comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abudantia aduciam.si siluester posse¬
diss et tamen sine illo. sine quouis alio
Pontifice a posgessione deiecto. post tantã
temporis intercapedinem nec diuiuo nec
humano fure posge repeti Postremo ea
quȩ a summo Pontifice tenentur nullis
temporis longitudine potusse prescribi
Atꝗ quod ad p̃rimam partem attiuet.
Lo quamur antem de fonstantino prius.
deide de siluestro non est cõmittrudũ.
ut publicam et quasi Cesaream causam:
non maiorem quam priuate solentore aga¬
mus. Itaq quasi in contione regum ac
principum orans ut certe facio. nan
mea hęc oratio in manus eorui uentura
est libet tanq̃ presentes et in conspectu
positos alloqui. uos appello reges ac prir¬
cipes. difficile estenim priuatum houne
animi regii contipere imaginem. Uestrã
mentei Inquiro conscientiam scrutor.
testimo nium posculo. nunquid uesterius
quispiam si fuisset Consta utim loco faciẽ¬
dum. sibi putass et ut urbem romani.

Expanded text:
abundanti adiiciam: si Silvester posseabundanti adiiciam: si Silvester possedisset, tamen – sive illo sive quovis alio pontifice a possessione deiecto – post tantam temporis intercapedinem nec divino nec humano iure posse repeti. Postremo: ea, que a summo pontifice tenentur, nullius temporis longitudine potuisse prescribi. I Atque quod ad primam partem attinet – loquemur autem de Constantino prius, deinde de Silvestro –, non est committendum, ut publicam et quasi Cesaream causam non maiore, quam private solent, ore agamus. Itaque quasi in contione regum ac principum orans – ut certe facio, nam mea hec oratio in manus eorum ventura est – libet tanquam presentes et in conspectu positos alloqui. Vos appello, reges ac principes, difficile est enim privatum hominem animi regii concipere imaginem, vestram mentem inquiro, conscientiam scrutor, testimonium postulo: nunquid vestrum quispiam, si fuisset Constantini loco, faciendum sibi putasset, ut urbem Romam,
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinum siluestrumꝗ illum qͥ¬
dem qui donare uellet qui iure donas¬
re posset. qui ut in manum alteri ea
traleret in sua haberet potestate
hunc antem qui uellet accipere ꝗq
iure accepturus foret. Secundo loco
si hȩc non essent quę ueriss ima atq
clariss ima sunt. neꝗ inne acceptasse
neq illum tradidisse possess ionem rerũ
quę dicuntur donates ed eas semꝑ In
arbitrio et imperio fe Cesarum permãsi¬
sse Tertio Nihil datum sil uestro a Con¬
stantino. sed priori Pontifici anteqͣ etiam
baptismum acceperat. donaq illa fuisse¬
mediocria quibus Papa degere uitam posset.
Quarto falzo dici donationis exemplum aut
a pud decreta repperiri: ant ex historia.
Siluestri esge sumptum: ꝙ neq in illa.
neq ulla historia inuenitur. In eoq quę¬
dam contraria imposcibilia stulta. bar¬
bara ridicula contineri. Preterea loquar
de quorundam aliorum Cesarum. uel
simulata: uel friuola donatione: ubi ex

Expanded text:
Constantinum Silvestrumque: illum quiConstantinum Silvestrumque: illum quidem, qui donare vellet, qui iure donare posset, qui, ut in manum alteri ea traderet, in sua haberet potestate; hunc autem, qui vellet accipere quique iure accepturus foret. Secundo loco: si hec non essent, que verissima atque clarissima sunt, neque hunc acceptasse neque illum tradidisse possessionem rerum, que dicuntur donate, sed eas semper in arbitrio et imperio Cesarum permansisse. Tertio: nihil datum Silvestro a Constantino, sed priori pontifici, antequam etiam baptismum acceperat, donaque illa mediocria fuisse, quibus papa degere vitam posset. Quarto: falso dici donationis exemplum aut apud decreta reperiri aut ex historia Silvestri esse sumptum, quod neque in illa neque ulla in historia invenitur, in eoque quedam contraria, impossibilia stulta, barbara, ridicula contineri. Preterea loquar de quorundam aliorum Cesarum vel simulata vel frivola donatione, ubi ex
Abbreviated transcription (Latin):
corantes ueterum pontificum men oriã.
dedecorantes religionem Cristianam et
omnia cędibus ruinis Nagitiisꝙ miscente.
suam esse anuit urlem Romam. suum
regnum cicilie Neapolitanumq suamq
uniuersam Italiam. gallias. N ispamas.
Germano Britannos suum deniq occi¬
dentem Hec enin cuncta in Ipã donatigii
Pagina continetinł rgo hec oninia tua
sunt. Summe Pontifex Omina tibi in
animo est recuperare: omnes reges ac
principes occiolentis spoliare urbibus aut
cogere ut annua tibi tributa pensitent
sententia est: At ego contra existimo iustis
licere principibus spoliare te imperio
omni quod optines. Nam ut obstendan
donatio illa unde natum esge suum fus.
summi Pontifue uolunt. Sil uestro parit
et constantino fuit incognita. Uerum
anteꝗͣ ad confutandam donatiõis pagnã
uemio q unum istorum patrocinium
est non modo falsum uerum etiam
stolidum ordo postulat: ut altius repeta.
Et primum dicam non tales fuisge

Expanded text:
corantes veterum pontiticum memoriam, corantes veterum pontiticum memoriam, dedecorantes religionem christianam, et omnia cedibus, ruinis flagitiisque miscentes. Suam esse aiunt urbem Romam, suum regnum Sicilie Neapolitanumque, suam universam Italiam, Gallias, Hispanias, Germanos, Britannos, suum denique occidentem: hee enim cuncta in ipsa donationis pagina contineri. Ergo hee omnia tua sunt, summe pontifex? Omnia tibi in animo est recuperare? Omnes reges ac principes occidentis spoliare urbibus aut cogere, ut annua tibi tributa pensitent, sententia est? At ego contra existimo iustius licere principibus spoliare te imperio omni quod optines. Nam ut ostendam donatio illa, unde natum esse suum ius summi pontitices volunt, Silvestro pariter et Constantino fuit incognita. 6 Verum antequam ad confutandam donationis paginam venio, quod unum istorum patrocinium est non modo falsum, verum etiam stolidum, ordo postulat, ut altius repetam. Et primum dicam non tales fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
per me edocti luxuriantem numis sar.¬
mentis papalem sedem que christiuinea
est ferro coherceant. et plenas uuas nõ
graciles lelabruscas ferre comipellant.
Quod quom facio nomquis erit qui aut
mihi os aue sibi aures uelit ocdudere:
ne dicam suppliciun mortemꝙ propone:
Hune ego si hec faciat etianisi Papa sit
qued dicam esse bonum ne pastoren: an
aspidem surdam que nolit exandire uor¬
cem incantantis. uelit eiusdem mẽbra
morsu uenenoq perstringere Scio iani¬
dudum expectare aures hominun. q
nam pontificibus romauis crimeñ im¬
pingam. Profecto ingens. siue supine
Ignorantiessine immanis auaritiȩ. que
est idolorum seruitus: siue fmiperandi
uanitatis. cuius erudelitas semper est
comes. Nam aliquot iam seculis aut nõ
intellexerunt donationem Commenticiã
steriores in maiorum suorum delis uesti¬
gia fmprimentes pro uera quaꝙͣ falsam
coguoscerent defenderunt. dedec orautes
pontificatus maiestatem. dedirantes dede¬

Expanded text:
per me edocti luxuriantem nimiis sarper me edocti luxuriantem nimiis sarmentis papalem sedem, que Christi vinea est, ferro coerceant et plenas uvas, non graciles labruscas ferre compellant. Quod cum facio, nunquis erit, qui aut mihi os aut sibi aures velit occludere, ne dicam supplicium mortemque proponere? Hunc ego, si hoc faciat, etiam si papa sit, quid dicam esse: «bonum» ne «pastorem» an «aspidem surdam, que nolit exaudire vocem incantantis», velit eiusdem membra morsu venenoque prestringere? II. 5 Scio iandudum expectare aures hominum, quod nam pontificibus Romanis crimen impingam: profecto ingens sive supine ignorantie sive immanis avaritie, que est «ido1orum servitus», sive imperandi vanitatis, cuius crudelitas semper est comes. Nam aliquot iam seculis aut non intellexerunt donationem Constantini csteriores in maiorum suomm dolis vestigia imprimentes pro vera, quam falsam cognoscerent, defenderunt, dedecorantes pontificatus maiestatem, dede
Abbreviated transcription (Latin):
nos petrum corauelesia reprehendit.
quia reprehensibilis erat. et hoc ad uostr̃ã
doctrinam scriptum reliquit: At non
sam laulus. qui petrum poss im repre.¬
hendere. Imo Paulus sum qui pauli
imitor que ad modum qui multo plus
est unus cum deo spiritus efficiõr quom
stuodiose mauolatis illius obtempero. Neq
aliqua sua dignitas aliquem ab incre¬
pantibus tutum reddit que Petrum nõ
reddidit multosq alios eodem pręditos eͣdu:
ut marcellum ꝙ diis libasset. ut celestiuũ
qui cum Nestorio heretico sentiretut
quosdam etiam nostra iuenioria quos ab
inferioribus. Quis enim non interior
Papa. reprehensos scimus: ut taceam con¬
dennatos. Neq uero id ago. ut queniquã
cupiam insectari et in eum quasi phi¬
lippicas scribere Hoc enm a me facinus
procul absit: sed ut errorem a mentibus
honinum conuellam: ut eos a uitiis scede.¬
ribusq uel ammouendo nel fucrepando
summoueam. Non ausim dicere: ut alii

Expanded text:
n os Petrum coram ecclesia reprehendit, n os Petrum coram ecclesia reprehendit, «quia reprehensibilis erat», et hoc ad nostram doctrinam scriptum reliquit? At non sum Paulus, qui Petrum possim reprehendere: immo Paulus sum, qui Paulum imitor, quemadmodum, quod multo plus est, unus cum Deo spiritus efficior, cum studiose mandatis illius optempero. Neque aliquem sua dignitas ab increpationibus tutum reddit, que Petrum non reddidit multosque alios eodem preditos gradu, ut Marcellum, quod diis libasset, ut Celestinum, quod cum Nestorio heretico sentiret, ut quosdam etiam nostra memoria, quos ab inferioribus quis enim non est inferior papa? reprehensos scimus, ut taceam condemnatos. 4 Neque vero id ago, ut quenquam cupiam insectari et in eum quasi Philippicas scribere hoc enim a me facinus procul absit, sed ut errorem a mentibus hominum convellam, ut eos a vitiis sceleribusque vel admonendo vel increpando summoveam. Non ausim dicere, ut alii
Abbreviated transcription (Latin):
aut soluere Et In defendenda ueritate atq
tusticia profundere animam sumine
uirtutis summe laudis simimi pręniu
est. An uero multi ob terrestem patriam
defendendaui mortis adiere disorimen:
Ego ob celestem patriam asgequendam.
Asseguntur antem eam qui deo placent.
non qui hominibus: mortis discrimẽ
deterrebor. facchatIgitur trepidatio ꝑcul
abeant me tus. timores excidant forti
aumio magna fiducia. bona spe. olefenden¬
ola est causa ueritatis causa fusticie.
causa dei. Neq euim is uerus est haben¬
dus orator qui bene scit dicere. insi et
dicere audeat. Audeamnis Itaq accusare.
quicunq digna cominittit accusatione:
et qui in ommes peccat Unius pro oñnũ
uoce carpatur. At nou debeo pala in ob¬
iurgarefratrem. sed futer me et ipsumi
Imo pullice peccans: et qui priuatum con¬
silium non auintteret pudice arguendus
est. ut ceteri timorem habeat. An non
paulus cuius modo uerbis sum usus in¬

Expanded text:
aut solvere, et in defendenda veritate atque aut solvere, et in defendenda veritate atque iustitia profundere animam summe virtutis, summe laudis, summi premii est. An vero multi ob terrestrem patriam defendendam mortis adiere discrimen: ego ob celestem patriam assequendam assequuntur autem eam, qui Deo placent, non qui hominibus mortis discrimine deterrebor? Facessat igitur trepidatio, procul abeant metus, timores excidant. Forti animo, magna fiducia, bona spe defendenda est causa veritatis, causa iustitie, causa Dei. Neque enim is verus est habendus orator, qui bene scit dicere, nisi et dicere audeat. Audeamus itaque accusare, quicunque digna committit accusatione, et qui in omnes peccat, unius pro omnium voce carpatur. 3 At non debeo palam obiurgare fratrem, sed «inter me et ipsum»: immo publice peccans et qui privatum consilium non admitteret, publice arguendus est, «ut ceteri timorem habeant». An non Paulus, cuius verbis modo sum usus, i
Abbreviated transcription (Latin):
mihi magis facieudum esse uideatur
In eum qui non proscriptioni quidem
relinquit locum: qui que Inuisibilib
me potestatis suę iaculis perseqnatur
ut fure possim dicere Quo Ito a spiri¬
tu tuo et quo a tua fugia i facie. nisi
forte putaunis patientins hęc esse laturũ
suminum sacerdotem: qua in ceteri faccres
Nihilominus siquidem paulo ꝙ bona se
conscientia conuersatum esge diceret
Anamas princeps sacerdotum coram tribu¬
no qui fudex sedebat fussiteos uerberari
Et Phasur ea dem preditus diguitate
hierennam obloquendi libertatem coie¬
xit In carcerem Sed Illum tribunus ac
pręses hunc rex aduersus iniuriam
Pontificii tutari et potuit et uoluit. ne
uero quis tribimus. quis preses quis rex
e manibus sumini sacerdotis si me ra¬
puerit. ille etiami ut uelit eripere pote¬
xit. Uerum non est eausa cur me dupex
hic periculis terror conturbet arceat q
a proposito. Nam neq contra ius fasꝗͥ sũ¬
mo Pontifici licet aut ligare quippiam

Expanded text:
mihi magis idem faciendum esse videatur mihi magis idem faciendum esse videatur in eum, qui ne proscriptioni quidem relinquat locum? Quique invisibilibus me potestatis sue iaculis persequatur, ut iure possim dicere: «Quo ibo a spiritu tuo et quo a tua fugiam facie?», nisi forte putamus patientius hee esse laturum summum sacerdotem, quam ceteri facerent. 2 Nihil minus, siquidem Paulo, quod bona se conscientia conversatum esse diceret, Ananias, princeps sacerdotum, coram tribuno, qui iudex sedebat, iussit os verberari, et Phasur, eadem preditus dignitate, Ieremiam ob loquendi libertatem coniecit in carcerem. Sed illum tribunus ac preses, hunc rex adversus iniuriam pontificis tutari et potuit et voluit, me vero quis tribunus, quis preses, quis rex e manibus summi sacerdotis, si me rapuerit ille, etiam ut velit, eripere poterit? Verum non est causa, cur me duplex hic periculi terror conturbet arceatque a proposito. Nam neque contra ius fasque summo pontifici licet aut ligare quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
L RESa me libri coms¬
plures einissi sunt in om¬
ni fere doctrinarum guẽ
In quibus ꝙ a non millis
magnis de longo tam euo probatis aue¬
toribus dissentio quom sint fudigne¬
qui ferant meq ut temerar ium sacci¬
legunq criminentur. quid tandem
mine facturri quidam putandi sunt:
quantopore fu me debachaturi. Et si
facultas detur quam auide iue ad
supplicium festina uterꝗ rapturri. qui
non tantum aduersis mortuo. scribo.
sed aduersus etiam uiuos: nec in unũ
alterumue sed fu płrimos. nec contra
priuato modo: uerum etiam contra ma.¬
gistratus. At quos magistratus nempe
summum Pontificem qui non temyali
solum armatus est gladio regum ac
printipum more. sed eclesiastico quoq.
ut ab eo neq subter spsum. ut sic loquar
clipeum alicuius principum protepere
te possis quo mimis ex comunitatione
anathemate execratione feriare &
si prudenter ut dixit sic fecisse existi¬
matus est. qui fuꝗuit Nolo scribere
In eos qui possunt proscribere quanto

Expanded text:
lures a me libri compluresque emissi sunt in omni fere doctrinarum genere, in quibus quod a nonnullis magnisque et longo iam evo probatis auctoribus dissentio, cum sint, qui indigne ferant meque ut temerarium sacrilegumque criminentur, quid tandem nunc facturi quidam putandi sunt? Quantopere in me debacchaturi? Et, si facultas detur, quam avide me ad supplicium festinanterque rapturi? Qui non tantum adversus mortuos scribo, sed adversus etiam vivos, nec in unum alterum ve, sed in plurimos, nec contra privatos modo, verum etiam contra magistratus. At quos magistratus? Nempe summum pontificem, qui non temporali solum armatus est gladio regum ac principum more, sed ecclesiastico quoque, ut ab eo neque supter ipsum, ut sic loquar, clipeum alicuius principum protegere te possis, quominus excommunicatione, anathemate, execratione feriare. Quod si prudenter ut dixit sic fecisse existimatus est, qui inquit: nolo «scribere in eos, qui possunt proscribere», quanto
Abbreviated transcription (Latin):
templum Iherusalem populos sacrifica¬
turos ire permitteret eo uidelicet timo¬
re ne forte ad regem iudę a quo defece.¬
rant redirent sacro illo cultu religio¬
nis a moniti ac templi maiestate. Et
quanto hec maius est quod fecisse dici᷑
Constantinus: At ne quid tibi propter
curationem lepre blandiaris. Ieroboam
primus adeo in regem israel electus est
et quidem ex infima conditione quod
mea sententia plus est quã esse lepra

Expanded text:
salem populos sacrificaturos ire permitteret, eo videlicet timore, ne forte ad regem Iude, a quo defecerant, redirent sacro illo cultu religionis admoniti ac templi maiestate. Et quanto hoc maius est, quod fecisse dicitur Constantinus! Ac nequid tibi propter curationem lepre blandiaris: Ieroboam primus a Deo in regem Israel electus est et quidem ex infima condicione quod mea sententia plus est qu
Abbreviated transcription (Latin):
õstanciorem in nobis gignoret fidem. ꝙͣto p̾dica¬
tio eiꝰ et antiquior p̾cessisset et crebrior. Non itaq
nouo cõsilio deꝯ. huͣ anis reb. nec sera sta̾ mesato¬
re cõsiauit. s a cõstitutione mũdĩ unã eamdẽq oi̾b
causam salutis instituit. Grã enn dei qua semyer
est uiiu̾sitas iustificata scõꝵ. aucta est xx̾o naste̾¬
te. nõ cexta. et hoc magnũ pietatis sacram̃tũ. tam
adextisunt qui illud credidere pirissũ. ꝙͣ qui suste¬

Expanded text:
onstantiorem in nobis gigneret fidem, quanto praedicatio ejus et antiquior praecessisset et crebrior. Non itaque novo consilio Deus rebus humanis, nec sera miseratione consuluit, sed a constitutione mundi stituit. Gratia enim, qua semper universitas justificata sanctorum, aucta est Christo nascente, non coepta. Et hoc magnae pietatis sacramentum, quoadepti sint qui illud credidere promissum, quam hi qui susce
Abbreviated transcription (Latin):
cuxiditatio. Ciu illetebras gule engerat/.
Cui aꝑꝑonat maitam̃ta luxurie. tni ĩfndat
uirus ĩuidie : Rouit quẽ merore tõturbet
qui gandio fallat quẽ metu opoͥmat. que admi¬
racõne seducat. Dñm discutit cõsuetudĩem. uen¬
tilat cuiras. ferutatur affectus. et ibi quirit

Expanded text:
cupiditatis, cui illecebras gulae ingerat, cui apponat 94 incitamenta luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas
Abbreviated transcription (Latin):
aibresuis. Beue aut in mom̾ito tempois secula¬
ria et tirbena mnõstrant. Non eñ tãm cito spũs
celeritas indicatur ꝙͣ cadunce fragilitatis xctestr
exp̾mitur. In momiento em̃ cũita illa p̾tereunt
et sexe honor scli̾ abit añꝙͣ uenerit. ¶ Uñ ambro¬

Expanded text:
. 28. Bene in momento temporis saecularia et terrena monstrantur. Non enim tam conspectus celeritas indicatur, quam caducae fragilitas potestatis exprimitur; in momento enim cuncta illa praetereunt, et saepe honor saeculi abit antequam venerit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Uicit aũt xx̃us ĩx̃as temxtatõnes ẽio in suus
pͥncixns obuiando. Nam mox cũ dyabolꝯ tẽxta¬
tõnis infere̾bat / xx̃ns ras rexellebat. dic et hõ
mox ut dyaboli temptatõnes senstrit / tas in suo
micio debet rexxellire. ¶ Aam ut dicit b̾ner¬
ut. Lubricus est serxens antiquut it insi
caxite teuratiu totus statim llabit᷑. habet

Expanded text:
uicit. Vicit autem ipsas temptationes eis in suis principiis obuiando; nam cum in eum dyabolus temptationes inferebat, Christus eas repellebat. Sic et homo mox ut dyaboli suggestiones senserit eas in suo initio debet repellere. Nam, ut dicit Ieronimus, lubricus est serpens antiquus et, nisi in capite teneatur, totus statim illabitur. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
nos qñ sanginem dedit pro nobis. uel qñ baxtiza¬
mur in misterio passionis illus uerũenam cotidi¬
elauat nos in sanguĩe suo cũ enisdẽ beate xas¬
sionis memoria ad altare rexlicatur cũ pa¬
nis et uim creatura in sacͣmentũ carnis et
sangiũs eius ineffallĩ sti̾ sxũs sci̾ficatõne

Expanded text:
nguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis memoria ad altare replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃ĩanq. Non em̃ est in hac uita temxus euel
carnales cõcuxistennie. Claui sunt p̾cexta
iusticie. hiis. illas timor dei cõfigit qui nos
illi axtablẽm hestiam crucifigit. dit semxi
hit une xxĩane si terreno oio gressus non
uis nuerge᷑. Noli de ista cruce descendere ⁊ hec augꝰ¬

Expanded text:
ianus. Non enim est in hac vita tempus evellcarnales concupiscentiae; clavi, sunt praecepta justitiae: his illas timor Domini configit, qui nos illi acceptabilem hostiam crucifigit. Unde iiane, si terreno limo gressus non vis immergere: noli de ista cruce descendere. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
ib hõm cõne mens tribuit sanctꝰ iohãnes lax¬
p̃scrixtũ exigant. Militib ne calũxniã faciõ
tes predam requirant. d hec et alia officior¬
nune xc̃extũ om̃ib officiis. om̃ib etatib nec¬
cessariũ it ab omib destrẽdũ est.. Non xullita¬
mis. nõ miles excixitꝰ nõ agricola uel urba¬
nus. dines ẽt pauxer. Oñs in cõmuni admo¬
nẽtur ut cõferant nõ habenti. ¶ Mĩa enĩ
plenitudõ utrtũ est et ideo omib est p̃poita
perfecte forma u̾tutis. ne uestmĩetis alimẽtis¬
q siuo parcant/. Misicordie tamen ix̃ius p̃ro
xossillĩtate cõdicõnes hũane mẽsuxa ẜ̾ nat᷑
ut nõ sibi unusquisq totũ irixiat s qd habet¬

Expanded text:
ribus hominum conveniens tribuit S. Baptista Joannes praescriptum exigant, militibus, ne calumniam faciant, ne praedam requirant; dmune praeceptum, omnibus officiis, omnibus aetatibus necessaria et ab omnibus deferenda. non publicanus, non miles excipitur, non agricola uel urbanus, diues et pauper, omnes in conmune admonentur, ut conferant non habenti; misericordia enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. misericordiae tamen ipsius pro possibilitate condicionis humanae mensura seruatur, ut non sibi unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
uñ auselmq. At uero ubi ⁊ abustioris etatis plemi¬
tudo adueñt missur ꝰ manũ ad forcia. Egressus
d in salui em ppli tiũ ut gigus fortis ad curren¬
dam uiam tocins misiie nostre. Et p̾mũ qui de̾
Baxtizatus es. nõ te in aquis s aquas in testi¬
cans ut pereas sti̾ficares nos: ¶ ubi et crisostoꝰ.¬

Expanded text:
stioris aetatis plenitudo advenit, missurus manum ad fortia, egressus es in salutem populi tui, ut gigas fortis ad currendum viam totius miseriae nostrae . Et primum quidem, Baptizatus es, non te in aquis, sed aquas in te sanctificans; ut per eas sanctificares nos. De baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
lates in ppłõ ꝙdiui nolłĩo rex. et rexceli fabri
filiũ te patiris appellari paritir et putari.¬
litatis quãtũ ꝯfudis stultiniam nr̃e uanita¬
tio. Parũ aliquid scio uel magis stire michi
uideor et iam silere nõ possum impndentir.
idest imprudenter me ingerens et estendens
promptus ad loquendũ. uelox ad docendum
tardus ad audiendũ. Et xx̃iis cũ tanto tempe
silebat cũ seip̃m sic abstondebat/. Nũ quidĩ¬
anem glam metuebat. ¶ Quid tiuret
ab mam glã qui est uera glã prĩs. utiq time¬
at s non sibi nobis time bat ab illa quibus
uonerat esse timendũ. Nobis tauebat et nos
iustruebat. tacebat ore sed instruebat opere
t qd postra docuit uerbo iam clamabat excꝰ¬
plo. Distite a me qr mttis sum et hũilis corde
¶ Rai de infancia din parũ aliquid audio
ex tunt iam usq ad hinc tricesiũ ãnuim in-¬
csil menio. Nunt uero iam non potest tacore
qui tam maĩfeste deiq̃stratur a pre. het bnarda.

Expanded text:
lates in populo? Quandiu, nobilis Rex, et Rex coeli, fabri filium te pateris appellari pariter et putari quantum confundis superbiam nostrae vanitatis? Parum aliquid scio, vel magis scire mihi videor, et jam silere non possum, impudenter me et imprudenter ingerens et ostentans, promptus ad loquendum, velox ad docendum, tardus ad audiendum. Et Christus cum tanto tempore silebat cum se ipsum. abscondebat, nunquid inanem gloriam metuebat? Quid timeret ab inani gloria, qui est vera gloria Patris? Utique timebat; sed non sibi. Nobis timebat ab illa, quibus noverat esse timendum; nobis cavebat, nos instruebat. Tacebat ore, sed instruebat opere; et quod postea docuit verbo, jam clamabat exemplo: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Nam de infantia Domini parum aliquid audio; extunc jam usque ad hunc tricesimum annum nihil invenio. Nunc vero jam latere non potest, qui tam manife
Abbreviated transcription (Latin):
õstituto in corde iudicio assit accusatux cogitati
testis cõsciã carinfex timoꝵ. Unde quidã. Timor ac
cõfitentis per lacͥmas defluat. ¶ Postremo ab
xã mẽte talis siña proferatur ut se indignũ
iudicet a particixatõne corpis et sangiuo diñ
Ut qui sexari a regno celoꝵ timet per ult miam
siñam sumi iudicis per ecclãstitam discipina
a sacram̃to celestis xanis sexaretur/. Fudicet gͤ¬

Expanded text:
in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini: ut qui separari a regno coelorum timet per ultimam sententiam summi judicis, per ecclesiasticam disciplinam a Sacramento coelestis panis interim separet
Abbreviated transcription (Latin):
trictũ et hũiliatũ cõfirmari in cõfessione pleꝵs
doti pñtatꝰ per sacerdotale officiũ uire cõpñ¬
gitur ac plemus taritate recedit. Nõnulli eciã
nec ex corde redeũt s tm̃ forma pnĩe quã sus¬
xiũt paulatim in eis hũilitatẽ cũ caritate nu-¬

Expanded text:
tritum et humiliatum confirmari in confessione; et plrdoti praesentatus, per sacerdotale officium vere compungitur, ac plenus charitate recedit. Nonnulli etiam nec tunc ex corde redeunt, sed tamen forma poenitentiae quam suscipiunt, paulatim nutrit in eis humilitatem cum charitate
Abbreviated transcription (Latin):
generio salute et remissionẽ xcti prior ist
baxtizari dignatus est. nou ut xct̃a dexone̾t
qui xct᷑m solus non fecerat s ut a quas baxtisi
stĩficaret ad diluenda pit̾a credenciũ. ¶ Nu̾¬
quã emĩ aque baxtisim purgare pcc̃a credẽtiũ
uotussent nisi tactu dñ̃ti coreoris sanctifico¬
te fuissent. Ile ergo baxtizatus est ut nos sa¬
naremur a pectatis. Ille tuntus est in a qua
ut nos a delitoꝵ fordib purgaremꝰ. Ille laua¬
chrũ regeneragõmis accexit ut nos ex aqua et

Expanded text:
ni salutem et remissionem peccati; prior ipse baptizari dignatus est, non ut peccata deponeret, qui peccatum solus non fecerat; sed ut aquas baptismi sanctificaret ad diluenda peccata credentium. Numquam enim aquae baptismi purgare peccata credentium potuissent, nisi tactu dominici corporis sanctificatae fuissent. Ille ergo baptizatus est, ut nos lavaremur a peccatis. Ille tinctus est in aqua, ut nos a delictorum sordibus purgaremur. Ille lavacrum regenerationibus accepit, ut nos ex aqua et
Abbreviated transcription (Latin):
Quio dabit michi aoud homies tm̃ de ueris
digne hĩiliari ꝙtũ uel de falsis datũ est ĩ¬
digne exaltari. ⁊ Illam michi uocẽ ꝓpsetita̾
retur et deus delectatur /. bonus ludꝯ qui hoꝰ¬
m̃b quide̾ ridiculũ s angelis pulcheroiiũ spe¬
taculũ prebet Bonis inꝙͣ ludus quo efficimi᷑:
obprobriũ habu̾dantib despectio supirbis. hoc¬
casto xt ⁊eligioso ludo ludebat qui dicebat/. Sp¬
tacłin facti sumꝰ mũdo et angelis et homĩbus
¶ Hoc ludo et nos intirim ludamꝰ ut illudani᷑.
õfũdam᷑ hũiliem donet ueniat qui dexouit po¬
tentes de sede et exaltat hũiles qui nos letificet
nitentem ad alciora / ne dũ supͣ se attollat᷑ cadat
a se insi firmiter per ueram hũilitatem fuerit so
tõne hũiliat᷑ hũilitate gra meretur. Te ergo
ũ hũiliari uideris habeto id signũ in bonũ om̃e¬
est argumitũ gr̃e ꝓpinquã̾tis. Nam sicut añ Rui¬
nam exaltatur cor ita et añ exaltacõne hũiliat

Expanded text:
Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam citur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltanitentem ad altiora, ne, dum supra se attollitur, cadat a se, nisi in se firmiter per veram humilitatem fuerit soltione humiliatur, humilitate meretur. Tu ergo cum te humiliari videris, habeto id signum in bonum omnino argumentum gratiae propinquantis. Nam sicut ante ruinam exaltatur cor , ita ante ex
Abbreviated transcription (Latin):
sub manu iehãnis se ad baptisinũ inclinans pa
xit ut nos doceret in hu̾ilitate mentio que per ior¬
danẽ notatur.. ¶ Iordanis eñ̃ descensio eoꝵ int¬
p̾tatur debere cõsistere⁊ ibiq suxermn patris hono/¬
hũiles r equiestit. Et ħ̾ sub inanu iohãmo qui dei
gr̃a dr̃i ut eidem gr̃e quicquid a deo percipnua nõ
nostris meritis astribamq. hec anfelinꝰ . ¶ En¬

Expanded text:
sub manu Joannis se ad baptismum inclinans patsuscepit, ut nos doceret in humilitate mentis quae per Jordanem notatur: Jordanis enim descensio eorum interpretatur, debere consistere, ibique superni Patris honohumiles requiescit. Et hoc sub manu Joannis, qui Dei gratia dicitur; ut eidem gratiae quidquid a Deo percipimus, non nostris meritis ascribamus. Quadraginta die
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ita ut ꝓͣcito pedem uteris in pcc̃m foneã
tadas. Net p̾ponere se equali nec equare p̃po¬
tohinꝯ diffinicio est reddere unncniq qd̾ suum¬
est. Est altera lacior et amplior iustiã. nec
equare se pari nec infiriori p̃ponere. dici¬

Expanded text:
 cito pedem verteris, in peccati foveam cadas: nec praeponere se aequali, nec aequare praeposito. Hujus definitio est, reddere unicuique quod suum est. Altera latior et amplior justitia, nec aequare se pari, nec inferiori praeponere. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
exxertꝰ est mĩam et in subiectione obediã
bis fiducia crenit dũ in hoc misero genire
cõgregacõnis is a quo longe errauerainꝯ fat¬
tus est ꝓpinquior nobis qnꝰ em̃ illi approxin¬
quare auderemꝰ in sua impassillitati ma
tulisse et delores portasse cognosenuꝰ et in
eo in quo xassus est ix̃e nobis compati non¬

Expanded text:
iam, et in subjectione obedientiam. cientia, sed nobis fiducia crevit, dum ex hoc misero genere cognitionis, is a quo longe erraveramus, factus est propior nobis. Quando enim illi appropinquare auderemus, in sua impassibilitate matulisse, et dolores nostros portasse cognoscimus , et in eo quo passus est ipse, nobis compati po
Abbreviated transcription (Latin):
fratres hrim utiliter ac salubritir ãmoneni᷑.
ut pita nostra debeamꝰ ingitir ac hũilit᷑ nõ
solũ deo s eciam scĩs hom̃ib ac deu̾ tm̃tib cõ¬
pita nstra ꝙ ix̾e ea stire non possit s quia
ut magis deffendere ꝙͣ accusare pctã nostra
uelimꝰ. ¶ Contͣrio deus noster./ qr pnio et¬

Expanded text:
tissimi, utiliter ac salubriter admonemur, ut peccata nostra debeamus jugiter et humiliter non solum Deo, sed etiam sanctis et Deum timentibus conpeccata nostra, quod ea ipse scire non possit: sed quia ut magis defendere, quam accusare peccata nostra velimus. E contrario autem Deus noster, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ambrosuus. Ego inquit uos aqua baxtizõ
ocretur offĩcio. Nam cũ exduab naturis he
i. ex aĩa subsistuit et corpore ⁊ uisillẽm per
uisillĩa. ĩnisillẽm per ĩuisillẽ misteriũ ꝯsec᷑
ta mũdantꝰ. Et ideo aliud fuit baxtismũ xme
aliud est bax̃m gr̃e istud ex utroq illud ex uno
Nam cũ delicta cõmunia sint mentio et corpis

Expanded text:
um est. ego inquit uos aqua baptizo. li operetur officio. nam cum ex duabus naturis homo, id est ex anima subsistat et corpore, uisibile per uisibilia, inuisibile perpossunt et ideo aliud fuit baptismum paenitentiae, aliud est baptismum gratiae, istud ex utroque illud ex uno. nam cum delicta conmunia sint mentis et corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad aquilonem arbor ceciderit/ ibi erit. Austri/
calor et leuitas in sacra scrixtura bonã solen
hire significatõnem. Ab aquilone uero xãdit᷑
ibi erit qr ibi indicabit tedeus ubi tr ĩuenerit.
Ibi inꝙͣ erit ĩnuitallr̃ et irretrattalt bideat quo
rasicya fit añꝙͣ cadat qr post ꝓͣ reciderit nõ adicie
stire uolueris ramos ẽius attende. uñ maior est¬
est coxia ramoꝵ et põderefior iñ cafurã esst ne¬
ne dubites si tamen fuerit tunc excisa. ¶ Ra¬
ni ueste instri desideria nr̃a sunt quib ad au-¬
ftrũ extendim᷑. si spñalia fiurunit. Si carnalia
ad aquilonem quẽ uero p̃ponderant mediũ corxq
iudicat Illa uero p̃ponderant. que secũ traxerint

Expanded text:
ad aquilonem arbor ceciderit, ibi erit . Austri calor et lenitas in sacra Scriptura bonam solet habere significationem: ab aquilone vero pandituribi erit; quia ibi te judicabit Deus ubi invenerit. Ibi, inquam, erit immutabiliter et irretractabiliter. Videat quo casura sit antequam cadat; quia postquam ceciderit, non adjiciet scire volueris, ramos ejus attende. Unde major est copia ramorum et ponderosior, inde casuram ne dubites, si tamen fuerit tunc excisa. Rami nostri, desideria nostra sunt: quibus ad austrum extendimur, si spiritualia fuerint; si carnalia, ad aquilonem. Quae vero praeponderent, medium corpus indicat. Ea namque praeponderant, quae secum traxerint
Abbreviated transcription (Latin):
Unde beda. Quadragena iemimoꝵ ht̃ auctori¬
atrm et in uetirib libris ex iemmo moyfi et hi¬
lie et in euẽglio qr totidem dieb dñs ieiunauit
demõstrans enẽglun non dissentire a lege et a
apparuit. ut eiudẽtius enumiret qd̵ dicit axls¬

Expanded text:
 auctoritatem et in ueteribus libris et ex ieiunio Mosi et Heliae, et ex euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit, demonstrans euangelium non dissentire a lege et prapparuit, ut euidentius emineret quod de il
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. ¶ unde et secura cõstia̾ loquebatur.
di reddidi ret᷑buẽtib micsi mala decida̾ mi¬
rito ab mnimicis meis manis. Decuit ergo pro¬
hiberi maledutit cõniciãtem questũ estimans
intendebat quid in occulto ageret. ¶ Odens
uox maledicentis in aurib et aĩiq m̃clinat.

Expanded text:
cientia loquebatur: Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis . Vetuit ergo prohiberi maledicum conviciantem, quaestum aestimans intendebat quid in occulto ageret Deus. Vox maledicentis in auribus, et animus inclinabat
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ꝙ ihũs ciiꝰ omĩa que prĩo sũt baxtiratꝰ
orasse memoratur. ad nos ĩformades actũ nõ
dubitatur quib post lauathrũ baxtisinatis . u
aula teli xandatur non ociose uiuẽdũ. s iei¬
mis pretib atq elĩ mosins est insistendũ. Quia et¬
si pcta sũt om̃ia in baxtismo laxata/ nõ adhuc tñ
st carmo fragilitas solidata. Nam quasitrãsito

Expanded text:
d Jesus cujus omnia quae Patris sunt, baptizatus orasse memoratur, ad nos informandos actum non dubitatur, quibus post lavacrum baptismatis, ut aula coeli pandatur, non otiose vivendum, sed jejuniis, precibus atque eleemosynis est insistendum. Quia etsi peccata sunt omnia in baptismo laxata, non adhuc tamen est carnis fragilitas solidata. Nam quasi transito
Abbreviated transcription (Latin):
potitus cũ pariuilu in matris grenio cõspexissee
in eius spoeciosissimo uultu splendoris maiestas
apparuit ut suxͣ hõĩem eliesse nõ ambigens i̾ta¬
lestens amore amplexatus est eũ et inquit/.
Beatissune parnuloꝵ si aliud se tempus obtu¬
lerit michi miẜandũ cunc mer̃to mei et huiq
fuisse hñt qui ad dexteram dei crucifixꝰ alterũ¬

Expanded text:
potitus cum parvulum in matris gremio conspexisset, tanta potitus cum parvulum in matris gremio conspexisset, tanta in ejus speciosissimo vultu splendoris majestas apparuit ut eum supra hominem esse non ambigens, incalescens amore amplexatus sit eum et, o, inquit, beatissime parvulorum, si aliud se tempus obtulerit mihi miserendi, tunc memento mei, et hujus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nis paruulũ ihm dulces manullas glõse uginis
matris dulciter suggentẽ et mãmas maternas
nulio bracħis ad matirna colla prndentem et
dicas. Relix sum feliciorq dũ illũ uideo quẽ rege
optanirñt uidere et non uiderũt. Dignus est uisu
qui speciosus est forma pre filus homi. ¶ Cogi¬
ta et recogita quo aĩo et qua cogitacõne tene¬
batur illa dulcissima matir euis cũ illũ dinñ tã¬
tũ ac tantillũ in brachns suis ixultans et leta te-¬
neret eũ ei ut infantulo gestiente dulcib oclĩo¬
seu ostulis atq frequẽtib cõganderet cũ eũ latri¬
mantem sux genua sua quib poterat modulis
cq̃solaretut/ cũ demq alns atq aluis studñs/ ad q
ix̃am matirna pietas informabat. ei pro quali¬
tatũ uicissitudimib sedula llandiretur. ¶ Opĩa¬
re uerũ esse qd dr̃ cũ esse a latronib cõphensu
in uia et adolestentuli cuiusde̾ bñficio erextum
Erat is ut dr̃ pͥncixis latronũ filius qui xredã

Expanded text:
nis parvulum Jesum dulces mammillas gloriosae Virginis matris dulciter sugentem, et mammas maternas vulis brachiis ad materna colla pendentem, et dicas: Felix sum, feliciorque, dum illum video quem reges optaverunt videre, et non viderunt . Dignus est visu qui speciosus est forma prae filiis hominum . Cogita, et recogita quo animo et qua cogitatione tenebatur illa dulcissima Mater ejus, cum illum Dominun tantum ac tantillum in brachiis suis exsultans ac laeta teneret, cum ei ut infantulo gestienti osculis frequentibus congauderet, cum eum lacrymantem super genua sua, quibus potuit modulis, consolaretur, cum denique aliis atque aliis studiis, ad quae ipsa materna pietas informabat eum, pro qualitatum vicissitudinibus, sedula blandiretur. Opinare verum esse quod dicitur eum a latronibus deprehensum in via, et adolescentuli cujusdam beneficio ereptum. Erat is, ut dicunt, principis latronum filius, qui praeda
Abbreviated transcription (Latin):
bio quõ sti̾ uiri ut hũilitatio in se ututẽ custo
oculos student renocare qd nesciũt ut dũ ex
parte illa ĩfirmitate̾ suam cõsiderant. ex ꝑte¬
uirtus sc̃ie cõgregat uanitas elacõnis tollat
Cum bona frẽs agitio semx ad meoriam
mala acta reuotate. ut dũ culxa caute respi-¬

Expanded text:
o sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodentis oculos Student revocare, quod nesciunt, ut, dum ex parte illa infirmitatem suam considerant, ex evirtus sciencie congregat, ventus elacionis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam mala acta revocate, ut, dum caute / culpa conspi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt libero arbit̾o. quib tamen ad ꝯsetͣtionem
renussionẽ q origialis pcti prodest eoꝵ fides
a quib offirũt᷑ꝰ ut quascũq naculas delictoꝵ pir
alies ix quib nati sunt. cõti axerũt alioꝵ etiã
int̾rogacõne uel responsione purgentur
xiat esse qd non irat/ insieũ xcuiteat eãt fuisse

Expanded text:
sunt libero arbitrio. Quibus tamen ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque maculas delictorum per alios, ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione ac responsione purgenturpiat esse quod non erat, nisi eum poeniteat fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
suxbe cmuis. Deus se hũiliat et tu te exaltas
Deus se hom̃ib subdit et tudñari gestiens hoĩ¬
b tus te p̃ponis auctori. Quosciens em̃ hoĩb¬
xreesse desidero tociens deũ meũ pire cõtẽdo
Et tuuit uere non sapis ea que dei sunt heg¬

Expanded text:
superbe cinis! Deus se humiliat, et tu te exaltas? Deus se hominibus subdit, et tu dominari gestiens hominibus, tuo te praeponis auctori? Utinam mipraeesse desidero, toties Deum meum praeire contendo: et tunc vere non sapio ea quae Dei sunt. De
Abbreviated transcription (Latin):
Rlonne timedũ erat fratres ne scaudalizaret᷑
uiri iuste et illusos se crederent/ cũ tanta ĩdig¬
na uiderent a regia cinitate. ubi ⁊ egem que¬
rendũ cõiecturabant᷑. Ad besleem uillam par¬
ulam dirigũt᷑ Ingrediũt᷑ stabulũ meniũt
ĩuolutũ xãnis infantulũ. Non illis sordet stabu¬
lũ. nõ offẽdunt᷑ pãnit: nõ sta ndaliz ant᷑ lactantis
infancia procidũt añ eũ uenirant᷑ ut regem.
adorant ut deũ. s profecto quiillot aduxit ixe
ĩstruxit. Et qui per stellam foris ãmonuit ixfe
in octulto cordis intus edocuit. hec b̾nardus.¬
bñ et augustmnꝰ. Non sub pordice sella regali
non de menbris purxura nõ in capite dyade¬
ma ifulgebat. Non rompa familãntiũ nõ taror

Expanded text:
onne timendum erat, fratres, ne scandalizarentur viri isti, et illusos se crederent, cum tanta indigna viderent? A regia civitate, ubi regem quaerendum conjectabant, ad Bethlehem villam parvulam diriguntur; ingrediuntur stabulum, inveniunt involutum pannis infantulum. Non illis sordet stabulum, non pannis offenduntur, non scandalizantur lactentis infantia; procidunt, venerantur ut regem, adorant ut Deum. Sed profecto qui illos adduxit, ipse et instruxit; et qui per stellam foris admonuit, ipse in occulto cordis edocuit. Haec igituna serviret; non sub poplite sella regalis, non de membris purpura, non de capite diadema fulgebat: non pompa famulantium, non terror
Abbreviated transcription (Latin):
uñ bnardꝰ./ Multo facaius reperies młtos secu¬
ad melius. Rarissima auis in tirris est/ qui dẽ une¬
gͣdu quẽ in religione forte semel actigirit᷑. uel
aut destendas. di actemptao stare ut rnao necto
est. ¶ Et iteꝵ mũu pro certo est bonꝰ qui
melior esse nõ uult Et rbi incexis nolle fueri

Expanded text:
isi quod multo facilius reperias multos saecuad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri
Abbreviated transcription (Latin):
in templo et a stã uĩdua suscextus. Ut fideles
suos domũ dei Requẽtare/ et ut eũ mereantur
suscixe studus sc̃itatis intendire moueret asꝑmeone
sene sustextus et laudatus est ut ite grtateuat
moꝵ maturitatum se diligere patefanret / Exulta g¬

Expanded text:
isuos domum Dei frequentare, et ut eum mereantur suscipere, studio sanctitatis intendere moneret. A Simeone sene susceptus atque laudatus est, ut vitae gravitatem et morum maturitatem se diligere patefaceret.
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis regnat qñ ira suxequitat. qñ maiorem
cit qñ laudabiles hiremite deͣ mũdu nos esse cre/¬
dumꝰ et per diu̾saꝵ passionũ uicia mũdu̾ intͣ nos
inclusu̾ tenemnq. Ita ut qui putabamꝰ not x̾cib
nostris seculo nõi sucturrere pene nectesse sit ut
uideami᷑ magis sclĩ int̾ressorib indigere. Dubi
quippe uero est ꝙ illa aĩa que cõcuxistencia uolux¬

Expanded text:
 majorem cit? quando laudabilis vitae extra mundum nos esse credimus et per diversarum passionum vitia mundum intra nos inclusum tenemus? Ita ut qui putabamus nos precibus nostris saeculo ipsi succurrere, pene necesse sit ut videamus nos magis saeculi intercessionibus indigere. Dubium quippe non est quod illa anima quae concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
pellim Ax̃us utiq qui non fallitur elegit
qd̾car in molestius est Idergo meluis id utilia
id potius eligendũ Et quisquis aliud docerit
uel suadent/ ab es tamꝙͣm a seductore canẽ¬
xer ystu mi. xarnulꝰ stieus rexrobare maliẽ
et elige̾ bonũ. Malũ uero uoluxtas corꝑis est bonũ
uero afflictio est diquidẽ̾ et hanc elegit et illã
reprobauit. puer sapiens. uerbũ infans. carost.

Expanded text:
istus utique, qui non fallitur, elegit quod carni molestius est. Id ergo melius, id utilius, id potius eligendum: et quisquis aliud doceat vel suadeat, ab eo tanquam a seductore cavener Isaiam parvulus, sciens reprobare malum, et eligere bonum . Malum ergo voluptas corporis, bonum vero afflictio est: siquidem et hanc eligit, et illam reprobat puer sapiens, Verbum infans. Verbum en
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pa. Nec ĩmurito cũ tres ad adorandũ xnirũ
nomi syderis claritas deduxisse nõ eũ impera¬
tem demoĩb. nõ mortuos sustitantem. nec
cetis uisum. nec claudis gressum. aut mutis
eloquiũ reformantem. uel in aliqua diuinaꝵ
ututũ. actionẽ uiderũt. S puerũ silentem
quietũ sub matris sollicitudine cõstitutũ . In quo
nullũ quid̃ axxaret de xtãtit signũ. s magnũ s¬
betur de hũilitate miracłm̃. Tota em̃ saluatoris
uita. que it dyabolũ suxtrauit et mũdũ. hũii¬
tati est cõtept̾a. hũilitate est cõfecta. Difxost¬
usq ad supxliciũ crucis pro oĩ fortitudine et ele¬

Expanded text:
a. Nec immerito, cum tres magos ad adorandum Jesum novi sideris claritas deduxisset, non eum imperantem daemonibus, non mortuos suscitantem, non caecis visum, aut claudis gressum, aut mutis eloquium reformantem, nec in aliqua divinarum virtutum actione viderunt; sed puerum silentem, quietum, et sub matris sollicitudine constitutum; in quo nullum 137 quidem appareret de potestate signum, sed magnum praeberetur de humilita quae et diabolum superavit et mundum, humilitate coepta, humilitate confecta est. Disposiusque ad supplicium crucis, pro omni fortitudine et ele
Abbreviated transcription (Latin):
nestra supbiendo. mobediendõ uisitulia sequẽdo
cibũ uetitũ gustãdo discessimꝰ. d ad eam necte
est ut flendo obediendõ uisibilia cõtempnende
atq appetitũ caruis refrenãdo. Redeamꝙ ergo x
aliam uiam ad regionem nostra Regredimꝰ᷑ em̃ adre
diis per delectam̃ta discessunq ad hec perlamenta

Expanded text:
nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, diis per delec
Abbreviated transcription (Latin):
Nemosane circu̾cisionẽ preditare audierit uniꝰ
utentem. uel u̾guntate glõsũ existire. absq altari
urtutũ adiectione sufficiat. et nõ omm potius qui
precixi Ille itaq uira crrcũcisione nũdatus est
obtuerat aures suas ne audiat sangñem et claudit
ocules suos ne uideat malũ Qui custodit uras suas
ne delinquat in uia seu liigna sua et attindit
ibi ne grauetur cor enis in craxula ee ebrieta¬

Expanded text:
Nemo sane cum circumcisionem praedicare audierit, uniuutentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum allectione sufficia» Ille itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos ne videat malum; qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua, et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrieta
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamꝰ inꝙͣ et nos fideli corde denota uoce glo¬
ria in excelsis deo et in terra pax homĩb bone
uolũtatis Et het u̾ba diuina has dei laudes hoc
angelicũ gandiũ quãta pessumꝰ tõfideratõne xir¬
spectũ fide et spe it caritate mediten᷑ uñ et gre¬

Expanded text:
dicamus, inquam, et nos fideli corde, devota voce, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Et haec verba divina, has Dei laudes, hoc angelicum gaudium, quanta valemus consideratione perspectum, fide et spe et charitate meditemur
Abbreviated transcription (Latin):
mittit Neic̃e est / ut usq in fiem sic fiat sicut¬
deloꝵ. hũndantiam temptatõnũ. Ad ista p̾cipue¬
in hac uita aut nõ aut minꝰ. flagellantui. qr iã
desperata est correctio eoꝵ At uero illi quib pari
uita semxit̾na necͣce est ut hic flagellant᷑ qr

Expanded text:
t: necesse est ut usque in finem sic fiat, quedolorum, abundantiam tentationum. Ad ista nos praecipuein hac vita aut non, aut minus flagellantur, quia jam desperata est intentio eorum. At vero illi, quibus paratur vita sempiterna, necesse est ut hic flagellentur
Abbreviated transcription (Latin):
baxtismatio hoc egit axud ueteres. uel pro pnulis
sola fidis. uel pro maiorib uirtus sacrificui uelꝓ
hus qui ex abra he stirxe deftenderant nisteruĩtir¬
regnũ nũdũ patebat crocũcisis. ut modo baxtiza¬
tis. At uiro non solũ baxtisis hoc facit ẜ ecram
xassiomis adm̃ctio que si crrcũcisiom adiucta esset¬

Expanded text:
baptismalis, hoc egit apud veteres, vel pro parvulis sola fides, vel pro maioribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahe stirpe prodierant misterium cirregnum, nondum patebat circumcisis, ut modo baptizatis. At vero non solum baptismus hoc facit, sed etiam passionis adjunctio: quae si circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
Quis capiet ꝙͣ mirallĩs itaq et ĩeffallĩs a¬
moris affectus gõsiderari querat int̾ hũc tale
tante matris filiũ et hanc talem tanti fili
matrẽ ꝑpendant. ¶ Hn saltem quõ qui unrico
dengc̃õnis fernore sexe altrĩsecꝰ amant mat

Expanded text:
Quam mirabilis itaque et ineffabilis amoris affectus considerari queat inter hunc talem tantae matris filium, et hanc talem tanti filii matrem, perpendant hi saltem quoquo modo qui unico dilectionis fervore sese altrinsecus amant, mat