comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
on nulli eo usq ꝓgrediunt᷑.
ut ⁊ ꝑuirare ⁊ de reb ad dei cul¬
tum ꝑtinentib ac de ip̃a dei natura
falsum aliquid dr̃e ñ nunquam bo¬
num piumq opus ẽẽ contendant. m
multum inter ẽẽ quo aĩo ⁊ quib re
b quisq menciatur. Non .N. sic peccat
isle qui consulendi qũo ille quino¬
cendi uoluntate mentitur. Aut u̾o
tm̃ nocet qui uiatorem mentiendo
indiu̾sum iter mittit quantum his
qui uiam uite mendacio fallente de
temeritatis arguendus est qui falsa
econtrario quantum inip̃o est illemẽ¬
titur quidicitu̾m qd̃ putat falsum.
Quantum enim ad aĩm eius attinet
lo modo liber esta mendatio qui ore
nesciens u̾m loquitur sciens ã uolũ¬
tatementitur. Non consiteratis itaz
reb ip̃is dequib aliquid dr s sola ĩ¬
tentione dicentis melior est qui nes¬
ciens falsum dicit qm̃ id u̾m putat¬
cyͣ ille qui menciendi aĩm sciens ge¬
rit nesciens u̾m ẽẽ qd̃ dicit. Ille nã¬
q ñ aliud ht̃ in aĩo alud in uerbo

Expanded text:
onnulli eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus, ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente deptemeritatis arguendus est, qui falsaiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet,lo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo:
Abbreviated transcription (Latin):
assentit incertis nͥlq certum ẽẽ ĩ hoĩm
uisib pp̃ indiscretam siłitudinẽ falsi
⁊ iam si ꝙ uidetur forte sit u̾m acutis¬
simis quidem si impudentissimis cõ¬
flictionib dispitant. a pd̾̃ nos autẽ
uistus exfide uiuit. at si tollatur assẽ¬
sio fides tollitur qr sine ascensione nͥl
creditur ⁊ dum sint u̾a quamuis nõ
uideantur que nͥ credantur aduitam
ri. Cum istis uo utrũ loqui debeamꝰ.
ignoro qui ñ uicturos in et̾num s ĩ
p̾senti quidem se uiuere nesciunt.
re non possunt. Neq .N. quisquam si¬
nitur ne scire se uiuere q̃n quidem si
ñ uiuit qñ pot̃ aliquid scire ł nescire
tis est. S udelicet ñ assenciendo qd̾
uiuant cauere sibi uidentur errorẽ
cum ⁊ iam errando conuincant᷑ uiu̾e
.N. nos uiuere ñ solum u̾m s ⁊ iam
certum est ita u̾a ⁊ certa sunt mul¬
ta quib ñ assentiri absit ut sapĩa
pocius qͣm demencia noĩanda sit.

Expanded text:
assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitari. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: ire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; tis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur viverergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓeis que ꝑsensus corporis
capiamus cum cccurrunt no¬
b siłia que sp̃u tanquam corꝑe aut
corpore tanquam sp̃u senciuntur qͣ¬
le putabat ẽe apłs petrus qñ se exis¬
timabat uisum uidere repente de
daustris ⁊ uincłis ꝑ angłm lib̾atus
aut inp̃is reb corporeis leneputat᷑
ẽẽ qd̃ asꝑm est aut dulce qd̾ ama¬
rum ẽ aut olere qd̃ putridum aut
touare cum reda transit aut illum
danda suscepta est utrum aliquid
sapiens debeat aꝓpbare ne incidat in
errorem si ꝓuerit apobrauerit falsa
cum omnia sicut affirmant ł ccculta sĩt
ł incerta unde tria confeci uolumina in
imuitio conu̾sionis mee ne impedimẽ¬
to nob̾ ẽẽt que tanquam in hostio mi¬
chi contradicebat. Et uticr fuerat remo¬
uenda inueniende desꝑatio u̾itatis que
illoꝵ iudebatur argumentationib
roborari. Apud illos ergo omnis error
putatur ẽẽ pẽcem c uitare ñ posse con¬
tendunt nisi omnis suspendatur assẽ¬
sio Errare quippe dicunt eum quisqͥs

Expanded text:
 eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illumdanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur ex diis quos facit ñ factus d̾s
ẽet ꝓfector creatura rõnabilis esset
ip̃a est .ii. summa creatura ⁊ ideo inre¬
gula fidei non poneretur ante ecc̃amq
⁊ ip̃e ad ec̃c̃am ꝑtincret in illa eius ꝑte
que iicelis est nechr̃et templum s ⁊̃ ĩpe
templum ẽẽt. Templum autem ht̃ de
plum dei estis qd̃ ut ꝓbaret a diecit et
sp̃c dei hĩtat inuob̾ deus ergo hĩtat in
tẽplo suo ñ solum sp̃c ẜ s ⁊̃ pr̃ ⁊ filius¬

Expanded text:
ficatur ex diis quos facit non factus Deuficatur ex diis quos facit non factus Deuesset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Rgula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de plum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
co dño nr̃o qd̃ ad breuitatẽ con¬
fessidnis ꝑtiuet diximus adiungimꝰ
credere nos ⁊ in sp̃m sc̃m ut illa tͥnitas
compleatur que est deus. Deide sc̃a cõ¬
memoratur ec̃ca. unde datur intelligi
rationalem creaturam ad ixłm liberã
ꝑtinentem. Postmemorationem cre¬
atoris .i. sũme illuis irinitatis fuisse
subdendam q̃m quicquid de hoĩe xp̃o
dc̃m est adunitatem ꝑsone unigentti
ꝑtinet. Rectus itaq confessionis ordo po̾¬
cebat ut trinitati subiũgeretur ec̃ca
tanquam hĩtatori domus sua ⁊ deo tẽ¬
plum suum ⁊ conditoris ciuitas sua
que tota hic accipienda est ñ solum
exꝑte qr ꝑ egrinaturint̾ris.A solis ortu
usq ad occasum laudans nomen dñi
⁊ post captiuitatem tantãs uetusta
deo. Nec ullum malum sui casus exꝑ
sue ꝑti ꝑegrinanti sicut oportet o
que tota constituta est ad colendum
unum deum. Uñ nec tota nec ulla pars
eus uult secoli ꝓ deo nec cuiquam eẽ
deus ꝑtinenti ad templum dei qd̃ edi¬

Expanded text:
od ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatDeo, nec ullum malum sui casus expesuae parti peregrinanti sicut oportet opquae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedi
Abbreviated transcription (Latin):
massa que fc̃a est ꝑ hoĩem pͥ¬
mum ñ lib̾antur ꝑunum mediatorẽ
dei ⁊ hoĩm resurgent quidem ⁊̃ ip̃i unꝰ¬
quisq cum sua carne s ut cum dia¬
bolo ⁊ eius angłis puniantur. utrũ
sane ip̃i cum uiciis ⁊ deformitatib
suoꝵ corporũ resurgant quetumq¬
meis uitiosa ⁊ deformͥa membra ges¬
tau̾nt inrequirendo laborareꝙ opꝰ
eoꝵ habitudo ł pulchritudo quorũ e¬
rit certa ⁊ sempit̾na dampnatio. Nec
moueat qũo erit ineis corpus incor¬
ruptibile si dolere poterit aut qũo
corruptibile si moriri ñ pot̾it. Nõ
.n. est u̾a uita nͥ ubi feliciter uiui¬
tur nec uera incorruptio nisi ubi
salus nullo dolore corrumpitur uͥ ã
infelix mori ñ sinitur. ⁊ ut ita dicã
mors ip̃a ñ sinitur moritur ⁊ ubi do¬
lor ꝑꝑetuus ñ int̾imit s affligit
ip̃a corruptio. ⁊ ñ finitur. ħ in scĩs
ma qua suũ corpus aĩa relinque¬
re cogitur nec scd̃a qua penale corpꝰ
aĩa relinquere non ꝑmittitur ho¬

Expanded text:
a est per hominem primum non liberantur per unum mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunqueis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptiomen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
bhac summe ⁊equaliter ⁊ immu¬
tabiliter bona trinitate creata st̃
omnia nec summe nec equaliter nec im¬
mutabũr bona s tñ bona ⁊̃ singula. si¬
nul u̾o uniusa ualde bona. qr exomnib
cõsistit uniu̾sitatis admirabilis pulchri

Expanded text:
hac summe et aequaliter et immutabiliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul vero universa valde bona ; quia ex omnibus consistit universitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nulitas ⁊ caritas incustodienda salubͥ¬
lem ut ita dicam notitiam signare¬
tur. Cum .ii. taini m̾iti tante ecc̃e tan¬
ti pectoris tantioris tante uirtutis e¬
p̃c aliud debap̃mo arbitraretur quã
erat diligentius inquisita u̾itas fir¬
matura multiq eius college quãnis
ñdum liquido manifestatum id tñ
tenentur qd̃ ⁊ p̾terita ecc̃e consuetu¬
do ⁊ postea totus catholicus orbis am¬
plexus est ñ se tñ ille aceñs du̾sa senci¬

Expanded text:
militas et charitas in custodienda salubrmilitas et charitas in custodienda salubrlem, ut ita dicam, notitiam signaretur. Cum enim tanti meriti, tantae Ecclesiae, tanti pectoris, tanti oris, tantae virtutis episcopus, aliud de Baptismo arbitraretur, quam erat diligentius inquisita veritas firmatura; multique ejus collegae, quamvis nondum liquido manifestatum, id tamen tenerent quod et praeterita Ecclesiae consuetudo, et postea totus catholicus orbis amplexus est: non se ille tamen a c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr hec manifestissimũ scisma est
qd̾ donatistaꝵ nomine nuncupat᷑.
restat ut hec debap̃o pie tredamus
qid̃ uniu̾sa ec̃ca a sacrilegio scisma¬
tis remota custodit. Inqua tñ si a¬
liud alii ⁊ aliud alii adhuc de ista q̃s¬
tione salua pace sentirent donecu¬
niu̾sali contilio unum aliquid eli¬
quatum sincerumq placuisset hu¬
mane infirmitatis errorem cooꝑit¬
multitudinẽ pecc̃orum. Qua. N absẽ¬
teris magna dotumenta ut adillũ
iam ueniam de tuius decuius sibu
auctoritate isti carnałr blandiunt᷑
cum eius caritate sp̃ualiter ꝑimã¬
tur. Nam illis tp̃rib añquam ple¬
narii concilii snĩa quid inhac re se¬
quendum eẽt tocius ec̃ce consensio
confirmasset uisum est ei cum ferme
cctoginta coepĩs siis affricanarum
ecc̃aꝵ õem hoĩem qui extra ecc̃e catho¬
lice cõionem baptrratus fiusset o¬
portere ad ecc̃am uenientem denuo bap¬
tizari. Qd̃ ñ recte fieri tanto uiro nimi¬
rum pp̃ea dñs ñ aꝑuit ut eius pia⁊ hu¬

Expanded text:
mum schisma est quod Donatistarum nomine nuncupatur, restat ut hoc de baptismo pie credamus quod uniuersa ecclesia a sacrilegio schismatis remota custodit. in qua tamen si aliud alii et aliud alii adhuc de ista quaestione salua pace sentirent, donec uniuersali concilio unum aliquid eliquatum sincerumque placuisset, humanae infirmitatis errorem coomultitudinem peccatorum . Qua enim absenteris magna documenta, ut ad illum jam veniam, de cujus sibi auctoritate isti carnaliter blandiuntur, cum ejus charitate spiritualiter perimantur. Nam illis temporibus, antequam plenarii concilii sententia quid in hac re sequendum esset, totius Ecclesiae consensio confirmasset, visum est ei cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanarum Ecclesiarum, omnem hominem qui extra Ecclesiae catholicae communionem baptizatus fuisset, oportere ad Ecclesiam venientem denuo baptizari. Quod non recte fieri tanto viro nimirum propterea Dominus non aperuit, ut ejus pia et hu
Abbreviated transcription (Latin):
desse incipiat sacramentum qd̃ acceptũ
inscismate ꝓdesse ñ pot̾at. si ã dix̾int
uullo qui fictus accessit ꝑ sc̃am ium tã¬
ti satramenti dimissa quidẽ cẽilli pẽcca
in ip̃o tp̃ris puncto s ꝑ fictionẽ eius re¬
tizato ut pec̃ca reced̾e̾nt ⁊ ꝑsenerantiã
futionis fug̾it ut redirent ut ⁊ illũ ue
rum sit quotquot inxp̃o baptizat es¬
atenebris ꝑ lucẽ transit ad tenebras
ocłi quidẽ eiuuis intenebras ꝑꝑetuo dici¬
guntur s ñ pot̾ lux nisi ꝑ funderetͣn¬
seuntem qui hec ergo dix̃int y ⁊̃ in

Expanded text:
rodesse incipiat sacramentum, quod acceptum rodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius retizato ut peccata recederent et perseuerantiam fictionis fugerit ut redirent, ut et illud uerum sit: Quotquot in Christo baptizati esa tenebris per lucem transit ad tenebras — oculi quidem eius in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest eum lux nisi perfundere transeuntem —,
Abbreviated transcription (Latin):
ł sacrilegio ꝑseuerans pecc̃oꝵ aboliti¬
onẽ ñ sinere fĩ atq ita intelligant ĩ
coĩonib ab ecc̃a seꝑatis posse hoĩes bap
tunc ꝓsitisit ad remissionẽ pecc̃orũ
tum quisq reconciliatus unitati
sacrilegio dissensionis exuitur qͦ
euis pecc̃a tenebantur ⁊ dimitti nõ
sinebantur. sicut i. in illo qui fictꝰ
accesserat fit ut non denuo baptiret᷑
s ip̃a pia correptione ⁊ uera. confes¬
sione purgetur qd̾ ñ posset sñ bap̃o
s ut qd̃ ante datum est tũc ualere
incipiat ad salutem cum illa fictio
ueraci confessione recesserit sic ⁊̃ is
qui se seꝑau̾nt inimicus caritatus
⁊ pacis xp̃i inaliqua heresi aut scis¬
mate accepit quo sacrilego scelere pec¬
cata eius ñ dimittebantur cum se corre¬
xerit ⁊ ad ecc̃e societatem unitatẽq ue¬
nerit ñ it̃m baptirandus est qr ip̃a ei re¬
conuliatione acpace p̾statur ut ad remiᷤ¬
sionem pecc̃oꝵ euis mnunitate iam ꝓ¬

Expanded text:
uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitiuel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, adque ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines btunc prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat ad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit, sic etiamqui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqua haeresi aut schismate accepit, quo sacrilego scelere peccata eius non dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa reconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam p
Abbreviated transcription (Latin):
ratum fatemur. Qd̃ si ita ẽ ⁊ pec̃ca
dimisa sunt. Qũo ergo dicit ioħ̾es
qui o dit frẽm suũ intenebris manz
usq adhus si iam t̾cã est remissio
pecc̃oꝵ an ñ est inscismate odiũ fr̃nũ.
Quis hec dix̾it tum ⁊ origo ⁊ ꝑtina¬
tio scismatis nulla sit alia nisi o
scismate remissio pecc̃oꝵ ⁊ iõ nẽc ge¬
ille symon utrum uͥo xp̃i bap̃ate tinctꝰ
toritate coguntur. Quero ergo utrum
fateantur ei dimissa pecc̃a. ꝓfecto fatebũ¬
tur. item quero cur ei dix̾it petrus non
unt postea peccauit peccunia uolens
em̾e donum dei cuins uenditores ẽẽ a¬
płos credidit. Quid si ad ip̃m bap̃m
fictus accessit. Dimissa sunt ei peccata.
an ñ st̃ dimissa : Cugant ꝙ uolunt.u¬
trumlibet elegerint. sufficiet nobis.
remissionẽ oꝑatus est pecc̃oꝵ. Si dixe¬
rint ñ ẽẽ dimissa quero. Si postea fic¬
tionem suam corde. contusso ⁊ uero do¬
lore fateretur denuo baptizandus iu¬

Expanded text:
ratum fatemur. quod si ita est, et peccata ratum fatemur. quod si ita est, et peccata dimissa sunt. quomodo ergo dicit Iohannes: qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odschismate remissio peccatorum et ideo nec regeille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus pturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero cur ei dixerit Petrus non uia,\' inquiunt, postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores esse apostolos credidit.\' Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficit nobis. remissionem operatus est peccatorum? si dixerint non esse dimissa, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iu
Abbreviated transcription (Latin):
tũq illa sit de qua dc̃m est. Una est co¬
lumba mea una est mr̃i esue. Nec pos¬
sunt ecc̃e tot ẽẽ quo scismata. si ã di¬
xerimus ñ ibi dimicti pecc̃a ergo in¬
quiunit ñ est illic uerus bap̃s ⁊ pp̃ea q̃
temini. his ista resistimus scd̃m scrip¬
turas cos int̾rogantes ut qd̃ anobis
q̃runt sibi ip̃i R̾ndeant. Quero .i.
ut dicant utrum dimittantur pec̃ca
ubi caritas ñ est. P ec̃ca .ii. tenebre aĩa¬
rum sunt. audiuimus quippe iohã¬
intenebris est usq adhuc. suilli ã
scismata fac̾ent si fr̃no odio ñ exce¬
carentur. si ergo dm̃s ñ ibi dimitu
pec̃ca qũo renascitur qui apud eos
baptitatur. Quid est .N. uenasci per
bap̃m nisi auetustate renouari. Qͦ¬
modo a uenonatur auetustate cui pec¬
cata p̾terita ñ dimittuntur. Qd̃ si
renatus ñ est nͨ xp̃m induit. Ex quo
conficitur ut denuo baptirandus
uideatur. qr dicit apłs. Quotquot
baptiratus hñdus est. Porro qrinx̃
induisse. Et si hec fatemur regene¬

Expanded text:
cumque illa sit, de qua dictum est: una est columba mea, una est matri suae, nec possunt ecclesiae tot esse quot schismata. si autem dixerimus non ibi dimitti peccata: "ergo" inquiunt "non est illic uerus baptismus, et protemini." His ita resistimus, secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant. quaero enim, ut dicant utrum dimittantur peccata ubi caritas non est. peccata enim tenebrae animarum sunt. audimus Iohanin tenebris est usque adhuc; nulli autem schismata facerent, si fraterno odio non excaecarentur. si ergo dicimus non ibi dimitti peccata, quomodo renascitur qui apud eos baptizatur? quid est enim renasci per baptismum nisi a uetustate renouari? quomodo autem renouatur a uetustate cui peccata praeterita non dimittuntur? quod si renatus non est, nec Christum induit. ex quo conficitur, ut denuo baptizandus uideatur, quia dicit apostolus: quotbaptizatus habendus est. porro quia ininduisse, et si hoc fatemur, regene
Abbreviated transcription (Latin):
tollatur qd̃ palea est palea est ⁊ semꝑ ab
illiuis ecce que sine macula ⁊ ruga est
unitate diuisus est ⁊ qui congregano¬
ni sc̃orum incarnali obdurationemis¬
cetur. De nullo mñ desꝑandum est siue
qui intus talis apparet siue qui fons
manifestius adu̾satur. spũales ã sie
ad hoc ip̃m pio studio ꝓ ficientes ñ eũt
foras. Quia ⁊ tum aliqua ꝑu̾sitate ul̾
ꝓbant qͣm intus ꝑmaneant cum ad¬
u̾sus ecc̃am nullatenus erignitur s ĩ
solida unitatis petra fortissimo robore¬
saritatis radicantur. Ad hoc .ii. ꝑtinet
qd̃ in illo abrahe sacrificio dicitur aA¬

Expanded text:
tollatur, quod palea est palea est, et semper ab tollatur, quod palea est palea est, et semper ab illius ecclesiae quae sine macula et ruga est unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est siue qui intus talis apparet siue qui foras manifestius aduersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum aliqua uel peruersitate uel probant, quam intus permaneant, cum adversus Ecclesiam nullatenus eriguntur, sed hi solida unitatis petra fortissimo charitatis robore radicantur. Ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: A
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ quidam eoꝵ nunc exꝑient᷑
peꝑit caym ⁊ cham ⁊ ysmaelenries a¬
u eadem ip̃a peperit ⁊ datħan ⁊ alios ĩ
eodemppłos ⁊similes. Et que istos ea¬
ꝑtinaciter obduratos siue imunita¬
te ꝑmixti sint siue aꝑta p̾cisionedis¬
senciant s cum tales asp̃ualib eu
irangelitantur ⁊ sacramentis im¬
buuntur tam ꝙ ꝑ se ip̃am rebecta
eos parit sicut esau. Cum ã ꝑ illos
qui ñ caste annunciant euuange¬
lium tales indei ppło generantur
sara quidẽ s ꝑagar. Item boni sp̃u¬
ales qñ euuangelit antib ł bapti¬
tantib carnalib gn̾antur qũ lya
quidem ł rachel uere conuigalem
eos s ꝑ ancillarẽ ut̾m parit cum uͦ
ꝑ sp̃uales in euuangelio generaᷤ¬
tur boni fideles qui ł euadunt in
sp̃ualis etatis affectum ł eo tende̾
ñ desistunt ł ideo ñ faciũt qr ñ pos¬
foris sint cid̃ caro est caro est s̃iue
inarca sua sterilitate ꝑ seueret siue ccc̃o¬
ne temptationis tanquam uento extͣ

Expanded text:
t quidam eorum nunc experiuntur, peperit Cain et Cham et Ismaelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes; et quae istos, eapertinaciter obduratos, sive in unitate permixti sint, sive aperta praecisione dissentiant. Sed cum tales a spiritualibus evangelizantur, et Sacramentis imbuuntur, tanquam per se ipsam Rebecca eos parit, sicut Esau: cum autem per illos qui non caste annuntiant Evangelium , tales in Dei populo generantur; Sara quidem, sed per Agar. Item boni spirituales, quando evangelizantibus vel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos sed per ancillarem uterum parit; cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis adfectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt quia non posforis sint, quod caro est caro est; siue in area in sua sterilitate perseueret siue occasione temptationis tamquam uento extra
Abbreviated transcription (Latin):
ronam nu̾ut ꝑuenire. ut si qua in eiꝰ
lucidam mentẽ exhumana conditio¬
ne nebula irrepserat głosa serenita¬
te fulgentis sanguinis fugaretur
inuite sarmenta p̾cidi dixit eos ⁊ de
uite auferi tanqm inutilia sarmẽ¬
ta que fructum ñ darent. Quis ã fruttꝰ
nisi nouus ille foetus de quo item dic̃.
Mandatum nouum. do .ii. ui.ui.i.iu.di.¬

Expanded text:
ronam meruit peruenire, ut, si qua in eius ronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis fugaretur.in uite sarmenta, praecidi dixit eos et de uite auferri tamquam inutilia sarmenta quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nouus ille fetus de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inui
Abbreviated transcription (Latin):
t̾s ꝑ suadere ñ destitit ut sufferrent
inuicem indilectione studentes serua¬
re unitatem sp̃c inuintulo pacis. Ita
.N. corporis manete cõpage si quib
inquib dam memibris infirmabat᷑¬
⁊ exeoꝵ sanitate conualesceret potiꝰ
qͣm p̾cisione mortificatũ diligen¬
ciam in illius curationis admitteret
⁊si se ille separasset quam multi se¬
querentur quantum sibi nom̃ inter
hoĩes fac̾et qͣm latius ꝙỹprianiste t̃
donatiste uocarentur s ñ erat filius
ꝑditionis dequalib dcm̃ est deiecisti
eos dum extolłentur ẜ erat filis
pacis ec̃c̃e. Qui tanta cordis illumĩa¬
tione p̾dius pp̃ea ñ uidit aliquid
ut ꝑ eum aliud sr̃eminencius ui¬
deretur. Et adhuc inquit apłs emi¬
nentiorẽ sr̃ uiam nob̾ demonstro. si
linguss hoĩ loquar ⁊ angłoꝵ ca¬
ritatẽ ã ñ hẽam fc̃s sum heramen¬
tum sonans aut tymbalum tinni¬
ens. Minus ergo ille penetrauit ut
terneret setretum ab ditum satrame¬
fidełr fortiter custodiuit ad martirii co¬

Expanded text:
s persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita enim corporis manente conpage, si quid in quibusdam membris infirmabatur, ex eorum sanitate conualesceret potius quam praecisione mortificatum diligentiam nullius curationis admitteret. et si se ille separasset, quam multi sequerentur! quantum sibi nomen inter homines faceret! quam latius Cyprianistae quam Donatistae uocarentur! sed non eperditionis, de qualibus dictum est, Dejecisti eos dum extollerentur : sed erat filius pacis Ecclesiae, qui tanta cordis illuminatione praeditus, propterea non vidit aliquid, ut per eum aliud supereminentius videretur. Et adhuc, inquit Aposstro. si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans aut cymbalum tinniens. minus ergo ille penetrauit, ut cerneret secretum abditum sacramefideliter fortiter custodiuit, ad martyrii co
Abbreviated transcription (Latin):
erat qr ꝑip̃ius iuira coniugalia ⁊
mancilla seminatus erat ⁊ exancil¬
la susceptus sitnt apd̾ istos ec̃ceiu
re qd̃ est inbap̃o nascuntur quitũ
nascuntur. s si concordant cũ fr̃i¬
b ꝑ unitatẽ paris ad t̾ram uenrũt
ꝓmissionis ñ demat̾no ut̾o rursus
eiciendi s inp̃rno semme cognoscẽ¬
di si ã indiscordia ꝑseuerent ad hys¬
maelis fimiculum ꝑtinebũt. Prior
ã fuit hysmael postea ysdac. Et pri¬
or esau posterior ã iacob. Nonqr prior
peperit heresis quam ecc̃a aut ipsa et¬
litaris mr̃e ex qua de addam nastim̃
ñ est prius qd̾ sp̃uaie s qd̾ aĩale post¬
ea sp̃uale. Ex ip̃o ã aĩali sensu qr hõ
aĩalis ñ ꝑcipit que sunt sp̃c dei. om̃i

Expanded text:
erat, quia per ipsius jura conjugalia et erat, quia per ipsius jura conjugalia et in ancilla seminatus erat, et ex ancilla susceptus. Sicut apud istos Ecclesiae jure quod est in Baptismo, nascuntur quicumque nascuntur, sed si concordent cum fratribus, per unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa eclitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae s
Abbreviated transcription (Latin):
possunt pp̃ea rei ẽẽ qr iudicib ecc̃asti¬
cis pocurs qͣm litigatorib credid̾unt
hec solum minus ħetis qd̃ ininusht̃
qui caritatem ñ ht̃ iam quid opus ẽ
ut nos retexamus uos ip̃i inapło ins¬
pitite quantum sit qd̃ minus hẽtis. Qd
ã inter est qui taritatem ñ ht̃ utrum
foras auolet aliquo uento temptatio¬
nis ablanis anintus demesse dñica ñ
recedat inultima uentilatione sepa¬
randus ⁊ tñ ⁊̃ tales si iam semel per
lap̃m nati sunt tt̾m eos nasci opor¬
tet. Ccc̃a quippe om̃s ꝑ bap̃m parit si¬
ue apud se id est exutero suo siuecxͣ
re natus pp̃ fr̃nam concordiam se¬
ꝑatus est apło dei ⁊ aser ꝑ uxoris qui¬
dem potestatem s exancilla natus
pp̃ fr̃nam concordiam t̾ram ꝓmis¬
sionis accepit uñ ⁊ ysmaeli ut seꝑa¬
retur appło dei ñ osfuit mater antil¬
la s offint fr̃na discordia ⁊ ñ ꝓfuit
potestas uxoris cunis magis filius

Expanded text:
possunt propterea rei esse, quia iudicibus ecclesiastipossunt propterea rei esse, quia iudicibus ecclesiasticis potius quam litigatoribus crediderunt, hoc solum minus habetis, quod minus habet qui caritatem non habet. iam quid opus est ut nos retexamus? uos ipsi in apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. quid autem interest, qui caritatem non habet utrum foras auolet aliquo uento temptationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet. Ecclesia quippe omnes per baptismum parit siure natus, propter fraternam discordiam separatus est a populo Dei. Et Aser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus, propter fraternam concordiam terram promissionis accepit. Unde et Ismaeli, ut separaretur a populo Dei, non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia: et non profuit potestas uxoris, cujus magis filius
Abbreviated transcription (Latin):
apud illos siue apd̃ nos. sit ⁊ illa que
agunt qͣm uera ecc̃a cum ad nos ue¬
niunt ñ emendamus s pccius aꝓpba¬
mus inquib .N. ñ dissentiũt anob̾
rint ineis pec̃ca siue contimo dimis¬
sa redierint ut ad salutẽ pacis att
taritatis uemiant ad hortamur ñ
solum ut aliquid habeant qd̃ nõ
hẽbant ẜ ut eis ĩ illud ꝓ desse incipi¬
at qd̾ habebant frustra ergo nobis
consulendum putetis Rendemus
est baptismus ille scismaticoꝵ uł¬
u̾eticoꝵ. s ecc̃e dei ubicũq fu̾it in¬
uentiisł quotumq translatus ue¬
strum ã non est nisi qd̃ praue sen¬
nus ⁊ sacrilege agitis ⁊ impie seꝑa¬
mini. sam si cetera om̃ia ł habea¬
tis ł senciatis ⁊ in eadẽ tñ seꝑatione
duretis adu̾sus ninculũ fẽne paris
qui toto orbe t̃rarum sicut ꝓmissi sunt
ita exhibiti quoꝵ oĩm causas ⁊ corda
nullo modo nunqͣm posse aud discut̾e
potiustis ut mito dampnaretis qui nõ

Expanded text:
apud illos siue apud nos. sic et illa quae apud illos siue apud nos. sic et illa quae agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt non emendamus, sed potius adprobamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, rint in eis peccata siue continuo dimissa redierint, ut ad salutem pacis adque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant. Frconsulendum putetis?" respondest baptismus ille schismaticorue, ubicumque fuerit inuentum et quocumque translatum. uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agitis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum fraternae pacis, qui toto terrarum orbe sicut promissi sunt ita exhibiti, quorum omnium causas . et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis ut merito damnaretis, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
minus oĩa pec̃ca dimittat ⁊ si odinm
fr̃num meius cui ilimittuntur aĩo
ꝑseuerat. soluit᷑ .i. hesternus dies
⁊ quicqͥd supͣ est soluttur ⁊̃ ip̃a hora
hẽat inimitum quẽ iniquissimeo de¬
rit quam qd̃ ⁊̃ iniquos inimicos dilig̾e
iubeamur ⁊ orare ꝓeis. subito ã ꝑuu¬
lo mortis mapit ꝑturbari ⁊ poscĩt bap¬
tismum. Quem tanta festinatione ac¬
to minus sermonẽ longissimũ ut il¬
lud odiũ corde peslatur ⁊̃ ip̃i si bapti¬
zanti sit cognitũ. Certe ista ñsolum¬
apud nos s ⁊ apud illos euenire nõ
cessant. Quid ergo dm̃s. Dimituntur
pecc̃a huic hoĩ an ñ dumittuntur. pror¬
sus qd̃ uoluit eligant. si. it dimittũ¬
tur continuo redeunt. Cuuangeliũ
loquitur u̾itas damat. Siue ergo di¬
mitantur siue ñ dimittant᷑ necc̃ia
est. postea meditina. Nec tñ si uic̾it
absq id corrigendum ẽẽ didicerit at¬
q correx̾it denuo lapnratur siue

Expanded text:
minus omnia peccata dimittat, etiam si odium minus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur et quidquid supra est solvitur, etiam ipsa hora habeat inimicum quem iniquissime oderit: quanquam etiam iniquos inimicos diligere jubeamur, et orare pro eis. Subito autem periculo mortis incipit perturbari, et poscit Baptismum, quem tanta festinatione acadmittat, quanto minus sermonem longissimum? ut illud odium corde pellatur, etiam ipsi si baptizanti sit cognitum. Certe ista napud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue
Abbreviated transcription (Latin):
hoc indicant u̾ba conserui dicentis
pacĩam habe inme ⁊ reddam tibi alio¬
quin dr̃et. Iam mͥ hoc dimiseras cur i¬
terum repetis. hoc ⁊ ip̃ius dñi uerba
manifestius aꝑiunt. Ait .ii. egressus
autem seruus ille inuenit unum de cõser¬
ius siuis qui debebat ei centum denarios
Non dixit cui debitũ iam centum dena¬
riorũ dimiserat. si .ii. dimiserat nõ
ei debebat. Quia ergo dixit debebat ei ma¬
nifestum est qd̃ ñ dimiserat. Et meliꝰ
quidem fueratatq hoc potius cong̾e¬
bat tanto debitori reddituro rõnem⁊
expectanti mĩam dñi sui ut priorip̃e
conseruo dimitteret qd̃ ei debebatur ⁊ sic
ploranda erat accederet. Nec tñ illud tid̃
nondum conseruo dimiserat impedi¬
uit dñm eiuis quo minus in illo tp̃re
accipiende rõnis dimitteret ei omĩa
que debebat. S quid ꝓfuit qñ quidẽ
incaput eius pp̃ odioꝵ ꝑseueranti¬
am rursus oĩa continuo replicata
sunt sic ñ impeditur bap̃i gr̃a quo¬

Expanded text:
hoc indicant uerba conserui dicentis: hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me et reddam tibi. alioquin diceret: iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?\' hoc et ipsius domini uerba manifestius aperiunt. ait enim: egressusus autem seruus ille inuenit unum de conseruis suis qui debebat ei cenon dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nem s tñ bap̃ate ecc̃e baptizantur ꝙ
ubicumq fu̾it sc̃m est ꝑ seip̃m ⁊ ideo
ñ est eoꝵ qui se seꝑant s eius uñ se se¬
parant. Ualet tm̃ a pd̾ cos hactenus ut
ꝑ eiuis lucẽ transeant ad dissensiones
sue tenebras continuo redeuntib pec¬
catis q̃ bap̃atis scitas urillo tp̃ris pũc¬
to dimiserat tanqͣm redeunte obscu¬
ritate quam lux intransitu excusse¬
rat nam redire dimissa pecc̃a ubi fr̃
de illo seruo quem cum inuenisset
debitorẽ .x. milium taientoꝵ dep̾cãti
oĩa dimisit ille ã conseruũ suũ qui
ei debebat centum denarios qui eũ¬
misertatus ñ fuisset uissit eum dñs
reddere que ei dimiserat. Tp̃c ergo quo
le seruus postea dedit conseruo suo
mutuam peccuniam quam tum ille nõ
posset reddere ñ eius misertus est s iam
ei debebat conseruus eius cum ip̃e rõnẽ
dũo suo reddens tanti nui debito sołue¬
tur nec dimiserat conseruo qd̃ ei debe¬
bat ⁊ sic accesserat ut ei dimitt̾et dñs.

Expanded text:
e baptizantur. quod ubicumque fuerit sanctum est per se ipsum et ideo non est eorum qui se separant sed eius unde se separant, ualet tamen et aput eos hactenus, ut per eius lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tamquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat. Nam redire dimissa peccata, ubi frde illo seruo, quem cum inuenisset debitorem decem milium talentorum deprecanti omnia dimisit, ille autem conseruum suum qui ei debebat centum denarios cum miseratus non fuisset, iussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. tempus ergo quo le seruus postea dedit conseruo suo mutuam pecuniam, quam cum ille non posset reddere non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur, nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dominus dimitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sunt sp̃c ders itut .n. insatramẽ¬
tis uet̾is testamenti uiuebant qui¬
dam sp̃uales ad nouum .s. testamẽ¬
tum qd̃ tunt oocultabatur occulte
ꝑtinentes sic ⁊ ñc insatramentoi
noui .t. quod iam reuelatum esti
płiq uiuunt aĩales qui ꝓficere si
nolunt. ad ꝑcipienda que sunt s p̃c
su ad nouum ꝑtinent. Qd̃ si prius¬
cp̃ sp̃uales fiant exhat uita rapiant᷑
custoditi ꝑ sairament sc̃ĩtatẽ int̾ra
iuuentiũ computant᷑. ubi est spes irr̃a

Expanded text:
 sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus su ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra
Abbreviated transcription (Latin):
pace uñ isti aberiarũt qui uiam pa¬
cis ñ cognou̾nt ꝑseuerantissimis us¬
q infinem g̾ssib ambulauit est gͥ
catholicam uñ uenientes oportet de¬
nuo baptizari. s tñ hec aliud ẽ aliud
acatholica pace deuiantes ⁊ innefa¬
riam p̾cisionis foueam p̾cipitatos
rebaptirandos in sr̃ iudicare nam i¬
lum neuum incandore sce aĩe cari¬
tatis ubea contegebant. hancã fisli¬
ginẽ inistoꝵ tartarea feditate mltꝰ
impacatus ostentat s ea que dein¬
ceps qd̃ ad beati ꝙypriani auctorita¬
tem attinet tractaturi scumus aba

Expanded text:
pacem, unde isti aberrarunt qui uiam papacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gressibus ambulauit. est qucatholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑcet̾am uincturam botrum mirabi¬
lem faciunt. Nec tñ frustra idẽ dñs
addidit que ã sarmenta inme dãt
eructum purgat illa pr̃ m̃s ut ma¬
iorem fructum afferatur nͥ qr ⁊ ip̃i
qui fructu p̾ualent caritatis possũt
tñ aliquid hr̃e purgandum qd̾ in¬
cultum agricola ñ relĩquit. Qd̃ ergo
ille uir sc̃c de bap̃o ałr sentiens qͣm se
res hẽbat que postea ꝑtractata ⁊ dili¬
gentissima consid̾atione firmata ẽ
intatholica unitate ꝑ mansit ⁊ carita¬
tis ub̾tate cõpensatum est ⁊ passi o¬
dem beatissimi martiris dr̃e q̃ qui¬
dem ñ euis s illius ẽ cꝰ gr̃a talis exti¬
tit iam delit̾is eius documenta ꝓ fe¬
ramus quib maxime donatistare
ora cdlaudantur hꝰ .N. auctoritatem
imꝑitis obitiunt ut se q. recte facẽ
ostendant qd̃ ad se uenientes fideles
denuo baptizent nimiũ miseri ⁊ nisi
se corrigant asemet ip̃is oĩo damp¬
nati qui hoc intanto uiro eligunt
imittari qd̃ illi pp̃ea ñ offuit qr ĩea

Expanded text:
 ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus, ut maiorem fructum afferant, nisi quia et ipsi qui fructu praeualent caritatis possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sanctus de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passiodem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ curentur ꝑ medicamentũ reconci¬
liationis ꝑ uintulum pacis. ħ ideo
seputent sanos ẽẽ qr dm̃s eos hr̃e ali¬
quid sanum. si et rursus ideo curand̾
eẽ qd̾ sanum est qr ostendimus aliqͥd
uuln̾atum. Itaq insacramenti sanita
ducunt. Et uulmis suum dignentur hu¬
militer intueri. Nec solum quid assit s ⁊̃
dam defͤu̾it ⁊ uideant qd̃ sit ip̃m unum.
Nec me inhocaudiant s apłm. Si lingͥs
inquit hoĩm loquar ⁊ angłoꝵ carita¬
tẽ ã ñ hẽam fc̃s sum heramentum so¬

Expanded text:
et curentur per medicamentum reconciet curentur per medicamentum reconciliationis, per vinculum pacis. Nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum: nec rursus putent ideo curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid vulneratum. Itaque in Sacramenti sanitatducunt? Et vulnus suum dignentur humiliter intueri, nec solum quid adsit, sed etiam dam defuerit, et videant quid sit ipsum unum. Nec me in hoc audiant, sed Apostolum: Si linguis, inquit, hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeram
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾emus. Itaq illi quos baptizant
ydolatras .a. inppło dei gladius inter¬
emit scismaticosã terre hyatus absor¬
buit. Et apłs si hẽam inquit oẽm fi¬
dem ita ut montes transferam cari¬
tatem ã ñ hẽam nͥl sum. si quis ad¬
dricatur ad medicum inaliqͣ nec̃cia
ꝑte corporis graui uuln̾e sauciatus.
Si dix̾it medicus moritur inde nͥ cure¬
tur ñ opinor illi qui eum adduxert̃
ita desipunt ut consid̾atis atq nu̾a¬
tis cet̾is membris eussanis rendeãt
medico ⁊ dicant. Ergo ne ista sanatot
membra non ualent ad eius uitam
⁊ unus unum uuln̾atum ualet ad
sana sunt curet s illi uni loco medici¬
nam instant᷑ adħibeat uñ mors ⁊̃ samiꝰ
cet̾is ĩminet ⁊ nisi sanetur adueniet
Quid ergo ꝓdesthoĩ ł sola fidesł sanũ
fortasse solum fidei sacramentum
ubi letali uulnere scismatis ꝑ emp¬
ta est sanitas caritatis ꝑ ciuius soli
ad mortem. Qd̃ nefiat ñ cessat mĩa¬

Expanded text:
uulneremus. itaque illi quos baptizant uulneremus. itaque illi quos baptizant idololatas enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeamnihil sum. Si quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: \'moritur inde nisi curetur\', non opinor illi qui eum adduxerunt ita desipiunt, ut consideratis adque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: \'ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris inminet et nisi sanetur adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis perempta est sanitas caritatis, per cuius solad mortem? quod ne fiat, non cessat mi
Abbreviated transcription (Latin):
terat nisi ꝑ uinculum xp̃iane societa¬
tis ⁊ pacis incorporaretur ecc̃e iletꝰ
Pillum ⁊̃ baptiratus xp̃iano ppło cõ¬
sorcio qͦ cõionis adiungitur cuiso¬
labonoꝵ oꝑm siłitudine iungebat᷑
ꝑnitione quippe contẽpn̾et uonũ.
qd̃ ñdum ħebat suꝑbiens exillo ꝙ
hebat. sic ĩ qui se ip̃os asocietate ce¬
teroꝵ seꝑantes caritate uolata u¬
nitatis uinculum rumpunt. si nͥl
fatint coꝵ q̃ in illa sco societate
sibi sotiau̾int se uenire ad ecc̃am uolu¬
erit debet oĩa q̃ ñ accepit acciꝑe. si uero¬
ñ nulla eadem fatiunt ñ se ineis seꝑa¬
u̾nt ⁊ ex ea ꝑte intexture cõ page deti¬
nentur inceta scissi st̃. ꝓuide si quem
sibi sociau̾int ex ea ꝑte nititur ec̃ce in
qua nec illi seꝑati sunt ⁊ ideo si uenire
ad ecc̃am uoluerit ineo sanatur ubila¬
niatus errabat. ubi u̾o sanus connec¬
tebatur ñ curatur s agnoscitur nec
tum sana curare uolumus potuis u¬

Expanded text:
terat, nisi per uinculum christianae societaterat, nisi per uinculum christianae societatis et pacis incorporaretur ecclesiae, iillum etiam baptizatus christiano populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perniciose quippe contemneret bonum, quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia quae non accepit accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se in eis separauerunt et ex ea parte in texturae conpage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectitur ecclesiae in qua nec illi separati sunt, et ideo si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur non curatur sed agnoscitur, ne cum sana curare uolumus potius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ colligit sꝑgit. si ã qd̃ discipłi dñi
ꝑ ignorantiam fac̾e uoluerunt id ĩeo
corrigendum est qd̃ dñs dixit nolite
ꝓhilere cur hoc ip̃e ꝓhibi ꝓ hibuit. Et qͦ¬
erat ubi ꝑ nomen xp̃i sanitates oꝑa¬
batur ut ergo utraq snĩa u̾a sit situ¬
ti uera est ⁊illa uͥait. Qui ñ estmecũ
ad u̾sum me est ⁊ qui metum ñ collig̃
sꝑgit ⁊ illa ubi ait. Nolite ꝓ hib̾e Qui
.N. contra uos non est ꝓuobis est tͥd
restat intelligendum nisi qr ille in
sꝑgeret ⁊ si forte ueniret ad ecc̃am
ñ illud qd̃ hẽbat ibi acciꝑet s inquo
ab errau̾at emendaret. Neq .ii. ⁊ corne¬
lii gentilis hoĩs or̃ones ñ sunt exaudi¬
te aiq elemosine ñ sunt accepte im¬
mo ⁊ angłm ad semitti ⁊ missũ me¬
ruit intueri. ꝑ quem posset utiq sñ
hõis alicuius accessu tuncta nect̃ia .i
disseere.S qm̃ quicquid boni inor̃o¬
nib ⁊ elemosinis hebat ꝓ dẽe illi ñ po¬

Expanded text:
non colligit spargit. si autem, quod discipuli domini non colligit spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et querat, ubi per nomen Christi sanitates operabatur. ut ergo utraque sententia uera sit, sicuti uera est, et illa ubi ait: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit et illa ubi ait: nolite prohibere. qui enim contra uos non est pro uobis est, quid restat intellegendum, nisi quia ille in spargeret, ut si forte ueniret ad ecclesiam non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? Neque enim et Corneli gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae; immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non po