comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos teneremus: ne cum flore feni no trã¬
siremus. Hoc gͦ quod nob̃ presticit ut
uerbum caro fieret. suscipiens carnem.
non mutatum incarne. manẽs et assumẽt.
manens quod erat: assumens quod nõ erat.
Hoc gͦ quod nobis p̃ititit ȩciam piscina
illa significat. Breuiter dico. aqua illa :
iudaicus ppłs erat. Quinq porticus: lex.
Quinq enĩ libros scripsit moyses. Ergo
aqua quinq porticib cingebatur: sicut
ille populus lege cohercebatur. Aque ꝑ¬
turbatio in illo populo: est domini passio.
Qui descendebat : sanabatur: non nisiu
unus: quia ipsa ẽ unitas. Quibꝰcumq ista
displicet. xpĩ passio : superbi sunt. Nolunt
descend̾e : non sanantur. Et ego inquid
crediturus sum: dm̃ in carne. dm̃ natum.
ex femina. om̃ crucifixum. flagellatum.
mortuum. uulneratum. sepultum: absit
ut hoc credam de dõ: indignum ẽ. Corloqͣ¬
tur: non ceruix. Suꝑbo uidetur indigna
domini humilitas: idõ a talibus longe

Expanded text:
nos teneremus, ne cum flore feni trannos teneremus, ne cum flore feni transiremus: hoc ergo quod nobis praestitit, ut Verbum caro fieret, suscipiens carnem, non mutatum in carnem; manens et assumens, manens quod erat, assumens quod non erat: hoc ergo quod nobis praestitit, etiam piscina illa significat. CAPUJudaicus populus erat; quinque porticus, Lex. Quinque enim libros scripsit Moyses. Ergo aqua quinque porticibus cingebatur, sicut ille populus Lege coercebatur. Aquae perturbatio, in illo populo est Domini passio. Qui descendebat sanabatur, nonnisi unus: quia ipsa est unitas. Quibuscumque ista displicet Christi passio, superbi sunt: nolunt descendere, non sanantur. Et ego, inquit, crediturus sum Deum in carne, Deum natum ex femina, Deum crucifixum, flagellatum, mortuum, vulneratum, sepultum? Absit ut hoc credam de Deo; indignum est. Cor loquatur, non cervix. Superbo videtur indigna Domini humilitas, ideo a talibus longe
Abbreviated transcription (Latin):
prius transit tribulatio uitȩ huius. de qua
nob̾ prestat auxilium: cui diximus: da
nobis auxilium de cribulatione. Tota quip¬
pe ista uita: intelligentib tribulatio est.
Sunt enuim duo tortores ammȩ: non simul
corquẽtẽ sed eruciatu alternantes. Horum
duorum tortorum nomina sunt: cimor
ꝙ dolor. Quando tibi bene est cimes: quã¬
do male est doles. Scli huiꝰ quem non deci¬
pit prosꝑitas: non frangit aduersitas.
tunenda est in hoc feno et indiebus fȩni:
iuia tucior uerbum dĩ. Cum enun dictum
eẽt omĩs caro foemum. et omĩs honor carnis
ut flos fem: fenum aruit. flos decidit.
quasi queramus. que fȩno spes. que flori
feni stabilitas: Sed uerbum dĩ manet
mȩternum. Et unde inquis ad me uerbũ
dnĩ : Uerbum caro factum est: et habita¬
uit in nobis Uerbum enun dnĩ: cibi dicit.
Noli respuere promissum meum:
quia respui n̾on fenum tuum. hoc gͦ quod
nob̾ spresticit uerbum domini. ut ad ipsiĩ

Expanded text:
prius transit tribulatio vitae hujus, de qua prius transit tribulatio vitae hujus, de qua nobis praestat auxilium, cui diximus: Da nobis auxilium de tribulatione . Tota quippe ista vita intelligentibus tribulatio est. Sunt enim duo tortores animae, non simul torquentes, sed cruciatum alternantes. Horum duorum tortorum nomina sunt, timor et dolor. Quando tibi bene est, times: quando male est, doles. Saeculi hujus quem non decipit prosperitas, non frangit adversitas? Tenenda est in hoc feno et in diebus feni via tutior, Verbum Dei. Cum enim dictum esset, Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit: quasi nos quaeramus, Quae feno spes? quae flori feni stabilitas? sed Verbum, inquit, Domini manet in aeternum. Et unde, inquis, ad me Verbum Domini? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum enim Domini tibi dicit: Noli respuere promissum meum, quia non respui fenum tuum. Hoc ergo quod nobis praestitit Verbum Domini, ut ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
icente ad piscinam..
gelica lectio: et ad cognos¬
cendum quid sibi ueluit
que lecta sunt fecit atten¬
tos. hoc de me expectari
arbitror hoc me ꝑ uiribus expositurum
a nõ adumuante polliceor. Pru̾culdubio enĩ
non frustra fiebant. illa miracula: et ali¬
quiad nob ꝓ aeterna salute figurabant. Nã
saluis corporis quȩ reddita ẽ homini: quã¬
ti temporis fuit: Quȩ ẽ enim uita urã: di¬
eit scã scriptura: Y apor est inquid ad mo¬
dicum apparens. Demcep̾ ext̾minabitur.
Quod g̃ illius hominis corꝑi ad tempus
reddita est sanitas: reodita est non nulla
uapore duturnitas. Non itaq ꝓmagno
ulud habendum ẽ uana salus hominis.
Et illud recolite fr̃s: illud ꝓpħicum et
euangłicum: quia in euangłio legitur
hoc testimonium. Omĩs caro fenum: et om¬
nis gła eius quasi flos feni. Foenum aru¬
it flos decidit: uerbum autẽ dnĩ man&
in eternum. Uerbum domini ȩtiã fȩno
dat honorem: et honoremꝰ transitorium.

Expanded text:
i ad piscinam sagelica lectio, et ad cognoscendum quid sibi vellent quae lecta sunt, fecit attentos. Hoc de me exspectari arbitror, hoc me pro viribus expositurum, Domino adjuvante, polliceor. Procul dubio enim non frustra fiebant illa miracula, et aliquid nobis pro aeterna salute figurabant. Nam salus corporis quae reddita est homini, quanti temporis fuit? Quae est enim vita vestra, dicit sancta Scriptura? Vapor est, inquit, ad modicum apparens; deinceps exterminabitur . Quod ergo illius hominis corpori ad tempus reddita est sanitas, reddita est nonnulla vapori diuturnitas. Non itaque pro magno illud habendum est: Vana salus hominis . Et illud recolite, fratres, illud propheticum et evangelicum, quia in Evangelio legitur hoc testimonium: Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni: fenum aruit, flos decidit; Verbum Domini manet in aeternum . Verbum Domini etiam feno dat honorem, et honorem non transitorium:
Abbreviated transcription (Latin):
Corrigiꝰtur cogitatio: surgat mortiuis.
intra domum̃ conscientie. Siuͦ iam quod
cogitauit amissit: nec sic desperet᷑. Non
surrexit mortuus uitus. surgat elatus.
peniteat facti: de ꝑximo reuiuiscat. Non
eat in ꝓfinda sepulture: non accipiat
desuꝑ consuetudinis molam. Sed forte
iam illi loquor qui iam duro sui moris la¬
pide p̃mittitur: qui iam urgetur consue¬
tudinis pondere. qui iam quatriduanus
putet: nec ipse desꝑet. Profundius mortu¬
do terrena honera rumpere: nouit intrĩ¬
secus ꝑse ipsum uuificare: soluendũ dis¬
cipulis cradere. Agant etiã tales poeniten¬
tiam. Neq enim lazaro resuscitato post
quatridium. ullo ullus putor in uitiẽte
remanserat. Ergo qui uiuunt uiuant.
Quicumq autem mortiu sunt: inqua¬
cũnq harum trium morte se inuenerũt:
agant ut celere iam resurgant.¬

Expanded text:
corrigatur cogitatio, surgat mortuus corrigatur cogitatio, surgat mortuus intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis pondere, qui jam quatriduanus putet. Nec ipse desperet: profundus mortudo terrena onera rumpere, novit intrinsecus per se ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor in vivente remanserat. Ergo qui vivunt, vivant: quicumque autem mortui sunt, in quacumque harum trium morte se invenerint, agant ut celeriter jam resurgant.
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝑtineat: uidete. Ad ꝓpriam maies¬
batem dĩ suscitantus. Increpatur aliquiᷤᷤ
imala consuecudine positus uerbo ue¬
atis. Quammulti in crepantur et nõ
iunt: Quis gͦagit intus cum illo qͥ
it: Quis uitam inspirat intrinsecus :¬
sẽ qui secram secretam pellit mortem
tamdat uitam: Nonne post obuirga¬
des. post increpationes: dimittuntur
hines cogitationibus suis et incipiunt
Qn uuoluere quam malam uitam
nt. quam pessima consuetudine
pemantur: Uenide displicentes sibi :¬
am mutare instituunt. Resurrexe¬
runt isti: reuixerunt quibꝰ displicet
quod fuerunt. Sed reiuscentes: ami¬
bulare non possunt. Hec sunt uincula
paus reatus. Opus ẽ gͣ ut qui reuixit
soluatur: et ire ꝑmittatur. hoc officiũ
discipulis dedit: quibus ait. Que solue¬
ritis interra: soluta erunt sunt et incelo.¬
uunt uiuant: qui mortiui sunt reuiuis¬
cant. Si uͦ adhuc ẽ. peccatum corde concep¬
tum et non ꝓcessit in factum: peniteat.

Expanded text:
iquid pertinere videte ad propriam majesiquid pertinere videte ad propriam majestatem Dei suscitantis. Increpatur aliquis in mala consuetudine positus, verbo veritatis. Quam multi increpantur et non audiunt! Quis ergo agit intus cum illo qui audit? Quis vitam inspirat intrinsecus? Quis est qui secretam pellit mortem, secretam dat vitam? Nonne post objurgationes, post increpationes dimittuntur homines cogitationibus suis, et incipiunt secum volvere quam malam vitam gerant, quam pessima consuetudine premantur? Deinde displicentes sibi, mutare vitam instituunt. Resurrexerunt isti; revixerunt quibus displicet quod fuerunt: sed reviviscentes ambulare non possunt. Haec sunt vincula ipsius reatus. Opus est ergo ut qui revixit, solvatur, et ire permittatur. Hoc officium discipulis dedit, quibus ait: Quae solveritis in terra, soluta sunt et in coelovunt, vivant; qui mortui sunt, reviviscant. Sive adhuc peccatum in corde conceptum est, et non processit in factum; poeniteat,
Abbreviated transcription (Latin):
obiuas cogitationib suis prorsus ita
ciunt: ut nec dellectantur:. Sunt enis
delectantur: & non consentrns
dum ꝑfaita mors ẽ: sed quodammꝰ¬
ti. Pelectationi accidit consentio.
at ilia dampnatio. Post consensionẽ:
etum ꝓcelitur. Faccum in cõsuetudi
ũcitur: et fit quedam desperatio. ut
ir quatriduanis ẽ: iamputet. Uenit
mminis cui utiq facilia erant omnia:
difficultatem quandam ostendit. Ibi
instemuit spũ: ostendit multo clamore
obiurgationis opiis eẽ. id eos qui consuetu¬
die durueriuit. T̃ amen ad nocem clamã¬
tis domini rupta sunt uincula necessita¬
tas tremuit inferm dominatio: reddituᷤᷤ
rus uinus. Liberat enim & d̃mala
etudine dominus: quatriduanos
iti resuscitare dormiebat. Sed quid
Widete genus resurrectionis. Pro
de monumento uiuus: et ambula
m poterat. Ec dominus ad discipuloᷤ.
te eum: et sinite abire. Ille suscita
uMortuum: uli soluerunt ligatum Ad¬

Expanded text:
obvias cogitationibus suis prorsus ita obvias cogitationibus suis prorsus ita abjiciunt, ut nec delectentur. Sunt qui delectantur, et non consentiunt: nondum perfecta mors est, sed quodamta. Delectationi accedit consensio: jam est illa damnatio. Post consensionem in factum proceditur: factum in consuetudinem vertitur: et fit quaedam desperatio, ut dicatur, Quatriduanus est, jam putet. Venit ergo Dominus, cui utique facilia erant omnia; et difficultatem quamdam ostendit tibi. Infremuit spiritu, ostendit multo clamore objurgationis opus esse ad eos qui consuetudine duruerunt. Tamen ad vocem clamantis Domini, rupta sunt vincula necessitatis. Tremuit inferni dominatio, redditus est Lazarus vivus. Liberat enim et de mala consuetudine Dominus quatriduanos o volenti resuscitare dormiebat. Sed quid ait? Videte genus resuscitationis. Processit de monumento vivus, et ambulare non poterat. Et Dominus ad discipulos: Solvite eum, et sinite abire. Ille suscitavit mortuum, illi solverunt ligatum. Al
Abbreviated transcription (Latin):
ge : Nonne et ille redditus ẽ matrisie
commotus uerbo ueritatis. ad xpĩ uora
resurgit: uiuus redditur. Potuit ꝓe
in ecermuim ꝑire non potuit. Qui aue
ciendo quod malum ẽ. eciam malae
etudine se implicãt: ut ipsa consu
mali non eos smat uidere quod ma
fiunt defensores malorum factorui
irascuntur cũ rep̃hendiuuitur. intai
ut sodomite quondam dicerent uis
rep̾hendenti nequissimam uoliuitati
Habitare uenisti: non leges dare. Tart
nefande curpitudinis consuetudo ca
ut iam nequitia eẽt iusticia: et phibit
potius rep̾henderetur quam factor. la
sunt. Sed quid dicamus fr̃s. Ita seputas
de lazaro dictum ẽ: iam putent. Molsl
inposita sepulero. ipsa est uis dura conbi¬
suetuninem de qua loquoꝵ: quarto qu
progressu ꝑuenit anima. Prima ẽ enĩs
titillatio delectationis in corde: secund
consentio: tercium factiu: quata col¬
etudo. Sunt enim qui res illitas illiet

Expanded text:
surge? Nonne et ille redditus est matri susurge? Nonne et ille redditus est matri sucommotus verbo veritatis ad Christi vocem resurgit, vivus redditur. Potuit progredi, in aeternum perire non potuit. Qui autem faciendo quod malum est, etiam mala consuetudine se implicant, ut ipsa consuetudo mali non eos sinat videre quia malum est, fiunt defensores malorum factorum suorum: irascuntur cum reprehenduntur; in tantum ut Sodomitae quondam dicerent viro justo reprehendenti nequissimam voluntatem, Habitare venisti, non leges dare . Tanta ibi nefandae turpitudinis consuetudo erat, ut jam nequitia esset justitia, et prohibitor potius reprehenderesunt. Sed quid dicam, fratres? Ita sepulti, ut de Lazaro dictum est, Jam putet. Moles illa imposita sepulcro, ipsa est vis dura consuconsuetudinem de qua loquor, quarto quodam progressu pervenit anima. Prima est enim quasi titillatio delectationis in corde; secunda, consensio; tertium, factum; quarta, consuetudo. Sunt enim qui res illicitas
Abbreviated transcription (Latin):
cium restabat: ut et sepultum suscitaret.
Et̃ hoc fecit in lazaro. Sunt gͦ qui peccatũ
intus in corde habent: in facto non dum
habent. Nescio qui cõmotus ẽ aliqua
concupiscentia. Dicit enim ipse dominuᷤ
Qui uid̾it mulierem ad concupiscendum eã:
iam mechatus ẽ eam in cordesuo. Nondum
accessit corpore: consensit in corde. Mortu¬
um intus habet : nondum extulit. Et fit
ut nouimus: et cotidie in se homines ex¬
ꝑuintur. Aliquando audito uerbo dĩ.
tanquam domino dicente : surge condẽp¬
natur consensus ad miquitatem: respira¬
tur ad salutem adq uistitiam. Surgit
cogitationis secreto. Facta ẽ itaq ista ns¬
rectio anime mortue intus intͣ latebrass¬
ẽtie: tanquam intra domesticos paritts
post consensum eunt in factum tanqũ
ferentes mortuum: ut quod latebat is
to. appareat in publico. Num quiduns
quia in factum ꝓcesserunt. desꝑatisiut
Nonne et illi uiueni dictum est. tibidis

Expanded text:
tium restabat, ut et sepultum suscitaret: tium restabat, ut et sepultum suscitaret: et hoc fecit in Lazaro. Sunt ergo qui peccatum intus in corde habent, in facto nondum habent. Nescio quis commotus est aliqua concupiscentia. Dicit enim ipse Dominus: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Nondum accessit corpore, consensit in corde: mortuum intus habet, nondum extulit. Et ut fit, ut novimus, ut quotidie homines in se experiuntur, aliquando audito verbo Dei, tanquam Domino dicente, Surge; condemnatur consensus ad iniquitatem, respiratur in salutem atque justitiam. Surgit cogitationis secreto. Facta est ista resurrectio animae mortuae intus intra latebras conscientiae, tanquam intra domesticos parietes. Alii post consensum eunt in factum, tanquam efferentes mortuum, ut quod latebat in secreto, appareat in publico. Numquid jam isti, qui in factum processerunt, desperati sunt? Nonne et illi juveni dictum est, Tibi dico,
Abbreviated transcription (Latin):
unicofilio. fecit quod audistis : dicens
adolescens tibi dico surge. Surrerit ille
mortuus. cepit loqui: et reddidit illum
matri sue. Ercitauit et lazarum de sepui¬
cro. Et ibi cum egrotantem scirent discpli
cum quibus loquebatur. diligebat autem
illum ÷ lazarꝰ. inquit amiciis nr̃ dormit.
Illi putantes egri somnum salubrem: si
dormit inquiunt domine: saluus erit.
Et ille. Dicouob̾: apertius iam loquens: la¬
zarus amicus nr̃mortiuis est. Utrumq
uerum dicens. Mortuus uobis: michidor¬
genera peccatorum: quos hodie suscitat.
xpc̃. Illa enim mortua filia archisinagogi
intus erat indomo: nondum erat de secre¬
tis parietibꝰ elata in publicum: ibi intus
suscitata ẽ: et uiua parentibus reddita:
Iste autem iam quidem non in domo: sed
tamen non  in sepulero. Parietibꝰ elatuserat.
t̾re mandatus nõ erat. Qui suscitauit mor¬
tuam nondum elatam : suscitauit mortu¬
um iam elatum: nondum sepultum. Ter¬

Expanded text:
unico filio, fecit quod audistis, dicens: unico filio, fecit quod audistis, dicens: Adolescens, tibi dico, surge. Surrexit ille mortuus, coepit loqui; et reddidit illum matri suae. Excitavit et Lazarum de sepulcro. Et ibi cum aegrotantem scirent discipuli cum quibus loquebatur diligebat autem illum: Lazarus, inquit, amicus noster dormit. Illi putantes aegri somnum salubrem: Si dormit, inquiunt, Domine, salvus est. Et ille: Dico vobis, apertius jam loquens, Lazarus amicus noster mortuus est . Utrumque verum dicens: Mortuus est vobis, dorgenera peccatorum, quos hodieque suscitat Christus. Illa enim mortua filia Archisynagogi intus erat in domo, nondum erat de secretis parietibus elata in publicum. Ibi intus suscitata est, viva parentibus reddita. Iste autem jam quidem non in domo, sed tamen nondum in sepulcro, parietibus elatus erat, terrae mandatus non erat. Qui suscitavit mortuam nondum elatam, suscitavit mortuum jam elatum, nondum sepultum. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quid nos discere uoluit. in tribus mortuiᷤ
quos suscitauit. Resusritauit filiam mor¬
tuam archisinagogi: ad quam egrotantẽ
petebatur ut eam de egritudine uberaret.
Et cum pergit mortua nunciatur: et quasi
iam frust᷑ fatigaretur renunciatum ẽ patͥ
eius. Puella mortua ẽ. Quid adhuc fatigas
magistrum: Ille aũ perexit: et ait patri
puelle. Holi cumere: tantumm̾ crede. Ue¬
nit ad domum. et inuenit iam obsequia
funeri debita p̃parata: et dicit ilł. Nolite
flere: non enm mortua ẽ puella. seddormit.
Werum dixit. dormiebat. sed illi a quo
poterat excitari. Hanc excitans: reddidit
uiuam parentibꝰ. Excitauit et hunc iuue¬
nem uidue filium. de quo nunc ãmoniti
sumus ut hinc ista quȩ ipse largiri dignat̃.
cum urã caritate loqueremur. Modo audi¬
tis quom̃ excitatus ẽ. Ad ꝓpinquabat
dominus et ciuitati: et ecce ferebatur mor¬
tuus iam extra portam. Miscd̾ia cominotꝰ
quod flebat mater uidua et destituta u¬

Expanded text:
ergo quid nos discere voluit in tribus mortuis, ergo quid nos discere voluit in tribus mortuis, quos suscitavit. Resuscitavit filiam mortuam Archisynagogi, ad quam aegrotantem petebatur, ut eam de aegritudine liberaret. Et cum pergit, mortua nuntiatur; et quasi jam frustra fatigaretur, renuntiatum est patri ejus: Puella mortua est, quid adhuc fatigas Magistrum? Ille autem perrexit, et ait patri puellae: Noli timere, tantummodo crede. Venit ad domum, et invenit jam obsequia funeri debita praeparata: et dicit illis: Nolite flere, non enim est mortua puella, sed dormit. Verum dixit: dormiebat, sed illi a quo poterat excitari. Hanc excitans, reddidit vivam parentibus . Excitavit et hunc juvenem viduae filium, de quo nunc admoniti sumus, ut hinc ista quae ipse largiri dignatur, cum vestra Charitate loqueremur. Modo audistis quomodo excitatus est. Appropinquabat Dominus civitati; et ecce efferebatur mortuus jam extra portam. Misericordia commotus, quod flebat mater vidua et destituta
Abbreviated transcription (Latin):
nescire quod nõ eẽt tempus pomorum.
quando ficus que siuit in arbore. Nonenim
erat illius pomi cempꝰ sicut euangłista cestat᷑.
ec cam̃ esuriens poma querebat in arbore:
xpc̃ nece nesciebat: quod rusticus sciebat:
Quod noueratꝰ cuitorꝰ. non nouerat arbriᷤ
creator: Cum gͦ esuriens poma quesiuit in
arbore : significauit se aliquid esurire. et
aliquid aliquid aliud querere. Et arborem
illam sine fructu folis plenam repperit.
et maledicit et aruit. Quid arbor fecerat:
fructum non afferendo: Que culpa arboris
infȩcunditas : Sed sunt qui fructum uo¬
luntate dare non possunt. Illorum ẽ culpa
sterilitas: quor fęcunditas ẽ uoluntas.
Erant gͦ uidei habentes uerba legis. et facta
non habentes: plemi folus. et fuctum non
ferentes. Hoc dixi ut ꝑsuaderem dominũ
aliquid illis miracuł significaret: ut excep¬
to eo quod mira et magna et diuina erant.
aliquid inde etiam disceremus. Uideamus¬

Expanded text:
nescire quod non esset tempus pomorum, nescire quod non esset tempus pomorum, quando ficus quaesivit in arbore. Non enim erat illius pomi tempus, sicut Evangelista testatur: et tamen esuriens poma quaesivit in arbore. Christus nesciebat, quod rusticus sciebat? Quod noverat arboris cultor, non noverat arboris creator? Cum ergo esuriens poma quaesivit in arbore, significavit se aliquid esurire, et aliquid aliud quaerere: et arborem illam sine fructu foliis plenam reperit, et maledixit; et aruit. Quid arbor fecerat fructum non afferendo ? Quae culpa arboris infecunditas? Sed sunt qui fructum voluntate dare non possunt. Illorum est culpa sterilitas, quorum fecunditas est voluntas. Erant ergo Judaei habentes verba Legis et facta non habentes, pleni foliis et fructus non ferentes. Hoc dixi, ut persuaderem Dominum aliquid illis miraculis significaret, ut excepto eo quod mira et magna et divina erant, aliquid inde etiam disceremus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
nes boc dicit. Multos Oulta alia fecit ihr:
quȩ si scripta eent̃. arbitror cotum mũdũ.
non posse libros capere: Muiti sunt gͦ alibi
ligi. Neque enun tantum miracula ꝓpter
iiracula faciebat: sed ut illaque facie
incodice optime scripto et nõ nouit legere.
laudat quidẽ antiquarii manum: admi¬
ns apicum pulcritudinem: sed quid sibi
dint. quid indicent illi apices nescit: et
est oelis laudator. mente non cognitor.
Alius aut̃ et laudat artificium. et capit
tellectum: ille utiq qui non solũ uid̾e
od cominunie ẽ omibꝰ potest sed ȩti am
legere: quod qui nõ didicit nõ potest. Ita¬
q qui uiderunt xpi miracula et nõ in¬
llexerunt quid sibi uellent ⁊ et quid in¬
telligentib quodam mͦ uinuerent. mira
sunt tantũ que facta sunt. Alii uͦ et facta
trati: et incellecta assequuti. Tales nos
I scola xpi eẽ debemus. Qui enĩ dicit
pm ꝓptẽa tantum sfecisse miracula ut nõ
ceñt nisi miracula. potest illum dicere ȩciã

Expanded text:
oc dicit, Multa alia fecit Jesus, quae si scripta essent, arbitror totum mundum non posse libros capere . Multi ergo sunt alii olebat intelligi. Neque enim tantum miracula propter miracula faciebat: sed ut illa quae faciin codice optime scripto, et non novit legere, laudat quidem antiquarii manum admirans apicum pulchritudinem; sed quid sibi velint, quid indicent illi apices nescit; et est oculis laudator, mente non cognitor: alius autem et laudat artificium, et capit intellectum; ille utique qui non solum videre quod commune est omnibus potest, sed etiam legere; quod qui non didicit, non potest. Ita qui viderunt Christi miracula, et non intellexerunt quid sibi vellent, et quid intelligentibus quodam modo innuerent, mirati sunt tantum quia facta sunt: alii vero et facta mirati, et intellecta assecuti. Tales nos in schola Christi esse debemus. Qui enim dicitpropterea tantum fecisse miracula, ut non essent nisi miracula, potest illum dicere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ creaui creatus hic inuemiti:
attulisti. nichil hinccolles. de meo
i quare nondonas: quia tu plenuᷤ
pauper manis ẽs. Primordia ur̃ã
idite: Ambo nudi natiestis. Et cugͦ
uisnatuses. Multa hic inuenisti. Nũ¬
u tecum aliquid attulisti: De mõquȩ¬
r daet reddo. Nabuiti me lagitorem:
ftodebitorem. Parum est. quod dixi.
Uuisti me lagirtorem: fac me debito¬
tem. habeamte feneratorem. Pauca michi
celestia plura reddam. terrena michi
celestia reddam. Temporalia michidaᷤ:
& cerna resticuam. Te ipsum tibi reddam:

Expanded text:
quae creavi, creatus hic invenisti: nihil attulisti, nihil hinc tolles. De meo mihi quare non donas? Quia tu plenus es, et pauper inanis est. Primordia vestra attendite: ambo nudi nati estis. Et tu ergo nudus natus es. Multa hic invenisti: numquid tecum aliquid attulisti? De meo quaero: da, et reddo. Habuisti me largitorem, fac cito debitorem. Parum est quod dixi, Habuisti me largitorem, fac me debitorem: habeam te feneratorem. Pauca mihi das, plura reddam. Terrena mihi das, coelestia reddam. Temporalia mihi das, aeterna restituam. Te ipsum tibi reddam,
Abbreviated transcription (Latin):
nocab̾is isrł. Querite scripturas et ui¬
dece. quia utrumq semꝑ uocatus est.
et iacob et isrł. Accepto aũ alio nomi¬
ne abraham: non ẽ. aliud uocatus. iusi
abraham. Accepto aucem alio nomiẽ
iacob: et iacob uocatus est et isrł. Noñ
abralȩ: in hoc sclo explicandum fuit.
Hic ẽ enuim factus pater multarum gen¬
tium: unde nomen accepit. Nomen aũ
ppli minor. populi maioris. Numquio
nos supplãuumus iudeos: Sed supplãta¬
cores ilioꝵ dicumur: quia nr̃i causa sunt
supplantati. Nisi ercecati essent: xp̃i non
crucifigeretur. Si x p̃e nõ crucifigere¬
tur: saugis sanguis ille p̃ciosus nõ fun¬
deretur. Si sangiuis ille non fundetur:
orbis cerrarũ nõ redim̃etur. Quia gͦ n
nob̾ ꝓficit cecitas eoꝵs: idõ aminore fre
maior supplantatus est. et appellatus est.
minor supplancator. S quam du hoc:
ast tocus ifrł Non illi qui modo sũt:
sed filis eorum ipsorum qui tuncetx

Expanded text:
vocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et vivocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et videte quia utrumque semper vocatus est, et Jacob et Israel. Accepto alio nomine Abram, non aliud est vocatus nisi Abraham: accepto alio nomine Jacob, et Jacob vocatus est, et Israel. Nomen Abrahae in hoc saeculo explicandum fuit: hic est enim factus pater multarum gentium, unde nomen accepit. Nomen autedicitur populus minor populi majoris. Numquid nos supplantavimus Judaeos? Sed supplantatores dicimur illorum, quia nostri causa sunt supplantati. Nisi excaecati essent, Christus non crucifigeretur: si Christus non crucifigeretur sanguis ille pretiosus non funderetur: si sanguis ille non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. Quia ergo nobis profuit caecitas illorum, ideo a minore fratre major supplantatus est, et appellatus est minor Supplantator. Sed quamdiu hoc? det totus Israel: non illi qui modo sunt, sed filii ipsorum qui tunc erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
O sanna filio dauit: benedictus qui ue¬
uit in nomine anĩ. Ecce iacob benedict᷑
uidei sunt. Latitudo enim femoris: sig̃¬
nificat mulcitudinem ge neris: de qui¬
bus salmus cum genter credituras pro¬
plasset dicens. ppli quem nõ cognouis
seruiuit michi: in auditu auris obau¬
dit michi. Non ibi fiu et auditusi
sum: hie fui et occussus sum. Populus
quem nõ cognoui seriuuit mielii. in a¬
auditii auris obauduit michi. Igitur
fides ex auditu: audicus aũ ꝑ uerbum
signaui uob̾ iacobbis: et benedictum
tisse suasponte ur̃m aliquem cõmo¬
uere ⁊ quid sibi uult quod cũ mutitũ
esset nomen habrahe aui. uiꝰ iacob.
nam et ipse pͥus abram uocabatur:
uocaberis abram. sed abraham: ex ilo
nõ ẽ uocatus abram. Querite in scrip¬
turis: et uidebitis. Suꝑns autequã
acciꝑet aliud nom̃: non ẽ uocatus insi
abram. Poitea quam accepit: nouẽ uo¬
catus nisi abraam. Iite audem iacob.
quando accepit aliud nomem: eadem
uerba audiuit: non uocab̾is iacob seo

Expanded text:
benedictus qui venit in nomine Domini . Ecce Jacob benedictus. Judaei sunt. Latitudo enim femoris, significat multitudinem generis. De quibus Psalmus, cum Gentes credituras prophetasset, dicens, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditus sum: hic fui, et et occisus sum. Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu, auditus autem per versignavi vobis Jacob, et benedictum tasse sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod cum mutatum esset nomen Abrahae avi hujus Jacob nam et ipse prius Abram vocabatur,  Non vocaberis Abram, sed Abraham , ex illo non est vocatus Abram. Quaerite in Scripturis, et videbitis superius antequam acciperet aliud nomen, non est vocatus nisi Abram: posteaquam accepit, non est vocatus nisi Abraham. Iste autem Jacob, quando accepit aliud nomen, eadem verba audivit, Non vocaberis Jacob, sed
Abbreviated transcription (Latin):
penus occasionẽ dñs ihs erponere uo
bisuoluit usionem iacob. Nostis qui in
soxpĩ eruditi estis: iacob ipsum esse
urł. Uuo sunt nomina: nam homo
unus fuit. Primum nom̃ iacob quando
natus ẽ. acecpit: quod int̃precatur subp¬
plantator. Quando autẽ illi gemininati suc̃
moris in pede maioris. T̃ enebat pedem
s iui p̃cedentis: nascendo postea et
de sequutus ẽ. Et propt̾ noc factum:
a plantam cenuit frĩs sui. appellatuᷤᷤ
iaeob. id÷ subplantator. Postea ũ cum
rediret de mesopotamia: luctatus est
cum illo angłs in uia. Que uirtutis com¬
petatio ẽ angłi et hominis: Ergo mistĩ¬
am. uidete enĩ iuctamiis modum.
Dum luctatur: p̃ualuit angła iacob.
Cagna significatio. Et cum p̾ualuissa
angło nomo: tenuit illum camen ipse
bemo. Eum quẽ uicerat tenuit: et am¬
ait illi. Nonte dinmctam: uͥ benedixerime.
Quando uictor a uicto benedicebatur:

Expanded text:
per cujus occasionem Dominus per cujus occasionem Dominus de lucta Jacob. Nostis qui in schola Christi eruditi estis, Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati suntminoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo praecedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuiest, Supplantator. Postea vero cum rediret de Mesopotamia, luctatus est cum eo angelus in via. Quae virtus comparari potest angeli et hominis? Ergo mysterus. Videte enim etiam luctaminis modum. Dum luctatur, praevaluit angelo Jacob. Magna significatio. Et cum praevaluisset angelo homo, tenuit illum; tamen ipse homo eum, quem vicerat, tenuit. Et ait illi, Non te dimitto, nisi benedixeris mihi. Quando victor a victo benedicebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
li ece̾lamus ueterem utoriam. conta¬
tam in libro sc̃o idẽ. in genesi. Quana
iacob in loco obdorm̾iut. lapidem aia¬
pud posuit: et in somnis uidit sci
a cerra ꝑcingentem. usq ad celum
dominus incumbebat suꝑ eam. d
autem ascendebant et descendelat
uium hominis nõ seripa scribera
nnsi magnum in illo. aliquod figu¬
retur misfĩum. et inagnum aliqiu
ꝓpħatum illa uisione intelligeretit.
Deniq ipse iacob quia incellerit que
uiderit : posuit ibi lapidem et ꝑfuldͥ
uenerit de alto uidicare uiuos et
ios. W. ae uideis: quia eũ iaceret
mmilit᷑.i p̃e offenderunt in eum. Nõ
dleunt dño. homo iste a dõ: qui soluit
sibatum. Si filũ dĩ ẽ: descendat de cru¬
qruee. Insine iacet lapis. idõ rides: Seo
cm rides: cecus es.xum cecus es: offen¬
diCum oftendis: conquassaris. Cum
conquassitus fueris: illo mͦ iacente: post¬
eanemente desuꝑ contereris. Ergo un
ꝓlipidem iacob. Nunquid idolum
siit: Significauit: nõ adorauit. Modo

Expanded text:
toriam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesi. Quando Jacob in loco obdormivit, lapidem ad caput posuit; et in somnis vidit scalam a terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant nium hominis non scriberetur, nisi magnum in illo aliquod figuraretur mysterium, et magnum aliquid prophetatum in illa visione intelligeretur. Denique ipse Jacob quia intellexit quid viderit, posuit ibi lapidem, et perfuduper eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. Vae Judaeis, quia cum jaceret humiliter Christus, offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filius Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ interp̃tatum uidens dm̃. Uemde
detigit neruum femoris eius. id÷ latitu¬
dinem femoris et aruit ei. et factus ẽ
claudus iacob. Ipse ẽ ille uittus. Tan¬
tum potuit uictus: ut femur cange¬
ret.: et claudum faceret: Ergo uolẽs
uictus est: potestatem enim habuit
ponendi uirtutem suam: et potestatẽ
nabuit assumendi eam. Non irascit᷑
uictus: quia non irascitur crucifixiis.
Nam et benedirit eum dicens. Non
nocab̾is iacob sed urł. Tunc sub plan¬
tator factus ẽ. udens dm̃. Et tetigit
sicut diri femur eius: et fecit eñ elau¬
dicare. Atende in iacob p̾płm uideoꝵ¬
mii.a milia sequentium. et fec p̃ceden¬
tium iumentum domini: qui iuncti

Expanded text:
quod interpretatur, Videns Deum. Deinde tetigit nervum femoris ejus, id est latitudinem Jacob femoris, et aruit ei: et factus est claudus Jacob . Ipse est ille victus. Tantum potuit ille victus, ut et femur tangeret, et claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem suam, et potestatem habuit assumendi eam . Non irascitur victus, quia non irascitur crucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et praecedentium jumentum Domini, qui junct
Abbreviated transcription (Latin):
quidem audienteste
dentes mouent: seda
atq alios. dilit̾ et aliter. Q uidameñe
poralia eius miracula stupentes. ns
intueri non norunt. quidam uͦ eag
gesta audiunt in corporibꝰ nunc am
in anuis ammirantur. Dicit ipseg
pater et filius: quia omia pader ꝑni
gentes ita ut resurrexit filius iua
huius. qui mͦ ex euangłio recitatus
Unde autẽ uideant homines resut
mortuos in corde: non om̃s habent
qui iam surrexerunt in corde. Ani
resuscitare semꝑ uicturum: quame
mimbus in spũ quotidie suscitatis &¬
det mater eccłia. Ille quidem mortut
erat in corpore: illi aũ mente. Illius a
iusibilis insibilit̃ plangebatur: ileꝰ
mors inuisibił. ilibi nec que rebaturi
uidebatur. Quesunt ille qui nouerl̃
mortuos: ille solus nouerat mortuose
poterat facere uiuos. Nisi enum adne¬
tuos suscitandos uenisset. non apłsdi
tuum intellige cum audis et exurges
at plane om̃s ei qui potest excitaredorim

Expanded text:
quidem audientes et credentes movent: sed alios atque alios aliter et aliter. Quidam enim corporalia ejus miracula stupentes, majora intueri non norunt: quidam vero ea quae gesta audiunt in corporibus, nunc amplius in animis admirantur. Dicit ipse DPater et Filius: quia omnia Pater peresurgere ita, ut resurrexit filius hujus viduae, qui modo ex Evangelio recitatus est: unde autem videant homines resurgere mortuos in corde, non omnes habent, nisi qui jam resurrexerunt in corde. Amplius est resuscitare semper victurum, quam hominibus in spiritu quotidie suscitatis gaudet mater Ecclesia. Ille quidem mortuus erat corpore; illi autem mente. Illius mors visibilis visibiliter plangebatur: illorum mors invisibilis nec quaerebatur, nec videbatur. Quaesivit ille qui noverat mortuos: ille solus noverat mortuos, qui poterat facere vivos. Nisi enim ad mortuos suscitandos Dominus venisset, non Apostolortuum intellige, cum audis, Et exsurgeEt plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et angłos di ascendentes et desceua
ad filiuri hominis. Quesuumusa
esset: et dui locuti sumits. Num
et hodie cadem replicare debetius
affuerunt: recordentur. B̾ reinc̾a
ad filium hominis: nisi sursume
diceret descendentes ad filinm hi
nisi deorsum esset. Ipse sursum
deorsum. Sursum in se: de orsum
sursum apud patrem: deorun
nobis. Unde et uor illa ad sulumde
Saule saule quid me ꝑsequeris: Na
diceret saule saule: isi qui a surhit
erat. Sursum eum saulus nõpsquds
sursum erat: nisi essec et deorsum se¬
te xp̃m sursum: agnoscite do̾r sum bi¬
be sursum. xp̃m largientem: hicagus
Esuriii. sitiui. nudꝰ fui. hospes fui aa
cere fui. Et quibꝰ dam dirit. ministrati
uitem. Quis nescit: Et hic ad ipsasda¬
tias ꝑtinebat: aquam in uinum uercd
Si dues ẽ. qui habet uinum: qualis duii
est. qui facit uinum: Ergo diues et paus
xp̃s. Tanquam dĩ diues: & tanquã honi
pauper. Iam et ipse homo diues asccas¬

Expanded text:
i ascendentes et descendentes ad Filium hominis . Quaesivimus quid esset, et diu locuti sumus: numquid et hodie eadem replicare debemus? Qui adfuerunt recordentur: breviter taad Filium hominis, nisi sursum esset: non diceret, descendentes ad Filium hominis, nisi et deorsum esset. Ipse sursum, ipse deorsum: sursum in se, deorsum in suis; sursum apud Patrem, deorsum in nobis. Unde et vox illa ad Saulum, Saule, Saule, quia me persequeris . Non diceret, Saule, Saule, nisi quia sursum erat. Sursum eum Saulus non perseqsursum erat, nisi esset et deorsum. Timete Christum sursum, agnoscite deorsum. Habe Christum sursum largientem, hic agnosce Esurivi, sitivi, nudus fui, hospes fui, in carcere fui. Et quibusdam dixit, Ministrastiuperem: Christum divitem quis nescit? Et hic ad ipsas divitias pertinebat, ut aquam in vinum verteret. Si dives est qui habet vinum, qualis dives est qui facit vinum? Ergo dives et pauper Christus: tanquam Deus dives, tanquam homo pauper. Jam et ipse homo dives asc
Abbreviated transcription (Latin):
esses sub ficu uidi de: sum essess
cato uidite. Et ad rem gritam qua
respiciens: recordatus ẽ nacdunui
fiusse sub ficu. ubi non erat. xp̃c i
ibi aut̃ erat p̾centia corporali. dot
uero spĩali ubi uon est: et quonu
bat se solum fuisse sub ficu ubiar
tatem: et exclamauit tu es rerist¬

Expanded text:
esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu, ubi non erat Christus. Non ibi autem erat praesentia corporali: scientia vero spirituali ubi non est? Et quoniam sciebat se solum fuisse sub ficu, ubi Ddivinitatem, et exclamavit, Tu es rex Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum ꝑcinet solum.
Ipse quippe ilis dominus sub ficu ud¬
dit omẽ genus humanum. Isto enĩ loco
intelligitur ꝑ arborem fiei: significasse
peccatum. Non ubiq hoc significat: seo
hoc loco ut diri ea seiliect significandi
congruentia: qui nostis primum homi¬
nem quando peccauit foliis ficul neis
suisse sub tectum. his folus enim pudẽ¬
da tererunt. quaudo de peccato suos
crubuerunt. Et quȩ deus illis mebra :
ipsi ũbi pudenda fecerunt. Honenĩ
erubescendum ẽ de opere dĩ: sed con¬
fusionem p̃ceisit caula pecera. Sinon
p̃cesłis set iniquitas: numnquamno¬
besceret nuditas. Nudi enĩ eran
confundebantur: nõ enim cõmsd
unde confundentur. Noc aucẽ a

Expanded text:
ad ipsum pertinet solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa peccati. Si non praecessisset iniquitas, nunquam erubesceret nuditas. Nudi enim erant, et non confundebantur. Non enim commiserant unde confunderentu
Abbreviated transcription (Latin):
docturus eccłiam. et habiturus scolam su¬
am p̃ter iudeos sicut modo uidemus :÷
numquit credentes in se ad iuideos missurꝰ
erat ut discerent: Sed nomine phariseoꝵ
et scribarum siguificauit quosdam fut᷑os
Se autem figurauit in ꝑsona moysi. Et¬
enim ꝑsonam eius gerebat moyses: etidõ
uelum ante seponebat quando loqueba¬
tur p̃̾pło: quia quamdui illi in lege carna¬
ubus gaudiis & uoluptatibus dediti erat̃
et regnum terrenum querebant. uelam̃¬
n positum erat contra faciem corum ne
ne uiderent. xp̃m in scripturis. Ablg
uelamine postea quam passus dͥomnt
uisa sunt secreta templi. Idõ cum me
penderet scusum ẽ uelum templi.
mo usq deorsum. Et aꝑte dicit apli¬

Expanded text:
docturus Ecclesiam, et habiturus scholam sudocturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut discerent? Sed nomine Pharisaeorum et Scribarum significavit quosdam in Ecclse autem figuraverat in persona Moysi. Etenim personam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte dicit ap
Abbreviated transcription (Latin):
habeo aliasoues que non sunt de hoc ouile:
Loquebatur autem iudeis oportet me in¬
quit et illas adducere. ut sit unus. grex
et unus pastor. Ideo due naues erant: un
uocauerat discipułos. duas ipsas plebes sig¬
nificabant: quando miserunt retia et le¬
uauerut̃ tantam uim et tantum nume¬
rum piscium. ita pͥene retia re rumꝑent᷑.
et onerauerunt inquit duas naues duc
naues significabant unam eccłiam. sed de
duabus plebib factam. coniunctam in xp̃o.
quamuis de diuersam uenientem. Hoc¬
etiam significant duȩ urores: habentes
unum uirum iacob. lia et rachel. has
duas significabant etiam duo ceci qui
sedebant turta uiam: quos dñs illumina¬
uit. Et si auerãtis scripturas: in multiᷤ
locis inuenietis significari duas eccłias:
que non sunt diie sed una.A dhoic enim
ualet lapis angularis: ut ex duab faciat
unum. Adhoc ualet ille pastor: ut et de
duobus gregibꝰ faciat unum. Ergo dñs

Expanded text:
Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Loquebatur autem Judaeis: Oportet me, inquit, et eas adducere, ut sit unus grex, et unus pastor. Ideo duae naves erant, unde vocaverat discipulos. Duas ipsas plebes significabant, quando miserunt retia, et levaverunt tantam vim et tantum numerum piscium, ita ut pene retia rumperentur: Et oneraverunt, inquit, duas naves . Duae naves significabant unam Ecclesiam, sed de duabus plebibus factam, conjunctam in Christo, quamvis de diverso venientem. Hoc significant etiam duae uxores, habentes unum virum Jacob, Lia et Rachel . Has duas significant etiam duo caeci, qui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminavit . Et si advertatis Scripturas, in multis locis invenietis significari duas Ecclesias, quae non sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
głizant: nontam salutem eius querunt.
eui anniunciant. quam commnodum sum.
Iue autem qui audit salutem ab eo qui
non habet salutem. si credidit ei quem ad¬
illi amniunciat: neq in illo spem posuerit
ꝑ quem illi annunciatur salus. qui annun¬
ciat habebit detrimentum: cui adnunciat᷑
habebit lucrum. Habes dominum dicen¬
dem de phariseis: qui m cathedra moysi se¬
dent. Non eos solos significabat dominus:
quasi uere eos qui crederent in xpõ ad uide¬
orum scolam mitteret. ut ibi discerent quẽ¬
adinddum it̃ sit ad regnum celoꝵ. Non
ne dominus idõ uenit ut institueret eccłiam.
ipsosq iudoos bene credentes. et bene spe¬
rantes. et bene diligentes segregaret tamꝗͣ.
frumenta a paleis. & faceret imum pariȩtem
circuncisionis. cui conuingeretur alins
paries ex p̃cipuoio gentium: quibus duo¬
bus parietib de diuerso uenientib esset
ipse lapis angularis: Nonne gͦ idem dñs
de duabus itis plebib i uno fut̾is dixit.

Expanded text:
gelizant, et non tam salutem ejus quaerunt gelizant, et non tam salutem ejus quaerunt cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui audit salutem ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ille annuntiat, neque in illo spem posuerit, per quem illi annuntiatur salus: qui annuntiat, habebit detrimentum; cui annuntiatur, habebit lucrum. CAPUT VI. 6. Dictem de Pharisaeis, Cathedram Moysi sedent . Non eos solos significabat Dominus: quasi vero eos qui crederent in Christum, ad Judaeorum scholam mitteret, ut ibi discerent quemadmodum iter sit ad regnum coelorum. Nonne ideo Dominus venit, ut institueret Ecclesiam, ipsosque Judaeos bene credentes et bene sperantes et bene diligentes segregaret tanquam frumenta a paleis, et faceret unum parietem circumcisionis, cui conjungeretur alius paries ex praeputio Gentium, quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis? Nonne ergo idem Dominus de duabus istis plebibus in uno futuris dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
pemi designauit mercennarium. designauit
furem. Iastorem dixit ammam suam pone¬
re ꝑ ouib et intrare ꝑ ianuam: furem dixit
& latronem ascendere ꝑ aliam partem. mer¬
ceniarium dirit lupum uł etiam furem
siuideat fugere: quia non ẽ illi cura de o¬
iubis. Mercennarnus est enim: nõ pastor.¬
q u̾e enim intrat ꝑianuam quia pastor est:
Ale ascendit ꝑ aliam partem quia fur ẽ:
ille uidens eos qui uolunt collere oues. ti¬
miet et fugit. quia mercennarius ẽ: quia
non ẽ illi cura de ouibus. Mercennarius
ẽ enim. Si inuenerimus tres istas partes.¬
ꝑsonas. inuenit scĩtasurã et quos diligatiꝰ.
et quos coleretis. et quos caueatis. diligẽdꝰ
ẽ pastor tolerandus mercennarius. cauendꝰ
est latro. S unt homines in eccłia de quibus
dicit apłi qui ex occasioẽ euangłizant: que¬
rentes ab hommibus cõmoda fua. siue pecu¬
niaria. siue honorum uel laudis humane.
Quomodolibet uolentes acciꝑe munera enã¬

Expanded text:
rem, designavit mercenarium, designavit rem, designavit mercenarium, designavit furem. Pastorem dixit animam suam ponere pro ovibus et intrare per januam. Furem dixit et latronem ascendere per aliam partem. Mercenarium dixit, lupum vel etiam furem si videat, fugere; quia non est illi cura de ovibus: mercenarius est enim, non pastor. Ille intrat per januam, quia pastor est; ille ascendit per aliam partem, quia fur est: ille videns eos qui volunt tollere oves, timet et fugit, quia mercenarius est, quia non est illi cura de ovibus; mercenarius est enim. Si invenerimus tres istas personas, invenit Sanctitas vestra et quos diligatis, et quos toleretis, et quos caveatis. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Sunt homines in Ecclesia, de quibus dicit Apostolus, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere munera evan
Abbreviated transcription (Latin):
nisnera sua medico ostendebat. Di¬
temnm ille: oeus grãs ago tibi quia
sum sicut publicanus iste. Głabat᷑
tr alterum. Ergo si publicanus ille
is eet iniud̾et illi pharisers: quia nõ
et super quem extolleretur. Quomꝰ gͦ
erat: qui sic inuidebat: Nonerat
sanis. Et cum se sanum diceret: non
en dico uobis: quia descendit iustifi¬
uis de templo publicanus magis quam
ariseus: quia omĩs qui se exaltat humi¬
Oitur. et qui se humliat eraltabitur.
igͦ se eraltãt: ꝑ alteram partem uolt̃¬
unt ascendere ad ouile. qui autem se
niliant: ꝑ ianuam intrant ad ouile.
de illo dixit intrat: de illo ascendit:
i ascendit: uidetis quia alta petit. No
rat : sed cadit. Iue autem qui se submit
ut ꝑ ianuam intrent: nec cadit quia
ebemus alas inuestigare ieuangłio:
pastoris mercenarii. furis. Cum legeretur.
puto quod ammauertistis. designauit pasto¬

Expanded text:
iste vulnera sua medico ostendebat. Diiste vulnera sua medico ostendebat. Dicebat enim ille: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut Publicanus iste. Gloriabatur super alterum. Ergo si Publicanus ille sanus esset, invideret illi Pharisaeus; quia non haberet super quem extolleretur. Quomodo ergo venerat, qui sic invidebat? Non erat utique sanus: et cum se sanum diceret, non Amen dico vobis, quia descendit justificatus de templo Publicanus, magis quam Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Qui ergo se exaltant, per alteram partem volunt ascendere ad ovile: qui autem se humiliant, per januam intrant ad ovile. Ideo de illo dixit, intrat: de illo, ascendit. Qui ascendit, videtis, qui alta petit, non intrat, sed cadit. Ille autem qui se submittit, ut per januam intret, non cadit, sed debemus illas investigare in Evangelio; pastoris, mercenarii et furis. Cum legeretur, puto quod animadvertistis, designavit pasto