comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hibo aspu tuo. & a facie tua quo fugiã : Si as¬
indo in cęlũ tu illic es: et si descendero in in¬
enum ades. Sic est d̃s ꝑ cuncta diffusus. ut
an sit qualitas mundi s substantia creatris
nuindi. sine labore regens. & sine onere conti¬
utsmundũ. non tamen ꝑspacia locor quasi
nole dffusa. ita ut in dimidio mundi corpo¬
i sic ddimidius. & in alio dimidio dimidius.
atq ita ꝑ totum totus: sed in solo cęlo totus. &.
in sola terra totus: et in celo & in terra totus:
et nullo contentus loco.s in se ipso ubiq totus.
Icipater ita filius. ita sp̃s sanctus: ita trinitas
unus ds̃. Neq enim mundum inter se ĩ cres
partes diuiserunt. quas singli singłas imple¬
rent. quasi non haberet ubi eẽt filius aut sp̃e
sanctus in mundo: si totum occupasset pat̾.
Uon ita se habet uera incorporea. immutabi¬
s diunitas Non enim corpora sunt quors
mplior sit intrib quam in singłis magnitu¬
u nec loca suis molib tenent. ut distantibus

Expanded text:
quo fugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. sed sic est deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi sed substantia creatrix mundi sine labore regens et sine onere continens mundum non tamen per spatia locorum quasi mole diffusa ita, ut in dimidio mundi corpore sit dimidius et in alio dimidio dimidius atque ita per totum totus, sed in solo caelo totus et in sola terra totus et in caelo et in terra totus et nullo contentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, ita filius, ita spiritus sanctus, ita trinitas unus deus. neque enim mundum inter se in tres partes diuiserunt, quas singulas singuli implerent, quasi non haberet, ubi esset, filius aut spiritus sanctus in mundo, si totum occupasset pater. non ita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus
Abbreviated transcription (Latin):
totus. non in omnib habitat. s in eis tantũ m
efficit beatissimum templum suum. uel ben¬
sima templa sua: eruens eos apotestate tens¬
rum. et trãfferens in regnum filii haritate
qd incipit a regeneratione. Aliter audem qr
demplum eius in significatione cum fit poe
manus hominũ de reb in animis. sicut talbit¬
nacłm lignis. uelis. pellib. atq huiꝰmodi mol¬
lib: sicut etiam ꝑ salomonem regem templi
lapidib. lignis. metallis: aliter uero re ip̃su
ra. quȩ illis significationib figurata ẽ. Unda¬

Expanded text:
totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. und
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ. Sacramentum porro regeneratioĩs nr̃e
manifestum ẽẽ uoluit. manifestatus mediator.
Erat autem antiquis iustis aliqd occultũ: cum
tamen & illi eadem fide salui fierent. q̃ fuerat
suo tempore reuelanda. Non audemus enĩ fi¬
deles tẽporis nri preferre amicis dei ꝑ quos
nob̾ ista ꝓpħata sunt: cum deum abraham & dm̃
ysaac. & dm̃ iacob. ita se ds̃ commendet. ut hoc
dicat suum nomen inȩternum. Quod si circum¬
cisio antiquis scĩs pbaptismo fuisse creditur.
quid respondebitur de his qui antequam hoc
preceptum eẽt deo placuerunt:Non tam̃ sine
dem: nisi et illors idem ipse eẽt sp̃s fidei dio
autem illi quando idem sacramentum occu
erat credebant. xp̃i incarnationem fucuran
et nos credimus factamꝰ et a nob̃ autem et a
aliis. fudurus expectatur ad iudicium euisi
uentus. Non ÷ enĩ aliud dei ministeriũ nisi
xp̃s. in quo oportet uiuificari mortuosia

Expanded text:
nus est. Sacramentum porro regenerationis nostrae nus est. Sacramentum porro regenerationis nostrae manifestum esse noluit manifestatus mediator. erat autem antiquis iustis aliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salui fierent, quae futura erat suo tempore reuelanda. non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis dei, per quos nobis ista prophetata sunt, cum deum Abraham et deum Isaac et deum lacob ita se deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum. quod si circumcisio antiquis sanctis pro baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his, qui, antequam hoc praeceptum esset, deo placuerunt non tamen sine dem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enum renatum dicimus hominem quẽ
mater peꝑit tanquam iterum natus sit qui
iam semel natus fuerit in utero: s illa natiui¬
tate non computata quȩ grauidam facit. na¬
tus dicitur homo partu. ut possit renasci ex
aqua et sp̃u: scđm quã ex matre natiuitatẽ
qĩn restat illi adhuc nasci. renascitur gͦ ante¬
quam nascitur: quod fieri nullo modo potest.
Droinde in compagem corporis xp̃i. tanquam
in uiuam structuram cempli dei quȩ est ͤ eccłia
nati homines non ex oꝑib iusticiȩ quȩ fece
runt: s renascendo ꝑ gratiam trafferuntur
tanquam de massa ruine in ȩdificiz funda-¬
mentum. Prepter hoc enum ȩdificium quod
beatificandum construitur. ad ȩternam habi¬
tationem dei uita hominis omĩs infelix: & mors
est potius appellanda quam uita. Quiquis gͣ
habitabitur a deo. ne ira dei maneat suꝑ eũ:
ab hoc corpore ab hoc templo. ab hac ciuitate
ñ erit alienus. Omnis autem non renatus alie¬

Expanded text:
neque enim renatum dicimus hominem, quem neque enim renatum dicimus hominem, quem mater peperit, tamquam iterum natus sit, qui iam semel fuerat natus in utero, sed illa natiuitate non computata, quae grauidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et spiritu. secundum quam ex matre natiuitatem quoniam restat illi adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omnis infelix et mors est potius appellanda quam uita. quisquis ergo habitabitur deo, ne ira dei maneat super eum, ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac natiuitate non erit alienus. omnis autem non renatus alie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ioħm qui nondum in hanc ȩditus lucẽ
tamen exultauit in gaudio. qđ utiq nisi oꝑa¬
tionis sp̃c sancti fieri posse quis credat: uł
ꝓpter ieremiam cui dñs dicit prius quã exi¬
res de uulua scĩficaui te. tamen illa scĩficatio
qua efficimur et singłi templa dei. et in unũ
omnes templum dei ñ ÷ nͥ renacor: quod nisi
nati homines ẽẽ nonpossunt. Nullus autẽ ui¬
tam in qua natus ÷ bene finiet: nisi renatus
antequam finiat. Quod si quisquam dicit iã
esse natum hominem ȩtiam eum adhuc ẽ in
uirgine diũ matre. quod enim in ea natum ẽ
de sp̃u sancto est nunquidnam huic natiuita¬
ti accedit scd̃a natiuitas: alioquin iam nõ
erit scda. s tercia. Oñs audem cum hinc loque¬
retur. nisi quis inquit renatus fuerit denuo.
eam sciłt computans primam natiuitatem
quȩ fit matre pariente. non concipiente at¬
q pregnante: quȩ fit ex ea. non quȩ fit in ea:

Expanded text:
propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli templa dei et in unum omnes templum dei, non est nisi renatorum, quod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in uirgine domini matre; Quod enim in ea natum est, de spiritu sancto est, numquidnam huic natiuitati accedit secunda natiuitas? alioquin non erit iam secunda sed tertia. dominus autem cum hinc loqueretur, nisi quis, inquit, natus fuerit denuo. eam scilicet computans primam natiuitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae fit ex ea, non quae fit in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam fuit cransitum fecit. neq ĩiniqͥtate cõceptꝰ
est: aut eum in delictis mater eius aluit: qe
mi obumbrauit eam: unde quod natum ex ea
sanctum. uocatur filius dei. Nuptiarum enĩ
bonũ non extinguit si modificat inobedientiũ
membror malum: ut lunitata quodaminodo
concupiscentia carnalis. fiat saltem pudicitia
coniuigał. Uirgo autem maria cui dictum ẽ
et urtus altissimi obumbrabit tibi. in conci¬
piendo plẽ scãm sub tali umbracło nullo ar-¬
dore concupiscentie huius estuauit. hoc gͦ
excepto lapide angłari. non uideo quomͦ ȩdi¬
ficentur homines in domo dei ad habendũ
in se inhabitantem dm̃. nisi cum fuerint rena¬
ti: quod non possunt ẽẽ antequam nati. Quam¬
libet itaq sententiam de pregnantib. immo
de hominib habeamus. adhuc intra materna
uiseera consticutis: utrum existimemus eos
nec ne donari posse aliquo scĩficationis modo. ul

Expanded text:
numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius in utero ami obumbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines in domum dei ad habendum in se habitatorem deum, nisi cum fuerint renati, quod non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos necne donari posse aliquo sanctificationis modo uel
Abbreviated transcription (Latin):
llrentib generentur: quib sit necessariũ
rgenerari. Non tamen ꝑhuiusmodi conueni¬
ontam maris et semine ueire uoluit ed̃nem
suam xp̃s. sed de uirgine. nichil tale in eiꝰ con¬
ceptu concupiscente. similitudinem carnis
peccati sũpsit ille ꝓ nob̃: qua caro peccati mun¬
daretur in nob̃: Sicut enim ꝑunius delictũ
ait apłs in om̃s homines ad condempnatio¬
nem: ita et ꝑ uniꝰ iustificationem. in omnes
homines ad iustificationem uitȩ: Nemo enum
nascitur nisi oꝑante concupiscencia carnali.
quȩ tracta ẽ ex primo homine qui ẽ adã: & ne¬
mo renascitur nisi oꝑande gratia sp̃itali: quȩ
data ẽ ꝑ scd̾m hominem qui ẽ. xp̃c. Quaꝓpter
si ad illum nascendo ꝑtinemꝰ ad hunc renascẽ¬
do: nec renasci quisquam potest antequã na¬
tus sit: ꝓfecto ille singłariter natus ẽ cuiꝰ re¬
nasci nõn opus fuit. quia non ex peccato in qͦ

