comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. stipłatoris fĩ q scipłatus ẽ on
obligatus futims eẽt pupil
odrxit deinde ab aliquo insula
siquis cum ꝓmisiss ticio fund̾

Expanded text:
im stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillaut conduxerit, deinde ab aliquo insulam si quis, cum promisisset Titio fund
Abbreviated transcription (Latin):
ati sunt. s nonita q̃ non eninũ
solutum accepit. s quodamo
nom̃ debitoris uendidit. ⁊ idco
b̾t actões qr tẽn̾etur. ad idip̃m

Expanded text:
erati sunt. sed non ita est: non enim in solutum accipit, sed quodammodo nomen debitoris uendidit, et ideo habet actiones, quia tenetur ad id ip
Abbreviated transcription (Latin):
.pir faceiend̾ frum̃tum ue pr dã¬
dum p̃bend̾ ap̃pbendend̾ sartate¬
cta tuenda añ ꝙ̃ ꝑfecta ꝓ̃bata p̃¬
stita lege ẽiunt. ¶ Lodie exlege
repetundaꝵ ex̃ordinem prin¬
iuntur ⁊ pleꝵq exilio priniñ¬
quid enim si obhõiem uecand̾
peccuniam acceꝑint. uł l nõ
accepint calore tñ inductũt¬
fecint uł ĩnccentem. uł quem
punire ñ debuert. capite plec¬
ti debent uł certe minsulamde¬
ꝑtari.ut płiq puniti sunt.
Uulꝰ. QUocl cͣc legem repetũ¬
daꝵ ꝓconsuli. uł ptõridonat᷑
ẽ ñ potit᷑ usucapi eadem lexu¬
endiçiones. loraciones. eiusit
cã płis minoris ue fãsuitã
facit impedita usucapionem
pͥusquam inpot̾ate eius aquo
ꝓfecta res sit br̾dis ue eius nei¬

Expanded text:
 faciendum, frumentum publice dandum praebendum adpraehendendum, sarta tecta tuenda, antequam perfecta probata praestita lege erunt. Hodie ex lege repetundarum extra ordinem puniuntur et plerumque vel exilio puniunquid enim, si ob hominem necandum pecuniam acceperint? uel, licet non acceperint, calore tamen inducti interfecerint uel innocentem uel quem punire non debuerant? capite plecti debent uel certe in insulam deportari, ut plerique puniti sunt.um.Quod contra legem repetundarum proconsuli uel praetori donatum est, non poterit usu capi.Eadem lex uenditiones locationes eius rei causa pluris minorisue factas irritas facit impeditque usucapionem. priusquam in potestatem eius, a quo p‹ro›fecta res sit, heredisue eius ue
Abbreviated transcription (Latin):
etur qui peccuniam sac̃ram reli¬
⁊ si dõnatum deo ĩ mortali abst¬
ułit des peccũlatꝰ pena tenetm.
¶Mandatis ã canetur desaci¬
legis. ut p̃sides sacrilegos latr¬
tione. emptõe. alim̃taria nõe expe¬
ccuma quamaccep̃. aliauequa

Expanded text:
etur, qui pecuniam sacram reli Sed et si donatum deo immortali abstulerit, peculatus poena tenetur. Mandatis autem cavetur de sacrilegiis, ut praesides sacrilegos latrtione, emptione, alimentaria ratione, ex pecunia quam accepit aliave qua
Abbreviated transcription (Latin):
fraudasse dicat dominum iꝵ
statuitur adũsus eum qui oͣ
annonam fecit scuietatemue
coient quo annona carior fia¬
¶Cadem lege otinetur nequis
nauem nautimueretineatañ
do .in. faciat. quo mag̾ detineat᷑.¬

Expanded text:
fraudasse dicat dominum. 2 statuitur aduersus eum, qui contra annonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat.Eadem lege continetur, ne quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineat
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ patrueli cum quo nũquam
militauit reliquid sangͥnis et¬
ditatis accipiende prebet¬
dem. Olter qui castrense pec¬
culium intestati filu retineb̾
mini ntilemiure p̃torio solu̾e
cogitur ⁊tem si testõ scriptus
hrs extit̾it ꝓpetuo cuułrut ħe

Expanded text:
fratri patrueli, cum quo numquam militauit, reliquit: sanguinis eteditatis accipiendae praem. Pater, qui castrense peculium intestati filii retinebit, annum utilem iure praetorio soluere cogitur: idem, si testamento scriptus heres extiterit, perpetuo ciuilite
Abbreviated transcription (Latin):
simpłracquirere stipłando nel
accipiendo prĩ pot̾ que rõ sua
filium ꝑtin scipuletur exqua¬
cum c̾auł traditum accipiat
sic adquiritur filio ⁊ stipło ꝙͣ¬
stipłantis ⁊̃ accipientis ea ẽnt
tem incastrensi peccũlio ẜ̾nitir¬
filiũs habẽbat plenam ꝓpͥetate¬

Expanded text:
simpliciter stipulando uel accipiendo patri potest. quae ratio suadfilium pertinet, stipuletur ex quacumque causa uel traditum accipiat, sic adquiratur filio res stipulantis et accipientis ea est, ut tem in castrensi peculio filius habebat, plenam propr
Abbreviated transcription (Latin):
pło cet̾m exqualib alia c̾a ño
teneb̾r si pr̾ afilio scipłatur. ea¬
dem distinctio ẜuatur. ¶Siẜ¬
uus peccului ꝙ ad filium spec¬
tat ab exto scipłetur aut ꝑt̾
dicionem accpiat. sine distĩ¬
cione cãꝵres ad filium ꝑtine¬
bit. ñenim ut filius. duplex
ius sustin ⁊ prĩs ⁊ filufam.¬

Expanded text:
 ceterum ex qualibet alia causa non tenebit. Si pater a filio stipulatur, eadem distinctio seruabitur. Seruus peculii, quod ad filium spectat, ab extero si stipuletur aut per traditionem accipiat, sine distinctione causarum res ad filium pertinebit: non enim ut filius duplex ius sustinet patris et filii fam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buiss tenetur s ⁊ siquis ma¬
rio ⁊ si eolcco nicħ fũitadmissũ.
uerptñ iud̾r is domum suam
ut scupꝵ adult̾ium ue omitt̾e¬
tur p̾biusse qr siñe colloquioa
adulterium non cominitt̾et᷑¬
stupro aliquid acceꝑit tenetur.¬
grã cã iencanium fecitant oꝑ¬
as suas incenam locau̾itadult

Expanded text:
buisset, tenetur.Sed et si quis rio, etsi eo loci nihil fuerit admissum, uerum tamen uidetur is domum suam, ut stuprum adulteriumue committeretur, praebuisse, quia sine colloquio illo adulterium non committestupro aliquid acceperunt, tenentur.gratia lenocinium fecerit aut operas suas in scaenam lo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adimpensas litis tem. ¶om̾¬
itellus ait si dñs ratam remñ
bu̾it s lite mota rem ãmiẜit nͥ¬
me iũdice si soluta fiu̾nt lega¬
ratum habiu̾t utiq si debitaf.¬
ieint̾ ẽ siipłatoris ratam sołoes
ab hrde hri nebis eadem p̃stet

