comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenttum. siñ spontaneũ inueniretur hõ hab̾e peccatum:
qr nec ds̃ peccati hoĩ iuste inferret irã. si ho exp̃destina.¬
fulgentũ. Sic̃ enĩ p̃sdientia nͥeminẽ c̃pellit adpeccatũ.
& predeftinatio eiꝰ neminẽ ꝯpellit adpenã licet& añꝗͣ
nascat᷑ aliqͥs p̃destinatꝰ sit ꝑmansurꝰ ÷ ininiqͥtate ad penõ.
imputare deo qd̃ peccat: itaqͦq qđd pͥeccatis pumendꝰ sit.
Peccat enĩ ꝓp̾a uoluntate delinquens. funiendus aut̃:
iusto uidicio iudicantis. Q sic̃ peccati causa ñ ex de
p̃scientia descendit. q nullꝰ iccureo peccat. q ds eũ pecca¬
turũ p̃scient. s iccireo qr magis ꝓpͥe c̃cupiscentie obedi¬
erit. quã p̃cepto ꝓhibentis di apeccato: itaqͦq ullus
iccurco ad penã uadit qi ħ inp̃destinatione dĩ añ fuerat.
Exeo eni qđ p̃scitꝰ ẽ in pecatis ꝑmansurꝰ. ⁊ sine peniten:¬
tie fructu uitã p̃sentẽ t̾minaturꝰ exeo deputatꝰ : ad
peni. Et sic̃ causa peccati c̃cupiscentia ẽ. qua magisobȩ¬

Expanded text:
teritum nisi spontaneum habere inveniretur homo peccatum quia nec Deus peccatori iuste inferret iram si ex predestinainatione. Sicut enim praescientia neminem compellit ad peccatum, et praedestinatio ejus neminem compellmansurus est in iniquitate ad paenam. imputare Deo quod peccat, ita quoque quod peccatis puniendus sit. Peccat enim propria voluntate delinquens, puniendus est autem justo judicio judicantis, et sicut peccati causa non exendit, quia nullus idcirco peccat, quia Deus eum peccaturum praescierit, sed idcirco, quia magis propriae concupiscentiae obedierit, quam praecepto prohibentis Dei a peccato; ita quoque nullus idcirco ad poenam vadit, quia hoc in praedestinatione Dei ante fuerat. Ex eo enim quod praescitus est in peccatis permansurus, et sine poenitentiae fructu, vitam praesentem terminaturus, ex eo deputatus est ad poenam. Et sicut causa peccati concupiscentia est, qua magis obe
Abbreviated transcription (Latin):
cati pęnã &ẽ nolentes trahant Qd gͦ illic adextris
& sinistris dĩ exercitꝰ celei astitisse desoribitur: ħ hic
int̃ filios dĩ sathan affuisse ꝑhibetur. Ecce adextris dei
steter̃. angłi qͥ nominantur filu dĩ: ecce asinistris stant

Expanded text:
cati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris cati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris atque sinistris Dei, exercitus coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei Satan adfuisse perhibetur. Ecce a dextris Dei steterunt angeli, qui nominantur filii Dei, ecce a sinistris stant
Abbreviated transcription (Latin):
rȩpba pars designat᷑. Non enĩ ministrant solũmͦ
aculpa redeuntes subleuent. s &̃ qͥ redire nolentes
grauent. Nec qđ cȩli exercitꝰ dr̃ angłoꝵ. parsreꝓba¬
in eo intelligi posse ꝑhibetur. Quas enĩ suspendi
uiaere nouimꝰ aues cęli nominamꝰ.: Et de isdẽ
spĩtib paulus dicit contͣ spĩtalia nequitie incelestib¬
& uoluntas electoꝵ spũũ diuinȩ pietatiꝰ concordat.
⁊ rȩꝓborũ sensꝰ suȩ militiȩ seruiens: uidicio districti¬
onis eiꝰ obtẽꝑat. Unde ⁊ mox fallax sps̃ in medium
ꝓsiluisse describitur: ꝑ quẽ ah abrex exigentib ss̃
meritis decipiatur. Neq enĩ fas ÷ crede. bonũ spm̃
fallacie deseruire uoluisse : ut diceret egrediar
peccatis p̃cedentib dignꝰ erat ut tali debuisse
deceptione dãnari: quatenꝰ qui sepe uolens cecidãt
culpa quandoq no lens caꝑetur ad penã: occulta
iustitia licentia malignis spĩtib datur: ut quos
uolentes inpeccati laqueos strangulant: in pec¬

Expanded text:
reproba designatur. Non enim ministrant, solummoa culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec qin eo intelligi posse perhibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus . Et de eisdem spiritibus Paulus dixit: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibet voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens judicio districtionprosiluisse describitur, per quem Ahab rex exigentibus suis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere, bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: Egrediarpeccatis praecedentibus dignus erat, ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat culpa, quandoque nolens caperetur ad poenam occulta justitia, licentia malignis spiritus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in pec
Abbreviated transcription (Latin):
singuli angłi dentur custodes. Exdictis cuiꝰdã in
uita patiũ. Abbas paulꝰ simplex habebat gr̃am
ut ingredientes in eccłã senes aspiceret: & exipsa
facie eorũ uniꝰ cuiꝰq cogitationes siue malȩeẽnt.
seubonȩ sentiret. Cũ qͣ uenissent adeccłiã. ⁊ ingre¬
derent᷑ senes: uidit eos clara facie & leto animo mn¬
gredi. ⁊ angłos eorũ cũ gaudio partt̃ cũ ipsis. Unũ
aut̃ nigrũ ⁊ nebulosũ habentẽ corpꝰ. ⁊ demones hins
atq inde trabentes eũ cũ admisso freno innaribi
cepit flere amarissime. & pectꝰ suũ tunde: sedens
añ ȩccłiã ꝓpt̃ eũ quẽ talẽ uid̾at. Om̃s aũ ali senes
iudentes eũ sic flentẽ: ceper eũ rogare ut siqđ̃ imilł
unidissa cũ cis ingredetur in congregationẽ. Ille aut̃
noluit ingrdi. s semꝑ flebat ꝓpt̃ eũ quẽ sicuidãt.
ẜͦ paululũ aut̃ cũ ab soluta õgregatio discedet: iterũ
oiũ uultꝰ circ̃spiciebat. si tales egrederent᷑ qͣle singressis̃:

Expanded text:
singuli angeli dentur custodes. Ex dictis cujusdam in Vitis Patrum. Abbas Paulus simplex habebat gratiam ut ingredientes in ecclesiam senes aspiceret, et ex ipsa facie eorum uniuscujusque cogitationes, sive malae essent seu bonae, sentiret. Cum ergo venissent ad ecclesiam et ingrederentur senes, vidit eos clara facie et laeto animo ingredi, et angelos eorum cum gaudioautem nigrum et nebulosum habentem corpus, et daemones hinc atque inde trahentes eum cum admisso freno in naribusus ergo Paulus coepit flere amarissime, et pectus suum tondere, sedens ante ecclesiam, propter eum quem talem viderat. Omnes autem alii senes videntes eum sic flentem, coeperunt eum rogare, ut si quid in vidisset, cum eis ingrederetur in congregationem. Ille autem noluit ingredi, sed semper flebat propter eum quem sic viderat. Post paululum autem cum absoluta congregatio discederet, iterum omnium vultus circumspiciebat, si tales egrederentur quales ingressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes naturalẽ possibilitatẽ ⁊ innocenti ã ꝑ didisse
⁊ neminẽ deꝓfimdo illiꝰ ruine ꝑ liberum arbitriũ posse
ꝯsurgere. nͥ eũ grã dĩ miserantis erexerit ꝑñtiat᷑
beate memorie pp̃ innocentioatq dicente in epła¬
sua ad carthaginense c̃ciliũ. Liberũ enuĩ arbitruim
ille ꝑpessus: dũ suis in consultiꝰ utit᷑ bonis cadens
in p̃uaricationis ꝓfunda demersꝰ: ⁊ nichil quẽ ad¬
modum exinde surgere posset inuenit. suaq in
ȩt̃nũ libtate deceptꝰ: huiꝰ ruinȩ latuifsa opp̃ssũ: nͥ

Expanded text:
iam perdidisse, et neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit, pronuntiante beatae memoriae papa Innocentio, atque dicente in epistola ad Carthaginense concilium: Liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus est, et nihil quemadmodum exinde surgere posset, invenit: suaque in aeternum libertate deceptus hujus ruinae latuisset oppressu, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
creature anglicȩ sensũ. Triplici enĩ modo
p̃scientie acumine iugent. id ÷ subtilitate
nature. exꝑientia tẽporũ. reuelatione suꝑioꝵ
potestatum. Quotiens dĩ qͦcq. flagollo huic
mundo irascitur. administĩũ umdicte
apostate angłi mittunt᷑: qͥtñ diuina potestate¬
cohercentur. ne tantum noceant. quantũ cupiunt.
Boni aut̃ angli administiũ salutis humane depu-¬
utati s: ut curas ad ministrent mundi. & regant oĩa
toui sp̃s inministĩũ missi ꝓpt̾ eos qͥ hereditatem
capuint salutis: Angłi corpora inqͥb hoib apparent
insuꝑno aere sumunt. solidãq sp̃ẽm ex celes ti
elem̃to inducunt. ꝑ quã humanis obtutib ma.¬
nifestiꝰ demonstrent᷑. Singulȩ gentes p̃positos
angłos habe creduntur. đ ostendit᷑ testimonio

Expanded text:
naturae angelicae sensum. Triplici enim modo naturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestatecoercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia tus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent, in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntu
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ł ordines angłoꝵ sacre ͤ testant᷑. idẽ angłi.
archangłi. throni. dominationes. uirtutes. pͥn¬
cipatꝰ. potestates. cherubin ⁊ seraphin. Horum
totidẽ hõib lapidũ. cũ de pͥmatu apostate angłi
loqueret᷑. Dis inqͥt lapis oꝑim̃tũ tuũ: sardiꝰ &e
carbunculꝰ. ⁊ smatragdꝰ. & numero lapidũ :
ipsi ordines designati s̃ angłors. Qͦs apostata angłs.
añ lapsũ qͣsi inuestim̃to ornam̃ti sui affixos
habuit: ad quori se cꝑationẽ dũ se clariorẽ cunctis
aspexit: ronfestĩ intumuit. & cor suũ ad suꝑbiã
eleuanit. Angłi semꝑ indõ gaudent ñ inse:
Malus uͦ inde ẽ. diabołꝰ qr ñ quȩ dei .s que
sua s̃ reqͥsiuit Nulla aut̃ maior iniquitas
quã ñ indm̃ s in se uelle quẽpiã gloriari.¬
Angłi uͦ dĩ cognoscunt oĩa anteꝗͣ fiant inre:
& qu & ap̃ homines adhuc futura s̃: angłi
iã reuelante dõinouer̃. Preuaricatores
angłi &ẽ scĩtate amissa: ñ t̃n amiser̃ uiuacẽ

Expanded text:
testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubin, et seraphin. Horum totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur: Omnis, inquit, lapis operimentum tuum, sardius, et carbunculus, et smaragdus. Quo numero lapidum, ipsi ordines designati sunt angelorum. Quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit: ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero inde est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas quam nAngeli in verbo Dei cognoscunt omnia antequam fiant in re; et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli, jam revelante Deo, noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem
Abbreviated transcription (Latin):
uident. ⁊ uidẽ desid̾ant: & habent &e habe
desidant : ⁊ amant & aniare nituntur. Si
enĩ sic uide desid̾ant. ut effectu desideru
ñ ꝑfruant᷑: desidiũ ħ necessitatẽ habet.
longe ẽ: qr simul ñꝙ pena & beatitudo c̃ueniuns.
Rursũ si eodionnꝰ dĩ uisione satiari satietas
fastidiũ habe solet. & scimꝰ illos dĩ uisionẽ quã
modo simulutrũq credamꝰ. quia & desidant &
satiant᷑: S desidant sine labore ⁊ satiant᷑ sine
fastidio. Ne enĩ sit indefidio necessitas. desid̾antes
satiantur. Et iterũ. Ne sit insatietate fastidium
satiati desidant. Uident enĩ angłi faciẽ patris
ꝑsatietatẽ. s qr satietas ista fastidiũ nesoit. angłi
desid̾ant in eo ꝑsꝑicere semꝑ. Ubic̃q inscrip¬

Expanded text:
vident et videre desiderant, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. nquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et scimus illos Dei visionem, quam modo simul utrumque credamus, quia et desiderant, et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. 25. Ubicunque in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ conspectui ueritatis assistunt: S qr certa angłoꝵ
cũ subiectors mores adũsusse uicissim p̃positorũ
referunt᷑. Is nãq angłs qͥ damibeli loquebatur captiuis
israhelitici ppliinꝑside ꝯstitutis p̃latꝰ cognosoit᷑. Mi¬
chael aut̃ eoꝵ qui cadẽ plebe iniudea t̾ra remanserant:
p̃positꝰ inuenitur. Unde ab eodẽ angło paulo post
danihelidr̃. Nemo ẽ. aduitor m̃s in oĩb his: mͥ michael

Expanded text:
semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum referuntur. Is nanque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaea terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dr̃ ds̃ aut qđ colit̾ diabolus idõ iã ñ pecit
ueniã ꝙ ñ c̃pungit᷑ ad penitentiã. Membra uͦ
conscientia adipisci ñ merent᷑. Discat humana
miseria. quod ea causa citiꝰ ꝓmouet᷑ as p̃stare
ueniã. dum infirmo compatit᷑ homini: qr ipse
homo traxit ex parte inferiori infirmitatẽ
peccandi ħ ÷ excarne qua ex cͥͥusa aĩã detinet
Apostate angłi idõ ueniã ñ habent: ꝙ carnalis
fragilitatis nulla infirmitate grauati s ut pee¬
carent: homines aũ pꝰ peccatũ iccirco reũtuntur
infirmitatis. i dõq ꝓ infirma carnis conditione reditꝰ
patet hoiꝰ aosalutẽ. Siõ psalmista diõ. Ipse scit

Expanded text:
ut quod colitur. 9. Diabolus ideo jam non petet veniam, quia non compungitur ad poenitentiam; membra vero  pro mala conscientia adipisci non merentur. 10. Discat humana maestare veniam, dum infirmo compatitur homini, quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae vero angeli ideo veniam non habent, quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur infirmitatis: ideoque pro infirma carnis conditione reditus patet homini ad salutem, sicut et Psalmus dicit: Ipse scit
Abbreviated transcription (Latin):
decertaner̃: Malignꝰ quippe sp̃s. cogitatiomi locutiõi
atq: opi nr̃o sẽꝑ assistit. sifortasse ꝙͣ in ueniat. undẽ
ap̃ ex am̃ et̾ni iudicis accusator existat. Uis i e nĩ
nosse qͥm̾ addecipiendũ semꝑ assistat:: Quidã qui nc̃
nobeũ sunt: iẽ quã narro testantant᷑. qd uir uitȩ
uenerabilis. Stepbanꝰ noĩe ualeriȩ ꝓuicie prbr¬
fuit. huiꝰ nr̃i bonefacũ diacom atq dispensitoris ȩccłe.
cognatione ꝓmrus. Qui qͥdã die deitinere domĩ
regressus mancipio suo neglegent᷑ loquens p̃cepit.
dicens. Uera diabole discaloia me. Ad ciuiꝰ uocẽ
mox ceper̃ se caligarũ corrigi. ꝑ insumma uelocitate
dissoluere. ut aꝑte constaret qđ ei ipse qͥ nominat᷑
fuit adextrahendas caligas diabolus obedissce:
Qd mox ut prb̾r iudit: uehem̃t̃ expe auit magnis
uocib clamare cȩpit dicens. Recede miser recede.
nonenĩt s mancipio meo locutꝰ sũ. Ad cuiꝰ uocẽ
ꝓtinꝰ recessit : ita ut inuente smagna iã exparte

Expanded text:
decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper assistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat? Quidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae prfuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret quod ei ipse qui nominatus fuerat ad extrahendas caligas diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus coepit clamare, dicens: « Recede, miser, recede, non enim tibi sed mancipio meo locutus sum. » Ad cujus vocem protinus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
nollent ruerent. ⁊ qͥ inconditione ꝑsisterent: tanto
in ea iã digniꝰ. qͣnto & exarbitrio starent: ⁊ eo maioris
ap̃ dm̃ merta fierent qͦ mucabilitatis suȩ motũ uolun¬

Expanded text:
nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto ex arbitrio starent, et eo majoris apud Deum meriti fierent, quo mutabilitatis suae motum volun
Abbreviated transcription (Latin):
occultarent. & aqua t̾rã abscđet:⁊ facti s̃ angli ⁊ õscelestes
iurtutes ut ñ eẽt occiosa dĩ bonitas. si hab̾e inqͥb ꝑ-
multa añ spacia bonitatẽ suã ostendet. ⁊ itabic iunsibił
munsꝰ ex hisquȩ creata fuerant factꝰ iornatꝰ.¶Qđ¬
Nichil in corporeũ ⁊ iniusibile in naturã credentiũ
⁊ oiã implet atq õstringit. Idõ inuisibilis õĩb creatis:
q in corporeus ẽ. Qd õĩs crettura sit corporea It̃ẽ aug̃:
licae ñ carne subsistant. Idõ aũ corporeas eẽ. credimꝰ
intellectuales naturas. qm̃ localit̃ circ̃soribuntur
sic̃ ⁊ aĩa humana quȩ carne clauditur & demones qui
ctuales naturas quȩ carne carent: nec habent qd cadat.
añ runã lib̾um arbitriũ haberent. Itẽ aus̃. Unaquȩq
enĩ res qͣsi tot passib ad aliud tendit: qͦt mutabilitatis
sue motib fubiacet. Sola aũ natura ĩ c̃p̃bensibilis ab
statu suo nescit moueri: quȩ ab eo qđ sẽꝑ idẽ ÷ nescit

Expanded text:
facti sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset ociosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus est,Nihil incorporeum et invisibile in natura credendum, net omnia implet atque constringit. Ideo et invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. CAPUT XII. Creatura omnis corporeacorporeae, licet non carne subsistant. Ideo autem corporeas esse credimus intellectuales naturas, quoniam localiter circunscribuntur, sicut et anima humana, quae carne clauditur, et daemones qui ctuales naturas, quia carne carent, nec habent quod cadat, ante ruinam liberum arbitrium habuerint . Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis ab statu suo nescit moveri, quae, ab eo quod semper idem est, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
nã ipsa qͦq ꝑbenmi regni p̃destinatio ita ẽ.
ab omĩpotenti dõ disposita. utͣh electi ex labore
Hoc qͥ ego petre intuli. c̃cite ualet ꝓbari. Certe
& enĩ nosti. qr ad abrahã dñs dixit⁊ inisaac
uocabit᷑ tͥ sem̃. Cui &ẽ dixerat. patrẽ multarũ
gentium constituite. Cui rursum ꝓmisit diẽs.
Benedicã tͥ & multiplicabo sem̃ tuũ sic̃ stellas celi.
dep̃catꝰ ẽ. isa ac dnm̃ ꝓuxore sua eo qđ ess&e
sterilis. qͥ ex auduit eũ. & dedit conceptum
rebecce. Si ergo multiplicatio gñis abrahe
ꝑ isaac p̃destinata fuit. cur coniugẽ sterilẽ
accepit s S nimirũ constat. qr p̃destinatio
p̃cib impleretur ⁊ qͣn do is in qͦdñs mubapli.¬

Expanded text:
ipsa quoque perennis regni praedestinatio, ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore Hoc quod ego Petre intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat Patrem multarum gentium constituite. Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in q
Abbreviated transcription (Latin):
creator adhumani gnĩs redẽptionẽ unigenitꝰ patrisueniree.
& spm̃ scm̃ adcorda nrã mitteret: qͣtenꝰ ꝑ eũ uiuificati cre¬
deremꝰ quȩ hic scire ꝑ exꝑim̃tũ ñ possumꝰ. Quotqͦt ergo
hunc spm̃ hereditatis nr̃e pignꝰ accipimꝰ ̃ de uita in uissbiliũ
ñ dubitemꝰ. Quisqͥsaut̃ in hac credulitate adhuc solidꝰ
ĩa ꝑ spm̃ scm̃ inuisibiliũ exꝑim̃trũ habentib crede.
qr stultꝰ puer ẽ. simatrẽ idõ estimat deluce mentri
qr ipse nichil aliud quã tenebras carceris agnolũt.

Expanded text:
cc Spiritum ad corda nostra mitteret, quatenus per eum vivificati crederemus, quae adhuc scire per experimentum non possumus. Quotquot ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus , de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc solidus itum sanctum invisibilium experimentum habentibus credere, quia stultus puer est, si matrem ideo aestimat de luce mentiri, quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris agnovit.
Abbreviated transcription (Latin):
implebatur m̃tis lumine recessit. Excuiꝰ uideł carne
audimꝰ eiꝰ ciues angłos dĩ. audimꝰ eorundẽ angłoꝵ
socios sp̃s iustor ꝑfectoꝵ s carnales quiq quia illa
muisibilia scire ñ ualent ꝑ exꝑim̃tũ. dubitant utrũ
ne sit qđ corꝑalib odis ñ uident. Que nimirũ dubietas
pͥmo parenti nr̃o ẽẽ. ñ potuit: quia exclusus aparadisi
ł recolere audita ñ poss̃: qi eoꝵ nillũ sic̃ ille saltĩ dep̃tĩto
exꝑim̃tũ tenent. Ac sienĩ p̃gnans mulier mittat᷑ in
carcerẽ. ibiq puerũ pariat: qͥnatꝰ puer incarcere nu-¬
triatur & crescat. cui si fortasse mat̾ quȩ genuit eũ. Solem.
lunã. stellas. montes & campos. uolantes aues. currentesequos
nominet. ille uͦ qͥ ÷ incarcere natꝰ & nutritꝰ. nichilaliud quã
sui cecitate nati hoĩes dũ eẽ. summa ⁊ inuisibilia audiunt.
diffidt̾ anuera sint: quia sola ħ inqͥb nati s̃ infima &e
uisibilia nouer̃. Unde factũ ẽ. ut ipse inusibiliũ ⁊ uisibiliũ

Expanded text:
implebatur mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne,audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum socios spiritusre non valent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisivel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus, nihil aliud quam sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint: quia sola haec in quibus nati sunt, infima et visibilia noverunt. Unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium
Abbreviated transcription (Latin):
eã quȩ edificat ñ hab̾e cũ sit matrũq donũ di.
& scire qͥd facere debeamꝰ. & diligere ut faciamꝰ.
ut edificante caritate. scientia ñ possit inflare
Sic̃ aut̃ dedõ scriptũ ẽ. qͥ docet hominẽ scientũ:
ita etiã scriptũ ẽ. caritas ex dõ ẽ. Itẽ .u. capitulo
ut qͥsqͥs dixerit idõ nob̾ gram iustificationis
dari. ut qđ facere ꝑliberũ iubemur arbitriũ:
ñ daretur. ñ qͥdẽ facile s tñ possemꝰ oe sine illa
implere diuina mandata: anathema sit. De
non ait. sine me difficilius potestis facere : s
quȩ p̃destinata sunt. electorũ p̃cib solui
Obtinere nequaquã poss̃ q̃ p̃destinata non

Expanded text:
eam quae aedificat, non habere, cum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus, ut aedificante charitate scientia non possit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui docet hominem scientiam , ita etiam scriptum est: Charitas ex Deo est . Iteut quisquis dixerit ideo nobis gratiam justificationis dari, ut quod facere per liberum jubemur arbitrium, n daretur non quidem facile, sed tamen possemus etiam sine illa implere divina mandata, anathema sit. De non ait: Sine me difficilius potestis facere; sed quae praedestinata sunt electorum precibus solvi nequaquam possunt quae praedestinata non
Abbreviated transcription (Latin):
mere ap̃citis ille peccatis. tñ sciens iterũ posse
peccate. adreꝑationẽ sibi quẽ admodũ posset illũ
i pꝰ ista corrigere. multa seruauit. Cotidiana
p̃stet ille remedia. Qtub nͥ freti c̃fisiq nitamur:
nullatenꝰ humanos iuincere poterimꝰ errores.
Necesse e. enĩ utqͦ auxiliante uincimꝰ: eo iterũ.
Quod ita ds̃ incordib hominũ atq in ipsolib̾o
oꝑet᷑ arbitrio: ut scã cogitatio. piũ c̃siliũ oĩsq motꝰ
bone uoluntatis ex dõ sit. qr ꝑ illũ aliqͥd boni
possumꝰ. sine qͦ nichil possumꝰ. Ad hanc nos profes¬
sionẽ id÷ doctor instituit. Qui cũ ad totiꝰ orb epõs.
natura p̃sumat. clamante apło: non ÷ nob̾ collu¬
ctatio adũsus carnẽ ⁊ sanguinẽ. s contͣ pͥncipes
aẽ potestates aeris huiꝰ contͣ sp̃italia nequitia&᷑¬

Expanded text:
sset a praeteritis ille peccatis, tamen sciens iterum posse peccare ad reparationem sibi, quem ad modum 10 posset illum et post ista corrigere, multa seruauit. cotidiana praestat ille remedia, quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos uincere poterimus errores. necesse est enim, ut, quo auxiliante uincimus, eo iterum Quod ita Deus in cordibus hominum atque in ipso libero operetur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit: quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. Ad hanc nos professionem idem doctor instituit. Qui cum ad totius orbis episcopos natura praesumat, clamante Apostolo : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris hu
Abbreviated transcription (Latin):
seminari. dĩ uͦ uidicio coagulari inuulua: & fingi
atq formari. formato iã corpore aĩam crearri in fundi
ut uiuat inuto hõ ex aĩa constans & corpore. egredi
homine s una tantũ. Itẽ aus̃.
on duas aĩas eẽ. dicimꝰ in uno hoĩe sic̃ti quidã
iacob ⁊ alii sẏrorũ difputatores seribt̃ ut una
Aiã / sit de qͥ animetur corpꝰ ⁊ inmixta sit sanguini:
& alt̾a sp̃uał quȩ rationẽ ministret: s dicimꝰ unãcẽ¬
eandẽq in hoiẽ quȩ ⁊ corpꝰ sua societate iuuificet. &
semetipsã sua ratione disponat: habens inse lib̾tatẽ
arbitrii ut in sua suba eligat cogitationẽ quã uult.
Solũ hominẽ credimꝰ habe aĩam substantiuã exqͣ
corpꝰ uiuit: ⁊ rationẽ suã ⁊ ingenia iuuacit᷑ tenet :

Expanded text:
seminari, Dei vero judicio coagulari in vulva, et compingi seminari, Dei vero judicio coagulari in vulva, et compingi atque formari; formato jam corpore, animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, egrediahomine, sed una tantum. Item Augustinus . on duas animas esse dicimus in uno homine, sicut quidam Jacob, et alii Syrorum disputatores scribunt, ut una anima sit de qua animetur corpus, et immixta sit sanguini, et altera spiritalis, quae rationem ministret: sed dicimus unam eeamdemque in homine, quae et corpus sua societate vivificet, et semetipsam sua ratione disponat, habens in se libertatem arbitrii, ut in sua substantia eligat cogitationem quam vult. Solum hominem credimus habere animam substantivam ex qua corpus vivit, et r
Abbreviated transcription (Latin):
integretur q̃ ñ dũ erat integrũ sic̃ instaurabitur qͥ
qͥdẽ int̃doctissimos queri ac disputari pot̾ đ utrũ ab hoĩe
inueniri possit ignoro ꝗndo incipiat homo inut̃o uiuere.
utrũ sit quedõ uita ⁊ occulta que ñdũ motib uiuentib
appareat. Nã negare iuxisse puerpera quȩ ꝓpterea¬
m̃bratĩ execantur ut ex eiciantur exitt̃is p̃gnantiũ
ne matrẽ qͦq si mortua ibi relinqnt᷑ occidant. impu.¬
dentia nimia iudetur. Ex qͦ aut̃ incipit homo uiuere
ex illo utiq iam mori pot̃. Mortiuus uꝰ ubic̃q illimors
potuit euenire quiomͦꝰ adresurrectionẽ ñ ꝑtineat
non eẽ. dicimꝰ abinitio int̾cȩt̃as intellectuales nat᷑as.
nec semel creata s ut origenes fingit. neq cũ corporib
ꝑ coitũ seminari sic̃ luciferiani. & cẏrillus. & aquila
latinoꝵ p̾sum̃tes affirmant. quasi nature c̃seq̃ntia
seruiente: s dicimꝰ corpꝰ tantũ ꝑ coniugii copulam

Expanded text:
integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus vero, ubicumque illi potuit mors evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineanon esse dicimus ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, ut Origenes finxit: neque cum corporibus per coitum seminari, sicut Luciferiani, Cyrillus et aliqui Latinorum praesumentes affirmant, quasi naturae consequentia serviente; sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. quẽad modũ possim breuit̃ disputare.
⁊ oĩb q̃stiõib quede hac rẽ moueri ad solent satisfa.¬
cere. ñ inuenio. Resurrecturã tñ carnẽ õiũ qͥ c̃q nati
s̃ hominum: atq nascent᷑. ⁊ mortui s̃ atq morent᷑:
nullomꝰ potest dubitare. xp̃ianus.Lxxxuii.¬
Inde pͥmo occurrit. de abortiuis fȩtib questio:
qͥ iã quidẽ nati sunt inut̾is matrũ. s ñdũ ita ut
iã possint renasci: Sienim resurrecturos eosdixe¬
rimꝰ. dehisqͥ iã formati sunt tolerari: pot̾
fuerint: S qͥs negare audeat. & si affirmare
ñ audeat. ad acͥturã refurrectionẽ. ut qͥcqͥd
forme defuit impliceat᷑. Atq ita iã ñ desit
ꝑfectio quȩ accessura erat tc̃pore. quẽ ad mos õ
ñ er̃ uitia quȩ accesserant tempore. ut neq
in eo qđ aptũ ⁊ congruũ dies allaturi erant
natura fraudaret᷑. neq meo qd adũsum atq
contrariũ dies attulerant natura turpetur. sed

