comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. lateret beneficium quod doni
tur indignis. quia nullis ex eadem dar¬
bili stirpe uenientib debitum supplic
redderetur. Cum uero attulit in mult
cientia uasa ire quȩ ꝑfecta sunt m ꝑde¬
onem. non solum ostendit iram et dem¬
trauit potenciam suam. redhibendo ue¬
dictam et bene utendo bonis. s etiam
tas fecit diuitias głe sue in uasa miscdie
Ita eñi quid sibi prestetur discit iustifice¬
quo eadem iusticia fuerat et ipse dampo¬
dus. Tam multos autem creando nascu
luit quos ad suam gr̃am non ꝑtinereri¬
ciuit. ut multitudine in comꝑabili plia
sint quos in sui regni głam filios pamli¬
nis predestinare dignatus ẽ: ut etiam i
reiectorum multitudine ostenderetu
quam nullius momenti sit apud dm̃ pb
quanta libet mimerositas iustissime di¬
natorum: atq hinc quoq intelligant qͥt
ipsa dampnatione redimuntur. hochil¬
se debitum masse illi unuierse quod tam
magne parti eiꝰ redditum ceruerent i

Expanded text:
rentur, lateret benefirentur, lateret benefiretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitias gloriae suae in nasa misericordiae. ita enim, quid sibi praestetur. discit gratis iustificquo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesciuit. ut multitudine incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt renascendo uasa miscdie ꝑtinet ad in¬
debitam gr̃am. Ostendit gͦ deus iram suã
que ira hominis noͥncupatur. s iustam fixãq
uindictam. quod de stirpe i obedientie du¬
citur pro pago peccati atq supplicii: et ho¬
mo natus ex muliere sicut in libro iob
scriptum ẽ. breuis ẽ. uita et pleniis iracun¬
die. Gius enĩ rei uas ẽ. qua plenuis ẽ. unde et
uasa ire dicuntur. Ostendit potenciam suam¬
qua bene utitur etiam malis multa in illis
naturalia et temporalia bona tribuens eor̃q
maliciam ad exercendos et comparationẽ
ammonendos bonos. accomodans ut ineis
discant agere gr̃as deo qd̃ ab eis non suis
meritis quę in eadem massa paria fuerunt:
s illius miseratione discreti sunt. Quod
maxime apparet in paruulis. de quibus de¬
non potest quod libero discernantur a¬
trio ab aliis infantib. qui sine hac gr̃a.
ipsius masse dapnatione moriuntur.s̾
tem hii soli crearentur ex adam qui ec̃

Expanded text:
fiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad infiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo deus iram suam.est, quae ira hominis nuncupatur, sed iustam fixamque uindictam. quod de stirpe inoboedientiae ducitur propago peccati atque supplicii. et homo natus ex muliere. sicut in libro Iob scriptum est breuis est uitae et plenus iracundiae. eius enim rei uas est, qua plenus est; unde irae uasa » qua bene utitur etiam malis, multa in illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in parvulis, de quibus cnon potest quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam, qui ess
Abbreviated transcription (Latin):
num: ex quo in adam iuciatum ẽ. geniis hu¬
manum. Sicut eñ in adam omines moriun¬
tur ita et in xp̃o omnes uiuficabunt᷑. Quia
sicut et in regno mortis nemo sine adam Nos
ꝑ adam omnes mortales in pena facti sunt
gr̃a fiunt filii dei. Cur autem credurtur¬
etiam illi quos ereator petuit ad dampna¬
tionem non ad gr̃am ꝑtinere: beatus apł̃s
tanto succinctiore breuitate quanto ma¬
iori auctoritate cominemorat. Deum enim
dicit uolentem ostendere iram et demos¬
trare potenciam suam attulisse in multa
pacientia uasa ire que ꝑfecta sunt in ꝑdicti¬
onem: et ut notas facere diuitias głe sue in
uasa miscd̃ie: quem suꝑuis dixerat tanꝗͣ¬
figulum luti ex eadem massa facere. aliud
uas in honorem. aliud incontumeliam:
Merito autem uideretur in iustum quod
fiuint uasa ire inꝑdictionem: si non eẽt ip¬
sa unuiersa massa ex adam dampnata:
Quod ergo fiunt inde nascendo uasa ire
ꝑtinet ad debitam penam: quod autem

Expanded text:
num, ex quo in Adam uitiatum est genus hunum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur, quia, sicut in regno mortis nemo sine Adam, per Adam omnes mortales in poena facti sunt gretiam illi quos Creator voluit ad damnationem, non ad gratiam pertinere, beatus Apostolus tanto succinctiore brevitate, quanto majore auctoritate commemorat: « Deum, enim dicit, volentem ostendere iram et demonstrare potentiam suam attulisse multa in patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem; et ut notas faceret divitias gloriae suae in vasa misericordiae, » quem superius dixerat « tanfigulum luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam. merito autem uideretur iniustum, quod fiunt inde uasa irae ad perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
Cui tamen bono lex datasit. consequenter
adiunxit di cens. S conclusit scriptura oĩa
manifestius sibi ipsum ostenderet hominem
ne suꝑͣ animus humanus a se ipso se posse ẽẽ
iustum putaret. et ignorans dei iusticiam
idẽ. quȩ homini ex deo ẽ. suam uolens consti¬
tuere idẽ. quasi suis uiribus partam: iusticie
dei sub iectus non fieret. Oportebat itaq ut
addito mandato cuius uox ẽ. non concupis¬
ces suꝑbo peccatori etiam preuaricationis cri¬
men crimen accederet. atq ita grȩ medici¬
nam non sanatam ꝑ legem s conuinctam.
infirmitas quereret. Proinde cum omnes
iusti hoc ẽ. ueraces dei cultores siue ante in¬
carnationem. siue post incarnationem xp̃i.
nec iuixerint nec uiuant nisi ex fide in carna¬
tionis xp̃i. in quo ẽ. grȩ plenitudo. profecto
quod scriptum ẽ. non ẽẽ. aliud nomen sub
celo in quo oporteat nos saluos fieri. ex illo
tempore ualet ad saluandum genus huma¬

Expanded text:
cui tamen bono lei data sit, consequenter cui tamen bono lei data sit, consequenter adiunxit dicens: Sed conclusit scriptura omniamanifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a se ipso se posse esse iustum putaret et ignorans dei iustitiam, id est quae homini ex deo est. et suam uolens constituere. id est quasi suis sibi uiribus partam iustitiae dei subiectus non fieret. oportebat itaque. ut addito mandato, cuius uox est: Non concupisces, superbo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus huma
Abbreviated transcription (Latin):
credidi ꝓpter quod locutus sum: et nos credi¬
mus ꝑꝑter quod et loquimur. Si ergo eun¬
dem sp̃m fidei illi habebant qui uenturũ
in carnem. xp̃m p̃nunciauerunt: quem
illi etiam qui eum uenisse nunciarunt.
saciamenta ẽẽ potuerunt ꝓ temporum di¬
uersitate diuersa: ad unitatẽ tamen eiꝰdẽ
fidei concordissime reurrentia. Scriptũ ẽ.
ergo quid temptatis deum imponere ugũ
supra collum discipłorumꝰ quod neq patres
nr̃i neq nos potuimus portare: S ꝑ gram
et illi. Siergo et illi idẽ. patres portare iugũ
legis ueteris non ualentes ꝑ gr̃am dñi iħu
saluos se fieri crediderunt: manifestum ẽ.
quod hec gr̃a etiam antiquos iustos uiuere
fecit exfide. Iustus enĩ ex fide uiuit. Lex au¬
tem subintrauit ut habundaret delictum:
ut suꝑ habundaret gr̃a ꝑquam sanaretur
delicti habundantia. Si eñi data eẽt lex que
posset uuificare om̃ino ex lege eẽt iusticia.

Expanded text:
\'Credidi, propter quod locutus sum. et nos credi\'Credidi, propter quod locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. scriptum eat ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gret illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustos uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuit. Lex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
dumnarum manifesto eloquio declaretur
utrum ꝓpter ea nichil boni uel mali non¬
lum nati egisse credendi ssint: quia non ex
lispropagatas s mox ex nichilo creatas
mnas singłi accipiunt: an quia cum eẽnt
egniliter in parentibus adhuc ipsi nulli
oan qui suas et proprias uitas agerent:
illi camen sit fides salua qua credimus
nullum hominum siue maioris siue pariui¬
le quamlibet et recentis etatis. liberari a
ontagione mortis antiq et obligatione pecca¬
i quod prima nat̾iuitate contraxit. nisi ꝑ
uiim mediatorem dĩ et hominum homi¬
uem xp̃m iħm : cuius hominis eiusdemq dĩ
liluberrima fidesetiam illi iusti salui facti
sunt qui priusquam ueniret incarnem. cre¬
diderunt in carnem uenturum. Cadem n̾aq
fidesẽ. ⁊ nr̃a et illorum: qm̃ hoc illi credide¬
rint futurum quod nos credimus factum.
Unde dicit apłs paulus: habentes autem
cundem spm fidei. scd̾m quod scriptum ẽ.

Expanded text:
divinarum manifesto eloquio declaretur, divinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni vel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod prima natiuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. eadem namque fides est et nostra et illorum, quoniam hoc illi crediderunt futurum, quod nos credimus factum. unde dicit apostolus Paulus: Habentes autem eundem spiritum fidei, secundum quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
in omnes adͤ condemꝑtiationẽ. et ꝑ utiꝰ ule¬
ficationẽ in omnes homines inuistificatio¬
nem uite. et si qua alia testimonia declarass
neminem nasci ex adam nisi uincło delis¬
ti et dampnationis obstrictumꝰ neminq
inde liberari nisi renascendo ꝑ xp̃m. tam
inconcusse tenere debemus: ut sciamus eis
ptinere. Unde si origo anime lateat.¬
duiꝰen dum tamen redemptio clare
uo sucrimiis. hac tenus autem dicimus si
ne piculo latere animȩ originenrut non ta¬
nen cim eẽ partem dĩ credamus. s creatu¬
ram: nec de dõ natam s ab illo factam: atq
nui gmnus ad optandam mirabili dignatio
regre non parili dignitate naturȩ. nec eã
oratum: nec ideo uenisse in hoc corpus cor¬
niptibile quo grauatur. quod illuc eam
ite ineelestib uel inquibus libet aliis
adicit boni uel mali ⁊ ut non ex oꝑibus qͥ¬
bis alter nuillis distinguetur ab altero:
isitam reconditum atq absconditum ẽ
moccultis oꝑibus dei. ut nec scripturarum

