comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitas cõputandos intelligo. nec cenobitas s gyrouagos aut sarabaitas. Qui
corpus xp̃i qđ est eccłia tanquã ad unũ m̃brũ redigunt. ñ attendentes q
unus quisq ꝓpͥum donũ habet adeo. ⁊ qr in lomo dĩ alius ambulat sic: aliꝰ
sic. et quia omia m̃bra ñ eundẽ actum habent. et in eodẽ xp̃i corpore ñ di¬
cit. ultimũ m̃brũ non sũ de corpore quia ultimũ sũ : nec głatur supp̃mum
m̃brũ aduersus inferiora qr supp̃mũ ẽ.Uniu̾sitatẽ gͦ corporis xp̃i quantũ in
se est destruunt. qui ad paucos solitarios solummͦ eccłiam dĩ ꝑtinere conten¬
dunt. Q ui etiã si se ipsos ueraciter agnoscerent: imꝑfectioni alioꝵ prudenter
ignoscerent. cum nec se ip̃os a ꝑmixtione maloꝵ inmunes intelligerẽt. cũ do¬
minus de singłis gradib xp̃iane ꝓfessionis loquens ꝑ singłos dicat. qr unus
beat solitudinem mentis. sabbatũ cordis. tͣnqͥllitatẽ conscientie: ascensiones

Expanded text:
mitas computandos intelligo, nec coenobitas, sed gyrovagos aut Sarabaitas, qui corpus Christi quod est Ecclesia tanquam ad unum membrum redigunt; non attendentes quia unusquisque proprium donum habet a Deo, et quia in domo Dei alius ambulat sic, alius sic, et quia omnia membra non eumdem actum habent, et in eodem Christi corpore non dicit ultimum membrum: Non sum de corpore, quia ultimum sum, nec gloriatur supremum membrum adversus inferiora, quia supremum est. Universitatem ergo corporis Christi, quantum in se est, destruunt, qui ad paucos solitarios solummodo Ecclesiam Dei pertinere contendunt. Qui etiam si seipsos veraciter agnoscerent, imperfectioni aliorum prudenter ignoscerent, cum nec seipsos a permistione malorum immunes intelligerent; cum Dominus de singulis gradibus Christianae professionis loquens per singulos dicat: Quia unus beat solitudinem mentis, Sabbatum cordis, tranquillitatem conscientiae, ascensiones
Abbreviated transcription (Latin):
riis quoꝵ libet ñ conuenit aliqͦs iudicare: et canonũ atq diseretoꝵ regłas
relinquere. Beatus quoq augustinꝰ scripturas suas ⁊ sibi similiũ inter ca¬
nonicas seͥpturas. in multis opusculis suis destatur non eẽ. computandas.
Q đ si auctoritate ueteris testam̃ti p̃cepta que ibi figurate sunt. posita
in eccłia spũaliter fuisse completa. Cum enĩ anima quelibet ꝑ fidẽ xp̃o
fiunt sociata. si ꝑ hereticã prauitatẽ a xp̃o recedens alteri uiro id÷ dia¬
bolo adheserit. cum forte ad pͥorem uirum id÷ xp̃m reuerti uoluerit:¬
sccłm diffinitionẽ antiquoꝵ canonũ usq ad exitum uite non ẽ. socie¬
tati eius copulanda. id÷ ad cõmunionẽ sacram̃toꝵ xp̃i et eccliȩ admit¬
tenda. ñ quod uere penitens debeat de indulgentia desꝑare. s in hac se¬
patione lapsũ suũ humilit̃ deplorare. Possem ea quȩ dixi multiplicib senten¬

Expanded text:
riis quorumlibet non convenit aliquos judicare, et canonum atque decretorum regulas riis quorumlibet non convenit aliquos judicare, et canonum atque decretorum regulas relinquere. » Beatus quoque Augustinus scripturas suas et sibi similium inter canonicas Scripturas in multis opusculis suis testatur non esse computandas. Quod si auctoritate Veteris Testamenti me uin Ecclesia spiritualiter fuisse completa. Cum enim anima quaelibet per fidem Christo fuerit sociata, si per haereticam pravitatem a Christo recedens alteri viro, id est diabolo adhaeserit, cum forte ad priorem virum, id est ad Chrisecundum diffinitionem antiquorum canonum usque ad exitum vitae non est societati ejus copulanda, id est ad communionem sacramentorum Christi et Ecclesiae admittenda, non quod vere poenitens debeat de indulgentia desperare, sed in hac separatione lapsum suum humiliter deplorare. Possem ea quae dixi multiplicibus senten
Abbreviated transcription (Latin):
ciliandã. Hec enĩ sendencia que reconeiliationẽ adultere ꝓhibet rigorem mnͥ
uidet᷑. sequi iusticie. ne dun uni partitur multi indiserim̃ adducantur.
⁊ paueis indulta licentia plurimoꝵ faciat pullulare flagicia. Q uod notabi¬
lit̾ habet᷑ in ipsa legis senteneia. uͥ ꝓhibitioni subinfert᷑. ne peccare facias
tram quã dominus ds̃ tuus tͥ dedit possidendã. Quangłica uͦ sententia hu¬
mane infirmitati contẽꝑata miscdiã magis uult qͣm iuditiũ. quȩ legis tẽ¬
ꝑat austeritatẽ. sine ulla exceptione consulens fieri aduldere mulieris re¬
sacram̃toꝵ scĩtatẽ. legalem in ore suo inhac sentencia sequit᷑ legis auste¬
ritatẽ. intelligens ꝑ hoc tuciꝰ posse muniri salutẽ. In hac gͦ ambiguitate
tencia. Unde leo quartꝰ ep̃is britannie ita scribit. De libellis ⁊ cõmenta¬

Expanded text:
ciliandam. Haec enim sententia quae reconciliationem adulterae prohibet, rigorem mihi ciliandam. Haec enim sententia quae reconciliationem adulterae prohibet, rigorem mihi videtur sequi justitiae, ne dum uni parcitur, multi in discrimen adducantur, et paucis indulta licentia, plurimorum faciat pullulare flagitia. Quod notabiliter habetur in ipsa legis sententia, ubi prohibitioni subinfertur: Ne peccare facias terram, quam Dominus Deus tuus tibi dedit possidendam . Evangelica vero sententia humanae infirmitati contemperata misericordiam magis vult quam judicium, quae legis temperat austeritatem, sine ulla exceptione consulens fieri adulterae mulieris resacramentorum sanctitatem legalem more suo in hac sententia sequitur legis austeritatem, intelligens per hoc tutius posse muniri salutem. In hac igitur ambiguitate tentia. Unde Leo quartus episcopis Britanniae ita scribit: « De libellis et commenta
Abbreviated transcription (Latin):
flãma uilib cibis ingurgitari. Sic ioħs baptista delectabilibꝰ cibis nitens
lentieula udelicet ingurgitatꝰ culpatus ẽ. degule concupiscentia. hec di¬
cens ñ de doceo. s cõmonefacio uti bonũ tuũ ita dispenses. ut cũ ꝑfectio¬
ni intendis: ne fias scaudalũ ufirmis. quia satiꝰ est aliqͣndo infirmi to¬
lerare. quã sũma cũ scismate facere. Possem tibi multa inhune modum
scribe. s hec ⁊ alia caritati conuenientia satis nouit prudentia tua. Uał.¬
intendit iusticie: altera aũ dispensationẽ sequit᷑ indulgentie. Qđ in te¬
rim omisso senfũ allegoriȩ considandũ puto int̾ euangłicã senteneiã qͤ
absolute consuluit. adulterã aut uiro priori reconciliari aut manere in¬
nuptã ⁊ illam ueteris destam̃ti que dicit. adulterã dimissã a pͥore uiro ⁊
alteri ꝑ coniugiũ sociatam si abeo repudiata fuerit. priori nullatenꝰ recon¬

Expanded text:
flamma vilibus cibis ingurgitari . Sic Joannes Baptista delectabilibus cibis utens flamma vilibus cibis ingurgitari . Sic Joannes Baptista delectabilibus cibis utens lenticula videlicet ingurgitatus, culpatus est de gulae concupiscentia . Haec dicens non te doceo, sed commonefacio uti bonum tuum ita dispenses, ut cum perfectioni intendis, ne fias scandalum infirmis, quia satius est aliquando infirma tolerare quam summa cum schismate facere  al. quam firma cum schism. f.. Possem tibi multa in hunc modum scribere. Sed haec, et alia charitati convenientia satis novit prudentia tua. Vaintendit justitiae, altera autem dispensationem sequitur indulgentiae. Quod interim omisso sensu allegoriae considerandum puto inter evangelicam sententiam, quae absolute consulit adulteram aut viro priori reconciliari , aut manere innuptam , et illam Veteris Testamenti quae dicit adulteram dimissam a priore viro, et alteri per conjugium sociatam, si ab eo repudiata fuerit, nullatenus priori recon
Abbreviated transcription (Latin):
admonitionẽ abnegauer̃t. Qͥ si etiã ex obiectu uisibiliũ aliqͥb tẽptaciõibꝰ
affieuint᷑. uł ñ inuenta sollicitudinis oportimitate. uł ecełiasticoꝵ stu-¬
dioꝵ occupatione facile ab huiꝰmodi suggestionibꝰ lib̾ant᷑. Uita gͦ solita¬
ria ideo inferior ẽ: qr uoluntaria. ⁊ importunis cogitacionib plena. qͦ
tanqͣm musce minutissime de limo surgentes uolant in ocłos cordis. in¬
t̾rũpunt sabbatũ m̃tis. Quar̃ punctionib misera mens eruentata ꝑdit
decorẽ illũ. de quo dicit psalmista. om̃is gła eius filiȩ regis ab intꝰ. concur¬
tunitas se offerret: facile intẽptacionis sue laqueũ laberet᷑. Nec hoc
ex comecturis dicimꝰ. s ab his qͥ exꝑti st̃. uera eẽ. didicimꝰ. Eͦs aliqͣndo in
cõmuni conu̾satione hominũ uidimꝰ uixisse laudabilit̾.s qͣndo ad soli
cda concupiscendie. Flãma lautiorib cibis utĩ ñ repleri. quã cũ feda gule

Expanded text:
 tentationibus afficiuntur, vel non inventa solitudinis opportunitate, vel ecclesiasticorum studiorum occupatione, facile ab hujusmodi suggestionibus liberantur. Vita vero solitaria ideo inferior est, quia voluntaria et importunis cogitationibus plena, quae tanquam muscae minutissimae de limo surgentes volant in oculos cordis et interrumpunt sabbatum mentis. Quare punctionibus misera mens cruentata perdit decorem illum de quo dicit Psalmista: Omnis gloria ejus filiae Regis ab intus , cum curtunitas se offerret, facile in tentationis suae laqueum laberetur. Nec hoc ex conjecturis dicimus, sed ab his qui experti sunt vera esse didicimus, quos aliquando in communi conversatione hominum vidimus vixisse laudabiliter, sed quando ad soliteda concupiscentiae flamma lautioribus cibis uti et non repleri, quam cum foeda gulae
Abbreviated transcription (Latin):
tis: cum essent p̃terita. Possent hec latiorib uerbis explicari. sed hec
pauca sufficere uidetur sapienti. Collectiones canonũ quas ame postu¬
lastis. et opuscula mea. que his addi uoluistis in monim̃tũ dilectionis
ꝑ dñm hernaldũ mͦ monachũ ur̃m. olim cłicũ nr̃m tͣnsmisi uob. Uał.

Expanded text:
tis, cum essent praeterita. Possent haec latioribus verbis explicari, sed haec tis, cum essent praeterita. Possent haec latioribus verbis explicari, sed haec pauca sufficere videntur sapienti. Collectiones canonum quos a me postulatis, et opuscula mea quae his addi voluistis, in monumentum dilectionis per domnum Ernaldum modo monachum vestrum olim clericum nostrum, transmisi vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
loquor uob: ñ est esca uentris . s eibꝰ m̃tis. Si hec uerba dñi diligent̃ atten¬
clamꝰ musteriũ fidei qđ in conseeratione calicis dñi positũ ẽ. eanclẽ senten¬
elũ continere uiclebimꝰ. nec aliunde canoni inserta nisi ex uerbis dñcis
assicenpta cognoscemꝰ. De pͥma questione ur̃a respondi qđ sentio. sine melio¬
ris senteneie p̃iuditio. De ꝯetero melchisedeeh cõmemoratũ int sacra nis¬
seiia ñt aliũ intelligo quam ip̃m regẽ saulẽ euiꝰ sacertdotiũ cõmendat. apis
quua innteqͣm institutũ fuisset leuiticũ sacerdo ciũ: in oblatione panis et
obedientiã. quoꝵ om̃ium cõmemoratio ad hoe ualere ꝓbat᷑
ut sient p̃tarati patres deo placuerunt ꝑfidem futuroꝵ:
ita nos placere studeamꝰ ꝑ fidem exhibitoꝵ ⁊ ita una ꝓ¬
betur una ẽẽ. fides legĩ et euangłii umbre et ueritatis. licet aliis ⁊ ali¬
is p̃signata sint figuris cũ essent futura : manifestis comꝓbata docum̃¬

Expanded text:
a ventris, sed cibus mentis. Si haec verba Domini diligenter attendamus, mysterium fidei quod in consecratione calicis Domini positum est, eamdem sententiam continere videbimus, nec aliunde canoni inserta, nisi ex verbis Dominicis assumpta, cognoscemus. De prima quaestione vestra respondi quod sentio, sine melioris sententiae praejudicio. De caetero, Melchisedech commemoratum inter sacra mysteria non alium intelligo quam ipsum regem Salem, cujus sacerdotium commendat Apostolus , quia antequam institutum fuisset Leviticum sacerdotium, in oblatione panis et obedientiam, quorum omnium commemoratio ad hoc valere probatur, ut sicut praetaxati Patres Deo placuerunt per fidem futurorum, ita nos placere studeamus per fidem exhibitorum, et ita probetur una esse fides legis et Evangelii, umbrae et veritatis, licet aliis et aliis praesignata sint figuris, cum essent futura; manifestis comprobata documen
Abbreviated transcription (Latin):
quib om̃ib sũma consilii est. quã habemus apatre augustino. dicente
iatrastati de disciplina eccłiastica. Habe caritatẽ et fae qͥeqd uis. Si
pansis: parce cũ caritate. si corripis: corripe cũ caritate. hec breuiter ad
ppostiti ur̃a ꝑ intellectu meo respondi. quia ueniente ad nos poraitorem
litterarum urãrũ. ego aliqͣntutũ egrotabã. ⁊ portitor litt̾arũ adredditum

Expanded text:
quibus omnibus summa consilii est, quam habemus a Patre Augustino dicente quibus omnibus summa consilii est, quam habemus a Patre Augustino dicente in tractatu De disciplina ecclesiastica: « Habe charitatem, et fac quidquid vis; si parcis, parce cum charitate; si corripis, corripe cum charitate. » Haec breviter ad proposita vestra pro intellectu meo respondi, quia, veniente ad nos portitore litterarum vestrarum, ego aliquantulum aegrotabam, et portitor litterarum ad reditum
Abbreviated transcription (Latin):
cłiasticis officiis remouent᷑. qͥ se abscidunt obtentu seruande castitatis.
multomagis illi remouendi s̃. qui se eunuchizant causa curande corpi¬
lis egͥtudinis. Uerũ quia sicut rigor cõmissus ẽ. rectoribꝰ ad seruandũ
ꝑ necessitate locoꝵ ⁊ tempoꝵ. aut ꝓ consideratione appetendoꝵ cõmo¬
doꝵ aut uitandoꝵ incõmodoꝵ: sic dispensationes eisdem ꝑmisse sunt
que eocłie dĩ non generent seandalũ. ꝓ honestate ꝑsonarũ. aut ꝓ uti¬
litate rerũ publiearũ. In quib om̃ib adhibenda ẽ. rectoꝵ diligentia.
ut nec nocitura concedant. nec ꝓfutura ꝓhibeant. Sicut enĩ egroti
aliquatido seruatis legib medicinȩ minime curant᷑. qui remissis om¬
petent̃ legibꝰ sanarent᷑. ita in curandis morbis animarũ. consideran-¬
dum ẽ quibꝰ ꝑsit rigor disciplinȩ.⁊ quib moderatio indulgentie. In

Expanded text:
clesiasticis officiis removentur qui se abscindunt  vett. cod. abscidunt obtentu servandae castitatis, clesiasticis officiis removentur qui se abscindunt  vett. cod. abscidunt obtentu servandae castitatis, multo magis illi removendi sunt qui se eunuchizant causa curandae corporalis aegritudinis. Verum quia sicut rigor commissus est rectoribus ad servandum pro necessitate locorum et temporum, aut pro consideratione appetendorum commodorum, aut vitandorum incommodorum, sic dispensationes  honestate personarum, aut pro utilitate rerum publicarum. In quibus omnibus adhibenda est rectorum diligentia, ut nec nocitura concedant, nec profutura prohibeant. Sicut enim aegroti aliquando servatis legibus medicinae minime curantur, qui remissis competenter legibus sanarentur, ita in curandis morbis animarum considerandum est quibus prosit rigor disciplinae, et quibus moderatio indulgentiae. In
Abbreviated transcription (Latin):
ualuerit. De monacho qͥ in ignẽ cadendi iuueni causa fuit ñ uoluntate
s casu. ñ uidet᷑ mͥ eẽ. cͥminale qđ fecit testante beato augustino ⁊ dicende.
Peccatũ ad eo ẽ. uoluntariũ. ut si non sit uoluntariũ: constet non ẽẽ. pec¬
catũ. Unde si ad tempus monachus ille ab officio suo ẽ. suspensus. uł ab ali¬
qua ꝓmotione dilatus: congruũ michi uidetur. ut et leuitas eiꝰ impunita
non remaneret. et exemplũ asimili leuitate cauendi consortibꝰ fieret. Ex
nino suspendatis: aut in sacris ordinibꝰ eũ ministrare c̃cedatis. De cȩter
si monachi illiꝰ transgressionẽ qui se ꝓpt̾ epilensiã cutrandã enuchi⁊ auit
scdm rigorẽ canonũ animaduertere uultis: nec ad altiorẽ gradũ ꝓ mo¬
ueri poterit: nec ineo inquo erat ordine ministrabit. qđ sic̃ bene nostis
ei ñ int̾licet᷑. si eẽt sectꝰ amedicis. Si enĩ scdm nichenos canones illi ab ec¬

Expanded text:
valuerit. De monacho qui in ignem cadendi juveni causa fuit non voluntate, valuerit. De monacho qui in ignem cadendi juveni causa fuit non voluntate, sed casu, non videtur mihi esse criminale quod fecit, testante beato Augustino et dicente: « Peccatum adeo est voluntarium, ut si non sit voluntarium, constet non esse peccatum. » Unde si ad tempus monachus ille ab officio est suspensus, vel ab aliqua promotione dilatus, congruum mihi videretur ut et levitas ejus impunita non remaneret, et exemplum a simili levitate cavendi consortibus fieret. Ex nino suspendatis, aut in sacris eum ordinibus ministrare concedatis. De caetero si monachi illius transgressionem qui se propter epilepsiam curandam eunuchizavit, secundum rigorem canonum animadvertere vultis, nec ad altiorem gradum promoveri poterit, nec in eo in quo erat ordine ministrabit, quod, sicut bene nostis, ei non interdiceretur si esset sectus a medicis. Si enim secundum Nicaenos canones illi ab ec
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥmitur. alatere calicis orientali usq ad occidentalẽ.⁊aseptemtͥonali us¬
q ad australẽ. hoc figurari intelligimꝰ. quod ante passionẽ dñs discipulis
suis p̃dix̃: in cõmendationẽ sue passionis. Cum exaltatus fuero aterra:
om̃ia trahã ad me ipsũ. hostia quoq quȩ iuxta calicẽ consignat᷑: sic debet
eẽ. posita. ut sua ⁊ calicis positione dextrũ xp̃i latus rep̃sentet. de qͦ ma¬
nauit sanguis redẽptionis ⁊ aqua baptismatis. quȩ utraq in calice contine¬
ri prudentia ur̃a ñ ignorat. At cũ cooꝑante diacono calix deponit᷑ ⁊ ho¬
stia in fuo loco reponit᷑. et corporali palla cooꝑitur. hoc cõmemorat᷑ quod
ioseph ⁊ nichodemꝰ accepta licentia apilato corpus xp̃i de cruce deposuer̃t.
et uenerabilit̾ sepulture mandauerunt. hec de his sentio. ñ respuens siqͥs

Expanded text:
imprimitur a latere calicis orientali usque ad occidentalem, et a septentrionali usimprimitur a latere calicis orientali usque ad occidentalem, et a septentrionali usque ad australem, hoc figurari intelligimus, quod ante passionem Dominus discipulis suis praedixit in commendationem suae passionis: cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum . Hostia quoque, quae juxta calicem consignatur sic debe esse posita ut sua et calicis positione dextrum Christi latus repraesentet, de quo manavit sanguis redemptionis et aqua baptismatis, quae utraque in calice contineri prudentia vestra non ignorat. At cum cooperante diacono calix deponitur, et hostia in suo loco reponitur, et corporali palla cooperitur, hoc commemoratur quod Joseph et Nicodemus, accepta licentia a Pilato, corpus Christi de cruce deposuerunt, et venerabiliter sepulturae mandaverunt. Haec de iis sentio, non respuens si qui
Abbreviated transcription (Latin):
tia. et diligens prudentia ur̃a quid mͥ significare uideat᷑ calieis eleua¬
tio ⁊ eiusdẽ repositio. quid significent ille consignationes que fiunt suꝑ ca¬
licem ⁊ intra ⁊ extra que p̃termissa uident᷑ inlibello quẽ composui de con-¬
uenientia uet̃is ⁊ noui sacerdocii. Que ideo p̃termissa mͥ uident᷑. qr ad illã
conuenienentiã dequa in opusculo illo agebat᷑. parũ aut niehil ꝑtinere
illas consignationes que distincte ante istas intrib locis frequentant᷑. Inhis
enĩ specialit̃ intenditur. ut illa dona quȩ iam uocant᷑ sacrificia. in xp̃i cor¬
pus ⁊ sanguinẽ cõmutent᷑. uł cõmutata: salutaria nob̃ efficiant᷑. Cum autẽ
panis et calix adhibito diacono eleuat᷑. exaltacio xp̃i corporis in cruce cõme¬
morat᷑. Quod uͦ cũ hostia iam conseerata intra uł supra calicẽ signũ erueis

Expanded text:
tia et diligens prudentia vestra, quid mihi significare videatur calicis elevatia et diligens prudentia vestra, quid mihi significare videatur calicis elevatio et ejusdem repositio, quid significant illae consignationes quae fiunt super calicem et intra, et extra, quae praetermissa videntur in libello quem composui De convenientia veteris et novi sacerdotii. Quae ideo praetermissa mihi quia ad illam convenientiam de qua in opusculo illo agebatur parum aut nihil pertinereillas consignationes quae distincte ante istas in tribus locis frequentantur. In his enim specialiter intenditur ut illa dona quae jam vocantur sacrificia, in Christi corpus et sanguinem commutentur, vel commutata salutaria nobis efficiantur. Cum autem panis et calix adhibito diacono elevatur, exaltatio Christi corporis in cruce commemoratur; quod vero cum hostia jam consecrata, intra vel supra calicem signum crucis
Abbreviated transcription (Latin):
moratione inp̃sidentiũ intelligimꝰ positũ diseretione. ut quos uiderint uerã
egisse penitenciã. eos ad eccłiasticã possint ꝓmouere miliciã. si tam̃ publieã
non egerint pemtenciã. Talibꝰ enĩ ideo clerioatus denegatur. quia ab insidi
lratur aut infirmat᷑. Hic uͦ nichil horum ẽ. quia nec culpa est certa. nec pe¬
nitencia ꝓublica. ꝑ sona uero honesta qͣntũ de alteriꝰ uita estimare potest
humana conseientia. quȩ ideo nob uidetur deo posse offerre sacͥficiũ. quia
se ipsã deo fecit holocaustũ. Quis sit ille frater de qͦ agimus dicent uobis
ur̃e confuetudinis eũ ad saeros ordines ꝓmoueri concedatis. Prudenti loqui¬
nur nichil uos docentes. neqͥd dicentes. quod non nouerit ur̃a prudentia
⁊ sepe tractauerit ur̃a sollertia. UałC..u.
Sodĩ grã.c. e.m. Pontio uenerabili cluniacensiũ abbati. in regimine sibi
cõmisso: placere sũmo rectori. Quesiuit a paruitate mea pruders diligẽ¬

Expanded text:
viderint veram egisse poenitentiam, eos ad ecclesiasticam possint promovere militiam, si tamen publicam non egerint poenitentiam; talibus enim ideo clericatus denegatur, quia ab insidializatur, aut infirmatur. Hic vero nihil horum est, quia nec culpa est certa, nec poenitentia publica; persona vero honesta, quantum de alterius vita aestimare potest humana conscientia. Quae ideo nobis videtur Deo posse offerre sacrificium, quia seipsam Deo fecit holocaustum. Quis sit ille frater, de quo agimus, dicent vobisvestrae consuetudinis, eum ad sacros ordines promoveri concedatis. Prudenti loquimur, nihil vos docentes, neque aliquid dicentes quod non noverit vestra prudentia, et saepe tractaverit vestra solertia. Valete.siae minister, PONTIO venerabili Cluniacensium abbati, in regimine sibi commisso placere summo rectori Quaesivit a parvitate mea prudens diligen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cam ignorantia: uideoꝵ ẽ. falsa negatio. Essent autẽ quodã modo xͥ custo¬
des: si xp̃iatiã fidem acciꝑe ⁊ custodire uoluissent. Dixit ds̃ ad cam. Quid
fecisti: uox sanguinis fris tui abel: clamat ad meᷤ t̾ra. Sic arguit in scͥptu¬
cũ eo accepto ab om̃ib gentib respondet᷑ ameri. Nec est uox clara sangui¬
nis quã sanguis ipse expͥmit ex ore fideliũ eodẽ sangͥne redemptoruo.

Expanded text:
enim Cain ignoratio Judaeorum est falsa negatio. Essent autem quodammodo Christi custoenim Cain ignoratio Judaeorum est falsa negatio. Essent autem quodammodo Christi custodes, si Christianam fidem accipere et custodire voluissent. Dixit Deus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scriptua cum, eo accepto, ab omnibus gentibus respondetur amen. Haec est vox clara, vox sanguinis, quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemptorum:
Abbreviated transcription (Latin):
penitencia: tunc ad se conuerterent peccatũ suũ in confessione: sic̃ inpsal
mo seͥptum ẽ. medico dicente. Ego dixi dñe miserere mei: sana animam
meã qm̃ peccaui tibi. eundemq peccatum quã du esset in eoꝵ corpore
adhuc mortali ꝑ spem grẽ liberi dominarent᷑. Nunc aũ ignorantes dĩ uis¬
ticiã ⁊ suã uolentes constituere. elati de oꝑibus legis non humiliati de pec¬
catis suis: non qͥeuerunt sed offenderunt in lapidẽ offensionis et exarser̃
post hec occidit᷑ abel minor natu: a frẽ maioris natu. Deciditur xp̃s capui
popłi minoris: natu: apopło iudeoꝵ maioris natu. Ille in campo: iste ĩ cal¬
uariȩ loco. Int̾rogat ds̃ cam ñ tanquã ignarꝰ eum aquo discat sed tanqͣm
eius se eẽ. custodẽ. Isq nunc quid nob respondent iudei: cum eis sc̃arum
scͥpturarũ uoce int̾rogamus de xp̃o. illi se nescire. xp̃m respondent. Fallax

Expanded text:
poenitentia ; tunc ad se converterent peccatum suum in confessione, sicut in psalmo poenitentia ; tunc ad se converterent peccatum suum in confessione, sicut in psalmo XL scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, qui peccavi tibi ; eidemque peccato quamdiu in , per spem gratiae liberi dominarentur. Nunc autem ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, elati de operibus legis, non humiliati de peccatis suis, non quieverunt, sed offenderunt in lapidem offensionis, et exarserupost haec occiditur Abel minor natu a fratre Cain majore natu. Occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu, ille in campo, iste in Calvariae loco. 6. Interrogat Deus Cain, non tanquam ignarus eum a quo discat, sed tanquam ejus se esse custodem. Usque nunc quid nobis respondent Judaei, cum eos sanctarum Scripturarum voce interrogamus de Christo? Illi nescire se
Abbreviated transcription (Latin):
habet duoꝵ popłoꝵ qͥerant diuisis temꝑib ad fidem uenturi. pari oꝑe.
cam sacͥficium ex terrȩ fructib reꝑbatur. abel autẽ sacrificium ex ouibus
⁊ earũ adipe suscipitur. ita noui testam̃ti fides ex innocentiȩ grã deum
laudans uet̾is testamenti t̾renis oꝑibꝰ anteponit᷑. dixit ds̃ ad eam. Si recte
illa fecerunt: in eo tam̃ infidelitatis rei sunt. qr xp̃o ueniente iam tempu
noui destam̃ti a demꝑe ueteris testam̃ti ñ distinxerunt. qr si obtemꝑ asset ca¬
in deo dicente. quiesce. subde erit appetitus eiꝰ. et tu dominaberis illiꝰ: ad se
conuertisset peccatũ suũ. sibi hoc tribuens ⁊ confitens ac sic adutus indulgẽ¬
die grã ipse peccato suo dominaret᷑ ñ illo sͥ dominante seruus peecati frẽm
a sua ꝑturbatione et tempꝰ salutis ꝑ grãm in peccatoꝵ remissionẽ cognos¬
centes. audirent xp̃m dicentẽ. Non ueni uocare iustos. sed peccatores ix

Expanded text:
habet duorum populorum qui erant diversis temporibus ad fidem venturi, pari opere Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt, quia, Christo veniente, jam tempus novi Testamenti a tempore veteris Testamenti non distinxerunt. Quod si obtemperasset Cain, Deo dicente, Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius; ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens et confitens Deo; ac sic adjutus indulgentiae gratia, ipse peccato suo dominaretur non illo sibi dominante servus esset peccati,a sua perturbatione, et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissionem cognoscentes audirent Christum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores in
Abbreviated transcription (Latin):
bere latentẽ : Noua semꝑ exqͥrite. boni maliq scientiã penitrate. Unde et¬
apud salomonẽ mulier illa hereticoꝵ spetiẽ tenens: dicit. aque furtiue dul¬
ciores st̃: & panis absconditꝰ suauior. Subiec̃ deinde idẽ serpens. Quacũq
die comeditis ex eo: statim aꝑient᷑ ocłi ur̃i. & eritis sic̃ dii scientes bonũ ⁊ ma¬
lũ. Sie ⁊ om̃s generalit̾ heretici: diuinitatis meritũ ꝓfitent᷑. atq scientie¬
pollicitacione decipiunt: et rep̃hendunt eos quos simplicit̃ credentes inue¬
nerint. Et qr omino carnalia ꝑsuadent: qͣsi carnalium oculoꝵ ad aꝑtionẽ
conant᷑ adducere. ut interior oculus obscuret᷑. Uidit gͥ mulier qđ bonũ eẽt
lignũ: tulitq de fructu illius ⁊ comedit. Mulier comedit antea: non uir. Ideo qr
dit uiro suo : et comedit. Utiq qr pꝰ delectacionẽ carnalis ꝯcupiscentie nr̃e:

Expanded text:
bere latentem ? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde ilbere latentem ? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde illa in Salomone mulier haereticorum speciem tenens dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavis . Subjecit deinde idem serpens. Quacunque die comederitis ex eo, statim aperientur oculi vestri, et eritis ut dii, scientes bonum et malum. Sic et omnes generaliter haeretici dipollicitatione decipiunt et reprehendunt eos, si quos simpliciter credentes invenerint; et quia omnia carnalia persuadent, quasi ad carnalis oculorum adapertionem conantur adducere, ut interior oculus obscuretur. Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum, tulitque de fructu illius et comedit. Mulier comedit antea et non vir, ideo, dit viro suo, et comedit, utique quia post delectationem carnalis concupiscentiae nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. infactis culpa: in consensu tam̃ retinet᷑ sapientia. Hec scdm anago¬
gen. Ceterũ iuxta metaforã: poterit callidꝰ serpens iuxta hereticoꝵ uersu¬
tiã designare. Nonnulli enĩ loquatiꝰ atq subtiliꝰ ꝓmittunt inlicita curio¬
sitate secretoꝵ ad ꝑitionẽ. atq scientiã boni et mali: ⁊ in ipso homine tanꝗͣ
in arbore que plantata ẽ. in medio ꝑadisi eã dinoscentiã demonstrare Con¬
tra hc̃ serpentẽ: clamat apłs ẽ dicit. Metuo: ne sic̃ serpens euam sedux̃ astu¬
cia sua. sic sensus ur̃i corrũpent᷑. Seducit᷑ autẽ uerbis huiꝰ serpentis carnalis
ad mulierẽ. Cur p̃cepit uob̃ ds̃ ut non comedetis ex om̃i ligno ꝑadisi: Sie
⁊hereticoꝵ curiosa cupiditas. sic p̃dicatores praui ad diligendã erroris falla¬
tiã. auditoꝵ carnaliũ corda suecendunt dicentes. Quare fugitis scientiã ha¬

Expanded text:
non est in factis culpa, in consensu tamen retinetur conscientia. Haec secundum anagonon est in factis culpa, in consensu tamen retinetur conscientia. Haec secundum anagogen. Caeterum juxta metaphoram, poterit callidus ille serpens haereticorum versutiam designare. Nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore quae plantata est in medio paradisi eam dinoscentiam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus cum dicit: Metuo ne sicut serpens Evam seduxit versutia sua, sic sensus vestri corrumpantur . Seducitur verbis hujus serpentis carnalis ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi? sic et haereticorum curiosa cupiditas, sic praedicatores pravi, ad diligendam erroris fallaciam, auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugitis scientiam ha
Abbreviated transcription (Latin):
carnali infirmitatis effectu. quȩ magis debet obtemꝑ are rationi. quã ui-¬
rũ dominari. Hoc enĩ inuno qͦ homine gerit᷑: in occulto quodã secretoq
coniuigio. Suggestionẽ qͥppe serpentẽ accipiamꝰ. Mulierẽ uero: animalem
corporis sensum. Rationẽ autẽ: uirũ. Ergo qͣndo occurrit mala suggestio:
qͣsi serpens loquit᷑. s si sola cogitacio oblectetur illiꝰ suggestionis: et refre.¬
nante ratione. consensus explendi oꝑis ñ suecedat: sola mulier uidet᷑ come¬
disse inlicitum. Qđ si ipsũ peccatũ etiã & mens ꝑpetrandũ decernat. ⁊ã ura
deceptus ẽ. Iam mulier cibũ dedisse uiro uidet᷑. In lecebre eñi consentire : de
ligno ꝓhibito manducare ẽ. Tunc quippe iure a uita beata tanqͣm apara¬
diso expellit᷑ homo : peccatũq ei imputat᷑ etiã si non sequat᷑ effetꝰ qr et si

Expanded text:
carnali infirmitatis affectu, qui magis debet obtemperare rationi tanquam vicarnali infirmitatis affectu, qui magis debet obtemperare rationi tanquam viro dominanti. Hoc enim in unoquoque homine geritur in occulto quodam secretoque conjugio. Suggestionem quippe serpentem accipiamus, mulierem vero animalem corporis sensum, rationem autem virum: ergo quando occurrit mala suggestio, quasi serpens loquitur: sed si sola cogitatio oblectetur, illius suggestionis et refrenante ratione consensus explendi operis non succedat, sola mulier videtur comedisse illicitum. Quod si ipsum peccatum etiam et mens perpetrandum decernat, jam vir deligno prohibito manducare est. Tunc quippe jure a vita beata tanquam a paradiso expellitur homo, peccatumque ei imputatur, etiamsi non sequatur effectus, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuia cũ sit ds̃ apud patrẽ ꝑ quẽ facti sumus: factus ẽ. ꝑ carnẽ particepl
rũ: que de uiri sui laterẽ facta est. Et dicit dñs in euangłio. Siqͥs non
manducau̾it carnẽ meã et bibit sangumẽ meũ: non habet uitã et̾nam¬
am clehinc p̃ceptũ quod accepit figuralit̃ xp̃e:
nos accipimus in illo: quia unꝰ quisq xp̃ianus ñ incongrue gestat ꝑsonã
up̃i dicente ipso dño. Quȩ fecistis uni ex minimis istis: mͥ fecistis. dieit᷑
gͦ illi. Ex om̃i ligno ꝑadisi comede: de ligno aũ scientie bom ⁊ mali ne co¬
medas. Precipitur eñi nob̾ ut fruam᷑ om̃i ligno paradỹsi: quo significant᷑
tas. mansuetudo. continentia. sic̃ dicit apłs. Et non tangamꝰ lignum in me-¬
dio paradisi plantatum: scientie boni et mali: id: non uelimus suꝑbire dena¬
tura arbitrii nr̃i. que media est ut decepti pꝰ conscientiã exꝑiamur ⁊ malũ
Serpens aũ ille sapientior om̃ium bestiarũ: significat diabolũ. Qui inde ser¬

Expanded text:
quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps rum, quae de uiri sui latere facta est: et dicit dominus in euangelio: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit inaccepit. Praeceptum quod accepit figuraliter Christus, nos accipimus in illo quia unusquisque Christianus non incongrue gestat personam Christi, dicente ipso Domino: Quae fecistis uni ex minimisgo illi: Ex omni ligno paradisi comedes; de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. Praecipitur enim nobis ut fruamur omni ligno paradisi, quo significantur tas, mansuetudo, continentia, castitas . Et non tangamus lignum in medio paradisi plantatum, scientiae boni et mali: id est, non velimus superbire natura arbitrii nostri, quae media est, ut decepti per scientiam, experiamur et malum. Serpens autem ille sapientior omnium bestiarum indicat diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm aliqͣ lucerna in domo dei ad increm̃tũ ꝓpositi tui lum̃ uerbi minꝰ
doctiᷤᷤ ministrare cepisti. Nunc uͦ ut audio nescio qͦ spũ facinante derelie¬
ta sociari. uita ñ sine scandalo infirmoꝵ adheremũ conuolare deliberas.
uͥ tm̃ offeras sacͥficiũ turturũ pꝰposita oblatione columbarũ. Quamre
pensare debet prudentia ur̃a quod xp̃e capud tuũ quẽ seqͥ debent m̃br.
ꝓcessit adpublicũ nr̃m. ut caritatẽ suã nob̾ cõm̃daret. ⁊ suo nos informãs
exẽplo ꝑ uite uias ad amissam beatitudinẽ reduceret. Tu li pꝰposito hoc
exemplo cõmunẽ uitã cui te deuouisti fugere desid̾as. inqua nullo uen¬
to uanitatis impediente solidã głam pot̾is conseruare.⁊ in solitudine cor¬
seeretis loeis uitã tuã spectabilẽ magis qua utilẽ preb̾e qd ẽ. głam tuã
inpuluerẽ deducere. Quod si feceris auoto tuo aꝑfessione tua exparte
cecidisti: ⁊ qͥ tanqͣm duob pedibꝰ id÷ scĩtatẽ. ⁊ coͣmunit᷑ uiuendi societa¬

Expanded text:
a 110 lucerna in domo Dei ad incrementum propositi tui lumen verbi minus doctis ministrare coepisti. Nunc vero, ut audio, nescio quo spiritu fascinante, derelicta sociali vita non sine scandalo infirmorum ad eremum convolare deliberas, ubi tantum offeras sacrificium turturum, postposita oblatione columbarum. Qua in re pensare debet prudentia tua quod Christus caput tuum, quem sequi debent membra processit ad publicum nostrum, ut charitatem suam nobis commendaret, et suo nos informans exemplo per vitae vias ad amissam beatitudinem reduceret. Tu vero postposito hoc exemplo communem vitam, cui te devovisti fugere desideras, in qua, nullo vento vanitatis impediente, solidam gloriam poteris conservare, et in solitudine corsecretis locis vitam tuam spectabilem magis quam utilem praebere, quod est gloriam tuam in pulverem deducere . Quod si feceris, a voto tuo, a professione tua ex parte cecidisti; et qui tanquam duobus pedibus, id est sanctitate et communiter vivendi societa
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ ⁊ seruitiũ. Est in quodã monasterio ditionis ur̃e quidã fr̃. qui cum
eẽt clicus in seło degens qͣndã mulierẽ gͣuidã cũ qua consuetudinẽ habebat
opp̃ssit. mulier uͦ pt᷑ aliquot dies ab ortiuũ fecit. S utrũ hac opp̃ssione ułalia
cqusã ab accipiendis sacris ordinib suspenditur. & asacram̃toꝵ dispensatio¬
ne remouet᷑. Uidetur multis hec p̃dura senteneia. ut ꝑ incerta culpa tam se-¬
uerũ confirmet᷑ nuditiũ. eũ dicat consona euangłio canoniea senteneia. Nullꝰ
pontifieũ incerta iudicare p̃sumat. Quȩ tam̃ culpa si certa eẽt sodm anti¬
triendũ erudiendũq cõmiserat pꝰ cedes et rapinas ductus penitencia. ñ solũ
inulgentiã obtinuit. sed etiã beato iohe ordinante ephesine eccłiȩ p̃positus
fuit. Iste memorabiles ꝑsone qr ueram penitenciã egerunt. plenã indulgentiã
meruerunt.ñ tm̃ ad culpe remediũ. sed etiã ad optinendũ pastoralis cure fasti

Expanded text:
strae quidam frater, qui cum esset clericus in saeculo degens quamdam mulierem gravidam, cum qua consuetudinem habebat, oppressit. Mulier vero post aliquot dies abortivum fecit. Sed utrum hac oppressione vel alia hanc tamen causam ab accipiendis sacris ordinibus suspenditur, et a sacramentorum dispensatione removetur. Videtur multis haec praedura sententia, ut pro incerta culpa tam severum confirmetur judicium, cum dicat consona Evangelio canonica sententia : « Nullus pontificum incerta judicare praesumat. » Quae tamen culpa si certa esset, secundum antinutriendum, erudiendumque commiserat, post caedes et rapinas ductus poenitentia, non solum indulgentiam obtinuit, sed etiam beato Joanne ordinante Ephesinae Ecclesiae praepositus fuit. Istae memorabiles personae quia veram poenitentiam egerunt, plenam indulgentiam meruerunt, non tantum ad culpae
Abbreviated transcription (Latin):
Que q̃stio facile soluit᷑. si int̾ni iuidicis animadũsio. ⁊ humane fragilitatis
considatio diligentiꝰ atcendat᷑. Cum enĩ cͥminalis culpa delinquentẽ sepa¬
ret acapite ⁊ acorpore rationis ordo hoc exigit ut internus iudex tando
cie usq ad eo delinqͣntes sub peccati pena detineat. donec ꝑ manifestũ pe¬
uiteneie fructũ qͥ sit penitentis affectꝰ intelligat. ꝑ int̾nũ enĩ gemitũ satis

Expanded text:
Quae quaestio facile solvitur, si interni judicis animadversio et humanae fragilitatis Quae quaestio facile solvitur, si interni judicis animadversio et humanae fragilitatis consideratio diligentius attendatur. Cum enim criminalis culpa delinquentem separet a capite et a corpore, rationis ordo hoc exigit ut internus judex tanto cie, usque adeo delinquentes sub peccati poena detineat, donec per manifestum poenitentiae fructum, qui sit poenitentis affectus intelligat. Per internum enim gemitum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tuũ publicũ facis. cũ indebita curiositate filentiũ monachoꝵ. in uerba
adulatoria. ⁊ detractoria nescio qͣ uanitate lenoeinante int̾rũpi ꝑmittis.
om̃ia sũmo studio p̃cauere debet religio tua ut aut omino non sint. aut
ꝑbabilit̃ fingi ñ posfint. Que scͥpfi tibi ds̃ nouit. ideo scͥpsi. quia ⁊ si non
omĩa ita sint ut dicunt᷑. s ab emulis fortasse conficta sunt. tam̃ seio qđ
aliqͣndo plꝰ ꝓfunt inimici detrahentes. qͣm amici blandientes. ⁊ illud salo¬
monis. qr meliora st̃ uulnera diligentis qͣm fraudulenta oscła blandientis.
Multa posst̃ in hc̃ modũ sebere prudentie ur̃e. s sapienti ista sufficiũt. Ual
pulsare. ut ei se ipsam u̾itas dignet᷑ aꝑire. Querit fr̃nitas tua quomodo
diu a corporis ⁊ sanguinis xp̃i cõmunione suspendit. Repugnare enĩ tͥ uide¬

Expanded text:
cum tuum publicum facis, cum indebita curiositate silentium monachorum in verba cum tuum publicum facis, cum indebita curiositate silentium monachorum in verba adulatoria et detractoria nescio qua vanitate lenocinante interrumpi permittis. omnia summo studio praecavere debet tua religio, ut aut omnino non sint, aut probabiliter fingi non possint. Quae scripsi tibi Deus novit; ideo scripsi quia et si non omnia ita sunt ut dicuntur, sed ab aemulis fortasse conficta sunt, tamen scio quod aliquando plus prosunt inimici detrahentes quam amici adulantes, et illud Salomonis, quia meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta oscula blandientis . Multa possem in hunc modum scribere prudentiae tuae, sed sapienti ista sufficiunt. Valpulsare, ut ei se ipsam Veritas dignetur aperire. Quaerit fraternitas tua quomodo a confitentes aliquandiu a corporis et sanguinis Christi communione suspendit; repugnare enim tibi vide
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ calcato mundi flore solitariã uitã elegeris. quomͦ pꝰ seruatã aliqͣm¬
iu laulabilit solitariã conu̾sationẽ ad regendũ monastiũ uocatꝰ fueris. nos¬
ti quia tumultꝰ popłares sine quib ñ mocdiea rei familiaris dispensatio ad¬
ministrari pot̃. prȩ amore interĩ quietis ferre ñ potiuisti. ⁊ ideeroo adinẽ¬
missã quietẽ modis om̃ibꝰ reuolare studiusti. in loco tuo abbatẽ quẽ ẽgre¬
gatio t cõmissa uoluit tu ipse elegisti. et tanqͣm columba a molestiis auo
lans fugiens elongasti ut insolitudine maneres. et eũ expectare qͥ saluũ te
fac̾et apusillo animo ⁊ inquieto decreuisti. Aunc uͦ ut aiunt quidã contͣ
ppositũ tuũ monachos rumigerulos de loco ad locũ discursandes. abbati
suo cletrahentes. ⁊bilingues intra cellulã tuã libenter suscipis. murm᷑ati

Expanded text:
hominum, calcato mundi flore, solitariam vitam elegeris, quomodo post servatam aliquahominum, calcato mundi flore, solitariam vitam elegeris, quomodo post servatam aliquandiu laudabiliter solitariam conversationem, ad regendum monasterium vocatus fueris. Nosti quia tumultus populares, sine quibus nec modica rei familiaris dispensatio administrari potest, prae amore internae quietis ferre non potuisti, et idcirco ad intermissam quietem modis omnibus revolare studuisti, in loco tuo abbatem, quem congregatio tibi commissa voluit, tu ipse elegisti, et tanquam columba a molestiis evolans  al., avolans elongasti, ut in solitudine maneres, et eum exspectare qui salvum te faceret a pusillo animo et inquieto, decrevisti. Nunc vero, ut aiunt quidam, contra propositum tuum monachos rumigerulos de loco ad locum discursantes, abbati suo detrahentes, et bilingues, intra cellulam tuam libenter suscipis, murmurati
Abbreviated transcription (Latin):
fallacit̃ blandientes. Nosti enĩ qđ dic̃ sermo apłicꝰ. pacẽ seqͥmini. sine qͣ nemo
uidebit dm̃. Pacẽ gͦ nulla tͥ auferat p̃teritarũ iniuriarũ recordatio. nec tͥ
dolendũ uł condolendũ eẽ. credas quod de naufragio nudꝰ euasisti. s illis potiᷤ
condole. qͦs adhuc uides in alto ꝑiclitari. Talẽ te hactenꝰ intelleximꝰ. talẽ te ad¬
huc estimamꝰ. nͥ simplicitatẽ tuã ꝑturbatoꝵ duplicitas moneat.⁊ atͣnqͥllitate
m̃tis expellat. De cet̾o gͦ si qͥd in abbate. siqͥd in subiectis corrigendũ cognou̾is
midiorib uerb̃ fr̃ne admone. ut edificationi studere uidearis ñ uindicte Si
aũ te ñ audierint. antequã aliqͣ dissensio oriat᷑. rẽ ꝓꝑam factã ad notieiã nr̃an
pferre stude. ut pacẽ necessariis monasteriis studeamꝰ talib admonitionib¬

Expanded text:
fallaciter blandientes juvant. Nosti enim quia dicit sermo apostolicus: Pacem sequimini, sine qua nemo fallaciter blandientes juvant. Nosti enim quia dicit sermo apostolicus: Pacem sequimini, sine qua nemo videbit Deum . Pacem ergo nulla tibi auferat praeteritarum injuriarum recordatio. Nec tibi dolendum vel condolendum esse credas, quod de naufragio nudus evasisti, sed illis potius condole quos adhuc vides in alto periclitari. Talem te hactenus intelleximus, talem te adhuc aestimamus, nisi simplicitatem tuam perturbatorum duplicitas moveat, et a tranquillitate mentis expellat. De caetero ergo si quid in abbate, si quid in subjectis corrigendum cognoveris, mitioribus verbis fraterne admone, ut aedificationi studere videaris, non vindictae. Si autem te non audierint, antequam aliqua dissentio oriatur, rem perperam factam ad notitiam nostram perferre stude, ut pacem monasteriis necessariam studeamus talibus monitionib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ñ tͣnqͥllo sp̃u. s ꝑturbato dictate eẽ. uideant᷑.⁊ qͣsi ferro excusso de manu¬
brio indiscretis ictibꝰ ñ lignũ cedere. s frẽm occid̾e. Uident᷑ etiã ñ nicħ redo¬
lere uanitatis ⁊ ambitionis. qͣsi cũ amore relictã abbaciã tenueris. & eũ dolore a¬
miseris. dicis enĩ in litt̾is illis si tam̃ tue sunt p̃dictũ mauriciũ. ut cũq loco tuo
positũ impulsu maloꝵ te eẽ. eiectũ. uilissimũq om̃ĩum factũ.⁊ ab iniqͥs eũ tibi
suꝑ inductũ. Contͣ quẽ etiã minaciter loq̃ris. si in aliquo eũ tuȩ uoluntati contͣ¬
ire ꝑspeyeris. Si hec u̾ba tua sunt. longe extͣ te factꝰ es. ñ congruunt ꝓposito
ipso legato dissuadente abbaciã dimisisti. ⁊ in electione ipsiꝰ mauricii primã
uocẽ dedisti. Redi gͦ dilectissime ad cor tuũ ⁊ ne plꝰ credas adulatori tuo ĩmo

Expanded text:
cum non tranquillo spiritu, sed perturbato dictatae esse videantur, et quasi ferro excusso de manucum non tranquillo spiritu, sed perturbato dictatae esse videantur, et quasi ferro excusso de manubrio indiscretis ictibus, non lignum caedere, sed fratrem occidere . Videntur etiam non nihil redolere vanitatis et ambitionis, quasi cum amore relictam abbatiam tenueris, et cum dolore amiseris . Dicis enim in litteris illis, si tamen tuae sunt, praedictum Mauricium, utcunque loco tuo positum, impulsu malorum te esse ejectum, vilissimumque omnium factum, et ab iniquis eum tibi superinductum. Contra quem etiam minaciter loqueris, si in aliquo eum tuae voluntati contraire perspexeris. Si haec verba tua sunt, longe extra te factus es. Non congruunt proposito ipso legato dissuadente, abbatiam dimisisti, et in electione ipsius Mauricii primam vocem dedisti. Redi ergo, dilectissime, ad cor tuum, et ne plus credas adulatori tuo, imo
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ gr̃a.c. e.m. Gaufrido scẽ solitudinis cultori irretortis oculis in anteri¬
ora se extende. Quã delectabilis. qͣm necessaria seruis dei sit quies m̃tis eũ qui¬
ete corporis. credo tã scientia qͣm exꝑientia didicit scã fr̃nitas tua. Aliter
enĩ mens discurrentiũ rumusculis. ⁊dissidentiũ obtrectactionib patens ꝑt᷑¬
batas aut sauoias habet orationes. nec se pot̃ qͣnto cũq suo conamine ĩunita¬
tẽ colligere. donec dñs in naui dormiens. tantis fluctib circũacta intenso cla¬
more suscitet᷑. quo increpante redeat desidata tͣnqͥllitas. Uñ oportet ut scã fr̃¬
nitas tua ab auditu auris ⁊ ab auditu cordis u̾ba eoꝵ repellat. qui suꝑ spem
diligentiũ ⁊ consulentiũ uirus infundunt decipientiũ ⁊ ꝑimentiũ. Quod idõ
p̃libaui fr̃nitati tuȩ qr nuꝑ oblate sunt mͥ aqͥbꝰdã monachis blesensib quedã
littere ate mauricio abbate. directe. qͣs uix possũ crede a te fuisse dictatas.

Expanded text:
 minister, GAUFRIDO sanctae solitudinis cultori, irretortis oculis in anteriora se extendere. Quam delectabilis, quam necessaria servis Dei sit quies mentis cum quiete corporis, credo, tam scientia quam experientia, didicit sancta fraternitas tua. Aliter enim mens discurrentium rumusculis et dissidentium obtrectationibus patens, perturbatas aut saucias habet orationes, nec se potest quantocunque suo conamine in unitatem colligere, donec Dominus in navi dormiens tantis fluctibus circumacta intenso clamore suscitetur, quo increpante redeat desiderata tranquillitas . Unde oportet ut sancta fraternitas tua ab auditu auris et ab auditu cordis verba eorum repellat, qui sub specie diligentium et consulentium virus infundunt decipientium et perimentium. Quod ideo praelibavi fraternitati tuae, quia nuper oblatae sunt mihi a quibusdam monachis Blesensibus quaedam litterae a te Mauricio abbati directae, quas vix possum credere a te fuisse dictatas,
Abbreviated transcription (Latin):
sio p̃dicti monachi leta fuit. Siẽ enĩ de cͥminationibꝰ sic de pactionibꝰ lȩ
humano. Eret̾ea etiã si uera sunt q̃ calũpniator ille ꝓponit. ut heres fu̾it
rem ꝑ legittimas seͥpturas duob donau̾it: uni priꝰ et alteri pꝰea. ñ q̃ren¬
dũ ẽ. inhis donationib qui pͥmꝰ qui posterior sit s qr rem donatore tͣdente

Expanded text:
rsio praedicti monachi nota fuit. Sicut enim de criminationibus sic de pactionibus lex rsio praedicti monachi nota fuit. Sicut enim de criminationibus sic de pactionibus lex humano. Praeterea etiam si vera sunt quae calumniator ille proponit, ut haeres fuerit rem per legitimas scripturas duobus donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendum est in his donationibus qui primus, qui posterior sit: sed quirem, tradente