comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ enĩ de t̾re ⁊ maris hanelitua. q̃ cũ alcius
elenate fun̾it aut calore solis resolute aut
iii uentoꝵ ꝯp̾sse stillant᷑ ĩ t̾ras. stĩbus ẽ
densitas nubis ĩ tempesta obscura ⁊ ĩde di¬
cit᷑ mĩbus a mibe sũt autẽ m̃bi repentĩ¬
ne ⁊ p̾cipites plume. nã plumas nocamus

Expanded text:
s elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs ad filiũ ⁊ cor hoĩs ad ꝓxĩ suũ ne forte
neniens ꝑcuciat t̾ram penitꝰ. ꝑ hũc helyã
b̾rim̃ ẽ ia ser̃monbus cordibus q fideluũt̃
ip̃e dppe ante adnentũ indicis salnators nõ
ĩmito sperat᷑ esse uenturꝰ. qm eciã nc aĩe

Expanded text:
ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam berrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante aduentum iudicis saluatoris non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
iste ardebit añꝙͣ ꝓ illo celũ nouũ ⁊ t̾ra nona
reponat᷑ eo ip̃o temꝑe ꝯflagͣtionis eius ubi ert̃
sc̃ cũ eos hñtes corpora ĩ aliqͦ corꝑali loco esse sic¬
nectẽ. Possumꝰ respond̾e facos eos esse ĩ suꝑio
corꝑa ut illic sint ubi esse uolu̾nt. Sed nͨ ignẽ¬
tibilia corꝑa atq mortalia ĩ camino ardenti

Expanded text:
s ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in supericortibilia corpora atque mortalia in ca
Abbreviated transcription (Latin):
nacõnem ꝑcipiant ut a p̾mĩs uite segũtis ui¬
nescant. ⁊ utͫ malos idcͥto ad n̾sa ferient ae
ab et̾ms suppliciis deffendant. an hic eo ẽ
torm̃ta ꝑducat .xxix.c. de eodem¬
uobos modis i hac iita hoĩcm udics¬

Expanded text:
ercipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Et utrum malos idcirco adversa feriant, et ut ab aeternis suppliciis defendant, an hic eorum tormenta perducat. CAP. XXVII. De eodeuobus modis in hac vita hominem judic
Abbreviated transcription (Latin):
cam młta ac pene oĩa insta indicia dei lacebre
sensus mentes q mortalũ. cũ tñ ̃ hac re
pioꝵ fidem nõ lateat iustũ esse qd̾ latec¬
d̾ina indiçia car ĩ hac tata nõ ñ ꝙͣ bouis
male sit malis bene tñt octuloora fũt cũ et
boms hic bñ est ⁊ malis male. siã cũ botis a¬
le est malis bñ hoc fortasse dep̾ hendit᷑ q
⁊ boni si qua dełiq̃rũt hic ixcipiñt et ab cn̾
uita facũt hic ĩmeniñt ut ad sola ĩ postu̾ne
menta ꝑtͣẜant ͦ. Unde ⁊ ardenti dunti ĩ nł¬
tra ⁊ lazarus simłr mala. At oñ bonis hicb
ẽ ⁊ malis male ĩcertũ ualde est ut  bonuab

Expanded text:
tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod lateivina judicia, cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene: tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur: quia et boni, si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in infertua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit utrum
Abbreviated transcription (Latin):
t raduis ocali mrĩ nõ cicuis ꝑuenit ad
aꝓpĩqͥora tardius ad lõgiqͥora s ntqͣ
int̾ nalla parili celitate ꝯtigit ita cũ in
itta omili si cut apłus aiat sit resurreccõ
mortuori oĩpotencie dei ⁊ Teffabili nutui tã fade
e. q̃ q recencia ꝙͣ diut᷑no tempore dilapsa cada¬

Expanded text:
t radius oculi nostri non citius pervenit ad ropinquiora, tardius ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut Apostolus dicit , sit resurrectio mortuorum; omnipotentiae Dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia, quam diuturno tempore dilapsa cada
Abbreviated transcription (Latin):
actatẽ filioꝵ dei ꝑtinebat nõ pectaũ usq ad
mortem sed ueniam peĩtendo meruit. Se
hoc siqͥdꝰ pectato ad mortem ante meminit
idem ioħes hiĩs u̾bis. Est peccm̃ ad mortẽ.
et stacim sbm̃xit. Scimꝰ qm̃ oĩs qui natos ẽ
ey deo nõ pectat.

Expanded text:
cietatem filiorum Dei pertinebat, non peccavit usque ad mortem, sed veniam poenitendo meruit. De hoc siquidem peccato ad mortem, ante meminit idem Joannes his verbis: Est peccatum ad mortem . Et statim subjunxit: Scimus quoniam omnis qui natus est ex Deo non peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
to qdqͥd egcerm̃t peccatũ nõ eẽ ꝯꝓbatur
Eant ꝙ  nc̃ cũ karitace sua ⁊ faciant qͥ dqͥd
uolũt qr magnos defensores hãt abos hd
defendences qs s aritatẽ nõ am̃cant alioᷤᷤ
antẽ ꝯcedentes ut qͥdqͥd uolũt cũ karicare
fuciant. seo dicũc. si dand pecando hari¬
q spñs dñi nõ recedebat a damd ab eo die
⁊ demceps Si enĩ karitas recessit qͣmͦ sec¬

Expanded text:
to quidquid egerint, peccatum non esse comprobatur. Eant ergo cum charitate sua et faciant quidquid voluerint; quia magnos defensores habent alios quidem defendentes, quod charitatem non amittant, alios autem concedentes, ut quidquid volunt cum charitate faciant. Sed dicunt: Si David peccando chari Domini non recedebat a David ab eo die et deinceps? Si enim charitas recessit,
Abbreviated transcription (Latin):
tñcibꝰ rettueri. Dauid adulcum ⁊ hoĩcidan
parltatem di habuisse dicũt qnͣdo libidini
seruiens ĩ uxnen ꝓximi si molandã t eiadi¬
ni frena laxanit. et ad eandem postea tͦpita¬
dmẽ tegtendam. illũ ipm̃n cuiꝰ thorũ fede uio¬

Expanded text:
trantibus retineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem teg
Abbreviated transcription (Latin):
facit. dugꝰ dicit apłm scisse qͦsdam deñ
diligere ⁊ ĩ eo bono usq in finẽ nõ ꝑman̾e
⁊ bonã uocat dilectõnẽ dei ecam in hus q nõ
sus ꝑmasari milla. Et isti nestio quoc strẽs
Srritatũ unenerũt mors pigm̃tariors nõ
na dims. de clamacõnũ staltarũ. Dicũt nõ

Expanded text:
inus dicit Apostolum scisse quosdam Deum diligere, et in bono usque in finem non permanere; et bonam vocat dilectionem Dei, etiam in iis qui non sunt permansuri in illa; et isti nescio quot species charitatis invenerunt, more pigmentariorum in nundinis declamationum stultarum. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
9puitandi sũt. Nõ enĩ sũt̃ a massa illa ꝑdicõnis
p̾sciã dei ⁊ p̾destinacõne discreti. et id̾o nͨ scdm̃
ꝓpoĩtũ nocati. ac ꝑ hoc nec electi. s ĩ eis noca¬
ti de quibꝰ dcm̃ ẽ młti nocati. nõ ĩ eis de qͥbꝰ
unnt : plane dicũt᷑ electi a ne scientibꝰ qͥd fat᷑i
sint. nõ ab illo qui eos nouit nõ hab̾e ꝑseue¬
ranciã que ad b̾atam uitam ꝑducit electos.
Sat q illos ita stare ut p̾scerit oẽ casaros.
Hic si a me querat ᷑ car eis dens ꝑseu̾anciã
nõ ded̾it qui eam qua ꝓpͥane uiuent dileccio¬
nẽ dedit me ignorare respondeo. respõde¬
ant ⁊ ppĩ si possãt car illos dens cũ fideliter
⁊ pie umerent nõ tũc de inte buiꝰ ꝑtculis

Expanded text:
putandi. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi. Sed in eis vocati de quibus dictum est: Multi vocati; non in eis de quibus dum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint; non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos. Scitque illas ita stare ut praescierit esse casuros. Hic si a me quaeratur cur eis Deus perseverantiam non dederit; qui eam qua christiane viverent dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Respondeant et ipsi si possunt, cur illos Deus cum fideliter et pie viverent non tunc de vitae hujus periculis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾meret sed snpposuit ut relenaret irppsoc̃
ut adumado reꝑaret nõ suꝑposunt ut indi¬
eando ꝯdepnaret. Sic itaq spñs dñi nõ rerest
a d amid qr cũ eo erat ut abeũtem reducers
⁊ poitentẽ instificaret. Et forte cũ eo eut
ses in eo nõ erat. cũ eo erat ad cnstediã se
eo es nõ erat ad instioam. Non enĩ torẽ untꝰ¬

Expanded text:
premeret; sed supposuit, ut relevaret. Supposuit ut adjuvando repararet, non superposuit ut judicando condemnaret; sic itaque spiritus Domini non recessit a David, quia cum eo erat, ut abeuntem reduceret, et poenitentem justificaret et forte cum eo erat, sed in eo non erat. Cum eo erat ad custodiam, sed in eo non erat ad justitiam. Non enim t
Abbreviated transcription (Latin):
sent Q questio quali respõsione digna sit
ut mã ind̾e possent quare enĩ ꝑire nõ de¬
bnissent si in pectatis suis mortui fuissent:
Sed ꝑire inqunt nõ potuerãt qm̃ ad iuitã
p̾destinati faerũt. qrͣ gͦ simłr nõ pectare nõ¬

Expanded text:
sent. Quae quaestio quali responsione digna sit utinam videre possent! Quare enim perire non debuissent si in peccatis suis mortui fuissent? Sed perire, inquiunt, non potuerunt quoniam ad vitam praedestinati fuerunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pectassent. sed qr semet ipõs magis ꝙͣ dm̃ di¬
lexerũt suam pocias ꝙͣ dei nolũtatẽ ĩplenerñt
Caro aliud suadebat ⁊ alind dens p̾cipiebat ⁊ ele¬
gerũt magis obedire carni ꝙͣ cͤatori. si uoluis¬
sent carnis uolũtatẽ ꝯtẽpsissent ⁊ uolũtatem
c̾atoris pp̾osuissent. Sed ñdũ magrm̃ bonũ in¬
tabant᷑ docentẽ ⁊ dicentem. pat nõ mea nolũ¬
tas fiat sed tna. Et fieri potest qd̵ ipam car¬
nis nolũtatem cuiꝰ uiolenciã senserũt anͣ ulłam
aut nõ tam molentam esse noluerũt. tamẽ
qd̃ eidem tẽp̃tanti ⁊ fatiganti ꝯsenserũt nõ
nͥ uolentes fecerñt qr magis cͤatorem offendere
ꝙͣ ipãm molestiam ⁊ fatigacõnẽ tołare nolue¬
rñt . qd̾ si noluissent oĩõ nõ fecissent. gͦ ĩ hoc¬
qd̵ uolentes id qd̃ caro uoluit fecun̾t. Id ꝙ cͤa¬
tor uoluit noluerũt. qr si illud nolaissent ad
istud faciend̾ nolũtarie nõ consensissent. Cũ
eñ eduobus que simł fieri nõ possũt unũ uo¬

Expanded text:
non peccassent. Sed quia semetipsos magis quam Deum dilexerunt, suam potius quam Dei voluntatem impleverunt. Caro aliud suadebat, et aliud Deus praecipiebat; et elegerunt magis obedire carni quam Creatori. Si voluissent, carnis voluntatem contempsissent, et voluntatem Creatoris praeposuissent. Sed nondum magistrum bonum imitabantur dicentem: Pater, non mea voluntas fiat, sed tua . Et fieri potest quod ipsam carnis voluntatem, cujus violentiam senserunt, aut nullam aut non tam violentam esse voluerunt; tamen quod eidem tentanti et fatiganti consenserunt, non nisi volentes fecerunt, quia magis Creatorem offendere quam ipsam molestiam et fatigationem tolerare voluerunt; quod si noluissent omnino non fecissent. Ergo in hoc volentes id quod caro voluit fecerunt, id quod Creator voluit, noluerunt; quia si illud voluissent, ad istud faciendum voluntarie non consensissent. Cum enim e duobus quae simul fieri non possunt unum vo
Abbreviated transcription (Latin):
tis ornant᷑ sed uulgari hoĩnĩ ꝯuẽtu
sine municõne muroꝵ. licet ⁊ uici dicãtur
ipẽ ħicacãnes urbis. dictus autẽ uicus eo
qd sit uice cautatis uł qd uias hẽat tuĩ

Expanded text:
tis ornantur, sed vulgari hominum conventu sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum
Abbreviated transcription (Latin):
modica ⁊ tͣusitoria gtͣis int̾ me̾ndũ adiciñt᷑. ita i¬
int̾im ad solaciũ ilia postea ad geudiũ. nta ad fastũ¬
tacõnem illa ad głificacõnẽ. sine illis nõ pͭ hõ bificari
ĩ pat̾a sine istis nõ pͭ sustficari ĩ ma. ppt̃ qd ⁊ talis
frñs ẽ hõ ut int̾im nc̃ ad tempꝰ istis indig̾e̾t qͣtiꝰ
qr ad̾ erat sibi sufficiens nõ erat nͥ et illud qͦ m̾ere᷑
hab̾e. ip̃e enĩ erat bonũ a quo erat. hoc antẽ boñ illi
fuit qd̾ ipẽ sibi sufficieas non fuit. magna qͥppe di¬
gnitas fint hñane ꝯdicõnis ꝗd talis fcã Ẽ ut tillm̃ ei
bonũ p̾t̾ sãmã suffic̾e̾t. Et rursũ magna lib̾cas ed
nitim a bono suo dimissa ẽ ut ad ipm̃ bonũ sc̃mũ co¬
gi nõ passet ꝙͣns sola nolũtate ad illud iret qd̾ sola
dileccõne possid̾e deb̾et. ut gͦ it̾ioris inte bonũ q̃re¬
re addiscẽt eoti̾or iuta enis talis fc̃a ẽ ut ad tetapꝰ ꝑ

Expanded text:
ria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad sustentationem, illa ad glorificationem. Sine illis non potest homo beatificari in patria, sine istis non potest sustentari in via. Propter quod talis factus est homo ut interim nunc ad tempus istis indigeret, rat bonum sibi sufficiens, non erat nisi illud quoque habere mereretur bonum a quo erat. Hoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae conditionis, quod talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. im arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita ejus talis est facta ut ad tempus per
Abbreviated transcription (Latin):
błia iident ĩ rasibłia ĩ eisnident qr sensas qͣ ĩnisibłia
ꝑcipiñt᷑ ĩ sũtiis tafima ꝯt̾hendit. sed sensts q̃ tasibi¬
lia ꝯtineñt᷑ ĩ ifitais fũta nõ capit. Sic it aq ina
c̾atura erat cmꝰ sensas totus intꝰ erat ⁊ ãlia ãlrura
erat cmiꝰ sensus cotas foris erat. Et põĩtas e ĩ medio

Expanded text:
lia vident invisibilia in eis vident, quia sensus quo invisibilia percipiuntur in summis infima comprehendit, sed sensus quo visibilia continguntur in infimis summa non capit. Sic itaque una creatura erat cujus sensus totus intus erat, et alia creatura erat cujus sensus totus foris erat.
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atura cogͦscent᷑. ut eͦ ꝑfecta esset laus dei mõstt᷑a st̃
racõnẽ ꝓfic̾et᷑ ad dilectõnẽ. facca est c̃atura una cuiꝰ
sensus cocas mms erat. et c̾atura alia facta ẽ cuiꝰ sen¬
ꝯtẽplabant᷑ que intꝰ erant ⁊ ꝑ ea que foris erant.
bruta ałia quoꝵ sensas foris erat ꝯtingebãt insiblia

Expanded text:
creatura cognoscerentur. Ut ergo perfecta esset laus Dei, monstrata surationem proficeret ad dilectionem. Facta est creatura una cujus sensus intus totus erat, et creatura altera facta est cujus sencontemplabantur quae intus erant, et per ea quae foris erant. Bruta animalia quorum sensus foris erat contingebant visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
appendens ꝑit̾ ⁊ corpus possideat. g̾a enĩ ap¬
pensionẽ epilenstam appellant. fit aut̃ ex
melãcolico hũore qͦciens exub̾au̾it ⁊ ad ce¬
rebrũ ren̾sus fui̾t. ħ passio caduca dic᷑ eo
qd̃ cadens eerer spasmos pacĩat᷑. hos ea am

Expanded text:
appendens, pariter etiam corpus possideat, Greci enim appensionem epilepsiam appellant. Fit autem ex melancholico humore, quoties exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Hec passio caduca vocatur, eo quod cadens eger spasmos patiatur: hos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ thori lac̾toꝵ sũt ⁊ ĩsigne mꝰcaloꝵ robꝰ existit
hii sũt thori .i. niꝰcali. et dicãt᷑ thori qr illic tor¬
ta uiscera indeant᷑. Cubitꝰ dicit᷑ qd̃ ad cibos sum̃¬
dos ĩ ip̃o cabamꝰ. ulna scdm̃ qͦsdã utͥusq manus
eytensio est. scdis alios cubicas qd mag̃ uerũ
appellate eo qͥt in hũs ĩ modũ alarũ motꝰ bra¬

Expanded text:
istit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus bra
Abbreviated transcription (Latin):
e in his nlłatenus negligent᷑ memorie cõ¬
mendand̾ qd intuenti mͥ ocurrit epistimo.
sic enĩ nect̃ẽ ẽ ut pat̾ intlłigat᷑ memoria. fi¬
luis int lb̾gencia. spũs amor ut nͨ pat̾ ĩdigeat
filio aut cõi spñ. nec filius patͤ uł eod̾ spũ. siue
dem spus pat᷑ aut filio. qiͣ pat̾ ꝑ se solũ memi¬
nisse possit intellig̾e autẽ nõ nͥ ꝑ filiũ. ⁊ ama¬
re nõ nͥ ꝑ suũ fili q spm̃. et filius ꝑ se ĩtelli¬
gere tantã queat ꝑ patͤm autem memor sit ec
ꝑ spm̃ suũ amet. et idem spũs ꝑ se nõ aliud ꝙͣ
amare naleat fed parer illi sit menior ⁊ filnis
ili intlłigat. siam cũ in his tͥbus uriꝰ qͥsq sigo¬
lis sit sũma eẽacia ⁊ sũma sapĩa sic ꝑfecta ut

Expanded text:
Sed in his nullatenus negligenter memoriae commendandum, quod intuenti mihi occurrit, existimo. Sic enim necesse est ut Pater intelligatur memoria, Filius intelligentia, Spiritus amor; ut nec Pater indigeat Filio, aut communi Spiritu, nec Filius Patre vel eodem Spiritu, sive idem Spiritus Patre aut Filio; quasi Pater per se meminisse solum possit, intelligere autem nonnisi per Filium, et amare nonnisi per suum Filiique Spiritum; et Filius per se intelligere tantum queat, per Patrem autem memor sit, et per Spiritum suum amet; et idem Spiritus per se non aliud quam amare valeat, sed Pater illi sit memor, et Filius illi intelligat. Nam cum in his tribus, unusquisque singulus sit summa essentia et summa
Abbreviated transcription (Latin):
smore. et intlłigencia ĩ memoria ⁊ ĩ amore.
et amor ĩ memoria ⁊ intlłigencia. Totam qͥpe
tocius amoris meminit ⁊ totũ intelligit. Intelli¬
git᷑ antem ĩ memoria pat̾. ĩ intlłigencia filius
ñ amore ntͥnsq spũs. Tanta gͥ pat̾ ⁊ filiꝰ et¬

Expanded text:
more, et intelligentia in memoria et in amore, et amor in memoria et in intelligentia. Totam quippe totius amoris meminit, et totum intelligit. Intelligitur autem in memoria Pater; in intelligentia Filius; in amore, ut
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. sed facile est demõstre qͦmͦ uolũta¬
rie patͥ ĩ qnͣcã ip̃e homo erat sibi suꝑiori
subiciebat᷑ ⁊ spontanea rene̾ncia cedebat illi
quẽ suꝑiorem cogͦscebat dicẽs. pat̃ maior
me est. Sicut gͥ amor cũ sic motus mentis

Expanded text:
habuerit, sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri, in quantum ipse homo erat, sibi superiori, subjiciebat, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cognoscebat, dicens: « Pater major me est . » Sicut igitur amor cum sit motus mentis
Abbreviated transcription (Latin):
Ehuilitas. scd̃a mansuetado. t̾cia mentis
sextal cordis m̃dicia. septima pax mentis int̾ua
homo gͥ ĩ pecatis iacens egͦ tas est. iucia uuil¬
nera. deus medicus. dona spũs scĩ antidota. uir¬
tutes santates. b̾atindines gandia. ꝑ dona
enĩ spñs scĩ uicia sanant᷑. saintas incioꝵ ĩcegͥ

Expanded text:
da mansuetudo, tertia mentis sexta cordis munditia, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia sunt vulnera, Deus medicus, dona Spiritus sancti antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur.
Abbreviated transcription (Latin):
imor ẽ affectas
mentis qͦ mouet᷑ ut suꝑiori cedat.
amore enĩ accedit timore recedit. Si ĩ insti¬
cia ꝑstitisset hõ ex uolũtate sb̾ice̾t᷑ inħiori
pena illa timoris ex qua sermbs noĩat᷑ qm̃¬

Expanded text:
imor est effectus mentis quo movetur ut superiori cedat; amore enim accedit, timore recedit. Si in justitia perstitisset homo, ex voluntate subjiceretur meliori. poena illa timoris ex qua servilis nominat
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ ab ip̃a ẽ qd̃ ampliꝰ nõ facit s ꝯͣ ip̃am. Ita
ni solo ꝯsensu opus iudicat᷑ cni qͥd̾ id qd̃ foris
est opuis tm̃ ĩ malicia adicit qͣntũ ipm̃ qui
intns oꝑat᷑ motũ nolũtatis ad maliciã accea¬
dit. sic gͦ incia origo pectõꝵ sũt ex qͥbꝰ uas¬
cũc᷑ oꝑa iniqͥtatis. que qͥd̾ sicot dcm̃ ẽ abse¬
ꝯfensn penam habent qr corruptõ sũt. cũ
ꝯsensu autẽ calpam qr nolũtaria sñt. In
qͣntũ em̃ originalia sũt pena ĩ ipĩs e̾cet᷑
ĩ qͣntũ uolũtaria sũt pena ip̃ĩs debet᷑. Sũc
antẽ hec pͥma suꝑbra sod̾a ũndia. t̾cia ira¬
qͣrta accidia. qͥnta auaricia. sexta gula. sep¬
tima luxͣia. Ex hus tͥa hoĩem exspoliant.
ꝓximũ. Ira se ipm̃.acodia spoliatũ flagellac¬

Expanded text:
nec ab ipsa est quod amplius non facit sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur; cui quidem id quod foris est opus tantum in malitia adjicit quantun ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis. Quae quidem, sicut dictum est, absensu poenam habent, quia corruptio sunt, cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur. In quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superquarta, acidia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima, luxuria. Ex iis tria hominem exspoliant, proximum, ira seipsum, acidia fla
Abbreviated transcription (Latin):
uł ipẽ qui facit macalat᷑. Talia sũt hoĩcidia
adultĩa ꝑmria farta ⁊ que hus simłia adiũgũ¬
tur uł ꝯtineut᷑᷑ ĩ istis sicat rapine saclegia
incestas ⁊ cet̾a tabia. uenialia sũt sicat ma
cõne agencĩ ꝯtingũt sine ex negligẽtia
ĩ cduce siue ex infirmicate p̾cipitant᷑.¬

Expanded text:
vel ipse qui facit maculatur. Talia sunt homicidia, vel ipse qui facit maculatur. Talia sunt homicidia, adulteria, perjuria, furta, et quae iis similia adjunguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae, sacrilegia, incestus, et caetera talia. Venialia sunt sicut ira tione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate praecipitant
Abbreviated transcription (Latin):
ntas ẽ saꝑbia. foris iaccancia. suꝑbra ĩ ela¬
cõne cordis. Iactancia in ostũtacone oꝑis. suꝑ¬
bia in eo qd̃ sibi placet alienũ testiõniũ des¬
pacit. Iaccancia antẽ ut magis sibi placeat
alienũ cestiõniũ reqͥrit. ꝓpt̾ea iaccancia ꝑ
lemtatem blandam se simłat. suꝑbia uͦ ĩ tn¬
more se crudelem demõstrat. suꝑbia enĩ ti¬
meri ualt. iaccancid amari. Et ntͣq tamẽ
uii eo qd appetit sibi placens ꝑui̾se diu̾so licet
mͦ ĩordinate ꝯuĩcit᷑ głiari. Si quis gͥ suꝑbiã
niet incia capitalia de qͥbus peccata oĩa .i.
accas inqͥtatis ⁊ ĩinsticie oꝑa oriũt᷑. Pectata
ancẽ alia uemalia abia cͥnĩalia dicũt᷑. ueni
alia sũt que nec facłe intari possũt uͭ abqñ
nõ fidut ueq młtam tͦpatudinẽ uł lesionẽ
magnã habent si fiant. Cͥannalia dicũt᷑ q̃
uł lesionẽ magnam inducũt uł tͦpitudinẽ
ingerũt in quibꝰ ał deus uł ꝓximꝰ młcũ offẽdi᷑

Expanded text:
 foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placens perverse, diverso licet modo inordinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam nit vitia capitalia, de quibus peccata omnia, actus iniquitatis et injustitiae opera oriuntur. Peccata autem alia venialia, alia criminalia dicuntalia sunt quae nec facile vitari possunt, ut aliquando non fiant, neque multam turpitudinem vel laesionem magnam habent si fiant. Criminalia dicuntur quae vel laesionem magnam inducunt, vel turpitudinem ingerunt in quibus vel Deus vel proximus multum offenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
N. R.a. pͥma ẽ a lacte mamille qͣ fit
ĩ t̾tio anno. scd̾a a lacte infãcie q̃ fit ĩ .unͦ.
t̾tia a lacce pm̃cie que fit ĩ.xiiͦ. et sic amo

Expanded text:
nes: prima est a lacte mamillae, quae fit tertio anno; secunda a lacte infantiae, quae fit septimo; tertia a lacte pueritiae, quae fit duodecimo, et sic amo
Abbreviated transcription (Latin):
s semoris etas quã gͥ̾o p̾sbiten nocant. siã sene
q̃cesmo ãno ĩopiens ĩ septuagesiõ t̾mĩat᷑. sex¬
ta etas ẽ senectus que ullo̾ mĩo ãnoꝵ detĩato
fiuit᷑ s post qͥnq illas etates qnͣtũcãq iite
et sen̾tati deputatur. Seniũ ẽ uitiã ꝑs senͦ¬

Expanded text:
s etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex quagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur; sexta etas est senectus, que nullo annorum numero finitur, sed post V illas etates quantumcumque est vite senectuti deputatur; senium autem e
Abbreviated transcription (Latin):
utensilia altaris enei fecit yran eo ere
lebeces ad suscipiendos ctñes. et pͥħas alca¬
⁊ arpagiones .i. furcas ad ꝯponẽdũ iguẽ
et nẽbͣ hostiarũ desuꝑ disponẽda. et sco¬
tras. uasa .s. eqtalis amplitad̾is in ore
⁊ fundo ad calefaciendũ. Ioferhus addit
et cuuillas forte ad ꝯgͣgandos cine̾s uel

Expanded text:
Utensilia vero altaris aenei fecit Hiram ex aere lebetes ad suscipiendos cineres et prunas altaet arpagiones, id est furcas ad componendum ignem, et membra hostiarum desuper disponenda, et scutras, vasa scilicet aequalis amplitudinis in ore et fundo, ad calefaciendum . Josephus addit et trullas forte ad congregandos cineres, vel
Abbreviated transcription (Latin):
mribꝰ ħbarũ dicets. Fernida puleio uis
suta q dic᷑ esse. T̾tius a medicis datꝰ est
aͣdus huuic ĩ ntͦq. Sepuis hanc ħbã si p̾g¬
p̾enans sumit aboetit. menstͧa deducit
cũ uino sap̃ta tepenti. hoc q modo tar¬
das ħ extͣħit herba secondas. hoc nͥ qr nõ
uetũ reor esse qͥbusdã. Eeponã tali quid
noĩe sigͥficet᷑. Ut ñdñ natꝰ testa c̾ꝯdat᷑
oni. istas pelliculas medici dixere seꝯdas.
Que moy expoĩtos nature iure seꝯt᷑. hee
si plus uisto incio cogente morent᷑: aut
mors sb̃seqͥt᷑ dalor ant qͥ uix colerat᷑.¬

Expanded text:
 vis siccaque dicitur esse. Tertius a medicis datus est gradus huic in utroque. Saepius nanc herbam si praegnans sumit, abortit; menstrua deducit cum viuo sumpta tepenti, hocque modo tardas haec extrahit herba secundas. Hoc nomen, quod non notum reor esse quibusdam, exponam tali quid nomine significetur: ut nondum oatus testa circumdatur ovi, istas pelliculas medici dixere secundas, quod mox expositos naturae jure sequantur; hae si plus justo vitio cogente morantur aut mors subsequitur, dolor aut qui vix tolerat
Abbreviated transcription (Latin):
indea intͣ tios tm̃ nĩgĩti ingerũ erat postea ead̾
regione romam potiti sũt etã latissimis collibus
ꝓpagata. est stipite simlis uiti.folus simłis rute
sed albioribus semꝑ q manentibus. arbor autẽ
balsam̃. lignũ eiis xilobalsam̃ dic᷑. fructꝰ sine
eximii odoris guitas distillat. can̾tia enĩ gͥ̾co ser¬
mone opo dic᷑ cuiꝰ gnitam adult̾ant ãmipto ci¬
iͥno oleo uł melle. sed sincerus liqͦr ꝓbat᷑ a melle
si cã lacte coagulan̾it. ab oleo si instillatꝰ aque
nestes ex ip̃õ pollute nõ macalãt᷑. adult̾atꝰ qͥd̾ cũ¬
late coagalat ⁊ nt oleũ in aqa suꝑ natat ⁊ ues¬
rem macalat. balsama autẽ si pnra fa̾int tãtã
uim hñt ut si sal excanduerit sustmeri ĩ manu
nõ possint

Expanded text:
inos tantum viginti jugerum erat. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive eximii odoris guttas distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur: cujus gutta adulteratur, admisto cyprino oleo vel melle: sed sincera probatur a melle, si cum lacte coagulaverit: ab oleo, si instillata aquae, vestes ex ipsa pollutae non maculantlacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯficent unguentũ quo ꝑungi possent
hũ qui nacabant᷑ ad sac̾dociũ nel ad
i. egnũ. et sicut nc̃ regibus indinẽtũ
pnipure insigne est regie dignitatis
sic illis mictõ sac̾ nngaẽti nomẽ ac po¬
testacem regiam ꝯfe̾bat. et inde xp̃i

Expanded text:
conficerent unguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde chri
Abbreviated transcription (Latin):
sorix appellata ꝯd inbra uł stillicidiũ foli¬
oꝵ eins ꝓximis arboribꝰ noceat. hatic abio
noĩe lacini inglandẽ uacant .q. ioiis
glandem. fuit enĩ ħ arbor ꝯsecta ioui. ci
ponĩ tantã uim babet ut missũ iuter
suspectos h̾barũ uł fu̾goꝵ cibos qͥdͥd ĩ e
uirulentũ ẽ exsudet rapiat atq extĩs
snces antẽ gñałr dicũt᷑ oĩa poma teca
duriore cortice ut pinee tnces anella¬
ne glandes castanee amigdale. hĩc ⁊
nuclei dã qd̵ sint duro cortice decti. a
ꝯtͣ poma oĩa mollia mala dc̃a sũt sed
cũ adiecõne t̾rarũ in qͥbꝰ antea natas
ut ꝑsica punica maciana cidonida ic̃

Expanded text:
x appellata, quod umbra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecrata Jovi. Cujus pomum tantum vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos quidquid in eis virulentum est, exsugat, rapiat, atque exstinguat. ces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia
Abbreviated transcription (Latin):
fronte habeant s ĩ tĩporib adeo ut cictͥ
andidnt ꝙͣ aspiciant. nllm̃ autẽ ał s
adeo ut tͥplicxit liugͣm hab̾e indoat᷑
cũ una sit. serpentiũ hũida sũc corꝑa
adeo ut qua eant uiam hamore desig¬
gaut̾e̾ us ad imã altuĩ pari mͦ dispo¬
ꝑce ab. Aluo usq ad capud uctu aliquo
callidat᷑ debilis reddita cursũ hab̾e nõ
per quã costarũ pedes ⁊ motꝰ coꝵꝑis aae¬

Expanded text:
poribus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore desiggutture usque ad imam alvum parili modo dispoparte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere nonper quam costarum pedes et motus corporis age
Abbreviated transcription (Latin):
sine in flaca sine ĩ pulsu. per hãc qͥppe
noces acuciores gͣmores q concordant
ita ut qͥsqͥs ab ea dissonuerit sensñ audi¬
tas offendat. Cui ꝯͣria est dyaphoma
.I. noces discͤpantes uł dissone. It̃ saꝑ¬

Expanded text:
sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone.
Abbreviated transcription (Latin):
pitagdras landanerat herbas : asferitar
pͥnã landẽ tͥbuisse sinapi. Quartꝰ ei gͣdꝰ
ĩ ni suca calida q. Extͣhit hũores iuiscosos
extenat q. Conburit q cutẽ nis ẽ sibi
tanta caloris. maior uis eios ui semĩe dic
esse. Sensus exacuit cibus eius ꝯmonet al¬
aluũ. Confringit lapides urmã ⁊ mẽstͥa

Expanded text:
Pythagoras laudaverat herbas, asseritur primam laudem tribuisse sinapi; quartus ei gradus est in vi sicca calidaque. Extrahit humores viscosos extenuatque, comburitque cutem, vis est sibi tanta caloris, major vis ejus in semine dicitur esse. Sensus exacuit cibus ejus, commovet alvum, confringit lapides, urinam et menstrua
Abbreviated transcription (Latin):
¶ uimie nomẽ g̾cũ ẽ .i. p̾ssis naribus.
Cunde ⁊ sumas dicimꝰ qd sapp̾ssis na¬
ribus sint et facie feda rugis tͦp̾iter
uocatas arbitͣnt᷑ eo qd mlt̾a ĩ eis siłi̾cu¬
do rõius hũane sentit᷑ sed fłm ẽ. hec¬
elem̃toꝵ sagaces noua luna exulcant
medra ⁊ cana tͥstant᷑. fetus qͦs amant
dnte se gestant. neglecci caga matͤm
da est quã qͥdam clunã nocant. spinge
uillose sũt comis ⁊ mãĩnis ꝓminẽtib
faciles ad feritatis obliuionẽ. Quiote¬
phali et ip̃i simłes siuiis s facie aa uad
canis uñ ⁊ ñcupaci sũt satiri facie ad¬
etũ in facie ꝓducta barba ⁊ lata carda

Expanded text:
um nomen est, id est, pressis naribus. Unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter vocatas arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur: sed falsum eelementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matreda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie adenim in facie producta barba et lata cauda
Abbreviated transcription (Latin):
chananei enĩ qͦͣndam iudeam ĩ coluerãt
sed post disꝑsi sñt. et ex hac disꝑsione erat
młier ista xx siris ⁊ phenicibus orca. qͥdã
tamẽ dicũt cirophenissam qr sucnt phenis
regionẽ młieris et pacam. ita dicit ma

Expanded text:
Chananaei quondam Judaei incoluerant, sed post dispersi sunt. Ex hac dispersione erat mulier ista ex Syris et Phoenicibus orta. Quidam tamen dicunt Tyrophoenissa, quia sic Phoenissregionem mulieris et patriam. Jesus autem
Abbreviated transcription (Latin):
xui. sicel qui latino sinoue siclus corriup¬
cie pondus. apd̾ lacinos antẽ ⁊ g̾tos qͣtta
pars micie ⁊ stat̾is medietas dragnas ai¬
pendens duas. unde cũ in lut̾is d̾mis legͦ
liũ qͣrta pars mcie uncia aucẽ dc̃a qr un

Expanded text:
 SICHEL, qui latino sermone siclus corrupcie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cum in litteris divinis legitur li
Abbreviated transcription (Latin):
na eoꝵi plus die ꝙͣ note nocent. torpent
em̃ noctis algore et m̾ito qr fridi sũt noct᷑¬
no rore. In se enĩ adducũt uaporem corꝑis
gelidi pestes et nat᷑a frigide bnde ⁊ hieme
tim hoĩem uirus extingnit. uenenũ autẽ
dem̃ eo qd ꝑ uenas uadit. infusa enĩ pestas
euis ꝑ uenas uegetatõne corꝑis aacta dis¬

Expanded text:
na eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme tim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta dis
Abbreviated transcription (Latin):
¶sernitus a seruando uocata. apud antiqͦs
Denĩ qui in bello a morte seruabãt᷑ serni
uocabant᷑. hec est sola maloꝵ oĩñ postͤma¬
pena que lib̾is oĩ sapplicio gͣuior est. siam
ubi est lib̃tas ꝑut una ibi ꝑierũt ⁊ oĩa.

Expanded text:
Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi perierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Oponsus sangͥnũ ta mͥ es. et dimisit enm
augꝰ. locus iste breuitate obscurus ẽ. ubi
tetigit pedes eins uł angłiꝰ. unde irata aic
sangͥnẽ filii mei.⁊ retessit ipã ab eo uel
dagelas. hebreus habet ita et tetigͭ pe¬
des eins .i. sephora maxsi. indignans ent̃
ad sangͥnẽ .i. ad mortẽ. uł sangͥs meur
effasus est ad placand̾ angelũ qui tͥ mar¬
dem minabat᷑. et dimisit angelus mayse
qd in hebreo patet. tamẽ hebͤas babet
relaxait eñ angelus quẽ pͥus .s. usq ad

Expanded text:
Sponsus sanguinum tu mihi es; et dimisit eum nus, locus iste brevitate obscuratus est. Ubi tetigit pedes pueri, vel angeli. Unde irata ait sanguinem filii mei? Et recessit ipsa ab eo, vel angelus. Hebraeus ita habet: « Et tetigit pedes ejus, » id est Sephora Moysi. « Indignans enim ad sanguinem, id est ad mortem. Vel sanguis meus effusus est, ad placandum angelum, qui tibi mortem minabatur. « Et dimisit angelus Moysen, » quod in Hebraeo patet. Tamen Hebraeus habet, « relaxavit eum angelus, » quem prius scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
de coloribus cerusa fit hoc mͦ. uase enĩ
aceto acerrimo ĩpleco sarm̃ta ĩ eodem
uascalo colligabis ac suꝑ sarmẽta tabu¬
las pbãbi denuissanas pones. deĩde uar
diligencissime clandes illiniesq ne adͥ
spiramĩs inde exeat. post dies ant̃.xxpͦ
nas aꝑitur et ex distillacõne tabular
ĩnat cerussa ĩuenit᷑: que ablata ⁊ are¬
fata terit᷑ acq itt aceto amipco ĩ
pastillis d̾idit᷑ ⁊ in sole sicat᷑. Icẽ a stibio

Expanded text:
emmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pasti
Abbreviated transcription (Latin):
on enĩ nlła sed sẽpic̾nia morte¬
mors erit qnͣdo nec uin̾e̾ aĩa poci̾t dm̃
nõ hñdo nec doloribus corꝑis carere moriendo.
pͥma mors aĩam pellit a corꝑe nolentem. scd̾a
mors aĩam nolentem tenet in corꝑe. ab utͣqͣ
morte cõĩt̾ id habet᷑ ut qd nõ uult aĩa ĩ suo
corpore paciatur. ꝙ mali idcto sꝑ uiuẽt ũ sꝑmo

Expanded text:
on enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec vivere anima poterit Deum non habendo, nec doloribus corporis carere moriendo. Primo mors animam pellit a corpore nolentem; secunda mors animam nolentem tenet in corpore. Ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non vult anima de suo corpore patiatur. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣqnã negandũ ẽ ipm̃ et̾nũ ignẽ pro
rem aliis facm esse gͣuiorem smne ip̃uns nis¬
atq ardor ꝓ pena digna cinꝰq uariet᷑ sine
ip̃ẽ equalit̃ ardeat sed nõ equali molest. a
cͥciat pectõres. Unicq ⁊ enĩ qͣntũ exigͤ

Expanded text:
equaquam negandum est, aeternum ignem pro rem, aliis futurum esse graviorem; sive ipsius ardor pro poena digna cujusque varietur, sive ipse aequaliter ardeat, sed non cruciat peccatores. Uniuscujusque enim quantum exigit
Abbreviated transcription (Latin):
intendo uado ut hoc optineam hoc acqͥram
me pociꝰ intende mͥ acqͥesce post me ueni
sectare qd suadeo. seq̃re quo p̾cedo. clamat
nui ego te in hanc cutam ꝓduxi ego alui
⁊ nuitͥni moribus ⁊ disciplia insticui. Dict

Expanded text:
intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat nui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
delitatem ren̾tai᷑ alie q mlieres sine iuri
⁊infidelitate ꝯsticati quarũ maritid ali¬
ĩ pores iam ad fidem tͣusierãt ⁊ p̃is delic¬
ritcũ alius fidelibꝰ ꝯiugia imerũt bociieg¬
nito ad fidẽn xͥ anam uenire ꝑtimnescant
uist Q atinentes esse nolũt uł uõ passã

Expanded text:
ertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, quia continentes esse vel
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i formã ãccepit ahoqͥn nͥ illad scom̃ r̾ctã
fid̾i formã accepisset nõ utiq accepiss et
sine fidelis siue in fidelis fcusset. Itaq qr
Et ego dico qr iñ infidelis ipeorem ꝓpt̃ ppa¬
gacõnem filioꝵ drcit ducit fidem choro ꝯui¬
gali sernat sociam dibigit ⁊ custodit. illa
uiuente ad aliam societatem nõ tͣnsit
ꝙͣns in abio infidelis sit qr saliq nõ cdit
in hoc tam̃ neq ꝯtͣ fidem neq ꝯtͣ d̾imã
institacõnem facit. Sed auccitas in qͥant
dict eiꝰ moĩ ꝯigia uera nõ esse ĩmo dicit
qr oĩa que p̾t᷑ fidem sũt ⁊ si uera sãt ad spe¬
ciem tiõ sũt uera ad salutem. et si uera
sũt ad formã sacͣmenti ad effcm̃ tamũ uͥto¬
tis ⁊ gr̃e spñabis uera nõ sũt. Sic et de

Expanded text:
rectam fidei formam accepisset, non utique accepisset sive fidelis sive infidelis fuisset. Itaque quia Et ego dico quod quando infidelis uxorem propter propagationem filiorum ducit, fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia scilicet non credit, in hoc tamen neque contra fidem neque contra divinam institutionem facit. Sed auctoritas, inquiunt, dicit hujusmodi conjugia vera non esse. Ideo dicit quia omnia quae praeter fidem sunt, et si vera sunt ad speciem, non sunt vera ad salutem; et si vera sunt ad formam sacramenti, ad effectum tamen virtutis et gratiae spiritualis vera non sunt. Sic et de
Abbreviated transcription (Latin):
esse. ꝙ̃ns eciam scdm̃ mod̾ institacoĩ d̾ine
legitime facca fu̾it. Dicũt enĩ qr legitam̃ dĩ¬
a nõ debet qd̾ sine fide fcm̃ est. S mͥ ĩt̾im
nõ occurrit racõ aliqua qmͦ negare possut
ifideliũ societatẽ sedm̃ d̾mã mnstitncõem fac
tam ꝯuiguĩ este il forte. samłr dice̾ uelint
bapĩ sacͣmentũ nõ esse qd ħeticus dat uel
accipit qr fidelis non est neq iue qͥ dat ne
ille qui accpit. Et hac racõne ꝯtendant sq̃¬
cram̃ta dei nõ posse ad ĩfideliũ ꝑticipacõem

Expanded text:
secundum modum institutionis divinae legitime facta fuerit. Dicunt enim quod legitimum dici non debet quod sine fide factum est. Sed mihi interim non occurrit ratio aliqua quomodo probare possint infidelium societatem secundum divinam institutionem facm non esse, nisi forte similiter dicere velint baptismi sacramentum non esse; quod haereticus dat vel accipit, quia fidelis non est neque ille qui dat neque ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem
Abbreviated transcription (Latin):
It ͣ sed dubĩ aõ est tales postꝙͣ i fide unã
re debere ac denuo xͥ ana deuocõnes ꝯueĩre ad
I pors matͥmon qd̾ nõ sine cͤators instituare
mierant debitã ꝑsoluendũ. hoc eoam q̃ri pores
srer qm por ad fidem nenit fideli onatͥmoĩo all¬
dedto ille qui ĩ infidelitate recadiset cĩ go
case nexa ad ultino m̃perat ad fidem ꝑtre¬

Expanded text:
t. Sed dubium non est tales postquam in fide unum re debere, ac denuo Christiana devotione convenire ad prioris matrimonii quod non sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam quaeri potest si eo qui prior ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem par
Abbreviated transcription (Latin):
mrĩmõii ⁊ debitũ ꝯingalis fed̾is erga fide¬
lem astͥngit. gͦ nõ pͭ adalt̾iũ nocati si
siar diat batus angꝰ ia lib ͦ de adult̾inis cõ¬
nigus. discessionẽ fidelis ab infideli dãs nõ

Expanded text:
matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidmatrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis a
Abbreviated transcription (Latin):
bit et qd adhuc qͥd̾ debuisset si cam̃ ĩt̾ ue¬
nientem ⁊ debitũ ipm̃ soluentẽ nõ hu̾isset
gͦ lib̾ ẽ fidelis si sociũ fidelem elig̾e̾ milt
Nemo illũ ꝓhib̾e potest. tamẽ si pacitur
infidelem cohitare nolentem opus ꝑfecti¬
onis facit ad lucͣnd̾ ꝓ xmĩ suũ sicut dicit
apłus. sci̾ficatꝰ est mr̃ infidelis ꝑ młiereni
cohitare ad hoc patit᷑ ut de infideli faci¬
at fidelem sine faciat sine nõ faciat ꝙͣtã
m se ẽ luccͣar diam̃ fracͥs sui ⁊ ĩplet opus
pietatis. si ant̃ pati nõ uult decestans infi¬
tuti frat̃. Nemo illũ coge̾ pͭ si uult qͥn ĩfi¬
delem deserat. neq ꝓhib̾e eciã si nolui̾t qͥn
se fideli ꝯiãgat. In infideli peccm̃ ẽ qͥ fi
cia fidelis infidelem debito astͥngit. Ita
nõ peccat fidelis si alt̾i se ꝯmãgit qm̃ a iu
re mrimõn adu̾sus infidelem salutꝰ est
sed infidelis etiam d̾eliccus sine calpa alie¬
nam societatẽ nõ appetit quẽ adhuc ius

Expanded text:
t quod adhuc quidem debuisset, si causam intervenientem et debitum ipsum solventem non habuisset. Ergo liber est fidelis si socium fidelem eligere vult, nemo illum prohibere potest; tamen si patitur fidelem cohabitare volentem, opus perfectionis facit, ad lucrandum proximum suum; sic dicit Apostolus: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem re consentientem ad hoc patitur, ut de infideli faciat fidelem, sive faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infimodi frater. Nemo illum potest cogere si vult quin infidelem deserat, neque prohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est quitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus
Abbreviated transcription (Latin):
Rec nõ uolũtarins. suchil illi debet sine dis¬
Edat sine maneat. ꝑdidit ius suũ qͥ dato¬
N sio ĩuriam fecit. si gͦ discedit infidelis
disedat. n ad nos nõ cogit᷑ fi delis qrͣ aliquo
dedieo obligatas duc sequi discedñte: ant
sustin̾e ꝯtep̃nẽtem. sõ est sb̾iectas seruituti
uxorem si uir ille est. si femĩa ẽ nubat. qm
nult societatem eligat. nõ iam tenet᷑ debi¬
to pͥoris societatis cotꝰ uis solutũ ẽ ꝓpt̾ ĩiu¬
riam c̾atoris. ane iidel ĩiuria c̾atoris nõ
solũ excusat tãc fidelem qñ ab infideli ꝓpt̾
dm̃ dimissus alt̾i sine calpa ꝯũgit᷑ s cũc
eciam excusat qñ ipe fidelis magis societatẽ
tem sed fidem reciꝑe renitentem xͥana deuo¬
cõne detestat᷑. Sine emĩ discedat sine ma¬
nere eligat infidelis n illi debet qmi fidelis
frũs est. Nemo illũ coge̾ p᷑ qͥn faciat ꝙ ue
iam infidelis ab illo qͥqͣm exigere qr ĩ illo
debitã sim̃ ꝑdidit postꝙͣ c̾atori id qd̾ deb

Expanded text:
r non voluntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est subjectus servituti, uxorem si vir ille est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus solutum est propter injuriam Creatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem tem, sed fidem recipere renuentem Christiana devotione detestatur. Sive enim discedat sive manere eligat infidelis, nihil debet illi qui fidelis factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod jam infidelis ab illo quidquam exigere, quia in illo debitum suum perdidit, postquam Creatori id quod debet
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ potuit. ego qd cͥ de tueo a me muist¬
bat᷑ ꝑ ilbũ solus uiuificaui sine illo. ego ⁊
dedi uitam tnam dedi ⁊ mortem meam
nõ ẽ mortuns ꝓ te pat̃ tuus sicͤ ego mortimꝰ
debet qͥ ĩ gr̃a ⁊ bñficio ante ire nõ potuit
nõ gͥ illũ audias ꝯͣ me. nõ illũ seqͣris in eo
tere uolui̾t nos a deo nr̃o nõ debemꝰ illam
andire nec ad illam intend̾e neq seqͥ desi¬
d̾ia illins. Enãgłm̃ nob̾ clamati qͥ nõ dimi

Expanded text:
re non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et mortem meam. Non est mortuus propter te pater tuus, sicut ego mortuus debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo rtere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis cla
Abbreviated transcription (Latin):
mos panes ⁊ polentam eidẽ ãni. est autẽ
polenta gͣua cocta ⁊ mãib ꝯfricata ad mod̾
gͣmi pilo tũsi. uñ dic᷑ polenta .q. pilenta. Iͥaã
tñ tͣdũt polentam eẽ pultes de pͣgatissĩa fa¬
rina fcãs. ⁊ dcãm pollenta a polline qd ẽ pur¬

Expanded text:
mos panes, et polentam ejusdem anni. » Est autem polenta grana tosta, et manibus confricata ad modum grani pilo tusi. Et dicitur polenta, quasi polrenta. Quidam tamen tradunt polentam esse pultes de purgatissima farina factas. Et dictam polentam, quasi pollentam, a p
Abbreviated transcription (Latin):
iam formati sãt tołar i potest ut q qd dicit᷑
Iaformes uͦ abortuos qͥs nõ ꝓclinins ꝑue arbi¬
tret᷑ sicnt semĩa que. ꝯcepta nõ faerãt. Sed
negare qͥs audeat ⁊ si affirmare nõ audeat
id acturam resariͦnẽ ut qͥdqͥd forme defuit
ĩpleatur. atq ita nõ sic ꝑfectõ que acte stra
erat temꝑe ꝙ̃ adm̃ nõ erũt uicia q̃ dcceserũt
temꝑe ut neq qd̃ aptũ ⁊ ꝯgͣum dies allati

Expanded text:
d dicitur. Informes vero abortivos quis non proclivius perire arbitretur sicut semina quae concepta non fuerint? Sed negare quis audeat et si affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quidquid formae defuit impleatur, atque ita non si perfectio quae accessura erat tempore quemadmodum non erunt vitia quae accesserunt tempore, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ⁊ crꝑibus r esurgẽcu rõnabilis meqͣlitas
ent sicnt E uocũ qͥbus ĩplet᷑ cautꝰ hoc fiet
cuq denñ corpis sui qd et hoiẽm reddat angebas
quã apt̃ aliqͣmi cam deformẽ fecerat cõ¬
tola deformitas ꝑeat ac si qͥd ĩ illa forma pͥore
in decent᷑ extabat nec ꝑilitati ꝑ cuĩ ꝯgͥ ebat
nõ de toco ũde fecerat amputare atq seꝑd¬
re sed ita ꝯsꝑgere unin̾so atq mistere uc
nec feditatẽ faciat nͨ minuat qͣntitatẽ qͥd
de oĩpocente senciendũ est:

Expanded text:
onabilis inaequalitas erit, sic est vocum in quibus impletur cantus: hoc fiet de materia corporis sui, quod et hominem reddat angeliciquam propter aliquam causam deformem fecerat, consola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabat, nec parilitate partium congruebat, non de toto, unde fecerat, amputare atque separare, sed ita conspergere universo atque miscere, ut nec foeditatem faciat, nec minuat quantitatem; quid de