comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qiunto circulo ab introitu caspii ma¬
ris ꝯtinent᷑ harctura. armenia. mi¬
cedonia. tarentinũ tusc̃ mare bale¬
ares hispania media. Gnom̃ septẽ
pedum umbram. iii. reddit. Maxi¬
caspias g̃s cauicasũ. samotͣciã i liritoᷤᷤ
campaniã. etruria. massiliã. hispa¬
niam t̾ra conensem mediã ⁊ in de ꝑ
lusitaniam. Gnominipedes .ix. umbre
cremonam rauennam. tnͣsalpinam
galliam. pireneũ. celtibiam uadit.
b̃nomini .xxxu. pedes umbre xxx.¬
ui. Amplissima dies horarũ .xu. et
quintarũ partiũ hore tͥum. Octauꝰ
atanai ꝑ mediũ lacum ⁊ sarmatas
dacos partẽ germanie gallias ingre¬
ditur. Longissimus dies horarũ.xu.¬
Gnom̃ ut supra. Extra hos facit sol
.iiii.circulos .ii. in austro i duos in aqͥ¬
lone. Unũ ĩ austro ꝑ insulam mero¬
en ⁊ tholomaidam rubri maris ur
dimidia hora amplior. alterũ ꝑ sye¬

Expanded text:
into circulo ab introitu Caspii maris continentur Bactria, Armenia, Macedonia, Tharentum, Thuscum mare, Baleares, Hispania, Media. Gnomon septem pedum umbram sex pedum reddit. MaxiCaspias gentes, Caucasum, Samothraciam, Illyricos, Campaniam, Etruriam, Massiliam. Hispaniam, Terraconensem mediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX umbrae a, Venetiam, Cremonam, Ravennam, transalpinam Galliam, Pyrenaeum, Celtiberiam. Gnomoni XXXV pedes umbrae XXXVI. Amplissima dies horarum XV et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas, Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum Xsolis circulis Extra hos facit sol quatuor circulos. Duos in austro et duos in aquilone. Unum in austro per insulam Meroen, et Ptolemaidam, Rubri maris urbecim, dimidia hora amplior. Alterum per Sye
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas ausciorum.
Ciuitas Aquensium.
Ciuitas Lactoratium.
Ciuitas Conuenas.
Ciuitas Consorannorum.
Cuutas Berranensium.

Expanded text:
ciuitas Ausciorum ciuitas Aquensium ciuitas Lactoratium ciuitas Conuenarum ciuitas Consorannorum itas Benarnensium
Abbreviated transcription (Latin):
auferetur ⁊ regnum eiꝰ qd ñ corrumpit᷑.
qd̾ tm̃ ad regnum diuinum ꝑtinet: ⁊ ꝑ
illd̃ qd̾ p̾cedit quasi filius hominis ueni¬
ebat ꝓcul dubio innuitur qd̾ ille cui ui¬
dicium ac regnum tale dabat᷑ xp̃c ẽ. qͥ d̾s
in ꝑte dext̾a collocandi sunt sis unꝰ am̃.

Expanded text:
auferetur, et regnum ejus quod non corrumpetur, quod tantum ad regnum divinum pertinet, et per illud quod praecedit, quasi Filius homines veniebat, procul dubio innuitur, quod ille cui judicium ac regnum tale dabatur, Christus est, in parte dextera collocandi sunt , sit unus.
Abbreviated transcription (Latin):
ermonem quippe uolo totũ intel¬
ligas.⁊ qd̾ uerbum aliqd̃ tem̾e scͥp¬
ꝓdurit illum foras duabus de causis a
dño factum: Una qͣdem ut ei celi locũ
ostenderet. qd ꝑ h designatur qd ẽ alpice
ĩ celum. alt̾a ut stellarum multitudinẽ.
Et ħ est qd̾ dicit. numera stellas si poteriᷤ
dimimerare illas. Qd̃ aũ sequitur sic erit
sem̃ tuum. in hebraico tale ponit᷑. u̾bum¬

Expanded text:
ermonem quippe volo totum intelligas, et quod verbum aliquod temere Scripptum est, produxit illum foras, duabus de causis a Domino factum est. Una quidem, ut ei coeli locum ostenderet, quod per hoc designatur, quod est aspice coelum . Altera vero ut stellarum multitudinem, et hoc est quod dicit, numera stellas, si poteris dinumerare illas. Quod autem sequitur: sic erit semen tuum, in Hebraico quidem ponitu
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionem: & ip̃ius seminis multitu . di
dinem. Illud scio ego qd̾ co hebraice lati¬
ne sic reddat.S nusquam puto locum sig .p.
iificat. acit utiq. In exodo namq
legitur de moyse qd̾ uidit uirum egip¬
tium ꝑcutientem quẽdam de hebreis
luc: nullumq ad ẽẽ uidisset ꝑcussum
egiptium abscondit in sabło. Uͭ .ii. huo
atq illuc ponitur inbatino: in ebra¬

Expanded text:
ascensionem, et ipsius seminis multitudinem. MOYSES. Illud scio ego quod co Hebraice, Latine sic reddat, sed nusquam puto locum significat. PETRUS. Facit utique: In Exodo namque legitur de Moyse quod vidit virum Aegyptium percutientem quemdam de Hebraeisluc, nullumque adesse vidisset, percussum Aegyptium abscondit sabulo . Ubi enim huc atque illuc ponitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
dier̃. ⁊ in conspectu eiꝰ optulerunt eum.
⁊ dedit ei potestatem ⁊ honorem ⁊ regnũ.
⁊ om̃s popłi. tͥb ac lingue seruient ei.
potestas eiꝰ potestas et̾na. q̃ ñ auferet᷑.
⁊ regnum etꝰ qd̾ ñ corrumpitur. Antiquꝰ
quippe dier̃ qui sedit d̾s pat̾ ẽ. ꝑ ħ uͦ qd̃

Expanded text:
ectu ejus obtulerunt eum, et dedit ei potestatem, et honorem, et regnum, et omnes populi, tribus et linguae servient ei. Potestas ejus potestas aeterna quae non auferetur, et regnum ejus non corrumpetur . Antiquus quippe dierum qui sedit, Deus Pater est. Per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊homo funit ⁊ d̾s. purꝰ .ii. d̾s c̃nͨ deloco adlo¬
cum moueat᷑ ꝓcul dubio nͨ ascendit nec
descendit. aut exaltatur. Sufficit fa¬
teor qd̾ de ascensu dixisti. s intue fidei
tulo. Si .ii. ut creditis ⁊ d̾s ⁊ homo÷: fatis
eum iudicem ⁊̃ mundi: posse ẽẽ concedo.
s habes tu aliqm de scͥpturis auctoritatẽ¬
indanieł libͦ. aspiciebam donec tͦni positi
sunt. ⁊ antiquꝰ dierum sedit. Et postea ĩ eod̾.
Iudicium sedit ⁊ libͥ aꝑti sunt. Deinde etiã
in ead̾ uisione. aspiciebam gͦ ĩuisione noe

Expanded text:
homo fuit et Deus. Purus enim Deus cum nec de loco ad locum moveatur, procul dubio nec descendit, nec ascendit aut exaltatur. MOYSES. Sufficit, fateor quod de ascensu dixisti. Sed in tuae fidtulo. Si enim, ut creditis, et Deus est et homo, satis eum judicem etiam mundi esse concedo. Sed habes tu aliquam de Scriptura auctoritatein Danielis libro: Aspiciebam donec throni positi sunt, et Antiquus dierum sedit . Et postea in eodem: Judicium sedit, et libri aperti sunt. Deinde etiam in eadem visione: Aspiciebam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Hatalis beati iacobi apłi. fratris ioħis enungliste.
qui ab herode rege decollatꝰ ẽ. huiꝰ sacratissima os¬
sa. ab iherosolinis ad hispanias transiata. et ĩ ul¬
timis earũ finib condita celeberrima illarũ genci¬
uxor theodosii ierosolimã ex noto ꝓperait. & m̃ reli¬
qas ꝓthomartiris stephani. et duas cathenaꝰ. quas
angelꝰ de manib petri apłi disiecit dei nutu. altu
bempnitatẽ scĩ petri que d̃r ad uincula rome constitent le
aug uĩo maxime ut ipłm reuocaret agentibꝰ suꝑstitõnis
pompa. qd̾ adhuc sollempnirabat in hac die cuuitas ex
intugentili ꝓ uictoria octauiani aug̾ti deantonio & cde¬

Expanded text:
atalis beati Jacobi apostoli, fratris Joannis evangelistae, qui ab Herode rege decollatus est. Hujus sacratissima ossa ab Hierosolymis ad Hispanias translata, et in ultimis earum finibus condita, celeberrima illarum guxor Theodosii, Hierosolimam ex voto properavit, et inde reliquias prothomartiris Stephani et duas catenas, quas angelus de manibus Petri apostoli disjecit, Dei nutu attulemnitatem S. Petri, quae dicitur Ad vincula, Romae instituit Kal. Aug., ideo maxime, ut populum revocaret a gentili superstitionis pompa, quod adhuc sollemnizabat in hac die civitas ex ritu gentili pro victoria Octaviano Augusto de Antonio et Cle
Abbreviated transcription (Latin):
Romani
Numa pompiliꝰ.xli.
Tullius hostiliꝰ xxxii.
consules rem publicam tracta¬
bant usq adusliũ cesarem.
hircaniregis ⁊ sacerdotis

Expanded text:
Romani, Numa Pompilius, Tullus Hostilius. onsules rempublicam tractabant usque ad Julium Caesarem,  vicesimum Hircani regis et sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ composuit. hoc psalc̾ium damasus papa rogatu
ieronimi ingallicanis eccłiis cantari ĩstituit. & ꝓpt᷑ hoc
gallicanũ uocat᷑. romanis psalt̾iũ scd̃m lxx. recmẽtibꝰ.¬
Addidit ce tc̃iuĩ qd̾ uocat᷑ hebraicũ. ꝓeo qd̃ rogatu sophro¬
nii uiri sapientis transtulit illd̾ de hebraica ueritate in

Expanded text:
nem. Hoc Psalterium Damasus papa, rogatu Hieronymi, in Gallicanis ecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur: Romanis Psalterium secundum LXX retinentibaddidit et tertium quod vocatur Hebraicum, pro eo quod, rogatu Sophronii, viri sapientis, transtulit illud de Hebraica veritate in
Abbreviated transcription (Latin):
Bruta patent̾ hñt tardos ałia sens.
Cernua diectis uultib ora ferunt:
S maiestatẽ mentis testante figtira.
t ollet homo scm solus ad astͣ capd̾̃.
U t celi leges indeflexꝰq meatꝰ.
E xemplar uite possit hr̃e sue.

Expanded text:
Bruta patenter habent tardos animalia sensus: Cornua deiectis vultibus ora ferunt. Sed maiestatem mentis testante figura, Tollat homo sanctum solus ad astra caput; Ut celi leges inde, flexosque meatus, Exemplar vite possit habere sue.
Abbreviated transcription (Latin):
xeiiui
xcuiiii
ci¬
CU
cyi
cuuii
cx
cxi
cxii
cxiri
cxiiii
cxu
cxui
cxuii
cxuiii
cxx
cxxi
cxxii
cxxiii
cxxiiii
cxxu
cxxui
cxxuii
cxxuiii
cxxx
cxxxi
cxxxi
cxxxiii
cxxxiiii
cxxxu
cxxxui
cxxxuii
cxxxuui
exl
uII
xiii

Expanded text:
XVIII CIII CICV CVI CVIII CX CXI CXII CXIII CXIIII CXV CXVI CXVII CXVIII CXX CXXI CXXII CXXIII CXXIIII CXXV CXXVI CXXVII CXXVIII CXXX CXXXI CXXXII CXXXIII CXXXIIII CXXXV CXXXVI CXXXVII CXXXVlII CXL LII IIII
Abbreviated transcription (Latin):
uos tuos: legis ⁊elatorem fuisse.⁊ siqͥs ad¬
u̾sariꝰ eẽt te illi defensionis clipeum opposu¬
isse. uid̃is insinagogis u̾e asua ũꝗͣ fide re-¬
ced̾ent p̾dicasse ꝯsocios docuisse. doctos ĩmaiꝰ
ꝓuerisse. ẜcce aũ nescio qͦ pacto te uid̾o cõ¬
mutatum. ⁊ asemita rectitudinis alienatũ.
qd̾ ut meo uidet᷑ aĩo errore existimo fc̃m.
suã qcꝗͣ ag̾e uid̾it ꝯsuetudĩem lic id rectum

Expanded text:
os tuos legis relatorem fuisse, et si quis adversarius esset, te illi defensionis clypeum opposuisse; Judaeis in synagogis ne a sua unquam fide recederent praedicasse, conscios docuisse, doctos in majus provexisse. Ecce autem nescio quo pacto video commutatum, et a semita rectitudinis alienatum, quod ut meo videtur animo, errore existimo factum. suam agere viderint consuetudinem, licet id rectum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueheris ĩfamiã⁊ uis oppͥme̾ gentẽ uidai¬
⁊gͣus sitñtia. Et si sub uno cotã uelimꝰ
ꝯclud̾e ronem iudicio: multaq sub uno ꝯp̾¬
hñd̾e titulo c̃ singła elucidare dbeamꝰ oĩbꝰ
ĩ disc̾te ꝯmixtis obscuritatẽ ĩfe̾mꝰ. Uñ siboñ

Expanded text:
s infamiam, et vis opprimere gentem Judaigravis sententia. Et si sub uno totam velimus concludere rationem judicio, multaque sub uno comprehendere titulo, cum singula elucidare debeamus, omnibus indiscrete commistis, obscuritatem inferimus. Unde si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tercia. apud clamorgan Sunt
tam̃ hii tres nullarũ urbiũ ep̃i
remansit brutannis. Tempore
um apapa qd̵ fcilicet fuerat
olim apud cairlegion::¬

Expanded text:
tertius apud Clamorgan. Sunt tamen hi tres nullarum urbium episcola devictis remansit Britannis. Tempore um a papa, quod scilicet fuerat olim apud Kairlegion
Abbreviated transcription (Latin):
bat. inbrittannia ꝑ seditionem
Quo mox ingallias tnͣsfretante:
gracianꝰ parasis meroblandis ma-¬
gistri nlitũ ꝑditione suꝑatus¬
⁊ fugiens ludduni captꝰ atq occi

Expanded text:
bus in Britania seditione qui mox ad Gallias transfretante, Gratianus Parisis Merobaude magistro militum proditione superatus, fugiens Lugduni captus atque occi
Abbreviated transcription (Latin):
a ualentinia ⁊ theodofio ꝯsulibꝰ in
tercio ab uiri leua lapide spoliatꝰ in¬
dum̃tis regalib sistit᷑ in capite dãpnat᷑.
Cuiꝰ filiꝰ uictor eodem anno ab arga¬
baste comite int̾fectus ÷. intͣ galliam¬

Expanded text:
a Valentiniano et Theodosio imperatoribus in tertio ab Aquileia lapide spoliatus indumentiis regiis, sistitur et capite damnatur: cujus filius Victor eodem anno ab Arbogaste comite est interfectus in Galli
Abbreviated transcription (Latin):
Metropolis.
Ciuitas. Uiennensium.
Ciuitas Geneuensium.
Ciuittas Gratiano politanoꝵ
Ciuttas Diensium.
Ciuitas ualentinorum.¬
Ciuitas Trecastinorum.
Ciuitas uasensium.
Ciittas Aurasicorum.
Cuntas Carpentoratensium:¬
Ciuitas Cabellicum.
Cuntas Auenicorum.

Expanded text:
metropolis ciuitas Viennensium ciuitas Genauensium ciuitas Gratianopolitana tas Deensium ciuitas Valentinorumciuitas Tricastinorum ciuitas Vasensium ciuitas Arausicorum ciuitas Carpentoratensiumciuitas Cabellicorum ciuitas Auennicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ue moles egerit. Inde montis ethue
ad exemplũ gehenne igneũ tã diu¬
tinũ durat ĩ cendiũ. qd̵ insul arũ
fom̃ta ignis accendat. Hinc cillei caneᷤ
latre fingunt᷑. dũ ꝓcul nauigantesũ¬
darũ fremore terent᷑. qͣs sorbente tio¬
ragine collidit estꝰ. Simili de causa ĩ aliis
⁊̃ t̾ris incendrũ surgit ⁊ gehennã p̃os¬
tendit. Sic̃ calor de igne: ita frigꝰ nasc̃r
gido gelu ⁊ ꝑpetuo frigore horrent. qͥa
calore solis carent. Pars aũ occeani q̃
mediuĩ orbem diuidit. iõ semꝑ calore

Expanded text:
lapidumve moles egerit. Inde montis Aethnae lapidumve moles egerit. Inde montis Aethnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum fomenta ignis accendat. Huic Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorbente voragine collidit aestus. Simili de causa in aliis etiam terris incendium surgit, et gehennam praeostendit. CAP. gido gelu, et perpetuo frigore horrent, quia calore solis carent. Pars autem Oceani, quae medium orbem dividit ideo calore
Abbreviated transcription (Latin):
reuouit. Hinc ftt. Est int̾ra ab yssus
nosa loca ⁊ spelunce late patentes. Inhis
uenti de spiramine aquarũ conciptunt᷑
ne aquas maris ꝑ patentes t̾rarũ ca¬
hunt ⁊ ea exundante iterũ magno
De terre motu.
Chis uentis fit ⁊̃ terremotꝰ.
Nã uenti ꝯcauis locis inclusi
dum erumpere gestiunt. terrã hor¬
ribili infremore. concuciunt. eamq
dũ loca ꝯcaua ⁊ continuis aquis fra-¬
gilia uentis concussa rumpitnt᷑. ⁊in¬
trorsus cadentia in hiatũ aꝑunt᷑
de qͥb ⁊ multe ciuitates deuorate le¬
aũ in terra tremor qd in nu¬
be tonitruũ: hic hiatꝰ qd̾ ibi fulmen.
fuint aũ cũ terremotu irundaitiões
maris eod̃ udelicet sp̃u infusi ł resi¬
dentis simi receptiuñ tellus sicilie
que cau̾nosa ⁊ sulphure ac bitumi-¬
ne strata uentis pene tota ⁊ ignib
patet sp̃u introrsus cũ igne ꝯcre¬
tante multis sepe locis fumũ uel
uapores ł flaminas eructat. uł etiã
uento acriꝰ incũbente harenarum

Expanded text:
revomit, hinc fit: est in terra abyssus nosa loca, et speluncae late patentes. In his venti de spiramine aquarum concipiunturne aquas maris, per patentes terrarum chunt et ea exundantes iterum magno  terraemotus. De his ventis fit et terrae motus. Nam venti concavis locis inclusi dum erumpere gestiunt, terram horribili fremore concutiunt, eamque dum loca cava, et continuis aquis frigida, ventis conclusa rumpuntur, et introrsus cadentia in hiatum aperiuntur, de quibus et multae civitates devorataeautem in terra tremor, quod in nube tonitruum. Hoc hiatus, quod ibi fulmen. Fiunt autem cum terrae motu inundationes maris, eodem scilicet spiritu infusi, vel residentis sinu recepti. Inde tellus Siciliae, quia cavernosa, et sulphure et bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet. Spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente arenarum
Abbreviated transcription (Latin):
Graiana. Apia. Latina.
Lauicana. Prenestina.
C laudia. ualenia. Annia.
hortensis. Portuensis. Lanicłensis¬
Setina. Tyberina.
Patinaria. Cyminia.¬
Celius. Auentinus

Expanded text:
raiana, Appia, Latina, Lavicana, Prenestrina, Claudia, Valeria, Annia, Ostensis. Portensis. IaniculensiSetina. Tiberina. patinaria. asinaae, Auentinus
Abbreviated transcription (Latin):
hostium p̃nimio dolore iã deuenisse:
de mahometo uti erat rẽ patefecit.
fortit̾ ꝑstabant. Itaq deniq legem
quamuis ñ ex toto dimittere ceꝑunt.
s q̃dam pars gentis illos ĩ consuetudie
secuti sunt. Om̃ib gͦ modis omoyses
possumꝰ agnoscẽ : eũ neꝙ um̃ ꝓpħam

Expanded text:
ostium prae nimio labore jam devenisse, ostium prae nimio labore jam devenisse, de Mahometho uti erat rem patefecit. antea perstabant, ita denique legem quamvis non ex toto dimittere coeperunt. Sed quaedam pars gentis istos in consuetudine insecuti sunt. Omnibus ergo modis, o Moyses, possumus agnoscere eum neque verum
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio cuncta ꝑegisset. non¬
multotiens deuctꝰ fuislet. ñ ut sup̃ drtimꝰ
dentes eiꝰ in bello cͤpuissent. qͥ ut cet̾i reges
uincebant᷑. ⁊ iuncebat aliqñ. S pꝰ mortem
ip̃iꝰ õs ab ip̃iꝰ lege disced̾e̾ uoluerunt. Ipẽ
.i. dixerat t̾cio die corpꝰ suum deferendũ
eẽ ad celum. Ut uͦ illum m̃dacem ꝯgnoue¬
runt ⁊ cadauer fet̾e iud̾unt in humato
corꝑe magna pars discessit. Aly ã filius
abiatari quidam ex .x. mahometi sociis¬
eptus ẽ. Qui blande p̃dicauit. ⁊ callideam¬
monuit ad credendum gentes. ⁊ dix illoᷤᷤ
ñ bñ intellexisse mahometi sermonem.
Mahometꝰ inquit ñ duxit q. añ sepul¬
turam ł uidentib hominib subleuaret᷑
angłi eum nescientib cunctis delaturi
eẽnt ad celum nde qr statim ñ sepelie¬
runt eũ: idcirco fecẽ incepit ut statim
sepeliret᷑. hac gͦ cã gentes in errore pͥsti
macãtionem sua fatigarent corpora.
Ipẽ ã uidñs illos eẽ stultos. ⁊ ad mortis

Expanded text:
adjutorio cuncta peregisset, nonmultoties devictus fuisset, nec ut supra diximus, dentes illius in bello crepuissent, qui ut caeteri reges vincebatur, et vincebat aliquando. Sed post mortem ipsius omnes ab ejus lege discedere voluerunt. Ipse enim dixerat tertio die corpus suum deferendum esse ad coelum. Ut vero illum mendacem cognoverunt, et cadaver foetere viderunt, inhumato corpore maxima pars discessit. Alius, quidam ex decem Mahomethi consociiseptus est. Qui blande praedicavit, et callide admonuit ad credendum gentes, et dixit illos non bene intelligere Mahomethi sermonem. Mahomethus, inquit, non dixit, quod ante sepultuangeli eum nescientibus cunctis delaturi essent ad coelum, unde, quia statim non eum sepelierunt, idcirco foetere incepit, ut statim sepeliretur. Hac ergo causa gentem in errore pristinmacerationem sua fatigarent corpora. Ipse autem videns illos stultos esse, et ad mortis
Abbreviated transcription (Latin):
dacem inħ eũ ĩuenies. s om̃s libros ⁊ ꝓpħaꝵ
dicta relege. ⁊ in cunctis q̃ de ip̃is dixit m̃¬
titum reꝑies. Quomͦ gͦ illum mendacẽ
credere me hortaris. c̃ ĩ omnib fallacem
inuenis: Dei om̃ipotentis clemenentiã¬
dep̃cor ut me ab illiꝰ errore lib̾et: ⁊ quam
cepi legem implere ꝑficiat. Amen.
atis tus continet de trinitate

Expanded text:
dacem eum invenies, sed omnes libros et prophetarum dicta relege, et in cunctis quae de ipsis dixit, mentitum reperies. Quomodo ergo illum mendacem me credere hortaris, cum in omnibus fallacem inveneris? Dei omnipotentis deprecor pietatem, ut me ab illius errore liberet et quam coepi legem implere perficiat. Amen. TITULUS VI. De Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
Metropolis.
Ciũ. Agripiniensium.
Ciũ. Tunororum.
Ciuitas Basiens ium.
Castr̃ Rauracense Portubicini
Prouintia alpium Guaiarũ.

Expanded text:
metropolis ciuitas Agrippinensium ciuitas Tungrorum.  ciuitas Basiliensium auracense portus Bucini. Prouincia alpium Graiaru
Abbreviated transcription (Latin):
Helica de arodi
Helas de felthi
Hira filiꝰ achis de thecua
A biezer de anathoth
ꝯobonnai de usathi
Selmon achites
Macharai nethophatites
heled filiꝰ banaa netħopha¬
Sanai auphratonites
Hedai de torrente gaas
Abialbon arbathites
Asmaueth de beromi
Eliaba de salboni
Haiam filiꝰ faarotites
lifeleth filiꝰ saas bai
eliam filiꝰ achitofel
gi lomtes
srai de carmelo
arai de aradi
ga al filiꝰ nathan de so¬
ba
onni de gaddi
elech de ammoni
yra hiethrites
areb itẽ hiethrites
Rias cetheus
mnes

Expanded text:
Helica de Arodi Helas de Felthi Hira filius Aces de Thecua Abiezer de Anathoth Mobonnai de Usathi Selmon Aohites Maharai Netophathites Heled filius Banaa et ipBanaian Pharathonites. Hedai de torrente Gaas. Abialbon Arbathites. Azmaveth de Beromi Eliaba de Salboni Haiam filius Sarar Arorites Elifeleth filius Aasbai eliam filius Ahitofel Gelonites Esrai de Carmelo Farai de Arbi Igaal filius Nathan de Soba Bonni de Gaddi Selech de Ammoni rviae Hira Hiethrites Gareb et ipse Hiethrites Urias Hettheus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ. lxxxiiͦ. p̃sidet. hic in sacrario sc̃i petri portione do
minice crucis inuenit. Conseq̃ntia missã celebrandi
ne. que digesta st̃ in ubro qui appellat᷑ comes: qͣm ad cõ¬
stantinũ ihonimꝰ scripsisse dr. Alexand̾ aũ utꝰ ppqͥ
głis annis benedici ab ep̃o. ec uetus ꝓpt̾ nouitatẽ sac.¬
effluxit. san.⁊ aqͣ: ita aqͣm uino misceri in ip̃a consec¬
tione instituit: nec uinũ sine aq̃. neq aqͣm sine uino

Expanded text:
ecclesiae presidet. Hic in sacrario sancti Petri portionem magnam dominicae crucis invenit. Consequentia missam celebrandi ne, quae digesta sunt in libro, qui appellatur comes, quem ad Constantinum Hieronimus scripsisse dicitur; Alexander autem gulis annis benedici ab episcopo, et vetus propter novitatem sacraeffluxit sanguis et aqua, ita aquam vino misceri in ipsa consecratione instituit, nec vinum sine aqua, nec aquam sine vino
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ orone dñicã ꝑ qͣm solã apłi consecrabat᷑. pꝰ canonẽ cõ¬
secrat᷑onis addidit. Ad hec omĩa: hic sergiꝰ hoc adultimũ
addidit. ut int̾romuncand̃ agnꝰ dei aclero cantet᷑. Con¬
stituit &ẽ in annuntĩone dm̃. infestitiuitate q̃ dr ypapã¬
ti dñi. in natiuitate. et assumptõne sc̃e mariȩ exeant leta

Expanded text:
 dominicam, per quam solam apostoli consecrabant, post canonem consecrationis addidit. Ad haec omnia hic Sergius hoc ultimum addidit, ut inter communicandum Agnus Dei a clero cantetur. Constituit etiam, ut in annuntiatione Domini, in festivitate quae dicitur ypapanti Domini, in nativitate et assu
Abbreviated transcription (Latin):
planetarũ. ⁊ minima stellarũ. s iõ ma¬
ior cet̾is uidet᷑ quia ꝑxima t̾re inpͥmo
⁊ iõ luna qͣsi lucina .i. aluce nata no¬
murat᷑. Qd̃ aũ qͣi nubecula ĩ ea uidet᷑:
exaque nat᷑a c̾ditur Dr̃ enĩ si aqua
ꝑmixta ñ eẽt: t̾ram ut sol illumina¬
ret. immo obuicinitatẽ maximo ar¬
amplior licet obaltitudinẽ circuli
sui uideatur. iuix modii fundo maior
luna inea parte lucet qͣsoli÷ opposita.
eauͦ parte ÷ obscura q̃ asole au̾sa.¬

Expanded text:
planetarum, et minima stellarum. Sed ideo major caeteris videtur quia proxima terrae in primo Et ideo luna, quasi lucina, id est, a luce nata, nominatur. Quod autem quasi nubecula in ea videtur, ex aquae natura creditur. Dicitur enim, si aqua permista non esset, terram ut sol illustraret. Imo ob vicinitatem maximo aro terra est amplior Licet ob altitudinem circuli sui vix videatur modi fundo major. Luna ea parte lucet qua soli est opposita. Ea autem parte est obscura qua a sole aversa
Abbreviated transcription (Latin):
toni reꝑiunt᷑. At̾ra enĩ usq ad lumam.
tonꝰ. aterra usq ad mercuriũ: semi¬
toniũ. A mercurio usq ad uenerem:
semitoniũ. Inde usq ad solem: tria se¬
mitonia. Asole usq ad martẽ: tonus.
Inde adiouẽ semitoniũ. Inde ad satur¬
nũ semitoniũ. Inde ad signiferũ: tria
semitonia. Que simul uincta.uii. tonoᷤᷤ
efficiũt. Tonꝰ aũ ht .xu. dc .xxu. milia
sica. uii. uocib distinguit᷑. sic compago
nr̃i corꝑis .uii. modis ꝯuingit᷑. dũ corpꝰ
.iiiͦiͦ. elementis. anima tͥb uirib copu

Expanded text:
toni reperiuntur. A terra usque ad lunam est tonus, a luna usque ad Mercurium, semitonium; a Mercurio usque ad Venerem, semitonium; inde usque ad solem, tria semitonia. A sole ad Martem tonus, inde ad Jovem, semitonium; inde ad Saturnum semitonium; inde ad signiferum tria semitonia. Quae simul juncta septem tonos efficiunt. Tonus autem habet quindecim milfinxerunt, quia a terra, usque ad coelum consonantias novem deprehendunt, quas homini naturaliter insitas invenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
GNIS qui quartũ elem̃tũ scͥbit᷑. quasi
ñ gignens dr̃. Aluna usq ad firmam̃¬
tum extenditur. Is tm̃ aere ÷ subtibior.
qͣntũ aer aqua tenuior. aqͣ terra rarior.
ꝑpetuo splendore lerat᷑. De ħ angłi
corpora sumunt. cũ ad homines missi
reuolutionẽ eiꝰ ire uideret᷑. He planete

Expanded text:
bitur, quasi non gignis dicitur. A luna usque ad firmamentum extenditur. Is tantum est aere subtilior, quantum aer aqua tenuior, aqua terra rarior. rpetuo splendore laetatur. De hoc angeli corpora sumunt, cum ad homines missi revolutionem ejus ire videretur. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑanbulare affirmat᷑. ¶ una
.iiii. sirubeat ut aurũ uentos ostẽ¬
dit. Si in summo cornicło maculis
nigrescit pluuidũ mensis exordi¬
um. Si in medio plenilunium se¬
qui ⁊ stisbon formos globosus nat᷑a
igneus. lunam magnitudine um¬
cens. lum̃ a sole accipiens signife

Expanded text:
ambulare affirmatur. Luna quarta, si rubeat quasi aurum, ventos ostendet; si in summo corniculo maculis nigrescit, pluvium mensis exordium. Si in medio, plenilunium sequi et Stilbon, forma globosus, natura igneus; lunam magnitudin vincens, lumen a sole accipiens, signife
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ circuitione efficiunt᷑. Qui sonꝰ
ideo ad nr̃as aures nõ ꝑuenit quia
ultra aerẽ fit. n eiꝰ magnitudo nr̃m
angustũ auditũ excedit. Nulsꝰ enim
sonꝰ a nob̾ ꝑcipit᷑: nisi qͥ in hoc aere
efficit᷑. Aterra aũ usq ad firmanẽ¬
tum celestis musica m̃surat᷑ ad cuiꝰ
exemplar nr̃a inuenta affirmat᷑.¬

Expanded text:
eorum circuitione efficiuntur. Qui sonus eorum circuitione efficiuntur. Qui sonus ideo ad nostras aures non pervenit, quia ultra aerem fit, et ejus magnitudo nostrum angustum auditum excedit. Nullus enim sonus a nobis percipitur, nisi qui in hoc aere efficitur. A terra autem usque ad firmamentum coelestis musica mensuratur, ad cujus exemplum nostra inventa affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
tus planeta ÷ mars. qui ⁊ pyrois glo
loqui ut hominẽ ꝓbabit. ¶ Oñs̃
aũ planete pꝰ quingentos .⁊. xxx.ii.
me sunt. saturno inscorpione. Io¬
ui inuirgine. Marci in leone. Soli
ingeminis Ueneri ĩ signtario.
Mercurio incapͥrorno. Lume in ariete.
color÷. Saturno candidꝰ. Ioui clarꝰ. Mar¬
tigneus. lucifero candens. Uesꝑo re¬
fulgens. mercurio radrans. lune blã¬
dꝰ. soli ardens. Mitant autẽ colores
appinquis circulis. Nam frigidior in
pallorem. Ardentior in ruborem. uen¬
tosus inhorrorem. ater in obscurita¬
signoꝵ diuiditur in .xii. partes ꝑ la¬
tum. Sub his ferunt᷑ .uii. planete. sol
sub mediis tm̃ duab. Luna ꝑ totam
latitudinẽ. Uenꝰ excedens excedens
cũ binis partib. Mercuriꝰ sub.uii.
partib duab in medio .iiiiͬ. supra¬
diis. ioius sub media ⁊ supͣ eam du¬
ab. saturnꝰ sub ditab mediis ut sol.
¶ Hii .uii. orbes cum dulcisona ar¬
monia uoluut᷑. ac suauissum ꝯcentꝰ.

Expanded text:
tus planeta est Mars, qui et Pyrois, globdiem, absentia vero ejus efficit noctem. Sicut enim tota die supra terram, sic tota mae sunt, Saturno in scorpione, Jovi in virgine, Marti in leone, soli in geminis, Veneri in sagittario, Mercurio in capricorno, lunae in ariete, color est: Saturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero candens, Vespero refulgens, Mercurio radians, lunae blandus, soli ardens. Mutant autem colores a propinquis circulis; nam frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventuosus in horrorem a terra in obscuritasignorum dividitur in duodecim partes perlatum, sub his feruntur septem planetae. Sol sub mediis tantum duobus; luna per totam latitudinem; Venus excedens eum binis partibus; Mercurius sub octo partibus, duabus in medio, quatuor supradius, Jovis sub media, et super eam duabus; Saturnus sub duabus mediis ut sol. Hi septem orbes cum dulcisona harmonia volvuntur, ac suavissimi concentus
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ qͦ igni inuectũ ignis mat̾ies q̃ ei
inest ardet. t̾re uͦ mat̾ies uercit᷑ in
cinerem.⁊ aque yaeris materies ꝑ
fumũ euanescit in aerem. Ideo autẽ¬
÷ fumꝰ ille amarꝰ. quia iratura aque
÷ salsa siue quia terra mixta.¶QS¬
in nocte uident᷑ stelle cad̾e ñ st̃ stelle.
s igniculi afflatu uentoꝵ ab ethere
inaerem tcti ⁊ mox ĩ madido aere ex¬

Expanded text:
corpus, quod igni injectum, ignis materies, quae ei inest, ardet. Terrae vero materies uritur in cinerem. Aeris et aquae materies per fumum evanescit in aerem. Ideo autem est amarus, quia natura aquae est salsa, sive quia terrae permista.in nocte videntur stellae cadere, non sunt stellae, ed igniculi, a flatu ventorum ab aethere in aerem tracti, et mox in madido aere ex
Abbreviated transcription (Latin):
Enti suospiramine aqͣs in aera
tͣhunt. que ⁊ globate in nubes
naues quib dũ uenti inclusi erum¬
ꝑe nituntur magno murmure con¬
crepant. ⁊ nubib collisis. ignẽ t̾ribilẽ
truus ignis inde excussus est
tangit: quia nr̃o ÷ subtilior.⁊ magna
iuuentoꝵ impellit᷑. ab aquilone ful
gur ii ab euro tonitruus ⁊ tempestaᷤ
format᷑. dũ radius soł caue nuibi in¬
missus repulsa acie in solẽ refringit᷑.
sic̃ dũ sol inuas aqͣ plenũ fulget splen¬
dor in tecto reu̾beratur. De celo igne¬
ũ. deaqͣ purpureũ. de aere iacinctim̃.
de t̾ra tͣhit colorẽ gͣmineũ. Imber ex mi
guitas coeunt aeris ñ ampliꝰ nat᷑a ferẽ¬
te nc̃ uento impellente nc̃ sole dissol¬
uente ad t̾ras dilabunt᷑. Lenta aũ ⁊ iugiᷤᷤ
defluxio. pluuia repentina. ⁊ p̃ceps nim-¬
sit hausta de soł igne in aere decocta
dulcesscit. ut marina a qͣ humo infusa.
lantur. ⁊ in lapillos grandinis mutant᷑.¬
ix aquarũ uapore necdũ densata

Expanded text:
enti suo spiramine aquas in aera trahunt, quae conglobatae in nubes naves. Quibus dum venti inclusi erumpere nituntur magno murmure concrepant, et nubibus collisis ignem terribilem truus, ignis autem inde excussus est tangit, quia nostro subtilior est et magna vi ventorum impellitur: ab agur, et ab Euro tonitruus tempestatem, formatur dum radius solis cavae nubi immissus repulsa acie in solem refringitur. Sicut dum sol in vas aqua plenum fulget, splendor in tecto redditur. De coelo igneum, de aqua purpureum, de aere hyacinthinum, de terra colorem gramine guttas coeunt, aeris amplius natura non ferente, non vento impellente, non sole dissolvente, ad terras dilabuntur. Lenta autem, et jugis defluxio pluvia; repentina, et praeceps nymsit hausta, de solis igne in aere decocta dulcescit, ut marina aqua humo infusa lantur, et in lapillos grandinis mutant aquarum vapore, necdum densato
Abbreviated transcription (Latin):
Sexta ⁊ septima ẽ origenis. cuiꝰ codices eusebuis ⁊ pam¬
philus uulgauerunt. Octaua ẽ ieronimi. que merito ce¬
teris antefertur. nam ⁊ u̾boꝵ tenacior ẽ ⁊ ꝑspicuitate
lucas inter om̃s euangłistas greci sermonis erudtasi¬
mus. Quippe ut medicus in grecia euangłm scripsit
clementẽ suspicantur. Canonice eple septẽ sunt. una ra¬
cobi. due petri. tres ioħ̃is. una iude. Apocalipsin scrip¬
sit ioħ̃s apłs in pathinos insula in exilio relegatus.

Expanded text:
Sexta et septima est Origenis, cujus codices Eusebius et Pamphilus vulgaverunt. Octava est Hieronymi, quae merito caeteris antefertur, nam et verborum tenacior est, et perspicuitate Lucas inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia Evangelium scripsit Clementem suspicantur. Canonicae epistolae septem sunt: una Jacobi, duae Petri, tres Joannis, una Judae. Apocalypsim scripsit Joannes apostolus in Pathmos insulam exsilio relegatus.
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ diuinitatis plenitudo ñ mom̃tanea
mundi huiꝰ post resurrectonem reman̾e
debuit: Immo uista ut diximus rõne euo
p. phetis auctoritas inuentri. Pot̾it utiq.
fiusse ad habraham licet occulte.s ꝙͥtum
est enim. Et ꝓduxit illum foras ⁊ dixitil¬
li. Aspice in celum ⁊ numꝰa stellas. si pote¬
tis dimini̾are illas. Et dixit sic erit semẽ
tuũ. Et credidit abraham d̾o. Et estimatum
÷ illi ad iustictam. S dic o moyses quid est
qd̾ ait ꝓduxit illum foras. Quare enĩ ħ fec̃:
numerare ñ pot̾at: Uł nũqͥd d̾s si uell
intꝰ ei ut foris qd̾ dixit dice̾ ñ ualeret⁊
Item c̃ ait sic erit sem̃ cuitm qͣre ñ dicit
facram sem̃ tuũ tamꝗͣ stellas ceh. si potest
quis dmund̾are stellas cel ⁊ sem̃ tuũ di¬
num̾abitur quẽad̾m ⁊ alibi dicit. faciã
nescio nͥ qr sic dice̾ placuit d̾ol¬

Expanded text:
tatis plenitudo non momentaneo, mundi hujus post resurrectionem remanere debuit? Imo justa, ut diximus, ratione, eum prophetis auctoritas inveniri? PETRUS.fuisse ad Abraham, licet occulte. Scriptum enim est: Et produxit illum foras, et dixit illi: Aspice in coelum et numera stellas, si poteris dinumerare illas. Et dixit: Sic erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et aestimatum est illi ad justitiam . Sed die, o Moyses, quid est qnumerare non poterat? Vel nunquid Deus si vellet intus ei ut foris quod dixit dicere non valeret? Item, cum ait, sic erit semen tuum, quare non dixit, faciam semen tuum sicut stellas coeli, si potest quis dinumerare stellas coeli, et semen tuum dinumerabitur, quemadmodum et alibi dicit: Faciam nescio, nisi quia sic dicere placuit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ suꝑ angłos ÷ plenitudinem habuerit¬
in se cur sicut diximꝰ conscend̾e ĩ celũ
neqͥuit e S ⁊ ratio qd̾ ascend̾it. Si .i.
locum in qͦ moyses stabat cũ sͥ ĩ rubͦ
apparuit dñs ꝓpt̾ uicinitatem siram
hore uniꝰ sc̃s dñs appellat: ⁊ ꝑpter eꝰ sc̃it

Expanded text:
 super angelos est in se habuerit, cur, sicut diximus, conscendere in coelum nequivit? Sed et ratio est quod ascenderit. Si enim locum, in quo Moyses stabat cum sibi in rubo apparuit Dominus propter vicinitatem suam horae unius sanctum Dominus appellat et propter ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Castrum matisconensiũ.
Puintia lugdunens. iͣi.
Ciuitas abrincatum.
Ciuitas setorum
Ciuttas constantia.
ꝑnouintia lugdoñ. iii.
iuitas Turonorum.
Ciũ Cenomannorum.
Ciuitas Redonum.
Ciuitas Andegauorum.
Ciuitas Namnecum.
Ciuitas Eorosopitum.
Ciuttas uenetum:
Ciuitas ossismorum:
Ciuitas Diablentum.
Prouintia

Expanded text:
castrum Matisconense. Prouincia Lugdunensis secuciuitas Abrincatum ciuitas Saiorum ciuitas Constantia. Prouincia Liuitas Turinorum ciuitas Cenomannorum ciuitas Redonum ciuitas Andecauorum ciuitas Namnetum ciuitas Coriosolitum ciuitas Venetum ciuitas Osismorum ciuitas Diablintum Prouincia
Abbreviated transcription (Latin):
Uam q̃so suꝑ h ame exigis auctori
potes. aut ꝯced̾e qd̾ denegare ñ ualeas. U̾oli¬
cet ñ me iuditii censura ꝯstringat. ñ unã
s multas suꝑ hac re auctoritates inducam.
ꝗͣdraginta annis pꝰ xͥ mortem expletis. ie¬
rosolimoꝵ atito ciuitas fuit destructa. It
in ead̾ st̃ uisa. liqͥdo indicantia ꝙ ħ templi

Expanded text:
a me super hoc exigis auctoritpotes, aut concedere quod denegare non vales. Verum licet non me judicii censura constringat, non unam, sed multas super hac re auctoritates inducam. quadraginta annis post Christi mortem expletis, Hierosolymorum a Tito civitas fuit destructa. Itein eadem sunt visa, liquido indicantia quod haec templi
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾are disposuit. filium᷑ suum mi¬
sit qui deuicto hoste de eiꝰ manu cap¬
tiuos emisit. liberatis itaq cuub de
nugo inumci rex p̃dictus talit̾ urbe
captiuationem neqͣquam formidare o¬
portuit. S dic o moyses utͣ dies pociꝰ de¬
buit celebrari ł illa ꝗͣ ciuitas ꝑac̃ta
÷ s plebs in manum decidit in imici ł
illa qͣ tałr ordinata ÷ qd̃ cmpliꝰ ab illo
m.poste non cimuit captiuari. Mes ꝑ¬

Expanded text:
liberare disposuit, filium igitur suum misit. Qui, devicto hoste, de ejus manu captivos emisit. Liberatis itaque de jugo inimici rex praedictus taliter urbem captivationem inimici formidare oportuit. Sed dic, o Moyses, utra dies potius debuit celebrari, vel illa qua civitas peracta est, sed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua taliter ordinata est, quod amplius ab illo hoste non timuit captivari? M
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ pꝰ aduentum xp̃i fuerunt: baptismũ
axp̃o addidicerunt. et ita eũ cͥcũ cisioni
ꝯmiscentes: in errorem popłm dimise¬
runt. He circumcisione ꝙ placet res¬
pondisti. s qͥd dices mͦ de die sabbati ꝗͦ¬
⁊ in multis locis dñs ꝑ moysen p̃cepit
obserirari. ⁊ ꝑ se ip̃m loquens ad filios
isrł. de monte sinay. Et cuiꝰ obseruatõnis
p̃ceptum in tabłis lapideis fuit scͥptũ.
ita. Mem̃to inquit dominꝰ. ut diem sa¬
bati sc̃ifices. ⁊ causam subdit inseqñti¬
ib dicens. Sex .i. dieb fecit d̾s celum ⁊ ter¬
ram ⁊ mare. ⁊ omĩa q̃ in eis funt. ⁊ reqͥ¬
euit in die septimo. idcͥco bñdixit dñs

Expanded text:
 adventum fuerunt, baptismum ab ipso didicerunt et ita eum circumcisioni commiscentes, in errorem populum dimiserunt. MOYSES. De circumcisione quod placet respondisti. Sed quid dices modo de die Sabbati, quem et multis in locis Dominus per Moysen praecepit observari, et per seipsum loquens ad filios Israel de monte Sinai, et cujus observationis praeceptum in tabulis lapideis fuit scriptum ita: Memento, inquit Deus, ut diem Sabbati sanctifices? Et causam subdit in sequentibus, dicens: Sex enim diebus fecit Deus coelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, et requi
Abbreviated transcription (Latin):
lapidari p̃cepit qui ñ obseruauerit eũ.¬
apostol ã respuerunt. ⁊ diem alium ob
qui omnia oꝑa suaꝰ in mundo uiuens pa¬
tͣuiti sexto die .i. die uen̾is. compleuit. qñ
ꝓ nob̾ mortem suscepit. die aũ seꝑtimo
.i. die sabbati requieuit. quin ⁊ om̃s qͥ añ
mortẽ siram in se credentes obierant: se¬
cum ab inferni dolorib fecit reqͥescere.
sompleto aũ illo cuiꝰ obseruntõ sabbati
signum fuit : ram ultͣ illd̾ obseruari ne
tõ sabb̾i eiꝰ quam dicis rei. signum fuit:
completa illa multo mugis obseruaride¬
buit. tsi ob memorram mundi exordii.
p. b inferni. Non est utiq res ut tu
reris. parentes .ii. nr̃i qͥ ante xp̃i adue̾¬
tum fuerunt diem obseruarunt sabb̾i.
ead̾ die ꝑ xp̃m se requiescẽ credebant.
credulitas causa saluatõnis. quãuis ex

Expanded text:
cepit, qui non observaverit autem eum respuerunt, et diem alium obsqui omnia opera sua quae in mundo vivens patravit, sexto die, id est die Veneris complevit, quando pro nobis mortem suscepit. Die autem septimo, id est die Sabbati requievit, quin et omnes qui ante mortem suam in se credentes obierant, secum ab inferni doloribus requiescere fecit. Completo autem illo cujus observatio Sabbati signum fuit, jam illud ultra observari nectio Sabbati, ejus quam dicis rei signum fuit, completa illa, multo magis observari debuit, tum ob memoriam mundi exordii, bus inferni. PETRUS. Non est, utique res ut tu reris. Parentes enim vestri, qui ante adventum fuerunt Christi, diem observarunt Sabbati, eadem die per Christum se requiescere debere credebant, credulitas causa salvationis, quamvis ex
Abbreviated transcription (Latin):
naicam. diem .s. resurrectionis. q̃ sue
saluationis causa extitit. Et quare
ñ obseruart̃ utrumq. sabb̾m udelicet
ob memoriam mundi originis. diẽ uͦ
uod ob memoriam originis mũdi
sabb̃m diximꝰ obserirari ꝓfecto obser¬
uatum ÷ ꝓpt̾ rerum cͤationem q̃ tac
completa fuit sic̃ scͥptum ÷ compleuitꝙ
d̾̃s die septimo opꝰ suum qd̃ patrarat. Q
uͦ ead̾ dies damꝑnationis cĩaru pͥma
extitit et hoc quidem ꝑadam qͥ in p̃cedẽ¬
tis diei uesꝑe hora uidelicet .xii. pecca¬
uit. quare de gła in dampnationem
decidit. postquam ꝑ xp̃i resurrectõnem
saluatõ aninraꝵ uenit. iam ampliꝰ dãp¬
nationis dies celebrari sĩ debuit. ĩmo illa

Expanded text:
et resurrectionis, quae suae salvationis causa exstitit. MOYSES. Et quare non observaverunt utrumque Sabbatum, videlicet ob memoriam mundi originis, diem vero  PETRUS. Quod ob memoriam originis mundi Sabbatum diximus observari, profecto observatum est, propter rerum creationem, quae tunc completa fuit, sicut scriptum est: Complevitque Deus die septimo opusvero eadem dies damnationis animarum prima exstitit, et hoc quidem per Adam, qui in praecedentis diei vespere hora, videlicet duodecima, peccavit, quare de gloria in damnationem decidit, postquam per Christi resurrectionem salvatio animarum venit, jam amplius damnationis dies celebrari non debu
Abbreviated transcription (Latin):
librum legunt. Ꝙ ã cͥcumcisionẽ sal¬
uationis cãm ẽẽ dixisti: utiq cͥꝯcisio
tm̃ causa ñ fuit euis rei. ĩmo ⁊̃ fides bo¬
na. sacrificia. atq oꝑa recta ci post
datam circumcisionẽ ⁊ antea. sicut
ꝑatet in adam. sech. enoch. mratussa¬
le. noe ⁊ sem. iob ⁊ sociis eiꝰ. atq iuda¬
icis mulierib. qui om̃s sñ curumcisio¬
ne fide recta saluati sunt. ac bonis

Expanded text:
librum legunt . Quod autem circumcisionem, sallibrum legunt . Quod autem circumcisionem, salvationis causam esse dixisti, utique circumcisio tantum causa non fuit ejus rei, imo etiam fides bona, sacrificia atque opera recta, et post datam circumcisionem, et antea, sicut patet in Adam, Seth, Enoch, Mathusale, Noe et Sem, Job et sociis ejus atque Judaicis mulieribus, qui omnes sine circumcisione, fide recta salvati sunt, ac bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto ꝓpt̾ ħ data fuit: ut gens
dñi ab alis gentib discerni possit. iag
alia tͥbu duc̾et uimem. lt̃ ħ quid̾ totum
p̃ceptum est: qr de semine habrabe ⁊
lege moysi. ⁊ tribu uida. xp̃c uenturus
erat. ut uidelicet cum ueniret posset
agnosci. qr ip̃e eẽt ⁊ ne de alia natio¬
ne quis surgeret: qui xp̃m ẽẽ se dicẽt.
isic in errorem mundum dimitter⁊.
Et qd̾ ad gentis discͤcionem mandata
fu̾it circumcisio: non ut dixisti ad sal¬
uatõnem duo sane habernus argu¬
menta. unum qͥdem qd p̾cepta ÷ fĩ oc¬
octauam diem puer amatre seꝑatur:
nec formido ulla habetur ꝙ aliis com¬
misceat᷑. die aũ octaua qͣ de illa pollu¬
tione mundari mulier ac lauari p̃ci¬
pit᷑. pͥusqͣm ħ faciat ꝑuer circũ cidit᷑.
ne remota mr̃e cambratur seu aliis
circumcisi si fuerunt. Ex quo ã ad t̾rã
habitabilem uenerunt ne aliis misce
rentur statim ꝑ iosue adño circũ cidi
iussi st̃. sicut inueniunt qͥ ip̃iꝰ iosue

Expanded text:
fecto propter hoc data fuit, ut gens Domini ab aliis gentibus discerni posset et agnalia tribu duceret uxorem . Et hoc quidem totum praeceptum est, quia de semine Abrahae et lege Moysi, et tribu Juda, Christus venturus erat, ut videlicet, cum veniret, posset agnosci, quia ipse esset, et ne de alia natione quis surgeret, qui Christum esse se diceret, et sic in errorem mundum dimitteret. Et quod ad gentis discretionem, mandata fuerit circumcisio, non, ut dixisti, ad salvationem duo sane habemus argumenta. Unum quidem quod praeceptum esseoctavam diem puer a matre separatur, nec formido ulla habetur, quod aliis commisceatur, die autem octava qua de illa pollutione mundari mulier ac lavari praecipitur, priusquam hoc faciat, puer circumciditur, ne remota matre cambiatur, seu alius circumcisi non fuerunt, ex quo autem ad terram habitabilem venerunt, ne aliis gerentur, statim per Josue a Domino circumcidi jussi sunt, sicut inveniunt qui ipsius Josue
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ ꝑ ħ patesc̾ẽt qd̾ de semine. habrahe
⁊ lege moysi ⁊ tͥbu uida sicut p̃diximuᷤ
uenire deb̾et. Completis gͦ om̃ib ꝓpt̾ q̃
circumcisio data fuit : iam nemo ułtsꝰ
circumcisione qr nec gn̾is aliqͣ discͤti¬
one indiguit. quisq enĩ ad xp̃i legem
par existit. p̾tẽa postquam baptismꝰ
uenit cũ ip̃e gñalis saluatõ uiroꝵ ac
mulierum sit: tam ultͣ circumcisio: pꝰ

Expanded text:
ine Abrahae, et lege Moysi, et tribu Juda, sicut praediximus, venire deberet. Completis ergo omnibus propter quae circumcisio data fuit, jam nemo ulterius circumcisione, quia nec generis aliqua discretione indiguit . Quisquis enim ad legem Christi par existit. Praeterea, postquam baptismus venit, cum ipse generalis salvatio virorum ac mulierum sit, jam ultra circumcisio ad
Abbreviated transcription (Latin):
plum si tͥ placet ostendere possum. siex
enĩ quidam ciuitatem unam fecit. ĩ
qͣ edificia p̾ciosa fundauit. uirgulta
iuneas. circumquaq plantauit. ac ꝑ
mediam illam hac illacq aqͣrum riuoᷤ
deduxit. ⁊ om̃ium delicraꝵ fertilem
redundantemq patrauit. ⁊ eã genti¬

Expanded text:
stendere possum. Rex enim quidam civitatem quamdam fecit, in qua aedificia pretiosa fundavit, virgulta et vineas circumquaque plantavit, et per mediam illam hac illacque aquarum rivos deduxit, quin et omnium deliciarum fertilem redundantemque patravit, adve
Abbreviated transcription (Latin):
enscumq aliquid de ip̃a exiebat pa¬
ratus erat hostis ille ⁊ insidians eũ
capiebat. ⁊ inteneb̾sum carcem de¬
trudebat. Rex aũ qͥ ciuitatem ꝯdi¬
derat: eiꝰ incolis uenturum fore tẽpꝰ
ꝓmittebat qͦ eos de hoste illo lib̾are
remuneratõnem exigebat nͥ ut diẽ
illum celeberrimum colerent qͦ crui
ꝑat. Transacto aũ ñ nullo temporis

Expanded text:
escunque aliquis de ea exibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiebat, et in tenebrosum carcerem detrudebat. Rex autem ille qui civitatem condiderat, ejus incolis venturum esse tempus promittebat, quo eos de hoste illo liberareremunerationem exigebat, nisi ut diem illum celeberrimum colerent, quo civperat. Transacto autem nonnullo temporis
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ nouẽ cubitos habuisse. Qͦue pacto tantꝰ
hõ cã facile uuln̾e cetidisse: lib ad ħ alid̾
ignotescẽdo ridicłm maiorẽ eoꝵ fatuita¬
tem ostend̾e.¬

Expanded text:
nisi novem cubitos habuisse , quove pacto tantus homo tam facili vulnere cecidisse? Libet adhuc aliud innotescendo ridiculum majorem eorum fatuitatem ostende
Abbreviated transcription (Latin):
capt̃ tnͣsiliens in eiꝰd̾ hum̾is subsedit. capite
ã sano ⁊ toto corꝑe incolumi fortassis adhͤ¬
ea a collo subleuasset nͥ ad cuctori subito
dentiũ qnͣtitas imꝑpediss. Mox .ii. ut lapis in
collum d̾scendit dentes sͥ repente adeo adau¬
cti qd̾ c̃ uoluit ium subleuare ñ potuit. Ꝙ mo¬
yses intuens cuiꝰ corpꝰ.x. cubitos habuisse as¬
sitis ⁊ totid̾ eiꝰ uirge ascbitis. se suꝑ t̾ram in

Expanded text:
caput transiliens, in ejusdem humeris subsedit. Capite autem sano et toto corpore incolumi, fortassis adhuc a collo sublevasset, nisi adauctorum subito dentium quantitas impedisset. Mox enim ut lapis in collum descendit, dentes sibi repente ita sunt adaucti quod, cum voluit jam sublevare, minime potuit. Quod Moyses intuens, cujus corpus decem cubitos habuisse asseritis, et totidem ejus virgulae ascribitis, se super terram in
Abbreviated transcription (Latin):
Syria palestina.
Sẏria pheniciꝰ. Lauria.
Cilicia iuxta montẽ taurũ.
Cypros. Mesopotanna. int̾
Tygrm et Eufraten.
Pontus polemiacus.
Libia sicca. Libia pentapolis.
Archadia.

Expanded text:
ria Palestina. Siria Phenice. Isauria. Sicilia juxta montem Taurum. Cyprum. Mesopotamia inter Tigrim et Eufratem. Pontus polemaicus. libia. Steca. Libia pentapolis. Archadia .
Abbreviated transcription (Latin):
transalpine
Colonia
Herbipolis
Argentina
Basilea
Treueris
Senonis
Lugdunum
Rothomagus
Remis
ARelas
Uienna
Daranthasia
Ebredunum
Bituris
Turonis
Burdegala
Tholosa

Expanded text:
transalpinae. Colonia,Herbipolis, Argentina, Basilea Treveri, Senones, Lugdunum, Rothomagus, Remi, Arelas, Vienna, Parentasia, Ebredunum, Bituri, Turoni, Burdegala, Tolosa
Abbreviated transcription (Latin):
Adamus
Coneus¬
o alicus
In eo mari
qđ diuidit
europã ⁊ affri
SaRdinia
Corsica
Sic ilia
Cephalina
In mari magno
iclades quarum
est aboriente
prima
Rodos
asepteintrione
enedos
a meridie

Expanded text:
Adamus, Coneus, Malicus. In eo mari, quod dividit Europam et AfricSardinia, Corsica, Sicilia, Cephalonia. In mari Magno clades, quarum est ab oriente prima Rhodos, a septentrione Tenedos, a meridie
Abbreviated transcription (Latin):
rt sacerdotes et leuite deciuitate d̃o .i. de syon archam dñi et
omnia uasa eius & uox iubilantiũ ut ait ios a longe remotiꝰ
audebat᷑. Rex uero et uniu̾sa multitudo gradiebat᷑ ante archã
fumꝰ alonge positis senciebat᷑. Et intulert̃ sacerdotes archã
dñi in locum suũ in oracłm subt̾ alas cherubin quib qͣi qͦdã
eburneo tegebant᷑. Capita quoq uectium suꝑ humeros por¬
tantiũ appło retroposito uidebant᷑ donec archa reposita
subtracti sunt auisib hominũ usq in sempiternũ. Archa
ũo tecta erat ne uideret᷑. In archa autẽ nicherat aliud nisi
due tabule testamenti lapidee. Supplendũ ẽ autẽ et urna
aurea plena mannaet uirga aaroNI: hec enĩtestat᷑ apl fiuisee

Expanded text:
otes, et levitae de civitate David arcam Domini, et omnia vasa ejus, et vox jubilantium, ut ait Josephus, a longe remotis audiebatur. Rex vero et universa multitudo gradiebantur, alias grafumus a longe positis sentiebatur. Et intulerunt sacerdotes arcam Domini in locum suum, et in oraculum subter alas cherubim, quibus quasi quodam ciburneo tegebatur. Capita quidem vectium super humeros portantium, a populo retro posito videbantur, donec arca reposita retracti sunt a visibus hominum in sempiternum. Arca vero tecta erat ne videretur. « In arca autem nihil aliud erat, nisi duae tabulae testamenti lapideae. » Supplendum est autem, et urna aurea plena manna et virga Aaron. Haec enim testatur Apostolus fuisse