comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uix hominum: quiag̃ ipse ẽ apud patrẽ
ueritas & uita & non habebamus qua ire¬
mus ad ueritatem: filius dĩ qui semper
i patre ueritas & uita ẽ. assumendo homi¬
nem factus ẽ uia. Ambula ꝑ hominem: et
ꝑuenis ad deum ꝑ ipsum uadis: ad ipsum ua¬
dis. Noli querere qua ad illum uenias: pret
ipsum.Si enim uia ipse ẽẽ noluisset: semper
erraremus. Factus ergo uia ẽ: qua uenias. Nõ
tibi dico quęre uiam: ipsam uia ad te uenit.
Surge & ambula: ambulamoribus nõ pedib̾.
Multi enum bene ambulant pedibus: et male
ambulant moribus. Aliquando enim ipsi be¬
bene ambulantes p̃ter uiam corruunt. Inue¬
nies quippe homines bene uiuentes: et non
xpĩanos. Benc currunt : sed inuia nõ currut.
Quanto plus currunt. plus errant: quia
a uia recedunt. Si autem tales homines per¬
ueniant ad uam & teneant uiam: o quan¬
ta securitasẽ. quia et bene ambulant et nõ
errant. Si autem nonienent uiam: quantũ¬

Expanded text:
lux hominum : quia ergo ipse est apud Patrem lux hominum : quia ergo ipse est apud Patrem veritas et vita, et non habebamus qua iremus ad veritatem; Filius Dei qui semper in Patre veritas et vita est, assumendo hominem factus est via. Ambula per hominem, et pervenis ad Deum. Per ipsum vadis, ad ipsum vadis. Noli quaerere qua ad illum venias, praeter ipsum. Si enim via esse ipse noluisset, semper erraremus. Factus ergo via est qua venias. Non tibi dico, quaere viam. Ipsa via ad te venit: surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi enim bene ambulant pedibus, et male ambulant moribus. Aliquando enim ipsi bene ambulantes, praeter viam currunt. Invenies quippe homines bene viventes, et non christianos. Bene currunt: sed in via non currunt. Quanto plus currunt, plus errant; quia a via recedunt. Si autem tales homines perveniant ad viam, et teneant viam, o quanta securitas est, quia et bene ambulant, et non errant! Si autem non tenent viam, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibił dĩ. in similitudinem imaginis
corruptibił hommuis: & uolucrum et quadru¬
pedum & serpentium. Eiguram enim istoꝵ
animalium: sibi dõs pagani fecerunt. Inue¬
nisti dm̃. et colis idolum. Inuenisti ueritatẽ:
et ipsam ueritatem in iniusticia detines. Ꝙ
quod per oꝑadĩ cognouisti. per oꝑa hominis
perdis. Totum consid̾asti celum t̾ram mare.
elementorumq omĩum oddinem collegisti.
istud non uis attendere. quod mundus opus
ẽ dĩ. idolum opus est fabriSi faber idolo sicut
dedit figuram daret et cor: ab ipso idolo fab̾
adoratetut. Quomodo enim o homo faber turi̾
dsͣ ẽ: siͭ homo idoli faber ẽ: quĩ ẽ dẽ tuus: Qui
te fecit. Quis ẽ. ds fabri: qui illũ fecit. Quis
ne fabrumadoraret qui illud fecit:
Ecce in qua miquitate ueritatem. tenuerũt:
et ad possessionem illam quam uiderunt
iuam ꝑducentem nõ iuenerunt. Xp̃s¬
autem quia ipse ẽ apd̾ patrem ueritas et
uita. uerbum dĩ de quodictum ẽ. uita erat

Expanded text:
tudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Figuras enim istorum animalium, sibi deos Pagani fecerunt. Invenisti Deum, et colis idolum. Invenisti veritatem, et ipsam veritatem in injustitia detines. Et quod per Dei opera cognovisti, per opera hominis perdis. Totum considerasti; coeli, terrae, maris, elementorumque omnium ordinem collegisti: istud non vis attendere, quod mundus opus est Dei, idolum opus est fabri. Si faber idolo, sicut dedit figuram, daret et cor; ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo enim, o homo, faber tuus Deus est, sic homo idoli faber est. Quis est Deus tuus? Qui te fecit. Quis est Deus fabri? Qui illum fecit. Quis ne fabrum adoraret qui illud fecit? Ecce in qua iniquitate veritatem tenuerunt, et ad possessionem illam quam viderunt, viam perducentem non invenerunt. CAvita, Verbum Dei, de quo dictum est, Vita erat
Abbreviated transcription (Latin):
separati estis: quam ab ipsa uia cuuss
res estis. Uos hinc. uos autem illinc: Ite
te: alteri ateros transire nolite. Sedlrer
iuenite. Sabesliani agnoscite quenpt¬
mittitis: arriani aquate quem suld
et in uia uera nobiscum ambulatisi
enum quod inucem ex uobis alteri al
admoneri utriq debeatis. Audi sabelta
arriane. Usq adeo filius equalis ẽ patꝰ
ut sabellianus eundem ẽẽ dicat et pacibi
Tu adde quem tollis: tu adimplequo
minius. et ita nobeum ambo consistias :
nec tu collis nec tu miniuis eum. quis
ater ẽ a patre ut comuncat sabellims
et equalis ẽ patri ut comuncat arras
Ucrisq enin clamat: ego et pater une
sumus. Quod ait unum: audiant am
Quod ait sumus: audiant sabelliar
nec illi ȩqualem nec illi alterum negi
sint uani. Si ergo quontam dixit uel¬
to non quos ipse uult faciat: audiatur

Expanded text:
separati estis, quam ab ipsa via cujus separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Veo non
Abbreviated transcription (Latin):
uoite ayrius: accirite
mentibus dilectissimi. Loquẽ¬
tibus nobis. sed ipso docente
qui non recedit a nobis.
Dominus dicit quod mͦ
cum legeretur audistis.
Uerba quȩ loquor uobis a me ipso non loquor
Pater autem inme manens: ipse facit opera Er¬
go et uerba oꝑa sunt: Plane ista siuit. Nam pro¬
fecto qui ꝑxium loquendo edificat: bonum
opus oꝑatur. Sed quid ẽ. ame ipso nõ loquor:
nisi ame ipso non sum. qui loquor: Ei quippe
tribuit quicquid facit de quo ẽ. ipse qui facte.
Pater enim as̃ nõ ẽ de aliquo. Fãuis autemdeuꝰ.
so loquor alia qua dictum ẽ. pater aitin:
me manens facit oꝑa ipse: singulastare
diuersi nobis aduersantur heretia qua
ex una parte sed contraria sonantes. ani
ritatis exorbitant. Arriani quippe de
sed non eo modo sicut est falsum contuat
uero: sed sicut sunt int̾ se duo falsicont
Ertando indiu̾sa estis. In medio ẽ. uii. r
reliquistis. Inter uos ipsos longiore ntre

