comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa sola n manducares ex illa manducasti Nudeni
nuditate sũa uidit. ⁊ displicuit s ex eo ꝙ ñ habebat
aliqͥd ꝓͥũ. demn iã more suꝑbiȩ inse ñaccusat ꝗ osen¬
sit mulieri: s in mulierẽ refundit culpã suã. ⁊ sic uti¬
lit qsi de astutia quã miser conceꝑat: uoluit ad ipsũ
am̃ ꝑtinere ꝙ peccauit. Ñ eñi ait mulier dedit mͥ. s
addidit dicens M ulier quã dedistimͥ. Nichide c̃a¬

Expanded text:
illa sola ne manducares, ex illa manducasti? Nudus enim nuditatem suam vidit, et displicuit sibi ex eo quod non habebata. 25. Deinde jam more superbiae in se non accusat quod consensit mulieri, sed in mulierem refundit culpam suam; et sic subtiliter quasi de astutia quam miser conceperat, voluit ad ipsum Deum pertinere quod peccavit. Non enim ait, Mulier dedit mihi; sed addidit dicens, Mulier quam dedisti mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
rabat pꝰ peccatũ q̃ fiduciã dabat an peccatũ. Nec ĩa
illa nuditatẽ audebant ostende talib ocłis quȩ displice¬
bat ⁊ suis. Dñs gͦ uolens iã peccatores more iustiaę int̃¬
rogatos punire apliꝰ ꝗͣ erat illa pena deqsia cogebio tͥ
exubescere. qs nunciauit inqͥt tͥ qr nud̾ es nͥ aligno qd¬
ꝑcepamt tim ne exeo manducares ab eo edifir hincemĩ
mors cosꝓta ꝓpt di sententiã qͥsic fuerat cõminatꝰ fecit

Expanded text:
rabat post peccatum, quae fiduciam dabat ante peccatum; nec jam illam nuditatem audebant ostendere talibus oculis, quae displicebat et suis. Dominus ergo volens jam peccatores, more justitiae interrogatos, punire amplius quam erat illa poena de qua jam cogebantur erubescere: Quis nuntiavit, inquit, tibi quia nudus es, nisi a lignantum ne ex eo manducares, ab eo edisti? Hinc enim mors concepta propter Dei sententiam qui sic fuerat comminatus, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
oĩũ. qm̃ in maiestate par
illiẽẽ ñ potuit.: ĩã lapsus ⁊
patiens ĩ peccato suo parẽ
sib ĩ fac̾e eũ conet᷑. ł pocius
illũ uult ostende peccasse.
se aut̃ ẽẽ in nocentẽ. Et
mulier int̾rogata refert
culpã in serpentẽ. ut ei
potuerit di p̃ceptũ potiꝰ
custodire ꝗͣ u̾ba serpentis
admittere.¬

Expanded text:
iam in majestate par illi esse non potuit, jam lapsus et jacens in peccato suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius illum vult ostendere peccasse, se autem esse innocentem. Et mulier interrogata refert culpam in serpentem: quasi poterat Dei praeceptum potius custodire, quam verba serpentis admittere.
Abbreviated transcription (Latin):
alio qdã mͦ ⁊̃ ipse deceptꝰ ẽ. s dolo illo serpentino quo¬
mulier seducta ẽ. nullo mͦ illũ arbitror potuisse se¬
auci anillo mͦ qͦ illa potuit. Hanc qut̃ ꝓͥe seductionẽ
sciebat eos si tetigissent uelut dos fut᷑os ꝗͣ eis diunitatẽ
inuiđ&. quieos hõies fecerat. MiSt les¬

Expanded text:
alio qalio qmulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci in illo modo quo illa potuit. Hanc autem proprie seductionem sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines fecerat. sed e
Abbreviated transcription (Latin):
Seductũ tñ negat. Nã ⁊ int̾rogatꝰ ñ ait. mulier ꝗdedisti
mecũ sedux me.⁊ manducaui: s ipsa mͥinqͥt dedit a
ligno. ⁊ manducaui. Illa uͦ serpens inqͥt sedux mę. Ita
salomon uir tantȩ sapĩȩ nũqͥd nã c̾dendũ ẽ. qd itssi¬
mulachroꝵ cultu credid ẽẽ aliqͥd utilitatis. S mulierũ
amori ad hoc malũ tͣhenti resistere ñ ualuit. faciens
qđ sciebat ñ eẽ faciendũ. ne suas qͥb deꝑibat atq deflue¬
ꝓhibito seducta mulier manducaũ: eiq dedit ut simul
ełent. noluitq eã contristare q̃m credebat posse sine
suo solatio contabescere. si ab eiꝰ alienaret᷑ aĩo. ⁊ oĩno
illa int̾ire discordia. Ñ qͥdẽ carnis uictꝰ xcupiscentia
ꝗͣ nondũ senserat. in resistente lege m̃broꝵ legi ñtis
suȩ. s amicali qͣdã beniuolentia. qͣ plerũq fit ut
offendat᷑ as̃. ne hõ ex amico fiat inimicꝰ. qđ eũ fac̾e̾¬
ñ debuisse diuinȩ sententiȩ iustꝰ exitꝰ indicauit. Ergo

Expanded text:
tamen negat. nam et interrogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque deflueprohibito seducta mulier manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solatio contabescere, si ab ejus alienaretur animo, et omnino illa interire discordia. Non quidem carnis victus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae; sed amicali quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatnon debuisse, divinae sententiae justus exitus indicavit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
runt qr nudi eẽnt. s ocłis ꝑuersis. qͥb illa simpli¬
citas quȩ nuditatis noĩe sig̾cata ẽ : erubescenda
uidebat᷑. Itaq ut iã ñ eẽnt simplices: fecert̃ sibi
defoliis fici succinctoria. tãꝗͣ tegentes pudenda
sua .i. occultantes simplicitatẽ de qͣiã erubesce.¬
bat astuta suꝑbia. Eolia uͦ fici pruritũ quendam
sig̾cant. si ħ bñ in reb in corporeis dr̃. quẽ miris
modis animꝰ patit᷑ cupiditate. & delectatione
m̃tiendi. Uñ ⁊̃ latine falsi dñr qui iocari amant.
In iocis utiq simulatio pͥncipatũ ten&. Itaq cũ

Expanded text:
runt quod nudi essent, sed oculis perversis, quibus illa simplicitas quae nuditatis nomine significata est, erubescenda videbatur. Itaque ut jam non essent simplices, fecerunt de foliis fici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudenda sua, id est occultantes simplicitatem, de qua jam erubescebat astuta superbia. Folia vero fici pruritum quemdam significant, si hoc bene in rebus incorporeis dicitur, quem miris modis animus patitur cupiditate, et delectatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis
Abbreviated transcription (Latin):
eᷤ. in corpore suo ñ sua sialiena pcrtauit¬
peccata. Qđ ysaac quęrit abiacob cur
tacito uenerit admirat᷑ uelocẽ inȩcełis
fidem credentiũ. Qđ cibi delectabiles
inferurit᷑: hostia placens do salus est
⁊ regni aꝑta uoce ꝓnunciat. Taliter
mundus implet᷑. cuiꝰ ÷ bñdictio de

Expanded text:
m in corpore suo, non sua, sed aliena peccata toleravit. Quod Isaac quaerit a Jacob cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis fidem credentium. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo salus est et regni aperta voce pronuntiat. Taliter mundus impletur, cujus est benedictio de
Abbreviated transcription (Latin):
di patris. Rebecca sp̃s scĩ. Esau popłi pͥo¬
ris ⁊ ⁊abulqͥ. lacob ȩccłȩ siue .xͥ. Senuisse
ysaac consũmationẽ scłiostñdit. Ocłieiꝰ¬
fideꝰ ꝑisse de mnundo. ⁊ religionis lum̃
ante eũ neglectũ eẽ sig̾cat. Qđ filius
maior uocatur: acceptio legis uideoꝵ ÷
uistꝰ quaq uenatut. Sermo di reꝓmis¬
sionis : bndictio ⁊ spes regni futuri.
spũscõ ⁊ sciens qđ audissa& anteꝗͣ parer&e
q maior sorui& minori formã gerit in
hos loco sp̃ssci. quȩ qđ fitturii noue¬
carneũ saluatoris aduentũ. In qͦ maxi
obnoxii. Siquidẽ in oĩb scripturis edi
ꝓpeccatorib accipiunt᷑. Qã aut̃ duos ass¬

Expanded text:
dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; ocfidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatujustus quisque venatur. Sermo Dei, repromissionis est benedictio et spes regni futuri, Spiritu sancto, et sciens quod audisset antequam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritus sancti; quae futura novecarneum Salvatoris adventum, in quo eos obnoxii. Siquidem in omnibus Scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos
Abbreviated transcription (Latin):
popłm gentiũ eo qđ fidẽ xp̃i cũ auidi¬
tate suscepiss&. ad ꝑcipiendã bñdictio¬
nem quȩ uideis debebatur do obtulit.
Qualiter autem ipse popłs gentium
hoc benedictionis donũ ꝓmeruit tes¬
tant᷑ oꝑa iacob ꝑsignificationẽ quȩ ꝓ
benedictionib que ꝑapienda egissẽ
scribit᷑. Dixit rebecca filio suo iacob.
affer mͥ duos hedos optimos ⁊ faciam
ex eis escas patrituo. quib libent̾ uescit᷑.
⁊ bñdicat tͥ corã dño anteꝗͣ moriatur.
Abiit ⁊ attulit. deditq matri. Para¬
uit illa cibos sicut nouerat uelle ꝑa¬
trẽ illius. ⁊ uestib esau quas apud se
habebat domi inacut eũ. Pelliculasq
hedoꝵ circumdedit manib ⁊ colli
nuda ꝓtex̃. dedit pulmentũ & pa nes

Expanded text:
 eo quod fidem Christi cum aviditate suscepisset, ad percipiendam benedictionem, quae Judaeis debebatur, Deo obtulit. Qualiter autem ipse populus gentium hoc benedictionis donum promeruit, testantur opera Jacob per significationem, quae pro benedictione percipienda egisse describitur. Dixit igitur Rebecca filio suo Jacob: Affer mihi duos haedos optimos, et faciam ex eis escas patri tuo, quibus libenter vescitur; et benedicet tibi coram Domino, antequam moriatur . Abiit et attulit, deditque matri. Paravit illa cibos, sicut noverat velle patrem illius, et vestibus Esau, quas apud se habebat domi, induit eum, pelliculasque haedorum circumdedit manibus, et colli nuda protexit, deditque pulmen
Abbreviated transcription (Latin):
mites. si pacifia. si miscdes. si ꝑsecutiones ꝓ noie meo sustinueritis: beaa erita. &merces ur̃a copiosa erit incȩlis
nitũ e ad illos. Si custodierias mandata mea. ⁊ uidiçia mea seruaueritis: dibo uob ꝑluuas temporib suis. & d¬
sanguinũ. arietũ ⁊ hircoꝵ. atq uituloꝵ
dĩn placare consuererant. lacob aut̃
simplex habitabat in tab̾nacłis. quia
electi ex gentib sola fide. bonaq uolun¬
tate do ꝑlacere studuert̃. ꝑtab̾nacła
siue diu̾sos ordines possumꝰ intelligere.
Isaac diligehat esau. eo qđ de uenatio¬
nib suis uesceret᷑. S rebecca diligebat
iacob. Isaac sic̃ diximꝰ in hoc loco typũ
possumꝰ intelligere. Isaac gͥ ailigebat
qr diligebat ds̃ popłm iudeoꝵ. eo quod
assidue coꝵ oblationib placaretur.
Mat̃ uͦ diligebat iacob qr ds sciens po
pulũgentium multo meliorem fore ꝗ
multo amplius diligebat. Esau cũ in
uenatiore moraretur ut d̾e agrestib
animalib cibos patri exhib̾et. quatinus

Expanded text:
piritu, si mites, si pacifici, si misericordes, si persecutiones pro nomine meo sustinueritis; beati eritis, et merces vestra copiosa erit in coelis: sed dictum est ad illos: Si custodieritis mandata mea, et judicia mea servaveritis, dabo vobis pluvias temporibus suis, sanguinum arietum, hircorum atque vitulorum Deum placare consueverat: Jacob autem simplex habitabat in tabernaculis; quia electi ex gentibus sola fide, bonaque voluntate Deo placere studuerunt. Per tabernacula sive diversos ordines possumus intelligere. Isaac diligebat Esau, eo quod de venationibus illius vesceretur: sed Rebecca diligebat Jacob. Isaac, sicut diximus, in hoc loco typum possumus intelligere. Isaac igitur diligebat  diligebat populum Judaeorum, eo quod assiduis eorum oblationibus placaretur: mater vero diligebat Jacob, quia sciens Deus populum gentium multo meliorem fore, qmulto amplius eum diligebat. Esau cum in venatione moraretur, ut de agrestibus animalibus cibos patri exhiberet, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
iterat᷑. Nã uicesima septima die scdi m̃sis
com̃datũ ÷ hoc sacram̃tũ. ⁊ rursus uice.¬
sima ⁊ septima die septimi m̃sis eadem
cõm̃datio ꝯfirmataẽ. cũ archa reqͥeuit.
Qđ enĩ ꝓmittit᷑ in spe. hoc exibetur in re.

Expanded text:
iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re.
Abbreviated transcription (Latin):
iꝓcissȩ uredine oriebantur.
deuorantes omnẽ prioꝵ pulcri¬
tudineor. Euigilans post qͥetẽ
pharao⁊ facto mane pauore ꝑ¬
territus. misit ad coniectores
egipti cunctosq sapientes. d¬

Expanded text:
percussae uredine oriebantur devorantes omnem priorum pulchritudinem evigilans post quietem et facto mane pavore perterritus misit ad coniectores Aegypti cunctosque sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ptant᷑ qui usũ eiusdẽ linguȩ hñt.
panes ẽẽ cibarios. S illud mou& qͦ modo
cibariũ potuerit pharao hab̾e inescis.
dicit enĩ insuꝑiore canistro fuisse om̃ia
ex quib edebat pharao opus pistorum.
S intelligendũ÷ ⁊̃ ipsũ canistrũ hiusse
panes cibarios. ꝙ dictũ erat tria canistra
opis pistoris in eo de canistro suꝑiõre.
cres adhuc dies sunt post quos
auferet pharao caput cuũ ac sy¬
spendec te incruce:⁊ lacerabt
uolucres carnes cuas. Exinde¬
dies tertius natalitius pharaoĩs
erat. Qui faciens grande conui¬
uuior pueris suis. recordatus :
int̾epulas magistri pincerna:
⁊pistorum pͥncipis. Restituitq¬

Expanded text:
interpretantur qui usum eiusdem linguae habent panes esse cibarios. sed illud mouet, quomodo panem cibarium potuerit Pharao habere in escis. dicit enim in superiore canistro fuisse omnia ex quibus edebat Pharao opus pistorum. sed intellegendum est etiam ipsum canistrum habuisse panes cibarios, quia dictum est: tria canistra operis pistoris in eodem canistro superiore.tres adhuc dies sunt: post quos auferet Pharao caput tuum, ac suspendet te in cruce, et lacerabunt volucres carnes tuas. Et exinde tertius natalitius Pharaonis erat: qui faciens grande convivium pueris suis, recordatus est inter epulas magistri pincernarum, et pistorum principis. Restituitq
Abbreviated transcription (Latin):
ipsuis unui̾sos iunctos qui ineu¬
stodia tenebantur. & quicquid
fiebat subipsoerat. nec nouerat
aliquid eunccis eicͣditis. Uñs enĩ
erat cum illo. iomiã eius oꝑa di¬
rigebat. His ita gestis accidit ut̃
peccarent duo eunuchi. pincer¬
na regis egipci.⁊ pistor dno suo.
Iratusq pharao contra eos. naod¬

Expanded text:
ipsius universos vinctos qui in custodia tenebantur et quicquid fiebat sub ipso erat nec noverat aliquid cunctis ei creditis Dominus enim erat cum illo et omnia eius opera dirigebat his ita gestis accidit ut peccarent duo eunuchi pincerna regis Aegypti et pistor domino suo iratusque Pharao contra eos na
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dedit quoq illi uxorẽ assenech filiã
phitiphares sac̾dotis heliopoleos. No-¬
tandũ aut̃ qđ dñi qͦndã ⁊ tẽporis sui
filiã uxorẽ acceꝑit. qđ ad id locoꝵ pon-¬
tifex heliopoleos erat. Neq fas absq
eunuchis idoli illiꝰ ẽẽ antistites. ut uera
suspidio cõꝓbetur.
Triginta aut̃ erat annoꝵ qnstetit in

Expanded text:
Dedit quoque illi uxorem Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos. Notandum autem quod domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, qui ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antistites, ut vera suspicio comprobetur. Trigin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Rł. Licet hebraice hoc nom̃ absc̃ditoꝵ
reꝑtorem son. tñ qr ab egyptio ponit᷑
ipsius lingue deb&e hab̾e rationem.
saluator mundi. eo qđ orbẽ t̾rȩ ab un-¬
minente famis excidio lib̾arce. Quid¬

Expanded text:
. Licet Hebraice hoc nomen, absconditorum repertorem sonet, tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberavi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singłas urbes ep̃i ⁊ doctores ordinati
st̃. qͥ abundantia doctrinȩ diuinitꝰ sibi
collatȩ libros scõs scripsert̃ qͥb abundan¬
te fame orbi ⁊ deficientib doctorib
indigentiã nrãm reficeremꝰ.¬

Expanded text:
r singulas urbes episcopi et doctores ordinati sunt, qui abundantia doctrinae divinitus sibi collatae libros sanctos scripserunt, quibus abundante fame verbi, et deficientibus doctoribus, indigentiam nostram reficerem
Abbreviated transcription (Latin):
inhorrea. iome frum̃tũ subpha¬
raonis potestace condatur. ser¬
ueturq in urbibus. ⁊ p̃paretur
futurȩ septem annorũ fami q̃
p̃ssura est egiptũ. iñ consumet᷑
terra inopia. Placuit pharaoni
consiliuor ⁊cunctis ministrieiꝰ.
Locutusq ẽ ad cos. Hũquid inue¬
nire poterimus taleos uiruor.
qui spuduĩ plenus sit: Hixit ergo
adios eph. Quia ostendit cibi ds̃
omiã quȩ locutus es. nũquid
sapientioreori simiłe cui inue¬
nire potero: ĩueris suꝑdomũ

Expanded text:
in horrea: et omne frumentum sub Pharaonis potestate condatur. Serveturque in urbibus: et paretur future septem annorum fami: quae oppressura est Egyptum: et non consumetur terra inopia. Placuit Phaconsilium et cunctis ministris eius locutusque est ad eos num invenire poterimus talem virum qui spiritu Dei plenus sit dixit ergo ad Ioseph quia ostendit Deus tibi omnia quae locutus es numquid sapientiorem et similem tui invenire potero tu eris
Abbreviated transcription (Latin):
opiȩ ceꝑint.i. cũ inquitas illa occur¬
rerit .uii. capitaliũ criminũ sub
anti xp̃o qñ fames fidi fuerit ⁊ salutis.
tunc sc̃i parit̃ ⁊ fideles hãnt copiosam
iustitiȩ frugẽ. ne fides eoꝵ in opia
sermonis attenuata deficiat.

Expanded text:
id est cum iniquitas illa occurrerit septem capitalium criminum sub Antichristo, quando fames fidei fuerit et salutis, tunc sancti pariter et fideles habeant simul copiosae justitiae frugem, nec fides eorum inopia sermonis attenuata deficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Septem quoq boues cenues atq¬
macilente: quȩ ascendert̃ p̾eas.
⁊ septem spicȩ cenues: ⁊uento
urente ꝑcusse. septeo annisũt
uenturȩ famis. qui hoc ordine
complebunt᷑. Ecce septẽ anni
uenient fercilitatis magnȩ in
un uĩsa cr̃a egipci. quos seq̃nt᷑
septem anni alii tante sterili¬
tatis. ut obliuioni tradatur cũc.¬
ta retro habundantia. Consũp¬
cura est enim fames omnẽ c̾rã.
iub̃tatis magnitudinẽ. ꝑdit᷑a
inopiȩ magnitudo. Id auteor
uidisti scd̾o ad eandeoo rem ꝑti

Expanded text:
Septemque boves tenues atqmacilente: que ascenderunt post eas: et septem spice tenues et vento urente percusse. septem anni sunt venture famis: qui hoc ordine complebuntur. Et septem anni venient fertilitatis magne in universa terra Egypti. Quos sequentes septem anni alii tante sterilitatis: ut oblivioni tradantur cuncta retro abundantia. Consumptura est enim fames omnem terram. Et ubertatis magnitudinem perditura est inopie magnitudo. Quod autem vidisti secundo ad ean
Abbreviated transcription (Latin):
ac ueste mutata obtulerunt ei.
Cui ille ait. Uidisõnia. nec ẽqui
edisserat. quȩ audiuite pruden¬
tissime conicere. Respondit io.¬
seph. Absq me ds respondebit ꝓ¬
spera pharaoni. Harrauit ergo¬
pharao quoduiderat. Putabaor
me stare suꝑ ripã fluminis. &
septeooboues deamne conscedẽ
pulchrasnimis. ⁊ obesis carnib
quȩ in pastu paludis iurecta
carpebant. & ecce has seq̃bant᷑
aliȩ septem boues intantuos
de formes ⁊ macilente. ut nũꝗͣ
tales int̾ra egypti uiderior. Quȩ
deuoratis ⁊ consũptis priorib.

Expanded text:
ac veste mutata obtulerunt ei. Cui ille ait. Vidi somnia nec est qui edisserat; que audivi te sapientissime conjicere. Respondit Joseph. Absque me Deus respondebit prospera Pharaoni. Narravit ergo quod viderat. Putabam me stare super ripam fluminis: et septem boves de amne conscendere: pulcras nimis et obesis carnibus: que in pastu paludis virentia carpebant. Et ecce assequebantur alie septem boves in tantum deformes et macilente: ut nunquam tales in terra Egypti viderim. Que devoratis et cons
Abbreviated transcription (Latin):
sopore dep̃ssus: uidi sõmuor. Sep¬
tem spice pululabant inculoro
uno. plenȩ atq pulcherrimȩ.
aliȩ quoq septem tenues: ⁊ ꝑc̾se
uredinȩ oriebantur stipula.
quȩ pͥorũ pulchritodinẽ deuo¬
rauerunt. Harraui coniectori¬
b sõmioruor. ⁊ nemo est qui edis¬
serat. Respondit ioseph. Sõniũ
regis unũ est. quȩ facturus est
d̃ ostendit pharaoni. Septẽ
boues pulchrȩ:⁊ septem spicȩ ple¬
nȩ. septem ub̾tatis annisunt.
eandẽq uim sõnii cõp̃hendũt.¬

Expanded text:
essus vidi somnium septem spicae pullulabant in culmo uno plenae atque pulcherrimae aliae quoque septem tenues et percussae uredine oriebantur stipula quae priorum pulchritudinem devorarunt narravi coniectoribus somnium et nemo est qui edisserat respondit Ioseph somnium regis unum est quae facturus est Deus ostendit Pharaoni septem boves pulchrae et septem spicae plenae septem ubertatis anni sunt eandemque vim somnii conprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus sõnium. p̃sagium futuroꝵ.
Erat ibi puer hebreus euisdẽ duciᷤ
milituor famulus. Cui narranteᷤᷤ
somnia. audiuimus quicquid
postearei ꝓbauit euentus. Ego
enim redditus suos officio meo.
ulle suspensus est incruce Hro¬

Expanded text:
mus somnium, praesagium futurorum. Erat ibi puer Hebraeus, ejusdem ducis militum famulus: cui narrantes somnia, audivimus quidquid postea rei probavit eventus: ego enim redditus sum officio meo: et ille suspensus est in cruce.
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea narrat pharrao sõniũ. Int̾ptatꝰ est
ioseph. S quid sig̾cant uii. anni qͥ in .uii.
spicis plenis. seu qui in .uii.uaccis pingiubꝰ
quib ubtas ficti larga pietate redimdati
⁊ iustitiȩ nouissimis tẽporib sigc̃abant.

Expanded text:
Praeterea narrat Pharao, somnium interpretatur Joseph. Sed quid significant septem anni, qui in septem spicis plenis, seu qui in septem vaccis pinguibus quibus ubertas fidei larga pietate redundat, et justitiae novissimis temporibus figurabant.
Abbreviated transcription (Latin):
bam coram me uiteor inqͣerãt
tres propagines. crescere paulacĩ
gẽmas. ⁊ post flores uuas matu¬
rescere: caliceosq pharaonis in
manu mea. Tuliergo uuas. ⁊ ex¬
p̃ssi incalice queo tenebaor.⁊tͣ
didi poculuos pharaoni. Respõ¬
dit ios eph. Hec est int̾ptatio somi:¬

Expanded text:
bam coram me vitem, in qua erant tres propagines, crescere paulatim in gemmas, et post flores uvas maturescere: calicemque Pharaonis in manu mea: tuli ergo uvas, et expressi in calicem quem tenebam, et tradidi poculum Pharaoni. Respondit Joseph: Haec est interpretatio som
Abbreviated transcription (Latin):
un psalmo. Ubi scriptũ ẽ qͥ fundauit t̾rã
suꝑaquã ñ cogunt᷑ hoĩes putare sicut
nauẽ natare t̾rã suꝑ aquã. Scd̾m hãc
enĩ locutionẽ recte intelligit᷑ qd altior
habitent trena anunalia.

Expanded text:
in psalmo, ubi scriptum est: qui fundauit terram super aquam, non coguntur homines putare sicut nauem natare terram super aquam. secundum hanc enim locutionem recte intellegitur quod altior habitent terrena animalia.
Abbreviated transcription (Latin):
sõniuos dissoluissi. ait. & ego
uidi sõniũ quodhabereos cria
canistra farinȩ suꝑcaput meũ.
uinunocanistro quod erat excel¬
sius portare me om̃s cibos qui
fiũt arte pistoria. auesq come¬
dere exeo. Respondit ioseph ħ
est int̃p̃tatio sõnii. T̃ria canist̃¬

Expanded text:
nium dissolvisset, ait: Et ego vidi somnium: Quod haberem tria canistra farinae super caput meum: et in uno canistro quod erat excelsius, portare me omnes cibos qui fiunt arte pistoria, avesque comedere ex eo. Respondit Joseph: Haec est interpretatio somnii: Tria canist
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ et. In hebreo scriptũ ẽ masech illud u̾bũ
qđ in noĩe serui abrahã dudũ legimꝰ. quẽ
nos possumꝰ more uulgi uocare pincernã.
Nec uile putet᷑ officiũ. cũ apđ̃ reges bar-¬
baros usq hodie maximȩ dignitatis sit
poculũ posrexisse.¬
s Deniq inuenit ioseph duos eunuohos de
domo regis in carc̾e uinctos. duoꝵ ppłoꝵ
credentiũ ⁊ in creduloꝵ figurã sigcantes.
qͥ ꝯclusi sub peccato ade tͣns gressione ob¬
noxis tenebant᷑. qͥ id̾o eunuchi dñr. qr
castã accepert̃ regulã disciplinȩ. Eloqͥa
inqͥt dñi casta. Deniq pꝰtrinã lucẽ año
ab inferis resurgente. ⁊ legis obscura ut
ioseph somnia reuelante. solutꝰ ÷ apecca¬
tis credentiũ ppłs ⁊ de inferui carcere
tionis lignũ ñ credidit. tͣnsgressionis ligno
suspendit᷑. ut illi alt̾i contigit eunucho.

