comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dñis n eͣ pos longe ex diu̾sa origu
silium filii ⁊ luxurtosũ significarai
ergo distincta teneamus. ⁊ iude illias
nus quod ex ead̾ origine appello. iñqr̃e
ĩtem duuidatur. Nam diuiditur ĩ dra
quoꝵ unũ tnslatõe. alt̾m declinatione
contingit. tnslatõm uoco cũ uł siłitu¬
dine unũ nomĩ sit młtis reb. tit tulliꝰ
⁊ ille in quo magna eloq̃ntia fuit. et
statua eins dẽ: uł ex toto: cũ ꝑs cogno¬
minatut ut cũ cadauer illius: tullin
totas domus. aut a genere speties. U̾be
enĩ pͥncipalit̃ dicunt romam: quib
genus. Nam cũ scolastici nõ solũ ꝓpͥe
effectum. ut cicero est liber ciceronis.
aut ab effectu efficiens. ut terror qui
t̾rorem facit. aut a continente quod
continetur unt domus etiam qui ĩdomo
unt dicuntur aut a conuetui pnciuenir¬
r ead̾ origine qͣi tͣnsferendo cognominet᷑.
ides ut arbitror quid faciat in uerbto
anbiguitatem. Que aut̃ ad emmid̾ origi¬
nen ꝑtinentia conditõe declaratoĩs am¬

Expanded text:
cum dicimus, nepos, longe ex diversa origine filium filii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamus, et inde illud genus, quod ex eadem origine appello, in quae item dividatur: nam dividitur in duo, quorum unum translatione, alterum declinatione contingit. Translationem voco, cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus, ut Tullius, et ille in quo magna eloquentia fuit, et statua ejus dicitur. Vel ex toto, cum pars cognominatur, ut cum cadaver illius Tullius totas domus. Aut a genere species: verba enim principaliter dicunt Romani, quibugenus; nam cum scholastici non solum proprie, effectus, ut Cicero est liber Ciceronis: aut ab effectu efficiens, ut terror, quia terrorem fecit. Aut a continente quae continentur, ut domus etiam qui in domo sunt dicuntur: aut a conversa vice eadem origine quasi transferendo cognominetur. Vides, ut arbitror, quid faciat in verbis ambiguitatem. Quae autem ad eamdem originem pertinentia conditione declinationis am
Abbreviated transcription (Latin):
sto nescit. Alt̾m genus est ubi res aĩo
pat̾et nisi sensui claude̾tur sicut est
homo uinctus in tenebris. Nam ubi
ocłis appru̾it: nicħ autmnus hoĩem i¬
uinctum et dubitabit. Terciũ genus
est in quo qr iam sensui absconditur.
quod tñ si nudaretur: nichilo magis
animo emm̃et. quod genus est omniũ¬
plus obscurrissimũ. ut si imꝑitus ma¬
lum islud punicũ etiam in tenebris
cogetur agnosc̾e. Refer nunc auimũ
ad u̾ba quoꝵ iste sunt silitudines con¬
stitute. Pone quempiam gramaticã
conuocatis disciꝑsis. fcõꝙ silentio sup¬
p̾ssa noce dixisle temetũ. quod ab eo di¬
ctum quippe assidebant satis audiert.
qui remotius patum qui aut̃ remo¬
tissime minia oĩo mce ꝓstricti luit.
Aꝵ aut̃ ulli qui remotõres erant. ne¬
scio quo casti ꝑtim sciebant quid esset
thometũ ꝑtim ignorabant Illos u̾o
ritate impediebantur. Et hic tam ꝓ¬
spicis omnia illa gen̾a obscritatũ.
sam qui auditu nicħ dubitabant.

Expanded text:
sit nescit. Alterum genus est, ubi res animo sit nescit. Alterum genus est, ubi res animo pateret, nisi sensui clauderetur: sicuti est homo pictus in tenebris. Nam ubi oculis apparuerit, nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus est, in quo etiam sensui absconditur, quod tamen si nudaretur nihilo magis animo emineret, quod genus est omnium obscurissimum: Ut si inperitus malum illud punicum pictum etiam in tenebris cogeretur agnoscere. Refer nunc animum ad verba, quorum sunt istae similitudines. Constitue animo quempiam grammaticum convocatis discipulis factoque silentio suppressa voce dixisse 'temetum', quod ab eo dictum qui prope adsidebant satis audierunt, qui remotius parum, qui autem remotissime nulla omnino voce perstricti sunt. Horum autem illi qui remotiores erant nescio quo casu partim sciebant, quid esset 'temetum', partim ignorabant; illos vero ritate impediebantur. Et hic iam perspicis omnia illa tria genera obscuritatum. Nam qui de auditu nihil dubitabant,
Abbreviated transcription (Latin):
Impedit auditorem ad indendam iutatẽ
in u̾bis: aut obscuritas. aut ambigui¬
tas. Int̾ obscurũ enĩ ⁊ ambignũ poc int̾¬
est ꝙ in ambiguo plura se ostendunt.
quoꝵ quid potius accipiend̃ sid ignora¬
tur. In obsatro aut̃ nicħ auo parum
quid actendatur apparet. O ubiparũ
est quod apparet: obscurũ est ambigno
sile uelutͥ se quis ingiedies toentipus
aliquo biuio uel toruo. uel etiam uo itn
dicam in ultimo loco ubi densitate nebłe
nicħ uiaꝵ quod est eluceat. ergo ꝑagendo
pͥus obscuritate tenetur. at ubi aliqͣn¬
tum raresõ̾e nebule ceꝑint: ut uideatur
aliquid quod utrũ uia sit an t̾re ꝓpͥus
⁊ nitidior color incertũ est hoc est obscu¬
rum ambigno siłe. Dancescente celoꝙͣ¬
tũ ccłis satis sit. iam oĩm maꝵ dedudro
clara est. s qua sit ꝑgend̾ nõ obscurita¬
te. s ambignitate diaitatur. Item sũt
obĩcurtora tria genera. Unde est quod
sensui patet: animo clausũ est. tamꝙͣ
si quis malũ punicũ pictũ iudeat qͥ

Expanded text:
Impedit auditorem ad veritatem videndam in verbis, aut obscuritas aut ambiguitas. Inter obscurum et ambiguum hoc interest, quod in ambiguo plura se ostendunt, quorum quid potius accipiendum sit ignoratur; in obscuro autem nihil, aut parum quod attendatur, apparet. Sed ubi parum est quod apparet, obscurum est ambiguo simile: veluti si quis ingrediensaliquo bivio, vel trivio, vel etiam, ut ita dicam, multivio loco, sed densitate nebulae nihil viarum quod est, eluceat: ergo a pergendo prius obscuritate tenetur. At ubi aliquantum rarescere nebulae coeperint, videtur aliquid, quod utrum via sit, an terrae proprius et nitidior color incertum est: hoc est obscurum ambiguo simile. Dilucescente coelo quantum oculis satis sit, jam omnium viarum deductio clara est; sed qua sit pergendum, non obscuritate, sed ambiguitate dubitatur. Item sunt obscurorum genera tria: unum est quod sensui patet, animo clausum est; tanquam si quis malum punicum pictum videat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
na lis est. seam ut̃q a u̾bando huius no¬
cabuli originem trahit. s etͣnͣsu̾lo ter¬
tius inde quam rixam inferat. quod
gentũ qͣrtum defuit. Nam sunc qui ñ¬
bum a nero quid̃ dcm̃ pntant. s pͥma
sillaba satis aĩadũsa: scdani negligi
nõ oport̾e. ⁊bum enł cũ dicims inqͥũt.
p̾ma citis suła nerum significat. sccͣ