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quippe dic dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo
Abbreviated transcription (Latin):
laquelritur ommnium gentium linguiᷤ.
Nado distem in eccłia. ipsa unitas. tanquam
us laquitur onmium gentium linguis. ad
um liiguam religio x pĩma non ꝑuenit:
quos fines non ꝑcendit: Iam non est qui
spscondlit a icalore eius. Aahuc fit mori:

Expanded text:
loquebatur omnium gentium linguis. Modo autem in Ecclesia ipsa unitas tanquam unus loquitur omnium gentium linguis. Ad quam linguam religio christiana non pervenit? ad quos fines non pertendit? Jam non est qui se abscondat a calore ejus : et adhuc fit mora
Abbreviated transcription (Latin):
sicus itcognoscitis pauli apłi uerba st̃.
uiatur ita dĩ de celo suꝑ omnem impie
a. inuusticiam hominum qui uerita¬
mn aniquitate detinent. Nunquid aix̃
on aetinere ueritatem: Sed ueritatem
usticiam detinent. B̾ onum ẽ quod ie
sed malumẽ ubi tenent. Weritatem

Expanded text:
i verba sunt. Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum, qui veritatem iniquitate detinent. Numquid dixit eos non detinere veritatem? Sed, veritatem in iniquitate detinent. Bonum est quod tenent: sed malum est ubi tenent. Veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uficit e co filius quos uult uiuificat.
qus pater facit. hec et filius facit simi¬
ltr ec intalligatur nonbis unus: sedduo
unum. Uerum quiasic ẽ equalis alt̃ alteri.
ltotimien alter ex astero: toõ non loquitur.
aso ipso. quia non est a se ipso. Ideo pater
iislomanens facit oꝑaipse: quia ꝑ quem
et inquo faett non est nisi ab ipso. Denq
aduingit et dicit. Non creditis quia ego
ipatre. et pat̾ nme est: N uoqum: prop¬
te ꝑa ipsa credite. Ante solus philiphus
arguebatur: nunc autem non eum ibi
solum fiusse qui eẽt arguendus osfẽditur.¬

Expanded text:
ic et Filius quos vult vivificat. aecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus asolum fuisse qui esset arguendus ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ex deonon ẽ. In qͣntum ñ cõfitet᷑ xp̃mi
incarne uenisse: intantũ ex dõnet
Quia iste error qui nõ cõfitet᷑ xp̃ir
deformis iacebat: grã reformat᷑. s ollbĩ
sp̃s sõs. trina unitas. una trinitas Soli
illa nat᷑a inmutabił. incõtaminabił. s̃
defectui. nec ꝑfectui obnoxia: nec all̃
ut minꝰ sic. nec tͣncendit ut plus sic łfa
sempit᷑na. omĩm inmutabił. sola illins̃

Expanded text:
ex Deo non est. In quantum non confitetur Christum in carne venisse, in tantum ex Deo non est; quia iste error qui non confitetur Chrisdeformis jacebat, gratia reformatur. Solus Spiritus sanctus; trina unitas, una trinitas; sola illa natura immutabilis, incommutabilis, nec defectui, nec profectui obnoxia, nec cadit, ut minus sit; nec transcendit, ut plus sit; perfecta, sempiterna, omni modo immutabilis, sola illa
Abbreviated transcription (Latin):
stat: Et cũ de corpore exierit unqͥse
mictunt᷑ eionña quȩ talia habebe
dimitt̾ent̃ debita. Quia et cotidias
quid orandũ ẽ: Ut uenia ꝑcipiat᷑ n
dat ueniam: macłam extergit. qͥ ges¬
cie: rugã extẽdic. Et ubi extendt̃ i
tendicula: ꝓ nob̾ sanguinẽ fudit: te nos
guini᷑ quem accepistis. Cerce enĩ dit
am̃. N ostis qui sit sanguis: qͥ ꝓreiti
effusus ẽ: in remissionẽ peccatoe eir
q̃m fit ecclia sine macła et ruga. cam
bene munata. Intendicula crueis e¬
nic exhibet s̃. Hoc enĩagit: ut ñ habenꝰ
aculam aut rugam. Magnanẽ Qil
agit: bene cucͥrat. doctissimꝰ artifra
Extendit in ligno. & facit nos sirs.
quos abluendo fecerat sine macła. s
uenit sine macła & sine ruga: extisis
fac̾et sine macula et ruga Rogem
eũ ut faciat. et postquã fec̾it ad
nos ducat. ibiq nos reponat. ubi plꝰ¬

Expanded text:
stat. Et cum de corpore exierit unusquisque, stat. Et cum de corpore exierit unusquisque, dimittuntur ei omnia, quae talia habebat ut dimitterentur debita; quia et quotidianquid orandum est? Ut venia percipiatur. Qui dat veniam, maculam extergit: qui ignoscit, rugam extendit. Et ubi extenditur tendicula pro nobis sanguinem fudit. Et nostis sanguini quem accepistis. Certe enim dicitis, Amen. Nostis qui sit sanguis qui pro multis effusus est in remissionem peccator fit Ecclesia sine macula et ruga, tanquam bene mundata in tendicula crucis ehic, exhibet ibi. Hoc enim agit, ut non habeamus maculam aut rugam. Magnus est qui agit, bene curat, doctissimus artifex est. Extendit in ligno, et facit nos sine ruga, quos abluendo fecerat sine macula. Ipse qui venit sine macula et sine ruga, extensus est faceret sine macula et ruga. Rogemus ergo eum ut faciat, et postquam fecerit, ad horrea nos ducat, ibique nos reponat, ubi pre
Abbreviated transcription (Latin):
nrã: sicut et nos dimittimꝰ debitorib¬
nrĩs. Int̾rogo de homo iuste. sc̃e homo.
sine macula et ruga: et int̾rogote inꝙͣ
Oratio ista eccłiȩ est. fideliũ ẽ. an catecu¬
minum: Certe utiq regeneratorum ẽ:
idẽ. baptizatoꝵ. Postremo quod totũ
suꝑat: filioꝵ ẽ. Nam si ñẽ. filioꝵ qua
o iusti &e scĩ: In m̃btis eccłȩ huiꝰ estis. an
nõ estis: Ibi cratis: s iã non ibi estis. ꝙ.
utinã iã p̃cisi: accepta ratiõe audiant &
credant. Ergo si tota eccłia dicit dimicte
nob̾ debita nr̃a: reꝓb ẽ. qui hoc ñ dicit:
Et nos quidẽ cũ dicimꝰ dimicte nob̾ debi¬
ta nr̃a: quousq id qͦd pecimus accipi
faciamꝰ quod dicimꝰ. sicut et nos dimit¬
timus debitorib nrĩs. Ubies ergo
heretice. pelagiane. uł celestiane. ẜ.
tota cccłia dicit. dimitte nob̾ debitam᷑
habet gͦ maculas et rugas: ẜ cõfesmi
luicur. Stat eccłia moratione: ite

Expanded text:
nostra, sicut et nos dimittimus debitoribnostra, sicut et nos dimittimus debitoribruga. Interrogo te, homo juste, sancte, homo sine macula et ruga; interrogo te, inquam: Oratio ista Ecclesiae est, fidelium est, an catechumenorum? Certe utique regeneratorum est, id est, baptizatorum: postremo, quod totum superat, filiorum est. Nam si non est filiorum, qua s, an non estis? Ibi eratis, sed jam non estis ibi. Et utinam jam praecisi accepta ratione audiant et credant. Ergo si tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis debita nostra, reprobus est qui hoc non dicit. Et nos quidem cum dicimus, debita nostra, quousque id quod petimus accipiafaciamus quod dicimus, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Ubi es ergo, haeretice Pelagiane vel Coelestiane? Ecce tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis debita nostra. Habet ergo maculas et rugas. Sed confessiluitur. Stat Ecclesia in oratione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
anniccimꝰ debitorib nrĩs. Exponat hoc dñs:
Si enim dimisericis hom̃ib peccita. Ego debitiurã
peccata sunt. Dimictet uob et pater urͣ
peccata ura ħedig̃ heretice ad orationẽ:
si obsurdiusti cõtrã fidĩ rationem. Dimit¬
tet̾ nob̾ debita nr̃a dicis. an nõ dicis : Si
non dicis. et si p̃sens fueris corpore: foris
tam̃ es ab eccła. Eccliȩ enim ẽ oratio ẽ.
uox est de magiftĩo domini ueniens: ipse
dixit. Sic oratẽ. discipłis dix̃. sic orate dis¬
cipłis dix̃ aplis dix̃: et nob̃ qͣlescumq ag¬
niculi sumꝰ dix̃ arietibꝰ gregis dix̃: sicora¬
te Uidete qͥs aixerit: & quib dixerit. u̾i¬
tas discipłis: pastor pastorũ arietibꝰ. Sicora¬
te. Dimitte nob̾ debita nr̃a: sicut et nos di¬
mctimꝰ debitoribꝰ nrĩs: Rex militibus:
do. ego de crutina. mea renuntio P rorsꝰ
dico quod in uob̾ agit᷑. Hoc enim ego plũ
quã uos scio. dicite. Diitte nob̾ debita

Expanded text:
dimittimus debitoribus nostris. Exponat hoc Dominus: dimittimus debitoribus nostris. Exponat hoc Dominus: Si enim dimiseritis hominibus peccata ergo debita vestra peccata sunt, dimittet vobis et Pater vester peccata vestra. Redi ergo, haeretice, ad orationem, si obsurduisti contra veram fidei rationem. Dimitte nobis debita nostra, dicis, an non dicis? Si non dicis, etsi praesens fueris corpore, foris tamen es ab Ecclesia. Ecclesiae enim oratio est, vox est de magisterio Domini veniens. Ipse dixit, Sic orate : discipulis dixit, Sic orate: discipulis dixit, Apostolis dixit, et nobis qualescumque agniculi sumus dixit; arietibus gregis dixit, Sic orate. Videte quis dixerit, et quibus dixerit. Veritas discipulis, Pastor pastorum arietibus: Sic orate, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Rex militibus, do, ego de trutina mea renuntio, prorsus dico quid in vobis agitur. Hoc enim ego plus quam vos scio. Dicite, Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
ris qd̾ euitaũas. Ueritas inte nõ ẽ: nͥ te ita
dixeris peccatorẽ. ut etiã t̃e cognoscas. Ue¬
ritas autẽ ipsa ẽ: ut quod es dicas. Nam
quom ẽ. bumilitas. ubi regnat falsitas:
pore eccłe ꝗͣ dicis nõ hab̃e maculã aut ru¬
gam aut aliqͥd eiꝰmodi. & eẽ sine peccato:
ecce ueniet hora orationis. oratura ẽ tota
eccłci: et tu qͥdem foris es. Ueni ad oratio¬
nem dnĩcam. ueni ad trutinã : ueni et
dic pat̾ nr̃ qͥ es in celis. seqͣre. scĩficet᷑ nom̃
cuum. adueniat regnum tuũ. fut uolun¬
cas cua sicut incelo et in t̾ra: panẽ nrm
cotidianũ da nob̃ hodie: seq̃re et dic. anit¬
ce nob̃ debita nr̃a. Responde herecice Que
st̃ debita tua : An forte pecuniã mutuã. a dõ
accepisti: Non inqͥt. Non de g̃ amplius
intͣrogabo de hoc. Ip se enĩ dñs expositu¬
rus est. q̃ sint debita: que nob̾ petimus
relaxari. dicamus gͣ sequẽtia Sicut et nos

Expanded text:
ris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita ris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi regnat falsitas? pore Ecclesiae, quam dicis non habere maculam aut rugam aut aliquid ejusmodi, et esse sine peccato, ecce veniet hora orationis, oratura est tota Ecclesia: et tu quidem foris es; veni ad orationem dominicam, veni ad trutinam, veni, dic, Pater noster, qui es in coelis. Sequere: Sanctificetur nomen tuum. Veniat regnum tuum. Fiat sicut in coelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Sequere, et die: Dimitte nobis debita nostra. Responde, haeretice, quae sunt debita tua? An forte pecuniam mutuam a Deo accepisti? Non, inquit. Non te ego amplius interrogabo de hoc: ipse enim Dominus expositurus est, quae sint debita quae nobis petimus relaxari. Dicamus ergo sequentia: Sicut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
etum: Ueritas in te nõẽ. quia nõ ait
bls. si dixerimꝰ quia peccatũ nõ habemꝰ
Aelitas in nob̾ nõ ẽ: s sdixit nos ipsos
seducimus: et ũitis in nob̾ non ẽ. Ergo
m̃timur. si dixerimꝰ nos ñ habe peccatũ:
Simendatium cimuit ioħs. cumñdatium
ñ times. ut cũ eẽs uistꝰ. dicas te ẽe peccatorẽ:
Quomͦ g̃ te accipiam ad alienam causam
testẽ: qui in causatuam̃tiris: Scõs reos
constitus: dũ cõtͣ te falsũ testimoniuo
dicis. Quid faccurus es alt̾i qͥ te infamas:
Quomͣ alt̃ tuã calumtiã deuitabit. qͣndo
te tue lingue m̃datio reũ facis: It̃um te¬
int̾rogo alio mͣ: Iust̾ es. aut peccator:
respondes peccator. Mentiris: qr nõ qđ
de ẽẽ corde credis. hoc ore dicis Ergo et si
nõ eras peccator: ẽẽ incipies dũ mentiris.
Dicis enim. Humilitatis causa nos dicimus
peccatores eẽ : nã deus uidec qr iusti sumꝰ:
Cum gͦ humilitatis causa m̃tiris. si nõ eras
peccator anteq̃ mentireris. m̃ciendo effice¬

Expanded text:
tas in te non est. Quia non dixit Joannes, Si dixerimus quia peccatum non habemus, humilitas in nobis non est: sed dixit, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo mentimur, si dixerimus nos non habere peccatum. Si mendacium timuit Joannes, tu mendacium non times, ut cum sis justus, dicas te esse peccatorem? Quomodo ergo te accipiam ad alienam causam testem, qui in causa tua mentiris? Sanctos reos constituis, dum contra te falsum testimonium dicis. Quid facturus es alteri, qui te infamas? Quomodo alter tuam calumniam devitabit, quando te tuae linguae mendacio reum facis? CAPUT interrogo alio modo: Justus es, aut peccator? Respondes, Peccator. Mentiris, quia non quod te esse corde credis, hoc ore dicis. Ergo et si non eras peccator, esse incipies dum mentiris. Dicis enim: Humilitatis causa nos dicimus peccatores esse; nam Deus videt quia justi sumus. Cum ergo humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo effice
Abbreviated transcription (Latin):
laẽ et rgaẽ: cũ rugis urĩs et maculis
pntidit uos a membris eiꝰ. p̃cidite uosa
pare esꝰ. S quid ad huc dicam. ut se
ab ecłia segregent. cum hoc iã fecerint:
hentici enim sunt: iã foris sunt. cũ tota
nmundicia sua foris remanserunt. Re¬
lm. Nunquid potuimꝰ dic̃e quia stimꝰ :
cermuꝰ nos peccatores ẽẽ. Propt̃ humilita¬
um qͣ mentiris: Iustꝰ es. sine peccato es.
s ꝓpter humilitatẽ dicis te peccatorem :
luom de accipiã tanꝗͣ xpĩanum in alt̾um
cestem quẽ cõtͣ ce ipsũ deneo falsum testẽ:
Iustꝰ es sine peccato es. & dicis ce ẽẽ pecca¬
dore. de hab̾e peccatum: Testis g falsus
escont᷑te: nõ accipit deus m̃dacẽ humili¬
titem cuã. Inspice uitam cuã: uide cõs¬
tientiã cuã. Ero uistꝰ es: s non potesi¬

Expanded text:
la et ruga est, cum rugis vestris et maculis la et ruga est, cum rugis vestris et maculis praecidite vos a membris ejus, praecidite vos a corpore ejus. Sed quid adhuc dicam ut se ab Ecclesia segregent, cum hoc jam fecerint? Haeretici enim sunt, jam foris sunt: cum tota munditia sua foris remanserunt. Reflato: Numquid potuimus dicere quia justi sumus? nos peccatores esse. Propter humilitatem ergo mentiris? Justus es, sine peccato es: sed propter humilitatem dicis te peccatorem. Quomodo te accipiam tanquam christianum in alterum testem, quem contra te ipsum teneo falsum testem? Justus es, sine peccato es, et dicis te habere peccatum. Testis ergo falsus es contra te. Non accipit Deus mendacem humilitatem tuam. Inspice vitam tuam, vide conscientiam tuam. Ergo justus es, sed non potes
Abbreviated transcription (Latin):
lauacro aque in u̾bo ut exhib̾et siigłor¬
osam eccłiam. nõ habentẽ macuũ ut ru¬
gam aut aliqͥd huiꝰmodi A udiuimus
de nube magna donitrua: nubes enund̃i
apłs. Uerba ista sonuert̃: et cremere ui
quomͦ ista u̾ba apłs dixerit. dicite inqpl̃
nob̾: utrũ uos uisti estis an non. Respe¬
dent: iusti sumꝰ: Ergo nõ habetis pccꝰ
ꝑ om̃s dies. ꝑ om̃s noctes nichil mal̾
tis. nichil mali dicitis: nichil malios¬
tatis: Non audẽt dic̃e nichil. S quil̃
respondent: Nos quidẽ peccatores siol
s de scĩs loquim̃ non de nob hoc uoꝰ
s rpĩani estis: Nonaudent negare. xpĩ
nestis: baptizaci inquit sumus:
Imissa sunt uob̾ cũcta peccata : dimis
inquit. Quom̾ gͥ estis peccatores: Suf¬
t mͥ unde te repellam. Uos xpĩani estis.
ugtirati estis. fideles estis. membra eccłe
esis: e habetis maculas et rugas. Quomͦ
ga. cimꝰ sitis macula eiꝰ et ruga: aut si
nonuistis ẽ eccłiam nͥ eã quȩ sine macu¬

Expanded text:
in verbo, ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi . Audivimus de nube magna tonitrua. Nubes enim Dei Apostolus. Verba ista sonuerunt, et tremere nos quomodo ista verba Apostolus dixerit; dicite, inquam, nobis, utrum vos justi estis, an non. Respondent, Justi sumus. Ergo non habetis peccatum? Per omnes dies, per omnes noctes nihil mali facitis, nihil mali dicitis, nihil mali cogitatis? Non audent dicere, Nihil. Sed quid respondent? Nos quidem peccatores sumus; sed de sanctis loquimur, non de nobis. Hoc vos sestis? Baptizati, inquiunt, sumus. Dimissa sunt vobis cuncta peccata? Dimissa, inquiunt. Quomodo ergo estis peccatores? Sufficit mihi unde vos repellam. Vos christiani estis, baptizati estis, fideles estis, membra Ecclesiae estis, et habetis maculas et rugas? Quomodga, cum vos sitis ruga ejus et macula? Aut si non vultis esse Ecclesiam, nisi eam quae sine macu
Abbreviated transcription (Latin):
tentur xp̃m in carne uenisse. audiamꝰ
arrianos quia cõficent᷑ xp̃m incarne
uenisse. audiamꝰ eunomianos quia con¬
fitent᷑ xp̃mͣ in carne uenisse: audiamꝰ
focuuanos quia confitent᷑ xp̃m in car¬
ne uenisse. Si enim om̃s sp̃s qui confi¬
tent᷑ xp̃m in carne uenisse ex deo sunt.
qͣm multȩ hereses m̃daces. deceptrices.
insanȩ. conficent᷑ tam̃ xp̃m incarne ue¬
nisse. Quid gͦ diccuri sumꝰ : Quomodo
istam questionem solut᷑i : Quom̃cũq
soluenda sit: hodie solui non potest.
Tenete medebitorem: sed deum pro
me et pro uobis orate adiutorem
Conuersi ad dominun:¬

Expanded text:
tentur Christum in carne venisse; audiamus tentur Christum in carne venisse; audiamus Arianos, quia confitentur Christum in carne venisse; audiamus Eunomianos, quia confitentur Christum in carne venisse; audiamus Photinianos, quia confitentur Christum in carne venisse. Si enim omnes spiritus qui confitentur Christum in carne venisse, ex Deo sunt, quam multae sunt haereses mendaces, deceptrices, insanae, confitentur tamen Christum in carne venisse. Quid ergo dicturi sumus? Quomodo istam quaestionem soluturi? Quomodocumque solvenda sit, hodie solvi non potest. Tenete me debitorem: sed Deum pro me et pro vobis orate adjutorem. Conversi ad Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
autem lux. Sed addidit lux. Sed ubi:
In dño. E rgo cenebrȩ inte : lux ndnõ:
quia non tibi potes lucere: accendendo
illuminaris: recedendo tenebraris.
Quia non tͥ lum̃ tu ipse es: aliunde illu¬
minaris. Accedite ad eum: & illumina
mini. Scio lĩmĩ de ista lectione sc̃i ioħis
in re una multum me fuisse ĩmoratum.
nec uos cẽ fatigandos ultͣ uideo: uł ultͣ
capatitatem replendos. Et nr̃a in firmi¬
tas cogitanda ẽ. Nam hec u̾ba sci icannis:
habent adhuc magnas latebras suas. Int̾im
cos qui negant. xp̃mͣ incarne uenisse re¬
pellite: constat enim eos ex deo non esse.
In qͣntum errant. in qͣntum peccant in
qͣntum blasphemãt : non sunt ex deo:
Sanent᷑ et ex deoerunt: quia et natura
ex deoerant. Hinc in qͣntumcumq dis¬
pucaui. atcendite scripturas. nolite
cred̾e eis qui negant.xp̃m in carne ue¬
nisse. Sed cerce dicturus es mͥ. eigo
qui dicit.xp̃m in carne uenisse: ex dõ
est. Audiamꝰ donatistas quia ñ confi¬

Expanded text:
autem lux. Sed addidit, lux, sed ubi? autem lux. Sed addidit, lux, sed ubi? In Domino . Ergo tenebrae in te, lux in Domino. Quia non tibi potes lucere, accedendo illuminaris, recedendo tenebraris: quia non tibi lumen tu ipse es, aliunde illuminaris. Accedissimi, de ista lectione sancti Joannis in re una multum me fuisse immoratum, nec vos esse fatigandos ultra video, vel ultra capacitatem replendos; et nostra infirmitas cogitanda est. Nam haec verba sancti Joannis habent adhuc magnas latebras suas. Interim eos qui negant Christum in carne venisse, repellite. Constat enim eos non esse ex Deo. In quantum errant, in quantum peccant, in quantum blasphemant, non sunt ex Deo: sanentur, et ex Deo erunt; quia et natura ex Deo erant. Hinc quantumcumque disputavi, attendite Scripturas. Nolite credere eis qui negant Christum in carne venisse. Sed certe dicturus es mihi: Ergo qui dicit Christum in carne venisse, ex Deo est? Audiamus Donatistas, quia confi
Abbreviated transcription (Latin):
num Que : Error et infirmitas. Aut nes¬
cis qͥd agas: et errando labis: Aut scis qͥd
agi debeat. et in infirmitate suꝑaris: Ergo
ome malum hominis: error et infirmĩ¬
tas. Contͣ errorem clama: dñs illumina¬
tio mea Contͣ infirmitatẽ adde. et salus
mea Crede: bonꝰ esto. Cuesmalus: cueris
bonꝰ. Noli diuid̾e: nata inte sananda est:
ñ separanda. Uis nosse quis es: Tenebre.
Quare tenebre: homo quudiciscorrum¬
pit᷑ ds: aliqͥd his tenebris potest eẽ infir¬
ꝓfunduis : Crede. agnosce. xp̃m in carne
uenisse. accepisse quod ñ erat: ñ amississe
quod erat. Hominem in se mutasse: ñ iN
hominẽ fuisse mutatũ Agnosce: et cu ipse
ex malo eris bonꝰ. ex cenebris eris lux. an
m̃tior et ñẽ. unde cõiuncã : apłm accipe̾s:
si te non fingis accipere. Apłm legis. et
deciꝑis et decipis. Uñ deciꝑis: Exror
Errando malo cuo te ipso.Si aũcredidis.
erroremq discuserit: audies ab apło
fiustis enim aliquando tenebrȩ: tͥunc

Expanded text:
num quae? Error et infirmitas. Aut nescis quid agas, et errando laberis; aut scis quid agi debeat, et infirmitate superaris. Ergo omne malum hominis error et infirmitas. Contra errorem clama, Dominus illuminatio mea. Contra infirmitatem adde, Et salus mea . Crede, bonus esto: tu es malus, tu eris bonus. Noli dividere. Natura in te sananda est, non separanda. Vis nosse quid es? Tenebrae. Quare tenebrae? Homo qui dicis, Corrumpitur Deus, aliquid his tenebris potest esse profundius? Crede, agnosce Christum in carne venisse, accepisse quod non erat, non amisisse quod erat; hominem in se mutasse, non in hominem fuisse mutatum. Agnosce, et tu ipse ex malo eris bonus, ex tenebris eris lux. An mentior, et non est unde convincam? Apostolum accipis, si te non fingis accipere; Apostolum legis, et deciperis, et decipis. Unde deciperis? Errando malo tuo te ipso. Si autem credideris, erroremque discusseris, audies ab Apostolo, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo inqͥt ex deo non ẽ. et aliunde ẽ: uides
duas ẽẽ naturas. Inuenimꝰ lupum: recia salu¬
bria tendamꝰ. uenemͣ. capiamꝰ: captũ crucidemꝰ.
Trucidemꝰ plane. Moriatur error: uiuat homo:
E cce in eo quod caͣpͥiamꝰ. trucidemꝰ. moriat᷑ erroꝵ:
uiuat homo: ibi soluit̃ questio. S recolite quod
proposui: ne obliti questionem noni¬
celligatis solutionem. Omĩs sp̃e quios

Expanded text:
Si ergo, inquit, ex Deo non est, et aliunde est, vides esse duas naturas. Invenimus lupum: retia salubria tendamus, venemur, capiamus, captum trucidemus. Trucidemus plane; moriatur error, vivat homo. Ecce in eo quod dixi, Capiamus, trucidemus; moriatur error, vivat homo; ibi solvitur quaestio. Sed recolite quod proposui, ne obliti quaestionem, non intelligatis solutionem. Omnis spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
oniã deus qͣndo malas animas dampnat:
se dampnat. Si autem anima hoc est.
unos a malo: Certe nonẽ malum. Res¬
inde illi. Ego sum malus. Et si lib̾au̾it
ne a malo: erode malo bonus. Lid̾et me
me. ne incurram inte. Hoc dicmanicheo.
Sibonusero: sapiens ero: Si sapiens ero:
umẽ eñ uicium ut errem et credamtibi:
qñ amima mea impletaẽ illusionibꝰ. Non.
smiꝰ ipse lum̃. Nam si er̃m: nunquã
triscm. Idõ pars dĩ nonsũ: quia substã¬
tuat. natura dei errare ñ potest. Ego. aũ
mo Nam et tu ipse confit̾is. Sapientem te
dicis: aberrore me ubare conaris. Unde
qͥ cro si natura dĩ sum: Erubesce: da
smorem dõ. Ego dico quia multum ad¬
huc erras: s sicut cu ipse confit̾is erraũ.as.
frraũat gͦ nat᷑a dĩ: ierat minmundiciã

Expanded text:
 Deus quando animas malas damnat, non se damnat: si autem anima hoc est qLibera nos a malo? Certe non est malum? Responde illi: Ego sum malus; et si liberaverit me a malo, ero de malo bonus: liberet me a me, ne incurram in te. Hoc dic Manichaeosi bonus ero, sapiens ero; si sapiens ero, um est enim vitium, ut errem et credam tibi: quoniam anima mea impleta est illusionibus . Non sum mihi ipse lumen: nam si essem, nunquam errassem. Ideo pars Dei non sum, quia substantia Dei, natura Dei, errare non potest: ego autem erro; nam et tu ipse confiteris, sapientem te dicis, ab errore me liberare conaris. Unde ergo erro, si natura Dei sum? Erubesce, da honorem Deo. Ego dico quia multum adhuc erras: sed sicut tu ipse confiteris, erraveras. Erraverat ergo natura Dei? Ierat in immunditiam
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ ucrũ. Nunqͥd ñ & ioħs luc̃na: Iue
erat luc̃na iurdens & lucens añs aix̃. Nũ¬
quid luc̃na lum̃ nõ ẽ: S erat lum̃ ue¬
rum. Luc̃na et accendi potest: et extin¬
gui potest. Lum̃ uerum accende pocest:
recingui ñ potest. Erat gͦ lum̃ uerum
quod illuminat omẽm hominem ueniẽ¬
dam hunc mundum. Iuluminandi
sumus: non lum̃ sumꝰ. Exꝑgisce. clama
inecum: dominus illuminatio mea. Quidẽ.
quod dicis: Ergo non sunt mala: Sunt
mala: s mutantur. Et ipsa erunt bona:
quia ipsa mala uicio sunt mala: ñ natura.
Quid ẽ lib̾a nos amalo: Nonne poscimꝰ :
Et possumꝰ hec ũba dic̃e uba nos atenebrĩ.
a quibꝰ tenebris : A nob̃ ipsis siquȩ reliqͥe
in nob̃ sunt reͥquie cenebrarum. donec in
totũ lux esficiamur: nichil habentes in nob̾
quod resistit harititi. quod repugnet
u̾itati: quod subiaceat infirmicati. quod
condicione mortalitatis deficiat. Tunc do¬
tum uidete quiderit qͣndo erit corrupti¬
bile hoc induet̾ incorruptionẽ: et mortale

Expanded text:
e erat lucerna ardens et lucens, Dominus dixit . Numquid lucerna lumen non est? Sed erat lumen verum. Lucerna et accendi potest, et exstingui potest: lumen verum accendere potest, exstingui non potest. Erat ergo lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Illuminandi sumus, non lumen sumus. Expergiscere, clama mecum: Dominus illuminatio mea. Quid est ergo quod dicis? Ergo non sunt mala? Sunt mala, sed mutantur; et ipsa erunt bona: quia ipsa mala, vitio sunt mala, non natura. Quid est, Libera nos a malo? Nonne possemus et possumus haec verba dicere, Libera nos a tenebris? A quibus tenebris? A nobis ipsis, si quae in nobis sunt reliquiae tenebrarum, donec in totum lux efficiamur, nihil habentes in nobis quod resistat charitati, quod repugnet veritati, quod subjaceat infirmitati, quod conditione mortalitatis deficiat. Tunc totum videte quid erit, quando erit, Corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale
Abbreviated transcription (Latin):
ntur. Confessio nos sarat. et uita cau
uta humił. oratio cũ fide. cõtrictio
s. lacrimȩ nõ fictȩ de uena cordis pro¬
ntes. ut dimittant᷑ nob̾ peccata: sine
uib cẽ ñ possumꝰ: confessio inꝗͣ nos sa¬
ut dicente apło ioħe: si cõfiteamur pec
cati nr̃a. fideł ẽ ec iustꝰ ut dimittat nob̾
begeats e mũdet nos ab omĩ inquitate.
on aũ quadico qd̾ nõ possumꝰ hic ẽẽ sine
itipimnunt. talia ñ facit bonȩ fidei. et
une spei xpĩanus. S illa sola que coti

Expanded text:
ntur. Confessio nos sanat, et vita cauta, vita humilis, oratio cum fide, contritio cordis, lacrymae non fictae de vena cordis profluentes, ut dimittantur nobis peccata, sine quibus esse non possumus. Confessio, inquam, nos sanat, dicente apostolo Joanne, Si confnobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate. Non autem, quia dico quod non possumus hic esse sine ictu perimunt. Talia non facit bonae fidei et bonae spei christianus: sed illa sola, quae quoti
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt isti iusti qͥ sine peccato st̃ p¬
pondent & dicũt. Tota eccłia Mira po¬
tuissem si inuenirem unũ duos asd
cem qd̾ querebat abrahã. Abrahanaim
ã quĩqͣginta usq ad decẽ descendie: Ti
rogo te. Magnum enim giiduim ast.

Expanded text:
Qui sunt isti justi, qui sine peccato sunt? reQui sunt isti justi, qui sine peccato sunt? respondent et dicunt, Tota Ecclesia. Mirari potuissem, si invenirem unum, duos, tres, decem, quot quaerebat Abraham. Abraham enim a quinquaginta usque ad decem descendit : tu, rogo te. Magnum enim mihi gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
fide uiuit. Membrum xͥ factus ẽ.: tem¬
plum dĩ factus ẽ: Et tam̃ sic quomͦ mem¬
brum xp̃i et templum r̾dĩ fictus ẽ. si
di xerit se non hab̃e peccatũ: seipsum se¬
ducit. et u̾itas meoẽ non ł rorsus men¬
titur: sidicat se iustꝰ sum: Sunt autem
quidam inflati utres. spũ elationis ple¬
ni.non magnitudine ingentes. sed suꝑ¬
bie morbo cumentes: ut dic̃e audeãt
inueniri hommnes absq peccato. dicũtgͣ
iustoᷤs prorsus in hac uita nullum hiber
peccatum. Heretici autem sunt pelit¬
ni. idemq celestiani: qui hoc dicunt
cum responsum ilł fuerit. quid ẽ qd dr¬
tis. g̃ iuuit hic homo sine peccato. CI
nabet omĩno ullum peccitum. nec fih
nec ũbo. nec cogitatione: R espondor
de illo suꝑbic uento q̃ pleni sunt: e
uentum utinam finirent. reflaren.
tacerent. idẽ. humiles fierent non el
respondẽc hoc Prorsus isti nomines s
fideles dĩ nec ũbo. nec facto. nec cogitai
possunt ullũ nab̾e peccatũ: et cũmnesqr

Expanded text:
factus est, templum Dei factus est: et tamen sic quomodo membrum Christi et templum Dei factus est, si dixerit se non habere peccatum, seipsum seducit, et veritas in eo non est; prorsus mentitur, si dicat, Justus sum. CAPUT quidam inflati utres, spiritu elationis pleni, non magnitudine ingentes, sed superbiae morbo tumentes, ut dicere audeant, inveniri homines absque peccato. Dicunt ergo, justos prorsus in hac vita nullum habere peccatum. Haeretici autem sunt Pelagiani, iidemque Coelestiani, qui hoc dicunt. Et cum responsum illis fuerit, Quid est quod dicitis? Ergo vivit hic homo sine peccato, et non habet omnino ullum peccatum, nec facto, nec verbo, nec cogitatione? Respondent de illo superbiae vento, quo pleni sunt: quem ventum utinam finirent, reflarentur et tacerent, id est, humiles fierent, non elati: respondent, inquam, Prorsus isti homines sancti, fideles Dei, nec facto, nec verbo, nec cogitatione possunt ullum habere peccatum. Et cum eis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rit expectationi. iniecit ocłm tacite cogitatiõi
Grãs dño: quia et hoc ꝑ illũ loqui dignatꝰ ẽ.
hinc cognoscit᷑ sp̃c dĩ. O mĩs sp̃t. Heia audite
audite intelligite. Disc̾nite. inherete ueritati:
resistite falsitati. Hinc cognoscit᷑ sp̃c dĩ. Und̃
rogo ce: Hocẽ. falłe: qd̾ audire cupiebacn

Expanded text:
rit exspectationi, injecit oculum tacitae cogitationi. rit exspectationi, injecit oculum tacitae cogitationi. Gratias Deo, quia et hoc per illum loqui dignatus est. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Eia audite; audite, intelligite, discernite; inhaerete veritati, resistite falsitati. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Unde, rogo te? Hoc est quod audire cupiebam.
Abbreviated transcription (Latin):
eristos p̃cepto. homo cautꝰ esfeccꝰ dicturusẽ mͥ:
Audiui. teneo. obtemꝑare desid̾o: qi et ego in
pseudo ꝓpħis nolo incurrere. Quis enim hoc ue¬
falli aũ nec boni uelint nec mali : qͥsẽ. qͥ in pseudo¬
ꝓpħam uelit incurrere: Uerba dico consulen
&e dicit. s probate sp̃s qͥ ex dõ sunt. Unde ꝓbo:
Probare uellem: sierrare ñ possem Certe nisi pro¬
luero sp̃s qͥ ex deosũt : incurram necesse ẽ. in
sp̃s qͥex aẽo non sunt. et ex hocseducar.⁊i pseudo ꝓpħis.
Quid agam. quom̃ obseruem: o si sc̃s iohs
quomͦ nob̃ dix̃. nolitee omĩ spiũ credẽ. s pro¬
& hoc audi. hinc cognoscit᷑ sp̃c̃ dĩ. hoccerte
expectabas audue: ut ꝓbares sp̃c qui exdõ
sunt. Hinc cognoscit᷑ sp̃s dĩ. Iohannies dix̃ nõ
ego. Noc sequit᷑ in lectione quã cracto. Cum
enim nos ꝓptea fac̾et solucicos et cautos ne om
quia multi pseudo ꝓpħe ꝓdierunt. in hunc
mundum. cõtinuo uidit qͥd desid̾aremꝰ. Occur¬

Expanded text:
ex isto praecepto homo cautus effectus dicturus est mihi: Audivi, teneo, obtemperare desidero, quia et ego in pseudoprophetas nolo incurrere. Quis enim hoc vefalli autem nec boni velint nec mali, quis est qui in pseudoprophetam velit incurrere? Verba dico consulentet dicit, Sed probate spiritus, si ex Deo sunt. Unde probo? Probare vellem, si errare non possem. Certe nisi probavero spiritus qui ex Deo sunt, incurram necesse est in spiritus qui ex Deo non sunt, et ex hoc seducar a pseudoprophetis. Quid agam? Quomodo observem? O si sanctus Joannes, quomodo nobis dixit, Nolite omni spiritui credere, sed pro hoc audi. Hinc cognoscitur spiritus Dei: hoc certe exspectabas audire, ut probares spiritus qui ex Deo sunt. Hinc cognoscitur spiritus Dei: Joannes dixit, non ego: hoc sequitur in lectione quam tracto. Cum enim nos propterea faceret sollicitos et cautos, ne omquia multi pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum; continuo vidit quid desideraremus, occur
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem confessi fuerimus peccata nrã:
fideł ẽt iustus qui dimictat nob peccata¬
nr̃a : & mundet nos ab omi iniquitate his
ũbis docuit beatus ioħs. mimo ipsedũs
iħs non se tacens ꝑ iohannem. nemineon
in ista carne. in isto corruptibili corpore.
in ista t̾ra. in isto magͥno scło. in ista uita
cemptationibꝰ plena: neminẽ hic uiuere
sine peccato Absoluta sententiaẽ: nec
expositore indiget. Si dixerimnus quia
peccatum nõ habemꝰ. Quis enime̾. qui nõ
habeat peccatũ: Sicut scriptura dic̃ nec
infans cuiꝰ ẽ. unus diei uita suꝑ t̾ram Talis
paruulꝰ peccatũ nõ fẽcit: s de parentibũ
tͣrit. Ergo nullomͦ quisꝗͣ pocest dic̃e nõ
se habuisse peccatũ: s accessit ꝑ fidem a la¬
uacrũ regenerationis homo fideł. et omĩa

Expanded text:
essi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate. His verbis docuit beatus Joannes, imo ipse Dominus Jesus non se tacens per Joannem, neminem in ista carne, in isto corruptibili corpore, in ista terra, in isto maligno saeculo, in ista vita tentationibus plena, neminem hic vivere sine peccato. Absoluta sententia est, nec expositore indiget: Si dixerimus quia peccatum non habemus. Quis est enim qui non habet peccatum? Sicut Scriptura dicit, Nec infans cujus est vita diei unius super terram . Talis parvulus peccatum non fecit, sed de parentibus traxit. Ergo nullo modo quisquam potest dicere, non se habuisse peccatum. Sed accessit per fidem ad lavacrum regenerationis h
Abbreviated transcription (Latin):
in eo nonẽ: Puorsus oremꝰ ut deus dimittat:
s faciamꝰ quod dr̃ dimittamꝰ et nos debito¬
rib nr̃is.Cum dimictimꝰ: et dimittit nob̾.
Quotidie dicunuis hoc. ec quotidie facimus:
et quotiddie fit in nob̾. Non hic sumꝰ sine pec¬
cato: sed exhibimus hinc sine peccato

Expanded text:
in eo non est. Prorsus oremus, ut Deus dimittat: in eo non est. Prorsus oremus, ut Deus dimittat: sed faciamus quod dicitur, dimittamus et nos debitoribus nostris. Cum dimittimus, et dimittitur nobis. Quotidie dicimus hoc, et quotidie facimus, et quotidie fit in nobis. Non hic sumus sine peccato, sed exibimus hinc sine peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
anti nrã. S si faciamꝰ qđ sequit̾: sicut
ris dimittimꝰ debitorib nrĩs. Sponsio
ir cũ adõ. uera sponsioẽ et fixa cõditio ẽ:
su homo es et habes debitoĩe: et debitor
tã tu es. Accedisaddm̃ qͥ habet debito¬
ss & aebitor nõ ẽ: ut postiues tͥ debita re¬
lirari. S hoc eͥ dicit. ego debita nõ habeo.
tu habes. Habes debita: debes enim mͥ:
s eciã ft̃ cuiis debet tͥ. debitor m̃s es. ha¬
bes et cu debitorem. Debitor meus esquia
peccasti inme: habes debitorem frẽm quia
peccauit inte. Quod facis cum debitore
tuo: facio ee ego cũ meo. Idẽ. si aunittis di¬
micto: si denes teneo. Tii contͣ te fenes: qͥ
alt̃i nondimittis. Nemo gͦ sedicat ẽẽ
sine peccato: s non tam̃ idõ debemus
amare peccatũ. Oderimus illuͦfr̃s. Et¬
si ñ sumus sine peccatis: odimus cam̃
ia. maxtine a criminibꝰ nos abstineamꝰ.
abstineamꝰ qͣntum possumꝰ a leiub
pacitis. Ego ait nescio quis. nõ habeo¬
a peccata. Se ipsum decipit: et ũita

Expanded text:
nostra: sed si faciamus quod sequitur, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sponsio haec cum Deo, vera sponsio et fixa conditio est. Tu homo es, et habes debitorem, et debitor etiam tu es. Accedis ad Deum, qui habet debitores, et debitor non est, ut postules tibi debita relaxari. Sed hoc tibi dicit: Ego debita non habeo, tu habes debita; debes enim mihi: sed etiam frater tuus debet tibi. Debitor meus es, habes et tu debitorem. Debitor meus es, quia peccasti in me: habes debitorem fratrem, quia peccavit in te. Quod feceris cum debitore tuo, facio et ego cum meo: id est, si dimittis, dimitto; si tenes, teneo. Tu contra te tenes, qui alteri non dimittis. Nemo ergo dicat se esse sine peccato: sed non tamen ideo debemus amare peccatum. Oderimus ea, fratres; etsi non sumus sine peccatis, oderimus tamen ea: et maxime a criminibus nos abstineamus; abstineamus, quantum possumus, a levibus peccatis. Ego, ait, nescio quis, non habeo peccata. Se ipsum decipit, et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit uob̾ destis sudor hic meus: audite
me. Ia cobus apłs cum de fide et oꝑibus lo¬
queret᷑ adu̾sus cos qui sibi putabant fidem
sufficere. et opera bona hab̾e nolebant. art.¬
ait. Tu credis quia unus ẽ. deus: bene facis.
Et demones credunt & contremiscunt. Nun¬
quid idõ demones ab ȩc̃no igne ub̃abuntur.
quia credunt & contremiscunt: E cce modo
quod audistis in euangłio. quod ait petrus
tu es. xp̃c filius deiuiui: legite & inueme¬
tis dixisse demones scimus qui sis filiusdi.
Petrus tam̃ laudatur: demon compescituꝵ
Una uox: facta diu̾sa. Unde seꝑantur iste
duȩ cõfessiones: Laudat᷑ amor: dimpnat᷑
timor. Non enim amore dicebant hii de¬
mones tu es filius di: timore hoc dicebant.
ñ amore. Demq illiin confessione dixerunt.
Quid nob̃ et tibi: P etrus autem: decũ ero
fr̃s mei. unde illi dicere ͭ ex amore. cuesxp̃s
filius ddĩ uiui: Unde illi : Itane de suo:
absit. Qd̃ bene ipsum ipsum euangłii ca¬
pitulum utrumq demonste. quid petrus

Expanded text:
ne sit vobis testis sudor hic meus; audite me. Jacobus apostolus cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, aait: Tu credis quia unus est Deus, bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Nunquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntuquia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod audistis in Evangelio, quod ait Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse daemones, Scimus qui sis, Filius Dei. Petrus tamen laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, damnatur timor. Non enim amore dicebant hoc daemones, Tu es Filius Dei. Timore hoc dicebant, non amore. Denique illi in confessione dicebant: Quid nobis et tibi ? Petrus autem: Tecum sum fratres mei, unde illi dicere ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde illi? Itane de suo? Absit. Bene, quod ipsum Evangelii capitulum utrumque demonstrat, quid Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
turis scĩs intͣ dona oꝑa deputata sunt. Nec
solum incorꝑibꝰ patricharũ alioꝵq sc̃oꝵ:
et humanis cadaĩtibus quorumcũq iacen¬
tium: uerum etiam in ipsius dni corpore
p̃dicati atq laudati sunt qui ista fec̾unt :
Impleant hȩc homines erga suos officia pos¬
tremi muñis: et sui humani lenũta meroris.
Uerum illi utiq abluunt sp̃s defunctorum:
oblationes. orationes. segregationes. multo
ꝓeis obseruantiꝰ instantuis habundantius.
impendendo: qui suos carne non spũ mor¬
tuos. non solum n carnalit᷑ s etiam spirita¬

Expanded text:
turis sanctis inter bona opera deputata sunt: nec turis sanctis inter bona opera deputata sunt: nec solum in corporibus Patriarcharum aliorumque sanctorum, et humanis cadaveribus quorumcumque jacentium; verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque collaudati sunt, qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, oblationes, orationes, erogationes, multo pro eis observantius, instantius, abundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
suscipientes dĩ grãm. et sibi nõ miscd̾iam
thesuurizantes: sed iram. Nongͦ mortuis
noua m̃ita comparant᷑ cũ ꝑ eis aliquid boni
reddunt᷑. Non enim uictum ẽ. nͥcum hic ui¬
uerent ¶ sit eos aliquid hȩc adiuuarent: cũ
hic uiu̾e destitissent: & ideo istam finiens
quisq uitã: nͥ quod m̾uit in ipsa nõ pot̾it
hab̾e post ipsã. ꝑmittant᷑ itat pia corda
caroꝵ de suoꝵ mortib contristari dolore
sanabili: et cõsolabiles lacrimas fundant.
cõditione mortali: quas cito repͥmat gͣaudiũ.
qͣ credunt᷑ fideles qͣndo moriunt᷑ paululum
a abire: et ad meliora tͣnsire. Consolent᷑ eos
ȩciã frat̾na obsequia. siue que fun̾ib exhi¬
bent᷑. siue que dolentibꝰ adhibent᷑: ne sit
iusta querela dicentiũ: sustinui qui simul
contristaret᷑ et ñ fuit: & consolantes: nõ
inueni. Sit ꝑ uirib cura sepeliendi. et
sepulcra construendi: quia et hec in scrip¬

Expanded text:
suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni Non enim victum est: nisi cum hic viverent, ut haec eos aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eos etiam fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolentibus adhibentur, ne sit justa querela dicentium, Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi: quia et haec in Scrip