comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te theot Ieo cõmanerẽ. hȩc mͥ in
paximatiũ cottidie insinu mei
latent̃ absconderẽ. quod sero ig¬
norante illo occulte edebam: S
continentia sine cessatione cõ¬
mitterẽ: expleta tam̃ cõcupis¬
centia frauduenta. ad memet ipsũ
reuertens. grauiꝰ suꝑ admisso fur¬
ti crimine cruciabar. qm suꝑ esu
eiꝰ fueram iocundatꝰ. Cũq istud
molestissimũ opus uelut ab exac¬
torib pharaonis mͥ indictũ uice
laterũ singulis dieb explere ñ
sine cordis mei dolore cõpellerer¬
nec tam̃ eruere me possem abhac
seuissima tirahide. & clandestinũ
furtũ manifestare seni confunde¬
rer. contigit inutu dĩ de hoc cap¬
tiuitatis uigo uolentis eripere :
ut qͥdã frẽs cellam senis obtentu
ȩclificationis expeterent. Cumq
refectione tnͣsactam collatio spi¬
ritalis cepisset agitari. respondeᷤ.¬
q senex ꝓpositis int̾rogationibus
eoꝵ. de castrimargie uitio. & ocul¬
tarũ cogitationũ dũatione disse¬

Expanded text:
te Theone commanerem, haec mihi paximatium quotidie in sinu meo latenter absconderem: quem sero, ignorante continentia sine cessatione committerem, expleta tamen concupiscentia fraudureuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum opus uelut ab exactoribus mihi Pharaonis indictum uice laterum singulis diebus explere non sine cordis mei dolore conec tamen eruere me possem ab hac eorum saevissima tyrannide, et clandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit Dei nutu de hoc me captivitatis jugo volentis eripere, ut quidam fratres cellam senis obtentu aedificationis expeterent. Cumque refectione transacta, collatio spiritalis coepisset agitari, respondensque senex propositis interrogeorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione disse
Abbreviated transcription (Latin):
ac de honestatꝰ abscedit. Lam¬
diu enĩ suggestiones erũs noxiȩ
dñantur in nob̾: qndiu cęlant᷑
incorde. Et ut uirtutẽ sententi
huiꝰ efficatiꝰ colligatis. referã ubb̃
abbatis serapionis factũ. qd̃ ille
uiniorib frequentissime instri¬
ctionis gr̃a ꝓponebat: Uerba abbi¬

Expanded text:
ac dehonestatus abscedit. tamac dehonestatus abscedit. tamdiu enim suggeetiones eius noxiae dominantur in nobis, quamdiu celantur in corde. et ut uirtutem sententiae huius efficacius colligatis, referam uobis abbatis Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus frequentissime instructionis gratia proponebat.\' Cam a
Abbreviated transcription (Latin):
Uera in qͥt discretio. ñ nisi
uera humilitate conquirit᷑. Cu¬
iuis humilitatis hȩc erit pͥma
ꝓbatio. si uniu̾sa ñ solũ q̃ agen¬
da st̃. s ceiam quȩ cogitant᷑
senioꝵ reseruent᷑ examini: ut
nichil suo quis uiditio credens.
illoꝵ ꝑomĩa definitionib adqͥ¬
escat: & quid bonũ uł malũ de¬
beat uidicare. eoꝵ traditione
cognoscat. Quȩ institutio ñ solũ
ꝑuerã discretions uiam uiue.¬
nẽ recto tramite docebit in ce¬
dere uerũctiam cunctis fraudi¬
b &e insiduis mimici seruabit
illesũ. Nullatenus enim deci¬
pi poterit: quisq si ñ suo uidiqͦ
s maioꝵ uiuit exemplo: Nec
ualebit ignorationi eius calli¬
dius hostis illudere. qui uniu̾¬
sas cogitationes incorde nascen¬
tes ꝑnitiosa ueretundia nescit
obtegere: s eas maturo exami.¬
ne senioꝵ uł reprobat uł admi¬
tit. Illico namq ut patefacta
fuerit cogitatio maligna. mar.¬
specu uirtute confessionis ꝓtrac¬
tus adlucẽ & traductꝰ quodãmͦ

Expanded text:
Vera, inquit, discretio non nisi uera humilitate conquiritur. cuius humilitatis haec erit prima probatio, si uniuersa non solum quae agenda sunt, sed etiam quae cogitantur, seniorum reseruentur examini, ut nihil suo quis iudicio credens illorum per omnia definitionibus adquiescat et quid bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marspecu uirtute confessionis protractus ad lucem et traductus quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
cultatiᷤ modulũ s scd̾m dignitatẽ
& ꝑfectionẽ loquentiũ metiat᷑. Qͣ
priꝰ studiũ atq ꝓpositũ m̃te cõcipi.¬
at. qͦuere mortui huic conu̾sationi
mundane. nullis affectis parentũ
carnaliũ. nullis actuũ scłariũ nexibꝰ
obligant᷑. Deinde locoꝵ quoq in qͥb
comorant᷑ consideret qͣlitatẽ. qͣ in
solitudine uastissima constitutiatq
abuniu̾soꝵ mortaliũ consortiose ꝑa¬
ti. &e ꝑ hoc illuminationẽ sens uum
possidentes. contemplant᷑ uł ꝓlogͦn¬
dicione & mediocritate cosuetu.

Expanded text:
dum dignitatem et perfectionem loquentium metiatur, quorum prius studium atque propositum mente concipiat, quo uere mortui huic conuersationi mundanae nullis affectibus parentum carnalium, nullis actuum saecularium nexibus obligantur. deinde locorum quoque in quibus commorantur consideret qualitatem, qua in solitudine uastissima constituti atque ab uniuersorum mortalium consortio separati et per hoc inluminationem sensuum possidentes contemplantur uel proloquundicione et mediocritate consu
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ addicendũ facilẽ cõferre¬
dignet᷑. quo tã sc̃ȩ eas tamq integre
uob̾ exibere possimꝰ. hoc sane uolumꝰ
ante omĩa tã harũ collationũ qm su¬
perioꝵ uoluminũ p̃monitũ eẽ lecto¬
rẽ. ut si qͣ forte inhis ꝓstatu sui & ꝓ.

Expanded text:
monem ad dicendum facilem conferredignetur, quo tam sancte eas tamque integre nobis exhibere possimus. hoc sane uolumus ante omnia tam harum conlationum quam superiorum uoluminum praemonitum esse lectorem, ut si qua forte
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ tã laborẽ corporis. qͦm con¬
t̃ exercemꝰ. Et ẽ int alt̾utrũ reci¬
ꝓca q̃dã inseꝑabilisq con iũctio.
Nã sic̃ adorationis ꝑfectionẽ om¬
niũ de ndit stłuctura uirtutum.
ita nͥ huiꝰ culmine hec oĩa fue¬
rĩt cõligata atq cõpacta. nullo
mͦ firma pocert uł stabilia ꝑdu¬
rare Quẽ admodũ enĩ sine illiᷤ
adqͥri ł ꝯsũmari ñ pot̃. hȩc de
qͣ loqͥm̃. ꝑpetua orationis iugĩq
tranqͥllitas: ita ne ille qͥ dẽ uutu¬
des q̃ hãc ꝑstruunt. absq huius
posst̃ asfiduitade cõpleri. Et ideo
nec recta tractare de oratiom
effectu. nec ad eiꝰ pͥncipalẽ finẽ.
qͥ uniuersaꝵ uͥtutũ molitione
ꝑficit᷑. subitanea disputatione
poterimꝰ intͣre. nͥ prius uniuer¬
sa q̃ illiꝰ obtendo ł abscidẽda st̃
łparãda. ꝑordinem dinu m̃ata
fuerĩt atq discussa.⁊ scd̃m euan

