comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulos. aut agros. ꝓpt̾ nom̃meui centuplũ
accipiet. & uitã et̾nã possidebit. Multi aũ
ert̃ pͥmi nouissimi. & nouissimi primi:
Locus iste c̃ illa sententia congruit. inqua
Saluator ait. Non uenipacẽ mittere s ed
gladiũ. Ueni enĩ separare hominem
a patre suo. & matrẽ afilia & nurũ aso-¬
cru: & inimici hominis domestici eius
gelii. om̃s affectꝰ contempserint atq diui¬
cias & scłi uoluptates: isti centuplũ recipi¬
ent.: & uitã ȩt̃nã possidebunt. Exoccasi¬
one huiꝰ sententiȩ quidã introducunt
mille annos pꝰresurrectionẽ. dicentes no¬
bis tunc centuplũ omniũ rerũ quas di¬
misimꝰ &e uitã ȩternã eẽ reddendã: non in¬
telligentes. qđ siuiceteris dignas it repro¬
miesio. in uxorib appareat turpitudo:
ut hĩ qui unã ꝓdño dimis erit centum
ieipiat infuturo. Sensus gͥ iste ẽ. Qui
carnalia ꝓsaluatore dimiserit. spũalia
recipiet: quȩ comꝑatione & merito s ui ita
erunt. quasi paruo numero centenarius

Expanded text:
pter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru: et inimici hominis domestici ejusgelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centuplum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est, qui carnalia pro Salvatore dimiserit spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus
Abbreviated transcription (Latin):
genti. Saltem crederx incelo sedenti:Nã
dr̃ ananiȩ. Accede adeũ. & signa eũ carac¬
tere meo. Multa enĩ paciet᷑ ꝓ nomine me
multa mala fec̃ scĩs tuis. Ait illi dñs. Ua
nia merito intimorẽ te dares: si fortis
manu ñ eẽt cui militares. Idõ ꝓfternit᷑
Suꝑbia. ut erigat᷑ scĩtas. Uenit ergo
ananias: baptizauit saulii & fecit pau¬
lum. Baptizauit lupũ. & fec̃ agnũ: &
cepimꝰ hab̾e p̃dicatorẽ. quẽ habuimus
ꝑ secutorẽ. Deniq cepit p̃dicare. xp̃m
cui antea resistebat: paratꝰ pati pro eo
contraquem ante pugnabat. Patitur
paulus. qđ fecerat saulus. Saulus lapida¬
uit. paulus lapidatꝰ ẽ. Saulus. xp̃ianos
ꝑsecutꝰ ẽ. eccłam dĩ. paulus submissus
ẽ. insportã. Saulus uinxit. paulus uine
merum xp̃ianor. eciã ipse accessit ad nu-¬
merũ confessors. Et dũ inferroe aliis
necẽ : Suscepit ipse ꝓeo mortẽ. Dum
intrat lupus rapax instabula pecudis.

Expanded text:
gentem, saltem crederet in coelo sedentem? Nam gentem, saltem crederet in coelo sedentem? Nam dicitur Ananiae: Accede ad eum, et signa eum charactere meo: multa enim patietur pro nomine meomulta mala fecit sanctis tuis. Ait illi Dominus: nia, merito in timore trepidares, si fortis manu non esset cui militares. Nam ideo prosternitur superbia, ut erigatur sanctitas. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum, et fecit Paulum. Baptizavit lupum, et fecit agnum: et coepimus habere praedicatorem, quem habuimus persecutorem. Denique coepit praedicare Christum, cui antea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus. Saulus lapidavit; Paulus lapidatus est. Saulus Christianos persecutus est Ecclesiam Dei; Paulus submissus est in sporta. Saulus vinxit; Paulus vinctmerum Christianorum, etiam ipse accessit ad numerum confessorum. Et dum infert aliis necem, suscepit ipse pro Christo mortem. Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis,
Abbreviated transcription (Latin):
lus miraris quał es tu erit & ipse talis.
& unꝰ uob̾ erit natał. Qui illũ fecit ex
Saulo paulũ: ipse fecit ex symone petr̃.
Unꝰ uos honorauit. unꝰ uos coronauit:
Mutauit ꝑsecutorẽ. mutauit & piscatorẽ.
Et si te pͥorẽ: cñ ambobꝰ unũ dictauit ho-
norẽ. Ueni sc̃e paule ueni seq̃re petrũ
s docentẽ non fugientẽ. Fugiebat quan-¬
paulus. Sic̃ in lectione actuũ apłoꝵ cũ
recitaret᷑ audiuimꝰ: celesti uoce ꝓstratꝰ:
Dũ furit ad caulas in lupina rabie: exõ¬
sũ sibi nomen innocentis agni ꝑsequit᷑
Dũ querit discerpere aut uexare gregem:
audiuit altisonam uocem. Saule faule
quidme ꝑsequeris: Quid frustra ins a-
tu ꝑsequeris. Caput decelo ꝓmenbris cla-
inquietat᷑ corpus: & decȩlo intonat xp̃c
Saule inquit s aulequid me ꝑsequeris:
Quid ẽ. qđ rugiente popło mugit archa¬
nũ. & contra seuiciã pauli conquerit᷑ mi
litia cęli: nisi ut qui non credid̾ãt resur-¬

