comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ncha mali gessit. Cõursus uiro ad dnm/ eũ in illa
que in piculo al parnulo apparuit intuens mage¬
state pacti sui nõ nuenor. Mem̃to in quit mei dũ
ueniris in regnũ tuũ. Itaq ad incẽtiuũ amoris hac
nõ iutile oxomor uit oxinione remota oĩ affirmãdi

Expanded text:
 , etc., conversus vero ad Dominum, eum in illa quae in parvulo apparuit intuens majestate pacti sui non immemor, Memento, inquit, mei, dum veneris in regnum tuum . Itaque ad incentivum amoris hac non inutile arbitror uti opinione, remota omni affirmandi
Abbreviated transcription (Latin):
pir colũbam spñs stũs soleat designari qrti
libidmnosa aius est nõ decuit cam offirri in
sacͥ ficio dñ. inisi ea sane etate que nescirit
libidinẽ. At turtuois nõ designatur etas qñ
agnoscit᷑ castitas in quacũq etate deinq cõxa¬
re uno cõtenta est/ quo amisso alterũ iam nõ
amittit nu̾ositatem in homĩb imptiaꝵ reda¬
guens. Ternre est turturẽ temxe sue uiduz
tatis. sancce uiduitatis opus strenie atq infa¬
tigallit̾ exequẽtem uideas ubiq singlaremꝯ
ubiq gementem audias net umiꝙͣ in uioidi ra¬
mo refidentem prospicias. utrtu ab eo disras
uoluxtatũ uirencia uioulenta uitare. Ad
ꝓ in iugis monciũ et in sũmifatib arborum
frequẽtior illi cõuersatõ est ut ꝙ uel mayĩe ꝓpoĩtũ
pudideicie decet doceat nos terrena despicere

Expanded text:
per columbam Spiritus sanctus soleat designari; quia tamen libidinosa avis est, non decuit offerri eam in sacrificium Domini, nisi ea sane aetate, qua nesciret libidinem. At turturis non designatur aetas, quoniam agnoscitur castitas in quacunque aetate. Denique compare uno contenta est; quo amisso alterum jam non admittit, numerositatem in hominibus nuptiarum redarguens. Nam tatis, sanctae viduitatis opus strenue atque infatigabiliter exsequentem. Videas ubique singularem, ubique gementem audias; nec unquam in viridi ramo residentem prospicies, ut tu ab eo discas voluptatum virentia virulenta vitare. Adde quod in jugis montium et in summitatibus arborum frequentior illi conversatio est: ut, quod vel maxime propositum pudicitiae, decet, doceat nos terrena despicere,
Abbreviated transcription (Latin):
rib it parẽtib. s eciam a femorib et iustis
gn̾atõ dm̃ accexis testimoniũ. Gm̃s ẽtas et
utirq sexus enẽtoꝵq miracula fidem astru¬
ũt uirgo generat sterilis parit mut ꝯloquit᷑
helisabetꝭ ꝓphetat magus adorat utero clausq
exultat uidua cõfitetur. iustus expectat

Expanded text:
etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
magi et offerũt munera adhuc lactanti matrit
ubtra. S ubi est o magi ubi est pnoxura regis
huiꝰ. Nũquid uiles xãm iste quib est ĩuolutus.
di rex est dyadena eius ubiest. d uos eũ uide
sio ensimꝰ dadͦ mati quo corouauit eũ mater
sua in sacto nr̃e mortalitatis de quo resurgens
ait Concidisti saccũ meũ et circũde distime

Expanded text:
Magi, et offerunt munera adhuc sugenti matris ubera. Sed ubi est, o Magi, ubi est purpura regis hujus? Nunquid viles panni isti, quibus est involutus? Si rex est, diadema ejus ubi est? Sed vos eum vere videtis in diademate, quo coronavit eum Mater sua, in sacco mortalitatis, de quo resurgens ait: Quia conscidisti saccum meum, et circumdedisti me
Abbreviated transcription (Latin):
sine xcc̃o relinquit adoxtatũ. Qui est cũ pct̃o uncuis
sine xct̃o non tamen siue fagello. Semplũ nobis
ꝓosuit in passionib siuis Ron ergo cõtubari debe¬
inꝰ. cũ aliquis sanctꝰ gͣma et indigna ꝑpetitur
stollite non sumꝰ que xtulit iustus instoꝵ stũs q
tẽpnanda nẽtraret et omia terrena mala su¬
stinuit que sustimenda p̃cixiebat ut nec in illis
q̃reretur felicitas nec in istis tumeretur ĩfelici¬

Expanded text:
sine peccato, relinquit adoptatum qui est cum peccato? Unicus sine peccato, non tamen sine flagello, exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Non ergo turbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si obliti nonnstraret; et omnia terrena mala sustinuit quae sustinenda praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeretur infelici
Abbreviated transcription (Latin):
na Quid facitis o magi. quid facitis lactantim
xuerũ adoratis in tugurio uili in uilib pamus
Ergo ne deus est iste / certe deus in temlo sc̃o
suo et in celo fedes enis et uos eũ quiritis m̃ui¬
li stabulo in matris gremio. Quid facitis qr et
aurũ offirtis. ergo rex est iste Et ubi aulare¬
gia. ubi throuus. ubi curie regalis fregnẽtia
Niũquid aula est stabulũ. thronis p̾sexiũ. curie
frequẽtia ioseph et maria. Quomͦ ita ĩfixiẽtes
facti sunt uiri sapientes ut adorent parulũ
desoicallẽm tam sua etate ꝙͣ xauxtate suorui
Insixientes facti sũt. ut fierent saxientes ẽt

