comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re praesentia qua cunctis quae uiui ficat atque
animat prȩsto est: nulla intrinsecus nostra
uiscera nouerimus: Non medicos empiricos
nec anatomicos nec dogmaticor nec m& hoticor sed hominem
scire arbitror neminem : & quisquis fuerit conatus haec disce¬
re non frustra ei dicit᷑. Altiora tenequesierir & fortiorate ne
scrutatur fueris : Neq enĩ altiora sunt quã potest nostra statura
contingere sed quã potest nr̃a coniectura cõprchendere &
fostiora quã potest uis humani ingenii pen&rare : Et tamen
ñ ÷ caelũ caeli ñ dimensio siderũ : non motus manis atq t̃ra¬
rũ Non infernus inferior nos sumus qui nostra cõ p̃hende
reñ ualemus : nos modulũ scientiae nostrȩ altiores fortio¬
resq: superamus : nos non possumus caperenor : &certe ñ sum
extranos : Nec ideo cõparandi pecorib: qr id qđ sumus ñ penitus
inuenimꝑ & cõparandos nos pecorib putar si quod fuim obliti

Expanded text:
re praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque re praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti
Abbreviated transcription (Latin):
unde id incipiam A corde an cerebro an abu¬
troq an neutroł & doctorem non egeam ut
sciam quid sit tam longe altius superme.
Ab alio autem homine discere ex pectem unde
agatur ame quod agitur in me: Nam cum
in corde cogitare dicamur & quod cogitamus
Nullo alio homine sciente scimus. Ipsum ta¬
men corubi cogitamus nescimus inqua par¬
te corporis habeamus. nisi ab alio discamus
qui nescit quod cogitamus: Nec ignoro cum
audimus ut extoto corde diligamus dm̃
non hoc dici deilla pasticula carnis nostrx
quae sub costis nostris lat& sed deilla .ui. qua
cogitationes fiunt : quae merito appellatur
hoc nomine: quia sicut motus non cerrat in cor¬
de unde repulsos diffundit us que quaq: uenaru
ita non quiescimus aliquid cogitando uersare :
Verũ tamen cũ omnis sensus ab anima in sit &corpo¬
ri cur&iam in tenebris & oculis clausis sensus
corporis qui uocatur tatus membra forin secur
nostranumeremus Ipsius autem animã interio¬

Expanded text:
unde incipiam, a corde an a cerebro an ab uunde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffundit usquequaque uenarum, ita non quiescimus aliquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interio
Abbreviated transcription (Latin):
cit nec ei turpe ÷ ista quod nescit: & turpe esse existi¬
mas sinesciat. Vnde uel quomodo facta sit cum se ipsa
non fecerit: An quia non nulli sciunt. quo modo haec
&unde agat incorpore: Ideo adilla altiora atq for¬
tiora id pertinere non putas: a tego hinc tibi ma¬
iorem moueo questionem. Cur paucirsimi no¬
uerint undeagant. quod omner agunt : fortas se dic¬
turur quia illi didicerunt astem anatomicũm uel
emprricam : quas medicinalis contin& disciplina
quam pauci as sequunitur. C&eri uero ista dis¬
cere noluerunt cempotuis sent. si utiq uoluis¬
sent. Ubi omitto dicere cur multi conentur
discere ista nec possint : Quia tardo quod multũ
mirum estimpediuntꝰ ingenio ea discere abaluis
quae aguntur ab eis ipsis & ineis ipsis: sed haec ipsa :
maxima questio curare non mihi opus sit: ut esse in
caelo sciam solem & lunam & alia sidera & aste
mihi opus sit. ut sciam quando digitum moueo

Expanded text:
cit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existicit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiora atque fortiora id pertinere non putas ? At ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo,
Abbreviated transcription (Latin):
non meminerit: Et inter illa deput& q in re¬
uoc abiliter sicut infantiam & c&era recentis
ab utero axatis oblitaest : si tamen cum sensu eius
aliquo factum est quando factum ÷: Nec putas
ab surdum atque in congruum ut corpus sibi
sub ditum nesciat: Et quod non÷ depr&eritis
eiur sed de prȩsentib prorsus ignar& utrum
uenas moueat utuiuat in corpore Neruos
autem ut membris corporis oper&ur: Etsiita est
uuirner uos non moueat nisi uelit pulsus autem ue¬
narum &iam si nolit. sine inter missione agat᷑: de
qua paste corporis c&eris domin&ur quod ege moni¬
conuocant utrum decorde an decerebro andis per¬
tite decorde motibus decerebro sensibus an decere¬
bro & sensibus & uoluntariis motibus decordibus autẽ
non uoluntariis uenarum pulsibus: & sidecerebro il¬
la duo facit quͦur sentiat &si nolit. Membra uero
non moueat nisi uelit: Cum igitur haec incorpore. ni¬
si ipsa non faciat. quur nescit. quod facit Uel unde fa¬

