comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberimatrib ab intesum.¬
tato ita demũꝑͦ le hrdes ex¬
istant si faripossint: tñ ma¬
tres liberis ĩ simfantes nate̾
xessint posse succede nulla ĩ¬
dubitacio est
Dem. Nsuccessione fii
iuł filie᷑ ꝯmunis. sine lib̾is
⁊ fr̃ib uł sororib moriẽtis
pat̾ manũmissorq cũ ciuet
inifunt filios licet impube¬
rib eis tutores nõpetierunt.
p̃scriptõe nõ pectiti tutoris ad
excludẽdam eoꝵ successoem
religionẽ priori uiro ex quo
filios seu filias nõ h̃t nupcia¬
rum festinacc̃e p̃stĩtit. exiure
quidẽ notissimo sit in famis.
nisi hiꝯ maculam impiale be¬
neficium ei remittat. ¶Sinã
ei filii erunt seufilie. ⁊ ĩpetraũit
indłgenciaminfamne aboli¬
cionem pmittmꝰ ⁊ cet̾arum

Expanded text:
liberi matribus ab intestato ita demum per se heredes existant, si fari possint, tamen matres liberis, etiamsi infantes naturae concesserint, posse succedere nulla dubitatio este. In successionem filii vel filiae communis sine liberis et fratribus vel sororibus morientis pater manumissor, quia ei amiserunt filios, licet impuberibus eis tutores non petierunt, praescriptione non petiti tutoris ad excludendam eorum successionem religionem priori viro, ex quo filios seu filias non habet, nuptiarum festinatione praestiterit, ex iure quidem notissimo sit infamis, nisi huiusmodi maculam imperiale beneficium ei remittat. Sin autem ei filii erunt seu filiae et impetraverit indulgentiam, infamiae abolitionem permittimus et ceterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶i defuncͣtus cuius¬
cumq sexus. uit muneri reli¬
querit filios ⁊ ex filia diem fu¬
ncta tuicumq sexus aut nu¬
merinepotes eius ꝑtis qm de¬
functa filia suꝑstes pr̃unt̃ fr̃e
fr̃rs suos fuisset hĩtura duas
partes ꝯseqͣntur nepotes exe¬
adem filiastia pars fratribrso¬
rorib ue eius que defuncta est

Expanded text:
m. Si defunctus cuiuscumque sexus aut numeri reliquerit filios et ex filia diem functa cuiuscumque sexus aut numeri nepotes, eius partis, quam defuncti filia superstes patri inter fratres suos fuisset habitura, duas partes consequantur nepotes ex eadem filia, tertia pars fratribus sororibusve eius quae defuncta est,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de auie mat̾ne suie ĩ p̃rne siłi¬
eqͣlitate equitate sc̃imus. nisi
forte auia elgogia in urendaĩ¬
Non solumaut suntestatusa¬
uus auiauc defecerit. ħnepotibꝰ
erunt. testati obierint.⁊p̃fibmt

Expanded text:
 de aviae maternae sive etiam paternae simili aequitate sancimus: nisi forte avi ad elogia inurenda imNon solum autem si intestatus avus aviave defecerit, haec nepotibus erunt, testati obierint et praete
Abbreviated transcription (Latin):
uem in penͣti aũt q̃ce ex nra
lege ꝙͣ de asstione tollẽdapo¬
suimus inꝙͣdã difficłtate
mtic̃e ꝑiclitantẽ cõpendio¬
so remedio fltiendã ẽẽ cñse¬
mus. ¶Cum ĩ enĩ pasẜtoreᷤᷤ
sr̃ lib̾tate iuditiũ agitabatur
simmedio asẜtorelitẽ agc̃te
asfcus Ab pac luce funit cub¬
tcͣtus nc̃citas ĩponebaturm
chominus asstori utẽ ĩpse¬

Expanded text:
em, in praesenti autem ex nostra lege, quam de adsertione tollenda posuimus, in quandam difficultatem incidere periclitantem, compendioso remedio fulciendam esse censemus. Cum enim per adsertores super libertate iudicium agitabatur, si in medio adsertore litem agente adsertus ab hac luce fuerit subtractus, necessitas imponebatur nihilo minus ads
Abbreviated transcription (Latin):
ẽc̃ temporis int̾ruptione ppet¬
u.am ypothecariã. uĩt euanesc̃e
tacitumitate sopitã. ¶Etsiq
geñalit dixerat obnoriusi¬
bi aliꝙ ꝯstitutũ. alie dubiet¬
aciones enĩgebant. siom̃es
eicompetẽtes hiꝰ narracione

Expanded text:
temporis interruptione perpetuatam, hypothecariam autem evanescere taciturnitate sopitam. Et si quis generaliter dixerat obnoxium sibi aliquem constitutum, aliae dubitationes emergebant, si omnes ei competentes actione
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ compelleris ut
¶adũsus abcentem pr¬
lẽre. Ioenim eoꝑtinz¬
ab sentedampͣnare pꝰ¬
sis ut nõ ut om̃imodo
pecesse halrasu
quoz causapempto¬
ruediti adũsus cos q̃
admom̃ti iuditio ⁊dec¬
fensis dicitur ẽẽꝑlatum.
Si ubi primum cognoui¬
stis nõ illico destatutis
q̃relamdetulistis. itan
sit commodatus assensꝰ.¬

Expanded text:
er compelleris, ut adversus absentem prlere. id enim eo pabsentem damnare possis, non ut omnimodo necesse habeas. quoque causa peremptorii edicti adversus eos, qui admoniti iudicio adefensis dicitis esse prolatum, si, ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. ita esit commodatus adsens
Abbreviated transcription (Latin):
lica utilitate seualia cau¬
sa dicaturꝓlata fiña. nec
enim publico ꝓdest. sin¬
gulis legum ad minicła
denegari itauidel ut intit

Expanded text:
lica utilitate seu alia causa dicatur prolata sententia nec enim publice prodest singulis legum adminicula denegari : ita videlicet, ut intra
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis naturalẽ cursũ lat¬
teat au̾tere tm̃pam suam
adusus rapidi q̃nis impe¬
tummumre ꝓ hibitumnͣ
ẽ ⁊ cũ fluuius priore aluueo
derelicto asim sibi facit a¬
ger qm̃cuturoit prioris do¬
minimãnet. Qd si paulatĩ
ita auferat. aliiq parti appl¬
icetio alunuonis iure eiq̃n¬
turcuius fundus qrescit.
niliflumims redcidit dicio¬
res pp̃res quas possi dẽrtbuto¬
rñ p̃ratõẽm agnoscanti quisuũ
deplorant prĩomim ĩminut
alieno saltem fũctõnis oñe
libentur⁊ nr̃e serentatis lar¬
gitate defensi locoꝵ ĩ possõe

Expanded text:
fluminis naturalem cursum opeceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impetum munire prohibitum non est. et cum fluvius priore alveo derelicto alium sibi facit, ager quem circumivit prioris domini manet. quod si paulatim ita auferat aliique parti applicet, id adluvionis iure ei quaeritur, cuius fundus crescit. Nili fluminis reddidit ditiores, pro terris quas possident tributorum praestationem agnoscant. et qui suum deplorant patrimonium imminutum, alieno saltem functionis onere liberentur et nostrae serenitatis largitate defensi, locorum etiam posse
Abbreviated transcription (Latin):
ros ⁊ satruega scriptoꝵ. iudeat
monum̃ta ẜuare. ꝙ siqui ĩhus
cuminib fũmt dep̃hensi ppetu¬
adeportacione dampnentim.
Dos ũo qui discͣedistudio. ⁊di¬
stipẽdium ultĩo ĩ supplicio co¬
herceãtũr. quulucita do̾e tẽpta¬
aclibriqui funestumeuthittiꝰ
facinororepũsitatis nestigia
ita flanimis ꝯbustapeantͦ s¬
quumnamq ẽut ĩmanissĩa
sacrilegia par pe̾ne magnitudo

Expanded text:
ros et sacrilega scriptorum audeat monimenta servare. Quod si qui in his criminibus fuerint deprehensi, perpetua deportatione damnentur. Eos vero qui discendi studio audidispendium. Ultimo etiam supplicio coerceantur, qui illicita docere temptaac libri qui funestum Eutychetifacinorosae perversitatis vestigia ipsa flammis ambusta depereant. Aequum namque est ut immanissima sacrilegia par poenae magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
re⁊ breꝓhibemꝰ. scientibtam
hus euthiciamstis ⁊ appollina¬
sibi nom̃ sac̃cotar retiñe penam
exilii cum facłtatum suaꝵ.amissi¬
one ẽe sb̃ituros unũsi ¶ Pretca
appollinariste ureuthicianstei
non ecͣcas nõ monastĩa sibiostr¬
uant parasmaxis ⁊ ꝯũnticul.amrĩ
stisiẽ ꝯgregẽtur. ¶Q si frc̾ntis¬

Expanded text:
re prohibemus: scientibus tam his eutychianistis vel apollinasibi nomen sacerdotale retinere, poenam exilii cum facultatum suarum amissione se subituros. Universi praeterea apollinaristae vel eutychianistae non ecclesias non monasteria sibi construant, parasynaxes et conventicula stissimae congregentur. Quod si feceri
Abbreviated transcription (Latin):
ratore qui hoc nesciente dñofẽtit
um si sitingenuus sb̃iturome¬
tallum ũopost ũb̃a si seruilis
ꝯditionis sit itaut nec in pub¬
are sibi qĩ ecͣcas nec.ad cirtum¬
scripcionẽs legumquicqmin
intmminacione ꝓ hibẽdo auxil¬
io Illis ⁊̃ in sua omnnb man¬
entib firmitate quedemaliti
a que uariis diuersis sunt
hrticos ꝓmulgata ut neci
spale quidem b̃nficium aduẽ¬
Irsus leges ualcat impetian.¬
Dem q ampfiato pertuose
suꝑsticonis auctore nestorio
notagruinominis ciꝰ imi¬
appllone.abutantur. s ꝙ̃ad¬
arriam abarrio lege cdiueme¬
morieꝯ stantim obsilitu¬
ꝯmem impietatis. porfiriam
porfirio nũcupãtur. sicubi
Anticipes nepharie secte ne¬
ciuiꝰ scclus sunt indeserendo ⁊̃¬
ccumĩmitati eius uccabulũ
ure uideãtur ẽẽ sorͣtiti nec ũo
impios libros nephandi ⁊ sa¬
crilegn nestorui adũsus uen̾a¬
bilem orthodoxoꝵ sectam de¬
cretamq scissimicetus.antis¬
titum ephegi hitis criptos h̾re

Expanded text:
ratore, qui hoc nesciente domino feceum, si sit ingenuus subituro: metallum vero post verbera, si servilis conditionis sit: ita ut nec in pubare sibi ecclesias, nec ad circumscriptionem legum quicquam interminatione prohibendi auxilio. Illis etiam in sua omnibus manentibus firmitate, quae de militia poenisque variis de diversis sunt haereticis promulgata, ut nec speciale quidem beneficium adversus leges valeat impetra Damnato portentuosae superstitionis auctore nestorio nota congrui nominis eius inuappellatione abutantur: sed quemadmodum Arriani lege divae memoriae Constantini ob similitudinem impietatis Porfyriani a Porphyrio nuncupantur, sic ubique participes nefariae sectae necuius scelus sunt in deserendo deo imitati, eius vocabulum iure videantur esse sortiti. Nec vero impios libros nefandi et sacrilegi nestorii adversus venerabilem orthodoxarum sectam decretaque sanctissimi coetus antistitum ephesi habiti scriptos habere
Abbreviated transcription (Latin):
tea ꝯuen̾unt ⁊ sicut anastasiꝰ
⁊ theophilus ⁊ cirillꝰ sc̃e rec¬
ordacionis ep̃i.alexandrĩe
ciuitatis credebant quos eti¬
amep hesina synochꝰ cui beate
memoriecirillꝰ p̾fuit in qͣne¬
storu error expulsꝰ est in un¬
iuersis secuta est quos ⁊ nup
uen̾abilis calcedonẽsis syno¬
dus ẽ secuta priorib ailus
scu euticetis dogmata fun¬
ticos appollinaristas appolli¬
naris facinorgissimã secta
euthices ⁊ dyocorus mente
satrilegasũt secuti. Ideoq hu
om̃s qui appollinanis urcu¬
thicetis pũsitatem secuntur
illis penis que diuinor retro
principũ ꝯstitu cõibꝰ ce appo

Expanded text:
erunt, et sicut Athanasius et Theophilus et Cyrillus sanctae recordationis episcopi Alexandrinae civitatis credebant, quos etiam Ephesina synodus  cui beatae memoriae Cyrillus praefuit, in qua nestorii error expulsus est in universis secuta est, quos et nuper venerabilis Chalcedonensis synodus est secuta, prioribus conciliis sed Eutychetis dogmata funeticos esse Apollinaristas. Apollinaris enim facinorosissimam sectam Eutyches et Dioscorus mente sacrilega sunt secuti; ideoque hi omnes qui Apollinaris vel Eutychetis perversitatem sequuntur, illis poenis quae divorum retro princip
Abbreviated transcription (Latin):
es p̃i ¶Mediarustita que
contra senatus consultum
donata ẽẽ ante miptias spon¬
salorum nomme p̃cumitu¬
arum confessio ostenditcũ
ꝓprietas ad te ꝓpter iurisi¬
terdictum transireno n po¬
tenit. in domimo martrpa
rusticummnoris distraxi¬
osse affiras curatoris offico
functus cofccit. uenontiota¬
men contra diui seueri oro¬
nem̃ facta presidis sententi¬
a non mimerito retissa est
pignora sane que o beuicti¬
omspiculum idẽst curator
exrebꝯproprus tibiobuga¬
suit. nouꝑhiberis persequi.
dem̃  Rediorum que s
dec̾to alinata sunt domimũ
tioi ꝑsequentip̃ses opem fe¬
ret. apud quem ñ illuxerit ñ
umuersa p̃tia que curatorit
tuo data sit. in patrimon¬
ium tuumꝓcessisse⁊pea dũ¬

Expanded text:
s . Praedia rustica, quae contra senatus consultum donata esse ante nuptias sponsaliorum nomine precum tuarum confessio ostendit, cum proprietas ad te propter iuris interdictum transire non potuerit, in dominio mariti rusticum minoris distraxisse adfirmas, curatoris officio functus id fecit, venditio tamen contra divi severi orationem facta praesidis sententia non immerito rescissa est. Pignora sane, quae ob evictionis periculum idem curator ex rebus propriis tibi obligavit, non prohiberis persequi.. Praediorum, quae sine decreto alienata sunt, dominium tibi persequenti praeses opem feret. Apud quem si illuxerit non universa pretia, quae curatori tuo data sunt, in patrimonium tuum processisse
Abbreviated transcription (Latin):
iendum est. ¶Cumemmĩ¬
iam increbuit uidices inpl¬
mentum impoñe euenit. ũ
ꝓuocacõe ute suspensa. hiid̃¬
qui uisiurand̃ pr̃are iuissist̃.¬
ab x̃ forte luce subthantur.
ꝓb̾ces aũt reꝵ cadant cũ mul

Expanded text:
iendum est. Cumiam increbuit iudices inmentum imponere, evenit, ut vocatione lite suspensa hqui iusiurandum praestare iussab hac forte luce subtrahantur, iones autem rerum cadant, cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
Deni  quidem sine decreto
mmor amnispatronus tu¬
us rusticum predium nen¬
didit supua cuum est dem
up̃cio tractare cum senatus
consulti.nuctoritas retc̃to
domimo auenandiui.amob¬
struxerit. s mũo iureintposi¬
to decreto uenditionem uuli
ignorabat fecit. iuxta ppetu

Expanded text:
i quidem sine decreto minor annis patronus tuus rusticum praedium venumdedit, supervacuum est de vili pretio tractare, cum senatus consulti auctoritas retento dominio alienandi viam obstruxerit. Si vero iure interposito decreto venditionem vili ignorabat, fecit, iuxta perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃is pupillis relicta fidei
siro tibi relictum ẽẽ ꝯstit̾itte
dci tibi efficiet. Idem si infici¬
euiraduisiirand ut deside¬
ras: tutorem adiget.

Expanded text:
ab ipsis pupillis relicta fideicosi id tibi relictum esse constiterit, reddi tibi efficiet. Idem, si infitietur, ad iusiurandum, ut desideras, tutorem adiget
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. quis uisiurand̾
in tullt inec dum co p̃stito
postea ut pote sibi allegõm¬
ent: scĩmus nemini licẽ pen¬
itus iteꝵ.ad sac̃mentum p¬
currere.Satis enim ab surdẽ
redire adħcui renunciandi¬

Expanded text:
 quis iusiurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationirit, sancimus nemini licere penitus iterum ad sacramentum recurrere  satis enim absurdum est redire ad hoc, cui renuntiandu
Abbreviated transcription (Latin):
licere excep̃tum est. s necdo¬
minis ita transferre licet ut
integris edificus depõitis pb¬
licus deformetur aspectus.

Expanded text:
licere exceptum est: sed nec dominis ita transferre licet, ut integris aedificiis depositis publicus deformetur adspectus
Abbreviated transcription (Latin):
si querelamatrẽuramcu
diuersa parte tnͣsegisse. Ita
ut ꝑtem bonoꝵ susciperet
⁊ alite disced̾et ꝓponatis ĩ¬
staurari quidem semel omi¬
ssam querelamplios quii
matri hrdes extitistis iuris

Expanded text:
si querella matrem vestram cum diversa parte transegisse ita, ut partem bonorum susciperet et a lite discederet, proponatis, instaurari quidem semel omissam querellam per vos, qui matri heredis extitistis, iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstõmib non est incognitũ
licet a nob̾clarius est intro¬
ductum. Iubemus. ⁊emim
nz ypothecas penitus eẽ adm¬
ittensdas. n adalium qu¬
emqm cͣctum. cuminalien¬
is rebo cc̃ dm̃ uoluntater
aliquid fi uł patisci sectate¬
porum meorumñpatitur
m̃sacciocum quibodã
ex tutorib siuecuratori¬
bus ftã auxilio cetis est.
In hus que sepatim cõi¬
terue gesseruntul grrerc
debuerunt. Cum igitur
tres curatores hũeris. ⁊ cũ
duob ex hus tñsegens:
cistasorore tua de hrditate
tnͣs egisse. ⁊ ideo certam pecu¬
niam te ei debere cauisse et
translactone in t̃positape¬
cuma recte cauta intelligi¬
turex qua causa sifisco sol

Expanded text:
onibus non est incognitum, licet a nobis clarius est introductum. Iubemus etenim neque hypothecas penitus esse admittendas neque alium quendam contractum, cum in alienis rebus contra domini voluntatem aliquid fieri vel pacisci secta temporum meorum non patiturtransactio cum quibusdam ex curatoribus sive tutoribus facta auxilio ceteris est in his, quae separatim communiterve gesserunt vel gerere debuerunt. Cum igitur tres curatores habueris et cum duobus ex his transegeris, cum sorore tua de hereditate transegisse et idpropter certam pecuniam te ei debere cavisse, etstransactione interposita pecunia recte cauta intellegitur. Ex qua causa si fisco sol
Abbreviated transcription (Latin):
administntecure ⁊b eo qui¬
legittime etatis annos cõ¬
pleuit in aquilianam stip¬
ulacionem declucta ⁊ ꝑ aci¬
eptila cõem extincta. nulla¬
tra concessa temporanon¬
ambigitur. nsi sp̃aliterde
Ieciam de dolotnͣs actumest.

Expanded text:
administratae curae ab eo, quilegitimae aetatis annos plevit, in Aquilianam stiulationem deducta et eptilationem extincta nullatra concessa tempora nambigitur, nisi specialiter etiam de dolo transactum est.
Abbreviated transcription (Latin):
biꝰ pacta quecontͣ bonos mo¬
res mnita sunt repelli.⁊ nchil
ex hus pactionibo obẜuari
nsi ip̃e forte decinus hrdita¬
te pactum est uoluntatem
suam eis ⁊ccominodaũita
ineausq.id extiemumu
tunc enim sublata acerbis¬
sima spe licebit eis illosciẽte

Expanded text:
i pacta, quae contra bonos mores inita sunt, repelli et nihil ex his pactionibus observari, nisi ipse forte, de cuius hereditate pactum est, voluntatem suam eis accommodaverit et in ea usque ad extremum tunc etenim sublata acerbissima sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bone fider est queret de
quantapfunra nomina¬
titnͣsactum sit et si appa¬
ruent deminore tnsactum
qnͣtam pecuniam reliqͣm
ex administracõe cure debe
rꝑ batum fuit solũe eum

Expanded text:
 bonae fidei quaeret, de quanta pecunia nominatim transactum sit: et si apparuerit de minore transactum, quantam pecuniam reliquam x administratione curae deberi probatum fuerit, solvere eum
Abbreviated transcription (Latin):
cum competen ticañtelaĩeũ
exponẽda offerre. ¶Sinne¬
ro crecditor po st qͣm iure do¬
mimi h̾ possiteat uendere
ħ̾ malũit. liceat quidẽ cih̾
facere. si quid aũt suꝑ fluũ
sit debitori seruare. ¶Sin q̃
dubitacio exorta fũnit ꝓuẽ¬
ditionent poteuilior e p̃cice
facta sacramẽti religionẽ
creditor pr̃are compellat
q: nulla machinacione i¬
ur cutunscripeõe usus est
s tantiuendiclitrem qͣn¬

Expanded text:
cum competenti cautela in eum cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure dominii hoc possideat, vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem superfluum sit, debitori servare. 5a . Sin autem dubitatio exorta fuerit pro venditione utpote viliore pretio facta, sacramenti religionem creditor praestare compellatur, quod nulla machinatione vel circumscriptione usus est, sed tanti vendidit rem, quan
Abbreviated transcription (Latin):
numerandum. Et liceat ei cred¬
itori quiiam dñs factus est
offerre debitum cumusuris
⁊ dampnis uicio eius credito¬
rillatis. quoꝵ qnͣtitatemĩ
creclitor debet suo uiram ẽto
manifestare ⁊ suum pignus
recupãre ¶Eyin aũt bienniũ
fint clapsum plenissime h̃a
remcreditor.Idemq dñs iaz
irrcuocabilẽ factam. ¶S sid
minus inpignoreplus inde¬
bito inucniatur in hocq nos¬
citur habũdare sit creditorii
omnns ratiointegra¶Smn
aũt ex utraq parte quanti¬
tasequa muematursine õi
dubitationetotam remã¬
tra ꝑignoratam tetineat
in aut minus quidẽ in
debito. implius aũt inpig¬
norefiat.tunc in hoc qd deb¬
itum excedit debitoriomĩa
uira integra legenr̃a ẜuab¬
untur. ¶Treditorib quid̃
feneratoris nõ suppõitum
alus aũt debitoris creditor¬
ib ul ip̃i debitori seruatum
Et ne ex omumcatione fiat
aliqua difficultas litentia
dabitur creditoriseuͦ dñoex
timacionem suꝑfli debit¬
ori uł creditori debitorisi

Expanded text:
numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo iuramento manifestare, et suum pignus recuperare. 3c . Sin autem biennium fuerit elapsum, plenissime habeat rem creditor idemque dominus iam inrevocabilem factam. Sed si minus in pignore, plus in debito inveniatur, in hoc, quod noscitur abundare, sit creditori omnis ratio integra. Sin autem ex utraque parte quantitas aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia iura integra lege nostra servabuntur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus vel ipsi debitori servatum. Et ne ex communicatione fiat aliqua difficultas, licentia dabitur creditori seu domino timationem superflui debitori vel creditori debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
¶maũt ex iureuirando etĩ¬
amminus habuisse credi¬
tor inuematurm residuo ĩ¬
hat integram accõem. ¶Ex¬
timationem aũtpignoris
donec apd̾creditorẽ cunder¬
q dñm ꝓmanert siue ãplior
sinemmoris qnͣtũ ad debitum q̃¬
titatis est. iudiciar eẽ uolu¬
mus disceptationis. utq¬

Expanded text:
ando etiam minus habuisse creditor inveniatur, in residuo habeat integram actionem Aestimationem autem pignoris, donec apud creditorem eundemque dominum permaneat, sive amplioris sive minoris quantum ad debitum quantitatis est, iudicialis esse volumus disceptationis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Iniam qͣmmutuam acce¬
pit solũet cessuimsetre¬
ditorib ypothece undici¬
onemnõ contraxit. s io
comp̃ hendit ꝙ uire suo
creditorm adipiscendo
pignore hiturus erat.⁊̃.
¶Commum itaz iuire cred¬
itorypo thecamundere deb
Op̃ l fundinomine
q̃ undideras emptori ab
alio motaꝓprictatis q̃õne
alt̾umfundumꝓ cius eui¬
ctionepignoris ypo thece¬
uenitulo cinpcionis ĩstris

Expanded text:
am accepit solveret, cessurum creditoribus, hypothecae venditionem non contraxit, sed id comprehendit , quod iure suo creditor in adipiscendo pignore habiturus erat. Communi itaque iure creditor hypothecam vendere deb fundi nomine, quem vendideras, emptori ab alio mota proprietatis quaestione alterum fundum pro eius evictione pignoris hypothecaeve titulo emptionis instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓminore licium extimacc̃e
ꝯsultacc̃es delegãtur. sipsp¬
excñt.adiuuandum ẽe uicto¬
remsumptuumpceptione ⁊̃i
sinc ꝓuctacione eius ħ statu¬
entib ⁊ iustam corumdem sũ¬
ptiuum qnͣtitatem diffimen¬
tibꝰ. s necgc̃one ꝯsultaciõis
introducende uictori ꝓucca¬
re cedimus. cum ipriscis li¬
gib liceat er ⁊ sinȩpuocacõiꝰ
auxilio eandẽo sultacionẽ
diffente suo adũsarioint¬
nus hocpinittimus. iniuri¬
udicib ficriphibentes.

Expanded text:
minore litium aestimatione consultationes delegantur, si perspexerint adiuvandum esse victorem sumptuum perceptione, etiam sine provocatione eius hoc statuentibus et iustam eorundem sumptuum quantitatem definientibus. Sed nec occasione consultationis introducendae victori provocare concedimus, cum et Priscis legibus liceat ei et sine provocationis auxilio eandem consultationem differente suo adversario intnus hoc permittimus, iniuriiudicibus fieri prohibentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tate tua est res acquisitas tibi
alienarenon põtuit qm si pie¬
tatemprĩ debitam nõ agno¬
cit castigare uirepatne potes¬
tatis non ꝓbiberis arciore

Expanded text:
tate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore
Abbreviated transcription (Latin):
Sein bertos exẽplo inge¬
nuor. filios post ub̾tatem ex
legittimis nupcus natos in
poctate hrenp̃ est ꝓhibitum.
gulta deptu agnoscendo. ac
denuntiata penã. Itẽ p̃iudi¬
cuimedicto ppetuo ꝓponas ĩ¬
torum ap p̃oidem maong

Expanded text:
ibertos exemplo ingenuorum filios suos post libertatem ex legitimis nuptiis natos in potestate habere non est prohibitum. consulta de partu agnoscendo ac denuntiata poena, item praeiudicium edicto perpetuo propositorum apud praesidem maiori
Abbreviated transcription (Latin):
Quegreco more adalienãdos¬
uberos usurpabatur ⁊apote¬
rixis dicebaturromams leg¬
Iibus non comprobatur.
dans inpatna potestate ꝯstitur
filũ exsimis ĩ susceꝑit nuptuᷤ
euni inpot̾tate aui pgeũasse

Expanded text:
quae Graeco more ad alienandosberos usurpabatur et apoceryxis dicebatur, Romanis legibus non comprobatur. tans, in patria potestate constitutus filium legitimis suscepit nuptiis, eum in potestate avi perse
Abbreviated transcription (Latin):
siuis probare debes.
rum ꝑ quib defunctus ap̃emp¬
torem int̾cesserat ꝓunditore
factum eius cui successit exsu
Durante actione. crelitorez¬

Expanded text:
si vis, probare debes. erum, pro quibus defunctus apud emptorem intercesserat pro venditore, factum eius cui successit ex sudurante actione.
Abbreviated transcription (Latin):
non comͣpelliumis auctoritate
monstratur. unrde cum parte
p̃cunum̃ata domus qmemi e¬
sti tibi ueludpignoris uire
obligatene⁊d emptionema¬
cederes denunciatum ab.a liqͦꝓ
ponatur uidextibi que erem¬

Expanded text:
non compelli iuris auctoritate monstratur. Unde cum parte pretii numerata, domus quam emisti tibi velut pignoris iure obligatae ne ad emptionem accederes, denuntiatum ab aliquo proponas, iudex tibi quae ex em
Abbreviated transcription (Latin):
pecum̃. nus ꝯsuetum ex̃cerũ
iubebit ordinẽ ordinemiunᷤ
Neũẽtitam aũt debitam exhi¬
bere matrifilios coget. ⁊ siꝓue¬
ctam adinclementiores inui¬
nas ĩpbitatem dep̃hend̾it.
lesampietatem seũius iun¬

Expanded text:
pecuniariis consuetum exerceri iubebit ordinem iuris: reverentiam autem debitam exhibere matri filios coget et, si provectam ad inclementiores iniurias improbitatem deprehenderit, laesam pietatem severiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipignoris uire und.it pocorẽ
gnoris fundos obligatos p̃r¬
tuus compaũat euittis p̾dus
ita demum peticonem. tou̾ suᷤ
creclitritẽ hreuire potes. sicu
sit uł ĩ dolomalo cum scret
prudẽs q ẽet rem sineuitio nõ
ẽẽ. eam patri tuo cui successisti
unculo cuictiomis nõ astrm¬

Expanded text:
pignoris iure vendat, potiorem gnoris fundos pater tuus comparaverit, evictis praediis ita demum petitionem adversus creditricem habere iure potes, si, cum sit vel etiam dolo malo, cum sciret prudensque esset rem sine vitio non esse, eam patri tuo, cui successisti, vinculo evictionis non adstr
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ fiscidebita p̃lium obl¬
agatum ꝓcurator meusu
uendidit euictio nõ debet᷑
qr ipriuatus c̃ditor eodẽ
ũre utitur nisinoĩatim
h repmissum apriuato
fisugigaltius c̃ditor¬
is successit essptori nõ ius¬
ta fiscinꝰoie monet cõtrou̾sia

Expanded text:
 fisci debita praedium obligatum procurator meus vendidit, evictio non debetur, quia et privatus creditor eodem iure utitur, nisi nominatim hoc repromissum a privato ius alterius creditoris successit, emptori non iusta fisci nomine movetur controversia,
Abbreviated transcription (Latin):
Oem Si fũdumsciens aue¬
atsenceles nec quicqͣm dee
tuo uiris formaneganti hre
dli refragatu.
ris iura ꝓdẽt nõ ambͣigitur
suigitur uob ꝓpt̃ reiꝓprietat¬
tem mota fuit q̃o tamꝓprus

Expanded text:
o. Si fundum sciens alieAthenocles nec quicquam de tuo iuris forma negantis hoc reddi refragatur.ris iura prodesse non ambigitur. si igitur vobis propter rei proprietatem mota fuerit quaes
Abbreviated transcription (Latin):
DemMpti actio lon¬
gi tp̃ris pscuptionenõ sub¬
mouebiturlicet pot mlta
spatiarem euictam empto¬
rifũit compbatum. suita
is qinte compasse comine¬
moras nũcin lib̾tatemꝓ
clamat interpellare undit¬
orem siue successores cius
misi ssepiculũ cuctionis
fũit compbatum p̃ces pro

Expanded text:
Empti actio longi temporis praescriptione non submovetur, licet post multa spatia rem evictam emptori fuerit comprobatum. Si itaque is, quem te comparasse commemoras, nunc in libertatem proclamet, interpellare venditorem sive successores eius misisse periculum evictionis fuerit comprobatum, praeses pro
Abbreviated transcription (Latin):
cura mandata fũnt opum pbli¬
coꝵ uł pecũia. ⁊d extruccõem so¬
uto more credita usq ad. an¬
nos qntrcim abopepfectocũ
suis hroib teneatur obnox¬
ii. Ita ut siquid uicum edifica.¬
cionem intͣ p̃finitum temp

Expanded text:
cura mandata fuerit operum publicorum vel pecunia ad extructionem solito more credita, usque ad annos quindecim ab opere perfecto cum suis heredibus teneantur obnoxii, ita ut, si quid vitii in aedificatione intra praestitutum temp
Abbreviated transcription (Latin):
mamuetem ⁊ nouam nullus
iudicum nouũ opus inforĩ¬
met quociens serenitatis m̃t
arbitria cessabunt nisi exsu
iam deformib ruims int̾¬
cidisse dicunturunũsis licẽ¬
ciamdamus.
Mp ¶ Mescripcio tp̃ris uiri
publico nõ debet obsistere. set
nec rescrip̃ta quidẽ.atq ideoĩ
duuenda sunt omma que per
diusas urbes ut inforoueĩ
quocumq publicoloco cc̃or¬
natum et cõmod̾ ac decoram
faciem ciuitatis extructa noctũ¬

Expanded text:
veterem et novam nullus iudicum novum opus informet, quotiens serenitatis nostrae arbitria cessabunt, nisi ex suiam deformibus ruinis intercidisse dicuntur, universis licentiam damus.m. praescriptio temporis iuri publico non debet obsistere, sed nec rescripta quidem. atque ideo diruenda sunt omnia, quae per diversas urbes vel in foro vel in quocumque publico loco contra ornatum et commodum ac decoram faciem civitatis extructa noscu
Abbreviated transcription (Latin):
tutorsiue curtor datus ꝯuem¬
rinõ pot̃ adm i i stͣcioisꝑiculo
cum sola susceptinegitu tutde¬
lamandata est. Gugitur me¬
chił ut allegas pret negecium
ꝗd bona fide erogastiaxtũcoribꝰ
more solito exigere potes.
re legitimo fr̃s tuifilioꝵ tute¬
leons. ad teptineat uerernon
dam fuisse tibi dicis cumsiq̃cõ
eensent lis ꝓcuratore dato ⁊ fre
illis curatore politẽ constituto
⁊ sollẽpnitatusĩs ubi tutorex¬
igitur ⁊ indẽpiritati utrius ꝓs
ꝓ tutore administͣuerunt it.
ad pr̃andam tõnem teneͤnti.¬

Expanded text:
tutor sive curator datus conveniri non potest administrationis periculo, cum sola suscepti negotii tutela mandata est. si nihil igitur, ut adlegas, praeter negotium quid bona fide erogasti, a contutoribus more solito exigere potes.re legitimo fratris tui filiorum tutelae onus ad te pertineat, vereri non ibi fuisse dicis, cum, si qua emerserit lis, procuratore dato et illis curatore ad litem constituto et sollemnitati iuris, ubi tutor exigitur, et indemnitati utriusque po tutore administraverunt, ad praestandam rationem tenent
Abbreviated transcription (Latin):
autopupilloꝵ agentono¬
mine licet ex eorꝑconamut
Rusti dedenunt qmtu cc̃ sexus
ddicõem alicu exea obligõe
obstritaco es. ꝙ tuopitulo
tutores fuus dari postulasti.¬

Expanded text:
utor pupillorum agendo nomine, licet ex eorum personpetisti dederunt, quam tu contra sexus condicionem alicui ex ea obligatione obstricta es, quod tuo periculo tutore
Abbreviated transcription (Latin):
munistrant suspectis eis postu¬
latis atq ostensis. utalimlo
ꝙ sunch in fraudem egerunt. ue¬
clitetur. an eis muigẽdussit
curator qui ydoneus facłtatibꝰ
adminstnͣtur sinõ ĩpubes sit
arbitrio cognatorum bone op¬
simonisꝯstitutoꝵ concedãt᷑iur.
Deni TUꝙ ut suspecrũtuto¬
rem uł curatorẽ accusas pendente
causa cognitõis. abstiñeab ad¬
mĩstracione reꝵ tuaꝵ donec eu¬
safimatur: p̃ges ꝓuncie iubebit.
alius tñmt̾ra inlocum eius in
admĩstratione rex:ordinãchẽ.¬
Mp̃ ¶ Inõ suspectũ cõtutorẽ
tuum postulare ac remoũe.abad
tibi nomine eius dẽpupillirestitu
Sp ¶Ospectos tutores Atui.¬
ex dolo nõ ĩ eos qui obnegligẽ¬
ciam remotist̃ infames fierima¬

Expanded text:
ministrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii iQuod si nihil in fraudem egerunt, veclitetur, an eis iniungendus sit curator, qui idoneis facultatibus administrantur, si non impubes sit, arbitrio cognatorum bonae opinionis constitutorum conceditur.em ut suspectum tutorem vel curatorem accusas, pendente causa cognitionis abstinere ab administratione rerum tuarum, donec causa finiatur, praeses provinciae iubebit. Alius tamen interea in locum eius in administratione rerum ordinapus . Si non suspectum contutorem tuum postulare ac removere ab atibi nomine eiusdem pupilli restituSuspectos tutores ex dolo, non etiam eos, qui ob neglegentiam remoti sunt, infames fieri ma
Abbreviated transcription (Latin):
peticones adsisuspupillos
tuos hes linge eas potes ⁊̃
os tutores nõhrentad hoc
agenus litis defendendecurto¬
res accipe deberent.
ep̃rQtibi partis fũdi
prnitindicatio competat. is
cuiꝰ de carenccio ẽ estunabitres¬
pitere aũt debes officium in qͦ
te ẽẽ tutorẽ dicis. ne ob eiꝰ modi
peticõem enuutione secuta ult᷑ p̃ci¬
iqͣnͣtitãtem auctoris h̾roũmpu¬
ꝑtedefendi debeat. cinm ult om¬
pensacomłs rõem hr̃e. aut cͣcͣrio

Expanded text:
petitiones adversus pupillos tuos habes, dirigere eas potes, adt, si alios tutores non haberent, ad hoc genus litis defendendae curatores accipere deberent.An tibi partis fundi paterni vindicatio competat, is cuius de ea re notio est aestimabit. Respicere autem debes officium, in quo te esse tutorem dicis, ne ob eiusmodi petitionem evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem puatus per te defendi debeat, cum aut compensationis rationem habere aut co
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Plures apechis uł rẽddi¬
qñsuꝑ hus fũit dubititio ex¬
ortacas h̃re negando. iusagen¬
ciumfacutuacillan. Quri
colom aduersus dñin certã¬
tes. ⁊ sibi iniqm forte forte
libertatem uñdicantes ułtre¬
lem gecripconemopponere⁊
cupientes.ad easdẽ inficiatio¬
nes ꝑueniunt. ¶Q resecãtes
iubemus ut inp̃fatiᷤᷤ casibo
uł.alus priuatis similibosi
noluitis quiapochamoscri¬
prituł exemplar cum fbscri¬
pcio ne cius qui apeham su¬
scepit ab eo accipe omniscili
ptori antapocham redd̾e. itatñ
ut si h is qui.apochamꝯscribit
face neglexent uł nõ curau̾it.
nullum eip̃urdicium exeoꝙ
antapocham nõ recepit genet᷑.
Cum hoc q ꝓ quibꝯdamꝰ intr¬
cductum est. ifr̾e cis iacturã

Expanded text:
pp. Plures, apochis vel rediquando super his fuerit dubitatio exorta, eas habere negando ius agentium faciunt vacillare, cum coloni ad dominum certantes et sibi iniquam forte libertatem vindicantes vel delem praescriptionem opponere cupientes ad easdem infitiationes perveniunt. Quod resecantes iubemus, ut in praefatis casibus vel aliis privatis similibus, si voluerit is qui apocham conscripsit vel exemplar cum subscriptione eius qui apocham suscepit ab eo accipere vel antaptori antapocham reddere, ita tamen, ut si hoc is qui apocham conscribit facere neglexerit vel non curaverit, nullum ei praeiudicium ex eo, quod antapocham non recepit, generetur, cum hoc, quod pro quibusdam introductum est, inferre eis iacturam
Abbreviated transcription (Latin):
cus ⁊i cͣcͣtibo manifestumẽ.
uttarum ex tyregraphis fie¬
rinisitrum testium hũunt
subscripcõnes ⁊prius littis
eorumfides imponaturuthͣ
ip̃is deponentib siue cũctis.

Expanded text:
contractibus manifestum est. litterarum ex chirographis fieri, nisi trium testium habuerint subscriptiones et prius litteris eorum fides imponatur vel ex ipsis hoc deponentibus sive cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
magno opere postulasse ut
postquam aduocationis de¬
posuerint offirium dignita¬
te quad amnr̃a lib̾alitate q̃¬
pociantur. ¶Iubemus itaqde¬
os post depõitum ut dc̃m est p̾¬
fatum officiumunum quẽq
eorum qui in p̃centisunt uł pꝰ¬
eamatricus corum ꝓ tempore
fiunt incerti clarissimprimi
ordinis comitis ꝑ frui digni¬
tate quatimis ⁊ tempore quie¬
tis fructum p̃fitorum laborũ
ꝯseqͣnturꝓ quaq fide atq
industria ergaclientes nr̃os¬
suos compbata priuateo di¬
cioms hominum multitudi¬
ne segregatis clanssimis me¬
rto conmimerentur.
Dem. ¶ Duccatos amplis¬
sime tue seclis quip tempore
ad fisci patromi gradum ⁊ of¬
ficium ꝓuehuntur una cum
liberis iam natis uł post ꝓcre¬
andis ab omm coartalis scu
cuiuslibet detioris ꝯdicomsi
umculo mmunes ac liberos
cum primomo suos seruari
decreuimus cumostet h̾iam
pridem tamaduocatis.amp¬
lussime pretorianep orientẽ
qm magnificeurbicarie pre¬
fecture satris ostõnib ẽẽ indł¬

Expanded text:
magnopere postulasse, ut, postquam advocationis deposuerint officium, dignitate quadam nostra liberalitate potiantur. Iubemus itaque post depositum, ut dictum est, praefatum officium unumquemque eorum, qui in praesenti sunt vel postea matriculis eorum pro tempore fuerint inserti, clarissimi primi ordinis comitis perfrui dignitate, quatenus et tempore quietis fructum praeteritorum laborum consequantur proque fide atque industria erga clientes suos comprobata privatae condicionis hominum multitudine segregati clarissimis merito connumerentm. Advocatos amplissimae tuae sedis, qui pro tempore ad fisci patroni gradum et officium provehuntur, una cum liberis iam natis vel postea procreandis ab omni cohortalis seu cuiuslibet deterioris condicionis vinculo immunes ac liberos cum patrimonio suo conservari praecipimus, cum constet hoc iam pridem tam advocatis amplissimae praetorianae per Orientem quam magnificae urbicariae praefecturae sacris constitutionibus esse indu
Abbreviated transcription (Latin):
cuulem administͣtionem
gerunt nec nõ comitiom̃¬
tiorum magr̃o ens siue pri¬
ticam atꝙ asianam diccesi
⁊assessoribꝰ udicum sing¬
ulorum inp̃bendis solacuꝰ
annonarum hicfixus acsta¬
bilis ẜuabitur. modus. utea
ꝑ annonis ⁊ caprti it digii

Expanded text:
lem administrationem gerunt, nec non comiti commerciorum, magistro aeris sive priticam atque Asianam dioecesin et adsessoribus iudicum singulorum in praebendis solaciis annonarum hic fixus ac stabilis servabitur modus, ut ea pro annonis et capitu digni
Abbreviated transcription (Latin):
ert ip̃i quidẽ fłitatis rei cõ¬
stituantur. uolumina aute
corum ommim̃o corrũpant̃.
SSiquid uero ut sup̃dictum
est. ambiguum fuit uisum⁊̃
hoc adimpiale culmenꝑiu¬
dices referatur ex au̾cte. augu¬
sta manifestatur cuisolum
xessum est xcede condere legi¬

Expanded text:
erint, ipsi quidem falsitatis rei conerint, ipsi quidem falsitatis rei constituantur, volumina autem eorum omnimodo corrumpentur. si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur et ex auctoritate augusta manifestetur, cui soli concessum est leges et condere e
Abbreviated transcription (Latin):
intantoopefuerant.⁊ quosa
tiquiores pͥussimi principes. id¬
mitterenõsunt indignati. om¬
nib uno dignitatis. apice imp¬
tito. nec sibi quo quamaliqͣm
ꝓmulgatis q amplius. aut .i.¬
minus inquibdam ẽe intelli¬
gatur. cum una dignitas una
hoc opus ficndeo. innuente mã¬
dabamus tempestiuum nobiͦ
uidetur ⁊ in p̃entisanctire. ut ne¬
monz eorum qui inp̾gentiuins
pitiamh̾ant. nec qui postea fu¬
ennt audantomentarios huᷤᷤ¬
dem legib.tonectere. nisi tr̃n si¬
uelit eas in grecam uocem trm¬
formare sub eodem ordine eaq̃
rum sb̃tilitatem.ad notarema¬
luerint ⁊ ea que nayatitax. nun¬
cupantur componere.alias.ĩ
legum intp̃taciones immo ĩ.¬
magis puersiones eos iacta¬
re nonxedimus. ne ũbositas
eorum aliquid iegib m̃ĩs af¬
ferat exꝯfusione dedecusꝙ in
antiquis edictippetuicomen¬
tatorib factum est quio pꝰ
ut pene omnẽ romanam scĩ¬
admittatur uanadiscordia.
Siquid aũt tale facere. iusi fu¬

Expanded text:
ni tanto opere fuerant et quos et ni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice impertito nec sibi quodam aliquam promulgatas, quid amplius aut minus in quibusdam esse intellegatur, cum una dignitas, una hoc opus fieri deo adnuente mandabamus, tempestivum nobis videtur et in praesenti sancire, ut nemo neque eorum, qui in praesenti iuris peritiam habent, nec qui postea fuerint audeat commentarios isdem legibvelit eas in Graecam vocem transformare sub eodem ordine eaquerum subtilitatem adnotare maluerint et ea quae paratitla nuncupantur componere. alias autem legum interpretationes, immo magis perversiones eos iactare non concedimus, ne verbositas eorum aliquid legibus nostris adferat ex confusione dedecus. quod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus ut paene omnem Romanam sanctiadmittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fu
Abbreviated transcription (Latin):
noua instruere aũctas. ¶Hec
igiturommascientes pr̃es con¬
scripti ⁊omnes orbtrarum ho¬
mines gr̃as quidẽ amplissĩas
agite summe diuinitati queĩ¬
mĩes tp̃ribtam salubrimumo¬
pus fuauit. Quo enimi. intiqt¬
as digna diumno nõ est uisaui¬
has itaq leges ⁊ adorate ⁊ obs¬
uate omnib.intiquiorib qe¬
scentib nemoq nr̃m audeate
compare eas priorib ul siqd
dissonans mutroz est require
censemus nec in uidicio necin
aliocertamine. ubi leges neͣc
tare ur ostendere conctur nsi
temerario ul fłitatis crimimi
subiectis una cum iudicequi
cis audĩam accõmodauut penis
grauissimis laborare. Ne aũt
incognitumfiat uob̾ ex quibꝰ
oroinata est iuissimus. cumh¬
storum nr̃orum inscribiut
manifestissimum sit cumqb
legis: latorib quibq libri
eorumcum quot milib hui
sticieromane tẽplumedificat̃
est. legis latoresaũt ur cõmẽ¬
tatores eos clegimus qui dig¬

Expanded text:
nova instruere auctoritas. Haec nova instruere auctoritas. Haec igitur omnia scientes, patres conscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae divinitati, quae vestris temporibus tam saluberrimum opus servavit: quo enim antiquitas digna divino non est visa ihasce itaque leges et adorate et observate omnibus antiquioribus quiescentibus: nemoque vestrum audeat vel comparare eas prioribus vel, si quid dissonans in utroque est, requirerobservari censemus. nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necestare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus ordinata est, iussimus et hstorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum sit, ex quibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae templum aedificatum est. Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui dig
Abbreviated transcription (Latin):
tissime sunt.humaniueroi¬
ris ꝯdictiosemꝑ ininfinitur
decurrit ⁊ nicħ est in co quista¬
re ppetuo possit multas eterz
formas secerenatura nouade¬
ꝓperat. nõ desperamus. quedam s̃
emergiꝓ ea negocia que ad huc
legumlaqueis non sunt inno¬
data ¶Siquidigitur tale con¬
tigerit augustum imploretur
remedium quia soimpialem
fortunam reb humanis deꝰ
p̃pouit ut possitomnaqueno¬
iterꝯtingunt. ⁊emendare et
componere ⁊ modum ⁊ regutꝯ
petentib tradere ⁊ hoc non pri¬
mumaũt.⁊ nobis dictum ẽ
si.intiqua deccendit ꝓsapia
cum ⁊ ip̃e uilianus legum ⁊ co¬
icti ppxtui sẜtilissimus ꝯditor
suis libris hretulit ut siquid ĩ¬
ꝑfectum inueniaturab imper¬
aliscione hoc repleatur.⁊ hoc ñ
ip̃e solus. s ⁊ diuus. adrianuᷤ
in compõne edicti ͭ ͤl ⁊ senatus
ꝯsulto ꝙ eam secutus est hoca¬
ptissime diffimuit. ut siquid
in edicto põitum nominueni¬
atur ħ ad eius regulas eiusq
diecturas ⁊ ĩmitaciones possit

Expanded text:
tissimae sunt, humani vero iuris condicio semper in infinitum decurrit et nihil est in ea, quod stare perpetuo possit multas etenim formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus tradere. et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus consulto, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes possit
Abbreviated transcription (Latin):
quimuitis inutilib ꝑmixt¬
crudienctum p̃buit copiã ĩde¬
inde quia multo utilius est .I.¬
pauca ydoneae effũd̃e qͣmmi¬
tis in utilib homines pgͣuari
¶Mirabileaut. aliquid exhus
libris em̃sit qui multitudo.in¬
tiqua fgente breuitate paucior
inuenitur. hommnes ienim qui
rum quos compare eis ĩpossib¬
ile erat uł ppip̃am inscĩam et
uoluntatem iuidicum magis
qm̃ legitima. aũctate htes di¬
iemebantur. In p̃aenti aũt cõ¬
summacc̃e nrõꝵ digestoꝵ ex
tantisleꝑ ges collecte sunt uo
lumin trbus quorum uolu¬
mina antiquiores hommes ne
sub̾a. amplissima congregata
ut egen.a quidẽ antiqua multi¬
tudo inueniatur. opulẽtissĩa
aũt breuitas nr̃a efficiatui.
Antiqui aũt sapientie libr¬
orum copiam maxime trib¬
unianus iur excellentissimꝰ
p̃buit in quib multifũant
⁊p̃is crudentissimis homin¬
um in cogniti quibd omnbꝰ
plectis quicquil ex hus pul¬
cherrimum erat. hoc semoto ĩ
optimamnram compõnem

Expanded text:
quod multis inutilibus permixtquod multis inutilibus permixtruendum praebuit copiam: deinde quod multo utilius est pauca idonea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui rum, quos comparare eis impossibile erat, vel propter ipsam inscientiam, et voluntate iudicum magis m legitima auctoritate lites dirimebantur. in praesenti autem consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae suluminibus, quorum et nomina antiquiores homines nosubstantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et ipsis eruditissimis hominibus incogniti, quibus omnibus perlectis, quidquid ex his pulcherrimum erat, hoc semotum in optimam nostram compositionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpates detrahinetotumꝯ funo¬
atur. ⁊inhus ꝑtib in quibp
fectissime iussi ones expoite:
neas fuerat sparsum ħ diu¬
idere ac separepenitus eratin¬
ciuilene tamsensus qͣmau¬
res legentium ex hapturbent
Similiq m̾o siquid princi¬
palibꝰsstitucõnb cautu
est. hoc in digestor uolumine
ente.nisi ⁊ hoc raro ex hus dez
cãis quibꝰ simsitudo assumpta
eit. ¶Contraruaũt aliqd̃
in hoc codice põitum nullum
sibi locumuendicabit. nec in¬
uenitursiquis sb̃tili anmo
cliũ̾sitatis rõneᷤᷤ excuciet.s et
est aliquid nouum muẽtum
ur occulte põitum ꝙ disson
ancie q̃relamclissoluit.⁊ aliã
naturaminducit discordiesi¬
nes effugientẽ. ¶Sz⁊ si alid
forsitanp̾t̃missum est ꝙ uin
tantis militib qĩ in ꝓfundũ
põĩtum latitabat.⁊ cum ydon¬
cum ẜuat poni obscuntatein¬
uolutum nccrio d̾elictum est.
quis ħ rep̃hendere recto anim
mo possit.primo quidem pp̃
ingenumortalis exiguitatẽ
deinde pp̃ ip̃ius rei uiiumqu

Expanded text:
partes detrahi, ne totum confundatur. et in his partibus, in quibus perfectissimae visiones expositae in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. Similique modo si quid principalibus constitutionibus cautum est, hoc in digestorum voluminente: nisi et hoc raro ex isdem causis, quibus similitudo adsumpta est. Contrarium autem aliquid in hoc codice positum nullum sibi locum vindicabit nec invenitur, si quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occuantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animmo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deinde propter ipsius rei vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
xordinarium iudicẽ reportaue g¬
rit dilacio eipenitus denegãda
est. Illis aũt qui in iudicium ĩ¬
datiauł ꝓferenda aliqua in str̃a.
ur testes quiainstructus ẽẽnõ¬
DeniIuẽpars suie integra
oilacdofũit data eous iuidicis
offĩn uiescat donec petiti tp̃riᷤ
defluxint cuicła. ¶Fencaũt su¬

Expanded text:
extraordinarium iudicem reportaverit, dilatio ei penitus deneganda est: illi autem, qui in iudicium vdacia vel proferenda aliqua instrumenta vel testes, quoniam instructus esse no. Sive pars sive integra dilatio fuerit data, eo usque iudicis officium conquiescat, donec petiti temporis defluxerint curricula. Feriae au
Abbreviated transcription (Latin):
echiben de postulatumdari
arbit᷑mur c̃ẽmodandumut
si ex ea puincia ubilis igitur
nõ. impͣliꝰ qͣntres m̃ses indi¬
geantur ¶ Sũio exꝯtmentibo

Expanded text:
exhibendae postulatum dari arbitramur esse moderandum, ut, si ex ea provincia ubi lis agitur non amplius quam tres menses indulgeantur
Abbreviated transcription (Latin):
fide accepistisolue. cum
incertumeet quid accepi¬
sset qntumq ab eo pet¬
eretur p̃ẜtim cum ip̃e qui
extra ordm ẽiudicabiti¬
terlocutꝰ sit dotemdata
que repetẽtur nõ uquidã
eẽ iudicati aulte nõ nitit
Cumigituris qui postra
usoitabãt ccͣte certam se¬
tenti amꝓtulit n a statu¬
fc̃o confimiasti iudicium.

Expanded text:
fide accepisti, solve", cum incertum esset quid accepisset quantumque ab eo peteretur, praesertim cum ipse qui extra ordinem iudicabat interlocutus sit dotem datam quae repeteretur non liquidam esse, iudicati auctoritate non nititur. cum igitur is qui postea iudicabat contra te certam sententiam protulit neque ab statufacto confirmasti iudicatum.