaverunt, in Scripturis illis nihil interesse, utrum generari dicatur aliquid, an creari: sed certe in eo quod Dominus arborem bonam fructus bonos, malam malos non dixit creare, sed facere, videat iste suam regulam fractam, et comprimat linguam. Quid enim stultiusvelle intelligi in eo quod Dominus ait, Arbor mala fructus malos facit: et rursus dicere, Non facit mala, sed creat; quia si faceret, aliena ab illo essent, eique forinsecus accederent; cum vero creat, ipse illa de seipso tanquam radicitus generat? Non ergo de isto Deo Dominus ait, Arbor mala malos fructus facit: quoniam creat mala iste, non facit. Ecce qui audet ex libro Deuteronomio, velut impura exhorrescens, impurus exagitat: quasi Deus verecundari debuerit, pudenda impiis irrogare vel praenuntiare tormenta, nec eo comminari modo, ut diceret, Quae mollis in vobis et tenera nimis fuerit, cujus experimentum non
Abbreviated transcription (Latin):
ppħam. Ego creans lucem ⁊ faciens te¬
nebras. faciens pacem ⁊ creans mala ꝙ
ip̃e nec totũ. nec sic ut illic legititr: po¬
lucem. qr cum sit lux etiam ꝯfitente ip̃o
ntiq bona: ab eo cratam noluit ꝯficĩ quẽ
nõ uult creare nisi mala. Magis ergo in¬
different̾ id positũ debemus accipe. crea¬
re ⁊ fac̾e̾. Distinctõnis tñ quam fecit iste.¬
quod nõ intlłigit culpat: ibi legitur cre¬
ator bonoꝵ quod negat. Item ꝙ ex euͣ¬
gelio nempe nob̃ tamqͣm płimũ sis ꝑ¬
tib fau̾et: oposuit quod dñs ait. Arbor
bona: bonos fructus facit. ⁊ arbormala
malos fructus facit. Cum ergo non scd̃
istũ creat dixit. nõ facit. Si nera est eius
differentia qua facientem a creante di¬
stinguit. dicens. quod fit: alienũ eẽ a fa¬
ciente. deforis accedit quod aut̃ nascitur.
ꝓpͥum enus ẽẽ qͥuod gen̾at hinc existĩat
diñ genatorem maloꝵ. qr dcm̃ est creans

Expanded text:
prophetam: Ego creans lucem et faciens teprophetam: Ego creans lucem et faciens tenebras, faciens pacem et creans mala . Quod ipse nec totum, nec sicut illic legitur, polucem: quia cum sit lux etiam confitente ipso utique bona, ab eo creatam noluit confiteri, quem non vult creare nisi mala. Magis ergo indifferenter id positum debemus accipere, creare et facere: distinctionis tamen, quam sibi istequod non intelligit culpat, ibi legitur creator bonorum, quod negat. Itemque ex Evangelio. Nempe nobis tanquam plurimum suis partibus faveret, opposuit quod Dominus ait, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit . Cur ergo non secundum istum, Creat, dixit; non, facit; si vera est ejus differentia, qua facientem a creante distinguit dicens, quod fit, alienum esse a faciente, quoniam de foris accedit; quod autem nascitur, proprium ejus esse qui generat? Hinc enim existimat Deum generatorem malorum, quia dictum est, creans
Abbreviated transcription (Latin):
est fac̾e. Nam ⁊ fecit ds̃ hoĩem ad yma¬
ginem dei ⁊ds̃ creauit hoĩem inext̃¬
minabilem legimus. Et si alñ cũ aliqͥ
differentia dicitur. hoc rectius pt̃ inter¬
ẽẽ quod dixi. ut fac̾e̾ sit quod oĩo nõ erat
creare aut̃ ex eo quod iam erat: ordinã¬
doaltquid ꝯstitue. Ideoq hoc loco dc̃s est
ds̃ creans mala. qm̃ peccantib ea ꝯu̾tit
in malum dispõne seu̾itatis sue: que
bonitatis eius largitate bona fc̃a sunt.
Unde dicit apłs paulus. xp̃i odor sumꝰ¬
mortis in mortem. S cũ ꝯtinuo seq̃tur
⁊ dicat. ⁊ ad hec quis ydoneus. nõne mi¬
portunt quodãmodo sumus ing̾e ista
carnalib. nõ studiosis. s ꝯtentõsis.ii
nlło modo ydoneis ea caꝑe. que utinã
ꝯflictus adu̾sus arrinos fu̾it excitatꝰ.
ne unigenitũ filium dic̾e̾nt ẽẽ creatu¬
tam. idem putantes creatũ ẽẽ quod ge¬
nitũ: iste fortassis ignorat. s ut eius re¬
ꝑcussa frangatut: sic ds̃ loquitur per

Expanded text:
est facere. Nam et fecit Deus hominem ad imaginem Dei, et Deus creavit hominem inexterminabilem , legimus: et si aliquando cum aliqua differentia dicitur, hoc rectius potest interesse quod dixi, ut facere sit quod omnino non erat; creare autem, ex eo quod jam erat ordinando aliquid constituere. Ideoque hoc loco dictus est Deus creans mala, quoniam peccantibus ea convertit in malum dispositione severitatis suae, quae bonitatis ejus largitate bona facta sunt. Unde dicit apostolus Paulus: Christmortis in mortem. Sed cum continuo sequatur, et dicat, Et ad haec quis idoneus ? nonne importuni quodam modo sumus ingerere ista carnalibus non studiosis, sed contentiosis, nullo modo idoneis ea capere, quae utinam conflictus adversus Arianos fuerat excitatus, ne unigenitum Filium dicerent esse creaturam, idem putantes creatum esse quod genitum, iste fortassis ignorat. Sed ut ejus repercussa frangatur; sic Deus loquitur per
Abbreviated transcription (Latin):
ut diem itlligemus octauum. quod
significauit in archa nũs hoĩm. Ecta¬
uo enĩ die. hoc est post septimũ sabbati
dñs resurrexit. sic illa que gesta ꝯmemo
lumpntatur atq blasphemat. eo ꝙ dite¬
rit. filios genui ⁊ exaltaui. ip̃i aut̃ ie
spreu̾unt ⁊ eosd̾ paulopost appeslan̾it
sem̃ pessimũ. tamqͣm se ostendens gen¬
torem maloꝵ. cuius filii sunt sem̃ pessi¬
mũ nesciens obhoc dici seisi pessimũ.
qm̃ grẽ dei qua eius filii fcĩ erant: poccã¬
dodegenes extit̾unt eoꝵ filii fc̃i: quoꝵ imi¬
tatores eẽ uolũunt. Unde illis alio loco
dicitur. Pat̾ tuus amorrens. ⁊ mas̾ tua
cethea. siuaꝵ gentiũ sunt impietatem
malitiam ꝙ sectati ex quib tñ carnis
originem nõ ducebant. S soluat iste i¬
cũ sitis mali nostis bona data dare filiis

Expanded text:
ut diem intelligeremus octavum, quod significavit in arca numerus hominum: octavo enim die, hoc est, post septimum sabbati Dominus resurrexit. Sic ergo illa quae gesta commemorlumniatur atque blasphemat, eo quod dixerit, Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt; et eosdem paulo post appellaverit semen pessimum , tanquam se ostendens genitorem malorum, cujus filii sunt semen pessimum: nescien qua filii facti erant, peccando degeneres exstiterant, eorum filii facti quorum imitatores esse voluerunt. Unde illis alio loco dicitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea : quarum gentium sunt impietatem malitiamque sectati, ex quibus tamen carnis originem non ducebant. Sed solvebat iste qcum sitis mali, nost
Abbreviated transcription (Latin):
quis me tetigit ⁊ si quid dixisse hi̾ legi¬
tur: uidetur docĩ uelle quod nescit. et
tñ scit. Sic ergo ⁊ in illis libris ds̃ tãꝙͣ
oblitus ammonetut. s tũ ab sit ut qͥc¬
qͣm nũqͣm obliuiscatur quid illud ipm
quod dixit dñs discipłis suis. Gaudete
qr noĩa ur̃a scripta sunt in celis. Rõne
uidetur tamqͣm ex illo arcu qui reful¬
donec fides impetret ut intlłigantur.
dnĩn d̾elinqñtes aut̃ dñm scribantut
in t̾ra. De quib ꝓpħa teremias dicit.i
uniu̾si qui delinquut te ꝯfundantur
recedentes a te in t̾ram scribantur Qͦs
sine pocõ est pͥor in illam lapidem iaciat
unus post alt̾m recessit. Tunc aut̃ ille
ostendens de quo nũo ẽẽnt: digito scri¬
to ꝯu̾satõnis sue hoĩes dilutm exceptis¬
creature melioris ẽẽ seruatũ Cur exin¬
de peiores oriuntur. ⁊ in eod̃ actu iute
sordentis humani gen̾is. etiam nũc
natinitas reuoluitur. Ita hoc dicit qͣi

Expanded text:
Quis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legiQuis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legitur, videtur doceri velle quod nescit, et tamen scit. Sic ergo et in illis Libris Deus tanquam oblitus admonetur, sed tamen absit ut quidquam unquam obliviscatur. 44. Quid illud ipsum quod dixit Dominus discipulis suis, Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis , nonne videtur tanquam ex illo arcu qui refuldonec fides impetret ut intelligantur,Dominum, derelinquentes autem Dominum scribantur in terra, de quibus propheta Jeremias dicit: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, super terram scribantur ? Qusine peccato est, prior in illam lapidem jaciat, unus post alterum recesserunt. Tunc autem ille ostendens de quo numero essent, digito scrisuae homines diluvii excepiscreaturae melioris esse servatum; cur exinde pejores oriuntur, et in eosdem actus vitae sordentis, humani generis etiam nunc nativitas revolvitur? Ita hoc dicit, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ei tamꝙͣ tgnoret ostenditur. Risi enim
aliquio eum ista qua nesciens iudebat̾
inquisitõe significasse fateamur: quo
iste in eam se p̾cipitauit mirabili ceci¬
tate sñtam ut dicet. nisi ignaries nemo
it̾rgat. Ubi cogitare nõ potrut: quouẽs
quid nob iudetur de xp̃o cuius est filius:
Quid hoc testimonio manifesturs: Qd si
nimiũ durus est. nũquid etiam ibi nega¬
bit int̾rogasse xp̃m ubi seipe int̾rogare
testatur dicens. Int̾rogabo nos ⁊ ego unũ
sermonem quem si dixitis mͥ. ⁊ ego nob
dicam in qua potestate hec facio baptis¬
ma toh̾is unde erat. e celo an ex homĩb
Ubi nunc se abscondet loq̃cissimus gẽ
dm̃ ⁊ despatissimus disputator: Ubi est
quod ait. nemo nisi ignarus in t̾rogat.
Ecce xp̃c ignarus nõ est: ⁊ tñ int̾rogat
Hiis nempe ocłis rep̾hendit ꝓphaꝵ dm̃i.
quib nõ uidet xp̃m s in talib int̾ro¬
gatõnib aꝑtissime doctor est xp̃c Ini

Expanded text:
ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi enim ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisitione significasse fateamur, quomiste in eam se praecipitavit mirabili caecitate sententiam, ut diceret, Nemo interrogat? Ubi cogitare non potuit, quoties Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius ? Quid hoc testimonio manifestius? Quod si nimium durus est, numquid etiam ibi negabit interrogasse Christum, ubi se ipse interrogare testatur, dicens: Interrogabo vos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego vobis dicam in qua potestate haec facio: Baptisma Joannis unde erat? e coelo, an ex hominibus ? Ubi nunc se abscondet loquacissimus contra Deum, et desperatissimus disputator? Ubi est quod ait, Nemo nisi ignarus interrogat? Ecce Christus ignarus non est, et tamen interrogat. His nempe oculis reprehendit Prophetarum Deum, quibus non videt Christum. Sed in talibus interrogationibus apertissime doctor est Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
ditor. oblimosus inquit ds̃ ⁊ emortua
memoria arcũ posuit in nubib. que
agit oso nesciens. Cui m̾ito opus sit as
i reb aꝑtõrib calũpntatur. qnͣtomag̃¬
sui tũ ut cito respondeam. ita dico dm̃ se
ammon̾i uoluisse ꝙͣiis nõ sit oblitus:
sicut xp̃c docĩ uoluit ubi lazarus positus
fu̾it. ꝙͣuis nõ ẽẽt ignarus. Nolo enĩ dic̾e
quid arcus ille significet resplendens
e nubib fulgor ⁊ radiis luminis quo
roscida ulustratur obscuritas. irata qͦ¬
dammodo ꝯfessione respondens. Et quõ
d̾s nõ ꝑdat orbem diliuuo spiritali. dũ
est eoꝵ memor quoꝵ illuminate nubes
siguram gerunt. Hoꝵ ent̃ noĩa scripta
sunt in celis. nt memor sit eoꝵ pat̾ qui
est in celis. quõ nõ de suo lice̾ luc̾e̾ le sci¬
uut. s de sole iustitie. sicut ille nubes de
sole uisibili. S ex illo quod ꝯmemora¬
ui urgendus est. qnõ accipiat dñn digẽ¬
tem de laxaro. Ubi posiustis eũ ⁊ locus:

Expanded text:
ditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua ditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, quiagat omnino nesciens, cui merito opus sit assin rebus apertioribus calumniatur, quanto magui tamen ut cito respondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset ignarus. Nolo enim dicere, quos arcus ille significet, resplendens e nubibus fulgore, et radiis luminis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater qui est in coelis; quoniam non de suo lucere se sciunt, sed de sole justitiae, sicut illae nubes de sole visibili. Sed ex illo quod commemoravi, urgendus est, quomodo accipiat Dominum dicentem de Lazaro, Ubi posuistis eum ; et locus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi u̾o melius nosset quid de hoĩe debu
p̾ceptũ hũanũ in nob̃ iuncat affectũ. Idem
tñ samuel cui dixit ds̃. penitet me mixisse
saul in regem. dicit euident̾ dm̃ nõ penit̾e
Nam ita scriptũ est. u Et fcm̃ est u̾bũ dñi
ad samuelem dicens. Penitet me ꝙ ꝯstitu¬
erim saul in regem. qm̃ au̾sus est a me
⁊ n̾ba mea nõ custodunt. Et paulopost
sauli dixit ip̃e samuel. Disrupit dñs reg¬
nũ isrł de manu tua hodie. ⁊ dabit illd̾
ꝓximo tuo bono suꝑ te ⁊ diuidetur isrł
in duo ⁊ nõ ꝯu̾tetur neq penitebit eum
qm̃ nõ est sicut homo ut peniteat eum.
Etoe qui nou̾at intlłige̾ dm̃ sine miseri¬
cordia miserantem. sine ira trascentem
sine zelo zelantem. sine obliuione obli¬
uscentem. sine ignorantia nescientem
sine pn̾ĩa penitentem. Nõ iste qui scd̾m
ulbũ dei nõ loq̃ndo. ⁊ licc̃as eius nõ ꝯsi¬
d̾ando. ⁊ uoces eaꝵ nõ adu̾tendo: ft̃s est
mutus latrator. cecus lector. surdus au¬

Expanded text:
quasi vero melius nosset quid de homine fierpraeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non poenitere. Nam ita scriptum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod constituerim Saül in regem, quoniam aversus est a me, et verba mea non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo bono super te, et dividetur Israel in duo: et non convertetur, neque poenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum . Ecce qui noverat intelligere Deum sine miseria miserantem, sine ira irascentem, sine zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus au
Abbreviated transcription (Latin):
diuina de illo meffabili loqñs: ad q̃dam
etiam u̾ba dicend̾. que tam hõib ⁊ ip̃is
carnalib cum dedo sermo est: uidentur
absurda ⁊ indigna. ut cum tuntur ista
sic accipi quõ n hõib solent ⁊ discuti¬
untut ꝙ̃ ad̾m de deo bene accipi possint
ibi discantur etiam illa que humanis
sensib in eisõ scripturis deo digna u¬
debantur: nõ scd̃ hoĩm mores intelligi
agitur: nõ cadere in disi S nõ cito nu¬
detur etiam mĩa sicut hoĩes miserent᷑.
cad̾e̾ in dm̃. Ex illo ergo quod requirẽd̃
fatetur: discit homo ⁊ hoc requir̾e qd̃
iam suffice̾ arbitrabatur sic ergo qñ
eum penitet nõ mutatur ⁊ mutat:
sicut qñ irascitur nõ mouetur. ⁊ iun¬
dicat. ⁊ qñ miseretur nõ dolet ⁊ lib̾at
⁊ qñ zelat: nõ cruciatur ⁊ cruciat. Nũ
quid aut̃ in libris testam̃ti noui de¬
sunt hec u̾ba. que si sic accipiantur sic̃
m hõib intlłigi solent nlło modo con¬
gruunt diuinitati ⁊ gͣnem pariunt

Expanded text:
ffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digna videbantur, non secundum hominum mores intelligi agitur, non cadere in Deum: sed non cito videtur etiam misericordia, sicut homines miserentur, non cadere in Deum. Ex illo ergo quod requirendum fatetur, discit homo et hoc requirere, quod jam sufficere arbitrabatur. Sic ergo quando eum poenitet, non mutatur, et mutat; sicut quando irascitur, non movetur, et vindicat; et quando miseretur, non dolet, et liberat; et quando zelat, non cruciatur, et cruciat. 41. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt divinitati, et gravem pariunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nocẽ: ꝯfirmauit quid̃ ⁊ ip̃e nicħ ẽẽ ydo¬
lum. nec iõ se ista ꝓhibere. qr ydolis ĩmo¬
lantur que nõ ht̃ sensum. S qr que im¬
molant inquit .i. ydoloꝵ cultores. demo¬
niis ⁊ nõ deo immolant. nolo uos socios
demonioꝵ fieri. Istũ sensũ u̾itas ip̃a de¬
clarat. qr in templo cui seruiebat carna¬
lit̾ isrł: nõ utiq ydolũ colebatur. Nam si
sacrificia que in illo templo scd̾ nederem
legem offerebantur deo: tamqͣm sacri

Expanded text:
non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idonon nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur Deo, tanquam i
Abbreviated transcription (Latin):
hibebat. pp̃ quod eis ostendere uoliit
ita illos fieri socios demonioꝵ: si ydoloto¬
ta sacrificia manducau̾nt. quõ isrł car¬
nalis sotius erat altaris in templo: qui
de sacrificiis manducabat. Ideo quippead¬
quod dilectissimi slgite ab ydoloꝵ cultu¬
ra. Deinde secutus ostendit ad quod sacri
dicimus. nõne ꝯmunicatio est sanguinis
xp̃i: Panis quem frangimus. nõne ꝯmu¬
nicatio est corporis dñi Quia iius panis
imũ corpus młti sumus: Omnes enĩ de
imo pane ꝑticipamur. Et pp̃ hoo sb̃ũxit.
uidete isrł sco carnem. Nõne qui de sacri¬
ficiis manducant. socii sunt aitaris. Ut
ꝙad̾m illi socii sunt altaris. Et qr ut hoc
dicẽt ab ydolatria ꝓhibebat. Unde locus
iste sermonis eius sicut ꝯmemoratui sũp¬
sit exordtũ. ne putarent ĩo nõ ẽẽ curand̾
si de sacrificiis ed̾ent ydoloꝵ. qr ydolũ nicħ
est existimantes sibi hec uelut supflua

Expanded text:
rohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, rohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quippe adquod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacridicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut isti, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua
Abbreviated transcription (Latin):
louos socios demonioꝵ fiert. Potuit aut
accide̾ ut scd̃ int̾p̾tatõnũ narietatem ñ
in reb. s in t̾ĩbis. quod ego dixi scd̃ carnẽ
alii codices hñt carnalit̾. ⁊ quod egodixi
qui de sacrifitiis manducant. aliqui hẽãt
edunt hostias. quod ip̃e posuit ⁊ quod ege
socu sunt altaris: hẽant aliqui ꝑticipos
sunt altaris. Et quod posui. quio ergo
dico ꝙ ydolis immolatũ est aliquid. mi¬
nus ille posu̾it. aut minus codex eius
Quod n̾o sequieur: młtũ ad rem ꝑtinet
qr id alit̾ posuit. Ait enĩ apłs. s qr que
Iste aut̃ dixit. S qui sacrificant: demõib
sacrificant. qͣi omnes qui sacrificant.
nõ sacrificent nisi demonib. Nõ enĩ ait
apłs. qui sacrificant. s que sacoificant.
uł sicut a me positũ est. que mmimolant
illi .s. qui ydola colunt. que sacrificant.
demoniis ⁊ nõ deo sacrificant. siie mimo¬
lant. Et tõ subiuncit. nolo uos socios de¬
monioꝵ fieri. Eos quippe ab ydolatrta ꝓ¬

Expanded text:
socios daemoniorum fieri. Potuit autem accidere, ut secundum interpretationum varietatem non in rebus, sed in verbis, quod ego dixi, secundum carnem; alii codices habeant, carnaliter: et quod ego dixi, qui de sacrificiis manducant; aliqui habeant, edunt hostias; quod ipse posuit: et quod ego, socii sunt altaris; habeant aliqui, participes sunt altaris: et quod ego posui, Quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid? minus ille posuerit, aut minus codex ejusQuod vero sequitur multum ad rem pertinet, quia id aliter posuit. Ait enim Apostolus: Sed qIste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria p
Abbreviated transcription (Latin):
fanus: ut ad nefanda illa ꝙpellat. Ista
u̾o fame qua miseroꝵ anme mopes u̾i¬
tanto infelitius: qͣnto nocet amplius.
⁊ horretur minus. S puto me libro illiꝰ
quem misistis: nr̃o nõ uno ne nimiũ ꝓ¬
lixius sit: responde debere. Pinde hic ta¬
ciamus huius finem. ut ex hiis que dil¬
cutienda restant: alius inchoetur. Nes¬
cio quo enĩ modo ita libri t̾mino reficit᷑
lectoris intentõ: sicut labor uiatoris hos¬
am nunc ea discutienda sunt que iste
de noui testam̃ti libris suffragari sibi
Quod ergo ꝓphanas ⁊ aniles fabulas.
⁊ genealogias infinitas appellasse apłm
existimat diina eloquia legis ⁊ ꝓpħaꝵ
ta. Et alio loco. Re intendas fabulis iu¬
deritio ⁊ geuenlogns nlinirtis que conos
p̾stant magis qͣm edificatõm. Qiis ita nͥ
heticus młtũ cecus erraret. Cur enim hoc
mͥ sub lege uolentes eẽ. logem nõ audistis:¬

Expanded text:
famis, ut ad nefanda illa compellat: ista famis, ut ad nefanda illa compellat: ista vero fame, qua miserorum animae inopes veritanto infelicius, quanto nocet amplius, et horretur minus. 53. Sed puto me uni libro illius quem misistis, nostro non uno, ne nimium prolixus sit, respondere debere: proinde hic faciamus hujus finem, ut ex his quae discutienda restant, alius inchoetur. Nescio quo enim modo ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hosam nunc ea discutienda sunt, quae iste de Novi Testamenti libris suffragari sibi Quod ergo profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophta ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaesstant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt qui u̾ba diuina que nõ in¬
telligebant. nõ in maledcõe s in bñdcõe
horribilia: nõ ferebant. Nioum eni ñ est
si maledc̃m qñ auditur horretur. nec exi¬
gend̾ est ut u̾bis nõ horrendis dicatur.
uod ad hoc dr̃ ut ab exhorrente timeatᷤ
Dñs aut̃ talia dicebat que amari preci¬
pet: nõ timi. Et tñ que infidelitas suffe¬
rat caro mea u̾e cibus est ⁊ sangius m̃s
u̾e potus est. Erenĩ nisi manducauitis
carnem meam. ⁊ bib̾itis sanguinẽ meñ
nõ hẽbitis uitam in nob̃. Si ergo dei sa
natiseantem: qͣnto magis ead ip̃a sapĩa
ubi locus ⁊ tp̃s timoris fu̾at nõ amoris.
salubrem uolens importare t̾rorem. nĩ
curauit in sipientis errorem. ꝙͣuis eius
cum uelut sua qͣdam fame atq egesta¬
te ꝯpellitur comede que de suis carnali¬
b cogitatõnib tamqͣm de femorib exe¬
unt: Ram illius maledcĩ quod iste ne¬
lut turpe rep̾hendit rarus effectus est
iudex. Alñ enĩ tam magnũ est flagellũ

Expanded text:
res sunt, qui verba divina quae non intelligebant, non in maledictione, sed in benedictione horribilia non ferebant. Mirum enim non est, si maledictum quando auditur, horretur; nec exigendum est ut verbis non horrendis dicatur, quod ad hoc dicitur, ut ab exhorrente timeatur: Dominus autem talia dicebat, quae amari praeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas sufferat, Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere potus est; et, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ? Si ergo Dei Sapnauseantem; quanto magis eadem ipsa Sapientia, ubi locus et tempus timoris fuerat, non amoris, salubrem volens importare terrorem, non curavit insipientis errorem, quamvis ejus cum velut sua quadam fame atque egestate compellitur comedere, quae de suis carnalibus cogitationibus, tanquam de femoribus exeunt? Nam illius maledicti, quod iste velut turpe reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam magnum est flagellum
Abbreviated transcription (Latin):
erant ꝯstituũtur in honorib cũ magi¬
stratus creãtur ⁊ ligna ⁊ lapides quib
ꝯstituũtur urbes utiq iam erant. sed
nond̾ in illam reꝵ faciem quam uide¬
mus in urbib: quodam ordine ⁊ ꝙꝯpõe

Expanded text:
erant constituuntur in honoribus, cum magierant constituuntur in honoribus, cum magistratus creantur; et ligna et lapides quibus construuntur urbes, utique jam erant, sed nondum in illam rerum faciem, quam videmus in urbibus, quodam ordine e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba discut̾e atqꝑ discerne nesciens qͥd
loq̃tur. Qñ quid̃ hoc ip̃m quod posuit
testimontũ ut nõ dicetur faciens bona ⁊
mala. s faciens bona ⁊ creans mala. aut
creans bona ⁊ faciens mala. s faciens
bona ⁊ creans mala: uult ut̾e in cem̃i
⁊ conatur osdende̾: quod sit formsecus.
fieri. quod aut̃ creatur: apud ip̃m elle
natura malus. de seip̃o ꝑferens quod
creauit. que u̾ba si ex ꝯsuetuome ꝯsi¬
demus locutõnis humane: ⁊ fieri et
creari nõ solũ filii quos de semet ipo
quisq gn̾at. um etiam magistratus
dicuntur atq urbes ⁊ quetũq alia q̃
diatur loqui soleant ꝑscrutemur: aut
hoc est face quod creare. a quo tñ distin¬
guitur gignere. ⁊ uariandi u̾bi causa
nõ ad aliquam reꝵ differentiam dici po¬
quod si nõ fieret: oĩo nõ ẽẽt. Creari aut̃.
ex eo quod erat condi aliquid atq ꝯstitui
sicut diximus creari magistratus at
urbes. Nam ⁊illa ex hiis qui iam hoĩes

Expanded text:
scutere atque discernere, nesciens quid loquatur? Quandoquidem hoc ipsum quod ita posuit hoc testimonium, ut non diceretur, Faciens bona et mala; aut, creans bona et mala; aut, creans bona et faciens mala; sed, faciens bona et creans mala: vult vertere in crimen; et conatur ostendere, quod fit, forinsecus fieri; quod autem creatur, apud ipsum esse natura malus de se ipso proferens quod creavit. Quae verba si ex consuetudine consideremus locutionis humanae, et fieri et creari, non solum filii quos de semetipso quisque generat, verum etiam magistratus dicuntur atque urbes, et quaecumque alia quae diatur, loqui soleant, perscrutemur, aut hoc est facere quod creare, a quo tamen distinguitur gignere; et variandi verbi causa, non ad aliquam rerum differentiam dici poquod si non fieret, omnino non esset; creari autem, ex eo quod erat condi aliquid vel constitui, sicut diximus creari magistratus atque urbes: nam et illi ex iis qui jam homines
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ huic cani rapido ad ilsus dñm̃ suum
latranti. uł asino stulto adilsus stimu¬
lũ calcitranti: apłs clamauit. E altitu¬
les iie eius. Quis enĩ. cognouit sensum
dñi. aut quis ꝯsiliarius ei fuit: Et iste
illi cui nlłs est ꝯsiliarius: audet ẽẽ adũ¬
sarius: Quid aut̃ int̾est moritiris cunc¬
tis qͣntũ ad mortem attinet corporis. ttr̃
Nisi ꝙ cum singłi moruintur. ⁊ omnes
mortem. ⁊ omnes de mortuis patiuntur
dolorem. Cum aut̃ sił mutisos rapit u
siliũ dei fuit qͣm cor infideliũ uł nouit
uł capit.s nolo me apłm petrũ potius
audiat iste dicentem. In dieb noe cum
fabricaretur archa uiii. aĩas saluas frãs
ꝑaquani. Quod ⁊ nos inquit siłi forma
baptisma saluos facit nõ carnis depose

