comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& utrũ peccator qui ium̃tũ uocat᷑ descen¬
dat in terramꝰ. fieri enĩ potest. ut pro in¬
certo uite hyus & lubrico statu. ut ꝙ iustꝰ
concidat. & peccator exurgat. & non nũquã
euenit ut rationabilior &s eruditus in sc̃p¬
turis. idẽ homo ñ circũ spetr. ꝙ ut scien¬
tia  dignũ est uuat. & delu cat᷑ ad inferoᷤ.
hominis comparatione dicat᷑. meliꝰ iuuat.
& martyrio coronet᷑: & paradisi sit colonꝰ¬
quis enĩ ad ducet eũ. ut uideat id qd̾ futu
rum ẽ post ipsum: Pro eo qd̾ posumꝰ ut
uideat id qd̾̃ futurũ est post ipsum.: aꝑtius
int̾pretatus ẽ symachus dicens. ut uideat
ea que sunt fictura pꝰ hec. Hichil ẽ ergo
bonũ in uita ista: nisi qd̵ letet᷑ homo in oꝑe
suo faciens elemosinã. & futuros sibi thesau¬
ros in regno celoꝵ p̃parans hanc solam ha¬
bemꝰ portionẽ: quã nec fur nec latro ualet
nec tyrannꝰ auferre: & que nos post mortẽ

Expanded text:
et utrum peccator, qui jumentum vocatur, descenet utrum peccator, qui jumentum vocatur, descendat in terram? Fieri enim potest pro incerto vitae hujus, et lubrico statu, ut et justus concidat, et peccator exsurgat, et nonnumquam evenit, ut rationabilior, et eruditus in Scripturis, id est, homo, non circumspecte, et ut scientia sua dignum est, vivat, et deducatur ad inferos, hominis comparatione dicatur melius vivat et martyrio coronetur et paradisi sit colonuMos eni 418 Pro eo quod nos posuimus: Ut videat id quod futurum est post ipsum, apertius interpretatus est Symmachus, dicens: Ut videat ea quae futura sunt post haec. Nihil est ergo bonum in vita ista, nisi quod laetatur homo in opere suo, faciens eleemosynam, et futuros sibi thesauros in regno coelorum praeparans. Hanc solam habemus portionem, quam nec fur nec latro valet, nec tyrannus auferre, et quae nos post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse deorsum in terram: Non inter pecudes
& hominem sccłm anime dignitatẽ nichil
int̾ ẽẽ contendit. sed addiciendo quis. diffi¬
cultatẽ rei uoluit demontrare. ꝓ nom̃ enĩ
quis in scripturis scis. non pro impossibili.
sed pro difficili semꝑ accipit᷑. ut ibi:. gene.¬
rationem euis quis enarrabit: Et in psal.
sit ꝙ homo est. & quis cognoscet eũ: Inter
homines igit᷑ & bestias hec sola est differen¬
tia. qd̃ sp̃s hominis ascendit in celum.
& sp̃s uimenti descendet in terrã. & cum
carne diss oluitur: si tam̃ huiꝰ rei uir aliqͥs
eccłasticus & disciplinis celestibus eruditꝰ
& quasi dubie rei certus assertor sit. Hec
utt̾im uixta litteram. quantũ autẽ ad spi¬
ritalem intelligentiã ꝑtinet. qm̃ homines
& iumenta saluos faciet deus. & in alio
& impleri terram ꝓmissioniᷤᷤ peccoribꝰ
& armentis: quis scit utrũ sc̃s qui hominis
appellatione dignus est ascendat in celũ.

Expanded text:
ipse deorsum in terram? non inter pecudes ipse deorsum in terram? non inter pecudes et hominem secundum animae dignitatem nihil interesse contendit, sed adjiciendo quis, difficultatem rei voluit demonstrare. Pronomen enim quis in Scripturis sanctis non pro impossibili, sed pro difficili semper accipitur. Ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit ? Et in psalmsit: Et homo est, et quis cognoscet eum ? Inter homines igitur et bestias haec sola est differentia, quod spiritus hominis ascendit in coelum, et spiritus jumenti descendit in terram, et cum carne dissolvitur: si tamen hujus rei vir aliquis Ecclesiasticus et disciplinis coelestibus eruditus, et quasi dubiae rei certus assertor sit. Haec interim juxta litteram. Quantum autem ad spiritualem intelligentiam pertinet: Quoniam homines, et jumenta salvos faciet Dominus ; et in alio impleri terram repromissionis pecoribus et armentis; quis scit, utrum sanctus, qui hominis appellatione dignus est, ascendat in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
re. uel inferni tenebris detineri. Recur¬
ramꝰ ad singła: & cõmatico genere dicendi
ut eligeret eos łs̾. Hoc solũ inquit inter
homines & iumenta ds̃ ẽẽ uoluit. quia nos lo¬
quim. illa st̃ nritta: noe uoluntatẽ seꝵmo¬
ne ꝓferimꝰ: illa torpent silentio. Et cum
tantum in sermone differamꝰ abestiis: tam̃
ostendit᷑ nobis. qd̃ iuxta corporis fragilita¬
tem peccora sumꝰ: sicuti uim̃tum morit᷑.
tta morit᷑ & homo: ꝙ unꝰ om̃ibꝰ flatꝰ est eis
aer iste quo alim᷑. hoc enĩ ait. & sp̃s unꝰ
om̃ib & ampliꝰ homini a peccore nichil
est. Quod ne putaremꝰ dici de anima: in¬
tulit: omĩa facta sunt de terra: ẜ reuertent᷑
in terrã. De terra autẽ. nichil aliud nisi
corpus factum est & signant̾ de corpore.
dicitur. terra es. & intrram reuerteris.
Quod autẽ uidetur eẽ blasphemũ. quis
cognoscit sp̃s filioꝵ hominũ si ascendat
ipse sursum. Et sp̃s uimenti si descendat

Expanded text:
re, vel inferni tenebris detineri. Recurre, vel inferni tenebris detineri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi,ut eligeret eos Deus. Hoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loquimur, illa sunt muta, nos voluntatem sermone proferimus, illa torpent silentio. Et cum tantum sermone differamus a bestiis, tamen ostenditur nobis, quod juxta corporis fragilitatem pecora sumus. Sicut jumentum moritur, ita moritur et homo, et unus omnibus flatus est, et aer iste quo alimur. Hoc enim ait: Et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est. Quod ne putaremus dici etiam de anima, intulit: Omnia facta sunt de terra, et revertentur in terram. De terra autem nihil aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore dicitur: Terra es, et in terram reverteris . Quod autem videtur esse blasphemum: Quis cognoscit, spiritus filiorum hominum, si 417 ascendat ipse sursum, et spiritus jumenti, si descendat
Abbreviated transcription (Latin):
moriendi: similiter procedimꝰ ad lucẽ eque
dissoluĩm in puluerem: Si autẽ uidet᷑ hec
c̃ distantia qd̵ sp̃s hominis ascendat in
celum. & sp̃s pecoris descendat in terrã:
quo istud certo auctore cognoscimꝰ: Quis
potest nosse utrũ uerũ anfalsũ sit qd
sperat᷑: Hoc aittẽ dicit. ñ quo animã pu¬
tet ꝑire cum corpore. uel unũ bestiis &
homini p̃parari locum: sed qd̃ ante aduen¬
tum xp̃i omiã ad inferos parit ducerent᷑
unde & iacob ad inferos descensurũ se dicit
&. iob pios ꝙ impios in inferno queritur
retentariꝰ & eugłiã chaos mate inter¬
posito apud inferos & abrahã cũ lazaro. &
diuitẽ in suppliciis eẽ testat᷑. Et reu̾a ante¬
quã flameã illã rotam & ignitã rumpheã.
& paradisi forẽ. xp̃c cũ latrone reseraret.:
c lausa erant celestia. & sp̃m pecoris homi¬
nisq coequalis uilitas coartabat. & lic et
uideretur dissolui aluid. aliud reseruari.:
tam̃ non multũ inter erat ꝑire cũ corpo¬

Expanded text:
e dissolvamur in pulverem. Si autem videtur haec esse distantia, quod spiritus hominis ascendat in coelum, et spiritus pecoris descendat in terram, quo istud certo auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sit quod speratur? Hoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praeparari locum, sed quod ante adventum Christi omnia ad inferos pariter ducerentur. Unde et Jacob ad inferos descensurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evangelium, chaos magnum interpositum apud inferos, et Abraham cum Lazaro, et divitem in suppliciis esse testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis vilitas coarctabat. Et licet aliud videretur dissolvi, aliud reservari; tamen non multum intererat perire cum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
funicłs̃ argenti. & illud uel illudͣ. funicłm
autẽ argenti: candidã hanc uitã. & spirañ
qd̃ nobis ecelo tribuit᷑ ostendit. Recursũ
quoq uite auree animã significat. que l¬
luc recurrat unde descenderat. Porro duo
reliqua que secunt᷑. contrͥtio ydrie stiper
fontem. & confratio rote suꝑ lacũ: ꝑ metha¬
phoram mortis eniginata sunt. Iuo mͦ enĩ
hẏdria que conteritur cessat haurire. s ro¬
ta per quã de lacu et puteis leuant᷑ aque:
si confracta fuerit. aut ut septuaguita int̾
ta. aque usus uit̾cipit᷑: tta & cũ funids̃ ar¬
genti fuerit uitruptus. & anime riuus re¬
curterit ad fontẽ. int̾ibit homo: ꝙ ut ma¬

Expanded text:
funiculus argenti, et illud vel illud fiat. Funiculus funiculus argenti, et illud vel illud fiat. Funiculus autem argenti, candidam hanc vitam, et spiramen quod nobis de coelo tribuitur, ostendit. Recursus quoque vittae aureae animam significat, quae illuc recurrit, unde descenderat. Porro duo reliqua quae sequuntur, contritio hydriae super fontem, et confractio rotae super lacum, per metaphoram, mortis aenigmata sunt. Quomodo enim hydria quae conteritur, cessat haurire, et rota per quam de lacu et puteis levantur aquae, si confracta fuerit: vel ut Septuaginta  Al.ta, aquae usus intercipitur: ita et cum funigenti fuerit interruptus, et animae rivus recurrerit ad fontes, interibit homo. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pio est: sed ibi in nycem u̾sum est. hic u
amiglalum. Symachus nescio quid in
hoc loco sentiens multo aliter int̾pretatꝰ
est. ait enim. & suꝑ hec etiam de excelso
udebunt. & error erit in ua & obclormi¬
ent uigilantes. & dissoluetur sp̃s foetitudo.
pretes dedignat᷑. Antequã rũpatur funi¬
Scłus argenti. & recurrat uita aurea.
& conteratur hydria suꝑ f ontẽ. q con¬
frigat᷑ rota suꝑ lacũ. s reuertat᷑ pulius
in terrã suã sicut erat:  sp̃s redeat ad
dm̃ qui dedit illũ. uanitas uanitatum
dixit eccłĩastes uniuersa uanitas. Reu̾¬
titur ad suꝑiora. & post grande hyper¬
baton. qd̃ ab eo loco int̾iecerat in quo
ait. & memento creatoris tui in die uiuen¬
tutis tue. antequam ueniant dies małcie
ꝙ antequã tenebrescant sol & luna & sta¬
le & cetera. in die quo moue bunt᷑ custo¬
d es domus: nũc ceptam sententiã simi¬
li fine concludit dicens: antequã rũpat᷑

Expanded text:
pio est: sed ibi in nucem versum est, hic in pio est: sed ibi in nucem versum est, hic in amygdalum. Symmachus nescio quid in hoc loco sentiens, multo aliter interpretatus est. Ait enim: Super haec etiam de excelso videbunt, et terror erit in via, et obdormiet vigilans, et dissolvetur spiritus fortitudo. pretes dedignatur. Antequam rumpatur funiculus argenti, et recurrat vitta aurea, et conteratur hydria super fontem, et confringatur rota super lacum. Et revertatur pulvis in terram suam sicut erat, et spiritus redeam qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, universa vanitas. Revertitur ad superiora, et post grande hyperbaton quod ab eo loco interjecerat, in quo ait: Memento creatoris tui in diebus juventutis tuae, antequam veniant dies malitiae, et antequam tenebrescant sol et luna, et caetera, in die qua movebuntur custodes domus nunc coeptam sententiam simili fine concludit, dicens: Antequam rumpatur
Abbreviated transcription (Latin):
respondit baculũ nuceũ. ẜ ait dñs ad eũ.
bene iudisti. quia uigilabo ego suꝑ ppłm
meũ. ut faciam illud uel illud. Et habet
ethimo lagiam nucis. qd̃ uigilaturus sit
monis occasio est: ita q nunc ambiguitas
uerbi ꝑethimologiam eius. indicat se¬
nũ crura tum̃tia. & poclagrę. humoribꝰ
p̃granata: non qd̃ om̃ibꝰ hoc senib fiat. s
te id i qd̃ totũ est appellet᷑. In eo uero
ubi nos habemꝰ capparim. in hebres ha
taturq amor. desidertũ. concupiscentia.
uel capparis: ꝙ significat᷑ ut supra dixunꝰ
qd̾ senũ libido refrigescat. & organa coitꝰ
dissipent᷑. Hoc autẽ ideo. quia hec u̾ba
ambigua. cũ in uocabulis suis &s amig¬
dalum. &s lu̾custã. & cappari sonent. ali¬
ud deriuata significant: & ꝑ figuram ad
sensus qui seni conueniunt deruantur.
Sciendũ quoq qd ubi nunc septua gui¬
ta int̾pretes posuerunt amigdalũ. ipsũ
uerbum sit soced. qd in hieremie pͥnci¬

Expanded text:
respondit: Baculum nuceum. Et ait Dominus ad eum: respondit: Baculum nuceum. Et ait Dominus ad eum: Bene vidisti: quia vigilabo ego super verbum meum, ut faciam illud , vel illud: et habet etymologiam nucis, quod vigilaturus sit monis occasio est. Ita et nunc ambiguitas verbi per etymologiam ejus, indicat senum crura tumentia, et podagrae humoribus praegravata. Non quod omnibus senibus hoc fiat, sed te, id quod totum est, appelletur. In eo vero ubi nos habemus, capparim, in Hebraeo haetaturque amor, desiderium, concupiscentia vel, capparis. Et significatur, ut supra diximus, quod senum libido refrigescat, et organa coitus dissipentur. Hoc autem ideo, quia haec verba ambigua, cum in vocabulis suis, et amygdalum, et locustam, et capparim sonent, aliud derivata significant, et per figuram ad sensus qui seni conveniunt, derivantur. Sciendum quoque, quod ubi nunc Septuaginta Interpretes posuerunt amygdalum, ipsum verbum sit SOCED  , quod in Jeremiae princi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ibit homo indomũ eternitatis sue. ꝙ
circuibunt in platea plangentes. ꝑ meta¬
phoram etiã nunc de menbris hominis
eccłiasti sermo est: qd̵ cũ senectus ad uene¬
rit. capillus in canuerit. tumuerint pedes.
libido refrixerit. & homo fuerit morte dis¬
solutus: tunc reuertat᷑ in t̾ram suã. ꝙ in¬
domũ et̾nitatis sue. sepulchrũ exequiisq ri¬
te celebiantis. plangentiũ fu nꝰ turba pre¬
cedat. florẽ autẽ amigdali quẽ nos pro ca-¬
nis posuimꝰ. quidam sacrã spinã int̾pretant᷑:
qd̃ de crescentibꝰ natiũ carnib spina suc¬
crescat ꝙ floreat. Porro in eo qd̃ ait. inpin¬
guabit᷑ locustaͥ sciendũ uͥ in nr̃is codicibꝰ legit᷑
locusta. in hebreo scriptũ ẽẽ. ãagab. qđ
uerbum apud eos ambiguũ est. Potest eni
& talus & locusta tranfferri. Iuo mͦ inhie
accentus. &. nucẽ significat & uigilias. et
dicitͣ ad eũ. quid tu uides hierenia. Et

Expanded text:
quoniam ibit homo in domum aeternitatis suquoniam ibit homo in domum aeternitatis sucircuibunt in platea plangentes. Per metaphoram etiam nunc de membris nostris Ecclesiastis sermo est, quod cum senectus advenerit, capillus incanuerit, intumuerint pedes, libido refriguerit, et homo fuerit dissolutus, tunc revertatur in terram suam domum aeternitatis suae sepulcrum: exsequiisque rite celebratis, plangentium funus turba praecedat. Florem autem amygdali, quem nos pro canis posuimus, quidam sacram spinam interpretantur, quod, decrescentibus natium carnibus, spina succrescat et floreat. Porro quod ait: Impinguabitur locusta, sciendum ubi in nostris codicibus legitur, locusta, in Hebraeo scriptum esse, AAGAB  : quod verbum apud eos ambiguum est. Potest enim et talus et locusta transferri. 491 Quomodo iaccentus, et nucem significat et vigilias; et dicitur ad eum: Quid tu vides Jeremia? Et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ cibum terere nequeant. ꝙ iux sp̃u coar¬
tato. uox euis tenius audiat᷑. Porro consur¬
gere eum ad uocẽ uolucris. ostendit qd̃ fri¬
gescente iam sanguine & humore siccato.
quib matertis sopor alit᷑. ad leuẽ sonitum
euigilet: noctisq medio cũ gallus cecinerit
festinus exurgat᷑. nequaquã ualeis strato se¬
pius m̃bra conuertere. Obmutescere quoq
siue ut melius habet in hebreo. surdescere
filias carminis aures: significat qd̵ grauior
senũ auditus fiat. Et nulla inter uo ces
ualeant scire discrimina: nec carminibꝰ
delectari qd̃ quidem & berzelai loquitur
ad clauid: nolens transire iordanem. Sed
ꝙ ab excelsis timebunt & formidabunt in
uia. id est ardua ingredi non ualebunt: ꝙ
lassis poplitibus ac trem̃te uestigio. etiam
in plano itinere fluduantes offensã gͥssiũ
formidabunt. Et florebit amigdalũ ꝙ in¬
pinguabit᷑ locusta. & dissipabit᷑ capparis.

Expanded text:
quod cibum terere nequeat, et vix spiritu coarquod cibum terere nequeat, et vix spiritu coarctato, vox ejus tenuis audiatur. Porro consurgere eum ad vocem volucris, 490 ostendit, quod frigescente jam sanguine, et humore siccato, quibus materiis sopor alitur, ad levem sonitum evigilet, noctisque medio, cum gallus cecinerit, festinus exsurgat: nequaquam valens strato saepius membra convertere. Obmutescere quoque, sive ut melius habet in Hebraeo, surdescere filias carminis, aures significat, quod gravior senum auditus fiat, et nulla inter voces valeant scire discrimina, nec carminibus delectari. Quod quidem et Berzellai loquitur ad David, nolens transire Jordanem. Sed et ab excelsis timebunt et formidabunt in via. Id est, ardua ingredi non valebunt, et lassis poplitibus, ac trementi vestigio, etiam in plano itinere fluctuantes, offensam gressuum formidabunt. Et florebit amygdalum, et impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis:
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. ostiũ doctrinaruĩ clauditur in pla¬
teis. Sequenti autẽ uersiculo in eo qd̵ ait.
q consurget ad uocẽ uolucris. sue passe
hoc extra ordinarie tam̃. & si contextum
capituli non sequam᷑. & de legituna resur¬
rectione accipi: quando ad uocẽ archangłi
resurgent mortui ne  mirandũ si angeli
tribam passeri comparemꝰ: cũ om̃is uox ad
xp̃m comparata sit tenuis ꝙ quantũ pos
sum cũ meo animo recordari: ñ quã passe¬
rem in malã partẽ legisse me noui. Loqͥt᷑
in decimo psalmo iustus. In dño confido. qͦmͦ
dicitis anime mee transmigra in montẽ
sicut passer:. E alibi. Uigilatu & factus sũ
sicut passer solttar iꝰ intecto. Hecnon & in
alio loco. S enĩ passer inuenit sibi domũ.
Aliter. Clausas in plateis ianuas. in fir mos
senis gressus accipi uolunt. qd̃ semꝑ sedeat
& ambulare ñ possit. Humilitatẽ autẽ
uocis molentis de mandibulis int̾pretant᷑:

Expanded text:
torum, ostium doctrinarum clauditur in platorum, ostium doctrinarum clauditur in plateis. Sequenti autem versiculo, in eo quod ait: Et consurget ad vocem volucris, sive passertest quoque hoc extraordinarie, tametsi contextum capituli non sequamur, et de ultima resurrectione accipi, quando ad vocem archangeli resurgent mortui. Nec mirandum, si angeli tubam passeri comparemus, cum omnis vox ad Christum comparata, sit tenuis. Et quantum ego possum animo recordari, numquam passerem in malam partem legisse me novi. Loquitur in decimo psalmo justus: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem ssicut passer solitarius in tecto . Necnon et in alio loco: Etenim passer invenit sibi domum . Aliter: Clausas in plateis januas, infirmos senis gressus accipi volunt: quod semper sedeat, et ambulare non possit. Humilitatem autem vocis molentis, de mandibulis interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter. Cessare molentes quia ĩminite sint
de dentib dictũ putant. qd̃ cũ extrema senec¬
tus aduenerit. dentes quoq aut atterunt᷑
aut decidunt: quibꝰ ꝑmoliti cibi in aluũ
transmittunt᷑. Tenebrescere autẽ uidentes
in foraminibus. oculos arbitrant᷑: quibꝰ eta¬
te confectis caliget acies & intuitꝰ obcuret᷑.
Et claudent ostia in platea. in humilitate
uocis molentis: & consurget ad uocẽ uolu¬
cris. & obmutescent om̃s filie carminis. Cũ
uox molentis fuerit infirmata. ⁊ magistroꝵ
doctrina cessauerit: consequent cessabunt
omĩa int̾que & ostia claudent᷑ in platea. ut
iuxta fatuas eũgłis uirgines. unusquisq
oleum emere ñ possint. Uel certe fatus
uirginibꝰ circu euntib in platea: claudant
cubiculũ sponsi que cũ eo intrauerunit. Si
enĩ artaq angusta est iua que uadit ad
uitam. & lata ꝙ spaciosa que duat ad
mortem: rede refrigerata caritate mul¬

Expanded text:
Aliter: Cessare molentes, quia imminutae sint, Aliter: Cessare molentes, quia imminutae sint, de dentibus dictum putant. Quod cum extrema senectus advenerit, dentes quoque aut atteruntur, aut decidunt: quibus permoliti cibi in alvum transmittuntur. Tenebrescere autem videntes in foraminibus, oculos arbitrantur: quod aetate confectis caliget acies, et intuitus obscuretur. Et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis: et consurget ad vocem volucris; et obmutescent omnes filiae carminis. Cum vox molentis fuerit infirmata, et magistrorum doctrina cessaverit, 489 consequenter cessabunt omnia: inter quae, et ostia claudentur in platea, ut juxta fatuas Evangelii virgines , unusquisque oleum emere non possint. Vel certe, fatuis virginibus circumeuntibus in platea, claudent cubiculum sponsi quae cum eo intraverint. Si enim arcta et angusta via est quae ducit ad vitam, et lata et spatiosa, quae ducit ad mortem : recte, refrigerata charitate mul
Abbreviated transcription (Latin):
mant. Solem. s lunã & stellas: ad oculos
tant. Hoc autẽ ideo. quia inferus ne¬
cessitate cogunt᷑. non de angelis & demoni
bus. sole &s luna & stellis: sed de homi¬
nis mebris intelligere que sequunt᷑. Et
cessabunt molentes. qm̃ ĩminute sunt: &
contenebrescent que uident inforaminibꝰ
In consũmatione mundi cum refrixerit
multoꝵ. caritas. & inminicte fueruit
anime magistroꝵ. que possunt celestem
cibum p̾bere credentib translateq in
celestia: tunc incipient hi qui ex parte
in hoc muncdo intuebantur lum̃ scientie
inuolui tenebris. Si enĩ moysi dicit᷑ po¬
nã te in foramine petre. ꝙ sic posteriora
mea uidebis: quanto magis unaqueq aĩa
per foramen. & ut quasclam tenebrosas
cauernas. aspicit ueritatẽ: Aliter. Due
molentes sunt. equibus unam rapi. ałtam
derelinqui eũgłium non tacet᷑. que cũ im¬
minutȩ fuerint. atq cessauer ut: necesse
est ut om̃e lum̃ scientie auferatur ex occlss

Expanded text:
mant, solem et lunam et stellas ad oculos, mant, solem et lunam et stellas ad oculos, tant. Hoc autem ideo, quia inferius necessitate coguntur non de angelis et dbus, sole, et luna, et stellis, sed de hominis membris intelligere quae sequuntur. Et cessabunt molentes: quoniam imminutae sunt: et contenebrescent quae vident in foraminibus. In consummatione mundi cum refriguerit multorum charitas, et imminutae fuerint animae magistrorum, quae possunt coelestem cibum praebere credentibus, translataeque in coelestia: tunc incipient hi qui ex parte in hoc mundo intuebantur lumen scientiae, involvi tenebris. Si enim Moysi dicitur: Ponam te in foramine petrae: et sic posteriora mea videbis : quanto magis unaquaeque anima per foramen, et quasdam tenebrosas cavernas aspicit veritatem! Aliter: Duae molentes sunt, ex quibus unam recipi, et alteram relinqui, Evangelium non tacet . Quae cum imminutae fuerint, atque cessaverint, necesse est ut omne lumen scientiae auferatur ex oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
Stella ab stella differt in glã. Antequam¬
reuertant᷑ nubes post pliuuã: ne ꝓphete
qui corda credentiũ suo sermone: suis plu¬
uis irrigauerunt. postqu̾a te imbre suo
indignũ eẽ perspexerint. reuertant᷑ ad
seclem suam: ad eum scilicet aquo missi
sunt. In die cũ moti fuer int custodes
domꝰ. & ꝑierint uiri fortitudinis. Custo¬
des domus aut sol intelligunt᷑ aut lu¬
na & reliquus astroꝵ. chorus: aut an¬
głi qui huic mundo p̃sident. Uiri ue¬
ro fortitudins siue uirtutis ut int̾pre¬
tatus est symachus qui ꝑibunt. ut aqͥ¬
unt᷑. ã forte diabolo etiam ipsi fortium
sortiti uocabulũ: qu̾e dñs suꝑans ẜ ligãs
uyeta eugłii ꝓarabolam uastat domũ
cuis. Aliter. Custodes domꝰ. qui ad corpꝰ
hominis refert᷑ cuncta que scripta ft̃.
costas significari putant. qd̃ ab ipsis in¬
testina uallent᷑: s tota uentris mollitu¬
do seruet᷑. U iros uero fortes. crura esti¬

Expanded text:
Stella a stella differt in gloria AStella a stella differt in gloria Arevertantur nubes post pluviam , ne Prophetae qui corda credentium, suo sermone suisque pluviis irrigant, postquam te imbre suo indignum esse perspexerint, revertantur ad sedem suam: ad eum scilicet, a quo missi sunt. In die quo moti fuerint custodes domus, et perierint viri fortitudinis. Custodes domus, aut sol intelligitur et luna, et reliquus astrorum chorus, aut Angeli qui huic mundo praesident. Viri vero fortitudinis, sive fortes, ut interpretatus est Symmachus, qui peribunt, untur, a forti diabolo etiam ipsi fortium sortiti vocabulum, quem Dominus superans et ligans, juxta Evangelii parabolam vastat domum ejus . Aliter: Custodes domus, qui ad corpus hominis referunt cuncta quae scripta sunt, costas significari putant, quod ab ipsis intestina vallentur, et tota ventris mollitudo servetur. Viros vero fortissimos crura aesti
Abbreviated transcription (Latin):
tutes celoꝵ mouebunt᷑ que sunt custodes
domtis. ita ut domꝰ intelliga tur hic mun¬
dus: Uiri uero fortes errore decepti & dis¬
sipandi. contrarie fortitudines. Quod si spe¬
cialis uniꝰcuiꝰq consũmatio. ad uite huiꝰ
finẽ refert᷑. ꝙ sol. & luna. & stelle. & nubes.
& fruere bonis que adeo tͥ concessa sunt:
s in his om̃ibꝰ scitote a dño iudicandum.
nec putes quia priores rami fracti sunt.¬
& tu insertus es in radicẽ bone oliue: idcir¬
co te ẽẽ securũ: sed aufer irã acorde tuo.
q a corpore uoluptates: & ceteris uitiis de¬
relictis. memento creatoris tui antequã tibi
malicie dies ueniat in sanabilis. in qua pec¬
cantibus pene sunt p̃parate: ne cũ peccaue¬
ris occidat tͥ sol iusticie meridie: scientie
lum᷑ ut̾eat. & splendor lune. id est eccłie
subtrahat᷑. & stelle occidant. de quibꝰ scrip¬
tum est. in quibꝰ lucetis quasi lum inaria
in mundo rationẽ uite habentes. Et alibi.

Expanded text:
tutes coelorum movebuntur , quae custodes tutes coelorum movebuntur , quae custodes domus, ita ut domus intelligatur hic mundus, viri vero fortes errore decepti, et dissipandae contrariae fortitudines. Quod si specialis uniuscujusque consummatio, ad vitae hujus finem refertur, et sol et luna et stellae et nubes e, et fruere bonis quae a Deo tibi concessa sunt, et in his omnibus scito te a Domino judicandum. Ne putes quia priores rami fracti sunt et tu insertus es in radicem bonae olivae, idcirco te esse securum. Sed aufer iram a corde tuo, et a corpore voluptates; et caeteris vitiis derelictis, memento Creatoris tui antequam tibi dies malitiae, dies veniat insanabilis, in qua peccantibus poenae sunt praeparatae, ne cum peccaveris occidat tibi sol justitiae meridie, et scientiae lumen intereat, et splendor lunae, id est, Ecclesiae subtrahatur, et stellae occidant, de quibus scriptum est: In quibus lucetis quasi luminaria in mundo rationem vitae Al. vita habentes . Et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad olescentia s stulticia uanitas. In ira
om̃s conturbationes animi conp̃hendit. In
carnis malicia. unuersas significat corporis
uoluptates. Sic inquit bonis huiꝰ seculi
fruere: ne aut clesiderio. aut carne delin¬
quas. Relinque antiqua uitia. quibꝰ in
adolescentia tua uanitati stulticieq serui-¬
sti: quia uiuentus insipientie copulata est.
Ememento euis qui creauit te. in die ui
uentutis tue: antequã ueniant dies mali¬
cie. & ꝓpinquent anni in quibꝰ dices. ñ est
mͥ uoluntas in eis. Semꝑ memento condito¬
ris tui. & sic ad olescentie uiã gradere: ut
mortis ultime recorderis: antequã tibi tẽ¬
pus adueniat. quo tristicia quęq succedant:
uerbis dñi hoc capitulũ congruit in qͥbꝰ
ait. erit tribulatio magna & angustia.
qualis non fuit apͥncipio creature: sed neq
fict. sol enĩ tenebrescet. & luna non dabit
lucẽ suam. S staelle cadent de celo. & uir¬

Expanded text:
quia adolescentia, et stultiquia adolescentia, et stultiomnes perturbationes animi comprehendit, in carnis malitia universas significat corporis voluptates. Sic ergo, inquit, bonis hujus saeculi fruere, ne aut desiderio aut carne delinquas. Relinque antiqua vitia, quibus in adolescentia tua vanitatis stultitiaeque serviisti, quia juventus insipientiae copula est.n diebus juventutis tuae, antequam veniant dies malitiae, et appropinquent anni, in quibus dices: Non est mihi voluntas in eis. Semper memento conditoris tui, et sic adolescentiae tuae viam gradere, ut 487 mortis ultimae recorderis: antequam tibi tempus adveniat, quo tristia quaeque succedant. verbis Dait: Erit tribulatio et angustia, qualis non fuit a principio creaturae, sed neque fiet. Sol enim tenebrescet, et luna non dabit lucem suam, et stellae cadent de coelo, et vir
Abbreviated transcription (Latin):
nis in adolescentia tua. ẜ in bono sit cor tuũ
in diebus uiuentutis tue: & ambula intuis
cordis tu ꝙ in aspectu oculoꝵ tuoꝵ: q scito
suꝑ om̃ib his. quia adducet te d̃s in uelicoꝰ
& letari hominẽ debere: in diebus uite sue:
om̃iq studio caꝑe uoluptatem. ingruere enĩ
noctem mortis etnã. quando non liceat ꝑ¬
frui congregatis. s quasi umbrã uniuersa
que habuimꝰ ꝑtransire. Nunc ergo homi¬
nem cohoetat᷑ & dicit: o ad olescens antequã
te senectus & mors ingruat. letare in uiuen¬
tute tua: ꝙ quicquid tibi bonũ corde.: aspec¬
tu mi iocundũ uidet᷑. assume: fruere ut
libet mundi rebus. Rursum ne putare¬
tur hec dicens. hominẽ ad luxuriã ꝓuoca¬
re. ꝙ in epicuri dogna corrueret: suspici¬
onẽ hanc abstulit. inferens: s scito qm̃
suꝑ om̃ibꝰ his adducet te ds in udiciũ.
sic inquit abutere mundi rebus. ut scias
te in ultimo uidicandũ. & repelle iram
a corde tuo. s aufer maliciã a carne tua:

Expanded text:
in adolescentia tua, et in bono sit cor tuum in diebus juventutis tuae, et ambula in viis cordis tui, et in aspectu oculorum tuorum. Et scito super omnibus his: quia adducet te Deus in judicium. et laetari debere hominem in diebus vitae suae, omnique studio carpere voluptatem: ingruere enim noctem mortis aeternam, quando non liceat perfrui congregatis, et quasi umbram, universa quae habuimus pertransire. Nunc ergo hominem cohortatur, et dicit: O adolescens, antequam tibi senectus, et mors ingruat, laetare in juventute tua, et quidquid tibi corde bonum, aspectu jocundum videtur, assume, fruere, ut libet, mundi rebus. Rursum ne putaretur haec dicens, hominem ad luxuriam provocare, et in Epicuri dogma corruere, suspicionem hanc abstulit, inferens: Et scito, quoniam super omnibus his adducet te Deus in judicium. Sic, inquit, abutere mundi rebus, ut scias te in ultimo judicandum. Et repelle iram a corde tuo, et aufer malitiam a carne tua:
Abbreviated transcription (Latin):
egerit. siue boni. Pro eo autẽ qd̃ nos posu¬
mus de omni abscondito. suie bonũ suie
de om̃i contemptu. uel certe de om̃i ignorato:
qd̵ etiam de om̃i ocioso uerbo. & non uolun-¬
tate sed ignoratione ꝓlato. red clituri sumꝰ
rationem in die udicii. Alit̾. Iuia timor
seruoꝵ est. s ꝑfecta dilectio foras mittit ti-¬
morem. & in scr iptura diuina. tam incipi-¬
entũ quã ꝑfectoꝵ. duplex apellat᷑ metus:
nunc de consũmato in uirtutibꝰ metu dici
picto: scdm illud. nichil deest tinentibꝰ eum.
yel certe quia ad huc homo est. & necdum
dei nom̃ accepit: hanc habet rationem sub¬
stantie sue ut in corpore positus dm̃ tuneat:
quia omẽ factũ. idest om̃s homines adclucat
ds̃ in uidiciũ. suꝑ uniuersis que alit̾ quã
abeo disposita sunt & dicta senserunt: siue
in hanc partẽ. siue in illam. We quippe his.
qui dicunt malũ bonũ: ꝙ bonũ malum.

Expanded text:
gesserit, sive boni. Pro eo autem quod nos posuimus: De omni abscondito, sive bonum, sive de omni contempto, vel certe de omni ignorato, quod etiam de otioso verbo, et non voluntate, sed ignoratione prolato, reddituri simus rationem in die judicii. Aliter: Quia timor servorum est, et perfecta dilectio foras mittit timorem , et in Scriptura divina tam incipientium, 498 quam perfectorum duplex appellatus est metus: nunc de consummato in virtutibus metu dici puto, secundum illud: Nihil deest timentibus eum . Vel certe, quia adhuc homo est, et necdum nomen Dei accepit, hanc habet rationem substantiae suae, ut in corpore positus Deum timeat. Quia omne factum, id est, omnes homines adducDeus in judicium, super universis quae aliter quam ab eo disposita sunt et dicta senserunt, sive in hanc partem sive in illam. Vae quippe his qui dicunt malum bonum et bonum malum .
Abbreviated transcription (Latin):
mo sapientis: Uerba quippe sapientũ ut
sti muli:. que qm̃ ad conuersionẽ ꝓuocant
delinquentẽ. & firma sunt. &. a consilio
scõꝵ data. atq ab uno pastore concessa: ⁊ so¬
lida radice fundata sunt. Hoc stimulo
necdũ paulũ sed adhuc saulũ puto in uia
confossum erroris. audisse: durũ tibi ẽ ad
abhis fili mi caue faciendi libros multos
quib ñ est finis: & meditatio plurima la¬
bor est carnis. Exceptis his uierbis que ab
uno pastore sunt clata. & consilio atq
consensu probata sapientiũ. nichil facias.
nichil tibi uendices. maioꝵ. sequere uesti¬
gia. ab eoꝵ auctoritate non discrepes. alio¬
quin querenti multa. infinitꝰ libroꝵ nu¬
merus occurrit. qui te ꝓtrahat. ad errorẽ:
& legentẽ frustra faciat laborare. Sel cer¬
te docet breuitati stuclendũ. & sensus ma-¬
matum falsitates conantͣ asserere uarietate
ac multitudine sermonũ contra scripturã

Expanded text:
mo sapientis. Verba quippe sapientium ut mo sapientis. Verba quippe sapientium ut stimuli. Quae quoniam ad conversionem provocant delinquentem, et firma sunt, et a concilio sanctorum data, atque ab uno pastore concessa, et solida radice fundata sunt. 495 Hoc stimulo, necdum Paulum, sed adhuc Saulum puto in via confossum erroris audisse: Durum tibi est adab his, fili mi, cave. Faciendi multos libros non est finis: et meditatio plurima labor est carnis. Exceptis his verbis quae ab uno pconsensu probata sapientium, nihil facias, nihil tibi vindices. Majorum sequere vestigia, et ab eorum auctoritate non discrepes. Alioquin quaerenti multa infinitus numerus librorum occurret, qui te pertrahat ad errorem, et legentem frustra faciat laborare. te docet brevitatis studium, et sensum mamatum falsitates conantur asserere varietate ac multitudine sermonum. Et contra, Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudine stimuloꝵ corrigant delinq̃n¬
tes. & pigros mortaliũ gressus. aculeo pun¬
gente cõmoueant: sicq sint firma quasi
claui in altũ solidũq defixi: nec auctorta¬
te uniꝰ. sed consilio atq consensu magistroꝵ
omniũ ꝓferant᷑. Et ne contẽpneret᷑ huma¬
na sapientia. ait eã ab uno pastore conces¬
sam: id est licet plurimi doceant: tamen
doctrine auctor unus est dñs. facit hic locꝰ
aduersus eos qui aliũ legis uet̾is. aliũ eũ głi
estimant dm̃: qd unus pastor consiliũ pru¬
dentiũ instruxerit. Prudentes autẽ. tam
ꝓphete sunt quã apłi. Simul ꝙ hoc notan¬
dum qd̃ dicant᷑ uerba sapientiũ uerba¬
pungere ñ palpare: nec molli manu ad-¬
trectare lasciuiam. sed errantibꝰ & ut supͣ
diximꝰ tardis penitentie dolorem ꝙ uulnꝰ
infigere. Si cuiꝰ igit᷑ sermo ñ pungit. sed
oblectationem facit audientibꝰ. iste ñ est ser¬

Expanded text:
in similitudinem stimulorum corrigant delinquenin similitudinem stimulorum corrigant delinquentes, et pigros mortalium gressus aculeo pungente commoveant: sicque sint firma quasi clavi in altum solidumque defixi: nec auctoritate unius, sed concilio atque consensu magistrorum omnium proferantur. Et ne contemneretur humana sapientia, ait eam ab uno pastore concessam: id est, licet plurimi doceant, tamen doctrinae auctor unus est Dominus. Facit hic locus adversus eos, qui alium Legis veteris, alium Evangelii aestimant Deum, quod unus pastor concilium prudentium instruxerit. Prudentes autem tam Prophetae sunt, quam apostoli. Simul et hoc notandum est, quod dicantur verba sapientium pungere, non palpare, nec molli manu attrectare lasciviam: sed errantibus et ut supra diximus tardis poenitentiae dolores et vulnus infigere. Si cujus igitur sermo non pungit, sed oblectationi est audientibus, iste non est ser
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluerit ea. ex quo manifestũ est & ꝓu̾bioꝵ
librũ non ut simplices arbitrant᷑ pat en¬
tia habere p̃cepta. sed quasi in terra aurũ.¬
in nuce nucleus. in hirsutis castanearũ oꝑclĩs
ab sconditus fructus inquirit᷑: ita in eis diui¬
diã causas naturasq rerũ se uoluisse cog¬
noscere. & dei dispositionẽ q prudentiam
querere: unũ qd̃q uel quomͦ factum sit sci¬
re uoluisse: ut qd clauid post dissolutionẽ.
corporis & anime ad celos recursurus se
nisus fuerit inuenire: ut ueritatẽ solidõ
cognitã. corporis uallata septo mens huma¬
na conp̃henderet. :Uerba sapien¬
tiũ ut stimuli st̃. s. quasi claiui dlefixi haben¬
tibiis cętũ data sunt apastore uno. Ne
uderet᷑ post legem dei temerarius subito
p̃ceptor erumꝑe: ꝙ sibi uendicare doctnã
quã moyses non tã sua sponte quã deo
iubente pͥmũ. de hinc inspirante susceꝑat:
dicit uerba sua uerba ẽẽ sapientiũ. que

Expanded text:
dissolverit ea. Ex quo manifestum est, et Proverbiorum dissolverit ea. Ex quo manifestum est, et Proverbiorum librum, non ut simplices arbitrantur, patentia habere pin nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus inquiritur: ita in eis diviisse cognoscere, et Dei dispositionem et prudentiam: quare unumquodque, vel quomodo factum 494 sit, scire voluisse: ut quod David post dissolutionem corporis et animae, ad coelos recursum se spnisus fuerit invenire, ut veritatem soli Deo cognitam, corporis vallata septo mens humana comprehenderet. Verba sapientum, ut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, habentibus coetus, data sunt a pastore uno. Ne videretur post legem Dei temerarius subito praeceptor erumpere, et sibi vindicare doctrinam, quam Moyses non tam sua sponte, quam Deo irascente primum, dehinc inspirante susceperat: dicit verba sua verba esse sapientium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
putant animas cũ corporibꝰ seri ꝙ ñ ades.
sed a corpoꝵ. parente generari. cum enĩ caro
reuertat᷑ in terrã. & sp̃s redeat ad deum
qui dedit illum: manifestũ est deũ paren¬
tem animarum eẽ ñ homines. P ost descrip¬
tionẽ utt̾itus humani. pulchre exordiũ
libri sui repetens ait uanitas uanitatũ
dix it eccliastes. om̃ia uanitas. Cum enumn
cunctus omniũ labor mortaliũ. de quo
in toto uolumine disputatũ est huc per¬
ueniat ut reuertat᷑ puluis in t̾ram suã.
ẜ anima illuc recdeat unde sũpꝑta ẽ magas¬
uanitatis est in hoc scło laborare . s nich
pro futura conquirere: Et ampliuis quia
factus est eccłastes sapiens adhuc docuit
scientiã ppłm audire eos fecitͤ scrutans
cõposuit ꝓuerbia. multũ quesunt eccłiastes.
ut inueniret uerba uoluntatis & scriberet
recte uerba ueritatis. Sapientiã qua pre
fuerit itis legis institutione contentus.
la. aliud insuꝑfirie pollicentes. P rouerbia

Expanded text:
putant animas cum corporibus seri, et non a Deo, sed a corporum parente generari. Cum enim caro revertatur in terram, et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum, manifestum est Deum parentem animarum esse, non homines. Post descriptionem interitus humani, pulchre exordium libri sui repetens ait: Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, et omnia vanitas. Cum enim cunctus mortalium labor, de quo in toto volumine disputatum est, huc perveniat ut revertatur pulvis in terram suam, et anima illuc revanitatis est in hoc saeculo laborare et nihil profutura conquirere. Et amplius, quia factus est Ecclesiastes sapiens: adhuc docuit scientiam populum, et audire eos fecit: et scrutans composuit proverbia. Multum quaesivit Ecclesiastes, ut inveniret verba voluntatis, et scriberet recte verba veritatis. Sapientiam n fuerit veteris Legis institutione contentus: la, aliud in superficie pollicentes. Proverbia
Abbreviated transcription (Latin):
singulis ceꝑimꝰ dicere: pleniꝰ explicabitur.
Hoc autẽ totũ eueniet isrłi: quia abi.¬
turus est homo in domũ et̾nitatis sue: &
presidio dei ad celestia reuersuruᷤ. quo abe¬
unte in taber nacłm suũ: circubunt in pla¬
tea flentes atq plangentes: & hostũ obsidi¬
one uallati. Letare ergo isrł inuiuentute
tua. antequã rũpat᷑ fu nicls argentens: hos
est clonec głã ur̃a uobiscum est: antequã re¬
currat thenia aurea. id est antequã archa
testamenti auferat᷑: priꝰꝗͣ costerat᷑ hidria
ad fontem. ꝙ conuoluat᷑ rota suꝑ lacũ: idẽ
est: & antequam reuertaris in babilonẽ. un¬
de in lumbis egressus es abrahe. & incipias
in mesopotamia conteri. unde quondã pn¬
fectus es: om̃isq gr̃a ꝓphetie qua quondã
fueras inspiratꝰ. reuer tat᷑ ad datorẽ suũ. Hec
udei usq hodie edisserunt: & ad ꝑsonam
suã intelligentiã huiꝰ capituli trahunt. Ns¬

Expanded text:
singulis coeperimus dicere, plenius explicabitur. singulis coeperimus dicere, plenius explicabitur. Hoc autem totum eveniet Israeli: quia abiturus est homo in domum aeternitatis suae, et a praesidio Dei ad coelestia reversurus, quo abeunte in tabernaculum suum, circumibunt in platea flentes atque plangentes, et hostium obsidione vallati. Laetare ergo, Israel, in juventute tua, antequam rumpatur funiculus argenteus, hoc est, donec gloria vestra vobiscum est, antequam recurrat vitta aurea, id est, antequam arca testamenti auferatur: priusquam conteratur hydria ad fontem, et convolvatur rota super lacum, id est, et antequam revertaris in Babylonem, unde in lumbis 486 egressus es Abrahae, et incipias in Mesopotamia conteri, unde et quondam profectus es: omnisque gratia prophetiae, qua quondam fueras inspiratus, revertatur ad datorem suum. Haec Judaei usque hodie disserunt, et ad personam suam intelligentiam hu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ quidedit illum: suꝑ statu suȩ con-¬
ditionis explanant. Que quia ut supra
diximꝰ laciniosa sunt & prolixa: strictim
& ate tuus honor recedat. & glã & iudices
s scĩ tui quos in sole & luna ꝙ stellas in¬
telligi uolunt auferant᷑: antequã ueniat
nabucodonosor. siue titus uespasian filiꝰ
accitus aꝓphetis. & eoꝵ. uaticinationes cõ¬
pleant᷑. In die qua angeli templi p̃sides
recedent. & turbabunt᷑ robustisimi quiq
in exercitu tuo. ꝙ ociosa erunt eloquia
magistroꝵ. & ꝓphete qui de celis solebant
uisionũ suarum lum̃ acciꝑe contenebres
tatus. & conticescent filie cantici in templo
sennacherib interitũ formicdabunt. Hoc eñ
dictũ putant q. ab excelso timebunt: ꝓ form¬
dabunt in uia. In illis diebus florebit anig
in ꝓphetie sue uidit exordio. s. impingua¬
bitur locusta. nabuchodonosor cũ suo exer¬
citu: &. dissipabit᷑ capparis amicicia dei cum
isrł. Quid autẽ sibi uelit capparis. cũ de

Expanded text:
ad Dominum, qui dedit illum: super statu suae conditionis explanant. Quae quia, ut supra diximus, laciniosa sunt, et prolixa, strictim  a te tuus honor recedat et gloria: et judices, et sancti tui quos in sole, et luna, et stellis intelligi volunt auferantur. Antequam veniat Nabuchodonosor, sive Titus Vespasiani filius, accitus a prophetis, et eorum vaticinia compleantur. In die qua angeli templi praesides recedent, et turbabuntur robustissimi quique in exercitu tuo, et otiosa erunt eloquia magistrorum, et prophetae, qui de coelis solebant visionum suarum lumen accipere, contenebrescvocatus , et conticescent filiae cantici, in templo Sennacherib interitum formidabunt. Hoc enim dictum putant: Et ab excelso timebunt, et formidabunt in via . In illis diebus florebit amygdin prophetiae suae vidit exordio, et impinguabitur locusta, Nabuchodonosor cum suo exercitu, et dissipabitur capparis , amicitia Dei cum Israel. Quid sibi autem velit capparis, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
uos irrigabo. unde ꝙ nunc ãmonem᷑ ut sic
legamꝰ legem ueterẽ. ne eugłiũ contempna-¬
mꝰ sic queramꝰ spir italem in ueteri instłu¬
mento intelligentiaᷤ: ne in eugłistis & apłis
hoc tantũ pittemꝰ sonare qd̃ legit᷑. ignorare
enĩ nos in quo magis scientia nobis adeo tri¬
buat᷑ q gr̃a. felicemq eum cẽ qui utrũq in
comune sociarit.: & quasi unũ corpus effece¬
rit. Id si fuerit consecutus: in debit lucem. ui¬
debit xp̃m solem iusticie. Et si annis pluribꝰ
lurerit in suma leticia & delectatione u̾sabit᷑.
Habens scientiam scripturarũ. ẜ magis¬
ut ad dat ad huc laboren. recordatione
futuri uidicii compellit᷑. quia ꝓpetuum te¬
nebrarum tempiis ad ueniet. &s et̾ne pene
p̃parabunt᷑ eis qui nõ seminauerunt ma¬
ne & ad uesꝑam.s. nequaquã utrũq so¬

Expanded text:
 irrigabo. Unde et nunc admonemur, ut sic  irrigabo. Unde et nunc admonemur, ut sic legamus Legem veterem, ne Evangelium contemnamus: sic quaeramus spiritualem in veteri Instrumento intelligentiam, ne in Evangelistis, et Apostolis hoc tantum putemus sonare quod legitur. Ignorare enim nos in quo magis scientia nobis a Deo tribuatur et gratia, felicemque eum esse, qui utrumque in commune sociaverit, et quasi unum corpus effecerit. Quod qui fuerit consecutus, videbit lucem, videbit Christum, solem justitiae. Et si annis pluribus vixerit, in summa laetitia, et delectatione versabitur, habens scientiam Scripturarum, et magis ad hunc laborem recordatione futuri judicii compelletur: quia perpetuum tenebrarum tempus adveniet, et aeternae poenae praeparabuntur eis, qui non seminaverint mane et ad vesperam, et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tute requiescere: nescis enim utrũ inuenta
an in etate longeua. placeas deo nec prodẽ
ad olescentie friigalitas: si senecta ducatur in
luxii: in qua enĩ die iustus errauerit: ueteres
cũ iusticie amorte liberare ñ poter unt. Id si
iuxta utramq int̾pretationẽ semꝑ benefeceris.
s om̃i etate equalem cursum habueris: ude¬
bis dm̃ patrem dulcissimũ lum̃: uidebis xp̃m
solem iusticie. Pero si ꝙ multis annis uixeris.
& omĩa bona habueris. uel bona oꝑa ꝑpetra¬
ris. ẜ scieris te semꝑ eẽ moritur ũ. ꝙ ante ocu¬
los tuos tenebrarũ semꝑ uersetur aduentꝰ.
p̃sentia quasi fluxa. fragilia. E caduca con¬
tempnes. Symachus finem huiꝰ sententie tta
intp̃tatus est si annis multis uixerit homo.
s in om̃ib his letatus fuerit: recordari debet
ut in alio seripture loco ds̃ dicens: ddabo
uobis pluuiã temporaneã s serotinã: uetꝰ
scilicet stestamentũ & nonũ. ẜ utroq imbre¬

Expanded text:
tute requiescere. Nescis enim utrum in juventute, tute requiescere. Nescis enim utrum in juventute, an in aetate longaeva placeas Deo. Nec prodest adolescentiae frugalitas, si senecta ducatur in luxu. In quacumque enim die justus erraverit, veteres eum justitiae a morte liberare non poterunt. Quod si juxta utramque interpretationem semper benefeceris, et omni aetate aequalem cursum habueris, videbis Deum Patrem, dulcissimam lucem; videbis Christum, solem justitiae. Porro si et multis annis vixeris, et omnia bona habueris, vel bona opera perpetraris, et scieris te semper esse moriturum, et ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus: praesentia quasi fluxa, fragilia et caduca contemnes. Symmachus finem hujus sententiae ita interpretatus est: Si annis multis vixerit homo, et in omnibus his laetatus fuerit, recordari debet tit in alio Scripturae loco, Deus dicens: Dabo vobis pluviam temporaneam et serotinam , vetus scilicet Testamentum, et novum, et utroque vos imbre
Abbreviated transcription (Latin):
ria ñ timenda. nec temere de uentis & nu¬
bibus quas supra diximꝰ uidicandũ. cum
suo tenore & cursu debeat sator ꝑgere. et
euentũ dñi sententie reseruare: non est¬
enim uolentis neq currentis sed iiserentis
dĩ. In matutino semina semen tuum: &
ad uesꝑam ne dimittas manum tuã: qm̃
nescis quid plus placeat hoc an illud. Et¬
si utrũq: quasi unũ bonũ est & dulce lum̃
& bonũ oculis uidere solem quia si annis
multis uixerit homo in omnibꝰ his letetur
&s meminerit dies tenebrarũ quia pluri¬
me erunt: om̃e qd̵ uenturũ est uanitas. Ne
eligas cui bene facias: sed & cũ benefeceris
nũquã abono oꝑe desistas matutunã iusti
magis placeat deo: & ex quo tͥ fructus iuisti¬
cie p̃paret᷑ potest autẽ acciclere: ut non
unum seo utrũq placeat deo. Aliter. Et
in adolescentia & senecta equus tibi labor sit.
nec dicas. dũ potui laboraui. debeo in senec¬

Expanded text:
ria non timenda, nec temere de ventis et nuria non timenda, nec temere de ventis et nubibus, quas supra diximus, judicandum: cum suo tenore et cursu debeat sator pergere, et eventum Domini sententiae reservare. Non enim volentis neque currentis, sed Dei miserentis est . In matutino semina semen tuum, et ad vesperum ne dimittas manum tuam: quoniam nescis quid placeat, hoc Al. aut hoc, an illud. Etsi utrumque, quasi unum bonum est. Et dulce lumen, et bonum oculis videre solem: quia si annis multis vixerit homo, in omnibus his laetetur, et meminerit dies tenebrarum, quia plurimae erunt. Omne quod venturum est, vanitas. Ne eligas cui bene facias: sed et cum benefeceris, nunquam a bono opere desistas. Matutinam justitmagis placeat Deo, et ex quo tibi fructus 483 justitiae praeparetur. Potest autem accidere, ut non unum, sed utrumque placeat Deo. Aliter: Et in adolescentia, et in senecta, aequus tibi labor sit. Nec dicas: dum potui, laboravi: debeo in senec