comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uagari. Inde fit ut qui fecerant desenuitẽ sibertate: faciant de neceꝰ
correptionem reddit aliena potestas. Nabal uero significat qͣsdã
doctores: qui ex cõmanitione subditoꝵ fiunt deteriores. qͥ pueriͦ
dd cibum negant: quia pure uiuere uolentib. uerbũ dei ñ ꝓꝓmat.¬
Accusat nabai dd̃ dicens hodie increuert̃ serui qͥ fugãt dños suoᷤ.
cor eius. et factus ẽ qͣsi lapis .i. cum aliqͥs morte ꝑpetua indurat᷑ in¬
pecatis post mortẽ nabal: abigail regia constituit᷑. quia qͥ subuso
magistro bene uirit. citiꝰ ad regnũ animaꝵ sublimari ꝓmeretur.
ut tumi dauid optineat regnum: et cum xp̃o regnet in eternum. Pba¬
diu̾sis plagis affligitur. nec emollit᷑. sed ex consuetudine peccãdi
signatur aliqͥd leuitatis Qui enĩ scłariũ hominũ cosortia
diligunt qͥ seconsiliis pͥncipum libenter ingeit. qͥ secretoꝵ cõ¬
ustri. et ordo curiȩ diuensi sunt. Ibi sedes ininsidiis. c̃.d.ĩ.o. ut. ĩ. in

Expanded text:
gant; et qui fecerant de libertate servitutem, faciant de necesscorrectionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, quia pure vivere volentibus verbum Dei nAccusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . cor Nabal, et factus quasi lapis, cum aliquis morte perpetua induratur inpeccatis. Post mortem Nabal, Abigail regina constituitur, quia qui sub perverso magistro bene vixerit, citius ad regimen animarum sublimari promeretur, ut cum David obtineat regnum, et cum Christo regnet in aeternum. diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed consuetudine peccandi signatur aliquid levitatis. Qui enim saecularium hominum consortia diligunt, qui se consiliis principum libenter ingerunt, qui secretorum conustri et ordo curiae diversus est valde. Ibi sedes in insidiis cum divitibus in
Abbreviated transcription (Latin):
ontingere q̃nq solet ut monachi. qui curias freqͣntant.
lioꝵ. non secreta misterioꝵ. Decreta non psalmos ruminãt. recho
multis locunt᷑. Sed monachus multũ loqͤns: multis displicet. Hec
sunt negotia pͥncipum. Audi iuditium iob̃is baꝑt̃. in consimi
amat monachꝰ causidicus ẽẽ de consimilib discumbentib cũ hero¬
de. quã inuinculis et incarcere tenericum ioħe: In quo conuuuo
runtur. uaccam uidue. et porcum pauꝑis. In carcere pͥncipis pauꝑ
moritur. et tñ de sub̃a pauꝑis comedens monachꝰ principi blandit᷑.¬
ne uicioꝵ: uane gloriȩ fauorem quero. Saltantẽ conspicio filiã he
g a corpore separat᷑: quãdo aliquis non deo. sed sͥ ascribit qͦd oꝑat᷑.¬

Expanded text:
ontingere quandoque solet, ut monachi, qui curias frequentant, liorum, non secreta mysteriorum. Decreta, non psalmos ruminant, fiunt multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Cum negotia. Audi judicium Joannis Baptistae in consimilamat monachus esse causidicus, de simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis, et carcere teneri cum Joanne? In quo convivio iruntur, vaccam viduae, et porcum pauperis. In carcere principis pauper moritur, et tamen de substantia pauperis comedens monachus principi blanditne vitiorum, vanae gloriae favorem quaero, saltantem conspicio filiam Herigitur a corpore separatur, quando aliquis non Deo, sed sibi ascribit bo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic iacob cum rachel. et lia ad patriam reuercit᷑: qñ aliqͥs desi¬
derio beneoꝑandi gradiens:. actiue et contemplatiue uitȩ soci¬
amorte peccati liberat᷑. Nemo igitur a labore excusatur. ñ pueri
non uiuenes. non senes. Sola tam̃ iuuent᷑: portat pondꝰ diei et
estus. Portat materialit᷑: pondus iaboris. et estum solis. portat
bore caro affligitur: ocio nutritur. Ita ẽ iuuenis in ocio: qͣsi uuent᷑
sine iugo. qui dũ ñ tenetur obedientiȩ uinculo. in equitate frat᷑

Expanded text:
itam . Cum Rachel et Lia Jacob revertitur, quando aliquis desiderio bene operandi gradiens, activae et contemplativae vitae socia morte peccati liberatur. Nemo igitur a labore excusatur; non pueri, non juvenes, non senes; sola tamen juventus portat pondus diei et aestus. Portat materialiter pondus laboris, et aestum solis. Portat bore caro affligitur, otio nutritur. Juvenis autem in otio, quasi juvencus sine jugo, qui dum non tenetur obedient
Abbreviated transcription (Latin):
ri quod postulat. Suꝑ omnia. boc est babundantiꝰ quã ceteris.
Plura: ut ex multis aliquid placeat. delicatiora: ut cum gustaue
elicatis est comꝑaciens religio. Quatuoꝵ sunt de gi o
tate delicati sunt: qui cum grossiorib cibis utipossent.
nolunt. sed diuensa et exquisita fercula querentes res¬

Expanded text:
ri quod postulat. « Super omnia, » id est, abundantius, quam caeteris, ; plura, ut ex multis aliquid placeat, delicatiora, ut cum gustaverDelicatis est compatiens religio. Quatuor sunt delicatotate delicati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti possunt nolunt; sed diversa et exquisita fercula quaerentes, res
Abbreviated transcription (Latin):
ulcere fluit. Morbus inobedientiȩ: langor ẽ animȩ. Qui enĩ
operari ñ uult et pot̃: uiuit. sed languet : Uiuit potestate. Lã
guet uoluntate. hoc morbo primꝰ homo. languit: qͥcũ uiue¬
ret potestate. et sanus eẽt bona uoluntate. bestiis t̾rȩ p̾positꝰ.
posteros seruit. Quãdo infirmitas carnis adunat᷑ intumorem:¬
mollis. Duricia tumoris in carne: estcarnaliũ obstinatõ in cõ¬
uensione. Hec trib modis mederi solet. emplastro. unguento e
petit. sompnolentia torpescit. Ex his gͥ languor animȩ nasci᷑.¬

Expanded text:
us emanat. Morbus inobedientiae languor est animae. Qui enim operari non vult et potest, vivit, sed languet. Vivit potestate, sed languet voluntate. Hoc morbo primus homo languit, qui cum viveret potestate, et sanus esset voluntate, bestiis terrae praepositposteros servit. Quando infirmitas carnis adunatur in tumoremmollis. Dura species tumoris est in carne obstinatio carnalium in conversatione. Haec autem tribus modis mederi solet: emplastro scilicet, unguento, et s; cum sectatur otium, somnolentia torpescit. Ex his igitur languor animae nasci
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum apło dicat. Omnib omĩa factus sũ: ut omnes lucrifa¬
cerẽ. Pastor uero negligens: fugit. Sunt enĩ quidã p̃lati qui fu¬
giunt qͦd p̃cipiunt. Omnia enĩ grauia importabilia impont̃. dt
Angelus cum uellec ẽẽ potencior corruit. homo cũ uderi uellec sa¬
pientior: desipuit. Duȩ sunt species negligentiũ p̃latoꝵ .ẜ. d bñ¬
& subiectos beneuiuere cogc̃. Qui bene uiuũt. & subditos ma¬

Expanded text:
dicere possit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Pastor vero negligens fugit. Sunt quidam praelati, qui fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea nim, cum vellet esse potentior, corruit; homo, cum vellet videri sapientior, desipuit. Sunt et tres species negligentium praelatorum, s subjectos
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. humilitatis ẽ qͦd renuunt. in ercie ẽ: cum sciant. si oĩo
ex his que p̃diximus .i. stulticia. et mnercia. cupiditaᷤ. et suꝑbia.n¬
ꝑtinet consiliũ. Ad discrecionem: iudiciũ. Ad humilitatẽ cus¬
dia. Ad caritatem diligentia: consiliũ ꝓuidentiȩ seꝑat a bo¬
nis mala. Iudicium discretionis eligit que st̃ meliora. hũilita¬
tis custodia: uirtutũ uitat dãpnum. caritatis diligentia. ꝑicu¬
nat. Andiat gͥ negligens pastor: quid sibi et diligenti pastori.
minis ascendẽs: olauso silentii ostio. claustralẽ gregẽ in pace
tium linguas: medius incedit. et ꝓ infirmis laborat. et labo¬

Expanded text:
lunt, humilitatis est quod renuunt, inertiae vero cum sciant si omninoex his, id est stultitia, inertia, cupiditas et superbia nuidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentiae separat a bonis mala, judicium discretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia pericunat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dminis ascendens locum, clauso silentii ostio, claustralium gregem in pace tium linguas medius incedit, pro infirmis laborat, et labo
Abbreviated transcription (Latin):
uident p̃sentẽ. Oues autẽ pastor cognoscit: dum subditorum
mores et actus diligenter attendit. Unde. Considera diligent
spectionem opera ꝑ exꝑimentum qͥd possint: ꝑaffectus qͥdue¬
lint. ratio manifestat. Et uocẽ meã audit. Tres sunt pastoui
uoces. suauis. dulcis. & alta. Suauis ad infirmũ. dulciad mo¬
infirmus suauẽ uocẽ consolationis. desperans dulcedinem
obsecrationis. surdꝰ̃ asꝑitatẽ increpationis. & sequunt᷑ me

Expanded text:
ia praedicat. Oves vero pastor cognoscit, dum subditorum mores et actus diligenter attendit. Unde scriptum est: Considspectionem opera, per experientiam quid possint, per effectum quid velint, ratio manifestat. Et vocem, inquit, meam audiunt . Tres sunt pastoris voces, suavis scilicet, dulcis, alta. Suavis ad infirmum, ad moinfirmus suavem audit vocem consolationis, desperans dulcedinem obsecrationis, surdus asperitatem increpationis. Et sequuntur me
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ contrariũ. qͥa cum imitatẽ seruare deberent detractõ¬
nistudent. Bales p̃latoꝵ dignitatẽ non nonorant. nec poteᷤᷤ¬
tatẽ timent. sed abutuntur lege claustrali: et conturbant
uodecim sunt abusiones claustri: quib tota religioniᷤ
ssima corrumꝑit᷑. pielatꝰ negligens. discipłs inobedienᷤ.
iuuenis ociosus. senex obstinatus. monacus curiat. mo¬
nacus causidicus. habitus p̃ciosus. cibus exqͥsitus. Ru¬
mor inclaustro. Lis in capitulo. dissolutio in choro. irreueren¬

Expanded text:
n est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri uodecim sunt abusiones claid est, praelatus negligens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreveren
Abbreviated transcription (Latin):
bent imitari. in dignitate. potestate. et officio fuit enĩ ꝓpc miniꝰ¬
ter. rex. et sacerdos. Sacerdos: cum in aram crucis se ipsum hos¬
tiam daret. rex cum a ligno regnaret. minister: cum pecri pedibꝰ
aquã ministraret. Sacendoti compecit dignitas. regi potestas.
ministro officium. Dignitati debetͣ reuerentia. potestati obedi¬

Expanded text:
est, in dignitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obedi
Abbreviated transcription (Latin):
inter sericum et ciliiũ. linum ẽẽ mediũ. Nos autẽ qui ñ sumꝰ de do¬
mo regia. sed de eccła: in medio lanã locantꝰ. quȩ nec quẽquã ꝑur¬
induunt᷑ mollib: in domib regum fc̃. In deserto uero ñ queri de¬
siue yalliũ. cappa. femoralia. celige. pedules et propter laborẽ sca¬
pulare. lectualia uero huiꝰ modi erunt. et culcitra de floceis: De¬

Expanded text:
inter sericum et cilicium linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio lanam locamus; quae nec ainduuntur mollibus, in domibus regum sunt , » in deserto vero nsine pallium, cappa, femoralia, caligae, pedules, et propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis
Abbreviated transcription (Latin):
tate cibi. Sic ergd transgressio meruit expulsionem. negligenti¬
a uoti cõmunis: maledictionẽ. saturitas mortẽ. In his cotidie
decipimur: dum murmurantes in deserto cum israele. et egip
tias ollas suspirantes: et p̃cepta p̃latoꝵ transgredimur: &e ne¬
rate utamur appositis. Mensura: ut apposita sustentationi nõ
delectatõni sufficiant. Numer᷑ ut ex aliquo appositoꝵ reficia¬
iñ. ne nimia abstinentia caro afflicta deficiat. aut saturitate

Expanded text:
tate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in deserto cum Israele, ad Aegyptias carnes et ollas suspirantes , et praecepta praelatorum transgredimur, rate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate
Abbreviated transcription (Latin):
tuor sunt in rebus possessis obseruanda. ne scił licita iniuste
acquiramus. aut iuste acqͥsitis illicite ꝑfruamur:. ne multaqͣ¬
lus licita possideamꝰ aut licita illicite defendamus. Male. Np̃.
acquirere. aut uti acquisitis. de licito facit illicitum. Multa pꝰ
sidere: ꝓpinquum ẽ cupiditati. et sic q̃nq qͦd nimitũ diligit᷑.
disum. Auaricia diuiti aperuit infernum. Intemꝑantia uero ad¬
huc corrumpit mundũ. hec omnia diuitias sequunt᷑. Est enĩ u¬
exordium. ideo cauendum ẽ nobis: ne sicut ille ꝑesum ꝑa¬
radisi meruit egressum: ita et nos amittamꝰ ingressũ.
tum comedamus .s. cibi sp̃es. hora. et mensura. ne illicitum: aut
extra horam: aut extra mensurã aliquid sumamꝰ. Uecitũ come
citur. populus ifrael ad sepulcra concupiscentiȩ ultra mensurã
et occiditur. Gransgreditur adam p̃ceptum dni. frangit iona¬
thas qͦd obseruabat multitudo populi. decipit᷑ israel insaturi¬

Expanded text:
tuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut male uti acquisitis, de licito facit illicitum. Multa vero possidere propinquum est cupiditati, et sic quandoque quod nimium diligitur, isum, avaritia diviti aperuit infernum, intemperantia vero adhuc corrumpit mundum. Haec omnia, frater, divitias sequuntur. Est entium, ideo cavendum nobis est, ne sicut ille per escam paradisi meruit expulsionem, ita et nos arceamur ab ingressu. ndo, et quantum comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedcitur ; populus vero Israel ad sepulcra concupiscentiae ultra mensuram, et occiditur . Transgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturi
Abbreviated transcription (Latin):
flati suꝑbie sp̃u. qui pauperes fres cum suꝑuenerint: ex latere
tegodientes saccum ieronimi. tumcã benedicti. matulã eula¬
lii. lacrimas arsenii. nuditatẽ apł̃i. ollam helisei. In his ergo¬

Expanded text:
flati superbiae spiritu, qui pauperes fratres cum supervenerint, ex latere flati superbiae spiritu, qui pauperes fratres cum supervenerint, ex latere tes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam Elisei. Ab his ig
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ. uiriliter age ꝑ incipientẽ caritatẽ. & confortet᷑ cortuũ
unt᷑ ea que de .ix. beneficiis religionis dicta sunt. Pr olosys¬
onem claustri materialis ꝑtinent: aliquib forsitan
solito grauior apparebo: neminẽ tam̃ condẽpnãs sed eos qui
remociores sunt p̾ceteris a scło laudans. monens eos qui ꝑi
culosa multa possident. docens eos qui paupertate et ho¬
militate gaudent. Scio tam̃ multos eẽ inmaiorib eccłiis. qͥ
licet mutta possideant: in aliis tñ pauꝑtatẽ amant. possidẽt
ea tamquã non possidentes: utuntur pos sessis qͣsi ñ utentes. Ex¬
empla pauꝑtatis diligunt. et ea que de pauꝑtate scripta sunt: sto¬
dios e legunt. legentes se ipsos conspicuit. et sub onere diuitiaꝵ¬
dolentes gemunt. Hii sunt pauperes sp̃u non habitu. Nos aut̃
mentẽ. Sunt etiã in maiorib eccłiis aliqui sublimes ocłis. in¬

Expanded text:
timorem, viriliter age per incipientem charitatem, et confortetur cor tuum timorem, viriliter age per incipientem charitatem, et confortetur cor tuum ant nunc quae de novem beneficiis religionis dicta sunt, ut onem claustri materialis pertinent, quibusdam forsitan solito gravior apparebo, neminem tamen condemnans, sed eos qui remotiores sunt a saeculo, laudans, monens eos, qui multa et periculosa possident, docens illos qui paupertate et humilitate gaudent. Scio tamen multos esse in majoribus ecclesiis, qui licet multa possideant, in aliis tamen paupertatem amant, possident ea tanquam non possidentes, utuntur possessis quasi non utentes, exempla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos autemmentem. Sunt etiam in majoribus ecclesiis aliqui sublimes oculis, in
Abbreviated transcription (Latin):
datẽ. et ciborũ idemptitatẽ ab hominat᷑. Cibum uero animȩ
qͦd ẽ uerbũ dei amarũ ei uidet᷑: si aliqñ arcius corrigatur.
Sic filii ꝓpħarũ cum uenissent ad domũ helisei: precepit heli¬
seus coco suo ut eis refectionem pararet. Cum autẽ gustas¬
oua helisei: ab egiptiis ollis differt. Ille quidẽ carniũ sunt. hec
pulmentoꝵ. Iue adipe pinguium condiunt᷑. unde ꝓcedit ini¬
quitas: hec helisei farina dulcorat᷑ quȩ ẽ caritas. qllarũ du¬
sedinem sequit᷑ amaritudo: huiꝰ autẽ amaritudinem sequitur
suauitas. Surgens heliseus accepit farinam quam ipse habe
pulmentũ: uerbũ dei. farina: caritatẽ. ponit gͥ beliseus fa¬
rinã in pulmento: qͣndo aliquis ꝑ abundantem caritatem
lusitatur a dño. ut cui groesior cibus fastidio extiterat: uel
qui irasci consueuerat: aut obedientie contradixerat: nc̃ o¬
bediat. frugalitate sequatur inimicũ diligat. Abundat enĩ
caritas: cum inimicus diligit᷑. sed non est ꝑfecta: nisi parata sit¬

Expanded text:
em ciborum abominatur. Cibus vero animae, quod est verbum Dei amarus videtur ei, si aliquoties arctius corrigatur. Sic filii prophetarum cum venissent ad domum Elisei, praecepit Eliseus coquo suo ut refectionem eis pararet. Cum autem gustasOlla Elisei differt ab Aegyptiis ollis. Illae quidem carnium sunt, haec pulmentorum herbaceorum. Illae adipe pinguium condiuntur, unde procedit iniquitas, haec Elisei farina dulcoratur, quae est charitas. Illarum dulcedinem sequitur amaritudo, hujus vero amaritudinem sequitur suavitas. Surgens Eliseus accepit farinam quam ipse habebpulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossior cibus fastidio prius exstiterat, vel qui leviter irasci consueverat aut obedientiae contradixerat, nunc obediat, frugalitatem sequatur, inimicum diligat. Abundat enim charitas, cum diligitur inimicus, sed non est perfecta, nisi parata sit
Abbreviated transcription (Latin):
cui consederat ꝑtransiit. sed ipse qͥrtur sũspentus inhesit. qa lirro¬
ria et dolus cun semꝑ seruerat periit. sed peccatipena remansit
b̃nib lanceis .i. auaricia suꝑbia. et luxuria cor eius ꝑforat᷑: unde
et usq inhodiernũ diem aceruus magnꝰ lapidum suꝑ eum ꝓ¬
factus ẽ melior. nabal ex cõmonitione deterior. pharao ex affuct
cognouit: quem prius liber cognoscere nolilit. Tales st̃ quidã in¬

Expanded text:
cui insederat, pertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit, quia luxucui insederat, pertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit, quia luxuria et dolus, cui semper studuerat, periit, sed poena peccati mansit. Tribus lanceis, id est avaritia, superbia et luxuria cor ejus perforatur. Unde et usque in hodiernum diem acervus lapidum magnus factus est melior , Nabal ex commonitione deterior , Pharao ex afflictcognovit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales sunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Audit nuncios mortis: et credere non uult eis. bres sunt nuntii
p̃sentem. Ex incertitudine mortis: timor ex infirmitatis grauita
ret et afflictio. Sed funculus triplex quo ligatur senex difficile
rumpit᷑. Triplex funiculus: ẽ prauȩ consuetudinis usus. que ex
trib conficitur. qͣndo meditatõ sermoni: sermo opationi: opatio¬
ꝑuensitati ab ociosis complicat᷑. Dum enĩ apuericia inmente se¬
nis. ꝑcogitafõnem semitã fecerit uoluntas: in sermone uanitaᷤ
inoꝑere ꝑuensitas: quid aliud agitur. nisi qͦd in consuetudinẽ qͣ¬
si infunẽ hec tria contorqͣntur: Est enĩ laqueꝰ in fune: dulcedo tẽ¬
poralis in consuetudine. Circumdat̾o funis impedim̃ta carnis
Duscedine gͥ decipimur: consuetudine ligamur. Ille autẽ laqͣ¬
um euaserat: et funiculum ruperat: qui dicebat. Anima .n. sic̃¬
cur duriciam designat cuiꝰlibet obstinati. Qui dum patris excerti¬
tum fugeret: contigit ut condense quercui crinib inhereret. Absa

Expanded text:
; audit nuntios mortis, et credere non vult eis. Tres sunt enim nuntii praesentem. Ex incertitudine mortis timor, ex infirmitatis gravitatret. Sed forsitan funiculus triplex, quo ligatur senex, difficile rumpitur. Triplex funiculus, est pravae consuetudinis usus, qui ex tribus conficitur, quando meditatio sermoni, sermo operationi ab otiosis complicatur. Dum enim a pueritia in mente senis per cogitationem semitam fecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur nisi quod in consuetudinem quasi in funem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consuetudine, circumdatio funis, impedimenta sunt carnis. Dulcedine igitur decipimur, consuetudine ligamur. Ille autem laqueum evaserat, et funiculum ruperat, qui dicebat: Anima mea cui , duritiam designat cujuslibet obstinati, qui dum patris exercitum fugeret, contigit ut condensae quercui crinibus inhaereret. Absal
Abbreviated transcription (Latin):
sore uicioꝵ relinquunt᷑. Stans clamabat aduersꝰ phalangeᷤ
israel. St̾ans clamabat: quia in elationis monte positꝰ per
minsus: uoce detractionis: blasphemiȩ et scandalifratres. qui
mente deum considerant ꝓuocare non cessat. Et hec est per¬
uensitas aperta. Sunt autem alii quoꝵ ꝑuensitas ẽ occulta
Sed utrisq seuera debet ẽẽ religio. ut aperte ꝑuersis infaciẽ
pide cõminuit. sic chusi consilium achitofes destruxit. Frons
philistei est cognitio ꝑuensitatis. ꝑcutitur pbilisteꝰ in frõte
qñ ꝑuersitas insipieñtis agnita reuerberatur a sapiente. ¶x
latur consilium. ꝓuidet chusi ne excercitus isrł turbet᷑: qñ¬

Expanded text:
 Unde sequitur: Stans clamabat adversus phalangas Israel. Stans clamat, quia in elationis monte perversus positus, voce detractionis, blasphemiae, et scandali humiles fratres qui Deum mente considerant, provocare non cessat. Sic igitur perversita. Sed utriusque severa debet esse religio, ut aperte perversis resistapide comminuit, sic Chusi consilium destruxit Achitophel. Frons Philisthaei est cognitio perversitatis. Percutitur ergo Philisthaeus in fronte, quando perversitas insipientis agnita, reverberatur a sapiente. Chulatur consilium. Providet Chusi ne turbetur e
Abbreviated transcription (Latin):
mniseret as. Peccantẽ expectat. desperantem consorando uisita¬
comnsolatur ꝓ spem ueniȩ penitentẽ roborat ex ꝓmissis głorrȩ. Mi¬
lins prelato. et disciputus qna discipulo. Miseret᷑ pratus Disci
pere mpla m̃e erigit. et correptum post comissum diligit. hecio
dico. quia funtͥalulli qui cum aliquem familiarẽ uant. si pecete
heostisn iseretur et prelato discipuiꝰ trib modis. dumirato inagi
bii iratun saui fugit. purgantem in spelunca uentre cum polet
pon o ccidtt ꝑuegsum passus ẽ quãdiu uirit. Miseret᷑ quis aisci¬
pollus dliscipũle: dum peccanti comꝑatitur orando. aut quando

Expanded text:
miseretur Deus. Peccantem exspectat, desperantem consolatuconsolatur per spem veniae, poenitentem roborat ex promissis gloriae. Miulus praelato, et discipulus quandoque discipulo. Miseretur quandoque prper exempla misericordiae erigit, et correctum post commissa diligit. Haec ideo dico, quia nonnulli sunt qui, cum aliquem familiarem habeant, si peccet, lexit. Miseretur et praelato discipulus tribus modis: dum irato non ratum enim Saul fugiebat David, purgantem in spelunca ventrem, cum posset, non occidit, perversumque passus est quandiu vixit . Miseretur itidem discipulus dis
Abbreviated transcription (Latin):
onis est optima religio. Quod Bonis sit optima religio:
Bonos facit rerum distributio. meliores mundi renũ¬
ciatio. optima autẽ religionis cohabitatio: pessimꝰ bo¬
bonum. de bono meliorem. de meliori optinũ. et hoc fit q̃ndo
uisitat d̾s impium. Unde. dd. Uitasti terrã. &. in .e. in .l.e. Hisi¬
Berrã malam uisitat: ꝑtimorẽ. bonam ꝑ incipientẽ caritatẽ.
meliorẽ: ꝑ habundantem. optimã: ꝑꝑfectam. Uisitat gͥ t̾ram
malã: q̃n atiquis timore iuditii compungitur et ab illicitis se¬
abstinet. Sonam uero ꝑ incipientẽ caritatẽ uisitat: qñ aliqͥs
sua distribuit. mundo renuntiat. habitũ mutat. pacem cũ fra

Expanded text:
o. CAP. XVII. Quod bonis sit optima bonos enim facit rerum distributio, meliores mundi renuniatio, optimos religionis cohabitatio. bonum, et de bono meliorem, de meliore optimum. Et hoc fit quando visitat Deus impium, unde David: « Visitasti terram et inebriasti eam. » Visiterram malam visitat, bonam per incipientem charitatem, meliorem per abundantem, optimam per perfectam. Visitat Deus terram malam, quando aliquis timore judicii compungitur, et ab illicitis abstinet. Bonam vero per incipientem charitatem visitat, quando sua distribuit aliquis, re
Abbreviated transcription (Latin):
nantis prauos mores uirga castigat: sic ꝑ abstinentiam uentris et
delicati sunt: qui sicut fuert̃ in seculo nobiliores dignitate gñis:
humiles. ad societatem amabiles. si corrigant᷑ tractabiles. ho¬
nesti consilii. et fr̃m consolatores. Natura uero delicati sunt.¬
quoꝵ complexio talis est. ut pondus laboris. ieuinii ec uigiliaꝵ
compatiens est religio. in qua sicut uera. sic et falsa latec cõ¬

Expanded text:
nantis pravos mores virga castigat, sic per abstinentiam ventris et delicati sunt filii nobilium: qui, sicut fuerunt in saeculo nobiliores dignitate generis, amabiles ad societatem, tractabiles si corrigantur, honesti consilii, fratrum consolatores. Hi sui generis auctquorum complexio talis est, ut pondus laboris, jejunii et vigiliarucompatiens est religio. Est et vera, et falsa com
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ꝓprium furti: rapine: et mendatii: ut unum occulte. al¬
Quidã sunt fortes. alii forciores. alii fortissimi. fortis tobias. forci¬
O Lob. fortissimus abraham. Duob modis animi fortitudo ꝓ¬
batur. cupiditate. scił. et carnalitate. Non cessit tobias cupi¬
ditati: qͣndo gabelo contribuli suo egenti pondus argenti cõ¬
misit. nec plus pecuniam quam proximũ amauit. Iob sub̃ao¬
sidebat dimisit. et uoci dñi non coactus. sed sponte obedunt. bo¬
tercius: iubenti obediendo. Sic non cedunt cupiditati: quȩ
in trib consistit .i. in amore possidendi. in dolore amittendr
in coactione deserendi. sed simul expellunt tres tria. quisq
suum. Nec cedunt carnalitati. Non plus amauit tobias filiũ ꝙͣ
non doluit: plusquam necc̃e fuit ꝓmorte eorum lacrimas fu

Expanded text:
enim proprium furti, rapinae et mendacii, ut unum occulte, allii sunt fortes, alii fortiores, alii fortissimi. Fortis fuit Tobias, fortior Job, fortissimus Abraham. Fortitudo animi probatur cupiditate et carnalitate. Non cessit Tobias cupiditati, quando Gabelo consobrino suo egenti pondus argenti commisit, nec plus amavit pecuniam quam proximum. Amisit Job subsidebat et obedivit voci Domini, non coactus sed sponte. Totertius jubenti obediendo. Sic non cedunt cupiditati, quae in tribus consistit, id est, in amore possidendi, in dolore amittendi, in coactione deserendi. Sed similiter expellunt tres tria, quisque suum, nec cedunt carnalitati. Non plus enim amavit Tobias filium quam non doluit plusquam necesse fuit, pro morte eorum lacrymas fu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ modũ excedit: et iures. Modus rem incolumẽ¬
custodit. quã in moderatio confundit. Modus onera for¬
tur. aut debiles opprimant᷑ sub onere. Tres sunt forcium sp̃ẽs. for¬
natura solidauit ad tolerandos labores. quoꝵ quidã bene oꝑa
pati posst̃. Potuit sed noluit bene operari golias: cum eẽt corꝑe for¬

Expanded text:
edit modum, excedit et vires. Modus servat rem incolumem, quam immoderatio confundit. Modus aequa lance librat onera for aut debiles opprimantur sub onere. Tres sunt enim specnatura solidavit ad tolerandos labores, quorum quidam quod prpati possunt. Potuit sed noluit bene operari Golias, cum esset corpore for
Abbreviated transcription (Latin):
ciosoꝵ qui nicħ oꝑantur ad horam: sed semꝑ comitant᷑ morã.
ñ ignem et gladium: que ꝑtinent ad sacrificiũ. Portat ignemet
gladium inmanib: qui quod amat: et qͦd p̃dicat. implet õperibus.
dociosi᷑ bota die ociosi stant: qui om̃i tẽpore uitȩ suȩ cessãteᷤ
a bono opere. in foro uanȩ glorie torpentes ꝑseuerãt. Audiãt
prelati cãm otii. Nemo inquiuit nos. conduxit. Non pb̃ri pope
cerent: Ad q̃rendum forsan honorẽ non ad laborẽ. ad curiã:
ñ ad uineam. Ibi agitur de pondere pecunie: non de qͣntitate
culpe. de examinatione argenti: non de purgatõne peccati. Sũt
tamen boni p̃lati qui operarios ad laborem conducunt. uerbo docẽt
& exemplo precedunt. Ad hunc laborem diuensiueniũt: dñns¬
maurus. meridie paulꝰ. uespere gentianꝰ. Paulꝰ uero uolens re¬

Expanded text:
tantur moram. tantur moram. n ignem et gladium quae pertinent ad sacrificium. gladium in manibus, qui quod amat et praedicat, bonis implet operibus. die otiosi? Tota die otiosi stant, qui omni tempore vitae suae cessantes a bono opere, in foro vanae gloriae torpentes perseverant. Audiant tamen praelati causam otii. Nemo, inquiunt, nos conduxit Non episcopi, nocerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccati. Sunt tamen boni praelati, qui operarios ad laborem conducunt, verbo enim docent, et exemplo praecedunt. Ad hunc laborem diversi veniunt, id esMaurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic lar
Abbreviated transcription (Latin):
tam bonis oredeas inmãlnec ꝑu̾sis contdicas in bonis: De¬
ciym stulticiã. labor scĩam generat. Est autẽ labor. ⁊ ociũ
uiuentute: excercitii. in senio. doctrine sut qui nescit. in ꝓuericiã
doceat. Est et alius labor interior: s cogitatõnis. meditatõnis. & ad¬
lateat obscurum: fiat cogitatione liqͥdum. meditatõne liqͥdius. cõ¬
tẽplatione liquidissimũ. Cum enĩ aliquid de cȩlestib memoria
menti rep̾sentat: prius qͣsi confusum in cogitatõne cerant᷑. pea me
deratione cogitatio. inflãmatur discretione meditatõ. illuminat᷑
cognitione contempło. Est enĩ cogitat̃o in mente qͣsi furbꝰ inigne
meditat᷑o: qͣs i flãma cum fumos contẽplatio: ut ignis cũ flãmã si¬
ne fumo. Cum autẽ mens ad consideranda celestia laborat: tc̃ cogit¬
tione occupatione temporaliũ impedit᷑. meditatio ocio conturbat᷑.
contemplatio curiositate reuocatur: et sic mens torpẽs ociat᷑. Cũ gͥ¬

Expanded text:
tamen obedias in malo, nec perversis contradicas in bono. tium stultitiam, labor scientiam generat. Est autem et labor et otijuventute exercitii, in senio doctrinae, ut qui nescit, in pueritia ddoceat. Est et alius labor interior, scilicet cogitationis lateat obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria menti, prius quasi confusum in cogitatione cernitur; postederatione cogitatio, inflammatur discretione meditatio, illuminatur cogitatione contemplatio. Est enim cogitatio in mente, quasi fumus in igne; meditatio, quasi flamma cum fumo; contemplatio, ignis cum flamma sine fumo. Cum autem mens ad consideranda coelestia laborat, tunc cogitatio occupatione temporalium impeditur, meditatio otio conturbatur, contemplatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ proximomori. Cui est hoc onus leue᷑ audiant cui. Cupio in¬
horrent. et. hec cotidie paciuntur. Timent obꝓbria patiꝑ xp̃o
quia nec multa portat. nec du portat. Terminꝰ enĩ mortis ꝓpe est.
et caret pondere diuiciarũ religio. non acquirit cum cupiditate.
non possidet cum amore. non dolet de rerum amissione. Men
piant. scolares: ut subtiliores fiant. et nolunt ieuinare ut audi
potuit hominẽ facere potuit et reficere. Uenite inquit qui
guine mixtum. Lateres eius indissolubites: igne cupiditatis. ce
fiãma lbidinis cocti. Inhis laborant diuites. in bis uigilantꝰ¬
diuitiaꝵ obcecati. qui domos non impares ecclesiis magnitu¬

Expanded text:
 proximo. Sed cui est hoc onus leve? Audiant cui: Cupio, inres, et haec quotidie patiuntur. Timent opprobria pati pro quia nec multa portat, nec diu portat. Terminus enim mortis prope est, et caret pondere divitiarum religio, non acquirit cum cupiditate, non possidet cum amore, non dolet si amiseriquia nec multa portat, nec diu portat. Terminus enim mortis prope est, piant; similiter jejunant scholares ut subtiliores fiant, et nolunt jejunare ut audiapotuit hominem facere, possit et reficere. Venite, inquit, qutum sanguine, lateres ejus indissolubiles, igne cupiditatis et flamma libidinis cocti. In his laborant divites. Labor divitum gpotest. » Episcopi domos non impares ecclesiis magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
Duob modis indiget humana conditio. Uno quo natura deficit.
alio qui naturam afficit. fame natura deficit. friguꝰ naturam
afficit. sed mediocritas utrumq reficit. Dat enĩ quo natura caleat.
&r quo conualeat. et hoc naturę sufficit. Dat gͥmediocritas satis
et dat gratis. Mediocritas ẽ iua quasi plana. inqua nec celsito¬
do diuitiaꝵ lapsũ minatur ascendentib: nec ꝓfunditas egestatiꝰ
negat sꝑem resurgendi cadentib. Hec est uia regia. de qua dicit

Expanded text:
us, modis egena est humana conditio, uno quo natura deficit, altero qui naturam afficit. Fame natura deficit, frigus naturam afficit, sed mediocritas utrumque reficit. Dat enim quo natura caleat, et quo convaleat, et hoc sufficit naturaeet dat gratis. Mediocritas est quasi via plana, in qua nec celsitudo divitiarum lapsum minatur ascendentibus, nec profunditas egestatis cadentibus resurgendi spem negat. Haec est via regia, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ergo recedat: de finib sensuũ meoꝵ. Et conuensus ad aliquẽ
monitorẽ sui. qui studet in eius mentẽ adducere assiduitatẽ
castimoniȩ. dicens. non arduam fore nec impossibilẽ s plu¬
rib sociam. finitimã studiosis. conuenientẽ uoluntariis. qͥd in
qͥt fecisti michi: Quare ñ dixistimͥ quia uxor tua ẽ: Hoc ẽ
quod ñ ꝑfunctorie. sed legitimo teneat᷑ coniugio: Sed dixisti
ret nr̃is temporib hoc in ecclesiis euenisse: Sunt enĩ ñ nulli qͥ
delicatã ac uoluptuosam fore credt̃ religionẽ exꝑtem laboris.
uacantẽ ociis. et ideo habitum religionis indiscrete rapiunt. uo¬
tum faciunt. ꝓfess ionis uinculo constringunt᷑. Cum autẽ re¬
mus pondꝰ religionis leuiꝰ eẽ. quis enĩ pot̾ ferre tediũ clau¬
stri. duiturnitatẽ silentii. pondus laboris. pansimoniã cibi : Sic gͥ
uxorem suã reddunt abrahȩ. expellentes eamt: ut liberi remaneãt

Expanded text:
ergo, recedat de finibus sensuum meorum. Et conversus ad aliquem ergo, recedat de finibus sensuum meorum. Et conversus ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae dicens non arduam fore nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis. « Quid hoc, inquit, fecisti mihi? » quare non dixisti mihi, quia uxor tua est? hoc est, quod non perfunctorie sed legitimo teneatur conjugio, sed dixisti stris temporibus hoc in Ecclesiis evenisse? Sunt enim nonnulli qui delicatam ac voluptuosam esse credunt religionem, expertem laboris, vacantem otio, habitum religionis indiscrete capiunt, votum faciunt, professionis vinculo constringuntur. Cum autem re pondus religionis levius esse. » Quis enim potest ferre claustri taedium, diuturnitatem silentii, pondus laboris, parcimoniam cibi? Sic ergo uxorem suam reddunt Abrae, expellentes eam ut liberi remaneant
Abbreviated transcription (Latin):
bitum induit. Cum autẽ castitatis munditiã repperit: displicet
qͦd placuerat. Sic uxorem abrahȩ quã rex egipti ꝓpter puscritu¬
dinem rapuerat: intactam reddidit marito dicens. Ecce inqͥt
inortua ante te: accipe eam. et recurre hinc. Suꝑ hunc loctun¬
dicit beatus ambros. in scd̾o libro quẽ facit de abrahã. Intuea¬
mur inquit animo aliquẽ intemperantẽ. qui intuitus castita¬
tis grãm. et quodã eius captus decore. sequendã putet. De in¬
de pedissequas eiusnesciens quib incedit comitata. sobrieta¬
tem scit. modestiã. et uerecundiã. parsimoniã cibi. fugam laᷤ¬
euuȩ. seriam cautionem. sollicitã custodiam: suhito aut ebrie¬
tatis succensus calore. aut ipsius car̾nis estu. aut occursu for¬
mȩ decentioris. nequaquã se tenet. nec legi carnis repugnat.
ñne dicit: Pritabã rem faciliorẽ: castimoniã sequi. supra hume¬
ros meos: supra uires meas ẽ. rarus cui ista iungantur. recedat

Expanded text:
bitum. Cum autem castitatis munditiam reperit, displicet quod placuerat. Sic uxorem Abrae, quam rex Aegypti propter pulchritudinem rapuerat, intactam reddidit marito dicens: Ecce, inquit, uxor tua ante te, accipe eam, recede hinc . Super hunc locum beatus Ambrosius in secundo libro quem fecit de Abraham: « Intueamur, inquit, animo aliquem intemperantem, qui invitus castitatis gratiam quodam ejus captus decore sequendam putet, deinde pedissequas ejus nesciens, quibus incedit comitata, sobrietatem scilicet et modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, seriam cautionem, sollicitam custodiam, subitoque ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris, nequaquam se teneat, nec carnis legi repugnet, nonne dicit: « Putabam rem faciliorem castimoniam sequi. Supra humeros meos, supra vires meas est, rarus cui ista jungatur. » Recedat
Abbreviated transcription (Latin):
ł ait beatus aus̃. Suꝑbia prima fuit. et ultima delebit᷑¬
Sidet et retinet. nouiter conuersos uexat. et reuocat. iustoᷤ
uero temptat et illudit. In secularib apparet. in nouiter
conuersis notatur: in religiosis qñq latet. Seculariũ mentes
ꝑuoluntatẽ inhabitat. in nouiter conuersis ex p̃cedenti usure¬
dolet. religiosis mentib ꝑ suggestionem se inserit. Insidiat᷑ se¬
cuiarib: ut in prauo comprehendat opere. Religiosis uero. per¬
mole sui corporis oppressit eum. Pulcre ꝑelefantẽ suꝑbia figu¬
ratur. Elefantis natura talis ẽẽ dicitur: ut ossa illius ĩunctura
careant. et ideo flectere menbra nequit. sed semꝑ stat. & nocte ĩ
die solent axborẽ succidere: ut cum nocte uenerit cadat uterq¬

Expanded text:
s Augustinus, « prima fuit, et ultima delebitsidet et retinet; noviter conversos vexat et revocat, justos vero tentat et illudit. » In saecularibus apparet, in noviter conversis notatur, et in religiosis quandoque latet. Saecularium mentes per voluntatem inhabitat, in noviter conversis ex praecedenti usu redolet, religiosis mentibus per suggestionem se interserit. Insidiatur saecularibus, ut in pravo comprehendat opere, religiosis vero mole sui corporis oppressit eum . Per Eleazarum i. Elephantis natura talis esse dicitur, ut ossa crurum illius juncturis careant, et ideo flectere cura sua nequeat, sed stet semper, et si die solent arborem succidere, ut cum nocte venerit, cadat uterq
Abbreviated transcription (French):
luptatis: suꝑfluitas. Msura dispensatõnis: benignitas. M sura
necc̾itatis. sufficiens equalitas.: Auaricia subtrahit necessi¬
tati. Uoluptas excedit necc̃itatẽ. dispensatio. necc̃itati miscd̃iter
addit. Necc̃itas debitum indigentie requirit. Solent mercatores
quidã prelati auariciȩ et uoluptatis mensura utentes subiectiᷤ

Expanded text:
luitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, voluptas excedit nenecessitatem, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent mercatores quidam praelati avaritiae et voluptatis mensura utentes, nimiae pa
Abbreviated transcription (Latin):
egipti. & api que ẽ interra asur. et uement et requiescent om̃s in
torrentib ualliũ et cauernis petrarũ. In quib omnib manifeste
ostenditur ds ad iudicia sua iusta complenda malas uoluntateᷤ
hominũ. siue demonũ. quib ipse uuit modis et occasionib. siũ
intus siue foris & excitare ad uolendum: et dirigere ad ꝑficien¬
dum: et ordinare ad subsistendũ. in quib quod sunt male. dei ñ¬
ẽ. sed qd̾ sunt ordinate. hec interna dispositio inuisibiliter p̃siden¬
tis tam occulta ẽ: ut eciam ipsas uoluntates malas in quib sit
lateat. que putant se solum suo arbitrio dirigi. quia se senciunt
precer coactionem ꝓprio appetitu moueri. Quia non impellunt᷑.
nequaquã intelligunt q̃d dirigunt᷑. et nesciunt se corã habere. ꝑ¬

Expanded text:
in torrentibus vallium et cavernis petrarum . In quibus omnibus manifeste ostenditur Deus ad judicia sua justa complenda, malas voluntates hominum sive daemonum quibus ipse vult modis et occasionibus sive intus sive foris et excitare ad volendum, et dirigere ad perficiendum, et ordinare ad subsistendum; in quibte, quod sunt ordinatae. Sed haec interna dispositio tua tam tis, tam occulta est ut etiam ipsas voluntates malas in quibus sit lateat, quae putant suo se solum arbitrio dirigi; quia se sentiunt praeter coactionem proprio appetitu moveri. Quia enim non impelluntur, nequaquam intelligunt quod diriguntur, et nesciunt se
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut plures sint frẽs: et boni ꝓpositi. ut cohabitandi
suppetant edificia: et uictui habeant necc̃a. Sit ĩnu
reb possess is frugalitas. ne si creuerit turba: nascatur
tunbatio. aut ꝓ difficultate ꝓpositi. subrepat desꝑatio. ne ex edi¬
ficiorum magnitudine. subintret elatio. aut ex abundantia re¬
rum: se interserat temptatio. Qui enĩ uolunt fieri diuites in ci¬
dunt in temptatõnes. Tenenda ergo in numero fr̃m discrecio: ut
tot simul cohabitent: qui ordinate uiuere possint. ne uel excusan¬
te paucitate irregulariter uiuant: uel ꝓmultitudine cohabitan¬
tium necc̃itati illoꝵ illicita querant. Qui enĩ multos congregãt.
tis negligentia corrumpatur. Congruum nobis uidetur. edificia¬
um claustri. uel quies dormitorii: tumultuantis ppłi strepttu con¬
turbetur. ne dum lingua tacet: animꝰ respondeat. uł dum qͥe¬

Expanded text:
 ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit trebus possessis frugalitas, ne si creverit turba, nascatur turbatio, aut pro difficultate propositi subrepat desperatio, ne ex aedificiorum magnitudine subintret elatio, aut ex abundantia rerum se inserat tentatio. Qui enim volunt divites fieri, incidunt in tentationes etot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, tis negligentia corrumpatur. CAP. III. De temperantiaum claustri, sive dormitorii quies tumultuantis populi strepitu conturbetur; ne, dum lingua tacet, respondeat cor, ve
Abbreviated transcription (Latin):
or sunt in religione notanda. qͦd suauis ẽ mitis. quieta. & secu¬
ra. Suauis ẽ incoabitatione. mitis insermone. quieta in mẽte.
secura: in actione. Nec tam̃ sic suauis ẽ: ut sit in discreta. nec sit
mitis: ut paciatur in iusta. nec sic mente quieta: ut bonũ nõ¬
ocios a cogitet. nec sic secura: ut dñm non timeat. sed sio secu¬
ra: ut ꝓtimore humano ab opere bono ñ desistat. Resigio a¬
similatur mutieri castȩ. quȩ ab aligro diligitur: ut in ux¬
diuitiis habundet. qͦd sapiens sit ut in puicritudine illius de¬
lectetur. de nobilitate filioꝵ glorietur: ut augeantur sua illuiᷤ
tione. sapiens: in curumspectione nobilis: quia libera ẽ apecca¬
ti seruitute. diues hereditate. cuiꝰ hereditas: regni cȩlesti etermtaᷤ¬

Expanded text:
or sunt in religione notanda. Suavis est enim et mitis, quieta et secura. Suavis est in cohabitatione, mitis in sermone, quieta in mente, secura in actione. Nec tamen sic suavis est ut sit indiscreta, nec sic mitis ut patiatur injusta; nec sic mente quieta, ut bonum non cogitet; nec sic secura, ut Dominum non timeat; sed sic secura, ut pro timore humano ab opere bono non desistat. Religio assimilatur mulieri castae, quae ab aliquo diligitur ut ducatur in uxuod sapiens sit, ut in pulchritudine illius delectetur, et de nobilitate filiorum glorietur, ut augeantur sua illius tione, sapiens est in circumspectione, nobilis quia libera a peccati servitute, dives haereditate, cujus haereditas est regni coelestis aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
paciuntur. quomodo tormenta paterent᷑: flagellum timent.
gios i: non seruiunt carni. seduolunt ut serurat caro spĩu. qͥ
cibum. sompnũ. et quietẽ infirmitates negant. Talesit indigent¬
ce inquit petrus ligamenta ꝓpter rigorem caiceris adhoram
relaxauerat: ut tunica circa pedes dimissa frigus noctis utcũ¬
q temperaret. exemplũ prebens infirmis. cũ molestia corpo¬
rali. uel iniuria temptantur humana: licere nobis aliqͥd de

Expanded text:
nta quomodo sustinerent? flagellum timent, i qui non serviunt carni, sed volunt ut serviat caro spiritui, qui cibum, somnum, quietem infirmitas negat: et : « Tunicae, inquit, sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam relaxaverat, ut tunica demissa circa pedes, frigus noctis utcunque temperaret, » exemplum praebens infirmis, quod cum molestia corporali vel injuria tentamur humana, liceat nobis aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
tur. inde caritas que inte ẽ nõ
quasi de alieno. secl quasi deꝓ
pͥo gratulat᷑. Licet gͥ beatũ eẽt
isto amore uł solam ꝑfrui.
multo beatius ẽ inipso enm¬
i reueltoꝵ bonor congratulatione
deleetari. quia cum ineos eciaoo
qui cõparticipant affectꝰ clilec¬
tionis expandit᷑ caritatis gaucli¬
um oe suauitatis ampliat᷑. Spũ¬
alnamq amor tũc melius cuiq
fit Singłaris. quando omibr est
comiius. nec participatione
plu rium minuit᷑. cuius fruct̾
uus or ilem totus insingłis re¬
pñ. Nlichil gͥ priuilegio singłariᷤ
lmoris tuĩ societas bonoꝵ pres¬
tribit. qr sponsus tuus. in omib
diligit te quos diligit ꝓpter te:
acꝑhoc eciam singłarit cliligi
te qr nichil diligit sine te Non
autẽ timcas animum illiꝰ in
amorem plurium quasi ꝑ affec¬
tum distrahi. & iccirco minorẽ
eẽ acd singłos quod partitus quo¬
dam iͦ o diuisꝯ udeat᷑ in cunc¬
tos. sic singłis ad ẽ quasi omĩb

Expanded text:
tur, inde charitas, quae in te est, non tur, inde charitas, quae in te est, non quasi de alieno, sed quasi de proprio gratulatur. Licet igitur beatum esset, isto amore te vel solam perfrui, multo tamen beatius est in ipso cum multorum bonorum congratulatione delectari, quia cum in eos etiam, qui comparticipant, affectus dilectionis expanditur, charitatis gaudium et suavitatis ampliatur. Spiritualis namque amor tunc melius cuique fit singularis, quando omnibus est communis. Nec participatione plurium minuitur, cujus fructus unus et idem totus in singulis reperitur. Nihil igitur privilegio singularis amoris tui societas bonorum praescribit, quia sponsus tuus in omnibus diligit te, quos diligit propter te, ac per hoc etiam singulariter diligit te, quia nihil diligit sine te. Non autem timeas animum illius in amorem plurium quasi per affectum distrahi, et idcirco minorem esse ad singulos, quod partitus quodammodo et divisus videatur in cunctos. Sic singulis adest quasi omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
solum nunc restat ut consicle¬
res. utrum ne iccirco clesingła¬
ri amore sponsi tui gloriariñ
possis. qͦd abeo nõ sine societa¬
te bonor cliligeris. Qua ꝓpt̃
reminiscite uolo illius qmͣ sn¬
ꝑius massercionẽ attuli sentẽtie
quam tũc quidẽ quasi minꝰ eon¬
gruam aclid de qͦ illic agebat᷑
atq aclhuc agit᷑ compbandum
iudicasti. Replico gͥ nũc eam. ut
diligentius coram te cliscutiam
utrum ne aliquid nobis adicd
qd clemõstrare nitrmur cõfir¬
mandũ. eius u̾itas astipulet᷑. bi¬
xi enĩ etiam societatem homi¬
num dono tibi creatoris eẽ cõ¬
cessam. ut iñ solamen uinencdi
apias ne quadani solitaria ce
merti uita destituta cõtabescas
Sic g uita maloꝵ tibi est exerci¬
tium. Sic solamẽ ẽ uita bonoꝵ
qui certe tales. sunt. quos necfe¬
licitatis tue participes. nec amo¬
ris tui asꝑnari debes hr̃e cõsor¬
tes. Nam siuere bonos cbiligis
quieqͥd illis beneficii impendi¬

Expanded text:
solum nunc restat, ut considesolum nunc restat, ut consideres utrumne idcirco de singulari amore sponsi tui gloriari non possis, quod ab eo non sine societate bonorum diligeris. Quapropter reminisci te volo illius quam superius in assertionem attuli sententiae, quam tunc quidem quasi minus congruam ad id, de quo illic agebatur atque igitur comprobandum, judicasti. Replico igitur nunc eam, ut diligentius coram te discutiam; utrumne aliquid nobis ad id quod demonstrare nitimur confirmandum, ejus veritas astipuletur. Dixi enim etiam societatem hominum dono tibi Creatoris esse concessam, ut inde solamen vivendi capias, ne quadam solitaria et inerti vita destituta contabescas. Sicut igitur vita malorum tibi est exercitium, sic solamen est vita bonorum, qui certe tales sunt, quos nec felicitatis, tuae participes, nec amoris tui aspernari debes habere consortes. Nam si vere bonos diligis, quidquid illis beneficii impendi