Expanded text:
 Quid facitis, o Magi? Quid facitis? Lactentem puerum adoratis, in turgurio vili, in vilibus pannis! Ergone Deus est iste? Deus certe in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus; et vos eum quaeritis in vili stabulo, in matris gremio. Quid facitis, quod et aurum offertis? Ergo rex est ipse? Et ubi aula regia, ubi thronus, ubi curiae regalis frequentia? Nunquid aula est stabulum, thronus praesepium, curiae frequentia Joseph et Maria? Quomodo ita insipientes facti sunt viri sapientes, ut adorent parvulum despicabilem tam sua aetate quam paupertate suorum? Insipientes facti sunt, ut fierent sapientes, et
Abbreviated transcription (Latin):
S tu dñs. al dñe qui nullam habiu indi¬
genciam int̾ix̃a natuutatis tue micia non
horriusti abiectissime pauptatis degustare
incõmoda Ut em ait scrixtura Tibi cum
nastereris non erat locus in du̾sorio nec cu-¬
nabula que teniritudinẽ tuã acciꝑent hũisti
s in uili p̾ixro sordentis stabuli. Tu qui teria
palmo concludis molutꝰ pa̾niculis reclina¬
nuituo accepit/ Gonsolamĩ ꝯsolamĩ qr in sor¬
dib pauptatis e̾nutͥm̃ĩ qr nobistu̾ est deus
in pauptate Non cubat in delicus splẽdidi¬
tubituli ał cubilis. nec inuenit᷑ in terra ui¬
Res lutea/ in uolutabro lecti delicati cum
rcx regũ suo recubitu stramẽta pauperũ/
honestate maluerit Quid durastrata de¬
testaris cũ tener infantulꝰ in ciꝰ manu
tis duras nementoꝵ stipulas u̾elegerit uñ
et b̾nardus / Non cõsolatur xxĩ infancia
garrulos non cõsolantur xx̃i lacͥme cachi¬
nantes nõ cõsolantur pautii enus ambu¬
lautes in stolis. nõ ꝯsolantur p̾sepenet sti¬

Expanded text:
 qui nullam habes indigentiam, inter ipsa nativitatis tuae initia non horruisti abjectissimae paupertatis degustare incommoda. Ut enim ait Scriptura, tibi, cum nascereris, non erat locus in diversorio , neque cunabula, quae teneritudinem tuam exciperent habuisti; sed tu in vili praesepio sordentis stabuli, tu qui terram palmo concludis, involutus panniculis reclinamutuo accepit. Consolamini, consolamini, qui in sordibus paupertatis enutrimini, quia vobiscum est Deus in paupertate, non cubat in deliciis splendidi cubilis, nec enim invenitur in terra , lutea res, in volutabro lecti picti et delicati, cum Rex regum suo recubitu stramenta pauperum honestare maluerit? Quid dura strata detestaris, cum tener infantulus, in cujus manu mis duras jumentorum stipulas praeelegerit? tionem? Non consolatur Christi infantia garrulos, non consolantur Christi lacrymae cachinnantes, non consolantur panni ejus ambulantes in stolis, non consolantur praesepe et sta
Abbreviated transcription (Latin):
nobis et filius datus est nõbio et amxlectire illud
rem dexellat affectus. Ut sacratissimis pueri pedib
labia fugas/ et ostula gemĩes. Deide gastoꝵ excu¬
bias mente xtracta /anglõꝵ currentẽ excitum ad¬
mirare celestr melodre tuas int̾xone preces. si¬
mul torde et ore detãtans. gla̾ in excelsis deo et ĩ¬

Expanded text:
s est nobis . Amplectere dulce morem depellat affectus, ut sacratissimis pedibus figas labia, et oscula gemines. Exinde pastorum excubias mente pertracta, Angelorum exercitum admirare, coelesti melodiae tuas interpone partes, corde simul et ore decanta: Gloria in excelsis Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
astigat corxus suũ et buituti subitit oĩq tu¬
sodia seruat cor sumꝰ qm̃̃ ab ix̃o uita protẽdit
set ix̃a bona actio sua que in abscodito est ar¬
ñcisione nõ minꝰ indiget ut cũ ieniuo br̃omeꝰ¬
eemesina̾ facio glam intͥusecꝰ quierã Qnapp̃¬

Expanded text:
corpus suum, et servituti subjicit, omnique custodia servat cor suum, quoniam ex ipso vita procedit. Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Na
Abbreviated transcription (Latin):
amor suande Bginitatis et exclusit ab ea timorẽ
ĩturrende maleditionis. Uirgo itaq tenera et de¬
licata Regali ex stirpe ꝓgenita et specõsissima
totam ĩtentione̾ suam. totũ amorem suũ totu̾stu¬
diui̾ suu̾. ad hoc intendit ut corpus et aĩam suam
sumiꝰ. ymis qui est ip̃a castitas approxi̾quaret am¬
plectando. Ergo qd̾ acc eptabilius eẽ cognouit
dñolegio sꝑaũt et credidit se pleue euasurã ma¬
Iedictione̾ date legio. reputans secũ illud tante
aut meĩret nec decepta est. Quis enĩ sperauit
in dño et delictꝰ est ab eo. Deniq ubi tam scãm in¬
tõcionẽ aiuis. tam castũ ꝑpositũ aius. tam firi a
fidem cõstantẽ sꝑem. et indeficrẽtam uiderit carita
scitas intẽtionis eius fiustraret᷑. nec castitas p̃po¬
siti eius uiolaretur. Aa ergo firmitas fidei Raifir¬
ma spei cõstanciam xturbar et aut caritatio
qui ei et qd̾ trinebat eriꝑet. et qd amabat saluo
signaculo nõ aufferret. Dodit ergo illi ut et

Expanded text:
servandae virginitatis, et exclusit ab ea timorem incurrendae maledictionis. Virgo itaque tenera et delicata, regali stirpe progenita, et speciosissima totam intentionem suam, totum amorem suum, totum studium suum ad hoc intendit ut corpus et animam suamsimus, imo qui ipsa castitas est, appropinquaret. Amplectendo igitur quod acceptabilius esse cognovit Domino legis, speravit et credidit se plene evasuram maledictum datae legis, reputans secum illum tantae, inveniret; nec decepta est. Quis enim speravit in Domino, et derelictus est ab eo? Denique ubi tam sanctam intentionem ejus, tam castum propositum ejus, tam firmam fidem; constantem spem, et indeficientem vidit charitatesanctitas intentionis ejus frustraretur, nec castitas propositi ejus violaretur, ne aut firmitas fidei infirmata a spei constantia titubaret, aut charitatqui ei et quod timebat eriperet, et quod amabat salvo signaculo non auferret. Dedit e
Abbreviated transcription (Latin):
integͥtatem uginitatis in se uiolaret natuitatis
maria ingressa cubitulũ. libros quib u̾ginis
partus et xx̃i ꝓphetantur aduẽtus euolue ibi
aduentũ angeli p̃stolare ut uideas intrantem
audias salutantem. et sic repleta scuxore et ex¬
tasi. dulcissimã mariam dñam tuã cũ angelo
salutantem salutes. clamans et dicens. Aue
maria it̾. Hoc crebrous rexetens que sit hit
admirare dnm qui terram implet et celũ intr
uniꝰ puelle uistera clandi. quã pat̾ ste̾fitauit
filius fecũdauit / spũs sc̃ũs obũbrauit. Odulcis
dña qͣta metriabaris dultedine quo amoris
igne suitẽdebaris cũ sentires in mente et in ue̾tre
tante maiestatio pñtiam cũ de tua carne sibi
carnem suscipes et menbra quib corporalut
om̃is plenitudo dinitatis inħĩtaret de tuis scis