Expanded text:
omnem tam laborem corporis quam conomnem tam laborem corporis quam conutrum reciproca quaedam inseparabilisque coniunctio. nam sicut ad orationis perfectionem omnium tendit structura uirtutum, ita nisi huius culmine haec omnia fuerint conligata atque conpacta, nullo modo firma poterunt uel stabilia perdurare. quemadmodum enim sine illis adquiri uel consummari non potest haec de qua loquimur perpetua orationis iugisque tranquillitas, ita ne illae quidem uirtutes quae hanc praestruunt absque huius possunt adsiduitate conpleri. et ideo nec recte tractare de orationis effectu nec ad eius principalem finem, qui uniuersarum uirtutum molitione perficitur, subitanea disputatione poterimus intrare, nisi prius uniuersa, quae illius obtentu uel abscidenda sunt uel paranda, per ordinem dinumerata fuerint atque discussa, et
Abbreviated transcription (Latin):
sabili ugitate. qd̾ ĩscd̾o ĩsti¬
cutionũ libro ꝑmissũ ẽ. colladi¬
ones senis huiꝰ quẽ nc̃ ĩmediũ
yserimꝰ. Id ẽ abbatis isaac dño
fauente cõplebt̃. Quibꝰ explici¬
tis. ⁊ p̃ceptis beatissimȩ memo¬
riȩ papȩ castoris.⁊ desiderio ur̃o
obeatissime papa leonti. ⁊ sc̃e
r̃ elladi. satis fecisse me credi¬
di: uoluminis aplitudine pͥmi¬
tus excusata. Quȩ studentibꝰ no¬
bis ñ solũ sermone succincto
narranda ꝑstringere. s ⁊̃ plu.¬
rima silentio p̃tire. ĩmaiorẽ mo¬
dũ quã disposueramꝰ excẽsa ẽ:
p̃missa nãq suꝑdiu̾sis insticu
disputatione copio
nos studio breuita¬
tis resera re maluimꝰ: hȩc ad
extremũ beatꝰ isaac ĩtulit u̾ba.¬
chi sinis cordisq ꝑfectio. ad
iugẽ atq indisrũptã orationis
peuerãtdiã tendit:. Et qͣntũ hu¬
manȩ fragilitati concedit᷑: adĩmo¬
bilem tranquillitatẽ m̃tis. ac ꝑ¬
petuã nitit᷑ puritatẽ: Ob quam

Expanded text:
sabili iugitate quod in secundo Institutionum libro promissum est, conlationes senis huius quem nunc in medium proferemus, id est abbatis Isaac domino fauente conplebunt. quibus explicatis et praeceptis beatissimae memoriae papae Castoris et desiderio uestro, o beatissime papa Leonti et sancte frater Helladi, satisfecisse me credo, uoluminis amplitudine primitus excusata, quae studentibus nobis non solum sermone succincto narranda praestringere, sed etiam plurima silentio praeterire in maiorem modum quam disposueramus extensa est. praemissa namque super diuersis institutis disputatione copiosa, quam nos studio breuitatis resecare maluimus, haec ad extremum beatus Isaac intulit uchi finis cordisque perfectio ad iugem atque indisruptam orationis perseuerantiam tendit, et quantum humanae fragilitati conceditur, ad inmobilem tranquillitatem mentis ac perpetuam nititur puritatem, ob quam
Abbreviated transcription (Latin):
uictorẽ namq adu̾sariũ tuum
trium phasti hodie. ualidius eũ
tua confessione ꝓsternens. qm
ipse fueras abeo tua tacit᷑nitate
deiectꝰ. Quẽ utiq nequaqͣm tua
uł alteriꝰ responsione confutats.
inte nũc usq ꝑmiseras dñdri:

Expanded text:
uictorem namque aduersarium tuum uictorem namque aduersarium tuum hodie triumphasti, ualidius eum tua confessione prosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturnitate deiectus. quem utique nequaquam uel tua uel alterius responsione confutans in te nunc usque permiseras
Abbreviated transcription (Latin):
q senex ꝓpositis int̾rogationibus¬
eoꝵ. de castrimargie uitio. & ocul¬
tarũ cogitationũ dũatione disse¬
reret. earũq naturã & atrocissimã
iuim qm haberent donec celaren¬
tur exponeret. ego collationis
huiꝰ uirtute cõpunctꝰ. & coscien¬
tia redarguente ꝑt̾ritꝰ uelud qͥ
credem obhoc ea fuisse ꝓlata. qͥd
uelasset: in occultos primũ gemi¬
tꝰ excͣitꝰ. dem cordis mei conpũc.¬
tione crescente in aꝑtos singultꝰ
lacrimasq ꝓrũpens. paximatiũ
qđ consuetudine uitiosa subtͣ.¬
nu furti mei conscio ac suscepto¬
re ꝓduxi: eumq in mediũ ꝓfe¬
rens. quem ad modũ cottidie la-¬
tent̾ ederẽ. ꝓstratꝰ in t̾rã cũ ue-¬
nie postulatione confessus sũ:
& ubertĩ ꝑfusis lacrimis ut ab¬
solutionẽ tlirissime captiuita.¬
tis a dño poscerent. imploraui.
Tũ senex. Confide ait opuer:
Absoluit te abhac captiuitate
etiã tacente me cõfessio tua.

Expanded text:
que senex propositis interque senex propositis intereorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione dissereret earumque naturam et atrocissimam uim, quam haberent donec celarentur, exponeret, ego conlationis huius uirtute conpunctus et conscientia redarguente perterritus, uelut qui crederem ob hoc ea fuisse prolata, quod reuelasset, in occultos primum gemitus excitatus, dein cordis mei conpunctione crescente in apertos singultus lacrimaaque prorumpens paxamatium, quod consuetudine uitiosa subtranu furti mei conscio ac susceptore produxi, eumque in medium proferens, quemadmodum cotidie latenter ederem, prostratus in terram cum ueniae postulatione confessus sum, et ubertim profusis lacrimis ut absolutionem dirissimae captiuitatis a domino poscerent inploraui. tum senex: confide, ait, o puer. absoluit te ab hac captiuitate etiam me tacente confessio tua.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatione inimici ingesta fu¬
erat consuetudo: ut postqͣm re¬
fecissẽ hora nona cũ sene. unũ
paximatiũ cottidie insinu mer
latent̃ absconderẽ. quod sero ig¬
norante illo occulte edebam: S
furtũ licet conibentia uolũta¬
tis. & inolit semel desiderii in¬
continentia sine cessatione c̃õ¬
mitterẽ: expleta tam̃ cõcupis¬
centia frauduenta. ad memet ipsũ
reuertens. grauiꝰ suꝑ admisso fur¬
ti crimine cruciabar. qm suꝑ esu
eiꝰ fueram iocundatꝰ. Cũq istud
molestissimũ opus uelut ab exac¬
torib pharaonis mͥ indictũ uice
laterũ singulis dieb explere ñ
sine cordis mei dolore cõpellerer¬
nec tam̃ eruere me possem abhac
seuissima tirahide. & clandestinũ
furtũ manifestare seni confunde¬
rer. contigit inutu dĩ de hoc cap¬
tiuitatis uigo uolentis eripere :
ut qͥdã frẽs cellam senis obtentu
ȩdificationis expeterent. Cumq
refectionẽ tnsactant collatio spi¬
ritalis cepisset agitari. respondeᷤ.¬

Expanded text:
pugnatione ingesta fuerat consuetudo, ut postquam refecissem hora nona cum sene, unum pazamatium cotidie in sinu meo latenter absconderem, quod sero ignorante illo occulte edebam. quod furtum licet coniuentia uoluntatis et inoliti semel desiderii incontinentia sine cessatione conmitterem, expleta tamen concupiscentia fraudulenta ad memet ipsum reuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum opus uelut ab exactoribus mihi Pharaonis indictum uice laterum singulis diebus explere non sine cordis mei dolore conec tamen eruere me possem ab hac eorum saevissima tyrannide, et clandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit Dei nutu de hoc me captivitatis jugo volentis eripere, ut quidam fratres cellam senis obtentu aedificationis expeterent. Cumque refectione transacta, collatio spiritalis coepisset agitari, respondens
Abbreviated transcription (Latin):
dñantur in nob̾: qnͣdiu cęlant᷑
incorde. Et ut uirtutẽ sententis
huiꝰ efficatiꝰ colligatis. referã ubb̃
abbatis serapionis factũ. qd̾ illa
uniorib frequentissime instri¬
ctionis gr̃a ꝓponebat: Uerba abii¬

Expanded text:
dominantur in nobis, quamdiu celantur dominantur in nobis, quamdiu celantur in corde. et ut uirtutem sententiae huius efficacius colligatis, referam uobis abbatis Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus frequentissime instructionis gratia proponebat.\' Cam a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatio. si uniu̾sa ñ solũ q̃ agen¬
da st̃. s ceiam quȩ cogitant᷑
senioꝵ reseruent᷑ examini: ut
nichil suo quis uiditio credens.
illoꝵ ꝑomĩa definitionib adqͥ¬
escat: & quid bonũ uł malũ de¬
beat uidicare. eoꝵ traditione
cognoscat. Quȩ institutio ñ solũ
ꝑuerã discretionis uiam uiue.¬
nẽ recto tramite docebit ince¬
dere: uerũ etiam cunctis fraudi¬
b & insiduis inimici seruabit
illesũ. Nullatenus enim deci.¬
pi poterit: quisq si ñ suo uidiqͦ
s maioꝵ uiuit exemplo Nec
ualebit ignorationi euis calli¬
dius hostis illudere. qui uniu̾¬
sas cogitationes incorde nascen¬
tes ꝑnitiosa ueretundia nescit
obtegere. s eas maturo exami.¬
ne senioꝵ uł reprobat uł admi¬
tit. Illiconamq ut patefacta
fuerit cogitatio maligna. mar.¬
specu uirtute confessionis ꝓtrac¬
tus adlucẽ. & traductꝰ quodãmͦ
ac de honestatꝰ abscedit. Lam.¬
diu enĩ suggestiones erũs noxiȩ

Expanded text:
batio, si uniuersa non solum quae agenda sunt, sed etiam quae cogitantur, seniorum reseruentur examini, ut nihil suo quis iudicio credens illorum per omnia definitionibus adquiescat et quid bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marspecu uirtute confessionis protractus ad lucem et traductus quodammodo ac dehonestatus abscedit. tamdiu enim suggeetiones eius noxiae
Abbreviated transcription (Latin):
s contͣ in numerabiles cat̃uas.
spiritale certam̃. Cuiꝰ casus tanto
ꝑniciosior cunctᷤ. qͣnto & infestior
inimicꝰ. & congressus occultior. Et
idõ semꝑ senorũ sũma cautione
cuncta quȩ innr̃is cordebus oruin¬
tur. sublato confusionis ue. ire p̃¬
Confessio uerecũdie ob quam cõ¬
fundimͣ cogitatiões nr̃as senioribus

Expanded text:
sed contra innumerabiles caternuas sed contra innumerabiles caternuas spiritale certamen, cuius casus tanto perniciosior cunctis, quanto et infestior inimicus et congressus occultior. et ideo semper seniorum summa cautione cuncta quae in nostris cordibus oriuntur, sublato confusionis veConfessio verecundiae, ob quam confunderemur cogitationes nostras senioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Q institutione firmatꝰ. ñ modo
adꝑfectã discretionis rationẽ qͥ
ꝑueniet: uerũ celam acunctis in¬
siduis inimici tutissimꝰ ꝑmanebis
Nullo nãq alio uitio tã p̾cipitẽ
diabol monachũ ꝑtrahit ac ꝑdu¬
ait ad mortẽ. qmͣ cũ eũ neggletᷤᷤ cõ¬
siliis senioꝵ uidicio suo ꝑsuaserit
aefinitioniq confidere. Et enĩ cũ
om̃s artes acdiscipline humano
ingenio reꝑte. & q̃ nichil ampliꝰ
qm uitȩ huiꝰ temporariȩ cõmodis
sut. licet manu palpari queant.
& ocuł uideri: recte tam̃ a quoqͣm
sine institutis doctrinȩ nequeant
omp̃hendi: qm ineptũ est credere.
hanc solam ñ egere doctore quȩ
e inuisibił & occulta est & q̃ ñ nisi
orde purissimo ꝑuidet᷑. Cuiꝰ error
ñ temꝑale dampnũ nec qđ facile
raparet᷑: s animȩ ꝑditionẽ parit.
mortẽq ꝑpetuam. Habet enigi ñ
aduersꝰ uisibiles se inuisibiles atq
nnutes hostes diurnũ nocturnũ¬
q conflictũ: Nec ͤ tra unũ uł duo

Expanded text:
tutione firmstus non modo ad perfectam discretionis rationem quisque perueniet, nerom etiam a cunctis insidiis inimici tutissimus permanebit. BnlJo namque alio uitio tam praecipitem diabolus monachum pertrahit ac perducit ad mortem, quam cum eum neglectis consiliis seniorum suo iudicio persuaserit definitionique confidere. etenim eum omnes artes ac disciplinae humano ingenio repertae et quae nihil amplius quam uitae huius temporariae conmodis prosunt, licet manu palpari queant et oculis peruideri, recte tamen a quoquam sine instituentis doctrina nequeant conprehendi, quam ineptum est credere hanc solam non egere doctore, quae et inuisibilis et occulta est et quae non nisi corde purissimo peruidetur, cuius error non temporale damnum nec quod facile reparetur, sed animae perditionem parit mortemque perpetuam. habet enim non adnergns uisibiles, sed innisibiles atque inmites hostes diurnum nocturnumque conflictum nec contra unum seu duos,
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. stãte ad huc naturali le¬
ge. nec ad integrũ uiolata nec
euangelicã ꝑfectionẽ tradian¬
te legis potuisse custodiã. Nõ
enĩ poterant audire. qͥ te ꝑcuꝰ¬
serit indexderã maxillã tuã
p̃be illi ⁊ alterã qͥ c̃tẽti ñ erãt
iniurias ꝓpͥas umdicare s le¬
tales calces ac deloꝵ uulnera.
ꝓ alapa leuissima rependebãt
⁊ ꝓ uno dente ꝑcutientiũ. ani¬
mas expetebãt. S nec illis di¬
ci poterat diligite inunicos
ur̃os in qͥbꝰ magnꝰ fructꝰ ⁊ uti¬
litas dutebat᷑. ut amicos suoᷤ
diligerent declinarent uͦ ab
ĩimicis. ⁊ sola abeis odio ds¬
siderent. nec oppͥmere illoc.
⁊ int̾ficere festinarent. Qm in¬

Expanded text:
fieri stante adhuc naturali lege nec ad integrum uiolata nec euangelicam perfectionem tradi ante legis potuisse custodiam. non enim poterant audire: qui te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, qui ciniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima rependebant et pro uno dente percutientium animas expetebant. sed nec dici illis poterat: diligite inimicos uestros, in quibus magnus fructus et utilitas ducebatur, ut amicos suos diligerent, declinarent uero ab inimicis et solo ab eis odio dissiderent nec obprimere illos et interficere festinarent. I
Abbreviated transcription (Latin):
talitatiᷤ ĩducẽs. ł abel ĩstigatio¬
ne sua ꝑmanũ fr̃is ĩt̾imẽs. S ĩa
disputationẽ nr̃a duaꝵ ferme
noctiũ lucubratione cõfectã. sub¬
seq̃ns aurora c̃ cludit ac de ꝑfũ¬
dissimo q̃stionũ pelago cymbã
collationis huiꝰ cemodi ad tutiꝰ¬
simũ silentũ portũ. cõpendiũ
nr̃e rusticitati. attrant. In quo

Expanded text:
talitatis inducens, vel Abel instigatione sua per manum fratris interimens. Sed jam disputationem nostram duarum ferme noctium lucubratione confectam subsequens aurora concludit, ac de profundissimo quaestionum pelago cymbam collationis hujus ad tutissimum silentii portum compendium nostrae rusticitatis attraxit. In
Abbreviated transcription (Latin):
examinationẽ ortꝰ. atq ũciĩ. exqͥ
uidelicet una q̃q ꝓcessit. ⁊ son¬
sid̾atione finis. ad quẽ una q̃q
cont̾ecdit. satis euident᷑ ac ꝓpͥe
colligẽs. parit̃ de huiꝰ corporis.
asq animȩ separatione discep¬
tans. ita disseruit. Priusꝗͣ conuer¬
tat᷑ puluis int̾ra sic fuit ⁊ sp̃c
reuertat᷑ addm̃ qͥ dedit eũ Quid
aꝑtiꝰ dici potuit. quã ut mate¬
riã carnis quã puluerẽ noĩauit.
qͥa dehoĩs semine sumit exor¬
diũ eiꝰq uidet᷑ ministerio semi.¬
nari. uelut et̾ra sũptã. iterũ
reuerti. ꝓnuntiaret ad t̾rã. sp̃m¬
uero qͥ ñ ꝑꝯmixtionẽ sexus utri¬
usq generat᷑. s peculiarit᷑ adeo
solo tͥbuit᷑ ad auctorẽ suũ redi¬
re signaret: Qd̃ ⁊̃ ꝑ illãdei in¬
sufflationẽ qͣ adã pͥmitꝰ anima¬
uit euident̃ expͥmit. Itaq hic
testimoniis manifeste colligimꝰ pa¬
trẽ sp̃uũ dici neminẽ po sͦeꝯẽ.

Expanded text:
examinatione ortus atque initii, ex quo examinatione ortus atque initii, ex quo uidelicet unaquaeque processit, et consideratione finis ad quem unaquaeque contendit satis euidenter ac proprie colligens pariterque de huius corporis atque animae separatione disceptans ita disseruit: priusquam conuertatur puluis in terram sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eam. quid apertius dici potuit quam ut materiam carnis, quam puluerem nominauit, quia de hominis semine sumit exordium eiusque uidetur ministerio seminari, uelut e terra sumptam iterum reuerti pronuntiaret ad terram, spper conmixtionem sexus utriusque generatur, sed peculiariter a deo solo tribuitur, ad auctorem suum redire signaret? quod etiam per illam dei insuffiationem, qua Adam primitus animauit, euidenter exprimitur. itaque his testimoniis manifeste colligimus patrem spirituum dici neminem posse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
llud uͦ qd̾ cios de diabolo
mouerat. qr mendax ẽ. ⁊
uter eiꝰ. qͦd uidelicet tã ipse quã
iter suus mendax ꝓnuntiariui.¬
bat᷑ ad ño. satis abfurdũ ẽ. hoc
leuter opinari. Ut enĩ paulo.
ct nec ania qͥdẽ potest ani.¬
na pcreare. licet c̃cretionẽ car¬
ns ñ dubitemꝰ humano semine
palescere. ita de utraq substatia
pẽ carnis ⁊ animȩ. q̃ cuiq ad scͥ.¬
at̾ auctori apło manifestiꝰ di¬
inguente deinde patres inqͥt
arnis nr̃e habuimꝰ eruditores
⁊reuerebam eos. Non multoma.¬
ois subiciem̾ patri sp̃uũ ⁊ uiuemꝰ:
Ed hac diuisione clariꝰ potuit
definire. Ut carnis qͥdẽ nĩȩ pa¬
tres hõies ꝓnuntiaret. animaꝵ
Manꝰ tuȩ fecer̃t me.⁊ plasma-¬
uer̃t me. Et heatꝰ iob. Nonne
sic̃ inqͥt mulsisti me. ⁊ coagu.¬
lastime ut caseũ: Oslibꝰ ⁊ uer¬
uis cõpegisti me. Et dñs ad iere¬
ro. noui te. Et eccłastes uͦ utriꝰq
substantiȩ naturã atq originẽ.

Expanded text:
ud uero quod uos de diabolo mouerat: quia mendax est et pater eius, quod uidelicet tam ipse quam pater suus mendax pronuntiari uideatur a domino, satis absurdum est hoc uel leuiter opinari. ut enim paulo aut ne animam quidem potest anima procreare, licet concretionem carnis non dubitemus humano semine coalescere, ita de utraque substantia, id est carnis et animae, quae cui adscribatur auctori, apostolo manifestius distinguente: deinde patres, inquit, carnis nostrae habuimus eruditores et reuerebamur: non multo magis subiciemur patri spirituum et uiuemus? quid hac diuisione clarius potuit definire, ut carnis quidem nostrae patres homines pronuntiaret, animarumanus tuae fecerunt me, et plasmauerunt me. et beatus Iob: nonne sicut lic, inquit, mulsisti me, coagulasti me ut caseum? ossibus et neruis inseruisti me. et dominus ad Hiererem, noui te. Ecclesiastes uero utriusque substantiae naturam atque originem
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbro animũ merori. subde¬
bat. Hec nobis ipse theodeci¬
silus narrauit. digitũq mon¬
strauit Et ĩ supͣdicto cenobios
luxouio.Tale qͥddã uice alia
simile gessit. Nã qͥdã p̃sbiter e
parrochianis pat̾ bobolimqͥ
nc̃ bobiensi cenobio p̃est. uiu¬
niocus nõie. adbeatũ colũba¬
nũ uenit. Eratq ĩ saltu cũ
fribꝰ. oblignorũ oportumtates
parandas. Cũ q supradictꝰ uis¬
mocus uenisset. miransq asi¬
cẽt qͣnta ui trũcũ querqͥcu¬
neis arieteq partirent. elapss
etrunco cuneus. mediã fr̃o te
secauit. ac uenarũ ꝓfluas san

Expanded text:
membro animum meroris subdemembro animum meroris subderat. Haec nobis ipse Theudegisilus narravit digitumque monstravit. Et in supradicto caenubio Luxovio tale quiddam vice alia simile gessit. Nam quidam presbiter ex parrochianis, pater Boboleni, qui nunc Ebobiensi cenubio praeest, Winiocus nomine ad beatum Columbanum venit; eratque ille in saltum cum fratribus ob lignorum opoparandas. Cumque supradictus Winnocus venisset, miransque aspiceret quanta vi truncum quercus cuneis arieteque partirent, elapsus e trunco cuneus mediam frontem secavit, ac venarum profluas san
Abbreviated transcription (Latin):
ialiqͦ uͦ inserere nitimͣ que
parua hominibꝰ udeant᷑
erit obtrectatorũ latratibꝰ patẽs
c̃ditoris largitio. qͥ eq ĩ mini¬
mis ut ĩmagnis miscd̃it᷑ aspi¬
rat. nec differt in modicis au¬
rẽ pietatis accõmodare sic̃
ĩ maximis exaudit uota p̃cã¬
tis. Quadã ⁊ enĩ die cũ uir dĩ
egregiꝰ ad p̃cidendã messẽ. cũ
fr̃ib penes calmẽ quã bant ari¬
tiã uocant. uenisset flenteq
austro falce segetẽ. secarent. e¬
uenit ut unꝰ eoꝵ theodegisi¬
ius noĩe. digitũ falce p̃cidẽt
Nec ꝓrsus hereret p̃t̃ pellis
paruȩ retẽtacło. Itaq uir dĩ the
ĩꝑat ut cũ sodalibꝰ ceptũ opꝰ ꝑ¬
ficiat. At ille rei gestȩ causam
ꝓmit. Celer ille ad ipsũ yꝑat di¬
gitũq illitũ saliua. pͥstinȩ stati
sanitati redd̃it. Imꝑat ut accelãt
ceptũ opꝰ. uires augeat. Cepit c̃
gaudio geminare laborẽ. ac p̃
cet̾is ad p̃ciendã stipulã ube¬
rius urgere. qͥ dudũ dep̃ciso.

Expanded text:
aliqua inserere nitimur quae parva hominibus videantur, erit obtrectatorum latratibus patens Conditoris largitio, qui aeque in minimis ut in magnis misericorditer aspirat: nec differt in modicis aurem pietatis accommodare, sicut in maximis exaudit vota petentis. Quadam etenim die cum vir Dei egregius ad praecidendam messem cum fratribus penes Calmem quam Baniaritiam vocant, venissent, flanteque ante, falce segetem secarent, evenit, ut unus eorum Theudegisilus nomine digitum falce praeciderit, nec prorsus hereret preter pellis parvae retentaculo. Itaque stanterat, ut cum sodalibus coeptum opus perficiat. At ille rei gestae causam promit. Celer ille ad ipsum properat digitumque inlitum salivo pristine statim sospitati reddit; imperat, ut celer ad coeptum opus vires augeat. Coepit cum gaudio geminare laborem ac pre ceteris ad praecidendam stipulam uberius urguere, qui dudum de preciso
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ẽẽ. ut qualis ⁊ qͣnta rot̾un-¬
ditas infra ripri inerat corona.
talis maltũ creuisset urna. Qũa.¬
tũ fuit ĩꝑantis meritũ. qͣnta obe¬
dientia subseq̃ntis. ut sic utriusq
tͥsticiã dñs uoluisset auertere.
ne si fr̃m substantiã ĩꝑantis ⁊ obe¬
dientis ardor diminuisset ãbo
se alicitis alim̃tis abdicassent:
Sicq ȩquus arbit̃ occrit ut u¬
trorũq culpas absolueret qͣs
illi si casu ueniente ⁊ dño ꝑmit¬
tente fuisset patratũ ambo su.¬
is noxis: euenisse asseruissẽt.
odẽ tẽpore actũ ẽ. ut ꝑdẽsa

Expanded text:
natum esse, ut qualis et quanta rotunnatum esse, ut qualis et quanta rotunditas infra tybrum inerat coronae, talis in altum crevisset urna. Quantum fuit imperantis meritum! quanta obedientia subsequentis! ut sic utriusque tristitiam Dominus voluisset avertere; ne si fratrum substantiam et imperantis et obedientis ardor diminuisset, ambo se a licitis alimentis abdicassent. Sicque aequus Arbiter occurrit, ut utrorumque culpas ablueret, quas illi se casu eveniente et Domino permittente fuisset patratum, ambo suis noxis evenisse asseruissent. 27. Eodemque tempore actum est ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cet̾is ĩorbẽ t̾rarũ gẽtibꝰ p̃t̃ scordi¬
discis ⁊ dardanis gentes q̃ occe¬
anũ ĩcolũt usit̾at᷑: id. ẽ. gallia. bri.¬
tãnia. hib̾nia. germania. cet̃eq¬
q̃ ab eoꝵ moribꝰ ñ disciscunt uas qͦd
lariũ deportat. ⁊ ante uas qͦ cer¬
uisa c̃dita erat apponit. tractoq¬
serraculo meati. inciprũ curre
sinit. Quẽ subito patris ĩꝑio. ali.¬
us e fr̃ibꝰ uocauit. At ille obe¬
dientiȩ igne ardens. oblitꝰ mea¬
tũ obserare. ꝑniei cursu adbe¬
atũ ꝑgit uirũ. serraculũ quẽ
duciculũ uocãt manu defert. Post¬
quã sibi uir dĩ q̃ uoluerat ĩꝑata
depinsit. recordatꝰ neglegentiȩ. ce¬
ler adcellariũ redut coniciens
nichil ĩ uaseᷤ q ceruisa dec̾rebat
remansisse. intuitꝰ supra ciprum
ceruisã creuisse ⁊ nec minimã
stillã foris cecidisse. Intuitꝰ ut cre.¬
deres. in longitudinẽ ciprũ gemi¬

Expanded text:
ceteris in orbe terrarum gentibus preter Scorceteris in orbe terrarum gentibus preter Scordiscis et Dardanis gentes quae Oceanum incolunt usitantur, id est Gallia, Brittania, Hibernia, Germania, ceteraeque ab eorum moribus non disciscunt –, vas quod larium deportat et ante vase quo cervisa condita erat adponit, tractoqserraculo meatum in tybrum currere sinit. Quem subito Patris imperio alius e fratribus vocavit. At ille obedientiae igne ardens, oblitus meatum obserare, pernici cursu ad beatum pergit virum, serraculum quod duciculum vocant, manu deferens. Postquam sibi vir Dei quae voluerat imperata deprompsit, recordatus negligentiae, celer ad cellarium rediit, conjiciens nihil in vase de quo cervisia decurrebat remansisse. Intuitusque supra tybrum cervisiam crevisse, et nec minimam stillam foris cecidisse, ut crederes in longitudinem tybrum gemi
Abbreviated transcription (Latin):
luxouio. tegum̃ta manuũ qͦs galli
uuantos uocãt. qͦs adoꝑis laborẽ
solitꝰ erat habere. supͣ lapidẽ qui
ante fores refectorii erat reposuit.
Moxq qͥete reddita. coruus ales
rapar aduolauit unũq exeis rostro
fereis abstulit. Lacta refectionis
hora. foris uir dei rediẽs. tegum̃ta
manuũ reqͥrit. Cũq õs intͤ se c̃.¬
qͥrerent qͥs abstulisset. uir sc̃sait.
nullũ aliũ eẽ qͥ sine cõmeatu ali¬
qͥd atting̾ere p̃sũpsisset. nͥ alitẽ
qͥ anoe dimissus ad archã ñ reme¬
asset Addiditq se nullo mͦ suos
male sublatũ furtũ rostro re.¬
portat. Nec se płnugera conat᷑
eriꝑe fuga. s mitis ante omniũ
c̃spectũ oblitꝰ ferocitatis. ulcio¬
nẽ expectat. Quẽ uir sc̃s abire
qui tanta suis famłis beneficia¬
p̃stat. ut ñ solũ hominũ honori¬
bꝰ s etiã auiũ obedientia clarescãt.
cłm c̃ hora iã refectionis app.¬
pinquaret. ⁊ minister refecto.¬
rũ ceruisã administrare conaret᷑.

Expanded text:
Luxovio, tegumenta manuum, quos Galli wantos vocant, quos ad operis labore solitus erat habere, supra lapidem qui ante fores refecturii erat deposuit; moxque, quiete reddita, corvus alis rapax advolavit, unumque ex eis rostro ferens, abstulit. Peracta refectionis hora, foris vir Dei rediens, tegumenta manuum requirit. Cumque omnes inter se conquererent, qui abstulisset, vir sanctus ait, nullum alium esse, qui sine comeatu aliquid adtingere presumpsisset, nisi alitem, qui a Noe dimissus, ad arcam non remeavisset; addiditque nullo modo suos male sublatum furtum rostro reportat nec se pennigera conatur eripere fuga, sed mitis ante omnium conspectum, oblitus ferocitatis, ultionem expectat, quem vir sanctus abire qui tanta suis famulis prestat, ut non solum hominum honoribus, sed etiam avium oboedientia clarescant. Cum hora refectionis appropinquaret, et minister refectorii cervisiam administrare conaretur
Abbreviated transcription (Latin):
habesꝰ inelemosinaꝵ fructu. Inclu-¬
de inqͥt elemosinã incorde paupe¬
ris.⁊ipsa exorabit ꝑte intẽpore

Expanded text:
habes in elemosynarum fructu: include, inquit, elemosynam in corde pauperis, et ipsa exorabit pro te in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
adño. inquantũ exꝑti sumꝰ in¬
Uorantes nos nulla ĩditio:¬
int̃pellauerit hesitatio. et
siouciã petitionis nr̃e qͦdã de¬
ꝑatione deiecerit. s obtinuis¬
e nos ĩpsa orationis effusiõe
id poscimꝰ senserimꝰ: ñ ambiga¬
nꝰ p̃ces nr̃as ad dm̃ efficaciter
penetrasse Tantũ enĩ qͥs exau-¬
uiri atq obtinere merebi e aut
it deũ crediderit posse p̃ ..¬
tare. In retractabił nãq ẽ dñi¬

Expanded text:
no, in quantum experti Munus, inorantes nos nulla interpellauerit haesitatio et fiduciam petitionis nostrae quadam desperatione deiecerit, sed obtinuisse nos ipsa orationis effusione quod poscimus senserimus, non ambigamus preces nostras ad deum efficaciter penetrasse. tantum enim quis exaudiri atque obtinere merebitur, l deum crediderit posse praestare. inretractabilis namque est domi
Abbreviated transcription (Latin):
er Manꝰ: hãc exauditiõis
fiduciã nimirũ de cõsciẽ¬
dȩ puritate credimꝰ emanare.
eterũ nos quoꝵ cor adhuc
peccatorũ spma cõpungit. q̃admo-¬
dũ eã hr̃e possumꝰ. nullis patroci-¬
nantibꝰ meritis. ex qͥbꝰ exaudie¬
das orationes nr̃as fiducialit̃ p̃¬

Expanded text:
ERMANVS: Hanc exauditionis fiduciam nimirum de conscientiae puritate credimus emanare. ceterum nos, quorum cor adhuc peccatorum spina conpungit, quemadmodum eam habere possumus nullis patrocinantibus meritis, quibus exaudiendas orationes nostras fiducialiter pr
Abbreviated transcription (Latin):
tis affectũ. ñ meã uob̃ s beq
antonũ sententiã ꝓferã. Qi
ita non nũꝗͣ moradione no¬
uimꝰ ꝑstitisse: ut eodẽ ĩ exces¬
su m̃tis freq̃nt̃ orantẽ. cũs¬
lis ortꝰ cepisset ĩfundi. audie¬
rimꝰ eũ inferuore sp̃c ꝓcla¬
mantẽ Quid me ĩpedis sol
qͥ ad hoc iã oriris. ut me ab
huiꝰ ueri luminis ab̃trahas
claritate: Cuiꝰ etiã hec qͦs
ẽ suꝑ orationis fine celestis
monacħꝰ uł hoc ipsũ qͦd ora

Expanded text:
tis adfectum, non meam nobis, sed beati Antoni sententiam proferam. quem ita nonnumquam in oratione nouimus perstitisse, ut eodem in excessu mentis frequenter orante cum solis ortus coepisset infundi, audierimus eum in feruore spiritus proclamantem: quid me inpedis, sol, qui ad hoc iam oreris, ut me ab huius ueri luminis abstrahas claritate? cuius etiam haec quoque est super orationis fine caelestis monachus uel hoc ipsum quod orat
Abbreviated transcription (Latin):
abeo exdifficiliũ q̃stionũ ma¬
teria sensus q̃rere. At ille pa
ne ĩobediens magistro appa¬
reret. ñ cenodorie tactꝰ uitio
s magistro parẽdo uice u̾sa ob¬
iecta sͥ elugubrabat. memor
illiꝰ psalmografi p̃conio. Aꝑi
os tuũ ⁊ ego adĩplebo illud
Tantũ eiꝰ inpectore diuinas
theduri scͥpt᷑aꝵꝵ abscõditi tẽ¬
nebant᷑. ut intra adolesoen¬
ne ȩtatẽ detentꝰ. psalmoꝵ li¬
brũ elumato sermone expo¬
ñet Multaq alia q̃ uel ad
cantũ digna. ł addocendũ u.¬
tilia c̃didit dicta.
edit deinde oꝑã ut mona¬
chorũ necteretor societa
ci⁊ monasteriũ cuiꝰ uocabubũ
benechor petiit ĩ qͦ p̃sul uirtu¬
tũ ub̃tate cluebat. beatꝰ cõmo¬
gellꝰ egregiꝰ int̾ suos. monacho¬
iũ pat᷑ Queͥq ⁊ religionis stu¬
dio ⁊ regularis discipline cul.

Expanded text:
ab eo ex difficilium quaestionum materia sensus quaerere. At ille pavne inobediens magistro appareret, non coenodoxiae tactus vitio, sed magistro parendo, vice versa objecta sibi elucubrabat, memor illius Psalmographi praeconii: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Tantum ejus in pectore divinarum thesauri Scripturarum conditi tenebantur, ut intra adolescentiae aetatem detentus, Psalmorum librum elimato sermone exponeret; multaque alia, quae vel ad cantum digna, vel ad docendum utilia, condidit dicta. Dedit deinde operam, ut monachorum necteretur societate, ad monasterium cuius vocabulum est Benechor petiit, in quo presul virtutum ubertate cluebat beatus Commogellus, egregius inter suus monachorum pater, quique et religiones studio et regularis discipli
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ leue ẽ. suꝑ se ferre. semet ip¬
sũq qͥ ab negando ac crucẽ su¬
ã collendo xp̃m sequi. Ut qui
alioꝵ doctor fut᷑us erat. ipse qͦd
doctͥna didicerat. ĩ sui corporiᷤ
mortificatione ferendo uberiꝰ
exẽplo. mõstraret ⁊ qͥ aliis ĩplẽ¬
da fore docturas erat. ipse pͥ¬
us ĩplebat. ꝑactis itaq annoꝵ¬
multorũ ĩmonasterio cͥculis.
cepit ꝑegͥnationẽ desiderare.

Expanded text:
bus leve est, super se ferre, semetipsumque sibi abnegando, ac crucem suam tollendo, Christum sequi: ut qui aliorum doctor futurus erat, ipse quod doctrina didicerat, in sui corporis mortificatione ferendo, uberius exemplo monstraret; et qui aliis implenda fore docturus erat, ipse prius impleret. Peractis itaque annomultorum in monasterio circulis, coepit peregrinationem deside
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eo tẽpore singulari religio¬
ne.⁊ scͥpt᷑aꝵ sacraꝵ scientiȩ
flore int̾ suos pollebat. Quẽ
cũ uir sc̃s ingenii sagacisẽ
uideret. õiũ diuinaꝵ scͥptu¬
raꝵ studiis ĩbuit. Ita tñ itcsi¬
eri assolet c̃ludẽdo. ut mag¬
st̃ discipłm suscitare conaie¬

Expanded text:
 eo tempore singulari religione et Scripturarum sacrarum scientiae flore inter suos pollebat. Quem cum vir sanctus ingenii sagacis esse viderèt, omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit: ita tamen, ut fieri assolet, colludendo magister discipulos sciscitari cona
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec ignis uidiciĩ penali cruci¬
tu expurgaturꝰ inueniat. scd̃m il¬
ud Multe tͥbulationes iustorũ
t fili noli negligere disciplinã
ni. neq fateͥgeris cũ ab eo increpa¬
s. Quẽ enĩ diligit dñs corripit.
agellat autẽ omnẽ filiũ quẽ
cipit. Quis enĩ est filiꝰ. quẽ nõ
pripit pat̃ Quod si extra disci¬
plinã estis: cuiꝰ participes facti st̃
om̃s : Ergo adulterĩni. ⁊ ñ filuĩ estiͤ.
Et in apocalypsi. Ego qͦs amo arguo
et castigo. Ad qͦs ⁊̃ subfigura hier¬
łm. exꝑsona dei ita ꝑieremiã ser¬
mo dirigit᷑. faciã enĩ ꝯsumationẽ
ĩcunctis gentib inqͥbꝰ disꝑsite de.
Te autẽ ñ faciã inc̃sumationẽ. s¬

Expanded text:
post haec iudicii ignis poenali cruciapost haec iudicii ignis poenali cruciatu expurgaturus inueniat, secundum illud: multae tribulationes iustorum, et: fili, noli neglegere disciplinam domini, neque fatigeris cum ab eo increparis: quem enim diligit dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit. quis enim est filius qa disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulterini et non filii estis. et in Apocalypsi: ego quos amo, arguo et castigo. ad quos etiam sub figura Hierusalem ex persona dei ita per Hieremiam sermo dirigitur: faciam enim consummationem in cunctis gentibus, in quibus dispersi te: te aute
Abbreviated transcription (Latin):
RGo licet dixerimꝰ inferue
homines tͥplici ratione tẽptas
dationẽ intdũ obmerita delid
Et ob ꝓbationẽ qͥdẽ. ut beatũ a¬
hã ł iob. multosq sc̃oꝵ tribula¬
nscuncti itineris illiꝰ. ꝑ qd̾ ad dux̃
te dñs ds̃ tuus qͥd raginta ãnoͥs ꝑ
desertũ. ut affligeret te atq tẽpta¬
ret:⁊ nota fierient q̃ intuo animo
uersabant᷑ utrũ custodires mãdata
illiꝰ an ñ. Et illud qd̃ inpsalmo dr̃
pbaui te aput aquã contͣdictionis
ldiob qͦ. An putas me tͥ alit̃ locu-¬
tũ quã ut appates iustus: ob emũ¬
dationẽ uͦ. cũ iustos suos ꝓparius qͥbꝰ¬
dã leiubꝰq peccatis. seu ꝓelatione suȩ
quritatis. humiliãs diuersis tẽptati¬
nibꝰ tradit: ut omnẽ sordẽ cogitati¬
nũ.⁊ ut uerbis ꝓphetȩ dicã. scori¬
ĩ quã in occultis eorũ p̃uidet ẽẽ cõ¬
retã excoq̃ns ĩp̃senti. uelut aurũ
urũ. fut᷑o tr̃asmittat examint. Nil
neis residere ꝑmittẽs. qd̾̃ scrutans

Expanded text:
rgo licet dixerimus bipertihomines triplici ratione temptari: undationem, interdum ob merita delictorum. et ob probationem quidem ut beatum Abraham, ut Iob multosque sanctorum tribulaaberis cuncti itineris illius, per quod adduxit te dominus deus tuus quadraginta annis per desertum, ut adfligeret te atque temptaret, et nota fierent quae in tuo animo uersabantur, utrum custodires mandata illius an non. et illud quod in psalmo dicitur: probaui te ad aquam contradictionis. ad Iob quoque: an putas me tibi aliter locutum quam ut appareres iustus? ob emundationem uero, cum iustos suos pro paruis quibusdam leuibusque peccatis seu pro elatione suae puritatis humilians diuersis temptationibus tradit, ut omnem sordem cogitationum et ut uerbis prophetae dicam scoriam, quam in occultis eorum peruidet esse concretam, excoquens in praesenti uelut aurum purum futuro transmittat examini, nihil in eis residere permittens quod scrutans
Abbreviated transcription (Latin):
me dñe et tẽpta me: ure renes
meos ⁊ cor meũ. Esaias qͦq utilita¬
tẽ huiꝰ t̾eptationis intelligẽs. cor¬
ripe inquit nos dñe. uerũptam̃ in
iudicio ⁊ ñ ĩfurore tuo. Et iter
me ꝓmerito autẽ peccatorũ. pla¬
ga dẽptationis infert᷑: ut ibi pla-¬
gas popło isrłi. ̃missurũ se dñs
c̃minat᷑ dicens. Dentes bestiaꝵ ĩ¬
mittã ĩeos: cũ furore trahentiũ
ꝑcussi filios ur̃õs disciplinã ñ re-

Expanded text:
e, et tempta me: ure renes meos et cor meum. Esaias quoque utilitatem huius temptationis intellegens corripe, inquit, nos domine, uerumtamen in iudicio: et non in furore tuo, et iterum: pro merito autem peccatorum plagas temptationis infertur, ut ibi plagas populo Israheli inmissurum se dominus conminatur dicens : dentes bestiarum inmittam in eos, cum furore trahentium percussi filios
Abbreviated transcription (Latin):
nec illa nos aduoluptates noxiȩ i¬
missionis ĩpulerit. nec ista ad despa¬
tionẽ atraxerit ⁊ q̃ relã. s similit
deo grãs in utͦq refẽntes. parẽ fric¬
tũ descdis aduersis q capiamꝰ qͥ¬
lẽ se ille uerꝰ ambidexter dochis
gentiũ fuisse destat᷑ dicẽs. Ego em̃d
dici inqͥbꝰ sum sussiciẽs ẽẽ. Scio h
miliari. scio ⁊ habũdare. Uͥq ⁊ ĩ oil¬

Expanded text:
nec illa nos ad voluptates noxiae remissionis impulerit, nec ista ad desperationem adtraxerit et querellam, sed similiter deo grates in utroque referentes parem fructum de secundis aduersisque capiamus. qualem se ille uerus ambidexter doctor gentium fuisse testatur dicens: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. scio et humiliari, scio
Abbreviated transcription (Latin):
D
alẽ da nob̃ hodie. qͦd alius eua¬
gelista cotidianũ dixit. Illã  No¬
bilitatis ac substantiȩ eiꝰ signi¬
ficat qͥlitatẽ qua scilicet suꝑͦ om̃s
substantias sit. atq om̃s creatus

Expanded text:
d alem da nobis hodie, quod alius euangelista cotidianum dixit. illud nobilitatis ac substantiae eius significat qualitatem, qua scilicet super omnes substantias sit atque omnes creatu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmercia uexerat omnẽ sup¬
pellecilẽ comitesq recipit.
Cũ iã remigantes ꝓsperantibꝰ
zefiris nauis ad alta pelagi
tẽderet undaꝵ moles adueñ.
nauẽq ad litꝰ redire coegit. ple¬
nãq t̾rȩ solo depulsã reliqͥt.
Collectoq fluctu ĩsinbꝰ eqͦr qͥe¬
uit. Mãsit gͦ ꝑtͥduũ absq ũdis
carina. Intellexit gͦ dñs nauis
obuiri dĩ supellectilẽ comites¬
q receptos sic ẽẽ detẽtũ. Fuit
tandẽ c̃siliũ reici oĩa anauis¬
sinibꝰ. q̃ aduirũ dĩ ꝑtinebant.
Nec mora. undaꝵ moles ad fuit.
dei. ut retro ãplius repedaret.
rediit. nullo obstante qͦ uellet
ire.S magis ꝓut qͥsq poterat ui-¬
rũ dei honoribꝰ ac sũptibꝰ fulciebat.
ꝯditoris manebat auxiliũ. qͥa ꝓr
oĩbꝰ. oĩa largiendo demõstrat. ut
aboĩb ꝓmunerũ suarũ glorifice¬
t᷑. largicione. Moratꝰ gͦ ibi pau¬
lulũ post adclothariũ helꝑici

Expanded text:
cominercia vexerat, omnem supcominercia vexerat, omnem suppellectilem comitesque recepit. Cum iam remigera arte, prosperantibus zepheris, navis ad alta pelagi tenderit, undarum moles obvenit navemque ad litus redire coegit planoque terris solo depulsam reliquid, collectoque fluctu, in sinibus aequor quievit. Mansit per triduum absque undis carina. Intellexit ergo dominus navis, ob viri Dei suppellectilem comitesque receptos se esse detentum. Fuit tandem cfinibus quae ad virum Dei pertinebant. Nec mora, undarum moles adfuit, se voluntatem Dei ut retro amplius repedaret. rediit, nullo obstante quo vellet ire; sed magis prout quisque poterat virum Dei honoribus ac sumptibus fulciebat: Conditoris manebat auxilium: quia nuomnibus omnia largiendo demonstrat, ut ab omnibus pro munerum suorum glorificetur largitione. 48. Moratus ergo ibi pau post ad Clotharium Chilperici
Abbreviated transcription (Latin):
oblatũ munꝰ reciꝑent. Omira
c̃ditoris pietas Egre ñ sinit ut
sua oona egentibꝰ largiendo de¬
ministret Tẽptari ꝑmitat. ut
intẽptatione subuemiens suoꝵ
uberiꝰ in se corda excitet faml̃c
Sua menbra seuis laceranda
tradit. ut cͥca sanatorũ medicũ
multiplicata dilectio. conferme¬
tur aliaq simul nobilis ⁊ relici¬
osa femina doda noie. direxit
ducenta frum̃ti. ac ꝑmiscue
centũ modia. Que causa maxi¬
mã uerec̃diã urbis illiꝰ ponti¬
fici. excitauit. noĩe soffronio
er demonis peste plena c̃ fiba
itẽq alia truci morbo repleta.
uenit. Quas cũ colũbanꝰ uidis¬
set cõmunẽ peis dñi exora¬
uit Sanitatiq pꝰ redditas co¬
ep̃c. una cũ theodobaldo
comite iuxta regis ĩꝑiũ beatũ
colũbanũ naui susceptũ. adhi.¬
b̾niã distinare p̃parabant s
uir dĩ inqͥt. Si nauis q̃ simbꝰ
lẽ somitesq suscipiat. Ego in¬
t̃im scafa receptꝰ. ligeris u̾da
rar. Reꝑta gͦ naui q̃ scotorũ

Expanded text:
oblatum recipiant'. O mira conditoris pietas! Egere sinit, ut sua dona egentibus largiendo demonstret; temptari permittit, ut in temptatione subveniens suorum uberius in se corda excitet famulorum; sua membra sevis laceranda tradit, ut circa sanatorum medicum multiplicata dilectio confirmetur. Aliaque simul nobilis et religiosa femina Doda nomine direxit ducenta frumenti ac promiscue centum modia. Quae causa maximam verecundiam urbis illius pontifici excitavit nomine Soffronio,er demonis peste plena cum filia, idemque tali atrocitate repleta, venit; quas cum Columba vidisset, communem pro eas Dominum exoravit sanitatique post redditas episcopus una cum Theudoaldo comite iuxta regis imperium beatum Columbanum nave susceptum ad Hiberniam destinare properabant. Sed vir Dei inquit: 'Si lem comitesque suscipiat; ego interim scafa receptus Ligeris unda rar'. Reperta ergo navis quae Scottorum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ clothariꝰ iuxta eiꝰ ĩꝑiũ omĩa
em̃dat᷑us. Erat i clatarius sol¬
lers in amore sapientiȩ. Inuentũ gͦ ob.¬
tatũ munꝰ gratificabat. Morãte gͦ eo
penes clothariũ. lis orit᷑ int̾ theode¬
bertũ ⁊ theod̾icũ Et disceptantibꝰ u.¬
trisq de regni t̾mino. ut̃q ad chlo.
tariũ legatos dirigt̃. Utͣq aduersus
pare auxiliũ postulat. Qđ clotha¬
riꝰ beato colũbano ĩsinuare ꝓcurat.
c̃ sulens ut si uideret᷑ eiꝰ c̃filiu. se uni
c̃sentiẽdo contia aliũ duicare. Ad
quẽ ille ꝓpħico repletꝰ sp̃u ait.
Neutri te fore pariturũ tui c̃siluẽ.
Tua intra tͥennii tẽpꝰ inditione utͦ¬
thariꝰ aiuiro dĩ talia sͥ ꝓpħico ore
dici. neutri parere uoluit. S ꝓmis¬
sũ s tẽpus fidelit̾ expectãs post
potitꝰ ẽ. tͥũpho uictorie

Expanded text:
se Chlotharius iuxta eius imperium omnia emendaturum. Erat enim Chlotharius sollers in amore sapientiae. Inventum ergo optatum munus gratificabat. Morante ergo eum poenes Chlotharium, lis oritur inter Theudebertum et Theudericum. Disceptantibus utrisque ddirigunt, uterque adversum parem auxilium postulat. Quod Chlotharius beato Columbano insinuare procurat, consulens, ut si videretur eius consilii, se unum consentiendo contra alium dimicare. Ad quem ille prophetico repletus spiritu ait, neutris te fore pariturum consiliis; tua intra triennii tempus in ditione uttharius a viro Dei talia sibi prophetico ore dici, neutri parere voluit; sed promissum sibi tempus fideliter expectans, post potitus est triumphus victori
Abbreviated transcription (Latin):
& in inferno ac morte sũt consti.¬
tuti. his enĩ indiciis. uł dĩ uł dia¬
boli discernit᷑ regnũ. Et reuera
si sublimi m̃tis intuitu consid̾e¬
mꝰ statũ illũ in qͦ degũt angłi. ce.¬
lestes suꝑnȩq uirtutes. quȩ uere

Expanded text:
et in inferno ac morte sunt constiet in inferno ac morte sunt constituti. bia enim indiciis uel dei uel diaboli discernitur regnum. et re uera si sublimi mentis intuitu consideremus statum illum, in quo degunt caelestes supernaeque uirtutes quae uere