comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculos reflecte: diligentius obsecro intu¬
ere: mirare. obstupesce. Stupendũ ual¬
de quomͦ mala hominum d̾s indesinen¬
ter aspicit: quȩ tantum delectat᷑ ⁊ odit.
Numqͥd queso ñ potest di om̃ipoten¬
tia tot ⁊ tanta mala cohibere. qͤ om̃ipo¬
tentis sap̃ia nusqͣm potest ignorare:
quȩ om̃ipotens bonitas nuimqͣm potest
amare: Ad huiꝰ ammirationis cumu¬
lum illud accedit. qd̵ malis etiam bona
temporalia tribuit. ꝑ quȩ qͦdam mͦ in
eis ea mala multiplicare indet᷑ quȩ p̃
om̃ib & suꝑ om̃ia detestatur. Nam ꝑ
bona temꝑalia ut suꝑuis dictum est
mali in serpsis resoluunt᷑: & a deo desti¬
tuuntur. Nonqͥdnam illa duinȩ sci¬
entiȩ ꝑspicatia quomͦ mali suis donis
abutantur ñ consid̾at: an forte quid
qͦd animo gerant ignorat. S qͥs hoc
dicere audeat: Attende gͦ qͣm sit diffi¬
cile huiꝰ ꝑplexionis inuolucrum digna
ammiratione uenerari: ꝯ inuenies qͣm

Expanded text:
oculos reflectere; diligentius, obsecro, intuoculos reflectere; diligentius, obsecro, intuere, mirare, obstupesce. Stupendum valde quomodo mala hominum Deus indesinenter aspicit quae tantum detestatur et odit. Nunquid, quaeso, non potest Dei omnipotentia tot et tanta mala cohibere quae omnipotens sapientia nusquam potest ignorare, quae omnipotens bonitas nunquam potest amare? Ad hujus admirationis cumulum illud accedit, quod malis etiam bona temporalia tribuit per quae quodammodo in eis ea mala multiplicare videtur quae prae omnibus et super omnia detestatur. Nam per bona temporalia, ut superius dictum est, mali in seipsis resolvuntur, et a Deo destituuntur. Nunquidnam illa divinae scientiae perspicacia quomodo mali suis donis abutantur non considerat? An forte quid, quo animo gerant ignorat? Sed quis hoc dicere audeat? Attende ergo quam sit difficile hujus perplexionis involucrum digna admiratione venerari, et invenies quam
Abbreviated transcription (Latin):
scđm: circulus p̃destinationis ad angu¬
lum t̾cium: circulus dispositionis ad u¬
angulum qͣrtum. Collisionem adu̾sita¬
tis & iniqͥtatis pͥmum angulum facere
suꝑius iam diximꝰ: & ad maloꝵ correcti¬
onem ñ aũt correctionem ꝑtinere docu¬
imus. Si gͥ ad di prescientiam respicias:
quid qͦd in ipsa ampliꝰ mireris inuemes:
Quid queso reꝓbos ꝑ adu̾santium malo¬
rum flagella corripit: si eos a suis malis
nunqͣm uelle resipiscere p̾noscit: Quid
eis quasi pat̾nitatis uerbera adhibet. p̃¬
ceptis cohibet. minis terret: qͦs eternis
malis addictos esse p̾uidet: Si gͥ in diui¬
na p̾scientia qͦd amplius mireris non
inuenis: ñ est cur eam huic angulo ar¬
cius inherere mireris. Item suꝑius mon¬
stratum ẽ occursionem ꝓsꝑitatis ⁊ ꝑt̾i¬
sitatis scđm angulum facere: ꝙ eum
ad maloꝵ destitutionem ⁊ deiectionẽ
maxime ꝑtinere. Nunc queso ad dimi¬
nȩ scientiȩ considationem intelligentiȩ

Expanded text:
secundum, circulus praedestinationis ad angusecundum, circulus praedestinationis ad angulum tertium, circulus dispositionis ad angulum quartum. Collisionem adversitatis et iniquitatis primum angulum facere superius jam diximus, et ad malorum correptionem, non autem correctionem pertinere docuimus. Si igitur ad Dei praescientiam respicias, quid quod in ipsa amplius mireris invenies? Quid, quaeso, reprobos per adversantium malorum flagella corripit, si eos a suis malis nunquam velle resipiscere praenoscit? Quid eis quasi paternitatis verba adhibet, praeceptis cohibet, minis terret, quos aeternis malis addictos esse praevidet? Si igitur in divina praescientia quod amplius mireris non invenis, non est cur eam huic angulo arctius inhaerere mireris. Item superius monstratum est, occursionem prosperitatis et perversitatis secundum angulum facere, et eum ad malorum destitutionem et delectationem minime pertinere. Nunc, quaeso, ad divinae scientiae considerationem intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ctant apparere iocundiores : Diuine si¬
qͥdem p̃destinationis & dispositionis
rõnem in saluandoꝵ reparatione. pro¬
motione. glorificatione: qͣm in maloꝵ
tusta reꝓbatione. deiectione. dãpnatio¬
ne caruis amplectim᷑. iocundius uen̾a¬
mur. ardentius diligimus. honorificen¬
tius magnificamꝰ. In tantum enim p̾¬
destinatio specialit᷑ & ꝓprie ad hoc latꝰ
ꝑtinere uidetur. ut pͥene de sola pre¬
ordinatione ad uitam dici soleat: ꝙ ad
aliam partem non nͥ abusiie ⁊ imꝓpͥe
referatur. Diuina uͦ dispositio qͣmins ad
utralibet ꝑtineat. eo qđ nusqͣm aliquid
mordinatum relinqͣt: soli tam̃ electoꝵ
saluti om̃is eius ordinatio militat. Ecce
iam diximus qͦs in quo latere circulos
Torte adhuc hoc animũ pulsat:
in qͦ quisq angulo poni debeat.
Attende ne forte quadam suꝑ¬
eminentiȩ singularitate specialius ꝑ̃ti¬
neant circulus p̾scientiȩ ad angulum
pͥmum: circulus scientiȩ ad angulum

Expanded text:
ctant apparere jucundiores? Divinae sictant apparere jucundiores? Divinae siquidem praedestinationis et dispositionis rationem in salvandorum reparatione, promotione, glorificatione, quam in malorum justa reprobatione, dejectione, damnatione charius amplectimur, jucundius veneramur, ardentius diligimus, honorificentius magnificamus. In tantum enim praedestinatio specialiter et proprie ad hoc latus pertinere videtur ut pene de sola praeordinatione ad vitam dici soleat, et ad aliam partem nonnisi abusive et improprie referatur. Divina vero dispositio quamvis ad utralibet pertineat, eo quod nusquam aliquid inordinatum relinquat, soli tamen electorum saluti omnis ejus ordinatio militat. Ecce jam diximus quos in quo latere circulos adhuc hoc animum pulsat in quo quisque angulo poni debeat. Attende ne forte quadam supereminentiae singularitate specialius pertineant, circulus praescientiae ad angulum primum, circulus scientiae ad angulum
Abbreviated transcription (Latin):
& uoluntates attendit. qͥd ꝓ his om̃ib in
cordium archano aliud aspicit. qͣm qͦd ibi¬
dem in semet reposint: Bonos siqͥdem
cord̾ium motus quoslibet ⁊ absq contra¬
dictione ipse oꝑatur: ipsisq cooꝑatur. Il¬
lud uͦ pre om̃ib mirum qđ nichil omn¬
um ignorare ualeat: eoꝵ etiam qͤ cordib
humanis ipse ñ inspirat. Hȩc ẽ illa in di¬
iunȩ scienciȩ ꝑspieacia uere summa et
omino latere possit in cordium ma¬
lorum tam ꝓfunda & tam tenebrosa
abysso. Ecce cur ꝓuidentiȩ & scientiȩ
circuli in ꝑmissionis latere sedem acci
siderationi mirabiliores occurrunt. Ce¬
teros aũt p̃destinationis uidelicet ꝙ di¬
spositionis diuinȩ circulos latus aliud
habere debet: & cur hoc sit multa ut
arbitror expositione ñ indiget. Ut enĩ
taceamus eos in hac parte apparere mi¬
rabiliores. quis eos neget in his qͦ electoꝵ
saluti militant. quȩ sola ad hoc latus spe¬