Expanded text:
integritatem virginitatis in Matre, violaret nativitatis integritatem virginitatis in Matre, violaret nativitatis Maria ingressa cubiculum libros, quibus Virginis partus et Christi prophetatur adventus, evolve. Ibi adventum angeli praestolare, ut videas intrantem, audias salutantem, ut sic repleta stupore et exstasi dulcissimam Mariam dominam tuam cum angelo salutante salutes, clamans et dicens: Ave, Maria , etc. Hoc crebrius repetens quae sit haec admirare Dominum, qui terram implet et coelum, intra unius puellae viscera claudi, quam Pater sanctificavit, Filius fecundavit, Spiritus sanctus obumbravit. O dulcis domina, quanta inebriebaris dulcedine, quo amoris igne succendebaris, cum sentires in mente et in ventre tantae majestatis praesentiam, cum de tua carne sibi carnem assumeret, et membra in quibus corporaliter omnis plenitudo divinitatis inhabitaret , de tuis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ ppłitui et tactus delore caritatio intuse¬
cus apposusti cogitare suꝑ nos cogitatõnes pacri
⁊ redẽxcionis. Et quidẽ̾ cũ esses filius dei uerus
eus deo pri sc̃õq spiũ cort̾nuo et cõsubstãcialis litẽ
hĩtans nraccessibilem portans q omĩa uarbo Ututis
sucͤ tue. nõ despexisti in hoc nõe mortalitatiser¬
gastutũ altitudinem inclinare tuam. ut nostrã
gustares et absorbires miseriam: nosqz reparares
ad glam. Parũ hoc dñe chũ fuit caritatitue ad
su̾m andũ opus nr̃e salutis cherubin uel seraphi
aut unũ ex angelis destinare ip̃e ad noo uenire
dignatus es per mãdatũ patris cuiꝰ miniam ca¬
ritatem exꝑte sumꝰ in te. Uenisti eñ nõ locũ mu¬
descendens a regali solio sullimuis glẽ tue in hm̃¬
lem et abiectam ancillam in ocalis suis puella
imo uginalis ꝯtinẽtie uoto sigillatam. In cuius
et cõcipi te fecit et nasti in uera huͣanitatio na¬
tura. ut nec maiestatem diuinitatio in te nec

Expanded text:
tionem populi tui, et tactus dulcore charitatis intrinsecus, apposuisti cogitare super nos cogitationes pacis et redemptionis. Et quidem cum esses Filius Dei, verus Deus, Deo Patri sanctoque Spiritui coaeternus et consubstantialis, lucem habitans inaccessibilem , portansque omnia verbo virtutis tuae , non despexisti in hoc nostrae mortalitatis ergastulum altitudinem tuam inclinare, ubi nostram et gustares et absorberes miseriam, nosque reparares ad gloriam. Parum fuit charitati tuae, ad consummandum opus nostrae salutis, cherubim, aut seraphim, aut unum ex angelis destinare: ipse ad nos venire dignatus es per mandatum Patris, cujus nimiam charitatem experti sumus in te. Venisti, inquam, non locum muDescendisti a regali solio sublimis gloriae tuae in humilem et abjectam in oculis suis puellam, primo virginalis continentiae voto sigillatam. In cujus concipi fecit, et nasci in vera humanitatis natura, ita ut nec majestatem divinitatis in te, nec
Abbreviated transcription (Latin):
asolmꝰ. Rata ergo et infantiles annos exuta. ꝙͣ
caste ꝙ̃ sanite ꝙͣ deo digne. uitam instituerit ac i¬
scitutam egerit. quis uel cogitatu queat cõĩettu
rare. Nulli deniq dubiũ castissimũ corpus et scissi¬
mam aĩam eius. funditus fuisse ab dĩ macula
pati. ingi anglõꝵ custodia protectam. ut pote
aulam quã sumꝯ et om̃i treator deus corxaliter
ihĩtaturus. et ex qua hoĩem in sue ꝑsonẽ unitatem ĩe¬
fabili fuerat oꝑacõne sux̾tur ꝯ. Et quid miꝵ. Nam
et ind̾ honues usus optimuit si tamen celestib ad t̾re¬
na pt̾ ẽẽ cõꝑacio ulla. ut cũ p̃potens aliquis. uel
xsona diues aliquo uadit hospitaturus. clientes
ꝑcurant locu̾. muniũt. mũdant. ornant. atq cõ¬

Expanded text:
a. Nata igitur, et infantiles annos exuta, quam caste quam sancte, quam Deo digne vitam instituerit, et institutam egerit, quis vel cogitatu, non dico dictu, queat conjectare? Nulli denique dubium castissimum corpus et sanctissimam animam ejus funditus ab omni fuisse macula peccati, jugi angelorum custodia protectam, utpote aulam, quam suus et omnium creator Deus corporaliter habitaturus, et ex qua hominem in suae personae unitatem ineffabili fuerat operatione sumpturus. Et quid mirum? Nam et inter homines usus obtinuit si tamen a coelestibus ad terrena potest esse comparatio ulla ut, cum praeponens aliquis et persona dives aliquo vadit hospitaturus clientes percurrant ut locum muniant, mundent, ornent et c
Abbreviated transcription (Latin):
ał qui de diũce natiuitatis tarditate causant᷑. tam ꝙͣ
p̃teritis tp̃ib nõ sit impensu qd̾ in ultima mundi
itate sit gestũ ꝟbi incarnacõ hec cõtulit facienda
ꝙͣ facta et sacͣmentũ salutio huaue in nulla unquã
iauerũt ꝓphe. nec sero est impletũ qd̾ semx ẽ sredi¬
tum. Sapoĩa uo et benignitas dei. hac salunferi
mora oxeris capaciores nos sue uocacõnis effecitꝭ¬

Expanded text:
 de Dominicae nativitatis tarditate causantur, tanquam praeteritis temporibus non sit impensum, quod in ultima mundi aetate est gestum. Verbi incarnatio haec contulit facienda, quod facta; et sacramentum salutis humanae in nulla unquam . . nec sero est impletum, quod semper est creditum. Sapientia vero, et benignitas Dei hac salutiferi operis mora capaciores nos suae vocationis effecit
Abbreviated transcription (Latin):
lutatõnis efficiũ. in quo ẜuulus dnm̃. pretoi
dicem. uox uerbum. inter amilia uistera clau¬
sus in ugnus utero clausũ et agnouit et indi¬
cibili gandio ꝓphauit Teatĩ uentres in quib
tenebris semxit̾narleticia ꝓphetatur Accuire
ueso accurre tantis gaudns admistere. pro¬
terue ad pedes utriusq et in hiniꝰ uentre sxõ¬
sum tuũ amplectere./ Amicũ uero eius in alte¬

Expanded text:
onis officium, in quo servulus Dominum, praeco Judicem, vox Verbum, intus anilia viscera conclusus in Virginis utero clausum et agnovit, et indicibili gaudio salutavit. Beati ventres, in quibus tenebris sempiterna laetitia prophetatur. Accurre, quaeso, accurre, tantis gaudiis admiscere, prosternere ad pedes utriusque, et in unius ventre sponsum tuum amplectere, amicum vero ejus in alte
Abbreviated transcription (Latin):
Wide ꝙͣ bonus deus et facalis indulgere pĩtorib
non solã allata restitut s eciam in sꝑata cõcedit
diffidat nemo uetirum cõstius delictoꝵ. p̃mia
diuina desperet. Nouit deus nuitare sm̃am si
tu noueris ẽmedare delictũ Hec ãbrosius.¬

Expanded text:
ide quam bonus deus et facilis indulgere peccatis non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit.diffidat, nemo ueterum conscius delictorum praemia diuina desperet. nouit deus mutare sententiam. si tu noueris emendare delictum. et tu, pu
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem. antillam fe dicit dñĩ que mat̃ aigitur
nec repentina exaltata promissio ne sinuil
ancillam dicendo nullã sibi p̾rogatiua̾ tantec
ritatis seu gr̃e uẽdicauit quin face̾t qd̾ iubetur
mitem hũilemq paritura hũilitatẽ debuit in
suxbis resistit hũuilib aũt dat gr̃am. hũilitas¬
aũt ał irgo respondet ut sedes pparet᷑. Eite

Expanded text:
otionem. ancillam se dicit domini, quae mater eligitur, nec repentino exaltata promissu est. simul ancillam dicendo nullam sibi praerogatiuam tantae gratiae uindicauit, quae faceret quod iuberetur; mitem enim humilemque paritura humilitatem debuit etiam superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Humiliter ergo respondet, ut sedes gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ad semetixam et in ĩcimis suis dei pñtiam suss¬
pirare. et querere faciem eis semx. talis in ꝙͣ¬
ueriri horribilius penalius ueducat ꝙͣ post sp
lis huiꝯ studii gustatam semel fuarutatem exire
de nouo ad illecebras uel pocius molestras tarius
sensuũq mexplellem rexetere curiositatem.¬
dito irgo uobis nichu est qd in tm̃ forundet quisq̾s
hoc bñfiniũ semel accepit ꝙͣ ut gr̃a derelictus
neccesse hr̾at denno egredi ad carino ꝯsolatõnet
ꝓmo desolaciones. Rarsus q carnaliũ sensuũ susti¬

Expanded text:
ad se ipsam, et in intimis suis Dei praesentiam suspirare, et quaerere faciem ejus semper: spiuiritualis studii hujus gustatam semel suavitatem exire denuo ad illecebras, vel potius ad molestias carnis, sensuumque inexplebilem repetere curiositatemDico ergo vobis: Nihil est quod in tantum formidet, quisquis hoc beneficium semel accepit, quam ne gratia derelictus, necesse habeat denuo egredi ad carnis consolationes, imo desolationes; rursumque carnalium sensuum susti
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fulgidã cõtemplacõne. fulgebũt iustisicut sol
n regno prĩs eoꝵ. Ose et mei pctoris memierit ih
in bñplatito płi̾ sui cũ uenerit in regnũ suũ. Osi
me in illa die qñ traditurꝰ est r egnũ deo et patri ui¬
ĩtare dignabitur in salutari suo. ad uidendũ. sc n
bonitate electoꝵ suoꝵ ad letandũ in leticia gentis
sue. ut laudetur et ał eciã a me cũ he̾ditate sua.¬

Expanded text:
gebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . O si et mei peccatoris meminerit Jesus in beneplacito populi sui, cum venerit in regnum suum! O si me in illa die, quando traditurus est regnum Deo et Patri, visitare dignabitur in salutari suo, ad videndum scilicet in bonitate electorum suorum, ad laetandum in laetitia gentis suae, ut laudetur etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ u̾ginis c̃iꝰ in ꝓposito erat hom̃ fugere frequẽ¬
nas. uitare tolloquia. ne uel orantis ptuobaretuu
silentiũ. el cõtinẽtie castitas temxtaret. Clauferat
maria erat. nõ in pullico morabatur. Intꝰ trat in
penetrallibz sola sedebat nec tamen sola tantõ ꝟtuti

Expanded text:
i nimirum in proposito erat hominum fugere frequentias, vitare colloquia; ne vel orantis perturbaretur silentium, vel continentis castitas tentaretur. Clauserat is erat, non in publico morabatur. Intus erat, in penetralibus sola sedebat, nec tamen sola, tanto virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̾tatur. in quo est grã uel dñ̃ gr̃a. quo noĩe decła¬
ratur. Primo. xentib eius gr̃am. quib decrexitis
filius nastr̾tui ẽẽ donatam. Deinde ix̃i Iohanii. qui
agnꝰ corã dño erat futurꝰ. et adhuc in utero matru
spñs sã fit mun̾e̾ ditandus. P ostremo eciã filuis ista el

Expanded text:
interpretatur: in quo est gratia, vel Domini gratia. Quo nomine declaratur, primo parentibus ejus gratiam quibus decrepitis filius nasceretur, esse donatam; deinde ipsi Joanni, qui magnus coram Domino futurus, et adhuc ex utero matris Spiritus sancti sit munere ditandus: postremo etiam filiis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
stellam. uoca mariam. In ꝑiculis en angustiis in dubiie
reb mariã cogita. mariam ĩnoca non recedat abore
nõ recedat a corde. et ut impetres eius oronis siffragiũ
ne destras cõu̾satõnis exemplũ. ix̃am sequens nõ de¬
uias. ix̃am rogans nõ desperas. ix̃am crgitans non er¬
ras. ip̃atenente nõ corriusuip̃a ꝑtegente nõ metius
ix̃a diue nõ fatigaris. ix̃a ꝓpicia peruenib. Sic in ti¬
metip̃o exxiri poteris ꝙ merito dictũ sit nomẽ ꝟginis

Expanded text:
ta Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso
Abbreviated transcription (Latin):
eda. Accexit aũt sedem siue regnũ dñs dauid¬
dñs. ut gentem cui dauid quonda̾ temꝑalis regis
gub̾nacula simul et exempla iusticie porebuit
ꝓqr modulio hympnoꝵ spũaliũ ad fidem atq amo¬
rem fui cõditoris aitendere solebat. hanc ip̃e factis

Expanded text:
a: Accepit autem sedem, sive regnum David Dominus, ut gentem cui David quondam temporalis regni gubernacula simul et exempla justitiae praebuit, quamque modulis hymnorum spiritalium ad fidem atque amorem sui conditoris accendere solebat, hanc ipse factis,
Abbreviated transcription (Latin):
rat parit̾ et paritura. sta̾ ess corpi. accepit donũ
ꝟginitatis. ut ess corpe mente. accexit hũilitatis
hñs nimirũ. ugo regia gẽmis ornata u̾tutũ. geniõq
nentis parit̾ q corporis decore. p̾fulgida spt̃ sua et
pulcritudint. in celestib cognita celi ciuiũ in sepro¬
curauit aspectus. ut et regis añi in sui cõcupistẽtia

Expanded text:
erat pariter et paritura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, it
Abbreviated transcription (Latin):
pro mlt̾itudiẽ bonitatis tue quã ostendisti nobis
carnẽ miquũ eiceret dinim. cui om̃e semẽ ade
cõne tua in hanc ploracõnis et missre uallem.
uidisti dñe afflutionẽ ppłi̾ tui. et tactus doloro
caritatis intrĩsecus apposiusti cogitare sux nos

Expanded text:
stendisti nobis,carnem exerceret dominium, cui omne semen Adam tione tua in hanc vallem plorationis et miseriae. Vidisti, Domine, afflictionem populi tui, et tactus dulcore charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
eam assũpsit Cotidie nãq ab angłio frequẽtabat᷑
otidie duuinã uisitatõne fruebatur. que eam ab
om̃ib malis. custodiebat et bonis omĩb redũda¬
re faciebat. Itaq sit usq ad amnu̾ quatuordecimũ¬
Tui mãdato cũ cetere proue paruissent sola uirgo n

Expanded text:
em assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. Itaque ad quartum decimCui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo D
Abbreviated transcription (Latin):
splendor exsubstancia solio nastitur. ita etiam et fe¬
liũ ex substancia prĩs genitũ intelligamꝰ. et sicut
non est sol aut ignis prius splendore suo licet exix
nastatur. s ex quo sol aut iguis ꝓcessit simul cũ eo
splendor eus apyaruit. nec dica potest splendor sole
diergo in creaturis aliquid m̃enit᷑ quod et nastatur
et posteriis non sit genitore suo. tur hacreatore

Expanded text:
splendor ex substantia solis nascitur, ita et Filium ex substantia Patris genitum. Sic et non est sol aut ignis prior splendore suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis processit, simul et cum eo splendor ejus apparuit; nec dici potest splendor sole nascatur. Si ergo in creaturis aliquid invenitur, quod et nascatur, et posterius non sit a genitore suo; cur hoc, haere
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ nec Recedit. ita et filius ex patre genitꝰ ubiq
dũsit. in patre semx xmauet Et sicut substãcialit
splendor in sole est. et sol in splendore. ita substãcialit
pr̃ in filio et filius in patre est. Et sicut soli et sp¬
solem splendorem ẽe nec splẽdorem dicimĩꝰ solem. ita¬

Expanded text:
aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splensolem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem;
Abbreviated transcription (Latin):
sum. hoc est filiũ dei. Ideo et qd̾ nastet᷑ exte .i.¬
ex tua beata natura. scm̃ uocabit᷑ filius dei. idest
nõ solũ qui desinui patris in uterũ tuũ ueniens
obũbrabit tibi. ẜeciam id quod de tua substa̾cia
sociabit sibi ex hoc iam uotabit᷑ filius dei ꝙͣãdmod̾
et hic qui a pr̃e est añ sclã̾ genitꝰ tuus quoq a¬
modo reputabit᷑ filius. sit aũt et qd̾ natũ est ex
te aliud ex illo sit iam tamen nõ cuiusq sims s

Expanded text:
m, hoc est Filium Dei; Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei: id est, non solum qui de sinu Patris in uterum tuum veniens obumbrabit tibi, sed etiam id quod de tua substantia sociabit sibi, ex hoc jam vocabitur Filius Dei, quemadmodum et is qui a Patre est ante saecula genitus, tuus quoque amodo reputabitur filius. Sic autem et quod natum est ex te, aliud ex illo sit; jam non tamen cujusque suus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uñ et leo ꝓpͣa. Quia nõ ita in x̾mũ hoĩem dyabo¬
lus uiolentꝰ extiterat. Ut eũ in partes suas sino
arbitrii ꝯsensione trãfferres. dic destruedi pit̾m
fuit uolũtariũ et utile cõsilĩ. ut dono gr̾e nõ obess
iorma iusticie. In tocius ergo hũam generis strag
cõmum. unũ solũ fuit remediũ sub dmno dĩne rõnis
octulto. quo poss subuenire prostrans. Si aliquis
filioꝵ adam origłalis puaritatõnis alienꝰ atq m̃¬
cens nasceretur. qui tet̾is exẽplo ꝓdess et merito.¬
est filius dauid. et de promissi gu̾is semĩe alias frut¬
tu. xoroles est orta sine uicio. uñ. augustinq. enam
cipio creata fuit. quatinꝰ indesment ix̃o deofrus¬
retur. et eius głiã sine ommi corruptõne et mu¬
tabilitate aliqñ potiretur. hoc tam grãde bomon
statim in pͥmio parentib ꝑdidit. ac in huiꝰ mũdi
decurso uite labentis articulo. mlt̾o ĩfelicius ruitu
eñ slũm sapĩa dei ullam in massa creacõnis huͣaue

Expanded text:
ueret. Sed quia non ita in primum hominem diabolus violentus exstiterat, ut eum in partes suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic destruendum peccatum fuerat voluntarium et hostile consilium, ut dono gratiae non obesset norma justitiae. In totius igitur humani generis strage communi, unum solum erat remedium sub divinae rationis occulto, quod posset subvenire prostratis, si aliquis filiorum Adam originalis praevaricationis alienus atque innocens nasceretur, qui caeteris et exemplo 99 proest filius David, et de promissi germinis fructu proles est orta sine vitio, in unam personam cipio creata fuit, quatenus indesinenter ipso Deo frueretur, et ejus gloria sine omni corruptione et mutabilitate aliquando potiretur. Hoc tam grande bonum natura statim in primis homiuibus perdidit, et in hujus mundi decurso vitae labentis articulo multo infelicius ruiturenim summi Dei sapientia ullam in massa creationis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
rantia insi in xx̃i uita. ubi uera fortitudo nisi in
xxĩ passione. Soli ergo qui eius doctͬua imibu
sunt. xrudentes dicendi sunit. Soli iusti. qui de
docum̃ta fortit̾ in adu̾sis tauent. Incassũ proinde
quis laborat in adquisitõne ututũ. Si aliũdespe¬
randas putat ꝙͣ a dño ututũ. cuiꝰ doctͥua semĩa¬

Expanded text:
rantia, nisi in Christi vita? Ubi vera fortitudo, nisi in Christi passione? Soli ergo qui ejus doctrina imbuti sunt, prudentes dicendi sunt; soli justi, qui de documenta fortiter in adversis tenent. Incassum proinde quis laborat in acquisitione virtutum, si aliunde eas sperandas putat, quam a Domino virtutum: cujus doctrina, semina
Abbreviated transcription (Latin):
nẽpe in pectore ał in petra. ne̾xa in uisterrbus
eñ ess in sius uisterib scrutans ea ferrũ ꝓfecte
sentu et dolorem non ferret. succũberet et nega¬
ret. Iuunt aũt in petr a hĩtans. quid mirũ si in
lores non senciat corporis. nec hoc facit stupor sed
amor. submngit᷑ enĩ sensus non amittit᷑. nec deest do

Expanded text:
 nempe in visceribus in suis esset visceribus, scrutans ea ferrum profecto sentiret; dolorem non ferret, succumberet, et negaret. Nunc autem in petra habitans, quid mirum si in a corpore dolores non sentiat corporis. Neque hoc facit stupor, sed amor. Submittitur enim sensus, non amittitur. Nec deest dol
Abbreviated transcription (Latin):
mitem hũdemq figurant. dũ nõ solũ placabi
em s et amicabilem ⁊ ep̾sentãt eũ qui maccesse¬
bilio est pͥncipib. terribilisq apond reges terre
pp̃ea hoc michi in ore frequent̾ fuit. uos scitis.
hoc in corde semx fuit. scit deus. hoc stillo mes
ad modũ familiaris sicut apparet. hec mea sub¬
gite uobis. hũc medullis inserite cordis. Hoc mu¬
nite aditũ pectoris ut et uobis it̾ ubera cõmo¬
retu. habeto illũ semꝑ nõ retro in hũeris. sed
aute p̾ oculis. ne portantes et non adorantes
et honus p̃mat et odor non erigat. Memẽtote
qr actexit eũ symeon in ulnas suas. marrã ge¬
stauit in uter o. fouit in gremio spõsa fibi int̾
suꝑ genua illi frequẽtei. arrisisse. hii om̃s añ
se eu̾ hũerũt et nullꝰ retro. Exemplũ ergo fuo
uobis ut et uos simulit̾ faciatis. Siem̃ añ oclõs
hũeritis quẽ portretis. pro certo uidentes a̾gu¬

Expanded text:
mitem humilemque fimitem humilemque fiilem repraesentat eum, qui inaccessibilis est priucipatibus, terribilis apud reges terrae. Propterea haec mihi in ore frequenter, sicut vos scitis; haec in corde semper, sicut Deus scit; haec stylo meo admodum familiaria, sicut apparet; haec mea subgite vobis, hunc medullis inserite cordis, hoc munite aditum pectoris, ut et vobis inter ubera commoretur. Habete illum semper non retro in humeris, sed ante prae oculis, ne portantes et non odorantes, et onus premat, et odor non erigat. Mementote quia accepit eum Simeon in ulnis suis ; Maria gestavit in utero, fovit in gremio, sponsa sibi inter super genua frequenter illi arrisisse. Hi omnes ante se eum habuerunt, et nullus retro. Exemplo ergo sint vobis, ut et similiter faciatis. Si enim ante oculos habueritis quem portatis, pro certo videntes angu
Abbreviated transcription (Latin):
colaphoꝵe. subsannacõnũ. exprobratõnũ. clamoꝵ
hoꝵq similiũ q̃ in salutẽ inriꝰ generis silua euuẽ¬
gelica copiesissime nostitur ptulisse. Ubi sane
int̾ tot odorifere mirre huiꝰ ramustulos mĩme
p̃termitẽ dũputaui. eciam mirr an illam qua in
trate potatus est. s neꝙ illam qua uuctꝰ est in
sexultura. Quaꝵ in p̃ma aꝑplicunt sibi meorũ
nem mei corpores deditauit. meõriam habũdo¬
tie suauitatis hoꝵ eructabo quo adiuxeto hec me
ditari. Dixisapĩam in hñs iusticie micye perfectio¬
nem statui. In hus plenitudiem scrẽ. in hus dui¬
cias salutis. in hus copras meritoꝵ. ex hũs iicye
m̃tdum ꝓotus salutaris a maritudĩs. We hiis rursã
uauis unctio ꝯsolacõnis. Hec me erigũt in adu̾sis ĩ
ꝓsperis rep̾mũt et ind̾ leta tristiaq uite poutis
uia regia incede̾ti tutũ p̾bent uti obiq ducatum
hinc inde mala ĩiuẽtia ꝓpulsando. Hec mic
tõtiliant mũdi iudicem. dũ tremẽdũ potestatal

Expanded text:
horum, subsannationum, exprobrationum, clavorum, horumque similium, quae in salutem nostri generis silva evangelica copiosissime noscitur protulisse. Ubi sane inter tot odoriferae myrrhae hujus ramusculos minime praetermittendam putavi etiam illam myrrham, qua in cruce potatus est; sed neque illam, qua unctus est in sepultura. Quarum in prima applicuit sibi meorum nem mei corporis dedicavit. Memoriam abundantiae suavitatis horum eructabo, quoad vixero; in aeditari dixi sapientiam, in his justitiae mihi perfectionem constitui, in his plenitudinem scientiae, in his divitias salutis, in his copias meritorum. Ex his mihi interdum potus salutaris amaritudinis, ex his rursum suavis unctio consolationis. Haec me erigunt in adversis, in prosperis reprimunt, et inter laeta tristiaque vitae praesentis via regia incedenti tutum praebent utrobique ducatum, hinc inde mala imminentia propulsando. Haec mihi conciliant mundi judicem, dum tremendum potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
sit ait. Tu quoqz si sapis initaberis sponse
prudẽtiam atq hñs mirre tam carũ fasticulum
de xͥncipali tui pectoris. nec adhoram pacieris
noluens. quo posis dic̾e̾ et tu fasticulꝰ murre
dilectus meus miche. Int ubera mea cõmor¬

Expanded text:
iant. Tu quoque, si sapis, imitaberis sponsae prudentiam, atque hunc myrrhae tam charum fasciculum de principali tui pectoris, nec ad horam patieris volvens, quo possis dicere et tu: Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, int
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus angli̾ muẽta est domi in penetlłib siñe
comite ne quis intẽtionẽ abrũxet alł abrupet / ne
quis obstrexeret neq em̃ comites fenuãs desiderabat
que bonas cõgitacõnes hẽbat Quin enam tñt sibi
minꝰ sola uidebatur cũ sola ess. Nam ꝙͣadmodu̾ sola
cui tot libri adessent tot archangeli. tot ꝓpħẽ. Deniq¬

Expanded text:
ingressus Angeli, inuenta domi in penetralibus sine comite, ne quis intentionem abrumperet, ne quis obstreperet. Neque enim comites feminas desiderabat, quae bonas cogitationes habebat. Quin etiam tunc sibi minus sola uidebatur, cum sola esset. Nam quemadmodum sola, cui tot libri adessent, tot archangeli, tot prophetae? Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
nera nr̃a cohirces. Angelꝰ est missus est xassus
in cruce xx̃us. Est adam factus et eodem tpe
laxsus/. Ob meritũ decime cadit abel fratus ab
ense. Ofert melchisedetse ysaac supponit᷑ aris
Est decollatꝰ xxĩ baxtista ichãnes. Est petrus

Expanded text:
nera nostra coherces, angelus est missus, est passus in cruce Cristus, est Adam factus et eodem tempore lapsus, ob meritum decime cadit Abel fratris ab ense, offert Melchizedech, Ysaac supponitur aris, est decollatus Cristi baptista beatus, est Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ diuicias ꝑniciose ppli̾ appetebant. pauper ẽe uo¬
luit. Monorib et imperiis inhyabant. rex fieri no¬
luit. Carnales filios magnũ bonũ pritabant tale
cõuigiũ. prolem q cõtempsit. Cõtũelias suꝑbissime
horrebant. om̃e genus ꝯtũeliaꝵ sustinũt. Iuiiri¬
as ĩtollerabiles ẽẽ arbiti abãt᷑ que maior m̃iria est¬
ꝙͣĩstũ mocentemq dampnari. doloresq corpori
exerrabant᷑. flagellatus atq crucratus est Ihori me¬
tuebant. morte multatus est. Ignonũosisnuũ mor¬
tio genus. crutã putabant. erucifixus est. Omña q̃
hẽre cupientes nõ uitabanq. tarendo uilefecit oia̾q
cit. Non em̃ ullũ pat̃m cõmitti potest insidũ appetũ
ea q̃ ille cõtempsi̾t aui fugi̾it᷑ q̃ ille su̾stinuit. totaq

Expanded text:
tum divitias perniciose populi appetebant, pauper esse voluit; honoribus et imperiis inhiabant, rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum putabant, tale conjugium prolemque contempsit; contumelias superbissime horrebant, omne genus contumeliarum sustinuit; injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia cit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sust
Abbreviated transcription (Latin):
s tractantem. Quid ad uidẽdũ iocũdiꝰ. quid
delectalliꝰ. Cerne illũ qui ĩmẽsus est puulis
brachus ad mat̾na colla pẽdentẽ. et diras.fe¬
ix sum. Feliciorq dũ illũ uideo quẽ regis ox¬
tauirũt uidere et nõ uiderũt dignus est uisu
qui speciosus est forma pre filus hom̃. ¶Co¬
tita et recogita quo aĩo et qua cogitacõne te¬
nebat᷑ illa dalcissima mat̾ rius tũ illũ dnm̃
tantũ ac tãtillũ in brachus sus exultans et
leta tenir et tũ ei ut infantulo gestienti dulcib oculis
mia sua quib poterat modulis cõsolaret᷑ cũ denĩq
alps atq alus studis ad que ix̃am mat̾ua pietas
ĩformabat. ei pro qualitatũ uicissitudĩb sedulallã

Expanded text:
uid delectabilius? Cerne illum, qui immensus est, parvulis brachiis ad materna colla pendentem, et dicas: Felix sum, feliciorque, dum illum video quem reges optaverunt videre, et non viderunt . Dignus est visu qui speciosus est forma prae filiis hominum . Cogita, et recogita quo animo et qua cogitatione tenebatur illa dulcissima Mater ejus, cum illum Dominun tantum ac tantillum in brachiis suis exsultlaeta teneret, cum tibi ut infantulo gestienti dulcibus osculis nua sua quibus poterat modulis consolaretur, cum denique aliis et aliis studiis, ad quae ipsam materna pietas informabat, tibi pro qualitatu
Abbreviated transcription (Latin):
set ex reliquis captiuis toto exercitu capita singula prȩde
nõie distribuit. his rebus confectis in heduos proficiscitur
ciuitatẽ recipit es legati ab aruernis missi quae impe¬
raret facturosse pollicentur. Imperat magnũ nũm obsidũ
um basilum cum legiõib ducibus in remis callocat: ne qm
d finitimis bellouacis calamitatẽ accipiãt.C. Ancistiuĩ

Expanded text:
set, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae set, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsiducium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium
Abbreviated transcription (Latin):
pido caedem et fugã suoꝵ desferata salute copiasa mu¬
nitiõib reducũt. fit protinus hac re audita ex castrisgal¬
loꝵ fuga. & nisi crebris subsidiis ac totius diei labore mili¬
tes defatigati fuissent: om̃s hostiĩ copias delere potuissẽt
de media nocte missus eꝗtatus nouissimũ agmẽ consctur
magnus nũs capitur atq interficitur. reliꝗ ex fuga in ci¬
uitates discedunt. postero die uercingentorix concilio cõ¬
uocato idbellũ se non suscepisse suaꝵ necessicatũ : sed cõ¬
mimis libertatis cã de monstrat. & qm̃ sit fortunȩ cedendũ
adutrãq rem se illis offert: seu morte sua romanis satisa¬
cere: sei uiuũ tradere uelint. Mutuntur de his reb ad
caesarem legati. iubet arma tradi. principes produci. Ip¬
se in munitione pro castris consedit eo duces producim¬
tur Uercingentorix deditur. arma producuntur. reser¬
uatis hedius atq aruernis si percos ciuitates recuꝑare pos¬

Expanded text:
pido caedem et fugam suorum desperata salute copias a mupido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare pos
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗ̃ neq aggeres neq fassae iim hostiũ sustinere potenat̃
coactis una Ix cohortibus quas ex proximis priesidiis deduc¬
tas fors optulit. caesarẽ pernuncios facit certiorẽ quid
faciendũ existimet. Accelerat caesar ut proelio intersit
eius aduentu ex colore uestitris cognito quo insigni in proe¬
liis uti consueuerat. turmisq equitũ et cohortibus uisis qͥs
se sequi iusserat : ut de locis superioribus haec decluua &
deuexa cernebantur. hostes proeliũ comiitũt. Utrinque
clamore sublato russus ex uallo atq omnib munitiõi¬
bus clamor: nr̃i omissis pilis remgerũt. repẽte post ter¬
gũ equitatus cernitur . cohortes aliae appropinquant
hostes terga uertũt. fugientibuis equites occurriũt. fu
magna caedes. Assedulus dux et princeps remus tũ occidit᷑.
uercasiuerlanus aruernus uiuus in fuga comp̃henditur
tato nũo incolumes se in castra recipuit. conspicati ex op¬

Expanded text:
postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur;tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex op
Abbreviated transcription (Latin):
uersis in munitionẽ conectus. et ascessum dat gallis
et imꝑat si sustinere nõ possit. deductis cohortib erupti¬
one pugnaret id nisi necessaio nõ faciat. Ipse adit reli
suꝑioꝵ fructũ in eo die atq hora docet consistere. Inceni¬
ores desperatis campestribus locis ꝑꝑmagnitud mẽ muniti¬
onũ loca praerupta ex ascensu tentat hic ea quae paro¬
uerat̃ conferũt multitudine teloꝵ ex currib propiugnã¬
tes deturbant. aꝯgere & cratib fossas explet̃. faltib uallis
adorti iam rescindunt. Mitit primo Brutũ adulescentẽ
cũ cohortibus caesar : post cũ aliise fabiũ legatũ postre¬
mo ipse cũ uehementius pugnaretur ineegros subsidio ad¬
ducit. Restituto proelio ac pulsis hostibus eo quo labienũ
miserat contendit. cohortes quatuor ex proximo castel¬
lo deducit. equitũ partẽ sequi et ꝑtẽ circũuenire exte¬
riores mimitiones et d tergo hostes adorir uib& labienus

Expanded text:
versis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis versis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis it: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliqmicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus,
Abbreviated transcription (Latin):
tentantur. quae minime pars firma uisa est. huc concur¬
ricur. Rãnoꝵ manus tantis munitiõib destinetur: nec fa¬
cile pluribus locis occurrit: multũ ad terrendos nr̃os ualet
clamor: qui post tergũ pugnãtib extitit : ꝙ suũ periculũ in
aliena uident uirtute consistere. omnia .N. plerũq quae
absunt uehemeneius hominũ mentes perturbant. Caesar
idoneũ locũ nactus quid quaq ex parte geratur cognoscit.
laborantibus submitit. Utrisq ad aium octurrit: unũ es-¬
se illud tp̃s quo maxime contendi conueniat. Galli nisi pfre¬
gerint munitiones de omni saluce desferãt. Romanisirẽ
optinuerint finẽ omniũ laboꝵ expectat᷑. Maxime ad su-¬
periores munitiones laboratur. quo uercas siuelanũ missũ
demostrauimus. Iniquũ loci ad decliuitatẽ fastigiũ mgnũ
ht̃ momentũ. Alii tela coniiciũt. alii testudine facta subo¬
eunt. destitigtis iuicẽ integri succedũt cigger ab uni¬

Expanded text:
temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurtemptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab uni
Abbreviated transcription (Latin):
gnitis per exploratores legionibus ducẽs hostiũ lx ex om̃i
nuo deligunt eaꝵ ciuitatũ: quae maximã uirtutis opini¬
onem hẽbant. quid quo quo pacto agi placeat occulte interse
consticuũt. ad cundi tp̃s definiũt cum meridiei esse uidere¬
tur his copiis uerca siuelanũ aruernũ unũ ex quatuor dis-¬
cibus propinquũ uercingentorigis praeficiũt. Ile ex castris
prima uigilia egressus prope confecto sub lucẽ itinere post
montẽ se occultauit: militesq ex nocturno labore sese re¬
ficere iussit. Cum iam meridies appropinquare uideretur.
adea castra quae demõstrauimus sup̃ contendit. eodemqͥ.
tpre equitatus ad campestres munitioes accedere: et reliq̃
copiae pro castrisse se ostendere coeperũt. Uercingentor ix
ex arce alexiae suos conspicatus ex oppido egreditur: castris
longurios musculos falces reliquaq quae eruptiõis cã paraue¬
rant profert. pugnatur uno tpre omnib: locisatq. omnia

Expanded text:
gnitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni gnitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia