comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
randum nobis. ẽ. quanta fuerit
duritia. qu& hunc nec ꝑ prophe¬
tiȩ donum. pec per miracula
agnouit. Omnia quippe elem̃ta.
auctorem suum uenisse testata s̃.
It enim de eis quiddam usu huma¬
no loquar. dm̃ hunc cęli. eẽ. cog¬
nouerunt. quia ꝓtinus stellam
miserunt: Mare cognouit. quia¬
sub plantis eius se calcabile p̃buit
Terra cognouit. quia eo moriente
contremuit. Sol cognouit. quia
lucis suȩ radios abscondit. Saxa
& parietes cognouerunt. quia
tempore mortis eius scissa sunt.
Infernus cognouit. quia quos tene¬
bat mortuos reddidit. & tamen
elementa senserunt. ad huc infi¬
delium iudȩorum corda dm̃. eẽ.
minime cognoscunt. & duriora
saxis scindi ad paenitendũ nolunt.
eũq consiteri ab negant. quem
elementa ut diximus aut signis
non solum quia pasceretur. noue¬
rant sed eiam ubi nasccretur.
Nam abherode requisiti. locum nati¬
uitatis eius exprimunt. quem
scripturȩ auetoritate didicerunt.
Et testimonium ꝓferunt. quod beh¬

Expanded text:
m nobis est quanta fuerit duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognosub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen ilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Beth
Abbreviated transcription (Latin):
turis Eloquia diuina aut de
natura rerum disputant. ut inge¬
nesi & in ecclesiaste. aut de morib
ut in ꝓuerbus. aut in om̃ib spar¬
sim libris. aut de loica siue cheo

Expanded text:
ta et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris, aut de Logica, pro
Abbreviated transcription (Latin):
A perte dicens. quia & si discipuli
iħu in nomine eius aqua baptizañ.
ipse tamen magis baptizare intel¬
legendus. ẽ. qui peccata dimittit
per afflationem eius dem sp̃s.
corda fidelium suoꝵ feruore

Expanded text:
 Al., docens quia etsi discipuli Jesu in nomine ejus aqua baptizant, ipse tamen magis baptizare intelligendus est qui peccata dimittit.ancto cum per afflationem ejusdem Spiritus corda fidelium suorum fervore
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ terrena altitudo consun¬
drair. cũ celsitudo caelestis aꝑitur
Sed quarendum nobis. ẽ. quid uam
sit quod redẽptore uato. parabus
in uidȩa angłs apparuit. atq a
ad orandum hunc aboriente magos.
non angłs sed stella ꝑduxit: quia
uidelic& iudȩis tamquã ratione
utentibus. racionale animal. id. ẽ.
angłs p̃dicare debuit. Gentiles
uero. quia uti ratione nesciebant.
ad cognoscendũ dñm non ꝑ uocẽ
sed ꝑ signa ꝑducuntur. quia & illis

Expanded text:
imirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducuntur. Unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia sicut scriptũ. ẽ. modicum
fermentũ totã massam corrũpit.
etiã ista uel alia hissimilia quę
longũ .ẽ. dicere. quȩ ab imperits
aut̃ parua aut pulla peccata¬
eẽ. creduntur. aures sunt ordina¬
tȩ famuliis remoueri. Et hoc p̃¬
cipite. ut sic kalendas istas colant.
quomodo alioꝵ mensiũ colere
solent. Qui enĩ aliquid depaga¬
norũ consuetudine in istis dieb
obseruare uoluerint. tim̃dũ
tres considerantes maximam
partem dieb istisi gulȩ. luxu¬
riȩ deseruire ebrietatibus &
sacrileg is saltationib insanire.
statuer̃ in uniuersũ mundũ. ut ꝑ
om̃s aecłas publicũ indiceretur
ieiuniũ. ut agnoscerent miseri
homines tantũ se male facere. ut
hominũ lugeamus. ut uel sic in¬
tellegant malũ suũ. dũ ꝓse pu¬

Expanded text:
Modicum fermentum totam massam corrumpit , etiam ista, et alia his similia, quae longum est dicere, quae ab imperitis aut parva, aut nulla peccata creduntur; a vestris ordinate familiis removeri: et hoc praecipite, ut sic calendas istas colant, quomodo aliorum mensium colere solent. Qui enim aliquid de Paganorum consuetudine in istis diebus observare voluerint, timendum tres nostri considerantes maximam partem hominum diebus istis gulae vel luxuriae deservire, et ebrietatibus et sacrilegis saltationibus insanire, statuerunt in universum mundum, ut per omnes Ecclesias publicum indiceretur jejunium. Ut agnoscerent miseri homines in tantum se male facere, ut hominum lugeamus, ut vel sic intelligant malum suum, dum p
Abbreviated transcription (Latin):
qui kalendas lanuarias ita augu¬
ria obseruant. ut focũ dedomo
sua uel aliud quod cũq beneficiũ
cuicũq petenti Non tribuant.
diabolicas etiã strenas & ab aliis
accipiunt. & ipsi aliis tradunt.
Et quidam etiã rustici mensulas
IN ista nocte quȩ p̃teriit plenas
multis reb quȩ ad manducan¬
dum sunt necessariȩ contẽpnen¬
tes. ⁊ ta nocte sic cõpositas uo
lunt. eẽ. credentes qđ hoc ille ha¬
lendȩ ianuariȩ p̃stare possint.
ut ꝑ totũ annũ conuiuia illoꝵs¬

Expanded text:
qui calendis januariis auguqui calendis januariis auguria observant, ut focum de domo sua, vel aliud quodcumque beneficium, cuicumque petenti non tribuant. Diabolicas etiam strenas, et ab aliis accipiunt, et ipsi aliis tradunt. Aliqui etiam rustici, mensulas in ista nocte quae praeteriit, plenas multis rebus, quae ad manducandum sunt necessariae, componentes, tota nocte sic compositas esse volunt, credentes quod hoc illis calendae januariae praestare possint, ut per totum annu
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ animaliũ. ex primere in se
uelint. certũ . ẽ. in his magis cor
pecudũ. eẽ. quã formã. Iam uero
illud quale & quã turpe .ẽ. qđ
uiri nati tunicis muliebribus
uestiuntur. & turpissima dȩmo¬
num de mutatione. puellarib
figuris uirile robur effeminant.
barbatos facies se p̃ferunt. & uideri
feminȩ uolunt: & merito uirilem
fortitudinẽ ꝑdider̃. qui in mulieris
habitu transieruNT. Iusto enĩ iudi¬
cio dei uenisse credendũ. ẽ. ut
militarem uirtutẽ amitterent.
qui feminarũ se spetie deformas
fidei ista miscrabilis consuetudo
de hac ciuitate ad inte grum
ut uobis non sufficiat quod
ipsi hoc malũ dõ donante nori
facitis. sed ubicũq alicubi fieri
uideritis. arguite & castigate.
corripite. & ur̃o salubri consilio.
de isto miserabili sacrilegio.
stultos homines remouete.
obseruationes uelut diaboli
uenena respuite squas quod pei¬
us .ẽ. plures ix popło xp̃iano ob¬
seruare non erubescunt: Suł enĩ

Expanded text:
dinem animalium exprimere in se dinem animalium exprimere in se velint; certum est tamen, in his magis cor pecudum esse, quam formam. Jam vero illud quale et quam turpe est, quod viri nati, tunicis muliebribus vestiuntur, et turpissima demum demutatione puellaribus figuris virile robur effeminant, barbatas facies praeferunt, et videri feminae volunt. Et merito virilem jam fortitudinem non habent, qui in mulieris habitum transierunt. Justo enim judicio Dei evenisse credendum est, ut militarem virtutem amitterent, qui feminarum se specie deformassfidei, ista miserabilis consuetudo de hac civitate in integrum tissimi, ut vobis non sufficiat quod ipsi hoc malum, Deo donante, non facitis: sed ubicumque alibi fieri videritis, arguite, castigate, corripite, et vestro salubri consilio de isto miserabili sacrilegio stultos homines removete. observationes, velut diaboli venena respuite, quas, quod pejus est, plures in populo christiano observare non erubescunt. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
annũ implere. alterũ incipere
dicebant᷑: istũ ianũ quasi in prin¬
cipio e termino posuer̃ & unũ
annũ implere. alterũ incipere
dicebant. Et hinc. ẽ. qđ idoloꝵ
cultores. ipsi ianoduas facies
figurarent: unã ante ipsũ. aliã
post ipsum Unã que p̃teritũ
annũ uidetur aspicere. aliam
quȩ futurã: Ac sic hõmines insi¬
pientes. duas ei facies deputando:
dum eũ dm̃ facere cupiunt.
monstrũ. eẽ. fecerunt. Uoluer̃
in dm̃ suũ. eẽ. p̃cipuũ. pagani
obscenis deformitatib tegunt.
itaq ut tales se faciant qui colunt
qualis. ẽ. iste qui cõlitur In istis
enĩ dieb miseri homines. & qđ
potius dolenda sunt. Quis enĩ
sapiens inueniri poterit credere
aliquos sanȩ mentis. qui ceruulũ
facientes inferario se uelint ha¬
l icu cõmutare. alii uestiuntur
pelliũ pecudũ. alii assumunt
capita bestiarũ. gaudentes &
exultantes. si taliter se inferinas
indicant ac ꝓbant. nonse habi

Expanded text:
annum implere, et alterum incipere annum implere, et alterum incipere dicebantur, istum Janum quasi in principio ac termino posuerunt, ut unum annum implere, alterum incipere diceretur. Et hinc est, quod Idolorum cultores ipsi Jano duas facies figurarunt; unam ante ipsum, alteram post ipsum; unam quae praeteritum annum videretur aspicere, alteram quae futurum: ac sic homines insipientes duas ei facies deputando, dum eum deum facere cupiunt, monstrum esse fecerunt. Voluerunt in deo suo esse praecipuum Pagani obscenis deformitatibus teguntur; ut tales utique se faciant qui colunt, qualis est iste qui colitur. In istis enim diebus miseri homines, et, quod potius dolenda sunt. Quis enim sapiens poterit credere, inveniri aliquos sanae mentis qui cervulum facientes, in ferarum se velint habitum commutare? Alii vestiuntur pellibus pecudum; alii assumunt capita bestiarum, gaudentes et exsultantes, si taliter se in ferinas indicant ac probant, non tam se habit
Abbreviated transcription (Latin):
minibus appellari. neq ab eis
affari in mundũ. sed ab excellen¬
tiori quadã maioriq natura.
Unde signanter euangłista ad di¬
dit dicens. Et uocatũ. ẽ. nom̃
eius iħc. qđ uocatũ fuerat ab
angło. ante quã in utero concipe¬
retuR I SERMOSC̃ AUGꝰTIUI EM̃
ac. sacrilego nomen accepit:
Ianus autẽ iste dux quidã prin¬
ceps hominũ paganoꝵ fuit. quẽ
imperiti homines & rustici. dũ
quasi regem metu unt: uelut
enĩ ei ñlicitũ. honorem. dũ in eo
expauescunt. regiam potestatẽ:
Homines quippe̾ stulti & ignorantes
dm̃: ilos tunc maxime deos
estimant. quos inter hom ines
sublimiores. eẽ. cernebant: ac
sic factũ .ẽ. ut unius ueri dei
cultus: ad multa deoꝵ uel potuis
dȩmoniors nomina transferret᷑:
Diem ergo kalendarũ hodiernarũ
de nomine iani sicut iã dictũ
ei homines diuinos honores
conferre cupiebant: & finem
unus anni. & alterius anmini¬
tium deputarent. Et quia apđ
illos ianuarię kalendę. unum

Expanded text:
ue appellari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo antequam in utero conciperetac sacrilego nomen accepit. Janus autem iste dux quidam et princeps hominum Paganorum fuit: quem imperiti homines et rustici dum quasi regem metuunt, colere enim ei illicitum honorem, dum in eo expavescunt regiam potestatem. Homines quippe stulti et ignorantes Deum, illos tunc maxime deos existimabant, quos inter homines sublimiores esse cernebant. Ac sic factum est ut unius veri Dei cultus ad multa deorum vel potius daemoniorum nomina transferretur. Diem ergo calendarum hodiernarum de nomine Jani, sicut jam dictum ei homini divinos honores conferre cupiebant, et finem unius anni et alterius initium deputarunt. Et quia apud illos januariae calendae unum
Abbreviated transcription (Latin):
entes athiopiȩ parte. merent᷑
agnoscere. solus ad illũ non
potest rex sa crilegus ꝑuenire.
Fallitur ergo. stultus furor ty¬
ranni. Xp̃m non potest inuer¬
nire ꝑfidia. quia ds̃ non crude¬
litate sed credulitate quęrendus

Expanded text:
entes Aethiopiae parte merentur entes Aethiopiae parte merentur agnoscere; dolis suis ad illum non potest rex sacrilegus pervenire. Fallitur ergo stulti furor tyranni. Christum non potest invenire perfidia; quia Deus non crudelitate, sed credulitate quaerendus
Abbreviated transcription (Latin):
ad potestates dignitatesq rapien¬
das. sed ad contumelias & in iu¬
rias ꝑferendas. Non ad hoc uene¬
rat ut sacrũ illud caput adiade¬
ma gẽmatũ. sed ut coronã spineã
p̃parar&. Non inquã ad hoc
uenerat. ut constitueret᷑ super
sceptra magnificus. sed ut cruci¬
dño. conturbatur herodes. &
om̃is hierosolima cũ illo. Quid
mirũ si pietate nascente. ꝑtur¬
betur impietas : Ecce iacentẽ
in p̃sepio. ꝑtimescit armatus.
ontremescit humilem rex suꝑb.
obuolutũ pannis. metuit purpu¬
ratus. cũ simulatione alloquit᷑
magos. Ite inquit requirite
de puero. & cũ inuenertas renun¬
tiate mihi. ut & ego ueniens ad¬
orem eũ. Simulabat ad orare
se uelle. quẽ conabat᷑ occidere
Sed non tum& ueritas falsitatis
insidias. quã ceca feritas quȩ
credebat qđ dep̾hendere dñm
fraudib possit. Ecce cuius t̃ra
cęlũq ostendebat aduentũ.
qui pastoꝵ non lat& simplici¬
tati. quẽ magi de excrema ueni¬

Expanded text:
ad potestates dignitatesque rapienad potestates dignitatesque rapiendas; sed ad contumelias et injurias perferendas. Non ad hoc venerat, ut sacrum illud caput ad diadema gemmarum; sed ut ad coronam spineam praepararet. Non, inquam, ad hoc venerat, ut constitueretur supra sceptra magnificus; sed ut cruciDomino conturbatur Herodes, et omnis Jerosolyma cum eo. Quid mirum, si pietate nascente perturbetur impietas? Ecce jacentem in praesepio pertimescit armatus contremiscit humilem rex superbus, obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simulabat adorare se velle, quem conabatur occidere. Sed non timet Veritas falsitatis insidias. Quam caeca feritas, quae credebat quod deprehendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque ostendebat adventum, qui pastorum non latebat simplicitati, quem Magi de extrema veni
Abbreviated transcription (Latin):
eceptor itãq herodes rex.
illusus a magis. mittit in
Bethleem & in om̃ib finib eiꝰ.
ut int̾̃ ficiantur pueri abimatu
centia. Quã beata &tas. quȩ
necdũ xp̃m potest loqui. &. iã
ꝑxp̃o meretur occidi. Nondũ
oportuna uulneri. &. iã idonea
passioni. Quã felicit̾ nati.
quib in primo nascendi limine.
et̃na uita obuiã uenit. Incurr̃
quidem inter ipsa principia.
acceptȩ lucis periculũ. & finẽ
salits. sed de ipso ꝓtinus fine
capiunt principia aet̾nitatis
nmaturi quidem uidentur ad
fratim transeunt ad futuram.
ondũ in gressi infantiȩ cunas.
& iã ꝑueniunt ad coronas
apiuntur quidem a cõplexib
matrũ. sed redduntur gremiis
cissime auetoritatis audatia.
potes martyres facere. xp̃m non
potes inuenire. Putabat se in¬
felix tyrannus dñi saluatoris ad¬
uentu. regali solio destruendũ.
Sed non ita. ẽ. Non ad hoc uene¬
der&. sed ut suã donar&. Non¬
regnũ terrestre p̃riper&. sed ut
cȩleste conferr&. Non uenerat

Expanded text:
eceptor itaque Herodes rex illusus a Magis, mittit in Bethlehem et in omnes fines ejus, ut interficiantur pueri a bimatu, centia. Quam beata aetas, quae necdum Christum potest loqui, et jam pro Christo meretur occidi; nondum opportuna vulneri, et jam idonea passioni! Quam feliciter nati, quibus in primo nascendi limine aeterna vita obvia venit! Incurrunt quidem inter ipsa primordia acceptae lucis periculum et finem salutis; sed de ipso protinus fine capiunt principia aeternitatis. Immaturi quidem videntur ad raesentem, statim transeunt ad futuram; nondum ingressi infantiae cunas, jam perveniunt ad coronas. Rapiuntur quidem a complexibus matrum, sed redduntur gremiis cissimae austeritatis audacia: potes martyres facere, Christum non potes invenire. Putabat se infelix tyrannus Domini Salvatoris adventu regali solio detrudendum. Sed non ita est. Non ad hoc venederet, sed ut suam donaret. Noregnum terrestre praeriperet; sed ut coeleste conferret. Non venerat
Abbreviated transcription (Latin):
petrus credentes de gentib femi¬
nas. adhumilitatis. castitatis. &
modestiȩ uirtutẽ ꝓuocans. eius¬
dem matris nr̃ȩ sarȩ debita cũ
laude meminit. Sicut sara iN¬
quit obȩdiebat abrahȩ. dominũ
eũ uocans. cuius estis filiȩ. bene¬
facientes. & non timentes ullam
ꝑturbationem. Hȩc dilectionem
urãm fr̃s ad monere curauimus.
ut singuli ur̃m meminerint etiã
se ipsos ꝑcepta fide xp̃i. cũ patri¬
archis Nominis excelsi meruisse
consortiũ. Sed ꝑceptã in xp̃o puri¬
ficationẽ baptismi salutaris. diri¬
uatũ a nomine xp̃i. gaudeant
mutuasse cognomen. & hoc usq
ad finẽ firmũ ixtemeratũq ser¬
uare contendant: gaudentes in
se illud esaiȩ uaticiniũ. eẽ. cõpletũ.
& seruos suos uocabit nomine alio.
hoc. ẽ. nomine xp̃iano. qđ nunc
om̃s serui xp̃i. se delectantur insig¬
niri. Neq enĩ nomen aliud sub
In quo qui benedicendus. ẽ. super
terrã. benedicetur in dño amen

Expanded text:
Petrus credentes de gentibus femiPetrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen
Abbreviated transcription (Latin):
creditnus sũptã. qđ abraham
patriarcha qui primus circũ cisio¬
nis sacram̃tũ. in testimoniũ suȩ
magnȩ fidei & diuinȩ ad eũ ꝓmis¬
sionis accepit: eodem die suȩ suorsq
circũ cisionis etiã nominis amplifi¬
catione simul cũ sua coniuge bene¬
dici ꝓmeruit. ut qui eatenus abrã
pat̾ excelsus dictus. ẽ. deinde abra¬
ham . id.ẽ. pat̾ multarũ gentiũ
uocaretur: Quia patrẽ inquit mul¬
tarũ gentiũ constitui te. Quȩ
fidelissima ꝓmissio tam late per
orbem iã pat& impleta. ut etiã
nos ipsi degentib ad fidei illius
deuotionẽ uocati. ipsũ nos patrẽ
spiritalit̾ habere gaudeamus. di
quit uxorẽ tuã. non uocabis sarai.
sed saram. id fͦion uocabis princi¬
pem meã. sed principem. uidelic&
aꝑte docens. ut eã quȩ tantȩ fidei
domus. sed absolutȩ principem.
id. ẽ. om̃iũ rectȩ credentiũ femi¬
narũ uocar&. & intelleger&. eẽ.
parentem. Unde & beatus apłs

Expanded text:
credimus sumptam quod Abraham credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
fide enĩ. impossibile. ẽ. placere
dõ. Ꝙ sicut alias scriptũ. ẽ. iustꝰ¬
ex fide uiuit. Sed ueniens ix
carne dĩ filius. quisolã carnis
naturã. nullã autẽ peccati conta¬
gionem traxit de adã. & quia
grẽ renascentis. utrũq genus pu¬
rificationis subire dignatus. ẽ.
Et circũcisus uidelic& a parentib
octaua die natiuitatis. & tricesi¬
mo ȩtatis anno baptizatus a ioħe.
immo etiã terciũ salutaris hostię
munus. ipse tẽpli dñs. ꝓse non
respuit offerri cuius diem de¬
hinc tricesima tercia. dño opitu¬
lante. ur̃a caritas auditura simul
ẽ. & celebratura mysterium.
Cuncta inqui & legalis & euan¬
gelicȩ purificationis genera. qui
.eẽ saluberrima. & aduenientis
euangłii cunctis fidelib osten¬
der& ȩquȩ subeunda remedia.
Sed & hoc qđ eodem die suȩ circũ¬
cisionis nom̃ ut iħc uocaretur
accepit. ad imitationẽ priscę
fecit obseruationis Quã ex eo

Expanded text:
fide enim impossibile est placere fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et quiagratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
non potest introire in regnum
dei. ipse dudũ ꝑ legem suã cla¬
mabat. Masculus cuius p̃putu
caro circũcisa nonfuerit. peribit
anima illa de popło suo: quia
pactũ meũ irritũ fecit. id. ẽ.
quia pactũ uitȩ in paradiso ho¬
minib mandatũ. adã preuari¬
cante transgressus. ẽ. in quo om̃s
peccauer̃. peribit de coetu scoꝵ.
si uon ei fuerit remedio salutari
subuentum. Utraq ergo purifi¬
catio. & circũ cisionis uidelico
in lege. & in euangłio baptisma¬
tis. tollendȩ p̃uaricationis primȩ
grã posita. ẽ. Et ne cui scłi la¬
bentis aetati. suꝑni respectus mu¬
nera de. eeñt. illi quoq qui a
mundi exordio usq ad tẽpora
datȩ circũcisionis. uel post datã
circũ cisionem de aliis nationib
dõ placuer̃. uel hostiarũ obla¬
tionib. uel certe sola fidei uir¬
tute suas suoꝵq animas cretori
cõmendantes. a primi reatus uin¬
culis absoluere curabant. Sine

Expanded text:
non potest introire in regnum non potest introire in regnum Dei , ipse tum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
qui absq om̃i prorsus labe pollu¬
tionis. apparuit inacarne. Et qui
in similitudine carnis peccati. non
autẽ in carne peccati aduenit. re¬
medio quo caro peccati consueuerat
mundari non respuit: sicut eciam
unda baptismatis qua noue grẽ
popłos a peccators sorde lauari
uoluit. ipse non necess tatis sed
exẽpli causa subut. Scire & enim
deb& ur̃a fraternitas. quia idem
salutifere curationis auxilium.
circũcisio in lege contra originalis
peccati uulnus a gebat. qđ nunc
bapcismus agere reuelate gr̃ę tẽ¬
pore consueuit. excepto qđ regni
çȩlestis ianuã necdũ intrare pote¬
rant. donec adueniens benedictio¬
nem dar&. qui legẽ dedit. ut ui¬
deri poss&e ds̃ deoꝵ iN syoꝵ. tantũ
insinu abrahȩ post mortẽ beat re¬
quie consolati. suꝑnę pacis ingres¬
sum spefelici expectabant. Qui
enĩ riunc ꝑ euangłiũ suũ terribilit̃
salubriter clamat. nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua & spũ scõ.

Expanded text:
qui absque omni prorsus labe polluqui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternsalutiferae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
gelũ. sed filiũ suũ unigenitum
mittere dignatus. ẽ. Quẽ quia
in diuinitatis suȩ specie uidere
nequiuimus. magna rursũ dilec¬
tionis arte ꝓuidit. ut hunc factũ
ex muliere. hoc. ẽ. ex mat̃nȩ car¬
nis substantia. sine uirili ad mix¬
tione conceptũ. ad humanos
uerũ hominem ꝓferr& aspectus.
Qui in diuina uirtute ac substantia
manens ꝑ omĩa quod erat. uera
naturȩ mortalis infirmitate. quã
non habebat induer&. Et ut
nobis pecessariã oboediendi uir
tutem p̃cipuo cõmendar& exẽplo.
factũ sub lege filiũ suũ misit ds̃
ix mundũ. Non quia ipse legi quic¬
quã debeat. qui unus magister pr̃.
unus. ẽ. legis Lator & udex. sed ut
eos qui sublege posia. Legis onera
portare Nequiuerant. sua cõpassione
iuuar&. ac tle seruili conditione
quȩ sublege erat ereptos. in adop¬
tionẽ filioꝵ quę ꝑ grãm . ẽ. sua
largitate reducer&: Suscepit igit᷑
circũcisionem lege decretã in carne.

Expanded text:
gelum, sed Filium suum unigenitum gelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necesstutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis festi memoriã. paucis
quidem uerbis euangłista com¬
p̃hendit. sed non pauca cęlestis
mysterii uirtute grauidã reliquit
Ex posita nãq Natiuitate dominica.
cuius gaudia mox angłi dignis
laudib extuler̃. pastores deuota
uisitatione celebrar̃. om̃s qui tunc
audiere mirati sunt. nos quoq
sarum hymnorsq solemnus exe¬
gimus. subiunxit atq ait. Et
post quã consũmati sunt dies octo
ut circũcideretur puer: uocatũ. ẽ.
nomen eius iħc. qđ uocatum. ẽ.
ab angło. priusquã in utero con¬
ciperetur Haec sunt festiuitatis
hodiernę gaudia ueneranda.
hec sacra solemnitas diei. hȩc illa
supnę pietatis munera sacro scã.
⁊ fideliũ cordib cõmendans
apłs ait. quia ubi uenit plenitudo
temporis. misit dĩ filiũ suũ factũ
ex muliere. factũ sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimer&. ut
ad optionem filioꝵ reciperemus.
Magna nãq dispensatione pietatis.
ad redẽptionem generis humani.
ds̃ pater. non angłm. pon archan¬

Expanded text:
sentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoquesarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archan
Abbreviated transcription (Latin):
roris. Renouemur sp̃ũ mentis
nr̃ȩ. & induamus nouũ hominẽ.
qui scđm dm̃ creatus. ẽ. iniustitia
& sc̃ĩtate ueritatis. Neq audien¬
tes circũcisionẽ. in uno corporis
nr̃i menbro nos castigare sufficere
credamus. sed sicut ibidem alibi
mon& apłs. mundemus nos ab
om̃i labe. & in quinam̃to carnis

Expanded text:
roris, renovemur sroris, renovemur srae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cũsisionis gła choruscante. Non
ultra corpus quod corrũpitur ad¬
grauat animã. non terrena ixha¬
bitatio deprimit sensũ multa cogi¬
tantem. Sed corpus ia incorrup¬
tibile lȩtificat animã. & subleuat
cȩlestis iN habitatio totũ hominẽ.
uisioni sui conditoris in herentem.
uius a t̃ni diei beatitudinẽ. ꝓpħa
in illo cuius supnr meminimus
psalmo. consequenter exponit.
animã suã ipse. & om̃s interioris
sui hominis affectus. ad benedicendũ
dñm. recordansq om̃s eius retribu¬
tiones excitans. Qui redimit in
quit de interitu uitã tuã. qui sa¬
tiat in bonis desideriũ tuũ. qui co¬
ronat te in miseratione & miscđia.
renouabitur sicut aquilȩ iuuentus
ut qui ad huius pulcherrimę re¬
nouationis quasi sũmȩ circũcisionis
desideramus p̃mia ꝑtingere. cu¬
remus interim primitiuȩ circũ
Deponamus scđm pristinã conuer¬
sationem ueterem hominem.
qui corrũpitur scđm desideria er¬

Expanded text:
cumcisionis gloria coruscante, non cumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de interitu, inquit, vitam tuam, qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juventus ut qui ad hujus pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcDeponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria er
Abbreviated transcription (Latin):
los circũcisos. ad templũ dĩ hͥero¬
solimã cũ laudib hostiarum.
munus acceptabile deferri
Uera & enĩ circũcisione purgatus.
tẽplũ dñi cũ munerib ingredit᷑.
qui gła resurrectionis ab omni
labe mortalitatis exutus. cum
Disrupisti inquiens uincula mea. tibi
sacrificabo hostiam laudis. Uota
mea dño reddã in atriis domus
dñi. in conspectu om̃is popłi eius.
ix medio tui hierłm. Quod deside¬
rantissimũ tẽpus cȩlestis introitus.
illa dies octaua qua circũcisio ce¬
lebratur indicat. Sex & enĩ sunt
huius scłi &tates. Notissimis tẽpoꝵ
distinctȩ articulis. in quib ꝓ dõ
laborib insistere. & ꝓ adipiscenda
requie sẽpit̾na ad tẽpus operari
necesse. ẽ. Septima. ẽ. &tas. non
in hac sed in alia uita quiescentiũ.
usq ad tempus resurrectionis ani¬
marum. Oetaua autẽ atas. ipsa. ẽ.
dies resurrectionis. sine ullo tẽporis
fine beata. quando om̃imode cir¬

Expanded text:
los circumcisos ad templum Domini Hierolos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo cir
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus. ẽ. nobis. tħu id. ẽ.
saluatoris nom̃ acceperit. non
expositione ut a nobis possit in¬
telligi. sed sollicita ac uigili eg&
intelitione. ut etiã nos possimus
eiusdem Nominis participatione
saluari. Legimus quippe angło
interp̃tante. quia ipse saluũ faci&
popłm suũ a peccatis eoꝵs. Et̃
in dubitanter credimus ac sꝑamꝰ.¬
quia qui a peccatis saluat. ipse
etiã a corruptionib quę obpec¬
cata contigerunt. & ab ipsa morte
saluare non omitait. psalmista
testante qui ait. Qui ꝓpitius sit
om̃ib iniquitatib tuis. qui sanat
om̃s languores tuos. Dimissis
quippe om̃ib iniquitatib nr̃is.
ad integrũ om̃s languores nr̃i.
sanabuntur. cũ resurrectionis gła¬
apparente. nouissima inimica
destructa fuerit mors. Et hȩc . ẽ.
uera ac plenaria nr̃a circũcisio.
cũ in die iudicii cunctis simul
animȩ carnisq corruptionib
exuti. mox ꝑ acto iudicio. ad
uidendã ꝑpetuo creatoris pr̃i¬
faciem. aulã regni cȩlestis ingre¬

Expanded text:
qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingre
Abbreviated transcription (Latin):
ut quors sacrilegia uenerabant᷑
in corde. eors nomina frequenti¬
us habere uiderentur qi ore.
Nos uero fr̃s. qui non in hominib
ꝑditis atq sacrilegis. sed indõ
uiuo & uero spem habere cognos¬
cimus. Nullũ diem dȩmonũ appel¬
latione dignũ. eẽ. iudicemus.

Expanded text:
ut quorum sacrilegia venerabantur ut quorum sacrilegia venerabantur in corde, eorum nomina frequentius habere viderentur in ore. Nos vero, fratres, qui non in hominibus perditis atque sacrilegis, sed in Deo vivo et vero spem habere cognoscimur, nullum diem daemonum appellatione dignum esse judicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam Non em̃dauerint. cum
illis partẽ habebunt iN infernũ.
quib uanũ honorem impendere
uidentur in mundũ. Ante om̃ia
fr̃s. uniuersa ista sacrilegia fugite.
& tãquã diaboli mortifera uene¬
na uitate. Et solem & lunã ds̃
ista duo luminaria quasi deos
colamus. sed illi qui ea nobis
dedit. quantũ possumus grãs
referamus. Mercurius enĩ homo
fuit miserabilis. auarus. crudelis.
impius & suꝑbus. Uenus autẽ.
meretrix fuit in pudicissima
Et ista monstruosa portenta. id.ẽ.
& saturnus. eo tẽpore dicuntur
nati. quo filii isrł erant inegypto
Si tunc natisunt. utiq dies isti qui
illoꝵs nominib appellant᷑. illo
tempore iã erant. & scđm quod
feria. Sed miseri homines & im¬
periti. qui istos sordidissimos &
impiissimos homines ut supra
diximus. timendo potius quã
amando colebant. ꝓ illor sacri¬
lego ritu. quasi in honore ipsoꝵs
totius septimanȩ dies. singulos
eors nominib consecrarunt.

Expanded text:
tentiam non emendaverint, cum tentiam non emendaverint, cum illis partem habebunt in inferno, quibus vanum honorem impendere videntur in mundo. Ante omnia, fratres, universa ista sacrilegia fugite, et tanquam diaboli mortifera venena vitate. Et solem enim et lunaista duo luminaria quasi deos colamus; sed illi qui ea nobis dedit, quantas possumus gratias referamus. Mercurius enim homo fuit miserabilis, avarus, crudelis, impius et superbus. Venus autem meretrix fuit impudicissima. Et ista monstruosa portenta, id est,s et Venus et Saturnus eo tempore dicuntur nati, quo filii Israel erant in Aegypto. Si tunc nati sunt, utique dies isti, qui illorum nominibus appellantur, illo tempore jam erant; et secundum quod feria: sed miseri homines et imperiti qui istos sordidissimos et impiissimos homines, ut supra diximus, timendo potius, quam amando colebant, pro illorum sacrilego cultu, quasi in honore ipsorum, totius septimanae dies singulis eorum nominibus consecrarunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Ad monete ergo famulos ur̃os. ut
infeliciũ paganoꝵ sacrilegas
consuetudines non obseruent.
ita obseruatio inimica subuertit.
ut diem kalendarũ si forte aut
uicinis aut peregrinantib opus
sit. etiã focũ dare dissimulant
Multi p̃terea strenas. & ipsi offerre.
& ab aliis accipere solent. Ante
om̃ia fr̃s. ad confundendã paga¬
norũ & carnalem & luxuriosam
lȩtitiã. exceptis illis qui ꝓ infir¬
mitate abstinere non p̃ualent.
om̃s auxiliante dño ieuinemus
Et ꝓ illis miseris qui kalendas istas
ꝓgula & ebrietate sacrilega con¬
suetudine colunt. dm̃ quantũ
possumus supplicemus. & dũ ea
quȩ illi faciunt ex orrescimus.
insuꝑ & ꝓ illis oremus &ͣ de prã
benignitate & de illoꝵ correctio¬
ne. dupliciter donante dño gau¬
lis labuntur. ut diligenter ob¬
seruent qua die in itinere exeuiNT.
honorem prestantes aut soli aut
aut ueneri. aut saturno. nesci¬
entes miseri. quia si se ꝑ poeni¬

Expanded text:
Admonete ergo familias vestras ut Admonete ergo familias vestras ut infelicium Paganorum sacrilegas consuetudines non observent. ita observatio inimica subvertit, ut in diem calendarum si forte aut vicinis au peregrinantibus opus sit, etiam focum dare dissimulent. Multi praeterea strenas et ipsi offerre, et ab aliis accipere solent. Ante omnia, fratres, ad confundendam Paganorum carnalem et luxuriosam laetitiam, exceptis illis qui prae infirmitate abstinere non praevalent, omnes auxiliante Deo jejunemus; et pro illis miseris qui calendas istas, pro gula et ebrietate, sacrilega consuetudine colunt, Deo, quantum possumus, supplicemus. Et dum ea quae ipsi faciunt exhorrescimus, insuper et pro illis oramus; et de nostra benignitate et de illorum correctione dupliciter, donante Deo, gaula labuntur, ut diligenter observent, qua die in itinere exeant, honorem praestantes, aut Soli, autaut Veneri, aut Saturno. Nescientes miseri, quia si se per poeni
Abbreviated transcription (Latin):
lite eos ꝑmittere uerba turpia.
aut cantica luxuriosa ꝓferre.
quia iN illo redit omne peccatũ.
qui non uult peccantes ꝓhibere
cũ possit. Qui cũq ergo in heł
ianuarii quib cũq miseris ho¬
minib sacrilego ritu insanientib
potius quã ludentib aliquam
humanitatem dederint. non
hominib sed dȩmonib se dedisse
cognoscant. Et idõ si in peccatis
eoꝵ participes. ẽẽ. non uultis.
ceruulũ siue annua aut alia
quȩlib& portenta. ante domũ
urãm uenire non ꝑ mittatis: sed
castigate potius atq corripite.
& si potestis etiã cũ seueritate dis¬
tringite. ut & de ur̃a salute. &
de alioꝵ correctione. duplicem
mercedem possitis dõ remunerante
uobis sufficiat qđ uos ipsi boniestis.
sed sicut iã supra suggessi. studete
ut ꝑ urãm ad monitionẽ. etiam
alioꝵ neglegentias corrigatis.
ut non solũ de scã ur̃a conuersa¬
tione. sed etiã de alioꝵ correp¬
tione aet̃na p̃mia capiatis.

Expanded text:
lite eis permittere verba turpia lite eis permittere verba turpia aut cantica luxuriosa proferre: quia in illum redundat omne peccatum, qui non vult peccantes prohibere, cum possit. Quicumque ergo in calendis januariis quibuscumque miseris hominibus sacrilego ritu insanientibus, potius quam ludentibus, aliquam humanitatem dederint, non hominibus, sed daemonibus se dedisse cognoscant. Et ideo si in peccatis eorum participes esse non vultis, cervulum sive juvencam, aut alia quaelibet portenta, ante domos vestras venire non permittatis: sed castigate potius atque corripite, et si potestis, etiam cum severitate distringite; ut de vestra salute, et de aliorum correctione duplicem mercedem possitis, Deo remunerante, vobis sufficiat, quod ipsi boni estis; sed, sicut jam supra suggessi, studete ut per vestram admonitionem aliorum etiam negligentias corrigatis; ut non solum de sancta vestra conversatione, sed etiam de aliorum correctione aeterna praemia capiatis.
Abbreviated transcription (Latin):
num fiat. Per hȩc ille maloꝵ
artifex intromitat. ut captis
paulatim ꝑ ludoꝵs similitudinẽ
mentib dominetur. Ergo cũ
hȩc quȩ supradicta sunt conua¬
luer̃. suꝑbia deo inimica succe¬
dit. Haec ꝑ neglegentiã religi¬
onis. & contẽptũ timoris dĩ. con¬
tentiones etiã ad uersus scãs
scripturas primitus in tromittit.
deinde ambitione furens. uani¬
tate tumens. in honesta appe¬
tens. honesta despiciens. elatio¬
nis sp̃ũ in naufragia moꝵ. uelut
quȩdã in moderata turbinis
ꝓcella crassatur. Hinc inuidia
maloꝵ om̃iũ radix. quę alieno
ꝓfectu uelut ꝓpriis malis urit᷑
in ex tinguibili flãma. uelut fu
ena felicitas:
ubi reme¬
dium inueni&. qui non solo suo
malo. sed & alieno bono miser. ẽ:
Hinc ira quȩ semꝑ .ẽ. inimica con¬
silio. foueã in qua cadat. & la¬
queos quib capiatur ix nectit.
uicinis uel familiis ur̃is assidua
castigatione transfundite. & no¬

Expanded text:
num fiat? Per haec ille malorum num fiat? Per haec ille malorum artifex se intromittit, ut captis paulatim per ludorum similitudinem mentibus dominetur. Ergo cum haec quae supra dicta sunt, convaluerint, superbia Deo inimica succedit: haec per negligentiam religionis et contemptum timoris Dei, contentiones etiam adversus sanctas Scripturas primitus intromittit, deinde ambitione furens, vanitate tumens, inhonesta appetens, honesta despiciens, elationis spiritu in naufragia morum, velut quaedam immoderata turbinis procella grassatur. Hinc invidia malorum omnium radix, quae alieno profectu velut propriis malis uritur, inesxtinguibili flamma, velut futaliena felicitas? Aut ubi remedium inveniat, qui non solum suo malo, sed alieno bono miser est? Hinc ira, quae semper est inimica consilio, foveam in quam cadat, et laqueos quibus ipsa capiatur, innectit., vicinis, vel familiis vestris assidua castigatione transfundite, et no
Abbreviated transcription (Latin):
loci. turpis lȩtitia. expectaculũ
ambitus. facilis lingua. in cogi¬
tata & in ordinata p̃sũptio. error
IN utilis cultus. dies nãq suꝑstitio¬
nis. in quisitio futuroꝵ. Sed hȩc
in suꝑbiã transeunt. cũ cognita
sine emendatione ꝑ manserint.
Sic enĩ fit. ut stulte lętitiȩ causa
dũ obseruantur kalendarum
dies. aut alioꝵ suꝑstitionũ uani¬
tas. ꝑ licentiã ebrietatis. & ludoꝵs
turpiũ cantu. uelut ad sacrificia
sua dȩmones inuitentur Illorũ
ẽ. enĩ suaue sacrificiũ. cũ aut di¬
citur a nobis aliquid aut fit qđ
honestas que ẽ. amica iustitiȩ. in¬
ꝓbis actib uiolata discedat.
Quid enĩ. ẽ. tam demens. quam
uirilem sexũ informã mulieris
turpi habitu cõmutari: quid
tã demens. quã deformare faci¬
duere.
ex pauescu
Quid tã demens. quasitis
inuere cunda
delectatione
indui sero
habitu.u
capreo aut ceruo similem fieri.
& homo ad imaginem dĩ & simi¬
litudinem factus. sacrificiũ de mo¬

Expanded text:
oci turpis laetitia, spectaculi ambitus, facilis lingua, incogitata et inordinata praesumptio: error um, cultus dierum antiquae superstitionis, inquisitio futurorum. Sed haec in superbiam transeunt, cum cognita sine emendatione permanserint. Sic enim fit ut stultae laetitiae causa, dum observantur calendarum dies aut aliarum superstitionum vanitas, per licentiam ebrietatis et ludorum turpem cantum, velut ad sacrificia sua daemones invitentur. Illorum est enim suave sacrificium, cum aut dicitur a nobis aliquid, aut fit, quo honestas, quae est amica justitiae, improbis actibus violata discedat. Quid enim est tam demens quam virilem sexum in formam mulieris, turpi habitu commutare? Quid tam demens quam deformare faciinduere, expavescunt? Quid inverecunda delectatione indui ferino habitu, capreae aut cervo similem fieri, ut homo ad imaginem Dei et similitudinem factus sacrificium daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequentib terribilit̃ intonantẽ
Dura ceruice & incircũcisi corde &
aurib. uos semꝑ spĩu scõ restiastis:
Si ergo in circũcisi cordib & aurib
sunt qui sp̃s scĩ monitis resistunt.
ẽ. utiq cordiũ & auriũ circũcisio
Et si. ẽ. cordiũ & auriũ. ẽ. & om̃iũ
exterioris interiorisq hominis pr̃i
sensuũ. Qui enĩ uiderit mulierem

Expanded text:
ibus terribiliter intonantem: Duri cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit
Abbreviated transcription (Latin):
sus petra spiritalis exercici se
ostendunt habere circũcisos.
Petrinis quidem cultris. circũ cisionẽ
fieri legimus. Petra autẽ. erat
non solũ in baptismate. sed in om̃.
prorsus actione. deuota purifican¬
tur corda bonoꝵ. Quȩ & ipsa
cotidiana nr̃a circũcisio. id. ẽ.
continua cordis mundatio. sẽꝑ
octaui diei saam̃tũ celebrare
non desistit. quia nos in exẽplũ
dominicȩ resurrectionis quȩ octa¬
ua die. id .ẽ. post septimã sabbati
facta. ẽ. scĩficare consueuit. ut

Expanded text:
sus petra spiritualis exercitii se sus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati, facta est, sanctific