comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ĩpͣtist̃ seruus stipletur oño
adquirit Idem uiris ẽ inlib̾is
qui in potestate prĩs ex quil
causis adquirẽ possunt. sS cũ
fcm̃ ĩ stipłatõne ꝯtinebitur
cuiz dñoꝵ pro porcione do¬
munii ad quirit mil unius
ea iussu aũ noĩatĩ cui eoꝑsti¬
pulatiu eit tunc .n. ei soni
adquiritur quod s̃ñus coĩs
stipulatur sialtĩ exdñi adqͥ¬
ti non pͭ in solidũ alt̃i ao qui¬
nitur ueluti si res qmͣ stipu¬
iatus ẽ inuis dm̃i sitSti

Expanded text:
naliter servus stipuletur, domino adquirit. idem iuris est et in liberis qui in potestate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur,cuique dominorum pro portione dominii adquirit, nisi si unius eorum iussu aut nominatim cui eorum stipulatus est: tunc enim soli ei adquiritur. quod servus communis stipulatur, si alteri ex dominis adquiri non potest, solidum alteri adquiritur, veluti si res quam dari stipulatus est unius domini sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tu respondeas p̃senti. die pro¬
mitto. Nam si hoc soium
uideris in eadem diem atĩ¬
necc̃e ẽ ĩ respondendo ea¬
dem omnia. repeci ã stipła¬
cor exp̃ssent. Item mutił
est stipło. si ab eo stipłer¬
is qui uiri tuo ib̾itus ẽ uł
si is ate stipłetur s c̃uus
quidem non solum drño
suo obligan non pͭ. s n a¬

Expanded text:
tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. nam si hoc solum videris in eandem diem aut cnecesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserit. Item inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed servus quidem non solum domino suo obligari non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
tam deꝯucta sit. si postea ĩ
sine fõ promissoris deuenent
ualebit luciũ aicium cum s̃¬
uus erit dare spondes. ⁊ siłia
que per naturã sui dñio no¬
stro exẽpta ĩ obligationem
deouci. nlło. ulł mͦ possunt

Expanded text:
ucta sit, si postea in sine facto promissoris devenerit, atio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nostro exempta in obligationem deduci nullo modo possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t stipulandi. ⁊ promittandi
duo płes ue fi̾ rei
possunt stipulandi
nem promissor Ex spondeo
ut puta cũ duob separatim
stipulantib ita promissor res¬
podeat utͥq nr̃m aare spon¬
deat dem̃ alio ĩt̾rogante spõ¬
deat alia ata alia er̃ obliga¬
cio ncreountur duo rei sti¬
pulẽdieẽ duo plures ue rei

Expanded text:
t stipulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi nem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare sponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei
Abbreviated transcription (Latin):
luti quartagnne dare spõdes:
que stipło licet. pure fieri
uideatur tñ re ip̃e ht̃ tempꝰ
ĩiũctum quo promissor uiat᷑
ad pcũam cartagĩe aandã
⁊ ideo siquis ita rome stipłe¬
tur. hodie carcagĩe dare apõ¬
des ᷑ ĩutił erit stipło. ⁊ ĩpossi¬
bił fit repromissio Condi¬
ad p̃tĩtum tempus referũt᷑
aũ statĩ ĩfirmant obligacioẽm
hñt statĩ uaiet. que .ir. per
rer̃ naturã c̾ca sunt. non
morãtur obligõnem. lic ap̃
noꝰ ĩ cerca funt Non soũ¬
aũ res instiplatum deduci
aliquid fieri uł nõ fr̾. ⁊ ĩ hꝰmõi
stipulacioib optimũ er̃ penã
subicere: ne qnͣtitas stiplõis ĩ
cc̃a sit. ac ne nect̃e sit aucto¬
ri probare quos eius int̾ sit
Ita siquis ut fiat aliquid sti¬
płetur ita adici pena. d suta¬

Expanded text:
luti ‘ Carthagine dare spondes? ’ quae stipulatio licet pure fieri videatur, tamen re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibilis sit repromissio. Condiad praesens tempus referuntur, aut statim infirmant obligationem habent, statim valent. quae enim per rerum naturam certa sunt non morantur obligationem, licet apud nos incerta sint. Non solum res in stipulatum deduci aliquid vel non fieri. et in huiusmodi stipulationibus optimum erit poenam subicere, ne quantitas stipulationis in incerto sit ac necesse sit actori probare, quid eius intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet
Abbreviated transcription (Latin):
si diceratur que noĩa
hodie non sunt in usu. piane
si quis debere se scripperit qd̾
sic fit ut ⁊ hodie dum queri
non potest: scriptura obniget᷑
ultum anũ tempus ĩ hcͣ exce¬
pcione aña quid̾ ex pͥncipa¬
lib ꝯstituciomb usq ad qͥn¬
quẽniũ procedetuat & necie
ditores diutiꝰ possint suis po¬
ccuiis forsitam defrauam
per ꝯstitucionem uram tem¬
puꝰᷤ cantatum est. ut ultra bi¬
enniũ metas huismõi excep¬
cio minime extẽan᷑
piat obligacio s sufficit
per eplem. uł pernũciũ. Item

Expanded text:
fieri dicebatur, quae nomina hodie non sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit quodsic fit ut et hodie, dum queri non potest. scriptura obligetur: et eultum autem tempus in hac exceptione antea quidem ex principalibus constitutionibus usque ad quinquennium procedebat : sed ne creditores diutius possint suis pecuniis forsitan defraudari, per constitutionem nostram tempus coartatum est, ut ultra biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatupiat obligatio, sed sufficit per epistulam aut per nuntium. Item
Abbreviated transcription (Latin):
post ea. letana ꝯstitucio la¬
ta ẽ que solenͣ tate ũboꝵ su¬
biata ẽ. sensũ ⁊ consonãtẽ
intlłectum ab utraq ꝑte
sonim cosiderat. licet quib¬
puiacio añ puit. aũ ĩoiem
aut suͥ ꝯoicione fit pure
uelti quinq auteos da¬
re spondes ioq ꝯfestim pe¬
ti pot̃. ĩ diem cĩ a diecto die
quo peccuma soluatar. sti¬
pulacio fit. ueniti decom
aureos primis Ralemendis
maitii dare spondes. io aũ
quod indiem stipulatur sta¬
am quidom deictur. spe¬
ti pͥnsqmͣ dies ueniat non
pot̃. ac noc eo quidem ip̃o
trio souentis tribui debet
ita stipuus cetem aureos
annuos quo ao unam da¬
re spondes ⁊ pure srã obli¬
gacio intelłigitur ⁊ perie¬
tuatuatut quia ad cempꝰ
deũi nõ pot̃ s heres petẽ

Expanded text:
autem Leoniana constitutio lata est, quae, sollemnitate verborum sublata, sensum et consonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibupulatio aut pure aut in diem aut sub condicione fit. pure veluti ‘ quinque aureos dare spondes? ’ idque confestim peti potest. in diem, cum adiecto die, quo pecunia solvatur, stipulatio fit: veluti ‘ decem aureos primis kalendis Martiis dare spondes? ’ id autem, quod in diem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti prius quam dies veniat non potest: ac ne eo quidem ipso trio solventis tribui debet.ita stipuleris ‘ decem aureos annuos quoad vivam dare spondes? ’, et pure facta obligatio intellegitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non potest. sed heres p
Abbreviated transcription (Latin):
dełi censtmus ut om̃s nb̾ci
tiuitate romanoꝵ stuantur
ec nurabili modo auibd̃ adie¬
cciõib ip̃as iuas que in lati¬
nitatem ceoucetant ad cuuta¬
com romanam capiendamenͣ
sposuimus

Expanded text:
nus, ut omnes liberti civitate Romana fruantur, et mirabili modo quibusdam adiectionibus ipsas vias quae in Latinitatem ducebant ad civitatem Romanam capiendam sposuimus
Abbreviated transcription (Latin):
que ⁊̃ honarie uocantur
seques auusio ĩquatuor sp̃er
deducitur aut .ii. ex ꝯͣctusũt
aut qiͣ ex ꝯͣcͣtu aũ ex male¬
ficio aut qiͣ ex maleficio
prius est ut de his que ex
ꝯtͣctu sunt despiciamus haꝑ
eq quatuor spẽs sunt aut
enim re ꝯtͣuntur aũ ñbis
singuis despiciamꝰ¬
e. ꝯͣitur obliga¬
mutui aut̃ obligacio in his
reu ꝯfitit que pondere nu̾o̾
menstuaue ꝯstant ueluti
nino oieo srum̃to petcuma
nu̾ata. ere argẽto auro qͣs
res aut numando aut me¬
ciendo aut ap̃hencendo ⁊̃ ħ
aamus ut accipienti ut si¬

Expanded text:
e vocantur. Sequens divisio in quattuor species deducitur: aut enim ex contractu sunt aut quasi ex contractu aut ex maleficio aut quasi ex maleficio. prius est, ut de his quae ex contractu sunt dispiciamus. harum aeque quattuor species sunt : aut enim re contrahuntur aut verbis singulis dispiciamitur obligamutui autem obligatio in his rebus consistit quae pondere, numero mensurave constant, veluti vino, oleo, frumento, pecunia numerata, aere, argento, auro, quas res aut numerando aut metiendo aut adpendendo in hoc damus ut accipientium fi
Abbreviated transcription (Latin):
cuim stiploet ualent placuit
nb̾ ĩ in hũc iuris articła ne¬
ut iluc post mortem suie
p̃die qmͣ morietur stipulat¬
or sũ promissor stipło. ꝯcep¬
ta ẽ: ualeat stipub̾. Item
si quis ita stipulatus erat ñ
nauis exassia nem̃t hodie
dre spondes: mnutił er̃ stipło¬

Expanded text:
um stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum neut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipulator sive promissor, stipulatio concepta est, valeat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stip
Abbreviated transcription (Latin):
uili amore bacata ipãm nb̾¬
tatem per senatus ꝯsultũ
amittebat ⁊ cum librtate
sub̾am. quod indignum. nr̃is
cuutate deleri: ⁊ nõ instri
ones obligacio
est uiru iñculum
quo necc̃ate astringimur
aliciuus soluende rer scd̾m no¬
stre cuutatis iura ominum
aũ obligationum. sũma dini¬
sio mouo gnã deoucitur nã¬
qr aut cuulle sant. aut p̃to¬
rie ciuiles sunt. que aũ legi¬

Expanded text:
vili amore bacchata ipsam libevili amore bacchata ipsam libertatem per senatus consultum amittebat et cum libertate substantiam: quod indignum nostris civitate deleri et non inseri ones. obligatio est iuris vinculum, quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei, secundum nostrae civitatis iura. Omnium autem obligationum summa divisio in duo genera deducitur : namque aut civiles sunt aut praetoriae. ci
Abbreviated transcription (Latin):
ortis causa ⁊ ne de hoc q̃rat᷑¬
ur utrũ. ĩ staudẽ creditoꝵ
an non fc̃m̃ sit id circo ue¬
luit a dici sĩbi an auoiendi
sunt: ⁊ mag̃ est ut audiri
cereant: ⁊ si deficiant ũba
ꝯsticucionis s cum młtas di¬
uisiones eius moĩ ꝯstituci¬
oni deeẽ prospeximus lata
c̃ auobis planisima ꝯstitu¬
cio ĩ aua inste spãs collate
sunt quibz ius hirust modi
siccessionis plenissimum est et̃
rant añ te
ones qualis fugrat uonoꝵ
empcio que de bonis cebito¬
ribz uendengendis per muitas
ambagces fuerat ĩ trosucta
⁊ tunc locum hẽbelat qñ u¬
dicia ordinaria. in uili fuer̃
s cum exͣ oroiariis indicũs ⁊̃¬
bonoꝵ uendiciones exꝓuaue¬
riuit ⁊ cm̃ modo creoitorib
dantur osficio iudicis bona
possicere ipro cis utile uisũ
fuerat ea disponere quod ex
laciorib digestoꝵ nbris porse¬
ctuis apparebit erat ⁊er
senatus ꝯsultumo claudiano
miserabius perumũsitatẽ ao¬
quisicio cum liłn̾ mulier ser¬

Expanded text:
ortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones eiusmodi constitutioni deesse perspeximus, lata est a nobis plenissima constitutio, in quam multae species collatae sunt, quibus ius huiusmodi successionrant ante siones. qualis fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis iudiciis bonorum venditiones exspiraverunt et tantummodo creditoribus datur officio iudicis bona possidere et, prout eis utile visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris perfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano miserabilis per universitatem adquisitio, cum libera mulier ser
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ꝯuenitur ⁊ si noluerit eñ
cesendere pernutatur credi¬
torib per ꝯpecontos nr̃os
magr̃atus bona ꝙ eus cũ
usu fructu fuissent. aseati
dere ⁊ iegitimo mado ea ois¬
pon̾e

Expanded text:
 si noluerit eum defendere, permittitur creditoribus per competentes nostros magistratus bona, quae eius cum usu fructu futura fuissent, dere et legitimo modo ea dispone
Abbreviated transcription (Latin):
ai non alia ꝯdicione uens bo¬
na tͥ adici qmͣ ũ ⁊̃ quidirec¬
to ub̾tatom acceperunt tm̃
lb̾ti fiant nam huit ⁊̃ uo
lũtati tue si de quoꝵ statu
agitur ꝯsenciant accomo
adtendunt: scient auo mõ
petumario preferamdam ub¬
ertatis causã. ⁊ ita bona cogen¬
da: ut nb̾tas his salua sit aui
eam adipisci poterũt sihere¬
oitas ex testam̃to aoita cẽt ħ
rescͥptio su̾uentũ ẽ ⁊ nbeitati¬
b ⁊ defunctis. ne bona eoꝵ acͤ¬
ditoribus. possideantur ⁊ uen¬
cant. ceite sifu̾ ex hcͣ cansa
bona aodita cessat bonoꝵ uu
endicio extitit .n. de functisu¬
cessor. ⁊ auidem ydoneut qui
de soudo creditorib cauet

Expanded text:
i non alia condicione velis bona tibi addici quam ut etiam qui directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, auctoendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet.
Abbreviated transcription (Latin):
ał ultimis. ⁊ exͣ ordinarnm
auxaiũ pront res exigit ac¬
comodauit .s. is qui ex iegi¬
onib pͥncipium. ex nouõ ui¬
re nłꝰ ex destam̃to uł ab ĩtesta¬

Expanded text:
 ultimum et extraordinarium auxilium, prout res exigit, accommodavit scilicet his qui ex legionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intesta
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit au intestato hercoitaᷤᷤ
fauor n ꝯstitucionis deberit
locum hẽre. cte si in testatꝰ
tecedat ⁊ codicillis ded̾it lob̾
essor abĩtostato exͥtat gͦ quͣi¬
dui in c̃cum sit utr̃ existat
an. non cessabit constitucio

Expanded text:
t ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libeessor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio:
Abbreviated transcription (Latin):
sionem ex succeisorio edicto
pollicetur. acsi is qui p̃cedeuit
ex eo nu̾o non cẽt. si quis ita¬
Nui dciatam honoꝵ possessionẽ
repndiaũit nõ quo usq tp̃s
ronoꝵ possessionis p̃finitum
excesserit expetatur. s statĩ
ceci ex eodem edicto aomit

Expanded text:
sionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possessionem repudiaverit, non quousque tempus bonorum possessioni praefinitum excesserit, expectatur, sed statim ceteri ex eodem edicto admit
Abbreviated transcription (Latin):
u ꝯͣcta fioucia mamimissio¬
nem facẽ deoit ut ip̃a ma¬
numissio eoꝵ in se nẽat pͥu¬
uegim ⁊ suꝑ uasua fiat p¬
dicta honoꝵ possessio subla¬
cata gͥ ĩphata quinta bonoqꝵ
possessione ⁊̃ gradũ euis rex¬
cam antea bonoꝵ possessio¬
nem ouximus ⁊ quĩtã foci¬
mus qtͣ p̃tor proxmus cog¬
iumus cum .ir. ao simili¬
tuomem successionis inge
ut sit aliqua int̃ ingenuos
ec iuercos differencia siffic
eis tam ꝯͣ tabuias bonoꝵ
possessio: amͣ ⁊ legituni ũ

Expanded text:
contracta fiducia manumissionem facere dedit, ut ipsa manumissio eorum hoc in se habeat privilegium et supervacua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum possessione, in gradum eius sextam antea bonorum possessionem reduximus et quintam fecimus, quam praetor proximis cogvimus: cum enim ad similitudinem successionis ingenut sit aliqua inter ingenuos et libertos differentia, sufficiunt eis tam contra tabulas bonorum possessio quam unde legiti
Abbreviated transcription (Latin):
ea introoucta est. ecce .n. cum
om̃t res eus corpoles ⁊ incor¬
gatori ance quidem pieno
uire ad quueuantur exceptis
que porcapitis orninucionem
pereunt qualec sunt oꝑarũ
obnigatiões ⁊ uis agnacionis
nis antea ꝯnu̾abãtiur. at tam̃
capitis diminucione minima
cos toui nr̃a prohibuit ꝯstitu¬
cio niit aũ nos eand adqui¬
sicionem qe perarrogacio¬
nc̃ fiebat coartanimꝰ aosinl¬

Expanded text:
est, introducta est. Ecce enim cumomnes res eius corporales et incorgatori ante quidem pleno iure adquirebantur. exceptis his quae per capitis deminutionem pereunt, quales sunt operarum obligationes et ius adgnationis. his antea connumerabantur, attamen capitis deminutione minima eos tolli nostra prohibuit constitutio. Nunc autem nos eandem adquisitionem, quae per adrogationem fiebat, coartavimus ad simi
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possessionem posi
ta et ĩsuo ingore seruanimꝰ
⁊ aiciore loco .i. sexto eam po¬
uor possisessone que erat
mĩ cgnati manumisiorit
rp̃ causas annartas m̾ito
maneant suo iugore po¬
llentes septima eis secuta
anẽ optima rõne p̃tores
ĩ troduxerunt nouisime .n.
promititur edictio. is ⁊̃ bo¬
noꝵ possessio amb ut aecur
lego uł senatus ꝯsulto. ui¬

Expanded text:
bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam ponorum possessione, quae erat unde cognati manumissoris, propter causas enarratas merito maneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his etiam bonorum possessio quibus ut detur lege vel senatus consulto
Abbreviated transcription (Latin):
ad auohereaes hoc honus re¬
dunanet młtis alũr casibx
a nobis in p̃hata ꝯstituciõe
ꝯgregnatis auos necc̃anoᷤ
eẽ ad huiuis modi iuris dis¬
posionem proiperimus ut
cam patroni patrone ne quẽ
libi eoꝵ. nec non qui excͣns¬
ñdo latẽ nemunt usq ad qͥn¬
tum gdum ao successionem
ꝯilitucione intiłigendũ est
ut a eiusdem patroni uł pa¬
stirpes omidatur slicceslo
eoxin modo ⁊ in his qui ex
tͣnsũso iatẽ ueniunt ser¬
nando pene .ii. ꝯsonaicia
uira ĩgenuitatis ⁊ lu̾cunta¬
tis in successiõib fermius
dicenda sunt qui ĩ cuitatem
romanam deuen̾unt cum nͦ
sinc alii nb̃ti simul ⁊ deaci¬
is ⁊ latimt sub iatis cumlati¬
noꝵ legitune suecessiones
mille penitus erant qr li¬
bant: at tñ i ip̃o ulcuno
tatem amitebant ⁊ aͣiͣ seruoꝵ
itabona eoꝵ iure quodem mͦ
umissdres arinebant post¬
ea uero senatus ꝯsulto largi¬
ano cautam fuerat ut ubi
manumissoris. non noĩatĩ
ex hereaiti ftĩ: exͣneis here¬

Expanded text:
s redundaret; multis aliis casibus a nobis in praefata constitutione congregatis, quos necessarios esse ad huiusmodi iuris dispositionem perspeximus ut tam patroni patronaeque quam liberi eorum nec non qui ex transverso latere veniunt usque ad quintum gradum ad successionem constitutione intellegendum est: ut si eiusdem patroni vel pastirpes dividatur successio, eodem modo et in his qui ex transverso latere veniunt servando. paene enim consonantia iura ingenuitatis et libertinitatis in successionibus fecimusdicenda sunt, qui in civitatem Romanam pervenerunt, cum nec sunt alii liberti simul et dediticiis et Latinis sublatis, cum Latinorum legitimae successiones nullae penitus erant, qui libant, attamen ipso ultimo tatem amittebant, et quasi servorum ita bona eorum iure quodammodo umissores detinebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi manumissoris, non nominatim exheredati facti, extraneis here
Abbreviated transcription (Latin):
existere cum his qui soluẽ¬
di aĩo dat mag̃ distrahere
noluit negociũ qnͣͣ ꝯͣhere
Item is cui res aliaua utãda
datur .i. comodatur reob¬
ligatur ⁊ uenetur comoda¬
ti actione. S is abeo quim¬
utuũ accepit iunge oistat
nama nõ ita res oaturnt
euis fiat ⁊ ob id cea re ip̃a
resticuonda denetur quim
utium accepit. e is si qͦl¬
b fartuit u casu quod
accepit amiserit ueluti
incendio riuna naufrag¬
io. aut latronũ hostiũ ue
i cursu incħominus ꝯbli¬
gatus permanet at is aui
urendum accepit sene qui¬
dem ex actam dingenciam
aistoaiende rei p̃stare iulr¬
tur nec sufficit ei tantã
diugenciam adhibuiste:
qnͣtam ĩ suis reb adhilate
sollitus ẽ simodo alius di¬
ugencuis pot̃it eam rem
custooire s pp̃ marorẽ uim
maiore sue casus non te¬
is casus int̃uenit. alioqͥn
a id quod̾ tii domi como¬
otũ ẽ peregre tecum fer¬
re malu̾s. ⁊ uł incursun
fragio amiseris oubium
non ẽ quin ce restituẽ¬
ai ea re cenearis como¬

Expanded text:
consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda teneturutuum accepit, si quolibet fortuito casu quod accepit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatus permanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei praestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse quantam suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire: sed propter maiorem vim maioresve casus non teis casus intervenerit. Alioquin si id quod tibi commodatum est, peregre tecum ferre malueris et incursu fragio amiseris, dubium non est quin de restituenda ea re tenearis. commo
Abbreviated transcription (Latin):
nis. una enm progeme semo¬
cis sinant̃ sine nbrris decesser̃t
si auidem intestati ad omẽm
hereditatem patronos patro¬
uł mat̾ siue aius mat̾nus
eos p̃tierint. ita ut possint
argui nõ mossiciosa eoꝵ ex
testam̃ta. tunc ex nr̃a ꝯstitu¬
cione. per uonoꝵ possession¬
em ꝙͣ tabulas non diuoiam
ut ante. s t̃ciam partem uo¬
deẽ eis ex ꝯstitucione nr̃a
repleatur. si qñ minus t̃cia
ꝑte nonoꝵ suoꝵ libeitus
uł nirita els renquerit. ica

Expanded text:
nis una cum sua progenie semotis. sin autem sine liberis decesserint, si quidem intestati, ad omnem hereditatem patronos patrovel mater sive avus maternus eos praeterierit, ita ut non possint argui inofficiosa eorum testamenta, tunc ex nostra constitutione per bonorum possessionem contra tabulas non dimidiam, ut ante, sed tertiam partem bodeest eis ex constitutione nostra repleatur, si quando minus tertia parte bonorum suorom libertus vel liberta eis reliquerint, ita
Abbreviated transcription (Latin):
potestate mortis temõr ͥ e¬
bat. s ⁊̃ emancipati ⁊ in aco¬
pcionem aati. si modo ex alqͣ
parte heredes scripti erant
aut p̃uerti ꝯtra tabuas bo¬
noꝵ possessiones. &x eoicto¬
p̃toris pecierant nam exie¬
patronum post ea iege pa¬
pia adacta sunt ura pt᷑aq¬

Expanded text:
potestate mortis tempore habebat, sed etiam emancipati et in adoptionem dati, si modo ex aliqua parte heredes scripti erant aut praeteriti contra tabulas bonorum possessionem ex edicto petierant: nam exhepatronum. Postea lege Papia adaucta sunt iura pa
Abbreviated transcription (Latin):
nati ⁊ post miumusi sunt sũ
una cũ anis qui post sib̾catẽ
eodem patrei uł ead̾ matre
siue ex aliis nuꝑciis ad snmi¬
utudĩem eoꝵ qui ex iustis nu¬
pciis procreati sunt. repeti¬
tis itaq omĩb aue iam cͥdi¬
qui patrem gͣdum cognaci¬
oms obtinẽt: parit̃ uocari:
eoq ampnus nec eum qui¬
dem qui proximuor sit ps¬
natus semper cognacionẽ
tã sit suoꝵ heredum quosq
ĩt̃ suos heredes iam enum¬
erauimꝰ apparet pronepotẽ
uiꝰ abnepotem defuntti poci¬
orem ẽẽ qmͣ frẽm aut patrẽ
matiemqs defãcti cum alio¬
quin pat̾ quidem ⁊ mater
ut supͣ quo cadidimus pͥ¬
mum gͣdum cognacionis a¬

Expanded text:
i sunt, sive una cum aliis qui post libertatem eadem matre vel eodem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradiqui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potiorem esse quam fratrum aut patrem matremque defuncti, cum alioquin pater quidem et mater, ut supra quoque tradidimus, primum gradum cognationis o
Abbreviated transcription (Latin):
et abnepos quarto. nec intẽ¬
utrum in potestate morien¬
tis fũnt an non fuerint qui
uł mancipatus. uł emancipatio
aut exfemimino sexu propa¬
gatus ẽ amotis ꝙ siuis h̾e¬
dibus quosq ĩt̃ suos hereces
nocari diximus agnatus qͥ
inctegrum uis agnicionis h̃t
⁊ si iegissimo gradu sit plerũ¬
q pocior hẽtur qmͣ proximor
cognatus nam patrui nepos
ur pronepos. auũcło uł mat̃te¬
aut peciorẽ hẽti enm qui pro¬
xcuniorem gradum ognaci¬
onis optinet aut parit̃ uo¬
cari eos qui cognati sunt qͦ¬
ciens nz suoꝵ heredum uire
quiqr int̾̃ slios heredes sunt
n agnacionis aliquis p̃ferri
deret std̾m ea que tͣdidimus
exceptis frĩe ⁊ sorore enian¬
cipatis qui ad fuccessionem

Expanded text:
uarto: nec interest in potestate morientis fuerit an non fuerit, quod vel emancipatus vel ex emancipato aut ex feminino sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus, qui integrum ius adgnationis habet, etiamsi longissimo gradu sit, plerumque potior habetur quam proximior cognatus: nam patrui nepos vel pronepos avunculo vel materteaut potiorem haberi eum qui proximiorem gradum cognationis obtinet, aut pariter vocari eos qui cognati sint, quotiens neque suorum heredum iure quique inter suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat secumdum ea quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ p̃senti ubro inscripsi aua¬
tinuis possint ⁊ aurib inspe¬
clione ad olestentes perfectis¬
umam graduũ dotrinam ad¬
ipisti illud c̃tum ẽ ad sĩules.
cognitionos illam partem
edicti qua ꝓxpnitatis noĩe
uonoꝵ possessio promitit᷑
non peranere nam nec ui¬
la anciaua iege tałcgna¬
cio cum putaintur s nr̃a
ꝯstitucione quam proui¬
re patronatus fecimus qd̾
tis obsturum ata nubr plen¬
um ⁊ undiq confusum fu¬
erat. ⁊ ħ humanitate suꝑ¬
gente ꝯstessimus ut siquis
in sĩili cõnsorcio ꝯstitutus

Expanded text:
enti libro inscribi, quatenus possint et auribus et inspectione adulescentes perfectissimam graduum doctrinam adipisci. Illud certum est ad serviles cognationes illam partem edicti, qua proximitatis nomine bonorum possessio promittitur, non pertinere: nam nec ulla antiqua ege talis cognatio computabatur. sed nostra constitutione, quam pro iure patronatus fecimus quod tis obscurum atque nube plenum et undique confusum fuerat et hoc, humanitate suggerente, concessimus, ut si quis in servili consortio constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
oumi itaq licelat uerito
patronum suum inpune te¬
stamento p̃cĩte. nam ita
cemũ. lex .xii. tabularum
ad ħereditatem. uberci uo¬
cabat patronũ. s intestatꝰ
mortuus eẽt. lbertus. niulo
suo herede relicto itas in¬
cestato quor mortuo nb̃to
si is suum heredem renqui¬
sset nich ĩ ronis eiuis patro¬
no ius erat ⁊ siquidom ex na¬
turalib lib̾is auquem suũ
horecem renquisset. nulla
uidebatur querela. siuero
ad optiuus filius. fuisset aꝑ¬
de iniitum erat nicħ uiris
patrono suprẽ auade causa
post ea p̃toris edicto. hnuis¬
uiris unquita emandata est
siue .ii. facietat destam̃tum
testari ut

Expanded text:
olim itaque licebat liberto patronum suum impune testamento praeterire: nam ita demum lex duodecim tabularum ad hereditatem liberti vocabat patronum, si intestatus mortuus esset libertus, nullo suo herede relicto. itaque intestato quoque mortuo liberto, si is suum heredem reliquisset, nihil in bonis eius patrono ius erat. et si quidem ex naturalibus liberis aliquem suum heredem reliquisset, nulla videbatur querela: si vero adoptivus filius esset, aperte iniquum erat nihil iuris patrono superesse. Qua de causa postea piuris iniquitas emendata est. siue enim faciat testamentum testari, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatem his peruenientibus
⁊ hu aui ex seruili uentͥẽ na¬
ti sunt. hbertatem merue¬
riuit. uł dum mulieres liłe
erant ip̃i in sũitute eos hũ¬
erunt ⁊ post ea ad ubertatẽ
peruenerunt ut hu om̃sad
successionem. uł patrũ ue
uire in hcͣ ꝑte sopio hosar

Expanded text:
tatem his pervenientibus, et hi qui ex servili ventre nati sunt libertatem meruerunt, vel, dum mulieres liberae erant, ipsi in servitute eas habuerunt et postea ad libertatem pervenerunt, ut hi omnes ad successionem vel patris vel iure in hac parte sopito:
Abbreviated transcription (Latin):
appenantur at eos qui ex
frẽ ⁊ sorore propagantur
amiti nos propre dici ami¬
ce tue filii consobͥnum te a¬
pellant. cu illos amici nos
oriũto supͣ atanus a tauia
ĩfra atnepos. atneptis extͣnͣ¬
sũso stĩr sororisq pronepos
proneptis ⁊ ꝯuenient̃ propi¬
truus proamita .i. proaui fr̃
⁊ soror proauũculus promat̃¬
fratris patruel. sororis patru
tini ⁊ amitine filius filia
prior sobrinns sobrina hũ st̃
patrui magni. amite mag¬
ne auũcłi magni mat̃tere
gradu supii tritauis. tͥtauia
nifra tͥnepos. trineptis extͣnͣ¬
sũso fiĩs sororis qr: abneposar¬
neptis ⁊ ꝯuenient̃ ad pr̃iuis
a bamita .i. abaui. frater ⁊ sor¬
or ab auĩgculus ab mat̃tera
uł consobrinuis. uł amiauis pr¬
ogeñantur
actenus osteoise suffic̃ qũad¬
iroum gͣous cognacionis
num̾antur. n ex his palam

Expanded text:
appellantur: at eos, qui ex fratre et sorore propagantur, amitinos proprie dici amitae tuae filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos. Quinto supra atavus atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis et convenienter propatruus proamita id est proavi frater et soror, proavunculus promatefratris patruelis sororis patruetini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae gradu sunt supra, tritavus tritavia, infra, trinepos trineptis; ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis et convenienter abpatruus abamita id est abavi frater et soror abavunculus abmatertera vel consobrinis vel amitinis progenerantur. Hactenus ostendisse sufficiet, quemadmodum gradus cognationis nu
Abbreviated transcription (Latin):
neo manimisori p̃fereuat
sunt aut̃ decẽ perione hee
pat̃ mat̃ auus auia cam
pat̾ni qm̃ mat̾ni. Item si¬
luit fina nepos neptis tã ex
fiuo qmͣ de filia st̃ soror si¬
ue ꝯsanguner. siue necĩni
quarto cognatis proximis
quinto qua ex famina. sex¬
to patrono ⁊ patrone lib̾isq
uxori. octauo cognatis ma¬
nimissoris. s eas quib ĩ du¬
rit p̃toria iuris dictio a nob̾
tñ nicħ incuriosum p̃t̃ miss¬
um est s nr̃is ꝯstitucioĩbus
possessionem admisimus nt¬
pote net̃arias ꝯtitutas nec
nõ ab intestato uñ lib̃i ⁊ unĩ
legiuni uonoꝵ possessiones
que as̃i in pectoris edicto qͥn¬
to loco posita suerat. idem
nñ decem perione eam pio
ꝓponto ꝯpendiose sermone
fuper uacuam ostenoimus
cum enĩ p̃sata bonoꝵ poss¬
essio cecem pendnas propo¬
nebat exͣneo manunusdei

Expanded text:
ferebat sunt autem decem personae hae: pater, mater, avus, avia, tam paterni quam materni, item filius, filia, nepos, neptis, tam ex filio quam ex filia, frater, soror, sive consanguinei sive uterini: quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex familia: sexto patrono et patronae liberisque uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tamen nihil incuriosum praetermissum est, sed nostris constitutionibus possessiones admisimus utpote necessarias constitutas, nec non ab intestato unde liberi et unde legitimi bonorum possessiones. Quae autem in praetoris edicto quinto loco posita fuerat, id est unde decem personae, eam pio proposito et compendioso sermone supervacuam ostendimus: cum enim praefata bonorum possessio decem personas praeponebat extraneo manumissori,
Abbreviated transcription (Latin):
tanta. Saue u̾o int̾ frẽm
sororẽ ue nupcie ꝓhibite
sũt sũ ab eod̃ pr̃e ead̾q ma
soror tibi ẽẽ ceꝑit quam¬
du quid̃ ꝯstat adopcõ san¬
e int̾ te ⁊ ip̃am impcie cõ¬
siffe nõ possũt. Cũ uo ꝑe
mancipacõm ad opcõ dis¬
soluta sit pot̾is eã uxorẽ
duc̾e. S si tu emancipatꝰ
fũ̾is nicħ ẽ inpedimẽto nu¬
pciis ⁊ ĩo ꝯstat si quis gnm
adoptare uolu̾it. deb̾e eũ
añ. filiam emancipare ⁊ si
quis uelit nurũ adoptare
deb̾e enm aũ filiũ emanti¬

Expanded text:
tanta. Sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matsoror tibi esse coeperit, quandiu quidem constat adoptio, sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt: cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom ducere: sed et si tu emancipatus fueris, nihil est impedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emanci
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ueĩt diui traiani edcm̃ qd
eũd̾ hoĩem si inuito uł ignor¬
ante prõno ad ciuitatẽ uẽire
ex bñfõ pricipis festinabat
faciebat quid̾ uiuũ cinẽ roͣn¬
ui. latinũ ã moriẽtẽ. S nr̃a¬

Expanded text:
iam divi Traiani edictum, quod eundem hominem, si invito vel ignorante patrono ad civitatem venire ex beneficio principis festinavit, faciebat vivum quidem civem Romanum, Latinum autem morientem. sed n
Abbreviated transcription (Latin):
re loco .i. sexto eã posunuꝰ. de¬
erat uũ cognati mamimis¬
soris pp̃ cãs enũatas nr̃to sb̾¬
lata ut sex tm̃imõ bonoꝵ po¬
ssessiones ordinat̾e ꝑmanea¬
ut suo uigore pollẽtes ¶Sep̃¬
tima eas secuta ꝙͣ optima rõ¬
ne p̾tores introduxñt. Noui¬
ssime eĩ ꝓmittit᷑ edcõ hiis ⁊̃
bonoꝵ possõ quib ut det᷑ lege

Expanded text:
am posuimus, deerat unde cognati manumissoris, propter causas enarratas merito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his etiam bonorum possessio quibus ut
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ possores. Adhuc a̾ ⁊ alios
ꝙͣ płes gͣdus p̾tor fecit in bon¬
oꝵ possõĩb dandis dũ id age¬
bat. ne quis sũ successore mo¬
riat᷑. Nam angustissimis sim
bono ⁊ equo dilatauit. Sñt a
hee prima q̃ p̃c̾iti lib̾is dat᷑ uo¬

Expanded text:
norum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibono et aequo dilatavit. Sunt auhae. prima quae praeteritis liberis datu
Abbreviated transcription (Latin):
fundo hactenꝰ ei morari licet.
ut m̾ dno fundi molest sit an
his ꝑ quos oꝑa rustica fũt: ĩpe¬
diuĩto sit. nec ulli alii us qd̾
ht̃ aut uẽd̾e aut locare au̾ gͣtis

Expanded text:
fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit neque his, per quos opera rustica fiunt, impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut uendere aut locare aut gratis
Abbreviated transcription (Latin):
tos losidos ualeant. defen¬
sores ciuitatũ una cũ eiusd̃
cuutatis religiosissnuo an¬
tistite. uł alias publicas ꝑ¬
cẽ alexandri cinitatis tu¬
tores łcuratores creare.
lima tutela scd̾ eiusd̾ cõ¬
stõnis normã pr̃anda ui¬
delicet eoꝵ ꝑicło qui eã¬
ub̾es a̾ in tutelã ẽẽ natu¬
qui ꝑfcẽ etatis nõ sit alt̾¬
ius tutela regat᷑. ¶ Eñ gͥ
pupilloꝵ pupillaꝵq tuto¬
res negocia g̾unt. post pu¬
ncͣcia ut ecce si quid da¬
risibi stipulent᷑. nõ ẽ nccͣi
placuit meliorẽ quid̾ suã

Expanded text:
tos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite vel apud alias publicas pcum Alexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eoram periculo qui euberes autem in tutela esse natuqui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pusaria. ut ecce si quid dari sibi stipulentur, non est necessariaplacuit, meliorem quidem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩb daturũ se bonoꝵ possõn ꝑ
pollicet᷑ ꝓrimitatis u̾o nomi¬
ne hiis solis p̾tor promittit bo¬
noꝵ possõm qui us ad sextũ gͣd̾
cognacõis sũt ⁊ ex septimo a
sobrmo sobrinaq nato nata
ne. De gradibus cognacõiuis

Expanded text:
dibus daturum se bonorum possessionem pollicetur. proximitatis vero nomine his solis praetor promittit bonorum possessionem qui usque ad sextum gradum cognationis sunt, et ex septimo a sobrino sobrinaque nato nataeve. TIT. 6 DE GRADIBUS COGNATIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ł totã ħ̾editatẽ restitũe ro¬
dierit sũ retinu̾it qrͣtã ꝑtẽ. sũ
nolu̾it retiñe. ip̃e uniu̾sa oña
ħeditaria sustinebat. s qrͣta
quidẽ retẽta ꝙͣ ꝑtis ⁊ ꝓ ꝑtesti

Expanded text:
tiam totam hereditatem restituere rodierit, sive retinuerit quartam partem sive noluerit retinere, ipse universa onera hereditaria sustinebat. sed quarta qu
Abbreviated transcription (Latin):
potest stiplło ¶ Est ꝓdita stiplło q̃
uulgo atqͥliana appellatur. pꝙͣ stip
lacom̃ dollat᷑ ¶ stipulacõ enĩ adͥ¬
liaua reuo̾lat dͣnis obligoẽs ⁊ an
gallo aqͥlio ꝯpõĩta est¶ Quicꝙͥ te

Expanded text:
potest. Est prodita stipulatio, quae vulgo Aquiliana appellatur, per quam lationem tollatur. stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a Gallo Aquilio
Abbreviated transcription (Latin):
si ticiꝰ ⁊ seius int̾ se ꝯsenẜ int ũfũdũ
tu sclanuĩ ep̃tũ seins ħeicentũ aureo¬
rũ. deinde re nõ secuta .i. nõ dũ p̾cio so¬
uito neque fũdo t̃dito placuerit intͥeoᷤᷤ
ut disced̾ent ab ea empcõne ⁊ uendicio¬
ne in uicem lib̾ant᷑. Itm̃ est in ꝯductõ¬
ne ⁊ locacõne ⁊ oĩb ꝯttͣcibꝰ qui ex ꝯsẽ

Expanded text:
si Titius et Seius inter se consenserunt ut fundum Tusculanum emptum Seius haberet centum aureorum, deinde re nondum secuta, id est neque pretio soluto neque fundo tradito, placuerit inter eos ut discederetur ab emptione et venditione, invicem liberantur. idem est et in conductione et l
Abbreviated transcription (Latin):
plło i mn ucilis sit tũ pͥma nouacõnis
nir̾ tollr̃ ułuti si id ꝙ ticõ tu debeas
a pupillo sũ tutoris autoritͣte scipłłatꝰ
fu̾nt ticiꝰ quo casu res amͣtit᷑. nã ⁊ pͥor
debitor nb̾at᷑ ⁊ pꝰt̾ior obligõ nulla est.
non id̾ niris est si aseruo quis stiplła¬

Expanded text:
o inutilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipula
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intellig̾e. Namiq stipulalat᷑
quis ut solu̾et᷑ sibi quid fuit
iuditatum multomag̃ isqui
rem accõne cõnemebat᷑. satis¬
dare cogebat᷑ si alieno uouine
iudiciũ actipiebatsipẽ aut̃ qui
iureni agebat sisuo uoĩe pete¬
bat satis dare nõ cogebat᷑ ꝑcura¬
tor aut̃ siuirẽ agebat sac̃ dare
iudebat᷑. ratã rẽ dum habitu᷑m
ꝑiculũ eĩ erat ueit̾m dũs dee

Expanded text:
est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum: periculu
Abbreviated transcription (Latin):
acõstõnib iucroduccũ quales
stͣhee quas bouoꝵ possessori cet̾is¬
q qui ħrdis locosunt acͣcomodat
furti quoq mauifesti accõ ꝙͣ nis
exipĩus p̾toris uirdcõue ꝑficisca¬
tur. tũ ꝑpetuo datur ab ford̾ enin
eẽ existimamꝰ auno eamt̾unari

Expanded text:
constitutionibus introductum, quales sunt hae quas bonorum possessori, ceterisque qui heredis loco sunt, accommodat. furti quoque manifesti actio, quamvis ex ipsius praetoris iurisdictione proficiscatur, tamen perpetuo datur: absurdum enim esse existimavit anno eam terminari
Abbreviated transcription (Latin):
utl ipã ꝓsecõ qua actorexꝑitur.
iusta sit nuqua sit ad u̾sus eum c̃¬
quo agitur ũbi gr̾a si metu Coact̃¬
aut dolo iu duit᷑. aut errore lapsꝰ¬
stipulãti ticõ ꝑuusisti ꝙ nõ debũ¬

Expanded text:
itur tamen iniqua sit adversus eum cagitur. Verbi gratia si metu coactaut dolo inductus aut errore lapsstipulanti Titio promisisti, quod non debu
Abbreviated transcription (Latin):
se quẽl hominẽ aut suo
noĩe aut alieno alien ułuti ꝓ¬
curatorio tucorio curacorio cum
olim uusu fuiss alt̾ius uoĩe a¬
g̾e nõ posse insi ꝓpopulo ꝓlib̾ta

Expanded text:
sse quemlibet aut suo nomine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non posse nisi pro populo, pro liberta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iudicatum solui sacis dacõnis
sollempnes stipułones firmare
ł ex̃ iudicium sacudacõm ex po¬
n̾e ꝑ qmͣ ip̃e si ꝑcuratoris fideius¬
sorexistat ꝓ oinĩb iudicatũ sol¬

Expanded text:
 iudicatum solvi satisdationis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibus iudicatam sol
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ existunauit ⁊ ab usu ꝯmũi
ħ penitꝰ cesẜit quis enĩ patiit᷑
filiũ suũ amaxiã filiã m̃otiã
das cũ ap̃uet̾es legũ com̾ca¬
tores iuneuiꝰ sepius cĩtm ip̃os

Expanded text:
e existimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxam das, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius dictum, ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
non expediat tͥ eã emisse uł cͥdidis¬
atõ hĩta sũt ut q̃sitũ est sibi an man¬
dati teueat᷑ qui mandanit tͥ. ut ci¬
cio recĩnam fen̾ares ¶ S optiunit¬
sũ ꝙ  nõ alit̾ ticõ cͣdidisses ꝙͣ sitͥ mã¬
datũ eẽt. ¶lld quoque mandatũ
nõ est obligatoriũ ꝙͣ ꝯ̃ bonos moͦs¬
res est ułuti si ticiꝰ de furto ant de¬
dampno faciendo. aut de in inria fa¬
cienda maudet cͥ. licet .i. peuã istiꝰ
ticiũ accom̃ ¶Is qͥ exeqͣtur mandatũ
non d exced̾e fines mandati. ut ecte
si quis usquead centũ aureos manda¬
es neq̃ płis em̃e debesneque in amp¬
hẽbit cũ eo mandatiaccom̃. adcaͥd
ut sabino ⁊ cassio plaqit ĩ si usq̃ ad

Expanded text:
non expedierit tibi eam emisse vel credidisadeo haec ita sunt, ut quaesitum sit, an mandati teneatur qui mandavit tibi, ut Titio pecuniam fenerares: sed obtinuituia non aliter Titio credidisses quam si tibi mandatum esset. Illud quoque mandatum non est obligatorium, quod contra bonos mores est, veluti si Titius de furto aut damno faciendo aut de iniuria facienda tibi mandet. licet enim poenam istius Titium actionem. Is qui exsequitur mandatum debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaeres, neque pluris emere debes neque in amphabebis cum eo mandati actionem: adeo ut Sabino et Cassio placuerit, etiam si usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ꝙͣ mandatũ ⁊ ob id nõ est obligͣ¬
toriũ q nemo ex ꝯcitio mandati obli¬
gat᷑ ⁊ si nõ expediat ei cͥ mandabit᷑
c̃ lib̾ũ cͥq sit apͦ se explorare au ex¬
pediat ꝯciliũ. Itaque si ociosam pe

Expanded text:
um est quam mandatum et ob id non est obligaquia nemo ex consilio mandati oblietiamsi non expediat ei cui dabitur, cum liberum cuique sit apud se explorare, an expediat consilium. itaque si oti
Abbreviated transcription (Latin):
ã c̾o̾es eidiͦui in rem ip̃iꝰ mutuate᷑
ant si uolũte ce age c̃ eo ex fidĩ insso¬
ria cã. mand tͥ ut c̃ reo agas ꝑit¬
ulo mandantis ut cũ ip̃ins ꝑiclõ
stiplłeris ab eo ꝯm̃ tͥ deleget in id
quod tͥ debu̾it. ¶ aliena aut̃ cã int̾¬
uẽit mandatũ iłnti si tͥ mancet ũ
ticii negoͣ g̾erẽt uł ut ticio fũd̾ emͣ

Expanded text:
rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipuleris ab eo, quem tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem causa intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut Titii negotia gereres, vel ut
Abbreviated transcription (Latin):
nũciatã societatẽ acqrͣ soli ꝯͣceditur
Solintur ad huc societas ĩ morte so¬
cii. qr qͥ societatẽ ꝯͣhit c̾tã ꝑsonã sibi
elegit  S ⁊ si ꝯsũsu płm societas ꝯtͣ¬
finis negõ inpositꝰ est funt᷑ societas
¶Publicacõne qͦa disthi societatẽ
mãĩfestñ est. silicet si uinu̾sa bonaso¬
cietate publicent᷑ ¶Nã cũ mes loc̃
alis fuccedit ꝓmortuo hetur ¶lt̃
sidͥs ex sociis mole debiti pͥgͣuat᷑ bonis

Expanded text:
nuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Solvitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit certam personam sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coifinis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem manifestum est, scilicet si universa bona socii publicentur: nam cum in eius locum alius succedit, pro mortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ sufficit ei tants̃ diligenciã¬
adhibuisse quãtam iusus r̃bꝰ
adhibere soli tꝰ est. si mͦ alius
diligencius pot̾it eã reni custo¬
dire. Set pp̃ maiore in uim ma¬
iores ue caũs nõtenet. si mõ ñ

Expanded text:
 sufficit ei tantam diligentiaadhibuisse quantam suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire: sed propter maiorem vim maioresve cas
Abbreviated transcription (Latin):
lata.. sensũ et ꝯsgnantem intlłe¬
til ab utͣque ꝑte solu de sid̾at licet
auibus cũq u̾bis exp̾ssũ est Bĩs sti¬
bulõ aut pure. aut in dien. aut
sb̃ ꝯdicõne fit. ¶ pur̃e ułuti quͥo
aureos dar̾ spõdes: id aut̃ ꝯfestĩ.
peti pt̃. Indiẽ cũ adiecto die qͦ ps¬

Expanded text:
sonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibuscumque verbis expressus est. Omnis stipulatio aut pure aut in diem aut sub condicione fit. pure veluti ‘ quinque aureos dare spondes? ’ idque confestim peti potest. in diem, cum adiecto die, quo p
Abbreviated transcription (Latin):
Qiipe ita nascũtur iste actõ nes
si nõ mandato quis alietus uegociis
se g̾endis opturit: eyqua cã hii quoꝵ
negocia gesta fint̃ q̃ ignorantes obli¬
receptũ est ne ad senciũ aͥ subita festi¬
nacõne coacti ullã de mandata nego¬
deferentur negocia. que sarie nemo
curaturus eẽt. si de eo ꝙ quis unpẽ¬
disset ulla̾m habiturus eẽt accõnẽ¬

Expanded text:
quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes oblireceptum est, ne absentium qui subita festinatione coacti, nulli demandata negodeserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset actionem
Abbreviated transcription (Latin):
pͤ ti non pt̃ ꝙ ꝑertem nõ debitũ solut̃
sit ¶ Sic namq̃ diffimerũt uet̾es ex
quibusd̾ caĩs nisisciendo lis cͥscit: exhis
cais nondebitũ solutũ repeti posse. ułi¬
moĩbus legatis ⁊ fidĩ ꝯmissis indul

Expanded text:
errorem non debitum solutum sit. namque definiverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluomnibus legatis et fideicommissis induls
Abbreviated transcription (Latin):
in rem suã actõr ẽẽ ñ põt.
nõ p̾torius tutor ut olim ꝯ¬
stituit᷑. s curator in locũ esꝰ
datuͣr. quo intͣuemẽte iudi¬
tiũ ꝑagit᷑. eo ꝑacto curator
eẽ desinit.¬

Expanded text:
in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
uepos neptis ue existãt ꝑit̾ ad ħe¬
ditatẽ uocaut᷑. nec qui gͣdu ꝓxĩor
ẽ ult̾iorẽ excludit equũ eĩ ẽẽ ui¬
decur nepotes neptesq ĩ pr̃is su¬
i locũ succed̾e. ꝑi rõne ⁊ si nepos u¬
neptis ue sit ex filio ⁊ ex alt̾o nepo¬
te ꝓnepos ꝓneptis ue simł uocã¬
tur. ⁊ qz placuit nepotes neptesq
It ꝓuepotes ꝓneptes in ꝑentis sui
incapita s instu pes ħeditatẽ dĩ
di ut filuis ꝑtẽ dĩdiam ħeditatis
hẽat. ⁊ si ex alt̾o filio duo płes ue
It̃ si ex duob filiis nepotes nept
duo ⁊ ex alt̾o tres aut qͣtuor ad u¬
nũ aũ ad duos dimidia ꝑs ꝑtinz
ad tres uł ad qͣtuor alt̾a dimidia.¬

Expanded text:
extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior est ulteriorem excludit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes neptesque, item pronepotes proneptesue in parentis sui in capita, sed in stirpes hereditatem diuidi, ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat et ex altero filio duo pluresue item si ex duobus fiduo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia.
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯstõnis tenore possũt colli¬
gi. Itẽ netustas ex mascur
ꝓgenitos plꝰ diligẽs solos ne¬
potes uł neptes. qui exuirili
sexu descendũt ad suoꝵ noca¬
bat successionẽ ⁊ iuiri agnato¬
rũ eos añponebat. Nepotes
a̾̃ qui ex filiab nati sũt ⁊ pro¬
uepotes ex neptib cognatoꝵ
loco nu̾ans post agnatoꝵ lin¬
eã eos uocabat tã in aui ł ꝓa¬

Expanded text:
tionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post adgnatorum lineam eos vocabat, tam in avi vel proa