comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilce tectorium sonantes lapillos quatit. Non est
asi hominũ s porcoꝵ cib. Nouit quid dicã qui e¬
uisngłium nouit. Quid ergo mͥ ꝓdest qd̾ neptuni
symislachrũ ad illam sig̃cationẽ refertur. uisi forte
ut neutrum colam. Tam enĩ mͥ statua quelibet
qͣm mare uu̾sum. nõ ẽ deus. fateor tamẽ altius
demisos eẽ qui oꝑa hominũ deos pritant qm qui
opa del S nobis inuus diligendus ⁊ colendus deus
pcipitur qui fent hec om̃ia quoꝵ illi simulachra
uenerant᷑ ut tanqm deos ułtanqm signa ⁊ yma¬
gnes deoꝵ. Si ergo signũ utilit̾ institutũ ꝓ ip̃are
sequi cui sig̃tande mstitutũ ẽ. carnalis ẽ seruitus.
qͣnto magis iutaliũ rerũ signa insticuta ꝓ reb
accipe. Que si retisleris ad eã ip̃a que hus sig̃cant᷑

Expanded text:
dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est autem hominum, sed porcorum cibus. Novit quid dicam, qui Evangelium novit . Quid ergo mihi prodest quod Neptuni simulacrum ad illam significationem refertur, nisi forte ut neutrum colam? tam enim mihi statua quaelibet, quam mare universum, non est Deus. Fateor tamen altius demersos esse, qui opera hominum deos putant, quam qui opera Dei; sed nobis unus diligendus et colitur , qui fecit haec omnia, quorum illi simulacra venerantur, vel tanquam deos, vel tanquam signa et imagines deorum. Si ergo signum utiliter institutum pro ipsa re sequi, cui significandae institutum est, carnalis est servitus; quanto magis inutilium rerum signa instituta pro rebus accipere? Quae si retuleris ad ea ipsa quae his significan
Abbreviated transcription (Latin):
signis qtͣmius qũo sp̃ualit̾ eẽnt ĩ telligẽda
nescirent. qr unũ tñ didicerant uenerari et̃¬
num d̾m. tam capaces extiterũt spͣc sc̃i ut
om̃ia sua uenderent. eoꝵ q p̃tiũ indigentib
distrbuendum ante apłoꝵ pedes ponerent.
seq totos dedicarent᷑ tanqm templũ nouũ
cis tertene ymagun hoc etiã templo ueteri
seriuebant. Non enĩ hoc ullas eccłias gñtiũ
fetisse scriptum ẽ. qr nõ tam ꝓpe ĩuenti erãt
qui symulachra manifrã deos habebant. Eo si
bantur ad creaturã colendã uenerandãq referebãt
Quid enĩ michi ꝓdest symachrũ u̾bi gra neptuni
etiã oñis aquas ceteras que fontib ꝓruunt᷑is ic̃
aquodam porta slloꝵ describitur si bene recolo ita
dicente. Tu neptue pater cui temꝑa cana crepanti.
cuncta salo resonant magnus cut ꝑpetim̃te. ꝓfiuit
occeanus ⁊ flumina crinb errant. N ec siliqua itͣ

Expanded text:
signis, quamvis quomodo spiritualiter essent intelligenda signis, quamvis quomodo spiritualiter essent intelligenda nescirent, unum tamen didicerant venerari aeternum Deum, tam capaces exstiterunt Spiritus sancti, ut omnia sua venderent, eorumque pretium indigentibus distribuendum, ante Apostolorum pedes ponerent , seque totos dedicarent Deo tanquam templum novum, cujus terrenae imagini, hoc est, templo veteri, serviebant. 11. Non enim hoc ullas ecclesias Gentium fecisse scriptum est, quia non tam prope invenit erant, qui simulacra manufacta deos habebant. CAPUT bantur, ad creaturam colendam venerandamque referebant. Quid enim mihi prodest simulacrum, verbi gratia, Neptuni etiam omnes aquas caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam poeta illorum describitur, si bene recolo, ita dicente: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant. Haec siliqua intra
Abbreviated transcription (Latin):
signa rerũ temꝑaliũ sp̃ualiũ ꝓ ip̃is reb obser¬
uarent. nescientes quo referrentur id tñ insitũ
habebant. qd̾ tali seruitute unĩ oĩum quẽ non
uidebant placerent deo. Quam custodiam tan¬
qͣm sub pedagogo pariulloꝵ fuisse scribit a¬
postolus. Et sdeõ quitalib signis ꝑtinaciter
niheserunt. contempnentẽ ista dñm cũ iam
temsꝰ reuelationis eoꝵ uenisset ferre ñ potue¬
iunt᷑ Atq inde calũpnias qd̾ sałbo curaret.
moliti sãit pͥncipes eoꝵ ppłs q signis illis tã¬
qͣm reb astrictus nõ credebat d̾m eẽ ist a deo
uenisse. qui ea sicut aiudeis obseruabantur
qnta utilitas fũit eo modo subpedagogo.
custediri ut signa q̃ temporalit̾ impasita¬
erant seriientib ad unĩ dei cultũ qui fecit
celũ ⁊ terram oppimonẽ obseruantiũ religa¬
rent. Namq alli qr ꝓximi sp̃ualib fuerunt
Iup̃is enĩ temporalib ⁊ carnialib uotis atq

Expanded text:
signa rerum spiritalium pro ipsis rebus obsersigna rerum spiritalium pro ipsis rebus obseruarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali seruitute uni omnium quem non uidebant placerent deo; quam custodiam tamquam sub paedagogo paruulorum fuisse scribit apostolus. et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista deum, cum iam tempus reuelationis eorum uenisset, ferre non potuerunt atque inde calumnias, quod sabbato curaret, moliti sunt principes eorum, populusque signis illis tamquam rebus astrictus non credebat deum esse uel a deo uenisse, quia ea sicut Iudaeis obseruabantur quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custerant servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionem observantium religarent. Namque illi quia proximi spiritualibus fuerunt in ipsis enim temporalibus et carnalibus votis atque
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̾ saꝑitur. net ulla mors anme cõgruen¬
tius appellaturꝰ quã cũ id etiam qd̃ i ea bestis
antecesuit. hoc ẽ intelligentia carm subicitur᷑
seqͣndo lict̾ant. Qui enĩ sequit᷑ litt̾am. transia¬
ta uerba sicut ppria tenet. neq cllud qd̾ ꝓpͥo u̾
ho sig̃catur. refert ad altam sig̃cationem. s si
satb̃m audierit ĩdbi gr̃a nõ intelligit nsi unũ
diem de septem. qui continuo uolumine repe¬
tuntur. et cũ audierit sacrificium ñ excedit co¬
gitatione sllõ qd̃ freri de uictuis pecoꝵ t̾renis¬
ꝙ fructib solet. Ca demũ ẽ miserabilis anme
seruitus signa ꝓreb acriꝑe. ⁊ supra creaturan
corpoream oculum mentis ad hauriendũ et̾nũ
leuare nõ posse Que tñ seruitus ĩ usdeoꝵ ppło
longe aceteraꝵ gentiũ more diftabat. q̃nqui¬
dem̃ reb temporalib ita subiugati erant ut
unus eis ĩ oĩtub cõmendaretur deus. Et qmqm

Expanded text:
naliter sapitur, neque ulla mors animae congruennaliter sapitur, neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium more distabat, quando quidem rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus in eis omnibus commendaretur deus. et quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
liter considerande sunt: qualis ẽ illa ad thessa¬
lonicenses. ꝓp̃ea consolati sumꝰ frẽs in irobis.
pares nõ habet. ⁊ ideo sila inspecta renuntiatur
nus seruitiũ ẽẽt ũbis. sed minus desententia
dubitaretur aut certe adderet᷑ nr̃i. Nemo enĩ fe¬
re ambigeret uocatiuũ casum ẽẽ cũ audipent
pp̃ea consolati sumus frẽs nr̃i inuobis. S iam
hoc lpicislosius ꝑmutitur. Ita fc̃m ẽ in illa ad
ingreco uox iurantis manifesta ẽ. sine ambiguo
sono. karissime igitur ⁊ difficslune ĩueniri po¬
test ansbiguitas in ꝓpriis ubis qntũ ad libros
diuinaꝵ scripturaꝵ spectat qmͣ nõ aut cirtum¬
stantia ip̃a sermonis qua cognoscitur scuptoꝵ
intentio. aut int̾pretũ collatio. aut p̃cedentis lĩ¬
diccrẽ curam unsdustriam ꝙ desiderant. Nam ipͥn¬
cipio cauendum ẽ ne figuratam locutionẽ ad
litera aũ occidit. sꝑt̃ aũ usuꝑficat. Eum enĩ fi¬
gurate dc̃m sicaccipitur qi pprie dc̃m sit: car¬

Expanded text:
 qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur nus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis lindiocrem curam industriamque desiderant. Nam in principio cavendum est, ne figuratam locutionem ad littera occidit, spiritus autem uiuificat. cum enim figurate dictum sic accipitur. tamquam proprie dictum sit, car
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo dicemꝰ qr gentes que ñ sectabantur
iusticram app̃henderunt iusticiã. nisi ꝑ cunctati¬
onem qua dc̃m est. Quid gͦ dicemus responsio
subitiatur. qr gentes q̃ nõ sectabant᷑ iustitiam
app̃henderunt iusticiã. textus conseq̃ns ñ cohe¬
resut. Qualibet aũ uoce ꝓnuintiet᷑ itid̾ qd̃ ira¬
chanael dixit anararetħ potest aliqͥd boni ẽẽ
siute affirmantis. ut illud solũ ad int̾rogationẽ
ꝓtineat qd̾ ait̾ a natareth. siue totũ cũ dubitatione
int̾rogantis nõ uideo quomͦ discernat Uterꝙ
aũ sensus fidem nõ impedit. Est ettã ambigus¬
tas insono dubio sillabaꝵ ⁊ hec utiq ad ꝑmrati¬
ationẽ ꝑtinens. Nam qd̃ scriptũ ẽ nõ est abscõ¬
ditum ante os meũ qd fecisti in abscondito:
nõ elucet legenti utrũ correpta lit̾a os ꝓnũ¬
tretan ꝓducta. si enĩ corripiat ab eo qd̃ sũt ossa
Si aũ ꝓducat ab eo qd̃ sunt ora intelligitur nu¬
merits singularis. S talia lingue p̃cedentis

Expanded text:
es quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam ; nisi post percontationem qua dictum est, Quid ergo dicemus? responsio subjiciatur, Quia gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam, textus consequens non cohaerebit. Qualibet autem voce pronuntietur illud quod Nathanael dixit, A Nazareth potest aliquid boni esse , sive affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat quod ait, A Nazareth? sive totum cum dubitatione interrogantis; non video quomodo discernatur: uterque autem sensus fidem non impedit. 7. Est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. Nam quod scriptum est, Non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito , non elucet legenti utrum correpta littera os pronuntiet, an producta. Si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa; si autem producat, ab eo quod sunt ora, intelligitur numerus singularis. Sed talia linguae praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
dr. ⁊ hec sunt duo genera oĩu pẽcoꝵ. s flagitia
priora sunt. Que cũ exaniuetintamimũ ⁊ ad
qmdam egestatem ꝑduxerint infacinora ꝓsi¬
liturꝰ. quib remoueantur impedisñta flagiti¬
oꝵ ut adlim̃ita q̃rantur. Item qd̾ agit cantas
qd̃ sibi ꝓsit. utilitas ẽ. Qd̾ aũ agit ut ꝑsit
ꝓximo beneficientia nominatur. ⁊huit p̃cedit
utilitas. qr nemo potest ex eo qd̃ nõ ht̃ ꝓdesse
alteri. Quanto aũ magis cupiditatis regnũ¬
destruitur: tanto caritatis aigetur. Quicqͥd
turis legitur expsona dei uł sc̃oꝵ etus ad cipi

Expanded text:
r. Et haec sunt duo genera omnium peccatorum; sed flagitia priora sunt. Quae cum exinaniverint animum, et ad quamdam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quo removeantur impedimenta flagitiant adiumenta quaerantur. item quod agit caritas quo sibi prosit, utilitas est; quod autem agit, ut prosit proximo, beneficientia nominatur. et hic praecedit utilitas, quia nemo potest ex eo quod non habet prodesse alteri. quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto caritatis augetur. Quidquid turis legitur ex persona dei
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ istłitaꝵ. eitos aũ inuenit subsignus ĩuti¬
lio. nõ solum serulem opationem subtalib si¬
guis s etiã ip̃a signa frũstrauiti Remouit qz
om̃ia ut a cortuptione multitudĩs simulatoꝵ
deoꝵ qͣm sepe at ꝓprie scciptura fornicatõem ito¬
cat ad unius deicultũ gentes comũterentur. Nec
sisb ip̃is lam signis ittilĩb serutture. s exercita¬
ture potius animũ ĩ eoꝵ intelligentia spiritali.
Sisb signo enĩ serunt: qui oꝑatur aut uenerat᷑ ali¬
qͣm rem sig̃cantẽ uestiens quid significet. Qui u̾o

Expanded text:
sraelitarum. Quos autem invenit sub signis inutilibus, non solum servilem in operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulatorum deorum quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur: nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed excitaturae potius animum in eorum intelligentia spirituali. Sub signo enim servit, qui operatur, aut veneratur aliquam rem nesc
Abbreviated transcription (Latin):
õnemaũ ⁊ int̾rogationẽ hoc ueteres iut̾eẽ dixerũt
qd̃ ad ꝑcunctationẽ mutta responderi possũtiad
int̾rogationẽ ito aut nõ aut etram. ꝓmittabit᷑
ergo ita. ut post ꝑcunctationẽ qua dicimis. qͥs
accusabit adu̾sus electos di illud qd̾ sequitur
sono int̾rogantis enmttet᷑. d̾s qui iustificat.¬
ut tatite respondeatur nõ. ⁊ itẽ ꝓcunctemur. Qͥs
ẽ qui condempnet Runrsus ꝙ int̾rogemus. xp̃c
słx qui mortnus ẽ magis au qua resurrexit qui

Expanded text:
onem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, onem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono intut tacite respondeatur, Non: et item percunctemur: Quis est qui condemnat? rursusque interrogemus: Christus Jesus qui mortuus est, magis autem qui resurrexit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nũ inquiti Cur engo eduob cõpellitur qr ẽ manẽ¬
dineccitrs qm ita subietit man̾e incarie ueres¬
sarium pp̃uos. U̾bi aũ neq p̃scripto fider neq ip¬
sius sermonis textu ambiguitas explicari potest
nitħ obest scd̾m qualibet eaꝵ que ostenduntursẽ¬
tentiam distinguere ueluti ẽ isla ad corruth̃tos.

Expanded text:
peUitur? quia est manendi necessitas, quam ita subiecit: manere ia carne necessarium propter uos. ubi autem neque praescripto fidei neque ipsius sermonis textu ambiguitas explicari potest». nihil obest secundum quamlibet earum quae ostenduntur sententiam distinguere. ueluti est illa ad Corinthios:
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud adiungatur. concupiscentiã hñs dissol
magis optunũ apparet eũ eiꝰ optum dicere se
habere concupiscentiã ut᷑ ex duob compeslatur
slt̾ius hẽat tñ concupiscentiã: alt̾uis necessita¬
tem. Contupiscentiã scilicet ẽẽ cũ xp̃o: necessitatẽ
manere incarne. Que ambiguitas unꝯ conse¬
qͣnti uerbo diiudit᷑atur. qd̾ posituntẽ enĩ. Qmͣ
particislã qui abstulerũt int̃pretes isia potiꝰ sñia
ducti sũtut nõ coͣmpelli exdiiob. s etiã duoꝵ

Expanded text:
ut illud adiungatur: concupiscentiam habens dissomagis optimum, apparet eum eius optimi dicere se habere concupiscentiam, ut, cum ex duobus compellatur, alterius tamen habeat concupiscentiam, alterius necessitatem: concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. quae ambiguitas uno consequenti uerbo diiudicatur, quod positum est, enim. quam particulam qui abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et humilis corde. ⁊ inuenietis requiẽ amimab
urt̃is. Iugum enĩ meũ leue ẽ. ⁊ sarcina mea
leuis ẽ. Qusb nisi mitib ⁊ humilib corde
quos nõ inflat scientia s caritas edificatox
minerint ergo eoꝵ qui pascha ello tempe
unfbraꝵ ymaginaria celebrabant. cũ sig̃nari
postes sanguine agni iubentur ysopo fuisse
signatos. Herba hec humslis ⁊ mitis ẽ. ⁊ in¬
chil fortius ⁊ penetrabiliuis eius raditib. utĩ
caritate radicati ⁊ fundati possimus cõp̃hen¬
longindo: a t̾ra nsc ad ip̃am latitudinẽ quo
a manib ⁊ infratotũ corpus affigitur. Altitu¬
do alatitudine sinsũ usꝙ adsũmũ quo adhe¬
ret caput. ꝓfundum u̾o qd̃ terre infixum ab¬
sconditur. Quo signo crucis omnus actio xp̃ia¬

Expanded text:
quiem animabus vestris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est : quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, sed charitas aedificat? Meminerint ergo eorum qui Pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postes sanguine agni juberentur, hyssopo fuisse signatos . Herba haec mitis et humilis est, et nihil fortius et penetrabilius ejus radicibus: ut in charitate radicati longitudo, a terra usque ad ipsam latitudinem, quo a manibus et infra totum corpus affigitur; altitudo, a latitudine sursum usque ad summum, cui adhaeret caput; profundum vero, quod terrae infixum absconditur. Quo signo crucis, omnis actio christia
Abbreviated transcription (Latin):
lectorem nõ impedierint uitem ⁊ humtlem
qrͣa scientia infiare nõ possit: accedat ad am¬
bigua signa. inscriptuts tõsideranda ⁊ discer¬
nenda. de quib iam t̾cio uolumine dite ag¬
grediar qd̾ dñs donare dignabit᷑ amen. Expl

Expanded text:
lectorem non impedierint, mitem et numilem lectorem non impedierint, mitem et numilem quem scientia inflare non possit, accedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dign
Abbreviated transcription (Latin):
uis purgatoria ne inflante scientia dicutus
abegypto ablatis suꝑbe aliqͥd pulmo tumidꝰ
anhelet. Asperges mẽ ysopo inquit ⁊ mundabor
lauabis me ⁊ suꝑ niuẽ dealhabor auditumeo
dabis existationẽ fletitrã. Deinde conseqñter
annectit ut oftendat purgationẽ a suꝑbia sig¬
nificari ysopo exultabunt ossa humiliata. Sñ¬
tum aũ minor ẽ auri argenti uestisq copia
onem diuitiaꝵ quas postea ierosolune conse¬
cutus ẽ. que maxime insalomone rege osten¬
duat᷑. tanta fit cuncta scientia que qͣuidem
ututs ẽ collecta delibris gentiũ si diuinaꝵ
scripturaꝵ scientie comparet᷑. Nam quitqiid
lomo extra didicerit si noxtumi ẽ sbi dampnat᷑¬
hiam quicq d homo extra diditerit. si noxium ẽ
ibi dampnat᷑. si utile ẽ sbiinuenitur. Et cũ ibi
quisq inuenerit om̃ia que ntilit alsoi didacit
milto hndantius inutemet ea. que nusqͣm d̃ĩ¬
altitisoie. ⁊ inirabsli humiltate discuntur.
Hac gͥ instructione p̃ditũ cũ signa intognita

Expanded text:
uis purgatoria, ne inflante scientia de diuitiis ab Aegypto ablatis superbe aliquid pulmo tumidus anhelet: asperges me, inquit, ysopo et mundabor, lauabis me et super niuem dealbabor. auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. deinde consequenter adnectit, ut ostendat purgationem a superbia significari ysopo: exsultabunt ossa humiliata. Quanto autem minor est auri, argenti uestisque copia, one diuitiarum, quas postea Hierosolymae consecutus est, quae maxime in Salomone rege ostenduntur, tanta fit cuncta scientia, quae quidem est utilis collecta de libris gentium, si diuinarum scripturarum scientiae comparetur. nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi inuenitur. et cum ibi quisque inuenerit omnia, quae utiliter alibi didicerit, multo abundantius ibi inueniet ea quae nusquam omnialtitudine et mirabili humilitate discuntur. Hac igitur instructione praeditum cum signa incognita
Abbreviated transcription (Latin):
qm breuẽ ꝓmuntiauerunt itet̾es. uoluit uirgi¬
lius ⁊ longͣa fc̃a est. Ita quisqͣm pot̃ effic̾ẽ cũ uo¬
luerit. ut ter terua aut nõ sint nouẽ aut s̃ pos¬
sũt efficere quadratam figurã. aut ñ ad t̾nariũ
numerũ tripla sint ad senaris̃ sex. qualt̾a ad
nullũ dupsa qui inteslibiles nuumerinõ hñt. su¬

Expanded text:
quam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgiquam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgilius, et longa fluerit, ut ter terna aut non sint novem, aut non possint efficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sescupla, ad nullum dupla, quia intelligibilis numeri s
Abbreviated transcription (Latin):
qm amimadũtant cũ faciunt aut intelligãt
cũ audiunt. Qui aũ ambulare ñ possunt: mul¬
to minus eo currant q̃ nec exꝑiendo posst̾ atten¬
dere. Itacy plerũꝙ citius ingeniosus uidet ñ ee¬
ratam conclusionẽ qm̃ p̃cepta eiꝰ capit. tarduis aũ
ñ eam uidet. s multo minuts qd̾ deilla p̃cipitur
magis q nshiis om̃ib ip̃a spectatula u̾itatis se¬
pe delectant. qͣm exeis in disputando aut uidi¬
cando adiuuaninr. nisi forte qd̃ excitatiora red¬
dunt ingenia. si etiã malignrora aut inflatio¬
ra ñ reddant hoc ẽ ut aut decipe ueri slłi sermo¬
ne. atꝙ int̾rogationib ament aut aliqͥd mag¬
nũ quo se bonis atq ĩ nocentib anteponant.
se assetutos putent qui ista didicerint. Iam u̾o¬
numeri disciplina cuslibet tardissimo clarũ ẽ
qd̃ nõ sit ab hominib instituta. s potiꝰ indaga
ta ⁊ inuenta. Non enĩ sicut pͥmã silłam ytalie

Expanded text:
quam animaduertunt, cum faciunt, aut intellegunt, quam animaduertunt, cum faciunt, aut intellegunt, cum audiunt. qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque citius ingeniosus uidet nratam conclusionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didicerint. numeri disciplina cuilibet tardissimo clarum est quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata atque inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid faciunt. aut ad expetendũ fugiendũne
amninos mouent: ⁊ inuente potiꝰ qd̾ itasehẽ¬
ant qm ut ita se haberent ĩftitute. S hec ps
cũ ditit᷑ magis ut ꝓferamus ea q̃ intellectast̃
qͣm intelligamꝰ adhibenda ẽ. Illa uo ꝑs cõclusi¬
onũ ⁊ diffutionũ. ⁊ distributionum płim̃
intellectorem adiuuat. tm̃ absit error qd̃ ui¬
dentur sibi homines ip̃am beate urte u̾itatem
didicisse cũ ita didiscerint. qm̃qͣm płm q acci¬
dat ut facalius hõines res eas asseqͣntur ꝓpt̾
qͣs asseqñdas ista discuntur. qm taliũ p̃ceptoꝵ
nodosissimas ⁊ spinosissimas disciplias. tan¬
qͣm si quispiam dare uolens p̃cepta amblandi
moneat nõ ẽẽ leuandũ posteriorem pedem. nͥ
cũ posuerit priorẽ. deinde iiutatim quẽad¬
modũ articuloꝵ ⁊ poplitũ cardines oporteat
monere describat. uera em̃ dicit. nec alit̾ anbu
laxi pot̾. set facilius hoĩes factendo ambulant

Expanded text:
aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita se habeant, quam ut ita se haberent, institutae. Sed haec pars cum discitur, magis ut proferamus ea quae intellecta sunt, quam ut intellegamus adhibenda est. illa uero conclusionum et definitionum et distrintellectorem adjuvat, tantum absit error, quo videntur sibi homines ipsam beatae uitae ueritatem didicisse, cum ista didicerint. quamquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. tamquam si quispiam uolens dare praecepta ambulandi moneat non esse leuandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat mouere describat; uera enim dicit nec ambulari aliter potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant,
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃m falsũ diffinitur. cũ dicimus falsum ẽẽ
significationẽ rei ñ ita se hñtis ut sig̃catur. sũ
alio aliquo mͦ que diffimtio uera ẽ. qmuis fal¬
sunt: alterũ eoꝵ que nõ sũt quãus ẽẽ possũt.
Nam qui dicit septẽ ⁊ triaundecim ẽẽ ÷ iddi¬
cit qd̾ om̃o ẽẽ nõ ꝓotest. Qui aũ dicit kalendas
u̾bi gr̃a ianuariis pluuisse. tam ⁊ si fcm̃ nõ sit:
id tamẽ dicit qd̃ fieri potuerit. diffiitio gͦ ⁊ di
iusto falsoꝵ potest ẽẽ uerissima. qmins falsa ip̃a¬
rioris disputationis que iam eloq̃ñtta nõiatur
neꝙ hoc ab hõĩb institutum est ut caritatis ex¬
p̃ssio conciliet auditorem. aut ut facile qd̾ intẽ¬
dit insinuet. Grenis ⁊ apta natratio ⁊ uarietas
ens sine fastidio teneat intentos. ⁊ cetere hus
modi obseruationes. q̃ siie infalsts. siue ĩ ueris
causis: uere sũt tam̃ inqͣntũ ut sciri uł credi

Expanded text:
et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsum esse et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsum esse significationem rei non ita se habentis, ut significatur, siue alio aliquo modo: quae definitio uera est, quamuis falsunt, alterum eorum quae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septem et tria undecim esse, id dicit quod omnino esse non potest. qui autem dicit kalendis, uerbi gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit quod fieri potuerit. definitio ergo et diuisio falsorioris disputationis, quae jam eloquentia nominatur, neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastidio teneat intentos et ceterae huius modi obseruationes, quae siue in falsis siue in ueris causis uerae sunt tamen, quantum uel sciri uel credi
Abbreviated transcription (Latin):
guntur ⁊̃ ip̃e certe fiant necc̃e ẽ. Quidã aũ sic se
iactant cũ ueritatẽ conexionũ didicerint qĩ sẽ¬
tentiax ip̃a sit u̾itas. Et rursũs quidã plerum¬
q retinentes ueram sñiam male se cõtempnsit
qr leges conclusionis ignorant. cũ melior sit qͥ
nouit ẽẽ resurrõnem mortuoꝵ qmͣ ille qui noui
resurrexit. Item scientia definiendi diuidendi.at¬
ꝙ partiendi qmqͣm etiam reb falsis plerũq ad¬
hibeatur ip̃a tñ falsa nõ eẽ. neq ab hõib ĩstituta.
eam poete. ⁊ opituob erroris sui ist falsi philoso¬
phi ut etiam heretiti hoc ẽ falsi xp̃iani adhibere
consueunt. pp̃ea falsum ẽ. neq indiffintendo. neq
utdiuidendo aut partiendo aliquid complecte᷑¬
dum ẽẽ qd̃ ad rem ipãm nõ ꝑtinet. aut aliqͥd
qd̃ ꝑtinet p̃tereundum: hoc uerum ẽ etiam si ea
que diffinsuntur aut describũt uera nõ sint. Nã

Expanded text:
guntur, etiam ipsae certae fiant necesse est. quidam autem sic se guntur, etiam ipsae certae fiant necesse est. quidam autem sic se iactant, cum ueritatem conexionum didicerint, quasi sententiarum ipsa sit ueritas. et rursus quidam plerumque retinentes ueram sententiam male se contemnunt, quia leges conclusionis ignorant, cum melior sit qui nouit esse resurrectionem mortuorum quam ille qui nouit que Christus resurrexerit. Item scientia definiendi, diuidendi atque partiendi quamquam etiam in rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, eam poetae, et opinionibus erroris sui vel falsi philosophi, vel etiam haeretici, hoc est, falsi christiani adhibere consueverunt, propterea falsum est neque in definiendo, neque in dividendo aut partiendo, aliquid complectendum esse quod ad rem ipsam non pertinet, aut aliquid quod pertinet praetereundum. Hoc verum est, etiamsi ea quae definiuntur aut distribuuntur, vera non sint. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. quoꝵ conseq̃ntia uidet ẽẽ respitenda Iam
hinc intelligere fatile ẽ sicut infalsis sentencũs
ueras: sic ĩueris sententiis falsas cõclusiones
eẽ posse. fac aliquẽ ꝓposuisse. si iustus ẽ ille bo¬
nus eft ⁊ ẽẽ concessum: deinde assũpsisse nõ ẽ
bonus iustus. Quo itẽ concesso: intulisse cõclisi¬
onem. ñ ẽ erggo bonus. Que tam ⁊ si uera sint oĩa
ñ ẽ tam̃ uera regula conlusionis. Nõ enĩ sicut
ablato conseq̃nti aufertur nectrio qd̾ p̃ceditiita
etiam ablato p̃cedenti aufertur necͣcno d̾ constaͥ¬
tur. Quia uerũ ẽ cũ ditimus. si oratorẽ homo est.
Exqua ꝓpositione si assumamiꝰ nõ ẽ aũ orator. Nõ
erit conseq̃ns cũ intulerimꝰ: nõ ẽ gͥ homo. Qua¬
pp̃ aluid ẽ nõ ẽẽ regulas cõnexionũs aluid sentẽ¬
nans: si homo ẽ quadrupes ẽ. Hic ergo de ip̃a co¬
tisꝙ sententiis cũ incerta uera conexione un¬

Expanded text:
dentia, quorum consequentiam videt esse respuendam. Jam dentia, quorum consequentiam videt esse respuendam. Jam hinc intelligere facile est sicut in falsis sententiis veras, sic in veris sententiis falsas conclusiones esse posse. Fac enim aliquem proposuisse: Si justus est ille, bonus est; et esse concessum; deinde assumpsisse: Non est autem justus; quo item concesso, intulisse conclusionem: Non est igitur bonus. Quae tametsi vera sint omnia, non est tamen vera regula conclusionis: non enim sicut ablato consequenti aufertur necessario quod praecedit, ita etiam ablato praecedenti aufertur necessario quod sequitur; quia verum est cum dicimus: Si orator est, homo est: ex qua propositione si assumamus: Non est autem orator: non erit consequens, cum intuleris: "non est igitur homo". Quapropter aliud est nosse regulas conexionum, aliud sentennans: "si homo est, quadrupes est". hic ergo de ipsa cotisque sententiis cum incertae uera conexione iun
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Est gͥ resurrectio mortuoꝵ. hoc ergo ut conseq̃n¬
ti ablato auferatur etiã neccͣario qd̃ p̾cedit nõ in¬
stituerunt homines set ostenderunt. Et hec regula
ꝓtinet ad u̾itatem cõnexionũ. s ñ adu̾itatem
sententiaꝵ. S in hoc loco deresurrõne cũ ageret ⁊¬
regula cõnexionis uera ẽ. ⁊ ip̃a inconclusione sñis
Infalsis aũ sententiis conerionis u̾itas ẽ isto m
fatiamus altquẽ concessisse si aĩal ẽ coclea uocẽ
ht̃. hoc contesso cũ ꝓbatum fu̾it uocẽ cocleam ñ ha¬
bere: qm̃ conseq̃nti ablato sild̾ qd̾ p̃ceditaufeit᷑.
cõcluditur ñ ẽe animal cocleam: queꝰ seq̃ntia
falsa ẽ: s cõcesso falso uera ẽ cõclusionis cõnexio
ueritas itaq sententte ꝑ se ip̃am ualet: ueritas
aũ cõnexionis exeuts clm quo agit᷑ oppinione
ut cõcessione consistit. Ideo aũ ut supͣ dc̃m ẽ infer¬
tur uera cõnexione qd falsum ẽ ut eũ cuiꝰ err¬
rem corrig̾e uolumuts: peniteat concessisse p̃ce

Expanded text:
xit; est igitur resurrectio mortuorum". hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. et haec regula pertinet ad ueritatem conexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est et ipsa in conclusione sententia. in falsis autem sententiis conexionis ueritas est isto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit uocem cocleam non habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem conexionis ei eius cum quo agitur opinione uel concessione consistit. ideo autem, ut supra diximus, infertur uera conexione quod falsum est, ut eum cuius errorem corrigere uolumus p
Abbreviated transcription (Latin):
statius cet̾is ꝙ huiꝰmodi simultatis oꝑib mãxie
pitoꝵ artificimi nenio errat cũ similia uident
ut agnoscat quibͣ smit similia. Et hoc totũ gems
intersupflua hominũ instituta inimerandum ẽ.
nisi cum int̾ ẽ quid eoꝵ qua decausa. ⁊ ubi ⁊ qñ
et cuĩ auctoritate fiat. milia deniq sectaꝵ fabulaꝵ
et falsitatũ quaꝵ mendacis hõres delectant huma¬
ua instituta sũt ⁊ nulla magis hõim ꝓpͥa que a se¬
ip̃is hñt existimanda sũt qm queq̃ falsa attm̃da¬
tia eomoda u̾o ⁊ necessaria hominsi cũ hominib msti¬
tuta sũt. Quetumꝙ ihĩtu ⁊ cittu corporis adsexis
honores discernendos differentia placuit tĩnintera¬
bilia generum significationũ sinequib humana
saietas. aut nõ oĩno. aut minus cõmode geritur qc̃
sionib uł estimationib sua cuiq ciuitati ⁊ ppło

Expanded text:
statuis caeteris hujusmodi simulatis operibus, maxime statuis caeteris hujusmodi simulatis operibus, maxime peritorum artificum, nemo errat cum similia viderit, ut agnoscat quibus sint rebus similia. Et hoc totum genus inter superflua hominum instituta numerandum est, nisi cum interest quid eorum, qua de causa, et ubi, et quando, et cujus auctoritate fiat. Millia denique fictarum fabularum et falsitatum, quarum mendaciis homines delectantur, humana instituta sunt. Et nulla magis hominum propria, quae a seipsis habent, existimanda sunt, quam quaeque falsa atque mendacia. Commoda vero et necessaria hominum cum hominibus instituta sunt, quaecumque in habitu et cultu corporis ad sexus vel honores discernendos differentia placuit; et innumerabilia genera significationum sine quibus humana societas, aut non omnino, aut minus commode geritur; quaeque sionibus vel aestimationibus, sua cuique civitati
Abbreviated transcription (Latin):
tiones lõum nõ snꝑsticiose .i. ñ cũ demonib s cũ ipis
horunsb institite. Namꝙ om̃ta que ideo ualent
int̾ homines qr placuit inter eos ut ualeant insti¬
tritthominũ sũt quoꝵ partim suꝑflua lururiosa¬
q mstituta sũt. partim cõmoda ⁊ neccͣria. Illa enĩ
signa q̃ saltando fatumt hystriones. si natura nõ
cartagius quid saltator uellet intelligi qd̃ adhuc
musti meminerũt senes quoꝵ relatu het solem
aredire. Qd̾ ideo credendum ẽ qr nũc quoq siquis
theatrum talium ngarũ impitus intraiterit n
ei dicatur ab altero quid illi motus sig̾cent. frust̃
cotus intentus ẽ. Appetunt tam̃ om̃s qndam sili¬
tudiuem in sigcando: ut ip̃a signa inqntũ possũt.
reb q̃ sig̃cantur similia sint. S multis fimisle¬
aliquid alicui pot̾ ẽẽ nõ constant talia signa i¬
terhoĩes: nisi consensus accedat. Inpictuns ito ⁊

Expanded text:
tiotiohominibus institutae. Namque omnia quae ideo valent inter homines, quia placuit inter eos ut valeant, instituta hominum sunt: quorum partim superflua luxuriosaque instituta sunt, partim commoda et necessaria. Illa enim signa quae saltando faciunt histriones, si natura, non ret populis Carthaginis quid saltator vellet intelligi. Quod adhuc multi meminerunt senes, quorum relatu haec solemus audire. Quod ideo credendum est, quia nunc quoque si quis theatrum talium nugarum imperitus intraverit, nisi ei dicatur ab altero quid illi motus significent, frustra totus intentus est. Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt, rebus quae signdis simile aliquid alicui potest esse, non constant talia signa inter homines, nisi consensus accedat, in picturis vero et
Abbreviated transcription (Latin):
notatur aliud aput gretos. aliud ap̃latinos ua¬
let ũ natura. s placito. ⁊ consensione sig̾candi. et ido
qui utramꝙ linguã nouit si homini greco uelit
aliqiuid sig̃tare scubendo nõ mea significatõe ponit
hant lit̾am inqua ponit eã cũ homini scabitiati¬
no ⁊ beata uno eodemꝙ sono ap̃ grecos litte ap̃
latiuos holeris nom̃ ẽ. Et cũ dico lege nihuodu¬
ab stllabrs. Aliud grecus. alud latius cellei
Siuit ergohxe oñs sig̃tatões ꝓsuecusq societatis
consensione at̃os mouent. et qr du̾sa consensiõe
diuerse mouent net ideo consenserunt in ea hõines
qr i am ualebant ad sig̾tationem. s ideo ualent qi
consenunt in eas. sic etiam illa signa quib puitio¬
sa demonũ societas comꝑatur. ꝓcuiꝰq obsenĩatiõib
ualent. Qd̾ manifestassime oftendit ritusauguꝵ
tenuerait ⁊dagut ne uideant uolatus ut audrt
uoces auiuni. qr mulla ista signa sũt nͥ consensus

Expanded text:
notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos uanotatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribino: et Beta uno eodemque sono, apud Graecos litterae, apud Latinos oleris nomen est; et cum dico, Lege, in his duabus syllabis, aliud Graecus, aliud Latinus intelligit: sicut ergo hae omnes sigconsensione animos movent, et quia diversa consensio est, diverse movent; nec ideo consenserunt in eas homines, quia jam valebant ad significationem, sed ideo valent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciosa daemonum societas comparatur, pro cujusque observationibus valent. Quod manifestissime ostendit ritus augurtenuerint, id agunt ne videant volatus, aut audiant voces avium; quia nulla ista signa sunt, nisi consensus
Abbreviated transcription (Latin):
condidit ⁊ ordinauit deus humane ⁊ deceptorie cõ¬
iecture ab hominib institute sũt Sic etiã dequib¬
dam nascentib uł quodã modo diuine ꝓuidentie
ãministratõe existentib reb. mustti multa huma¬
nis suspitionib qͣi regislarit̾ cõiectaͣ lut̾is man¬
la pariat. aut fuslimne aliqͥd ꝓcutiatur que om̃ia
tm̃ ualent. qnͣtum p̃sumptione aĩoꝵ. qͣi cõmuni
quadam lingua cũ demonib federata sũt. q̃ tam̃
plena sũt om̃ia pestifere curositatis. crutiantis
sollicitudinis mortifere seruitutis. Non enĩ qr ua¬
lelunt anumadu̾sa sunt. s aiãdũtendo ateꝑ sig̃cando
fcr̃ẽ ut ualerẽt. Et ideo diuersis diu̾se ꝓueniunt
sedm cpitationes ⁊ p̃simitiones suas Iienĩ sp̃tqu¬
decrpere uoliuit talia ꝓcurant cuiq qualib esũ nre¬
tutrm ꝓsuspitiones ⁊ consensiones enis uident Si¬
cut enĩ u̾bigr̃a una fignra litt̾e qute decuisatim

Expanded text:
condidit, et ordinavit Deus, humanae deceptoriae concondidit, et ordinavit Deus, humanae deceptoriae conjecturae ab hominibus institutae sunt, sic etiam de quibusdam nascentibus, vel quoquo modo divinae providentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris manla pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spdecipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim
Abbreviated transcription (Latin):
percit illi sp̃ui. an nõ potius feminã illĩ demonii
correctione atq exclusione mundauit. Om̃s gͥ artes
pestifera societate hominũ ⁊ demonũ qͣͣ pacta ĩ fidet
et dolose amicitie instituta. penitus sũt repudiãda
et fugienda xp̃iano. Non qd̃ ydolũ sit aliqͥd ait̾ a¬
postolus. s quia q̃ m̃ĩolant demoniis ĩmolant ⁊¬
ydolis ⁊ de ĩmolationib que honori eoꝵ exhibent᷑
dixit apłs. hoc de om̃ib ymagiariis signis senti
partes tanqͣm d̾m colendas trahunt. isł ad remedi¬
oꝵ aliaꝵ q obseruationũ curam ꝑtinent q̃ nõ sũt
diuinitus ad dilc̃onem dei ⁊ ꝓximi. tanqͣm publi¬
ce constituta. s ꝑ priuatas appetiones rerũ tprali¬
um corda dissipant miseroꝵ. In om̃ib ergo istis
dectrinis societas demonũ formidanda atq uitanda
ẽ. qui nncħ cũ principe suo diabolo ubi reditũ nr̃m
clandere. atq obsecrare conantur. sic̃ desteslis quas

Expanded text:
percit illi spiritui ac non potius feminam illius daemonii percit illi spiritui ac non potius feminam illius daemonii correptione atque exclusione mundauit. omnes igitur apestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, non quod idolum sit aliquid, ait apostolus, sed quia quae immolant gentes, daemonidolis, et de immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit Apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentiepartes tanquam Deum colendas trahunt, vel ad remediorum aliarumque observationum curam pertinent; quae non sunt divinitus ad dilectionem Dei et proximi tanquam publice constituta, sed per privatas appetitiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. In omnibus ergo istis doctrinis societas daemonum formidanda atque vitanda est, qui nihil cum principe suo diabolo nisi reditum nostrum claudere atque obserare conantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
slludentib eos atq decipientib p̾uaricatorib an¬
gelis quib ista mundi ꝑs infima scd̃m pulcħri¬
mũ ordinem rerũ diuine ꝓuidentie lege subiectaẽ.
Quib illusionib ⁊ deceptionib euenit ut istis suꝑ¬
sticiosis ⁊ ꝑnitiosis diuinationũ generib muistta pre¬
terita ⁊ futura dicantur: nͨ alit̾ accidat qm dicantur.
Multa q obseruantib fcd̃m obseruatões suas sleni¬
ant. quib impliciti curiosiores fiant. ⁊ se se magis ma
gisq niserant in isltiplicib laqueis ꝑuitiosi erroris.
Hoc genus fornicationis aĩe salubrit̃ diuina scrip¬
tura ñ tacuit. neq ab ea sic deterruit animã ut ꝓp¬
terea talia negaret ẽẽ sectanda . qr falsa dicuntur a
ꝓfessiorib eoꝵ. sed etiã si dixerint uob̾ inquit ⁊ ita
euenert: necredatis eis. Non enĩ qr ymago samuel
mortui faili regi uera p̃mintrauit᷑: pp̃ea talia sacri
testimoniũ ꝑhibuit apłis dñi. ideo paislus apłs pe¬

Expanded text:
uaricatoribus angelis, quibus ista mundi pars infirma secundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusionibus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quam dicuntur, multaque obseruantibus secundum obseruationes suas eueniant, quibus implgisque inserant multiplicibus laqueis perniciosissimi erroris. Hoc genus fornicationis animae salubriter divina Scriptura non tacuit; neqterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euenerit, ne credatis eis. non enim quia imago Samuhelis mortui Saul regi uera pronuntiauit, propterea talia sacriltestimonium perhibuit apostolis domini, ideo Paulus apostolus pe
Abbreviated transcription (Latin):
linquat ertorem. Quia si ieodẽ mane uolu̾it: ne¬
cesse ẽ ut etram illa que dampnattene cogatuu
Non enĩ uera inferebat apłs cum diceret. nec p̃¬
resurexit. ⁊ illa alia manis ẽ. p̃dicatio nr̃a. ma¬
nis ẽ ł fides nr̃a. ⁊ demceps alia que õmo falsa sũt
quia ⁊ xp̃c resurrexit t nõ erat manis p̃ditatõ eoꝵ
qͥuihoc annũtiabint. nec fides eoꝵ qui hoc credid̾ant
S ista falsa uerissime cõnectabant᷑. illi siñe qua
dicebatur nõ ẽẽ resurronem mortuoꝵ Istis autẽ
falsis repudiati sũt qm̃ uera erant simortui nõ
resurgunt. conseq̃ns erit resurrectio mortuoꝵ
Cum ergo sint uere cõnextones ñ solũ ueraꝵ f

Expanded text:
linquat errorem; quia si in eodem manere voluerit, nelinquat errorem; quia si in eodem manere voluerit, necesse est etiam illa quae damnat, tenere cogatur. Non enim vera inferebat Apostolus, cum diceret, Neresurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa sunt, quia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum ergo sint uerae conexiones non solum uerarum sed
Abbreviated transcription (Latin):
eus. Sunt enĩ multa q̃ appellantur sophismata
false conclusiones rõnumaͣ plerũ ꝙ ita ueras ini¬
tantes. ut nõ solum taidos set ingeniosos ⁊̃ minus dili¬
gent̾ attentos decipiant. ꝓposuit enĩ quidã dicens ei.
cum quo loquebatur. Qd̾ ego sum tu nõ es. At ĩlle
consensit. Uerum enĩ erat ex parte. ut eo ip̃o qd̾ iste
insidiostis. ille simplex erat. Tunt iste addidit. s go
aũ homo sum. Hoc quoq cũ absllo accepisset cõclu¬
sit dicens. tu gͥ nõ es homo. Qd̾ genus captiosa
conclusionũ scriptura qnͣtum existimo decestat᷑
illo loco ubi dc̃m ẽ. Qui sophistice loquiturodi¬
bilis ẽ. quemqmͣ etiam sermomõ captiosus settũ
hñdantius qͣm grauitatem decet uboꝵ ornam̃ta
ones ratiotiuationis falsas hñtes sũtentias. que
consequut᷑ exrorẽ illius cũ quo agitur. Que tũ
ad hut inferuntur a bono ⁊ docto homine ut ĩhus
erubescens ille. cuiꝰ errorem consequit᷑ eundẽ re¬

Expanded text:
um. Sunt enim multa quae appellantur sophismata, um. Sunt enim multa quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum, et plerumque ita veras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. Proposuit enim quidam, dicens ei cum quo loquebatur: Quod ego sum, tu non es. At ille consensit: verum enim erat ex parte, vel eo ipso quod iste insidiosus, ille simplex erat. Tunc iste addidit: Ego autem homo sum. Hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dicens: Tu igitur non es homo. Quod genus captiosarum conclusionum. Scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, ubi dictum est: Qui sophistice loquitur, odibilis est . Quanquam etiam sermo non captiosus, sed tamen abundantius quam gravitatem decet, verborum ornamenta ones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consequuntur errorem illius cum quo agitur: quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in iis erubescens ille cujus errorem consequuntur, eumdem re
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑanti deo sicut meditina ⁊ agricultura ⁊ guberna¬
tio. ist quaꝵ om̃is effectus ẽ actio. sit saltationũ
et cuestonũ. fluctaminũ. Haꝵ ergo cũctaꝵ artiũ
de p̾teritis exꝑimenta factunt etiam futura coniti
Nam infllus eaꝵ artifex menbra mouet moꝑan¬
do nisi p̃teritoꝵ menioriam cũ futuroꝵ expecta¬
tione contexat. Harũ aũ cognitio tenint᷑ in ip̃a
humana uita cursũq lisurpanda ẽ nõ ad oꝑand̃
nisi forte officrũ aliqd̾ cogatur. De quo nũt agi¬
mus. s ad uidicandũ ne om̃o nesciamus. quid
scriptura uelit insinuare. cũ dehiis artib aliqͣs
ad corporis sensus. s ad rationẽ animi ꝑtinent
ubi disciplina regiat disputationis ⁊ numeri
S disputationis disciplma ad om̃ia gen̾a q̃stio¬
nũ que mlut̾is scĩs sut penetranda ⁊ dissoluenda
płunũ ualet. tantũ ibi cauenda ẽ libido rixandi
et puerilis q̃dam ostentatio deciptendi adũsariũ¬

Expanded text:
operanti Deo, sicut medicina, et agricultura, et gubernaoperanti Deo, sicut medicina, et agricultura, et gubernatio; vel quarum omnis effectus est actio, sicut saltationum et cursionum et luctaminum: harum ergo cunctarum artium de praeteritis experimenta faciunt etiam futura conjici; nam nullus earum artifex membra movet in operando, nisi praeteritorum memoriam cum futurorum exspectatione contexat. Harum autem cognitio tenuiter in ipsa humana vita cursimque usurpanda est, non ad operandum, nisi forte officium aliquod cogat, de quo nunc non agimus; sed ad judicandum, ne omnino nesciamus quid Scriptura velit insinuare, cum de his artibus aliquas ad corporis sensus, sed ad rationem animi pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numeri. Sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in Litteris sanctis sunt penetranda et dissolvenda, plurimum valet: tantum ibi cavenda est libido rixandi, et puerilis quaedam ostentatio decipiendi adversari
Abbreviated transcription (Latin):
strationem p̃sentiũ etiam p̃teritoꝵ narrationi siłe
aliquid. qd̾ ap̃senti positione motuq syderũ ad p̃
terita eoꝵ uestigia regilarit̾ licet returrere. Habet
etiam fituroꝵ regislares comecturas. ñ suꝑsticio¬
sas ⁊ ominosas. set ratas ⁊ certas. nõ ut exeis aliqͥd
trahere mirr̃a fata ⁊ euenta temptemus qualia
genethliacoꝵ deliram̃ta sũt. s quantũ ad ip̃a ꝑti¬
net sẏdera. Nam sicut his qui cõputat luam
cũ hodie mspexerit quota sit. ⁊ ante qͦtlibet ãnos
quota fu̾it. ⁊ post qͦtlibet annos quota futura sit.
potest dicere sic de unoquoq syderum qui ea ꝑite ⁊¬
putant respond̾e ⁊suerunt. de qua tota cognitiõe
qͣntum adusũ eius attinet quid sibi uideret᷑ape¬
ist qd̃ remaneat postoꝑationẽ artifitis ab illo ef¬
fectum sic̃ domus ⁊ scaimiũ. ⁊ uas aliqd̃. atq alia
huiꝰcemodi. uł que innust̾ium qdd̾am exhibent

Expanded text:
strationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile strationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile aliquid, quod a praesenti positione, motuque siderum, et in praeterita eorum vestigia regulariter licet recurrere. Habet etiam futurorum regulares conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas; non ut ex eis aliquid trahere in nostra facta et eventa tentemus, qualia genethliacorum deliramenta sunt, sed quantum ad ipsa pertinet sidera. Nam sicut is qui computat lunam, cum hodie inspexerit quota sit, et ante quotlibet annos quota fuerit, et post quotlibet annos quota futura sit potest dicere; sic de unoquoque siderum, qui ea perite computant, respondere consueverunt. De qua tota cognitione, quantum ad usum ejus attinet, quid mihi videretur apevel quod remaneat post operationem artificis ab illo effectum, sicut domus, et scamnum, et vas aliquod, atque alia hujuscemodi; vel quae ministerium quoddam exhibent