comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credidis semxpm. Sẽ ꝑit erubescatne cesse : qͥ seuid& fal¬
sũdefendis seꝑ uero Etsimili modo sẽꝑ fiduciã hahebit
ciuitas facit q̃ totũ c̃sentit . Nec ab hostib: nec ab ar¬
baris. sed a seipso om̃is hamo in animase intus accidt
uidendo c̃senuendo p̃ ꝑhibendo. oñis remanent res
Ei dũnolunt pacẽciuitati st᷑bare ꝑuersõ. pacẽquã
desiderant ñ accipiuntrectã. Contenimꝰ pacẽ ser¬
diligereuitia infilus in amicis inseruis. in om̃ib:
potis sponat᷑ singularis potestas om̃i potestati h

Expanded text:
ristum. Semper enim crubescat necesse est, qui se videt falsum defendisse pro vero: et simili modo semper fiduciam habebit civitas fecit, quae tota consensit. Nec ab hostibus, nec a barbaris, sed a se ipso omnis homo in anima se intus occidit videndo, consentiendo, non prohibendo; omnes remansimus rei: et dum nolumus pacem civitatis turbari perversam, pacem quam desideramus non accipimus rectam. Contemnimus pacem serdiligere vitia in filiis, in amicis, in servis, in omnibus notis. Praeponatur singularis potestas omni potest
Abbreviated transcription (Latin):
lutis auxilia quã gratauicis situdo dieialt̃ nantis &
nocti s aurarũ quã blanda tẽperies infructib &pe¬
corib. in dim̃toꝵ c̃ficiendoꝵ quanta materies: Oma
cõmemor irequis possit Hec autẽ solitia quȩa me
uelut inquendã sunta gerẽcoastata si uellẽ uelutcon¬
ligata in uolucra soluerentq discuterequ antamihi
mora e& ilt singulis quib plurima c̃tinent᷑ & he
amãmi serorũ sunt dãnatorũq solatia ñ p̃miabea¬
torũ Queigit᷑illa sunt si tot &talia actantast̃ista
quid dabiteis quos p̃destin auit aduitã qui hȩc dedit
&iã eis quos prȩdestinauit ad mostẽ quȩ bonam
nigenitũ suũ filiũ uoluit usq. ad mostẽ malatanta

Expanded text:
lutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et lutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et noctis! Aurarum quam blanda temperies! In fruticibus et pecoribus indumentorum conficiendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in nigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta
Abbreviated transcription (Latin):
celi&t̃rȩ&maris multimode u ari a pulchritudine.
in ipsius lucistanta copiatãq. mirabilis pecie in soleas
lun a& siderib: inopacitatib. nemoꝵ incolorib &odo¬
rib: florũ indiuersitate acmultitudine uolucrũ gar¬
rularũ atq pictarũ inmulti formes pecietot tanta¬
rũq animantiũ quarilleplus habent ã miratio¬
nis quȩ molis minimũ : plus it formicularũ & apicula
operastupemus quã in m̃ sa corporauallenar Ipip¬
sius qq̃ mac us tã grandis pectaculo cũ sesediuersi s colo¬
rib uelut uestib: induit. & aliquando uiride atq: hoc
multis modis. aliquando purpureã aliquando ceru¬
leũ ÷ Quã porro delectabilit̃ spectat᷑ &iã quando cũq
quaq copiã ẽtrafamẽ quid sapoꝵdiuersitas c̃tra fasti¬
diũ naturȩdiffus adiuitiis ñ quoq a stealaborequȩ¬
sita Quid in tã multis reb tuendea crecuperandesa¬

Expanded text:
caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diuersitate ac multitudine uolucrum garrularum adque pictarum. in multiformi specie tot tantarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabiliter spectatur etiam quandocumque equaque copia contra famem? quid saporum diuersitas contra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum arte ac labore quaesita? quid in tam multis rebus tuendae aut recuperandae sa
Abbreviated transcription (Latin):
tudorationis ut omni form ȩ apparenti quȩ o culis plac&
sitam corpore ut tantũ modo decorẽ habeant ñ &usũ:Si¬
cuthab& pectus uirilemam illas. sicut facies barbã quã ñ
ẽẽmunim̃ta sed uirilȩ or nam̃to indicantpure facies femi¬
nars qua sutiq: infirmiores muniretotius c̃uenir&
Siergo nullũ m̃brũ sit in hisqͥdẽ c̃spicuis undeãbigit.
nemo qđ itasit alicui operi accõmodatũ ut ñ &ã sit decoꝵ
suntaũt ñ nulla quoꝵsolũ decus & nullus ÷usus. puto facile
intellegi in c̃ditione corporis dignitatẽ neces sitati fuis sep̃la¬
tã. Transitura ÷ quippeneces sitas. tẽpusq uenturũ qͣndo
sola in uicẽpulchritudinẽ sineulla libi dineꝑfruam qđ
maximead laudẽ referendũ canditoriscui dicit᷑impsal¬
mo c̃fession ẽ & decorẽ in duisti .: Iãc&era pulchritudo
Autlitas creature q̃ hominilic& in isto labor es mi¬
serusq ꝓiecto atq dãnato spectandaatq sum̃ d adiui¬

Expanded text:
tudo rationis, ut omni formae apparenti, quae oculis placet, sita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: puto facile intellegi in condicione corporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transitura est quippe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur ir. psalmo: Confessionemetdecorem induisti. Iam cetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque proiecto adque damnato, spectanda adque sumenda diui
Abbreviated transcription (Latin):
operationẽ forinsecus ãmouere. ut tunł tunc sicł sic exe¬
atqđ creat᷑ : Ista quippeoriginabilit̃ acprimordialit̃ inqua¬
dã textura elem̃toꝵ cunctaiã creatast̃. sed accepta o postuni¬
tateb ꝓdeunt. Nã sicutmatres grauides fo&ib. sicipsemunđ
grauiđ ÷ causis nascentiũ quȩ in ipso ñ creant᷑ nisi ab illa sũ ma
les. tam̃ scđmnaturã ad hibent᷑ ut ea quȩ secr&o naturȩs ecr&os¬
nu abdita c̃tinent᷑ erũ pant quodã modo & foris creent᷑ explican¬
do m̃suras &numero s& pondera sua quȩ in occulto acceperunt
ab illo quiomã in m̃sura & numero & ponderedisposuit. Hec¬

