comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a nuatitudine qd̃ sepe irruant ñ posse cuncta¬
uitari. negauit debere argiii. Ne leuia quidẽ cor¬
rectione siuitari oĩo nõ possunt scripturas
utiq nõ adu̾tens noui testam̃ti ubi ditimits.
Hanc c̃ẽ intentionẽ legis arguentis. ut ꝓpt̃ illa
que ꝓperam fiũt confugiatur ad grãm dñi mise
rantis. uelut pedagogo concludente in eadem fide
que post ea reuelata ẽ ubi ⁊ remittantur q̃ male
fiunt. Et cadem gr̃a iuuante nõ fiant. Oficientiũ
ẽ enĩ qsmus bene ꝓficientes dicantur ꝓfectiuia¬
tores. Illa ẽ aũ sũma ꝓfectio cui nicħ addatur
cũ id quo tenditur ceperit possideri. Iam u̾o dici¬
tur stld̾ qd̃ eis dicitur ip̃e tu sine pcc̃o es reuera
ñ ꝑtinet ad eam de qua uertitur q̃stio. S qd̾ dic̃
negligentte sue potius imputari qd̾ nõ ẽ sine
peccato. Bene quidem dicitiset dignetur inde exo¬
rare dũm ne flli hec iniqua negligentia dñet᷑.

Expanded text:
ipsa multitudine, quod saepe irruantipsa multitudine, quod saepe irruantuitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiamrantis, uelut paedagogo concludente in fidem, quae postea reuelata est; ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiunt, proficientium est enim uia, quamuis bene proficientes dicantur perfecti uiatores : illa est autem summa perfectio, cui nihil addatur, cum id, quo tenditur, coeperit possideri. iam uero illud quod eis dicitur \'ipse tu sine peccato es?\' re uera non pertinet ad eam rem, de qua uertitur quaestio sed quod dicit, neglegentiae suae potius inputari, quod non est sine peccato, bene quidem dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegentia dominetur.
Abbreviated transcription (Latin):
am. ⁊ quicquid illud ẽ ꝑ quod ẽẽ hõ absq pc̃co
potest. Confitetur quisquis rem ipãm. fateturꝰ
fateor dilectioni ure cũ ista legerem letitia re¬
pente ꝑfusus sum qd̃ dei gr̃am ñ negaret. pet
quã solam homo iustificari potest. Hoc enĩ in
disputationib taliũ maxime detestor ⁊ horreo
sed ꝑgens legere cetera. pͥmo exdatis siłitudini¬
b cepi habe̾ suspectũ Ait enĩ. nũc si dixero hõ
disputare pot̾. auis uolare. lepus currere. ⁊ nõ
etiamt ꝑ que effici possunt cõmemorauero .i. lut
negaui. qui officta ip̃am confessus sũt. Hidetur
certe hec cõmemiorasse que natura ualent creata
suntenĩ hec menbra huiꝰmodi nraturis lingita.
ale. pedes. Non tale aliquid posuit quale de gr̃a
intelligi uõluanus. sine qua homo ñ iustificatur
Ubi desanandis nõ deiistituendis naniris ligit᷑.
Hinc iam gͦ sollicitus cepi leg̾e cet̾a ⁊ int nõ fal¬

Expanded text:
iam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato iam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputare potest, auis uolare, lepus currere\', et non etiam per quae haec effici possunt commemorauero, id est s negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent: creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustifubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. Hinc jam ergo sollicitus coepi legere caetera, et me non fal
Abbreviated transcription (Latin):
re ẽẽ qualitas potest: Hiis dictis iterũ sibi o¬
bitit. S tu inqntes hoc mloco dei gr̃ãm qnͣdo qui¬
dem eam ñ cõmemoras uideris abnuere. Demde
respondit. igo nõ abnuo qui remi confitendo con¬
fitear necesse ẽ. ⁊ ꝑ quod effici res potestiaut tu
qui rem negando ⁊ quicquid illud ẽ ꝑ qd̾ res es¬
ficitur ꝓlis ꝓculdubio negas. Oblitirs ẽ iam se
illi respondere qui rem ñ negat cuiꝰ obrectõem
paislo ante ꝓposuerat dacentis. potest quidẽ eẽ.
sed ꝑ dei gr̃am. Quomͦ ergo illam ꝓ qua iste¬
miutum laborat possibilitatem negat. qui ei iam
diti potest ẽẽ. s ꝓ dei grãm. Uerumptñ quia isto di¬
misso qui reni iam confitetur agit ad huc adu̾sus
eos qui negant ẽẽ possibile hoĩem ẽẽ sine peccato.
Quid ad nos. contra quos uult agat. dũ tamẽ
confitetur hoc qd̃ impietate sceleratissima nega¬
tur sine gr̃a dei. hoĩem sine poc̃o ẽẽ posse. Dicit

Expanded text:
re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi ore esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obieit: sed tu, inquies, hoc in loco dei gratiam, quando quidem eam non commemoras, uideris abnuere . deinde respondit: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest. an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per dei gratiam. quommultum laborat, possibilitatem negat, qui ei iam dicit \'potest esse per Dei gratiam ?\' uerumtamen quia isto dimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis atbitriũ iustificari possecontendere. Ui¬
camus ⁊hit. Ergo xp̃s gratis mortuus ẽ. Ht enĩ
om̃s possent enami si mortuus ille nõ eẽt. Et si
iusti cent qruellent ceñt. ̃ quia iusti et nõ pos¬
sent. Si aũ sine xp̃i gr̃a iustificari om̃ino ñ potuit
etiam sustimi audet absoluat. scd̃m uerba sira.
Quia si idcirco talis fuit qd̃ aliud ẽẽ ñ potuit
culpa caruit. set obietit qi ab alio dcm. Et ait.
potest quidem ẽẽ. sed ꝑ dei grãm inquies. Dem de
uelut respondendo subiungit ago humanitati
tue gr̃as qpd̃ ad sertionẽ meã quã dũ obpugna¬
bas. nõ modo ñ oppugnare aut confiteri solum
contentus ñ es. Serum ⁊̃ nõ refugis cõꝓbare. nã
dicere potest quidem. sed ꝑ illud aut illud. quid
aliud ẽ qmͣ nõ solum consentire qd possit. ẽẽ.
uerum ⁊̃ qño uł qualit̾ possit ostendere. Nullus
itaꝙ magis alicuĩ rei possibilitatem ꝓbat qmͣ qͥ
enis etiam qualitatem fatetur. Quia nec absq

Expanded text:
ustificari posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere: potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem probat quam qui eius etiam qualitatem fatetur, quia nec absque
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ⁊ om̃a opus pranũ. Que añ desursũ ẽ sapĩa
primũ quidem pudica ẽ. deinde pacifica ⁊ modesta.
bilis sine similatione. Hec est sap̃ia que linguam
domat. desursũ descendeñs ñ abhumiano cordeꝓsili¬
ens. An ⁊ istam quisq abrogare audet gr̃e dei ⁊ eã
suꝑbissima uanitate ponit in hominis potestate. Quir
ergo oratur ut accipiatur si ab homine ẽ ut heatur
An ⁊ huic or̃oni contradicitur. ne fiat iniuria lib̾o
arbitrio qd̃ sibi sufficit possibstitate nature ad ii¬
plenda om̃ia p̃cepta iustitie. Contra dicatur gͦ esdem

Expanded text:
 omne opus prauum. quae autem desursum est sapientia, perimum quidem pudica o s t, deinde pacifica, modesta. bilis, sine simulatione. haec est sapientia, quae linguam domat, desursum descendens. non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae dei et eam superbissima uanitate ponit in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio, quod sibi sufficit possibilitate naturae ad inplenda omnia praecepta iustitiae? contradica
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt u̾itatem dei ĩmendatiũ ⁊ coluterũt ⁊ ser¬
iierunt creature potius qmͣ creatori qui ẽ bene¬
dictus in scła amen. ꝓptet hoc inquit tradidit
allos deus inpassiones ignominie. Ecce quotiẽs
undicat deis ⁊ exeadem uindc̃a plura ⁊ grainora
peccata consurgunt. Nam femine eoꝵ mutaue¬
tunt naturalem usum meũ usũ qui ẽ ccͣ naturã
smtlit̾ aũ ⁊ masciali relicto naturali usu femi¬
culos deformitatem oꝑantes atq ut ostenderet
sit ẽẽ ista peccata ut ettam pene sint peccatoꝵ. Eti¬
amhiis adiungcit. ⁊ m̃cedem mutuam qm ope¬
tuit errorts sũi insemet ip̃is recipientes doide¬
te quotiens uindicet eadem q uidita que pari¬
at pullulet ꝙ peccata. ad huc attendite. et sicut
nõ ꝓbanerunt inquit dm̃ hr̃e in notictam tradi¬
dit illos deus inrepbam mentẽ ut faciant q̃ nõ

Expanded text:
ium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu femiculos deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quac non
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ iure iueniunt᷑ eẽ cul pabises. ⁊ asio
curo tales fuerunt qi aluid eẽ nõ potiterĩt aspa
carent uidete quid dixerit. Ego aũ dico pinsbã
sine lauatro regenerationis exisse. qr Aliud cẽ
nõ potuiti Absoluat ergo eũ ⁊ apertat ei cont᷑ͤ
sententiam dñi regnum celoꝵ. s nõ eũ absoluit
apłs qui ait ꝑ inum hoĩem pccm intrauit in
transittim quo om̃s peccauerunt. Recte ergo eadẽ¬
natione que ꝑ uniu̾sam massam currit ñ ad¬
mittitur inregnũ celoꝵ. qͣmius xp̃ranus ñ so
cendi. orioie attractũ. sed pp̃ imitationẽ dc̃m ẽ
Si engo meo dicit᷑ adam auctor om̃ium qui sũb
qr primius in hominib iustus fuit. sed de intante
nõ loqitor. iuuenis uł senex mea regione defunc¬
tus ẽ. ubi ñ potuit xp̃i nom̃ audire. potuit fceti¬

Expanded text:
niuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt, culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico paruulsine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelorum; sed non eum absoluit apostolus qui ait: per unum hominemertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum, quamuis Christianus cendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsequia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit \'Christi nomen audire. potuit fi
Abbreviated transcription (Latin):
ciliari. Et uir uxorem ñ dimuitat. Hecoĩa bona st̃¬
pp̃ que nuptie bona sũt. ꝓles. fides. sacram̃itum.
Hii ꝓlem aũ carnalem iam hoc temꝑe querere. ac
ꝑ hoc ab om̃i tali oꝑe ĩmunitatem qmdam ꝓpetitã
retinere. atq uni uiro xp̃o spiritalit subdi. Meliꝰ
hẽat obedientia. Qmͣ uirtutẽ tanqm radicalem. at¬
q ut dici solet matricẽ. ⁊ plane generalẽ sc̃i antiqui
patres in oꝑe exercuerunt. Illam u̾o continentiã in
anum hĩtu tenuerũt. qui ꝓfecto ꝑ obedĩam qua
iusti ⁊ sc̃i erant ad om̃e opis bonũ semꝑ bonũ. sẽꝑ

Expanded text:
orem non dimittat. haec omnia bona sunt,propter quae nuptiae bonum sunt: proles, fides, sacramentum. nec prolem autem carnalem iam hoc tempore quaerere ac per hoc ab omni tali opere inmunitatem quandam perpetuam retinere atque uni uiro Christo spiritaliter subdi melius habeat oboedientia: quam uirtutem tamquam radicalem atque, ut dici solet, matricem et plane generalem sancti antiqui patres in opere exercuerunt, illam uero continentiam in animi habitu tenuerunt, qui profecto per oboedientiam, quia iusti et sancti erant et ad omne opus bonum semper
Abbreviated transcription (Latin):
um continentes a se suꝑari nõ dubitent. nõ qͣntũ
ab anna susãna. s qͣntum a beata susama supe¬
rantur maria. qd̃ ad ip̃am ꝑtinent scãm carnis
integritatẽ loquor. Nam que alia sint mariene
tita qͥs ignorat. Mores itaq cõgruos huic tanto ꝓpo¬
sito adiungant. ut de p̃pollenti p̃mia certã societatẽ
gerant securitatẽ. scientes ea ne sibi atq om̃ib fid̾e¬
lib dilectis ⁊ celestis xp̃a menbris multi ab orien¬
te ⁊ occidente uementib. ⁊ si mt̃ se distante ꝓm̾itis
głie liite fulgentib hec tam̃ magnũ in cõmune¬
p̃stari. ut cũ abraham ysaac ⁊ iacõb retumbant in

Expanded text:
tum continentes, a se superari non dubitent, non quantum tum continentes, a se superari non dubitent, non quantum ab Anna Susanna, sed quantum ambae a Maria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor; nam quae alia sint Mariae menta, quis ignorat? mores itaque congruos huic tanto proposito adiungant, ut de praepollenti praemio certam securitatem gerant, scientes sane sibi atque omnibus fidelibus dilectis et electis Christi membris multis ab oriente et occidente uenientibuse fulgentibus, hoc tamen magnum in communeaestari, ut cum Abraham et Isaac et Jacob recumbant in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. que defunctis maritis ut utriq. qui pari ⁊ senfu
continentiã deo uouerũt. fciant sibi quidẽ m̾cedes
amplĩ deberi qm coniugalis castitas poscit. S scõꝵ
patrũ nuptias qui ꝓpħice coniungebant᷑. qui neq
inconcubitu nͥ ꝓlem neq in ip̃a ꝓle mũ qd̾ incarne
uenturo xp̃o ꝓficeret requirebant ñ solũ ꝓ suo ꝓposi¬
to. ñ contempnant. uerũ ⁊̃ suo ꝓposito sine dubita¬
tione p̃ponant. Pueros quoq ac uirgines integrita¬
tem ip̃am deo dicantes multo maxime cõmonemꝰ
ut tanta norunt humilitate tuendũ ẽẽ qd̾ int̾ra in¬
terimuiuunt. qͣnta magis celi ẽ qd̃ nouerũt. Nem¬
dicere. illoꝵ de magna humilitate cogitare. Exceptis
gͥ quibdam illis coniugatis patrib ⁊ matrib scĩs
quib ideo isti meliores nõ sũt. qmuis coniugati
nõ sunt qr si coniugati eẽnt pares nõ eẽnt. Eet̾os
oĩno huiꝰ temꝑis coniugatos post exꝑtum ꝯnubi¬

Expanded text:
nae, quae defunctis uiris, uel utrique, qui pari consensu nae, quae defunctis uiris, uel utrique, qui pari consensu continentiam deo uouerunt, sciant sibi quidem mercedis amplius deberi, quam coniugalis castitas poscit; sed sanctorum patrum nuptias, qui prophetice coniungebantur, qui neque in concubitu nisi prolem neque in ipsa prole nisi quod in carne uenturo Christo proficeret requirebant, non solum prae suo proposito non contemnant, uerum etiam suo proposito sine dubitatione praeponant. Pueros quoque ac uirgines integritatem ipsam deo dicantes multo maxime commonemus, ut tanta norint humilitate tuendum esse, quod in terra interim uiuunt, quanto magis caeli est quod uouerunt. nemdicere, illorum de magna humilitate cogitare. exceptis igitur quibusdam illis coniugatis patribus et matribus sanctis, quibus ideo isti meliores non sunt, quamuis coniugati non sint, quia si coniugati essent, pares non essent, ceteros omnino huius temporis coniugatos, uel post expertum concubi
Abbreviated transcription (Latin):
lasciuiendi. s gignendi causa illis feminis utebant᷑
neq ccͣ morem qr illis temꝑib ea factitabant᷑ neq
cite feminis usi sũtł arguit inscripturis diuina
illa sñia ut nobis licite iuditandos atquitandos
nõ aꝓꝓbandos inutandos ue ꝓponit. Nr̃os aũ qͥ con¬
uiges hñt qnͣtum possumĩ admonemus ne scd̃m
suam infrrmitatem de sllis scĩs patrib audeãt uidi¬
care. compantes ut ait apłs seniet ip̃os sibimet ip̃is.
et ideo nõ intelligentes quantas uires hẽat animus
tusticie. contͣ libidines seruiens. ue carnalib huĩ¬
cemodi motib acquiescat eosq in concubitũ ultra
generandi neccitatem ꝓlabi. aut ꝓgredi sinat. qͣntũ
ordo nature. qͣntum moꝵ consuetudo. qͣntũ legum
scita p̃scribunt. Hoc quippe ideo de illis patrib hõi¬
nes suspicantur. qr ip̃i ꝑ incontinentiã ut nupitas
elegerunt. ne coniugib intemꝑant̃ utunt᷑. at u̾o
continentes ut̃ mares qui defimctis uxorib un femi

Expanded text:
lasciuiendi, sed gignendi causa illis feminis utebantur; neque contra morem, quia illis temporibus ea factitabantur; neqcite feminis usi sunt, uel arguit in scripturis illis diuina sententia uel nobis lectio iudicandos atque uitandos, non adprobandos imitandosue proponit. Nostros autem qui coniuges habent, quantum possumus, admonemus, ne secundum suam infirmitatem de illis sanctis patribus audeant iudicare, conparantes, ut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis et ideo non intellegentes, quantas uires habeat animus iustitiae contra libidines seruiens, ne carnalibus huiusce modi motibus adquiescat eosque in concubitum ultra generandi necessitatem prolabi aut progredi sinat, quantum ordo naturae, quantum morum consuetudo, quantum legum scita praescribunt. hoc quippe ideo de illis patribus homines suspicantur, quia ipsi per incontinentiam uel nuptias elegerunt uel coniugibus intemperanter utuntur. at uero contine
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ꝓcedat. nͨ tunc incipiat. s tũc ĩnotescat.
Iam enĩ erat in iob patientia. qm nouerat deus
et qui testimoniũ ꝑ hibebat s hõĩb ĩ notuit tẽp¬
tationis examine. ⁊ qd̃ latebat intrinsecus ꝑ ea
que forinsetus illata sũt. ñ natũ. s manife̾stũ ẽ.
hẽat utiq ⁊ tymotħs uirrutẽ continend̾ a uino.
qm nõ ei abstulit paulus monendo ut uino mo¬
dico uteret᷑ pp̃ stomacũ. ⁊ freqñtes suas infirmi¬
tates. Alioqͥn ꝑnittose decebat. ut p̃p salutẽ corpis
fieret ĩ animo dampnũ uirtutis. s qr pot̾at ea
untute salua fieri qd̾ mouebat. ita relatii ẽ cor¬
pori utilitas bibendi ut maneret ĩ animo hĩ¬
tus continendi. Ip̃e ẽ enĩ ħĩtus quo aliqͦ agitur
cũ opus ẽ. cũ aũ nõ agitur pot̾ agi s nõ opus ẽ.
Hũc hĩtum circa continentiã que fit a cõcubi¬
sic usi sũt ẜfecti anui bonis t̾renis ad aliud ne¬

Expanded text:
hominum procedat nec tunc esse incipiat, sed tunc innotescat! hominum procedat nec tunc esse incipiat, sed tunc innotescat! iam enim erat in Iob patientia, quam nouerat deus et cui testimonium perhibebat, sed hominibus innotuit temptationis examine; et quod latebat intrinsecus, per ea, quae forinsecus inlata sunt, non natum, sed manifestatum est. habebat utique et Timotheus uirtutem continendi a uino, quam non ei abstulit Paulus monendo, ut uino modico uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates — alioquin perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo damnum uirtutis — sed quia poterat ea uirtute salua fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. hunc habitum circa continentiam quae fit a concubiSic usi sunt perfecti animi bonis terrenis ad aliud ne
Abbreviated transcription (Latin):
cũ informit̾ fluit significari ꝑ illã lex uoluit ani
mũ sine discipline forma indecent̃ fluuidũ acdis¬
solutũ. Quẽ formari oportere sig̃cat. cũ talem fligcũ
corꝑis iubet purificari. Postremo numqͥd ⁊ mori
nitatis ẽ. Et tam̃ purificatio exinde mandata est
qr ⁊ mortuũ corpus uita deserente ñ pcc̃m ẽ. sed pec¬
catum sig̃cat anime deserte auistitia. bonũ in qͣm
sunt nuptie ⁊ contͣ oñĩs calumpnias possunt sa¬
tali oĩum natiire datũ. S hoĩes qui nuptiis utũ¬
tur illis hominib qui longe alit̾ nuptiis usist̃.
quos conferam qm̃ nõ inuenio qui longe conti¬
nentes illis coniugatis conferendi sũt Reqͥrend̾
ẽ ulii forte abraham continere senõ posset nptiis
uitus eminuit. apparuit q tollerando passõnes
S qm multi sũt in eadẽ uirtute animi quib tẽp¬
tatto deest qua id qd̃ intus ẽ inconspectu dei ⁊̃ in ⁊spt

Expanded text:
cum informiter fluit, significari lex cum informiter fluit, significari lex mum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postremo numquid et mori nitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. Bonum, inquam, sunt nuptiae et contra omnes calumnias possunt satali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se non posset a nuptiis uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod intus est in conspectu dei, etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
spũalit᷑ nt̾ant net qd̾ purificari lex hominẽ
et post coniugalem concubitũ iubet pcc̃m ẽẽ de
clarat. si nõ ẽ ille qui scd̃m ueniam conceditur
qui ettã nimiꝰ impedit or̃ones. s sicut lex młta
ponit insacram̃tis ⁊ umbris fuiroꝵ q̃dam in
semine quasi mat̾ialis informitas que forma¬
ta corpus hõis redditura ẽ in significatõe positaẽ
iite insormis ⁊ merudite a qua mformitate q
oportet hoĩem doctrina ⁊ forma ⁊ enditione mum¬
dari. Iinshuiꝰ rei signũ isla purifecatto p̾cepta ẽ post
seminis emissionem. Neq enĩ ⁊ in sompnis pcc̃m
fiti ⁊ tam̃ ⁊̃ ibi p̃cepta ẽ purificatõ. aut si ⁊ hoc pet¬
catũ quisqͣm putet nõ arbitrans accid̾e. nisi exa
et solita menstruũ pcc̃a sũt femiaꝵ a quib tñ
eas. eadẽ legis uetustas p̃cipit expiari. ñ isi ꝓpter
tu tanqͣm medificationẽ corporis agitur. Ac ꝑ hoc

Expanded text:
spiritaliter nutriant. Nec quod purificari lex hominem spiritaliter nutriant. Nec quod purificari lex hominem et post coniugalem concubitum iubet, peccatum esse dclarat; si non est ille, qui secundum veniam conceditur, qui etiam nimius impedit orationes. Sed sicut lex multa ponit in sacramentis et in umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae; a qua informitate quia oportet hominem doctrina et forma et eruditione mundari, in hujus rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim et in somnis peccato fit; et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. Aut si hoc peccatum quisquam putet, non arbitrans accidere nisi ex aet solita menstruum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis vetustas praecipit expiari; nonnisi propter tu tanquam in aedificationem corporis additur; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
endum. s illi homines istũ nature mortał affectũ.
Cuĩ insuo genere castitas accedente dei cultu. situt
quidam intellexerunt intricenario fruttu ponitur.
longe sanctiore mente suꝑãbant qui desuis nup
distinguendum ab om̃ib gentib sit̃ deo dispon̾e
placuit ut hec p̾cet̾is ad eum ꝓpħandum ualeret
ed̾ ꝓnuntiabatur. exquo ⁊̃ genere ex qua gente õet
incarne uenturus. Ualde ergo nr̃m fideliũ castis
nuptirs ampli bonũ erat quod pater abraham
ĩ suo femore nouerat. cũ manũ subdere famulũ
ussit ut de uxore que filio eẽt ducenda iiraret.
ponens umanũ sub femore hõis. ⁊ urans ꝑ deũ
celi quid atiud sig̃tabat. nisi ea carne q̃ exillo
femore origiem ducͥet deum celi ẽẽ uenturũ
bonũ ergo sũt iniꝑtie inquib tanto meliores st̃.
consugati qͣnto castiores. ac fideliores d̾m tuuent ⁊
maxie si filios quos carnalit̾ desiderant ⁊̃ de

Expanded text:
endum. sed illi homines istum naturae mortalis adfectum, endum. sed illi homines istum naturae mortalis adfectum, cuius in suo genere castitas accedente dei cultu, sicut quidam intellexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nupdistinguendum ab omnibus gentibus, sicut deo disponere placuit. ut hoc prae ceteris ad eum prophetandum ualeret, quod praenuntiabatur, ex quo etiam genere et ex qua gente esset in carne uenturus. ualde ergo nostrorum fidelium castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum subdere famulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ detanta desꝑatione susceꝑat uuico ñ peꝑcit nisi
co ꝓhsbente manũ deponeret quo iubenteleuaite¬
rat restatut uideanus utrũ saltem continentes
nr̃i cõuigatis illis prib comꝑandi sunit. nsi forte
lamu isti p̃ferendi sunt eis. quib nõ dũ quos confe¬
ramus ĩuenimus. Maius enĩ bonũ erat uloꝵ
iniptiis qmͣ ẽ bonũ ꝓpriũ nuptraꝵ. eu ꝓculdubi¬
o bonũ continentie pͣferendũ ẽ. quia nõ tali offi¬
cio q̃rebant illi filios exmptiis quali dñr isti
ex quodam sensu nature mortillis successionem
discessionis requirentes qd̾ quis qͥs bonũ negat igno¬
rat d̾mi om̃umi bonoꝵ a celestib usꝙ ad terrena
ab ĩ mortaslib usq admortalia creatorem hoc autẽ
sensu generandi net bestie penitus carent ⁊ max̃ie
alites quaꝵ inpurtit ẽ cira indificandi ⁊ q̃dam
coniugioꝵ simlitudo ad simill ꝓcreandũ ⁊ nutri¬

Expanded text:
quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi eo prohibente manum deponeret, quo iubente leuauerat - restat, ut uideamus, utrum saltem continentes nostri coniugatis illis patribus conparandi sint; nisi forte iam isti praeferendi sunt eis, quibus nondum quos conferamus inuenimus. maius enim bonum erat in illorum nuptiis quam est bonum proprium nuptiarum, cui procul dubio bonum continentiae praeferendum est, quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur isti ex quodam sensu naturae mortalis successionem decessioni requirentis. quod quisquis bonum negat, ignorat deum omnium bonorum a caelestibus usque ad terrena, ab inmortalibus usque ad mortalia creatorem. hoc autem sensu generandi nec bestiae penitus carent et maxime alites, quarum in promptu est cura nidificandi et quaedam coniugiorum similitudo ad simul procreandum atque nutri
Abbreviated transcription (Latin):
illuis temꝑis signifitauit futuiã multitudinẽ
deo subrettam. int̾renis temꝑis sig̃tat unitateni¬
oium nr̃oꝵ subiectam deo futiurrã in una celesti
tiuitate. Itaq situt duob płib ne seruire. sit a
uilto uiro in alt̾nus transire cõmibisi. nec tũc
licuitnee nunt licet. nec uiqͣm litebit. Apposta¬
tare qͥ ppe ab imo deo ⁊ ire ĩ alteriꝰ restituẽs adulte
ut antistes uniꝰ uxoris uir sigc̃at ex dĩb gentib
imitatã uni uiro subditam xp̃o¬
rinam suꝑsticionẽ semꝑ est malũ. Nec causa ergo
nus ut traderet uniꝰ uxorẽ tt̃ alt̾us domũ filĩs mm¬
pleturam. In nr̃oꝵ quippe nuptiis plus ualet
sc̃itas sacram̃ti qͣm fecunditas uentris. Si ergo
et illi qui p̃p solam generationẽ pp̃ qͣm sũt in¬
stitute nuptie coniunginitur nõ comꝑantur patrib
mstto alit̾ ipõs filios qͣm isti q̃rentib eñ quidẽ
filiũ ĩ molare iusus abraham intrepidus ac deuocĩ

Expanded text:
illius temporis significauit futuram multitudinem illius temporis significauit futuram multitudinem deo subiectam in terrenis omnium nostrum subiectam deo futuram in una caelesti ciuitate. itaque sicut duobus pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulte antistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam erinam superstitionem semper est malum. nec causa ergo nus, ut traderet uiuus uxorem etiam alterius domum filiis inpleturam. in nostrarum quippe nuptiis plus ualet sanctitas sacramenti quam fecunditas uteri. Si ergo et illi, qui propter solam generationem, propter quam sunt institutae nuptiae, coniunguntur, non conparantur patribus multo aliter ipsos filios quam isti quaerentibus — quandoquidem filium immolare iussus Abraham intrepidus ac deuotus,
Abbreviated transcription (Latin):
ee censuerunt. De sarram̃to enĩ agitur ñ de pct̃o
nam ĩ bãpmo pcc̃a om̃ia damitunt᷑. sS qui dixit
si acceꝑis uxorem nõ peccasti. ⁊ si nupserit urgo
ñ peccat ⁊ esd̾ uult faciat ñ pectat simsbat. satis
declarauit nuptias nullũ cẽ peccatũ p̃p̃ sacram̃ti
aũ sc̃itatem. sicut femina ⁊̃ si cathecumina fu̾it
uitiata. nõ pot̃ post bãpma int̾ dei uirgires conse¬
crari ita nõ absurde uisũ ẽ eũ qui excessit uxoꝵ
num singilarem ñ ꝑctm̃ aliqd̃ cõmisisse ñ ad¬
bone uite m̃itum. sed ad ordinationis eccł̃iastite
quoꝵ patrum significauerunt futuras nr̃as ex
tunt ꝑfictetur eil reuelauerit occulta tenebraꝵ
et manifestauerit cogitationes cordis ut tuncsit
unituiq sit laus a deo. Nũc aũ mani feste sũt
latentes dissensiones etiã salua caritate int̾ eos
qui unũ ⁊ inuno futuri sũt q̃ tunt utiq uulle
etunt. Sicut ergo sacram̃tum plurariũ imꝑtiaꝵ

Expanded text:
esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat, et: quod uult faciat. non peccat, nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiamsi catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum. qui excessit uxorum numerum singularem, non peccatum aliquod commisisse, vitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticaquorum patrum significaverunt futuras nostras ex tunc perficietur, cum reuelauerit occulta tenebrarum et manifestauerit occulta cordis, ut tunc laus sit unicuique a deo. nunc autem sunt manifestae, sunt latentes dissensiones etiam salua caritate inter eos, qui unum et in uno futuri sunt: quae tunc utique nullae erunt. sicut ergo sacramentum pluralium nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
plurib marits uiuis musslam legilii seruisse
sc̃aꝵ plures aũ feminas uni uiro legimꝰ cũ gen¬
tis illius focietas sinebat. ⁊ temꝑis ratio suadebat
Neq enĩ contͣitaturã nuptiaꝵ est plures enĩ fe¬
mine abunto uiro soriri possunt. Unta u̾o apłib
nõ potest. Hec est pͥncipioꝵ uis sic̃ multe anime
uni deo recte subduntur. Ideoq nõ ẽ uerus deus
animaꝵ nisi unus dona u̾o amina post multos
falsos deos fornitaxi potest nõ fecundari. S q̃m
et corunsi in deum q̃ unitatis nr̃e ꝑfectio post
hant ꝑegrinationẽ futura ẽ. ubi oĩum cogitanio¬
nes nec latẽbunt ĩuitẽ. nec int̾ se m aliquo repug¬
nabunt pp̃ea sacram̃tum nuptiaꝵ tempis ñri
sit ad unum uirũ ⁊ uniã uxorẽ redactum ẽ utecc̃e
dispensatorẽ nõ liceat ordinari nisi uxoris uiũ
qd̃ acutius intelleceruit. qui nec eũ qui cathetu¬
mius ist paganus hũerit alt̾am ordinandũ

Expanded text:
pluribus maritis uiuis nullam legimus seruisse pluribus maritis uiuis nullam legimus seruisse sanctarum; plures autem feminas uni uiro legimus, cum gentis illius societas sinebat et temporis ratio suadebat: neque enim contra naturam nuptiarum est. plures enim feminae ab uno uiro fetari possunt, una uero a pluribus non potest - haec est principiorum uis - sicut multae animae uni deo recte subduntur. ideoque non est uerus deus animarum nisi unus, una uero anima per multos falsos deos fornicari potest, non fecundari. Sed quoet cor unum in deum — quae unitatis nostrae perfectio post hanc peregrinationem futura est, ubi omnium cogitationes nec latebunt inuicem nec inter se in aliquo repugnabunt — propterea sacramentum nuptiarum temporis nostri sic ad unum uirum et unam uxorem redactum est, ut ecclesiae dispensatorem non liceat ordinari nisi unius uxoris uirum. quod acutius intellexerunt, qui nec eum, qui catechumenus uel paganus habuerit alteram, ordinandum
Abbreviated transcription (Latin):
cõnubio nec appetunt nisi pp̃ qd̾ institute sũt nup
tie. coequari possũt illis hõsb. In istis enĩ carnale
ip̃m desid̾ium filtoꝵ In illis aũ sp̃ale erat qr sacͣ¬
mento illĩ tempis congruebat Nunt quippenul¬
lus pietate ꝑfectus filios hr̃e nͥ sp̃ualit᷑ quetit
Tunc u̾o ip̃ius pietatis erat ratio ⁊̃ carnalit᷑ fili¬
os ꝓpegare. qr illĩ ppłi generatio muntia futuroꝵ
erat. ⁊ ad dispensattonẽ ꝓpħicam ꝑtinebat ¶deo q
nõ sicut uniuiro ⁊̃ plures li tebãt hr̃e uxores. ĩta
uni femine plures uiros. nec ꝓlis ip̃ius causa si for¬
tettia parere posset. ille generare nõ posset. Oxculta
enĩ lege amant singislaritatẽ que pͥncipantur
Subiecta u̾o nõ solum singula singulis. s ratio
naturalis ũt socialis. Admitit ⁊̃ plures ñ sũ de im¬
core subduntur Nec enĩ sic ht̃ unius seruus płes
dños qũo plures serui unũ dñm. Ita duob seu

Expanded text:
conubiconubi In istis enim carnale est ipsum desiderium filiorum; in illis autem spirituale erat, quia sacramento illius temporis congruebat. Nunc quippe nullus pietate perfectus filios habere nisi spiritualiter quaerit: tunc uero ipsius pietatis erat operatio etiam carnaliter filios propagare, quia illius populi generatio nuntia futurorum erat et ad dispensationem propheticam pertinebat. Ideoque non sicut uni uiro etiam plures habere licebat uxores, ita uni feminae plures uiros nec prolis ipsius causa, si forte illa parere posset, ille generare non posset. occulta enim lege naturae amant singularitatem, quae principantur; subiecta uero non solum singula singulis, sed, si ratio naturalis uel socialis admittit, etiam plura uni non sine decore subduntur. neque enim sic habet unus sei-uus plures dominos, quomodo plures serui unum dominum. ita duobus seu
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sunt quib d̾r si se nõ continent nubant
nõ comꝑandi sũt tũt ⁊̃ nifbentib scĩs. Ip̃e quidẽ
nuptie mom̃ib gentib heedem sũt filioꝵ ꝓcrean¬
doꝵ causa que qualesc̃q postea sierent ad hoc tñ
institute sũt nuptie ut ordinare honeste nascant᷑
S homines qui se nõ continent. tantͣm ascend̃t
ĩnuptias gradu honestatis. Qui aũ se sine du¬
bto continerent. si hoc illis temꝑis tatio ꝑmisiss
quodam mͦ descenderunt ĩnuptias gradu pietatis
Ac ꝑ hoc qmuis utroꝵꝙ nꝑtte inqͣnͣtũ nuptie st̃
qr ꝓpt̾ creandi causam sũt. ⁊ qualit̾ bone sunt. hus
tamẽ hõmes coniugatis illis hominib ⁊iugatis
nõ sunt comꝑandi. Hñt enĩ uli qd̾ sllis ꝓpt̾ hone¬
statem nuptiaꝵ qͣmuis adnupttas nõ ꝑtineat
scd̃m ueniam concedatur .t. ꝓgressum illũ qui ex¬
cedit generandi nec̃citatem qd̾ illi nõ hñt. S neq
hii si qui forte nc̃ inueniuntur qui ñ qierunt ł

Expanded text:
nunc sunt quibus dicitur, Si se non continent, nubant ; non comparandae sunt tunc etiam nubentibus sanctis. Ipsae quidem nuptiae in omnibus gentibus eadem sunt filio qui qualeslibet postea fuerint, ad hoc tamen institutae sunt nuptiae, ut ordinate honesteque nascantur. Sed homines qui se non continent, tanquam ascendunt in nuptias gradu honestatis: qui autem se sine dubio continerent, si hoc illius temporis ratio permisisset, quodam modo descenderunt in nuptias gradu pietatis. Ac per hoc quamvis utrorumque nuptiae in quantum nuptiae sunt, quia procreandi causa sunt, aequaliter bonae sintamen homines coniugati illis hominibus coniugatis non sunt conparandi. habent enim isti, quod illis propter honestatem nuptiarum, quamuis ad nuptias non pertineat, secundum ueniam concedatur, id est progressum illum, qui excedit generandi necessitatem, quod illi non habent. sed neque hi, si qui forte nunc inueniuntur, qui non quaerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ebnositas sicut obedientia ⁊ contumatia. illa bo¬
ua sũt. hec mala melius ẽ aũ hr̃e om̃ia bona uł
nimora qm magnũ bonũ cũ magno malo. quia
et incorpis bonis melius ẽ hr̃e ⁊achei staturam
cũ sanitate qm golie cũ febre. Necte plane q̃ ne
nõ uteũ modis om̃ib in obediens uirgo coniu¬
gate obedienti. s minus obediens obedienti dom¬
ꝑanda sit. qr ⁊ illa nuptialis castitas ẽ.tideo
bonũ est qr siminus qmͣ coniugalis. Tanto ergo
minor in bono obedientie qͣnto mator in bono cas¬
titatis. si altera alteri comꝑetur que p̃ponenda
sit uutclicat. qui pͥmo ip̃am castitatem ⁊ obedĩam
comparansurdet oĩum urrtutũ quodã mͦ matrẽ
eẽ obedientiam. At ꝑ hoc ideo potest ẽẽ obedientia
sine igmitate. qr unrginitas exconsilio ẽ ñ ex
p̃cepto. Obedientiam uo sllam dicam qua p̃cep¬
tis obtemꝑatur. Ideo ꝙ obedĩa sine sp̃ceptoꝵ uir¬

Expanded text:
ebriositas, sicut obedientia et contumacia, illa boebriositas, sicut obedientia et contumacia, illa bona sunt, haec mala. Melius est autem habere omnia bona vel minora, quam magnum bonum cum magno malo: quia et in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate, quam Goliae cum febre. 30. Recte plane quaeritur, non utrum omnimodis inobediens virgo conjugatae obedienti, sed minus obediens obedientiori comparanda sit; quia et illa nuptialis castitas est, et ideo bonum est, sed minor quam virginalis. Tanto ergo minor in bono obedientiae, quanto major in bono castitatis, si altera alteri comparetur, quae praeponenda sit judicat, qui primo ipsam castitatem et obedientiam comparans, videt omnium virtutum quodam modo matrem esse obedientiam. Ac per hoc ideo potest esse obedientia sine virginitate, quia virginitas ex consilio est, non ex praecepto. Obedientiam vero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. Ideoque obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣd̾ minus ẽ ht̃ idemi qd̾ ẽ ampliꝰ nõ utiꝙ habet.
Insexaginta enĩ sũt ⁊ triguita. nõ triginta sũt ⁊
fexaginta. nõ oꝑari aũ exco qd̾ ht̃ indistributione
miscditer subuenire. Huc accelit qr ñ recte cõ¬
pantur homines hõib eximno aliquo bono. fieri
enĩ por utalias nõ heat aliqͥd qd̃ als nõ heat.¬
sed alius hẽat qd̃ pluris estimandũ esti. mxisꝰ enĩ bo
nũ est obedientie qm continentie. Nam cõnubiũ
nusqm nr̃aꝵ scripturaꝵ auctoritate dampnatur.
Inobedientia it̾o usꝙ absoluit᷑. si gͦ ꝓponatur uir ĩ
go mansura. s tamẽ in obedieus maritata q̃ uir¬
go manere nõ posset. si tam̃ õbediens qm̃ melio¬
tem dicamus miuis laudabilẽ qͣm si uirgo eẽt
an condempnabilẽ sic̃ uirgo ẽ. Ita si conferens ebri¬
osam uaiginem sobrie coniugate quis dubitet eã¬
demi ferre snĩam. Nuptie quippe ⁊ uirginitatis
duo bona sũt quoꝵ alterũ maiꝰ. Sobrietas aũ t

Expanded text:
 quod minus est habet, id quod est amplius non utique habet. In sexaginta enim sunt et triginta, non in triginta sunt et sexaginta. Non operari autem ex eo quod habet, in distributione misericorditer subuenire. Huc accedit, quia non recte conparantur homines hominibus ex uno aliquo bono. fieri enim potest, ut alius non habeat aliquid quod alius hased aliud habeat quod pluris aestimannum est obedientiae quam continentiae. Nam connubium nusquam nostrarum Scripturarum auctoritate damnatur, inobedientia vero nusquam absolvitur. Si ergo proponatur virgo permansura, sed tamen inobediens, et maritata quae virgo permanere non posset, sed tamen obediens, quam meliorem dicamus? Minus laudabilem quam si virgo esset, an damnabilem sicut virgo est? Ita si conferas ebriosam virginem sobriae conjugatae, quis dubitet eamdem ferre sententiam? Nuptiae quippe et virginitas duo bona sunt, quorum alterum majus: sobrietas autem et
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾i nubere dum uir eiꝰ uiuit. nec saltem ip̃a causa¬
pariendi que cum sola fit qua nptie fiunt. nͨ ea
re nõ subseq̃nte pp̃ qm fiunt soluit᷑ uinculum
nuptiale. nisi coniugis morte quẽadmod̾ si fiat or¬
dinatio cleri ad plebem congregandam. ⁊̃ si plebis
congregatio nõ sũbsequatur. manet tam̃ in illis
ordinatis sacram̃tum ordinationis. Et si aliqͣ cul¬
pa quisqm ab officio remoueat᷑ sacram̃to dñi se¬
mel imposito nõ carebit. qmius adudiciũ ꝑma¬
uente. Generationis causa itaq fieri nuptias apłs¬
ita testis ẽ uolo inquit iumores nube. ⁊ qi ei dic̾ent᷑.
Ut quidͥ. Continuo subiecit. filios ꝓcreare. matres
familias eẽ. ad fidem castitatis istd̾ ꝑtinet. Uxor aũ
nõ ht̃ potestatem corporis sui. s uisiłr ad sacram̃

Expanded text:
alteri nubere, dum vir ejus vivit, nec saltem ipalteri nubere, dum vir ejus vivit, nec saltem ippariendi; quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequente propter quam fiunt solvitur vinculum nuptiale nisi conjugis morte. Quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis Sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio removeatur, Sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente. Generationis itaque causa fieri nuptias, Apita testis est. uolo, inquit, iuniores nubere. et quasi ei diceretur: ut quid? continuo subiecit: filios procreare, matres familias esse. ad fidem autem castitatis illud pertinet: uxor non habet potestatem co
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i temꝑis qm̃uis ab om̃i concubitu ĩ munes in
uirtute obedientte minores ⁊̃ si illis hominib ⁊ ĩ
habitu animi defusset qd̃ mistoꝵ oꝑe manifestũ.
Sequant᷑ ergo agnũ pueri cantantes canticũ no¬
uũ sicut inapocalipsi scriptum ẽ. qui cũ mulierib
se nõ contaminauerũt. nõ ob aliud nͥ quia uir¬
gines ꝑmanetent. Nec ideo se arbitrent᷑ meliores
ẽẽ pͥmis patrib scĩs qui nuptiis ut ita dicam
nuptialit̾ usi sunt. eaꝵ quippe usus ita se habet
ut si quid meis ꝑcarius cõmixtionem qd̾ excedat
generandi nect̃itatem qͣmuis uenialit̾ fc̃m fu̾it
contaminatio sit. Nam quid expiat uenia. si õmo
ñ contaminet illa ꝓgressio. aqita contaminatõe
mirũ si ĩmumes ẽent ꝓueri seq̃ntes agnũ nisi uir¬
atq om̃s homines in causa generandi ẽ ⁊ infide
castitatis. Quod aũ ad ppłm dei ꝑtinet ⁊̃ in scĩtate
satramenti ꝑ qmͣ nephas ẽ ⁊̃ in repudio discedentẽ

Expanded text:
ri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnuatque omnes homines in causa generandi, et in fide castitatis; quod autem ad populum Dei pertinet, etiam in sanctitate sacramenti, per quam nefas est repudio discedentem
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Cadem quippe uena caritatis nũc sp̃italiter
tunt carnalit̾ ꝓpt̾ illam mattẽ ietłm ꝓpagandi
erant fllii. s diuersa oꝑa pr̃m ñ factebat insi di¬
u̾sitas tempoꝵ. Sic aũ necc̃e erat ut carnałr toirẽt

Expanded text:
onferenda est. eadem quippe uena caritatis nunc spiritaliter, onferenda est. eadem quippe uena caritatis nunc spiritaliter, tunc carnaliter propter illam matrem Hierusalem propagandi erant filii; sed diuersa opera patrum non faciebat nisi diuersitas temporum. sic autem necesse erat. ut carnaliter coire
Abbreviated transcription (Latin):
dine nullã ꝓlem q̃rentem sslicitus cõcũbitus.¬
ergo satius ẽ mori fame qmͣ ydolotitis uesci ita sacĩ ł
est defungi sine liberis qͣm exillicito concubitu ftir¬
pem querere. Undecumq nascantut hoĩes si paren¬
tum uitia nõ sectentur ⁊ d̾m recte colant honesti ⁊
salin erunt. Sem̃ enĩ hõis ex qualicũq hoĩe dei cre¬
atura ẽ ⁊ eo male utentib malẽ erit ñ ip̃m ali¬
qñ malũ erit. Sicut aũ filii boni adulteroꝵ nulla
defensio ẽ ad ult̾ioꝵ. sic mali filii coniugatoꝵ nul¬
qͣmuis ea cũ delectatione naturali carnis acciꝑent
nullo mͦ tantẽ comꝑabantur delectattomi eoꝵ qui
ĩ molaticio uescebantur. aut eoꝵ qui qmuis licitas
escas tam̃ ĩmoderatiꝰ assumebant. sic patres liet̾is tẽꝑis
testamenti consulendi officto concumbebant. qͦꝵ
delectatio illa naturalis neqͣqm usꝙ ad urationa¬
lem aut nephariam libidinem relaxata nͨ stuproꝵ

Expanded text:
dine nullam prolem quaerente inlicitus concubitusdine nullam prolem quaerente inlicitus concubitusergo satius est emori fame quam idolothytis uesci; ita satius est defungi sine liberis quam ex inlicito coitu stirpem quaerere. undecumque autem nascantur homines, si parentum uitia non sectentur et deum recte colant, honesti et salui erunt. semen enim hominis ex qualicumque homine dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit. sicut autem filii boni adulterorum nulla defensio est adulteriorum, sic mali filii coniugatorum nulquamuis ea cum delectatione naturali carnis acciperent, nullo modo tamen conparabantur delectationi eorum, qui inmolaticio uescebantur, aut eorum, qui quamuis licitas escas tamen inmoderatius absumebant, sic patres temporis ueteris testamenti consulendi officio concumbebant, quorum delectatio illa naturalis nequaquam usque ad inrationalem aut nefariam libidinem relaxata nec turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
nec unũ duxerit. nisi se continere ñ possit. Tunc
aũ ⁊̃ plures inculpabilit̾ diccebant. ⁊ qui se mul¬
to facilius continere possent. nͥ aliud pietas illo tpr
postislaret. Situt enĩ sapiens ⁊ iustus qͥ tã cõcupis¬
cit dissolui ⁊ ẽẽ cũ xp̃o. ⁊ hoc magis optuno delecta¬
tur. ñ iam uiuendi cupiclitate. s consulendi offi¬
cio suit almĩtum ut maneat in carne qd̃ nectͣ¬
rrum ẽ pp̃ alios. sic misceri feminis iure nuptraꝵ
officiosum fuit tunt scĩs uiris ñ lebidinosum
Qd̾ enĩ ẽ cib ad salutẽ hõis hocẽ cõcubitus ad
salutẽ gen̾is. ⁊ utrũq nõ est sine delectatione ctͣ
nali. que tam̃ modificata ⁊ temꝑantia refrenã
te musũ naturalẽ redacta libido ẽẽ nõ potest. Qd̾
ẽ aũ insustentanda uicta illicitus cib. socẽ in
q̃renda ꝓle forncarius ist adulterinus cõcubitꝰ:.
Et qd̃ est in cibo licito ñ malus ĩmod̾arior appeti

Expanded text:
nec unam duxerit, nisi se continere non possit, tunc nec unam duxerit, nisi se continere non possit, tunc autem etiam plures inculpabiliter ducebant et qui se multo facilius continere possent, nisi aliud pietas illo tempore postularet. sicut enim sapiens et iustus. qui iam concupiscit dissolui et esse cum Christo et hoc magis optimo delectatur, non iam hic uiuendi cupiditate, sed consulendi officio sumit alimentum, ut maneat in carne, quod necessarium est propter alios, sic misceri feminis iure nupti- \' arum officiosum fuit tunc sanctis uiris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatemperantia refrenata in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod est autem in sustentanda vita illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus. Et quod est in cibo licito nonnullis immoderatior appeti