comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uet̾na autẽ gła maxime diuitie uident᷑ appra¬
de. qr uidelĩcet sanitate. ⁊ uita. ⁊ siti. ⁊ famis
& pat̾ria. ⁊ ꝓpinquis. amicisq ⁊ om̃ib om̃ino qđ
sunt. cõmodiores eas eẽ. plurib uisũ ẽ. Et ista se¬
tentia ñ solũ t̾ra mariq seruat᷑ ut ioħs crisosi¬
mꝰ ait: sedusq ad ipsas nubes ascendit ac sid¬
Iue uidelicet ñ tã sententia iã. ẽ. quã flãma. qui
totũ istũ uastat orbẽ t̾rarũ. Et qui extinguar
quidẽ nullus. ẽ: qͥ uͦ accendant ⁊ magis magisq
in flãment om̃s. Sauent enĩ huic malo. ⁊ ñ sol
illi qͥ ab eo capte sunt. sed ⁊ si qui ñdũ uidenti
illuc ingressi. Nã ⁊ diuites si etiã totũ orhẽ p¬
sibile eẽt possideri a singulis. ad huc tam̃ inde¬
derio eius arderent: Pauꝑes uͦ dũ cupiunt dis¬
tib exequari. in sanabilẽ concupiscentię rabis
paciunt᷑. In saniunt ⁊ furiunt. ⁊ idẽ morb a¬
uersos singulis generat languores. Et in tanti

Expanded text:
em autem gloria maxime diuitiæ videntur appetendæ. Quia videlicet sanitate, & vita, & siti, & fame, & patria, & propinquis, amicisque, & omnibus omnino quę sunt commodiores eas esse pluribus visum est. Et ista sententia non solum terra marique seruatur, vt Ioannes Chrysostomus ait, sedQuæ videlicet non tam sententia iam est, quā flamma, quæ totum istum vastat orbem terrarum. Et qui extinguat quidem nullus est, qui vero accendant & magis magisque inflamment, omnes. Fauent autem huic malo non solum illi qui ab eo capti sunt, sed & qui nondum videntur illuc ingressi. Nam & ipsi diuites, etiam si totum orbem possibile esset possideri a singulis, adhuc tamen in desiderio eius arderent. Pauperes vero dum cupiunt diuitibus exæquari, insanabilem concupiscentiæ rabiem patiuntur, insaniunt, & furiunt, & idem morbus diuersos singulis generat languores. Et intantum
Abbreviated transcription (Latin):
ñut rithinũ asfecta̧ sc̃e nicũ sed misticũ seru&. du racio
prudenciã in tueri consistere eognitione. Quis e nĩ il loꝵ
aute abrahã. dđ. salomonẽ de iustitia spectare ad societa
cõmodat. Sapienti ⁊ iusto. totus mundus diuigiarũ est.
Iustus eominia ꝓsus hab&. sua ꝓeomunib Iustus seͥpsum
prius. quã alios acusat. Ille eñi iustus qͥuec sibi parer.
noceuilta sua latere ñ patitur. Ulide quã iustus abrahã¬

Expanded text:
non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum sernon ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum serprudentiam in veri consistere cognitione. Quis enim illorum ante Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatr, justus commodat . Sapienti et justo totus mundus divitiarum est. Justus communia pro suis habet, sua pro communibus. Justus se ipsum, priusquam alios, accusat. Ille enim justus, qui nec sibi parcit, et occulta sua latere non patitur. Vide quam justus Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
dilueida atq manifesta. plena grauitas ⁊ pouderis. non
affectata elegancia. sed nͣ internussa grͣa. Multa pre¬
terea deracione dicendi dant pͥcepta seculares iiri.
quȩ nob̾ p̃tereunda arbitror. ut de iocandi disc¬
plina. Nam lic& interdũ honestaioca ac sua uiasint.
tamen abeccłastica abhorrent reguła. qmͣquę inscrip
Cauenda sunt. eiũ & iã infabulis: ne inflectant gram¬
tatẽ seuerioris ꝓpositi. łe uob qͥridetis quiaflebitis
dñs ait. ⁊ os ridendi materiã reqͥrimꝰ. ut hic ridentes
illic fleamus: non solũ ꝓfusos. sed om̃s & ĩ iocos decliuan.¬
dos arbitror. nisi forte pleuũ grauitatis ⁊ gr̃ȩ seroione
esse ñ iudecorũ est. Nãdeuoee quid loquar. quã simplieẽ¬
&ẜ pura eẽ. satis arbitror ⁊ sanorã aut̃ eẽ nature ẽ.
ñ inchustris. Sit sane distincts ꝓnuneiaonis modo
⁊ plena succi iurilis. ut aigrestẽ ac subrusticũ sugiat suu

Expanded text:
dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intermissa gratia. CAPterea de ratione dicendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quoniam quae in 103. Cavenda enim etiam in fabulis, ne inflectant gravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitror; nisi forte plenum suavitatis et gratiae sermonem esse, non indecorum est. 104. Nam de voce quid loquar, quam simplicepuram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiã insermone formulã ea te neni cenuenit.
ne aut ira excitetur. aut odiũ. aut cupiditatis urȩ.
aut ignaine aliqͥde per ex priamus indicia. Sit gͥ
serno huius modi are de scripturis mnaxime. Quid
magis nosoporte. ñt loqͥ. quã de conũ sacione optima
ad hortacione ob seruationeis. disciplinȩ eustodia:
habeat caput eiꝰ racio. ⁊ finis modũ. Sermoenĩ tedi¬
osiis. earcitat. Quã uͦ indecorũ. ut eũ om̃is confa¬
bulacio habere soleat increm̾tũ gr̃ȩ̃. Habeat ne¬
uũ offensionis: Tractꝰ quoq de doctrina sidei. de
magisterio cõtinentiȩ. de disceptatione iustitiȩ:
de hortatione diligentiȩ. non unus semꝑ: sed
ut se dederit lectionib & arripiendus ẽ. &. ꝓ ut
possumꝰ ꝓsequendus Neq nimiũ ꝓlixus. neq
cito interruptus. ne uel fastidiũ derelinquat.
uel desidiã ꝓdat. atq incuriã: Oratio pura. sinpłe.

Expanded text:
ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia. 100. Sit igitur sermo hujusmodi de Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam de conversatione optima, adhortatione observationis, disciplinae custodia. Habeat caput ejus rationem et finis modum. Sermo enim taediosus iram excitat. Quam vero indecorum, ut cum omnis confabulatio habere soleat incrementum gratiae, habeat naevum offensionis? 101. Tractatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de disceptatione justitiae, adhortatione diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lectio, nobis et arripiendus est, et prout possumus, prosequendus: neque nimium prolixus, neque cito interruptus; ne vel fastidium derelinquat, vel desidiam prodat atque incuriam. Oratio pura, simplex,
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq aut ira. aut dolor. aut for mido mortis. &
iꝓiiso ꝑcellit ietu. Idõ pͣue nire pulchrũ est.
cogitacione. quȩ uoluendo mentẽ exerceat. ne
repentinis excitetur ẽ mocionib seduigo qͦd ã
racionis ⁊ habenis adstricta. mitescat. Prior aut
ordo loquendi. quã facre ndi est. Sermo indiro di¬
uiditur. incolloqͥũ familiare. & intractatũ. disce pta.¬
eionẽ ꝙ fidei atq iustitiȩ Inutroq seruandsũ ne sit
aiqͣ ꝑcurbacio. sed tanquã mitis. ⁊ placidus. ⁊ beni¬
uolenciȩ plemis ⁊ gre. sine ulla sermo ducatur eor¬
tumelia. absit ꝑtinax infamuliari sermone conten.¬
cio. Questione senĩ magis excitare inanes. qua uti¬
litatis aliquisd afferre sol&s. Disceptacio sine ira
suauitas sine amaritudisit. mociosine asperita.¬
te. hortacio sine offensione. Et sicut momi ac tu
uite id̃ cauere de bemusiarracionẽ nimiusani.¬
mimotus excludat. sed tene amus consili locũ.

Expanded text:
plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescat. CAPUT ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum:
Abbreviated transcription (Latin):
nolite peceate. Oloralis magister qͥ natiđem affee¬
tũ inflectendũmagis racione uoetrine quã er tir¬
pandũ nouerat. moralia doe&. hoc est: iraseimini
ubi eulpa est eui irasci debeatis. Non potest enĩ fieri
ut
noci rerũ indignitate moueamur. Alio qͥn
non
uirtus seq lentitiulo ⁊ remissio ualicatur.
Iraᷤc imini ergo. ita ut aculpa abstinentiatis. Bel sic.
Su rascinni. nolite peecare. seduincite racione ira¬
cundiã. Uelcerte sic. Si irascimini. uob irascimini quia
cõmoti estis. & non pecrabitis. Qui eiũ sibi irascitur quia
cito motus est desinit irasci alteri. Qui aut̃ uult iram
suã iustã ꝓbare plus anflãmatur. ⁊ cito inculpã cadit.
Melior est aut̃ se łni salomonẽ qͥ iracondiã contin&.
qũa qͥ urbe̾ capit. qͥa ira & iã fortes decepit. Cuiere
qͥ debemꝰ ne in ꝑtitr baciones prius meidamꝰ. quaͣ
anumos nr̃os racio cõponat. Ex anuat enĩmente

Expanded text:
nolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affecnolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes decip ne in perturbationes prius incidamus, quam animos nostros ratio componat; exanimat enim mentem
Abbreviated transcription (Latin):
erunter se mouentur. facile se dautur. naiore
siaitate inse recurrunt. Meserunt enĩse subelole
artisicioseq tractare. Nolite hos cont̾epuere pue¬
ros deqͥb dñs ait. Nisi conuersi sueritis ⁊ effieiami
sicut puer iste. ñ introibitis inregnum cęlorum.
maliciã neaerceas. Omĩa ate in nocenter ꝓficis¬
cantur. Non consideres qͥd abalus inte reuertat᷑.
locũ tuũ serua. simplicitate ⁊ puritate tui pecto¬
ris custodi. Noli respondere irato adiracundiã eiꝰ.
siue in priulenti ad imprudenciã. Cito eulpa euł¬
p̃a excutit. Si lapides deras. non ne ignis erũpit:
fuerunt gertales ut in maius om̃ia exdollere
solent uerbis. archite terentiani dicunt phi¬
losopii qd ad pilicũ siũ dixerit: O te inse.¬
licẽ quã afflctarẽ nisuratus essem. Iam dixerat de mi¬
molestierant michi. Audiamus turbatus qͥd in ira
dixerit. Quis dabit mͥ pennias sieut eolũbe. i uolabo

Expanded text:
inter se moventur, facile sedantur, et majori inter se moventur, facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciunt se subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam Davimolesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo,
Abbreviated transcription (Latin):
potes cede si non potes. quia serptu̾xe̾. date locu̾ irȩ.
Iacob fr̃ĩ indignantipie cessit. & rebeece idẽ paei.¬
eutie instructus consilio. ab eẽ. maluit ⁊ peregri¬
nari. quã excitare fr̃is indignationẽ. ⁊ tune redi¬
re cũ frẽmmitigatũ putariẜ. ⁊ udo̾ tantã apiiđ
non relinquas locum tium Iocus tuus pacien:¬
tia .ẽ. soeus tuus sapientia .ẽ. locus tuusracio ẽ. los
sedacio inadignacionuss est lut si ce contumatiares¬
pondentis mouerit. ⁊ ꝑ uersitas impulerit ad ui¬
dignationẽ. si nonpotueris mitigare mentẽ re¬
prune luigua tuam. Sic eñiseriptũ est. Coibe lin¬
guã tuã anialo. & labia tua ne loqͣnt᷑dolũ:
eiꝰ. Aut in laudib exceptio: aut in uicus ex¬
a geratio: N ec mediocre t mitigare ira¬
.cundiã. ñ inferius ꝗ omĩno ñ ẽmoueri
hoc nr̃mẽ: naturę illud: Deniq c̃moti.¬
ories in pueris. in noxiȩsunt: quȩ plus
habent gr̃e quã amarituđmis. &. sicito .oipi.

Expanded text:
potes: cede, si non potes; quia scriptum est: Date locum irae . 91. Jacob fratri indignanti pie cessit , et Rebeccae, id est, patientiae instructus consilio, abesse maluit et peregrinari, quam excitare fratris indignationem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud non relinquas locum tuum. Locus tuus patientia est, 26 locus tuus sapientia est, locus tuus ratio est, locus tuus sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. ejus aut in laudibus exceptio, aut in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum est, naturae illud. Denique commotiones in pueris innoxiae sunt, quae plus habent gratiae, quam amaritudinis. Et si cito pueri
Abbreviated transcription (Latin):
niuienis ualidus frequenter accipit. ⁊ ueru̾est.
qr̾ obripit. ꝑimportunitat̾e. Nonẽ illuã iuditi. sed
tedu. Nã ⁊ dñs in euuangelio ait de eo qͥ iã clauserat
ostiũ suũ siqͥs ostiũ eiꝰ ꝓeacius pulset. ql surgit iłat
haberͥrarionẽ qͥ tͥ aut beneficiũ aliquid. aut minꝰ cõn¬
tulit. stpse innecessitatẽ incidit. Quid enĩ tã contra
officuum. quã ñ reddere qd acce perise nec mensura
pari. seduberiore reddendũ arbitror. ⁊usum pensare
bene ficii. ut ⁊ tu subuenias quantũ eiꝰ eru̾nã repellas.
Scriptura diuina. conuiuiũ sapienerȩ est. Singul ilibri.
singula sunt fercula Intellege priuquę habeant
fer culorũ dapes. ⁊ tunc nutte manũ ut eaquȩ le¬
ꝯis uł quȩ accipis adño dõtuo. oꝑib exe quarisr ed¬

Expanded text:
et juvenis validus frequenter accipit. Et verum est, et juvenis validus frequenter accipit. Et verum est, quia obrepit per importunitatem. Non est illud judicii, sed taedii. Nam et Dominus ait in Evangelio de eo qui jam clauserat ostium suum, si quis ostium ejus procacius pulset, quia surgit et dat haberi rationem, qui tibi aut beneficium aliquod, aut munus contulit, si ipse in necessitatem incidit. Quid enim tam contra officium, quam non reddere quod acceperis? Nec mensura pari, sed uberiore reddendum arbitror, et usum pensare beneficii; ut et tu subvenias, quantum ejus aerumnam repellas.Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, e
Abbreviated transcription (Latin):
& qui ex iguũ hab& nͨ minuit. quia nichibẽ. qd amĩtie
Res sine dispendio .ẽ. que tota dispendiũ est. Est
& ia sic inteslectus bonus. Qui plurimũ hab&. ⁊ si non
donat non abundat. quia quantũ uis adquirat.eget
scꝑ. quia plus coneupiseit. ⁊ qui eriguĩ habis ñ mninuit q
ñ multũ ẽ. qd pauꝑem pascit. Similiter gͦ & ille pauꝑ
qͥ confert spiritalia ꝓperumariis. u siplurimũ habeat
grͣȩ ñhabundat. ñ enĩ ouerat gr̃a. se  alleuat mentẽ:¬
Consideranda ȩtiã in largiendo aetas atq debilitas. nũ¬
nũ quã & ia uere condia. quȩ ingenios ꝓdit nata.¬
ses ut senib plus largiaris. qͥ sibi labore iã ñ que unt
uictũ querere. Similiter ⁊ debilitas corporis ihȩe
niuanda promeius. Tũ siqͥs ex diuicus eecidit me.
gestat̾e. ⁊ marime sinͥ uicio suo. sed aut latroeinus.
aut ꝓseripeione. aut calumis que habebat amisit.
Seid forte dicat aliquis. secus unoloco sed &. pͣteritur.

Expanded text:
 qui exiguum habet, non minuit; quia nihil est, quod amittit. Res sine dispendio est, quae tota dispendium est. 155. Est etiam sic intellectus bonus: Qui plurimum habet, et si non donat, non abundat; quia quantumvis acquirat, eget semper, qui plus concupiscit: et qui exiguum habet, non minuit; quia non multum est quod pauperem pascit. Similiter ergo et ille pauper qui confert spiritalia pro pecuniariis, et si plurimum habeat gratiae, non abundat; non enim onerat gratia, sed allevat menteconsideretur in largiendo aetas, atque debilitas, nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales, ut senibus plus largiaris, qui sibi labore jam non queunt victum quaerere. Similiter et debilitas corporis, et haec juvanda promptius. Tum si quis ex divitiis cecidit in egestatem: et maxime si non vitio suo, sed aut latrociniis, aut proscriptione, aut calumniis, quae habebat, amisit. 159. Sed forte dicat aliquis: Caecus uno loco sedet et praeteritur,
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq quasibonis dicit. quia nontantũ facere. sedas
uelle coe pistisaliunio p̃terico. Perfectorũ ucrũq ẽ. non
pars. Itaq locaẜ ⁊ liberalitate sine beniuolent
ib eniuolenciã sine liberalitate ñ ee̾ ꝑfert̾a. Qnde

