comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tencia iussit eũ rex decollari Ante¬
quã a ministris int̾ficer&᷑. hanc ora¬
exduxistime de errore inscienciam.
hoc quod ate p&o p̃sta mͥ. ut inquali
loco posuerint coepus meũ. ñ ibi in¬
grediat᷑ grando. ñ ira. famaes. ñ moe
cionib salui fiant Et uenit uoxde
celo dicens. Cristophore ubi est cor
mora uerint nom̃ tuũ insuis oeationib
quicꝗd pecierint accipient. & sal u

Expanded text:
tentia| iussit eum rex decollare . +antequam ministris interfi| ceretur hanc oraeduxisti me de errore in sciencia hoc quod ad te peto| praesta mihi et in quale loco posuerint corpus meum.| non ingrediatur grando. Ntionibus salui fiant . et uenit| uox de caelo dicens . christoferi . ubi est corpmorauerint nomen tuum| in suis orationibus . quicquid peterint . accipiant| et salui
Abbreviated transcription (Latin):
erat ubisc̃s tristophorꝰ. & clamabant uoce
magna dicentes Ora ꝓ nob̵ famule
dĩ. ut liber& nos deidolis Et ingres
sȩ. intẽplũ: clamabant idolis Du
paganoꝵ. audite nos Et ñ erat uox in
illis & dicebant iterũ Ne foete sõ¬
niũ ceperint: & ñ audiunt. aut aliqđ̃
artificiũ oꝑant᷑ & ñ illis uacart. Tc̃
nicea soluit cintũ suũ & posuit incol¬
lo iouis: & traxer̃ ambȩ. & iactauert̃
eũ infaciẽ. & contriuer̃ eũ: Similit᷑
leuate & adiuuate uos: Audiens aut̃
rex qr nicea & aquilina. dõs suos c̃triuer:
dixit ad eas: Ego uos rogatierã ut
sacrificar&is dus meis nͣ ut c̃leder&is¬
eos Responder̃ ille & dixer̃ Stulte
amulierib conlidant᷑ Respondit rex
& dixit eis: Qm̃ uos illũ maleficum
credidistis. & lesistis dõs meos. male uos interfitia
cionẽ ur̃am. & saerific& dus meis Et
iussit rex ferreas in manib & inpedib
aquilae mitti. & iussit eã suspendi. &

Expanded text:
t uocem magnam dicentes. Ora| pro nobis famuli dei . ut liberit nos deus ab idolis.| Ingresse sunt in templum . et clamabant idolis | dei paganorum . audite nos . et non erat uox in illis .| et dicebant iterum . ne forte somnium ceperint| et non audiunt . aut aliquo artificio operantur| et non illis uacat. Tunc nicia soluit cinctum| suum . et posuit in collo iouis . et traxerunt ambas .| et iactauerunt eum in faciem et conteruerunt.| Similiter . leuate et adiuuate uos. Audiens autem rex| quod nicia et aquilina deos suos conteruerunt| dixit ad illas . ego uos rogaueram ut sacrificaretis| deis meis non ut conlederetis. Responderunt illas| dicentes. Stulte a mulieribus conlidantur. Respondit| rex et dixit eis . quoniam uos illum maleficum credi| distis . et lesistis deos meos . male uos perdam cionem uestram| et sacrificit deis meis. Et iussit rex ferreas in ma| nibus et pedis aquilinae mitte . et iussit eam| suspendi . et
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Dñe d̃s om̃ps daeis ut credant
in manu sua. fixit eam int̾rã & dixit:
quia uirga illa floruit. credidert᷑
& animae l Xuii. & baptizati st̃ demanu
ipsius scĩ Audiens hȩc dͣgnꝰ rex: mi¬
sit ad eũ ducentos milites. ut eũ ad se
exhiberent Uidentes illũ milite soran¬
tẽ : timuer ad ꝓpiare ad illum: & trans
te uidere. Respondens sc̃s cristophorꝰ¬

Expanded text:
ine deus omnip . da eis ut credant in manum suam . | fixit eam in terram et dixit quia uirga illa floruit . et crediderunt|  animas .CXII.+ et bap| tizati sunt de manu ipsius sancti. Audiens dagnus| rex misit ad eum .CC+. milites ut eum ad se exhiberent .| uidentes illum milites orantem timuerunt adpro| piare ad illum . et transmte uidere. Respondens sanct
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dĩ tui accipio coronã. & in
uenite niceã. ante conspectũ suũ & dix̃
adeã Ad huc in hac stulticia ꝑseueras:
ciaris Nicea respondit Torm̃ta tua¬
lore respondere non poss&: Ipsa uero
amplius clamabat & dicebat: Ego toe¬
m̃ta tua non timeo Habeo enĩ ad uitorẽ
qui pot est me libare de manib & de
toem̃tis tuis Iratꝰ rex iussit ex hibi
multa ligna. & fieri pyrã ingentem.
& iussit eã ibi concremari Ipsa aut̃
in medio flãmȩ stabat. & clãmabat.
dicens: Dñe qui misisti angłm tuum
in caminũ triũ pueroꝵ. & liberasi eos de

Expanded text:
in nomine dei tui accipio mea corona in nomirex uenire ante conspectum suum . et| dixit ad eam adhuc in hac stulticia tua persiueras| ciaris. Nicia respondit .| tormenta tualore respondere non possit. Ipsa uero| amplius clamabat . ego tormenta tua non timeo| abeo adiutorem qui potest me liberare de manibus| et de tormentis tuis. Iratus rex iussit exhibere ligna| multa et fieri pyram ingentem . et iussit eam ibi con| cremari. Ipsa autem in media flamma stabat et| clamabat dicens. Domine . qui misisti angelum tuum| in camino trium puerorum . et liberasti eos de
Abbreviated transcription (Latin):
utriq tam̃ cũ domino regnabunt. Simil it̃¬
ordo reꝓboꝵ partit᷑ induab partibus.
dũ his qui intra sq̃am eccłam sunt mali
iudicandi sunt. & dãpnãdi Qui aut̃ extra
eccłam in ueniendi sunt: ñ st̃ iudicandi.

Expanded text:
Utrique tamen cum Christo regnabunt. Similitordo reproborum partitur in duobus, dum hi, qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt, et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judicandi,
Abbreviated transcription (Latin):
Responder̃ ad eũ & dixer̃: Credimꝰ indm̃
tuũ. quia tecũ ꝑferonꝰ martrrium:
Alia aut̃ die iussit illas rex exire de
c arcere & int̾rogabat eas dicens:
dm̃ scĩ cristo phori Respondit rex &
dixit ad eas Nicea & aquilria. & uos
maleficatae estis de ipso grandi male¬
ficio. & uos negar&is dõs meos magnos :
Cogitate pulchritudinẽ urãm. &
sac rificate diis meis Siaut̃ nolueri¬
tis male uos faciã perire a facie t̾rae
eris ut sacrificemꝰ dus tuis. uibe mun
clari plateas totas. & exeat p̾co elamans
ut om̃s c̃gregent᷑. intẽplo: quia nicea
& aquilina. sacrificare debentdus¬

Expanded text:
Responderunt ad eum et dixerunt credimus in deum| tuum . quia tecum perferimus martyrium. Alia| autem die iussit illas rex exire de carcere+ . interroga| bat eas dicens ndeum christoferi. Respondit rex et dixit ad eas | nicia et aquilina . et uos maleficate estis de illo| grande maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. eris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in templum . et quia nicia| et aquilina sacrificare habent
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ueniss& ante conspectũ eiꝰ. dix̃
rex ad eũ: Iã sacrifica diis meis. & in¬
fidẽ meã habeo. qͣm ꝑ baptismũ accepi:
Tunc iussit rex exhibi lignũ magnũ.
scd̃m statũ eiꝰ. & poni ante palaciũ:
Et uocatist᷑ milrtes & iussit famulũ di¬
se d̾m ordinẽ. & tnas sagittas iact auer᷑
suꝑ eũ de cicius interficer&̾ Et dix̃
nire. & liberare eũ de manib meis
& sagittauer̃ ab hora pͥma usq in ho¬
xam duodecimã. & credebat rex
quod om̃s sagittȩ in corpore eiꝰ infixȩ
essent: Sagite aut̾ suspẽ debantur

Expanded text:
 fuisset ante conspectum eius . | dixit ad eum . iam sacrifica deis meis et infidem meam habeo quam ex baptismum accepi| Tunc iussit rex exhibere lignum magnum secundum| statum eius . et poni ante palacium . et uocati sunt| milites et iussit famulum d. secundum ordinationem+ ternas sagittas| iactauerunt super eum ut cicius interficeritur.| Et dixit nire| et liberare eum de manibus meis . et sagittauerunt| eum ab hora prima usque+ ora duodecima et putabat| rex quod omnes sagittas in corpore eius fixas essent| Sagittæ autem suspendebantur
Abbreviated transcription (Latin):
rex dicebat incorde suo Siñ ꝑdidero
maleficũ ipsũ a facie t̾rae. in maleficus
suis totũ sełm ad se thraere hab&. ut
om̃s credant in illũ & p̃cepit rex ue¬
nire scm̃ cristofoꝵ ante conspectũ suũ¬
& dix̃ ad eũ: Cananee. & facies t̾pis.
usq quo in hac fide stas. & quã diu possũ¬
fidẽ bonã. ut derelinqͦs dõs tuos & ad¬
ores cp̃m meũ. qui potestatẽ inuit᷑a
tua. & in morte tua & dix̃ rex ad eũ:

Expanded text:
rex dicebat in corde suo . si| non perdedero malefico isto a facię terrae in malefi| ciis suis totum populum ad se traheri habet ut om| nes credant in illum. Et praecepit rex sanctum christoferum| ante conspectum suu dixit ei. canineae . et| facies turpis . usque quo in hac fide stas et quam diu te| possufide bona ut de| relinquas deos tuos et adores christum meum . qui potesta| tem habit in uitam et in mortem tuam . et dixit rex ad| hu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s cristophorꝰ oeationẽ suã. dix̃ ad illas¬
Leuatȩ filiȩ meę nolite timere Stare aut̃
hab& ante iudiciũ dĩ. qͥ uos transmisit
adme: Ꝙ̾ int̾rogabat easdẽ Quod ÷
artificiũ urͣm respondert᷑ ille dicen¬
tes adeũ: Ora ꝓ nob̾ famule dĩ. ut di¬

Expanded text:
s christoferus| orationem suam . dixit ad illas filiae meae . nolite| timire . stare autem habit ante iudicium dei . qui| uos transmisit ad me+ Interrogabat eas dicens.| Quod est artificium uestrum . responderunt illas .| dicentes ad eum . ora pro nobis famul
Abbreviated transcription (Latin):
dagni: Uidens eũ rex quia magnꝰ erat:
statĩ coeruit de consistorio ubi sedebat:
&̾ post modũ surr ex̃ sedens ꝓtribunali. &¬
int̾rogabat eũ dicens Quis estu. aut
repb dictꝰ sum: post baptis mũ xp̃ophceꝰ¬
& terrã. ꝑeant: & ipsi qui adorant eos:
ita ad oeares dm̃ qui fecit cȩ̨lũ & terram.
qui in potestate hab& liberare te de igne.
&e dimittere peccata tua: Ipse aut̃ tanꝗ
stultꝰ rex. cogitans intra se dicebat: Quo¬
modo possũ istũ qui int̾feras nutritꝰ est
supare. nisi ex quisita toem̃ta ei intulero:
& uissit eũ rex mitti in carcerẽ: & ecce
illi quadringenti milites. uener ante
conspectũ dãgni. & iactauert᷑ ante illũ
arma sua dicentes: & nos credimꝰ dm̃ sc̃i
eristophori. & ad oramꝰ eũ: & dix̃ rex.
Nũ quid & uos maleficati estis. quod ipsum
uultis sequi: Uenite ad oeate dõs meos.
& dabo uobis aurũ & argentũ. & in
milites ad eũ: Aurũ & argentũ sit in
ꝑelicione : nos aut̃ semel baptizatis u¬

Expanded text:
dagni . uidens rex quia| magnus erat statim curruit ad consesturio ubi| sediat et postmodum surrexit+ sedens pro tribunali| interrogabat eum dicens. Quis es tu aut reprobus dictus sum| post baptismum+ chri.| pereant . et ipsi qui adorant eos .et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcere| et ecce illi .CCCC+. milites uenerunt ante conspectu| dagni iactauerunt arma sua ante illum dicentes| et nos credimus iistoferi et adoramus eum| Et dixit rex. Numquid et uos maleficati estis quod| ipsum uultis . sequi  adorate deus meus . et do uobis| aurum et argentum et in militis ad eum Aurum et argentum tecum sit in| perdicione Nos autem simul baptizati su
Abbreviated transcription (Latin):
b ic codex r&in&e p&rũ paulũq beatos
Et geminos iacobos balto lomeũq thomã
A ndreã sc̃m symonẽ tadeũq philipũ
Tuuangelistas sc̃os. quatt uor & ꝓceres
Mathiã parit᷑. barnabam regia uasa.
Climata ꝑmundi quos honoeare lic&
Ex his incipiunt uirgineusq pudor.
Xp̃icola cuncti. hos semꝑ celebrate patronos
Tẽpoee sollẽpni uota canendo deo
Cũ quib ad ueniens iude x inlimine sedi
Reddere clara bonis. trigtiarite malis.
Om̃ips dñs don& consoetia nobis
Om̃ib insc̃is luce ꝑhenne frui arcur¬

Expanded text:
Hic codex retinet Petrum Paulumque beatos Hic codex retinet Petrum Paulumque beatos Et geminos Iacobos Bartholomaeumque, Thomam, Andream sanctum, Simonem, Thadaeumque Philippum, Evangelistas quatuor et proceres, Matthiam, pariter Barnabam regia vasa. Climata per mundi quos venerare licet. Ex his incipiunt virgineusque pudor. Christicolae cuncti hos semper celebrate patronos Tempore solemni, voce canente Deo. Cum quibus adveniens Judex in limine saecli Reddere laeta bonis, tristia rite malis, Omnipotens Dominus donet consortia nobis Omnibus in sanctis luce perenne frui. XC
Abbreviated transcription (Latin):
Contin& hoc coepꝰ xp̃s quos lumina pandit.
Sol mundi parit̃ e̾e sacrata dei.
Omĩa falsce ꝑ quos figmenta deoꝵ
Eccła fulg&. cliruta ualde iac&.
S iegit mundo dñs quos ante creator:
Secula p̃noscens ee dei soboles:
Pectoea repleuit. quoꝵ pia sp̃s almus.
Dans uarus linguis. alta tonare dei:
Tranferri montes soluendi iure ligãdi
Terris attribuit hos pi&ate polis:
Istoꝵ imperio fugiunt demonia sȩeli.
Coepcea functoꝵ uel rediuiua uigenit.
Mentib his sacris dans intima cernere cordis.
Taelitꝰ & fieri mira patrante deo
Hos uocitant cȩlos uate ᷤᷤ nubesq uolantes
Arida qui sc̃õs dogniate cceda rigant:
Dangores uarios. de pellunt famine solo
Coeporis est animȩ. ꝑ pi&atis opem
L ec̃tor apłicas bene prudens ꝑlege palmas
Cre dere ne dubites quos ten& alma fides.
Istoꝵ fines negcit. qui negglegit istas.
Qualit̃ emeriti regna beata tenent:
¶&us apostolicꝰ dñi prȩcepta sequendo.
Per fidei dogma clarus inorbe nit &.

Expanded text:
Continet hoc corpus, Christus quos lumna pandit — Sal mundi pariter — esse sacrata Dei, Omnia falsorum per quos figmenta deorum — Ecclesia fulgent — diruta ualde iacent, Eligerit mundo Domnus quos ante creator Saecula praenoscens esse Dei suboles, Pectora repeuit quorum pia Spiritus almus Dans uariis linguis alta tonare Dei. Transferri montes soluendi iure ligandi Terris ac tribuit his pietate polis Istorum imperio fugiunt daemonia saecli, Corpora sanctorum uel rediuiua vigent — Mentibus his sacris dans intima cernere cordis Caelitus et fieri mira patrante Deo. Hos uocitant caelos, uates nubesque uolantes, Arida qui sancto dogmate corda rigant. Languores uarios depellunt famine solo Corporis ast animae per pietatis opem. Lector, apostolicas bene prudens perlege palmas, Credere ne dubites, quas tenet alma fides! Istorum fines nescit, qui neglegit istas, Qualiter aetheria regna beata tenent. Coetus apostolicus Domini praecepta sequendo Per fidei dogma clarus in orbe nitet.
Abbreviated transcription (Latin):
tulisse ꝓbamꝰ. Qui usq ad quartũ diẽ
toetꝰ. elie uͭ ͦ. a sem& ipso inlaqueatus.
&iã om̃i putredinis squalore decoctus
uenib ebulliens. indiro iudicio uitae
suae. malũ digna moete finiuit Quod¬

Expanded text:
tulisse probamur; » qui usque ad quartum diem tortus, die quinto a semetipso laqueatus et jam omni putredinis squalore decoctus, vermibus buliens, in tirocinio vitae suae malum digna morte finivit.
Abbreviated transcription (Latin):
detentꝰ est nouatꝰ: & absenserat ab conspet¬
tu beatȩ uirginis praxedis: Pio aut̃ ep̃o. co¬
gitante de om̃ib xp̃ianis. una cũ beat aprax¬
edȩ: requirit᷑ nouatꝰ uir or . & dũ audi¬
cũ fuiss&e quia egritudine detinebat ur
contristati sumꝰ om̃s Berata praxcois

Expanded text:
dem Novatus, et absens erat a conspectu virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante de omnibus Christianis una cum virgine, requiritur Novatus vir Dei. Et dum auditum fuisset, quia aegritudine detinebatur, contristati sumus omnes: beati Praxedis
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatũ est antonio inperatorr. eoquod
conuentꝰ fier& intitulo płxedis : misit
quos sine in terrogatione. gladio puniri
p̃cepit in eodẽ titulo Quo coepora nocͦ¬
tu barata praxedis collegit: & sepelunt
incimiterio priscille. sub die .uiiiͦ. Ralen¬
das iutiu Tunc afflictione ẽstricta bea¬
ta praxedis: ingemuit & orauit ad dñm¬
iħm xp̃m ut transir& ex hoc mundo Cuiꝰ
orationes & lacrimae ad dñm ⁊ iħ m xpͣm

Expanded text:
ulgatum esset Antonino imperatori quod conventus fieret in titulo Praxedis, misit quos sine interrogatione gladio puniri praecepit in eodem titulo, quorum corpora beata Praxedis collegit et sepelivit in coemeterio Priscillae sub die VII Kal. Julii. Tunc afflictione constricta beata Praxedis ingemuit, et oravit ad Dominum ut transiret ex hoc mundo, cujus orationes et lacrymae ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
oe ante: exce nubila de celo descendit.¬
& in luxit suꝑeum Et uenit uox
conuertis ignorantes. & ad ducis ad uiã
ueritatis. & mutas linguas ferarum.
& das eis linguã humanã Et ingressus
infra ciuitatẽ or abat dicens Dñe quife¬
cisti adan. & cledisti ei eloquentiã. ut cog¬
noscer& uiã ueritatis. da & mͥ seruo
tuo. ut doceã płm istũ qui errauit:
Et orante eo: ecce exut mulier de ci¬
uitate. ut ad orar& idola & uidens
Currens ad ciuitatẽ. clamabat & dice¬
bat Uenite & uid&e mirabilia. quȩ

Expanded text:
orans. Ecce nebula| de caelo discendit . et inluxit super eum . et| uenit uox eus qui conuertis ignorantis . et adducis| a\d/ uiam ueritatis et mutas linguas ferarum . et| das eis linguam humanam . et ingressus infra| ciuitatem orabat dicens. Domine, qui fecisti adam| et dedisti eloquentiam ut agnuscerit uiam ueri| tatis da et mihi seruo tuo ut doceam populum| istum qui errauit . et orante eo . ecce exiit mu| lier de ciuitate ut adoraret “idolis”. et uidens|ius mutata est| et currens ad ciuitatem . clamabat et dicebat Veni| et uidite mirabilia quod
Abbreviated transcription (Latin):
rent elicentes. ansimiles facti hominde
descenderunt ad nos Et uocabant qdẽ¬
dat nabã iouẽ paulũ uero mercur ium
qam iq se erat dure uerbii Sãc er dos autẽ
iouis qui erat ante ciuitatẽ tarros &eo
conas ante ianuas deferens cũ populis:
Quolebat sacrificare: Quare itaq hoce¬

Expanded text:
e dicentes dii similes facti hominibus descenderunt ad nos et vocabant Barnaban Iovem Paulum vero Mercurium quoniam ipse erat dux verbi sacerdos quoque Iovis qui erat ante civitatem tauros et coronas ante ianuas adferens cum populis volebat sacrificare quod ubi
Abbreviated transcription (Latin):
poscebat. ad sub urbanũ p̃fatȩ ciui¬
tatis tetenelit: ubi uenerantlus
confessor xp̃i taurinus p̃sul quon¬
clã eiusdẽ loci requiescit Veniens¬
q ad locũ aedituũ domꝰ dĩ alloquu¬
tus uoluntatis suȩ intencionẽ re¬
serauit: At ille libent̃ eum audi¬
ens un animo affeftu tractauit:
& qr m̃te sincerꝰ. & coepore pulcher
eͥet. fr̃na dilectione ei monstrare
curauit: Vt aut̃ magistrũ reppe¬
rit. qui sibi operã inlitterarum
erudicione impender &. cũ do tum̃¬
to linguȩ mox ꝓbitate cepit alios
anteire
Nterea cũ ibidẽ diucius morar&ur
parentes quos reͥqͥuerat ab senciã
eius grauit᷑ ferentes. & in externis
regionib ad aliquã h eremi uasti¬
tatẽ profugisse credentes: moxce¬
perunt loca circiure diuersa si
foesitaneũ alicubi repperire possent
Et cũ dies & noctes inquerendo eo a-¬
gerent. in me mocato loco inuentus ÷
Cũq ei uehem̾cius instarent: ut pa¬

Expanded text:
poscebat, ad suburbanum praefatae civiposcebat, ad suburbanum praefatae civitatis tetendit, ubi venerandus confessor Christi Taurinus, praesul quondam eiusdem loci, requiescit, veniensque ad locum, aedituum domus Dei allocutus, voluntatis suae intentionem reseravit. At ille libenter eum audiens, unanimo affectu tractavit, et quia mente sincerus et corpore pulcher esset, fraterna dilectione ei ministrare curavit. Ut autem magistrum repperit, qui sibi operam in litterarum eruditione impenderet, cum documento linguae morum probitate coepit alios anteire. 2. Interea cum ibidem diutius moraretur, parentes quos reliquerat absentiam eius graviter ferentes et in exteris regionibus ad aliquam heremi vastitatem profugisse credentes, mox ceperunt circuire loca diversa, si forsitan eum alicubi repperire possent. Et cum dies et noctes in quaerendo eo agerent, in memorato loco inventus est. Cumque ei vehementius instarent, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
U pago ebrocensi exortꝰ est: sangui¬
nis nobilitate conspicuus. parentib
xp̃ianissimis ortꝰ Hic adolescencia
sua. cũ inuana huiꝰ mundi gła excres¬
cere poss&: totã miliciã suam dño
uero regi deuouit: Magis cupiens
pauꝑ xp̃m nudus ipse sequi: quam
diuicuis scłi uestitꝰ. ad tempꝰ sicut flos
feni florere: Mox ergo adhuc pu
animo: assidue parentes de p̃cans.
ut accessũ poss& habere: ad aliquẽ
locũ ubi exercicia litterarũ. in sco¬
us inuenirent᷑: Ad hȩc cum pater
nullo modo assentir&: & unici filii
clicer&. se non posse abs enciã susti¬
nere puer ille dõ deuotꝰ occasionẽ
inuenit: qua id quod desiderabat
perficeret :¬
etiuit namq apatre. ut licer &
sibi cognatos & adfines suos
uisitare : qui in castro e brocensi
me abant᷑: Cũq uisionis mutuȩ &
ad locucionis eis impendiss&& offici¬
um: continuo ad propria reuerte¬
roͬ  Postquã itaq obtinuit quod

Expanded text:
 pago Ebrocensi exortus est, sangui pago Ebrocensi exortus est, sanguinis nobilitate conspicuus, parentibus christianissimis natus. Hic in adolescentia sua, cum in vana mundi huius gloria excrescere posset, totam militiam suam Domino vero regi devovit, magis cupiens pauper Christum nudus ipse sequi, quam, divitiis saeculi vestitus, ad tempus sicut flos feni florere. Mox ergo adhuc pueanimo, assidue parentes deprecans, nt accessum posset habere ad aliquem locum, ubi exercitia litterarum in scolis invenirentur. Ad haec cum pater nullo modo assentiret et unici filii diceret se non posse absentiam sustinere, puer ille Deo devotus occasionem invenit, qua id quod desiderabat perficeret. Petivit namque a patre, ut liceret sibi cognatos et adfines suos visitare, qui in castro Ebrocensi morabantur, cumque visionis mutuae et adlocutionis eis impendisset officium, continuo ad propriamreverteretur. Postquam itaque obtinuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓux̃: ut animas audetiũ milere
uerbi di inrͥgar&: & coporalibus
molestiis uirtute miraculorum
iacula tua ibunt in fulgore amoꝵ
tas miraculo: Armis quippe nostu¬
em᷑. iaculis aduersa destruimꝰ: Arma
ergo cũ iaculis st̃. miracula cũprę¬
clicam̃tis: Sc̃i enĩ uiri uerbis suis
quasi quib lã iaculis. corda aduer¬
sanciũ tranfigunt. armis aut̃ id est
miraculis sem& ipsos tuentur: ut
quantũ st̃ aucliendi: sonent ꝑ imp&ũ
iaculoꝵ. & quantũ sint reuerendi.
ostenclant ꝑ arma miraculoꝵ: Tandẽ
igit᷑ oꝑa magni dĩ ꝓnunciantes. ꝓpo¬
namus nob uirũ reuerent issimum
beatũ leuthfredũ. in quo sp̃s sc̃s.
mundam sibi sedẽ prȩparauit: &¬
de ipso loqui instiam Cuius & si
facta ꝑse qui non sumꝰ icloner: auxilio
tam̃ om̃i potentis. & tanti uiri meri¬
tis fulti. quȩ ex antiquariis monum̃tis
partimq łelatione maioꝵ nobis com¬
ꝑta sunt e narranda suscepimus:¬
Deatus uir leuthfredꝰ infra gallias.¬

Expanded text:
ut et animas audientium imbre verbi Dei inrigarent et corporalibus molestiis virtute miraculorum iacula tua ibunt, in fulgore armorum tas miraculorum. Armis quippe nos tuemur, iaculis adversa destruimus; arma ergo cum iaculis sunt miracula cum praedicamentis. Sancti enim viri verbis suis quasi quibusdam iaculis corda adversantium transfigunt; armis autem, id est miraculis, semet ipsos tuentur, ut et, quantum sint audiendi, sonent per impetum iaculorum et, quantum sint reverendi, ostendant per arma miraculorum. Tandem igitur opera magni Dei pronuntiantes, proponamus nobis virum reverentissimum beatum Leutfredum, in quo Spiritus sanctus mundam sibi sedem praeparavit, et de ipso loqui instituamus. Cuius etsi facta prosequi non sumus idonei, auxilio tamen omnipotentis et tanti viri meritis fulti, quae ex antiquariis monumentis partimque relatione maiorum nobis comperta sunt, enarranda suscepimuseatus vir Leutfredus infra Gallias
Abbreviated transcription (Latin):
eis meoꝵ patrũ. ostende mihi si motuus
est̃ puer. & sepeliã illũ in locũ hunc:
Si uero uiuit expectans expect̾bo eũ
& orante eo: uenit uox ad eum dicens:
Resurg& puer. & annuncubit tibi gau¬
puer acens ei Auc pater na: ari:
Dixitq ei nocarius: aue fili celse:
Dicito mihi ubi nc̃ fuisti: Quirespondit:
In congregacione iustoꝵ. ibiq uidite stan¬
tẽ. iuxta sedẽ om̃ipotentis dĩ. & loque¬
eius. & puer osculatꝰ est uestigia eius
Manser̃ aut̃ nocte illa intra ciuitatẽ.
uenit mediolanũ. inquirens scos mar¬
Audiens aut̃ anolinꝰ qui p̾erat ciuitati
quod p̃dictos uiros ad hortatione & p̃
sencia confirmar&: capieũ iussit.:
Scribens neroni Uirũ scelestũ qui
rabã diis nr̃is in molat ułos . lccipiens
aut̃ relationẽ: ex iliuit dicens Ad huc
uiuit dõꝵ aduersarius: & ingenti ira
ex aestuans: nautas querit & puniri
misit ad anolinũ scribens ei Concide
colla eoꝵ id est nazarii. malefici. ger¬

Expanded text:
 meorum . ostende mihi si uer| mortuus est puer ut sepeliam eum in locum hunc. Sen uero| uiuet expectans expectabo eum . et orante eo . uenit uox| ad eum dicens . resurget puer . et adnunciabit tibi gaupuer dicens ei . aue pater na| zari dixitque ei nazarius . aue . file celse dicito mihi ubi| nunc fuisti. Qui respondit . in congregacione iustorum . ibique| te uidi stantem . iuxta sedem omnipotentis dei . et loqueeius . et puer osculatus est uesti| gia eius. Manserunt autem nocte illa intra ciuetatem . | uenit| mediolanum . inquirens sanctus marAudiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui rabam diis nostris inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautas quert| puneri sit+ ad anolinum scribens ei . concide colla eorum . id est| nazari+ Ger
Abbreviated transcription (Latin):
A te mihi inuisa est ferarũ rabies. tu
gustare de dox libamine noluisti.
tu subuertisti uiuenes. geruasiũ
& ꝓtasium. ne in molare nt dus: atq
icło maris te ꝓfunda sucipient Sc̃s
naz arius elix̃: Saluator m̃s & cleus
m̃s qui me ꝑ baptismũ regenerauit.
ipse in mari & ubiq custodiet:
quia sunt elemͣta. quȩ sua iussione
constituit Nero dixͣ nauelerio:
Hunc ne fariũ cũ puero in mareꝓice.
ut contagione istius terra purg&:
Et continuo eleuatis in nauicula: ita
in altũ nautę ꝓuecti st̃: ut obscurarent̾
puero: Et subito stridentib entis.
cõmota tẽpestas est: & pere untes
nautae : clamauer̃ dicentes Peccauimꝰ
coeã dõ nazarii. dũ neronis paruimꝰ
imꝑio Vbi es nc̃ nero & lii tui quins
nos saluos faci&: Ilico ab eis sc̃s naza
rius auisus est natans. & circa
eũ erat fida tranquillitas Ad mirantes
nautȩ : clamauerͣ Uleni & salua nos
ꝑ elm̃ tuũ. qui te intanta tẽpestate:

Expanded text:
a te mihi inmissa est ferarum rabies tu| a te mihi inmissa est ferarum rabies tu| gustare de deorum libamina noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus nazarius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per baptismum regene| rauit. Ipse te ubique custudiet sua sunt ęlemen| ta que sua iussione . constituit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarenturpuero . et subito stri| dentibus uentis commota tempestas est . et pereuntes nau| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii tui quis nos| saluos faciet ilico ab eis. Sans ui| sus est . et circa eum erat fida tranquilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate c
Abbreviated transcription (Latin):
arã eos deduci p̃cepit ut gustarent
issent eos ministri ante arã: nero
elix̃ Si uultis uiuere sacrificate diis:
confringerent᷑ ceruices eoꝵ. gerua¬
sius & ꝓcasius dixer̃ ministris Obse¬
tramur uos per caput neronis. quies¬
cite a nob parũꝑ. & ad lucite patrẽ
nr̃m nazariũ: Renunciauerunt
neroni: Qui gratulatꝰ ẽ. & dixit:
nt̃ponite aliquid spacii & forte. me¬
liore consilio inmolant dis Et siẽ
Haz arius uero aspicͥens incęlũ: ait
uoce magna Dñe libera animas
nr̃as ade moniis. & saluanos index¬
tera tua fortissima Hero dixit:
celso puero. recludi inc arcere:
Sc̃õs uero geruasium & ꝓtasiũ. medi¬
olano ad anolinũ qui p̾erat ciuitati
deduci p̾cepit scribensei Geruasi¬
saer ificare cõpelle Cũq ꝑducti fuis.¬
sent: alia die nero ad portũ ꝓcessit:¬
& statui sibi scm nazgriũ cũ puero
iussit. Dix̃q adeũ Tantę st̃ arces
tuę. ut amplius uiuere ñ debeas

Expanded text:
aram eos dedu| ci . praecepit ut gustarent aram eos dedu| ci . praecepit ut gustarent issent eos ministri ante aram. Nero dixit . si uul| tis uiuere . sacrificatae diis. confringerintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quiescite a nobis parumper et adducite patrem nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium . et protasium . | mediolano . ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasisacrife| care conpelle. Cumque perducti . fuissent alia die nero| ad portum processit . et statui sibi nazario Cum puero| iussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut amplius| uiuere non debeas
Abbreviated transcription (Latin):
nu facta. quȩ non loquunt᷑ neq
auliunt: Nero inclignatꝰ. pugnis
eos subigi p̃cepit Cũq aministris
caesi fuissent: nero dix̃ Militate
nob & elegandi honoris co¬
pĩã uob tribuã. diuiciarũq ha¬
bunclanciã. ad arbitriũ urm̃ in
uos conferã. necñ & ꝓceres pala¬
matrimonio tradã Geruasius &
ꝓtasius clixer̃ Non nos t̾renȩ
opes oblectant. nec iouis figurã
arte auro e bores clistinctã ad orabi¬
mus Sed nec tu pedẽ nr̃oꝵ e ueb
iere poteris auia. quã nob̵ clñs
iħs xp̃c ꝑ patrẽ nrm̃ nazariũ a¬
peruit: Quspocius nob est ꝑhen¬
nis uitae bonis ꝑfrui. quã breuia
mala possidere Nã diuiciȩ &
honores tui nihil st̃: sicut & tu
continuo interibis Nero iratꝰ dix̃
Digne fundit̾ sanguis ur̃. qui ꝓpter
crucifixũ hominẽ mori uultis
quã mecũ felicit̾ uiuere Gerua¬
sius & ꝓtasius clixer̃: Quando¬
quidẽ nos occideris. tunc uiuifica

Expanded text:
nufacta que non locuntur| neque nufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum et elegendi honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiam ad arbitrium uestrum in uos conferam . | necnon et proceris palamatrimonio tra| dam. Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris a uia quam nobiss per patrem nostrum na| zarium aperuit . quia potius nubis est perennis uitae . per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificab
Abbreviated transcription (Latin):
uos sũ tẽpestatẽ passus adiis meis
meliores cliis ur̃is sunt. Ad p̃ceptũ
enĩ meũ. uener̃ & lacerauerunt
uiros. & mulieres ur̃as Nero dix̃:
Quis tibi nunciauit hoc. cum esses
zarius dix Quidedit timerise :¬
ipse nobis suis famulis ad nunci¬
auit Q sipotentes ut fidi tibi
erant diitui. quare non obstiterͣ.
sed tu iam perisses. nisi cursu fu¬
ix̃q acl eos nero Nolite consentire
huic malefico ne cũ eo suppliciis:
con sũmamini Geruasius & ꝓta
nos non scđm carnẽ genuit. sed
spiritalit᷑ ꝓcreauit:ꝰ opport & nos
cũ eo mori ut habeamꝰ uitã ȩtͣnã:
Nero dix̃: Uideo sdhuc iniuueni¬
li aetate florentes: in genio &
alacritate non minimos. miror
loquimini: De sistite ab hac praua
ꝑsuasione. & exaltabunt dii nr̃i uos
Geruasius & ꝓtasius dixer̃: In raci¬
onabitis & praua ꝑsuasio est: dm̃
conditorẽ cęli & terrę. qui fecit¬
nos. mare & om̃ia quȩ ineis sunt:
non confiteri. & colere idola ma¬

Expanded text:
 sum tempestatem a diis meis melioris diis ues| tris sunt. Ad praeceptum enim uenerunt . et laceraue| runt ueros et mulieris tuas. Nero dixit . quis tibi hoc nun| ciauit . cum esses zarius dixit . qui dedit ti| meri se ipse nobis famulis suis adnunciauit . et si poten| tes uel fidi tibi erant dii tui . quare non obsteterunt . sed| et tu iam perisses . nisi cursu fuDixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruasius . et| nos non| secundum carnem genuit . sed spiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideo uos adhuc in iuuenili . aetate florentis in| genio . et alacritate non minimus . miror loquimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uos dii nostri. Geruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola ma
Abbreviated transcription (Latin):
tasiũ includi in obscuro carcheris
maxillas eius Dix̃ sc̃s nazarius:
Infelicissime hominũ. quę̧ rabies
absq ceteris inuasit. quod apueri
huiꝰ uexatione non cessas: & irati
milites: scm nazariũ cȩciderunt:
uspirante aig̾ sc̃o nazario: corruit
miles ile infaciẽ suꝑ saxũ. ibiq
amisit occulũ dextrũ Et c̃fest
ad cluxer̾ eos inergastulũ: Volens
aut nero post triduũ ꝑdere eos.
uenit ad eos angłs dñi licens:
Nolite timere ꝑuos confund& nero:
Alia die iussit nero p̾parari uaiuer
Nocte ruentes ferȩ iracundiae sp̃u
incitatae turbauerunt ex ornata
tentoria neroris. & disꝑsȩ st̃ c̃cubinȩ
eiꝰ. sanguin ẽ &iã armigeroꝵ fudert̃:
Lero aut᷑ lacerato pede int̃ tͥbas elap¬
sus est. Intelligens sc̃s nazarius quȩ
acta fuerant: r&ulit geruasio &
Postera uͦ cdie sedens nero furens. &
aestuans. t̾pis uisu. iussit sibi offer

Expanded text:
includi in obscuro carceris. maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| Irati militis . Nazarium cederunt. Suspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur nero. Alia die iussit nero praeparari diuersi Nocte uero inruentes ferae . iracundiae . spiritu incita| te . turbauerunt. Exurnata tenturia neronis . et disperse| runt concubinas eius . sanguinem etiam armigere fuderunt.| Nero autem lacerato pede inter turbas elapsus est. Intel| ligens nazarius que acta fuerant . retullit geruasio . et Postero uero die . sedit nero furens et estuans| turpis uisu . et iussit sibi offerr
Abbreviated transcription (Latin):
anctus nararius scđm sctidig¬
rius: aduersus dos quos sacratissimi
dicatione conuerter& Cũq uero
huiꝰscemodi Interas accepisses. mi¬
sit cleutorẽ comitẽ cũ militib ad

Expanded text:
anctus Nazarius secundum saeculi digrius aduersus deos quos sacratissimi di| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem c
Abbreviated transcription (Latin):
uasiũ & ꝓtasiũ. qui ad cdoctrinam
eius conuenerant. & infantem
celsũ nomine. lapides porrigen¬
tem. Deuto ait Operari ⁊ uesnacari¬
Eco sũ Dix ad eum dento Nũquid

Expanded text:
asium . | qui ad doctrinam eius conuenerant . et infantem . Celsum| nomine . lapides porrigentem. Dento dicit . operari+ tu es| Nazari. ego sum . dixit| ad eum dento numquid
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ad sibi seruiendũ ad sumere
indecens om̃m oest
cias Presertĩ cũ ipse dicat: qui
amat patrẽ aut matrẽ plusquã
me: non ł me dignꝰ. Et siquis uenit
ael me : & non odit patrẽ aut ma¬
trem: aut uxorẽ. aut filios aut
fratres aut socores: ad huc aut ẽ
& animã. suã. non potest meus e̾e
discipulus: Talrac tanto pondere.
dictoꝵ uicti parentes cũ resistere
non possent. in ꝓposito suo eum
manere passi st̃ Illisq abscedentib
cepto operi magis ac magis in¬
sistere cepit: quo usq om̃ib soda¬
lib transcensis. magist rũ quoque
suũ equiperare uider&: Cumq
omĩa epotass&. in quib idonei doc¬
toces erant: quos in eodẽ uico in¬
uenerat. ad aliũ uicũ cui c̃datus
uocabulũ est festinꝰ migrauit:
Sed cũ nec ibi uirũ inuen̾ir &. qui
sibi satis facer& ad om̃ia quę que¬
rebat : quã citissime loco recessit.
& ad urbẽ carnotensẽ. quȩ in ui¬
cino erat conuolauit. ubi diuer¬
soꝵ studioꝵ doctrinã habundare

Expanded text:
s ad sibi serviendum adsumere indecens omnino esttias, praesertim cum ipse dicat: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus, et: Si quis venit ad me et non odit patrem suum aut matrem aut uxorem aut filios aut fratres aut sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus'. Tali ac tanto pondere dictorum victi parentes, cum resistere non possent, in proposito suo eum manere passi sunt. Illisque abscedentibus, coepto operi magis ac magis insistere coepit, quousque, omnibus sodalibus transcensis, magistrum quoque suum aequiperare videretur. 3. Cumque omnia epotasset, in quibus idonei doctores eraat, quos in eodem vico invenerat, ad alium vicum, cui Condatus vocabulum est, festinus migravit. Sed cum nec ibi virum inveniret, qui sibi satisfaceret ad omnia quae quaerebat, quam citissime loco recessit et ad urbem Carnotensem quae in vicino erat convolavit, ubi diversorum studiorum doctrinam abundare
Abbreviated transcription (Latin):
mox diuina p̃uenit: Nam clextera
pente. lancea ante suos pedes hu¬
mi defixa stetit. ipse uero a demone
ultione ꝑcussum. die illo nocteq¬
sequenti penes se tenuit: Cũq se¬
quens ruriũ dies in luxiss&: ad se
accersiuit dõq fauente patris orati¬
onib a peste curatꝰ: ad propria re

Expanded text:
mox divina praevenit. Nam dextera ruente lanceam ante suos pedes humi defixit, ipse daemone ultione percussum, die illa nocteque penes se tenuit. Cumque sequens rursum dies illuxit, ad se accersivit, Deoque favente curatus a peste ad propria
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Quẽ locũ u&erũ tradicione bo¬
uiũ nuncupabant. ob riuũ in eo loco
hoc nomine fluentẽ. amnẽq alium
ꝓfiuentẽ nomine triueã: Suꝑ quem
olim hannibal hiemans. hominũ. equo

Expanded text:
a. Quem locum veterum traditio Bobium nuncupabant ob rivum in eo loco hoc nomine fluentem amnemque alium profluentem nomine Triveam; super quem olim Hannibal hiemans, hominum, aequorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tas quas ȩdificauerat ecctas ut cci¬
secrar&. simulq pignera. quȩ p̃fa¬
tus godo cũ eius auctoritate romȩ
impetrauerat. xp̃i imponeret aris.
supplex exorat Quod ita ap̃dicto
constat: Locus aut̃ ipsius cenobu
tam fertilis tamq iocundus existit:
ut cũ quis illuc aduenerit. inter
pomoꝵ nemora. & hortoꝵ ameni¬
tates uirentiũ. in hȩc ꝓtinꝰ libeat
ei ꝓrũpere uerba: Quã pulcrha
tabernacula iacob & tentoria tua

Expanded text:
as, quas aedificaverat, ut consecraret simulque pignera quae antefatus Godo cum eius auctoritate Romae petierat Christi imponeret aris, supplex exorat. Quod ita a praefato ntur. Locus autem ipsius coenobii tam fertilis tamque iocundus existit, ut, cum quis illuc advenerit, inter pomorum nemora et amoena virentia in haec protinus libeat ei prorumpere verba: Quam pulchra ta
Abbreviated transcription (Latin):
nere dicens. Benedic anima
mea dño. &omnia quae intra me
sunt nomini sc̃o eius Qui propicia¬
tur omnibus iniquitatibus tuis.
& redimet de inferno uitam tuã:¬

Expanded text:
nere, dicens: Benedic, anima mea, Domino, et omnia quae intra me sunt nomini sancto ejus. Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, et redimet de inferno vitam tua
Abbreviated transcription (Latin):
uo.x desursum dicens: Noli me¬
re ualeria. quia expectant ir¬
te. quae nullo fine clauditur:
oculis: dixit: Dñe. inmanus tuas
commiendo sp̃m meum: Haec ei¬
faca. ultro collum extendens.
gilortim. &igneo globo desȩro
Beatã es ualeria mariu xp̃i qui

Expanded text:
ox desursum audita est: « Noli timere, Valeria, quia exspectant te quae nullo fine claudetur. ulis, dixit: « Domine, in manus tuas commendo spiritum meum. » Haec effata, ultro collum tetendit, et in igneo globo deferri « Beata es, Valeria, martyr Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ad se uenire beatum marcialem:
pro sternens se adpedes eius cum
magno fleti coepit dicere ad
cum: Peccaui ouir sc̃issime. fun¬
dens sanguinem iustum Sed pre¬
corte ut resuscites armigerum
meum. & me facias credere in

Expanded text:
ad se beatum Martialem vprosternens se dux ad pedes ejus, cum magno fletu coepit dicere: « Peccavi, o vir sanctissime, fundens sanguinem justum; sed precor te ut resuscites hunc armigerum meum, et me facias credere in
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam. pro interfectione
uirginis & martiris. Babtita
uit eum. & omnes comites
illius cunctum que
exercitum. & omnem populum
ra auri & argenti dedit beato¬
aecclesias inhonorem di Pre¬
dia &iam ingentia & non par¬
ua beneficia: cum uineis & uer¬
scissimo confessori tradidit. ut
clesiarum quas esset fabricatu¬
gentiam clericorum. qui in eis¬

Expanded text:
nitentiam ei pro interfectione virginis et martyris indixit, ipsumque et omnes comites illius ac duces, cunctumque exercitum et omnem populum ra auri et argenti ut eecclesias in honorem Domini. Praedia etiam ingentia et plura beneficia cum vineis et vercia Lemovicensi tradidit, ut clesiarum, quas fabricatugentiam clericorum, qui in eis
Abbreviated transcription (Latin):
lapidesq preciosos pauperibus
distribuit: Possessiones enim &
mancipro ac uernaculos. iam
ciali concesserat. ut post ẽius dis
cessum. in ibi sca illius tumularen¬

Expanded text:
lapidibusque pretiosis pauperibus distribuit. Possessiones quippe ac mancipia et vernaculos jam esuli concesserat ut, post discessum ejus, inibi sancta ipsius tumularen
Abbreviated transcription (Latin):
uocem per in ane uolantes. nus¬
quam comparuerunt demones:
Dux autem & omne uulgus cunctus¬
que exercitus exdiuersis prouin¬
ciis coadunatus. adque ad hoc ex¬
spectaculum congregatus proie¬
cerunt se ad pedes sc̃i astistitis.¬

Expanded text:
m per inane volantes nunquam comparuerunt. Dux autem et omne vulgus, cunctusque exercitus ex diversis provinciis adunatus atque ad hoc spectaculum congregatus, projecerunt se ad pedes sancti antistitis
Abbreviated transcription (Latin):
rius ignas. fluuius est. & pons suꝑ¬
posstus. in quo ine ducens angelus
aoñ to statugns illuc app̃hensa mani
mẽa drxit .  dic stabis. quousq ab
onib pereats emundat us cȩlestis
rettu mereatis esse particeps: Hlis
expldeis uenimus ad portã paradnsi

Expanded text:
rius quippe ignis fluvius est, et pons superpositus, in quo me ducens angelus Domini ac statuens illuc, apprehensa manu mea, dixit: Hic stabis, quousque, ab omnibus peccatis emundatus, coelestis regni merearis esse particeps. His expletis, ad portam paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
cens. quia angeli ad me uenerunt
cum magno impetu dicentes. qđ
precibus beati marcialis suscitan¬
dus essem Infernus nullam men
suram habet. ibi est fletus Ca ma¬
ritudo. ibi sunt tenebre. mugi¬
tus & planctus. ac tristicia mag̾¬
na. frigus &ignis magnus a hor¬
ribilis. numquam deficiens. mor¬
sus serpentium. & fetor intolera¬
bilis. & putredo atque miseria.
& uermis qui non moritur: Ibi
sunt carcerarii infernales qui
animas quas rapiunt : diuerii
flagellis cruciant: Cumq hae
& his similia diceret. cunctus

Expanded text:
« Duo angeli ad me venerunt cum magno impetu, dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus et amaritudo; ibi sunt tenebrae, mugitus et planctus et tristitia magna; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia diceret, cunctus
Abbreviated transcription (Latin):
exediplis. quibus corroboratus est¬
lis tum discipulis suis per inmensa
tam magna terrarum syacia pre¬
dicans ubiq seminarium uerbi
dĩ. ingressus lemouicinum. uenit
adtullum castellum. & receptus est

Expanded text:
estlis cum discipulis suis permenso tam magno terrarum spatio, praedicans ubique seminarium verbi Dei, ingressus Lemovicinum venit ad Tullum castellum. » Inter apost
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum puniendum. erant quatuor
numero Tres & enim ex nis ad pedes
gentiam dar& & benedictionẽ suam
suꝑ eos dignar& tradere Quartus
uero suꝑb adstabat euaginato gladio
parat᷑ ad eum intindũ. Et posto bene ictionẽ
intfectoribus uerbum dĩ annunciauit:¬

Expanded text:
ad eum perimeadum erant quattuor ad eum perimeadum erant quattuor numero. Tres etenim ex his provolutigentiam daret et benedictionem suam super eos dignaretur tradere; quartus vero superbus adstabat, evaginato gladio, paratus ad eum interimendum. Et postquam benedictionem interfectoribus
Abbreviated transcription (Latin):
in excessu mentis positi. tandẽ qͥdem
resumpti. sim ul glorificantes dm̃ om¬
nipotentem Et conuersi alt̃ ad al¬
terum dicentes: Uere hic homo dĩ
seruus est Et pollicebant᷑. ad dm̃ to¬
tis tendere uirib: Cunc de inceps eiꝰ
pͣdicationib penc om̃s parantes con¬
iunx ac familię domus ipsius con¬
uersi ad dĩ cuitum. ac ꝑ hoc eius fa¬
mam audientes ꝑ circuitũ loci. con¬
currebant ad eum uerbum saluti¬
ferum audire: lue uero non cessabat
creuerit remunerare suo fideli fa¬
maulo. ebroinus obstinatꝰ iam crude¬
litate sua uolens in eum perficere.
ueloc issimos post eum emisit eqͥtes.
nimium ꝑnitiosos. Qui eum morte ꝑ
de domo uiri cui fuerat traditus. ad
custodiendum: & ducentes eum ꝑ loca
incognita. usq in quendã iocũ in
quo aelstitit inquiens Non necesse
hab&is filii longius fatigare. ad quod
uenistis cito facite: ut inpleatis uo¬
cum maligni Hu uero qui uenerant

Expanded text:
in excessum mentis positi, tandem quidem in excessum mentis positi, tandem quidem resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi alter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus est'. Et pollicebantur ad Deum prorsus totis tendere viribus. Tunc deinceps eius praedicationibus poene omnes parentes, coniux ac familiae domus ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum loci concurrebant ad eum verbum salutiferum audire. Ille vero non cessabat creverat remunerare suo fideli famulo, Ebroinus iam obstinatus crudelitatem suam volens in eum perficere, velocissimus post eum aemisit aequites nimium perniciosus, qui eum morte pet eum de domo viri, cui fuerat traditus ad custodiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quendam locum, in quo adstetit, inquiens: 'Non necesse habetis, fili, longius fatigare ; ad quod venistis, cito facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero qui venerant
Abbreviated transcription (Latin):
eris accepturus martrrium: Obtabat
eum funditus extinguendũ ut quia
scli gła iam uidebat consumptũ. re¬
uocare potuiss& saltim a meritis scoͣꝵ.
Nam unde eum putabat abscidi. inde
potius faciebat eum xp̃o quẽ deside¬
rabat adherere: quia quamtũ ꝓpa¬
gabatur eius pena. tantomagis ei au
eum sub magna saluandum. ad huc
ceptum eumdem cum ad suã domũ
deducer&. cernens eum ex itinere
ac infirmitate defessum. iussit ei da
re ad refocillandum pocũ: Ante qm
cum pincerna adsister&. lum mag¬
num quasi in rotę circulo e cȩ̨lo
descendens suꝑ caput eius refuisit:
Tunc trem̃tes om̃s qui hoc signum
uiderunt. quid est inquiunt hoc oñe
quod par&e suꝑ caput tuii: quasi in cir¬
culi modum. lumen splendidissimum
de cęlo: quia numquam a nob simile
est uisum. lue ꝓnus in terra adora¬
uit dicens: Grãs tibi omnipotens ãs
consolator omnium refero. qui suꝑ
miraculum: Tunc uidentes om̃s qͥsi

Expanded text:
eris accepturus martyrium. Optabat enim eris accepturus martyrium. Optabat enim eum funditus exstinguendum, ut quia a saeculi gloria jam videbat consumptum, revocare potuisset saltem a meritis sanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem desiderabat adhaerere, quia quantum protendebatur ejus poena, tanto magis ei augeum sub magna custodia servandum: adhuc ceptum eumdem cum ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitare ad refocelandum potum. Antequam eum pincerna adsisterit, lumen magnum quasi in roti circulo de caelo discendens super caput eius refulsit. Tunc trementes omnes, qui hoc signum viderunt: 'Quid est hoc', inquiunt, 'domine , quod paret super caput tuum, quasi in circuli modum, lumen splendedissimum emissum de caelo, quia numquam a nobis simile est visum?' Ille pronus in terra adoravit, dicens: 'Gratias tibi, omnipotens Deus, consolator omnium, refero, qui super miraculum'. Tunc videntes omnes, quasi