comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tale est quod indicatur in his uerbis.
Uidete nequid inuobis seculare habeatis,
ne seculares mores. ne uitia. ne tergiuer¬
sationem deseculo uobiscum adęccłam
deferatis: sed anathena auobis sit omnis
conuersatio secularis. Nolite diumis hu
mundana miscere. nolite negotia secula¬
ria ȩccłȩ secretis inserere. Hoc est quod¬
et iohannes epłȩ suȩ ꝑsonat tuba dicens.
Nolite diligere mundum. neq ea quȩ in
mundo sunt. Et paulus similiter. Noli
Sed et illi uerbi causa. cum xp̃ĩani sint
solempnitates gentilium celebrant. ana¬
thema inȩccła introducunt: qui deastro¬
rum cursib uitas hominum. et gesta
ꝑquirunt. qui uolatus auium et cetera
huiusmodi. quȩ inseculo prius obserua¬
lantur. inquirunt. deiericho a nathe¬
ma inferunt ineccła. et polluunt castri
dni: et uinci fatiunt populum dĩ. Sed
et multa alia peccata sunt. ꝑquę ana¬
thema deiericho introducitur inȩccła.
ꝑquȩ populus dĩ uincitur. et ꝓsternit᷑

Expanded text:
Tale est quod indicatur in his verbis: Videte ne quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclesiae servitiis inserere. Hoc est quod Joannes Epistolae suae personat tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus similiter: « NolSed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemnitates gentilium celebrant, anathema in Ecclesiam introducunt; qui astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per quae anathema de Jericho introducitur in Ecclesiam per quae populus Dei vincitur et prosternitur
Abbreviated transcription (Latin):
deamus. neforte interioris intelligen¬
tiȩ sit tanta et tam grauis acerbitas
ista peccati. Multus decor est inuer¬
deciuitate sunt iericho. idest huiuis
mundi homines. Si ergo inuenias¬

Expanded text:
deamus ne forte interioris intelligentiae sit tanta et tam gravis acerbitas ista peccati. Multa est in verde civitate sunt Jericho, id est, hujus mundi homines. Jericho i
Abbreviated transcription (Latin):
tur adõ dux populi iħs. induas partes di¬
uidere populum ut pars simulet fugã.
sars autem subsistat ininsidiis: quib decipi¬
posttis. rexgai uidens iħm et filios ifrael
eminus. concitatur aduersum eos in preli¬
um. Iillis uero simulantib fugam. isti acri¬
us insectantur: et uelut spolia ducturi deho¬
stib. omnes simul exurbe ꝓcedunt: ita ut¬
sicut scriptura dicit. relinquerent uacuã
ciuitateni. Sed postea quam constitutum
progressi sunt locum. conuersus iħs signũ
dedit. ut exurgerent qui in insidus erant.
et dorsa hostium cederent. Et ita illi no¬
uissimi. & isti primi. medios bostes conclu¬
sos interimunt uiuiuersos. & hoc modo
uictis. uis qui habitabant gai. regen ipso¬
rum suspenderunt in ligno gemino.
His auditis. ueri simile est auditores di¬
cere. Quo michi hȩc: quid michi confert.
si cognoscam quod uicti sunt. qui habita¬
bant gai: quasi non similia aut & iam
potentiora bella uel gesta sint. uel geran¬

Expanded text:
tur a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipipositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel geran
Abbreviated transcription (Latin):
bida grex uniuersus inficitur. sic & lam
ꝑunum uel foruicantem. uel aliud quod¬
cumq scelus commnittentem. plebs uniuer-¬
sa polluitur. Et ideo obseruemus nos inui¬
cem ut unuscuiusq conuersatio nota
sit. maxime sacerdotib et ministris.
Nec putent se recte dicere. Quidhoc ad
me expectat. si alius male agit: hoc est
dicere caput adpedes. Quid ad me perti¬
net. sidolent. simale habent pedes mei:
non mea inter est. dum modo caput insa¬
nitate ꝑduret. Aut sidicat oculus manui.
non indigeo opere tuo. quid ad me pertinet
si doles. si uulnerata es : Nunquid ego o-¬
culus conturbor. exegritudine tua. Non¬
tale ergo est quod agunt ii qui ȩcclesiis pre¬
sunt. non cogitantes quia unum corpus
sumus omnes qui credimus. unum dm̃
habentes. qui nos inunitate constringit.

Expanded text:
bida grex universus inficitur, sic etiam bida grex universus inficitur, sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex aegritudine tua? Tale ergo est quod agunt hi qui Ecclesiis praesunt, non cogitantes quia unum corpus sumus omnes qui credimus, unum Deum habentes, qui nos in unitate constringit
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt nouissimi. Sed et illud non otiose
transcurrendum est. quod uno peccante
ira suꝑ omnem populum uenit. Hoc quã¬
do accidit: quando sacerdotes qui popło
presunt erga delinquentes benigni uolunt
uideri. et uerentes peccantium linguas
ne forte male deeis loquantur. sacerdotalis
seueritatis immemores. nolunt complere
quod scriptum est. peccantem coram om¬
nib argue. ut cȩteri metum habeant. Et
iterum. Auferte malum deuobis ipsis. nec
zelo dĩ succensi imitantur apłm dicentem.
T radidi huiusmodi hominem sathanȩ in
interitum carnis. ut sp̃s saluus fiat. Neq
illud in euangelicum student. ut si uide
serit. et post ȩccłe correptionem non fuerit
emendatus. de eccła expulsum uelut gen
tlem habeant. ac publicanum. Et dum
non purgant uniuersa. ȩccłẽ moliuntur
interitum. Quȩ ista bonitas. quȩ ista mi¬
sericordia est. uni parcere. et omnes indis¬
crimen adducere. Polluitur enim exuno
peccatore populus. Sicut exuna oue mor¬

Expanded text:
in eadem: « Sed et illud non otiose transcurrendum est; quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? quando sacerdotes qui populo praesunt, erga delinquentes benigni volunt videri; et verentes peccantium linguas ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt implere quod scriptum est: Peccantes coram omnibus argue, ut caeteri metum habeant . Et iterum: Auferte malum de vobis ipsis . Nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: Tradidi hujusmodi hominem in interitum carnis; ut spiritus salvus fiat . Neque illud evangelicum student, ut si viderserit, et post Ecclesiae correptionem non fuerit emtilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. Quae ista bonitas, quae ista misericordia est? Uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur enim ex uno peccatore populus: sicut una ove mor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et nos siuita. & meritis accecdamus
ad dñm. et digni effitiamur. ut assistat
nobis ds̃. dicitur & iam ad nos. ut soluamꝰ
apedib animȩ nr̃e. siquid ueis uinculi mõ¬
talis anuexum est. Isti sunt enim pedes.
quos lauat iħs. Quos nisi lauerit. non habebi¬
mus partem cum eo. Quod si ergo ab anima
nr̃a et sensib omne uinculum curȩ mortalis
absoluimus. continuo libenter & lam nobis
aderit et assistet ds̃. Quȩ autem sunt. in conse¬
quentib uideamus. Circundatur iericho.¬
nec tela uibrantur: tubȩ solummodo sacer

Expanded text:
Unde et nos si vita et meritis accedamus Unde et nos si vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobis Deus, dicitur etiam ad nos ut solvamus a pedibus animae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne vinculum curae mortalis absolvamus, continuo libenter etiam nobis aderit et assistet Deus. Quae autem sunt in consequentibus videamus. « Jerichonec tela vibrantur; tubae solummodo sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
dominationes. siue principatus. siue pote¬
states. omnia hȩc quȩ ꝑipsum facta sunt.
subipso principe militant. qui est prin¬
cipum princeps. & qui largitur principib
principatus. Ipse est enim qui dicit in
euangelio. Esto potestatem habens super
accepto regno. regressus est. Sed interim
uideamus. quȩ p̾resens lectio suggerit.
Iniericho est iħs  adhuc hostes obtinent
ciitatem. & nondum uicti sunt. iam
tamen dicitur adiħm. Solue caltiamen
tum. depedib tuis. Locus enum in quo tu¬
stas. terra sancta est. & quomodo iericho
terra scã est. quȩ abhostib retinetur:
Sed neforte hoc sit. quod indicatur. quia
quocumq uenerit princeps militiȩ uirtu¬
uiam aliquid amplius audeo. et dico. ꝗa
& iam moyses ubi stabat ꝑseipsum. non erat
locus sc̃s sed quia dñs stabat cum moyse.
presentia dñĩ scĩficauerat locum: & ideo
dicitur adeum. Solue corrigiam caltiames¬
ti tui. locus enum in quo stas. terra sancta ẽ.

Expanded text:
dominationes, sive principatus, sive potedominationes, sive principatus, sive potestates, omnia haec quae per ipsum facta sunt, sub ipso principe militant qui est principum princeps, qui largitur principibus principatus. Ipse est enim qui dicit in Evangelio: « Esto tu potestatem habens super accepto regno regressus est. Sed interim videamus quae praesens lectio ingerit. In Jericho est Jesus, adhuc hostes obtinent civitatem, et nondum ceperat eam« Solve calceamentum tuum de pedibus tuis, locus enim in quo stas terra sancta est. » Et quomodo Jericho terra sancta est, quae ab hostibus retinetur? Sed ne forte hoc sit quod indicatur, quia quocunque venerit princeps militiae virtuetiam aliquid amplius audeo et dico quia etiam et Moyses ubi stabat, per semetipsum non erat locus sanctus, sed quia Domini cum Moyse praesentia sanctificaverat locum. Et ideo dicitur ad eum: « Solve corrigiam calceamenti tui, locus enim in quo stas terra sancta est. »
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. Respitiens oculis. uidet princi¬
pem militiȩ dnui. tamquã qui prius
non respexerit. sed tunc cum principẽ
militiȩ dni uisurus esset. Quera tam̃
cum uidisset iħs. n̾unc eum uelut
cominunem hominem uidit sed in¬
tellexit uirtutem ẽẽ quandam. Hon¬
dum tamen certus ẽ. ex diuinis uir¬
tutib an exconirariis unasit quȩ ui¬
detur: & ideo interrogat. et ꝑquirit
dicens. Noster es. anaduersariorum:
at ille ait. Ego sum princeps militiȩ
uirtutis dñi. Nunc adueni. Et cum
hoc audisset. adorauit iħs et dixiti
dnẽ. quid precipis seruo tuo. Quid
est quod nos ꝑ hoc edocet iħs: illud
sine dubio. quod dicit apłs. Nolite om¬
ni spui credere. sed ꝓbate si exdõ est.¬
Cognouit ergo iħs non solum quod ex
dõ est. sed quia ds̃ est. Non enim adoras¬
set. nisi cognouisset iħm. Quis alius est
princeps militiȩ uirtutum diũ. nisi dñs¬
nr̃ iħs xp̃s. Omnes namq cęli militię siue
angeli. siue archangeli. siue uirtutes. siue

Expanded text:
um. » Respiciens oculis vidit principem militiae Domini, tanquam qui prius non respexerit, sed tunc cum principem militiae Domini visurus esset. Quem tamen Jesus cum vidisset, non eum velut communem hominem vidit, sed intellexit virtutem esse: nondum tamen intellexit ex divinis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille ait: « Ego sum princeps militiae virtutis Domini: nunc adveni. » Et cum hoc audisset Jesus, adoravit et dixit: Domine, quid praecipis servo tuo? Quid est quod per hoc nos edocet Jesus? Illud est sine dubio quod dicit apostolus: « Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus sCognovit ergo Jesus non solum quia ex Deo est, sed quia Deus est; non enim adorasset, nisi cognovisset Deum. Quis alius est princeps militiae virtutis Domini, nisi Ditia, sive angeli, sive archangeli, sive virtutes, sive
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. tulit illud demedio et affigens
illud cruci suȩ. et exuens principatus
et potestates. tradurit libere trium¬
phans eos inligno crucis. Exhis ergo¬
uerbis illud intelligo. quod uidentes
pugnam iħu celestes uirtutes. princi¬
potestatib suis. alligatum fortem. et
uasa eius diripi. inc̾repuerunt tubis¬
suis cęlestib. quia alligato principe¬
buius mundi. uictus est mundus.
ex uoce iubilationis intriumpho xp̃i cȩlestis
exercitus. Uere eigo beatus est populus gen

Expanded text:
figens illud cruci, et exuens principatus et potestates traduxit libere triumphans eos in ligno crucis . Ex his verbis intelligo quod videntes pugnam Jesu, coelestes virtutes, princites, alligatum fortem, et vasa ejus diripi, increpuerunt coelestibus tubis, quia, alligato principe mundi, victus est mundus, et vocem jubilationis, in triumpho Christi, coelestis exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
qui deuicto hoste ad ꝓmissa ꝑuenerit.
Certum namq est. quod quantacũq
illa sunt. quȩ nunc in lege dĩ. uel diui¬
nis litteris inttelligere possumus. aut
sentire. multo sublimiora et excelsiora
erunt illa quȩ cessante enigmate. fatie
ad fatiem scĩ quiq merebuntur. Quia
quȩ oculus non uidet. nec auris audit.

Expanded text:
qui devicto hoste ad promissa pervenerit. qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere possumus aut sentire, multo sublimiora et excelsiora erunt illa quae cessante aenigmate, facie ad faciem sancti quique merebuntur; quia quae oculus non vidit, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
&. panes non haberent. pluit eis ds̃ manna.
Cum autem uenerunt adterram scãm. &.
fructus ceperunt ꝓuinciȩ palmarum. de¬
fecit eis manna. & tunc edere ceperunt
generaliter describuntur. Unum quo ue¬
scimur exeuntes detera egypti. sed hoc
ad paruum tempus sufficit. Post hoc¬
autem succedit manna. Tertio uero.
iam deterra scã capimus fructum. Inꝗb
differentiis ut meȩ paruitatis intellectꝰ
assequitur. illud arbitror indicari. quod
primus cybus est. quem de egyto euntes
nobiscum portauimus. parua hec erudi¬
tio scolaris aut & iam siqui forte attigit.
liberalium litterarum. scientiam quę
exiguum aliquid uiuare nos potest.
Inheremo uero positi. idest in hoc in quo
nunc sumus uitȩ statu. et manna ue-¬
scimur. ꝑ hoc quod diuinȩ legis instruc¬
tionib erudimur. Qui uero meruerit
interram reꝓmuissionis intrare. idest ea
quȩ asaluatore ꝓmissa sunt consequi.
ille edet fructus eregione palmarum.
uere enim fructum palmȩ inuemet.

Expanded text:
 panes non haberent, pluit eisdem manna; cum autem venerunt ad terram sanctam, et fructus ceperunt provinciae palmarum, defecit eis manna, et tunc edere coeperunt generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manna. Tertio vero jam de terra sancta capimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de Aegypto exeuntes nobiscum portavimus, id est, parva eruditio saecularis, aut etiam si quis forte attigerit aliquid liberalium litterarum, quae exiguum in eremo aliquid juvare nos potest. In eremo vero positi, id est in hac in qua nunc sumus vita, tum et manna vescimur, per hoc quod divinae legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid illud est: scripsit inquit iħs super
lapides altaris legem describere. & ꝓut uo¬
amus. quomodo nr̃ iħs in lapidib uiuis &.
integris scripserit deuteronominum.¬
tio dicitur. Si ergo uis uidere. quomodo
prina lege infirmata. secundam legẽ
scribat iħs. audi eum inȩccłiis dicen¬
tem. Dictum est antiquis non occides.
Ego autem dico uobis. quia omnis qui
irascitur fratrisuo. homicida ẽ. Et ite¬
rum dictum est antiquis. non mecha¬
beris. Ego. autem dico uobs. quia qui ui¬
derit mulierem ad concupiscendum eã.
im mechatus est eam incorde suo.&
dictum est. antiquis. non uirabis. Ego
autem dico uobis. nolite uirare omnino.
uides deuteronomium. quod scripsit
iħs inlapidib uiuis & integris. non inta¬
bulis cordis carnalib. non atramento.
sed spirit dĩ uiui.: Si autem uis euiden¬
tius noscere. in quib cordib iħs scripse¬
rit legem. et in quib non scripserit.
&. iamꝰ tibi hoc exscripturarum auctori¬
tate patefatiam. ut collocatione capias

Expanded text:
Israel. » Scripsit, inquit, Jesus super lapides altaris legem totam describere? Ergo prn lapidibus vivis et integris scripserit Deuteronomium,tio dicitur. Si ergo vis videre quomodo, prima lege infirmata, secundam legem scribat Jesus, audi eum in ecclesiis dicentem: « Dictum est antiquis: Non occides; ego autem dico vobis quia omnis qui irascitur fratri suo, homicida est . » Et iterum: « Dictum est antiquis, Non moechaberis; ego autem dico vobis quia qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Dictum est antiquis, Non perjurabis; ego autem dico vobis, Nolite jurare omnino . » Vides Deuteronomium quod scripsit Jesus in lapidibus vivis et integris, in tabulis cordis carnalibus, non atramento, sed spiritu Dei vivi. Si autem vis evidentius noscere in quibus cordibus Jesus scripserit legem, et in quibus non scripserit, etiam hoc tibi ex Scripturarum auctoritate patefaciam, ut consolationem capias
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum. Non enim sufficit nobis circumcid
sed et post circumcisionem sanari: idest uls¬
quo &iam eicatricer ipsum circuncisions
uulnus obducat. Quando enim cicatrix
inuulnere nr̃ȩ circumcisionis oblucitur:
ego arbitror: quod circuncidi ꝑiħm. hoc
est uitiis carere: malas consuetudines &
pessima instituta deponere: fȩdos et incon¬
ditos mores. et quicquid abhonestatis. &
pietatis regula abundat abscidere. Sell
boc cum initiis facimus. ipsa nouitatis
quodammodo difficultate constringimur.
& quasi cum labore quodam et dolore animi.
ueteris consuetudinis culpas nouella institu¬
tione mutamus. Et ideo ut dixi quedam
difficultas est in initiis exuere atq ampu¬
tare posse nos prima. et secunda suscipere.
hoc ergo michi uidetur tempus ẽẽ. quo ue¬
lut indolore circuncisionis nr̃ȩ dicimur re-¬
sidere: usq quo obducta cicatrice sanemur.
Obducimus autem cicatricem. cum iam noua
instituta absq difficultate complemus: et in
usum nobis uertitur. quod prius quasi inso¬

Expanded text:
iqua. Non enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate complemus, et in usum nobis vertitur quod prius quasi inso
Abbreviated transcription (Latin):
tata indiuinis literis. ex locis talibus in
qualib nunc sumus. mysteria reseran¬
do: siue ciuitatem diũ unius cuiusq
nostrum animam intelligamus. quȩ
edificatur adño. ex lapidib uiuis. id
est exuirtutib uariis & diuersis. de
ipsa quoq cuutate. sanctus quisq et
diligens eitiet peccatores. idest cogita¬
tiones pessimas. & cupiditates prauas
dicit. Inmatutinis meditabor uite.
quia fuisti aduitor meus. Quid ẽ istud
stris. atq illuminans ignorantiȩ nrȩ¬
uelans. facit nos inlumine suo lumen
uidere: Siquando ergo legis inscrip¬
turis sanctis. iustorum pugnas. cedes
ac strages interemptorum. Et quia
santci nulli penitus hostium parcunt.
quin immo & sipeꝑcerint reputari eis
inpeccatum. sicut reputatum ẽ sauli
qui uiuum seruauerat agag regem
amalech. Hoc modo quo supra exposuimꝰ
intellige bella iustorum. quia hȩc bella
abeis aduersum peccatum. gerunt. Quo¬
modo autem manebunt uisti. si uel parũ

Expanded text:
ta in divinis litteris ex locis talibus, in ta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate sanctus quisque et diligens ejiciet peccatores, id est, cogitationes pessimas et cupiditates pravas dicit: « In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus . » Quod est istud stris, atque illuminans ignorantiae nosas, facit nos in lumine suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum
Abbreviated transcription (Latin):
omnes habitantes chaos. omnes contrari¬
as uirtutes. Utinam et ego modo cum lo¬
quar acduos uerbum dĩ. cor peccatoris
pulsare possim. Quod sifecero. certum
est. quod gladio oris mei ꝑcutiam forni¬
cationem. ꝑcutiam malitiam. reprimã
furorem. & siqua alia sunt mala. more
gladii. idest sermonis mei sermone re¬
stinguam. & non derelinquam exeis qui
saluus fiat. neq qui effugiat. Si enim om¬
nes hostes nr̃os extinexerimus. tunc uere
diem festum celebrabimus dõ. &. deuictis
aduersariis. leta solempnitate gaude¬
bimus. Tale aliquid michi uidetur.
ubi dicit dese. quia inmatutinis inter
fitiam omnes peccatores terre. ut dis¬
ꝑclam eos deciuitate dñ omnes ope¬
dñi. eccła dĩ uiuentis accipitur. eici¬
unt doctores ex eccła. & interfitut
cos. qui operantur iniquitatem. con¬
trarias demonum aduersariasq uir¬
tutes. quȩ cogunt homines ad pecca¬
tum. docendo. instituendo & occul¬

Expanded text:
omnes habitatores chaos, omnes contrariomnes habitatores chaos, omnes contrarias virtutes. Utinam et ego modo dum loquor ad vos verbum Dei, cor pectoris pulsare possim! quod si fecero, certum est quod gladio oris mei percutiam fornicationem, percutiam malitiam, refrenem furorem, et si qua alia sunt mala, in ore gladii, hoc est, oris mei sermone, restinguam, et non derelinquam ex eis qui salvus fiat, neque qui effugiat. Si enim omnes hostes nostros exstinxerimus, tunc vere diem festum celebrabimus Deo, et, devictis adversariis, laeta solemnitate gaudebimus. Tale aliquid mihi etiam videubi dicit de se, quia « in matficiebam omnes peedatores terrae, ut disperdam eos de ciuitate domini, omnes. qui opeDomini Ecclesia Dei viventis accipitur, ejiciunt doctores de Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occul
Abbreviated transcription (Latin):
gunt uidei. crudeies effitiuntur. et
humanum sanguinem sitientes pitas
quia et sancti ita ꝑcusserint eos. qui habi¬
tabant gai. ut non relinqueretur abiis
qui saluus fieret. neq qui effugeret: non
intelligentes inhis uerbis. adumbrari my¬
steria. & hoc nobis magis indicari. quod
exiis quorum chaos ẽ habitaculum. &. qui
regnabunt in abẏsso demonib. nullum
penitus relinquere debeamus. sed omnes
interimere. Interimimus autem demo¬
nes. non ipsam eorum substantiam peri¬
mentes sed quia opus eorum & studium
hoc est ut peccare homines fatiant. ꝙ hȩc
peccamus. sine dubio interitus eorum est.
eis ullum. ũ sine clubio qui cum omni
diligentia seruant suum cor. ne deeo co¬
gitationes male procetdant. Sed & qui
obseruant os fuum. ut omnis sermo malꝰ
erore eorum non ꝓcedat. hoc est non re-
linquere ullum qui effugiat. cum eos
nec sermo effugiat malus. agite ergo uos.¬
. preparemus nos ad hiuuscemodi prelia.
ꝑcutianius gai inore gladii: extinguamꝰ

Expanded text:
gunt Judaei, crudeles efficiuntur, et humanum sanguinem sitientes, putantes quia et sancti ita percusserunt eos qui habitabant Ahi, ut non relinqueretur ab eis qui salvus fieret et neque qui fugeret: non intelligentes in his verbis adumbrari mysteria, et hoc a nobis magis indicari, quod ex his quorum chaos est habitaculum, et qui regnaverunt in abysso daemonibus, nullum penitus relinquere debeamus, sed omnes interimere. Interimimus autem daemones, non ipsam eorum substantiam perimentes: sed quia opus eorum ac studium hoc est ut peccare homines faciant, et haec peccemus, sine dubio interitus eorum est seis ullum: hi sine dubio qui cum omni diligentia servant cor suum, ne de eo cogitationes malae procedant. Sed et qui observant os suum, ut omnis sermo malus ex ore eorum non procedat. Hoc est non ullum relinquere qui effugiat cum eis, nec sermo effugiat malus. Agite ergo et vos: praeparemus nos ad hujusmodi praelia, percutiamus Ahi in ore gladii, et exstinguamus
Abbreviated transcription (Latin):
te aliquando blandum remissio fatiat.
aliquando iracundia truculentum. si nõ
arrogans apud modicos. et apud suꝑbos.
humilis inueniaris. deniq sinon pͥug¬
na intra te geritur. dum concupiscit᷑
nem. Si hec intra te iam consonant
et concordant. uocem iuibilationis emit¬
te. qm̃ tibi destructus et deiectus est

Expanded text:
te aliquando blandum remissio faciat, te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum concupiscit cnem. Si haec intra te jam consonant et concordant, vocem jubilationis cito emittis, quoniam destructus et dejectus est
Abbreviated transcription (Latin):
tes cohortantem. quomodo dicit. Confi¬
dite. ego uici mundum. Illo ergo duce
iam nobis uictus est mundus. et muri
eius collapsi sunt. quib homines seculi
nitebantur. Sed et unus quisq nostrũ
debet insemet ipso ista complere. Habes
inte iħm ducem ꝑfidem. fac tibi tubas
dos es. Gens enim regalis effecta es. et
sacerdotium sanctum. dete dictum est.
fac tibi tubas ductiles exscripturis scĩs.
inde duc sensus. inde sermones. Propter¬
ipsis cane. idest inpsalmis. in hymnis.
incanticis spũalib cane. Et si intalibus
cetineris tuba. et septies archam testa¬
menti circumtuleris. idest si legis mysti¬
ca precepta abeuangelicis non separaue¬
ris tubis. sed & iamꝰ iubilationis exte¬
metipso exigas concentum. id est si co¬
gitationum et sensuũ tuorum populus
qui intra te est. concorclem semꝑ et con¬
sonam ꝓferat uocem. Et non aliquan¬
do uerum dicas. aliquando ꝑsonȩ poten¬
ti adulatus. mencdatio maculeris. si non

Expanded text:
tes cohortantem, quomodo dicit: « Confites cohortantem, quomodo dicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus collapsi sunt, quibus homines saeculi nitebantur. Sed et unusquisque nostrum debet in semetipso ista complere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas es; gens enim regalis effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum est: fac tibi tubainde duc sensus, inde sermones; idipsis cane, id est in psalmis, in hymnis, in canticis spiritualibus. Si in talibus cecineris tubis, et septies arcam testamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso exigas consensum, id est, si cogitationum et sensuum tuorum populus qui intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non
Abbreviated transcription (Latin):
autem beatitudo ꝓfusa est. et tanta hic
nescio quȩ causa beatitudinis indicatis.
ut uniuersum pariter populum fatia
beatum. qui tamen scierit iubilationẽ.
ynde michi uidetur. iubilatio ista indi¬
care quendam concordiȩ et unanui¬
tatis affectum qui si incidat induos uel
intres xp̃i discipulos. omnia quecunq
petierunt. in nomine saluatoris. prestãl
eis pater celestis. Si uero tanta fuerit
beatitudo. ut uniuersus populus con¬
sors et unanimus maneat. ut eadem
clicant omnes meodem sensu. et meud̃
sententia ꝑmanentes. isti tali populo uo¬
cem unanimites eleuanti. fiet illud quod
scriptum est inactib apostolorum. quia
terremotus factus est magnus. ubi tẽ
unanimes orabant apostoli. cum mu¬
lierib et maria matre dñi. Et terre¬
motu facto. destruentur et cadent om¬
nia quȩ terrena sunt. et mundus ipse¬
subuertetur. Audi deniq dnm. et sal¬
uatorem nr̃m. adhoc ipsum suos mili¬

Expanded text:
Hic beatitudo profusa est, et tanta hic Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud quod scriptum est in Actibus apostolorum , quia terraemotus factus est ubi tunc unanimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia quae terrena sunt, et subvertetur mundus. Audi denique Dominum et Salvatorem nostrum, adhuc ipsum suos mili
Abbreviated transcription (Latin):
ululatu magno. uel ficut in aliis exempla¬
rib habetur. iubilasse iubilo magno. Et
quanuis iste sermo improprie trans latus ui¬
deatur. alalagmos enim ingreco scriptum¬
est. quod neq iubilum. neq ululatum ꝓ¬
prie significat. sed illam magis ostendit
uocem. qua belli tempore exercitus clamo¬
rem consonum tollens unanimiter sese
cohortari ad prelium solet:Tamen hic
sermo inscripturis iubilatio magis quam
ululatio consueuit scribi: ut ibi. Iubilate
dõ omnis terra. & iterum. Beatus popłł.
qui scit iubilationem. Quod & iam me
ꝑmouet dictum. quod istud tanti sit o¬
peris. quod beatum populum fatiat. Non
dixit quia beatus populus. qui scit my¬
steria. uel qui scit cȩli ac terrȩ et siderum
rationẽ. sed beatus inquit popłs qui scit
iubilationẽ. Inaliis timor dĩ beatum
uir qui timet dñm. Alibi etiam plures
fiunt beati. sicut pauperes spũ. uel man¬
suen. uel pacifici. uel mundi corde. bie

Expanded text:
ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo improprie translatus videatur; ἀλαλαγμὸς enim in Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictum, quid istud tantum sit operis, quod beatum populum faciat. Non dixit, quia beatus populus qui scit mysteria, et qui scit coeli ac terrae et siderum rationem; sed « beatus, » inquit, « populus qui scit jubilationem. » In aliis timor Dei beatum r qui timet Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde .
Abbreviated transcription (Latin):
mimus nr̃ iħs xp̃s. cuius ille prior filius
naue designabat aduentum. mittit sa¬
cerdotes apłos suos. portantes tubas duc¬
tiles predicationis. magnificam celestẽq
doctrinam. Sacertlotali tuba primus in
euangelio matheus increpuit. Marcus
quoq lucas et iohannes. suis singulis tu¬
bis sacerdotalib cecinerunt. Petrus
& iam extrib epistolarum suarum ꝑ¬
sonat tubis. Iacob quoq et uidas. Ad¬
didit nichilominus & iohannes tuba ca¬
nere ꝑepistolas suas. & lucas apłorum ge¬
sta describens. Nouissimus autem ille ue¬
niens. qui dixit. Puto autem nos ds̃ apłos
nouissimos ostendit. inquatuordecĩ epi¬
stolarum suarum. fulminans tubis mu¬
ros iericho. & omnes idolatriȩ machinas.
& philosophorum docmata. usq ad fun¬
clamenta deiecit. Mouet sane & iam
illud. quod inhystoria refert. Quia non
solum sacerdotes tubis cecinerunt. ut ca¬
derent muri iericho: sed et audita uoce
tubȩ. dicitur uniuersus populus ululasse.

Expanded text:
us Christus, cujus ille prior filius Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas et Joannes, suis singuli tubis sacerdotalibus cecinerunt; Petrus etiam duabus Epistolarum suarum personat tubis: Jacobus quoque et Judas. Addidit nihilominus Joannes et tuba canere per ecclesias suas, et Lucas apostolorum gesta describens. Novissimus autem ille veniens, qui dixit: « Puto autem nos Deus apostolos novissimos ostendit , » et in quatuordecim Epistolarum suarum fulminans tubis, muros Jericho et omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse
Abbreviated transcription (Latin):
sericordie. an aliud quid intelligi oporte¬
at de thesauro dĩ unde efferantur uasa irȩ
eiꝰ. Tesuͥrũ dñ ego confidens dicã esse ȩc¬
clesiam eiꝰ. Et isto tlesauro id est ęccłam.
sepe homines latitare qui st̃ uasa irȩ. Ue¬
niat igitur tempꝰ quando aperiat añs
thesaurũ eccłe. Nunc enĩ clausa ẽ. eccłia &
uasa irȩ cun uisis miscde inhabitant &
paleȩ cũ fruiento st̃ & pices partiendi ac¬
ꝓiciendi cũ bonis piscibꝰ qui in retib incede¬
rant continent᷑. quã cũ aperuerit iudicii
tempore & ꝓtulerit ex inde uasa ire suȩ
tib uasis irȩ. Exiert̾ ex nob̾ nenĩ erant ex
nob̾. Si enĩ fuissent ex nob̾ mansissent utiq
nob̾cũ. S ideo egressist̾ anobis ut oftendere¬
tur quia ñ erant om̃s ex nobis. Aliud qui¬
dã cupit sermo ꝓrumpere. Quod autẽ aude¬
mudicere istius modi est inthesauro dei ua¬
sa ire sunt. extra thesaurus uasa peccantia
nonst̾ uasa ire. sed uasis irȩ minora st̃.¬

Expanded text:
sericordiae: an aliud quid intelligi oporteat de thesauro Dei, unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et in isto thesauro, id est Ecclesia, saepe homines latitare, qui sunt vasa irae. Veniet igitur tempus, quando aperiat Dominus thesaurum Ecclesiae: nunc enim clausa est Ecclesia, et vasa irae cum vasis misericordiae inhabitant, et paleprojiciendi, cum bonis piscibus, qui in retia inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, tibus vasis irae: Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Sed ideo egressi sunt a nobis, ut ostenderetur, quia non erant omnes ex nobis . In aliud quiddam cupit sermo prorumpere: quod autem audemus dicere, istiusmodi est. In thesauro Dei vasa irae sunt, extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irae minora s
Abbreviated transcription (Latin):
carnis acceꝑerat. sed postea quam fi¬
de plena tetigit simbriam iesu: stetit
fluxus sanguinis eius et repente facta
munda Et quemad modũ cũ tetigisset
deum et saluatorẽ dixit ipse quis me
tetigit. Ego enĩ sensi curtutem de me
exisse. illam sine dubio uirtutẽ que
mulierem sanauerat. ⁊ fecerat eam
mundã: sic intelligendũ ẽ Quia siqͥ
contigerit peccatũ exeat exipso pecca¬
to iuitus quedã maligna. que eũ
qͥ se contigit faciat ĩmundum ⁊ hoc ẽ
uere contigisse inmundũ. Simili radi¬
one ⁊̃ demorecino hominis uel morti¬
cino pecoris mundi aut inmundi di¬

Expanded text:
carnis acceperat; sed posteaquam ficarnis acceperat; sed posteaquam fide plena tetigit fimbriam Jesu, stetit fluxus sanguinis ejus, et repente facta us vixit immunda. Et quemadmodum cum tetigisset Dominum et Salvatorem, dixit ipse: Quis me tetigit? Ego enim sensi virtutem exisse de me , illam sine dubio virtutem intelligimus quae mulierem sanaverat et fecerat eam mundam; sic intelligendum est, quia si quis contigerit peccatum, exeat ex ipso peccato virtus quaedam maligna, quae eum qui se contigit faciat immundum. Et hoc est vere contigisse immundum. Simili ratione etiam de morticino hominis, vel de morticino pecoris mundi aut immundi di
Abbreviated transcription (Latin):
tactus inmundꝰ ẽ. Hoc ẽ enĩ illud. qd̾
dñs in euangelio dicit. Siquis uide¬
rit mulierẽ ad concupiscendũ. iam me-¬
chatꝰ ẽ. eam incorde suo Tetigit cor
eiꝰ concupiscentiȩ uitium. ⁊ ĩmũda
facta est anima eius. Si qui gͦ hoc
modo tangit. aliquã rem id ẽ uel ꝑ
mulieris concupiscentiam. uel per
pecuniȩ cupiditatẽ. ł alio quolibet
peccati desiderio: inmũdũ tetigit et
inquinatꝰ ẽ Oportet gͦ te siquio tale
ꝯtigens. scire quomodo offeras sacti¬
ficiũ secundũ ea que insuꝑiorib memo¬
rauimus: ut mundus effici possis. Ulis
tibi ostendã q̃ est anima quȩ tetigit
inmundũ et inmunda facta ẽ. et rursũ
tetigit mundũ. et facta ẽ munda: illa
quȩ ꝓfluuium sanguinis passa est.
et erogauit omnẽ sub̾am suã inmedi¬
cos. nec aliquid ꝓfe̾cere potuit: ꝑimũ¬
diciã peccati in hoc deuolxta ẽ. betige¬
rat eum peccatum: ⁊ iccͥoo flagellum

Expanded text:
tactus immundus est; hoc est enim illud quod tactus immundus est; hoc est enim illud quod nus in Evangelio dixit: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . Tetigit enim cor ejus concupiscentiae vitium, et immunda facta est anima ejus. Si quis ergo hoc modo tangit aliquam rem, id est, vel per mulieris concupiscentiam, vel per pecuniae cupiditatem, vel alio quolibet peccati desiderio, immundum tetigit et inquinatus est. Oportet ergo te, si quid tale tetigeris, scire quomodo offeras sacrificium, secundum ea quae in superioribus memoravimus, ut mundus effici possis. Vis tibi ostendam quae est anima quae tetigit immundum, et immunda facta est, et rursum tetigit mundum, et facta est munda? Illa quae profluvium sanguinis passa est, et erogavit omnem substantiam suam in medicos, nec aliquid proficere potuit, per immunditiam peccati in hoc devoluta est. Tetigerat enim peccatum, et idcirco flagellum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Anima inquit quecumq tetige¬
rit omnẽ rẽ inmũdã. aut morticinũ
iumtorũ ĩmundoꝵ. ⁊ latuerit euor.
et inquinatus ẽ. aut si tetigent abĩmiit.¬
mundicia hominis ab omni inmũdicia
ex qua inquinat᷑ et cetera. hȩc quidem
apud uideos. indecenter quidem satis
⁊ inutiliter obseruantur. Ut quid enim
inmundus habeatur. qui contigerit uer¬
bi causa animal mortuũ. aut ceite ho¬
minis defuncti: quid si ꝑfecti hominis
corpus sit: Quid si patriarchȩ ł etiam
ipsius abrahȩ corpus: Quic si ⁊ ossa conti¬
gent samuelis inmundus erit: Quid si
elisei ossa contingat. que mortuũ susci¬
tant inmundus erit ille qui contin¬
git et in mundũ faciunt ossa ꝑfectȩ ⁊̃
illum ipsum quem amoituis suscitant:
Ude quam inconueniens sit. iudaica
intelligentia. S nos uideamꝰ primo qͥd
sit tangere. et qui sit tactus qui faci¬
at ĩmundũ. Qui uero sit tactus qui¬
faciat ĩmundũ apłs dicit. Bonũ est
homini mulierem ñ tangere. hic

Expanded text:
t: « Anima quaecunque tetigerit omnem rem immundam, aut morticinum jumentorum immundorum, et latuerit eum, et inquinatus est; aut si tetigerit ab immunditia hominis ab omni immunditia ex qua inquinetur , etc. Haec quidem apud Judaeos indecenter satis et inutiliter observantur. Ut quid enim immundus habeatur qui contigerit, verbi causa, animal mortuum, aut corpus hominis defuncti? Quid si prophetae corpus sit? Quid si patriarchae, vel etiam ipsius Abrahae corpus? Quid si et ossa contigerit Samuelis, immundus erit? Quid si Elisei ossa contingat quae mortuum suscitant? immundus erit ille qui contingit, et immundum faciunt ossa prophetae etiam illum ipsum quem a mortuis suscitant? Vide quam inconveniens sit Judaica intelligentia. Sed nos videamus primo quid sit tangere, et quid sit tactus qui faciat immundum. faciat mundum. Apostolus dicit: Bonum est homini mulierem non tangere . Hic
Abbreviated transcription (Latin):
audendũ est saltim pauca ꝑstrin.¬
gere. Quando st̃ uulnera facilia &
seruũ suũ mittit discipulũ ut pro¬
magna sunt uulnera Uenit quoq
aliquotiens ut sectiones & ferri
indigeat. qui sanat᷑ ad tam̃ non ip¬
se mẽdicus ꝑgit ad curã. sed eligens
unum ex discipulis qui curare ua¬
leat eum utitur ministro. Quando
uero in sanabiles plage sunt ut &¬
in exmortua carne p̃utrido conta¬
buit. & in tantũ mala ualitudo est
ut non serui uel discipuli quia iam
ꝓpe eum ꝑ scientiam artis accessit.
sed ipsius magistri manib indigeat¬
Tunc ipse magnus medicus p̾cinctꝰ
lũbos ad sectionẽ teterrimi uulneris
concitatur: Similit̾ itaq quando st̃
minora peccata ñ restituet ds̃ ipse
peccantib sed aliis utit᷑ muustris: Quan¬
do uͦ ꝑ merita sua ingens hominem
egritudo cõprehendit ut nunc baby¬
lonẽ quȩ grauib ꝓpriȩ malicie est c̃¬
fusa uulnerib tunc ad retributionẽ

Expanded text:
audendum est saltem pauca perstrinaudendum est saltem pauca perstringere. Quando sunt vulnera facilia, et servum suum, mittit discipulum, ut magna sunt vulnera. Evenit quoque aliquoties, ut sectionis et ferri indigeat qui sanatur, attamen non ipse medicus pergit ad eum, sed eligens unum ex discipulis, qui curare valeat, eo utitur ministro: quando vero insanabiles plagae sunt, et in emortua carne alta putredo contabuit, et in tantum mala valitudo est, ut non servi, vel discipuli, qui jam prope eum per scientiam artis accesserunt, sed ipsius magistri manibtunc ipse magnus 765 medicus praecinctus lumbos, ad sectionem teterrimi vulneris concitatur. Similiter itaque quando sunt minora peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris. Quando vero per merita sua ingens hominem aegritudo comprehendit, ut nunc Babylonem, quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus: tunc ad retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
pena:. Hec ꝓpter hoc qđ dictum
est quia tẽpus uindicte eiꝰ ad ñõ est
Seqͥtur recributionẽ ip̃se retribuet
ei: Non ꝑ ministros retribuet baby¬
loni dei. sed ipse recribuet quod
meretur Uolo quidã dicere in ad¬
ditamento ꝓ nominis in eo quod
scribitur Ipse eñi ait Retributionẽ
ipse retribuet ei Non om̃ib deus
ipse restituet quȩ merentur sed fc̃
quidam quib ꝑ alios restituet. & si¬
ue puniens eos seu medicam ꝑ do¬
pessimos his non ipse restituet sed
ad retributionẽ illoꝵ muustris usus
est angłis pessimis & aliis forsitan
non ꝑ malos reddat sed ꝑ bonos ut
eis qui ꝓ scelerib puniunt᷑: Multa¬
quȩ ꝑ istius modi similia scripturas
scruteris inuenies Est aut̃ quando
muustroꝵ officio refutatur. retribu¬
tionẽ deus ipse restituet nunc baby¬
loni Timeo quidã obscuri in loco
manifestato inter ponere qđ michi
iudetur latere si taceam: Ueruntam̃

Expanded text:
dictum dictum est, Quia tempus vindictae ejus a Domino est. Sequitur: Retributionem ipse retribuet ei. Non per ministros retribuet Babyloni Deus, sed ipse retribuet, quod meretur. Volo quiddam dicere in additamento pronominis in eo, quod scribitur, ipse; ait enim: Retributionem ipse retribuet ei. Non omnibus Deus ipse retribuet quod merentur, sed sunt quidam, quibus per alios restituit, sive puniens, sive medicans per dopessimos . His enim non ipse restituit, sed ad retributionem illorum ministris usus est angelis pessimis: et aliis forsitan non per malos reddit, sed per bonos, ut in eis, qui pro sceleribus puniuntur. Multaque istiusmodi, si Scripturas scruteris, invenies. Est autem quando, ministrorum officio refutato, retributionem Deus ipse restituit, ut nunc Babyloni. Timeo quiddam obscuri in loco manifesto interponere, quod mihi videtur latere si taceam. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
quenter dixisse memini id qđ indu
per filias ur̃as quando fornicantur
peccatõres punit iratus. sed sisie ex¬
petit loqui magna ira est adeo
tormenta non ꝑpeti: Qui eñĩ pu.¬
nitur etiã si ab ea que uocatur dei
ira corripitur adhoc punitur ut
emendetur. Dnẽ ait dauid ne in
ira tua arguas me neq infurore
tuo corripias me: sed ȩtiã si argues
argue nos in iudicio & non infuro¬
re. Dixit ieremias. Inuenies autẽ
etiam ex promissione dei in quosdã
correptionẽ dari in eo cũ peccantib¬
filii eus legẽ meã. & iniudicus meis
non ambulauerint. Si iustificatio¬
nes meas ꝓfanauerint. & mandata
mea non custodierint. Uisitabo in
uirga facinora eorum & flagellis
meam ñ dispergã abeis Ista conside¬
rans uide quomodo nec dum pena
dignus sit qui usq presens tẽpus
cõmittit scelera nec punitur Uisita¬
tio quippe dei ꝑ uisitati tormenta
monstrantur. Qui autẽ peccans cor¬
ripitur nescio quid ei excurrat ex¬

Expanded text:
quenter me dixisse memini id quod in quenter me dixisse memini id quod in per filias vestras, quando fornicantur,peccatores punit iratus; sed, si sic expedit loqui, magna ira est, a Deo tormenta non perpeti. Qui enim punitur, etiamsi ab ea quae vocatur ira Dei corripitur, ad hoc punitur, ut emendetur. Domine, ait David, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Sed etiamsi argues, argue nos in judicio, et non in furore, dixit Jeremias. Invenies autem etiam ex repromissione Dei in quosdam correptionem dari. Ideo cum  Aint legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et praecepta mea non obseruauerint, uisitabo in uirga facinora eorum et in flagellismeam non dispergam ab eis . Ista considerans, vide quomodo necdum poena dignus sit, qui usque ad praesens tempus committit scelera, nec punitur. Visitatio quippe Dei per visitati tormenta monstratur; qui autem peccans corripitur, nescio quid ei excurrat
Abbreviated transcription (Latin):
in iusticia ei Aliud. ẽ. enĩ ꝓici aliud
abici. Qd eñi in despectione. est &
diuina dicens: Duces popłi mei ꝓicien¬
tur ex domiciliarũ suarũ ꝓpter pes¬
simas uoluntates suas cleri enĩ eoꝵ ñ
ꝓderunt eis Et tu ipse poteris con¬
gregare sic ubi in scripturis proiecti¬
onis & abiectionis nomen inueneris
ut excõparatione uerborũ magis
possis confidens ferre sententiã quia
dispensatio ꝓuidentiȩ etiam si non
magno pere curauit ut disercitudi¬
nẽ que ingreco sermone laudant᷑
grece interpretando sequeretur:
Curauit tamen ea que significan.¬
tia sunt exhibere & differentiã
eorũ explanare de luci de his qui
scripturas diligentissime ꝑscrutan¬
tur Ne ꝓiciamini in iniquitate ba¬
bylonis quia tempus uindictȩ eius
est a dño miro sensu supplicia dic̃
u rogari ꝓpt̾ ei qui ea patitur ul.¬
cionem. Quando eñĩ quis non uindi¬
catur relinquitur impunitus. fre¬

Expanded text:
in injustitiam ejus. Aliud 763 est enim projici, aliud in injustitiam ejus. Aliud 763 est enim projici, aliud abjici. Quod enim in despectione est, et divina dicens: Duces populi mei projicientur ex domo deliciarum suarum, propter pessimas voluntates suas. Cleri enim eorum non proderunt eis . Sed et tu ipse poteris congregare, sicubi in Scripturis projectionis, et abjectionis nomen inveneris, ut ex comparatione verborum, magis possis confidens ferre sententiam. Quia dispensatio providentiae, etiamsi non magnopere curavit, ut disertitudinem, quae in Graeco sermone laudatur, Graece interpretando sequeretur: curavit tamen ea quae significantia sunt exhibere, et differentiam eorum explanare dilucide his qui Scripturas diligentissime perscrutantur. Ne projiciamini in iniquitatem Babylonis, quia tempus vindictae ejus est a Domino. Miro sensu supplicia dicit irrogari propter ejus qui ea patitur ultionem. Quando enim quis non vindicatur, et relinquitur impunitus, fre