comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dionisius seuero coepiscopo:
Iemini de se confesso credi pot̾
suꝑ crimen alienim. Qm̃ eius
om̃isq rei professio ꝑiculosa ẽ: &
admitti ñ debet Similit̃ alieni erroris
socium uł asui uoluntarie ꝓpositi
tramite recedentẽ. aut sacris patrũ
regulis & constitutionib in obȩdientẽ.
susciperc non possumꝰ. nec debemus.
calisti pp̃. epĩs ꝑ galliã constitutis. ꝙ̃xuui
m̃s ergo qui in recta fide suspecti
sunt iaccusationẽ sacerdotũ
& eorũ suꝑ quorũ fide non hesitatur
minime recipiantur : & intestimonio
dubii habeantur. Infirmari gͦ oportet
eorũ uocẽ de quorũ fide dubitatur.
nec eis om̃ino eẽ. credendũ qͥ rectam
fidẽ ignorant. Querendũ ẽ. gͦ i
iudicio cuiꝰ sit conũsationis ac fidei¬
accusabilis ñ ꝑmittuntur eos accusa¬
re quorũ fides uita. & lib̾tas noscit᷑.
neq uiles ꝑsone in eorũ recipiantur
accusationẽ. Rimande uͦ sunt accu¬
satorũ enucleatĩ ꝑsonȩ quȩ sine

Expanded text:
Dionysius Severo coeviscopo . Nemini de se confesso credi potest super crimen alienum, quoniam ejus omnisque rei professio periculosa est, et admitti non debet. Similiter alieni erroris socium, vel a sui voluntarie propositi tramite recedentem, aut sacris Patrum regulis et constitutionibus inobedientem, suscipere non possumus, nec debemus.Calixti papae episcopis per Galliam constitutis, cap. 17 . Omnes ergo qui in recta fide suspecti sunt, in accusatione sacerdotum et eorum super quorum fide non haesitatur minime recipiantur, et in testimonio dubii habeantur. Infirmari ergo oportet eorum vocem de quorum fide dubitatur, nec eis omnimodo esse credendum qui rectam fidem ignorant. Quaerendum est ergo in judicio cujus sit conversationisaccusabilis, non permittuntur eos accusare, quorum fides, vita et libertas noscitur, neque viles personae in eorum recipiantur accusationem. Rimandae sunt accusatorum enucleatim personae, quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
fieri possit Ex registro õs. pp. ad nato¬
lium constantinołolitanum diac̃
cripfit mͥ dilectio tua reueren¬
ne ep̃o. ꝓegritudie capitis quam
tasse dũi ep̃i iura eadẽ ciuitas non
habeat: quod absit ab hoste deꝑeat:
& om̃mo iniustũ ẽ. ut simolestia
corporis irr̾uit. honore suo pͥuetur
egrotus S suggerendũ ẽ. ut siquis
in regimine egrotat. dispensator illi
talis requiratur: qui possit eius
curam omnẽ agere. & locũ illius
inregimine eccłȩ ipso ñ deposito
conseruare: ut neq dĩ om̃ps offen¬
datur. neq ciuitas neglecta
esse inueniatus:

Expanded text:
edat. Ex Registro Gregorii papae ad Anatolium Constantinopolitanum diaconum . Scripsit mihi dilectio tua, reverennae episcopo pro aegritudine capitis quam tasse dum episcopi jura eadem civitas non habeat, quod absit! ab hoste depereat. et omnino injustum est ut, si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Sed suggerendum est ut, si quis in regimine aegrotat, dispensator illi talis requiratur, qui possit ejus curam omnem agere, et locum illius in regimine Ecclesiae, ipso non deposito, conservare, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas neglecta esse inveniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
crimoͥnosus nã inscriptione
ꝑ ordinẽ facta tunc aindice susci¬
piendus ẽ. reus. & cistodie cum
accusatore tradendus ẽ: ea tam̃
ratione. ut tã accusati quã accusa¬
toris dignitas estimetur. & unum¬
queq ante discussionẽ ita iidex
faciat custodire: ut corũ natalis
aut dignitas patiuntur. Sane hui qͥ
crimina sua inq̃stione confessi sunt:¬
de aliis sidicere uoluerint aiudice
non credantur. quia uire & legib
constitutum ẽ. ut spontanea ꝓfessi¬
one reus reũ non faciat. neq illi
de altõ credatur. qui se criminosũ eẽ.
ndutiȩ accusatis incriminalib epĩs.

Expanded text:
criminosus: nam inscriptione per ordinem facta tunc a iudice suscipiendus est reus et custodiae cum accusatore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati quam accusatoris dignitas aestimetur et unumquemque ante discussionem ita iudex faciat custodiri, ut eorum natales aut dignitas patiuntur. Sane hi, qui crimina sua in quaestione confessi sunt,de aliis si dicere voluerint, a iudice non credantur, quia iure et legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse nim accusatis in criminalibus episcopis s
Abbreviated transcription (Latin):
Nitaq baptisii sui nchil recordetur
qui regenerationis ẽ. cupidus. nec
alt̃ ad testari de eo possit qui sciat con¬
secratum nec ille qui consecratus: scimͦ
quidem in expiabile eẽ. facinus. quotiens
iuxta hereticorum dogma contra sc̃orũ
patrum instituta cogitur aliquis lauacrũ
quod regenerandis semel tributũ est. bis
subire. apłica reclamante sententia quȩ
nobis unam predicat intrinitate deitatẽ.
unam infide confessionẽ. unum inbaptis¬
mate sacramentum. Sed inhoc nichil simile
formidatur : qm̃ non potest initerationis
crimen uenire. quod factũ eẽ. om̃ino nes¬
citur Atq idõ quotiens ꝑsona talis
incidit : solata primum examinatione
discutite. & longo tempore nisi forte sup̃m
finis immineat indagate. utrũ nemo
penitus sit qui testimonio suo iuuare
possit ignorantiam nescientis Et cum
constiterit hunc qui baptismatis indiget
sacram̃to sola inanit̃ suspitione ꝓhibi.

Expanded text:
Cum itaque baptismi sui nihil recordetur Cum itaque baptismi sui nihil recordetur qui regenerationis est cupidus, nec alter attestari de eo possit qui sciat consecratum, nquidem inexpiabile esse facinus, quoties juxta haereticorum dogma, contra sanctorum Patrum instituta, cogitur aliquis lavacrum quod regenerandis semel tributum est, bis subire, Apostolica reclamante sententia, qui nobis unam praedicat in Trinitate Deitatem unam in fide confessionem, unum in baptismate sacramentum . Sed in hoc nihil simile formidatur, quoniam non potest in iterationis crimen venire, quod factum esse omnino nescitur. Atque ideo quoties persona talis inciderit, sollicita primum examinatione discutite, et longo tempore, nisi forte supremus finis immineat, indagate, utrum nemo penitus sit, qui testimonio suo juvare possit ignorantiam nescientis. Et cum constiterit hunc qui baptisacramento, sola inaniter suspicione prohiberi,
Abbreviated transcription (Latin):
iquis aut̃ epyphanie festuuitatem
quȩ insuo ordine debito honore
ueneranda ÷ obhoc existimat pͥuilegiuõ
hab̃e baptismatis quia hoc quidãputañ
quod in eadem die dñs ad baptismum
sc̃i iołns accesserit: sciat illiꝰ baptismi
aliã gr̃am. aliam fuisse rationẽ. nec ad
sanguinib neq exuoluntate carnis.
neq ex uoluntate uiri. sed ex do nati
st̃. Dominus enĩ nulliꝰ indigens remis¬
sione peccati. nec querens remedium
renascendi : sic uoluit baptrzariqͦmͦ
& uoluit circũcidi. hostiãq pro se
emundationis offerri. Ut qui factus
fuerit ex muliere sic apłs ait. fieret &
sublege quã nonuenerat soluere sed
admplere. ⁊ implendo finire. sic̾ beatꝰ
idnistitiam om̃i credenti Baptisim aut̃
si inse condidit sacramentũ. quia in
om̃ib primatũ tenens. se docuit esse
principium: Et tunc regenerationis
potentiã sanxit. quando delatere
ipsius ꝓfluxer̃ sanguis redemptionis
& aqua baptismatis. Item leo rauen

Expanded text:
quis autem Epiphaniae festivitatem, quae in suo ordine debito honore veneranda est, ob hoc existimat privilegium habere baptismatis, quia hoc quidam putant, quod in eadem die Dominus ad baptismum sancti Joannis accesserit: sciat illius baptismi aliam gratiam, aliam fuisse rationem, nec ad sanguine, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec quaerens remedium renascendi, sic voluit baptizari, quomodo et voluit circumcidi, hostiamque pro se emundationis offerri : ut qui factus fuerat ex muliere, sicut Apostolus ait, fieret et sub lege , quam non venerat solvere, sed implere , et implendo finire, sicut beatuad justitiam omni credenti Baptismi autem sui in se condidit sacramentum, quia in omnibus primatus tenens se docuit esse principium. Et tunc regenerationis potentiam sanxit,, quando de latere ipsius profluxerunt sanguis redemptionis, et aqua baptismatis . Sicut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem nos non ex nr̃a ꝑsuasione
defendere. s ex apłica auctoritate
seruare : satis idoneo ꝓbamꝰ exemplo
sequentes beatum apłm petrũ. qͥ impso
die quo omnẽ credentiũ numerũ ꝓmissꝰ¬
scĩ sp̃s repleuit aduentꝰ : trium milium
popłm sua predicatione conũsũ lauacro
baptismatis consecrauit Qđ scã script᷑a
quȩ apłorum actus continet fide historia
docet dicens His auditis: compuncti
sunt corde. & dixer̃ ad petrũ & reliquos
apłos: Quid faciemꝰ uiri fr̃s: Pecrus aut̃¬

Expanded text:
oc autem nos non ex nostra persuasione defendere, sed ex apostolica auctoritate servare, satis idoneo probamus exemplo, sequentes beatum apostolum Petrum, qui in ipso die quo omnem credentium numerum promissum millium populum, sua praedicatione conversum, lavacro baptismatis consecravit. Quod sancta Scriptura, quae apostolorum actus continet, fedeli historia docet dicens: His auditis compuncti sunt corde, et dixerunt ad Petrum et reliquos apostolos: Quid faciemus, viri fratres? Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
uod ap̃ nos ualet aqua baptismatis
hoc egit ap̃ ueteres uł ꝓpariuilis
sola fides. uł ꝓmaiorib uirtꝰ sacrificu
uł ꝓhis qui exabrahȩ styrpe ꝓdierant:
misterium circũcisionis. AUOUST̃¬
x quo constituta ẽ. circũcisio inpło
dĩ quod erat tunc signaculũ fidei¬
nistitiȩ dr̃ ad significationẽ purgationis
ualebat & paruulis: originalis ueterisq
peccati. sicut & baptismꝰ exillo ualere

Expanded text:
o apud nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud veteres, vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierant mysterium circumcisionis. Unusex quo enim instituta est circumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purgationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, sicut et baptismus ex illo ualere
Abbreviated transcription (Latin):
Hec pͥma parscontinet defide & desacram̃to fidei
id÷ baptismate & ministerio baptizandorũ ce
baptizatorum. & consignandorũ & consignatoꝵ
& de obseruatione singulorũ & qͥd conferat
baptisma quid confirmatio: Simbolũ ephesini¬

Expanded text:
ECRETI PARS PRIMA De fide et sacramento fidei, id est baptismate, et ministerio baptizandorum et baptizatorum consignandorum et consignatorum; et de observatione singulorum. Et quid conferat baptisma, quid confirmatio. 7
Abbreviated transcription (Latin):
Quade re domine fili merito illustris
statuimus fide catholica suffragante.
illuo eẽ. conuigium qͦd erat primitus
grã diuina fundatum. conuentũq
scđȩ mulieris priore suꝑstite. nec di¬
ẽ. maritum uiuere in captiuitate con-¬
stitutum nullam hab̾e licentiã uxores
eorũ migrare ad aliud matrimoniũ.

Expanded text:
Qua de re, domine fili merito illustrisQua de re, domine fili merito illustrisstatuimus, fide Catholica suffragante, illud esse conjugium quod erat primitus gratia divina fundatum, conventumque secundae mulieris priore superstite nec diest maritos vivere in captivitate, constitutum est nullam habere licentiam uxores eorum migrare ad aliud matrimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
inius alienũ transire potuerunt:
&e tam̃ plenuim iustitię ẽ. ut eisdẽ
reũsis ꝓpria reformentur. Quod si
inmancipiis uł in agris aut etiam in
domib ac possessionib recte seruatur.
quam̃magis inconuigatorũ redince¬
gratione faciendum ẽ. ut qđ clade
bellica turbatum ẽ. pacis remedio re-¬
formetur: Ꝙ idõ si uiri pꝰ longam cap¬
tiuitatem reũsi. ita indilectione suarũ
conuigum ꝑseuerant. ut eascupiant
in suum redire consortium. obmitten¬
dum ẽ. & inculpabile iudicandum qͥ
necessitas intulit. & restituendũ qd̃
fides poscit. Si aut̃ alique mulieres
ita posteriorũ uirorũ amore sunt
captȩ ut malint his coherere quã
ad legitimum redire consortiũ: merito
priuentur. Innocentius ꝓbo.¶Cum
incaptiuitate ursa mulier teneretur.
aliud conuigium cũ restituta fontanũ
misse cognoscimꝰ. S fauore domini
reũsa ursa nos adut : & nullo diffim-¬
ente uxorẽ se memorati eẽ. ꝑ docuit.

Expanded text:
in jus alienum transire potuerunt; in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenum justitiae est, ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis, vel in agris aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendumo reformetur? Et ideo si qui post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae ut malint his cohaerere, quam in legitimum redire consortium, merito sunt reddatur. Innocentius Probo . Cum in captivitate Ursa mulier teneretur, aliud conjugium cum Restituta Fontanum inisse cognoscimus. Sed favore Domini reversa Ursa, nos adiit et, nullo diffitente, uxorem se memorati esse perdocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑ bellicã cladẽ &e ꝑgͣuissimos
hostilitatis incursus ita quȩdã
dicatis eẽ. diũsa coniugia. ut
abductis in captiuitatẽ iuris. feminȩ¬
E
eorum remanserint destitutȩ. quȩ
uiros propͥos intemptos putarent.
aut nũquã dominatione crederent
liberandos. ⁊ inaliorũ coniuigio
sollicitudine cogente transierint.
cumq statu rerũ auxiliante dño
inmeliora conũso. non nulli eorum
qui putabantur ꝑissȩ remearint :
merito caritas tua uidetur abigere.
quid de mulierib quȩ aliis sunt
iunctȩ uiris a nob debeant ordinari.
Sed quia nouimus scriptũ quod
adnõ uingitur uito mulier. & iterũ
p̃ceptum agnouimꝰ. ut quȩ dñs
iinxit homo non separet: necesse ẽ
ut legitimarũ feda nuptiarũ redin¬
tegranda credimꝰ. & remotis his
quȩ hostilitas intulit. unicuique
id quod legitime intulit reformetur.
Omĩq studio ꝓcurandũ ẽ. ut
recipiat unusquisq qđ ꝓpriũ est.
nec tam̃ culpabiles iudicentur. si

Expanded text:
um per bellicam cladem, et per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis esse divisa conjugia, ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios interemptos putarent, aut nunquam dominatione crederent liberandos, et in aliorum conjugium sollicitudine cogente transierint: cumque statui rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur perisse, remearint: merito charitas tua videtur ambigere, quid de mulieribus quae aliis sunt junctae viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum quod a Domino jungitur viro mulier ; et iterum praeceptum agnovimus ut quae Dominus junxit homo non separet , necesse est, ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis his quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit, reformetur, omnique studio procurandum est, ut recipiat unusquisque quod proprium est. Nec tamen culpabiles judicentur, si
Abbreviated transcription (Latin):
tem quȩ xp̃o sp̃ualiter nubunt & asa¬
cerdote uelantur. si postea uel publi.¬
ce nupserint uel occulte corrup.¬
te fuerint. non eas ad mittendas. eẽ.
adagendam pęnitentiam: nisi is
cui se uinserant de hac uita discesse.¬
rit. Si enim de hominibus hȩç ratio
custoditur ut quecumq uiuente
iuro alteri nupserit habeatur adul.¬
tͤra. nec ei agende penitentie licen¬
tia concedãtur nisi unus exeis fu¬
erit defunctus. quantomagis de
illa tenenda est quȩ antea ĩmmor.¬
tali se sponso con uinxerat. & postea
adhumanas nuptias transire elegit :¬
De uirginibus non uelastis si deuique¬
ae uero quȩ nec dum sacro ue¬
lamine tecte. tm̃ imꝓposito uir.¬
ginali semꝑ se simulauerunt ꝑma.¬
nere. licet uelate non fuerint si forte
nupserint. his agenda aliquando tp̃r
pęnitentia est: q̃uia sponsio earum
adño tenebatur. Si enĩ inter homi
nes solet bone fidei contactus nulla
ratione dissolui. quantomagis ista
pollitatio quam cum deo peꝑigerins

Expanded text:
tem quae Christo spiritualiter nubunt, et a sacerdote velantur, si postea vel publice nupserint vel occulte corruptae fuerint, non eas admittendas esse ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant de hac vita discesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque vivente viro alteri nupserit, habeatur adultera, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex eis fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae antea immortali se sponso conjunxerat, at postea ad humanas nuptias transire elegitde virginibus non velatis si deviaveae vero quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverant permanere, licet velatae non fuerint, si forte nupserint, his agenda aliquanto tempore poenitentia est: quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter hones solet bonae fidei contractus nulla ratione solvi, quanto magis ista pollicitatio, quam cum Deo pepigerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ñ sunt idonei parentes. ep̃c eã reci¬
piat. ⁊ inusum ȩccłȩ diligentũr distri¬
ȩccliastico sine testamento & sine cogna¬
tione discesserit: hereditas eius ad eccłiã
ubi seruiuit deuoluatur. Similiter de
t laicalib uestim̃tis clerici ñ utantur
Uid ÷ mantello uł cotto. siue cappa.
nec preciosis & ineptis calciamentis. &
aliis nouitatum uanitatib s religioso
& decenti habitu induti incedant:
lericꝰ ꝓfessionẽ suã. etiam habitu &
incessu ꝓbet. & idõ nec uestib nec
qui occose innundinis ambulant. Ex¬

Expanded text:
Et si non sunt idonei parentes, episcopus eam reciEt si non sunt idonei parentes, episcopus eam recipiat, et in usum Ecclesiae diligenter distrieccltione discesserit, hereditas eius ad ecclesiam ubi servivit, devolvatur. Similiter de Ut laicalibus vestimentis clerici non utantur, id est, mantellum vel cottam sine cappa, nec pretiosis et ineptis calciamentis et aliis novitatum vanitatibus, sed religioso et decenti habitu incedant. lericus professionem suam etiam habitu et incessu probet, et idoneo nec vestibus nec qui ociose in nundinis ambulant.
Abbreviated transcription (Latin):
rint. quot testib se excusare debueriñ.
Liqui prbi. uł diaconi fuerint accusati.
ꝓpͥus legitimo numero collegarũ. quos
ab eodẽ accusati petierint. id÷ una secũ
in prb̃i nomine sex. indiacoñ trib ipsoꝵ
causas discutiat. eadẽ dierum & dilationũ
& a communione remotionũ & discussione
ꝑsonarum int̃ accusatores & eos qͥ accusant᷑
forma seruata Reliquorũ aut̃ clericorũ
causas. etiam solus epc̃ loci agnoscat. &
imꝓbe agant contra prb̃os suos. ita
ut demorientium prb̃oꝵ substantia
partes sibi uendicent: sic̃ de ꝓpͥis seruis.
Interdicius itaq canonica auctoritate
ne hoc ulterius fiat s sicuti libi facti st̃
ad suscipiendũ gradũ. & agendũ diuinũ
officium: ita nichil ab eis exigatur p̃t̃
diuinum officium. De peculiari uero
sacerdotum nichil sibi usurpent: s totũ
in .iIͦIͦI. diuidatur partes. una ep̃o. alia
altari. tertia pauꝑib quarta parentib

Expanded text:
rint, quot testibus se excusare debuerint. rint, quot testibus se excusare debuerint. yteri vel diaconi fuerint accusati, ius episcopus legitimo numero collegarum, quos ab eodem accusati petierint, id est una secum in presbyteri nomine sex, in diaconi tribus, ipsorum causas discutiat eadem dierum et dilationum et a communione remotionum, et discussione personarum, inter accusatores et eos qui accusantur forma servata. Reliquorum autem clericorum causas etiam solus episcopus loci agnoscat et improbe agant contra presbyteros suos, ita ut de morientium presbyterorum substantia partes sibi vindicent, sicut de propriis servis. Interdicimus itaque canonica auctoritate, ne hoc ulterius fiat, sed, sicuti liberi facti sunt ad suscipiendum gradum et agendum divinum officium, ita nihil ab eis exigatur, praeter divinum officium. De peculiari vero sacerdotum nihil sibi usurpent, sed totum dividatur in quatuor partes: una episcopo, alia altari, tertia pauperibus, quarta parentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pauli apłi duo uł tria testimonia reqͥrant᷑
ab illo. Qd si non potuerit datis testimoniis
apꝓbare quod dixit: accusationẽ accusati
accusator accipiat Ut sicut laici clericos
Sane dignum ẽ. ut sic̃ sacerdotes uł
clericos insua accusatione uł scłarib iudi¬
cus laici non recipiunt. ita ipsi insac̾dotũ
uł clericorum accusationib seu ȩccłiasticis
negotiis nisi sponte collaudetur ñ reci-¬
piantur. qm̃ inconueniens ẽ. ut hi qͥhos
respuunt ab his recipiantur. Ut testimo
estimonium laici adũsus clericũ: nemo
concł. cui int̾fuit rex arnulfus:
recipimus uob̃ ut unusquisq urm̃
suꝑ duas seu tres ebdomadas dieb
dominicis. seu festiuitatib scõrũ. popłm
sibi commissum doctrinis salutiferis ex
sacra scriptura sumptis in eccłia sibi com-¬
missa pꝰ euangłm ꝑlectũi instruere
studeat. & iubeat illis. ut nullus deȩccłia
exeat. antequã aprbo siue diacono ultima
laus id÷ benedicamꝰ dño. aut ite missa est

Expanded text:
Pauli, duo vel tria testimonia requirantur ab illo . Quod si non potuerit datis testimoniis approbare quod dixit, accusationem accusati accusator accipiat. CAP. 277. - Ut sicut laici clericos Sane dignum est ut, sicut sacerdotes vel clericos in sua accusatione vel saecularibus judiciis laici non recipiunt, ita ipsi in sacerdotum vel clericorum accusationibus, seu ecclesiasticis negotiis, nisi sponte collaudentur, non recipiantur: quoniam inconveniens est ut hi qui hos respuunt, ab his recipiantur. CAP. CCIV.-nium laici adversus clericum nemo concilio, cui interfuit Arnulfus rex. Praecipimus vobis ut unusquisque vestrum super duas seu tres hebdomadas diebus Dominicis seu festivitatibus sanctorum, populum sibi commissum, doctrinis salutiferis ex sacra Scriptura sumptis, in ecclesia sibi commissa, post evangelium perlectum, instruere studeat, et jubeat illis, ut nullus de ecclesia exeat antequam a presbytero sive a diacono ultima laus, id est Benedicamus Domino, aut Ite missa est
Abbreviated transcription (Latin):
lericus qui non ꝓemendo aliqͥd in
nundinis uł inforo deambulat: ab
officio suo de gradetur. Ut nullus ex
clero arma militaria portet. Excon¬
uicumq ex clero eẽ. uidentur
arma militaria non sumant.
nec armati incedant. s ꝓfessionis suȩ
uocabulũ religiosis morib & regioso
habitu prebeant. Qđ si contempserint:
tanquã sacrorũ canonum contẽptores.
& eccłiasticȩ scĩtatis ꝓfanatores propͥi
gradus amissione multentur. qr ñ poss
simul dõ & scło militare:¬

Expanded text:
lericus qui, non pro emendo aliquid, in nundinis vel in foro deambulat, ab offclero arma militaria portet. Ex conuicunque ex clero esse videntur, arma mnec armati incedant, sed professionis suae vocabulum religiosis moribus et religioso habitu praebeant; quod si contempserint, tanquam sacrorum canonum contemptores, et ecclesiasticae sanctitatis profanatores proprii gradus amissione multentur, quia non possunt simul Deo et saeculo militare
Abbreviated transcription (Latin):
concubinarũ filii quos sola natura
genuit non honestas comugu. Itẽ.
Hi qui non sunt de legitimo matrimonio:
matrem potius secuntur qua patrẽ.¬
Aug̃ de conflictu uiciorũ atq uirtu¬
¶ubendilicentia quibusdã tribuit᷑
hoc ẽ. qui uirginitatẽ uł castimoniã
uidualem nequaquã professi sunt:
quib dã autem non tribuitur. id ÷
qui uirgines uł continentes ẽẽ. decre¬
uerunt. fornicatio uͦ nulli impune

Expanded text:
concubinarum filii, quos sola natura concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas conjugii. Item. Hi qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patreus De conflictu vitiorum atque virtuNubendi licentia quibusdam tribuitur hoc est qui virginitatem vel castimoniam virginalem nequaquam professi sunt; quibusdam autem non tribuitur, id est qui virgines vel continentes esse decreverunt. Fornicatio nulli impune
Abbreviated transcription (Latin):
siue ex duob ingenuis matrimonio
editur. siue ex libͣtinis. siue ex altero
libtino & altõ ingenuo. S & siquis lib̾a¬
de matre nascitur patre seruo: Ingennuus
nichilominus nascitur. Quẽ ad modũ
qui ex matre lib̾a & incerto patre natꝰ ẽ:
qm̃ uulgo conceptꝰ ẽ. Sufficit aut̃ libã
habuisse matrẽ eo tempore quo nascitur
deinde ancilla facta pariat. Placuit enĩ
qui nascitur lib̾um nasci. quia ñ deb&
calamitas matris ei nocere qui in uto ẽ.
Exhisae illud quesitũ ẽ : si ancilla p̃gnats
manu missa sit : deinde ancilla postea
facta peꝑit. liberũ anseruũ pariat.
marcellus probat liberũ nasci. Susti¬
cit enuĩ ei qui inuentre ẽ. lib̾ ammatrẽ
uł medio tẽpore habuisse : qđ & uerỹẽ.¬
Lib̾i dicti sunt: qui ex libͤro matrimo¬
nio sunt. Nã filii ex libͤro & ancilla.
seruilis conditionis sunt. Semꝑ enim
qui nascitur deteriorẽ parentis statũ
sumit. Eiusdẽ. lib̾ uiiii. Cap̃.u.
Naturales filii dicuntur in genuar̃

Expanded text:
sive ex duobus ingenuis matrimonio editus, sive ex libertinis, sive ex altero libertino, altero ingenuo. sed et si quis ex matre libera nascatur, patre servo, ingenuus nihilo minus nascitur: quemadmodum qui ex matre libera et incerto patre natus est, quoniam vulgo conceptus est. sufficit autem liberam fuisse matrem eo tempore quo nascitur, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in utero est. ex his et illud quaesitum est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea facta peperit, liberum an servum pariat? et Marcellus probat, liberum nasci: sufficit enim ei qui in ventre est liberam matrem vel medio tempore habuisse: quod et veLiberi dicti sunt, qui ex libero matrimonio sunt orti. Nam filii ex libero et ancilla, servilis conditionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Ejusdem lib. IX, cap. 5. Naturales filii dicuntur ingenuarum
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam quisquis non alligatus uxori
continentiã dõ uouerit nullomodo
debet ista compensatione peccare. ut
quia ꝓmisit quȩ nuptias eiꝰ appeait
futurã se eẽ xp̃ianã. Quod enĩ cuiquã
anteq uouissae licebat. cũ id se nũquã
facturũ uouerit non licebit. si tamen
id uouerit quod uouendũ fuit.
sicuti ẽ. ꝑpetua uirginitas uł con-¬
tinentia. post exꝑta conubia solu¬
tis auinculo conuigali. uł excon¬
sensu uouentib & carnalia debita
sibi inuicem relaxantib fidelibus
castisq conuigibus.. qđ alterũ sine
alt̾a. uł alterã sine alto uouere fasñe
Hec ergo & siqua alia sunt quȩ rectis¬
sime uouentur. cũ homines uouerint
nulla conditione rumpenda funt:
quȩ sine ulla conditione uouerunt.¬

Expanded text:
 etiam quisquis non alligatus uxori continentiam deo uouerit, nullo modo debet ista conpensatione peccare, ut quia promisit quae nuptias eius adpetit futuram se esse christianam. quod enim cuique, antequam uouisset, licebat, cum id se numquam facturum uouerit, non licebit; si tamen id uouerit quod uouendum fuit, sicuti est perpetua uirginitas uel continentia post experta conubia solutis a uinculo coniugali uel ex consensu uouentibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non est. haec ergo et si qua alia sunt, quae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione uouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui eius legitima ratione succedunt
suꝑstites dimisse. ac ꝓpt̃ea istũ monta¬
nianum decuiꝰ substantia agicur
nullã hab̾e in illius defuncti successione
ꝑsonã. nã & si pͥncipalia sacra ꝓmeruit.
hoc illis legitimis successorib p̃iudicare
nil potĩt. qr ipse clem̃tissimꝰ imꝑator
generales leges ꝓtulit. quib iubet milli¬
qui inprecib suis deprehenditur eẽ. m̃titꝰ
ea sacra prodesse quȩ meruit. Qm̃ cum
eẽt naturalis se contra ueritatẽ dic̃ esse
legitimum. quod nulla ratione monstrari
lib̾i secuntur. uulgo quesiti matrem
qui patrem demonstrare non possunt.
uł qui possunt quidẽ: s eum habent
in toto pęne iure cuuli intelliguntur
in rerum natura eẽ. Nã &e legitime
hereditates restituuntur his: ita ut si
pregnans mulier ab hostib capta sit.¬

Expanded text:
qui ei legitima ratione succedunt, qui ei legitima ratione succedunt, superstites dimisisse, ac propterea istum Montanianum, de cujus substantia agitur, nullam habere in illius defuncti successione personam. Nam, etsi principalia sacra promeruit, hoc illis legitimis successoribus praejudicare nil poterit, quia ipse clementissimus imperator generales leges protulit quibus jubet nullqui in precibus suis deprehenditur esse mentitus, ea sacra prodesse quae meruit. Qui cum esset naturalis, se contra veritatem dicit esse legitimum, quod nulla ratione monstrari liberi sequuntur: vulgo quaesiti matrem qui patrem demonstrare non possunt vel qui possunt quidem, sed eum habent in toto paene iure ciuili intelleguntur in rerum natura esse. nam et legitimae hereditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nasci filios. uł etiã oꝑe aliquo mala
agant ne nascantur. Ceterũ si uł utrũq.
uł unũ hoꝵ desit: ñ inuenio quẽ ad modũ
has nuptias appellare possimus. Et¬
enim si aliquam sibi ad tẽpꝰ adhibuerit
donec illã dignã honorib uł sius faculta¬
tib inueniat quam comparẽ ducat:
ipso animo adult̾ ẽ. nec cum illa quã
cupit inuenire. s cum ista cum qua
sic cubat ut cum ea non habeat mari¬
noui & uetis testam̃ti cap̃.iii. Xp̃iano
non dicam plurimas. sed nec duas simul
hab̾e licitũ ẽ. nisi unã tantũ. aut
uxorẽ aut certe loco uxoris. si c̃iunx
militum: Hortamur ut nicħ ulteriꝰ
montanianꝰ qui se contra omnẽ ueri¬
tatẽ & contraleges dum sit ex ancilla
genitus. legitimum filium temptat
astruere sensib urĩs. qualibet sorte sur¬
ripiat. quia montanianũ illũ de cuiꝰ
substantia agitur constat sine ꝓprus
libis discessisse. & germani fr̃es filios

Expanded text:
nasci filios uel etiam opere aliquo malo nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare possimus. etenim si aliquam sibi uir ad tempus adhibuerit, donec aliam dignam uel honoribus uel facultatibus suis inueniat, quam conparem ducat, ipso animo adulter est, nec cum illa, quam cupit inuenire, sed cum ista, cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat mariNovi et Veteris Testamenti, cap. 3. Christiano non dicam plurimas, sed nec duas simul habere licitum est, nisi unam tantum, aut uxorem, aut certe loco uxoris, si conjux militum. Hortamur ut nihil ulterius Montanianus, qui se, contra omnem veritatem, et contra leges, dum sit ex ancilla genitus, legitimum filium tentat astruere sensibus vestris qualibet forte subripiat, quia Montanianum illum, de cujus substantia agitur, constat sine propriis liberis decessisse, et germani fratris filios,
Abbreviated transcription (Latin):
uno tempore duȩ uxores inueniuntur.
interĩ pͥore recenta posteriorẽ cogatur
amittere : insuꝑ & penitentiã quã loci
sacerdos preuiderit compellat᷑ suscipere.¬
uxorẽ fideł conoubinã habeat: ñ c̃munic&e.
Ceterũ is qui ñ habet uxorẽ. & ꝓuxore
concubinã habet a comimunione ñ repellat᷑
tantum ut uniꝰ mulieris. aut uxoris aut
concubinȩ ut ei placuerit. sit conunctione
contentus. Alias uͦ abiciatur doneo desi¬
nat & ad pęnitentiã reũtatur.
Aug̃ de bono coniugali. Solet queri
cum masculus & femina. nec ille maritꝰ
nec illa uxor alterius sibimet ñ filiorũ
ꝓcreandorum s ꝓincontinentia solius
concubitus causa copulantur. ea fide
media. ut nec ille cũ altã id faciat.
utrum nuptiȩ sint uocandȩ. & potest
quidẽ fortasse non absurde hoc appel
lari conubium. siusq ad mortẽ alicuiꝰ
eorũ id int̾eos placuerit. & prolis gene¬
rationẽ quãuis ñea causa comune ti
sunt ñ tñ uitauer̃ ut uel nolit sibi

Expanded text:
uno tempore duae uxores inveniuntur, interim priori retenta posteriorem cogatur amittere: insuper et poenitentiam quam loci sacerdos praeviderit praeceperuxorem fidelis, si concubinam habeat, non communicet. Caeterum is qui non habet uxorem, et pro uxore concubinam habet, a communione non repellatur: tantum ut unius mulieris aut uxoris aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunctione contentus. Alias vero vivens, abjiciatur donec desinat; et ad poenitentiam revertatur. de bono conjugali, cap. 5. Solet quaeri, cum masculus et femina nec ille maritus, nec illa uxor alterius, sibimet non filiorum procreandorum, sed pro incontinentia solius concubitus causa copulantur, ea fide media, ut nec ille cum altera id faciat, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest quidem fortasse non absurde hoc appelari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Desine iã tali tabescere ignauia. & disce
pat̾nis obedirȩ regłis. ne inueniaris sta¬
tutos apatrib t̾minos transgredi. uel
ꝑambitionẽ deminori ad maĩorẽ tͣnsire
ȩccłiam. qd temptantẽ laica etiã cõmu¬
nione sacripruiant canoni es¬
ouellar̃ constitutio. lxx. uiiii.
Nemo intelligatur concubinã habere.
qui cummultis mulierib concũbe cum
aliqua solet. Nam quẽ ad modũ qͥ legitimã
uxorem habet aliam hab̾e durante eodẽ
matrimonio non potest: ita & qui unã
concubinã habet. ñ potest alias eo tẽpore
habere. Aug̃ de unico baptismo ł.i.
Hismael ut separaretur appło dĩ: ñ ob¬
fuit mat̃ ancilla. s ob fuit fr̃na discordia.
& non ꝓfuit potestas uxoris cuuiꝰ magis
filius erat: quia ꝑ ipsnis uira coniugalia
& manoilla seminatꝰ erat. & ex ancilla
n libe mulieris consuetudine. ñ concu

Expanded text:
Desine jam tali tabescere ignavia, et disce Desine jam tali tabescere ignavia, et disce paternis obedire regulis, ne inveniaris statutos a Patribus terminos transgredi, vel per ambitionem de majori ad majorem transire Ecclesiam, quod tentantem laica etiam communione sacri privant canonesovellarum institutio LXXIX: Nemo intelligatur concubinam habere, qui caliquo solet; nam quemadmodum qui legitimam uxorem habet, aliam habere durante eodem matrimonio non potest, ita et qui unam concubinam habet, non potest alias eo tempore habere. Ismael ut separaretur a populo Dei non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia . Et non profuit potestas uxoris, cujus magis filius erat, quia per ipsius jura conjugalia, et in ancilla seminatus erat, et ex ancilla in liberae mulieris consuetudine nu
Abbreviated transcription (Latin):
questus ẽ. ante plurimos an nos
ab homine nescio quo depossessione
messanensis ȩccłȩ de fontib sesusceptũ.
& iuolent̃ diũsis ꝑsuasionib ꝑuellȩ
ipsius uinctum. ex qua filios iã iuuen¬
culos habe se asserit. quã nunc molent̃
huic disiunctã abstulissẽ dr̃. atq: ciuidã¬
alii uenundedisse. Qd si uerũ ẽ: quã sit
inauditum atq crudele malũ tua dile¬
ctio ꝑspicit. Idõq ammonemꝰ ut hoc
tantum nefas sub ea tuuacitate quã te
incausis piis habe certissime scimus
requiras atq discutias. & si ita ut supͣdictꝰ
portitor insinuauit eẽ. cognoueris: non
solum qđ malefactũ ẽ. ad statũ pͥstinum
reuocare curabis. sed & uindictã quȩ dm̃
possit place̾re ex hib̾e modis om̃ib festi¬
Nunqͥdne duab simul sponfis nube
barbaricã gentẽ instrius: Nũqͥd ne
sacramentum. ecclȩ exponentem apłm
non legisti. er̃ duo incarne una: Anforsan
tuui codices falso. iiͦiͦ incarne una assert̃::

Expanded text:
questus est, ante plurimos annos ab homine nescio quo de possessione Massanensis Ecclesiae, de fontibus se susceptum, et violenter diversis persuasionibus puellae junctum, ex qua filios jam juvenculos habere se asserit, quam nunc violenter huic disjunctam abstulisse dicitur, atque cuidaalii venundedisse. Quod si verum est, quam sit inauditum atque crudele malum, tua dilectio perspicit. Ideoque admonemus, ut hoc tantum nefas, sub ea vivacitate, quam te in causis piis habere certissime scimus, requiras atque discutias; et si ita, ut supradictus portitor insinuavit, esse cognoveris, non solum quod male factum est ad statum pristinum revocare curabis, sed et vindictam quae Deum possit placare, exhibere modis omnibus festiNunquidne duabus simul sponsis nubere barbaricam gentem instruis? Nunquidne sacramentum Ecclesiae exponentem Apostolum non legisti: Erunt duo in carne una? An forsitan tui codices falso tres in carne una asserunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Int̾ huiꝰ uite ⁊ future felicitatis miseriã multa
discretio ẽ. Illic enĩ ⁊ misena ẽ. ꝓpt̃ crutiationem
dolorũt. & tenebrȩ ꝓpt̃ lucis aũsionẽ. Quorũunũ
inhacuita idẽ miseria ẽ: aluid ñ÷. In inferno aut̃

Expanded text:
ant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam, multa ant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam, multa discretio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem. Quorum unum in hac vita, id est, miseria est, aliud non est. In inferno au
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia quȩ ds̃ ẽ. abscondita ẽ ab oclis om̃iũ
intuentiũ: qr in hac mortali carne consistentib
& indi potuit ꝑ quasdã curcũscriptas imagines.
consistentib s tñ inestimabili uirtute crescentib
qͦdã contemplationis acumine tt̃na dĩ claritas¬
udĩ potest ¶De duplici pena daninatorũ.
Exdictis ysidori. Duplex damnatorũ pena ẽ.
ingehenna: quorũ ⁊ m̃tẽ urit tnstitia. & corpus
qđ ꝑficerent corpore simul ⁊ aĩo puniantur ⁊ corpore
Ignem gehenne ad aliqͥd lum̃ hab̾e ad aliqͥd non
habe. Hoc ÷ hab̾e lum̃ ad dampnationẽ ut uideant
impii uñ doleant. ⁊ ñ hab̾e ad consolationẽ ne
uideant uñ gaudeant. Apta sit cõꝑatio camino tnũ
puerorũ adexemplĩignis gebenne. Nã sic ille ignis
ñ arsit ad triũ puerorũ suppliciũ. & arsit ad c̾burenda
ligamina uincłoꝵ : ita ignis gehenne & lucebit
miseris ad augm̃tũ penarũ ut uideant uñ doleant
⁊ñ lucebit ad oonsolationẽ ne uideant ungaude¬

Expanded text:
 ab oculis omnium viventium quia in hac mortali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, consistentibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine  - De duplici poena damnatorum. Ex dictis Isidori . Duplex damnatorum poena est in gehenna, quorum et mentem urit tristitia, et corpus quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere. Hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta sit comparatio camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum: ita ignis gehennae, et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaude
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥus in me infirmantiũ ꝑsonas suscipiens de inui.¬
sibilib dubitabã. Itaq placent cuncta quȩ dicis.
s tam̃ sic̃ uitã aĩȩ incorpore manentis. ex motu corporis
agnosco: ita uitã aĩȩ pꝰ corpꝰ aꝑtis qͥbuscdã reb attestan¬

Expanded text:
lor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invilor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus apertis quibusdam rebus attestan
Abbreviated transcription (Latin):
Ut tñ te breuit̃ reducã ad te: nullauisibilia nͥ
ꝑiniusibilia uidentur. Ecce enĩ cuncta corporea
ocłs tui corporis afpicit. nec tam̃ ipse corporeus ocłs
& in cassum patet ocłs qui uidebat. Subtrahe
aiãm corpori : remanent ꝓculdubio ocłi in cor¬
pore aꝑti. Si igͥ ꝑse udebant cur discedente
aiã nichil uidentꝰ Hinc ergo intellige. q̃r ipsa
qͦq uisibilia ñ nͥ ꝑmuisibilia uidentur. Ponamꝰ
qͦq ante oclos m̃tis domũ ȩdificare. immensas
moles leuare. pende magnas in machinis co-¬
loͣnnas qͥs queso te ħopꝰ oꝑatur: Corpꝰ iusibile
quod illasmoles manib trahit an inuisibilis
aiã quȩ iuuificat corpꝰ ÷ Tolle enĩ qđ ñ iudetur
incorpore. ⁊ mox innnobilia remanent.
cuncta quȩ moueri uidebantur uisibilia
corpora metallorũ. Qua in repensandũ ẽ.
quia inħ quoq mundo uisibili. nichil nisi
subsistunt: & iuuificat & mouet inuisibilia.
ita ipsa quoq iniusibilia implendo mouent.¬

Expanded text:
Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculu incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
qł inoꝑe semꝑ nouer̃. Quia enĩ illic õs cõmuni claritate
dm̃ c̃spicuint. qͥd ÷ qđ ibi nesciant. ubi scientẽ oiã
ualde ⁊ laudabił cũ añ trienniũ moreretur: sicut
religiosi alii qͥ p̃sentes suer̃. testati s. in hora suiexitꝰ
ionãꝓpħã ezechielẽ qͦq ⁊danibelẽ cepit aspicere
Qs dũ uenisse ad se diceret: & dep̃ssis luminib eis
reuerentiȩ obsequiũ p̃beret: ex carne eductꝰ est.
Qua inre aꝑte dabit᷑ intelligi. quȩ ert in illa m¬
corraptibili uita noticia: si uir iste ad huo incarne
iudit agnouit. Solet aut̃ plerũq contingere
ut egressura aiã eos &̃ recognoscat. cũ qͥb ꝓ qͣlitate
culparũ ł etiã p̃miorũ inuna ẽ. mansione depu¬
tanda: qd multu meo exitu uident. qͥ aut in regno
purgatoriꝰ credendꝰ sit qui pꝰmortẽ aĩas apeccatis

Expanded text:
 opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia valde laudabilis, cum ante hoc triennium moreretur sicut reliJonam prophetam Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere. Quos dum venisse ad se diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne viderat, agnovit. Solet autem plerumque contingere ut egressura anima eos etiam recognoscat, cum quibus pro qualitate culparum vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda; quod multi in eo exitu vident, quos aut in regno purgatorius credendus sit qui post mortem animas a peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ irasci. quãis nulla animi ꝑ turbatione
moueatur : d&e quia ipse inmutabilis id quod
uoluerit mutat penitere dr̃. quãuis it̃ mutat᷑ c̃siliũ
illorũ ostendit cuiꝰ scĩtatis sint. Exdialego gg̃. Int̾ogatio
ob Cu senptũ sit: iustus qͣcq morte p̾uentꝰ fuent. iustitiaciꝰ
ñ auferetur abeo: Clecti qͥ pculdubio adꝑpetuã uitã
tendunt. quid eis obẽ si admodicũ dure moriantur:
Et ẽ. fortasse ñ ñ quã eorũ culpa licet miima quȩ
in cadẽ debeat morte resecari. Undesit utrȩꝓbi
qͥdẽ potestatẽ contͣ uiuentes accipiant. s illis mori¬

Expanded text:
r irasci, quamvis nulla animi perturbatione moveatur, et quia ipse immutabilis id quod voluerit mutat, poenitere dicitur, quamvis rem mutet, consilium non illorum non ostendat cujus sanctitatis sint. Ex Dial. Greg. que morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo; electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis mori
Abbreviated transcription (Latin):
T Qd̾ piꝰ sit ds̃ ⁊ npascatur oruoiatu miseroꝵ.iustꝰ
aut̃ & idõ ñ sedet᷑ ĩ ꝑpetuũ ab iniqͦrũ ultione. Exclia:¬
logo gg. S nullꝰ uistꝰ crudelitate pascit᷑ & delin.¬
quens seruis ad nõ iusto iocirco cedi p̃cipit᷑. ut
aneqͥtia corrigatur. Adħ enĩuapulat ut em̃dari
debeat. Iniqͥ aut̃ gehenne igni traditi si adcorrecti¬

Expanded text:
 pius sit, et non pascatur cruciatu miserorum, justus autem, et ideo non sedetur in perpetuum ab iniquorum ultione. Sed nullus justus crudelitate pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur. Ad hoc enim vapulat, ut emendare debeat. Iniqui autem gehennae igni traditi, si ad correcti
Abbreviated transcription (Latin):
moysen facie ad faciẽ: sic̃ loqͥ solet hõ ad amicũ
suum Uidit iob dñm quidic̃. Auditu auris
audiuite: nunc aut̃ ocłsm̃s udec te. Uidit esaias
dñm quiat. Anno quo mortuus ẽ. rexozias
uidi dñm sedentẽ suꝑ solium excelsũ & eleuatũ.
Uidit micheas dñm qͥ dic̃. Uidi dnm̃ sedentẽ suꝑ
soliũ suũ ⁊ omnẽ execcitũ cȩli astantẽ ei ad extris
& asinistris. Qa gͦ ẽ. qđ tot testam̃ti uetis patres
dm̃ se uidisse testati s̃: ⁊ tnr de hacsapientia quȩ dĩ

Expanded text:
olet homo ad amicum suum. Vidit Job Dominum qui dicit: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te. Vidit Esaias Dominum qui ait: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum, et elevatum. Vidit Micheas Dominum qui dicit: Vidi Dominum sedentem super solium suum: et omnem exercitum coeli astantem ei a dextris, et a sinistris. Quid est ergo quod tot Testamenti Veteris patres Deum se vidisse testati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ea iniusibilia quȩ dõ inuisibili subministrant.
inspirando uiuificat. aliis uͦ tribuit ut uiuuant:
aliis ħ solũmͦ p̃stat ut sint. Quia uerũ ẽe n̾dubitas
oreantẽ. ⁊ regentẽ. implentẽ. & circũ plectentẽ. trans¬
cendentẽ. ⁊ subsistentẽ. incirc̾fcriptũ atq inuisibilẽ
dm̃: ita dubitare ñ debes. hunc inuisibilia obseqͥa
hab̾e. Debent qͥppe ea quȩ ministrant ad eiꝰ simili¬
tudinẽ tende cui ministrant: ut quȩ ininsibili
seruiunt. eẽ inuisibilia ñ dubitentur. Hec aut̃
motũ consid̾ans corporis. uitã aĩȩ in corpore manen¬
tis ꝑpendis aĩo: ita uitã aĩȩ exeuntis a corpore.
ꝑpende debes asummo. quia pot̃ inuisibiliter
uiuere: quã oportet in obseqͥo inuisibilismanere.
Petrus. Recte totũ dr̃ s mens refugit crede. qđ

Expanded text:
esse ea invisibilia quae Deo invisibili subministrant. inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem, et sustinentem, incircumscriptum, atque invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis animo: ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo: quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis manere. Petrus: Recte totum dicitur: sed mens refugit credere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gehenne ignẽ creauit. qͥmpena reꝓborił eẽ
semel incepit. s ardorẽ suũ &e sine lignis ñꝗͣ
fimet. Sciendũ uͦ ẽ. quod õs reꝓbi qr unaiã & carne sui
manens & egrediens indi ñ possit. Exdiał oõ.
quã ⁊ manentẽ incorpore ñuides: N qͥd nãmͦ
cũ mecũ loqueris qr uide in me ñ uales aĩam
meã. iccirco me esse exam credis:: Natura qͥppe
animȩ inuisibilis ẽ atq ita excorpore iniuisibilit̃
egredit᷑. sic̃ incorpore inuisibilit̾ manet. Petrus.
S uitã aĩe incorpore manentis. pensare possũ ex
itpsis motib corporis: qr nͥ corpori aĩa adẽet eiꝰdẽ
m̃ bra corporis moueri ñ possent. Uitã uͥ aiẽ pꝰcarnẽ

Expanded text:
gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum esse gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum esse semel incipiet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiet. Sciendum vero est, quod omnes reprobi, quia et in animanens et egrediens videri non possit. Ex Dialog. Gquam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia in me videre non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non pos