comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si nulla essent futura. non esset in deo p̾scientia. uł ñ
esset p̾scius deus. quia uaria est ibi causa dicendi distĩ¬
gui oport ratõm dcĩ. eum ergo dicis. si nulla essent
futura non essent in deo p̾scientia. uł non ess p̾scius:
Si in dicendo hͣnc cãm attendis .s. quia nulla eẽnt
sb̃iectal eius scientie unde ip̃a posset dici p̾scĩa. uel p̾¬
scius ipse. quod utr̾̃q dicit᷑ pp̃ fut᷑a: uerꝰ est intellectꝰ.
¶Sin aut̾ ex ea ratõne id dicis quod non sit in eo scien¬
tia ꝗͣ prescit futura. uł quod ipse non sit deus qͥ est
fut᷑oꝵ p̾scius. falsa est in telłntia. Similit̾ et ille lo¬
cutõnes sunt de t̾minande. poduit non esse prescĩa
dei. uł potuit non esse p̾scius. et potuit deus ñ p̾scire
aliqua .i. potuit esse quod nulla futura sb̃iecta eẽnt
eius scientie.⁊ ita uou possit dici p̾scius. ilł p̾scire.

Expanded text:
Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia, vel non esset Deus praescius, quia varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attendis, scilicet, quia nulla essent subjecta ejus praescientiae, unde ipsa possit dici prascius, quod utrumque dicitur propter futura, verus est intellectus; sin autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones determinandae sunt. Potuit non esse praescientia Dei, vel potuit non esse praescius, et potuit Deus non praescire aliqua, id est, potuit esse quod nulla futura subjecta essent ejus scientiae, et ita non posset dici praescius vel praescire,
Abbreviated transcription (Latin):
hiiꝯ ułbiꝯ. spiriꝰ .s. pader nonest s ingenitꝰ atq
infectꝰ. pat̾ non est. quia prĩs est. ⁊ ni pr̃e est. ꝓces¬
sionem hab ex patre. et non natiuitatem. filius
non est: qr genitꝰ non est. Ecce hiis uerbiꝰ dicit᷑
spiritꝰ .s. esse ingenitꝰ. quod uidet᷑ ad uersari pre¬
missis uerbis augꝰtimi.

Expanded text:
ater non est, sed ingenitus atque infectus. Pater non est, quia Patris est, et in Patre est: processionem habet ex Patre, et non nativitatem. Filius autem non est, quia genitus non est. Ecce his verbis dicitur Spiritus sanctus esse ingenitus, quod videtur adversari praemissis verbis Augustini. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑa iͤ ante esse qͣm natum. nͨ ante natũ qͣm
esse. qr nasti quod iam crat: iam ñ uasci est. Sec
se ip̃m demutare nascendo. hoc aut̃ humanũ
pit ratio humane intelligentie. S fideł̾ prudẽ¬
tie professio est iu¬

Expanded text:
 ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum pit ratio humanae intelligentiae, sed prudentiae fidelis professio est
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid cũ in eo ymagi̾em dei cruoẽ q uene¬
ram᷑ diuidimus eum: Apluͣ ꝗ certe qui de eo
dixit. qm̃ et si crucifixus est ex infirmitate
ura: Uiuit tñ ex uirtute dei: ip̃e dixit qr ñ ⁊¬
nalem et intllũs ñĩ capacem suscepit diuidi¬
inus eum ; Non .ii. ipẽ d̾ꝰ u̾bũ pro aĩa rõnali
et int̾llũs capaci in carne sua fuit. S aĩam
rõnalem. et intellectꝰ capacem. et ip̃am huma¬

Expanded text:
Numquid cum in eo imaginem Dei crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit, 2 Cor. 13: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei, ipse dixit, 1 nalem et intellectus nostri capacem suscepit, dividimus eum? Non enim ipse Deus Verbum, pro anima rationali et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationalem et intellectus capacem, et ipsam huma
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩ profecit sicut scriptun est. Mc̃ ꝓfitie
bat sapĩa dei ͭ profectus etatis et profactus
uitatis set corporis est. ergo si profitiebat e¬
tate hominis prositiebat sapĩa hoĩs. sensuꝯ¬
sus profitiebat : Si humanꝰ. ergo susceptus
est ip̃e. Si diuimꝰ ⁊ ergo mutabił ꝑ profectũ.
Iuod .n. proficit: mutat᷑ in meliuꝰ s qd̾
diuinũ est᷑ ñ mutatur. quod ergo muta :
nus. Sensũ ergo suscepit hunianũ. Nonpo¬

Expanded text:
is profecit sicut scriptum est Lucae 2: « Jbat sapientia Dei? Profectus aetnitatis, sed corporis est. Ergo si proficiebat aetate hominis, proficiebat et sapientia hominis. Ssus proficiebat? Si humanus, ergo ipse susceptus est; si divinus, ergo mutabilis per profectum. Quod enim proficit, utique mutatur in melius. Sed quod divinum est non mutatur. Quod ergo mutaturnus, sensum ergo suscepit humanum.
Abbreviated transcription (Latin):
titudo sapse di impleri. que igit᷑ implebat᷑
qui ut omĩa impleret dedenditͦ per quem
puer aut mr̃ems s criꝑtũ est .n. priuꝰꝙͣ sci¬
at puer pr̾em aut nire̾m accipiet spolia sa
marie. Sapĩam .n. d̾i fut᷑a et occulta ñ fal¬
lunt. experĩ aut̃ agnitõnis in fancia ꝑ hu¬
manam utiz in prudentiã que ad huc ñ didi¬
cit ignorat. S uerendũ est u queͣm ue si dug¬
sensus pͥncipales aut geminã sapĩam xpisto

Expanded text:
e igitur implebatur, qui ut omnia impleret descendit ? 74. Per quem t aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, amariae, Sapientiam enim Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiam Christo
Abbreviated transcription (Latin):
locum. et qͣn quodam modo locales. et cͥcuinscͥp¬
tibiles. s non om̃i eo modo quo creat᷑e corporee. spi¬
ritꝰ aut̃ inc̾atus qui deus est in loco qͥd̾m est. ⁊ ĩ oĩ
loco. S om̃io in locał ⁊ incircum scͥptibił. Uñ beda
suꝑ lucani ait. cum ad uos angeli ueniunt. sic ex
t̾ius implent nu̾st̾ium. ut dñ ante d̾m int̾ius ꝑ
ꝯtemplatõm assistant. qr et si augelus est spiritꝰ
cͥcũscriptꝰ. sũmus tñ spiritꝰ qui deus est: ĩcͥcum¬
scͥptꝰ est. intͣ qͣm currit angelus quocumq mita¬
tur. Ecce hic dr̃ quia spiritꝰ angelicꝰ cͥcum scͥptu
est. spiritꝰ aut̃ qui deus est ĩ ctuiscriptꝰ est. alibi
tusire. ita iuquiens in .l. de. tri. Dixit ysaia
quia missus est unꝰ ad me de seraphin. et ips its¬
quid̃ missus dicit᷑. s seraphin ad unũ. spiritꝰ ad
oñis. Seraphin miitit᷑ ĩ mu̾sterio. spiritꝰ operatur¬
in m̾st̾ium. Seraphin de loco ad locum tͣnsit. ñ

Expanded text:
locum, et quodammodo locales et circumscriptibiles, sed non omni eo modo quo creaturae corporeae. Spiritus autem increatus qui Deus est, in loco quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cumterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant; quia, etsi angelus est spiritus circumscriptus, summus tamen Spiritus, qui Deus est, incircumscriptus est, intra quem currit angelus quocunque mittatur. Ecce hic dicitur quia spiritus angelicus circumscriptus est, Spiritus autem qui Deus est, incircumscriptus. Alibi transire, inquiens ita in lib. de Trin.: Dixit Isaias, quia missus est ad me unusur missus, sed seraphin ad unum, Spiritus vero ad omnes. Seraphin mittitur in ministerio, Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non
Abbreviated transcription (Latin):
qͦuidam ꝑtet̾unt ita de ut gͣdu quidã corruerunt sint̾
q̃uos fuit uiꝰ oĩb aliis cadentib excellentior. ñ ĩter
stantes al iquis eo fuit dignior sient destimonio auetori¬

Expanded text:
quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
si uit̃ uonos nu̾stros. cũ sit alius alio melior. nõ
est melior bapt̃s qui ꝑ meliorem dat᷑. nullo modo
iasꝰ est: qui ⁊̾ ꝑ malũ dat᷑. quia idem uapt̃s datur.
et ideo per mi̾stros dispares dei munꝰ eqͣie est. quia
illud quod datũ est unũ est. noc impar ꝓpt̾ impa¬
res nu̾stro. s paret eqͣie: ꝓpt̃ hoc. hic eit᷑ qui uap¬
at̃ nolu̾ut esse iusti. qui in cathedra mͣoił secẽt:
securũ fecit ine magist̃ meus de quo spiritꝰ .s. dicit.
hic est qui baptirat. Iten quos baptirauit iudas:
xpistꝰ uaptirauit. si quos. gͦ baptizauit ebriosus.
tizauit. non timeo adult̾um. ebriosum. homi¬

Expanded text:
Si inter bonos ministros cum sit alius alio melior, non est melior Baptismus qui per meliorem datur; nullo modo malus est qui etiam per malum datur, quia idem Baptismus datur, et ideo per ministros dispares Dei munus est aequale, quia unum est, nec impar propter impares ministros, sed par et aequale propter hoc, hic est qui bapautem noluerunt esse justi qui in cathedra Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dicit: hic est qui baptizat, item: quos baptizavit Judas, Christus baptizavit. Si ergo quos baptizavi baptizavit. Non timeo adulterum, nec ebriosum, nec homi
Abbreviated transcription (Latin):
Item ieroꝰ. putant aliqui usurã tm̃ esse ĩ peccu¬
na. set iutelligant usuram uocari sr̃ habundã¬
tiam. si quicquid. si ab eo quod dederit: plusgͥ.
ut si in yeme demꝰ decer modios. et in messe qͥn¬
decim recipiamꝰ.
uero quer᷑ de filiis ir ł qui dnios¬

Expanded text:
echielis: Putant aliqui usuram tantum esse in pecunia; sed intelligant usuram vocari superabundantiam, scilicet quidquid est si ab eo quod dederit plus est; ut si in hyeme demus decem modios, et in messe quindecim recipiamus. Si vero quaeritur de filiis Israel, qui Do
Abbreviated transcription (Latin):
sacro. uł ñ sacrũ de sacro. uł sacrũ de ñ sacro
aufertur. Sacrũ uero dicit᷑ quicquid mãci¬
patũ est cultui diuino. ut eccłia uł ro ecclie
nicħ̃ int̾i. cõmoda frĩtuo. et accipe qd̾ dedisti.
usura computat᷑. est .ni. usura ut ait augꝰ cũ¬

Expanded text:
sacro, vel non sacrum de sacro, vel sacrum de non sacro aufertur. Sacrum vero dicitur quidquid mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. nihil interest. Commoda fratri tuo et accipe quod dedisti, usura computatur. » -- « Est enim usura, » ut ait B. Au
Abbreviated transcription (Latin):
s addidit quasi et uelut. qr talia ñ fiunt bono
fine. et rona intentõne. s intendõe que uidet᷑¬
esse boua. et fine qui putat᷑ bonus et ñ est nec
ideo excepit augꝰ ista ut aiunt quin causas hale¬
ant malas. s qr causas hñt que unͣr bone sũt¬

Expanded text:
sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur bonus, sed non est. Nec ideo accepit August. ista, ut aiunt, quin causas habeant malas; sed quia causas h
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt nͣqͣm hr̃e uonã cãm. no fine.
Aui .n. aliena furaut᷑ ut pauꝑib tribuat ñ pro
bouo ut aiunt furat᷑ . ñ .ii. bouũ est aliena paupe¬
rib erogare. Iui .ii. de rapina sacͥfitiũ deo offert:
idem facit ut ait auctoritas ut si ĩ molaret

Expanded text:
contendunt nunquam habere bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Non enim bonum est aliena pauperibus erogare. Qui enim de rapina sacrificium Deo offert, idem facit, ut ait auctoritas, Eccl. 34, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ beatꝰ est alio uelit eẽ ꝑticipes qͣln uidit ⁊ ꝯmu¬
nicari posse ⁊ oĩo minui ñ posse. Ilud gͥronũ qd̾
ip̃e erat ⁊ quo ueatꝰ erat sola bonitate ñ ucc̾itate
alii ꝯmu̾icari uoluit. qr ss̃me uoni erat prodesse
uelle. ⁊ onũpotentissimi nocerꝑ ñ posse

Expanded text:
ticipes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
simpir̃ intelligat᷑ impossibilitas ñ admuttit᷑. ut
cum dicit᷑ p̾dest inatꝰ potest uł ñ potest dampnari
et reprobus potest saluari. In huꝯ .n. ⁊ hꝰ moĩ lo¬
cutionib ex rõne dcĩ diiuidicanda est seutentia.
cum de p̃scĩa agebat᷑ p̾taxatum est. Si .n. cum
dicis p̃ destinat᷑ꝰ ñ pot̃ dampnari intelligͣꝰ ita .i.
ñ potest esse ut p̾destinatꝰ at: ⁊ dampnet᷑. uerum
dicis. quia ꝯiunct im intelligis. fłm aut̃ si disiũ¬
ct̃iu ut si intelligͣs istum ñ posse dampnari q̃m
dico p̃destinat un potuit. n ñ esse p̾destinatꝰ: et

Expanded text:
iter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem di
Abbreviated transcription (Latin):
pot angi itł miniri. ad hec aut̃ obitiunt quidã ni¬
tentes probare nũm electoꝵ posse minui ⁊ aug̾i
sic poss deuꝰ ñ appon̾e gr̃ani quib apponit. et̃
poiss sb̃trahere quib ñ sstͣhit quod si fier utiq
dampnarent᷑. possent gͦ Sampnari isti qui t am̃
saluabunt᷑ posset itaq minui electoꝵ nus. ita¬

Expanded text:
t augeri vel minui. Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augeri et minui, sic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum n
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓhibuit mala. uł cõsuluit optima. quod uell
ab om̃ib bona que precipit fieri. ił mala q̃ ꝓhi¬
bet uitari .Si. i uell: utiq et fierent qr ĩ ullo
potest ab homine superari. uł impediri eus uo¬
luntas. S ut iustitiam suam hominib ostende¬
ret. et mali essent ĩ excusabiles. deinde ut boniex
obedientia głiam. mali ex inobedientia penam
sortirent᷑. sicut utͥsq ab eteruo pṗauit. ea gͥ que
om̃ib p̾cepit. ułꝰ ꝓhibuit a quibzd̾m uoluit fieri.
uł uitari. S ñ ab om̃ib. et q̃dam ꝑ sonalit̾ p̾cepit.
et in uet̾i. et in noua lege. que ab eis quib p̾cepit
fieri: noluit. ut abrahe. de ĩmoladone filii ⁊ ĩ eu¬
uãgelio quibd̾m curat᷑is quib p̾cepit ue cui dice

Expanded text:
optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae omnibus praecepit vel prohibuit, a quibusdam voluit fieri vel vitari, sed non ab omnibus; et quaedam personaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dice
Abbreviated transcription (Latin):
queratiꝰ. ne cum ista queritis. illĩc auertami¬
ni. aut ne duos fios ꝯstituatiꝰ. ut et regnũ pp̃
se appetatis. et ista nc̃cia pp̃ illud. ergo pp̃ reguũ
dei tm̃ debemꝰ operari om̃ia. ñ solam uł cum reg¬
uo dei mercedem t p̃ralem meditari. ¶ Eexe hic¬

Expanded text:
quaeratis, ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appetatis, et ista necessaria Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem temporalem meditari. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
et ligatos. qui non sinit apud d̾m. et pena satt̃¬
ss̃cõnis uł excõicatõnis int̾dum indignos ligãt
uł solunt. et indignos sacͣmentis admittunt.
et dignos admitti artent. S intellũdũ est
hoc in sllis quoꝵ merita solui uł ligari postu¬
lant. tunc .i. sententia sac̾dotis iuditio dei
et totius celestis ecͣte  approbat᷑ et comfirma¬
turi cum ita ex discretõne prodit. ut reorũ
merita ñ contͣdicant. quoscumq ergo soluũt
uł ligant at hibentes clauem discretõnis re¬

Expanded text:
on sunt apud Deum; et poena satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex discretione procedit, ut reorum merita non contradicant. Quoscumque ergo solvunt vel ligant, adhibentes clavem discretionis re
Abbreviated transcription (Latin):
ta ecc̃e sententia ꝑ cellit: ledit. et illi foris sũt
apud d̾m. qui aut̃ ñ meruit: sententia eccłie
aliquis ñ recto iuditio foras mittit᷑. s si ñ egit
ut non medreretur exire nic hil leditur. Int̾¬
dum .n. qui foris mittit᷑. intus est. et qui foras
est: intꝰ uidetur retineri. Etce quał ⁊ qͣntus
est uslis apłicaꝵ claniũ: iam ostensum est ex ꝑ¬
te qualit̾ ⁊̃ sac̾dotes dimittunt pcc̃a et reti¬
nent. et tam̃ retinuit sibi deus qͣndam singu¬
larem potestatem dimiitendi uł retinendi¬
ca. qr ip̃e solus ꝑ se debitum et̾ne mortis sol¬
uit. et aĩam int̾iuis purgat.¬

Expanded text:
a Ecclesiae percellit, laedit; et illi foris sunt apud Deum. Qui autem non meruit, sententia Ecclesiae aliquis non recto judicio foras mittitur; sed si non egit ut mereretur exire, nihil laeditur. Interdum enim qui foras mittitur, intus est; et qui foras est, intus videtur retineri. Ecce qualis et quantus est usus apostolicarum clavium. Jam ostensum est ex parte qualiter sacerdotes dimittant peccata vel teneant, et tamen retinuit sibi Deus quamdam singularem potestatem dimittendi vel retinendi, quia ipse solus per se debitum aeternae mortis solvit, et animam int
Abbreviated transcription (Latin):
ut iut̾im in aliam cogitatõm ñ extendant s
illuc tendit impetus cogitatõnig: ubi sentitᷤ
uis doloris. Ss in gͣc uita nullus ad eo mulus
est ut penitꝰ secludat᷑ a cognitõne dei qr nec
ꝑdit appetitum beatitudinis. et q̃ndam boni
amorem quem nat᷑alit̾ halbet rõnał creatura.
illas aut̃ exteriores et profumdissimas tenebͣs
reprolos ꝑꝑessuros post iuditiũ dicit augꝰ. oppo¬
uens de illo diuite qui in infernoͤ pͥostus cle¬
uaus ꝯculos uidit auraham. et in simi eius
lazarum. cuiꝰ cõꝑatõne coactus est confiteri
uala sua usq ad eo ut et frẽs roget ab hiis p̃¬
moneri. quod ante iuditiũ ftm legit᷑. S pꝰ udi¬
tium in profundiorib tenebris erunt imꝑĩ
ubi nullam dei lucem indebunt. cui confiteant᷑¬

Expanded text:
ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, elevans oculos, vidit Abraham, et in sinu ejus Lazarum, cujus comparatione coactus est confiteri mala sua, usque adeo ut fratres roget ab his praemoneri; quod ante judicium factum legitur. Sed post judicium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi nullam Dei lucem videbunt cui confiteant
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in sũma essececitate: si quid̾ deus habitat
lucem ĩ acceslibilem. hecaut̃ tenebre iamhic
hic inep iucipiunt in peccante cum ab int̾iori¬
dei luce secludit᷑. s non peniꝰ dum in ht uit a
est. Ecce quia pcc̾or ibi ditit᷑ pati ext̾iores tene¬
bras. et ñ uic. qr ibi secludet᷑ penitꝰ alucedei qd̃
ũ hic. s quomͦ intelligenda est illa seclusio:ͦ au
qr ñ uidebunt d̾mi per spẽm ꝰ s nͨ aliquis hic ui
dec d̾m ꝑ spẽm. an ꝑ dissimilitudi̾em qͣm fecit p̾¬
saltum int̾ d̾m ⁊ hoĩem. S et hic multi ꝑ gͣuia
peccata elongant᷑ a deo. anqr d̾m odiunt. ita ut
semper. que est gͥ illa elongatio. Sane ext̾iores
tenebre intelligi possunt quedam maliguitas
odii ⁊ uoluntatis que tunc excrescet in menti¬
b reproboꝵ. et quedam obliuio dei qr tormento¬
rũ int̾ioꝵ ⁊ ext̾ioꝵ doloribus adeo afficient᷑ ⁊ t᷑¬
babunt᷑ ut ad illis ad cogitandũ aliquid de deo.
uix et raro uł nũqͣm mentem reuocent. ut qui

Expanded text:
se in summa caecitate? Siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem: hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab intDei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliquis videt hic Deum per speciem. An per dissimilitudinem quam facit peccatum inter Deum et hominem? sed et hic multi per gravia peccata elongantur a Deo. An quia Deum odiunt, ita ut semper. Quae est ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, quae tunc excrescet in mentibus reproborum, et quaedam oblivio Dei, quia tormentorum interiorum et exteriorum doloribus adeo afficientur et turbabuntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliis iustitiam. atq in aliis mĩam et iustitiã.
fatentͤ tñ d̾m om̃ia que facit misetordit̾ agere
et iuste. refferentes rõm dicti ad dei uolunta¬
effcus uł signũ equitatis et clem̾tie siue cccł¬
te siue aperte. aliqͣnto .ni. maĩfesta est clem̃¬
tia siue beniguitas. et eccułta equitas. aliq̃n
econuerso..

Expanded text:
icordiam et justitiam. Fatentur tamen Dominum omnia quae fecit misericorditer agere et juste; referentes rationem dicti ad Dei voluntaeffectus vel signum aequitatis et clementiae, sive occultae, sive apertae. Aliquando enim manifesta est clementia sive benignitas, et occulta aequitas, aliquando e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
na significat. que ꝑ seq̃ns pctm erant morteuas . qrͣ
hii ꝑct̃ando pͥora bona irrita fuerunt. hec sicuti
pͤcando fuint irrita: ita ꝑ pnĩam reuiuistunt. et
ad meritũ et̃nitatis prodesse incipiũt. Silt̃ ⁊ illd̾.
bonũ amat deus. quod plantauit in pccͣante. ĩ illo
oꝑaus extecit. qr tał hoĩs opus ũ dilig̾et deꝰ ad re

Expanded text:
na significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod plantavit in peccante, in illo operans extitit; q
Abbreviated transcription (Latin):
snt ergo audiendi qui nͨ u̾m hõĩem filiũ deĩ
susscepisse dicunt. neq natũ de femina. s fal¬
sam carnem ⁊ ymagi̾em corꝑis simbatã osten¬
disse uidentib. In quem errorẽ prorũpunt qr
iũda uisibilib ĩmũdis ꝯtingi possunt es nõ

Expanded text:
nt audiendi, qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina, sed falsam carnem et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus in quem errorem prorumpunt, qumunda uisibilibus inmundis contingi possunt et non
Abbreviated transcription (Latin):
St᷑ in corꝑe suo slꝑ lignũ portasse. qr ꝑ ip̾ius
p̾enam qͣm in cruce tulit: om̃is pena temporał
tus. ut uulla a baptirato exigat᷑. ꝙ in penitẽ¬
tia nułoratur. Non .ii. sufficeret illa pena qͣm

Expanded text:
 in corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, omnis poena temporalis, xatur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena q
Abbreviated transcription (Latin):
lociꝰ dicit᷑ initiũ sapĩe. et it a fore cõperio si dili¬
gent᷑ annotau̾is loca script᷑e in quib de timore
dñi fit mentio. ex illa tñ rõne et causa dulsa
et ducit ad sapĩam. s tñ ñ remanet cũ ea imo
dicit᷑ initiał. quod inuenire pot̾iꝰ ꝑ diu̾sa lota
intiał qui est in caritate inchoata aliquid

Expanded text:
l. 1, dicitur initium sapientiae; et ita fore comperies, si diligenter adnotaveris loca Scripturae in quibus de timore Domini fit mentio; ex alia tamen ratione et causa diverset ducit ad sapientiam; sed tamen non remanet cum ea, imo dicitur initialis; quod invenire poteris per diversa ialis, qui est in charitate inchoata, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sa ingenio suo metiri p̾sumentes hec ita fore ĩtelli¬
gend̾ tͣdid̾unt. quod de uꝯ ubiq esse ꝑ ee̾nt iã dicit᷑.
Non qd̾ dei eẽntia ꝓprie sit in om̃i loco ⁊ in om̃i cre¬
atura. S quia om̃is nat᷑a. atq om̃e quod naͣlit
est. in quocumq loco sit: ꝑ eum habet esse ⁊ oĩs
sunt ei p̾sentia ⁊ que in eis sunt. nͨ in eis aliquid
operari cessat. Nam et ip̃a loca. et quicquid ĩ eis
est. uisi ipẽ conseruet: manere ñ possunt. In eis gͦ
S licz hec uera sint que asserunt iu explanandis
intellñtiis p̾dictoꝵ: in illiꝯ tñ ilbis q̃bus dr̃ deus
ubiq esse ꝑ essentiam. plus contineri credendũ
est. quod homo uiuens capere ñ ualet.

Expanded text:
c ita fore intelligendum tradiderunt, quod Deus ubique per essentiam esse dicitur; non quod Dei essentia proprie sit in omni loco et in omni creatura, sed quia omnis natura atque omne quod naturaliter est, in quocumque loco sit, per eam habet esse; et omnsunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In eis ergSed licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, in illis tamen verbis quibus dicitur Deus ubique esse per essentiam, plus contineri credendum est, quod homo vivens capere non valet.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ñ iudicat q̃inq̃ui s om̃e iuditiũ dedit filio:
ũ ita est intelligendum qͣsi solus filius iudicet ⁊
ũ pat̾. S qr forma filichumana cunctis ĩ iuditio
ex uartute diuinitatis. ñ sine patre.⁊ spũ sancto.
et apparebit t̾ribilis impiis. et mittis iustis. crit
aut̃ terror malis. et lumen iustis.

Expanded text:
tem dedit Filio, non ita est intelligendum, quasi Filius solus judicet, et non Pater, sed quia forma Filii humana cunctis in judicio ex virtute divinitatis, non sine Patre et Spiritu sancto; et apparebit terribilis impiis, et mitis justis. Erit enim terror malis, et lumen justis.
Abbreviated transcription (Latin):
essentia tͥum ꝑsonaꝵ. et tres ꝑ sone uniꝰ essentie. q̃
hiis locutõnib stripture nobis enusandꝰ uidet᷑¬
usus. ubi freq̃nt reperit᷑. ita dcm. una est essẽtia
t̾ um. et tres sunt ꝑsone᷑ uniꝰ essentie. Nusꝙͣ autẽ¬
occͤrit legisse unũ d̾m triũ ꝑsonaꝵ. uł tres ꝑsonas
uniꝰ dei. quod ideo puto scõs doctores uitasse. ne ita
forte acciperet᷑ i diuinis ꝑsonis. ut accipit᷑ cil de cre¬
tum. uł seruiens. uł sb̃iectum. ñ adinisit fides
in tͥuitate talem locutõnis modũ. ita t̾ ecõu̾
so ñ dr᷑ de dei essentia. quod ip̃a sit eẽntia abra¬
hani ysaac. et iacob. uł alicuiꝰ create. ue c̾atoris
et cͥat᷑e uam: iudeam̃ cõfundere..¬

Expanded text:
nius essentiae. In his locutionibus Scripturae usus nobis aemulandus videtur, ubi frequenter reperitur ita dictum: Una est essentia trium personarum, et tres sunt personae unius essentiae; nusquam auteoccurrit legisse, unum Deum trium personarum, vel tres personas unius Dei. Quod ideo puto sanctos doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de cretum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non dicitur de Dei essentia quod ipsa sit essentia Abraham, Isaac, et Jacob, vel alicujus creaturae; ne Creatoris et creaturae naturam confundere
Abbreviated transcription (Latin):
resutend̾ sit potestati in libro de nat᷑a loniait.
Si illud iubeat potestas qd̾ ñ deleas facere. hic
sane ꝯtempne potestatem timendo potestatẽ¬
maiorem. ip̃os hunianaꝵ reꝵ gradꝰ aduerte.
Si quid iusserit cͤator ñquid fatiend̾ est si ꝯt
tatur illo ꝯtempto illi esse seruiend ũ ͦ ergo
si aliud imꝑator aliud iubeat deus ꝯtempto
sllo optemꝑand̾ est doo. Y otestati ergo dyaloli¬
uel hominiꝰ tunc resistanus cum aliquid ꝯt ͦ
d̾m suggesserit. in quo dei ordĩoni ñ resistimꝰ.
nulli potestati orbediamuꝰ.¶I
istis intelligendis atq ꝑtctandis que ad u̾bi
ĩ carnati misteriũ ꝑtinent integra mẽtis
ꝯsideratõne intendamꝰ. Ut de in effabilibus
modicum aliquid fari deo reuelante uale¬
amu

Expanded text:
resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diabolivel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamu
Abbreviated transcription (Latin):
ti resistit dei ordinatõni resistit. cũ gͦ dyabolo
sit potestas mali et dei ordinatd̾e eius potesta¬
ti non esse resistendum uidet᷑. S sciendum
aplm̃ ibi loqui de seculari potestate .s. rege.
que iubet deus eiꝰ exhileri .s. in trib̾utis ⁊¬

Expanded text:
ti resistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum videtur. Sed sciendum est Apostolum ibi loqui de seculari potestate, scilicet quae jubet Deus eis exhiberi, scilicet in tributis
Abbreviated transcription (Latin):
sortio aĩa maculat᷑ poc̃o ꝑ id gͦ qd̾ fcĩ causa ma¬
uet Inkabitare dicit᷑ pcc̃m in carͣne. hoc est¬
lex carnis. item ñ habitat pccm ui anima set
in carne qr pcc̃i causa ex carne est ñ ex anima.
qr caro esb exorigine carnis pcc̃i. ⁊ ꝑ tͣducẽ om̃iscaxo

Expanded text:
manet, inhabitare dicitur peccatum in carne; haelex carnis. Idem: Non habitat peccatum in anima, sed in carne, quia peccati causa ex carne est, non ex anima, quia caro est ex origine carnis peccati, et per traducem omnis caro
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sicut fllius. ułgenitꝰ. relatiue dr̃ ad prẽm.
ita ⁊ abum. et ymago. et quod eo dr̃ ilbum. siue yma¬
go: quo filius .i. ead̾m ꝓprietate. siue notione: dicit᷑
ubũ et ymago: qua fuliuis. s non eo quo u̾bum dicit᷑
sapientia. uł esseutia. quia ñ notione qͣ dr̃ abum:

Expanded text:
quod sicut Filius vel genitus relative dicitur ad Patrem, ita Verbum et imago; et quod eo dicitur Verbum sive imago quo Filius, id est, eadem proprietate sive notione dicitur Verbum et imago qua Filius; sed non eo quo Verbum, dicitur Sapientia vel essentia, quia non notione
Abbreviated transcription (Latin):
tudiuũ iuductõne. id posse ficri insinuat augꝰ
in .ii. de bapt̃o ꝑuirloꝵ ita inquiẽsquomͦ p̃putiũ
ꝑ circõsitõm aufert᷑ mauet tñ in eo quem genu¬
crunt circõcisi. quomͦ ⁊̃ palea que oꝑe hunia¬
no tanta diligentia seꝑat᷑. manet tñ ĩ fructu
qui de purgato nascit᷑ tritico. it a pec̾m qd̾ ĩ pa
nuerunt. ex hoc .n. gignũt ꝙ ad huc uetꝰstũ
tͥhunt. ñ ex noc quod lex ĩ nouitate ꝓmouit
eos interfilios dei / ñ in ꝑentes generant si¬

Expanded text:
ri insinuat Aug. in lib. de Baptismo parvulorum, inquiens: Quomodo praeputium per circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato nascitur tritico; ita peccatum quod in nuerunt. Ex hoc enim gignunt, quod adhuc vetustum trahunt; non ex hoc, quod lex in novitate promovit eos inter filios Dei. Non enim generant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ilbum ꝑfc̃m. cui ñ desit aliquis. ⁊ ars quedã
onũpotentis ⁊ sapientis dei. pleua oĩm ratõnũ.
uiuentiũ ⁊ ĩcõmutabilium:. et om̃s unũ in ea
Sicut ip̃a: unam de uno cum quo unũ ibi nouit
dm complex̾us prĩs ⁊ ymaginis. qui ñ est sine ꝑ¬
fruitione .i sine caritate. sine gaudio. illa gͦꝰ dislec¬
tio. delectatio. felicitas. uł beatitudo. Si tũ aliqua
humana uoce digne dicit᷑ usus ab illo applłata est
qr ubertate ꝑfindens oñs creat᷑as pro captueaꝵ.¬
Itaq ala tria et a se inuiceni det̾ minari uidentur
et in se infiuita sunt. qui uidet hec uł ex ꝑte uel
ꝑ speclm̃. et ĩ enig̾nateꝰ gaudeat cognoscẽs deum.
et gr̃as agad. qui uero non uidet. tendat ꝑ pietatẽ
fidei ad uidendũ. ñ ꝑ cecitatem ad callumpniandũ.
qm̃ unꝰ est deus. S tñ trinitas. Etce habes qͣliter
ilba hylarii. p̃missa accipienda sunt. lic taute
suit ꝓ funditatis. ut ⁊̾ ad hibita expositione uix

Expanded text:
m Verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei, plena omnium rationum, viventium incommutabilium: et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit dam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicituque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu eaItaque illa tria et a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tendat per pietatem fidei ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum; quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ q progͥssuꝯ. atq bona oꝑa que deus remunat
munera sua. unde uita eterua que in fine a deo me
ritis p̾cedentib reddit᷑. qr ⁊ cad̾m m̾ta quibus
reddit᷑ ñ a nobis sunt. s in nobis fc̃a sunt ꝑ gñm ᷑
recte et ip̃a uita gr̃a nũcupat᷑. qr gͣtis datur:
nͨ ideo gͣtis qr ñ młtiꝰ dat᷑. s qr data sunt ꝑ gra

Expanded text:
eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat munera sua. Unde vita aeterna quritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
destinatõne que est diuina essentia obitiunt Addũt
quoq ⁊ alia ita dicentes. Si potuit deus ñ p̾scire aliqͣ¬
cum id̾ m sit deo p̾scire quod scire. et scire quod esse.
potuit gͦ nou esse. Item cum id̾m sit deo p̾scium esse.
⁊ d̾m eẽ. sipe si potuit non esse p̾scius. et potuit nõ
esse deus. pot uit aut̃ non esse p̾scius si potuit nulla
pͤscire. acͤ pot uit nulla p̾scire qr potuit nulla fac̾e

Expanded text:
destinatione, quae est divina essentia, objiciunt. Addunt quoque et alia, ita loquentes: Si potuit Deus non praescire quod scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla face
Abbreviated transcription (Latin):
dñ dr᷑ de uoluntate. quicquid dr᷑ de scientia.
et econu̾so. nͨ om̃ia illa sua uoluntate deuꝯ
uult: que sua scientia scit. cumscĩa sua no¬
uerit tam lona qͣm mala. uoluntate aut̃
ñ uelit: nisi bona. Scientia quippe dei et
p̾scĩa de boniꝰ est ⁊ maliꝰ. uoluntaꝰ uero et
est in deo scĩa ⁊ uoluntaꝰ. ⁊ p̾scĩa. ⁊ p̾destina
te. et esse deus nat᷑a. non uoluntate.. Qͦ
Qͣlit̾

Expanded text:
r de voluntate quicquid dicitur de scientia, et e converso, nec omnia illa sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et ete; et esse Deus natura, non voluntate. 3. Qualit
Abbreviated transcription (Latin):
et contͣ hoc opponit᷑ sic. uoluntaꝯ dei gͥ
nadura siue essontia dei. quia ñ est alid̾
deo esse. alid̾ uelle. ⁊ iõ sicut una est essentia
tͥum ꝑsonaꝵ: ita ⁊ una uoluntaꝰ. Si ergo
deus nat᷑a deuꝯ est: et uoluntate d̾ꝯ est. Et. si
u̾bum d̾i nat᷑a filiuꝰ d̾i est: ⁊ uoluntate fllsꝰ
dei est. hec aut̃ fatile est refellere. Nam et

Expanded text:
ed contra hoc opponitur sic: Voluntas Dei est natura sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et voluntate Filius Dei es
Abbreviated transcription (Latin):
dulentie excitata nũdiun quiescit S ĩ tanta
reꝵͦ erone adit. Si pat̾nit as ⁊ filiatio iu deo. siue ĩ diui¬
ua eẽutia sunt. ead̾m gͥ res sibi pat᷑ est ⁊ alliꝰ. Nan in
quo pat̾uitas est pat̾ est. et iu quo filiatio est⁊ filꝰ est.
Si igit᷑ una ead̾m q res habet in se pat̾ntatem ⁊ fili¬
atõm. ip̃a ⁊ generat ⁊ generat᷑. quod dicentes ĩ sabel¬
liauã hr sim ꝑtͣ hunt᷑. extendentes prẽm iu filium.
cum ip̃m sibi filiũ ip̃m ꝓponant ⁊ prẽm. Si uero nega¬
u̾int in una dei essentia pr̃nitate m esse ⁊ fillatõni:
quo uͦ ergo dicunt esse d̾m hus atq aliis argum̃¬
toꝵ aculeis ut unt᷑ in sue opinonis aslertõnẽ. ut u̾i¬
gatis formã dissecent.

Expanded text:
nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo res est sibi Pater et Filius. Nam in quo paternitas est, Pater est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et generatur: quod dicentes, in Sabellianam haeresim pertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, cum ipsum sibi Filium proponant et Patrem. Si vero negaverint in una Dei essentia paternitatem esse et filiationem, quomodo ergo dicunt esse Deum? His atque aliis argumentorum aculeis utuntur in suae opinionis assertionem, ut veritatis formam dissecent.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cõmĩui sensu causa religionis: siue ad tempꝰ
siueusq in finem. Sacͣmentalit̾ uero separa¬
ri neq̃unt dum uiuũt. si legiitime ꝑsone sint.
manent int̾ uiuentes semel inita iura mipti¬
aꝵ ut potius sunt int̾ se cõnigos ⁊̃ separati:
qͣm cũ aliis quib ad ħeserunt It em manet ĩ¬
ter uiuentes quodd̾a cõigale uinculũ. quod
uͨ soꝑatio. nͨ cũ alt̾o copułatõ possit auferre. si¬
cut apostata aĩa uelut de cõuigio xp̃i recedens:
⁊̃ fide ꝑdita sacͣmentũ fidei non amiitit. qd̾ la¬
uachro regenatõnis accepit. redderet᷑ .n. rede¬
mulum supplitii: ñ ad meritũ premii. Item
quibz placuit ex consensu ab usu carnar con-
cupncentie in ꝑpetuũ continere. absit ut
uincłm int̾ eos cõnigale rumpaletur ĩ mo
firmius erit quo mag̃ ea pacta secũ gerunt
q̃ carius cõcordius q seruanda sunt. non uo¬
luptariiꝯ corꝑm nexil S uoluntariis aĩoꝵ¬

Expanded text:
ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. manent inter viventes semel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redemulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus pcupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it cũctis aliis pc̃cis: s qr ab hoĩe cõmissũ ẽ
qñ in uno hõĩe tota humana ͭ xõsistebat ⁊ iõ
tota in eo corrupta est. Maiorem q efft̃m ma¬
li intulit qͣitũ ad mnt̾iplices cͤffc̾us qui exeo
manauerunt. s ñ qͣmt̾ ad penã et̾nã qͣm gͣ¬
uiorem ñ meruit. qͣm plures postͣ meruerũt
An ssid̾ pec

Expanded text:
it cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea merueruntAn istud pec
Abbreviated transcription (Latin):
timeant pubblicare. remoueat᷑ inꝑbabił consu¬
etudo. ne multi a pu̾ie remediis arceant᷑. dum
aut erubescunt. aut timent ĩimicis fcã sua re¬
serate. quib pꝰsint legũ ꝑcelli constitutõne. suf¬
ficitin. confessio que pͥm̃ deo offert᷑. tunc ⁊̾ sac̾¬
doci qui pro delictis pu̾itentiũ p̾cator accedit.
tunc .n. plures ad pũiam pot̾unt prouocari. si
pplĩ auribus ñ pubblicet᷑ conscĩa confitentis. ex
hiis aliis qr plurib indubitant̾ ostendr᷑ oportere
dño pͥmũ. et deiude sac̾doti offerre confessionẽ.

Expanded text:
timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iuste misereat᷑. considerat .n. si dignꝰ est.
ñ dico iustitia. s et miscd̾ia. iustitia .ii. sola
dampnat. s dignus est nusdd̾ia: qui spu̾ali la¬
bore querit grãm. laborat .n. mens patiendo e¬
rubescentiã. et qr uerecondia magna est pn̾ĩa:
qui erubescit pro xp̃o. fit dignus nͥuscd̾ia. Unde
p qr qͣnto plurib ⁊fitebitͤ in spe uenie tͦpitu¬
dĩem cͥminis: tanto fatilius cõsequit᷑ gratiã
remissõnis. ip̃i .ti. sac̾dotes plus iam possunt

Expanded text:
est, non dico justitia, sed et misericordia. Justitia enim sola damnat, sed dignus est misericordia qui spirituali labore quaerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo fit dignus misericordia. Unde patet quia quanto pluribus confitebitur in spe veniae turpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tib imponũt. soluũt: cum de ea aliquid
dimutunt. uł ꝑ eam pgatos ad sacͣmentoꝵ
ꝯmũionem admittunt. q̃m modũ superius
augꝰ ait. quib remittunt remittit deus ⁊ .cͥ.
opus .n. iustitie ex̾cent in pcc̃ores: cum cos
relaxant. uł sacͣmentoꝵ ꝯmũionem recon¬
ciliant. alia opera in pec̃ores ex̾cere nequnt.
et nocandum est. qr quos satasstõne pũiten¬
tie ligant. eo ip̃o a pcc̃is soluto ostendunt. qr
ñ imponit᷑ alicui sact̾ifactio penał nisiquen

Expanded text:
tibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admittunt, quem modum superius it: Quibus remittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos relaxant, vel sacramentorum communioni conciliant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendunt, quia non imponitur alicui satisfactio poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
cens. frustrat claues ecclĩe. qui sine arbit᷑o
sac̾dotis pnĩam agit. si sine oris confessd̃ne cri¬
minis indulgentia impetͣur est et alius mo¶¬
dus ligandi et soluendi qui ꝑ excõicatõm ge¬
ritur. dum aliquid scd̾m canonicam disci¬
plinam tertio uocatus. ad mai̾s emendatio¬
nem malfesti delicti. et satałdõne uilipendẽs
sententia ecclie. a loco oratõnis et facͣmento¬
rũ comũione. et fidelium consortio p̃ciditur.
ut crubesdat. et pugore sceleris comilsus peni
profitens resipu̾it: negate cõmũioni adinitti¬
matizatio hc pͣnc penam illis qui digne ꝑ cel¬
lunt᷑ infligit. qr gr̃a dei et protectio ellis amp̃
subtͣhitur. ac sibi ip̃is relinquit᷑. ut sit ei lib̾m
ruere ĩ interitum pcc̃i. in quos ⁊̃ diabolo maior
seuiendi dat᷑ potestas. oratõnes quoq ecc̃e. et
benedictõnũ. ac meritoꝵ suffragia: eis neqͣqͣm
susfgari putant᷑.

Expanded text:
 Frustrat claves Ecclesiae, qui sine arbitrio sacerdotis poenitentiam agit, si sine oris confessione criminis indulgentiam imprecatur. Est et alius modus ligandi et solvendi, qui per excommunicationem geritur, dum aliquis secundum canonicam disciplinam tertio vocatus ad emendationem manifesti delicti, et satisfacere vilipendens, sententia Ecclesiae a loco orationis, et sacramentorum communione, et fidelium consortio praescinditur, ut erubescat, et pudore sceleprofitens resipuerit, negatae communioni admittiae anathematizatio; hanc poenam illis qui digne percelluntur, infligit, quia gratia Dei et protectio illius amplius subtrahitur, ac sibi ipsis relinquuntur, ut sit eis liberum ruere in interitum peccati, in quos etiam major diabolo saeviendi datur potestas. Orationes quoque Ecclesiae, et benedictionum ac meritorum suffragia, eis nequaquam suffragari putantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mlli ambigendu est. tunc q̃inq corporis san¬
effitit᷑. nec alienari ab illiꝰ panis calicis q cõ¬
sortio: ⁊̾ si anteqͣm panem illũ edat. et calicẽ
bibat. de hec seculo ĩ unitate corꝑis xp̃i cõsti¬
tutus : abscedat. qr ilꝰ sacͣmenti benefitio
tũ sigͣt: inienitur in illo in. sacͣmento cor¬
pus et sangͥnem suũ cõmendauit nobis. quod
et fecit nos ip̃os. nam et nos corpꝰ ip̃ius facti¬
sumꝰ. Item qli discordat a xp̃isto ñ manducat

Expanded text:
lli ambigendum est tunc quemquam corporis et sanefficitur; nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc seculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio tum signat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum nobis commendavit, quod et fecit nosipsos. Nam et nos corpus ipsius factifidelium: Qui discordat a Christo non ma
Abbreviated transcription (Latin):
alia ꝑsona sꝑiritꝰ .s. Si .ii. in hiis locutõnib ꝑ iodͭ
uocabulunt essentie intelłutiam facit płõ essen¬
tias confiteri uidemꝰ. et ita plures deos. Si uero
essentie sigcatõm sbi non tenet. alia est hꝰ hoĩs
ratio cum dicit᷑. pater est ꝑsona. filiꝰ est ꝑsona. ⁊

Expanded text:
sona Spiritus sancti. Si enim in his locutionibus personae vocabulum essentiae intelligentiam facit, plures essentias confiteri videmus, et ita plures Deos. Si vero essentiae significationem ibi non tenet, alia est hujus nominis ratio cum dicitur: Pater est persona, vel Filius est persona; et
Abbreviated transcription (Latin):
ost hoc uidendum est quid ñt bapt̃s. ⁊ que
sit forma . et qndo institutꝰ. et causa insti
tior facta. sub forma illoꝵ p̃stripta.Si .ii. fiat a
blutio sine uerbo: ñ est ibi sacͣmentũ. s acceden¬
te ilro ad elementũ: fit sacͣmentũ. ñ utiz ipsum
elementũ fi sacͣmentũ: s ablutio in clemento.
tum: et fit sacͣmentũ. Unde est hec tanta uirtꝰ
aque. ut corpꝰ ⁊angat et cor abluat. nisi fatiente

Expanded text:
ost haec videndum est quid sit Baptismus, et quae sit forma, et quando institutus, et causa institterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum, non utique ipsum elementum fit sacramentum, sed ablutio facta in elemento. tum, et fit sacramentum. Unde est haec tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente
Abbreviated transcription (Latin):
entiamꝰ quoq c̾at᷑aꝵ et cognitõm ilitatis que pͥme
ꝑfcõni congruebat niox conditꝰ ñ incõgrue acceps¬
se putatur. et ad illam ñ studio uł disciplina aliqͣ
ꝑ int̾uallũ temꝑis profecisse. s ab exordio sue cõ¬
ditõnis diuinitꝰ allam ꝑ cepisse u

Expanded text:
eatarum, et cognitionem veritatis, quae primae perfectioni congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divin
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliquis fu̾it inortuus qui nĩ sit coufessus. et
destuõium h̃t lonũ qd̾ ũ pot̾at uenire ad sacer¬
doteni s p̾occupauit eum mors in domo uł iu
uia fatiant pro eo parentes eius oblationent
ad altare. ⁊ dent redemptõm pro captiuis.
De ꝓcc̃is q̃ post b̾uc

Expanded text:
Si aliquis fuerit mortuus qui non sit confessus, et testimonium habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupavit eum mors in domo vel in via, faciant pro eo parentes ejus oblationem ad altare, et dent redemptionem pro captivis. DE PECCATIS QUAE POST HANC