comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extusas. s sic fortasse ut minꝰ puniat᷑
Inde ãs. ad ualentinũ. Cis aufertur ãc¬
excusatõ qui mandata dĩ nouerunt.
ꝙͣ solent hr̃e homines de ignorantia.
⁊ licet grauiꝰ sit pcare scienter ꝙͣ nesci¬
enter: nõ iõ tñ confugiend̾ est ad igno¬
rantie tenebras. ut ineis quisꝙͣ excu¬
satõnẽ requirat. Aliud ẽ enĩ nesdisse:
aliud scire noluisse. quia in eis qui ĩ¬
tellig̾e uoluerunt: ip̃a ignorantia pͦ¬
catum ẽ. in eis uõ qui nõ potuer̃o: pe¬
na pcti. Ignorantia uõ que nõ ẽ eorũ qͥ
scire uolunt. s eorum qui tanꝙͣ sim¬
pliciter nesciunt nullum sio excusat
ut et̾no igne nõ ardeat. s fortasse ut
miciꝰ ardeat. Non gͥmulier excusatõ¬
nẽ hũit de ignorantia cum ⁊ man¬
ignorau̾it

Expanded text:
niatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui intelligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati. Ignoscire nolunt, sed scilicet qui tanquam simpliciter nesciunt, nullum sic excusat, ut aeterno igne non ardeat, sed fortasse ut minus ardeat. Non igitur mulier excusationem habuit de ignorantia, cum et manignoravit
Abbreviated transcription (Latin):
quia sine pcc̃o est cõceptus ⁊ natus. ⁊ in t̾¬
ris conu̾satus. s ex sola miseratõnis uolũ¬
tate de nr̃o in se transtulit ueram in firmi¬
tatem sicut accepit ueram carnem. qͣm
dolores sensisse et timuisse contͣ qͦsdã¬
d quia nõ nlłi hoc negantes.

Expanded text:
quia sine peccato est conceptus et natus, et in terris conversatus. Sed ex sola miserationis voluntate de nostro in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quamdum hominem vere dolores sensisse et timuisse, contra quosdam hoc negantes.
Abbreviated transcription (Latin):
quo ei tõueniebat susciꝑe. ⁊ nob̾ expediᷤ¬
ebat. Sunt. n plura egritudinũ gen̾a
oe corporis uicia. a quib omnino ĩ muĩs
extitit. Quos enĩ defectus hũit. ł ad oftẽ¬
sionẽ uere humanitatis. ut timorẽ ⁊ tris¬
ticiam. ł ad impletõm operis ad quod ue¬
rierat. ut passibilitatem. ⁊ mortalitatẽ
u ab ĩmortalitatis desperatõe spem nrãm
erigendam ut mortẽ : suscepit. Hor añt
defestus nõ cõditõis sue necessitate. s mise¬
ratioras uoluntate suscepit. os ueros qͥdẽ

Expanded text:
quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediquos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
inculpabiliter dm̃ ante pcc̃m in exordio cõ¬
ditõis homini potuisse uidere. ut eẽnt ei
naturalia ita in li retrastatõnũ inquiẽs.
Ignoriantia ⁊ diffiuiltas ꝙ̃ si eent homĩs
Sprimordia naͣlia. nec sic culpandꝰ eẽt d̾s sed
laudandꝰ. Sedsi ħ homo in primordio na¬
turalit̾ hũiss. nũquid eẽnt in eo defectꝰ ce
pene: Si defectus b pena ci indita fuisset
ante pcc̃m. iniuste cum eo agi iud̾etur.
si ante culpam sentiret penam. Ob hoc
sane dm̃is. illa nõ fuisse defectus Epenas.
si naturalit̾ honĩ infuissent. sic̃ nõ fuit
honĩ ante pcc̃m ñdũ grãm adepto defo¬
atus sine pena nõ posse ꝓfic̾e. S postꝙͣ gͣ¬
tiam recepit. per quam ꝑficere potuit. ce
ad tempus ꝙ̃ proferit. eamq culpa sua ptꝰ
amisio. simul q proficiendi facultatẽ per¬
didit. defestus fuit ei ⁊ pena. nõ posse profi¬
cere .s. malũ declinare. ⁊ bonũ facere. Om̃s
gͥ defectus nr̃os suscepit xp̃c p̾ter pcc̃m

Expanded text:
inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defectus n
Abbreviated transcription (Latin):
humil ⁊ penitẽs. si nõ desid̾at ⁊ requinit sa¬
cerdotis iudiciũ. Sed nũquid eque ualet ali¬
cui cõfinꝰ̾ socio ł ꝓximo suo saltem cum deẽ¬
Salo sacerdos: Sane ad ħ dici potest ꝙ sacerdotis
examẽ requirend̃ est studiose qd sacerdotibꝰ
concessit deus. potestatẽ ligandi atq soluẽ
di ⁊ idõ quib ip̃i dimittũt ⁊ deus dimituit.
Si tamẽ defuit sacerdos. ꝓximob socio confe¬

Expanded text:
humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus codi, et ideo, quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen desit sacerdos, proximo vel so
Abbreviated transcription (Latin):
damus. ⁊ quanto uissĩt tp̃r purgare cure¬
mꝰ qr sine cõfessione emendatõis: pcĩa ne¬
queunt dimitti s ⁊ grauiora coequalib
pandenda st̃. cum deest sacerdos ⁊ urger ꝑ¬
ułm. Uenalia uero cs̃ sacerdotis oblata
copia: licet confiñ equali. ⁊ sufficit. ut qͥb¬
dam placed: Si tñ ex contẽptu ñ p̃termittat᷑
sacerdos. T ucius est tñ ⁊ ꝑfestius utriusz
gnĩs pcc̃a sacerdotib pandere. ⁊ consiliũ
medicine ab eis querere. quib cõcessa est po¬
testas ligandi ⁊ soluendi
hic aꝑit qualit̾
supͣposite auctoritares intelligende sint.

Expanded text:
damus, et quanto inserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis peccata nequeunt dimitti; sed et gravia coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tutius est tamen et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicinae ab eis quaerere, quibus concessa est potestas ligandi et solvendi. 6. Hic aperit qualiter supradictae auctoritates intelligendae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitauit quã intꝰ muenit. relictis solis
petro ⁊ iacobo ⁊ iohanne. ⁊ pr̃e ⁊ nir̃e puel¬
le. In quib figuralit̾ continentur sacerdo¬
tes eccł̃ie. Quos aũ extra inuenit. adũtẽd̾
est quomodo suscitauit. flebat enĩ turba
pꝰ filiũ uidue: fleuit maria ⁊ martha sup¬
plicantes pro fratre. flebat. ⁊ turba manã
tendere. Nisi enĩ unitas eccłie sucturrat nisi
ꝙ deest pcc̃ori sua or̃one cõpleat: de manib
inunici. nõ enpietur aĩa mortui. Credend̾ ẽ
tem suam ad confessionem. Idõq nemo pͥ¬
digne penitere. quem nõ sustineat unitas
eccłie. Idõq nõ petat sacerdotes per aliqͣm
culpam. ab unitate eccłie diuisos. Ex his
satis aꝑitur ⁊ absoluit᷑ p̃misse qõnuis arti¬
culus. Querendꝰ est enĩ sacerdos cliscretus ⁊¬
sapiens qui cum potestate simuil hãt indi¬
ciũ quisi forte defiu̾t: confitĩ debet socio.

Expanded text:
resuscitavit quam intus invenit, relictis solis resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turba Mariam tendere. Nisi enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendum estem suam ad conversionem. Ideoque nemo digne poenitere potest, quem non sustineat unitas Ecclesiae. Ideoque nemo petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisos. Ex his satis aperitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri debet socio.
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ SOnde aũs. Qui ult̾ confitĩ pc̃a ut inueni¬
at grãm querat sacerdotem. qui sciat li¬
gare. ⁊ soluere. ne cum negligens cura se ex¬
stitĩt negligatur ab illo qui eum misscor¬
diter monet ⁊ petit. ne ambo in foueam
cadant. quã stultus euitare noluit. T̃ an¬
ta ius utiq confessionis est. uosi deest sa¬
cerdos confiteatur ꝓximo. Sepe enĩ cõtĩ
git ꝙ penitens nõ potest uerecundari. co¬
ram sacerdote. quẽ desid̾anti nec tempus
nec lotus offert. ⁊ si ille cui confitebitur
potestatẽ soluendi nõ hẽat. fit tñ dignꝰ
uenia ex sacerdotis desiderio: qui crimẽ
confitetur socio. Mundati enĩst̃ lepsi dũ
ibant ostendere ora. ł se sacerdotib. añ¬
ꝙͣ ad eos peruenirent. Unde patet dm ad
cor respicere dum ex necessitate ꝓhibentur
ad sacerdotes peruenire. sepe quidẽ eos que
runt sani ⁊ leti. s dũ querunt ante ꝙͣ per¬
am sacerdotis. Nam in resurrestõe puelle
Nond̾ extra domũ in noticiam portata. Intꝰ

Expanded text:
 cap. 10: Qui vult confiteri peccata ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacegit, quod poenitens non possit verecundari coram sacerdote, quem desiderandi nec tempus nec locus offert, et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habeat, sit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum irent ostendere ora vel se sacerdotibus, antequam ad eos pervenirent. Unde patet Deum ad cor respicere, dum ex necessitate prohibentur ad sacerdotes pervenire. Num igitur, ais, erunt eos sani et laeti; sed dum quaerunt, antequam peram sacerdotis. Nam in resurrectione filiaenondum extra domum in notitiam portata. Intus
Abbreviated transcription (Latin):
de natura hẽbat. qua poterat nõ mori.
que aliorũ lignoꝵ esu poterat conser¬
uari. s nõ poterat cõsumari nisi ꝑ assu¬
iltam arborẽ p̃stitisse: quo corpꝰ hoĩs
stabili sanitate firmaretur. nõ sicut ex
alio cibo. s inspiratõne salubritatis ot¬
culta. hic innuere uidet᷑. ꝙ cum aliis
cibis poss corpꝰ sustentari. hoc cibomide¬
siuienti sanitate firmaretur. ex quoo¬
aliqͣm ĩmortalitatem in natura sui hũit.
aõi u̾ba quib ditit ꝙ erat ĩmortal ex li¬
gno uite. huic siuẽ nõ contradicant. s di

Expanded text:
de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nisi per assuillam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo coaliquam immortalitatem in natura sua habuit, Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, di
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendit eo ipso missũ filium. qͦfa¬
ctum ex muliere. Diñ mitti a pr̃e sine
spũ scõ nõ potuit. qr p̃r intelligit᷑ misi¬
sse eum cum fecit ex femĩa qd̃ utiq
nõ fecit sine spũ icõ. Ecce hic dicio si¬

Expanded text:
tis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina; quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ua necessitate nõ solum latinus cꝰ¬
sno. s eciam grecus eadem pene sit
hac re laborans. nominũ penuria coar¬
tatur. Uñ augꝰ. quid a gretis ł a latĩs
necessitate de ineffabili crinitate dcm̃
causa de ineffabilib ut fari aliquo mͦ
possemus dc̃m est a grecis. una essentia
Aliter .n. greci accipiũt sub̾am ꝗͣ latira
rimus nos ad inueniend̾ aliꝗ nomẽ
usitati eloquii faiultatem excedit.

Expanded text:
ua necessitate non solum Latinus sermo, sed etiam Graecus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictucausa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Graecis, una essentia,Aliter enim Graeci accipiunt substantiam quam rimus nos ad inveniendum aliquod spusitati eloquii facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
niam tres sunt: quid tres sunt q̃ramꝰ.
quid cõmune heãnt. Non .n possunt dͥ
tres pres. qm̃ tm̃ pater ibi pater est.
nec tres filii. cum nec pater ibi sit filius.
sigͣcatõe qͣ etiam donũ d̾i d̾r. nec pat̃
est nec filius. Quid gͥ tres :Si tres ꝑ
quia pater est ꝑ᷑. ⁊ filius ẽ ꝑͣ. ⁊ sp̃s .s. est
deus est sit eis commune. quia pater
est deus ⁊ filius est ds ⁊ sp̃ss. est deus.

Expanded text:
niam tres sunt, quid tres sint quaeramus, quid commune habeant. Non enim possunt dici tres patres, quia tantum Pater ibi Pater est; nec tres filii, cum nec Pater ibi sit Filius, icatione, qua donum Dei dicitur, nec Pater est, nec Filius. Quid ergo tres? Si tres pequia Pater est persona, et Filius est persona, et Deus est sit eis commune, quia Pater est Deus, et Filius est Deus, et S
Abbreviated transcription (Latin):
quib prudent̾ dc̃m ẽ ꝙ deus
pater nec uolens nec nolens est deus.
nec uolens neo nolens genuit filium
sine uoluntate. ł necc̃itate. ex tali sen¬
tate p̃cedente. P accedentẽ intelligamꝰ
qualiter eunomiꝰ intelligebat. non e¬
ł accedenti. ł efficienti. ł uolens pͥus ꝙͣ
deus. net uoluntate p̃cedenti. ł acce¬
denti genuit filiũ. nec pͥus uolens ꝙͣ
generans genuit filiumr nec pͥus ge¬
nerans ꝙͣ uolens. genuit filiũ. uo¬
lens tñ genuit. sicut potens genuit.
⁊ bonus genuit: ⁊ sapiens genuit.
⁊ huiꝰmodi. Si enim pr̃ sapiens ⁊ bonꝰ
dr genuisse filiũ cur nõ ⁊ uolens.
cum ita sit dõ eẽ icłe uolentẽ. ꝙ dm̃¬
piens. ira uolens genuit filiũ. s nõ
uoluntate p̃cedenti ł accedenti quẽ
sensum aperit aũs. ⁊ confirmat ita
dicens. super epłam ad ephesios de

Expanded text:
s prudenter dictum est quod Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sentatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non eraecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam generans, genuit Filium; nec prius generans quam volens, genuit Filium, volens tamen genuit, sicut potens genui bonus genuit Flium, et sapiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem,ens, ita volens genuit Filium; sed non voluntate praecedenti vel accedenti. Quem sensum aperit Aug., et confirmat ita dicens super Epistolam ad Ephes.: De
Abbreviated transcription (Latin):
allam qualiter perfcã sit ⁊ionẽ¬
ordine ꝓseqͣmur. sex dieb sicut docet
scriptura genesis. distnycit deus ⁊ in
formas redegit ꝓprias cuncta que sil
matĩaliter fecerat. perfecitq opussu¬
turam facere. sex enĩ dieb sex rer̃ gene¬
ra distixit. nich q postea fecit. ꝗ in ali¬
quo illorum nõ contineat᷑. oꝑatus ẽ tñ
postea sicut u̾itas in euungłio ait. pr̃
suꝑgenesim opatur deus primo
in u̾bo omnia. disponendo. sccło ĩ ma¬
menta. ł omnia corpora materialit̾.
simul creauit. t̾c̾io per opera ui di¬
erum uarias distinxit creaturas.
Quarto ex pͥmordialib seminibꝰ nõ
incognite oriũt᷑ nature. s note sepiꝰ
reformantur ne ꝑeant

Expanded text:
llam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus sut novam creaturam facere. Sex enim diebus sex rerum genera distinxit, nihilque postea fecit, quod in aliquo illorum non contineatur: operatus est tamen postea, sicut Veritas in Evangelio ait: Pater super Genesim, operatur Deus. Primo in verbo, omnia disponendo; secundo, in mamenta, vel omnia corpora materialiter simul creavit; tertio, per opera sex dierum varias distinxit creaturas; quarto, ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius reformantur, ne pereant
Abbreviated transcription (Latin):
omio morituri sint. an ip̃o tp̃ris puncto
tatem mira celeritate sit transiturr. Nõ
enĩ dicend̾ esd fĩ nõ posse. ut ꝑ aera in sub¬
lime portentꝰ in illo spacio. ⁊ moriantur
⁊ reuiuiscant. Ad hunc aũ sensum quo
estimemꝰ illos in paruo spacio ⁊ passuros
mortem. ⁊ accepturos ĩ mortalitatẽ. apłs
nos urgere uidetur. uͥ d. in xp̃o om̃s uiuifi¬
nob̾ iudeatur illam multitudinẽ corpoꝵ
in aere quodam mͦ seminari. atq ibi ꝓ¬
tuis ĩmortaliter. ⁊ incorruptibilit̾ reui¬
uiscẽ: cum credamꝰ in istu ocłi futuram re¬
surrestõm. ⁊ in mẽbra sine fine iusturã.
tanta uelocitate reditur antiquissimorũ
cadau̾m puluerem. sed uellem de his potiꝰ
audire doctiores. Si gͥ scos qui reperient᷑ xͦ
ueniente uiuentes eiq obiuam rapient᷑
crediderimus in eodem raptu de mortalib¬
corporib exituros ⁊ ad eandem mox in mor¬
talia redituros. nullas in u̾b̾ apłi patiem᷑
angustias. generaliter accipientes illud

Expanded text:
omnino morituri sint; an ipso temporis puncto, alitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse, ut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo aestimemus illos in parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: Omnes vivifivideatur, illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellem de his potius audire doctores. Si ergo sanctos qui reperientur Christo veniente viventes, eique obviam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibcorporibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros; nullas in verbis Apostoli patiemur angustias, generaliter accipientes illud
Abbreviated transcription (Latin):
poss dͥ de seruili. qr ut ip̃e supͣ dycit. serui¬
ł timor nõ remanet ueniente caritate. nͨ
intrat caritas. nisi prius ille timor eceat
nec in illo timore aliquis credit in d̾m. ⁊¬
si credat d̾o. nec bñ facit. ꝙ̃ si bonũ est qd̾
facit. Non est gͦ timor ille in caritate etiã
inchoata quia omĩs qui caritatẽ habet
licet nõ ꝑfcãm. ⁊ in d̾m credit. ⁊ bñ bona
facit. qrͣ seruib nõ est timor ille. quẽ in
caritate inchoata fore concessit. ⁊ quẽ

Expanded text:
posset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, serviposset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Non est ergo timor ille in charitate etiam inchoata, quia omnis qui charitatem habet, licet non perfectam, et in Deum credit, et bona opera facit. Quare servilis non est timor ille, quem in charitate incho
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ. ñ dum fiã est iustificatio. Est ibi qd̃
titiulat mentẽ. qđ pungat qd stimiles.
Stimulat ille timor. ⁊ iuitrat caritas q̃ sa¬
nat qd̃ uulnerat timor. timor castus fa
re dĩ dicit. quo timet anĩa ne dãpnetur.
u̾b̾ p̃dc̃ĩs aꝑte ostend̾ aũs quis sit timor
castus ⁊ qui seruił. ⁊ qͣliter differant. ĩ qͥ¬
b ĩ iicialem timorem sig̃cauit. qui nec
ex toto est seruił. nec ex toto castus. s taꝙͣ
medius. aliquid de seruili ⁊ aliquid de
casto timore ħ̃t. facit enĩ seruire ꝑ tumorẽ
pene. ꝑtim amore iusticie ꝑ quẽ timemus
puniri. ⁊ timemꝰ offendere. Iste timor est ĩ
inchoata caritate. nõ in ꝑstã ⁊ qͣntũ cres¬
cit caritas tm̃ decrescit timor iste. qͣntũ ad
metum pene .i. qͣntũ ad id ꝙ facit tunere
penam. ⁊ qͣntum ad tormentũ conscĩe. sã
rem ẽẽ in caritate uichoara s ꝑfc̃ã qd̾ ñ

Expanded text:
peccatorum, nondum facta est justificatio. Est ibi quod peccatorum, nondum facta est justificatio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facre Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; verbis praedictis aperte ostendit August. quis sit timor castus, et quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, tantum decrescit iste timor, quantum ad mpoenam, et quantum ad tormentum conscientiae. rem esse in charitate inchoata, sed perfecta; quod non
Abbreviated transcription (Latin):
on potes meluis explanare oftñdit. a¬
quid int̾sit inter istos duos timores
ꝙͣ si ponas duas mulieres maritatas. qͣꝵ u
nam cõstituas uolentem facere adultĩum. s
timet ne dãpnet᷑ a marito. ẽimet maritũ q
ad huc amat nequitiam. huic nõ est grata.
s honerosa mariti p̃sentia. ⁊ si forte uiuit ne¬
quit̾. timet maritũ ne ueniat. Tales sunt qͥ
timent diem iudicii. Fac alt̾am amare uir̃
debere illi castos amplexus. nulla se ad ulteri¬
na ĩmũdicia macłare uelle. Ista optat pre¬
sentiam uiri. Itla timet ⁊ ista timet.Iam gͦ in¬
t̾rogentur qr timeant. Illa dicet. timeo uir̃
ne ueniat. Ista dicet timeo uir̃ ne discedat
Illa dicet. Timeo uir̃ ne dampnet. ista dicet
timeo iur̃ ne deserat. Pone ħ in aĩo ⁊ inuenis
timorẽ quem foras mittit cautas. ⁊ alium
timorem castum ꝑmanentẽ in scłm seculi
Itium timorem ꝑfrã caritas foras mntit. q
ille timor tormentũ ht. torquet᷑ conscĩa u̾

Expanded text:
on potes melius explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mittit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mittit, quia ille timor tormentum habet; torquetur conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
Absit enĩ ut illum bimẽbrem. quẽ nu¬
ꝑ natum morientẽ frẽs fidelissimi qͥ
eum uiderũt retulerunt. ⁊ scõ ierꝑ scͥp¬
tum reliquit. ut hominẽ unũ dupli¬
cem. an ñ potius duos. qd̾ futm erat.
Si gemini nascerent᷑ resurresturos esti¬
memus. Ita ⁊ cũ que numia deformita¬
te monstra dñr. ad humane ne figu¬
ram resurrestione reuocabunt᷑.¬

Expanded text:
Absit enim ut illum bimembrem, quem nuAbsit enim ut illum bimembrem, quem nuper natum in Oriente fratres fidelissimi qui eum viderunt retulerunt, et sanctus Hieron. scriptum reliquit, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram in resurrectione revocabunt
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. si abortiui fetus ⁊ monstͣ mõst̾s
resurgent. ⁊ qualia. de quo añs aro.
Occurt de abortiuis fetib qõ. qui iã ãs¬
nati sunt in utĩs matrũ. s nõ ita u̾ iam
possint renasci. Si enĩ resiurecturos eos dyx¬
erimus. de his qui iam formati sund to
nã que concepta nõ fuerunt: Sccupu¬
lose quidem int̾ doctores quen ac dispu¬
tari potest. qñ incipit homo in utero
uiuere. an sit quedam uena occulta.
que ñdũ motib uiuentis appareat.
slegari enĩ iuxisse puerperia que ideo
membratim exsequantur. ut eiciant᷑
ex uteris p̃gnantiũ. ne mrẽs ⁊̃ si mortu¬
e ibi relinqͣnt᷑ occidant impudentia
nimia uidr. Ex quo aũ incipit homo
uiu̾e̾: ex illo utiq iam mori potest.
uenire. quomͦ ad resurrectõm nõ ꝑti¬
neat reperire nequeo. Neq enĩ ⁊ mon¬
stra que nascunt᷑ ⁊ uiuunt. quẽlib
cito moriant᷑. aut resurrestura nega¬
bunt᷑ aut ita resurrectura credenda
st̃. s potius correpta emendata q naͣ.

Expanded text:
oportet si abortivi foetus et monstra resurgent, et qualia. De quo August.Occurrit de abortivis foetibus quaestio, qui jam nati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolna quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari potest, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura.
Abbreviated transcription (Latin):
que prus informis erat. s postea for¬
mata est cum ad creatorẽ suũ cõu̾¬
sa ei caritate adhesit. cuiꝰ inforĩ¬
hio u̾o eiusdem formatõ ostenditur
cumait. fiat lux ⁊ fcã est lux. ħ gͦ an¬
głica natura prius tenebre ⁊ postea
lux fuit. quia prius habuit infor¬
mitatẽ ⁊ imꝑfectõm. deiide forma¬
tionis ꝑfectionem ⁊ itadiait deus lutẽ
⁊ tenebras. Nam ut ait ãc suꝑ genesim
S huiꝰ creature informitas ⁊ imꝑfectio fu¬
it ante qͣ formaret᷑ in amore cõditoris.
formata uo̾ est. qñ conu̾sa est ad ĩcom¬
mutabile lumẽ uerbi. Si u̾o̾ corpora¬
ł fuit lux illa qd̃ utiq ꝓbabile est:
corpus lucidum fuisse intlłr. uelut
lucida nubes. qd̾ nõ de nicho. s de p̃ia¬
centi mati̾a formaliter fr̃m est. ut lux
ẽẽt ⁊ ium lucendi hrẽt. cum qua dies
prima exorta est. quia ante lucem nec
dies fuit nec nox. licet tempꝰ fuit.

Expanded text:
quae prius, informis fuit, sed postea formata est, cum ad Creatorem conversa ei charitate adhaesit. Cujus etiusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ sit uoluntas hominis. Ae ꝑ ħ si
reste dcm est illud quia id uoluntaᷤ
hominis sola nõ umplet. cur nõ ⁊̃ a
contrario recte dr̃. Non miserentis ẽ dĩ.
s uolentis est hominis. cum id mĩa dĩ
sola nõ impleat. hõ .n. cred̾e uł sperare
nõ poti̾t nnisi uelit. nec ꝑuenire ad pal¬
mant nisi uoluntarie currat. Restat
gͦ ut iõ ita recte dictum intłłigatur
ut totum detur dõ. qui hoĩs uoluntã¬
tem bonam p̃uenit ⁊ p̃parat ad iuuandã
⁊ adiuuat p̃paratam. Nolentem p̃uenit
ut uelit. uolentem subsequit᷑ ne frustͣ
uelit. Ecce hiis u̾bis. ⁊ aliis p̃missis e¬
uidenter traditur qr uoluntas homi̾s¬

Expanded text:
si non sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non etiam a contrario recte dlentis est hominis, cum id misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntatem bonam praevenit, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam: nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Ecce his verbis et aliis praemissis evidenter traditur, quia voluntas homi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem trinicatis dicant᷑ una ꝑsona
⁊ nõ tres ꝑsone ͦ ut enĩ est illis coũne
nomen eẽntie ita ut singulus quisq
dicat᷑ essentia. sic illis coũe est ꝑsone
uocabłm. Quid gͦ restat : ut fateam᷑
loquendi necessitate a grecis ⁊ latiniᷤᷤ
ꝑta h uocabula. adu̾sus insidias. uł
errores hereticoꝵ Cumq conaret᷑ hu¬
mana inopia. loquendo ꝓferre ad hõiũ
sensus ꝗ in secretario mentis de deo te¬
net. siue ꝑ piam fidem. siue ꝑ qͣlemc̃q
intelligentiam. timuit dr̃e tres essen
tias. ne intelligeret᷑ in illa sũma eqͣli¬
tate ulla diu̾sitas. Rursum nõ poterat¬
dr̃e nõ ẽẽ tria quedam ꝗ quia dixit
sabellius:. in heresim lapsus est. Que¬
siuit gͦ quid tria drẽt. ⁊ dixit tres ꝑͣs

Expanded text:
una persona, et non tres personae. Ut enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis commune est personae vocabulum. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dtias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diudicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas,
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimi suꝑ eccliastẽ. In sacris script᷑is¬
quis sepissime. nõ ꝓ impossibili. s pro
difficili ponr̃. ut ibi. Generatõnẽ eius
quis enarrabit  S hoc nõ dixit ieiꝑ iõ
ꝙ generatõ fliiet̾na plene intelligrus
explicari possit a quoqͣm mortaliũ s qr
de ea aliquid intelligi. ł dici potest. Quidã
tñ ħ accipiũt dictum temꝑali xp̃i gene¬

Expanded text:
Hieronymi super Ecclesiastem. Quis in sacris Scripturis saepissime non pro impossibili, sed pro diquis enarrabit? Sed hoc non dicit Hieron., ideo quo generatio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigo filio ait. Solus deus est inquẽ
pcc̃m cad̾e nõ potest. cetera cum sint li¬
ad bonũ ⁊ ad malum. Qd̃ si est: gͦ ⁊ boni
angeli ⁊ maliad utr̃q flesti possunt gͦ ⁊
boni possunt fieri mali ⁊ mali bom Ad
ꝗ dñis quia boni tantagr̃a confirmati sũt
ut nõ queant fieri mali ⁊ mali adeo ĩ ma¬
licia obduratisunt: ut nõ ualeant fieri
boni ⁊ ramẽ utriq hñt liberum arbitũ¬
et quia bomi nõ aliqͣ cogente necessitate
s ꝓpͥa at spontanea uoluntate ꝑ grãm

Expanded text:
tera sic ait: Solus Deus est, in quo peccatum non cadit; caetera cum sint liad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni; et tamen utrique habent liberum arbitrium, quia et boni non aliqua cogente necessitate, sed propria ac spontan
Abbreviated transcription (Latin):
mus. dicentes nos ⁊ hic. & ĩ uidẽt᷑
debimus quo fruem᷑. hic autẽ
dum in spe ambulamus. fruim᷑
quidẽ. s non adeo plene. Tñ ur.u
entes iam beati funt. quo ce nos
frui desideramus ⁊ qͣntum ĩ hͣc

Expanded text:
mus, dicentes, nos et hic, et in debimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in luentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita. nõ tm̃ ht gaudiũ sperͦ
s cẽ rei quia iam delectat᷑ in eo
qd̾ diligit. oe ita iam rem aliqͣte¬
nus tenet. Constat gͦ quia dõde
tus. ce in quo spem ponis: ut
ad id puenias. De h idem aro in
dum frequent̃ tñ d̾r frui: cũ de¬
lectatõne uti Cum .n. adest qd̃
diligit᷑. oẽ delectatõnẽ secum ge¬
rit. si tñ ꝑ eam transieris. ce ad
illud uͥ ꝑmanend̾ est eam retu
leris. uteris ea ce abusiue nõ ꝓpͥe.
diceris feui. Si uero inheseris. at¬
q permanseris. finem in ea ponẽ ᷤᷤ
lecine tue.tunc uere ⁊ꝓpͥe fruidi¬
illa trinitate .i. in sũmo ⁊ incom¬
mutabili bono.

Expanded text:
ita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod detus, et in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in dum . Frequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam releris, uteris ea et abusiue, non proprie diceris frui. si uero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc uere et proprie frui diilla trinitate, id est summo et incommutabili bono.
Abbreviated transcription (Latin):
dam uero actus absolute ac ꝑfcẽ bonos di¬
cunt. quos nõ solũ essentia ł genus. s. ⁊̃
causa ⁊ finis cõmendat. ut sunt illi qui ex
bona uoluntate ꝓueniũt. ⁊ bonũ finẽ
metiuntur

Expanded text:
dam vero actus absolute ac perfecte bonos dicunt, quos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
liũ genui̾t. si uo aliũ dm̃ genuit. ñ
deum filiũ genuit. In simbolo ꝙͦ scͥp¬
tum est. Lumẽ de lumĩe. deum uer̃
de deo uero. Qd̃ uͦ addit᷑ gͦ genuit se
deum ł alium dm̃: neutrũ concedẽ¬
dum ẽẽ dm̃s. Ꝙ aliũ dm̃ nõ genuit:
manifestũ est. quia unus tm̃ d̃s
est. ꝙ aũ se ip̃m nõ genuit: ostend̾
ip̃s genuent: eo plus errant.

Expanded text:
deum genuerit. Si vero alium deum genuit, non Deum Filium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur: Ergo genuit se Deum vel alium deum; neutrum concedendum esse dicimus. Quod alium deum non genuit, manifestum est, quia unus tantum Deus est. Quod autem seipsum non genuit, ostenditipse genuerit, eo plus errant,
Abbreviated transcription (Latin):
i uõ qrͣ anħ descupnio spei conue¬
mat sane concedi potest utt̃libet. Si aũ di¬
catur conuenire. sunt o alia plura quib
differunt fides ⁊ spes. s nõ imꝓbe dͥ potest
solifidei cõuenire nõ spei. quia fides sola
fundam̃tum d̾r. nõ quia fides uirtꝰ possit eẽ
mor sine spe. nec sine amore spes. nec utr̃qz
sine fide. ⁊ fides sine amore nicħ ꝓdest: po¬
test tñ credialiquid qd̾ nõ speratur. Nich̾
aũ potest sperari qd̃ nõ creditͫ. Idõq cred̾e
qd̃ est actus fid̃i: naturalit̾ p̃cedit sperare
qd̃ est actus spei quia nisi aliquid credat ᷑:
nõ potest sperari. Creditur autẽ qd̾ nõ spe
ꝙ ꝙ̃ quidam concedũt. de ip̃a iurtute fi¬
di ut naturalit̾ p̃cedat spem nõ tp̃r. unde
recte ea sola d̾r fundam̃tũ omniũ uͥtutũ
⁊̃ bonoꝵ oꝑm. Non aũ fundam̃tũ est cari¬
catis. quia nõ ip̃a caritas. s caritas ipsius
uͥtutis fidei causa est. Caritas enĩ cã est et

Expanded text:
itur an haec descriptio spei conveniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse mor sine spe, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest tamen credi aliquid, quod non speratur; nihil autem potest sperari, quod non creditur. Ideoque credere, quod est actus fidei, naturaliter praecedit sperare, quod est actus spei; quia nisi aliquid credatur, non potest sperari. Creditur enim aliquid quod quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat sndamentum omnium virtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa charitatis, sed charitas ipsius virtutis fidei causa est. Charitas enim causa est et
Abbreviated transcription (Latin):
tu sid̃i qui forte n᷑ aliter actum caritatis p̃ce¬
ait sicut astum spei. ꝙ u̾ba p̃missa diligẽt᷑
notata ĩnuũt ⁊ ea etiam que addit dicens.
Nisi ea inquit q̃ audis credidis: ad amãd̾
ea que audis nõ inflãmaris. que tñde ñ
iusis est. ut ante cliximꝰ. Unde crisostomꝰ.
fides inaĩa nr̃a facit subsistere ea que non
udent᷑. de quib ꝓprie fides est. De uisis .n.

Expanded text:
ter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus proprie fides est, de visis enim
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas ꝑ fenestras iudendi transeuntes.
ira nõ nulł alia ẽẽ uid̾r uoluntas elemosi¬
nas dandi pauperi alia uoluntas hñdi
uitam. Alii autẽ purant ꝙ una sit uo¬
luntas ⁊ hit ⁊ sbi s propter subitorũ mul¬
tiplicitatem. diu̾sitas memoratur uolun¬
tatum. Ceterum qd̃libet horum uerũ sit. il¬
lud nullis in ambignũ uenit. quĩ uolũ¬
tas ex suo fine pensetur. uteum resta sit an pͣ¬
ua. pcc̃ an gr̃a ⁊ quĩ noĩe intentõis. aliqͣndo
finis aliqñ uoluntas intelligatur. Cũ uo¬

Expanded text:
licet per fenestras videndi transeuntes; ita nonnullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed propter subjectorum multiplicitatem diversitas memoratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin nomine intentionis aliquando finis, aliquando voluntas intelligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sit uoluntas ⁊ si uolũtas est. an mh̾
detur nemps talis intentõ esse uolũtas. ut
enĩ uoluntas est qua uolo reficere pauꝑem
ita ⁊ uoluntas est qua ꝑ istud uolo hr̃e u
s ista ad illam refertur. Nam ⁊ si hoc ita pla¬
cet ut in eo cum aliqͣ delectatõe uolũtas ac¬
quiestat. ñ dum tamẽ est illud quo tendit᷑
s had illud refertur. ut illud deputet᷑ tãꝙͣ
patria huiꝰ. Istud uo̾ tanꝙͣ refestõ. ł mansi¬

Expanded text:
sit voluntas, et si voluntas est, an in hoc detur nempe talis intentio voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mansi
Abbreviated transcription (Latin):
bilib atq urrefragabilib aꝑte demõ¬
strat. in .il .uͦii. detri ita dicens. s̾i essenti As¬
agenus est. spõs aũ ꝑsona. ut nõ nulli
sentiũt. oportet applłari tres sub̾as. ut
appllãnt᷑ tres ꝑsone. sicut cum sit ani¬
mal genus ⁊ equus spẽs. applłant᷑ tres
equi idem ꝗ tria anĩalia. Non enĩ spẽs
ibi płr d̾r. ⁊ genus singłariter. ut sidi¬
ceret᷑ tres equi sunt unũ animal. S
sicut tres equi speciali nois. ira tria aĩ
ꝑsonas unam fateam᷑ ẽẽ essentiam.
nõ tres essentias. cum tres equi tria
animalia dicant᷑ nõ unũ: patet nõie
eeñtie nõ sig̃cari genus. net noĩe ꝑͦ¬

Expanded text:
bilibus atque irrefragabilibus aperte demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si essentia genus est, species autem persona ut nonnulli sentiunt, oportet appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genus, et equus species, appellantur tres equi, iidemque tria animalia. Non enim ibi sicitur, et genus singulariter; ut si diceretur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria anrgo tres personas unam fateamur esse essentiam, non tres esse essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrantur ⁊ uiciant᷑. ꝑ pcc̃ etiam pͥuat᷑
illo bono. cuiꝰ ꝑticipatõe: cetera bona sũt
quo tantomagis priuatur: qͣnto magis
se ab eoelongat
.Qualr hõ se elongatab¬

Expanded text:
tenebrantur et vitiantur. Per peccatum etiam privatur illo bono, cujus participatione caetera bona sunt; quo tanto magis privatur, quanto magis se ab eo elongat. 13. Qualiter homo se elongat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is .n. rei signũ est culꝰ cã est. Nec nureris rẽ
aliqũ p̃cedere sacramentũ. cum aliqñ cs̃ lon¬
ge post sequatur. ut in ilł qui ficte accedũt.
quib cum post penitueñt: incipiet bap̃s
ꝓdẽe in quib fuit bap̃s. huiꝰ sacram̃tũ scĩfi¬
catõis quam penitendo hñt. s si nũꝙͣ penite¬
rent. nec a sigmento recederent. cuiꝰ rei sacram̃¬
tum ẽẽt bap̃s ab ilł susceptꝰ: gotest d̾ rei q̃
ibi fieret: si nõ illorũ enormitas impediret.
si ꝑuuł datur in baptõ gr̃a. qͣ possint in

Expanded text:
mnis etenim rei signum est, cujus causa est. Nec mireris rem aliquando praecedere sacramentum, cum aliquando etiam longe post sequatur, ut in illis qui ficte accedunt, quibus, cum postea poenituerint, incipiet Baptismus prodesse; in quibus fuit Baptismus sacramentum cationis quam poenitendo habent. Sed si nunquam poeniterent, nec a figmento recederent, cujus rei sacramentum esse Baptismus ab illis susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non eorum enormitas impediret. 8. Si parvulis datur in Baptismo gratia qua possunt in
Abbreviated transcription (Latin):
l. contͣ maximinũ hoc genuit pater
qd̃ est alioqiĩ nõ est uerus filius. si
qd̾ est pr̃ nõ est filius. Item sub̾a deĩ ge
ad maximinũ. Sicut dicis sp̃m sp̃s
deũ genuit. ita dic. Deus eiusdem
⁊ dixeris nicħ de hac re ulterius ac¬
cusaberis. huis. n u̾bis apit qũo
p̃dcã debeant intelligi. Siłr filius
filium de sua na. siue essentia .i. de se¬

Expanded text:
 circa medium: Hoc genuit Pater quod est; alioquin non est verus Filius, si quod est Pater, non est Filius. Item substantia Dei genuad Maximinum: Sicut dicis: Spiritus Deum genuit, ita dic: Deus ejusdem et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. His enim verbis aperit quomodo praedicta debeant intelligi. Similiter Filius ter genuit Filium de sua natura sive essentia, id e
Abbreviated transcription (Latin):
s de aliquo. nec tamẽ de aliqͣm. unde
genitꝰ deus cum natus sit prẽm testat᷑
austorẽ cum ex manente natꝰ est. nõ est
natꝰ ex nicho. ⁊ tum ante tempꝰ natꝰ ẽ.
omnẽ sensũ p̃uenit nascendo. hic aꝑte
dr ꝙ filius nõ est natꝰ ex nicħo. simi
ex nicħo. qͣiuia filius de sub̾a prĩs na
accipiend̾ est illud. pr genuit id qd̾

Expanded text:
sed de aliquo; nec tamen de aliqua materigenitus, Deus cum natus sit, Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic aperte dex nihilo, quia Filius de substantia Patraccipiendum est illud: Pater genuit id quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tres ꝑͣs unam essentiam dñis. Tres
aũ pͣs ex eadem essentia nõ dñis. qͣsi
aliud ibi sit ꝙ essentia est: aliud qd̾¬
cend̾ ꝑsonam ẽẽ ex essentia nisi exsẽ¬
su p̃dc̃o. qui sensus confirmat᷑ etiã
nostra sciã scĩe dei sic ⁊ nr̃m uerbũ
qd̾ traicit᷑ de nostra scia. dissimile ẽ
illi u̾bo dei quod natũ est de prĩs es¬
sentia. Tale est autẽ ac si drẽm. de

Expanded text:
rsonas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud qcendum personam esse ex essentia, nisi ex sensu praedicto. Qui sensus confirmatur etiam nostra scientia scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei, quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem: De
Abbreviated transcription (Latin):
qui h nõ ult̃. bẽ iuu̾e ułt. slumis qͥdẽ
hoc uid̃r abludũ. Tale est enĩ ac si dicamꝰ.
Qui ñ ult̾ b̾e uiu̾e̾: bẽ ułt uiuere. istam
repugnantiam quis audiat: Quis ferat.ͦ
⁊ tñ ad hanc contrud necessitas. si ⁊ om̃s
ab his angustiis nos poterit eruere si di¬
uiu̾e ueluit. qr om̃s ita uolunt ut q̃m¬
q delestat. Sed id quid̾ słm est. uelle enĩ
ꝙ nõ deceat. est ẽẽ miserrimũ nec tã mi¬
serum est nõ adipisci qd̃ uelit: ꝙͣ adipis¬
ci uelle ꝙ nõ oportet. Quis ita sit cecus
ut dicat aliquẽ idõ b̾m qr uiuit ut

Expanded text:
Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale est enim ac si dicamus: Et qui non vult beate vivere, beate vult vivere. Istam repugnantiam quis audiat, quis ferat? Et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes ab his angustiis poterit nos eruere, si divivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Quis ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo b
Abbreviated transcription (Latin):
patient᷑ penam. sic̃ om̃s electi eundem hẽb̾t
denariũ quẽ pr̃familias dedit omib qui
oꝑati sunt in uinea. Nomĩe denarii aliqͥd
erit differens clarificatõ corporũ. ita differens
erit głã animar̃. stella enĩ a stella. uelestus
ab elesto differt. in clautate mentis ⁊ corporiᷤ
Alii enĩ aliis uiciniꝰ clarius q dĩ spẽm cõtẽpla¬
bunt᷑. ⁊ ip̃a cõtemplandi diffrã diu̾sitas mã¬
sionũ uocat᷑. Domus gͦ est una .i. denanul est
unus. s diu̾sitas est ibi mansionũ .i. diffrã¬

Expanded text:
poenam patientur, sicut omnes electi eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine denarii aliquid erit differens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est ibi mansionum, i
Abbreviated transcription (Latin):
ost resurrestõm nͦ fcõ uniu̾so. impleto¬
q uidicio. suos fines hẽbunt ciuita¬
tes due. una xͥ. altera diaboli una bonoꝵ
ẽẽ pectandi. Istis in et̾na uita feliciter uiuen¬
tib. ill̃ infeliciter in eterna morte. sine mori¬
endi potestate durantib. Qm̃ utriq sine fi¬
ne. s in bĩtudĩe isti alius alio p̃stabiliꝰ. in mui¬
alii magis alii minꝰ. ita ⁊ mali different̾ in
inferno punientur. Sicut enĩ in domo prĩs Cs
.i. in regno celesti mansiones multe st̃ .i pre

Expanded text:
ost resurrectionem vero, facto universo impletoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una Christi, altera diaboli; una bonorum, endi. Istis in aeterna vita feliciter viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno coelorum mansiones multae sunt, id e