comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tientiã exsp tamus Secũdũ
hant fidem et spem et dilcõs
qua cepmnꝰ esse sub gratia
cõmortui sumꝰ cũ xpõ et ton¬
sepulti illi ꝑ baptismũ sicut
dicit apłus quia et uetus pe
nr̃ simul confixus ost cruq
cum ille et resurrexinꝰ cũie
quia et sumul nos excitant
e⁊ fimus sede̾ fecit in celestib
unde est et illa exhortatio si

Expanded text:
tientiam expectamus. secundum hanc fidem et spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, iam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum, sicut dicit apostolus: Quia et uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo; et resurreximus cum illo, quia et simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus. unde est et illa exhortatio:
Abbreviated transcription (Latin):
ligiouis est Nam iudei tũmmode
mensem nouoꝵ et luuã obfuant¬
et iam xͥaͣ quartadecia usqi
pascha quo passus est dũs t
occrit ut int̾ mortem cuis etre¬
surrexionẽ moduis eset sabba
dies Addendũ prẽs nr̃i con¬
sueuerũt᷑ ut et nr̃ã festuutabe
iudeoꝵ festuntato distinguere
et ꝙ non frustra fcm̃ esse crede

Expanded text:
ligionis est. nam Iudaei tantummodo mensem nouorum et lunam obseruant a quarta decima usque pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur, et quod non frustra f
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad noͣndas ꝑtes mũdi cͬsũ¬
q aliquo et alicunde dirgẽd
quod gubnatores nauiũ facuĩt
et hn qui solitudines harenosas
interiora austri nulla certa se¬
ta gradiũ᷑ aut aliquid in doctͥ
ut illi sigurande significandũ sit
nõ nulloꝵ siderũ aliqua ꝯmenora

Expanded text:
aut ad notandas partes mundi cursumaut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
nouorũ sol inuenit᷑ Sed fine illi
arietem siue aliud aliquid cãde̾
ꝑtem celi uocare uoluerut nos
de scripturis sauctis hoc didiciꝰ
qd õma sidera deus condidit
et locis celestibus quibus uoluit
ordinauit q̃ scellis distincta et
ornata in quotl ꝑtes diuidãt
quibisl uocabulis notent ubicĩq
sol cẽt mense nouorũ illic eũ ye¬
ꝑiret hec celebratio ꝓpt̾ simili¬
satis supra disseruimꝰ Quod
si iam locus ille siderũ aries possi
uocari ꝓpt̾ aliquã figure congru
solũ celestibus ẜ etiã t̾restribꝰ
creaturis sicut de orione uel
pliadibus sicut de monte fina de
monte syon sicut de fluibus q̃
uocantur geon phison tigris eu¬
frates sicut de ipõ totions in
sanctis misteriis nobilitato flu¬
mo iordane rerũ figurate in¬
sinuandarã misticas similitu¬
diuel duxit S quãtũ int̾¬
sit int̾ obẜuacoes siderũ ad
aerias qualitates accõmodatas
sicut agricole uel naute obẜuãt

Expanded text:
nouorum sol inuenitur; sed siue illi nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similisatis supra disseruimus. Quod si etiam locus ille siderum aries vocari posset, propter aliquam figurae congruesolum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant.
Abbreviated transcription (Latin):
agit mensen uel agami quia illa¬
suscepit mensem nen plautẽ hoc
aio unicã quia bissextus est
Non aũt quisquã sapies arbi¬
tratur obfuatores tem repre¬
hendendos qui dicunt nõ ꝓfi¬
cistar hodie quia tempestas ex¬
orta est aut non nauigem qd
bribus autup̃nalibus t̾ra satia¬
ta est uel siqui forte alii naͣles
effectus ccͣ motus acris et hu¬
moris ad uanandas tꝑm qua¬
litates in siderũ ordiuatissuua
quersione quͣ notati sunt de
quibus dictũ est dũ conde̾n᷑
et suit in sigiuis et tꝑibꝰ et
in diebus et ãnis Si q̃ aut
sigure simlitudiũ nen tantũ
de celo et sideribus ẜ etrã de
creatura inferiore ducunt᷑
as dispesationẽ sacramẽters
eloquẽ q̃dam est doctrie
salutaris mouendo affectiu
discentiã accõmodata a uisibilibus
ad Inusiᷝ ͣ a corꝑalibus ad spi¬
ritalia a tꝑalibus ad et̾na Nes
quispiã nr̃m attendit quod eo tpe
quo pascha celebramius sol in arie

Expanded text:
agit mensem\', uel: Agam, quia agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quia bribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariet
Abbreviated transcription (Latin):
y rebus ad iisteria ubi dei
uulitudinũ signa sumiũ᷑ dicãt
placet uel auspitia nos cap¬
dre uel uenena conficeͬ uel the¬
tricas affectarꝰ luxurias qdͦ
e sole et luua et ãns ãnuis
ꝑaculosissimis tempestatidus
aꝙͣ in scepulis iisere fuitutꝭ
uisi a libero arbitrio naufra¬
enius ẜ ad rem sacrate signi¬
caudani sili̾tudines ad hobitas
eligiosissima deuotione susti¬
mus sicut de cetera creatua
bentis de mari de t̾ra de
olatilibus de pistibus de pe¬
uubus de arboribus de oĩbꝰ
d ẜmonẽ quidẽ multipliciter
ana lib̾tate ꝑcissimne sicut de
qua de frumento de uino de
lco In ẜuitute aut̃ uet̾is ppłi
uilta ctiã celebrari imꝑctrata
sunt que iobis tumodo intelli¬
Tueo uos ne ferte sine causa
laborauerim in uos Eos cuĩ cul¬
pat qui dicunt Non ꝓficistar
quia poscerus dies est aut qr
luua sic fertur uel ꝓficistar ut
ꝓppe cedit quia ita se h positro
siderum Non aganz Ioc mẽse
cõmertĩ quia illa stella michi

Expanded text:
 rebus ad mysteria uerbi dei similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, uel auspicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare luxurias, quod de sole et luna annuis periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus ad sermonem quidem multipliciter, ana libertate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intelleTimeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi
Abbreviated transcription (Latin):
rec luã quãius ex ca celesti
tura sicut ex multã t̾restri si
sunt gartuli sibi iudent᷑. cã
cunt nobis Cur et uos ad sol
et luue computaͦᵐ pastha cel¬
bratis quasi nos ordines sie
aut licissitudiuos tꝑm a sũmo
atqi eptmo des conditas ons¬
ium corꝭ ꝑũsitate̾ q̃ rebus
prentissine conditis ad sculti.
uanissimas opiniones abutr᷑
sim si mathematicus nob̾ contͣ¬
iturus est de sederibus et lu¬
aribus celi ad sacraᵗͭ ͤ iuistice
lꝯitanda simlitudinos duce
oraditant et augures ne di¬
at᷑ nobis estote sum ͤ ᷤᷤ sicut co¬
iabe contradicant et marsi
odicat᷑ nobis astuti ut ẜpen¬
es coͣndicant istriones neĩ¬

Expanded text:
 lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacsunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas um peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices sicut columbae; contradicant et Marsi, ne dicatur nobis: Astuti ut serpentes; contradicant histriones, ne
Abbreviated transcription (Latin):
intati subiecta est qm̃ natura be¬
uersa etiã iii ꝑte moustrat᷑ nes¬
quã filiũ di uerbũ ꝑ quod factis
sunt õma iam putaret esse ces
dei tui sp̃ũs aute̾ scus in quo
nobis requies illa cribuit᷑ quin
non Inuenima cum caritas eub
diffundit᷑ ni cordibus nostris ꝑ

Expanded text:
cta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creadei tui; spiritus autem sanctus, in quo nobis requies illa tribuitur, quam non inuenimus, cumcaritas eius diffunditur in cord
Abbreviated transcription (Latin):
ta toto mũdo usq ab oibus clo¬
acis fugiens reddi᷑ deo lucẽti
dũ redeat repleri uero ꝑ mẽ¬
sem duidiũ et alio dinudio
ii solem sefundi uelut in aliã na¬
uem Nectiĩ int̾ istas auathema¬
mhaudas blasphemias aliquid uni¬
quã finge̾ potuerũt cur uel
incipiens luce̾ uel desmens cor¬
mouleto lumiine fulgeat aut tur
a dimidio mense incipiat mina
et non ad refundẽdũ plena ꝑues¬
at illi auĩ qui hec certis ina
indagarũt ita ut defectus et soli
et lune non solũ cur fierent sess
teris s mandarent quas mõ qui
guit᷑ atq intelligunt inchelome
eos p̃digũt net alit̾ aut ałs ad¬
ꝙͣ p̾dicũt Tales goͦ quibꝰ nõ es
ignoscendũ sicut scriptura stã de
quia cũ tũĩ ualerent ut possiit ess¬
mare sclm̃ dñm cuis quẽ suꝑplici
pietate possent non feciluis mere
ex ipĩs coruibus luuo q̃ a sole aup
sunt suie crestentl suie de cresteis¬
cõiecerũt cã uel a sole illustrari

Expanded text:
de toto mundo atque ab omnibus clode toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen inter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis et lunae non solum cur fierent, sed litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihilo minus eos praedicunt nec aliter aut aliapraedicunt, tales ergo, quibus non est ignoscendum, sicut scriptura sancta dicit, quia, cum tantum ualerent, ut possent aestimare saeculum, dominum eius, quem supplici pietate possent, non facilius inuenerunt, ex ipsis cornibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decresceconjecerunt eam vel a sole illustrari,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ mensis in ãm menfibꝰ
celebratiomi huic altributq
est nã ip̃e et d̾r̃ mensis no¬
uorũ Cuua uoͥ in toto temꝑe
ido resurrexio dñi tridua
festacio est sacrĩ prius occul¬
ti ni ꝓphetico enignate
hoc ergo in lunari eniginate signi¬
ficat᷑ nĩo Quia enĩ septenaruis
nũs solet in scripturis ad quedam
made lune pascha celebrat᷑. Id ⁊¬
qui dies occrerit a quartadeciã
quia in talibus inquisitionibq minq
eruditus es. non contristeris. n ͨ.
ideo me putes meliorẽ quia hec
q̃siueriuã multa de nũs et motiba
sidcrũ et qui subtilius ista scrutati
sunt incremẽta et det̾menta lu¬
nuit᷑ quod delira imperitra ma¬
inchei opmantes repleri cã dix¬
erunt sicut replet᷑ nauis exfũ¬
gitiua dei ꝑte quã cõmixta prmn¬
cipibus tenebrarũ et eorũ sordi¬
bus inqͥnatã corde atq ore saor¬
lego et crede̾ et loqui nõ dubi¬
tant Nuic ergo impleri luuã
dicũt cũ eandẽ ꝑs dei magnis
laboribus ab inqͥnauiento purga

Expanded text:
primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. Nam et ipse dicitur mensis novorum . Quia vero in toto tempore ideo resurrectio Domini triduanifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. Hoc ergo et in lunari numero significatur; quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam mada lunae Pascha celebratur, qui dies occurrit a quarta decimaquia in talibus inquisitionibus minus eruditus es, non contristeris; nec ideo me putes meliorem, quia haequaesiverunt multa de numeris et motibus siderum. Et qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunuitur, quod delira imperitia Manichaei opinantes, repleri eam dixerunt, sicut repletgitiua dei parte, quam commixtam principibus tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sacrilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata
Abbreviated transcription (Latin):
corde prus enĩ ꝙ̃ fiat illud qd
dicit apostolus cũ x ͨ apparuerit
iuta ur̃a tunc et uõs aꝑꝑebitis
cum ppõ ingloria Obstura uide᷑
egleria in tꝑe ꝑeg̾nationis sue
int᷑ multas iniquitr es gemens
et tunc sunt tunende insidie fal¬
latiũ sediator⁊ quas noĩe sagi¬
tarũ intelligi uoluit unde alio
loco ꝓpt̾ nũtios fidelissios ueri¬
luua testis in celo fidelis et
cum de regno dñi ps̃ caueret

Expanded text:
us enim quam fiat illud quod dicit Apostolus, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria , obscura videtur Ecclesia in tempore peregrinationis suae, inter multas iniquitates gemens; et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum quas nomine sagittarum intelligi voluit. Unde alio loco propter nuntios fidelissimos veria, dicitur: Luna testis in coelo fidelis . Et cum de regno Domini Psalmist
Abbreviated transcription (Latin):
recedeus a sole paulatun t̾ris ol¬
scenderet donec totã oñde̾t qͣ
augmenta monstracꝰ dũ non adli
quod deerat ẜ ꝓdat᷑ quod in hor
aut rur sus paulatumn abstonde que
patebat et idto inderi decresten
S quodl hors duors sit illud ct
manfestr̃ et cuiuis aduertenti fus
cognitu quod luna nõ augeat᷑ ad
oculos nostros insi a sole recedenda
neꝙ minuat᷑ insi ad ple ꝑte cpi¬

Expanded text:
um recedens a sole paulatim terris ostenderet, donec totam ostenderet, quasi augmenta monstrare, dum non addatur, quod deerat, sed prodatur, quod inerat, ac rursus paulatim abscondere, quod patebat, et ideo uideri decrescere. sed quodlibet horum duorum sit, illud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei p
Abbreviated transcription (Latin):
qd in tribus p̾mis xcẽptis
decalogi q̃ ad deu ꝑtinet
ꝑtinent id est ad hoiem
quia in duobus p̃teptis
in ibi de obpuaciõe sabbati posti¬
tũ est ut in primo p̃cepto pre
intelliganius ubi ꝓhibet᷑ alie
liiua in fignentis hom̃i dei si¬
militudo Non quia non iy ymas¬

Expanded text:
am in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis ium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli aliqua in figmentis hominum dei similitudo, non quia non
Abbreviated transcription (Latin):
andam Ex quibus est inguit
Iumineus et philetus qui
tͣ ueritatem aberrauerunt
acentes resur rexione iam
fairꝰ̃ esse et fidẽ quorũdam
sibuerterunt Idem aplus
cos arguens de tescatur qui
fauie dicit nos coͣnsurrexisse

Expanded text:
andam: Ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subverterunt . Idem apostolus eos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
ma rocedens a sole iusticie ab illa
eritatis omẽs uires suas in t̾rena
uertit et eo magis magis ꝙ obsu¬
tͣ in intioribus ac suꝑioribus ac¬
pioribus suis S cũ redire ceꝑat
illam incomutabilem saꝑiam ꝙͣ¬

Expanded text:
dens a sole iustitiae, ab illa ueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapi
Abbreviated transcription (Latin):
reciabebat cum .xii. et mã¬
ducantibus eis dixat quoni¬
ain unus ex uobis tradet me
post eñ tradidit sacramẽtũ
et liquido apparet qñ pͥmũ
acceꝑnt dis ᷝͥ corpus et sang̾¬
nem dñ Non eos accepisse
calumpniandũ est uniu̾se
ecclie quod a Ieurius semꝑ
accipitur et hõc euĩ placuit
nam ideo ꝑ uiiũsũ orbẽ mol
ist ẜuaturi Neq cñ quia idps
cibos dedit dũs ꝓptẽa pransi
aut cenati frẽs ad illue sacrũ
accipiendũ cõuenire debebũ
aut sicut faciebant quos aplils
arguit et emendat meusis sul
ista mistere Namq saluator
quo uehemẽtiqz cõmendat in¬
scerii illius altitudinẽ ultimũ
hoc uoluit infige̾ cordibꝰ et me¬
morie dislorũ a quibus ad pes¬
Nonem dig̾ssurus erat Et iõ

Expanded text:
recumbebat cum duodecim et manrecumbebat cum duodecim et manducantibus eis dixit: Quoniam unus ex uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus
Abbreviated transcription (Latin):
neq illud est in eo quod tu q̃ris
Restat igitur ut de illo t̾tio
gne̾ sit quod ꝑ loca regiones i
uariat᷑ fatiat gͦ quisq quod
in occlesia in qua ueuerit iu¬
uenit Non euĩ quitquã eor
contͣ fidem est aut mores
fuĩt huic nel inde meliores
Niis emĩ causis id est ant ꝓpr̃
fidem aut ꝓpter mores uel emẽ
institiũ sd nõn fiebat ipsa quit¬
pe mutatio consueͫˢ etiã q̃¬
sa coñr noxia est not ideo
putare debes iustitutũ esse
multis locis ut illa die post
restiõnẽ offerat᷑. quia scriptũ
est idemtidem et calicẽ pꝰ
cenã dicens ꝓpam enĩ potuit
appellare tenã ꝙ iam corp9
acceꝑant ut deinde calicem
acciꝑent Nam quia alibi dicᵗ.¬
go nobis in unũ Non ẽ dñcã
tenã manducare hant ipam ac
nam uocaus illud magis moue
potuit hoies ut iam refecti die
mo uel offerrent uel fument
Accepit ihũs panom et bñ¬
dixit cum etiã suꝑiuis dixisẜ
Cum sero autem factũ esfet

Expanded text:
neque illud est in eo, quod tu quaeris. neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam uenit, inuenit. non enim quicquam eorum contra fidem est aut mores fiunt hinc uel inde meliores. his enim causis, id est aut propter fidem aut propter mores uel emendinstitui, quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, r no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi diergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc ipsam acnam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerenaccepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
rxando enallem tñ in rebus Imõi
at et ille in huiꝰ et hic ĩ illius
paria ab eo quod ceteri fatiit
non abhorrerent di uero etrã
in aliena patria cũ pe̾gͥnaret᷑.
abi maior et frequentior ẽt fue¬
ior est pplus dei uidit ubigrã
in patriã sua̾ ubi fine diei
mas est offri male acc̃z
illicite fieri contendat qũi¬
est ist̃ sẜus cauendus in nõb
tollerandus et corrigẽdus
in nr̃is prima go inquisiͦ
tua quã in ꝯmontatorio po¬
suisti exquo triũ istoꝵ gñm
sit actende Querib em̃ hiis
uerbis quid ꝑ quĩtã feriam
ultune ebdomadis pastħe si
post oblationem sicut facere
dlemus cenandũ Ad hec
itaq ita respondeo ut quid
norũ it faciendũ si dine
stripture p̃stribit auͣctas
non sit dubitandũ qnͥ ita
tenus smulit̾ etiã si quid
norũ tota ꝑ orbem freque̾tat
ecclia Nam et hinic quin ita
faciendũ sit dũbitare isolẽ¬
tissime insane est s neꝙ h ͦ

Expanded text:
rixando. mallem tamen in rebus huius modi, rixando. mallem tamen in rebus huius modi, ut et ille in huius et hic in illius patria ab eo quod ceteri faciunt non abhorreret. sine etiam, in aliena patria cum peregrinaretur, ubi maior et frequentior et feruentior est populus dei, uidit uerbi gratia e in patria sua, ubi in fine diei mos est offerri, male atque inlicite fieri contendat, quest iste sensus, canendus in nobtolerandus et corrigendus in nostris. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, adtende. quaeris enim his . uerbis: \'Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis quadragesipost oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita temus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝓp̾am uoluntatemi in ore sads¬
bat᷑ Sic uniustiuꝰq ĩ corde
xp̃iani sacrmm̃ allud quo subiusa¬
tus est nuidus nam et illeps
non audet cotidie sue et illi
ullo die pret̾mittꝰ Contẽptu
solum non uult cibus iste sa
manna fastidiũ Inde enĩ et
apostolus indigne dicit acceptũ
ab eis qui hoc non dist̾uebant
a cetis cibis ueneracõe singula¬
piter debita Continuo quippe
cum dixisset iuditiũ sibi man¬
dutat et bibit addidit ut di¬
ceret non didicans corpus¬
dñ Quiod satis toto ipso loco
in epla ad cornthios prima
ibi ꝑseuerantes in obsmnacione
quadragesime nec quita sabbi
uant relaxant uẽ ieuiniũ nõ
suud aliud iste nisi consueti ͤ
suam consuetudimi altius pp̃one̾
conat᷑. Nom enĩmichi de libro
dei hoc recitaturus est aut uni¬
ierse qua dilatat᷑ egłe plena
uoce certabit aut ondet illum
dem moresq huic optimos a̾
ilũ uiolare aut se custodire cõ¬
muncet uolant saue quietẽ et
patem suam de suꝑflua quõne

Expanded text:
iam uoluntatem in ore sapiebat, sic uniuscuiusque in corde Christiani sacramentum illud, quo subiugatus est mundus. nam et ille honorando non audet cotidie sumere et ille ullo die praetermittere. contemptum solum non uult cibus iste sicut manna fastidium. inde enim et apostolus indigne dicit acceptum ab eis, qui hoc non discernebant a ceteris cibis ueneratione singulariter debita; conticum dixisset: iudicium sibi manducat et bibit, addidit, ut diceret: non diiudicans corpus, quod satis toto ipso loco in epistula ad Corinthios prima,ubi perseueranter in obseruatione quadragesimae nec quinta sabbati lauant relaxantue ieiunium: „noriu quid aliud iste nisi consuetudinem suam consuetudini alterius praeponere conatur? non enim mihi de libro dei hoc recitaturus est aut uniuersae qua dilatatur ecclesiae plena uoce certabit aut ostendet illum dem, moresque hinc optimos aut illum uiolare aut se custodire conuincet. uiolant sane quietem et pacem suam de superflua quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uidet᷑ ne est ppes Et iõ
si quod nõ iudemꝰ spaurus
ꝑ patientiã exspetamus
restat utiq redemptio cor ͦ
nr̃i quã xspͥ̾tantes ĩ nobisa¬
metipis ingenustimꝰ uñ est¬
a illud Spe gaudẽtes in
tribulacoe ga patientes h
igitur m̃ouatio uite nostre
et quidã tnͣsitus de morte ad
intam qui fit p̾mo ꝑ fiden
ut in spe gaudeamꝰ et ii
tribulatõe patientes finiꝰ
cum adhuc extior homo re¬

Expanded text:
quae uidetur, non est spes et ideo, si, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus, restat utique redemptio corporis nostri, quam expectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo
Abbreviated transcription (Latin):
iẜ Omnis q lux illa ingenii q̃
nfiora urgebat ad suꝑiora
uertit᷑ et a t̾renis quodãmodo
tin uita sua ꝓiciens intuna sua
t hos t̾re id est eis qui trena
aput̃ melius iudef᷑. cũ laudat᷑¬

Expanded text:
m, omnisque lux illa ingenii quae ad inferiora vergebat ad superiora convertitur, et a terrenis quodammodo et in vita sua projiciens intima sua, et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt melius vide
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalibus ad ꝑpitalia sacraͭ a
fimilitudimũ ducens transitũ illuã
de alia uita mn aliã uitani quod
tertia ẜ ctiã ꝓpt̾ ip̃am cõuersi¬
onem ab exterioribus ad int̾iora
de luua silitudo assiniet usꝙ
ad ticesmã uero et pͥmã ꝓpr̃¬

Expanded text:
corporalibus ad spiritualia sacramenta similitudinem ducens, transitum illum de alia vita in aliam vitam, quod tertia; sed etiam propter ipsam conversionem ab exterioribus ad interiora, de luna similitudo assumeretur: usque ad vicesimam vero et primam, pr
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit deus diem aũ Amãt¬
pie ẜ qua ꝑuemant ad id qd̾
amant plurnu̾ nescuit Nec
aliquid appetunt eciã ipã corꝑa
ponderibus suis insi quod aĩe
amoribus suis Namn sicut corpꝰ
tauidiũ intitur. pondeꝰ suie de¬
orsũ uersus siue suisus uersas
conquiestat pondus quippe olei
si dimuistã in aere deorsũ si aũs
in aquis sursũ intit᷑. Sic aĩe
ut ꝑuemendo quiestant Et mł¬
ta quide ꝑ corpus delectant
ẜ non est in eis ct̾na requies
nec saltem dut᷑na et ꝓpte̾a
magis sordidant aiam et ag¬
grauant potuis ut sincerũ eꝯ
pondus quo in suꝑna ftur im¬
pediant Cum nero aĩã scip̃s
delcãt᷑ nondũ re incõmutabili
deltaͬ et iõ adhuc suꝑba est
quia se pro sumo hy tũ suꝑioꝵ
It deus uec in tali pcr̃o mi¬
puunita relinquit᷑ quia deus
su lperbis resistit hñilibus at¬

Expanded text:
ficavit Deus diem septimficavit Deus diem septimsed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pondere siue decrsum uersus siue sursum uersus, conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ut perveniendo requiescant. Et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies, nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam, et aggravant potius, ut sincerum ejus pondus, quo in superna fertur, impediant. Cum ergo anima seipsa delectatur, nondum re incommutabili delectatur; et ideo adhuc superba est, quia se pro summo habet, cum superior sit Deus. Nec in tali peccato impunita relinquitur, quia Deus superbis resistit, h
Abbreviated transcription (Latin):
sui possione p̃monstrae̾ et con¬
trare dignatus est Est autẽ ĩ
a requie non desidiesa segitia
quedam ĩeffabilis tuͣquillitas
entionus ociose sic enĩ ab huiꝰ
epibus in fine requiestit᷑ ut in
fius iute agitione gaudiat᷑ S
a falis accio ni dei laude agitur
e labore membror sine augore
porũ non ad eam sic transitur ꝑ
at quies Neq em̃ redit᷑ ad la¬
ies et curas s ꝑmauet in accõe
od ad quietem ꝑtinet nec in
d̃m ꝓpterca sabbatũ requies sig¬
elam accipientibus reddit᷑ per
ã sabbati quã diem dñitũ diciꝰ¬
ia requie sine fine sigͣt prima
equies aut̃ ultima sempit̾na ẽ
ꝑ hoc et octauus sempit̾uã
itudmen habebit quia requies
pit᷑ ab octauo non extingiuitũr
ꝙ em̃ esset alit̾ simpit᷑ua Ita
go erit octauus qui pͥmus ut
pͥma uita s et̾na reddã Sab¬
batũ tamen cõmendatũ est p̾o¬
di ppło in otio corꝑali tꝑaliter
celebrandũ ut figura esset sã¬

Expanded text:
sua passione praemonstrare et consecrare dignatus est. inest autem in illa requie non desidiosa segnitia sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. sic enim ab huius uitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gaudeatur. sed quia talis actio in dei laude agitur e labore membrorum, sine angore curarum; non ad eam sic transitur per sse desinat quies: neque enim reditur ad labores et curas; sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in peccatum, propterea sabbato requies sigstolam accipientibus redditur, per unam sabbati — quem diem dominicum diciquia requiem sine fine significat prequies autem ultima sempiterna est; ac per hoc et octauus sempiternam beatitudinem habebit, quia requies pitur ab octauo, non extinguitur; neque enim esset aliter sempiterna. ita ergo erit octauus, qui primus, ut prima uita, sed aeterna, reddatur. Sabbatum tamen commendatum est priori populo in otio corporaliter celebrandum, ut figura esset sa
Abbreviated transcription (Latin):
ho legnuus Sapieus sicut sol
launet Stultus aut̾ sicut liua
iatͥ E quis est sapiens q̃ ꝑma¬
t nfi sol ille iuisticie de quo dia᷑.
sus est michi uisticie sol. et quẽ
non fuisse ortũ in die nouissuna
ingentes impni dicturi sunt et
fiere lumen non luxit nobis et
non ortus est nobis Nai istie
nis otulis iuisibilem solem facit
ri suꝑ bonos et malos deus. qui

Expanded text:
 legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
salubrmia au̾ctas cõmẽdata atq
stabita retineri sicut id qd dm̃i pas¬
sio et resurrexio et ascensio in
celũ aduentus de telo spũs scĩ
ãmuersaria solentate celebrat᷑
Et si quid alius tale occrerit qd̾
fuatur ab unu̾sis quatũq se dif¬
fundit egłia Alia uero q̃ ꝑ loca
trarũ regionesq uariantur sica¬
ti est qd̃ alii ieuinant sabbatõ
alii cotidie non coicant corꝑi
et sang ͫ dñi Alii certis di¬
ebus acipiũt Allibi nullus
dies p̃t̾mittit᷑. quo nõ offent᷑
alii sabbato tm̃ et dñico Alii
tñi dñico et si quid aliud hm̃or
aĩaduerti pt Totũ hoc geꝰ
rerũ liberas hy obẜuationes
nec disciplma ulla est in hus
nelior guaui prudentiq xͥa¬
no nisi ut eomodo agat quo
age uidit ecliam ad quam
forte deuenerit Eruod em̃
noq contra fidem neq contͣ
bonos mores esse cõuintitur
zo mater mediolañ me cõ¬

Expanded text:
saluberrima auctoritas, commendata atque saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod domini passio et resurrectio et ascensio in caelum et aduentus de caelo spiritus sancti anniuersaria sollemnitate celebrantur et si quid aliud tale occurrit, quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti est, quod alii ieiunant sabbato, alii non, alii cotidie communicant corpori et sanguini dominico, alii certis diebus accipiunt, alibi nullus dies intermittitur, quo non offeratur. alibi sabbato tantum et dominico, alibi tantum dominico et si quid aliud huius modi animaduerti potest, totum hoc genus rerum liberas habet obseruationes nec disciplina ulla est in his melior graui prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere uiderit ecclesiam, ad quamcumque forte deuenerit. quod enim neque contra fidem neque contra bonos mores esse conuincitur,ro: mater mea Mediolanium me con
Abbreviated transcription (Latin):
ibectissimo filio Ianario
Augustinus in domino
salutem Ad ea que
me interrogasti mallem prius
gris Ita enĩ uel aprobando
emendando responsiones tuas
nusto breuius possem respondere
te facilime an confirmars aut
soirige̾ hoc quidẽ ut dixi mallẽ
s tamen ut nũt responderem ma¬
lui longiorẽ face̾ ẜmonẽ ꝙͣ dila¬
tionem Prmio igit᷑ tene te uo¬
le qued est huius dusputacionis ca
pe n euangelio logut᷑ leui iugosuo
ps subdidisse et sarcine leui uñ
pcramentis mĩo paucissimis ob¬
suatione facilmus significations
restentissimis sotietatem noui p̃pli
poligauit Sicũt est baptismus
sontatis nouñẽ consecraties cõ¬
mancatio corꝑis et sang s eius
ets quid aliud stripturis canori¬
ais cõmendat᷑ pceptis hons disen¬
usnteom pplĩ ueteris pro cẽg roep¬
uncondis illoũ et ꝓphetici temgis
frarũ orbe obẜuant᷑ dat᷑ intel¬
lia uel as ipis apłis̃ uel plena¬
piis conciliis quorũ est in eccłia

Expanded text:
ILECTISSIMO FILIO IAXUARIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ad ea, quae me interrogasti, mallem prius deres; ita enim vel approbando vel emendando responsiones tuas multo brevius possem respondere, et te facillime aut confirmare, aut corrigere. Hoc quidem, ut dixi, mallem. Sed tamen ut nunc responderem, malui longiorem facere sermonem, quam dilationem. Primo itaque tenere te volo, quod est hujus disputationis caipse in Evangelio loquitur, leni jugo suo nos subdidisse et sarcinae levi. Unde sacramentis numero paucissimis, observatione facillimis, significatione praestantissimis, societatem novi populi colligavit, sicut est baptismus Trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius, et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptis his, quae seruitutem populi ueteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis terrarum orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
uematis si quis esurit domi n¬
ducet ut nõ ad iuditiũ cõuenat
statim subtexuit Ceta aut c̃
uenero ordmnabo Unde intelligiͥ
qui multũ erat in epla totũ illũ
agendi ordinẽ insuuare quem
uniu̾sa ꝑ orbem fuat ecclesia
ab ipo ordinatũ esse quod nulla
morũ ꝑu̾sitate uariatur S nõ¬
nullos ꝓbabilis q̃dã ratio de¬
lcãuit ut uno c̾to die ꝑ ãnũ
quo ipam cenã dñs dedit tꝙͣ
id insiginorem quiemoraᵈᵐ post
bos offerri etaccipi liceat cor¬
pus et sangᷝͥem dñi None¬
stius aut̃ arbitror ca hora
sori ut qui etiã Ieuinare uolu¬
grint post restõnem q̃ hora
una fit ad oblacom̃ possit ot¬
frere Quappt̾ neminẽ cogit¬

Expanded text:
ate. Si quis esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis, statim subtexuit, caetera autem cum venero ordinabo . Unde intelligi datur quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uariatur. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectauit: uno certo die per annum, quo ipsam cenam dominus dedit, tamquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius autem arbitror ea hora fieri, ut, qui etiam ieiunauerit, post refectionem, quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. quapropter neminem cogi
Abbreviated transcription (Latin):
pati si ab eo quõ transitur ut
duxi a morte ad intam hebs
ubo res appellaza est in que elo¬
quio pascha Rn̾situs dicit᷑ sicᵗ
ꝑhibent qui hecscuit Quod
uoluit et ipẽ dus tange cũ¬
in me transit de morte ad iu¬
tani Et max ͤ idẽ euã ͭ ͣ Ioc

Expanded text:
pati, sed ab eo quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, hebraeo uerbo res appellata est: in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangein me, transiet de morte ad uitam. et maxime idem eu
Abbreviated transcription (Latin):
intarũ hec foci p̃cipue ut ad
ea q̃ int̾rogasti responderẽ
tibi duitius aũt de tua eplã
disputare nolo ne hoc me n
pediat iam tandi redhibe̾ qdͦ
debeo Cuieris q̃ causa sit cur
ãmu̾sarius dies celebrande do¬
nice passioms non ad eundẽ
redeat anni diem sicut dies
quo tradit᷑ natus et deide sub¬
iigis si hoc sit ꝓpt̾ sabbatũ
et limã quid sibi uelit in hac
re obseruatio sabbĩ et luue hic
p̾ͥmũ o ut noueris die̾ natalõ
dni non in sacrõ sacelebrari
ẜ tm̃ in memoriã reuocari qd̾
natus sit At ꝑ hoc nichil opq
erat insi reuolutũ die ãni quo
ipsa res acta est festa deuocõe
signari Sacramẽtũ est autẽ
in aliqͣ celebratõe cũ rei geste
cõmemoraͦ. ita fit ut a liquid
ctiã signifitare intelligat᷑
quod sancte accipiedũ est Et¬

Expanded text:
mearum hanc feci praecipuam, ut ad mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemor significare intelligatur, quod sancte accipiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq locis eo lauare tonsue¬
uunt et quia nõnulli etiã ic¬
mnũ custodiuĩt mane offtur
paĩ prandentes qui et ieuima
suuul et lauacra tolleracꝰ nou
ates Si autem q̃ris quare
etiã lauandi mos ortus sit nchil
uichi de har re cogitanti ꝓba¬
suliuis occ᷑rit nisi quia baptizã
sensus ad fontem uemreut insi
aliquo die lauarent᷑ istũ autem
diem potius ad hoc electũ quo
ena dñca auiuu̾sarie celebra᷑
Et quia concessũ est hoc baptis¬
nũ accepturis multi cũ hus la¬
are uoluerunt ieuiniũ s laxa¬
e Miis ut potui disputatꝭ
uones ut ea q̃ ꝑlocutus sum
ues quantũ potess ut decet
ecclie̾ prudente̾ ac pacificum
fiũ silia q̃ introgasti si dñs
uoluerit alio tre expediam
me cõmonuistiꝰ ut de¬
bitũ redderem de residuis eno¬
dandis qõmbus quas iam lenge
ante quesiueras gratissimũ
michi atq carissimũ desideriũ
studu tui amplius diffre et
colerae̾ non potui Et ꝙuis ĩ
mediis ac̾iuis occupationũ

Expanded text:
onsueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia ieiunia simul et lauacra tolerare non antes. Si autem quaeris, cur enam lauandi mos ortus sit, nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandsensus ad fontem uenirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniuersarie celebratur. et quia concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expediam.me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hora ut transiret de
hoc mũdo ad prẽm Tran.¬
Aitus go de hac uita moͣrli
de morte ad uitam in passioe
Datur hĩc transitus a
nobis modo agit᷑ ꝑ fidem
que nobis est in renassior
pccõrũ in spe uite et̾ne dili¬
gentibus dmũ et xximũ¬

Expanded text:
uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortalide morte ad uitam in passione datur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remissionem peccatorum, in spe uitae aeternae diligentibus deum et proximu
Abbreviated transcription (Latin):
strones ut insi quod ipĩ sacuĩt
erit aliquis non totidie acipĩ¬
endam eukar istiam q̃sieris q̃re
quomã inquit eligendi sunt.
dies quibus purius homo cõ¬
tinentiusq uiuuit quo ad tatũ
sacra ͭ ᵘ̃ dignus accedat Qui
enĩ manducauerit indigne
iuditiũ sibi mãducat et bibit
Alius contra Inmo inquit
si tanta est plaga pca atꝙ
impetus morbi ut medicamẽta
talia diffenda sint au̾cte
antistitis d quisq ab altari
remoueri ad agendã peintetã
et eadem auͣcte reconciliari hͥ
est enĩ indigne acciꝑe si eo tꝑi
accipiat quo d age̾ pemtẽtiã¬
non ut artitrio suo cũ liberet
uel auferat se couumioni uel
reddat Ceterũ pccã si tanta
non sunt ut excõĩcandus qͥsq¬
homo iudicetͬ. non se debe a qu¬
tidiana me dicina diñti cor ᷤ
seꝑate rectius int̾ eos fortasse
quispia dirimit litẽ Qui iu¬
net ut p̃cipue in xͥ pace ꝑua¬
neant fatiat aut unusquisq ad¬

Expanded text:
stiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, stiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, erit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesieris: Quare? Quoniam\\ inquit, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentianon ut arbitrio suo, cum libet, vel auferat se communioni vel reddat. Caeterum peccata si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque judicetur, non se debet a quotidiana medicina Dominici corporis separare. Rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneant: faciat autem unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
luo de hac re bt̃issime memo¬
muichi nichil se posse me do¬
faceret quia si melus nosfi
id potius olsuaret Cumq
ego putassem nulla reddita
ratione aucte sola sua nos
uo luisse admone ne sabbato
ieuinaremus subsecutꝰ est et
ait michi Cũ romã uenis
ieumo sabbato Cũ hic sum
non ieuino Sic etiã ut ad
quam forte eccliãm ueneris
eius morem serua si cuꝙͣ nẽ
uis esse standalo net quemꝙͣ
tibi hoc cum mr̃i renũtiasse
libent᷑ amplexa est Ego uo
de hac sim̃a etiã atq etiã
cogitans ita semꝑ habui tꝙͣ
eam celesti oraculo acceꝑimi
Sensi enĩ sepe doleus et ge¬
mens multas infirmoꝵ ꝑtur¬
bationes fieri ꝑ quorãdam
fratrũ contensiosam obstma ͦ
uel suꝑstitiosã tiditatem
rigende utilitate ad certum
quia subest qualistumq ratio¬
cinatio cogitantis aut quia
in sua patria sic ipe consueuͭ.
aut quia ibi iuidit ubi pe̾gri¬
nationem suam quo remotiore
a suis eo doctiore stam̃ putat
tam litigiosas excitant que¬

Expanded text:
de hac re beatissimae memondit nihil se docere me pofaceret, quia, si melius nosset, id potius obseruaret, cumque ego putassem nulla reddita ratione auctoritate sola sua nos uoluisse admonnaremus, subsecutus est et ait mihi: cCum Romam uenio, ieiuno sabbato; cum hic sum, non ieiuno: sic etiam tu, ad quam forte ecclesiam ueneris, eius morem serua, si cuiquam non uis esse scandalum nec quemquam tibi.\' hoc cum matri renuntiassem, libenter amplexa est. ego uero de hac sententia etiam atque etiam cogitans ita semper habui, tamquam eam caelesti oraculo acceperim. sensi enim saepe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri per quorundam fratrum contentiosam obstinationem uel superstitiosam timiditatem, rigendae utilitate ad certum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis aut quia in sua patria sic ipse consueuit aut quia alibi uidit et peregrinatione sua quo remotiorem a suis eo doctiorem se factum putat, tam litigiosas excitant quae
Abbreviated transcription (Latin):
ius qui et corpus eius crui ca¬
us estipse non nisi ecclesia ẽ
iortui sumꝰ cum xpõ et re¬
urreximq cũ eo uec intelligẽ¬
tes quatinꝰ dicant᷑ arbitrati

Expanded text:
enitus, quia et corpus ejus cui caput est ipse, non nisi Ecclesia estmortui sumus cum Christo, et resurreximus cum eo, nec intelligentes quatenus dicantur, arbitrat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ꝯmissũ piaculũ totã¬
xceptis fixcentis sexcentis
uiris om̃s filiorũ isrl popul
ꝑ tria bella deleuit Iouatha
filius saul et armig suus sta¬
tionem philistuorũ ꝑcussit
qui postea pacĩe uertute sau
bis depñso ĩnuico suo peꝑat
et rex postmodũ factus tri¬
bus gr̃auissimis preliis ꝑ¬
scrata philistiuor agnnã
cributaria fecit dauid si¬

Expanded text:
pter commissum piaculum totam, exceptis sexcentis viris, omnis filiorum Israel populus post tria bella delevit . Jonathas filius Saül et armiger suus stationem Philistinorum percussitQui postea patientiae virtute Saül bis deprehenso inimico suo pepercit . Et rex postmodum factus, tribus gravissimis praeliis prostrata Philistinorum agmina tributaria fecit . David s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ad hhem fuerũt ex co
rui conceptus ad huc ii
nr̃is utero manens priusꝙͣ
nĩ infroitũ in douiã ubifu¬
rat sensit spũali famine por
o mris de nascituro ex ea xͦ
dirũ si pueri ad huc iñ utero
ianentis spiritus ꝑ mñem
oquẽtur

Expanded text:
annem fuerunt , ex eo Qui conceptus adhuc in matris utero manens, priusquam Domini introitum in domum ubi fuerat sensit, spirituali famine per os matris de nascituro ex ea Chrmirum si pueri adhuc in utero manentis spiritus per matrem loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
solus octongentos int̾fecit
impetu uno Abisay filius
sarine leuauit hastã suã conͣ
trecentos et eos interfeat
Tres robustissin ruperunt
aguuã philistmorũ ut potũ
peit regi ed de cist̾ua betli¬
em que in medio hostiu cat
s leeues in moas et sosq
cisterna in dielus muis ip̃e
mi i gabaan extiti dauid
ssit in ꝓsꝑũ preter het mox¬
na regis dd̾ adu̾sus in cur¬
tu regiones bella ꝓspere
saltu effrauon in ĩo isrl¬
marie regie contrã syros
reges damaste nũc huc
ĩs illuc alt̾no ꝓuentui uergẽ¬
i certamiã multa fuerunt
et õma ꝓpter de celo cuxilia
nrabilitor gesca ꝓuenerũt

Expanded text:
solus octingentos interfecit impetu uno . Abisai filius Sarviae levavit hastam suam contra trecentos, et interfecit eos . Tres robustissimi ruperunt agmina Philistinorum, ut potum darent regi David de cisterna Bethlehem, quae in medio hostium erat . s leones in Moab, et leonem in cisterna in diebus nivis . Iprum in Gabaam exercitui David cessit in prosperum . Praeter haec maxima regis David adversus in circuitu regiones bella, prospein saltu Ephraim in ipso Isrmariae regnum . Contra Syros et reges Damasci, nunc huc, nunc illuc, alterno proventu vergentia certamina multa fuerunt. Haec omnia propter de coelo auxilia mirabiliter gesta, provenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
donet nastente postiuodũ
puera ligate liugne incule
sobitũ est cũ nomẽ siliit
dixit est nouie eius Con¬
ueniente aũt dispensaciore
hõiduis nctu et uestitu et

Expanded text:
ec nascente postmodum puero, ligatae linguae vinculum solutum est, cui nomen filii dixit, est nomen ejus . Conveniente autem dispensatione hominibus victu et vestitu et
Abbreviated transcription (Latin):
moyse ihesus filuis nui suꝑa¬
bat et scon regẽ amorrcors et
og regem basan ꝓce̾ altitudis
iuros pplus isã interficrebat
balach filiũ sephor regb̾ auter
madian cum balaam illo pre¬
cipuo astrologo fieesfilius ele¬
achar cũ exc̃titu ocadit et
reges canaitides multis cõ¬
flictibus ꝓstrauit Sedieon
filius ioas in trecentis uiris
Inmia madianitarũ nulia ꝑ
curbas et luc̾nas occidit Iepte
galabitides ppłm de gentiũ
ptãto belli iure liberauit uã¬
son ille fortissimꝰ ille hebreo¬
rũ leonem sibi occrentẽ iul
hũti in mauibus confiegit
de ciiq postea ore et capite
fauũ mellis acapiens cõmedit
crecentas ꝙ uulxes apiens
igne incousas in philistuorã
segetes dimuisit de quabus in
le uiros impetu uno asuine
dibula solus mortificauit et
undiq sedentibus cͣ ciuitatõ
in qua dormierat philistcis
ambas porte fores cum hoses
et suꝑliminaribus et freis be

Expanded text:
s Nun superabat ; et Seon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, procerae altitudinis viros populus Israel interficiebat . Balach filium Sephor regem Madian, cum Balaam illo praecipuo astrologo, Phinees filius Eleazar cum exercitu occidit. Et reges Chananitidis, multis conflictibus prostravit . Gedeon filius Joas in trecentis viris innumera Madianitarum millia per tubas et lucernas occidit . Jephte Galaadites populum de Gentium potestate belli jure liberavit . Samson ille fortissimus Hebraeorum, leonem sibi occurrentem nihil habenti in manibus, confregit; de cujus postea ore et capite favum mellis accepit et comedit , trecentasque vulpes capiens igneque succensas in Philistinorum segetes dimisit . De quibus ille mille viros impetu uno asini mandibula solus mortificavit , et undique sedentibus circa civitatem, in qua dormitaverat, Philistaeis, ambas portae fores cum ostiis et superliminaribus et seris et