comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib Sed indeamꝰ ne forte qm̃ in suꝑiorib
diximꝰ hoc genꝰ indum̃ti indiciũ castitatis uidẽ
quo uł femora oꝑiri uł c̃stringi renes uideat᷑
ac lũbi. ne forte in quã ñ sẽꝑ in illis qͥ tunc erant
sa c̃dotes has partes dicat eẽ c̃strictas Aliꝗ¬
do eni & de posteritate generis. & successu
sobolis indulget᷑. Sed ego in sac̃dotib eđȩ
huiꝰ mͦodi in telligentiã ñ induxerĩ. aliã nãq
rẽ uideo currere sacram̃to Poss̃ em̃ & in ȩc¬
clesia sac̃dotes & doctores filios generare
sic̃ & ille qͥdicebat. Filioli mei qͦs iterũ par¬
turio donec formet᷑ xp̃c in uob̵ Et iterũ a
libi dic̃. Tã & simulta milia pedagogoꝵ ha¬
beatis in xp̃o sed ñ multos patres. Na in xp̃o
iħu ꝑ euangłiũ ego uos genui. Isti gͦ doctores
ȩccłȩ in huiꝰ modi generationib: ꝓcreandis a¬
liꝗdo c̃strictis femoralib utuntur & abstine¬
ant a generando cũ tales inuenerint audito¬

Expanded text:
forte quoniam in superioribus diximus, hoc genus indumenti judicium castitatis videri, quo vel femora operiri, vel constringi renes videntur ac lumbi, ne forte, inquam, non semper in illis qui tunc erant sacerdotibus has partes dicat esse constrictas. Aliquando enim et de posteritate generis et successu sobolis indulgetur. Sed ego in sacerdotibus Ecclesiae hujusmodi intelligentiam non introduxerim, alio namque rem video currere sacramento. Possunt enim et in Ecclesia sacerdotes et doctores filios generare, sicut et ille qui dicebat: Filioli mei quos iterum parturio, donec formetur Christus in  multa millia paedagogorum habeatis in Christo, sed non multos patres. Nam in Christo Jesu per Evangelium ego vos genui . Isti ergo doctores Ecclesiae in hujusmodi generationibus procreandis aliquando constrictis femoralibus utuntur, et abstinent a generando, cum tales invenerint audito
Abbreviated transcription (Latin):
oculus dicere manui: ñ es mͥ necessaria Etiã¬
si sanꝰ sit oculus & ñ sit tͣbatꝰ ꝗtũ ꝑtinet ad ui¬
dendũ: desunt ei reliqͥ membra: quȩ erit oculo¬
lȩatia aut quȩ uidebitur eẽ ꝑfectio simanꝰ ñ
habeat  si pedes sint aut reliqͥ mebra ñ ad sint
Quia & siẽ. p̃cellens aliqͦ oculi gła. in eo maxci¬
me ẽ. ut uł ipse dux sit corꝑis uł cẽtroꝵ mem¬
broꝵ ñ deserat᷑ officiis Hoc autẽ nos & ꝑ il¬
lam hierechieł usionẽ doceri puto : cũ licit
c̃gregandũ eẽ os ados & iuncturã ad ninctu¬
ram & neruos & uenas & pellẽ ac singula
locis suis eẽ. reparanda Deniq uide qͥd ad¬
dit ꝓpħa ossa inqͥt ista ñ dix̃ om̃s homines
s : sed dixꝰ ossa ista domꝰ isrł s̃ Bibes gͦ lȩd¬

Expanded text:
oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamoculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantudendum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non adsint? Quia etsi est aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per illam Ezechielis visionem doceri puto, cum dicit congregandum esse os ad os, et juncturam ad juncturam, et nervos, et venas, ac singula locis suis esse reparanda. Denique vide quid dicit propheta: Ossa, inquit, ista: non dixit: Omnes homines sunt, sed dixit: Ossa ista domus Israel sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ceps fiam teq em̃ discedentes hinc sc̃i ẽtinuo
dolent. & lugent nr̃a peccata Hloc fortasse
mꝰ dicenti ñ credas. Quis enĩ ego sũ qcfirma¬
re sententiã tanti dogmatis audeã : sed ad¬
hibeo testẽ de qͦ ñ potes dubitare. Magister
enĩ gentiũ ẽ. in fide & ueritate apłs paulus
Itpse igit᷑ ad hebreos scribens cũ enumeras set
om̃s scos patres qͥ ꝑfidẽ iustificati s̃: addit
post om̃ia etiã hoc Sed isti in qͥt om̃s testimo¬
niũ habentes ꝑfidẽ nondũ assecuti s pͥmissionẽ¬
do ꝓ nob aliqͥdđ meliꝰ ꝓuidente uti ñ sine nob ꝑ
fectione c̃sequerent᷑. Uides gͦ qͥa expectat ad¬
huc abraha : ut quȩ ꝑfecta s conseqͥt. Expectat
naac &r iacob & om̃is ꝓpħȩ expectant nos : ut
nobcũ ꝑfectã beatitudinẽ capiant ⁊ pt̃ hoc etĩã
mrsteriũ illud multimã diẽ dilati iudicii custo¬
Vnũ corpꝰe: qđ resurgere dr̃ inuidicio Licet em̃
sint multa membra : sed unũ corpꝰ Non potest

Expanded text:
e enim discedentes hinc sancti, continuo dolent, et lugent peccata. Hoc fortasse mihi dicenti non credas: quis enim ego sum, qui confirmare sententiam tanti dogmatis audeam? Sed adhibeo horum testem, de quo non potest dubitari. Magister enim gentium est in fide et veritate Paulus apostolus. Ipse igitur ad Hebraeos scribens, cum enumerasset omnes sanctos qui per fidem justificati sunt, addit post omnia etiam hoc: Sed isti, inquit, omnes, testimonium habentes per fidem, nondum assecuti sunt repromissioneo nobis aliquid melius providente, ne sine nobis perfectionem consequerentur . Vides ergo quia exspectat adhuc Abraham, ut quae perfecta sunt consequatur: exspectat et Isaac, et Jacob, et omnes prophetae exspectant nos, ut nobiscum perfectam beatitudinem capiant. Propter hoc etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custounum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uult pontifex ñ tã uocabulo eẽ quã meri¬
to : imitet᷑ morsen imitet᷑ aaron Qind
ceret. aut ipse popłm doccret. Flȩc duos
pontificis oꝑa. ut aut adõ discat legendo scri¬
pturas diuinas. & sepiꝰ meditando : aut po¬
płm doceat. Sed illa doceat quȩ ipse a deo
didicerit : ñ exꝓprio corde uł ex humano

Expanded text:
ult pontifex non tam vocabulo esse quam merito, imitetur Moysen, imitetur Aaron. Quid ceret, aut ipse populum doceret. Haec duo sunt pontificis opera, ut aut a Deo discat legendo scripturas divinas et saepius meditando, aut populum doceat. Sed illa doceat, quae a Deo ipse didicerit, non ex proprio corde vel humano
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dic̃ ad ipes qͥ suꝑ pectꝰculũ s: pectꝰculũ
tuũ in tellige cor tuũ. De qͦtͥ auferendȩ s̃ om̃s
male cogitationes : inde enĩ ꝓcedunt. & al¬
taris igni tradendȩ s̃ : ut possit cortuũ mun¬
dũ effectũ dm̃ uide. Sed & pinnã iecoris p̃¬
cepit offerendã: Dicimꝰ & ante iecoris partẽ
locũ iracundie uel cupiditatis exponi. offert gͦ
pinnã iecoris: qͥ ex se om̃e uitiũ irȩ & furoris
excidit. Adipes igit᷑ quȩ s suꝑ pectus culũ : in po¬
nunt᷑ altari. Ipsũ gͦ peccculũ aaron & filiis eiꝰ.
sed & brachũ dextrũ seꝑari p̃cepit. & eẽ eis
muneris loco exsacrificio salutari. Uide qͥb¬

Expanded text:
es qui super pectusculum sunt; pectusculum tuum intellige esse cor tuum de quo tibi auferendae sunt omnes malae cogitationes, inde enim procedunt, et altaris igni tradendae sunt, ut possit cor tuum mundum effectum Deum videre. Sed et pinnam jecoris praecipit offerendam; diximus et ante, jecoris partem, loca iracundiae vel cupiditatis exponi. Offert ergo pinnam jecoris, qui ex se omne vitium irae et furoris excidit. Adipes igitur qui sunt super pectusculum imponuntur altari; ipsum vero pectusculum Aaron et filiis ejus, sed et brachium dextrum separari praecipit, et esse eis muneris loco ex sacrificio salutari. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dñs dĩ de c̃stituendo pontifice p̃cepisset
enĩ inordinando sac̃dote & p̃sentia popłi. ut
sciant om̃s & c̃ti sint. qͥa qͥ p̃stantior ẽ ex
om̃i popło qͥdoctior qͥ sanctior. qͥ om̃i uirtu¬
te eminentior : ille eligit᷑ ad sac̃dociũ. & hoc
astante popło neqͥ pꝰmodũ retractatio cuiꝗ
p̃cipit in ordinatione sac̃ dotis dicens: Opor¬
tet autẽ & testimoniũ hab̃e bonũ : abhis qͥ
foris sunt. Ego tam̃ & ampliꝰ aliqͥd uideo in eo
qđ dic̃ qͥa cõuocauit morses om̃em sinagogã
Et puto qđ c̃uocare sinagoga. hoc sit colligere
sac̃dotalib sacram̃tis habeat᷑. Uigilent
om̃s animi uirtutes: & intente sint. Nichil
inhis sapientiȩ nichil scientiȩ. nichil desit
industria : sed ad sit om̃is multitudo sensuũ
ad sit om̃is c̃gregatio sc̃arũ cogitationũ. ut qͥd
sit pontifex. qͥd unctio. qͥd indum̃ta eiꝰ confe¬
rens intra sacrariũ cordis sui possit adũtere
Lauit gͦ eũ & indut. Quali indum̃to Tunica¬

Expanded text:
go Dominus de constituendo pontifice praecepisseenim in orsciant omnes et certi sint qui praestantior est ex omni populo; qui doctior, qui sanctior, qui omni virtute eminentior, ille deligitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquod et Apostolus praecipit in ordinatione sacerdotis, dicens: Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt . Ego tamen et amplius aliquid video in eo quod dicit, quia convocavit Moyses omnem synagogam, et puto quod convocare ssacerdotalibus sacramentis habetur, vigilent omnes animi virtutes, et intentae sint, ut nihil in his sapientiae, nihil scientiae, nihil desit industriae, sed adsit omnis multitudo sensuum, adsit omnis congregatio sanctarum cogitationum, ut quid sit pontifex, quid unctio, quid indumenta ejus conferant, intra sacrarium cordis sui possit advertereLavit ergo eum et induit. Quali indumento? tunica
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa in circuncis ͦ pontifex eẽ ñ poterat Habe¬
bat gͦ iste duas tunicas. unã ministerii car¬
nis : & aliã intelligentiȩ sp̃uał. Sciebat qͥa
& sacrificia sp̃alia offerri debent đõ: offe¬
rebat tam̃ nichilominꝰ & carnalia. Non em̃a
nes immolarent. Ita gͦ c̃uenient᷑ ille pon¬
tifex duab indutꝰ tunicis dr̃: Apłi uͦ qͥ dic¬

Expanded text:
 incircumcisus pontifex esse non poterat. Habebat ergo iste duas tunicas: unam ministerii carnalis, et aliam intelligentiae spiritalis. Sciebat quia et sacrificia spiritalia offerri debent Deo, offerebat tamen nihilominus et carnalia: non enim ias immolaret. Ita ergo convenienter ille pontifex duabus indutus tunicis dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat : qͥa cinx̃ eũ rona suꝑ tunicã Et quomͦ
iterũ cingit᷑ scđm facturã humeralis. qđ ẽ
istud duplex cingulũ quo c̃strictũ uult ẽẽ.
ex om̃i parte pontificẽ: c̃strictꝰ sit in uerbo con¬
strictꝰ in oꝑe. expeditꝰ ad om̃ia nichil remissũ
nichil habeat dissolutũ. Accinctꝰ sit animi uir¬
tutib: c̃strictꝰ sit a corꝑalib uitiis. nullũ animȩ
lapsum nullũ corporis timeat. ut roq: cingulo

Expanded text:
dixerat quia cinxit eum zona super tunicam, et modo iterum cingitur secundum facturam humeralis. Quod est istud duplex cingulum, quo constrictum vult esse ex omni parte pontificem? Constrictus sit in verbo, constrictus in opere, expeditus ad omnia, nihil remissum, nihil habeat dissolutum, accinctus sit animi virtutibus, constrictus sit a corporalibus vitiis, nullum animae lapsum, nullum corporis timeat: utroque cingulo
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse Fecit emĩ inqͥt ds tunicas pellicias &
induit adã : & mulierẽ eiꝰ. Ille gͦ tunicȩ
de pellib: erant : ex animalib: suptȩ Talib
enĩ oportebat in dui peccatorẽ: Pelliciis in qͥt
acceꝑat & fragilitatis eiꝰ quȩ ex cͥarnis cor.¬
rses indum̃to incorruptionis. ita ut nusꝗ
apareat t̃pitudo tua. & absorbeat᷑ mortale
hoc auita Videamꝰ gͦ: qͣli ordine pontifex
c̃stituit᷑. conuocauit inqͥt morses sinagogã :

Expanded text:
is: Fecit enim, inquit, Deus, tunicas pelliceas, et induit Adam et mulierem ejus . Ille ergo tunicae de pellibus erant, ex animalibus sumptae. Talibus enim oportebat indui peccatorem. Pelliciis, inquit,acceperat, et fragilitatis ejus quae ex carnis coryses indumento incorruptionis, ita ut nusquam appareat turpitudo tua, et ut absorbeatur mortale hoc a vita. Videamus ergo quali ordine pontifex constitui
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis uigulasti hostiã ꝓdelicto: & obculi¬
sti sacrificiũ dõ inõdorẽ suauitatis Sac̃doti
inqͥt qͥ offert illũ. & reppiciauit ꝓdelicto:
ipsiꝰ erit Discant sac̃dotes dñi qui ȩccłiis p̃sunt
quia pars eis data ẽ. cũ his quoꝵs delicta re
monendo orando docendo instuendo. adduxe¬
ris eũ ad penitentĩa. & aberrore correxeris :
fuerit doctrina tua & sermo tuus: pars tͥ dabi¬
tur eoꝵ qͦs correxeris ut illoꝵ meritũ tua mer
ostendit ubi dic̃ qͥa qđ suꝑ ȩdificauerit qͥs. mer¬
cedẽ accipiet : Intelligant igit᷑ sac̃dotes dñi
ubi ẽ. eis data portio: & in hoc uacent. atq his
opera dent : ñ se in anib & suꝑfluis actib im¬
plicent. sed sciant se in nullo alio partẽ habi¬

Expanded text:
o, et obtulisti sacrificium Domino in odorem suavitatis, Sacerdotis, inquit, qui offert illud, et repropitiavit pro delicto ipsius erit. Discant sacerdotes Domini qui Ecclesiis praesunt, quia pars eis data est cum iis quorum delicta remonendo, hortando, docendo, instruendo adduxeris eum ad poenitentiam, ab errore correxeris, afuerit doctrina tua et sermo tuus, pars tibi datur eorum quos correxeris, ut illorum meritum tua mercostendit ubi dicit: Quia quod superaedificaverit quis mercedem accipiet . Intelligant igitur sacerdotes Domini ubi est eis data portio, et in hoc vacent atque his operam dent, non se inanibus et superfluis actibus implicent, sed sciant se in nullo alio partem habi
Abbreviated transcription (Latin):
carnes sacrificii in atrio tabna culi testimo¬
nii : cũ intelligere potuerit quȩ sit ratio
in his. quȩ ue mysteria quȩ describunt᷑ de
atriis tab̃naculi testimonii. Ad hȩc eñi atria
secreta & rec̃dita nullus accedit : nulli hȩc
nisi sac̃dotib patent. si tam̃ pateant & in tel¬
ligant scientia sua & intellectu mystico po¬
tuerint eoꝵ secreta penitrare . Scio autẽ eẽ.
& alia quȩdã in eccłia dogmata secretiora
quȩ adire nec ipsis sac̃dotib liceat. Illa
dico ubi arca recondit᷑. nubi urna. manna.
& tabule testam̃ti. Illic nec ipsis qͥdẽ sac̃do¬
tib: dat᷑ accessus : sed uni tantũ pontifici.
& huc semel in anno certis qͥbusq & misticis
purificationib c̃cedit᷑ : istud intrare secretũ
Sunt & alig ȩccłiȩ dogmata. adquȩ possunt
ꝑuenire etiã leuitȩ . sed inferiora s̃. ab his quȩ
sac̃dotib: adire concessũ ẽ. Scio & alia eẽ adq
possunt accedere etiã filii urł hoc est
laici Non tam̃ alienigene. nisi si ad¬

Expanded text:
carnes sacrificii in atrio tabernaculi testimonii, cum intelligere potuerit quae sit ratio in his, quaeve mysteria, quae describuntur de atriis tabernaculi testimonii: ad haec enim atria secreta et recondita nullus accedit, nulli haec nisi sacerdotibus patent, si tamen pateant, si scientia sua et intellectu mystico potuerint eorum secreta penetrare. Scio autem esse et alia quaedam in Ecclesia dogmata secretiora, quae adire nec ipsis sacerdotibus liceat; illa dico ubi arca reconditur, ubi urna mannae et tabulae testamenti. Illic ne ipsis quidem sacerdotibus datur accessus: sed uni tamen pontifici et huic semel in anno, certis quibusdam et mysticis purificationibus conceditur istud intrare secretum; sunt et alia Ecclesiae dogmata, ad quae possunt pervenire etiam Levitae, sed inferiora sunt ab his quae sacerdotibus adire concessum est. Scio et alia esse ad quae possunt accedere etiam filii Israel, hoc est, laici, non tamen alienigenae, nisi si a
Abbreviated transcription (Latin):
illos Lex gͦ dĩ ẽ : quȩ te lauat. Ipsa sordes
tuas diluit: ipsa si audias eã peccatoꝵ tuoꝵ
maculas absterget. Ipse ẽ morses hoc ẽ. lex
quȩ sac̃dotes consecrat : Nec potest sac̃dos ẽẽ :
quẽ ñ lex c̃stituerit sac̃dotẽ. Multi enĩ s̃ sac̃¬

Expanded text:
duat, lex ergo est quae te lavat, ipsa sordes tuas diluit, ipsa, si audias eam, peccatorum tuorum maculas absterget. Ipse est Moyses, hoc est lex, quae sacerdotes consecrat, nec potest sacerdos esse, quem non lex constituerit sacerdotem. Si et tu
Abbreviated transcription (Latin):
entia. plenũ om̃i diuina in telligentia. immo
qđ plenũ sit dõ. Quale ẽ. & brachiũ sac̃dotis qđ ei
offer̃ filii tsrł ꝓsalute sua qua saluant᷑. forme s̃ singu
la ista. quȩ scribunt᷑ inlege eoꝵ. quȩ in ȩccłia geri
debent. Alioqͥn: nec fuissec necessariũ legi hȩc in
ȩccłia nisi ex his ȩdificatio aliqua audientib p̃bet᷑¬
Si gͦ sac̃dos ȩccłȩ ꝑuerba & doccrinã & multã
sollicitudinẽ sũa. & laborẽ ingiliarũ cũtere po¬
tuerit peccatorẽ. & docere eũ ut meliorẽ uiam
seqͥt᷑. adtimorẽ dĩ redeat. cogitet spẽ futurã
tale opus fecerit. consequens eũ qͥ in ipsiꝰ labore
saluat᷑. dõ grãs agere & offerre hostiã salu¬
taris. peo qđ salutẽ consequutꝰ sit. in qͦ hostia

Expanded text:
na intelligentia; imo quod plenum sit Deo. Quale est et brachium sacerdotis, quod ei offerunt filii Israel pro salute sua qua salvantur? Formae sunt ista singula quae scribuntur in lege eorum, quae in Ecclesia geri debent; alioquin nec fuisset necessarium legi haec in Ecclesia, nisi ex his aedificatio aliqua audientibus praego sacerdos Ecclesiae per verba et doctrinam et multam sollicitudinem suam et laborem vigiliarum, convertere potuerit peccatorem et docere eum ut meliorem vitam sequatur; ad timorem Dei redeat, cogitet spem futuram,nos: si, inquam, tale opus fecerit, consequens est eum qui in ipsius labore salvatur, Deo gratias agere et offerre hostiam salutaris, pro
Abbreviated transcription (Latin):
brachium dẽptionis: ñ mͥ sine causa dictũ
uidet᷑ . Et idõ uelĩ reqͥrere qͥd ẽ qđ adponendũ
est pectusculo : ut fiat pectusculũ ad positionis
Post ea quã ablatũ fuerit a corde tuo om̃e qđ
crassũ est &emundatũ fuerit ab om̃i oꝑimto
qđ igni tradendũ ẽ restat ut apponat᷑ ei gr̃a sp̃s
sc̃i. & tunc fiet pectusculũ ad positionis. sed &
brachiũ seꝑationis siue deptionis. Quomodo
erit & brachiũ seꝑationis : Si scias & intel¬
ligas discernere quȩ sint oꝑa lucis & quȩ sint
oꝑa tenebrarũ : & seꝑas actꝰ tuos deter¬
bris ut sint oꝑa tua in lumine  brachiũ
tuũ efficit᷑ brachiũ seꝑationis. uł cũ seꝑaue¬
ris te ab om̃i fre inqͥete ambulante uł certe
cũ scđm ꝓpħam separant se & exeunt de
medio peccatoꝵ qͥ portant uasa dm̃a Deniq¬

Expanded text:
chium demptionis, non mihi sine causa dictum videt. Et ideo velim requirere quid est, quod apponendum est pectusculo ut fiat pectusculum appositionis? Posteaquam ablatum fuerit a corde tuo omne quod crassum est, et emundatum fuerit ab omni operimento quod igni tradendum est, restat ut apponatur ei gratia Spiritus sancti, et tunc fiet pectusculum appositionis, sed et brachium separationis sive demptionis; quomodo erit et brachium separationis. Si scias et intelligas discernere quae sint opera lucis, et quae sint opera tenebrarum, et separare actus tuos de tenebris, ut sint opera tua in lumine, brachium tuum efficitur brachium separationis; vel cum separaveris te ab omni fratre inquiete ambulante, vel certe secundum Prophetam, separant se, et exeunt de medio peccatorum qui portant vasa Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. Dñs in euangłi is humanã doctrinã
pharisȩoꝵ qͥ tradebant traditiones p̃cepta. ho¬
minũ ferm̃tatũ apellat: cũ dic̃ discipłis. ob¬
seruate aferm̃to pharisȩoꝵ: Similit̃ gͦ huma¬
na doctrina ẽ ũbi causa Gramatica ars uł re¬
thorica uł etiã dialectica. ex qͣ doctrina ad sa¬
crificiũ qͥdẽ hoc ẽ. in his quȩ dedõ sentienda s̃
nichil suscipiendũ ẽ. Sermo uͦ lucidꝰ & eloquen¬
tiȩ splendor ac disputandi ratio ad ministe¬
riũ ũbi dĩ decent̃ iubet᷑ ad mitti Aut ñ suꝑ
hoc ferm̃tatũ habebat ubi dĩ sacrificiũ posi¬
tũ ille qͥ dicebat. corrũpunt mores bonos col¬
loqͥa mala: & cretenses seꝑ mendaces malȩ
bestiȩ uentris pigri. & alia his similia exfer

Expanded text:
videamus. Dominus in Evangeliis humanam doctrinam videamus. Dominus in Evangeliis humanam doctrinam Pharisaeorum qui tradebant traditiones, praecepta hominum, fermentum appellat, cum dicit discipulis: Observate a fermento Pharisaeona doctrina est, verbi causa, grammatica ars, vel rhetorica, vel etiam dialectica; ex qua doctrina, ad sacrificium quidem, hoc est, in his quae de Deo sentienda sunt, nihil suscipiendum est, sermo vero lucidus et eloquentiae splendor ac disputandi ratio ad ministerium verbi Dei decenter jubetur admitti, aut non super hoc fermentum habebat verbi Dei sacrificium positum ille qui dicebat: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Et: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri , et alia his
Abbreviated transcription (Latin):
ducat. Et rursus alibi Perfectors autẽ est
cibus solidus & cęt̾a Hic gͦ carnes sacri¬
ficii salutaris qđ offert᷑ ꝓlaudatione :
ipsiꝰ iubent᷑ eẽ sac̃ dotis Ex simila uero
triplicit̃ oblata ut supra diximꝰ. unũ tãtũ
qđ placuerit sac̃doti deputat᷑. Coct̃a of¬
ferenti s̃ laico ita tam̃ ut subdie comedan¬
tur : nec remaneat ex his aliqͥd in mane
Carnes gͦ in qͥb solidus cib ẽ. & ꝑfecta scientia
sac̃dotib deputantur : quia debent in om̃ib:
eẽ. ꝑ fecti. in doctrina in uirtutib in moribus
Si enĩ hoc inse ñ habuerint: de sacrificioꝵ
p̃cip̃uũ extrib quȩ ex simila p̃cepta sunt
in hoc ilłã partẽ scientiȩ arbitror desig¬
nari. de qua suꝑiꝰ diximꝰ. quȩ ꝑfectã indicat
ꝓfundãq: doctrinã Sed requiras fortasse
sacrificiũ mandat imponi. Verũ diligentiꝰ in¬
tuere : qͥa ñ ad sacrificiũ : sed ad ministeriũ sacri¬
ficii ferm̃tatꝰ panis assumit᷑. Quid gͦ hoc sit age

Expanded text:
alibi: Perfectorum autem est cibus solidus, etc. . Hic ergo carnes sacrificii salutaris quod offertur pro laudatione, ipsius jubetur esse sacerdotis. Ex simila vero tripliciter oblata, ut supra diximus: unum tantum quod placuerit sacerdoti deputatur, caetera offerentis sunt laici, ita tamen ut sub die comedantur, nec remaneat ex his aliquid in mane. Carnes ergo in quibus solidus cibus est et perfecta scientia, sacerdotibus deputantur, quia debent in omnibus esse perfecti, in doctrina, in virtutibus, in moribus; si enim hoc in se non habuerint, de sacrificiorum cipuum ex tribus quae ex simila praecepta sunt, in hoc illam partem scientiae arbitror designari de qua superius diximus, quae perfectam indicat profundamque doctrinam. Sed requiras fortasse,sacrificium mandat imponi? Verum diligentius intuere quia non ad sacrificium sed ad ministerium sacrificii fermentatus panis assumitur: quid ergo hoc sit, age
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sanus est & salutis suȩ conscius gr̃as dño
refert. Nemo᷑ qͥa eger est animo & languidꝰ
in oꝑib offerre potest sacrificiũ salutare. Uis
uide qͥa nemo ȩger & languidꝰ potest istud
dñs curas se describit᷑: ñ poterat offerre
hostiã donec lepre egritudine tenebat᷑. Cũ autẽ
accessissec adiħm & mundatꝰ est : tunc iubet᷑ ei
dño offerre munera ad altare. qđ p̃cepit in qͥt
morses in testimoniũ ilł. Audisti qͥsit qͥ offerre
debeat hostiã salutarẽ. audi nunc qͦmͦ debeat
offerre. Manus inqͥt &iꝰ: offerent hostiã dño Nũ qͥd
ñ euident̃ cdamat legis lator. qͥa ñ homo ẽ qͥ offert
m̃dant hostiã dõ. Si eni ad tracta sit manꝰ tua
addandũ & expansa ad accipiendũ: intrate est
ad huc lepra tua: & offerre ñ potes hostiã sa¬

Expanded text:
qui sanus est, et salutis suae conscius, gratias Domino refert. Nemo ergo qui aeger est animo et languidus in operibus, offerre potest sacrificium salutare. Vis videre quod nemo aeger et languidus, potest illud vangelio curasse describitur, non poterat offerre hostiam, donec leprae aegritudine tenebatur; cum autem accessit ad Jesum et mandatus est, tunc jubetur a Domino offerre munera ad altare, Quod praecepit, inquit, Moyses in testimonium illis. Vidisti qui sit qui offerre debeat hostiam salutaris? Audi nunc quomodo debeat offerre: Manus, inquit, ejus offerunt hostiam Domino. Nunquid non evidenter clamat legislator, quia non homo est qui offert mmendant hostiam Deo. Si enim attracta sit manus tua ad dandum, et expansa ad accipiendum, intra te est adhuc lepra tua, et offerre non potes hostiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
Potest gͦ fieri & in hoc loco ut qđ mandat᷑ neqͥs
ad ipes comedat ex his quȩ dño offerunt᷑ hoc sit
qđ & dñs dic̃ Neqͥs scandalitet unũ ex his mi¬
nimis : qͥ ime credunt. Qđ autẽ sanguis nulliꝰ a¬
nimał ȩdi iubet᷑. illud fortasse sit : qđ de israhelitis
li altũ sape : sed time : Et iterũ Noli głari adusꝰ
ramos quo scilicet casui eoꝵ nulluts insultet: ne
forte sic̃ idẽ apłs dic̃ & tu excideris. & illi siñ ꝑ
manserint in in credulitate inserent᷑. Sanguis

Expanded text:
Potest ergo fieri et in hoc loco, ut quod mandatur ne quis adipes edat ex his quae Domino offeruntur, hoc sit quod Dominus dicit: Ne quis scandalizet unum ex his minimis qui credunt in me . Quod autem sanguis nullius animalis edi jubetur, illud fortasse sit quod de Israelitis li altum sapere, sed time . Et iterum: Noli gloriari adversus ramos, quod scilicet casui eorum nullus insultet, ne forte sicut idem Apostolus dicit: Et tu excidaris, et illi si non permanserint in incredulitate, inserantur. Sangui
Abbreviated transcription (Latin):
et idõ in his quȩ lex diuina describit ueluti
inspeculo inspicere se debet unꝰ qͥsq sac̃dotũ
& gradus meriti su inde colligere si se ui¬
deat in his om̃ib quȩ supra exposiumꝰ po¬
sitũ pontificalib indum̃tis si c̃sciꝰ sibi sit
qđ uł in scientia. uł in actib uł in doctrina
tantꝰ actalis sit. sciat se sũmũ sac̃ dotiũ
ñ solũ nomine sed & meritis obtinere
Alioqͥn in feriorẽ sibi gradũ positũ noue¬
rit. etiã si pͥmi nom̃ accipiat: ñ nos
sane debet p̃tire etiã hoc qđ potest ab
studioso lectore ꝓferri. in qͦ & ego sepe
ipse hesitam mecũ. In exodo eñi legens ubi de sac̃do¬
talib mandat᷑ indum̃tis. inuenio octo eẽ species quȩ
pontifici p̃parant᷑. Hic uͦ septẽ tantũmͦ nume¬
rant᷑. Reqͥre gͦ qͥd sit qđ omissũ ẽ octaua speci¬
es ibi ponit᷑ cãpestre. siue ut alibi legimꝰ femo¬
ralia. linea. de quo hic int̃ cet̾a siluit in dum̃ta

Expanded text:
Et ideo in his quae lex divina describit, veluti in speculo inspicere se debet unusquisque sacerdotum, et gradus meriti sui inde colligere, si se videat in his omnibus quae supra exposuimus positum pontificalibus ornamentis, si conscius sibi sit quod vel in scientia, vel in actibus, vel in doctrina, tantus ac talis sit, sciat se summum sacerdotium, non solum nomine sed et meritis obtinere, alioquin inferiorem sibi gradum positum noverit, etiam si primi nomen acceperit. Non nos sane debet praeterire etiam hoc quod potest ab studioso lectore proferri, in quo et ego saepe mecum ipse haesitavi. In Exodo enim legens ubi de sacerdotalibus mandatur indumentis, invenio octo esse species quae pontifici praeparantur. Hic vero septem tantummodo numerantur. Requiro ergo quid sit quod omissum est. Octava species ibi ponitur campestre, sive, ut alibi legimus, femoralia linea, de quo hic inter caetera siluit indumenta.
Abbreviated transcription (Latin):
minis : clibanꝰ. Istud autẽ cor siuitia succenđint
uł tabulus in flãmauerit. ñ coquet sed exuret
Siuͦ ille id succendit qͥ dex̃ ignẽ ueni mitt̃e in trã
panes scripturarũ diuinarũ & sermonũ dĩ quos
in corde suscipio : ñ exuro ad ꝑditionẽ sed qͦqͦ
ad sacrificiũ & fortassis illa coqͥ dicunt᷑ in
clibano quȩ in teriora s̃ & recondita : nec ꝓfer¬
ri facile aduulgus poss̃. Sunt multa in scri¬
pturis diunis huiꝰmodi. sic̃ apđ iezechielẽ. tũ
uł decherubin uł de dĩ. & de illa magnifica
uisione dĩ scribit᷑. Hȩc si inlibano ñ coqͣnt᷑.
comedi ita ut s̃ cruda ñ poss. Neq em̃ creden¬
dũ ẽ qđ sit animal qđ dã informa leonis po¬
sitũ : quo ueat᷑ ds̃ : Vel aliud in forma uituli
aut aquile. Hec gͦ & si qͣ huiꝰ modi s̃ : ñ s̃ cru¬
da ꝓferenda sed in cordis libano s̃ coquenda
Tria itaq s̃ hȩc : in qͥb: dic̃ sacrificia deb̵e p̃¬
parare: Inclibano : in sartagine : in crati¬

Expanded text:
minis clibanus, istud autem cor, si vitia succenderint, vel diabolus inflammaverit, non coquet, sed exuret; si vero ille id succenderit qui dixit: Ignem veni mittere in terram, panes Scripturarum divinarum et sermonum Dei, quos in corde suscipio, non exuro ad perditionem, sed coquo ad sacrificium. Et fortassis illa coqui dicuntur in clibano, quae interiora sunt et recondita, nec proferri facile ad vulgus possunt. Sunt enim multa in Scripturis divinis hujusmodi: sicut apud Ezechielem, cum vel de cherubin, vel de Deo et de illa magnifica visione describitur. Haec si in clibano non coquantur, comedi ita ut sunt cruda non possunt, neque enim credendum est quod sit animal quoddam in forma leonis positum quo vehatur Deus vel aliud in forma vituli, aut aquilae. Haec ergo et si qua hujusmodi sunt, non sunt cruda proferenda, sed in cordis clibano sunt coquenda. Tria itaque sunt haec in quibus dicit sacrificia debere praeparari: in clibano, in sartagine, in crati
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib ub̵ scãs carnes cõtaminauit & pol¬
luit. Idõ gͦ p̃cepit legis lator ne manducent᷑
huiꝰ modi carnes. qͥb immunditia infideli¬
mis sinceritatis & ueritatis: Scđm immun¬
diciȩ genꝰ ẽ : ne ipse qͥ carnes ed et immun¬
dus sit. & inmunditia eiꝰ in ipso sit. Qđ hoc
modo in telligi potest. Uerbi gr̃a. Si sit
aliqͥs naturȩ florentis & ardentis ingenii ñ
continuo aptus idebit᷑ ad suscipienda ũbi my
steria Sed querit᷑ etiã hoc ut priꝰ a ꝓphanis
actib: & in mundis oꝑib separa uerit& ita de¬
mum eruditionis capax fiat si priꝰ capax fu¬

Expanded text:
fidelibus verbis, sanctas carnes contaminavit et polfidelibus verbis, sanctas carnes contaminavit et polluit. Ideo ergo praecipit legislator ne manducentur hujuscemodi carnes quibus immunditia infideliis et veritatis . Secundum immunditiae genus est, ne ipse qui carnes edit immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit, quod hoc modo intelligi potest verbi gratia, si sit aliquis naturae florentis et ardentis ingenii, non continuo aptus videbitur ad suscipienda verbi Dei mysteria; sed quaeritur etiam hoc, ut prius a profanis actibus et immundis operibus separetur, et ita demum eruditionis capax fiat, si prius capax fu
Abbreviated transcription (Latin):
plicis immunditiȩ causas hic legislator expo¬
suit : Vnã ne carnes sacrificioꝵ aliqͣ ĩmunditia
c̃tingant᷑. aliã ne his qͥȩdit carnes sacrificii
ĩmundꝰ sit & in mundicia eiꝰ in ipso sit. Tertiã
qđ & si carnes mundȩ sint. & ipse qͥȩdit mun¬
dus sit. tam̃ ne contigerit aliqͥd in mundũ uł
apecorib: uł ab ouib: uł ex om̃ib: quȩ inmunda
ꝓnuntiata s̃ Et hȩc qͥdẽ uoluntas legis est de
intelligunt᷑ ẽẽ. diuina huiꝰ modi habenda ẽ.
obseruatio. qͥa sȩpe accidit mundas carnes
c̃tingi ab aliquo immundo ut ũbi causa dixe
sermone : Similit̃ & de om̃ib: creaturis rati¬
onabilib: tãꝗ adõ factis ad hoc ut caꝑent
& intelligerent eũ. Non autẽ c̃sequenti mr̃¬
sterio adserit: etĩa carnis resurrectionem
Primꝰ qͥdẽ eiꝰ sermo qm ꝑfectȩ & sc̃ȩ disseruit
solidus ẽ. carnes sc̃ẽ sunt Hoc uͦ qđ his
addit resurrectionẽ carnis negando qͥa
alienũ a fide est suꝑiorib iunctũ ꝑfectis &

Expanded text:
plices immunditiae causas hic legislator exposuit: unam, ne carnes sacrificiorum aliqua immunditia contingantur; aliam ne is qui edit carnes sacrificii immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit; tertiam, quod si carnes mundae sint et ipse qui edit mundus sit, tamen ne contigerit aliquid immundum, vel a pecoribus, vel ab avibus, vel ex omnibus quae immunda pronuntiata sunt. Et haec quidem voluntas est legis de intelliguntur esse divina, hujusmodi habenda est observatio, quia saepe accidit immundas carnes contingi ab aliquo immundo, ut verbi causa dixersermonem, similiter et de omnibus creaturis rationabilibus, tanquam a Deo factis ad hoc ut caperent et intelligerent eum, non autem consequenti mysterio asserat etiam carnis resurrectionem: psolidus cibus est, carnes sanctae sunt; hoc vero quod his addit resurrectionem carnis negando, quia alienum a fide est, superioribus junctum perfectis et
Abbreviated transcription (Latin):
peccato consentire non possumꝰ. sed & ipse
sensus rationabił qͥ in me ẽ. cõm̃datꝰ mͥ ẽ. ut eo
utar ad intelligentiã diunoꝵ. ingeniũ. memo¬
ria. uidiciũ. ratio. & om̃s qͥ intra mes̃ motꝰ cõ¬
mendati mͥ uident᷑ adõ. ut eis utar inqͥb p̃cepit
lex diuina. Siuͦ ad malas artes sollers. & ꝑspicax
uertat᷑ ingeniũ: & reb dĩ abutam̃ in his quȩ
ñ uult dis̃ : hoc ẽ. ab iurare depositũ. & beneficia

Expanded text:
peccata, consentire non possumus: sed et ipse peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
depositũ qđ accepisti a dõ  ipsi animȩ tuaȩ dĩ
imaginẽ suã & similitudinẽ cõm̃dauit. Istud
gͦ depositũ ÷ Tã in tegre tͥ restituendũ est : quam
ate constat eẽ. susceptũ. Si em̃ sis misericors sic̃
pat̾ tuus in cȩł misericors est: imago dĩ inte est
& integrũ depositũ seruas Si ꝑfectus es sic̃ &
pat̃ tuis in cęlis ꝑfectꝰ ẽ : imaginis dĩ inte depositũ
manet. similit̃ & cȩtera om̃ia. Si pius si uistꝰ
apud te diuinȩ imaginis saluũ est. Si uero e con¬
raptor existas: abiecta imagine dĩ. diaboli inte
imaginẽ suscepisti. & bonũ depositũ cõm̃datũ tͥ
diuiitꝰ ab negasti. Aut ñ hoc erat qđ sub mr̃sterio
apłs electo discipło mandabat timotheo dicens:
Otimotheȩ bonũ depositũ custodi. Ego etiã illud
ne hoc scõ deposito ñ sc̃ȩ utam. & cũ nos in con¬
sensum sui peccata sollicitant. uremꝰ nos non
suscepisse depositũ. qđ utiq si habeamꝰ in nobnꝰ

Expanded text:
ae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim sis misericors, sicut Pater tuus in coelis misericors est , imago Dei in te est, et integrum depositum servas, si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, imaginis Dei in te depositum manet. Similiter et caetera omnia ipsius, si justus, apud te divinae imaginis salvum est. Si vero e conraptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee, bonum depositum custodi ? Ego etiam illud ne hoc sancto deposito non sancte utamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sticũ. Vnde & corpꝰ in eẽ ei & anima ac sp̃m
in telleximꝰ cuiꝰ intelligentie triplicẽ for¬
mã sacrificioꝵ. Triplex hic apparatꝰ o¬
stendit: Sed & alibi inuenimꝰ id ẽ. in his i¬
psis quȩ de sacrificiis memorant᷑ dici ca¬
nistrũ scm̃ ꝑfectionis : in qͦ tres panes ha¬
beri mandant᷑. Uides c̃sonare sibi sacra¬
m̃toꝵ om̃iũ formas Canistrũ ꝑfectionis
in qͦ tres panes poni iubent᷑ : qͥd aliud debe¬
mus acciꝑe nisi scripturas diuinas cibũ
auditorib tripliciter aponentes: Uis
ł & de ȩuangłiis simił mysterii ꝓfera¬
mus exempla: recolamꝰ dñi uoces ubi
ait : qͥa media noctis uenit quidã ad
Amicũ suũ : pulsans ostiũ eiꝰ & ait Ami¬
suꝑuenit de uia & ñ habeo qđ aponã ei

Expanded text:
de et corpus inesse ei et animam ac spiritum intelleximus, cujus intelligentiae triplicem formam, sacrificiorum triplex hic apparatus ostendit. Sed et alibi invenimus, id est, in iis ipsis, quae de sacrificiis memorantur dici canistrum sanctum perfectionis, in quo tres panes haberi mandantur. Vides consonare sibi sacramentorum omnium formas; canistrum perfectionis, in quo tres panes poni jubentur, quid aliud debemus accipere, nisi Scripturas divinas, cibos auditoribus tripliciter apponentes? Vis tibi et de evangeliis similis mysterii proferamus exempla? Recolamus Domini voces ubi dicit: Quia medio noctis venit quidam ad amicum suum, pulsans ostium ejus, et ait: Amisupervenit de via, et non habeo quod apponam ei
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ laudationis salutaris eiꝰ ẽ. & offeret
Sacrificiũ hoc qđ salutare apellat᷑ : in
duas diuidit partes. & uña qͥdẽ lauda¬
tionis nominat: alterã uoti Utrũq ta¬
m̃ sacrificiũ : salutare nominat᷑. Uerũ¬

Expanded text:
t Sacrificium hoc, quod salutare appellatur, in duas dividit partes; et unam quidem laudationis nominat, alteram voti; utrumque tamen sacrificium salutare nominatur
Abbreviated transcription (Latin):
nulł sapientiũ uisa ẽ : qđ delictũ qͥdẽ sit cũ ea¬
ñ facimꝰ quȩ facere debemꝰ Peccatũ uͦ sit cũ
cõmittimus ea quȩ cõmittere ñ debemꝰ. Sed
sub ista distinctione in uenimꝰ: id arco gene¬
ralit̃ affirmare ñ possumꝰ. Igit᷑ eodẽ modo¬
offert᷑ accipiendũ ẽ qđ & supra exposumꝰ
de eo qđ ꝓpeccato est. Similiter enĩ iubent᷑
adipes arieti s Hi qͥ circa renes s̃. & hi qͥ in¬
teriora oꝑiunt : imponi suꝑ altare: Vt & tu
qͥ hȩc audis . scias om̃e qđ ẽ intra te crassius
& oꝑit int̾iora tua: debe te offerri igni
altaris. ut purgent᷑ omia interiora tua.
& dicas tu : sic̃ & dauid dicebat. Benedic
anima mea dñm: & om̃ĩa in teriora mea
nom̃ sc̃m eiꝰ. Nisi enĩ ablata fuerit crassitudo
illa quȩ tegit interiora tua : ñ poss̃ subtilem
& sp̃ualẽ caꝑe sensũ. nec poss̃ intellectũ caꝑe
sapientiȩ : & idõ dnm laudare ñ poss̃. Qđ si

Expanded text:
pientium visa est, quod delictum quidem sit cum non facimus ea quae facere debemus, peccatum vero sit, cum committimus ea quae committere non debemus. Sesub ista distinctione invenimus, idcirco generaliter affirmare non possumus. Quaecunque aoffertur accipiendum est, quod et supra exposuimus de eo quod pro peccato est. Similiter enim jubetur adipes arietis hi qui circa renes sunt, et ii qui interiora operiunt, imponi super altare, ut et tu qui haec audis scias omne quod est intra te crassius, et operit interiora tua, debere te offerri igni altaris, ut purgentur omnia interiora tua, et dicas et tu, sicut et David dicebat: Benedic, anima mea, Dominum, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus . Nisi enim ablata fuerit crassitudo illa quae tegit interiora tua, non possunt subtilem et spiritalem capere sensum, nec possunt intellectum capere sapientiae, et ideo Dominum laud
Abbreviated transcription (Latin):
coronã Propt̾ ea accepit pͥmo cidarim. qđ ẽ.
uel oꝑim̃tũ qđdã capitis uł ornam̃tũ. Et pꝰ hȩc
suꝑ ponit᷑ ei mitra ante faciẽ : id ẽ a fronte
pontificis. lamina aurea scificata. inqua scul¬
ptũ dr̃ uocabulũ dĩ. Uerũ iste capitis ornat
ubi nom̃ dĩ in positũ dr̃ : post illa om̃ia qͥb in
Inqͦmͥ indicari uidet᷑ qđ suꝑ om̃ia quȩ uel de
mundo uł de cȩtis creaturis sentiri. aut in¬
telligi possunt emanentior taꝗ auctoris
om̃iu scientia dĩ sit. Et qͥa ipse capud ẽ. om̃tũ.
ideo & ornatꝰ iste suꝑ om̃na capiti suꝑ ponit᷑¬

Expanded text:
opterea accipit primo cydarim, quod est vel operimentum quoddam capitis, vel ornamentum, et post haec superponitur ei mitra ante faciem, id est, a fronte pontificis, lamina aurea sanctificata, in qua sculptum dicitur vocabulum Dei. Verum iste capitis ornatus, ubi nomen Dei impositum dicitur, post illa omnia quibus iin quo mihi indicare videtur quod super omnia quae vel de mundo, vel de caeteris creaturis sentiri aut intelligi possunt, eminentior tanquam auctoris omnium scientia Dei sit, et quia ipse caput est omnium ideo et ornatus iste super omnia capiti superponit
Abbreviated transcription (Latin):
aut neomenia. aut sabato quȩ s̃ umbra futu¬
roꝵ Isti gͦ ut huiꝰmodi scđm litterã legis ob¬
seruantias penitꝰ repudiarent: He. occupa¬
rent discipłos uidaicis fabuł. & inponerent
eis uigũ. qđ neq ipsi. neq patres eoꝵ por¬
tare potuer̃ Merito duas tunicas habe
phibent᷑ sed suffici t eis una & hȩc intior
Nã ista quȩ foris ẽ & quȩ de suꝑ apparet
legis tunica nolunt. Unã nãq eis iħe¬
& ipsã in teriorẽ hab̃e ꝑmittit. Imponit.
tam̃ morses pontifici & humeralẽ qͥẽ. hume¬
roꝵ qͥdẽ. & circũductionũ uestis ornatꝰ. Hu¬
meri autẽ oꝑm tenent ac laboris inditia
Uult gͦ pontificẽ eẽ. etiã in oꝑib ornatũ: nec
suffic̃ sola scientia. qͥa qͥ fecerit & docuerit

Expanded text:
e sunt umbra futurorum . Isti ergo, ut hujusmodi secundum litteram, legis observantiam penitus repudiarent, nec occuparent discipulos Judaicis fabulis, et imponerent eis jugum quod neque ipsi neque patres eorum portare potuerunt, merito duas tunicas habere prohibentur, sed sufficit eis una, et haec interior, nam istam quae foris est, et quae desuper apparet, legis tunicam nolunt, unam namque Jesus et ipsam interiorem, habere permittit. Imponit tamen Moyses pontifici humeralem, qui est humerorum quidam ex circumductione vestis ornatus: humeri autem operum tenent ac laboris indicia. Vult ergo pontificem esse etiam in operibus ornatum, nec sufficit sola scientia: Quia qui feceri
Abbreviated transcription (Latin):
mistice dictã. Uerũtam̃ sciendũ ẽ. qđ ex ho¬
stiis quȩ offerunt᷑ lic& c̃cedant᷑ sac̃ dotib
ad edendũ : ñ tam̃ om̃ia c̃cedunt᷑ sed pars
ex ipsis aliqͣ dõ offert᷑ & altaris ignib:
traditur Ut sciamꝰ etiã nos qđ & si c̃ce¬
dit᷑ nob aliqua ex diuinis scripturis app̃¬
hende & cognoscere : sunt tam̃ aliqua
quȩ dõ reseruan᷑ sunt. Quȩ cũ intelligentiã nr̃am
superent: sensusq nros supra nos sit ne forte
anos alit quã se habet ueritas ꝓferant᷑. melius
igni ista seruemꝰ. Et idõ ecia in hoc loco quȩ qdẽ
concessas hominib: ad ȩdendũ : ꝓ ut potuimꝰ in
tab̃naculo añi c̃sũpsimꝰ. Si qua uero suꝑsunt.

Expanded text:
 est quod ex hostiis quae offeruntur, licet concedantur sacerdotibus ad edendum, non tamen omnia conceduntur, sed pars ex ipsis aliqua Deo offertur, et altaris ignibus traditur, ut sciamus etiam quod et si conceditur nobis aliqua ex divinis Scripturis apprehendere et cognoscere, sunt tamen aliqua quae Deo reservanda sunt, quae cum intelligentiam nostram superent, sensusque eorum supra nos sit, ne forte aliter a nobis quam se habet veritas proferantur, melius igni ista servamus; et ideo etiam in hoc loco, quae quidem concessa sunt hominibus ad edendum, prout potuimus, intra tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
stellȩ s̃ cęli: De ilł scilicet qͥ exfide eiꝰ geniti
rationabilit̃ uiuant : ac diuinas leges & p̃cepta
custodiant. Audi ãpliꝰ aliqͥd saluatorẽ : ad dis¬
cipłos dicentes Vos estis lux mundi. Dubitasne
ẽẽ. intra te solẽ & lunã ad quẽ dr̃. qͥa lux
sis mundi :: Vis adhuc ãpliꝰ aliqͥd de te ipso
hic mundus gubnatorẽ suũ. habet qͥ eũ re¬
repleo dic̃ dñs: Audigͦ. ipse om̃ps dñs qͥd¬

Expanded text:
sunt stellae coeli: de illis scilicet qui ex fide ejus geniti sunt stellae coeli: de illis scilicet qui ex fide ejus geniti rationabiliter vivant, ac divinas leges et praecepta custodiant. Audi amplius aliquid Salvatorem ad discipulos dicentem: Vos estis lux mundi : dubitas ne esse intra te solem et lunam, ad quem dicitur: Quia lux sis mundi. Vis adhuc amplius aliquid de teipso t hic mundus gubernatorem suum, habet qui eum rerepleo? dicit Dominus ; audi ergo ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ offer̃ fas ẽ Sed filios isrł ñ om̃s nisi illos
tantũ qͥ mundi s̃ Soli enĩ qͥ mundi s̃: de sacri¬
ficiis eđe iubent᷑. Uerũ istas om̃s hostias
tu qͥ in occulto iudȩus es : nolo in animalib:
requiras uisibilib nec in multis pecorib in ue¬
niri putes qđ offerri debeat dõ Istas hostias
intra temet ipsũ reqͥre : & in uenies eas intra
animã tuã. Intellige te hab̾e intra temet ip¬
sũ greges boum: illos qͥ benedicunt᷑ in abraã
Intellige habe te & greges ouiũ. & greges
caprarũ : in qͥb benedicti & multiplicatis
patriarchȩ. Intellige etĩa intra teͤaues cȩli :
nec mireris qđ hȩc intrate eẽ. dicimꝰ. In telli¬
ge te aliũ mundũ eẽ. in parũ : & ẽẽ. intra te
solẽ. eẽ. luna. eẽ. etiã stellas. Hoc eni si ita
ñ eẽt : nũꝗ dixisset dñs ad abraã. Aspice
ad cȩlũ : & uide stellas si dinumerari poss̃
a multitudine. sic erit sem̃ tuũ. Nec mirer

Expanded text:
qui offerunt, fas est; sed filios Israel, non omnes, nisi illos tantum qui mundi sunt: soli enim qui mundi sunt de sacrificiis edere jubentur. Verum istas omnes hostias tu qui in occulto Judaeus es, nolo in animalibus requiras visibilibus, nec in mutis pecoribus inveniri putes, quos offerri debeat Deo; istas hostias intra teipsum require, et invenies eas intra animam tuam. Intellige habere intra temetipsum greges boum, illos qui benedicuntur in Abraham; intellige habere te et greges ovium, et greges caprarum, in quibus benedicti et multiplicati sunt patriarchae; intellige esse intra te etiam aves coeli, nec mireris quod haec intra te esse dicimus; intellige te alium mundum esse in parvo, et esse intra te solem, esse lunam, esse etiam stellas: hoc enim si ita non esset, nunquam dixisset Dominus ad Abraham: Aspice ad coelum et vide stellas si dinumerari possunt a multitudine: sic erit semen tuum . Nec mire
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia & benignitas dĩ est : & ubi holo¬
caustũ uigulat᷑ illud qđ soli dõ offert᷑. ibi
etiã hostia quȩ ꝓpeccato est immolari ui¬
beat᷑. Quo scilicet intelligat se qͥ peccauit:
& penitet c̃ũsus ad dm̃ & c̃tͥbulati sp̃s ho¬
stiã uigulat in loco iã sc̃o stare : & sociari
his qͥ ꝑtinent ad dm̃ Ibi gͦ immolat᷑ hostia
ꝓpeccato: ubi & holocaustũ inc̾spectũ in qͥt
dñi. est fortassis in c̃spectu dñi offerre
sacrificiũ : & offerre ñ in c̃spectu dñi. Quis
gͦ est qͥ offert in conspectu dñi Ille ut¬
opinor qͥ ñ exiit a c̃spectu dñi sic̃ cam: &
effectꝰ ẽ. timens & tremens & siqͥs gͦ ẽ
qͥ habet fiduciã ad stare inc̾spectu cbñi
& ñ fugiet a facie eiꝰ. nec a c̃spectu eiꝰ pecca

Expanded text:
misericordia et benignitas Dei est. Et ubi holocaustum jugulatur illud quod soli Deo offertur, ibi etiam hostia quae pro peccato est immolari jubeatur; quo scilicet intelligat se qui peccavit et poenitet, conversus ad Deum, et contribulati spiritus hostiam jugulat in loco jam sancto stare et sociari his quae pertinent ad Deum. Ibi ergo immolatur hostia pro peccato ubi et holocaustum, in conspectu, inquit, Domini. Est fortassis in conspectu Domini offerre sacrificium, et offerre non in conspectu Domini. Quis ergo est qui offert in conspectu Domini? Ille opinor qui non exiit a conspectu Domini, sicut Cain, et effectus est timens et tremens. Si quis ergo est qui habet fiduciam astare in conspectu Domini, et non fugit a facie ejus, nec aspectum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ẽ. sac̃dos qͥ peccata popłi comedit & con¬
sumit. de qͦ dictũ ẽ: Tu es sac̃dos in ȩt̃nũ.
scđm ordinẽ melchis edech Saluator gͦ &
dñs m̃s peccata popłi ȩdit. Quomͦ edit pec¬
cata popłi: Audi quid scriptũ ẽ. Ds̃ in qͥt
ligna c̃sumat aut stipulã. aut foenũ Sed
c̃sumit dsignis : humana peccata. Illa ad¬
sumit. illa deuorat. illa purgat
Scđm qđ & alibi dic̃ Ꝙ purgabo te igra
ad purum : hoc ẽ. manduca re peccatũ eiꝰ.
qͥ offert sacrificiũ ꝓpeccato Ipse enĩ
peccata nr̃a suscepit in semet ip so: ea tãꝗ
ignis comedit & cõsumit. Sic deniq: & e

Expanded text:
go est sacerdos qui peccata populi comedit et consumit, de quo dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Salvator ergo et Dominus meus peccata populi edit. Quomodo edit peccata populi? Audi quid scriptum est: Deus, inquligna consumat, aut stipulam, aut fenum? sed consumit Deus ignis humana peccata, illa absumit, illa devorat, illa purgat, secundum quod et alibi dicit: Et purgabo te igni ad purum . Hoc est manducare peccatum ejus, qui offert sacrificium pro peccato: ipse enim peccata nostra suscepit, et in semetipso ea tanquam ignis comedit et absumit. Dicit e
Abbreviated transcription (Latin):
reficiant᷑. sic̃ & dñs fecis se refert᷑ in euangłiis
ubi benedix̃ panes. & dedit discipłis. & discipłi con¬
fringentes apposuer̃ t᷑bis & cũ satiati fuis sent
om̃s suꝑ fuer̃ in qͥt fragm̃toꝵ cofini duodeci
Istud ẽ. gͦ sacrificiũ ex fragm̃tis cq̃minutatĩ

Expanded text:
reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minuta