comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter suscipiat: et non comedat. s abscon¬
dat uermes ex eo ebulliunt. Nutasne
eousq deducendũ est uerbum dĩ. ut etiã
uermis fieri putet᷑ : Non te hic tur¬
bet auditus. Audi ꝓpham ex ꝑsona
dñi dicentẽ. Ego autẽ sum uermis et non
homo. Sicut enim ip̃se est qui fit aliis in
rumã. aliis autẽ in resurrectionẽ: ita et
ipse est qui nunc in manna fidelib quidẽ
aulcedo mellis. infidelib autẽ uermis ef¬
ficit᷑. Ipse est enim sermo d̾i qui iniquoꝵ
mentes arguit. et correptionũ spiculis¬
peccatoꝵ conscientias terebrat. Ipse est
ad aperit scripturas. qui dicunt. Nonne
ignis ẽ. qui conflagiat spinas de derra
mala. id ẽ. qui malignas cogitationes in
corde consumit. Et ideo peccatorib qͥdẽ
neq uermis arguens. unquam morit᷑.
neq ignis exurens aliquando extinguet᷑.
Iustis autẽ et fidelib ꝑmanet dulcis et
suauis. Gu̾state et uidete. qm̃ suauis ẽ.¬

Expanded text:
ter suscipiat, et non comedat, sed absconter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem ficitur. Ipse est enim sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est us aperit Scripturas ignis, qui dicunt: Nonne ignis est, quibus cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et suavis.
Abbreviated transcription (Latin):
cti uerbi capaces fieri possumꝰ. Nunc gͦ
festinenus cȩleste manna suscipere. Itud
enĩ mannia pro ut uult quisq talẽ sapo¬
rẽ reddit in ore euis. Audienĩ et dnm di¬
centẽ his qui accedunt ad se. fiat łͥ scđm
fidem tuã. Et tugͦ si uerbum di quod in
eccła predicat᷑ tota fide et tota deuotiõe
suscipias: fiet tibi ipsum uerbũ qđ cũq
desideras. Uerbi gratia si tribularis. con¬
solat᷑ te dicens. Cor contritũ et humilia¬
tũ d̾s non spernit. Si lȩtaris prospe fu¬
tura. cumulat tibi gaudia dicens. Leta¬
mini in dño et exultate iusti. Si iracun¬
dus es: mitigat te dicens. Define ab ira.
et derelinque indignationẽ. Si in dolo¬
rib sis: sanat te dicens. Dñs sanat om̃s las¬
guores tuos. Si pauꝑtate consumeris: con¬
solat᷑ te dicens. Iñs alleuat de terra mopẽ.
et de stercore erigit pauperẽ. Sic gͦ mas¬
na uerbi di reddit in ore tuo saporẽ quẽ¬
cumq uolueris. Hoc tam̃ siquis infideli¬

Expanded text:
. Nunc ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Si laetaris prospere, futura cumulat tibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideli
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mireris quia uerbum di et caro dicit᷑
et panis. et lac dicit᷑. et holera dicit᷑. et
pro mensura credentiũ uł possibilitate
et hoc intelligi. qđ pt resurrectionẽ
suã quã mane ostendimus factã: creden¬
tes repleuerit panib. pro eo qđ libros
legis et ꝓpħarum ignotos prius et inco¬

Expanded text:
Nec mireris quia verbum dicitur et caro Dei, et panis, et lac dicitur et olera, et pro mensura credentium, et possibilitate et hoc intelligi, quod post resurrectionem suam, quam mane ostendimus factam, credentes repleverit panibus, pro eo quod libros legis et Prophetarum ignotos de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. Sic gͦ competent̾ et carnes ad
uesperã accepimus. et panib mane re¬
mane carnes edere. nondũ enim tempꝰ¬
netido angłi edunt carnẽ meridie. et illi
sortasis ordim meridianũ concedit tempꝰ.¬

Expanded text:
. Sic ergo competenter carnes ad vesperam accipimus et panibus mane remane carnem edere, nondum enim eim angeli edunt carnes meridie et illi fortassis ordini meridianum temp
Abbreviated transcription (Latin):
re debemus. Sextus dies est hȩc inqua
nunc sumus uita. In sex enim dieb. ds
fecit hunc mundũ. Hac gͦ die tantũ re¬
ponere debemus et recondere. quantũ
sufficiat et in futuro die. Siquid enĩ hic
boni operis adquitas. siquid iustitiȩ mi¬
scdiȩ et pietatis recondas: hoc tibi in fu¬
turo scło erit cibus. Nũquid non ita in¬
decem talenta. ibi accipiet decẽ ciuitates.
homo. hoc et metet. Quid gͦ agimꝰ nos d
amamus illud recondere qđ corrũpat᷑. ñ
qđ ꝑmaneat et ꝑduret in crastinũ:¬

