comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas suos in scripturis scĩs de filiosuo
qui factus. ẽ. ei exsemine dauid scđm¬
quomodo misit ds̃ filium suum factum
ex muliere. quo nomine scđ̾m hebream
linguã. non uirginis decus negatur.
sed feminus sexus ostenditur: Iuis eiũ
a patre missus. nisi unigenitus dĩ filius
Iuomodo ergo ex muliere factus. nisi quia
idem ipse qui erat apud patrem dĩ filius.
missus factus. ẽ. hominis filius: De patre
natus. sine temporis die. de matre natus
hodie. Istum enĩ diem quem creauit.
in quo crearetur elegit. sicut factus. ẽ.
de matre quam fecit. Nlam & ipse quo
de inceps incrementũ lucis accepit. dies
opus xp̃i significat᷑. a quo ipterior nost̃
Eft renouatur de die in diem
homo: Aterno quippe creatori. in tẽpore
creato ille dies debuit. eẽ. natalis. cui
creatura congruer& temporalis. per

Expanded text:
Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus equomodo misit Deus Filium suum factum ex muliere ? Quo nomine secundum hebraeam linguam non virgineum decus negatur, sed femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus Christi significat, a quo interior homo noster renovatur de die in diem . Aeterno quippe Creatori in tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret temporalis. SER
Abbreviated transcription (Latin):
nasceretur. filium hominis factũ. qđ
erat manentem. qđ non erat assum̃tem.
.ẽẽ. incipientem. quo maior. ẽ. pater.
dĩ filius non. ẽ. factus ipse filius ho¬
minis. quomodo de illo dicit apłs.
qui cum in forma dĩ. eẽt. non rapinã
arbitratus. ẽ. eẽ. &qualis patri. sed
sem& ipsũ exinaniuit formã serui acci¬
piens. insimilitudinẽ hominũ factus.
& habitu inuentus ut homo: Neq
enĩ alius. sed ipse in forma dĩ equalis
patri. qui.ẽ. utiq unigenitus dĩ filius.
sem& ipsũ ex in aniuit. in similitudinẽ
hominũ factus. Nec alius. sed idem
ipse informa dĩ equalis patri humilia¬
uit. Non alium sed se ipsum. factus
oboediens usq ad mortem. mortem autẽ
crucis. Quod totũ nonfecit dĩfilius.
uisi in ea forma qua .e. honuius filius
Itẽ si ille qui semꝑ.ẽ. dĩ filus. Non .ẽ. &¬
ipse factus hominis filius. quomodo
dicit ipse apłs ad romanos. segregatus
i euangłio dĩ. qđ ante ꝓmiserat per

Expanded text:
servi filium hominis factum, quod erat manentem, quod non erat assumentem: esse incipientem quo minor est Patre, Dei Filius, non ipse est factus hominis filius, quomodo de illo dicit Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed se ipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo? Neque enim alius, sed ipse in forma Dei aequalis Patri, qui est utique unigenitus Dei Filius, semetipsum exinanivit, in similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est hominis filius. Item si ille qui semper est Dei Filius, non est ipse factus hominis filius, quomodo dicit Apostolus ad Romanos: Segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Ad hoc dicendũ. quia liberũ
arbitriũ ds̃ homini contulit: ꝓpt̃ qđ
dicit. uolui & noliusti. Ac si dicer&
Ex mea parte uolui. sed tu ex tua nolu¬
colligie ipse quos uoluit. Ecce
relinquet᷑ uobis. domus ur̃a deserta
iuxta aliud euangłiũ pidũ uocauerat
uł angustũ in ea tẽplũ significat. qđ

Expanded text:
it, fecit ? Ad hoc dicendum quod liberum arbitrium Deus homini contulit, propter quod dicit, noluisti. Ac si diceret: Ex mea parte volui, sed tu ex tua nolucollegit quos voluit. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. juxta evangelistam nidum vocaverat, vel angustum in ea templum s
Abbreviated transcription (Latin):
ix nomine dñi. in faciem illius intueri
mereant᷑. id. ẽ. potentiã diuinitaas eiꝰ
in tellectualib oculis conspicere. & xqua¬
lem patri credere: Tunc autẽ hnomine
quidã eũ recipient. & głam̃ p̃dicabunt.
ꝓut posse fuit p̃missis. nouerimus
quia beati stephani ꝓtomartyris festi¬
uitatẽ quã colimus. ñ solũ de bemus

Expanded text:
in nomine Domini, faciem illius intueri mereantur, id est, potentiam divinitatis ejus intellectualibus oculis conspicere, et aequalem Patri credere. Tunc autem benedictfidem ejus recipient et gloriam praedicabunt, prout posse fuit, praemissis, noverimus, quia beati Stephani primi martyris festivitati quam colimus, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
& altare . id. ẽ. int̃ consensũ popłi & sacer¬
dotũ. quoꝵ aluiꝑ cẽplũ. alii ꝑ altare
priuilegio quodã tanto cognomine de¬
corari. qui trib p̃clarus uirtutib tẏpũ
xp̃i inse excellentissine p̃tulit. Fuit
enĩ uirgo. sacerdos. & martyr. Hierłm¬
hierłm. quę occidis ꝓpħas. & lapidas
eos qui ad te missi sunt. Quod nomer
infandissime necauer̃. & ceteros quos
diuersis & pene iN credibilib referunt᷑
uexasse suppliciis. Et lapidas eos qui
ad te missi sunt. ut nabor iez raelitem.
inȩgypto. ut epiphanuss ey prius cestat᷑¬

Expanded text:
et altare, id est, inter consensum populi et saceret altare, id est, inter consensum populi et sacerdotum, quorum alii per templum, alii per altare privilegio quodam tanto cognomine decorari, qui tribus praeclaris virtutibus typum Christi in se excellentissime praetulit. Fuit enim virgo, sacerdos et martyr. Iem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt. Quod nomen  tempora nefandissime necaverunt; et caeteros quos diversis et pene innumerabilibus referuntur vexasse suppliciis. Et lapidas eos qui ad te missi sunt, ut Naboth in Aegypto, sicut Epiphanius Cyprius testat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in regũ scriptũ. ẽ. Et ñ .ẽ. recordat᷑
qui se eripuerat de morte. & in tẽplo
septẽ annis abscondit & enutriuit.
cũ inp̃fata historia filius ioiadȩ asse¬
ratur. Quod ita soluit᷑ Barachias
benedictio dñi dicit᷑. loiade iustitia
ipt̃p̃tatur. Iui ergo iustrtia plenus. ẽ.
potest. Itẽ requirendũ. cur dixerit
dixerit. mirũ . ñ.ẽ. Cur usq ad sangui¬
nem Zachariȩ. requirendũ. ẽ. cũ multi
post eũ extiterint martyres: Ad qđ
dicendũ. qđ ꝑ hos duos quoꝵ alter
incãpo. alter occisus fuit intẽplo. duo
ordines martyrũ designant᷑. Perabel
quidem qui incãpo occidit᷑ laici. per
zachariã uero qui in tẽplo necat᷑. hi
qui ex sacerdotali dignitate ad marti
hos duos tantũ nominatim posuit.
quia ambo in nocentes. & pulla causa
int̃ tẽplũ & altare. Duo erant intẽplo
altaria. unũ ixcensi interius. alterũ
holoc iustors excerius. int̃ qđ & cẽplũ
zacharias. ẽ. int̾emptus. Uel ixt̃ templũ

Expanded text:
t non est recordatus qui se eripuerat de morte, et in templo septem annis abscondite nutrierat . cum in praefata historia filius Joaidae asseratur. Quod ita solvitur: Barachias namque benedictus Domini dicitur; Joiada justitia interpretatur. Qui ergo justitia plenus eLevi. Item quaerendum cur dixerit,dixerit, mirum non est; cur vero usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum multi post eum exstiterint martyres. Ad quod dicendum quod per hos duos, quorum alter in campo, alter occisus est in templo, duo ordines martyrum designantur. Per Abel quidem, qui in campo occiditur, laici; per Zachariam vero, qui in templo necatur, hi qui ex sacerdotali dignitate ad martyrhos duos tantum nominatim posuit, quia ambo innocentes, et nulla justa causa inter templum et altare. Duo erant altaria in templo, unum incensi interius, alterum holocaustorum exterius, inter quod et templum Zacharias est interemptus; vel inter templum
Abbreviated transcription (Latin):
sidere cȩlorũ. Caritas. ẽ. igit᷑ om̃iũ
sons & origo bonoꝵ. raunimen egre¬
gium. una quȩ ducit ad cęlũ. Incari¬
tate qui ambulat. nec errare poterit.
nec timere: Ipsa dirigit. ipsa ꝓtegit.
ram caritatẽ fortiter retinete. Ipsã
uobas inuicem exhabete. & in ea ꝓfici¬
endo conscendite. Insistite oꝑib bonis.
ut ad p̃mia ȩt̃na ꝑuenire possitis.
ad uti gr̃a. xp̃i dñi saluatoris. qui

Expanded text:
sidere coelorum. Caritas igitur est omnium sidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia Salvatoris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑ salutis inditũi ut si quis
bonus. ẽ. imitetur ꝑseuerantiã caritatis
instephano. Qui autẽ malus. ẽ. sec tet᷑
exẽplũ conuersationis ix paulo. Et
ꝑnuitate discedat. Nec bonũ hominẽ
p̃sũptio iustitiȩ faciat neglegentem.
sed ille bonũ fortit̃ teneat. iste malũ
celeriter deserat. Bonus timeat ue
& ille cecidit malus. & surrex̃ honas
Cecidit seuissimus ꝑsecutor. & surrexit
ueridicus p̃dicator. Cadens lum̃ corporss
impius ꝑdidit. surgens lum̃ cordis
iustificatus accepit. Coniunctus. ẽ.
itaq Stephano. factus ouis ex lupo.
& ecce nunc paulus cũ Stephanolȩtat᷑.
trucidatus lapidib pauli. illuc secutꝰ
de Stephani occisione confunditua
sed stephanus de pauli consortio gratu¬
latua qm̃ caritas in utroq lȩtatu&
Caritas quippe instephatio. suꝑauit se¬
uitiã iudȩoꝵ. Caritas ip paulo. co¬
opuit multitudinẽ peccatoꝵ. Caritas
Iutroq pariter. regnũ meruit pos¬

Expanded text:
monstratur salutis indicium: ut si quis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et ersitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, sed ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne  ille cecidit malus, et surrexit bonuscecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetaturs, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutusde Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit pos
Abbreviated transcription (Latin):
orauerit. de ꝑnitię condẽpnatur.
Quo circa fr̃s. si quando aliquis ꝓanimȩ
salute corripitur. pon as ꝑnant᷑ accipiat
monita caritatis. nec p̃sentẽ tristitiã
suȩ uoluntatis attendat. sed consider&
quȩ lucra utilitatis adquirat. Id circo
enĩ arguit᷑ ut a prauis oꝑib corrigat᷑.
nec cũ uiderit correptionẽ aliqua uer¬
borũ austeritate feruere. existim& ca¬
ritatem in corde frigescere. Sic ergo
iugil& in ore correptio. ut in corde
ũ dormit& oratio. ac ꝑ hoc in utroq
peccanti consulte ꝓspicitur. ut dum
homo correptus de peccato confundit᷑
& amalis oꝑib separetur. & ꝑ orationẽ
dõ miserante saluet᷑. Nã & sca serip¬
tura dicit. qm̃ quẽ diligit dñs corripit.
flagellat autẽ omnẽ filiũ quẽ recupit
X p̃i ergo caritate cõpulsi & honos ortam̃
ut ix hono ꝑmaueant. & malos com¬
pellimus ut amalo discedant p̃sertim
qñ iu istis duob scĩs. geminũ Nobis

Expanded text:
oraverit, de pernicie condemnatur. oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
caritate non fuit in correptione seueritas
Ae ꝑ hoc siue orando siue corripiendo.
caritatẽ beatus Stephanus seruauit.
quia utrobiq salutẽ errantiũ cogitauit.
& inditio scẽ orationis ostendit. incre¬
pationẽ illã ponfuisse ocdi. sed amoris
Hoc autẽ faciens. & p̃sentib caritatem
beatus martyr exhibuit. & utilenumis
exẽplũ posteris dereliquit. De monstra¬
uit enĩ geminã ecclesi astici dispensatoris
industriã. ut ad corrigendũ cuius lib&
peccaitas errorem. & non desit in ore
correptio. & ad dm̃ ꝓeo supplex
effundatur oratio: ut qui malũ facit.
n increpationem de malis oꝑib confun¬
datur. & ꝑ orationẽ apud dnm adiu¬
uetuR. ac sic ipsa caritas. & in ore iusti¬
tiã son&. ut errantẽ corrigat. & incorde
pacientiã seru&. ut ꝓerrante orationẽ
p affectu dilectionis effundat. Qui
enĩ errantẽ non corripuerit. de negle¬
gentia iudicatur. qui aut̃ ꝓ eonon

Expanded text:
caritate non fuit in correptione severitas: caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non
Abbreviated transcription (Latin):
iumatre dñi non potuit uirginitas uio¬
lari. sic in martyris mente non potuit
xp̃i caritas tanto seuientiũ agmine supe¬
rari. Stephanus ergo ut nominis sui
corona meruiss& accipere. caritatẽ pro
armis habebat & ꝑ ipsã ubiq uincebat.
Per caritatem di seuientib iudeis ũ cessit.
ꝑ caritatẽ ꝓximi. ꝓlapidantib int̃cessti
Per caritatẽ arguebat errantes ut corrigi
subnixus. uictt saulũ crudeliter
seuientẽ. & quẽ habuit in t̾ra ꝑse¬
cutorem. in celo meruit habere
consortem. Ipsa scã & in defessa caritas.
desiderabat orando ad quirere. quo
nequiuit monendo conuertere. Neq
iuimicos dilexisse c. Seis orar&. &
p̃ dilexisse cũ eoꝵ incredulitatẽ argu¬
endo corriper&. Ab sit hoc ab anima
martyris. ad cęli palatiũ festinantis
Ipia enĩ scã caritas. firmã seruauit ip
oratione pacientiã. quȩ rigidã tenuit
in correptione censurã: Et idõ inorati¬
one audiri meruit lenitas. quia sine

Expanded text:
in matre Domini non potuit virginitas vioin matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigesubnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Nequeinimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarus superatus: q̃m rex nã cũ
sit altissimus. ꝓnobis humilis uenit.
sed ipanis uenire non potuit. Magnũ
quippe donatiuũ suis militib actulit.
quo eos non solũ copiose ditauit. sed etiã
ad certandũ in uictissime confortauit.
Actulit pãq donũ caritatis. quȩ perduce¬
r& homines ad consortiũ deitatis. Qđ
ergo attulit erogauit. nec sibi aliquid
minuit sed mirabilit̃ & suoꝵ fideliũ pau¬
periem ditauiti& indeficientib thesauris.
plenus ipse ꝑmansit. Caritas ergo quȩ
phanũ de terris eleuauit ad cȩlum
Caritas quȩ p̃cessit in rege. ipsa subsequent̃
refulsit ip milite. S ad miranda ubiq
pocentia faluatoris. o p̃dicanda indesi¬
nenter gñr redẽptoris. Ostendit inma¬
tre uirginitatis ȩt̃nȩ miraculũ. demon¬
strauit in martire inuicte caritatis
inditiũ. In tegritas quippe in temerata
ꝑmansit in uirgine. dilectionis ueste
iuicta ꝑseuerauit in martyre. Et sicut

Expanded text:
adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae phanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut multos el euar&. Humiliauit
se rexnã. ut suos milites exaltar&.
Qui enĩ corpori suo uirginis p̃parauit
non dedignatus. ẽ. uteri. ut animã
Stephani latitudo susciper& cęli.
seuitiã iudęoꝵ potuit superare: ut ita
meriuss& felicit̃ triũphare. Neq enĩ
parui pendenda s̃. talis uirtus. talisq
triũphus. Aut uͦ uilib armis pocuit
p̃muniri. qui a multis ñ potuit suꝑari :
In uicte nãq ieo enituit ipsigne uirtu¬
cis. quȩ uec frem̃tiũ seuitiã formidauit.
nec lapidantiũ ictib deuicta suc cubuit
sq. ad eo enĩ. int̃ frem̃tes ꝑmansit
xꝑterritus. & int̃ lapidũ fuit cruci
amenta securus. ut icredulitatem
ideoꝵ filenter arguer&. & benigniꝰ
ꝓ lapidantib exorar&. Quod. ẽ.
ergo tõ magnũ acq in superabile
genus ihmoꝵ. quo munitus seuien
tiens sed patiens soperar&. in super
& occisir aulã cęlestis regn uiuus
& coronatus iptrar&: ꝓculdubio mu¬
nimine regio septus. pullatenus. ẽ. ab

Expanded text:
 humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli.saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit itatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab
Abbreviated transcription (Latin):
sensit. Sed cur hunc primũ martyrem
uocamus. ante quẽ milia paruulorũ
passa fuisse ꝓredẽptore norumus:
Merito certe in nouo testam̃to ꝓtomartyr
dicit᷑ quia primus om̃iũ post dñi p̃dica¬
tionẽ. passionẽ ac resurrectionẽ. ꝑ effu¬
sionem sanguinis meruit palmã con¬
sequi retributionis. atq coronã sui no
minis ex labore dicatã ꝑcipere. prestan¬

Expanded text:
sanxit. Sed hunc cur primum martyrem vocamus, ante quem millia parvulorum passa fuisse pro Redemptore novimus? Merito certe in Novo Testamento primus martyr dicitur, quia primus omnium post Domini praedicationem, passionem ac resurrectionem, per effusionem sanguinis meruit palmam consequi supernae retributionis, atque ad coronam suo et nomini et labori dedicatam pertingere, praestan
Abbreviated transcription (Latin):
sed oꝑib ꝓclamabunt. Nampostquã
cemodi confessionẽ in laudem illiũs ꝓtu¬
lisse. Postea enĩ hoc dix̃. cũ intrauit
in tẽplũ. cũ laudib turbarũ. hunc ipsũ
uersiculũ in laudem xp̃i ut supne par¬

Expanded text:
s proclamabunt. Nam postquam cemodi confessionem in ejus laudem protulisse. Postea enim hoc dixit quo quando intravit in templum cum laudibus turbarum, dum hunc ipsum versiculum in laudem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dũ gallina congregat pullos suos sub
alas. & noliusti. Ponit gallinȩ similitu¬
dinem. quȩ circa pullos tanta affectione
ducit᷑. ut ꝓ eis quoq infirmetur etiã
ipsa. raucitate uocis exprim̃te. affectũ
magne cõpassionis. Iui ergo alibi hero¬
dem uulpem uocat. recte se hic gallinȩ
cõparat. Ut enĩ uulpes gallims uoran¬
dis iuges p̃tendit ixsidias. sic herodes
redẽptoris nr̃i necem sitiens. ꝑ ennib
odus ipsectando infestabat. Cuius seui¬
tia inde potissimũ clar&. qđ cũ pilatus
ad eius iudiciũ xp̃m dñm misiss&. ille
spreuit eũ cũ exercitu suo. & indutũ ueste¬

Expanded text:
dum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Ponit gallinae similitudinem, quae circa pullos tanta affectione ducitur, ut pro eis ipsa quoque infirmetur, ipsa etiam raucitate vocis exprimente affectum magnae compassionis. Qui ergo alibi Herodem vulpem vocat , recte se hic gallinae similat. Ut enim vulpes gallinis vorandis juges praetendit insidias, sic Herodes Redemptoris nostri necem sitiens, perennibus odiis insectando infestabat. Cujus saevitia inde potissimum claret, quod cum Pilatus ad ejus judicium Christum Dominum misisset ; ille eum sprevit cum exercitu suo
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. suꝑt̾rã: a sanguine abel iutti. usq
ad sangiunẽ zachariȩ silubarachię.
quẽ occidistis inter. tẽplũ & altare.
equirendũ .ẽ. cur sanguis om̃iũ iustors
iunumerabiles martẏres tã inueteri
tisse. quos illi ñ ipt̾ fecer̃. Sed mos. ẽ.
scripturarũ diuinarũ. duas tantum
generationes. bonoꝵ scilic& & maloꝵ

Expanded text:
usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis inter templum et altare. Requirendum cur sanguis omnium justoruminnumerabiles martyres tam in Veteri gimus, quos illi non interfecerunt. Sed mos est Scripturarum duas tantum generationes, bonorum scilicet et malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uangelicȩ huius lectionis uitel¬
lectus. superiori narrationi herere
uidetur: Suprx siquidem redẽptoꝵ
nã scribas & phariseos plurimis ipere¬
pationib ob uirgasse. atq uiter cetera
dixisse ꝑhihetur. Ue uobis scribȩ &
pnarisei. qui aedificatis monumenta
ꝓpħarũ. & dicitis. si fuissemus ix dlub
patrũ nr̃oꝵ. Ñ essemus ip sanguine
ꝓpħarũ sociieoꝵ. Atq post pauea
Et uos inquit implete mensurã patrũ
ur̃oꝵs. Quod .ẽ. dicere: Quod illimin
fecer̃. uos supplete Illi occider̃ seruos
uos dñm crucifigite. Illi homines.
uos dm̃. Et quasi ad hȩc possent illi¬
obicere: pon habemus modo ꝓpħas
quos int̾ficiamus. Adiungit. Ideo
ecce ego mitto ad uos ꝓpħas. & sapien¬
habebant notitiã. Ipsi s̃ sapientes
corde. qui sermonẽ ꝓferre nouerunt.
tẽpore oportuno. Ipsi scribȩ. quia

Expanded text:
angelicae hujus lectionis intellectus superiori narrationi haerere videtur. Supra siquidem Redemptor noster scribas et pharisaeos plurimis increpationibus objurgasse, atque inter caetera dixisse perhibetur: Vae vobis, scribae et pharisaei, qui aedificatis monumenta prophetarum, et dicitis: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, non essemus in sanguine prophetarum socii eorum. Atque post pauca: Et vos, inquit, implete mensuram patrum vestrorum. Quod est dicere: Quae illi minus fecerunt, vos supplete. Illi occiderunt servos, vos Dominum crucifigetis: illi homines, vos Deum. Et quasi ad haec illi possent objicere: Non habemus modo prophetas quos occidamus, adjungit: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapienhabebant notitiam. Ipsi sunt sapientes corde, quia sermonem proferre noverunt in tempore opportuno. Ipsi scribae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
per qđ creata sunt om̃ia. Qua ꝓnter.
unigenitus & primogenitus dñs Nẽ
diuinarũ scripturarum auccoritat᷑e
p̃dicator. unigenitus de patre. prim̾o
qđ primogenitus .ẽ. fr̃s uocare digna¬
tus. ẽ: om̃s qui post eius & ꝑ eius
filius. de ipsa patris substantia unicis
natus. ẽ. idem existens qđ pater. ẽ.
ds̃ de dõ. lumen de lumine Nos aut̃
non lumen naturaliter sumus. sed
ab illo lumine illuminamur. ut sa¬
pientia lucere possimus. qui uiuit

Expanded text:
ia. Quapropter unigenitus et primogenitus Dominus noster divinarum Scripturarum auctoritate praedicatur; unigenitus de Patre, primogequod primogenitus est, fratres uocare dignatus est omnes, qui post eius et per eius filius de ipsa patris substantia unicus natus est, id existens, quod pater est, deus de deo, lumen de lumine; nos autem non lumen naturaliter sumus, sed ab illo lumine inluminamur, ut sapientia lucere possimus; erat
Abbreviated transcription (Latin):
mentum adhibens. Appiruit in ter
homines. homo offerens hominem
uidentib. dm̃ seruans credentibus.
Aspectus enĩ humilitatis eius sanauit
dm̃ uiderent ho homine. nec tamen
spem suam ponere deberent ix homi
ne. Sequi nondeb& ds̃. sequendus
enrt qui uideri non poterat. Ut
ergo exhiberetur homini. & qui ab
homine uderetur. & quem homo
sequeretur. ds factus. ẽ. homo.
Aliquid te magnũ credere debes. sed
qm uerbũ caro factũ. ẽ. & habitauit
dignata . ẽ. quo pertin& illud: dñs.
freauit me in principio uiarũ suarũ.
Est enĩ eius principiũ caput ȩcđȩ qđ . ẽ.¬
nobis daretur. hoc .ẽ. uia certa qua
perueniremus ad dm̃. Non enĩ redire
potuimus nisi humilitate. qui per¬
suꝑbiam lapsi sumus. sicut dictũ. ẽ.
primȩ nrẽ creaturȩ: Gustate & erits
tãquam dii. Huius igitua humilitats
exemplũ. id. ẽ. uia qua redeundum
fuit. ipse peparator noster. inseipso
monstarre dignatus . ẽ qui non rapi¬

Expanded text:
mentum adhibens apparuit inter mentum adhibens apparuit inter homines homo, offerens hominem videntibus, Deum servans credentibus. Aspectus enim humilitatis ejus sanavit Deum viderent in homine, nec tamen spem suam ponerent in homine, qui sequi non debet: Deus sequendus erat, qui videri non poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus factus est homo. Aliquid te magnum credere debes. Sed quod Verbum caro factum est, et habitavit i; ad quod pertinet illud, Dominus creavit me in principio viarum suarum est enim ejus principium caput Ecclesiaenobis daretur, hoc est uia certa, qua perueniremus ad deum. non enim redire potuimus nisi humilitate, qui superbia lapsi sumus, sicut dictum est primae nostrae creaturae: gustate, et eritis tamquam dii. huius igitur humilitatis exemplum, id est uiae, qua redeundum fuit, ipse reparator noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non rapi
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ erat uerbum. & quia om̃ia per
ipsũ facta sunt & sine ipso factũ. ẽ.
ille tantus. ille in forma dĩ ęqualis
patri. ille sine tempore fabricatus
tempora. ille ex nullo scło ante om̃ia
scła. iudex scłi factus. ẽ. tam paruus.
ut de femina nasceretur. sed mansit
tam magnus. ut a patre nonsepara¬
retua: Frebentes ei obsequiũ & testi¬
monium. tamquã lucerne uenturo
diei. om̃s ꝓpħȩ p̃nuntiantes. & ante
ipsum uascendo uenerunt. postea cre¬
dendo adheserunt. Oportebat enĩ
ut p̃nuntiaretur uenturus & factu¬
rus miracula. quib miraculis bene
intellegentib apparer&. homo paruus
ad paruos. sed humilis adsuꝑbos. par¬
uitate sua docens hominẽ. ut se ag¬
noscer& paruũ. ne non grandiscendo
se creder&. Magnũ.ẽ. enĩ suꝑbia
non magnitudo. sed tumor. Quod
autem tumn&. idetur magnũ. sed
non ẽ. sanum. Ut autẽ generis hu¬
mani istũ tumorem sanar&. ipse medi¬
cus. ipse medicina. non solũ medica¬

Expanded text:
et Deus erat Verbum, et quia omnia per et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ille tantus, ille in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricator temporum, ille ex nullo saeculo, ante omnia saecula, judex saeculi, factus est tam parvus, ut de femina nasceretur; sed mansit tam magnus, ut a Patre non separaretur. Praebentes ei obsequium et testimonium, tanquam lucernae venturo diei, omnes Prophetae praenuntiantes ante ipsum nascendo venerunt, post credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, facturus miracula; quibus miraculis bene intelligentibus appareret homo parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne non grandescendo se crederet magnum. Est enim superbia non magnitudo, sed tumor. Quod autem tumet, videtur magnum, sed non est sanum. Ut autem Creator generis humani istum tumorem sanaret, ipse medicus, ipse medicina, non solum medica
Abbreviated transcription (Latin):
in carnatio. & ur̃ȩ frat̃nitatis
tam frequens congregatio.
exigit a pobis debitũ sermonis officiũ.
Itaq fr̃s. affectu pio. corde deuoto.
ianuam dñi pulsemus. ut & nobis
tribuat fidutiam utilia dicendi. &
urȩ̃ caritati fructũ audiendi adiuu&
I taq nobis humillimis suis. saluator
& magister humilitatis dñs uãcħc¬
xp̃c uirginis filius. uirginũ sponsus.
uirginali utero corporaliteruatus.
uirginali conubio spiritalit̃ coniu¬
gatus. hodie nasci dignatus. ẽ. per
quem facta sunt om̃ia: manens qđ
.ẽ. exibens tibi quod non es. Maneis
apud patrem in diuinitate. suscepit
urãm in firinitatem i humanitate.
Duas pãq natiuitates dñi accipimus.
unã diuinã. alterã humanã. tamen
utrãq minebilem. Illã sine matre.
istã sine patre. Illã ȩternamut crea
temporales. hanc tẽporalem. ut pres¬
tar& ȩternos. Ille enĩ de quo dicit
iołs euangelista. quia in principio
erat uerbum. & uerbũ erat apud dm̃.

Expanded text:
Incarnatio, et vestrae Fraternitatis tam frequens congregatio, exigit a nobis debitum sermonis officium. Itaque, fratres, affectu pio, corde devoto januam Domini pulsemus: ut et nobis tribuat fiduciam utilia dicendi, et vestrae Charitati fructum audiendi. Adjuvet itaque nos humillimos suos Salvator et magister humilitatis Dominu virginis filius, virginum sponsus, virginali utero corporaliter natus, virginali connubio spiritualiter conjugatus. Hodie itaque nasci dignatus est, per quem facta sunt omnia: manens quod est, exhibens tibi quod es; manens apud Patrem in divinitate, suscepit nostram infirmitatem in humanitate. Duas namque nativitates Domini accipimus: unam divinam, alteram humanam, tamen utramque mirabilem; illam sine matre, istam sine patre: illam aeternam, ut crearet temporales; hanc temporalem, ut praestaret aeternos. Ille enim de quo dicit Joannes evangelista, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
deputetis. quia uirgines ꝑmanetiss
Nam & ipsa pia integritas carnis.
ad fecunditatem ꝑtin& mentis.
quȩ sunt mundi quomodo placeatis
maritis. cogitate quȩ dĩ sunt. quo¬
modo illi in om̃ib placeatis. ut non
uterũ fȩtib. sed animũ fȩcundũ pos¬
sqͥtis habere uirtutibus. Postremo
om̃s alloquor. om̃ib: dico. uniuersã
miramini in carne mariȩ. agite ip
penetrabilib animȩ. Qui corde
creditad iustitiam. concipit. xp̃m.
Qui ore confitetur ad salutem. parit
ditas ex huber&. & uirginitas per¬

Expanded text:
deputetis, quia virgines permanetis. deputetis, quia virgines permanetis. Nam et ipsa pia integritas carnis, ad fecunditatem pertinet mentis. quae sunt mundi, quomodo placeatis maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo illi in omnibus placeatis ; ut non uterum fetibus, sed animum fecundum possitis habere virtutibus. Postremo omnes alloquor, omnibus dico; universam miramini in carne Mariae, agite in penetralibus animae. Qui corde credit ad justitiam, concipit Christum: qui ore confitetur ad salutem , parit ditas exuberet, et virginitas per
Abbreviated transcription (Latin):
quot quot trixxistis ex ȩua. absit ut
uitiar& qđ dilexistis ix maria: Illa
igitur cuius uestigia sec tamini. & ut
conciper& cũ uiro nonmansit. & cum
parer& uirgo permansit. Imitamini
eam quantũ potestis. non fecunditatẽ
quia hoc potestis. salua uirginitate.
Sola utrũq potuit. quoꝵ uos unum
habere uoluistis. quia hoc ꝑditis. si
alterũ habere ueltas. Sola utrũq
potuit. quȩ om̃i potentem peperit.
ꝑ quem potuit. Solũ enĩ unicũ dĩ
filium. isto unico modo. fieri oporte¬
bat hominis filium. Nec tamen ideo
non .ẽ. uobis aliquid xp̃c. quia unius
ẽ. uirginis foctus. Ipsũ quippe uos quẽ
filiũ edere non potiuistis carne. spon¬
sum inuenistis in corde. & talem spon¬
torem: Sic teneat felicitas ur̃a. ut
ꝑemptorem non timeat uirginitas
ura. Qui enĩ matris uirgutatem.
nec corpons abstulit partu. multoma¬
gis in uobis eam. spiritali seruat
amplexu. nec ꝓpterea uos steriles

Expanded text:
 quod traxistis ex Eva, absit ut  quod traxistis ex Eva, absit ut vitiaret quod dilexistis in Mariigitur cujus vestigia sectamini, et ut conciperet, cum viro non mansit; et cum pareret, virgo permansit. Imitamini eam quantum potestis; non fecunditate, quia hoc non potestis, salva virginitate. Sola utrumque potuit, quorum vos unum habere voluistis; quia hoc perditis, si utrumque habere velitis. Sola utrumque potuit, quae omnipotentem peperit, per quem potuit. Solum enim unicum Dei Filium, isto unico modo fieri oportebat filium hominis. Nec tamen ideo non est vobis aliquid Christus, quia unius est virginis fetus. Ipsum quippe vos, quem filium edere non potuistis carne, sponsum invenistis in corde: et talem spontorem sic teneat felicitas vestra, ut peremptorem non timeat virginitas vestra. Qui enim matri virginitatem nec corporali abstulit partu, multo magis in vobis eam spirituali servat amplexu. Nec propterea vos steriles
Abbreviated transcription (Latin):
intus postts p̃sentar&. & sponsus infans
humanã sibi dignatus. ẽ. coniungere
naturã ut sibi capiti in maculato.
in maculatam consignar& ȩcłam.
Quã paulus apłs uirginẽ uocat. non solas
in ea considerans etiã corpore uirgines.
sed in corruptas om̃iũ desiderans mep¬
tes. Desponsaui enĩ uos inquit. uni
iuro uirginem castam. ex hibere xp̃o¬
Eccła ergo imitans dñi sui matrem.
qm̃ corpori nr̃o patuit. mente tamen
& mater & uirgo ẽ. Nullo itaq modo
uirginitatem matris suȩ nascendo
catione dȩmonũ redimendo. uirguẽ
fecit. Ex cuius incorrupta uirgui¬
tate. ꝓereatȩ uirgines scẽ. quȩ t̃renas
puptias contẽpnentes. eẽ. etiam in¬
carne uirgines elegistis. gaudentes
celebrate solemnite& hodierno die
uirginis partum. Ille quippe. ẽ.
uatus exfemina. qui non. ẽ. a mascu¬
lo factus in femina. qui uobis attu¬
lit qđ amaretis. matri non abstulit
quodamatis. Qui sanat inuobis¬

Expanded text:
intus positis praesentaret, et sponsus infans intus positis praesentaret, et sponsus infans humanam sibi dignatus est conjungere naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore virgines, sed incorruptas omnium desiderans mentes. Desponsavi enim vos, inquit, uni viro, virginem castam exhibere esia ergo imitans Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater est et virgo. Nullo itaque modo virginitatem matri suae nascendo  redimendo virginem fecit. Ex cujus incorrupta virginitate procreatae virgines sanctae, quae terrenas nuptias contemnentes, esse etiam carne virgines elegistis, gaudentes celebrate solemniter hodierno die Virginis partum. Ille quippe est natus ex femina, qui non est a masculo satus in femina. Qui vobis attulit quod amaretis, matri non abstulit quod amatis. Qui sanat in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat ante omia scła sine initio
dierum dĩ filius. ẽẽ. in nouissimis di¬
ebus dignatus. ẽ. hominis filius.
Et qui de patre natus. non a patre
factus erat. factus .ẽ. in matre quã
fecerat. ut ex illa ortus hic aliquan¬
pletũ. ẽ. quod sacer predixerat psal¬
mus. ueritas de terrr orta . ẽ. Meri¬
to scã maria. uirgo ante conceptum.
ea carne unde orta .ẽ. ueritas. perir&
Nempe post resurrectionem suã cum
sp̃s putaretur. et̃. non corpus. palpate
Et tamen illius iuuenilis corporis solidi¬
tas. non patentib forib. ad discipulos¬
se intromisit. Cur ergo qui potuit ꝑ
clausa ostia magnus intrare: pon
potuit etiam ꝑ in corrupta menbrir
paruus exire. Sed neq hoc neq
illud uolunt credere increduli. ideo
potius fides utrũq credit. quia infi¬
delitas utrũq pon credit. Ipsa ẽ
quippe infidelitas. cui pulla in xp̃o
uidetur fuisse diuinitas. Porrosi fides
ȩtatis non reserato ad itu domus.

Expanded text:
qui erat ante omnia saecula sine initio qui erat ante omnia saecula sine initio dierum Dei Filius, esse in novissimis diebus dignatus est hominis filius; et qui de Patre natus, non a Patre factus erat, factus est in matre quam fecerat; ut ex illa ortus hic aliquanpletum est quod praedixerat Psalmus, Veritas de terra orta est . Maria virgo ante conceptum, ea carne unde orta est veritas, periret integritas. Nempe post resurrectionem suam, cum us putaretur esse, non corpus: Palpate,Et tamen illius juvenilis corporis soliditas, non patentibus foribus se ad discipulos intromisit . Cur ergo qui potuit per clausa ostia magnus intrare, non potuit etiam per incorrupta membra parvus exire? Sed neque hoc, neque illud volunt credere increduli. Ideo potius fides utrumque credit; quia infidelitas utrumque non credit. Ipsa est quippe infidelitas, cui nulla in Christo videtur esse divinitas. Porro si fides joris aetatis non reserato aditu domus,
Abbreviated transcription (Latin):
erbum patris SUPRA.¬
per qđ facta sunt tẽpora. caro
factum: natale suum nobis fecit
in tempore. & in ortu humano habere
uoluit unũ diem. sine cuius nutu
diuino. pullus uoluiturdies Ipse
apud patrem precedit cuncta spatia
scłor. ipse de matre in hac diccursib
se ingessit annoꝵꝰ. Homo factus ho¬
minis factor ut sugger& uberir regens
sydent. ut esurir& panis ut star&
fons. dormitar& lux : ab rtinere uia
satigaretur. a falsis testib ueritas
accusaretua. uidex uiuoꝵ & mortuoꝵ.
Aiudice mortali iudicaretur. ab in¬
iustis iustitia dãpnaretur. flagel¬
lis disciplina cederetur. spinis bo¬
trus coronaretur. inligno fundam̃¬
tum suspenderetur. uirtus in firma¬
retur. Salus uulnenrretur. uita
moreretur. Ad hȩc atq huiuscemo¬
di sustinenda ꝓnobis se in dignã:
ut liberar& in dignos. quando nec
ille aliquid mali qui ꝓpter nos tanta
ꝑtulit mala. nec nos bomaliquid
merebamur. qui per eum tanta ac¬
cepimus bona Propter hȩc ergo.

Expanded text:
erbum Patris per quod facta sunt tempora, caro factum, Natalem suum nobis fecit in tempore: et in ortu humano habere voluit unum diem, sine cujus nutu divino nullus volvitur dies. Ipse apud Patrem praecedit cuncta spatia saeculorum: ipse de matre in hac die cursibus se ingessit annorum. Homo factus, hominis factor: ut sugeret ubera, regens sidera; ut esuriret panis, ut sitiret fons, dormiret lux, ab itinere via fatigaretur, falsis testibus veritas accusaretur, judex vivorum et mortuorum a judice mortali judicaretur, ab injustis justitia damnaretur, flagellis disciplina caederetur, spinis botrus coronaretur, in ligno fundamentum suspenderetur, virtus infirmaretur, salus vulneraretur, vita moreretur. Ad haec atque hujusmodi sustinenda pro nobis indigna, ut liberaret indignos; quando nec ille aliquid mali, qui propter nos tanta pertulit mala, nec nos boni aliquid merebamur, qui per eum tanta accepimus bona: propter haec ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut regi. aliud exhibetur
ut dõ. Hi itaq ad orato xp̃o
oblatisq munerib. ꝑ aliam ut
lectum .ẽ. uiam reuersi sunt in
regionem suam Rectissime ꝑ
aliam uiã redeunt. ne cruentus
herodes qui mortem parabat
infari. itinere magorũ ꝑuenire
possit ad xp̃m. Neq enĩ qui
adorare dñm uenerant. dñi. eẽs
poterant ꝓditores. Quã bene
fr̃s ꝑ aliam uiã redisse dicunt᷑.
Nam qui stella duce uenerant in
iudȩam in patriam suã at̃ni
solis in luminati radiis reuerter.
Et idõ omni cum reuerentia cele¬
bronius hunc diem magorum
obsequia. nr̃a deuotione superan¬
ces. qm̃ si illi xp̃m iacentem in
cunabulis reppererunt. nos eũ
regnantem habeamus in caelo.¬

Expanded text:
tur ut regi, aliud exhibetur tur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fratres, per aliam viam rediisse dicuntur: nam qui stella duce, venerant in Judaeam, in patriam suam aeterni Solis illuminati radiis revertuntur. Et ideo omni reverentia celebremus hunc diem, magorum obsequia nostra devotione superantes: quoniam, si illi Christum jacentem in cunabulis repererunt, nos eum regnantem habemus in coel
Abbreviated transcription (Latin):
alienus agnoscit. Tibi salutem tuã
angłicȩ uoces ꝑsuadere non possurł.
& ad xp̃m tuũ una chaldeos stella
ꝑduxit: Ubi . ẽ. inquiunt magi
qui natus. ẽ. rex iudȩorũ : uidunꝰ
stellam eius in oriente: & uenimus
ad orare eum. In his impletum. ẽ.¬
illud quod ꝓphetico sermone p̃¬
chaldeus cui neq annuntiatum
de xp̃o fuerat neq audierat. &
uidit stellam xp̃i. & ad. eẽ. eum
in tellexit instella. Ad orant itaq
magi dnm. & offerunt munenr.
ut impleretur quod ait ille preci¬
puus ꝓpħarum dauid. Afferte
dño patriȩ gentium. afferte dño
głam & honorem. Dño & dño qđ¬
dñm & scđm hominem mẏstico
sermone declarat. Quod enim
ds̃. ẽ. creator. ẽ. mundi. quod
homo . ẽ. redẽptor. ẽ. mundi
Q uomodo ergo non priuilegio
xp̃c. qui sibi uniuersa aut cre¬
atione aut redẽptione subegits
gentiles munera. głȩ quod ad¬
orant. Munera chaldei offer̃
& adqrant. unum ab illis defer¬

Expanded text:
alienus agnoscit; tibi salutem tuam alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico sermone prChaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem . Domino dum hominem mystico sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio mnium Christus, qui sibi universa aut creatione, aut redemptione subegit? gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defer
Abbreviated transcription (Latin):
tre regnabat. Terrena matre con¬
tentus. uagitus infantiȩ dar& in
pannis: Le temur itaq fr̃s. totisq
gaudiis exultemus. quia nobis
ratus .ẽ. xp̃c ex femina: Nobis
iacuit in p̃sepi. Nobis uagiebat
in cunis. nobis adridebat instelli
Totum enĩ nobis ꝓficiebat. quic¬
quid saluator hominis agebat in
homine Ait itaq euangelicus
sermo. Ecce magi aduenerunt
iudeȩ durissime obtusa aure. clau¬
sis oculis. & sido corde ꝑsistis: ec ce
iam post illa patriarcharũ p̃conia.
redetractas. qui abinitio scłi aetni
rogis aduentũ innumeris sacratisq
uocibus cecinerunt. crede uel his
tandem qui eum non ad huc post
tempora Nasciturum. sed iam &
apud te & tibi natum. eẽ. testantur
Quȩ tanta. ẽ. in pectore tuo mortife¬
rȩ obstinationis aduersio. ut solus
non audias quod om̃s loquuntur.
solus refugias qđ uniuersitas credit.
solus certe uidere contẽpnas. quod
splend& e calo: Apud te uirgo
concepit. & uirginis tuȩ partum

Expanded text:
tre regnabat, terrena matre contre regnabat, terrena matre contentus, vagitus infantiae daret in pannis. Laetemur itaque, fratres, totisque gaudiis exsultemus, quia nobis natus est Christus ex femina, nobis jacuit in praesepi, nobis vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente Judaee durissime, obtusa aure, clausis oculis, et perfido corde persistis? Ecce jam post illa patriarcharum praeconiare detrectas, qui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias quod universitas credit, solus certe videre contemnas quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fr̃s lectionem euangłui
salutaria praesentis diei
sacramenta recitantem. audistis¬
ł qualiter xp̃c dñs qui in hunc mun¬
dum latenter aduenit. paulatim
dignatus. ẽ. suam aperire morta¬
libus maiestatem. quã quã km̃i
latere inter obscura scłi lumen
caeleste non poterat. Deniq cum
iusitationem suam necdum terra
dinoscer&. calum sua gaudia ac
totius mundi lȩtitiam chaldeis
stupentibus tacito insydere loque¬
batur Et cum quis quantus ue
.ẽẽ. Necdum infidelis possit uidere.
udȩa iam tunc głam eius indici
excitata. caelestibus gentilitas senti¬
ebat. Noua enim stella. nouum
aduentasse hominẽ reuelabat.
Et ita reuera pouũ. ut cũ dĩ eẽt. fili¬
us induer& carnem. sine generatio¬
ne carnali: & haber& scđm ho¬
minem tempus Nascendi. qui scđm
dm̃ natiuitatis initium nonhabe¬
bat. Nouũ nimirũ erat. ut uni¬
genito altissimi quem non capte
caelum. paruissimi tugurii mini¬
mum p̃sȩpe sufficer&. Nouum
erat. qui in caelestibus cum dõ pa¬

Expanded text:
udistis, fratres, lectionem Evangelii salutaria praesentis diei sacramenta recitantem. Audistis qualiter Christus Dominus, qui in hunc mundum latenter advenit, paulatim dignatus est suam aperire mortalibus majestatem; quanquam, carissimi, latere inter obscura saeculi lumen coeleste non poterat. Denique cum visitationem suam necdum terra dignosceret, coelum sua gaudia ac totius mundi laetitiam, Chaldaeis stupentibus, tacito in sidere loquebatur. Et cum quis quantusque esset necdum infidelis posset videre Judaea; jam tunc gloriam ejus indiciis excita de coelestibus gentilitas sentiebat. Nova enim stella novum adventasse hominem revelabat, et ita revera novum, ut, cum esset Dei Filius, indueret carnem sine generatione carnali, et haberet secundum hominem tempus nascendi, qui secundum Deum nativitatis initium non habebat. Novum nimirum erat, ut Unigenito Altissimi, quem non capit coelum, parvissimi tugurii minimum praesepe sufficeret. Novum erat, qui in coelestibus cum Deo Pa