Expanded text:
et voluntates attendit, quid pro his omnibus in et voluntates attendit, quid pro his omnibus in cordium arcano aliud aspicit quam quod ibidem ipsemet reposuit? Bonos siquidem cordium motus quoslibet absque contradictione ipse operatur, ipsisque cooperatur. Illud vero prae omnibus mirum, quod nihil omnium ignorare valeat eorum etiam quae cordibus humanis ipse non inspirat. Haec est illa in divinae scientiae perspicacia vere summa et omnino latere possit in cordium malorum tam profunda et tam tenebrosa abysso. Ecce cur providentiae et scientiae circuli in permissionis latere sedem accip nostrae considerationi mirabiliores occurrunt. Caeteros autem praedestinationis videlicet, et dispositionis divinae circulos latus aliud habere debet; et cur hoc sit, multa, ut arbitror, expositione non indiget. Ut enim taceamus eos in hac parte apparere mirabiliores, quis eos neget in his quae electorum saluti militant quae sola ad hoc latus spe
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Uoluntatem enim malam mũqͣm
facit: qͣmuis eam eẽ ꝑmittat. Certe minꝰ
miramur ea ipsum posse ab ȩt̾no p̾scire.
qͤab ipso erant facienda: qͣmuis sint tam
multa & pene infinita qͣm ea quȩ posuit
sub potestate aliena ⁊ uoluntate contͣria.
Quid auͣt de eis scientia dicturi fumus.
qͣm om̃ium quȩ sunt qͣlitatem. modum.
ordinem. ⁊locum. & numerũ. sub uno sĩ¬
plicis uisionis radio comp̾hendere scimꝰ:
Ouere miranda: o uere stupenda. Si aũt
queris ubi mirabilior nr̃ȩ considationi
appareat. quȩ uere ubiq ẽ mirabilis: qͥs
eam ñ uideat mirabiliorem uideri in
reb occultis qͣm in reb manifestis: Qua¬
le queso ẽ occulta hominũ secreta uideli¬
cet cogitationum. affectionum. uolun¬
tatum ⁊ intentionum indesinent̾ aspi¬
cereꝰ ꝙ quemlibet cordis motum ante di¬
ae uinȩ scientiȩ conspectum ñ posse latere :
Quotiens uͦ bonas hominum cogitationẽ

Expanded text:
erat. Voluntatem enim malam nunquam erat. Voluntatem enim malam nunquam facit, quamvis eam esse permittat. Certe minus miramur ea ipsum posse ab aeterno praescire quae ab ipso erant facienda, quamvis sint tam multa, et pene infinita, quam ea quae posuit sub potestate aliena et voluntate contraria. Quid autem de ejus scientia dicturi sumus, quam omnium quae sunt qualitatem, modum, ordinem et locum, et numerum sub uno simplicis visionis radio comprehendere scimus? O vere miranda! o vere stupenda! Si autem quaeris ubi mirabilior nostrae considerationi appareat, quae vere ubique est mirabilis, quis eam non videat mirabiliorem in Dei rebus occultis quam in rebus manifestis? Quale, quaeso, est occulta hominum, secreta videlicet cogitationum, affectionum, voluntatum et intentionum indesinenter aspicere, et quemlibet cordis motum ante divinae scientiae conspectum non posse latere? Quoties vero bonas hominum cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑ quȩ fiuint di oꝑatione Ordinen¬
tur itaq in ꝑmissionis latere circulus
p̾scientiȩ & circulus scientiȩ. Similit̾ in
latere diuinȩ oꝑationis circulus p̃desti¬
nationis:  circulus dispositionis. Uis
aut scire qͣm recte qͣm ordinate circuli
qͥ dicunt᷑ scienciȩ uł prescientiȩ illis ma¬
xime p̾sident quȩ funt di ꝑmissione :
Cogita gͦ si potes qͣnta ammiratione di
gnum sit qd̾ hȩc om̃ia potuit p̾scire ab
ȩterno: quoꝵ ẽ tam innumera multi¬
tudo. & tam multiplex uariacio. S hȩc
eius p̾sciencia cum sit in utsq mirabił.
mirabilior tam̃ apparet in reb malis qͣm
bonis. Que enim mala sunt qͥa inuste
fiunt. sola utiq eus scimꝰ fieri ꝑmissione:
nunqͣm aũt eus oꝑatione. Cogita gͦ si
potes qͣnta ammiratione dignum sit qd̾¬
uane illa etiam p̾scire potuit qͥ alieni uolunta¬
ti reliquit: & uoluntati qͥdem quȩ nun¬
dum fuerat. ⁊ quam nonqͣm facturus

Expanded text:
videantur quae fiunt Dei operatione. Ordinenvideantur quae fiunt Dei operatione. Ordinentur itaque in permissionis latere circulus praescientiae et circulus scientiae. Similiter in latere divinae operationis circulus praedestinationis, et circulus dispositionis. Vis autem scire quam recte, quam ordinate circuli qui dicuntur scientiae, vel praescientiae illis maxime praesident quae fiunt Dei permissione? Cogita ergo, si pscire ab aeterno quorum est tam innumera multitudo et tam multiplex variatio. Sed haec ejus praescientia cum sit in utrisque mirabilis, mirabilior tamen apparet in rebus malis quam bonis. Quae enim mala sunt quia injuste fiunt sola utique ejus scimus fieri permissione, nunquam autem ejus operatione. Cogita etiam, si potes, quanta admiratione dignum sit quod illa etiam praescire potuit quae alienae voluntati reliquit, et voluntati quidem quae nondum fuerat, et quam nunquam facturus
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendunt: & suo in sinu uniu̾sa con¬
cludunt. Hii sunt illi qͣtuor ut arbitror
circuli: qui ꝑ moysem ꝑ qͣtuor archȩ an¬
gulos iubentur ordinari. Quod diuina
modos in quibdam uideat᷑ mirabili¬
or in quibdam iocundior. Capłm .xx.¬
sedem habent in latere uno:
duo reliqui in latere alio. Sin¬
guli itaq certis locis deputant᷑: qͣmuis
ad totius arche euectionem parit̾ om¬
nes cooꝑentur. Ibi enim quilibet huiꝰ¬
modi circuloꝵ sedem habere debet:
qͦ quisq in loco pre ceteris mirabilior
seu iocundior nr̃ȩ consid̾atiomi appa¬
ret. Nam ab eo quisq loco qͣsi ampliꝰ
elongat: uͥ contemplantis ammiratio¬
nem mimis excitat: ubi in ammiran¬
tis animo minorem iocunditatem
generat. Accipiunt gͦ sedem duo in la¬
tere uno: & duo itidem in latere alio.
Suꝑius aũt dictum ẽ quomͦ ad latus
unum ꝑtineant qͦ fuint di ꝑmissione:
uel quomͦ quȩ ad latus aliud ꝑtinere