Expanded text:
lus, miraris; qualis es tu, erit et ipse talis, lus, miraris; qualis es tu, erit et ipse talis, et unus vobis erit Natalis. Qui fecit ex Saulo Paulum, ipse fecit ex Simone Petrum. Unus vos honoravit, unus vos coronabit. Mutavit persecutorem, mutavit et piscatorem; etsnorem. Veni, sancte Paule, veni, sequere Petrum; sed docentem, non fugientem. Fugiebat, quanPaulus, sicut in lectione Actuum Apostolorum, cum recitaretur, audivimus, coelesti voce prostratus est. Dum furit ad caulas lupina rabie, dum exosum sibi nomen innocentis Agni persequitur, dum quaerit discerpere aut vexare gregem, audivit altisonam vocem, Saule, Saule, quid me persequeris? Quid ftu persequeris . Caput de coelo clamat pro Inquietatur corpus; et de coelo intonat Christus, Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Quid est quod rugientis poli mugit arcanum, et contra situr coeli; nisi ut qui non crediderat resur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sp̃m deducebat ad celũ: iste ceruicem
curuat ad penã & offerebat uerticem
capitis ad coronã. Petrũ crux necat. pau
tit᷑ crucem: paulꝰ sentit inplautille te¬
ristro pugionẽ. Piscatorem sus pendit
hamꝰ crucis: ꝑsecutorẽ mucro minuit
ꝑsecutoris. Nc̃ admemoriã piscatoris:
Nectunt᷑ genua imꝑatoris. Ibi radiant
gemme diadematis.ubi fulgent bene¬
ficia piscatoris. Ex piscatore fecit dñs
confessorem. Prestitit passio socios. qͦs
fecat fidi p̃dicatio copulatos. Uenerem᷑
ento pͥncipes gregis nr̃i. si uolumꝰ intrare
ioli mei audite nos : & libate
stabitis & uob̾. Cõmune erit
Iuuenes &e uirgines seniores cũ iuniori¬
b ad grãm festinEnt. mat̾ nr̃a pariendo
non discernit ȩtates. Ipsa genuit petrũ:
nus. Tam̃ natꝰ ẽ. paulus: creuit & factus
Audiuit enĩ petrus. quia saulus eũ q̃rit
Nolitimere beate petre: quia non saulꝰ
te q̃rit. s: paulus. Uas electionis te cu¬
pit uidẽ. O sc̃e petre: benedic patrem.

Expanded text:
tum spiritum deducebat ad coelum; iste cervicem curvabat ad poenam, et offerebat verticem capitis ad coronam. Petrum crux necat; Paultitur crucem; Paulus sentit Dominici lateris pugionem. Piscatorem suspendit hamus crucis; persecutorem mucro minuit persecutoris. Nunc ad memoriam piscatoris flectuntur genua imperatoris. Ibi radiant gemmae diadematis, ubi fulgent beneficia piscatoris. Ex piscatore fecit Dominconfessorem. Praestitit passio socios, quos fecerat fidei praedicatio copulatos. Veneremur ergo principes gregis, si volumus aeterni ioli mei, audite nos, et liberate statis et vobis. Commune erit Juvenes et virgines, seniores cum junioribus ad gratiam festinent: mater nostra pariendo non discernit aetates. Ipsa genuit Petrum, nus. Tanquam natus est Saulus, crevit, et factus Audivit enim Petrus quia Saulus eum quaereret. Noli timere, beate Petre; quia non Saulus te quaerit, sed Paulus vas electionis te cupit videre. O sancte Petre, benedic Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
uascłi splendido modo. non habens ma¬
culam neq rugã: lintei nitore resplend&e
inqua pͥmũ animal dõ exgentib centu¬
rio cornelius inmolat᷑. De hoc gͦ uascło
Suo hodie nos reficit petrus. Cũ enim
uldemꝰ gentiliũ turbas ad fidẽ xp̃ian¬
tatis accurrere. Simul cũ apłis gratula¬
mͦ. Non enĩ mortui sunt: quorꝑ cura
quia participes effectist̃ xp̃i qui uitaẽ.
omniũ. Quamuis corpora passione ces
ri refert̃: quo resoluta m̃bror sarcina.
da mors: qua interueniente caremus per
dicenda mors : que xp̃o mortuũ socianᷤ
lucrũ efficit morientis. sic̃ ait apostolus

Expanded text:
vasculo splendido, dum non habet mavasculo splendido, dum non habet maculam neque rugam, lintei nitore resplendet. In qua primum animal Deo ex gentibus centurio Cornelius immolatur. 6. De hoc ergo vasculo suo hodie nos reficit Petrus; cum enim videmus gentilium turbas ad fidem christianitatis accurrere, simul cum apostolis gratulamur. Non enim mortui sunt, quorum curamquia participes effecti sunt Christi, qui vita est omnium. Quamvis enim corpora passione caesri referunt; nisi quod resoluta membrorum sarcina, est mors, qua interveniente, caremus persdicenda mors, quae Christo mortuum socians, lucrum efficit morientis, sicut ait beatus
Abbreviated transcription (Latin):
petrus. Mirandũ cursẽm uir̃ post orati¬
onem fames sequat᷑. cũ solet fames ora¬
tione depelli: & esuriens anima non
uisi obsecrationib saginari.S puto
petrũ pꝰ orationẽ non cibũ esurisse ho¬
minum s salutẽ: nec inedia uexatum
ee corporis.s: inopia credentiũ laborass e.
p̃dicante xp̃m non cred&: famen quodã¬
modo petrus sui officii sustinebat. Fam
enĩ patit᷑. qui minime fructũ sui labo-¬
orat relinquens humilia uel terrena.
in altũ m̃tis extollit᷑. & insublime sus¬
pensus rapit᷑ ut cogitatione sc̃a celoui¬
cinior efficiat᷑. atq ibi esurienti illi. ħ
iudaici popłi. offert᷑ uas diuersor ge-¬
nerum animantib plenũ: uelut diuina¬
uoce dicente illi. Tu iniudos solos esu¬
ris: ecce te fame fidĩ tuȩ cunctarum
gentium diuersitate reficio. Namutiq
diuersa animalia collecta inuno uascło.
diuerzarum gentiũ congregatio collecta
in una ȩccła demonstrat᷑: quia ȩccła in illiꝰ

Expanded text:
Petrus . Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatur, cum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima non nisi obsecrationibus saginari. Sed puto Petrum post orationem non cibum esurisse hominum, sed salutem: nec inedia vexatum esse corporis, sed inopia credentium laborasse. Cpraedicante, Christo non crederet, famem quodammodo Petrus sui officii sustinebat; famem enim patitur, qui minime fructum sui laboorat, relinquens humilia, vel terrena, in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus efficitur. Atque ibi esurienti illi, hoJudaici populi, offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei tuae cunctarum gentium diversitate reficio. Nam utique diversa animalia collecta in uno vasculo, diversarum gentium congregatio collecta in una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. mundus. De pisce inquã adpiscem.
de reti adȩccłam: demari ad fontẽ. de cap¬
tura factꝰ ẽ. capt᷑a. Reliquit enĩ alnũ fluc-¬
tuantem. & cepit ambulare post pisceor:
Similitudo artis inflãmat desidium au¬
dientis: ut qui ante capt᷑am letabat᷑ inso-¬
lo uerbo nunc retia spargat inmundo:
Tunc enĩ pisces induxit. nunc autem ho¬
autem paruus. s ex paruomagnus. Dum
diceret᷑. saulꝰ. syderee uocis tuba conterritꝰ.
certe elisus audatia: ut seminet erectus
inmundo doctrinã: Saule inquit saule
quid me ꝑsequeris: Ibat gͥ saulus furiis
um: sc̃oꝵq sanguinem siciens ꝑ totam
ba laniaroe interris. Fit uana religione
crudelis: ut questionariꝰ & innocentiũ
ꝑsecutor. ꝑ campos scełatissimi aggeris e¬
uagat᷑ ut iudea quȩ p̾dem seuierat in capi¬
te crudelitatẽ exercerre incorpore. Acce¬
ꝑat eni saulꝰ potestatem apͥncipib sac̾dotũ.
ut homines fidĩ nr̃ȩ occiderx: ꝙ germinã¬

Expanded text:
scem. De pisce, inquam, ad piscem, de reti ad Ecclesiam, de mari ad fontem, de captore factus est captura. Reliquit enim salum fluctuans, et coepit ambulare post piscem. Similitudo artis inflammat desiderium audientis; ut qui ante captorium jaciebat in salo, verbi nunc retia spargat in mundo. Tunc enim pisces induxit; nunc autem hoautem parvus, sed ex parvo magnus, dum diceretur Saulus, sidereae vocis tuba conterritus, cadit elisus audacia, ut seminet erectus in mundo doctrinam. Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Ibat enim Saulus furiae umque sanguinem sitiens, per totam membra laniaret in terris. Fit vana religione crudelis et quaestionarius innocentium. Per campos sceleratissimi aggeris evagatur; ut Judaea quae jam primo saevierat in capite, crudelitatem exerceret in corpore. Acceperat enim Saulus potestatem a principibus sacerdotum, ut homines fidei nostrae occideret, et germinan
Abbreviated transcription (Latin):
miste uocẽ dehis adiuuante dño eripi.
ratq ad ad nuntiandas eiꝰ laudes. portas
ne ciuitatis intrare. Nec sufficere nobis
ad salutem arbitrem᷑: si curbis negligen¬
tiũ. uel quoꝵ libet in doctoꝵ fide uel ac¬
tib ad equem᷑. quib in litteris sacris.
uinica ẽ credendi parit̃ & uiuendi regła
p̃s criptass: quocienscũq nobis erranti¬
ũ se ingerunt exempla. nos confestim
auertentes ocłos mentis nĩȩ ne uideant
uanitatem. magĩquid ueritas decernat
Sedulo corde s crutemur: sequentes exẽ¬
plũ beati petri qui spretis errantiuor
sectis. uere fidei archanũ quod cognouat.
indubia oris confessione ꝓtulit. insuꝑa¬
bili cordis cura seruauit. Nam decordis
fiducia confessionis. hoc loco cognouimꝰ:
deuirtute autẽ unicȩ in xp̃m dilectionis.
ipse alibi testat᷑. Quicũ discederent ab eo
quidam discipłors eiꝰ. dicerxeq ille adduo¬
decim. num quid & uos uultis abire. res¬

Expanded text:
mistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, mistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas vitatis mereamur intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? res
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne leue quisquã putaret ȩcclesiȩ
iuditio condempnari mox terribilit̃
adiungit. Amen dico uobis. quecũq¬
alligaueritis suꝑ terrã erunt ligata
&x in cęlo: & quecumq solueritis suꝑ t̃¬
rã.erunt soliita & incelo. Omni gͥ e
lectors eccłȩ. iuxta modũ culparũ uel
penitentiȩ. ligandi ac soluendi datirr
auctoritas. S: idõ beatꝰ petrus. qui xp̃os
uera fide confessus. uero ẽ amore secu¬
tus. Specialit̃ claues regni celoꝵ. & pͥn¬
cipatum iudiciarie potestatis accepit:
quia quicumq ab unitate fidei uel so¬
cietatis illiꝰ. quolib& modo semet ip¬
Sos segregant: tales nec uincłis pecca¬
tor absolui. nec ianuã pos sint celes
tis regni ingredi: Unde nos necẽe est
tota intentione fratres km̃i. & fidei quã
docuit sacram̃ta discere: & congruentia
fidei oꝑa demonstrare. Neccẽ ẽ omniui¬
gilantia. inultiplices subtilesq portarũ
inferi cauere insidias: quatinꝰ iuxta psal¬

Expanded text:
Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecurram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tota intedocuit, sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psal
Abbreviated transcription (Latin):
dudere deberet a regno. Unde mani¬
feste subiungit. Et quodcũq ligaue¬
ris suꝑ terram. erit ligatũ in cęlis: &
quodc̃q solueris suꝑterrã. erit solutũ
tas quamuis soli petro data uideatur
a dño. absq ulla tamen dubietate nos¬
cendũ ẽ. quia &e ceteris apłis dat᷑. ipso
teste. qui post pass ionis resurrectionis¬
q suȩ triumphũ apparens eis. insuffla¬
uit. & dixit om̃ib Aaccipite spm̃ sc̃or
quor remiseritis peccata. remittunt᷑
eis: & quors retinueritis. retenta s unt.
agnitis peccantiũ causis quoscumq
humiles acuere penitentes as pexerit.
hos iã atimore ꝑpetuȩ mortis miserars
absoluat: quos uero in peccatis quȩ ege¬
rint ꝑsistere cognouerit. illos ꝑennib
Suppliciis obligandos insinuet. Un¬
de allas dñs de correpto semel &e iterũ
as tercio.s. non penitente fratre. prece¬
pit dicens. Si autem eccłaoi non audi¬
erit: Sit tibi siẽ ethnicus & publicanꝰ.

Expanded text:
cludere deberet a regno. Unde manicludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum tas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spirum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus .
Abbreviated transcription (Latin):
porte inferi:s: harũ nulla excłe que sus
petram fundata ẽ p̃ualet: quia quifide
xp̃i intimo cordis amore ꝑceꝑit. omne
quicquid ex teriꝰ ꝑicłi temptantis ingil¬
erit. facillime contempnit. At quicus
credentiũ. fidem uel oꝑe uel negatione
deprauatꝰ ꝑdidit: non hic suꝑ petram
dño cooꝑante. domũ s ue ꝓfessionis O¬
ficasse .s iuxta alteriꝰ loci parabolam.
dendus ẽ. Hoc ẽ. non simplici acues
intentione xp̃m sequi: sed terrenail
quamlibet fragilemq ob caus ahabs
pretendisse xp̃iani: sequit᷑. Et tibi da¬
ho claues regni cȩlors. Qui regem celoꝵ
maiori p̃ceteris deuotione confessusẽ.
merito preceteris. collatis clauib regni
celestis donatꝰ est: ut constaret om̃ib
quia absq ea confessione ac fide. reg¬
nũ celoꝵ nullus poss et intrare. Clauẽ
autẽ regni cȩlor. ipsam discernendi
scientiam potentiamq nominat: qua
dignos recipere inregnũ. indignos se¬

Expanded text:
portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , redendus est : hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam praetendisse Christiani. Sequitur: Et dabo tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos se
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ: Sequit᷑. Et ego dico tibi quia
tu es petrus de suꝑ hanc petram edifica¬
bo eccłam meã. Petrus quisymon an-¬
tea dicebat᷑ obfortitudinem fidei &
fessionis suȩ constantiam.adño petri
nomen accepit: quia uidelicet illifir¬
ma ac tenaci m̃te adhesit. de quoscͥp.¬
tũ ẽ. Petra autẽ erat xp̃c. Et suꝑ hanc
petram ad ẽ suꝑ dñm̃ saluatorem. qͥ
fideli suo cognitori amatori. confesso¬
ri. participium nominis donauit.
dilectionem xp̃i. ꝑsusceptionẽ sacram̃¬
tor xp̃i. ꝑ obseruantiã mandators xͥ.
ad sortem elector & et̾nã ꝑtingitur
uitam: a pło attestante qui ait. Funda¬
mentum enĩ aliud nemo pot̾ ponere.
Et porte inferi non p̃ualebunt aduer¬
sus eam. Porte inferi. doctrinȩ sunt
nequã: quȩ seducendo in prudentes. ad
inferi: inquantũ suis uł auctoribusil
s equacib iter ꝑditionis oftendunt i
& fides si non habeat oꝑa. mortua s
insemet ipsa: & corrumpunt mores
bonos colloquia mala. Multe itaq si

Expanded text:
Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, dilectionem Christi, per susceptionem sacramti, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest ponere Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque
Abbreviated transcription (Latin):
atalem beatissimors Uñsii¬
apłor petri &e pauli hodie
diuerzis epulis nos refice
debemus. & tantã festiuitatem mag.¬
na cum leticia celebrare. Quis enĩtaliũ
uiroꝵ sollempni tempore. non mag¬
nos sibi exhibeat apparatus. ut quo
Sumptu ad refectionẽ nr̃am. Namna¬
tali suo sẽs petrus ipse nos reficit. est
enĩ omnib copiis refertũ uas eiꝰ. quod
illi decęlo esurienti delatum ẽ. Igitui
qui esurit sic̃ petrus. reficit᷑. Ut quid
inquiramꝰ terrenas epulas. cũ celestes co-¬
pias habeamꝰ: Dicit enĩ sẽs lucas in
actib apłoꝵ. post or̾onẽ esuriente pe¬
tro circa horã sextam aꝑto cȩlo uas qđ¬
dam splendidũ uelut sinteũ fuisse dela¬
tum: inquo erant omnia quadrupedia¬
mͥ: nunc inconuiuio eiꝰ uasculũ. splel¬
didius ẽ. argento. Et qui ꝓpt̃ xp̃msiis
tat᷑. Prans uro gͥ petro desunt cocoruo
apparatꝰ. Desunt obsequia famulorꝑ.
nisteria diuma non desunt: ꝙ utilo
ũmutatione scõ uiro qđ de ẽ. interris¬

Expanded text:
alem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli hodie diversis epulis nos reficere debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare.  Quis enim talium virorum solemnitate non magnos sibi exhibeat apparatus; ut quo sumptu ad refectionem nostram: nam natali suo sanctus Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur qui esurit, sicut Petrus, reficitur ipse cuminquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habeamus? Dicit enim sanctus Lucas in Actibus apostolorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, inmihi , nunc convivii ejus vasculum splendidius est argentoitaretur. Pransuro igitur Petro desunt cocorum apparatus, desunt obsequia famulorum: nisteria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, q
Abbreviated transcription (Latin):
dum peccatũ amittit. statĩ & dormire sͥ
facit dñm: & ꝓcellã sͥ spũũ s uscitat in¬
mundors. Necẽẽ ẽ autẽ ut diabolica in
piclitant᷑ apłi. hoc exemplo. caueamus
ꝑfidũ. caueamꝰ ꝓditorem ne ꝑunũ plu¬
rimi fluctuemus. Quineciam huius.¬
modi abiciat᷑ de nr̃a nauicła: ut nonob¬
dormiat. sed uigilet nob̾ dñs: atq cum
uigilante. nulla nos spũał nequiciȩ
ꝓcellaconcutiat. Ubi enĩ fides integra
ẽ. ibi saluator docet. uigilat. & exultat.
ibi requies. ibi tranquillitas: ibi cunc¬
tor ẽ medicina. Ubi autẽ fidei est
ãmixta ꝑfidia: ibi xp̃c turbe dormit.
a piger ẽ. Ibi metꝰ. ibi tempestas: q̃bi
omniũ ẽ discrimen. Pro actibus enĩ

Expanded text:
nim peccatum admittit, statim et dormire sibi nim peccatum admittit, statim et dormire sibi facit Dominum, et procellam sibi spiritum suscitat immundorum: necesse est autem diabolica inspericlitantur apostoli, hoc exemplo caveamus perfidum, caveamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus. Quin etiam 441 hujusmodi abjiciamus de nostra navicula, ut non obdormiat, sed vigilet in nobis Dominus, atque eo vigilante, nulla nos spiritalis nequitiae procella concutiat. Ubi enim fides integra est, ibi Salvator docet, vigilat, et exsultat; ibi requies, ibi tranquillitas, ibi cunctorum est medicina: ubi autem fidei est admixta perfidia, ibi Christus torpet, dormit, et piger est; ibi metus, ibi tempestas, ibi omni
Abbreviated transcription (Latin):
dem dño uentis insurgentib ꝑturbatã
ita ut cuncti a płi mortis ꝑicłmformi¬
dauent. Uid eamꝰ quȩ causa ẽ: qđ una
Eardemq nauicła. hic intranquillita
doctrinã popłis retribuit. ibi intem¬
esftate disciplis metũ mortis indicit p̃¬
itim cũ ibi etiam cũ cetenis apostolis.
Sy mon petrus eẽt. Hec autem ẽ causa pe¬
ricli: Erat enĩ ibi symon petrus: s: erat pari¬
ter & ꝓdicor iudas. Quamuis enĩ illiꝰ fides
fundare nauicłam: huiꝰ tam̃ eam ꝑfidia
ꝑturbat. Tranquillitas ẽ. ubi solus petrus
nauigat: tempestas. uͥiudas adiungitur.
hicet eẽt petrus firmus suis meritis: ꝑ¬
turbat᷑ tam̃ criminib ꝓditoris. Metuen¬
tib gͥ discipłis. anxiante petro: dormie.¬
bat dñs. Durũ forte uideat᷑. quod auxian¬
te petro dormiebat. Dormiebat petro. ne
uigilarre & iude. Uniꝰ gͥ delicto. cuncto¬
rum merita quatiunt᷑. Obdormiuit.xͦ.
uentors spirmina concitant᷑. Quisq Ñ.¬

Expanded text:
dem Domino, ventis insurgentibus perturbatam, dem Domino, ventis insurgentibus perturbatam, ita ut cuncti apostoli mortis periculum formidarent; videamus quae causa est, quod una eademque navicula hic in tranquillitate doctrinam populis tribuit, ibi in tempestate discipulis metum mortis indicit; praesertim cum ibi etiam cum caeteris apostolis Simon Petrus esset. Haec autem est causa periculi: erat ibi Simon Petrus, sed erat pariter et proditor Judas. Quamvis enim illius fides fundaret naviculam, hujus tamen eam perfidia conturbabat. Tranquillitas est ubi solus Petrus navigat, tempestas ubi Judas adjungitur. Licet esset Petrus firmus suis meritis, perturbatur tamen criminibus proditoris . Metuentibus igitur discipulis, anxiante Petro, dormiebat Dominus. Durum forte videatur quod, anxiante Petro, dormiebat: dormiebat Petro, ne vigilaret Judae; unius igitur delicto cunctorum merita quatiuntur. Obdormit Christus, ventorum spiramina concitantur; quisquis e
Abbreviated transcription (Latin):
Quidtam terrenũ. ꝗͥ qđ de dño dixerunt u¬
dei. non ne hic ẽ. filiꝰ ios eph fabri: Ille enĩ
altiori consilio natiuitatem xp̃i diuinitꝰ
approbauit: hi m̃te uiꝑea generationem
celestem carnalit estimabant. Unde ait
saluator petro: quia non caro & sangis
Phariseis autem dicit. Quomodo potes.¬
tis bona loqui cũ sitis mali: Hanc igit᷑
solam ȩccłȩ nauẽ ascendit dñs. inqua pe
tuis magist̃ est constitutꝰ dicente dño:
Suꝑ hanc petrã edificabo ȩccłam meao:
auȩ nauis in altũ scłi istiꝰ ita natat. lit pe¬
runte mundo om̃s quos suscipit ser¬
uet illesos. Cuiꝰ figam iam inueteri uide
reseruauit. ita & inpetri ȩccła conflagran¬
te scło om̃s quos amplectit᷑ rep̃sentabit
llesos. Et sic̃ tunc trans acto diluuio. ad
airam noe columba signũ pacis detulit:
ita & trans acto iuditio. adȩccłam petri
Hanc eandem nauicłam petri de qua nẽ
dis colestis doctrine suȩ sacram̃ta d eꝓ¬
mit: legimꝰ in matheo. dormiente in ea¬

Expanded text:
Quid tam terrenum, quam quod de Domino dixerunt Judaei: Nonne hic est filius Joseph fabri ? Ille enim altiore consilio nativitatem Christi divinitus approbavit, hi mente viperea generationem coelestem carnaliter aestimabant. Unde ait Salvator Petro: Quia non caro et sanguis lis est . Pharisaeis autem dicit: Quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam ? 5. Hanc igitur solam Ecclesiae navem ascendit Dominte Domino: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quae navis in altum saeculi istius ita natat; ut pereunte mundo, omnes quos suscipit, servet illaesos. Cujus figuram jam in veteri videmreservavit; ita et Petri Ecclesia, conflagrante saeculo, omnes quos amplectitur, repraesentabit illaesos: et sicut tunc transacto diluvio, ad arcam Noe columba signum pacis detulit; ita et transacto judicio, ad Ecclesiam Petri hanc eamdem naviculam Petri, de qua nunc Dominus coelestis doctrinae suae sacramenta depromit, legimus in Matthaeo , dormiente in ea
Abbreviated transcription (Latin):
tum ualet obsistat: ipsos quoq cii forte
errauerint subiectos. iuxta ps almiast.e
uocẽ. corripiat iustꝰ inmiscdia & incis¬
pet: neq oleo noxie consensionis. eor al¬
da demulceat: Et hoc enĩ adpii pafto¬
ris officiũ ꝑtinet. Nam qui subditoꝵ
errata corrigere. & uulnera ineis pecil¬
tor inquantũ sufficit curare negl
se annumerare p̃siumit: S & hoc pa¬
stori ẽ fixo corde tenendũ. ut eos quib¬
pe. non quasi suos ꝓprios. s ut añi sui
giegem tractare meminerit: iuxta ilłq̃
qđ petio dr̃. Si diligis me: pasce oues me¬
as. Meas inquit non tuas. Meas tͥ oues
cõmendatas scito, & has quasi meas re
gere. Simẽ ꝑfectȩ amas recole: ut meaor
cra non tua ꝓpria queras. Sunt eñiqui
uel dominationis. uel questꝰ gratia pas¬
cunt: quor multi tudinem dolens
apłs paulus. adphilipens es scribit.
Spoautẽ in dño iħu. timotheũ cito¬
me mittere aduos. Neminẽ enĩhabeo

Expanded text:
tum valet obstum valet obsnt subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglese annumerare praesumit? Sed et hoc pastori epraeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, gere, si me perfecte amas, recole: ut meam vcra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens apostolus Paulus, ait Philippensibus: Spero autem in Domino Jesu Timotheum me cito mittere ad vos, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ resurrectione recreatꝰ. qđ illũ toto ame
corde testat᷑. Auida dispensatione tereio
confitenti amorem. tercio equȩ pasdendã
suas oues cõmendat: quia decebat. ut
quotiens inpastoris fide ti tubauerat.
tociens cĩ renouata fide pastoris. menbra
quoq eiꝰdem pastoris iubeat᷑ curare. Qd
enĩ dicit ei pasce oues meas. hoc ẽ utiq
qd ei ante passionem aꝑtius dixat. Ego
autem rogaui ꝓte. ut non deficiat fiades
tua & tu aliquando conuersus: confir¬
ma fratres tuos. Pascere ergo oues xyi
instant oꝑam dare: quãus sollertus
intuendũ qđ pastio gregis dnĩci no
uniformi s multimoda ẽ sollicitudine
gerenda. Nam &r terrena subsidia necie
ẽ. ut subditis rector ne desint diligentea
p̃uideat & exempla uirtutis simuleñ
uerbo predicationis. eiꝰdem sollicitꝰ im¬
pendat. Et siquos aut spũalib aute¬
tiam cõmunib eor cõmodis adueri¬
tes dep̃hendit. hors uiolentiȩ quan¬

Expanded text:
ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione teconfitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat; quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejus pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei: Pasce oves meas, hoc est utique, quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Chriinstanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quan
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit᷑. Plenas odoram̃toꝵ. quȩ st̃
orationes sc̃or.Fiale namq aureȩ odo¬
ram̃toꝵ plenitudine redundant. cum
fulgida caritate iustoꝵ p̃cordia. uirtutũ
quoq spũaliũ opinione ꝓximis inno-¬
tescunt. Et pulchrȩ ipse qui hec uide¬
bat ioħes interp̃tando subdidit. que
st̃ orationes sc̃or. Od oram̃ta et enim
fialarum sc̃ orationes scõr. quia quic¬
quid boni oꝑant̾ autdicunt. qui sim¬
plici intentione dõ deseruiunt. totũ
profecto hoc uicẽ ꝓ eis orationũ adim¬
plet. quando deuocionem m̃tis eor
diuinis commendat aspectib. Neq
nisi om̃s actꝰ. sermones. cogitatꝰ. ipsa
etiam silentia nr̃a ita dño donante
dirigamꝰ. ut singła hȩc cũ timoris illiꝰ
pietate añs tercio petrũ anse diligat
interrogat. ut ipsa trina confessione.
iuncła quȩ illũ ter negando ligauerant.
absoluat. Et quotiens. territꝰ eiꝰ pass iõe
quod eum nos set negauerat. tociens

Expanded text:
subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Nequnisi omnes actus, sermones, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illiuspietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties
Abbreviated transcription (Latin):
dñi testimoniũ pandit: etiã inquiens
dñe tuscis quia amote. O quã felix ae
pura conscientia. quȩ conditoris sui c̃uu
nuda oculis & aꝑta nouit omĩa. dicere
non metuit dñe tuscis quia amote
Auam casta & sc̃a anima: quȩ &e suam
cogitationẽ dño patere non dubitat.¬
& se nil aliud quã ea quȩ dñs approbat.
cogitare non ignorat. Unde bene¬
in apocalypsi. sc̃or corda fialis aureis
comꝑant᷑ dicente iohanne. Et habebafs
singłi cytharas &e fialas aureas. plenas
odoram̃tors q̃ sunt orationes sc̃oruor.
Cytharas quippe aureas habent electi
quia omnis eoꝵ s ermo. omẽ qđ deillorꝓ
actib ad noticiã ꝓximor fama uulgan.
te ꝑsonuerit. pure dilectionis luce rutilũ
apparet: Fialas qͦq hnt aurea. q̃ st̃ uasa
patula amplitudine diffusa, quia corda
sua qͦueriꝰ solo eiꝰdẽ dilectionis sentiurs
igne splendescere⁊ eo latiꝰ hec diuinis
gaudent pandere conspectib. Ubi recte

Expanded text:
Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde benein Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
&e quȩ in quamlib& partem interp̃tari
possunt. diuino potiꝰ examini reserua¬
reiubem̃. Dicit namq apłs. Nolite ante
tempꝰ iudicare. qͦadusq ueniat dñs. qui
& illuminabit abscondita tenebraruor:
& manifestabit consilia cordium. Si qͥd̃
ae ipse petrus. idcircos e in hac anĩca
interrogatione cautiꝰ respondendo cohi¬
bebat. quia meminit se pridẽ inminen¬
te eiꝰ passione. plus sibi constantiȩ tribu¬
isse quam haberet: spondendo uidelicet
Se cẽ paratũ ⁊ ĩ carerẽ ⁊ ĩmortẽ ire c̃illo: qͥ
nec dũ erat idoneꝰ instanti ꝑ icło. saltĩm¬
confiteri quia noss et illũ. uł quia fuiss
aliquando cũ illo. Instructꝰ gͦ ꝑicło pri¬
ori cautiꝰ loqui cũ dño. quẽ bene didice¬
rat humanȩ conscientiȩ statũ meli nosse.
cordis occultis nil prorsus audet defini¬
re de sui autem amoris integritate. ñ
Suimet soliꝰ s: & ipsiꝰ qui interrogabat

Expanded text:
et quae in quamlibet partem interpretari et quae in quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite antempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante et illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse rni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat
Abbreviated transcription (Latin):
ostenoat᷑. hoc qđ maiore p̃cȩteris obe¬
dientia dñi iussis obsequit᷑. qđ aidenti¬
o illii caritate amplectit᷑ non huma¬
ni meriti.s: muneris eẽ diuini. Unde¬
bnris ꝑ sp̃m scm̃ qui datꝰ ẽ nob̾. Qui
uute & curuispectȩ testimonium s uo
mãdat amori cũ dño sciscitante anse
plus aliis diligerr. non ẽ ausus respon¬
iere tuscis quia amote plus his: si tem¬
pata ac simplici uoce etiam inquit añe
suscis quia amo te Q uod ẽ aꝑte dicere:
Scio quidem quia ipse te ut tumelius
nosti intagio corde diligo. quantũ uero
om̃ia nota. Cuiꝰ cautela responsionis:
nio ꝓfecto ẽ institutio locutionis. Si
puritate p̾sumere. minꝰ temere dde frat̃¬
ls conscientiȩ occultis iudicare: in
cere nequimus. Nam de aꝑtis fr̃m
erratib non solũ potestatem. s & p̃cep¬
tum iudicandi ut corrigant᷑ habemus:
dicente dño. Si p eccauerit frater tuus.
increpa illũ. Et si penitentiã egerit.
imitte illi. Ambigua autem eor gesta.

Expanded text:
ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. ritum sanctum, qui datus est nobis . Qui caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo; quam vere  Bomnia nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis, simpuritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in cere nequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum gesta,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fidĩ. debita religione ueneramua:
Apłinãq latino sermone dicuntur
missi. Qui ergo honorant missos ma¬
nifestumẽ. eos honorare mittentem.
qm̃ dignitas quȩ defert᷑ ministris ili
sine dubio cuiꝰ ministri st̃ exhibetur:
ut ait ipse saluator addiscipłos suos.
Qui uos audit me audit: & qui uos reci¬
pit me recipit. Uere beata apłoruor
merita: in quib se. xp̃c & recipi predicat¬
& audiri. Beati nichilominus & illi.
quor deuocio delata apłis recurrit in
xp̃m. Tenentes itaq fratres tantȩ huius
ꝓmissionis fidem desupliciis patrum
rum morte letat᷑ martyres non dubitat
cũ xp̃o regnare pꝰmortem. Nos uͦ ecclesi¬
arum omniũ reuerentissimos patres.
petrũ dico & paulũ. pussimis studus ho¬
noremꝰ. quib xp̃i prestante gratia fact᷑ẽ.
hodie de morte natał. quib finis uitę
uiuendi initium dedit: quib ut ait apłs

Expanded text:
est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum rum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, ut ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
dit: recte filiꝰ columbe numcupat᷑. qui
spũali gratia plenꝰ extitisse monstratur.
Et iusta satis laude dilectorẽ confeos orẽq
suũ dñs remunerat. cũ eũ seĩ sp̃s filium ẽẽ
testat᷑. aqͦ ipse dĩ uiui filiꝰ as seuerat᷑. quã¬
uis hoc ipsũ multum dissimilit̃ fieri.

Expanded text:
dit, recte filius columbae nuncupatur, qui dit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multu
Abbreviated transcription (Latin):
brdẽpti sumus. potentiã diuinitatis qua
cieati sumꝰ pia s emꝑ mente recolimus:
sit ut ips qͦq cũ petro suꝑnȩ beatitudiniꝰ
merede donemur. Nam confitente illo
epondens autem iħc dixit. Beatus
Sy mon bar ona. Constatgͦ. quia post
ueram xp̃i confessionẽ. uera beatitũ di¬
nis p̃mia restant. s: intueam᷑ attentiqͣ¬
le quantuiue sit nom illud. qđ ꝑfectũ
Sui nominis confessorẽ glorificat: ut huiꝰ
etiã nos. ueracit̃ confitendo mereamur
ẽẽ consortes. Beatꝰ es inquit symon bar
iona. Bariona syriacȩ. latine dr̃ filius
columbe. Filiꝰ autẽ columbȩ recte uoca¬
t᷑ apłs petrus: quia uidelicet columba
multum simplex ẽ animal. Et ipse pru¬
denti acpia s implicitate dnĩ sequebat᷑:
memor illiꝰ p̃cepti. qđ cũ suiꝰ ꝯdiscipłis ab
eodem magistro simplicitatis ac uerita¬
tis accepit. sestote prudentes sic̃ serpen¬
tes & simplices siẽ columbȩ. Uel certe quia
p̃s sc̃s suꝑ dñm in columbe sperie descen¬

Expanded text:
dempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constatveram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur intenti quale quantumve sit nomen illud quo perfectum sui nominis confessorem glorificat, ut hujus etiam nos, veraciter eum confitendo, mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Vel ces super Dominum in columbae specie descen
Abbreviated transcription (Latin):
minus ẽ: discipłs de dño intimat. quod
puilus declarat. quia ipse ẽ qui fer̃ nos. Sic
r in euuangłio añs multo crebriꝰ se filiũ
hominis. quã filiũ dĩ appellare consue¬
uit: ut nos ammoneat dispensationis.
quã ꝑnob suscepit. S: nos necẽẽ ẽ. tanto

Expanded text:
minus est, discipulus de Domino intimat quod minus est, discipulus de Domino intimat quod  de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto
Abbreviated transcription (Latin):
qiuerzas diuersor opiniones pirois¬
sissent: dicit illis. Uos autẽ quẽ ul
esse dicitis: Quasi ab hominũ gels¬
ralitate illos sequestrans. & dos ae al
filios ꝑ adoptionem iamfactos insinu¬
ans: iuxta illud psalmiste: Sego dixi dii
etis. & filii excelsi om̃s. Res pondens
mon petrus dixit. Tues xp̃c filius
si uiui. Dm uiuũi appellat adpistincti¬
ne falsors dore: quos uario delusa erro¬
ie gentilitas. uł demortuis sibi homini¬
i: instituit. uł maiore dementia. de insen¬
ibili materia quos adorar& creauit. De
qualibꝰ canit᷑ in ps almo. Simulachra
entiũ argentũ ⁊ aurũ oꝑa manuũ hõiũ
oshabent & non loquent᷑sce cet̾a. Notet
autem dilectio ur̃a. quam miranda distĩc¬
cone sit factũ. ut cũ deutrãq eiꝰdem dñi
e saluatoris nr̃i natie abipso dño et
fideli eiꝰ discipło eẽt ꝓferenda sententia.¬
ans ipse humilitatẽ assumptȩ human¬
atis ꝓficeat᷑: discipulus excellentiã diui¬
ne eternitatis ostendat. Dñs de se quoa

Expanded text:
iversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixiti vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli eDominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendat. Dominus de se quod
Abbreviated transcription (Latin):
coepimꝰ.s: in uerbo tuo laxabo rete. Ue¬
lut si dicere: Quia ꝑ totã noctem frustra
uigilantib nob̾. non ꝓfecit nr̃a piscati¬
o. piscabor iamnon instrum̃to sed gr̃ã.
non artis industria sed deuotionis in¬
stantia. In tuo inquit uerbo laxabo
rete. Legimꝰ uerbũ cẽ dñm saluatorẽ.
sic̃ ait euuangłista. Inpͥncipio erat uer¬
bum. Engo cũ in uerbo petrus laxat retia.
in xp̃o utiq relaxat eloquia: & cum illa
contexta & disposita indicto preceptoris
lina explicat magis distincta & conue¬
nientia innomine saluatoris uerba
dilatat. quib possit non animantia
saluare sedanimas. Per totam inquit¬
noctẽ laborantes: nichil coepimus. ꝑ¬
totam noctem uere laborauerat petrus:
qui prius obscuritatẽ paciens: Sine xp̃o
non pot̾at uidere qđ caperet. Atubi lux
eis aluatoris illuxit diseuesis tenebris
cepit etia in altũ fide cernere. quos ocłis
non uidebat. Noctem plane passus ẽ.

Expanded text:
cepimus, sed in verbo tuo laxabo rete ; vecepimus, sed in verbo tuo laxabo rete ; velut si diceret: quia per totam noctem frustra vigilantibus nobis non proficit nostra piscatio, piscabor 645 jam non instrumento, sed gratia; non artis industria, sed devotionis instantia. In tuo, inquit, verbo laxabo rete. Legimus Verbum esse Dominum Salvatorem, sicut ait Evangelista: In principio erat Ver. Ergo cum in verbo Petrus laxat retia, in Christo utique laxat eloquia, et cum ille contexta et disposita in dicto praeceptoris lineo explicat, magis distincta et convenientia in nomine Salvatoris verba dilatat, quibus possit, non animantia salvare, sed animas. Per totam noctem laborantes nihil 646 cepimus. Per noctem vere laboraverat Petrus, qui prius obscuritatem patiens, sine Christo non poterat videre quod caperet. At ubi lux ei Salvatoris illuxit, discussis tenebris, coepit etiam in altum fide cernere quod oculis non videbat. Noctem plane passus est