Expanded text:
non meminerit et inter illa deputet, quae inrenon meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec putas absurdum atque incongruum, ut corpus sibi subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde motibus, de cerebro sensibus an de cerebro et sensibus et uoluntariis motibus, de corde autem non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra uero non moucat nisi uelit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non faciat, cur nescit quod facit uel unde fa
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo siuelit inquirere atq disserere. quando semep
hominis conuestatur in sanguinem : quando in solidã
carnem quando ossa durari quando incipiant me¬
dullari : quot sint genera uenarum atq neruorum: quib:
discursibus & an fractibus & uniuersum corpus
illẽ inrigent illa alligent utrim inneruis deputan¬
dasit cutis utrum in orsibus dentes: Distant
enim quod medulla carent : &quid ab utrisq dip¬
feroent ungues : quo non lis duritia similes sunt
sangiunis sed aries quas astirias uocant : Haec atq
huus modi denatura corporis sui si anima norre desĩ¬
der&: Tunc inaedicendum est homini altiora tene
quaesieris fostiora tenescrutatus fueris : siptem
de sua origine quod nescit inquirat non altius neq:
fortius quam ut id pos sit appraehendere & absur dĩ
existimas atq in congruum rationi ut nesciat
anima utrum noua diuinitus insufflatasit. an
de parentibus tracta cum hociam pra&eritum

Expanded text:
et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues, quoniam his duritia similes sunt, sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
autem animalium genera creauerit : saltim t̃res¬
trium. quae in arca noe intrare potuerunt Adhuc
usq: nescimus : nisi hoc foste didicisti : In libro &iam
sapientiae scriptum ÷: Sienĩ tantum potuerunt
ualere ut porsent ȩstimare scłm: quomodo eius
dnm non facilius inuener̃: An quia intranos est
Ideo non altius nobis est : Interior enim est animȩ
nostrȩ natura quam corpus. Quasi uero corpus ip¬
sum non facilius nossepotuit animo extrinsecus ꝑ
oculos ipsius corporis quam intrinsecus ꝑseipsum:
Quidenim ÷ in in testinis corporis ubi non est ipsa
& tamen &iam quaeq: interna atq uitalia oculis
corporis inquisiuit. & quicqud ex eis discere potu¬
it ꝑ oculos corporis didicit & corte ibieraet &iam
quando illa nesciebat : &cum uiscera intrinsecus
nostra non possent sine anima uiuere facilius ea
potuit anima uiuificare quam nosse: anforte ad
eius cognitionem altius illa est corpus eius quam
ipsa

Expanded text:
autem animalium genera creauerit, saltem terresautem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque nescimus, nisi hoc tu iam forte didicisti. in libro etiam Sapientiae scriptum est: si enim tantum potuerunt ualere ut possent aestimare saeculum, quomodo eius dominum non facilius inuenerunt? an quia hoc intra nos est, ideo non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos corporis didicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
teat humana natura: ut non solum quid intus habeat : uerũ
&iam quid ad eam forinsecus accedat ignor&: Ita ne
dilectissime tume docebis autquem quam : unde homi
nes nascentes animentur : qui nesciebas adhuc usq:
unde uiuentes sic alantur utillo alimento paululum
subtracto continuo moriantur: Tume docebis aut
quem quã unde homines animentur quinesciebas
adhuc usq: unde utres quando inflantur impleant᷑r̃
Vtinam quem ad modũ nescis unde origosit animarum:
sic ego saltim scirem: utrum mihi in hac uita sciendũ
esr&: sienĩ ex illic ÷ altioribus : quȩ inquirere scrutari¬
qu ephibemur Timendum ÷ine hoc non ignorando
sed quȩrendo peccemus Neq enim propterea non ẽe
deillis altiorib putare debemus : qr non addinaturam
ꝑtina sed ad nostraem quod non nulla in operib: diquã
dr̃ ipse inquantũ cognosci potest difficilius cognos¬
cuntur: Nam didicimupdm̃ ee trinitatem: Quod

Expanded text:
teat humana natura, ut non solum quid intus habeat, verum teat humana natura, ut non solum quid intus habeat, verum etiam quid ad eam forinsecus accedat, ignoret? Itane, dilecnes nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot
Abbreviated transcription (Latin):
& gratias magnas ageremsi eam mihi non solum du¬
ris ꝑcuteres conuitus sedueris &iam excuteres
dictis: si enĩ meposses docere quod nescio nonso¬
lum teuerbis sed &pugnis caedentem deberem patientis¬
sime sustinere : Nam fateor dilectionituae quantum at¬
tin& adistam questionem : unum deduobus ualdecupionor¬
se si possim: uaelde animarũ origine quo dignoro uel utrũ
ꝑtineat ad nor hoc nos secum hic uiuimus. Quid sienim
exillis reb: est dequib: nobis dicitur : altiorate nequȩ¬
sieris & fostiorate nescrutatus fueris sed quȩ pre¬
cepiedñs illa cogita semꝑ: Verũ hoc nos secupio aut
ab ipsodõ sciente quod creat: Aut &iam ab aliquo doc¬
to sciente quod dicat: Non ab homine nesciente quod
anhelat: infantiã suã quisq: non recolit : & putas homi¬
nem uisidõ docentem posse cognoscere: Vnde in
matris utero ẽo eperit᷑ p̃sestim siusq adeo illuc adhuc la¬

Expanded text:
et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duet gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae prinus, illa cogita semper ? Verum hoc nosse cupio, aut ab ipso Deo sciente quod creat, aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. Infantiam suam quisque non recolit, et putas hominem nisi Deo docente posse cognoscere, unde in matris utero vivere coeperit; praesertim si usque adeo illum adhuc la
Abbreviated transcription (Latin):
facundus utiq nesciebas : quando credebas & dicebas
& scribebas & inconuentu multitudinis conrogatȩ
legebas ex natura nostra nos utrem inflare & in na¬
tura nostra nos minus nihil habere: cum hoc unde
faciamus facillime posses non diuinas sedhumanas
paginas ꝑscrutando sed inte aduestendo nos se cumuel¬
les: quomodo igitur tibi committam ut medoceas
deorigine animarii quod menescire confiteor. qui
quod tuis narib: atq ore sine in termissione facis : Vn¬
de facias ignorabas : & prȩst& dñs : ut ame commonitus
cedas potius quam resistas : Tam in pramtu positȩ
atq aꝑtissimȩ ueritati : nec de ut re inflando sic
interroges pulmonestuos ut eos aduersus me habe¬
remalis inflator quam eis ad quiescere docentibus:
&responsumtibi uerum non loquendo & altercando
sed spirando & respirando reddentib:: Proinde igno¬
rantiam meam deorigine animarum te corripientem
atq: obiurgantem non moleste ferrem immo in suꝑ

Expanded text:
facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper
Abbreviated transcription (Latin):
illo tẽ potiusti atq ita siquis eã paulo plustescierit eadẽ iustitia teille pecorib:
coũ parabit : Dicesgo quatenus nob̵ nec turã nram̃ nescire concedis uta pecorib saluasit
quam uis dehis quib: constamus singilatim singulis dissera¬
tus sUerũ ego quam multa possim dehominis natura
scientis sime disputare si explicare uelim plura uolumin a
implebo multa me tamen ignorare confiteor: Tuautem
quouis ꝑtinere quod insuperiore libro deflatuhominis
disputauime : utrũ ad animae naturam quia ipsa id
agit in homine anad corporis quod abecc mou&ur. ut id
agat an adhuius aeris cuius reciprocatu id agere
declaratur anpotius ad omnia tria ad animam scilic& que
corpus mou& & adcorpus quod motu flatũ recipit atq
reddit : & ad auram mundi circũ fusam quȩ intrando alit
releuat exeundo & tamen hoc litteratus homo atq:

Expanded text:
illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superiore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t, an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque
Abbreviated transcription (Latin):
non eius cuius dr̃ ÷ eẽ naturae remaotis ambagib: noueri¬
mus anfoste actenus putas naturam suam cuiq nesci¬
endam quatenus eam nescis ac tenur quesciendã quate¬
ribus dist& qui eius aliquid nescire sescit quam qui sepu¬
tat scire quod nescit : Natur aceste tota hominis ÷
alienare uult desipit : medici tamen qui appellantur
diu intermanus rimantium uiuere potuerunt
dis siciendo sorutati sunt ut naturam corporis norsest:
Nec tamennos qrista nescimus pecorib: cõpararunđT¬
nisi foste dicturus eseos pecorib cõparandor : qui ani¬
maenaturam non qui corporis nesciunt : Nonergo
ita p̃loqui debuisti neq enĩ aistiquid diffest homo
pecore sine scit de animae suae qualitate natura
nostrȩnaturae nostro cum corpore computatur¬
Y tuscire potueris utsi paulo ã pliurtequisqinescierit cũ pecorib: compares: qđ scientior

Expanded text:
non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerinon eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quateribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis esalienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur diu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, qNisi forte dicturus es, eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. Non ergo ita praeloqui debuisti. Neque enim aisti, Quid differt homo a pecore, si nescit de animae suae qualitate atque nnostra et natura nostra cum corpore computatur tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt quod ego nescio . Hoc ÷ humanȩ animae ori¬
ginem quam quidem nonpenitus nescio. scio enim
dm flauis se in faciem primi hominis. factumq es se
hominem in animam uiuam: Quod tamen isilegis¬
sem ꝑ me ipse scire non possem: sed dixisti: quid au¬
tem diffest homo pecore sinescit desua qualita¬
te naturaq disquirere atq disserere : quod sen¬
sirse ita uideris: tamquã deuniuers a suaqualitate
atq natura sic homo disquirere ac dissere debeat : ut nihil
eum suilateat: quod siita ÷ iamtepe corib comparabo si mi¬
hi non responderir tuorum numerum capillorũ: si autẽ
quantũ cumq: ꝓficiamus in hac uita aliquanos ad naturam
nostrã ꝑtinentia nescire concedis : Quȩso idquantum
quatenusq: concedas ne forte & hoc abi sit quod animx
nostrȩ non omnimodo scimus originem : quam uis quod
ad salutem ꝑtin& fidei diuinitus animamdatam eamq

Expanded text:
nesciunt quod ego nescio, hoc est, humanae animae orinesciunt quod ego nescio, hoc est, humanae animae originem quam qdeum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per me ipse scire non possem — sed dixisti: quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere? quod sensisse ita uideris, tamquam de uniuersa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil cum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. si autem quantumcumque proficiamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque
Abbreviated transcription (Latin):
dem in uestigatione ꝓtendit : quia scir& nequit ꝑ quẽ
lic& quaesunt uera cognosci. aliquatamen ui cina
immo affini aueritati tem ł auerit suꝑ animae natura
dispicere : quam inde incensat quepudendũ ÷ religi¬
osum quem quam de hoc ipso autnihil sapere : autpe¬
nitus sibi inter dixissenes apiat : statuit nostrȩignor an¬
tiae di sertissima & luculentissima castigatio omnia
quȩ ad naturam hominis ꝑtinent sic tescire compellit.
ut si eorũ aliquid i gnoraueris: non meo sed tuo iudicio
pecorib compareris : quam uis enĩnos insignitius ui¬
dearis attingere eo qđ dixisti: Homo cumess& in ho¬
nore non intellexit: quia in quotunones honore
sumus ecclesiae. Tamen &iam tu in eo es honore
naturae ut pecorib: praeferaris : Quib: secundũ tuũ
iudicium comparandus es: si aliquid eorum qua eadna¬
turam tuam constat ꝑtinere nesciueris : Neq enim
eos aspersisti hac rep̃hensione tantum modo qui hoc

Expanded text:
dem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem dem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribdearis attingere, eo quod dixisti, Homo cum esset in honore, non intellexit, quia in quo tu non es, honore sumus Ecclesiae: tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum judicium comparandus es, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere, nesciveris. Neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
arcana rimantes intraseipsos tractatos suideuoras¬
se iudicium Neq seposse ex hinc aliquid d &ermina
reꝓfessos : sed mihi crede satis suꝑq uid &ur absur¬
dum atq: in congriuim ratimi : ut homo ipse expers
sui sit : autis quirerũ omnium creditur adeptus eẽ
notitiam sibi ipsi habeatur ignotus : quid autem dif¬
fert homo pecore sine scit desua qualitate natura que
disquirere atq disserere ut merito in illum conue¬
niat quod scriptum ÷ Homo cũ ess& in honore non
intellexit assimilatus ÷ iumentis & conparatur eis
Nam cum dr̃bonus nihil ratione condiderit ipsumq¬
hominem animal rationale intellectus capacem ra¬
tionis compatem sensuumq: uiuacem qui omnia ra¬
tionis exꝑtia prudentix ordinatione distribuat
ꝓcreauerit . Quid tam in conuenienter dici potest
quam ut eum sola sui notione fraudarit : & cum sepientia
mundi quaere seusq adueri cognitionem suꝑ uacua qui¬

Expanded text:
arcana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasarcana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut merito in illum conueniat quod scriptum est: h o m o cum esset in honore, non intellexit; assimilatus s est ium entis et conp ar atus est eis? nam cum dhominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque vivacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuatprocreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua qui
Abbreviated transcription (Latin):
quae non corrigere humilitas sed partim fateri partim
defendere ueritas cogit : Haec autem sunt unum quõd
deorigine animarũ quae post primum hominem datȩ s̃
uel dantur hominib: nonsum ausus aliquid definire qr
fateor menescire alterum quod animam scire medixi
spiritum eẽ non corpus: sed in hoc altero duorep̃hendisti:
unum quod non cam erederem corpus cẽ : aliud quod eam
rep̃hensionemtuam: & ex hac occasione quame tibi
purgo inteipso discequae purges : recole uerba libri
tui ubime primitus nomin asti: scio inquis plerosq
& facile peritis simos uiror̃ supereo consultos tenuis se
silentiũ Aut nihil expressius elocutos cum de finitio¬
nem disputationib: suis inchoata expositione subtrahe¬
rent sicuti nunc nuper aꝑte augustini doctis simi uiri
prȩdicatiq episcopi cõ p̃hensum litteris lectitaui:
modestius quidem uereor acuericundiur huius cerei

Expanded text:
quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non eam crederem corpus esse, aliud, quod eam reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei
Abbreviated transcription (Latin):
quod ueritatem. &sinum quam ꝑcepisti ceste quam putas¬
tihomini p̃tulisti Neo quidem temere quia existimasti
tescire quod nescis sedideo libere quia ꝑsonam non re¬
ueritus elegisti aperire quod sentis : Vndete intellegere
opost& quanto ee nobis debeat curamaior dominicas ouer
reuocare aberrorib: si & ouib: turpe ÷ uitia pastorum si
qua cognouerint eisdem occultare pastorib:: Osi illa
rephende res mea quae iusta rephensione sunt digna
Neq enĩ negare debeo sicut in ipsis morib: ita multa ee intã
multis opusculis meis quaepossint recto iudicio & nulla
temeritate tulpari : Ex quib: aliqua ipse reprehenderes
illic tibi fostassis ostenderem qualem te cẽ in quibur non
ꝑperam rep̃henderis uellem meq tibi iumori maior &
ppositis subditus correctionis exemplum quanto humi¬
lius. tanto salubrius exhiberem: sed ea in mere p̃hendisti

Expanded text:
quod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasquod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod sentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti,
Abbreviated transcription (Latin):
eius intentio ab alio renou&ur eordio Explãc
TTPENUNT IAMETIAM DE
meipso qu& ibi cupio dicere si possim hoc est sulle do¬
nauerit : incuius manu sunt & nos &riones nostri re¬
prehendistienĩ me .bis numero exprimens &iam meum
nomen : Et cumte in principio libritui imperiti&ue am¬
modum conscium &doctrinae aminiculo destitutum:
me uero ubi nominasti doctis simũ ac peritis simum
dixeris tamen quib: in reb: tibiuisus es norse quod ego
uel nescire me fateor uel quam uis nesciam scire p̃sũ¬
molibestate qua o postebat non tantũ senem iuuenis
& epis copum laicus : uerum &iam hominem tuo iudicio diser¬
tirsimum & ꝑfectis simũ non dubitasti reprehendere ego
autem & medoctirsimum acperitis simũ nescio immoue¬
rome non eẽ cestissimescio : & fieriposse non ambigo ut
aliquid imperito & indocto cupiam scire contingat quõd
aliquid doctus &peritus ignorat : & in hoc teplane laudo

Expanded text:
eius intentio ab alio renouetur exordio. eius intentio ab alio renouetur exordio. nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicere cupio. si possim, hoc est, si ille donauerit, in cuius manu sunt et nos et sermones nostri. reprehendisti enim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uero ubi nominasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et peritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me doctissimum ac peritissimum nescio, immo uero me non esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat, et in hoc te plane laudo,
Abbreviated transcription (Latin):
illa sensisser : Ad sitdnr tuaementi: & tantam spuituo
spũ suo facilitatem humilitatis luqem ueritatis dulce¬
dinem caritatis pacem piecatis in fundat : ut uic tor
tiui animi eẽ malis inueris quam cuius lib& contralio¬
dicentis in falsis. Absit autem utte arbitreris hox
opinando afide catholica recer p̃sse : Quam iuis ea fidȩi
sint aduersa catholicae : si coramdõ cuius in nullius corde
oculus fallitur ueraciter tedixse resipiscis: Nonte ti¬
bi ipse eẽ credulum ꝓbariea qua dixeris posse ac stu¬
dere te semꝑ &iam propriam sententiam nontueri
sim ꝓbabilis d&egatur . Eo quod sit tibicordis ꝓpriodã¬
nato iudicio meliora agi & quae sint ueriora sec tari:
ste quippe animus &iam indictis pignorantiam non
catholicis ipsa ÷ correctionis p̃meditatione ac p̃para¬
tione catholicus: sed iste sit modushuius uolum in ir
ubi requiescat pauldlũ lector ut adea quae seq̃untur

Expanded text:
illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi esse malis in ueris quam cuiuslibet contradidicentis in falsis. Absit autem ut te arbitreris, haec opinando, a fide catholica recessisse, quamvis ea fidei sint adversa catholicae; si coram Deo, cujus in nullius corde oculus fallitur, veraciter te dixisse respicis, « non te tibi ipsi esse credulum, probari ea quae dixeris posse; ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, eo quod sit tibi cordi, proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint veriora sectari. » Iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi requiescat paululum
Abbreviated transcription (Latin):
tizati de corpore exierint offerendum¬
XIUndecimum aliquos eorum qui sine baptis moxp̃i ex hac
uitae migrauerint interim nonire in regnum sed in para¬
disum Poste auero in resurrectione mostuorum &iã
ad regni caelorum beatitudinem ꝑuenire : Haec inte¬
rim undecim multum a ꝑtequae ꝑuersa & fidei catho¬
lice aduersa non clam. Nihil cuncteris exstirpare:
atq abiecere ab animo a uerbo abstilotuo : siuis ut te
non solum ad altaria transire catholica : seduere catho¬
licum eẽ gaudeamus: Nam haec siꝑtinaciter singula de¬
fendantur tot hereses facerepossunt. Quotopinio¬
nes eẽ numerantur : Quocirca considera quam sit
horrendum ut omner sint in uno homine quaedam na¬
biler ersent in singulis: singulȩ sed tuꝓeis nulla contep¬
tione pugnaueris : immo uero eas fidelib: uerbis litteris
q: &pugͥnaueris laudabilior eris censor inte ipsum¬
e quam si quem lib& alium reota ratione rep̃hende¬
res &mirabilior eor nemendator quam sinũ quam

Expanded text:
tizati de corpore exierint offerendum\'; undecimum \'aliquos eorum qui sine baptismo Christi ex hac uita emigrauerint interim non ire in regnum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam
Abbreviated transcription (Latin):
do per curram: Unume quod animam non exii¬
hilo sed deseipso dm̃ fecisse dixisti:
Alterum per infinitum tempus atque ita semperdm̃
animas dare sicut semper est ipse quidat¬
Tertium animam meritum aliquod perde disse percamẽ
quae habuerit ante carnem
Quartũ animam ꝑ carnem reparare habitudinem priscã
& ꝑ eandem carnẽ renasci ꝑ qd̃meruerat inquinari.
Quintum quod anima meruit eẽ pec catrix: ante om¬
ne pec catum.:¬
VISextum infantes antequam baptizentur moste prȩuex
tos ꝑuenireposseadoriginaliũ indulgentiam peccatoꝵ¬

Expanded text:
do percurram. unum est, quod \'animam non ex nido percurram. unum est, quod \'animam non ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dattertium \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; quartum \'animam per carnem reparare habitudinem priscam et per eandem carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; quintum, \'quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\'; sextum \'infantes anteqte, pervenire posse ad originalium indulgentiam peccato
Abbreviated transcription (Latin):
& arbitreris ingenium & eloquium tuũ parui eẽ penden¬
dum ÷ nec scarum scripturarũ memoriam inte paruã
eẽ cognoui. sederuditio minor ÷ quam tantȩ in doli labo¬
riq: congruebat: Itaq tenec amplius quamo post& tibi
tribuendo uanescereuolo: Necrursus te abiciendo ac
desperando frigescere : utinamtua scripta tecum le¬
gerepos sem & conloquendo potius quam scribendo quae
sint emendanda monstrare facilius hoc negotium per¬
agereur nostra internor sermocinatione quam litteris : quae
siscribenda essent multis uoluminib: indigerent : uerum
ista capitula quae certo &iam numero cõnp̃hendere uolui
instanter ammoneo ne corrigere differas : &ea prorsus
a fide & p̃dication&ua facias aliena : ut quanta tibi facultart
disputandimuneredĩ utaris utiliter dedificationem non
adest rustionem sanȩ salubrisq doc trinae : sunt autem
ista dequib: ut potui iam disserui : sedbreuiter ea rep&en¬

Expanded text:
et arbitreris ingenium et eloquium tuum parui esse pendenet arbitreris ingenium et eloquium tuum parui esse pendendum. nec sanctarum scripturarum memoriam in te paruam esse cognoui; sed eruditio minor est, quam tantae indoli laborique congruebat. itaque te nec amplius quam oportet tibi tribuendo uanescere uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam scribendo quae sint emendanda monstrarem! facilius hoc negotium perageretur nostra inter nos sermocinatione quam litteris; quae si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista capitalia, quae certo etiam numero conprehendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae salubrisque doctrinae. Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui; sed breuiter ea repeten
Abbreviated transcription (Latin):
Sieni haec liberaliter elocutuses si non in labis ista sonuisti
sed intus & germanitur incorde sensisti intua e correctionis
tanto bono &iam moras odisti: Parũ quippe tibi fuit dicere
imꝓbi obstinatiq: eẽ iudicii nolleadtramitem rationis in¬
flecti : nisi adderescitius : u dnc ostenderes quam sit
ex ecrandus : qui hoc num quã facit quando quidẽ quitar¬
dius facit tanta tibi uideatur seueritate culpandus ut me¬
rito improbi iudicii obstinatiq dicatur: Audiergo te ip¬
sum tuque potissimuꝰ & maxime eloquiitu fructibus
utere : ut citiuste adrationis tramitem grauitate men¬
tis in flectas quamte indeminus erudite parũq consulte
lubrico a&atis auesteras: Nimis longum ÷ omnia quae
in libristur uel potius inte ipso uolo emendari ꝑtractari
atq discutere &saltim breuem tibi de singulis corri¬
gendis redderationem: Nec ideo tamente contemnas

Expanded text:
si enim haec liberaliter elocutus es, si non in labiis ista sonuisti, si enim haec liberaliter elocutus es, si non in labiis ista sonuisti, sed intus et germanitus in corde sensisti, in tuae correctionis tanto bono etiam moras odisti. parum quippe tibi fuit dicere inprobi obstinatique esse iudicii nolle ad tramitem rationis inflecti, nisi adderes \'citius\', ut hinc ostenderes quam sit exsecrandus qui bonum hoc numquam facit, quando quidem qui tardius facit tanta tibi uideatur seueritate culpandus, ut merito inprobi iudicii obstinatique dicatur. audi ergo te ipsum tuque potissimum et maxime eloquii tui fructibus utere, ut citius te ad rationis tramitem grauitate mentis inflectas, quam te inde minus erudite parumque consulte lubrico aetatis auerteras. Nimis longum est omnia, quae in libris tuis uel potius in te ipso uolo emendari, pertractare atque discutere et saltem breuem tibi de singulis corrigendis reddere rationem. nec ideo tamen te contemnas
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : quod tibi ipse credulus nonsis ea ꝓbariporsequȩ dixe¬
ris & quod semper studeas &iam ꝓpriam sententiam ñ
tueri siimꝓbabilis d&egatur : & si tibi cordiꝓp̃rio damna¬
to iudicio meliora agis & quae sunt ueriora sec tari: Modo
ꝓba carissime nonte fallaciter ista dixisse : ut d&ua indole
non solũ ingeniosa: uerum &iam cautapia modesta gaudeat
catholica eoclesia non de contentiosa ꝑtinacia her &ica ex¬
ardescat insania: Nunc ÷ ut ostendas quanta posthare
bona uerba quȩxua commemoraui sinceritate pectoris
dixeris quod continuo subiecisti: nam ut ÷ inquis opti¬
mippositi laudandiq: consilui facile adueriora trans¬
duci: itaimprobi obstinatiq iudicii ÷ nolle citius ad tramitem
rationis in flecti : estoigitur optimi ꝓpositi laud andique
consilii : & facile adueriora transducere : necsis imꝓbi obsti¬
natiq: iudicii : ut noliscitius ad tramitem rationis inflecti:

Expanded text:
dicens, \'quod tibi ipse credulus non sis ca probari posse quae dixedicens, \'quod tibi ipse credulus non sis ca probari posse quae dixeris et quod semper studeas etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sunt ueriora sectari\'. modo proba, carissime, non te fallaciter ista dixisse, ut de tua indole non solum ingeniosa, uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est, inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. esto igitur optimi propositi laudandique consilii et facile ad ueriora transducere; nec sis inprobi obstinatique iudicii, ut nolis citius ad tramitem rationis inflecti.
Abbreviated transcription (Latin):
paste non in uidentis as sensum: modo miscricordix praesci¬
entia eq diuina &effectum amplific& effectum : Haec uer¬
batua sunt ubite confiteris consentire dicenti quibus dam
non baptizatis : sic temporari e conlatum eẽ paradisum
ut suꝑ sit illis inresurrectione p̃mium regni caelorum
Contra sententiã principalẽ qua constitutũ ÷ non in tratu¬
rum in illud regnũ : qui non renatus fuerit exaqua &
spũ sco : quam sententiã principale timens uiolare pela¬
gius : nec illor sinebaptismo in regnũ caelorũ credidit
intraturos honcredidit reos : Tuautem & originalis
peccati reos paruulos confiteris: & tamen eor sine laua¬
cro regenerationis ab soluis & inpara disum mittis & post¬
ea &iam in regnum caelorum intrare ꝑmittis : Haecatq:
huius modi : sed & alia forsitan intuis libris adtentior &
otiosior inuenire potuerir sineilla dilectione iam corri¬
ge si animũ catholicum geris id est si ueraciter p̃locutus es

Expanded text:
on inuidentis assensum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba tua sunt. ubi te confiteris consentire dicenti quibusdam non baptizatis sic temporarie conlatum esse paradisum, ut supersit illis in resurrectione praemium regni caelorum, contra sententiam principalem, qua constitutum est non intraturum in illud regnum, qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto. quam sententiam principalem timens uiolare Pelagius nec illos sine baptismo in regnum caelorum credidit intraturos, quos non credidit reos; tu autem et originalis peccati reos paruulos confiteris et tamen eos sine lauacro regenerationis absoluis et in paradisum mittis et postea etiam in regnum caelorum intrare permittis. Haec atque huiusmodi, si et alia forsitan in tuis libris adtentior et otiosior inuenire potueris, sine ulla dilatione iam corrige, si animum catholicum geris, id est si ueraciter praelocutus es
Abbreviated transcription (Latin):
gium in origenali peccato astruendo : tunc eẽ possis
catholicus uerus si contradnm fueris indestruenda eius
debaptismosententia her&icus nouus : Noste dilectissi¬
me non sic uolumus her&icorũ eẽ uictorem : Vt error
uincat errorem: Et quod ÷ peius maiorminorem : Dicis
enĩ aut si forte quispiam reluct&ur latronis animae uel
dino cratis interim temporarie conlatum ẽe parads sum¬

Expanded text:
gium in originali peccato astruendo tunc esse possis gium in originali peccato astruendo tunc esse possis catholicus uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius de baptismo sententia hereticus nouus. nos te, dilectissime, non sic uolumus hereticorum esse uictorem, ut error uincat errorem et, quod est peius, maior minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur latronis animae uel Dinocratis interim temporarie conlatum e
Abbreviated transcription (Latin):
catholicus : Hoc enĩ eis dare nec pelagiana heresis aus a est:
quae opinatur paruulos nontrahere origenale peccatũ:
quostu quamuis sicut catholicus cũ peccato nascifatearis
Nescio quatamen ꝑ uersioris nouitate opinionis sinebaptis¬
mate salutari : & ab hoc peccato cũ quonascuntur absoluis &
mregnũ caelorũ asseris introduci : neq consideras in hac cau¬
sa quod d&erius sapias quampe lagius : Ille quippe domini¬
cam sententiam ꝑtimescens: qui non baptizati in regnum
caelorũ non ꝑmittuntur intrare : lic& eos quos ab omni
peccato liberos credit non illo aud& paruulos mittere :
Tuuero sic contemnis quod dictũ ÷. siquis non renatus fue¬
rit exaqua & spũ non potest introire in regnũ dĩ : Vt ex¬
cepto errore quod audes a regnodĩ paradrsum separare
quibusdam quos reos nasci. sicut catholicus credirsine
baptis mate mortuis : & illius reatus ab solutionem & regnũ
caelorũ non dubites in superpolliceri: Quasi contra pela¬

Expanded text:
catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos tu quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptismate salutari et ab hoc peccato cum quo nascuntur absolui et in regnum caelorum asseris introduci neque consideras, in hac causa quam deterius sapias quam Pelagius. ille quippe dominicam sententiam pertimescens, qua non baptizati in regnum caelorum non permittuntur intrare, licet eos quos ab omni peccato liberos credit non illo audet paruulos mittere; tu uero sic contemnis quod dictum est: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, ut excepto errore, quo audes a regno dei paradisum separare, quibusdam quos reos nascisieut catholicus credis sine baptismate mortuis et illius reatus absolutionem et regnum caelorum non dubites insuper polliceri; quasi contra Pela
Abbreviated transcription (Latin):
sis set : ut eiante prandium quicquid hiuus in uolutionis esset xxpediret᷑
& cum reliqua dicere tenderet mater nostra: Nam domi iameramus
tta nostrum derein prandium coepit it uerba faciendi locus nonesset
Deindecumtantum alimentorum accepisemus quantum compes cende
famisatis es set ad pratum regressis nobis: alrpius paream inquit senten¬
tiaetue nec dsim recusare: sienim nilhil me fugerit grrabor cum doctri¬
naetuae tum etiam memoriae meae: atsiinquo quam fortasse aber¬
rauero recurabis idut Peircdusiunus mrl oela⁊ uenenem conceptus¬
cami xouȩ achademiae discidium nontam contra ueterem conceptũ

Expanded text:
sisset, ut ei ante prandium quidquid huius inuolutionis esset expediretur. — sisset, ut ei ante prandium quidquid huius inuolutionis esset expediretur. — Et cum reliqua dicere tenderet, mater nostra — nam domi iam eramus — ita nos trudere in prandium coepit, ut uerba faciendi locus non esset. Deinde, cum tantum alimentorum accepissemus, quantum compescendae fami satis esset. ad pratum regressis nobis Alypius: Paream, inquit, sententiae tuae nec ausim recusare. si enim nihil me fugerit, gratabor cum doctrinae tuae tum etiam memoriae meae. at si in quoquam fortasse aberrauero, recurabis id, ut deinceps huius modi delegationem non pertimescam. nouae Academiae discidium non tam contra ueterem conceptu