Expanded text:
na lis est, nam uterque a 'verberando' huius vocabuli originem trahit. Sed de traverso tertius vide quam rixam inferat. Quod genium quartum defuit. Nam sunt qui 'verbum' a 'vero' quidem dictum putant, sed prima syllaba satis animadversa secundam neglegi non oportere. 'verbum' enim cum dicimus, inquiunt, prima eius syllaba 'verum' significa
Abbreviated transcription (Latin):
lueramus tot ambiguitatũ forme
possunt exist̾e. quot in duob suꝑins
biguũ quod in scripturis solis repit᷑
aut in utaoq. Spatioant̾ ut cũ scri¬
bitur uenit: de tpr̃e incertũ est pp̃¬
ũt cũ scribitur pone utrũ ab eo qd̾
tum est pp̃ latentem acuminis locum.
atũo ex itroq fit uit est quod suꝑius dixi¬
s acuenda etiam est penultima silła
huius u̾bi si ab eo quod est lepos. non
ab eo quod est lepus deflexum est

Expanded text:
rtium genus posueramus, tot ambiguitatum formae possunt existere quot in duobus superibiguum, quod in scriptis solis repperiaut utroque: spatio, ut cum scribitur 'venit' de tempore incertum est put cum scribitur 'pone' utrum ab eo quod rtum est propter latentem acuminis locum; at vero ex utroque fit, ut est quod superi producenda sed acuenda etiam est paenultima syllaba huius verbi, si ab eo quod est 'lepos', non ab eo quod est 'lepus' deflexum est
Abbreviated transcription (Latin):
leticam. scd̃m ad oratorem maximẽ pti¬
net Nm̃uis enĩ nec dispͥutationem ce¬
ceat ineptam nec elcãntiam oporteat
ẽẽ mendadem tñ ⁊ in ua sepe atq adco
pene semꝑ audienti delicias oucenoi¬
cupido contempnit. ⁊ i harsmpitior
młtitudo quod ornate dr̃: etiam u̾e dict
arbittur. Ergo cum no appareat quio
colore asꝑgend̾. ⁊ oatorem si u̾itatem
ossib eẽ roborano qͣuẽ ĩpea nãtura cor¬
porio nõis nec firmitati uiriũ sbtͣhere
potuit. nec ocłoꝵ offensioni pat̾e ꝑmĩ¬
sit. Itaq nunc pp̃ ꝑuitatem duudican¬
dam quam dyaletica ꝓfitetur. ex hac

Expanded text:
lecticum, secundum ad oratorem maxime pertilecticum, secundum ad oratorem maxime pertinet. Quamvis enim nec disputationem deceat ineptam, nec eloquentiam oporteat esse mendacem; tamen et in illa saepe atque adeo pene semper audiendi delicias discencupido contemnit et in hac inperitior multitudo quod ornate dicitur etiam vere dici arbitratur. Ergo cum appareat, quid colore aspergendum et oratorem, si veritatem ossibus esse roborandum, quae ipsa natura corporibus nostris, nec firmitati virium subtrahere potuit, nec oculorum offensioni patere permisit. Itaque nunc propter veritatem dijudicandam, quod dialectica profitetur, ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
monet qñ ꝑ ubũ accepto signo anim̃
au̾us illud signĩ est quod accepiti ũt¬
esb cum argustino noĩato nicdil aliuo ꝙ̃
ego ip̃e copitor ab eo cui notus sum autqu¬
libet hoĩm m̃te occurrit: si forte hoc nom̃
ab eo enuntiatur: sił adutitur. Unde enĩ
sit quod nõ offenditur auriũ castitas.
sum audit manu uentie pene pona pa¬
am iacau̾at. oftenderetur aucem si ob̃¬
scena pars corpoeris sordido aut milgari
noĩe appessaretur. In hoc aut̃ sensut an¬
nũ ꝙ utriusq deformitas offendet nu
sit cuius utrũq nocabulã eso ueluti
nõ alia metrix. S alit̃ tñ iudentur eũ
cultu quo ante iudioem stare assoset.
alit̃ eo quo in luxuriosi cubiculo iacẽt
Cum igitur tantam ium. tam ꝙ multi¬
plicen apparcat ẽẽ utboꝵ qͣm breuto p
tempore sũmatim ꝙ actingimus: du¬
plexhic ex considatõe sensus nascitur
ꝑtim pp̃ explicandam u̾itatem. ꝓtim m̃¬
conseruand decorem. quoꝵ pͥmũ ad dp̃a¬

Expanded text:
o per verbum accepto signo, animus cujus illud signum est quod accepit: ut cum, Augustino nominato, nihil aliud quam ego ipse cogitor ab ipso, cui notus sum: aut quilibet hominum menti occurrit, si forte hoc nomen, ab eo enuntiatur, simul advertitur. Unde enim fit quod non offenditur aurium castitas, cum audit, Manu, ventre, pene, bona patria laceraverat; offenderetur autem si obscoena pars corporis sordido ac vulgari nomine appellaretur? in hoc autem sensum animumque utriusque deformitas offenderet, sit, cujus utrumque vocabulum est: veluti non alia meretrix, sed aliter tamen videturcultu, quo ante iudicem stare adsolet, aliter eo quo in luxuriosi cubiculo iaceret. Cum igitur tantam vim tamque multiplicem appareat esse verborum, quam breviter ptempore summatimque attigimus; duplex hic ex consideratione sensus nascitur: partim propter explicandam veritatem, partim propter servandum decorem, quorum primum ad dia
Abbreviated transcription (Latin):
est ambiguũ eẽ omne u̾bũ. Nec mut
quod apud ciconem calumpntatim
tensins hoc modõ ambigua se iudire
acute. aut explicare duucide .i. oe nͥbũ
ambignũ dicunt ẽẽ. Quõ igitur ambi¬
gua ambiguis explcabunt. samse
est in tenebris excictũ lum̃ infeote.
facise quib atop ciide dcan s hoc est qd¬
ꝑͥeumd̾ ciconem sceuola dicit antomi
fecis ortensius nisi acumine ingenis
⁊ lepore sermonis qiͣ meraco ⁊ suaui
poculo imꝑitis caliginem obfudit i
Quod enĩ dcm̃ est oe ubũ ẽẽ ambignũ.
de singłis ubis dcm est. Explicantur an
bigua duputando. Et nemo utiꝙ uoos

Expanded text:
est, ambiguum esse omne verbum. Nec moveat quod apud Ciceronem calumniatur Hortensius, hoc modo: Ambigua se aiunt audire acute, explicare dilucide: item omne verbum ambiguum esse dicunt, quomodo igitur ambigua ambiguis explicabunt? nam hoc est in tenebras exstinctum lumen inferre. Facile quidem atque callide dictum. Sed hoc est qapud eundem Ciceronem Scaevola dicit Antoniofecit Hortensius nisi acumine igenii et lepore sermonis quasi meraco et suavi poculo inperitis caliginem obfudit? Quod enim dictum est omne verbum esse ambiguum de verbis singulis dictum est. Explicantur autem ambigua disputan
Abbreviated transcription (Latin):
cum he ito que sup̃dea sunt ⁊ si quis aluro
inueniti pt̃. Cum igitur hoc nom̃ quod
dixi tullius scd actułm udabuia tam ua¬
tie micin diffinire licuit: quid dubita
mus ambignoꝵ ẽẽ genus ex equinocis
uenientiũ. quod m̾ito dici possit ex arte
conting̾e. Dicimus enĩ equinoca ẽẽ que
nõ ut uno noĩe. ita etiam una diffõne
possunt ten̾i Unde nunc alt̾in gentis¬
est. quod ex loqndi usu uenire memo¬
rauinuis. Usum nunc appello illũ ip̃m
pp̃ quem ũbr cognoscimus. quis enĩ u̾ba
constitue aliquem sicͣ aidire ut notũ
sit et nicħ de ꝑtib orõnis. aut de metͣs
queri. aut de aboꝵ aliqua dncip lima.

Expanded text:
cum hoc ipso quae supra dicta sunt et si quid aliud inveniri potest. Cum igitur hoc unum quod dixi 'Tullius' secundum artium vocabula tam varie mihi definire licuerit, quid dubitamus esse ambiguorum genus ex aequivocis venientium, quod merito dici possit ex arte contingere? Diximus enim aequivoca esse, quae non ut uno nomine ita etiam una definitione possunt teneri. Vide nunc alterum genus, quod ex loquendi usu venire memoravimus. 'Usum' nunc appello illud ipsum propter quod verba cognoscimus. Quis enim verba constitue aliquem sic audire, ut ei notum sit nihil de partibus orationis aut de metris quaeri aut de verborum aliqua disciplina.
Abbreviated transcription (Latin):
equiuocũ. Et tñ hoc unũ quod dico tra¬
lius. ⁊ nom̃ est. ⁊ pes dactilus. ⁊ eqͥnocũ
Itaq si quis ex me efflagitet ut diffi¬
niam quid sit tullius. cuiusl notones
explicatõe: respondeo. Possum enĩ recte
dic̾e̾ . tullius est nom̃ quo significat᷑
homo. sumimus quid̃ orator. qui can¬
tilene coniuratõm consul oppressit
Subtilit̾ atcende me nom̃ ip̃m diffi¬
nisse. Qam si mͥ tullius ip̃e ꝙ si inu̾et
digito demonstrͣi posset diffimendus¬

Expanded text:
ecticos; et tamen hoc unum quod dico, Tullius, et nomen est, et pes dactylus, et aequivocum. Itaque si quis ex me efflagitet, ut definiam quid sit Tullius, cujuslibet notionis explicatione respondeo. Possum enim recte dicere, Tullius nomen est, quo significatur homo summus quidam orator, qui Catilinae conjurationem consul oppressit. Subtiliter attende me nomen ipsum definisse: nam si mihi Tullius ipse, qui si viveret, digito monstrari pot
Abbreviated transcription (Latin):
A nõ et coseqretur. ut cohors ex militib
oipedib ita constaret. Ita cũ dico ambigu¬
um oẽ u̾bũ. nõ dico siũam. nõ disputatõ¬
nem. ꝙͣuis u̾bis ista texantur. Omne gͥ
ombigiũ u̾bũ nõ ambigua disputacõe
eppticabitur. Qunc ambiguitatũ gen̾a
iudeamus: que pͥma duo sunt unũ etiã
sous que scͥoibintur dubitatõm facit.
eam si quis audierit acies. ⁊ si quis le¬
serit: p̃t incertũ hr̃e nisi pͥ sententiam
lirescat utrũ acies militiban ferri. an
ałoꝵ dcã uł scripta sit atũo si quis in¬
ueniat scriptũ u̾bi causa leporem. nec
appareat qua ꝰ senteͣntia positum sit:
pfecto dubitabit utrũ penultima hus
u̾bi silła ꝓducenda sit. ab eo quod ẽ lepos
an ab eo quod est iep᷑us corripienda.
sluod icil nõ par̾etur ambagem si ac¬
cusatm̃ huius nõis casum noce loq̃n¬
tor. Ex illo tñ gen̾e quod ambiguosiłe
ist qr male latine ꝓmintratũ u̾bũ nõ
idulsas rõnes trahit cogitantem. s

Expanded text:
, non ex eo sequeretur, ut cohors ex militibus bipedibus tota constaret. Ita cum dico ambiguum omne verbum, non dico sententiam, non disputationem quamvis verbis ista texantur. Omne igitur ambiguum verbum non ambigua disputatione explicabitur. Nunc ambiguitatum genera videamus. Quae prima duo sunt: unum in solis, quae scribuntur, dubitationem facit. Nam si quis audierit, Acies, et si quis legerit, poterit incertum habere, nisi per sententiam clarescat, utrum acies militum, an ferri, an oculorum dicta vel scripta sit. At vero si quis inveniat scriptum, verbi causa leporem, nec appareat qua sententia positum sit, profecto dubitabit, utrum penultima hujus verbi syllaba producenda sit, ab eo quod est lepos; an ab eo quod est lepus corripienda. Quam scilicet non pateretur ambagem, si accusativum hujus nominis casum voce loquentor. Ex illo tamen genere quod ambigno simile est, quia male latine pronuntiatum verbum, non in diversas rationes trahit cogitantem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nec oĩo certani ꝑcepant. Omnta igitur
obicure loqñdi genera uitabit: qui et
noce qͣntũ est satis clara. nec ore impedita.
⁊ abis notissimis itetur. Uide nunc in
eod̃ gramatici exemplo qͣm longe alind
impediat. ambignitas qm odscuitas
sibi. fac enĩ eos qui aderant ⁊ satis senbu
accepisse uocem magr̃i. ⁊ ullud u̾bũ enũ¬
tiasse. quod eẽt omnib notũ ut puta fac
eum dixise magnus. ⁊ deinde siluisse.
atcende quid incerti hoc audito nomĩe¬
puntantur patiantut. Quod si dicture
est que ꝑs or̃onis eso: Qund st de merͥ
q̃siturus qui sit pes. Quid si hystoria
int̾rogaturns. Ut puta magnus por¬
peius quot. bella gesserio. tio si com¬
mendandoꝵ carminũ gramaticus du¬
titrus est: magnus ⁊ pene solus poeta
mrgilius. ꝙ s obiurgaturus ẽst negͥ¬
gentiam discipłoꝵ in hec deinde u̾ba
prumpat. magnus nõs erga stridi¬

Expanded text:
nec omnino certam perceperant. Omnia igitur obscure loquendi genera vitabit, qui et voce quantum satis est clara nec ore impedita et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem grammatici exemplo, quam longe aliter impediat ambiguitas quam obscuritas verbi. Fac enim eos qui aderant et satis sensu accepisse vocem magistri, et illum verbum enuntiasse, quod esset omnibus notum; ut puta, fac eum dixisse, Magnus, et deinde siluisse: attende quid incerti, hoc audito nomine, patiantur. Quid si dicturus est, Quae pars orationis est? Quid si de metris quaesiturus, qui sit pes? Quid si historiam interrogaturus, ut puta, magnus Pompeius quot bella gesserit? Quid si commendandorum carminum gratia dicturus est, Magnus et pene solus poeta Virgilius? Quid si objurgaturus negligentiam discipulorum, in haec deinde verba prorumpat, Magnus vos
Abbreviated transcription (Latin):
lere. ut si leuit̃ ur aspe sentum tangsĩt.
lenitas uł aspitas licc̃aꝵ ut tangit au¬
ditum: sic ers noĩa peperent. ⁊ ip̃m lene
cum dicimus: lenit sonat. Qus item
aspitatem nõ ⁊ ip̃o nolune᷑ apum in¬
dicet. Lone est aurib cum dicimus
uoluptas. aspum esẜ cum dicimus crut
Ita res ip̃e iam effictnt sicut uerba
sentiuntur. Mel qͣm suauer gͣnctum
res ip̃a. tam suauit̾ nom̃ tangit ande¬
tum acre: in utroꝑ aspum est. Lana
⁊ uepres ut audiuntut ũba: sic illa ⁊¬
tãnguntur. Hec quasi cimabula uer¬

Expanded text:
lere, ut si leniter vel aspere sensum tangunt, lere, ut si leniter vel aspere sensum tangunt, lenitas vel asperitas litterarum ut tangit auditum, sic eis nomina pepererit. Et ipsum lene cum dicimus, leniter sonat. Quis item asperitatem non et ipso nomine asperam judicet? Lene est auribus, cum dicimus voluptas: asperum est, cum dicimus, crux. Ita res ipsae afficiunt, sicut verba sentiuntur. Mel, quam suaviter res ipsa gustum, tam suaviter nomen tangit auditum. Acre, in utroque asperum est: lana et vepres, ut audiuntur verba, sic illa tanguntur. Haec quasi cunabula ver
Abbreviated transcription (Latin):
suue. Eigo u̾bũ. dcm̃ est qͣi a uereboan¬
do. hoc est uerũ sonando. quod stita est
p̾scribit quid hoc nomen. ne cum ubũ
faciamus m̃tianuir. Q uereor ne ipsi
qui dicunt ista m̃tiantur. Etgo ad te
iam ꝑtinet indicare utrũ ubũ a ube¬
rando. an a uero solo. an nerũ hando
dcm̃ putemus. an potius unde siddcm
nõ curemus: cum quod significet in¬
telligamus urens̃ tñ hunc locum ẽẽ¬
acciptas: ne tillam ꝑtem suscepti oꝑis
pt̾misisse indeanuir. Stoici autuman
quos cͣiei m hacre ut cicero ipridet.
cile fuit: si dices hoc infutũ eẽ qͥb
ubis alt̾ius ubi origmem int̾p̾tare¬
pts: eoꝵ rursus a te originem queren¬
dam. eẽ. donec ꝑueniatur eo ut res cũ
sono u̾bi aliqna. silitudine concinat.
ut cũ dicimts aeris timutũ. equoꝵ
humitũ ouiũ balatũ: tubaꝵ clango¬
rem. stridorem cathenaꝵ. ꝑspicis enĩ
ubro signeficintur. & qr sunt res que no
sonant: in hiis saicuomem tr̃actatus na¬

Expanded text:
. Ergo verbum dictum est quasi a vero boando, hoc est verum sonando. Quod si ita est, praescribit quidem hoc nomen, ne cum verbum faciamus, mentiamur: sed vereor ne ipsi qui dicunt ista, mentiantur. Ergo ad te jam pertinet judicare, utrum verbum a verberando, an a vero solo, an a vero boando dictum putemus: an potius unde sit dictum non curemus; cum, quod significet, intelligamus. Breviter tamen hunc locum accipias, ne ullam partem suscepti operis praetermisse videamur. Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet, cile fuit, si diceres hoc infinitum esse, quibus verbis alicuius verbi originem interpraetareris, eorum rursus a te originem quaerendum esse, donec perveniatur eo, ut res cum sono verbi aliqua similitudine concinat, ut cum dicimus aeris 'tinnitum', equorum 'hinnitum', ovium 'balatum', tubarum 'clangorem', 'stridorem' catenarum. Perspicis enim verbis significantur. Sed quia sunt res, quae non sonant; in his similitudinem tactus va
Abbreviated transcription (Latin):
nt qm genus hoc patefc̃m est. illuistren¬
tur exemplis. Hoĩem cum dicimus:
tam pũm dicimus. qͣm uuitenem. qͣm
lenem. tam stultũ qͣm saꝑientem. tã
naignũ. qͣm ꝑuitm. tam ciuem qͣm ꝑe¬
grinũ. tam urbanũ qͣm agrestem. i¬
tam qui iam fuit qͣm qui nuinc est.
tam sedentem qͣm stantem. tam diui¬
tem qͣm pauꝑem. tam agentem ali¬
quid qͣm cessantem. cam gaudentem
daudatut. qam diffinitio hoĩs est ał¬

Expanded text:
iam definitione patefactum est, inlustrentur exemplis. 'hominem' cum dicimus, tam puerum dicimus quam iuvenem, quam senem, tam stultum quam sapientem, tam magnum quam parvum, tam civem quam peregrinum, tam urbanum quam agrestem, tam qui iam fuit quam qui nunc est, tam sedentem quam stantem, tam divitem quam pauperem, tam agentem aliquid quam cessantem, tam gaudentem claudatur. Nam definitio 'hominis' est a
Abbreviated transcription (Latin):
i̾bis dispitare nocẽ sit. Itaq de huis
pͥmo diputetitr᷑ ꝑ que de cetis dispu¬
tare conpeditu. Igitur u̾t ⁊ quodl ex
cipto sono de quo bene dupittatur ad
sacultatem dpaletite ptinet. non ad
uyaleticam desciplinam. uo sefensio¬
nes ciceronis sint quid rechorioe facł̃¬
tatis: s non hiis docetur ip̃a rethorica.¬
figo omne u̾bum pt̾ io quod sonat:
qͣtuor quedam necĩa uocat in gõnem.¬
onginiem suam ium. dec lasatioilem̃
oedrnaroerene. De origine ubi queritur.
cum qͥritur mide tta dicatur res. mea sẽ¬
tentia nimis curiosa ⁊ nõ nims nccĩa
seq hoc mn placuit dice̾. quod̾ ciceroni qͦ
idem uidetur ꝙͣuis quis egeat atictori¬
tate in re tam ꝑspicita. quod si nõ młtũ
oĩo iiuaret explicare originem uerbi:
meptũ. eẽt aggredi: quod ꝓsequi ꝑfco
infinitũ est. quis enĩ reꝑire nõ possit
quicquid dcm fu̾it unde ita dcm̃ sit: huc
accedit ꝙ ut sompnioꝵ int̾p̾tatio: ita
uboꝵ origo quod cuinsq ingenio p̾dica¬

Expanded text:
 sit. Itaque de his primo disputetur per quae de ceteris disputare conceditur. VI. Igitur verbum quodlibet excepto sono—de quo bene disputare ad facultatem dialectici pertinet, non ad dialecticam disciplinam, ut defensiones Ciceronis sunt quidem rhetoricae facultatis sed non his docetur ipsa rhetorica—ergo omne verbum praeter id quod sonat quattuor quaedam necessario vocat in quaeoriginem suam, vim, declinationem, ordinationem. De origine verbi quaeritur, cum quaeritur unde ita dicatur: res mea sententia nimis curiosa, et non nimis necessaria. Neque hoc mihi placuit dicere, quod sic Ciceroni quoque idem videtur; quamvis quis egeat auctoritate in re tam perspicua? Quod si omnino multum juvaret explicare originem verbi, ineptum esset aggredi, quod persequi profecto infinitum est. Quis enim reperire possit, quod quid dictum fuerit, unde ita dictum sit? Huc accedit, quod ut somniorum interpretatio, ita verborum origo pro cujusque ingenio praedica
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝙ p̾s̾ illa tbia  qne dicta sunt. quic¬
auo restat significat si exemplis hec il¬
instranda eẽ ꝓspicio. fac igitur a quodã
immanco pu̾m int̾rogantem hoc modo.
hema que pars orõnis eib: auos dcm̃ est

Expanded text:
aeter illa tria, quae dicta sunt, quidquid restat, significat. Sed exemplis haec illustranda esse perspicio. Fac igitur a quodam grammatico puerum interrogatum hoc modo: Arma, quae pars orationis est? Quod dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nõ abiuit. ⁊ in hunc modũ innuabła
Eogo cum dñs uim: sonits u̾bi ut dic¬
tum eib qͣi ualidus congrutorei quã
lĩgnticc̃at Iam ex illa rcinitate ꝑid
uincula possunt uideri. ⁊ ulmẽ quo
aliquio mnciatur. tõuites: ꝙ ammi¬
niculis quib imtantur nexib pen
appellants. Hinc t̃ta que pedib itine¬
rantĩ flexuosa d trita esb: ua dicit᷑¬
Ot aut̃ uta ꝙ ut pedum trita est cre¬
dicur dicta: redit ergo ad illam uici¬
nitatem. S facramus a silitudse nire
il inminis. hoc est a flexii et̃ oca. Quert
etgo me quispiam qͣ̃re ma dicta est. ⁊es¬
pondeo a flexu. qr flexum uelito in curnũ
metũ uet̾es dix̾uno. Unde metos ꝙ can¬
exgio unde isttid uitis sit nom̃ dicoqr
uinictat ea que comp̾bendit. Scrntat᷑¬

Expanded text:
non abivit; et in hunc modum innumerabilia. Ergo cum dicimus, vim, sonus verbi, ut dictum est, quasi validus congruit rei, quae significatur. Jam ex illa vicinitate per id nt, dicta vincula possunt videri, et vimen quo aliquid vinciatur. Inde vites, quod adminiculis quibus vinciantur nexibus penappellavit. Hinc terra, quae pedibus itinerantium flexuosa et trita est, via dicit quae vi pedum trita est, creditur dicta, redit origo ad illam vicinitatem. Sed faciamus a similitudine vitis vel viminis, hoc est a flexu esse dictam: quaerit ergo me quispiam, quare via dicta est: respondeo, a flexu, quia flexum velut incurvum vietum veteres dixerunt: unde vietos quod canexigit unde istud sit vitis nomen: dico quia vincit ea quae comprehenderit. Scrutat
Abbreviated transcription (Latin):
smo heat uͥbũ quo significari possit sure
nofeat: nicħ aliud qͣm res uocatur ꝓpͥo
am noĩe. Hec ergo q̃tuor: distincte tene¬
atir. ubũ dicibile dictio. Res quod dixi
abum. ⁊ u̾bum est ⁊ u̾bum significat.
mod dixi dicibile. ubum est nec tñ n̾̃bũ
s quod in u̾bo intssigitur. ⁊ in animor
intmetur significad. quos dixi dictõ¬

Expanded text:
eat verbum, quo jam significari possit, sive non habeat, nihil aliud quam res vocatur proprio jam nomine. Haec ergo quatuor distincte teneantur, verbum, dicibile, dictio, res. Quod dixi verbum, et verbum est, et verbum significat. Quod dixi dicibile, verbum est; nec tamen verbum, sed quod in verbo intelligitur et in animo continetur, significat. Quod dixi diction
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem ee cmñ: nõ eciam stultũ ĩmno
⁊ ista ⁊ cet̾a que nũata sunt. sicut hoĩs
noĩe. ita etiam diffinitõe continentur.
Nam suie puer. siue stuitus. sine qr iã
nec homo est. est᷑ intem romo. illa igitut
diffõne contineatur ncce est. ⁊ de ceteris
quid̃ nicħ ambigetur. De pũo a̾ ꝑ uo.
aut stulto. siie prsus fatuo. aut de dor¬
nuente. uł ebrio. uł furente dubita¬
ri pt. quõ possunt eẽ ałia rõnalia pt̃¬

Expanded text:
 etiam stultum; imo et ista et caetera, quae numerata sunt, sicut hominis nomine, ita etiam definitione continentur: nam sive puer, sive stultus, sive pauper,nec homo est. Est autem homo; illa igitur definitione contineatur necesse est. Et de caeteris quidem nihil ambigitur: de puero autem parvo aut stulto, sive prorsus fatuo, aut de dormiente, vel ebrio, vel furente dubitari potest, quomodo possunt esse animalia
Abbreviated transcription (Latin):
nrũ ꝑ se tͣnseuntes sonos qͣi hospites
notos ant ignotos reciptant. Arte ã
porretur auditor cum enuntiato sibi
ilł si quid alino m hiis duscplins que
de nͥbis tradinitur accepit. a tũo eoutie
io quod aures metiuntur. tõnora
benes hutusce nõis ꝑcusserint: quat¬

Expanded text:
se transeuntes sonos quasi hospites notos, an ignotos recipiant. Arte autem movetur auditor, cum enuntiato sibi el si quid aliud in his disciplinis, quae de verbis traduntuid, quod aures metiuntur, ratio notat breves huiusce nominis percusserint, a
Abbreviated transcription (Latin):
noretut uꝑ ao   elfione aspetur. ⁊ quoc
us quali  sinabis constes. uoi poeticus
uuionnus actentas q agramaticis solo
autiũ estutaturͣ negotio. Et tã cumde
u̾ba suud signa reꝵ: qñ de ipts oornet.¬

Expanded text:
nodetur, vel congestione asperetur; et quot vel qualibus syllabis constet, ubi poeticus rhythmus accentusque a grammaticis solo aurium tractatur negotio. Et tamen cum verba sunt signa rerum, quando de ipsis obt
Abbreviated transcription (Latin):
osuile urs bnm sonat. cum enĩ est in sccip¬
to: nõ u̾ibum s ilbi signũ est quippe insp¬
tis a legente lict̾is occurrit aĩo quodi
noce prumpat. Quo enĩ aliuo litte̾ mn
stripte qͣm seip̃as ocłis ⁊ pt̾ se antinoi¬
uoms ostendunt.. Quta ⁊ pauloañ dia¬
se animo aliquid ostendit. Que leginꝰ
igitur nõ uda sunt. s signa u̾boꝵ sed
ut iprã litc̃a cum sit pars minima no¬
cis articulater abutimur tñ hoc im¬
bulo ut appellemus litt̾am etiam cmmi
scriptam idemus ꝙͣtis oc̃o tacitasi.
neꝙ ulla pars uocis: s signũ ꝑtisnas¬

Expanded text:
Omne verbum sonat. Cum enim est in scripto, non verbum sed verbi signum est; quippe inspectis a legente litteris occurrit animo, quid voce prorumpat. Quid enim aliud litterae scriptae quam se ipsas oculis et voces ostendunt? Quia et paulo ante dise animo aliquid ostendit: quae legimus igitur, non verba sunt, sed signa verborum. Sed ut ipsa littera, cum sit pars minima vocis articulatae, abutimur tamen hoc vocabulo ut appellemus litteram, etiam cum scriptam videmus; quamvis omnino tacita sit, neque ulla pars vocis, sed signum pa
Abbreviated transcription (Latin):
paletsa eit bene disputan¬
oi scĩs. daspntamus aus̃ ner¬
bis uerba igitur auosim¬
Aplicia sunt. aut comiirncta.
tami significant. it cam dicans homo
equus. disputad curpit. sec nperis

Expanded text:
alectica est bene disputandi scientia. Disputamus autem verbis. Verba igitur aut simplicia sunt, aut conjuncta. dam significant: ut cum dicimus homo, equus, disputat, currit. Nec mireris
Abbreviated transcription (Latin):
cm est enĩ io ẽẽ sim płex: quod unuim
quid dam lignificet. Itaq ix cludimꝰ
sit. nõ hd̃ tñ simplicem significatõm.
Siqudꝰ significat etiam ꝑsonam que
soquitur. Ideo iam obnoxiũ est u̾tati
auo falsitati nam ⁊ negari ⁊ atfirma
spius singillatim enuntietur: tñ int̾
cnointa ũba nt̾iabitr. qr simplicem
nõ ht significatõm. Siquid̃ quisquis
duat ambulo ⁊ amdiula tõm facit tasigi.
⁊ se ip̃m qui ambulat. Et quilquro diat
ambulas:. sar ⁊rem que fit ⁊ eumquite¬
cit significat. atao qui dicit ambulat
nicħ alino qͣm ip̃am significat ambub¬
tõm. ⁊mobrem t̾cia ꝑsona u̾bi sempe
ms̃ siͣplicia nuabitur ⁊ nond̃ autat¬
firmari aut negari p̃t: nisi talia uea
sint quib nccĩo cohecet ꝑsone signisic¬
tio consuetuome loqͣndi. ut cũ dicimꝰ
pluit aut ningit. etaam si nõ addatur
qutis pluat aut mugat. tũ qr itagi

Expanded text:
m est enim id esse simplex quod unum quiddam significet. Itaque hoc inclusit, non habet tamen simplicem significationem, siquidem significat etiam personam quae loquitur. Ideo iam obnoxium est veritati aut falsitati, nam et negari et affirmari quamvis singillatim enuntietur tamen inter coniuncta verba numerabitur, quia simplicem non habet significationem. Siquidem quisquis dicit 'ambulo' et ambulationem facit intellegi et se ipsum qui ambulat, et quisquis dicit 'ambulas' similiter et rem quae fit et eum qui facit significat. At vero qui dicit 'ambulat' nihil aliud quam ipsam significat ambulationem, quamobrem tertia persona verbi semper inter simplicia numeratur et nondum aut affirmari aut negari potest, nisi cum talia verba sint, quibus necessario cohaeret personae significatio consuetudine loquendi, ut cum dicimus, pluit aut ningit, etiamsi non addatur quis pluat aut ningat, tamen quia i
Abbreviated transcription (Latin):
quid igitur tanta tue ꝓsecutõis ꝓlixita¬
pugnandi occurr̾int sabelliant in cosi
ista nob̾ nob̃q cõmunia si placet arma
conu̾te. Multa etiam locutus es ut ꝓla
ad nos cum hoc dicainus ⁊ nos. laudes:
quoq sp̃c sc̃i magnas ueras q fudisti. s
nos eas aug̾e possumus nõ negare
itaq opus erat ut eas contͣ nos dice
quas dicimus tecũ. xp̃m sede̾ ad dexc̃a
pr̃is nõne ꝑit̾ confitemur : Quod tñt
stimoniis diuinoꝵ eloquioꝵ sic ꝓbaren
liusti tamqͣm id alicubi negarenus n¬
Xp̃m̃ in carne uenisse utriq noumrs
uacuam contriuistt ut moras necteres
tp̃s q ꝓduces. cõmemorando attingere
deheo: nõ redargile disputando.
Icis me aucilio pͥncipũ munitũ lo
qui nõ scod timorem dei. Cum scias
nob̃ eẽ p̾ceptũ orare ꝓ regib ut in agn¬
laudem referat ꝙ sibi filiũ gen̾anert
eqͣlem. an ille qui sic genitorem dehoneila
⁊ genitũ. ut ⁊ illũ dicat nõ potuiissegis¬

Expanded text:
id igitur tanta tuae prosecutionis prolixitapugnandi occurrerint Sabelliani, in eos ista nobis vobisque communia, si placet, arma converte. Multa etiam locutus es, ut prostum: hoc quid ad nos, cum hoc dicamus et nos? Laudes quoque Spiritus sancti magnas verasque fudisti: sed nos eas augere possumus, non negare: non itaque opus erat ut eas contra nos diceres, quas dicimus tecum. Christum sedere ad dexteram Patris, nonne pariter confitemur? Quod tamen testimoniis divinorum eloquiorum sic probare voluisti, tanquam id alicubi negaremus. Christum in carne venisse, utrique novimus ram supervacuam contrivisti, ut moras necteres, tempusque produceres, commemorando attingere debeo, non redarguere disputando.icis me auxilio principum munitum, non loqui secundum timorem Dei; cum scias nobis esse praeceptum orare pro regibus, ut in agnlaudem referat, quod sibi Filium generavit aequalem; an qui sic genitorem dehonestat et genitum, ut et illum dicat non potuisse gig
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dixisti. Quia ergo sicut adiuuante
deo potui ostendi ea que dixi nõ te po¬
tuiste refellere: suꝑest ut ea que dixi¬
sti ego refellam sicut deo adiuuante po¬
tuero. Priores itaq ꝓsecutões tuas qͥb
continuo reddidi meas in hac dispita¬
tõne que nunc a me suscepta est non
retractabo illam u̾o ultimam tam ꝓ¬
lixam ut mͥ die illo spatiũ responsiois
auferret ita redarguam si uolu̾it qui
nos regit ut acqmescas lumini u̾ita¬
nos agitur utrĩ pr ⁊ filius ⁊ sp̃c sõs¬

Expanded text:
ipse dixisti. Quia ergo, sicut adjuvante ipse dixisti. Quia ergo, sicut adjuvante Deo potui, ostendi ea quae dixi non te potuisse refellere; superest ut ea quae dixisti, ego refellam, sicut Deo adjuvante potuero. Priores itaque prosecutiones tuas, quibus continuo reddidi meas in hac disputatione quae nunc a me suscepta est, non retractabo: illam vero ultimam tam prolixam, ut mihi die illo spatium responsionis auferret, ita redarguam, si voluerit qui nos regit, ut acquiescas lumini veritanos agitur, utrum Pater et Filius et S
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ĩcesimoloco qm̃ dixas de filio si eqͣlis
pr̃i utiq talis. si talis: utiq innatus
go respondens tibi. s dicis inqͣm de filio
hoĩem quem genuit adam.qr ip̃e adam
nõ est genitus s fc̃s a deo si aut̃ potuit
adam ⁊ nõ ẽẽ genitus. ⁊ tñ hoc generare
quod erat ip̃e : nõ us ut potu̾it ds dm̃ eqͣ¬
lem sibi. Ad hec nõ miror nlłm te muenit¬
se responsum. s plane laudo nec responde
conatũ. atq utinam hoc ubt qr fecisses.
Nusqͣm enĩ in sermonib nr̃is quod rocte
respondes inuenire potisti. ⁊ tñ pene uͥ
tace uolusti. S cum in aliis tam młta
dixis cause que int̾ nos agitur nõ nccĩa
de sunt ubi nõ ulła sic dixisti te refuta¬
re nõ posse. ut ea mallos summo silen¬
es iam postulat ut in eoqd̃
reliquũ est opitulante dño¬
impleam ꝓmissionẽ meã.
In oꝑis quippe huius exor¬
dio pͥrius inqͣm ostendam¬
Ite refellere nõ potuisse que dixi. Dem̃¬
qͣntũ ncc̃m indebitur ego refellam que

Expanded text:
igesimo loco, quoniam dixeras de Filio, Si aequalis atri, utique talis: si talis, utique innatus; ego respondens tibi: Sed dicis, inquam, de Filiohominem quem genuit Adam, quia ipse Adam non est genitus, sed factus a Deo. Si autem potuit Adam et non esse genitus, et tamen hoc generare quod erat ipse; non vis ut potuerit Deus Deum aequalem sibi? Ad haec non miror nullum te invenisse responsum: sed plane laudo nec respondere conatum. Atque utinam hoc ubique fecisses! nusquam enim in sermonibus nostris quid recte responderes invenire potuisti, et tamen pene ubique tacere noluisti. Sed cum in aliis tam multa dixeris, causae quae inter nos agitur non necessadae sunt, ubi nonnulla sic vidisti te refutare non posse, ut ea malles summo silenes jam postulat ut in eo quod reliquum est, opitulante Dominoimpleam promissionem meam. In operis quippe hujus exordio, Prius, inquam, ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deum videbitur, ego refellam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Hr̃e aut̃ sumptus ad ꝑficiendam
turrim ⁊ hr̃e forcia decem milia
ꝯtra uginti milia regis. renunciare
ꝑditam. omnes pccõres dixit qui ꝑ
eintentiam reconciliantur deo. quam
hum̾is suis portat: qr humiliandose ta¬
los erexit. Ioco ant̃ illas nonagnita no¬
uem dirit quas reliquit in deserto. qr
supbos sigiificant tamqͣm solitudinẽ
gerentes in animo. dum solos se indert
uolunt. quib ad ꝑfectõm unitas deest
Sum enĩ quiscs diuellitur a uera uni
statis cẽ cupiens: nõ sequitur imũ qd̃
ds est. Ideoq ⁊ in nonagnita nonẽ onb
⁊ nouem dragmas ponit coꝵ significa¬
salutem redeuntib se p̾ponunt. Unum
enĩ deest ⁊ ad nouem ut decem sint et¬
⁊ ad nonagnita nouem ut centũ sint.

Expanded text:
habere autem sumptus ad perficiendam habere autem sumptus ad perficiendam turrem, et habere fortia decem millia contra viginti millia regis, renuntiare perditam, omnes peccatores dixit, qui per poenitentiam reconciliantur Deo. Quam humeris suis portat, quia humiliando se tales erexit. Ideo autem illas nonaginta novem dixit, quas reliquit in deserto, quia superbos significant, tanquam solitudinem gerentes in animo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectionem unitas deest. Cum enim quisque a vera unitstatis esse cupiens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta novem ovibus et in novem drasalutem redeuntibus se anteponunt. Unum itaque deest, et ad novem, ut decem sint, et ad nonaginta novem, ut centum sint;
Abbreviated transcription (Latin):
uigniti milia: simplicitatem xp̃iant
dimicaturi cum duplicitate dyaboli.
hoc est cũ dolis ⁊ fallatus enis in affectu
ꝯstituti renuntiancis oĩb que sunt ei
Ita enĩ concludit. Sic ergo om̃is ex nob̃
qui nos ienuntiat oi b qite simno eiuo.
nõ pt meus cẽ disciplõ. Intꝰ que õia etiam
tp̃n tp̃ralis uita intsligatur ncc̃e est. quam
oportet sic possidere ad tempus ut non te
impediat ab et̾na qui eam fu̾it minatus
auferre. Sicut aut̃ de turri nõ ꝑfecta per
obpbrium det̾ruit dicentiuĩ qr homo sic
huc cepit edificare ⁊ nõ potuit ꝯsũmare
sic in rege cum quo dnnicand̾ est ip̃am
pacem accu sauit cũait adhuc illo longe
agente: legatõm mittens rogat ea que
pacis sunt. significans etiam minasi
miminentiũ adyabolo temptationũ
nõ sustine hores qui nõ renuntiant oĩ¬
b que possident: ⁊ pacem cum eo facere
ꝯsentiendo illi ad ꝯmutenda pcc̃a. Tur¬
rim quippe edificare ⁊ ꝯtra regem
illum dimicare cẽ discipłm xp̃i est.

Expanded text:
viginti millia, simplicitatem christiani dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis ejus, in affectu constituit renuntiantis omnibus quae sunt ejus. Ita enim concludit: Squi non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. inter quae omnia etiam ipsa temporalis uita intellegatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna qui eam fuerit minatus auferre. sicut autem de turri non perfecta per obprobrium deterruit dicentium: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare: sic in rege,. . cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusauit, cum ait: adhuc illo longe agente legationem mittens rogat ea quae pacis sunt, significans etiam minas imminentium a diabolo temtationum non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus, quae possident, et pconsentiendo illi ad committenda peccata. Turrem quippe aedificare, et contra regem illum dimicare, esse discipulum Christi est:
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ sꝑatui quod brenis acciniet.
silla unũ tempus net̾es nocarint. a bre¬
ui ent̃ ad longuam ꝑgrediũntur..l.
qua scil a brem ad longuam ꝓgredi¬
mur. longuam duplũ tp̃ris hr̃e debe
ac ꝑ hoc si spatiũ quod brenis occupat
recte unũ tp̃s uocatur. spatiũ item i¬
quod longua occupat: recte duo tpẽa
ge nunc collatões ip̃as indeamus. Qã
una brenis silła ad unam brenem
enĩ nist fallor in supiore sermone nos
omnib motib qui int̾ se aliqua nuosi¬
tate conueniunt: imposuisse uocabula
l. Equales eos memini not̃atos. tantũd̃
enĩ ad sese hñt tpris. .M. S istam collatõ¬
nem silłaꝵ quas ii tam conferuntur
ut hẽant ad se aliquos nũos nunc cen¬
ses sine uocabilo eẽ relinq̃ndam . i. Qõ
puto .m. at qui scias uet̾es pedem nun¬
cupasse tallem collatõm sonoꝵ. s quousq
pedem ꝓgredi rõ sinat: diligent̃ enin
aĩaidutend̃ est. Qmobrem tam dic etiam
brenis ⁊ longua silła qua sibi rõne con¬

Expanded text:
quod brevis obtinet syllaba, unum tempus veteres vocaverunt: a brevi enim ad longam progredimur. D. qua scilicet a brevi ad longam progredimur, longam duplum temporis habere debere: ac per hoc si spatium quod brevis occupat, recte unum tempus vocatur; spatium item quod longa occupat, recte duo tempora ge, nunc collationes ipsas videamus: nam una brevis syllaba ad unam brevem enim, nisi fallor, in superiore sermone nos omnibus motibus, qui inter se aliqua numerositate conveniunt, imposuisse vocabula. D. Aequales eos memini nominatos: tantumdem enim ad sese habent temporis. M. Sed istam collationem syllabarum qua sibi jam conferuntur ut habeant ad se aliquos numeros, num censes sine vocabulo esse relinquendam? D. Non puto. M. Atqui scias, veteres pedem nuncupasse talem collationem sonorum. Sed quousque pedem progredi ratio sinat, diligenter advertendum est. Quamobrem jam dic etiam, brevis et longa syllaba qua sibi ratione con
Abbreviated transcription (Latin):
restat longua ⁊ breuis. quod est truim
tp̃rm spatium. Atũo medues qui hẽt
mnes iam trĩt sułaꝵ pedes consi¬
derauimus: an aliquio restat .s.
unũ reliquũ uideo qui ex trib lõgis
constat. .m. Tracta ergo etiam huus
atq ordine iudeamus. ⁊ ip̃e iam ĩ¬
de quem hoꝵ pͥmũ ẽẽ oporteat. addita

Expanded text:
restat longa et brevis, quod est trium restat longa et brevis, quod est trium temporum spatium. At vero medius qui habet Omnesne jam trium syllabarum pedes consideravimus, an aliquid restat? D. Unum reliquum video, qui ex tribus longis constat. M. Tracta ergo etiam hujusatque ordine videamus, et ipse jam dic quem horum primum esse oporteat, addita
Abbreviated transcription (Latin):
tes t̾naꝵ silaꝵ podes tractando susce¬
batur nisi ut una longua cũ dnab
breuib quot caemas eceret inde mis
nlum est ⁊ tres pedes post illũ pͥm̃ita
ut oportebat ordinati sunt. Suro deĩcem
conseqͣntur. nõne ꝑ teip̃m uidere iam ae¬
hos ne omnia minutissimes ra it̾rata¬
tuncłis seruemus .i. Recte dicis. Ra
quis nõ indeat eos iam sequi in quib
una breius sit cet̾e longe: Cu bremq
una est cum suꝑiore rõne pͥncipatus p¬
bnatur. Primus erit ꝓfecto in hus u
pͥma est scd̃s ubi scd̃a t̾cius tibi t̾cia. q̃
etiam ultima est .ih̃. Cernis ut opino
quib etiam rõnib diuidanturut s
sus. nam ille qui ex una breui ⁊ diab
longis constat duudi nõ pt. nsi itaut
por pars hẽat tria tpẽa que continer
pͥori par est. quod unam patitut dui¬
sionem. in eo aut̃ dissiłis ꝙ cum ille
in tria ⁊ duo. iste in trdno ⁊ tria cp̃ea
seqntur. Nam ⁊ longua silła que pri¬
mam tenet ꝑtem duob tprib tendit᷑.

Expanded text:
syllabarum pedes tractandos suscebatur, nisi ut una longa cum duabus brevibus quot formas ederet videremus? Visum est; et tres pedes post illum primum, ita ut oportebat, ordinati sunt. Qui deinceps consequantur nonne per reipsum videre jam debes, ne omnia minutissimis interrogatiunculis eruamus? D. Recte dicis: nam quis non videat eos jam sequi, in quibus una brevis sit, caeterae longae: cui brevi, quia una est, cum superiore ratione principatus tribuatur, primus erit profecto in his ubi prima est, secundus ubi secunda, tertius ubi tertia, quae etiam ultima est. M. Cernis, ut opinor, quibus etiam rationibus dividantur, ut sus: nam ille qui ex una brevi et duabus longis constat, dividi non potest, nisi ita ut prior pars habeat tria tempora, quae contpriori par est, quod unam patitur divisionem; in eo autem dissimilis, quod cum ille in tria et duo, iste in duo et tria tempora secatur. Nam longa syllaba, quae primam tenet partem, duobus temporibus tenditur:
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ꝓhibere cec̾a. ꝑsequi ulło resistẽ¬
te fine sine isto modo nelis in eod̾ gn̾e
ꝑseu̾ans. ut duo ad tria. qͣtuor ad sex.
sex ad nonem. octo ad ditodecim. decem
ad qͥndecim. ⁊ deinceps siue in hoc gn̾e
sine in cet̾is: nlłs finis occurrit. Mc¬
quĩo opus est de dinũatis iam dic̾e
cum exhiis que dca sunt qͥuis inclłi¬
gere possit In illis quoq gradatim
surgentib ulłi ẽẽ finem an tibĩ uł
detur: .i. Quid hoo uero uerius dici
potests
ediam illam rõm que istam in¬
finitatem reuocat ad certũ mo¬
dnmĩ for mam ꝙ p̾screbit quam
excedẽ nõ õporteat andissime cognos¬
cere expecto.M. Wanc quoq ut alia
temtip̃m auoisle ognosses cił me int¬
tgante: uera relpondis. sam pͥmo abs te
quero qm̃ de nũosis motib agimus nũc
utrũ ip̃os debeamus consulere nũos ut
quas nobͣ leges certas fixas ꝙ monstra¬
lerunt eas in illis motib ar̃adũtẽdas

Expanded text:
nihil prohibere caetera persequi, nullo resistennihil prohibere caetera persequi, nullo resistente fine: sive isto modo velis in eodem genere perseverans, ut duo ad tria, quatuor ad sex, sex ad novem, octo ad duodecim, decem ad quindecim, et deinceps; sive in hoc genere, sive in caeteris, nullus finis occurrit. Quid opus est de dinumeratis jam dicere, cum ex iis quae jam dicta sunt quivis intelligere possit, in iis quoque gradatim surgentibus nullum esse finem? An tibi non videtur? 19. D. Quid hoc vero verius dici potest? Sed jam illam rationem quae istam infinitatem revocat ad certum modum formamque praescribit quam excedere non oporteat, avidissime cognoscere exspecto. M. Hanc quoque, ut alia, temetipsum nosse cognosces, cum me interrogante vera responderis. Nam primo abs te quaero, quoniam de numerosis motibus agimus, utrum ipsos debeamus consulere numeros, ut quas nobis leges certas fixasque monstraverint, eas in illis motibus animadvertendas
Abbreviated transcription (Latin):
quod minor quib de reb quelo quidt
indeatur .l. Michi u̾o ⁊ illa rõ dim̃sio¬
num atq nũoꝵ uidetur n̾issima ⁊ tio¬
cabula que abs te imposita sunt cõn¬
grue mͥ uidentur cõmemorandis ets
reb quas intelleximus ꝙ hũtus ori¬
go noĩs quam nunc explicasti nõ est
absurda etiam si forte nõ ea fit quam
secutus est: qui hoc nom̃ instituit.M.¬
Ced uides ne omnes istos rõnabłos
motus .i. qui ad sese hñt aliquam
nitũ posse ꝑ nũos ꝑgere. nisi rursui
eos certa rõ cercuerit. ⁊ ad quendam
modũ formam q reuocau̾it: Namut
pͥmo de ip̃is equalib dicam unũ ad
unũ duo ad duo. tria ad tria. qͣtuor ad
qͣtuor ac deinceps si ꝑseqͣr si finis erit
tus sit. nõ dictus aud̃: infinitus. Et
quod eqͣlib euenit: hoc etiam ineq̃li¬
ad duo. dtio ad qͣtuor. qͣtuor ad octo. ot
⁊ quicquid hoꝵ temptare nolũis in
infinitũ ꝓgredimitur ita etiam se¬
sequati. nam dno ad tria . tria ad qͣ

Expanded text:
ero quid tibi videatur. D. Mihi vero et illa ratio dimensionum atque numerorum videtur verissima; et vocabula quae abs te imposita sunt, congrua mihi videntur commemorandis eis rebus quas intelleximus: et hujus origo nominis quam nunc explicasti, non est absurda, etiamsi forte non ea sit quam secutus est qui hoc nomen instituit.sed videsne omnes istos rationabiles motus, id est qui ad sese habent aliquam nitum posse per numeros pergere, nisi rursus eos certa ratio coercuerit, et ad quemdam modum formamque revocaverit? Nam ut primo de ipsis aequalibus dicam; unum ad unum, duo ad duo, tria ad tria, quatuor ad quatuor, ac deinceps si persequar, quis finis erit,tus sit, non dictus autem infinitus. Et quod aequalibus evenit, hoc etiam inaequaliad duo, duo ad quatuor, quotuor ad octo, octet quidquid horum tentare volueris, in infinitum progrediuntur. Ita etiam sesquati: na
Abbreviated transcription (Latin):
sentio cum magna animi uoluptate.
onne ergo censes cum pedes .xui. M¬
silsis constent .i. distinctis ⁊ qͣi arci¬
culatis motib qui sunt in sonis. Suse
uso ad qͣtuor sillas ꝑgressionem pedis
ut dicis sentio. ⁊ hoc uid̾i ꝑfecte rõne
agnosco. ⁊ debitũ flagito .M. age ergo
pedes quot ẽẽ possint uideamus. sicut
uinaꝵ qͣtuor ẽẽ compimus..l. Ita fcat¬
ita opõrtet: satis intlłexisse .i. Menũ
ab illa lege nuando ꝙ ab uno incipinĩ
quod pͥncipiũ nũoꝵ est placuisse nob̃
nõ oporte discedere. Cum igitur in pe¬
dib binaꝵ silłaꝵ ille sit pͥmus qui i¬

Expanded text:
sentio cum magna animi voluptate. M. Nonne ergo censes, cum pedes syllabis constent, id est distinctis et quasi articulatis motibus qui sunt in sonis, syllabae usque ad quatuor syllabas progressionem pedis,ut dicis sentio, et hoc videri perfectae rationi cognosco, et debitum flagito. CAPUT V.-- pedes quot esse possint, videamus, sicut binarum quatuor esse comperimus. D. Ita fiatita oporteret satis intellexisse. D. Memini ab illa lege numerandi, qua ab uno incipimus, quod principium numerorum est, placuisse nobis non oportere discedere. M. Cum igitur in pedibus binarum syllabarum ille sit primus qui