comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabat ea quae mittebantur adusus indigentium: sicut cu¬
angelista conqueritur: Auarusquoq: qnm̃ non saciabat᷑
stipendia pauperum cottidie subtrahendo sed& sepulture
non multo post uniuersa quacuel impius furcolleg̾at exfrau¬
dib ꝑpetratis. uelquae sacrilegus xp̃itraditor ꝓmercede ini¬
quitatis acceperat: cumuita parit̃ amisit: Nam p̃dictorum
facinorum conscientia strangilatus mostem debitam laquco
sibim& intulit p̃parato confestim rapiendus ad inferna
supplicia Quod autem insrum illud ad obsequium ꝓfece¬
rit dominice sepulture. idem saluator ineuangelio mathei
aꝑtius declarauit mittens hęc unguentum hoc in corpusmeũ
ad sepeliendum mefecit: Quam ui sergo dñsiħscon scientiȩ
iudex e&: Noluit tam̃ iudam deoccultis cius acrius in¬
crepare : Neqm̃ uerisimiliratione uidebatur locutus putare¬
tur forsitaniniuste correptus: atq hinciracundia cius tam

Expanded text:
tabat ea quae mittebantur ad usus indigentium, sicut evtabat ea quae mittebantur ad usus indigentium, sicut evangelista conqueritur . Avarus quoque; quoniam non satiabatur, stipendia pauperum quotidie subtrahendo, sed et sepulturae non multo post, universa quae vel impius fur collegerat ex fraudibus perpetratis, vel quae sacrilegus Christi traditor pro mercede iniquitatis acceperat, cum vita pariter amisit. Nam praedictorum facinorum conscientia strangulatus, mortem debitam laqueo sibimet intulit praeparato, confestim rapiendus ad inferni supplicia. Quod autem unguentum illud ad obsequium profecerit Dominicae sepulturae, idem Salvatortens, inquit, haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Quamvis ergo Dominus Jesus conscientiae judex esset, noluit tamen Judam de occultis ejus acrius increpare, ne, quoniam verisimili ratione videbatur locutus, putaretur forsitan injuste correptus; atque hinc iracundiae justam
Abbreviated transcription (Latin):
iamnondiu aquoquã ministrandum quia post inminentẽ
passionem resurgens continuo susceptum corpusducturus
e& adcelum: Id circo autẽ supradicta lenitate acꝓmiscuo
monitu iudȩ sermones xp̃seuacuat: Ncaut ipsi iude oc¬
casionem excusandi furoris cribuer&. aut alicui apłorũ
quicquam scrupuli dar&piam fostasse suspicanti iu¬
de suggestionem. uelceste necuiquampostca lecturo. ali¬
quod offendiculum reseruar&. Iuda senimlic& studio
laciac uerbade promserat quarehoc unguentum uenundatũ
non est inquit denariis trecentis. & datũcpauperib Inreli¬
giosus nimium& satis in postunus dispositor auari fraudato¬
ris affectumcrimen uidelic& ꝓprium. subspecie religionis
dum tegere conatur expressit in religiosus plancatq in por¬
tun us. quiaquod adhonorem xp̃i factũ fuerat Non modo
suꝑ fluũ conputauit. Verum &iam sermone in ꝓbissimo
reprehendit fraudator &iamquia loculum tenens. expor¬

Expanded text:
am non diu a quoquam ministrandum, quia post imminentem Passionem resurgens, continuo susceptum corpus ducturus esset ad coelum. Idcirco autem supradicta lenitate, ac promiscuo monitu, Judae sermones Christus evacuat, ne aut ipsi Judae occasionem excusandi furoris tribueret, aut alicui Apostolorum quidquam scrupuli daret, piam fortasse suspicanti Judae suggestionem; vel certe ne cuiquam postea lecturo, aliquod offendiculum reservaret. Judas enim licet studio laciae verba deprompserat: Quare hoc unguentum venumdatum non est, inquit, denariis trecentis, et datum est pauperibus ? Irreligiosus 315 nimium, et satis importunus dispositor, avari fraudatoris affectum, crimen videlicet proprium, sub specie religionis dum tegere conatur, expressit. Irreligiosus plane, atque importunus; quia quod ad honorem Christi factum fuerat, non modo superfluum computavit, verum etiam sermone improbissimo reprehendit. Fraudator etiam; quia, loculum tenens, expor
Abbreviated transcription (Latin):
increpans & exprobrans. Quaeutilitas insanguine meo
sine causa meusꝓuobissanguis effususest. Si it ageritis
itaq uersamini ut auctor cupiditatum malarũ diabolus
iterum principetur in uobis. spoliase tanti detraxise uicto¬
ris p̃dosuꝑbus insultans: Nam dix̃ in imicus ꝑsequens
conp̃hendam pastibor spolia. replebo animam meã int̃ficiã
gladiomeo dominabitur manus mea. Ha edecausa nos
adostatur beatissimus paulus apłs dicens: Nonergo regn&
peccatũ incarne ur̃a mostali neq exhibeatis membra ur̃a
arma iniquitatis peccato. sed ex hib&e uosdõ. tamquã exmor¬
utiq ut quiuiuunt iamnonsibiuiuant. sed illiqui ꝓeis mostuus
est & resurrexit. Talib ergo ff instrumentis ed octi omnem

Expanded text:
increpans, et exprobrans: Quae utilitas in sanguine meo increpans, et exprobrans: Quae utilitas in sanguine meo ? Sine causa meus pro vobis sanguis effusus est, si ita vos geritis, itaque conversemini, ut auctor cupiditatum malarum diabolus iterum principetur in vobis, spolia se tanto detraxisse victori, praedo superbus insultans. Nam dixit: Persequens cebat: 'partibo spolia, replebo animam meam, interficiam gladio meo, dominabituadhortatur beatissimus Paulus apostolus dicens: Non ergo regnet peccatum in carne vestra mortali, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete vos Deo tamquam ex morutique ut qui vivunt jam non sibi vivant, sed illi qui pro eis mortuus est, sed et resurrexit . Talibus ergo, fratres, instrumentis edocti, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
significansquamoste. e& moriturus: Ergocum ex altatus
fuero a terra in quit omnia traham adme ipsum. Uidelic&
quodeleuatus incrucem: omne saeculum ad suam fidem uo¬
caturus. e&̃. sed quod ait omniatraham ad meipsum. & non
omnesillud significari existimo. quod omnia creaturarum
genera quacidolis uel immolabantur ł dedicabantur xp̃s
ad suã benedictionẽ reuocanda ꝓmiserit suoq nomini con¬
secranda Necesse est enim iuxta sententiã pauli apłi ut ipsi
confiteatur omnis lingua. et subditus fiat omnis munđ dõ dõ
nempehuic qui a scendit suꝑcelum celorum adorientem. ut
psalmista ait huicdõ qui ascendens in altum captiuã duxit
nosredimens suo sanguine pretioso. & auferensei humani
generis principatum nr̃o uitio iñ ritam faciamus illius nos¬
t yranniꝑ in lecebras carnis crudeli iterum regno subi cen¬
tes in contumeliam redemptoris. unde merito conqueratur

Expanded text:
significans qua morte esset moriturus. Ego cum exaltatus significans qua morte esset moriturus. Ego cum exaltatus fuero a terra, inquit, omnia traham ad me ipsum ; videlicet quod elevatus in crucem omne saeculum ad suam fidem vocaturus esset. Sed quod ait, omnia traham ad me ipsum, et non omnes; illud significari existimo, quod omnia creaturarum genera quae idolis vel immolabantur, vel dedicabantur, Christus ad suam benedictionem revocanda promiserit, suoque nomini consecranda. Necesse est enim, juxta sententiam Pauli apostoli, ut ipsi confiteatur omnis lingua, et subditus fiat omnis mundus Deo . Deo nempe huic qui ascendit super coelum coelorum ad orientem, ut Psalmista ait ; huic Deo qui cum ascendit in altum, captivam duxit nos redimens suo sanguine pretioso, et auferens ei humani generis principatum, nostro vitio irritam faciamus: illius tyrannidi per illecebras carnis, ejus crudeli iterum regno nos subjicientes, in contumeliam Redemptoris; unde merito conqueratur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsimulacra colerent manu facta principatũ uiolent̃ tenuit
Exercuit tyrannidem intantum ut aduenientẽ uerum
principemsuum nonrecognoscer& mundus. ipsius quippe
diaboli prestigiis obcȩcatus : Namin hoc mundo erat xp̃s
ut cuangelista testatur. & mundus ꝑipsum factus est. & mund
cum non cognouit Inꝓpriauenit & suicum non receper̃
Passu sestergo dñs se huiusmundiiudicio iudicari. ad hunc
humilib habitabat diabolus. undepulsusadalium locum
credatur absq casu suotransire potuisse sed cum sublimitate
celesti expellitur. utiq deorsum prȩcipitatur significant̃
plane ingrecopositum est. ec lethesetac exo. idest eicictur.
siue expelletur foras: ut &i am deanimis cradentium iamcelesti¬
se a terra. indubitant̃ crucispatibulo indicabat sicut int̃¬
loquentis euangeliste sermodeclarat. Hoc autẽ dicebat

Expanded text:
per simulacra coleret manufacta, principatum violenter tenuit, et per simulacra coleret manufacta, principatum violenter tenuit, et exercuit tyrannidem, in tantum ut advenientem verum Principem suum non recognosceret mundus, ipsius quippe diaboli prestigiis obcaecatus. Nam in hoc mundo erat Christus, ut Evangelista testatur, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui non receperunt eum . Passus est ergo Dominus se hujus mundi judicio judicari, ad hunc humilibus habitabat diabolus, unde pulsus, ad alium locum credatur absque casu suo transire potuisse; sed cum de sublimitate coelesti expellitur, utique deorsum praecipitatur. Significanter plane in Graeco positum est ἐκβληθήσεται ἔξω, id est ejicietur, sive expelletur foras; ut etiam de animis credentium jam coelestiuod exaltandum se a terra indubitanter crucis patibulo indicabat, sic interloquentis evangelistae sermo declarat: Hoc autem 311 dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt aspicere ueritatis. & quia d s̃ hominib: agendi
qđ cũq uel intliberum ꝑmisit arbitrium. exercent
xp̃indĩ sacrile gampotestatẽ. Vndepilato dicenti
Potestatẽ habeo crucifigendite. et potestatc̃ habeo dimit¬
tendite: Dñsitarespondit. Non haberespotestatem
nisidata tibic&̃ desuꝑ. Deniq ut ostender& dñs istud
quod dixerat mundi iudicium passionem suam eẽ. ita
copulauit dicens: Nunciudicium est huiusmundi.
Nunchuius mundi princepsmita turdeorsum. siue expel¬
leturforas. Vt ingrecis exemplarib legimus. Erat enim
passio xp̃i. expugnatio futuradiaboli: Vnde sc̃sꝓph&a
dauid ad eius ꝑsonam loquitur Vt iustificeris insermoni¬
possit intellegi. Huictam̃ satis congruit: Nam dñsihs̃ inpas¬
sione sua iudicatur &uincit: moritur & triumphat: Diabo¬
lus autem curprinceps huius mundi dicatur aduestite diabo¬
lus huius. undi princeps usurpationedicitur nonnatura.
et enimseduaens humanum genus. ut derdictodõ ipsũ satanap

Expanded text:
 agendi quodcumque velint 310 liberum permisit arbitrium, exercent in Christum sacrilegam potestatem. Unde Pilato dicenti: Potestatem habeo crucifigendi te, et potestatem habeo dimittendi te; Dominus ita respondit: Non haberes potestatem, nisi data tibi esset desurper Denique ut ostenderet Dominus istud quod dixerat mundi judicium, Passionem suam esse; ita copulavit dicens: Nunc judicium est hujus mundi, nunc hujus mundi princeps mittetur deorsum, sive expelletur foras , ut in Graecis exemplaribus legimus. Erat enim Passio Christi expugnatio futura diaboli. Unde sanctus propheta David ad ejus personam loquitur: Ut justificeris in sermonipossit intelligi, huic tamen satis congruit; nam Dominus Jesus in Passione sua judicatur et vincit, moritur et triumphat. Diabolus autem cur princeps hujus mundi dicatur, advertite. Diabolus hujus mundi princeps usurpatione dicitur, non natura. Etenim seducens humanum genus, ut derelicto Deo ipsum Satanam
Abbreviated transcription (Latin):
illaquae pluraliter subsequuntur .i. Nauperesenim semꝑ habe¬
puidens xp̃ipatientia in commune omnib: discipulis loquitir:
ut ab aduersantis iude uidȩ contumeliam temper&: neq
acriter ut infraudatorem inuchitur: Sed dissimulato cius
crimine quem &euangelista furem nouerat: lenimonitu uni¬
uersos parit̃ instruit Docensillud interim quodmaria fece¬
rat. Necessario erga secelebratum fuisse sepulture mysterio
c&erum pauperib: largiendi omni tempore si quiuellent
eẽposse copiam quia semꝑ nobiscumsint. sibi uero in carne

Expanded text:
illa quae pluraliter subsequuntur: pauperes enim semper habeilla quae pluraliter subsequuntur: pauperes enim semper habeprovidens Christi patientia! In commune omnibus discipulis loquitur, ut ab adversantis Judae contumelia temperet; neque acriter ut in fraudatorem invehitur, sed dissimulato ejus crimine, quem et Evangelista furem noverat, leni monitu universos pariter instruit; docens interim, illud quod Maria fecerat, necessario erga se celebratum fuisse sepulturae mysterio. Caeterum pauperibus largiendi omni tempore, iis qui vellent esse posse copiam, quia semper nobiscum sint: sibi vero in carne
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilitatem pariens. & mater & uirgo est. haec adde¬
monstrandum incarnationis filiidĩ mysterium breuiter
dixerim nuncadpastem uenio illius lectionis euangelice
explanandm quae iamdudum fuerat aliis incũbentib
pretermissa nam disseruimus ut meministis omnc̃ textum
lectionis cius. quaecenantẽ describit inb&hania dnm̃ expla¬
nantes discubitum lazari. racionem loci ac temporis masthae
ministerium sororis cius obsequium ungentiuistutem ratio¬
nemq: crinium quib: maria precioso mrro unctos xp̃i tersit
pedes & quem admodum iudaspio debitoq aduersatus
obsequio dumpatronus pauperum uultuideri fusti reus
arguitur: sed illud omisimus uel potius reseruabimus. quid
interhaec locutus fuerit dñsihs̃. Sine inquiteam. siue sini¬
te utrumq: enim & ingrecis & inlatinis exemplariis inuenitir.
sed inagis congruere uidetur sensui cum legitur sinite. ꝓpter

Expanded text:
ruptibilem pariens, et mater, et virgo est. Haec ad deruptibilem pariens, et mater, et virgo est. Haec ad demonstrandum incarnationis Filii Dei mysterium breviter dixerim: nunc ad partem venio illius lectionis Evangelicae explanandam, quae jamdudum fuerat aliis incumbentibus praetermissa. Nam disseruimus ut meministis omnem textum lectionis ejus quae coenantem describit in Bethania Dominum, explanantes discubitum Lazari, rationem loci et temporis, Marthae ministerium, sororis ejus obsequium, unguenti virtutem, rationemque crinium quibus Maria pretioso myro unctos Christi tersit pedes; et quemadmodum Judas pio, debitoque 314 adversarius obsequio, dum patronus pauperum vult videri, furti reus arguitur: sed illud omisimus, vel potius reservavimus, quid inter hoc locutus fuerit Dominus Jesus. Sine, inquit, eam, sive sinite: utrumque enim et in Graecis, et Latinis exemplaribus invenitur; sed magis congruere videtur sensui cum legitur sinite, etc., propter
Abbreviated transcription (Latin):
nonerat: ut non desister& eẽqđerat: Hanc omnipotentiam
filiidĩ & hominis. & iammat̾ uirgo testatur quaedespũ scõcon¬
cipiens. itadm̃ & hominemquẽ pudico uterogestauerat edidit.
ut apud incorruptã tantinominis matrẽ post diuinũ pastũ
gloriosior integritasꝑmaner&. Diuinum rectediximus
pastũ qui ad s est istequipuirginemnatus in carne ẽ dicente
gabriele archangelo ad eandem: quod nasc&ur exte scm̃. uo¬
cabitur filiusdĩ ex quo enim carnem nr̃ae fragilitatis ad sumpsit
idem filius est hominisqui& dĩ quia non alius exmaria natus est.
quamqui ꝑ maternas in lapsusaures uterum uirginis oppleuit
scõ uidelic& spũ ipse formans hominem suum: siquidemꝰ sapi¬
entia aedificauit sibidomum: habitaculum quippenr̃icor
poris iam suũ quohabitaculo indutussineullo damno mater¬
ne in tegritatis egreditur: Nambeatissimamaria in cor¬

Expanded text:
non erat, ut non desisteret esse quod erat. Hanc omnipotentiam non erat, ut non desisteret esse quod erat. Hanc omnipotentiam Filii Dei, et hominis, etiam mater Virgo testatur; quae de Spiritu sancto concipiens, ita Deum et hominem, quem pudico utero gestaverat, edidit, ut apud incorruptam tanti nominis matrem, post divinum partum gloriosior integritas permaneret. Divinum recte diximus partum, quia Deus est iste qui per Virginem natus in carne est; dicente Gabriele archangelo ad eamdem: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Ex quo enim carnem nostrae fragilitatis assumpsit, idem Filius est hominis qui et Dei; quia non alius ex Maria natus est, quam qui per maternas illapsus aures, uterum Virginis opplevit. Sancto videlicet Spiritu ipse formans hominem suum, siquidem sapientia aedificavit sibi domum : habitaculum quippe corporis nostri jam suum, quo habitaculo indutus est; sine ullo damno integritatis maternae, egreditur. Nam beatissima Maria incor
Abbreviated transcription (Latin):
NATALIS DUI CONTRAAUARITIA M
IUDAE ET PROPAUPERIBUS
eromnes diuini eloquii libros filius dĩ. Nonsolũ ds̃
sed & homo. acfilius hominis praedicatur: inueteri
quidemtestam̃to p̃nuntiatur atq ꝓmiccitur . In nouo autẽ
de monstratur &creditur . qm̃ uetus lex ut ait apłs umbra
erat futurorumbonorum: Illorum quippebonorũ quȩ cõ¬
to serpentis morsu concisam: utcuius opifex amundi principio
fuerat. e& in consummationẽ scłi reparator: Quishanc pi&a¬
tẽ digne mirari sufficiat: quist ante bonitatis id oneus predi
fieri uoluisseqd homo est: uniuersarum uistutũ celestium
conditorem adhuius terrenę carnis humilia descendisse.
Sictam̃ homo ꝓnobis factus est: ut non desiner& eẽ qđ ds̃ ẽ
tam̃ quia ꝑ man& et̃. quod antchominem fuerat. Additur sta¬
tim. & habitauit innobis: Quodicto &habitator ostenditur.
et habitaculum parit̃ demonstratur. sic ergo coepit eẽ qđ prius

Expanded text:
natali Domini. Contra avaritiam Judae et pro pauperibus. Per omnes divini eloquii libros Filius Dei non solum Deus, sed et homo, ac filius hominis praedicatur. Et in veteri quidem Testamento praenuntiatur, atque promittitur, in novo autem demonstratur, et creditur; quoniam vetus Lex, ut ait Apostolus , umbra erat futurorum bonorum: illorum quippe bonorum quae comto serpentis morsu corruptam: ut cujus opifex a mundi principio fuerat, esset in consummatione saeculi reparator. Quis hanc pietatem digne mirari sufficiat? Quis tantae 313 bonitatis idoneus praedicfieri voluisse quod homo est, et universarum virtutum coelestium conditorem ad hujus terrenae carnis humilia descendisse? Sic tamen homo pro nobis factus est, ut non desineret esse quod Deutamen quia permanet esse quod ante hominem fuerat, additur statim, et habitavit in nobis; quo dicto et habitator ostenditur, et habitaculum pariter demonstratur. Sic ergo coepit esse quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIT DE PROMISSIOUE AD¬
UENTUS PARACINTI
neffabilis ꝓuidentia unigeniti filiidĩ ueritatem
fidei salutaris quam pariter excipere humanacor¬
da poncapiunt. paulatidignatur suis aperire dis¬
ciprilis : Namdeunitate diuinitatis suac cũpatrepluri¬
ma insuperiorib dictis docuerat. sicut ꝓ ximo tractaturx¬
posui. ostendens in tantum nihil diuisione seẽ int̃patrẽ
& filiũ ut &iam sermonem suũ quem loqueretur suum
dicer& pon eẽ nisi patris e&̃. dixerat enim & sermom̃s
quẽ audit ismeus non est. sed cius qui memisit patris:

Expanded text:
 De promissione adventus Paracleti. 322 Ineffabilis providentia unigeniti filii Dei, veritatem fidei salutaris, quam pariter excipere humana corda non capiunt, paulatim dignatur suis aperire discipulis. Jam de unitate divinitatis suae cum patre plurima in superioribus dictis docuerat, sicut proximo Tractatu exposui: ostendens intantum nihil divisionis esse inter Patrem, et Filium, ut etiam sermonem suum, quem loqueretur, suum diceret non esse, nisi Patris esset. Dixerat enim: Et sermo meus, quem audistis, meus non est, sed ejus qui misit me, Patris
Abbreviated transcription (Latin):
OSTILLAMIDIPATRIS UOCIMQUATGLORIEI¬
catum filium rursus glorificandum dixerat. ubi
saluator locutu s est ad cirtumstantes turbas quođ ꝓxi¬
medisseruimus. huius testimoniũ uocis nonsuicausa
honoris sed nr̃ae fidei instruende gratia fuisse delatum. quid
statim subsequens idem dñs adiccerittextus huiusquae modo
decursa est indicat euangelicȩ lectionis Nuncinquit iudi¬
modi dixerit tunc imminere iudicium. sidefuturo iudicio
quo ꝑignem iudicabitur hic mundus sentiri uoluiss&
Non dixerat nunc est. sed dixerat nuncerit: Verumquia
de presentiloquebatur iudicio: intueri conuenit quod fue¬
rit illud presens mundiiudiciumnumquid in primo ad¬
uentu suo xp̃simundum iudicasse existimabitur. quẽ potius
saluasse cognoscitur: sicut ipse testatus est dicens: Nonenim
misit ds̃filium suum ut iudic& mundum. sedut saluetur

Expanded text:
ost illam Dei Patris vocem qua glorificatum Filium rursus glorificandum dixerat, ubi Salvator locutus est ad circumstantes turbas, quod proxime disseruimus, hujus testimonium vocis non sui causa honoris, sed nostrae fidei instruendae gratia fuisse delatum; quid statim subsequens idem Dominus adjecerit, textus hujus quae modo decursa est, indicat Evangelicae lectionis. Nunc, inquit, judimodi dixerit tunc imminere judicium. Si de futuro judicio, quo per ignem judicabitur hic mundus, sentiri voluisset, non dixisset nunc est, sed dixisset tunc erit: verum quia de praesenti loquebatur judicio, intueri convenit, quod fuerit illud praesens mundi judicium. Numquid in primo adventu suo Christus mundum judicasse existimabitur, quem potius salvasse cognoscitur, sicut ipse testatus est dicens: Non enim misit Deus Filium
Abbreviated transcription (Latin):
rctur quaeait. Osnon confringetur exeo. debuit uixta
pricdictam rationem agnusistedĩ anniculus immolari. utoma
quae de illo scripta sunt cõplerentum in ipso: Cui est omnis uistis

Expanded text:
retur, quae ait: Os non confringetur ex eo : debuit juxta retur, quae ait: Os non confringetur ex eo : debuit juxta praedictam rationem Agnus iste Dei anniculus immolari, ut omnia quae de illo scripta sunt, complerentur in ipso, cui est omnis honor,
Abbreviated transcription (Latin):
mulltaquaefecit iħs quaesi scribantur ꝑ singula. Nec ipsum
arbitror mundum capcre cos libros qui scriberentur
Solus plar elucas euanglista memorauit preteriens quod
duo decim anrorum preditus dñsihs intẽplore pestussit a pa¬
rentib sedens in mediõ doctorũ audiens eos et interrogtins
Eitu oddreenit parentib: quid querebatisme : nesciebatis
quẽde esaiȩ libro exꝑsonasua scriptum in si nagogalegens
dñsihsait. Hodie impletaest haec seriptura in aurib ur̃is.
Hic est annus. cuius coronam uictorialem quippe circulum
operib bonitatis xp̃i benedicendum ꝓph&a lȩtus nunciauit
inpsilmo: Benedices inquit coronam annibenignitatis tuȩ
etcampitui replebuntur ubestate Corda nempe creden¬
tium populorũ ꝑceptosemine uerbiuite fructu etiam
centesimo redundabunt: Quod suncruce simul cũ xp̃e
pendentium latronum fractis crurib id eosaluatoris crura non¬
fracta sunt. Sicuti scseuangelista testatur. ut scriptura imple¬

Expanded text:
quae fecit Jesus; quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos libros qui scriberentur . Solus plane Lucas evangelista memoravit praeteriens, quod duodecim annorum praedictus Dominus Jesus in templo repertus sit a parentibus, sedens in medio doctorum, audiens eos, et interrogans, et quod dixerit parentibus: Quid quaerebatiquem ex Isaiae libro de persona sua scriptum in synagoga legens Dominus Jesus ait: Hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris . Hic est annus, cujus coronam victorialem quippe circulum operibus bonitatis Christi benedicendum Propheta laetus nuntiavit in psalmo: Benedices, inquit, coronam anni benignitatis tuae, et campi tui replebuntur ubertate : corda nempe credentium populorum, percepto semine verbi vitae, fructu etiam centesimo redundabunt. Quod si in cruce simul cum Christo pendentium latronum fractis cruribus, ideo Salvatoris crura fracta non sunt, sicuti sanctus evangelista testatur; ut Scriptura imple
Abbreviated transcription (Latin):
filium dĩ quicorum liberator extiterat uenientẽ sa rrilegis
mentibus respuerunt: Vude sc̃seuangelista iohannes:
Non sinequerela commemorat. In propria uenit & sui eũ
non receperunt: Idest adeosuenit quos de seruitute egypti
liberarat: Quosꝑ marerubrum uestigio siceo transduxerat:
inquorum conspectupharaonem et ȩgyptios. resolutis aqua¬
rum circumstantium muris obruerat: quosmannacȩlesti
saciauerat indesesto quib derupe arida. fontesꝓduxerat.
quib: eloquialegis crediderat: quib aduentum suum scđm
carnem uaticinio prȩnuntiauerat ꝓph&arum : ad quos prȩ¬
cipueuenerat dicens: Non sum missus nisi adouesꝑditas

Expanded text:
i qui eorum liberator exstiterat, venientem ad se sacrilegis mentibus respuerunt. Unde sanctus evangelista Joannes non sine querela commemorat: In propria venit, et sui eum non receperunt ; id est, ad eos venit quos de servitute Aegypti liberarat; quos per mare Rubrum vestigio sicco transduxerat; in quorum conspectu Pharaonem et Aegyptios resolutis aquarum circumstantium muris obruerat; quos manna coelesti satiaverat in deserto; quibus de rupe arida fontes produxerat; quibus eloquia Legis crediderat; quibus adventum suum secundum carnem vaticinio praenuntiaverat Prophetarum; ad quos praecipue venerat, dicens: Non sum missus nisi ad oves perditas
Abbreviated transcription (Latin):
suam priusquam fermentar&ur massa illorum. &ligauer̃
inuestimentissuis & in posuerunt suꝑhumcrossuos. Egres¬
si autem cumuenissent in sochot coxerunt inquit conspãr¬
sum quod extulerant deegypto subcinericia azima
Vtergo memoress int huius necessitatis & benefitiorũ dĩ
iussit cosseptẽ dieb primimensis itacelebrare pascha. ut fer¬
mentatum panem Nonederent: & ut semꝑ indicarent filiis
suis causam ꝑqua istud facere iussieẽnt: Scilic& ut ipse
ingratus populus uelimagine rerum gestarũ ad monitus
liberatorisuo ageregratias cogeretur: Et ideotanto pei
cis precipitur. septemdieb a⁊ imacdois: A primoautẽdie
exterminabitis fermentum dedomib ur̃is. Omnis quiman¬
ducauerit fermentatum a primodic usq in septimum diem

Expanded text:
am priusquam fermentaretur massa illorum, et ligaverunt am priusquam fermentaretur massa illorum, et ligaverunt in vestimentis suis, et imposuerunt super humeros suos. Egressi autem, cum venissent in Socoth, coxerunt, inquit, conspersum quod extulerant de Aegypto, subcinericia azyma . Ut ergo memores essent hujus necessitatis, 266 et beneficiorum Dei, jussit eos septem diebus primi mensis ita celebrare pascha, ut fermentatum panem non ederent , et ut semper indicarent filiis suis causam pro qua istud facere jussi essent; scilicet ut ingratus ipse populus, vel imagine rerum gestarum admonitus, liberatori suo gratias agere cogeretur. Et ideo tantopere eis praecipitur: Septem diebus azyma edetis: a primo autem die exterminabitis fermentum de domibus vestris: omnis qui manducaveri
Abbreviated transcription (Latin):
acdificatiosit uxta intellegentiam spĩtalem: Filii isra¬
hel cump̃merentur inegypto grauib captiuitatis in iuriis.
gementes pelamauerunt ad dnm̃dm̃. ut coscripere dig¬
naretur : Elegit exipsis continuo ds̃ moysen& a aron:
ꝑQuosconuenur& phationem regm acgypt utdimitter&
ibos iQ uicum reniter&ur multiplicib plagis cumsuo
uoprse orioniadiis Hanc ex cepit pene ulcimam plagam:
utomines priminati acgyptiorm illa noctt̃ ꝓcussidiuintus
interirent. qua udeos necesse fuit exmandatodi paschae
sacrifitiumcelebrare Media igitumocte clamor factus
est. Et ululatus in tota acgypto: Nulla enim domus erat
inqua noncẽt mostuus : Tunc acgyptirex metuens ne & ip¬
se et omnispopuluscius similiter disperir&. conpulit mor¬
sen &aaron. ut illa hora noctis educerent omnemplebem
de acgypto: Quicum purgerentur exire : quid fecerint
aduestamus: Et sumpsit in quit populus conspersam farinã¬

Expanded text:
aedificatio sit juxta intelligentiam spiritualem. Filii Israaedificatio sit juxta intelligentiam spiritualem. Filii Israel cum premerentur in Aegypto gravibus captivitatis injuriis, gementes proclamaverunt ad Dominum Deum ut eos eripere dignaretur . Elegit ex ipsis continuo Deus Moysen et Aaron; per quos conveniret Pharaonem regem Aegypti, ut dimitteret illos. Cum non dimitteret, multiplicibus plagis cum suo populo verberatus, hanc excepit poenae ultimam plagam, ut omnium primogeniti Aegyptiorum illa nocte percussi divinitus interirent, qua Judaeos necesse fuit ex mandato Dei paschae sacrificium celebrare. Media igitur nocte clamor factus est, et ululatus in tota Aegypto; nulla enim domus erat in qua non esset mortuus. Tunc Aegypti rex metuens ne et ipse, et omnis populus ejus similiter disperiret, compulit Moysen, et Aaronem, ut illa hora noctis educerent omnem plebem de Aegypto. Qui cum perurgerentur exire, quid fecerint advertamus. Et sumpsit, inquit, populus conspersam farin
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas uel quod ds maiorem causam ulciscendi habeat.
sunexiguis reb ubinulla difficulta s est obseruandi ꝑuicaci
tancũ spũ contẽpnatur: Facilius necessitat ignoscit ds̃.
quam p̃sumptioni: Denĩq scõdauid non inputatur
adpeccatum qđ in necessitate famis constitutus. manduca¬
uerit scõspanes : quos non licebat manducare. Nisi solis
sacerdotibus: Hic uero uideamus quid potuit necessitatis
incumbere: Iussitds̃ israhelitis ut septẽ dieb paschae fermen¬
tatũ sibi panem non facerent: Sifermentatum fieri iussis s&
diligent iaillic necessaria fuerat nede ess&: Quod iussit de¬
sidiae est non laboris: Neglegentiam iub&. ut oboedien¬
tiam ꝓb& : Et nonuis utdamn& illam animam quaedili¬
gentiam commodauerit ut contempnat Sediam uidea¬
musquaefuerit in ipsa p̃ceptione utilitatis ratio uel iudeis
historialiter usq ad xp̃ i presentiam. uel nobis hodic quae

Expanded text:
utilitas, vel quod Deus majorem causam tunc ulciscendi habeat, utilitas, vel quod Deus majorem causam tunc ulciscendi habeat, si in exiguis rebus ubi nulla difficultas est observandi pervicaci tantum spiritu contemnatur. Facilius necessitati ignoscit Deus quam praesumptioni. Denique sancto David non imputatur ad peccatum, quod in necessitate famis constitutus manducaverit sanctos panes, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus . Hic vero videamus, quid potuit necessitatis incumbere. Jussit Deus Israelitis ut septem diebus paschae, fermentatum sibi panem non facerent . Si fermentatum fieri jussisset, diligentia illic necessaria fuerat, ne deesset: quod jussit, desidiae est, non laboris. Negligentiam jubet, ut obedientiam probet; et non vis ut damnet illam animam quae diligentiam commodaverit ut contemnat? Sed jam videamus, quae fuerit in ipsa praeceptione utilitatis ratio vel Judaeis historialiter usque ad Christi praesentiam, vel nobis hodie quae
Abbreviated transcription (Latin):
ri. &ait. Quid medicisbonum Hoc est nolo dicas
bonumquem nescis: Scitopriusquisim: Etcumdm̃ ue¬
rum cognoueris. amplector utdicas bonum: qm̃ne mo
bonus nisiunusdr̃: Ille enimiudeus filiodĩdõ ethomini
uelut hominitantũ cuidam sane bonodoctori. dixerat.
Magisterbonequid faciam. utuitam &nam possideam
Et idcirco dñs adillum Quid medicis aitbonũ Ne¬
mobonus nisiunus ds̃ : Vnus est enimds̃ : ubidĩtatis nul¬
ladiuisio est. Peromnes librosscãrũ scripturarum.
deos. qui adeos dici non sinit unitas maiestatis: Est enim
sola intrinitate ꝑsonarum distinctio: Nonnaturȩ diuersi¬
tas: Quodsimarcion & manicheus meruissent aduer¬
tere. Numquam ꝓfecto dixissent. unum quidem dm̃
noui testam̃ti bonũ: alium uero malum quiꝑlegem
ueterem sit locutus Ausi sunt enim & insupra dicta
lege atimorũ. ad scribere ei sacuitiam. dicentes hominis

Expanded text:
ri, et ait: Quid me dicis bonum ? Hoc est: Nolo dicas ri, et ait: Quid me dicis bonum ? Hoc est: Nolo dicas bonum, quem nescis; scito prius, qui sim, et cum Deum verum cognoveris, amplector ut dicas bonum, quia nemo bonus, nisi unus Deus . Ille enim Judaeus, Filio Dei Deo et homini velut homini tantum cuidam, sane bono doctori, dixerat: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam possideam ? Et idcirco Dominus ad illum, quid me dicis, ait, bonum? nemo bonus, nisi unus Deus. Unus est enim Deus ubi Deitatis nulla divisio est. Per omnes libros sanctarum Scripturarum, deos, quia deos non sinit dici Unitas majestatis; est enim sola in Trinitate personarum distinctio, non naturae diversitas. Quod si Marcion et Manichaeus meruissent advertere, numquam profecto dixissent, unum quidem Deum novi Testamenti bonum, alium vero malum, qui per Legem veterem sit locutus. Ausi sunt et in supradicta Lege azymorum adscribere ei saevitiam, dicentes, hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponimus explanandas: Septẽdieb inquit atima
edetis: Aprimoautẽ dic ex t̃minabitis ferm̃tũ dedomib urĩs
inseptimũ diem disperi& anima illa exisrahel
Hereticorum ueterum quidam ex quibussunt insanus
t. scripturas omnes uetcris testam̃t respuendas eẽ conten¬
dunt. Permulta scripturarum capitula dm̃legis antiq̃
malũ conantur adsererequasi aut aliussit ds̃ noui testam̃ti.
qui exlege utiq p̾nuntiatus aduenit: aut in cõnparatione
bonitatis dĩ aliquis legitime bonus eẽpossit: cum uel ange¬
li. uel homines. hinchabere iudicentur aliquod pastici¬
piumbonitatis: sibonũ dm̃sciant. ad orent. uenerentur
thesauro cordis sui ꝓfestbona. Sed ds̃dĩfilius ꝑfeccãboni¬
tatẽ cumpatre & cum spũscõ possidens & unam sciens eẽ
bonitatẽ trinitatis. sicut unam diuinitatẽ indigne tulit
bonumse uxta conditionem citarum honumnu ncupa¬

Expanded text:
proponimus explanandas. Septem diebus, inquit, azyma proponimus explanandas. Septem diebus, inquit, azyma edetis: a primo autem die exterminabitis fermentum de domibus vestris: in septimum diem, disperiet anima illius ex Israel . Haereticorum veterum quidam, ex quibus sunt insanus ti Scripturas omnes veteris Testamenti respuendas esse contendunt; per multa Scripturarum capitula, Deum Legis antiquae malum conantur asserere, quasi aut alius sit Deus novi Testamenti quam qui ex Lege utique praenuntiatus advenit, aut in comparatione bonitatis Dei, aliquis legitime bonus esse possit: cum vel Angeli, vel homines hinc habere judicentur aliquod participium bonitatis, si bonum Deum sciant, adorent, venerentur, esauro cordis sui proferat bona . Sed Deus Dei Filius, perfectam bonitatem cum Patre, et Spiritu sancto possidens, et unam sciens esse bonitatem Trinitatis, sicut unam divinitatem; indigne tulit, bonum se juxta conditionem creabilium bonorum nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Corde creditur adiustitiam. ore autẽ confessio fit
insalutem. Hab camus & inlimine frontis signum sangui¬
nisagni. ut non sinat exterminatorem ds̃ introire adnos
Neque enim solum modo tuncistud factũ ẽ. uel in historu
legis. ł intẽpore crucis dm̃iihũ: Sed & nunc & semꝑds̃ ul¬
tor populi suiꝑcutit acgyptios: semꝑ ex terminatordiabo¬
lus intare indomo is rahelitarumnititur. cupiens cos occi¬
dere: Semꝑ di filiustu&ur suos &ꝓtegit eos ubi signũ suȩ
passionis agnouerit. ipsigloria cumpatre. &cũ spũ scõpꝰ¬
iscussis ualidiorib mandatorum paschalium
membris tresadhuc suꝑ fuisse de ꝓpositalectione
exodi species dic hesternop̃diximus quarum pri¬
mã de intfectione primitiuorum acgypq statĩputpo¬
tuimus int̃p̃tatisumus: Duas nunc residu asdephibitione
fermenti & deseptẽ dieb: azimorum dñĩgratia largiente

Expanded text:
Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Habeamus et in limine frontis signum sanguinis Agni, ut non sinat exterminatorem Deus introire ad nos: neque enim solummodo tunc istud factum est vel in historia Legis, vel in tempore crucis Domini Jesu, sed et nunc semper Deus ultor populi sui percutit Aegyptios: semper exterminator diabolus intrare in domos Israelitarum nititur cupiens eos occidere: semper Dei Filius tuetur suos, et protegit eos, ubi signum suae Passionis cognoverit. Ipsi gloria cum Patre, et cum SpDiscussis validioribus mandatorum paschalium membris, tres adhuc superfuisse de proposita lectione Exodi species, die hesterno praediximus: quarum primam de interfectione primitivorum Aegypti, statim, prout potuimus, interpretati sumus; duas nunc residuas de prohibitione fermenti, et de septem diebus azymorum, Domini gratia largiente,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus tummaxime accenditur cumextinguitur
Tunc enim seuit indĩfamulos: quando prima uistus cius
Dicit enimille nequissimus murmurans contra dm̃.
Tuꝓpt̃ hebreostuos ꝑcutis meos acgiptios. & egoꝓpt̃ egyp¬
tios meos. ꝑsequar & int̾ficiam hebreostuos: Nam dix̃
inimicus ꝑsequens conp̃hendam. pastibor spolia repleb̾o¬
animammeã. Inc̃ficiam gladiomeo dominabit᷑ man̾ mea:¬
Senfristiattir ciusminacitas sipcepto dñi quo nostutos cẽ pos¬
se premonuit nauit parcamus: dicitur enim &custodier
coelebrare &uigilanter facereca quae nobis prceptasunt. Nep
contemptum nr̃m & nçglcgentiam nr̃am exterminator aditũ
grassandi repperiat diptetoris tuitione cessante : Sit ergo
unusquisq nr̃m in pastedñi quiꝑcussit egyptios. sit is rahe¬
litadm̃ semꝑmente aspiciens ueꝓtegatur aplaga ex termi¬
natoris: Habcatqu in immo habeamus inutrisq pos

Expanded text:
diabolus tunc maxime accenditur, cum exstinguitur. diabolus tunc maxime accenditur, cum exstinguitur. Tunc enim saevit in Dei famulos, quando prima virtus ejus Dicit enim ille nequissimus murmurans contra Deum: Tu propter Hebraeos tuos percutis meos Aegyptios, et ego propter Aegyptios meos persequar, et interficiam Hebraeos tuos. Nam dixit inimicus, persequens comprehendam paanimam meam, interficiam gladio meo, dominabitur manus meased frustratur ejus minacitas, si praecepto Domini, quo nos tutos esse posse praemonuit, gnaviter pareamus. Adjicitur enim, et custodies celebrare, et vigilanter facere ea quae nobis praecepta sunt, ne per contemptum nostrum, aut negligentiam nostram, exterminator aditum grassandi reperiat, Dei protectoris tuitione cessante. Sit ergo unusquique nostrum in parte Domini, qui percussit Aegyptios; sit Israelita, Deum semper mente aspiciens, ut protegatur a plaga exterminatoris. Habeat, quinimo habeamus in utrisque po
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterummoyses: Transibit dñs ꝑcutere ait cgrptio
& uidebit sanguinem inlumine & in utrisq postib: & ꝑ
acgrptios in manu exterminatoris absit : Nampost
pusillum dicit. Et non dimitt& exterminatorem intri
t& intrare exterminatorem. Hox itaq intextuipsius lectio¬
nissollicitus lector considerat. quodubidicit ꝑcuti aegyptios.
Nondicit ab exterminatore. Vbiuero dicit hebreos ꝓtendos.¬
nondicit ab eiusplaga ꝓtegendos qui ꝑcussit aegyptios. sed ab
Ixterminator autem non ꝑcutit aegẏp¬
tios. quorum amicus & princepsest: Oñin sicut ait dñsds̃
in euangelio marcibeatissimi. Sisatanas in surrex̃ aduersũ
scipsum diui susest inquit. stare non potest. finem hab&
Sedutiq carissimi ꝑcutere uult exterminator hebreos.
dõ ꝑcutiente ȩgyptios: Nam retribut ionem molitur
inseruosdĩ. satellitessuos ab eoꝑcussos indignans: qm̃

Expanded text:
et iterum Moyses, Transibit Dominus percutere, ait, Aegyptios, et iterum Moyses, Transibit Dominus percutere, ait, Aegyptios, et videbit sanguinem in limine, et in utrisque postibus, et it percutere Aegyptios in manu exterminatoris? Absit. Nam post pusillum dicit: Et non dimittet exterminatorem intrart intrare exterminatorem? Hoc itaque in textu ipsius lectionis sollicitus, lector, considera, quod ubi dicit percuti Aegyptios, non dicit, ab exterminatore: ubi autem dicit, Hebraeos protegendos qui percussit Aegyptios, sed ab exterminatoris. Exterminator autem non percutit Aegyptios, quorum amicus et princeps est; quoniam, sicuti ait Dominus in Evangelio Marci beatissimi, si Satanas insurrexit adversus seipsum, divisus est; hoc, inquit, facere non potest, aut finem habet . Sed utique, charissimi, percutere vult exterminator Hebraeos, Deo percutiente Aegyptios. Nam retributionem molitur in servos Dei, satellites suos ab eo percussos indignans; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
filii tenebrarum sunt. uitium uoluntatis ẽ ponnature.
Noctrergo quacorpus ex anime relinquens incrucedĩ
filiuseransit cuanima ad agyptũ inferiorẽ: Ut animas
oninferno positas uisitar& inefect uindictam ia
omnes innun dos psagyptiorum deosintrificicns in
prmog enitis uires principatus corum Nampassioni
exaltatus fucro ateria omnia trabam adme ipsum.
Reuocauit itaq omnemertaturam suã ad sedñs iħs. quã
sibinequissimtuscirpatores diumitatis rebelli spiritu
manciparant. ut ipsiusdi tioni subiecta essent omnia
ꝑquẽ factas uniuersa : Et quiptexit ac pteg& credentes
inse aplaga contritionis ꝑsignumcrucissuat cũdicitur
Et erit sanꝰguis uobis insigno indomib: in quib uosentis
ibi & uidebosanguinem &ptegimuos: Quaerendũ
tam̃ priusquam cranscamus adc&era quae secuntur.
quomodo dicat ptegam uos. quasi abalio exterminatore

Expanded text:
 tenebrarum filii sunt, vitium voluntatis est, non naturae.  tenebrarum filii sunt, vitium voluntatis est, non naturae. Nocte ergo qua corpus exanime relinquens in cruce Dei Filius, transiit cum anima ad Aegyptum inferiorem, ut animas in inferno positas visitaret; tunc fecit vindictam in omnes immundos spiritus Aegyptiorum deos, interficiens in primogenitis vires principatus eorum. Nam Passionexaltatus fuero, omnia traham ad me ipsum . Revocavit itaque omnem creaturam suam ad se Dominus Jesus, quam sibi iniquissimi usurpatores divinitatis rebelli spiritu manciparant; ut ipsius ditioni subjecta essent omnia, per quem facta sunt universa; et qui protexit 262 ac proteget credentes in se a plaga contritionis, per signum crucis suae, cum dicitur: Et erit vobis sanguis in signo in domibus: vos eritis ibi: et videbo sanguinem, et protegam vos . Quaerendum tamen, priusquam transeamus ad caetera quae sequuntur, quomodo dicat, Protegam vos quasi ab alio exterminatore:
Abbreviated transcription (Latin):
tur filii tenebrarum cumsunt. acgyptii sunt qm̃filii acgyp¬
tiorum sunt. Nam filii sunt daemonum: undedicitur
uniuersis in credulis Vosdediabolo patre natiestis Sicut
enimquot quot spũdĩsicuntur. hifilii sunt dĩ. secundũ
tur filii de moniorum sunt: Ideo autẽ scriptura diuina dia¬
bolum et exercitum cius aegrptios nuncupat. quia adõ
quilux est alienifactisunt. contra creatorem proprium
rebellando: Nam sc̃sapłsdicit. Quid mirum sisatanas
transfigurat se udut angelumlucis Probansutiq eũ
ẽẽ angelum tenebrarum. quisequasi angelum lucis ostentare
conetur ut fallat. Similiratione &omnes increduli aduer¬
santesdõ & aluce diuinitatis cius extorres acgrptii appellantir
Quos tam̃ hostatur ipsedĩs ad salutẽ dicens: Sumha¬
betis lucem credite inlicem ut fili lucissitis: Itaq
siuoluntaria fides potest cosfilios lucis efficere. hoc quod¬

Expanded text:
tur, filii tenebrarum cum sint, Aegyptii sunt: quoniam filii Aegyptur, filii tenebrarum cum sint, Aegyptii sunt: quoniam filii Aegyptiorum natura, filii sunt daemonum. Unde dicitur universis incredulis: Vos de diabolo patre estis . Sicut enim quotquot spiritu Dei ducuntur, hi filii Dei sunt, secundum tur, filii daemoniorum sunt. Ideo autem Scriptura divina diabolum et exercitum ejus, Aegyptios nuncupat, quia a Deo, qui lux est, alieni sancti sunt, contra Creatorem proprium rebellando. Nam sanctus Apostolus dicit: Quid mirum si Satanas transfigurat se in Angelum lucis ? Probans utique eum esse angelum tenebrarum, qui se quasi Angelum lucis ostentare conetur, ut fallat. Simili ratione et omnes increduli adversantes Deo, et a luce divinitatis ejus extorres, Aegyptii appellantur; quos tamen hortatur ipse Dominus ad salutem, dicens: Dum habetis lucem, credite in lucem, ut filii lucis sitis . Itaque si voluntaria fides potest eos filios lucis efficere, hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
onem auin nolit dimittere populũ irł. quempoptilum
Socindisoerunitiuum nuncupare filum eignabatur
quandopculsi tantorum repente funerum scdgt
nigrant srabelitas quostamquã captiuos didũ aelaxart
nolucrant: noctismedio expulcrunt Sedqmmuler
muiora fecit idem cspnĩo populo contraucros egiptios
conmobis compl&a sunt quaetunctẽporis uimbralitor
contingebant : redemptionis nrãe memores non debemus
chonapi&atiscius ingato occultare silentio : Dic qua
omnenterramin illius diei nocc ꝑcussit primitiua acgẽp¬
tiorum de monum. id est simulacta hominum mostuorũ.
quacipsi prima in hoc mundo creauerant ut ꝑea colerent᷑
Scrlcum ibi adicitur in omnib dis acgrptiorum faciam
undiecam. fostasedicas. qusunt sti aegrptiorum ddi
Side mones quospaganideosputant. ipsi sunt acgyptii.
Audiergo non solum de mones egrptioscẽ. sed&iam culto¬
reseorum: Quicumq ꝑtinaciter in incredulitate uersan¬

Expanded text:
aoni, cum noluit dimittere populum Israel, quem populum idem Dominus primitivum nuncupare filium dignabatur; quando perculsi tantorum repente funerum strage Aegyptii, Israelitas quos tamquam captivos dudum relaxare noluerant, noctis medio expulerunt. Sed quoniam multo majora fecit idem Deus pro nostro populo contra veros Aegyptios, et in nobis completa sunt quae tunc temporis umbraliter contingebant; redemptionis nostrae memores, non debemus dona pietatis ejus ingrato occultare silentio. Die qua esperum , in illius diei nocte percussit primitiva Aegyptiorum daemonum, id est simulacra hominum mortuorum, quae ipsi prima in hoc 261 mundo creaverant, ut per ea colerentur. Sed cum ibi adjicitur, in omnibus diis Aegyptiorum faciam vindictam , fortasse dicas: qui sunt isti Aegyptiorum dii, si daemones quos pagani deos putant, ipsi sunt Aegyptii? Audi ergo, non solum daemones Aegyptios esse; sed etiam cultores eorum, quicumque pertinaciter in incredulitate versan
Abbreviated transcription (Latin):
factę sunt intẽ. mansissent utiq usq in hodiernum. Sed
tamendicouobis quia terrae sodomorum remissiuserit indie
iudicuiquam uobis: Pracsentia quidem dĩnon fallitur. sed
nechominiconcessa semel uoluntatis libestas aufestur.
Nenihilde couidicari possitquiliber non fuerit in agendo.
Pestina tiam malidamnatesseonuersionemꝑenitentis amplecti

Expanded text:
factae sunt in te, mansissent utique usque in hodiernum diem; sed factae sunt in te, mansissent utique usque in hodiernum diem; sed tamen dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii, quam vobis . Praescientia quidem Dei non fallitur; sed nec homini concessa semel voluntatis libertas aufertur, ne nihil de eo judicare possit qui liber non fuerit in agendo. Pertinaciam mali damnat Deus conversionem poenitentis
Abbreviated transcription (Latin):
diximus arbitriiquia uoluerunt iudei facere qđ fecerunt
etutiq si noluissent non facerent. Eqste ingenssacrilegisẽ
uel cogitarequodds̃ qui nonsolũbonus &iustus est. sed ipse
bonita sest. et ipse iustitia. ueliubeat aliquid uelcogat fieri
quod factũdamn&: anfostasseputamus quia si paenituis¬
sent israhelite Aliter omnipotens filiusdĩ saluare non
potuerit mundum Quisenĩcognouit sensũ dñi.
autquis consiliarius eius fuit Considera in euangelio quo¬
modo expectauerit xp̃spenitentiam iudeorũ ubi ex probrat
ciuitatib inquib facte sunt plurimeuis tutes cius qđ non
egerint penitentiam: Ve tibiinquit chorora in. ue
tibib&h saidaquia sunt yro & sidone facte fuissent uistutes
quae facte sunt inuobis Olimutiq: incilicio &cinere seden¬
inquit: Quia sunsodomis facte fuissent uistutersꝰ quae

Expanded text:
diximus arbitrii, quia voluerunt Judaei facere quod fecerunt: diximus arbitrii, quia voluerunt Judaei facere quod fecerunt: et utique si noluissent, non fecissent. Certe ingentis sacrilegii est vel cogitare, quod Deus, qui non solum bonus et justus, sed ipsa bonitas est, et ipsa justitia; vel jubeat 248 aliquid, vel cogat fieri, quod factum damnet. An fortasse putamus, quia si poenituissent Israelitae, aliter omnipotens Filius Dei salvare non potuerit mundum? Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Considera in Evangelio, quomodo exspectaverit Christus poenitentiam Judaeorum; ubi exprobrat civitatibus in quibus factae sunt plurimae virtutes ejus, quod non egerint poenitentiam: Vae tibi, inquit, Chorozaim! vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim utique in cilicio et cinere sedeninquit; quia si in Sodomis factae fuissent virtutes quae
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Et post transmigrationẽbabilonis sicut scriptũ ẽ.
quasta decima generatione nascentẽ. crucifixurus eẽt
aduesperum: Aduesperum autẽ si uehuius mundi.
quia nouissimis temporibus sactuli passusest: siue &iã
adistius solis occa sũ qm̃crucifixodño. occidit solmeri¬
die: Namabhora sexta tenebre facte sunt suꝑ uniuer¬
sam terram usq adhoramnonam: Quid potuit oẽ tam
uesperum Necillud otiosum putos quod cũ superius
imperatiuo modo dictum sit. sumant ouemꝑdomos: infra
indicatiuo modo prae̾nunti&ur. Occident eũ omnis
multitudo synagogę filiorum irł aduesperum: Occi¬
dent ait. Nonoccidant. Synagogaquippe iudeorum
quod erat crudeliter faeura p̃dictum est: Nonut fier&
iussũ ẽ. Necideo factũ ẽ qui a p̃dictũ erat: sedideo p̃dictũẽ
quiaerat futurũ. ut praescientiam su ã ds̃in his quae ꝑ libtat̃
arbitruhominũ futura erant ostender&: Libestatem

Expanded text:
tum, et post transmigrationem Babylonis, sicut scriptum est , tum, et post transmigrationem Babylonis, sicut scriptum est , quartadecima generatione nascentem, crucifixurus esset ad vesperum. Ad vesperum autem, sive hujus mundi, quia novissimis temporibus saeculi passus est; sive etiam ad ipsius solis occasum, quoniam crucifixo Domino occidit sol. Meridie namque ab hora sexta tenebrae factae sunt super universam terram usque ad horam nonam . Quid potuit esse tam vesperum? Nec illud otiosum putes, quod cum superius imperativo modo dictum sit, sumant ovem per domos, infra indicativo modo pronuntietur, occident eum omnis multitudo synagogae filiorum Israel ad vesperam. Occident, ait; non, occidant. Synagoga quippe Judaeorum quod erat crudeliter factura, praedictum est; non, ut fieret, jussum est: nec ideo factum est, quia praedictum erat; sed ideo praedictum est, quia erat futurum; ut praescientiam suam Deus in his quae per libertatem arbitrii hominum futura erant, ostenderet. Libertatem