Expanded text:
in impensas litis teneri. Marcellus: si dominus ratam rem non habuerit, sed lite mota rem amiserit, nsine iudice soluta fuerint legaratum habuerit, utique si debita fie interest stipulatoris ratam solutionem ab herede haberi, ne bis eadem praestet.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾o statim p̾sut ⁊ nauis si hac
mente resolita ẽ ut inaluiu
sum tabule destinarentur.l nu
tato silio ꝑficiatur tñ ⁊ ꝑempta
si resiciende c̃i nauis om̃s tabu
ie resixe sunt nondum int̾adis¬
senaius ind̾r ⁊ opositis rursus
catem nanis cẽ maͣpit sicuti de
edib deposita tigna ea mentent
reponintur edium sim̃t s sius
adaream deposita siñt l eadem
pat̾na restituatur. alia er̃t᷑
Hic tractitus ⁊ adp̃torias suꝑ¬
ulatc̃es ꝑtin quib derestituẽ¬
ucratiua euanescit stĩpło. s si
ime hrde desĩictus enniegam̃t¬

Expanded text:
tro statim possunt. et nauis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet mutato consilio perficiatur, tamen et perempta si reficiendae naulae refixae sint, nondum intercidisse navis videtur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut reponantur, aedium sunt, sed si usque ad aream deposita sit, licet eadem materia restituatur, alia erit. hic tractatus etiam ad praetorias stipulationes pertinet, quibus de re restituenucratiua, euanescit stipulatio. sed si a me herede de
Abbreviated transcription (Latin):
cum es eẽt scipłatus ate fũo
teneb̾is mͥ hiꝰ eris nõie. qm̃ m
ecorpore consenserimus. s ex
debeas non ałr p̾mortem eius
dedisti. aut eum cct̃dist r.¬
aulTOdsi exstiplatu stichũ
debeat pupillus non udeb̾r ꝑ
cum mora si ut eo mortuo ten¬
eaturñ si tutore auctore aut s¬
olus tutor interpelletin.
ulationis noĩe ex ẽproe trtns
sit ꝓ̃missor. obligͣ ib expossiori

Expanded text:
cum aes esset, stipulatus de te fuero, teneberis mihi huius aeris nomine, quoniam in corpore consenserimus: sed exdebeas, non aliter post mortem eius dedisti aut occidistsi ex stipulatu Stichum debeat pupillus, non uidebitur per eum mora fieri, ut mortuo eo teneatur, nisi si tutore auctore aut solus tutor interpelletur. ulationis nomine exceptione tutus sit promissor, obligabitur ex posteriore
Abbreviated transcription (Latin):
itate ei relicta dicuntur eadem et
deoptione tractari possut. ¶Int̾¬
dum exintegro datur ad lib̾tate
ñc s dicit obtigisse. ¶Licet nulge
dicatur p̾ ordinatum lib̾ale iudi¬
cium hõiem decuiꝰ statu otrou̾fia

Expanded text:
itate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertatemnunc dicit sibi optigisse. Licet vulgo dicatur post ordinatum liberale iudicium homine
Abbreviated transcription (Latin):
a que leganti recta uia ab eoꝗ
eum cui legata sunt transeunt
cctaũt. ut lucri face̾t tã ⁊ sim¬
utato osilio id dño post̾a reddi¬
dit.firẽm nemo enim tali ꝓrcca¬
to penitencia sua nctens ẽẽ des

Expanded text:
 quae legantur, recta uia ab eo qui legauit ad eum cui legata sunt transeunt.contrectauit, ut lucrifaceret, tametsi mutato consilio id domino postea reddidit, fur est: nemo enim tali peccato paenitentia sua nocens esse des
Abbreviated transcription (Latin):
at alienare pot̾it ⁊
consentire alienao¬
oni cuiã donareño
concedr ꝓbandu
erit nec si indona¬
ciomis c̃a consense¬
rit ratam euis no

Expanded text:
sit alienare, poterit et consentire alienationi. cui autem donare non conceditur, probandum erit nec, si donationis causa consenserit, ratam eius uo
Abbreviated transcription (Latin):
ałr eĩ iudicatum tm̃ int̾ p̾sentes
ten. ¶ Qui ãp̃ fiscum cam defen¬
de sepnus ouenti neglex̾int. reb
iudicatis subiciendi sum̃t. ꝙ eo
apparet si sepe ꝯuenti p̾sencians¬

Expanded text:
r enim iudicatum tantum inter praesentes tenet. Qui apud fiscum causam defendere saepius conuenti neglexerint, rebus iudicatis subiciendi sunt. Quod eo apparet, si saepe conuenti praes
Abbreviated transcription (Latin):
flust. DObitorib ñ tm̃ petentib̾
dies. adsoluend̾ dandi sunt.s ⁊̃ ꝓr¬
ogandi sires exigat: siqui tñ potu¬
maciam magͥ qͣm qr ñ p̾sunt expli¬
care peccmiam. diffant solutõem pi¬
gnorib captis opellendi sint adsi¬
tisfaciend̃ ex forma qmͣ cassio ꝓcon¬

Expanded text:
onum.Debitoribus non tantum petentibus dies ad soluendum dandi sunt, sed et prorogandi, si res exigat: si qui tamen per contumaciam magis, quam quia non possint explicare pecuniam, differant solutionem, pignoribus captis compellendi sunt ad satisfaciendum ex forma, quam Cassio
Abbreviated transcription (Latin):
sinuenit menis locrn qui fuumꝓ
pͥum habeat. intotum illi sit. ⁊ si mali¬
eno. in inꝑtem eidem acquirat anño
ientem inuenissent ħ̾uideatur fruc¬
copositum nchagens s ałrambu¬
Inis inuenit ꝓpͥetatis dm̃ sit egor
illi ad fructuarium ꝑtin̾e ptemar¬
rei oꝑam sumebat ⁊ fortima aliud.
dẽdit itaq si impsius fiuctuani. ag
iuen̾it puto ꝑtem solamut agri
recepta peccimia restituet ꝙ iurem
uentoris no c̾ditoris exthesamo ap̃
eum remansit quecimta fint ⁊ cu
expͥncpis auctẽ creditor ut ꝓpͥu

Expanded text:
ocum, qui seruum proprium habet, an totum illius sit? et in alieno, an partem eidem adquirat an uero ientem inuenisse, ut hoc dicatur frucco positum nihil agens, sed aliter ambulans inuenit, proprietatis domini sit. ego nec illius ad fructuarium pertinere partem arrei operam insumebat et fortuna aliud dedit. itaque si in ipsius fructuarii agro inuenerit, puto partem solam ut agri recepta pecunia restituet, quod iure inuentoris, non creditoris ex thensauro apud eum remansit. quae cum ita sint, et cum ex principis auctoritate creditor ut proprium
Abbreviated transcription (Latin):
nem tñ intelligi possunt deb¬
itores ⁊ qui abhus pegcna
erecipiunt debitu s recepis¬
concepta. fidenissor si subcon¬
dicione acceptus fu̾it md e
impendenti erit ut si añ diem:
odicio impleta erit non oblig¬
etir. si concurret dies ⁊ odicõ
uł ⁊̃ dicm ami condicio secuta
sei soluiss fideuissor tẽnetim s¬
uͣ ⁊ si reus añꝙͣ int̾pellaretur dec̃¬

