comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimus ait: Nam ominino non doler non sinerna¬
na mercede contingit in manitatis inanino stuporis
incorpore: timore aut̃ quẽ illi ponunc ininalo scrip
timore poenali distinguitur: de quodicit a postolus
ten& in bono. steautem de quodicit ꝓpheta quisi neti¬
more ÷ non potest iustificari: magis inoremento caritatis
augetur . taliter quis tim & nemalum quopunutuir.
incuret aliter nebonum quo delectitur amittar
igitur aminis tinior haberi deb& inuitio sedille
Antum dequo scriptũ: quiatimor poenam hab&
ete rum iste dequodicitur timor dñi expellit peca¬
tum & quisine timore : non potest iustificari &timor
chii ses ꝑ manens insaculum saecub: non ÷ interuitia me¬
denꝰ mali laetantur quis sanae nientis amitaati immo
quis sanamente non redarguat : cum & scripturte nos¬
tra hominem male uoluntatis hicre p&dicens. noliuelle
mentiri omne mendacium: Et tullius arator amplis¬

Expanded text:
doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magdoctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptimore poenali distinguitur de quo dicit Apostolus: tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo dicitur, Timor Domini expellit peccatum; et, Qui sine timore est, non potest justificari; et, Timor permanens in saeculum saeculi: non est inter vitia nudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra hominem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplis
Abbreviated transcription (Latin):
diendisunc̃ stoioi quicas prenitus eraedicari posse & debere
contendune qm̃ omnino nullus : sensus ubitimendiuol
dolendi cupiendi si ue gaudendi nullus hiuenitur affectus
d eniq quasi & ipsos penite r&i suae sententiae excepta tristiciua
quaom cadent isapientis ainium negant : peliquos tres asts
nominib: in mutatis : in esse sapientib dicunc :  autione
rtimor: ꝓlaetitia gauedium & uolun tatem ꝓcuriditar
lum habere peccatum stimulari nom possit aliqua recor di¬
tione peccat: qđ esse uanis simumdis noster secundum
carnem natus ostendit: qui& trisiis fuit & fleuit nẽta¬
mai ea tristitia quatristis fuit ei expecatissuis acarsnitꝰ
quisine peccato conceptus & natis. non solum non pecauit
sedeciam peccare nom potuit. Vt autem de suis quoq lit¬
teris istorum uincantur inaptia quiputane sapien¬
tem contristari uel dolere nom posse : leganc illud qđ conis

Expanded text:
diendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere diendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere contendunt: quoniam omnino nullus est sensus, ubi timendi, vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi nullus invenitur affectus. Denique quasi et ipsos poeniteret suae sententiae, excepta tristitia, quam cadere in sapientis animum negant, reliquos affectus, nominibus immutatis, inesse sapientibus dicunt: cautionem pro timore, pro laetitia gaudium, et voluntatem pro cupiditate lum habere peccatum, stimulare non possit aliqua recordatione peccati. Quod esse vanissimum Dominus noster secundum carnem natus ostendit, qui et tristis fuit, et flevit ; nec tamen ea tristitia qua tristis fuit, ei ex peccatis suis accessit, qui sine peccato conceptus et natus, non solum non peccavit, sed etiam peccare non potuit. 3. Ut autem de suis quoque litteris istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uolo uos sapientes essembono &x simplices inmalounc
tmorem ueldolorrm: hanc cupiditatem hoc gaudium qui
pepre hendere uoluerit ipsum reprehendit apostolimi
quiꝑtales affectiones non solindo placuit sed ecrm ques¬
dam inter crimi nosos qđ essenc sine affectione culpaust̃
tir & non fuit : talem laetitiam tristitiaq commenh
Sum uero alius dicit timor dñi expellit peccatum &con¬
cupis centia sapientiaȩ ꝑducit adrgnum: non solum non re¬
prehendit sedeciam laudit spiritalis concupis centiar
uel diuimi timoris affectum, Nonergo has affectiones
habendo sedeis male utendo de linquimus : quia humiano¬
nimꝰ afrectuũ ꝓ prietais homini indicat creatorem : qui¬
litas bonam uelmalam signifiat uoluntatenin eslemotus
inqui un hominib affectiones sun : eademipsde in bene
u tentib iustices & inmalȩ uiuantib passiones: siue ꝑtirla¬
tones aut ut quidon uolunc aegritudines sium& delau¬

Expanded text:
volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo . Hunc volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo . Hunc timorem vel dolorem, hanc cupiditatem, hoc gaudium qui reprehendere voluerit, ipsum reprehendit Apostolum, qui per tales affectiones non solum Deo placuit, sed etiam quosdam inter criminosos, quod essent sine affectu, culpavit. tur, et non fuit , talem laetitiam tristitiamque commendat. Cum vero alius dicit, Timor Domini expellit peccatum ; et, Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum ; non solum non reprehendit, sed etiam laudat spiritalis concupiscentiae, et divini timoris affectum. 2. Non ergo has affectiones habendo, sed eis male utendo delinquimus. Quia humanorum affectuum proprietas hominis indicat Creatorem; qualitas, bonam vel malam significat voluntatem; ac sic, motus hi qui in hominibus affectiones sunt, iidem ipsi in bene utentibus virtutes, et in male viventibus passiones, sive perturbationes, aut, ut quidam volunt, aegritudines
Abbreviated transcription (Latin):
ide amus piac quid dilicͦ sretia
dis putationis inueniat eciam dequattuor affecto¬
mat: mere acdolere: cupere uel laetariomnino non
possinc nisi peccatores aut ꝑdeg pecte non affectus aliqui
possint dici sed morbi: ł cumtalis animonm motus
inueniatur inscis᷑ apostolis &lhetis quis ita desipiat
ut eos uitia credat⁊ ex quib: dõ placuerincilli: quiuitis
plus quam ceteri homines restiterin& : Itaq puilus a posto¬
lus: detimore sicloquitur : meo autem nesict ser¬
pens seduxit euam sua astutia sic & uestri sensus corpi
cialiter dicit. Cupiodissolui: & essecum xp̃o: Sed&
de tristiga quam alido lorem appellare idem uas e la¬
tionis & doctorgentiũ ait, Uã tristita magnamihi
÷& continuus dolor cordimeo ꝓfratrib meis quisune
cognatimei secundum carnem: Ced& delatitia adro¬
manos scribens cum dixis s& uestrx autem oboedientia
moninem locum dȩuulgata: gaudeoinquid inuobis sed

Expanded text:
ideamus nunc quid diligentia disputationis inveniat etiam de quatuor affectioimat. Nam si timere, ac dolere, cupere, vel laetari omnino non possent nisi peccatores aut perditi, recte non affectus aliqui possent dici, sed morbi. At cum tales animorum motus inveniantur in sanctis apostolis et prophetis, quis ita desipiat, ut eos vitia credat, ex quibus Deo placuerunt illi qui vitiis plus quam caeteri homines restiterunt? Itaque Paulus apostolus de timore sic loquitur: Timeo autem ne, sicut serpens seduxit Evam sua astutia, sic et vestri sensus corrumcialiter dicit: Cupio dissolvi, et esse cum Christo . Sed et de tristitia, quam alii dolorem appellant, idem vas electionis et doctor gentium ait: Quia tristitia magna mihi est, et continuus dolor cordi meo pro fratribus meis qui sunt cognati mei secundum carnem . Sed et de laetitia ad Romanos scribens, cum dixisset, Vestra obedientia in omnem locum divulgata est. Gaudeo, inquit, de vobis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
prycipit dicens : Estote prudentes sicuit serpentes & sim¬
plices ut columbae: Quia nec sim plices circum uenise ali¬
quos pos sur& nec prudentes secircum ueniri ꝑmitt
etenim si incont necti quo lib& siue conloquio uel malia
quaq: re sedecipiquisq non sinat & alium tamen ipse
decipiat : is non hab& prudentũ quae salutis magis quã
ꝑditionis ÷ causa sed simulat. Qm̃ quidem hoc uirtus
Auitio distat qđ illud corrumpit sana: hxesanat uitui
accrssione cor rupta: esic automnib quib potest ꝓdesse
festiuat ueneciter pridens ut eius meritis omnium qui
ꝑeumdo ad quinintur fructus aderescit: aut si cogiat d
ꝑditione cuius pram ueldecisu pereuntis exultat: necessa:
ut prius pereat ipse quam aliũ ꝑdit : & ab ipso ea ꝑditio qua
perire alium cupit incipiat: UX. qd prũdentes

Expanded text:
dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simdicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : quia nec simplices circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Caeterum si in contractu quolibet, sive in colloquio, vel in alia quaque re, se decipi quisque non sinat, et alium tamen ipse decipiat; iste non habet prudentiam, quae salutis magis quam perditionis est causa, sed simulat. Quoniam quidem hoc virtus a vitio distat, quod illud corrumpit sana, haec sanat vitii accessione corrupta: ac sic, aut omnibus quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens, ut ejus meritis omnium qui per eum Deo acquiruntur, fructus accrescat; aut si cogitat de perditione cujuspiam, vel de casu pereuntis exsultat, necesse est ut prius pereat ipse quam alium perdat, et ab ipso ea perditio, qua perire alium cupit, incipiat. CAPUT XXX. Quod prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbemus Cognitioseri quae de pridentie ac sapientie fon¬
te confestur: spiritales omines a carnalib uitis defeca¬
tos inlustrat: & ab omni dilectione noxir curiositatis a¬
uersos : desiderio contem plande uistutis inflaminat:
thuma narim renum diuinarimq scientiam conseutti
pridentes ac sapientes uereciter fiane ꝓspiciand inminen¬
tamala simul & caueani nec putenc ulla esse mala nisiea
aut hniuste sed cmnia dõ uolente uel ꝑmittente fieri pri¬
denter accipiani: Aliter intellegentes. aut doceant sapi¬
enter aut arguant Volores uarios ac diuersas in fir¬
mitates quae mostaliter uiuentes adfliguia non semꝑ pec¬
catis prȩcelentib: sequi sed plenunq exipra condicione mor¬
talitatis accidere corniptiliter nãtis itellegane t sci¬
entes se nondimnari aduer sis presentibus sed ꝓbari exip¬
satolenentia passionum: oc casionem comparandae si bi pati

Expanded text:
probemus. 2. Cognitio rerum quae de prudentiae ac sapientiae proprobemus. 2. Cognitio rerum quae de prudentiae ac sapientiae procedit fonte, spiritales omnes a carnalibus vitiis defecatos illustrat; et ab omni delectatione noxiae curiositatis aversos, desiderio contemplandae virtutis inflammat: ut humanarum rerum divinarumque scientiam consecuti, prudentes ac sapientes veraciter fiant, prospiciant imminentia mala simul et caveant, nec putent ulla esse mala, nisi ea aut injuste, sed omnia, Deo volente ac permittente, fieri prudenter accipiant; aliter intelligentes aut doceant sapienter, aut arguant; dolores varios ac diversas infirmitates quae mortaliter viventes affligunt, non semper peccatis praecedentibus sequi; sed plerumque ex ipsa conditione mortalitatis accidere corruptibiliter natis intelligant; et scientes se non damnari adversis praesentibus, sed probari, ex ipsa tolerantia passionum occasionem comparandae sibi patien
Abbreviated transcription (Latin):
deprudentia que principalis uistus quarta ponitur paug
dicamus : deiustitia sufficunc isti que diximus : VIII¬
sapiens recte dicipos sit cui pridenta nec pridens cuisapi¬
entia desit: Qua ꝑꝓter sinihil aliut pridentiae acsapi¬
entiae munus accipitur: nisi inquisitio & conpre hensio
ueritatis: quiueritatem prudenter querere ac sapien¬
ter inuenire po terit is pridens : is sapiens iureuo¬
cabitur :oc idcirco prȩmi serim ut quicquid depri¬
dentia fuerit disputatum id totum etiam desapientia dic¬
tum pos sit intellegi: quia ita sibi haeduae uistutes in plica¬
tasunc & unitae & ita quae lib& easui sine altere non potest
esse: ut nec in pridens sapientia nec insipiens posit dicipiu¬
dentia: Nergo tota humanae uite ꝑfectio inactione &
cognitione consistit sicut inpleri actionem teniperin¬
tiae ac fostitudinis atq iustitia consummatione ꝓbauimus
ita cognitionem seri ꝓuenire consecutione prudentia ani¬

Expanded text:
prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca dicamus, de justitia sufficiant ista quae diximus. CAsapiens rite dici possit, cui prudentia; nec prudens, cui sapientia desit. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis; qui veritatem prudenter quaerere, et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Hoc idcirco praemiserim, ut quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum etiam de sapientia dictum possit intelligi. Quia ita sibi hae duae virtutes implicatae sunt et unitae, et ita quaelibet earum sine altera non potest esse; ut nec imprudens sapientia, nec insipiens possit dici prudentia. Si ergo tota humanae vitae perfectio in actione et cognitione consistit: sicut impleri actionem temperantiae, ac fortitudinis, justitiae consummatione probavimus; ita cognitionem rerum provenire consecutione prudentiae com
Abbreviated transcription (Latin):
crescit & ist quiise ipsis subdo suo sapientiae spiria¬
lis ꝑceptione pficiun in ꝓposito suo ꝑmaneai ittue¬
rib: quidem diuersis incedunt sed adinam patriã
tendune & ad unum regnum disparib: militantes
officus: xpo rege omnium uocante ꝑ ueniunt: Quis
enim nescit: qđ sicit otio sum studiosum ineffabilem
suauitateꝰ sapientiae caelestis infundit a carnalib: oti¬
oso ita spiritilis occupatio laborim sab rum multipli¬
os ad sero fructus humane societatis utilitatib: oc¬
cupato in ipsis quoque studiis spiritalib: quantũ
possint aeclesiastici uiri ꝓfiaere: quis fus ficienter
enume r& cum & inferiores docendo seipsos exerce¬
ant: & conferendo cum& qualiter eniditis cutiores
iplurib: fiar ÷ aberuditorib: audiendo malesibi
ꝑsuasa deponanu recta firinius teneant oc cuba cog¬
nos canc & confirmintur ineis quorĩ dubus fluctua¬
bane : sed qm̃ dis patationis ordo depos ut : ut eciam

Expanded text:
crescunt, et isti qui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritacrescunt, et isti qui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritalis perceptione proficiunt, in proposito suo permaneant; itineribus quidem diversis incedunt, sed ad unam patriam tendunt, et ad unum regnum disparibus militantes officiis, Christo Rege omnium vocante, perveniunt. Quis enim nescit quod sicut otium studiosum ineffabilem suavitatem sapientiae coelestis infundit a carnalibus otioso; ita spiritalis occupatio laborum sanctorum multiplices afferat fructus humanae societatis utilitatibus occupato? In ipsis quoque studiis spiritalibus quantum possint ecclesiastici viri proficere, quis sufficienter enumeret: cum et inferiores docendo, seipsos exerceant, et conferendo cum aequaliter eruditis, cautiores in pluribus fiant; et ab eruditioribus audiendo, male sibi persuasa deponant, recta firmius teneant, occulta cognoscant, et confirmentur in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
electione contempnunt: c ꝑfecto laborintib: opem
fenre nolle cum possit. & cammuni bono post habito
otiosa quiete fru uelle : nihil habeat ae quitatis: Cui
aequitati quiseriuna omnes omnium bonouiuun&
acuelut sibi inuicemnaq: salutem mutua. tuentur
&t diligine eꝑhoc. contya .i. titiã facur& hi quime¬
fructuo re utilitaꝵ regende multitudinis ante po¬
nun& Et impossinc labortenti ceclesiae subuenire
operosa adminis traetimis laborem fruenda
quietis contem platione pefugiune: Sed qũi sunc mulqi
quis e in pares tante sarene nopinu. tales iustese ecum
qua siq nonoffenia ne uide untur non aedesi astrcos
labores uelle suscipere sed honores ambire : cum dig¬
nitas xclesiastica nec abiendisit: nec uituida: Qui
uero prȩ esse & ꝓdesse populis possunc siquae siti non
fuerina iuste s cipsos ꝑcipienda sapientiae studiis trec¬
dima  rum tamensi & illi quilucris ꝑse ꝓficientium

Expanded text:
electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui mefructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fruendae quietis contemplatione refugiunt. 2. Sed quoniam sunt multi qui se impares tantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda. Qui vero praeesse et prodesse populis possunt, si quaesiti non fuerint, juste seipsos percipiendae sapientiae studiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium
Abbreviated transcription (Latin):
alii a gritudines uocani: Quib modo deficiatis : & quada
tem perentiae ac fosiitudinis lege conpossitis omines uir¬
tutes in homine suo creatori subiecto : sine ullis uitiorui con¬
tra dietionib: regnane :¬
usticia ueꝑo qua siunT iusq quis cn fus¬
rint operaeq: socialis quadam uistus accipitur : eo qđ¬
s ipsa bene ficis quae aliis prestat augetur: Quis enim
non eo ipso ꝓficit: quo ꝓficere alium cupit ⁊ quis nonii¬
sericordem sibi dmꝰ facit: quimisericors erga laboran¬
tes uelementes extterit ⁊ aut quomodo non augebit
nise omnia bonasua: quiea non solam non inuid&s habenttili
sedeciam non habentib in quantum potest diuinitus
ins pisictus inpertit& ex quo uidendum ÷ utram iuste
faciant illi quise remouentes ab occipanonib: cunctis
ac studis spiritalib: offerentes : nihil humanae socie¬
tati ꝓficiut & desideru sua commodis oniniũ prȩfe¬
pentes utilitatem conmunem deside patae deuotionis

Expanded text:
alii aegritudines vocant. Quibus modificatis, et quadam alii aegritudines vocant. Quibus modificatis, et quadam temperantiae ac fortitudinis lege compositis, omnes virtutes in homine suo creatori subjecto sine ullis vitiorum contradictionibus regnanustitia vero qua fiunt justi, qui eam fuerint operati, socialis quaedam virtus accipitur, eo quod ipsa beneficiis quae aliis praestat augetur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantes exstiterit? Aut quomodo non augebit in se omnia bona sua, qui ea non solum non invidet habentibus, sed etiam non habentibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum juste faciant illi qui se removentes ab occupationibus cunctis, ac studiis spiritualibus offerentes, nihil humanae societati proficiunt; et desideria sua commodis omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis
Abbreviated transcription (Latin):
& aonmi fostitudine atq iustitia informatur ipse ad pectus
ut actiofiat: pridentia uero petionem quae ÷ acies mtis in¬
luminat: ut & ractio appetitum gubern& & raenoꝰ appeatus
obtem per&: Nam uirtus omnissict ueterib plac& tri¬
b: mreb fere uersatur Quanim una ÷ in perspiciendo
quid in quaquere uerim sinceniq sit qđ pnidentiae munus
÷ ꝓprium dequa suo loco uide bimus: l tere quae animi
ꝑturbatus affectus : quos grecidicun pataeicoere& ac
temperat : ut appetitiones quas illiormans uocane rationi
oboedientes efficiat: ertia ut his quib: congregemur
uti uelimus ad eoriꝰ salutis & nostrȩ plenitudinem capi¬
endam quȩ omnia adreliquarũ trium uistutum ꝑtinere
uidentur officium : ex quib: temperentia & fostitudo
plurimum ualer& in quo exercendis animi ꝑturbatio¬
nib: ac frenandis quas ꝑ turbationes non nulli passiomes

Expanded text:
et animi fortitudine, atque justitia informatur ipse appetitus et animi fortitudine, atque justitia informatur ipse appetitus ut actio fiat; prudentia vero rationem, quae est acies mentis, illuminat: ut et ratio appetitum gubernet, et rationi appetitus obtemperet. Nam virtus omnis sicut veteribus placet tribus in rebus fere versatur: quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum, sincerumque sit, quod prudentiae munus est proprium, de quo loco suo videbimus; altera, quae animi perturbatos affectus, quos Graeci dicunt πάθη coercet ac temperat, ut omnes appetitiones, quas illi ὁρμὰς vocant, rationi obedientes efficiat; tertia ut his quibus congregamur, uti velimus ad eorum salutis et nostrae plenitudinem capiendam. Quae omnia ad reliquarum trium virtutum pertinere videntur officium: quibus temperantia et fortitudo plurimum valent in coercendis animi perturbationibus ac frenandis, quas perturbationes nonnulli passiones,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi subiectis desideria mala subiciat ut exipsis actib: nos¬
tris quisit habitator noster & cuius in nobis fiat uo¬
linitas appareat i xxxiii. qd actucilem uituom.
tres uitutes: id÷ tempopotritia fortitudo iufl¬
tiaq consu monteg prudentiaq est quasta
Iuuatus menti cognitionẽ ꝑepũ laienu ppest&
implebit: Cui actualiunta tres ille uistutes dequib: q̃
dicenda uisa sinc̾do donante dixi ꝑficiur : Si quidem
tempepenitia &arimi fostiaido atq: iustitia spiritalis
actio si ne qua ni hil omnino ual& illa qua ad pruidentia
uidetur ꝑtinere cognitio: quia nilil nobis ꝓderit miplenda
didicisse : nisi caquae didicimus stude amus in plere: Ergo
uis animi qua in appetitum stetionemq diuiditur: ad ꝑfectio¬
nem bonae actionis inplendam cognitionemq rerũ latentium
consequendam : his quattuor uistutib: unde eaeiam diudis¬
serimus adiuuatior: Qua rimtrib temperentia scilic&

Expanded text:
sibi subjectis desideria mala subjiciat, ut ex ipsis actibus nossibi subjectis desideria mala subjiciat, ut ex ipsis actibus nostris, qui sit habitator noster, et cujus in nobis fiat voluntas, appareat. CAPUT XXVII. Quod actualem vitam tres virtutes, id eitiaque consumment; et prudentia, quae est quarta virtus, menti cognitionem rerum latentium praestet. implebit. Cui actuali vitae tres illae virtutes de quibus quae dicenda jussa sunt, Deo donante, dixi proficiunt. Siquidem temperantia, et animi fortitudo, atque justitia spiritalis est actio, sine qua nihil omnino valet illa quae ad prudentiam videtur pertinere cognitio. Quia nihil nobis proderit implenda didicisse, nisi ea quae didicimus, studeamus implere. Ergo vis animi, quae in appetitum rationemque dividitur, ad perfectionem bonae actionis implendam, cognitionemque rerum latentium consequendam, his quatuor virtutibus, unde etiam jam diu disseruimus, adjuvatur. Quarum tribus, temperantia scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ua proptoꝵ Sir huc uita i. trtiam amamus
impleres cuius iustitie opus ÷ ꝓprium sua ciiq tri¬
buẽre do nos a quo sumus facti podclamus nec doiuinari
nobis eaquib: natuseliter praposits̃ ꝑmittamus : No¬
minetur uitus raego subiciatur corpus animo animus
& impleta est hominis tota ꝑfectio : a ꝑ hoc & nos iusti¬
tiaxe facti pasticipes : suacuique tribuimus : si inseriorte
meliorib: & uirtutib: carnalia oblecamenta subda¬
mus: Et sicut uiuenga uita aarentib sensibilia uiuei¬
tib: intellectualia sensibilib: in mostalia mostalib
roctio cinando preponimus itabene uiuendo uoluptuo¬
appetitus obtem perare poterit pactioni nisids̃ qui ip¬
sum sp̃m creauit & corpus: dilectatus cogitationib nos¬
tris requies cat mnobis actam quam uenis agricola
inagro suo corde nostroꝓficiat : & quic quid in eo fides
plaitat de uotiorigat ipse ad incrementum consum¬
matae maturitatis adducat: atq ita nobis uoluntarie

Expanded text:
apropter si in hac vita justitiam conamur implere, cujus justitiae opus est proprium sua cuique tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus: nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi permittamus. Dominetur vitiis ratio, subjiciatur corpus animo, animus Deo, et impleta est hominis tota perfectio. Ac per hoc, et nos justitiae facti participes, sua cuique tribuimus, si inferiora melioribus, et virtutibus carnalia oblectamenta subdamus; et sicut viventia vita carentibus, sensibilia viventibus, intellectualia sensibilibus, immortalia mortalibus, ratiocinando praeponimus, ita bene vivendo voluptuoappetitus obtemperare poterit rationi, nisi Deus, qui ipsum spiritum creavit et corpus, delectatus cogitationibus nostris, requiescat in nobis, ac tanquam verus agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut quidquid in eo fides plantat, devotio rigat, ipse ad incrementum consummatae maturitatis adducat; atque ita nobis voluntarie
Abbreviated transcription (Latin):
dese sublimia uolunc dilectabilia gracuib aote ponun:
Axsecniutur uerbo quod animo concupiscunt : appel¬
lationes uistutum. uitus suis in ponunc: Seipsos fallunt:
sauentes sibi decipiunt: n ꝓmissione honesta ueloces
in ex hibitione mendacẽs aut bono mutabiles malitena ces
nuerbo graues manimoturpes ubiq falla ces : Hat
ad prospera: fragiles ad aduersa : nflatia dobsequia
uxii adobrobria. In moderaeti ad gaudia faciles adhu¬
dilinitos uanitas prȩmit: nec eos aut morbum suum
Necpla ceresibi sed de factis que illi uide baoitur esse
doriosa confundii  uod ceste illi non faciune quide¬

Expanded text:
de se sublimia volunt, delectabilia gravibus anteponunt, de se sublimia volunt, delectabilia gravibus anteponunt, exsecrantur verbo quod animo concupiscunt. Appellationes virtutum vitiis suis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in promissione honesta veloces, in exhibitione mendaces, a bono mutabiles, mali tenaces, in verbo graves, in animo turpes, ubique fallaces, laeti ad prospera, fragiles ad adversa, inflati ad obsequia, anxii ad opprobria, immoderati ad gaudia, faciles ad huis similibus delinitos vanitas premit, nec eos aut morbum suum nec placere sibi, sed de factis, quae illi videbantur esse gloriosa, confundi? Quod certe illi non faciunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitas quae non aliquas uistutes ut putatur ex ai he lat¬
sedlicentiam uitiorim cum fuerit auitiosis recepta
corroboraet aeteni menres uistutib: plenas omnino
non penetret: Uacuos ergo acnullis fultos uistictib
temptat : & ipsos fastu sunosae ambitionis inflatos
indiuersa tumidis fluctib iactat: & mnarea frumdtis
sua grrcuitate manentib. leues exeauentus paleas reptat:
uod siita est non uitiosos facit uanitas sed ostendit
quae illos sui ad flatus uento circum fest ac lubricis
circum actos affectibus rotat: Quise adomnes eius in¬
pulsos studio ꝓpriae uoluntatis ađcom modinc: qui se de
operib: quorm sibi conscii non sunt turpiter lactani:
Quise ab omnib: predicari nefas affectan: quiscos uiros
sui compariatione depretian: quiuitio aurȩ popularis elati.
adulatorib: fauent : Noluptatib: parenc: omnib: tur¬
pibus placent: estiunt docere quod uescio credi

Expanded text:
nitas, quae non aliquas virtutes, ut putatur, exanitas, quae non aliquas virtutes, ut putatur, exased licentiam vitiorum, cum fuerint de vitiosis recepta, corroborat. Caeterum mentes virtutum plenas omnino non penetrat; vacuos ergo ac nullis fultos virtutibus tentat, et ipsos fastu ruinosae ambitionis inflatos in diversa tumidis fluctibus jactat, et in area, frumentis sua gravitate manentibus, leves ex ea ventus paleas raptat. Quod si ita est, non vitiosos facit vanitas, sed ostendit, quae illos sui afflatus vento circumfert, ac lubricis circumactos affectibus rotat, qui se ad omnes ejus impulsus studio propriae voluntatis accommodant, qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant, qui se ab omnibus praedicari, pro nefas! affectant, qui sanctos viros sui comparatione contemnunt, qui, vitio aurae popularis elati, adulatoribus favent, voluntatibus parent, omnibus turpibus placent. Gestiunt docere quod nesciunt, credi
Abbreviated transcription (Latin):
malo etam uanitas uanos inuoluat consequenter ex¬
pediam, Quae ut facilius uitaripossit quid inse cor¬
ruptionis habeat breuiter declaremus: Est enim
uanitas inflata quãdam circa dilectationes uarias animi
languentis affectio : potiendi honoris auida simul & nes¬
cia : morbo excellentiae inanis adflata cafse miorbicda
tur bulenta : animorim leuium domina male funditis
omnib: blanda repugnantib: fumosa : capiendis seducto¬
ria captis inuicta: Si mulatio quedam uistutum: ani¬
ma uitiorim: Formes carnalium delectationum la¬
bes morim: appetitio dignitatum: Dulcis miseris
amara ꝑfectis: Periculosa dubus imperiosa sub¬
iectis ifirma fundatis: Faciles capiaaptiuat capt¬
uatos oblectat: mbitiosos uexat: angustos inflat in¬
flatos humiliat : Cui seruiunt tumidi subqualcere
elatii. Quam inueniunt ꝑditi ad quam currunc lap¬
suri iqua sibi uidentur stare iam lapsi: Haec est ua¬

Expanded text:
malo etiam vanitas vanos involvat, consequenter exmalo etiam vanitas vanos involvat, consequenter expediam. Quae ut facilius vitari possit, quid in se corruptionis habeat breviter declaremus. Est enim vanitas, inflata quaedam circa delectationes varias animi languentis affectio, potiendi honoris avida, simul et nescia, morbo excellentiae inanis afflata, cava, morbida, turbulenta, animorum levium domina, male fundatis omnibus blanda, repugnantibus fumea, capiendis seductoria, captis invicta, simulatio quaedam virtutum, anima vitiorum, fomes carnalium delectationum, labes morum, appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis, periculosa dubiis, imperiosa subjectis, infirma fundatis; facile captivat, captivatos oblectat, ambitiosos vexat, angustos inflat, inflatos humiliat; cui serviunt tumidi, sub qua jacent elati, quam inveniunt perditi, ad quam currunt lapsuri, in qua sibi videntur stare jam lapsi. 2. Haec est va
Abbreviated transcription (Latin):
& animam suam fracterni corporis moste ꝑcus¬
sam supplicio aeternae mortis addixit conse¬
quen dae ueniae desperatione deprehensus : Ait
addm: Maior est iiquitas mea: quam ut
ueniam merear : Hoc est diceredoy ndulgeri
mihii non peto quam peccatorm me ori magni¬
tudine: indulgentiae tuae uincitur magnitudo:
enique nus quam legitur aut paenituis se
desuo scelere: aut ueniam menisse: Siergo
huius abborrentes exemplo sesibi auferani &
do suo restitudoꝵ nec se in ꝓfundum malori sa¬
lutem despepaendo ꝑiciand quis dubit& homo
quis imfirmiter credat eis prioris maliciae ue¬
niam posse conferri. si modo inuidiae uulnere
sanato coseegi amaritudinem pectoris sui dulce¬
dine fra ternae simpliciter dilectionis expellant
eos amando quos oderene ut adbonum frater¬
nae communionis ac pacis bonorim omnium quo¬
rum gra uabantur meritis. adiuuatur exemplis:
e quantis malis ueuricis uanos i¬
His itaque suꝑ nauidia dis putatis: Quam exciui

Expanded text:
et animam suam fraterni corporis morte perculet animam suam fraterni corporis morte perculsam supplicio aeternae mortis addixit, consequendae veniae desperatione depressus, ait ad Dominum: Major est inquitas mea, quam ut veniam merear ; hoc 286 est dicere Deo: Indulgere mihi non peto, cum peccatorum meorum magnitudine indulgentiae vestrae vincitur magnitudo. 14. Denique nusquam legitur, aut poenituisse de suo scelere, aut veniam meruisse. Si ergo, ab hujus abhorrentes exemplo, se sibi auferant, et Deo restituant, nec se in profundum malorum, salutem desperando, projiciant, quis dubitet, imo quis firmiter non credat eis prioris malitiae veniam posse conferri, si modo, invidiae vulnere sanato, correcti, amaritudinem pectoris sui dulcedine fraternae dilectio eos simpliciter amando quos oderant, ut ad bonum fraternae communionis ac pacis, bonorum omnium, quorum gravabantur meritis, adjuventur exemplis? CAPUT X. Quantis malis vanitas vanos iHis itaque super invidia disputatis, quam gravi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑsecuntur ibonis: Considepete obsecro
qualiter inuidos puneturte sint ria la sudi etiam¬
si bona puniunt aliena ⁊biist fieri potuerma
boni quisiim& in bonomali: aut̃ quando bene mals
usuri sumt. quimale bonis uti non desinunt obe¬
nemalis uñ suncꝰ martrpes sei intestimoruosa lax¬
torus nostrauericces & incastris spiritalib strx
nui bellatopes qui tribulationib pdoonnis aeus¬
piis cruciatib affecqi pariter & pbaitornens
calestra muta uerinẽ & debono usu maloru
tem bonis utitur inuidus male quia omtuine
nis quaemiser ex ecratur adiunetus: antini
sui supplicio pelinquetur ad fligedlu munde nus
eipsttii subuenir : qui se si bi gelubes puidenuo
aornuficem ÷ iaut unde sibi paribit salataor rs
pe qis pem recuperende salutis ad furgao acsibi
qua les sunt do placituri dis pliccanta si non imiten¬
tur cam qui post quam dominantis inuidiae furore
cecatus germano suo uitam persco las extor sit

Expanded text:
quod persequuntur in bonis. Considerate, obsecro, quod persequuntur in bonis. Considerate, obsecro, qualiter invidos punitura sint mala sua, quos etiam bona puniunt aliena. Ubi isti fieri poterunt boni, qui sunt in bono mali? aut quando bene malis usuri sunt, qui male bonis uti non desinunt! Bene malis usi sunt martyres sancti, in testimonio Salvatoris nostri veraces, et in castris spirtribulationibus et damnis, ac variis cruciatibus affecti, pariter et probati, terrenis coelestia mutaverunt; et de bono usu malorum unt. Item bonis utitur invidus male, quia omnibus bonis quae miser exsecratur, abjunctus, animi sui supplicio relinquetur affligendus. Et quis ei poterit subvenire, qui se sibi exhibet invidendo carnificempirati in spem recuperandae salutis assurgant, ac sibi qualiter sunt Deo placituri displiceant, si non imitentur Cain, qui, priusquam, dominantis invidiae furore caecatus, germano suo vitam per scelus extorsit,
Abbreviated transcription (Latin):
leq: i trabique ꝑuersi: Inter amicos discordias
seminant discordantef ad tempus sipos sunt
indis sensione confirmant: Opinionem bonori
menda cis de coloraem: inspiritalib: carnalia lau¬
dant ut spiritalia bona eis deesse ꝑsuadeant:
micitias simutaon & eos qui se picaute sibi comnmni se¬
rine qua possunc arte decipiani: Odiorim sibi
oc cassiones prcuis sus picionib: coaceruanl da¬
mones quorum sectantur facta latifican scos ui¬
ros quib sunc noti contristant: Ve lut amici inob¬
sequio hostes inanimo. Continentes in uerbo
tur pes infacto: ꝑdigi secretorim tenaces ma
ium, piyditꝰ frcudib: aduer sari corde uistutib:
rauimorib & insidiosi cunetis secum insim
nes inuidos bonis uitioso animo inimicos os¬
tendunt : n haec inala deueniunt: qui in secto¬
do sectan dos. & diligendos abominando. fereli¬
ter communione bonorum omnium seipias
excludune ut illud bonum iure nuonsit mensu

Expanded text:
laeti, utrobique perversi. Inter amicos discordias laeti, utrobique perversi. Inter amicos discordias seminant, discordantes ad tempus, si possunt, in dissensione confirmant. Opinionem bonorum mendaciis decolorant: in spiritualibus carnalia laudant, ut spiritualia bona eis deesse persuadeant. Amicitias simulant, ut eos qui se incaute sibi commiserint, qua possunt arte decipiant. Odiorum sibi occasiones pravis suspicionibus coacervant; daemones, quorum sectantur facta, laetificant. Sanctos viros quibus sunt noti contristant, velut amici in obsequio, hostes in animo. Continentes in verbo, turpes in facto. Prodigi secretorum, tenaces madium, praediti fraudibus. Adversarii corde virtutibus, pravi moribus, et insidiosi cunctis secum in simnes invidos bonis voto sive animo inimicos ostendunt. In haec mala deveniunt, qui insectando sectandos, et diligendos abominando, feraliter a communione bonorum omnium seipsos excludunt: ut illud bonum jure non sit in eis,
Abbreviated transcription (Latin):
hic de illius supplicio dicendum uidetur quo suos n¬
mos muidi lamando conficiur&: x ed hoc tantum do¬
nante dño delenius oscendere. qualite inuli
scẽ uiuentium merita sua fauciau inuidendo pecia
& quantum in eis banum corrum pat inuidia qui
quid bonifieri uel uici a scis ancherini aut ormino
ñ eredinc aut res bene gestas inmalum male int̃pyro
Oine malum quod deillis mendax fama iacta uerit
statim tam quam siipsi uiderint credunc fepeliter eis
qui illud uerm non esse probare uoluerine contrx¬
dicuid: Omnia suis emulis fingunt. eorim ꝓfectu
deficiunt odia intrcse absconduit in suos cricia¬
tͦis & nutriunc: Proficientib: inuident peccantib
sauent: Debo norim malis gaudent de ꝓfectib
iugene: Inimicitus graetuitis ardent de prehen¬
dipecto ris sui malitiam timent: Semꝑ amari
num quam certi: Amicidiaboli inimicietiam sui
omnib: odiosi: Edgaudenda aon xi. ad plangenda

Expanded text:
hic de illius supplicio dicendum videtur, quo suos anhic de illius supplicio dicendum videtur, quo suos animos invidi laniando conficiunt; sed hoc tantum, donante Domino, debemus ostendere, qualiter invidi sancte viventium merita, sua faciant invidendo peccata; et quantum in eis bonum corrumpat invidia, qui quidquid boni fieri vel dici a sanctis audierint, aut omnino non credunt, aut res bene gestas in malum male interpretando convertunt. Omne malum quod de illis mendax fama jactaverit, statim, tanquam si ipsi viderint, credunt. Feraliter eis qui illud verum non esse probare voluerint, contradicunt. Omnia suis aemulis fingunt, eorum profectu deficiunt, odia intra se abscondunt, et in suos cruciatus enutriunt, proficientibus invident, peccantibus favent. De bonorum malis gaudent, de profectibus lugent, inimicitiis gratuitis ardent, deprehendi pectoris sui malitiam timent, semper amari, nunquam certi; amici diaboli, inimici etiam sui, omnibus odiosi; ad gaudenda anxii, ad plangenda
Abbreviated transcription (Latin):
piant. nec se in peccatis suis desperando amtem¬
nani poterin fructuos e satis factionis madi¬
camento sanari & suꝑbiam quae eos ado suo
tume factos excusseraet fundata humilitatis ad sum¬
done dam nantes : uinculis aeternȩ damnationis ab¬
solui: Quod qualiter fieri possit supririam diximus
cumde ipsa suꝑbia unde ꝓcesserit. quo ꝑuenerit &
quidegerit trccta remus Namque adiabolo pro¬
cessit ad hominem primum ꝑuenit. & inipso cotun
genus humanum uelut instedice fructum natur
s ponte peccantis uitiatione corripit VIIII. Qui bu
Rdo tpse uidetir exiceꝵe ut de muidia que¬
q pauca dicamus quaȩ intantum de suꝑ biae sin¬
temanauit ut diabolus quiꝑ suꝑbiam perit ho¬
minem primum statim sucensus inuidiae selle per
muidus non hiuidendo superhus apparut: noni su¬
perbia fructus inuidiae fuit sed inuidia ex suꝑbia
radice processit : Vnde qm̃ quantum inuidos ad¬
fligat inuidia superior sermo iaon prodidit: non

Expanded text:
piant, nec se in peccatis suis desperando contempiant, nec se in peccatis suis desperando contemnant, poterunt fructuosae satisfactionis medicamento sanari, et superbiam, quae eos a Deo suo tumefactos excusserat, fundatae humilitatis assumptione damnantes, vinculis aeternae damnationis absolvi. Quod qualiter fieri possit, supra jam diximus, cum de ipsa superbia, unde processerit, quo pervenerit et quid egerit, tractaremus. Namque a diabolo processit, ad hominem primum pervenit, et in ipso totum genus humanum, velut in radice fructum, naturae sponte peccantis vitiatione corrupit. CAPUT IX. Quibus Ordo ipse exigere videtur ut de invidia quoque pauca dicamus, quae in tantum de superbiae fonte manavit, ut diabolus, qui per superbiam periit, hominem primum statim, succensus invidiae felle, perinvidus, non invidendo superbus apparuit, non superbia fructus invidiae fuit, sed invidia ex superbia radice processit. Unde, quoniam quantum invidos affligat invidia, sermo superior jam prodidit, non
Abbreviated transcription (Latin):
promptuosi indocendo efferati deformiter incacin¬
no: Honerosi amicis infestiquietis: ngratbene¬
ficis inflatiobsequiis & imperosi subiectis: Haecsior
suꝑbiae gresantis indicia quibus ds̃ offenditur & r¬
cedit ac suꝑbacorda distituit: His malis diabolus pas¬
tus exultat inuitatur ut ueniat suꝑbas mentes in¬
qret ut teneat: Eregit ut elidat. fou& ut ꝑdt:
ui mex plicabiliter deiprã ꝑditorim captiuita te
trpiciat ut captiuos suos quos suꝑbie uirib: sibi
subiecit iure possideat & omnia illa mala quae superi¬
us conprehendiꝑ illos exerceat: Merito igitur
ꝑiustum di iudicium deseruntur huius modi occulto
predamnati supplicio qm̃ non uiolenter ad dieti sed
sponte cedunc suꝑbiae decipientis inperio : cuiutiq:
possuna siuolue rint repugnare: libere uolunta
erum tamen etiam tales si adrecipiendam salu¬
tem diuinitus animati spem resipis cendi conet¬

Expanded text:
praesumptuosi in docendo, effrenati deformiter in cachinpraesumptuosi in docendo, effrenati deformiter in cachinno, onerosi amicis, infesti quietis, ingrati beneficiis, inflati obsequiis, et imperiosi subjectis. 3. Haec sunt superbiae grassantis indicia, quibus Deus offenditur, et recedit, ac superba corda destituit. His malis diabolus pastus exsultat, invitatur, ut veniat, superbas mentes intrat, ut teneat; erigit, ut allidat; fovet, ut perdat: qui inexplebiliter de ipsa perditorum captivitate tripudiat; ut captivos suos, quos superbiae viribus sibi subjecit, jure possideat, et omnia illa mala quae superius comprehendi, per illos exerceat. Merito igitur per justum Dei judicium deseruntur hujusmodi occulto damnati supplicio; quoniam non violenter addicti, sed sponte cedunt superbiae decipientis imperio; cui utique possunt, si voluerint, repugnare liberae voluntat, et muniti. Verumtamen etiam tales, si ad recipiendam salutem divinitus animati, spem resipiscendi conci
Abbreviated transcription (Latin):
mormupaeni: De loco superiore disceraoi pry¬
ferri se etiam meliorib inpudent r affectan&
im plicitatem spiritalium fp trum inridenter e¬
agitant suas sententias praciter iactane Obse¬
quia delata fastidiuni no rata ꝑtinaciter quae rinu
natales moribus aote ponunio uniores suos elati
despiciun& conferrisibi aliquos posse non credunc
quari seniorib: dedignati suꝑ bosse solo iimis
tumore constituund: Non seruand in obsequio
feuerentiom insernine modestiam : in moribus
disciplinam : Habent mnintentione ꝑtinaciam In
sermocinatione iactantiam: In humilitate falla
ces miocatione mordaces modio ꝑtinaces: ub¬
lectionis inpatientes potentiae sec tatores omnib:
bonis odibiles: Nopus bonium pigri ad omimi suoñ
feri ad obsequium duri: d loquendum quod nescuo&
prompti ad supplantan dum partiq. adomnia quib: sub¬
sistit fricterna societas in humani ene strrii mau¬
dendo clamosi in loquendo fastidio si maudiendo

Expanded text:
murmurant; de loco superiori disceptant, praemurmurant; de loco superiori disceptant, praeferri se etiam melioribus impudenter affectant; simplicitatem spiritualium fratrum irridenter exagitant, suas sententias procaciter jactant, obsequia delata fastidiunt, negata pertinaciter quaerunt, natales moribus anteponunt, juniores suos elati despiciunt, conferri sibi aliquos posse non credunt, aequari senioribus dedignantur, super eos se solo animi tumore constituunt: non servant in obsequio reverentiam, in sermone modestiam, in moribus disciplinam; habent in intentione pertinaciam, in corde duritiam, in sermocinatione jactantiam; in humilitces, in locutione mordaces, in odio pertinaces subjectionis impatientes, pobonis odibiles; ad opus bonum pigri, ad communionem feri, ad obsequium duri, ad loquendum quod nesciunt prompti, ad supplantandum parati, ad omnia quibus subsistit fraterna societas inhumani; temerarii in audendo, clamosi in loquendo, fastidiosi in audiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
pbiae corripti morbo non capiun&: Hosergo prȩtereo in
quib: suꝑbia tam apeste regnato ut nec dignetur se occul¬
tape nec ualeat: illos tantum dolendos ostendo atq coniꝰ
exempla cauenda denuntio quos tam conuersos & ali¬
quantulum ꝓficientes suꝑbia occulte captiuat : quos in ꝓ¬
fundum malorim fruidolenta dominatione precipitat
ineinde uniquam possin& emergere iugiter calaat
ipiamcordib: talium locum diabolo facit : ipsei
aduenienti munitum pectus familia riter pan¬
dit: ipsa intro euntem suscipit: ipsa captis ius ꝑ¬
dite uiuendi constituit. ipsa omnib: banis exar¬
mat quos semel inua Ierit : ipsa quiquid in eis pe¬
manserit qđ uitiis possit obnit ne contrese for¬
te conualescat interim&: Inde est quod hui quos
suꝑbaementis tabes purilen ta corniperit seniori suo¬
nim non obseruanr imperteta sediudicoi de suis nes¬
glegentuis obiurgaq aut rebellan in solenter aut

Expanded text:
perbiae morbo corrupti, non capiunt. Hos ergo praetereo, in perbiae morbo corrupti, non capiunt. Hos ergo praetereo, in quibus superbia tam aperte regnat, ut nec dignetur se occultare, nec valeat. Illos tantum dolendos ostendo, atque eorum exempla cavenda denuntio, quos jam conversos et aliquantulum proficientes superbia occulte captivat, quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praecipitat, et ne inde unquam possint emergere, jugiter calcat. Ipsa in cordibus talium locum diabolo facit; ipsa ei advenienti immunitum pectus familiariter pandit; ipsa introeuntem suscipit; ipsa captis jus perdite vivendi constituit; ipsa omnes virtutibus exarmat quos semel invaserit; ipsa quidquid in eis remanserit quod vitiis posset obniti, ne contra se forte convalescat, interimit. 2. Inde est quod hi quos superbae mentis tabes purulenta corruperit, seniorum suorum non observant imperata, sed judicant; de suis negligentiis objurgati, aut rebellant insolenter, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uita ꝑficiat ipsanumerositas triumphorim simodo
nonse in corpus sensibilium captus delectatione deiciat
sed ex seqictione delectationum sublimiter roboratus
suprecorpus secorporaedium uictor ad tollat acdõsuo
sub quo eum uiuentem desideria repudiata non uncioi
maeterium glorificandus adhereat: XIIII Quibus
muncus pos sit ostexdi suꝑbia: quaie. uel. In
perditis apta est uel infictis occultu
amn ruric uidecimus quibus gadicus possit suꝑbia
deprehendi: ut sicut in superiorib: clarut nullum pec¬
catum sine illa posse committs ita hic signa eius eluceani¬
quibus cauenda possit ostendi Omitto illos quos etiam
ipse habitus & incessus suꝑbos ostendime quorim erata
ceruix facies tũrua triaes ocuili & sermo terribilis nu¬
dam suꝑbiam clamani: Qui libidine dominandi possessi¬
quos possun uiolenter sibi subiciun humana iurte diui¬
naque confundin& honorib: intume scunc passim
cuneta diripiund: Suis criminib: gauden & seipsos su¬

Expanded text:
vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo non se in corpus sensibilium captus delectatione dejiciat; sed exsecratione delectationum sublimiter roboratus, supra corpus se corporalium victor attollat; ac Deo suo, sub quo eum viventem desideria repudiata non vincunt, in aeternum glorificandus adhaereat. CAPUT VIII. Quibus indiciis possit ostendi superbia, quae vel in perditis aperta est, vel in fictis occulta. 1. Jam nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi: ut sicut in superioribus claruit nullum peccatum sine illa posse committquibus cavenda possit ostendi. Omitto illos quos etiam ipse habitus et incessus superbos ostendunt. Quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam suquos possunt violenter sibi subjiciunt, humana jura divinaque confundunt, honoribus intumescunt, passim cuncta diripiunt, suis criminibus gaudent, et seipsos, su
Abbreviated transcription (Latin):
uII. quod etiam hi quos aibr pudicrtia qui¬
labet pecesertas uetoet: Siuiuere pudi
escant. adamorem cas titretis ascordin
ales pudicos aut tem peꝑatio coꝵpopum sacit
auttimor supplicii temporidis ab inpudicitiae actiono
sus pendit : aut occassio negata desticuit: Sedlic& uolius¬
tate sit inpudicus quine cessitate pudicus est Tamensia
ille temperaet corporis debeneficio naturȩ suae doa
toriomnium naturcrum gractias agit. & illequemtis¬
mor i bono pudicitia ten& autq hiquibus facultat
moec handi negat occassio uiuere pudice consues canl
testantes nontimore poenȩ carnalib: incentiuis obsis¬
tant qđ est incipientium ꝓprium. sed ex secratione per¬
citi: pefreneni inquietos carnis affectos: qđ ÷ castita¬
tis consummate fastigium: Non quod animus umꝗ
de sinat in haccarne cumuitiis habere conflictum: sedi
eum alat acꝓue hat & quantum fieri potest inpaysemi

Expanded text:
CAPUT VII. Quod etiam hi quos ab impudicitia quaCAPUT VII. Quod etiam hi quos ab impudicitia quaelibet necessitas vetat, si vivere pudice consuescant, ad amorem castitatis ascendant. Tales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occasio, vivere pudice consuescant: testantes, non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent inquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti