comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃na consuetudine ĩplicatos et cõcritos tenẽt.
et quesiui curiose et attente audimi. et cem̾e.
ctebidi et instant᷑ quib potui ꝑsuasi. et adu̾s
alios ꝑtinatiter animoseq defendi. seuire oĩ
no nõ possum. quos sicut me ip̃m illo tp̃e. ita
nũc debeo sustinere. et tanta patĩa uobiscũ a¬
gere quanta mecum egerunt ꝓximi mei cũĩ
ut̃o dogmate rabiosus et cecus errarem ¶Utã
re me oportet auob̾. ut ex uttaq ꝑte om̃is ar¬
rogantia deponatur. Nemo nrm dicat iam se
taenisse ueritatem. Sic eam q̃ramꝰ quasi ab
tutisq nesciat᷑. Ita em̃ diligent̾ et cõcordites
quen pot̾it: si nulla temerana p̃sũptione ĩnẽ¬
taet cognita ẽẽ ctedatur. Ant si et hec auobis
tpetrare nõ possumius. saltem istõ cõcedite nt
nos tanquã incognitos nũc primũ audiam.
nũs primũ discutiam Iustũ prito eẽ qd̾ postu¬
lo. Hac sane lege seruata ut nob̾cum nõ otẽ.

Expanded text:
uturna consuetudine inplicatos et constrictos tenent, uturna consuetudine inplicatos et constrictos tenent, et quaesiui curiose et adtente audiui et temere credidi et instanter, quibus potui, persuasi et aduersus alios pertinaciter animoseque defendi: saeuire in uos omnino non possum, quos sicut me ipsum illo tempore ita nunc debeo sustinere et tanta patientia uobiscum agere. quanta mecum egerunt proximi mei, cum in uestro dogmate rabiosus et caecus errarem. Ut autem re me oportet a uobis, ut ex utraque parte omnis adrogantia deponatur. nemo nostrum dicat iam se inuenisse ueritatem; sic eam quaeramus, quasi ab utrisque nesciatur. ita enim diligenter et concorditer quaeri poterit, si nulla temeraria praesumptione inuenta et cognita esse credatur. aut si hoc a uobis inpetrare non possum, saltem illud concedite, ut uos tamquam incognitos nunc primum audiam, nunc primum discutiam. iustum puto esse, quod postulo, hac sane lege seruata, ut uobiscum non orem,
Abbreviated transcription (Latin):
lemcrum nõ istum quẽ uos colitis celesti cor¬
pote oculis carneis et hominũ et recoꝵ fulgentẽ
attꝑ tadiantem. sed illum de quo scͥptumẽ per
ppham. ortus est in iusticie sol. et de quo dc̃mẽ m
eimangelio. Erat lumenuerũ qd̾ illuminat om¬
nẽ hominẽ uenientẽ in hunc mũdũ. Illi ĩuos
semiant qui nesciunt quib suspiriis et gemti¬
b fiat: ut ex quãtulacũq parte possit ĩtelligi
deus. Postremo illi inuos semant qui nullo ta¬
liertore decepti sumt: quali uos deceptos iudẽs
sͣgo autẽ qͥ diu multũꝙ iactatus tandẽ respit̾e
potuquaid sit illa sincerintas q̃ sine manis fa¬
bule narratione ꝑcipit. qui nanas ymaginasõ¬
nes ãĩ meiuariis opinionib eitorib collectas.
uix miser merui dño opitulante cõm̃de qui
me ad det̃gentã caliginem mentis tamtar de
clementissimo medico uocantiblandientiq sb
naret᷑ quidemq omĩa illa figmenta q̃ uos di¬

Expanded text:
lem suum — non istum, quem colitis caelesti corlem suum — non istum, quem colitis caelesti corpore, oculis carneis et hominum et pecorum fulgentem atque radiantem, sed illum, de quo dictum est per prophetam: ortus est mihi iustitiae sol, et de quo dictum est in euangelio: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum —: illi in uos saeuiant, qui nesciunt, quibus suspiriis et gemitibus fiat. ut ex quantulacumque parte possit intellegi deus; postremo illi in uos saeuiant, qui numquam tali errore decepti sunt, quali uos deceptos uident. Ego autem. qui diu multumque iactatus tandem respicere potui, quid sit illa sinceritas, quae sine inanis fabulae narratione percipitur; qui uanas imaginationes animi mei uariis opinionibus erroribusque conlectas uix miser merui domino opitulante conuincere: qui me ad detergendam caliginem mentis tam tarde clementissimo medico uocanti blandientique sunaretur; qui denique omnia illa figmenta, quae uos di
Abbreviated transcription (Latin):
ditatũ suarũ laq̃is animꝰ᷑ puniat᷑. sicum ẽ dãp¬
nũ exilium. orbitas. contumelia et hiis similia
quedamũ ño sint cruciam̃ta s quasi fomenta.
languentiũ. ut sunt consolatõnes. cohortatões.
disputationes. et quetumq talia. hoꝵ om̃ium
q̃dam etiã ꝑ malos nescientes operat᷑ sũma dei
do. leuit̃ disputanto. sicut scͥptumẽ. Seruũ aũ
dñi ñ oportet litigare. sed mitem ẽe ad om̃s. do¬
cilem. pacientem in modestia corripientẽ. diu̾sa
sentientes. Nrm̃gͦ fuit uelle has partes expet̾e.
deiẽ uolentib et petentib donare quod bonũẽ.
¶lli inuos seuiant qui nestiũt cũqͦ labore netũ
inueniat᷑: et qͣm difficille caueant᷑ errores. Illi ĩ
uos seniant: qͥ nescuilit ꝙͣ ratum et ariduum
sit carnalia phantasmata piemẽtis serenitates
suꝑare. Illi ĩ nos seuiant cum quãta difficult¬
te sanet᷑ oculꝰ int̾ioris hoĩs ut possit intueri so¬

Expanded text:
ditatum suarum laqueisan imus puniatur, sicut est damditatum suarum laqueisan imus puniatur, sicut est damnum, exilium, orbitas, contumelia et his similia; quaedam uero non sint cruciamenta, sed quasi fomenta et lenimenta languentium, ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes et quaecumque sunt alia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa deido, leniter disputando. sicut scriptum est: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. nostrum ergo fuit uelle has partes expetere; dei est uolentibus et petentibus donare, quod bonum est. Illi in uos saeuiant. qui nesciunt, cum quo labore uerum inueniatur et quam difficile caueantur evos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate uiant, qui nesciunt, cum quanta difficultate sanetur oculus interioris hominis, ut possit intueri so
Abbreviated transcription (Latin):
sium uerum deum oĩpotentẽ
ex qͥ omĩa per quẽ omĩa. ĩ quo
om̃ia. et rogaui et rogo ut ĩ re¬
fellenda et re uincenda heress
rir̃a manichei. cuiuos fortas¬
se ĩprudentius quã malecio¬
stus adhesistis: det mͥ mentẽ
pacdatam atꝙͣ iñqullam. et magͥ de ur̃a corre.¬
cõe ꝙͣ te sb̃usione cogitantẽ. Quãꝙͣ enĩ dñs
ꝑ suos seruos regna soutat ertorio. aõo tñ cõ¬
nes inquantũ homines sunt emendandos esse
piam ia pertendos iubet. Ei quidqͥo diuinitus
an ulud ultimum indiciũ uindicat᷑. sine ꝑĩ
ꝑbos siuie ꝑ uistos sine ꝑ nescientes siue ꝑ scien¬
t̾es sine occulte siue palam. nõ ad int̾itum he¬
minũ sẽ ad meditinam uaiere crecend ẽ cͣu
qui cespuerint extremotudicio p̃parantu. Qrua¬
ppcum ihac uniu̾sitate retum alia sint q̃ ua¬
lent ad corporalem undictam sicut ignis er
uenenum et morib et cet̾a hunꝰmodi. alia qui¬
b apud se ipm non molestia corꝑis sui. s cuꝑi¬

Expanded text:
Unum uerum deum omnipotentem, ex quo omnia, per quem omnia. in quo omnia, et rogaui et rogo, ut in refellenda et reuincenda haeresi uestra, Manichaei. cui et uos fortasse inprudentius quam malitiosius adhaesistis, det mihi mentem pacatam atque tranquillam et magis de uestra correctione quam de subuersione cogitantem. quamquam enim dominus per suos seruos regna subuertat erroris, ipsos tamen homines, in quantum homines sunt, emendandos esse potius quam perdendos iubet. et quicquid diuinitus ante illud ultimum iudicium uindicatur, siue per inprobos siue per iustos siue per nescientes siue per scientes siue occulte siue palam: non ad interitum hominum, sed ad medicinam ualere credendum est; quam qui respuerint, extremo subplicio praeparantur. quapropter cum in hac uniuersitate rerum alia sint, quae ualent ad corporalem uindictam, sicut ignis et uenenum et morbus et cetera huiusmodi, alia, quibus apud se ipsum non molestiis corporis sui, sed cupi
Abbreviated transcription (Latin):
tubuens qd̾ cuuiq trbuend̾ ẽ: Quem facilius e¬
loqui audet anma quam uit̾e. et qũe cantomiꝰ
elouit᷑. qͣnto sinceriꝰ uid̾e potuerit. Qͥ tñ siuit
manicheoꝵ phantasmata ꝑstrepũt locoꝵ exu¬
naparte det̾minato. exaliis ĩmẽso spacio tend̾e¬
t᷑ quãtilib in coꝑticule et ĩmmerabilia frustꝰ¬
eent: alia maiora. alia minora ꝓcogitantis ar¬
bitͥo metitentur. Ut bipedał̾ ĩco u̾bigͣ. pars octo¬

Expanded text:
tribuit quod cuique tribuendum est? Quem facilius etribuit quod cuique tribuendum est? Quem facilius eloqui audet anima, quam videre: et quem tanto minus eloquitur, quanto sincerius uidere potuerit. qui tamen, si, ut Manichaeorum phantasmata perstrepunt, locorum ex una parte determinato, ex aliis inmenso spatio tenderetur, quantaelibet in eo particulae et innumerabilia frusta alia maiora, alia minora pro cogitantis arbitrio metirentur, ut bipedalis in eo uerbi grat
Abbreviated transcription (Latin):
mensadiscnit. Qt pfesto qͣntacunco sit: et hus
dm̃is miaiorẽ et sme ulla taliterum imagina¬
doõcozitatur Hinc inuemi sꝑacia si potes. hanc
defunteperioos. Hant infinite molis tumore
discende. Profecto si bene cogitas ñ potes. Q̾ dꝙͥ
eñ tebi tale octurient: iudicas ip̃a cogitatione
cc̃i au posle perpartes. facisq ibi aliam partẽ
mmorem aliammaiorem quantum place. Illdd̾
auonipm̃ quo ista uidicas: cernis ẽẽ suꝑͣista
noloci altitudine. s potentie dignitate.¶Qua¬
te si animã tociene mutabilem siue uanatum
uolãtatunturba sine affẽctib pro rerum copi
uł mopia sese flestentib. siue ip̃is m̃umera¬
bilibludis phantasmatum sine sb̾ oblitione
et memoria siue doctna et im̃peritia. sigͦ animã
nõ diffundi extendiq per locos. sed omĩa talia
spaciã iotentie uiuacitate sincrare: quid de ip̃o
to coguandum aut existimandũ ẽ qͥ supra om̃s
rõnaies mentes incẽcussus atq ĩꝯmittabił manet.

Expanded text:
quantacumque sit, et his omnibus maior est et sine ulla tali rerum imaginatione cogitatur. huic inueni spatia, si potes. hanc diffunde per locos, hanc infinitae molis tumore distende. profecto si bene cogitas, non potes. quicquid enim tale tibi occurrerit, iudicas ipsa cogitatione secari posse per partes facisque ibi aliam partem minorem, aliam maiorem. quantum placet; illud autem ipsum, quo ista iudicas, cernis esse supra ista, non loci altitudine, sed potentiae dignitate. Quare si animam totiens mutabilem siue uariarum uoluntatum turba siue adfectibus pro rerum copia uel inopia sese flectentibus siue ipsis innumerabilibus ludis phantasmatum . siue obliuione et memoria siue doct mutabilem, sentis non diffundi extendique per locos, sed omnia talia spatia potentiae vivacitate superare: quid de ipso Deo cogitandum aut existimandum est, qui supra omnes rationales mentes inconcussus atque incommutabilis manens,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ñ unũ deserens ut ĩ alt̾o tota sit: neq itautĩ¬
q tenens ut aliam partem hic b̾cat. et alibi ali¬
am. s sufficiens exibere se singulis lotis simulto¬
tam. qm̃ tota sentit in singuł: satis ostendit
se locoꝵ spacus noteneri. Quid si enis memorã.
cogitemꝰ. non rerum intelligibilium sed harum
corportarum quam et bestie sentuntur. nam
et per loca nota sine errore inuenta ꝓgunt. et
cubilia sua bestie repetunt. et canes dominorũ
suoꝵ corpora recognosdunt et dormientes plerũ
q murmurant et in latratum aliqñ erump̃t
qd nullo modo possent. nisi in coꝵ memoria ui¬
sarũ rerũ uel percorpus ut cumq sensarũ u̾¬
sarẽtur ymagnes. quis digne cogitet uͥ capiã¬
t᷑ iste ymagines. uͥ gestentur ułu formẽtur
Si eĩ ñ possunt eẽ maiores. qũã nnĩ corporis ꝙͣ¬
titas tenet: dic̾et aliquis ĩtra ipãsu corporis

Expanded text:
est. non unum deserens. ut in altero tota sit, neque ita utruest. non unum deserens. ut in altero tota sit, neque ita utrumque tenens. ut aliam partem hic habeat et alibi aliam. sed sufficiens exhibere se singulis locis simul totam, quoniam tota sentit in singulis satis ostendit se locorum spatiis non teneri. Quid? si eius memoriam cogitemus non rerum intellegibilium, sed harum corporearum. quam et bestiae habere sentiuntur — nam et per loca nota sine errore iumenta pergunt et cubilia sua bestiae repetunt. et canes dominorum suorum corpora recognoscunt et dormientes plerumque in murmurant et in latratum aliquando erumpunt. quod nullo modo possent, nisi in eorum memoria uisarum rerum uel per corpus utcumque sensarum uersarentur imagines — quis digne cogitet, ubi capiantur istae imagines. ubi gestentur uel ubi formentur? si enim non possent esse maiores quam nostri corporis titas tenet, diceret aliquis, intra ipsa sui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
mul hr̃e aliam partem. si aluudh. et aliud aui ba¬
bens ꝑ quelibet spacia locoꝵ distantiet dxalora
uł potius ut itadicam soctilimole distendituma
nime uero natuta etiamsi nõ illa eius potentĩa
consit̾etur qua intelligit iu̾̃tatem. sed iłlaitior
qua continet corpus et sentit in corpore: millom
inuenitur locoꝵ spatiis aliqua mole distensi. eua
singulis si corporis particuł cota p̾stoest cũtorã
sentit in singulis. Nec minor pars eiꝰ ĩ digito ẽ et
maior ĩ brachio. sicut ip̃e digitus brachio mino
digitus non per totum corpus sentit et camento¬
ta sentit. Totam enim tactus ille nõlatet quodũ
fieret: nͥ tota p̃sto ẽ. Nec sic tota p̃stoẽ cum tang̾r᷑
dignus et sentit indigito. ut ceterum deseratcor¬
pꝰ. et sese ad unũ locum ĩ qͦ sentit agglonierat᷑
S cumcota sentit in digito manus. si alius locͤ
tangatur inpede. nec ibi desmnit cora sentire.
atq ira insingulis distantib locis cota simul. id¬

Expanded text:
mul habere aliam partem, sed aliud hic et aliud alibi habens per quaelibet spatia locorum distanti et diuidua, uel potius, ut ita dicam, sectili mole distenditur. animae uero natura, etiamsi non illa eius potentia consideretur, qua intellegit ueritatem, sed illa inferior, qua continet corpus et sentit in corpore, nullo modo inuenitur locorum spatiis aliqua mole distendi. nam singulis sui corporis particulis tota praesto est, cum tota sentit in singulis; nec minor pars eius in digito est et maior in brachio, sicut ipse digitus brachio minor digitus. non per totum corpus sentit, et tamen tota sentit. totam enim tactus ille non latet; quod non fieret. nisi tota praesto esset. nec sic tota praesto est, cum tangitur digitus et sentit in digito. ut ceterum deserat corpus et sese ad unum illum locum. in quo sentit, adglomeret. sed cum tota sentit in digito manus, si alius locus tangatur in pede. nec ibi desinit tota sentire. atque ita in singulis distantibus locis tota simul ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ om̃itm ip̃e erat mens atiꝑ origo. Hec que
fuerunt nature quinq terre pestifere. Si aereũ
uł enam etħeum corp᷑ drẽt cẽ natiram dei pro¬
fecto irut̾etur ab om̃ib qui sapĩe u̾itatioq na¬
turam ꝑ nulla spacia locoꝵ distentam atq dif¬
fusam: sine mole magnam et magnificã. nec
ubiq presentẽ. qualicũq acie. iam seremoris
mẽtis intucriualent. S quid dicam te tutatẽ

Expanded text:
origo: haeque fuerunt naturae quinque terrae p\'estiferae. . Si aerium uel etiam aetherium corpus diceret esse naturam dei, profecto inrideretur ab omnibus. qui sapientiae ueritatisque naturam per nulla spatia locorum distentam atque diffusam sine ulla mole magnam et magnificam nec iubique praesentem qualicumque acie iam serenioris mentis intueri ualent. Sed quid di
Abbreviated transcription (Latin):
tem uehementer angustat. Ne sic defen
tursum ne lib̾m sic asseramus arbitrium
ut superbia impietate ingrati dei gr̃a uidi¬
cemur. Namq illud apłi quod ꝯmemora¬
ui sic defendere quidam uoluerunt ut di¬
cerent ĩo etiam quiequid bone uoluntatis
h̃t homo deo tribuendum ẽẽ: quia et hoc ĩ
illo ẽẽ non posset: si homo ip̃e non eẽt. Cum
uero ut sit aliquid. atq ut homo sit. non
ht̃ nisi a oo̾ cur non auctori deo tribuat᷑
etiam quicquid in illo est bone uolunta
tatem d̾o anctori tribuendã. qri nec ip̃a ẽẽ
posset in hoĩe. nisi homo ẽẽt ĩ quo eẽt. Ut a
homosit. deus auctor est. ita et eiꝰ male uolũ¬

Expanded text:
tem uehementer angustat, ne sic defendtem uehementer angustat, ne sic defendrursus, ne liberum sic asseramus arbitrium, ut superba impietate ingrati dei gratiae iudicemur. Namque illud apostoli quod commemoraui sic defendere quidam uoluerunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet homo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uolu
Abbreviated transcription (Latin):
opus suscipere agere implere nunc scit. ñc
nescit. nunc delectatur. nũc nõ delectat᷑
ut nouĩt non sue facultatis s diuini mu¬
neris cẽ uel ꝙ scit uel quod delectatur ae
sic ab elationis uanitate sanetur. et sciat
qm̃ uere non de terra ista. S spiritaliter
dcm̃ sit. dñs dabit suauitatẽ et terra ur̃a
dabit fructum suum tanto autem magis
bonum et actor qualiũcumq bonorum
om̃i. Ut autem diligatur deus. caritas eiꝰ
diffusa est incordib ntĩs nõ per nos. Sed
per spm̃ scm̃ qui datus est nob̾. Si laborãt
honimes muenire in nr̃a uoluntate quid
bomi sit urm̃ qd̾ nob̾ non sit ex d̾o et quõ ĩ
tenui possit ignoro. Excepto .n. quod apłs
ait. cum de bonis hominũ loqueretur. qͥd
euum hẽs quod non accepisti. Si autem as¬
cepisti quid głaris quasi non acceperis: ip̃a
etiam rõ que hiis rebus a talib quales su¬
nius muenir potest quẽlibet nr̃m querẽ¬

Expanded text:
opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis bonum et auctor qualiumcumque bonorum omnium. ut autem diligatur deus, caritas eius diffusa est in cordibus nostris non per nos, sed per spiritum sanctum, qui datus est nobis. Sed laborant homines inuenire in nostra uoluntate quid boni sit nostrum, quod nobis non sit ex deo, et quomodo inueniri possit ignoro. excepto enim, quod apostolus ait, cum de bonis hominum loqueretur: quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam ratio, quae de his rebus a talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ieremias cum dixisset. scio quia
cio et non in furore tuo tanquam dic̾et
scio ad corteptõm meam pertinere qd̾
minus abs te adiuuor ut perfc̃e dirigã¬
tur gressus mei. U̾mptamẽ hoc ipsum
noli sic mecum agere: tauquam ĩ furo.¬
retuo iniquos dampnare statiusti. S
tanquam in iudicio quo doces tuos nõ
superbire. Unde alibi dicitut et iudicia
tua adiuabunt me. Nullus proinde
culpe humane in deum refers causã
uiciorum uamq om̃ium humarum
causa superbia est. Ad hanc conuinten¬
dam atc aufẽndam talis medicina te.¬
litus. Uelit ad elatum hominem per
superbiami deus humł descendit per
dei et idem ip̃e unus filius dei hominis fiẽt
p̃cedentib sue uoluntatis meritis fecit. Unũ
ertuppe illum ẽẽ oportebat cẽnt autem post¬
et duo er tres et plures si hoc fieri posset ñ
encie atq scientie thesauris in xp̃o ab ton¬
ditis quantum existimare audeo p̃cipue
tocetur et discitur. Io quisc nr̃m bonũ

Expanded text:
Unde Jeremias cum dixisset, Scio, DomiUnde Jeremias cum dixisset, Scio, Domicio, et non in furore tuo . Tanquam diceret, Scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adjuvor, ut perfecte dirigantur gressus mei: verumtamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tanquam in furore quo iniquos damnare statuisti, sed tanquam in judicio, quo doces tuos non superbire. Unde alibi dicitur, Et judicia tua adjuvabunt me . 27. Nullius proinde culpae humanae in Deum referas causam. Vitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. Ad hanc convincendam atque auferendam talis medicina coelitus venit: ad elatum hominem per superbiam, Deus humilisdei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non entiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur. ideo quisque nostrum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
am ergo quod loco tercio posu uidea¬
mus. Cum uoluntatem humanam gr̃ã
adimiante diuina sine pecõ in hac ui¬
ta possit homo ẽẽ. cur non sit possem fa¬
cillime ac ueracissime respondere quia
homines nolunt. S si ex me queritur
quare uolint imus in longum. U̾mptũ
etiam hec sine p̃iudicio diligñt̾oris inqui¬
sitionis breuiter dicam. Nolunt hom̾̃ies
facere quod iustum est siueq latet an ĩt
sit. siue quia non delectat. Tanto .n. qͥdq
uehementius uolumus: quanto certiuis
quam bonum sit uouimus eoq delca¬
mur ardentius. Ignorantia ignur et in¬
firmitas uitia sunt que impediunt uo¬
luntatem ne moueatur ad faciendum
opus bonum. uł ab opere malo abstiuẽ¬
dum. Ut autem innoteseat quod late
bat et suaue fiat. ꝙ non delectabat gr̃a
quas ut non adiunentur: in ip̃is itidẽ
causa est non in d̾o siue dampnandi pre¬
destinati sunt pp̃ iniquitatem superbie
siue contrasnam ipsam superbiam indi¬
candi. ut eruditi filii sint misericordie.

Expanded text:
am ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolint, imus in longum; uerum tamen etiam hoc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendubat, et suave fiat quod non delectabat, gratia qua ut non adjuventur in ipsis itidem causa est, non in Deo, sive damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae; sive contra ipsam superbiam judicandi et eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
est ut quantum pertinet ad integ̾rimã re¬
gulam ueritatis eius. non iustificetur in con¬
spectu tuo om̃is uiuens. nec in eo ip̃o uult noᷤ
dampnabiles eẽ. Sed hũiles conmendans
nob̾ eandem gram̃ suam ne facilitatem ĩ oĩ¬
b assecuti nr̃m putemus cẽ ꝙ eius est. Qdui
etror multum est. religioni pierati q contra¬
nus. Nec iõ tamen in eusd̃ uitiis nob̾ ꝑma¬
nendum ẽẽ existimamus. S adu̾sus ipsam
maxime superbiam p̃p̃ quam in eis humiliam᷑
et nos uigilanter conemur et ipm̃ dep̃cemur
ardenter simul intelligentes et quod sic conam᷑
et qdͥ sic p̾camur dono illius uos brẽ ut in oĩ¬
b non ad uos respicientes sed sursum cor hũteᷤ:
dũo deo nr̃o gr̃as agamus. et cum głamur ĩ

Expanded text:
est. ut, quantum pertinet ad integerrimam reest. ut, quantum pertinet ad integerrimam regulam ueritatis eius, non iustificetur in conspectu eius omnis uiuens. nec in eo ipso uult nos damnabiles esse, sed humiles commendans nobis eandem gratiam suam, ne facilitatem in omnibus adsecuti nostrum putemus esse quod eius est; qui error multum est religioni pietatique contrarius. nec ideo tamen in eisdem uitiis nobis permanendum esse existimemus, sed aduersus ipsam maxime superbiam, propter quam in eis humilamur, et nos uigilanter conemur et ipsum deprecemur ardenter simul intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos habere, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum glori
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Precedit ergo in uoluntate hom̃is appe¬
ꝓprie potestatis ut fiat mobediens per sr̃biã
Hinc autem appetitus etiam si uõ eẽt nichil
molestum eẽt et cum hoc uoluit homo sine dif¬
ficultate uoluisset. Secutum est aũt ex debita
iusta pena tale iitium ut iam molestum eẽt
obedire iusticie. Qd̾ uitium insi adiuuante
grã superetur: ad iusticiam nemo ꝯu̾titur n
si operante qr̾a sauetur iusticie pace nemo ꝑ¬
fruitur. Cunis a gr̃a uincitur et sanatur nͥ
nũa facit. ut dicatur. Non scd̾m peccata n¬
nr̃a fecit nob̾ nec scd̾m iniquitates nr̃as re¬
tribuit nob̾ et quib non facit. iuidicio non
facit. et quis dicet illi. quid fecisti. cui nĩa
et iudicium pia sc̃orum mente cantatur. Iocͥco
ctiam sc̃os et fideles suos in aliquib uitiisi
tardius sanat ut in eis eos minus quam im¬
plende ex om̃ĩ parte uisticie sufficit delectet bo¬
num siue cumlatet siue cum etiam maĩfest̃

Expanded text:
deus. praecedit ergo in uoluntate hominis adpedeus. praecedit ergo in uoluntate hominis adpepropriae potestatis, ut fiat inoboediens per superbiam. hic autem adpetitus etiam si non esset, nihil molestum esset, et cum hoc noluit homo, sine difficultate noluisset; secutum est autem ex debita iusta poena tale uitium, ut iam molestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuante gratia superetur, ad iustitiam nemo conuertitur, nsi operante gratia sanetur, justitiae pace nemo perfruitur. Cujus autem gratia vincitur et sanatur, nimisericordia facit, ut dicatur, Non secundum peccata nostra fecit nobis nec secundum iniquitates nostras retribuit nobis. et quibus non facit, iudicio non facit. et quis dicet illi: \'quid fecisti, cui misericordia et iudicium pia sanctorum mente cantatur\'? idcirco etiam sanctos et fideles suos in aliquibus uitiis tardius sanat, ut in his eos minus, quam inplendae ex omni parte iustitiae sufficit, delectet bonum, siue cum latet siue cum etiam manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ cantabo tͥ dñe. Quare aũ illos ue¬
lit ꝯu̾tere illos ꝑ adu̾sione punire ꝙͣ ius
et in bñficio trsbͦuendo ueino uste repͥhen¬
dat mistd̾em et in uindista estenda nemo ite
rephendat ueracem sicut nullis enuangelicis
cubniuierit. Cõsiliũ tñ occłc̃oris ĩticie pene̾ ip̃m ẽ.
concessum est sapiamꝰ et intelligamus
a possums dnm̃ dm̃ bonum iõ etiam sanctis
suis aliciũ oꝑis iusticiam aucũ uon retribu̾e
uel certam sciãm uel uict̾tem delectationem
ut cognostant nõ a se ipĩs. Sed ab ilło sͥ ẽẽ lu¬
cem qua illuminentur tenebre eorum et sua¬
uitatem quadat fuictum suum terra corũ.
Cũ antem ab illo illius aduitorium depreca¬
imir ad faciendam peificiendam q iꝰticiam
quid aliud dep̾camur quam ut aꝑiat qsd̾
latebat et suaue faciat ꝙ nõ delectabatur
ño in se sed in dño głetur. Extolli quippe ĩ su¬
perbiam ꝓprie uoluntatis est hominũ non oꝑis
dei. Neq .n. ad hoc eos compellit aut aduiuat

Expanded text:
uelit conuertere, illos pro auersione punire, cum et in beneficio tribuendo nemo iuste reprehendat misericordem et in uindicta exercenda. nemo iuste reprehendat ueracem, sicut in illis euangelicis l\'ulpauerit, consilium tamen occultioris iustitiae penes ipsum est. concessum est, sapiamus et intellegamus, si possumus, dominum deum bonum ideo etiam sanctis suis alicuius operis iusti aliquando non tribuere uel certam scientiam uel uictricem delectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed ab illo sibi esse lucem, qua inluminentur tenebrae eorum, et suauitatem, qua det fructum suum terra eorum. Cum autem ab illo illius adiutorium deprecamur ad faciendam perficiendamque iustitiam, quid aliud deprecamur, quam ut aperiat quod latebat et suaue faciat quod non delectabat? non in se, sed in domino glorietur. extolli quippe in superbiam propriae uoluntatis est hominum, non operis dei; neque enim ad hoc eos conpellit aut adiuuat
Abbreviated transcription (Latin):
ligentem non modo ẽẽ maiam. S etiam pes¬
simam uoliitatem. Si gͦ uoluntas aut
bona est aut maia. S utiq malam nonħe
quo alio munere ip̃ius gaudere debeamus.
Et hinc scriptum arbitror paratur uolũtas
a dño. et in psaimuis. a domino gressus. hoĩs
dirigitur et mam eus uolet. et quod apꝰ ait.
deus est enĩ qui operatur in nob̾. et uelle et
operari pro bona uoluntate. Quo circa qũ
quod a d̾o nos auertimus nr̃m est et ħ ẽ uo¬
luntas mala quod uero ad dm̃ nos conu̾ti¬
mus nisi ip̃o excitante atq aduiuante uon
possumus et ħ ẽ uoluntas bona. Quid ħ̾e
hoc ut qui głatur in dnõ glorietur quib ħ
Uñ est et uideamus głam eius. głam qͣi

Expanded text:
ligentem non modo esse malam, sed etiam pesligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non haquo alio munere ipsius gaudere debeamus. et hinc scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod apostolus ait: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. Quocirca quoniam quod a deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est uoluntas bona - quid habhoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc -unde est: et uidimus gloriam eius, glori
Abbreviated transcription (Latin):
fas est dicere. Qruapp̃ nisi optineamus non sol
uoluntatis arbitrium qd̾ huc atq illus lib̾un
flectitur atq in eis naturalib boiis est quib
et male uti. malus potest. Sed etiam uolunta¬
tem bonam que iam in eis boms est qui lui
eẽ usus non potest malus nisi ex d̾o nob̾ ẽẽ ñ
posse: nescio qũead mod̾ defendamꝰ quod di¬
ctum est. Quid .ii. hes quod nõ accepisti. Nã
si nob̾ libera quedam uoluntas ex d̾o est q̃
adhuc potest ẽẽ uel bona uel mala. bona nõ
noluntas ex nob̾ est: meluis est io quod a no¬
bͥ quam qd̃ ab illo est. Qd̾ si absurdissime d ͤ.
oporter fateanur etiam bonam uoluntatẽ
nos diuinitus adipisci. Qũaꝙͣ uolinitas mi¬
r̃ si potest in medio quodam ita consistere ũ
uec bona. nec mala sit. Aut .ii. iusticiani dili¬
gumis et bona est et si mag̾ diligimus mag̃
bona. si minus minus bona est. aut si omĩo ñ
diligimus non est bona. Quis uero dubitet
dicere uoluntatem nullo modo iꝰticiam di¬

Expanded text:
solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus, non est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam di
Abbreviated transcription (Latin):
simo die ip̃e sp̃c scũs discipuł missus ẽ. nõ iaml¬
piteis tabus corda dura signͣs. s cum eeñt ĩ mĩ
locum congregati in ip̃a ierłm. fcũs est de celo
subito soluis quasi ferretur flatus neheiens.
et uise sunt illis lingue diu̾se quasi ignis eode¬
perunt linguis loqui. ita ut om̃s qui ad illos ut¬
nerant suam linguã quisq cognosteret. fdi¬

Expanded text:
quagesimo die ipse Spiritus sanctus discipulis missus est: non jam lapideis tabulis corda dura significans; sed cum essent unum in locum congregati in ipsa Jerusalem, factus est subitoelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae quasi ignis, et coeperunt linguis loqui, ita ut omnes qui ad illos venerant, suam linguam quisque cognosceret
Abbreviated transcription (Latin):
rentib et ultimo uidicio seꝑandis paulo añ iam
dixinꝰ. Illa gͦ captiuitas ierłm ciuitas. et ille po¬
pulꝰ ĩ babilomã ductꝰ ad ẜuitutẽ ire iubetur a
dñd ꝑ ieremiã illius tp̃is ꝓpħam. Et exstiterunt
reges babilonie sb̃ quib illi ẜuiebant qui ex eoꝵ
occõne ꝯmoti quibdã miracuł cognost̾ent et cole¬
rent. et coli uiberent unũ uerũ dm̃ qui condidit
imiu̾sam creaturã. Iussi sunt aũ et orare ꝓ eis a
quib captiui tenebantur. et in eoꝵ pace pacẽ sꝑa¬
re ad gignendos filios et domos edificaudas et
plantandos ortos et uiueas. Post septuaginta ã
amios ꝓmittitur aũ eis ab illa captiuitate lib̾ati¬
o. Ioc aũtotum figurate si g̃cabat eccãm xͥ ĩ om¬

Expanded text:
rentibus, et ultimo judicio separandis, paulo ante jam diximus . Illa ergo captivitas Jerusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam. Et exstiterunt reges Babyloniae, sub quibus illi serviebant, qui ex eorum occasione commoti quibusdam miraculis cognoscerent et colerent et coli juberent unum verum Deum, qui condidit universam creaturam . Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare, ad gignendos filios, et domos aedificandas, et plantandos hortos et vineas. Post septuaginta autem annos promittitur eis ab illa captivitate liberatio . Hoc autem totum figurate significabat Ecclesiam Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cant. pari tñ pondere cupiditatis in coatem ꝑfun¬
spc humiliter tei głam q̃rentes. ñ suam et cũ
pietate sectantes ad illam pertinent societatẽ
Et tñ teus misericordissimꝰ. et suꝑ impios hoĩes
cepto uno uisto. cum suis quos in archaseruan
uoluit. Nouerat quidem quod nõ se correctu¬
ri eeñt. U̾mptñ cum ꝑ centum annos aroha
fabricata est. p̾ dicabatur ntiq eis na dei nen¬
tura suꝑ eos. Et si ꝯu̾t̾entur ad dm̃ ꝑceret eis.
sicut peꝑcit postea cuntati uiniue. agentize¬
intentiã. cum ei ꝑ ꝓpħam futurum int̾itum
p̃nũciasset. Hoc autẽ facit deus eciã illis qͦs
nouit in malicia ꝑseueraturos. dans penitẽ¬
di spacium ut nrãm paciãm exerceat et inform
exemplo suo quo nouerimus qnͣtum nos opor¬
cteat tolerabiliter malos sustinere cũ ignore¬
mus quales postea futuri sint qñ ille ꝑcit. et
sunt eos uiuere quẽ nicħ futuroꝵ latet. p̃ñ¬
ciabatur tũ eciam diluuii sa carm̃to cy ꝑ lig¬

Expanded text:
cant, pari tamen pondere cupiditatis in eamdem profunspiritus humiliter Dei gloriam quaerentes, non suam, et eum pietate sectantes, ad unam pertinent societatem. Et tamen Deus misericordissimus, et super impios homines cepto uno justo cum suis, quos in arca servari voluit, noverat quidem quod non se correcturi essent: verumtamen cum per centum annos arca fabricata est, praedicabatur utique eis ira Dei ventura super eos ; et si converterentur ad Deum, parceret eis, sicut pepercit postea Ninive civitati agenti poenitentiam, cum ei per prophetam futurum interitum praenuntiasset . Hoc autem facit Deus, etiam illis quos novit in malitia perseveraturos dans poenitendi spatium, ut nostram patientiam exerceat et informet exemplo suo; quo noverimus quantum nos oporteat tolerabiliter malos sustinere, cum ignoremus quales postea futuri sunt, quando ille parcit et sinit eos vivere, quem nihil futurorum latet. Praenuntiabatur tamen etiam diluvii sacramento quo per lig
Abbreviated transcription (Latin):
acies mentis tue: Reñ. ꝯtempłor omĩo. ac n¬
cħ facilius. A ugꝰ. uides ergo eciam nullam fi¬
guram posse fĩ si nicħ agitur aliud qmͣ ut illa
porrigatur. Eeñ. Qm̃ dicas siguram ñ dumm

Expanded text:
acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nacies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nihil facilius. A. Vides ergo etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigatur. E. Quam dicas figuram nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ diccreuisti. ħ potos eciã seuictis illis solam
lõgitudinẽ cogitare. Nec aliox corpꝰ uoluas
animo nã cycumq fu̾it hiis omĩb ũ carebit
Incorporeũ. est .i. quod te muno intellige cupio.
Nam sola longitudo nõ nsi intelligi aĩo põti
in corpore inueniri nõ põt. Reñ. Iam intelligo.
si quasi secare cogitatione ꝑ longum ueł i
des ꝑfecto nõ posse. Nam si põt. mest eciam la¬
ctitudo. E eñ. Manifestũ est. Augͦ. hãt lougi¬
tudinem metam et simplicem si placet lineã
uocemus. hoc n. nomine a multis doctis appella¬
ri solet. Reñ. uora quioquid ius. ño .n. mͥ de no¬
minib laborandum est. cum res aperta sit. Augͦ.
bene facis. et ñõ solum approbo. U̾ni eciã mo¬
neo ut semꝑ rerum curã magisqm uerboꝵ te
hr̃e delectet. S linea ista iam ut opmor bñĩ¬
tellgis a porrigatut aue ex una. siue eputͣq
parte qua in Pongum poririgi po̾t cms nullũ ce
finem. An ad hoc ꝯtemplandum mitius ualer

Expanded text:
 discrevisti, hoc potes etiam, sejunctis illis, solam longitudinem cogitare, si nec aliquod corpus volvas animo: nam quodcumque fuerit, his omnibus non carebit. Incorporeum est enim quod te nunc intelligere cupio: nam sola longitudo non nisi intelligi animo potest, in corpore inveniri non potest. E. Jam intelligo. si quasi secare cogitatione per longum velis, vides profecto non posse: nam si potest, inest etiam latitudo. E. Manifestum est. A. Hanc igitur longitudinem meram et simplicem, s nomine a doctis multis appellari solet. E. Voca quidquid vis: non enim mihi de nominibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, telligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet
Abbreviated transcription (Latin):
anqua uita qsñ lex dampnat et punit non cos
ĩittens. sed pocuis ꝯuingars bonis. quos inuẽ¬
cturus es facile.si et tu talis fuens ut simul colia¬
tis et diligats dĩ gratis. qr totum p̃miũ nt̃m
ip̃e enb. ita ut in illa iita euis bouitate et pul¬
critudino ꝑfruanu. Sod amandus est ũ acut
aliquid quod indetut oculis. sed sicut aiaxi

Expanded text:
aliqua uita, quam lex damnat et punit, non eos aliqua uita, quam lex damnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniungaris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate eius et pulchritudine perfruamur. sed amandus est non sicut aliquid, quod uidetur oculis, sed sicut amatur
Abbreviated transcription (Latin):
potuit hec corpora facere ante qmͣ eeũt potes
añ sideles regnaturi cum xp̃o ita resurgent in
codem corpore ut eciã ꝯmutati mereantur ad ĩ¬
corruptionem angłicam. ut fiant equales an¬
geł dei. sicut dñs ip̃e ꝓmisit. et laudent eũ sme
aliquo de feũ. et sine ali quo fastidio semꝑuiẽ¬
ctes in illo eo de illo cum tali gaudio et beatitu¬
dine quali nec dici nec cogitar ab homine põt.
Tu itaq credens ista. caue tẽptationes qua
dẏabolus querit qui secum pereant. ut non to¬
lum per eos qui extra ecc̃am sunt. siue paga¬
ni siue uidei. siue heretici nõ te hostis ille sedu.¬
cat. sed eciam quos in ipñ eccã catholica uide¬
tis male uiuentes aut ĩmod̾atis noluptatib
uentris et gutturis. aut impudicos. aut uanis cu¬
riostatib uł illicitis deditos. suic spectaculorum.
Que remedioꝵ. aut diuinationum dỹabolitaꝵ.
siue in pompa et typo auaricie atop suꝑbie siue ĩ

Expanded text:
potuit haec corpora facere, antequam essent, potest potuit haec corpora facere, antequam essent, potest autem fideles regnaturi cum Christo ita resurgent in eodem corpore, ut etiam mutari mereantur ad incorruptionem angelicam, ut fiant aequales angelis dei, sicut dominus ipse promisit, et laudent eam sine aliquo defectu et sine aliquo fastidio, semper uiuentes in illo et de illo cum tali gaudio et beatitudine, qualis nec dici nec cogitari ab hominibus potest." „Tu itaque credens ista caue temtationes, quia diabolus quaerit qui secum pereant, ut non solum per eos qui extra ecclesiam sunt siue pagani siue Iudaei siue haeretici non te hostis ille seducat, sed etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris male uiuentes aut immoderatis uoluptatibus uentris et gutturis aut impudicos aut uanis curiositatibus uel inlicitis deditos sine spectaculorum sine remediorum aut diuinationum diabolicarum, siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in
Abbreviated transcription (Latin):
matỹtia. passiones e disseminata. et tu̾c pͣdem̾
notum erat irridebatur et tñ inuirtutib miracu¬
loy eins sine que per se ip̃e. suie q per seruos au¬
os fecit dum aimũciantut hes et creduntur. Iam
uidemns quod p̃dictum est ẽẽ completum regis¬
ꝙ ipõs terre qui antea ꝑtequebantur xp̃ĩanosĩa
xpi nomini ibiugatos. p̃dictum est eciam. quod
stismata et hereses ex cis ecclesia eẽnt exiture.
et u eius nomine per loca ubi possent suam ñ xpi
festum est sicut ista p̾dicta ueneram. sic eciam
rum adhuc restant. et uidicii dies qui separabit
om̃s impios a iustis in resurrectione mortuorũ
et uon solum eos qui sunt extra eccãm. s eciã
ip̃ius eccẽ paleas quas oporter usq ad nouisi¬
inam uentaationem pacientissime sufferat ad
ignem debitum segregabit. Qui autem mi¬
dent euis resurrectionẽ putantes qd̃ caro istã
qua patreseit resurg̾e non potest ad penas in
ea ressidecturi sim et ostendet eio teus. q qni

Expanded text:
martyria passionesque disseminata: et tunc praedicnotum erat, irridebatur: et tamen virtutibus miraculorum eius, sive quae per se ipse, sive quae per servos suos fecit, dum annunciantur haec, et creduntur. iam videmus, quod praedictum est, esse completum: regesque ipsos terrae, qui antea persequebantur Christiani subiugatos. praedictum est etiam, quod schismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, ubi possent, suam, non Cifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam ones adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
petentib sillabis ꝑsonemus. sed ꝯtemplatõe
purissima et ardentissima in illo silentio sor¬
beamus. Hec tene fixa i corde tuo et inuoca
dĩ cui credio ut intueatur te adu̾sus tempta¬
tiones dyaboli et esto calutus. ue tibi aliunte ho¬
stis ille sb̾repat qui ad solatium male uolẽtis¬
simum dampnatiomis sue cum quib damp¬
nemur inqurat. Non .n. per eos solos qui pͥ¬
amum nomen oterunt. et dolent eo nouime
occupatum ẽe orbem terraꝵ. et ad huc sumula¬
cris. et demonioꝵ curiositatib seruire desid̾ãt
audet ille temptare xpĩanos. sed eciam per eos
quos paulo ante cõmemorauimꝰ de unitate eccẽ
uelut putata uite p̃cisos. qui heretici uł scismati¬
ci dñtur. conantur eciã id quidem int̾dum. s tñ

Expanded text:
repentibus syllabis personemus: sed contemplatione repentibus syllabis personemus: sed contemplatione purissima et ardentissima in illo silentio sorbeamus. Haec tene fixa in corde tuo, et invoca Dominum cui credis, ut tueatur te adversus tentationes diaboli; et esto cautus, ne tibi aliunde nostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. Non enim per eos solos qui christianum nomen oderunt, et dolent eo nomine occupatum esse orbem terrarum, et adhuc simulacris et daemoniorum curiositatibus servire desiderant, audet ille tentare christianos: sed etiam per eos quos paulo ante commemoravimus, de unitate Ecclesiae, velut putata vite, praecisos, qui haeretici vel schismatici dicu
Abbreviated transcription (Latin):
bonos. Fuge fr̃ illa tormenta ubi nec tortores de¬
ficiunti nec torti moruntur quib sine fine mor
ẽ. non posse incruciatib mori. en exardesce amo¬
re atq defid̾io sempiterne uite scõꝵ. u̾ nec oꝑo¬
ra erit actio. nec requies desidiosa. laus dei ent
sine fastidio. sine defcũ. nullum in animo tedi¬
um. nullus labor incorpore. nulla indigentia. nͨ
tua cui sb̃̾uemri desideres. uec ꝑxiii cui sb̃ueĩ¬
re festines. Om̃s delicie dñs ert. et sacietas scẽ
sapient̾ beatep uiuentis. Efficiemur .n. sicut ab
illo ꝓmissum speramꝰ et ex spectamus equales
angelis del. et cumeis pariter illa trinitate ꝑ¬
fruemur. iam ꝑ spẽm in qua nimc per fidem ã¬
bulamus. Credimus .n. qd̾ ño uidemus ut
ipĩs uũtis fideieciam uid̾e quod credimus. et
inherere mereamur ut equalitatem prĩs et fi¬
lii et sp̃c scĩ et ip̃ius triuitatis unitatem. quomͦ
sint hec tria unus deus. nõ iam uerb̾ fidei et re¬

Expanded text:
bonos, fuge, frater, illa tormenta, ubi nec tortores debonos, fuge, frater, illa tormenta, ubi nec tortores deficiunt, nec torti moriuntur, quibus sine fine mors est non posse in cruciatibus mori. Et exardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa erit actio, nec requies desidiosa; laus erit Dei sine fastidio, sine defectu, nullum in animo taedium, nullus labor in corpore; nulla indigentia, nec tua cui subvenire desideres, nec proximi cui subvenire festines; omnes deliciae Deus erit: et societas sanctae pienter beateque viventis. Efficiemur enim sicut ab illo promissum speramus et exspectamus, aequales angelis Dei: et cum eis pariter illa Trinitate perfruemur jam per speciem, in qua nunc per fidem ambulamus. Credimus enim quod non videmus, ut ipsis meritis fidei etiam videre quod credimus et inhaerere mereamur, ut aequalitatem Patris et Filii, et Spiritus sancti, et ipsius Trinitatis unitatem. Quomodo sint haec tria unus Deus, non jam verbis fidei et st
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat heo moles et hec statura corporis tui. ñ¬
ne de occuttis huius creature secretis dño deo.
inuisibiliter formante ꝓcessit in lucem. certisq
etatum in crem̃tis in istam magnitudinem for¬
mamq surrexit. Nunquid ergo difficile est d̾o
qui eciam aggeres nubium ex occulto in mom̃¬
to contrahit et contegit celum. in ictu temporiꝰ
reddere istam qnͣtitatem corporis tui sicut e¬
rat qui eam facere potuit si nõ erat. Crede gͦ
fortiter et inconcusse. qr omĩa q̃ intentur qua¬
si pereundo humanis oculis subtrahi salua et
in tegra sunt ommipotentie del. qui ea cum
uoluent sine ulla mora et difficultate reꝑa¬
bit. ea dumntarat qͦuistia eiis reparada ce indicat.
ut in hiis corporib reddant homines fc̃oꝵ suoꝵ
rõnem. in quib ea fecerunt. et in hiis mereant᷑
aut ꝯmutationem celestis incorruptionis pro
im̃tis u̾itatie pietatis. aut corruptibilis corꝑis

Expanded text:
Ubi erat haec moles, et haec statura corporis tui? NoUbi erat haec moles, et haec statura corporis tui? Nonne de occultis hujus creaturae secretis Domino Deo invisibiliter formante processit in lucem, certisque aetatum incrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Nunquid ergo difficile est Deo, qui etiam aggeres nubium ex occulto in momento contrahit, et contegit coelum in ictu temporis, reddere istam quantitatem corporis tui sicut erat, qui eam facere potuit sicut non erat? Crede ergo fortiter et inconcusse quia omnia quae videntur quasi pereundo humanis oculis subtrahit, salva et integra sunt omnipotentiae Dei; qui ea cum voluerit sine ulla mora et difficultate reparabit, ea duntaxat quae justitiae jus reparanda esse judicat, ut in his corporibus reddant homines factorum suorum rationem, in quibus ea fecerunt, et in his mereantur aut commutationem coelestis incorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibilem corpori
Abbreviated transcription (Latin):
Edificanuir ad fidem ut eciam illa que restant
sustmentes et ꝑseuerantes in dño sine dubita¬
ctione uentura credimus. Si quidem ad huc tͥ¬
bło nos future in eudem scripturis leguntur.
ri. ueniet .n. in claritate potestatis qui prius
in humilitate humiliatus uenire dignatꝰ ẽ.
et om̃s pios ab impiis segregabit. non tm̃ ab
cis qui in eum cred̾e noluerunt. s eciam ab eis
qui frustra et infructuose ĩ cum crediderũt
illis daturꝰ regnum et̾nũ secum. illis autem
penam et̾nam cum dyabolo. S sicut uullum
gaudium terũ tp̃aliũ ex auqua parte sinle
potest inueniri gaudio uite eterne qmͣ sc̃i accep¬
dis adu̾sus linguas eoꝵ qui fidem nr̃am irridẽt
te quib dyabolus seductoria uerba loquitur
añ nõ fu̾is. nunc ẽẽ te uides. uͥ .n. erat ista mo¬
les corporis tui. et ista forma menbroꝵ q cõpa¬
go ante paucos annos prius otmͣ uatus. uel
eciã prius qmͣ in matris utero conceptus oẽs.

Expanded text:
aedificamur ad fidem, ut etiam illa quae restant, aedificamur ad fidem, ut etiam illa quae restant, sustinentes et perseverantes in Domino, sine dubitatione ventura credamus. Siquidem adhuc tribulationes futurae in eisdem Scripturis leguntur, ri. Veniet enim in claritate potestatis, qui prius in humilitate humanitatis venire dignatus est; et omnes pios ab impiis segregabit: non tantum eis qui in eum credere omnino noluerunt, sed etiam eis qui frustra et infructuose crediderunt in eum; illis daturus regnum secum aeternum, illis autem poenam aeternam cum diabolo. Sgaudium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitae aeternae quam sancti accepdis, adversus linguas eorum qui fidem nostram irrident, de quibus diabolus seductoria verba loquitur,ante non fueris, nunc esse te vides. Ubi enim erat ista moles corporis tui, et ista forma membrorumque compago ante paucos annos, priusquam natus, vel etiam priusquam in matris utero conceptus esses?