comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯdempnationẽ trabit. In grandib aũ
baptratis. in quib iam rõne utentib qͥcͥ
cidem ꝯcupiscencie mens ad pectandum
consentit ꝓprie uoluntatis est. deletis pec¬
catis om̃ib soluto etiam reatu quo uuicło
origmaliter detinebat ad agonem iterũ
manet non s ad illicita ꝯsencientib nicħ
omnimo nocitura donec ab sorbeatur mors
in uictoria et pate perfecta na quod uinca¬
tur existat. Consencientes autemsͥ ad illi¬
ctta reos tenet. etiam nisi per medicinã pe¬
ntencie et opera unsencordie per celestẽ
sacerdotem pro nob̾ interpellantem sanen¬
tur: ad scd̾am mortẽ dampnationemq ꝑ
ducit. ꝓpter hoc et dñs orare nos docens m¬
ter cec̾era monuit ut dicamꝰ. dininte nob̾
debita nostra sicut et nos dimittimꝰ debito¬
tib nr̃is ne nos inferas in temptationem.
S ubera nos a maio slanet enim malum
in carne nostra non natura in qua diuuntus
creatus est homo. Sed iutõ quo uoluntate

Expanded text:
ad condemnationem trahit. in grandibus autem ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autem sibi ad inlicita reos tenet et, nisi per medicinam paenitentiae et opera misericordiae per caelestem sacerdotem pro nobis interpellantem sanentur, ad secundam mortem damnationemque perducit. propter hoc et dominus orare nos docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. Tales ttaq nos futuros dñs p̃uidẽs.
quedam salubria remedia contra reatum et
uincula peccatorũ etiam post baptisinum
dat ac ualere dignatus est opera .s. misencordie
cum ait dimitite et dimitetur uobis. date
dabitur nob̾. Ortus enm cum aliquaspe. ad ip¬
iscende salutis eterne de hac uita enigraret.
manente illa sentencia quod quicumq totã
legem seruauerit offendat autem in uno fa¬
ctus est reus om̃i nisi post paululum loquere¬
tur. sic loquimini. et sic facite tanquam per
legem lib̾tatis incipientes indicari. Indiciũ
eium ane misericor dia illi qui non facit mi¬
sericordiam. aupereraitat antẽ miscd̃ia. Cõ
cupiscentia autem tanquam lex pccĩ mañt
in mneubris corporis mortis huus: cum par¬
t nascitur in parunł baptiratis a reatr
cosuitur ad agonem relinquitur añ agonẽ
mortuos nilla dampnatione per sequitur
paruulos nonbaptiratos reos muttit et tã¬
quam ire filios etiam si pariuili moriant᷑

Expanded text:
uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet misericordiae, cum ait: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, nisi post paululum sequeretur: sic loquimini et sic facite tamquam per legem libertatis incipientes iudicari. iudicium enim sine misericordia illi, qui non facit misericordiam; sucupiscentia igitur tamquam lex peccati manens in membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
deamus ne intremus in temptationem ħ
est ne temptatione uincamur uel cum fal¬
lit et p̃occupat nescientes uel cum premit
atq urget infirmos. Quod sit autem noxiũ
et saluti nr̃e que in xp̃o est perniciosum atep
contrarium ipĩq religioni qua imbuti sum
et pietati qua deum colimus quam uehem̃¬
ter adusu ut pro tali accipiendo benefici¬
o dinũ non rogemus atq in ipsa oratione
diñca ne nos inferas in temptationem fru¬
stra poĩtum existumemus uerb̾ explicare nõ
possumus autem sͥ uidentur dicere quasi i¬
nrm̃ hoc ullus ignoret. horum si uolumus
non peccamus nec p̃ciperet deus homii qd̾
eẽt humane impolẽ uoluntati. Sed hoc non
uident quod ad nõ milla superanda uel que
male cupunitur uel que male metuuntur
magnus aliquando et totis uirib opus est uo¬
luntatis quas nos non perfecte in omĩb ad
it. non iustificabitur in conspectu tuo om̃is

Expanded text:
debeamus, ne intremus in temptationem, hoc debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes uel cum premit atque urguet infirmos. quam sit autem noxium et saluti nostrae, quae in Christo est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colimus, quam uehementer aduersum, ut pro tali accipiendo beneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset humanae inpossibile uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omnibus adhit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
qũ nõ solum eis Incipit¬
ad regnum dei uerũ scd̾s¬
etiam ad salitem uitãt
etnam adipiscenoam detur quam sine dire¬
guo et sine xp̃ĩ saluatoris societate in quam
nos suorangune redemit hr̃e missus potest.
priore libro satis ut arbitror disputauimus
Inhoc autem uiuat ne aliquis in hoc scło
u urait uicturs ite stc sine ullo omniuo
eicuttate disserendum. enodandumq susce¬
pi. Tui dispitationi si se identidͥ aliqua neces¬
atate uel oportunitate inseruerit questio de
reccato uel baptismo paruuloꝵ: mirandui
non erit. nec defugiend̾ ut eis locis ad omĩa
q̃ tesponsionẽ nr̃am flagitant sicut ualemꝰ
nis sine ilła sbreptione uel p̾occupatione pͦ¬
cati ꝓꝑter cotidianas etiam nrãs orationes i¬
maame necessana est. Sunt enim quedam
tantum p̃sumentes de uib̾o humane uolũ¬
tatis arbitrio ut ad non peccandum nec ad¬
uiuandos nos diuinitus opmentur semel
w̃is nature nr̃e concesso libere uoluitatis
arbitrio. Unde sit consequens ut nec orare

Expanded text:
quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemusuita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare
Abbreviated transcription (Latin):
posantes  de s uerum est. minio quiau̾m
est si dixctumuis quia peccatum nõ bͥenuuis.
nos ip̃os seducimus et non iastificabiturĩ
conspestutus omnis uiuens. non sunt fine
poreato nes quistam coꝵ tam arrogant

Expanded text:
antes; sed si uerum est, quia et uerum est: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, non sunt sine peccato nec quisquam eorum tam arroganter
Abbreviated transcription (Latin):
dimi etiam filii dei. Sed fili scłi perficrts g̾
in renouationem iustam ꝙ uitam percio alii
simus. conee cotum in hos totum transimitti¬
tretiamilus quod ad huc fili scli sumus
per hoc enim et peccare adhuc possumus. Ita
fit ut et qͥmi uatus est ex deo non peeset edsi
dicetiinus quia petcatum nõ hemus nos ps̃
docaamus et sientas non sit in nobis. CSonsu¬
meturreigo quod fili earis et secuit sumies.
et erficietuur quod filii dei et sputu tenoua¬
ti smus. unde idem ihannes. Dilectisimi
inquit filii dei sumus et nondum apparut

Expanded text:
dum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo dum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii ossumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud quod adhuc filii saeculi sumus: per hoc enim et peccare adhuc possumus. Ita fit ut et qui natus est ex Deo, non peccet; et si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus et ueritas non sit in nobis. consumetur ergo, quod filii carnis et saeculi sumus, et perficietur quod filii dei et spiritu renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei sumus, et nondum apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
ibi deponinius mendatiũ et loquiniur ũi¬
tatem ec cetera quib apostolus explicat
quid sit exi uetererem hominem et indui¬
mur nouum. qui scd̾m creatus est in iustĩa
et sauctitate ueritatis et hoc ut faciant iam
baptuatos fidelesq adhortatur quod ad huc
admouendi non eeñt si hoc in baptismo iam
ierfecte fastum eẽt. et tautum factum ẽffet
sicut et salui facti suius. saluos enim nos. fe¬
cit per lauachrum regenerationis. Sed alio
loco dicit quemadmodum factum est. Non
solum factint est inquit. Sed etiam nos ip̃i
primicias hñtes spiritus. et ip̃i in nob̾met ip̃i
ingemiiscimus adoptͥonem expectantes tẽp¬
Opes autem que uidetur non est spes. Quod
enim uidet quis quid sperat. Si autem quod
no uidemus qͥeramus: per pacientiã expͨtamꝰ
adoptio ergo plena filiorum ãdo in remislionẽ¬
comoris nostmi primitias itaco spiritus nũe rec¬
mus. unde iam fii dei te ipsa tã simus. hate¬

Expanded text:
ibi deponimus mendacium et loquimur ueriibi deponimus mendacium et loquimur ueritatem, et cetera, quibus apostolus explicat quid sit exui ueterem hominem et indui nouo, qui secundum deum creatus est in iustitia et sanctitatbaptizatos fidelesque adhortatur: quod adhuc monendi non essent, si hoc in Baptismo jam perfecte factum esset: et tamen factum est, sicut et salvi facti sumus. Salvos enim nos fecit per lavacrum regenerationis . Sed alio loco dicit, quemadmodum hoc factum est. Non solum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias habentes spiritus et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redespes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Adoptio ergo plena filiorum in recorporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ce
Abbreviated transcription (Latin):
In regeueratione inquit cum sederit filius
hominis in sede maiestatis sue. sedebitis et
uos sirier duo decim se des uidicantes duode.¬
cuntribus isił. Nam in baptismo quannus
tota et plena fiat remissio pecõrum tñ si con¬
tniuo tota et plena etiam hominis in eternã
nonitatem mutatio fieret ño dico et in corpo¬
re quod certe manifestum eit ad huc in uete¬
rem corruptionem atq inmortem tendere
in fine postea renouand quando uere totas
nouitas euit. Sed excepto corpore si in xp̃o aĩo
qui est homo interior perfecta in baptisio
nouitas fieret. non diceret apostolus et si
exteuor homo ur̃ corrumpitur. Sed interior
renouatur. Nondum totus est renouatꝰ
Ex hoc autem quod in nouitate sunt hoc ẽ
ex pleua et perfecta remissione pcccatorum
et quantumc̃q illud est quod sputtaliter
saput eie congruos mores agunt: filii de¬
i sunt. Intrinsecus enim exuimus ueterem
hominem et indumiur nouum quoniam

Expanded text:
in regeneratione, inquit, cum sederit filius in regeneratione, inquit, cum sederit filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super duodecim sedes iudicantes duodecim tribus Israhel. nam in baptismo quamuis tota et plena fiat remissio peccatorum, tamen, si continuo tota et plena etiam hominis in aeternam nouitatem mutatio fieret—non dico et in corpore, quod certe manifestum est adhuc in ueterem corruptionem atque in mortem tendere in fine postea renouandum, quando uere tota nouitas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui est homo interior, perfecta in baptismo nouitas fieret -, non diceret apostolus: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur, nondum totus est renouatusex hoc autem, quod in nouitate sunt, hoc est ex plena et perfecta remissione peccatorum, et quantumcumque illud est quod spiritaliter sapiunt eique congruos mores agunt, filii dei sunt. intrinsecus enim exuimus ueterem hominem et induimus nouum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dio accusator sui est. non utiq mentiͦq ac ꝑ
hoc in eo quod scriptum est. Quinatus est ex
d̾o non peccat et non potest peccare quia sem̃
eius in ip̃o manet si quid aliud eo modo dcm̃
est. Multum falluntur minus consid̾ audo
scripturas. Non .n. aũtunt eo quonsq fier
flios dei: quo ẽẽ incipiunt in nouitate spiri¬
tꝰ et renouare interiorem hominem scd̾m
ymaginem qui creauit eos. Non .ii. ex qua
oa quist baptiratur om̃s uetus infirmitiᷤ
euis ab simiitur. Sed renouatio incipit a remis¬
sione onĩi peccatorum et in quantum spuitali¬
a sapit quisq qui iam sapit. Cetera uero ĩ spe
facta sunt donec etiam ĩ re fiant usc ad ipiꝰ
corporis tenouationem in meliorem statum
mimortalitatis et incorruptionis qua nidue¬
mur in resurrectione mortuorum. Nam et
ipsam dñs regenerationem uocat nõ utiq ta¬
lem qualem fit per bapm̃ sed in qua etiamĩ
corpore perficiatur quod nunc spũ nichoatur.

Expanded text:
dio accusator sui est, non utique mentitur. Ac per dio accusator sui est, non utique mentitur. Ac per hoc eo, quod scriptum est: qui natus est ex deo, non peccat et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, etsi quid aliud eo modo dictum est, multum falluntur minus considerando scripturas. non enim aduertunt eo quosque fieri filios dei, quo esse incipiunt innouitate spiritus et renouari in interiore homine secundum imaginem eius, qui creauit eos. non enim ex qua hora quisque baptizatur, omnis uetus infirmitas eius absumitur; sed renouatio incipit a remissione omnium peccatorum et in quantum quisque spiritalia sapit, qui iam sapit, cetera uero in spe facta sunt, donec etiam in re fiant, usque ad ipsius corporis renouationem in meliorem statum inmortalitatis et incorruptionis, qua induemur in resurrectione mortuorum. nam et ipsam dominus regenerationem uocat, non utique talem, qualis fit per baptismum, sed in qua etiam corpore perficietur quod nunc spiritu incoatur:
Abbreviated transcription (Latin):
et iõ mĩa dei opus est super exaltat uidicio q̃
illi non erit qui non facit misericordiam et
quod ꝓpħa cum diceret dixi ꝓnuntiabo ad¬
u̾sus me dilectum meum domino et tu di¬
misisti impietatem cordis mei: continuo sb̃¬
uiuxit. ꝑ hac orabit ad re omĩs sanctus in
tempore oportimo. Non ergo omnis pcc̃or.
Sed om̃is sanctus. uox eium scõrum est si dixe¬
tinius quia peccatum non ħemus nos ipõs se¬
ducinus. et ueritas in nob̾ non est. Unde in
euisdem apostoli apocalipsi. illa centum et qͣ¬
draginta et quatuor milia scõrum. qui se cũ
mulierib non comquinauerunt. Uirgines e¬
nuim permanserunt et nõ est iuentum in ore
eorum mendacium quia ureprehensibiles st̃
ꝓfecto ideo sunc irrep̃bensibiles quia se ip̃os
uemciter reprehend̾unt. et ideo non est inuẽ¬
tum ui ore eorum mendacium. quia si dreñt
se peccatum non hr̃e se ip̃os occiperent et ue¬

Expanded text:
ericordia dei opus est, quae superexultat iudicio, quae ericordia dei opus est, quae superexultat iudicio, quae illi non erit, qui non facit misericordiam. et quod propheta, cum diceret: dixi: pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et t u dimisisti impietatem cordis mei, continuo subiunxit: pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno, non ergo omnis peccator, sed omnis sanctus; uox enim sanctorum est: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. unde in eiusdem apostoli Apocalypsi illa centum quadraginta et quattuor milia sanctorum, qui etiani cum mulieribus se non coinquinauerunt - uirgines enim permanserunt non est inuentuminore eorum mendacium, quiainreprehensibiles sunt, profecto ideo sunt inreprehensibiles, quia se ipsos ueraciterreprehenderunt; et ideo non est inuentum in ore eorum mendacium, quia, si dicerent se peccatum non habere, se ipsos deciperent et ue
Abbreviated transcription (Latin):
diendas iustificationes tuas tunc nõ confũ¬
dar cum inspitõ momĩa mandata tua dͥs
autem optat quod in potestate sic habet
ut ad faciendum nisllo indigeat adiumento:
a qͥno autem id optat quia non a fortuna uł
a fato. uel quolibet alio. p̃ter dm̃. in consec̃¬
tib satis ostendens. Itmera mea inquit duige
scd̃m uerbum tuum ut non dnĩetur mͥ om̃is
fuios dei fieri. ab ista horrenda dñatione lib̾ã¬
di fuerant quib dicit. si uos filius lib̾auit
tunc uere liben erttis. Hiis itaq huiꝰmodic
aliis nnunĩabilib testimoniis dubitare ñ
posum. nec dñi aliquid impossibile homini
p̃cepisse nec deo ad opitulandum et adiuã.¬
dum quo fiat quod iubet. impossibue aliqͥd
cẽ ac per hoc potest ex̃ homo si uelit ẽẽ sine
peccato adunus a deo. Si autem quod scdo
loco posueram. queratur utrum sit: ẽẽ uon
credo. Magis .ii. scripture certo dicenti. ue ĩ¬
ties in iudicium cum seruo tuo quoniamũ¬

Expanded text:
diendas iustificationes tuas! tuncnon confundiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat adiumento? a quo autem id optet, quia non a fortuna uel a fato uel a quolibet alio praeter deum, in consequentibus satis ostendens: itinera, inquit, mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominefilios dei fieri. ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine peccato adiutus a deo. Si autem, quod secundo loco posueram, quaeratur utrum sit, esse non credo. magis enim scripturae credo dicenti: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
se eonon est ei continuo m tanta temertat
et hominis ubero arbitno qui hoc uolen¬
do appeti et dei iurtuti uel imisericordie qui
hoc adumando efficit derogabimius. S alia
non est cum possit eẽ. cur non st auautrum
qeui onño nunquã ullum petcatum hũerit
non solum quisciuam sit: u̾ni etiam pot̾it
aliquando eẽ uel possit: in hac quadriꝑtia
homo sine peccato possit eẽ in hac uitar
confitebor posse per dei grãm et libu eius
arbitrum. ipm̃ quoq libum arbitrium ad
dei graciam hoc est ad dei dona pertinere ñ
ambigens nec tantum ut sit uerum etiam¬
u̾tatur atcp rradei gr̃a nõ solum ostendat
quid faciendun sit. Sed adumet etiamut
possit fieri. quod ostñ derxit. Quid .n. hemuis
quod non accepiims: unde et iereniias
dicit. Scio dũe quia ũo est in homine ua eiꝰ
nes uiri est ut ambulet et duigat gressus su¬
os hine et in psalmis. cum quidam dixisser
d̾o. tu p̃cepisti mandata tua custodiri miuiᷤ
tinam inquit ditigantur uie mee ad custo¬

Expanded text:
non est eis continuo incauta temeritate et hominis libero arbitrio, qui hoc uolendo appetit, et dei uirtuti uel misericordiae, qui hoc adiuuando efficit, derogabimus. sed alia non est, cum possit esse, cur non sit; alia, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit, non solum quisquam sit, uerum etiam poterit aliquando esse uel possit. in hac quadripertihomo sine peccato possit esse in hac uita. confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertinere non ambigens. nec tantum ut sit, uerum uertatur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit quod non accepimus? unde et Hieremias dicit: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est, ut ambulet et dirigat gressus suos. hinc et in Psalmis cum quidam dixisset deo: tu praecepisti mandata tua custodiri nimis, tinam, inquit, dirigantur uiae meae ad custo
Abbreviated transcription (Latin):
Nͣ uten capacitatem: fortasse necesse fu̾it
parrunos nasti quãuis cum exigua sit ꝑs
corpors costa nõ tũ ⁊pͣ hoc deus pariuulam
ctiam pecorib p̃stitit. quoꝵ pulli ꝙͣme
cint parinii. neq accedentib corporis in¬
aurunt et matres agnoscrat nec sugge¬
rondisuberio cura et opere admouent᷑
auena d ea ip̃i in maternus corporibus
loto au dito poita: mirabili facilitate no¬
iocrunt. Contra homini nato nec ad in¬
cunsum pedes ydonei. nec manus saitem
aoo scareud habiles et nisi opere nutrien¬
ad admotis iabris papisłle ubi ingͥmit
tcc ubisit sentuint. et uixta se iacenti¬
u mans magis possunt esurientes flere
uoxpĩ m similitudme carius pectati: nisi
amina sic granatur siue et ipsa ex paren¬
tim trasta sit fine ibidem creatura sine
desuueo mspiata cy mĩt querere differo
ut euacuetur caro peccati. Euacuaturautem ñ  de re
ut epsa uimente carne concupiscentia consper ꝑhapa

Expanded text:
propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit parvulos nasci. Quamvis, cum exigua sit pars corporis costa, non tamen propter hoc Deus parvulam vetiam pecoribus praestitit, quorum pulli quamvis sint parvuli, neque accedentibus corporis innutissimi et currunt, et matres agnoscunt, nec sugendis uberibus cura et ope admoventur aliena, sed ea ipsi in maternis corporibus loco abdito posita mirabili facilitate noverunt. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere Christi in similitudine carnis peccati, nisi anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa primordia quia tał non est creatus a¬
dam cur xp̃c longe excellencie et recte sine
ullo peccato natus ex uirgine. In tñ infirmi¬
tate atoꝑ etate procreatus apparuit: huic ꝓpõ¬
in respondemus adam pp̃ea uõ talem crea¬
tum: qr nullius ꝑentis p̾cedente pocõ nõ ẽ
creatus incarne peccati. Nos ĩo tales quia
carnis potcati. Non .n. hic agitur de adam
cpuertmet᷑ ad corporis quantitatem. q nõ
paruunis factus ẽ ⁊ perfecta mole men¬
uaonum potest n. dici et pecora sic creatu
uocł adam carere. et facile posset c̾todi¬
re siuellet. Nunc autem homo sic nasci¬
tut ut om̃io nõ possit pp̃ horrendam igno¬
santiam atis mfremitatem ñ caruis. s mẽ¬
tasi cuam om̃t tateamur ĩ paruulo nõ attͥsꝰ¬
quantũ arbitror penale demonstrat.ix..¬
homines non pectassent utrum
taies essent faios hĩtiui quinec lingua
nec manib nec pedib uterentur. Nam

Expanded text:
tiosae primordia, quia talis non est creatus Atiosae primordia, quia talis non est creatus Adam, cur Christus longe excellentior et certe sine ullo peccato natus ex uirgine in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit?\' huic propositioni respondemus Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato non est creatus in carne peccati, nos ideo tales, quiacarnis peccati. non enim hoc agitur de Adam, quod pertinet ad corporis quantitatem, quia non paruulus factus est, sed perfecta mole membrorum — potest enim dici etiam pecora sic creata,docilis Adam caperet et facile posset custodire, si uellet. nunc autem homo sic nascitur, ut hoc omnino non possit propter horrendam ignorantiam atque infirmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in paruulo non altquantum arbitror, poenale demonstrat. Mhomines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedibus uterentur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
do aut unde ꝯtruca ẽ: in uatura est homĩs
sic mcrere. ec non iam uitonsa ẽ ista natu¬
ra cur non tał creatus ẽ adam: Cur ille ca¬
pax p̃cepti et ualens uxorib et om̃ib aĩa.¬
lib nomina imponcre. Nam et de illa di¬
nesciens ubi sit. quid sit. a quo creatus a cd¬
b genitus sit. iam reus delicti nõd̾ capax p̃¬
ceptitam ꝑfunda i guorancie caligine inuo¬
littus et passus ut ueq tanquã de sompno
extitau possit ut hoc sattim demonstrata cog¬
nosdat. Sed expectetur tp̃s quo hanc nescio
ꝙͣ uelur ebrietatem. nõ per unam noctem
sicut quelib grauissima solet. S per alicͦt
menses atq anuos paulatun dig̾at. Oꝵ do¬
nec fiat tam mutta q̃ in maiorib punimꝰ.
toleram᷑ in paruuł. ut nim̾ari omĩo ñ pos¬
sint. ħ tam magnũ ignorancie atq infir¬
mitatis malum si in hac uita ĩa nati parii
Dicet aliquis si ħ natura pura ñ est. S ui¬

Expanded text:
ando aut unde contrusa est ? si naturae est hominis ando aut unde contrusa est ? si naturae est hominis sic incipere et non iam uitiosa est ista natura, cur non talis creatus est Adam? cur ille eapax praecepti et ualens uxori et omnibus animalibus nomina inponere? nam et de illa dinesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus, ex quibus genitus sit, iam reus delicti, nondum capax praecepti, tam profunda ignorantiae caligine inuolutus et pressus, ut neque tamquam de somno excitari possit, ut haec saltem demonstrata cognoscat, sed expectetur tempus, quo hanc nescio quam uelut ebrietatem non per unam noctem, sicut quaelibet grauissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat — quod donec fiat, tam multa, quae in maioribus punimus, toleramus in paruulis, ut numerari omnino non possint — hoc tam magnum ignorantiae atque infirmitatis malum si in hac uita iam nati paruulDicet aliquis: \'si haec naturae purae non sunt, sed ui
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. Illas in quam ꝯsid̾emus tenebͣs
m̃tis utiq rõnał in quib et dm̃ prorsus ig¬
norant. cinĩ sacramentis etiam cũ baptiran¬
tur obsistunt in has quero. uñ et qñ sb̾m̃si
st Ita ne nature eas hic contraxerũt. et in
hac tuta sua iam ꝓpria per nimiam nogligen¬
ciam obliti sunt deum. prudentes uero uelre¬
ligiosi uix̾unt uł in ut̾is matrũ. dicant ista
qui ausi fuerint audiant qui uolu̾it credãt
qui potuerum. Ego autem puto ꝙ om̃s qͦs
cie per uicatia ħ senture nõ possunt. Au ulłi
est iguorancie malum et iõ nec purgandũ
et quid ait. illa uox delicta iuuentutis mee¬
et ignorancie mee ne memineris: et si .ii.
dampnabiliora pec̃a sunt q̃ ab scientibus
ꝯmittuntur: tm̃si ignorantie pcc̃a nlła es¬
sent. ħ nõ leg̾emus ꝙ ꝯmemor aui. De dicta
iuuentutis me et iguorancie me ue memi¬
ueris. In illas igitur iguorancie densissimas
tenebeas uͥ amia infantis rerentis ab ut̾o

Expanded text:
uenerunt. Illas, inquam, consideremus tenebras uenerunt. Illas, inquam, consideremus tenebras mentis utique rationalis, in quibus et deum prorsus ignorant, cuius sacramentis etiam cum baptizantur obsistunt; in has quaero unde et quando sumnicrsi sint. itane uero eas hic contraxerunt et in hac uita sua iam propria per nimiam neglegentiam obliti sunt deum, prudentes uero et religiosi uixerunt uel in uteris matrum? dicant ista qui ausi fuerint, audiant qui uoluerint, credant qui potuerint; ego autem puto, quod omnestiae peruicacia, haec sentire non possunt. an nullum est ignorantiae malum et ideo nec purgandum? et quid agit illauox: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris? etsi enim damnabiliora peccata sunt, quae ab scientibus committuntur, tamen, si ignorantiae peccata nulla essent, hoc non legeremus quod commemoraui: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. in illas igitur ignorantiae densissimas tenebras, ubi anima infantis recentis ab utero
Abbreviated transcription (Latin):
hom̃i iocunda sit aliena fatuitas. nec ip̃e tam̃
tał eẽ uoluisset et si suum ꝑuulũ filiũ a quo
garriente talia pr̃ letus expectat et ꝓuocat.
talem p̃stiret ẽẽ futurum cum creuit: nullo
modo dubitaret miserabilius lugendum esse
quam mortuũ. S dum spes sb̾est increm̃torũ
et ingenii lum̃ accessurum creditur. etatis ac¬
cessir fit ut conuicia ꝑuuloꝵ etiam in pentes
nõ solum iniuriosa nõ sint. U̾m etiam grata
am ꝯtit̾etur᷑ studio ridendi et uanitate malo¬
rum. Nam plerumq illa etas iam prẽmma¬
tremes agnoscens. Nentri eoꝵ audet male¬
dicere nͥ ab altero eoꝵ aut au utroc uł ꝑmis¬
in uerba prumpunt et aĩ sui motus qualib¬
cumq lin̾gue indicus ꝓmptate iam possunt.
Illam pocius recentiũ natorum ꝓfũdissimã
ignoranciam uidemꝰ. Ex qua ad istam non ꝑ¬
mansuram babucientẽ fatuutatẽ tan quã
ad scĩam locutionẽq tendentes. ꝑficiendo

Expanded text:
homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocat, talem praesciret futurum esse cum creuerit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. sed dum spes subest incrementorum et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, fit ut conuicia paruulorum etiam in parentes non solum iniuriosa non sint, uerum etiam grata am concitentur studio ridendi et uanitate maiorum. nam plerumque illa aetas iam patrem matremque agnoscens neutri eorum audet maledicere nisi ab altero eorum aut ab utroque uel permisin uerba prorumpunt et animi sui motus qualibuscumque linguae signis promptare iam possunt. illam potius recentium natorum profundissimam ignorantiam uideamus, ex qua ad istam non permansuram balbutientem fatuitatem tamquam ad scientiam locutionemque tendentes proficiendo
Abbreviated transcription (Latin):
plorat᷑. tedioq est maiorib : mir᷑ si boc miqui¬
tati nõ infidelitati pocius deputand̾ est ance
ab ipõ fleto milła sua rõne. nulla ciius quã ꝓ¬
hibitione ꝯpescitur: at hoc ignorancie est in
qua ꝓfundissima iacet. qua etiam irẽm cũ pͦ
exiguum tꝑs ualu̾it ꝑcutit nat᷑ et sepe ipsas
eitis mãmas quas dum esurit exigit. ħ nõ mͦ
ferintur. u̾m etiam diliguntur ĩ pariuilis
et ħ quo asstũ nisi carnali quo etiam risus lo¬
cusq delectatur acutoꝵ quoq hominũ tp̃a
quasi ab suirditate ꝯditus. qui si eo mõ senti¬
retur ut dicitur. non iam illi tanquã fat̾i.
Sed tanquam fatui riderentur. Ipos quocp
fatuos uł cyitratos uidemus quos uulgo mo¬
tioues uetant ad cordatorum delicias ad hibe
net in mancipiorum estunatione p̾cisiores eẽ
cordatis tm̃. uaiet carnał affc̃s etiam n̾ime
fatuorum in delectat̾one alieni mali. Nam c̃

Expanded text:
plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquiplorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus ualuerit, percutiet iratus et saepe ipsas eius mammas, quas, dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
lii uero et hic queritur et hoc dispu¬
taturi et tempus ad hoc ĩpensurisumꝰ
ut ꝓbemus atq ooceamꝰ qũo per ꝓpriam
uoliutatẽ sine qua nullum uite ꝓprie põt
eẽ peccatum nicħ mali ꝯmisint infantes quipp̃
hoc tiocantur ab om̃ib innocentes. Nonie
tanta infirmitas aĩ et corporis. tanta reriun
ignorantia. tam nlła omĩo p̃cepti capacitas.
millꝰ uel naturał nel ꝯscripte legis sensus aũ
motus. nullꝰ in alt̾utiam partem rõnis ustis.
hoc multo te testatore silentio ꝙͣ sermo nr̃
exclamat atq indicat. Ualeat aliquid ab eo¬
se ip̃am ^ suadendam ip̃a euidentia. Nam
nusquam situm inuenio ꝙ dicam crĩa uoi
ies de ciua dictur manitfestatioe est qian
qd̾ dicitur. uellemi tñ cuustiuis hoc sap̃ orẽ¬
ꝙ pccm̃ ud̾it uel putaret infantis recentis ab
ato ciu redmidus. fatetur iam bapm̃ necessa¬
num. oriud mali m hac ꝓpria sua uita per aĩ¬
mum ꝓpritum corpꝰ ne comnisit si forte quod

Expanded text:
An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellemm uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod
Abbreviated transcription (Latin):
ero iuistus os meum impie loquetur. It̾m
paulo post. Scio inquit quia impunitum
me non dnnittit quia sum unpuis quare ñ
sum mortuis. Quod si purificatus in me et
mundatus fuero mundis manib sufficien¬
ter in sordib me ciuxisti. Item in alio suo
sermone. Quia conscripsisti inquit aduer¬
sus me mala. et indiusti me iuuentutis me¬
e peccata et posiusti me pedem meum in ꝓ¬
hibitione seruasti omĩa opera mea. et in ra¬
dices pedum meorum inspexisti qui uet̾es¬
cunt sicut uter uel sicut uestimentũ ati¬
uea ꝯmestum. homo enim natus de mu¬
liere ꝑui est temporis et plenius iͣ cͣondia et
sicut flos cum floruerit et decidit. discedit.
sicrit umbra non manet. Nonne et huius

Expanded text:
ero justus, os meum impie loquetur. Iterum ero justus, os meum impie loquetur. Iterum paulo post: Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare non sum mortuus? Quod si purificatus nive, et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti . Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti, inquit, adversus me mala, et induisti me juventutis meae peccata, et posuisti pedem meum in prohibitione, servasti omnia opera mea, et in radices pedum meorum inspexisti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum a tinea comestum. Homo enim natus ex muliere parvi est temporis, et plenus iracundia, et sicut flos cum floruit et decidit, discessit sicut umbra, non manet.
Abbreviated transcription (Latin):
et se ip̃os qui iam carebant ex om̃i parte pec̃o
In dameie certe hoc non potest dici qui ut cͤ¬
Do tancruam ꝓpħa p̃uidens hanc aliciuando
p̃sumptionem futuram cum in oratione se¬
ihe dixisse peccauimus. non ita nob̾ exposiit
cur hoc dixerit ut ab illo audiremus. Cum
orarem et confiterer peccata ppłi mei dño do
meo nec ad huc distinctione effusa ut ẽẽ in¬
certum pp̃ unius corporis societatem si dice.¬
tam distincte tanquam de ipsa distinctione
satagens eamq maxime uehem̃ter q cõmẽ¬
dans peccata inquit mea et peccata populi mei
ouis huic euidencie contradicit nisi quem
plus delectat. defensare quod sentit quam ꝙͥ
sentiendum fit inuenire. Iob autem post tã
magnum de illo iusticie testimonium dei: qͥd
ditat ip̃e uideamus. In ueritate inquit scio
quia ita est. Quemadinodum iustus erit hõ
ante dñm: Si autem uelit contendere cram
eo poterit obedire ei. et paulo post. Quis in¬
quit iudicio eius adu̾sabitur: Qruod si fu¬

Expanded text:
et se ipsos qui jam carebant omni ex parte peccato. In Daniele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tanquam propheta praevidens hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset, peccavimus; non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus, Cum orarem, et confiterer peccata populi mei Domino Deo meo; nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum, propter unius corporis societatem si dicetam distincte, tanquam de ipsa distinctione satagens, eamque maxime vehementerque commendans, peccata, inquit, mea et peccata populi. Quis huic evidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit, quam quid sentiendum sit invenire? 14. Job autem post tam magnum de illo justitiae testimonium Dei, quid dicat ipse videamus. In veritate, inquit, scio quia ita est. Quemadmodum enim justus erit homo ante Dominum? Si autem velit contendere cum eo, non poterit obedire ei. Et paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabitur? Quod si fu
Abbreviated transcription (Latin):
postea quam nati sunt peccatum hr̃e deꝑũt
onam obrem uides quantum iam dusbet
niter eos contra quos in hoc opere duriam i¬
multumq disu̾i. Quorum etiam unius li
brum legi ea contmentem que ut potuire¬
fittami iter eos ergo nt dicere ceperami qͥ
onño paruulos ab omñ pccõ et origmari et
ꝯprio puros et lib̾os ẽẽ defendunt et istos
qpuicos iam natos ꝓpria putant contrapise
percata a quib eos credunt per baptisinui
opcete pingau quantum mt̾sit uides ꝓuide
nsti postenores intuendo scripturas et aucto¬
utatem tocuis eccẽ et formam ipĩ sacraũti.

Expanded text:
posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. Quamobrem uides quantum iam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu iam multumque disserui, quorum etiam unius legi librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter istos ergo, ut dicere coeperam, qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, puros et liberos esse defendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quidem si contra hec eum sentire ex¬
istimarẽ: nec ad sacramenta cum paruulo
intrare permitt̾em. Ip̃e autem i hoc qua
fronte ad honimies. qua mente ad deum
se ferret: ignoro. nec uolo aliquid grammus
dicere faisam igitur uł fallacem tradiꝑ
nulis baptismatis formam in qua sonarz
atq agiuideretur ex tam̃ nilla fieret re¬
missio peccatorim: uiderunt aliqui eoꝵ
ncħ exserrabilus ac detestabilius dici pꝰ¬
se atq sentiri ꝓ inde qd̃ attinet ad bapm̃
piualoꝵ. ut eis sit necessarius redemptõm
ipas etiam opus ẽẽ ꝯcedunt. sicut cuius¬
qũã eoꝵ libello breuissimo continetur
qui tamen remissionem alicins peccati
apertuis exprimere uoluit. Sint autẽ¬
in ip̃e litteris intimasti fatentur ut dicis
etiam in pariuilis per baptismum remuissiõm
tien peccatorum nec initium. Non enu re¬
demptio alio mnodo posset intelligi nontam̃
onigmalter inquiunt. S muitaiam poria

Expanded text:
ego quidem, si contra haec eum sentire exego quidem, si contra haec eum sentire existimarem, nec ad sacramenta cum paruulo intrare permitterem, ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad deum sc ferret ignoro nec uolo aliquid grauius dicere. falsam igitur uel fallacem tradi paruulis baptismatis formam, in qua sonare atque agi uideretur et tamen nulla fieret remissio peccatorum, uiderunt aliqui eorum nihil execrabilius ac detestabilius posse diei atque sentiri. proinde quod adtinet ad baptismum paruulorum, ut eis sit necessarius, redemptionem etiam ipsis opus esse concedunt, sicut cuiusdam eorum libello breuissimo continetur, qui tamen ibi remissionem alicuius peccati apertius exprimere noluit. sicuti ipse litteris intimasti, fatentur iam, ut dicis, etiam in paruulis per baptismum remissionem fieri peccatorum. nec mirum; non enim redemptio alio modo posset intellegi. non tamen originaliter, inquiunt, sed in uita iam propria,
Abbreviated transcription (Latin):
ieran pro bona uoluntate. hoc modo ergo
fit om̃i ex carnali geueratione ad xp̃m ue¬
niẽntium regeneratio spuitalis. Ir̃e hoc
aꝑuit. ip̃e monstrauit cum ab eo querere¬
tur quõ possent ista fi. Nemini humanã
argumentationem in hac causa lib̾am fe¬
cit. Non auenentur pariuili a gracia re¬
missionis peccatorum. Non aliter transi¬
tur adxpm̃. Nemo auter potest d̾o recon¬
cilian et ad om̃ uenite insi per xpm̃. Qd
de ipsa forma sacramenti loquar. Uellem
alquis istorum qui contrania saprunt mͥ
baptuandum paruulum afferret. Quid
mn illo agit exorcismus meus si in familia
Dyabol non cenetur. Ipse certe mͥ fuerat
responsurus. pro eodem paruulo quomiã
gestaret quia ꝓ se ille respondere non pos¬
set. Quo modo ergo dicturus erat eum re¬
nuntiare dẏabolo cuius in eo nicħ esset.
Q nomodo conuerti ad dm̃ a quo non
cẽt auersus. Cre dere inter cetera ꝓmissio¬
nem reccatorum que ibi nulla tributretur

Expanded text:
perari pro bona uoluntate. hoc modo ergo perari pro bona uoluntate. hoc modo ergo fit omnium ex carnali generatione ad Christum uenientium regeneratio spiritalis. ipse hoc aperuit, ipse monstrauit, cum ab eo quaereretur quomodo possent ista fieri, nemini humanam argumentationem in hac causa liberamfecit.non alienentur parunli a gratia remissionis peccatorum; non aliter transitur ad Christum, nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nisi per Christum. Quid de ipsa forma sacramenti loquar? uellem aliquis istorum, qui contraria sapiunt, mihi baptizandum paruulum afferret. quid in illo agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille respondere non posset. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius in eo nihil esset? quomodo conuerti ad deum, a quo non esset auersus? credere inter cetera in remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur?
Abbreviated transcription (Latin):
dicatus est. quia non credit in nomine uni¬
geniti filii dei. uͥ ergo paruulos ponimus
baptiratos nisi inter fideles. sicut unuerse
tibiq eccẽ clamat auctoritas. Ego inter eos
qui credid̾unt. ħ .n. eis adquritur per uir¬
tutem satramenti et offe̾ntium. sñsiõm ac
per hoc eos qui baptrrati non sunt inter eos
qui non credid̾unt porro siilli qui baꝑtira¬
ti sunt non iuudicantur isti qui carem bap¬
tisio uidicantur. Quod uero ad iungit.
hoc est iuoicium quia lux uenit ĩ mund̾
et duexerunt homines magis tenebras cx
lucem. unde lux ueuit in mundum. insi de¬
suo dicit aduentu: sine cuns aduentus sacra¬
mento quomodo pariuili ẽẽ dicintur in ui¬
ce aut quomodo non et hoc in dilectione
tenebraꝵ hũt qui quemadmod̾ ip̃i nõ cre¬
duunt sic nec baptirandos suos pariuulos ar.¬
bitrantur quando eis mortem corporis tunẽ
dei graciam pertinere. Seus est enum incͥt
apostolus qui operatur in nob̾ et uelle et o¬

Expanded text:
dicatus est, quia non credit in nomine unidicatus est, quia non credit in nomine unigeniti filii dei. ubi ergo paruulos ponimus baptizatos nisi inter fideles, sicut uniuersae ubique ecclesiae clamat auctoritas? ergo inter eos qui crediderunt — hoc enim cis adquiritur per uirtutem sacramenti et offerentium responsionem - ac per hoc eos, qui baptizati non sunt, inter eos qui non crediderunt. porro si illi, qui baptizati sunt, non iudicantur.isti, quia carent baptismo, iudicantur. quod uero adiungit: hoc est au tem i udici umquia lux uenit in mu ndum et dilexerunt homines tenebras magis quam lucem, unde lux uenit in mundum um, nisi desuo dicit aduentu? sine cuius aduentus sacramento quomodo paruuli esse dicuntur in luce? aut quomodo non et hoc in dilectione tenebrarum habent, qui quemadmodum ipsi non credunt, sic nec baptizandos suos paruulos arbitrantur, quando eis mortem corporis timentdei gratiam pertinere. deus est enim, inquit apostolus, qui operatur in nobis et uelle et o
Abbreviated transcription (Latin):
carnis peccati pena sine culpa. Unde ĩ ctͣue
qui conspiciebat exartatum serpentem et a
ticneno sanabitur. et a morte lib̾alatur. Qͤ
uinit qui conformatur simmilitudini mortis
xp̃i. per fidem baptisinumq eius et a pcco
per iustificationem et a morte per resurrecti¬
onem lib̾atur. hoc est .ii. quod ait. ut om̃is
qui credit in eum nõ pereat. sed ħ eat uitã
eteruam. Orid ergo opus est ut xpĩ mortiꝑ
baptisium conformetur ꝑuulus si morsu
serpertis non est om̃io uenenatus: Dei de
si quidem seqñr dicit deus sic dilexit mũdũ
ut filium suum mnigenitum daret. ut oĩs
qui credit in eum non pereat. Sed hẽat uitã
eternam. ꝑiturus ꝑuuibas erat nec ħiturus
titam ecernam: si per sacrimentũ baptis¬
ini non crederet uingenitum dei filium dũ
ntm sic uenit ut non uidicet mundum:
Sed ut saluctur uundꝰ per ipsum p̾sertim.
quia seguttur et dicit. Qui credit in eum ñ
udicatur Ormn autem non credit: iam iu¬

Expanded text:
carnis peccati poena sine culpa, unde in carne carnis peccati poena sine culpa, unde in carne qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptismumque eius, et a peccato per iustificationem et a morte per resurrectionem liberatur. hoc est enim quod ait: u t omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid igitur opus est, ut Christi morti per baptismum conformetur paruulus, si morsu serpentis non est omnino uenenatus ? Deinde si-quod consequenter dicit-deus sic dilexit mundum, ut filium suum unigenitum daret, ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. periturus erat paruulus nec habiturus uitam aeternam, si per sacramentum baptismi non crederet in unigenitum dei filium, dum interim sic uenit, ut non iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, praesertim quia sequitur et dicit: qui credit incatur; qui autem non credit, iam iu
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ et corpns. Magna hec miraq dignatio
q̃ qm̃ fieri non potest nisi per remissionem pͤ¬
catoꝵ. sequitur et dicit. Et sicut moy ses ex¬
altauit senentem in deserto: ita ex altari.
oportet filium homĩs ut om̃is qui credit in
eum non pereat. sed heat uitam eternam.
Ortud tunc in deseito factum sit: nonimus.
Seipentum morsib multi moriebantur tt̃
populus retrata sua confitens. per moysen
dep̾catus est dũ tit hoc ab eis iuirm anferiz
as si moyses ex p̃cepto dñ exaltauit in des¬
to euenit serpentem aumonuit q populum
tit illum exattatum qrusquis a serpente mor¬
deretur atcenderet hec facientes continuo sa¬
nabantur. Quid est exartatus serptns uisi
mors tp̃i eo significandi modo. quo per effici¬
entem id quod efficitur significatur a scipẽ¬
te quinie mors uenit qui peccatum quo mo¬
ti moreretut homini persuasit dñs autem ĩ
carnem suam non peccatum transtulit mor¬
tem tanquam uenenuum serpentis S tamẽ
cranstulit mortem ut eẽt in similitudine

Expanded text:
caput et corpus. Magna haec et mira dignatio! quae quoniam fieri non potest nisi per remissionem peccatorum, sequitur et dicit: et sicut Moyses exaltauit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis, ut omnis, qui crediderit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid tunc in deserto factum sit nouimus: serpentum morsibus multi moriebantur. tunc populus peccata sua confitens per Moysen deprecatus est dominum, ut hoc ab eis uirus auferret. ac sic Moyses ex praecepto domini exaltauit in deserto aeneum serpentem ammonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis a serpente morderetur adtenderet; hoc facientes continuo sanabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo significandi modo, quo per efficientem id quod efficitur significatur? a serpente quippe mors ucnit, qui peccatum, quo mori mereretur, homini persuasit. dominus autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam uenenum serpentis, sed tamen transtulit mortem, ut esset in similitudine