Expanded text:
scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse Denique invenit Joseph duos eunuchos, de domo regis in carcere vinctos, duorum populorum credentium vel incredulorum figuram significantes, qui conclusi sub peccato Adae transgressione obnoxii tenebantur: qui ideo eunuchi dicuntur, quia castam acceperant regulam disciplinae. Eloquia, inquit, Dab inferis resurgente, et legis obscura, ut Joseph somnia revelante, solutus est a peccatis credentium populus; et de inferni carcere quia in salvationis lignum non credidit, transgressionis ligno suspenditur, ut illi alteri contigit eunucho,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qas qͥđ̃ idem iacob manꝰ ac brachiar oe
collũ hedinis pellib texit. nͥ qđ hed̃ ꝑo
plcito offerri consueuie: & gentił połs
duse peccatore confiti ñ erubescit. car¬
nus in se peccata mactauit. Quid est qđ
seripture p̃ceptis q̃ maiori ppło data fue.¬
rant in bona oꝑatione uestitꝰ ẽ: ⁊ eis
minor in domo utitur: quȩ maior foras
exiens intꝰ reliquit. qr illa iudaicꝰ popłs
hr̃e ñ potuit. dũ solã ineis litt̾am atten¬
dit. Et quid ÷ qđ ysaac eundẽ filium

Expanded text:
 quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit, et gentilis populus, dum se peccatorem confiteri non erubescit, carnis in se peccata mactavit? Quid est quod Scripturae praeceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est; et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit? Quae ille Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ationẽ qͥ ÷ is mahel. s ꝑ regenerationẽ
futurũ erat. id̾o ibidẽ imꝑata ẽ circ̃cisio.
qͣndo de sara ꝓmittit᷑ filius in typo eccłȩ.
ñ qñ ismahel qui typũ tenuit iuideoꝵ.¬
¶ Errant qͥ putant primũ sarã ꝑ unũ .x.
scriptũ fuisse.⁊ pꝰea ei alt̾m .r. additũ.
ut cũq uolt̃. ei uocabulũ cõmutatũ. ñ
grecã s hebreã hr̃e ñ rationẽ. cũ ipsum
nom̃ hebraicũ sit. Nemo aũ alt̾a lingͣ
quẽpiã uocans et oi moa ogian uoca¬
buli sumit exalt̾a. Sarai gͥ pͥmũ uocata
ẽ ꝑ sin. res. iod. Sublato gͥ iod .i. elem̃to.¬

Expanded text:
smael, sed per regenerationem futurum erat, id est ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael qui typum tenuit Judaeorum. Errant qui putant primum Saram per unum r scriptum fuisse et postea ei alterum r additum, utcunque volunt ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam debeant dare rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum vocata est per sin , res , iod . Sublato ergo iod, id est
Abbreviated transcription (Latin):
falsii testunoniũ.
mͦ alapas. mͦ sputa
m spineã coronã.
mͦ cruoẽ tolerandi
sustinuit. Deãbu¬
lasse gͦ ĩ humilita¬
te passiõis ÷: toc
adu̾sitates ⁊ ꝓba
diu̾sis modis it¬
rando ꝑtulisse.
Qui irsaac rebe¬
ca ueniente in
tra australi hab.¬
tat. qr unigentꝰ
dñs ac redẽptor
nc̃ ueniente ad
se ȩccła in illoꝵ
m̃itib mansit. qꝙ
exuidea editosi
torporis frigus.
s feruor cacitius
tenuit. Exillo
qͥppe popło anio
ꝓpħissa. exillo
symeon extidi
qui inulnas dĩ
accepit.
Egressus aut ful¬
rat ad meditand̃
in agro. qr ager
mundꝰ accipit᷑. ap¬

Expanded text:
falsum testimonium, modo alapas, modo sputa, modo spineam coronam, modo crucem tolerando sustinuit. Deambulasse ergo in humilitate passionis est, tot adversitates et probra diversis modis iterando pertulisse. Qui Isaac, Rebecca veniente, in terra australi habitat; quia unigenitus Dominus ac Redemptor noster, veniente ad se Ecclesia, in illorum mentibus mansit quos ex Judaea editos non torporis frigus, sed fervor charitatis tenuit. Ex illo quippe populo Anna prophetissa, ex illo Simeon exstitit, qui in ulnas Dominum accepit. Egressus autem fuerat ad meditandum in agro. Quia ager mundus accipitur, ip
Abbreviated transcription (Latin):
Habent enĩ thosaurũ istũ in uasis ficti¬
lib ut sublimitas sit uirtutis dĩ ⁊ ñ
exeis. Qui gͥ ꝑcarnẽ cȩlestia loquant᷑
⁊ tñ adhuc in carne contͣdictionẽ
de uitio sentiunt. qͥd aliud ꝗͣ suꝑ tortuo¬
sa cameloꝵ dorsa. diuitias portant:
se mox pallio oꝑuit. qr qͣnto subtilius sal¬
uatoris sui mift̾ia penetrat: tanto alaꝰ
de ante acta uita ⁊ fundit᷑. ⁊ qr ꝑuse¬
egerit uecundat᷑. Palliose oꝑire cura.¬
uit: qr uiso dño ĩfirmitatẽ suȩ actiõĩs
erubuit: & illa q̃pꝰ incamelo libe gesta¬
bait  descendens pͥmodũ u̾ecunda tegit᷑
stolica uoce qͣsi rebecȩ qͥe camelo des.¬
cendenti sibiq palliũ suꝑducenti di.
Quẽ eni fructũ habuistis tẽ in illis in
qb ñc erubescitis: &uã ysaac intab̾na

Expanded text:
im thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non eorum. Qui ergo per carnem coelestia loquuntur, et tamen adhuc in carne contradictionem de vitio sentiunt, quid aliud quam super tortuosa camelorum dorsa divitias ferunt? se mox pallio operuit, quia quanto subtilius salvatoris sui mysteria penetrat, tanto altius de anteacta sua vita confunditecundatur. Pallio se operire curavit, quia viso Domino infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens, postea verecundia tegitur. stolicam vocem, quasi Rebeccae de camelo descendenti, sibique pallium superducenti dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis? Quam Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ occidens in hoc loco occasu uicioꝵ
si peccatoꝵ designat. oriens lucẽ fidei.
łortũ bonoꝵ operũ. Seprẽtrio ꝯstrictio¬
nem uoluptatis ⁊ mortificationẽ desidi.¬
orũ. Meridies claritatẽ sapientiȩ. &

Expanded text:
Aliter, Occidens in hoc loco occasum vitiorum et peccatorum designat, Oriens lucem fidei vel ortum bonorum operum, Septentrio constrictionem voluptatis et mortificationem desideriorum. M
Abbreviated transcription (Latin):
a carne usq ad sp̃m. quia in illo carna.¬
les ꝓficiendo uelut ascendentes spũales
fiunt. Ad qͦs lacte nutriendos ⁊̃ ipsi¬
lib. Ipse ÷ sursũ incapite suo. ipse ẽ¬
scalam intelligimꝰ. qr ipsedix. Egosũ
uia. Ad ipsũ gͦ ascendit᷑ ut in excelsis
intelligatur: ⁊ ad ipsũ descendit᷑ ut in
m̃bris suis paruubꝰ nuitriat᷑. ⁊ ꝑ illũ
solũ se erigt̃. ut eũ sublimit᷑ expectent.

Expanded text:
a carne usque ad Christum, quia in illa carnales proficiendo, ut ascendendo spirituales fiunt? ad quos lacte nutriendos spirilibus: ipse est sursum in capite suo, ipse scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via. Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur. Et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur. Et per illum se erigunt, ut eu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexeris mem̃to te dep̃hensam. qͣsi iocan¬
do loqͥt᷑. eo qđ ipsa dix̾it frẽm suũ esse¬
eũ simulando qͥ fuit maritꝰ. hortat᷑q
ut hoc inposterũ menunerit. ne dein¬
octauadie. Circũcisionis typꝰ ac figura
hancq fidẽ ꝑtinerent: ab om̃i inqͥna
hoc semine saluatoris. qui nos ⁊ in p̃senti
ꝑbaptismũ ab om̃i mortiferȩ actionis
pollutione mundar&: ⁊ infuturo post
resurrectionẽ abuniu̾sa mortis ipsius
corruptione in ꝑpecuũ lib̾aro. Octa.¬
uũ aut̃ nũm resurrectionis głş conue¬
nire: pene oĩb clarce. Nani ⁊ dñs
octauadie hoc ẽ pꝰ septimã sabbati resur¬
rexit. ⁊ ipsi pꝰ sex hꝰ scłi ȩtates. ⁊ septimã
sabbati animarũ quȩ nc̃ int̾im in alia
uita geritur. qͣsi octauo tpr̃e surgemꝰ.
carnał concupiscentiȩ uiciis ⁊ corrup¬
tionib in quib maxime luxuria
regnat exspoliati.
abrahã nec die ꝗͣ natꝰ ẽ ei filiꝰ. nec die qͦ
circũcisꝰ ẽ. s die qͦ ablactatꝰ ẽ.epulum

Expanded text:
am, quasi jocando loquitur, eo quod ipsa dixerit fratrem suum esse simulando, qui fuit maritus, hortaturque ut hoc in posterum meminerit, ne deinautem circumcisionis typus ac figura hancque fidem pertinerent, ab omni inquinahoc semine Salvatper baptismum ab omni mortiferae actionis pollutione mundaret, et in futuro per resurrectionem ab universa mortis ipsius corruptione in perpetuum liberaret. Octavum autem numerum, resurrectionis gloriae convenire, pene omnibus claret. Nam et Dominus octavo, hoc est post septimam sabbati resurrexit, et ipsi post sex hujus saeculi aetates et septimam sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore surgemus: carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati. Abraham nec die quo natus est ei filius, nec die quo circumcisus est, sed die quo ablactatus est, epulum
Abbreviated transcription (Latin):
tã potestate ut filii dĩ uocem᷑. ⁊ simus.
Neq enĩ gr̃am hãc de sẏnagoga matre
x scđm carnẽ. s de do patre ꝑcipimus.
intã ubi nullus morit᷑ negare nos xp̃s
docuit. ñ fateri cũ discipłis ait. Ne uob̾
dicatis patrẽ in t̾ra. Unꝰ ÷ enĩ pat̃ ur. qui
tatur alienigenis. cuiꝰ aut̃ soror non ta-¬
cetur hec int̾im causa facile occurrit:
qr occultũ ẽ ⁊ difficile ad intelligendũ
quomͦ aĩa humana u̾bo dĩ copuletꝰ. siue
miscett᷑ stue qđ meliꝰ ⁊ aptiꝰ dici pot̃. cũ

Expanded text:
ta potestate ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de synagoga matrecundum carnem, sed de deo patre percepimus. uitam, ubi nullus moritur. negare nos Christus docuit. non fateri, cum discipulis ait: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester, qui tatur alienigenis, cujus autem soror non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum est et difficile ad intelligendum, quomodo anima humana verbo Dei copuletur sive misceatur, sive, quod melius et aptius dici potest, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qr priꝰ ei fuerat reuelatũ. illũ uͦ
quẽ de hac pꝰea diis instruit pat̃no
affectu ꝓfilio fuisse cõmotũ. ł ambos
pͥꝰ nescisse qͥdnã illud eẽt.⁊ ꝑ sarrã
nescientẽ hoc ꝓpħiȩ dictũ eẽ. cũ illa

Expanded text:
quia prius illi fuerat revelatum; illum vero quem de hac postea Dominus instruit, paterno affectu pro filio fuisse commotum; vel ambos prius nescisse quidnam illud esset, et per Saram nescientem hoc prophetice dictum esse, cum i
Abbreviated transcription (Latin):
reges qͥsarã polluere ꝑmissi ħ st̃ : ñ est¬
nͥ cũ uiolare tẽptauit. Diuino eñi testi¬
monio ꝑfidẽ martirũ cessit. correctũq
in post̾i̾orib regib honorauit munẽ.
ꝗͣ corruptioni suȩ subdẽ in priorib
fiualuit. Nã qđ tc̃ in eodẽ rege priꝰ ⁊
postĩus figuratũ ẽ. nc̃ in istoꝰ regno

Expanded text:
reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non expreges, qui Saram polluere permissi non sunt, non exp cum uiolare temptauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figura
Abbreviated transcription (Latin):
me. qñ eũ ãmonuit uxorẽ ab rahã esse
quã putabat sororẽ : adu̾tendũ ẽ ⁊ no-¬
tan dñ in dm̃ peccari. qñ talia cõmit.¬
tunt᷑: quȩ putant hoĩes leuit̃ habenda.
tanꝗͣ in oarne peccati. Quod aũ dixit
ei. ecce tu morieris. ⁊̃ hic notandũ ẽ.
qͦmͦ dicat ds̃. tanꝗͣ p̾dicens sine dubio
futurũ. Qd̃ ammonendo dic̃. ut a
peccato abstineaido caueatur.
ꝑegrinatione atq int̾ alienigenas pollui
macłariq ñ sinit᷑. ut sit uiro suo fine
ȩccła. ut pulchritudo eius honor sit uiro
eiꝰ. Sic̃ abrahã ꝓpt̾ sarȩ pulchritudinem
pulchritudini m̾ito reges offert̃ munera.
sicut sarȩ obtulit rex abimelech. plꝰ in ea
mirans formȩ decꝰ qđ amari potuit. ⁊ uio¬
in absc̃dito hoc ÷ secreto sp̃uali aĩa hu-¬
mana in heret u̾bo dĩ. ut sint duo in
carne una. Qđ magni coniugii sacmtũ
in xp̃o ⁊ in eccła cõm̃dat apłs. Proinde
regnũ t̾renũ scł̃i huiꝰ cuiꝰ figurã gerebãt

Expanded text:
me, quando eum admonuit uxorem Abraham esse quam putabat sororem, aduertendum est et notandum in deum peccari, quando talia committuntur, quae putant homines leuiter habenda tamquam in carne peccata. quod autem dixit ei: ecce tu morieris, etiam hoc notandum est quomodo dicat deus, tamquam praedicens sine dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo caueatur.egrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem pulchritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit et uioin abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, ut sint duo in carne una: quod magnum coniugii sacramentum in Christo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant
Abbreviated transcription (Latin):
hanc afluuio egipti usq ad flumi¬
uos magnuos eufraten.Cineos.⁊
cenezeos. ⁊ cethinoneos. ⁊çetheos.⁊
ferereos. Raphaimquoq: lamor¬
reos: ⁊chananeos. ⁊gergeseos.⁊e¬
buseos. Igitur sarai uxor abram
ñgenuerat liberos. s habens ancilła

Expanded text:
hanc a fluvio Aegypti usque ad fluvium magnum flumen Eufraten Cineos et Cenezeos et Cedmoneos et Hettheos et Ferezeos Rafaim quoque et Amorreos et Chananeos et Gergeseos et Iebuseos igitur Sarai uxor Abram non genuerat liberos sed habens ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
cabo. Et post hec egredienturcũ
magna substancia. Tu autẽ ibis
ad patres cuos inpace. sepultiusut
senectute bona. Generatione aut̃¬
quarta reũtentur huc. Necduos
enimcõpletȩ sunt iniqutates
amorreorũ usq ad p̃sens tempꝰ:¬

Expanded text:
cabo: et post haec egredientur cum magna substantia. Tu autem ibis ad patres tuos in pace, sepultus in senectute bona. Generatione auquarta revertentur huc: necdum enim completae sunt iniquitates Amorrhaeorum usque in praesens temp
Abbreviated transcription (Latin):
tei cũ qͥnq stolis optimis. ccc. argenteos
a xp̃o accipit qͥcũq p̃dicat trinitatẽ siue
õium sensuũ multiplices disciplinas.
ꝑcellit gͥ paulus. eiꝰq exub̾at portio mei
tia. Mittunt᷑ ⁊ patͥ munera. filiꝰ hono¬
tat munerib. Portãt ħ munera asim.
i. gentiles inutiles ⁊ laboriosi. nc̃ aut̃¬

Expanded text:
tei cum quinque stolis optimis. Triginta argenteos a Christo accipit, quicunque praedicat Trinitatem, sive quinque sensuum multiplices disciplinas; praecellit igitur Paulus. Illius exuberat portio meritia. Mittuntur et patri munera. Filius honotat muneribus. Portant haec munera asini, illi gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
scientia: Cui uidas. Quid respõ¬
debimus inquit dño meo. ł
quid loquemus. aut iuste po¬
terimus obtendere. Ds̃ inue¬
nit iniquitatẽ seruoꝵ cuoꝵ.
En om̃s serui suorus dñi mei.
⁊ nos. ⁊ apudqueor inuentꝰ ẽ
sey phus. Respondit ioseph.
absit ame ut sicagam. Qui fu¬
ratus est scyphuoo. ipse sit ser¬
uus m̃s. uos autẽ abite libera
iudas. confident̃ ait. Oro dñe
loquatur seruus tuus ũbuor
inaurib cuis.⁊ ne irascaris fa¬
mulo tuo. Tues enim post pha¬
raoneo dñs m̃s. Int̾ro gasti priꝰ
seruos cuos habetis patreos aut
fratrem: & nos respondimus tͥ
dnõ meo. Est nob̾ pat̾ senex. ⁊
puer paruulus qui insenecto
te eius natus ÷. cuius uterinꝰ¬
mat̾ sua. Lat̾ uero tenere di¬
ligit eũ. Dixistiq serius tuis.
adducite euor adme. ⁊ ponã
oculos meos suꝑillũ. Sugges¬
simus dno meo. non pot̾ puer
relinquere patrẽ suuor. Sienĩ
illuor dimiserit. moriecur.
& dixisti seruis cuis. Hisi ue

Expanded text:
scientia? Cui Judas: Quid responscientia? Cui Judas: Quid respondebimus, inquit, domino meo? vel quid loquemur, aut juste poterimus obtendere? Deus invenit iniquitatem servorum tuorum en omnes servi sumus domini mei et nos et apud quem inventus est scyphus respondit Ioseph absit a me ut sic agam qui furatus est scyphum ipse sit servus meus vos autem abite liberi Iudas confidenter ait oro domine mi loquatur servus tuus verbum in auribus tuis et ne irascaris famulo tuo tu es enim post Pharaonem dominus meus interrogasti prius servos tuos habetis patrem aut fratrem et nos respondimus tibi domino meo est nobis pater senex et puer parvulus qui in senecta illius natus est cuius uterinur sua pater vero tenere diligit eum dixistique servis tuis adducite eum ad me et ponam oculos meos super illum suggessimus domino meo non potest puer relinquere patrem suum si enim illum dimiserit morietur et dixisti servis tuis nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ut eadem dilatione cumularet᷑ tãꝗͣ
non ẽẽtit condignȩ passiones eoꝵ in
tanto illotpr̃e quo turbabant᷑ ad futu¬
rã głam exultatioĩs q̃ meis fuerat re-¬
uelanda fr̃e cognito. quẽ a se ꝑditũ
cẽ arbitiabantur.
Cui iudas. Quid respondebimꝰ inquit
narratione iudȩ alit̾ dicta st̃ ꝗͣ cũ ilł
egerat ioseph. ꝗuis apd eũ loqueretur
ut omino de illa insimulatione quod
exploratores ẽẽnt nicħ dic̾etur. Quod
utrũ consulto tacitũ sit an id fecerit
int̾roganti indicasse. mirũ si ł assentiã
pot̃ ipsa ꝑuenire narratio ut eam
constet ẽe ueracẽ. quãꝗͣ ⁊ si aliqͣ falsa
in ea st̃ falli potius ꝑ obluuonẽ potuit.
ꝗͣ audet m̃tiri apd̃ eũ p̃sertm cui non
sicut nescienti. s ⁊̃ illa quȩ nouerat
eũ scire ad flectendã eiꝰ miscdi am¬
etũ de locoabierat. om̃sq an¬
te eum int̾rã parit̾ corruert̃.
Quib ille ait. Cur sic agere uo¬
liustis: An ignoratis quodñ
sit similis mei inaugurandi

Expanded text:
ut eadem dilatione cumularetur, tanquam non essent condignae passiones eorum in toto illo tempore quo turbabantur, ad futuram gloriam exsultationis, quae in eis fuerat revelanda, fratre cognito, quem a se perditum esse arbitrabantur. Cui Judas: Quid respondebimus, inquit, narratione Judae aliter dicta sunt quam cum illis egerat Joseph, quamvis apud eum loqueretur, ut omnino de illa simulatione quod exploratores essent nihil diceretur, quod utrum consulto tacitum sit, an id fecerit interroganti indicasse, mirum si vel ad sententiam possit ista pervenire narratio, ut eam constet esse veracem: quamquam etsi aliqua in ea falsa sunt, falli potius per oblivionem potuit quam auderent mentiri, apud eum praesertim cui non sicut nescienti, sed etiam illa quae noverant eum scire, ad flectendam ejus miserienim de loco abierat omnesque ante eum in terram pariter corruerunt. Quibus ille ait: Cur sic agere voluistis? an ignoratis quod non sit similis mei in augurandi
Abbreviated transcription (Latin):
Et bn cõꝑat᷑ scd̾o diei qͦ factũ :
firmam̃tũ int̾ aquã ⁊ aquã.
qr ⁊ archa inqͣerat noe cum
filiis sius. firmam̃tũ erat
int̾ aqͣs inferiores in qͥb na¬
tabat. ⁊ suꝑiores qͥb cõplue¬
bat᷑. ħetas ñ diluuio delet᷑.
qr ⁊ pueritia nr̃a ñ obliuone

Expanded text:
Et bene comparatur secundo diei quo factum est firmamentum inter aquam et aquam; quia et arca in qua erat Noe cum suis, firmamentum erat inter aquas inferiores in quibus natabat, et superiores quibus compluebatur. Haec aetas non diluvio deletur, quia et pueritia nostra non oblivion
Abbreviated transcription (Latin):
Hꝰ uesꝑa ÷ ꝯfusio linguarũ in
eis qͥ turrim faciebant. ⁊¬
fit mane ab abrahã. S neo
ista ȩtas sodã gñauit ꝑopłm
dĩ. qr nec pueritia apta ÷

