comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus legis lacor dehiis q̃ cpr̃ plus
peterunt ꝓtunt ut inducias qͣs
habebant hiiqͥtalem in iuriã
passi st̃ ⁊ pꝰ eas finitas nõ alit̾
suscipiant licem. nͥ om̃s expẽ¬
sas litis. añ accepint ut actores
dilatorie funt exreptões qͣles
sunt ꝓcaͣtorie. ueluti siꝑ mili¬
tem aut młierem agere qͥs
uelit. nam militib nͨ ꝓ patre
nec in rem ł uxoee. nͭ ex sacro
rescͥto ꝓcaᷤtorio noĩe exꝑiri
esse sine offensa discipline ꝑo¬
slunt. Eas u̾o exceptõnes q̃¬

Expanded text:
mus legislator de his qui tempore plus petierunt protulit, ut et inducias, quahabeant hi qui talem iniuriam passi sunt, et post eas finitas non aliter litem suscipiant, nisi omnes expensas litis antea acceperint, ut actores, dilatoriae sunt exceptiones: quales sunt procuratoriae, veluti si per militem aut mulierem agere quis velit: nam militibus nec pro patre vel matre vel uxore nec, ex sacro rescripto, procuratorio nomine experiri esse sine offensa disciplinae possunt. eas vero exceptiones q
Abbreviated transcription (Latin):
fin̾t. cum cditore ne a se cre¬
tus man qr pacto ꝯuẽto
obligaicões nõ omĩ modo di¬
ssoliũtur. qͣ decã essicaẜ E¬
ẽ adu̾sus eum actõ qͥ actor
mñtendit si apparet eum da¬
re oporc̾e. S qr iniquinẽ
ꝯͣ pactõnem eum dampna¬
ri. defendit᷑ ꝑ excepcõem
pacti ꝯuenti. ¶ Eq̃ si debicor
defe̾nte cͥditore iumu̾t
nil se dare oportere adhuc
obligatꝰ ꝑmanz. S qr iniq¬
um est de ꝑnino q̃ri defẽ¬
ditur ꝑ exceptõnem iuris¬

Expanded text:
fuerit cum creditore, ne a se tus manet, quia pacto convento obligationes non omnimodo dissolvuntur: qua de causa efficax est adversus eum actio qua actor intendit ‘ si paret eum dare oporte pactionem eum damnari, defenditur per exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est de periurio quaeri, defenditur per exceptionem iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ne ita c̾cum tp̃t age̾cur.
ueluti ita qͥnq̃nnium. nã
finito eo tpr̃ nõ impeditur
tpt̃ ag̾e uolentib obr̃ excep¬
cõ aut pacti ꝯuenti aut ali¬
a simł diffe̾ debebunt accõ¬

Expanded text:
ne intra certum tempus ageretur, veluti intra quinquennium, nam finito eo tempore non impeditur tempus agere volentibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similis, differe debent actio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ agicur. si qͥdẽ alieno noĩe
alicͥs inc̾ueniret omĩ mado
sat̾daret qr nemo defensor
in alienͣ re siñ sacdacõe satiᷤ¬
ydoneus esse cõit᷑. ꝙx si ꝓpͥo no¬
mĩe aliqͥs iudiciũ accipiebat
ĩ ꝑsonam iudicatũ solui sa¬
tis dare nõ cogebat᷑. S ħ¬

Expanded text:
quo agitur, si quidem alieno nomine aliquis interveniret, omnimodo satisdabat, quia nemo defensor in aliena re sine satisdatione idoneus esse creditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat in personam, iudicatum solvi satisdare non cogebatur. S
Abbreviated transcription (Latin):
actõe ĩuementes om̃e ius
ꝙ rei uxorie actõ añ habeb¬
at cũ młtis diuisionib ĩ ex
stipłatu actõe q̃ de totibus
uiiꝰ m̾ito rei uxorie actõne
sublata exstipłatu q̃ ꝓea in¬

Expanded text:
entes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus limus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Icem actõ de eo ꝙ metꝰ cã fa¬
ctumsit ac cet̾is de qͥb simul
locuti sumꝰ eo differt ꝙ eiꝰ mi¬
t᷑a tacite ꝯtinet᷑. ut qͥ uidicis
iussu ipam rem actori restitu¬
it absoluat᷑. ꝙ incet̾is cãib
nõ ita est. s omĩ modo qͥsq
in qͣdruplum ꝯdempnatur

Expanded text:
Item actio de eo, quod metus causa factum sit, a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo quisque in quadruplum condemnatur
Abbreviated transcription (Latin):
int. ¶ S furti qͥdem nͨ mani¬
festi actõ ⁊ ẜin corrupti a ce¬
t̾is de qͥb simł locuti sumꝰ eo
differt. ꝙ hee actões omĩ mͦi
dupli sunt at ille. id ẽ dãpni
ĩ iunnte ex lege aqͥna ⁊ int̾dũ
de poĩti ĩficatõe duplicant᷑.
Inꝯficentẽ aut̃ ⁊ simplũ dãt᷑

Expanded text:
int. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem a
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. cet̾is q reb exceptis
hiis q̃ ipõ usu ꝯsumuntur. nã
li rõne recipiunt usum fruc¬
tum. qͦ nu̾o sunt uinũ. ołm
frum̃tum. uestim̃tum. quib
ꝓxima est pectuna nũata.
Namq ipõ iure usu assidua
ꝑmutacõne qͦdammodo extĩ¬
gutur. S utilitatis cã sẽa¬
tus censuit posse ⁊ eaꝵ rerũ
usumfructum ꝯstitui ut tñ
eo noĩe ħedi utiłr caueatur¬

Expanded text:
mentis ceterisque rebus, exceptis his quae ipso usu consumuntur: nam e civili recipiunt usum fructum. quo numero sunt vinum, oleum, frumentum, vestimenta. quibus proxima est pecunia numerata: namque in ipso usu adsidua permutatione quodammodo extinguitur. sed utilitatis causa senatus censuit, posse etiam earum rerum usum fructum constitui, ut tamen eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatis ꝑtinz. absindum enĩ
indebatur hominem infruc¬
tum esse cum õs fructus rer̾
fetu fructuariꝰ submͣt̾e̾ deb ut
iniuliano insum est ⁊ muine¬
alias d substitile. recte .n. co

Expanded text:
etatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerumfetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinealias debet substituere. r
Abbreviated transcription (Latin):
det hedi de tanta peccunia
restituenda si morietur aut
capite minuetur. ¶Ceteqͦ
res ita tͣduntur legatario ut
enis fiãt. s existimatis his sat̾¬
detur. ut si moriaturaut ca¬
pite minuatur tanta petcu¬
nia restituatur qͣnte̾ hee fu̾¬
nt existimate. G senatus nõ

Expanded text:
dat heredi de tanta pecunia restituenda, si morietur aut capite minuetur. ceterae quoque res ita traduntur legatario ut eius fiant: sed aestimatis his satisdatur, ut, si morietur aut capite minuetur, tanta pecunia restituatur quanti eae fuerint aestimatae. ergo senatus non
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to qͥs ħedem suum dampnͣ¬
ũtluminib edium uitini officiat
uł ut paciatur eum tignum
inꝑietem inmitt̾e uł stillici¬
dium h̾ere. uł ut paciatur
cum ꝑ fundum ire age̾ aqͣ¬
ue ex eo deducere de
qͦ sb̾lato ⁊ ip̃m̃ tolli necesse est.
Ususfructus a ꝓpͥetate seꝑacõe
recipit. id q płmiis modis at¬
cidit. ut ecte siqͥs alicͥ usum
fructum legau̾it. nam ħes nu¬
dam ht ꝓpͥetatem. legatarius
usum fructum. eꝯͣ. si fundum
iegau̾it deducto usufructu.

Expanded text:
heredem suum damnaluminibus aedium vicini officiat: vel ut patiatur eum tignum in parietem immittere vel stillicidium habere: vel ut patiatur eum per fundum ire, agere aquamve ex eo ducere. quo sublato et ipsum tolli necesse est. Usus fructus a proprietate separationem recipit, idque pluribus modis accidit. ut ecce si quis alicui usum fructum legaverit; nam heres nudam habet proprietatem, legatarius usum fructum: et contra si fundum legaverit deducto usu fructu,
Abbreviated transcription (Latin):
tus estaq̃ ducendr ꝑ findum ali¬
enum. pdioꝵ u̾banoꝵ sunt
hee. ut untiꝰ hon̾a uicini sust¬
mneat. ⁊ ut inꝑietem eiꝰ li¬
teat intino tignum ĩ mitt̾e.¬
e ut stillicidium uł flum̃ recip¬
iat qͥs in edes suas. uł in areaz¬

Expanded text:
us aquae ducendae per fundum alienum. Praediorum urbanorum sunt hae: ut vicinus onera vicini sustineat: ut in parietem eius liceat vicino tignum immittere: ut stillicidium vel flumen recipiat quis in aedes suas vel in area
Abbreviated transcription (Latin):
rte putant. aq̃ haustum. pͤco¬
ris ad aꝙͣ appulsum iꝰ pacendi.
calcis coq̃nde. harene fodien¬
applłantur qm̃ sine pdiis ꝯsti¬
tui nõ possunt. Nemo em̃ pͭ¬

Expanded text:
recte putant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodienappellantur, quoniam sine praediis constitui non poss
Abbreviated transcription (Latin):
fici pot̾it ꝓ d̾elicto ã hetur qd̃
c̾it ut id reꝵ suaꝵ esse nollz.
iõ statim dñs esse dessinit
¶Alia cã est eaꝵ rer̃ q̃ intẽp¬
estate maris leuande nauis
eo aĩo eici qͦ es eas hre nõ ue¬
ꝑicłm maris effugiat. qͣ decã
si qͥs eas fluctibus expulsas ł ĩ
abstułit. furtum ꝯmittit nec
longe discend̾e iidentur ab
hiis q̃ de reda crente ⁊ non
intelligentib dñis cadunt¬

Expanded text:
abetur quod rit ut id rerum suaram esse nollet, ideoque statim dominus esse desinit. Alia causa est earum rerum quae in tempestate maris levandae navis eo animo eici quo quis eas habere non vupericulum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel eabstulerit, furtum committit. nec longe discedere videntur ab his quae de rheda currente, non intellegentibus dominis, cadunt
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ¶ thesauros qͦs qͥs insuo
loco inuen̾it. diuiꝰ adrianꝰ nlẽ
equitatem seqͥtus ei ꝯcessit qͥ
inuen̾it. idemq statint. si qͥs
insacro aut in religioso loco
fortuito caũ inuem̾t.At si
quis in alieno loco nõ data
ad hoc oꝑa s fortintu inuen̾it.
nienter si qͥ incesaris loco ĩ¬
uen̾it dimidiũ inuentoris. ⁊¬
dumdiũ cesaris esse statinit

Expanded text:
uo loco invenerit, divus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in alieno loco non data ad hoc opera sed fortuitu invenerit, nienter, si quis in Caesaris loco invenerit, dimidium inventoris, dimidium Caesaris esse statuit
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs ꝯmodauit aũt ap̃ te de¬
posuit nẽ did̾it tibi aut do¬
t̃oita finss. ¶ Itẽ si qͥs mes¬
es in horreo repõitas uendi¬
d̾it. simł atq claues horrei

Expanded text:
aut locavit aut apud te deposuit, vendiderit tibi aut dotradita fuisset. Item si quis merces in horreo depositas vendiderit, simul atque claves horrei
Abbreviated transcription (Latin):
excestõ nõ ꝯsequitur ¶qd̃ si ali¬
enatus fu̾it iussu noui dm̃ ad¬
hire ⁊ heditatem debet. ⁊ ea
res esse potest. ⁊ si c̾ lib̾tate in
stitutus fu̾it. destitisse ⁊ enĩ a
eadem cã durau̾it iussu dm̃
testatore. aut post mortez
eiꝰ anteꝙͣ adeat debe̾t uissi
noui dñi adire. at si manu¬
missus est unuo testatore uł
mortuo añqͣmͣ adeat suo a¬
rbito adire h̾editatem pot¬
¶ Seruus aut̾ alienꝰ post dm̃¬

Expanded text:
ento non consequitur. quodsi alienatus fuerit, iussu novi domini adire hereditatem debet et ea res esse potest, etiamsi cum libertate heres institutus fuerit: destitisse etenim a eadem causa duraverit, iussu domini testatore aut post mortem eius, antequam adeat, debet iussu novi domini adire. at si manumissus est, vivo testatore vel mortuo, antequam adeat, suo arbitrio adire hereditatem potest. Servus alienus post d
Abbreviated transcription (Latin):
adierit ꝓportõne dĩni acqͥrit
h̾editatem. ¶ Et unũ hoĩem¬
⁊ płes ⁊ us ad infinitum qͦt
qͥs uelit ħ̾edes fat̾e licet. ¶ He¬
untias q̃ assis applłone ꝯtinẽ¬
tur h̃ñt autem ⁊ hee ꝑtes
ꝓpͥa nomĩa ab uncia us ad as¬
tans. qͣdrans. tͥens. quincipe.
semis. septimx. Res. dodrans.
dextans. deunx. as. Noñ aut̃
oportet. Nam tot uncie assẽ
efficiunt qͦt testatoe uolu̾it
⁊ si unũ tm̃. qͥs exemisse u̾bi
grã h̾edem scͥpsent totꝰ asͤ¬

Expanded text:
adierit pro portione dominii adquirit hereditatem. Et unum hominem et plures in infinitum, quot quis velit, heredes facere licet. Hereuncias, quae assis appellatione continentur. habent autem et hae partes propria nomina ab uncia usque ad astans, quadrans, triens, quincunx, semis, septunx, bes, dodrans, dextans, deunx, as. non autem oportet. nam tot unciae assem efficiunt quot testator voluerit, et si unum tantum quis ex semisse verbi gratia heredem scripserit, tot
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e offõ finginitur ⁊ lege
ter ad successionem ab in¬
testato uocabantur. qd̃ ⁊ p̾¬
tores postea sequti esse ind̾e̾n¬
tur ⁊ iõ simp. ac simile ius
⁊ infiliis ⁊ infiliab. ⁊ incet̾¬
is descendentib ꝑ uirilem
sexum ꝑsonis nõ solum na¬
tis s ⁊ postumis intͦoux̃ ut õs
suie sui siue emancipati sũt
aut h̾edes instituantur ã
nõiatim exħ̾edentur. ⁊ eũ
dem h̾ant effc̃m cta testam̃¬
ta ꝑentum suoꝵ ĩ f̾imanda
⁊ ħ̾editacem aufe̾ndam. qm̃
filii sin ł emancipati hñt siue
iam nati sunt sui adhuc ĩ
ut̾o ꝯstituti postea nati sit
¶Cirta adoptiuos at̾ c̾tam in¬
nraĩ qͣm suꝑ adoptiuos rectu¬
limꝰ ꝯtinetur. S si ĩ expe¬
dicõne occupatus miles
testam̃tum faciat. ⁊ hib̾os s¬
uoᷤ iam natos ł postumos
noĩatim nõ exħedau̾it s si¬
lencõ p̾t̾ierit nõ ignorans
an h̾at lib̾os silencium eius

Expanded text:
naturae officio fungitur et lege ter ad successiones ab intestato vocabantur, quod et praetores postea secuti esse videntur, ideo simplex ac simile ius et in filiis et in filiabus et in ceteris descendentibus per virilem sexum personis non solum natis sed etiam postumis introduxit, ut omnes, sive sui sive emancipati sunt, aut heredes instituantur aut nominatim exca testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferendam quem filii sui vel emancipati habent, sive iam nati sunt sive adhuc in utero constituti postea nati sunt. circa adoptivos autem certam inra, quam super adoptivis tulimus, continetur. Sed si in expeditione occupatus miles testamentum faciat et liberos suos iam natos vel postumos nominatim non exheredaverit, sed silentio praeterierit, non ignorans an habeat liberos, silentium eius
Abbreviated transcription (Latin):
llicino placuisse paulus ĩ sins
qͦs tam ad massurium sabinũ
qͣm ad ꝓlau scqͥpsit refert.
ligitur ĩ qͦ nudam ꝓpetatem te¬
stator ht̃ alio usũf. hntes est

Expanded text:
licino placuisse Paulus suis libris quos tam ad Masurium Sabinum quam ad Plautium scripsit refert. legitur in quo nudam proprietatem testator
Abbreviated transcription (Latin):
uałe ꝯstõnib pͥncipum cautũ
est. ¶ꝑgater r̾ auus mat̾nus
nect̾e no hñit lib̾os suos aut
hedes institu̾e aut exħdare s
possunt eos int̾miit̾e. Iam sile¬
t̾aꝵ q̃ ꝑ matrem ascendentiũ
tris Neq em̃ mat̾ filiũ filiã¬
ue neq auo mat̾no neptem
nepotem ue. exfilia si eũ eaz
ue ħdem nõ instituat exħeda¬
re necc̃e siũ de iure ciuili q̃ta¬
mus sũ deedicto p̾toris qͦ pti

Expanded text:
utionibus principum cautum est. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam sile per matrem ascendentium tris. neque enim matri filium filiamve neque avo materno nepotem neptemve ex filia, si eum eamve heredem non instituat, exheredare necesse est, sive de iure civili quaeramus, sive de edicto praetoris,
Abbreviated transcription (Latin):
tre adoptiuo neziure cunli
neq ꝙ ad edictum p̾toris at¬
tinet inter lib̾os nũantur
qͣ rõne accidit ut ex diu̾so ꝙ
eos neq h̾edes institu̾e neq
exħedare necc̾e sit. Cum u̾o
emancipati fu̾int ab adop¬
tiuo pr̃e tt̃ incipiant ĩ ea
cã esse ĩ qͣ fut᷑i eeñt si ab ip̃o
nͣli pr̃e emancipati fuissẽt¬
¶ s ħ ꝙͥ uetustas introduceb¬
mascłos ⁊ feminas in ħ it̃¬

Expanded text:
tre adoptivo neque iure civili neque quod ad edictum praetoris attinet inter liberos numerantur. qua ratione accidit ut ex diverso, eos neque heredes instituere neque exheredare necesse sit. cum vero emancipati fuerint ab adoptivo patre, tunc incipiunt in ea causa esse in qua futuri essent si ab ipso naturali patre emancipati fuissent. Sed haec vetustas introducebmasculos et feminas in
Abbreviated transcription (Latin):
ciili neq ħ̾edes institu̾e ne¬
q exhedare noctẽ est qr nõ
sunt sui h̾edes. S p̾tor om̃s
tamfeminim sexꝰ qmͣ mas¬
culini si ħedes nõ instituan¬
tur exh̾edare usbet uirił sexꝰ
nomĩatim. feminini u̾o ĩt̾
cec̾os. Qd̃ si neq ħ edes ĩstitu¬

Expanded text:
civili neque heredes instituere neque exheredare necesse est, quia non sunt sui heredes. sed praetor omnes tam feminini sexus quam masculini, si heredes non instituantur, exheredari iubet, virilis sexus nominatim, feminini vero et inter ceteros. quodsi neque heredes institu
Abbreviated transcription (Latin):
debet ut eũ h̾edem ĩstituat
ciat. Alioqͥ si eum cũ silen¬
cõ p̾t̾ierit inutiłr testabit᷑.
mortinis fu̾it nemoh̾es ex
ꝯstit̾it tirtestam̃tum. S ñ
ita ⁊ de filiab ⁊ aliis ꝑ uiri¬
lem sexum descendendtib
lb̾is utͥusq sexus fu̾at an¬
tiquitati obẜuatum. S ⁊
si nõ fu̾ant ħedes scͥpti scͥpte¬

Expanded text:
e ut eum heredem instituat ciat: alioquin si eum silentio praeterierit, inutiliter testabitur, mortuus sit, nemo ex eo constiterit testamentum. sed non ita de filiabus vel aliis per virilem sexum descendentibus liberis utriusque sexus fuerat antiquitati observatum: sed si non fuerant heredes scripti script
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmꝙͣ uire cinli omĩum qui
inpotestate ꝑencum sunt p̾cu
antur ac si ẜuoꝵ p̾culia ꝑm̃ ĩ
bonis dñoꝵ nũantur. exceptis
uidel hus q̃ ex sacͥs ꝯstitucõib¬

Expanded text:
m iure civili omnium qui in potestate parentum sunt peculia antur acsi servorum peculia in bonis dominorum numerantur: exceptis videlicet his quae ex sacris constitutionib
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum facẽ possunt utiq a̾t
deeo sindo loqͥm̃ qͥ omĩo nõ
exaudit. nõ qui tarde exni¬
dit. Nam ⁊ mutus is intel¬
cãis ⁊ andiendi ⁊ loꝙ̃di facłi¬
testari. aliaq face̾ qͥ eis ꝓmi¬
ssa sunt. s si qͥs pꝰ cestm̃ fcm̃
ho cãu mutus uł surdus eẽ¬

Expanded text:
mentum possunt. utique autem de eo surdo loquimur qui omnino non exaudit, non qui tarde exaudit: nam et mutus is intelcasibus et audiendi et loquendi facultestari, aliaque facere quae eis permissa sunt. sed si quis post testamentum alio casu mutus
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tum. s postea agnacõe
postumi sũ postume rũpitur
si mulier exqͣ postumꝰ ł post¬
uma sꝑabatur abortum fec̾it
nͨ impedim̃to ẽ scͥptis ħ̾edib
ad h̾editatem adeundam.
exħedentur. aliud eis legetur
nõ indeantar ꝑ obliuionem p̾¬
t̾ite esse mascłos u̾o postumos
.i. filios nepotes ⁊ deinceps pla¬
exħes esto. ¶ Postumoꝵ autẽ
des ut ecce si qͥs filium ⁊ ex
eo nepotem neptem ue in
potestate ħ̾at qr filiꝰ gͣdu
p̃cedit is solus miti sin h̾ed¬
tis ex eo meandem potestate
sunt. si filiꝰ eiꝰ uino eo mor
de potestate eiꝰ. ĩcipit nepos
neptis ue ĩ eiꝰ locũ succede᷑
⁊ eo modo iura suoꝵ hedũ
qͣi agnatõne ua̾ciscuntur
Ne gͦ eo modo rumpatur
eiꝰ testimñ sic̃ ip̃m filium ł
h̾edem institu̾e uł nomĩatĩ
exh̾edate deb testator ne n̾
nite faciat testam̃tum. iͦ
nepotem ł neptem ex eofi¬
lo necc̃e est ei ł hedem in¬
stitũe. ł exhedare. neforte
uuo eo ⁊ filio mortuo suc¬

Expanded text:
stamentum, sed postea adgnatione postumi sive postumae rumpitur si mulier, ex qua postumus aut postuma sperabatur, abortum fecerit, nihil impedimento est scriptis heredibus ad hereditatem adeundam. exheredentur, aliquid eis legetur, ne videantur per oblivionem praeteritae esse, masculos vero postumos, id est filium et deinceps, plaexheres esto ’. Postumorum autem des. ut ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate habeat, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredtis ex eo in eadem potestate sunt: sed si filius eius vivo eo moride potestate eius, incipit nepos neptisve in eius locum succedere et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione nanciscuntur. ne ergo eo modo rumpatur eius testamentum, sicut ipsum filium vel heredem instituere vel nominatim exheredare debet testator, ne non iure faciat testamentum, ita et nepotem neptemve ex filio necesse est ei vel heredem instituere vel exhme uiuo filio mortuo, suc
Abbreviated transcription (Latin):
qus eueniens aliquod. lucrum so¬
sti ͭ ͥ hies esset reuctus. in hoc
renũciaũit societati ut ħ̾re¬
oitatem solus lucri facoret
copitur hoc iucrum coĩca¬
re. si quid uero aliud lucͥ
faciat quos non captaũãt
ad ip̃m soium pertinet ei uͦ¬
oĩt post ronũciatam socie¬
tadem ad quintur soli ꝯce¬
ditur soluitur ad hͨ socie¬
taĩ etiam morte sociiii
qui sociecatem ꝯͣbit c̃tam ꝑ¬
sonam sibi eiegit s ⁊ si ꝯsen
pluriũ societas coita sit tu¬
orte unius sociĩ soluitur
⁊ si paureᷤ super siit. nͥ inco¬
eũda societate alit̃ ꝯueñit
Item sialicuuis tei societas¬
cata sit: ⁊ sinis negacio in¬
positus ẽ sinitur societas

Expanded text:
ueniens aliquod lucrum so heres esset relictus, in hoc renuntiauerit societati, ut hereditatem solus lucri faciat, cogetur hoc lucrum communicare; si quid uero aliud lucri fecerit, quod non captauerit, ad ipsum solum pertinet. omnino post rtatem adquiritur, soli conceditur. Solvitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit certam personam sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint, nisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃ .s. it̾ pupilloꝵ pat̾ ut petumã
ĩ rẽ suã seruus eĩ creceres mand¬
iꝯnora sunt obnigata ⁊ mãcati
accõne pupillos post mortẽ ꝑa¬
tris ⁊uenire ⁊ erequi iꝰ obligdins
pignoꝵ pot̾is sr ĩsolutõecessabr̃.¬

Expanded text:
 pater, ut pecuniam in rem suam servis eius crederes, mandignora sunt obligata, et mandati actione pupillos post mortem patris convenire et exsequi ius obligationis pignorum poteris, si in solutione cessab
Abbreviated transcription (Latin):
n ⁊ dẽpnatus es. n tona eam
ollapidare pꝰea cepisle cũ ꝓua¬
re possis. ut iustã metuenͣdi ta¬
usam p̾beat. n abñtõ. ita te ob¬
ligõem suscepisse ut eã posss ⁊¬
¶ añ solõem ⁊ uenire nulla us
rõne añqͣm satis creditori ꝓea te

Expanded text:
ndemnatus es neque bona eam dilapidare postea coepisse comprobare possis, ut iustam metuendi causam praebeat, neque ab initio ita te obligationem suscepisse, ut eam possis et ante solutionem convenire, nulla iuris ratione, antequam satis creditori pro e
Abbreviated transcription (Latin):
iperatori¬
am magesta¬
tom non solur
armis recorat᷑gm
set ⁊̃ legibus opoꝵ¬
tet ẽẽ armatdar ut
utrũqu tompus et heloꝵ
et pairis iocte posst gubͦ¬
nan. et princeps romanuis

Expanded text:
peratoriam maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et- bellorum et pacis rede possit gubernari, et princeps Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
uocat quidem ad iegitim¬
am aĩs hereditatom. siue
s eum aliqͭ diminucione auã
facile est ex ip̃iꝰ ꝯsticucione
uobis coiigere alus uero
agnatis inferioris gradus
licet capitis diminucionem
paisl non sunt tm̃ eos añ¬
ponit ⁊ procldubio cogna
proximitatis uocat noĩe p̃¬
tor ad successionem. lib̾i
ditatem hoc eod̾ gradu no¬
cantur uulgo quesitos
nullum hẽre agnatũ mani¬
festum cum agnacio a patre
cognacio sit a matre hii aũ
nlł̾m patrem hẽre intellig¬
itur cadem rõne nec inter
se auidem pos mouĩder ꝙ¬
sanguinei eẽ qr ꝯsanguim

Expanded text:
ad legitimam fratris hereditatem sive sed cum aliqua deminutione quam facile est ex ipsius constitutionis verbis colligere, aliis vero adgnatis inferioris gradus, licet capitis deminutionem passi non sunt, tamen eos anteponit et procul dubio cognatproximitatis nomine praetor ad successionem vocat. ditatem hoc eodem gradu vocantur. 4 3. Vulgo quaesitos nullum habere adgnatum manifestum est, cum adgnatio a patre, cognatio sit a matre, hi autem nullum patrem habere intelleguntur. eadem ratione nec inter se quidem possunt videri consanguinei e
Abbreviated transcription (Latin):
locum tam supͣdcã sonatus
tucio proximos cognatos
turalis cognacio spoctatur
nam agnati capite dimin¬
uti qui que. ue exhis pro¬
ulas int̃ iegitimos non ha¬
rentur. s ap̃tore ctio ordĩe
nocantur exceptis solis fri¬

Expanded text:
orum tam supra dicta senatus tutio proximos cognatos turalis cognatio spectatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his proularum inter legitimos non habentur, sed a praetore tertio ordine vocantur, exceptis solis
Abbreviated transcription (Latin):
cognati. hoc ioco ⁊ illus
necessarnũ aomonendi su¬
mus agnationis quidem in¬
re aomuti anquem ad h̾e¬
oitatem ⁊ sic cetucio gradu
sit. sine ce lege ouodecim ta¬
bular̃ queramus sine dee¬
dicto quo p̃cor iegitinis h̾e¬
ionem. qui utiq ad uiͣgͣ
dum cognacionis et ex sep¬
pon̾e quãad modũ gradus
cognacionis numantur qͣ
inre in pͥmis aomonendi
sumus cognacionem anam
supͣ num̾ari aliam insia ali¬
am ex tͣnfũso que ⁊̃ exia
tẽ dicitur suꝑoor ẽ cogna¬
tio ꝑentum ĩserior nb̾orũ

Expanded text:
illud necessario admonendi sumus adgnationis quidem iure admitti aliquem ad hereditatem et si decimo gradu sit, sive de lege duodecim tabularum quaeramus, sive de edicto quo praetor legitimis hereionem qui usque ad sextum gradum cognationis sunt, et ex sepponere, quemadmodum gradus cognationis numerentur. qua in re inprimis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam latere dicitur. superior cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
iuri subiecta ẽ uissu euis
de functi aui sui sunt. qui ue
suoꝵ ioco sũ primi gradus.
cate agitur frat̃ aut̃ cons¬
anguincus tam filii qmͣ fine

Expanded text:
iuri subiecta est, iussu eius defuncti, qui sui sunt quive suorum loco, sive primigradus tate agitur. frater autem consanguineus tam filii quam filiae
Abbreviated transcription (Latin):
nb̾os qui uugo quesiti st̃
ad matris hereditatom exs
senatus ꝯsulto admitti Si
ex płim iogitiiis. heredibus
quidem omiserint heroditatẽ
uł morte uł alia causa inpe¬
diti fuerint auominus adrẽt

Expanded text:
os, qui vulgo quaesiti sunt, ad matris hereditatem ex hoc senatus consulto admitti. Si ex pluribus legitimis heredibus quidam omiserint hereditatem vel morte vel alia causa impediti fuerint qu
Abbreviated transcription (Latin):
siue legitima. siue sola cag¬
nacionis nira hñtib ĩ testa¬
tus qui nł intestata moriat᷑
in capita distribuatur eiis
hereditas s qmͣad modum nõ
matͥb prospeximus. ita eac
stituris eis quas si cutores
lib̾is nõ peciennt uł ulocum
remoti uł excusati ĩtͣ annũ
pecere neglexĩnt ab eoꝵ ĩpu¬
b̾ͥs morienciũ scuccessione

Expanded text:
sive legitima sive sola cognationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadmodum nos matribus prospeximus, ita eas re: scituris eis quod, si tutores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successione
Abbreviated transcription (Latin):
tores. sue humanitatis nõ
camen eos inplenũ ea medi
inuemmus auare ⁊ enmn
uno eodem q gradu natura¬
li ꝯcurrente ⁊ agnacioni ti¬
minis caua uaneo ꝯditutis
mastuus quid̃ aabatur ad
successionem uenire oĩum
sorori as agnatoꝵ suitessto¬
nem pacerat aditus. ioro ⁊ in
pienum omĩa reducentes ⁊ ad

Expanded text:
aetores suae humanitatis, non aetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis timinis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omniumsorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad
Abbreviated transcription (Latin):
repelli: p̃cor eas ad ronoꝵ po¬
sseisionem admitat ea parce
qua prorimitatis noĩe bonoꝵ
possesssionem pollicetur. exqua
parte .s. ita admituntur. sinez
agnatus ullus. n ꝓximior co
ius amicam amplexa sim¬
ilimodo. om̃t agnatos. siue
mastiuos. siue feminas cuiꝰq
gradus ad smlitudiem suoꝵ
muicem ad successionem uo¬
cabat media aut̃ iuris stiatia
laꝵ unior imꝑali aũ dispõne
añtior subtilitate quad̾ ex¬
cogitata p̃fatam ouferãciã
indutebat ⁊ penitus eas asti¬
cressione agnatoꝵ repłłebit
oĩa alia successione incogni¬
ta: donec p̃tores paulatan
asꝑitatem iuris cunus corn¬
gentes aue quoo deẽ aomp¬
lente humano proposito ali¬
um ordiem suis eoictis ad di¬
cerunt. ⁊ cognacionis linea
proxunitatis noĩe indtrodu¬
cta per bonoꝵ possessioner
eas aduniabant. ⁊ pollice bã¬
tur is honoꝵ possessiones
aue unoe cognati appella¬
tabular̃ seqñtes et euis ue¬
stigia ui hcͣ parte conseru¬
antes laudamus quioemp̃¬

Expanded text:
li, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua parte ita scilicet admittuntur, si neque adgnatus ullus nec proximior cogibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudentia larum iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introducta, per bonorum possessionem eas adiuvabant et pollicebantur his bonorum possessionem quae unde cognati appellatabularum sequentes et eius vestigia in hac parte conservantes laudamus quidem pr
Abbreviated transcription (Latin):
ita itricto ire utenatur⁊
ꝓponebat mascłoꝵ progĩ¬
em ⁊ eos qui per femini¬
nĩ sexus necessitudĩem
abi iunguntur ado expiłe¬
bat ut ãuidem ñes int̾

Expanded text:
ita stricto iure utebatur et praeponebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem inter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ simł oĩb agnatis aat. rex
hereditatem s is qui tanc ꝓ¬
riuore graous sunt cumc̃¬
tum ẽẽ ceperit auquem inte¬
statum decessise peradop¬
ciopnem aͦ agnacionis uis
ꝯaistit ueluti int̃ filos natu¬
raies ⁊ eos quos pat̾ eoꝵ ad
tur item siquis ex cetisap¬
natis tuis ueluti st̃aũ patr¬
mis ant demaz is qui longi¬
ore gadu est aliquam adop¬
oubitatur. cederum int̾ ma¬
stulos quidem agnacionis
iure hereoitas ⁊̃ iugusimo gra¬
du uitro citroq capitur qu¬
od ao seminas uero ita plicelut
ut ip̃e consanguinitatis nre
tm̃ capiant hereoitatem siso¬
roees ant ultis non capiant
mastui n̾o adeoꝵ hereditatẽ
mittantur. qua de cã stĩt ci
aũ patrin tui fines aut amicce

Expanded text:
imul adgnatis dat lex hereditatem, sed his qui tunc proximo gradu sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum tur: item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore gradu est, aliquem adopdubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, mittantur. qua de causa fratris tui aut patrui
Abbreviated transcription (Latin):
nocabant ut pote agnaci¬
onis uire eis reclind s nõ
n cupientes: nr̃a ꝯstituciõe
sanximus qmͣ deuire pat¬
ronatus humanitate sug¬
g̾ente protulimus succe¬
gionem in agnatoꝵ hedi¬
catib non ẽẽ eis denegã¬
dam cum satis absurdum
erat auod cognatis a p̃to¬
re apertũ est hoc agnatis
esse reclusum. maxime cũ
in hoñe quidem cutelar̃ i
primo gradu deaciente se¬
quens succedit. ⁊ quod in
hon̾e optinebat non enit
in lucro permussam ad
legitimam sucscessionem ni¬
cħominus uocatur ⁊̃ parẽs
qui ꝯͣ fiducia silium ur filli¬
am. nepotem. uł neptem
ac deinceps emancipat qu¬
inducitur ut emanpacioẽt
lib̾oꝵ semper indeanturꝯ

Expanded text:
utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos i cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, humanitate suggerente, protulimus, successionem in adgnatorum hereditatibus non esse eis denegandam, cum satis absurdum erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam successionem nihilo minus voc fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quinducitur, ut emancipationes liberorum semper videantur
Abbreviated transcription (Latin):
cessionis legitime ab ĩcesta¬
to uocari. sto̾m gͣous sin pre¬
rogatiuam: nec dab exclu¬
cendas quia ꝯsanguinitatis
iura sicuti germane nõ hẽter
hoc ⁊̃ aodendum nr̃e ꝯstituci¬
om existimauimus ut cͣlis¬
feratur unus cm̃ mooo gͣ¬
ous auire cognacionis in
iegitumam successionem ut
nũs ⁊ fiuia son ⁊ non deĩceps
perione uia cum his adiura
auũcłi sui rerueniant. ⁊ mor¬
cuo eo qui patruus quidem
est sͣatris sui aliis ⁊ quiauũ
cłus sororis sue soboħ̾ simili
modo ab utiq iatẽ succe¬
aant tanqmͣ siomĩs ex mas¬
culis destendentes legitimo
superstites nõ sunt. his ⁊ .ir.
nem aomutantibus ceten
gradus remanent penitus se¬

Expanded text:
s legitimae ab intestato vocari secundum gradus sui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti germanae non habent. Hoc etiam addendum nostrae constitutioni existimavimus, ut transferatur unus tantummodo gradus a iure cognationis in legitimam successionem, utius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utroque latere succedant, tamquam si omnes ex masculis descendentes legitimo superstites non sunt. His etenim tem admittentibus ceteri gradus remanent penitus se
Abbreviated transcription (Latin):
gillatam ex ĩphate ꝯstitucionis
cenore posunt colligi. Itẽ ue¬
custas ex mastulis progĩtos p¬
lus omgens. solos ne poter uł
nepntes quiex uitili sexu
cestendunt ad suoꝵ uocabat
successionem ⁊ uni agnatoꝵ
eos añponent nepotes uero
qui exfiuabus nati sant. ⁊ pro¬
nepoter ex neptib cognaitax¬

Expanded text:
gillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptib
Abbreviated transcription (Latin):
orte int̃certi sunt. ut ⁊ sic
uocencur ĩ ub̾oꝵ suoꝵ legi¬
tanã successionem S cũ
antea ꝯstituciones iuralegi¬
tos parcin matrom aoiuiua¬
ta ⁊ simplici uia matrem oĩ¬
b legitimus personis añpõi
⁊ fine ulla dimunucione fili¬
oꝵ suoꝵ successionem acci¬
pere. extepta fratrus ⁊ soro¬
ris persdna. sine ꝯsangum̃
sunt siue soia cognacionis
iura hñtes ut qmͣ admodũ
ea coti alii oromni legitimo
pp̃osuieus ita om̃s frẽt ⁊ so¬
rores siue legitun suit saue
non᷑ ad capiandam herconta¬
tem sunn uocemus. ita ta¬
men ut si quidem sole sor¬
mat̃ defuncta. uł defuncte
super suit diudiam quidẽ

Expanded text:
orte intercepti sunt, ut et sic vocentur in liberorum suoram legitimam successionem. Sed cum antea constitutiones iura legites partim matrem adiuvata et simplici via matrem omnibus legitimis personis anteponi et sine ulla deminutione filiorum suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis persona, sive consanguinei sint sive sola cognationis iura habentes, ut quemadmodum eam toto alio ordini legitimo praeposuimus, ita omnes fratres et sorores, sive legitimi sint sive non, ad capiendas hereditates simul vocemus, ita tamen ut, si quidem solae sormater defuncti vel defunctae supersint, dimidiam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
o quod diui adriani temꝑi¬
bus st̃m ẽ. plenissime detr¬
isti successione matri nõ
⁊̃ auie deferenda cautũ est
ut mat̾ ingenua cͥrm uł̾oꝵ¬

Expanded text:
, quod divi Hadriani temporibus factum est, plenissime de tristi successione matri, non etiam aviae deferenda cautum est: ut mater ingenua triu
Abbreviated transcription (Latin):
intestatus decessisse quoo qͥ¬
dem aliqñ lungo temꝑre de¬
claratur in quo spacio tẽporiᷤ
sepe accidit nt proximiore in¬
ortuo proximus ẽẽ incipiat
qui moriente cestatore non
erat prorint placet anĩ
ditatum successionem non
qui scõm ea que diximus uo¬
catur ad hereditatem: aut re¬

Expanded text:
intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem ditatum successionem non qui secundum ea quae diximus vocatur ad hereditatem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tandum ded̾it abi integnio¬
patris naturał pocestate per¬
mansiabt nec penitus adop¬
cio siñt sb̾secita nuil in hoc
testato aoptĩt agoptun uen¬
ire succeslonem cestam̃to

Expanded text:
tandum alii dederit, integra opatris naturalis potestate permansisset nec penitus adoptio fuerit subsecuta: nisi in hoc testato ad patris adoptivi venire successionem. testamento
Abbreviated transcription (Latin):
mus matri su buemendum
eẽ existimauimus respiciẽ¬
tes ad naturã. ⁊ puerꝑium
⁊ ꝑiculum. ⁊ sere mortem
ex hoc casu matͥbus illatã
casum foecuitum ĩ euis agini¬
detͥmentũ. si .ii. in genuait̃.

Expanded text:
mus, matri subveniendum esse existimavimus, respicientes ad naturam et puerperium et periculum et saepe mortem ex hoc casu matribus illatam. casum fortuitum in eius admitdetrimentum: si enim i
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uindicaontib ex cuiusdẽ
ꝯstitucionis auctoritate in¬
emoratam quidem ꝯstituci¬
onem a nr̃o codite segreg¬
animus n mseri eam ex che¬
odosiano caoice meo ꝯcessi¬
mus nrã aut̃ ꝯsticucione pro¬
mulgata doti niri eins dero¬
gatum est et sanctinus cali¬
bus nepotib exfiia pronepo¬
cibus ex nepte ⁊ deincers sup¬
stib agnatos nlłam partem
mortui successions sibi uendi¬
care ne hii qui cͣsñsa linea
uenũt pociores his hẽantur
qui iecto iure destendunt ꝙͣ
ꝯstitucionẽ nrãm optinere
saucriamus. ita tam̃ ut qͣd¬

Expanded text:
sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem constitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descendunt: quam constitutionem nostram obtinere sancimus. ita tamen q
Abbreviated transcription (Latin):
cum eõt duob heredibus
ĩstitutis uennti ticio ⁊ soio
sicicu pars aut co.car. exha¬
uta sit iegãtis aue noĩatĩ
ab eo data sunt aut supͣmo¬
dum hoñata. a seio n̾o aut
nulla relicta sunt logata
aut que partẽ euis dum ta¬
xat ĩ parrom dunidiam in¬
inuunt an qr his partẽ qrͣ¬

Expanded text:
heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam
Abbreviated transcription (Latin):
mortem naturalis pat¬
ris an adoptiuo patre em¬
ancipati sa̾int in tostato
ꝑente nacurali morauo. ui¬
cet ea parte eoiti qua
lidi ad ronoꝵ possessionẽ
uocantur non admutũ
antur ex qua paite ita ad¬
mitũtur sinz au hereces nb̾i
n emancipati. opstent. noq

Expanded text:
mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittanantur. ex qua parte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque
Abbreviated transcription (Latin):
ne successione. oni autemi
principales non passi sunt ca¬
lem ꝯtra nataram in iutiam
sine ꝯperenti emandacion¬
e rennquere. s cum nepo¬
tis et proneptis comune
est utrisq quidam exmas¬
cuns qmͣ exfemĩnis desten¬
der̃ ides eundum gradum
et ordinem successionis eir
sit eis qui non solum natu¬
minuntur porcionem nep¬
hereditate agitur. hisqr ticz
soł suit a deuntibus agna¬
cos minime nocabant et
rum filio mortuo nepotes
ita et principatis onposicio
ĩ iocum matris sue uł aue
eos cũ iam dengnata patris
tercie dimmucione uocat
Suos cum aohuc dubitacio
monebat int̾ agnatos et m

Expanded text:
rnae successionem. divi autem principes non passi sunt talem contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis mplius sit eis qui non solum natumuniuntur, portionem nephereditate agitur, hisque, licet soli sint, adeuntibus adgnatos minime vocabant. et rum filio mortuo nepotes ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat int
Abbreviated transcription (Latin):
loco fuñt ⁊ qmͣ ad natura¬
lis ꝑentis bona pertinet ni¬
scuntut auod ideo sic pla
turales emancipati. bñficio
tinent licet mre cuuliper¬
turalia .i. iura ciuilis rõne
si nunt sui hereres cẽ cesmere
posunt alu filie ne aut̃ uepo¬
emoncipati exͣneqꝵ ioco ĩa¬
nĩ silie ue̾ quod per adopti
exhereaitis p̃tor pollicetur
nam eos quidꝰ qui in potesta¬
te parentis mortis cep̃r fu̾it
et emancipatos uocat p̃tor ad
eam bonoꝵ possesslonẽ eos
nero qui in adoptiuia samili¬
a filit per hoc cempus quo
naturatis parens moreret¬
ur repellit. item ad optiuoᷤ
lib̾os emancipatos ab ado¬
ptiuo patre. sicut ab ĩstesta¬
to ita longe minus ꝯtͣca
bulas testam̃ti ad rona eius
aomittit qr desinũt nu̾o n

Expanded text:
loco fiunt, et quantum ad naturalis parentis bona pertinet, niscuntur: quod ideo sic placturales emancipati beneficio tinent, licet iure civili perturalia enim iura civilis ratio sinunt sui heredes esse, desinere possunt filii filiaeve aut nepoemancipati extraneorum loco incilii filiaeve, quod per adoptioexheredatis, praetor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad bona eius admittit, quia desinunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ibus tͣlelliano maximo ⁊ am
moneo senecha ꝯsuitib sena¬
tus ꝯsultum. fcm̃ ẽ quod cau¬
cum ẽ ut a hereditas ex fidei¬
comisso restituta sit. om̃t ac

Expanded text:
ibus Trebellio Maximo et Annaeo Seneca consulibus senatus consultum factum est. quo cautum est ut, si cui hereditas ex fideicommissi causa restituta sit, omnes ac
Abbreviated transcription (Latin):
peruirł cexus personas co¬
gnacione ꝯuncti qiͣ apat¬
tur nec requintur. an ⁊̃ ma¬
tiem eandem hũer̃. item pa¬
truus patns fio ⁊ iucem
ex duobus fratrib procreati

Expanded text:
per uirilis sexus personas cognatione iuncti, quasi a pattur, nec requiritur, an etiam matrem eandem habuerint. item patruus fratris filio et inuicem ex duobus fratribus progenerati
Abbreviated transcription (Latin):
intestati moriontur: retus¬
antan scriptir hereoius. pro
nlło añ imio lucro herita¬
tes a dire ⁊ cum super hoc
tam ama qua lex uaconia
iato sunt quat̃ noutͣ suffici¬
ens ad rei ꝯssimationem iu¬
debatur nouissime lataẽ
lox falcion: aua cauetur. ne
drantom totoꝵ bonoꝵ rut¬

Expanded text:
intestati moriebantur, recusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem videbatur: novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne drantem totorum bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
men cuutatũ dati sco̾m di¬
ualium ꝯsticucionũ que sl¬
por his posite sunt denor¬
om suoꝵ iura naciscuntur
nec non eos quos nr̃e am¬
plexe sunt ꝯstituciones
perquas iussimus si quis in¬
unerom in suo ꝯtub̾nio co¬
pulaũt non abuucio asf¬
cctoẽ maritali: eam tam̃
ꝯ aua potãt hẽre coniugĩ
⁊ ex en li b̾os sustulit post
eauͦ asfectõne procedẽte ⁊̃ n
upciana ĩstͥmẽta cum eafe

Expanded text:
men civitatum dati, secundum divalium constitutionum quae super his positae sunt tenorem, suoram iura nanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
nia antiquitati placuer̃a
nauem aũ emãdacionem a
nr̃a ꝯstaucione acceperũt
amͣ super his ꝑionis posu¬
imus aue a patribus suis
naturalu madoptione a¬
uis aantur inuenimus .n.
non mlłos casus inquiz
finii ⁊ naturabiũ ꝑentem suc¬
cealonem propt᷑ adopcionẽ
amittetant ⁊ adopcione sa¬
cle per emanpacionem so

Expanded text:
itati quidem placuerunt: aliquam autem emendationem a nostra constitutione acceperunt, quam super his personis posuimus quae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis dantur. invenimus etenim nonnullos casus, in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione facile per ema
Abbreviated transcription (Latin):
reonnere ⁊ p̃stare: aut exl¬
ganaconem eiuis sotuere
liberras auoit. seruo perai¬
deiconsnm pacri potest
ut enm heres rogetur in¬
anunic̾e. uł iegatarius uł
utrũ de suo pmprio seruo
tostator roget andeco qui
ipñus herrois aut iegata¬
rii aut eciam excamei fit
ita alienus seruus reoi¬
mi ⁊ maniminti deret ꝙ¬
si dñs eum non uendat᷑:¬
amͦ nichͣ ex iudicio eiur
aui ienĩauit lib̾catem rere¬
pit non statim extĩgui¬
tur adei comissaria ubertas
s oiffenur quia possit tem¬
testatoris sit lib̾tus ⁊̃ sicest¬
acoris semus sit szeins am
manumitit at is auidi¬
recto testam̃to uber eẽ ui¬
lemus. ipuis cestatoris sit
libertus qui ⁊̃ ortraur apeil¬
atur nec alnuc ullus ꝯirecto

Expanded text:
redimere et praestare aut aesredimere et praestare aut aestimationem eius soluereLibertas quoque seruo per fideicommissum dari potest, ut uel heres rogetur manumittere uel legatarius. utrum de suo proprio seruo testator roget an de eo, qui ipsius heredis aut legatarii uel etiam extranei sit. Itaque et alienus seruus redimi et manumitti debet. quodsi dominus eum non uendat nihil ex iudicio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria libertas, sed differtur, quia possit temtestatoris fit libertus, etiamsi testatoris servus sit, sed eius qui manumittit: at is qui directo testamento liber esse iubetur, ipsius testatoris fit libertus, qui etiam orcinus appellatur. nec alius ullus dire
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nereois comusa eadẽ
gatano uł sicei comissar¬
io aliquio simir̃ renctum
sit quos ais a quo relictũ
dicitur ꝯsiteatur quidem
anquio a se relictũ ẽẽ set
ad iegis fldtuitacem ce trat¬
onu modo capenous est
res peraidei comisstim renĩ
quere ueluti funañ hoiẽ
nestim argentũ peccum¬
am num̾atam. ⁊ uei ip̃m̃
herecem rogare. ut anicui
resttaiat uł iegatariũ. qmͣ¬
nis a legatario legan nõ
possit pot̃ ⁊ũ non solum
propriegas testator res
per fidei comissu reunq¬
uere set ⁊orrois ant les¬
atarũ aut fidei comissarii
aut cumi̾nret alt̃nis. ituq
⁊ legutariũs ⁊ nidei comissa¬
ruis non somimi de eare in¬
gari pot̃ ut cam aucm rei
sit hot soium obreruan¬
dum est ne plus quis in
getur alicui restituere ꝗͣ
ip̃e extestamento ceꝑit. nã
quoo ampliuis est inut ili¬
ter rolĩquitur cum aũ ali¬
ena rer perficei comusũ
relinquitur neccẽ est eñ
qui rogatus est aut ipam

Expanded text:
fidei heredis commissa. eadem fidei heredis commissa. eadem gatario vel fideicommissario aliquid similiter relictum sit. quodsi is a quo relictum dicitur confiteatur quidem aliquid a se relictum esse, sed ad legis subtilitatem decurratomnimodo cogendus est REquere, veluti fundum, hominem, vestem, argentum, pecuniam numeratam, et vel ipsum heredem rogare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum proprias testator res per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut legatarii aut fideicommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogarsit. sed hoc solum obseruandum est, ne plus quisquam rogetur aliis restituere, quam ipse ex testamento ceperit; nam quod amplius est, inutiliter relinquitur. Cum autem aliena res per fideicommissum relinquitur, necesse est ei, qui rogatus est, aut ipsam