Expanded text:
re debemus. Sexta dies est haec, in qua re debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro sdecem talenta , ibi accipiet decem civitates, homo, haec et metet . Quid ergo agimus nos, qui amamus illud recondere quod corrumpatur, non quod permaneat et perduret in crastinu
Abbreviated transcription (Latin):
na enim interpretat᷑ qͥd . ẽ. hoc. Uide si
non ipsa nominis uirtus ad discendũ te
prouocat. ut cũ audis legem dĩ recitari
inquiras semꝑ et interroges. et dicas doch¬
rib quid esthoc. Hoc enim est qđ in dicat
manna. Tu gͦ siuis manducare manna
id ẽ. si cupis suscipere uerbum di: scito
illud minutũ esse et ualde subtile. sicut
semen coriandri. Habet enĩ aliqͥd in se
et holeris. quo nutrire et recreare pos¬
sit infirmos. quia qͥ infirmus.ẽ. holera
manducat. Habet aliqͥd rigoris. et id̾o
ut pruina est. Candoris autẽ et dulce¬
dinis habet plurimũ. Quid enĩ candi¬
dius. quid splendidius eruditione diui¬
na: Quid dulcius. quidue suauius elo¬
quiis dñi. quȩ sunt suꝑ mel et fauum:
Sed quid est qđ dicit. in die sexto du¬
plum colligat᷑ : In repromissionẽ. q̃ntũ
sufficiat etiam sabbato. Hoc scđ̃m nr̃am in¬
celligentiã non ociosi nec securi preteri.¬

Expanded text:
na enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si na enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba, scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enim et alibi ꝓpħa. Dieb multis
sedebunt filii ifrł̃ sine rege. sine principe.
sine ꝓpħa. fine hostia. sine sacrificio. sine
sacerdote. In nr̃a autẽ dñica die semꝑ pliut
dñs manna de cȩlo. Sed et hodie ego dico
quia pluit dñs manna de cȩlo. Cȩlestia nã¬
q st̃ eloquia ista quȩ nobis lecta sunt.
et ã do descenderunt uerba quȩ nobis re¬
citata sunt. Et ideo nos felices. qui tale
de cȩlo. Illi infelices dolent et suspirant.
et se miseros dicunt. quia manna sicut ac¬
ceperunt patres ipsoꝵ. ipsi non merent᷑ a¬
cipere. Illi nũquã manna manducant. Nos
enĩ possunt illud manducare qđ est mini¬
tum ficut semen coriandri. et candidũ
sicut pruina. Nichil enĩ in uerbo d̾i mi¬
nitũ. nichil subtile. nichil sentiunt sꝑu¬
ale: s totũ pingue. totum crassũ. Incra¬
satum est enim cor ppłi illius. Sed et int̾¬
pretatio nominis. hoc idem sonat. Glan¬

Expanded text:
Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei minutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi illius. Sed et interpretatio nominis hoc idem sonat. Man
Abbreviated transcription (Latin):
ptura uelim primo cum iuidȩis habere
sermonẽ. quib credita dicunt᷑ eloqͥa
d̾i. quid illis uideat᷑ de eo quod dicit.
sex dieb continuis colligetis. die autẽ
serto duplũ colligetis. Apparet gͦ sextam
diẽ nominari illã quȩ ante sabbatũ po¬
gͦ qua die ceperit manna celitus dari.
et uolo comparare dñicã nr̃am cũ sabb̾o
udȩoꝵ. Ex diuinis nãq scripturis appa¬
ret. quod in die dñica primo in terrisda¬
tũ est manna. Si enim ut scriptura dicit
sex dieb continius collectũ. ẽ. septima aũ
die quȩ est sabbati cessatum est. sine
dubio initium eius ã die prima quȩ est
dies dm̃ica fuit. Qđ si ex diuinis scripptiꝰ
hoc constat qđ in die dñica d̾s pluit
manna. et in sabbato non pluit: intelli¬
gant udȩi iam tunc prelatã esse dñicã
nr̃am udaico sabbato. iam tc̃ indicatũ
qđ in sabbato ipsoꝵ gratia d̾i adeos de
celo nulla descenderit. panis cȩlestis qͥ
est sermo di adeos nullus uenerit.

Expanded text:
pturam cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabbatum poergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam nostram Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit.
Abbreviated transcription (Latin):
li alitib datas. Murm gͦ aduersum mo¬
ysen ĩmo aduersũ dm̃ leuant. S hoc pͥmo
quide ignoscit᷑. Ignoscit᷑ et scđ̾o. fortas¬
sis et tertio. Uerum si non desinant. s
ꝑsistant: audi quid post hec murmuran¬
tem ppłm consequat᷑. In numeroꝵ libro
refertur. qđ et insuis scriptis retea uit
apłs dicens. Neq murmuraueritis. sic̃
quidã ex ipsis murmurauert̃. et ã ser¬
pentib perierunt. Murmurantẽ ppłm
uenenatus in heremo serpentiũ depa¬
scit᷑ morsus. Uideamꝰ nos qui hȩc audi¬
mus. nos inquã pro quib scripta sunt.
Iuis enĩ ad correptionẽ facta sunt: scͥpta
st̃ autẽ ꝓpter nos. in quos fines scłoꝵ deue

Expanded text:
eli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ et lapidem. et ignorantes dm̃ his qͥ
natura non erant dii seruiebamꝰ: Nos etiã
eramus qui longe peregrinabam̃. de qͥb
dicit apłs. quia fuimus hospites et pere¬
grinitestam̃toꝵ d̾i. spem non habentes. et
sine do in hoc mundo errantes. Uerũtam̃
non dat᷑ manna de cȩlo in illa die qua pͥ¬
mũ paschafit: s in illa qua scđm. Panis
enĩ qui de celo descendit. non uenit ad il¬
los qui primã sollemnitatẽ celebrant.
sed ad nos qui scd̾am suscepimꝰ. Nr̃menĩ
pascha ĩmolatus est .xꝑc. qui uerus nobis
panis de celo descendit. Sed interim uide¬
amus quid est qđ in hac die gestũ mon¬
strat᷑. Quinta decima inquit die m̃sis
scdi. murmurauit ppłs et dirit. Quia
meliꝰ fuerat nos mori in egapto. quando
sedebamꝰ suꝑ ollas carnis. Oppłs ingratus.
Desiderat egiptum. qui egiptios uidit
extinctos. Carnes egipti requirit. qui
egiptioꝵ carnes uidit maris piscib et &̧¬

Expanded text:
lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua pmum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et co
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ legentiũ indicet᷑ ipłi peccatũ. qͥa
huir murauit et ingratus fuerit beneficus
auinis cum cȩleste manna susciperet. Qa
etia scribit᷑ in qua die murmurauerit pps:
Ecdo inquit mense. quinta decima die
uensis. quod utiq non absq ratione scri¬
prum est. Recordare de legib paschȩ quȩ
dicta sunt. et inuenies ibi hoc esse tempus
quꝰ statuit᷑ ad scđm pascha faciendum. his
qui ĩmundi in anima fuerint. uł occupati¬
in negotus peregrinis. Quigͦ non fuert̃
ĩmundi in anima. uł non longe peregri¬
nabant᷑: quarta decima die primi mensis
pascha fecerunt. Qui autẽ longe pereg.¬
nabant᷑ et ĩmundi erant: scđm pascha in
hoc tempore faciunt. in hoc tempore quo
et manna de celo descendit. In die qͦ primũ
pascha fit: non descendit manna. s in
hoc quo scdm pascha fit. Wideamꝰ gͦ nunc
qui sit in his ordo misterii. Primũ pascha.
primi ppłi est: scãm pascha nr̃m est. Nos
enĩ fuimus ĩmundi in anima. qui colebamꝰ

Expanded text:
onem legentium, indicetur populi peccatum; quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus
Abbreviated transcription (Latin):
nes sine panib cõmedant. aut mane
esse. quid temperamenti gr̃ȩ cȩlestis
ostenditis. ͤ Hoc ne est in quo agnosci
dm̃ ponitis. qđ carnes in uespera sine
panib comedunt᷑. et maiestatẽ di dicitĩ
apparere. si rursum panes sine carnib
his qui adquiescentes uobis in co¬
turnicib agnosci dñm putant. Nos au¬
tem quib infine scłi. et ad uesperam
mundi uerbũ caro factũ est: in illa
carne agnosci dicimꝰ dnm. quã suscepit
ex uirgine. Istas enĩ uerbi d̾i carnes
ducauit. s ad uesperã. Aduentus enĩ
dñi in carne. ad uesperã factus. ẽ: sic̃
et ioħes dicit. Pueri. nouissima hora. ẽ.¬
Sed et mane in quit replebimini pa¬¬
nib Nobis et panis uerbum di est
Ipse est enĩ panis uiuus qui de gelo descen¬
dit. et uitam dat huic mundo. Sed quod
dicit mane dari hunc panẽ. cũ aduen¬
peram: hoc mͦ intelligendũ puto. qđ

Expanded text:
 comedant, aut mane s, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agnoscere Deum possunt, qui carnes in vespera sine panibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine carnibus his qui acquiescentes vobis, in coturnicibus putant agnosci Deum; nos autem, quibus in fine ad vesperam mundi Verbum est caro factum, in illa tantum carne agnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes ducavit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus est, sicut et Joannes dicit: Pueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse est panis vivus qui de coelo descendit, et dat vitam mundo . Sed quod dicit mane dari hunc panem, cperam, sic intell
Abbreviated transcription (Latin):
bentib ignoscunt᷑. In eos uͦ qui ñ desi¬
nunt grauiter uindicat᷑. Mittunt nã¬
q: in eos serpentes. id est ĩmundissimis ser¬
pentib tradunt᷑. uenenatisq demonib
quieos morsib occultis et latentib pe¬
rimant. atq internis et intra cordis
penetralia conclusis cogitationib ab¬

Expanded text:
bentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua autẽ bona opera quis recondit.
illa ꝑmanent usq in crastinũ. Deniq¬
sic et scriptũ est. quod qui infideles fu fa¬
erunt: seruauerunt inquit de man¬
na. et ehullierunt ex eo uermes. et com :¬
putruit. Iilud autẽ quod pro die sabbi
reponebat᷑. non est corruptũ. neq uer¬
mes ebullierunt ex eo. s ꝑmanfit inte¬
grum. Et tu gͦ si ꝓpter presentẽ uitam
tantũmodo et ꝓpter amorẽ scł̃i thesau¬
rizes. continuo uermes ebulliunt. Quo¬
torib et his qui presens scłm diligt̃.
quȩ sit ꝓpħȩ sententia. Uermis inqͥt
auaritia. isti sunt uermes quos gene¬
rat diuitiarũ ceca cupiditas. his qui
habent pecunia. et uidentes in necessitate
fr̃s suos. claudunt ab eis uiscera sua. Fro¬
pterea et apłs dicit. Iiuitib autẽ huiꝰ
scłi precipe non fuꝑbe sapere. neq spera¬
re in incerto diuitiaꝵ. s diuites sint in
operib bonis. facile tribuant. cõmuni¬
unde fiunt uermes in nobis. nisi ex uer¬

Expanded text:
: qui autem bona opera recondunt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes, continuo vermes ebulliunt. toribus et his qui praesens saeculum diligunt, quae sit prophetae sententia: Vermes, inquit, avaritia. Isti sunt vermes quos generat divitiarum caeca cupiditas his qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos claudunt ab eis viscera sua. Propterea et Apostolus dicit: Divitibus autem saeculi hujus praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sed divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communiunde fiunt vermes in nobis, nisi ex ver
Abbreviated transcription (Latin):
audiui murmurationẽ filioꝵ isrł. Uide¬
tis quia non latet dm̃ murmuratio nr̃a.
Audit om̃ia. et qđ non statim punit: pe¬
nitentiã nr̃ȩ conuersionis expectat. Sed
quid post hȩc recitatum. ẽ : Dirit inqͥt
dñs ad moysen. Ecce ego pluam panes uo¬

Expanded text:
audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum murmuratio nostra; audit omnia, eo quod non statim punit, poenitentiam nostrae conversionis exspectat. Sed quid post haec recitatum est? dixit autem Dominus ad Moysen: Ecce ego pluam vobis pa
Abbreviated transcription (Latin):
quia dĩs ipse erat : agnitus est in uirtu¬
te resurrectionis. Sed quomͦ manegła
eius uisa est: Cum uenissent aliȩ mulie¬
res prima sabbati mane ualde. inuene¬
runt angłos cum ingenti claritate ad
sepulchrũ sedentes et dicentes. non . ẽ. hic.
resurrexit ã mortuis. Uenite et uidete
locum in quo positus est: et ite direite di

Expanded text:
at: agnitus est in virtute resurrectionis, et mane gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti claritate sedentes ad sepulcrum, et dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte lo
Abbreviated transcription (Latin):
eius est genus. ut etiã post adulterium
reuertentẽ tam̃ et ex corde penitentẽ
mulier si exierit ã uiro suo et dormierit
cũ alio uro. reuertenᷤ reu̾tet᷑ aduirũ suũ:
Tuautẽ fornicata es in pastorib mul
alibi dicit Et postea quã fornicata es
in his om̃ib. dixi. Reuertere ad me:¬
relans si requirit et desiderat anmã

Expanded text:
is ejus, ut etiam post adulterium revertentem et toto corde poenitentem mulier si exierit a viro, et dormierit cum alio viro, revertens revertetur ad virum suum? quam fornialibi: Et postquam fornicata es in his omnibus, dixi: Revertere, elans si requirit et desiderat animam
Abbreviated transcription (Latin):
eos: quia dedi uobs precepta et iusti¬
ficationes non bonas. in quib non uiue¬
tis in eis. Temptati enĩ in preceptis dñi¬
ñ inueniunt᷑ fideles. Ideo inuentũ est
eis mandatũ qđ erat ad uitã hoc esse ad
uitã. si ñ seruet᷑. generat mortẽ. Scđm

Expanded text:
e: Dedi vobis praecepta et justificationes non bonas in quibus non vivent . Tentati enim in praeceptis non inveniuntur fideles, ideo inventum est eis mandatum esse ad mortem quod erat ad vitam; si non serve
Abbreviated transcription (Latin):
quis molit᷑. non potest hoc solus ad mit¬
tere. s necesse est etiam adulterã consortẽ
si non plures esse. tam̃ necesse est aliquẽ
peccati. qui om̃s uelut unus ex altero
scđ̾m ꝑsuasionis ordinẽ generati ex patre¬

Expanded text:
o solus committit, necesse est adulteram consortem si non plures, necesse est aliquem adjungi: qui omnes, velut unus ex altero, secundum persuasionis ordinem, generati, ex
Abbreviated transcription (Latin):
suos quidẽ recepisse. quos creauerat. tan¬
quã alieno̾ autẽ ad quisisse. qui alienũ fib
dnm peccando quesiuerant. Sed fortassis
recte quidẽ dicit᷑ redemisse nos xꝑc. qui
preciũ nr̃i sanguinẽ suũ dedit. Quid ta¬
le autẽ ut nos mercaret᷑. etiã diabolus
dedit: Ergo si uidet᷑ ausculta. Homicidiũ.
pecunia diaboli . ẽ. Inle enĩ ab initio homici¬
da. ẽ. fecisti homicidiũ. diaboli pecuniã
suscepisti. Adulterium. diaboli pecunia ẽ.
Diaboli enĩ in eo imago est. et suꝑscͥptio.
Cõmisisti adulteriũ. accepisti ã diabolo nũ¬
misma. furtũ. falsum testimoniũ. rapa.¬
citas. uiolentia. hȩc om̃ia diaboli census
est: et diaboli thesaurus. Talis enĩ pecu¬
nia de eius moneta procedit. Hac gͥ pe¬
cunia emit ille quos emit. et efficit ser¬
uos sibi om̃s qui de huiusmodi censu eiꝰ
quantulũcumq susceperint. Uerum¬

Expanded text:
suos quidem recepisse quos creaverat, tansuos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque susceperint. In
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hic ipse d̾s tuus qui fecit te et cre¬
auit te. et adquisiuit te: Uidet᷑ enim
unusquisq illud adquirere. qđ ñ fuit
suũ. Inde deniq et heretici dicunt de
saluatore. quia non erant sui quos adqͥ¬
siuit. Dato et enĩ precio. mercatus. ẽ. hõĩes
quos creator fecerat. Et certum est aiunt
unũquemq illud emere qđ suum non. ẽ.
Apłs enim ait. precio empti estis. Sedau¬
di quid dicit ꝓpħa. Peccatis ur̃is uenunda¬
ti estis. et pro miquitatib ur̃is dimisi ma¬
trẽ ur̃am. Uides gͦ quia d̾i quidẽ creat᷑a
om̃s sumus: Unusqͥsq uͦ pro peccatis suis
uenundat᷑: et pro iniquitatib suis ã pro¬
prio creatore discedit: Dei gͥ sumꝰ scđ̾m
qđ ab eo creati sumus. effecti uͦ sumus ser¬
ui diaboli. scd̃m qđ ꝓ peccatis nostris
uenundati sumus. Ueniens autẽ rꝑc redem
nos cũ seruiremꝰ illi dño cui nosmet ipsos
peccando uendidimꝰ. Et ita uidet᷑ tanquã

Expanded text:
Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creNonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides ergo quia Dei quidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus dñe: quo scł post transitũ ppłi non
sint tanquã lapides. In quo mͥ uidet᷑ ꝓ¬
phetie aliquid latere. Uideo enim qͥa
prior ppłs qui fuit ante nos. factus est
tanquã lapis durus et incredulus. Ue¬
rum non eatenus. ut in lapidis nat᷑a
ꝑmaneat. s donec transeat ppłs tuus hic.
ppłs quem adquisisti. Cecitas enĩ ex parte
contigit in ifrł: illos scđm carnẽ. donec
plenitudo gentiũ subintraret. Cũ enĩ
plenitudo gentiũ sub introierit: tunc
etiã om̃is isrł qui ꝑ incredulitatis duri.¬
tiã factus fuerat sicut lapis. saluabit᷑.
Et uis uidere quomͦ saluabit᷑: Potens est
inquit d̾s de lapidibistis suscitare filios
abrahȩ. Olanent gͦ lapides nunc. donec
ꝑtranseat ppłs tuus dñe. ppłs tuus hic
quem adquisisti. Sedsi ipse dns creator
est om̃ium. uidendũ est quomͦ hic adqͥ¬
sisse dicat᷑. quȩ sua esse non dubium est.
hicit᷑ et in alio cantico deuteronomii.

Expanded text:
tuus. Quo scilicet transitu populi non tuus. Quo scilicet transitu populi non sint tanquam lapides; in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii:
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm non credentẽ. s contradicentẽ mͥ.
Nongͦ te aliter timebunt. nec aliter
tremor tuus ueniet suꝑ eos. nisi uide¬
ant in te crucẽ xꝑi. nisi et tu poteris
dicere. mͥ autẽ absit głari nisi in cruce
cifixus.ẽ: et ego mundo. Fiant tanquã
lapis donec transeat ppłs tuus dñe. do¬
nec transeat ppłs iste. hic quem possedisti.
fieri tanquã lapidẽ. non est naturȩ ẽẽ
lapidẽ. Nlon enĩ fieret id qd ñ erat. Hoc
ꝓpter illos dicimus. qui malȩ naturȩ pha¬
raonẽ uł egiptios dicunt fuisse. et non
ex arbitrii libertate in hoc esse dedu¬
ctos. s: ⁊ ꝓpter eos qui creatorẽ dm̃ accu.¬
sant tanquã seuũ. qđ homines uertat
in lapides. Hii gͦ prius quam blasphe¬
ment. considerent summa librat ione
quȩ scripta sunt. Non enĩ dixit. fiarł
tanquã lapis. et tacuit. s tempꝰ sta-¬
tint et mensurã condemnationis de¬
cernit. Ait enim donec transeat ppłs

Expanded text:
populum non credentem et contradicentem mihi . populum non credentem et contradicentem mihi . Non te ergo aliter timebunt, nec aliter tremor tuus veniet super eos, nisi videant in te crucem Christi, nisi et tu poteris dicere: Mihi autem absit gloriari, nisi in crucecifixus est, et ego mundo . Fiant tanquam lapis, donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic quem acquisisti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus qui malae naturae Pharaonem vel Aegyptios dicunt fuisse; et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos, sed et propter eos qui creatorem Deum accusant tanquam saevum, quo homines vertantur in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa liberatione quae scripta sunt. Non enim dixit, Fiant tanquam lapis, et tacuit; sed tempus statuit, et mensuram condemnationis decernit. Ait enim: donec transeat populus
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi. et edom qui interp̃tat᷑ terrenꝰ. trepi¬
dant. et horũ om̃num principes cursi.¬
tant. et pauent constricti dolorib cũ
uident regna sua quȩ in inferno sunt pe¬
netrata ab eo qui descendit in inferiora
terre. ut eriperet eos qui possidebant᷑
a morte. Hinc enĩ eos comp̃hendit timor et
tremor. quia senserunt magnitudinẽ eius¬
brachii. Hinc etiam tabuerunt om̃s ha¬
bitantes chanaan. qui mutabiles inter p̃¬
tant᷑ et mobiles. cum uident moueri re.¬
gna sua. alligari fortẽ. et uasa eius diri¬
pi. Ueniat gͦ suꝑ eos timoret tremor
magnitudinis brachii tui. Quid timẽt
demones: Quid cremunt: Sine dubio
crucẽ xꝑi in qua triumphati sunt. in
qua eruti sunt principatus eoꝵ et pote¬
states. limor gͦ et tremor cadit suꝑ eos.
cum signũ in nobis uiderint crucisfi¬
delit̾ firum. et magnitudinẽ brachii
illius qđ dñs expandit in cruce sicut
dixit. tota die expandi manus meas ad

Expanded text:
culo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepiculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent constricti doloribus cum vident regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magni tudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem, et vasa ejus diripi. Veniat ergo super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui. Quid timent daemones, quid tremunt? Sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo et tremor cadet super eos, cum signum in nobis crucis viderint fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius quod Dominus expandit in cruce, sicut dicit: Tota die expandi manus meas ad
Abbreviated transcription (Latin):
hunc quem liberasti. consolatus es in uir¬
tute tua. in requie sc̃a tua. dñs ppłm suũ
quem liberauit ꝑ lauacrũ regeneratiõis
deducit in iustitia. consolatus etiam eũ
ꝑ consolationẽ sꝑs sci in uirtute sua et in
requie sua. futuroꝵ nãq spes. laborantib
requiẽ parit. sicut et in agone positis do¬
lorẽ uulnerũ mitigat spes coronȩ. Audie¬
runt gentes et iratȩ sunt: dolores comp̃¬
henderunt habitantes philistiim. Lunc
festinauert̃ duces edom: et principes mo¬
abitarũ. apprehendit illos timor et tre¬
mor. Tabuerunt om̃s inhabitantes ca¬
naan. Quantũ ad historiã ꝑtinet. nullã
ex his gentib int̾fuisse mirabilib quȩ
facta sunt constat. Quomͦ gͦ uidebunt᷑
tremore deterritȩ. uł festinasse. ut dic̃
uł irate esse philistiim et moabite et edõ.
et relique quas enumerat nationes : Sed
si redeamus ad intelligentiã sꝑualẽ: in¬
uemes quia philistiim id ẽ. cadentes uł¬

Expanded text:
olatus es virtute tua, et in requie sancta tua. Dominus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in justitia: consolatur etiam eum per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et principes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes po
Abbreviated transcription (Latin):
nis. et uoluptatib corporis deditũ. in quo
animus nichil ualet. s totũ libido carnis
obtinuit: dicito et de hoc. quia deuora¬
uit eum terra. Adhuc me mouet qd̾ ait.
extendisti dexterã et deuorauit eos terra.
quasi ut deuorarent᷑ ã terra hȩc causa
fuerit. qđ extendit dñs dexteram suam.
Si consideres quomͦ dñs exaltatus est in
cruce. tota die extendit manus suas ad
ipłm non credentẽ. s contradicentẽ. et
qualiter infidelẽ ppłm qui clamauit cru¬
cifige crucifige eum. mors admissi scele¬
ris oppressit : euident̾ inuenies quomͦ
ertendit dexterã suã. et deuorauit eos
terra. Nec tamen penitus desperandꝰ. ẽ
Possibile nãq est. ut si forte resipiscat qui de¬
uoratus ẽ. rursum possit euomi sieut io¬
uoratoᷤ terra in inferni penetralib retine¬
solum usq ad terras. s etiam usq ad infe¬
riora terrȩ. et ibi nos inuenit deuoratos
et sedentes sub umbra mortis: et inde e¬

Expanded text:
nis et voluptatibus corporis deditum, in quo nis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, quod extendit Dominus dexteram suam: si consideres, quomodo Dominus exaltatus in cruce tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, Crucifige, crucifige eum , mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam, et devoravit eos terra: nec tamen penitus desperandum est. Possibile namque est ut si forte resipiscat qui devoratus est, rursum possit evomi sicut Jodevorabat et in inferni penetralibus retinesolum ad terras, sed etiam ad inferiora terrae: et ibi invenit nos devoratos, et sedentes in umbra mortis; inde e
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã: longe dissimilis. Illa enĩ species car¬
nis est. et decor corporis uiui. ista colorũ
fucus. et cera tabulis sensu carentib fuper¬
posita. Nullus gͦ in diis similis dño. Nullis
enĩ inuisibilis. nullus incorporeus. nulpꝰ
ĩmu tabilis. nullus sine initio. et sine fine.
nullus creator om̃ium. nisi pat̾ cũ filio.
et sꝑu sc̃o. Ertendisti derterã. et deuora¬
uit eos terra. Impios quiđe et hodie deuo¬
rat terra. Aut non tibi uidet᷑ ã terra de¬
uorari ille. qui semꝑ de terra cogitat. qui
loquit᷑. qui de terra litigat. terrã deside¬
rat. et omnẽ spem suã ponit in terra. qͥ
ad cȩlũ non respicit. qui futura ñ cogi¬
tat. qui iudiciũ d̾i non metuit. nec bea¬
ta eius promissa desiderat. s semꝑ de p̾sen¬
tib cogitat. et terrena suspirat : Talem
cum uideris. dicito quia deuorauat eum
terra. Sed et siquem uderis luxuriȩ car¬

Expanded text:
stantiam, longe dissimilis. Illa enim species carstantiam, longe dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos terra. Terra rat terra. An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non metuit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris luxuriae car
Abbreviated transcription (Latin):
Quis inquit tibi similis in diis dñe. quis
similis tibi gloriosus in sc̃is. mirabilis in
maiestatib. faciens prodigia : Qđ dicit
quis similis tibi in diis. non simulachriᷤ
gentiũ comparat dm̃. nec demonib qui
sibi falso deoꝵ nom̃ asciscunt. s deos illos
dicit. qui ꝑ gr̃am et participationẽ d̾i. ap¬
pellant᷑ dii. de quib et alibi script᷑a dicit
Ego dixi dii estis. Et iterum. ds stecit in
congregatione deoꝵ. Sed hii quamuis
capaces sint di. et hoc nomine donariꝑ
gr̃am uideant᷑: nullus tam̃ d̾o similis inue¬
nit᷑. uł in potentia. uł innatura et licet
ioħes apłs dicat. filioli mei. nondũ scimꝰ
quid futuri sumus. si autẽ reuelatũ no¬
bis fuerit de dño scł dicens similes illi e¬
rimus: similitudo tñ hȩc ñ ad naturã.
s ad gr̃am reuocat᷑. Uerbi causa. ut si
dicamꝰ picturã similẽ esse eiꝰ cuiꝰ imago ĩ pi¬
ctura uidet̾ expressa: quantũ ad gratiã
ꝑtinet. uisus similis dicit᷑. quantũ ad sub¬

Expanded text:
Quis, inquit, similis tibi in diis, Domine? quis similis tibi, gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis . Et iterum: Deus stetit in congregatione deorum . Sed hi quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scimus quid futuri sumus. Si autem revelatum nobis fuerit, de Domino scilicet, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura videtur expressa, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicitur; quantum ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
habet aliquid sui simile. Et iccirco hȩc
sciens apłs dicit. quia idolũ nichil. ẽ. in
mundo. Non enĩ aliqua ex reb extantib
assumit᷑ species. s quod sibi ipsa ociosa
mens et curiosa reppererit. Similitudo
uͦ: cum aliqͥd ex his quȩ sunt uł in cȩlo
in terra sunt uł in mari similitudinb
in promptu. ẽ. pronuntiare. ita etiã de
cȩlestib. nisi quis dicat de sole et luna et
stellis. hoc posse sentiri. et horũ nãq for¬
mas ex primere gentilitas solet. Sed quia
moyses eruditus erat in om̃i sapientia
egiptioꝵ. etiã ea quȩ apud illos erant in
occultis et reconditis ꝓhibere cupiebat.

Expanded text:
habet aliquid simile sui; et idcirco haec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cupiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium. Aliud est enĩ facere idolũ. ali¬
ud similitudinẽ. Et si quide dñs nos ad
ea quȩ dicenda sunt illuminare digne¬
tur: ego sic arbitror accipiendũ. quod
uerbi causa siquis in quolibet metallo
auri. uł argenti. uł ligni. uł lapidis fa¬
ciat speciẽ quadrupedis alicuiꝰ. uł ser-¬
pentis. uł auis. et statuat illã ad ado-¬
randũ: non idolũ. s similitudinẽ fecit.
uł etiam si picturã ad hoc ipsũ statuat.
nichilominꝰ similitudinẽ fecisse dicendꝰ. ẽ.¬
Idolũ uͦ facit ille. qui scđ̾m apłm dicentẽ
quia idolũ nichilẽ: facit qđ non ẽ Qd
est autẽ qđ non est : Species quã non ui-¬
dit oculus. s ipse sibi animꝰ fingit
Uerbi causa. ut siquis humanis men¬
bris caput canis aut arietis formet.
uł rursũ in uno hominis habitu duã:
facies fingat. aut humano pectori postre¬
mas partes ȩqui aut piscis adiungat. hȩc
et his similia qui facit: non similitudinẽ
s idolum facit. fãcit enĩ qđ non est: nec

Expanded text:
. Aliud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis facit speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam si picturas ad hoc ipse statuat, ipse nihilominus similitudinem fecisse dicendum em dicentem quia idolum nihil est, facit quod non est. Quid est autem quod non est? Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
aboli. lutis fuit cum ceteris. Et enim apłs missis¬
salutẽ egrotis prestitit. et sanitatẽ languen¬
tib tribuit. Sed ubi se diabolo substrauit:
post bucellã enim introuit in eũ sathana.¬
et ascensor ipsius effectus est sathanas: et
illius habenis ductus. aduersus dñm et
saluatorẽ nr̃m cepit equitare. Om̃s gͦ qui
ꝑsecunt᷑ scõs equi sunt hinnientes. s ha¬
bent ascensores quib arguunt᷑. angłos ma¬

Expanded text:
lutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis mislutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus, aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit. Sed ubi se diabolo substravit post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas; et illius habenis ductus, adversum Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes enim qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes; sed habent ascensores, quibus aguntur, angelos ma
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. s ut ita dicam humilit̾ non gloriose
glorificatus est. Uerũ quia hȩc oportebat
pati xꝑm. et sic introire in gloriã suã.
cum uenerit in gloria patris et scoꝵ an
głoꝵ. cum uenerit in maiestate fua uidi¬
care terrã. quando et uerũ pharaonem
id ẽ. diabolũ interficiet sꝑuoris sui. cũ
autẽ refulgebit in maiestate patris fui.
et post aduentũ humilitatis. scđm nob̾
in gloriã ostendet aduentũ: tunc ñ solũ
om̃s ita honorificant filiũ sicut honorifi¬
cant patrẽ. Equum et ascensorẽ proiecit
mͥ in salutẽ. Homines qui nos insecunt᷑
equi sunt: et ut ita dicã. om̃s qui in car¬
ne nati sunt: figuraliter equi sunt: sed
hi habent ascensores suos. Sunt equi qͦs
dñs ascendit. et circueunt omnẽ t̾rã.
De quib dicit. et equitatus tuus salus.
Sunt autẽ equi qui habent ascensorẽ
Mᵈ diabolũ et angłos eius. Iudas equus erat. sed
donec ascensorẽ habuit dm̃: de ȩquitatu sa¬

Expanded text:
d, ut ita dicam, humiliter, non gloriose glorificatus est. Verum quia « haec oportebat pati Christum et sic introire in gloriam suam . » Cum venerit in gloria Patris et san cum venerit in majestate sua judicare terram, quando et verum Pharaonem, id est, diabolum interficiet spiritu oris sui. Cum ergo refulgebit in majestate Patris sui et post adventum humanitatis secundum nobis in gloria ostendit adventum, tunc non solum omnes ita honorificant Filium, sicut honorificant Patrem. « Equum et ascensorem dejecit mihi in salutem. Homines qui nos insequuntur equi sunt: et, ut ita dicam, omnes qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt, sed hi habent ascensores suos. Sunt equi quos Dominus ascendit, et circumeunt omnem terram. De quibus dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt autem equi qui ascensores nt diabolum et angelos ejus. Judas equus erat; sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu s
Abbreviated transcription (Latin):
uili mercede peccati. Inducens planta eos
in monte hereditatis tuȩ. Non uult nos d̾s
i ȩgipto plantare. nec in deiectis et hu¬
milib locis. s in monte hereditatis suȩ. uult
plantare quos plantat. Tum preterea qđ¬

Expanded text:
ue susceperint. Introduces et plantabis eos in monte haereditatis tuae. Non vult nos Deus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare quos plantat. Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
se. sicut lum̃ solis uerbũ uitȩ continers
ad głam. potest fieri ut in medio pecca¬
toꝵ incedentẽ non infundat te humor
peccati: potest fieri ut transeuntẽ te
ꝑ hunc mundũ nulla libidins unda
resꝑgat. nullus cupiditatis ȩstus uerbe.¬
ret. Qui autẽ egiptius est et sequit᷑ pha¬
raonẽ: ille uitioꝵ fluctib mergit᷑. Qui
uͦ sequit᷑ xꝑm. et sicut ille ambulauit.
ita et ipse ambulat: aquȩ ei murus fiunt
dertra leuaq: ipse autẽ media uia ince¬
dit ꝑ siccum. Non declinat ad dexteram
neq ad sinistrã. usq quo exeat ad liberta¬
tẽ. et ymnũ uictorie dño cõncinat dic̃es.
Cantabo dño głose enim glorificatꝰ ẽ. per¬

Expanded text:
sae; sicut lumen solis verbum vitae continens sae; sicut lumen solis verbum vitae continens ad gloriam, potest fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat humor peccati. Potest fieri ut transeuntem te per hunc mundum, nulla libidinis unda respergat; nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitiorum fluctibus mergitur. Quiur Christum, et sicut ille ambulavit, ita et ipse ambulat, atque ei murus fiunt dextra laevaque. Ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Domino, gloriose enim honorificatus e