comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant opere dimenso castra munire cepũt. Ubi pͥma impedimẽta
nostri exercitus ab his qui in silua abditi latebãt uisa sunt qd̾ tẽ¬
pus inter eos ꝯmittendi p̾lii ꝯuenerat. Ita ut intra siluas aciem
ordinẽq ꝯstituerãt atq ipsi sese ꝯfirmauerãt subito omĩb copi¬
is ꝓuolauer̃ impetũq innostros eꝗtes fecer̃. his facile pulsis ac
ꝑturbatis incredibili celeritate ad flumẽ decurrer ut pene uno
tempore ⁊ ad siluas ⁊ in flumine etiam ĩmanibr nostris hostes
uiderent᷑. Eadem autem celeritate aduerso colle ad nostra castra
atq eos qui in ope occupati erant ꝯtender̃. Cesari omĩa uno tẽpo¬
reerant agenda. Nexullũ ꝓponendu quod erat insigne cum adar¬
ma xurri oportebat. Signũ tuba dandũ. ab oꝑe reuocãdi milites
ꝗpaulo longius aggeris petendi causa ꝓcesserãt arcessendi. acies
instruenda. milites cohortandi. signũ dandũ. Quaꝵ rer magnã

Expanded text:
rant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta rant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. His facile pulsis ac proturbatis, incredibili celeritate ad flumen decucurrerunt, ut paene uno tempore et ad silvas et in flumine et iam in manibus nostris hostes viderentur. Eadem autem celeritate adverso colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt. Caesari omnia uno tempore erant agenda: vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret; signum tuba dandum; ab opere revocandi milites; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi; acies instruenda; milites cohortandi; signum dandum. Quarum rerum magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinebãt. In apto loco secundũ flumc̃ pauce stationes eꝯtũ urdebã¬
tur. fluminis erat altitudo pedum circit̾ truiz. Cesar eꝗtatu p̾mis¬
so subseq̃bat̾ omĩb copiis s ratio ordoq agminis aliter se habe¬
bat ac belge ad neruios detulerãt. Nam quoad hostis appinqͣbat
ꝯsuetudine sua cesar ser legiones expeditas ducebat. post eas to¬
tius exercitus impedimẽta collocarat. Inde due legiones que ꝓ¬
xime ꝯscripte erant. totum agnen claudebãt p̾sidioq impedimẽ¬
tis erant. Eꝗtes nostri cum funditorib sagitariisq flumẽ trãs¬
gressi cum hostiu eꝗtatu p̃lium ꝯmiserũt. Cum se illi identidẽ in
siluas ad suos recipent ac rursus e silua in nostros impetũ facerẽt
nec nostri longiuis ꝙͣ quẽ ad fine porrecta ac loca aꝑta ꝑtinebãt
cedentes insequi auderent. Interim legiones sex que pͥme uene¬

Expanded text:
continebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbancontinebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat; post eas totius exercitus impedimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant totum agmen claudebant praesidioque impedimentis erant. Equites nostri cum funditoribus sagittariisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae vene
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempus ei rei studẽt s quicqd possunt pedestrib ualent copus
quo facilius finitimoꝵ eqtatũ si p̃dandi causa ad eos uenissent
impedirẽt: teneris arborib incisis atq inflexis crebrisq ĩ altitu¬
dinẽ ramis enatis ⁊ rubis sentibusq ĩteriectis effecerãt ut instar
muri he sepes munimenta p̃berent quo non modo intrari sed
nec ꝑspici ꝗdem possẽt. his rebus cum iter agminis nostri im¬
pediret᷑ non obmittendũ sibi ꝯsiliũ nerui extimauer̃ ioci natu¬
ra erat hec quem castris nostri delegerat. Collis a sumo eq̃lit̃ decliuiꝰ
adflumẽ sabim quod supra nominauimꝰ uergebat: ab eo flumine
pari acliuitate coiuis nascebat᷑ aduersus huic ⁊ ꝯtrarius passib
circiter ducẽtis infimus aptus asuꝑiore parte siluestris ut nõ fa¬
cle introrsus ꝑspici posset. Intra eas siluas hostes in occulto sese

Expanded text:
hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis, hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt. Loci natura erat haec, quem locum nostri castris delegerant. Collis ab summo aequaliter declivis ad flumen Sabim, quod supra nominavimus, vergebat. Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur adversus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte silvestris, ut non facile introrsus perspici posset. Intra eas silvas hostes in occulto sese
Abbreviated transcription (Latin):
tunã expirent᷑. Expectari ctiam abhis aduatucoꝵ copias atq es¬
se in itinere mulieres quiq ꝑetatem adpugnam inutiles esse¬
uiderent᷑. In eum locum ꝯuenisse. quo ꝓpter paludes exercitui a¬
ditus non esset. his reb cognitis exploratores cẽturionesq pre¬
mittit quilocum idoneũ castris deligãt. Cumq ex deditus belgis
reliquisq gallis ꝯplures cesarẽ secuti una iter facerẽt quidã ex
uerũt inter singulas legiones ĩpedinc̃toꝵ magnũ numeꝵ inter¬
cedere. neq esse quicꝙͣ negocii cum pͥma legio in castra uenisset
reliqueq legiones ꝑmagnũ spaciũ abessẽt hanc subsarcinis ado¬
riri posse quapulsa ĩpedimẽtisq direptis futuꝵ ut relique contͣ
sistere non auderẽt. Adiuuabat etiam ꝯsiliu eoꝵ qui rem defere¬
bãt ꝙ neruii antiꝗtus cum cꝗtatu nichil possent: neq enim ad

Expanded text:
tunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque estunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex runt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
usq in fines ambronoꝵ puenit. Qui se suaq omĩa sinc mora
dedider̃. Eoꝵ fines neruii attingebãt. Quoꝵ de natura mori¬
bu cesar cum q̃reret sic repiebat. nullũ aditũ esse adeos mer¬
catorib nihil pati uini reliquarũq rerum ad lurxuriã ptinẽtiũ
inferri ꝙ his reb relanguescere animos eoꝵ ⁊ remitti uirtutẽ exi¬
stimabãt. Esse homines feros magneq uirtutis increpitare atq
piecissent. Confirmare sese neq legatos missuros neq ullã litio¬
nem pacis accepturos. Cum peoꝵ fines triduu iter fecisset ĩueĩ¬
chat ex captiuis eoꝵ sabini flumẽ a castris suis non amplius mi¬
lia passiuz decem abesse. trans io flumen om̃cs neriuos ꝯsedisse
aduentũq ibi romanoꝵ expectare unacũ atrebatib ⁊ ueromã¬
duis finitimis sius. Nam his utrisq psuaserãt uti candẽ belli for¬

Expanded text:
 in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora  in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat: nullum esse aditum ad eos mercatoribus; nihil pati vini reliquarumque rerum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent; esse homines feros magnaeque virtutis; increpitare atque proiecissent; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli for
Abbreviated transcription (Latin):
gnificare cepunt sc se in cius fidem ac potestatẽ uenire neq cõ
ibi poneret pueri mulieresq ex muro expansis manib suo more
ab romanis pacem petier. ꝓhis diuitiacus nam post discessu bel¬
garũ dimissis heduoꝵ copus ad eum reuerterat facit uerba. Bel¬
louagos omĩ tempore in fide atq amicicia ciuitatis hedue fuisse.
.Impulsos asius principib qui dicerent heduos a cesare in scrui¬
s̃ent ꝙ intelligerẽt quantã calamitatẽ ciuitati intulissẽt in britã¬
sua clementia ac mansuctudine in cos utatur. Quod si fecerit he¬
duoꝵ autoritatẽ apud omnes belgas amplificatuꝵ quoꝵ au¬
xilus atq opib si qua bella iniciderint sustẽtare: ꝯsueuerint. ce¬
sar honoris diuitiaci atq heduoꝵ causa sese eos ĩfidem receptu
toritate atq hominũ multitudine p̾stabat sercẽtos obsides po¬
poscit. his traditis omibq armis ex oppido collatis abeo loco¬

Expanded text:
gnificare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque congnificare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque conibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servisent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britansua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem receptuctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ potuit. Castris munitis uineas agere queq ad oppugnãdũ
usui erant ꝯparare cepit. Interim omnis ex fuga suessonũ mł¬
titudo in oppidũ ꝓxima nocte ꝯuenit ⁊ celeriter xincas adoppi¬
dũ actis aggere iacto turibx ꝯsticutis magnitudine opũ que
neq ui derãt ante galli neq andierat ⁊ celeritate romanor ꝑmoti
legatos ad cesare de deditione mittũt ⁊ petẽtib rhemis ut ꝯscrua¬
renr impetrat. Eesar obsidib acceptis pͥmis ciuitatis atq ipsius
galbe regis duob filus armisq omĩb ex oppido traditis in dedi¬
tione suessones accepit. exercitũq in bellouagos ducit. Qui cum
se suaq omnia ĩ oppidũ bratuspantiũ ꝯtulissent atq ab eooppi¬
co cesar cum erercitu circiter milia passuii .x. abesset omnes ma¬
iores natu ex oppido egressi manus ad cesarẽ tendere ⁊ uoce si¬

Expanded text:
are non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum are non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce si
Abbreviated transcription (Latin):
ta milia passuii ꝓsecuti magna multitudinẽ coꝵ fugientiũ xider̃
Cum ab extremo agmine ad quos uentũ erat ꝯsisterẽt fortiterq
impetũ nostroꝵ militũ sustinerẽt pͥoresq abesse apiculo uiderẽt᷑
neq ulla necessitate neq impio ꝯtinerent̃ exaudito clamore ⁊ per¬
turbatis ordinib omnes in fugã sibi p̾sidiu posuer. Ita sine ul¬
lo piculo tantã corũ multitudinẽ nostri int̾fecer quantũ fuit dici
spaciũ. Sub occasuq solis seꝗ destiter seq in castra ut erat impatũ
recepũt. postridie cius dici cesar prius q̃ se hostes er terrore ac fuga
receꝑent in fines suessonũ qui ꝓrimi rhemis erant cxercitũ duxit¬
⁊ magno itinere ꝯfecto adoppidu nouiodunũ ꝯtendit. Ider iti¬
nere oppugnare conatus q uacuũ adefensorib esse audiebat pro¬
pter latitudinẽ fosse muriq altitiromẽ paucis defendẽtib expug̃¬

Expanded text:
ta milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, ta milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugn
Abbreviated transcription (Latin):
eam sentẽtia cum reliꝗs causis hec quoq ratio cos tedurit: ꝙ
diuitiacũ quoq atq heduos finib bellouagoꝵ appinq̃re. gno¬
uerãt. his psuaderi ut diutius morarent᷑ neq suis auxiluĩ fer¬
rent non poterat. Ea re ꝯstituta secũda uigilia magno cum stre¬
pitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neq imꝑio cũ sibi
qsq pͥmu itincris locũ peteret.⁊ domũ puenire ꝓperaret fecer̃ ut cõ¬
similis fuge ꝓfectio uideret᷑. Hac re statim cesar ꝑ speculatores cogͥ¬
ta insidias ueritus ꝙ qua decausa discederẽt nondui pspererat ex¬
ercitũ eꝗtatũq castris ꝯtinuit. pͥma luce ꝯfirmata re ab exploratorib̾
omnẽ cꝗtatũ qui nouissimũ agmen moraret̃ p̃misit cisq qntũ pe¬
diu ⁊ luciũ arũculeiam coctã legatos p̃fecit. Titum labienũ lega¬
tũ cum legionib trib subseq uissit. Hi nouissimos adorti ⁊ mul¬

Expanded text:
eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et mul
Abbreviated transcription (Latin):
du erãt ꝯmeatuq nostros ꝓhiberet. Cesarcertior factus atitu¬
rio omnẽ eꝗtatũ ⁊ leuis armature numidas fũditores sagita¬
nosq pontẽ traducit atq ad eos ꝯtendit. acriter in eo loco pugͣ¬
tũ est. hostes ĩpeditos nostri ĩ flumine aggressi magnũ eoꝵ nu
tes multitudine teloꝵ repuler. Primos ꝗ trãsierat cꝗtatu cir¬
cũuẽtos int̾fecere. Hostes ubi ⁊ de expugnãto oppido.⁊ de flumi¬
ne transeũdo spem se fefellisse ĩtellerer neq nostros ĩlocũ ini¬
ꝗorẽ ꝓgredi pugnãdi causa uider atq eis res frumẽtaria defi¬
cere cepit ꝯsilio ꝯuocato ꝯstituer optimũ esse domũ suã quẽq
reuerti ⁊ quoꝵ in fines pͥmũ romani exercitũ introdurissent
ad eos defendendos undiq ꝯuenirẽt ut potius ĩsius ꝙ̃ in alienis
finib decertarẽt. ⁊ domesticis copiis rei frumẽtarie uterẽtur. ad

Expanded text:
dum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titudum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum ntes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
duci possent reliquas sex legiones ꝓcastris in acie ꝯstituit hosteᷤ
item suas copias e castris eductas ĩstruxerãt. Palus erat non
magna inter nostrũ atq hostiũ exercitũ. hanc si nostri transirẽt
hostes expectabãt. Nostri autẽ si ab illis initiũ transeũdi fieret ut
ĩpeditos aggrederent̃ parati in armis erant. Interim p̾lio cq̃stri
inrer duas acies ꝯtendebat᷑. ubi neutri trãseundi initiu facĩt
secũdiore p̃lio eꝗtum nostroꝵ cesarsuos ĩ castra reduxit. hostes
ꝓtinus er eo loco ad flumẽ naxonã ꝯtenderũt qd̾ esse post nostͣ
castra demõstratũ est. Ibiuadis reꝑtis partẽ suaꝵ copiaꝵ tradu¬
cere conati sũt eo ꝯsilio ut si possent castellũ cui perat .Q. tituriꝰ
legatus expugnarẽt pontẽq interscinderẽt: siminus potuissẽt
agros rhemoꝵ popularent ꝗmagno nobis usui ad bellũ gerẽ¬

Expanded text:
duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum geren
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ cq̃strib p̃lus ꝗd hostes uirtute possent ⁊ ꝗd nostri auderẽt
solicitationib exqrebat. Ubi nostros non esse inferiores intel¬
lexit loco ꝓ castris ad aciem ĩstruendã natura oportuno atq ydo¬
neo ꝙ is collis ubi castra posita erãt paululũ ex planitie editus
tantu aduersus ĩ latitudinẽ patebat quantu loci acies ĩstructa
oecupare poterat atq ex utraq parte lateris deiectus habebat ⁊ ĩ frõ¬
tẽ leuiter castigatus paulatim ad planitiẽ redibat. ab utroq latẽ
cius collis transuersa fossam obduxit circit̾ passuũ quadringẽtor¬
⁊ ad extremas fossas castella ꝯstituit ibiq tormẽta collocauit ne
cum aciem ĩstruxiss hostes ꝗ tantũ multitudine poterãt alateribꝰ
pugnãtes suos circũuenire possẽt. hoc facto duab legionib quas
pxime ꝯscripserat ĩ castris relictis ut si quo opus esset subsidio

Expanded text:
men equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent men equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ad eum mittit nisi subsidiu sibi submittat᷑ sese diutius susti¬
nere non posse. Eo de media nocte cesar hisde ducib usus ꝗ nũ¬
ti ab iccio uenerãt numidas. Cretas sagitrarios ⁊ funditores
balearesq subsidio oppidanis mittit. Quoꝵ aduentu ⁊ rhemis
cum ĩpe defensionis studiũ ꝓpugnãdi accessit ⁊ hostib cadẽ de
causa spes potiundi oppidi discessit. Itaq paulisꝑ apud oppidu
morati agrosq remoꝵ depopulati omĩb uicis edificiisq quot
adire potuerant ĩcensis ad castra cesaris omnib copus ꝯtender
⁊ amilib passuu minꝰ duob castra posuer̾. Que castra ut fumo
atq ignib significabat᷑ amplius milib passui octo in latitu¬
dine patebãt. Cesar primo ⁊ ꝓpter multitudinẽ hostiũ ⁊ ꝓpter
eximiã opinionẽ uirtutis p̃lio supsedere statuit. Quotidie ta¬

Expanded text:
tium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustitium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie ta
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. In eo flumine pons crat. Ibi p̃sidium ponit ⁊ in altera par¬
te fluminis. Q. tituriũ sabinũ legatũ cum sex cohortib relinꝗt.
Castra ĩ altitudine pedum.xii. uallo fossaq duo de xxpedum mu¬
nire iubet. ab his castris oppidũ rhemoꝵ nomnc bibrar aberat
milia passuũ octo. id ex itinere belge magno impetu oppugnare ce¬
pũt. Egre eodie substentatũ est. Salloꝵ cadem atq belgarũ op¬
pugnatio ẽ. at ubi circuecta multitudine hoĩu totis menib un¬
diq ĩmuꝵ lapides iaci cepti sunt murusq defensorib nudatus
ẽ testudine facta portas succendũt murũq subruit qd tum faci¬
le fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela ꝯnicerẽt in
muro ꝯsistendi potestas crat nulli. Cum finẽ oppugnãdi nox fe¬
cisset ictius rhemus sũma nobilitate ⁊ gratia intersuos ꝗ tum
oppido p̾fuerat unũ er his ꝗlegati de pace ad cesarẽ uenerãt nũ¬

Expanded text:
ciebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parciebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nun
Abbreviated transcription (Latin):
os totidẽ. cotuatos. xix milia. Condrusos cburones cercesos pac¬
manos ꝗ uno nomne germani appellant̃ arbitrari ad .xl. milia.
Cesar rhemos cohortatus liberalit̾q oratione ꝓsecutus omnez
senatu ad se ꝯuenire principũq liberos obsides adduci iussit. q̃
omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse diuitiacũ he¬
tis int̾sit manus hostiũ distineri. ne cũ tanta multitudine uno
tẽpore ꝯfligendii sit. Id ficri posse si suas copias hedui in fines
actas ad se uenire uidit neq iam longe abesse abhis quos mise¬
rat exploratorib ⁊ ab rhemis agnouit ad flumẽ axonar qd̾ est
ĩ extremis rhemoꝵ finib exercitũ traducere maturauit atq ibi
castra posuit. Que res.⁊ latus unũ castroꝵ ripis fluminis mu¬
niebat ⁊ post cum que essent tuta ab hostib reddebat ⁊ ꝯmeatus
ab rhemis reliqsq ciuitatib ut sine piculo portari possent esfi¬

Expanded text:
os totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paeos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haenisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines actas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent effi
Abbreviated transcription (Latin):
affinitatibq ꝯiuncti quantã ꝗsq multitudinẽ in cõmunibelgaꝵ
ꝯsilo ⁊ ad id bellum poiicitus sit gnouerit. plurimũ inter eos bel¬
lonacos ⁊ uirtute.⁊ autoritate ⁊ hoĩu numero ualere hos posse cõ¬
ficere armata milia centũ. pollicitos ctiã ex eonumero electa milia
sexaginta totiusq belli impiuz sibi postulare. Suessiones suos ẽc̃
finicios fines latissimos feracissimosq agros possidere. apud
cos fuisse regẽ etiam nostra memoria diuitiacũ totius gallic po¬
tẽtissimũ ꝗ cum magne partis harũ regionu tum ctiã britanie
impiũ obtinuerit: nũc esse regem galbam: adhunc ꝓpter iustitiã
prudentiãq suã totius belli sũmã oĩum uolutate deferri. oppida
habere numero.xii. polliceri milia armata qnquaginta. Totidem
neruios ꝗ marume feri inter ipses habent̾ longissimcq absunt:
Quindecim milia atrebates ambianos .x. milia. Mormos reymi¬
la. oxnapios .uii. milia caleros x milia. uelocasses ⁊ ueremãdu¬

Expanded text:
adfinitatibusque coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromandu
Abbreviated transcription (Latin):
tientia pene obsessione appellabant siꝗdem ex castris egredi nõ
heeret nullum ciusmodi casum expectans quo nouem oppositis
iegionib marimoq eꝗtatu dispsis ac pene deletis hostib in mili¬
by passuuz trib offendi posset.u. cohortes frumentatu in ꝓrimas
segetes mittit. quas inter ⁊ castra unus omnino collis intererat. cõ¬
plures Drant ex legionib egri relicti ex qbus qui hoc spatio dieꝵ cõ¬
ualuerant circiter trecenti sub ueriuo uno mituntur. Magna p̾¬
interueniunt ꝓtinusq codem ilo quo uenerant cursu a dexumana
porta in castra urumpe conantur nec prius sunt uisi obiectis ab ert
parte siluis quam castris appropinq̃rent usq eo ut qui suh ualle ten¬
derent mercatores recipiendi sui faciatatem non haheront. in opinã¬
res uostri re noua ptibuantur acur ⁊ p̾mu ungetum es in stano¬

Expanded text:
tientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non tientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna printerveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primu
Abbreviated transcription (Latin):
i .AIrs. Transeunt rhenu
to cui sire up̃idniuqi bartari potumtur. Inuitati precda longi
ꝓcedunt non hos palus inbelo latrocinisq natos non suue mora¬
captur quid uos enguit hanc miseram ac tenuem sectamini pre
i qblicet iantes.  drtunatissimos: Trib horis aduatucam
uenire pote huc omnes suas fortunas erercitus romanoꝵ
ꝯtulit ꝑrt sidi tantum est ut numerus quidem cingi possit neq
q usꝙ̃ egredi extra muniti.ies auteat. Oblata spe germani quã
nactixiant predam in occul ꝯ relinquunt. Ipsi aduatucam ꝯtẽdũt
us eodem duce cuius hec indicio ꝯgnouerant. Cicero ꝗ per omes
supiores dies preceptis cesaris cum suma diugentia milites inca¬
stris ꝯtinuisset ac ne calonem quidem quemꝙͣ extra munitione
egredi passus esset: septimo die diffidens de numero diez cesarez
fidem seruatuꝵ. ꝙ longius ꝓgressum audiebat neq ulla de redi¬
uc as fama afferebatur simul eoꝵ ꝑmotus uocib qui illius pa¬

Expanded text:
imus. Transeunt Rhenum ro, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae moracaptivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius pa
Abbreviated transcription (Latin):
transierant ut ambiorigis fines der pul
rur delati optatissimur ambiorigi benefi
ad uexandos hostes ꝓfectus ingno a¬
ficia que quisq ꝯspexerat incentebint᷑. p
batur frumenta non solum tanta mutatioine
erant ut siqui etiam in presentia se ocenitasseui uugriahas d¬
ut non modo uisum ab se ambiorigem in fuga circios alrẽt ca¬
ptiui sed nec planc etiam abisse ex ꝯspectu ꝯtenderent ut sꝑo cõ¬
sequendi illata atq infinito labore suscepto ꝗse sumai cesare
gratia inituros putarent pene natura stirdio uiueerant semꝑ
paulu ad sũma felicitatem defuisse uideretur. Atq ile iatebris
aut saltib se criꝑe ⁊ noctu occultare alias regiones partesq po
non maiore cquitum presidio ꝙͣ quatuor ꝗbus sotisiuitq suo
ꝯmittere audebat. Tali modo uastatis regionib exereitu cesai
duaꝵ cohortium danno durocortoꝵ rhemoꝵ reducit. Concilioq
in cum locum gallie in dicto de ziuratione senonuz ⁊ carnutum
pum aqua ⁊ igni interdixiss du

Expanded text:
transierant, ut Ambiorigis fines depopulaanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficrursus ad vexandos hostes profectus magno ficia quae quisque conspexerat incendebantur; pbatur; frumenta non solum tanta multitudineerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his du, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutumqua atque igni interdixisset, d
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑ se munitioq defendit. Totis trepit
ipsi adhortant uc tanta fortuna ex manib dimittant. Erat e
cum presidio relictus publus sertus. Bibaiculus q prinũpilũ.
cesarem duxerat. cuius mentione supie ib preius fecimus ac
diem iam qntum cibo caruerat hic diffisus sue ator om. uu saluti
mermis ex tabernaculo ꝓdiit. uidet ĩminere hostes atq ia sinme
tur centuriones eius cohortis que in statione crat paulispo un
prelium sustinent. Reliqui denegant serrum granib acceptis
uulnerib egre ꝑ manus tractus ue satur. Hoc ipacio interpo su

Expanded text:
ipse per se munitioque defendit. Totis trepidae nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo : consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus se
Abbreviated transcription (Latin):
tstib q. ettis smt incoluraes in castis pueniunt: pars a barba¬
n crtũuentaꝑ ut õermare desꝑata erpugnatione castroꝵ
od nestros ior sr ipisse innitunt. onib uitebant cum ca p̃¬
iiiisem itim. cumi capeaui at castra uenisset fitem nõ facẽt
adesse cum incolumi cesarem crercui.
mimino animos tinibr
occupauerat ut pene alienata menso o
uentus sustulit. Reuersus ille euentus hiu non.ui

Expanded text:
hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibVolusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente dedventus sustulit. Reversus ille eventus belli non i
Abbreviated transcription (Latin):
ciemq defensoꝵ prebeant. Interim ꝯstecca trumentatione muiti
nostri clamorẽ exaudunit p̾currunt eꝯtes quanto res sit in pace¬
io gnoscunt. Hic uero nulla munitio est que ptertitos nocir¬
nec medus⁊ sctiptus atq usus militans. Impiti ad tribunos mili¬
tum centirortesq ora sueitunt quid abhis p̃cipiatur expectant.
nomo est forns. quin rci nointare ꝑtibetur. Borbari signa peul cõ¬
spicati oppugnatinic desistm redisse primo legiones credunt
quas longiuo discessisie xtopr pie gnonerant. postea despec¬
ꝑa paucitate ex omnios pauã  etum facunt. Calones i pro¬
ximu tir or ꝑcurruat. hu maenter deiecti in signa manipu

Expanded text:
ciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos reci modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipul
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ⁊ paulo infra delate sunt. Quib ex nauib cum essent expositi
milites curciter trecenti atq in castra ꝯtenderent. S rini quos cesar
in britannia ꝓficiscens pacatos reliquerat spe prete adlucti primo
nonita magno suoꝵ numero circumstiter ac si sese interfici nouet
amniaq ponere uisserunt. Cum uli orbe facto sese defenterent celẽĩ¬
ter ad ciamorem hominu circiter milia sex ꝯuenerũt. Qua re nun¬
ciata cesar ominem eꝯtatum e castris suis auriuo misit. Interim no

Expanded text:
erunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit
Abbreviated transcription (Latin):
Sinitio rr caudreꝯ sulib discedens ab
ꝯibermea anen it aliam ut quot annis facẽ¬
Psueratiae impat qos legionib prefe¬
uerat uti ꝙ plurimas possent hueme naues¬
secafiantus ⁊treresq reficiendas cararent.

Expanded text:
Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab is Caesar in Italiam, ut quotannis facerlegatis imperat quos legionibus prerat uti quam plurimas possent hieme navesaedificandas veteresque refic
Abbreviated transcription (Latin):
cultas daretur si romanos castris expulissent demonstrauerũt. His
reb celeriter magna multitudine pedirtuo eꝗtatusq noacta ad
castra uener. Cesar ⁊ si idem quod supiorib diebꝰ acererat fore ri¬
debat ⁊ si essent hostes pulsi celeritate piculum es fugerent tamen
nactus eꝗtes circiter.xxx. quos ce mius atrebas de quo ainti Dic¬
tum est secum asportauerat legiees in acie pro castirs ⁊ sti.s

Expanded text:
cultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His cultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constitu
Abbreviated transcription (Latin):
loco incitatos equos sustinere ac breui moderari ac flectere. ꝑtemo¬
nem pcurrere ⁊ in uigo insistere ⁊ se inde in currus citissime recipere
ꝯsuerint. Quib reb ꝑturbatis nostris nouitate pugne tempore opor¬
tunissimo cesar auxilium tulit. namq eius aduentu hostes ꝯstitert se
nostri ex timore recepunt. Quo facto ad lacessendum.⁊ ad ꝯmittẽdũ
prelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco ꝯtinuit.⁊ breui
tempore intermisso legiones in castra reduxit. Dum hec geruntur
Nostris omnib occupatis qui erant in agris reliqui discesser secu¬
te sunt ꝯtinuos. ꝯplures dies tempestates que ⁊ nos in castris cõ¬
tinerent ⁊ hostem a pugna prohrberent. Interim barbari nuntios
in omnes partes dunser paucitatemq nostroꝵ militum siuis pre¬
dicauerunt ⁊ quanta prede faciende atq in ppetuu suiliberandifa¬

Expanded text:
loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temoloco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi fa
Abbreviated transcription (Latin):
tela conici aiaduertit. Nam ꝙ omni ex reliꝗs partib demesso
frumento pars una erat reliqua suspicati hostes huc nostros es¬
se uenturos in noctu in silius delituerant. Tum disꝑsos depositis
armis in metendo occupatis subito adorti paucis interfectis reli¬
quos incertis ordinib pturbauerant simul eꝗtatu atq essedis
circũdederant. Genus hoc est essedis pugne primo ꝑ omnes par¬
tes peꝗtant ⁊ te Aniciunt atq ipso terrore equoꝵ ⁊ strepitu ro¬
taꝵ ordines pleruriq ꝑturbant ⁊ cum se inter eqtum turmas in¬
sinuauerint ex essedis desiliunt ⁊ pedib p̾liantur aurige interim
paulatim ex prelio ex cedunt atq ita currus collocant: ut si illi a mł¬
titudine hostiuiz p̾mantur expeditum ad suos receptum habeant. Ita
mobilitatem eꝗtum stabilitatem peditum in prelus p̃stant. Ac tantũ¬
in usu quotidiano ⁊ exercitatione efficiunt ut in decliui ac precipiti.

Expanded text:
tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti
Abbreviated transcription (Latin):
portari iubebat. Itaq cum id sũmo studio amilitib administra¬
retur .xii. nauib amissis reliquis ut nauigari ꝯmode posset effecit
Sum ea geruntur legione ex ꝯsuetudine una frumẽtatu missa
que appellabatur septima neq ulla ad id tempus belli suspicio¬
esset interposita cum pars hominu in agris remaneret pars et
in castra uentitaret. hi qui proportis castroꝵ in statione erant. ce¬
sari nuntiauer puluerem maiorem ꝙͣ ꝯsuetudo ferret in ea par¬
te uideri quam in partem legio iter feciss. Cesar io quod erat su¬
spicatus aliquid noui abarbaris initu ꝯsilii cohortes que ĩsta¬
tionib erant secum in eam partem proficisci ex reliꝗs duas in
stationem cohortes succedere reliquas armari ⁊ ꝯfestim sese sub¬
sequi ussit cum paulo longius a castris ꝓcessisset ⁊ suos ab hosti¬
b premi atq egre sustinere ⁊ ꝯferta legione ex omnib partibꝰ

Expanded text:
portari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
ligerent ⁊ paucitatem milicum ex castroꝵ eriguitate gnoscerẽt
que hoc erant etiam angustiora ꝙ sine impedimentis cesarlegio¬
nes transportauerat optimum factum esse dixerunt rebellione fa¬
cta frumento ꝯmeatuq nostros prohibere ⁊ rem in hiemem pro¬
ducere ꝙ his suꝑatis aut reditu interdusis neminẽ postea belli in¬
ferendi causa in britãniam transituꝵ ꝯfidebant. Itaq rursus ꝯiu¬
racione facta paulatim ex castris discedere aut suos clam ex agrie
deducere cepunt. at cesar. ⁊si nondum cor ꝯsilia ggnonerat tamẽ
ex euentu nauiu suaꝵ ⁊ ex eo ꝙ obsides dare intermiserant fore
id quod accidit suspicabatur. Itaq ad omnes casus subsidia ꝯpa¬
rabat. Nam ⁊ frumentu ex agris quotidie in castra ꝯferebat. ⁊ que
grauissime afflicte erant naues eaꝵ materia atq ere ad reliquas
reficiendas utebatur ⁊ que ad eas res erant usui ex ꝯtinenti cõ¬

Expanded text:
legerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, legerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti com