comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat maiestate resuscitaturus.
humana priꝰ miseratide deflebat.
mistice. significans eos qui pecc̃i
morte sopuintur. ut reuiuisc̾e
queant aprimis ẽẽ plangẽdos.
Quod autem ñc flentes risuroᷤ
ẽe promittit. nõ puerilit̾ accipi¬
endum: s scripture more risuᷤ
nomine mentis exultatio ⁊ af-¬
fectus. quidam letior intelligẽ¬
dus est ẽẽ designatus. sicut sar¬
ra risum inquit michi fecit d̾s.
Et in iob dictum est. os autem
ueratium replebitur risu. ꝑ q̃
ut dixi nomina: gaudiũ aĩe
figuratur interius.
eati eritis cum nõs ode¬
rint homines ⁊ cumse-¬
parau̾int uos ⁊expro-¬
brau̾int. Qui propt̾ diuitiaᷤ
hereditatis xp̃i in scĩs propt̾
panem uite eterne. propt̾ q
spem celestium gaudioꝵ flecuᷤ¬
esuriem paupertatemq pati
desiderat: beatus est. Multo aui¬
tem beatior qui has inter ad¬
uersa uirtutes seruare non
trepidat: quia odiant licet ho¬
mines corde nefando. dilectũ

Expanded text:
rat majestate resuscitaturus, rat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros e promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias haereditatis Christi in sanctis, propter panem vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudioesuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum
Abbreviated transcription (Latin):
ipso anno cerctuplum. atũ
sab̾naculi centum cubitis lõ¬
gum est. incentesimo psalmo:
misccłia ⁊ iuditium domino
cantatur. ⁊ cetera huimodi.
Talis ergo meriti uiri prohii
necesse est domino supplicent.
qui adhuc sp̃u seruitutis in
timore premuntur. quatirꝰ
eis paulatim ad sublimiora
puectuss ꝑfecta dilectio foras
mittat timorem.

Expanded text:
ipso anno centuplum; atrium ipso anno centuplum; atrium tabernaculi centum cubitos logum est , in centesimo psalmo misericordia et judicium Domino cantatur , et caetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri pro his necesse est Domino supplicent, qui adhuc spiritu servitutis in timore premuntur, quatenus eis paulatim ad sublimiora provectis, perfecta dilectio foras mittat timorem
Abbreviated transcription (Latin):
des domini: ⁊ serui sanitas ro¬
boratur. Potest ergo meritũ
dm̃i etiam famulis suffraga¬
ri: nõ solum fidei merito. sed
etiam studio discipline. Ple¬
nius sane hec explicat maths
qd̃ dicente domino centurioni
uade. ⁊ sicut credidisti fiattibi
sanatus sit puer exilla hora
S beato luce moris est que ple¬
ne uiderit ab aliis eungelistis
exposita breuiare. uel etiam de
indust̾a preterire. Que uere ab
eis omissa. uel breuit̾ cogno¬
uerit ad tacta dilucidare sollã¬
tiuis. Mistice ut dixi centurio
cuiꝰ fides iscłi prefertur electoᷤ
nimirũ exgentib ostendit qͥ
fectione sublimes. rachilꝙ: a
pomino terrenum. s sola et̾ne
salutis gaudia sibi susq reqͥ¬
tunt. Numerus enim centena¬
nꝰ qui de leua transfertur ad
drttram. in celestis uite signi¬
ficatione poni ꝯsueuit. Unde
est qd̃ archa noe centum ãniˢ
fabricatur. abraham certena¬
tus filium ꝓmissionis acce-¬
pit: sicut ysaac ⁊ inuenit in

Expanded text:
des domini, et servi sanitas rodes domini, et servi sanitas roboratur. Potest ergo meritum Domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. Plenius sane haec explicat Matthaeus quod dicente Domino centurioni: Vade, et sicut credidisti fiat tibi , sanatus sit puer ex illa hora. Sed beato Lucae moris est quae plena viderit ab aliis evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire; quae vero ab eis omissa, vel breviter cognoverit attacta, dilucidare solertius. Mystice, ut dixi, centurio, cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui fectione sublimes, nilque a domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur, Abraham centenarius filium promissionis accepit; sevit Isaac, et invenit in
Abbreviated transcription (Latin):
tas plebi. ⁊ deprecans deum sẽꝑ
Quo audito ih̾c: miratus est.
miratus est qd̃ iudit. centuricem
suam intelligere maiestatem.
S quis in illo fecerat ip̃am fi¬
dem. uel intelligentiam. nisi
ipse qui eam mirabatur: Qd̃
si ⁊ alius eam feciss. quid mi¬
raretur qui prescuis erat. No¬
tandum ergo quia qd̃ mirat᷑
dominꝰ nobis mirandum ẽẽ sig¬
nificat: quib ad huc opus est
sic moneri. Omnes enun tales
motus cum de deo dicuntur.
nõ ꝑturbati anini signa sũt.
s docentis magistri. Et cõu̾sꝰ
sequentib se turbis dixit. am̃¬
amen dico nobis: nes iisit
tantam fidem inueni. Nõ de
omnib retro patuarchis ce
prophis. s de presentis eulo¬
quitur hominib. Quib sdeo
centurionis fides ante fertur
quia illi legis prophaiꝵ ꝙ mo¬
nitis edocti hic autem nemĩe
docente sponte credidit. Et reu̾¬
si qui missi fuerant domum.
inuenerunt seruum qui lan¬
guerat sanum. Probatur fi¬

Expanded text:
tas plebi, et deprecans Deum semper . tas plebi, et deprecans Deum semper . Quo audito Jesus, miratus est. Miratus est, quod vidit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse, qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset, quid miraretur, qui praescius erat? Notandum ergo quia quod miratur Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. Et conversus, sequentibus se turbis dixit: Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni. Non de omnibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis fides antefertur, quia illi legis prophetarumque monitis edocti, hic autem nemine docente, sponte credidit. Et reversi, qui missi fuerant domum, invenerunt servum, qui languerat, sanum. Probatur fi
Abbreviated transcription (Latin):
ego homo sum sub potestate cõ-¬
stitutus. habens sub me militeꝰ.
Hominem se ⁊ potestati. uel tͥbũ
uel presidis subditum dicit. im¬
pare tamen posse minorib. ut
subaudiatur eum multomagiᷤᷤ
qui deus sit. ⁊ suꝑ omnia potẽs.
innumeram iurtutis angelice
que ad imꝑata obtemperet ha¬
bere militiam. Et dico huic uade
⁊ uadit. ⁊ alio ueni. ⁊ uenit: ⁊
seruo meo fac hoc ⁊ facit. Uult
ostendere dñm quoq: nõ perad¬
uentũ tantũ corporis: s ꝑ ange¬
lorum misteria posse implere qd̾
uellet. Repellende enim erant ul
infirmitates corporũ uel fortitu¬
dines contrarie. quib homo ad
debilitatem sepe conceditur. &
uerbo diũ ⁊ ministeriis ange¬
loꝵ. Aliter. Muites ⁊ serui qui
centurioni obeduint. iurtutes
sunt naturales. quaꝵ nõ mi¬
nimam copiam multi ad do¬
minũ uenientes secum defert̃.
De quib in cornelii centuriõis
laude dicitur. quia erat uir
ustus ⁊ timens deum. cũ omĩ
domo sua. faciens elemosinã mul¬

Expanded text:
omo sum sub potestate constitutus habens sub me milites. Hominem se et potestati, vel tribuni vel praesidis subditum dicit, imperare tamen posse minoribus, ut subaudiatur eum multo magis qui Deus sit, et super omnia potens innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. Et dico huic vade, et vadit, et alio veni, et venit, et servo meo fac hoc et facit. Vult ostendere Dominum quoque non per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria posse implere quod vellet. Repellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel fortitudines contrariae, quibus homo ad debilitatem saepe conceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter. Milites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales. Quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes, secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: Quia erat vir justus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas mul
Abbreviated transcription (Latin):
len thelaurus cordis qd̾ ra¬
dix est arboris: ce qd̃ de corde ꝓ¬
fertur. idem est qd̾ arboris fru¬
ctus. Qui ergo thesaurum ĩ
corde pacientie ꝑfectiq habet
amoris: optimos nimirũ fru¬
ctus effundens diligit inimi¬
cum: benefacit odienti: benedi¬
cit maledicenti. orat pro calũp¬
niante. ꝑcucienti se uel despoli¬
anti nõ relustatur. oñi petẽti
tribuit. sua allata nõ reppetit.
nõ iudicare. nõ ꝯdempnare de¬
siderat. errantem pacient̾ amã-¬
terq corrrigit. et cetera que su-¬
pra saluator edocuit. At quine¬
quam thesaurũ corde seruat.
odit amicum. maleditit diligẽ¬
ti. maledicit benedicenti. ⁊ cete¬
ra. que dm̃cus sermo redarguit.
bono thesauro contrano pera¬
git. Qui ne sibi frustra blan¬
diretur ex eo qd̃ sequitur. ex ha¬
bundantia cordis os loquitur.
quasi nõ fructus arboris s fo¬
lia. hoc est uerba solum. ⁊ nõ

Expanded text:
Idem thesaurus cordis, quod raIdem thesaurus cordis, quod radix est arboris. Et quod de corde profertur, idem est, quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum in corde patientiae perfectique habet amoris, optimos nimirum fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, orat pro calumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, errantem patienter amanterque corrigit, et caetera, quae supra Salvator edocuit. At qui nequam thesaurum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti, maledicit benedicenti, et caetera, quae dominicus sermo redarguit, bono thesauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur ex eo quod sequitur: Ex abundantia enim cordis os loquitur. Quasi non fructus arboris, sed folia, hoc est, ver
Abbreviated transcription (Latin):
nobis esuriit. ⁊ feruorem dl¬
lestionis: qui letificat cor pd
De quib eunglio choruscãte
nox tuituris in t̾ra longe late
ꝙ resonabat. ficus protulit
grosus suos uinee florentes de¬
uunt odorem. Non autem de
colligitur. quia mens adhuc
ueiceris hominis ꝯsuetudiẽ
depressa simulare potest. sed
fructus noui hominis fer¬
re nõ potest. Quod siquis ob¬
utre uoluerit. ac dicere. quod
⁊ moyses de rubo uindemia¬
uit uuam. quando acogna¬
to gentili cõsilium utile sus-¬
cepit. ⁊ de spinis collegerint
ficus. hii quib dictum est de
dutem faciunt facere nolite.
siat quia sicut ferax nõ nũ¬
qͣm palmes sepi inuoluta
recumbit. portans fructũ spi¬
na nõ suum usib seruat hu¬
mains. sic dicta uel ac̃ta ma¬
loꝵ si qͣndo bonis prosunt
uĩ loc ip̃i faciuint mali: s
sit de illis suꝑno prouidẽte¬
debono thelauro cor¬
dis sui profert bo¬
lum: ⁊ malus homo de ma¬
thesauro profert malum.

Expanded text:
nobis esuriit, et fervorem dinobis esuriit, et fervorem dilectionis, qui laetificat cor hominis. De quibus Evangelio coruscante vox turturis in terra lque resonabat. Ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem . Non autem de s colligitur: quia mens, adhuc veteris hominis consuetudine depressa, simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Quod si quis objicere voluerit ac dicere quod et Moses de spina vindemiarit uvam, quando a cognato gentili consilium utile suscepit: et de tribulis collegerint fructus hi quibus dictum est de autem faciunt, facere nolite; sciat quia sicut ferax nonnunquam palmes sepi involutus recumbit, portansque fructum spina non suum, usibus servat humanis; sic dicta vel acta malorum, si quando bonis prosunt, non hoc ipsi faciunt mali, sed fit de illis, superno providentede bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum.
Abbreviated transcription (Latin):
fides modescia. ⁊tinentia. Cece¬
rum elemosina uel orano. nel
ieuiniũ fructus quidem est y¬
prie bonoꝵ. s nõ numqͣm si¬
mulate. etiam usurpatur a
malis. de quib dominꝰ ait. qi
receꝑunt mercedem suam. Et
alibi. Attendite a falsis ꝓpħi
qui uenuint ad uos in uesti¬
mentis ouium: intͥnsecus au¬
tem sunt lupi rapaces. S nõ
ideo debent oues odisse uestũẽ¬
tum suum. quod plerumꝙ
illo se occultant lupi. dum
aliud ostertant ad decipien¬
dum. aliud exerit ad depredã¬
dum. uel interficiendũ eos qͥ
sub isdo nestitu ouino lupos
uidere nõ possunt. hoc ergo nõ
est fructus de quo cognosci
arborem monet. s ille qui est
supra monstratus.
eq enim de spinis col¬
ligunt ficus: neꝙ de
rubo uindemiant iuia
Spinas reor ⁊ rubum seculi
curas. ⁊ punstic̃es eẽ uitior̃.
de quib peccanti homini dc̃u
est. Terra tua spinas ⁊ tribłoᷤ
germinabit tibi ficus uero⁊
uuam dulcedinem ꝯuersall¬
onis noue quam dominꝰ in

Expanded text:
tinentia . Caeterum eleemosyna, vel oratio, vel jejunium, fructus quidem est proprie bonorum, sed nonnunquam simulate etiam usurpatus a malis, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam . Et alibi: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exerunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hic ergo non est fructus, de quo cognosci arborem monet, sed ille qui est supra monstratus. Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Ficus vero et uvam, dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
potrita. nõ est bonus qui facit
opera mala. Et si reprehendat
insontem. nõ ideo malus est
qui facit oꝑa bona.Unaqueꝙ
enu arbor: de fructu suo cog-¬
noscitur. Quid sit fructus. qͦ
mala bona ue dinosci debeat
arbor: apls̃ ostendit dicens.
Manifesta autem sunt opera
carius. que sunt forncatio.
inmunditia. luxuria. ydoloꝵ

Expanded text:
pocrita, non est bonus, qui facit pocrita, non est bonus, qui facit opera mala. Et si reprehendat insontem, non ideo malus est qui facit opera bona. Unaquaque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Qui sit fructus quo mala bonave dignosci debeat arbor, Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxuria,
Abbreviated transcription (Latin):
precedat. ut siue ad correpticẽm
de simplicitate oculi nr̃i securi
simus. Si autem cogitanteᷤ noᷤ¬
metipõs. inuenerimꝰ in eo esse
uitio in quo est ille quem rep̾¬
hendere parabamus. nõ repre¬
hendamus neq obuirgemus.
s tamen cõgemiscamus: ⁊ nõ
illum ad obtemꝑandum nob̾.
s ad pariter conandum innite¬
mus. Raro ergo ⁊ magna ne¬
cessitate obuirgatiões ad hiben¬
de sunt. tamen ut etiam in hiis
ip̃is. nõ ut nobis s deo seruiamꝰ.
inscemus. ipse enum est finis. ut
nichil duplici corde faciamus:
auferentes trabem de oculo no¬
stro inuidentie uel malitie. uel
simulationis. ut uideamus ei¬
on est enun arbor bo¬
na que facit fructus
malos: neq arbor
mala faciens fructum bonum.
Contra hypotritam que ceꝑat:
exequitur. Si ueram inquit ⁊
nõ factam uis habere iusticiam:
que uerbis ostentas euam fcĩs
compensare curato. ut bona ex¬
istens arbor bonis orneris et
frustib. quia ⁊ si se fingat hy¬

Expanded text:
praecedat, ut sive ad correctionem praecedat, ut sive ad correctionem de simplsimus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo, ut serviamus instemus; ipse enim est finis, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eiNon est enim arbor bona, quae facit fructus malos; neque arbor mala, faciens fructum bonum. Contra hypocritam quae coeperat exsequitur. Si veram inquit et non fictam vis habere justitiam, quae verbis ostentas, etiam factis compensare curato, ut bona existens arbor, bonis orneris et fructibus. Quia et si se fingat hy
Abbreviated transcription (Latin):
utsi irascaris homini: uelis
eur corrigi. Si autem oderis
hominem: nõ potes eum uel¬
le corugere. Et ideo impossibi¬
le dicitur. ut festucam de ocł̃o¬
sis demat. qui suo trabem
geistat in oculo. Hẏpotrita.
eite pͥmum trabem de ocło
tuo. ⁊ tunt ꝑspicies ut edu¬
cas festucam de oculo frĩs
lui Idest pͥmo abs te expelle
odium: ⁊ deinceps poteris iã
eum quem diligis emendare.
Et est uere multũ cauendum.
⁊ molestum hipocritaꝵe. idest
simulatoꝵ genus: Qui cum
om̃ium uitioꝵ accusationes
o ⁊ liuore suscipiant: etiã
lsultores nideri se uolunt.
b ides pie cauteq uigilãdũ
est ut cura aliquem reprehend̾e
uel obuirgare necessitas edeg̾it.
primo cogitemus utrum tale
sit uitium. qd̃ numqͣm habuimꝰ.
cogitem᷑ ⁊ nos hõies ẽẽ ⁊ hab̾e poru¬
isse. Si uͦ habuimꝰ ⁊ ñ habem᷑: tan¬
gat memoriã cõmunis infirmi¬
tas ut illã reprehensoẽm aut ob¬
uirgatic̃em. nõ odium s misccłia

Expanded text:
ut si irascaris homini, velis ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo est, ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coegit, primo cogitemus utrum tale sit vitium quod numquam habuimus, itemus, et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem, non odium, sed misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
trabem autem queĩ
oculo tuo est nõ ꝯsideras:
Et hoc ad suꝑiora respicit uͥ
cecum a ceco duci. id est peccã¬
tem a peccore castigari. nõ
posse premonuit. Multi enĩ
auaritia. uel alio quolibet cri¬
mine preuenti leuia hec aut
nulla iudicantes. acerrime
corripiunt eos. quos subita
uiderint ira turbatos. ocłm
mertis a solito puritatis sta¬
tu. quasi festuca irruerite m¬
tasse. atq immemores dͥm̃a
precepti quo ait: nolite con¬
dempnare ⁊ nõ ꝯdempnabi¬
ni: magis amant uituꝑals
⁊ dampnare. qmͣ emendaie
atꝙ corrigere. Et quomo do
ptes dicere fri tuo. frater sine
atiam festricam de oculo tuo.
ipse in oculo tuo trabem nõ
indes: Hec cum fr̃e agis: si
uerbi gr̃a quod ira ille pecca¬
int. tu odio reprebendis. Qnͣ¬
tum est autem inter festucã
⁊trabem. quasi tantum int̾
iram distat atq odium. Odi¬
um est enim ira inueterata.
quasi que uetustate ipsa tã-¬
tum acceꝑit. ut merito appel¬
letur trabes. fieri autem potest

Expanded text:
trabem autem quae in trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo, frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns? Haec cum fratre agis, si verbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fundamenta nõ supra
t̾ram s supra petram. sapiẽs
architectus locauit. quia mẽ-¬
tes sublimiũ uiroꝵ non inter¬
renis desideriis xp̃c. s in supe¬
rabili sua fide spe ⁊ caritate cõ¬
sutuit. Petra autem inquite
sat xp̃c. Qui fodit in altum:
quia preceptis humilitatis
terrena omĩa fidelium de cordi¬
b eruit. ne propt̾ aliquid in¬
simum uel ꝯmodum tempo¬
iale deo seruiant. Moraliter
altem fundamenta domꝰ
ipse sunt intentiões bone ꝯ¬
nersationis que ꝑfectus uer-¬
bi anditor exhauscis humili¬
tate xp̃iana suꝑuacuaꝵ fra¬
giliũ q cogitationũ ruderi¬
Alis sirmiter inserit. hoc¬
uidelicet in se ĩpo xp̃o cooꝑãte
specialit̾ agens. quod in uniu̾¬
sali eccł̃ia xp̃c generalit̾ agit.
Gaudens q cum psalmista. qr
eduxit ait. me de lacu miserie
⁊ de luto fecis: et statuit supra
petram pedes meos. et cetera. In
undatic̃e autẽ facta illisum
est flumen domui illi. ⁊ nõ po¬
tuit eam mouere. fundata enĩ

Expanded text:
ergo fundamenta non supra terram, sed supra petram sapiens architectus locavit, quia mentes sublimium virorum, non in terrenis desideriis Christus, sed insuperabili sua fide, spe et charitate constituit. Petra autem inquit erat Christus . Qui fodit in altum, quia praeceptis humilitatis terrena omnia fidelium de cordibus eruit, ne propter aliquid infimum vel commodum temporale Deo serviant. Moraliter autem fundamenta domus ipsae sunt intentiones bonae conversationis, quae perfectus verbi auditor, exhaustis humilitate Christiana supervacuarum fragiliumque cogitationum ruderiatis firmiter inserit, hocvidelicet, in seipso Christo cooperante specialiter agens, quod in universali Ecclesia Christus generaliter agit. Gaudensque cum Psalmista: Quia eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis. Et statuit supra petram pedeundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere. Fundata enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ faciteos: ostendam nobis an
similiᷤᷤ sit. Similis est homini
edificanti domum. ¶ulta do¬
miniꝰ supͣ de aperte boniꝰ. malii.¬
ue multa de uere ac siraulate
boris disputans. quib trib
ꝑsonis omne opinor hominũ
genus comprehendi: totum su¬
um sermõema derribili simul
⁊ amabili parabola cõcludit.
qua alios uerbi auditores di¬
abolo. alios xp̃o assimilet. qͥ
uterq suam in hominũ sub¬
lestic̃e domum ꝑ totũ huiꝰ sc̃i
tempus edificare nõ desinit.
Itaq qui sermones xp̃i audit.¬
⁊ facit. comparabitur xp̃o: quia
sicut xp̃c uariis hominũ ꝑsoĩs
unam sibi eccl̃iam catholicam
construit erudit. ⁊ gubernat
in uitam. quandoq dedicats
eternam sic ⁊ auditor utilis
iuxta propͥum modulũ nai¬
is uirtutũm studiis. ad suꝑ¬
na perficiens. habitatorem s
perpetue mansionis edifisal.
Cuiꝰ in presenti quasi quaõ¬
dis poliendis caritatisꝙ Al¬
tino opulandis lapidib il¬

Expanded text:
facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Multa Dominus supra de aperte bonis malisve, multa de vere ac simulate bonis disputans, quibus tribus personis omne, opinor, hominum genus comprehendi, totum suum sermonem terribili simul ac amabili parabola concludit, qua alios verbi auditores diabolo, alios Christo assimilet, qui uterque suam in hominum subjectione domum per totum hujus saeculi tempus aedificare non desinit. Itaque qui sermones Christi audit et facit, comparabitur Christo. Quia sicut Christus variis hominum personis unam sibi Ecclesiam catholicam cin vitam quandoque dedicaturus aeternam, sic et auditor utilis, juxta proprium modulum variis virtutum studiis ad superna proficiens, habitationem sibi perpetuae mansionis aedificat: cujus in praesenti quadrandis, poliendis charitatisque glutino copulandis lapidibus in
Abbreviated transcription (Latin):
uel ypochrite querantur con se¬
quenter dñs adiungit
Uid autẽ uocatis me
domune dñe ⁊ nõ faci¬
tis que dico: Ac si aliis
uerbis ita diceret. Quid folia
reste ꝯfessionis uos germĩare
iactatis. qui nullos oꝑis bom
fructus ostenditis. Unde apłs
preciosum auili separaturus.
hec est bonum thesaurum a
malo. bonam arborem a ma¬
la. ꝑfestum boni magistri di¬
cipłm ab ypocrita dutem uidẽ¬
tem a ceco secreturus ait. Ueni¬
am autem ad uos si dominus
uoluit. ⁊ cognoscam nõ sermo¬
nem eorum qui inflati sunt:
s uirtutem. Non enim insermo¬
ne est regnum dei. s inuirtute.
Poris ergo locutionem dominꝰ
cogitatu. de corde proferimꝰ insi¬
nuat. que magis qm hominib
dicta nuda ⁊ aꝑta sunt oculis
eius. Nam ⁊ moris est scriptu¬
rarum: uerba pro reb ponere.
Unde psalmista. Dit inquita
nue mee. salus tua ego sum.
Et ezechias. Nõ fuit u̾bum qd̃
nõ ostenderim eis. qui utiq re¬
rum. ⁊ nõ uerboꝵ caldeis reue¬
larat archana Itemq apls. Et

Expanded text:
ypocritae quaerantur, consequenter Dominus adjungit: Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis, quae dico? Ac si aliis verbis ita diceret: Quid folia rectae confessionis vos germinare jactatis, qui nullos operis boni fructus ostenditis? Unde Apostolus pretiosum a vili separatus, hoc est, bonum thesaurum a malo, bonam arborem a mala, perfectum boni magistri discipulum ab hypocrita, ducem videntem a caeco secreturus, ait. Veniam autem ad vos, si Dominus voluerit, et cognoscam non sermonem eorum, qui inflati sunt, sed virtutem. Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Per oris ergo locutionem Dominus cogitatu de corde proferimus insinuat, quae magis quam hominibus dicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba pro rebus ponere. Unde Psalmista: Dic inquit animae meae, salus tua ego sum . Et Ezechias: Non fuit verbum, quod non ostenderim eis . Qui utique rerum et non verborum Chaldaeis revelarat arcana. Itemque Apostolus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
lis apłorum pruni decorantur
qui mox ut agnum dei aioh̃e
cognouerunt. eum uidere ⁊ au¬
dire curauerunt. Quod uero
symon ponens merorem uel au¬
diens tristiciam ititerpretatur.
illi tempori ꝯgruit. qͣndo post
resurrectiõem uiso domino uel
mortis illius uel sue negatiõs
merorem deposuit. s sue ꝯfestĩ
mortis tristiciam audinit dicẽ¬
te domino. cum autẽ senueris
extendes manus tuas ⁊ alius
te cinget. ⁊ ducet quo nõ uis.
Iacobum ⁊ ioh̃em. philippũ

Expanded text:
lis, apostolorum primi decorantur, lis, apostolorum primi decorantur, qui mox agnum Dei a Joanne cognoverunt, eum videre et audire curaverunt. Quod vero Simon ponens moerorem vel audiens tristitiam interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negationis moerorem deposuit, sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis . Jacobum, et Joannem, Philippu
Abbreviated transcription (Latin):
seł. Necturus apłos dominꝰ in
montana subiit. turbas uero
docturus ad campestria redit:
quia nõ nisi in humili xp̃m
turbe uidere suffitiunt. Nam
hec est norma qm secutus apo¬
stolus ait. Non potui uobis
loqui quasi sp̃ualib: s qͣsi
carnalib. Quasi parnulis ĩ
xp̃o. lac uobis potum decli¬

Expanded text:
lecturus apostolos Dominus in lecturus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo, lac vobis potum de
Abbreviated transcription (Latin):
est iacobi qui etiam thadeus
uocabatur: alter aut a uico ĩ
quo ortus est. aut extribu y¬
sachar presagtum sue ꝯdemp¬
nationis uocabulum sump¬
sit. Ysachar quippe qd̃ dr̃ me¬
ces. pretium ꝑditionis insinu¬
at. Scarioth autem qd̃ memoria
mortis interpritatur: argint eũ
nõ repente ꝑsuasum. s medita¬
tum cdiutiꝰ dominice traditiõis
subisse piaculum. qui nõ per
imprudentiam. s ꝑ prouiderti¬
am inter apłos eligitur. Qn¬
ta enim est u̾itas. qmͣ nec ad¬
uersarius muuster infirmas
quanta mortalitas dnĩ qui
ꝑiclitari apud nos inditiũ
suum qͣm affectũ maluit.
Susceꝑat enum hominis fragi¬
litatem. ⁊ ideo nec has partes
recusauit infirmitatis hil¬
man Uoluit desen uoluit prodi
uoluit ab apło suo tradi. tu a
socio desertus. a socio proditus.
moderate feras tuum errasse in¬
ditium petisse benefitium.
t descendens cum ip̃is
stetit in loco campestͥ.
⁊ turbe discipłoꝵ euis:
⁊ multitudo copiosa plebis. Et¬

Expanded text:
est Jacobi, qui etiam Thadaeus est Jacobi, qui etiam Thadaeus vocabatur. Alter, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar praesagium suae condemnationis vocabulum sumpsit. Issachar quippe quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Iscariot autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis subiisse piaculum. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum, quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem, et ideo nec has partes recusavit infirmitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, moderate feras tuum errasse judicium, periisse beneficium. Et descenaens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum ejus, et multitudo copiosa plebis. E
Abbreviated transcription (Latin):
tim iherosolimoꝵ ordinauerũt
ep̃m. Quia ⁊ ante sanguiis ef¬
fusicẽm uerus etiam ipse sub
uicuiꝰ apłorum tempoꝵ historicꝰ.
suscepit inquiens eccl̃iam ihe¬
rosolue post apłos frat̾ dñi.
iacob cognomento iustus. Fhul-¬
ti quidem iacobi uocabantur.
fuit. Uinum ⁊ siceram nõ bibit.
carnem nullam comedit: nun¬
qmͣ attonsus est. neq unctus
est unguento. neq usus est bal¬
neo. Huic solitũ erat ingredi sc̃a
scõrum. Siquidem uestib lane¬
is nõ utebatur s lineis. solus¬
q ingrediebatur in templum:
⁊ fixis genib pro popło depre¬
cabatur. in tantũ ut cameloꝵ
duritiam traxisse eius genua
lotes ipse est ⁊ symon chananeꝰ
de uico galilee cana: ubi aquas
dominus ꝯuertit ĩ uinum. Ca¬
na quippe zelus: chananeus
zelotes interpretatur. Iudam
lacobi. ⁊ udam scarioth. qui
fuit proditor. Et horura distin¬
ctionis gr̃a nomina duplica¬
uit. quorum unus ut ipse in
catholica scribit epła. frater.

Expanded text:
tim Hierosolymorum ordinaverunt tim Hierosolymorum ordinaverunt episcopum quia et ante sanguinis effusionem verus etiam ipse carnvicinus apostolorum temporum historicus. « Suscepit, inquiens, Ecclesiam Hierosolymae post apostolos frater Domini Jacobus, cognomento Justus. Multi quidem Jacobi vocabantur, fuit: vinum et siceram non bibit, carnem nullam comedit, nunqs unguento, nec usus balneo. Huic soli licitum erat ingredi Sancta sanctorum: siquidem vestibus laneis non utebatur, sed lineis; solusque ingrediebatur templum, et fixis genibus pro populo deprecabatur, in tantum ut camelorum duritiem traxisse ejus genua lotes, ipse est et Simon Cananaeus de vico Galilaeae Cana, ubi aquas Dominus convertit in vinum. Cana quippe zelus, Cananaeus Zelotes interpretatur. Judam Jacobi, et Judam Iscariot, qui fuit proditor. Et horum distinctionis gratia, nomina duplicavit. Quorum unus, ut ipse in catholica scribit Epistola, frater
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ symonem qui uocatur zelo¬
tes. hos cum additamento po¬
suit ad distinctioem iacobi ze¬
bedei: ⁊ symonis petri: uel etiam
iude traditoris. Nam ⁊ hunc
sẏmõem fuisse dictum: ioh̾es
ostendit qui ait. Et cum intin¬
xiss panem: dedit inde symc̃i
scariothis. Et iacob quidem al¬
phei. ipse est qui in euͣngelio fra¬
ter domini nominatur. quia
maria uxor alphei. soror fuit ma¬
rie matris dñi. quam mariam
cleophe iohannes enͣnglista cog¬
nominat. fortasse quia uel iscẽ
alpheus ⁊ iam cleophas est¬
dictus. uel ipsa maria defuncto
post natum iacobum alpheo
deophe nupsit. cui symonem
filium genuisse. eumq ꝯsobͥnũ
donuni existentem. eo qd̃ cleophaᷤ
frater ioseph hierosolune post
iacobum rexisse eccl̃iam historia
eccł̃iastica tradit: siue hic apłs
symon seu quilibet alius simõ
fu̾it. Quia uero iacob merito
filius alphei. id est docti sit cog¬
nominetus. ipsi testantur apłi:
qui eum post dñi passic̃em sta¬

Expanded text:
et Simonem qui vocatur zeloet Simonem qui vocatur zelotes. Hos cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei et Simonis Petri, vel etiam Judae traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Iscariot. Et Jacobphaei ipse est qui in Evangelio frater Domini nominatur: quia Maria, uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas dictus est, vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Cui Simeonem filium genuisse, eumque consobrinum Domini existentem, eo quod Cleophas frater fuerit Joseph, Hierosolymae post Jacobum rexisse Ecclesiam, historia ecclesiastica tradit: sive hic apostolus Simon, seu quilibet alius Simeon fuerit. Quod vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passionem sta
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ est terra ad qͣm in¬
gredimini possidendam. simit
terre egypti de qua existis.
ubi iacto semine in ortoꝵs
morem aque ducuntur irri¬
gue. s de celo pluuias expectãs.
quam deus suus inuisit oĩ
dempore. Secularis enim sa¬
pientia quasi coluber ꝑ hu¬
mum serpit. diuina autẽ
d celestib intonat. Math̾s
donatus dẽ: uidelicet quia
magno dei munere de the¬
loneario ⁊ publicano ĩ apli
E ⁊ eingeliste delegatꝰ otf¬
tium. Thomas abyssus uel
geminꝰ. unde ⁊ grece didimus
appllatur. quia quo ceteris
diutiꝰ dubitauit. eo dominice
resurrectionis iitatem altius
didlicit. De quo pulchre paulinꝰ
nolane antistis cecunt. Hic du¬
bius gemino didimus cogno¬
mine thomas adiacet. hunc xp̃c
paiide cunctamine mentis pro
nr̃a dubitare fide ꝑmisit. ut ⁊¬
nos hoc duce firmati. dñmꝙ
deumq trementes uiuere post
mortem uero fateamur iħ̃m cor¬
pore. uiua sue monstrantẽ uul¬
nera carnis. Iacobum alplei

Expanded text:
Quia non est terra, ad quam inQuia non est terra, ad quam ingredimini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae, sed de coelo pluvias exspectans, quam Deus suus invisit omni tempore. Saecularis enim sapientia quasi coluber per humum serpit, divina autem de coelestibus intonat. Matthaeus donatus dicitur, videlicet, quia magno Domini munere de teloneario publicano in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus. Unde et Graece Didymus appellatur, quia quo caeteris diutius dubitavit, eo dominicae resurrectionis veritatem altius didicit. De quo pulchre Paulinus Nolae antistes cecinit: Hic dubius gemino, Didymus cognomine, Thomas, Adjacet, hunc Christus pavidae cunctamine mentis, Pro nostra dubitare fide permisit, ut et nos Hoc duce firmati, Dominumque Deumque trementes, Vivere post mortem vero fateamur Jesum Corpore, viva suae monstrantem vulnera carnis. Jacobum Alphaei,
Abbreviated transcription (Latin):
meus dilectus. Prisca quoꝙ
nomina meritis aptissima
te subplantare. ⁊ ip̃am car¬
nem herode trucidante gaus
est ꝯtempnere. iste ab amoriᷤ
precipui grãm quam uirgi¬
nali gloria meruerat. super
redemptoris sui pectus in cena
recubuit. Philippꝰ os lampa¬
dis interpretatur. Et reste ꝑ
⁊ uocatus adomino moxĩ¬
uento nathanaeli lumen
quod agnou̾tit predicaiit di¬
cens. quem scriꝑsit moyses in
lege ⁊ propħe. inuenimꝰ iħ̾m fi¬
lium ioseph anazareth. ⁊ post¬
modum quod seͣ lumine minꝰ
scire sentiebat. simplicit̾ que¬
siuit. domine inquiens. oscen¬
de nobis patrem: ⁊ sufficit no¬
bis. Bartholomeus sỹrum ẽ.
nõ hebreum. ⁊ int̾pretatur filiꝰ
suspendentis aquas. hoc est
filius dei. qui predicatoꝵ suoꝵ
mentes ad celestia ꝯtemplan¬
ua suspendit. ut quo celsa libe¬
rius ꝑuolant. eo terrenoꝵ corda
feratius dictoꝵ suorum guttiˢ
mnebriant. Unde bene moyses
de ecl̃ia mistice disserens: ait:

Expanded text:
meus dilectus. Prisca quoque meus dilectus. Prisca quoque nomina meritis aptissima te supplantare, et ipsam carnem Herode trucidante gavisus est contemnere. Iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus os lampadis interpretatur. Et recte, quia et vocatus a Domino, mox invento Nathanaeli lumen quod agnoverat praedicavit dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus Jesum, filium Joseph a Nazareth . Et postmodum quod se de lumine minus scire sentiebat, suppliciter quaesivit: Domine, inquiens, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Bartholomaeus Syrum est non Hebraeum, et interpretatur filius suspendentis aquas, hoc est, Filius Dei. Qui praedicatorum suorum mentes ad coelestia contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Unde bene Moyses de Ecclesia mystice disserens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tato nomĩe mathm. in prima
uero de theloneo uocatiõe ut su¬
ꝑuis amonui. Leui applłare
maluit. Ipse uero maths iuxͣ
quod scriptum est dic tu mi¬
quitates tuas ut iustificeris
⁊ manifeste mathm de thelo¬
neo uocatum. ⁊ in ordine se
apłoꝵ publicanũ cognomiiat
s ⁊ compari suo thome cũ ace¬
teris eungłistis sit prelatus. s
in orcline subponit. Iacob sa¬
ne ⁊ ioħ̾s qui ob hoc eximiũ
uirtutis eximie culmẽ filii to¬
ut emendatiꝰ scribitur banereẽ.
sunt a domino cognominati.
Nec frustra. Quorum unus ce¬
lescib intonans uocem illam
theologicam quam nemo pͥus
edere nouerat emisit. In princi¬
pio erat uerbum: ⁊ uerbum e¬
rat apud deum. et deus erat u̾¬
bum. ⁊ cetera que tanto robore
grauida reliquit. ut si aliqͣndo
plus intonare uoluiss. nec
ipse capere mundꝰ poss. S
⁊ ambo sepe seorsũ ⁊ ĩ mõ¬
tem a domino duci. ⁊ aliqͣndo
sonum de nube terrificum ꝑ¬
cipere meruerunt. hic est filiꝰ

Expanded text:
tato nomine Matthaeum, in prima vero de telonio vocatione, ut superius admonui, Levin appellare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et manifeste Matthaeum de telonio vocatum, et in ordine se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tout emendatius scribitur, banereem, sunt a Domino cognominati. Nec frustra. Quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tanto robore gravida reliquit, et si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum, et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius
Abbreviated transcription (Latin):
uidicare. ⁊ nõ iudicabimm.
Nolite edempnare: ⁊ nõ con¬
dempnabimini. Et set. Hoclo¬
co nichil aliud nobis precipl
existimo: nisi ut ea fasta qil
dubum est. quo amimo sials
in meliorem partem interpre¬
temur: Quod enim scriptumẽ
exfructib eorum cognoscetis
hs de manifestis dictum est
Iu nõ possunt bono animo fi¬
tri: sicuti sunt stupra. uel blas¬
phemie. uel furta. uel ẽbrieta.
⁊ si qua sunt talia: de quibus
nobis iudicare ꝑmitcitur.
possunt bono animo ⁊ simpli¬
si corde sine uitio ꝯcupiscentie
quicumq humani cibi indif¬
scebantur ⁊ uinum bibebant.
ab eis qui se ab huiꝰmodi ali¬
mentis temꝑabant. Qͥ man-¬
ducat inquit: nõ manducã¬
tem nõ sꝑnat. Et qui nõ man¬
ducat: manducantem non

Expanded text:
udicare, et non judicabimini. Nolite condemnare, et non condemnabimini, etc. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifscebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manduca
Abbreviated transcription (Latin):
sit seorsum in locum desertũ qͥ
est bethsaida mistice docens. qr
derelicta iudea que prophetie si¬
bi nõ credendo caput extulerat
in deserto eccł̃ie que uirũ non
habebat. uerbi ẽet pabula lar¬
giturus. Unde pulchre bethsa¬
ĩda domus fructuũ interpretat.
Ipsa enim de qua ysaias ait
Letabitur deserta ⁊ inuia: ⁊
exultabit solitudo. ⁊ florebit

Expanded text:
orsum in locum desertum, qui est Bethsaida: mystice docens quia derelicta Judaea, quae prophetiae sibi non credendo caput abstulerat, in deserto Ecclesiae, quae virum non habebat, verbi esset pabula largiturus. Unde pulchre Bethsaida domus fructuum interpretatur. Ipsa est enim, de qua Isaias ait: Laetabitur deserta et invia, et exultabit solitudo, et flore
Abbreviated transcription (Latin):
nde qd̃ sequitur. ⁊ assũp¬
tis ilt secessit seorsum
in locum desertum qui est bech¬
scida. nõ timore mortis egit.
ut quidam arbitrantur. s par¬
cens mimicis siuis. ne homucidio
homicidiũ uingerent. simul ⁊
oportunum sue passionis tempꝰ
expectans. Nam plusqͣm ani
spacio iohannis ⁊ domini pas¬
siones distare qui diligenter
eungelia legerit: inueniet. Si
decollationẽ iohis impleuit. qd̃
iohes miracłm descripturus p̃¬
misit ẽẽ ꝓximum pascha diem
festum uideoꝵ. ⁊ post hec ad diẽ
festum eorum scenophegie ih̃m
dicit ascendisse uͥ docentem in
templo querebant inquit eũ
apprehendere. ⁊ nemo misit in

Expanded text:
nde quod sequitur: Et assumpnde quod sequitur: Et assumptis illis secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Non timore mortis egit, ut quidam arbitrantur, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent, simul et opportunum suae passionis tempus exspectans, nam plusquam anni spatio Joannis et Domini passiones distare, qui diligenter Evangelia legerit, inveniet. Siqdecollationem Joannis implevit. Quod Joannes miraculum descripturus praemisit esse proximum Pascha diem festum Judaeorum, et post haec, ad diem festum eorum Scenopegiae Jesum dicit ascendisse. Ubi docentem in templo quaerebant, inquit, eum apprehendere; et nemo misi
Abbreviated transcription (Latin):
le desiderat. si forte an ipse sit
lhannes agnoscere possit.
suiꝰ dinem causamꝙ decol¬
lationis qͣm alii euͣngeliste
plenissime describunt. lucas̃
more suo commemorare potius
obstatum temporis intimadũ.
que habunde difta uiderat. qͣm
replicare. curauit. Uerum quia
decollationis iohannus mentio
est: notandum qd̃ idem iohes
⁊ dominꝰ suum quisq statum
⁊ tempore natiuitatis ⁊ passio¬
ns ordine declarant. Namio¬
hannes capite minutus: dñs
est in cruce sublimatus. Iohes
cum minui inciperent dies. do¬
minꝰ cum crescere natus. ut eti¬
am ꝑhoc appareret. quid sit
illum oportet crescere: me autẽ
minui. hoc est illum qui pro¬
ph̃a putabatur. xp̃m oportet.
bar: qd̃ eus sim precursor in¬
aplĩ narrauerunt illi
quetumq fecerunt.
Non solum que ipsi fecerũt
⁊docuerunt apli domino nar¬
rant: s etiam que iohannes
eis in docendo occupatis sit paᷤ¬
ei discipuli renuntiant: sicut
matheus insinuat.

Expanded text:
re desiderat, si forte, an ipse sit re desiderat, si forte, an ipse sit Joannes, agnoscere possit. Cujus alii ordinem causamque decollationis, quoniam Evangelistae plenissime describunt, Lucas more suo commemorare potius ob statum temporis intimandum, quae abunde dicta videret, quam replicare curavit. Verum quia decollationis Joannis mentio est, notandum, quod idem Joannes et Dominus suum quisque statum et tempore nativitatis, et passionis ordine declarant. Nam Joannes capite minutus, dominus est in cruce sublimatus. Joannes cum minui inciperent dies, Dominus cum crescere, natus. Ut etiam per haec appareret, quid sit, illum oportet crescere, me autem minui , hoc est, illum qui propheta putabatur, Christum oportet abar, quod ejus sim praecursor,toli, narraverunt illi quaecunque fecerunt. Non solum, quae ipsi fecerunt et docuerunt apostoli, Domino narrant, sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit pas discipuli ei renuntiant, sicut Matthaeus insinuat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩudia. qui contra dñm ma¬
licie furor extiterit. ex om̃ib
penelocis eungelii docemur
Ecce enim iohem de quo dẽm
est. quia signum fecit nal
nullo attestante credebant
isurestic̃em uero atc ascensi¬
dneri ãgeli. apłi. uiri. ac femĩe.
statim predicabant. nõ sur¬
cecisse. s furtim fuisse abla¬
tum. credere maluerunt. Nec
rpugnare putandum est.
quod lucas ꝑhibet herodem
hesitasse. eo quod diceretur. a
quibusdam. quia iohannes
surrexit a mortius. cum ma¬
theus marcusq referant ip¬
sum herodem audita fama
shu dixisse pueris suis: hic ẽ
ichannes baptista ipse sur¬
rexit amortius: ⁊ ideo iurtu¬
tes operantur ineo. S in¬
telligendum post hanc hesita¬
aonem eum confirmasse in
aumo suo: quod ab aliis
dicebatur. Et ait herodes. Io¬
hannem ego decollai. Quis
autem est iste de quo audio
egotalia: Et querebat uidere
eum. Hec uerba sunt hesitãtiᷤ
heodis. de quib supra memo¬
ratur. quia eum quem fama
magnum comꝑit. etiam uide¬

Expanded text:
invidia, qui contra Dominum malitiae furor exstiterit, ex omnibus pene locis Evangelii docemur; ecce enim Joannem de quo dictum est, quia signum fecit nullum, nullo attestante credebant.resurrectionem vero atque ascensionem angeli, apostoli, viri, ac feminae certatim praedicabant, non resurrexisse, sed furtim fuisse ablatum credere maluerunt. Nec repugnare putandum est, quod Lucas perhibet Herodem haesitasse, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes surrexit a mortuis: cum Matthaeus Marcusque referant, ipsum Herodem audita fama Jesu dixisse pueris suis, Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo ; sed intelligendum post hanc haesitationem eum confirmasse in animo suo, quod ab aliis dicebatur. Et ait Herodes: Joannem ego decollavi. Quis autem est iste, de quo audio ego talia? Et quaerebat videre eum. Haec verba sunt haesitantis Herodis, de quibus supra memoratur. Quia eum quem fama magnum comperit etiam vide
Abbreviated transcription (Latin):
decorem dei nr̃i. Est autem bos¬
sanda in galilea ciuitas an¬
prope stagnum grnesarech.
ut in locorum libris inurerm
Quod eum cognouissẽt tur¬
be: secute sunit illum. Et excẽp
illos. ⁊ loquebatur illis de rig¬
no dei: ⁊ eos qui cura inclige¬
bant. sanabat. Temptat do¬
minꝰ fidem turbaꝵ. ⁊ probatã
digno preruo recompensat se¬
tendo enim solitucdinẽ. an se¬
qui curent explorãt. Ille sepn¬
do ⁊ nõ miumientis uehicl̃¬
sui cliu̾sis. s ut alii prodĩt
eungeliste proprio labore pe¬
dum iter arripiendo delrñ qͣsi¬
tam salutis sue curam grẽa
ostencdurit. Rursum ip̃e ntꝑo¬
tens ꝓuisq salluator ac meliꝰ
excipiendo fatigatos. docend
inscios. sanando egratos. el¬
ciendo ieiunos: quantũ deus¬
tione credentium deleftetur
insinuat. Iuxta uero leges a¬
legorie petentem deserta gu
qe relictis menib prisce ꝯuer¬
ationis. neglectoq uanioꝵ
dogmatum munimie secut᷑.
Et qui prius notus in iuidea
deus. postqm gentes uideoꝵ

Expanded text:
decorem Dei nostri Ibid. Est autem Bethsaida in Galilaea civitas Anprope stagnum Gennesareth, ut in locorum libris invenimus. Quod cum cognovissent turbae, secutae sunt illum. Et excepit illos, et loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat. Tentat Dominus fidem turbarum, et probatam digno praemio recompensat. Petendo enim solitudinem, an sequi curent explorat. Illae sequendo, et non in jumentis vehiculisve diversis, sed ut alii produnt Evangelistae, proprio labore pedum iter arripiendo deserti, quantam salutis suae curam gerant, ostendunt. Rursum ipse, ut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium rvae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea Deus, postquam dentes Judaeorum