comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in qua predicatores stĩ apłi
missi sunt qui m̾cedem ple¬
nam et tarde uenientes acce¬
perunt aderudiendam ergo
dominus plebem suam qua¬
si adcolendam uineam suã
nullo tempore destitit opera¬
rios mittere quia ⁊ pͥus per
patres et postmodum per le¬
gis doctores dende per prophe¬
tas ad ad extremum uõ per
apostolos dum plebis sue¬
mores ex coluit quasi per ope¬
rarios inuinee cultu laborau
Quamiius inquolibet modiulo
uł menfura quisquis cum fide
recta bone actionis cultor exti¬
tit huius uinee operarios fuit.
Operator ergo mane. Hora tͤ¬
cia .uiͣ. ⁊ nona. antiquus iue¬
et ebraicus populus designa¬
tur qui melectis suis ab ipso
mundi exordio dum recta fide
dm̃ studint colere quasi non
destitit inumnee cultura labo¬
rare. Adundecimam uero gẽ¬
tiles uocantur. quibus et di¬
citur. quid hic statis tota die
criosi. Quienim transacto
tam longuo mundi tempo¬
re pro uita sua laborare ne¬
glexerant. quasi tota die oci¬
osi stabant. s pensate fratres

Expanded text:
In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, 1511 dum plebis sumores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
n explanatione sua multa
ad icquendum sancti emͣge¬
lii lectio postulat quam uo¬
lo si possimmi sb̾ breuitate per¬
striugere ne nos extensa pro¬
cessio et prolixa expositio ui¬
deatur onerare. Regnum ce¬
lorum. patrifamilias simi¬
le dicitur. qui ad excolendã
uineam suam operarios cõ¬
ducit. Quis uͦ patrisfamili¬
ad sinulitudinem rectius
tenet. qͣm conditor nr̃ qui re¬
git quos condidit. ⁊ electos
suos sic in ħ mundo possidet. qͣl
subiectos domimus indomo
Qui ht uineam innuersam
scił ecclesiam que ab abel iusto
usq adultimum electum qͥ
inftne nunidi nasciturus est.
quot sanctos protulit. quasi
tot palutes misit. Hic ita¬
q paterfamilias adexcolend̾
uineam suam. mane. hora.
tertia. sexͣ. nona. ⁊ undectina.
operarios conducit. qui a a
mundi huius mitio. usq in
finem. ad erudiendam ple¬
bem fidelium predicatores ꝯ¬
gregare non destitit. Maue ⁊¬
enim mundi fuit ab adam
usq ad noe. Hora uero tema
a noe usq ad abraham. serͣ

Expanded text:
n explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo? Qui habet vineam, universalem scilicet Ecclesiam, quae, ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta
Abbreviated transcription (Latin):
ea que diuidicat agere desisat.
ilam dum cuilibet peruerse
agenti dictinus: conuert̾e
dmñ sequere mũdum relinq̃¬
uͥ hunc hunc nisi ad cenam
domuncam nocamꝰ: S cum
respond ora prome qr ꝑccor
sum. ħ facere non possum. ꝙͥ
aliud agit. nͥ ⁊ rogat ⁊ extn¬
sat : dicens namq pccor sũ
humilitatem insinuat. Sb¬
ungens autem conu̾̃ti nõ
possum superbiam demon¬
strat. Nogando gͥ extusat:
qui ⁊ humilitatem insr̃luc̃
atn uoce ⁊ superbiam exercet
in orattione. Alius autem¬

Expanded text:
ea quae dijudicat agere desistit. ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione.
Abbreviated transcription (Latin):
trescenti carne illius prou̾¬
mib aromata ferbuissent.
hec igitur dixi ut eiucino
exemplo ostendere possem.
non nullos ⁊ secularẽ uitã
agere. et secularem añni
non hr̃e. Quos enim tales
inmundo neccessitas ligat
ut ex omi parte exui amĩr¬
to non possint. sit debent ea
que mundi sunt tenere ut
tamen eis nesciant exmentis
fractione subcumbere. Hec gͦ
cogitare: et tum relinquere
cuncta que mundi sunt ño
potestis exteriora bene exte¬
riꝰ agite. s ardenter interius
ad eterna festinate. Nichil
sit quod desiderium uestre
mentis retardet: nullius uoꝰ
rei in hoc mundo delectatio
implicet. Si bonum diligi¬
tur: mens in bonis meliori¬
bus. idest incelestib delec¬
tetur. Si malum inetuit᷑.
mala animo eterna aponã¬
tur: ut dum in illis esse cõ¬
spicit. et amplius quod di¬
ligat iustis. ⁊ amplius qd̃
pertimescat: hic om̃ino ñ.
hereat. Ad hec agenda habe¬
mus mediatorẽ dei et hoĩ
aduitorem nr̃m: per quem

Expanded text:
trescenti carne illius pro vtrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Haec igitur dixi ut e vicino exemplo ostendere possem nonnullos et saecularem habitum gerere, et saecularem animum non habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumbere. Hoc ergo cogitate, et cum relinquere cuncta quae mundi sunt non potestis, exteriora bene exterius agite, sed ardenter interius ad aeterna festinate. Nihil sit quod desiderium vestrae mentis retardet, nullius vos rei in hoc mundo delectatio implicet. Si bonum diligitur, mens in bonis melioribus, id est in coelestibus delectetur. Si malum metuitur, mala animo aeterna proponantur, ut dum illic esse conspicit et amplius quod diligat, et amplius quod pertimescat, hic omnino non haereat. Ad haec agenda habemus mediatorem Dei et hominum adjutorem nostrum, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
steret. ne ad sepeliendum du¬
ti potuisset eumq conuunx
sua tum fletu uehementissi¬
mo requireret dicens. quid
faciam quomodo te ad sepeli¬
endum eitio. que hostium do¬
mus huius egredi prem
mia tempestate non possũ
Tunc ille respondit. Noli mlr
flere: quia mox ut ego defũ¬
catus fuero aeris serenitas re¬
dit. Cuius ꝓtinus et uocẽ
mors et mortem serenitas
est secuta. Cuius manus ac
pedes podagrico humore tu¬
mescentes et u̾si muulne¬
ribus fuerant et ꝓ fluen¬
te sanie patebant. S cum
corpus illius ex more ad la¬
uandum fuisset detectum:
ita manus pedesq illius
sami reperti sunt. as si um¬
qm uulneris nichil habuis¬
sent. Ductus itaq ac sepł¬
tus est. Euis q conuigi ui¬
sum est ut quarto die in
sepulcro illius marmor qd̃¬
corpori eius superpositum
fuerat mutari debuisset.
Qd̾ uidelicet marmor corpo¬
ri eius superpositum dum
fuisset ablatum. tanta ex
eius corpore fraglantia o¬
doris emanauit. ac si expu¬

Expanded text:
steret ne ad sepeliendum dusteret ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque conjux sua cum fletu vehementissimo requireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et vocem mors, et mortem serenitas est secuta. Cujus manus ac pedes podagrae humore tumescentes, et versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed cum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor qrmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex pu
Abbreviated transcription (Latin):
rium redigit. et tamen hec
eadem non sunt fue men¬
ti dominari ut subiecta fo¬
ris seruiant. et numquam
intentionem amuni ad al¬
ta tandentis frangant.
eis profecto terrena omĩa
non ad desiderium s ad ufũ
ad sunt: quia rebus quidem
neccessaruis utuntur: sed
nil hr̃e cum pc̃co cupiunt.
de ipsis quoq rebus hĩtis
cotidie mercedes adquirũt:
et plus gaudent bono oꝑe .¬
quam bona possessione. Ac
ne aliquibus ista difficilia
esse uideantur: rem deperso¬
na refero. qm multi ur̃m¬
metum nouerunt. quam
iudelicet rem ipse ante tͥ¬
enmũ incentum cellensi
urbe apersonis fidelibus di¬
diti. Nuper namq meadẽ
ciuitate theophanius co
deditus bonis operib inten¬
tus. Hospitalitati precipue
studens erercendi comitatꝰ
actibus occupatꝰ. Agebat
terrena et temporalia s ut
post exfine eus claruit.
magis ex debito qm ex intẽ¬
tione. i lam cum apinqͣnͣte
mortis eius tempore grauis¬
sima aeris tempestas obsi¬

Expanded text:
rium redigit, et tamen haec rium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam cum, appropinquante mortis ejus tempore, gravissima aeris tempestas obsi
Abbreviated transcription (Latin):
do tamquam non utant᷑.
preterit enim figura huiꝰ
mundi. Urorem namq ht̃
s quasi non hñs: qui sie
debita carnis ex soluere. ut
tamen per ea mundo tota
mente non cogatur in he¬
rere. Nam cui isdem rursꝰ
egregnus predicator dicat.
qui ht̃ uxorem cogitat q̃
sunt hinus munidi quomͦ
placeat urori: ille uxorem
hñs quasi non ht̃. qui fic
studet placere coniugi: ut
tamen non displiceat con¬
ditori. Flet quoq sed tamꝙͣ
non fleat: qui sic tempora¬
libus damꝑnis affligitur.
ut tamen de et̾nis lucris
sẽper animum consolet᷑.
Gaudet uero s tamꝙͣ non
gaudeat: qui sic de temporalib
bonis hilarescit. ut tamen
sideret. et in ħ qd̃ mentem
gaudio subleuat hanc con¬
tinuo pondere prouidi timo¬
ris premat. Emit autem
s quasi non possidens qui i
ad usum tertena preparat
et tamen cauta cogitatio¬
ne preuidet quod hec titius
relinquat. Mundo quoq
utitur s quasi non utatur.
qui ⁊ neccessaria tuncta ex¬
terius aduite sue muiste¬

Expanded text:
do tanquam non utantur; praeterit enim figura hujus mundi . Uxorem namque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen onsideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministe
Abbreviated transcription (Latin):
uadam et reuertar ad in¬
rum meun pꝑiorem: qr¬
bene michi erat tunc ma¬
gis quam nunc. Uir uinꝰ¬
cuiusq fidelis amme deus
est: quia hec uidelicet eiz
comuncta perfidem. Sed
ista que comuncta deo fue¬
rat amina amatores su¬
os sequitur: quantlo mẽs
qiue iam per fidem credidit¬
se ad huc inmundis spiri¬
tibus moperatione subst̾¬
nit. Mundi głam quent
carnali delectatione pasci¬
tur: exquisitis uoluptati¬
bus mitritur. S plerumq
omp̃c deus talem anmã
misericorditer respicit: et
eius uoluptibus amarctu¬
dines permscet. Unde dͭ
Ecce ego sepiani uas tuaᷤ
spinis. Uie enmi nr̃e spiniᷤ
septe sunt quando in hcc¬
quod male cupimus. dolo¬
rum punctionis inuemimꝰ.
Et sepiam eas maceria et
untur: cum desideriis nr̃is
dure in ħ iundo obiectio¬
nes resistunt. Et semittaᷤ
nrãs inuenire non possu¬
mus. quia ħ quod male
querimus adipisci ꝓ hibe¬
mur. Et sequetur amato¬
res suos et non apprehen¬
det eos queret et non mue¬

Expanded text:
Vadam et revertar ad viVadam et revertar ad virum meum priorem, qbene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae etenim nostrae spinis septae sunt, quando in hquod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria et untur, cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inve
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ ipsa quoꝙ que honesta
inmundo agimus quasi ex
quodam mentis latere tan¬
gamus ut terrena que lib.
sic nr̃o corpori seruiant. qͣtinꝰ
cordi minme obsistant. Nõ
gͦ frẽs audemus uob̾ dicere:
ut omnia relinqͣtis. S tamẽ
siuultis: omña etiam retinẽ¬
do relinquitis. Si sic tempo¬
ralia. ut tam̃ tota mente
adeterna tendatis. Hinc ⁊¬
enim paulus apłs dicit.
Tempus breue est. Reliqũ¬
super est: ut qui hñt uro¬
res tamqm non hñtes fĩt

Expanded text:
sed ipsa quoque quae honesta sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit: Tempus breve est: reliquum est ut qui habent uxores tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ relinquere omĩa debemus
curas mundi post ponere:
solis desideriis eternis inhia¬
re: S ħ pautis data sunt.
ammonere uos uolo ut relĩ¬
quatis omina s non presu¬
mo. Sigꝰ tuncta mundi re¬
linquere non potestis. sic te¬
nete que huius mundi sunt.
ut tamen per ea ñ tenea¬
mini inmundo ut t̾rena reᷤᷤ
possideatur. ñ possideat ut
submnentis ur̃e sit dominio
quod habetis. ne fimens ue¬
stra terrenarum rerum a¬
more uincitur: arebus fu¬
is inagis ipsa possideatur.
Sit ergo res temporalis ĩ
usu: eterna indesiderio. Sit
res temporalis in itinere:
desideretur et̾na inꝑuentio¬
ne. Quasi ex latere respi¬
ciatur: quicquid in ħ mũdo
agitur: Ante nos antem
tendant mentis cculi: dñ
tota intentione illa conspi¬
cuint ad que peruenimus.
Extirpentur funditꝰ uitia
non solum abactu ꝯperis:
s etiam acegitatione cordis
euulsa. Non nos uoluptas
carnns non sollicitudo turio¬
sitatis nõ estus ambitionis
adominica cena prepediat.

Expanded text:
 relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa magis possideatur. Sit ergo res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat,
Abbreviated transcription (Latin):
tauris uel altilibus nisi
patres accipimus: quia eĩ
uulgo loqͦr etiã ipsa menec¬
cesse est uerba eunuͣgelice le¬
ctionis explanare. Altilia
enim saginata dicimus.
abeo enim quod est alere:
altilia quasi aletilia uocaꝰ.
Cum uͦ in lege scriptum est.¬
diliges amitum tuum ⁊
odio hebis inmutum tuũ:
accepta tunc iustis licentia
fuerat. ut dei suos q aduer¬
sarios qnͣta possent irtnte
comprimerent eosq iure
gladii ferirent. Q innouo
ꝓculclubio testamento cõ¬
pescitur:cum persemet ip¬
diligite inimutos ur̃os:
benefacite his qui uos ode
runt. Quid ergo per tau¬
ros nisi patres testamenti
ueteris significantur::
nam dum ex ꝑmissione le¬
gis acceperant: qͣtinus ad¬
uersarios suos odii retribu¬
tione pertuterent: ut ita
dicam quid aliud qmͣ tau¬
ri erant. qui immicos su¬
os uirtutis corporee cornu
feriebant: Quid uͦ per al¬
tilia uisi patres testamẽ¬
ti noui figurantur : qui
dum gratiam pinguedĩs
int̾ne pertipiunt. at̾renis
imo quippe cogitationem

Expanded text:
tauris vel altilibus, fratpatres accipimus? Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum . Accepta quippe tunc justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipDiligite inimicos vestros, benefacite hus. Quid ergo per tauros, nisi Patres Testamenti Veteris significantur, nam dum ex promissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant. Quid vero per altilia, nisi Patres Testamenti Novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis imo quippe cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
thalamo suo ꝓcessit: quia
ad comugandam sibi eccle¬
siam incarnatus deus de
incorrupto ut̾o uirginis
exiit. Misit ergo seruos suoꝰ
ut ad istas mptias ami¬
cos inuitarent. Misit sel.
misit iterum: qr incarna¬
tionis domtice predica¬
sit. et prius ꝓphetas et pꝰ¬
modum apostolos fecit.
Bis itaq seruos ad muitã¬
dum misit qr incarnatio¬
nem ungeniti et per ꝓ¬
phetas dixit futuram. et ꝑ
apostolos nuntiauit fac¬
tam. S quia hii qui prius
inuitati sunt adimptia¬
rum coninuiũ uenire no¬
luerunt: in secunda inui

Expanded text:
thalamo suo processit, quia thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicaet prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in s
Abbreviated transcription (Latin):
et rer. regis silii pater.
Ille minirum tin psalim¬
sta ait. Deus iuditium tu¬
um regi da: et iusticia in
tuami filio regis. Qui fec̃
nptias filio suo. Timc
enim deus pater: deo filio
nuptias fecit: quando hũc
nuitero iurginis huma¬
ne nature conumxit. qñ
dm̃i ante setula fieri uolu¬
it hominem infine setu¬
loꝵ. S quia exduabus
ꝑsonis fieri solet ista cõ¬
iunctio: absit ħ ab intellectib
nrĩs ut personam dei et ho¬
minis redẽptoris nr̃i ih̃u xp̃i
exduab personis tredamus
initam. Exduabus ꝓprie
atq in duabus hunc natu¬
ris existere ditimus: si ex
duab personis compositimi
credi ut uefas uitamus. Ap¬
tius ig᷑ atq securiꝰ dici potest
qr in ħ p̃r regi filio nuptias
fecit. quo ei per incarnatio¬
nis misterium sactam ec¬
clesiam sociauit. Uterus a̾¬
sponsi thalamus fuit. Uñ¬
et ꝑ psalmistã dicitur. In
sole posuit tab̾naculum su¬
um et ipse tamqͣm sponsꝰ
ꝓcedens de thalamo suo.
Tamqͣm sponsus quippe de

Expanded text:
e rex, regis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptiafecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus ausponsi thalamus fuit: Unde psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de
Abbreviated transcription (Latin):
uillam uł negotium ꝑgẽs
uenire ad regis nuptias re¬
cusat. Et plerumq quod ⁊
grauius non uulli uocantis.
grãm iam non solum res¬
puunt: s etiam persequũ¬
tur. Unde ⁊ subditur. Reliqͥ
uero tenuerunt seruos es.
et contumelus affectos cõ¬
ciderunt. S rex ista cognos¬
cens: missis exertitibus su¬
is perdidit honncidas illos
et tiuitatem illorum suc¬
cendit. homitidas perdit.
qr persequentes internnt.
Et cuitatem illorum ig¬
ne succendit. quia illorimi
non solum amme s ⁊ sac̾
quoq inqua habitauerãt
eterue gehenne flamina c̾¬
tiatur. Missis ergo exertiti
cium per angelos exhibet᷑.
Quid namq sunt illa an¬
gelorum agiina nisi exer¬
citus regis nr̃i. Londe ⁊ isdẽ
res dominus sabaoth dici¬
tur. Sabaoth quippe: exer¬
cctum int̾pretatur. Ad per¬
dendos ergo aduersarios su¬
os aerertitum imsit: quia
nimirum uindictam dñs
per angelos exercet. Cuius
umdicte potentiam tunc
nr̃i partes audiebant. nos

Expanded text:
villam vel negotium pergens, villam vel negotium pergens, venire ad regis nuptias recusat. Et plerumque, quod est gravius, nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumeliis affectos occiderunt. Sed rex ista cognoscens, missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Homicidas perdit, quia persequentes interimit. Civitatem eorum igni succendit, quia illorum non solum animae, sed et caro quoque in qua habitaverant, aeterna gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibcium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina, nisi exercitus Regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur. Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus vindictae potentiam tunc nostri patres audiebant, nos
Abbreviated transcription (Latin):
et postinodum sci apłi per¬
tulerunt inuitatis et uẽi¬
re nolentibus dicitur.
Tauri mei et altilia crcisa
sunt et ounna parata.
ac si apertius dicatur. pa¬
tres precedentium mortẽ
aspicite: ⁊ remedia uite ue¬
are cogitate. Notandum
uero quod in priori inuita¬
tione nil detauris ⁊ alti¬
libus dicitur. in setũda &̃
iam tauri ⁊ altilia macta
ta memorantur. Quia
om̃pc deus cum uerba eius
audire nolumus adiungit
exempla: ut omne quod ĩ¬
possibile creduus tanto no¬
bis ad sperandum fiat fa¬
cilius qnͣto per ħ transisse
iam ⁊ alios audimus . Se¬
quitur. Illi autem negle¬
xerunt. Et abierunt abiꝰ
in uillam suam: alius uͦ
in negociationem suam.
Inuillam quippe ire est: ac¬
labori terreno immoderate
incumbere. In negociatio¬
nẽ uero ire est: actionum
secłarium lucris inhiare.
Quia enim alius intentꝰ
labori terreno. alius uero
mundi huius actionibus
deditus nusterium incar¬
nationis domunce pensa¬
re et secundum illud ui¬
uere dissimulat. quasi ad

Expanded text:
et postmodum sancti apostoli, pertulerunt, invitatis et venire nolentibus dicitur: Tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. Ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae vestrae cogitate. Notandum vero quod in priori invitatione nil de tauris et altilibus dicitur, in secunda autem jam tauri et altilia mactata esse memorantur, quia omnipotens Deus cum verba ejus audire nolumus, adjungit exempla, ut omne quod impossibile credimus. tanto nobis ad sperandum fiat facilius, quanto per hoc transisse jam et alios audimus. 5. Sequitur: Illi autem neglexerunt, et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus, mysterium incarnationis dominicae pensare et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
sancto eungelio regnitu
ciunpe uistorumꝰ regnum
celorum dicitur. Qma em̃
per prophetam domnus
dicit: celum michi sedes
est: et salomon ait. anma
iusti sedes est sapientie.
Paulus etiam dicit. xp̃m
dei uirtutem et dei sapien¬
tiam. liquido colligere pos
entia. anima iisti sedes¬
est sapientie. dum celum
dicitur sedes dei celum g̾
est amina iusti. Hine ꝑ
psalustam de sanctis p᷑¬
dicatoribus dicitur. Celi
enarrant głam der Reg.¬
num ergo celorum est ec̃
clesia iustorum qr dimmi eo¬
rum corda interra ml am¬
biunt. perħ quod ad super¬
na suspirant iam in eis
dommius qrͣ incelestib reg¬
nat. dicatur ergo. Siłe ⁊
regnum celorum qui fe¬

Expanded text:
sancto Evangelio regnum Dquippe justorum regnum coelorum dicitur, quia per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est . Et Salomon ait: Anima justi sedes sapientiae . Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam : liquido debemus colligere, entia, anima vero justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum ergo est anima justi. Hinc per Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo cclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini re
Abbreviated transcription (Latin):
ertum lectionis euan¬
gelice fra tres karissi¬
mi uolo si possummi ss̃ breui¬
tate transturrere: nt infi¬
ne eius ualeam ad loquẽ
querendum prius est ma
apud lucam sub appellati¬
one cene describitur. Et
quidem st̃ non nulli. que
sibi dissona ẽẽ. uideantur:
qr hic prandiuim illic ce¬
na memoratur. Hic qui
ad nptias ñ dignis ue¬
stibus intrauit repulsus
est: illic nullus qui intͣsse
dicitur. repulsus esse perhi¬
betur. Qua exre colligit᷑.
qd̾ ⁊ hic per nuptias presẽs
eccłia. ⁊ illic per cenam et̾¬
nim et ultimum conui¬
uium designatur: qr et
hanc ñ nulli exituri in¬
trant et ad illud quis qͥs
semel intrauerit ulterius
non exibit. At siquis forte
cõtendat hanc eandẽ ẽe
lectionem ⁊ ego melius
puto salua fide. alieno in¬
tellectu cedere. quam con¬
tentiombus deseruire: qͦ¬
niam ⁊ intelligi congrue
forsitan potest. qr deproie¬
cto eo cum imptiali ueste
non uenerat. quod lucas
tacuit. matħs dixit. Q̾
uero per illum cena. per

Expanded text:
onis evangelicae, fratres charissimi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquenduaerendum prius est an apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per
Abbreviated transcription (Latin):
cent patrem ur̃m qui inceł
est. S ut per ħ quod agimꝰ
laudes exterius non queramꝰ.
Sic aut sit opus in publico
qͣtinus intentio maneat ĩ
ccculto ut et debono opere ꝓ¬
ximis exhibeamus exemplũ
et tamen ꝓ intentione qua
deo celi placere querimus.
semper optemus secretum.
Thesaurꝰ autem celeste est
desiderium. ager uero inquo
thesaurus absconditur. disci¬
plina studii celestis. Quem
ꝓfecto agrum uenditis om̃i¬
Bus comꝑat. qui uoluptati¬
bus carins reniuntiat. cunc¬
ta simul t̾rena desideria per
disciplinam celestis custodie
calescat. ut ml iam quod ca¬
ro blanditur libeat ml ꝙ car¬
nalem uitam trucidat᷑ spiti¬
tus per horrescat. Rursumi ce¬
leste regnum negotiatori ho¬
mini summile dicitur qui bo¬
nas margautas querit. s unã
preciosam iuenit. Quam
uidelicet iuentam. omma
uendens euit. Quia qui cele¬
stis uite dulcedinem in qnͣrtũ
possibilitas admittit perfecte
cegnouerit ea que exterius a¬

Expanded text:
cent Patrem vestrum qui in coelis cent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris a
Abbreviated transcription (Latin):
inficentia prophetiea contir¬
matur. Iudei namq ex initõ
affore aliquando hunc uir.
per quem cuncta reparentur.
uerissĩa traditione suscepe¬
rant: et cotidie meditantes
ac ꝓpitientes quando eius fi¬
eret aduentus uͥ adesse eum
uiderunt et signa ac prodigia
sicut de eo scriptum ad impleta

Expanded text:
nificentia prophetica confirnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuera
Abbreviated transcription (Latin):
est maligni . non potest effi¬
ci portio lom donec permanet
in malo: quia abiuitio ut
ante iam diximus duo reg¬
na statuit deus: et potestatẽ¬
super omina quod esset agẽ¬
tibus expectandus sacris lit¬
teris comprehensum est. Qe
in eo parrter uniu̾sa comple¬
ta sunt. Qd̃ autem uideoꝵ
propheta predixit eum agẽ¬
tibus expectandum supramo¬
dum in eo fidem ueri confir¬
mat. Si enim dixisset aiide¬
is expectandum non aliqͥd
eximium ꝓph̾asse uideretur:
quod acontribule ppło et aꝓ
pria gente speraretur. is cm
aduentum ad salutẽ mundi
fuerat repromissum. Uidẽt᷑
enim magis conscĩequentie
ratio esse ut ħ fieret quam
magnnficentia ꝓpħalis. Ne
autem cum prophete dicũt
omnem illam spem que de sa¬
lute mundi reprounttitur
et nouitatem regni que in¬
struenda per xpistum est atz
omnia que de eo iudicantur
adgentes esse tranfferenda
iam non secundum con seq̃n¬
tiam rerum s incredibili qͦd̃
uaticinationis euentu mag¬

Expanded text:
est mali, non potest effiest mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatesuper omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quod autem Judaeorum propheta praedixit eum a gentibus exspectandum, supra modum in eo fidem veram firmat. Si enim dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundi repromittitur, et novitatem regni quae instruenda per Christum est, atque omnia quae de eo judicantur ad gentes esse transferenda, jam non secundum consequentiam rerum, sed incredibili quodam vaticinationis eventu, mag
Abbreviated transcription (Latin):
enm ignorant hommnes ꝙͣ¬
tum boni heat conscientia:
ignorantie malum de se n̾õ
p̃atiuntur excludi. Nesciunt
cium qnͣta sit in horum per¬
mutatione diuersitas. ꝓp̾ter
quod consilium do uintuiq
discentium libenter prebere
aurem uerbo dei et cum amo¬
re ueritatis audire que dici¬
nius: ut mens optimo seĩe
suscepto per bonos actus letoᷤ
afferat fructus. Nam si me
dorente ea que ad sa lutem
pertinent recipere quis ab nu¬
it et amino prauis opinio¬
uibus occupato obsistere in¬
titur non ex nob̾ s exsemet¬
ip̃o h̾ebit ꝑeundi causam.
Debet enini iusto iudicio ex¬
aminare que dicimus : et ĩ¬
telligere qr u̾ba loquimur iu̾¬
tatis: ut cognitis his que
sunt ut sunt et in bonis acti¬
bus dirigens uiani suam
regni celorum possit particepᷤ
iueniri : subitiens sibi carmꝰ
desideria et dominus eorum
factus: ut ita demum etiam
ipse fiat dominatoris omni¬
um iocunda possessio. Nam qͥ
permanet in malo et seruus

Expanded text:
enim ignorant homines quenim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ħ non iudicamur. Cum uͦ
audierit causas erroris sui et ra¬
tionem ueritatis acceperit: tc̃
si permanserit in his erporib
sumpsit erroꝵ. Qui uͦ audiẽs
ħlibenter accipit et gratulat᷑
bonoꝵ sibi doctrinam fuisse de¬
latam requirit intentius et
discere non desinit usqͦ cegnoᷤ¬
cat nere aluid seculum in qͦ
bonis premia p̾arata sunt
et certus de hoc fuerit grãs
ageus deo quod sibi ueritatis
lumen ostenderit. De cetero di¬
rigit actus suos in ommbus
operibus bonis: quorum sibi
in futuro mercedem certus est
per omnia et stupens cetero¬
rum errores et quod ante o
culos positam ueritatem ne¬
mo uideat. Ipse tamen gau¬
dens super diurtus sapientie
quas iuenit insatiabiliter
ei perfrui cupit: et ex̾citio bo¬
norum operum delect atur. fe¬
stinans ad scłm futurum mũ¬
do corde et pura conscientia
peruenire uͥ etiam udere dm̃
regem omniũ possit. His ã
omnib earere nos et frauda¬
ri sola facit ignorantia. dñ

Expanded text:
hoc non judicatur. Cum vero hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribussumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequot vere aliud saeculum in quo bonis praemia praeparata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est per omnia, et stupens caeteroruculos positam veritatem nemo videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
ueris: perit ignorantia. Que¬
debet aguitio: quam nemo
alius potest assignare insi
uerus prophetã. Hec enim
porta est uite uolentib ingre¬
Si quis sane audiens sermo¬
nem ueri prophete uelit reci¬
pere aut nolit: et ampleaio
ns eius id est mandata uite
huñt in sua potestate. Liberi
enim sumus arbitrii. Nam
si ħ esset ut audientes eum iã
non hẽrent inpotestate aliud
facere quam audierant uuus
erat quedam nature per ꝙͣ
liberumi non esset ad aliam
nngrare sententiam. Aut si
rursus exandientib nullus
om̃ino reciperet: ex ħ nacture
ius erat que unum aliquid fĩ
ccgeret: et alteri parti non da¬
ret locum. Nunc autem qr
liberum est ammo inquam
uelit partem declinare iudi¬
tium suum et quam ꝓbaue¬
rit eligere uiam: constat eui¬
denter messe hominibus ar¬
bitrii lib̾tatem. Igitur priꝙͣ
audiat quis qd̃ ei expedit. cer¬
tum est qr ignoret : et igno¬
rans uult et desiderat quod
non expedit agere. ꝓpͥter qd̃

Expanded text:
veris perit ignorantia, quaeveris perit ignorantia, quae agnitio, quam nemo alius assignare potest nisi verus Propheta. Haec enim via est vitam volentibus ingreSi quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae aliquid unum cogeret fieri, et alteri parti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
tione resecemus in his pre¬
tipue qui in aliquib minꝰ
rectis opinionib preuenti
sunt per qͣs quasi sb̾spetie a¬
licuius scientie ignorantia
meis uehementiꝰ radicata
est. Nichil enim grauiꝰ. qmͣ
sud quod ignorat quis scire
se credat: et defendat uerum
esse quod falsum est. Quod
tale est quasi siquis ebrius so¬
brium se putet et agat cun¬
cta ut ebrius: sobrium sedta¬
men et ipse putet: et diti a
ceteris. Ita sunt ergo et hui¬
qui ignorantes quod uerũ
est spetiem tamen alicuuns
scientie tenent: et mala qͣi
bona gerunt: atq ad ꝑuitiẽ
quasi ad salutem festmnant.
ꝓpter qd̃ ante omnna ꝓperã¬
dum est. ad agnitionem ue¬
ritatis ut possimus qu asi
lumine nob̾ inde succenso er¬
roꝵ tenebras depellere. Gnͣ¬
de enim malum est ut dixiꝰ
ignorantia. S quia sub¬
stantiam non ht: facile ab
his qui studiosi sunt effuga¬
tur. Non enim aliud quid ẽ¬
ignorantia nͥ non agirouisse
ꝙ expedit. Ubi autem agno¬

Expanded text:
tione resecemus in his praetione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se putet, et agat quidam cuncta ut ebrius, sobrium se tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uobis demones tum passiõi¬
bus quas hominibus inue
ergo alii quidem homines
patiuntur: alii patientes sa¬
nant: causa sine dubio uel
patiendi ł carandi noscenda
est. Quain non aliam esse:
quam patientib quidem ĩ¬
fidelitatis curantibus uero
fidei monstratur. In fidelita᷑
euim dum non credit futu¬
rum dei iuditium: peccandi
licentiam prebet. Peccatum
uero: hominem passiombus
obuoxium facit. Fides autem
futurum esse dei tullitium cͦ
deus continet hommes apc̃c̃o.¬
i lon peccantes uͦ non solum li¬
berum sunt ademonib et pas¬
siombus: uerum et alioꝵ demo¬
nes et passiones fugare post̾.
Ex his ergo om̃ib colligitur:
quod origo tocius mali abig¬
norantia descendat: et ipsa sit
omniũ maloꝵ mater. Que in¬
curia quid̾ et ignauia giit᷑
negligentia uero et alit᷑ et au
doceat effugandam : uelut ã¬
tiquis et hereditariis sedib
moleste et indignanter auel¬
litur. Et ideo paululum no¬
bis est ut indagantes igno¬
rantie. presumpͦnes. scĩe ra¬

Expanded text:
is daemones cum passionibus quas hominibus invexergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augdoceat effugandam, velut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum bis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ra
Abbreviated transcription (Latin):
teres egyptiorim qui de ce¬
lesti cursu et astrorum nata
rationem sibi uisi sunt reperis¬
se: obsidente sensus eorum de¬
contumeliis nomen incõmu¬
incabile sb̃ieterunt. Nam alii
quoq et cepas et cloacas ac stͤ¬
habendos esse docuerint. et a¬
lii inuumerata que pudet e¬
tiam nominare. Hec dicente¬

Expanded text:
e Egyptiorum, qui de celesti cursu et astrorum natura, rationem sibi visi sunt reperisse, demone sensus eorum contumeliis nomen incommunicabile subiecerunt. Nam alii quoque et cepas et cloacas, aut strhabendos esse docuerunt et alia innumera, que pudet nominare. Cice
Abbreviated transcription (Latin):
tiora inferioribus ministra¬
rent. Et per hoc non solum
curam deus erga hommes¬
sq
s et grandem queinidam hr̃e
docetur affectum : quorum mi¬
iusterio tam preclara manci¬
pauit elementa. Quod autẽ¬

Expanded text:
tiora inferioribus ministraren, et per hoc non solum curam Dei erga homines, sed et grandem quemdam habere docetur affectum, quorum ministerio tam praeclara mancipavit elementa. Sed dice
Abbreviated transcription (Latin):
q elementa echibent serui¬
am contra bonitatem condi¬
toris fatigata sceleribus ĩ¬
piorum iuncuntur elementa
et inde est quod aut terte f¬
ctus corrumpitur: aut aeris
temperies non temperatur
aut supͣ modum ardor solis
incenditur uel ibrium aut
frigorum ius inmensa dif¬
et mortis facies diu̾sa perc᷑¬
rit. festinat enim creatura
in impios mouere uindictã.
Dei tamen bonitas reprimͬ
peccatis hominum et scelerib
inflaminari. Expectat enim
patientia dei: dumi in hoc corpo¬
re sunt hominum conuersio¬
nem. Quod siusq adexitum
uite in impietate perstiterũt:
tunc iam discedens anima q̃
immortalis est proimpietatis
sue perseuerantia luet penas

Expanded text:
 elementa exhibent servi. contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa difet mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprimit peccatis hominum et sceleribus inflammari. Exspectat enim patientia Dei, dum in hoc corpore sunt, hominum conversionem, quod si usque ad exitum vitae in impietate perstiterint, tunc jam discedens anima, quae immortalis est, pro impietatis suae perseverantia luit poenas
Abbreviated transcription (Latin):
qui et ipsi et omnib cum ip¬
so gratias aginus. In ħ subu̾
le si quis eger ad medelain sui
medicum pariter et uenena¬
ueniens illorum recuset sua
medicamenta miscere: ne aͭ
pernecies bono aut sanitas¬

Expanded text:
summo Deo, et omnibus cum ipso gratias agimus, quibus le si quis aeger ad medelam sui et medicum et venenavenenis illorum recuset sua medicamenta miscere, ne aut pernicies bono aut san
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i ex initio adimaginem
suam hominem fetit: eiq do¬
minationeni t̾re marisq ⁊
aeris ipsius dedit: sic̃ et uerꝰ
ipsa rerum ratio docet. Solꝰ
enim est rationalis. Et con¬
sequens est: ut uatio irr̃ona¬
libus dominetur. Hic ergo
abuntio cum ad huc iustus
esset cunctis et oim̃i fragili¬
tate superior erat. Ubi aũt
pecrati: simul et fragilitati
co scriptum est: ut sciant ho¬
mines quia sicut eximpie¬
tate passibiles facti sunt: ita¬
et per pietatem possunt esse
in deum fide alioeum passioneᷤ
curantes. Ita enim nob̾ urus
ꝓpha promisit: dicens. Am̃¬

Expanded text:
omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et aeris ipsius dedit, veritatemque ipsa rerum ratio docet. Solus enim homo rationalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem peccati, simul et fragilitati co scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse in Deum fide aliorum passiones curantes, ita enim verus ipse Propheta promisit, dicens: