comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem impediretur enentus rei quod
fieri põt. mutarctur uł casseretur pio¬
udentia quod fieri omnino nõ potest.
S nos ad heo respondemus. quia si mu¬
taretur euentus ꝙ fiei pot̾ nec mutaretur.
nec cassaretur proiidensia. qma om̃ino
sieri non pot̃. s potius imniquã finsset
p̾nisum quod munquã fuerat futurũ.
et constaret pronidentia in eo ut nonfi¬
eret. sicut modo in eo constitit ut fieret.
Non mutata ut post aliam alia eẽt. s
ut nũquã alia ẽẽt. Ergo deus aliud po¬
test facere quã facit. nt̃ ipẽ tñ alud fa¬
ciendo. alius non sit. s sine idem sine a¬
liud faciat. ipe tñ semper sit idem. Nuc̃
illud restat ut discutiamus utrum ne
melius aliquid face̾ possit quã facit deus.
hic illi nũ scrutatores qui defecerunt scru¬
tances scrutationes nonũ aliquid et ue¬
re nonũ. nec tam nerum quã nonũ af¬
ferre dicunt se. Et dicunt singnlas quid̃¬
creaturas per se consideratas. a perfcõ

Expanded text:
autem impediretur eventus rei quod autem impediretur eventus rei quod fieri potest, mutaretur vel cassaretur providentia, quod fieri omnino non potest. Sed nos ad haec respondemus, quia si mutaretur eventus quod fieri potest, nec mutaretur, nec cassaretur providentia, quia hoc omnino fieri non potest: sed potius nunquam fuisset praevisum, quod nunquam fuerat futurum, et constaret providentia in eo, ut non fieret, sicut modo in eo consistit ut fieret, non mutata, ut post aliam alia esset, sed ut nunquam alia esset. Ergo Deus aliud potest facere quam fecit: sic tamen ut ipse aliud faciendo alius non sit; sed sive idem, sive aliud faciat, ipse tamen semper idem sit. Nunc illud restat, ut discutiamus utrumne melius aliquid facere possit quam facit Deus. Hic illi nostri scrutatores, qui defecerunt scrutantes scrutationes novum aliquid, et vere novum, nec tam verum, quam novum afferre creaturas per se consideratas a perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
sine cansa assensum negare ndeamur.
uel om̃ino creduli sine consideratione
falsũ prouͦ recipere. oporter pro compẽ¬
dio presenti breniter ad ea que dictast̃.
respondere. Primũ considerandinnẽ
si deus ulla rõne neq mutata neq cas¬
sata sua pronidentia alind facere possit
quam facit. Constat enĩ quia omne
quod fit ab eterno p̃msum ẽ futurũ
ab eterno nonẽ. Et dicimus quia pos¬
sibile ẽ non fieri quod futurum ẽ. et
si non fieret quod fiet. ⁊ non fieri pos¬
sibile ẽ mũquam futurum fuiss nec
p̃msimm. Quod quia fier. et futurũ
semper ẽ et p̃uisum ẽ. Nulla ergo mu¬
tatio hic. aut cassatio prouidentie aꝑ¬
paret. quia sicut p̃usũ ẽ ⁊ fiet. sic sip̃¬
insum non eẽt non fieret. S iam maͣ¬
unt p̃nisũ ẽ. Rene. Prenisũ ẽ. qma futm
est. Et dicunt. S prouidentia mutari
nõ pot̾. nec cassari. enentus antẽ impe¬
dire pot̾ ut nonfiat quod futurũ ẽ. Si

Expanded text:
sine causa assensum negare videamur, sine causa assensum negare videamur, vel hominum creduli sine consideratione falsum pro vero recipere, oportet pro compendio praesenti breviter ad ea quae dicta sunt respondere. Primum considerandum est utrum Deus ulla ratione neque mutata, neque cassata sua providentia aliud facere possit quam facit. Constat enim quod omne quod fit ab aeterno praevisum est futurum  tamen ab aeterno non est: et dicimus, quod possibile est non fieri, quod futurum est. Et si non fieret quod fiet et non fieri possibile est, nunquam futurum fuisset, nec praevisum. Quod, quia fiet, et futurum semper est, et praevisum est. Nulla ergo mutatio hic, aut cassatio providentiae apparet: quia sicut praevisum est, et fiet: sic, si praevisum non esset, non fieret. Sed jam, inqunt, praevisum est. Bene praevisum est, quia futurum est; et dicunt: Sed providentia nec mutari potest, nec cassari: eventus autem impediri potest, ut non fiat quod futurum est: si
Abbreviated transcription (Latin):
nolle melius facere. etiam bonum fa¬
cientis male est face̾. S hoc pia mens
in deum cdici non sustinet. Etoh hoc ꝓx¬
niũ indetur et consequens qma me¬
lius facere non pot quam facit. Qui
sic facit ut non faciat male in eo quod
sic facit. Esmodi causis atq rõnibus
quid̾ inducuntur. ut dicant deui suoꝵ
operum m̃sura ac lege ita. affuctum
antem alligatum ut pter quam fa¬
cit quiaꝵ nec aliud facere possit. nec
melius. ac per hoc plane infrtitam¬
illam atq ĩm̃sam diuinitatis potẽ¬
tiam sub termino ac mensura alliga¬
re comuncinitur. qui usꝙ ad aliq̃d
quod uere finẽ ipmũ. ht̃ eam extenot̃¬
⁊ ultra negant procedere. Certim est
enim quia omẽ quod fcm̃ ẽ in nume¬
ro et pondere ⁊ mensura logitimũ ter¬
minũ et finẽ fuum ħt et iocirro si ad
operis mensuram creatoris potentia
modumq componitur ipã proculdubio
⁊ fine ⁊ mensura tminari declaratur.
Qua pp̃ ne uel hiis que iuidentur rões

Expanded text:
nolle melius facere, etiam bonum fanolle melius facere, etiam bonum facientis male est facere. Sec hoc pia mens in Deum dici non sustinet; et ob hoc proximum videtur et consequens, quod melius facere non potest quam facit qui sic facit ut non faciat male in eo quod sic facit. Ejusmodi causis atque rationibus quidam inducuntur ut dicant Deum suorum operum mensura ac lege ita astrictum atque alligatum, ut praeter quam facit, quidquam nec aliud facere possit nec melius. Ac per hoc plane infillam atque immensam Divinitatis potentiam sub termino ac mensura alligare convincuntur, qui usque ad aliquid, quod vere finem ipsum habet, eam extendunt, et ultra negant procedere. Certum est enim quod omne quod factum est in numero, et pondere et mensura, legitimum terminum et finem suum habet: et idcirco si ad operis mensuram Creatoris potentia, modumque componitur, ipsa procul dubio, et fine et mensura terminari declaratur. Quapropter, ne vel his, quae videntur rationes,
Abbreviated transcription (Latin):
quam facit. nec melius facere quant
facit. Si emĩ aliud põt facere quamse¬
ait. pot̾ facere quod non põt p̾mdit.
⁊̃ si pot faccre quod non ꝑuidit. poĩ¬
operari sine proidentia deus qui a om¬
ne quod p̾moit se fcurum facit. nec
facit aliquid quod non p̃uidit. Si ergo
non põt proidentia eis aut muta¬
ri ant aliqͥd fiat quam promissũ est.
aut cassari. ut hoc non fiat quod pro¬
missum ẽ necẽẽ ẽ totum fieri quod ꝓ¬
insimmẽ. ⁊ nichil fieri quod pronisũ
nonẽ. porro quicquic sit pronsum
eẽ constat. et quicqͥd promsũ ẽ. fieri
dubiũ nõẽ. Quod si prete ᷤ pronidenti¬
am fieri aliquid impossibile ẽ. omẽ
antem quod prouisinẽ eẽ: fieri ne¬
cesse ẽ. aliuo sieri quam fit milla iõ¬
ne possibile ẽ. amplius. Qincquid facit
deus simelius põt facere quam facit. i
hoc ip̃õ non bene facit. ꝙ optime quid̾ ñ
facii quod facit. Meluis enĩ facet. si qd̾
facela melius facit. facere qmppe et

Expanded text:
quam facit, nec melius facere, quam quam facit, nec melius facere, quam fecit. Si enim aliud potest facere, quam facit, potest facere quod non praevidit, et si potest facere quod non praevidit, potest sine providentia operari Deus, quia omne, quod praevidit se facturum, facit, nec facit aliquid quod non praevidit. Si ergo non potest providentia ejus aut mutari, ut aliud fiat quam praevisum est: aut cassari, ut hoc non fiat, quod praevisum est: necesse est totum fieri quod praevisum est, et nihil fieri, quod praevisum non est. Porro quidquid est praevisum, esse constat, et quidquid praevisum est, fieri dubium non est. Quod si praeter providentiam fieri aliquid impossibile est omne autem, quod praevisum est esse, fieri necesse est, aliud fieri quam fit nulla ratione potest. Amplius. Quidquid facit Deus si melius potest facere quam facit, in hoc ipso non benefacit, quod optime quidem non facit quod facit: melius enim faceret, si quod facit, melius faceret. Facere q
Abbreviated transcription (Latin):
icnt de sapientia dei tentem eẽ.¬
quedam secundimi tẽpus dix¬
anis. ita et de potestate ems aliqua as
eruditionem legentiũ cõmemoran.
oportet. postestas duplex est alia ar
aliquid faciendũ. alia ad nich pacĩ¬
endũ ẽ. Secñdũ ntramq deus omĩp¬
tens granissime asfirmatur. quia n
aliqid ẽ ꝙ eiad pationdũ cocruptione
possit inferre. nec aliquid a faciendum
impeonũtum afferre. Omĩa quippesi¬
cere põt. p̾ter id solum quod solsiee
lesitione fieri non pot. In quo tamen
non minus ommpotens est quia si
posset. ommpotens noneẽt. Dico gͥ
quia deus omna põt. ⁊ tũ se ip̃m des¬
truere non põt. hoc emĩ posse. posse ñ
eẽt. s non posse. Itaq omnna põt deus
Etant ergo minc ⁊ de suo sensu głi̾ent
qui opera dmina rõne se ꝓutant disci¬
tere. et enis potentiam sub mensura
crartare. Cum enim dicunt huc potn
emis potentiam que infimita ẽ conclu¬
dere et restangere ad mensuram: ai¬
unt enim. sson pot deus aliud facere

Expanded text:
icut de sapientia Dei quaedam secundum tempus diximus, ita et de potestate ejus aliqua ad eruditionem legentium commemorare oportet. Potestas duplex est: altera ad aliquid faciendum, altera ad nihil patiendum. Secundum utramque Deus omnipotens verissime affirmatur. Quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem possit inferre, nec aliquid quod ad faciendum impedimentum afferre. Omnia quippe facere potest, praeter id solum quod sine ejus laesione fieri non potest; in quo tamen non minus omnipotens est, quia, si id posset, omnipotens non esset. Dico ergo quod Deus omnia potest; et tamen se ipsum destruere non potest. Hoc enim posse posse non esset, sed non posse. Itaque omnia potest Deus, Eant ergo nunc, et de suo sensu glorientur, qui opera divina ratione se putant discutere, ejus potentiam sub mensura coarctare. Cum enim dicunt, Hucusqueejus potentiam quae infinita est concludere, et restringere ad mensuram? Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere,
Abbreviated transcription (Latin):
sict ignorantia scil m̃tem ⁊ concupisen¬
tia carnem. Hec duo mala in pr
quidem parente pena fuerunt p̾rai
pa subsoquentis pene ⁊ culpa sim
pena originalis. Quando u̾d ongi¬
le pecm̃ quantũ ad primũ hominĩi¬
mus. intelliganus primam culus
obedientie illius que illi quidem oe¬
lis dicitar. non quod ab illa uł an
la origniẽ accepent natura illuis. l
ex illi quasi prima omniũ postial
crta sint et exierit subsequentil om̃
mala illius. Quia autem in illo is
ma orignie nullum. pccm̃ descendi
lud etiam pccm̃ quod in illo orignis

Expanded text:
ficit; ignorantia scilicet mentem, et concupiscenficit; ignorantia scilicet mentem, et concupiscentia carnem. Haec duo mala in primo quidem parente poena fuerunt praececulpa subsequentis poenae, et culpa simul et poena originalis. Quando ergo originale peccatum quantum ad primum hominem dicimus, intelligimus primam culpam inobedientiae illius quae illi quidem originalis dicitur; non quod ab illa vel cum illa originem acceperit natura illius, sed quod ex illa quasi prima omnium postmodum orta sint, et exierint subsequentia omnia mala illius. Quia autem in illo a prima origine nullum peccatum descendit, illud etiam peccatum quod in illo origi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. De origniali pccõ.
s criginali pccõ mulce ac difficiles
obormntur questiones. que utrũ
tredendo melius quam discutiendo. si tam̃
discationem aliquam. adiitũt que ple¬
nam solutionẽ habere non possunt trastẽ¬
taregnoro. Pemmiũ querat quid sit ori¬
giale prcm̃. demde quom᷑ a patribus p̃ci¬
p̃ne ab hus in quib per sacram̃tum rege¬
uerationis solutũ est in silios tracducatur.
utrũ per solam amniã sine per solam car¬
nẽ uł per aminã simul ⁊̃ carnẽ. ⁊ si per
solam amꝑa uttũ per creationem uł per
traditionẽ. Si antem per solam caruem
quare in anima redundat ꝙ ñ ẽ ex aĩa.
pcctũ dupliciter intlłi p̃t.ꝑ¬
siue indelicet prima illa mobalientia hoĩs
que prima omium pccõꝵ fuit ⁊ subseqnẽ¬
tĩ omiñ origo extitit sine inciũ illud cũ
quo ab illo transucto munersi ormutur
qui ab illo per carius propagationem cñs¬
ducuntar. Hoc autem maumorignus
humane duplici torrptione naturã in¬

Expanded text:
. De originali peccato. De originali peccato multae ac difficiles oboriuntur quaestiones, quae utrum credendo melius quam discutiendo si tamen discussionem aliquam admittunt quae plenam solutionem habere non possunt tractentur ignoro. Primum quaeritur quid sit originale peccatum, deinde quomodo a patribus, praecipue ab iis in quibus per sacramentum regenerationis solutum est in filios, traducatur, utrum per solam animam, an per solam carnem, an per animam simul et carnem. Et si per solam animam, utrum per creationem, an per traductionem. Si autem per solam carnem quare in animam redundat quod non est ex anima. peccatum dicaturientia hominis quae prima omnium peccatorum fuit et subsequentium origo omnium exstitit, sive vitium illud cum quo ab illo traducto universi oriuntur, qui ab illo per carnis propagationem traducuntur. Hoc autem vitium originis humanae duplici corruptione naturam in
Abbreviated transcription (Latin):
ceptumi est. Non fur¬
stum facies. furtum accpitur ił
lao pro qualib illicita nsurpatin
rei aliene. sine occulta siue mans¬
ta. qui enim furtum prohibuis
puiam non concessit cam sit i
pecm̃ ut testantur scĩ a parte ⁊ i

Expanded text:
ceptum est: Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur sancti aperte
Abbreviated transcription (Latin):
est granie p̃paratio. Propositumgͦ
dei in quo gratiam eiqs sius dare dispõ
positum ẽ prins quam fuit. potest aũ
predestinatio generaliter aliquando in¬
telligi. ip̃a faciendorum. dispõ ut dicat᷑
deus. quicquid fcũrus funt. ab eterno p̃¬
destinasse. Ꝙañ fcũrus nõ fiit s ꝑmis¬
surꝰ ñ pdestinase sed p̾scisse solum̃.

Expanded text:
e praeparatio. Propositum ergo Dei in quo gratiam electis suis dare disposupositum est priusquam fuit. Potest autem praedestinatio generaliter aliquando intelligi ipsa faciendorum dispositio; ut dicatur Deus quidquid sic facturus fuit ab aeterno praedestinasse. Quod autem facturus non fuit sed permissu
Abbreviated transcription (Latin):
quoruindam. Qualiter ab imas deus
agnitus ẽ ⁊ quia unus ⁊ quiattuus.
criptura dicit. Deum neme
indit uinquam. Tamensi¬
des quod non nidit credit.
Et in hoc meritum fidei constat. ni
indisse ⁊ credere. Unde pulcrũ illd
scm̃ ẽ. Nam si indes. non est fides.
sirlit gͥ sides. quod non uidñ. Et ie
uidit quidem ꝙ credit. Et inidet tamẽ

Expanded text:
I. Qualiter ab initio Deus agnitus est, et quod unus, et quod trinus. Scriptura dicit: Deum nemo vidit unquam ; tamen fides quod non videt credit. Et ex hoc meritum fidei constat non vidisse et credere. Unde pulchrum illud dictum est: Nam « si vides, non est fides. » Credit ergo fides quod non vidit; et non vidit quide
Abbreviated transcription (Latin):
nitas non recedit. Et sunt simł trm¬
tas et mutas secrid̃ porestate ⁊ nag¬
is nirtntem. Et conscencdit mens ab
istis per hec illuminata ⁊ considerat i¬
atorem sim̃ sapientem eẽ. ⁊ sapiennian
habere. et ex ipõ eẽ sapientiam suam
fuisse uniqnam sine sapientia. qui sl
buit ad sapientiam suam. et erat ge¬
ternus amor eteono et coeterne sapis¬

Expanded text:
nitas non recedit, et sunt simul Trinitas non recedit, et sunt simul Trinitas et unitas secundum potestatem et imaginis virtutem. Et conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et sapientiam habere, et ex ipso esse sapientiam suam; nec fuisse unquam sine sapientia, quoniambuit ad sapientiam suam, et erat coaeternus amor aeterno et coaeternae sapi
Abbreviated transcription (Latin):
simulacra quedam quasi de lon
lignificantia ⁊ habentia similitudine
pr̃o parte. que dam uero expressa nu¬
gme ⁊ perstã emulatione consignan
daram demonstrationem ecficinut.
In hustitius quod inuisibile dei est
agnoscitur. in quibus emidentius n¬
nnifesta declaratõe demonstratur. E
namq perfectius auctorem sum̃ ni¬
infestant. que illius similitucdine n¬
cumus appropniquant. hoc autems
ẽ rõnalis creatura que exellenter e
proprie ad illius siulitudinem fcas
que nune cicius creatorem sĩ quen
non uidet agnoscit cũ seipam̃ ad il̾
inaginẽ sac̾tam intelligit. In hoc
primum trnicatis uestignim mui¬
tum ẽ. cum agnoscere cepit ipã quod
erat nse. ⁊ ex eo considerauit qua
erat scipra se. Uidit enĩ quomaniee
ip̃a nascitur sapientia que ẽ iipĩ.
Et diligit ipẽ sapientiam sua. ⁊̃ prar¬
dit ansor ex ip̃a ⁊ sapientia sua. que
amat eam genitum de se. ⁊ in se mi¬
nentem non adiidit a se. ⁊ apparent
tria quedam in uno. nens sapientiar

Expanded text:
mulacra quaedam quasi de longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur. Ea namque perfectius auctorem suum manifestant: quae illius similitudini vicinius appropinquant. Hoc autem est ipsa rationalis creatura, quae excellenter et proprie ad illius similitudinem facta est; quae tunc citius creatorem suum quem non videt agnoscit, cum seipsam ad illius imaginem ergo primum Trinitatis vestigium inventum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab utroq est trinitas ẽ. Neq enĩ
Qni a nullo est eẽ pot ille qui ab alio ẽ
⁊ quiabutroq e. uł ille qui a nullo ẽ.
uł qm ab illo tm̃ est eẽ pot. Itaq trmmi¬
tas uera est ⁊ mnutas manet perfecta.
qm̃ in deo nichil esse pot quod deus nõ
est. Natura siquidem indinisa ⁊ mui¬
tas nera scisionẽ prohibet. discretio n
⁊ propuetas trmitatẽ docet. ex discreti¬
fides quibus significaret᷑ nitat
qnod creditur. Et dicfus est pater intͥ

Expanded text:
b utroque est, Trinitas est. Neque enim qui a nullo est, esse potest ille qui ab alio est; et qui ab utroque est, vel ille qui a nullo est, vel qui ab illo tantum est, esse potest. Itaque Trinitas est vera, et unitas manet perfecta, quoniam in Deo nihil esse potest quod Deus non est. Natura siquidem indivisa et unitas vera scissionem prohibet; discretio vero et proprietas Trinitatem docet. CAP. XXIIIfides quibus significaretur quod creditur; et dictus est Pater in
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ ⁊ cogitatio homius qua¬
si intrinsetũ nerbum illius ẽ quod latet
⁊ absconditum ẽ donec reueletur per pro¬
latõm oris.⁊ est ipã prolatio uocis uer¬
bum. similiter ut uerbũ est cagitaus aoe¬
dis. sed uerbum quod manifestum est ꝓ¬
dit et reulat ñbum quod est occultum.
Sic et in deo nerbum intrinsecum ⁊̃ occul¬
tum ⁊ minsibile nerbum fuit cordis eius.
Et sapientia erat hox necdum ⁊ minsibi¬
le. douec manifestatumẽ per nerbm
extrisetum quod insibile scm̃ ẽ qua¬

Expanded text:
admodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec reveletur per prolationem oris; et est ipsa prolatio vocis verbum similiter ut verbum est cogitatio cordis. Sed verbum quod manifestum est prodit et revelat verbum quod occultum est. Sic et in Deo verbum intrinsecum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum
Abbreviated transcription (Latin):
quia omĩa in creatore ab eterno
increata fuerant que ab ip̃õ temperalit̾
creata sunt. ⁊ illic sciebantur ubi habe¬
bantur. ⁊ eo modo sciebantur quo habe¬
bantur. ⁊ non cognouit aliquid extra
se deus. qui onnua habebat in se. Nec
ideo ibi fuer̃. quia hic futura fuer̃. ne
cansa illorum fuisse credatur. ex istis.
neq ideo huc uener̃ quia ibifuerunt.
quasi eẽ nõ potuissent illa sine istis.
Nam et illam fuissent. nã susta ex illis
futura non finsfent. Tantum istorũ
cansa non fussent: si ista futura nõfn¬
issent.

Expanded text:
quod omnia in Creatore ab aeterno increata fuerunt quae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura non fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
mentum ⁊ exercitatio futura forep
supͣ se elatus appetitũ snũ intra m̾l
cohibere noluit. idcuro ad laborem
seriam illuis factum est. ut iam i
petitu carnis sue mensuram tene̾
poss. Propter peratum enĩ spm
puiendum. freg̃ deus mortaliat¬
iã fomentis indiget quam prius ca
ad reparandam in columitatẽ. qui
ꝑiit quan ad coansernandam quia
remansit. hinio illa dira necesstas
gignitur ut extra ordinẽ pͥme disp¬
sitignis necessano appatitum extenl
quatiuus sal non solũ naturã crd¬

Expanded text:
tamentum et exercitatio futura foret, si tamentum et exercitatio futura foret, si supra se elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idcirco ad laborem et miseriam illius factum est ut jam in appetitu carnis suae mensuram tenere non posset. Propter peccatum enim spiritus puniendum fregjam fomentis indiget quam prius, tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam quantum remansit. Hinc gignitur, ut extra ordinem primae dispositionis necessario appetitum extendat, quatenus scilicet non solum naturam c
Abbreviated transcription (Latin):
fice̾t ⁊ hoc solum fortassis tuic sifli
potrass. Nam modo p̃ter pabnlĩ au
freno et calcanbus necesse habgt. fn
quidem ut fenentem quidẽ ⁊ p̃cipit
lum pabulũ ministrans sine frena ⁊
catibus suamcer portaretur. ⁊̃ forcͥ
nũ ibi cẽt quo per se nescia incedea n¬
retur nec pnigi tñ opus haberet qu
eet pigra nec cohiber quia non ecti
tuosa. Qmia igitur spuitus sessee ea-
muctum est ei offiaum. ut inĩto sii
bulum pronideret. Ne nero in ill
quendo si sola hoc p̃cipitione non au¬
ex amore impleret. sermili conditõn
meretur. dedit ei deus affcm̃ quo aep
snũ amaret ut sicut eius integura
⁊ saitatem diligẽt. sic etiam omm̃
ad illam conseruandam ualen̾t lili
pronideret. Rursum ne nel in illuis
lum indigentiam simul ⁊ appetim̃t
nalem certa m̃sura teperant. quam
ei ad fomentũ ⁊ panca sufficere pure
⁊ ad sacietatem moclica. Itaq pramt¬
tia caris non tam labor quam ob lẽ¬

Expanded text:
et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter pabulum, et freno et calcaribus opus habet. Freno quidem ut ferventem, et praecipitem unc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, neque pungi tamen opus haberet quia non esset pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione non etiam amore impleret servili conditione premeretur; dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis lum; indigentiam simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit, quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblec
Abbreviated transcription (Latin):
ideo culpa nõ ẽ. quia necessitas ẽ. qr ut¬
hec necessitas nõ necessitas causa finit.
S ppluntas. S quid dicemus. Si hor na¬
aliter habet homo ut incõmodum suũ
are non possit neq cõmgdum suñ festi¬
¶S. ergo quicqͥd appetit cõmodum illi ẽ.
n appetit msi comodũ suũ unquam.
Quod si uerum est. quare rep̃henditur
Añ uł accusatur pro eo quod appetit cũ
nõ appetat uinquã. insi cõmoclũ suũ ⁊ ħ
A apecers naturaliter datum sit ut tm̃ ut
¶natura in eo quod fcã est ĩmobiliter

Expanded text:
ideo culpa non est, quia necessitas est; qunecessitas, non necessitas causa fuit sed voluntas. Sed quid dicemus? Si hoc naturaliter habet homo ut incommodum suum amare non possit neque commodum suum fastidire. Ergo quidquid appetit commodum illi est, et non appetit nisi commodum suum unquam. Quod si verum est, quare reprehenditur aliquando vel accusatur pro eo quod appetit, cum non appetat unquam nisi commodum suum et hoc ei appetere naturaliter datum sit intantum ut ipsa natura in eo quod facta est immobiliter
Abbreviated transcription (Latin):
dio patidisi õcipit nobis deus ne comederti.
⁊ ne tangetemus ilud ne forte morianuur.
Dixit antem seipens ad nalierem. Nequagͣ
morte moriemini. Considite increũta percli¬
tionis. pͥmũ cdixerit deus. in quocumq die
comed̾is ex eo morte moriens. Dem̃ mulier
dixt ne foat moriamur. Nouissime seipens
dixit ueqnaquã morte moriemini. Deus
affirmanit. mulier cbubitant. dyabolus
neganit. Nequaquam autem clyabolus co-¬
ram muliere nertu dei negare p̃simipsisset.
si nõ ꝑrius ipãm mulierem dubitantem in¬
nemiss. Que ergo dibitamt ab affamante
recessit ⁊ neganti appropinquanit. Ipã igit᷑
sacñdũ alignso incenut maliciam. que temp¬
tatoꝵ miq̃ persuasionis dedit andatia.¬

Expanded text:
comederemus et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam morte moriemini . Considerate incrementa perditionis. Primum dixerat Deus: In quocunque die comederis ex eo, morte morieris . Deinde mulier dixit: Ne forte moriamur . Novissime serpens dixit: Nequaquam morte moriemini . Deus affirmavit; mulier dubitavit; diabolus negavit. Nequaquam autem diabolus coram muliere verba Dei negare praesumpsisset, si non prius ipsam mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Ipsa igitur secundum aliquid inchoavit malitiam, quae tentatoris iniquae persuasionis dedit audaci
Abbreviated transcription (Latin):
quanta est confusio exorsus est.¬
⁊ timuiditas nequitie in conspectu mmtntis.
Stans corram ⁊̃ coram femina hostis super¬
bus ex sola malicia cogitata mindũ licta
confunditur ⁊ quasi se iam prinsquã enã
loqueretur dep̃hensum metuens non and
exire in uerba persnasionis donec anmũ
temptande interrogatione p̃sentiat. Cur
inquit ꝓxipit deus .ii: nt non comedentis
do onũ ligno paracdis̃i: Cm responlit miliet.

Expanded text:
quanta est confusio et timiditas nequitiae in conspectu virtutis. Stans coram et coram femina hostis superbus ex sola malitia cogitata nondum dicta confunditur; et quasi se jam prius quam etiam loqueretur deprehensum metuens, non audet exire in verba persuasionis, donec animum tentandae interrogatione praesentiat. Cur, inquit, praecepit Deus vobis ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier:
Abbreviated transcription (Latin):
hiis mitus exercen ⁊ grã amplios adum
pot ut aqua apetsionis. ⁊̃ suscepsis ameris
⁊ siniba. Suit rursum alia sacramenti
que ad hoc solum inatitura eẽ uidentur. ut
per iuĩ ea que cen̾s sacramentis scĩficanctis
⁊ instituendis necessaria sunt quodami¬

Expanded text:
his virtus exerceri et gratia amplior acquiri potest, ut aqua aspersionis, et susceptio cineris, et similia. Sunt rursum alia sacramenta quae ad hoc solum instituta esse videntur, ut per ipsa ea quae caeteris sacramentis sanctificandis et instituendis necessaria sunt, quodam
Abbreviated transcription (Latin):
atus oradmibus perficientdis nel nihiis a
ard habitum sacrorum oralmũ pertinent
micandis. ⁊ octeris hunsmadi. prima
engo ad salutem. secunda ad exercitatonẽ
tertia ad p̃̾parationem constitnta sunt. he
igitur pro ut rõ postulare indebatur peritt

Expanded text:
iciendis, vel in iis quae ad habitum sacrorum ordinum pertinent initiandis et caeteris hujusmodi. Prima ergo ad salutem, secunda ad exercitationem, tertia ad praeparationem constituta sunt. His igitur prout ratio postulare videbatur pert
Abbreviated transcription (Latin):
uersas potestates opponentes. nt pro scifica¬
tione quibusq rebus rebus sc̃ficandis im¬
primentes facimus. uł cum etiam expan¬
sis manibus siue elenatis in oratione in¬
cdiatione sine erestione sinc connersione.
fine alio quocnmꝙ gestu neł motu nł ac

Expanded text:
ersas potestates opponentes, vel pro sanctificaersas potestates opponentes, vel pro sanctificatione quibuscunque rebus sanctificandis imprimentes facimus, vel cum etiam expansis manibus sive elevatis in oratione, inclinatione sive erectione, sive conversione, sive alio quocunque gestu vel motu, vel ac
Abbreviated transcription (Latin):
dam omnia a hoc spectant quod ꝓpositum erat
ꝓposita fuerant discntienda. In triplici
¶mat̾ia omina cdiina sacramenta conficumt᷑.
scil ant in rebus ant in factis aut in uerbis.
Quia enim totus homo corruptus erat. to-¬
tum quod hominis foris erat ad sacramen¬
dum sumendum erat. ut totum in saciam̃¬
to foris sc̃ficetur. ⁊ in toto mrtus sacramen¬
ti nitus remedium operetur. Itaq in reb
sacram̃ta scificanda erant. ut scĩficaretur ho¬
minis mat̾ia. In factis ut opera. in dictis
nt nerba. ut totum indel sciñ sit. ⁊ quod ho¬
moẽ. ⁊ quod hominuis est. In rebus conficim̃¬
tur sacramenta. sicut indelicet sacramentum
baptisim in aqna. sacramentum imxionis
i oleo. sacramentum corporis ⁊ sangunnus xͥ
in pane dimo. ⁊̃ quecumq sunt alie corpora¬
les species in quibus sacramenta dimina cõ¬
siciuntur. In factis etiam inuemuntur sa¬
tramenta quem adinodum. indelicet cumsig¬
mim crucis uł pro nuunimine contra acl-¬

Expanded text:
dem omnia ad hoc spectant quod prop situm erat proposita fuerant, discutienda. In triplici materia omnia divina sacramenta conficiuntur, scilicet aut in rebus, aut in factis, aut in verbis. Quia enim totus homo corruptus erat, totum quod hominis foris erat ad sacramentum sumendum erat, ut totum in sacramento foris sanctificetur, et in toto virtus sacramenti intus remedium operetur. Itaque in rebus sacramenta sanctificanda erant. Ut sanctificaretur hominis materia, in factis ut opera; in dictis ut verba, ut totum videlicet sanctum sit, et quod homo est, et quod hominis est. In rebus conficiuntur sacramenta, sicut videlicet sacramentum baptismi in aqua, sacramentum unctionis in oleo, sacramentum corporis et sanguinis Christi in pane et vino, et quaecunque sunt aliae corporales species in quibus sacramenta divina conficiuntur. In factis etiam sacramenta inveniantur, quemadmodum videlicet cum signum crucis vel pro munimine contra adv
Abbreviated transcription (Latin):
cist quod am his tubus moĩs sacramen¬
ra ionficiantur. illa tñ mag̃ ꝓprie ⁊ prm¬
opaliter sacramenta dicuantur. in qmuibus
autus est per saficationem. et effcũs salu¬
ts per operanonem. Hiis breuitet de ma¬
tia sacramentoꝵ pͣlibatis ad sequentia tĩ
e quedam sacramenta in quibus ꝑun¬
cipaliter solus cõstat. ⁊ percipitur. Sicut
aqna baptismatis. ⁊̃ sceptio corporis ⁊ san

Expanded text:
est quod cum his tribus modis sacramenta conficiantur; illa tamen magis proprie et principaliter sacramenta dicuntur in quibus virtus est per sanctificationem, et effectus salutis per operationem. His breviter de materia sacramentorum praelibatis ad sequentia tranenim quaedam sacramenta in quibus principaliter salus constat et percipitur, sicut aqua baptismatis, et perceptio corporis et san
Abbreviated transcription (Latin):
ter fatit s quecumiq pater facu. hoc ⁊ filiꝰ
fatere que pater facit. quedam autem fi¬
lum fadere que pater non facit. absit. S
oninia que pater facit filius facit. ⁊ om̃¬
na que filius facit pater fant. qma i
co quod unniũ sunt deitate in operatione
qua filius est punis. qma cum patre n¬
nũ c̃. nich̾ facit sine operatione patu
socir quedam ea humanitate secus
quam patus filius non erat. quiaqͥ
nascendo a patre non acceperat. quii
terea ad solam personam filii referrs
habuit. s solus ex tempore ꝓpria sti¬
lartter accepit. Uerumptamen oninꝰ
que in diumitate fecit. ideo solus mi
fu. Si euto filius in diuiitate hu¬
meatem assumpsit. quomodo mera
diinitate pater idem cum ipõ nonbi
qui cum ipõ idem fint: An forte si aes
filins earnem assumpsit ex in cccabi
relationis qua intelligitur quia sbie
uit. idem de patre non dlicitur. qua li
sit. intelligeretur similiter quod paqͥ

Expanded text:
ter fecit, sed quaecunque Pater facit, haec et Filius ter fecit, sed quaecunque Pater facit, haec et Filius facere quae Pater facit, quaedam autem Filium facere quae Pater non facit. Absit, sed omnia quae Pater facit Filius facit, et omnia quae Filius facit, Pater facit, quia in eo quod in Deitate unum sunt, in operatione qua Filius est Patris, quia cum Patre unum est, nihil facit sine operatione Patris. Fecit quaedam in humanitate secundum quam Filius Patris non erat, quia nascendo a Patre non acceperat. Quae propterea ad solam personam Filii referunthabuit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate fecit, ideo solus non o Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit. An forte, cum dicitur Filius carnem assumpsit ex vi relationis qua intelligitur quia sibi univit, idem de Patre non dicitur, quia si idem sumpsit, intelligeretur similiter quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ubi operatione incelligendum ẽ qualis
corauuram operatur. ur quod non erat eẽ
incipiat. uel in treatura operatur. ut qd̾
fastum e in eo quod factum est subsistat
Ibi cum tota timitas inseparabilitet o¬
peratur. ubi noc pater a filio nec filius
a patre nec spnitus sanctus ab utraꝙ in
oparatione separatur. In opere quippe ope¬
ratione ꝓprie designatur. sam ia eo quod
factum e. non est quod est dens. non facitipẽ
s tĩ est. In co antemi quod factum ẽ ab il¬
lo utiꝙ ftm̃ ẽ. a quo fcm̃ ẽ onme quod fac¬
filius sommilicer facit. In hac igitur operan¬
one qua carus assimptio nuenitur. q¬
modo soli filio conuieniat ⁊ non patu. nõ
inconuenienter quent. Cum enum dicit᷑
ꝯma filius carneni assumpsit. opus utiq
signifiatur. quod filius fatit. a quo ope¬
rẽ si pater excluditur. non omnia que fa¬
cit fuis pater operatur. an forte quia
clistum non ẽ. onnua que facit filius pa¬

Expanded text:
illa operatione intelligendum est qua vel illa operatione intelligendum est qua vel creaturam operatur, ut quod non erat esse incipiat, vel in creatura operatur, ut quod factum est in eo quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater a Filio, nec Filius a Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. In opere quippe operatio proprie designatur. Nam in eo quod factum non est, quod est Deus non facit ipse, sed tantum est. In eo autem quod factum est, ab illo utique factum est a quo factum est omne quod facFilius facit similiter . In hac itaque operatione, quia carnis assumptio invenitur, quomodo soli Filio conveniat et non Patri non inconvenienter quaeritur. Cum enim dicitur quia Filius carnem assumpsit, opus utique significatur quod Filius facit, a quo opere si Pater excluditur, non omnia quae facit Filius, Pater operatur. An forte quia dictum non est, omnia quae fecit Filius, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
filius carnem assũpsit. ⁊ pater carnem as¬
sumpsit quia filius sine patre carnem as
dũ ẽ. quia cum dicitur filius facere omne
quod fatio piter. de illa nimirũ opatione
intelligendum ẽ qua creacuram suam condit
⁊̃ regitꝰ ⁊ disponit conclitor ⁊ opifex dens. in
qua operatione patet ⁊ filius ⁊ spiritus scõ
ommino sqarari non possat. qma in deita¬
te uua in qua ⁊ per quam operantur miuĩ
sunt. Hoc antem idcuto de admine operatio¬
ne distingumiꝰ. ne qnis contra id qbod dic¬
cum eit. omiiaque facit pater. hoc ⁊ fur̾
similiter facit. opponendum puter qmiapa¬
ter giguit quod fullus non facit. ⁊ filius
gignitur quod pater non facit. Si enmm fi¬
luis sicut pater gigneret pater gẽt ⁊̃ si pat̾
situt filius gigneretur. filius cet̃. Itaq ne
quis ꝓptereã quia filius non gigns. quod
riter facit. existimaret filiun non facers
quetumq pater facit dicimus quihec de

Expanded text:
Filius carnem assumpsit, et Pater carnem asFilius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; quia Filius sine Patre carnem assdum est quod cum dicitur Filius facere omne quod Pater facit, de illa nimirum operatione intelligendum est, qua creaturam suam condit et regit et disponit conditor et opifex Deus. In qua operatione Pater et Filius et Spiritus sanctus, omnino separari non possunt, quia in deitate una in qua et per quam operantur unum sunt. Haec autem idcirco de divina operatione distinguimus, ne quis contra id quod dictum est: « Omnia quae facit Pater, haec et Filius facit, » opponendum putet quia Pater gignit, quod Filius non facit, et Fil us gignitur, quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater gigneret, Pater esset, et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne quis, propterea quia Filius non gignit, quod Pater facit, existimaret Filium non facere quaecunque Pater facit, dicimus quia hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
tus est filus dei filius hominis. ut filios
homimũ filios dei faceret. ⁊ ne filii nom̃
ad altera transiret. personam. ⁊ eñt in
trintate duo filii. ⁊ confunderetur trim
tatis discresio. Si enm pater carnem as¬
sumpsiss. idem ipẽ ⁊̃ pater ⁊̃ filius eẽt.
pater filii quem genuit ex eternitate. ⁊
filiis matris ex qua genicus eet̃ ex tempore.
Si autem spuitus sanctus carnem assimi¬
psiss duo alii in trimitate eeñt alter filius
patris sine matre. alter matris filius sine
patre. Ne ergo incõmucabile nomen dini¬
deretur. filiuis solus carnem suscepit. ut
imus ⁊ idem eẽt ⁊ filius dei ⁊ filius ho¬
minis. filius dei secundum diuinitatẽ
genitus a patre. filius hommus sccl̃m
Humanitatem. natus ex matre.
ed forte
erunt aliqui qui dicant. Si
inseperabilia sunt opera trintatis. Ergo
quidquid facit filius facit ⁊ pater. si aut̃
omẽ quod filius facit facit ⁊ pater. ergo si

Expanded text:
tus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios tus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset: Pater Filii quem genuit ex aeternitate, et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset, duo Filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre, alter Filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, Filius solus carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius Dei, et filius hominis: Filius Dei secundum divinitatem genitus a Patre, Filius hominis secundum humanitatem natus ex matre. Sed forte erunt aliqui qui dicant: Si inseparabilia sunt opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius, facit et Pater; ergo si
Abbreviated transcription (Latin):
spuitus sanstus qui est a pare ⁊ filio.
Primum filius uenit. ut hommes libera¬
uentur. postea spiritus sanctus nenit ut ho¬
mines beatificarentur. Primum ille a ma¬
lo liberant postea iste ad bona reuocanti
Ille abstulit quod sustinebamus iste red¬
didit quod perdideramus. Yenit filius na¬
turalis: missus a patre. ⁊ ut ad optandos
in hereditatem reuocaret. ⁊ comsensum sim̃
in gratia adoptionis comprobaret. Neq e¬
nm sine consensu filii a patre aliem in he¬
reditatem ducendi erans. Misit ergo pater
pro filiis. uenit filius pro frĩbus. quia in
patre ⁊ filio paternitatis ⁊̃ filiationis nom̃
constat. ut filii nomen ad optandi percipe¬
rent. ⁊ per illum cins erat ⁊ ab illo a quo
erat. uenit sapientia ut hostis rõne uin¬
ceretur. ⁊̃ ut habitatulũ siũ ipã nendica¬
ret quod malicia possidebat. Qui enim ui
cerat. iustum funit ut non fortitudine sed
pridentia inceretur. ut in eodem in quo
se uictor erexerat iuuctus sterneretur. fac-¬

Expanded text:
Spiritus sanctus qui est a Patre et Filio. Primum Filius venit ut homines liberarentur; postea Spiritus sanctus venit, ut homines beatificarentur. Primum ille a malo liberavit, postea hic ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, hic reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre, ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum in gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii, a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus; quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut filii nomen adoptandi perciperent, et per illum cujus erat, et ab illo a quo erat. Venit sapientia ut hostis ratione vinceretur; et ut habitaculum suum ipsa vindicaret; quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat, victus sterneretur. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
d̾itate uia tres. nontres dii sunt sed irꝰ.
pater ⁊ filius ⁊ sprritus scñs. tres perso¬
ne sunt s tres dii non sunt. non tre cre¬
atores sz uis factores. quia in eo quod
unũ sunt duudi non possunt. Quecum¬
q ergo facit pater hec ⁊ filius facit sui-¬
liter. Quod mag̾ simile pot̃ eẽ quam u¬
tritas. Quomodo põt diidi quod mul¬
tiplican non põt: Aut quomodo a se rece¬
dere põt quod iniũ est. Ne ergo nureris
si assumptionem carnis que ad solũ film̃
refeitur non solus filius operatus ẽ. s
cum filio pater ⁊ et̃ spiritus scõ. Naꝵ idcir¬
co tees mearnatos dixeris. quia incanatio¬
nem unius tres operati sunt. quia ⁊ nitas
nature inseparabilem fecit oporationem ꝓ
prietas. ꝑsone singularem assimiptionem.

Expanded text:
deitate una, tres, non tres dii sunt, sed unus Deus. deitate una, tres, non tres dii sunt, sed unus Deus. Pater et Filius et Spiritus sanctus, tres personae sunt, sed tres dii non sunt, nec tres creatores, nec tres factores, quia in eo quod unum sunt dividi non possunt. Quaecunque ergo facit Pater, haec et Filius facit similiter. Quid magis simile esse potest quam unitas? Quomodo potest dividi quod multiplicari non potest? Aut quomodo a se recedere potest, quod unum est? Ne ergo mireris si assumptionem carnis quae ad solum Filium refertur, non solus Filius operatus est, sed cum Filio Pater etiam, et Spiritus sanctus. Neque idcirco tres incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia unitas naturae inseparabilem fecit operationem, et proprietas personae singularem assumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
co quia filius hoc ipm̃ facit quod facit pat̾.
⁊ brachium ⁊̃ murtus sit patris. sicut idẽ
ẽ quod homo maimi facit. ⁊ quod mainis
hominis ⁊ quod homo brachio suo facit.¬
⁊ quod brachiũ hominis facit. ⁊ quod
homo fortitudine facit. ⁊ quod fortitudo
hominus facit sic idem ẽ quod pater facit.
⁊ quod filius facit. quia omne quod pat̾
facit per filium facit. Si essentia una est.
si natura una. si fortitudo una. si nolim¬
tas. quomodo non est operatio nua: ui-¬
cis quia hoc pater facit. ⁊ ego dico quia¬
filius hoc ip̃m facit. hoc ipiũ pat̾. hoc ip¬
sum filius. totum pater totum filius. Ip¬
sum facere. patris ⁊ filii ẽ. Noli pensare qͥ¬
si duas actiones. unam maiorem ⁊ uã
minorem. aut forte sunul ponderis equa¬
los duas. unitas ibi ẽ. nichil multiplices.
una ẽ actio dnorum ĩo trium una astõ.
sicut deitas una. ⁊ una actione tres. non
tres agentes sint s unus agens. situt nn

Expanded text:
co, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit? co, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit? et brachium, et virtus sit Patris. Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est operatio una? Dicis quod hoc facit Pater, et ego dico quod hoc ipsum facit Filius. Hoc ipsum Pater, hoc ipsum Filius. Totum Pater, et totum Filius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum agens, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
quia alia eẽt. Nunc autem ⁊ eadem ⁊
codem modo operatur. ut nichil sit aut
alind aut alit̾ in operatione illius. Os¬
tende michi aliquid quod facit pater.
si tũ querendimi ẽ. quid facit qui totũ
em̃ dico. idem facio quod tu facis. quia
forte domũ edifico sico tu edificas domũ.
⁊ cum alia sit domus tua quam tn ecli¬
ficas quam illa domus mea quam ego
edifico. tũ idem facere me dico quod tu
aliquid simile ẽ illi quod tu fatis non sit
intelligo cum dico quia filius hoo ipiñ fa¬
cit quod pater facit. Si autem ego domum
edificarem ⁊ tu eãdem eflificares domum.
dico quia idem fateres quod ego. ⁊ iam ne¬
ruis unum quia id ipim̃ ⁊ non alind nec
tñ nere ad huc mm̃ quia tu partem ima
⁊ ego alteram. Tu instrumentis tins. ⁊̃¬
ego instrumentis meis. tn manibus ⁊
lacertis tins ego meis. demq tu uiribus
tins ego meis. ⁊ iam non uere unũ. S in
alio ⁊ per alia. sumquid sic dico. cum di¬

Expanded text:
quia alia esset. Nunc autem et eadem, et quia alia esset. Nunc autem et eadem, et eodem modo operatur, ut nihil sit; aut aliud, aut aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater si tamen quaerendum est quid facit, qui totum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, et alia domus mea quam ego aedifico; tamen idem me facere dico, quod tu aliquid, simile est illi quod tu facis. Non sic intelligo cum dico, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego; etiam verius unum, quia idipsum et non aliud: nec tamen vere adhuc unum, quia tu partem unam et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego meis, et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
manne uxorem accepit. sainson filio su¬
o. nec tñ sibinxorem accepit. quia filio
nxorem accepit. ⁊ postulat filius patrẽ
nt sibi uxorem accipiat. quasi per se so¬
lum hoc facere non possit. ⁊ nemo est
qui argumẽtet᷑ ut dicat. Si pater filio
uxorem accepit. ergo uxorẽ accepit pat̾.
⁊ contendat uxoratum eẽ patrẽ quia fi¬
lio accepit uxorem. Quare ergo incar¬
natus esse dicatur pater. quia filio suo
numut carnẽ. sicut ipẽ filius incarnatꝰ
dicitur quia sibi carnem copulauit. Spõ¬
sa qmppe uerbi caro ẽ ⁊ assumpsit illam
nerbum sibi. ⁊ pater uerbi similiter u̾bo
suo uniuit eam. ⁊ operati sunt dno u¬
nũ ⁊̃ fuit in uno operatio duorum mia
quidem similiter. non aliter. Non poterat
iutas operationis perfecti demonstra¬
ni. Non alia non aliter. eadem ⁊ codem
modo. Si eadem operaretur ⁊ non eodẽ
eẽt. Si eadem modo operaretur ⁊ none¬
adem operaretur. operatio una non eẽt

Expanded text:
Manue uxorem accepit Samsoni filio suManue uxorem accepit Samsoni filio suo, nec tamen uxorem acuxorem accepit. Et postulabat filius patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat. Si pater filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit pater, et contendat uxoratum esse patrem, quia filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus dicatur esse Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe, Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum, et fuit in uno operatio duorum una. Quid est « simiunitas operationis perfectius demonstrari. Non alia; non aliter; eadem et eodem modo. Si eadem operaretur, et non eodeesset. Si eodem modo operaretur, et non eadem operaretur operatio una non esset,