comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ. cum ipsa ꝑse se. Nam alit̃ iusticia ñ eẽt. tum
ꝓpt̃ amplificationẽ honoris et głȩ SS ut pecuniȩ ñ
querende solum ratio ẽ. uerum etiam collocande
que ꝑpecuos sumptꝰ subpedicet. nec solum necessa¬
rios. s eciam lib̾ales. sie gła et q̃renda et collocanda
ratione ẽ. quãꝗͣ p̃clare socrates hane uiam ad gło¬
riam ꝓximã et qͣsi compendiariam dicebat ẽẽ.
siqͥs id ageret ut qͣlis haberi uellet calis eẽt. Qͦd¬
siqͥ sanuilatione et in ani ostentatione et ficto ñ
mado sermone s eciam uultu stabilem seglan
conseqia poscerent᷑ uehem̃ter errant. Uera gla
radices agit atq etran ꝓpagat᷑. ficta om̃ia cel¬
riscer camꝗͣ Nlosculi deciount. Nlec simulatumdo¬
cest qͥc quani eẽ diutur numi. ł estessunt ꝑ multi ia
cramq partẽ. S breuitatis causa familia content
erinus una. Tiberius enĩ graechus ẜf. camoni lau¬

Expanded text:
se nam aliter iustitia non esset, tum se nam aliter iustitia non esset, tum propter amplificationem honoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria et quaerenda et collocanda ratione est. Quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur, ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt, nee simulatum potest quicquam esse diuturnum. Testes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu lau
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os iustieie fruende causa uident᷑ olim bene mo¬
rati reges constituti. slam c̃ p̃meret᷑ in ocio multa¬
tudo abhiis qui maiores opes habebant ad unũ aliquem
confugiebant uircute p̃stantem. Qͥ cum ꝓhib̾et in¬
iuriatentuoris eqͥtate constituenda. summos cũ infi¬
mos pari iuðe ꝑcinebat. eadenq constituendarum
legum fuit causa. que regum. Ius enĩ semꝑ ẽ qͣsicũ
equabile. Neq enĩ alit̾ eẽt ius. Id si abuno uisto et
bono uiro conseq̃bant᷑. Erant eo contenti. Cũ id mi¬
nus contingeret. leges sunt inuente. Que c̃ om̃ib
semꝑ una atq eadem uoce loqͤrentar. Ergo hocqͥoẽ
ꝑspicuum ẽ eos adimꝑandũ deligi solitos. quor
de iusticia magna eẽt opinio mulcitudinis. Ad¬
iuincto uͦ utidem etiam prudentes hab̾ent᷑. Nichil
erat qͦ homines hiis auclorib ñ posse conseq̃ se arbi¬
trarent᷑. Om̃i gͥ ratione colenda et recinenda iusti

Expanded text:
nostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene monostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene morati reges constituti. Nam cum premeretur inops multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem; qui cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper est quaesitum aequabile; neque enim aliter esset ius. Id si ab uno iusto et bono viro consequebantur, erant eo contenti; cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio multitudinis. Adiuncto vero, ut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratione co
Abbreviated transcription (Latin):
ulla parieula uistciȩ uiuere. Ilani qui eor ei¬
pnan qͥ uua latrocmant᷑ farat᷑ aliqͥs aut er ipnt
has sibi ne inlatrocinio qͥdem relinqͥt locum. Ii¬
le aut qͥ arehipyrata dicit᷑. n eqͣbilit p̃dam ais¬
ptiat. aut int̾ficiat᷑ a socis aut relinqͣt. Ei eqã
leges latronũ eẽ dicunt᷑. qͥb pareant. qͣs obser¬
uent. Itaꝙ ꝓpt̾̃ equabilem p̃de particionẽ et bat¬
galusalirius latro deqͦ ẽ apud cheoponpum mag¬
Nas opes habuit et multo maiores uiriathus lusitas¬
hus. euiqͥdem etiam exercitꝰ nr̃i imꝑatoresq cesseriiit.
Srem e. leliuis his quisapiensusur ꝑat᷑ p̃cor fregit. et
cõminuit.ferocitatẽq eus ita repressit. ut facile
belum reliquis traderet. sC um gͥ canta uis isticiȩ
sit ut ea eciam lacronum opes firmet atq auge it
Quantã enini uim int̃ leges et uidicia. et in consti¬
tutarep. fore pucamus. Michi qͥdem ñ apud medos
solum ut ait herodotus. S etiam apud maiores

Expanded text:
ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viriathus Lusitanus; cui quidem etiam exercitus nostri imperatoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter leges et iudicia et in constituta re publica fore putamus? Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed etiam apud maiores
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut apium ex amina. ñ fingendorũ fauoꝵ cau¬
sa congregant᷑. s cum congͤgabilia nat᷑a sint fui¬
gunt fauos. Sic homines ac multo etiam magis
nat᷑a congͤgati adhibent agendi congͣgandiq
sollertiam. Itaq nͥ ea uͥtus q̃ constat ex hominib
cuendis. idẽ ex sociecate gen̾is humani. attingat
cognitionẽ rerum. soliuaga cognitio et ieiuna
uioeat᷑. Itẽq magnitudo animi remota comitate
coniunctioneq humana. feritas sit q̃dam et ĩma¬
nitas. ĩtafit. ut uincat cogiritionis studiũ conso¬
ciatio hominũ atq cõmunitas. Nec uerũ ẽ qͦo ar̾
istam eẽ. cum hominib cõmunitate et sociecatẽ.
Quod si om̃ia nobis que ad uctum culcumq ꝑtinem