Expanded text:
ellegi possunt debitores et, qui ab his pecuniam recipiunt, debitum sibi recepisconcepta fideiussor si sub condicione acceptus fuerit, ius eius in pendenti erit, ut, si ante diem condicio impleta fuerit, non obligetur, si concurreret dies et condicio vel etiam diem condicio secuta  solvisset, fideiussor teneretur. sed et si reus, antequam appellaretur, dec
Abbreviated transcription (Latin):
ticio possit. ¶Qui certo lico
dare ꝓmisit aliq̃tẽnus dimio¬
ri od̾iciom obligatur. quamsi
⁊i acceꝑo non obligabr fidem¬
ssor. ¶ S sireus rome dstitu¬
tus. capue dare ꝓmiẜit fidem¬
ssor ꝙ empbesi. pide ꝑinde nõ
obligab̾r fiderussor. ac sireuss
subcondicione ꝓmisiss. fidẽuis¬
sor aũt indiem certam uł puie
ꝓmisiss ¶ficenissor accipi pot
quitiens ẽ aliqua obligocm
ilis uel natimilis on applicet᷑
naturalts. aũt obligões nonc
eo solo estimantur siactio aliq̃

Expanded text:
Titio possit. Qui certo loco dari promisit, aliquatenus duriori condicioni obligatur, quam sici accepero, non obligabitur fideiussor. Sed et si reus, Romae constitutus, Capuae dari promiserit, fideiussor Ephesi, perinde non obligabitur fideiussor, ac si rues sub condicione promisisset, fideiussor autem in diem certam uel pure promisisset. Fide iussor accipi potest, quotiens est aliqua obligatio ciuilis uel naturalis, cui applicetur. Naturales obligationes non eo solo aestimantur, si actio aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uce pot̾. s ⁊ successores enis si¬
ue em̃ptione sine aliquom̾o su¬
ccesẜunt. s ⁊ si nemo successore¬
titit. ad fiscum ita transit ut ab
Di aliemim ẜuum quis regatuᷤ
fuit mamimutte cum ei peccim¬
ia certa legata ẽet. ut emat eu
⁊ mammttat ⁊ dñs nolit en
uende̾ legatum retin exuolũ¬
tate defucti. ¶Cum ꝑfider⁊¬

Expanded text:
e potest, sed et successores eius, siue emptione siue quo alio modo successerint. sed et si nemo successor extiterit, ad fiscum ita transit, ut liSi alienum seruum quis rogatus fuerit manumittere, cum ei pecunia certa legata esset, ut emat eum et manumittat, et dominus nolit eum uendere, legatum retinet ex uoluntate defuncti.Cui per
Abbreviated transcription (Latin):
sonpturam nale siue lib̾tas sit
siue legatum qr cum lib̾tate da¬
tam post̾a placeat.adimmi⁊ ꝙ. P
legatum ostat p̾se adini s suĩ
obscro sit quam̃te pꝰ ub̾tate

Expanded text:
pturam ualere, siue libertas sit siue legatum, quia, cum libertatem datam postea placeat adimi, et per legatum constat posse adimi: sed si in obscuro sit, qua mente post libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
intraꝓuinciam suam pot᷑ rełe¬
gare. ¶ Iteminpte c̾ta ꝓuin¬
aic moratimim relegare pot̾.
ut forte non excedat aliqm̃a¬
uitatem.uł religionem aliꝙͣ

Expanded text:
rovinciam suam potest relegare. Item in parte certa provinciae moraturum relegare potest, ut forte non excedat civitatem aliquam vel regionem ali
Abbreviated transcription (Latin):
posu̾it hunc siim ⁊̃ pignorat
ẽẽ euemiet ut ⁊̃ is qui pignori
accepit lũt fuiti actõem ħ am¬
plius ⁊̃ debĩtor. si m̾o plus uale¬
at quam ꝓpignore debetur bab
siquis eoꝵ ꝓsure dampnum dõa¬
d̾it. dici oporteat solũm̃o actõe
Sopetentem amisisse eum cet̾i
ẜuum subreptum. ⁊ alium exd¬

Expanded text:
it hunc seruum etiam pigneratum esse, eueniet, ut etiam is qui pignori accepit habeat furti actionem: hoc amplius etiam debitor, si modo plus ualeat, quam pro pignore debetur, habesi quis eorum pro fure damnum deciderit, dici oporteat solummodo actionem sibi competentem amisisse eum, ceteris seruum subreptum et alium ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓd̾elicto sit p̾ca adño ħ̾ita fur¬
tnichilominus agi potent.¬
di ẜuus fructuarius. subreptꝰ
t̾fuit eius furtum fcm ñ eẽ du¬
plisꝓpͥetanus u̾o aget ꝙ int̾sut
eius ꝓpͥctatemñ eẽ subtractam¬
Q dicimꝰ dupli sic acciꝑe debenuᷤᷤ
⁊̃ quadrupli compefe actõem si
manifestum furtum sit. ¶ Hec
actio ⁊ si sit qui meo suousum¬

Expanded text:
derelicto sit postea a domino habita, furti nihilo minus agi poterit.Si seruus fructuarius subreptus terfuit eius furtum factum non prietarius uero aget, quod interfuit eius proprietatem non esse subtract‹a›m.Quod dicimus dupli, sic accipere debemus etiam quadrupli competere actionem, si manifestum furtum sit.Haec actio et si sit, qui in eo s
Abbreviated transcription (Latin):
luis p̾diem comientionis ꝑm¬
issum ułmandatum erat ꝙ̃ut
cam receptam romam ꝑfemet
sup̃scriptus ẜuus consenẜit a
anactoem dño suo semeladꝗs
suo arbitnum datum eẽt c̃a.
peccimiam quocum tempore
inꝙ̃uis locumreddi. ¶flauiꝰ het¬
mes hominem stichum mamñ¬
ssiomid ca dõnauit. ⁊ ita decost¬
ipłatus ẽ si hõiem stichum deqͦ
agitin ꝙͣ hacdie tibi donati¬
onis c̃i manumissionis q de¬
issus ĩundictaq lib̾atus ñent¬

Expanded text:
 diem conventionis permissum vel mandatum erat, quam ut eam receptam Romam perferrsupra scriptus servus consenserit, an actionem domino suo semel adquservo arbitrium datum esset eam pecuniam quocumque tempore in quemvis locum reddi. Flavius Hermes hominem Stichum manumissionis causa donavit et ita de eo stipulatus est: "si hominem Stichum, de quo agitur, quem hac die tibi donationis causa manumissionisque deissus vindictaque liberatus non
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur an casii ⁊ sane moĩbꝰ
criminib distinctio hec pena
aut iustam elig̾e d aut tem

Expanded text:
mittatur, an casu. et sane in omnibus criminibus distinctio haec poenam aut iustam elicere debet aut tem
Abbreviated transcription (Latin):
ħitacionis pãciebatim nicostrat.
⁊ cum deea re mecum ꝯtuliss dia
p̾se defendi rendinon meram do
irritamẽe ꝙ si expuls nĩcostratꝰ
ueniat adiudicem ad exemplũ
int̾dã. ꝙ fructuano ꝓponitur defe¬
dendꝰ ent.q. loco posẜoris õstitut
qui usũ cenaculi accepit

Expanded text:
itationis patiebatur Nicostratus et cum de ea re mecum contulisset, dixi posse defendi non meram donirritam esse. quod si expulsus Nicostratus veniat ad iudicem, ad exemplum interdicti, quod fructuario proponitur, defendendus erit quasi loco possessoris constitutus, qui usum cenaculi accepit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogitꝰ nicħ dͥ debe̾ tutoris hre
essꝰ s̃ suam confessionem infim¬
are non posse. ¶Donatt̃em ql̃
nullam fuisse õstabat:ueꝵ ei ꝗ
doñauit ac p̾ea iure p̾torid su¬
ccesẜit qm̃ adu̾sꝰ bonos mores
⁊ ius gencium festinass actoe
b̾rditanas intotum dcnegan

Expanded text:
interrogatus nihil sibi debere tutoris heredes essus est, suam confessionem infirmare non posse. Donationem quidnullam fuisse constabat: uerum ei, qui donauit ac postea iure praetorio successit, quoniam aduersus bonos mores et ius gentium festinasset, actiones hereditarias in totum denegan
Abbreviated transcription (Latin):
ucta ñ ẽ. ¶ Ea quo dr̃ cotidiana cui
ẜuitus int̾missione t̃p̾ris diuisa ẽ
sicut dicimꝰ uestim̃ta estiua saltuᷤᷤ
uo duci p̾sit. ego tm̃ estate sola ca
utar dd̾ ẽ ħanc aquam ẽẽ estiua.
frurs si ea sit aqua que ñ il estate
dua possit. estina dicetur. ꝙ si ea
sint ioca q̃ natura ñ amittant. aqu¬
amnͥ estate ducend̾ erit recte.¬

Expanded text:
ucta non est: ea quoque dicitur cottidiana, cuius seruitus intermissione temporis diuisa estsicuti dicimus uestimenta aestiua, saltus uo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit, aestiua dicetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte
Abbreviated transcription (Latin):
banc infior m̃cuiꝰ non purgabat.
sic siebat ut exrestagnatc̃e eins
aqua fundõ ño noceret dicit

Expanded text:
hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiebat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit
Abbreviated transcription (Latin):
secutum ⁊ putem si legatimi rel¬
unde sit patus ñ eẽ cogend̾ ⁊ idam¬
co qr alia otemplatc̃e agnouit
legatum ꝙ mexopinato demin¬
imum ẽ. pacto g eo alegato iecedẽ
ñ cegendꝰ erit nsi fort᷑e residim
legatum ad p̃num fufficit: quid

Expanded text:
em, si legatum refundere sit paratus, non esse cogendum, idcirco, quia alia contemplatione adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a legato recedere concedendum erit, nisi forte residuum legatum ad pretium sufficit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
amumitt̾e ⁊ sane ħurre utim. ut
multu int sit suum quis rog¬
atus sit maniminite. mnaliem
modicum accepit ꝙsi alienum.
ñ alias erit cogend quam si t̾ati
p̾sit redime qͣnti exiudiciotesta¬
toris dsecutus sit / deinde mart̃ ce¬

Expanded text:
anumittere: et sane hoc iure utimur, ut multum intersit, suum quisque rogatus sit manumittere an alienum: modicum accepit: quod si alienum, non alias erit cogendus, quam si tanti possit redimere, quantum ex iudicio testatoris consecutus sit. Proinde conse
Abbreviated transcription (Latin):
tem eum intra dies. xxx diesad¬
it e h̾rditatis adlib̾tatem ꝑue¬
nire que smn̾a iĩa ẽ. s quid si data

Expanded text:
tem eum intra dies triginta aditae hereditatis ad libertatem peruenire: quae sententia uera est. sed quid si data
Abbreviated transcription (Latin):
an ⁊ siñ fuu̾it p̃legatum pecculiu
suo idem debeat dici ostat ẽmim sti¬
tulib̾m depecculio posse dare insfu
mat statu lib̾ adlib̾tatem demq
⁊ remedii locõ ħ demonstratur dño
statulibi ut eum ex̃neo iussumda¬
re ꝓhibert ne ⁊ nuimos p̃dat cum
statu libo ꝑinde defendi pot̾ nł siño
nilt exigẽ. nł ipse solus ut hic hat
nnĩ ꝯdicionem peat lib̾tatem dpetẽ¬

Expanded text:
an et si non fuerit praelegatum peculium seruo, idem debeat dici: constat enim statuliberum de peculio posse dare uel ipsniet statuliber ad libertatem. denique etiam remedii loco hoc monstratur domino statuliberi, ut eum extraneo iussum dare prohibeat, ne et nummos perdat cum statulibero. proinde defendi potest et si non uult exigere uel ipse soluere, ut hic habeat, unde condicioni pareat, libertatem compete
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tates opetant siquis a exemp¬
tumadite brditatis su̾it secutus.
directe ub̾tates ñ ꝯpetẽt si osili¬
toꝵ nec fidei ꝯmissa pr̃abuntur.
si euentu frandenti c̾oitores.¬
Si bona fuit afisco nondumag¬
osuande gra. an p̾sit fiscus p̾ea

Expanded text:
libertates competant. si quis autem exemplum aditae hereditatis fuerit secutus, directae libertates non competent, si consilitorum: nec fideicommissae prasi euentu fraudentur creditores.Si bona fuerint a fisco non adgconseruandae gratia, an possit fiscus postea
Abbreviated transcription (Latin):
anturreb soli s mobilia ꝑmanẽt
ut mamilo gemma. in quo ueꝵ ẽ. ⁊
aurum ⁊ gemani possidi ⁊ nsucapi.

Expanded text:
antur rebus sol‹i›, sed mobilia permanent, ut in anulo gemma? in quo uerum est et aurum et gemmam possideri et usucapi
Abbreviated transcription (Latin):
exiũsitateid deceditut ꝗda
piitantꝰ si insoluendis .x incha
debitor dixiss an sicut egopu
ubi non dixit id se pocius solu¬
tum existimetur ꝙ satisdato

Expanded text:
ex uniuersitate id decedit, ut quidam putant, si in soluendis decem nihil debitor dixisset, an sicut ego putt, ubi non dixit, id potius soluturum existimetur, quod satisdato
Abbreviated transcription (Latin):
¶Stichum aut pampbilum scp¬
ulatus sum cum eet m̾s ꝑam¬
ꝓbilus nec si m̾s eẽ desieris lib̾a¬
b̾r ꝓmissor pamphilum dando
neutrum enim uid̾r̾ inpamp¬
hilo homine constitissenecob
bligõ s ei qui hommem dan
stipłatus ẽ unum ⁊̃ exbiis ꝙ¬
eius non erat. ¶ fingamꝰ itast¬
ppulatũ. homimem exhiis q̾s
sempnius reliquid. dare spond¬
es. cum tres sempnius reliqs¬
s eoꝵq aliqm̃ sriplatoris fm¬
sse ann̾c mortuis duob qui a¬
lt̾ius fũant an suꝑerit ullao¬

Expanded text:
Stichum aut Pamphilum stipulatus sum, cum esset meus Pamphilus: nec si meus esse desierit, liberabitur promissor Pamphilum dando: neutrum enim videtur in Pamphilo homine constitisse nec obio. sed ei, qui hominem dari stipulatus est, unum etiam ex his, qeius non era‹n›t. fingamus ita stipulatum: "hominem ex his, quos Sempronius reliquit, dare spondes?", cum tres Sempronius reliquisset, eorumque aliquem stipulatoris fuisse: num mortuis duobus, qui alterius erant, supererit ulla o
Abbreviated transcription (Latin):
Lor Fundi appllce omne
ledificium ⁊ ortus ⁊ ager co¬
tinetur. s inusu urbana e¬
dificia edes rustiça nille di¬
cuntur. ¶Locus u̾o sine edi¬
sicio mibe area. ¶Rure
ã ager appellatur.idem ag
qm̃ edificio fundus dicitur

Expanded text:
um "Fundi" appellatione omne aedificium et omnis ager continetur. sed in usu urbana aedificia "aedes", rustica "villae" dicuntur. locus vero sine aedificio in urbe "area", rure autem "ager" appellatur. idemque ager cum aedificio "fundus" dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
non indr p̾sente eo fecisse n
is intelligat. itaq si furiof
aut infans. sit aut dixmnat.¬
aut dormiatz non mdr coraz
eo fecisse. dcre ã. non ⁊ uelle is
xd. nam ⁊ iminto eo recte fitꝙ

Expanded text:
non uidetur praesente eo fecisse, nisi is intellegat: itaque si furiosus aut infans sit aut dormiat, non uidetur coram eo fecisse. scire autem, non etiam uelle is debet: nam et inuito eo recte fit
Abbreviated transcription (Latin):
iex eliescencia locum ħt. ¶Sim¬
iles iire militan testõ sco lib̾ta¬
tem ded̾it infraudem creditoꝵ
⁊ non soluendo moriatur imped
uittur libertates.
mittat et ille ꝓterritus scripsit
libeꝵ ẽẽ eum. ¶ Itemnet ille lib̾
fieri potest qui adomino non est
defensus incapitali crimine pos¬
t̾a absolutus ẽ. ¶Qm bac lege
uenierint ne manimmiitantii. ł
qui intestõ ꝓhibiti sunt mami¬
mitti.uł iussus presidis ꝓuincie
licet manuittantur tamen a¬

Expanded text:
lia Sentia locum habet. Si miles iure militari testamento facto libertates dederit in fraudem creditorum et non soluendo moriatur, impediuntur libertates. mittat, et ille perterritus scripsit liberum eum esse. Item nec ille liber fieri potest, qui a domino non est defensus in capitali crimine posteaque absolutus est. Qui hac lege uenierint, ne manumittantur, uel qui testamento prohibiti sint manumitti uel iussu praesidis prouinciae, licet manumittantur
Abbreviated transcription (Latin):
ratum bonorem re .pi. functi st̃
quisq eoꝵ mordinem uenit m
⁊ mumcipum. noia ãte scribi
o eoꝵ qui dignitates pͥncipi
iudicio dsecuti st̾. p̾ea eoꝵ qui
tm̾ mumcipalib honorib fũc

Expanded text:
onore functi sunt, um in ordinem uenit.In in municipio nomina ante scribi oportet eorum, qui dignitates principis iudicio consecuti sunt, postea eorum, qui t
Abbreviated transcription (Latin):
usumfr̾. stipłatur siusum scip¬
uletur icħ agͣit. ¶ S qui itey
spłatmr si actum pͥea stipletar
alud mag̾ stipłatim aliud est
enim iter aliud actus.
nouare potꝰ exceptõ eo sima
aut ticio stipłatus sim nam
ticius nouare non pot̾. hentc¬

Expanded text:
si usum stipuletur, nihil agit. sed qui iter stipulatus actum postea stipuletur, aliud magis stipulatur: aliud est enim iter, aliud actus. nouare potest, excepto eo, si mihi aut Titio stipulatus sim: nam Titius nouare non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Equis remaliqm̃ uõ¬
u̾it. noto m obligatur que iẽ
ꝑsonam uouentis ñ remque
nonetur obligatres .n. que
nouetur soluta quid̃ lib̾atu¬

Expanded text:
 quis rem aliquam uouerit, uoto obligatur. quae res p‹er›sonam uouentis, non rem qu‹ae› uouetur obligat. res enim, quae uouetur, soluta quidem liberat
Abbreviated transcription (Latin):
me qm̃ papimus infiuctu ñ
ꝑtum sit filio filus meis nos¬
ee tutores do mascłis damita¬
casu ħ filio ad ꝓpłabem ind̾r trã¬
sisse contmentem emdem se¬
inde plenius omnib lib̾is ꝓs¬
pexisse intutore dando uolint
ꝙ magis racionabile ẽe indet᷑¬

Expanded text:
m percipimus, in fructu non iptum sit: "filio filiisque meis hosce tutores do", masculis dumtcasu hoc 'filio' ad pluralem uidetur transisse continentem eundem seinde plenius omnibus liberis prospexisse in tutore dando uoluerit. quod magis rationabile esse uidet
Abbreviated transcription (Latin):
dubio otin ⁊̃ dãmpnosamh̾er¬
ditatem mt̾ eñmm nomen ẽ.
sicuti bonorum possessio.
to latissima pot̾as tributa m̃¬
detur ⁊ brdis instituendi⁊ le

Expanded text:
dubio continet etiam damnosam hereditatem: iuris enim nomen est sicuti bonorum possessio. to" latissima potestas tributa videtur et heredis instituendi e
Abbreviated transcription (Latin):
niq demiq ⁊ si maritus iocorido¬
nauu̾t eaq deiecta sit pot̾it int̾dcõ
cisti aut familia t̾uã deiect me¬
nto familie m̃cio hita ẽ namcuĩ
deiecisti u̾bum refertur ad ꝑsd̃a
eius qui uideiecit nec ꝑtineat ad
eum cuiꝰ familia deiecit nec eni
ego uideor deiecisse si familia m̾a
deiecit conseqñs suit add̾e. auitf¬
amilia tua deiect deiecisse. ã isu

Expanded text:
net. Denique et si maritus uxori donavit eaque deiecta sit, poterit interdicto cisti aut familia deiecit". merito familiae mentio habita: nam cum "deiecisti" verbum refertur ad personam eius qui deiecit nec pertineat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego videor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere "aut familia tua deiecit". Deiecisse au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽut i᷑ ignorauit is qui certu
hominem emi mandaũt surẽ
torem allegare ñ fusseꝰ se iddã¬
puum passunim sudmanda¬
tum ñ sucepiss idq eiuden¬
cius inc̃a depositi ãp̃parerena
h alioqum equum ẽẽ uĩdeat᷑
ñ oport̾e cuiqm̃ p̃lus damp
in ꝑẜuum euenire quam qnͣ¬
ti ip̃se ẜuus sit. multo tñ eqͣuin

Expanded text:
i ignorauerit is, qui certum hominem emi mandauerit, furtorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum uideatur non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, quam quanti ipse seruus sit, multo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nullantilitas ꝯmodantis m̃t¬
ua culpa ipsius qui mandatu
uł depositum susceꝑit int̾ced¬
ab cet̾m si ipseultro ẽĩ custodi¬
amargenti fore uł nũmoꝵ cõ¬
misit cum alioquin nicb ñꝙ.

Expanded text:
nulla utilitas commodantis intulla culpa ipsius, qui mandatum uel depositum susceperit, intercedat: ceterum si ipse ultro ei custodiam argenti forte uel nummorum commiserit, cum alioquin ni
Abbreviated transcription (Latin):
fiu̾t ħ non ꝓpͥe donasio appellabẽ
is. si tñ aliquid fc̃m fiit aut ñ
fui̾t. iduelit adsereu̾tiħ non
ꝓpͥedonacio ẽ que subodicione
resoluttur q̃ł ẽ mortis c̾ã dona¬
cio. ¶ Igĩtur cum dicimꝰ int̾ sp̃¬
esum ⁊ sponsam donatc̃em ualẽ
onstramꝰ ꝙ ab eo ꝓficisciturqui
lib̾alitatis gr̾a aliquid datut
ofestim faciat accipientidnec
mĩquamullo fcõ ad se reu̾tine¬
lit. ¶Eumu̾o dicimus si bac
mente donat sponsꝰ sponse sin
upais non secutis spẽs anfat
p̾se repeti non cc̃ium põri dici¬
mꝰ s ocedimꝰ int̾ eas ꝑsonas fi
tonatcem eam q̃ subco̾dcce sol