Expanded text:
resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus, quae de hac re moveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mortui sunt atque morientur, nullonde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potestfuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dia ꝑseueraret suellit in id qd̾ creatꝰ fuerat. Postꝗ uͦ
sedutio serpentis ꝑ euam cecidit anature bono: ꝑdidit
parit̃ iugorẽ arbitnii ñ tñ electionẽ : ne ñ eẽt suum
qd em̃daret peccatũ: nec inmerito indulgeretur qd̾
rationał uoluntas: s ammonente pͥus dõ ⁊inui¬
salutis. ħ: inspirationẽ dĩ. Ut aut̃ conseqͥt᷑ d eligit
Intaũ ergo salutis nr̃ȩ dõ miserante habemꝰ. Ut ac-¬
quiescamꝰ salitofere inspirationi: nrȩ̃ potestatis est:
Ut adipiscamꝰ qd̾ ad quiescendo ãmonitioni cupimꝰ.:
re sollicitudinis nr̃ȩ ẽ: ⁊ celestis parit̃ adiutorii Ut

Expanded text:
dia perseveraret, si vellet, in id quod creatus fuerat. Postquam vero seductione serpentis per Evam cecidit a naturae bono , perdidit pariter vigorem arbitrii, non tamen electionem, ne non esset suum quod emendaret peccatum, nec immerito indulgeretur quod rationalis voluntas, sed admonente prius Deo, et invisalutis, hoc est, inspiratione Dei. Ut autem consequatur quod eligit, Initium ergo salutis nostrae, Deo miserante, habemus, ut acquiescamus salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est. Ut adipiscamur quod acquiescendo admonitioni cupimus re, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii; ut
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ẽ. ut in eo multaretur. & c̃ ũteret᷑ in necessitatẽ
mortis humana natura. reppiunt᷑ sic̃ supͣ disserui
plura peccata ⁊ aha parentũ Quȩ ñ ita poss̾mutare
nat᷑am. ieatu tñ obligant filios nͥ gͣtuta gr̃a & mĩa
diuma subueniat. ¶ S de peccatis alioꝵ parentũ.
qͥb ab ipso adã usq adpatrẽ suũ ꝓr generatorib suis
quisq succedit ñ mmerito disceptari pot̾. utrũ õiũ
malis actib & multiplicatis delictis originalib qͥs
nasoitur ĩplicetur. ut tanto peiꝰ qͣnto postĩus qͥsq

Expanded text:
um est, ut eo mutaretur et converteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata, et alia parentum, quae etsi non ita possunt mutare naturam, reatu tamen obligant filios, nisi gratuita gratiaccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum progeneratoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqd peccati ẽ. cũ quo nascitur. Nã peccata
quȩ male agendo pꝰea cõmittunt᷑. possunt
& p̾enitendo sanari. sic̃ otiã pꝰ baptisiũ fieri ui-¬
demꝰ. Ac ꝑ ħ ñ ÷ instituta regeneratio nͥ quia
uiciosa ẽi gn̾atio. usq ad eo ctiã ut delegitimo
matrimonio ꝓcreatus dicat. Ininigͥtatibus
conceptꝰ sũ.⁊ in peccatis mat̃ mea meinutt̃o aluit
lleq hic dix̃ mniniquitate ł peccato cũ & ħrecte

Expanded text:
quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post Baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nisi quia vitiosa est generatio; usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat, In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit Neque hic dixit, In iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ suꝑbia ẽ. illic qr hõ insua potiꝰ eẽ. quã indĩ
potestate dilexit. & sacrilegiũ quia dõ ñ credidit.
tẽ: Fornicatio sp̃itał: qr integritas mentis
humanȩ serpentina suasione corrupta esst:
Furtũ : quia cibos ꝑ ibitos usurpatꝰ ẽ: Auaritia:.
quia plusquã illi sufficere debuit appetiuit:
Et siquid aliud in ħuno admisso. diligenti
considatione inueniri potest.
ipsi nati s̃ ñ imꝓbabilit̃ dr̃. Illa quippe diuina
sententia. reddã peccata patrum insiliis. tenet
eos utiq anteꝗͣ ꝑregenerationẽ ad testamentũ
nouũ incipiant ꝑtinere. Qđ testam̃tũ ꝓpħabat᷑
cũ diceret᷑ ꝑ hnez ec hielẽ ñ accepturos filios
peccata patrum suoꝵ ⁊ nec ult̾̃ĩus futurã
inisrł parabolã illã. Patres manducauer̃
uuam acerbã. & dentes filiorũ obstupescunt.
Idõ enim qͥsq renascitur ut saluetur. in eo

Expanded text:
Nam et superbia estillic, quia homo in sua potius esse, quam in Dei Nam et superbia estillic, quia homo in sua potius esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et tem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam illi sufficere debuit appetivit: et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione inveniri potest. i sunt, non improbabiiiter dicitur. Illa quippe diuina sententia "Reddam peccata patrum in filios" tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere, quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata parentum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: « Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt . Ideo enim quisque renascitur, ut solvatur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
paruulo enim recens nato usq ad decrepi¬
tum senẽ. sic̃ nullꝰ ẽ. ꝓhibendus ab aptismo.
ita nullus e. qui ñ peccato moriat᷑ inbaptismo
S paruuli tantum originali. maiores ant̃aẽ
uiuendo addider̃. ad illud qđ nascendo traxer̃:¬
moriantur. Quec̃q iã ꝓpͥa commiser᷑. uel
cogitatione ł locutione. łoꝑe. Quia etiã
ꝑsingulatẽ numerũ plurał mimerꝰ significari
diceret: ⁊ innumerabilia talia Cũ uͦ ⁊ illuo origi
dicimus inremissione̾ peccati: illa ẽ. contraria
locutio. qͣ ꝑ pluralẽ locutionẽ significatur
numerꝰ singularis. sic̃ in euangłio de herode
mortuo dictũ ẽ. mortui s̃ enĩ qͥ querebant
animã pueri: Non dictũ ẽ. mortuus ẽ. Et in exodo.
fecerint tantũ: de quo dixer̃ hi s̃ dutui isrł:
qui te eduxer̃ de t̾ra egypti Et hic pluralem
baptiz antur. possint intelligi plura peccata.
s unũ ipsum insua qͣsi membra singuladiudit᷑.

Expanded text:
parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a Baptismo, ita nullus est qui non pecsed parvuli tantum originali, majores autem et vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunl cogitatione, vel locutione, vel opere; quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari diceret et innumerabilia talia. Cum ergo et illud origindicimus in remissionem peccati, illa contraria locutio est, qua per pluralem locutionem significatur numerus singularis, sicut in Evangelio de Herode mortuo dictum est: Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri . Non dictum est, mortuus est. Et in Exodo: fecerint tantum, de quo dixerunt: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti . Et hic pluralem baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stantũ s ipsiꝰ pͥmi t̃reniq hoĩs simul habebat
& uuluꝰ p̃uaricatioĩs & medicam̃tũ uulneris
Uulnꝰ p̃uaricationis in lege m̃brorũ repugna¬
te legi m̃tis quȩ ꝑ omnẽ inde ꝓpagatã carnẽ
seminali ratione qͣsi tͣnscribitur: medicam̃tũ
aut̃ uulneris in eo qđ inde sine oꝑe c̃cupiscem¬

Expanded text:
tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sit insemine & iusibuilis corpulentia ⁊ in us¬
bił ratio. utrũq euourrit ex abraham ł etuĩ
tionis eius ñ a semine uirili. s alonge aster
ac desuꝑuenit Pinde scđm hoc qđ dematre
accepit: &̃ delumbis abrahȩ fuit. Ille ẽ gͦ deci¬
matus in abraham: qui licet. scđ̾m carnẽ tanta
sic tñ fuit inlimibis eiꝰ. quẽ admodũ insui patris¬
cẽ ipse abraham id ÷ qͥ ÷ sic natꝰ depatre abrahã.i.
quẽadmodũ de suo patre natꝰ ẽ. abrahã ꝑ legẽ
scilic im̃bris repugnantẽ legi m̃tis ⁊ muisibilẽ
concupiscentiã ꝗnis eã casta & bona tara nuptiarũ
ñ sinant ualere nͥ quantũ ex ea poss̃ generi
substituendo ꝓspicere. Non aut̃ & ille ibi de¬
cnnatꝰ ẽ: cuiꝰ taro inde ñ feruorẽ uulneris
s mat̾iã medicammis traxit. Nã cum ipsa
decimatio ad p̃sigurandã medicmã ꝑtinuertt
illud in abrabȩ carne decimabatur q ouralit᷑
ñ illud unde curabat᷑. Eadẽ nãq caro ñ abrabie

Expanded text:
enim sit in semine et uisibilis corpulentia et inuisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham uel etiationis eius non a semine uirili, sed longe aliter ac desuper uenit. proinde secundum hoc quod de matre accepit etiam in lumbis Abrahae fuit. ille est ergo decimatus in Abraham qui, licet secundum car-nem tantum, sic tamen fuit in lumbis eius, quemadmodum in sui patris ipse Abraham, id est qui sic est natus de patre Abraham, quemadmodum de suo patre natus est Abraham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere . non autem et ille ibi decimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illud, unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃merent᷑. Si cogerent᷑ abinitio gñis humaniõiũ
p̃cedentiũ parentum stiorũ originalit᷑ peccata
c̃trahere. & penas eis debitas pendẽ. An aluid aliͥqd
de re tanta scripturis scĩs diligentiꝰ ꝑscrutatisatq
tractatis ualeat ł ñ ualeat repperiri. temere

Expanded text:
premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et pde re tanta Scripturis sanctis diligentius perscrutatis tractatis valeat, vel non valeat reperiri, temere
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ sui conditoris conderet᷑. ⁊ eisdem
uirtutũ uestim̃tis ornaretur qͥb & conditor ita
nullũ debet oẽ. moñitũ qd hõ utens dei bonitate
&e miscd̾ia ñ sit memor eiꝰ deqͦ scriptũ ẽ. Dñs re¬
ornatꝰ. S qd maiꝰ hõi pot̾ eẽ. dedecꝰ aut infelicior
miseria quã ut hac similitudinis gła dĩ ꝯditoris
amissa. ad informenr urrationabilẽ brutoꝵ

Expanded text:
similitudinem sui Conditoris conderetur, et eisdem similitudinem sui Conditoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur quibus et Conditor? Ita nullum debet esse momentum, quo homo utens Dei bonitate et misericordia, non sit memor ejus de quo scriptum est: Dominus reornatus, vel, quod majus homini potest esse dedecus aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et irrationabilem brutorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊aiã intellec t̾.niã uoluntas. aiã memoria. ñ tñ
aĩȩ tres in uno corpore. s una aiã tres habens digrai¬
tates atq in his trib eiꝰ imaginẽ mirabilit̃ gerit
semꝑmmemoria habeat᷑. Nec solũ sufficit de eo intel¬
let nͥ fut uoluntas inamore eb nec duo ħ sufficiunt
nͥ memoria ad latur. qͥ seꝑ ininte intelligentis &
diligentis maneat ds̃. sic̃ nullũ pot̃ eẽ. momĩtũ qͦ
p̃sente eũ ñ habeat memoria & ħ de imagine
habeto. Nc̃ gͦ de similitudie aliqua intellige
quȩ inmorib cernenda ẽ. ut sic̃ ds̃ creator qͥ hominẽ
adsimilitudinẽ suã creauit: caritas ÷ & bonꝰ ẽ. &
tes easdẽ hab̾et. quasquanto plusqͥsq insemet¬
ipso hab&. tanto ꝓpius ẽ. deo & maiorẽ sui c̃ ditoris
gerit similitudinẽ qͣndo uadit aliqͥs ꝑdeuia uicioꝵ
& diuartia criminũ ab hac nobilissima sui c̃ditoris
similitudine degener oberrat: tunc fiet de eo
& s. f. ẽ ilł. Qs maior honor potuit hoĩ eẽ. quã ad

Expanded text:
ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria, non tamen animae tres in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates. Atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter gerit semper in memoria habeatur. Nec solum sufficit de eo intellectus, nisi fiat voluntas in amore; nec duo haec sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus, sic ut nullum possit esse momentum, quo praesentem eum non habeat memoria. Et haec de imagine habeto. Nunc vero de similitudine aliqua intellige, quae in moribus cernenda est, ut sicut Deus creator, qui hominem ates easdem haberet, quas quanto plus quisque in semetipso babet, tanto propinquior est Deo, et majorem sui Conditoris gerit similitudinem. Quando vadit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum, ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener oberrat; tunc fiet de eo s . Quis major honor potuit homini esse quam ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ẽ. uiuit & sapit. Est qͦq ⁊ alia trinitatis
quis ẽ ⁊ sumine trinitatis que ẽ. in patre ⁊ filio ae sp̃u
scs condita ẽ. Et licet uniꝰ sit illa naturȩ. tres tñ in
se dignitates ht̃ id÷ intellectũ uoluntatẽ memoriã.¬

Expanded text:
modum est, vivit et sapit. Est quoque et alia trinitas modum est, vivit et sapit. Est quoque et alia trinitas quidem et summae Trinitatis, quae est in Patsancto condita est; et licet unius sit illa naturae, tres tamen in se dignitates habet, nempe intellectum, voluntatem et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ iubentis sermone ut alia se dierũ oꝑa.
s c̃silio sȩ̃ trinitatis & oꝑe diuine maiestatisrreat᷑
ẽ. hõ nt ex pͥme c̃ditiõis honore intelligeret qͣntũ
suo conditori debet dũ tantũ inconditione mox
dignitatis priuuilegiũ p̃stitit ei conditor ut tanto
ardentiꝰ amaret conditorẽ. qͣnto mirabiliꝰ se ab eo c̃ditũ
intelligeret. Faciamꝰ inquit hominẽ adimaginẽ &e
similitudinẽ nram: Nec ab hoc solũ qđ scẽ trinitatis
consilio. fic ab excellentia conditoris conditꝰ sit
s &̃ q̃ adinaginẽ ⁊ similitudinẽ suã ipse creator
onũ eñ creauit qͥ nulli ali excreatoris donauit.
Quȩ imago diligentiꝰ intĩoris hõis mobilitate ẽ.
considanda. Primo siqͥdẽ ut sicuti ds imnꝰ semꝑubiq
totus c̃. oiã iuiuficans mouens & gubnans si c apłs¬
poris membris maior ẽ. inminorib minor. s in
minimis tota & inmaximis tota. qđ ÷ imago
unitatis omipotentis dĩ quã aĩa ht̃ in sẽ que qͦq¬

Expanded text:
dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opera divinae majestatis creatus sit homo, ut ex primo conditionis honore intelligeret quantum suo Conditori deberet, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditor ut tanto ardentius amaret Conditorem, quanto mirabilius se ab eo conditum intelligeret. Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Nec ob hoc solum quod sanctae Trinitatis concilio etiam quod ad imaginem et similitudinem suam ipse Creator omnium eum creavit, quod nulli alii ex creaturis donavit. Quae imago diligentius interioris hominis nobilitate est consideranda. Primo siquidem, ut sicut Deus semper ubique totus est, omnia viibus corporis membris maior et in minoribus minor, sed in is minimis tota est et in maximis tota. Et haec est imago unitatis omnipotentis Dei, quam anima in se
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinẽ diuinȩ ueritatis ex pressa
Prius de celo cecidisse diabolũ. liquet quã homo
conderetur. Nam mox ut factus ẽ: insuꝑbiã
erupit ⁊ p̃cipitat᷑ aecelo ẽ. Nã uixta ueritatis testi:¬
moniũ: abinitio mendax fuit. ⁊ inueritate
ñ stecat. quia stat̃ ut faciꝰ ẽ. cecidit: fuit
quidẽ inueritate conditꝰ: s ñ stando cͥfestĩ
aueritate ẽ. Iapsus. Uno suꝑbie lapsus dũ
deo ꝑtumorẽ sec̃fer̃: ⁊ hõ cecidit & diabolus.
S: homo reũsus ad penitentiã. dũ se inferiorẽ

Expanded text:
ad similitudinem divinae veritatis expressa. ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum liquet quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis testimonium: Ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit , quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veri tate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
biles sint natura: ñ tñsinit eos comtẽplatio
mutari diuina. Ante omnẽ creaturã mundi ereatis̃
angłi: ⁊ ante omnẽ creationẽ angłoꝵ. diabolꝰ
conditus ẽ. Sic̃ scriptũ ẽ. Ipse ẽ. pͥncipiũ iuarũ dĩ.
Unde ⁊ adc̃ꝑationẽ angłoꝵ archangłs appellatꝰẽ.
Priꝰ enim oreatꝰ extitit ordinis p̃latione. ñ tẽꝑis
quantitate. Primatum habuisse angłoꝵ diabolũ
labet᷑. Cuiꝰ p̃lationis excellentiã. ꝓpħa his u̾bis
añtiat. Cedri ñ fuer̃ altiores illomparadisodĩ.
abietes ñ adequer̃ sũmitatẽ illiꝰ Omne lignũ
paradisi ñ ÷ assimilatũ ei: qm̃ speciosiorẽ fecit
eumdis̃. Distat conditio angłi. a conditione
hois. hõ enim addĩ similitudinẽ conditus est.
Archangłs uͦ qͥ lapsus ẽ: signaculũ dĩ similitu¬
dinis appellatus ẽ. testante dño ꝓ ezechielẽ¬
enim subtilior ẽ. eiꝰ natura:. tanto pleniꝰ extitt

Expanded text:
biles natura, non tamen sinit eos contemplatio biles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem mundi, creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum, diabolus conditus est, sicut scripUnde et ad comparationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum habuisse inter angelos dilaberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paradisi non est assimilatum ei, quoniam speciosiorem fecit eum Deus . Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Doenim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit