comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tredecimannos impleuerat tpr̃e
circumcisionis suȩ. Eadem die
circumcisus ẽ ab rahã usmahel
filius eius iomis iuiridomus illiꝰ

Expanded text:
tredecim annos impleverat tempore circumcisionis suae. Eadem die circumcisus est Abraham et Ismael filius ejus. Et omnes viri domus illi
Abbreviated transcription (Latin):
duces generabit. ⁊ faciã illim
ingenteos magnao. Pactũ uem¬
meum statuags ad ysaac queo¬
pariet tibi sara tempore isto in¬
anno altero. Cumq finitus eẽc¬
sermo loquentis cum eo. Ascen¬
dic ds ab abraham. Tulit autẽ¬

Expanded text:
rabit, et faciam illum gentem magnam. Pactummeum statuam ad Isaac, quepariet tibi Sara tempore isto innno altero. Cumque finitus esermo loquentis cum eo, ascenus ab Abraham. Tulit aute
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes ł naturalit᷑ ad¬
moniti. ł a parentib
edocti nouerant offe.¬
tenda do dona ⁊ re-¬
acũ pat̾ne tͣnsg̃ssio¬
nis oblatis ei sacrifi.¬
ciis ẽẽ diluendum.
eptã do ł ñ acceptã.
deĩnmunera respecta
deuotione placatur.¬

Expanded text:
aturaliter admoniti, vel a parentibus edocti, noverint offerenda Deo dona, et reatum paternae transgressionis oblatis ei sacrificiis esse diluendum: eptam Deo vel non acceptam, deinde munera respecta,devotione placatur
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥd ÷ inuepribus
herebat aries ille :
cruxcornua ht.
Sic eñ duo ligna cõ¬
pingunt᷑ secum. ⁊¬
spem crucis reddt̃.
Un ⁊ scriptũ ÷ de eo.
Cornua in manib¬

Expanded text:
d in vepribus haerebat aries ille? crux cornua habet; sic enim duo ligna compinguntur in se, cum speciem crucis reddunt. 11. Unde scriptum est de eo: Cornua in manib
Abbreviated transcription (Latin):
imortua ẽ inciuitate arbee. qͣ:
hebron int̾ra chanaan. uenitq
abrahamut plangeret ⁊fleret
eam. Cumq surrexissi ab officio
funeris. locucus ẽ adfilios hech

Expanded text:
mortua est in civitate Arbee, quae est Hebron, in terra Chanaan: venitque Abraham ut plangeret et fleret eam. Cumque surrexisset ab officio funeris, locutus est ad filios Heth
Abbreviated transcription (Latin):
adhib̾e. Nisi N. angłi cũ quȩdã nob̾ in
t̾̃ra nunciant ad tempꝰ ex aere corpus
assumerent: ext̾iorib ꝓfecto nr̃is obtu¬
tib ñ apparerent. nec cibos cũ abrahã
sumerent: nͥ ꝓpt̃ nos solidũ aliqͥd ex
cȩlesti elem̃to gestarent.Nec mirũ

Expanded text:
adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis in terra nuntiant, ad tempus ex aere corpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent. Nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
legis. nec lac legis sine butyro hoc ẽ
sine euangłis testimonio ẽẽ potest.
¶Tria aũ sata. unde sara subcinericios panes fec̃. triũ filioꝵ noe imaginẽ indicauer̃. ex qͥb õe genꝰ
decocti: uelut esca bñplacita do acceptabiles
efficiant᷑. Sub arbore aũ eos sedisse passionis
dñicȩ erat signũ. cuiꝰ ipsi sunt p̃dicatores.
¶Qd aũ ꝓmittit dĩ sarȩ sterili filiũ dicens.
cirta hoc tẽpꝰ ueniã. n de tẽporib sig̾cat.
s de qͣlitate aduentꝰ sui. qñ ꝑfiliũ repro

Expanded text:
legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne decocti, velut esca bene placita Deo, acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis Dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium dicens, Circa hoc tempus veniam, non de temporibus significat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium r
Abbreviated transcription (Latin):
assur. ⁊edificauit ninrnen. ⁊pla¬
ceas ciuitatis. ⁊chale. Resen qͦ
int̾ nineuen ⁊chale. hec ẽ ciui¬
cas magna. At uero mesraim
genuit ludim.:⁊ananim: ⁊ la¬
ceslium de quibus egres si sunt
philistum. ⁊chapturim. Chana¬
an autẽ genuit sidonem pͥmo¬
genitum suuos. etheum: uebu¬

Expanded text:
avit Nineven et plateas civitatis et Chale Resen quoque inter Nineven et Chale haec est civitas magna at vero Mesraim genuit Ludim et Anamim et LaCesluim de quibus egressi sunt Philisthim et Capthurim Chanaan autem genuit Sidonem primogenitum suum Ettheum e
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ aꝓpħis p̃nunciatũ ẽ ueniss& in
mundũ. bibiss&e de uinea sua calicẽ
illũ. qͥ tͣnsire ñ potuit. dormiss& in
passione sua tamꝗͣ inebrietate stulti¬
tiȩ q̃ sapientior hõib. atq ita nuda¬
retur mortalis carnis infirmitas. ꝑ
occultũ diuidiciũ fortior hõib. Quã¬
uos ibi locis uris in ueniamꝰ. in uanitate
ꝑnitiosa adreꝓbos capiendos. utili aũ
ad ꝓbatos manifestandos.
ciauit duobus fr̃ĩb suis foras at
uero sem. ⁊iafech palliuos ĩposuer̃
humeris suis:uncedentes retror¬
sum operuerunt uerenda pacri
sui. faciesq eorum au̾sȩ erant:
patris uirilia ñuiderunt. Euigi¬
lans auteos noe exuinocũ didi

Expanded text:
s praenuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quavos ibi locis vestris inveniamus, in vanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. iavit duobus fratribus suis foras at vero Sem et Iafeth pallium inposuerunt umeris suis et incedentes retrorsum operuerunt verecunda patris sui faciesque eorum aversae erant et patris virilia non viderunt evigilans autem Noe
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qͣlit̃ dilatat᷑ iaphech ⁊ habitat in
⁊ uos ipsos deputauim. nͥ in illa maledicta
medictate. cui ñ ÷ lapis angularis xp̃s:
Quia nec in illo pariete uos agnoscimꝰ qui
excet̾is gñtib in eandẽ un itatẽ fid̾i. tãꝗͣ
in pacẽ anguli ꝯcurrentes. s oĩb qͥ qͦs lib&¬
nri canonis libros accipiunt. ⁊ legunt
ubi xͦ mortalit̃ natꝰ ⁊ passus ostñdit᷑. nec
tñ eandẽ mortalitatẽ in passione nudatã
ꝯsociato unitatis sacram̃to honorifice ue¬
lant. s sine scientia pietatis. ⁊ caritatis
nuntiãt illud un oñs nati sumꝰ. ꝗͣuis int̾
se dissentiãt ⁊ uidi ab hereticis. ⁊ ipsi here¬
tici alii abaliis una tñ ꝯditione seruitutiꝰ.
ł ad aliꝗͣ attestationẽ. ł ad aliꝗͣ ꝓbationẽ
utiles sunt eccłȩ. Nã ⁊ de hereticis dictũ
ẽ oportae hereses ẽẽ ut ꝓbati manifesti
fiant int̾̃uos. Ite nc. ⁊ obiectate calũp¬
nias uet̾ib litt̾is sacris. Hoc agite ser¬

Expanded text:
Ecce quomodo dilatatur Japheth, et habitat in et vos ipsos deputaverim, nisi in illa maledicta medietate cui non est lapis angularis Christus? Quia nec in illo pariete vos agnoscimus, quex caeteris Gentibus, in eamdem unitatem fidei, tanquam in pacem anguli cri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiatici alii ab aliis, una tamen conditione servitutis, vel ad aliquam attestationem, vel ad aliquam probationem utiles sunt Ecclesiae. Nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, ser
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ mortẽ uidentes subsan nauer̃. Sem uͦ
& iaphet tãꝗͣ duo ppłi excircũcisione
& p̃putio credentes cognita nuditate
patris. q̃ significat᷑ passio saluatoris
sum̃tes uestim̃tũ posuer̃ suꝑ dorsa sua.
⁊ intͣntes au̾si oꝑuert̃ nuditatẽ patris.¬

Expanded text:
 mortem videntes, subsannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum, posuerunt super dorsa sua, et intrantes a
Abbreviated transcription (Latin):
appareat xͥ eẽ fig̾am qͥ in ebriatꝰ ÷ dũ pass
est. nudatꝰ ẽ dũ crucifixꝰ ẽ indomo sua.
i. ingente sua. u ndomesticis sanguinis
talitas caruis eiꝰ iudeis scandalũ. gentib
stultitia. ipsis aut̃ uocatis udĩs ⁊igentib
Quia qđ stultũ ẽ dĩ. sapientiꝰ ẽ. ꝗͣ hõies.
⁊ qđ infirmũ ẽ dĩ fortiꝰ ẽ ꝗͣ hoĩes. ꝓ inde
in duob filiis maximo ⁊ minimo. duo
ppłi figurati unã uestẽ a t̃go portantes

Expanded text:
am? qui inebriatus est, dum passus est; nudatus est, dum crucifixus est; in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis irmitas carnis ejus, Judaeis scandalum, gentibus autem stultitia, ipsis autem vocatis Judaeis, et gentibus quia quod stultum est Dei, sapientius est, quam homines; et quod infirmum est Dei, fortius est quam homines . Proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati, unam vestem a tergo portantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ultra int̾ficietur omĩs caro aqs
nuo federis quod do int̾me ⁊
uos. & adomnẽ animã uiuẽtẽ
quȩ est uob̾cuor ingenerationẽ
sempit̾nas. Arcum meuos poi¬

Expanded text:
omnis caro aquium foederis quod do inter me et vos et ad omnem animam viventem quae est vobiscum in generationes sempiternas arcum meum p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhos disseminati sunt populi
chananeoruos. facciq st̃ cm̃ini
chanaan uenientib asidone
geraram usq garam donecin¬
grediaris sodomao. ⁊gomorrã¬

Expanded text:
hos disseminati sunt populi Chananaeorum, facti sunt termini Chanaan venientibus a Sidone Geraram usque Gazam, donec ingrediaris Sodomam et Gomorr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to honoramꝰ. eiꝰq mist̾ii rationẽ red¬
dentes iudoꝵ detractionẽ oꝑimꝰ. Uesti¬
m̃itũ enĩ sig̾cat sacram̃tũ. dorsa memo¬
celebrat eccła. ñ ad huc ꝓspectat fut᷑am.¬
nec ultimꝰ ingentib credidit. uidit
nuditatẽ pat̾ris. qr ꝯsensit in necem
erat in ꝓpħia secretũ. idoq fit seruus
bauilans legẽ ⁊ ꝓpħas ad testimoniũ
assertionis ecđȩ. ut nos horemꝰ per
sacram̃tũ qdđ nunciant illi ꝑ litterã :
ndũ habitoe iapheth indomib sem. S
paulo pꝰ quẽ ad modũ concludat adu̾tite.
Igit᷑ ia inqͥt ñ estis ꝑegrini ⁊ inqͥlim. sed
estis ciues sc̃oꝵ ⁊ domestici d̾i. suꝑ edificati

Expanded text:
e mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memocelebrat Ecclesia, non adhuc nec ultimus in gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem erat in prophetis secretum; ideoque fit servus bajulans legem et prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut honoremus per sacramentum quod numerant illi per litteram. ndum habitabat Iapheth in domibus Sem. sed paulo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, inquit, non estis peregrini et inquilini, sed estis ciues sanctorum et domestici dei superaedific
Abbreviated transcription (Latin):
unt̾ omnẽ animã uiuentem
Dixitq ds noe. Hoc erit signum
arca. sem. cham. uafech. Porro chã
ipse ẽ pat̾ chanaan. Tres isti sunt
filii noe. ⁊ abhis disseminatuor:
om̃e humanuo genus suꝑu
niu̾sam t̾ram. Cepitq noe uir
agricola exercere t̾ram:⁊planta¬
suo. Quod cuoi uidisset cham.
pac̾ chanaan uerenda scilicet

Expanded text:
nter omnem animam viventem Dixitque Deus Noe: Hoc erit signum arca, Sem, Cham, et Japheth: porro Cham ipse est pater Chanaan. Tres isti sunt filii Noe: et ab his disseminatum est omne hominum genus super universam terram. Coepitque Noe viragricola exercere terram, et plantasuo. Quod cum vidisset Cham pater Chanaan, verenda scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ cessabant hoc sẽꝑ decantare. Pot ⁊̃ altiꝰ intelli redeuisse
dm ab oib oꝑib suis i. ñ eũ opꝰ habuisse illis oꝑib siuis inguisb
rent qdͣ ex ontrio ficiliꝰ intelligit᷑ cũ meminerimꝰ humana
iaigentia ꝑ hmaxime laborib cotidianis infistere. ut in
oꝑib suis requiẽ ꝑciꝑe possit. Sicente ei dño. Insudore cata¬
upp D aut qͥ añ creationẽ mundi et̃malit inse ipso ꝑfectã
in creatis requi escere suis. qͥn potiꝰ creatis ronalib ipse re¬
quiem p̃stans. cũ inse ipso ꝑfecte sẽꝑ reqͥescrt. eoq bono
beatꝰ sit qđ ipse sibi est. Et bñdix̾.d.uiii ⁊.s.i. illa ui¬

Expanded text:
essa voce dicere. Potest vero altius intelligi requievisse Deum ab omnibus operibus suis, non eum opus habuisse illis operibus suis, in quibus rent. Quod e contrario facilius intelligitur, cum meminerimus humanam indigentiam pro hoc maxime laboribus quotidianis insistere, ut in operibus suis requiem percipere possit, dicente ei Domino: In sudore uo . Deus autem qui ante creationem mundi aeternaliter in seipso perfectam in creaturis requiescere sui, quin potius creaturis rationabilibus ipse requiem praestans, cum in seipso perfecte semper requiescat, eoque bono beatus sit, quod ipse sibi est. Et benedixit diei septimo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾cia xtas .i. adolescentia filios habere iã potest. ⁊ cõ ad
abrahã dictũ ẽ patrẽ multarũ gentiũ posuite.⁊ augeam
te nimis ualde.⁊ ponam te ingentes ⁊ reges de te exient.
p̾te. terrã inqũ habitas omnẽ t̾rã chanaan in possessid̃nẽ
et̃nam ⁊ ero illis ds̃. Hec ȩtas porrigit᷑ ab abrahã usq ad ad

Expanded text:
 id est adolescentia filios habere jam potest. Et ideo ad Abraham dictum est: Patrem multarum gentium posui te, et augeam te nimis valde, et ponam te in gentes, et reges de te exient. post te terram in qua habitas, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, et ero illis Deus . Haec aetas porrigitur ab Abraham usque ad D
Abbreviated transcription (Latin):
Nstice. Incipit inane tercii diei ab abrahã.⁊ succedit
etas tercia. sinicł adolescentiȩ.⁊ bie cõparat᷑ diei t̃̾cio.
quo ab aquis terra siłꝑata ẽ. Ab omib enĩ gentib quarũ
error instabilis ⁊ uanis simula chroꝵ doctrinis tã quam
uentis om̃ib mobilis. qđ maris nõie bene significatur.
Ab hac gͦ gentiũ uanitate ⁊ huꝰscłi fiuctib separatꝰ est
popłs dĩ ꝑ̃ abrahã tãquã t̾ra cũ apparuit arida .i. sitiens

Expanded text:
Mane ergo fit ab Abrah., et succedit aetas tertia similis adolescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo gentium vanitate et hujus saeculi fluctibus separatus est populus Dei per Abraham, tanquam terra cum apparu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾celũ ⁊ .t. uniu̾sa cõpleuerant. ⁊ unũ congre gant᷑ in lo¬
cũ. ut ⁊ lux q̃ p̃t̾ito biduo aqͣs clara lustrabat. clarior puro in
aere splendescerae.⁊ t̾raquę latebat apparer&e. queq ꝯtecta
aqͥs limosa manebat. haꝵ abscessu redderet᷑ arida. ⁊ susci¬
piendis apta germninib. Si qͥ uͦ quesserint uͥ congregate st̃
aquȩ quȩ os trȩ partes ad glũ usq cooꝑuerant: sciat fieri
qͥb ofluentes aqͥ reciꝑentur ut apparene arida ex his par
aut̃ spissatas eẽ. q̃ datis sibi locis capi possent. apparente
arida in reliquiis. Bn au cũ multa constoe ẽẽ maria. in unũ
tantũ cong̾gatas dic̃ a qͥs. qr uidelicae cuncta ħ iugiunda.⁊
Sanua. mariuingunt᷑ magno.S ⁊ siqͥlacus insem& ipsos
uident᷑ eẽ circũ scripti. ferunt hos occultis qͥb dã ꝑforatos
cauernis in mare suos euoluere meatꝰ. Nã ⁊ fossores puteoꝵ
hoc ꝓbant. qr tellꝰ oĩs ꝑ inuisibiles .u enas aquis ÷ repleta. suũ¬

Expanded text:
et terram universa compleverant, et unum congregantur in locum, ut et lux quae praeterito biduo aquas clara lustrabat, clarior puro in aere splendesceret, et terra quae latebat appareret; quaeque contecta aquis limosa manebat et invalida, harum abscessu redderetur arida, et suscipiendis apta germinibus. Si quis vero quaesierit ubi congregatae sunt aquae quae omnes terrae partes ad coelum usque cooperuerant, sciat potuisquibus confluentes aquae reciperentur, ut appareret arida ex his partautem esse spissatas, quae datis sibi locis capi possent, apparente arida in reliquis. Bene autem, cum multa constet esse maria, in locum unum tamen congregatas dicit aquas, quia videlicet cunctaano ac mari junguntur magno; sed etsi qui lacus in semetipsis videntur esse circumscripti, et hos ferunt occultis quibusdam perforatos cavernis, in mare suos evolvere meatus. Nam et fossores puteorum hoc probant, quia tellus omnis per invisibiles venas aquis est repleta
Abbreviated transcription (Latin):
gubnabant. Lapis puteo suppositꝰ figu¬
⁊ hõie facto xͦ.¬
Alit ꝑ puteũ baptismũ. Pagrũ hic
mundꝰ ex pͥmit᷑. Qđ aut̃ tres greges
ouiũ accubare dñr iuxta puteu. sig.¬
nificat eos qui ad scȩ̃ trinitatis fidem
capiendã ꝑtinent in humilitate expe¬
tere baptismi gram. ⁊¬
ips qui claudebat os putei. duritiã infidelitatis insinuat. qua abiesta hoses possu ince baptsimũ ꝑcipeo¬
egat sciuotiã uecis testam̃ti qͣ lapis clandebat: qr licc̾a legis sensũ spũalẽ meo celabat. S ueniente xͦ lapis remotꝰ ẽ.
huc loquebancuꝵ:iecce rachel

Expanded text:
gubernabant. Lapis puteo superpositus figut homine facto Aliter, per puteum baptismus, per agrum hic mundus exprimitur. Quod autem tres greges ovium accubare dicuntur juxta puteum, significat eos, qui ad sanctae Trinitatis fidem capiendam pertinent, in humilitate expetere baptismi gratiam. Lapis, quia claudebat os putei, duritiam infidelitatis insinuat, qua abjecta, homines possunt rite baptismum peat scientiam Veteris Testamenti, quam lapis claudebat, quia littera legis sensum spiritualem in eo celabat; sed veniente Christo lapis remotus estAdhuc loquebantur, et ecce Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
mine glutinant᷑ archȩ ligna intrinsecꝰ
⁊ extrinsecꝰ. ut ex cõpage unitatis sig̾cet᷑
tolerantia caritatis. ne scandalis eccłam
tẽptantib siue ab his qͥ uitꝰ st̃. siue abhisqͥ
foris st̃. cedat fr̃nanatura. ⁊ soluat᷑ uin¬
culũ pacis. Est enĩ bitum feruentissimũ.
societatẽ spũalẽ oĩa tolerantẽ. Quod

Expanded text:
mine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus: ut in conpage unitatis significetur tolerantia caritatis, ne scandalis ecclesiam temptantibus siue ab eis, qui intus, siue ab eis, qui foris sunt, cedat fraterna iunctura et soluatur uincsocietatem spiritalem omnia tolerantem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eũ tunica ⁊ et. Nudauer̃ ioseph frs sui
Polimita aut̃ .i. decorata oĩũ uirtutum
diu̾sitate. Resꝑsert̃ aut̃ tunicã hedi san¬
guine. qr falsis eũ testimoniis accusan-
tes in inuidiã deduxere peccati om̃iũ
peccata donantẽ. Mictitur dehinc in
humana descendit in infernũ.
Uidert uiatores hismaelitas uenire de
scriptura quib a fr̃ib uenditꝰ ÷ ioseph ⁊̃
maibianitas uocae. cũ hismahel sit de
filio suo int̾rã orientis unã gentẽ fecisse
intelligendi st̃.
Dix agͦ uidas frib suis. Qͥ d nob ꝓdest
si occidimꝰ frẽm nr̃m usq uendidert̃

Expanded text:
uporum. 7. Nudaverunt Joseph fratres sui Polymitam autem, id est, decoratam omnium virtutum diversitate. Resperserunt autem tunicam haedi sanguinetes, in invidiam deduxere peccati, omnium peccata donantem. Mittitur dehinc in humana, descendit in infernum. Videruntque viatores Ismaelitas venire de Scriptura quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismael sit de filio suo in terram Orientis, unam gentem fecisse intelligendi sunt? Dixit ergo Judas fratribus suis: Quid nobis prodest, si occiderimus fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ sole dictũ ẽ. Laudate eũ sol &e luna.
&e om̃s stellȩ. Ipsũ.Nt. excellentia scõꝵ in
solis nõiȩ ⁊ eccłȩ claritas sub imagine lunȩ
⁊ om̃iũ popłoꝵ numerositas in figura
stellarũ adorat. Uñ ⁊ pat̃ siuis increpaũ
eũ dicens. Nũqͥd ego & mat̾ tua ⁊ fr̃s tu
ad orabimꝰ te: Obuirgatio ista patris du

Expanded text:
 Laudate eum, sol et luna, et omnes stellae . Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, et Ecclesiae claritas sub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorant. Unde et pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego et mater tua, et fratres tui, adorabimus te? Ob
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu regis pharaonis. cir¬
cuiuit om̃s regiones egipti. Uenitq
fercilitas septemannorũ: ⁊ in manipo¬
lo̾ redacte segetes congregatȩ st̃ in
horrea ȩgipti. Omĩs etiam fru¬
qum habundantia insingulis
urbib condita÷. Tantaq fuit
multitudo tritici. ut harenȩ oa¬
ris coequaret.⁊ copia m̃surã ex¬
cederet. Nati sunt autẽ ioseph¬
filii duo. ante quã ueniret facreᷤ.

Expanded text:
in conspectu regis Pharaonis circuivit omnes regiones Aegypti venitque fertilitas septem annorum et in manipulos redactae segetes congregatae sunt in horrea Aegypti omnis etiam frugum abundantia in singulis urbibus condita est tantaque fuit multitudo tritici ut harenae maris coaequaretur et copia mensuram excederet nati sunt autem Iosephfilii duo antequam veniret fames
Abbreviated transcription (Latin):
recede: qͥsi quodã stabili motu ẽ seꝑ uenire.
Quib ⁊ ce dic̃. descendamꝰ ⁊ confundamus
ibilinguã eoꝵ. Ascendt̃ angłi in eo quod
creatorẽ conspitiunt. Descendt̃ angłi in eo
qđ creaturã sese in illicitis erigente ex a¬
mine districtionis p̃munt. Dicere ergo
eis hoc qđ recte agat᷑ ostende. ⁊ ꝑ uim
int̾nȩ uisionis eoꝵ m̃tib exibenda iudi¬
cia occultis motib in spirare.
uixitq sale postquã genuit heb̾
quadringentis trib annis. ⁊ge¬
nuit filios ⁊ filias Uixit autem
heber criginta quattuor annis
⁊genuit faleg. Et uixit heber
postquã genuit faleg quadrin¬
gentis triginta annis. ⁊genuit
filios ⁊ filias. Uixit quoq faleg
faleg postquam genuit reu.ce.

Expanded text:
otu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare.ixitque Sale postquam genuit Eber quadringentis tribus annis et genuit filios et filias vixit autem Eber triginta quattuor annis et genuit Faleg et vixit Eber postquam genuit Faleg quadringentis triginta annis et genuit filios et filias vixit quoque Faleg F
Abbreviated transcription (Latin):
ani exillo loco inuniusas cerras.
&cessauerunt edificare ciuitatẽ.
de idcirco uocatum: nom̃ erasba¬
bel. quia ibi confusũ ẽ labiumu.¬
niu̾se c̾re. & inde disꝑsit eos dñs
suꝑfaciem cunctarũ regionuos.
Hegeneraciones sem. Sem cendõ
erat annorum quando genuit
arfaxad biennio post diluuiuos.
uixitq sem postquã genuit ar¬
faxad. quingentis annis. ⁊ genuit
filios ⁊ filias. Porro arfaxad iuxit
criginta quinq annis.⁊genuit
sale. uixitq arfaxad postquaor
genuit sale crecentis crib annis
⁊igenuit filios ⁊ filias. Sale quoq
uixit criginta annis: i genuit heb̾¬

Expanded text:
 ex illo loco in universas terras et cessaverunt aedificare civitatem et idcirco vocatum est nomen eius Babel quia ibi confusum est labium universae terrae et inde dispersit eos Dominus super faciem cunctarum regionum hae generationes Sem Sem centum erat annorum quando genuit Arfaxad biennio post diluvium vixitque Sem postquam genuit Arfaxad quingentos annos et genuit filios et filias porro Arfaxad vixit triginta quinque annos et genuit Sale vixitque Arfaxad postquam genuit Sale trecentis tribus annis et genuit filios et filias Sale quoque vixit triginta annis et genuit Eb
Abbreviated transcription (Latin):
neoꝵ int̾ quos ego habito in t̾ra eoꝵ.s in
eadẽ reꝑitur. u̾ba uͦ ñ oĩa ł ipsa ł ita
dicta sunt. Qđ ãmonendũ putaui p̃p
stultos ⁊ indoctos hõies qͥ euangłistis
hinc calũpniant᷑ qđ in aliquib u̾bis ñ
om̃i modo conueniunt ꝗͣuis reb atq sen¬
tentis om̃mo ñ discrepent. Certe enim
istũ librũ unꝰ hõ scripsit. qui ea q̃ supra
dixi cũ mandar& abrahã uł relicta sic
ponere potuit.si adrẽ ꝑtinere iudicar&e.
cũ ueritas narrationis exigitur. nisi ut
rerũ sententiarũq sit quib uoluntas
ꝓpt̃ quã intimandã u̾ba fiunt. Satis
rantes seruo abrahȩ quȩ sibi mandaue¬
rat dñs eiꝰ. tunc in nocens eris a uiram̃to
meo ł auiratione mea. Greci habent
a maledicto meo. Orcos .N. dr̃uiratio.
ara. maledictũ. Uñ. ⁊ catharos. male¬

Expanded text:
naeorum, inter quos ego habito in terra eorum; sed in naeorum, inter quos ego habito in terra eorum; sed in eadem reperitur, uerba uero non omnia uel ipsa uel ita dicta sunt. quod admonendum putaui propter stultos et indoctos homines, qui euangelistis hinc calumniantur, quod in aliquibus uerbis non omni modo conueniunt, quamuis rebus atque sententiis omnino non discrepent. certe enim istum librum unus homo scripsit, quia ea quae supra dixit cum mandaret Abraham uel relecta sic ponere potuit, si ad rem pertinere iudicaret, cum ueritas narrationis exigitur nisi ut rerum sententiarumque sit, quibus uoluntas, propter quam intimandam uerba fiunt, satis rante seruo Abrahae quae sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris a iuramento meo, uel: iuratione mea, graeci habent: a maledicto meo; opxo? enim dicitur iuratio, apa maledictum: unde et xatapotto; male
Abbreviated transcription (Latin):
Frat̃ aut̃ rebeccȩ erat laban: qui coneste
egressus. inaures ⁊ armillas sororis aspicieas.
intꝰ puerum uocauit. Quia sunt carnales
quiq fidelib c̃iuncti. quidũ spũ aliũ dona
conspicuint: inadmiratione suspensi.
⁊fi non usq ad oꝑa tñ in animũ usq ad
q emibonos sepemiracłis fulgere considats.
eaque de etnittate audiunt non recusant.
Qđ laban paleas. fȩnũ aquã. panẽ obtulit.
s puer nͥ causam priꝰ coniugii obtiner&
accepturũ se esse recusauit. q st̃ pleriq
qui doctores suos ex tẽporalib stipendiss
sustinere paratist̃. s p̃dicatores sc̃i ꝑcipere
nolt᷑ tẽporalia nͥ prius obtineant ȩt̃na.
Si enĩ in animab fructũ ñ inueniunt:
sumere stipendia corꝑib contẽpnunt.
Nec pedes aqualauant. q laboris sui desi-¬
deriũ nulla releuant consolatione:¬
as. Seruus abrahȩ narrans q̃ sibi mandita
fuerant a dño suo : dic̃ eũ sibi dixisse.
N sumes uxorẽ filio meo afiliab chana¬

Expanded text:
Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit. Quia sunt carnales qui fidelibus conjuncti, qui dum spiritualium dona aspiciunt in admiratione suspensi, etsi non usque ad opera, tamen in animam usque ad Quia enim bonos saepe miraculis fulgere considerant, ea quae de aeternitate audiunt non recusant. Qui Laban paleas, fenum, aquam, panem obtulit; sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, accepturum se esse recusavit. Quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed praedicatores sancti percipere nolunt temporalia, si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt. Nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione Servus Abrahae narrans quae sibi mandata fuerant a domino suo, dicit eum sibi dixisse, Non sumes uxorem filio meo a filiabus Chana
Abbreviated transcription (Latin):
in quoruos t̾ra habito. s addooõ
patris mei ꝑges⁊ de cognatione
mea accipies uxoreor filio meo.
Ego uero respondi domino meo.
Quid si noluerit uenire mecũ
spectui ambulo mittet angłm
suuos cecũ ⁊ diriget uiã cuaor.
accipiesq uxoreos filio meo de
cognacione mea.:⁊ dedomo pa
trismei. Innocens eris amaledie¬
tione meacũ ueneris ad ꝓpin¬
quos meos:⁊ non dederint cibi.
ueni ergo hodie ad fonteor ⁊ dixi.
Domine ds̃ domini mei abrahã.
sidirexisti uiaor meã in qua
nunc ãbulo. ecce sto iuxta fon¬
tem aque. iuirgo quȩ eq̃diet᷑
ad hauriendã aquam audie¬
rit ame damichi paux illũ aq̃
adbibenduo ex hydria cua.⁊
dixerit michi ⁊ tu bibe. ⁊ cameł
tuis hauriaos. ipsa÷ mulieꝵ
quã p̃parauit dñs filio dnmei.¬

Expanded text:
 terra habito: sed ad domum patris mei perges, et de cognatione mea accipies uxorem filio meo: ego vero respondi domino meo: Quid si noluerit venire mecum spectu ambulo, mittet Angelum suum tecum, et diriget viam tuam: accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea de domo patris mei innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos meos et non dederint tibi veni ergo hodie ad fontem et dixi Domine Deus domini mei Abraham si direxisti viam meam in qua nunc ambulo ecce sto iuxta fontem aquae et virgo quae egredietur ad hauriendam aquam audierit a me da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua et dixerit mihi et tu bibe et camelis tuis hauriam ipsa est mulier qua
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit. qͥa in eo qd credidit : uacua non
remansit. Na mox p̃dicare studuit qđ
audiuit. ⁊ docendo multos ex se p̃dicato.¬
res ꝓtulit. aqua qͥppe inͥ ydria ẽ: S&¬
entia p̃dicatoris in msura. qr sc̃ã ex da
studae n plus saꝑe ꝗͣ oporto saꝑe. sed¬

Expanded text:
praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sapere quam oportet sa
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc gͦ quid iste seruus abrahã quem ille
misit ad desponsandã rebeccã ⁊ quȩ de eadẽ
historia subsequunt᷑ sp̃ualit̾ sigcent uideamꝰ.¬
lit. qr mn his ꝗ̃ de dño loquunt᷑ insemoe ipsis
urtutũ diuitias ostñdt̃. Et tanto citius ad
sequendũ dñm ꝑtraht̃ qͣntũ auditorib suis
insemet ipsis monstrant q̃ narrant. Atꝙ
idem puer uixta fontẽ stetit. atq ex p̃fixa
sententia q̃ puella eligenda eẽt ꝓposuit.
& uia p̃dicatoresscĩ sacrieloquii fluenta
consiđdant. atq ex ipsis colligt̃ quȩ ł quib
p̃dicationis suȩ u̾ba cõmittant. et ex quib
anditorib fiduciã certitudinis assumant.
Potũ uͦ petuit. qr p̃dicator õis aĩam siu
auditoris sitit. S rebecca potũ tribut.
quẽ audiuit confessa ẽ: p̃dicatori suo
a quã refectionis obtulit. eiꝰq anima refri¬
gerauit. Et notandũ qđ  driã ab hume¬
ro in ulnas ꝑosuit. q illa ÷ placita con-¬
fessio q̃ abono oꝑe ꝓcedit. Uł certe aꝗͣ

Expanded text:
Nunc ergo quid iste servus Abraham, quem ille misit ad desponsandam Rebeccam, et quae de eadem historia subsequuntur spiritualiter significequia et in his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt, et tanto citius ad sequendum Deum protrahunt, quantum auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia quae puella eligenda esset proposuit, quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenda considerant, atque ex ipsis colligunt quae vel quibus praedicationis suae verba committant, et ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petiit, quia praedicator omnis animam sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuitquem audivit confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit, ejusque animam refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est placita confessio, quae a bono opere procedit; vel certe aquam
Abbreviated transcription (Latin):
eam cacitus. scire uolens utruor
prosperum fecissi iter suũdñs
an non. Postquam ergo biberũt
cameli. proculit uir maures au¬
reas ad pendentes sielos aduios &¬
armillas cotideos pondo sicloꝵ
deceor. Hixitq ad eam.Cuius es
filia indica michi. Est in domo
patris cui locus admanendum:
Quȩ respondit. filia bacuhelis sĩ
filii melche quẽ peꝑit nachor.

Expanded text:
eam tacitus scire volens utrum prosperum fecisset iter suum Dominus an non postquam ergo biberunt cameli protulit vir inaures aureas adpendentes siclos duos armillas totidem pondo siclorum decem dixitque ad eam cuius es filia indica mihi est in domo patris tui locus ad manendum quae respondit filia Bathuelis sum filii Melchae quem peperit Naho
Abbreviated transcription (Latin):
facieos eius ⁊ armillas posuiin
manib Pronusq adoraui dnor
benedicens añodõ dominimei
abraham qui ꝑduxit ie recto
itinere ut sumereos filiã fr̃isdo¬
mini mei filio eius. Quã obreos

Expanded text:
las posui in manibus pronusque adoravi Dominum benedicens Domino Deo domini mei Abraham qui perduxisset me recto itinere ut sumerem filiam fratris domini mei filio eius quam ob rem
Abbreviated transcription (Latin):
ornat. S in aures duoꝵ sicloꝵ st̃. Armillȩ
aut̃ sidoꝵ decc̃. qr pͥma uirtꝰ obȩdientie
in caritate ẽ. quȩ uideł caritas in duõb
p̃ceptis distinguitur: ut ds ⁊ ꝓximꝰ diliga¬
tur. ⁊ recta oꝑatio ex decalogi cõpletione
ꝑficit᷑. ut cũ bona agi ceꝑintꝰ mala iam
nulla ꝑpetrent᷑.
Rebecca aut̃ eẽ in domo patris sui locii
spaciosũ admanendũ ꝑhibuit. qr a priore
iã popło naturȩ legẽ sca ȩccła se scisse mon¬
strauit. ⁊ pdicationis u̾ba in amplo caritatiᷤᷤ
gremio suscepit. Doctori eñ ad manendũ
nẽ lesimꝰ. Neminẽ corrũpimꝰ. N angusta¬
mini in nob. angustamini atit̃ in iuscerib¬
uras. acsi eis aꝑte diceret᷑. Ad suscipiendã
doctruã spaciosũ locũ m̃tis facite. s ad
cogitanda carnalia angusti remanẽte.
pendia p̃dicatorib reddidit. Que dimi
uob spũalia seminaiumus. magnũ ẽ si

Expanded text:
duorum siclorum sunt, armillae autem siclorum decem; quia prima virtus obedientiae in charitate est, quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur; et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicationis verba in amplo charitatis gremio suscepit: doctori enim spatiosus anem laesimus, neminem corrupimus ; non angustiamini in nobis, angustiamini autem in viscerib; ac si eis aperte diceretur: Ad suscipiendam doctrinam spatiosum locum mentis facite; sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Qpendia praedicatoribus reddidit. Quae dum vobis spiritalia semina
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid ÷ qqđͣ abrahã iub& puerũ sid femore suo
abrah ȩ filiꝰ c̃ẽt exhumanitate. ⁊ dñs ex diui¬
nitate: Sic itaq puero dr. Pone manũ
tuã subfemore meo. ⁊ uura ꝑ dm̃ cęli.
Acsi aꝑte chiceret᷑. Tange filiũ meũ. ⁊ iura
ꝑ anm meũ. Uñ nec suꝑ femur s subfe¬
mon manũ ponere iubetur. quia exillo
femore ille descensurꝰ erat. qͥ homo quidẽ
s suꝑ õs homines uenir&. Uñ dignum
ñ fuit ut manũ suꝑ femur ponera&.
qr milla caro suꝑillã carnẽ ẽ. quã ui re.¬
Teptionẽ nr̃am sibi patris uigonitꝰ uni.¬
uit. Quid÷ qđ ysaac filio dilecto uxor
seriuis p̃cipit᷑. qi sola scã electoꝵ ȩccła
unigenito filio copulanda erat. quã ipse
unigenitꝰ ex p̃destinatione iam oł
p̃sentia extͣnẽa ñ habebat. Quis uͦ est
puer qͥ ad dͥeducendã uxorẽ mittitur.

Expanded text:
Quid est quod Abraham puerum jubet sub femore suo Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque puero dicitur: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange filium meum et jura per Deum meum. Unde nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur; quia ex illo femore ille descensurus erat, qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor servus praecipitur, quia sola sancta electorum Ecclesia unigenito Filio copulanda erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam, et praescientia, extraneam non habebat. Quis vero est puer, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens mortalit᷑ uiuelat: Unde ⁊ ꝑ
egregiũ p̃dicatorẽ dr̃. Mortui enĩ estis.
nuta ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o in deo.
Actiua qͥppe uita sepulchrũ ẽ quȩ a
pͣius oꝑib mortuos tetigit. S contẽ¬
platiua ꝑfectius sepelit. quȩ acunctis
actionib funditꝰ diuidit. Quis qͥs gͦ
iã inse contumelias carnis edomuit.
dilatat : suꝑest ut hanc usq ad secre¬
ta intime contẽplationis extendat.
contẽplationis studiũ oꝑanda negligit.¬
ł p̃p oꝑationis instantiã ꝯtẽplanda.
postponit.
ager arborosus ad sepeliendã sarram
q̃dringentis siclis argenti ꝑscm̃ patriar
argenti nitore fulgentẽ t̾renis pote¬
tudo suadetur. Qđ bene centenario

Expanded text:
aliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. contemplationis studium operanda negligit operationis instantiam contemplanda postponit. ager arborosus ad sepeliendam Saram quadringentis siclis argenti per patriarcargenti nitore fulgentem, terrenis potetudo suadeatur. Quae bene centenario
Abbreviated transcription (Latin):
meũ in eo. Respondit ephron.
Domine mi audi. Terrãquaor
postulas qua dringentis argẽci
siclis ualet. istud ẽ p̃tiũ int̾ me
⁊te. S qͣntum est hoc: Sepeli
mortuũ tuũ. Quodeĩl audiss.
abrahã appendit pecuriã quã
ephron postula uerat audientibꝰ¬

Expanded text:
meum in eo respondit Ephron meum in eo respondit Ephron domine mi audi terram quam postulas quadringentis argenti siclis valet istud est pretium inter me et te sed quantum est hoc sepeli mortuum tuum quod cum audisset Abraham adpendit pecuniam quam Ephron postulaverat audientib
Abbreviated transcription (Latin):
audi nos dñe. Princeps dĩ es ap̃
sepeli mortuũ tuuor. nullusq
te ꝓhibere poterit. quin imo¬
numento eius sepelias mortu¬
ũ tũidurrexit abrahã ⁊ adoraũ
populũ t̾rȩ filios uidelicet hec
Uixitq ad eos. Si placet animȩ
ur̃ȩ ut sepeliã mortuũ meũ
audite me ⁊ int̾̃cedite apud
ephron filiuosseor ut det michi
speluncã duplicẽ quã ht̃ in ex¬
trema parte agri sui. Pecunia
digna cradat michi ea coram
uob̾ in possessionẽ sepulchia.
Habitabat autẽ ephron in me¬
aio filiorum ech. Respondita.¬
ephron ad abrahaos cunctis au¬
dientib qui in grediebantur
portam ciuitatis eius dicens.
Nequaquã ita fiatdomine mis
magis ausculta quod loquor.
Agrum tradocibi ispeluncã
quȩ in eo est. presentib filiis po¬
puli mei. sepeli mortuũ auioo.
Adorauit abrahaoo corã populo
t̃rȩ.: ilocutus est adephroncireũ¬
stante plebe. Queso ut audias
me. Pabo pecuniã proagro. su¬
scipe eam ⁊ sic sepeliã mortuũ

Expanded text:
 es apud sepeli mortuum tuum nullusque prohibere te poterit quin in monumento eius sepelias mortuum tuum surrexit Abraham et adoravit populum terrae filios videlicet Heth dixitque ad eos si placet animae vestrae ut sepeliam mortuum meum audite me et intercedite apud Ephron filium Soor ut det mihi speluncam duplicem quam habet in extrema parte agri sui pecunia digna tradat mihi eam coram vobis in possessionem sepulchri habitabat autem Ephron in medio filiorum Heth responditque ad Abraham cunctis audientibus qui ingrediebantur portam civitatis illius dicens nequaquam ita fiat domine mi sed magis ausculta quod loquor agrum trado tibi et speluncam quae in eo est praesentibus filiis populi mei sepeli mortuum tuum adoravit Abraham coram populo terrae et locutus est ad Ephron circumstante plebe quaeso ut audias me dabo pecuniam pro agro suscipe eam et sic sepeliam mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
stultis p̃dicant iuxta pauli uocẽ dicen¬
tis. Sapientib ⁊ ĩsipientib debitor sũ.
Ufcerte aqua ⁊̃ ium̃tis datur: qͣnido
cura carnis qͦmͦꝰ sit hnla disponit᷑. ut
ex uoluptate impendiñ habeat. ⁊ tn
in necessit atib ñ neget᷑  sic̃ scriptũ ẽ.
carnis curã ne fecerits indesidiis. Qui

Expanded text:
stultis praedicat, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, et ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
mini mei abrahã occurre. ob¬
secro hodie michi :i fac mis cdiã
cum dnõ meo abrahã. Ecce ego
sto propt̾ fonteo aquȩ. ⁊ filiȩ
habitacoruoo huius ciuitatis
eg̃dientur ad hauriendã aquã.¬
Igitur ꝓuella cui dixero mebi

Expanded text:
mini mei Abraham occurre secro hodie mihi et fac misericordiam cum domino meo Abraham ecce ego sto propter fontem aquae et filiae habitatorum huius civitatis egredientur ad hauriendam aquaigi
Abbreviated transcription (Latin):
A. Quȩrit᷑ quid diffeit augurationes illicbre
ab illa pecitione signi. ꝗͣ petiuit seruus abra¬
he ut ei ds oftence ipsã eẽ futurã uxorẽ
ani sui ysaac a qua cũ petiussa&e ut biłiẽ
diceretur illi bibe tu.⁊ ad aquabo caute.¬
losetuos qͥusq bibe desierint. Aliud est
enuĩ nimirũ aliquid petere qđ ipso nura.¬
culo signũ sit. Aliud ħ obseruare quȩ
ita fiunt. qđ mira ñ st̃. S a coniectorib
suꝑstitiosa uanitate int̾p̃tant᷑. S hoc
ipsũ etia qđ mirũ aliqͥd postulabat᷑¬
qđ sig̾cet᷑ qđ qͥsq uult nosse utrum
audendũ sit. ñ parua questio ẽ. Eo
nãq ꝑtinoe quo dñr ꝗͥ hoc ñ recte fa.¬
ciunt tẽptare dñm. Nã ipse dñs cum
adiabolo tẽptaret᷑ testimonium de
sorpturis adhibuit. Non tẽꝑtabis
qđ ꝗedeon fecit pugnȩ ĩminente peri¬
cuso. Concultatio quippe illa magis
ꝗͣ tẽptatio di fuit. Uñ ⁊ achar apud
ysaiam: T̃ im& signũ petere. ne deum

Expanded text:
. Quaerendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petisset, ut biberet, diceretur illi: bibe et tu, et adaquabo camelos tuos quoadusque bibere desinent. aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosa uanitate interpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulaticetur quod quisque vult nosse, utrum audiendum sit, non parva quaestio est, eo namque pertinet quod dicuntur qui hoc non recte faciunt tentare Dominum. Nam et ipse Dominus cum a diabolo tentaretur, testimonium de Scripturis adhibuit: Non tentabis Dquod Gedeon fecit, pugnae imminente periculo: consultatio quippe illa magis quam tentatio Dei fuit. Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum
Abbreviated transcription (Latin):
patre siroꝵ potuert̃. ex origine quippe
illiꝰ syroꝵ genꝰ longe pꝰea ꝓpagatũ ẽ.
S dictũ ẽ aꝑsonã scribentis. qͥ pꝰoĩa
illa tpra ħ scribendo narrauit. quẽ ad¬
modũ supͣdiximꝰ de puteo urationis.

Expanded text:
patrem Syrorum potuerunt: ex origine quippe illius Syrorum genus longe postea propagatum est. Sed dictum est a persona scribentis, qui post omnia illa tempora haec scribendo narravit; quemadmodum supra diximus de puteo jurationis .
Abbreviated transcription (Latin):
&e accipet argentũ licet cogerite ab hã:
uao litta qͥ apđ illos ꝓ .o. legtt᷑ abla¬
ta de ciꝰ nomine ẽ. ⁊ ꝓ ephron appella¬
tus e ephran. sig̾cante seriptura ñ eũ
fuisse consũmatȩ ꝑfectęq iurtutis.
qͣ potuerit memorias uende mortuoꝵ.
Sciant gͥ qͥ sepulchra uenditant. ⁊ non
cogunt᷑ ut accipitit p̃ciũ. si a nolentib
quoq extorquent. ĩmmutari nomen
ille rep̃hendatur occulte qͥ inuitus

Expanded text:
t argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro a legitur, ablata de ejus nomine est: pro eo Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen ille reprehendatur occulte quod invitus
Abbreviated transcription (Latin):
meum ne reducas illue. Posuit
ergo seruus manũ subfemore
abraham dominisui. ⁊ uirauit
illi suꝑ seroone hoc. Tulitq decẽ
camelos de grege ⁊lommisiui¬

Expanded text:
meum ne reducas illuc. Posuit servus manum sub femore Abraham domini sui, et juravit illi super sermone hoc. Tulitque decem camelos de gregibu
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ exhibentes idolis quȩ debetͣ deo
Nec moueat qđ̃ alioloco in qͣdã script᷑a
phib& angłs hõiem adorare. ⁊ amonoe
ut dñs potꝰ adoret᷑. Tał enĩ apparuerat¬
angħs ut ꝓdo possce adorari. ⁊ io fuerat
corrigendus adorator

Expanded text:
tutem exhibentes idolis, quae debetur deo. nec moueat quod alio loco in quadam scriptura prohibet angelus hominem adorare se et admonet, ut dominus potius adoretur; taangelus ut pro Deo posset adorari; et ideo fuerat corrigendus adorator
Abbreviated transcription (Latin):
inspelunca agri duplicis. que
respiciebat mãbre. hȩc ẽ hebrõ.
in t̾ra chanaan. & confirora t ẽ
ager iantruos quoderat in eo
abrahȩ inpossessionẽ monuõiti
afiliis eth. Erat autẽ abra hã senex
dierumq multorũ.:⁊ dñs incũc¬
cis benelixeratei. Pixitq ad ser¬
uuo semoreor domus suȩ qͥ p̃e¬

Expanded text:
duplici qui respiciebat Mambre haec est Hebron in terra Chanaan et confirmatus est ager et antrum quod erat in eo Abrahae in possessionem monumenti a filiis Heth erat autem Abraham senex dierumque multorum et Dominus in cunctis benedixerat ei dixitque ad servum seniorem domus suae qui pra
Abbreviated transcription (Latin):
braicȩ barbare atq corrupte ⁊ alit̾ ꝗͣ
in suo dr̃ tͣnstulisse. Arboch eni nichil
cbi abrahã ⁊ ysaac ⁊ iacob. ibi conditꝰ :
⁊ ipse pͥnceps humani gn̾is adã. ut in¬
iesu libro aꝑtiꝰ demonstrabit᷑..
Cũq surrexisse&e ab officio funeris locutꝰ
scriptũ sit. dnm am̃ tuũ ad orabis. ⁊
illi soli seruies. Cũ abrahã sic honorauit
popłm quendã gentiũ ut ĩ adorar&.
S ⁊̃ animadu̾tendũ ẽ in eodẽ p̃cepto¬

Expanded text:
braeae, barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitur, transtulisse. Arboc enim nihil oibi Abraham, et Isaac, et Jacob conditus est: et ipse pJesu libro apertius demonstratur. Cumque surrexisset ab officio funeris, locutus scriptum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, cum Abraham sic honorauerit populum quendam gentium, ut etiam adoraret. sed animaduertendum est in eodem p
Abbreviated transcription (Latin):
pectore. ⁊ uentre repes:
hc̃ inuisibilẽ immicũ nr̃m
locutio figͥat᷑. Noĩe eñĩ pec¬
sem diaboli ⁊ sem̃ muli¬
eris ponunt᷑ inimicitiȩ:
sig̾cat᷑ semine diaboli
pu̾sa suggestio. semine
aũmulieris fructꝰ boni
resistit. ⁊ ĩo obseruat
ipse plantã mulieris.
ut siq̃n in illicita ela-¬
bit᷑ delectatio tẽ illam
capiat. ⁊ illa obseru&¬
initio malȩ suasionis
excludat.

Expanded text:
Pectore et ventre repes. hunc invisibilem inimicum nostrum locutio figuratur. Nomine enim pecen diaboli, et semen mulieris ponuntur inimicitiae, significatur semine diaboli perversa suggestio; semine autem mulieris, fructus boni resistit. Et ideo observat ipse plantam mulieris, ut si quando in illicita labitur delectatio, tunc illam capiat: et illa obserinitio malae suasionis excludat.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facto s̃ut ⁊ uacit̃ ⁊ utilit̃ scribent᷑. qr si mñdacit᷑.
ñ utiq utilit̾. ut au̾tamꝰ qͦ morbo suꝑbiȩ laborant
hoies hodie. ñ nͥ in creatorẽ conantes referre siqͥd ege¬
rint mali. cũ sibi uelint tribui si qͥd egerint boni. Mu¬
lier inqͥt quã dedisti mec̃ .i. quã dedisti ut eẽt mecũ.
hin dedit aligno ⁊ edi. qͣsi ad ħ data sit ut ñ ipsa potiꝰ
obediret uiro. ⁊ ãbo d̾o. Et dix̃ dñs ds̃ mulieri. qͥd
h focisti: & dix̃ mulier. Serpens sedux̃me. ⁊ mandu
caui. Nec ista ꝯfitet᷑ peccatũ. s in alt̾um refert im pari
isti : S ad huc ceruices peccatoꝵ ñ concid̾at dñis. Resta¬
a deseipsis debere p̃sumere. Serpens seduxme. ic̃.¬

Expanded text:
i mendaciter, non utique utiliter, ut aduertamus, quo morbo superbiae laborent homines hodie nonnisi in creatorem conantes referre, si quid egerint mali, cum sibi uelint tribui, si quid egerint boni. mulier, inquit, quam dedisti mecum, id est quam dedisti, ut esset mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi: quasi ad hoc data sit, ut non ipsa potius oboediret uiro et ambo deo. Et dixit dominus deus mulieri: quid hoc fecisti? et dixit mulicavi . Nec ista confitetur peccatum, sed in alterum refert, impari isti! sed adhuc ceruices peccatorum non conciderat dominus. restanon de se ipsis debere praesumere. serpens, i
Abbreviated transcription (Latin):
÷cente. ut ea nescientes face̾nt ꝗ̃ aliqͥd sig̾carent
qñq scituris posteris ꝓpt̃ qͦs ista conscripta sunt.
Et uocauit dñs ds̃ adã:⁊ dix̃ illi. Ubies. Increpan¬
tis uoxẽ. ñ ignorantis. ⁊ hoc sane ad aliꝗͣ ꝑtince
r&e ad feminã : itauir pͥor int̾rogat᷑. Preceptũ
enĩ adomino ꝑ uirũ tisq ad feminã. Peccatũ aũ
adiabolo ꝑfeminã usq ad iurũ. ħ msticis signi¬
ficationib plena st̃. ñ id agentib in qͥb facta st̃.
s de his id agente potentis sima sapientia d̾i. Non
aut̃ nc̃ sig̾cata reseramꝰ: s gesta defendimꝰ.¬

Expanded text:
cente, ut ea nescientes facerent, quae aliquid significarent quandoque scituris posteris, propter quos ista conscripta sunt. Et uocauit dominus deus Adam et dixit illi: Adam ubi e s ? increpantis uox est, non ignorantis. et hoc sane ad aliquam pertinet . Praeceptum enim a Domino per virum usque ad feminam: peccatum autem a diabolo per feminam usque ad virum. Haec mysticis significationibus plena sunt, non id agentibus in quibus facta sunt, sed de his id agente potentissima sapientia Dei. Non autem nunc significata reseramus, sed gesta defendim