Expanded text:
it: non proprie donatio appellabituis, si tamen aliquid factum fuerit aut non fuerit, uelit ad se ‹r›euerti, non donatio est, quae sub condicione solvatur. qualis est mortis causa donatio. Igitur cum dicimus inter sponsum et sponsam donationem valere, onstramus, quod ab eo proficiscitur, qui liberalitatis gratia aliquid dat, ut confestim faciat accipientis nec umquam ullo facto ad se reverti velit. cum vero dicimus, si hac mente donat sponsus sponsae, ut nuptiis non secutis res auferatur, posse repeti, non contrarium priori dicimus, sed concedimus inter eas personas fieri donationem eam, quae sub condicione sol
Abbreviated transcription (Latin):
adhib̾i distinctio nt filio quid
stipłante prĩs tc adiciatur ꝑ¬
lante filii ꝑsonamadicrcumt¬
cciens qd pr filio scipł̃atur gͥ
imimuto. facultas soluenditi¬
cionon int̾cidit qr ⁊ sic stipłan
possumꝰ. maut ticio cum capi¬
si fimiosi uł pupilli adiecta sit.
ita tutori uł curatori pecͣcin̾a
recte dab̾r sicut odicionis quo¬
q implende c̾a. recte peccuma
tutoriuł aratori datmr ꝙ qd̃
lãbeo ⁊ pegasus putauert uti¬
litatis cã recipiend̾̃ ẽ idq ita
ut dño dãret. cet̾m qui ẜuod¬
areuissus ẽdño dando nonałr
implesse condicionẽ intellig¬
endus ẽ ꝙ̃ si exnolutate ẜ¬
ui dedit: id̾ rndend̾ ẽ si stipła

Expanded text:
adhiberi distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur perlante filii personam adici, cum totiens, quod pater filio stipulatur, sibi capite deminuto, facultas soluendi Titio non intercidit, quia et sic stipulari possumus: 'mihi aut Titio, cum capisi furiosi uel pupilli persona adiecta sit, ita tutori uel curatori pecunia recte dabitur, si condicionis quoque implendae causa recte pecunia tutori uel curatori datur. quod quidem Labeo et Pegasus putauerunt utilitatis causa recipiendum: idque ita ut domino daret. ceterum qui seruo dare iussus est, domino dando non aliter implesse condicionem intellegendus est, quam si ex uoluntate serui dedit. idem respondendum est in
Abbreviated transcription (Latin):
illo habes ago tibi ius no es̃¬
is. ame posẜo tranffenda est
non quid̾ut ꝓtimis destru
¶Domĩum sumptu .pii. ẽxsgu¬
ctam. si dñs adtempud pect¬

Expanded text:
 habes: ago tibi ius non essis. ad me possessio transferenda est, non quidem ut protinus destruaDomum sumptu publico exstructam, si dominus ad tempus pec
Abbreviated transcription (Latin):
uenissem dampnum datum e¬
s. ¶ Dampmi infecti noĩe in
cep̾it. deinde si creditor ease¬
des ꝑignori s obligatas ꝑs¬
equi uelit. n̾o sine rõe dicetu.
nͥ impensas quas incefectõe¬
ibendam adu̾s me ꝑsecutoe
cur g non emptori quoz iõ
tribuend̾ ẽ d si forte quis in¬
sulam pignoratam em̾it nõ
qñ is qui emiit sua uolunita¬
te neg̾m g̾al ĩo diligence

Expanded text:
uenissem damnum datum esset.Damni infecti nomine in cepit, deinde creditor eas aedes pignori sibi obligatas persequi uu‹lt›. non sine ratione dicetur, nisi impensas, quas in refectioibendam adversus me persecutionem. cur ergo non emptori quoque id tribuendum est, si forte quis insulam pigneratam emerit? non quando is qui emit sua voluntate negotium gerat ideoque dilig
Abbreviated transcription (Latin):
ens qui ap̃hostes sit fideuisso¬
res accepit ⁊ cassius existimã
tempꝰ exeo õpiitandum ex quo
agi cum eis potmñt .i. ex quo ad

Expanded text:
us, qui apud hostes sit, fideiussores acceperit. et Cassius existimat tempus ex eo computandum, ex quo agi cum eis potuerit, id est ex quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
stem qui fsam monetam ptns
sacio suppositiptus milla tp̃ris
p̃scũptionẽ repelliti nec int̾e¬
decesẜit nec ne ea que ꝑtum sub¬
didisse contenditur.

Expanded text:
 Qui falsam monetam percusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitur, nec intedecesserit nec ne ea, quae partum subdidisse contenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ suit hinc ẜuorelictꝰ m̃o pris iuden
delatum mõ hr̃di necapsona ipso¬
nam creditur transisse eidem distm¬

Expanded text:
rit huic seruo relictus, modo patri uideri delatum, modo heredi, nec a persona in personam creditur transisse.Eadem disti
Abbreviated transcription (Latin):
tigent eirestitui opportere m¬
artellus ꝓbat p̾terea ⁊ auis c̾ai¬
or fiat equissimum ẽ repetita die
rẽddi intdc̃m. ¶Si tibi fimĩdum
p̃cano concessio qu uia tebebat̾.
demde tu adño sundi p̃cariono¬
aius ut ⁊ hacuia ad eum fundñ
utãris annoceat tibi excepco si
adũsus euimuelis infdre. aquo
p̃cario m̃ia rogasti ⁊ mag̾ ẽ ut noce
tibi finidum p̃cano dedero anim
a debebatur. ⁊ tu rogaiu̾s p̃cano
cano possid̾e intelligor. ¶Quo¬
ciens enim colonus m̃s. autis cͥ
p̃cano fundum dedima ñtiture
me itinẽ usum que racioniquit¬

Expanded text:
eum restitui oportere Marcellus probat. praeterea et aliis casiior fiat, aequissimum esse repetita die reddi interdictum.Si tibi fundum precario concessero, cui uia debebatur, deinde tu a domino fundi precario rogaueris, ut ea uia ad eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis interdicere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut noceatibi fundum precario dedero, cui uia debebatur, et tu rogaueris precario, ecario possidere intellegor: quotiens enim colonus meus aut is, cui precario fundum dedi, uia utitur, me itinere usum
Abbreviated transcription (Latin):
nati serui effiauntur pene:
tatem ppłaris annone ꝓmodo
admissi exordinem uindican¬
ex metallo pͥncipis. uł exmon¬
eta sacia furatus sit.pena met¬
alliułexilu pimitur. ¶ Tr̃a¬
ffuge adhostes uł ad osilioru
nr̃oꝵ reminciatores. aut uim
exurantin: aut furce suspenda¬
tur ¶Auctores sedicionis.
⁊ tuitmiltus ppło ꝯcitato ꝓqͣlit¬
ate dignitatis aut infurtam
tolliinturaut bestiis fubiciũ¬
tim. aut ĩinsulam depor̃tant
Qui nodumui potentesuͥ¬
gines corrumpunt hu̾iliore
ĩ metallum dampnantur bon¬
estiores ĩmsulam relegant᷑
aut mexilumi mntimtin.
Qui se sins miis redemptũ¬

Expanded text:
nati serui efficiuntur, sed tatem popularis annonae pro modo admissi extra ordinem uindicaex metallo principis uel ex moneta sacra furatus sit, poena metalli et exilii punitur. Transfugae ad hostes uel consiliorum nostrorum renuntiatiores aut uiui exuruntur aut furcae suspendntur. Actores seditionis et tumultus populo concitato pro qualitate dignitatis aut in furcam tolluntur aut bestiis obiciuntur aut in insulam deportantur. Qui nondum viripotentes virgines corrumpunt, humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam relegantur aut in exilium mittuntur. Qui se suis
Abbreviated transcription (Latin):
pot᷑ ¶Smpliꝰ eidem dño sub
pena uincłoꝵ reddituruł si
ipse dñs malit ĩmetallum
dampnatin. ¶Qui aborci¬
oms. unt am̾atorium pocłm
dant ⁊ si dõlo nõ faciant tñ qr
mali exempli ẽ res. humilis¬
res ĩmetallum honestioresĩ
m̃sulam amissa pͣtebonoꝵ
relegantur ꝙ si eo mułrant
homo pierit. fũmo supplicio a¬

Expanded text:
eidem domino sub poena vinculorum redditur vel, si ipse dominus malit, in metallum damnatur. Qui abortionis aut amatorium poculum dant, etsi dolo non faciant, tamen quia mali exempli res est, humiliores in metallum, honestiores in insulam amissa parte bonorum relegantur. quod si eo mulier aut homo perierit, summo supplicio a
Abbreviated transcription (Latin):
inrem actõe pet ebatur liteo¬
testata decessit dem̾ posẜor
p̾litem desu̾it quidam put¬
ant fideuissores eius ꝓlite
actõis oẜuande cã. item fi¬
ctuuni nomine rem iũdican
magr̾atu sit nec inuitus nͦ
iius uocari possit tñ nsir¬
es boni uiri arbitratu defen¬
datur sideussores tenentur.
lp̃. Em querebatur siquis
int̾posita iudicatum soluis¬
tipłcecum quisrem̃ rem nõ
defend̾et si post̾a exhrem̃od¬
icio sin̾am erit passus.an ob
rem iudicatam clausula iud¬
icatum ꝯmittatui. dicẽba
uiam clausulam instiplom
oidicatum solui ⁊ obremñ

Expanded text:
in rem actione petebatur, lite contestata decesserit, deinde possessor litem deseruerit, quidam fideiussores eius pro lite actionis conseruandae causa, item fructuum nomine rem iudicari.magistratu sit nec inuitus in ius uocari possit, tamen, nisi res boni uiri arbitratu defendatur, fideiussores tenentur..Cum quaerebatur, si interposita iudicatum solui stipulatione, cum quis rem non defenderet, postea ex eremodicio sententiam esset passus, an ob rem iudicatam clausula committatur: dicebam unam clausulam in stipulatione iudicatum solui et ob rem
Abbreviated transcription (Latin):
ba ixpẜunt. inceste nupae ꝯfi¬
rmari ñ solent ⁊ io abstinencia
tali mm̃io penam p̃t̾iti delic¬
ti ei qui nodum reus postula
tone quẽ bona fide int̾uentu
tiq si er̃ror allegetin ⁊ facili
si nemoreum postulam̃t¬
Imꝑatores marcus ⁊ ant̾⁊ o

Expanded text:
unt: 'Incestae nuptiae confirmari non solent: et ideo abstinenti tali matrimonio poenam praeteriti delicti, si nondum reus postulatione, quae bona fide interuenit, utique si error allegetur, et facilius, si nemo reum postulauit.Imperator M
Abbreviated transcription (Latin):
llomo ei qui uxorem suam in
adult̾io dep̃hensam occidisse se
care se ñ dẽbuit pimmend̾ sit.
sufficit gͥ⁊ si humił loci sit ĩo¬
pus ꝑpetuum eumttdisiqd
honestior ĩ insulam relegan¬
lib̾to pr̾oni famam lacesce̾ nõ
facile conceds si iure manti
uelitadultu accusare prõmi.¬
ꝓmittend̃ e̾ quomo si atrccemin.¬
iunam passus Ec̾te si prõnum.
qui sit exeo mim̾o qui dep̃hens
abalio int̾sici pot̾ madult̾ion
xoris dep̾hendit deliband̾ ẽ an¬
ĩpime possit cccide ꝙ nob̾ dimuĩ

Expanded text:
llonio: 'Ei, qui uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se care se non debuerit, puniendus sit. sufficiet igitur, si humilis loci sit, in opus perpetuum eum tradi, si qui honestior, in insulam relegari'.Liberto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti uelit adulterii accusare, permittendum est, quomodo si atrocem iniuriam passus esset. certe si patronum, qui sit ex eo numero, qui deprehensus ab alio interfici potest, in adulterio uxoris deprehenderit, deliberanimpune poss
Abbreviated transcription (Latin):
dem Cum duo eandem pect¬
uniam debent. si unus capitis
dimimitc̃e exemptus ẽ oblig¬
atione alter non lib̾atur mul¬
tum enimint̾ ẽutnim res ip¬
sa soluatur an ꝑsona libe̾tim c
ꝑsona lib̾atur manentẽ oblig̾¬
tione. alter diat obligatus
⁊i̾o si aqua ⁊ igni int̾ctm ẽ ali¬
cui fideuissor p̾ca ab eo datus

Expanded text:
ium. Cum duo eandem pecuniam debent, si unus capitis deminutione exemptus est obligatione, alter non liberatur. multum enim interest, utrum res ipsa soluatur an persona liberetur. cum persona liberatur manente obligatione, alter durat obligatus: et ideo si aqua et igni interdictum est, alicuius fideiussor postea ab eo datus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ẽ. s ꝯuene eũd ut p̾ncipãlemreũ
itẽ eu ꝗ fidenissor ꝓ alt̾o extitit
eamꝑtes ꝯuerre ptn secus ac sid
duos ꝓmittendi reos diisis
actionib comieniret. ¶Eu
tabulis eẽt op̃hensum illum
tillum .c. aureos scipłatos n
adiectumita ut duorei scipul¬
andi ẽẽnt ulem ꝑtem sing¬
uli scipłati idebantur ⁊ edio

Expanded text:
 ut principalem reum, item qui fideiussor pro altero exstitit, in partes conuenire, non secus ac si duos promittendi reos diuisis actionibus conueniret.Cum tabulis esset comprehensum 'illum et illum centum aureos stipulatos' neque adiectum 'ita ut duo rei stipulandi essent', uirilem partem singuli stipul‹a›ti uidebantur.Et e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ duos eos aquib impar fus¬
cepta ẽ obligõ ñ idem ꝓband̾
ẽ cum duos quo culpam ꝓmi¬
sissent. si alt̾i p̾ea pacto culpar
remissa sit. qr postĩor duentio
q̃ malt̾ius ꝑsona mt̾cessit sta¬
tum ⁊ naturam obligõis que
duos mminicioreos fecit muta¬
ꝑa int̾cesẜit ⁊̃ alt̾i pactum cũ
att̾o fc̃m ꝓd̾it. ¶ Cumduos
reos ꝓmutendi fac̾em. ⁊ exd
mĩsis locis capue peccumam da¬
n supłatus sim. expsona cuiꝰq
racio ꝓprii tem̃poris habeb̾rnã
⁊ si maxĩme ꝑem c̾am suscipnti

Expanded text:
esse duos reos, a quibus inpar suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conuentio, quae in alterius persona intercessit, statum et naturam obligationis, quae duos initio reos fecit, mutapa intercessit, etiam alteri pactum cum altero factum proderit.Cum duos reos promittendi facerem ex diuersis locis, Capuae pecuniam dari stipulatus sim, ex persona cuiusque ratio proprii temporis habebitur: nam etsi maxime parem causam sus‹cip›i
Abbreviated transcription (Latin):
um siĩstĩe dd̾ ẽẽ nam ubiquid̾
aliqua differencia obligõmi
ẽẽ possit ut infideuissore. ⁊ reop̾¬
ncipali constitit alt̾am ab alta
utis fint ñ põt̾ reꝑi alt̾am pori¬

Expanded text:
eum sustinere dicendum est. nam ubi quidem altera differentia obligationum esse possit, ut in fideiussore et reo principali, constitit alteram ab altera statis sint, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem lib̾m donauit uł indo¬
tem ded̾it item qui ereaꝵ qua
cã sciens lib̃m ẽẽ accepit mea¬
dem c̃a ẽẽ debeat qua uenditoe
ẽẽ ⁊ emptor hãtur. id̾ ẽ ⁊ siꝓi
eores permutata fun̾it.

Expanded text:
inem donauerit uel in dotem dederit, item qui ex earum qua causa sciens liberum esse acceperit, in eadem causa haberi debeat, qua uenditor et emptor habetur. idem et si pro eo res permutata fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
neantur huiꝰ leg̃. ¶ Itemis c̾
familia sciente eo adĩpiscende¬
sũmpbit. ¶ Item qui actors
ẽdicionis fiit ⁊ qui naufrag¬
nim supp̃ssit. qui ue falsam
dicla confess fu̾it confitenda¬
ue curañit quo quis m̃ocens
elie defictans.⁊ ueneficis pe¬
na insule deptacio ẽ ⁊ ꝯ̾ium to¬
noꝵ ad em̃ptio. s solent bodie
capite ꝓum. nͥ honestiore loco
positi fuit. ut penam iegis
sustineant humiliores eni
solent uł bestiis subici alcior¬
es u̾o dẽportantur minsula¬
transfugas .s. nbicum iue¬
ti fuerint.q. hostes int̾fice̾ l.

Expanded text:
neantur huius legis.Item is, cuius familia sciente eo apiscendasumpserit: item qui auctor seditionis fuerit: et qui naufragium suppresserit: et qui falsa indicia confessus fuerit confitendaue curauerit, quo quis innocens neliae de sicariis et ueneficis poena insulae deportatio est et omnium bonorum ademptio. sed solent hodie capite puniri, nisi honestiore loco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent uel bestiis subici, altiores uero deportantur in insulam.Transfugas licet, ubicumque inuenti fuerint, quasi hostes interficere.
Abbreviated transcription (Latin):
nes fierent eos aũt qui ħ cm̃a¬
ne arguerentui.cornelie legis
pena tẽm̾ eoꝵq bõna m̃ito fis
fuos qui spadones fec̾int ulti¬
mo supplicio aĩadũtend̾ ẽẽ ⁊̃ ꝙ
b̾ cͥmine tenentur si ñ affu̾mt.
deabsentib quo tamquam
lege cornelia teneantur ꝓmũ

Expanded text:
nes fierent, eos autem, qui hoc crimine arguerentur, Corneliae legis poena teneri eorumque bona merito fisct in seruos, qui spadones fecerint, ultimo supplicio animaduertendum esse: et qui hoc crimine tenentur, si non adfuerint, de absentibus quoque, tamquam lege Co
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃o nam ⁊ si ẜuitus ceꝑitadũsuᷤ
uales id̾ ẽ qui ꝑeundem nuum a¬
quam ducunt sit otencio aque de
iisi ⁊ utro sinim usum ẽẽ ꝯtendente.

Expanded text:
rdicto: nam et si seruitus coepit aduersus iuales, id est qui per eundem riuum aquam ducunt, sit contentio de aquae usu, utroque suum usum esse contendente,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem ẽ inutile ħ interdõm erit qr fi¬
lius apud se qm̃ apud eum ẽ inqm̃
int̾dicetur cumlib̾am facultatemi
ab eundi uł remanendi bret nsi int̾
duos qui se pres drent contron̾¬
sia eẽt ⁊ alter abalto exibi enmde

Expanded text:
aliquem est, inutile hoc interdictum erit, quia filius magis apud se quam apud eum est, in quem interdicetur, cum liberam facultatem abeundi vel remanendi haberet: nisi si inter duos, qui se patres dicerent, controversia esset et alter ab altero exhiberi eum de
Abbreviated transcription (Latin):
qucciens ñmanꝰ inseninturat
uinam aut incorp̾infem ant
addignitatem. aut ad isami¬
am ptine incorp̾ fit. cumquis
pͥulsatiufddignitatem ami
cõmes matrone ab dũaitinsio
infamiam cum pudicica adt̃e¬
ptatur. ¶Item aut ꝑsem ip̃m
alicui fitmiuria. uit panas

Expanded text:
quotiens non manus inferuntur, iuriam aut in corpus inferri aut ad dignitatem aut ad infamiam pertinere: in corpus fit, cum quis pulsatur: ad dignitatem, cum comes matronae abducitur: ad infamiam, cum pudicitia adtemptatur. Item aut per semet ipsum alicui fit iniuria aut per alias
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ea possis dum ne ałrutanᷤᷤ
atqr uti h anno ñ ui ñ clam ñ p̃ca¬
rio ab illo usus esuim fĩ ueto hoc
int̾dcm ẽandem bt utilitatem qu̾a
bt int̾dc̃m deriuis reficiendis. neĩ
pͣgare ⁊ refic̾e̾ fontem licũit millꝰ
eius usus erit p̾gandꝰ ã ⁊ reficiẽd
ẽ ad aquam coh̾tendam ututiꝗs
sicuti bͥ. anno usꝰ ẽ cõłtere ã aquã
ẽ contine sic ne defluat uł dilab¬
atur dĩm̃o ñ ꝑiittatur cui non¬
cĩ ĩnouat aliquid p̾ter id ꝙ p̃ced¬
enti annousꝰ ẽ. s ⁊ delacu puteo
piscina reficiendis p̾gandis mt̾¬
quib ꝑͥmittitur int̾itm deaqua

Expanded text:
utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non ui non clam non precario ab illo usus es, uim fieri ueto'.Hoc interdictum eandem habet utilitatem, quam habet interdictum de riuis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit.Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis sic uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dilabatur, dummodo non permittatur cui novenim innovat aliquid praeter id, quam praecedenti anno usus est. Sed et de lacu puteo piscina reficiendis purgandis intequibus permittitur interdictum de aqua
Abbreviated transcription (Latin):
cto dampni infecti ꝙ oꝑis incio
fcm sit cau̾i iubebo subħtitło dno
oace publicam curam merentur¬
cloaca ẽau̾t lecus camus ꝑqm̃ co

Expanded text:
ueto. damni infecti, quod operis uitio factum sit, caueri iubebo'.Sub hoc titulo duo oacae publicam curam merentur.Cloaca autem est locus cauus,
Abbreviated transcription (Latin):
nirsus exstipib autradic¬
b renascatur. ¶Stipũla
illect᷑a ẽ spice ĩmiesse deiecten᷑¬
dumi lecte q̃s instici cumu
aũt ẽ inqua nõdum dñs pã¬
scendi gr̃a pecus ĩmisit.
¶Glans caduca ẽ que exarbo¬
re cecidit. ¶Pascua siħia

Expanded text:
s ex stirpibus aut radicibus renascitur. 'Stipula illecta' est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum autem est, in quam nondum dominus pascendi gratia pecus immisit. 'Glans caduca' est, quae ex arbore cecidit. 'Pascua silua