Expanded text:
Atque ut apium examina non fingendorum favorum cauAtque ut apium examina non fingendorum favorum causa congregantur, sed, cum congregabilia natura sint, fingunt favos, sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat cognitionem rerum, solivaga cognitio et ieiuna videatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec verum est, quod dinitam esse cum hominibus communitatem et societatem; quodsi omni
Abbreviated transcription (Latin):
reb suis publicis eẽnt. ut chebanũ epamenon¬
dam. Lisias pliycagoreus. siracusium dionẽ. plato.
multiq multos. Nosq ipsi qͥ qͥcqͥd ad remp. ar
culimus. si modo aliqͥd attulimꝰ. ad octorib atq
doctrina instrueti ad eam et ornati accessimꝰ.
Neq solum uiui atq p̾sentes studiosos discendi eru¬
diunt atq docent. s hoc idem eciam pꝰmorcẽ mo¬
num̃cis litt̾arũ assecunt᷑. Nec enĩ locus ullus est.
p̃cermissus ab hiis qͥ adleges. qͥ admores. qͥ ad disci¬
plinam reip. ꝑtineret. ut ocium suum ad nr̃mne¬
gotium contulisse uideant᷑. Ita illi ipsi doctue
studiis et sapientiȩ dediti. ad hominũ utilitatẽ
suam intelligentiam prudentiamq potissimũ
confer̃. Obeamq etiam causam eloqͥ copiose. modo
prudent᷑ melius ẽ. ꝗͣ uel acutissime sine eloquen¬
cia cogitare. qͦo cogitatio inse ipsa ũtt᷑. eloquen¬
ca cõplectit᷑ eos qͥb cum cõmunitate iunctisumꝰ.

Expanded text:
rebus suis publicis essent, ut Thebanum Epaminonrebus suis publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec enim locus ullus est praetermissus ab iis, qui ad leges, qui ad mores, qui ad disciplinam rei publicae pertineret, ut otium suum ad nostrum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiam intellegentiamque potissimum conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ cõmodis tuendis inaxune cernit᷑. Ptinex
gͥ adsociecatẽ generis humani. Ergo hec cogni¬
tioni ante ponenda ẽ. atq id optinus qͥsq reip¬
sa ostendit et iudicat. Quis enĩ ẽ cam cupidus
inꝑspicienda cognoscendaq rerũ nata. ut si ei
trac tanti contemplantiq res cognitione dignis¬
simas. subito allatum sit ꝑteulim discͥnienq pat᷑e
eui subuenire opitulariq possit. ñ illa omia relin¬
quat atq abiciat. etiam si diunirnerare se stellas
aut metiri mundi magnitudinẽ posse arbitret᷑.
atq hoc idem in parentis in amicire aut ꝑiculo fe¬
cerit. Quib reb in telligit᷑ studus officiisq scien¬
ciȩ p̃ponenda ẽẽ officia usticiȩ q̃ ꝑtinent ad ho¬
minũ utilitatẽ. Qua nichil honini debet ẽẽ an¬
tiquius. atq illi quoꝵ studia uitaq om̃is inrerũ
cognitione u̾sata ẽ. camen ab augendis hominũ
utilitatib et cõmodis ñ recesserinit. Nani et eru¬
dierunt multos quo meliores eiues utilioresq

Expanded text:
hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ẽ solebamꝰ in agendo plusquã in soribendo oꝑã
pone remꝰ. Neũ ipsis scͥptis non ea que nẽ s actioneᷤ
urãs manoaremꝰ ut sepe fecimꝰ. Cũ aut̃ resp. inꝗͣ.
oñis mea eura cogitatio. oꝑa poni solebat. nalla
eẽt omĩno. ile scilicet lit̾ee contieiler̃ forenses et
senatoue. nichil agere aut̃ cũ animꝰ ̃ posset. inhiᷤᷤ
studus. abmitio u̾satis ecaris existi maui honestifsi
iue posse deponi sime ao philosophi ã recidissem.
Cui eũ multũ adolescens discendi eausa cẽꝑis tͥbuis¬
sem. pꝰea quã honoub inseru̾ire cepi. meq totũ
reip. tradidi. tantũ erat philosophiȩ loci. quantũ
Maximis gͥ in malis. hoc cam̃ boni assecuti u dem̃
ut ea litt̾is mandarenius. quȩ nec erant satis nota
nr̃is. et erant cogiitione dignissima. Qdenĩ ẽ
ꝑ deos optabilius sapientia. quid p̃stantius. qͥd ho¬
nimi meliꝰ. qͥd homine dignius. hauc gͥ qͥ expe¬

Expanded text:
facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepnis mea cura, cogitatio, opera poni solebat, nulla esset omnino, illae scilicet litterae conticuerunt forenses et senatoriae. Nihil agere autem cum animus non posset, in his studiis ab initio versatus aetatis existimavi honestissime molestias posse deponi, si me ad philosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam honoribus inservire coepi meque totum rei publicae tradidi, tantum erat philosophiae loci, quantum Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec erant satis nota nostris et erant cognitione dignissima. Quid enim est, per deos, optabilius sapientia, quid praestantius, quid homini melius, quid homine dignius? Hanc igitur qui expe
Abbreviated transcription (Latin):
hec offieioꝵ gen̾a ꝑsequar que ꝑtinent aduite cultũ.
et adearum rerum qͥb utuntur homines faculta.¬
tẽ.: ad opes. ad copias. In quo cum queri dixi. quio
panea pͥns de uistituto ae de iudicio meo dxero.¬
Quainꝗuiam enĩ uibri ur̃i complures ñ modo adle¬
gendi sietam ao se̾bendi studiũ exeicauerunt. ta¬
men incerdum uereor nequib dan uiris bonis phi¬
losophiȩ sit nom̃ inuisum. Mirent᷑q in ea rantũ me
eos gerebatur quib se ipsa cõmuserat. om̃s meas
euras cogitationsq ineam conferebam. Cum aut̃
dom̃elatu unius omĩa teuerent᷑. neq eẽt uniquã
consilio aut auctoritati locus. socios deniq cu
gorib dedr quib eẽm confectus. ñ his restitissem.
Necriaisiu uidignis homuine docto uoluptatib.
aq utinam respi. stecisset quo ceꝑat: staru. nec in
homities ñ cami cõmutandarum quła eñtenclamĩ
rerum cupidos incidisset. Primũ enĩ ut stante rep.

Expanded text:
haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo tur quaeri dixi, quid pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixeroquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me lica per eos gerebatur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati locus, socios denique tugoribus dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam res publica stetisset, quo coeperat, statu nec in homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica
Abbreviated transcription (Latin):
officiis deligendis. hoc genus officioꝵ excellere qͦd te¬
neat᷑ hominũ societate. Et enĩ cognitionẽ pruden¬
tiamq sequetur consid̾atio. Ita fit ut agere considã¬
te plurissit. quam cogitare prudent̃. Atq hec qͥoẽ
hactenus. Pate factus enim locus ẽ ipse ut ñ diffici¬
le sit in exqͥrendo officio. quid cuiq sit p̃ponendũ
udere. In ipsa aut̃ cõmunitate st̃ gͣdus officioꝵ.
Ex qͥb qͥd euiq p̃stet intelligi possit. Ut pͥma diis im¬
mortalib. sed̾a pat̾e cercia parentib. de inceps grada¬
tim reliquis debeant᷑. Qͥb ex reb breuit᷑ disputatis
intelligi pot̃. ñ solũ id homines solere dubitare. ho¬
nestum ne antͣpe sit. sietiam duob ꝓpositis hones¬
css utrũ honestius sit. Hic locus apanetio ẽ ut supͣ
doxi. p̃cermissus. Sed ian ad reliqua ꝑganus.
Marce fili atq ab om̃i genere u̾ttitis satis ex¬
ꝑlicatũ arbitror libra suꝑiore. Seqͥtur ut

Expanded text:
officiis deligendis id genus officiorum excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo officio, quid cuique sit praeponendum, videre. In ipsa autem communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermissus. Sed iam ad reliqua pergamusMarce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ pieulum capitis inferre multis. id cum ꝑiculo¬
sum ipsi ẽ. cum etram sordidum adfamam commit¬
tere ut aceusator nominere. Oͦ eontigit .m bruto
sumo genere nato illiꝰ filio qͥ uris ei tnlis in pͥmis
benonis fuit. Aatq eciã hoc p̃ceptũ officii diligent᷑
tenenctũ est. nequem tinqãa in nocentẽ uidieio capiti¬

Expanded text:
detur periculum capitis inferre multis. Id cum periculodetur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. Atque etiam hoc praeceptum officii diligenter tenen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ audiunt intelligere etiam et sapere plusqu̾a
cet̾os arbitrant᷑. Si uͦ in ẽ inoratione mixta modeᷤᷤ¬
cia gͣuitas. nichil ammirabiliꝰ fieri potest. eoq
magis siea sunt in adolescente. Seumi sint plura cau¬
sarum gen̾a que eloquentiam desiderent. mulciq
natum dicendo laudem assecuti su̾nt maxima ẽ am-¬
miratio in iudiciis. euoꝵ ratio duplex ẽ. Nam ex
accusatione. et exdefensione constat. Quarum et si
landabilior ẽ defensio. cam̃ etiam accusatio ꝓbata
ꝑsepe ẽ. Dixi paulo ante decrasso. idem fec̃ ad olescens
.ai. añconius etiam .P. sulpicii eloquenti ã acctisatio
illustrauit. cum sedio̾iosum et inutilem ciuem .c.
norbanũ iniudiciũ uocauit. S hoc qͥdem ñ est se¬
luculli. aut patrocinii ut nos ꝓsicrlis: ꝓsardis. ꝓ mal¬
butio uliꝰ. In accusando etiam manilio .l. fufii cog¬
ad sit. Duri enim hominis uel potiꝰ uix hominis ui¬

