comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diens disputationẽ. tanta operositate qd
uolebat intelligi usus ẽ ꝑsuadendi: quanta
semꝑ falsitas indigoe ut uera uideatur. Cum
in hoc loco non .Lxx. int̾pretes. sed latini
greci uerbi ambiguitate decepti. Rapitoye.
fructus magis quã manus int̃pretati sint.
cũ Rapitoi. manus quoq dicantur. quod
in hebreo ponitur. cnaffacn: & syminachꝰ
quintaq editio transtuleri nt manuũ
tuarũ: ut ambiguitatẽ prioris sermonis
effugerent. Cumꝰ hȩc furtiui ut auint
oꝑis ad lucubratiunculã uelox notarii
manus me dictante signarde. & plura
dicere cogitarem: iam̃ ferme quarta
noctis hora excesserat. Q repente stimulis
quib dam dolentis stomachi suscitatus.
inorationẽ me ꝓripui. ut saltẽ reliquo
horarũ spatio surrepente somno frustra.¬
retur infirmitas.

Expanded text:
diens disputationem tanta operositate, quod diens disputationem tanta operositate, quod uolebat intellegi, usus est persuadendi, quanta semper falsitas indiget, ut uera uideatur, cum in hoc loco non septuaginta interpretes, sed Latini de Graeci uerbi ambiguitate decepti xapitoac \'fructus\' magis quam \'manus\' interpretati sunt, cum xapitol \'manus\' quoque dicantur, quod in Hebraeo ponitur \'chaffach\', et Symmachus quintaque editio transtulerunt \'manuum tuarum\', ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. Cum haec furtiuis, ut\' aiunt, operis ad lucubratiunculam uelox notarii manus me dictante signaret et plura dicere cogitarem, iam ferme quarta noctis hora excesserat et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus in orationem prorui, ut saltim reliquo horarum spatio subrepente somno frustraretur infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
excussoꝵ faciebant opus. & medii eorum
habebant hastas. & scuta. & arcus. & toracas.
&ł principes post omnẽ domũ iuida ȩdifi¬
cantium inmuro. Ex quo animaduertiꝰ
& in p̾senti loco ꝓ adolescentib atq puberib
excussos positos. Non ut ille opinatus est
ꝓ apłis qui excussi apedum exeussione dican¬
tur. Legi & cuiusdã librũ. & elegantem
in eo sensũ repperi. excussos udeos dici a
templo & lege & grã dñi. pro eo quod est
reprobus. Eorum ẽẽ filios apłos qui ex
ipsorum semie ꝓcreentur: & insimilitu¬
dinẽ sagittarũ manu dñi contineantur
Insequenti quoq psalmo heliodorus magis
quã hilarius noster errauit. qui de eoloco
in quoscriptũ ẽ. labores fructuum tuoꝵ
manducabis. uaria opinatus. asseruit ma¬
ge stare sententiã si scribatur fructus
laborũ aliꝰquẽ mandugare. & noghabores
fructiuum: Unde spirit᷑alem intelligentiã
debere ꝑquiri. Et ex hac occasione egre¬

Expanded text:
excussorum faciebant opus et medii eorum excussorum faciebant opus et medii eorum habebant hastas et scuta et arcus et thoracas et principes post omnem domum Iuda aedificantium in muro. ex quo animaduertimus et in praesenti loco pro adulescentibus atque puberibus \'excussos\' positos, non, ut ille opinatus est, pro apostolis, qui excussi a pedum excussione dicantur. legi et cuiusdam librum et elegantem in \' eo sensum repperi, Cexcuss\' Iudaeos dici a templo et lege et gratia domini pro eo, quod est \'reprobos\': eorum esse filios apostolos, qui ex ipsorum semine procreentur et in similitudinem sagittarum manu domini contineantur. In sequenti quoque psalmo Heliodorus magis quam Hilarius noster errauit, qui de eo loco, in quo scriptum est: labores fructuum tuorum manducabis, uaria opinatus adseruit magis stare sententiam, si scribatur \'fructus laborum\' aliquem manducare: et non labores fructuum\'; unde spiritalem intellegentiam debere perquiri. et ex hac occasione in longam egre
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus quomodo scriptũ sit. Ybi nos
habemus sicut filii excussoꝵ: ibilegit᷑
cens uiean NAUPIM̃. Quod aquila int̾.¬
pretatus ẽ. sicut filii pubertatũ. sym¬
machus & theodotio. sicut filii uiuen¬
tutis: Sexta. eRONNOC NOI. quod nos
dicere possumus exacuti sensus. Ex quo
manifestum ẽ. adolescentiȩ populos
intelligi xp̃ianos. scđm illud exemplũ
dicatur extendere: ut in ꝓpħa ⁊acha.¬
ria. Qm̃ extendi te michi uida ut ar.¬
cum. Et saluator de semet ipso. Posuit
me sicut sagittam electã. & in phuaretra
sua abscondit me. Deniq insequenti uersu.
in hebreo & in cunctis editionib ita repperi.
Beatus uir qui repleuerit pharetiã suã ex
ipsis. Ut quia metaforã semel sumpserat
ex sagittis: &e inpharetra quoq translatio
seruaretur. Excussos autẽ & consuetudo ser¬
monis humani: uegetos & robustos & ex¬
es dre libro ꝓuiuenib transtulerunt. in
quo ita seribitur. Et factũ ẽ ex die illa medii

Expanded text:
videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos habemus, sicut filii excussorum: ibi legitur, CHEN BNE ANNAURIM, quod Aquila interpretatus est, sicut filii pubertatum. Symmachus, et Theodotion, sicut filii juventutis. Sexta ἡκόνεος νοῦ, quod nos dicere pmanifestum est adulescentiae populos intellegi Christianos secundum illud exemplum, dicatur extendere, ut in propheta Zacharia: quoniam extendi te mihi, Iuda, ut arcum, et saluator de semet ipso: posuit me sicut sagittam electam et in pharetra sua abscondit me. denique in sequenti uersu ein Hebraeo et in cunctis editionibus ita repperi: beatus uir, qui repleuerit pharetram suam ex ipsis, ut, quia metaphoram semel sumpserat ex sagittis, et in pharetra quoque translatio seruaretur. cexcussos\' autem et consuetudo sermonis humani \'uegetos\' et \'robustos\' et \'exEsdrae libro pro \'iuuenibus\' transtulerunt, in quo ita scribitur: et factum est ex die illa, medii
Abbreviated transcription (Latin):
qui excutiant. excussi uero ab aliis excuti.¬
antur. & in congruum ẽẽ excussos apłos
accipi. qui magis excutientes debuerint
appellari. Quid igitur faciam: tantũ
uirum & suis tem̃porib disertissimum
rep̃hendere ñ audeo. qui & confessionis
suȩ merito & uitȩ industria. & eloquen¬
tiȩ claritate. ubicumq romanũ nomen
est p̾dicatur : uisi qđ non eius culpe
asscribendũ ẽ. qui hebrei sermonis ig̾na.¬
rus fuit. grecarum quoq litterarum
quandamꝰ aurã cȩperat: sed eliodori
presbiteri quo ille familiarit̃ usus. ea
quȩ intelligere non poderat. quomodo
aborigene ee̾nt dicta quęrebat. Quia
in hoc psalino cõmentariũ origenis inue.¬
nire non potuit: opinionẽ magis insi.¬
nuare suam quã in scientiã uoluit confi.¬
teri. Quã ille sumptã claro sermone
disseruit : & alienũ errorẽ disertius
executus ẽ. Restat igitur. ut rursum
adfontẽ sermonis recurramꝰ hebrei. et