Expanded text:
operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeoperationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa les, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ÷ homo. Quaꝓpt̃ ds̃ qͥ fecitui sibilia cȩlũ & t̃rã . p̃dedignat᷑
facereui sibiliamiracula inceloł t̃raquib. ad seinui sibilẽco¬
lendũ excit& animũ ad hucui sibilib. deditũ. Vbiuͦ & quanto
faciat in cõmutabileconsiliũ penes ipsũ :÷ incui dispositioneiã
tẽpora fatas quȩtũq. futuras. Nãtẽ poralia mouens tẽporalit̃
ñ mou&. uec alit̃ nouit facienda quã facta nec alit̃ inuocanles
exaudit quã inuocaturos uidit : Nã & cũ ex audiunt angelieiꝰ
ipsein eis exaudittã quã in uero nec manu facto tẽplosuo si¬
cut in hominib sc̃is suis. eiusq tẽporalit̃ fiuntius sa & naenis
legeconspecta: Aliud ÷ it exintimo acsũ mocaus ar cardme
t̃dereatq administrarecreaturã qđ qͥ facit solus creatords̃ ÷
aliud autẽ ꝓ distributis ab illo uirib. & facultatib aliquã

Expanded text:
culum est homo. Quapropter Deus, qui fecit uisibilia caelum et terram, non dedignatur culum est homo. Quapropter Deus, qui fecit uisibilia caelum et terram, non dedignatur facere uisibilia miracula in caelo uel terra, quibus ad se inuisibilem colendum excitet animam adhuc uisibilibus deditam; ubi uero et quando faciat, incommutabile consilium penes ipsum est, in cuius dispositione iam tempora facta sunt quaecumque futura sunt. Nam temporalia mouens temporaliter non mouetur, nec aliter nouit facienda quam facta, nec aliter inuocantes exaudit quam inuocaturos uidet. Nam et cum exaudiunt angeli eius, ipse in eis exaudit, tamquam in uero nec manu facto templo suo, sicut in hominibus sanctis suis, eiusque temporaliter fiunt iussa aeterna eius lege conspecta. CAPUT condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ hominireparando fuitnecessaria ql ñ alia stantẽ angelũ a
ruin a potuit custo dire pisuilla quela psũ hominẽ postrumã po¬
tuit reparare : Vnat in utroq gratia operata in hocut surger&
in illo necader& Ip illo neuul nerar& inisto ut sanar& Quecũ¬
q miracula siue ꝑangelos siue quocũq modo itadiuinit᷑ fiunt ut
dĩ unius in qͦ solobeatauita ÷ cultũ religionẽq cõm̃dent eauere
mundũ quẽ cesteui sibilẽ negarem̃ posst̃ : Quicqdigit᷑ mirabi¬
lefitin hocmundo ꝓfectominꝰ ÷ quã tot hic munđ id ÷ celũ
& t̃ra& om̃a quȩ in eis st̃ quȩc ested s̃ fecit : Sicutaut̃ ipsequi
fecit ita modus quo fecitoccultꝰ : & in cõp̃hensibił homini quã¬
uisitaq miracula uisibiliũ naturarũ uidendias siduitate
uiluerint. tam̃ cũ eas apient̃ intuem᷑ inusitatissimis rarissi¬
misq maioras̃ Nã & omni miraculo qđ fit ꝑ hominẽ maimira¬

Expanded text:
iam homini reparando fuit necessaria, quia non alia stantem angelum a ruina potuit custodire, nisi illa quae lapsum hominem post ruinam potuit reparare. Una est in utroque gratia operata; in hoc ut surgeret, in illo ne caderet: in illo ne vulneraretur, in isto ut sanaretuque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut Dei unius, in quo solo beata uita est, cultum religionemque commendent, ea ueremundum, quem certe uisibilem negare non possunt. Quidquid igitur mirabile fit in hoc mundo, profecto minus est quam totus hic mundus, id est caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quae certe Deus fecit. Sicut autem ipse qui fecit, ita modus quo fecit occultus est et inconprehensibilis homini. Quamuis itaque miracula uisibilium naturarum uidendi adsiduitate uiluerint, tamen, cum ea sapienter intuemur, inusitatissimis rarissimisque maiora sunt. Nam et omni miraculo. quod fit per hominem, maius mira
Abbreviated transcription (Latin):
u&ustate firmatũ adi sũbibendi utilius. iocundiusq ꝑueniat :¬
uã uis igit᷑anima siełsi caffecta pregnantes ualeat aliqͥb ue¬
lut induere qualitatib f&uũ sicut de uirgis uariatis fecrtiacob
ut pecora coloreuariagignerent᷑. Natura tam̃ illã que gignit᷑
tã ipsañ fecit quã necipsa sefecit. Quȩlib&igit̃c̃or porales ł se¬
minalescause gignendisreb. adhibeant᷑ si ueo perationib an¬
geloꝵ aut hominũ autquoꝵq animaliũ siuemariũ feminan¬
q mixtionib que lib& &iã desideri amotus ueani mȩ matris
calean taliqd liniam̃toꝵaut coloꝵs pargere teneris mollib.q. con¬
eo eptib ipsa s omnino naturas quȩ sic ł sic in suo generea fficiuntur
ũ facitnisi sũmꝰ ds̃ cui occulta potentia cuncta pen& rans incõtami

Expanded text:
uetustate firmatum ad usus bibendi utilius iucundiusque proueniat uetustate firmatum ad usus bibendi utilius iucundiusque proueniat uamuis anima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operationibus angelorum aut hominum aut quorumque animalium siue marium feminarumque mixtionibus; quaelibet etiam desideria motusue animae matris ualeant aliquid liniamentorum aut colorum aspergere teneris mollibusque conceptibus: ipsas omnino naturas, quae sic uel sic in suo genere afficiantur, non facit nisi summus Deus, cuius occulta potentia cuncta penetrans incontamin
Abbreviated transcription (Latin):
autdelectationes animarx. Nulla ÷ pulchritudo corporalis siuein
statu corporissicut : figura siue mn motusicut : cantilena dequa ñ anim
iudic& Qđ ꝓfecto ñposs& nisi mliorinillo ẽ&illas pecies intelligibilis
mutabił ẽ& ñ alius aliomelius despecie sensibiliudicar&. Melius in¬
geniosior quã tardior melius peritior quã imperitior Qđaũ treci
generib qualitatib.q rerxin manifestũ exabdito ꝓducendis attri¬
buit. ut eius uoluntas sitsuꝑomã . Potentia quippesua numeros
ereaturȩdedit . Ñ ipsã potentiã eisdẽnumeris alligauit Nã sps̃ita
faciendo mundo suꝑferebat᷑ ut & facto su ꝑferat᷑ p̃corporalibi lo¬
cis sed excellentia potestatis. Quis imescit aquã c̃er&ã t̃rȩcũ ad ra¬
dicesuitis ueneritduci in saginã lignuilliusatq in eosumerequalita¬
tẽqua inuuã ꝓcedat paulatĩ erũpentẽ atq ea grandescenteuinũ
fiat matur&q dulcescat qđ ad huc ferues cat ȩxpressũ & quadã

Expanded text:
ulla est enim pulchritudo corporalis siue in statu corporis, sicut est figura, siue in motu, sicut est cantilena, de qua non animus iudicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, meligeneribus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia potestatis. quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in sagina ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam
Abbreviated transcription (Latin):
lignorũ sicut solis aclune stellarc̃ditio sicutexaquis anima¬
liũ uolucrũ scilic& atq pisciũ beluarq natantiũ Sicut quo¬
rũq in t̃ra gradientiũ atq repentiũ &ipsius hominis qui
cuntis int̃rareb. exceller& Om̃a hȩc alit̃ in uerbodĩ cogno¬
scunt᷑ ab angelis ubihabent aius as rationesq suas id ÷ scđm qͣr
facta s̃ in cõmutabilit̃ ꝑmanentes alit̃in ipsis. ila dariorehac
obscuri ore cognitione uelutastes atq opers Qu&am̃ opera
cũ ad ipsiuscreatoris laudẽ uenerationẽq refer̃t᷑ tã quã ma¬
nelucescit inm̃tib c̃tẽplantiũ. Hȩc autẽ ꝓpt̃ senarii ꝑfectionẽ¬
numeri eodẽ die sexes rep&itio sexieb ꝑfecta narrant᷑ p̃q dõ
fuerit neces sariamoratẽ porũ quasi ꝗ ñ potueriter eareom̃ ãsi¬
mulquedeinceps ẽgruis motib. ꝑ agerenttẽpora sed qđ ꝑsenari

Expanded text:
lignorum; sicut solis ac lunae stellarumque conditio; sicut ex aquis animalignorum; sicut solis ac lunae stellarumque conditio; sicut ex aquis animalium, uolucrum scilicet adque piscium beluarumque natantium; sicut quorumque in terra gradientium adque repentium et ipsius hominis, qui cunctis in terra rebus excelleret. Omnia haec aliter in Verbo Dei cognoscuntur ab angelis, ubi habent causas rationesque suas, id est secundum quas facta sunt, incommutabiliter permanentes, aliter in se ipsis; illa clariore, hac obscuriore cognitione, uelut artis adque operum; quae tamen opera cum ad ipsius Creatoris laudem uenerationemque referuntur, tamquam mane lucescit in mentibus contemplantium. CAPUT XXX. De senarii numeri pem eodem die sexiens repetito sex diebus perfecta narrantur, non quia Deo fuerit necessaria mora temporum, quasi qui non potuerit creare omnia simul, quae deinceps congruis motibus peragerent tempora; sed quia per senari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tresdeos cẽsedunũ dm̃ita nouer̃ ut eis magis i sta quã nosi psi
nobcogniti simꝰ Ipsa q̃ q̃ creaturã meliusibi hoc t in sapienlia
dĩtã quã inastequa facta ÷ quã in ea ipsasciunt: Acꝑhoc & se
ipsosibi melius quãin scipsis. Verũ tam̃ & in seipsis Factist̃ĩt¬
& aliud sunt quã il lequi fecit : Ibiergotã quã in diurna cognitio¬
ne inseipsis autẽ tã quã inuesꝑtina sicutiã supͣiãdiximꝰ Multũ
udiffest ut r mearatione cognoscat᷑ aliquid scđm quã factũ ÷ an
in seipso. sicut alit̃ scitur rectitudo linean seueritas figurar cũ
intellecta c̃spicit᷑. alit̃cũ inpuluere scribit᷑ & alit̃ iustitia in ue¬
ritate in cõmutabili alit̃in animaiusta. Sic deindec&era s̃ fir¬
mam̃tũ int̃aquas superiores & inferiores qđ celũ uocatũ ÷ sicut
deonsũ aquarꝰ c̃geries terreq nudatio & herban instĩtio atq

Expanded text:
n tres deos esse, sed unum Deum, ita nouerunt, ut eis magis ista, quam nos ipsi nobis cogniti simus. Ipsam quoque creaturam melius ibi, hoc est in sapientia Dei, tamquam in arte, qua facta est, quam in ea ipsa sciunt; ac per hoc et se ipsos ibi melius quam in se ipsis, uerum tamen et in se ipsis. Facti sunt enim et aliud sunt quam ille qui fecit. Ibi ergo tamquam in diurna cognitione, in se ipsis autem tamquam in uespertina, sicut iam supra diximus. Multum enim differt, utrum in ea ratione cognoscatur aliquid, secundum quam factum est, an in se ipso; sicut aliter scitur rectitudo linearum sen ueritas figurarum, cum intellecta conspicitur, aliter cum in puluere scribitur; et aliter iustitia in ueritate incommutabili, aliter in anima iusti. Sic deinde cetera, sicut firmamentum inter aquas superiores et inferiores, quod caelum uocatum est; sicut deorsum aquarum congeries terraeque nudatio et herbarum institutio adque
Abbreviated transcription (Latin):
rint creatori c&era facientinescio. Nectribuere illis audeo qđ
fosteñ posst̃. nec debeo derogare qđ posst̃ Creationẽ t am̃am
ditionẽq omniũ naturar quo fit ut omnin onaturȩ sint
eis qq̃ fauentib illidõ tribuocui se&iã ipsi debere qđ st̃ cũgra¬

Expanded text:
rint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod rint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium naturarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus illi Deo tribuo, cui se etiam ipsi debere quod sunt cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
cũq materiȩcorporalit̃ operant᷑ homines figuli& fabriatq
id genꝰopifices qui &iã pingunt &effingunt formas similescor¬
porib animaliũ : Aliauͦ quemn trinsecus efficientes causas hab̃
desecr& o & occulto nature uiuentis atq intellegentis arbitri¬
o. que ñ solũ naturales corpoꝵspecies uer &iã ipsa s animanti¬
ũ animas. dũ non fit facit supradicta illa species astificibus
qͥb.q. tribuat᷑. Hȩc aut̃ altera ñ nisi uni astifici creatori &c̃¬
ditoridõ qͥ mundũ ipsũ & angelos sineullom & si neullis
angelis fecit: Quã i diuina & utita dicã effectiua quȩ fieri
nescit sed facere accepit speciẽ cũ mundus fier& rotunditas
cȩli & rotunditas solis ea ÷ diuin a &effectiua quȩ fierine¬
scit sed facere accepitspeciẽ rotunditas oculi & rotũditas
pomi& c&erȩ figurȩ naturales quas uidemꝰ in reb quib.q.
nascentib ñ extrinsecus adhiberi sed intima creatoris potenli

Expanded text:
cumque materiae corporali, sicut operantur homines figuli et fabri adque id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia uero, quae intrinsecus efficientes causas habet de secreto et occulto naturae uiuentis adque intellegentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa species artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui diuina et, ut ita dicam, effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rutunditas caeli et rutunditas solis: eadem ui diuina et effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem rutunditas oculi et rutunditas pomi et ceterae figurae naturales, quas uidemus in rebus quibusque nascentibus non extrinsecus adhiberi, sed intima Creatoris potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
plura quã homines futura ꝓspiciunt. Dispositiones q̃q̃ suas
aliquando p̃nuntiant : Deniq sepeisti. Nũ quã illiomnino
fallunt᷑. Aliud ÷ i tẽporalib. tẽporalia & mutabilib. mutabi¬
serere qđ demonib. cestaratione ꝑmissũ÷. Aliud aũt̃ in &nisatq
incõmutabilib dĩlegib. quȩ meiꝰ sapienti a uiuunt mutatione

Expanded text:
plura quam homines futura prospiciunt; dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, numquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia et mutabilibus mutabiserere, quod daemonibus certa ratione permissum est; aliud autem in aeternis adque incommutabilibus Dei legibus, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõp̃hendi sed quasi ad horã sicueniebat inm̃te fostuita qua¬
dã in c̃stantia uideat᷑ fecis sequȩ fecit :. Porro si illi circuitꝰ ãmi¬
ttant᷑ inqͥunt quib: ł manente mundo ł ipso q̃q̃ reuoluqles ost
suos & occasuseis dẽ circuitib. in serentẽ eadẽ tẽpor aliarep&unt᷑
necignauũ otiũ p̃sestĩtã longes inein itio diutͥnitatis dõ tribuit᷑
nec in ꝓuidate merita soper suoꝵ quõ si ñ eadẽ neq rep&ant᷑ ñ pos s̃
in fmnita diuersitate uariata ulla ei scientia ł p̃sentia cõphendi
Has argum̃ tationes quib impii nramsiplicẽ pi& atẽ utcũ illis
in circuitu ambulem. deui a recta conant᷑ a uestere si ratio refuta
reñpossit fides irrideredeber&. Huc accedit đ inadiuto¬
rio dñi dĩ nr̃i hosuolubiles circulos quos opinio c̃fingit. ratio
manifesta c̃fringit. Hinc i maxime istierrant ut incircuitu
falso abularequã uͦ & recto itineremalint qđ m̃ tẽ diuinã om¬

Expanded text:
ta conprehendi, sed quasi ad horam, sicut ueniebat in mentem, fortuita quadam inconstantia uideatur fecisse quae fecit. Porro si illi circuitus admittantur, inquiunt, quibus uel manente mundo uel ipso quoque reuolubiles ortus suos et occasus eisdem circuitibus inserente eadem temporalia repetuntur, nec ignauum otium, praesertim tam longae sine initio diuturnitatis, Deo tribuitur, nec inprouida temeritas operum suorum; quoniam si non eadem repetantur, non possunt infinita diuersitate uariata ulla eius scientia uel praescientia conprehendi. Has argumentationes, quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertere, si ratio refutare non posset, fides inridere deberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itinere malint, quod mentem diuinam om
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas uͦ sineb on a uoluntate ñ potest haberi. qr uolunla¬
tẽ in qͣ caritas fuerit. malã fieriñ ꝑmittit Caritas iinec
agitꝑ perã nec cogitat malũ. & qr ñ gaud& suꝑ in iqͥtatẽ
Necess ÷ utinqͣ ÷ bonã faciat uoluntatẽ : Maliuo lu sergo¬
animꝰ ñ impedit caritatẽ alteri qu ñ hab & sibi Cũ l coepe¬
rithabere ex ordiũ ut itadixerĩ caritatis. neom aliuolus
potest ẽẽnecsterilis : Etꝗldonec ꝑ man& in caritate in dõ
ꝑ man& & ds̃ in illo man&. sẽꝑ habebit si eã sẽꝑ impenderit
Quando lreã ñimpenderit p̃ habebit ꝓpriũ ÷ I caritatis qđ
adcursũ p̃sentis attin& uitȩ ut ineo qͥ eã erogat crescat : Ab eo
autẽ qui sibitantũ habere uoluerit. sinedilatione discedat
Illeigit᷑ eã magis habebitqͥ libent̃ impenderit : Qlsict̃ eã nec
impenderepotest nechabere maliuolus si enec hab& eã quis

Expanded text:
caritas vero sine bona voluntate non potest haberi, quia voluntatem in qua caritas fuerit, malam fieri non permittit: Caritas enim nec agit perperam, nec cogitat malum; et quia non gaudet super iniquitate , necesse est ut in qua est bonam faciat voluntatem. 6. Malanimus non impendit caritatem alteri, quia non habet sibi; cum autem coeperit habere exordium, ut ita dixerim, caritatis, nec malevolus potest esse, nec sterilis. Et quia donec permanet in caritate, in Deo permanet, et Deus in illo manet , semper habebit, 184 si eam semper impenderit; quando autem eam non impenderit, non habebit. Proprium est enim caritatis, quod ad cursum praesentis attinet vitae, ut in eo qui eam erogaverit crescat, ab eo autem qui sibi tantum habere voluerit, sine dilatione discedat. Ille igitur eam magis habebit, qui libentius impenderit: quia sicut eam nec impendere potest, nec habere malevolus, sic nec habet eam quis
Abbreviated transcription (Latin):
hen sibile :÷ in eligendo epõ populi seuota induas pastes
diuidere sed graue : quando in huiꝰ modicausis. pexiu¬
dicio sed exsolo fauore uent electio Quitbonisstu di¬
nalitas nedũ p̃mia app&unt . discr&ion ẽelectionis a¬
mittant. & illũ dignũ ad hoc eẽ arbitrent᷑ officiũ qͥ ñ me¬
ritis sed dationeplacuerit Specialit̃ i&absoluteagnos¬
canti qu ñ solũ indignꝰ ÷ sacerdotio sed & aliisꝓfecto erit
culpis obnoxius ꝗͥs qͥs dĩdonũ p̃tip̃p̃sũ pserit uenalita¬
tate mercari Nitaq largus p̃miis. sed dignꝰ meritis
eligat᷑ Nã &electũ &eligentes poenarespici&. si sa¬
cerdotii sinceritatẽm̃ tes acrilegauio laretẽpta uerint᷑¬
exmerito Ne&ordo ecles iasticusc̃fundat᷑ & sit ꝓbitas
uitȩdespectui. si p̃miũ meriti indignꝰ acceperit : Qđsiqͥs¬

Expanded text:
liensibile est in eligendo episcopo populi se vota in duas partes dividere, sed grave est quando in hujusmodi causis non ex judicio, sed ex solo favore venit electio. Gratian. nalitas, ne dum praemia appetunt, discretionem electionis amittant, et illum dignum ad hoc esse arbitrentur officium, qui non meritis, sed datione placuerit. Specialiter enim et absolute cognoscant quia non solum indignus est sacerdotio, sed et aliis profecto erit culpis obnoxius, quisquis Dei donum pretii praesumpserit venalitate mercari. Non itaque largus praemiis, sed dignus meritis eligatur. Nam et electum et eligentes poena respiciet, si sacerdotii sinceritatem mente sacrilega violare tentaverintex merito, ne et ordo ecclesiasticus confundatur, et sit probitas vitae despectui, si praemium meriti indignus acceperit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ta fitut & in dõ ipsũ dm̃ & in ꝓximo dm̃ sine dibio diligamꝰ
Neq u frustra postdilectionẽdĩ. ñ alianis ꝓximisola nob̵ ÷
mandata dilectio scilic& ut agnoscamꝰ illã creaturã nos
deberediligere ubi cantatẽ ipsã possumꝰ inuenire Om̃e
nãq animal irrationale sict̃ ñ hab rationẽ sicñ hab carita¬

Expanded text:
Ita fit ut et in Deo ipsum Deum, et in proximo Deum sine dubio diligamus. Neque enim frustra post dilectionem Dei, non alia nisi proximi sola nobis est mandata dilectio, scilicet ut agnoscamus illam creaturam nos debere diligere, ubi caritatem ipsam possumus invenire. Omne namque animal irrationale, sicut non habet rationem, sic non habet carita
Abbreviated transcription (Latin):
MNIS DIUINAEDISPENSATIONISꝓ
uisio građ & diuersos c̃stituit ordines eẽ distintos Vt
dũ reuerentiãm inores potiorib exhiberent. & poti¬
ores minorib dilectionẽ impenderent un ac̃cordi a fier&
ex diuersitate c̃textio & recteo fficioꝵ gener& administra¬
reñ potesti cȩlestiũ militiarũ exemplar nos instruit: Q
peccato st̃ ista c̃state e distinctio. qͥs hominũ abnuathuic
selibent̃ dispositione s ubmittere P&rus apłus pri
mꝰ m̃brũ sc̃e&uniuers alis ecles iae. paulus andreas i oħ
qͥd aliud quã singulorũ suntplebiũ capitã & tam̃ sub
uno capite om̃s m̃bra. atq ut cuncta breuis cingulo lo¬
uitionis astringã. sci antelegẽ. scĩ sublege sci subgratia
Om̃s hi ꝑficientes corpꝰ dñi inm̃bris st̃ ȩclesiae c̃stituti

Expanded text:
 divinae dispensationis provisio gradus et diversos constituit ordines inter se distinctos, ut dum reverentiam minores potioribus exhiberent, et potiores minoribus diligentiam impenderent, una concordiae fieret a diversitate contextio, et recte officiorum gereretur administrare non potest, coelestium militiarum exemplar nos instruit: quia peccato sunt, ista constat esse distinctio, quis hominum abnuat huic se libenter dispositioni submittere? Himembrum sanctae et universalis Ecclesiae, Paulus, Andreas, Joannes, quid aliud quam singularium sunt plebium capita? et tamen sub uno capite omnes membra. Atque ut cuncta brevi cingulo locutionis astringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus Domini, in membris sunt Ecclesiae constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ubi habitarecoeperit ñ ꝑmittit dom in ari peccatũ sed
cooperit multitudinẽ peccatoꝵ Nec solũ p̃sentia peccata
macesq repudiunt qͥ depeccatoꝵ remissionedesperant :¬
ꝑ tñ solũ salutis suȩcurã miseranda cȩcitatereiciunti qͥn
sermonib ñ qͥescunt: Est ergo lexmisericor diedĩ lexꝓ
pitiationisdĩ illa timoris fuit ẽ alialex caritatis Lex cari¬
tatis datuemã peccatis. del& p̃terita admon& defuturis
Inui añ deserit comitẽ comes fiteiquẽ duc̃ inuia Vertra

Expanded text:
 ubi habitare coeperit, non permittit dominari peccatum, sed cooperit multitudinem peccatorum; nec solum praesentia peccata macesque repudiant qui de peccatorum remissione desperant; et non solum salutis suae curam, miseranda caecitate rejiciunt; quin sermonibus non quiescunpropitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ lucra q̃renda s & illius gloriacuiꝰ uistut eipsa
eadẽ signagert᷑ . Vnũ uͦ signũ dñs nob̵ ostendit. de qͦ&ue
hem̃̃ t̃ gaudere &electionis in nobis gloriãpos sumꝰ agnos¬
ceredicens in hoc sci&ur qr mei discipuli estis sidilectio¬
nẽ habueritis ad inuicẽ . Qđ signũ notat ꝓph& adicens¬

Expanded text:
tute ipsa eadem signa geruntur. Unum vero signum Dominus nobis ostendit, de quo et vehementer gaudere et electionis in nobis gloriam possumus agnoscere, dicens: In hoc scietur quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quod signum propheta re
Abbreviated transcription (Latin):
do diligit seipsũ. ñ opꝰ erat ut dato dedĩ dilectione
p̃cepto &iã seipsũ homo diligerei uber&i cũ in eo di
latione ł inferrmationa doctrine ł disciplinȩeo¬
hercitionead ducatadeolendũdm̃ sciens in his duo¬
b. p̃ceptis totalegẽ ꝓph&asq: pendere. Hoc qͥso¬
bria discr&ioneeligit prudens ÷ qnulla afflicti¬
perans ÷ qͥ nulla elatione iustꝰ : His ustutib¬

Expanded text:
do diligit se ipsum, non opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum in eo dillatione uel informatione doctrinae uel disciplinae cohercitione adducat ad colendum deum, sciens in his duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere. Hoc qui sobria discrperans est; qui nulla elatione, justus est
Abbreviated transcription (Latin):
ni saccetere. Nemos ine disciplina recteratio¬
cinat᷑ Est itrecta ratiocinatio acestis ad incestorpn
dagationẽ inaauienitens cogitatio Nihilq
cestũ ÷ inanimo qđ ignorat Om̃e i qđ scitanim
in sesehab& Necullã rẽscientia cõplectit᷑. Nisi¬

Expanded text:
 Item nemo sine disciplina recte ratiocinatur. Est enim recta ratiocinatio a certis ad incertorum indagationem nitens cogitatio: nihilque certum est in animo quod ignorat. Omne autem quod scit animus, in sese habet; nec ullam rem scientia complectit
Abbreviated transcription (Latin):
do eẽ habenti a cũ ea intu&animꝰ satis ostendit seil¬
lis ẽẽ c̃iunctũ Miro quodã eodẽq incorporali
modo scilic& ñ localit̃. Nãq aut in illo st̃ autipse
in illis. Etutrũ lib& horũ sit aut insubiecto alterũ
in altero ÷ aututrũq substantia ÷ sed illudpri

Expanded text:
modo sese habentia, cum ea intuetur animus, satis ostendit se illis esse conjunctum, miro quodam eodemque incorporali modo, scilicet non localiter. Namque aut in illo sunt, aut ipse in illis. Et utrumlibet horum sit, aut in subjecto alterum in altero est, aut utrumque substantia est. Sed si illud pri
Abbreviated transcription (Latin):
hab eant potestatẽ : Talesi homines uistutes suas qͣnta scũq
in hacuita posst̃habere ñ tribuunt nisi gratia dĩqđea suo¬
lentib credentib p&entib dederit Simulq intellegunt
qͣntũ sibi desitadꝑfectionẽ iustitiȩ qͣł ÷ in illorũ scõꝵange¬
loꝵ soci&late. cuisenitunt᷑ aptare. Quantũ lib& aũt lau
tatiplacent Neq id tribuitunde potest placere
nisi eiꝰmisericordiȩ cuim&uit displicere. Dehis sanꝰ¬
tis sanatis gratias agens deillis sanandis p̃ces fundens

Expanded text:
habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad perfectionem iustitiae, qualis est in illorum sanctorum angelorum societate, cui se nituntur aptare. Quantumlibet autem lautati placent; neque id tribuit, unde iam potest placere, nisi eius misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias agens, de illis sanandis preces fundens
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ glorie c̃tẽptorappareat. & maiorẽ laudẽ hoc tadm aiorẽ gloriã
faceresicredat᷑ Nt unde se suspicantiũ sensib. alit̃ eẽquã suspi¬
cant᷑ostendat . Sed qͥ c̃tẽpnitiudicia laudantiũ c̃tẽpnit &iã sus¬
picantiũ temeritate:. Quorũ tam̃ si uerebonꝰ ÷ ñ c̃tẽpnits alutẽ
Quõ tante iustitiȩ : qͥ despũ dĩ uistutẽ hab̵. ut &iãipsos diligatini¬
micos. &itadiligat ut suo susores ł d&raccores uelitt orrectos
haberec̃ sostes ñ intrena patria sed suꝑna In laudatorib: suis
quã uis pariu pendat qđ eũ laudent p̃tam̃ paruipendit qđa¬
mant nec eos uult fallere laudantes nodecipiat diligentes
ld eoq instat ardent̃ ut potius illo laud& a qͦ h ab homo quicqd
uera pi&ateid ÷ ueridĩ uero cultu uerã posse habereui stui¬
qui uera pi&ate p̃diti beneuiuunt si habent scientiã regendi
populos nihil ÷ felicius reb humanis quã si dõmiserante

Expanded text:
quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium sensibus aliter esse, quam suspicantur, ostendat. Sed qui contemnit iudicia laudantium, contemnit etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quomicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtuqui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante
Abbreviated transcription (Latin):
tositate laudis humane hanctulit uni uersalẽ gene¬
ralẽq sententiã Honos alitastes om̃sq accendunt᷑ ad
or qͣnto & ab hac inmunditia mundior Quȩ in hacuita
& siñ funditꝰ eradicat᷑ excorde qr &iã bene ꝓficientes
sibon asi rectast̃. &liã ipse amorhum anelaudi seru¬
boscat& cedatamori ueritatis. Int̃ ÷ sane in t̃cupidi
Nã lic& ꝓcliuesitutqͥ humanaglorianimiũ delectat᷑
&iã dominari ardent̃ affect& tam̃ ql uerã lic& hum ana¬
ix laudẽ gloriã c̃cupiscunt. danto perã beneiudicantib non
displicere: St̃ itmultam morib: bona deqͥb multi beneiudican
Quisqͥs i si necupiditate gloriȩ qͣuer& homo bene iudicantib
dis plicere dominariatq imperari desiderati &iã ꝑaꝑtissima
scelera q̃ritplerũq obtinere qđ diligit : ẜ indeqͥgloriã c̃cupis c̃
autu erauianitit᷑ autcestedolis atq fallaciisc̃tendt̃ uolens bonb
Iudicioli p̃aperit᷑ humano : Quicqͥd u fecerita doculos hominũ

Expanded text:
tositate laudis humanae, hanc intulit universalem generalemque sententiam: Honos alit artes omnesque accenduntur ad or, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes bantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicanQuisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus on aperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰministeriũ rationis÷. cui offest & renuntiat qͥd¬
quic attingit. ut ea q̃ sentiunt᷑. discernisuis finib. pos¬
ips aratio q̃ ministros suos . & eaq̃ sugger̃ discernit abin¬
uicẽ Etitẽ qđ int̃hȩc & seipsã dist& agnos c̃ seq illis
p̃potentiorẽ eẽ c̃firmat : Nũ aliare scipsã nisi seipsa.
id ÷ratione cõp̃hendit Analit̃ scireste habererationẽ
nisi id ratione ꝑciperes  Noluntas ergo q̃ mediũ honũ ÷¬
cũ in her& incõ mutabilibono eiq: cõmuni ñ ꝓpͥo sicuti ÷¬

Expanded text:
mus, ministerium rationis est, cui offert et renuntiat quidquid attingit, ut ea quae sentiuntur discerni suis finibus posipsa ratio quae ministros suos, et ea quae suggerunt, discernit ab invicem, et item quid inter haec et seipsam distet, agnoscit, seque illis praepotentiorem esse confirmat; num alia re seipsam nisi seipsa, id est ratione comprehendit? an aliter scires te habere rationem, nisi id ratione perciperes? cum inhaeret incommutabili bono, eique communi non proprio, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
optimã ciuitas nisi fundam̃to &u in culo fidei firmaq
c̃cordi ae cũbonũ cõmunediligit᷑ qđ sũmũ ac uerissimũ¬
ds̃ ÷ Indĩ itaq ꝓmissis nulla t falsitas qr faciendis nul¬
la omni potenti ÷ difficultas. Et ꝓpterea ibinũ quã de ÷
uoluntatis effectꝰ qr uoluntas ipsa ñ aliud inuenit̃

Expanded text:
optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimudeo ergo in Dei promissis nulla est falsitas, quia in faciendis nulla omnipotenti est difficultas. Et propterea ibi nunquam deest 11 voluntatis effectus, quia voluntas ipsa non aliud invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
÷undeñ laudanđ̃ sit hominis creator Bonũ titaliqđ
homo & melius quã pecus exeo qđ p̃cepti capax ÷. Et
hoc melius cũ p̃ceptũ ĩacepit Rursus hoc melius cũ
p̃cepta paruit. Et hisomnib melius cũ & nolumine
sapientiȩ beatꝰ ÷ Nit aliundes apiens angelus aliunde¬
homo aliunde ille uerax aliundehomo sed ab una
in cõmutabili sapientia & ueritate: Vnũitaq cũ¬

Expanded text:
est unde non laudandus sit hominis Creator? Bonum est enim aliquod est unde non laudandus sit hominis Creator? Bonum est enim aliquod homo, et melius quam pecus, ex eo quod praecepti capax. Et hoc melius, cum praeceptum jam cepit. Rursus, hoc melius, cum praecepto paruit. Et his omnibus melius, cum aeterno lumine sapientiae beatus esthomo; aliunde ille verax, aliunde homo: sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam id
Abbreviated transcription (Latin):
indagande ueritatis & debonifineadquẽ cuncta quȩ
agimꝰ referre debemꝰ diuersi di uersa sentiunt. In
his tam̃ trib magnis & generalib q̃stionib om̃is anu¬
quorũ philosoꝵ uersatintentio. Itacũ in unaquaq:
earũ qͥd qͥsq sect&ur. multiplex discrepantiasi topi¬
nionũ ẽe tam̃ aliquã naturȩ caus ã. scientiȩ formã

Expanded text:
indagandae ueritatis et de boni fine, ad quem cuncta quae indagandae ueritatis et de boni fine, ad quem cuncta quae agimus referre debemus, diuersi diuersa sentiant: in his tamen tribus magnis et generalibus quaestionibus omnis eorum uersatur intentio. Ita cum in unaquaque earum quid quisque sectetur multiplex discrepantia sit opinionum, esse tamen aliquam naturae causam, scientiae formam,
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ audimꝰ & cernimꝰ Quia & om̃e uerbũ a qͥb. audit᷑ to¬
tũ audit᷑ ab omnib & simula s ingulistotũ Etspecies
om̃is q̃ oculis ad iac& quanta uid& abuno tanta ab
alio simul Sed mult d̃ int̃uiallo longo st̃ista similia Hec
tota it simulsonat quȩ lib&uox qr ꝑ tẽpora tendit᷑ & ꝓ
ducit᷑ & aliud ei prius sonat aliud posterius & species
om̃is uisibilistã quã intumes cit ꝑ locos necubiq tata:¬
At illa ueritatis & sapientiȩ pu lchritudo tantũ ad sit
ꝑ seuerans uoluntas fruendi Nec multitudineaudi¬
entib c̃stipata seclud it uenientes. Nec ꝑ agit᷑ tẽpore
nec migrat locis nec nocte in t̃cipit᷑ . nec ũ bra int̃ clu¬
dit᷑ nec sensib corporis subii ac&. de totomundo ad
sec̃ uersis qui diligunt eã omnib: ꝓxima ÷. omnib: sẽpi¬
t̃na Nullo laco ÷ nusquã de÷ Foris ad mon& intus
doc& Cernentes secõmutatin melius. anullo in d&e¬
rius cõmutat᷑. Nullus de illa iudicat. pullus si illaiu¬

Expanded text:
uditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim simul sonat quaelibet vox, quia per tempora tenditur et producitur, et aliud ejus prius sonat, aliud posterius; et species omnis visibilis tanquam intumescit per locos, nec ubique totaAt illa veritatis et sapientiae pulchritudo, tantum adsit perseverans voluntas fruendi, nec multitudine audientium constipata secludit venientes, nec peragitur tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis qui diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempiterna; nullo loco est, nusquam deest; foris admonet, intus docet; cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in deterius commutatur; nullus de illa judicat, nullus sine illa ju
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt carius ł uiliusestimantes. Ex qͦiã illud appa¬
r& defectũ uitȩq̃ intelligibi ł. mult omiserabiliorẽ
infectanatura & intrib ꝑ sonis dĩtas unas ubsistit.
eẽ dr̃ ꝑ manendo insed icit᷑ : Nã qđ mutat᷑ in melius ñ
qł manebatmutat᷑ sed qr uestebat᷑ in peius id ÷ ab cem¬
a deficiebat Cuiꝰ defectionis auctorñ ÷. qui ÷ auctor
eentiȩ Mutant᷑ ergo qdã in meliora & ꝑ ptereaten¬
dt̃ eẽ necdicunt᷑ istam utatione ꝑ uesti sed reuesti at¬

Expanded text:
ficiunt, carius uel uilius aestimantes. ex quo iam illud adpaficiunt, carius uel uilius aestimantes. ex quo iam illud adparet defectum uitae, quae intellegibilis est, multo miserabiliorem infecta natura et in tribus personis deitas una subsistit, icitur, permanendo in se dicitur. Nam quod mutatur in melius, non quia manebat mutatur, sed quia pervertebatur in pejus, id est ab essentia deficiebat: cujus defectionis auctor non est qui est auctor essentiae. Mutantur ergo quaedam in meliora, et propterea tendunt esse: nec dicuntur ista mutatione perverti, sed reverti at
Abbreviated transcription (Latin):
sibile ÷ qđ sentiriñ potest Referamꝰ nc̃ c̃siderationẽ
dui stutẽ cuꝰ intelligibili lucesplendereanimũ c̃ue¬
nientis simedicimꝰ: Sorro abhacluce uir tutis defectꝰ
qdã ñ perimens animã sed obscurans. uitiũ uocatur
Sotestigit᷑ recteuitiũ qq̃ animineqͣ quã in t̃intelligi¬
bilia numerari utlucis defectꝰ rectedesensibiliũ nu¬
mero eximit᷑. Illud tam̃ qđ reman& animȩ d÷̃ hocip¬
sũ qđ uiuitatq anima tͥtã ÷ intelligibilequã sensibile
illud qđ in hociiisibililuminepost defectũ quantũcũq
fulger& Et ideo animã in qͣntũ anima e &&uitȩpani¬
cipar& sineqͣ nullo pacto ẽeanim a potest . rectissime
omnib: sensibilib: anteferri Qũã obrẽ maxi meer¬
roris eẽ ullã animã dicereñ ẽẽ ex dõex qͦ ẽẽsolẽ lunã¬
q. fatent᷑ Cũ itaq res intelligibiles sensibilib. re¬
b antecedant defectũ intelligibilib quã in sensibi¬
lib. merito egrius toleramꝰ. p̃ eos defectus. sed ea q̃ de¬

Expanded text:
sibile est, quod sentiri non potest. Referamus nunc considerationem ad virtutem, cujus intelligibili luce splendere animum convenientissime dicimus. Porro ab hac luce virtutis defectus quidam non perimens animam, sed obscurans, vitium vocatur. Potest igitur recte vitium quoque animae nequaquam inter intelligibilia numerari, ut lucis ille defectus recte de sensibilium numero eximitur: illud tamen quod remanet animae, id est, hoc ipsum quod vivit atque anima est, tam est intelligibile, quam sensibile illud quod in hoc visibili lumine post defectum quantumcumque fulgeret: et ideo animam in quantum anima esset et uitae participaret, sine qua nullo pacto esse anima potest. rectissime omnibus sensibilibus anteferri. quamobrem maximi erroris esse ullam animam dicere non esse ex deo. ex quo esse solem lunaes intellegibiles sensibilibus rebus antecellunt, defectum in intellegibilibus quam in sensibilibus merito aegrius toleramus, non eos defectus, sed ea, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
h. ñom nẽco e nultitudinis. sed co&ũiuri: c̃sens &utili¬
tatisc̃munio esociatũ ced&minat. Doc& deindeqͣn¬
tosit ind sputando definitioni: utilitas. atq exillis
suis definitior ib. colligittunc ẽerẽpublicã id ÷rẽpo¬
puli cũbenea ciustege. si ueabunore gesiue paucis
optimatimatib siueabuni uerso populo Cũ uͦ iniustus
ẽrex quẽ trrannũ more greco appellauit autiniusti opti¬
mates quoꝵ c̃sensũ di x̃ eẽfactionẽ autiniustus ipsepo¬
pulus cui n om̃ usitatũ ñ repperit nisi &ãutio sũtiran¬
nũ uocar& p̃iã uitiosã sict̃ pridẽ fue:atdsputatũ. sed
sic tratio ex illis definitionib conex adocuis selomnino

Expanded text:
titudinis, sed coetum iuris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas, adque ex illis suis definitionibus colligit tunc esse rem publicam, id est rem populi, cum bene ac iuste geritur siue ab uno rege siue a paucis optimatibus siue ab uniuerso populo. Cum uero iniustus est rex, quem tyrannum more Graeco appellauit, aut iniusti optimates, quorum consensum dixit esse factionem, aut iniustus ipse populus, cui nomen usitatum non repperit, nisi ut etiam ipsum tyrannum uocaret: non iam uitiosam, sicut pridie fuerat disputatum, sed, sicut ratio ex illis definitionibus conexa docuisset, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtatis rec̃ciliam᷑ dõ in spucaritatis Hisinquã uistuti¬
b. diuinitꝰ imꝑtitis & bonauitanun cagit᷑ & postea p̃mi¬
in mercede. hic in o fficio ibi infine. Iuncitaq uicta¬
uitia deputanda st̃ cũ dĩ amore uincunt᷑ quẽ nisidsipse
ũdonat necalit̃ nisi ꝑ mediatorẽ dĩ & hominũ m̃
oer& diuinitatissuȩ Iaucis simily st̃ tante felicita
tis ut ab ipsa in euntea dulescentia. nulladã pnabi¬
lia peccata cõmittant : uel in flagitiis : ł in facinorib:

Expanded text:
quitatis reconciliamur deo in spiritu caritatis, his, inquam, uirtutibus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur et postea praemiin mercede; hic in officio, ibi in fine. Itaquitia deputanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi Deus ipse non donat nec aliter nisi per mediatorem Dei et hominum, otis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Homosũ humaninihi lam e alienũputo : Cui sententiȩ
fer&uiã teatratota plena stultis indoctisq plausisse
lta qͥppeasfectũ omniũ paturalit̃ attigit humanoꝵ saci¬
& as aninoꝵ ut nullus ibi hominũnisi cui lib& homi¬
nis ꝓximũ seeẽ sentir& : Cũ ergo illa dilectionequã di¬
histrib sed in hisduob. p̃ceptis totalexpend& & ꝑfe

Expanded text:
Homo sum, humani nihil a me alienum puto. cui sententiae ferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisque plausisse. ita quippe affectum omnium naturaliter attigit humanorum societas animorum. ut nullus ibi hominum nisi cuiuslibet hominis proximum se esse sentiret. Cum ergo illa dilectione, quam dihis tribus\' sed: In his duobus praeceptis tota lex pendet et