Expanded text:
 est confusio linguarum in eis qui turrem faciebant, et fit mane ab Abraham. Sed nec ista aetas secunda generavit populum Dei, quia nec pueritia apta est
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Habitauit ergo isrł ine¬
gipto. idẽ int̾ra gesen:⁊ pos se¬
dit eam. Auctuisq ẽ ⁊ multi.¬
plicatus nimis. ⁊ uixit in ea
decem ⁊ septeo annis. factiq¬

Expanded text:
it. Habitavit ergo Israel in Aegypto, id est, in terra Gessen, et possedit eam; auctusque est, et multiplicatus nimis, et vixit in ea decem et septem annis. Factiq
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ sig̾cat peccatoꝵ. eo ꝑtineis
qđ dictũ ẽ. Beatiquoꝵ remissȩ st̃
iniqͥtates. ⁊ quoꝵ tecta st̃ peccata.
Ubi gͦ sepelienda erant hoc sig̾cantia
cadauera patriarchaꝵ nͥ inea t̾ra uͥ
ille crucifixꝰ ẽ cuiꝰ sanguine facta ẽ
remussio peccatoꝵ: Mortib enĩ patri-¬
archaꝵ peccata hõiũ significata st̃.
Dicit᷑ aut̃ ab eo loco qđ abrahã iuit
uocatur ubi st̃ ista corꝑa ab ẽe locũ
uͥ crucifixꝰ ẽ dñs fere .xxx.milib. ut
q̃ ipse nũs eũ sig̾dare intelligatur
qͥ in baptismo apparuit ferme.xxx.
annoꝵ ⁊ siqͥd aliud de retanta ł hoc
mͦ ł sublimuis intelligi pot̃ dũ tñ ñ
frustra arbitrem᷑ tales ac tantos ho

Expanded text:
ssionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab eo loco, quod Abramium uocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum, ubi crucifixus est dominus, fere xxx milibus, ut etiam ipse numerus eum significare intellegatur qui in baptismo apparuit ferme xxx annorum; et si quid aliud de re tanta uel hoc modo uel sublimius intellegi potest, dum tamen non frustra arbitremur tales ac tantos ho
Abbreviated transcription (Latin):
astruentib certissimis aucto¬
rib hoꝵ om̃iũ fluminũ q̃
de ꝑadiso exire referuntur
in nrã t̾ra fontes eẽ notos.
Phisonis qͥdẽ quẽ nc̃ gangen
appellant. in locis calcasi mon
n uncupat. ñ ꝓcul ab atħlan¬
te monte qͥ est ultimꝰ finis af¬
fricȩ ad occidentẽ. Porro ti¬
gris & euphrates ex armenia.¬
solitũ agere cursũ. Fons exit

Expanded text:
astruentibus certissimis auctoribus, horum omnium fluminum quae de paradiso exire referuntur, in nostra terra fontes esse notos. Phisonis quidem, quem nunc Gangem appellant, in locis Gaucasi montnuncupat, nunc procul ab Atlante monte, quod est ultimus finis Africae ad occidentem. Porro Tigris et Euphrates ex Armeniasolitum agere cursum; quod et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ noctis tenebras illustrare ꝑhibet̾¬
⁊ lapis prassinꝰ uiridantis aspectꝰ.
uñ ⁊ grece ap orro ꝗ apꝰ eos
prasondr̃ nom̃ accepit.
uoluptatis ad irrigandũ para¬
disũ .i. ligna illa pulchra atq
fructuosa ꝗ̃ omnẽ t̾rã regionis

Expanded text:
quo noctis quoque tenebras illustrare perhibetur. Est lapis prasinus viridantis aspectus: unde et Graece a porro, quod apud eos prason dicitur, nomen accepit. voluptatis ad irrigandum paradisum, id est, ligna illa pulchra atque fructuosa, quae omnem terram regionis
Abbreviated transcription (Latin):
in latitudine mundi. Hos quidẽ cũ bene¬
dicere uell& iacob posuit ioseph ephrau
ad sinistrã. manassẽ aut̃ ad dexteram¬
aui constituit. At ille cancellatis manib
crucis nust̾iũ p̃figurans. tͣns lata ĩ minore
dext̾a maiori sinistrã supposuit. Sicq
crucis similitudo suꝑcapita eoꝵ denota.¬
ta uideis scandalũ. xp̃ianis futurã głam
p̃signauit. Seniorẽq ꝑcrucis misteriũ
factũ de dextro sinistrũ. ⁊ iuniorẽ dex¬
trũ desinistro. qr iudeis in nr̃a deserta
latentib nos illoꝵ głam adepti sumus.
taliq sacram̃to maiori ppło iudeoꝵ
p̃positꝰ ÷ minor popłs gentiũ. Uñ ⁊ idẽ
patriarcha ait: hic quidẽ erit inppłm
s hic exaltabit᷑¬
set eos ios eph degremio patris¬
phram addexterã suã id÷ ad
sinistram isrł. manassen uero
in sinistrasua addexterã scł
patris. Applicuitq ambo̾adeũ.

Expanded text:
in latitudine mundi. Hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Joseph Ephraim ad sinistram, Manasse autem ad dexteram constituit. At ille cancellatis manibus crucis mysterium praefigurans, translata in minore dextera, majori sinistram superposuit, sicque crucis similitudo super capita eorum denotata Judaeis scandalum, Christianis futuram gloriam praesignavit; senioremque per crucis mysterium factum de dextero sinistrum, et juniorem dextrum de sinistro, quia Judaeis in nostra deserta labentibus, nos illorum gratiam adepti sumus: talique sacramento majori populo Judaeorum praepositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha ait: Hic quidem erit in populum, sed hic exaltabitset eos Joseph de gremio patrisphraim ad dexteram suam, id est, ad sinistram Israel, Manassen vero in sinistra sua, ad dexteram scilicet patris, applicuitque ambos ad eum.
Abbreviated transcription (Latin):
spondit. filii mei sunt quos
dedit michideus in hoc loco.
adduc eos inquit adme ut be¬
nedicam illis. Ocđi enim isrł.
caligabant p̾nimia senectute.
⁊ uidere non poterat. Applicitoᷤq
dixit adfiliuor. Nonsuor fray¬
datus aspecctui. tuo. insuꝑ ostẽdit
michi ds̃ sem̃ tuuor. Cumq culi

Expanded text:
spondit: Filii mei sunt, quos dedit mihi Deus in hoc loco. Adduc, inquit, eos ad me, ut benedicam illis. Oculi autem Israel caligaverant prae nimia senectute, et clare videre non poterat. Applicitosqudixit ad filium suum: Non sum fraudatus aspectu tuo: insuper ostendit mihi Deus semen tuum. Cumque tuli
Abbreviated transcription (Latin):
futurꝰ regeneratione spũali suꝑaturꝰ erat
ppłm pͥorẽ de carnali patrũ gn̾atione
glantem.
INa maior filiꝰ ioseph hoc ÷ manasses qui
int̾p̃tatur obhiuo typũ gerit iudeoꝵ qͥ
oblitꝰ ÷ d̾m suũ qͥ fec̃ illũ. minor aut̃ xp̃i

Expanded text:
futurus, regeneratione spirituali superaturus erat populum priorem, de carnali patrum generatione gloriantem. Nam major filius Joseph, hoc est Manasses, qui interpretatur oblivio, typum gerit Judaeorum, qui oblitus est Deum suum qui fecit eum; minor autem Chri