comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pilus quid̃ de carne
oritur. s carnis m̃surã
excrescendo longe suꝑgre¬
ditur. Sic sane desid̾ia
carnis de carnis quidẽ¬
necessitate surgunt. s nͥ per
temꝑanciam & parsimoniã
mod̾antur. necessitatis et
modestie metas excedunt.
Ad pilos itaq ꝑtinet car¬
nalis uoluptas. secularis
qualiscumq suꝑfluitas.
Pilus sine lesione p̾cidit᷑.
sine lesione ñ auellit᷑. Sic
absq dubio motus carnis
sine ꝑiculo ualet ⁊ debet
amputari in suꝑflius. ⁊ to¬
lerari in necessariis. Hinc
ẽ. quod leuite iubentur
pilos carnis sue rad̾e non
auelłe. nam delid̾ia carnis
oportet temꝑare q̃ ñ pos¬
sumus exstirpare. Quasi
gͥ inseir sunt. qui suꝑflua
querunt. suꝑflua diligt̃.
& in om̃i suꝑfluitate ui¬
uunt. Siue in religione
siue extra fu̾is: si suꝑ flua
sectaris. si suꝑfluitate de le¬
ctaris int̾ habitatores seir
ꝯputaris. S ue tͥ quisquis
ibi es. & male securitatis cõ¬
fidencia taces. Ue tͥ si seir ĩ¬

Expanded text:
Et pilus quidem de carne Et pilus quidem de carne oritur, sed carnis mensuram excrescendo longe supergreditur. Sic sane desideria carnis de carnis quidenecessitate surgunt, sed nisi per temperantiam et parcimoniam moderantur, necessitatis et modestiae metas excedunt. Ad pilos itaque pertinet carnalis voluptas, saecularis qualiscunque superfluitas. Pilus sine laesione praeciditur, sine laesione non avellitur. Sic absque dubio motus carnis sine periculo valet et debet amputari in superfluis, et tolerari in necessariis. Hinc est quod lenitate jubentur pilos carnis suae radere non avellere: nam desideria carnis oportet temperare, quae non possumus exstirpare. Quasi igitur in Seir sunt qui superflua quaerunt, superflua diligunt, et in omni superfluitate vivunt. Sive in religione sive extra fueris, si superflua sectaris, si superfluitate delectaris inter habitatores Seir computaris. Sed vae, tibi quisquis ibi es, et malae securitatis confidentia taces. Vae tibi, si Seir in
Abbreviated transcription (Latin):
quid quantum ue ꝓficiat
Non autem solũ mͦ
multi ex his qui ex seir
erant. huiusmodi dñm cla¬
morib interpellabant
s etiam exaliis nationib
innumeri. inxp̃i aduen¬
tum suspirabant. xͥ aduẽ¬
tum desid̾abant. & cum
omni desid̾io expectabãt.
Hinc est illud iacob patͥar¬
che de xp̃o uaticinum. et
ipse inquit erit ex pectiogẽ¬
tium. Horum omnium
ꝑmist̾ium figuram gesta¬
bant. illi qui ad dñm ex
seir ꝑdeuotionis suspiria
clamabant. Nam illi ex
seir ineo cum cet̾is natio¬
nib unum erant: quod
om̃s parit̾ a testamento dei
alieni exstiterant. Dicitur
gͦ de his qui aliem erant
eni scđm mentis deuotio¬
nem. Ad me clamat exseir.
quis auduumus
ex dominica uoce. studea¬
mus etiã si placet obnr̃am
utilitatẽ ad nr̃a tempora
deriuare. Adme inquit
clamat ex seir. Quid ẽ. serr:
Seir int̾pretatur hispidus
uel pilosus. Q ex eo quidẽ
esau ẽ. seir dictus. quod
eẽt supra modum pilosus.
& incꝯodum pellis hispidꝰ.

Expanded text:
quid quantumve proficiat quid quantumve proficiat Non autem solummodo multi ex his qui Seir erant hujusmodi Dominum clamoribus interpellabant, sed etiam ex aliis nationibus innumeri in Christi adventum suspirabant, Christi adventum desiderabant; et cum omni desiderio exspectabant. Hinc est illud Jacobi patriarchae de Christo vaticinium: Et ipse, inquit, erit exspectatio gentium . Horum omnium per mysterium figuram gestabant illi qui ad Dominum ex Seir per devotionis suspiria clamabant. Nam illi ex Seir in eo cum caeteris nationibus unum erant quod omnes pariter a testamento Dei alieni exstiterant. Dicitur ergo de his qui alieni sunt ndum mentis devotionem. Ad me clamat ex Seir.quis audivimus, ex Dominica voce studeamus, etiam si placet, ob nostram utilitatem ad nostra tempora derivare. Ad me, inquit, clamat ex Seir. Quid est Seir? Seir interpretatur hispidus vel pilosus. Et ex eo quidem Esau est Seir dictus quod esset supra modum pilosus et in modum pellis hispidus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmultos deos mentis disꝑsio¬
ne diuiditur. sic multi unũ
sunt. & m̾ito unum dicunt᷑
cum in uno sp̃u unum effi¬
ciuntur. Dicit gͥ. Adme cla¬
mat ex seir. Unitas resipicẽ¬
cium. unanimitas ꝯfitenciũ.
ad me clamat ex seir. Adme
inqͥt clamat. Non dicit. orat.
ñ dicit supplicat. s clamat.
Que est ista exclamacio. nͥ
in tensa oratio. nisi deuoti¬
onis magnitudo: Si cum
multo desiderio oras: cla¬
mas. Quanto feruencius
oras. tanto uehementiꝰ in
dei aurib clamas. & quo
uehementiꝰ desid̾ium ex¬
crescit. eo excellentiꝰ clamor
supplicationis ascendit. Cla¬
mor itaq in terioris hoĩs:
est feruens desid̾ium m̃tiz
Hinc est. quod moyfi a dño
đr. Quid clamas ad me:
Nichil dixisse legitur. ⁊ tñ
clamasse ꝑhibetur. Huiꝰ¬
modi clamor celum pene¬
trat. iram placat. ueniã
in petrat. grãm parat. dñm
reconciliat. iuxta id quod
in psalmista legimus. De¬
sidium pauꝑum exaudi¬
uit dñs. ꝑpende si potes

Expanded text:
per multos deos mentis dispersioper multos deos mentis dispersione dividitur, sic multi unum sunt, et merito unum dicuntur cum in uno spiritu unum efficiuntur. Dicit igitur: Ad me clamat ex Seir. Unitas resipiscentium, unanimitas confidentium, ad me clamat ex Seir. Ad me, inquit, clamat. Non dicit, orat, non dicit supplicat, sed clamat. Quae est ista exclamatio nisi intensa oratio, nisi devotionis magnitudo? Si cum multo desiderio oras, clamas. Quanto ferventius oras, tanto vehementius in Dei auribus clamas. Ex quo vehementius desiderium excrescit, eo excellentius clamor supplicationis, ascendit. Clamor itaque interioris hominis est fervens desiderium mentis. Hinc est quod Moysi a Domino dicitur: Quid clamas ad me? . Nihil dixisse legitur, et tamen clamasse perhibetur. Hujusmodi clamor coelum penetrat, iram placat, veniam impetrat, gratiam parat, Dominum reconciliat, juxta id quod in Psalmista legimus: Desiderium pauperum exaudivit Dominus . Perpende, si potes,
Abbreviated transcription (Latin):
te syon tacetur. Illinc clamãt
ꝯfitendo. istic tacent ꝯtemp¬
nendo. Clamantib itaq idu¬
meis silent uidei. nec tñ om̃s
s multi. S olamantiũ młti
olamant ñ ad deum sulim.
s ad deum alienum. Adig¬
nominiã gͦ eoꝵ qͥ eiusmõdi
sunt inꝓperatur quod eis
nunc per exꝓbracionẽ d̾r.
Ad me adme in quã clamat
exseir. Infelix iuidee & infa¬
tuate alieni olamant ad dm̃
tinim. tu uͦ clamas ad deum
alienum. illi addeum uerũ.
tu ad deum falsum. Ad me
clamat ex seir. Nota quid di¬
cat. Non dicit olamant.
sed clamat. Non dicit iste
aut ille. nec aliquẽ expͥmit
det̾minate. Sed indefini¬
te ponitur. ne singłartter
aliquis uł unus tm̃ intlligat᷑.
Intellige itaq indefinite
dictum. tam scdm quãtata¬
tem. quã scđ̃m qualitatem
imitas supplicantiũ. Multoᷤᷤ
facit unum corunũ ⁊ anima
una. Multos facit unum
intencio una. deuotio una.
&sicut eius qui ꝑsonaliter
unus ẽ. unitas scindit᷑. qui

Expanded text:
te Sion tacetur. Illinc clamant te Sion tacetur. Illinc clamant confitendo, istinc tacent contemnendo. Clamantibus itaque Idumaeis silent Judaei; nec tamen omnes, sed multi. Sed clamantium multi clamant non ad Deum suum, sed ad Deum alienum. Ad ignominiam ergo eorum qui ejusmodi sunt improperatur quod eis nunc per exprobrationem dicitur. Ad me, ad me, inquam, clamat ex Seir. Infelix Judaee et infatuate, alieni clamant ad Deum tuum, tu vero clamas ad Deum alienum; illi ad Deum verum, tu ad Deum falsum. Ad me clamat ex Seir. Nota quid dicat: Non dicit clamant, sed clamat. Non dicit ille, aut ille nec aliquem exprimit determinate, sed indefinite ponitur, ne singulariter aliquis vel unus tantum intelligatur. Intellige itaque indefinite dictum tam secundum quantitatem quam secundum qualitatem unitas supplicantium. Multos facit unum, cor unum et anima una. Multos facit unum intentio una, devotio una. Et, sicut ejus qui personaliter unus est unitas scinditur qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerum fatear uident᷑ mi¬
sui subtilitatẽ si bene in¬
telligant᷑ ñ minus iocũda.
Scio. scio. nec fateripudet.
supͣ facultatem meam ẽẽ.
eoꝵ ꝓfunda penetrare.⁊ ħ
ipsum quod ineis somnio.
nescio si potero ꝓut oport̾et
uerbis idoneis explicare.
Adme clamat ex seir.Seir.
ipse ẽ. qui edom uł esau d̃r.
aquo t̾ra idumea ⁊̃ seir no¬
minatur. Esau autem et
lacob qui & isrł frẽs fuere.
& ab illo idumei abisto isrłi¬
te. De his duob fr̃ĩb dictũ¬
Iacob dilexi esau odio ha¬
bui. Iacob itaq electus. esa¬
u reꝓbatus. Isrłite filii elec-¬
tionis. idumei filii reꝓba¬
tionis. S Omiranda mu¬
tacio. & miseranda uicissi¬
tudo. Clamant ad dñm
filii alieni. ñ olamant ad
ipsum qͦs elegit ĩ heditatẽ
sibi. Ad exprobracionẽ itaq
eoꝵ qui sunt in uidea. dr qͥd
actitatur ab eis qui sunt ini¬
dumea. Idumeus clamat. ui¬
deus tacet. ille supplicat. iste
silet. Ad me clamat exseir.
Ex monte seir clamat᷑. ĩmõ¬

Expanded text:
rum fatear, videntur misui subtilitatem si bene intelligantur non minus jucunda. Scio, scio, nec fateri pudet supra facultatem meam esse eorum profunda penetrare, et hoc ipsum quod in eis somnio nescio si potero, prout oporteret, verbis idoneis explicare: Ad me clamat ex Seir. Seir ipse est qui Edon vel Esau dicitur, a quo terra Idumaea etiam Seir nominatur. Esau autem et Jacob qui et Israel, fratres fuere, et ab illo Idumaei, ab isto Israelitae. De his duobus fratribus dictuJacob dilexi, Esau odio habui . Jacob itaque electus, Esau reprobatus. Israelitae, filii electionis, Idumaei, filii reprobationis. Sed, o miranda mutatio et miseranda vicissitudo! clamant ad Dominum filii alieni, non clamant ad ipsum quos elegit in haereditatem sibi. Ad exprobrationem itaque eorum qui sunt in Judaea dicitur quid actitatur ab eis qui sunt in Idumaea. Idumaeus clamat, Judaeus tacet; ille supplicat, iste silet; ad me clamant ex Seir. Ex monte Seir clamatur, in mon
Abbreviated transcription (Latin):
magno desidio expectabãt.
scd̃m illd̾. Ecce ueniet de¬
sideratꝰ cun ctis gentib.
Non dicit desid̾andus. s
desid̾atus. ut intelligas
in omni gente aliquos aliqñ
in eius desidio flagrasse. E¬
rat gͥ eius aduentꝰ a multis
gentilium p̾cognitꝰ. ⁊ ardẽt̃
desideratꝰ. Adhanc tñ cog¬
nitionẽ paulatĩ & ꝑ int̾ual

Expanded text:
magno desiderio exspectabant, secundum illud: Ecce veniet Desideratus cunctis gentibus . Non dicit desiderandus, sed desideratus, ut intelligas in omni gente aliquos aliquando in ejus desiderio flagrasse. Erat igitur ejus adventus a multis gentilium praecognitus, et ardenter desideratus. Ad hanc tamen cognitionem paulatim, et per interval
Abbreviated transcription (Latin):
idem sp̃s totum quod ht̃. ui¬
des modo ut credo aꝑtius.
quod suꝑius iam diximus.
quomͦ in eo qͦd custos t̾cio
repetit᷑. ꝑ sonar̃ trinitas in¬
telligitur. filius nãq pͥmo
custos d̃r. quia custodit per
semetipsum. scdo idem no
in t̾cia solus ingenitꝰ. Solus
ingenitus intelligit᷑. in eo
quod scͥbit᷑. Dix̃ custos. ue¬
nit mane ⁊ nox. Quid ÷. dicẽ.
nͥ u̾bum ꝓ ferre: Patͥs dicere.
est u̾itatem eructare. Patͥs di¬
cere. sapienciam gn̾are. Nob̃
autem tc̃ dicit. quando no¬
bis beneplacitum suũ sap̃ie
sue reuelatione in notescit.
Tunc nob̃ int̾na patris locu
titudo cordi nr̃o infundit᷑.
Nũc credo in anifestum ẽ.
in telligẽ. cui ꝑsone debeat

Expanded text:
idem Spiritus totum quod habet. Viidem Spiritus totum quod habet. Vides modo, ut credo, apertius quod superius jam diximus quomodo in eo, quod custos tertio reperitur, personarum Trinitas intelligitur. Filius namque primo custos dicitur quia custodit per semetipsum; secundo idem nomanctus, in tertia solus ingenitus. Solus ingenitus intelligitur in eo quod scribitur: Dixit custos: Venit mane, et nox. Quid est dicere nisi verbum proferre? Patris dicere est veritatem eructare. Patris dicere sapientiam generare. Nobis autem tunc dicit quando nobis beneplacitum suum sapientiae suae revelatione innotescit. Tunc nobis interna Patris locuttitudo cordi nostro infunditur. Nunc credo manifestum est intelligere cui personae debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum cꝰtodit. nã nulla in tͥ¬
nitate ꝑ sona abipso accipit.
ut aliquid faciat uł facere
possit. Cũ gͦ custodie gemi¬
natio sit in inuocatione. de
sp̃n scõ. ñ possumꝰ hoc recte
intelligẽ. Nam inuocatioĩs
ingeminatio in telligi ꝯ¬
pellit dictum defilio. filiꝰ
itaq in uocat᷑. cum d̾r. Cu¬
stos qui de nocte. custos
qui de nocte. S ecce cum
una ꝑsona inuocat᷑. alia
flectitur. flectit᷑ in quã.
ñ solum ad pacem. s etiã
ad desiderii ꝓmissionẽ. Pro¬
mittitur namq quod a sup¬
plicante desid̾atur. cũ dicit᷑.
Uenit manẽ. Uidimus que
sit ꝑsona q̃ in uocat᷑. uideamꝰ
& que sit illa que placatur.
S ut breuit̃ dicam pͥncipa¬
lis ꝑsona intelligit᷑. ad quã
placandam alia int̾ponitur.
Pat̃ aut̃ pͥncipium ẽ. uiuge¬
niti. unigenitus uͦ pͥncipiũ
est. etiã spũs sc̃i. Sicut itaq ĩ
mediatore ⁊ ꝓpiciatore in tel¬
ligit᷑ genit᷑. sic in ꝓpiciato ĩ¬
filius indulget. a quo habr

Expanded text:
ipsum custodit: nam nulla in Trinitate persona ab ipso accipit ut aliquid faciat vel facere possit. Cum ergo custodiae geminatio sit in invocatione de Spiritu sancto non possumus hoc recte intelligere. Nam invocationis ingeminatio intelligi compellit dictum de Filio. Filius itaque invocatur, cum dicitur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Sed ecce cum una persona invocatur, alia flectitur. Flectitur, inquam, non solum ad pacem, sed etiam ad desiderii promissionem. Promittitur namque quod a supplicante desideratur, cum dicitur: Venit mane. Vidimus quae sit persona quae invocatur, videamus et quae sit illa quae placatur. Sed ut breviter dicam principalis persona intelligitur ad quam placandam alia interponitur. Pater autem principium est Unigeniti, Unigenitus vero principium est et Spiritus sancti. Sicut itaque in mediatore et propitiatore intelligitur genitus, sic in propitiato inFilius indulget a quo habet
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illa que ẽ infide sola sol
preced̾e semꝑ oꝑa bona. Illa uͦ
que ꝑ in telligenciã: bona
oꝑa sequit᷑. qr bene oꝑando
adiu̾tatem illuminamur.
Hinc est illud sapientis. fili
ꝯcupisti sapienciam serua
mandata. & p̃bebit illamtͥ
d̃. Hoc ipsum insemetip̃o
ꝑexꝑienciam didicit. qͥ dix̃.
Amandatis tuis intellexi
Ad illam itaq u̾itatis cog¬
nicionem q̃ ꝑi telligenciã
est. apłs nos uocat. cum nos
adepulas sinc̾itatis ⁊ u̾tatis
inuitat. Non nob̃ gͦ debet suf¬
ficere. fidei nr̃e sacram̃ta uera¬
cit̾ ⁊ firmit᷑ credere. nͥ sataga¬
mus in quantum possumꝰ
⁊ ꝑintelligentiã caꝑe. Ex a¬
rimis sinceritatis saciemꝰ. af¬
fectum nr̃m. ex azimis u̾ita¬

Expanded text:
Sed illa quae est in fide sola, solet Sed illa quae est in fide sola, solet praecedere semper opera bona. Illa vero quae per intelligentiam est, bona opera sequitur, quia bene operando ad veritatem illuminamur. Hinc est illud Sapientis: Fili, concupisti sapientiam, serva mandata, et praebebit illam tibi Deus . Hoc ipsum in semetipso per experientiam dicit qui dixit: A mandatis tuis intellexi . Ad illam itaque veritatis cognitionem quae per intelligentiam est Apostolus nos vocat, cum nos ad epulas sinceritatis et veritatis invitat. Non nobis ergo debet sufficere fidei nostrae sacramenta veraciter et firmiter credere, nisi satagamus in quantum possumus etiam per intelligentiam capere. Ex azymis sinceritatis satiemus affectum nostrum, ex azymis
Abbreviated transcription (Latin):
fermentum ꝯcupiscencie et
ignorancie in hac uita ad ple¬
num purgare sufficiat. ubi
caro ꝯcupiscit adu̾sum sp̃m.
quamdui quid oremus quẽ¬
admodum oportet nescimꝰ.
Attende gͦ quam discrete
quã ꝯsulte apłs illud p̾ciꝑe
noluit. qͦd supͣ humanã uͥtu¬
tem fuit. solum illud homini
inuingit. quod homini pos¬
sibile ꝯgnouit. Dic̃ gͦ ñ infer¬
mento malitie & nequicie.
s inarimis sinc̾itatis ⁊ u̾itatis.
ueramus
nunc que sit ista ꝯũ¬
sio ordinis. ut prius ponat
azima sinc̾itatis quam u̾ita¬
dis. cum semꝑ pͥor sit fides
recta quã bona oꝑacio. impõ¬
sibile ẽ enim sine fide plac̾e
deo. S ꝯstat quia fides ẽ cer¬
titudo quedam supͣ opinio¬
nem & infra scienciam ꝯsti¬
tuta. Alia ÷ itaq illa cognit̾o
u̾itatis q̃ ẽ. ꝑfidem solã ⁊ alia
est illa que ẽ ꝑueritatis in tel¬
ligentiam. Utraq ꝑ ꝓpħam
designatur. cum dicitur. Si
ñ credideritis ñ in telligetis.

Expanded text:
fermentum concupiscentiae et fermentum concupiscentiae et ignorantiae in hac vita ad plenum purgare sufficiat, ubi caro concupiscit adversus spiritum quandiu quid oremus quemadmodum oportet nescimus. Attende ergo quam discrete, quam consulte Apostolus illud praecipere noluit quod supra humanam virtutem fuit: solum illud homini injungit quod homini possibile cognovit. Dicit ergo: Non in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. uaeramus nunc quae sit ista conversio ordinis, ut prius ponat azyma sinceritatis quam veritatis, cum semper prior sit fides recta quam bona operatio. Impossibile est enim sine fide placere Deo. Sed constat quia fides est certitudo quaedam supra opinionem et infra scientiam constituta. Alia est itaque illa cognitio veritatis quae est per fidem solam, et alia est illa quae est per veritatis intelligentiam. Utraque per prophetam designatur, cum dicitur: Si non credideritis non intelligetis .
Abbreviated transcription (Latin):
gellis murmurare.Sic̃ gͦ
subnomine malicie ñ in¬
telligitur qualisc̃q ꝯcupis¬
centia. s effrenata. sicsubno¬
mine nequicie ñ in telligit᷑
qualiscũq ignorantia. sed
maliciosa. Itaq si dic̾etur. ñ
infermento ꝯcupiscencie et
ignorantie. ubi ponit᷑. ñ infer¬
mento malicie & nequicie. ui
detur apłs aliquid ꝑfectius
precepisse. & ei quod subiun¬
git. in arimis sinc̃itatis ⁊ u̾itatis.
quasi ex opposito plenius res¬
pond̾e. S uoluit apłs uti
iam diximus docere. quomͦ
adesum agni accẽd̾e liceat.
uł quomͦ acced̾e ñ liceat. Ne¬
niale autem ẽ. cum ueniali
ꝯcupiscencia & ueniali igno¬
rantia accedere. dampnabile
uero cum dampnabili ꝯcu¬
piscencia uł dampnabili ig¬
norantia appropinquare.
Ptinet autem admaliciam
sola dampnabilis ꝯcupiscen¬
tia. ad nequitiam uͦ sola dãp¬
nabilis ignorantia. Mitogͦ
fermento malicie & neqͥcie.
ne uidẽtur omnem hominẽ
abesu agni arcere. Quis enĩ

Expanded text:
gellis murmurare. Sicut ergo gellis murmurare. Sicut ergo sub nomine malitiae non intelligitur qualiscunque concupiscentia, sed effrenata, sic sub nomine nequitiae non intelligitur qualiscunque ignorantia, sed malitiosa. Itaque, si diceretur non in fermento concupiscentiae et ignorantiae, ubi ponitur non in fermento maetur Apostolus aliquid perfectius praecepisse, et ei quod subjungit in azymis sinceritatis et veritatis, quasi ex opposito plenius respondere. Sed voluit Apostolus, ut jam diximus, docere quomodo ad esum Agni accedere liceat, vel quomodo accedere non liceat. Veniale autem est cum veniali concupiscentia et veniali ignorantia accedere. Damnabile vero cum damnabili concupiscentia, vel damnabili ignorantia appropinquare. Pertinet autem ad malitiam sola damnabilis concupiscentia, ad nequitiam vero sola damnabilis ignorantia. Merito fermento malitiae et nequitiae, ne videretur omnem hominem ab esu Agni arcere. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
git. Illa mentem obnu¬
bilat. nam ista excecat.
Malicia namq solet adeo
sepe hominem excecare.ut
eum ñ sinat modo deꝓxi¬
mo. qñq etiam nec de deo
in simplicitate & bonita¬
te sentire. Malicia itaq
gignit ⁊ nutrit uicium
quod apłs hoc loco neqͥciã
nominat. eo quod in suo
iudicio iũtatis ⁊ bonitatis
regłam seruare iam neq̃at.
Nontemoneat si hoc nom̃ ĩ¬
uenias positum subalia ac¬
ceptione. nam u̾boꝵ in opia
cogit significationẽ dictio¬
num. modo ex tendere mͦ
restringere. uł alio quoẽq
mͦ uariare. S debeamꝰ sẽꝑ ĩ
huiꝰmodi excircunstantia
litt̾e. sensum auctoris ꝑpend̾e
& assignare. Si gͦ sensum
apłi sequi uolumus. sic ni
fallor in t̾pretari debemus.
ut quemadmodũ ex opposi¬
to malicia sinc̾itati. sic ⁊ ne¬
quicia respondeat u̾itati.
nistra suspicari. omnia si¬
nistre int̾pretari de roga¬
tioni ⁊ deccͣtioni deseruire.
diuina uidicia rep̾hend̾e.
in fide hesitare. & indei fla¬

Expanded text:
git. Illa mentem obnugit. Illa mentem obnubilat, nam ista excaecat. Malitia namque solet adeo saepe hominem excaecare, ut eum non sinat modo de proximo, quandoque etiam nec de Deo in simplicitate et bonitate sentire. Malitia itaque gignit et nutrit vitium, quod Apostolus hoc loco nequitiam nominat, eo quod in suo judicio veritatis et bonitatis regulam servare jam nequeat. Non te moveat si hoc nomen invenias positum sub alia acceptione: nam verborum inopia cogit significationem dictionum modo extendere, modo restringere, vel alio quocunque modo variare. Sed debemus semper in hujusmodi ex circumstantia litterae sensum auctoris perpendere et assignare. Si ergo sensum Apostoli sequi volumus, sic, ni fallor, interpretari debemus, ut quemadmodum ex opposito malitia sinceritati, sic et nequitia respondeat veritati. sinistra suspicari, omnia sinistre interpretari, derogationi et detractioni deservire, divina judicia reprehendere, in fide haesitare et in Dei fla
Abbreviated transcription (Latin):
nis uel ex ignorantia m̃tis
oriri. & omne genus spĩtalis
fermenti subistis duobus
ꝯprehendi. Nomine uero
hendisse. Non enim omnis
ꝯcupiscentia ꝑtinet ad ma-¬
liciam. sicut nec omnis igno¬
rantia deputatur ad neqͥ¬
tiam. Aluid ẽ. ꝯcupiscen¬
ciam sentire atq aliud ꝯcu¬
piscentie ꝯsentire. In firmi¬
tati deputatur quod ꝯtra
uoluntatẽ ꝯcupiscenciam
sentimꝰ. malicie: quod ꝯcu¬
piscencie ex delibatione
consentimus. Malicia
nãꝙ ẽ. ex ꝓposito ⁊ delib̾a¬
tione. malo cognito ꝓno
aĩo consentire. Quid gͥ
aliud ẽ. malicia quam con¬
cupiscencia effrenata: Nã
ꝯcupiscentia: alia frenata
alia effrenata. Illa uemi¬
alis. ista dampnabilis. utͣ¬
q tam̃ inficit. utraq cor¬
rumpit. & utraq ex eo ip̃o
ad fermentum se ꝑtinere
ostendit. Sic utiq igno¬
rantia alia uenialis. alia
autem dampnabilis. ue¬
malis quidem q̃ ex infir-¬
mitate descendit. damp¬
nabilis: q̃ ex malicia sur¬

Expanded text:
nis, vel ex ignorantia mentis nis, vel ex ignorantia mentis oriri, et omne genus spiritualis fermenti sub istis duobus comprehendi. Nomine vero ermenti comprehendisse. Non enim omnis concupiscentia pertinet ad malitiam, sicut nec omnis ignorantia deputatur ad nequitiam. Aliud est concupiscentiam sentire, atque aliud concupiscentiae consentire. Infirmitati deputatur quod contra voluntatem concupiscentiam sentimus, malitiae quod concupiscentiae ex deliberatione consentimus. Malitia namque est ex proposito et deliberatione malo cognito prono animo consentire. Quid igitur aliud est malitia quam concupiscentia effrenata? Nam concupiscentia alia frenata, alia effrenata. Illa venialis, ista damnabilis. Utraque tamen inficit, utraque corrumpit, et utraque ex eo ipso ad fermentum se pertinere ostendit. Sic utique ignorantia alia venialis, alia autem damnabilis. Venialis quidem quae ex infirmitate descendit, damnabilis quae ex malitia sur
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi manducau̾itis carnẽ
filii hominis & biberitis eiꝰ
sanguinẽ: non habebitis ui¬
tam in uob̃. S ne de quali¬
oumq uita dictum putetur:
audiamꝰ adhuc quid super
eodem dicatur. Qui mandu¬
cat meam carnem. & bibit
sanguinem meũ ht̃ uitam
et̾nam. Ecce quẽ fructum
ex esu ipsius in uenit. ñ oĩs
quid̃. s qui digne accedit.
Alioquin qui manducat
& bibit in digne. iudiciũ
sͥ manducat & bibit. Epu¬
lemur itaq. s ñ in digne.
Hoc ẽ. quod apłs docẽ te uo¬
luit: cum subiungit. Nõ
inferm̃to malicie & nequi¬
cie. sedinazimis sincerita¬
tis & iũtatis. Comedere
infermerto malicie ⁊ neqͥ¬
cie. proculdubio ÷ comeðe
indigne. Ut aũ dignus effi¬
ciaris. comede in azimis sin¬
ceritatis ⁊u̾itatis. Ecce duo
ꝓhibentur. duo precipiuqͣ.
Ecce habes duo contͣ duo.
azima sinceritatis ꝯtra fer¬
mentum malicie. arima
u̾itatis. contra fermentum
nequiciẽ. Uidetur autem oĩs
in hominib sp̃italis corru¬
ptio uel ex ꝯcupiscentia car¬

Expanded text:
carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Sed, ne de qualicunque vita dictum putetur, audiamus adhuc quid super eodem dicatur: Qui manducat meam carnem, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Ecce quem fructum ex esu ipsius invenit, non omnis quidem, sed qui digne accedit: Alioquin qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Epulemur itaque, sed non indigne. Hoc est quod Apostolus docere te voluit cum subjungit: Non in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Comedere in fermento malitiae et nequitiae, procul dubio est comedere indigne. Ut autem dignus efficiaris, comede in azymis sinceritatis et veritatis. Ecce duo prohibentur, duo praecipiuntur. Ecce habes duo contra duo, azyma sinceritatis contra fermentum malitiae, azyma veritatis contra fermentum nequitiae. Videtur autem omnis in hominibus spiritualis corruptio, vel ex concupiscentia car
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritate ꝯfirmati fueriti.
ꝓculdubio azimieritis. ⁊ dig¬
ni. ut inagni cibum assu¬
mi debeatis. S cum ille ce¬
dit incibum tuum ⁊ cũ te
assumit in cibum suum utro¬
biq ñ ille in te. s tu mutaris
in illum. Inpͥma mutatione
facit te similẽ sͥ in iusticia.
in scd̾a facit te sumlẽ sͥ ingła.
In pͥma ut dictum ẽ. facit de
mendace ueracẽ. ⁊ de ĩ mun¬
do mundicordem. inscda de
mortali in mortalẽ. ⁊ de corru¬
ptibili in corruptibilem. qñ¬
configurabit corpus humilita¬
tatissue. Oportet enĩ teste apło
corruptibile hoc in duere in¬

Expanded text:
sinceritate confirmati fueritis, sinceritate confirmati fueritis, procul dubio azymi eritis, et digni ut in Agni cibum assumi debeatis. Sed cum ille cedit in cibum tuum et cum te assumit in cibum suum, utrobique non ille in te, sed tu mutaris in illum. In prima mutatione facit te similem sibi in justitia, in secunda facit te similem sibi in gloria. In prima, ut dictum est, facit de mendace veracem, et de immundo mundicordem; in secunda de mortali immortalem, et de corruptibili incorruptibilem, qconfigurabit corpus humilitatatis suae: Oportet enim, teste Apostolo, corruptibile hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui qđ carnis ẽ. facit
a se ipso de ficẽ. & comeden¬
tem in sui similitudinem
tnͣsire: S ne super hoc m¬
reris amplius. audi qͣlẽ
tibi panem quale tibi ari¬
ma adcomedendum. ꝓpo¬
nimus. Ego sum panis in¬
uus. qui decelo descendi.
Proculdubio si hunc panẽ
comedis non ipse in te. sed
tum illum mutaberis. Si
mͥ ñ uis credere. audi illũ.
cui ñ audeas contradicere.
Cibus sum gͣnͣdium. cͤsce &
manducabis me. Nec tu me
mutabis inte. sicut cibum
carnis tue. s tu mutab̃is
inme. ͤS forte ad huc q̃ris
euidentius tͥ ostendi. qͦnã
modo id possit fieri. Si gͦ
ueritate frueris. & tali cibo
delectaris putas quia u̾i¬
tatem esuriendo ce fruen¬
do u̾itatem in falsitatem
mutare possis: Si xp̃m in
tuum cibum assumis. me¬
lius tͥ ẽ. ut te faciat de m̃da¬
ce u̾acem. quam tu illum de
Tima ueritatis facit demen¬
dace ueracem. zima sinceri¬
tatis facit de inmundo mũ¬
dicordem. Cum inu̾itate ce

Expanded text:
nis qui quod carnis est facit nis qui quod carnis est facit a seipso deficere, et comedentem in sui similitudinem transire? Sed, ne super hoc mireris amplius, audi qualem tibi panem, quale tibi azyma ad comedendum proponimus. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Procul dubio si hunc panem comederis non ipse in te, sed tu in illum mutaberis . Si mihi non vis credere, audi illum cui non audeas contradicere: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me mutabis in te sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Sed forte adhuc quaeris evidentius tibi ostendi quonam modo id possit fieri. Si ergo veritate frueris, et tali cibo delectaris, putas quia veritatem esuriendo et fruendo veritatem in falsitatem mutare possis? Si Christum in tuum cibum assumis, melius tibi est ut te faciat de mendace veracem, quam tu illum de azyma veritatis facit de mendace veracem, azyma sinceritatis facit de immundo mundicordem. Cum in veritate et
Abbreviated transcription (Latin):
cum euis ad iutorio facere.
scd̃am de solo eiꝰ muñe ex¬
pectare. In ista oportet nos
agnum in esum sumere. in
illa nosmetipsos in eiꝰ edulĩ
idoneos exib̾e. In ista gͦ opor¬
tet nos arima hr̃e. azima
comede. in illa nos oportet
arima ẽẽ. & inesum agni
cedere. Nec mireris. quod
audis. quia oportet nos ag¬
no cibari. & agni cibũ fie¬
ri. cũ similit̾ legas si recolis.
quia xp̃m in duimus. qui
utͦq scͥpturarũ testimonia
habemus. Oportet itaq nos ĩ¬
terim azimos fieri. & ab om̃i
uetustatis fermento purgari.
si uolumus infutura illa ce¬
lebritate digni & acceptabi¬
les inueniri. S si uolumus
azimi ẽẽ. oportet nos arima
comed̾e.S nunquid in quis¬
sipanem azimũ comedimꝰ.
Iccͥco panis erimus: Nom¬
mus certe panem qui co¬
medenti solet incorporari
ñ aũ comedentem in corꝑa¬
re cͥ. Nouimus panẽ qui
solet carnem nutͥre. carnẽ
in pinguesc̾e. & robustio¬
rem redd̾̃e. Quis iste ẽ pa¬

Expanded text:
cum ejus adjutorio facere, cum ejus adjutorio facere, secundam de solo ejus munere exspectare. In ista oportet nos agnum in esum sumere, in illa nosmetipsos in ejus edulium idoneos exhibere. In ista ergo oportet nos azyma habere, azyma comedere, in illa nos oportet azyma esse, et in esum Agni cedere. Nec mireris quod audis, quia oportet nos Agno cibari, et Agni cibum fieri, cum similiter legas si recolis: Quia Christum induimus, qui utroque Scripturarum testimonia habemus. Oportet itaque nos interim azymos fieri, et ab omni vetustatis fermento purgari si volumus in futura illa celebritate digni et acceptabiles inveniri. Sed si volumus azymi esse, oportet nos azyma comedere. Sed nunquid, inquissi panem azymum comedimus, idcirco panis erimus? Novimus certe panem qui comedenti solet incorporari, non autem comedentem incorporare sibi. Novimus panem qui solet carnem nutrire, carnem impinguescere, et robustiorem reddere. Quis est iste pa
Abbreviated transcription (Latin):
hr̾e. & ut abundantiꝰ adhuc ha¬
berent. inuitaret. ꝯsequens sa
in telligimus. de isto sp̃italit̾
in tellige debemus. Nam qͥcqͥd
de illo d̾r. ꝓpt̾ istum dictum ui¬
det᷑. Quod ibi dr deferm̃to
corꝑali. hic intellig̾r de ferm̃¬
to spũali. Qui gͦ dicunt᷑ non
azima hr̃e. s eẽ. mirum qua
ratione in uitant᷑ azima uł
agnũ comed̾e. S qui iuĩ apłi¬
ce sententie pleniꝰ in telligẽ
uoluerit. altiꝰ ista eum ꝑscru¬
tari oportebit. Gemimũ sane
pascha oportet nos celebra¬
re. geminum absq dubio
tnsitum facẽ. Pascha si qͥdẽ
tͣnsitus. Transeundũ itaq
pͥmo de iniusticia ad iꝰticiã.
scd̃o demiseria ad głam.
Bonus tnͣsitus tnͣsire de ini¬
quitate ad bonitatẽ. bonus
nichilominꝰ tnͣsire de miseria
ad beatitudinẽ. Utrumq
debemꝰ celebrit̾ agere. de utͦꝙ
intime gaucłe. s quantũ
ad pͥmum inre. quantũ ad
scdm inspe. Primam itac
celebritatẽ debemꝰ nos ipsi

Expanded text:
habere, et ut abundantius adhuc hahabere, et ut abundantius adhuc haberent invitaret, consequens satintelligimus, de isto spiritualiter intelligere debemus. Nam quidquid de illo dicitur, propter istum dictum videtur. Quod ibi dicitur de fermento corporali, hic intelligitur de fermento spirituali. Qui ergo dicuntur non azyma habere, sed esse, mirum qua ratione invitantur azyma vel agnum comedere. Sed qui vim apostolicae sententiae plenius intelligere voluerit, altius ista eum perscrutari oportebit. Geminum sane pascha oportet nos celebrare, geminum absque dubio transitum facere. Pascha siquidem, transitus. Transeundumque primo de injustitia ad justitiam, secundo de miseria ad gloriam. Bonus transitus transire de iniquitate ad bonitatem, bonus nihilominus transire de miseria ad beatitudinem. Utrumque debemus celebriter agere; de utroque intime gaudere. Sed quantum ad primum in re, quantum ad secundum in spe. Primam itaque celebritatem debemus nos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
mi fierent. Nemo siquidem
obaliud consꝑsionẽ facit. nͥ
ut inde panis fiat. Mito gͦ
monet apłs ut idfiant. quõd
interim fieri pot᷑ant. ⁊ ex eo
ip̃o innuit. ad quẽ finẽ ten¬
dere debeant. idest. ut tandẽ
aliqñ ex toto azimi fiant. et
adueri boni ꝯsumationem
ꝯfirmationẽq ꝓficiant. Ecce
iam habes curmonent᷑ fieri
noua ꝯsꝑsio. ñ panis absq
fermento. ¶ Sed illud ẽ
mirum. nec minus in uesti¬
gandum. cur hi qui dicunt᷑
arimi inuitant᷑ ad esum ag¬
ni. Cõmẽd̾e nãꝙ ñ ẽ azimi. con¬
sꝑsionis uͦ ñ ẽ. comed̾e uł come¬
di. Dicto itaq quod azimi erãt.
inauncto quod noua ꝯsꝑsio fi¬
ant. que ꝯsequentia q̃so ÷. ut
consequent᷑ ad iungat: Et it
pascha nr̃m im molatꝰ ẽ xͨ. Ita¬
q epulem᷑. Scimus quidem
in lege p̾ceptum. ut qñ agnũ
ĩmolarent. paschaq celebra¬
rent. alium panem quã azimũ
oĩo ñ comed̾ent. Si gͦ dixiss apł̃s
eos quidem ñ arimos ẽẽ. s arima

Expanded text:
mi fierent. Nemo siquidem ob aliud conspersionem facit, nisi ut inde panis fiat. Merito ergo monet Apostolus ut id fiant quod interim fieri poterant, et ex eo ipso innuit ad quem finem tendere debeant, id est, ut tandem aliquando ex toto azymi fiant, et veri boni consummationem confirmationemque proficiant. Ecce jam habes cur monentur fieri nova conspersio, non panis absque fermento. Sed illud est mirum, nec minus investigandum, cur hi qui dicuntur azymi invitantur ad esum agni. Comedere namque non est azymi, conspersionis vero non est comedere vel comedi. Dicto itaque quod azymi erant, injuncto quod nova conspersio fiant, quae consequentia, quaeso, est ut consequenter adjungat: Etenim pascha nostrum immolatus est epulemur Scimus quidem in lege praeceptum ut quando agnum immolarent, paschaque celebrarent, alium panem quam azymum omnino non comederent. Si ergo dixisset Apostolus eos quidem non azymos esse, sed azyma
Abbreviated transcription (Latin):
cie ⁊ nequitie. s sicut ꝯseqñt᷑
auditis. inarimis sincerita¬
tis et u̾itatis. Hinc animad¬
uertere licet quid sit int̾
pascha iudeoꝵ. ⁊ pascha
xͥanoꝵ. Illic certe in t̾dicit᷑
ferm̃tum corꝑale. hic u̾o
fermentum spũale. Ibi in¬
dicit᷑ azimus panis. Hic
autem azima sinceritatis
⁊u̾̃itatis. & merito quid̃.
Ibi nãꝙ immolat᷑ agnꝰ lega¬
lis s aĩał. Hic uͦ agnus sp̃i¬
talis ⁊ suꝑcelestis. Ibi ammal
brutum. hic homo ds̃ dei
uerbum. Utriusq ĩmola¬
tio dat tnͣsire deseruitu¬
te adlibertatẽ. s illiꝰ de cor¬
porali ad corporalẽ. istiꝰ: de
sp̃itali ad sp̃italẽ. Illa ĩ mo¬
latio dat tͣnsire de egipto
in desertum. ista dat redi¬
re demundo in ꝑadisum.
Illa deniq dat tnͣsire de
seruitute pharaonis in
regnum t̾renum. ista tͣn¬
smittit de seruitute dya¬
boli in regnum celorum.
Ex his intelligi dat᷑. quã
in ꝯꝑabilit̾ sit maior. ꝗͣ¬

Expanded text:
tiae et nequitiae. Sed sicut consequenter tiae et nequitiae. Sed sicut consequenter auditis in azymis sinceritatis et veritatis. Hinc animadvertere licet quid sit inter pascha Judaeorum et pascha Christianorum. Illic certe interdicitur fermentum corporale, hic vero fermentum spirituale. Ibi indicitur azymus panis, hic autem azyma sinceritatis et veritatis. Et merito quidem, ibi namque immolatur agnus legalis, sed animalis; hic vero agnus spiritualis et supercoelestis. Ibi animal brutum, hic homo Deus Dei Verbum. Utriusque immolatio dat transire de servitute ad libertatem, sed illius de corporali ad corporalem, istius de spirituali ad spiritualem. Illa immolatio dat transire de Aegypto in desertum; ista dat redire de mundo in paradisum. Illa denique dat transire de servitute Pharaonis in regnum terrenum; ista transmittit de servitute diaboli in regnum coelorum. Ex his intelligi datur quam incomparabiliter sit major,
Abbreviated transcription (Latin):
ut id quod monet apłs ⁊ m̃
to facẽ debeamus. uł etiam
ꝑ ficere ualeamus. Ex agni
enĩ immolatiõe & comestione
si tamen eum in arimis since¬
ritatis & u̾itatis comedamꝰ:
grãm accipimꝰ. ut monita
apłi implere possimꝰ. Agnũ
itaq cum arimis comedat.
qui noua consꝑsio. qͥ puru
abomini ferm̃to ẽẽ desid̾at.
qui se in xp̃i esum aptum et
idoneum parat. Ecce iam ac¬
cepisti. cur illi qui dũrazi¬
mi cur illi qui monentur
noua consꝑsio fieri. p̃cipi¬
unt᷑ agnum ĩ arimis epu¬
lari. S restat adhuc illud
querere. qͦd ultimo loco po¬
siumus. Cum enim salomon
dicat: palpebre p̾cedant g̾s¬
sus tuos. & pͥus sit ꝓspic̾e
quam ꝑgere agnosc̾e. quã
fac̾ẽ.cur arima u̾itatis ab
apło pꝰponit᷑ in ãmonendo.
si prius eẽ oportet in come¬
dendo: S ut adhunc q̃sti¬
onis locum comodius acceda
ceat. & quomͦ eũ comedere
oĩo non liceat. Non licet eũ
comed̾e in fermento mali¬

Expanded text:
ut id quod monet Apostolus et ut id quod monet Apostolus et merito facere debeamus, vel etiam perficere valeamus. Ex agni enim immolatione et comestione si tamen eum in azymis sinceritatis et veritatis comedamus gratiam accipimus, ut monita Apostoli implere possimus. Agnum itaque cum azymis comedat, qui nova conspersio, qui purus ab omni fermento esse desiderat, qui se in Christi esum aptum et idoneum parat. Ecce jam accepisti cur illi qui dicuntur azyma, cur illi qui monentur nova conspersio fieri, praecipiuntur Agnum in azymis epulari. Sed restat adhuc illud quaerere quod ultimo loco posuimus. Cum enim Salomon dicat: Palpebrae praecedant gressus tuos , et prius sit prospicere quam pergere, agnoscere quam facere: cur azyma veritatis ab Apostolo postponitur in admonendo, si prius esse oportet in comedendo? Sed ut ad hunc quaestionis locum commodius accedamceat, et quomodo eum comedere omnino non liceat. Non licet eum comedere in fermento mali
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatis sit. uł qͥd uerũ ꝯstee. ꝑĩ
damus. ut etiam comedamus.
& oꝑando quid̃ uelud masti¬
cando studeamꝰ in affectum
eiꝰmodi suauitate & sacietate
replere. Uides certe quia alid̾
ẽ. azima hr̃ẽ. ⁊ aliud ẽ. azima
signatum azima comedamꝰ:
quid mirum si eos qui iam
azimi ex parte erant. ⁊ ex par¬
te. ñ erant. ⁊ mediante noua
ꝯꝑsione ex toto azimos fieri
uolebat. quid in quã mir̃
si eos ad azima comedend̃
inuitabat: Pncipalit̾ autẽ
eos inuitat adesum agni. sñ
cuius gratia ꝑseuerare ñ po¬
terant in eo quod iam erant
azimi. uł in eo quo ad huc
rima erant nec noua ꝯsꝑsio
nec ex ea azimi fieri. Nunc
illud obsecꝰ attende. quam sit
ꝯsequens. quã ue cõueniens.
ut qui de se ipso fecit tͥcibũ
tuum. tu illi de te ipso faci¬
as cibum suũ. Adm̃sam di¬
uitis sedisti. attende q̃ tibi
apposita sunt. ⁊ uide.quia te
oportet talia p̾parare. Uult
fermento. & mito. Et enim
possimꝰ epulari. Ex eo aũ qͦd

Expanded text:
sinceritatis sit, vel quid verum constet per damus ut etiam comedamus, et operando quidem velut masticando studeamus in affectum ejusmodi suavitate et satietate replere. Vides certe quia aliud est azyma habere, et aliud est azyma s nisi designatum azyma comedamus, quid mirum si eos qui jam azymi ex parte erant, et ex parte non erant, et mediante nova conspersione ex toto azymos fieri volebat; quid, inquam, mirum si eos ad azyma comedendum invitabat? Principaliter autem eos invitat ad esum Agni sine cujus gratia perseverare non poterant in eo quod jam erant azymi, vel in eo quod adhuc azyma erant, nec nova conspersio, nec ex ea azymi fieri. Nunc illud, obsecro, attende, quam sit consequens, quamve conveniens, ut qui de seipso fecit tibi cibum tuum, tu illi de te ipso facias cibum suum. Ad mensam divitis sedisti, attende quae tibi apposita sunt, et vide quia te oportet talia praeparare. Vult fermento, et merito. Etenim ppossimus epulari. Ex eo autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
dispono uos. sicut disposuit mͥ pat̾
ut edatis ⁊ bibatis suꝑm̃sam meam
in regno patris mei. Signũ uͦ hitius
mun̾is accipit ut̾q inexiͥnitione
sumniͤ maiestatis. Ecce quomͦ triplex
illa ꝓmissio confirmat᷑ in hoc cͥplici
signo. ut sit signũ. incorruptio ĩ cor¬
ruptionis humiliatio exaltacionis.
exinanitio. future plenitudinns: Capͫ. xu.
Ad quã humilẽ scientiã ds̃ ꝓpt̃
hominẽ descẽdit: qͥ ⁊ bonoꝵ et
maloꝵ nrõꝵ exꝑientiã suscep̃.

Expanded text:
dispono vos sicut disposuit mihi Pater, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno Patris mei . Signum vero hujus muneris accipit uterque in exinanitione summae majestatis. Ecce quomodo triplex illa promissio confirmatur in hoc triplici signo: Ut sit signum incorruptio incorruptionis, humiliatio exaltationis, exinanitio futurae plenitudinis. CAPUT XV. Ad quam humilem scientiam Deus propter hominem descendit, qui et bonorum et malo
Abbreviated transcription (Latin):
optimates mei & magistͣ¬
tus mei reqͥsiert᷑ me. & in reg¬
no meo restitutꝰ sũ. & mag¬
nifuentia amplior addi¬
ta est michi. Ecce aquibus
queritur & in regnũ restituit᷑.
Et optimates mei. & magistͣ¬
tus mei. Quid est optimum
in homine nͥ intentiones boẽ:
Qui uͦ debent magist̾iũ ex̾cere
uel illd̃ in terius regnum dis¬
positione nͥ delib̾ationes discͤ¬
der In optimatib gͦ m̃tis in¬
tentiones in magistratib uͦ
ĩ telligimus m̃tis delib̾ationis:
Quid uero ẽ huiꝰmͦ optimates
& magistratꝰ amissum regni

Expanded text:
agistratus mei requisierunt me, et in regno meo restitutus sum, et magnificentia amplior addita est mihi . Ecce a quibus quaeritur, et in regnum restituitur. Et optimates mei et magistratus mei. Quid est optimum in homine nisi intentiones bonae? Qui vero debent magisterium exercere, vel illud interius regnum disponere, nisi deliberationes discretae? In optimatibus ergo mentis intentiones. In magistratibus vero intelligimus mentis deliberationes. Quid vero est hujusmodi optimates et magistratus, amissum re
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. benedix̃. glificauit:
Nam & si forte in nr̃a iã potes¬
tate sit m̃tis nr̃e statum quał
mͦ sit uł aliq̃n fuerit ꝑ de lib̾a¬
tionem querere. ñ tñ & eque in
nr̃a potestate est uirtutis nr̃e
detrimenta ꝓ arbitrio repara¬
re.S si studiose exequimur qͦd
iam posse ex dunno munere
accepimꝰ. Forte & illd̃ suꝑ ad¬
detuir. qͦd ñ dum potuimus.
Et in regno meo inquit resti¬
tutꝰ sum. & magnificentia
amplior ad dita est michi:¬

Expanded text:
vavit, benedixit, glorificavit? vavit, benedixit, glorificavit? Nam et si forte in nostra jam potestate sit, mentis nostrae statum, qualis modo sit, vel aliquando fuerit, per deliberationem quaerere, non tamen et aeque in nostra potestate est virtutis nostrae detrimenta, pro arbitrio reparare. Sed si studiose exsequimur, quod jam posse ex divino munere accepimus, forte et illud superaddetur, quod nondum potuimus. Et in regno meo, inquit, restitutus sum, et magnificentia amplior addita est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃n fuerit. quã ꝯstant̾ egerit.
quantũ ꝑfectionis obtinuerit.
deb& et ꝯsequent̾ delib̃are qͦmͦ
instatũ pͥstinũ restitui possit.
& hoc erit ut arbitror regiam
illã aĩmi dignitatẽ ꝑ ĩtentio¬
nẽ querere & insuũ gradum
restituere uelle. Hanc regiã
dignitatẽ in alieno corde que¬
rebant. & insuũ locum resti¬
tui cupiebant. qr de iectam
purabant qui dicebant: Ubi
est timor tuus & fortitudo tua.
pacientia tua. & ꝑ fectio uia¬
autem illi qui in malum cor¬
ruunt. uerũ ⁊̃ illi qͥ abono te¬
pescunt. debent semet ipsos
discutẽ. & pͥstinum illũ religi¬
onis feruorẽ insemet ipsis in¬
nouare. Hinc ẽ qͦd ad angłm
ephesi in apocalipsi scͥbitur:
habeo aduersum te aliquid qͦd
pͥmam caritatẽ reliquisti. Me¬
m̃to unde ex cicłis & age peni¬
tentiã. & pͥma oꝑa fae. No¬
tandũ tñ sane qͦd rex iste asius
dr requisitus. nõ aũ abeisdem
restitutꝰ. S quis queso eum
restituit. nͥ ad quem ocłos le¬

Expanded text:
i fuerit, quam constanter egerit, quantum perfectionis obtinuerit. Debet et consequenter deliberare quomodo in statum pristinum restitui possit, et hoc erit, ut arbitror, regiam illam animi dignitatem per intentionem quaerere, et in suum gradum restituere velle. Hanc regiam dignitatem in alieno corde quaerebant, et in suum locum restitui cupiebant, quia dejectam putabant, qui dicebant: Ubi est timor tuus, et fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viaautem illi qui in malum corruunt, verum etiam illi qui a bono tepescunt debent semetipsos discutere, et pristinum illum religionis fervorem in semetipsis innovare. Hinc est quod ad angelum Ephesi in Apocalypsi scribitur: Habeo adversum te aliquid quod primam charitatem reliquisti. Memento unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac . Notandum tamen sane, quod rex iste a suis dicitur requisitus, non autem ab eisdem restitutus. Sed quis, quaeso, eum restituit, nisi ad quem oculos le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ c̾to ut eiꝰmodi ali¬
qua in diuinitate psõ exi¬
stat a qua uti iam diximͤ
nulla alia ꝓcedat. S p̃t
adhuc alicui ĩ dubiũ ue¬
nire utrũ hoc ip̃m sit ꝓpͥe¬
ꝓpriũ uni alicui ꝑsone
an possit ⁊ aliquib ẽẽ cõ¬
mune. s si due ꝑsone essẽt
que hoc cõe hrẽnt: procul
dubio neutͣ illaꝵ ab alia
ꝓced̾e̾t. Si neut᷑ ab alia ꝓ¬
ced̾e̾t nec una quelibet al¬
t̾i̾ ĩmediate adhere̾t. Si
n̾o̾ neut᷑ alt̾i adher̾et ĩ¬
mediate: forent utiqz ad¬
ĩuicẽ sola mediata g̾ma¬
nitate cõmĩcte. Qd̾ quidẽ
ꝙͣ ĩpossibile sit suꝑior de¬
mõstratio eiuidẽtissĩa rõ-¬
ne cõuicit. Est itaq ꝓpͥe

Expanded text:
certo ut ejusmodi alqua in divinitate persona existat, a qua, ut jam diximus, nulla alia procedat. Sed potest adhuc alicui in dubium venire, utrum hoc ipsum sit proprium uni alicui personae, an possit et aliquibus esse commune. Sed si duae personae essent quae hoc commune haberent, procul dubio neutra illarum ab alia procederet. Si neutra ab alia procederet, nec una quaelibet alteri immediate adhaereret. Si vero neutra alteri adhaereret immediate, forent utique adinvicem sola mediata germanitate conjunctae. Quod quidem quam impossibile sit superior demonstratio evidentissima ratione co
Abbreviated transcription (Latin):
de se ꝓcedentẽ nullo mͦ hr̃e.
Quẽ admod̾ gͦ nõ põt
eẽ ĩ diuinitate nͥ una so¬
la ꝑsona que nõ ꝓcedat
ab alia. sic absq ãbiguo
nõ p̃t ẽẽ nisi una sola de
qua nõ ꝓcedat alia aliqͣ
Erit itaq. ista ꝙ̃ ad mod̾
⁊ illa existẽtia ĩ cõicabil¬
nec õm̃o poti̾t esse ꝑsonis
aliquib cõmunis. Solus
litate sic accipit ⁊ ht̃ esse
ex alio ut nullus aliꝰ oĩo
aut accipiat aut esse ha¬
beat ab ip̃o. Ecce duarũ
ĩ t̾nitate ꝑsonaꝵ ꝓpͥetates
tã apta rõne collegimus
ut nulło modo uł ĩ modi¬
co inde dubitare ualeamꝰ.¬

Expanded text:
se procedentem nullo modo habere. Quemadmodum ergo non potest esse in divinitate nisi una sola persona quae non procedat ab alia, sic absque ambiguo non potest esse nisi una sola a qua non procedat alia aliqua. Erit itaque ista quemadmodum et illa existentia incommunicabinec omnino poterit esse personis aliquibus communis. Solus litate sic accipit, et habet esse ex alio, ut nullus alius omnino aut accipiat, aut esse habeat ab ipso. Ecce duarum in Trinitate personarum proprietates, tam aperta ratione collegimus, ut nullo modo, vel in modico inde dubitare valeam
Abbreviated transcription (Latin):
uariabilit̾. Et miro modo
qui qͣntũ ad se semꝑ ẽ uni¬
formis. ĩ aliis et aliis ĩue¬
nit᷑ multiformis. nã si si¬
tũ queris eius qui situ ca¬
ret qͣntũ ad se. iuxta sĩpli¬
citatẽ nature ubiq unifor¬
mit̾ se h̃t. et tñ scd̃m ꝑtici

Expanded text:
ariabiliter, et miro modo qui quantum ad se semper est uniformis, in aliis et aliis invenitur multiformis. Nam si situm quaeris ejus qui situ caret, quantum ad se, juxta simplicitatem naturae ubique uniformiter se habet. Et tamen secundum partici
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. Quibzdã uõ con¬
stat eum messe scd̃m ꝑtici-¬
pationẽ utriusq. Et qͥ ĩ se
uinformis est ⁊ mutari
nescit: largitatis sue ma
nũ in aliis contrahit. In
Q eius fa

Expanded text:
tudinis. Quibusdam vero constat eum inesse secundum participationem utriusque. Et qui in se uniformis est, et mutari nescit, largitatis suae manum in aliis contrahit, et Quod ejus fa
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ ẽ aliud eiꝰ potẽcia
atq aliud eius essencia.
Si autẽ essẽtialit̾ ubiq
est. gͦ ⁊ ubi locus est ⁊ ubi
locus nõ est. Ent itaq ⁊
intra omnẽ locum. erit ⁊¬
extra omnẽ locũ. Erit supͣ
omnia. erit infra omnia
intͣ omnia. extͣ oĩa. Sed
qm̃ sĩplicis nature ẽ d̾s
nõ erit hic ⁊ ibi ꝑ partes
diuisus s ubiq totus. Eit
itaq ĩ qnͣtulacũq cuiꝰli¬
bet parte tocius totus ⁊ ĩ
toto totus et extͣtotũ totꝰ.
sigͦ extͣ omnẽ locũ est totꝰ.
ĩ nulło loco cõcludit᷑. Si ĩ
a nullo loco concludi a nullo
loco secludi p̃t. Et sicut ĩ oĩ
loco est pñcialit̾ ĩ nullo loca¬
lit̾. sic in onĩ tꝑe ẽ et̾naliter.
ĩ nullo tꝑalit̾. Sicut enĩ per̾
loca nõ distendit qui sũme
simplex et incõpositus est:

Expanded text:
Neque enim est aliud ejus potentia atque aliud ejus essentia. Si autem essentialiter ubique est, ergo et ubi locus est, et ubi locus non est. Erit itaque et intra omnem locum, erit et extra omnem locum; erit supra omnia, erit infra omnia; intra omnia, extra omnia. Sed quoniam simplicis naturae est Deus, non erit hic et ibi per partes divisus, sed ubique totus. Erit itaque in quantulacunque cujuslibet parte totius totus, et in toto totus, et extra totum totus. Si igitur extra omnem locum est totus, in nullo loco concluditur. Si in a nullo loco concludi, a nullo loco secludi potest. Et sicut in omni loco est praesentialiter in nullo localiter, sic in omni tempore est aeternaliter, in nullo temporaliter. Sicut enim per loca non distenditur qui summe s