comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se dura sit. hrĩ pio tono põt ꝙͣ siaẽ̾¬
bitatem suam maximo tono penset
Eque non aliter hiis bonis pñtibue
abstinenoũ est qm̃ quia ant alia i¬
maiora ꝓpter que tanti sit et uola¬
ptates obimttẽ et mala onña susti¬
nere. Ea u̾o nulla sunt oĩa alia
ut in tertio docui libro mai ppetua
uita hanc aucẽ p̾stare quis põt
nͥ deus qui uirtutẽ ipãm ꝓposuit. Ei¬
go indei agintione et cultu rerũ sũ¬
ma uersatur. ĩ hoc spes omĩs ac sa¬
lus boĩs hic est sapĩe gradꝯ pͥmus
ut sciamus quis sic nob̾ uerꝯpr̾. eũ¬
q solum pietate debita ꝓsequam᷑ huic
pareamꝰ hiuic deuotissime seruiamus
ĩ eo promerẽdo actus oĩs et cura ⁊ opa
collocetur.
iei quid debeat᷑ deo dicã mic qͥd
qd̾ hoĩ tribu̾s deo tribuit᷑ quia hõ
Sed illud pͥmũ religio dr᷑. boc scd̾m im¬

Expanded text:
per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerper se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono penset. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia sustinere. ea uero nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc autem praestare quis potest nisi deus, qui uirtutem ipsam proposuit ? ergo in dei agnitione et cultu rerum summa uersatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis, hic est sapientiae gradus primus, ut sciamus qui sit nobis uerus pater eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic deuotissime seruiamus, in eo promerendo actus omnis et cura et opera collocetur. Dixi quid debeatur deo: dicam nunc quid quod homini tribueris, Deo tribuitur, quia homo DSed illud primum, Religio dici
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ que timent᷑ a cetis pati for¬
titer. ac subire. Quid tandẽ in se
bom ht̃. cur eam ph̾i ꝓpter seipãm
dicũt expetendã. Nmnrũ supua¬
cius et manib penis delectancur
Quib licet age̾ tranquille. Siem̃
mortales sunc anime si uirtꝰ dis¬
soluto corpore nch̾ futura est. q̃d
fiiginio attributa nobis bona. qͣi ã
ingrati. at indigni qui diuims mu¬
neribus pfruamur. que bona ut na¬
beamus. scelerate impie q iuuẽdũ
est. quia mtutẽ. idest iusticiã pan¬
ꝑtas sequitur. Sauus igit᷑ nõ ẽ qͥ nlłaᷤ
spe maiore ꝓposita. hus bonis ꝯuibs
coci utuntur ĩ iuta. labores et auci¬
acus et unserias anteponat. Si au̾̃c
uirtus aut ab hiis rectissimedicitiu
capescenda ẽ. quia constat ad eam ꝑ¬
nasti homnnẽ subeẽ debet spes aliqua
maior. que malorũ et laboruni quos
ꝑfrire uirtutis est magnũ afferat
p̃clariunq solatiũ nec alr̾ uirtꝰ cũ

Expanded text:
mortem, quae timentur a ceteris, pati formortem, quae timentur a ceteris, pati fortiter ac subire, quid tandem in se boni habet, cur eam philosophi propter se ipsam dicant expetendam ? nimirum superuacuis et inanibus poenis delectantur quibus licet agmortales sunt animae, si virtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus attributa nobis bona, quasi aut ingrati, aut indigni qui divinis muneribus perfruamur? Quae bona ut habeamus, scelerate impieque vivendum est, quia uirtutem id est iustitiam paupertas sequitur. sanus igitur non est qui nulla spe maiore proposita iis bonis quibus ceteri utuntur in uita, labores et cruciatus et miserias anteponat. si autem uirtus, ut ab ns rectissime dicitur, capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua maior, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat praeclarumque solacium. nec aliter uirtus cum
Abbreviated transcription (Latin):
qua deus ẽ. uł deũ in quo ueritas
est ꝯculio cordis asperit. is audit
qui diumas noces et p̃cepta iuca¬
lia pectori suo asfigit. Is loquit᷑ qͥ
celestia disserens u̾tutẽ ac maiesta¬
tem dei singularis enairat. Qre nõ
ẽ dubiũ qͦr impius sit quisq̾s deũ
nõ agnouit omnes q u̾tutes eius
quas hrẽ auc ten̾e se pircat ĩ illa ꝑ¬
mortifera uia repiunt᷑ que ẽ tota
tenebrarũ Quaꝓpter nichil est ꝙ s̃
aliquis gratuletur. sihas manere
uirtuces adeptus ẽ. qr nõ tm̃ miser
qui toms pnitib careat sed etiã stul¬
tus sit ncce est qui latores in uita
sua maximos suscipiat incassum
Nã adepta spe ĩmortalitatis qm̃ de
pollicetur ĩ sua religione u̾sancib
ciuꝰ asseqũde grã urtus appetẽda
ẽ. et quid quid malorũ accidi̾t ꝑfen¬
dũ maxĩa ent piofecto uamitas ob¬
sequi uelle u̾tutib q̃ frustra hontĩ
calamitates asserũt et labores. Nã
si u̾tus est egestateme ꝑiliũ dolorem

Expanded text:
qua Deus est, vel Deum in quo veritas qua Deus est, vel Deum in quo veritas est, oculis cordis aspexerit: is audit, qui divinas voces ac praecepta vitalia pectori suo affigit: is loquitur, qui coelestia disserens, virtutem ac majestatem Dei sinest dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quidquid malorum acciderit perferendum, maxima erit profecto uanitas obsequi uelle uirtutibus, quae frustra homini calamitates adferunt et labores. nam si uirtus est egestatem exilium dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. et agnitio dei ngcia est. qͣi ca
fiet homo ꝑfectus ac uiuus. sed tm̃
sĩima om̃̃s in capite est. ꝙ ꝙͣus cõ¬
stare nõ possit sine omĩbus smne qͥ¬
busoam tñ pot̃ et erit quidẽ ał uci¬
osum ac debile. sed tñ uiuet. sicut is
qui et deum nouit et in aliqua re
peccat. Dat eñ ueniã pccĩs deus.
itaq sine mẽbris aliquibus uiui põt
siue capite nullo mõ. hec res efficit
ut pb̃i etiam si nacura fint bom. tñ
nchil scient. Qd̾ nichil sapianc. or̃¬
enĩ doctrina et uirtus corũ sine capi¬
te est quia deũ nescũt qui ẽ u̾tutiꝰ
ac doctrine caput. Quẽ qui nõ ag¬
nostit. licet uideat cecus est. l au¬
diat surdus est. licet loquatur elin¬
gius est. Cũ uero conditorẽ ierũ pa¬
rentẽ q cognou̾it. tũc et udebit et
audiet et loquet᷑. hre enĩ caput ce¬
pit in quosunt sensuo omẽs collo¬
cati. hoc ẽ oculi et aures et lingna
Nam ꝓfecto is idet qui iu̾tate in

Expanded text:
corpus, et agnitio dei necessaria est quacorpus, et agnitio dei necessaria est quafiet homo perfectus ac uiuus, sed tamen summa omnis in capite est, quod quamuis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. et erit quidem animal uitiosum ac debile, sed tamen uiuet, sicut is qui et deum nouit et in aliqua re peccat; dat enim ueniam peccatis deus. itaque sine membris aliquibus uiui potest, sine capite nullo modo. haec res efficit ut philosophi etiamsi natura sint boni, tamen nihil sciant, nihil sapiant. omnis doctrina et uirtus eorum sine capite est, quia deum nesciunt, qui est uirtutis ac doctrinae caput. quem qui non adgnoscit, licet uideat, caecus est, ldiat surdus; licet loquatur, elinguis est. Cum vero conditorem rerum parentemque cognoverit, tunc et videbit, et audiet, et loquetur. Habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes collocati, hoc est oculi, aures, et lingua. Nam profecto is videt, qui veritatem in
Abbreviated transcription (Latin):
uinformẽ ac simplicẽ ꝓposuit om̃ib
deus quẽ qui ignorat et ipañi iustia¬
am iusticiã ignoret nccẽ ẽ. S id pu¬
temus fieri posse ut aliquis n᷑ali et¬
ingenico bono ueras uirtuces capi¬
at qualem fiusse timonẽ achens ac¬
pes ĩuitauit et nudos induit. Tam̃
cũ illud unũ ad̾ ẽ maximũ deest ar¬
giucio dei. iam bona illa omĩa supua¬
cua sunc et mania aut frustra ĩ hus
assequendis laborauĩt. o mĩs eĩ iusti¬
cia eius sinr erit hũano corpoĩ capͭ
nõ huici. In quo tam et si omĩa mẽ¬
bra et locis siis constent et figura
et hãtudine. tumẽ qm̃ drest id quod
ẽ oĩum p̾nopale iuta et ꝯĩ sensu ca¬
ret. itaq mẽbio illa formã tiũ modo
membrorũ hñc usũ nõ hñt tam sci¬
licet qm caput siuo corpore cui sinu¬
lis est qui tum deumi nõ iguoret in
uit ñuste. id cĩ solũ ht̃ quod ẽ sũ mũ
sed frustra. qm uirtutib tãꝙͣ mẽbris
ĩdiget. ituq ut sit uiuũ ac sensibile

Expanded text:
uniformem ac simplicem proposuit omnibus Deus; quem qui ignorat, et ipsam justitiam ignoret necesse est. Sed putemus fieri posse, ut aliquis ningenito bono ueras uirtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis acperes inuitauit et nudos induit, tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio dei, iam bona illa omnia superuacua sunt et inania, ut frustra in iis adsequendis laborauerit. omnis enim iustitia eius similis erit humano corpori caput non habenti: in quo tametsi membra omnia et locis suis constent et figura et habitudine, tamen quoniam deest id quod est omnium principale, et uita et omni sensu caret. itaque membra illa formam tantummodo membrorum habent, usum non habent, tam scilicet quam caput sine corpore. cui similis est qui cum deum non ignorett quod est summum, sed frustra, quoniam uirtutibus tamquam membris eget. itaque ut sit uiuum ac sensibile
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩmodãte libidĩs fructũ cogitator̃ cõ¬
plectit᷑. In hac cͥmẽ ẽ. ĩ hac oẽ delictũ
Nã et si corpꝰ nlła sic labe maculatũ
Nõ ꝯstat tñ pudicicio ratio si aĩꝰ ĩces¬
tus ẽ. nͨ illibuta castitas uideri põt
qͥs existimet dissicile eẽ frenos ĩpone̾
uoluptati. esmq uagam et errãte

Expanded text:
s fructum cogitatione conplectitur, in hac crimen est, in hac omne delictum. nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est, nec inlibata castitas uideri potest, quis existimet difficile esse frenos inponere uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Inde ñiuste atq impie uiuitiuni. utũt᷑
ira ꝯtra pares hinc discordia. hĩc expui¬
siones. hinc bella ꝯtra iusticiã naca sũt
utũtur cupiditate ad ogregãtas opes. hĩc
fraudes. hinc latrocima. hic̃ omĩa gnͣa
scelerũ eroita sunt. utunt᷑ uibidiẽ ad ca¬
piẽdas uoluptates. hinc stupra. hic̃ ad¬
ulteria hinc corruptele om̃es ertiterũt
Quicũq igit᷑ illos afstũs incra sines su¬
os redegerit ꝙ ignorantes deũ fac̾e̾ nõ
possũt. hic paciẽs hic fortis hͥ ustꝰ ẽ.
estat ut otra qnͥq sensuũ uoluptatĩ
dicã buiter. Nã ut ip̃ius libri mẽsuira
debent. uel qd̾ paulo añ dicebam de afftĩ¬
bus ad roem̃ suã reuocari. Cetẽ aiãntes
p̃t̾ unã uoluptatẽ q̃ ad gen̾andũ ꝑtinet
nullã senciũt. Utunt᷑ gͦ sensib ad natu

Expanded text:
tur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur tur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. Restat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iatque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad natu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a potestate. id ẽ ut amore disciplina
minor etas ad ꝓbitatẽ iustiçiãq forme¬
tur Que nisi metu cohibeat᷑. licẽtia pa¬
rit audaciã atꝙ ad om̃e flagelliciũ et
facmꝰ euadet. itaq ut ira uti adu̾sus
minores et iustũ est et nccͣriũ. sic ad¬
u̾sus pares et pniciosũ est et ĩpuĩ. Im¬
piũ ꝙ uolatur hũancas. pmicosũ ꝙue¬
repugnãtib aut ꝑdẽ ncc̃e ẽ aut pire.
hanc̾ autẽ quã dixi eẽ rationẽ cur hoi
sit ne affrũs datus. ex ipiũs dei p̃ceptis
ĩtelligi pot qui iubet ut ĩnias et ledẽ¬
tibus nõ irascam᷑. manus aũt nrãs su¬
pra mimores semꝑ hẽama. ixc ẽ ut pec¬
cãtes eos assidius u̾berib corrigamus
neamore sutili et indulgẽtia miia du¬
canit᷑ ad malũ. et ad uicia nutriant᷑. Si
rerũ ĩpit et incionis ignaricos asstũs
qui sunt boĩ ad usus bonos dati eet̾mina¬
uerũt et lacius ꝙͣ racio postulat euagã¬

