comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illaiã nõsint alenda corpalibus
alim̃tis. quib alebanti sta. s pͥstiã
bilitas attenus accipienda ẽ qua¬
tenus egͥtud̃em ita nulla cõpaista
illa patient᷑. sicut necistapacipõsũt.
a ñ pcc̃m. Alio loco la boriosior ẽ inq̃¬

Expanded text:
corporalibus alimentis, quibus alebantur ista: sed pristina stabilitas hactenus accipienda est, quatenus aegritudinem ita nullam corpora illa patientur, sicut nec ista pati possent ante peccatum. 4. Alio loco: Laboriosior est, inq
Abbreviated transcription (Latin):
constitir inr̾ nos cliligñt̾ rõne
discussa. malũ nõ ex ortũ. nisi
ex libõ uolũtatis abittio. tres
libriqꝰ eadẽ disputatõ pepĩt appe¬
llati sũt de libõ ãbitrio. Quoꝵ¬
ẜm et it̾iũ. in affriga iã ippone¬
regio pb̾r ordinatꝰ. sicut tẽ porui
tm̃nĩani. In bis libris ita młtacliꝰ¬
ẜto sũt. ut intidentes nõ nulle
questiões. quasł enodare nõ po¬

Expanded text:
constitit inter nos, diligenter ratione discussa, malum non exortum nisi ex libero voluntatis arbitrio; tres libri quos eadem disputatio peperit, appellati sunt, de Libero Arbitrio. Quom et tertium in Africa, jam etiam Hippone-Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminavi. 2. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas vel enodare non po
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾ ac me ipm̃ constͥnge̾. dũ qrͣ
tibi p̃cipio. nt nich̃ aliuid age̾
quã recide̾ mithi. cui me maxĩe
delõ Uͥ indo̾rclice̾ potiuns debiis¬
se ed dẽ dõ. cui me maxĩe delõ.

Expanded text:
cere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime debeo. Ubi videor dicere potius debuisse, Redderer Deo, cui me maxime debeo.
Abbreviated transcription (Latin):
gratis daret . ꝙ in aliis opuscul.
nũs satis egimꝰ istos inimicoshꝰ
gre nouos pẽticos refellũes. qm
quippe illi nõ clũ erãtis contͣma
nicheos conscriptisũr de libõ a¬
bino. nõ oĩmo de ista deigr̃ate
ricuimꝰ. quã nefanda inpietate
conant anferre. Diximꝰ quippe
fũt omĩa bona. hoc ẽ adõ. Et pa¬
nlo post. u̾tures inq̃ iquibus
recte nunt᷑. magna bona fũtispes
auͣt quorlib corꝑm. si ñ quib

Expanded text:
gratis datur. quod in aliis opusculis nostris satis egimus istos inimicos huius gratiae, nouos hereticos, refellentes, quamuis quippe illi nondum erant — sed contra Manicheos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippesunt omnia bona, hoc est deo. et paulo post: uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet co
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝙ scriptũẽ. hic lib̾ca̾ture celi et
tr̾e conec adam ⁊ mułr eius misse
sũt deꝑadiso. custodiapõita ẽ ligͦ
nite. De m̃ infinelibrierrorimait¬
heorũ. fidem cacholice uĩtatis appo¬
sui. quid ulli dicant. ⁊ quid clicamꝰ.
b̾nit̾ aꝑteq cõplectens. Ꝙ u̾o̾dixi.
illud añt luñ nõ maco nabiliũ.
auĩu oculos pascit. s pura corda e¬
corñ. quidõ cesũr. ⁊ ab amore uisi¬
biliũ rerũ et tꝑaliũ. se ad eius p̃cep¬
ta ĩplendaconu̾tũt. ꝙ om̃s hoĩes
possũt si uclĩt. nõ putẽt noni b̾e̾ti¬
tipelagiam. scłm cos cẽ dictũ. ner̃¬

Expanded text:
urae caeli et terrae, donec Adam et mulier eius dimissi sunt de paradiso et custodia posita est ligno uitae. deinde in fine libri errori Manicheorum fidem catholicae ueritatis opposui, quid illi dicant et quid dicamus, breuiter aperteque conplectens. Quod uero dixi: illud autem lumen non inrationabilium auium oculos pascit, sed pura corda eorum, qui deo credunt et ab amore uisibilium rerum et temporalium se ad eius praecepta inplenda conuertunt; quod omnes homines possunt, si uelint, non putent noui heretici Pelagiani secundum eos esse dictum. uer
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ contͣ maĩcheos hñda ẽ. qu nõ
accipiũt scripturas scãs uctis ĩ stru¬
testabili inpudentia in missũ fui̾se
contencdũt aco̾ruptorib scriptu ar
tãquã nã fuit ab apłis lictũ. Cont̾
pelagiands̃ añt hoc defende̾dĩe qd

Expanded text:
tatio contra Manicheos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas ueteris instrus legitur, detestabili inpudentia inmissum fuisse contendunt a corruptoribus scripturarum, tamquam non fuerit ab apostolis dictum. contra Pelagianos
Abbreviated transcription (Latin):
aiãl cẽ istuĩ mũdũ. sicut plato sñ sit.
aliiq philosop hi płimi. nec rarõe
quoidͥ accipipossit. enãmlibrod̾
in mo̾talitate aiẽ teme̾ dictii no¬
tam. nõ qr hoc falsũ ẽẽ con fĩme.

Expanded text:
al esse istum mundum, sicut Plato sensit, aliique philosophi quamplurimi, nec ratione quo id accipi possit, etiam in libro de Immortalitate Animae temere dictum notavi ; non quia hoc falsum esse confirmo,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicamĩ. inca̾nalẽ fecudicatem.
pot̃ alio modo clictũ uideri nisi ui
putent᷑ alui hoĩes nõ hãitun fius¬
se filios poĩes. ni si peccassent. omĩo.
nõ approbo. Ilucdetiã conscq̃ns ñ¬
ẽ. ut ido intelligat᷑ in allegoriatã¬
des. ⁊ ligna fructi fa̾. o mĩ gn̾e testi¬

Expanded text:
tiplicamini , in carnalem fecunditatem potest alio modo dictum videri, nisi ut putentur illi homines non habituri fuisse filios homines nisi peccassent, omnino non approbo. Illud etiam non est consequens, ut ideo intelligatur in allegoria tanides, et ligna fructifera omni generi besti
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ita
aũta nr̃a dan asẜunt nõ se extol¬
lant. quasi corũ egĩm cãm. quanł¬
ta in bis libris dixi. prolibo̾ ãbi¬
tno. que illius lisputatõis cã pos¬
cebat. Dixi quippe in pͥmo libro. in¬
alefacta. iustitia dna iñdicari. et
addidipiõ enĩ iuste uinlicarent᷑.
nisi fierent uolũtate. Itẽ cũ ip̃am
bõam uolũtatẽ. tã magnũ bonũ
ẽẽ monstrarẽ. uir omibꝰ corꝑis ext¬
neis bonis. nũto a ñ poneret᷑ dixi.
uides igit᷑iam ur cxistimo ĩ uolũ¬
rate nr̃a eẽ constiturũ. ut ħ̃ uł fru¬
amͦ. uł careamus. tanto et tamuo
lono.Ꝙ enĩ tam ĩ uolũtate. quã
ip̃a uolũtas sita cẜi alio loco. Qu gͦ
coe est inquã.cur clubitanlũ pu¬
temꝰ. etiã si nũquã añea sapienteᷤ
fiumꝰ. uolũtate nõ tã landabilẽ et
batã nitã. uolũtare t᷑pem ac miẜd
mẽri ac degere. Itẽm alio loco. ex qͦ
tãta fatilitate. uit nchił aliulei. qͣ
ipm̃ ulłe sit h̃ere ꝙ uoluir. Itẽq¬

Expanded text:
ita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur umquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quotanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemq
Abbreviated transcription (Latin):
ni no pt̃. media bona sunid̃tu¬
tibus nemo male utitꝰ cͣtis aũt
et ido u̾iute nemo malentit᷑ qđ
opus ũtursẽ bonus usus istoꝵ
quib etiã nõ bñ un possumus.
nemo aut bñnuẽdo. malentit᷑.
qrͣ habundãtia et magnitudo
boniratis dei. no solũ magna. s
etiã media ⁊ mĩma bona eẽ p̃s¬
tiatimagis landandaẽ bonitaᷤ
eius inmagnis. quã in medns.
et mag̃ inmediis. quã in min¬
imis tonis s magis in oĩbus
quã si nõ om̃ia tribuiss. Et ali¬

Expanded text:
vi non potest, media bona sunt. Virtutibus nemo male utitur; caeteris Et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus: nemo autem bene utendo, male utitur. Quare abundantia et magnitudo bonitatis Dei, non solum magna, sed etiam media et minima bona esse praestitit. Magis laudanda est bonitas ejus in magnis, quam in mediis; et magis in mediis, quam in minimis bonis: sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset . Et ali
Abbreviated transcription (Latin):
nrã. nisi ꝙ cũ uolumus fatqmuᷤ.
quã ipãuolũtas ẽlea enĩproꝰ nllo
inr̾uallolmoxut uo lumus p̃sto
ẽ. Itẽ alio loco. Si enĩ tu landaris
inquã.uidendo quid face̾ deb̾as. qͣn¬
nisi m illo qui ẽ ĩmutabiliᷤ ĩ tas
quãto magis ille. qui ⁊ fłe p̃ rep̃.
et post se p̃binr. et nõ inpune nol¬
le ꝑmisit . De iñsubiñeidicens.
Bienĩ hoc debet quisq ꝙ accepit. ⁊
cat ꝙ si scelus ẽ clisce̾/ ne mĩem nt̃aꝵ
suacogit ur peccet / et itũm quetã¬
dem cẽ poti̾t in quã ãn uolũtatem.
cã uolũcatis . Aut enĩet ip̃auolũtas
ẽ. et amdice ip̃auolũtatis ñ receclit᷑.

Expanded text:
uolumus, facimus. quam ipsa uoluntas est. ea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, nisi in illo, qui est incommutabilis ueritas, quanto magis ille, qui et uelle praecepit et posse praebuit et non inpune nolle permisit. deinde subiunxi dicens: si enim hoc debet quisque, quod accepit, et quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit ut peccet. Et iterum: Quae tandem esse poterit, inquam, ante voluntatem causa voluntatis? Aut enim et ipsa voluntas est, et a radice ista voluntatis non receditur;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ois res mouet. quib cõnex
ẽ. ulꝰ ad se ip̃am inq̃nrũ eas u¬
dec. inrãtũ de bis u̾a respond.
Rec sane om̃s artes eo modose¬
cũ attulit Nec secũ h̃t. Nã de ar¬
tibus. que ad sñsus corpis ꝑci¬
nẽt. sicut młta meditine. sicut
astrologie omĩa. nisiꝙ ꝙ hica
didicit. nõ pot̃ dice̾. Ea nõ q̃sola
incelligentia cap̃. ꝓpt̾ id ꝙclixi¬

Expanded text:
et quibus connexa est, vel ad seipsam, in quantum eas videt, in tantum de his vera respondeat. Nec sane omnes artes eo modo secum attulit, ac secum habet: nam de artibus quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit, non potest dicere. Ea vero quae sola intelligentia capit, propter id
Abbreviated transcription (Latin):
rũc nõ agebatꝰ purãt pelagiam. uł
purare possũt. suã nos denuisse sñ¬
tentiũ s frustia hoc putãt᷑. uolũta
quippe ͭ qua et poccat᷑a recte uinitũ.
ꝙ his ub̾egimus. Uolũtas egoista.

Expanded text:
putant Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus, uoluntas ergo ista
Abbreviated transcription (Latin):
qui recte nu̾e nõpossebusĩ eodem
libõ uolũtatis abicrio. Et in libro
tt̃o. Qand oꝑꝰ ẽ quen inquã. unde
iste motus existat. quo uolũtas a¬
ñtit᷑ ab incõmutabili bono. ad cõ¬
mutabilebonũ. cũ eñ nõ nisi ai. ⁊
nolũtarũsi obhoc culpabilẽ cẽ fa¬
ciplina ad idualatait eo motiũ¬
ꝓtato. atq cohibito uolũtatem

Expanded text:
 recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi animi et uoluntarium et ob hoc culpabile esse fautilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
i ip̃m ci tũc ait. Gurgã erito
acd patrẽ meĩt. Ido̾ sic sũ locutuᷤ
Deniq mox a clelichi. arq itafi
amicũ mãtipiũ lño. ꝙ ergodi¬
xi. cui me maxiẽ deb̾o. ad hoĩes
retuli. Magis enĩ michimet de¬
mag̾ quã michi. Hic lib̾ sic in¬

Expanded text:
o ad patrem meum ; ideo sic sum locutus. Denique mox addidi: Atque ita fieri amicum mancipium Domino . Quod ergo dixi, cui me maxime debeo, ad homines retuli: magis enim mihi me demagis quam mihi. Hic liber sic in
Abbreviated transcription (Latin):
uderi nec aluid quicꝗͣ eẽ. id
ꝙ clicit᷑ disce̾. quã reminisci.
et recordari. nõ sic accipiẽdẽ.
quasi ex boc approbet᷑ aiãm
ul in alio corꝑe. ur alibi. siñ
in cõpe. siñ extͣ corpus aliq̃n
uixisse ⁊ ca que introgata res¬
pondet. cũ hic nõ clidici̾t. ĩ alia

Expanded text:
deri nec aliud quicquam esse id, quod dicitur discere, quam reminisci et recordari, non sic accipiendum quasi ex hoc adprobetur animam uel in alio corpore uel alibi siue in corpore siue extra corpus aliquando uixisse et ea, quae interrogata respondet, cum h
Abbreviated transcription (Latin):
bonus et rectus usus libidim na¬
lis. Sicut enĩ malũ ẽ. maleutibo¬
nis. Ita bonũ bñ uti mał. De q̃re
alias. maxĩe contͣnouos hrticos.
pelagianos. diligñtiꝰ disputancł.
Abrahã ꝙ clixi. ex hac obelientia
pat̾ ille abrahã. qui siñ urore nõ
fuit. eẽ sine unico filio. ⁊ aseoctiso.
patus fuit. nõ satis approbo. mag̃

Expanded text:
bonus et rectus usus libidinis. sicut enim malum est male uti bonis, ita bonum bene uti malis, de qua re alias, maxime contra nouos hereticos Pelagianos diligentius disputaui. de Abraham quod dixi: ex hac oboedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis
Abbreviated transcription (Latin):
eristimarẽt. atq iactarẽt. ubido¬
minus ait. Respitite uolatilia ce¬
li. et lilia agri am̃ etiã int̾laicos ĩ¬
fi̾oris ꝓpoĩti. s tñstudio fuentes.
crist̾e̾ cepant tumultuosa cõtamĩa.
dentib alus defñdentib. huc acce¬
debat. ꝙ criniti erãt quidã eoꝵ. qui¬

Expanded text:
existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite uolatilia caeli et lilia agri. unde etiam iam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio feruentes existere coeperant tumultuosa certamina, aliis aliud defendentibus. huc accedebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ouiniam hr̃sis. saqũ uirgi¬
nũ mitũ. eqͣndo pudititie coniuga¬
li. tñtũnaluit in ũbe roma. ut non¬
nullas etiã scĩ moĩales. de quarũ
inpucdititia suspitõ nulla p̃cesẜat.
deietisse ĩ nuptias dice̾t᷑. hoc mariẽ
argum̃to. cũ eas urge̾t dicẽs. Tugͦ
melior quã sarra. meliorquã su¬
sãna.siuũ anna ⁊ cet̾a cõ memorã¬
dotestimoĩo sc̃e scripture cõm̃dati¬
si mã femiã. quib seille meliore

Expanded text:
oviniani haeresis sacrarum virginum meritum aequando pudicitiae conjugali tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales de quarum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur, hoc maxime argumento cum eas urgeret dicens: Tu ergo melior quam Sara, melior quam Susanna, sive Anna? et caeteras commemorando testimonio sanctae Scripturae commendatissimas feminas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Uadũsꝰ patẽdonati.
młta crebris disputatõib.
age̾mus. actulit ad eccł̃iam. qda
laicus tẽ eorũ. nõ nulla ꝯ̃ nos dc̃a.
uł scripta. ĩpaucis uelut testime¬
nus. ques ne caẽsuffragar purãt¬
ad que breuissic respõdi. hiꝰ libelli
titulus ẽ. Contͣ ꝙ attulit centun
adonatistis. Et inripitsic. dicis.
eo ꝙ scripr̃ẽ insalomoe. ab aqua
aliena abstincte.
ao inquisitoe ianuarii. młtade
sacͣmts continẽt disputata. siũ
que unu̾salit̾. siũque partilit̾ .i.
eccłia. nec tñ cõmemorariomĩa
potuer̃. si satis ad inꝗsita resposũ

Expanded text:
us partem Donati multa crebris disputationibus ageremus, adtulit ad ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dicta uel scripta in paucis uelut testimoniis, quae suae causae suffragari putant. breuissime respondi. huius libelli titulus est: contra quod adtulit Centurius a Donatistis, et incipit sic: Dicis eo, quod scriptum est in Salomone: ab aqua aliena abstinere. ad inquisitiones Ianuari, multa de sacramentis continent disputata, siue quae uniuersaliter siue partiliter, id ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum
Abbreviated transcription (Latin):
trũ in unitate. ⁊ coꝵdẽ coio̾e sacra¬
m̃torũ malicontaminẽt to nos. ⁊
quẽ admodꝰ nõ contaminẽt. dispr¬
tat᷑ ꝓpt̾ eccłiam toro õbe diffusam.
cui calũpmiandoscisma fegerũt. In
quorũ librot̾tõ. cũ lisẜeret᷑. quõ sit
accipiend̾. ꝙ ait apłs. An ferte ma¬
lũ ex uob̾ip̃is. illud ꝙ diei. ut ex se

Expanded text:
utrum in unitate eorundem communione sacramentorum mali contaminent bonos et quemadmodum non contaminent disputatur propter ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando scisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uo
Abbreviated transcription (Latin):
ue ronoraẽ se fingũt. ⁊ id̾o nolunt
engłus credẽ. ꝙ nõ ab illo illa consqͥs¬
ta sũt. s ab eius discipłis quos exi¬
stimãt. ei dminita tẽqua ẽde̾t cens.
crore tribuisse. Inquorũ libropmo
cliei. ex hubrahã cepisse gfite hebre¬
oru. Est quidẽ et hoe c̾dibileut hebi
neluit habraei. dictieẽ iudentis ce
uaoinus intelligunt᷑ appellan. q
nocatat᷑. Reber. tãquã hebrei. deq̃
re. in libro sexto decso. de ciuitate
dieigenitũ. ab alto̾ adoptatũ. s
chicendñ frt. alt̾i ad optatũ. De¬
fũcto enĩ. ꝙ magis dicendũ ẽ. E

Expanded text:
re se fingunt; et ideo nolunt Evangelio credere; quia non ab ipso illa conscripta sunt, sed ab ejus discipulis, quos existimant ei divinitatem, qua crederetur Deus, errore tribuisse. In quo libro quod dixi, Ex Abraham coepisse gentem Hebraeorum ; est quidem et hoc credibile, ut Hebraei, velut Abrahaei, dicti esse videantur: seuerius intelleguntur appellati, qui uocabatur Heber, tamquam Heberei, de qua re in libro sexto decimo de ciuitate dixi genitum, ab altero adoptatum; sed dicendum fuit: alteri adoptatum. defuncto enim, quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
Est criã lib̾unus. de ca¬
theticandis rudibus. Poc ip̃o titu¬
lop̃notat. In quolibro.ubi diei.
nec angłs qui cũ sꝑi tibus aliis sa¬
tellitibussius suꝑbiendo deẜuit
otedientiã dei. et cliabolus fcũs ẽ.
aliquid nocuit do̾. ss̾. nouit eni
deus ordinare defentes se aĩas. con¬
ueĩentiꝰ dice̾t᷑. deẜentes se sp̃c. qm̃ d̾¬

Expanded text:
Est etiam liber unus de catechizandis rudibus hoc ipso titulo praenotatus. in quo libro, ubi dixi: nec angelus, qui cum spiritibus aliis satellitibus suis superbiendo deseruit oboedientiam dei et diabolus factus est, aliquid nocuit deo, sed sibi; nouit enim deus ordinare deserentes se animas, conuenientius diceretur: deserentes se sp
Abbreviated transcription (Latin):
auẽ enĩ pautissis intelligñtibus
nõ intelligñtes. ꝙ nec ipa u̾ta q̃
exponunt. itosũt scripta ĩ młtis
locis. ut appareat quicl exponat.
de in b̾uitatẽ fñtũtiari. cantase¬
cuta ẽ obicuritas. ut eã fere lector
ure posit. quẽ neccẽ ẽ. p łima nõ¬
intellecta tñsire. Postremo etia
m̃dosũ cõpiopus ip̃m in cocliti¬
bus ñis. ut enĩdare nõ possi. nec
editũ ame. diciułle̾. nisi quidscio¬

Expanded text:
aues enim paucissimis intellegentibus aues enim paucissimis intellegentibus non intellegentes, quia nec ipsa uerba, quae exponuntur, ita sunt descripta in multis locis, ut appareat, quid exponatur; deinde breuitatem sententiarum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector ferre uix possit, quem necesse est plurima nointellecta transire; postremo etiam mendosum conperi opus ipsum in codicibus nostris, ut emendare non possem nec editum a me dici
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qões engłioꝵ s quare illa sola.
de supraclictis engłistis expoĩta fu¬
erĩt. quehislibris mĩs continẽt᷑.
et que ista sint. prologꝰ m̃s. adiũc¬
tis. atq annum̾atis cisdem qd̃ib
ita. ut quiq lege̾ ꝙ uolu̾t. nños se¬
sioem. m̃dositas coditis nos fefel¬
lit. nã.xii.scriptũ ẽ. nõ duobus.
In scdõlibro. uolẽs exꝑonẽ. quodo
os prẽs ꝑo tiu̾t hr̃e iosepk cuius
conũx dcã ẽ iurgo maria. illucd
ꝙ prohibet᷑. frẽm duxisse defũcti
fr̃is uxorẽ. ut ei sem̃. scdm legem
qui nasce̾t᷑. no m̃ defũcti lex eũ in¬
betat acciꝑe. nõ ẽ uerũ. nom̃ enĩd̃¬
fũcti. ꝙ dcm̃ ẽ. ad hoc lex uale̾ p̃te¬
pit ut eius filius dice̾t᷑. nõut hoc.
ꝙ ille uocaret. hoc opꝰ sic incipit.
hoc opus nõ ita scriptũ est.
sit. anpotius eoꝵ quieas sicut po¬
tuerũt. uł uoluerũt. redegerũt
ĩunũ corpus. descriptas de fron¬
tibcodicis. nõ facile dixim. Su¬

Expanded text:
estiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros sesionem, mendositas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est. sit an potius eorum, qui eas, sicut potuerunt uel uoluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas de frontibus codicis, non facile dixerim. su
Abbreviated transcription (Latin):
ibiẽ fidelissiẽ ac fortissime resistis.
Remaẜant aũt iste clisputatõeseiꝰ
inquordã ẜ mũtuł ac susurris. q̃s
palã suadẽ nullus audebat. s eciã
oculte uenenis repentib. facultate
quã donabat dñs.occurrenclũ fuit
maxĩe. qmi actabat. iouinianore¬
uitu ꝑatoe nuptiar. ꝓpt̾ ħ librũedi¬
di. cuiꝰ inscriptõẽ. d̾etonoconiuga¬
li. nbi depropagatõe filiorũ. priu
q̃ hoĩes mortẽ peccando me̾rent᷑qͣ
questio magͣ dilataẽ. s in alupo
scea litti̾s ñris. satis qͣntũ arbitro
explicat. dixi etiãquodã loco.Or

Expanded text:
ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. remanserant autem istae disputationes eius in quorundam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano revituperatione nuptiarum. Propter hoc librum edidi, cujus inscriptio est, de Bono Conjugali. Ubi de propagatione filiorum prius quam homines mortem peccando mererentur, quaestio magna dilata est: sed in aliis postea litteris nostris, satis quantum arbitror, exp
Abbreviated transcription (Latin):
cliȩ tota clicꝗt. dimitte nob̾ debita
nr̃a. In quato libro. cũdice̾m incẽ
baptismi. posse hrẽ passioẽm. nõ
satis idoncũ ꝑom. illius latroni
exẽplũ. ꝙ utruq nõ fu̾it bapticat.
inctũẽ. Inlibroseptimo de uasis
aureis.⁊ argenteis indomo mag̃
constitutis. sñsũ cypͥam secutus
sũ. quilꝰ aicepis inboĩs. inmalis
aue. lignea et fictilia. ad illa refe¬
rẽs ꝙ dcm̃ẽ. alia quidẽ in honorẽ.

Expanded text:
die tota dicat: Dimitte nobis debita nostra . In quarto libro cum dicerem vicem Baptismi posse habere passionem , non satis idoneum posui illius latronis exemplum, qui utrum non fuerit baptizatus, incertum est. In libro septimo, de vasis aureis et argenteis in domo magna constitutis , sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis; in malis autem lignea et fictilia : ad illa referens quod dictum est, Alia quidem in honorem;
Abbreviated transcription (Latin):
tili qualẽ incli. Ad ũgo alios duo
pedes. quales itidẽnidi. H̾licens. ñ
locustes alũt. quas dñt mũdas ⁊
ido clisc̾int ab in mũclis talibus.
nolatilib. quẽ nõsaliũt illis cru
ribus. sicut sũtscarabei. Om̃i aqp¬
pe hiꝰ modi no latilia. quadrupetlia
uocantꝰ. in lege. In cluodecso.uelut
quippt̾ adipiscendaea. que ꝑcõp
sñtiunt᷑. ut mbis finẽ boni siuin
ponat aliquidag̾. ħ̾ enĩ longepła
pccã cõplectit᷑. quailla fornicato.¬
locuitũ cũ hoc clicit. apłm apparet.
hoc opus ercepta epła. que postm¬
ccł ad eius coput ad mũctaẽ. sic inti
bros de trimta te dictatã scipsier
alios. labore continuo. intponẽs eo.
illoꝵ tp̃ibus. in quib sũt libri.iiii.¬

Expanded text:
tili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non locustae saliunt, quas dicit mundas, et ideo discernit ab inmundis talibus uolatilibus, quae non saliu sicut sunt scarabaei. Omnia quippe hujusmodi volatilia quadrupedia vocantur in Lege. 3. In duodecimo , velut qui propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. Hoc enim longe plura peccata complectitlocutum, cum hoc diceret, Apostolum apparet. Hoc opus, excepta epistola quae postmodum ad ejus caput adjuncta est, sic incipbros de Trisitate dictabam, scripsi et alios labore continuo, interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri
Abbreviated transcription (Latin):
mini usq ad finẽ scłi sꝑanda est. qua exterior homo tan¬
ꝙͣ senectute corrũpitur. qui etiam uetus drꝰ: interior reno¬
uatur. de die in diem. Inde requies sempit̾na ẽ: q̃ signifi¬
temꝑis: quantum reliqͤ omnes etates. Nlam cum a sexa-¬
gesimo anno senectus dicat᷑ inciꝑe.⁊ possit humana
uita usq ad centũ uiginti anuos ꝑuenire : manifestũ
est solam senectutãe posse tam longam eẽ. qmͣ om̃s eta¬
tes cet̾e pͥores sunt. Etas gͥ ultima generis humani que
incipit adm̃i aduentu nsq ad finẽ scłi quib generati¬
onib cõputet᷑ incertum ẽ: ⁊ hoc utiliter ds̃ uoluit
cens diem dñi tanꝗͣ furem nocte ẽẽ uenturũ. Set tñ
sexta etate uisitatũ ẽẽ genus humanũ humili diũi ad¬
uentu. ¶ Scd̾o aduentu dñi quo incdaritate uenturꝰ est:
fecerunt. ⁊ siscire uultis : ip̃e est Ioħs baptista qui uẽ¬

Expanded text:
mini usque in finem saeculi speranda est: qua exterior homo tanmini usque in finem saeculi speranda est: qua exterior homo tanquam senectute corrumpitur, qui etiam vetus dicitur, et interior renovatur de die in diem . Inde requies sempiterna est, quae signifitemporis, quantum reliquae omnes aetates. Nam cum a sexagesimo anno senectus dicatur incipere, et possit humana vita usque ad centum viginti annos pervenire, manifestum est solam senectutem posse tam longam esse, quam omnes aetates caeterae priores sunt. Aetas igitur ultima generis humani, quae incipit a Domini adventu, usque in finem saeculi, quibus generationibus computetur incertum est: et hoc utiliter Deus voluit cens diem Domini tanquam furem in nocte esse venturum . 3. Sed tamen sexta aetate visitatum esse genus humanum humili Dundo adventu Domini, quo in claritate venturus est; fecerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes Baptista, qui ven
Abbreviated transcription (Latin):
quos digne fecit amittere id qd̾ redde debuerunt. Nonitaq
deus deceptor ẽ qd̃ cred̾e nefarium ⁊ impium ẽẽ qͥs non in¬
telligat : s meritoꝵ ⁊ ꝑsonarũ iustissimꝰ distributor.
Sicut ergo summna ⁊ ꝓpe diuina uirtus ẽ neminẽ deciꝑe
sic ultimum uitiũ ẽ quelib deciꝑe. ad hoc ultimo uitio
ad illam sumã uͥtutem tendentib gradꝰ est. ueminẽ qͥdẽ
uł amicum uł ignotum. s tam̃ ininicũ aliqͣndo deciꝑe
Unde illud etiam apoeta dictum ꝓpe iam ꝓuerbii consue¬
tudinem obtinuit: dolus anpurtus quis inhoste reqͥrat.
eritia. Ad olescentia. Iuuentus. grauitas. ⁊ senectus. Pri-¬
a noc usq ad abrahani. qui articuli euidentissimi sunt ⁊¬
notissimi. Tercia ab abraham usq ad dauid. Si enim ma¬
theus euugłista ꝑtitur. Quarta a dauid usq ad transmi¬
grationẽ in babiloniam. Quinta a transmigratione in
babiloniam: usq ad aduentũ dñi. Sexta ab aduentu do¬

Expanded text:
quos digne fecit amittere id quod reddere debuerunt. Non itaque Deus deceptor est, quod credere nefarium esse quis non intelligat? sed meritorum et personarum Sicut ergo summa et prope divina virtus est, neminem decipere; sic ultimum vitium est, quemlibet decipere. Ab hoc ultimo vitio ad illam summam virtutem tendentibus gradus est, neminem quidem vel amicum, vel ignotum, sed tamen inimicum aliquando decipere. Unde etiam illud a poeta dictum prope jam proverbii consuetudinem obtinuit: Dolus, an virtus, quis in hoste requirat? eritia, adolescentia, juventus, gravitas, senectus. Pra Noe ad Abraham: qui articuli sunt evidentissimi et notissimi. Tertia, ab Abraham usque ad David: sic enim Matthaeus evangelista partitur . Quarta. a David usque ad transmigrationem in Babyloniam. Quinta, a transmigratione in Babyloniam usque ad adventum Domini. Sexta, ab adventu Do
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ aũt de quodam homine in cognito ferenda sententia ẽ. Et
uemo nisi ꝑ amicitia cognoscitur. ⁊ id̾o amicoꝵ mala firimꝰ
sustiuemꝰ: quia bona eoꝵ uos deletant ⁊ teuent. Nullius
itaq repudranda ẽ aicitia sese iugerendis ad aiititiã copu
tetur ita ut recipi possit. Illum eñĩ receptũ inamit᷑m̃ possu¬
mus dicere. cui omnia nr̃a consilia refundere audeiꝰ. Et si quis¬
quam est qui senõ audet ingere ad amicitiam facieudũ. cũ alig̾
nr̃o temꝑali honore aut dignitate reuocatur: descendendũ ẽ
ad eum ⁊ offerendĩ illi quadam comitate ⁊ subnussione animi:
qd̾ pet̾e ꝑse ip̃e non audet. Sane qũaus iariꝰ tam̃ aliquociens
accidit. ut eiꝰdem qũe uolumꝰ inaiicitiam reciꝑe. prus nobis
innotescant. nula qũa bona: quib offensi ⁊ quodammꝰ reꝑcusi

Expanded text:
modo enim de quoquam homine incognito ferenda sententia est, et modo enim de quoquam homine incognito ferenda sententia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius utique repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copul ita tractetur, ut recipi possit. illum enim receptum in amicitias possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. et si quisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate reuocatur, descendendum est ad eum et offerendum illi quadam comitate et submissione animi quod per se ipse non audet. sane quamuis rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi
Abbreviated transcription (Latin):
ciñium reqͥrunt. Deinde etiam illud cogitandũ nullum eẽ ho¬
minẽ qui nõ possit habere aliqd̃ bouũ qd̾ tu nõdũ habes. etiam¬
si lacteat: in quo sine dubio possit te eẽ suꝑior. Que cogitatio
que latent: ⁊ fortase inaiorisponderis bona. quib te suꝑat
nescientem. Non euĩ fallit nos. aut adulatione potiꝰ nti aplo
iubet. cum dicit nichil ꝑ contentionẽ neq ꝑ in anenigłam
s inhumulitate m̃tis alter alt̾m gxistiantes suꝑioremsͥ.
Non hoc itaq debemꝰ existimare ut nõ existuneiuĩ. s nos ex¬
istunare fingamus: s uere existimemꝰ posse cẽ aliquid occultũ
in aliquo unde nob̾ suꝑior sit: etiam sibonũ ur̃m quo illo¬
uidem᷑ suꝑiores eẽ nõ sit occultum. Iste cogitationes depͥmen¬
tes suꝑbiam ⁊ accuentes caritatem faciunt onera fr̃na inui¬
cẽ non solum equo animo s etiã libentissime sustin̾e. fullo

Expanded text:
cinium requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hocinium requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem, qui non possit habere aliquod bonum, quod tu nondum habes, etsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio quae lateant, et fortasse majoris ponderis bona, quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti Apostolus jubet cum dicit: Nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis alter alterutrum existimantes superiorem sibi . Non hoc itaque debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus: sed vere existimemus posse esse aliquid occultum in alio quo unde nobis suvidemur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes deprimentes superbiam, et acuentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem non solum aequo animo sed etiam libentissime sustineri. nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ille ui eo qd̾ uerbum caro factum est.⁊ habitauit in uobꝰ.⁊
sine ꝓcẽo cũ eẽt peccata nr̃a suscepit. nõ attendit sua s ña
ita ⁊ uoslibent᷑ ad eiꝰ imitationẽ in uicẽ ouera nĩa portem᷑. Hu
it cogitationi accedit etiam illa cogitatio qr ille suscepit ho¬
miuens. uol aũt homiues sumꝰ. ⁊ comsib̾are debemꝰ qd̾ egͥtui¬
dinem siue animi siue arꝑis quã in homine alio uidenus.
etiani nos habere potuimꝰ aut̃ possumꝰ. Hoc gͦ exbibeanius
ei cuiꝰ infrimitatẽ portare uolumꝰ. qo ab illo nob̾ uellemus
erxhiberi si forte uos in ea eẽmꝰ ⁊ ip̃eño eẽt. Ad hoc ꝑtinet qd̾
ip̃e aplõ ait. Ominib omnia factus sum ut or̃s lucifacerte
cogitando scilicet i eo uicio etiam se ẽt potuisse: unde cupiebat
alium liberare. Conpatiendo enĩ potiꝰ id agebat. nõ mẽtiendo
sicut quidã suspicaut᷑. Et hii maxime qui mendaciis suis defẽ¬
dendis que dum negare nõ possunt: aliciuꝰ magni exempli patro¬

Expanded text:
eo quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis, et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra, ita et nos libenter ad eius imitationem inuicem onera nostra portemus. Huic enim cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipCogitando scilicet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patro
Abbreviated transcription (Latin):
teret ut uasa argentea uł aurea quib ad huc derreui
regni appetitores inhiabant: ⁊ peterent ab egyptiis
non reddituri.⁊ acciꝑent quasi reddituri. Quam ⁊
mertedem tam duiturm laboris atq oꝑis ꝓ talum am¬
niarum gradi niõ initam dc̃ cẽ uoluit: ⁊penam elloꝵ¬

Expanded text:
teret, ut vasa argentea vel aurea, quibus adhuc terreni teret, ut vasa argentea vel aurea, quibus adhuc terreni regni appetitores inhiabant, et peterent ab Aegyptiis non reddituri et acciperent, quasi reddituri. Quam et mercedem tam diuturni laboris aut operis pro talium animarum gradu non injustam Deus esse voluit, e
Abbreviated transcription (Latin):
popłis atq in ip̃o genere humano ꝑtemiꝑum oportuntateᷤᷤ
oꝑatur. alte ⁊ ꝓfunde odinationis est: quo ꝑtinet eciam
ilłud. Inutero sc̾ificami te. ⁊ cum eẽs inrenib patris tui ui¬
dite : ⁊ iacob dilexi. esau aũt odio habui: cum dictum io ala¬
sit auteꝙͣ nascerent᷑. flec cop̾hendi potest÷ nͥ forte abeis
gitudinẽ latitudinẽ altitudinẽ ⁊ ꝓfiuidum. Illud tam̃ con¬
stantissima fide retinendum: neq quicꝗͣ dñ iniꝰte facere.
neq ullam ẽẽ creaturam que nõ dõ debeat id ꝙ est: quia
dõ debet᷑ omne decus ⁊ puchritudo.⁊ congruentia ꝑtiũ.¬
Quam si penitus ꝑsecutus fueris. ⁊ usq ad om̃s reliquias
de teb retraxeris: remanet nichil.
ua ꝓpter cum ⁊ egiptii deceptione digni eent. ⁊ popłs
isrł ꝓ illa ecate generis humani intali ad huc gradu mo¬
rumꝰ cõstitutus eẽt. ut nõ indigne hostem deciꝑet: fac̾¬
tum est ut iuberet ds̃ uł potuis ꝓ illoꝵ cupiditate ꝑuit¬

Expanded text:
pso genere humano per temporum opportunitates operatur, altae et profundae ordinationis est. Quo pertinet etiam illud, In utero sanctificavi te ; et, Cum esses in renibus patris tui, vidi te; et, Jacob dilexi, Esau autem odio habui : cum dictum sit antequam nascerentur. Nec comprehendi potest, nisi forte ab eisgitudinem, latitudinem, altitudinem et profundum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam quae non Deo debeat id quod est: quia Deo debetquam si penitus persecutus fueris, et usque ad omnes reliquias de rebus detraxeris, remanet nihil. Quapropter cum et Aegyptii deceptione digni essent, et populus Israel pro illa aetate generis humani in tali adhuc gradu morum constitutus esset, ut non indigne hostem deciperet; factum est ut juberet Deus, vel potius pro illo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ de illo exp̃ssum est. nec equale. quia ⁊ breuiꝰ est.⁊ alaꝰ
generis animantium. Set ubi dicitur nõ continuo: uti¬
qr intelligit᷑ quia eẽ aliqnͣdo potest. P otest gͦ eẽ aliqua
imago. inqͣ sit etiam eqͣlitas. ut inparentib ⁊ filiis in¬
ueniretur inrago ⁊ eqͣlitas ⁊ similitudo. si interuallũ
temꝑis defuisset. Nam ⁊ deparente exp̃ssa est: simili¬
tudo filis ut iecte ⁊inago dicat᷑. ⁊ potest ẽẽ tanta ut recte
telligit᷑ ⁊ equalitatẽ aliquando nõ solum similitudinẽ
hab̾e. s etiaui imaginem. Qd̃ in suꝑiore exempło mani¬

Expanded text:
non de illo expressum est: nec aequale, quia brevius est, est et alterius generis animantium. Sed ubi dicitur, non continuo, utique intelligitur quia esse aliquando potest: potest ergo esse aliqua imago in qua sit etiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago, et aequalitas, et similitudo, si intervallum temporis defuisset. Nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta, ut recte telligitur et aequalitatem aliquando non solum similitudinem habere, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
uentur. ¶ Holet enim corpus ⁊ anĩma que utiq creatu¬
ra ẽ: ⁊ expectat reuelationem filioꝵ dĩ. Idẽ expectat quã¬
do appareat qd uocatum ẽ. in ea gloria ad quam uocatũ
est. Quia eiũ filus dĩ uingentus nõ potest appellari cre-¬
atura quando quidem ꝑ ip̃m iꝑe facta dmnia que¬
cunq deus fecit. distincte etiam nos uocanur creatura
ante illam euidentiam gloriae: ¶ S̾ci ore mͦ quia cum ap
patuerit: suniles ei erimus: qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Ip̃a
non sit creatura: s ip̃a qualis nũc est. expectat quat futuraẽ.
nõ sponte. Homo qͥppe sponte pͤcauit s nõ sponte dampua¬
tus effuit. Peccatum itaq fuit spontanetim. contra p̃ceptũ
fac̾e ueritatis. petcati aũt pena subici fallacie. ¶ Scimus enĩ
dixit. tanꝙͣ. siqͥs dicat qm̃ solem omnes homines uident:
qui sunt incolumes. s nõ toti uident. quia tantũ ocłis ui¬
dent: ita in homine omnis creatum ẽ ÷ quia ⁊ intelligit ⁊

Expanded text:
ique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei, id est, exspectat, quando appareat, quod vocatum est in ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia, quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte paruerit, similes ei erimus: quia videbimus eum sicuti est. Ipsa non sit creatura, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo m ait, tanquam si quis dicat quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident. Ita in homine omnis creatura est, qui et intelligit, et
Abbreviated transcription (Latin):
mutaret dm̃. uͨ ab illo mutatet᷑.s potiꝰ ext̾cio. Sic enim
assumpt᷑ est. ut cõimitaret᷑ in meluis. ⁊ ab eo formaret¬
meffabilit̾ excellentiꝰ atq conuintiꝰ quam uestis ab homine tũ¬
induit᷑. Hoc gͦ nomine habitus satis siguificauit apłs. quẽ¬
admodum dixerit infimilitudine hominũ factꝰ. quia nõ tͣnͣs¬
siguratione in homine s habitu factus ẽ. cum indut᷑ homi

Expanded text:
mutaret Deum, nec ab illo mutaretur: sed potius ex tertio; sic enim mutaret Deum, nec ab illo mutaretur: sed potius ex tertio; sic enim assumptus est, ut commutaretur in melius, ineffabiliter excellentius atque conjunctius, quam vestis, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit: In similitudine hominum factus : quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ rapina .i. qͣi alienũ appet̾e si semꝑ manẽs in ea eqͣlitate
nollet hominẽ indui. ⁊ hominib ut homo apparere. s semnz¬
ip̃m exinaniuit nõ formam suam mutans: s formã serui
accipiens. Neq conu̾sus ⁊ transmutatus inhominẽ amissa
in cõmutabili stabilitate: s qu̾aꝙͣ uer̃ hominẽ suscipiendo
ip̃e susceptor insimilitudine hominũ factus nõ sibi set eis
quib in homine apparuit. ẽ habitu uiuentus ut homo .i.
habendo hominẽ inuentꝰ ut homo ẽ. Non enĩ poterat in¬
ueniri nit homo ab his qui cor inmundũ habebant. ⁊ uer¬
bimi apud patrem uide nõ poterant. nͥ hoc suscipiendo qd
possẽt õt uid̾e : ꝑ qd̾ ad illud linũ interius ducerent᷑. Iste
aũt habit᷑ nõ est ex p̾to gen̾e. nõ enĩ manens in sẽ natu¬
ra hominis : naturam dĩ cõnuitauit. Neq ex scd̾o. nõ
enĩ ⁊ inuta E uit homo dni ⁊ mutatus ab illo ẽ. Neq
ex quarto. Non em̃ sic assũptus est homo. ut neq ip̃e

Expanded text:
t, quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate, nollet homine indui, et hominibus ut homo apparere: sed semetipsum exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate, sed quanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor, in similitudinem hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inuentus est ut homo, id est habendo hominem inuentus ut homo est. non enim poterat inueniri ut homo ab his qui cor immundum habebant, et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illex quarto; non enim sic assumptus est homo, ut neque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
e muliere saiuaritana. De qua re id primũ tenendum
est. qd in omnib scͥpturis suma iugilantia custodiri
oportet ut scd̾ni fidem sit sacramenti diuini expositio.¬
e eo qd̾ scͥptum est in epła pauli ad colosenses. In quoha¬
bemꝰ redemptionẽ in remissionẽ pcc̃oꝵ qui ẽ imago
dĩ inuisibilis. Imago ⁊ eqͣlitas et simmilitudo: distingũẽ¬
culo est imago. quia de illo exp̃ssa est. Est eciã necessa-¬
rio similitudo: nõ tñ equalitas. quia multa desunt iina¬
gini: que insunt illi rei dequa exp̃ssa est. Ubi equalitas :
contuuo similitudo. nõ continio imago. llelut induob
ouis parib. quia in est equalitas: inest ⁊ similitudo. Qͤ¬
cũq enĩ assunt uni: assunt ⁊ alt̾i. Imago tñ nõ est. quia
neutrũ de alt̾o exp̃ssum ẽ. Nbi siulitudo nõ continuo
inago: nõ cõtinuo equalitas. Om̃e quippe ouũ. om̃i¬

Expanded text:
 dicuntur. De qua re id primum 500 tenendum est, quod in omnibus Scripturis summa vigilantia custodire oportet ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio.e eo quod scriptum est in Epistola Pauli ad Colossenses: In quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis . Imago et aequalitas et similitudo distinguenculo est imago, quia de illo expressa est. Est enim necessaria similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini, quae insunt illi rei, de qua expressa est. Ubi aequalitas, continuo similitudo, non continuo imago, velut in duobus ovis paribus, quia inest aequalitas, inest et similitudo; quaecunque enim adsunt uni, adsunt et alteri: imago tamen non est, quia neutrum de altero expressum est. Ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas; omne quippe o
Abbreviated transcription (Latin):
ad hetens. post ipãm sicut dictum ẽ. adhesit anuna mei post te:
beati efficit᷑ intrunsecꝰ. Inueniens etiam ouiniũ usibiliũ cieato¬
rem atq dñm: nõ q̃reus extruisetꝰ uisibilia qũais celestia qͣnõ
suꝑiores. deinde in corꝑe infi̾ores. pulchritudines oꝑatur. Ad
uersus eos autẽ qui nũc appellant᷑ inatheinatici uolentes
actus nr̃os corporib celestib subdere ⁊ nosuend̾e stellis ip¬
sumq p̃cium qͦuendim᷑ a nob̾ acciꝑe: nich breuiꝰ ⁊ ueriꝰ di
ci potest. qũa eos nõ respond̾e acceptis constellationib. In con-¬
tellationib aũt notari ꝑtes: quales ttecentas sexaginta dicũt

Expanded text:
adhaerens post ipsam, sicut dictum est, Adhaesit anima mea post te ; adhaerens post ipsam, sicut dictum est, Adhaesit anima mea post te ; beata efficitur, intrinsecus inveniens etiam omnium visibilium Creatorem atque Dominum; non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia: quae superiores, deinde in corpore inferiores pulchritudines operatur. 2. Adversus eos autem qui nunc appellantur mathematici, volentes actus nostros corporibus coelestibus subdere, et nos vendere stellis, ipsumque pretium, quo vendimur, a nobis accipere, nihil verici potest, quam eos non respondere, nisi acceptis constellationibus. In constellationibus autem notari partes, quales trecentas sexaginta dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis eum. Non enĩ sic dictum est. quasi nesciat deus. set ut
ip̃i sciant: quantum in dñi dilectione ꝓfeceruit. Qd̾ insi tẽp¬
tationib q̃ accidunt nõ plene ab hominib agnoscitur. ⁊
ip̃m temiptat: ꝓ eo positũ est ꝙ temptari sinit. Sic ⁊ cum
ꝓ eo qd̾ utilit̾ uescientes facit ꝙscire inutile ẽ. Ideo beneac¬
cipit᷑ ⁊ qd̾ dictum ẽ: solum scire patrem sic distum eẽ quia
facit filium scire. Et qd̾ dictum ẽ : nescire filiũ sic dictum eẽ.
duersus mathematicos. flon eos appellarũt mathemati¬
cos ueteres. qui nũc appbelaut᷑. s illos qui tẽꝑꝵ num̃os
uiotu celi ac siderum ꝑuestigauerũt. De quib rectissime łr
inscͥpturis sc̃ĩs. Iterũ uec his debet ignosci. Si eiũ cantũ potu
potest agnosc̾e ominb uisibilib se ip̃ãm eẽ ineliorẽ. Que ta¬
mẽ cum etiã se ꝓpter defectum ꝓfectumq in sap̃ia fatet᷑ eẽ¬
mutabilem inuenit supͣ eẽ in cõmutabibẽ ueritatẽ. atq ita

Expanded text:
tis eum . Non enim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnoscitur. Et ipsum Tentat, pro eo positum est, quod tentari sinit. Sic et cum pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse dversus mathematicos. 1. Non eos appellarunt mathematicos veteres, qui nunc appellantur; sed illos qui temporum numeros motu coeli ac siderum pervestigarunt, de quibus rectissime dicitur in Scripturis sanctis: Iterum nec his debet ignosci. Si enim tantum potuepotest agnoscere omnibus visibilibus se ipsam esse meliorem. Quae tamen cum etiam se propter defectum profectumqe incommutabilem veritatem: atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
ceps ẽẽ sapientie. scd̾m mt̾iorẽ hominẽ scd̾m
ip̃m ita ẽ. ad imaginẽ dĩ ut uulla natura ĩt̾¬
posita formet᷑: ⁊ ioͣ nichil sit dõ ꝯm̃ctus. Et
sapit enĩ ⁊ uiuit ⁊ ẽ. ꝗuacreatura: piehil est
meliꝰ. ¶ Suit etiã qͥ nõ frustra intessigant
duo dicta eẽ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ cũ si u¬
na res ẽẽt. unũ noiẽ suffic̾e potuisse asserũt
Set ad imagniẽ m̃tẽ fcam uolunt. q̃ uulla t̃t̾¬
posita substantia ab ip̃a ueritate format᷑ qͥ

Expanded text:
eps esse sapientiae secundum interiorem hominem, secundum ipsum ita est ad imaginem, ut nulla natura interposita formetur, et ideo nihil sit Deo conjunctius; et sapit enim et vivit et est: qua creatura nihil est mus. sunt etiam qui non frustra intellegant duo dicta esse, ad imaginem et similitudinem, cum, si una res esset, unum nomen sufficere potuisse asserunt. sed ad imaginem mentem factam uolunt, quae nulla interposita substantia ab ipsa ueritate formatur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝯstriug̾e. Ip̃a est gͦ lex xp̃i: ut inuicẽ ouera nĩa portemus.
qũe nõdũ ꝓptrr sua boua diligunꝰ. Cogitam᷑ enĩ quia ille qũe
diligimꝰ dñs ꝓpter eũ mortuus sit. Quam caritatẽ nob̾ apłs
tium quo ĩ firmꝰ est muiꝰ diligimꝰ. illum i eo considemꝰ qui
mortuus est ꝓpter illum. Xp̃m aũt nõ dilig̾e: nõ infirmi¬

Expanded text:
da constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra portemus. da constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra portemus. quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim, quia ille quem diligimus, dominus propter eum mortuus est. quam caritatem nobis apostolus tium, quo infirmus est, minus diligimus, illum in eo consideremus qui mortuus est propter ipsum. Christum autem non dilig