Expanded text:
non huic cani rabido adversus Dominum suum latranti, vel asino stulto adversus stimulum calcitranti. Apostolus clamat, O altitules viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? et iste illi cui nullus est consiliarius, audet esse adversarius. Quid autem interest, morituris cunctis, quantum ad mortem attinet corporis, utrum nisi quod cum singuli moriuntur, et omnes mortem et omnes de mortuis patiuntur dolorem; cum autem simul universos rapit unsilium Dei fuit, quam cor infidelium vel novit vel capit. Sed nolo me, apostolum Petrum potius audiat iste dicentem: In diebus Noe cum fabricaretur arca, octo animas salvas factas per aquam: quod et vos, inquit, simili forma Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
quod est scd̾ ordinem melchisedech. Incensũ
enĩ quod est grece thimiama sicut expo¬
nit iohes in apocalypsi: orõnes sunt scoꝵ
d̾s quippe ille sicut canitur in ꝑsalmo.
de domo tua uitulos. Immola deo sacrifi¬
cim laudis. Ipe ꝑ hunc ꝓpħham quodcer¬
tissime futurũ erat. iam uelut fcm pre¬
dicans: ait. ab ortu solis usq ad occasũ.
głificatũ est nom̃ meũ in gentib. ⁊ in
omni loco incensũ offertur nomini meo
⁊ hostia pura. qr magnũ est nom̃ meũ
in gentib. Nõ enĩ sicut hoĩem. penitet
dm̃. s sicut dm̃i. ꝙ̃ admod̾ nõ sicut homo
irascitur: nec sicut homo miseretur. ne
sicut homo relat. s omnia sicut d̃s. Pe¬
nttentia det nõ est post errorem Ira dei
nõ ht̃ ꝑpeti animi ardorem Miscd̾ta det
nõ ht̃ ꝯpatientis miserũ cor. Unde in la¬
tina lingua nom̃ accepit. relus dei non
hõ mitis liuorem. S penitentia det dicit᷑
reꝵ in eius potestate ꝯstitutaꝵ hoĩb in

Expanded text:
quod est secundum ordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Deus quippe ille, sicut canitur in Psalmo, de domo tua vitulos; immola Deo sacrificium laudis : ipse per hunc prophetam quod certissime futurum erat jam velut factum praedicans ait, Ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomimagnum est nomen meum in gentibus. 40. Non enim sicut hominem poenitet Deum; sed sicut Deum: quemadmodum non sicut homo irascitur, nec sicut homo miseretur, nec sicut homo zelat; sed omnia sicut Deus. Poenitentia Dei non est post errorem: ira Dei non habet perturbati animi ardorem: misericordia Dei non habet compatientis miserum cor, unde in latina lingua nomen accepit: zelus Dei non habet mentis livorem. Sed poenitentia Dei dicitur, rerum in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suos cum p̃scierit ⁊ eleg̾it añ mundi
ꝯstitictõm. Quid est quod dicit apłs.
nunc aut̃ cognoscentes dm̃. ĩmo cogni¬
ti a deo: Qt mine eos cognou̾it quos an¬
tea nesciebat. Muod u̾o ait. spm̃ nolite
extingue. tamqͣm exingui sp̃c possit.
quis ferat nisi qui ea prudent̾ itlłig
Nõne in euͣngłio scriptũ est. Qui credit
in filtũ ht̃ uitam et̾nam. qui aut̃ m
credulus est filio: nõ uidebit uitam
s ira dei manet suꝑ eum: Calũpntet᷑
ergo ⁊ huic u̾bo iste blasphemus ⁊ di¬
cat. qͣlis est qui irascitur cũ scriptũ
sit dracundia iuiri. iustitiam dei non
opatur. Calupnietur istomoco taplo¬
dicenti. nsiquio miquuis est ds qui infert
audiret: tñ in euͣngłio. Qui me inquit
adult̾a ⁊ pecratrice:⁊ filius hoĩs ꝙ funde¬
tur eum cum uen̾it in głam prĩs sui

Expanded text:
scierit et elegerit ante mundi constitutionem: quid est quod dicit Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo ; quasi nunc eos cognoverit, quos antea nesciebat? Quod vero ait, Spiritum nolite exstinguere , tanquam exstingui Spiritus possit, quis ferat, nisi qui ea prudenter intelligit? Nonne in Evangelio scriptum est: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum ? Calumnietur ergo et huic verbo iste blasphemus, et dicat: Qualis est qui irascitur, cum scriptum sit, Iracundia viri, justitiam Dei non operatur ? Calumnietur isto modo et Aposdicenti, Numquid iniquus Deus qui infert audiret? Tamen in Evangelio, Qui me, inquit, adultera et peccatrice, et Filius hominis confundetur eum c
Abbreviated transcription (Latin):
Que cimi ita sint: quis teligiosus non
istũ exsusflet ut pulu̾em quem ꝓicit
uentus a facie t̾re. Qui tumens ⁊ elat᷑
atq intuens in ocłos infirmoꝵ. eos q
ꝑturbans: indetur sibi aliquid dicere
arguendo u̾ba in uet̾i testamto que nõ
intlłigit. nec intuendo quod in nouo ĩ¬
telligit. Hec aut̃ de piũa dei unde fcm̃
est ut loq̃remur cum ꝯmemorarem᷑¬

Expanded text:
Quae cum ita sint, quis religiosus non istum exsufflet ut pulverem, quem projicit ventus a facie terrae ; qui tumens et elatus atque irruens in oculos infirmorum, eosque perturbans, videtur sibi aliquid dicere, arguendo verba in Vetere Testamento quae non intelligit, nec intuendo quae in Novo intelligit? 42. Hoc autem de poenitentia Dei, unde factum est ut loqueremur, cum commemorarem
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa dei est bonitas opitulandi ⁊ eluo
dei est ꝓuidentia qua nõ suit eos quos
subditos ht̃: mipune amare quod phi¬
bet. Unde iste qui tam loqͣcit exagitant
dei pnĩam. discat pͥmo uix inueniri ali¬
quid quod digne de deo dici possit. S plu¬
rima ⁊ pene omnia nos de illo dice loqndi
ncc̃itate que magis hoĩos ex hõib meci¬
untur. Sicut aut̃ de illo intssigenda st̃.

Expanded text:
ia Dei est bonitas opitulandi: zelus Dei est providentia, qua non sinit eos quos subditos habet, impune amare quod prohibet. Unde iste qui tam loquaciter exagitavit Dei poenitentiam, discat primo, vix inveniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo dicere loquendi necessitate, quae magis homines ex hominibus metiuntur, sicut autem intelligenda de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ sacer sangius effusus est. cuius
imibre fuant sacrificia que de pocori¬
b ĩmaculatis iissa sunt inmolari
Hec ergo de pnĩa dei ne sic ea putaret
accipienda. ne ex eo quod nõ intelligit
in blasphemtaꝵ latratus rapidos insa¬
niret: he̾bit unde ꝯmonetur in pcło.
Ipẽ quippe ꝯmemorauit dm̃ dixũse. e¬

Expanded text:
s est, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dix
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾a que iam supͣ ꝯmemorani. De huĩ
ent̃ domo: nõ accipit uitulos. neq de gre¬
gib eius hyrcos. Iste mimolat deo sacͥ
sitũ est. quem dñs ihx in euͣngłio de se con¬
scriptũ ẽẽ testatur. q̃ rens a uideis respon¬
dentib xp̃m filiũ eẽ datud. quod solũ de
illo carnalit̃ nou̾ant: quõ eũ dauid in
spu dix̾it dñm. Tunc enĩ huius psalmi
ꝯmemorauit exordiũ. dixit dñs dño meo.¬

Expanded text:
e jam supra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrisitum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit D
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dcm̃ est. Iurauit dñs ⁊ nõ penitebit
ermm: tu es sacerdos in et̾nũ. scd̾ ordinem
melchi sedech. Nou̾unt qui legunt quid
ꝓtulerit melchisedech qñ bñdixit abrahã
Et si tam sunt ꝑticipes eius: indẽt tale
sacrificiũ nunc offerri deo toto orbe t̾raꝵ.
dei aut̃ iitratio: increduloꝵ est increpatõ
⁊ ꝙ dm̃i nõ penitebit: significatio est qi
hoc sacerdotiũ nõ mutabit ¶utatut qͥppe
sacerdotiũ scd̃ ordinem aaron. Unde altus
ꝓpħa dicitad eum qui carnalit est iscł Nõ
est mͥ uoluntas in uob̃. dicit dñs op̃s. ⁊ ho
stram nõ acciptam de manib itr̃is. Ecce ꝙ
est scd̃ oroinem aaron. Cur aut̃ hoc nõ acci¬
prat: addit ⁊ dicit. Quia ab ortu solis usq
ad occasum: glificatũ est nom̃ meũ in
gentib.⁊ in omni loco incensũ infertur
nomtni meo ⁊ hostia pitra. qr magnũ est

Expanded text:
 est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihi voluntas i n vobis, dicit Dominus ostiam non accipiam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomini
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m etiam sicut nob nõ illi utile est lauda¬
re dm̃: sic nob̃ nõ illi utile est offerre sa¬
crifitiũ deo. Et qm̃ singłari ⁊ solo nero sa¬
crifitio ꝓ nob̃ xp̃i sangitis effustis est: tõ
pͥmis tp̃rib ad hoc sacrificiũ talib sig¬
nificatõnib ꝓpħand̾. ĩmaculatoꝵ aĩaliũ
sacrificia ds sibi iussit offerri. ut ꝙ̃ ad̾m
illa ĩmaculata erant a corpoꝵ uitiis: ita
pparetur ĩ molandus ẽẽ ꝓ nob̃: qui solus
tam sic p̾mintiantur. Ds deoꝵ dñs locu¬
tus est ⁊ uocauit t̾ram. a solis ortu us
ad occasũ ex syon spẽs decoris eius. Et pau¬
lopost in eod̃ psalmo. Audi ppłs meues et
loquar tibi urł. ⁊ testificabor tibi. qm̃ ds̃
ds tuus ego sum. nõ suꝑ sacrificia tua
arguam te. holocausta aut̃ tua in ꝯspec¬
tu meo sunt semp. nõ accipiam de domo
tua uitulos. neq de gregib tus hyrcos.¬

Expanded text:
Verum sicut nobis, non illi, utile est laudaVerum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus tam sic praenuntiantur: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi: quoniam Deus Deus tuus ego sum. Non super sacrificia tua arguam te; holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregib
Abbreviated transcription (Latin):
tõnib ⁊ młtis lingius significari põt.
sic unũ uerũ ⁊ singłare sacrifitiũ mł¬
tis est antea sacrifitõꝵ significatũ fi¬
guris. De quib singłis hic disputare
qͣm sit longũ: uidetis. Unũ tñ sciant
nsipientos tardi ad intssigend̾. ⁊ p̾ci¬
pites ad rep̾hendend̃ ꝙ demon sibi sacͥ¬
ficiũ nõ exig̾et: nisi deo nero deberi sci¬
ret. Falsis enĩ sic se uult honorari ab
eis quos decipit: quõ uerus ds̃ honora¬
tur ab eis quib ꝯsulit. ⁊ maxime sacri¬
ficiũ est quod p̾cipue debetur deo. Ram
obsequia cet̾a que diuinitati exhibent᷑.
ausi sunt sibi etiam suꝑbie fastu ho¬
mines arrogare. Rarissime aut̃ ꝯme¬
morantut qui sibi it sacoificaretur.
cum regia potestate possent: ausi fluit
impare. Quicũq tñ ausi sunt. ꝑ hoc se d̾os
hr̃i uolu̾unt. Sacrificuis aus̃ dm̃ nõ egre
quis nesciat: O nec laudib nr̃is eget.i

Expanded text:
tionibus et multis linguis significari potest; tionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiorum significatum figuris. De quibus singulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget.
Abbreviated transcription (Latin):
dio feriretur. si flamits absum̾etur. si
feris subig̾etur. Ram ibi quoq sb̃iũxit
Am̃ dico uob̃ que ligau̾itis in t̾ra: erunt
ligata ⁊ in celis. ut intlłigetur qͣm gra
nius sit punitus: qui uelut relictus
est impunitus. hic dicat iste li placet. sic
mandata saluatoris accepimus iubẽtis
Nemuni reodid̃itis malũ ꝑ malo. s si¬
quis ꝑcusserit uos in umam maxillam.
p̾bete ⁊ alt̾am. ⁊ dimuctite iniurias frib
ur̃is. Ecoe ab hoĩb nõ reddentib malũ
ꝓ malo alligatur homo amarius ⁊ infe¬
litius eccłe clauib: qͣm quib libet gra¬
uissimis ⁊ durissimis ferreis ul adamã¬
tinis nexib. Absit inquit ut hoc dicami
qm̃ xp̃ianus sum. hoc si u̾e ẽẽt: nec illa
illa nõ obfuit. ⁊ eoꝵ nõ mortib cor regis
sese extollentis m̃ito uapulauit: suplꝰ
respondimus. De sacrifitio aut̾ ualde isti
nõ sapit. ⁊ io fallitur. qr iam sacrificia
hoc signͣtia. Sicut enĩ res ua młtis locu¬

Expanded text:
dio feriretur, si flammis absumeretur, si dio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigeretur. Nam ibi quoque subjunxit, Amen dico vobis, quae ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelis vius sit punitus, qui velut relictus est impunitus. Hic dicat iste si placet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis? Nemini reddideritis malum pro malo; smaxillam, praebete et alteram; et, Dimittite injurias fratribus vestris ? Ecce ab hominibus non reddentibus malum pro malo, alligatur homo amarius et infelicius Ecclesiae clavibus, quam quibuslibet gravissimis et durissimis ferreis vel adamantinis nexibus. Absit, inquit, ut hoc dicam, quoniam christianus sum. Hoc si vere esset, nec illa illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia hoc significantia. Sicut enim res una multis locu
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi carnales qui uł heses faciũt
nõ intlłigendo scripturas: uł in ip̃a ca¬
tholica aut ad huc ꝑmili lacte nitͥum¬
tur. aut tamqͣm palea ꝓseu̾ans: futis
ignib p̾paratur. Sicut aut̃ ds̃ unus et
uerus creator bonoꝵ est ⁊ tp̃raliũ ⁊ eter¬
noꝵ: ita idem ip̃e auctor est amboꝵ testa¬
m̃toꝵ. qr ⁊ nous̃ in uetĩ est figuratum.
ruetus in nouo est reuelatũ. Ignosden¬
di aut̃ misericors mansuetudo. pp̃ quod
dcm est. nõ solũ septies. st̾m etiam seꝑ¬
tuagies septies fr̃i remitrenda eẽ pcca:
nõ ad hoc ualet ut sit iniquitas impu¬
uita. aut torpens ⁊ dormiens disciplina.
quod potius obsit qm diligens ugilãs¬
q uindc̃a. Claues quippe regni celoꝵ sic
ubi aptillime bonũ nõ malũ ꝓ maloi
reodit eccła: ułm ⁊ adiunge̾t. que ligau̾¬
tis: erunt ligata ⁊ in celo. qr bona est et
iundicandi istitia. Inud enĩ quod ait.
si nõ eccl̃am audierit. sit tibi tamqͣm eth¬
nucus ⁊ publicanus: grauitis est ꝙͣ si gla¬

Expanded text:
plurimi carnales, qui vel haereses faciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum, quia et Novum in Veteri est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. Ignoscendi autem misericors mansuetudo, propter quam dictum est: Non solum septies, sed etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata : non ad hoc valet, ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelorum s; ubi apertissime bonum, non malum pro malo reddit Ecclesia; verum et adjungeret: Quae liga erunt ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus; gravius est quam si gla
Abbreviated transcription (Latin):
labilis ⁊ mobilis ei spẽs data est. appa¬
reat aut̃ arida.: qr ĩmobilis fixa est.i
Nam illud quod magis ꝓpħa libri huiꝰ
auctor intendit. ut eius narratõ reꝵ
fc̃ꝵ. eẽs etram pfiguratõ futurar. nõ est
ꝯtentõsis ⁊ infidelib sensib ingend̃. Cũ
ergo tot exitus pie q̃rentib pateant ne
temere tanta rep̾hendatur auctoritas.
unde iste nisi dẏabolico instinctu. in eis
reb eligat calumpniari. quas non est

Expanded text:
labilis et mobilis ei species data est; Appalabilis et mobilis ei species data est; Appareat autem arida, quia immobilis fixa est. Nam illud quod magis Propheta libri hujus auctor intendit, ut ejus narratio rerum factarum esset etiam praefiguratio futurarum, non est contentiosis et infidelibus sensibus ingerendum. Cum ergo tot exitus pie quaerentibus pateant, ne temere tanta reprehendatur auctoritas; unde iste, nisi diabolico instinctu, in eis rebus eligit calumniari, quas non est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pponatur eis quid sit credibilius ntẽ
istũ nescisse quamdam lucem ⁊ quemdã
diem quem sciebat moyses. an moysen
nescisse istam lucem ac li diem quẽ nõ
solũ iste. u̾m etiam qui u̾ba eius non
rep̾hensionem. tamꝙͣ nõ recte dictũ sit.
ꝯgregentur aque in ꝯg̾gatõm unam.
⁊ appareat arida eo ꝙ aquis oĩa tenebã¬
tur. ignorans ꝙ̃admod aqua maereos
uapores tenirata: rarescat. ⁊ tenebrosa
caligine młtũ occupet spatiũ exiguũ
ũo: si ꝯgregata densetur. nec iam leuis
nudauit: Auio si etiam diuino mitu
quicquid nature humide ꝑ totũ eius
iacebat: in ꝑtes ꝯcauas ꝯfluens. reces¬
sit a oet̾is ⁊ quod oꝑiebat aꝑuit ꝯgre¬
gata in humiliora succũbentia qua
mare int̾flu̾et. ⁊ circũ flu̾et. atq ad al¬
tiora deflu̾et qua orbis emin̾̃et: Omit¬
to ꝙ pt̃ hic intlłigi significatũ ẽẽ ꝙ in¬
formis illa mat̾ies aque uł abyssi uo¬

Expanded text:
et proponatur eis quid sit credibilius, utrum et proponatur eis quid sit credibilius, utrum istum nescire quamdam lucem et quemdam diem, quem sciebat Moyses; an Moysen nescisse istam lucem ac diem, quem non solum iste, verum etiam qui verba ejus non reprehensionem, tanquam non recte dictum sit, Congregentur aquae in congregationem unam, et appareat arida ; eo quod aquis omnia tenebantur: ignorans quemadmodum aqua in aerios vapores tenuata rarescat, et nebulosa caligine multum occupet spatii, exiguum vero si congregata densetur, nec jam levis nudavit? Quid, si etiam divino nutuquidquid naturae humidae per totum ejus jacebat, in partes concavas confluens, recessit a caeteris, et quod operiebat aperuit, congregata in humiliora succumbentia qua mare interflueret et circumflueret, atque altiora deserens qua orbis emineret? Omitto quod potest hic intelligi significatum esse, quod informis illa materies aquae vel abyssi vo