comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ou sanguineos. extͣneorum nullꝰ
accuiet uł consanguinitatem
in sinodo computet s ꝓpuiqui ad
quorum uoticiam ꝑtinet. Si aũt
ꝓgemies tota defecerit abantiqͥori¬
b ⁊ ueratiorib quib eadem ꝓpu¬
quitas nota sit ep̃c canonice ꝑqͥ¬
rat ⁊ si inuenta fu̾it ꝓpinquitas

Expanded text:
sanguineos extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet, sed propinqui ad quorum notam pertinet, id estprogenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus eadem propinquitas nota sit, episcopus canonice perquirat, et, si inventa fuerit propinquitas,
Abbreviated transcription (Latin):
erito karitas tua uidetur am¬
bigere quid demulierib que
cte iuris anobis debeat ordina¬
ri. S quia noiumus scriptum
ret necẽe ẽ. ut legittima feda¬
nuntiarum redintegranda creda¬
mus ⁊ remotiis his que bostilitas
intulit unituiq id quod legit¬
tñ culpabilis iuduetur. ⁊ tan¬
quam alien uris ꝑuasor habe¬
atur que ꝑsonam eius mariti q̃
iam non ẽẽ estimabitur assũ¬
sit: ⁊ in fra. Si alique mulieres
ita post̾ioꝵ iurorum amore ft̃
capte ut malit his coh̾ere ꝙad
legittimum transire consortiũ
merito sunt notande ita ut ecłi¬
astica cõmunione pͥuentur. Re¬
deant gͦ in suum statum uolũ¬
taria redintegratione ꝯuigia
net hoc ullo modo ad obꝓbriũ
male uoluntatis trahatur ꝙ ꝯi
tio necũtatis extorsit.¬

Expanded text:
erito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus. t viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum,ret , necesse est ut legitimarum foednuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique hoc quod legin culpabilis iudicetur et tamquam alieni iuris pervasor habeatur, qui personam eius mariti, qui iam non esse estimabatur, assumpsit. Sin autem alique mulieres, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notande, ita ut ecclesiastica communione priventur, deant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur quod conditio necessitatis extorsit
Abbreviated transcription (Latin):
horendisq ac manifestis delictis tm̃
imponitur ⁊illa non ẽ. iteranda ꝓ
reuerentia sacͣmenti ueuilescat ⁊
contempt ibilis fiat hominib. Uñ
tie semel in eccłia concedatur ne
medicina uel minus irtilis ẽẽt egͤ¬
tis que tanto uiagis salubris est
qsito minus contemptibilis fu̾it.¬

Expanded text:
manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptibilis fiat hominibus. Undtiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis vel minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tñ quedam in quib delectent᷑.
non auimadũtentes dñm si¬
mul ⁊ mutũ e surdum ademo¬
nio lib̾asse. ⁊ quod docet nos nũ¬
quam nisi de om̃ib sanari. Si
enim uellet pect̃a exparte re-
ꝑficere potuit sex expuisis. Ex¬
pulit aũt .uii. ut omĩa crimi¬
na simul eiciencla doceret. Legio¬
nem uͦ demonum ab alio eiciens
nullum reliquit deominib qui lib̾¬
atum pꝰsiłet. oftendens qd̾ si etiã
pet̃ia sint mille. oportet de oĩb
penitere. Totum homine sana

Expanded text:
ibi quaedam in quibus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte resei proficere potuit sex expulsis; expulsit autem septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi peccata sint mille, oportet de omnibus poenitere. Nunquam aliquem sana
Abbreviated transcription (Latin):
oc ip̃m quod canonum censu¬
ta. pꝰ .uii. annos remeare pe¬
nitentem in statum pͥstinum
delictum. ilico stinginate lepre ꝑcus¬
sa est. Cumq pet̾et moyses ut emũ¬
daretur p̾cepit eam dñs extra cas¬
tra .uii. dieb egredi. ⁊ pꝰ emnunda¬
tiouem rursuiꝰ incastra remitti
Maria gͦ soror aaron caro urtelli
didissimis cogitationum macłat᷑
contagiis: extra castra .uii. dieb
hoc est extra collegium scẽ ecłie

Expanded text:
 ipsum quod canonum censura post septem annos remeare poenitentem in statum pristinumdelictum, « illico stigmate leprae perfusa est. Cumque peteret Moyses ut emundaretur, praecepit eam Dominus extra castra septem diebus egredi, et post emundationem rursus eam in castra Maria ergo soror Aaron caro intelligdidissimis cogitationum maculatur contagiis, extra castra septem diebus, hoc est extra collegium sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
neccia ẽ. ut illa gerat q̃ aũs doe
dicens. Consid̾et qualitatẽ cͥmimꝰ
in loco intempore. inꝑseũantia in
uarietate ꝑsone. ⁊ qualitate hoc
fec̾it temptatione ⁊ in ipĩus ui¬
cii multiplici exectione. Oport
enum penitere formcantem scd̃m
excellentiam sui status ⁊ offi cii.
Scdm modum m̾etritis ⁊ in modo
oꝑis sui. Attendat qualit̾ t̾pitu¬
diuem egit. si in loco sacͤto si in
temꝑe orationi ꝯstituto qnͣtum¬
erit impugnatione. St̃ enĩ qui
ñ solum non uineuntur s ultͦ se
pect̾o offerunt nec expectant tẽy¬
tationem s p̾ueniunt uoluptatem

Expanded text:
ia est, ut illa gerat quae tradit Aug. dicens: Consideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, an varietate personae; et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplienim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui, et qualiter turpitudinem egit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, uerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
ex fonte gratie dĩ id cordi instil¬
latur. ut uel sic paulatim ad pe¬
nitentiam ueniat uel eo minus
a d̾õ puuiatur qui diut᷑ mori de¬
lestatiomi ⁊ actu pecc̃i maiꝰ sibi
accuinulass torm̃tum. Illud ⁊¬

Expanded text:
ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑare ueniam. Ian enĩ sine uera
centius .ii. Ad monemus frẽs nrõs
ne falsis penitentus laicorum aiãs
decipi ⁊ ininfernum ꝑtrai paciãt
falsam aut̃ penitentiam coustat¬
ẽẽ. cum spretis plurib deuno solo
penitentia fingitur uel cum sic
agitur deuno ut non discedatur
luit enim dñs suꝑ unam ciuita¬
tẽ ⁊ suꝑ alt̾am non pluit.⁊ ean¬
dem ciuitatem ex parte cõpluit
⁊ ex parte aridam dereliquit. Cũ
ille qui ꝓuno odit ab aliis utiis
se corrigit una eademq cinitas
exparte conpluitur. ⁊ ex parte ar¬
rida remanet. quiꝰ sunt quidam
qui cum quedam uitia resecent
iuustitur misereri ds̃. Secunda
ꝑ punitionem ubr ⁊ si fides de fic̃.
pena tũ satis facit ⁊ releuat. Id̾¬

Expanded text:
alio recipiet veniam? Sine amore centius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur luit Dominus super unam civitatem, et super alteram non pluit; et eamdem civitatem ex parte compluit, et ex parte aridam relinquit. Cum ille qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida remanet; quia sunt quidam qui cum quaedam vitia resecent,liviscitur misereri Deus; secunda, per punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur inconcilio triburiẽsi¬
⁊ eius uxor commater nou est li¬
cet er defuncto compatre eius
iuiduam ducere inuxorem si nu¬
lam ht̃ consanguinitatis ꝓpin¬
lari nulla uidetur rõ ł anctori¬

Expanded text:
neat. De concilio Tiburienset ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinlari nulla videtur auctori
Abbreviated transcription (Latin):
uinis tacdis scͥpturis iuraũit nu¬
lier legittimam se uxorẽ habit̾ii
ł si in oratorio tale sacm̃tũ ded̾it
sit illa legittuna uxor quamiuis¬
nulla dos. nulla dos. nulla scͥp¬
tura alia int̃posita sit.

Expanded text:
vinis tactis scripturis iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturum, vel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ nicholaus pp̃
bi non ẽ. consensus utͥusq nõ¬
est conuigium. Ergo qui pue
sentiat net est conurgium ni si
fiat uteiusq consensu etiam si
pater ⁊ mater hoc feceruit ⁊ uo¬
lucrint. E contra hormisda pp̃
scribit eusebio ep̃o ita.
defilio ad ulto quẽ pat̾ mat̾¬
quod dñis si aliquo modo non cõ¬
uoluntas nec dum discerni potest¬
si pater uult eum in matrimoniũ
tͣdere potest ⁊ postquam filius ue¬

Expanded text:
. Nicolaus pap. Ubi non est consensus utest conjugium. Ergo qui puertionis; non est conjugium nisi fiat utriusque consensus, etiam si pater et mater hoc fecerint et voluerint. scribit Eusebio Episcopo .de filio adulto, quem pater matquod dicimus: Si aliquo modo non convoluntas cujus nondum discerni potest, pater eum cui vult in matrimonium tradere, et postquam filius pe
Abbreviated transcription (Latin):
eos non contͣhitur matrimoniũ
quos ad optio uugit quanto poctiꝰ
a carnali oportet int̾ se contub̾nio
cessare quos ꝑceleste sacmentũ rege¬
pp̃ ros dedit. Non opordet quam
de sacro fonte susceꝑit aliqñ filio
sno inmatrimonium trade qr in¬

Expanded text:
eos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se contubernio cessare quos per coeleste sacramentum regete. II. Non oportet filiam quam de sacro fonte susceperit, aliquando viro suo in matrimonium trader
Abbreviated transcription (Latin):
rume conugii preter illam ꝑ¬
fonte uel filiam sp̃ualem
que expatre nel cominatre
fu̾int nati matͥmonio cou¬
iuugi non post̃¬

Expanded text:
me conjungi, praeter illam perfonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonio jungi non pos
Abbreviated transcription (Latin):
obicitur. Iacob non consense¬
go eo ignorante lia ẽẽt suppo¬
sita non fuit coniugium int̾
eos sierror ꝑsone con sensimi
quando potest coniubiualem
uel forncarium coitum con¬
sentiunt in idemi. Iacob ergo
⁊ liam non fecit conuiges pre¬
cedens consensus s sub segñs
Nec tam̃ exprimo contubitu
fornicarii iuditantur cũ ille
maritali affectu eam cognoue¬
rit ⁊ illa uxorio affectu sibi de¬
bitum ꝑ soluerit. putans lege
piis se sibi iure copulatam

Expanded text:
objicitur: Jacob non consensego eo ignorante Lia esset sibi supposita, non fuit conjugium inter eos, si error personae consensum quando post concubinalem sive fornicarium coitum consentiunt in idem. Jacob ergo et Liam non fecit conjuges praecedens consensus, sed subsequens; nec tamen ex primo concubitu fornicarii judicantur, quum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu sibi debitum persolverit, putans lege periis se illi jure copulatam
Abbreviated transcription (Latin):
osse desid̾as utrum muuer q̃ uiri
filium exaua femina genitũ
de sacro fonte leuauerit postimos̾
p̾sit cum eodem uiro copulari.
millius religionis obtentu de¬
bet conuix dimittere coniugẽ¬

Expanded text:
osse desideras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. nullius religionis obtentu debet conjux dimittere conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullomodo se inconiugio recip̃.¬
ent mulieres ac urri quicunq au
qua rõne susceꝑuit natõi s sepa¬
rent se ne suadente diabolo tale ui¬
astram suam añ ep̃m tenuerit
ad confirmationem sepetur ab
uxore sua ⁊ aliam nunquͣiͣ accipi

Expanded text:
ut nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale viastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipi
Abbreviated transcription (Latin):
esponsaram pueellam nõ
licet parentib alii uiro tͣ¬
dere. tamen licet sibi mona
si conuti uoluerit. nullo pe¬
nitus censuerunt damno

Expanded text:
esponsatam puellam non licet parentibus alii viro tradere; tamen licet sibi monassi converti voluerit, nullo penitus consuerunt damno
Abbreviated transcription (Latin):
manere uolu̾it.
infideli ad sidem conũso apłs
consulit in fidelem non dimit
ue morib non contͣ iussionem
apli̾ omne quod non est ex fide
peccatum est non ita intelligñd̃
est ut quicquid fit ab in sidelib
peccatum fit. S in omni eo qd̾¬
in fidelis facit peccat non quia
illud facit s quia non eo modo
fauit quo debet .s. non referens
ad debitum sinem. Uel ita. Oẽ¬

Expanded text:
manere noluerit. infideli ad fidem converso Apostolus consuluit infidelem non dimittmoribus, non contra jussiooli: Omne quod non est ex fide, peccatum est, non ita intelligendum est, ut quidquid fit ab infidelibus peccatum sit; sed omne qinfidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. 9. Quod le
Abbreviated transcription (Latin):
empora penitudinis habita
Canod̾atione costituenda sunt tuo
iuditio ꝓut conu̾sorum animos
ꝓspexeris eẽ deuotos pariter etiã
habentes etatis senilis inituitũ
⁊ ꝑiculorum quorumcumq aut
egritudinum respicientes necc̃ita-¬
tes inquib siquis ita grauiter
urgeatur. ut dum ad huc peni¬
det de salute ip̃ius desꝑetur opor¬
tet ei ꝑ sac̃dotalem benedictionẽ
communionis grã subueniri

Expanded text:
Tempora poenitudinis habita moderatione constituenda sunt tuo judicio, prout conversorum animos perspexeris esse devotos, pariter etiam habens aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumcunque, aut aegritudinis respiciens necessitates. In quibus si quis ita graviter urgeatur, ut, dum adhuc poenitet, de salute ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem necessitudinem communionis gratia subveniri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iuxta iustitutionem eccłie
alie namq fuerunt legittime
inexordio ñr̃e origiuis ⁊ aute le¬
gem. alie sub lege alie intẽꝑe
grẽ. Item. In pͥmitiua ecłia
quedam erant legiitime q̃
modo non sunt. Earum uero
que modo sunt legittime uel
illegntinie quedam sunt ple¬
ne logittune quedam omnino
il legictime quedam neutre. pͥle¬
ne legitcime sunt quos nichil

Expanded text:
juxta institutionem Ecclesiae. Aliae namque fuere legitimae in exordio nostrae originis, et ante legem Mosi. Aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt; et earum quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt quas non
Abbreviated transcription (Latin):
Ui filios uxoris sue deuiro pͥore
dum serismantur ab ep̃is sr̃
se sustinet si iscientia sicut tu¬
alseris fiat uret sit pectatum
tñ non niq ad seꝑationẽ ꝯiũgi

Expanded text:
ui filios uxoris suae de viro priori, dum chrismantur ab episcopis, super se sustinent, si inscitia sicut asseris fit, licet sit peccatum, tamen non usque ad separatione
Abbreviated transcription (Latin):
pum filium inspñalem sibi trãs¬
ferens sue uxori debitum reddere
non ualeat rõne ⁊ auctoritate ꝓ¬
batur. Nulla enim auctoritate
plurcatur ut quis cominat᷑ sue
carnaliter copuletur. hic aũt uxo¬
rem suam sibi cominatrem fecit
Non gͦ illi ult̾us carnalit̾ copu¬
lari poterit. hinic d̾s deilit sr̃e rom̃

Expanded text:
ium in spiritualem sibi transferens uxori suae debitum reddere non valeat ratione et auctoritate probatur. Nulla enim auctoritate permittitur, ut quis commatri suae carnaliter copuletur. Hic autem uxorem suam sibi commatrem effecit: non ergo illi ulterius carnaliter copulari poterit. Hinc Deusdedit S. R.
Abbreviated transcription (Latin):
habu̾it uxorem uirgniem añ
baptisnum iuuente illa post
laptismum alt̾am h̾re non
potest. Crimina enim inbap¬
tismate soluunttir non con¬

Expanded text:
habuit uxorem virginem ante baptismum, vivente illa post baptisma, alteram habere non potest. Crimina in baptismo solvuntur, non con
Abbreviated transcription (Latin):
rorum. Premissas autem
a uctoritatis quib asse¬
ritur qd̾ ꝯsensus mat̾no¬
nimontum facit ita in¬
telligi uolunt: ut consẽ¬
sus nel pactio comugalis
non aute coitum faciat
matrimonium s inconu
Sicut enim defloratio uir¬
ginitatis non facit mat̾¬
moniũ nisi p̾cedet pastio con¬
iugagalis: ita nec pactio ron¬
iugalis aute quam adsit copu¬
la carnalis. Alii diftinctionẽ

Expanded text:
. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matmonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione
Abbreviated transcription (Latin):
pelagius põ
illo qui mortuo sponso eiꝰ
sponsam ducit inuxorem
ei obiuet decanonits insti¬
tutis quin ad sacros ordines
ꝓmoueri ualeat.

Expanded text:
Pelagius papa, de illo qui mortuo sponso ejus sponsam ducit in uxoremei obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ingenua sit. si ip̃a fela pꝰ¬
ea suit in seruitute detecta si eã
a serintute redimere potest. si non
potest si uoluerĩt aliam accipiat¬
patrem hm̃is incelis seruu
Una lex erit uiro ⁊ femine.
illum seruum datur in¬
telligi quod si nestierit illum
seruum ẽẽ. non cogitur mau̾e
cum ip̃o¬

Expanded text:
quod ingenua sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiaPatrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dam frequentia
impeditus filiỹ
foum de bap¬
tismate suscepit dum trede¬
ret se alienum susciꝑe uxor
eius dum callide uellet sus¬
ciꝑe ꝓͥum suscepit alienum
quẽ uir ad optauit sibi infi¬
lium. Ex uxore sibi filia nascit᷑

Expanded text:
m frequentia impeditus filium suum de baptismate suscepit, dum crederet se alienum suscipere; uxor autem ejus, dum callide vellet suscipere proprium, suscepit alienum, quem vir adoptavit sibi in filium, et ex uxore sibi filia nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
res canonici. monachi. atq cõ¬
uersi. ꝓfessi. qui sacrum tnͣs¬
gredientes ꝓpositum uxores
sibi copulare p̾simpserint sepa¬
rentur.

Expanded text:
res canonici, monachi atque conversi professi, qui sanctum transgredientes propositum uxores sibi copulare praesumpserint, separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ inconcilio aurasico sta¬
iduitatis seruande ꝓfessio¬
Auem coram ep̃o insecretario
habitam imposita corã epõ
ueste uiduali dm̃s non esse ui¬
olanda Ipãm talis ꝓfessionis
desertricem merito cẽ. damp¬
nandam decreuimus. In excon¬
cilio tolletano. Om nes femi¬
ne uenientes ad sacram religi
ex cominunicatioĩs sententiam

Expanded text:
 concilio Arausico, caiduitatis servandae professionem coram episcopo in secretario habitam, imposita coram episcopo veste viduali non esse violandam; ipsam tamen professionis desertricem merito esse damnandam decernimus. Ex concilio Toletano, cap. 5. Omnes feminae venientes ad sacram religioexcommunicationis sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
iugia seruoruni non dirimã¬
tur ⁊ si diu̾sos dnõs habeant s
inuno conuigio ꝑmanentes.
diũs seruiant suis. ⁊ hoc in illis
obseruandum ẽ. ubi legalis con¬
iunctio fuit ⁊ ꝑuoluntatẽ dnõꝵ¬

Expanded text:
um non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant; sed in uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis coniunctio fuit et per voluntatem do
Abbreviated transcription (Latin):
on in aliqua rerum licitarũ
atq concessarum abstinentia
In eisdem uotis femine ualeat
auctoritas s uirilis ita ut si dicat¬
soluerit nupserit ⁊ hoc uiro eius
cognitum non placuerit. non ꝑ¬

Expanded text:
non aliqua rerum licitarum atque concessarum abstinentia, in ejusdem votis feminae valeat auctoritas, sed virilis, ita ut si  persolverit, nupserit, et viro ejus hoc cognitum non placuerit, non p
Abbreviated transcription (Latin):
sq adõ inanent inter
uiuentes semel mita iura
nuptiarum ut pocus sint in¬
ter se coniuges etiam separati
quam cum aliis quib ad he¬
serunt. Item. Manet nnter ui¬
uentes quoddam coniugale
uinculum ꝙ nec sepatiõ nec

Expanded text:
sque adeo manent inter viventes semel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
trimonium est iuri mulierisꝙ
coniunctio maritalis: inter le¬
gittuas ꝑsonas indiniduam
uite consuetudinem retinens.
Ad indiuiduani uite consuetu¬
dinem ꝑtuiet quod absq con¬
sensu alt̾uis neuter continentiaˢ
ꝓsiteri potest nel orationi ua¬
care.⁊ quod inter eos dum in¬
uint unculum conuingale
ꝑmanet. ut alii se copuiare
non liceat ⁊ qui muicem alter
alt̾i exbibeat quod quisq sibi
hac autem descriptione fideliũ¬
maritalis consensus ꝑtierba de
tiant infuturum dicendes ac¬
cipiam de inuirum ⁊ ego de ĩ
uxorem non est iste consensus
efficax matrimonii. Item. Si cõ¬
sentiane mente ⁊ nou expͥmãt
u̾bis uel aliis certis signis nec
talis consensus efficit matͥmo¬
nium. Si aũt u̾bis exprimãt

Expanded text:
trimonium, viri mulierisque conjunctio maritalis, inter legitimas personas individuam vitae consuetudinem retinens. Ad individuam consuetudinem vitae pertinet, quod absque consensu alterius neuter continentiam profiteri potest vel orationi vacare; et quod inter eos dum vivunt, vinculum conjugale permanet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptioneed de tiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant
Abbreviated transcription (Latin):
uidam mulie¬
ri nobili nun¬
ciatum ẽ quod
uicias petebatur inconiugẽ
prebuit illa assensum. Aliui
uero in nobilis atq serudis con¬
dicionis nomme illius se ip̃m
optulit atq eam in conugen
accepit. Ille qui sibr pͥus pla¬
cuerat tandem uetur eam S
sam conqueritur ad p̾oris co-¬
pulam aspirat. hinc due formã¬

Expanded text:
uidam mulieri nobili nunciatum est, quod bilis petebatur in conjugem; praebuit illa assensum. Alius vero quidam ignobilis atque servilis conditionis nomine illius se ipsum obtulit, atque eam in conjugem accepit. Ille, qui prius sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi sam conqueritur, et ad prioris copulam aspirat. Hic pri
Abbreviated transcription (Latin):
enus duuinationis aꝑsis
fertur allatum. Uarro ã¬
dixit diuinationum .iiii. esse
genera terram. aquam. aerem.
et ignem. hinc geomantiam
idromantiam. acremantiam. pi¬
romantiam dictam autumãt.

Expanded text:
enus divinationis a Persis fertur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam aeromantiam, pyromantiam dictam autumat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. fides. ꝓ les ⁊ sacram̃tts
fides. nec cum alio uel alia
coeatur. ꝓlles ut religiose e¬
ducetur sacramentum᷑ ne cõ¬
iugium separetur. Sicut ã¬

Expanded text:
um, fides, proles, sacramentum: Fides, ne cum alio vel cum alia coeatur. Proles, ut religiose educetur. Sacramentum, ne conjugium separetur. Nolit
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim que catumina
uitiata ẽ inter d̃i irgines
con secrari non potest sie et¬
qui aute bap̃m hũit unã
bigamus ẽ. reputandus a¬
misit enim quidam non
ad uitẽ m̾itum: s ad signa¬
culi sacramentum. Uñ in
bat talem bigamum repu¬

Expanded text:
Sicut illa, quae catechumena vitiata est, inter Dei virgines consecrari non potest, sic qui ante baptismum habuit unam, bigamus est reputandus. Amisit enim quiddam non ad vitae meritum, sed ad signaculi sacramentum. Gratianbat, talem bigamum repu
Abbreviated transcription (Latin):
euungłicis sortes legunt ⁊ si
optandum est ut id pocius
fatiant quam ad demonia
consulenda recurrant tamen
ista michi displicet consues¬
Do ad negocia secularia et
aduite huius uanitatẽ di
lecto cetu fr̃m ⁊ precib ad deum

Expanded text:
euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc potius faciant, quam ad daemonia consulenda concurrant, tamen etiam ista mihi\' displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad uitae huius uanitatem prolecto fratrum coetu, et precibus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uidam sacerdos
sortilegus ẽẽ. et
diuinus conuin¬
Correptus ab ep̃o
noluit cellare. Ex communicat᷑
Tandem agens mextremis re¬
conciliatur aquodam sac̾dote
sibi sub quanutate temporis p̾¬

Expanded text:
uidam sacerdos sortilegus esse et divinus convincorrectus ab episcopo noluit cessare; excommunicatur; tandem agens in extremis reconciliatur a quodam sacerdote entia sub quantitate temporis
Abbreviated transcription (Latin):
res contra unum honunem
rixati fu̾nt. ⁊ ab his uulu̾atꝰ
mortuus fu̾it qui cumq corũ
plagam ei imposuerit scd̃m sta¬
tata canonum ut honue ida
udicetur. Reliqui etiam qui
eum impugnabant uolentes
eum interficere simiit̾ peni¬
teãt Qui net eumi impugnabãt¬
nec uulnerabant nec consilio ⁊
auxilio cooꝑatores fuerunt s tñi
affuerunt extra noxam sut¬

Expanded text:
res contra unum hominem rixati fuerint, et ab his vulneratus mortuus fuerit, quicunque eorum plagam ei imposuit, secundum statuta canonum, ut homicida judicetur; reliqui aeum impugnabant, volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui vero nec eum impugnabantnec vulnerabant, nec consilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum adfuerunt, extra noxam s
Abbreviated transcription (Latin):
statutum ẽ. Sane ꝓfertur a
quibdam qui dũt oportere pꝰ
mortem hereticos anathemati¬
zari ⁊ sequi in hoc doctrinam
patrum qui non solum uiuẽ¬
tes hereticos condempnauerunt
pium dogina iam incupatum
ẽ ⁊ condempnatum ⁊ eos qͥ tali
dognnat ohuoxii sunt anathe¬
matizari uult eccłie traditio: u¬
cet etiam mortui essent. It aũs

Expanded text:
V, act. 1. Sane profertur a quibusdam qui dicunt non oportere post mortem haereticos anathematizari, et sequi in hoc doctrinam sanctorum Patrum, qui non solum viventes haereticos condemnaverunt, vero dogma jam inculpatum et condemnatum est, et eos, qui tali dogmati obnoxii sunt, anathematizari vult ecclesiae traditio, licet etiam mortui essent. Ideo s
Abbreviated transcription (Latin):
De occidendis hominib ne abeis
quisq ocuidatur non mͥ placet
consilum nisi forte sit miles
aut publica functione teneat᷑¬
uel lex iustã genalit̾ ł ip̃e fors
quis hominem uel seip̃m uel
quamilibr octid̾it: homidii ca¬
mine innectitur. It̃ apriams¬

Expanded text:
De occidendis hominibus ne ab eis quisque occidatur, non mihi placeat consilium, nisi forte sit miles aut publica functione, utuel lex iusta generaliter uel ipse fons quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
sodomorum paruuli eorum qui
nesciebant celesti sunt igne cõ¬
iumpti. Itẽ. ꝓ peccato amalechi¬
tarum non solum pariuili eoꝵ
s etiam bruta ammalia sunt
⁊ abiron actores scismatis fue

Expanded text:
Sodomitarum parvuli eorum, qui nesciebant, coelesti igne sunt consumpti; peccato Amalechitarum non solum parvuli eorum, sed et bruta animalia jussa sunt et Abyro
Abbreviated transcription (Latin):
ancta romana ecłia
quandam baptis¬
malem eccłiam suis
muniuit pͥuilegi¬
is decinationes sue dioteses exin¬
tegro sibi attriduens. Item. Quoddã
monast̾ium similiter muniuit ꝑͥ¬
uileguis pͥis. decerneus ut exꝓͥis¬

Expanded text:
ancta Romana ecclesia quandam baptismalem ecclesiam suis munivit privilegiis, decimationes suae dioecesis ex integro sibi attribuens. Item quoddam monasterium similiter munivit privilegiis propriis, decernens, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
nam sanctiens
da multis modis ꝓbarur ma¬
li enim tollerandi sunt non a¬
biciendi. increpacione feriendi
non corporaliter expellendi uñ

Expanded text:
nam sanciens. sit, multis modis probatur. Mali enim tolerandi sunt, non abiiciendi, increpatione feriendi, non corporaliter expellendi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uidam ep̃c in
heresim lapsus
aliquot desac̃do¬
⁊b suis officio pͥuauit ⁊ sen¬
tentia cominunicationis nota¬
uit. Post mortem de heresi ac¬
cusatus dampnatur. ⁊ sequa¬
ces eius cum omni familia sua¬
an lapsus inheresun p̾sit ali
rauennas dictus arihiep̃c nisꝰ
sit de ecominitare. Uñ quia
excominuncatus te excommu¬
nicare non potuit austoritate
apłica te tuosq ab soluendo
mandamus exinde non curare

Expanded text:
uidam episcopus in haeresim lapsus aliquos de sacerdotibus suis officio privavit, et sententia excommunicationis notavit. Post mortem de haeresi accusatus damnatur, et sequaces ejus cum omni familia suaan lapsus in haeresim possit aliRavennas dictus archiepiscopus, visus sit te excommunicare. Verum, quia excommunicatus te excommunicare non potuit, apostolica auctoritate te tuosque absolvendo mandamus exinde nunquam curare
Abbreviated transcription (Latin):
dio siue pro odio siue ꝓuudicta
ignem apposuerit uel apponi fet̾it
nicetur ⁊ si mortius fu̾it incendi¬
arius: xpĩanorum careat sepult᷑a
nec ab soluatur nisi prius damno
cui intulit sidm facultatem suã
resarcito uiret se ult̾iis ignem
non appositurum. Pͥenitentia ei
detur ut ierosolimiss aut in hispa¬
na inseruitio dñi ꝑannum ĩ¬

Expanded text:
dio siue pro odio siue pro uindicta ignes apposuerit uel apponi fecerit nicetur, et si mortuus fuerit incendiarius, Christianorum careat sepultura nec absoluatur, nisi prius cui intulerit, secundum facultatem suam resarcito, juret se ulterius ignem non appositurum: et poenitentia ei detur, ut Hierosolymis, aut in Hispania, in servitio Dei per annum p
Abbreviated transcription (Latin):
Idem ex̾utui frantorum. Omni
timore ac t̾rore deposito contra
inimicos sc̃c fid̾i ⁊ adu̾sarios om¬
nium religionum uirilit᷑ agere
studete. Nouit enim omnipotẽs
si quilib ur̃m morietur. quod
ꝓueritate fid̾i ⁊ saluatione pate
ac defensione xplanorum mor¬
tuus est. It̃ aliquinus. hortatu¬
⁊ p̾cib adriani romane urbis
ep̃i exoratus karolus rex bellũ
contra longobardos suscepit. It¬

Expanded text:
Idem exercitui Francorum. Omni timore ac terrore deposito, contra inimicos sanctae fidei et adversarios omnium religionum agere viriliter studete. Novit enim omnipotens, si quilibet vestrum morietur, quod pro veritate fidei, et salvatione patriae, ac defensione Christianorum mortuus est, et iet precibus Hadriani Romanae urbis episcopi exoratus Carolus rex bellum contra Longobardos suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obstinationis su̾it inuentus
ut ad d̾m minime ueiure con¬
sentiat tanto pensionis onere
grauandus ẽ. ut ip̃a exactioĩs
sue pena compellatũr ad recti¬
tudinem festinare. Ex his col¬
ad bonum. S obicitur. Nemo
acta seruitia. Uñ paulus eum
de elemosinis choriithros hor¬
tharetur ait. Unus quisq det
ꝓut destinauit incorde suo non
extristicia aut necc̃tate ⁊ alib¬

Expanded text:
et obstinationis fuerit inventus, ut ad Deum minime venire consentiat, tanto pensionis onere gravandus est, ut ipsa exactionis suae poena compellatur ad rectitudinem festinare. Gra 1. Sed objicitur, quod nemo acta servitia. Unde Apostolus, quum ad eleemosynas Corinthios hortaretur, ait: Unusquisque, prout destinavit in corde suo, non ex tristitia, aut ex necessitate. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
lous ecliastus que non tenetis
querinini possunt ⁊ icłi iustõ¬
se dicere ⁊ inquitatem nobis
obicere quia lotum in quo impii
dent. Quid gͦ in dignum si ea
quod ad huc tentts aliquid ꝙͣ
quod aliquid amisistis. Idem.
dñs dedit. non id̾o contupisci¬
mus auiena. quia illitis imꝑio
ciuius sunit omnia facta sunt
nostra: ⁊ iuste nostea sunt. Uos
enim utebamini ad p̾cisionem:
nos adunitatem. Idem ratione

Expanded text:
os tenebatis et non tenetis querimini, possunt et Iudaei se iustos dicere et iniquitatem nobis obicere, quia locum in quo impie dent. quid ergo indignum, si ea quod adhuc tenetis aliquid, quam quod aliquid amisistis. Item cDominus dedit, non ideo concupiscimus aliena, quia illius imperio, cujus sunt omnia, facta sunt ostra, et juste nostra sunt. Vos enim his utebamini ad praecisionem, nos ad unitatem. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
ex uerbis euungłii monsitat᷑
quib dicitur. Quodeumq li¬
giueris suꝑ terram erit uel¬
in ce. Suꝑ terram inquit
uou sub terra. ostendens quod
soluere possumus uel ligare de
moruis aite sententiam ferre ñ
p̾sumus. Unde leo pp̃ narbonsi¬
De communione priuatis ⁊rca
de functis horum caus a d̾i in¬
ditio reseruãda est incuius ma¬
nu fuit ut talium obitus non¬
usq ad communionis remediũ
tib non cominunicamꝰ mortu¬
is commnunicare non possumꝰ¬
ram suis cõmunicatorib ꝑege¬
rint ip̃i sibi aditum audientie
clansisse uideantur. Quod si ob¬
stinato animo sine comnuuniõe
de functi fui̾nt nos illorum eãm¬

Expanded text:
ii monstratur, quibus dicitur: Quodcunque ligaveris super terram, etc. Super terram, inquit, non sub terra; ostendens, quod solvere possumus vel ligare; de mortuis autem sententiam ferre non possumus. Unde Leo PaDe communione privatis, et vita defunctis. Horum causa Dei judicio reservanda est, in cujus manu fuit, ut talium obitus usque ad communionis remedium tibus non communicavimus, mortuis communicare non possumram suis excommunicatoribus non egerint, ipsi sibi aditum audientie clausisse videantur. Quod si obstinato animo sine communione defuncti fuerint nos illorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
is itaq respondetur. Si bonum
ad quod mali coguntur semper
iu̾ti tolerarnt ⁊ nunquam uo¬
luntarii seruirent mnutiliter co¬
gerentur ad illud. S quia huma¬
ne uature ẽ ea que in desuetudi¬
nem ducuntur ab horcre ⁊ con¬
sueta magis diligere flagellis
tribulat̾onum mali sunt cohi¬
bendi amalo ⁊ ꝓuocandi ad bo¬
timorem gehenne continet se¬
homo apeccato. fit consuctudo
uisticie ⁊ incipit quod ilurum
erat amari ⁊ incipit excludi
timor acaritate ⁊ succedit timor
eptinio queritur an heretie
suis ⁊ ecelie reb sint expoli¬
andi ⁊ qui possidet heretiuis

Expanded text:
is ita respondetur: Si bonum, ad quod mali coguntur, semper inviti tolerarent, et nunquam voluntarii servirent, inutiliter cogerentur ad illud. Sed quia humanae naturae est et ea, quae in desuetudinem ducuntur, abhorrere et consueta magna custodia diligere, flagellis tribulationum mali sunt cohibendi a malo, et provocandi ad botimore poenae homo a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et incipit excludi timor a caritate, et succedit timor canonum Queritur an heretici suis et ecclesie rebus sint expoliandi et an qui possident ablata hereticis,
Abbreviated transcription (Latin):
morti trad̾e. Quod antẽ nulli lice¬
at aliꝙ̃ octid̾e: illo p̾cepto ꝓbat᷑
quo dũs in lege homicidium ꝓ¬
hibuit ditens. Nou occides. Item
in euuangłio. Omnis qui glarliũ
acceꝑit: gladio ꝑibit. Item. ilolo¬

Expanded text:
m canonum Quod autem nulli liceat aliquem occidere, illo precepto probatur, quo dominus in lege homicidium prohibuit dicens: Non occides. Item in evangelio: Omnis qui gladium acceperit, gladio peribit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o nestorio aut ab aliis qui eũ
secuntur ex quo talia p̾dicare ce¬
punt uel excominunicatus uł
excitatus ẽ. seuantistitis seu cli
nec iudicamus cẽ. remotum
quia non pot̾at queqͣm eius
remouere sententia quia iam

Expanded text:
episcopo Nestorio, aut ab aliis, qui eum sequuntur, ex quo talia praedicare coeperunt, vel excommunicatus, vel exutus est seu antistitis seu clernec judicamus eum remotum, quia non poterat quemquam ejus removere sententia, qui se jam
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃e suit. Redd̾e bona ꝓmalis. ñ
redd̾e mala ꝓmalis. hec bonoꝵ
sunt: cum prius melius. Non
redd̾e bona ꝓbonis. ⁊ redd̾e ma¬
la ꝓbouis. hec duo malorum st̃.

Expanded text:
ferentie sunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; hec bonorum sunt et prius melius. Non reddere bona pro bonis et reddere mala pro bonis; hec duo malorum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Quaudo euuisqͣm erimen no¬
tum ⁊ ominib execrabie appa¬
ret. ut uel nullos ꝓrsus uel nõ
tales habeat defensores ꝑquos
possit stisma conting̾e. non dor¬
miat seueritas discipline. Itẽ¬

Expanded text:
t quando ita cuiusquam crimen notum est et omnibus execrabile apparet, ut uel nullos prorsus uel non tales habeat defensores, per quos possit schisma contingere, non dormiat seueritas disciplinae, i
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod morte plectend̾ ẽ sentẽ¬
tia ꝓropria iudicare p̾sumant
cipiant. Cet̾i etiam absq iudicia¬
li auctoritate menbrorum trun¬
catioues domortim incendia fat̃e
ꝓhibentur. Unde in decretis en¬
fecerit siue iusserit aut facienti cõ¬
senserit. quo usq de his uniciuꝙ
legalit̾ uel amicabilit̾ coiam ep̃o

Expanded text:
 quod morte plectendum est sententia propria iudicare presumant, cipiant. li auctoritate membrorum truncationes et domorum incendia facere prohibentur. Unde in Decretis Eufecerit, sive facere jusserit aut facienti consenserit, quousque de his unicuique legaliter et amicabiliter coram episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑanitur. filii aut̃ qui exta¬
lib nati sunt fidem atq con¬
ditionem mateis sequantur.
Similit̾ illi qui ꝓcirati sunt de
infidelib mulierib ⁊ fidelib ui¬
ris xp̃iani sequant᷑ religionem

Expanded text:
st fidem, filii autem qui ex talibus nati existunt fidem atque conditionem matris sequantur, similiter et hi qui procreati sunt de infidelibus mulieribus et fidelibus viris Christianam religionem
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾am causa fornicatiors¬
quod pari crimine in festus a¬
citsare possit. Unde cum iud̾i
adult̾am accusarent equi¬
tatis sententiam acceꝑunt¬

Expanded text:
e uxorem causa fornicatioquod eodem crimine infectus, aire possit. Unde cum Iudei adulteram accusarent, equitatis sententiam a domin
Abbreviated transcription (Latin):
sue ingressus ẽ. ad agar egipti¬
am ut ex ea filios aesꝑit. It.Ia¬
cob cum de rachel filios habere
non poss ex ancilla eius filios
sibi suscitauit. nec solum ꝓpt̾
sterilitatem uerum etiam ꝓpt̾
fecunditatẽ cessantem legitur
intrasse ad ancilam lie ⁊ ex ea
colligitur ꝓpt̾ steruitatẽ uxorĩ
ex antilla siue ex qualib alia
ucite filios queri. Alioquin ad¬
ultĩ macula abrahara ⁊ iacob
not abuntur. S sicut pꝰ mortẽ
sare abraham cethuram dux̃
putarent ee̾ ꝑcc̃ẽm pꝰ mortem
uxores aliam ducere. sic uidet᷑¬

Expanded text:
rae ingressus est ad Agar Aegyptiam, ut ex ea filios acciperet. Item Jacob, quum ex Rachele filios habere non posset, ex ancilla ejus filios sibi suscitavit, nec solum propter sterilitatem, verum etiam propter foecunditatem cessantem legitur intrasse ad ancillam Liae, et ex ea colligitur, propter sterilitatem uxoris sive ex ancilla sive ex qualibet alia licite filios quaeri; alioquin adulterii macula Abraham et Jacob notabuntur. Sed sicut post mortem Sarae Abraham Cethuram duxitputarent esse peccatum post mortem uxoris aliam ducere: sic videt
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾o matͥmonio sunt orti. Nam
filii ex lib̾o ⁊ aucilla seruilis con¬
ditionis sunt. semꝑ enm qui
nascitur det̾ĩorem partẽ simit
Naturales aut̃ filui dñr in¬
genuaꝵ concubiuaꝵ filii quos
timo coniugio matrem pociꝰ qm̃
matrem secuntur

Expanded text:
libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis conditionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem partem sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quostimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dicat aliguis nxorem non ha¬
beo id̃o antillam m associaui¬
Audi quidicat scriptura ad abra¬
hani. fice ancilla ⁊ filium enu ñ
poterit hereditatis consortium qͥ
nati filii nou sunt matͥmonii sz ad
ñ suiit facienda udult̾ia ⁊̃ uolũ¬
tate filios geuerandi ꝗ̃ ad̾m nec
futura sunt facienda uoluntate
pascendi ꝑauꝑes scd̃s. Qd̾ tñ ẽ faci¬
utando mammona iniquitatis.

Expanded text:
Dicat aliquis: uxorem non habeo, ideo ancillam mihi sociaviAudi, quid dicat scriptura ad Abraham : Ejice ancillam et filium ejus; potest haereditatis consortium, qui nati filii non matrimonii, sed non sunt facienda adulteria etiam voluntate filios generandi, quemadmodum nec furta sunt facienda etiam voluntate pascendi pauperes sanctos, quod tamen faciutendo mammona iniquitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
natis se non audeat exequare
uirginib. Uñ leo pp̃.
in humilitate. ⁊ uerecundia
si se incontaminatis non au¬
deant comꝑare uirginib ad

Expanded text:
natis tamen se non audeant exequare virginibus. Unde Leo papa: in humilitate ac verecundia, si se incontaminatis non audeant comparare virginibus.
Abbreviated transcription (Latin):
his ita respondet᷑. ꝓͥ uarietate tẽ¬
porum llaria inuenitur dispositõ
ꝯditoris. ꝓmissum erat abrahe
qđ in semine eius benedic̾entur
om̃is g̃s ꝓmiserat quoq d̾s seda¬
turum semini eius t̾ram ꝑegͥnatõ¬
relictis abraham ⁊ filios eius ĩ
pecultarẽ populum sibi dñs ele¬
giss rite iuitarum fecunditate
nulierum pͥp d̾i muitiplicatio
querebatur qr in successione san¬
grinis erat successio fid̾i. Uñ amt
lusit me dñs ut non pariam
intͣ gͦ ad aucillam meam ut
filium facias ex ea. ⁊ ita scm̃ est
Consid̾a pͥmum ꝙ. abraham aũ¬
moysem. ⁊ añ eiuingłium fuit
Nlon dum gͦ int̾dictum adult̾iũ
uidebatur. Pena criminis extẽꝑe
legis ẽ. que crim̃ inhibuit. nec
ante legem ulla est rei dampna¬

Expanded text:
His ita respondetur: Pro varietate temporum varia invenitur dispensatio conditoris. Promissum erat Abrahae, quod in semine ejus benedicerentur omnes gentes; promiserat quoque se daturum semini ejus terram peregrinatiorelictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde clusit me Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham aMoysi, et ante Evangelium fuit; nondum interdictum adulterium videbatur. Poena criminis ex tempore legis est quae crimen inhibuit; nec ante legem ulla est rei damna
Abbreviated transcription (Latin):
dauerat. habes babrahe de fen¬
sionem pͥmam. Secunda illa ẽ
quod ardore aliquo uage sue¬
censtis libidinis non petulanti
forme captus decore aucille con¬
tub̾io coniugalem pꝰ habuit
thorum s ffudio querende pͣte¬
riratis ⁊ ꝓpagaude sobolis. Ad¬
huc pꝰ diluuium raritas eriet

Expanded text:
averat. Habes primam Abrahe defensionem. Secunda illa est, quod non ardore aliquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contubernio coniugalem posthabuit thorum, sed studio querende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ non formatum pueꝑium
noluit ad homindium ꝑtin̾e
ꝑ fecto nec hominẽ deputauit qd̾
solet agitari utrum quicquid for¬
matum non ẽ nec aĩatum quidẽ
possit intelligi ⁊ iõ non hoĩcidis¬
dici poteff si aĩam non habebat

Expanded text:
d non formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quosolet agitari, utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidiudi
Abbreviated transcription (Latin):
ui compatrem ht̃ cuius filiũ
de lauacro sacri fontis accepit
⁊ eius uxor commater nou est li¬
cet er de functo compatre eius
unduam ducere inuxorem simu¬
lam ht̃ consanguinitatis ꝓpin¬
lari nulla uidetur rõ ł anctori¬

Expanded text:
compatrem habet, cujus filium de lavacro sacrae fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinlari nulla videtur auctori
Abbreviated transcription (Latin):
p absq pecc̃o. Cũ dr̃ ꝓͥpͥo arbito ⁊
uc lintute susceptũ. intelligit᷑ qd̾
s ꝓpͥa uoluntate siisceptũtũ ñ fiũt
ooseruari ñ cogitur. Uñ nicholaus
ppͣ. scribit omnib ep̃is in regno ludonit¬

Expanded text:
o arbitrio et voluntate susceptum, intelligitur, quod si propria voluntate susceptum non fuerit, observari non cogitur. Unde Nicolaus Papa scribit omnibus Episcopis in Regno Ludovi
Abbreviated transcription (Latin):
uella si ante .xii. anuos
etatis. sponte sua uelamen sacr̃
sibi assumpserit. possunt statĩ
parentes cuis uel tutores id fc̃m
irrctum fac̃e si uolunt. at si an¬
num ⁊ diem dissimulando con¬
senserint. ult̾ius nec ip̃i. nec ip̃a
ri etate uel religionis tonsuram iel
unu̾s aut ambo parentes ded̾int.
aut nolentib nel nescientib se sus¬
ceptam non moxuisam in filus ab¬
dicauint. s uel coram se uel coram
ep̃o palamq in conuentu. eosdem
filios talia habere ꝑmiserint. ad
secularem reu̾ti habitum ip̃is fili¬
is quandoq non liteat.¬

Expanded text:
uella si ante duodecim annos aetatis sponte sua sacrum sibi velamen assumit, possunt statim parentes vel tutores ejus id factum irritum facere, si volunt. At si annum et diem id dissimulando consenserint, ulterius nec ipsa, nec illi ri aetate vel religionis tonsuram vel unus aut ambo parentes dederint, certe aut nolentibus vel nescientibus susceptam non mox visam in filiis abdicaverint, sed vel coram se vel coram ecclesia palamque in conventu eosdem filios talia habere permiserint, ad saecularem reverti habitum ipsis filiis quandoque penit
Abbreviated transcription (Latin):
Ui dño suo fidelitatẽ iurat ita
tutum honestum utile facile pꝰ¬
sibile. In colume uidelic decͨto suo¬
mim de sua iusticia uel dealiis cau¬
sis que ad eius honestatem ꝑtinere
uidentur. Utile ne sit ei indamnũ
de suis possessiomb. facile nel possi¬
bile ne id bonum quod dñs suus
ieutter faiere poterat faciat ei dif¬
sicile ne ue id quod possibile reddat
ei impossibrle. Ut fidelis ħ docu¬
menta caueat iustum est. S quia
non suffiert abstiuere a malo nisi
faciat quod bonum ẽ. res uͣt in sex¬
lium fideliter prestet. Si beneficio
dignus uidi uult ⁊ saluus ẽẽ de fide¬
litate quam iurauit dñs quoq fi¬
deli suo inhis omnib inteni red¬
dere debet qu̾ilsi non fecerit ñito
censebitur male fidus. sicut ille
qui in eorum preuaritatione uel
fauendo uel consentiendo dep̾hen¬

Expanded text:
ino suo fidelitatem jurat, ista tutum, honestum, utile, facile, possibile. Incolume, videlicet, m de sua justitia, vel de aliis causis, quae ad honestatem ejus pertinere videntur. Utile, ne sit ei in damnum de suis possessionibus. Facile vel possibile, ne id bonum, quod dominus suus facere leviter poterat, faciat ei difficile, neve id, quod possibile erat, reddat ei impossibile. Ut fidelis haec nocumenta caveat, justum est. § 1. Sed quia non sufficit abstinere a malo, nisi fiat id, quod bonum esuo fideliter praestet, si beneficio dignus videri vult, et salvus esse de fidelitate quam juravit. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus; sicut ille, si in eorum praevaricatione vel faciendo vel consentiendo deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
seuatum peiorem uergat in exitũ¬
lib̾um illud salubriori consilio ĩ¬
mutandum nouerimus ac mag̃
in stante necc̃itate peierand̃ nobis
quam ꝓuitando ꝑuirio in aliud
crimen grauus ẽc̃. diu̾tendum. It¬
ia luet omnino cantissime sint
num exhis ꝑpetre compulerit.
id debemus resoluere qđi mino¬
ri uexu noscitur obligare. Item
niot uersuscias subtilit̾ fiat ut
cum mens int̾ minora ⁊ maxima
pectata consitingitur si omnino
minora semper eligantur. quia
ne fugiat claudit᷑. ibi se ĩ fugani
p̾cipitat uͥ breuior murꝰ ing̾it oͦ

Expanded text:
servatum pejorem vergat in exitlibere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. la licet omnino cautissime sint num temperare compulerit, hoc debemus resolvere quod minori nexu noscitur obligari. » Unde versutias utiliter fiat, ut cum mens inter minora et maxima peccata constringitur, si omnino minora semper eligantur: quia effugiat clauditur, ibi se in fuga praecipitat, ubi brevio
Abbreviated transcription (Latin):
Ui conpuisus adnõ stiens ꝑ¬
uirat utriq sunt ꝑturi ⁊ dñs
⁊ miles. dñs quia p̾cipit miles
quia dñm plus quam aĩam di¬
ugit. Silbet est .xl. dies in
pane ⁊ aqua peniteat ⁊ septẽ
sequentes annos. Si uero seruu
eiusdem. uͦis quadragesi mas et
legittimas ferias peniteat. Itẽ¬

Expanded text:
ui compulsus a domino, sciens peierat, utrique sunt periuri et dominus et miles: dominus quia precepit, miles quia plus dominum quam animam dilexit. Si liber est, XL dies in pane et aqua peniteat et VII sequentes annos; si servus eiusdem, III quadragesimas peniteat et legitimas ferias. Ite