Expanded text:
Denique quasi bonis dicit: Quia non tantum facere, sed et Denique quasi bonis dicit: Quia non tantum facere, sed et velle coepistis ab anno praeterito . Perfectorum utrumque est, non pars. Itaque docet et liberalitatem sine benevolentia, et benevolentiam sine liberalitate non esse perfectam. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscas. Mlelius est enĩ ut ipse subuenias tuis.
qͥb pud̃or. ẽ. ab aliis sũptũ deposcere. aut alieui posti¬
lare̾ subsidiũ necessitati. Nontamen ut illi ditiores
eo fieri uelint. qd̾ tu potes conferre inopib Causaem̾
p̃stat nongr̃a. Neq enĩ ꝓpterea te dño dicasti ut tuos
diuites facias. sed ut uitã tͥ ꝑpetuã frue tubomoꝑis
ad qͥras. ⁊ pͣcio miseracionis peccata redimas tua Pu.¬
tant se parũ poscere. Preciũ tuuͭ querunt. uitȩ tuę
cede. Sonsiliũ ꝓmisimus. auetoritatẽ putamus. Primũ
neuine debos pude̾re si ex diunte pauꝑfia ehũ largit
oñs sua mopia dicałie. de dit regulã quã se quanur
ut bona raciosit ex maniti patrunonii. siquis pauperũ
fame reppulit. inopiam subleuaut. Qnde eousiliũ in
hoc do apłs dicit. l oc enĩ uob̾ utile est. ut ap̃m imite¬
mini. sonsiliũ bonis datur. correpcio errantes eoerece.

Expanded text:
cognoscas. Melius est enim ut ipse subvenias tuis, cognoscas. Melius est enim ut ipse subvenias tuis, quibus pudor est ab aliis sumptum deposcere, aut alicui postulare subsidium necessitati: non tamen ut illi ditiores eo fieri velint, quod tu potes conferre inopibus; causa enim praestat, non gratia. Neque enim propterea te Domino dicasti, ut tuos divites facias: sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? Pretium tuum quaerunt, vitae tuae cede. 151. Consilium prompsimus, auctoritatem petamus. Primum neminem debet pudere, si ex divite pauper fiat, dum largitur omnes sua inopia ditaret. Dedit regulam quam sequamur, ut bona ratio sit exinaniti patrimonii; si quis pauperum famem repulit, inopiam sublevavit. Unde et consilium in hoc do, Apostolus dicit: Hoc enim vobis utile est, ut Christum imitemini . Consilium bonis datur, correptio errantes coercet.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nauit omĩa. Nosaũt om̃ib qͥdẽ debenius mi.¬
ciłiam. seił qͥa pleriq fraude eã querunt. ⁊ afffigͣunt
erũnã. idõ ubi causa manifestatur. ꝑsona cagnoseit᷑.
tẽ pus ur gre: largius se debet ꝓfilere misciłia.
Nouenĩ auarus est dñs. ut plurimũ querat. Beatꝰ
qͥdẽ qͥdimittit om̃ia. ⁊ seqͥtur eũ. sedulle beatus est
qͥ qd̃ habet ex affectu facit. Deniq duo aera uiduȩ
llius. diuitũ munerib pͣtulit. quia totũ illa qd̾ ha¬
buit contulit. illi aut̃ ea. ab undantia partẽ eriguã
contulerunt. Affectũs gͥ liutoe collacionẽ. aut pau¬
ꝑemfacit.: ⁊ p̃ciũ reb im̾ponit. Ceterũds ñ uult si.¬
mul esfiuidi opes. seddis pensari. nͥ forte ut heliseus
boues suos oceidit. ⁊ pauit pauꝑes er eo qd̾ habuit.
ut nulla eura teueretur domestica. sedrelictisom̃ib
indisc iplinã se ꝓphetica darce. Est & iã illa ꝓbaudali.¬
beralitas. ut panuos semins tui nͣde spicias. siegere

Expanded text:
autem omnibus quidem debemus misericordiam: sed quia plerique fraude eam quaerunt, et affingunt aerumnam; 40 ideo ubi causa manifestatur, persona cognoscitur, tempus urget, largius se debet profundere misericordia. Non enim avarus Dominus est, ut plurimum quaerat. Beatus quidem qui dimittit omnia, et sequitur eum: sed et ille beatus est, qui quod habet, ex affectu facit. Denique duo aera viduae illius divitum muneribus praetulit ; quia totum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundantia partem exiguam contulerunt. Affectus igitur divitem collationem aut pauperem facit, et pretium rebus imponit. Caeterum Dominus non vult simul effundi opes, sed dispensari : nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit, et pavit pauperes ex eo quod habuit ; ut nulla cura teneretur domestica, sed relictis omnibus, in disciplinam se propheticam daret. 150. Est etiam illa probanda liberalitas , ut proximos seminis tui non despicias, si egere
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ⁊ suppliciis. ⁊ ypt debitũ aliqd̃ iustus ex crueietur.
Nã ⁊si omib debetur miscłia. tamen iusto amplius. Si tẽpo¬
re afflictionis sue nichilate impetret. site̾pore ꝑieu¬
li qͦ rapitur ad moͬtẽ plus apulte pexunia tua ualeat.
quã uita morituri: Seqͦ pulchre iob diã. Penedictio

Expanded text:
nis, et suppliciis propter debitum aliquod justus excrucietur nis, et suppliciis propter debitum aliquod justus excrucietur nam etsi omnibus debetur misericordia, tamen justo amplius si tempore afflictionis suae nihil a te impetret: si tempore periculi quo rapitur ad mortem, plus apud te pecunia tua valeat, quam vita morituri. De quo pulchr
Abbreviated transcription (Latin):
si iaetancie causa magis quã miscdie largiaris. Affer¬
tus tius. imponit nomen oꝑi tuo. Quomodo ate ꝓ¬
ficiscitur. sic estimatur. Nudes quã morale̾ iudice
habeas. de consulit ds. quomodo opus tuũ suseipiat.
Oentẽ tuã prius interoga. Neserat inqͥd sinistra tua
quil faciat exteratua Nonde corpore loquitur.
sed & ia unanimus tuus. fr̃ tuus qd̾ facis nesciat. ne
qũ hic mercedẽ queris iac tanciȩ. illie remuneracio¬
nis fructũ amittas. Perfecta aut. ẽ libertalitas. ubi
silencio qͥs tegit opus suũ ⁊ necessitatib singułoꝵ
oculte subuenit. Quẽ laudat ospaupis. &e ñlabia suia:
Deinde ꝑfecta liberalitas. fide. causa. loco. tẽpore cõ¬
mendatur. ut primũ opereris cirea domesticos. fidei.
Grandis culpa. sisciente fidelis egeat. siscia̾ȩ ũ sine sũ
erubescat. Suincausam ceeiderit. aut captiuitatis
suorũ aut calũnȩ. ⁊ nͥ adiuues. Si sit incarcere. ⁊ pe¬

Expanded text:
si jactantiae causa magis quam misericordiae largiaris. Affecsi jactantiae causa magis quam misericordiae largiaris. Affectus tuus nomen imponit operi tuo: quomodo a te proficiscitur, sic aestimatur. Vides quam moralem judicem habeas. Te consulit, quomodo opus tuum suscipiat, mentem tuam prius interrogat. Nesciat, inquit, sinistra tua, quid faciat dextera tua . Non de corpore loquitur, sed etiam unanimus tuus, frater tuus quod facis nesciat; ne dum hic mercedem quaeris jactantiae, illic remunerationis fructum amittas. Perfecta autem est liberalitas, ubi silentio quis tegit opus suum, et necessitatibus singulorum occulte subvenit: quem laudat os pauperis, et non labia sua. 148. Deinde perfecta liberalitas fide, causa, loco, tempore commendatur; ut primum opereris circa domesticos fidei. Grandis culpa si, sciente te, fidelis egeat: si scias eum sine sumperubescat: si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves: si sit in carcere, et poe
Abbreviated transcription (Latin):
cia. ut sit ꝑfeeta. Noue nĩsatis est bene uelle
sed & ia benefacere. Nec satis est iterũ bene face.¬
re. nisi ia exbono fonte hoc est bona uoluntate
ꝓficiscatur. hilarẽ. ilatorẽ diligit ds̃. Nã simutus
facias que tͥ merces est: Unde apłs generaliter
Si uolens hocago merredem habeo. Si inuitus.
dispensacio mͥ ere ditaest. Si qd̾ alterilagitur. alteri¬
quis ex torqueat. si iniuste querat nuste dispen¬
racheus reddas priuseiquadrupłu que fraudareris.
ngentilitatis uieia fideistudio ieredentis oꝑacionẽ
copenses. fundamentũ gͥ habeat libertastͥua hor
eni primũ queritur. ut cũ sidẽ conferas. fraudẽ ñ
facias oblatis. Ne dicas ceplus conferre. ⁊ ninus
dicere fraus ꝓmissiẽ intua potestate .ẽ. largiri qd
uelis Fraus fundanentũ soliuit: iopus corruit. Nũ¬
quid petrus ista indignacione efferbuit. ut annaniã
extingui uellet ułurorẽ eiꝰ: Sederemplo eorũno.¬
luit perire ceteros. Nec illa ꝑfecta est liberalitas

Expanded text:
tia, ut sit perfecta. Non enim satis est bene velle , sed etiam bene facere: nec satis est iterum bene facere, nisi id ex bono fonte, hoc est, bona voluntate proficiscatur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Nam si invitus facias, quae tibi merces est? Unde Apostolus generaliter: Si volens hoc ago, mercedem habeo: si invitus, dispensatio mihi credita est . In Evangeliquis extorqueat: si injuste quaerat, et juste dispenZacchaeus , reddas prius quadruplum ei quem fraudaveris: et gentilitatis vitia fidei studio et credentis operatione compenses. Fundamentum igitur habeat liberalitas tua. 146. Hoc primum quaeritur, ut cum fide conferas, fraudem non facias oblatis; ne dicas te plus conferre, et minus dicere? Fraus promissi est: in tua potestate est largiri quod velis. Fraus fundamentum solvit, et opus corruit. Numquid Petrus ita indignatione efferbuit, ut Ananiam exstingui vellet, vel uxorem ejus ? Sed exemplo eorum noluit perire caeteros. 147. Nec illa perfecta est liberalitas,
Abbreviated transcription (Latin):
pocius uata quã sibi. cõmunitatẽ ⁊ societatẽ nr̃am
adiuuat. ex el sitat᷑e ten&. ut suo iãitio omia
subierta habeat. op̾e aliis ferat. pec euinã conferat.
officia non abnuat pericula suscipiat aliena. Quisñ
cuperq hanc iurtutis arcẽ tenere. nisi prima auari.¬
cia infirmaret. atq inflectere⁊ tante uir tutis iugi¬
r̃e  Et enĩ dũ augere opes. aggere pecunias. ocupa.¬
re terras possionib cupimus. prestare diuiens austi.¬
tiȩ forma exruimꝰ. beneficientiã amittimus. Quo

Expanded text:
a quam sibi, communitatem et societatem nostrane adjuvat: excelsitatem tenet; ut suo judicio omnia subjecta habeat, opem aliis ferat, pecuniam conferat, officia non abnuat, pericula suscipiat aliena. 137. Quis non cuperet hanc virtutis arcem tenere, nisi prima avaritia infirmaret atque inflecteret tantae virtutis vigorem? Etenim dum augere opes, aggregare pecunias, occupare terras possessionibus cupimus, praestare divitiis; justitiae formam exuimus, beneficentiam communem
Abbreviated transcription (Latin):
Aduertumus que ad modum ⁊ beniuolenciã. ⁊ libe¬
ralitate . & modũ conpͣhendit. ⁊fructuͣ. atq ꝑ.¬
sonas. Idõ modũ. quia inꝑfectis dabat consilium.
Non enĩ paciuntur angustias. nisimn ꝑfreti. Sed &
siqͥs eccłam nolens grauare insacerdo cio aliquo
constituͣs. aut ministerio. non totũ qđ habit conferat
sedoꝑetur eũ honestare quancũ officio satisest non
nisi inꝑfectus uidetur. Et puto qđ hic augustiã non
aninii. sedrei familiaris direrie. De ꝑsonisauͣt pu.¬
to dictuͣ. ut ur̃a abundaneiasie adilloru ino piam.
& illorũ abundaneia ad uram mopiã. iđe̾. ut płi abun.¬
dancia sit bone oꝑacionis adillorũ subleuandam
alendi inopiam. ⁊ illorũ ab undancia spiritalis adiuus
inplebe mopiãmenitis spiritalis. ⁊ conferat ei gr̾ãm.
ulnde exemplũ optimu posuit. qͥ multũ ñ ab undaũ.¬

Expanded text:
benevolentiam, et liberalitatem, et modum comprehendit, et fructum, atque personas. Ideo modum quia imperfectis dabat consilium, non enim patiuntur angustias, nisi imperfecti. Sed et si quis Ecclesiam nolens gravare in sacerdotio aliquo constitutus aut ministerio, non totum quod habet, conferat; sed operetur cum honestate quantum officio sat est, non mihi imperfectus videtur. Et puto quod hic augustiam non animi, sed rei familiaris dixerit. 153. De personis autem puto dictum: Ut vestra abundantia sit ad illorum inopiam, et illorum abundantia ad vestram inopiam; id est, ut populi abundantia sit bonae operationis ad illorum sublevandam alendi inopiam: et illorum abundantia spiritalis adjuvet in plebe inopiam meriti spiritalis, et conferat ei gratiam. 154. Unde exemplum optimum posuit: Qui multum, non abunda
Abbreviated transcription (Latin):
quomiancuti tongregabilia natura sint ꝓrimo generis
sui aeforma consortib tũ & iã eeteris. ut horaesuideiui
armentis e quos gregib &s maxime pares parib deseȩ ta¬
eoniserie qgram. non iuferre inuirianr de mde forrã
iusitis put auerint ut quis cõmunia iã ẽ priblica pro
publicis habeat. priuata prosuis. ne hoc qͥdẽ scđ̾m
natura. Naturaenĩ omĩa om̃ib in cõmune ꝓfud̾it.
Sie enĩ ds generariiussit oma ut partusom̾ib eom¬
munis eẽt. ⁊ terra foret omiũ que dã eomunis pos.¬
sesio. Naturagͥ ius cõmune generauit. usurpacio
ius fecit priuatũ. Quo inloco arunt placuisse stoieis
quȩ interris gignantur omĩa ad uersus hominũ
ereari. homines aut hominũ causa ee generatus.
ut interse alus alii ꝓdesse possint. Bude hoe niside

Expanded text:
animantium congregabilia natura sint: primo generis animantium congregabilia natura sint: primo generis sui ac formae consortibus, tum etiam caeteris; ut videmus boves armentis, equos gregibus, et maxime pares paribus delectaconferre gratiam, non inferre injuriam. 132. Deinde formam justitiae putaverunt, ut quis communia, id est, publica pro publicis habeat, privata pro suis. Ne hoc quidem secundum naturam, natura enim omnia omnibus in commune profudit. Sic enim Deus generari jussit omnia ut pastus omnibus communis esset, et terra foret omnium quaedam communis possessio. Natura igitur jus commune generavit, usurpatio jus fecit privatum. Quo in loco aiunt placuisse Stoicis, quae in terris gignantur, omnia ad usus hominum creari: homines autem hominum causa esse generatos; ut ipsi inter se aliis alii prodesse possint. 133. Unde hoc, nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
ferre auctoris precepto. Noe qua sapiens qutantani
fabricauit arcam. Quã iustus. qui ad semen omĩũ reser¬
uatis solus ex om̃ib & pͣterite generacionis suꝑtefe
factus & austor futurȩ. munđdo potius uniu̾sis ma.¬
gis quã sibi natus. Quã fortis. ut diluuiũ uicerit.
Quã tẽ perans ut diluuiũ tolerauerit. quando
introir&. qua moderatione de ger&. quandocor.¬
uũ quando colũbã dimiter&. quandoreciperet re¬
uertentes. quando ex eundi oportunitatẽ captar&.
sensus infundi xoeperit. uit̾a amamus tanquã d̃ei
munus. patriã parentesq diligimus. de uide ae qͣles
qͥb sociari cupimiis: hinc caritas nascitur. quȩ alios
sib p̃fert. ñ quȩrens quȩ sua sunt. inqͥb ẽ pricipatus
iustitiȩ. Om̃ib qͦq animantib inuascitur primo salutem
tueri cauere quȩ noceant. ex petere quȩ ꝓsiat sent
pastũ ut latibula qͥb se apericulo imbrib soren de fenlant se
quod est prudentiȩ. Suece d̃it quoque ut om̃iu groera

Expanded text:
ensebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam fabricavit arcam ! Quam justus, qui ad semen omnium reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus, et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitteret, quando 33 reciperet revertentes, quando exeundi opportunitatem captaret, sensus infundi coeperit, vitam amamus tamquam Dei munus, patriam, parentesque diligimus, deinde aequales quibus sociari cupimus. Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quaerens quae sua sunt, in quibus est principatus justitiae. 128. Omnibus quoque animantibus innascitur, primum salutem tueri, cavere quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est prudentiae. Succedit quoque ut omnium genera
Abbreviated transcription (Latin):
est loquendi modus. Hoc sacrifitiumn laudis deođe¬
penditin. hocre uerentia exhibetisr cũscripture di¬
uine leguntur. hoc honorantur parentes. Seio loqui
plerosq cũtacere nescutͥnt. Rarũ ẽ tacere que quã
cũsibi non posit loqui. Sapiens ut loquatur. multa pͥus
considerat. qͥdicat ⁊ cuidicat. qͦ mloco ⁊te pore. E st gͦ
⁊ tacenđi . &. loquendi modus. est. etiam factis modus.
Pulchrũgͥ tenere mensur᷑a offitũ. Offitiũ aut om̃e¬
aut meilũ aut ꝑ fectũ ẽ. qđ ae que scriptur aruini¬
Etoritate ꝓbare possumus. habe mus ⁊enĩ meuuau¬
gelio dixissẽ dñm. Siuis inuita ȩ t̾nã uenire serua u̾ian¬
Sati dieit illi. Quec Iħs au̾t diã illi. Honhomieidiũ

Expanded text:
officium est loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo deofficium est loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi non prosit loqui. Sapiens ut loquatur, multa prius considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram officii. CAPUT XI. Oaut medium, aut perfectum est, quod aeque Scripturarum auctoritate probare possumus. Habemus etenim in Evangelio dixisse Dominum: Si vis in vitam aeternam venire, serva mandata. Dixit ille? Quae? Jesus autem dixit illi: Non homici
Abbreviated transcription (Latin):
Ibat gͦ tanqua mutus. ⁊ humiliatꝰ. ibat tacens. nee mo¬
uebatur cu tir appellaretur sanguinis. qͥerat cons¬
eius ꝓ pͥe mansuetudinis. Nongͦ mouebatur conu¬
tus cui habrndabat bonarũ oꝑũ conscientia. Itaq ĩs
qͥcito iniuria mouetur. facit se dignũ uiderieon¬
tumelia. dũ uult ea indignus ꝓbari. Melior .eͣ. itaq
qͥ cont̾e it inuiriã quãqͥdoset. Qui enĩ cont̾enit.
quasi nonsentiat itadespieit. Qui aut dolet. quasi
huius psali ꝓhemiousus sum. que psabnũ ꝓphe
ta d sẽo idituma eandũ dedit. ego nobis tenendũ
suadeo. delectatus eiꝰ sensu ꝓfundo: ⁊uirtute sen¬
re. ñiugiter. neq om̃ib: se dirritan᷑ aduersario ꝓuo¬
canti pec catori nonrespondebat. Et sieut alibi
ait. loquentes uanitate. ⁊ cogitantes dolum. ñ audi¬
ebat quasi surdus ⁊ quasi mutus ñaꝑiebat illis ossuu.
Quia ⁊alibihabes. noli respondere in prudenti ad

Expanded text:
Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec moIbat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quasi hujus psalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute senre: non jugiter, neque omnibus; sed irritanti adversario, provocanti peccatori non respondebat. Et, sicut alibi ait , loquentes vanitatem, et cogitantes dolum, non audiebat quasi surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: Noli respondere imprudenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
nere : Quitałia dicit. ñ ẽ. mitisatq hiunulis .ni.ẽ.
sine t̾etatione. Tẽptator eũ eragitat. Ipse eita¬
lesopiones inserit. Plerũq adhibet homine
petra fia ñ uestigiũ tene. & siseruus coniuenum
dicat iustiis tacet. ⁊ simfir inus contumeliã facit.
ustus tae&. & si pauꝑ ermunetur. nistus nͣrespon¬
det. hȩc sunt arma ustiut ceiendo uincat sic̃
ꝑiti ia culandi cedentes solent uncere ⁊ re
fugientes grauiorib sequent̾e uulnerare ictib¬
Quid enĩ opus est moueri eũ aridimus conuitii
ettr nom mitamur dicentẽ. ob mutui ⁊ humilia¬
tus sum ⁊silui ab onis: An hoc dix̃ tantũ modo.
non etiam fecit dd  immo ⁊ fecit. Nãcui ei con¬
uiciaretur semeiꝰ filius gera. tacebat dattiđd̃.
& quauis septus ar matis. nonre torquebat con
ñultione querebat. eousq ut dicenti sibisar¬
tiae filio qđ uindicare in et̃ uellet. nͥꝑmiserre:

Expanded text:
nere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est nere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumelitus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnerare ictibQuid enim opus est moveri, cum audimus convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei filius Jemini, tacebat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur. Amibo conuitiatisiuit. ut̃q condẽpuat᷑
neno ab soluitur. Ergo illuis est studiu̾ut irri¬
tor. ut similia illiloquar. ut similia aga. Iusti
aut. ẽ. dissimulare. nichil loqͥ tenere bonȩ frg
conseientiȩ. plus cõmit eere bonorũniditio ꝙ
criminantis insolentie. ente tuee. grauita.¬
te moru̾suorũi. Hoc eͣ eiũ silere ab onis. quia
sibi bene conseus. falsis non debet moueri mec esti¬
mare plus ponderis inalienoẽe. conutio qua insuo
testinionio. Ita fit. ut etiam humlitate eustodiat.
Si auc uolit humilior uideri. talia tractit: idieit
ipse secuͣ. hic gͦ utene contẽnat. ⁊ iconspertu nieo
loquatur talia adu̾sũ me. quasi non possim e grer aꝑi¬
re os meti : Cur non etiã ego dic̃a in quib eũ mesti¬
ficare possim: Hicgͦ ut mͥinuirias facit quasi uir
nonsim. quasi uindicare me non possim: Hierit me
eriminetur quasi ego ñ possim grauiora meo eõpo¬

Expanded text:
dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum compo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ stringit. Interdũ mͥ quasi ȩscam ꝓpouit uin¬
dicte possibilitat᷑e. ut dũ uindicari cupio: ipse ine
uersario. Sed non multi hune uident. sedetiam¬
ille cauendus est : qui uideri potest. qͥ eũq irritat
xuriȩ. aut libidinis suggerit. guando gͦ aliqͥs no¬
b̾ eonuitiatur. lacessit. ad uuolentiã ꝓuocat. aq
iurgiũ uocat. tũ silentiũ exerce aiꝰ. tinc mutifieri
nonerubescanius. Peceitor. ẽ eni qͥ nos ꝓuocat. qͥm
uiriã facit: mossimiles sufieri de siderat. Deniq
sitaceas. sidissmules. sol&s dicere. Quid taces: lo¬
quere siauides. Sed non audes. Mutus es. eli¬
guem te feri. Si gͦ taceas. plus rũpitur. iuetũsese
putat. irrisũ. post habitũatq illusum. Sirespon¬
deas. superiorẽ se faxtũ arbitratur. qtła par̾e in¬
uenit. Sieñ taceas. dieetur. Ille conutiatus est
hitie. cõntempsit iste. Sire feras contumeliami.

Expanded text:
suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vinsuum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me iversario: sed non multi hunc vident. CAPUTt, qui videri potest, quicumque irritat, xuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto exerc& modestiã ac mansuetudinẽ & pa¬
cientiã. at ñ ex indignatione & ira in sermonẽ
erũ pat: ñ alicuius passionis inditiũ d& inuer¬
bis suis : ñ ardorẽ libidinis flã mare. in fermone
suo indic& & in eẽ dictis suisstimulos i racũdie ne ser¬
mo postremo qͥ c̃mendare debet interiora.
eiũ ma.x ime insidiatur aduersarius. quan¬
do uidet nob̾ passiones aliquas generari time
fomites mouet. laqueos parat. Unde non
inmeritosicut audisti hodie legi. ꝓpheta
dicit quia ipse liberauit me delaqueo uenã¬
tium:⁊ auerbo asꝑo. Si. inmachus irritatio¬
nisuerbũ dixit aliiꝑturbationis. Iaqueus ad¬
uersarisermonr̃ est. sed etiam ipse nonininꝰ
aduersaruis nob̾. Ioquimur plerumq quođ
ur̃o perire. Ex plorat gͦ aduersarius nr̃a arma.
⁊ coneutit sua tela. Si uiderit mouerine. in̾¬
serit aceuleossuos. ut se ingiaria uirgiorum
excitet. Sie misero uerbũ inde coruͣ. laque ũ

Expanded text:
profecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et paprofecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, im maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quodnostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ ẽ malagina appouere. neq oleũ. neq alliga¬
tur ubi oportet. & obseret᷑ diligentius. neqͥs
in iracundiã excitet uocẽ tuã : & c̃meliam
rependas c̃tumeliȩ: Audisti hodie lectũ
Irascimini: & nolite peccare Ergo & si iras¬
cimꝰ q affectus naturȩ est . ñ potestatis. ma¬
lũ sermanẽ s̃ ꝓferamꝰ de ore nr̃o. ne incul¬
pã ruamꝰ: sed iugũ sit ũbis tuis & statera.
hoc ÷ humilitas & m̃sura. ut lingua tua m̃ti
subditasit. restringat᷑ haben& uinculis. frenos
habeat suos. quib reuocari possit adm̃ surã Ser mo¬
nes ꝓferat libra examinatos iusticie ut sit
grauitas in sensu. insermone pondꝰ utq: in uerbis
modus. Hec sicustodiat aliquis: fit mitis. mansuet᷑¬
modestus : Custodiendo enĩ ossuũ: & recinendolin¬
gam suã. nec pͥus loquendo qua int̃rog& & expen¬
dat atq ex ami n& uerba suꝰ ⁊. sidicendũ hoc. si
dicendũ aduersus hunc : Eitẽpꝰ sermonis huiꝰ is

Expanded text:
te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est: is
Abbreviated transcription (Latin):
corporis filiorũ atq opũ abundantiã. introspice ul¬
cera ⁊uubices aminie enis. cordis mestitudine. Nãde
oꝑib quiđd loquar. cũlegeris quia nonin. abundatia est
uita eiꝰ sũ scias quia isi aibiuideatur diues. sibi pauꝑẽ:
ꝙ tuum uiditiam suo refellat. De multitudine quoq
filiorũ & de indolentia qui d quar eũse ipse lageat. & si.¬
ne herede suturu iudie&. cũ imitatores sui successo¬
ressuos eẽ nolit: Nulla enihereaitas percatoris.
Er guimpuis ipse sibi pena est: iustusaũt aꝑse sibi gr̃a
nutriq aut bonorũ aut malaru oꝑum
merees er se ipso soluitur. Er goũ porest

Expanded text:
corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcorporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces
Abbreviated transcription (Latin):
Moritur in nocens in potestate simplicitatissiȩ
u abumndantia ꝓprie uoluntatis sicut adipe repletã¬
aninã gerens. at uero percator quã uis foris abundet.¬
& delitus diffluat. odorib flagrix. mamiaritudine aui¬
me suȩ uitã ex igit. & ułtimũ dieni c lauãit. nichil eorũ
dniiniẽe. iudicu remune racionẽ . Ille suo affertu beatꝰ.
Ine miser. Ille suo iuditio ab solutus. hiereus Ille mexitu
letus hic merens. Ciuabsolui potest. qͥ nee sibi in nocens
est: Dicite inquiq̃ mͥ. Ubi est ꝓtectio tabernaculorũ
enuis ÷ signũ etꝰ ñ inuenietur. Uita ieni facmo rosi.
ut somniuni. Aperuit ocłos. transiuit reqͥes eiꝰ. eua¬
nuit delectatio. Dicet ipsa quȩ iudetur & ĩadum ui¬
uunt impiorũ reqͥes. mninferuã est. Aiuentesenĩ in.
inserua descensunt. Uudes conuiurum peceatoris. in
t̃rogaeiꝰ conscientiã. non ne grauius om̃ib fȩcet sepul¬
chris: Intueris lecitiam eius. ⁊ salubritat̾e miraris

Expanded text:
Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletaanimam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum divini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris
Abbreviated transcription (Latin):
& mota ẽ. in intruitueiꝰ. qd aduirilis seaus speciem
neratione cogiouit. ut qualitatẽ affectus di̾cex &.
gestu incessu. teuenda uere condia. habitus em̃
mentis incorporis statricerii turhine homo
cordisnr̃i absconditus. aut leuior. aut iactan¬
cior. aut turbidior. aut contragrauior. ⁊ con¬
stantior. ⁊ purior.⁊ maturior ęstunatur. Itaq uaa
que dam ammie̾. corporismotus. Oleministis filn¬

Expanded text:
et mota est in introitu ejus, quod ad virilis sexus speciem et mota est in introitu ejus, quod ad virilis sexus speciem generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantior, et purior, et maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis motus.