Expanded text:
qui excutiant, excussi uero ab aliis excutiqui excutiant, excussi uero ab aliis excutiantur, et incongruum esse excussos apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. quid igitur faciam? tantum uirum et suis temporibus disertissimum reprehendere non audeo, qui et confessionis suae merito et uitae industria et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur; nisi quod non eius culpae adscribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem executus est. 157 4. Restat igitur, ut rursum ad fontem sermonis recurramus Hebraei, et
Abbreviated transcription (Latin):
habet. as aseeã: quod aquila int̾ptat᷑
elaborationis eoꝵ. Unde cum ita seue.¬
ritas habeat. frustra quida doloris panẽ
aut hereticorum intelligunt sacram̃ta.
aut uitȩ istius miserabilis et erum nosȩ
interpretantur laborẽ. Apud quam in
sudore faciei comedimus panẽ nr̃m: int̾q
spinas &e tribulos. breiuis uicȩ alimenta
nascuntur. Illud quoq de eodem psalmo
introgare dignata es: qui sint filii excus.¬
sorum. Miror te inhilarii cõmentariis
ñ legisse. excussoꝵ filios: credentiũ popłos
interp̾tari. Quod uidelicoe apłos. illo no¬
mine putauerit appellatos. quib in euan¬
geliis sit p̃ceptũ. inquãcũq qiuitatem
introierint. & non fuerint recepti: excu.¬
tere puluerẽ pedum suoꝵ in testimoniũ
noncredentium. Licet tu argute preca¬
ueris. non posse apłos subnomine excus.¬
sorũ intelligi. cum aliudsit excutientiũ
aliud excussorũ : quia excutientes sint

Expanded text:
habet \'asabeem\', quod Aquila interpretatsr habet \'asabeem\', quod Aquila interpretatsr elaborationes eorum . unde, cum ita se ueritas habeat, frustra quidam doloris panem aut hereticorum intellegunt sacramenta aut uitae istius miserabilis et aerumnosae interpretantur laborem, apud quam in sudore faciei comedimus panem nostrum interque spinas et tribulos breuis uitae alimenta nascuntur. Illud quoque de eodem psalmo interrogare dignata es, qui sint filii excussorum. miror te in Hilarii commentariis non legisse excussorum filios credentium populos interpretari, quod uidelicet apostolos illo nomine putauerit appellatos, quibus in euangeliis sit praeceptum, in quamcumque ciuitatem introierint et non fuerint recepti, excutere puluerem pedum suorum in testimonium non credentium, licet tu argute praecaueris non posse apostolos sub nomine excussorum intellegi, cum aliud sit excutientium, aliud excussorum. quia excutientes sint,
Abbreviated transcription (Latin):
qite postquã sederitis qui manducatis
uanem ddoloris: ostenderẽ me de origeni
commentariis quid senserit non habere.
Unde ad hebreum recurrens. inueni ꝓ¬
naia. nonatoñ. id est panẽ elaborationũ.
Quod exprunitur panem erum nosum.
Quinta editio & theodotion. qui in ceteris
cum Lxx translatorib facit panẽ idoloꝵ:
Sexta nã anũc. id est erroris. Nec miran.
ponat. cũ oꝑa manuũ hominis siñt: &
ꝓphetice popłs arguatur ad tẽplũ dilu.¬
culo frustra consurgere. & post quietẽ
ad scũarium festinãre. cũ idola dei ho.¬
nore uenerentur: scđm quod & ez echied
scripsit. in ipso templo sacrificare idolis
sacerdotes. It autẽ plenius addiscas. pro
dolore inhebreo idola posita. hoc ipsum
uerbum hoc est. asas iM: etiã incentesi.¬
mo tertio decimo psalmo scriptũ ẽ. Loex.
quoq : idola transtulerunt. Nam in eo
loco ubi legimus. idola gentiũ argentũ
& aurũ. oꝑamanuũ hominũ: iñ hebreo

Expanded text:
gere, postquam sederitis, qui manducatis gere, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris, ostenderem me de Origenis commentariis, quid senserit, non habere. Unde ad Hebraeum recurrens inueni ν διαπονηματῶν, id est panem elaborationum. quod exponunt panem aerumnosum. Quinta editio et Theodotion, qui in caeteris cum LXX translatoribus facit, panem idolorum. Sexta, πλάνης, id est erroris. Nec mirandum ponat, cum opera manuum hominis sint, et prophetice popculo frustra consurgere, et post quietem ad sanctuarium festinare, cum idola, Dei honore venerentur: secundum quod Ezechiel scripsit in ipso templo, sacrificare idolis sacerdotes. Ut autem plenius adducaris, pro dolore in Hebruerbum, hoc est \'aasabim\', etiam in centesimo tertio decimo psalmo scriptum Septuaginta quoque \'idola\' transtulerunt. nam in eo loco, ubi legimus: idola gentium argentum et aurum, opera manuum hominum, in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uitã eusebius cesariensis ep̃s
trib ferme uoluminib explica.¬
uit. cũ demetriũ falereum et
prsistratũ insacre biblio tecȩ studio uellet
equare. imaginesq ingeniorũ quȩ uera
sunt. & ȩterna monimenta toto orbe
ꝑquireret: tunc uel maxint᷑ origeni¬
libros impensius ꝑsecutus: cesariensi ȩccłȩ
dedicauit. Quam ex parte corrupta. acca.¬
tius de hinc & eroius eiusdem ȩccłȩ sacer-¬
dotes: in membranis instaurare conati st̃.
Hic cũ multa reperiret. & inuentoꝵ nob̃
indicẽ derelinquer&e: centesimi uicesimi
sexti psalmi cõmentariũ & fen litterȩ tra.¬
ctatum. ex eo quod non inscripsit. confes¬
sus ẽ non reꝑtum. Non quo talis tantusq
uir. ad amantiũ dicimus aliquid p̾terierit:
sed quod negligentia posterioꝵ ad nr̃am
usq memorĩam non durarit. Hoc ideo ut
quia michi de eodem psalmo ꝓposiusti
qui eẽt panis doloris: in eo quod dicitur
inuanũ uobis ẽ ante lucem surgere. sur¬

Expanded text:
cuius uitam Eusebius Caesa. riensis episcopus tribus ferme uoluminibus explicauit, cum Demetrium Phalereum et Pisistratum in sacrae bibliothecae studio uellet aequare imaginesque ingeniorum, quae uera sunt et aeterna monumenta, toto orbe perquireret, tunc uel maxime Origenilibros inpensius persecutus Caesariensi ecclesiae dedicauit, quam ex parte corruptam Acacius, dehinc Euzoius, eiusdem ecclesiae sacerdotes, in membranis instaurare conati sunt. hic cum multa repperiret et inuentorum nobis indicem derelinqueret, centesimi uicesimi sexti psalmi commentarium et phe litterae tractatum ex eo, quod non inscripsit, confessus est non repertum; non quod talis tantusque uir — Adainantium dicimus - aliquid praeterierit, sed quod neglegentia posterioium ad nostram usque memoriam non durarit. hoc ideo, ut, quia mihi de eodem psalmo proposuisti, qui esset \'panis doloris\' in eo, quod dicitur: in uanum uobis est ante lucem surgere, sur
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ etate ut dr. letare ui¬
uenis in adolescentia tua: q̃
non ẽ hic uera dũ cum semoẽ
cõmixta. Sedentẽ adextris uir¬
tutis .i. regnantẽ in prosperis.
hic iuuenis formã resurrecto¬
nis: timentib mortẽ ostendit.
Cooꝑtum stola candida. q̃ u̾a
leticia ẽ. hoste depulso. regno¬
q ad epto. regis pacis q̃sito. ĩ.¬
uento. et numꝙͣ dimisso. Et ob.¬

Expanded text:
cundum aetate, ut dicitur: Laetare, juvenis, in adolescentia tua, quae non est hic vera, dum cum senio est commixta. Sedentem in dextris virtutis, id est, regnantem in prosperis. Hic juvenis formam resurrectionis, timentibus mortem ostendit. Coopertum stola candida, quae vera laetitia est, hoste depulso, regnoque adepto, rege pacis quaesito, invento, et numquam dimisso. Et ob
Abbreviated transcription (Latin):
sus de umbra subqua dormit in
meridie. post sabbata tristia felix
irradiat dies qui primatũ in die¬
b tenet luce pͥma. in eo lucescente.
et dño meo c̃ triumpho resurgñ¬
te & dicente. hic ẽ dies qͣm fecit
dñs exultemꝰ et letemur in eor⁊
ualde mane una sabbatoꝵ .ii. ad¬
alius euungelista dilncunio dicit.
Dilucłm est inter tenebras noctis.
et claritatẽ dici. in qua salus hũa.¬
no generi ꝓuenit felici uicinita¬
te declaranda more solis qͥ ꝓxima
luce consurgens roseam p̾mittit
auroram: ut gr̃a preclari splẽdo¬
ris. p̃paratis possit oculis intueri.
qͣndo temyꝰ dñice resurrectõnis
eluxit. ut tc̃ laudes xp̃i totasca¬
neret. scđm exempla scãrum fe¬
nimauit. qͣndo uitam p̃stitit. &
lum̃ credulitatis infudit. Soluͦ
post occasum corporis oritur. hic
aquile ad corpꝰ congregant᷑ matre
et apłi. Uident reuolutũ lapidẽ
qui ẽ lex mortis. ac si diceret. ubi¬
ẽ mors aculeus tuus: ⁊ reliqͣ. E¬

Expanded text:
sus de umbra, sub qua dormit in meridie. Post sabbata tristia felix irradiat dies, quae primatum in diebus tenet: luce prima in eo lucescente, et Domino meo cum triumpho resurgente, et dicente: Haec est dies, quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea. Et valde mane una sabbatoalius Evangelista diluculo dicit. Diluculum est inter tenebras noctis, et diei claritatem. In qua salus humano generi provenit, felici vicinitate declaranda, more solis: qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram, ut gratia praeclari splendoris, praeparatis oculis possit intueri, quando tempus Dominicae resurrectionis eluxit. Ut tunc laudes Christi tota caneret secundum exemplum harum fenimavit: quando vitam praestitit, et lumen credulitatis infundit. Sol vero post occasum corporis oritur. Hic Aquilae ad corpus congregantur: matres et apostoli vident revolutum lapidem, qui est lex mortis, ac si diceret: Ubi, mors, aculeus tuus? et reliqua. E
Abbreviated transcription (Latin):
si descendero adinfernũ ades: & si ha-¬
bitauero in extremis maris. & enim ibi
manus tua deducet me & continebit
me dextera tua: ꝓfecto non ambiges
etiam ante resurrectionẽ sic in dominico
corpore habitasse dm̃ uerbũ. ut in patre
eẽt. & cȩli circulum clauder&. atq in
om̃ib infusus eẽt & circũfusus: id est
ut cuncta penetrar& in terior. & conti¬
ner&& exterior. Stultũ est ergo illius
potentiam unius corpusculi paruitate
finiri. quẽ non capit cęlũ: & tam̃ qui
ubiq erat. etiã in filio hominis dotꝰ erat.
Diuina quippe natura & dĩ sermo in
partes seoari non potest. Nec locis diuidi.
Sedcum ubiq sit totus. ubiq erat igit᷑
uno eodemq dempore. & cũ apłis qua-¬
draginta dieb. & cum angłis. & in patre.
& in extremis finib maris erat. In om̃ib
locis uersabatur: cum thoma in india.
cum petro rome. cum paulo in hillirico.
cum tito increta. cum andrea in achaia.

Expanded text:
si descendero ad infernum et hasi descendero ad infernum et habitauero in extremis maris, etenim ibi manus tua deducet me et tenebit me dextera tua, profecto non ambiges etiam ante resurrectionem sic in dominico corpore habitasse deum uerbum, ut et in patre esset et caeli circulum eluderet atque in omnibus. infusus esset et circumfusus, id est, ut cuncta penetraret interior et contineret exterior. stultum est ergo illius potentiam unius corpusculi paruitate finire. quem non capit caelum. et tamen, qui ubique erat, etiam in filio hominis totus erat; diuina quippe natura et deus sermo in partes secari non potest nec locis diuidi, sed, cum ubique sit, totus ubique est. erat igitur uno eodemque tempore et cum apostolis quadraginta diebus et cum angelis et in patre et in extremis finibus maris erat. in omnibus locis uersabatur: cum Thoma in India, cum Petro Romae, cum Paulo in Illyrico, cum Tito in Creta, cum Andrea in Achaia,
Abbreviated transcription (Latin):
tenuisse pedes & non tenuisse refertur
facilis solutio sit: cum potuerit primum
corrigi quasi incredula. & postea non
repelli: quasi ea quȩ errorẽ confessione
mutauerat. Quod de latronib intelligi
potest. cũ alius euangelista utrũq blas¬
phemasse: alius narret alterũ ẽẽ confessũ.
A trema scedula¬
.&. scontinebat utrũ post resurrectionem
quadraginta dieb cum discipłis dñs con¬
uersatus sit. & nunquã alibi fuerit: an
latenter ad cȩlũ ascenderit atq descende¬
rit. et nichilominus apłis suã psentiam
non negaret. Si dm̃ dei filiũ consideres
de quo sermo ẽ. & illũ eẽ qui loquitur.
Nonne cȩlum & terrã ego repleo dicit dãs.
& de quo alius ꝓpħa testatur. cęlũ michi
thronus est. terra autẽ scabellum pedũ
meorum. et rursum alibi Qui tenet pal-¬
mo cęlũ & terram pugillo. de quo daiuid
canit Q uo ibo a spũ tuo & a facie tua
quofugiã. Si ascendero incęlũ tu ibi es.

Expanded text:
tenuisse pedes et non tenuisse referatur, tenuisse pedes et non tenuisse referatur, facilis solutio sit, cum potuerit primum corripi quasi incredula et postea non repelli quasi ea, quae errorem confessione mutauerat, quod et de latronibus intellegi potest, cum alius euangelista utrumque blasph\'emasse, alius narret alterum esse confessum. Extrema schedula continebat, utrum post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis dominus conuersatus sit et numquam alibi fuerit an latenter ad caelum ascenderit atque descenderit et nihilominus apostolis sui praesentiam non negarit. si deum dei filium consideres, de quo sermo est, et illum esse, qui loquitur: nonne caelum et terram ego repleo, dicit dominus, et de quo alius propheta testatur: caelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum, et rursum alibi: qui tenet caelum palmo et terram pug.illo, de quo Dauid canit: quo ibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es;
Abbreviated transcription (Latin):
UAt ũ est quod quęsisti. quo¬
modo ioħ̃is euangłio post resur¬
rectionem dicatur ad mariã magdalene.
Noli me tangere. nondũ enĩ ascendi ad
patrem meũ: et rursum in matheoscriptũ
sit quod ad uestigia saluatoris mulieres
corruerint: cum utiq nonsit id ipsum.
tangere post resurrectionẽ pedes eius. &
non tangere. Maria magdalene ipsa ẽ
a qua septem demonia expulerat. ut ubi
habundauerat peccatũ: suꝑ habundaret
grã. Quȩ quia dñm hortolanũ putabat.:
et quasi cũ homine loquebatur. & quere¬
bat uiuentẽ cũ mortuis: recte audiuit.
nolime dangere. Et est sensus. Non miere¬
ris meis herere uestigiis. nec adorare qͣsi
dm̃. nec eius denere pꝰedes: quẽ ñ estimas
surrexisse. Tibi enim : necdum ascendi
ad patrem meũ. Cȩtere uero mulieres quȩ
pedes tangunt dñm consitentur: et me¬
rentur eius herere uestigiis. quẽ ad patrẽ
ascendisse confidunt. Quãquã etiam si
eadem mulier in duersis euangeliis et

Expanded text:
uartum est, quod quaesisti, quomodo in Iohannis euangelio post resurrectionem dicatur ad Mariam Magdalenen: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum, et rursum in Matheo scriptum sit, quod ad uestigia saluatoris mulieres corruerint, cum utique non sit id ipsum tangere post resurrectionem pedes eius et non tangere. Maria Magdalene ipsa est, a qua septem daemonia expulerat, ut, ubi abundauerat peccatum, superabundaret gratia; quae, quia dominum hortulanum putabat et quasi cum homine loquebatur et quaerebat uiuentem cum mortuis, recte audit: noli me tangere, et est sensus: \'non mereris meis haerere uestigiis nec adorare quasi dominum et eius tenere pedes, quem non aestimas surrexisse. tibi enim necdum ascendi ad patrem meum.\' ceterae uero mulieres, quae pedes tangunt, dominum confitentur et merentur eius haerere uestigiis, quem ad patrem ascendisse confidunt. quamquam, etiamsi eadem mulier in diuersis euangeliis et
Abbreviated transcription (Latin):
e eo qd̃ scͥptũ est qd locutꝰ est ds̃ moysi.⁊
dir̃ ili. Loq̃te ad filios istł̃. Sumite pͥmiciaᷤᷤ
ab omĩ homine qd̃ mͥ destinetis. hoc est aurũ
argentũ. eramtũ. purpurã bissũ. coccũ. pildꝰ
capͥnos. pelles rubeas agnoꝵ. ligna integra.
oleũ ad illuminationẽ. thimiamata lapides p̃¬
ciosos hoc est berillos. ⁊ constituite tabernacłm
in qͦ cõparari possim uobiscũ. Cõmouent eciã
hinc manichei q̃stionẽ. ⁊ huic scͥpturar᷑ loco il¬
id in euangłio dnt̃ eẽ contrariũ: qd̾ ait dns.
Non iurab̾ neq ꝑcęlũ q sedes dĩ est: neq ꝑ terrã¬

Expanded text:
d locutus est deus Moysi et dixit illi: loquere ad filios Israhel: sumite primitias ab omni homine, quas mihi destinetis, hoc est aurum. argentum, aeramentum, purpuram, byssum. coccum. pilos caprinos, pelles rubeas agnorum, ligna integra. oleum ad inluminationem. thymiamata. lapides pretiosos, hoc est beryllos, et constituite tabernaculum. in quo commorari uobiscum possim. commouent etiam hinc Manichaei quaestionem et huic scripturarum loco illud in euangelio dicunt esse contrarium, quod ait dominus: DOD iurab
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis est. S habeo euangłium ⁊ om̃s noui te¬
stamti libros. in qͥb miscdia dĩ freq̃ntissime cõ¬
m̃õatur. Si audent gͦ isti miseri. etiã inde faci¬
ant q̃stionẽ. ⁊ negent eẽ miscd̃em dm̃. ne mi¬
ser̃ cor hab̃e intelligat᷑. Sic̃ gͦ pot̃ eẽ in dõ mise¬
ricordia sine cordis miseria: sic etiã sine tabe
atq cruciatu animi relũ di ñ dedignem᷑ acciꝑe:
⁊ humani sermonis conditionẽ feramꝰ. ut ad
diuinũ ꝑueniamꝰ silentiũ. S si contraria dnt̃
cẽ zelantẽ dm̃ ⁊ iustũ dm̃. qͥd dicturi st̃ cũ ⁊
in nouo testam̃to inuenio. zelo dĩ uos telo. ł
adhibitũ etiã de uet̾ib in euangłio testimoni¬
ũ relꝰ domꝰ tue comedit me : Rursꝰ in uet̾i cũ
legt̃. iustꝰ dñs. ⁊ iusticiã dilex̃. eqͥtatẽ uidit uul¬
t els Nonne fatebunt᷑ etia hoc mnͦ impitis duo
testam̃ta uidi posse contraria. ut in nouo in¬

Expanded text:
uerbis est. sed habeo euangelium et omnes noui teuerbis est. sed habeo euangelium et omnes noui testamenti libros, in quibus misericordia dei frequentissime commendatur. si audent ergo isti miseri, etiam inde faciant quaestionem et negent esse misericordem deum, ne miserum cor habere intellegatur. sicut ergo potest esse in deo misericordia sine cordis miseria. sic etiam sine tabe atque cruciatu animi zelum dei non dedignemur accipere et humani sermonis condicionem feramus. ut ad diuinum perueniamus silentium. sed si contraria dicunt esse zelantem deum et iustum deum, quid „dicturi sunt, cum et in nouo testamento inuenio: zelo dei uos zelo et adhibitum etiam de ueteribus in euangelio testimonium: zelus domus tuae comedit me? rursus in uetere cum legunt: iustus dominus et iustitias dilexit, aequitatem uidit uultus eius, nonne fatebuntur etiam hoc modo inperitis duo testamenta uideri posse contraria, ut in nouo in
Abbreviated transcription (Latin):
inuenio nͥ qd pͥatitur coniugis adult̾iũ. Maxi¬
me enĩ ⁊ ꝓpͥe int̾ coniugia relotipia dici solet.
sine ullo crucratu. ⁊ tota facilitate. ⁊ nulla
iniqͥtate peccatũ coniugis uindicaret. Quã tam̃
eiꝰ actionẽ humano loq̃ndi mͦ eciã siñ ꝓpͥe tranᷤ¬
late tam̃ ⁊ recte zelũ. uocare. Ss enĩ tullio calũ¬
pniatꝰ est qͥ certe nouerat latine loqͥ cũ att ce¬
sari. nulla de uirtutib tuis nec ad mirabilior
nec gratior miscd̃ia est. & tam̃ ex eo appellatã
miscd̃iã dicunt. qd̃ miser̃ cor faciat dolentis ali¬
ena miseria. Nunqͥd gͦ uirtꝰ. miser̃ cor facit:ͦ ꝓͥdͥ¬
cdementiã se appellare uoluisse: Qm̃ recte sole¬
mꝰ loqͥ ñ solũ uerba ꝓpͥa. s etiã uicina usurpã¬
tes. Cinꝰ auctoris m̃tionẽ facere uolui. qm de
diuinar̃ scilicet litterar̃ de reb maxime cogi-¬
tauert̃. sic mundanoꝵ auctoꝵ ꝓpe omĩs cura d̃

Expanded text:
inuenio, nisi quod non patitur coniugis adulterium. maxiinuenio, nisi quod non patitur coniugis adulterium. maxime enim et proprie inter coniugia zelotypia dici solet. ens et iustus, sine ullo cruciatu et tota facilitate et nulla iniquitate peccatum coniugis uindicaret. quam tamen eius actionem humano loquendi modo etiamsi non proprie. translate tamen et recte zelum uocarem. quis enim Tullio calumniatus est, qui certe nouerat latine loqui, cum ait Caesari: nulla de uirtutibus tuis nec admirabilior nec gratior misericordia est? et tamen ex eo appellatam misericordiam dicunt, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. numquid ergo uirtus miserum cor facit ? quclementiam se appellare uoluisse? quoniam recte solemus loqui non solum uerba propria, sed etiam uicina usurpantes. cuius auctoris mentionem facere uolui, quoniadiuinarum scilicet litterarum. de rebus maxime cogitauerunt, sic mundanorum auctorum prope omnis cura de
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ maritꝰ aduersꝰ urorẽ. ł uxor aduersꝰ maritũ
corq̃ri solent: s tranqͥllissimã sincerissimã q
iusticiã. qua nulla anima beata eẽ sinit᷑. fal¬
sis opinionib prauisq cupiditatib corrupta
⁊ qͦdãm grauidata. Illi enĩ hec uerba horreset.
qͥ ñdũ uidert̃ ineffabili maiestati nulla uer¬
ua congruere. Sic enĩ ab istis uerb̃ temꝑandu
putant. qͣsi aliqͥd dignũ dõ dicant: cũ ista ñ
ont̃. Sc̃s enĩ sp̃s̃ hoc ipsũ hominib intelligen
tib insinuans. quã siit ineffabilia sũma di¬
uina his eciã uerb̃ uti uoluit quȩ ap̃ hoĩes in
uicio poni solent. ut inde ammonerent᷑ etio
uia quȩ cũ aliqͣ dignitate dĩ se putant hoiẽ
drẽ. indigna eẽ illsꝰ maiestate: eui honorsi
pociꝰ silentiũ. quã ulla uox humana competet.
Quero telũ hominis. ⁊ inuenio ꝑturbationẽ
cruciantẽ cor. Tam̃ cũ quero causã. nil alid

Expanded text:
quo maritus aduersus uxorem uel uxor aduersus maritum quo maritus aduersus uxorem uel uxor aduersus maritum torqueri solent, sed tranquillissimam sinceramque iustitiam. qua nulla anima beata esse sinitur, falsis opinionibus prauisque cupiditatibus corrupta et quodam modo grauidata. illi enim haec uerba exhorrescunt, qui nondum uiderunt ineffabili maiestati dei nulla uerba congruere. sic enim ab istis uerbis temperandum putant, quasi aliquid dignum deo dicant. cum ista non dicunt. sanctus enim spiritus hoc ipsum homitibus insinuans, quam sint ineffabilia summa divina, his etiam verbis uti voluit, quae apud homines in vitio poni solent; ut inde admonerentur, etiam illa quae cum aliqua dignitate Dei se putant homines dicere, indigna esse illius majestate, cui honorificum potius silentium, quam ulla vox humana competeret. Quaero zelum hominis, et invenio perturbationem cruciantem cor. tamen cum quaero causam, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qd in exodo sceptũ est. ne adorautis
dõs alienos. Ꝙ iterũ. Ds̃ ur̃ telans appellatur.
relans eni zelauit. huic capitulo qd scͥptũ ẽ
ne adoraueritis dos alienos cũ calupniant᷑ ma¬
nichei. satis ostendt̃ placere s adorari multoᷤ
dõs. Nec mir̃. Quandoqͥdẽ in secta sua num̾osissi¬
mã d̾oꝵ familiã cõmemorant. atq cõmendãt.
qͥppe qͥ etiã ad ista uisibilia uenert̃. quȩ ꝓ istiꝰ
ueritatis luce uen̾ant᷑ ⁊ adorant. Et idõ displi¬
cet eis qd̵ scriptũ ẽ in exodo. ne ad orau̾itis dõs
alienos. Addt̃ etiã illd. ꝓpt̾ hoc dictũ eẽ ds̃ ur
telans appellatur. zelans enĩ relauit: ut tan¬
quã dm̃ relantẽ ñ amemꝰ. cuiꝰ delo dõs alienõ
dm̃ tanꝗ contrariaͥ s ẽẽ disertant: ⁊ decipiunt
miseros. ñ intelligentes totã spẽ salutis ee re
qua nullã a se animã fornicari impune ꝑmit¬
tit. sic̃ ꝓpħa dic̃. ꝑ des oms qͥ fornicantur absce.

Expanded text:
d in exodo scriptum est: ne adoraueritis deos alienos et iterum: deus uester zelans appellatur; zelans enim zelauit. huic capitulo, quod scriptum est: ne adoraueritis deos alienos, cum calumniantur Manichaei, satis ostendunt placere sibi adorari multos deos. nec mirum, quandoquidem in secta sua numerosissimam deorum familiam commemorant atque commendant. quippe qui etiam ad ista uisibilia uenerunt, quae pro ipsius ueritatis luce uenerantur et adorant; et ideo displicet eis, quod scriptum est in exodo: ne adoraueritis deos alienos. addunt etiam illud propter hoc dictum esse: deus uester zelans appellatur; zelans enim zelauit, ut tamquam deum zelantem non amemus, cuius zelo deos alienos deum tamquam contraria sibi esse disserunt et decipiunt miseros non intellqua nullam a se animam fornicari impune permittit, sicut Propheta dicit: Perdes omnes qui fornicantur abs te .
Abbreviated transcription (Latin):
lis pecoꝵ pellib q constructũ ẽ : Adhibentes eti¬
ã testẽ apłm paulũ. ꝙ dic̃ dñ lucẽ habitare
inaccessibilẽ. Quib nos parẽ q̃stionẽ referimꝰ:
⁊ qd de nouo testamto ꝓtułint de uetĩ testa¬
nito ꝓferimꝰ. Ibi enĩ inuenit᷑ priꝰ scriptũ. cȩlũ
mͥ sedes est: t̾ra aũ scabellũ pedũ meoꝵ. Euã

Expanded text:
lis pecorum pellibusque constructum est? adhibentes etiam testem apostolum Paulum. quia dicit deum lucem habitare inaccessibilem. quibus nos parem quaestionem referimus, et quod de nouo testamento protulerunt, de uetere testamento proferimus. ibi enim inuenitur prius scriptum: caelum mihi sedes est,
Abbreviated transcription (Latin):
rius humeris. Unde & incruce pendens.
cõmendabat parentẽ discipło. quã nunqͣ
ante crucẽ dimiserat. Tu uero filia. iam
eñi desino admatrẽ loqui. quã forsitan
etas & imbecillitas ac sollicitudo excusa.¬
bilem facit: tu inquã filia. eius domum
angustam iudicas. cuiꝰ non fuit tͥ uenter
angustꝰ: Decem mensib utero clauso ui.¬
xisti. & uno die in uno cubiculo cum ma¬
tre nonduras: Anocłos eiꝰ ferre ñ potes:
Et quȩ om̃s motus tuos. illa quȩ genuit.
quȩ aluit. & adhanc ꝑducit ȩtatem. faci.¬
luis intelligit. testẽ domesticã fugas: Si
uirgo es. qu̾id times diligentem custodiã:
Si corrupta es. cur non palam nubis.
Scda post naufragiũ tabula est: quod
male cȩperis. saltẽm hoc remedio tempe¬
rare. Neq uero hoc dico ut post peccatũ

Expanded text:
rius brachiis. unde et in cruce pendens rius brachiis. unde et in cruce pendens commendat parentem discipulo, quam numquam ante crucem dimiserat. Tu uero, filia - iam enim desino ad matrem lo qui, quam forsitan aetas et inbecillitas ac solitudo excusabilem faciunt —, tu, inquam, filia, eius domum angustam iudicas, cuius non tibi fuit uenter angustus? decem mensibus utero clausa uixistiet uno die in uno cubiculo cum matre non duras? an oculos eius ferre non potes et, quia omnes motus tuos illa, quae genuit, quae aluit et ad hanc perduxit aetatem, facilius intellegit, testem domesticam fugis? si uirgo es, quid times diligentem custodiam ? si corrupta, cur non palam nubis ? secunda post naufragium tabula est, quod male coeperis, saltim hoc remedio temperare. neque uero hoc dico, quo post peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
RIMŨSCIRE TOS CURIO
soror ac filia. me non idcuco scri¬
bere quia aliquid de uob̃ sini.¬
strũ suspicer. sed ne ceteri suspi.¬
centur. ur̃am enarrare concor.¬
diam. Alioquin quod absit. si peccatorũ
uos estimarem gliitino cessisse: nunquã
scriberem. sciremq me surdis narrare
fabulam. Demde hoc obsecro. ut si mor¬
dacius quippiã scripsero: non tã nicȩ
austeritatis putẽs cẽ quam morbi. Pu.¬
tridȩ carnes ferro curant᷑ &e cauterio.:
uenena serpentino curantur antidoto. Qđ
satis dol&e.: maiori dolore expellitur. Ad ex.¬
tremum hoc dico. quod etiam si conscientia¬
criminis uulnus ñ babeat: habet tam̃ fama
ignominiã. Mater & filia nomina pietatis.
offitiorũ uocabula. iuincla nature. scdaq post
dm̃ federatio: non ẽ laus. si uos diligatis.
scelus c̃. quod odistis. Dñs iħs subiecꝰtꝰ erat
parentib suis. uenerabat᷑ matrẽ: cuiꝰ erat
ipse pater. Colebat nutricẽ quã nutrierat:
gestatũq se meminerat alterius utero. alte.¬

Expanded text:
rimum scire uos cupio, soror ac filia, me non idcirco scribere, quia aliquid de uobis sinistrum suspicer, sed, ne ceteri suspicentur, uestram orare concordiam. alioquin — quod absit —, si peccati uos aestimarem glutino cohaesisse, numquam sfabulam. Deinde hoc obsecro, ut, si mordacius quippiam scripsero, non tam meae austeritatis putetis esse quam morbi. Putridae carnes ferro curantur et cauterio, uenena serpentino pelluntur antidoto; quod satis dolet, maiori dolore expellitur. ad extremum hoc dico, quod, etiam si conscientia uulnus non habeat, habet tamen fama ignominiam. mater et filia, nomina pietatis, officiorum uocabula, uincla naturae secundaque post deum foederatio, non est laus, si uos diligitis; scelus est, quod odistis. dominus Iesus subiectus erat parentibus suis: uenerabatur matrem, cuius erat ipse pater, colebat nutricium, quem nutrierat, gestatumque se meminerat alterius utero, alte
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Sicut et ioseph relicto pal¬
lio. nudꝰ te manib impudice
dñe effugit. Qui uult effug̃e
manꝰ iniquoꝵ: relinq̃ns mente
que mundi st̃. fugiat pꝰ iħm. Et
conuenert̃ sacerdotes et scribȩ
Tẽ fit cong̃gatio tauroꝵ inuac¬
cis ppłoꝵ. Petrus alonge seq̃ba¬
t᷑. Uix duplex aĩo inconstans ẽ
in om̃ib uiis sins. Timor retra¬
hit. caritas trahit. In atrio ẽ
ministris calefacit se ad ignẽ
Atriũ sacerdotis. secularis circy¬
itus ẽ. Ministridemonia sũt.
Ignis. carnale desideriũ ẽ. Cum
quib qui manet flere peccata
ñ pot̾. Sũmi sacerdotes q̃rebãt
falsũ testimoniũ: ad ũsus iħm.
Mentita ẽ iniqͥtas s: ut regina
aduensꝰ ioseph. et sacerdotes ad¬
uersꝰ susannã. S ignis sine ma¬
teria deficit. et conuemientia
testimonia ñ erant. Qd̃ uariat᷑:
incertũ habet᷑. Quidã dicebãt.¬

Expanded text:
s. Et Ioseph relicto pas. Et Ioseph relicto palio nudus de manibns impudicę feminę auf'ugit. Qui uult effugere manus iniquorum, relinquens mente quę mundi sunt, fugiat postconvenerunt sacerdotes et scribae. Tunc fit congregatio taurorum in vaccis populorum. Petrus a longe sequebatur. Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Timor retrahit, charitas trahit. In atrio cum ministris calefacit se ad ignem. Atrium sacerdotis, est saecularis circuitus: ministri, daemonia sunt. Ignis, desiderium carnale, cum quibus qui manet, flere peccata non potest. Summi sacerdotes quaerebant falsum testimonium adversus Jesum, mentita est iniquitas sibi: ut regina adversus Joseph: et sacerdotes adversus Susannam: sed ignis sine materia deficit. Et convenientia testimonia non erant. Quod variatur, incertum habetur. Et quidam surgent
Abbreviated transcription (Latin):
cessat nos docere patrib obe
et corpore. Uigilate et orate. ne
intretis intemptatõnẽ. Intrat:
qui orare negligit. Ter discipłi
dormiunt. et ter dñs orans suᷤ¬
citat. Terna dormitat᷑o. tres
mortuos quos dñs suscitauit
sig̃cat. Primꝰ in domo. scd̃s ad se¬
pulcrũ. terciꝰ de sepulcro. Terna
dm̃i uigilia. tres ꝑsonas habere
nos inorando docet. & deprete¬
ritis et futuris. et p̃sentib ue¬
mam rogare. uenit udas c̃ gla¬
diis et lignis. Incumbit uircuti
scłi. qui desperat deadiutorio dei.
dat signum osculi et doli sict̃
cain obtulit sacrificiũ subdo¬
lum et reꝓbatum. Unde uinũ
cum aceto incruce ponunt. Et
tenuer̃t iħm. hic adest ioseph
uinctus uenditꝰ a fratrib. ⁊ fer¬
rum ꝑtransiit aĩam eiꝰ. Unus
educens gladiũ: amputauit au¬
ricłam serui. ꝓdicatio petri:
auditũ a iuideis abscit regni dei.
Tunc discipłi eiꝰ omnes relinqͥnteᷤ
seq̃batur eum. amictꝰ sindone.
it̃ eum. At ille reiecta sindone:

Expanded text:
cessat nos docere patribus obeet corpore. Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. qui orare negligit. Ter discipuli dormiunt, et ter Dominus orans suscitat. Terna dormitatio, tres mortuos quos Dominus suscitavit significat. Primum, in domo: Secundum, ad sepulcrum: Tertium, de sepulcro. Terna vigilia Domini, tres personas habere nos in orando docet, et de praeteritis' , et futuris, et de praesentibus veniam rogare. Venit Judas cum gladiis et lignis. Incumbit virtuti saeculi, qui desperat de adjutorio Dei. Dat signum osculi cum veneno doli: sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum. Unde vinum cum aceto in cruce ponunt. Et tenuerunt Jesum. Hic adest Joseph vinctus, venditus a fratribus: et ferrum pertransivit animam ejus. Unus educens gladium, amputavit auriculam servi. Praedicatio Petri auditum a Judaeis abscidit regni Dei. Tunc discipuli ejus relinquentes sequebatur eum, amictus sindone runt eum. At ille rejecta
Abbreviated transcription (Latin):
¶Le ũbum. Exurgens sũmus sac̃¬
dos interrogat iħm. lue autẽ ta¬
cebat. Ipse deus et saluator nr. qͥ
mundo salutẽ contulit. et hũa¬
no generi sua pietate subuenit
sicut ouis ad occisionem sine
uoce ducit᷑. et obmutuit. et si¬
luit a bonis. Taciturnitas xp̃i.
apologã ade absoluit. et dicit¬
ei. Tu es xp̃c filius dei benedic¬
ti: Quem expectabãt de longe
in prope ñ uidebant. Sic̃t ysa¬
ac caligantib oculis. lacob sub
manib non agnoscit: sed longe
de eo futura cantt. Iħc autẽ dix̃
illi. Ego sum: ut in excusabiles
sint. Et uidebitis filiũ hoĩs. Sa¬
cerdos interrogat filiũ dei: iħc repondet

Expanded text:
. Exsurgens summus sacerdos interrogat Jesum: Ille autem tacebat. Ipse Deus et Salvator noster, qui mundo salutem contulit, et humano generi sua pietate subvenit: sicut ovis ad occisionem sine voce ducitur: et obmutuit et siluit a bonis. Taciturnitas Christi apologiam Adae absolvit. Tu es Christus Filius Dei benedicti? Quem exspectabant de longe, in prope non vident. Sicut Isaac caligantibus oculis, Jacob sub manibus non agnoscit, sed longe de eo futura canit. Jesus autem dixit illi: Ego sum. Ut inexcusabiles sint. Et videbitis filium hominis. Sacerdos interrogat filium Dei, Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. cum nube ueniet .i. in corꝑe
suo solo qd̾ sumpsit a uirgine
ascendit. et cũ multiformi eccla
q̃ ẽ corpꝰ ipsius et plenitudo eius.

Expanded text:
dit, cum nube veniet, id est, in corpore suo solo, quod sumpsit a virgine ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius, et plenitudo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
similis ẽ homini.
patrifamilias. Aꝓ
feit de thesauro
suo noua et uet̾a.
Ergo uosimilis pauꝑcule ui¬
dus duominitta ingarophi¬
latium mittentidiscentibuᷤ
meis pauꝑculis. ac si de pauꝑ
e pera sꝑantib alimenta haᷤ
de mensa diuitũ mitto mica.
qua catulimei auide. cũ syro¬
phenissa flagitant ꝓ anxia¬
nata aurum et argentum. la¬
pides p̾ciosos minime hñs.
rabo. Quem icc̾co enuangłia
tranctantes. intactũ ut puto
p̃terierunt: qi eadem pene ite
matheus narrat. licet imppiᷤᷤ
qͥb̃dam sint disiuncti testimo¬
niis. ut alteriꝰ ala alteriꝰ alam
tangat animabis et rota rotã
eadem sequat᷑ uia: & uersis in¬
uicem uultib se se sc̃a contu¬
eant᷑ animalia. In pͥmo cano¬
ne marcus. cũ matheo lucaq
comitat᷑ et ioħe. In scd̾o cum
matheo et luca. In qͣitocũ ma¬
theo et iohanne. In sexto ca¬
none. uelut muno uecte duo
anuli matheus semꝑconun¬
pitulis. In octauo canone cũ
luca comitat᷑ .i. intredecĩ capi¬

Expanded text:
similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Ego vero similis pauperculae viduae, duo minuta in gazophylacium mittenti, discentibus meis pauperculis, ac de paupere paupera sperantibus alimenta: has de mensa divitum mitto micas, quas catuli mei avide cum Syrophoenissa flagitant. Porro anxiata, aurum et argentum, lapides pretiosos minime habensrabo. Quem ideo Evangelistam tractantes intactum, ut puto, praetereunt: quia eadem pene, quae Matthaeus narrat: licet in propriis quibusdam sint distincti testimoniis; ut ala alterius, alam alterius tangat animalis: et rota rotam eadem sequatur via: et ut versis invicem vultibus, sese sancta contueantur animalia. In primo canone Marcus, cum Matthaeo, Lucaque comitatur et Joanne. In secundo, cum Matthaeo et Luca. In quarto, cum Matthaeo et Joanne. In sexto canone velut in vecte duo annuli, Matthaeus semper conjunpitulis. In octavo canone cum Luca comitatur, id est, in tredecim capi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto meliora eẽ iudico. que ocłis cerno: quanto ꝓ sua natura uicinio¬
rastͣ his que animo intellego. Quare auͣt illa ita sint: nullus potͣ drẽ.
Iec ita eẽ debere qͥsꝗͣ sobrie dixerit. quasi possint eẽ nͣ ita. Quare aut̃ nob̃
placeant: &cur ea qnͣ melius sapimꝰ uehemͣtissime diligamꝰ. ne id qͥd̾e
qͥsꝗͣ si ea rite intellegit dr̃ẽ audebit. Ut enĩ nos ꝙ om̃s anime racionales
sodm ueritatẽ de inferiorib recte uidicamꝰ: sic de nob̾ qnͣ eidẽ choeremꝰ.¬
sola ipsa ueritas uidicat. De ipsa uͦ nec pat̾. Nͣ enĩ mimis ÷ quã ipse. &
ido que patͣ uidicat. ꝑ ipsã iudicat. Omiã eni que appetunt unitatem:
hanc habent regulã. ł formaͣ. ł exemplũ. ł siquo alio uerbo dicise sunt.
qm sola eiꝰ similitudinẽ a quo ee̾ accepit: impleuit: Si tñ accepit: non
incongrue đr. ꝓ ea significatione qua filiꝰ appellat᷑. qi nͣ de se ipso ÷: s de

Expanded text:
tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniotanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi possint esse non ita. 58. Quare autem nobis placeant, et cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidepsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
pedũ currentis formice. ꝙ scd̾mi eã gradientis elephantiꝰ: qͥs eã dubi¬
ta locoꝵ int̾uallis ac tempoꝵ nec maiore̾ ee̾ nec minore̾. cũ potencia
suꝑ s omia: hec auͣt lex omniũ arciiͣ cuͣ sit omĩno incõmutabilis.
mens uͦ humana cui talẽ lege̾ uidere concessũ ÷ mutabilitate᷑ pati
possit erroris : satis appar& supra m̃tẽ nr̃am eẽ legẽ. que uentas dicit᷑.
Iec iaͣ illd̾ ambigendũ ÷. incõmutabilẽ naturã que supra racionalem
Nã hec eͣ illa incoͣmutabił ueritas. que lex om̃iũ artiũ recte. dr̃:.⁊ars
omĩpotentis artificis. Itaq cuͣ se anima sentiat. nec corpoꝵ speciem
motũq uidicare scd̾m se ipsã: simul oportet agnoscat. p̃stare suam
sibi exutraq parte respondere m̃bra cuiꝰq corꝑic debeant. qr sũma
eqͣlitate debeant quã ñ ocłis corꝑis elector s m̃tis contueor. Qua ꝓptͣ

Expanded text:
pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubipedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino mens vero humana, cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis contueor: quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari equales annos: & nͣ scd̾m eã equales mͣses aut scd̃m ea¬
equales menses: ꝙ nͣ scdm eam equales dies. S siue ꝑ ħ spatia siue
ꝑ horas siue ꝑ breuiora momͣta ꝯuenient᷑ inoueatur aliqͥd eadem
una ꝙ incoͣmutabili equalitate iudicat᷑ Qd̾ si minora & maiora
spacia figurarũ atq motionu̾ scdm eandẽ legem. parilitatis ł si¬
militudinis ł ꝯgruentie uidicãt᷑: ĩpsa lex maior ẽ his om̃ib: s po¬
encia. seterũ spacio aut loci aut temporis nec maior nec minor.
uia si maior eẽt nͥ scdm totã uidicaremꝰ. minora. Si auͣt minor ee̾t:
ñ scd̾m eã uidicaremꝰ maiora. Nc̃ uero cũ scd̾m cotã qͣdrature legẽ¬
udicetur ꝙ. foꝵ quadratũ. ꝙ lapis quadratꝰ.s tabella ꝙ gemina qͥd¬
rata. rursus. sc̃đm totã eqͣlitatis legẽ uidicent᷑ cͣuenire sibi motus

Expanded text:
judicari aequales annos, et non secundum eam aequales menses; aut secundum eajudicari aequales annos, et non secundum eam aequales menses; aut secundum eaaequales menses, et non secundum eam aequales dies. Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incotis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia si major esset, non secundum totam judicaremus minora; si autem minor esset, non secundum eam judicaremus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legeudicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ouͣ omiã uł despecie insp̾em. ł deloco inlocuͣ transeundo mutent᷑.
& partib constent. sua loca obtinentib ꝑ ꝗͣ inspacia diuersa diui¬
dunt᷑ : porro ipsa uera equalitas ac similitudo. atq ipsa uera &. pͥ¬
ma unitas. nͣ ocłis carneis. neq ullo tali sensu: s mente intellecta
conspicit᷑ Unde enĩ quałcũq incorporib ad peteret᷑ equalitas. Aut
uñ conuinceret᷑ longe płimuͣ differre aꝑfecta nͥ ea que ꝓfecta
ẽ mente uderet. Si tͣn que facta ñ est ꝑfecta dicenda ÷ ꝙẜ cũ omi
litas ꝙ unitas menti tmmͦ cognita. sccłm quã decorporea pulchri¬
tudine senso nt̾ nuncio uidicatur nec loco tumida ẽ: nec instabil
temꝑe. Nõ enĩ recte dici potͣ scđm eam iudicari rotundũ uuan¬
imiliter: temporib atq inmotib corpoꝵ ridicule dicit᷑ scdm eam

Expanded text:
esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et clitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canSimiliter in temporibus atque in motibus corporum, ridicule dicitur secundum eam