comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait de abraham dans głiam deo adu̾sus ilios
positum ẽ qui głiam suã de opib legis corau
hominib q̃rebant. Quod aũ ait. non solũ au
sed ⁊ głiam in euribulationib ⁊ cetera gradañ
nobis tribuere deo ẽẽ tribuenda. qui ꝓ fp̃ma scmn
ẽ quousq ueniret gr̃a. Contra eos enĩ dcm̃dest
qui arbitrantur ꝑ legeni auferri potuisse pec̃a
dicit enĩ apłs. manifestata eẽ peccata plexem
nõ aũ ablata. cũ dicit poc̾m aũ nõ deputaoxt¬
nõ enĩ ait nõ erat.s nõ deputabat᷑. neq cum
lex data ẽ ablatũ ẽ. s deputati cepitie. a par¬
re. Non ergo putemus usq ad legem itauem
S regnauit mors ab adam usq ad mopsen
et in hiis qui nõ peccauerũt młmulitudenẽ
p̃uaricationis ade. duob modu ontingiure
aut insimilitudinẽ p̃uaritationis acoiit¬
nauit mors. euia ⁊ qui nõ peccauetunt
ex origine mortalitatis adamiortui funtaut
certe regnauit mors ⁊ inhiis qui nõ insimilitudi¬

Expanded text:
ait de Abraham: Dans gloriam Deo, adversus illos positum est, qui gloriam suam de operibus legis coram Ib. V, 3. Quod autem ait, Non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus, et caetera gradatimnobis tribuere, Deo esse tribuenda, qui per Spiritum est quousque veniret gratia. Contra eos enim dictum est, qui arbitrantur per Legem auferri potuisse peccata. Dicit autem Apostolus manifestata esse peccata per Legem, non autem ablata, cum dicit, Peccatum autem non deputaNon enim ait, non erat, sed non imputabatur; neque cum lex data est, ablatum est, sed deputari coepit, id est, apparere. Non ergo putemus usque ad legem ita dic ad Moysen, et in iis qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, duobus modis distinguitur: aut, In similitudinem praevaricationis Adae regnavit mors; quia et qui non peccaverunt, ex origine mortalitatis Adam, mortui sunt. Aut certe, Regnavit mors et in his qui non in similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Et scd̾m hanc dicit alio loco. suimus ⁊ nos na¬
la dondempnatio est. nũt hiis qui sũt ĩ xp̃o iħu
Satis ostendit condempnationẽ nõ eẽ. si exis
tant desid̾ta carnalia. s si eis adpeccandũ nõ
obecliatur qd̃ contingit huis qui sub lege cõsti¬
tutisũt. nõ dũ sub gr̃a. Nam sisb lege constituti

Expanded text:
et secundum hanc dicit alio loco : Fuimus et nos naet secundum hanc dicit alio loco : Fuimus et nos naergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu, satis ostendit condemnationem non etant desideria carnalia, sed si eis ad peccandum non obediatur; quod contingit his qui sub lege constituti sunt, nondum sub gratia. Nam sub lege constituti
Abbreviated transcription (Latin):
rii pranis carnalib. Si añ existant. ⁊ nõ de¬
sunt talia desid̾ia. nõ tanien hiis obediamꝰ non
captiuamur ⁊ sub gra lam sumus. De qua loq̃tur
cũ exclamauerint ⁊ exploraũit liberatoris auxi¬
lium ut possit ꝑ gr̃am caritatis qd̃ ꝑ legẽtimor
nõ pot̾at. Dixit enĩ. Infelix egco homo quis me
lfberabit de corpore mortis huiꝰ. Et subietit. Gr̃a
dei ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m. Deinde incipit descri¬
bere hominem sub gra constitutũ. qui t̾tius gra¬
dus ẽ illoꝵ quatuor quo suꝑius distixius.
Adhunc gradum ꝑtinet qd̃ statim subimixit. Igͣ
ego ip̃e mente seriuo legi dei. carne aũ legi pes¬
ad faccendum peccatũ qui sub gr̃a constitutus m̃¬
te seruit legi dei carne aũ legi peccati. Legẽ aũ
pectati dicit extransgressione ade. condonationẽ
mortalem qua mortales sc̃i sumus. Exhac enĩ
labe carns cecrnis concup̃ta carnales sollicitat.

Expanded text:
riis pravis carnalibus. Si autem existant, et non deriis pravis carnalibus. Si autem existant, et non desint talia desideria, non tamen his obediamus; non captivamur, et sub gratia jam sumus, de qua loquetur cum exclamaverit et imploraverit Liberatoris auxilium, ut possit per gratiam charitas, quod per Legem timor non poterat. Dixit enim, Infelix ego homo, quis me liberabit esse corpus non mortis. Deinde incipit describere hominem sub gratia constitutum: qui tertius gradus est illorum quatuor quos distinximus. Ad hunc gradum jam pertinet quod statim subjungit: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem ad faciendum peccatum, qui sub gratia constitutus mente servit legi Dei, carne autem legi peccati. Legem autem peccati dicit ex transgressione Adae conditionem mortalem, qua mortales facti sumus: ex hac enim labe carnis, concupiscentia carnalis sollicitat,
Abbreviated transcription (Latin):
ditur s cauendum ne quis arbitret᷑ hus ũbis
aufemi nobis liberum uoluntatis arbituas
nõ ita est. Nunc enĩ homo describitur sub lege
positus ante gr̃am. ẽunc enĩ peccatis uincitur
dũ uirib suis iuste uuiere con̾atur in adiutoro
liberantis gr̃e dei. Libero aũ arbit᷑o ht̃ ut credat iibe¬
ratori ⁊ accipiat gr̃am ut iam illo qui eam donat
leberante ⁊ aduniante nõ pecceti atq ita desinat
eẽ sublege. sed cũ lege uł in lege implens ip̃am
caritatemtei. qd̾ timore nõ pot̾at. Quod aũ aiti¬
is legi mentis mee ⁊ captiuantem me sub lege
peccati. que ẽ inmenbris meis. legẽ peccati ditit
qua quisq carnali consuetudine implicanus as¬
tringiut Hanc repugnare ait legi mentissue
et se captiuare sub lege peccati. Unde intelligitur
ille homo describi. quia nõ dum ẽ sub gr̃a. Si
enĩ repugnaret tm̃ consuetudo carnalis. ⁊ nõ
captiuaret nõ esset dampnatio. In eo enĩ est
dampnatio qd̃ obtemꝑamus ⁊ fecumus deside¬

Expanded text:
ditur: sed cavendum, ne quis arbitretur his verbis auferri nobis liberum voluntatis arbitrium, quod non ita est. Nunc enim homo describitur sub lege positus ante gratiam. Tunc enim peccator vincitur dum viribus suis juste vivere conatur sine adjutorio liberantis gratiae Dei; in libero autem arbitrio habet, ut credat liberatori et accipiat gratiam, ut jam illo, qui eam donat, liberante et adjuvante, non peccet, atque ita desinat esse sub lege, sed cum lege vel in lege, implens eam charitate Dei, quod timore non poterat. Nunc autentis meae, et captivantem me sub lege peccati, quae est in membris meis, legem peccati dicit, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub gratia. Si enim repugnaret tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio. In eo enim est damnatio, quod obtemperamus et servimus deside
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt appbant. ⁊ ĩdeo de ꝑfectis iam pc̃cis dicit.
ꝓpterea mextus abilis es ohomo qui iudicas
Omt̃s aũ cũ dicit subintrat iam nõ monstret
nõ solum gentilem set ⁊̃ iudeũ qui scd̃m legem
trias tͥ iram in die ire iram dei loquitur ubiq¬
ꝓ uindicta. Idcuro ait. Iusti uidicii dei. Notandũ
aũ qm̃ ⁊ ua dei ponitur in nouõ testamento
Qus cum ĩuet̾e audiunt hõies qui legi ueteri ad¬
u̾santur culpandam eam putant. cũ deus utiq
sicutinos ꝑturtattonib nõ subiaceat. dicente sa¬
lomone. Tu aũ dñe uirtutũ cũ tranquillitate
illoꝵ scd̃m illũ locum loquit᷑ toh̃is apłi quo ait.
Dflectissimi si cor nr̃m nos rep̃henderit maior ẽ ds̾

Expanded text:
. Et ideo de perfectis jam peccatis dicit: Propterea inexcusabilis es, o homo, omnis qui judicas ; omnis autem cum dicit subintrat jam, ut monstret non solum gentilem, sed et jam Judaeum, qui secundum Legem rizas tibi iram in die irae, iram Dei ubique loquitur pro vindicta. Idcirco ait justi judicii Dei. Notandum autem quia ira Dei ponitur et in Novo Testamento: quod cum in Vetere legunt homines qui Legi veteri adversantur, culpandam eam putant; cum Deus utique, sicuti nos, perturbationibus non subjaceat, dicente Salomone, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate illorum, secundum illud loquitur Joannis apostoli quo ait, Dilectissimi, si cor nostrum nos reprehenderit, major est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo regnet pctm ĩ nr̃o mortali corpore ad
obediendum desideriis eius. hic enĩ ostendit᷑
ẽẽ desideria quib nõ obediendo põcm in nobis
carnis mortalitate nascuntur que trabums
expmo peccato pͥmi hominis mde carnaut
nascimur. nec fimentur ħ nisi ĩ resuitõne
corporis. in muitationẽ illam qute nob pmut¬

Expanded text:
pore ad obediendum concupiscentiis ejus . Hic enim ostendit esse desideria, quibus non obediendo peccatum in nobis carnis mortalitate nascuntur, quam trahimus ex primo peccato primi hominis, unde carnaliter nascimur, non finientur haec nisi resurrectione corporis immutata, illa
Abbreviated transcription (Latin):
tum ante grãm ꝑ quod fc̃m est ut sub lege po¬
sitiuchem̃tiore desiderio peccandi raꝑentur ut
amplius etiani p̾uaritatione peccarent. Cum g̾
et ibi tria sunt anima tanqͣm mułr. passionet
pecctoꝵ tanqm uirꝰ ⁊ lex tanqm lex iclinõ
ibor tamĩ pecratis mortuis tanqͣm tiro mortuo
lsterari aliimã diciti s ipãm animã mori pcc̃o.
desideriis. ⁊ ĩnitam̃tis quibdam ad pecrandũ
nõ obedimus. tam̃ neꝙ consentimus. mente
sermentes legi dei. qr mortui sumus peteato. ox¬
rieturaũ ⁊ peccatũ cũ reformatio corpis in resur¬
rettione fc̃a fuerit. de qua post dicit. uiuificabit

Expanded text:
tum ante gratiam; per quod factum est ut sub Lege potum ante gratiam; per quod factum est ut sub Lege positi vehementiori desiderio peccandi raperentur, et amplius etiam praevaricatione peccarent: cum ergo et ibi tria sint, anima tanquam mulier, passiones peccatorum tanquam vir, et Lex tanquam lex viri, non ibi tamen peccatis mortuis, tanquam viro mortuo, liberari animam dicit; sed ipsam animam mori peccato, desideriis et incitamentis quibusdam ad peccandum, non obedimus tamen, neque consentimus, mente servientes legi Dei; quia mortui sumus peccato. Morietur autem et peccatum, cum reformatio corporis in resurrectione facta fuerit, de qua post dicit, Vivificabit
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Non enĩ estis sub lege. sed subgr̃a utiq
ad t̾cium illũ gradum iam ꝑtinet. ubi homo
iam mente seruit legi dei qͣmuis carne serui¬
at legi peccati. Nõ enĩ obaudit desid̾io peccati
et absorbeat᷑ mors inuictoriam. Quia gͦ nõ
consentimus desideriis prauis irgr̃a sumius.
et nõ regnat pcc̃m ĩ nr̃o in ortali corpore. ⁊ õm̃o
exillo loco ubi art. Qui mortut sum peccato
stutus. Cum aũ dñatur peccatum qͣmuis
urelit peccato resistere ad huc sub lege ẽ. nõ¬
erit uir ens. euacuata ẽ a lege uiri ⁊ cet᷑a.
admmaduercendũ est istam similitudinem
inhec differre ab eare pp̃ quam adhibita ẽ qsd hic
uirum dicit mori ut mulier nubat ciuuoleti
liberata ẽ utiꝙalege urri. Ibi aũ cũ constituat
toꝵ qui oꝑantur ĩmenbris. ut fructũ ferant
morti .i. ut tali coniugio ꝓleẜdigna nascaturꝰ
et lex que data est nõ ad auferendum peccatim
uł ad liberationem a pcc̃o. s adostendendũ petra¬

Expanded text:
bitur: non enim estis sub Lege, sed sub gratia, utique ad tertium illum gradum jam pertinet, ubi homo jam mente servit Legi Dei, quamvis carne serviat legi peccati . Non enim obaudit desiderio peccati, et absorbeatur mors in victoriam . Quia ergo non consentimus desideriis pravis, in gratia sumus, et non regnat peccatum in nostro mortali corpore: et omnino ex illo loco ubi ait, Qui mortui sumus peccato, stitutus. Cui autem dominatur peccatum, quamvis velit peccato resistere, adhuc sub Lege est, nonerit vir ejus, evacuata est a lege viri, et caetera. Animadvertendum est istam similitudinem in hoc differre ab ea re propter quam adhibita est, quod hic virum dicit mori, et mulier nubat cui volet, liberata utique a lege viri; ibi autem constituet torum, quae operantur in membris, ut fructum ferant morti, id est, ut tali conjugio proles digna nascatur; et Lex quae data est non ad auferendum peccatum, vel ad liberationem a peccato, sed ad ostendendum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uictos nicaritate iuistitie. s a concupiscente ad¬
uersumte carne uincantur. Het exillo sensu
ẽ. quo sentiebam tͥd qd̾ dc̃m ẽ. Card concupiscit
uicem adu̾santur. ut nõ ea q̃ uultis factatis ad
eos ꝑtinere ad eos qui sub̾ lege sũt nõ dum subgr̃a. f
Adhuc eñ incellexeram hec uerba. ⁊ ilus qui sub
gr̃a sunt nõ sublege ꝓpterea conuenite. qr ⁊ ip̃i
concupiscentias carius contͣ quas sp̃u concupis¬
cunt. qmͣus eis nõ consentiant. Nollent tam
ullas hr̃e si possent. ⁊ ideo nõ q̃cumq uolunt
faciunt. qr uolunt eis carere nec possunt. Tunc
enĩ eas nõ hebunt. qñ nec cormuptibllẽ carnem.
Hic liber sit incipit. Causam ppõ qͣm scribat apłs

Expanded text:
victos in charitate justitiae, sed a concupiscente advictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id quod dictum est, Caro concupiscit non ea, quae uultis, faciatis, ad eos pertinere, qui sub lege sunt, nondum sub gratia. adhuc enim non intellexeram haec uerba et illis, qui sub gratia sunt, non sub lege, propterea conuenire, quia et ipsi concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamuis eis non consentiant, nollent tamen illas habere, si possent. non ideo, non quaecumque uolunt faciunt, quia uolunt eis carere nec possunt. tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa, propter quam scri
Abbreviated transcription (Latin):
admodum eũ uiderunt qui uiderũt eutẽ in
celum. Item qd̾ dixi gr̃a dei ẽ qua nobis donã¬
turpeccata ut reconiltemur deo. sic accipiend̾¬
ẽ. Paxaũ qua reconcilramur deo. sic accipiend̾ ẽ
ut tamen sciamus ⁊ utrumq ad gn̾alem dei
grãm ꝑtinere qũo inppło dei aliud spetialiter
isit aluid udas ⁊ tamẽ utrũq generalit̾ istł
Item cũ expõnem quid gͦ lextransgressionis gr̃a
ꝓposita ẽ. ita distingiendũ putaui ut int̾urita¬
tto eẽt. Quid gͦ. ac deinde responsio. lextrnsgres¬
sionis gr̃a positaẽ. qd̃ quidem ñ abhorret au̾o
sed melior mͥ idetur ista distunctio ut int̾ro¬
gatio sit. Quid ergo lex: ⁊ inferatur responsio.
transgressi onts gr̃a positrẽ. Quod aũ dixi ordina¬
tissime ttaq subunxit.. Quod si spu ducimini
nõ adhucestis sublege. ut intelligamus eos eẽ
sublege quoꝵ sp̃c ita toncupiscit adu̾sus caruẽ.
ut nõ ea que uolunt faciant.i. ñ se teneant in¬

Expanded text:
uomodo eum uiderunt, qui uiderunt euntem in caelum. Item quod dixi: gratia dei est, qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo; pax autem, qua reconciliamur deo, sic accipiendum est, ut tamen sciamus etiam utrumque ad generalem dei gratiam pertinere, quomodo in populo dei aliud specialiter Israhel, aliud ludas, et tamen utrumque generaliter Israhel. item cum exponerem: quid ergo? lex transgressionis gratia proposita est, ita distinguendum putaui, ut inter- rogatio esset: quid ergo? ac deinde responsio: lex transgressionis gratia proposita est. quod quidem non abhorret a uero; sed melior mihi uidetur ista distinctio, ut interrogatio sit: quid ergo lex? et inferatur rTransgressionis gratia proposita est. Quod autem dixi: Ordinatissime itaque subjunxit, « Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege » : ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant in
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾̃ si cum crediderit mox de hac uita discesse¬
rit iustificatio fidei manet cũ eo. Nec p̃cedentĩb
bonis oꝑib. qr nõ m̾ito adillam. s gr̃a ꝑuenit
Nec conseq̃ntib qr mnhat uita ẽẽ nõ sinitur. Unde
manifestum ẽ qd paulus apłs dicit. Arbitramur¬
ita intelligendum ẽ ut accepta fide si uixerit dica¬
mus eũ iustũ ⁊̃ simale iuxerit. Ideo exemplo abra¬
he ⁊ apłs paulus utitur. qr sine oꝑib legis qm ñ
accepat ꝑfidem iustificatus ẽ. Et iacobus qr fide
ip̃ius abrahe oꝑa bona consecuta ẽẽ demonstrat.
ostendens quemadmod̾ intelligendũ sit qd̾ pau¬
lus apłs p̃dicauit. Nam qui putant istam iacobi
possunt arbitrari etiam ip̃m paulũ sibi eẽ contͣ¬
rium. qr dicit alio loco. Non enĩ auditores legis
iusti sunt apud d̾m. s fcõres legis iustificabũ¬
tur. stalio loco. Sed fide que ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑.

Expanded text:
Quod si cum crediderit, mox de hac vita decesseQuod si cum crediderit, mox de hac vita decesserit, justificatio fidei manet cum illo, nec praecedentibus bonis operibus, quia non merito ad illam, sed gratia pervenit, nec consequentibus, quia in hac vita esse non sinitur. Unde manifestum est, quia quod Apita intelligendum esse, ut accepta fide, si vixerit, dicamus eum justum, etiamsi male vixerit. Ideo exemplo Abrahae et apostolus Paulus utitur, quia sine operibus legis, quam non acceperat, per fidem justificatus est; et Jacobus, quia fidem ipsius Abrahae opera bona consecuta esse demonstrat, ostendens quemadmodum intelligendum sit quod Paulus apostolus praedicavit. 2. Nam qui putant istam Jacobi oli sententiae, possunt arbitrari etiam ipsum Paulum sibi esse contrarium, quia dicit alio loco: Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Et alio loco: Sed fide
Abbreviated transcription (Latin):
epsẽ eundem sensum pausi aplĩ quomͦ sit intelli¬
he exemplo etiam paulus apłs usus ẽ. ut ꝓbaret
iustificari hoĩem ꝑ fidem. sine oꝑib legis. Cum
enĩ bona oꝑa cõmemorat abrahe que eiꝰ fidem
comitata sunt satis ostendit apłm paistũ ñ ita
ꝑ abraham decere iustificari hominem ꝑ fidem.
sine oꝑib ut si quis crediderit nõ ad eũ ꝑtineat
stificationis. que est̃infide. In hoc euĩ se gentib
inxp̃m credentib uidei ꝑferre cupiebant qd̾ dice¬
bant se m̾̃itis bonoꝵ oꝑm que nilege sũt ꝑue¬
nisse ad euuangłidam gr̃am. Ideo q scandalita¬
bantur multi qui exeis crediderant qd̾ incircũ¬
cisis gentĩb xp̃i grã traderetur. Unde apłs pau¬
lus dicit posse hoĩem sine oꝑib sed p̃cedentib iu¬
antea iuste oꝑatus. ad fidei uistificationẽ ꝑuen̾it.
Nõ merito bonoꝵ oꝑni sed gr̃a dei q̃ uacare in
illo nõ pot̃. cum iam ꝑ dilectionẽ bene oꝑatur.

Expanded text:
tolae eumdem sensum Pauli apostoli, quomodo sit intellihae exemplo etiam Paulus apostolus usus est, ut probaret justificari hominem per fidem sine operibus Legis . Cum enim bona opera commemorat Abrahae, quae ejus fidem comitata sunt, satis ostendit Paulum apostolum non ita per Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis crediderit, non ad eum pertineat stificationis, quae est in fide. In hoc enim se Gentibus in Christum credentibus Judaei praeferre cupiebant, quod dicebant se meritis bonorum openisse ad evangelicam gratiam. Ideoque scandalizabantur multi qui ex eis crediderunt, quod incircumcisis gentibus Christi gratia traderetur. Unde apostolus Paulus dicit posse hominem sine operibus, scilicantea juste operatus ad fidei justificationem pervenerit, non merito bonorum operum, sed gratia Dei. quae vacare in illo non potest, cum jam per dilectionem bene operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ eccłia. ⁊ uirgo ẽ admiptias ꝑducenda .i. cũ
se continet a cormuptõe scłari. Illo aũ temꝑe mibei
quo umũsa mortalitate in ea p̃tereunte ĩ morta¬
li cõiunctione fetatur. Desponsaui inquit uosimi
iuro uirginem castam exhibere ꝓp̃o. uos inquit
uiginem a płali ad sigislarem concludens. ⁊ des
et uirgines dici possunt ⁊ uirgo. Cur aũ quinq
dc̃e sint ut mͥ uidetur exppsitum ẽ. Sed iudemus
nũc menigmate. tunc aũ facie ad facien ⁊ nũc
expaite. tunt aũ extoto. Ip̃m aũ meniginate ⁊
exparte nũc inscripturis Aliquid cernere qd̾ tñ
sit scd̾m catholicam fidem. Exillo pignore contin¬
git qd̾ accepit uirgo eccłia humili aduentu spõ¬
si sui que illo ultimo aduentu cũ itenet ĩcla¬
ritate nuptura ẽ cũ iam facie ad fatiẽ conticebit᷑
Dedit enĩ nobis ꝓignus sp̃ui sicut dicitapłs ⁊ do

Expanded text:
ta est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum ta est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dictae sunt, ut mihi uidetur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto. ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit uirgo ecclesia humili aduentu sponsi sui, quae illo ultimo aduentu, cum ueniet in claritate, nuptura est, cum iam facie ad faciem contuebitur. dedit enim nobis pignu
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃ dico uobis qd̾ nescio uos. ex illa . s regula. qr
nõ ht̃ ars dei. hoc ẽ dei sap̃ia ut intrent ĩ gaudiũ
eius. qui nõ coram deo. s ut placerent hominib
uisi sunt aliquid scd̃m p̃cepta eĩ oꝑari atq ita
concludit. Uigslate ergo qr nescitis diem neꝙ horã
Nõ modo illius ũltimi temꝑis qua uenturus est
sponsus. s sue quisq dormitionis diem ⁊ horam
nescit. Quisquis aũ ꝑatus ẽ usq ad sompnũ .i.
usq ad mortem que om̃ib debetur ꝑatus ĩuenie¬
tur etram cũ slla uox media nocte sonuerit qua
om̃s uigilaturi sũt. Quod uo sponso dixit. obui¬
am uenite uirgines. sit intelligend̾ puto ut ox
ip̃is uirginib constet ea q̃ ditit᷑ sponsa tanqͣm
si om̃ib xp̃ianis in eccłia concurrentib filii ad
mrẽm concurrere dicantur. cũ ipĩs filiis congre¬
gatis constetea que dr mater. Nunt enĩ desponsa¬

Expanded text:
amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiaomnes evigilaturi sunt. Quod vero sponso dixit obviam venisse virgines, sic intelligendum puto, ut ex ipsis virginibus constet ea quae dicitur sponsa: tanquam si omnibus Christianis in Ecclesiam concurrentibus, filii ad matrem concurrere dicantur, eum ex ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. Nunc enim desponsa
Abbreviated transcription (Latin):
głiam quer̾etis. Cuntib aũ islis emere uenit spõ¬
sus .i. inlinantib se illis inea queforis sunt. ⁊¬
solitis gaud̾e q̃rentĩb. qr gaudi a int̾na ñ noue¬
rant uenit ille qui udicat. ⁊ que parate erant
anuma puro ⁊ ꝑfecto dei u̾bo fecunda copulature
Clausa est ianua .i. receptis illis qui sũt mangeli¬
cam uitam cõmutati. Om̃s enĩ resurgemus in qͥt
s nõ om̃s ĩmutabimur. clausus ẽ additus regnũ
celoꝵ. Non enĩ post tudiciũ patet p̃cum. aut m̾itor
locus. Nouissime aũ ueniunt relique uirgines di¬
centes. Dñe dnĩe aperi nõbis. nõ dcm ẽ qd̃ emerĩt¬
oleum. ⁊ ideo intelligende sũt nullo tam remanẽte
de alienis laudib gaudio inangustiis ⁊ magnis¬
affuictionib redire ad implorationẽ dei. S magna
ẽ eius seueritas post iudiciũ. cuiꝰ añ iudicium.
ineffabilis miscd̾ia p̃rogata ẽ. Itaq respondens ait.

Expanded text:
gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit spongloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, anima sempiterna Dei verbo fecundanda copulatur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgemus, inquit, s minime immutab i In U r - clausus est aditus ad regnum caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae uirgines dicentes: domine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerioleum, ideoque intelligendae sunt, nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angustiis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
um phibeatrconscientia sua. Quis enĩ głiabitur
mundũ se hr̃e cor. Inde ẽ qd̾ apłs dicit. Michi
minimũ ẽ ut a uob̃ iudicer aut ab humano dies
sed neq me ip̃m diiudico. Qua p̃p̃ cum de se ip̃o¬
siũam. quõ potest de alio iudicare. cũ sctat nemo
aduendentes ⁊ emite uobis. Nõ consiliũ dedisse
putande sũt. s ccimẽ eaꝵ ex abliquo ꝯmemorasse.¬
uendunt enĩ oleum adulatores. qui siue falsa sũ
ignorata laudando animas merrores mittunti
et eis uana gaudia tanqm fatuis consiliando
aliqmͣ dehiis m̾cedem. siue equoꝵ siue pecume
siue honoris. sure alicuiꝰ cõmodi temporał acci¬
piunt. nõ intelligentes qd̃ dcm est. Qui uos fe¬
lices dicunt inerrorem uos mittunt melius aũ
ẽ obiurgari a iusto qm apcc̃ore laudari. Et mũ¬
dentes ⁊ emuite uobis .i. uideamus qͣllid uos ante¬
iuuant: qui uob̾ laudes uend̾e consuerũt. ⁊ uos
merrorem induc̃e. ut nõ coram deo. sed ab hõibus

Expanded text:
um perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur um perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Apostolus ait: minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se  sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemoad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse.uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
spante quippe cũ ip̃e dũs dicat. de die aũ illa
uenit clamor fcũs ẽ. Ecce sponsus uenit. surgi¬
te obuiamei. Inictu oculi ĩnouissimaturba
om̃s resurgemus. Ergo surrexerunt om̃s ille
nirgines aptauerunt lampldes suas .i. rõnes red¬
dendas oꝑm suoꝵ. Oportet enĩ nos exhiberi ante
tribunal xp̃i ut illic recipiat inusquisq qd̃ gessit.
incorpore siue bonũ siue malũ. Et dixerunt stul¬
te ad sapientes. Date nobas de oleo ur̃o qr lampades
nr̃e extingunt᷑. Quoꝵ enĩ fc̃a aliena laude ful¬
clinitur eadem subtracta deficiunt. ⁊ de consuetudi¬
ne id semꝑ inquirit. unde gaudere animꝰ solet Ita¬
q hominũ qui corda nõ uident testimoniũ uolt̃
hr̃e ap̃ d̾m qui cordis inspector ẽ. S quid respõ¬
derunt sapientes. Ne forte nõ sufficiat nobis. Unꝰ
nio quisqͣm adiuuatur ap̃ d̾m. cui secreta cordis
apparent: ⁊ iux sibi quisq sufficit ut ei testimoni¬

Expanded text:
sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos extribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat nobis et vonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
tur oꝑa. q̃ sed̃m istam continentiã fiunt.
demi est aũ. luceant oꝑa ur̃a corã hominib
Om̃s uõ acceperunt lampades suas ⁊ uenerũt
obiuam sponso. Intelligendum ẽ aũ xp̃i noĩe
censeri de quib agitur. Non enĩ possunt qui
xp̃ian nõ sunt xp̃o sponso uenire obusam.
S qͥnq fatue acceptis lampadĩb suis nõ sum¬
pserunt oleuni secũ. Multi enĩ qͣmuis de xp̃i bo¬
nitate płimũ sꝑent gaudium. tũ nõ hñt dũ
continent̾ uiuunt nisi in laudib hominũ.
Non gͦ hñt oleum secũ. Nam ip̃im letitiam
oleum sig̃cari arbitror p̃p̃ea uuxit te inquit
deus deiis tuus oleo exultationis. Qui aũ nõ
pp̃ea gaudet qr deo intrinsecus placet. nõ habet
semet ip̃o habebit głiami ⁊ nõ in altero. Tardã¬
te aũ sponso dormierunt om̃s. qr exutroq
b hõim adquiescunt. moriuntur hoc ĩteruallo
tempis donec sub aduentu dñi fiat resurrectõ
mortuoꝵ. media aũ nocte .i. nullo sciente aut

Expanded text:
unt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de nitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter non vivunt, nisi in laudibus hominum; non ergo habent oleum secum; nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: Propterea unxit te, inquit, Deus Deus tuus oleo exsultationis; qui autem non propterea gaudet quia Deo intrinsecus placet, non habet semetipso habebit gloriam, et non in altero. Tardante vero sponso, dormierunt omnes: quia ex utroque bus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut
Abbreviated transcription (Latin):
credit om̃ia in om̃ib. ac deinde subiunxi. Quod
ergo credimus nr̃m ẽ. Qd̾ aũ bonũ oꝑainur illuis
ẽ qui credentib dat spm̃ scm. ꝓfecto nõ dicerẽ¬
si iam scirem etiã ipãm fidem int̾ dei munera re¬

Expanded text:
credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum est, quod autem bene operamur, illius est, qui credentibus dat spiritum, profecto diceresi jam scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera re
Abbreviated transcription (Latin):
positi. sed sub lege. Quod hic id ostendere longũ
est. ⁊ ubi hoc osfend̾em dc̃m ẽ. Item qd̃ disputans
quid eleg̾it deus in nõ dum nato cui dixit seruitu¬
rum ẽẽ maiorem ⁊ quid in eodem maiore similit̾
nõ dumnato repbauerit. de quib pp̃ hoc cõmemora¬
tur qͣmuis longe postea ꝓlatum ꝓpħicũ testimoni¬
um. iacob dilexi. esau aũ odio habui. ad hoc ꝑduxi
ratiotinationem ut dice̾m. nõ ergo elegit deus oꝑa
cuidam in p̃scientia. que ip̃e daturus est. s fidem
elegit ip̃scientia. ut quem sibi crediturũ eẽ p̃sci¬
uit ip̃m elegerit cui sp̃m scm daret ut bona opan¬
do etiam et̾nam uitam conseq̃retur. nõ dũ diligẽ¬
tius q̃siueram. nec ad huc inuenerã qualis sit
rita ulla p̃cedunt. ne iam qd datur. nõ sed̾m gr̃am
s scd̃m debitũ reddatur potiꝰ. qm m̾itis donetur.
ꝓinde qd̾ continuo dixi. Dicit enĩ idem apłs .i. d̾s

Expanded text:
positi, sed sub lege. quod hic ostendere longum positi, sed sub lege. quod hic ostendere longum est et ubi id ostendi dictum est. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aeternam uitam consequeretur, nondum diligentius quaesiueram nec adhuc inueneram, qualis sit rita ulla praecedunt, ne iam quod datur non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur. proinde quod continuo dixi: dicit enim idem apostolus: id
Abbreviated transcription (Latin):
locũt ubi dicit. mifer ego homo quis me libera¬
dñm nr̃m. dixi hominẽ describi sub lege. nõ adl¬
dum sub gr̃a constitutũ. bene facere uolentẽ.
s uictum concupia carnus malefatientẽ A
cuiꝰ concup̃ie dĩatu nõ liberat nsi gr̃a dei.¬
diffusa caritas incordib nr̃is. uincit carns
sed potius bona faciamus. Unde quidẽ iam
euertitur heresis pelagiana qite uult nõ exdo
nobis. sed ex nobis ẽẽ caritatem. qua bene ac
pie uiuimus. S nullis libris quos adu̾sus
eos edidimus etiam sp̃italis hominis iam¬
ꝙ sub gr̃a constituti meliꝰ intelligi u̾ba ista
ut tam̃ eis motib quib repugnantib resis¬
tunt ñ careant in ħac uita. nõ eos aũ hẽbunt
in illa ubi absorbebitur mors muictoriam.
bus ista resistitur. ut tam̃ sint ĩ nobis. Potest
quisq scũs iam sub gr̃a positus dic̾e om̃ia ista
que hic ẽẽ dixi u̾ba hominis nõ dũ sub gr̃a

Expanded text:
locum, ubi dicit, Miser ego homo, quis me liberalocum, ubi dicit, Miser ego homo, quis me liberanostrum, dixi hominem describi adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutum, bene facere uolentem, sed uictum concupiscentia carnis male facientem. a cuius concupiscentiae dominatu non liberat nisi gratia deidiffusa caritas in cordibus nostris uincit carnissed potius bona faciamus. unde quidem iam euertitur heresis Pelagiana, quae uult non ex deo nobis, sed ex nobis esse caritatem, qua bene ac pie uiuimus. sed in illis libris, quos aduersus eos edidimus, etiam spiritalis hominis iamque sub gratia constituti melius intellegi uerba ista ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. ibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista omnia, quae esse dixi uerba hominis nondum sub gratia
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos qui simul eramusrecraccõ
ad romanos apłi epła legeretur.ni
et quedam interrogata a frĩb quibdam cũ
sicut: pot̾am responderem uoluerunt sibi scri¬
bi potius que dicebam qm sine lit̾is fundi.
ubi cũ eis obtemꝑarem liber ius accessit
suꝑiorib opusculis mers. In quto libro qd̾ aũ
ait inquam scimus qr lex sp̃italis ẽ. ego aũ
carnalis sũ satis ostendit nõ posse impse legẽ
nisi a spiritalib quales facit gr̃a dei. Quod.¬
accip̃i nolui. s hominis sub lege positi. nõ dum
sũb gr̃a. Sic enĩ priꝰ hec u̾ba sapiebam que post¬
ealectis quibrdam dumoꝵ tractatorib elo¬
quioꝵ quoꝵ me moueret auctoritas conside¬
raui diligentius ⁊ uidi ⁊̃ de ip̃o apło posse in¬
telligi qd̃ aiti Scimus qm̃ lex spiritalis est.
ego aũ carnalis sũ. Quod meis libris qͦs cont
pelagianos nuper scripsi qͣntum potui diligen¬
ter ostendi. In isto ergo libro ⁊ hoc qd̾ dc̃m est
ego aũ carualis sum Deinde cet̾a usq ad eum

Expanded text:
inter nos qui simul eramus, ad Romanos Apostoli Epistola legeretur, et quaedam interrogabar a fratribus: quibus cum, sicut poteram, responderem, voluerunt scribi potius quae dicebam, quam sine litteris fundi. Ubi cum eis obtemperarem, liber unus accessit superioribus opusculis meis. In quo libro: Quod autem ait, inquam, « Scimus quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum; » satis ostendit non posse impleri Legem, nisi a spiritualibus, quales facit gr, sed hominis sub lege positi, nondum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis quibusdam diuinorum tractatoribus eloquiorum, quorum me moueret auctoritas, consideraui diligentius et uidi etiam de ipso apostolo posse intellegi, quod ait: scimus, qego autem carnalis sum: quod in eis libris quos contra Pelagianos nuper scripsi, quantum potui diligenter ostendi. In isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego autem carnalis sum; et deinde caetera usque ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ ꝑducere. donet muimici eĩ nullo modo
audeant negare qd̃ regnet. Nam scriptum est
etiam eculi nr̃i ad dñm d̾m nr̃m donec mifere¬
atur nr̃i. Net ĩdeo tam̃ cũ misertus nr̃i fu̾it¬

Expanded text:
suum perducere, donec inimici ejus nullo modo suum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant negare quod regnet. Nam scriptum est, Ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri : nec ideo tamen, cum misertus n
Abbreviated transcription (Latin):
cuabis ergo oẽm principatũ ⁊ oẽm potestatem
et urrtutẽ ut nulli patrem intuenti ꝑ filium.
opus sit aut l̾beat incuiꝰqm creature. uł insua
conquiescere potestate. Oportet enĩ eũ regnare
donet ponat onis minucos subpedib suis .i. oꝑt
regnum eiꝰ in tm̃ manifestari donec om̃s mimi¬
ci eius regn᷑te fateantur. Hoc enĩ intelligitur sub
pedib eius futuros inimicos. Qd̾ si de iustis ac¬
ceperimus. Id̃o dc̃m ẽ mimicos qr ex ĩ iustis iu¬
stifitantur ⁊ ei credendo subduntur. De iniustis
aũ qui adiustoꝵ b̃itudinem futirrã ñ ꝑtinẽt
sic accipiendum ẽ. qm̃ ⁊ ip̃i eũ regnare ip̃a reg¬
ni eius manifestatione confusi fatebuntur. Ergo
oportet eũ regnare donet ponat om̃s ĩnnicos su¬
os sub pedib suis. Non ita dcm ẽ qͣiͣ cũ posu̾it
municos sub pedĩb suis ñ sit postea regnat᷑us
sed oꝑtet eũ regnare donec ponat om̃s ĩmucos¬
Oport̾et eũm inqu̾it ad tantã euidentiam suũ

Expanded text:
cuabit ergo omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in cujusquam creaturae, vel in sua conquiescere potestate. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: id estregnum ejus in tantum manifestari, donec omnes inimici ejus ipsum regnare fateantur. Hoc enim intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est, inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo subduntur. De injustis autem qui ad justorum beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam eni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: non ita dictum est, quasi, cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea regnaturus: sed oportet eum regnare, doportet eum, inquit, ad tantam evidentiam regnum
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o semen abrahe.Subiectum aũ scõm con¬
tempłonem sempit̾ne u̾itatis ad optinendam
bitudinem mallo motu animi. nulla ꝑte corpo¬
ris resistente ut in illa uita nemine amante
ꝓpriam potestatem sit deus om̃ia mom̃ib.¬

Expanded text:
unum semen Abrahae: subjectum autem secundum contemplationem sempiternae veritatis, ad obtinendam beatitudinem, nullo motu animi, nulla parte corporis resistente; ut in illa vita nemine amante propriam potestatem, sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas qmuis nõ sit ymago. ut de ouis pa¬
rib sicut diximus. Pocest ⁊ similitudo ⁊ ynia¬
go qmius nõ sit eqitalitas ut inspeculo ostendi¬
mus. Pot̃ ⁊ similitudo ubi ⁊ equalitas ⁊ ymago
sit. sicut defilus cõmemorauimꝰ. excepto temꝑe
quo p̃cedunt parentes. Sic enĩ equalem sillabã
enĩ pot̃ recte uideri deus intemꝑegenerasse fili¬
um ꝑ quẽ condidit temꝑa. conseqñs ẽ ut nõ¬

Expanded text:
s non sit imago, ut de ovis paribus diximus. Potest et similitudo, et imago, quamvis non sit aequalitas, ut in speculo ostendimus. Potest et similitudo, ubi aequalitas, et imago sit, sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore, quo praecedunt parentes; sic enim aequalem syllabam enim potest recte videri Deus in tempore generasse Filium per quem condidit tempora: consequen
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum suscipienti copislau̾it. sed qͣntũ uer¬
ba humana reb ineffabilib ccaptari possũt.
ne mutatus intelligatur deus humane fragi¬
litatis assumptor electum ẽ. ut grece scema
et latine hĩtus. diceret᷑ illa susceptio. de eo¬

Expanded text:
ceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intelligatur Deus humanae fragilitatis assumptor, electum est, ut Graece σχῆμα et Latine habitus diceretur illa susceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq exqͣrto. Non enĩ sic assumptus ẽ homo ut
neq ip̃e mutaret d̾m. nec ab illo mutaretur
s potius extertio. Sio enĩ assumptus ẽ ut cõmu¬
taretur ĩ mtelius. ⁊ ab eo formaret᷑ in effabilit̃
ercẽllenturs. atq conuictiꝰ. qmͣ uestis ab hoĩe cũ
induitur. Hoc ergo noĩe hĩtus satis significa¬
uit apłs quẽad modũ dixerit. In similitudinẽ
hoim fcũs. qr nõ transfigutatione ĩ hõient s
hĩtu fcũs ẽ. cum indutus ẽ hõiem. quẽ sibi
uiuens quodã modo. atq conformans ĩ morta¬
litati et̾uitati q sociaret. S illũ hĩtum qui est
canti Hunc aũ scd̃m quẽ dicimus uestitũ uł
armatũ scema potuis appellant. Exquo intel¬
ligitur deisto genere hitus locutũ apłm qñ
oportet intelligi. nõ mutatũ eẽ uerbũ suscep¬
tione hõis. sicuti nec m̃bra ueste induta mu¬
tantur qͣm qͣm illa susceptio in effabilit̃ sus¬

Expanded text:
neque ex quarto, non enim sic assumptus homo, ut neque ex quarto, non enim sic assumptus homo, ut neque ipse mutaret Deum, nec ab illo mutaretur, sed potius ex tertio; sic enim assumptus est, ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, excellentius atque conjunctius, quam vestis ab homine, cum induitur. Hoc ergo nomine habitum satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit: In similitudinem hominum factus; quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi vivens quodam modo, atque conformans, immortalitati aeternitatique sociaret. Sed illum habitum qui est cant; hunc autem secundum quem dicimus vestitum vel armatum, σχῆμα potius appellant. Ex quo intelligitur de isto genere habitus locutum Apostolumoportet intelligi, non mutatum esse Verbum susceptione nominis, sicuti nec membra veste induta mutantur, quanquam illa susceptio ineffabiliter sus
Abbreviated transcription (Latin):
uiitatẽ eius scd̃m id qd uerissime deus ẽ eqͣ¬
lem ẽẽ dixit patri. qd̾ nõ ei fuit tanqͣm rapi
qualitate. nollet hoĩem indiũ ⁊ hominib ut
mutans. s formã serui accipiens. Neq conuer¬
sus ⁊ transmutatus in hõiem amissa ĩ cõmu¬
tabili stabilitate. s qnqͣm uerũ hoĩem susci¬
piendo. ip̃e susceptor in siulitudinẽ hõim
tcũs. nõ sibi s eis quib in hõie apparuit est
habitu inuentus ut homo .i. habendo hot̃em¬
inuentus ut homo est. Nõ enĩ pot̾at ĩ ueniti
ut homo ab eis qui cor mundũ habebant. Et u̾¬
bum ap̃ patrem uid̾e nõ pot̾ant. insi hoc susci¬
piendo qd̾ possent uidere. ⁊ ꝑ quod ad illd̾ lumẽ¬
int̾ius ducerentur. Iste aũ hĩtus nõ ẽ exp̾ͥmo
gene. Non enĩ manens in se natura hominis
naturã dei cõmutauit. Neq ex scd̾o. Nõ enĩ ⁊
ĩnutauit hono d̾m. ⁊ mitatus ab illo est.

Expanded text:
ivinitatem ejus secundum id quod verus Deus est, aequivinitatem ejus secundum id quod verus Deus est, aequalem esse dixit Patri, quod non ei fuit tanquam rapiqualitate nollet hominem indui, et hominibus ut mutans, sed formam servi accipiens, neque conversus et transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate, sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor in similitudine hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inventus ut homoinventus ut homo est? non enim poterat inveniri  ab his qui cor immundum habebant, et Verbum apud Patrem videre non poterant, nisi hoc suscipiendo, quod possent videre, et per quod ad illud interius lumen ducerentur. Iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam Dei commutavit: neque ex secundo, non enim et immutavit homo Deum, et immutatus ab illo est:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ip̃a mutatur. s hoĩem mutat. quẽ destũlto
sapientẽ facit. Quedam u̾o sic accidunt. ut
et mutent ⁊ mutent᷑. sicuti cib ⁊ ip̃e amit¬
tens spẽm suam. in corpus nr̃m ũtitur: ⁊ nos
refecti cibo ab exllitate atq langore ĩ robur
atq ualentiam cõmittamur. Terctũ genus ẽ
cũ ip̃a que accidunt nutantur uthitum fa
ẽ. nõ ht̃ eam formã qm sumit cũ induitur
atq inducit᷑ menbris. Cigo induta accipit for¬
mam qͣm nõ habebat exuta. cũ ip̃a menbra ⁊
cũ indintur. ⁊ cũ exiuit᷑ in suo statu mane¬
ant. Potest etiã ẽe quartũ genus cũ ea que ac¬
cidunt ad faciendum hĩtum nec mutant quĩb
accidunt. nec ab eis ip̃a mutantur. situti anũ
lus digito. si nõ nimis subtilit̾ atcendat᷑. Ue¬
rumptñ hos genus aut nullũ ẽ si diligenter
discitias aut õim̃o rarissimũ. Cum gͥ apl̃s de
uingenito dei filio loq̃retur qnͣtum ꝑtinet add¬

Expanded text:
non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur; et nos refecti cibo, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam commutamur. Tertium vero genus est, cum ipsa quae accidunt, mutantur ut habitum fanon habet eam formam, quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Ergo induta accipit formam quam non habebat exuta; cum ipsa membra, et cum exuuntur, et cum induuntur, in suo statu maneant. Potest esse et quartum genus, cum ea quae accidunt, ad faciendum habitum, nec ea mutant quibus aclus in digito, si non nimis subtiliter attendatur. Verumtamen hoc genus, aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur Apostolus de unigenito Dei Filio loqueretur, quantum pertinet ad d
Abbreviated transcription (Latin):
discipline ꝑceptio usu roborata atq firmata. uł
hĩtum corporis scd̃m quẽ dicimis aliũ alto cẽ
suculentiorem ⁊ ualidiorem q̃ magis ꝓprie hĩtu¬
do dici solet. Uł hĩtum eoꝵ q̃ menbris nr̃is ac¬
comodantur extrinsetus. scd̃m quẽ dictm̃ uesti¬
tum calciatũ. armatũ. ⁊ si quid eiusmodi est.
In quib om̃ib generib siguidẽ nom̃ hoc ductũ
ẽ ab ało uerbo qd̃ est hr̃e manifestũ ẽ in ea re
dici hĩtum que accidit alicui. ita ut eã possit ⁊
nõ hr̃e. Nam ⁊ doctrina accidit animo. ⁊ succꝰ
posset eẽ animus. si ei doctrina nõ accid̾it. ⁊exile
et nudus sine ueste. ⁊ inermis siue armis. ⁊ pe¬
de nudo sine calciam̃tis eẽ homo possit. Hitus gͤ
in ea re dicit᷑ que nobis ut habeatur accidit.¬
Uerumptñ hoc int̾ est. qd̾ quedam eoꝵ q̃ accidt̃
nobis ut ħĩtum faciant nõ mutant᷑ a nõbis.
s ip̃a nos mutant in se ip̃a integra. ⁊ ĩ concus¬
sa manentia. Sicuti cũ sap̃ia accidit homini

Expanded text:
disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; vel habitum corporis secundum quem dicimus alium alio esse succulentiorem et validiorem, quae magis proprie habitudo dici solet; vel habitum eorum quae membris nostris accommodantur extrinsecus, secundum quem dicimus vestitum, calceatum, armatum, et si quid ejusmodi est. In quibus omnibus generibus, siquidem nomen hoc dictum est ab illo verbo quod est habere, manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Nam et doctrina accidit animo, et succus posset esse animus, si ei doctrina non accederet accideet nudus sine veste, et inermis sine armis, et pede nudo sine calceamentis esse homo potest. Habitus ergo in ea re dicitur quae nobis ut habeatur acceditmen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant in se, ipsa integra et inconcussa manentia: sicuti sapientia, cum accidit homini,
Abbreviated transcription (Latin):
est aliqnͣtulum ip̃a egritudo de qua uis parte
alium liberari. ⁊ sic suscipienda ut ad auxili¬
um nõ adequalitatẽ miserieualeat quẽad¬
modũ semclinet qui manũ iacenti porrigit.
Non enĩ se ꝓicit ut ambo iaceant. s incuruat
tam̃ ut iacentẽ erigat. Neq ulla res offi̾dsĩt
istum laborem ad portanda onera alioꝵ facit
libent̃ impendi. nisi cũ cogitamẽ qͣnta ꝓ nob̃
ꝑtulerit dñs. hinc ergo admonens ait apłs
Hoc sentite inuobis qd̾ ⁊ in xp̃o ĩħi. Qut cũ
in forma dei eẽt nõ rapanam aubitratus ẽ eẽ¬

Expanded text:
est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium per te liberari; et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant; sed incurvat tantum, ut jacentem erigat. 3. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portlibenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis pertulerit Dominus: hinc enim admonens ait Apostolus: Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est e