comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anima inquit quȩcũq tetigerit omnẽ rẽ
ĩmundã. aut morticinũ iumentoꝵ ĩmun¬
doꝵ. et latuerit eum. et inquinatus est.
aut si tetigerit ab ĩmunditia hõis ab om̃i
ĩmunditia ex qua inquinet᷑. et cetera.
Hȩc quidẽ apud iudeos indecent̾ satis et
inutilit̾ obseruant᷑. Ut qͥd enĩ ĩmundus¬
cat᷑ habeat᷑. qui contigerit uerbi causa ani.¬
mal mortuũ. aut corpus hominis defun¬
cti : Quid si ꝓpħȩ corpus sit: Quid si patͥ.¬
archȩ: uł etiã ipsius abrahȩ corpus:
Quid et si ossa contigerit. immundus erit:
Quid si helisei ossa contingat. quȩ mortuũ
suscitant. ĩmundus erit ille qui contingit.
et ĩ mundũ faciunt ossa ꝓpħȩ etiam ipsum
illũ quem ã mortius suscitant: Uide quã
inconueniens sit iudaica intelligentia.
Sed nos uideamus primo qͥd sit tangere:
et quis sit tactus. qui faciat mundũ. qͥs¬
tactus ĩmundus est. Hoc est enĩ illud. qđ
d̃ns in ȩu̾głio dicit. Siquis uiderit mu¬

Expanded text:
Anima quaecunque tetigerit omnem rem immundam, aut morticinum jumentorum immundorum, et latuerit eum, et inquinatus est; aut si tetigerit ab immunditia hominis ab omni immunditia ex qua inquinetur , etc. Haec quidem apud Judaeos indecenter satis et inutiliter observantur. Ut quid enim immundus habeatur qui contigerit, verbi causa, animal mortuum, aut corpus hominis defuncti? Quid si prophetae corpus sit? Quid si patriarchae, vel etiam ipsius Abrahae corpus? Quid si et ossa contigerit Samuelis, immundus erit? Quid si Elisei ossa contingat quae mortuum suscitant? immundus erit ille qui contingit, et immundum faciunt ossa prophetae etiam illum ipsum quem a mortuis suscitant? Vide quam inconveniens sit Judaica intelligentia. Sed nos videamus primo quid sit tangere, et quid sit tactus qui faciat immundum. tactus immundus est; hoc est enim illud quod Dominus in Evangelio ait: Si quis viderit mu
Abbreviated transcription (Latin):
dauerit in corde tuo. ita ut diligas pro¬
xrimũ tuũ non solũ sicut terpsum. s si¬
cut ostendit ille qui dicebat. maiorem
hac caritatẽ nemo habet. quã ut animã
suã ponat quis pro amicissuis: panes si¬
milatios in caritatis oleo subactos. sine ul.¬
lo fermento malitiȩ et nequitiȩ in ari¬
mis sinceritatis et ueritatis te obtulisse
cognosce. Siautẽ in amaritudine fletꝰ
tuifueris. luctu. lacrimis. et lam̾̃tatiõe
confectus. si carnẽ tuã maceraueris. et
ieunis et multa abstinentia aridã fe¬
ceris. et dixeris quia sicut frixorium
confrixa sunt ossa mea: tunc sacrificiti
similã a sartagine uł ã craticula obtu.¬
listi. et hoc mͦ inuenieris tu uerius et ꝑ¬
fectius scd̾m ȩũgłm offerre sacrificia. q̃

Expanded text:
daverit in corde tuo, ita ut diligas prodaverit in corde tuo, ita ut diligas proximum tuum non solum sicut teipsum; sed sicut ostendit ille qui dicebat: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis , panes similaceos in charitatis oleo subactos, sine ullo fermento malitiae et nequitiae in azymis sinceritatis et veritatis te obtulisse cognosce. Sin autem in amaritudine fletus tui fueris luctu, lacrymis et lamentatione confectus, carnem tuam maceraveris, et jejuniis ac multa abstinentia aridam feceris, et dixeris: Quia sicut in frixorio confrixa sunt ossa mea , tunc sacrificium similam a sartagine vel a craticula obtuleris: Et hoc modo inveniris tu verius et perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
remittent᷑ ei. Et tu gͦ cum uenis ad gr̃am
baptismi. intulũ obtulisti: quia in mor¬
te xꝑi baptizaris. Cũ uͦ ad martiriũ duce¬
ris: hircũ obtulisti. quia auctorẽ pecca¬
ti diabolũ iugulasti. Cũ autẽ elemosinã
feceris. et erga indigentes affectũ miscłiȩ
sollicita pietate dependeris: altare sacrũ
hedis pinguib onerasti. Nã si ex corde re¬
miseris peccatũ fr̃i tuo. et iracundia et
tumore deposito. nuitẽ intrate et simplicẽ
recollegeris animũ: ĩmolasse te arietem.
uł agnũ in sacrificiũ obtulisse confide.
Porro autẽ si diuinis lectionib instructꝰ
meditando sicut colũba. et in lege dñi ui¬
gilando die ac nocte. aberrore suo conuer¬
teris peccatorẽ. et abiecta nequitia ad
simplicitatẽ eum columbȩ reuocaueris. at¬
q et iã adherendo sc̃is. feceris eũ societatẽ
turturis imitari: par turturũ aut duo
pullos columbarũ dño obtulisti. Qđ si il¬
la quȩ et spe et fide maior. ẽ. caritas abun¬

Expanded text:
ei Jac. V. Et tu ergo cum venis ad gratiam baptismi, vitulum obtulisti, quia in morte Christi baptizaris; cum vero ad martyrium duceris, hircum obtulisti, quia auctorem peccati diabolum jugulasti. Cum autem eleemosynam feceris, et erga indigentem affectum misericordiae sollicita pietate dependeris, altare sacrum haedis pinguibus onerasti: nam si ex corde remiseris peccatum fratri tuo, et iracundiae tumore deposito, mitem intra te et simplicem recollegeris animam, immolasse te arietem, vel agnum in sacrificium obtulisse confide. Porro autem si divinis lectionibus instructus meditando sicut columba, et in lege Domini vigilando die ac nocte ab errore suo converteris peccatorem et a via nequitiae ad simplicitatem eum columbae revocaveris, atque adhaerendo sanctis, feceris eum societatem turturis imitari, par turturum aut duos pullos columbarum Domino obtulisti. Quod si illa, quae spe et fide major est, charitas abun
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ et prudentia. quȩ sacerdotiofun¬
git᷑ apud dm̃. s funt ex illis quinq uir¬
ginib stultis. quȩ uirgines quidẽ fuert̃.
et castitatẽ corporiᷤ seruauert̃. oleũ autẽ
caritatis et pacis. et reliquarũ uirtutũ
in uasis suis condere nescierunt. et ic¬
circo exclusȩ funt a thalamo sponsi. qm̃i
sola carnis continentia ad altare dnicum
non potest ꝑuenire. si reliquis uirtutib
et sacerdotalib ministeriis deserat᷑. Et¬

Expanded text:
concilium, et prudentia quae sacerdotio funconcilium, et prudentia quae sacerdotio fungitur apud Deum, sed sunt ex illis quinque virginibus stultis quae virgines quidem fuerunt, et castitatem corporis servaverunt, oleum autem charitatis et pacis et reliquarum virtutum in lampadibus suis condere nescierunt, et idcirco exclusae sunt a thalamo sponsi . Quoniam sola carnis continentia ad altare Domini non potest pervenire, si reliquis virtutibus et sacerdotalibus ministeriis deseratur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
est in te. et sensus eius. qui merito sac̃¬
dos uł filii sacerdotis appellant᷑. soli enĩ
funt qui intelligant dnm̃. et capaces
sint scientiȩ d̾i. Uult gͦ sermo diuinus
ut rationabili sensu carnẽ tuam in
ꝑ sacerdotem uel per filios sacerdotis
offerre sanguinẽ ad altare. cum et corpo¬
re et sꝑu quis castus efficit᷑. Sunt enĩ et
alii qui offerunt quide holocaustum car¬
nẽ suam. s non ꝑ ministeriũ sacerdotis.
Non enim scienter nec scđ̾m legẽ quȩ in
ore sacerdotis est offerunt. s sunt quidẽ
casti corpore. animo audẽ inueniunt᷑
incesti. Aut enĩ gloriȩ humanȩ concu¬
piscentia maculant᷑. aut auaritiȩ cupi¬
ditate polluunt᷑. aut inuidiȩ aut liuo¬
ris infelicitate sordescunt. uł furentis
odii et irȩ ĩmanitate uexant᷑. Quicũq
gͦ tales sunt. licet corpore castisint. tñ
non offerunt holocausta sua manu et
ministerio sacerdotis. Non enĩ est in eis

Expanded text:
e in te est et sensus ejus, qui merito sacee in te est et sensus ejus, qui merito sacerdos vel filii sacerdotis appellantur, soli enim sunt qui intelligunt Deum, et capaces sint scientiae Dei. Vult ergo sermo divinus ut rationabili sensu carnem tuam in per sacerdotalem vel filios sacerdotis offerre sanguinem ad altare, cum et corpore et spiritu quis castus efficitur. Sunt enim et alii qui offerunt quidem holocaustum carnem suam, sed non per ministerium sacerdotis: Non enim scienter nec secundum legem quae in ore sacerdotis est offerunt, sed sunt quidem casti corpore, animo autem inveniuntur incesti. Aut enim gloriae humanae concupiscentia maculantur, aut cupiditate avaritiae polluuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordescunt, vel furentis odii et irae immanitate vexantur. Quicunque ergo tales sunt, licet corpore casti sint, tamen non offerunt holocausta sua per manus et ministerium sacerdotis: non est enim in eis
Abbreviated transcription (Latin):
uitulum quem offerre debeas. Uitulus
est equidẽ ualde suꝑbus. caro tua. Quã
siuis munꝰ dño offerre. ut eam castã pudi¬
camq custodias: adduc eam ad ostium ta¬
bernaculi. id ẽ. ubi diuinoꝵ libroꝵ susciꝑe
possit auditũ. Masculinũ sit munꝰ tuũ.
feminã nesciat. concupiscentiã respuat
fragilitatẽ refugiat. Nichil dissolutũ
requirat. aut molle. Impone etiam ma¬
nũ tuã suꝑ hostiã tuã. ut sit accepta
dño. et iugula illam contra dñm. hoc
est impone ei continentiȩ frenũ. et
manũ disciplinȩ ne auferas ab ea: sic̃
imposuit manũ carni suȩ ille qui di¬
cebat. macero corpus meũ. et serui¬
tuti subicio. ne forte cũ aliis p̃dicaue¬
ro. ipse reprobus efficiar. Et uigulaeã
contͣ dnm̃. mortificans sine dubio menbra
tua quȩ sunt suꝑ terrã. Sed et filii
aaron sacerdotis offerant sanguinẽ eiꝰ.
Sacerdos in te est. et filii eius. mens quȩ¬

Expanded text:
vitulum quem offerre debeas, vitulus vitulum quem offerre debeas, vitulus est et quidem valde superbus caro tua; quam si vis munus Domino offerre, ut eam castam pudicamque custodias, adduc eam ad ostium tabernaculi, id est ubi divinorum librorum suscipere possit auditum; masculinum sit munus tuum, feminam nesciat, concupiscentiam respuat, fragilitatem refugiat, nihil dissolutum requirat aut molle. Impone etiam manum tuam super hostiam tuam, ut sit accepta Domino, et jugula illam contra Dominum, hoc est, impone ei continentiae frenum et manum disciplinae ne auferas ab ea, sicut imposuit manum suam carni suae, ille qui dicebat: Macero corpus meum, et servituti subjicio, ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar. Et jugula eam contra Dominum, mortificans sine dubio membra tua quae sunt super terram. Sed et filii Aaron sacerdotes offerant sanguinem ejus: Sacerdos in te, et filii ejus, mens qua
Abbreviated transcription (Latin):
iste festinat. Conuenient̾ gͦ om̃ia hȩc
quȩ in corpore a saluatore gesta funt
cȩlestis ignis asfumpsit. et ad diuini¬
tatis etus naturã cuncta restituit.
Lignis tam̃ adhibitis. ignis iste suecen¬
dit᷑. Usq ad lignũ enĩ. in carne pas¬
sio fuit xꝑi. Ubi autẽ suspensus in li¬
gno ẽ : dispensatio carnis finita .ẽ. Re¬
surgens enim ã mortius. ascendit ad
cȩlũ. quo iter eius nat᷑a ignis ostendit.
Unde et apłs paulus dicebat. Quia et
cȩlestib. et diuinis humana sociauit.
Interanea sane cũ pedib aqua diliu ui¬
bet sermo precepti. sacram̃tũ baptismi
sub figurali predicatione denuntians. Nã
interna diluit. qui conscientiam purgat.
redes abluit. qui consũmationẽ suscipit
sacram̃ti. et scit quia qui mundus est ñ
indiget nisi ut pedes lauet. et quia partẽ
quis habere non potest cum iłtu. nisi la¬
uerit pedes eius. Uerum si hȩc etiam ad
moralẽ locũ inclinare uelis. habes et tu

Expanded text:
iste festinat. Convenienter ergo omnia haec iste festinat. Convenienter ergo omnia haec quae in corpore a Salvatore gesta sunt coelestis ignis assumpsit, et ad divinitatis ejus naturam cuncta restituit. Lignis tamen adhibitis ignis iste succenditur, usque ad lignum enim in carne passio fuit Christi; ubi autem suspensus in ligno est, dispensatio carnis finita est: Resurgens enim a mortuis ascendit ad coelum quod iter ejus natura ignis ostendit, unde et Apostolus dicebat: Quia et coelestibus et divinis humana sociavit. Intestina sane cum pedibus aqua dilui jubet sermo praecepti, sacramentum baptismi sub figurali praedicatione denuntians. Nam intestina diluit, qui conscientiam purgat; et pedes abluit, qui consummationem suscipit sacramenti, et scit quia qui mundus est non indiget, nisi ut pedes lavet, et quia partem quis habere non potest cum Jesu, nisi laverit pedes ejus . Verum si haec etiam ad moralem locum inclinare velis, habes et tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiunt in fide xꝑi. alia autẽ illis qͥ iã
ꝑfecti sunt inscientia et caritate eius a¬
perire: hoc est menbratim uitulũ diui¬
sisse. Sed et qui nouit ostendere quȩ fu¬
erint legis principia. qui etiã in ꝓpħis
ꝓfectus accesserit. quȩ uͦ in ȩu̾geliis pleni.¬
tudo ꝑfectionis habeatur. uł qui docere
potest quo uerbi lacte alendi sint paruu.
li ixꝑo. et quo uerbi holere refouendi
sunt qui infirmant᷑ infide. quis etiã sit
cibus solidus et fortis quo impinguandi
sint athletȩ xꝑi: qui hec fingula nouit
sꝑuali ratione diuidere: potest hurꝰmo¬
di doctor ille sacerdos uideri. qui impo¬
nit suꝙꝑ altare holocaustũ ꝑ menbra di¬
uisum. Addidit et ligna altari. quo i¬
gnis animet᷑ et ardeat. isq ã quo non
solũ de corporalib uirtutib xꝑi. s etiã
de diuunitate eius sermo miscerur. De¬
sursũ enĩ est diuinitas xꝑi. quo ignis

Expanded text:
proficiunt in fide Christi; alia autem illis qui jam proficiunt in fide Christi; alia autem illis qui jam perfecti sunt scientia: et charitate ejus aptare, hoc est membratim vitulum divisisse, et qui novit ostendere quae fuerint legis principia, qui etiam in prophetis profectus, accesserit; quae vero in Evangeliis plenitudo perfectionis habeatur, vel qui docere potest, quo verbi lacte alendi sint parvuli in Christo, et quo verbi olere refovendi sint qui infirmantur in fide; quis etiam sit cibus solidus et fortis, quo impinguendi sunt athletae Christi; qui haec singula novit spiritali ratione dividere, potest hujusmodi doctor ille sacerdos videri qui imponit super altare holocaustum per membra divisum. Addit et ligna altari quo ignis animetur et ardeat is qui non solum de corporalibus virtutibus Christi, sed etiam de divinitate ejus sermo miscetur; desursum enim est divinitas Christi quo ignis
Abbreviated transcription (Latin):
eius contegunt᷑. qui de uerbo di abstrahit
uelamen litterȩ. et interaniea eiꝰ quȩ st̃
sꝑuales eius intelligentiȩ menbra denudat.
et hȩc menbra uerbi interioris scientiȩ:
non in humili aliquo loco ponit. s in al¬
to et scoiã. ẽ. suꝑ altare collocat. cũ non
indignis hominib et humilẽ uitam ac
terrenã ducentib. pandit diuina myste.¬
ria. Sed illis qui altare di funt. in quib
semꝑ ardet diumus ignis. et semꝑ con¬
sumit᷑ caro. Suꝑ hos gͦ tales menbratim
diuisus iste holo causti uitulus collocat᷑.
Diuidit nãq menbratĩ uitulũ. qui ex¬
planare ꝑ ordinẽ potest et competenti
distinctione disserere. qui sit ꝓfectus api
fimbriã contigisse. qui uͦ pedes eiꝰ lauisse
lacrimis. et capillis capitis exterfisse. Qnͣ¬
to autẽ his potius sit caput eiꝰ unxisse
mirra. s et in pectore eius recubiusse.
quid habeat eminentiȩ. Hoꝵ gͦ singulo¬
rũ causas disserere. et alia qͥde mcipientib.

Expanded text:
i de verbo Dei abstrahit velamen litterae, et interna ejus, quae sunt spiritalis intelligentiae, membra denudat, et haec membra, verbi interiores scientiae, non in humili aliquo loco ponit, sed in alto et sancto, id est super altare collocat, cum non indignis hominibus et humilem vitam ac terrenam ducentibus pandit divina mysteria, sed illis qui altare Dei sunt, in quibus semper ardet divinus ignis, et semper consumitur caro. Super hos ergo tales, membratim divisus iste holocausti vitulus collocatur. Dividit namque membratim vitulum, qui explanare per ordinem potest, et competenti distinctione disserere qui sit profectus Christi fimbriam contigisse; qui vero pedes ejus lavisse lacrymis, et capillis capitis sui extersisse; quanto autem iis potius caput ejus unxisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid habeat eminentiae. Horum ergo singulorum causas disserere, et alia quidem incipientibus;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Et apłs dicit. qm̃ caritas cooperit
multitudinẽ peccatoꝵ. Est adhuc et se¬
ptima licet dura et laboriosa ꝑpeniten¬
tiã remissio peccatoꝵ. cũ lauat peccator
lacrimis stratũ suũ. et fiunt ei lacrimȩ
suȩ panes die ac nocte. cũ non erubescit
facerdoti dñi indicare peccatũ. et que¬
rere medicinã scđm eum qui ait. Dixi ꝓ¬
nuntiabo aduersũ me iniustitiã meã dn̾o.
et tu remissisti impietatem cordis mei:
In quo implet᷑ et illud. qđ iacobus apłs
dicit. Siquis autẽ infirmat᷑. uocet presbi¬
teros eccłȩ. et imponant ei manꝰ. unguen

Expanded text:
apostolus dicit: Quoniam charitas cooperit multitudinem peccatorum . Est adhuc et septima, licet dura et laboriosa, per poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymae suae panis die ac nocte , dum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, et quaerere medicinam, secundum eum qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam, et tu remisiti impietatem cordis mei . In quo impletur et illud quod Jacobus apostolus dicit: Si quis autem infirmatur, vocet presbyteros Ecclesiae, et impon
Abbreviated transcription (Latin):
Melius agebat᷑ fere cum antiquis. quam no¬
biscum.: ubi oblatis diuerso ritu sacrificiis.
pectantib uenia prestabat᷑. apud nos una
tantũ modo est uenia peccatoꝵ. quȩ ꝑ la¬
uachri gratiã minitus dat᷑. Nulla post
hȩc peccanti misccłia nec uenia conceditur.
Decet quidẽ districtioris esse disciplinȩ.xꝑia¬
nũ. pro quo xꝑc mortuus est. Pro illis oueᷤ
hirei. boues. iugulabant᷑. et aues et simila.
consꝑgebat᷑. Pro te di filius iugulatus est. et
iterum peccare te delectat: Et tam̃ ne tͥ
hȩc non tam erigant animos ꝓ uirtute.
quam pro desperatione deiciant. audisti
quanta fint in lege sacrificia pro peccatis.
audi nunc quantȩ sunt remissiones pecca¬
toꝵ. In eu̾głio est ista prima. qua bapti¬
ram᷑ in remissionẽ peccatoꝵ. Seda remissio
est. in passione martyrũ. Tertia ẽ. que
ꝑ elemosinã dat᷑. Dicit enĩ saluator. Ue¬
rumtamen date quȩ habetis. et omnia
munda sunt uobis. Quarta nobis fit

Expanded text:
agebatur cum antiquis quam nobiscum, ubi oblatis diverso ritu sacrificiis, peccantibus venia praestabatur, apud nos uno tantummodo est venia peccatorum, quae per lavacri gratiam in initiis datur, nulla post haec peccati misericordia nec venia ulla conceditur. Decet quidem districtionis esse disciplinae Christianum pro quo Christus mortuus est; pro illis oves, hirci, boves jugulabantur et aves, simila conspergebatur; pro te Dei Filius jugulatus est, et iterum te peccare delectat! Et tamen ne tibi haec non tam erigant animos pro virtute quam pro desperatione dejiciant, audisti quanta sint in lege sacrificia pro peccatis, audi nunc quantae sunt remissiones peccatorum in Evangeliis. Et est prima qua baptizamur in remissionem peccatorum. Secunda remissio est in passione martyrum. Tertia est, quae per eleemosynas datur. Dicit enim Salvator: Verumtamen date quae habetis, et ecce omnia munda sunt vobis . Quarta nobis fit
Abbreviated transcription (Latin):
solent stropha uerbi et allegoriȩ nubilo uo¬
cem legis latoris excipiam. ego ȩccłasticus sub
fide. xꝑi uiuens. et in medio eccłȩ positus.
ad sacrificandos uitulos et agnos et offeren¬
dã fimilã cum thure et oleo diuini p̃cepti
auctoritate compellor. Hoc enim agunt

Expanded text:
solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vosolent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cum thure et oleo, divini praecepti auctoritate com
Abbreviated transcription (Latin):
maria
carne
tum
sit in
mundũ. et aliud quidda erat qđ uide.
bat᷑ in eo. aliud qđ intelligebat᷑. carnis
nãq aspectus in eo patebat om̃ib. paucis
uͦ et electis dabat᷑ diuinitatis agnitio: ita
et cum ꝑ ꝓpħas uł legis latorẽ uerbum di
profert᷑ ad homines. non absq cõpetentib
profert᷑ indumentis. Nã sicut ibi carnis.
ita hic litterȩ uelamine tegit᷑. ut littera
quide aspiciat᷑ tanquã caro. latens uͦ in
sentiat᷑. Lale gͦ est qđ et nunc inueniniꝰ
ficioꝵ ritus. et hostiaꝵ diuerfitas. ac
sacerdotũ ministeria describunt᷑. Sed hec se¬
cundum litterã. quȩ tanquã caro uerbi d̾rẽ.
et indum̃tũ diuinitatis eiꝰ digni fortassis uł
aspiciunt uł audiunt et indigni: s beati ft̃
illi oculi qui uelamine litterȩ obtectum et¬
intrinsecus diuinũ sꝑm uident. et beati st̃
qui ad hȩc audienda mundas aures interio¬
ris hominis deferunt. Alioquin aperte in hĩ
plicẽ sequar. et absq ulla ut ipsiridere nos¬

Expanded text:
Maria carne tum sit in mundum; et aliud quidem erat quod bantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio ita et cum per prophetas vel legislatorem Verbum Dei profertur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur tanquam caro, latens vero ssentitur. Tale ergo est quod et nunc invenimus ificiorum ritus et hostiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt. Aggredimur igitur  sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere
Abbreviated transcription (Latin):
assistat nunc uultui dĩ pro nobis. sẽꝑ
inquit uiuens ad int̾pellandũ pro his.
Sigͦ duo intelligunt᷑ uelamina quȩ
uelut pontifer ingressus. ẽ. iłte: conse¬
quenter et sacrificiũ duplex intelligen¬
dum est. ꝑ qd̾ et terrestria saluauerit
et cȩlestia. Deniq et ea quȩ secunt᷑. plus
celesti sacrificio quam terreno uident᷑

Expanded text:
ui Dei pro nobis: Semper, inquit, vivens ad interpellandum pro his. Si ergo duo intelliguntur velamina, quae velut pontifex ingressus est Jesus, consequenter et sacrificium duplex intelligendum est, per quod et terrestria salvaverit et coelestia. Denique et ea quae sequuntur, plus coelesti sacrificio quam terreno videntur
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ et ȩũgelii tale mandatũ sit. et lex
precipiat. quia si tacuerit. accipiat pecca¬
tum eius : sciendũ . ẽ. qđ siquis ea quȩ ui¬
det in delicto proximi sui. uł non indicat
scđm regulã superius datã. uł in testimoni¬
um uocatus. non quȩ uera sunt dixerit:
peccatũ qd cõmisit ille. quem celat. ipse
suscipiet: et pena cõmissi reuoluet᷑ ad con¬
sacerdos in ȩternũ scđm ordinẽ melchise¬
dech: audit uocẽ iuram̃ti. ut faciunt
scribȩ et pharisei semꝑ hȩc meditantes.
s tacent. et enuntiare ad ppłm nolunt.

Expanded text:
Cum ergo Evangelii tale mandatum sit, et lex praecipiat, quia si tacuerit, accipiet peccatum ejus: sciendum est quod si quis ea quae videt in delicto proximi sui, vel non indicat secundum regulam superius dictam, vel in testimonium vocatus, non quae vera sunt, dixerit, peccatum quod commisit ille, quem celat, ipse suscipiet; et poena commissi revolvetur ad consacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech: audit vocem jurantis, ut faciunt scribae et Pharisaei. Haec semper meditantes, sed tamen tacentes nuntiare ad populum nolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis sunt. idem ipse sit uitulus. qui in
cȩlis quidẽ non propeccato s pro munere
oblatus. ẽ: in terris autẽ ubi ab adã usq
ad moysen regnauit peccatũ. oblatus sit
pro peccato: et hoc est passũ esse extra

Expanded text:
in coelis sunt. Ipse enim est vitulus qui in coelis, non pro peccato, sed pro munere oblatus est. In terris autem, ubi ab Adam usque ad Moysen mors regnavit, oblatus sit pro peccato: hoc est passus est, extra
Abbreviated transcription (Latin):
dir. congregauit quȩ non peperit. fecit
diuitias suas non cũ uidicio. In dimidio
dierũ eius relinquent eũ. et in nouissi¬
se dictũ quȩ non peperit congregasse.
et qđ hii qͦs non cũ iudicio congregau̾¬

Expanded text:
dix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. in dimidio dierum derelinquent eum et nouissise, quae non peperit, congregasse; et quod hi, quos sine judicio congrega
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonẽ. stemus etiã nos contͣ pharaonẽ.
et ne inflectamꝰ neq inclinem᷑. s stemus
succincti lumbos nr̃os in ueritate. et calci¬
atipedes in p̃paratiõe eugłiipa ciꝰ. Sic enĩ¬
głe d̾i. Stamus autẽ confident̃. si dñm
de precem᷑. ut statuat pedes nr̃os suꝑ pe¬

Expanded text:
rtus. Stemus etiam nos contra Pharaonem et non flectamur neque inclinemur, sed stemus succincti lumbos nostros in veritate et calciati pedes in preparatione Evangelii pacis. Sacis. Stamus autem confidenter si Dominum deprecemur, ut statuat pedes nostros super pe
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis ad patrẽ. ego semꝑ tecũ fui. et mas¬
datũ tuũ nũquã pretertui. et nũquã de¬
disti mͥ hedum. ut cũ amicis meis epularer.
sũ autẽ uenit filius tuus hic iunior: qui
delapidauit omnẽ substantiã: occidisti
illi uitulũ sagmatũ. Istum gͦ taurũ fiue
uitulũ consilio suo scribȩ et pharisei sub.¬
neruasse dicunt᷑. quoꝵ maledictus furor
quia temerarius est: et ira illoꝵ quia in¬
aurata .ẽ. Diuidã illos in iacob: et disꝑ¬
gam illos in ifrł. Uidendũ est ne forte di

Expanded text:
dicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandatum tuum nunquam praeterii, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cuqui dilapidavit omnem substantiam, occidisti illi vitulum saginatum istum . Ergo taurum, sive vitulum consilio suo Scribae et Pharisaei subnervasse dicuntur, quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Videndum est, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
et phariseoꝵ iudaici ppłi possint ferre ꝑso¬
nã. De quib dictũ est: quia consiliũ fece¬
runt scribȩ et pharisei. ut iltm tenerent.
De quo consilio dicit sc̃s qui mente dm̃ ui¬
iłłm. Nlon inqͥt innitant᷑ uiscera mea. N
tibi uidet᷑ dicere. mundꝰ ego sum ã sangͥne
iusti huius. mundus ego ã sententia quã
decernitis aduersus innocentẽ. Qui in ira
sua inqͥt occiderunt homines. et in cupi¬
tum sit ante passionẽ dñi neminẽ creden¬
tiũ esse punitũ. ni forte qui ipsis ascͥbat
etiã sanguinẽ ꝓpħarũ. quia et dñs dicit
qđ̃ ã sanguine abel iusti usq ad sangͥnẽ
rachariȩ. om̃is qui effusus ẽ. sanguis uistoꝵ
ab ista generatione requirat᷑. Sed uideamꝰ
ne forte et illos homines occidert̃. quos ꝑ¬
suaserunt clamare. sanguis illiꝰ suꝑ nos et
suꝑ filios nr̃os: et in cupiditate sua subner¬
uauert̃ taurũ. Laurũ appellari filiũ dĩ le

Expanded text:
et Pharisaeorum Judaici populi possint ferre persoet Pharisaeorum Judaici populi possint ferre personas, de quibus scriptum 27 est: Quia consilium fecerunt Scribae et Pharisaei, ut Jesum dolo tenerent , de quo consilio nunc dicit sanctus, qui mente Deum viJesum, non, inquit, invitentur viscera mea. Non tibi hoc videtur dicere, Mundus ego a sanguine justi hujus : mundus ego a sententia, quam decernitis adversum innocentem? Quia in ira sua, inquit, occide runt homines. Requtum sit ante passionem Domini, nominem credentium esse punitum: nisi forte quis ipsis adscribat etiam sanguinem Prophetarum. Quia et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justZachariae , omnis qui effusus est sanguis justorum, ab ipsa generatione requiratur. Sed videamus, an forte et illos homines occiderint, quos persuaserunt clamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros . Et in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, le
Abbreviated transcription (Latin):
polluentẽ thorũ pat̾nũ: id ẽ. etiã pre¬
cepta et monita naturalis legis quȩ in
nobis est qđ nunc paternꝰ thorus dr̃
preuaricantẽ. Est enĩ intra nos lex quȩ¬
dã naturalis. quȩ arguit unũquemq
peccantẽ. et malũ ei esse suggerit qđ
delinquit. Cubile gͦ legis huiꝰ temerat
ac sedẽ secreti euis maculat. qui p̃¬
ceps et infrenis fert᷑ ad uita
uoluntatis suę. in confiliũ eoꝵ ñ intro¬
ciderunt homines. et in cupiditate sua
subneruauert̃ taurũ. Maledictus furor¬
indurata.ẽ. Diuidã illos in iacob: et dis¬
storiã ꝑtinet. uidet᷑ illud eoꝵ culpare cõ¬
missũ. qđ emor filiũ sichem qui pt soro¬
ris eoꝵ concubitũ familiȩ isrł uoluerat
sociari. fraude et circũuentione iugu
eoꝵ furori temeritatiq imprecat᷑. et diui
ipsis leuitas et sacerdotes futuros qui sor
Q de his explanatio talis mͥ quȩdã posse ui.¬
det᷑ aptari. qđ symeon et leui scribarũ

Expanded text:
polluentem thorum paternum, id est, etiam praepolluentem thorum paternum, id est, etiam praecepta et monita naturalis legis, quae in nobis est quod nunc paternus thorus dicitur praevaricantem. Est enim intra nos lex quaedam naturalis, quae arguit unumquemque peccantem, et malum ei esse suggerit, quod delinquit. Cubile ergo Legis hujus temerat, ac sedem secreti ejus maculat, qui praeceps et infrenis fertur ad vitivoluntatis suae. In consilium eorum non introciderunt hominem et in cupiditate sua subneruauerunt taurum. quod dicit de filindurata est. Dividam eos in Jacob, et disstoriam pertinet, videtur illud eorum culpare commissum, quod Emmor filium Sychem, qui post sororis eorum concubitum, familiae Israel voluerat sociari, fraude et circumventione juguleorum furorem temeritate imprecatur, et dividipsis Levitas et Sacerdotes futuros, qui soriritalis autem de his explanatio talis mihi quaedam posse videtur aptari, quod Symeon et Levi Scribarum
Abbreviated transcription (Latin):
cilla. et unũ de libera. Hȩc autẽ duo te¬
stamenta. in quo agar quȩ concubina
fuit. in ueteris testam̃ti ponit᷑ typo.
Una et enĩ erat ꝑfecta colũba genitͥcis¬
suȩ. quȩ uirgo casta regina sponso re
moralis nobis in hoc ita tractabit᷑ locꝰ.
Ruben int̾ pretatꝰ est ã maiorib filiꝰ
qui uidet᷑. hoc est uisibilis et carnalis. Ipse
credo de quo dicit apłs. Primus homo de
terra terrenus. Et alibi. Si enĩ qui uidet᷑¬
is noster homo corrũpit᷑. s qui intus est
renouat᷑.: hunc eundeq qui uidet᷑ exte¬
riorẽ hominẽ appellans. Et̃ iterũ dicit qd̾
Primo gͦ om̃is homo in hoc mundo carua¬
liter uiuit. et scđ̾m carnẽ mouet᷑. Et
primus est carnalis motus in concupi¬
scentia libidinis. Qui cũ primȩ iuuentu¬
tis tempus obsederit: durũ et temera.¬
riũ sinul et lasciuũ iuuenẽ reddit:
ascendentẽ etiã suꝑ cubile patris. et

Expanded text:
cilla, et unum de libera: haec autem sunt Tecilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitur typo. Una etenim erat perfecta columba 26 genitrixve, quae virgo casta, regina sponso regMoralis nobis in hoc ita tractabitur locus. Ruben interpretatus est majoribus, filius qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de quo dicit Apostolus, Primus homo de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui videtur, noster homo corrumpitur; sed qui intus est, renovatur . Hunc eundem qui videtur, exteriorem hominem appellat. Et iteErgo omnis homo cum in hoc mundo carnaliter vivit, et secundum carnem movetur: et primus est carnalis motus in concupiscentia libidinis, cui jam primae juventutis tempus obedierit, durum et temerarium simul, et lascivum hominem reddit, ascendentem etiam super cubile patris et
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã patri. Quale est et illud qđ drͣ
ferã. totã ueracẽ. quomͦ conuersa es in
amaritudinẽ uitis alienȩ : Scd̾m uͦ in¬
telligentiã uidet᷑ mͥ ruben prioris ppłi
uideoꝵ ferre posse ꝑsonã. Qui et primo¬
genitus est. et initiũ filioꝵ. sicut et ꝓpħa
dicit. isrł primogenitꝰ meus. Primis nãq
illis data sunt eloquia d̾i. Qđ autẽ durꝰ
fuerit ille ppłs. et temerarius. script᷑ȩ
denuntiant. Dicit enĩ de eis ꝓpħa. Om̃e
qđ loquit᷑ ppłs hic. durũ.ẽ. Et itẽ alibi
de ipsis dicit. uos semꝑ dura ceruice.
et incircũcisi corde. Patri uͦ dõ irrogauit
iniurias. cũ conuertit ad eũ dorsũ. et
non faciẽ suã. Thorũ autẽ concubinȩ
polluit qd ascendit. id est legẽ ueteris
testam̃ti quã sepe peccando maculauit.
Qđ autẽ in concubinȩ ꝑsona lex ueteris
testam̃ti ponat᷑: paulus edocuit dicens.
Abrahã duos filios habuit. unũ de an-¬

Expanded text:
rentiam patri; quale est et illud quod direntiam patri; quale est et illud quod diferam, totam feracem, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? telligentiam, videtur mihi Ruben prioris populi Judaeorum ferre posse personam, qui et primogenitus est, et initium filiorum sicut et Propheta dicit: Israel primogenitus meus . Primis namque illis data sunt eloquia Dei. Quod autem durus fuerit ille populus et temerarius, Scripturae denunciant: dicit enim de eis Propheta, Omne quod loquitur populus hic, durum est . Et item alibi de ipsis dicit: Vos semper dura cervice, et non circumcisi corde . Patri vero Deo irrogavit injurias, cum convertit ad eum dorsum suum, et non faciem suam . Thorum autem concubinae polluit, quem ascendit, id est, legem veteris Testamenti, quam saepe praevaricando maculavit. Quod autem in concubinae persona lex veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit, unum de an
Abbreviated transcription (Latin):
serie uerboꝵ. neq benedictiones tantũ
neq futuroꝵ sola pronuntiatio. qͣntũ
mores. uł ꝓpositũ eoꝵ. uł etiã quȩdã ab
eis gesta notabilit̾ arguunt᷑. Que res nob̾
et criptitã ut in aliis fecimꝰ ex planatiõis
mat̾iã subicit. ita ut benedictĩõeᷤ historiȩ lo¬
cũ seruent. ꝓpħia uͦ misticũ atq dogna¬
ticũ. morũ correptio et oburgatio mora
uirtus mea. et initiũ filioꝵ meoꝵ.
Durus in conuersatione. et durus¬
latemerarius contumelias irrogasti.
Tanquã aqua non effer uescas. ascendisti
enĩ suꝑ cubile patris tui. Tu polluisti tho¬
rum ubi ascendisti. Incesti historia nemi¬
nẽ latet. quomͦ ruben in concubinã pa¬
tris efferbuerit flãma libidinis. et pat̾¬
nũ maculauerit thorũ. Sed qđ mitiis
laudis ei aliquid uidet᷑ ascribere dicens.
tu uirtus mea: iccirco ut grauiꝰ notet᷑
in crimine. Qui cũ uirtus patris habe¬
ret᷑. et initiũ filioꝵ: nescit seruare reue¬

Expanded text:
enedictiones tantum, neque futurorum sola praenunciatio, qua vel mors, vel propositum eorum, vel etiam quaedam ab eis gesta notabiliter arguuntur. Quae res nobis et tripartitam, ut et in aliis fecimus, explanationis materiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgatio Moraltu virtus mea, et initium filiorum meorum, durus conversatione, et durus, temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui cum virtus patris haberetur, et initium filiorum, nescit servare reve
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ ea quȩ oportuno tempore ꝓferen¬
da sunt: sicut et xꝑc in finẽ scłoꝵ adue
nisse dicit᷑. cũ dicit apłs. ecce nunc tempꝰ
acceptabile. scł ad salutẽ gentib inferendã.
Siuͦ quis in om̃ib cupiat cursũ utriusq
expositionis aptare. potest extorquere
fortassis ut etiã de aꝑo hȩc hoc mͦ uidearĩꝰ
intelligi. quia non deficiet princeps ex
iuda. idẽ. hic qui pt resurrectionẽ eius
eccłarũ princeps ordinet᷑. Et dux de fe

Expanded text:
cuntur ea quae opportuno tempore proferencuntur ea quae opportuno tempore proferenda sunt, sicut et Christus in fine saecum dicit Apostolus, Ecce nunc tempus acceptum , scilicet ad salutem Gentibus conferendam. Si vero quis in omnibus cupiat cursum utriusque expositionis aptare, potest extorquere fortassis, ut etiam de Christo haec hoc modo videantur intelligi: Quia non deficiet Princeps ex Juda, id est, hi qui post resurrectionem ejus, Ecclesiarum principes ordinantur: Et du
Abbreviated transcription (Latin):
Soluite templũ hoc: et ego in trib dieb
suscitabo illud: hoc autẽ dicebat de tem¬
plo corporis sui. Quiagͦ et ipse se dicit
suscitare templũ suũ. et d̾s illũ dicit᷑ su¬
scitasse: recte ꝓpħȩ stupor et tante patͥs
filiiq unitatis atq indiscretionis atto¬
nitus dicit. qui suscitabit eũ. Non de¬
ficiet princeps ex iuda. neq dux de fe¬
morib eius. usq qͦ ueniant ea quȩ reposi
ta sunt ei. uł ut in aliis exemplarib ha¬
bet᷑. ueniat is cui repositũ est. et ipse
erit expectatio gentiũ. Hic locus mani¬
feste refert᷑ ad iudã. Constat enĩ usq
ad natiuitatẽ rꝑi non defecisse pͥncipeᷤ
ex genere iudȩ. nec duces de femorib
nigena fuisse. et ꝑ ambitionẽ in regnũ
iudȩoꝵ dicit᷑ irrepsisse. Statĩgͦ ut hoc
faclũ est. et ut defecit dur de femorib
uide: aduenit ille cui erat regnũ repositũ.
in quo quomͦ gentes sperent. ȩ ũgłii fides et
eccłarũ docet ꝓpagatio. Re posita autẽ di¬

Expanded text:
Solvite templum hoc, et ego in tribus diebus suscitabo illud: hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quia vero ipse dicit, suscitasse templum suum, et Deus illum dicitur suscitasse: recte Propheta stupore tantae Patris et Filii unitatis, atque indiscretionis attonitus dicit, Quis suscitabit eum? 3. Non deficiet Princeps, ex Juda, neque dux de femore ejus, usque quo venian velut in aliis exemplaribus habetur, Veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium . Hic locus manifeste refertur ad Judam: constat enim, usque ad nativitatem Christi non defecisse principes 10 ex genere Judae, nec duces de femoribusnigena fuisse, et per ambitionem in regnum Judaeorum dicitur irrepsisse. Statim ergo ut hoc factum est, et ut defecit dux de femoribus Judae, advenit ille cui regnum repositum, in quo, quomodo Gentes sperent, Evangelii fides et Ecclesiarum docet propagatio. Reposita autem di
Abbreviated transcription (Latin):
in exodo omeliȩ. uiiiͦ. In leuitico omeliȩ
.xi. in numeris omeł. xxuiiĩ. in deutero¬
nomio omł .xiii. in iħu naue. omeł̾.xxui.
in libro iudicũ omeł .uiiii. de pascha
omeł .uiii. In pͥmo regnoꝵ libro omeł. iiii.
in iob omeliȩ . xrii. in paroenuas omeł
.UII. in eccłasten omeł.uiii. in cantico
canticoꝵ omeł .ii. In isaiã omeliȩ. xxxii.
Inieremiã omeł.xiiii. In ie⁊ echielomł¬

Expanded text:
In Exodo omeliae VIII, In Leuitico omeliae In Exodo omeliae VIII, In Leuitico omeliae XI, In Numeris omeliae XXVIII, In Deuteronomio omeliae XlII, In Iesu Naue omeliae XXVI, In libro Iudicum omeliae VIIII, De pascha omeliae VIII, In primo Regnorum libro omeliae IIII, In Iob omeliae XXII, In Paroemias omeliae VII, In Ecclesiasten omeliae VIII, In Cantico Canticorum omeliae II, In Isaiam omeliae XXXII, In Hieremiam omeliae XlIII, In Hiezechiel ome
Abbreviated transcription (Latin):
in.lxuiii. lib̾.i. in. laxix. lib̾ .i. in .laxxiͦ. lib̾.i.
uerbia lib̃.iii. in ȩccłasten excerpta. In
canticũ canticoꝵ lib̾.x. ꝙ alios thomos .ii.
quos suꝑscripsit in adolescentia. In lam̃
Periarchon lib̾.iiii. De resurrectione lib̾̃
ii. et alios de resurrectione dialogos .ii.
de ꝓuerbioꝵ quib dã questionib lib̾ .i.
dialogũ aduersus candidũ ualentinia¬
nũ. De martirio lib̾. De nouo testam̃to.
In matħm lib̾.xxu. in iohannẽ lib̾.xxxii.
In partes quasda iohannis excerptoꝵ lib̃
.i. In lucã lib̾.xu. in epłam pauli apłi
ad romanos lib̾.xu. In epłam ad galatas
lib̾ .xu. in epłam adephesios lib̾.iii. In
epłam ad philippenses lib̾.i. in epłam ad
colosenses lib̾ .ii. In epła ad thessaloni¬
censes . iͣ. lib̃ .iii. in epła ad thessalonicensẽ¬
.iiͣ. lib̾ .i. in epła ad titũ. lib̾.i. in epła ad
philemonẽ. lib̾ .i. Rursus omeliarũ in
uetꝰ testam̃tũ. In genesi omeliȩ. xuii.

Expanded text:
n LXXI° librum I, ouerbia libros III, In Ecclesiasten excerpta, In Canticum Canticorum libros X et alios tomos II, quos super scripsit in adulescentia, In Lamenobibla, Periarchon libros IIII, De resurrectione libros II et alios De resurrectione dialogos II, De Prouerbiorum quibusdam quaestionibus librum I, Dialogum aduersus Candidum Valentinianum, De martyrio librum; de nouo testamento: In Matheum libros XXV, In Iohannem libros XXXII, In partes quasdam Iohannis excerptorum librum I, In Lucam libros XV, In epistulam Pauli apostoli ad Romanos libros XV, In epistulam ad Galatas libros XV, In epistulam ad Ephesios libros III, In epistulam ad Philippenses librum I, In epistulam ad Colossenses libros II, In epistula ad Thessalonicenses Plibros III, In epistula ad ThessalonicensesIP librum I, In epistula ad Titum librum I, In epistula ad Philemonem librum I; rursus omeliarum in uetus testamentum: In Genesi omeliae XVII,
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi st̃ trito pallio et sordida tuni¬
ca lectioni uacauerit. quasi uesanꝰ explo¬
dit᷑. Quorsũ uarronis et calcenteri m̃¬
tio factasit queritis. uidelicet ut ad nr̃m
sudore laborauit. ut iuste ad amantis
nom̃ acceꝑit. Uultis nosse qͣnta inge¬
nii sui reliquerit monim̃ta : Sequens
titulus ostendet. Scripsit in genesi
libros .xiiii. locarũ omeliarũ lib̾ .ii. in e¬
crodũ excerpta. in leuiticũ excerpta stro¬
matũ lib̾.x. in isaiã lib̾. xxxui. Item in
isaiã excerpta. in osee de effraim. lib̾.i.
in osee cõmentariũ. in iohel lib̾ .ii. in
amos lib̾.ui. in ionã lib̾ .i. in micheã lib̾
.III. in naũ lib̾.ii. in abacuch lib̾ .iii. in
sophoniã lib̾.ii. in aggeũ lib̾ .i. in pͥnci¬
piorachariȩ lib̾.ii. in malachiã lib̾.ii.
in ierechiele lib̾ .xxir. Excerpta in psal¬
mos ã primo usq ad qͥntũ decimũ. Rur¬
sũ in psalmo pͥmo lib̾ .i. in sccło lib̾ .i. in

Expanded text:
philosophi sunt, trito pallio et sordida tuniphilosophi sunt, trito pallio et sordida tunica lectioni uacauerit, quasi uesanus exploditur. Quorsum Varronis et Chalcenteri mentio facta sit, quaeritis? uidelicet, ut ad Adamsudore laborauit, ut iuste adamantis nomen acceperit. uultis nosse, quanta ingenii sui reliquerit monimenta? sequens titulus ostendet: scripsit In Genesim libros XIII, Mistarum omeliarum libros II, In Exodum excerpta, In Leuiticum excerpta, Stromatum libros X, In Isaiam libros XXXVI, item In Isaiam excerpta, In Osee de Effraim librum I, In Osee commentarium, In Iohel libros II, In Amos libros VI, In Ionam librum I, In Micheam libros III, In Naum libros II, In Abacuc libros III, In Sophoniam libros II, In Aggeum librum I, In principio Zachariae libros II, In Malachiam libros II, In Hiezechiel libros XXVIUI, Excerpta in Psalmos a primo usque ad quintum decimum; rursum In Psalmo primo librum I, In secundo librum I, In
Abbreviated transcription (Latin):
suasionũ .iii. de pompeio .iii. singulares
.x. de ꝑsonis .iii. de uire ciuili .xu. errito¬
iciĩ. antiquitatũ ex libris .xlii. libroᷤᷤ.
uiiii. epitomer ex imaginũ libris. xu.
libros. iiii. ẽpitomen de lingua latina
ex libris .xu. libros .uiiii. de principiis
numeroꝵ libros .uiiii. rerũ rusticarum
libros .iii. de ualitudine tuenda librũ.
.i. de suauitate libros .iii. de forma phi¬
losophiȩ libros .iii. rerũ urbanarũ libroᷤᷤ
in. satyrarũ menipparũ libros .el.
poematũ libros .x. orationũ libros.xxii.
pseudo tragediarũ lib̾ .ui. satirarũ lib̾.
.iiii. et alia plurima q̃ enumerare longũ
homines eruditos. sciuntq pisces in qͦ
gurgite nati st̃ quȩ concha in qͦ littore
creuerit. De turbarũ salius ñ ambigi¬
mꝰ. paramꝰ et apicius sẽꝑ in manib. o¬
culi adhereditates. sensus ad patinas. et
siquis de philosophis uł de xꝑianis qͥ u̾ere

Expanded text:
Suasionum III, De Pompeio III, Singulares Suasionum III, De Pompeio III, Singulares X, De personis III, De iure ciuili XV, \'Emofirjv Antiquitatum ex libris XLII libros VIIII, Επιτομὴν ex Imaginum libris XV libros IIII, Επιτομὴν de lingua Latina ex libris XV libros VIIII, De principiis numerorum libros VIIII, Rerum rusticarum libros III, De ualetudine tuenda librum I, De sua uita libros III, De forma philosophiae libros III, Rerum urbanarum libros III, Sa.tirarum Menippearum libros CL, Poematum libros X, Orationum libros XXII, Pseudotragoediarum libros VI, Satirarum libros IIII et alia plurima, quae enumerare longum habent homines eruditos sciuntque, pisces in quo gurgite nati sint, quae concha in quo litore creuerit. de turdorum saliuis non ambigimus, Paxamus et Apicius semper in manibus, oculi ad hereditates, sensus ad patinas et, si quis de philosophis uel de Christianis, qui uere
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ terentiũ uar¬
ronẽ mirat᷑ anti¬
quitas. qđ apud¬
ap latinos in
numerabiles
libros scripserit.
Greci ebalterum
miris effert̾ laudib. qđ cantos libres cõ¬
posuerit. qͣntos quiuis nr̃m alienos sua
Manu describere ñ potest. Et quia ñ oci¬
sum est apud latinos grecoꝵ uoluminũ
udicẽ texere. de eo qui latine scripsit.
aliqua cõmemorabo. ut intelligamꝰ nos
epimenidis dormire somnũ. et studiũ
qd̃ illi posuert̾ in eruditione scłariũ lit¬
terarũ in congregandis opib ponere.
Scripsit gͥ uarro alu. libros antiqͥtatũ.
iiii. de uita ppłi romani imaginũ.xu.
na.xxu. disciplinarũ .uiiii. de sermone
latino.u. questionũ plautinarũ .u. anna¬
liũ .iii. de origine linguȩ latinȩ .iii. de
poematis .iii. de originib scl̃i .iii. de sceni¬
cis actionib .iii. de acbis feenicis .iii. de di¬
scriptionib .iii. deꝓpretate feriptorũ
.iii. de bibliothecis .ii. de lectionib .iii. de
similitudine uerboꝵ .iii. legationum .iii.

Expanded text:
arcum Terentium Varronem miratur antiquitas, quod apud Latinos tam innumerabiles libros scripserit. Graeci Chalcenterum miris efferunt laudibus, quod tantos libros conposuerit, quantos quiuis nostrum alienos sua manu describere non potest. et quia nunc otiosum est apud Latinos Graecorum uoluminum indicem texere, de eo, qui Latine scripsit, aliqua commemorabo, ut intellegamus nos Epimenidis dormire somnum et studium, quod illi posuerunt in eruditione saecularium litterarum, in congregandis opibus ponere. Scripsit igitur Varro XLV libros Antiquitatum, IIII De uita populi Romani, Imaginum XV, na XXV, Disciplinarum VIIII, De sermone Latino V, Quaestionum Plautinarum V, Annalium III, De origine linguae Latinae III, De poematis III, De originibus scaenicis III, De scaenicis actionibus III, De actis scaenicis III, De descriptionibus III, De proprietate scriptorum III, De bibliothecis III, De lectionibus III, De similitudine uerborum III, Legationum III,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ministris et sacerdotib prestat.
primogenita uͦ offert primogenito oĩs
creature. et initia mitio om̃iũ de quo
scriptũ est. qui.ẽ. initiũ primogenitꝰ
om̃is creaturȩ. Uide gͦ ex his om̃ib dif
ferentiã ppłi egiptioꝵ et ppłi isrł. et dif¬
ferentiã sacerdotũ pharaonis et sac̃do¬
tũ dñi. et discutiens temetipsũ. ꝑm¬
de de quo ppłosis. et cuius ordins sacer¬
dotiũ teneas. Si adhuc carnalib sensib
seruis. si adhuc quinario numero uecti.¬
gal exoluis. et respicis ea quȩ iusibilia
et temporalia sunt. et non respicis ea
quȩ iniusibilia et ȩterna funt: de egi¬
ptio ppło te esse cognosce. Si uͦ decalogũ
legis. et decadã noui testamenti quam
supra exposuimus semꝑ ante oculos ha-¬
beas. et de his decimas offers: et de pri-¬
mogenito sensus tui. in fide immolas
primogenito ex mortuis. et initia tua
refers adinitiũ om̃ium: uerus isrłita

Expanded text:
quidem ministris et sacerdotibus praestat; quidem ministris et sacerdotibus praestat; primo vero offert primogenito omnis creaturae, et initia initio omnium, de quo scriptum, Qui est initium primogenitus omnis creaturferentiam populi Aegyptiorum et populi Israel, et differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus ordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinario numero vectigal exsolvis, et respicis ea quae visibilia et temporalia sunt, et non respicis ea quae invisibilia et aeterna sunt, de Aegyptio populo te esse cognosce. Si vero Decalogum legis et decadam novi Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israelita