Expanded text:
qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multiquenatum dicendo laudem assecuti sint, maxima est admiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius. Etiam P. Sulpici eloquentiam accusatio illustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. Sed hoc quidem non est saeLuculli, aut patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cogadsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis vi
Abbreviated transcription (Latin):
domusslam .L. qͥdem erassins. eũ eẽt admooũ aoles¬
cens aliunde enutuatꝰ ẽ. ẜ sibi ipse peꝑit max¬
nam lauoem. ex illa accusatione noluli et głosa.
soqua etate qͥ exercent᷑ laude affici solent. ut de
deiostbene accepimꝰ. Ea etate .i. crassus ostenoit
tose inforo optrme iam face̾. qͦo etiam cum po¬
terat domi eũilaude meditari. S ẽ duplex ratio
sit orationis quarum in alt̾a sermosit. in alteri
contentio si est id qͥdem dubium quin conten¬
No orationis. maiorem ium habeat adgłam. Ea
sermonis. Excant epłe et philippi adalexandrũ
et ancipatri ad cassandrum. et ancigoni ad philippũ
filiũ trium prudentissimoꝵ. Sic enĩ accepimus.
Qͥu p̃eipiunt ut oratione benigna mulqtnoi¬
nis animos ad beniuolentiã allieiunt. militesq
blande appellando sermone deliniant. One au¬
tẽ iniultitudine cũ contesitione habet᷑ natio ea
sepe uniu̾sam exeieat głam. Magna ẽ enĩ am¬
miratio copio se sapient̾q dicentis. quẽ

Expanded text:
domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio orationis maiorem vim habeat ad gloriam ea sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam; magna est enim admiratio copiose sapienterque dicentis; quem
Abbreviated transcription (Latin):
le possunt obsistere. Nam et uoluptates blandissi¬
ine dnẽ. maiores parces. animi auͥtute de corquent.
et doloꝵ eum ammouent᷑ faces. p̃cer modũ pleriq
excerrent᷑. Uita mors. diuitiȩ pauꝑtas. oñis hominẽ¬

Expanded text:
le possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissile possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissimae dominae. maioris partis animos a virtute detorquent et, dolorum cum admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homine
Abbreviated transcription (Latin):
et usitatis eũ loqͥniur de opimone populari. idq eoss¬
nt eum ãmiratione hominũ honore abhis digniu¬
dicareiñ. Amnuirant᷑ gͥ cõmunit᷑ uli qͥdem om̃ia qͣ
magna et p̃ter opimionẽ suã animadũterrint. Se¬
paratim aut̃ insingulis si ꝑspicumt nec opinata qͦ¬
dam bona. Itaq eos uiros suspiciunt maximusq
& ferunt laudib inqͥb existimant se excellentes qs¬
Lami et singulares ꝑspic̾e uircutes. despiciunt ait̾
eos et contempuunt. in q̾b nichil uͥtute̾s nichil ani¬
nũ uiehil neruor putant. Non enĩ om̃s eos conte mpnũ.
deqͥb male existimant. Nam qͦs impbos ialedicos frau¬
dulentos pritant. et ad faciendan iniuriani instructos.
stimant. Quam obrem ante ut dixi contempnunt᷑ his
qui nec sibi nec alteri ut dicit᷑: inq̾b: nullus labor.
nulla industa nulla cura ẽ. Ainmiratione aut̃ assi¬
ciunt᷑ hii qͥ ante ire cet̾is uircute putant᷑. Et eum
om̃i carere dedecore. Tum uͦ huis uitis. qͥb ali ñfier¬

Expanded text:
et usitatis, cum loquimur de opinione populari, idque eout cum admiratione hominum honore ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, stimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione autem afficiuntur ii, qui anteire ceteris virtute putantur et cum omni carere dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non faci
Abbreviated transcription (Latin):
arcessas. Idenim sine scelere fieri nullo pacto p̃otet
Nam qͥd ẽ cam ii himi niũ. quam eloquenti antost.¬
cura ad salutẽ hominũ et ad conseruationẽ clatama
ad bonor pestem ꝑnicienq conũtere. Nee tam̃ ut
hoc fugiendum ẽ. itẽ est habendũ religioni. nocen¬
Uult hoc inulcitudo parit᷑ consuecudo. fert. etiã
bunianutass. Iudicis est semper in cauisis sierũ seqͥ
patironi ñ numꝗͣ. teri sinule etiani simuꝰ siti uer̃
defendere. Ed scͥbere p̃serdm. eũ dephilosophia

Expanded text:
arcessas; id enim sine scelere fieri nullo pacto potest. Nam quid est tam inhumanum quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datam ad bonorum pestem perniciemque convertere? Nec tamen, ut hoc fugiendum est, item est habendum religioni nocenvult hoc multitudo, patitur consuetudo, fert etiam humanitas. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni non numquam veri simile, etiamsi minus sit verum, defendere; quod scribere, pr
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. quem ex qͣq belua usũ hab̾e possemꝰ. ho¬
mines certe fuerut. ne hoc cẽꝑe sine hominũ oꝑa.
aut pasc̾ẽ eas. aut domare. aut cueri. aut cempes¬
quos fructꝰ. ex hiis caꝑe possemꝰ. Ab eisdemq et ea
que nocent int̃ficiunt᷑. & quȩ usui possunt ẽẽ ea¬
punt᷑. Qͥd enumerẽ artium mulcitudinẽ. sine qͥl
uita omĩno nulla ẽẽ potuss. Qͥ enĩ egris sub ueniret

Expanded text:
fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, hofuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumerem artium multitudinem, sine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
fungerẽt᷑. cademq ratione nec lapides ext̾ra exci¬
derent᷑ adusũ nr̃m necessarii. necferrum. es. aurũ.
argentũ effoderet᷑ penitꝰ abditum sine hominũ labo¬
re et manu. Tecta uͦ qͥb et frigorum uis pelleretur.
et caloꝵ molestie sedarent᷑. unde aut initio gen̾i
humano dari potuissent. aut postea subuenire.
si aut ui tempestatis aut t̾re motu. aut uecustate ce¬
cidissent. nͥ cõmunis uita ab hominib harum re¬
rum auxilia pec̾e̾ didiciss. Ad de ductꝰ aqͣrum de¬
riuationes fluminũ agror in rigationes moles op¬
positas fluctib. portus manu factos. q̃ unde sine
hominũ oꝑe habere possemꝰ. Exqͥb multisq aliis
ꝑspicuum ẽ. qui fructꝰ qͦq utilitates exreb hiis¬
que sint in aninia ꝑcipiant᷑. ea nos nullomͦ sine ho¬
minũ manu atq oꝑa caꝑe potuisse.¶ Eͥdeniq ex
bestiis fructus. aut quȩ cõinoditas. nisi homines ad¬
iuuarent ꝑcipi posset. nã et qͥ pͥncipes inueniendi

Expanded text:
fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nec ferrum, aes, aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi
Abbreviated transcription (Latin):
Ac mei qͥdemi sententia om̃is ratio atq instittitio
uite ad iumenta hominũ desid̾at. In pͥmisq ut
habeat qͥb cũ possit familiares conferre sermo¬
nes. qͦd ẽ difficile. nͥ speciem p̃te bom uiri feraᷤ.
Ergo eciam solitario homini atq in agro uitam
agenti. opimo iusticiȩ necessaria ẽ. eoq egam
magis qͦd eam si ñ habebuant. inuisti habebuntur.
Nilis psrdtis sept multis affieient᷑ inuiriss. Athylies es¬

Expanded text:
Ac mea quidem sententia omnis ratio atque institutio Ac mea quidem sententia omnis ratio atque institutio vitae adiumenta hominum desiderat, in primisque ut habeat, quibuscum possit familiares conferre sermones; quod est difficile, nisi speciem prae te boni viri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoque etiam magis, quod, eam si non habebunt, iniusti habebuntur, nullis p
Abbreviated transcription (Latin):
uehementissime ꝑmouent. Quȩ qͥ inutramq parcẽ
excelso animo magno despiennnt. cumq aliqua hi¬
is ampla et honesta resobiecta ẽ. totos adse conũtit
et rapit. Tum quis ñ ammiret᷑ splendorem puleri¬
cudinẽq uirtutis. Ergo et hec animi despicientia
ammirabilitatẽ magnam fac̃. et maxime iusticia.
ex qua una uͥtute uiri bomi appellant᷑. Mirifica quę¬
dam mulcitudini uidet᷑. Nec in uiria. Nemo enĩ
iustꝰ eẽ pot̃. qͥ mortẽ qͥ dolorem. qͥ exilium. qͥ egestatẽ
cimet. dut qui ea que sunt hiscontͣria eqͥtati ante¬
ponit. Maxinieq aimirent᷑ eum qͥ pecunia non
mouet᷑. qͦo in quo iro ꝑspectũ sit. hunc igni spec¬
catum arbicrant᷑. Itaq illa tria quȩ ꝓpositã sinit
adgłam. omĩa iusticia conficit et beniuolentia:
quod ꝓdesse uult plurimis. et obeandem causã
fidem̃ et ammirationẽ qͦo eas res sꝑnit ec negligit
ad quas pleriq inflaminati auiditate rapiuntur.

Expanded text:
ehementissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cumque aliqua iis ampla et honesta res obiecta est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia admirabilitatem magnam facit et maxime iustitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam multitudini videtur, nec iniuria; nemo enim iustus esse potest, qui mortem, qui dolorem, qui exsilium, qui egestatem timet, aut qui ea, quae sunt his contraria, aequitati anteponit. Maximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur; quod in quo viro perspectum sit, hunc igni spectatum arbitrantur. Itaque illa tria, quae proposita sunt gloriarm omnia iustitia conficit, et benivolentiam, quod prodesse vult plurimis, et ob eandem causam fidem et admirationem, quod eas res spernit et neglegit, ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ enĩ aut beniuolentia.saut benficioꝵ magni¬
cudine saũt dignitatis p̃stantia sant sp̃e sibi id utile
fucurum saut Inetu. neui parere cogant᷑: aut sp̾e lar¬
gitionis ꝓmissionisq capti. aut postremo ut sepe u
nec aptius ẽ qͥcꝗͣ ad opes tuendas ac cenendas quamdi¬
ligi. nec alienuis quam gmeri. Preclare enĩ ennus.
Quem mecuunt oderunt. Quem qͥsq odit. ꝑisse ex¬
pecit. Mulcor̾ aut̃ odiis nullas opes posse obsistere.
si antea fuit ignotũ nuꝑ ẽ cognitũ. Nlec uͦ huiꝰ tyran¬
ni solum quem armis opp̃ssa ꝑculit eiuitas apparet
euꝰ maxime portu interitus declarat. quantũ odi¬
un hominũ ualer ad pestem. s reliquor similes exi¬
cuas cprannoꝵ. quoꝵ haud fere qͥsqu̾a talẽ int̾itim

Expanded text:
cuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnicuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnitudine aut dignitatis praestantia aut spe sibi id utile futurum aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissisque capti aut postremo, ut saepe um autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas ac tenendas quam diligi nec alienius quam timeri. Praeclare enim Ennius: Quém metuunt, odérunt; quem quisque ódit, periisse éxpetit. Multorum autem odiis nullas opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper est cognitum. Nec vero huius tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas ac paret cum maxime mortuo, interitus declarat, quantum odium hominum valeat ad pestem, sed reliquorum similes exitus tyrannorum, quorum haud fere quisquam ta
Abbreviated transcription (Latin):
tesimpia uictouȩ. Quam ꝗͣ forcuita sint. tam̃ sine
hominũ opib et stuous nentram in parcẽ esficips̃¬
honestandũ. aut beniuolentie gr̃a faciunt. ẽ aliqua
de causa quempiam diligunt. aut hon̾oris si eniꝰ uir¬
curẽ suspiciunt quẽq dignum forcuna quã amplis¬
sima putant. aut cui fidem habent et bene reb suis
consulere arbitrant᷑. aut cuiꝰ opes meciuint. aut
contͣ aqu̾ib aliqͥd expectant. ut cũ reges popularesue
homines largitiones aliqͣs ꝓponunt. aut postremo
p̃cͥio ac iñcede ducunt᷑. Que sordi dissuna ẽ illa qͥdemra¬
tio et in qͥnatissim .a. et hiis qͥea tenent᷑ et illis qͥ ad ea
confugere conantͣ. Male enĩ se res habet. cum qͦd
nunꝗͣ hoc sub sidium necessariũ est. qnẽ ad modũ sit
utendũ eo diceinus. si pͥus his dereb quȩ uirtuti ꝓpi¬
ciores sunt dixerimus. Atq etzam subitrunt se homi¬
nes imꝑio alc̾ius et potestati de causis plurib. Du¬

Expanded text:
quam fortuita sunt, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici poshonestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis consulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibus aliquid exspectant, ut cum reges popularesve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidissima, est illa quidem ratio et inquinatissima et iis, qui ea tenentur, et illis, qui ad eam confugere conantur; male enim se res habet, cum, quod am non numquam hoc subsidium necessarium est, quem ad modum sit utendum eo, dicemus, si prius iis de rebus, quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Du
Abbreviated transcription (Latin):
unani haberet om̃s hab̾e uircutes. Nẽ ita se iungã
qͣsi possit quisquã. qͥ non idem prudens sit uistiis eẽ.
Alia ẽ illa eum ueritas ipsa limat᷑ in disputatione
subtilitas. alia cum ad opinionẽ cõmunẽ om̃is accõ¬
modat᷑ oratio. Quam obrem ut uulgus ita nos hoc
loeo loqͥmͣ. ut alios fortes. alios inros bonos. alios pru¬
dentes eẽ dicamus. Popularib enĩ ũbis ẽ agendum¬

Expanded text:
unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; popularibus enim verbis est agendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspicere credimus. et cũ res agat᷑ in disc̾menq uen¬
cumsit. expedire rem et consilium excemꝑe capere
posse. hanc enĩ utilem homines existimant ueramq
prudentiã. Iustif aut̃ et fidis hominib idẽ bonis u¬
iis ita fioes habet᷑. ut nulla sit inhus fraudis in iuri¬
eq suspicio. Itaq his salutẽ nr̃am. his fortunas. his
lib̾os rectissime cõmitti arbitramͦi. harum gͥ dua¬
rum ad fidem faciendam iusticia plus pollet. qͥppe
cũ ea sine prudentia satis habeat aucboritatis. Piu¬
dentia sine iusticia nichil ualet ad faciendam fidẽ.
Quo enĩ quis ũsutior et callidior hoc in uidior et
suspicior de cracta opinione ꝓbitatis. Quam obrem
intelligentie iusticia coniuncta. quantũ uolet habe¬
bit ao faciendam fidem uirium. Iusticia sine pru¬
oentia multũ poterit. sine iusticia nichil ualebit
prudentia. S ne quissit ammiratꝰ. cur ẽ int̃ om̃s
philosophos conster. ameq ipso sepe disputatũ sit. qͥ

Expanded text:
spicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et consilium ex tempore capere posse; hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam. Iustis autem et fidis hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiolentis ꝑcepta uioeamus. que qͥoem capit bene¬
Sens Marime. Seõo aut loco uoluntate benetios
benuolentia mouet᷑: etiam sires force ñsippect
uebement ant̃ amor multitudins cõmonet: ip sa
fama et opione lib̾alitatis. Beneficientiȩ uifieie
fiot om̃nemq earum uircutũ q̃ ꝑcinent aoman¬
saecodinẽ morũ ac facillitate. Et eni elii assuan
qͦd lonestum decoꝵq dicimis. qͥa ꝑse nob placet
ammosq om̃ium nat̾ã sua et speciȩ cõmouet. ma¬
ximeq quasi ꝑlucet ex hiis quas cõmemoram uir¬
tuib. Idcireo illos inqͥb eas uircutes asse rem
anatã ipsa dilig̾e cogim̃. Atq hequioem cause q¬
ligendi grauissime. P ossunt enĩ p̃rer eas ñ nalle¬
ẽẽ leuiores. Fides aut̃ ut ab eat᷑ duab reb effici
potest.si existimabim̾ adepti coniunctam̃. euim
usticia prudentiã. Nam et hiis fidem habemus

Expanded text:
videamus; quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem loco voluntate benefica benivolentia movetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum, quae pertinent ad mansuetudinem cimus, quia per se nobis placet animosque omnium natura et specie sua commovet maximeque quasi perlucet ex iis, quas commemoravi, virtutibus, idcirco illos, in quibus eas virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt enim praetcrea non nullesse leviores. Fides autem ut habeatur, duabus rebus effici potest, si existimabimur adepti coniunctam cum iustitia prudentiam. Nam et iis fidem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
optimo qͥsq ingenio negotiis om̃ib omissis. cocũ
se incognittone et scientia collocarer. Non ẽ ita. Nã
et solitudinẽ fugeret. & socium studii q̃reret. sũ
docere tum discere uellet. tum auoire. cũ dicere.
Ergo omue officium qͦo ad coniunchonẽ homi¬
num et ad sociecatẽ tuendam ualet. ante ponen¬
dum ẽ illi officio qͦd cognitione et scientia conti¬
net᷑. Iuuo forsitan q̃rendũ sit. num hec cõmunitas
quȩ maxime ẽ apta naturȩ. sit etiam mod̾ationi
modestiȩq semꝑ ante ponenda. ñ placet. Sunt
enim quedam partim ita feda. parcĩ ita flagitiosa.
ut ea ne conseruande qͥdem pat̾ȩ causa sapiens fac¬
turus sit. Ca poffidonius collegit ꝑmulta. s ita tetra
quedam.ita obscena ut dictu qͦ uideant᷑ turpia.
test accidere tempꝰ ut intersit reis. qͥcquam illoꝵ
facere sapientẽ. Quare hoc qͥdem effectum sit in

Expanded text:
s omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et scientia continetur. Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, quae maxime est apta naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita foeda, partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patriae causa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, ita obscena, ut dictu quoque videantur turpia. test accidere tempus, ut intersit rei publicae quicquam illorum facere sapientem. Quare hoc quidem effectum sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
res panecum ꝑsecuturum fuisse. nͥ aliqud casus aut
occupatio eius consilium ꝑemisset. Ad quas ipsas con¬
sulcationes exsuꝑiorib librs satis multa p̃cepta sunt.
qͥb ꝑspici possit. qͥo sit ppt̃ turpitudinẽ fugiendũ.
gium imponiiꝰ. ut geometre solent. ñ om̃ia docere.
s postulare ut q̃dam sibi concedant᷑. quo facilius
que uolunt explicent. Sie ego ate postulo micieero.
ut michi conceoas si potes. nichil p̃ter id qͦo honestũ sit
quam ꝓbabile. Ae pͥmũ in hoc panetꝰ defendendus est.
qd ñ utilia cũ honestis pugnare aliquando posse dixerit.
Neq enĩ ei fas erat. s ea que uideut᷑ utilia. Nichil uͦ uti¬
le. qd̾ ñ idem honestũ. nichil honestũ. qͦd ñ idem utile
sit. sepe cestat᷑. Negatq ullam pestem in.niorem uiuitã
hominũ. iniuasisse. quam eor. opinionem qͥ sta distraxe¬
rint. Itaq ñ ut aliqñ ante poneremꝰ utili.a honestis. s

Expanded text:
res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut occupatio eius consilium peremisset. Ad quas ipsas consultationes superioribus libris satis multa praecepta sunt, ex quibus perspici possit, quid sit propter turpitudinen fugiendum, gium imponimus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, quae volunt, explicent, sic ego a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas, si potes, nihil praeter id, quod honestum sit, cquam probabile. Ac primum in hoc Panaetius defendendus est, quod non utilia cum honestis pugnare aliquando posse dixerit neque enim ei fas erat, sed ea, quae viderentur utilia. Nihil vero utile, quod non idem honestum, nihil honestum, quod non idem utile sit, saepe testatur negatque ullam pestem maiorem in vitam hominum invasisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando anteponeremus utilia honestis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
licate de traxeriti. Modoꝰ ita faciat. nt ne ipse dese
existimans seseq diligens. hanc causan habeat ad
inuirdam. Ita semꝑ officio funget᷑. anłitati considenᷤ
hominũ: et et quam sep̾e cõmemoro. hu̾mane societa¬
ttꝰ. Nam qͦo adp̾halarins attinet. ꝑ facił̾e iudiciuim ẽ.
slulla ẽ enĩ societas nob̾ ẽ eyrannis: et potius sit̾ma
distracho ẽ. Neq ẽ contͦ naturam spoliare eum si
possis. queni est honestũ necare. Atq. hoc omne genꝰ
pestiferum atq impum. ex hominũ ed̃miinitate ex¬
cerminandũ ẽ. Ec eur̃ ut menbra q̃dam amputant᷑
si et ipsa sanguine et camꝗͣ spũ carere ceꝑunt. et nocent
reliquis partib corꝑis. Sie ista infig᷑a hominis. feritas
et immanitas belue ac̃omutn damꝗ̃ humanitate corpꝰ
segreganda ẽ. huius generis questiones sunt om̃s eȩ.
ui qͥb extemꝑe officium ex quirit᷑. E uismodi gͥ credo

Expanded text:
ilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene ilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. Ita semper officio fungetur utilitati consulens hominum et ei, quam saepe commemoro, humanae societati. Nam quod ad Phalarim attinet, perfacile iudicium est. Nulla est enim societas nobis cum tyrannis, et potius summa distractio est, neque est contra naturam spoliare eum, si possis, quem est honestum necare, atque hoc omne genus pestiferum atque impium ex hominum communitate exterminandum est. Etenim, ut membra quaedam amputantur, si et ipsa sanguine et tamquam spiritu carere coeperunt et nocent reliquis partibus corporis, sic ista in figura hominis feritas et immanitas beluae a communi tamquam humanitatis corpore segreganda est. Huius generis quaestiones sunt omnes eae, in quibus ex tempore officium exquiritur. Eius modi igitur credo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandum sunt facillitna. Nam siqͥo abhomine ad
nullam partẽ utili. utilitatis tue cansa de craxeris. in¬
humane feceris. contq nat᷑e leg̃e. Sin aut̃ hiscusis qui
mulcã utilitatẽ reip. atq hominũ societati. si inuita
remaneas afferre possis. Siqͥo obeam causam alteri¬
homini detraxeris. ñ sit rep̃hendendũ. Su aut̃ id ñ sit
eiusmodi suum euiq in cõmodũ ferendũ ẽ potius. quã
de alterius cõmodo distrahendũ. Non gͥ magis ẽ contͣ
nat᷑am morb. aut egestas. aut qͥd eiꝰ modi. quani de¬
gacto. atq appetitio alien. S cõmunis urilitatis de¬
relicho. contra natͣam ẽ. ẜst enĩ iniusta. Itaq lex ipsa
nature quȩ utilitatẽ hominũ conseruat et continet.
decernet ꝓfecto ut ab homine in er̃ti atq in utili. ad
sapientẽ bonũ. forgeniuirum transferant᷑. resad ui¬
uendũnecessarie. Qͥsi oceidit multũ de cõmuni ut¬

Expanded text:
iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris contraque naturae legem; sin autem is tu sis, qui multam utilitatem rei publicae atque hominum societati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra naturam est; est enim iniusta. Itaque lex ipsa naturae, quae utilitatem hominum conservat et continet, decernet profecto, ut ab homine inerti atque inutili ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad vivendum necessariae, qui si occiderit, multum de communi ut
Abbreviated transcription (Latin):
sociecatem. Qua sublata beneficientia. lib̾alitas. bonita ᷤᷤ
iusticia funditꝰ tollit᷑. Que qͥ tollunt. etiam adũsus deos
inmortales. impii iudicandi st̃. Abhis enĩ constitutã
uit̃ homines societatẽ eũcunt. Cuiꝰ societatis artissimũ
cunculũ ẽ. magis arbitrari eẽ contͣ nat᷑am hominẽ ho¬
mini detͣhere sui cõmodi causa. qũa om̃ia incõmoda
subire. uel ext̃na. uel corꝑis. uł etiam ipsius animi.
que uacent iusticia. Hȩc enim una uirtꝰ. om̃iũ ẽ do¬
mina et regina uͥtutum. Foisitan qͥspiam dixerit.
Nonne gͥ sapiens si fame ipse conficiat᷑. abstulerit
cibum alt̾i homini. ad nullam rem titli; Mimme
uiͦ. Non enĩ mͥ ẽ uita mea utilioi. qũa animi calis affec¬
cio. neminẽ ut uiolem cõmodi mei gr̃a. Qͥd si phalarim
crudelem cẏrannium & iuiꝗͣ ne. uir bonꝰ ne ipse frigore
conficiat᷑. uestitu spoliare possit. nõne faciat. Hec ad

Expanded text:
societatem; qua sublata beneficentia, liberalitas, bonitas, societatem; qua sublata beneficentia, liberalitas, bonitas, iustitia funditus tollitur; quae qui tollunt, etiam adversus deos immortales impii iudicandi sunt. Ab iis enim constitutam inter homines societatem evertunt, cuius societatis artissimum vinculum est magis arbitrari esse contra naturam hominem homini detrahere sui commodi causa quam omnia incommoda subire vel externa vel corporis vel etiam ipsius animi, quae vacent iustitia; haec enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum. ut eadem sit utilitas unius eniꝰq et uniñsor.
Quam si adse qͥsq rapiet. dissoluet᷑ om̃is humana consor¬
cia. Acq etiam si hoc nat᷑a p̃sebit ut homo honuni qui¬
cumq sit ob eam ipsam causam qͦd his homo sit consul¬
tum uelit. necesse ẽ sed̃m eandem nat᷑am omĩuni ut lica¬
tem eẽ cõmunẽ. Eͦd si ita ẽ. una eontinemͣ om̃s. et eadẽ
lege nacure. Iqͥq ipsum suta ẽ. certe uiolare alter̃
nacure lege ꝓhibem̃. Uerum aut̃ pͥmũ. uerũ gͥ excre¬
mum ¶ Iam illuod qͥdem absurdum ẽ qͦo qͥdam diẽt.
parentise aut fr̃i nil decrac turos sui cõmodi causa. di¬
am rationẽ eẽ ciuium teliquar. hi sibi nichil iurisi
nullam sociecatẽ cõniunis utilitatis. causa Etatiunt
esse eum eiuib. quȩ sententia omnẽ societatẽ distrahit
ciuitatis. Qͥ aut̃ eiuium rationẽ dicunt habendam ex¬
cernoꝵ negant. hi dirimunt cõmunẽ humani generiᷤs

Expanded text:
propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; quam si ad se quisque rapiet, dissolvetur omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, quicumque sit, ob eam ipsam causam, quod is homo sit, consultum velit, necesse est secundum eandem naturam omnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur. Verum autem primum; verum igitur extremum. Nam illud quidem absurdum est, quod quidam dicunt, parenti se aut fratri nihil detracturos sui commodi causa, aliam rationem esse civium reliquorum. Hi sibi nihil iuris, nullam societatem communis utilitatis causa statuunt esse cum civibus, quae sententia omnem societatem distrahit civitatis. Qui autem civium rationem dicunt habendam, externorum negant, ii dirimunt communem humani generis