Expanded text:
comprehendunt, et suo in sinu universa concomprehendunt, et suo in sinu universa concludunt. Hi sunt illi quatuor, ut arbitror, circuli, qui per Moysen per quatuor arcae angulos jubentur ordinari. CAPUT XXI. Qmodos in quibusdam videatur mirabilior, in quibusdam jucundior. Horum asedem habent in latere uno, duo reliqui in latere alio. Singuli itaque certis locis deputantur quamvis ad totius arcae evectionem pariter omnes cooperentur. Ibi enim quilibet hujusmodi circulorum sedem habere debet, quo quisque in loco prae caeteris mirabilior, seu jucundior nostrae considerationi apparet. Nam ab eo quisque loco quasi amplius elongat ubi contemplantis admirationem minus excitat ubi in admirantis animo minorem jucunditatem generat. Accipiunt ergo sedem duo in latere uno, et duo itidem in latere alio. Superius autem dictum est, quomodo ad latus unum pertineant quae fiunt Dei permissione, vel quomodo aeque ad latus aliud pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mordinatum reliͥquit. Hos nr̃ȩ
consid̾ationis modos quasi in circulũ
flectimus: qͣndo in om̃i diuine sapi¬
entiȩ ordinatione initium cũ fine cos¬
cordare uidemus. Numqͣm enim di¬
uina p̾scientia in sua ꝓuidentia falli¬
tur: munqͣm diuina p̾destinatio in
suo ꝓposito decipit᷑ mimqͣm eius sci.¬
entia in iudicio suo errat: nusqͣm eiꝰ
dispositio in suo consilio mtat. Dum
enun circulus in semetipsum ab om̃i
parte reflectitur: in ipso ꝓculdubio
sicut nec initium sic nec finis inueni¬
tur. Illa itaq ncħominus consid̾atio
ad hos circulos ꝑtinet: qđ m om̃i diui¬
ne comp̃hensionis contemplatione
initium finemq uł modum mens
nr̃a inuestigare ñ ualet. Horum circu¬
loꝵ ambitus ab om̃i parte ad unum
medium punctum equalit̾ circum¬
fertur: qi om̃is diuina examinatio nꝰ¬
qͣm in una re qͣm in alia ab unius &
simplicis it̾itatis diffinitione longuis
euagatur. Hii circuli in seipsis omnia

Expanded text:
nihil inordinatum relinquit. Hos nostrae nihil inordinatum relinquit. Hos nostrae considerationis modos quasi in circulum flectimus, quando in omni divinae sapientiae ordinatione initium cum fine concordare videmus. Nunquam enim divina praescientia in sua providentia fallitur, nunquam divina praedestinatio in suo proposito decipitur, nusquam ejus scientia in suo judicio errat, nusquam ejus dispositio in suo consilio nutat. Dum enim circulus in semetipsum ab omni parte reflectitur, in ipso procul dubio sicut nec initium, sic nec finis invenitur. Illa utraque nihilominus consideratio ad hos circulos pertinet, quod in omni divinae comprehensionis contemplatione initium, finem vel modum mens nostra investigare non valet. Horum circulorum ambitus ab omni parte ad unum medium punctum aequaliter circumfertur, quia omnis divina examinatio nusquam in una re quam in alia ab unius et simplicis veritatis diffinitione longius evagatur. Hi circuli in seipsis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
arche habemus: qr eiusdem
expositione tenemus: queramꝰ adhuc qͥ
sunt illi qͣtuor anuli aurei qui iuben¬
tur singuli in singulis angulis pom.
De auro satis constat qđ cetera om̃ia
metalla claritatis suȩ magnitudine
suꝑat: s diuina sapientia quid clariꝰ
quid lucidius. cui etiam nichil cõꝑa¬
rabile inuenimus: De hoc auro qͣsi
ad duĩsas oꝑationes mat̾iam sumimꝰ:¬
qͣndo illam quȩ in se simplex & una est
diu̾so modo consideramꝰ. Dei siqͥdem
sapientia cum sit ut dictum ẽ simplex
& una. mͦ prescientia dicit᷑. mͦ scientia
nominatur: nunc eam p̃destinatio¬
nem dicimꝰ. nunc dispositionem uo¬
camus. Sic res una a nobis diu̾so mͦ
distinguitur: ut nr̃a exiguitate qua¬
licumq mͦ uel ex parte capiat᷑. Scien¬
tia ẽ quȩ om̃ia cognoscit. Prescientia:
quȩ ab ęt̾no om̃ra preuidit. Predesti¬
natio: qua ab et̾no om̃s siuẽ ad uitã
sine ad mortem p̃ordinauit. Dispositio:
qua om̃ia ubiq incessant̾ disponendo

Expanded text:
e habemus, quia ejusdem expositione tenemus, quaeramus adhuc qui sint illi quatuor annuli aurei qui jubentur singuli in singulis angulis poni. De auro satis constat quod caetera omnia metalla claritatis suae magnitudine superat. Sed divina sapientia quid clarius, quid lucidius? cui etiam nihil comparabile invenimus. De hoc auro quasi ad diversas operationes materiam sumimuando illam, quae in se simplex et una est, diverso modo consideramus. Dei siquidem sapientia cum sit, ut dictum est, simplex et una, modo praescientia dicitur, modo scientia nominatur, nunc eam praedestinationem dicimus, nunc dispositionem vocamus. Sic res una a nobis diverso modo distinguitur ut a nostra exiguitate qualicunque modo, vel ex parte capiatur. Scientia est qua omnia cognoscit. Praescientia qua ab aeterno omnia praevidit. Praedestinatio qua ab aeterno omnes sive ad vitam, sive ad mortem praeordinavit. Dispositio qua omnia ubique incessanter disponendo
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝑducitur. ibi libent̾ immorat᷑ qr
mira illic suꝑ olestium spec̾taculoꝵ io
Ccunditate reficitur. Studiose itaq in eo
locoꝵ moras innectit: ubi cursum suũ
i circulum flectit. Ea ꝓpier utiq girat
ꝑ meric̾iem: neq enm eo desid̾io fert᷑
immo fiectitur ad aqͥlonem. Iocunda
sane admodum plaga meridiana am
mietate lucis ⁊ feruore diei: eo qd̵ dulce
sit ualde ꝙ delectabile aspectu. contẽpla¬
ri beatoꝵ sp̃uum ordines hylarescenteᷤ
in claritate es caritate dei. Nichil ꝓcul
dubio tale habet aqͥlonaris illa plaga
ꝑpetuis tenebris addicta ⁊ ꝑempm fri¬
gore ddampnata: eo qđ talib in regionib
digne crucient᷑ reꝓboꝵ cord̾a ꝙ ꝑ malici¬
am frigida. ⁊ ꝑ ignorantiam ceca. Non
gͦ illuc usq ꝑcurrit s tantũ fiectiur::
nam nullo desiderio puto ad tam ina¬
mabilem regionem trahit᷑. Flectitur
tam̃ ut que illic sunt quasi alonge
ꝓspiciat: et que mala qua cautela

Expanded text:
usque perducitur ibi libenter immoratur, quia usque perducitur ibi libenter immoratur, quia mira illic supercoelestium spectaculorum jucunditate reficitur. Studiose itaque in eo locorum moras innectit, ubi cursum suum in circulum flectit. Eapropter utique girat per meridiem, neque eo desiderio fertur, imo flectitur ad aquilonem. Jucunda sane admodum plaga meridiana a nimietate lucis et fervore diei, eo quod dulce sit valde et delectabile aspectu contemplari beatorum spirituum ordines hilarescentes in claritate et charitate Dei. Nihil procul dubio tale habet aquilonaris illa plaga perpetuis tenebris addicta et perenni frigore damnata, eo quod talibus in regionibus digne crucientur reproborum corda, et per malitiam frigida, et per ignorantiam caeca. Non ergo illuc usque percurrit, sed tantum flectitur: nam nullo desiderio puto ad tam inamabilem regionem trahitur; flectitur tamen ut quae illic sunt quasi a longe prospiciat, et quae mala qua cautela
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Sol oritur qͣndo u̾itatis intelligẽ¬
cia cordi inspirat᷑: idemq sol occidit: cũ
intelligentiȩ radius subtrahit᷑ S post
occasum sol ad locũ suum reu̾titur: ut
it̾m renascatur. Solis huiꝰcemodi locus:
ipse ẽ anmus. Ex ipso enim ammo
intelligentia nascitur: qͣndo a diuna gr̃a
insitatur. Quid gͦ est solem ad locum suum
redire: insi m̃tis intuitum ad sui consid̾a¬
tionem reflectere: Post occasum gͦ sol
ad locum suum reu̾titur: qr ꝑ subtracti¬
onem gr̃e ad defectus sui consid̾ationẽ
mentis oculus reu̾berat᷑. Per hoc enim
qd̾ cliuina gr̃a se ad tempus subtrabit: co¬
gitur homo cognoscere qͣm mehil sit. ꝙ
nem iterum renascit᷑: qr ꝑ consid̾atio¬
nem ꝓpͥs infirmitatis amissa intelligen
N loco aũt suo sol renas Capłm .uii.¬
cens pallatim ad altiora conscendit: qͥa
ꝑ sui cognitionem in cȩlestium contem¬
plationem assurgit. S cũ ad summũ

Expanded text:
titur. Sol oritur quando veritatis intelligentitur. Sol oritur quando veritatis intelligentia cordi inspiratur, idemque sol occidit cum intelligentiae radius subtrahitur. Sed post occasum sol ad locum suum revertitur ut iterum renascatur. Solis hujuscemodi locus ipse est animus. Ex ipso enim animo intelligentia nascitur, quando a divina gratia visitatur. Quid ergo est solem ad locum suum redire, nisi mentis intuitum ad sui considerationem reflectere? Post occasum ergo sol ad locum suum revertitur, quia per subtractionem gratiae ad defectus sui considerationem mentis oculus reverberatur. Per hoc enim quod divina gratia se ad tempus subtrahit cogitur homo cognoscere quam nihil sit, et nem iterum renascitur quia per considerationem propriae infirmitatis amissa intelligentIn loco autem suo sol renascens paulatim ad altiora conscendit quia per sui cognitionem in coelestium contemplationem assurgit. Sed, cum ad summum
Abbreviated transcription (Latin):
pensat. N escit om̃ino nescit qͥd de spũ
angłico quid de sp̃u diuno sentire debe¬
at: qui sp̃m suum pͥus ñ cogitat. Si
nonctum idoneus es int̾re ad teipsum:
quomͦ ad illa rimanda idoneus eris qͦ
sunt int᷑ uł supra temetipsum: Si nec¬
dum dignus es intrare in tab̾naculũ
pͥmum: qua fronte p̃sumis ingredi in
tab̾naculum scđm. hoc ẽ in scã sanctoꝵ :
Si ñdum moliri potes gressus altos ut
cum dño iħu uł saltem cũ moyse ascen¬
das in montem excelsum: qua p̃sump¬
tione paras uolare in celum: Prius re¬
di ad te: qͣm rimari p̾sumas quȩ sunt su¬
pra te. Prius sol ortus sui confima irra¬
diat: qͣm ad altiora conscendat. Hinc et¬
iam ꝑ salomonem dr. Oritur sol ⁊ oc¬
cidit: & ad locum suum reu̾titur. Ibiq
cum suum: ut ibi renascat᷑. Indeq rena¬
scens pallatim se ad altiora eleuat: ut pꝰt¬
modum cȩli u̾ticem tangat. Oritur in¬
quit sol ⁊ occidit: ꝙ ad locum suũ reu̾¬

Expanded text:
pensat. Nescit omnino, nescit quid de spiritu pensat. Nescit omnino, nescit quid de spiritu angelico, quid de Spiritu divino sentire debeat qui spiritum suum prius non cogitat. Si nondum idoneus intrare ad teipsum; quomodo ad illa rimanda idoneus eris quae sunt intra, vel supra temetipsum? Si necdum dignus es intrare in tabernaculum primum, qua fronte praesumis ingredi in tabernaculum secundum, hoc est in Sancta sanctorum? Si nondum moliri potes gressus altos ut cum Domino Jesu, vel saltem cum Moyse ascendas in montem excelsum, qua praesumptione paras volare in coelum? Prius redi ad te quam rimari praesumas quae sunt supra te. Prius sol ortus sui confinia irradiat quam ad altiora conscendat. Hinc etiam per Salomonem dicitur: Oritur sol et occidit, et ad locum suum revertitur, ubique ut ibi renascatur, indeque renascens paulatim se ad altiora elevat ut postmodum coeli verticem tangat: Oritur, inquit, sol et occidit, et ad locum suum rever
Abbreviated transcription (Latin):
cor meum in om̃i uita mea. Deniq si
et tu cupis implere dñicum p̾ceptum.
om̃i custodia serua cor tuum: & quale
a te dñs exigit oxpisti facere ꝓpiciatoriũ.
Disce uł exemplo qͥd facere expediat. Au¬
di dauid quomͦ scipsum in exemplo ꝓpo¬
nat. Meditatus sum nocte cũ corde meo:¬
q exercitabar ⁊ scoþebam sp̃m meum.
Meditabat᷑ nocte cum corde suo: medi¬
tare ⁊ tu cũ corde tuo. Scoþebat ille
sp̃m suum: scoþe & tu sp̃m tuum. Ex¬
erce agrum istum: attende temetipsũ.
Nbsq dubio insistens huic exercicio: in¬
uemes thesaurũ istum absconditum in
alium intelligentiam oꝑatur. seu eti¬
x hoc exercicio crescit auri copia.
multiplicat᷑ sciencia: aiignienta¬
tur sapientia. Ex hoc exercicio cordis
oculus mundat᷑: ingenium acuitur:
intelligentia dilatatur. Nichil recte
estimat: qͥ scipsum ignorat. Nescit qͣm
sub pedib suis om̃is mundana gła ia
ceat: qͥ conditionis suȩ dignitatem non

Expanded text:
cor meum in omni vita mea . Denique, si cor meum in omni vita mea . Denique, si et tu cupis implere Dominicum praeceptum omni custodia serva cor tuum, et quale a te Dominus exigit coepisti facere propitiatorium. Disce vel exemplo quid facere expediat. Audi David quomodo tibi seipsum in exemplum proponat: Meditatus sum, inquit, nocte cum corde meo, exercitabar, et scopebam spiritum meum . Meditabatur ille cum corde suo, meditare et tu cum corde tuo. Scopebat ille spiritum suum, scope et tu spiritum tuum. Exerce agrum istum, attende temetipsum. Absque dubio insistens huic exercitio, invenies thesaurum istum absconditum in alium intelligentia comparatur, seu etix hoc exercitio crescit auri copia, multiplicatur scientia, augmentatur sapientia. Ex hoc exercitio cordis oculus mundatur, ingenium acuitur, intelligentia dilatatur. Nihil recte aestimat qui seipsum ignorat. Nescit quam sub pedibus suis omnis mundana gloria jaceat, qui conditionis suae dignitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
propiciatoriũ facere poterat: qͣndo aꝑtis
oculis nichil uidebat: Sed postqͣm rece¬
pit lumen oculoꝵ suoꝵ factus ẽ uir ui¬
dens pauꝑtatem suam. ⁊ de reliqͦ curam
sui curiosius agens reu̾sus ÷ in semet¬
ipsum: & exꝑimento didicit qͣm absq
dubio intͣ nos sit regnũ celoꝵ. Inuento
namq thesauro abscondito in agro.
ditatus est ualde: & factus inclytus cepit
possidere substanciam multã minis su¬
ꝑ milia auri & argenti. Denq audi
głiantem non tam de auro qͣm de the-¬
sauro. Habemus aũt ait thesaurum
istum in uasis fictilib. O uirũ diritia¬
rum. o uere inclytum factum. Nunqͥd¬
nam ñ erat uir ille ditissimiis int̾ om¬
nes orientales. qͥ sap̃iam loquebat᷑ int̾
ꝑfectos: S qͥd de illo dicturi sumus. qͥ
non sero qͥdem sicut paulus. s ab meun¬
te etate sibi ꝓpiciatorium fecerat. ꝑ qͦd
& cordis sui mundiciam seruau̾a̾t: un¬
de ⁊ dicebat. Neq enim rep̃hendit me

Expanded text:
propitiatorium facere poterat, quando apertis propitiatorium facere poterat, quando apertis oculis nihil videbat? Sed, postquam recepit lumen oculorum suorum , factus est vir videns paupertatem suam, et de reliquo curam sui, curiosius agens reversus est in semetipsum, et experimento didicit quoniam absque dubio intra nos sit regnum coelorum. Invento namque thesauro abscondito in agro ditatus est valde, et factus inclytus coepit possidere substantiam multam nimis super millia auri et argenti. Denique, audi gloriantem non tam de auro quam de thesauro: Habemus autem, ait, thesaurum istum in vasis fictilibus . O virum divitiarum, o vere inclytum factum. Nunquidnam non erat vir ille ditissimus inter omnes Orientales qui sapientiam loquebatur inter perfectos? Sed quid de illo dicturi sumus, qui non sero quidem, sicut Paulus, sed ab ineunte aetate propitiatorium sibi fecerat, per quod et cordis sui munditiam servaverat, unde et dicebat: Neque enim reprehendit me
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Dñe tu scis insipientiam meam: & sub¬
stancia mea tanqͣm nichilum ante te. Da
mͥ intellectum dñe: ꝙ aurum habeo: ⁊diuẽ
sum. Custodi anmã meam qm infirmꝰ
torium. O qͣnta illi copia auri extitit: qͥ
in u̾itate psallere potuit. Suꝑ om̃s docen¬
tes me intellexi. Suꝑ senes intellexi: quia
mandata tua quesiui. O quale ꝓpiciatori¬
um habebat: qͥ coram dño fiducialit̾ psal¬
lebat. Protexisti me a comientu malignã¬
tium: a multitudine oꝑantium unqͥtatẽ.
fecerat ꝓpiciatorium: qͥ palam ꝓfitetur m¬
chil mͥ conscius sum. Sine ingenti enim
consilio conscienciȩ suȩ archam mundare
non nosset: ꝙ sine aureo ꝓpiciatorio cordĩ
archana munda seruare ñ posset. S ad
huc temꝑe qͣndo ꝑsequutus ẽ eccłiam i:
puto qͥa ꝓpiciatorio careret. S reputatũ
est ei ad indulgentiam. eo qđ nesciuis hoc
faceret: &aurum ñ haberet unde sibi ꝓ¬
piciatorium faceret. Demq qͦnam modo

Expanded text:
ei: Domine, tu scis insipientiam meam, et subei: Domine, tu scis insipientiam meam, et substantia mea tanquam nihilum ante te, da mihi intellectum, Domine, et aurum habeo, et dives sum. Custodi animam meam quoniam infirmus torium. O quanta illi copia auri exstitit, qui in veritate psallere potuit: Super omnes docentes me intellexi. Super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi . O quale propitiatorium habebat, qui coram Domino fiducialiter psallebat: Protexisti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem . fecerat propitiatorium, qui palam profitetur: Nihil mihi conscius sum . Sine ingenti enim consilio conscientiae suae arcam mundare non nosset, et sine aureo propitiatorio, cordis arcana munda servare non posset. Sed eo adhuc tempore quando persecutus est Ecclesiam Dei, puto quia propitiatorio careret. Sed reputatum est ei ad indulgentiam, eo quod nescius hoc faceret, et aurum non haberet unde sibi propitiatorium faceret. Denique, quonam modo
Abbreviated transcription (Latin):
modo uade & uende qͦ habes: & eme agrũ
istum: ꝙ quere thesaurũ absconditũ. Quȩ¬
cumq in mundo concupiscis: quȩcũq in
mundo amittere metius: impende libent̾
pro libertate cordis. Empto aũt agro. fo¬
de in altum. exultans minirũ sicut qͥ effo¬
diunt thesaurum: gaudentq uehem̃ter
cũ inuenerint sepulchrum. Querere aũt
oportet thesaurum hunc in ꝓfundo: qͥa
sap̾ia trahitur de occulto. S me miserũ
unde mͥ aurum in deaurationem. coronã
& ꝓpiciatorium : Argentum ⁊ aurũ non
est mͥ: & unde uł quomͦ possunt hec fieri:
Qua arte queso aurum mͥ cõparo: Fode¬
re ñ ualeo: mendicare erubesco. Scio qͥd
faciam. Uadam ad patrem meum. patrẽ
imiscđiarum a qͦ om̃e datum optimum.
et om̃e donum ꝑfectum: eo qd sit diues
in om̃es. qͥ dat om̃ib affluent̾ ⁊ non un¬
proꝑat. Effundo itaq in conspectu enis
orationem meam ꝙ pauꝑtatem meã ante
ipsum ꝓnuncio. ⁊ auri mopiam: & dicam

Expanded text:
modo vade et vende quae habes et eme agrum modo vade et vende quae habes et eme agrum istum et quaere thesaurum absconditum. Quaecunque in mundo concupiscis, quaecunque in mundo amittere metuis, impende libenter pro libertate cordis. Empto autem agro, fode in altum, exsultans nimirum, sicut qui effodiunt thesaurum, gaudentque vehementer cum invenerint sepulcrum. Quaerere autem oportet thesaurum hunc in profundo quia sapientia trahitur de occulto. Sed me miserum unde mihi aurum in deaurationem, coronam, et propitiatorium? Argentum et aurum non est mihi, et unde vel quomodo possunt haec fieri? Qua arte, quaeso, aurum mihi comparo? Fodere non valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, vadam ad patrem meum, patrem misericordiarum, a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum, eo quod sit dives in om in conspectu ejus orationem meam, et paupertatem meam ante ipsum pronuntio, et auri inopiam, et dicam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi fortit̾ institerit. Si rõnem queris: ra¬
cionem accipe. Cũ enim incipis sp̃ualib
theoriis insistere: & ꝑ sp̃o tui consid̾ationẽ
in sp̃uum contempłonem assurgere: et
in hunc modum ex sp̃ualib sp̃ualia com¬
parare: incipis & tu pariter sp̃ualis eẽ. Im¬
mo absq dubio in hac contempłone ꝑfic̾is:
qͦd in p̃cedenti incipis esse uidelicet sp̃uali.
Et satis nosti q sp̃ualis diuidicat om̃ia:
ꝙ hȩc qualis erit sciencia. qͣntaue auri huiꝰ
osse copia duridicare om̃ia: Uis adhuc scire
aꝑtius tͥ ostendi: unde tibi cõparare possiᷤ
hanc copiam auri: Numqͥdnam mti ex¬
cidit: qđ regnum di intͣ nos sit: Ecce in¬
quis intra nos ẽ regnum celoꝵ: s nunqͥd
similit̾ intra nos est etiam aurumͦ Quid¬
ni inqͣm: Siccine oblitus es qͥa simile ẽ reg¬
nuim cȩloꝵ thesauro abscondito in agro:
Ecce unde tͥ copia auri copiose abundet:
ad manum habes: effode si placet. Gantũ¬

Expanded text:
operi fortiter institerit. Si rationem quaeris, raoperi fortiter institerit. Si rationem quaeris, rationem accipe. Cum enim incipis spiritualibus theoriis insistere, et per spiritus tui considerationem in spirituum contemplationem assurgere, et in hunc modum ex spiritualibus spiritualia comparare, incipis et tu pariter spiritualis esse, imo absque dubio in hac contemplatione perficeris, quod in praecedenti incipis esse, videlicet spiritualis. Et satis nosti quia spiritualis dijudicat omnia, et haec qualis erit scientia, quantave auri hujus copia posse dijudicare omnia? Vis adhuc tibi apertius ostendi unde tibi comparare possis hanc copiam auri? Nunquidnam menti excedit quod regnum Dei intra nos sit? Ecce, inquis, intra nos est regnum coelorum, sed nunquid similiter intra nos est etiam aurum? Quidni, inquam? Siccine oblitus es, quia simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro? Ecce unde tibi copia auri copiose abundet, ad manum habes: effode, si placet. Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ suȩ exiguitas angustat. in ea po¬
tissimum consid̾atione ubi ad ea qͦ iue¬
stiganda sunt magna sensus mopia labo¬
rat: Quicqͥd enim de rerũ mmisibiliũ
cognitione uł rõcinando colligit. uł ꝑ
rerum uisibilium similitudinem in¬
uemt: in u̾itatis comparatione pene
nicħ esse dep̾hendit. Unde ẽ qđ coronȩ
nulla mensura p̾scribitur: quȩ in ꝓpi¬
ciatorii descͥptione tam diligent̾ expri-¬
mitur. Puto qͥa ex his patent̾ datur in¬
telligi: cur in hoc adhuc oꝑe tanta sit
ipsam ꝓficiat mens ex multa ꝯsid̾atione
ul autem querit sapientiȩ au¬
ro abundare. debet iuxta uires
suas huic quartȩ contempłoni insistere:
& in ꝓpiciatorio fabricando fortit̾ desuda¬
re. Placet enim multum ꝑ om̃em modũ
huiꝰmodi oꝑͦis: & offert in id oꝑis sponte
sua om̃is ultroneus. non dicam qͣntum
satis ẽ. s pene semꝑ plusqͣm necesse ẽ. Nũ¬
qͣm auri copia illi deesse poterit: qͥ huic

Expanded text:
scientiae suae exiguitas angustat in ea poscientiae suae exiguitas angustat in ea potissimum consideratione, ubi ad ea, quae investiganda sunt, magna sensus inopia laborat? Quidquid enim de rerum invisibilium cognitione, vel ratiocinando colligit, vel per rerum visibilium similitudinem invenit, in veritatis comparatione, pene nihil esse deprehendit. Unde est quod coronae nulla mensura praescribitur, quae in propitiatorii descriptione, tam diligenter exprimitur. Puto quia ex his patenter datur intelligi, cur in hoc adhuc opere tanta siipsam proficiat mens ex multa consideratione ui autem quaerit sapientiae auro abundare, debet juxta vires suas huic quartae contemplationi insistere, et in propitiatorio fabricando fortiter desudare. Placet enim multum per omnem modum hujusmodi opus, et offert in id operis sponte sua omnis ultroneus, non dicam quantum satis est, sed pene semper plus quam necesse est. Nunquam auri copia illi deesse poterit, qui huic
Abbreviated transcription (Latin):
nino latere ñ potuit: qͣntam adhue in
hoc oꝑe humana pauꝑtas auri mopiam
sustineat. & quomͦ eam in huiꝰ contempłomiͤ
specula sensus sui exiguitas angustet. Quo¬
nam enim modo eo loci sapientiȩ auro ab¬
undet: ubi ad ea qͦ intelligenda sunt om̃i
instrum̃to caret. ł si habet hebet: Quale
queso homo inueniet instrum̃tum ad
comp̃hendendam eam pacem qͦ exuiꝑat
milis eleuat᷑ supra scipsum. rapitur usq
ad t̾cium cęlum. ꝓfecto archana illa quȩ
ñ licet homim loqui non inuiestigat ꝑ spm
propͥum. s reuelat ei ds ꝑ sp̃m suum. S
quicqͥd iuxta hunc modum ꝑ quendam
mentis excessum humana intelligentia
attingit: huiꝰ t̾ciȩ consid̾ationis specula
pre nimia exiguitatis suȩ angustia mini¬
me capit. Demq ad aliud non aũt ad hoc
contempłonis genus ꝑtinet: quicqͥd hu¬
mana exꝑientia ꝑ m̃tis excessum raptim
uidet. Quid gͦ mirum si m̃tem humanã

Expanded text:
nino latere non potuit, quantam adhuc in nino latere non potuit, quantam adhuc in hoc opere humana paupertas auri inopiniam sustineat et quomodo eam in hujus contemplationis specula, sensus sui exiguitas augustet. Quoniam enim modo eo loci sapientiae auro abundet, ubi ea quae intelligenda sunt omni instrumento caret, vel, si habet, hebet. Quale, quaeso, homo inveniet instrumentum ad comprehendendam eam pacem, quae exsuperat milis, elevatur supra seipsum, rapitur usque ad tertium coelum, profecto arcana illa, quae non, licet homini loqui, non investigat per spiritum proprium sed revelat ei Deus per spiritum suum. Sed quidquid juxta hunc modum per quemdam mentis excessum, humana intelligentia attingit, hujus tertiae considerationis specula, prae nimia exiguitatis suae angustia minime capit. Denique ad aliud non autem ad hoc contemplationis genus pertinet, quidquid humana experientia, per mentis excessum raptim videt. Quid ergo mirum si mentem humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sine diligenti consid̾atione non
tͣnseo. Ecce enim qͦd negare ñ ualeo
nicħ differunt in materiȩ qualitate:
s multum ẽ ꝑ om̃em modum qͦd ab¬
inuicem distant in mat̾iȩ qͣntitate.
Utrumq ex auro formatur: qr utr̃q
in raciocinatione u̾satur. S ꝑexiguũ
ualdde ẽ illud tantillum auri unde co¬
rona ꝓducitur: si ad ꝓpiciatorii magni¬
tudtnem comparetur Demq huius
mensura cũ magna diligentia tam in
longitudine qͣm in latitudine diuino
magisterio diffinitur. De illius autõ
magnitudine om̃ino tacetur: nec ulla
eius mensura describitur. Ac si diuinꝰ
sermo de coronȩ fabricatione tacite in¬
nuat: qr qui potest caꝑe capiat. ⁊ unꝰ¬
qͥsq qͣntum potest facere faciat. Puto
qr si eius altitudo uł usq ad dimidium
cubitum se extendere potuisset: qd̵ di¬
uinus sermo hoc omĩno tacire ñ prete¬
riret. S nouit dñs figinentum suum
q eum qͥ docet hominem scientiam om¬

Expanded text:
tiam sine diligenti consideratione non tiam sine diligenti consideratione non transeo. Ecce enim quod negare non valeo, nihil differunt in materiae qualitate, sed multum est per omnem modum, quod abinvicem distant in materiae quantitate. Utrumque ex auro formatur, quia utrumque in ratiocinatione versatur. Sed perexiguum valde est illud tantillum auri unde corona producitur, si ad propitiatorii magnitudinem comparetur. Denique, hujus mensura cum magna diligentia, tam in longitudine, quam in latitudine, divino magisterio diffinitur. De illius autem magnitudine omnino tacetur, nec ulla ejus mensura describitur, ac si divinus sermo de coronae fabricatione tacite innuat, quia, qui potest capere capiat, et unusquisque quantum potest facere faciat. Puto quia, si ejus altitudo, vel usque ad dimidium cubitum se extendere potuisset, quod divinus sermo hoc omnino tacite non praeteriret. Sed novit Dominus figmentum suum, et eum qui docet hominem scientiam om
Abbreviated transcription (Latin):
amboꝵ figuram: aureum uidelicet ꝓpi¬
ciatorium aureamq coronam: multi¬
plicem eoꝵ inuenio differentiam. Ta¬
ceo illud qd̵ corona ligno affigit᷑: nam
t̾cius contempłonis gradus ut suꝑius
monstratum ẽ ymaginatiomi inintitur.
Qrͣtus uͦ hic de quo mͦ loquimur omem
smaginationem suȩ inuestigationis alti¬
tudine calcare contendit: unde ꝓpter
similitudinis exp̃ssionem ꝓpiciatorium
nr̃m nec ligno adherere. nec ligno affigi
debuit. Granseo & illud qđ corona stans
in altum surgit. ꝓpiciatorium uͦ iacens
in magnam se circũquaq amplitudinẽ
expandit.: eo qd in huius contempłonis dul¬
ei suauitate ⁊ suain dulcedine. anmꝰ sibi
magnȩ securitatis locum. & mirandȩ tͣn¬
qͥllitatis secretum pͥmo inueniat: s tã
insolita mexꝑtaq iocunditas cordis desi¬
derium ad quietem colligat: & ad pa¬
cem cõponat. S utriꝰq magnitudinẽ
attendo: ⁊ eoꝵ in hac parte differen¬

Expanded text:
amborum figuram, aureum videlicet propiamborum figuram, aureum videlicet propitiatorium, aureamque coronam, multiplicem eorum invenio differentiam. Taceo illud quod corona ligno affigitur, nam tertius contemplationis gradus, ut superius monstratum est imaginationi innititur. Quartus vero hic de quo modo loquimur omnem imaginationem suae investigationis altitudine calcare contendit. Unde propter similitudinis expressionem propitiatorium nostrum nec ligno adhaerere, nec ligno affigi debuit. Transeo et illud quod corona stans in altum surgit, propitiatorium vero jacens, in magnam se circumquaque amplitudinem expandit, eo quod in hujus contemplationis dulci suavitate, et suavi dulcedine animus sibi magnae securitatis locum, et mirandae tranquillitatis secretum primo inveniat, et tam insolita, inexpertaque jucunditas, cordis desiderium ad quietem colligat, et ad pacem componat. Sed utriusque magnitudinem attendo, et eorum in hac parte differen
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ in archȩ nr̃e deauratione iuste placere
at: a concupiscenciam oculoꝵ tͥ abscon¬
dat: ꝯ sit tͥ in uelamen ocłoꝵ tuoꝵ ne
forte aꝑiant᷑ oculi tui ut uideant uani¬
tatem. P ropiciatorio subponit᷑ ut in al¬
ta attollat. ut inferioꝵ scientia suꝑior
subseruiat: ꝙ mentis oculum multo ex¬
cicio ad altiora capienda exacuat. Propi¬
ciatorio & ligno int̾ponitur: ut ab inuicẽ
diuidat. ⁊ animum humanũ ab inferi¬
orum amore suspendat: ne forte de sub¬
limib deiectus. ⁊ de loco uoluptatis a
propͥa concupiscentia abstractus ꝙ ille¬
ctus pꝰt concupiscentias suas eat. ⁊ fiat
uagus & ꝓfugus suꝑ t̾ram. Qnͣtum dif¬
ferat uł qͣntum suꝑemineat t̾cio. Capł¬
omparauimus iam qͣrtum.
contempłonis gradum cum
pͥmo e scd̾o: conferatur ad huc
si placet etiam cum t̾cio. Sed
hoc forte melius facimꝰ: si in utͥusq fi¬
guram intendimus. Intendens itaq in

Expanded text:
tibi in arcae nostrae deauratione juste placere tibi in arcae nostrae deauratione juste placere at, et concupiscentiam oculorum tibi abscondat, et sit tibi in velamen oculorum tuorum, ne forte aperiantur oculi tui, et videant vanitatem. Propitiatorio supponitur, ut in alta attollat, ut inferiorum scientia superiori subserviat, et mentis oculum multo exercitio, ad altiora capienda exacuat. Propitiatorio et ligno interponitur, ut ab invicem dividat, et animum humanum ab inferiorum amore suspendat, ne forte de sublimibus dejectus, et de loco voluptatis a propria concupiscentia abstractus, et illectus post concupiscentias suas eat, et fiat vagus et profugus suferat, vel quantum superemineat tertio. Comparavimus jam quartum contemplationis gradum cum primo et secundo, conferatur adhuc, si placet, etiam cum tertio. Sed hoc forte melius facimus, si in utriusque figuram intendimus. Intendens itaque in
Abbreviated transcription (Latin):
ris: quid ẽẽ debueris. qͥd esse poteris. Qͥd
fueris ꝑ naturam. quid̃ mͦ sis ꝑ culpã:
qͥd esse debueris ꝑ industriam: qͥd adhuc
esse possis ꝑ gr̃am. Disce ex tuo sp̃u cog¬
noscere: quid debeas de aliis sp̾itib es¬
timare. Hȩc porta. hȩc scala. hic introi¬
tus: iste ascensus. Hac intratur ad inti¬
ma: hac eleuam᷑ ad summa. Hȩc uia
ad huiꝰ speculationis fastigium: hoc fa¬
bricandi ꝓpiciatorium artificium. Hȩc
ars absq dubio ꝑ quã cordis mundicia
recuꝑatur: recuꝑata seruat᷑. Uides cer¬
re qͣm recte hoc opus archȩ oꝑculum
dicimus: ꝑ qͦd intimoꝵ mundiciam
munimus. Utiq si archa tua cũ deau¬
ratione sua tali oꝑculo. huiꝰmodi ꝓpici¬
atorio subiaceret: si tua philosophia tali
phiłophye subuemret: utiq nobis. ⁊ ipsa
placeret. S noiunt ea itti melius nr̃i the¬
ologi: qͣm mundi philosophi. Demq au¬
di quid nobis in nr̃o oꝑe placeat: uł qͥd

Expanded text:
ris, quid esse debueris, quid esse poteris. Quid ris, quid esse debueris, quid esse poteris. Quid fueris per naturam, quid modo sis per culpam, quid esse debueris per industriam, quid adhuc esse possis per gratiam. Disce ergo ex tuo spiritu cognoscere quid debeas de aliis spiritibus aestimare. Haec porta, haec scala, hic introitus, iste ascensus, hac intratur ad intima, hac elevamur ad summa, haec via ad hujus speculationis fastigium, haec fabricandi propitiatorii artificium, haec ars absque dubio per quam cordis munditiam recuperatur, recuperata servatur. Vides certe quam recte hoc opus arcae operculum dicimus, per quod intimorum munditiam munimus. Utique, si arca tua cum deauratione sua tali operculo hujusmodi propitiatorio subjaceret, si tua philosophia tali philosophiae subserviret, utique nobis et ipsa placeret. Sed norunt ea uti melius nostri theologi, quam mundi philosophi. Denique, audi quid nobis in nostro opere placeat, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝓpter illud. Sic luceat lux ur̃a corã
luceat.: ꝓꝓter illud. Pharisee cere: munda
prnis quod intus ẽ calicis & parapsidis:
ut fiat & id qͦd deforis est mundũ. Opus
gͦ habet archa nr̃a deauratione: s non
oportet eam sola deauratione conten¬
tam esse: nam sine oꝑculo ñ potest in¬
ternam mundiciam conseruare. Stu¬
de gͦ uixta diuinum docum̃tum fac̾e
propiciatorium: & quale sapienciȩ arcã
decet accepit oꝑculum. Phiłophe ĩmun¬
de si uis habere sapienciȩ archam intͥn¬
secus mundam: si conseruare cupis cordis¬
tũ mundiciam: ascende ad bunc qͣrtum
contempłonis gradum. qͥ designatur ꝑ
archȩ ꝓpiciatornim. Suꝑius iam diximꝰ
qdđ bȩc illa ẽ speculatio quȩ habet᷑ de sub¬
stanciis inuisibilib humanis uidelicet
seu etiam angłicis spiritib. Primungͦ
est in hac consid̾atione ut redeas ad terp¬
sum: intres ad cor tuum: discas estima¬
re sp̃m tuum. Discute quid sis. qͥd fue¬

Expanded text:
at propter illud: Sic luceat lux vestra coram at propter illud: Sic luceat lux vestra coram luceat propter illud: Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat id quod deforis est mundum . Opus ergo habet arca nostra deauratione, sed non oportet eam sola deauratione contentam esse. Nam sine operculo non potest internam munditiam conservare. Stude ergo, juxta divinum documentum, facere propitiatorium, et quale sapientiae arcam decet, accipe operculum. Philosophe immunde, si vis habere sapientiae arcam intrinsecus mundam, si conservare cupis cordis munditiam, ascende ad hunc quartum contemplationis gradum, qui designatur per areae propitiatorium. Superius jam diximus quod haec illa est speculatio quae habetur de substantiis invisibilibus, humanis videlicet, seu etiam angelicis spiritibus. Primum ergo est in hac consideratione, ut redeas ad teipsum, intres ad cor tuum, discas aestimare spiritum tuum. Discute quid sis, quid fue
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe tuo. Archa tua ñ habet oꝑculum:
nescis facere ꝓpiciatorium. S sola conten¬
tus deauratione: głaris de oꝑis consum¬
matione. Facis & nescis opus contumeli¬
e. dignum sane om̃ium irrisione: eo qd
ceꝑis edificare ꝙ ñ potueris consũmare.
Stulte ⁊ insipiens nescis an dissimulas
qͥa uas qͦd oꝑculum non habet iuxta
diuinum p̃ceptum facili occasione fran¬
gi oportet: Dignum sane uas qͦd frangi
debeat: eo qd semꝑ & ubiq sordib om̃¬
bus pateat. Mundas immunde plilo¬
sophe qd deforis ẽ uasis tui. intus aũt
plenum est om̃i spurcitia. ⁊ sola conten¬
tus fama: nullum studium exhibes in
emundanda conscientia. Archa tua ex¬
teruis splendet: intꝰ sordet: ut pote que
oꝑculum ñ habet. Captator famȩ. ne¬
glector conscientiȩ: numqͥdnam non
attendis qͥa hȩc oportuit facere. ⁊ illa
ñ omittere: Luceat archa tua ext̾ius:
luceat nicħominꝰ intus. Ext̾ius luce¬

Expanded text:
opere tuo. Arca tua non habet operculum, opere tuo. Arca tua non habet operculum, nescis facere propitiatorium. Sed sola contentus deauratione gloriaris de operis consummatione, facis et nescis opus continuare. Dignum sane omnium irrisione, eo quod coeperis aedificare et non potueris consummare. Stulte et insipiens, nescis an dissimulas quid vas quod operculum non habet, juxta divinum praeceptum, facili occasione frangi oportet, dignum sane vas quod frangi debeat, eo quod semper et ubique sordibus omnibus pateat. Mundas, immunde philosophe, quod deforis est vasis tui, intus autem plenum est omni spurcitia, et sola contentus fama, nullum studium exhibes in emundanda conscientia. Arca tua exterius splendet, intus sordet, utpote quae operculum non habet. Captator famae, neglector conscientiae, nunquidnam non attendis, quia haec oportuit facere, et illa non omittere? Luceat arca tua exterius, luceat nihilominus et intus. Exterius luce
Abbreviated transcription (Latin):
am etiam di ꝓueheret: te ñ tam tumidũ
qͣm timidum redderet. Si sapis recte. si
sapis uere: noli altum sapere s time. Qͥa
habes qͦd non accepisti: Gloriari oportuit
in illo a qͦ accepisti: ꝙ głificare illum aqͦ
accepisti. Quid aũt gloriaris. : quasi noq
acceꝑis: Si uoluero inquis głari: ñ ero
insipiens: ueritatem enim dicam. Yides
certe qd̵ nomen habeam ex re: phiłophus
dicor. amator sap̃is: eo qd̾ dixerim sap̃ie
soror mea es: q prudentiam uocaui ami¬
cam meam. F alleris falleris phiłophe:
species enim decepit te: & concupiscenti¬
a subu̾tit cor tuum. Hec quã sapientiã
pinas. sap̃iam nominas: stulticia ẽ ap̃
đm. Quid gͦ inquis locus ei est in arca
sapientiȩ: uł qͥd tale opus tali eguit de¬
auratione: Si suꝑficietenꝰ lucet. si nicħ
solidum habet: cur in tali oꝑe locũ ali¬
quẽ tenet: Audi gͦ si placet qͥd placeat
in oꝑe nr̃o: uł quid nobis displiceat in

Expanded text:
notitiam Dei proveheret, te non tam tumidum notitiam Dei proveheret, te non tam tumidum quam timidum redderet. Si sapis recte, si sapis vere, noli altum sapere, sed time. Quid habes quod non accepisti? Gloriari oportuit in illo a quo accepisti, et glorificare illum a quo accepisti. Quid autem gloriaris quasi non acceperis? Si voluero, inquis, gloriari non ero insipiens, veritatem enim dicam . Vides certe quod nomen habeam ex re, philosophus dicor, amator sapientiae, eo quod dixerim sapientiae, soror mea es, et prudentiam vocavi amicam meam. Falleris, falleris, philosophe: species enim decepit te; et concupiscentia subvertit cor tuum, haec quam tu sapientiam putas, sapientiam nominas, stultitia est apud Deum. Quis ergo, inquis, ei locus est in arca sapientiae, vel quid tale opus tali eguit deauratione? Si superficietenus lucet, si nihil solidum habet, cur in tali opere locum aliquem tenet? Audi ergo, si placet, quid placeat in opere nostro, vel quid nobis displiceat in