comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estote fratres. Imitatio ẽ euiꝰcũq
rei quedam ymaginatio: oe imitari
ẽ sequi. Et ẽ sensus. Si xpp̃m ñ po¬
cestis imitari &e sequi. saltem me
imitamini discipłm infide. in oꝑe.
indoctrina: ut sic̃ ego credo. oꝑor.
doceo. ita & uos credatis. operemi¬
ni doceatis. Et obseruate eos. Hoc
uerbũ qd̃ est obseruare: uarias obti¬
net significationes. Aliquando sig¬
nificat declinare &e cauere. ut ibi
Obseruate eos qui dissensiones oe
offendicula faciunt: id ẽ declinate
abeis. Aliqͣndo insidias moliri. ut
ibi. Et ipsi obseruabant. idẽ in sidias
tendebant. Aliqͣndo imitari. ut hic.
Obseruate. idẽ imitamini tales qui
formã doctrinȩ nr̃ȩ habent: qui ita
credunt. uiuunt. & docent. Qui ita
apłi. Quos sepe dicebam uobis: id
ẽ qͦs sepe pͣdicebam uobis cauendos
esse cũ apud uos essem p̃sens. Nunc
autẽ oe flens dico. Imitanda ẽ cari¬
tas apłi. qui etiam inimicos crucis
xp̃i deflebat. sic̃ samuel inimicũ su¬

Expanded text:
. Imitatio est cujusque rei quaedam cognitio: imitari est sequi, et est sensus: Si Christum non potestis imitari et sequi, saltem me imitamini discipulum ejus in fide, in opere, in doctrina: ut sicut ego credo, operor, doceo, ita et vos credatis, operemini, doceatis. Et observate eos. Hoc verbum, quod est observare, varias habet significationes. Aliquando significat declinare et cavere, ut ibi, observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt, id est declinate ab eis. Aliquando insidias moliri, ut ibi: Et ipsi observabant, id est insidias tendebant. Aliquando imitari, ut hic, observate, id est imitamini tales qui formam doctrinae nostrae habent, qui ita credunt, vivunt et docent, qui ita apostoli, quos saepe dicebam vobis, id est, quos saepe praedicabam vobis cavendos esse, cum apud vos essem praesens. Nunc autem et flens dico. Imitanda est charitas Apostoli, qui etiam inimicos crucis Christi deflebat: sicut Samuel inimicum su
Abbreviated transcription (Latin):
introisse in requiem terrȩ repro-¬
missionis. & hi. id ẽ sexcenta milia.
quibꝰ prioribꝰ adnuntiatũ ẽ. ñ intͣ¬
uerunt in eam: s cadauera eoꝵ pro¬
strata sunt indeserto. Iterũ termi¬
dicendo: post tantũ temporis. sicut
supͣdictum ẽ. hodie si uocẽ eiꝰ audi

Expanded text:
introire in requiem terrae repromissionis, et hi, id est sexcenta millia, quibus prioribus annuntiatum est, non intraverunt in eam, sed cadavera eorum prostrata sunt in deserto. Iterum termidicendo: post tantum temporis, sicut supra dictum est: hodie si vocem ejus aud
Abbreviated transcription (Latin):
hodie si uocem eiꝰ audieritis nolite
obdurare cordaur̃a. Quidam audien.¬
tes exacerbauerunt: s ñ omnes qui
ꝓfecti sunt ab egypto ꝑmoysen. Illiysto
tacite mentionẽ facit: qͣndo reuer¬
sis exploratoribꝰ dixerunt murmuran¬
do. Utinã ñ introducat nos dñs in
terrã illam. Iosue aũt &e caleph glori¬
ficauerunt dm̃. dicentes ad omnem
multitudinẽ: potens ẽ dñs infide:
Iđoq nichil eis ꝓfuit. qđ audier̃t.
qm̃ in eam intrare non meruerunt.

Expanded text:
olite obdurare corda vestra. Quidam enim audientes exacerbaverunt; sed non omnes qui profecti sunt ab Aegypto per Moysen. Illius historiae tacite mentionem facit, quando reversis exploratoribus dixerunt murmurando: Utinam non introducat nos Dominus in terram illam. Josue autem et Caleph glorificaverunt Deum, dicentes ad omnem multitudinem: Potens est Dominus in fide. Ideoque nihil eis profuit quod audierunt, quoniam in eam intrare non meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suis t̃renis. om̃ibꝰq laboribꝰ sic̃ asius ds
requieuit die septima. Requies di.
ꝑfectio operũ ipsius intelligenda ẽ.
uidelicet dũ sexto die finita primor¬
chali rerum creatione: in septimo ces¬
sauit acreatione nouarũ creatura¬
rum. ꝑillam uͦ requiem di quȩ ñ est
eterna. studiose. ꝓuocat nos. ut ad
requiem ȩternȩ beatitudinis. illã
qͣm sabbatismũ appellat: totis nisibꝰ
anhelemꝰ. Quisquis gͦ istud cłi sab¬
batum in trauerit. requiescit ꝑpe-¬
tuo ab om̃i labore ce opere: sicut
d̾s requiescit acreatione nouarũ re.¬
Prum.

Expanded text:
suis, terrenis omnibusque laboribus, sicut a suis Deus, suis, terrenis omnibusque laboribus, sicut a suis Deus, Requievit die septima. Requies Dei perfectio operum illius intelligenda est, videlicet dum sexta die finita pri mordiali rerum creatione, in septimo cessavit a creatione novarum naturarum, per illam vero requiem Dei, quae non est aeterna, studiose provocat nos, ut ad requiem aeternae beatitudinis illam, quam sabbatismum appellat, totis nisibus anhelemus. Quisquis ergo istud Dei sabbatum intraverit, requiescit perpetuo ab omni labore et opere, sicut Deus requiescit a creatione novarum rerum.
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps postqͣm illam ad epti essent.
Hic ostendit t̃ciã qͣnda reqͥem : deqͣ
dauid dix̾ hodie oecet̾a. Non illam sig¬
nificans adquam iħc filiꝰ naue ppłm
in troduxit. sed ad aliam qͣnlam
multo excellentiorem: ad qͣm ñ typi¬
cus iħc s uerus. introducit cottidie
eos qui sunt eiꝰ Si enĩ iħc filius naue
ueram p̃stitisset requiem popło euiꝰ
ẽ qͦsdam accipere requiem: quȩ ꝑ ilła
significata ẽ quȩ fuit inpalestina
Itaq subaudis qr ihesuᷤ filiꝰ naue ñ
p̃stitit ueram requiem popło cui p̃erat.
relinquit᷑. id ẽ reseruatur in futu¬
rum sabbatismꝰ popło cłi Credenti¬
popło ueracit᷑ reseruatur in futurũ
uita scilicet et̃na quȩ pͣcellit sabba¬
tum legis: qm̃ in illo requiescebant
tantũ corpora. in ista aute anime
popłi cłi. Unde ce sequit᷑. Qui enim
ingressus ẽ in requiem ipsius. hoc
uita ȩterna: etiã ipse requieuit ab oꝑib

Expanded text:
deinceps, postquam illam adepti essent. deinceps, postquam illam adepti essent. Hic ostendit tertiam quamdam requiem de qua David dixit, Hodie, etc., non illam significans, ad quam Jesus filius Nave populum introduxit, sed aliam quamdam multo excellentiorem, ad quam non typicus Jesus, sed verus introducit quotidie eos qui sunt ejus. Si enim Jesus filius Nave veram praestitisset requiem populo, cujest quosdam accipere requiem, quae per illam significata est, quae fuit in Palaestina. Itaque. Subaudi, quia Jesus filius Nave non praestitit veram requiem populo, cui praeerat. Relinquitur. Id est reservatur in futurum. Sabbatismus populo Dei. Credendi veraciter reservatur in futurum, vita scilicet aeterna, quae praecellit sabbatum legis, quoniam in illo requtantum corpora, in ista autem animae populi Dei. Unde sequitur: Qui enim ingressus est in requiem ipsius, hoc vita aeterna, etiam ipse requievit ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
hodie si uocem eiꝰ audieritis oecet̾a
Quasi diceret aliis uerbis. Oiudei con-¬
ciues mei. nolite putare qđ istud qd
dauid dixit. hodie si uocẽ eiꝰ audieri¬
tis nolite obdurare corda ur̃a. ad il¬
lud tempꝰ ꝑtineat. qđ illi murmura-¬
uert indeserto. uł qd̾ causa salutis
illoꝵ dixerit quia iam mortui erant.
qm̃ adillud tempꝰ ꝑtinet. uidelicet
ad tempꝰ noui testam̃ti. Adie enim
murmurationis in deserto. multũ
tempꝰ ẽ usq ad dauid. ce usq adnos:
quibꝰ dauid ista. ploquebat᷑. Simulq
considerandũ diem ꝓtempore dñi
ci aduentus: nouiq testam̃ti accipi¬
endũ. Et qd̾ dicit indauid. tale ẽ
qͣsi ꝑdauid. mutauit s̃positionem
more solito. Potest & ita in telligi qd̾
rationis eoꝵ. & dat initiũ alteri
tẽpori dicendo ꝑdauid hodie. Seqͥt᷑.
Nam si eis ihesus filiꝰ naue ductor
popłi israhelitici p̃stitisset requiem
subaudis ueram. nũ qͣm de alia requie¬
loqueret᷑ dauid post hanc diem. idẽ

Expanded text:
Hodie si vocem ejus audieritis etc., quasi diceret aliis verbis, O Judaei concives mei, nolite putare quod istud quod David dixit: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, ad illud tempus pertineat quo illi murmuraverunt in deserto, vel quod causa salutis illorum dixerit, qui jam mortui erant: quoniam ad aliud tempus pertinet, videlicet ad tempus novi Testamenti, a die enim murmurationis eorum in deserto multum tempus est usque ad David et usque ad nos, quibus David ista loquebatur, simulque considerandum diem nici adventus, Novique Testamenti accipiendum, et quid dicit in David, tale est quasi per David. Mutavit enim propositionem more solito. Potest et ita intelligi quod rationis eorum, et dat initium alteri tempori, dicendo per David, Hodie, sequitur: Nam si eis Jesus. Filius Nave, ductor populi Israelitici. Praestitisset requiem. Subaudi veram. Nunquam de alia loqueretur. David. Post ha
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ioħes crisosthomꝰ aliiq docto¬
res exponunt. Quasi diceret. Si in¬
troibunt in requiem meã: sub audis
bene habebunt. Et hoc de requie
quȩ fuit inpalestina accipe. Unde
.3 introire in eam. & hi quibꝰ prioribꝰ¬
.I adnuntiatũ ẽ. ñ introierunt. ꝓpter

Expanded text:
sicut Joannes Chrysostomus aliique doctosicut Joannes Chrysostomus aliique doctores exponunt, quasi diceret: Si introibunt in requiem meam, subaudis bene habebunt, et hoc de requie quae fuit in Palaestina accipe. Unde est quosdam introire in eam, et hi quibus prioribus annuntiatum est, non introierunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ duriciã cordis sui. nec in pale-¬
stinã. nec inrequiem cęlestem. Dicit
gͦ de prima requie sic. Requi euit ds
die septua ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis. Re-¬
quieuit quidem aconditione no¬
uarũ creaturarũ. s ñ requieuit
is dicit. Pat̃ m̃s usq mͦ oꝑatur. & ego
operor. Non enĩ plus fuit đo mundũ
ex nichilo creare: quã factũ guber¬
nare. Premissa gͦ prima requie sep.¬
timi diei in qua requieuit ds: sub¬
iunxit scdã quȩ ꝓmissa ẽ popło łi
dicens. De illa quid̾e quoda loco. ita
dixit d̾s ꝑ moysen: & in isto sub audis
loco rursũ dicit si n troibunt in re¬
quiem meam. Si uero coniunctio
sicut iam supͣdictũ ẽ ꝓadfirmatione.
ꝓdubitatione. ꝓ abnegatione accipi
potest. Superus namq ꝓnegatione.
duobꝰ in locis posita ẽ: ubi ait iurasse
dm̃. ꝓpt̃ incredulitatẽ illoꝵ suntro¬
ibunt in requiem meam. Hic uͦ ꝓ affir-
matione potest accipi sub alio sensu:

Expanded text:
propter duritiam cordis sui, nec in Palaepropter duritiam cordis sui, nec in Palaestinam, nec in requiem coelestem, dicit ergo de prima requie sic: Requievit Dominus die septima ab omnibus operibus suis. Requievit quidem a conditione novarum creaturarum, sed non requievit is dicit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, non enim plus fuit Deum mundum ex nihilo creare, quam factum gubernare. Praesmissa ergo prima requie septimae diei, in qua requievit Deus, subjunxit secundam, quae promissa est populo Dei dicens: De illa quidem quodam loco ita dixit Deus per Moysen. Et in isto. Subauditur loco. Rursum dicit: Si introibunt in requiem meam. Si vero conjunctio, sicut jam supra dictum est, pro affirmatione pro dubitatione vel pro abnegatione accipi potest, superius namque pro negatione duobus in locis posita est, ubi ait jurasse Deum propter incredulitatem illorum. Si introibunt in requiem meammatione potest accipi, sub alio sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
n grediamur enĩ in requiem qui cre¬
didimꝰ. que admodũ dixit. sicut iu-¬
raui in ira mea. si introbunt in requi¬
em meam. Isto in loco ad contempla-¬
tionem sensus necesse ẽ adicere ali¬
quid. In grediamurꝰ inquid in requi¬
sam: subaudis ne forte dicatur no
illis qui non introiert̃. Si n troibũt.
idẽ ñ introibunt in requiem meã.
Quibus uerbis hortat᷑ omnes in
nobis. Nam sicut certũ ẽ qđ in credu¬
li non in troibunt. sic certũ fixũq ha¬
bet᷑ qđ creduli in troibunt. Et quide
operibꝰ ab institucione mundi ꝑfe-¬
ctis. id ẽ ornatu mundi ꝑfecto: dicit
quodam loco de die septima sic. Et
requieuit ds die septima ab om̃ibꝰ
operibꝰ suis. In genesi dixit d̾s ꝑ moy¬
sen istud. His uerbis uult apostolus
ostendere aliam esse requiem ad qͣm
uocati sumꝰ: qͣm fuerit illa palestina
ad quã iudei uocati sunt. Non dicit
nos intraturos in illam quȩ fuit in pa¬
lestina: s ostendit illos ñ in trasse

Expanded text:
ur enim in requiem ejus qui credidimus; quemadmodum dixit: Sicut juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Isto in loco ad completionem sensus, necesse est aliquid adjicere. Ingrediemur inquit in requisam subaudis, ne forte dicatur nobdixit illis qui non introierunt, si introibunt, id est, non introibunt in requiem meam. Quibus verbis hortatur omnes intctum est. Nam sicut certum est quod increduli non introibunt, sic certum fixumque habetur quod creduli introibunt. Et quidem operibus ab institutione mundi perfectis, id est ornatu mundi perfecto. Dixit quodam loco de die septima sic: Et requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis. In Genesi dixit Deus per Moysen istud. His verbis vult Apostolus ostendere aliam esse requiem ad quam voca i sumus quam fuerat illa in Palaestina, ad quam Judaei vocati sunt. Non dicit nos intraturos in illam quae fuit in Palaestina, sed ostendit illos non intrasse
Abbreviated transcription (Latin):
da ur̃a. Hodie nãq ꝓsempiterno po-¬
nitur: donec mundus oe uita p̃sens
manet: Sequif. Probauerunt & uide¬
runt oꝑa mea: quadraginta annis.
Qd dicit ꝓbauert̃ oꝑa. & mirabilia
mea. ñ ẽ ita intelligendũ ut dicat᷑. ꝓba-¬
uer̃t. id ẽ elegerunt. causa gr̃arum acti¬
onũ: s pocius ꝓbatio hic adcuriosita¬
tem ẽ referenda & tẽptationẽ ꝓba-¬
uer̃t in quid oꝑa mea. hoc ẽ curiosita¬
tis causa exquisierunt: tẽptantes utru¬
nã omnipotens essem. S quid factũ ẽ:
Uiderunt illa ꝑ quadraginta annos.
& ꝑmanserunt in grati. Potest qd̾
dicit qͣdraginta annis. & ad sequen¬
tia coniungi. Quadragenariꝰ nume¬
rus: mysticus in diuina scriptura
habetur. Quadraginta di ebus dñs
in deserto ieiunauit. ut triumpharet
de illo ꝑqũe illi qͣdraginta annis mur¬
murauerunt inheremo contͣ dñm.
Cõsũmataq tota gła uictoriȩ: in
passione &e resurrectione. qͣdraginta

Expanded text:
da vestra; hodie namque pro sempiterno poda vestra; hodie namque pro sempiterno ponitur, donec mundus et vita praesens manet. Sequitur: Probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis. Quod dicit: Probaverunt opera et mirabilia mea, non est ita intelligendum, ut dicatur: probaverunt, id est elegerunt causa gratiarum actionum, sed potius probatio haec ad curiositatem est referenda et tentationem. Probaverunt, inquit, opera mea: hoc est, curiositatis causa exquisierunt tentantes, utrumnam omnipotens essem. Sed quid factum est? Viderunt illa per quadraginta annos, et permanserunt ingrati. Potest quod dicit: Quadraginta annis et ad sequentia conjungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura habetur. Quadraginta diebus Dominus in deserto jejunavit, ut triumpharet de illo per quem illi quadraginta annis murmuraverunt in deserto contra Deum: consummatique tot. A gloria victoriae in passione et resurrectione quadrag
Abbreviated transcription (Latin):
do spũalit loquit᷑ dicens. Qua. ꝓpter
subaudis qr domꝰ di sumꝰ. si fidem re-¬
ctã &e głam spei firmã retinuerimꝰ:
nolite obdurare corda ur̃a. ne similia
patiamini: qualit.ꝓgenitores ur̃i
passi sunt priuati requie. ꝓmissa:
Hortatur apłs hebreos his uerbis
ut ñ essent in fideles & increduli.
& ꝑderent requiem ȩt̃nam. sibi adño
pmissam: sic̃ ꝑdiderunt patres eoꝵ
requiem temporalem. Nolite in quid
obdurare corda ur̃a. sic̃ sub audis¬
obdurauerunt patres ur̃i in exacer¬
batione. id ẽ amaricatione: qͣndo
me ad amaritudinẽ. ꝓuocauerunt:
scđm diem tẽptationis eoꝵ in deserꝰ¬
to. ubi tẽptauer̃t me patres ur̃i. mul¬
tis modis dicentes. Nũquid poterit
ds parare m̃sam in deserto: Et nũqͥd
poterit nos in troducere in terrã pa¬
tribꝰ ꝓmissam : Qd autẽ dicit hodie.
non loquit᷑ iam psalmista ad illos qͥ
mortui sunt in deserto murmuran-¬
do contra dñm. & in creduli existen-

Expanded text:
do spiritaliter loquitur, dicens: Quapropter, do spiritaliter loquitur, dicens: Quapropter, subaudi, quia domus Dei sumus, si fidem rectam et gloriam spei firmam retinuerimus, nolite obdurare corda vestra, ne similia patiamini qualia progenitores vestri passi sunt, privati requie promissa. Hortatur Apostolus Hebraeos his verbis, ut non essent infideles et increduli, perderent requiem aeternam sibi a Domino promissam, sicut perdiderunt patres eorum requiem temporalem. Nolite, inquit, obdurare corda vestra, sicut obduraverunt patres vestri. In exacerbatione. Id est, amaricatione, quando me ad amaritudinem provocaverunt. Secundum diem tentationis eorum in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri. Multis modis, dicentes: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Et: Nunquid poterit nos introducere in terram patribus promissam? Quod autem dicit: Hodie, non loquitur Psalmista ad illos qui mortui sunt in deserto murmurando contra Deum, et increduli existendo
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia eis contulerit. nec do credi-¬
derunt desperantes de eius potentia
nec hoꝵ aliquid remunerati sunt:
sed timore desperabili ꝑ tͣriti mur¬
murando dixerunt. Utinã ñ intro¬
ducat nos dñs in terram illam: Reu̾¬
tamur inegyptũ. Ds̃ igit᷑ iratus qd̾
sic cito obliti sunt operum ac mirabi¬
lium eius: iurauit qd̃ ñ esset in tra-¬
tura generatio illa in requiem ce pa¬
triam olim patribꝰ ꝓmissam. Sicq
qui seditionẽ popłi cõpescere nisi st̃.
creduli ꝓmissionibꝰ dñi. Notandum
autẽ tres requies ab apło in hac epła
cõmemorari. Unã sabbati quo requi¬
euit ds ab operibꝰ suis. scd̾am. pa¬
lestinam in quam ingressi sunt isra.¬
elitȩ requieturi erant amiseria &
laboribꝰ multis: terciam quoq quȩ
uera ẽ reqiuies. regnũ uidelicet celoꝵ.
Adquam qͦs ꝑuenire contigerit: ple-¬
nissime requiescent alab oribꝰ & erũp¬
nis huiꝰ scłi. Dequa hic apłs ꝓphetan¬

Expanded text:
beneficia eis contulerit, necdum credibeneficia eis contulerit, necdum crediderunt, desperantes de ejus potentia, nec horum aliquid remorati sunt; sed timore desperabili perterriti murmurando dixerunt: Utinam non introducat nos Dominus in terram illam! revertamur in Aegyptum. Deus igitur iratus, quod sic cito obliti fuerunt operum ac mirabilium ejus, juravit quod non esset intratura generatio illa in requiem et patriam olim patribus promissam, sicquequi seditionem populi compescere nisi sunt, creduli promissioni Domini. Notandum autem, tres requies ab Apostolo in hac epistola commemorari, unam sabbati, quo requievit Deus ab operibus suis, secundam Palaestinam, in quam ingressi Israelitae, requieturi erant a miseria et laboribus multis; tertiam quoque, quae vera est requies, regnum videlicet coelorum, ad quam quos pervenire contigerit, planissime requiescent a laboribus et aerumnis hujus saeculi, de qua hic Apostolus prophetan
Abbreviated transcription (Latin):
quid. ꝓmeruerunt. pauci qͥ subspe cer-¬
ta ꝓmissis łi crediderunt: Quia gͦ
obscure locutus ẽ apłs. necesse est re-¬
plicari ystoriã ueteris testam̃ti: ut
manifestior fiat oratio. Eductus
popłs isrłiticus de egyptiacha serui¬
tute in signis oe mirabilibꝰ dñi. cũ mul¬
tam uiam deserti ꝑ ambulassent. pasti
adño manna. aqua de petra potati:
eiꝰq ꝓtectione tutati. consiliũ inie-¬
runt omnes mittere de singulis tri-¬
bubꝰ principes speculatores. qui de¬
antes terrã fertilissimã magnoꝵq
fructuũ procreatricẽ: s habere ur-¬
biles esse in ea. ut pote de styrpe ena-¬
chim. hoc ẽ gigantum: Isrłitȩ uͦ ingͣti.
& insensanti. qͦs oportebat tantoꝵ
dłi beneficioꝵ reminisci. qͦmͦ eos clau¬
sos inmedio tanta exercitus multi-¬
tudine egyptioꝵ eripuerit de peri-¬
culis. fluuioꝵ etiam fontes depetͣ
sine defectu donauerit. aliaq innu-¬
merabilia

Expanded text:
quid promeruerunt pauci qui sub spe cerquid promeruerunt pauci qui sub spe certa promissis Dei crediderunt: quia ergo obscure locutus est Apostolus, necesse est replicari historiam Veteris Testamenti, ut manifestior fiat oratio. Eductus populus Israeliticus de Aegyptiaca servitute in signis et mirabilibus Domini, cum multam viam desertam perambulassent, pasti a Domino manna, aqua de petra potati, ejusque protectione tutati, consilium inierunt omnes mittere de singulis tribubus principes exploratores, qui deantes terram fertilissimam, magnorumque fructuum procreatricem, sed habere ursimos esse in ea, utpote de stirpe Enac, id est gigantum. Israelitae vero ingrati et insensati, quos oportebat tantorum Dei beneficiorum reminisci, quomodo eos clausos in medio tanta exercitus multitudine Aegyptiorum eripuerit, de periculis etiam fluviorum, fontes de petra sine defectu donaverit; manna tribuerit, aliaque innumerabilia
Abbreviated transcription (Latin):
bono oꝑe: iungens se more solito illis.
Domꝰ inquid d̃i sumꝰ. si fidutiã. id ẽ fid̾e
rectam. &e głam spei nr̃e firmã retinu-¬
erimꝰ. usq ad finẽ mortis nr̃ȩ. uł usq
ad diem iuditii. Gła spei nr̃ȩ ẽ. qua
gloriamur nos in spe iam esse filios
di: & qͦmͦ tenemꝰ inspe. credimꝰ nos pos¬
sessuros inre. Bona enĩ quȩ nobis ꝓmis¬
sa sunt: in hac penali uita habere ne¬
qua qͣm possumꝰ. Quam obrẽ habentes
fidem rectã. spem certã: expectemꝰ pa¬
tienter p̃mia nobis adño ꝓmissa Se¬
.quitur. Qua ꝓpt̃ dicit sp̃c sc̃s. Hodie¬
S si uocem ei audieritis nolite ob dlura¬
Ire
corda ur̃a. oe cetera usq si in trabunt
in requiem meam. De spe paulo superiꝰ
locutus fuerat beatus apłs qđ oporteat
sperare ea quȩ futura sunt: & dat in¬
de testimoniũ. ꝓpheticũ sub cõparati¬
one quomͦ illi perierunt. qui despera¬
uert̃ depotentia om̃ipotentis di. &

Expanded text:
bono opere, jungens se more solito illis. bono opere, jungens se more solito illis. Domus, inquit, Dei sumus, si fiduciam, id est fidem rectam et gloriam spei nostrae firmam retinuerimus usque ad finem mortis nostrae, vel usque ad diem judicii. Gloria spei nostrae est, qua gloriamur nos in spe jam esse filios Dei, et quod modo tenemus in spe, credimus nos possessuros in re. Bona enim quae nobis promissa sunt, in hac poenali vita habere nequaquam possumus, quamobrem habentes fidem rectam, spem certam, exspectemus patienter praemia nobis a Domino promissa. Sequitur: Quapropter, dicit Spiritus, hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vostra: et caetera, usque: Si introibunt in requiem meam. De spe paulo superius locutus fuerat beatus Apostolus, quod oporteat sperare ea quae futura sunt, et deinde testimonium propheticum sub comparatione, quomodo illi perierunt qui desperaverunt de potentia omnipotentis Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃moyse dignꝰ inuentus ẽ: qͣnto maiorẽ
honorẽ habet fabricator. adomo quã
ipse fabricauit. Redditq causam quare
bricata. Omnis nãq domꝰ: fabricat᷑ ab
aliquo. Quiaũt omnia creauit: subau¬
dis d̾s ẽ. Hic factorẽ a factura discernit.
utriusq domꝰ auctorẽ dm̃ esse intelligi
uolens: &. domꝰ popłi uidelicet. Et moy¬
ses quidem fidelis erat. hoc ẽ deuotus.
& bonȩ uoluntatis in tota domo eyus.
tanqͣm famulus: intestimoniũ eoꝵ sub¬
audis uerboꝵ quȩ dicenda erant: Xp̃c
autẽ tanqͣm filius indomo sua ha¬
bitat: ordinans & disponens illam.
Quanta differentia ẽ. inter famulũ qũe
pat̾ familias p̃ponit domui suȩ. & fi¬
lium quem derelinquit heredem:
eccłiã suã: taqͣm filiꝰ hereditate pater¬
nam: Dequa domo subrungit apłs di¬
cens. Quȩ domꝰ sumꝰ nos: si fidutiam
ce głam speiusq ad finem firmam re.¬
tineamꝰ Hortatur iterũ apłs hebreos
fortiter stare infide. & ꝑ seuerare in

Expanded text:
Moyse dignus inventus est, quanto majorem honorem habet fabricator a domo, quam ipse fabricavit. Redditque causam quare bricata. Omnis namque domus fabricatur ab aliquo. Qui autem omnia creavit, Deus, subaudis est. Hic factorem utriusque domus auctorem Deum esse intelligi volens, et populi videlicet. Et Moyses quidem fidelis erat. Hoc est, devotus et bonae voluntatis. In tota domo ejus, tanquam famulus, in testimonium eorum. Subaudi verborum. Quae dicenda erant. Christus autem tanqbitat, ordinans et disponens illam. Quanta differentia est inter famulum quem paterfamilias praeponit domui suae, et filium quem derelinquit haeredem,Ecclesiam suam, tanquam filius haereditatem paternam. De qua domo subjungit Apostolus, dicens: Quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus. Hortatur iterum Apostolus Hebraeos fortiter stare in fide, et perseverare in
Abbreviated transcription (Latin):
in quo est spatiũ penitendi. Si qͥsqͣm
peccauerit: ñ desperet de uenia qͣndiu
uiuit. Non obduretur aliquis ur̃m
fallacia peccati. id est desperatione.
decipiente peccato infidelitatis:¬
quasi ꝑpenitentiam ñ possit ꝓmereri in-¬
dulgentiam. Ille enĩ qui satis ꝑfecte ñ
credit: solet plerumq in desꝑationẽ ru-¬
ere. Redditq causam quare nemo de¬
beat desperare deuenia. dicens. Par-¬
ticipes enim xp̃i effecti sumꝰ. Quid est
participes xp̃i effecti sumꝰ: Up̃o par¬
ticipamur &e iungimur: ut pote unũ
cũ illo existentes.Siquidem in hoc par¬
ticipamur illi. qr ipse capud nr̃m: &e nos
m̃bra illius. coheredes ce cũ corporales
illi scdm spũalem hominem qui creatꝰ
ẽ in ipso. In eo etiã participamur. qr
corpꝰ &e sanguinẽ eius sumimꝰ ad redep¬
tionẽ nr̃i: quaꝓpt̃ ñ est desperandũ.
Si tam̃ in itium substantiȩ eiꝰ usq

Expanded text:
in quo est spatium poenitendi: si quisquam peccaverit, non desperet de venia quandiu vivit; nec obduretur aliquis vestrum fallacia peccati, id est desperatione, decipiente peccato infidelitatis,quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui salutem perfecte non credit, solet plerumque in desperationem ruere; redditque causam, quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti sumus. Quid est participes Christi effecti sumus? Christo participamur et jungimur, utpote unum et in illo existentes: siquidem hoc participamur illi, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi secundum spiritalem hominem, qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur, quia corpus et sanguinem ejus sumimus ad redemptionem nostram, quapropter non est desperandum. Si tamen initiu
Abbreviated transcription (Latin):
do ydola. & pereatis sicuti illi peri-¬
erunt. Sed ex hortamini uos metip-¬
sos ꝑsingulos dies: donec hodie cog-¬
nominatur. ut ñ obduret᷑ quis exuo¬
bis fallacia peccati. Quia illis iudeis
scribebat. qui iam crediderant. &. in¬
ter qͦs tales erant qui alios infide
spe. bonisq operibꝰ exhortari poterant:

Expanded text:
do idola, et pereatis, sicut illi perido idola, et pereatis, sicut illi perierunt. Sed exhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. Quia illis Judaeis scribebat, qui jam crediderant, et inter quos tales erant, qui alios in fide, spe, bonisque operibus exhortari poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
no. cũ semꝑ ipse idem maneat: quati¬
nꝰ dũ audimꝰ illũ iratum metuamus
peccare. Qd aut̃ẽ dicit non in trabũt
in requiem meam. hic sic̃ supͣdic̾tũ
ẽ. geminã requiem debemꝰ intelli
gere. unã scilicet terrȩ reꝓmissi¬
Ionis
ꝓmissam abrahȩ. qͣm illi ꝑdiderunt. ꝓp.¬
t̃ infidelitatẽ suam: alter̃ã uero uit᷑a
ȩternam. de qua apł̃s sp̃ũaliter loqͥt᷑
Inqͣm ñ intrabunt iudei: in infideli¬
Cidete fr̃s neforte sit in aliquo ur̃m
cor malum in credulitatis: discedendi
adeo uiuo. Hortat᷑ iterũ eos apłs blan¬
diendo uocans eos fratres: & dans
consiliũ quomͦ intrare possint in re-¬
quiem ueram: fr̃es mei carne: frẽs
etiam fide Uidete. id ẽ cauete: sũ¬
maq diligentia attendite ne for¬
te sit in aliquo ur̃m uoluntas ñ bona.
or cor malũ in credulitatis disce¬
dendi adeo uiuo: sicut fuit in illis
qui errauerunt in deserto adoran-¬

Expanded text:
no, cum semper ipse idem maneat, quateno, cum semper ipse idem maneat, quatenus dum audivimus illum iratum, metuamus peccare. Quod autem dicit, non introibunt in requiem meam, hic sicut supra dictum est geminam requiem debemus integere, unam scilicet terrenae promissionis promissam Abrahae, quam illi perdiderunt propter infidelitatem suam, alteram vero vitam aeternam, de qua Apostolus spiritaliter loquitur, in quam non intrabunt Judaei in infideliVidete, fratres, ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis a Deo vivo. Hortatur iterum Apostolus eos blandiendo, vocans eos fratres, et dans consilium quomodo intrare possint in requiem veram. Fratres mei carne, fratres etiam fide, videte, id est cavete, summaque diligentia attendite, ne forte sit in aliquo vestrum voluntas non bona, et cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sicut fuit in illis qui erraverunt in deserto adoran
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq enĩ uoluntati cdi ñ obsecun¬
dat. errat. arectitudine iusticie. Ip-¬
si uͦ non cognouerunt uias meas.
Non cognouerunt dicit: hoc ẽ ñ ap
probauerunt. nec elegerunt acti¬
ones meas & p̃cepta mea. Uel non cog¬
nouerunt. qr noluerunt ad hoc cog¬
noscere ut tenerent & obseruarent
illa. Sicut iuraui in ira mea: si intro¬
ibunt in requiem meam. Si. aliqͣndo
ponitur pro adfirmatione. aliqͣndo
pro dubitatione. aliqͣndo pro negati-¬
one. ut inpͣsenti loco pro non: oe in psal¬
mo dicente ꝓpħa. Si reddidi retribu-¬
entibꝰ mͥ mala : id ẽ non reddidi. Or-¬
do uerboꝵ ẽ. Non in troibunt inre-¬
Ira eñi cłi. uindicta illiꝰ est. Loqui dm̃
magnũ est: iurare uͦ. nimis metuen¬
dũ. Cũ enĩ omnis sermo illiꝰ ꝓiuram̃¬
to accipi debeat. qm̃ uerus est: dicit᷑
aliqͣndo iurare ad eragerancła uim
rei: ut & terrorem incutiat aulito¬
ribus. Sic dicit᷑ & irasci more huma¬

Expanded text:
quicunque enim voluntati Dei non obsecunquicunque enim voluntati Dei non obsecundat, errat a rectitudine justitiae. Ipsi vero non cognoverunt vias meas. Non cognoveprobaverunt, nec elegerunt actiones meas et praecepta mea; vel non cognoverunt, quia noluerunt ad hoc cognoscere ut tenerent et observarent illa. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Si, aliquando ponitur pro affirmatione, aliquando pro dubitatione, aliquando pro negatione, ut in praesenti loco pro non, et in Psalmo dicente Propheta: Si reddidi retribuentibus mihi mala , id est, non reddidi. Ordo verborum est: Non introibunt in reIra enim Dei vindicta est illius. Loqui Deum, magnum est: jurare vero, nimis metuendum. Cum enim omnis sermo illius pro juramento accipi debeat, quoniam semper verus est, dicitur aliquando jurare ad exaggerandam vim rei, et ut terrorem incutiat auditoribus. Sic dicitur et irasci more huma
Abbreviated transcription (Latin):
draginta diebus tẽptationẽ huius
peregrinationis ostendit: posterio¬
ribꝰ qͣdraginta diebꝰ consolationẽ qͣ
consolaturi sunt inpatria. Corpꝰ eñĩ
eius. id ẽ eocłia. necesse ẽ ut tẽptati¬
ones patiatur inp̃senti scło: ut pꝰmo.¬
dũ ꝑuenire possit ad gaudia patriȩ
cȩlestis. Tam̃ &e in p̃senti ñ de est ille con¬
solator qui dixit. Ecce ego uobiscũ
sũ om̃ibꝰ diebꝰ: usq ad cõsũmationẽ scłi.
runt me causaq curiositatis. qͣdra-¬
ginta annis oꝑa mea. ꝓbauer̃t. offen¬
sus fui. generatiom huie. Plus est
dici offensũ. siue infensum: qͣm
iratum. Qm̃ qui irascit᷑. facile potest
abira remoueri: qui uͦ infensus. si¬
ue offensus. aut uix. aut nullomͦ po¬
test placari. Ita om̃ips d̾s offensus.
idẽ ualde & inplacabilit᷑ iratꝰ fuit
illis sexcentis milibꝰ quȩ perier̃t in
deserto: oe dixit admoysen. & aaron.
uel etiam adiosuȩ. Semꝑ errant corle.
Multis modis castigauit eos om̃ps d̾s.

Expanded text:
 hujus peregrinationis ostendit, posterioribus quadraginta diebus consolationem, qua consolandi sunt in patria: corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est ut tentationes patiatur in praesenti saeculo, ut postmodum pervenire possit ad gaudia patriae coelestis: tamen et in praesenti non deest ille consolator, qui dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. runt me, causaque curiositatis quadraginta annis opera mea probaverunt. Offensus fui generationi huic. Plus est dici offensum, sive infensum, quam iratum: quoniam qui irascitur, faciab ira removeri: qui vero infensus sive offensus fuerit, aut vix aut nullo modo potest placari; ita omnipotens Deus offensus, id est valde et implacabiliter iratus fuit illis sexcentis millibus qui perierunt in deserto. Et dixi. Ad Moysen, et Aaron, vel etiam ad Josue. Semper hi errant corde. Multis modis castigavit eos omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
hodie si uocem eiꝰ audieritis. nolite ob¬
durare corla ur̃a contra dm̃ ꝑ infide-¬
litatẽ: quẽadmodũ in illa exacerba¬
tione subaudis obdurauerunt patreᷤᷤ
ur̃i corda sua. In itium substantiȩ di-
cit fidem xp̃i ꝑ quã subsistimꝰ ce renati-
sumꝰ: qr ipsa ẽ fundam̃tũ om̃ium uir¬
tutũ. Et bene substantiam uocat. qr
sicut corpꝰ anima subsistit &r uiuifica¬
tur: ita anima fide subsistit in dño
& uiuit hac fide. sine qua nichil est.
cator. sine fide inpossibile est place¬
re d̾o. Substantia autẽ xp̃i appellat᷑
fides. uł qr ab illo datur. uel certe qr

Expanded text:
ieritis, nolite obdurare corda vestra contra Deum in infidelitate, quemadmodum in illa exacerbatione, subaudis obduraverunt patres vestri corda sua. Initium substantiae Christi cit fidem Christi, per quam subsistimus et renati sumus, quia ipse est fundamentum omnium virtutum. Et bene substantiam eam vocat, quia sicut corpus anima subsistit et vivificatur, ita anima fide subsistit in Deo, et vivit hac fide, sine qua nihil est, cator: Sine fide impossibile est placere Deo. Substantia autem Christi appellatur fides, vel quia ab illo datur, vel ce
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis essentia dictũ : in qͣ
ipse fidelis fuit do patri obediens
ei usq admortẽ. Nonne fidelis erat
deo patri. qͣndo om̃ia quȩ agebat. ñ suȩ
głe reputabat s patri dicens. Pater
in me manens. ipse facit opera. Sicut
& moyses in quid fidelis erat. uł fuit¬
in om̃i domo illius. Domũ di hic. popłm¬
di debemꝰ in telligere. plebem scilicet
israheliticã: cui moyses p̃positus ẽ ad̾o.
de qua domo dicit ysaias. Uinea dñi
sabaoth. domꝰ isrł ẽ. Et iterũ hortando.
Domꝰ iacob: uenite & ambulemꝰ inlumi¬
ne dñi. In qua domo moyses fidelis fuit.
id est deuotus ce bone uoluntatis. de¬
fendens ea quȩ dei erant: sibiq ñ usur¬
pans głam cłi. Amplioris enĩ gloriȩ
iste p̃moyse dignꝰ habitus ẽ: qͣnto am¬
pliorem honorem habet domꝰ qui fabri-¬
cauit illam. Hoc in loco aut̃ẽ erit ypalla¬
ge insensu: aut satis necessaria subau¬
ditio supponetur hoc modo. Tanto ma-¬

Expanded text:
humanitatis essentia dictum, in qua humanitatis essentia dictum, in qua ipei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Deo Patri, quando omnia quae agebat, non suae gloriae reputabat, sed Patri dicens: Pater in me manens ipse facit opera? Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat in omni domo ejus. Domum Dei hic populum debemus intelligere, plebem scilicet Israeliticam, cui Moyses praepositus erat a Deo, de qua domo dicit Isaias: Vinea Domini sabaoth domus Israel est, et iterum exhortando: Domus Jacob, venite et ambulemus in lumine Dei . In qua domo Moyses fidelis fuit, id est devotus et bonae voluntatis, defendens ea quae Dei erant, sibique non usurpans gloriam Dei Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est: quanto ampliorem honorem habet Dominus, qui fabricavit illam. Hoc in loco autem erit hypallage in sensu, aut satis necessaria subauditio, supponetur hoc modo: Tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
.. tificem confessionis nr̃e qui fidelis
.I. ẽ ei qui fecit illũ: sicut ce moyses¬
.÷. in omni domo illius. fratres eos uo¬
cat tam carne quam spũ. qui ex eoð̾e
genere erant: eandemq fidem ha-¬
bebant. Scõs. qr scĩficati fuerant
fide passionis xp̃i: or aqua baptisma¬
tis. Qui participes erant celestis uo¬
cationis hoc ẽ patriȩ cȩlestis: ad qͣm¬
uocauit dicens. Uenite adme om̃es
qui laboratis & honerati estis: & ego
reficiam uos. Considerate inquid
patre missus est: sic̃ ipse testat᷑ dicens.
Nonsũ missus: nisi ad oues ꝑditas do¬
mꝰ isrł. Et sic̃ misit me pater. &r ego
mitto uos. Unde idem egregius p̃¬
dicator. alio in loco dicit. Misit deus
filium suum. factũ exmuliere. Pon¬
tifex aũt confessionis nr̃e ẽ. qr con¬
fessionem fidei nr̃e ꝥtendit: ante
dm̃ patr̃e: Qui fidelis ẽ ei. id ẽ cdo pa¬
tri: qui fecit illum: iuxta qđ alibi
dicitur. Qui factus ẽ ei exsemine da¬
uid: scđm carnẽ. Notandũ aut de

Expanded text:
sum qui fidelis est ei qui fecit illum, sicut et Moyses in omni domo ejus. Fratres eos vocat tam carne quam spiritu, qui ex eodem genere erant, eamdemque fidem habebant; sanctos quia sanctificati fuerant fide passionis Christi et aqua baptismatis, qui participes erant coelestis vocationis, hoc est patriae coelestis, ad qocavit, dicens: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Considerate, inquit, Patre missus est, sicut ipse testatur, dicens: Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel. Et: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Unde egregius praedicator alio loco dicit: Misit Deus Filium suum factum ex muliere. Pontifex autem confessionis nostrae est, quia confessionem fidei nostrae praetendit ante Deum Patrem, Qui fidelis est eidem Deo Patri, qui fecit illum; juxta quod alibi dicitur: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Non tantum autem de
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃ĩ quoq gratiȩ. idẽ spiritui scõ
contumeliam facit. qui de tab̾nacło
cordis sui male uiuendo illũ eicit.
uel qui ñ credit qđ ꝑ illũ in eccłia
sit remissio peccatoꝵ: uel certe qͥ
blasphemat oꝑa eiꝰ denegando.
ce di abolo tribuendo. Unde dñs
dicit. Qui blasphemauerit in-
scło neq infuturo. Qui idcirco sp̃e
gr̃e uocat᷑. uel quia ꝑillũ gratis no¬
bis dimittunt᷑ peccata: uel certe
illo distrubuente diuidunt᷑ gr̃e

Expanded text:
Spiritui quoque gratiae, id est Spiritui sancto, Spiritui quoque gratiae, id est Spiritui sancto, contumeliam facit, qui de tabernaculo cordis sui male vivendo illum ejicit. Vel qui non credit quod per illum in Ecclesia fit remissio peccatorum; vel certe qui bet diabolo tribuendo. Unde Dominus dicit: Qui blasphemaverit in ic, neque in futuro. Qui idcirco Spiritus gratiae vocatur, vel quia per illum gratis nobis dimittuntur peccata, vel certe quia illo distribuente, dividuntur gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
absq timore & absq penitentia
xp̃m conculcant. siue contempnũt
atq despitiunt: eũq iudicem fu¬
turũ minime formidant: Uel cer¬
uiuendo de tabernaculo cordis
sui eum expellit qui dixit In habi-¬
tabo in illis. & in ambulabo San-¬
guinẽ quoq testam̃ti pollutũ du-¬
cit. siue ut in grecohabetur. cõmu¬
nẽ siue inmundũ qui sanguinẽ
passionis xp̃l. ꝓnichilo ducit Qđ̃
testam̃tũ nouum confirmatũ est.
baptismatis. Alio nichilominꝰ mͦ¬
sanguinẽ testam̃ti pollutũ ducere
ẽ: mysteriũ sanguinis xp̃i indig.
ne ꝑcipere nullãq differentiam
inter illũ atq reliquos potus fa-¬
cere. eũ illo scĩficatus sit tẽpore
baptismatis: & possit etiam cotti-¬
die scĩficari si digne ꝑceperit eũ.
De talibꝰ dicit ip̃se apłs. Qui mandu-¬
cat & bibit indigne. Iuditium sibi
manducat oe bibit: ñ diiudicans
siue discernens corpꝰ & sanguinẽ
dñi areliquis cibis. oe potibus:

Expanded text:
absque timore et absque poenitentia, absque timore et absque poenitentia, Christum conculcant, sive contemnunt, atque despiciunt, eumque judicem futurum minime formidant. Vel cervivendo de tabernaculo cordis sui eum expellit, qui dixit: Inhabitabo in illis et in ambulabo . Sanguinem quoque testamenti pollutum ducit, sive, ut in Gregorio habetur, communem sive immundum, qui sanguinem passionis Christi pro nihilo ducit, quo Testamentum Novum confirmatum est, baptismatis. Alio eniutum ducere, est mysterium sanguinis Christi indigne percipere, nullamque differentiam inter illum et reliquos potus facere, cum in illo sanctificatus sit tempore baptismatis, et possit etiam quotidie sanctificari, si digne perceperit eum. De talibus dicit Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans sive discernens corpus et sanguinem Domini a reliquis cibis et potibus.
Abbreviated transcription (Latin):
.I.rit or sanguinẽ testam̃ti pollutũ
duxerit in quo sc̃ificatus ẽ. oe spi¬
Aritui gratiȩ contumeliam fecerit :
soliti sumꝰ dicere: in oratione dñica¬
addm̃: panẽ nr̃m cottidianũ da
nobis hodie: non qđ nr̃ antea fuerit.
s cũ ab illo datur nr̃ efficitur. Incu¬
tit autẽ apłs terrorẽ xp̃ianis. sumeus
cõparationẽ alege moysi. qͣm siquis
transgressus fuisset irritã eam oe
in anem faciens. du obꝰ uel tribꝰ testi¬
bꝰ conuictus. sine ulla miseratione
&e uenia. anidicibus diiudicatus:
confestim occidebatur. Dicit gͦ Si
ille inquiens qͥ legẽ quȩ ꝑ seruum
data ẽ transgressus fuerat sine ul¬
la miseratione occidebat᷑: qͣntoma-¬
gis maiora supplicia merebitur qui
tris sedet. eleuatus suꝑ omnes cȩlos :
Dum enĩ ẜcepta illius. ꝓnichilo ducimꝰ.
dedignantes ea implere: tunc utiq
eum conculcamꝰ Sicut enĩ ea quȩ
conculcamꝰ ꝓnichilo ducimꝰ oe nul¬
liꝰ honoris: sic or qui libere peccant.

Expanded text:
rit et sanguinem testamenti pollutum duxerit in quo sanctificatus est, et spiritui gratiae contumeliam fecerit? Lsoliti sumad Dominum: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie: non quod noster antea fuerit, sed cum ab illo datur, noster efficitur. Incutit autem Apostolus terrorem Christianis, sumens comparationem a lege Moysi, quam si quis transgressus fuisset, irritam eam et inanem faciens, duobus vel tribus testibus convictus, sine ulla miseratione et venia, a judicibus dijudicatus confestim occidebatur. Dicit ergo: Si ille qui legem quae per servum data est transgressus fuerit, sine ulla miseratione occidebatur, quanto magis majora supplicitris sedet, elevatus super omnes coelos? Dum enim praecepta illius pro nihilo ducimus, dedignantes ea implere, tunc utique eum conculcamus. Sicut enim ea quae conculcamus pro nihilo ducimus, et nullius honoris, sic et qui libere peccant,
Abbreviated transcription (Latin):
am eis iuxta qđ merent᷑ Et iterũ
Quia iudicabit dñs ppłm suum: De
inunicis hoc dictũ est. ego retribuã
eis qui malefaciunt. ñ de his qui ma¬
le patiuntur: sed de his uidelicet qͥ
negligenter uiuunt. & ꝑ penitenti
am purgare se nolunt. sed male faci

Expanded text:
am eis juxta quod merentur. Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. De inimicis hoc dictum est. Ego retribuam eis qui male faciunt, non de his qui male patiuntur. De his videlicet qui negligenter vivunt, et per poenitentiam se purgare nolunt; sed cum male fa
Abbreviated transcription (Latin):
care dr. dupliciter possumꝰ intellige¬
re: & ad electũ scilicet ppłm referre.
& ad reꝓbum. Iudicabit enĩ dñs
ppłm suũ. hoc ẽ separabit plebem suam.
& discernet bonos amalis: fideles ab
infidelibꝰ. Qđ si ad reꝓbos relatũ fue¬
rit: iudicare. ꝓdapinare arcipi¬
endũ erit. Ppłi autẽ appellantur:
ñ ꝑ grãm. s ꝑ creationem Horren
inpotestatẽ & iuditium om̃ipis di:
qͥsqͥs pꝰ peccatũ contẽpnit penitentiã
agere. Quicũq gͦ peccator ẽ si ñ pe

Expanded text:
ntelligere, et ad electum scilicet populum referre et ad reprobum. Judicabit enim Dominus populum suum, hoc est separabit plebem suam; et discernet bonos a malis, fideles ab infidelibus. Quod si ad reprobos relatum fuerit, judicare pro damnare accipiendum erit. Popu gratiam, sed per creationem. Horrendin potestatem et judicium omnipotentis Dei, quisquis post peccatum contemnit poenitentiam agere
Abbreviated transcription (Latin):
presto ẽ altari cottidie ministrans.
or eascde sepe offerens hostias quȩ
nũqͣm possunt auferre peccata: sub̾
criminalia atq capitalia. hic. haut
sedet ad dexteram di: decetero ex¬
pectans donec ponant᷑ in imici eiꝰ
scabellum pedum eius: Ministrare

Expanded text:
ari. Quotidie ministrans, et easdem offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata. Subaudi criminalia atque capitalia. Hic autem.sedet ad dexteram Dei, de caetero exspectans, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. ut ei ministraret᷑ ꝑ qd̃ osten¬
ditur exaltatio & gła filii cłi. qui
humilis quidem apparuit: nc̃ aũt
exaltatus suꝑ omnẽ creaturam.
habitat in plenitudine paternȩ
maiestatis: expectans or consicde.¬
rans tempus de reliquo qͣndo iudi
ponit dicens. Ut ponant᷑ in imicieiꝰ
scabellũ pedũ eiꝰ. In imici eiꝰ st̃ iudei. he¬
retici. & falsi xp̃iani: om̃esq infideles.
potest intelligi. quȩ ꝑtineat ad rep¬
bos innequitia ꝑmanentes. & uolun¬
taria quȩ ꝑtineat ad electos: qui de-
multas cottidie offerendo hostias
ñ potuer̃t auferre peccata: xp̃c aũt
semel semet ipsũ offerens abstulit
peccata mundi ͤ sed et nc̃ ingła di pa-¬
tris. Una enĩ oblatione cõsũpmauit
in sempiternũ scĩficatos: idẽ semel
se offerens. ꝑfectos fecit scĩficatos
insempiternũ. Contestatur autem
nos &e sp̃s sẽs. Postqͣm cr enĩ dixit.
hoc autẽ testam̃tum qđ testabor ad
illos post dies illos dicit dñs dando

Expanded text:
tis, et ut ei ministretur, per quod ostenditur exaltatio et gloria Filii Dei, qui humilis quidem apparuit, nunc autem exaltatus super omnem creaturam, habitat in plenitudine paternae majestatis, exspectans et considerans tempus de reliquo, quando judponit, dicens: Ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Inimici ejus sunt Judaei, haeretici et falsi christiani, omnes ino intelligi, quae pertinet ad reprobos, in nequitia permanentes, et voluntaria, quae pertinet ad electos, qui desemultas quotidie offerendo hostias, non poterant auferre peccata: Christus autem semel semetipsum offerens, abstulit peccata mundi, et sedet nunc in gloria Dei Patris. Una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos, id est semel se offerens perfectos fecit sanctificatos in sempiternum. Contestatur autem nos et Spiritus sanctus. Postquam enim dixit: Hoc autem testamentum quod testabor ad illos post dies illos, dic
Abbreviated transcription (Latin):
rua sacroscã uoluntas impediret e
mendatũ. membranuilis indiderã.
ubi ea uł q̃ mistice gesta. uł obscuriꝰ
dicta uidebant᷑ ut potui dilucida¬
re temptaui. In quo me opuscło cũ
alii plurimi fidi catholicȩ scͥptores
tum maxime iuuauit arator sc̃e roma¬
ne eccłie subdiaconus. qui ipsum ex
ordine librum heroieo carmine per¬
currens. ñ nullos in eodem metro al¬
legorie flores animiscuit: occasionẽ
mͥ tribuens. uł alia ex his colligendi.
uł cadem planius exponendi. Actus

Expanded text:
tua sacrosancta voluntas impediretur, tua sacrosancta voluntas impediretur, emendatum, membranulis indideram. Ubi ea quae vel mystice gesta vel obscurius dicta videbantur, prout potui dilucidare tentavi. In quo me opusculo cum alii plurimi fidei catholicae scriptores, tum maxime juvit Arator sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconus, qui ipsum ex ordine librum heroico carmine percurrens, nonnullos in eodem metro allegoriae flores admiscuit, occasionem mihi tribuens, vel alia ex his colligendi, vel eadem planius exponendi. Actus
Abbreviated transcription (Latin):
omino in xp̃o desiderantis¬
simo. ⁊ uerebeatissimo ac¬
can ep̃o: beda ꝑpetuai in
dño salutem. Accepi creberrimas
bearitudinis tue litteras. quib me
commonere dignatus es. ne mentis
acumen inerci octio torpere ⁊ obdor¬
mire ꝑmittam: s medicandis scru-¬
tandisq cotidie scripturis. uigil at¬
q indefessus insistam. Et post expo¬
sitionem apokalipseos scĩ euuͣngłiste
ioħis. qm frĩs nr̃i eusebii rogatu. tͥbꝰ
libris complexam. mox tibi transcri¬
bendam destinaui. in explatͣionem
qͦq beati euiͣngłistȩ lucȩ. iuxca ue¬
stigia patrum. quantum ualeam
sudoris impendam. Qd qr facere nec¬
dum potui. ⁊ oꝑis uidelicet immen¬
sitate ꝑterritus. ⁊ obstrepentiũ cau¬
sarum. qͣs tu melius nosti necessita¬
te prepeditus. ne tamen tuȩ postu¬
lationis contempneret᷑ auctoritas:
qd̃ interim potui. feci. Misi enim
opusculum in actus apłorum. qd̾
ante ñ multos dies edicum. ⁊ uelo¬
cissi me qnͣtum tempus dederat. ne

Expanded text:
omino in Christo desideratissimo et vere beatissimo Accae episcopo, Beda, perpetuam in Domino salutem. Accepi creberrimas beatitudinis tuae litteras, quibus me commonere dignatus es ne mentis acumen inerti otio torpere et obdormire permittam, sed meditandis scrutandisque quotidie Scripturis vigil atque indefessus insistam, et post expositionem Apocalypseos sancti evangelistae Joannis, quam fratris nostri Eusebii rogatu tribus libris complexam, mox tibi transcribendam destinavi, in explanationem quoque beati Evangelistae Lucae, juxta vestigia Patrum, quantum valeam sudoris impendam. Quod quia facere necdum potui, et operis videlicet immensitate perterritus, et obstrepentium causarum quas tu melius nosti necessitate praepeditus, ne tamen tuae postulationis contemneretur auctoritas, quod interim potui feci. Misi enim opusculum in Actus apostolorum, quod ante non multos dies editum, et velocissime quantum tempus dederat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
bextera tua usq in finem: qr neq dere¬
lictus es in inferno. Descendit quidẽ¬
xp̃c scđm animam ad inferos. ut qͥb
oportuit subueniret: s ñ est dereli¬
ctus in inferno. qr cito reditu corpus
resurrecturum petiuit. exteragͥ
dĩ exaltatus: qr dixerat psalmꝰ. Qm̃ a
dextris ẽ mͥ ne cõmouear: ⁊ ꝓmissio¬
ne sp̃c sci accepta a patre. effudit hũc
quem uos uidetis. ⁊ auditis. Uidetis¬

Expanded text:
dextera tua usque in finem; quia neque deredextera tua usque in finem; quia neque derelictus in inferno, descendit quidecundum animam ad inferos, ut quibus oportuit subveniret, sed non est derelictus in inferno, quia cito reditu corpus resurrecturum petivit. Dextera ergo Dei exaltatus, quia dixerat Psalmus: Quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc, quem vos