Expanded text:
nostra potestate, id est ut artiore disciplina nostra potestate, id est ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est et impium: impium, quod uiolatur humanitas, perniciosum, qurepugnantibus aut perdere necesse est aut perire. hanc autem quam dixi esse rationem cur homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledicis et laedentibus non irascamur, manus autem nostras supra minores semper habeamus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagan
Abbreviated transcription (Latin):
sit u̾tus scire se. n ͨ cur hõĩ t̾buĩt irã deus
Qsi nob̾ ita data ẽ ut ea utani ad occi¬
dẽdos bomĩes quid ĩmamiꝰ hoĩe.ꝯͥd siliu ᷤᷤ
feris belius existimandꝰ ẽ ꝙͣ id auimal
qd ad coĩonẽ atq ĩnocenciã deꝰ fecit:
Tres sũt igit̾ affecto q̃ homĩes ĩ oĩa faci¬
noia p̃cip̾ites agũt. ira. Cupiditas li¬
bido. ꝓpt̾ea pocte tres furias ẽẽ direrũt q̃
mẽtes hominũ ceagitẽt. ira ultoẽ de si¬
derat cupiditas opes. libito uoluptutr̃
s hus omĩb deus certos limites statu¬
it quos si tñ scedi̾nt maiores q ẽẽ cepĩt¬
qͣm nc̃ce est naͣm suã depͣuãt et ĩ morboᷤᷤ
ac uicia u̾tunt᷑ Qͥ aut̃ sint isti limites
nõ ẽ magni laboris oñde̾ cupidicas ad
ca ꝯꝑanda nob̾ data ẽ q̃ sũt ad iutã ne¬
cessaria. libido ad sobolẽ ꝓpagundã. Ine
affectus ad coh̾cenda paa eorũ q̃ sũt ĩ

Expanded text:
sit uirtus scire se nec cur homini tribuerit iram deus. sit uirtus scire se nec cur homini tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmaferis beluis existimandum est quam id animal quod ad communionem atque innocentiam deus fecit? tres sunt igitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertannon est magni laboris ostendere. Cupiditas ad ea comparanda nobis data est, quae sunt ad vitam necessaria; libido, ad sobolem propagandam; irae adfectus ad coercenda peccata eorum qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus tamẽ ꝙͣ cõmocio illa ꝓsiliat ad no¬
cend̾ quod fieri põt maturius sopiatur
p̾cepit deus nõ occide̾ solẽ suꝑ irã nrãm
ne furoris nr̃i testis abcedat. Deĩq .m.¬
uit. Spero te inqͥt cesar qr obluusti inch
soles nͥ ñurias. qd̾ si hoc ille facierat hõ
nõ a celesti tantũ sed a publica qͦ cuuli¬
q iusticia remotissimo qnͣto mag̾ id noᷤᷤ
face̾ debemo qͥ ĩmo̾r li ͭ ᷤ uclꝰ cãdidati sumꝰ
toya cũ affectus ex honnẽ tãꝙͣ.
morbos conant᷑ euelłe̾. paripateti¬
ci se opponũt cosq nõ mõ retinẽt s etiã
defendũt. sich̾ q ĩ homĩe eẽ dicũt. ꝙ nõ
magna racione ac prudẽtia sit ĩnatũ
Recte id quidẽ si singularũ rerũ ueros tͤ¬
mios scirent. itaq hanc ipmm̃ irã cõ¬
tẽpmi dicũt ẽẽ u̾tutis tãꝙͣ nemo possit
adu̾sus hostr̾ fortiter diicare nͨ irafi
crit cõcicato. ĩ quo plane oñdũt. nͨ q̃d

Expanded text:
prius tamen, quam commotio illa prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. Denique Muit. spero te inquit Caesari, qui obliuisci nihil soles nisi iniurias —. quodsi hoc ille faciebat, homo non a caelesti tantum, sed a publica quoque ciuilique iustitia remotissimus, quanto magis id nos facere debemus qui immortalitatis uelut candidati  cum affectus ex homine, tanquam morbos, conantur evellere, Peripatetici se opponunt; eosque non modo retinent, sed etiam defendunt nihilque in homine esse dicunt quod non magna ratione ac prouidentia sit innatum. recte id quidem, si singularum rerum ueros terminos scirent. itaque hanc ipsam iram cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. quo plane ostendunt nec quid
Abbreviated transcription (Latin):
tes mariãs bono et sapiençi uiro m̃no¬
cẽciã pacĩam q detrarit. S quia ipẽ
camnã illã facũdiã sicut salustiꝰ.
ab appio dictũ refert ex̾cuit. uolint
homiẽ camno mõ iuue̾ ut remorde
uñ oportumꝰ petet᷑ exẽplũ ꝙͣ ex ip̃uis
p̾ceptoris tͥstissimo ciu. e dũ huoi
ploꝵ p̃coptis obtpare gescit ipẽ se ꝑ¬
didit ꝙ silacessitus ĩiria pacĩatem
iset. si dissmulare si ferre ꝯtiieliam
bom uiri ẽẽ didicisset. Nec illas nobile
oraçiones alieno titulo inst̾otas ĩpa¬
ciẽtia et leuitas et insama ꝓfudissec
Aũ ꝙͣ capite suo rostra ĩ quib ante flo¬
ruerat cruẽtasset nec rẽ publicã fũdi¬
tus ꝓscp̾tio illa delesset. Sapiẽtis ergo
ac hom uiri nõ est uelle ceiture ac se
piculo comitte̾. qñ et umoe̾ nõ ẽ in
nr̃a potestate. et ẽ ãceps õe c̾tamen
sariũtolle. qd̾ fieri sine scele̾ ac picło
nõ põt. s c̾tamẽ ipm̃ qd̾ fieri et utilr̃

Expanded text:
apienti uiro, innocentiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeaunde oportunius petetur exemplum quam ei ipsius praeceptoris tristissimo casu, qui dum hipraeceptis obtemperare gestit, ipse se perdidit? quodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et insania profudisset, numquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec rem publicam funditus proscriptio illa delesset. sapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, quoniam et uincere non est in nostra potestate et est anceps omne certamen, tollere, quod fieri sine scelere ac periculo non potest, sed certamen ipsum, quod fieri et utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
egrediẽtẽ fines sibi datos int᷑ p̃sip̾tum
coherce̾t ne honnẽm suauitutib delintũ
atq captũ diciom sue subioe̾t ac sẽpit̾na
morte mulctaret. uoluptas oculorũ.
uaria ẽ et młtip ł que aipit᷑ ex aspectu
rerũ q̃ sũt musa hominũ uł nat᷑a ułope
del cũbiles. hãc ppłi rectissime sustulerũt
Auĩt eĩ młto ee p̃clarius. et honñe dig¬
mus celũ pocius ꝙͣ celata intueri ⁊ hoc
płchrimũ opus intͥmicantib astror lu

Expanded text:
egredientem fines sibi datos intra praescriptum egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimum o
Abbreviated transcription (Latin):
bus opus ẽ ad uitã tuendã. audiũt ĩmi¬
cem seq dmoscũt ut possint ogregari
que utilia sũt ad uictũ. aut ex odore ĩne¬
mũt. aut ex sapore papiuĩt ĩucilia res¬
piuĩt ac recusant. edendi ac bibendi offi¬
aũ uentris plenitudiẽ meaũt᷑. honñ
u̾o solertissum artificis ꝓiudẽtia ded ͭ uo¬
luptatẽ ĩfinitã.et in uiciũ cudẽtẽ. quia
pposuit ei uirtutem q̃ cũ uoluptuce seꝑ
tãꝙͣ cũ domestico hoste pugnaret Qcere
ĩ catone maiore. Stupͣ uo inqͥt ⁊ adulte¬
ria et om̃e flagitiũ nulb& exatari aluis
illecebris nͥ uoluptatis Cũq hoĩ siue ña
siue quis deus nch̾ mẽte p̃stabilius dedi¬
sse huic diuino muneri ac cono nchꝰ
tũ ĩmiicũ ꝙͣ uoluptatẽ. Nec enĩ libidĩe
duãnte tẽꝑancie locũ ẽẽ neq ĩ uoluptatiᷤ
regno u̾tutẽ posse cõsistere. S expugna¬
ret eꝯtͣrio deus idcirco u̾tutẽ dedit ũt
expugnaret ac uince̾t uoluptatẽ. eãq

Expanded text:
est ad vitam tuendam: audiunt invicem, seque dignoscunt, ut possint congregari. Quae utilia sunt ad victum, aut ex odore inveniunt, aut ex sapore percipiunt; inutilia respuunt, aut recusant. Edendi ac bibendi officium ventris plenitudine metiuntur. Homini vero solertissimi artificis providentia dedit voluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcendiũ. ut id nõ flumẽ aliqd̾ s effusi¬
o aruoris ertĩguit. Magna itaq pacĩe
eĩ nichil malorũ fiat. hec sola efficit. &
bus hũams erit. Qiud igr̃ bono iuro
põt eẽ tũ calamitosũ tãq ꝯt̾riũ ꝙͣ ire fre
homĩs appellõe dispoliet. Siquidẽ nocere
aut corni repugnãt. Et serpẽtes ac fere
bent. et ut ad hõi exẽpla redeamꝰ. ĩpi¬
ti q et insipientes si qñ acapuit ĩuriã
ceco et mõnabili furore ducũt᷑ et in¬
hus qui sibi nocẽt ucem tribie conã¬
tur. in quo igit᷑ sapiẽs ac bono uir a
ullo mõ potuit hoĩe doiori et mre suc¬
cũtentẽ et hiis affectib indulgẽtem
qͥb deb pocio reluctan ut ruẽtẽ q̃cã¬

Expanded text:
incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. magna itaque patienenim nihil malorum fiat, haec sola efficit: qubus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam calamitosum tamque contrarium quam irae frehominis appellatione dispoliet? Siquidem nocere aut cornu repugnant; et serpentes ac feraebent; et ut ad hominum exempla redeamus impeque et insipientes, si quando accipiunt injuriam, caeco et irrationabili furore ducuntur, et iis, qui sibi nocent, vicem retribuere conantur. In quo igitur sapiens ac bonus vir a ullo modo potuit hominem dolori et irae succumbentem, et iis affectibus indulgentem, quibus debet potius relucta
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eõ bonũ iurũ si fu̾t lacessito. ia
ex hec ipõ lom piri nomẽ amittat nccẽ
ẽ si nocebit. Nõ minꝰ eĩ mali ẽ referre
ĩiuriã ꝙͣ inferre. Nã uñ c̾tamina inter
homĩes. uñ pugne cõtẽtoẽs q nascũt᷑¬

Expanded text:
dixit bonum uirum, si fuerit lacessitus: iam ex hoc ipso boni uiri nomen amittat necesse est, si nocebit. non minus enim mali est referre iniuriam quam inferre. nam unde certamina inter homines, unde pugnae contentionesque nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
opteat alias ne ꝓp̾o quidẽ parc̾e̾. ut to¬
tũ ẽ.Qd̾ qͥ facit insidiabit᷑ quodãmodo
ut ex alt̾ius ncñtate p̃det᷑. at iustus
faciat n ͨ inq̾nabit se pinomoi questu
et efficiet ut sine ullo suo dap̃no idipm̃
qd̾ comodat int̾ tona oꝑa nomĩetur
mina nõ accipiat a pauꝑpe ut siquid
ip̃e p̃stitĩt eo tonũ sit qd̾ fuit gͣtutũ
maledicẽti bñdicito. rũdeat muĩꝙͣ ipẽ
maledicat / le uerbũ malũ ꝓcedater᷑ o
re boĩs q̃ colit u̾bũ bomĩ. qneciã caueat
diligenter.ne qñ mimicũ sua culpa faciat
Et fiquis extiti̾t tã ꝓt̾uus q̃ bono et iusto
faciat nuriã clement᷑ ac moderate ferat
et ulcionẽ suã nõ sibi assuãt s iudicio
dei r̾ẜuec. m̃ocẽtiam semp et ubiq custodi¬
ut ip̃e ĩiuriã nõ inferat sed ut illatã sͥ
nõ uindicet. Sed eĩ maximꝰ ⁊ eqͥssimo
udex speculator ac testis onm̃ hũc homñ

Expanded text:
oporteat alias ne proprio quidem parcere. ut booporteat alias ne proprio quidem parcere. ut botum est. quod qui facit, insidiatur quodammodo, ut ei alterius necessitate praedetur. at iustus faciat, nec inquinabit se huiusmodi quaestu, sed efficiet ut sine ullo suo damno id ipsum quod commodat inter bona opera numeretur. munus non accipiat a paupere, ut si quid ipse praestiterit, eo bonum sit, quod fuerit gratuitum. maledicenti benedicto respondeat, numquam ipse maledicat,  bonum. quin etiam caueat diligenter ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis extiterit tam proteruus, qui bono et iusto faciat iniuriam, clementer ac moderate ferat et ultionem suam non sibi adsumat, sed iudicio dei reseruet. innooentiam semper et abique custodiut ipse iniurinon vindicet. Sedet enim maximus et aequissimus judex, speculator ac testis omnium. Hunc homini
Abbreviated transcription (Latin):
tam mãdatis celestib obsequẽdi ꝙͣ studio
placẽdi hũ antatis offõ fu̾ctꝰ ẽẽ uideat᷑
hẽatq iã p̃ciũ glie qd̾ captauit nec p̾mi¬
ũ celestis illius ac diuine mcedis acapi¬
at Ceta q̃ obseruare cultores derterẽt fa¬
cilia sũt illis untucib ꝯp̃tẽsis si nõ mẽ¬
ciatur imꝙͣ decipiẽoiaut nocẽdi cã nõ
fallacẽ atq ab ip̃ã quã sequit᷑ uitate dis¬
cede̾. ĩ hac iusticie uirtutũ ꝙ oĩ uia nus
mẽdacio locus ẽ. itaq iuator ile uerus
ac iustus nõ dicet illud lucilianũ homĩ
amico et familiai̾ nõ ẽ mẽtiri meũsco
etiã ĩmuco atq ignoto. Existimabͣ nõ
ẽe mẽtiri susi. nec alñ cõmitet ut lĩ¬
gua ĩterpres aĩ asẜu et cogitutõe disdor¬
det. pecumã siqm credidi̾t nõ acapiat
usurã. ut et bñficiũ fit ĩcolume qd̾ suc¬
cͣrit noͣti et abstmeat se prorsus aliẽo
In boc eĩ gn̾e offica deb suo eẽ ꝯtentꝰ. quẽ

Expanded text:
estibus obsequendi quam studio placendi humanitatis officio functus esse uideatur habeatque iam pretium gloriae, quod captauit, nec praemium caelestis illius ac diuinae mercedis accipiat. cetera quae obseruare cultor dei debet facilia sunt illis uirtutibus conprehensis. non mentiatur umquam decipiendi aut nocendi causa. fallacem atque ab ipsa quam sequitur ueritate discedere: in hac iustitiae uirtutumque omnium uia nullus mendacio locus est. itaque uiator ille uerus ac iustus non dicet illud Lucilianum: homini amico et familiari non est mentiri meum, sed etiam inimico atque ignoto existimabit non esse mentiri suum nec aliquando committet ut lingua interpres animi a sensu et cogitatione discordetusuram, at et beneficium sit incolume. quod succurrit necessitati et abstineat se prorsus alieno. in hoc enim genere officii debet suo esse contentus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
fende̾ hebitur ꝑ segmi et inberte. ex aũt
fuĩt ultus m̃incũ. hic fortis hic strẽnuᷤ
lũt. Dono uo̾ ille tam et si ꝑdesse płib
possit. illũ tñ suspiciuĩt qui nocẽ ꝙͣ qui
pdesse possit. S iusto p̾uicas hoĩnũ depͣ¬
cialib. at u̾o siquis uolui̾t ĩquit aĩ sui
ꝯplicatã nocoem̃ euolu̾e. iã se ppẽ doceat
eũ iurũ honũ eẽ. q̃ ꝓdest quib possit. no
nͥ lacessitus ũuria ut uiciũ tono uiro qͣi
caudã turpissimã appone̾t. paciẽq q̃ õiũ¬

Expanded text:
habebitur pro segni et inerte. Qui autem fuerit ultus inimicum, hic fortis, hic strenuus rentur. Bonus vero ille tametsi prodesse pluribus possit, illum tamen suspiciunt, qui nocere, quam qui prodesse possit. Sed justum pravitas hocialibus at uero si quis uoluerit inquit animi sui conplicatam notionem euoluere, iam se ipse doceat eum uirum bonum esse qui prosit quibus possit, nocnisi lacessitus iniuria, ut uitium bono uiro quasi caudam turpissimam adpone
Abbreviated transcription (Latin):
ni et marimi sepe fecerunt qd̾ ẽ scele¬
ratũ. ac nefuriũ. sed ut coacti deũ re¬
linquere. ac fidem ꝓdere. mortẽ susape
malimus. lib̾tatẽ qr defendamꝰ adu̾sꝯ
ĩpotentiũ stultã uocordẽq molẽtiã ec
onmes seculi minas ato teriores for¬
titudine aĩ ꝓuocemꝰ. Sic ca que aln
timent. excelsa et insuꝑabili mẽte do¬
lorẽ mortẽq calcabimus. hec ẽ iurtuᷤ¬
bec ẽ uera cõstantia ĩ toc tuẽda ⁊ oser¬
uãda solo. ut nullo nos t̾ror nuła us
a deo possit deiert̾e. u̾a ẽ igit᷑ eyceronio

Expanded text:
i et maximi saepe fecerunt, quod est sceleratum ac nefarium, sed ut coacti deum relinquere ac fidem prodere mortem suscipere malimus libertatemque defendamus aduersus inpotentium stultam uecordemque uiolentiam et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi prouocemus. sic ea quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcabimus. haec est uirtus, haec uera constantia, in hoc tuenda et conseruanda solo, ut nullus nos terror, nulla uis a deo possit auertere. uera igitur Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
uelud equis pnicib dncit᷑. sircãm ui¬
ã tẽat fũgetur officio. Metꝰ igit᷑ ⁊ cupi¬
ditas si ꝑiciant̾ ĩ terrã uicia fient. u̾tu¬
tes au̾t si ad diuina referant᷑ ꝑcimoĩa
contͣ u̾tutis loco hñt. q̃ si studiũ ẽ hñidi
nõ pot eẽ uirtꝰ. qr ĩ augẽdis uł tuendis
t̾restrib boms tota u̾satur. Nos a̾c sũmũ¬

Expanded text:
uelut equis pernicibus ducitur, si uiam reuelut equis pernicibus ducitur, si uiam rectam teneat, fungetur officio. metus igitur et cupiditas si proiciantur in terram, uitia fient, uirtutes autem, si ad diuina referantur. parsimoniam contra uirtutis loco habent: quae si studium est habendi, non potest esse uirtus, quia in augendis uel tuendis terrestribus bonis tota u
Abbreviated transcription (Latin):
pollicet᷑ conseqͥ cupit opes istas et hõreᷤᷤ¬
istos et potentatus et regna ipa cõtẽp¬
int. Dicit fortasse stoycus uolũtate o¬
pus ẽẽ. ad hec osequẽda nõ cupiditute
ymo u̾o parũ ẽ uelle. onulti enĩ uolũt
s cũ dolor iuscerib acresserit. uolũtas
cedit. cupiditas ꝑseuerat. q̃ si efficit:
ut cõteptui sint omĩa q̃ acctis appetũt᷑
sũma uirtus ẽ fiquidẽ ꝯtinẽcie mr est
Ideoq illud pociꝰ ẽffice̾ debemo ut affc̃s
quib pͣue uti uiciũ est digamꝰ ĩ r̾tũ
ã ite cõcitatoẽs aĩoꝵ ĩcerto curruisi¬
miles sũt ĩ quo recte moderando sũmũ
rectoris officiũ est. ut uiã noui̾t. ꝙͣ si
tenebit. qmlib conate ierit nõ offẽd
Siaũt aberraui̾t licet placide ac leuit̾
eat. aut ꝑ cõfragosa uerabit᷑. aut ꝑ p̃¬
cipicia labet᷑. aut certe quo nõ ẽ opus
defẽtur. Sic curro ille uite. qͥ affectib

Expanded text:
pollicetur, consequi cupit, opes istas, et honorepollicetur, consequi cupit, opes istas, et honores, et potentatus, et regna ipsa contemnet. Dicet fortasse Stoicus, voluntate opus esse ad haec consequenda, non cupiditate: immo uero parum est uelle. multi enim uolunt, sed cum dolor uisceribus accesserit, uoluntas cedit, cupiditas perseuerat: quae si efficit ut contemptui sint omnia quae a ceteris adpetuntur, summa uirtus est, siquidem continentiae mater est. ideoque illut potius efficere debemus, ut adfectus, quibus praue uti uitium est, derigamus in rectum. nam istae concitationes animorum iuncto currui similes sunt, in quo recte moderando summum rectoris officium est ut uiam nouerit: quam si tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem aberrauerit, licet placide ac leniter eat, aut per confragosa uexabitur aut per praecipitia labetur aut certe quo non est opus deferetur. sic currus ille uitae, qui adfectibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ audita tormẽta sũt. Nã de mortis
gm̃bus horret ãunꝰ recordari. cũ in¬
maniũ bestiaꝵ ultra ipam̃ mortr̃ car¬
inficma seiuierit. has tñ erec̃biles cor¬
poꝵ lac̾atoẽs felix atq nucta pacĩa sñ
ullo geniicu ꝑtulit. hec u̾to oib ppsio
atq puĩciis ec ipĩs tortorib mnracłm
maximũ p̃buit. Cũ pacĩa c̃delitas uĩ¬
crret᷑. At qnͣ hanc u̾tutẽ nͨ aliud ꝙͣ me¬
tus dei fecit. itaq ut dicebã nõ euel¬
lendꝰ ut stoyci neq tpandꝰtimor ut
pipatetici uolũc. set ĩ ua̾m uiã diri¬
gẽdꝰ ẽ. Aufe̾ndi q sũt metꝰ sed itaut
Nc solus retinq̃tur. qͥ qm̃ legitimꝰ ac
uerus ẽ solus. effocit ut possint ceta
oĩa nõ timeri. Cupiditas quoq inter
uicia m̃iatur. Ssitec q̃ terrena sũt cõ¬
cupiscat uiciũ ẽ u̾tus aũt si celestia.
eiꝰ cĩ iusticiã. qͥ deũ. q̃ uitã ppetuã. Qui
lucẽ sempit̾nã. Eaq omĩa que deꝯ hõi¬

Expanded text:
 excogitata sunt. nam de mortis generibus horret animus recordari, cum inmanium bestiarum ultra ipsam mortem carnificina saeuierit. has tamen exsecrabiles corporum lacerationes felix atque inuicta patientia sine ullo gemitu pertulit. haec uirtus omnibus populis atque prouinciis et ipsis tortoribus miraculum maximum praebuit, cum patientia crudelitas uinceretur. atquin hanc uirtutem nihil aliut quam metus dei fecit. itaque, ut dicebam, non euellendus, ut Stoici, neque temperandus timor, ut Peripatetici uolunt, sed in ueram uiam dirigendus est auferendique sunt metus, sed ita ut hic solus relinquatur: qui quoniam legitimus ac uerus est, solus efficit ut possint cetera omnia non timeri. cupiditas quoque inter uitia numeratur: sed si haec quae terrena sunt concupiscat, uitium est, uirtus autem, si caelestia. qui enim iustitiam, qui deum, qui uitam perpetuam, qui lucem sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
metatonean dicũt qm nos iatine po¬
ssumꝰ resipistẽciã dicõ. resipiscit eĩ ac
mẽtẽ suã qiͣ ab in sama recpit. quem
errati pudet. castigatq seipm̃ demẽ¬
cie et ꝯfi̾at añ suũ ad rectiꝰ iiuẽd̾
Tũ illud ipm̃ mariẽ emet. ne rursus
ĩ eosdẽ laq̾os inducat᷑ uemiq muta qͦ
aĩalia cũ fraude capiũt᷑ si aliqͦ se mõ
ĩ fugã ex tricriuerĩt. fiũt postmodũ cau¬
ciora. uitantq seꝑ ea omnĩa ĩ qͥb dolos
ĩsidias q senserũt. Sic hominẽ pnia cau¬
tũ ac diligẽtẽ facit ad euitãda pta ĩ

Expanded text:
dicunt quam nos Latine possumus resipiscentiam dicere. resipiscit enim ac mentem suam quasi ab insania recipit quem errati piget, castigatque se ipsum dementiae et confirmat animum suum ad rectius uiuendum: tum illud ipsum maxime canet, ne rursus in eosdem laqueos induatur. denique muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricauerint, fiunt postmodum cautiora uitantque semper ea omnia in quibus dolos insidiasque senserunt. sic hominem paenitentia cautum ac diligentem facit a
Abbreviated transcription (Latin):
et bñ merius. et cũ oportet. et qnͣtum
satis ẽ largiat᷑. ꝑdigũ u̾o qui et mentiꝰ
et cũ opus nõ est et sine respoctu rei faĩ¬
liaris esfundit. Quid gͦ ꝑdigũ ne dice
at qnͣ młtũ reft̾. utrũ ne scortis ppter
libidinẽ largiare. an miserio ꝓpt̾ huu¬
tatẽ. utrũ peaũar tuã ꝑductores. alea¬
tores lenones q diripiãt. an illã pieta¬
ti ac deo p̾stes. utrũ ne illã uẽtri et̃ gc̃t¬
le mgeras. an ĩ tbesauros isticie rẽpo¬
nas. ut ergo uiciũ ẽ effundẽ ĩ malã ꝑtẽ
sic ĩ bonã uirtus. si u̾tus ẽ nõ pce̾ opi¬
bus q̃ possũt repaiari ut ixinnes iutã
sustentes. que repan nõ põt. inqum
igitur ꝑcimonia ẽ. Quare nch̾ aliuo¬
est dixim̃i qmͣ insanos qͥ hominẽ mite
ac sociale aĩal orbant suo nomĩe.oͥ eu¬
ulsis affectib quib oĩs cõstat hũam¬
tas ad ĩmobilẽ stuporẽ mẽtis poucete
uolũt dũ student am̃n ꝑturlutõĩbus¬

Expanded text:
t bene meritis et cum oportet et quantum satis est largiatur, prodigus uero, qui et non meritis et cum opus non est et sine respectu rei familiaris effundat. quid ergo? prodigumne dicematquin multum refert utrumne scortis propter libidinem largiare an miseris propter humanitatem, utrum pecuniam tuam perductores aleatores lenonesque diripiant an illam pietati ac deo praestes, utrumne illam uentri et gulae ingeras an in thesauro iustitiae reponas. ut ergo uitium est effundere m malam partem, sic in bonam uirtus. si uirtus est non parcere opibus quae possunt repa quae reparari non potest; vitium igitur parcimonia est. Quare nihil aliud dixerim, quam insanos, qui hominem, mite ac sociale animal, orbant suo nomine; qui evulsis affectibus, quibus omnis constat humanitas, ad immobilem stuporem mentis perducere volunt; dum student animu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ motu ẽ. S ne oportet quidẽ̾ qr sicut
aqua semꝑ iacens et quieta ĩsalubris
et magis turbida ẽ. sic ãiꝰ ĩ motꝰ ac
torpens ĩutilis est. etiã sibi nec uit̾ã
ip̃am tueri pocĩt quia nec faciet ꝙ̃ ꝙͣ
nec cogitabit. cũ cogitatio ipa nnchi
aliud sit ꝙͣ mẽtis agitatio. Demqs q̃
hanc ĩmobilitatẽ ai asserũt. p̾uare

Expanded text:
in motu est, sed ne oportet quidem, quia sicut aqua semper iacens et quieta insalubris et magis turbida est, sic animus inmotus ac torpens inutilis est etiam sibi, nec uitam ipsam tueri poterit, quia nec faciet quicquam nec cogitabit, cum cogitatio ipsa nihil aliut sit quam mentis agitatio. denique qui hanc immobilitatem animi adsernnt, p
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ ĩ mariio uicio ponũt. simã¬
q ĩbecillitatẽ ẽẽ aĩ putant. cui sit ꝯͣua
fortitudo q̃ si at in homñe locũ timoris
ẽe millũ credũt. Neget ergo aliqͥs fic¬
ri posse ut idẽ metus sũma sit forcitu
guta aliq̃ ꝯclusione ut apud placonẽ
socraces facit. qͥ cos ꝯtra quos disputat
cogit ea que negauerant oficeri. s sĩ¬
plicit̾ ostendã sũmũ metũ sũmã cẽ
u̾tutẽ. Nemo dubitat qñ timndi ⁊ ĩ¬
becilł sit aĩ. at dolorẽ metuere aut e¬
gestatẽ aut exiliũ aut curcẽm  mor¬
tẽ. Que omĩa quisq̾s nõ exhorruerit
fortissimꝰ iudicat᷑. eͥ aũt deũ metuit
illa umiu̾sa nõ metuit. Ad qd̾ plind̾
argumẽtis opus ẽ nõ ẽ. spectate sũt
emi semꝑ. spcant᷑ q̾ adhuc ꝑ orbẽ pene

Expanded text:
timorem in maximo uitio ponunt summamtimorem in maximo uitio ponunt summamque inbecillitatem esse animi putant, cui sit contraria fortitudo; quae si sit in homine, locum timori esse nullum. creditne ergo aliquis fierguta aliqua conclusione, ut apud Platonem Socrates facit, qui eos, quos contra disputat, cogit ea, quae negaverant, confiteri; sed simpliciter ouirtutem. nemo dubitat quin timidi et inbecilli sit animi aut dolorem metuere aut egestatem aut exilium aut carcerem aut mortem: quae omnia quisquis non exhorruerit, fortissimus iudicatur. qui autem deum metuit, illa uniuersa non metuit. ad quod probandum argumentis opus non est: spectatae sunt enim semper spectanturque ad
Abbreviated transcription (Latin):
extra legitimũ thorũ nõ euaget᷑. l sit
uehemens tamẽ culpa caet. Sin u̾o
appetit alienĩ licet sit mediocris. in¬
ciũ tamẽ maximũ ẽ. Nõ ẽ itaq mor¬
bus mrasci nec cuꝑe nec libidine como¬
ueri sed iracũdũ esse. morb ẽ cupidũ
libidmosũ. Qui em̃ iracũdꝰ ẽ. etiã ciu
nõ debet aut cũ nõ oporcet irascit᷑. Qui
cupious etiã qd̾ nõ opus ocupiscit. e
libidmosꝯetiã qd̾ legib uetatur afffat
Omis igit᷑ racio ĩ eo uersari debuit. ut
qͣm earũ rerũ impetus mhiberi nec põt
nec debet. Q ncͣtio ẽ nisitus ad tuẽca
officia uite. diriget᷑ pocius ĩ uiã rcãm
insietiã cursus offensione ac piculo
cureat
ed cuectus sũ coarguẽdi studio
longius cũ sit m ꝓpõĩtũ ostẽdere
ea que uicia phi putinierũt. nõ tm̾
uicia nõ ẽe.uerũ etiã magnas eẽ uir¬
tutes. Ee hiis docendi gra sinã que
ꝑtinere ad rẽ marime puco. metũ. s

Expanded text:
extra legitimum torum non euagetur, licet sit extra legitimum torum non euagetur, licet sit uehemens, tamen culpa caret, sin uero adpetit alienum, licet sit mediocris, uitium tamen maximum est. non est itaque morbus irasci nec cupere nec libidine commoueri, sed iracundum esse morbus est, cupidum, libidinosum. qui enim iracundus est, etiam cui non debet aut cum non oportet irascitur, qui cupidus, etiam quod non opus est concupiscit, qui libidinosus, etiam quod legibus uetatur adfectat. omnis igitur ratio in eo uersari debuit, ut quoniam earum rerum inpetus inhiberi nec potest nec debet, quia necessario est insitus ad tuenda officia uitae, derigeretur potius in uiam rectam, ubi etiam cursus offensione ac periculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio longius, cum sit mihi propositum ostendere ea quae uitia philosophi putauerunt non tantum uitia non esse, uerum etiam magnas esse uirtutes. ex his iis docendi gratia sumam quae pertinere ad rem maxime puto. metum seu
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ s uł puctũ gaude̾ uiciosũ sic
et aliud ꝯtͣ ĩ quo uł exultare leticia
mĩme cͥmĩosũ. Qiud tandẽ nob̾ ista
mediocͥtas ꝓderit q̃ro ucrũ ne sapiẽ¬
ti letandũ putẽt. si quid ĩimico suo
mali uideat accide̾. utrũ ne leticiã re¬
frena̾e debeat si uictis hostib & opp̾sso
tyranno lib̾tas et salus culib pata
sit.Neõ dubitat qñ ĩ illo exiguũ leta¬
ri et ĩ hoc parũ letari sit maymiũ cri¬
mẽ. Eadẽ de cetis affcĩb licet dice̾. sed
us diri nõ ĩ hñs modandis sapĩẽ rõ
u̾satur. sed in caĩs eoꝵ quã extu socus cõ¬
mouẽt᷑. sicc ipis pocissimũ sienes ĩponiꝰ
oportuit q̃m et exigui possũt ee ĩ maxĩo
crimĩe et maximi possut ẽẽ sine c̾mĩe. s
assignandi funt certis tꝑrib et rebus⁊
locis ne uicia sint quib uti recte licet
Sicut enĩ recte ambulare bomĩ ẽ. erra¬
re autẽ malũ. Sic moueri affectib ĩ
rectũ. bonũ ĩ p̃uũ malũ. nã libidosi

Expanded text:
ctum gaudere uitiosum sit, et aliut contra in quo uel exultare laetitia minime criminosum, quid tandem nobis ista mediocritas proderit? quaero utrumne sapienti laetandum putent, si quid inimico suo mali uideat accidere, aut utrumne laetitiam frenare debeat, si uictis hostibus aut obpresso tyranno libertas et salus ciuibus parta sit. nemo dubitat quin et in illo exiguum laetari et in hoc parum laetari sit maximum crimen. eadem de ceteris adfectibus licet dicere. sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio uersatur, sed in causis eorum, quoniam extrinsecus commouentur, nec ipsis potissimum frenos inponi oportuit, quoniam et exigui possunt esse in maximo crimine, et maximi possunt esse sine crimine, sed adsignandi fuerunt certis temporibus et rebus et locis, ne uitia sint quibus uti recte licet. sicut enim recte ambulare bonum est, errare autem malum, sic moueri adfectibus in rectum bonum est, in prauum, malum. nam libido si
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatũ. s eo uiciũ. qm̃ ex hñdi aõre
descẽdit. cũ sit et uoluptatib abstinẽd̾
et peciĩe mĩme tꝑand̾. Nam parce id
ẽ medioc̾ter uti peciũa ꝯiͣ qued̾ pusii¬
litas est aĩ aut p̃ominẽtis ne sibi desit
aut de sꝑantis posse re illa repare. aut
otemptũ t̾restriũ nõ capiẽtis. sedilli
prorsus eũ qui rei fumiliari sue non

Expanded text:
eo uitium, quia ex habendi amore descendit, cum sit et uoluptatibus abstinendum et pecuniae minime temperandum. nam parce id est mediocriter uti pecunia quasi quaedam pusillitas animi est aut praetimentis ne sibi desit aut desperantis posse se illam reparare aut contemptum terrestrium non capientis. sed illi rursus eum qui rei f
Abbreviated transcription (Latin):
qr nos cũ duo inter se corpa fu̾int co¬
pulcita unũ corpꝰ efsice̾. ita qui se ce¬
no ĩmerserit ceno sit oblitꝰ nocẽ est
Et coipꝰ quidẽ ato ab soiu põt. mens
Caute¬
autẽ ꝯtagione ĩpudia corpis ĩqͥna¬
ta nõ põt ñ et longo tpre et młtis

Expanded text:
que nos, cum duo inter se corpora fuerint coque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. Ita qui se coeno immerserit, coeno sit oblitus necesse est; et corpus quidem cito ablui potest: mens autem contagione impudici corporis inquinata n
Abbreviated transcription (Latin):
dio in digr̃tẽ libidim sue depopulãdã
magnitudine sceleris enarrari. Nch̾
ampliꝰ istos appellare possũ ꝙͣ ĩpios
et parricidas quib nõ sufficiat serꝰ
a deo datus insi etiã suũ serũ ꝓfane
ac petiuant̾ illudant. Quib hec u̾biᷤ¬
dicit officiũ migue sceli̾s magnitudo
Cũ igit᷑ libido txc et oꝑa et hec faciora
designet armanda ad uerso eã u̾tute
marmia sumus Quisq̃s a ffc̃s̃ illos
frenare nõ põt cohitrat eos intͣ pre¬
scp̃tũ legitum thori. ut et illud qd̾ a¬
uide expetit exequatur et tñ ĩ pocm̃ nõ
ĩcidat. Nam quid sibi honnẽs ꝑditi
uolũt nempe honesta oꝑa uoluptto
sequit᷑. sed ipam ꝑ se appetũt. Iusta et
legitima fruu l. erd̾ si aliqua ncc̃itaᷤᷤ
phibet. tum u̾o marime adhibẽda u̾¬
tus erit ut cupiditati ꝯtinẽtia reluc¬
tetur. Nec tm̃ cilienis thoris qͦs actĩ¬
ge̾ nõ l. uer etiã publiciꝰ uulgatis q
corpib abstinendũ deus p̾cepit. docet¬

Expanded text:
dio indigentem, libidini suae depopulandam magnitudine sceleris enarrari. Nihil amplius istos appellare possum, quam impios et parricidas, quibus non sufficit sexus a Deo datus, nisi etiam suum profane ac petulanter illudant. Haec uincit officium linguae sceleris magnitudo. cum igitur libido haec edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi nolunt? nempe honesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. quodsi aliqua necessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quagere non licet, verum etiam publicis vulgatisque corporibus abstinendum, Deus praecepit; docet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmutatões pota̾m coargu̾e pluribiros
tẽde̾. a̾ sermoĩs ornãdi.agẽdeq copie gͣi
młta noĩa isdẽ reb ĩposita aut certe n
młtũ int̾ se illa distare. Nã et cupiditaᷤᷤ
a uolũtate ĩcipͭ et caucio a metuorit᷑

Expanded text:
s poteram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur
Abbreviated transcription (Latin):
li locũ facuĩt. Nã si u̾tꝰ ẽ ĩ medio ire
ĩpetu seip̃m cohibe̾ ac repͥm̾e qd̾ nega¬
re nõ possũt. Caret ergo u̾tute q̾sq ira
caret. si u̾tꝰ ẽ libidinẽ corꝑis contin̾e
u̾tute careat ncc̃e ẽ. qͥ libidinẽ quã tẽ¬
pet nõ ht̃. Si u̾tus ẽ cupiditatẽ ab alie¬
in appeticõe frenare. nullã certe u̾tutẽ
usus adhibet᷑. ubi gͦ uicia nõ st̃. nͨ u̾tu¬
tu quidẽ locus ẽ. sicut ne iuctorie q̃dem
ubi adu̾sarius nlłs ẽ. ita fiet ut bonũ
sine malo eẽ ĩ hac uita nõ possit. affec¬
tus igit᷑ qĩ ub̾tas ẽ nͣalis aĩorũ. Nã sic̾
insentes ager qui ẽ natura fecũdꝰ cru¬
berat. sic aumꝰ inculto uicus sua spõte
ĩualestẽtib uelud sꝑimis obducit᷑. Q
cũ uerus cultor accesẜit statĩ cedẽtib
uiciis fruges u̾tutis oriẽtin. Deꝰ ita¬
q cũ hoĩe pͥmũ finge̾t mirabili ꝓui¬

Expanded text:
li locum faciunt. Nam si virtus est, in medio irae li locum faciunt. Nam si virtus est, in medio irae impetu seipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt; caret ergo virtute, quisquis ira caret. Si virtus est, libidinem corporis continere; virtute careat necesse est, qui libidinem quam temperet non habet. si uirtus est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe uirtutemusus adhibetur. ubi ergo uitia non sunt, ne uirtuti quidem locus est, sicut ne uictoriae quidem, ubi aduersarius nsine malo esse in hac vita non possit. Affectus igitur, quasi ubertas est naturalis animorum. Nam sicut in sentes ager, qui est natura foecundberat, sic animus incultus uitiis sua sponte inualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uerus cultor accesserit, statim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque cum hominem primum fingeret, mirabili proui
Abbreviated transcription (Latin):
nctͣio deus sñ na. Sic eĩ dicũt huis nõ
armarit affc̃ib quos tñ qr uiciosi ple¬
rũq fiuĩt si nmii sint posse ab homĩe
adhibito mõ salub̾ter tpari ut tm̃ hõ¬
qnͣtũ nͥe satis ẽ relin qͣtur. Nõ ĩsipieo
disputatio si ut dixi nõ ad hãc uitam
oĩa referrent. Stoyai ergo furiosi qͥ ca
nõ tpantur. sed abscidũt pebuo ñͣa ĩsi¬
tis castrare tommẽ quodãmõ uolũt qd̾
tale est qͣle si uelĩt aut metũ detrahe
cerus a̾ uenenũ ãguib a̾ irã feris
a̾ placiditatẽ pecudib. Nã q̃ singula
mutis aĩalib data st̃. ea n̾o uiu̾sa hõi
simł. Qd̾ si ut medici assmãt leticie af¬
fectus ĩ splene ẽ.ire ĩ felle. libidiinns ĩ
iecore. timoris ĩ corde. faciliꝰ ẽ ĩtficere
cuiał ip̃m ꝙͣ ex corpe aliquid euelłe qd̾
ẽ aĩantis nam uelle mutare. S hoĩes
prudẽtes nõ ĩtelligũt cũ uicia ee ho¬
mĩe tollũt. etiã u̾tutẽ se tolle̾. cui so¬

Expanded text:
io Deus, sive natura sic enim dicunt his nos armarit affectibus: quos tamen, quia vitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine, adhibito modo, salubriter temperari, ut tnaturae satis est relinquatur. non insipiens disputatio, si, ut dixi, non ad hanc uitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscidunt rebusque natura insitis castrare hominem quodammodo uolunt. quod tale est, quale si uelint aut metum detracervis, aut venenum anguibus, aut iram feris, aut placiditatem pecudibus. Nam quae singula mutis animalibus data sunt, ea vero universa homini simul. Quod si, ut medici affirmant, laetitiae affectus in splene est, irae in felle, libidinis in jecore, timoris in corde; facilius est interficere animal ipsum, quam ex corpore aliquid evellere: quod est animantis naturam velle mutare. Sed homines prudentes non intelligunt, cum vitia ex homine tollunt, etiam se virtutem tollere, cui so