comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etangismonite dici possunt qui metã¬
gismũ asserunt dicentes. sic ẽẽ prẽm¬
in filiũ qũo uas in uase quasi duocor¬
pora carnalit̾ opmantes ita ut filus intreo in
prem̃ tanqm uas minus ĩ uas mauis. unde et
tale nom̃ hic ertor accepit ut mecangisinum
grece dic̾etur. antigion quippe illa lingua uas
dicitur. sed ĩtroitus umꝰ uasis malt̾m latinen
no noĩe nõ pdo dici sicut grete potuit metan¬
elentiam sunt uł hermniani ab auo-¬
torib seleuco uł herma qui elem̃toꝵ
mat̾iam de qua fcũs est mũdus ñ a
deo fc̃am dicunt sed d̾o coet᷑nam. nec aĩam deo
cribuunt creatori. s creatores ẽẽ aĩaꝵ angelos
uoluno de igne et de spũ. Malũ aũ asserunt
ẽẽ aliqñ a deo. aliqñ a mat̾ia. Negant saluato¬
rem in carne sedere ad dexterã pr̃is sed eã se exu¬
isse ꝑhibent eamq in sole posusse accipientes
occõnem de psalmo ubi legitur. In sole posuit
tab̾naculũ suũ. Negano eciam uisibilem ꝑ adỹ¬

Expanded text:
ETANGISMONITAE dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Pare Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error accepit, ut μεταγγισμός graece diceretur: ἀγγεἶον quippe illa lingua vas dicitur: sed introitus unius vasis in alterum, latine uno nomine non potest dici, sicut graece potuit μεταSELEUCIANI sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elemateriam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam: nec animam Deo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum angelos volunt de igni et de spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de psalmo ubi legitur: In sole posuit tabernaculum suum . Negant visibilem paradi
Abbreviated transcription (Latin):
ut nolit inde dubitari sanitate̾. copiam dulcẽ¬
dinem. Itane m illa gente ño erat sanitas cor¬
ꝑm in qua et nãsci et cresd̾e̾ et gignere. et raꝑ
durate potuerũt illa aialia ut quib dã eorũ
grauidis. sicut desipint captis eo in celo colli¬
gatis. nec saltẽ plem tp̃is sed abortiui seris
de tam excelso intertã cadentes et uiu̾e potu¬
boees noͣ tm̃ in aquis et uentis. sed eciã in igni
et fumo ed nasti potuerunt ec tanta fecũdita¬
te ditari. ut ex caꝵ fructib sui cmiꝰq gñis aĩa¬
lia gignerẽtur. eo eaꝵ arboꝵ feracitate mitͥia
atip pasta conẜuarẽtur. Quoꝵ sagnie leti¬
ciam prolis quoq fecũditas testaretur. maxie
ubi millus sabor agriculture. net int̾eꝑies esta
itã ferandit ꝑpetio sb̾petebat et fructꝰ nũqmͣ
de ẽẽ faciebat. sicut uidemꝰ arbores cittoꝵ toto
amio es flores eo fructus parere. siugitꝰ irri¬
getur: sagna ͦ illic copia et eiꝰ hude: mag¬

Expanded text:
ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulceut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potubores non tantum in aquis et uentis, sed etiam in igni et fumo et nasci potuerunt et tanta fecunditate ditari, ut ex earum fructibus sui cuiusque generis animalia gignerentur et earum arborum feracitate nutrita atque pasta conseruarentur, quorum saginae laetitiam prolis quoque fecunditas testaretur, maxime ubi nullus labor agriculturae nec intemperies essita fetandis perpetuo subpetebat et fructus numquum deesse faciebat; sicut uidemus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si iugiter inrigentur. magna ergo illic copia et eius ha
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ia. album. calidũ. dulce. Ad malum a. infir¬
mitas. egestas. ingrum. frigidum. amarũ. Qͣ
imꝑite. et inconsid̾ate uideat qui potuerit.
Ego aũ ne hoĩ calumpniari puter. nicħ obi¬
cio de albo. eo nigro. caudo. et frigido. de dul¬
ai eo amaro. et sanitate atq infirmitate pre¬
sdribam. Si .n. albũ et dulce duo bona sunt¬
la. qũo plurima una. om̃is oluia ingrescen¬
do dulceicit .i. mau ampliꝰ hñdo fit melior:ͤ
It̃ si duo bona sũt caior eo sanitas: duo uero
mala. frig̾ et infirmitas. cur calescendo cor¬
poea egrescũt: An foete sana febriũt. Nõ hec
gͦ obicio. q̃ forte n̾o fautus aut ꝓ quib lib
contͣriis potiꝰ qmͣ ꝓ bonis et mał ꝯmemo¬
rauit psertĩ eꝑ ignẽ gentis tenebraꝵ nũ¬
qm̃ frigidum fuisse: dixu̾nt. sed caiorẽ ol
utiq malũ. Um ut ista omittamꝰ illa ui¬
deamꝰ q̃ ita ꝯmemorauit bona in hiis ꝯtrᷤ

Expanded text:
pia, album, calidum, dulce; ad malum autem, infirpia, album, calidum, dulce; ad malum autem, infirmitas, egestas, ninperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona suntla, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? non ergo haec obicio, quae forte non cautus aut pro quibuslibet contrariis potius quam pro bonis et malis commemorauit, praesertim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑdidit gens tenebraꝵ. ¶ste ipẽ faustus ĩ
hoc ip̃o sermone cui minc respondeo et mł¬
ta oͥ met contraria eleganter oppon̾e̾ iisꝰ
ẽ sanitatẽ ec infirmitatem copiam. ege¬
statem. album et nigrum. calidũ. eo frigi¬
dum. dulce et amarũ. In quib omitto de
albo eo nigro: aliquid dic̾e. stut si ullũ mo¬
mentum boniet mali ẽ in colorib ut albũ
dicant ad dm̃ ꝑtinere ingrũ aũ ad ħylẽ.
cum omĩa genera uolatiliũ hylen creas¬
se ꝑhibeant. si album colorẽ pulinis eorn᷑¬
et deus asꝑsio ubi latebant corui. qñ cigni
candore ꝑfusi sunt: Item de captido eo fri¬
gido disputare no opus est. Utrũꝙ em̃
temꝑantꝰ ad hibitum: salubre intẽꝑantꝰ autẽ
ꝑnicioss̃ est. Cetera uideamꝰ. bonĩ et malum
qs in pͥmis foete ponẽ debuto i husdẽ contͣ¬
riis ita uidetur posuisse: ut tanc̃ gn̾alia uellet
intelligi .s. ut ad bonum ꝑtineat sanitas. co¬

Expanded text:
ni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in ni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro aliquid dicere, aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad deum pertinere, nigrum autem ad hylen. cum omnia genera uolati- ' lium hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum deus aspersit, ubi latebant corui, quando cygni candore perfusi sunt? item de calido et frigido deputare non opus est; utrumque enim temperanter adhibitum salubre, intemperanter autem perniciosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uintelligi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, co
Abbreviated transcription (Latin):
audiret. alacrit᷑ obediret. hic aut̃ contra
tenebras disputantem ꝑlures eloquentẽ
qm doctum multi autẽ seductorem ꝑuer¬
sissimũ nõiabant. Int̾ paucos uero mam
doctria seltem cabalius eis aliquid sciebl
tanqmͣ om̃ib aĩalib ad hoc ꝑs diuina ꝯ¬
cteta sit ut stolida fieremt. Quid ẽ hoc. Ro¬
go eiigilate aliqñ miseri et comparate
in fabula ur̃a et om̃ium aĩaliũ prius tp̃t
et presens. tunc intetra sua. nunc in hoc m̃do.
Timo firma erant corpora: mĩt infirma sũt.
Tmo aeris acies ocłoꝵ ad iudendũ. cũ dele¬
statione m̃adendi regionem dei: nũc obtũ¬
sa ia ut a solis radiis au̾tatur. Tunc acute
mentes animalium ad intelligendũ con¬
cionantis ẜmonem. nũc hebetes et ab eius¬
modi capacitate penit᷑ auene. Tins natu¬
ratis tam magna et tam potens eloquen¬
tia nũt tanto studio ac labore iux ꝑua et
exigua. O qũa magna bona ꝯmixtione bo¬

Expanded text:
audiret, alacriter oboediret; hic autem contra audiret, alacriter oboediret; hic autem contra tenebras disputantem plures eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manidoctrina saltem caballus eius aliquid sciebat, tamquam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate aliquando, miseri, et conparate in fabula uestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt; tunc acris acies occulorum ad uiuendum cum delectatione inuadendi regionem dei, nunc ita obtunsa, ut a solis radiis auertatur; tunc acutae mentes animalium ad intellegendum contionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione bo
Abbreviated transcription (Latin):
hẏles oꝑa intuꝑat manichens. fieri nõ pos¬
sent sine menbroꝵ concordia qmͣ laudat.
et d̾o asignat apłs. Mubitatũ ad huc quis¬
nam sectandus et quisnam anathemandꝰ
sit  Quid qd̾ ibi eraut quedam que eciã
loq̃bantur ut eis concionantib oĩa ser¬
pentia. quadrupedia. uolatalia natatilia au¬
diͣent. intellig̾ent. ꝯsentirent. Miranda hec
et om̃o diuina eloqñtia. Et neminẽ grama¬
ticũ. aut rethorem audierant auo intꝰ lacͥ¬
mas ferulaꝵ atq uirgaꝵ ista didicerãt. Nẽ¬
pe iste saustus ito has uanitates diserte ga¬
triret ad disciplinam faciendã sermonis
etiam serus accessio. Et quauis eẽt acer inge¬
nio: tũ legendo stomachũ rupit ut ei loqñ¬
titam panci assentarentur. O miserũ qͥd
mista luce ac non m illis tenebris natus ẽ
Inis .n. cũ contra lucoan concionantem.
om̃is bipes. om̃is multipss. om̃is etiam
ẜpens a dracone usq ad cocleam libentꝰ

Expanded text:
hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non poshyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, omnis etiam serpens a dracone usque ad cocleam libenter
Abbreviated transcription (Latin):
altꝰ posuerit qui hoc fabricaumn. Peus autẽ
mistendo bonitatem suam. huiꝰ fabrice ma¬
liciam tẽꝑau̾iti Talib .n. fabulis pueriles
aĩas hebetant. Sed ncc hoc eos posse dic̾e̾
ꝑmisit sb̾uemiens deus ꝑmuilis ꝑ ora sc̃oꝵ. ha¬
bes .ii. et paulo suꝑius. Dens pͥosui m̃bra
singula. imũqd̾q eoꝵ in corpore ꝓrit uolu¬
it Quis iam non intelligat ẜm hoc dñ
menbris corpus fabricauit officia diu̾soꝵ
oꝑm inunitatiss compage ẜuantib: Di¬
te tenebraꝵ. antequam illis deus lucem fu¬
am misceneo non hebant uero tam m̾broꝵ
concordiam quam sic laudat apłs. Utr̃ ibi di¬
ceter caput pedib. aut oculus manui. opus
de non hẽs. Nimquam hoc dixerunt nec di¬
tere ponierumt. Tales .n. eis actus et oꝑa tribu¬
ut Repebant ambulabant. natabant. uo¬
mitriebant et fonebant corpora sua. hunc
etiam ꝑlis fecũditas sbpecebar Nam et cõ¬
ingia tribuũt eis. ħ certe omĩa q̃ tanqu̾a

Expanded text:
alter posuerit, qui hoc fabricavit; Deus autem alter posuerit, qui hoc fabricavit; Deus autem miscendo bonitatem suam, hujus fabricae malitiam temperaverit. Talibus enim fabulis pueriles animas hebetant. Sed neque hoc eos posse dicere permisit subveniens Deus parvulis per ora sanctorum. Habes enim et paulo superius: deus posuit membra singula. unum quodque eorum in corpore prout uoluit. quis iam non intellegat secundum homembris corpus fabricauit officia diuersorum operum in unitatis conpage seruantibus ? Dite tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uonutriebant et fouebant corpora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. S cd̾m qd̾ dicitur. et malũ sed̾m sic̃ sc̾ptũ
est. Ut eximeret nos de p̾senti scło maligno. Ea¬
le est .n. et illud. Quoꝵ deus uentꝰ. Nisi esset
ibi quoꝵ. nullo mõ dic̾etur deus uentꝰ. Nec ĩ
ꝑsalmo demonia possent dii appellari: nnsi ad¬
detur gentiũ. Sic .n. scrptum est. Qm̃ dii gẽ¬
cium demonia. Hic añ nec deus huiꝰ scłi. nec qͦ
rũ deus uenter. nec dii gentiũ demonia. Hic
añ nec deus huiꝰ scłi. nec quoꝵ deus uent᷑. nec
dii gentiũ demonia. sed simpłr poĩtũ ẽ. deus
tẽꝑauit corpus. qui non pot̃ intelligi nisi
uerus deus om̃ium creator. Illa .n. cũ utu¬
ꝑatione dicũtim hoc aũ cũ laude dcm̃ ẽ.sti¬
si forte dñ tẽꝑasse corpus non dispositionẽ m̃¬
broꝵ. hoc est fabritando et construendo sedad¬
mixtione lucis sue faustus intelligit. Ut .s.
hec menbra ita distincta et locata suis sedib

Expanded text:
tium: secundum quod dicitur, et malum saeculum, sicut scriptum tium: secundum quod dicitur, et malum saeculum, sicut scriptum est, Ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno . Tale est enim et illud, Quorum Deus venter : nisi esset ibi, Quorum, nullo modo diceret, deus venter. Nec in Psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur, Gentium. Sic enim scriptum est: Quoniam dii Gentium daemonia . Hic autem, nec, Deus hujusuoniam dii Gentium daemonia . Hic autem, nec, Deus hujus saeculi; nec, quorum deus venter; nec, dii Gentium daemonia: sed simpliciter positum est, Deus temperavit corpus; qui non potest intelligi, nisi Deus verus omnium creator. Illa enim cum vituperatione dicuntur, hoc autem cum laude dictum est. Nisi forte Deum temperasse corpus, non dispositione membrorum, hoc est, fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae, Faustus intelligit: ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
nec leratur in ꝑditione niuoꝵ: paulo post. iuidi¬
a ineiit dẏaboli mors intrauit in orbem terraꝵ.
Et rursus de ip̃a moete. ne se hoĩes extra culpã
ponerent. Impii aũ manib et uerb̾ inqutoas¬
cersierunt illam eo existimantes illam amicã
defluxerunt. alibi autem bona et mala. iuita
et mors diuicie et panꝑtai: a dño deo sũt. hic ꝑ¬
turbati homines nõ intelligũt in uno eodẽtꝙ
oꝑe malo. nõ postea c̃oseqñte alia q̃ manife¬
sta erit. sed quadã contimio comitante iũdc̾a.
aluid uenire de astucia suadentis. aliud de ne.¬
quitia uolentis. aliud de iusticia puinentis c̃
dẏabolus sugg. homo c̃osentin deus deserit
Quocirta i oꝑe malo .i. extecatione infideli¬
um si intelligatur et dẏabolus pp̃suadendi
malignitatem. ut sic distinguatur: deus huiꝰ
Tołi. nõ mͥ uidetur absurdũs sleq .n. sĩ ad¬
diam̃to di deus. cũ adiũgitur huiꝰ scłia. ho¬
minũ mpioꝵ. non isi in hoc seło lorere uolẽ¬

Expanded text:
nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post: inuidia, inquit, diaboli mors intrauit in erbe terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent: impii autem manibus et uerbis, inquit, accersierunt illam, et extimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus huius saeculi, non mihi uidetur absurdum. neque enim sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huius minum impiorum, non nisi in hoc saeculo florere volen
Abbreviated transcription (Latin):
eo namite lumtui sc̃o exaiteriũ. cũ eas ullmn
etrorem qno ita tenebrarẽtur ut inimita luci
lux ficres et ip̃e miserit S̾i muitas: muistus il
cegeren Si uolentes. ingratus ut dampnet. Oe
se futuras iniitas origini sue si p̃stire potu¬
erut. et ante bellum timore cruciate et ĩ bel¬
lo mexpiabilit᷑ maculate et post bellũ ieter¬
nim dampnate. nũqu̾a beate. Si ant̃ p̃stire
ño potuerit. et ante bellum ĩprouide et in
belło inualide. et post bellum misere. nũqmͣ
blaphematis. Et tñ aliqñ nolentes quaa defẽ¬
dere bonitatem dei eciam ip̃i hyle p̾stare dici¬
tis aliquid boni. ut melusa insemet ip̃a non
seuiat habebit ergo aliquid boni. cum ei nul¬
limi mixtrim ent bonum. An forte sicut d̾s
ante bellum sine ꝯmixtione mali h̾ebat ne¬
cẽssitatis malum. ita hẏie post bellum sine
ꝯmixtione boni habebit cessationis bonum
Dicite ergo duo mala. sed unũ altero petus.

Expanded text:
et inimicae lumet inimicae lumerrorem, quo ita tenebrarentur, ut inimica luci lux fieret, ipse miserit; si invitas, injustus, ut cogeret; si volentes, ingratus, ut damnet. Quae se futuras inimicas origini suae, si praescire potuerunt, et ante bellum timore cruciatae, et in bello inexpiabiliter maculatae, et post bellum in aeternum damnatae, numquam beatae; si autem praescire non potuerunt. et ante bellum inprouidae et in bello inualidae et post bellum miserae, numquablasphematis ? et tamen aliquando uolentes quasi defendere bonitatem dei etiam ipsi hyle praestare dicitis aliquid boni. ut inclusa in semet ipsa non saeuiat. habebit ergo aliquid boni, cum ei nullum mixtum erit bonum? an forte sicut deus ante bellum sine commixtione mali habebat necessitatis malum, ita hyle post bellum sine commixtione boni habebit commixtionis bonum ? dicite ergo duo mala, sed unum altero peius; .
Abbreviated transcription (Latin):
sed tenere. Si nos aũ quosdam et si ab aliis suis
quibdam cõsumendo int̾nnebat. in alias tñ
fcemas denuo cõmutabat ut moriendo et re¬
nastendo cattem ꝑ it̾nalla tpẽm sue uite letici¬
a fruerentur. Dens aut qualem om̃ĩpotentem
optimũꝙ destribitis meternũ et alienos eradi¬
cat et suos dampnar. Et qd̾ miserabiliore de¬
mentia creditur. hyle animalia sua ledit in pu¬
gna sua. deus punit menbra sua in instoria sua
Quid est uam homĩes. Nempe recordañ u̾ba
fausti. de deo tanqũa antidoto et hẏle tanqũa
ueneno. Ette plus nocet ut m̃ antidotũ qmͣ
uenenũ. Numnquid hẏle tam horrendo in eter¬
num ueldm̃ indueret. uł sua iustera affiger
Ed  steleratius ẽ calũpmatur en dẽ reliquiis
ne defocisse uid eatur. qd̾ eas purgare non po¬
titit. Dicton. manicheus in epsa findamenti
ideo dignas ilłlas aĩas fieri tau suplicio. qd̾ er¬
rare ce a priore lucida sua natura passe siuis

Expanded text:
sed tenere; suos autem quosdam etsi ab aliis suis sed tenere; suos autem quosdam etsi ab aliis suis quibusdam consumendo interimebat, in alias tamen formas denuo commutabat, ut moriendo et renascendo saltem per interualla temporum suae uitae laetitia fruerentur; deus autem, qualem omnipotentem optimumque describitis, in aeternum et alienos eradicat et suos damnat; et quod mirabiliore dementia creditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoria sua. quid est, uani homines? nempe recordamini uerba Fausti de deo tamquam de antidoto et hyle tamquam ueneno; ecce plus nocet uestrum antidotum quam uenenum. numquid hyle tam horrendo globo in aeternum uel deum includeret uel sua uiscera adfigeret? et quod sceleratius est, calumniatur eisdem reliquiis, ne defecisse uideatur, quod eas purgare non potuit. dicit enim Manichaeus in epistula Fundamenti ideo dignas illas animas fieri tali subplicio, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupiuit. illa eam funditꝰ eradicauit. Ista si oꝑ
appetiuit ĩplesset. sͥ certe incħ obfuisses. Ina
ẜ̾ ut hostilem adu̾sitatẽ penitꝰ eu̾teret: et eclã
sue ꝑti granitꝰ nocuit. sicut ẽ ilła notissima et
pereant amicidum inimici mna int᷑tidant. Mis¬
sã est .n. ad mexpiabilem ꝯtaminatione̾ pars dei.
ut eẽt unde tegetur globus. quo in etͦuũ hostis
uniꝰ sepeliendus ẽ: Tm̃ .n. timebitur et uictus.
tm̃ t̾rebit inclusus ut sẽpit̾na miseria ꝑtis dei
cet̾o deo tribuat qualem cũq seturitatẽ. O magͣ
m̃ocentia bonitatis. Etce facit et deus ur̃ unde
tenebraꝵ gentem horribilitꝰ accusatis. qd̾ et su¬
is noceat et alienis. Id ipm̃ om̃io in d̾o ur̃o argu¬
i ille globus extremꝰ. quo et hostis mnluditur
et cuus affligitur. Immio uero suꝑat mampluis
notendo et alienis es suis. illa ꝑs qu̾a dicitis dm̃i.
hyle qippe. nõ eradicare alienũ regnũ uoluit.

Expanded text:
concupiuit, illa eam funditus eradicauit. ista si, quod concupiuit, illa eam funditus eradicauit. ista si, quod adpetiuit, inplesset, sibi certe nihil obfuisset; illa uero ut hostilem aduersitatem penitus euerteret, etiam suae parti grauiter nocuit. sicut est illa notissima et pereant amici, dum inimici una intercidant. missa est enim ad inexpiabilem contaminationem pars dei, ut esset, unde tegeretur globus, quo in aeternum hostis uiuus sepeliendus est; tantum enim timebitur et uictus, tantum terrebit inclusus, ut sempiterna miseria partis dei cetero deo tribuat qualemcumque securitatem. o magna innocentia bonitatis! ecce faciet et deus uester, unde tenebrarum gentem horribiliter accusatis, quod et suis noceat et alienis. id ipsum omnino in deo uestro arguit ille globus extremus, quo et hostis includitur et ciuis adfligitur; immo uero superat in amplius nocendo et alienis et suis pars illa, quam dicitis deum. hyle quippe non eradicare alienum regnum uoluit,
Abbreviated transcription (Latin):
plici et sĩno bono głamur: Ergo etiam
apud semeripas istas duas naturas. aut
duo bona. aut duo mala fati cogemimi:
Condẽdim᷑ uobis si duo mala dixͥitis. ut
quid uolueritis hoꝵ penis dicatis. Si aũ
duobona quodubet hoꝵ melius dicite. S¬
rio postea diligentior ꝯsid̾atio dũ tñ up̃
errorille tollat᷑ quo dicitis duo pͥncipia duaꝵ
naturaꝵ bonsseo male᷑ et plane duos dos unũ
bonũ et aitͥm malũ ¶Iam uͥo si pp̃ca malũ est
aliquid qd̾ alti noter inuicem sͥ ip̃a nocueriũt.
fuĩt ima ꝑs imꝑbior. qi prior appetiuit alienũ.
Una gͦ malum iferre noluta. altera malũ ꝓ ma¬
lo retribuit. Et ño lege talionis tanꝙ ocusũ ꝓ
ocło. quod ĩpudent᷑ et ĩpudentꝰ rephñdere solet̾is
sed multo grauiꝰ. Eigite gͦ ꝙͣ peiorẽ dicatis.
Que prior note uoluit. aut q̃ ampliꝰ not̾e et
uoluit et potuit. Ista .n. ꝓ modo suo luce ꝑfrui

Expanded text:
plici et summo bono gloriamini? Ergo etiam plici et summo bono gloriamini? Ergo etiam apud semetipsas istas duas naturas, aut duo bona, aut duo mala fateri cogimini. Concedimus vobis, si duo mala dixeritis, ut quod volueritis horum pejus dicatis: si autem duo bona, quodlibet horum melius dicite, erit postea diligentior consideratio; dum tamen vester error ille tollatur, quo dicitis duo principia duarum naturarum, bonae et malae; et plane duos deos, unum bonum, et alterum malum. Jam vero si propterea malum est aliquid, quod alteri nocet, inuicem sibi ista nocuerunt, fuerit una pars inprobior, quia prior adpetiuit alienum. una ergo malum inferre uoluit, altera malum pro malo retribuit, et non lege talionis tamquam oculum pro oculo, quod inprudenter et inpudenter reprehendere soletis, sed multo grauius. eligite ergo. quam peiorem dicatis, quae prior nocere uoluit, an quae amplius nocere et uoluit et potuit. ista enim pro modo suo luce perfrui
Abbreviated transcription (Latin):
nires tp̃s quo mẽbra eiꝰ ita uastarentur eo
inqͥnarẽtur ĩ ilło pͥlio uo iux cũ tanto labo¬
re nec tñ tota lib̾entur atq nũdẽtur. sed
si ad ipm̃ hoc uõ ꝑtinobat qd̾ quid̾ cͤuitis ꝙͦ
dure dicatur c̾te ip̃a m̃bra eiꝰ q̃ hic tanta
mala passta erant nẽpe metnebãt anhoc
la in sũmo nrd bono. an io nõ timẽbant qr su¬
am consecuturã lib̾ationem ac triumphum
ꝑitꝰ pͥuidobant. Certe uł pro sociis timebant
quos et̾ms in illo globo uinculis a suo regno
nouerant alienandos. An ibi caritas nõ erat
pcc̃õ nullo p̾cedente ĩpendebant et̾na suppli¬
cia: Quid ille ipẽ aĩe in globo ligande: non¬
ne eo ipe mẽbra doi nr̃i erant: Nonis imũ
gemꝰ et uma sb̾a est. Ipẽ saltem p̾scientes fu¬
turum sebiternũ runculum suũ nempe
timebant nẽpe merebant. Aut si ipẽ hoc fu¬
tanta mala eo ibi fim̾it antecͣ eẽt̾ aliemi
mali ꝯmixtio. quid de ilło tancxͣ puro et sĩ¬

Expanded text:
niret tempus, quo membra eius ita uastarentur et niret tempus, quo membra eius ita uastarentur et inquinarentur in illo proelio. ut uix cum tanto labore, nec tamen tota liberarentur atque mundarentur? sed si ad ipsum hoc non pertinebat, quod quidem cernitis quam dure dicatur, certe ipsa membra eius, quae hic tanta mala passura erant, nempe metuebant. an hocla in summo uestro bono. an ideo non timebant, quia suam consecuturam liberationem ac triumphum pariter praeuidebant? certe uel pro sociis timebant, quos aeternis in illo globo uinculis a suo regno nouerant alienandos. An ibi caritas non erat, peccato nullo praecedente inpendebant aetglobo ligandae, nonne et ipsae membra dei vestri erant? Nonne unum genus et una substantia est? ipsae saltem praescientes futurum sempiternum vinculum suum, nempe timebant, nempe moerebant. Aut si ipsae hoc futanta mala et ibi fuerint, antequam esset alieni mali commixtio, quid de illo tanquam puro et sim
Abbreviated transcription (Latin):
duram noc̃iatẽ qm̃ paciebatur d̾s ut̃ añ c̾o¬
mxtionem nature qrie ut cũ ea bellares et
m enus fauces sic oppͥmenda mebra sua mitt̾o
coge̾tur. ut nõ posser tota purgari: Etce erad es
in ip̃a magnum malũ anteqiñ nusc̾e̾tur ei ꝙ
solum dicitis maiũ. Aut .ii. ledi et corrãpi no
poterat a gente tenebraꝵ et ꝓpria stalticia pa¬
ciebatur illam nccłtatem. aut si poterat ccerũ¬
pi ei sbͥa. nõ colitis dm̃ ĩ corruptibilẽ qualõ
apłs p̾dicat Quid ergo: Et ip̃a cormptibili¬
tas qua quid̾ ñdũ corrũpebatur illa natuua
sed tũ aqua corrũpi poterati nd̃ nob ind̾o nr̃o
iudetuim malimi. Iud eciã quis ño iudeat¬
tare. utr̃ millũ uiciũ desio carere p̾sentia es
quid ĩmineao omio nestire. Aitt si erad ibi
pͥsentia. Securitas ibi cõ nõ poterat. sed etͦ¬
nus dimor. S hoc cisitũ malũ sto.certe ag¬
nostitis. u nd̃ timnebat ne iamiamcp adue¬

Expanded text:
duram necessitatem. quam patiebatur deus uester ante comduram necessitatem. quam patiebatur deus uester ante commixtionem naturae contrariae, ut cum ea bellare et  eius fauces sic obprimenda membra sua mittere cogeretur, ut non posset tota purgari? ecce erat et in ipsa magnum malum, antequam ei misceretur. quod solum dicitis malum. aut enim laedi et corrumpi non poterat a gente tenebrarum et propria stultitia patiebatur illam necessitatem, aut, si poterat corrumpi eius substantia, non colitis deum incorruptibilem, qualem apostolus praedicat. quid ergo? et ipsa corruptibilitas, qua quidem nondum corrumpebatur illa natura, sed tamen ab alia corrumpi poterat, non uobis in deo uestro uidetur malum? Illud etiam quis non uideatutrum nullum uitium dei sit carere praescientia et quid inmineat omnino nescire — aut, si erat ibi praescientia, securitas ibi esse non poterat. sed aeternus timor; et hoc quantum malum sit, certe agnoscitis. an non timebat, ne iam iamque adue
Abbreviated transcription (Latin):
tenebraꝵ nõ na longo int̾uallo comparari
porest. cui nemo resistebat cui regnanti cũt¬
ta sermebant. qũe concionantem cunsta se¬
cuta sunt. Quod sine magna pace atq ꝯtor¬
dia fieri nõ posser. Ibi .n. funt regna felcia.
ubi om̃ium pleno ꝯsensu regib obeditur.
cunsta ammaliũ cet̾oꝵ gn̾a sb̾dita erant. et ad
mitum eiꝰ ꝯu̾tebantur. faciendo qd̃ ussisset.
credendo qd̃ suasisser. heo dicentes usq a deo
putatis surda homĩnũ corda ut expestent a
nob̾ dm̃ alterum noĩari. ꝙ indent plane at¬
apte describi: Si .n. pͥncipis huiꝰ ures hoc po¬
terant magna potentia. Si honor: mag᷑ olara¬
tas. Si amor magna cõcordia. Si timior ma¬
gna᷑ disciplina. In hiis om̃ib bonis sierant
aliqqua mala: nõ ĩd iam mali natura dicẽda
est: nisi ab eis qui nesciñt quid loquantur or¬
ro si ip̃ca mali naturã putans. qr nõ solũ in
alteram naturã mala erat. sed eciã in seip̃a
hebat malum. nullũ ue malũ eẽ arbitmim

Expanded text:
tenebrarum non ita longo intervallo comparari potest, cui nemo resistebat, cui regnanti cuncta servierunt, quem concionantem cuncta secuta sunt; quod sine magna pace atque concordia fieri non posset. Ibi enim sunt regna felicia, ubi omnium pleno consensu regibus obeditur. cuncta animalium caeterorum genera subdita erant, et ad nutum ejus convertebantur, faciendo quod jussisset, credendo quod suasisset. Haec dicentes, usque adeo putatis surda hominum corda, ut exspectent a vobis deum alterum nominari, quem vident plane aperteque describi. Si enim principis hujus vires hoc poterant, magna potentia; si honor, magna claritas; si amor, magna concordia; si timor, magna disciplina. In his omnibus bonis si erant aliqua mala, num ideo jam mali natura dicenda est, nisi ab eis qui nesciunt quid loquantur? Porro, si propterea mali naturam putatis, quia non solum in alteram naturam mala erat, sed etiam in se ipsa habebat malum; nullumne malum esse arbitramini
Abbreviated transcription (Latin):
quies et pax.Umptũ fateam᷑ illud fuisse
moluis regnũ. ubi milla discordia. Duo
tũ bona istã młto accomodatiꝰ dix̾im. qmͦ
niũi bonũ et alt̾m malũ et illud sit meliꝰ
ubi nec singuli sͥmet ip̃is nocebant nec

Expanded text:
quies et pax. uerumtamen fateamur illud fuisse quies et pax. uerumtamen fateamur illud fuisse melius regnum, ubi nulla discordia; duo tamen bona ista multo adcommodatius dixerim quam unum bonum et alterum malum, ut illud sit melius, ubi nec singuli sibimet ipsis nocebant nec
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uenenũ fucr̃. cur ñ ergo hoc aut duo bona
magꝰ. et duo mala et duo bona. duo bona.
apud se. duo mala in alterutrum. Postea si opꝰ
fusa queremꝰ quid hoꝵ sit meluis aut peiꝰ. Inte¬
rimc duo bona erant apud se: ita consid̾atur.e
Regnabit deus in terta sua. regnabit et hyle. Sa¬
nitas regnantiũ ed ibi et hic. Copia structiuii
eo ibi es hic. fe̾cunditas prolis: utrobics. suanita
ꝓpriaꝵ uoluptatum apud utrostp. Sed illa gens
inquiũt excepto eo quod uicine luci mala erat.
et apud se ip̃am: mala erat. Int̾im bona eiꝰ mł¬
ta iam dixi. Si et nos mala enis potueritis ostẽ¬
dero: erũt duo regna bona. sed illud meliꝰ. ubi
mislũ erit malũ. Quenã gͦ huiꝰ mala dicitiᷤᷤ
fuisse. uastabam se inquit ĩ uitem ledebãa
otridebanti absumebant. Si ad hoc solũ ibi ua¬
careturꝰ quomio sbi tanta agmina gigneren¬
tur. nitoirentur. ꝓfic̾e̾ntur. Erat ibiergo et

Expanded text:
sibi uenenum fuerunt. Cur non ergo haec aut duo bona sibi uenenum fuerunt. Cur non ergo haec aut duo bona gis et duo bona et duo mala, duo bona apud se, duo mala in alterutrum? postea, si opus fuerit, quaeremus, quid horum sit melius aut peius . interim quia duo bona erant apud se, ita consideratur. regnabat deus in terra sua, regnabat et hyle in sua; sanitas regnantium et ibi et hic; copia fructuum et ibi et hic; fecunditas prolis utrobique; suauitas propriarum uoluptatum apud utrosque. sed illa gens, inquiunt, excepto eo, quod uicinae luci mala erat, et apud se ipsam mala erat. interim bona eius multa iam dixi; si et uos mala eius potueritis ostendere, erunt duo regna bona, sed illud melius, ubi nullum erat malum . quaenam ergo huius mala dicitis fuisse ? uastabant se, inquit, inuicem laedebant, occidebant, absumebant. si ad hoc solum ibi uacaretur, quomodo ibi tanta agmina gignerentur, nutrirentur, perficerentur ? erat ibi ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ elem̃ti eo uescebat᷑ cibo qͥ nascebatur
m eius elem̃to: ꝓculdubio suauitatẽ ipsa
congruentia faciebat. Si aũ incidisset in al¬
t̾uis elem̃ti cibum: ip̃a incongruentia face¬
ret offensionẽ sensin gustantis. Que offen¬
sio uł amaritudo uł asꝑitas uł insuauitas. ł
qdlibet alud. si na nimiũ ẽ ut aliena in cõ¬
pagem corporis cõcordiam q dirũpat. ac fit
Siduo panem qui cotidiana esta nr̃a cꝰ si acci¬
piter sumat extinguitur. Et nos si elleborũ
quo pecoꝵa pleiaq uescent . cuiꝰ tñ berbe adhibẽ¬
de quidam modꝰ eciam medicam̃tũ est. Qiuod
si sciret aut consid̾aret faustus: nõ utiq uene¬
nũ et antidotũ ꝑ exẽplo duaꝵ natinaꝵ mali
et boni ponẽt tanqm̃ deus sit antidotũ. et hy
le uenenũ. cũ eadem res eademq natura. ñc
cõgruentꝰ nũc incogruentꝰ sumpta siue adhi¬
Sed qr eo lux ip̃a capta. opp̃ssa corrupta ẽ ĩuicẽ

Expanded text:
cuius elementi eo uescebatur cibo, qui nascebatur cuius elementi eo uescebatur cibo, qui nascebatur in eius elemento, procul dubio suauitatem ipsa congruentia faciebat: si autem incidisset in alterius elementi cibum, ipsa incongruentia faceret offensionem sensui gustantis: quae offensio uel amaritudo uel asperitas uel insuauitas uel quodlibet aliud, aut si ita nimium est, ut aliena ui conpagem corporis concordiamque disrumpat ac sic sicut panem, qui quotidiana esca nostra est, si accipiter sumat, exstinguitur; et nos, si helleborum, quo pecora pleraque vescuntur; cujus tamen herbae adhibendae quidam modus etiam medicamentum est. Quod si sciret aut consideraret Faustus, non utique venenum et antidotum pro exemplo duarum naturarum mali et boni poneret, tanquam Deus sit antidotum, le uenenum, cum eadem res eademque natura nunc congruenter, nunc incongruenter sumpta siue adhised quia et lux ipsa capta, obpressa, corrupta est, inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
suos. mĩtiss̃ eos appet̾ent nũciñ eis corporaus¬
gemaremt. Ita .n. se res ht̃. ut ꝓ innꝰciuꝰt corporis
congruentia uł delectet esta. uł offendat. Si
delectat: dulcis aut suaiis d̾r. Si aũ offendit.
amata siue asꝑa. siue anqua insuauitate respu¬
endã. Nomie ip̃i nos hoĩes na sumꝰ. ut pler̾ꝙ
alt᷑ apperat almm̃tũ: qd̾ alter ex horreat. siue ꝑ
tẽꝑatione nature. siue ꝓ usu consuetudims.
sine pro affectione malitudinis. qnͣto magis
longe diuersi gñs corpora bestiaꝵ possũt illd̾
hĩe ioꝯdum. qd nobis amaꝵ ẽ: An alitꝰ ca¬
pre ad rodendũ suspedentur oleastrũ. Nam
sicut nõ nissli morbo hoĩm mel amarũ ẽ.
ita illi nature petoris suauis oleaster. Sic
insinuatur prudentib rerũ examinatori¬
b ordo qui ualeat. cũ .s. sua cuiq adhibent᷑
atq redduntur. qnͣtũq hoc bonũ sit ab i¬
mis useꝑ ad sũma. a corporalib usq ad spi¬
ritualia. Itaq in gente tenebraꝵ cũ aĩas ali¬

Expanded text:
peterent, numquam eis corpora uegetarent. ita enim se res habet, ut pro cuiusque corporis congruentia uel delectet esca uel offendat. si delectat, dulcis aut suauis dicitur; si autem offendit, amara siue aspera siue aliqua insuauitate respuenda. nonne ipsi nos homines ita sumus. ut plerumque alter adpetat alimentum, quod alter exhorreat. siue pro temperatione naturae siue pro usu consuetudinis siue pro adfectione ualetudinis? quanto magis longe diuersi generis corpora bestiarum possunt illud habere iucundum. quod nobis amarum est! an aliter caprae ad rodendum suspenderentur oleastrum? nam sicut non nulli morbo hominum mel amarum est, ita illi naturae pecoris suauis oleaster. sic insinuatur prudentibus rerum examinatoribus ordo quid ualeat, cum scilicet sua cuique adhibentur atque redduntur, quantumque hoc bonum sit ab imis usque ad summa, a corporalibus usque ad spiritalia. itaque in gente tenebrarum cum animal ali
Abbreviated transcription (Latin):
umam et ab ditam nos doc̾et de ista ip̃a carne no¬
stta siłitudinẽ dedit. cuiꝰ artificẽ dm̃ cũ hec locĩ¬
retur om̃io ño tacum. Quod si et longũ ẽ tñ qr
nalde nccm. totum ipm̃ locũ ex eiꝰ ad corithios
epsa huic oꝑi memme inserere nõ pigebiide
spũalib aũ nolo uos ignorare fr̾es. Scitis qñ
gentes eratis: ad simulatra sine uote̾. qũo astẽ¬
debatis inducti. pp̃ quod notũ facio uob̾ qi ne¬
mo in spũ dei loquens dicit anathema ihesu.
Diuisiones aũ donationũ sũt: idem aũ sp̃c. Et
diuisiones m̾istratõnũ sũt: id̾ aũ dñs. Et diui¬
siones oꝑationũ sumt: id̾ aũ deus qui omnia

Expanded text:
vinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne novinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cujus artificem Deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. Quod etsi longum earium, totum ipsum locum ex eius ad Corinthios epistula huic operi me inserere non pigebit. de spiritalibus autem nolo uos ignorare, fratres . scitis, quando gentes eratis, ad simulacra sine uoce quomodo ascendebatis inducti. propter quod notum facio uobis, quia nemo in spiritu dei loquens dicit anathema Iesu, diuisiones autem donationum sunt, idem autem spiritus; et diuisiones ministrationum sunt idem ipse dominus; et diuis
Abbreviated transcription (Latin):
diligio inquit uxorem suã: seipm̃ diligit. Nemo
.n. ucxͣ carnem suã odio ħĩ. sed nuttit et fouet
o ut diligat carnẽ suam. Neq .n. hoc in hom̃ib
tm̃ est qui cũ reste uinim̃ nd solum consulũt salu¬
ti caris sue. ũm eciã carnales motus ad usuĩ rõis
edomant eo refrenant. s eciã bestie fugiunt dolo¬
rem. formidant int̾itum eo quicqͥd illam mẽbroꝵ
ꝯpagẽ copulamq carnis et sp̃c a co̾cordi iu̾iftura
dissicere ac dirimere potest qnͣta ualent agilita¬
re deiitant. mitrientes eciã ip̃e ac fouentes car¬
nẽ suã. Nẽmo .n. unqũa carnẽ suam odio ht̃. s
stis qm nim ducat a creatore: creatura ab ipĩs
celestib apparatib usq ad carnem ex sangͥnem
et innu̾sitatis plenitudinẽ t̾iminata formarũ
uarierate decorata. rer̃ gradib ordmata Rursꝰ
id̾ apss cũ de spũalib diu̾sis munerib et tam̃
ad uintatẽ consonis tem plane magnã et di¬

Expanded text:
diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit et fouet o, ut diligat carnem suam; neque enim hoc in hominibus tantum est, qui cum recte uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formidant interitum; et quicquid illam membrorum conpagem copulamque carnis et spiritus a concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilitate, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouentes carnem suam. nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed stis, quam uim ducat a creatore creatura ab ipsis caelestibus adparatibus usque ad carnem et sanguinem uniuersitatis plenitudine terminata, formarum uarietate decorata, rerum gradibus ordinata. Rursus idem apostolus cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ Quid in ip̃a carne uitalia iusdera tocius
forme ꝯuenientia m̃bra oꝑandi. uasa sentiẽ¬
di. locis atq officiis siuis cuncta distinc̾ta et cõ¬
cordi imitate contexta. mod̾atione mẽsuraꝵ
parilitate mimeroꝵ. ordine ponder̃. Nomie
indicant artificẽ suũ dm̃ uer̃. cui uere dcm̃ ẽ.
omĩa in m̃sura et nu̾o et pond̾e dispo suisti  Si
gͦ cor ño ꝑu̾sũ ates corruptũ uanis fabulis ħre¬
tis: ĩnisibilia enus eciã per ita q̃ in hac inf̾ima
et carnali creatura fc̃a sũt: ĩ tellecta conspic̾e̾¬
tis.. Uñ .n. istis hec q̃ ꝯmemoraui. nisi ab illo
cuiꝰ unitate om̃is modꝰ sistitut. cuiꝰ sapĩa oĩs
pulcrtudo format᷑ cuiꝰ lege om̃is ordo dispo¬
itur: Quod si ad ista ĩtuenda ocłm ño ħetis:
apłica uos ducat auctoritas. Apłs .n. cũ de st̃a
diectone p̾ciperet. qualis ẽẽ debeat uirorum
in uxores. ex amina animãtis sũpsit exẽplũ. Qui

Expanded text:
onem. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius onem. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius formae conuenientia, membra operandi, uasa sentiendi locis atque officiis suis cuncta distincta et concordi unitate contexta moderatione mensurarum, parilitate numerorum, ordine ponderum nonne indicant artificem suum deum uerum, cui uere dictum est: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti? si ergo cor non peruersum atque corruptum uanis fabulis haberetis, inuisibilia enim eius etiam per ista, quae in hac infima et carnali creatura facta sunt, intellecta conspiceretis. unde enim istis haec, quae commemoraui, nisi ab illo, cuius unitate omnis modus sistitur, cuius sapientia omnis pulchritudo formatur, cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad ista intuenda oculum non habetis, apostolica uos ducat auctoritas. Apostolus enim cum de sancta dilectione praeciperet, qualis esse debeat uirorum in uxores, ex anima amantis sumpsit exemplum. qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia bona. in quib sunt eis suꝑna meliora.
U̾mptũ atcendite et date mͥunũ qiͣlibet ab¬
iectissimũ ammal. ciũ aĩa od̾it carnẽ suã. ac ñ
pociꝰ nintriat et foueat eãm. motuq uitali uege¬
ter et regat eam er quodãmd̃ ad mistret ꝓ sui
gñs exiguitate qd̾dam innusũ suñ ad ĩcolumi¬
tateꝰ tuendã sͥ ẽociliatũ. Quod .s. ĩonas aĩa ca¬
stigat corpꝰ suũ et ẜuituti subicit ne ĩmod̾ato
appetitu terreno ĩpediatur ꝑceptio sapĩe et sic
utiq diligit carnẽ suã qm̃ s̃ ad obediendum
legntime sb̃ditatq ordinat. Postremo uos ip̃i
qsuis carnali errore carnẽ detestemini non
potestis isi dilige̾ carnem ur̃am. eiꝰq saluti
et incolumitati ꝯsulere. om̃s ictus eo casus et
ĩtẽꝑiem qua leditur deuitate munim̃ta u̾o et
salubritatẽ qua ꝯẜuatur apperẽ. Ita ostñditis
pͥualere nature legem ꝯtra erroris urĩ opini¬

Expanded text:
omnia bona, in quibus sunt eis superna meliora. omnia bona, in quibus sunt eis superna meliora. uerumtamen adtendite et date mihi unum quamlibet abiectissimum animal, cuius anima oderit carnem suam, ac non potius nutriat et foueat eam motuque uitali uegetet et regat et quodam modo administret pro sui generis exiguitate quoddam uniuersum suum ad incolumitatem tuendam sibi conciliatum. quod enim rationalis anima castigat corpus suum et seruituti subicit, ne inmoderato adpetitu terreno inpediatur perceptio sapientiae, etiam sic utique diligit carnem suam, quam sibi ad oboediendum legitime subdit atque ordinat. postremo uos ipsi quamuis carnali errore carnem detestemini, non potestis nisi diligere carnem uestram eiusque saluti et incolumitati consulere, omnes ictus et casus et intemperiem, qua laeditur, deuitare, munimenta uero et salubritatem, qua conseruatur, adpetere: ita ostenditis praeualere naturae legem contra erroris uestri opini
Abbreviated transcription (Latin):
na. infirma. mortania. sed tñ oꝑa dei quali¬
lande creatoris illoꝵ. qui prorsus ita magnus ẽ
in oꝑib magnis ut minoe nõ sit in miniuis. ⁊¬
sAis .n. diuina qua celestia et terrena oꝑa fĩt
cũ ea sint intꝰ se disimilia. ip̃a mom̾ib sui si¬
milis est. qr ĩ suo quoc gnẽ ꝑficiendo ubicp ꝑ¬
festa ẽ. Nec .n. innu̾su̾̃ condit in singuł. sed
ad uniu̾si ꝯplexũ condens singła. uniu̾sam
se condendis p̾bet et singus om̃ia ꝯgruentꝰ lo¬
cis siuis et ordinib faciens atq disponens et õi¬
b ꝑticularit᷑ atq inni̾salit᷑ congrua tribuẽs.
Ecce hic in isto quasi fundo infimo imu̾ise cre¬
ature et aspicite aĩalia que uolant et natant
et graduũtur et repũt. Nempe mortalia ssm nẽ¬
pe ntia eoꝵ sicut scͥptũ est uapor est ad modicũ
appatens. hunc modulũ ab optimo conditore
ꝑceptũ. tanqm̃ in ꝯmune ꝯferũt uiiuso pro
sui gnĩs portione ꝯplendo. ut cũ istis imis sint

Expanded text:
na, infirma, mortalia, sed tamen opera Dei, qualilaude Creatoris illorum, qui prorsus ita magnus est in operibus magnis, ut minor non sit in minimis. Ars enim divina, qua coelestia et terrena opera fiunt, cum ea sint inter se dissimilia, ipsa in omnibus sui similis est, quia in suo quoque genere perficiendo ubique perfecta est. neque enim uniuersum condit in singulis, sed ad uniuersi conplexum condens singula, uniuersam se condendis praebet et singulis, omnia congruenter locis suis et ordinibus faciens atque disponens et omnibus particulariter atque uniuersaliter congrua tribuens. ecce hic in isto quasi fundo infimo uniuersae creaturae aspicite animalia, quae uolant et natant et gradiuntur et repunt. nempe mortalia sunt, nempe uita eorum, sicut scriptum est, uapor est ad modicum adparens. hunc enim modulum ab optimo conditore perceptum tamquam in commune conferunt uniuerso pro sui generis portione conplendo, ut cum istis imis sint
Abbreviated transcription (Latin):
siue ẜm. siue libi. et om̃s imũ spm̃ portanimꝰ.
Et .n. corpus non est unũ mẽbrũ. sed młta.
Si dixĩt pes qr non sum manus nõ sum de
corpore non ideo non est de corpore. Uel si
dixerit auricula. qr nõ sum oculus. non sum
de corpore. non ideo non est de corpore. Et si
totum corpus ocłs. ubi auditus: Si totũ audi¬
tus ubi odoratus. Aluno aut̃ posut menbra sin¬
guia unũ quodo eoꝵ in corpore ꝓut uolum.

Expanded text:
e liberi; et omnes unum spiritum potauimus. etenim corpus non est unum membrum, sed multa. si dixerit pes: quia non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? uel si dixerit auricula: quia non sum oculus, non sum de corpore. num ideo non est de corpore? et si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? nunc autem posuit deus membra singula, unum quo
Abbreviated transcription (Latin):
gamus. malis suasionib quib qui consẽ¬
ciunt iusticie lumen amitũt d̾o retribuẽ¬
te quod iustũ ẽ. Hec om̃ia legimꝰ in scͥpturis
sc̃is. Nam et illud dcm̃ ẽ. de seductione ex.¬
tͥnsecus uemiente. Tnneo ne sicut ẜpens
euam seduxio in u̾futia sua corrũpãtur
mentes nr̃e a simplicitate et castitate q̃ ẽ
in xp̃o iħu. u simile ẽ. Corrũpũt b̾os¬

Expanded text:
gamus, malis suasionibus; quibus qui consengamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsecus ueniente: timeo ne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mo
Abbreviated transcription (Latin):
hnĩ Sed deus tẽꝑauit corpus ei au deerat ma¬
iorem honorem daus ut non ẽeͥoͥ scissia ĩ corꝑe
ses idemipm᷑ ut ꝓmuicem sollicita sint. Eo si.i¬
ue patitur inium menbrũ oꝑ acnuttur oĩa
mebra. sine glor ficatur unũ m̾brũ: ꝯgaudẽt
omi menbra. Siulla non dico fides xpiana
i credats apło. sed ullus semsus humamus¬
in uoẜ est. ut maifesta cer natis unꝰquiscp¬
in semet ip̃o ista uideat atep consideret qmͣ ue¬
ia qmͣ certa sint qm̃ in paruo magna et mex¬
ttemo qũa bona. qñ quidem ista in lande po
possunt facqliꝰ illa sb̾limia spu̾alia q̃ nd iudẽo¬
intelligi. hoꝵ ergo m̃broꝵ et corporis nr̃ĩ qui
sic ꝯm̃dat sic laudat apłs. quisqiis artisi¬
cem dm̃ negat: nidetis cui contradicat amũ¬
cians nob pͥtꝰ id quod accepimꝰ. Quuid gͥ opͦ ẽ
corpͣ. es dicio iste. hẏlen nõ deus. Quid aꝑtius
hiis inmicitiis ante anathem̾adis ꝙͣ refel¬
lendis. ¶Nlunquid et hic apłs cũ dic̾e̾o deus

Expanded text:
maiorem honorem dans, ut non esset scissura in corpore, sed idem ipsum, ut pro inuicem sollicita sint membra; et siue patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apin vobis est, ut manifesta cernatis; unusquisqin semetipso ista videat atque consideret, quam vera, quam certa sint, quam in parvo magna, et in extremo quam bona: quandoquidem ista in laude ponpossint facilius illa sublimia spiritualia quaeT IX. Horum ergo membrorum et corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est corpus: et dicit iste, Hyle, non Deus. Quid apertius his inimicitiis ante anathemandis, lendis. numquid et hic apostolus cum diceret: deus,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ malum ꝙͥ uob̾ non uitas ostñdici s uani¬
das singnti cui tribuatis ñ solũ quicq̾o facites
muiste uetũ eciam quicqͥd patimini inuiste.
mtes tribuentes bñficia donoꝵ. et ei aufẽn¬
tes indicia penaꝵ quasi de alio dixerio xp̃c

Expanded text:
deum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanideum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanitas fingit, cui tribuatis non solum quicquid facitis iniuste, uerum etiam quicquid patimini iuste, ita deo tribuentes beneficia donorum et ei auferentes iudicia poenarum, quasi de alio dixerit C