Expanded text:
ines ad condemnationem et per unius iustificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareati fuerimus. Hactenus autem dine periculo latere animae originem, ut non tamen eam partem Dei esse credamus, sed creaturam. Nec de Deo natam, sed ab illo factam, atque in ejus genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae. Nec eam creatum. Nec ideo venisse in hoc corpus corruptibile quo gravatur, quod ad illud eam vitae in coelestibus vel in quibuslibet aliis dicit boni vel mali; ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, tis, si tam reconditum atque additum est in occultis operibus Dei, ut nec Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
uultis credere gesta ipsa legite. aut uobis
ut legantur admitcite: ex anuera sint que
scripsiius ipsi uob̃ ꝓbate. Siautem nichil
horum facere uultis ⁊ manifest iueritate
coniunctam partis donati falsitatem ad¬
huc sequi desideratis: mundi sumus ape
na ur̃a quando uos sero post ea penitebit.
Si uero id quod uob̃ prestitit ds̃ non con¬
tempseritis: et post causam tam diligenter
actam. et tam cliligenter manifestatam:
ꝑuersam consuetudinem relinguentes.
paci xp̃i et imitati consenseritis. de urã cor¬
rectione gaudebimus: et sacramenta xp̃i
que in sacrilegio scimatis. ad iuditiũ habe¬
tis utilia et salubria uob̾ erunt cum in catho¬
lica pace habueritis caput xp̃m: ubi caritas
coꝑ it multitudinem peccatorum. Heç ad
lias pussimo honorio augusto nouies consule.
ut quando possunt ad quosq urm iste lictere
uenirent

Expanded text:
vultis credere, Gesta ipsa legite, aut vobis vultis credere, Gesta ipsa legite, aut vobis ut legantur admittite, et an vera sint quae scripsimus vobis, ipsi probate. Si autem nihil horum facere vultis, et manifestissima veritate convictam partis Donati falsitatem adhuc sequi desna uestra, quando uos sero postea paenitebit. si uero id, quod uobis praestitit deus, non contempseritis et post causam tam diligenter actam et tam diligenter manifestatam peruersam consuetudinem relinquentes paci Christi et unitati consenseritis, de uestra; correctione gaudebimus et sacramenta Christi, quae in sacrilegio schismatis ad iudicium habetis, utilia et salubria nobis erunt, cum in catholica pace habueritis caput Christum, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. Haec ad lias piissimo Honorio Augusto VIIII cons., ut, quando possunt, ad quosque uestrum istae litterae peruenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
ge post ea memorati imꝑatoris iudicio inter
parces habito: cecilianum fuisse purgatum
Non ergo uob dicant quia premio corrum¬
pimus uidicem. Quid enim solent aliud
uicti homines dicere: Ant si aliquid dedi¬
mus uidici. ut contra illos ꝓ nob̾ ꝓnuntia¬
ret: ipsis quid dedimus ut conera se ꝓ no¬
b̾tanta non solum dicerent uerum etiã
recitarent : An forte uolunt ut eis apud
uos gr̃as aganius. quia cum dicant iudicẽ
premio a nob̾ eẽ. corruptum. ipsi tamen
multa. que ꝓ nob̾ contra ipsos dixerunt et
recitauerunt gratis omnia presticerunt:
Aut certe si ꝓpte̾r ea dicunt quod nos uicerĩt
quia meluis egerunt eaciliani quam nos:
hoc plane credite illis. Nos eñi duas dectio¬
nes ꝓ illo sufficere putaueramus. illi autẽ
quatuor ꝓtulerunt S quid plurib lutte¬
ras oneremus : Si uultis nob̾ eredere credi¬
te: et teneamus pariter unitatem quam
iubet et diligit deus. Si autem nob̾ non

Expanded text:
ge postea memorati imperatoris iudicio inter ge postea memorati imperatoris iudicio inter partes habito Caecilianum fuisse purgatum. Non ergo uobis dicant, quia praemio corrupimus iudicem. quid enim aliud solent uicti homines dicere? aut si aliquid dedimus iudici, ut contra illos pro nobis pronuntiaret, ipsis quid dedimus, ut contra se pro nobis tanta non solum dicerent, uerum etiam recitarent? an forte uolunt, ut eis apud uos gratias agamus, quia, cum dicant iudicem praemio a nobis esse corruptum, ipsi tamen multa, quae pro nobis contra se ipsos dixerunt et recitauerunt, gratis nobis omnia praestiterunt? aut certe, si propterea dicunt, quod nos uicerint, quia melius egerunt cahoc plane credite illis. Nos enim duas lectiones pro illo sufficere putaveramus: illi autem quatuor protulerunt. 13. Sed quid pluribus litteras oneramus? Si vultis nobis credere, credite; et teneamus pariter unitatem, quam jubet et diligit Deus. Si autem nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
tis xpressus ẽ. si quis nunc diligenter aũ¬
ar mueniet primo cecilianum ep̃ali ui
tpost flicis aptungensis causa ab helia¬
no paonsule examinata ẽ. ubi eum consti¬
tr imocentem. In qua causa ad comitatũ
nitti iussus ingentius: et longe post ea
ise imperator causam inter partes cog¬
nouit atq finunt. in qua cognitione cecili¬
anum innocentem. illos autem calumꝑniosisã¬
us iudieauit. In quo ordine consulum et di¬
crum satis ostenditur fallaciter eos et dixis¬
e calumpniose. quod imꝑator misso ad
amitatum ingentio uiditium suum mu¬
auit et cccilianum quem prius purgaue¬
int post ea condemꝑnauit. Non solum autẽ
nebil de hac re legere potuerunt. et contͣ
cisos tanta legerunt: s etiam ꝑordinem
consulum euidentius conuincuntur. post
causam felicis pro consularis iuditio temina¬
tam inqua uissum ẽ. ut ad comitatum ingin¬
euis mitteretur nec ꝑaruo interuallo s lon¬

Expanded text:
tis expressus est, si quis nunc diligenter aduetis expressus est, si quis nunc diligenter aduertat, inueniet primo Caecilianum episcopalito post Felicis Aptungensis causa ab Aeliano proconsule examinata est, ubi eum constitit innocentem. in qua causa ad comitatum mitti iussus Ingentius et longe postea ipse imperator causam inter partes cognouit atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum innocentem illos autem calumniosissimos iudicauit. in quo ordine consulum et dierum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, quod imperator misso ad comitatum Ingentio iudicium suum mutauit et Caecilianum, quem prius purgauerat, postea condemnauit. non solum autem nihil de hac re legere potuerunt et contra se ipsos tanta legerunt, sed etiam per ordinem consulum euidentius conuincuntur post causam Felicis proconsulari iudicio terminatam, in qua iussum est, ut ad comitatum Ingentius mitteretur, nec paruo interuallo sed lon
Abbreviated transcription (Latin):
dise. tunc imꝑator cortra cecilianum
adtrit iudicare et illud iuditium suum
qednos recitaueramus ubi inter partes
cognouerat cecilianumq purgauerat.
seencia posteriore sciadere.S dicebatur
eisut hoc potius legerent: et nichil omino
heciliano recitauerunt. hoc continent qd
Nianis ꝓconsul in causa felici audientiam
nouerit competentẽ: eundemq felicem
omiine tradicionis inuocentem fuisse
uistiterit. s ingentium ad comitatũ s
⁊ ꝑpter ea iubere transinitti. ut illis qui
adtant et diurnis diebus cum interpel¬
un non desinebãt apparere et intimari
posit et frustra eos ceciliano inuidiam
amꝑarx et aduersus eum uolenter
durgere uoluisse.Quis eos erederet con¬
ris ita recitasse ꝓ nobis.⁊ nisi dei om̃t¬
utintis nutu factum eẽt. ut non solum uer¬
u corum gestis tenerentur. s etiam ma¬
nis siberibentium legerentur: Nlam
consulum ordinem et dierum qui ges¬

Expanded text:
rectus est, tunc imperator contra Caecilianum rectus est, tunc imperator contra Caecilianum praetulerit iudicare et illud iudicium suum, quod nos recitaueramus, ubi inter partes cognouerat Caecilianumque purgauerat, sententia posteriore rescindere. sed dicebatur eis, ut hoc potius legerent, et nihil omnino pro Caeciliano recitauerunt, hoc continent, quod Aelianus pro consule in causa Felicis audientiam praebuerit competentem eundemque Felicem a crimine traditionis innocentem fuisse constiterit; sed Ingentium ad comitatum suum propterea iubere transmitti, ut illis, qui ibi erant et diurnis diebus eum interpellare non desinebant, apparere et intimare posset et frustra eos Caeciliano inuidiam comparare et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. Quis eos crederet contra se ista recitasse pro nobis, nisi dei omnipotentis nutu factum esset, ut non solum uerba eorum gestis tenerentur, sed etiam manus subscribentium legerentur? nam et ordinem consulum et dierum, qui ges
Abbreviated transcription (Latin):
ac sic etiam istis imꝑatoris litteris confirm¬
uerunt falsum se dixisse quod cecilianus ab
imꝑatore dampnatus sit: cum pocius imꝑit
ipsos a ceciliano uictos ẽẽ monstrauerit.q¬
do eos uehementer execratus iussit ideo ut
de exilio dimitterentur. ut deo iudice si
etiam cęperant punirentur. Postea felu
ab tungensis ordinatoris cec iliani. inmi¬
um causam miserunt. dicentes eiundemt
licem fuisse traditorem ã quo oecilianus fu¬
rat ordinatus : et eiusdem constantini umꝑ¬
toris. ꝓ ceciliano contra se ipsos litteras ꝓti¬
lerunt⁊ ubi ad ꝑconsulem scripsit. ut ad
comitatum suum mitteretur ingentius. Ie
autem ingentius confissus erat incognitiõe
heliani ꝓconsulis falsum se fecisse aduersꝰ
felicem ceciliani ordinatorem. Dicebant g̃
isti non sine causa uoluisse imꝑatorem ut̃
ad se mitteretur ingentius: nisi quia asi
suspicionem uanissimam. Quod
aquam ingentius ad comitatum di¬

Expanded text:
ac sic etiam istis imperatoris litteris confirmac sic etiam istis imperatoris litteris confirmarunt falsum se dixisse, quod Caecilianus ab imperatore damnatus sit, cum potius imperator ipsos a Caeciliano uictos esse monstrauerit, quando eos uehementer execratus ideo iussit, ut de exilio dimitterentur, ut deo iudice, sicut etiam coeperant, punirentur. Postea Felicis Aptungensis, ordinatoris Caeciliani, in medium causam miserunt dicentes eundem Felicem fuisse traditorem, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, et eiusdem Constantini imperatoris pro Caeciliano contra se ipsos litteras protulerunt, ubi ad proconsulem scripsit, ut ad comitatum suum mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius confessus fuerat in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse aduersus Felicem, Caeciliani ordinatorem. dicebant ergo isti non sine causa uoluisse imperatorem, ut ad se mitteretur Ingentius, nisi quia Caec inmittere suspicionem uanissimam, quod, posteaquam Ingentius ad comitatum di
Abbreviated transcription (Latin):
mus. et uerb̾ suis et lectionib a se prolits
etiam ipsi confirmauerunt. Iam ꝑtules
primo codicem optati: unde quasi ꝓbara
cecilianum ab imꝑatore dampnatum. Qu
codex cum contra illos lege̾tur et magisa
deret cecilianum fuisse purgatum: ab om̃
nsi sunt. S quia ipse risus non potuit abo
ceptorib excepi: uerbis suis apud acta rio
se ẽẽ. testati sunt. Ita ꝓtulerunt et recitare¬
runt libellum imꝑatori constantino ã sus
maioribus datum: ubi questi sunt quoles
memoratus imꝑator grauiter ꝑsequeretr
ac sic eodem libello manifestarunt. se apus
imperatorem a ccciliano fuisse superatos:⁊¬
sumq eẽ. quod dixerunt cum ab imꝑato
dampnatum Tercio ꝑtulerunt litteras e¬
dem constantini ad uicarium uerinunde¬
tas. ubi eos grauiter detestatur: et ꝓpterei
dicit de exilio relaxandos. et futori suo dime¬
tendos. quia iam ds̃ in illosceꝑat uindicant

Expanded text:
ximus, et uerbis suis et lectionibus a se prolatis ximus, et uerbis suis et lectionibus a se prolatis etiam ipsi confirmauerunt. Nam protulerunt primo codicem Optati, unde quasi probarent Caecilianum ab imperatore damnatum. qui codex cum contra illos legeretur et magis ostenderet Caecilianum fuisse purgatum, ab omnibus risi sunt. sed quia ipse risus non potuit ab exceptoribus excipi, uerbis suis apud acta risos se esse testati sunt. iterum protulerunt et recitauerunt libellum imperatori Constantino a suis maioribus datum, ubi questi sunt, quod eos memoratus imperator grauiter persequeretur, ae sic eodem libello manifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano fuisse superatos falsumque esse, quod dixerunt, eum ab imperatore damnatum. tertio protulerunt litteras eiusdem Constantini ad uicarium Verinum datas, ubi eos grauiter detestatur et propterea dicit de exilio relaxandos et furori suo dimittendos, quia iam deus in illos coeperat uindicare,
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitate patimini. non poteritis dicere
ideo nos ẽẽ iniustos quia sic uob̾ cum agi ñ
debuit. ut imperator uos ab ista iniquita¬
te compesceret. Ep̃i enĩ ur̃i confessi sunt
maiores suos sic egisse cum ceceͥliano quomͦ
uobiscum agi non uultis: et tamen quod
cecilianum apud imꝑatorem persecuti fue¬
rint. etiam ipsis confitentib et ꝓfitentib
satis constitit. Quod autem ceciliants fue¬
rit ab imperatore dampnatus omnino non
consticit. immo etiam constitit eum accusan¬
tib et ꝑsequentib maiorib eorum et bisnu¬
mero prius ab ep̃is et ab ipso post ea impe¬
ratore fuisse purgatum. Hoc etiam ipsi con¬
firmauerunt talia post ea quasi pro causa
sua proferendo. ut magis contra ipsos e e
nirentur: et ꝓ causa ceciliani eciam illi
ꝓtulerunt recitarentur. Quoscumq er
accusare uoluerunt: nullis certis documo¬
tis ꝓbare ꝓbare potuerunt. Quequid uitꝰ
nos et ꝓ eccłie causa. et ꝓ ceciliani causa dn¬

Expanded text:
iniquitate patimini, non poteritis dicere iniquitate patimini, non poteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debuit, ut imperator uos ab ista iniquitate compesceret. episcopi enim uestri confessi sunt maiores suos sic egisse cum Caeciliano, quo modo uobiscum agi non uultis. et tamen, quod Caecilianum apud imperatorem persecuti fuerint, etiam ipsis confitentibus et profitentibus satis constitit; quod autem Caecilianus fuerit ab imperatore damnatus, omnino non constitit; immo etiam constitit eum accusantibus et persequentibus maioribus eorum et bis numero prius ab episcopis et ab ipso postea imperatore fuisse purgatum. hoc etiam ipsi confirmauerunt talia postea quasi pro causa sua proferendo, ut magis contra ipsos esse inuenirentur et pro causa Caeciliani etiam illa, quae protulerunt, recitarentur. quoscumque ergo accusare uoluerunt, nullis certis documentis probare potuerunt; quicquid autem nos et pro ecclesiae causa et pro Caeciliani causa di
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse traditores. Contra ipsa gesta illi qͥa
non habebant quid dicerent. falsa eẽ dixe¬
runt: s nullo modo ꝓbare potuerunt: in¬
suꝑ etiam confessi sunt uel potius pro mag¬
ma gła ꝓfessi sunt. Cecilianum apud constan¬
tinum imperatorem a suis predecessoribus
accusatum: et addiderunt mendatium
quod illis accusantib fuerit ab imperato¬
re dampnatus. Eece et hinc uicti sunt
unde uob̾ solent nebulas erroris offund̾e.
concitantes nobis inuidiam et inodium
ur̃ĩn nos adducentes quia eccłie causam
apud imperatores agimus. Ecce maiores
eorum de quorum nominib głantur:
eccłie causam egerunt apud imꝑatorem:
Esecuti sunt accusando cecilianum apud
imꝑatorem: damꝑnatum direrunt. Iam
non uos seducant uanissimis ex mendacissi¬
mis uerbis. Reddite ad cor urm: tunede do¬
minũ cogitate ueritatem. relinquite falsi¬
tatem. Auicquid etiam iam passi fueritis
imꝑialib legib quod non ꝓ iusticia s pro

Expanded text:
fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse dixerunt, sed nullo modo probare potuerunt. Insuper etiam confessi sunt uel potius pro magna gloria professi sunt Caecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere concitantes nobis inuidiam et in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores agimus. ecce maiores eorum, de quorum nominibus gloriantur, ecclesiae causam egerunt apud imperatorem, persecuti sunt accusando Caecilianum apud imperatorem, damnatum dixerunt. iam non uos inducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritis imperialibus legibus, quod non pro iustitia sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes eos ab illo cum quo fuerunt non
fuisse pollutos: quia nec causa cause preui¬
dicat. nec ꝑsona ꝑsone. Quid gͦ queritis
amplius: Multis quidem uerbis suꝑflu¬
is gesta onerauerunt. et quia non potuert̃
efficere ut causa non ageretur: hoc fecert̃
multum loquendo. ut quod actum ẽ. diffi¬
cauerba sufficere: ne ꝓpter nescio quorum
hominum crimina. oderitis unitatem
eatholice eccłic: quia sicut ipsi dixert̃.
relegeruunt. sub scripserunt. nec causa cau¬
se preiudicat: nec ꝑsona persone. Nam
et in ipsa causa ceciliani quam licet ad
eccłie causam non ꝑtinentem tam̃ defen¬
dentem suscepimus ut etiam ibi calump¬
nie manifestarentur ipsorum aꝑtissime
ucti sunt: nichil eorum que in celicianũ
intendebant ꝓbare potuerunt: insuper
etiam de criminib tradicionis nos episco¬
palia gesta protulimus: unde recitauimus
aliquos eoꝵ ep̃orum qui sentencias in absen¬
tem dixerant cecilianum manifestimos

Expanded text:
dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, diffica uerba sufficere, ne propter nescio qua, nescio quorum hominum crimina oderitis unitatem catholicae ecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, relegerunt, subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defendendam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitauimus aliquos eorum episcoporum, qui sententias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos
Abbreviated transcription (Latin):
et dixisse quod eos non polluer ant sacrilegi
surculi maximiani plantaria. Ista ergo causa
post ea quam eorum aures ꝑcussit. ex paues¬
centes et ꝑturbati et obliti unde supernis
contra nos contendebant. continuo dixert̃.
nec causa cause. nec ꝑsona persone preiuidi¬
cat.: et confirmauerunt uerbis sius. quod nos
antea de eccłia dicebamus: quia non solũ
catholice transinarine contra quã se confes¬
si sunt non habere quid dicerent. uerum
etiam catholice affrice que illi unitatis com¬
munione coniungitur causa et ꝑsona cecilia¬
ni qualiscũq fuisse preuidicare non posset:
si maximiantis qui cum ceteris socus suis pri¬
mnianum cdampnauit: si etiam felicianus
qui simul primianum dampnauit: et pꝰ¬
ea in causa primiani a donati parte damp¬
natus ẽ. non preiudicat partidonati. cui mͦ
cp̃c sicut antea fuerat receptus adiungitua:
sic etiam ipsis sociis suis maximianus non
preuidicat quib isti dilationem dederunt.

Expanded text:
et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod nos antea de ecclesia dicebamus, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis Primianum damnauit, si etiam Felicianus. qui simul Primianum damnauit et postea in causa Primiani a Donati parte damnatus est, non praeiudicat parti Donati, cui modo episcopus, sicut antea fuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
bamus ut si forte malus eẽt inuentus. ipsum
anathematizaremus non tamen ꝓpter ipsũ
eccłiam xp̃i relinqueremus. eui ꝑmalam su¬
am causam preuidicare non posset. cum ergo
etiam ad ipsam cecilian causam uentum
fuisset et legissent illi concilium carthagi¬
nensem ub̃i recitabant septuaginta płus
minus cp̃orum sentencias cont̾ra cecilianũ
absentem prolatas. respondimus eis sic ñ
obẽẽ illud ep̃orum concilium absenti cecilia¬
no. quemadmodũ ñ obfuit plurium ep̃oꝵ
partis donati concilium absenti primiano.
quando eum in maximiani causa plus mi¬
nus centum ep̃i dampnauerant: tunc illi
nominata causa maximiani. unde se etiam
sciunt. quos dampnauerant. in honore inte¬
gro suseepisse et baptismum insaerilego ma¬
xiiani scisinate datum se confirmasse et
non destruxisse.⁊ et in sua baugaitana sen¬
tentia qua eos dampnauerunt quibdam qui
in ipso scismate fuerunt dedisse dilationem.

Expanded text:
bamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum bamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anathemaremus, non tamen propter ipsum ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
bit uitam. s ira dei manet suꝑ eum. Quiꝰqs
incem in hae eccłia bene uixerit: nichil ei pre¬
indicant aliena peccata. quia unusquisq in ea
ꝓpnum oniis portabit sicut apłs dicit: et quiẽ
ꝗ mea corpus. xp̃i manducauerit indigne:
udicium sibi manducat et bibit. Nam eti¬
in hoc ipse apłs scripsit. Cum autem dieit.
indicium sibi manducat: satis ostendit quia
non alteri iuditium manducat s sibi. Hoc
nos egimus et ostendimus et optinumus:
quia communio malorum non maculat ali¬
quem participatione sacram̃torum. s consen¬
sione factorum Nam si in malis factis non
us quisq consentiat. portat malus causam
suam et ꝑsonam suam: nec preuidicat alt̾i.
quem in consensionem mali oꝑis. non habet¬
sicum criminis. hoc etiam ipsi uoce aꝑtissima
uacti sunt confiteri: non tunc quando ista
dicebimus. s post ea cum aliud ageretur:
lunicum uentum fuisset ad causam etiam
ceriliani quam nos ab eccłie causa distingue¬

Expanded text:
bit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis bit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac ecclesia bene uixerit, nihil ei praeiudicant aliena peccata, quia unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut apostolus dicit. et quicumque in ea corpus Christi manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit; nam etiam hoc ipse apostolus scripsit. cum autem dicit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non alteri iudicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distingue
Abbreviated transcription (Latin):
se quod dicerent. quia diunis serpli¬
rarum sc̃arum testimoniis oppressill
quib eccłia designatur. incipiens ab icie
creuisse ꝑ loca in quib apłi predicauetẽ
et nomina eoꝵdem locorum in suis ql
et actis conscripserunt: et inde diffiua
ꝑ ceteras gentes. Contra istam ecłian s¬
non hi ciuisam manifesta uoce ꝑfessi s̃ : ubi
eulississsuna in nomine dei nr̃a uic to¬
tissim enuĩ con firman eccłiam. cui nos
rnminicare ipsos autem Non com¬
pmunicare manifestum ẽ: olim se uictos
Stestantur. et uob̃ si sapitis aꝑtissime indi¬
cant quid dimittere et quid tenere debeatis:
non mea falsitate qua uob̾ non cessant adhuc
usꝙ mentiri: s in illa ueritate quiꝰ uicti coacꝰ¬
n sunt confiteri. Quisqͥs ergo ab hac catholiea
ecełia fuerit separatus. quantumlibet lauda¬
biliter se uiuere existimet. hoc solo scelere
quod a xp̃i unitate disiunctus ẽ. non habe¬

Expanded text:
e, quod dicerent, quia diuinis sance, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam snon habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habe
Abbreviated transcription (Latin):
seiebant: et facillime se posse uinci sug¬
retur dubitare non poterant: Ipse ait¬
gͦ animus eorum quo timebant ne cuii
ageretur um uictos eẽ monstrabat si
enĩ extorquerent quod uolebant. ati
collatio ipsa non fieret nec disputacu¬
b nr̃is ueritas appareret redeuntes ai
thagine. quid uob̾ erant responsuri qd
demonstraturi: Credo ꝓlaturi cranos¬
ta: et dicturi uob̾ Nos instabamus it
causa non ageretur: illi istabant ut agi¬
retur. Uos expectatis uidere quid oi¬
rimus: ecce legite ubi eosutincimus il
nichil ageremus. Forde et uos reponda¬
tis: si cor haberetis. Nichil ergo actur.
ut quid istis: uel potius quiꝰ nichil qs
ut quid redistis: Deniq post ea quis
non potuerunt efficere quod conati
id ẽ. ut causa non ageretur: ipsa a
demonstrainit quid timuerint que
in om̃ibus uicti sunt. Confessi sumꝰ
contra eccłiam catholicam que totuł̃¬
rarum orbe diffunditur nichil habaa¬

Expanded text:
sciebant et facillime se posse uinci, si agesciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil ageremus. forte et uos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se haber
Abbreviated transcription (Latin):
noset ipsi quemadmodũ ipse uidex uer¬
b̾ nr̃is subscriberemiis: ne qui ͤ quam in illi̾
gestis aliquid uel post ea fuiss corruptum
Cum eñi adhuc iuuentib eis qui subscͥp¬
serunt innotuerint eadem gesta om̃ib
locis in quib oportet ut uioteseant: sic
ctiam aclposteros confirmata ueritas ꝑdura¬
uit Nolite ergo eẽ ingrati tante miscd̾ie
dei: que ꝑ istam diligentiam uob̃ minis¬
ta ẽ. Nulla excusatio iam remansit. A¬
um dura nimium diabolica. corda sint
homuinum que adhuc tante manifistas¬
oni ueritatis obsistunt. Ecce ep̃i parasin
rentur: conati sunt quantum potuenit
ut oĩno ipsa causa non ageretur ꝓpter ꝙ
tantus numerus ep̃orum utriusq p¬
tis de uniuersa asfrica et de tam lon¬
quis loc is carthaginem uenerat. Et e
om̃is amina suspenta expectaret ind
tanta collectione quid ageretur. illi uea¬
menter instabant ut nichil ageretur
Quare hoc nisi quia causam suam molo

Expanded text:
nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uernos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse ingrati tantae misericordiae dei, quae per istam diligentiam uobis ministrata est; nulla excusatio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partrentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatis. Proinde que maxime necessa¬
ria credidimus. his literis tamquam bre¬
uiario collecta inseruimus: ne forte ad
magna gestorum uolumina uel ꝑuenire
non facile possitis uel ea legere laboriosĩ
putatis. Carchaginem uen̾imus et nos
et ep̃i ur̃i. et quod prius nolebant et in¬
dignum eẽ dicebant inunum conueni¬
mus. Clecti sunt ex nob̾ et ex ipsis septeoi
hinc et septem inde qui ꝓ causa omniũ
loquerentur. Clecti sunt alii septem hĩc
et scꝑtem inde: cum quib ubi opus erat
consilium ꝑtractarent. Clecti sunt qua¬
tuor hinc. et quatuor inde. qui gestis con¬
scribendis custodes eẽnt. ne infalsatuo
aliquid ab aliquo diceretur. Dati sunt
etiam ã nob̾ et ab ipsis notarii quatuor
hinc et quatuor inde: eͣt bini cum ex¬
ceptorib iudices alternarent: ne aliqͥs
nr̃m se dixisse aliquid causaretur qđ
non fuisset exceptum. Huic tante di¬
ligentie etiam illud ẽ additum ut ex

Expanded text:
falsitatis. proinde, quae maxime necessafalsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legere laboriosum putetis., Carthaginem uenimus et nos et episcopi uestri et, quod prius nolebant et indignum esse dicebant, in unum conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. electi sunt alii septem hinc et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. electi sunt quattuor hinc et quattuor inde, qui gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quattuor hinc et quattuor inde, ut bini cum exceptoribus iudicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
to quod pro ipsa collatione fecerunt et suis
nominib atq subscriptionib firmauer̃t.
nos illic traditores et ꝑsecutores suos ẽẽ dicen¬
tes in falsitate atq mendatio manifestissi¬
mo dedecti atq conuicti sunt: ita ut uolen¬
tes. uta uolentes głari de multitudine coep̃oꝵ
suorum inter aliquorum absentium nomi¬
na. etiam mortui nomen insererent. Et
cum quereret᷑ ubi eẽt: subita ꝑturbatioẽ
cecati. ipsi eum confiterentur in itinere
defecisse Et cum interrogarentur quomͦ
potuerit apud carchaginem subscribere.
si initinere iam defecerat: uehementius
perturbati. alio mendatio se obligauert̃.
respondentes eum ã carthagine redeuntẽ
fuisse defunctum: de quo mendatio exire
omnino non potuerunt. Eece quib credi¬
tis uel de antiqua tradicione uł cde cogni¬
toris corruptione qui mandatum suum
ubi nob̾ obiecerunt crimen traditionis
non potuerunt conscribere sine crimine

Expanded text:
to, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis to, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam defecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respondentes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine
Abbreviated transcription (Latin):
fugiri. an fugi. utrum sapiri an sapi sit
modus infinitus ignoro. Possem addere iaci.
et capi. niuererer ne me caꝑet. et ꝓ ludi¬
brio iaceret quo uellet: qui iactum et
captum aliud. aliud fugitum cupitum sa¬
pitum. ẽẽ. conuinceret. Que item tria.
utrum penultima longua et inflexa an
graui breuiq ꝓnuntianda sint: similiter
nescio. Prouocauerim te ad epłam longi¬
orem: peto ut paulo dutius te legam.
Nam nequeo tamen dicere: quantum uo¬
ualerius. Innocentiꝰ. Maximꝰ. Optatus. auG.
Um in aurib nr̃is fama cre¬
besceret hoc uob̃ uros ep̃os
dicere cognitorem premio
fuisse corruptũ. ut contra
eos ꝑferretur sententia. uos audem ista fa¬
cile credere. ac ꝓpter ea multos ur̃m adhuc
nolle ac quiescere ueritati: placuit nobis co¬
gente dñi caritate ex concilio nr̃o heç ad
uos scripta dirigere. quibus primitus ad¬
moneremini illos uobis uictos. atq conuc¬
tos hec mendatia iactare: qui in suo manda¬

Expanded text:
fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, ignoro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. prouocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quantum uoAURELIUS, INNOCENTIUS, MAXIMINUS, OPTATUS, AUGUSCum in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo manda