comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid maiusq ꝗͣ cogitari potest numen est: cui uiuendo
operam. damus. Huic nos approbemus. nam nihil prodest
inclusam esse conscientiam: patemus deo. Quid uerius di¬
ci potest ab eo qui deum nosset: ꝗͣ dictum est ab homine
uerae religionis ignaro: Nam et Maiestatem dei expres¬
sit maiorem esse dicendo: ꝗͣ ut eam cogitatio mentis hu¬
manae capere posse: et ipsum ueritatis attigit fontem:
sentiendo uitam hominum superuacuam non esse. ut łpicu¬
ri uolunt: sed deo abhis operam uiuendo dari. siquidẽ
iuste ac pie uixerint. Potuit esse uerus dei cultor: siꝗs
illi monstrasset ut contempsisset profecto Tenonem: et ma¬
gistrum suum Sotionem: si uerae sapientiae ducem nac¬
tus esset. Nuic nos inquit approbemus. Caclestio prors

Expanded text:
quid maiusque quam cogitari potest numen est, cui uiuendo quid maiusque quam cogitari potest numen est, cui uiuendo operam damus. huic nos adprobemus. nihil prodest inclusam esse conscientiam, patemus deo. quid uerius dici potuit ab eo qui deum nosset quam dictum est ab homine uerae religionis ignaro? nam et maiestatem dei expressit maiorem esse dicendo quam ut eam cogitatio mentis humanae capere posset, et ipsum ueritatis attigit fontem sentiendo uitam hominum superuacuam non esse, ut Epicurei uolunt, sed deo ab iis operam uiuendo dari, siquidem iuste ac pie uixerint. potuit esse uerus dei cultor, si quis illi monstrasset, et contempsisset profecto Zenonem et magistrum suum Sotionem, si uerae sapientiae ducem nactus esset. huic nos inquit adprobemus: caelestis prors
Abbreviated transcription (Latin):
spectus: ut non aliquando labatur. Et idcirco deus imbecil
litatem nostram sciens pro sua pietate aperuit nobis por¬
tum salutis. ut huic necessitati: cui fragilitas carnis sub¬
iecta est: medicina penitentiae subueniret. Ergo quicũ¬
q aberrauerit: referat pedem: seq ꝗͣ primum recipiat
ac reformet. Sed reuocare gradum: superasq euadere
ad auras. Hoc opus hic labor est. Degustatis enim male
uicundis uoluptatibus uix diuelli abhis possunt: facilius
recta sequerentur: si earum suauitates non attigissent. Sed
si eripiant se male seruituti: condonabitur his omnis error.
si errorem suum uita meliore correxerint. Nec lucrari se
quisquam putet: si delicti conscium non habebit. scit ille
omnia in cuius conspectu uiuimus. Nec si uniuersos homi¬
nes cęlare possumus: deum possumus. cui nihil abscondi¬
tum: nihil potest esse secretum. Seneca exhortationes su
as mirabili sententia terminauit. Magnum inquit nescio

Expanded text:
spectus, ut non aliquando labatur. et idspectus, ut non aliquando labatur. et idlitatem nostram sciens, pro sua pietate aperuit homini portum salutis; ut huic necessitati, cui fragilitas nostra subjecta est, medicina poenitentiae subveniret. Ergo quicumque aberraverit, referat pedem, seque quamprimum recipiat ac reformet: Sed revocare gradum, superasque evadere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Degustatis enim male jucundis voluptatibus, vix divelli ab his possunt: facilius recta sequerentur, si earum suavitates non attigissent. Sed si eripiant se malae servituti, condonabitur his omnis error, si errorem suum uita meliore correxerint. nec lucrari se quisquam putet, si delicti conscium non habebit: scit ille omnia in cuius conspectu uiuimus, nec si uniuersos homines celare possumus, deum possumus, cui nihil absconditum, nihil potest esse secretum. Exhortationes suas Seneca mirabili sententia terminauit. magnum inquit nescio
Abbreviated transcription (Latin):
bitas: quia superueniens nequitia iusticiae opera deleuit.
ita nihil officiunt peccata uetera correcto: quia superue¬
niens iusticia Labem uitae prioris aboleuit. Quem enim
facti sui penitet: errorem suum pristinum intelligit. Ideo¬
q graeci melius et significantius. MET& sΡΟC IΡ dicũt.
quam nos latine possumus dicere resipiscentiam. Resi¬
piscit enim ac suam mentem quasi ab insania recipit:
quem errati piget castigatq seipsum dementiae: et con¬
firmat animum suum ad rectius uiuendum. tum illud
ipsum maxime cauet: ne rursus in eosdem laqueos induca¬
tur. Deniq muta quoq animalia cum fraude capiuntur:
si aliquo se modo in fugam extricauerint: fuint postmodũ
cautiora: uitantq semper ea omnia in quibus dolos insidi¬
asq senserunt. Sic hominem penitentia cautum ac diligẽ¬
tem facit ad euitanda peccata: in quae semel fraude de¬
ciderit. Nemo enim potest esse tam prudens: tam circun¬

Expanded text:
bitas, quia superueniens nequitia iustitiae opera deleuit, bitas, quia superueniens nequitia iustitiae opera deleuit, ita nihil officiunt peccata uetera correcto, quia superueniens iustitia labem uitae prioris aboleuit. quem enim facti sui paenitet, errorem suum pristinum intellegit, ideoque Graeci melius et significantius μετκ́νοταν dicunt quam nos Latine possumus resipiscentiam dicere. resipiscit enim ac mentem suam quasi ab insania recipit quem errati piget, castigatque se ipsum dementiae et confirmat animum suum ad rectius uiuendum: tum illud ipsum maxime canet, ne rursus in eosdem laqueos induatur. denique muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricauerint, fiunt postmodum cautiora uitantque semper ea omnia in quibus dolos insidiasque senserunt. sic hominem paenitentia cautum ac diligentem facit ad euitanda peccata in quae semel fraude deciderit. nemo enim potest esse tam prudens, tam circum
Abbreviated transcription (Latin):
Ec. tamen deficiat aliquis: aut dese possit placari.
desperet. si aut cupiditate uictus: aut libidine im¬
pulsus: aut errore deceptus: aut ui coactus: ad iniusticie
Uiam lapsus est. Potest enim reduci ac liberari si eum pe¬
niteat actorum: et ad meliora conuersus satisdeofaciat: qͦd
fieri posse Cicero non putauit. Cuius haec in Academico
tertio uerba sunt. Quod si liceret iis qui in itinere deerras¬
sent: sic uiam deuiam secutos corrigere errorem in peni¬
tendo facilior esset emendatio temeritatis. Licet plane.
Nam si liberos nostros cum delictorum suorum cernimus pe¬
nitere: correptos esse arbitramur: et abdicatos abiectos¬
q rursus tamen suscipimus: fouemus: amplectimur. cur
desperemus clementiam dei patris penitendo posse placari:
Ergo idem dominus ac parens indulgentissimus: remissurũ
se penitentibus peccata promittit: et obliturum omnes ini¬
quitates nostras. Si iusticiam denuo caeperimus operari.
Sicut enim nihil prodest male uiuenti ante actae uitae pro¬

Expanded text:
ec tamen deficiat aliquis, aut de se ipse desperet, si aut cupiditate victus, aut libidine impulsus, aut errore duiam lapsus est. potest enim reduci ac liberari, si eum paeniteat actorum et ad meliora conuersus satis deo faciat. quod fieri posse Cicero non putauit, cuius haec in Academico tertio uerba sunt: quodsi liceret ut iis qui in itinere deerrauissent, sic uitam deuiam secutis corrigere errorem paenitendo, facilior esset emendatio temeritatis. licet plane. nam si liberos nostros, cum delictorum suorum cernimus paenitere, correctos esse arbitramur et abdicatos abiectosque rursus tamen suscipimus fouemus amplectimur, cur desperemus clementiam ueri patns paemtendo posse placarit\' ergo idem dominus ac parens indulgentissimus remissurum se paenitentibus peccata promittit et obliteraturum omnes iniquitates eius qui iustitiam denuo coeperit operari. sicut enim nihil prodest male uiuenti ante actae uitae: pro
Abbreviated transcription (Latin):
Xenophontem Socrates disputans. ait formam Dei non opoͣ¬
tere conquiri. Et Plato in legum libris. Quid omnino sit
Deus non esse quaerendum: quia nec inueniri possit: nec
enarrari. Pythagoras quoq Unum deum confitetur dicẽs
in corporalem esse mentem: quae per omnem reꝵ naturam
diffusa. et intenta: uitasem sensum cunctis animantibus
tribuat. Antisthenes autem in physico: Unum esse natura¬
lem Deum dixit : quanus gentes et urbes suos habeant
populares. E adem fere Aristoteles cum suis Perypateti¬
cis. Et Zeno cum suis Stoicis. Longum est enim singulo¬
ꝵ sententias exequi: licet diuersis nominibus sint abusi:
ad unam tamen potestatem quae mundum regeret cõcur¬
rerunt. Sed tamen summum deum cum et philosophi et
poetae: et ipsi deniq qui deos colunt saepe fatrantur: de

Expanded text:
Xenophontem Socrates disputans ait formam dei non oporXenophontem Socrates disputans ait formam dei non oportere conquiri, et Plato in Legum libris, quid omnino sit deus. non esse quaerendum, quia nec inueniri possit nec enarrari. Pythagoras quoque unum deum conStetur dicens incorporalem esse mentem quae per omnem rerum naturam diffusa et intenta uitalem sensum cunctis animantibus tribuat. Antisthenes autem in Physico unum esse naturalem deum dixit, quamuis gentes et urbes suos habeant populares deos. eadem fere Aristoteles cum suis Peripate io ticis et Zeno cum suis Stoicis. longum est enim singulorum sententias exsequi: qui licet diuersis nominibus sint abusi. ad unam tamen potestatem quae mundum regeret concurrerunt. sed tamen summum deum cum et philosophi et poetae et ipsi denique qui deos colunt saepe fateantur, de
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nec alius quisꝗͣ potuit inducere. Adeo et ipse testatꝰ
est falsum quidem apparere: ueritatem tamen latere. Utinã
inquit tam facile uera inuenire possem ꝗͣ falsa conuincere.
Q uod quidem non dissimulanter ut Academicus: sed uere atq
ex animi sententia proclamauit: quia ueritas humanis sensi¬
bus erui non potest. quod assequi ualuit humana prouiden¬
tia: id assecutus est: ut falsa detegeret. Quicquid enim fic¬
tum et commenticium: quia nulla ratione subnixum est. fa¬
cile dissoluitur. Unus est igitur princeps et origo rerum
deus: sicut Plato in Timeo et sensit et docuit. cuius Maie¬
statem tantam esse declarat: ut nec mente compraehendi.
nec lingua exprimi possit. Idem testatur Hermes quẽ Ci¬
cero ait in numero deorum apud E gyptios haberi eum
scilicet qui ob uirtutem multarumq artium scientiam Tri¬
megistus nominatus. et erat non modo Platone: uerum py
thagora: septemq illis sapientibus longe antiquior. Apud

Expanded text:
ipse nec alius quisquam potuit inducere. adeo et ipse testatus est falsum quidem apparere, ueritatem tamen latere. utinam inquit tam facile uera inuenire possem quam falsa conuincere! quod quidem non dissimulanter ut Academicus, sed uere atque ex animi sententia proclamauit, quia ueritas humanis sensibus erui numquam potest: quod adsequi ualuit humana prouidentia, id adsecutus est, ut falsa detegeret. quidquid est enim fictum et commenticium, quia nulla ratione subnixum est, facile dissoluitur. unus est igitur princeps et origo rerum deus, sicut Plato in Timaeo et sensit et docuit: cuius maiestatem tantam esse declarat, ut nec mente conprehendi nec lingua exprimi possit. idem testatur Hermes, quem Cicero ait in numero deorum apud Aegyptios haberi, eum scilicet qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Termaximus nominatus est, et erat non modo Platone, uerum etiam Pythagora septemque illis sapientibus longe antiquior. apud
Abbreviated transcription (Latin):
bet asserentes posset refutare. Eam disputationem qua iusticia sub¬
uertitur: apud Ciceronem. L. furius recordatur. Credo quoniam
de re.p. disserebat: ut defensionem laudationemq induceret:
sine qua putabat Regi non posse rem. p. Carneades autem ut
Aristotelem refelleret ac Platonem iusticiae patronos:prima illa
disputatione collegit ea omnia quae pro iusticia dicebantur: ut
posset illa sicut fecit euertere. Erat enim facillimum iusticiam ra¬
quia tum nulla in terra fuit: ut quid esset aut qualis a philosophis
diceretur. Atq utinam tot ac tales uiri quantum eloquentiae.
quantum animi: tantum etiam scientiae adimplendam defensio¬
nem summae uirtutis habuissent: cuius origo in religione ratio in &ꝗ¬
tate est. Sedhi qui primam illam partem nescierunt: ne secundam
quidem tenere potuerunt. Uolo autem prius circunscripte ac bre¬
uiter quid sit ostendere: ut intelligatur philosophos ignorasse ui

Expanded text:
bet adserentes posset refutare. eam disputationem, qua iustitia eubet adserentes posset refutare. eam disputationem, qua iustitia euertitur, aput Ciceronem Lucius Furius recordatur, credo quoniam de re publica disserebat, ut defensionem laudationemque eius induceret, sine qua putabat regi non posse rem publicam. Carneades autem ut Aristotelen refelleret ac Platonem iustitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia quae pro iustitia dicebantur, ut posset illam, sicut fecit, euertere. erat enim facillimum iustitiam raquia tum nulla in terra fuit, ut quid esset aut qualis a philosophis cerneretur. atque utinam tot ac tales uiri quantum eloquentiae, quantum animi, tantum etiam scientiae ad inplendam defensionem summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuerunt. uolo autem prius circumscnpte ac breuiter quid sit ostendere, ut intellegatur philosophos ignorasse i
Abbreviated transcription (Latin):
mare possum. sed nibil fortasse apud istos agemus: nisi eos de suis
doceamus autoribus non posse iustum quenquam esse: quod est
coniunctum cum uera sapientia: nisi idem stultus esse uideatur.
Carneades Academicae sectae philosophus: cuius in disserendo
quae uis fuerit: quae eloquentia: quod acumen: qui nescit
ex praedicatione Ciceronis intelliget: aut Lucilii apud quem dis¬
serens Neptũnus de re difficillima ostendit non posse id expli-¬
care: nec si Carneadem ipsum orcus remittat. Is cum legatus
ab Atheniensibus Romam missus esset: disputauit de iusticia co¬
piose: audiente Galba et Catone Censoribus maximis tunc ora¬
toribus. Sed disputationem suam postridie contraria disputa¬
tione subuertit: et iusticiam quam pridie laudauerat: sustulit
non quadam philosophi grauitate: cuius prudentia firma et stabi-¬
lis debet esse sententia: sed quasi oratorio exercitii genere in u
tranq partem disserendi: quod ille facere solebat: ut alios ꝗdli¬

Expanded text:
mare possum. Sed nihil fortasse apud istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus, non posse quemquam justum esse, quod est conjunctum cum vera sapientia, nisi idem stultus esse videatur. Carneades, Academicae sectae philosophus, cujus in disserendo quae vis fuerit, quae eloquentia, quod acumen, qui nescit, ipsum ex praedicatione Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem philosophi gravitate, cujus firma et stabilis detramque partem disserendi. quod ille facere solebat, ut alios quidli
Abbreviated transcription (Latin):
uita: iusticia. Alteri tenebre: mors: iniusticia. Hinc exti
tit in hominibus naturae suae deprauatio. ut esset necesse
constitui legem qua possent et uitia prohiberi: et uirtutie
officia imperari. Cum igitur sint in rebus humanis bona
et mala: quoꝵ rationem declaraui: necesse ẽ ad utranq
partem moueri deum: et ad gratiam cum iusta fieri ui¬
det: et ad iram cum cernit iniusta. Sed occurrit nobis
Epicurus ac dicit. Si est in deo laeticiae affectus ad gra¬
tiam: et odii ad iram. necesse est habeat et timorem: et
libidinem: et cupiditatem: caeterosq affectus qui sunt
imbecillitatis humanae. Non est necesse ut timeat:ꝗ

Expanded text:
vita, justitia; alteri tenebrvita, justitia; alteri tenebrtit in hominibus naturae suae deprauatio, ut esset necesse constitui legem qua possent et uitia prohiberi et uirtutis officia imperari. cum igitur sint in rebus humanis bona et mala, quorum rationem declaraui, necesse est in utramque partem moueri deum, et ad gratiam, cum iusta fieri uidet, et ad iram, cum cernit iniusta. sed occuEpicurus, ac dicit: « Si est in Deo laetitiae affectus ad gratiam, et odii ad iram, necesse est habeat, et timorem, et libidinem, et cupiditatem, caeterosque affectus, qui sunt imbecillitatis humanae. » Non est necesse ut timeat,
Abbreviated transcription (Latin):
IC. fortasse quaerat aliqui ta peruenian¬
Unde ad hominem peccata peruenerint: aut quȩ
prauitas diuini instituti regulam ad peiora detorserit. ut
cum sit ad iusticiam genitus: opera tamen efficiat iniusta. lã
superius explanaui simul deum proposuisse bonum ac ma¬
malum permisisse. ut et bonum emicaret. quod alterum si¬
ne altero sicut saepe docui: intelligimus constare non posse
Deniq ipsum mundum ex duobus elementis repugnantibus:
et inuicem copulatis esse concretum: igneo et humido. nec
potuisse lucem fieri: nisi et tenebrae fuissent. quia nec su¬
perum potest esse sine infero: nec oriens sine occid ente
nec calidum sine frigido: nec molle sine duro. Sic et nos
ex duobus aeque repugnantibus compacti sumus: anima et
corpore. quoꝵ alterum caelo ascribitur: quia tenue est: et
intractabile: alterum terrae: quia compraehen sibile est. Al¬
terum solidum et aeternum est. alterum fragile atq mor¬
tale. Ergo alteri bonum adheret. alteri malum. Alteri lux.

Expanded text:
ic fortasse quaerat aliquis unde ad hominem peccata peruenerint aut quae prauitas diuini instituti regulam ad peiora detorserit, ut cum sit ad iustitiam genitus, opera tamen efficiat iniusta. iam superius explicaui simul deum proposuisse bonum ac mamalum permisisse, ut et bonum emicaret, quod alterum sine altero, sicut saepe docui, intelldenique ipsum mundum ex duobus elementis repugnantibus et invicem copulatis esse concretum, igneo et humido, nec potuisse lucem fieri, nisi et tenebrae fuissent; quia nec superum potest esse sine infero, nec oriens sine occidente, nec calidum sine frigido, nec molle sine duro. Sic et nos ex duobus aeque repugnantibus compacti sumus, anima et corpore: quorum alterum coelo ascribitur, quia tenue est et intractabile; alterum terrae, quia comprehensibile est: alterum solidum et aeternum est, alterum fragile atque mortale. Ergo alteri bonum adhaeret, alteri malum: alteri lux,
Abbreviated transcription (Latin):
mutationes poteram coarguere pluribus et ostendere. aut
sermonis ornandi: augendaeq copiae gratia: multa nomina
hisdem rebus imposita: aut certe non multum interse illa dista¬
re. Nam et cupiditas a uoluntate incipit: et cautio a mae¬
tu oritur. et Laeticia nihil aliud est ꝗͣ profusum gaudiũ.
Sed putemus: ut ipsi uolunt: esse diuersa. Nempe igitur
cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uo¬
luntatem. Laeticiam uero insolenter se efferens gaudium. mȩ.¬
tum autem nimiam et excedentem modum cautionem. Ita
fit ut ea quae tollenda esse censent: non tollant: sed tem¬
perent: siquidem nomina tantũmodo immutant: res ip¬
sae manent. Eo igitur imprudentes reuoluuntur quo peri¬
patetici ratione perueniunt: ut uitia quoniam tolli non pos-¬
sunt: inedie temperanda sint. Errant ergo quoniam non
efficiunt. quod uolunt: et longo asperoq circuitu in eandẽ
uiam redeunt.

Expanded text:
mutationes poteram coarguere pluribus et ostendere aut mutationes poteram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur et laetitia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uviam redeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim potest non dolere: si patriam aut pestilentia exhau-¬
serit : aut hostis inuaserit: aut tyrannus oppresserit:
Potest aliquis non dolere si sublatam uiderit libertatem: si
proximos: si amicos: si bonos uiros aut ex terminatos: aut
crudelissime trucidatos: nisi cuius mens ita obstupuerit:
ut sit ei sensus omnis ereptus: Quare aut omnia tollere
debuerunt: aut implenda fuerat curta haec et debilis dis¬
putatio. id est etiam pro aegritudine aliquid reponendum:
quoniam superioribus ita ordinatis hoc consequens erat.
Ut enim presentibus laetamur bonis: sic malis angimur: ac
dolemus. Si ergo laeticiae quam uitiosam putabant nom̃
aliud indiderunt: sic aegritudini quoniam et ipsam uitio¬
sam putabant: aliud uocabulum tribui congruebat. Un¬
de apparet non illis rem defuisse sed uerbum. cuius indi-
gentia eum totum affectum qui est uel maximus: contraꝗͣ na¬
tura pateretur: auferre uoluerunt. nam illas nominum cõ-¬

Expanded text:
enim possit non dolere, si patriam aut pestilentia exhauenim possit non dolere, si patriam aut pestilentia exhauserit aut hostis euerterit aut tyrannus oppresserit? potest aliquis non dolere, si sublatam uiderit libertatem, si proximos, si amicos, si bonos uiros aut exterminatos aut crudut sit ei sensus omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debilis disputatio; id est, etiam pro aegritudine aliquid reponendum, quoniam, superioribus ita ordinatis, hoc consequens erat. Ut enim praesentibus laetamur bonis: sic malis angimur, ac dolemus. Si ergo laetitiae, quoniam vitiosam putabant, nomen aliud indiderunt: sic aegritudini, quoniam et ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde agentia eum totum adfectum qui est uel maximus, contra quam natura pateretur auferre uoluerunt. nam illas nominum com
Abbreviated transcription (Latin):
us istas animi commotiones: ut posset capere uirtutem: si¬
cut terra culturam. Posuitq materiam uitioꝵ in affectibus:
uirtutis in uitiis. Quae profecto aut nulla est: aut in usu es-¬
se non poterit : si desint ea per quae uis eus aut appareat:
aut constet. Uideamus nunc iidem illi qui uitia penitus
excidunt: quid effecerint. Quatuor illos affectus quos
ex opinione bonorum malorumq nasci putant. quibus
euulsis sanandum esse animum sapientis existimant. qͦ¬
niam intelligunt et natura insitos esse: et sine his nihil
moueri: nihil agi posse alia quaedam in eorum locum ui¬
cemq supponunt. Pro cupiditate substituunt uoluntatẽ.
quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere ꝗͣ ma¬
Lum uelle. Item pro laeticia gaudium: pro metu cautio¬
nem. At in illo quarto immutandi nominis eius ratio de¬
ficit. Itaq aegritudinem penitus idest maesticiam dolorẽ¬
q animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. Quis

Expanded text:
us istas animi commotiones, ut posset capere uirtutem sicut terra culturam, posuitque materiam uitiorum in adfectibus, uirtutis in uitiis. quae profecto aut nulla erit aut in usu esse non poterit, si desint ea per quae uis eius aut apparet aut constat. uideamus nunc, idem illi qui uitia penitus excidunt quid effecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant, quibus euulsis sanandum esse animum sapientis existimant, quoniam intellegunt et natura insitos esse et sine iis nihil moneri, nihil agi posse, alia quaedam in eorum locum uicemque subponunt. pro cupiditate substituunt uoluntatem, quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere quam malum uelle; item pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. quis
Abbreviated transcription (Latin):
UNC. quoniam vanaꝵ superstitionum originẽ
deprehendimus. superest ut etiam tempora col¬
ligamus: per quae fuerint illi: quorum memoria coli¬
tur. Theophilus in libro de temporibꝰ ad Autolicum
scripto ait in historia sua Tallum dicere: ꝙ Belus quem
babylonii et Assirii colunt antiquior troiano bello fuis
aequalem fuisse: et utrunq uno tempore adoleuisse. od
adeo uerum est: ut ratione ipsa colligi possit. Nam et
Agamemnon qui gessit bellum troicum Iouis abnepos
fuit: et Achilles Riaxq pronepotes: et ulixes eodem
gradu proximꝰ. Priamus quidem longa serie: sed au¬
tores quidam tradunt Dardanum et lasium Corythi
filios fuisse: non louis. Nec enim si ita fuisset ad usus
impudicos Ganymedem pronepotem suum habere

Expanded text:
unc quoniam vanarum superstitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de Temporibus ad Autolicum scripto ait, in historia sua Thallum dicere, quod Belus, quem Babylonii et Assyrii colunt, antiquior trojano bello fuissaequalem fuisse, et utrumque uno tempore adolevisse. Quod adeo verum est, ut ratione ipsa colligi possit. Nam et Agamemnon, qui gessit bellum Troicum, Jovis abnepos fuit, et Achilles Ajaxque pronepotes, et Ulysses eodem gradu proximus fuit; Priamus quidem longa serie. Sed auctores quidam tradunt, Dardanum et Jasium Coriti filios fuisse, non Jovis. Nec enim, si ita fuisset, ad usus impudicos Ganymedem pronepotem suum habere
Abbreviated transcription (Latin):
sculapii uel Apollinis fanum. iubeat utriuslibet sacerdos Dei
sui nomine: ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo
id pacto fieri potest. Quae igitur deorum uis est: si subiectos
sibi demones non habent: At uero iidem demones adiurati per
nomen ueri Dei protinus fugiunt. Quae ratio est ut christũ
timeant: louem autem non timeant: nisi ꝙ iidem sunt demo¬
nes: quos uulgus deos esse opinatur. Deniq si constituatur
in medio: et is quem constat incursum demonis perpeti: et del¬
phici Apollinis uates: eodem modo dei nomen horrebunt: et tã
celeriter excedet de suo uate apollo: ꝗͣ ex homine spiritus il¬
le demonicus. et adiurato fugatoq deo suo Uates in perpetu¬
um conticescet. Ergo iidem sunt demones quos fatentur exe¬
crandos esse iidem dii quibus supplicant. Si nobis credendũ
esse non putant: credant Homero: qui summum illum iouẽ
demonibus aggregauit: sed et aliis poetis ac philosopbis qui

Expanded text:
esculapi uel Apollinis fanum. iubeat utriuslibet sacerdos dei esculapi uel Apollinis fanum. iubeat utriuslibet sacerdos dei sui nomine ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. quae igitur uis deorum est, si subiectos sibi daemonas non habent? at uero idem daemones adiurati per nomen dei ueri protinus. fugiunt. quae ratio est ut Christum timeant, Iouem non timeant, nisi quod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo dei nomen horrebunt et tam celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uicimuo. Necesse est enim hanc esse ueram religionẽ quae
et rationem demonum nouit: et astutiam intelligit: et uim
retundit: et eos spiritalibus armis domitos ac subactos caede¬
re sibi cogit. Si negant: testimoniis poetarum ac philosopho¬
rum refellentur. Quod si esse et malos esse inficias eunt: quid
superest nisi ut alios esse dicant deos: alios demones: Expo¬
nant igitur nobis differentiam generis utriusq: ut sciamus
quid colendum: quid execrandum sit. Habeant ne interse ali¬
quod consortium: an uero inimici sint: Si sunt aliqua necessi¬
tudine copulati: quatenus eos discernemus: Aut quomodo
utriusq generis honorem cultumq miscebimus: Si autem sũt
inimici aut demones deos non timent: aut dii demones fu¬
gare non possunt. Eece aliquis instinctu demonis percitus de¬
mentit: effertur: insanit. ducamus istum in iouis optimi ma¬
ximi templum. uel quia sanare homines iupiter nescit: in &¬

Expanded text:
uicimus. necesse est enim ueram esse hanc religionem, quae uicimus. necesse est enim ueram esse hanc religionem, quae et rationem daemonum nouit et astutiam intellegit et uim retundit et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere sibi cogit. si negant, testimoniis poetarum ac philosophorum refellentur. quodsi esse et malos esse infitias non eunt, quid superest nisi ut alios esse dicant deos, alios daemonas? exponant igitur nobis differentiam generis utriusque, ut sciamus quid colendum, quid exsecrandum sit, habeantne inter se aliquod consortium an uero inimici sint. si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus aut quomodo utriusque generis honorem cultumque non miscebimus? si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent aut dii daemonas fugare non possunt? ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit effertur insanit: ducamus hunc in Iouis Optimi Maximi templum uel, quia sanare homines Iuppiter nescit, in A
Abbreviated transcription (Latin):
bus prosecrarant: conquerentes prophanos homines sacris in¬
teresse. adegerunt principes suos in furore: ut expugnarẽt
dei templum: seq uero sacrilegio contaminarent: ꝙ grauis-¬
simis persequentium penis expiaretur. Nec tamen ex hoc
ipso caeci homines intelligere possunt: aut hanc esse ueram
religionem: cui ad uincendum tanta uis in est: aut illam
falsam quae subsistere aut congredi non potest. Sed aiunt
hoc deos non maetu: uerum odio facere: quasi quisꝗͣ possit
odisse nisi eum: qui aut noceat: aut possit nocere. immo
uero congruens Maiestati fuit: ut eos quos oderant prae¬
sentibus penis afficerent potius ꝗͣ fugerent. Sed quoniam
neq accedere ad eos possunt: in quibus caelestem notam ui-¬
derint: nec his nocere quos signum immortale munierit. tan¬
ꝗͣ in expugnabilis murus lacessunt: eos perhomines et mani¬
bus persequuntur alienĩs. quos profecto si esse confitentur:

Expanded text:
bus prosecant conquerentes profanos homines sacris inbus prosecant conquerentes profanos homines sacris interesse egerunt principes suos in furorem, ut expugnarent dei templum seque uero sacrilegio contaminarent, quod grauissimis persequentium poenis expiaretur. nec tamen ex hoc ipso caeci homines intellegere possunt aut hanc esse ueram religionem cui ad uincendum tanta uis inest aut illam falsam quae subsistere aut congredi non potest. sed aiunt hoc deos non metu, uerum odio facere: quasi quisquam possit odisse nisi eum qui aut noceat aut possit nocere. immo uero congruens maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficerent potius quam fugerent. sed quoniam neque accedere ad eos possunt in quibus caelestem notam uiderint nec iis nocere quos signum immortale munierit tamquam inexpugnabilis murus, lacessunt eos per homines et manibus persecuntur alienis. quos profecto si esse conStentur,
Abbreviated transcription (Latin):
huius signi potentia quantum ualeat exponere:
quanto terrori sit demonibus hoc signum: sciet. qui uideĩt
quatenus adiurati per christum de corporibus quae obsederit̃.
fugiant. Nam sicut ipse cum inter homines ageret: uniuersos
demones uerbo fugabat: hominumq mentes emotas et ma¬
lis incursibus furiatas in sensus pristinos reponebat. Ita nunc
sectatores eosdem spiritus inquinatos de hominibus et nomi¬
ne magistri sui et signo passionis excludunt. Cuius rei non
difficilis est probatio. Nam cum dĩs suis immolant: si assistat
aliquis signatam frontem gerens: sacra nullo modo litant.
Nec responsa potest consultus reddere uates. Et haec saepe cau¬
sa praecipua iusticiam persequendi malis Regibus fuit. Cum
enim quidam ministroꝵ nostri sacrificantibus dominis assiste¬
rent: imposito frontibus signo: deos illorum fugauerũt: ne
possent in uisceribus bestiarum futura depingere. Quod cum
intelligerent aruspices instigantibus hisdem demonibus: qui¬

Expanded text:
huius signi potentiam quantum ualeat exponere. quanto terrori sit daemonibus hoc signum, sciet qui uiderit quatenus adiurati per Christum de corporibus quae obsederint fugiant. nam sicut ipse cum inter homines ageret, uniuersos daemonas uerbo fugabat hominumque mentes emotas et malis incursibus furiatas in sensus pristinos reponebat, ita nunc sectatores eius eosdem spiritus inquinatos de hominibus et nomine magistri sui et signo passionis excludunt. cuius rei non difficilis est probatio. nam cum diis suis immolant, si adsistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant nec responsa potest consultus reddere uates. et haec saepe causa praecipua iustitiam persequendi malis regibus fuit. cum enim quidam ministrorum nostri sacrificantibus dominis adsisterent, inposito frontibus signo deos illorum fugauerunt, ne possent in uisceribus hostiarum futura depingere. quod cum intellegerent haruspices, instigantibus isdem daemonibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerum: alterum falsum est. Ili enim nequissimi spiritus ubi
adiurantur: ibi se demonas confitentur. ubi coluntur: ibi se de¬
os mentiuntur: ut errores hominibus immittant: et auocent.
a ueri dei notione: perquam solam potest mors aeterna uitari.
dem sunt qui deiiciendi hominis causa uarios sibi cultus per
uersa religione condiderunt. mentitis tamen assumptisq no¬
minibus ut fallerent. Nam quia diuinitatem perse ipsos af-¬
fectare non poterant: asciuerunt sibi nomina potentium Re¬
gum: sub quorum titulis honores sibi deorum uendicarent. qͥ
error discuti potest: et in lucem ueritatis protrahi. Nam siquis
studet altius inquirere: congreget eas quibus peritia est uere
ab inferis animas. Euocent Iouem. Neptumnum. Uulcanum
Mercurium. Apollinem. patremq omnium Saturnum. Respõ¬
debunt ab inferis omnes: et interrogati loquentur: et de se et
de deo fatebuntur. Post haec euocent Christum: non aderit: nõ
apparebit: quia non amplius ꝗͣ biduo apud inferos fuit. Quid

Expanded text:
verum, alterum falsum est. Illi enim nequissimi spiritus, ubi adjurantur, ibi se daemonas confitentur; ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant, et avocent a veri Dei notione, per quam solam potest mors aeterna vitari. Iidem sunt, qui dejiciendi hominis causa, varios sibi cultus per diversa regionum condiderunt, mentitis tamen assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi nomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem veritatis protrahi. Nam si quis studet altius inquirere, congreget eos, quibus peritia est ciere ab inferis animas. Evocent Jovem, Neptunum, Vulcanum, Mercurium, Appollinem, patremque omnium Saturnum. Respondebunt ab inferis omnes, et inac deo fatebuntur. post haec euocent Christum: non aderit, non adparebit, quia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
lum hinc ire putandum est: Sublimes animas iterumq ad
tarda reuerti. Corpora: quae lucis miseris tam dira cupido:
gnorabant enim quomodo aut quando id fieri oporteret.
Itaq renasci eas putauerunt: et denuo ad uterum reuolui
atq ad infantiam regredi. Unde et Plato de anima disse¬
rens ex hoc ait posse cognosci animas esse immortales at¬
q diuinas: ꝙ in pueris mobilia sunt ingenia: et ad perci¬
piendum facilia. ꝙ ea quae discant ita celeriter capiant
uti non tunc primum discere illa uideantur: sed recognosce¬
re atq reminisci. in quo uir sapiens poetis ineptissime cre¬
didit.

Expanded text:
lum hinc ire putandum est sublimis animas iterumque ad lum hinc ire putandum est sublimis animas iterumque ad tarda reuerti corpora? quae lucis miseris tam dira cupido? ignorabant enim quomodo aut quando id fieri oporteret, itaque  renasci eas putauerunt et denuo ad uterum reuolui atque ad infantiam regredi. unde etiam Plato de anima disserens ex hoc ait posse cognosci animas esse inmortales atque diuinas, quod in pueris mobilia sint ingenia et ad percipiendum facilia, quod ea quae discant ita celeriter rapiant, ut non tunc primum discere illa uideantur, sed recognoscere atque reminisci: in quo uir sapiens poetis ineptissime credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ: non ratione aut ueritate: sed nefanda corporum
laceratione coguntur. Num igitur oportet ad haec ea
dem resurgere: ac reuerti homines ad uitam in qua tuti
esse non possint: Cum ergo iusti tam uiles habeantur:
tam facile tollantur: quid putemus futurum fuisse: siqͥs
ab inferis rediens uitam postliminium recepisset: Aufer¬
retur profecto ab oculis hominum: ne uiso eo uel audito
deos uniuersi relinquerent: et ad unius se dei cultum
religionemq conuerterent. Ergo semel fieri resurrectionẽ
necesse est: cum malum fuerit ablatum: quoniam eos qui
resurrexerint: nec mori iam ulteriũs: nec uiolari ullo mo¬
do fas est: ut beatam possint agere uitam: quoꝵ mors
resignata est. Poetae uero cum scirent hoc saeculum malis
omnibus redundare: obliuionis amnem induxerunt. ne la¬
borum ac malorum memores animae reuerti ad superos re¬
cusarent. Unde Uirgilius. O pater an ne aliquas ad cae¬

Expanded text:
deorum non ratione aut uerideorum non ratione aut uerilaceratione coguntur. Num igitudem resurgere aut reuerti homines ad uitam, in qua tuti esse non possunt? cum ergo iusti tam uiles habeantur, tam facile tollantur, quid putemus futurum fuisse, si & quis ab inferis rediens uitam postliminio recepisset? auferretur profecto ab oculis hominum, ne uiso eo uel audito deos uniuersi relinquerent et ad unius se dei cultum religionemque conuerterent. ergo semel fieri resurrectionem necesse est, cum malum fuerit ablatum, quoniam eos qui resurrexerint nec mori iam ulterius nec uiolari ullo modo fas est, ut beatam possint agere uitam quorum mors resignata est. poetae uero cum scirent hoc saeculum malis omnibus redundare, obliuionis amnem induxerunt, ne malorum ac laborum memores animae reuerti ad superos recusarent. unde Vergilius: o pater, anne aliquas ad cae
Abbreviated transcription (Latin):
taq praeter aquam obliuionis uera sunt caetera: quam id¬
circo finxerunt: nequis illis opponeret. Cur ergo non me¬
minerint se aliquando uixisse: aut qui fuerint: aut quae
gesserint: Sed nihilominus tamen uerisimile non putat᷑.
Tres tota uelut licenter et fabulose ficta respuitur. No¬
bis autem de resurrectione affirmantibus atq docentibus
animas ad alteram uitam non oblitas sui: sed in eodem sen¬
su ac figura esse redituras: illud opponitur. Tot iam saȩcu¬
la transierunt: quis unquam unus ab inferis resurrexit:
ut exemplo euis fieri posse credamus: At enim resurre¬
xio fieri non potest: dominante adhuc iniusticia. Hoc
enim in saeculo necantur homines ui: ferro: insidiis: uene-¬
nis: afficiuntur iniuriis: aegestate: carceribus: tormentis:
proscͥptionibus. Eo accidit: ꝙ iusticia inuisa est. ꝙ om
nes qui deum sequi uolunt. non tantum odio habentur
sed uexantur omnibus contumeliis: et excruciantur mul-¬
tiplici genere penaꝵ: et ad impios cultus manufactorum

Expanded text:
taque praeter aquam obliuionis uera sunt cetera; quam idcirco finxerunt, ne quis illis opponeret: \'cur ergo non meminerint se aliquando uixisse aut qui fuerint aut quae gesserint?\' sed nihilominus tamen ueri simile non putatur et res tota uelut licenter ac fabulose ficta respuitur. nobis autem de resurrectione adfirmantibus et docentibus animas ad alteram uitam non oblitas sui, sed in eodem sensu ac figura esse redituras illut opponitur: \'tot iam saecula transierunt: quis umquam unus ab inferis resur- rexit, ut exemplo eius fieri posse credamus?\' at enim resurrectio fieri non potest dominante adhuc iniustitia. hoc enim saeculo necantur homines ui ferro insidiis uenenis et adficiuntur iniuriis egestate carceribus tormentis proscriptionibus. eo accedit quod iustitia inuisa est, quod omnes, qui deum sequi uolunt, non tantum odio habentur, sed uexantur omnibus contumeliis et excruciantur multiplici genere poenarum et ad inpios cultus manu factorum
Abbreviated transcription (Latin):
uitq Troiam. Iratus laomedonti: obnegatam sibi pro
fili ae salute mercedem. Unde quo tempore fuerit ap¬
paret. Idem furore atq insania percitus: uxorem suã
cum liberis interemit. hunc homines deum putant: Sed
philoctetes eius heres non putauit: qui facem suppo¬
suit arsuro. qui artus suos et neruos cremari ac dif
fluere uidit. Qui ossa eius ac cineres in oetheo monte
sepeliuit: quo munere sagittas eius accepit.

Expanded text:
vitque Trojam, iratus Laomedonti ob negatam sibi pro vitque Trojam, iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem: unde, quo tempore fuerit, apparet. Idem furore atque insania percitus, uxorem suam cum liberis interemit. Hunc homines deum putant? sed Philocteta ejus haeres non putavit, qui facem supposuit arsuro, qui artus ejus et fluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
untur: nam illud quidem nemo negauit. Herculem non
tantum Euristeo seruisse Regi: quod aliquatenus honestũ
uideri potest. sed et impudicae mulieri oniphilae quae il¬
lum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat
pensa facientem. Detestabilis turpitudo: sed tanti erat uo¬
luptas. Quid tu inquiet aliquis: Poetis ne credendum pu¬
tas: Quid ni putem: Non enim ista Lucillius narrat. aut
Lucianus: qui diis et hominibus non pepercit: sed potis¬
simum qui deorum laudes canebant. ergo quibus crede¬
mus: si fidem laudantibus non habemus. Qui hos menti¬
ri putat: proferat alios quibus credamus autores qui
nos doceant: qui sunt isti dii: Quomodo: unde orti:
uae sit uis eoꝵ: Oui numerus: Quae potestas: Quid in
his admirabile: Quid cultu dignum: Quod deniq cer¬
tius ueriusq mysterium: nullus dabit. Credamus igr̃
istis: qui non ut reprehenderent sunt locuti: sed ut prȩ¬
dicarent. Nauigauit ergo cum Argonautis: ex pugna¬

Expanded text:
untur. Nam illud quidem nemo negabit, Herculem non untur. Nam illud quidem nemo negabit, Herculem non Eurystheo tantum servisse regi, quod aliquatenus honestum videri potest; sed etiam impudicae mulieri Omphalae, quae illum vestibus suis indutum sedere ad pedes suos jubebat pensa facientem: detestabilis turpitudo! sed tanti erat voluptas. Quid tu, inquiet aliquis, poetisne credendum putas? Quidni putem? Non enim ista Lucilius narrat, aut Lucianus, qui diis et hominibus non pepercit; sed hi potissimum, qui deorum laudes canebant. Quibus igitur credemus, si fidem laudantibus non habemus? Qui hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant, qui sint isti dii, quomodo, unde orti; quae sit vis eorum, qui numerus, quae potestas, quid in his admirabile, quid cultu dignum, quod denique certius veriusque mysterium: nullos dabit. Credamus igitur istis, qui non ut reprehenderent sunt locuti; sed ut praedicarent. Navigavit ergo cum Argonautis, expugna
Abbreviated transcription (Latin):
ille nec fecit unꝗͣ nec potuit. H aec qui faciat nõ modo
ego cum summis uiris comparo: sed simillimum deo iudico.
Uellem adiecisset de libidine: Iuxuria: cupiditate: inso¬
lentia: ut uirtutem eius impleret: quem similem deo
iudicabat. Non enim fortior iudicandus est: qui leonẽ:
ꝗͣ qui uiolentiam et in se ipso inclusam feram superat ira¬
cundiam. aut qui rapacissimas uolucres deiicit: ꝗͣ qui cu¬
latricem: aut qui fimum de stabulo: ꝗͣ qui uitia de cõ¬
de suo egerit: quae magis sunt pernitiosa: quia dome¬
stica et propria mala sunt ꝗͣ illa quae uitari poterant et
caueri. Ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudi¬
cari: qui temperans et moderatus est et iustus. Quod si cogitet
aliquis: quae sint dei opera: iam haec quae mirantur homi¬
nes ineptissimi ridicula iudicabit. Illa enim non diuinis uir¬
tutibus quas ignorant: sed infirmitate suaꝵ uirium meti¬

Expanded text:
ille nec fecit unquam, nec potuit. Haec qui faciat, non ego ille nec fecit unquam, nec potuit. Haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo; sed simillimum Deo judico. Vellem adjecisset de libidine, luxuria, cupiditate, insolentia; ut virtutem ejus impleret, quem similem Deo judicabat. Non enim fortior putandus est, qui leonem, quam qui violentam in seipso inclusam feram superat, iracundiam; aut qui rapacissimas volucres dejecit, quam qui culatricem; aut qui fimum de stabulo, quam qui vitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa, quia domestica et propria mala sunt, quam illa, quae et vitari poterant et caveri. Ex quo fit, ut ille solus vir fortis debeat judicari, qui temperans, moderatus et justus est. Quod si cogitet aliquis, quae sint Dei opera: jam haec omnia, quae mirantur homines ineptissimi, ridicula judicabit. Illa enim non divinis virtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum virium meti
Abbreviated transcription (Latin):
ERCUIES. qui ob uirtutem clarissimus et quasi
Africanus inter deos habetur. nõne orbem terrae
quem peragrasse ac purgasse narratur. stupris. libidini¬
bus. adulteriis inquinauit: nec miꝵ cum ẽẽt adulterio
genitus alcmenae. Quid tandem potuit in eo ẽẽ diuini:
qui suis ipse uitiis mancipatus: et mares et feminas cõ¬
tra omnes leges: infamia: dedecore: flagitio affecit: Sed
ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit: talia iu
dicanda sunt: ut uirtutibus diuinis tribuenda uideant᷑.
Quid enim tam magnificum si leonem aprumq superauit:
si aues sagittis deiecit: si Regium stabulum egessit:
si uirginem uicit: cingulumq detraxit: si equos fero¬
ces cum domino interemit: Opera sunt ista fortis uiri:
hominis tamen. Illa enim quae uicit fragilia et morta¬
lia fuerunt. Nulla est enim quod ait Orator tanta uis
quae non ferro aut uiribus debilitari frangiq possit. At¬
animum uincere: iracundiam cohibere: fortissimi ẽ: quae

Expanded text:
ercules, qui ob virtutem clarissimus, et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac expurgasse narratur, stupris, libidinibus, adulteriis inquinavit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcmenae. Quid tandem potuit in eo esse divini, quis suis ipse vitiis mancipatus, et mares et foeminas contra omnes leges infamia, dedecore, flagitio affecit? Sed ne illa qdicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominis tamen. illa enim quae : uicit fragilia et mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangiqanimum vincere, iracundiam cohibere, fortissimi est: quae
Abbreviated transcription (Latin):
primusq in ea ara iupiter sacrificauit. in eo loco suspe¬
xit in caelum: quod nunc nos nominamus: idq quod
supra mundum erat: qđ aether uocabatur: de sui aui
nomine caelo nomen indidit. Idq iupiter quod aether
uocatur precans pͥmum caelum nominauit: terraeq: ho¬
stiam quam ibi sacrauit: totam adoleuit. Nec hic tan¬
tum sacrificasse iupiter inuenitur. Caesar quoq in ara-¬
tro refert Aglaosthenem dicere louem cum ex insula na-¬
xo aduersus Titanas proficisceretur: et sacrificium face-¬
ret in littore: Aquilam ei in auspicium aduolasse quam
Uietor bono omine acceptam tutel e suae subiugarit. Sa¬
cra uero historia et ante consedisse illi aquilam in capi¬
te atq ei Regnum portendisse testatur. Cui ergo sacri-
ficare iupiter potuit nisi caelo quem dicit Euhemerus
in oceania mortuum et in oppido aularia sepultum.
C apitulum . xii. Quomodo Stoici figmenta poetarum ad
Philosophicam transferant rationem.

Expanded text:
primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether uocabatur, de sui aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse teficare Jupiter potuit, nisi coelo avo? quem dicit Euhemerus in Oceania mortuum, et in oppido Aulacia sepultum. CAPUT XII. Quod stoici figmenta poetarum ad philosophicam tranferunt rationem.