Expanded text:
parentibus generentur, quibus sit necessarium parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut enim per unius delictum. ait apostolus, in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustitiam in omnes homines ad iustificationem uitae. nemo enim nascitur nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine, qui est Adam, et nemo renascitur nisi operante gratia spiritali, quae data est per secundum hominem, qui est Christus. quapropter si ad illum nascendo pertinemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
quia in mortem nemo nisi ꝑ illum: in uicã ne¬
monisi ꝑ istum. In primo patuit quid homi¬
nis arbitriũ ualeret ad iortem: in scđo autẽ
quid dei aduicorium ualeret ad uitam. Deniq
primus homo non nisi homo: seds uero ds et
homo. Peccatum enim factum ẽ relicto deo: ĩti¬
ta non fit sine deo. ac ꝑhoc nec moreremur nͥ
rmus: nec uiueremus nisi ꝑ spĩtalem conexionẽ
uembra huius essemus.Ideo nobis opus fuit
usci et renasci: illi audem ꝓpter nos tantũmͦ
usci. Nos enim apeccato ad iusticiam renascẽ¬
do transimus: ille autem a nullo peccato ad iꝰti¬
clam transitum fecit. Sed in eo quodbaptizatꝰ᷑
ẽ nrẽ regenerationis sacramentum sua humi¬
litate altius commendauit: ueterem tamen
hominem nr̃m passione. nouum autẽ resur¬
rectione significans. Inobȩdientia namq con¬
lipiscenciȩ quȩ habitat in carne mortali. qͣ
ut eadem membra etiam preter uolunta¬
ħ moueantur arbicrium. ad eũ modũ redi¬
dur iusticia conuigali. ut licite copulatis

Expanded text:
quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, niremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis
Abbreviated transcription (Latin):
tabo in illis & inambulabo. et ero illoꝵ ds:⁊ ip¬
si erunt mͥ pblebs. Nec mouere nos debet quod
ꝑ quosdam ad hoc tempͥum non ꝑtinentes. uel
nondum non ꝑtinentes. id÷ in quib non habi¬
tat uł nondum habitat ds̃ aliquid uircutis oꝑa¬
tur. ⁊ sicut ꝑ illum qui in nomine. xp̃i expelle¬
bat demonia. cũ. xp̃m non sequeretur: quem
ꝑmitti iussit ꝓpter multis utilem cõmendat¬
onem nominis sui. Multos quoq ait sibi in
nouissima die dicturos in nomine tuo uͥro¬
tes multas fecimus: quib utiq non respon¬
deret non uos noui si ad templum dei quod
inhabitando beatificat ꝑtinerent. Corneli
etiam centurio antequam regeneratiõe in¬
corporaretur huic templo. missum ad se an¬
głm uidet: auditq dicentem quod ex audut
sunt orationes eius. et ȩlemosinȩ acceptȩ. agl
enim hȩc ds̃. tan quam ubiq presens: uł ꝑ ses
anglos suos. Nam illa prius quam eeirec le
o non inconuenienter intelligir sieut
Udci appellat euanglium nondum rege¬

Expanded text:
tabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit enim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de tionem non inconuenienter intellegi, sicut filios dei appellat euangelium nondum rege
Abbreviated transcription (Latin):
de ut non recedant. reglam fidei pussitł m as
squod ꝑuenerut in eo ambulent: donee
sus reuelet si quid aliter sapiunt. egita¬
s suas carnales non doginatirant. quia
nobdurant contentiosis defensionib in¬
aieudo. sed quodamodo ambulando. id est
ꝯsciendo desudant. intelligentie ꝑspicuita¬
em impetrantes ꝑfidei pietatem. Quȩ cum
ita sint duo ista que in uno fiunt. homine.
nsci et renasci ad duos homines ꝑtinẽt: unõ
Dilum primum adam. alterum ad seđm qͥ
lomo de terra cerrenus: scds homo de cȩlo

Expanded text:
de ut non recedant, regulam fidei pusillis magnde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnin quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inmanendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum ad secundum. qui l
Abbreviated transcription (Latin):
iustificandos. głificandosq suscepit. etiã an¬
tequam incorpoream quȩ ubiq tota ẽ. uale¬
ant eius nosse naturam. quantum nosci e
parte ꝑ specłm et in eniͦmate. ab homine in
hac uita cum plurimum ꝓfecerit potest. Sc̃
enim in quib habitat multi tales: quibus
dicit apłs. Non potui uob̃ loqui quasi spĩtali¬
b sed quasi carnalibus: tanquam paruulis
in xp̃o: lac uob̃ potum dedi non escam. Non¬
dum eium poteratis: s nec adhuc qͥdẽ potesis
his quippe etiam illud dicit. Nescitis quia c̃¬
plum dei estis: et sp̃s dei habitat in uobis:
Hos cales etiam si antequam ꝑueniant ad sp̃i¬
talem mentis etatem. ubi non lacte alancur
sed solido cybo. dies uicȩ huiꝰ ex cremꝰ inue¬
nerit: ꝑficiet in eis habitator illors. quicqͥd
hic intelligentiȩ minus habuerunt: qm̃ ab
unitate corporis xp̃i qui nobis uia factus ẽ
et a dempli dei societate non recesserunt. Un¬

Expanded text:
iustificandos glorificandosque suscepit etiam aniustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus tamquam paruulis in Christo. lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. un
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ẽ nunc non habens maculam ait
rugam aut aliquid eius modi. que.¬
modi. quȩ uel in omĩb ad eam ꝑtinentib n¬
minib. qui iam ratione mentis utuntur.
uoluntatis arbitrio. mortalisq carnus sarci¬
nam portant. uel certe quod ȩtiam ipsos co¬
tenciosos necesse est fateri: in multis sius m̃brio¬
suis ueraciter dicit dimicte nobis debita nr̃s
Cum itaq ꝓficientes in quib mortalib habi¬
tat. dum de die in diem renouantur. magis
magisq ustificet. ex audiat orantes. munddie
confitentes ut exhibeat sibi templum immaci¬
tum in eternum: merido dicitur non habitat
in eis qui cognoscentes dm̃ non sicut dm̃ gli¬
cauerunt aut grãs egerunt. Colendo enunc
seruiendo creaturȩ potius quam creatori. ñ
uniꝰ ueri dei tẽplum. se ẽẽ uoluerunt. Acqio
dum uolunt eum habere cum multis. faclli
effecerunt ut eum non haberent: quam ut l¬
is multis falsisue miscerent. & merito dicitͥ
habitare: in eis. quos scđm ꝓpositum uocatos.

Expanded text:
maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uoluntatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet, exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt uel gratias egerunt. colendo enim et seruiendo creaturae potius quam creatori non unius ueri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos
Abbreviated transcription (Latin):
ora. Cum uero ñ ita ẽ sed maiora atc minora
tam sana sunt. dispar ẽ ꝓfecto in membrorum
molib quantitas: s par ẽ in disparib sani¬
tas. Cum gͦ sit corpus aliqua substantia. qͣnti¬
tas eius ẽ in magnitudine molis eius: sanites
uero eius ñ quantitas. sed qualitas eiusẽ. Nõ
gͦ poduit optinere quantitas corporis. qd̾ po¬
tuit qualitas. Nam ita distantib partib ql
simul esse ñ possunt. qm̃ sua queq spatial¬
cor tenent. minores minora. & maiora mal¬
res. ñ potuit esse in singłis quibꝰq partibus
tota uel tanta sed amplior ẽ quantitas i ali¬
plioribus partib. breuior in breuiorib.
in nulla parte tanta. quanta ꝑ totum: ua¬
litas uero corporis quȩ sanitas dicitur. culs
sanũ corpus ÷ totum: tanta ÷ in maioribs
ispliores ideo saniores. absit gͦ ut ꝯeł
s iiscipsa substantia creatoris. Est ergods
ancta dliffusus. Ipse quippe ait ꝑpropħam:

Expanded text:
ora: cum uero non ita est. sed maiora atque minora ora: cum uero non ita est. sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribus quae ampliores ideo saniores. absit ergo, ut, possit in se ipsa substantia creatoris. Est ergo deus per cuncta diffusus. ipse quippe ait per prophe
Abbreviated transcription (Latin):
dum si equaliter sint ĩmortales. non plus u¬
uunt ambo quam singłi. Ipsa deniq unmi¬
talitas corporis quȩ in xp̃i carne precessta
nobq in fine futura ꝓmittitur: cum magiui
sit res ñ est ꝓfecto mole magna: sed licet er¬
poraliter habeatur. incorporea quedua
excellentia ẽ. Nam cum ipsum immortalei
pus minus sit in parte quam in toto.ĩmor¬
talitas eius tam plena ÷ in parte quam ĩ ta
& cum sint aliis alia maiora. non tamen iis
alia immortaliora sũt membra sicuti nẽ qͥ
omni ex parte sani sumus. scd̃m modũ pn¬
tis in corpore sanitatis. non quia maior f
nus tota quam digitus. ideo manus tõtiꝰ la¬
catem maiorem dicimus ẽẽ quam digito sa
in illis inequalib equalis ÷ ipsa. quando ita
breuiora grandiorib comꝑantur. ut qd tin
magnum ẽẽ non potest quam ÷ aliud: posst
tamen ẽẽ tam sanum. E sset autem maior sin¬
tas in maiorib membris: si ẽẽnt maiora san¬

Expanded text:
modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uimodum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna sit res, non est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excellentia. nam cum ipsum inmortale corpus minus sit in parte quam in toto, inmortalitas eius tam plena est in parte quam in toto et, cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia inmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora sani
Abbreviated transcription (Latin):
mo ille in deo. qm̃ & aliter & ds̃ ille in homi¬
ne: ꝓprio quodam & singłari modo. Una enĩ
ꝑsona ÷ ds̃ & homo. & utrumq ẽ unus xp̃c iħe.¬
ubiq ꝑ id ꝗd deus ẽ. in cȩlo autem ꝑ id quod
homo⁊ quamquã in eo ipso qd dr̃ deus ubiq
diffusꝰ. carnali resistendum ÷ cogitationi. et
mens acorporis sensib auocanda: ne quasi
spaciosa magnitudine opinemur dm̃ ꝑcunc¬
ta diffundi sicut humus aut humor. aut aer
aut lux ista diffunditur: omnis enĩ huiusce
modi magnitudo. minor ÷ in sui parte quã
in toto: sed ita pocius sicuti est magna sapien¬
cia. exiam in homine euius corpus : pariuin
Et si duo sint sapientes. quors sit alter corpo¬
re grandior neuter sapientior: non illa ĩmꝗ¬
ore maior. minor in minore: aut minor in
quam in duobus. sed tanta in hoc quantan
illo: & tanta in uno quoq quanta in utraq
Neq enim si equaliter sunt omnino sapien
plus sapiunt ambo quam singłi: quemadi

Expanded text:
mo ille in Deo, quoniam aliter et Deus ille in homimo ille in Deo, quoniam aliter et Deus ille in homine proprio quodam et singulari modo. Una enim persona est Deus et homo et utrumque unus est Jeubique per id. quod deus est, in caelo autem per id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
eet: uxta diuinam uero immutabilitatẽ nũ¬
quam de ꝑadiso quia ubiq semꝑ ẽ recessisset:
Noli itaq dubitare ibi nunc eẽ hominem
xp̃m iħm: unde uenturus ẽ. Memoritery
recole et fideliter tene. xp̃ianam confessionẽ.
quoniam resurrexit amortius. ascendit in
celum. sedet ad dexteram patris. nec aliun¬
de quã inde uenturus ÷ ad uiuos mortuos¬
q iudicandos. Et sic uenturus ẽ illa angłica
uoce testante. quẽ adinodum ÷ ire uisus in
celum: id ÷ in eadem forma carnis atq subs¬
tantia: cui ꝓfecto ĩmortalitatem dedit. natu
ram non abstulit. Scdm hanc formã non ẽ pu¬
tandus ubiq diffusus. Cauendum ẽ enim ne
ita diuinitatem adstruamus hominis: ut ue¬
ritatem corporis auferamus. Non ÷ autẽ cõ¬
sequens ut qđ in deo ẽ: ita sĩt ubiq siẽ ds̃:
Nam et de nobis ueracissima scriptura dic̃.
qđ in illo uiumus. mouemur et sumus: nec
camen sicut ille ubiq sumus. Sed aliter ho-¬

Expanded text:
us esset, iuxta diuinam uero inmutabilitatem numus esset, iuxta diuinam uero inmutabilitatem numquam de paradiso, quia ubique semper est, recessisset. Noli itaque dubitare ibi nunc esse hominem Christum Iesum, unde uenturus est, memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa angelica uoce testante, quem ad modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naram non abstulit. Secundum hanc formam non est putandus ubique diffusus. Cavendum est enim ne ita divinitatem astruamus hominis, ut veritatem corporis auferamus. Non enim est consequens ut quod in Deo est, ita sit ubique sicut Deus. Nam de nobis veracissima Scriptura dicit, quod in illo vivimus et movemur et sumus ; nec tamen sicut ille, ubique sumus, sed aliter ho
Abbreviated transcription (Latin):
anima et caro: scđm anima tristis fuit usq ad
seꝑamus dñm. Sed̾m hominem namq in t̾ra
erat ñ in cęlo ubi nunc ÷ quando dicebat: nemo
ascendit in cęlum nisi qui de celo descendit
filius hominis qui est in cȩlo: quamius scđdm
id quod filius dei erat eẽt in celo. scdm id uero
quod filius hominis erat adhuc eẽt in terra:
nondumq ascendisset in cęlum. Similiter id
cum sccłm id quod filius dei ẽ sit dñs głiȩ. se¬
cundum id autem qđ filius hominis crucifi¬
xus sit: ait tamen apłs. Si enim cognouissẽt.
numquam dñm głiȩ crucifixissent. Ac ꝑ hoc
et filius homis scđm dm̃ erat in cȩlo: & filius dĩ
scđm hominem crucifigebatur in terra. Siẽ
ergo potuit recte dici dñs głe crucifixꝰ. cum
ad solam carnem illa passio ꝑtineret. ita recte
dici potuit hodie mecum eris in ꝑadiso: cũ
iuxta humanam humilitatem ꝑ carnem in

Expanded text:
anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad separamus deum. secundum hominem namque in terra erat, non in caelo, ubi nunc est, quando dicebat: Nemo ascendit in caelum nisi, qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo, quamuis secundum id. quod filius dei erat, esset in caelo, secundum id uero, quod filius hominis erat. adhuc esset in terra nondumque ascendisset in cadam. similiter, cum secundum id, quod filius dei est. sit dominus gloriae, secundum id autem, quod est filius hominis, crucifixus sit, ait tamen apostolus: Si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent. ac per hoc et filius hominis secundum deum erat in caelo et filius dei secundum hominem crucifigebatur in terra. sicut ergo potuit recte dici dominus gloriae crucifixus, cum ad solam carnem illa passio pertineret, ita recte dici potuit: Hodie mecum eris in paradiso, cum iuxta humanam humilitatem per carnem i
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ qd accingat a fine usq ad finẽ fortiter
et disponat omina suauider. et attingat ubiq
ꝓpter suam mundiciam. et nichil inquinatum
in eam incurratꝰ. Ubiẽq ergo sit ꝑadisus. qͥs qͥs
beatoꝵ ibi ẽ: cum illo ibi ẽ qui ubiq: ẽ. Cũ enĩ
sit xp̃c ds̃ et homo. ds̃ utiq unde dicit ego &
pater uiuim sumus. homo autem unde dicit pa-¬
ter maior ine est: idemo filius dei unigenitus
a patre. & filius hominis ex semine dauid sedm
carnem. utrumq in illo obseruandum ẽ. cum
loquitur. uel cum de illo scriptura loquitur. &
quid scđm quid dicatur intuendum. Nam siẽ
unus homo ẽ anima rationał &. caro: sic & unꝰ
xp̃c ẽ uerbum & caiͦ. P romde qd ad uerbum
attinet creator ẽ xp̃e: omiua enũ ꝑ ipsum facła st̃:
qd uero ad hominem creatus ẽ xp̃e factus ẽ enĩ
ex semine dauid scd̾m carnẽ: & in similitudine
hominum factus. Idem quia in homine duo sũt

Expanded text:
tum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter tum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter et adtingat ubique propter suam munditiam et nihil inquinatum in eam incurrat. ubicumque sit ergo paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. Cum enim sit Christus deus et homo — deus utique, unde dicit: Ego et pater unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, cum loquitur uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, intuendum. nam sicut unus homo est anima rationalis et caro, sic unus Christus est uerbum et homo. proinde quod ad uerbum adtinet, creator est Christus, omnia enim per ipsum facta sunt; quod uero ad hominem. creatus est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
audeat dicere dum̃ iħm xp̃m ad penales in¬
ferni partes uenisse tantumm: nec fuisse apd
eos qui in abrahe sinu requiescunt: Ubi si fuit:
ipse ẽ intelligendus ꝑadisꝰ. quem latronis
anime. illo die dignatus ẽ polliceri. Que si
ita sunt: generale ꝑadisi nomen ẽ ubi feli¬
cicer iuuitur. Neq enim quia ꝑadisus ÷ ap¬
pellatus ubi adam fuit ante peccatum. ꝓpt̃ẽa
scriptura ꝓhibita ẽ ȩtiam eccłiam uocarẽ ꝑa-¬
disum: cum fructu pomoꝵ. Est autem sensus
multo expedicior. et ab his omnib ambigui¬
tatib liber. si non scđdm id qd homo erat. s sedm
id quod ds̃ erat xp̃s: dixisse accipiatur. hodie
mecum eris in ꝑadiso. Homo quippe xp̃c illo
die scđm carnem in sepulchro. scđm animam
in inferno futurus erat: deus uero idem ipse
xp̃c. ubiq semꝑ ẽ. E st enim lux quȩ lucet etĩa
in tenebris: quainuis eam tenebre ũ compre¬
hendant. Est uirtus & sapientia ͤ de qua scrip¬

Expanded text:
audeat dicere Dominum Jesum ad poenales inaudeat dicere Dominum Jesum ad poenales inferni partes venisse tantummodo, nec fuisse apeos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si non secundum id. quod homo erat, sed secundum id. quod deus erat. Christus dixisse accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat: deus uero idem ipse Christus ubique semper est. est enim lux. quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ule dixerim. De illo quippe diuite legimus
xtum ẽẽ. Mortuus ẽ autem & diues et sepul¬
dẽ in inferno: & cum apud inferos in corm̃
dĩt: in pauꝑis autem morte ul requiȩ non
int inferi nominati: s contingit inquit mori
noyem illum. et auferri ab angłis in sinum
ibrahȩ. Deinde ardenti diuiti dicit abraham.
ter nos et uos cahos magnum firmatum ẽ.
uquam inter inferos sedesq beators. Nõ enĩ
alle alicubi scripturarum inferor nom̃ po
sium inuenitur in bono. Unde ętiam queri
Alet. si non nisi penalia recte intelligunt᷑ in¬
sirna quomodo animã diũ xp̃i. pie credamꝰ
iusse in ĩferno. Sed bene respondetur ideo des¬
uidisse: ut quib oportuit subueniret. Un
beatus petrus eum dicit soluisse dolores in¬
ani: in quib impossibile erat ceneri eũ. Por-
Nsiutraꝙ regio et dolentium & reqͥescentiũ
id ÷ et ubi diues ille torquebatur. & ubi pauꝑ
ille letabatur in inferno eẽ credenda ẽ. quis

Expanded text:
facile dixerim. de illo quippe diuite legimus facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile alicubi scripsitum invenitur in bono. Unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelliguntur inferna, quomodo animam Domini Christi pie credamus fuisse in inferno. Sed bene respondetur ideo descendisse, ut quibus oportuit subveniret: unde beatus Petrus eum dicit solvisse dolores inferni, in quibus impossibile erat teneri eum . Porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est, et ubi dives ille torquebatur, et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est; quis
Abbreviated transcription (Latin):
quinis adhibet. ubi de ipso predictũ ẽẽ de¬
nonstrat. qm̃ non derelinques animã meã in
nstrno: neq dab̃ scm̃ tuum uidere corrupti¬
mem. Illud de anima dictum ẽ quia ñ ibi ÷ de¬
licta. unde tam cito remeauit: illud de cor¬
ure qd in sepulchro corrumpi celeri resur¬
ntioẽ ñ potuit. S in sepulchro ꝑ adyssũ nullꝰ
ntelligit. &si qͥs ꝗͣ ita eẽt absurdꝰ ut hoc saꝑe
inaret᷑. eo qd illd̃ sepulchrũ ĩ horto erat. certe hĩc
ibista opinioẽ reuocaret᷑. qd̾ ille cui dictũ÷ hodie
hulcho: nec eius fidei ꝓ magno munere offer¬
ntur sepulcura carnis. nichil gaudii uł dolo¬
ris in morte sentientis: cum ille de reqͥȩ uͥ sen¬
sus ẽ cogitaret. Restat gͥ ut si sccłm hominẽ dic¬
ip̃s. Utrũ aut̃ sinus ille abrahȩ uͥ diues impiꝰ
ium in tormentis eẽt inferni requiescentẽ
nuꝑem uidit. uł ꝑadisi censendus uocabu
buel ad inferos ꝑtinere ex istimandus sit: nõ

Expanded text:
psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse depsalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hosepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hoChristus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse qui ubiq sit. Ubi ego quero uel potꝰ
agnosco quemadmodum accipias hominẽ ap̃
non utiq sicut quidam heretici uerbum dei c
carnem. hoc ÷ sine humana anima. ut u̾bũ c̃t
carni ꝓ anima: uł uerbum dei & animã & carnẽ
s sine mente humana: ut u̾bum dei eẽt anima.
ꝓmente humana. Non utiq sic accipis homire
xp̃m. s sicut suꝑiꝰ loquutus es ubi aisti xp̃mot
nipotentem deum ea de ratione credulitati.
credidisses. Profecto cum dicis hominem ꝑfa¬
tum: totam illic naturam humanam uis mul¬
ligi. Non ÷ enim homo ꝑfectus si uel anima sls¬
ni.uel anune ipsi mens humana defuerit. Si
gͦ scđm hominem quem u̾bum ds̃ suscepit.
putamꝰ dictum eẽ hodie mecum eris in ꝑadist
non ex his u̾bis ex in celo existimanduse ẽ
eo die in sepulc̾ro sit posita: manifestissi
aneuangłium. Quod uero illa anima in ĩfer¬

Expanded text:
potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis am hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est dem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infer
Abbreviated transcription (Latin):
preuenisti. fecistiq ut uerear in me dici os¬
onem atq expectationem tuam. Preter hos
tales mͥ questiones in tua epła ꝓposuisti. qui
a quolibet ꝓposite forent. otio quoq meoa
defit. non paruum negocium fierent. Cumus
abste ꝓponuntur. cui ꝓfunda rimanti. soludẽ
earum suꝑficies nequaquam sac ẽ: & ꝓponur
occupatissimo aliarumq curarum. molibut
lato & obstricto: tue prudentie ÷ & benuolta¬
ciȩ. cogitare quam te placidum habe debẽa
qd diu non respondi: ul si etiam nunc ꝓtues
tentionis granditate respondero. Queris
ligno iamq moriturꝰ. latroni credenti diros
hodie mecum eris in ꝑadiso: & hinc fortassei¬
telligendum dicis ꝑadisum quasi in aliqͥ ceil
parte : positum. aut quia ubiq ds̃ sit. homii
quoq illum qui in deo sit ubiq diffusũ: e he
nimirum intelligi uolens etiam in ꝑadiso esse

Expanded text:
praeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi oppraeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditate respondero. Quaerisligno iamque moriturus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli parte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse
Abbreviated transcription (Latin):
quam debui. Cuiꝰ rei causas
nollem quereres. ne molestiꝰ
me feras diu excusantem. quã ꝑculis¬
ti tardius rescribentẽ: cum ego te ma¬
lim offensioni meȩ facile ignoscere. quã
de mea defensione iudicare. Quȩcumq
illȩ cause meȩ fuerint. crede nullũ apd
me ẽẽ potuisse contẽptum: immo uero
citissime rescripsissem. si de contẽpsissẽ:
Mec modo quia tandem aliquando rescripsi.
ideo saltem tandem aliquando dignum aliqͥd
te lectore molitus sum: et quod merito possim
tuo nomine prenotare⁊ s rescriberte ut cũq
iam maliu quam pati: et hanc estatem mȩ haus
offici debitore transire. Nec tua me digiuitiss
ruit. fecitq cunc tantem: cum sit humants
tua gratior. quam illa suspectior. Si unde n:
gis amo. hinc difficilius unde sufficiam tang
auiditati religiosi dui amoris inuenio. huc
cessit qd p̃ter mutue haritatis flãmam. qus
etiam eos quos nũquam uidimꝰ diligamus.
eos hab̾e quod diligimus credimus: ubi me

Expanded text:
quam debui. Cujus rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem, quam pertulisti tardius rescribentem; cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere, quam de mea defensione judicare: quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. Imo enim velocissime rescripsissem, si te contempsissem. Nec modo quia tandem aliquando rescripsi, ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sutuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii debitore transire. nec tua me dignitas tenuit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. sed unde te magis amo, hinc difficilius, unde sufficiam tantae auiditati religiosi tui amoris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mutuae caritatis flammam. qua fit, ut etiam eos, quos numquam uidimus, diligamus. dum eos habere. quod diligimus, credimus, ubi me utique
Abbreviated transcription (Latin):
nrõꝵ s totius mundi: ꝓpter triticum qdꝰ
ꝑ totum mundum: Refrigescit aut̃ harita
muldors: ꝓpter scandaloꝵ abundantiã. Quan¬
comagis. magisq głificato xp̃i nomine ae¬
gregantur in communionem sacramentes
cius etiam maligni. & ꝑseueranter omĩnor¬
uersi: s cam̃ camquam palea de area dñcͥ
ñ nisi ultima uentilatione seꝑandi. Nõ exo¬
gunt isti frumenta dnĩca. in eoꝵ quidẽ con¬
tione pauca: s multa ꝑ se ipsa: ñ extingut e¬
tos dei congregandos in fine scłi. sicut euan¬
um loquitur: Aquatuor uentis a sũmis cȩlos
usq ad terminos eoꝵ. Ipsor enim uox ẽ. s¬

Expanded text:
 totius mundi , propter triticum quod est per totum mundum. 33. Refrigescit autem charitas multorum propter scandalorum abunduntiam, quanto magis magisque glorificato Christi nomine congregantur in communionem sacramentorum eius etiam maligni et perseueranter omnino peruersi sed tamen tamquam palea de area dominica non nisi ultima uentilatione separandi. non extingunt isti frumenta dominica in eorum quidem comparatione pauca sed multa per se ipsa; non extingunt electos dei congregandos in fine saeculi, sicut euangelium loquitur, a quattuor uentis, a summis caelorum usque ad terminos eo
Abbreviated transcription (Latin):
: qui se tamquam iustos ab ea seꝑare uoliuis¬
int arrogantissimos & suꝑbissimos iudicauit:
uridens eos hoc sibi assumere quod nec apłis
concessit dñs ut ante tempus zizania collige¬
rent. aut camquam ipsis paleam. ferre.&.
arcam purgare concessum sit. paleas conarẽ¬
ura tritico seꝑare: qd unumquemq alieutꝰ
pecatis macłari ñ posse monstrauit: quã sibi
mnes impie sedicionis auctores solam cau¬
sin seꝑadionis assumunt: quod in eo ip̃so in
ulo aliter sapuit collegas diuersa sentiences.
e iudicandos nec a iure cõmunionis amo¬
indos ẽẽ decreuit: qđ in ea ipsa epła ad iubai¬
bum quȩ in concilio cuius auctoritatem ad
slaptirandum sequi uos dicitis primidus re¬
itata ẽ: cum fadeatur in preteritum sic ẽẽ ad¬
misos in eccłiam qui fuerant alibi baptirati.
ut denuo ũ baptizarentur.:⁊ unde illos sine
luptismo fuisse arbitratur: tantuin tamen po¬
ut utilitatis & salubritatis in pace eccłie.

Expanded text:
eos, qui se tamquam iustos ab ea separare uoluiseos, qui se tamquam iustos ab ea separare uoluissent, adrogantissimos et superbissimos iudicauit inridens eos hoc sibi adsumere, quod nec apostolis concessit dominus, ut ante tempus zizania colligerent aut, tamquam ipsis paleam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conarentur a tritico separare, quod unumquemque alienis peccatis maculari non posse monstrauit, quam sibi omnes impiae seditionis auctores solam causam separationis adsumunt, quod in eo ipso, in quo aliter sapuit, collegas diuersa sentientes nec iudicandos nec a iure communionis amouendos esse decreuit, quod in ea ipsa epistula ad Iubaianum, quae in concilio, cuius auctoritatem ad rebaptizandum sequi uos dicitis, primitus recitata est, cum fateatur in praeteritum sic esse admissos in ecclesiam, qui fuerant alibi baptizati, ut denuo non baptizarentur, unde illos sine baptismo fuisse arbitratur, tantum tamen ponit utilitatis et salubritatis in pace eccle
Abbreviated transcription (Latin):
lerans quos corrigere ñ potest: ñ tamen ppt̃
eos quoꝵ ñ corrigit iniquitatem: ipsa boni
deserit in unitatem: Noli gͦ fr̃ contra diui
tam inulta.tam clara. tam indubitata testin¬
nia colligere uelle eccłias calũpnias ex ep̃oꝵ
scriptis. siue nrõꝵ sicut hylarii. siue antequã
pars donati seꝑaretur. ipsius unitatis sicut
cypriani & agripini: Primo: quia hoc gen
liccerarum ab auctoritate canonuis distingi
iucat sicubi fore aliter sapuerunt. quã
u postulat: In eo quippe numero sum ut
ubit: uerumtamen in qd ꝑuenimus in eo
iua psalmus ita loquitur. Ds̃ misereatur nr̃i &
henedicat nos. illuminet uultum suũ suꝑnos.
ut cognos camus in terra uiam tuam in omĩ
gentib salutare cuum: Deinde si cypriani
quam quidem sicut dixi a canonicis aucto¬
ncate distinguimus:cur in eo de ñ delectat
qd unitatem orb̃ cerre atq omnium genciũ
ediligendo tenuit & dispucando defendit. qd

Expanded text:
lerans, quos corrigere non potest; non tamen propter lerans, quos corrigere non potest; non tamen propter eorum, quos non corrigit, iniquitatem ipsam bonorum deserit unitatem. Noli ergo, frater, contra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequam pars Donati separaretur, ipsius unitaCypriani et Agrippini: primo, quia hoc genus litterarum ab auctoritate canonis distinguenliceat, sicubi forte aliter sapuerint quam veritas postulat. In eo quippe numero sumus, ut uelabit. uerum tamen in quod peruenimus, in eo , de qua uia psalmus ita loquitur: Deus misereatur nostri et benedicat nobis; inluminet uultum suum super nos, ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum. Deinde si Cypriani,quam quidem, sicut dixi, a canonis auctoritate distinguimus, cur in eo te non delectat, quod unitatem orbis terrae atque omnium gentium et diligendo tenuit et disputando defendit, quod