comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orum corpore et ab eccliȩ unitate descisceret : quando apłs admoneat
ut inuicem nosmet ipsos sustineamꝰ: nec ab unitate quã d̾s constituit re¬
cedamꝰ et dicat. Sustinentes inuicem in dilectione. satis agentes seruare u¬
nitatem sp̃c in conuinctione pacis. Qui gͦ nec untatem sp̃c nec coniun¬
ctionem pacis obserirat et se ab ȩccłiȩ uinculo atq a sacerdotũ collegio se¬
parat : ep̃i nec potestatem potest habere nec honorem: qui ep̃atus nec u¬
nitatem uoluit tenere nec pacem. Gunc deinde quantus arrogantiȩ tu¬
mor est quanta humilitatis et lenitatis obliuio: arrogantiȩ suȩ quanta
iactatio. ut quis aut audeat aut facere posse se credat quod nec apłis con¬
cessit dñs: ut zizania a frumento putet se posse discernere aut quasi ipsi
paleam ferre et aream purgare concesum sit paleas a tritico conetͦ sepa-¬

Expanded text:
orum corpore et ab ecclesiae unitate descisceret, quando apostolus admoneat orum corpore et ab ecclesiae unitate descisceret, quando apostolus admoneat ut inuicem nosmet ipsos sustineamus, ne ab unitate quam Deus constituit recedamus, et dicat: sustinentes inuicem in dilectione, satis agentes seruare unitatem spiritus in coniunctione pacis. qui ergo nec unitatem spiritus nec coniunctionem pacis obseruat et se ab ecclesiae uinculo adque a sacerdotum collegio separat, episcopi nec potestatem potest habere nec honorem qui episcopatus nec unitatem uoluit tenere nec pacem. Tunc deinde quantus adrogantiae twqior est, quajita humilitatis et lenitatis obliuio, adrogantiae suae quanta iactatio, ut quis aut audeat aut facere posse se credat quod nec apostolis concessit Dominus, at zizania a frumento putet se posse discernere ant quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico sepa
Abbreviated transcription (Latin):
dei traditionem post conexam et ubicumq conuinctam catholicȩ ȩccłiȩ
unitatems humanam conetur ȩccłiam facere : et ꝑ plurimas ciuitates no¬
uos apłos suos mittat. ut quedam recentia institutionis suę fundamenta
constituat: cumq iam pͥdem ꝑ om̃s ꝓuincias et ꝑ urbes singulas ordinati
sint ep̃i in ȩtate antiqui. in fide integri: in pressura ꝓbati. in ꝑsecuti o¬
ne ꝓscripti: ille suꝑ eos creare alios pseudo ep̾os audeat. quasi possit aut
totum orbem noui conatus obstinatione ꝑagrare: aut ȩccłiastici corporis
compaginem discordiȩ suȩ seminatione rescindere. nesciens scismaticos sem¬
per inter initia sua feruere: incrementa uͦ habere non posse. nec auge¬
re qͦd illicite cȩꝑint: sed statim cum praua sua emulatione deficere. E¬
p̾atum autem tenere non posset: ętiam si ep̃s pͥus factus a coep̃orum su¬

Expanded text:
Dei traditionem, post conexam et ubique coniunctam catholicae ecclesiae Dei traditionem, post conexam et ubique coniunctam catholicae ecclesiae unitatem humanam conetur ecclesiam facere et per plurimas ciuitates nouos apostolos suos mittat, ut quaedam recentia institutionis suae fundamenta constituat, cumque iam pridem per omnes prouincias et per urbes singulas ordinati sint episcopi in aetate antiqui, in fide integri, in pressura probati, in persecutione proscripti, ille super eos creare alios pseudoepiscopos audeat: quasi possit aut totum orbem noui conatus obstinatione peragrare aut ecclesiastici corporis conpaginem discordiae suae seminatione rescindere, nesciens schismaticos semper inter initia feruere, incrementa uero habere non posse nec augere quod inlicite coeperint, sed statim cum praua sua aemulatione deficere. episcopatum autem tenere non posset, etiam si episcopus prius factus a coepiscoporum su
Abbreviated transcription (Latin):
rint deprecari: quia rogare illos non deliti pęnitentia sed mortis urgentis ad¬
monitio compellit. nec dignus ÷ in morte accipere solatium: qui se non co
quo desiderasti tibi scribi quam heresim introduxisset: scias nos pͥmo in loco
nec curiosos esse debere quid ille doceat. cum foris doceat. Quisq ille est¬
et qualiscumq est: xp̃ianꝰ non ÷ qui in exp̃i eccłia nõ est. Iactet se licet
et philosophiam uel eloquentiam suam suꝑbis uocib predicet: qui nec
fraternam caritatem nec ȩccłiasticam unitatem tenuit. ȩtiam quod pͥus
fuerat amisit. Nisi si ep̃c tibi uidet᷑ qui ep̃o in eccłia a sexdecim coep̾is
facto adulter atq extraneus ep̃c fieri a desertorib per ambitum nitit᷑.
et cum sit a xp̃o una ȩccłia ꝑ totũ mundum in multa menbra diuisasitẽ
ep̃atus unus ep̃orum multorum concordi numerositate diffusus: ille post

Expanded text:
rint deprecari; quia rogare illos non delicti poenitentia sed mortis urgentis adrint deprecari; quia rogare illos non delicti poenitentia sed mortis urgentis admonitio compellit, nec dignus est in morte accipere solatium qui se non cogquo desiderasti tibi scribi quam haeresim introduxisset, scias nos primo in loco nec curiosos esse debere quid ille doceat, cum foris doceat. Quisqet qualiscumque est, christianus non est qui in Christi ecclesia non est. iactet se licet et philosophiam uel eloquentiam suam superbis uocibus praedicet, qui nec fraternam caritatem nec ecclesiasticam unitatem tenuit etiam quod prius fuerat amisit nisi si episcopus tibi uidetur qui episcopo in ecclesia a sedecim coepiscopis facto adulter adque extraneus episcopus fieri a desertoribus per ambitum nititur, et cum sit a Christo una ecclesia per totum mundum in multa membra diuisa, item episcopatus unus episcoporum multorum concordi numerositate diffusus, ille post
Abbreviated transcription (Latin):
mores et ad innocentiȩ disciplinam penitentiȩ dolore correctum gaudet et
gratulat᷑: et susceptum quem ante ꝓ iecerat cum uoto paternȩ exultationis
complectitur. quantomagis unus ille et uerus pater. bonus. misericors. ⁊ piꝰ
immo ipse bonitas et miscd̃ia et pietas lȩtatur in pęnitentia filiorũ suo¬
rum: nec iram penitentib aut plangentib et lamentantib pęnam
comminat᷑. sed ueniam magis et indulgentiam pollicetur. Unde dũs
in ȩuangelio beatos dicit plangentes: quia qui plangit miscd̾iam ꝓuocat
qui ꝑuicax est et supb iram sibi et penam udici uenientis praggerat. Et
iccirco fr̃ km̃e pęnitentiam non agentes nec dolorem delictorũ suorum toto
corde et manifesta lamentationis sue ꝓfessione testantes: ꝓhibendos om̃i no
censuimꝰ. ab spe communicationis et pacis si infirmitate atq in periculo cepe¬

Expanded text:
mores et ad innocentiae disciplinam poenitentiae dolore correctum, et gaudet et mores et ad innocentiae disciplinam poenitentiae dolore correctum, et gaudet et gratulatur, et susceptum, quem ante projecerat, cum voto paternae exultationis amplectitur, quanto magis unus ille et verus Pater bonus, misericors, et pius, immo ipse bonitas et misericordia et pietas, laetatur in poenitentia filiorum suorum, nec jam poenitentibus aut plangentibus et lamentantibus poenam comminatur, sed veniam magis et indulgentiam pollicetur. Unde Dominus in Evangelio beatos dicit plangentes , quia qui plangit misericordiam provocat; qui pervicax et superbus est, iram sibi et poenam judicii venientis exaggerat. Et idcirco, frater charissime, poenitentiam non agentes, nec dolorem delictorum suorum toto corde et manifesta lamentationis suae professione testantes, prohibendos omnino censuimus a spe communicationis et pacis, si in infirmitate atque in periculo coepe
Abbreviated transcription (Latin):
am legimꝰ censuram pariter et clementiam dei comminantis simul ac par¬
centis: punientis ut corrigat. et cum correxerit reseruantis. Uisitabo in¬
quit in uirga facinora eorũ: et in defiagellis delicta eorũ. Misericordiam autẽ
meam non dispergam ab eis. Dñs quoq in eu̾gelio pietatem dei patris osten
dens ait. Quis est ex uobis homo quem si petierit filius eiꝰ panem lapidem
porrigat illi. aut si piscem postulauerit serpentem illi porrigat: Si gͦ uos
cum sitis nequam scitis bona data dare filiis ur̃is: quanto magis pater
uester celestis dabit bona poscentib se. Comparat hic dñs carnalem patrẽ:
et dei patris ȩternam largamq pietatem. Quod si iste in terris nequam
pater offensus grauiter a filio peccatore et malo si tamen eundem postmo¬
dum uiderit reformatum et depositis prioris uite delictis ad sobrios et bonoᷤ

Expanded text:
am legimus censuram pariter et clementiam Dei comminantis simul adque param legimus censuram pariter et clementiam Dei comminantis simul adque parcentis, punientis ut corrigat et cum correxerit reseruantis uisitabo, inquit, in uirga facinora eorum, et in flagellis delicta eorum. misericordiam autem meam non dispargam ab eis. Dominus quoque in euangelio pietatem Ddens ait: Quis est ex vobis homo quem si petierit filius ejus panem, lapidem porrigat illi; aut si piscem postulaverit, serpentem illi porrigat? Si ergo vos, cum sitis nequam, scitis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester coelestis dabit bona poscentibus eum ? Comparat hic Dominus carnalem patrem et Dei Patris aeternam largamque pietatem, quod si iste in terris nequam pater offensus graviter a filio peccatore et malo, si tamen eumdem postmodum viderit reformatum et depositis prioris vitae delictis ad sobrios et bonos
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum ea fornicati sunt in maximam tribulationem nisi pęnitentiã ges¬
serit ab oꝑib suis. Quos utiq ad pęnitentiam dñs non hortaretur: nisi quia
pęnitentib indulgentiam pollicetur. Et in euangelio. Dico inquit uobis sic
erit gaudium in celo suꝑ unũ peccatorem pęnitentiam agentem: quã suꝑ
nonaginta nouem iustos quib non ÷ opus penitentia. Nam cum scriptum
sit ds̃ non fecit mortem nec lȩtatur in ꝑditione uiuorũ: utiq qui neminẽ
uult perire. cupit peccatores pęnitentiam agere: et ꝑ pęnitentiã denuo
ad uitam redire. Ideo et per iohel ꝓpħ̾am clamat et dicit. Et nunc hec dic̃
dñs d̃s ur. Reuertimini ad me ex toto corde ur̃o: simulq et ieiunio ⁊ fletu
et planctu. et discindite corda ur̃a et non uestimenta ur̃a: et reuertimini
nis. et qui sententiam flectat aduersus malitiam inrogatam. In psalmis eti¬

Expanded text:
qui cum ea fornicati sunt in maximam tribulationem, nisi paenitentiam gesqui cum ea fornicati sunt in maximam tribulationem, nisi paenitentiam gesserint ab operibus suis. quod utique ad paenitentiam Dominus non hortaretur, nisi quia paenitentibus indulgentiam pollicetur. et in euangelio, dico, inquit, uobis, sic erit gaudium in caelo super peccatore paenitentiam agente quam super nonaginta nouem iustis quibus non est opus paenitentia. nam cum scriptum sit: Deus mortem non fecit nec laetatur in perditione . uiuorum, utique qui neminem uult perire cupit peccatores paenitentiam agere et per paenitentiam denuo ad uitam redire. ideo et per Iohel prophetam clamat et dicit: et nunc dicit Dominus Deus uester: reuertimini ad me ex toto corde uestro simulque et ieiunio et fletu et planctu, et discindite corda uestra et non uestimenta uestra, et reuertimini e miserationis, et qui sententiam flectat aduersus malitiam inrogatam. in psalmis eti
Abbreviated transcription (Latin):
dam sic obstinatos ẽe̾ ut dandam lapsis non putent penitentiam. aut pen¬
tentib existiment ueniam denegandam cũ scriptum sit. Memento unde ce¬
cideris et age penitentiam: et fac priora opera. Quod utiq ei dicit᷑ quem
constat cecidisse: et quem dñs hortatur per oꝑa rursus exurgere quia scrip¬
cum est. Eiemosina a morte liberat. Et non utiꝙ ab ilo morte quã semel
xp̃i sanguis extinxit: et aqua nos salutaris baptismi et redemptoris nr̃i gr̃a li¬
berauit. sed ab ea quȩ ꝑ delicta postmodũ serpit. Alio item loco penitentiȩ tempꝰ
datur: et pęnitentiam non agenti dñs comminat᷑. Habeo inquit aduersus te
multa: quod uxorem iez abel quȩ se dicit ꝓpheten sinis docere et seducere ser¬
uos meos. fornicari et manducare de sacrificio. Et dedi illi tempus ut pęniten¬
tiam ageret: et pęniteri noluit a fornicatione. Ecce mitto eam in lectum: ⁊

Expanded text:
dam sic obstinatos esse ut dandam non putent lapsis paenitentiam aut paendam sic obstinatos esse ut dandam non putent lapsis paenitentiam aut paenitentibus existiment ueniam denegandam, cum scriptum sit: memento unde cecideris et age paenitentiam et fac priora opera. quod utique ei dicitur quem constet cecidisse et quem Dominus hortatur per opera rursus exurgere, quia scriptum est: eleemosyna a morte liberat, et non utique ab illa morte quam semel isti sanguis extinxit et a qua aqua nos salutaris baptismi et redemptoris nostri gratia liberauit, sed ab ea quae per delicta postmodum serpit. alio item loco paenitentiae tempus datur et paenitentiam non agenti Dominus comminatur, habeo, inquit, aduersus te multa, quod uxorem tuam Iezabel quae se dicit propheten sinis docere et seducere seruos meos, fornicari et manducare de sacrificio, et dedi illi tempus ut paenitentiam ageret, et paeniteri non uult a fornicatione. ecce mitto eam in lectum et
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimũ quadratem: aliud statim fidei et uirtutis acciꝑe mercedem. Aluid
ꝓ peccatis longo dolore eruciatum emundari et purgari di igne: aliud pet¬
cata omĩa passione purgare. Nliud deniq pendere in die iudicii ad sententiã
diũ.: aluid statim a dño coronari. Et quidem apud antecessores nr̃os quidã
de ep̃is istinc in ꝓuincia nr̃a dandam pacem mechis non putauerunt: et
intotum penitentiȩ locum contra adulteria clauserunt. non tamen a coep̃o¬
rum suorum collegio recesserunt: aut catholicȩ ȩccłiȩ unitatem uel duricie
uel censurȩ suȩ obstinatione ruperunt. ut quia apud alios adulteris par da¬
batur: qui non dabat de ȩccłia separaret᷑. Manente concordiȩ uinculo et ꝑ¬
seuerante catholicȩ ȩccłiȩ indiuiduo sacramento: actum suum disponit et
dirigte unꝰ quisq ep̃s. rationem ꝓpositi sui dño redditurus. Miror autem qͦs¬

Expanded text:
nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari et purgari diu igne, aliud peccata omnia passione purgasse, aliud denique pendere in die iudicii ad sententiam Domini, aliud statim a Domino coronari. Et quidem apud antecessores nostros quidam de episcopis istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt et in totum paenitentiae locum contra adulteria cluserunt. non tamen a coepiscoporum suorum collegio recesserunt aut catholicae ecclesiae unitatem uel duritiae uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non dabat de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante catholicae ecclesiae indiuiduo sacramento, actum suum disponit, et dirigit unusquisque episcopus rationem propositi sui Domino redditurus. Miror autem quos
Abbreviated transcription (Latin):
semianimem frẽm iacentem sicut in ȩuangłio sacerdos et leuites prete¬
tantes. uulneratum de aduersarii faucib rapimus. ut euratum deo iu¬
aut martyria deficere: quod lapsis larata sit pęnitentia. et quod pęnitẽ¬
tib spes pacis oblata. Manet uere fidentium robur immobile: et apud
timentes ac diligentes corde toto dm̃. stabilis et fortis ꝑseuerat integritas.
Iam et mȩchis a nobis penitentiȩ tempus conceditur et pax datur: non
tamen iccirco uirginitas in ȩcclesia deficit. aut continentiȩ propositum
głosum ꝑ aliena peccata languescit. Eloret ȩccłia tot uirginib coronata.
et castitas ac pudicicia tenorem głȩ suȩ seruat. nec quia adultero penitẽ¬
cia et uenia laratur: continentiȩ iugor frangit᷑. Aliud÷ ad ueniam starei
aluid ad głam ꝑuenire. Aliua missum in carcere non exire inde donec soluat

Expanded text:
semianimem fratrem iacentem, sicut in euangelio sacerdos et leuites, praetesemianimem fratrem iacentem, sicut in euangelio sacerdos et leuites, praetetantes uulneratum de aduersarii faucibus rapimus, hunc curatum Deo iuaut martyria deficere quod lapsis laxata sit paenitentia et quod paenitentibus spes pacis oblata. manet uere fidentium robur inmobile et apud timentes ac diligentes corde toto Deum stabilis et fortis perseuerat integritas. nam et moechis a nobis paenitentiae tempus conceditur et pax datur. non tamen idcirco uirginitas in ecclesia deficit aut continentiae propositum gloriosum per aliena peccata languescit. floret ecclesia tot uirginibus coronata et castitas ac pudicitia tenorem gloriae suae seruat nec quia adultero paenitentia et uenia laxatur, continentiae uigor frangitur. aliud est ad ueniam stare, aliud ad gloriam peruenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec soluat
Abbreviated transcription (Latin):
lioli mei: ista scribo uobis ne delinquatis. Et si quis deliquerit: aduo
catum habemꝰ aput patrem iħm xp̃m iustum. et ipse ẽ deprecatio ꝓ
peccatores essemus xpc̃ ꝓ nobis mortuus ẽ: multo magis nunc iustificati
in sanguie illius. liberabimur ꝑ illum ab ira. Cuiꝰ pietatem et clem̃¬
tiam cogitantes non acerbi adeo nec duri nec infouendis fr̃ib inhumani
ẽẽ debemꝰ: sed dolere cũ dolentib. et cũ flentib flere. et eo quantam
possumꝰ auxilio et solatio nr̃ȩ dilectionis erigere. nec adeo immites ⁊ p¬
tinaces ad eorũ penitentiam retundendam : et iterũ soluti et faciles ad
communicationem temere laxandam. Iacet enim saucius fr̃ ab aduersa¬
rio in acie uulneratus. Inde diabolus conat᷑ occidere quem uulnerauit:
huic xp̃c hortatur ne in totum ꝑ eat quem redemit. Cui de duob asłisti¬
mus in euius parte stabimus:trumne diabolo fauemꝰ ut ꝑimat. et

Expanded text:
lioli mei, ista scribo vobis ne delinquatis; et si quis dellioli mei, ista scribo vobis ne delinquatis; et si quis delcatum habemus apud patrem legum Christum iustum, et ipse est deprecatio pro peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est, multo magis nunc iustificati in sanguine illius eliberabimur per illum ab ira. Cuius pietatem et clementiam cogitantes, non acerbi adeo nee duri nec m fouendis fratribus inhumani esse debemus, sed dolere cum dolentibus et cum flentibus flere, et eos quantum possumus auxilio et solacio nostrae dilectionis erigere, nec adeo inmites et pertinaces ad eorum paenitentiam retundendam nec iterum soluti et faciles ad communicationem temere laxandam. iacet ecce saucius frater ab aduersario in acie uulneratus. inde diabolus conatur occidere quem uulnerauit, hinc Christus hortatur ne in totum pereat quem redemit. cui de duobus adsistimus, in cuius parte stamus? utrumne diabolo fauemus ut perimat, et
Abbreviated transcription (Latin):
catoris inuenerit. tunc ratũ faciat qͦd a nobis fuerit hic statutũ: si uͦ nos
aliqͥs penitentiȩ simulatione deluserit. d̾s qui non deridetur et qui cor ho¬
minis intuet᷑. de his quȩ nos minꝰ ꝑsperimꝰ uidicet. et seruorũ sententiã
dñs emendet: dum tamen nos meminisse fr̃ d ebeamꝰ scriptum ẽẽ. frat᷑
fr̃em adiuuans exaltabitur: et apłm quoq ddixisse in contemplatione ha¬
bentes unꝰquisq ne et uos temptemini. alterutrum onera sustinete et
sic adimplebitis legem xp̃i : item quod suꝑbos redarguens et arroganti¬
am frangens in epła sua ponat. et qui se putat stare uideat ne cadat: et
alio in loco dicat tu quis es qui uidicas alienum seruum. dño suo stat aut
cadit: stabit autem. potens est enim d̾s stabilire illum: ioħs quoq iħm¬
xp̃m dnm aduocatum et deprecatorem ꝓ peccatis nr̃is ꝓbet dicens. Hi¬

Expanded text:
catoris inuenerit, tunc ratum faciat quod a nobis fuerit hic statutum. si uero nos catoris inuenerit, tunc ratum faciat quod a nobis fuerit hic statutum. si uero nos aliquis paenitentiae simulatione deluserit, Deus qui non deridetur et qui cor hominis intuetur de his quae nos minus perspeximus iudicet et seruorum sententiam Dominus emendet, dum tamen nos meminisse, frater, debemus scriptum esse. frater fratrem adiuuans exaltabitur, et apostolum quoque dixisse: in contemplatione habentes unusquisque, ne et uos temptemini, alterutrum onera sustinete, et sic adinplebitis legem Christi, item quod superbos redarguens et adrogantiam frangens in epistula sua ponat: et qui se putat stare, uideat ne cadat, et alio in loco dicat: tu quis es qui iudicas alienum seruum? domino suo stat aut cadit. stabit autem: potens est enim Deus stabilire eum, Iohannes quoqocatum et deprecatorem pro peccatis nostris probat dicens: Fi
Abbreviated transcription (Latin):
te reualescat ad fidem. ad uirtutem pęnitentiȩ robur armatur: quod ar¬
mari non poterit. si quis desꝑatione deficiat: si ab ȩccłia dure et crudeli¬
ter segregatus ad gentiles se uias et scłaria desideria conuertat. uel ad he¬
reticos et scismaticos reiectus ab eccłia transeat Ubi et si occisus ꝓpter nom̃¬
xp̃i postiodum fuerit: extra eccliam constitutus. et ab unitate atq a cari¬
tate diuisus coronari in morte non poterit. Et ideo placuit fr̃ Rm̃e ex amina
tis causis singulorũ libellaticos interim admitti: sacrificatis in exitu subue¬
niri. qm̃ exomologesis apud inferos non ẽ: nec ad penitentiam quis a nobis
compelli potest. si fructus pęnitentiȩ subtrahatur. Si prelium prius uene
tas urserit: consolatio pacis et communicationis abscedit. Neq enĩ pre¬
uidicamꝰ dño iudicaturo: quo minꝰ si penitentiam pleuam et iustam pec¬

Expanded text:
te reualescat ad fidem et ad uirtutem de paenitentia robur armatur, — quod . arte reualescat ad fidem et ad uirtutem de paenitentia robur armatur, — quod . armari non poterit, si quis desperatione deficiat, si ab ecclesia dure et crudeliter segregatus ad gentiles se uias et saecularia opera conuertat uel ad haereticos et schismaticos reiectus ab , ecclesia transeat, ubi etsi occisus propter nomen postmodum fuerit extra ecclesiam constitutus et ab unitate adque a caritate diuisus coronari in morte non ptis causis singulorum, libellaticos interim admitti, sacrificatis in exitu subveniri: quia Exomologesis apud inferos non est, nec ad poenitentiam quis a nobis compelli potest, si fructus poenitentiae subtrahatur. Si prtas urserit, cum solacio pacis et communicationis abscedit. Neque enim praeiudicamus Domino iudicaturo quo minus si paenitentiam plenam et iustam pec
Abbreviated transcription (Latin):
distat. Et cum apłs uidete dicat ne quis uos depredetur ꝑ philosophiã
et manem fallaciam: uitanda sunt quȩ non de dei clementia ueniunt. sed
de philosophiȩ duriori p̃sumptione descendunt. De moyse autem legis in
scripturis dictum. Et fuit moyses homo lenis nimis. Et dñs in euangelio
suo dicit. Estote misericordes: quom̾ et pater ur misertus ÷ ur̃i. Et iterũ.
on est opus sanis medicꝰ: sed male habentib. Quam potest exercere medi¬
cinam. qui dicit eos solos curo quib medicus necessarius non est: Opem
nr̃am medelam nr̃am uulneratis ex hibere debemꝰ. Nec putemꝰ mortuos
ẽẽ. sed magis semianimes iacere: eos quos ꝑsecutione funesta sauciatos ui¬
demus. Qui si in totum mortui ẽe̾nt: nunquã de eisdem postmodum con¬
fessores et martyres fierent. Sea qm̃ est in illis quod pęnitentia se quen¬

Expanded text:
distat. et cum apostolus dicat: uidete ne quis uos depraedetur per philosophiam distat. et cum apostolus dicat: uidete ne quis uos depraedetur per philosophiam et inanem fallaciam, uitanda sunt quae non de Dei clementia ueniunt, sed de philosophiae durioris praesumptione descendunt. de Moyse autem legimus in scripturis dictum: et fuit Moyses homo lenis nimis. et Dominus in euangelio suo dicit: estote misericordes, sicut et pater uester misertus est uestri. et iterum: non est opus sanis medicus, sed male habentibus. quam potest exercere medicinam qui dicit: ego solos sanos curo, quibus medicus necessarius non est\'. opem nostram, medellam nostram uulneratis exhibere debemus. nec putemus mortuos esse, sed magis semianimes iacere eos quos persecutione funesta sauciatos uidemus: qui si in totum mortui essent, numquam de isdem postmodum et confessores et martyres fierent. Sed quoniam est in illis quod paenitentia sequen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et ad scriptura nobis in die iudicii nec ouem sauciam curasse: et
ꝓꝑter unam sauciam multas integras ꝑdidisse. Et cum dñs relictis
sanis unam errantem et lapsam quesierit: et inuentam in humeris
sius ipse portauerte. nos non tantũ non querimꝰ lapsos sed et uenientes
arcemꝰ. Et cum pseudo ꝓph̾e gregem xp̃i nunc uastare et lacerare non
desinant: occasionem canib et lupis damꝰ. Et quos ꝑsecutio infesta non
ꝑdidit : eos nos duricia nr̃a et inhumanitate ꝑ dimus. Et ubi erit fr̾
utile sed quod multis ut saluentur. imitatores mei estote sicut et ego xp̃i.
et iterũ factus sum infirmus ut infirmos lucraret. et iterũ si patit᷑ unũ
menbrum compatiunt᷑ et cȩtera menbra. et si lȩtat᷑ unũ menbrũ col¬
letantur et cȩtera menbra: Nua est philosophorum et stoicorum ra
facile flecti oportere. Inter xp̃ianos autem et philosophos pluri mum

Expanded text:
tur: et adscribetur nobis in die iudicii nec ouem sauciam curasse et tur: et adscribetur nobis in die iudicii nec ouem sauciam curasse et propter unam sauciam multas integras perdidisse: et cum Dominus relictis nonaginta nouem sanis unam errantem et lassam quaesierit et inuentam umeris suis ipse portauerit, nos non tantum non quaeramus lassos, sed et uenientes arceamus, et cum pseudoprophetae gregem Christi nunc uastare et lacerare non desinant, occasionem canibus et lupis demus ut quos persecutio infesta non perdidit eos nos duritia nostra et inhumanitate perdamus. et ubi erit, frautile, sed quod multis; ut saluentur. imitatores mei estote, sicut et ego Christi. et iterum: factus sum infirmus infirmis ut infirmos lucrarer. et iterum: si patitur membrum unum, conpatiuntur et cetera membra: et si laetatur unum membrum, colaetantur et caetera membra . XVI. Alia est philosophorum et Stoicorum ratfacile flecti oportere. inter Christianos autem et philosophos plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
quem nec ipsum acciꝑem nisi ostensa fuisset occasio: ad magistratũ ueni.
uel alio eunte mandaui. xp̃ianum me ẽẽ: sacrificare mͥ non licere. ad aras
diaboli me uenire non posse: dare me ob hoc premiũ. ne quod non licet faci¬
am. Nunc tamen ȩtiam iste qui libello maculatus est postea quã nobis admo¬
nentib didicit nec hoc facere debuisse: et si manꝰ pura sit et os eiꝰ feralis ci¬
bi contagia nulla polluerunt. conscientiam tamen eiꝰ ẽẽ pollutam flet au¬
ditis nobis et lamentat᷑ : et quod deliquerit nunc admonet᷑. et ñ tam
crimine quã errore deceptus quod iam de cetero instructus et paratus
sit contestat᷑. Quorũ si pęnitentiam respuamꝰ habentium aliquam fi¬
duciam tolerabilis conscientiȩ: statim cũ uxorib cũ liberis quos in co¬
lumes reseruauerant. in heresim uel scisma diabolo inuitante rapiun¬

Expanded text:
quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni uel alio eunte mandaui, Christianum me esse, sacrificare mihi non licere, ad aras diaboli me uenire non posse, dare me ob hoc praemium, ne quod non licet faciam\'. nunc tamen etiam iste qui libello maculatus est, posteaquam nobis admonentibus didicit nec hoc se facere debuisse, etsi manus pura sit et os eius feralis cibi contagia nulla polluerint, conscientiam tamen eius esse pollutam, flet auditis nobis et lamentatur et quod deliquerit nunc admonetur et non tam crimine quam errore deceptus quod iam de cetero instructus et paratus sit contestatur. Quorum si paenitentiam respuamus habentium aliquam fiduciam tolerabilis conscientiae, statim cum uxore cum liberis, quos incolumes reseruauerant, in haeresim uel schisma diabolo inuitante rapiun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. ille qͥ et se et om̃s suos ꝓdidit: et qui ipse ꝓ cunctis ad dis¬
crimen accedens. uxorem et liberos et domũ totam ꝑiculi sui ꝑfuncti¬
one ꝓtexit: Ale qui inquilinos uel amicos suos ad facinꝰ compulte. et qui
inquilinis et colonis peꝑcit: fr̃s ȩtiam plurimos qui extorres et ꝓfugi
recedebant in sua tecta et hospitia recepit.ostendens et offerens d̾o mui¬
tas saluatas et incolumes animas quȩ ꝓ una saucia deprecent᷑. Cũ ergo
inter ipsos qui fabricauerint multa sit diuersitas: quȩ inclementia esset
et quam acerba duritia libellaticos cũ his qui sacrificauerint iungere. quan¬
Do is cuiꝰ libellus acceptus : dicat. Ego prius legeram et ep̃o tractante cog¬
noueram non sacrificandũ idolis: nec simulacͥra seruum dei adorare debe¬
re. Et iccirco ne hoc facerem qͦd non licebat cum occasio libelli fuiss oblata

Expanded text:
peruenit, ille qui et se et omnes suos prodidit et qui ipse pro cunctis ad disperuenit, ille qui et se et omnes suos prodidit et qui ipse pro cunctis ad discrimen accedens uxorem et liberos et domum totam periculi sui pactione protexit, ille qui inquilinos uel amicos suos ad facinus conpulit et qui inquilinis et colonis pepercit, fratres etiam plurimos qui extorres et profugi recedebant in sua tecta et hospitia recepit, ostendens et offerens Domino multas uiuentes et incolumes animas quae pro una saucia deprecentur. Cum ergo inter ipsos qui sacrificauerint multa sit diuersitas, quae inclementia est et quam acerba duritia libellaticos cum his qui sacrificauerint iungere, quando is cui libellus acceptus est\' dicat: cego prius legeram et episcopo tractante cognoueram non sacrificandum idolis nec simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum occasio libelli fuisset oblata,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen subuentũ est et ꝑiclitantib pax data ẽ: suffocari a nobis non
possunt aut oppͥmi. aut ui. et manu nr̃a in exitum mortis urgeri:
ut qm̃ morientib pax datur. necesse sit mori eos qui acceꝑint pacem:
cum magis in hoc indicium diuinȩ pietatis et paternȩ lenitatis appa¬
reat. qͦd qui pignꝰ uite in data pace ꝑcipiunt: hic quoq ad uitam ꝑcepta
pace teneantur. Et iccirco si accepta pace commeatus a deo dat᷑: nemo hoc
debet in sacerdotib criminari: cum semel placuerit fr̃ib in periculo
subuenire. Nec tu existimes fr̃ km̾e sicut quib dam uidetur libellaticoᷤᷤ
cũ sacrificatis ȩquari oportere: quando inter ipsos ȩtiam qui sacrifi¬
cauerint. et conditio frequenter et causa diuersa sit. Neq enim ȩqͣn¬
di sunt ille qͥ ad sacrificium nefandum statim uoluntate ꝓsiliuit:
et qui luctatus et congressus diu ad hoc funestum opus necessitate

Expanded text:
tamen subuentum est et periclitantibus pax data est, offocari a nobis non tamen subuentum est et periclitantibus pax data est, offocari a nobis non possunt aut opprimi aut ui et manu nostra in exitum mortis urgeri, ut quoniam morientibus pax datur necesse sit mori eos qui acceperint pacem, cum magis in hoc indicium diuinae pietatis et paternae lenitatis appareat quod qui pignus uitae in data pace percipiunt hic quoque ad uitam percepta pace teneantur. et idcirco si accepta pace commeatus a Deo datur, nemo hoc debet in sacerdotibus criminari, cum semel placuerit fratribus in periculo subueniri. nec tu existimes, frater carissime, sicut quibusdam uidetur, libellaticos cum sacrificatis aequari oportere, quando inter ipsos etiam qui sacrificauerint et condicio frequenter et causa diuersa sit. neque enim aequandi sunt ille qui ad sacrificium nefandum statim uoluntate prosiliuit et qui reluctatus et congressus diu ad hoc funestum opus necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
tisfactione ꝓuocante. audite sunt eiꝰ preces: et in ȩccłiam dnũ non tam
trophimꝰ quam maximꝰ fr̾um numerus qui cũ trophimo fuerat admissꝰ
est. Qui om̃s regressuri ad eccłiam non ẽẽnt: nisi cũ trophimo comi
mus. Pro quo satisfaciebat fr̃m reditus: et restituta multorum salus.
Sic tamen admissus ẽ. trophimꝰ : ut laicus communicet. non scđ̃m quod
ad te malignorũ litterȩ ꝑtulerunt: quasi locũ et sacerdotis usurpet.
Sed et qͦd passim communicare sacrificatis cornelius tibi nunciatus
.ẽ: noc ȩtiam de apostatarũ fictis rumorib nascit᷑. Neq enim possũt
laudare nos qͥ recedunt a nobis: aut expectare debemꝰ ut placeamꝰ
ulis qui nobis displicentes. contra ȩccłiam rebelles: sollicitandis de
ȩccłia fratrib uiolenter insistunt. Qua re et de cornelio et de nobis
et de nobis quȩ cũq iactant᷑: nec audias facile. nec credas fũ Siqui enĩ

Expanded text:
tisfactione revocante, auditae sunt ejus preces; et in Ecclesiam Domini non tam tisfactione revocante, auditae sunt ejus preces; et in Ecclesiam Domini non tam Trophimus, quam maximus fratrum numerus, qui cum Trophimo fuerat, admissus est: qui omnes regressuri ad Ecclesiam non essent, nisi cum Trophimo comitmus, pro quo satisfaciebat fratrum reditus et restituta multorum salus. Sic tamen admissus est Trophimus, ut laicus communicet, non, secundum quod ad te malignorum litterae pertulerunt, quasi locum sacerdotis usurpet. XII. Sed et quod passim communicare sacrificatis Cornelium tibi nuntiatum est, hoc etiam de apostatarum fictis rumoribus nascitur. Neque enim possunt laudare nos qui recedunt a nobis: aut exspectare debemus ut placeamus illis, qui nobis displicentes, et contra Ecclesiam rebelles, sollicitandis de Ecclesia fratribus violenter insiet de nobis quaecumque iactantur nec audias facile nec credas, frater carissi
Abbreviated transcription (Latin):
opinionib falsis głosum nomen infamet: ut qui conscientiȩ suȩ luce
d ar escunt. alienis rumorib sordident᷑. Ex plorasse autem colegas¬
nostros scias et uerissime comperisse nulla illum libelli ut quidã iacti¬
tant labe maculatũ esse : sed neq cũ ep̃is qui sacrificauerunt communi¬
onem sacrilegam miscuisse. sed eos demũ quorum causa audita et in nocen¬
tia comꝓbata sit conuinxisse nobiscum. Nam et de trophimo de quo tibi scri¬
bi desiderasti : non ita res est ut ad te ꝑtulit rumor. et mendacium malis¬
norum. Nam sicut et antecessores nr̃i sepe fecerunt: colligendis frib nos¬
tris karissimꝰ fr̃ nr̃ necessitate succubuit. Et qm̃ cum trophimo pars
maxima plebis abscesserat: redeunte et nunc ad eccłiam trophimo ⁊
satis faciente. et pęnitentia deprecationis errorem pristinũ confiten¬
te: et fraternitatem quã nuper abstraxerat cũ plena humilitate et sa¬

Expanded text:
opinionibus falsis gloriosum nomen infamet, ut qui conscientiae suae luce opinionibus falsis gloriosum nomen infamet, ut qui conscientiae suae luce clarescunt alienis rumoribus sordidentur. explorasse autem collegasnostros scias et uerissime conperisse nulla illum libelli, ut quidam iactitant, labe maculatum esse, sed neque cum episcopis qui sacrificauerint communicationem sacrilegam miscuisse, sed eos demum quorum causa audita et innocentia conprobata sit coniunxisse nobiscum. Nam et de Trofimo, de quo tibi scribi desiderasti, non ita res est ut ad te pertulit rumor et mendacium malignorum. nam, sicut et antecessores nostri saepe fecerunt, conligendis fratribus nostris carissimus frater noster necessitate sumaxima plebis abscesserat, redeunte nunc ad Ecclesiam Trophimo, et satisfaciente et poenitentia deprecationis errorem pristinum confitente, et fraternitatem, quam nuper abstraxerat, cum plena humilitate et sa
Abbreviated transcription (Latin):
sum mo uirtutis et fidei testimonio p̾dicandus. ẽ: non ne inter głiosos cõ¬
fessores et martyres deputandus. qui tantis temporib sedit expectanꝰ
corporis sui carnifices et tyranni ferocientis ultores. qͥ cornelium adu̾¬
sus edicta feralia resistentem. et minas et cruciatus et tormenta fidei
uigore calcantem. uel gladio inuaderent uel crucifigerent uel igne tor¬
rerent. uel quolibet in audito genere pęnarũ uiscera eiꝰ et menbra la¬
niarent: Etiam si maiestas dñi ꝓtegentis et bonitas sacerdotem quem
fieri uoluit factum quoq protexit: tamen cornelius quantum ad eiꝰ
deuotionem ꝑtinet et timorem. passus ÷ quicquid potuit: et tyran¬
num armis et bello postmodum uictum. pͥor sacerdotio suo uicit. Qd̃
autem quedam de illo inhonesta et maligna iactant᷑ nolo mireris:
cum scias hoc ẽẽ opus semꝑ diaboli ut seruos dei mendacio laceret. et

Expanded text:
er charissime, summo virtutis et fidei testimonio praedicandus est? Nonne inter gloriosos coner charissime, summo virtutis et fidei testimonio praedicandus est? Nonne inter gloriosos confessores et martyres depucorporis sui carnifices et tyranni ferocientis ultores, qui Cornelium aduersus edicta feralia resistentem et minas et cruciatus et tormenta fidei uigore calcantem uel gladio inuaderent uel crucifigerent uel igne torrerent uel quolibet inaudito genere poenarum uiscera eius et membra laniarent? etiamsi maiestas Domini protegentis et bonitas sacerdotem quem fieri uoluit factum quoque protexit, tamen Cornelius, quantum ad eius deuotionem pertinet et timorem, passus est quidquid pati potuit et tyrannum armis et bello postmodum uictum prior sacerdotio suo uicit. Quod autem quaedam de illo inhonesta et magna iactantur, nolo mireris, cum scias hoc esse opus semper diaboli ut seruos Dei mendacio laceret et
Abbreviated transcription (Latin):
necesse.ẽ: nec habeat eccłiȩ ordinationem. quia eccłiȩ non tenet unitatẽ.
uisq ille fuerit multum de se iact̾ans et sibi plurimũ uindicaus: ꝓfanꝰ
ẽ. alienꝰ ẽ. foris est. Et cum post primũ scd̾s esse non possit: quisq post
unũ qui solus ẽẽ debeat factus ÷ non iam scd̾s ille sed nullus ẽ. e unc dein¬
de post ep̾atum non exambitũ nec extortum: sed de dei qui sacer dotes fa¬
cit uoluntate susceptum. quanta in ipso suscepta coep̃atu suo uirtus. qͣn¬
tum robur animi. qualis firmitas fidei. qͦd nos simplici corde et ꝑspicere
penitus et laudare debemꝰ: sedisse intrepidum rome in sacerdotali cathe¬
dra eo temꝑore cũ tyrannus infestus sacerdotib fanda atq infanda cõ¬
minaret᷑. cũ multo patientius et tolerabiliꝰ audiret leuari aduersus se
emulum pͥncipem: quã constitui romȩ dei sacerdotem. Nonne hic fre̾

Expanded text:
necesse est, nec habeat ecclesiasticam ordinationem, qui Ecclesiae non tenet unitatem. necesse est, nec habeat ecclesiasticam ordinationem, qui Ecclesiae non tenet unitatem. Quisquis ille fuerit, multum de se licet jactans, et sibi plurimum vindicans, profanus est, alienus est, foris est. Et cum post primum secundus esse non possit, quisquis post unum qui solus esse debeat factus est, non jam secundus ille, sed nullus est. IX. Tum deinde post episcopatum non exambitum, nec extortum, sed de Dei, qui sacerdotes facit, voluntate susceptum, quanta in ipso suscepto episcopatu suo virtus, quantum robur animi, qualis firmitas fidei, quod nos simplici corde et perspicere penitus et laudare debemus, sedisse intrepidum Romae in sacerdotali cathedra eo tempore, cum tyrannus infestus sacerdotibus Dei fanda atque infanda comminaretur; cum multo patientius et tolerabilius audiret, levari adversus se aemulum principem, quam constitui Romae Dei sacerdotem? Nonne hic, frat
Abbreviated transcription (Latin):
cum diuinitus eligunt᷑: ꝓ pudore uirginalis conscientiȩ suȩ et pro humi¬
litate ingenitȩ sibi et custoditȩ uerecundiȩ. non ut quidam uim fecit ut
epc fieret: sed ipse uim passus. ẽ. ut ep̃atum coactus exciꝑet. Et factus est¬
ep̃c a plurimis collegis nris qui tunc in urbe rona aderant: qui ad nos lit¬
teras honorificas et laudabiles et testimonio suȩ predicationis illustres
de eiꝰ ordinatione miserunt. Factus est autem cornelius ep̃c de dei et xp̃i
eiꝰ iuditio: de clericorum pȩne omĩum testimonio. de plebis quȩ tune af¬
fuit suffragio: et de sacer dotum antiquorum et bonorũ uirorũ collegio.
cũ nemo ante se factus esset: cum fabiani locus id est cũ locus petri et gra¬
dus cathedrȩ sacerdotalis uacaret. Quo occupato de dei uoluntate atq
om̃ium nr̃m consensione firmato quisq iam ep̃s fieri uoluerit foris fiat

Expanded text:
cum diuinitus eliguntur, pro pudore uirginalis continentiae suae et pro humicum diuinitus eliguntur, pro pudore uirginalis continentiae suae et pro humilitate ingenitae sibi et custoditae uerecundiae non ut quidam uim fecit ut episcopus fieret, sed ipse uim passus est ut episcopatum coactus exciepiscopus a plurimis collegis nostris, qui tunc in urbe Roma aderant, qui ad nos litteras honorificas et laudabiles et testimonio suae praedicationis illustres de ejus ordinatione miserunt. Factus est autem Cornelius episcopus de Dei et Christi ejus judicio, de clericorum pene omnium testimonio, de plebis quae tunc adfuit suffragio, et de sacerdotum antiquorum et bonorum virorum collegio: cum nemo ante se factus esset, cum Fabiani locus, id est cum locus Petri et gradus cathedrae sacerdotalis vacaret. Quo occupato de Dei voluntate, atque omnium nostrum consensione firmato, quisquis jam episcopus fieri voluerit, foris fiat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd maligni atq apostate dicant facile susciꝑe: sed quid college nr̃i
lege nr̃i : ut corneliũ nobiscum uerius noueris. non de malignorũ
et detrahentium mendacio sed de dei iudicio qͥ eum ep̃m fecit: et
coep̃orum testimonio quorum numerus uniuersus ꝑ totum mundũ
concordi unanimitate consensit. Nam quod cornelium karissimũ
nr̃m deo et xp̃o et eccłiȩ eiꝰ item cum sacerdotib cunctis laudabili
p̃ dicatione commendat: non iste ad ep̾atum subito ꝑuenit. sed ꝑ oĩa
eccłiastica officia ꝓmotus: et in diuinis administrationib dominũ
sepe ꝓmeritus. ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gra¬
dib ascendit. Tunc deinde ep̃atum ipsum nec postulauit nec uolu¬
it: nec ui ut ceteri quos arrogantiȩ et suꝑbiȩ suȩ tumor inflat
inuasit. sed quietus et modestus et quales ẽẽ consueuerunt qui ad hunclo¬

Expanded text:
quid maligni adque apostatae dicant facile suscipere, sed quid collegae tui quid maligni adque apostatae dicant facile suscipere, sed quid collegae tui legae nostri, ut Cornelium nobiscum uerius noueris, non de malignorum et detrahentium mendacio, sed de Dei iudicio qui episcopum eum fecit et coepiscoporum testimonio quorum numerus uniuersus per totum mundum concordi unanimitate consensit. nam quod Cornelium carissimum nostrum Deo et Christo et ecclesiae eius, item consacerdotibus cunctis laudabili praedicatione commendat, non iste ad episcopatum subito peruenit, sed per omnia ecclesiastica officia promotus et in diuinis administrationibus Dominum saepe promeritus ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gradibus ascendit. tunc deinde episcopatum ipsum nec postulauit nec uoluit, nec ut ceteri quos adrogantiae et superbiae suae tumor inflat inuasit, sed quietus alias et modestus et quales esse consuerunt qui ad hunc lo
Abbreviated transcription (Latin):
eandem nobiscum sententiam pari grauitate et salubri moderatione
consensit. De quo tibi necesse fuit nunc scribere: ut scias me nichil le¬
uiter egisse. sed scd̾m qͦd litteris meis fueram ante complexus: omnia
ad commune concilii nr̃i consilium distulisse. et nemini quidem me¬
de lapsis prius communicasse: quando adhuc erat non tantum in dulgẽ¬
tiam. sed et coronam lapsus acciꝑet : postea tamen sicut collegii concor¬
dia et colligende fraternitatis ac medendi uulneris utilitas exige¬
bat necessitati temporũ succubuisse. et saluti multorũ ꝓuidendum
putasse : et nunc ab his non recedere quȩ semel in concilio nr̃o de
cõmuni conciliatione placuerunt. quamuis multa multorũ uocib
uentilent᷑: et mendacia aduersus sacerdotes dei de diaboli ore ꝓla¬
ta. ad rumpendam catholicȩ unitatis concordiam ubiq iactentur.
Sed te oportet ut bonũ frẽm atq unanimem consacerdotem non

Expanded text:
eandem nobiscum sententiam pari grauitate et salubri moderatione eandem nobiscum sententiam pari grauitate et salubri moderatione consensit. De quo tibi necesse nunc fuit scribere, ut scias me nihil leuiter egisse, sed secundum quod litteris meis fueram ante conplexus, omnia ad commune concilii nostri consilium distulisse et nemini quidem ex lapsis prius communicasse, quando adhuc erat unde non tantum indulgentiam sed et coronam lapsus acciperet, postea tamen, sicut et collegii concordia et conligendae fraternitatis ac medendi uulneris utilitas exigebat necessitate temporum succubuisse et saluti multorum prouidendum putasse, et nunc ab his non recedere quae semel in concilio nostro de communi conlatione placuerunt, quamuis multa multorum uocibus uentilentur et mendacia aduersus sacerdotes Dei de diaboli ore prolata ad rumpendam catholicae unitatis concordiam ubique iactentur. sed te oportet ut bonum fratrem adque unanimem consacerdotem, non
Abbreviated transcription (Latin):
integros et in columes fides sua et dñi tutela ꝓtextesin umnũ con¬
uenimꝰ. et scripturis du ex utraq parte ꝓlatis temꝑamentum salubri
moderatione librauimꝰ : ut nec in totum sꝑes cominunicationis ⁊ pacis
lapsis denegaretur. ne plus desꝑatione deficerent: et eo quod sibi eccle¬
sia ab diceretur secuti scłm gentiliter uiuerent. nec tamen rursum
censura euangelica solueret᷑: ut ad communicationem temere ꝓsili¬
rent. sed traheretur dui pęnitentia: et rogaret᷑ dolenter paterna
clementia. examinarentur cause et uoluntates et necessitates singu¬
lorũ : scd̾m quod libello continet᷑ quem ad te uenisse confido. ubi sin¬
gula placitorũ capita conscripta sunt. Ac si minꝰ sufficiens ep̃orum ĩ
affrica numerus uidebitur: etiam romȩ suꝑ hac re scripsimꝰ ad corneli¬
um collegam nr̃m. Qui et ipse cũ plurimis coep̃is habito consilio: in

Expanded text:
integros et incolumes fides sua et Domini tutela protexit, in unum conintegros et incolumes fides sua et Domini tutela protexit, in unum conus et scripturis diu ex utraque parte prolatis temperamentum salubri moderatione librauimus, ut nec in totum spes communicationis et pacis lapsis denegaretur, ne plus desperatione deficerent et eo quod sibi ecclesia cluderetur secuti saeculum gentiliter uiuerent, nec, tamen rursus censura euangelica solueretur, ut ad communicationem temere prosilirent, sed traheretur diu paenitentia et rogaretur dolenter paterna clementia et examinarentur causae et uolontates et necessitates singulorum, secundum quod libello continetur quem ad te peruenisse confido, ubi singula placitorum capita conscripta sunt. ac si minus sufficiens episcoporum in Africa numerus uidebatur, etiam Romam super hac re scripsimus ad Cornelium collegam nostrum, qui et ipse cum plurimis coepiscopis habito concilio in
Abbreviated transcription (Latin):
stitutos nunc in eccłia cum cornelio iunctos plenissime scripsi. Quod
me scripsisse de eorũ rescriptis poteris noscere. Nam in epła sua ita
posuerunt. Quam quã nobis in tam ingenti negotio placeat qͦd et tu iꝑ¬
se tractasti : prius sc̃ẽ eccłiȩ pacem sustinendam. deinde sic collatione
consiliorũ cum ep̃is. prb̃is. diaconib. confessorib pariter ac stantibus
laicis facta. lapsorum tractare rationem. Ndditum est ętiam nouatiano
tunc scribente et qͦd scripserat sua uoce recitante: et prb̾o moyse tũc
adhuc confessore nunc iam martyre subscribente. ite lapsis infirmis
et in exitu constitutis pax daretur. Quȩ litterȩ ꝑ totum mundum
missȩ: et in noticiam ȩccłiis omnib et uniuersis fr̃ib ꝑ late sunt.
cd̾m quod tamen ante fuerat destinatum ꝑsecutione sopita cũ data
ess facultas in unum conueniendi: copiosus ep̃orum numerus qͦs

Expanded text:
stitutos, nunc in Ecclesia cum Cornelio junctos plenissime scripsi. Quod stitutos, nunc in Ecclesia cum Cornelio junctos plenissime scripsi. Quod me scripsisse, de eorum rescripto poteris noscere: nam in epistola sua ita posuerunt: « Quamquam nobis in tam ingenti negotio placeat quod et tu ipse tractasti, prius esse Ecclecopis, presbyteris, diaconibus, confessoribus pariter ac stantibus laicis facta, lapsorum tractare rationem. » Additum est, etiam Novatiano tunc scribente, et quod scadhuc confessore nunc iam martyre subscribente, ut lapsis infirmis et in exitu constitutis pax daretur. quae litterae per totum mundum missae sunt et in notitiam ecclesiis omnibus et uniuersis fratribus perlatae sunt. Secundum quod tamen ante fuerat destinatum, persecutione sopita. cum data esset facultas m unum conueniendi, copiosus episcoporum numerus, quos