comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiet remissionẽ peccatorũ. nͥ qui suis
peccatis renuntiat. & ad dm̃ sumũ ac
uerũ cordis uera conuersione festinet:
Illud & eñi tempꝰ non erit remissionis:
sed retributionis: Non ibi miscdã iusti¬
ficabit impiũ. sed iusticia discernet
iustum & impiũ Scͥptum nãq con¬
tinetur in psalmo Dñs interrogat iustũ
et impiũ Et ut ostenderet in iniqui¬
tatibus ꝑditionẽ esse animȩ non salu¬
tem. sequitur dicens Qui aũt diligit
iniqͥtatẽ odit animã suã Ne uero ali¬
quã sibi misccłiam repmittant qui
usq. infinem p̃sentis ute ininiquita¬
tẽ ꝑdurant: subsequenter de deo sic
loquit᷑. Pluit suꝑ peccatores laqueos
ignis. sulphur & sp̃s ꝓcellarum pars
calicis eorum: qm̃ iustus dñs & iustici¬
as ddilexit. equitatẽ uidit uultus eius:
Quisqͥs igitur hȩc audiens inp̃senti
temꝑe miscłiam dei noluerit ꝑ con¬
uersionẽ querere. in futuro eam

Expanded text:
cipiet remissionem peccatorum, nisi qui suis cipiet remissionem peccatorum, nisi qui suis peccatis renuntiat, et ad Deum summum ac verum cordis vera conversione festinat. Illud etenim tempus non erit remissionis, sed retributionis. Non ibi misericordia justificabit impium, sed justitia discernet justum et impium. Scriptum namque continetur in psalmo: Dominus interrogat justum et impium . Et ut ostenderet in iniquitatibus perditionem esse animae, non salutem, sequitur dicens: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. Ne vero aliquam sibi misericordiam repromittant qui usque in finem praesentis vitae in iniquitate perdurant, subsequenter de Deo sic loquitur: Pluit super peccatores laqueos, ignis, sulphur et spiritus procellarum, pars calicis eorum: quoniam justus Dominus justitias dilexit, aequitatem vidit vultus ejus . Quisquis igitur haec audiens in praesenti tempore misericordiam Dei noluerit per conversionem quaerere, in futuro eam
Abbreviated transcription (Latin):
habitant: Et ut doceret ꝓ his qui eo¬
rum sunt consortio copulandi tempꝰ
undicte suꝑna ordinatione differ¬
ri: seqͥtur dicens Etͣ  date singulis sto¬
lȩ albe. & dictum est eis ut requiescerẽt
breui adhuc temꝑe. donec impleatur¬
impleatur numerus conseruorũ et
fratrum eorum: Nouerat enim beatus
paulus p̃senti scl̃i futuriq distantiam.
sciebat inp̃senti posse tantũ beneficiũ
salutis ad quiri. infuturo aũt non insi
mercodem iusticiȩ singulis ꝓbonorũ
seu malorũ operũ qualitate restitui:
Unde cum ꝓpħicũ posuisset testimo¬
niũ qͦd dicit deus. temꝑe accepto exa¬
udiuite. & in die salutis adiui de
Continuo ipse subsecutus adiungit Etce
nunc tempus acceptabile. ecce nunc dies
salutis Defuturo aũt dicit. Omnes enĩ
nos manifestari oportet ante tribunal
siue malum: Non ergo infuturo tribu¬
itur uita ȩterna: nsi fuerit in hoc scło
pectatorũ donata remissio: Neq hic ac¬

Expanded text:
habitant ? Et ut doceret pro his qui eohabitant ? Et ut doceret pro his qui eorum sunt consortio copulandi, tempus vindictae superna ordinatione differri, sequitur dicens: Et datae sunt singulis stolae albae, et dictum est eis ut requiescerent brevi adhuc tempore, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Noverat etiam beatus Paulus praesentis saeculi futurique distantiam. Sciebat in praesenti posse tantum beneficium salutis acquiri; in futuro autem non nisi mercedem justitiae singulis, pro bonorum seu malorum operum qualitate restitui. Unde cum propheticum posuisset testimonium quod dicit Deus: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te ; continuo ipse subsecutus adjungit: Ecce nunc tempus 388 acceptabile, ecce nunc dies salutis . De futuro autem dicit: Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal PUT VI. Non ergo in futuro tribuitur vita aeterna, nisi fuerit in hoc saeculo peccatorum donata remissio; neque hic ac
Abbreviated transcription (Latin):
lubri adu̾sitate uigiter instat. ut a nob̃
aluersitatẽ mortifere iniquitatis expel¬
lat: hinc est quod nos in alio loco script᷑a
diuina ut celeriter conuertam᷑ horta¬
tur: ne tarditas mortifera ꝑditionẽ dif¬
ferenti pariat. ñ salutem Ait igitur:
Ne tardaueris conuertiad dm̃ & ne
differas de die in diem. ne subito ueni-¬
at ira eius. & intemꝑe uindicte disꝑ¬
dat te ostendit utiq sermo diuinus
quia cum undictȩ tempus aduene¬
rit. non iam conũsio malũ punitione
subtrahet sed ira uindex debita con¬
demnatione disꝑdet Illud et enun
tempus non erit remissionis sed retri¬
butionis. nec indulgentiȩ sed iundi¬
cte Quȩ ue̾circo diuuna longanimitate dif¬
fertur. ut scõrum numerus impleatur:
hanc enu undictam beatus ioħes in
apocalipsi scõs memoratur postulasse.
quorum hec uerba sunt: Quousq do¬
mine sc̃s & uerus non iudicas & undicas
sanguinẽ nostrũ de his qui in terram

Expanded text:
lubri adversitate jugiter instat, ut a nobis lubri adversitate jugiter instat, ut a nobis adversitatem mortiferae iniquitatis expellat. Hinc est quod nos in alio loco Scriptura divina, ut celeriter convertamur, hortatur, ne tarditas mortifera perditionem differenti pariat, non salutem. Ait igitur: Ne tardaveris converti ad Deum, et ne differas de die in diem; ne subito veniat ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te . Ostendit utique sermo divinus quia cum vindictae tempus advenerit, non jam conversio malum punitione subtrahet, sed ira vindex debita condemnatione disperdet. Illud etenim tempus non erit remissionis, sed retributionis; nec indulgentiae, sed vindictae. Quae idcirco divina longanimitate differtur, ut sanctorum numerus impleatur. Hanc enim vindictam beatus Joannes in Apocalypsi sanctos memoratur postulasse, quorum haec verba sunt: Quousque, Domine, sanctus et verus, non judicas, et non vindicas sanguinem nostrum de his qui in terra
Abbreviated transcription (Latin):
pauci sunt qui inueniunt cam: Uia nr̃a
p̃sens uita est: in qua siquis positus
uerbo dei non consenserit: non accipi¬
et remissionẽ peccatorũ. sed infletu &
stridore dentiumlugebit sine
fine mnȩternũ suppliciũ Nec immerito
nunquã merebitur carere torm̃to. qua
Propter hoc unũ quẽq nr̃m saluator
p̾monet dicens. Esto consentiens aduer¬
sario tuo cito dum es in uia  ne forte tradat
te aduersarus iudici. & iuidex tradat te
minstro. & incarterem mittaris Amen
dico tibi non exies inde donec redlas no¬
uissimũ quadrantẽ Aduersariũ quip
pe sibi facit homo dei uerbum. quãdiu
illa facit quȩ diminus sermo ꝓhibet. Cin
dicitur in psalmo: Tu uero odisti discipli¬
nam & ꝓuecisti sermones meos post tez
Nrac sermoni diuno siquis in uia. hoc ẽ
siquis in hac uita cito consentiens ñ fu¬
erit missus in ca̾cere ignis ȩterni ułtra
requiem ñ atie habebit: Bonus
eñi aduer saruis iste. qͥ sa¬

Expanded text:
pauci sunt qui inveniunt eam ! Via nostra pauci sunt qui inveniunt eam ! Via nostra praesens vita est, in qua si quis positus verbo Dei non consenserit, non accipiet remissionem peccatorum; sed in fletu et stridore dentium lugebit sine fine supplicium: nec immerito nunquam merebitur carere tormento, quiPropter hoc unumquemque nostrum Salvator praemonet, dicens: Esto consentiens adversario tuo cito dum es in via cum eo, ne forte tradat te adversarius judici, et judex tradattaris. Amen dico tibi, non exies inde donec reddas novissimum quadrantem . Adversarium sibi quippe facit homo Dei verbum, quandiu illa facit quae divinus sermo prohibet. Cui dicitur in psalmo: Tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te . Huic sermoni divino si quis in via, hoc est si quis in hac vita cito consentiens non fuerit, missus in carcerem ignis aeterni ultra requiem non habebit. Bonus enim adversarius iste, qui sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanentes amici mundi. apłica intrepatione
imimici dei merentur congrue nuncupari.
lales enimbeatus iacobꝰ subuirgat. Adulte¬
ri. nescitis quia anncicia huius mundi imi¬
mica est deo: Siquis ergo uoluerit amicꝰ
eẽ scłi huius. inimicus dei consticuetur. Quis¬
qͥs igitur declinans amalo & faciens bonũ
ꝓsius iniquitatibꝰ in p̃senti uita peniten¬
ciam gesseriit & conuersus ad dm̃ toto
corde malis oꝑibus renunciauerit. spes
ipsius uana: Hñ erit Cȩterũ frustra
seipsũ sedu ẽ lapio̾ cit quisquis ꝑlatã
& spatiosam uiam se ꝑuenturũ arbitra¬
tur ad uitam. cum dñs ꝑ artam uiam nos
iubeat ambulare: atq anguste porte no¬
b demonstret introitum ꝑ quẽ uenit᷑
ad regnũ: Dicit enim: Intrate ꝑ angustã
portam Quam lata porta & spatiosa
uia quȩ ducit ad ꝑditionẽ. ꝙ multi
sunt qui intrant ꝑ ipsam: Quã angusta
porta & arta uia quȩ ducit ad uitam. et

Expanded text:
permanentes amici mundi, apostolica increpatione permanentes amici mundi, apostolica increpatione inimici Dei merentur congrue nuncupari. Tales enim beatus Jacobus subjurgat: Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Deo? Si quis ergo voluerit amicus esse hujus mundi, inimicus Dei constituetur . Quisquis igitur declinans a malo et faciens bonum, pro suis iniquitatibus in praesenti vita poenitentiam gesserit, et conversus ad Deum toto corde malis operibus renuntiaverit, spes ipsius vana non erit. Caeterum frustra seipsum seducit, quisquis per latam et spatiosam viam se perventurum arbitratur ad vitam: cum Dominus per arctam viam nos jubeat ambulare, atque angustae portae nobis demonstret introitum, 387 per quem venitur ad regnum. Dicit enim: Intrate per angustam portam. Quam lata porta et spatiosa via quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui intrant per ipsam! Quam angusta porta et arcta via quae ducit ad vitam, et
Abbreviated transcription (Latin):
rit aliquã sibi spem remissionis futu¬
rȩ ꝓmittere audeat: Quis non tremefactꝰ
concidat: Quis ñ ante finem uite p̾sen¬
tis adpęnitentiã compunctus & humi¬
liatus accurrat. Clamat apłs quia siqͥs
templũ dei uiolauerit disꝑdet illũ ds.
E uanus homo seilicit sese cogitatione
nequissima dicens Etiam si tẽplum dei ui¬
olauero & usq in finem male uixero saliuiˢ
ero: Nunqͥd ñ talibus dicit apłs. quia
dicunt faciamus mala ut ueniant bo¬
na. quorũ damnatio iusta est. Nõne
hi sunt quos scã scriptura infelices ap¬
pellat. spemq illorũ uactiam omni¬
no ꝓnuntiat dicens Sapientiam &
discipłinã qui abicit infelix est: & ua¬
cua est spes illorũ. & labores sine fru¬
ctu. Salus illa igitur ñ dabit᷑ iniquis
sed iustis. ante finem scilicet huius iute
correctis atq: conuersis: Salus illa bonis da¬
bitur. Qui ad amititiam dei cucur¬
rerint ꝑ conuer sionẽ. non mali qui

Expanded text:
rit, aliquam sibi spem remissionis futurit, aliquam sibi spem remissionis futurae promittere audeat? Quis non tremefactus concidat? Quis non ante finem vitae praesentis ad poenitentiam compunctus et humiliatus accurrat? Clamat Apostolus: Quia si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus, et vanus homo seducit sese cogitatione nequissima, dicens: Etiamsi templum Dei violavero, et usque in finem male vixero, salvus ero. Nunquid non talibus dicit Apostolus, quia dicunt: Faciamus mala, ut veniant bona, quorum damnatio justa est . Nonne hi sunt quos sancta Scriptura infelices appellat, spemque illorum vacuam omnino pronuntiat, dicens: Sapientiam et disciplinam qui adjicit infelix est, et vacua est spes illorum, et labores sine fructu sed justis: ante finem scilicet hujus vitae correctis atque conversis. Salus illa bonis dabitur, qui ad amicitiam Dei cucurrerint per conversionem, non malis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non iniquis: Non enim dabitur illis qui
eam cdesꝑando male uiuunt: sed illis qui
eam bene sꝑando & adesideriis carnali¬
bus abstinendo. beati petri saluhia man¬
cdata custodiunt dicentis: Carissum ob¬
secro tanquam aduenas & ꝑegrinos absti¬
nere uos a carnalibꝰ desideriis que mi¬
litant aduersus animã. conu̾satio¬
nem nestram inter gentes haben-¬
ꝑ bonam conuersationẽ ipsi sunt etiã
templũ dei. Quod esse fideles testatur
apłs dicens: Nescitis quia templũ dei es¬
tis. & sp̃s dei habitat in uobͣ: Noc tem¬
plum ne malis oꝑibꝰ polluatur ñ solũ
diligenter p̃monet sed etiam uehem̃ter
nostros. animos terret dicens Siquis aũt
templum dei uiolauerit disꝑdet illum
deus Templũ enim odei scm est quod estiᷤ
uos Nemo se seducat: Quis eñi rogo ma¬
le uiuens cum audit ab apło. quia siquis
templũ dei uolauerit. disꝑdet illũ deus.
si conuersus in hoc temꝑe non fue¬

Expanded text:
non iniquis. Non enim dabitur illis qui non iniquis. Non enim dabitur illis qui eam desperando male vivunt, sed illis qui eam bene sperando, et a desideriis carnalibus abstinendo, beati Petri salubria mandata custodiunt, dicentis: Carissimi, obsecro tanquam advenas atque peregrinos abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam; conversationem vestram inter gentes habenper bonam conversationem ipsi sunt etiam templum Dei. Quod esse fideles testatur Apostolus dicens: Nescitis quia templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ? Hoc templum ne malis operibus polluatur, non solum diligenter praemonet, sed etiam vehementer nostros animos terret, dicens: Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Nemo se seducat . Quis enim, rogo, male vivens, cum audit ab Apostolo, quia si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus, si conversus in hoc tempore non fue
Abbreviated transcription (Latin):
li tormentis dicturi sunt de iustis: hi st̃
militudinẽ impperii. nos insensati uitã
illorũ estimabamꝰ insaniam. & finem il¬
lorũ sine honore: Hec est insꝑata salus.
qm̃ uttã iustorũ insaniam estimabam.
Et cum ipsi essent insani sanos se esse
credebant. nec sꝑabant retributionẽ
diuinȩ iusticiȩ. & ꝓpterea uitam suam
corrigere negligebant: Et enim delec.¬
tabantur hic luxuriose uiuere diebus
paucis. nec se credebant postiodũ ȩt̃¬
nis cruciandos esse suppliciis: Propte¬
rea cum uistos uideritit in illa gła filio¬
rum ddei. de qua dicit beatus apłs¬
paulus in qua stamus et gloriam᷑ inspe
głȩ filiorum dei. tunc iniqui mirabunt᷑
ĩgła iustorũ. hoc est filiorum dei: quia ipsi
iusti sunt filii dei Proterea iniqui pȩnuten
ti sunt interfilios dei. & inter scõs sors il¬
lorum est: Insꝑata gͦ salus. il est que sꝑa¬
ta non est ab iniquis. ꝓfecto iustis dabit᷑.

Expanded text:
di tormentis dicturi sunt de justis: Hi sunt di tormentis dicturi sunt de justis: Hi sunt militudinem improperii; nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, et finem illorum sine honore. Haec est insperata salus, quoniam vitam justorum insaniam aestimabant; et cum ipsi essent insani, sanos se esse credebant, nec sperabant retributionem divinae justitiae, et propterea vitam suam corrigere negligebant. Etenim delectabantur hic luxuriose vivere diebus paucis, nec se credebant postmodum aeternis cruciandos esse suppliciis. Propterea cum justos viderint in illa gloria filiorum Dei de qua dicit beatus Paulus: In qua stamus et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei ; tunc iniqui mirabuntur in gloria justorum, hoc est filiorum 386 Dei; quia ipsi justi sunt filii Dei. Propterea iniqui poenitentti sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est? Insperata ergo salus, id est quae sperata non est ab iniquis, profecto justis dabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam habentes & ꝑangustiam sp̃s
gementes hi sunt quos habuimꝰ alqͣn¬
do inderisum & insimilitudinẽ ĩ ꝓperii.
nos insensati uitam illorũ estimabamꝰ
insaniam. & finem illorũ sine
honore. Quomͣ computati sunt inter
filios dei̾ & inter scorũ sors illorum est :
Nemo aũt cum legit dictum qͥa mali
mi rabunt᷑ insubitatione insꝑatȩ salutiᷤ.
existimet illis qui in criminibꝰ p̃sentem
finiunt uitam qͣndoq insꝑatam salutẽ
diuino munere conferendam: Iustorũ
nãq insꝑata salus quelibet desꝑatur
ab iniquis danda tamen ꝑmanet spe-¬
rantibꝰ iustis Unde beatus. dauid imã
psalmi loco spem iustorũ cecinit & sa¬
lutem dicens Salus autem iustorũ
a dño et ꝓtector eorum est in temꝑe tri¬
bulationis. & adiuuabit eos dñs et. libe.¬
rabit eos. et eripiet eos a peccatoribus. &
saluos faciet eos qm̃ sꝑauerunt in eum:
hinc est quod iniqui ȩternis deputan¬

Expanded text:
nitentiam agentes: et pre angustia spiritus nitentiam agentes: et pre angustia spiritus gementes. Hi sunt quos habuimus aliquando in derisum: et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum extimabamus insaniam, et finem illorum sine honore. Quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est ? Nemo autem, cum legit dictum quia mali mirabuntur in subitatione insperatae salutis, existimet illis qui in criminibus praesentem finiunt vitam, quandoque insperatam salutem divino munere conferendam. Justorum namque insperata salus, quae licet desperatur ab iniquis danda, tamen permanet sperantibus justis. Unde beatus David unam psalmi loco spem justorum cecinit et salutem, dicens: Salus autem justorum a Domino, et protector eorum est in tempore tribulationis: et adjuvabit eos Dominus, et liberabit eos, et eripiet eos a peccatoribus, et salvos faciet eos, quoniam speraverunt in eum . Hinc est quod iniqui aeternis deputan
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ sic ds pęnitentiã hic donat. ut
etiam ꝑseuerantiã donet: hoc est
qui sic diuina p̃ueniente miscłia con¬
uertuntur. ut eãdem miscła subseqͣn¬
te ad crimina quibꝰ renuntiant nul¬
latenus reuertantur Hi sunt quibus
sicut paulus ait dat dds penitentiã
add agnoscendam ueritatẽ ut resipis¬
cant a diaboli laqueis: a quo captnu
tenentur ad ipsius uoluntatẽ: Hanc
penitentiam quisquis curauerit in ħ
scło gerere. ipse apud d̾m pęnitentiȩ
suȩ fructum poterit  inuenire:
Cȩterum legimus ⁊tifera in libro sa¬
pientie quoslam molie uidicii habi¬
turos quidem pęnitentiã. non tamen
indulgentiam duunitꝰ accepturos:
scriptum deniq sic habetur: Tunc
stabunt iusti in magna constantia aduer¬
sus eos qui se angustiauert. & qͥ abstule¬
runt labores eorũ Uidentes turbabunt᷑
timore orribili. & mirabunt᷑ insubitatio¬
ne insꝑate salutis. dicentes inter se pe¬

Expanded text:
quibus sic Deus poenitentiam hic donat, ut quibus sic Deus poenitentiam hic donat, ut etiam perseverantiam donet: hoc est, qui sic divina praeveniente misericordia convertuntur, ut eadem misericordia subsequente ad crimina quibus renuntiant nullatenus revertantur. Hi sunt quibus, sicut Paulus ait, dat Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Hanc poenitentiam quisquis curaverit in hoc saeculo gerere, ipse apud Deum poenitentiae suae fructum poterit invenire. CAPUT III. Caeterum legimus in libro Sapientiae quosdam in die judicii habituros quidem poenitentiam, non tamen indulgentiam divinitus accepturos. Scriptum denique sic habetur: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum. terrore horribili: et mirabuntur in subitatione insperate salutis. Dicent inter se pe
Abbreviated transcription (Latin):
cidis. ꝓpħas. & lapidas eos missos ad te
quotiens uolui congregare filios tuos.
sicut gallina congregat pullos suos sub
alas suas & noluisti: Hoc aũt dixit xp̃c
ut illius malam uoluntatẽ ostenderet.
qua insuꝑ abili uoluntati diuinȩ fru¬
stra resistere nitebatur cum hona uo¬
luntas dei nec ab eis possit uinci quos
deserit nec aliquid ñ possit oꝑari qͦ d
uelit Illa igitur ierłm qͣntum ad eiꝰ
attinet uoluntatẽ suos filios ad sal¬
uatorẽ congregare noluit. sed tamen ille
omnes quos uoluit congregauit. Ac ꝑħ̾
fecit. quoscũq uoluit ad se gratuita uis.¬
tificatione conũtit. p̃ueniens scilicet
suꝑ habundantis gr̃e munere. quos po¬
sset utiq si uellet iuste danare Ergo
cũ petrus apls dicit. qͥa d̾s patienter
fer t. nolens aliquẽ ꝑire. sed omnes ĩ
pęnitentiã conuerti. non sic accipia¬
mꝰ om̃s dictos. tanꝗͣ nullus sit qͥ con¬
grue penͥtentiã non sit acturus
Sed illos hic omnes actiꝑe debemꝰ.

Expanded text:
cidis prophetas, et lapidas missos ad te, quotiens volui congregare filios tuos sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti ! Hoc autem dixit Christus, ut illius malam voluntatem ostenderet qua insuperabili voluntati divinae frustra resistere nitebatur, cum bona voluntas Dei nec ab eis possit vinci quos deserit, nec aliquid non possit operari quod velit. Illa igitur Hierusalem, quantum ad ejus attinet voluntatem, suos filios ad Salvatorem congregari noluit, sed tamen ille omnes quos voluit congregavit. Ac per hoc fecit , quoscunque voluit ad se gratuita justificatione convertit, praeveniens scilicet superabundantis gratiae munere quos posset utique si vellet juste damnare. Ergo cum Petrus apostolus dicit quia Deus patienter fert, nolens aliquem perire, sed omnes in poenitentiam converti , non sic accipiamus omnes dictos, tanquam nullus sit qui congrue poenitentiam non sit acturus; sed illos hic omnes accipere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo contempni: illi uere diligunt qui
eiꝰ p̾ceptis obediunt Isti sunt qui scdm
sermonẽ dñi mutabunt᷑. & equales an¬
głis dei in corruptibiles scilicet. acq im¬
mortales munere illiꝰ mutationis effe¬
cti: quorũ non anima sola mutabit᷑ ĩme-¬
lius ut iam peccare ñ possit. sed etiam
caro quã corruptibilem atq mortalem
habuerunt sic in resurrectione muta¬
bitur ut ipsa quidem sit quȩ nunc ẽ.
sed neq corruptibilis neq mortalis pos¬
sit eẽ. qđ nunc est Ac ꝑ hoc: caro et
iniquoꝵ & iustorũ quȩ nunc moritur.
ipsa est resurrectura: Resurget autẽ
iniquorũ in ȩterno dolore: iustorum uͦ
in et̾na felicitate mansura Et sicut il¬
la resurget ad cruciatũ: sic ista resur¬
get ad gaudiũ Illa ob hoc animabit᷑
ut in ȩterna morte cũ anima torqueat᷑
ad hoc ista uiuet ut cu anima ꝑennis
uitȩ beatitudine fruat᷑ Iustorũ ergo

Expanded text:
quando contemni, illi vere diligunt qui quando contemni, illi vere diligunt qui ejus praeceptis obediunt. Isti sunt qui secundum sermonem Domini mutabuntur, et aequales angelis Dei, incorruptibiles scilicet atque immortales munere illius mutationis effecti, quorum non anima sola mutabitur in melius, ut jam peccare non possit, sed etiam caro quam corruptibilem atque mortalem habuerit, sic in resurrectione mutabitur, ut ipsa quidem sit quae nunc est, sed neque corruptibilis, neque mortalis possit esse, quod nunc est. Ac per hoc, caro et iniquorum et justorum, quae nunc moritur, ipsa est resurrectura. Resurget autem iniquorum in aeterno dolore, justorum vero in aeterna felicitate mansura. Et sicut illa resurget ad cruciatum, sic ista resurget ad gaudium. Illa ob hoc animabitur, ut in aeterna morte cum anima torqueatur; ad hoc ista vivet, ut cum anima perennis vitae beatitudine fruatur. Justorum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. tenet eccłastica recteq uiuendi cõ¬
munio Ipsius u mutationis insinuans
qualitatẽ dicit Oportet enim corrupti¬
bile hoc induere incorruptionẽ. & mor¬
tale hoc induere immortalitatẽ Ut gͦ
in talibꝰ tunc sequatur mutatio iuste
retributionis. nunc p̃cedit mutatio gra¬
tuite largitatis. Qũã mutationẽ bea¬
nũ fuerint mutati. futurȩ mutationis
retributio ꝓmittit᷑. Qua fiet ut qͥsqͥs
hic. ad mesiora conuersus mutauerit
uitã in illa quoq mutatus retributi¬
one donũ potiatur ȩqualitatis angłi¬
ñ iniquis aut impiis. sed solis ꝓmitit
bene uiuentibus ac iustis: Quia nec iustift̃
qui bene non uiuunt: nec in iuste puni-¬
ent᷑ qui dm diligentes mandata eiꝰ contẽp¬
nunt. quem illi diligunt qui mandata eiꝰ¬
custodiunt. sicut ipse dñs dicit. Quidili¬
git me mandata: mea custodit Dm̃ igit᷑
qͥnec iniuste diligi nec iuste potest ali¬

Expanded text:
ejus tenet ecclesiastica recteque vivendi comejus tenet ecclesiastica recteque vivendi communio. Ipsius vero mutationis insinuans qualitatem dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Ut ergo in talibus tunc sequatur mutatio justae retributionis, nunc praecedit mutatio gratuitae largitatis. Quam mutationem beanum fuerint immutati futurae mutationis retributio promittitur: qua fiet ut quisquis hic ad meliora conversus mutaverit vitam, in illa quoque mutatus retributione, donum potiatur aequalitatis angelibus suis , non iniquis aut impiis, sed solis promittit bene viventibus ac justis. Quia nec justi sunt qui bene non vivunt, nec injuste punientur, qui Deum diligentes mandata ejus contemnunt, quem 395 illi diligunt, qui ejus mandata custodiunt: sicut ipse Dominus dicit: Qui diligit me, mandata mea custodit . Deum igitur, qui nec injuste diligi, nec juste potest ali
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus ostendendũ qͥsnã futurȩ re.¬
surrectionis temꝑe. dixerit ĩmutan¬
dos Profecto enĩ si dixisset omnes re¬
surgemꝰ sed ñ immutabim᷑: nulliꝰ ĩmu¬
tatio redderetur Et iterum si dixisset
om̃s quidẽ resurgemus & immutabim̃.
sicut omnes creduntur resurrecturr
om̃s etiam crederent᷑ similiter immu¬
tandi. At cum omniũ futurã resurre¬
ctionẽ p̃dixerit. nec tamen om̃s asse¬
uerauerit immutandos admonuit nos
sollicite scrutari qͥnam sint in resurre¬
ctione futuri examinis immutandi
hoc aũt nolens relinquere beatus pau¬
lus ambiguũ nelicentius iniqui delin¬
mutationis audissent. sequenti sermone
curauit ostendere illius mutationisdo¬
num Inmomento in ictu oculi in noui¬
ssima tuba Canet eni tuba. & mortui
resurgent in corrupti. & nos mmutabi¬
mur Cum dicit nos. ostendit illos secũ
futurȩ mutationis potituros donum.
quos in hoc temꝑe cũ paulo socusq

Expanded text:
fidelibus ostendendum, quosnam futurae refidelibus ostendendum, quosnam futurae resurrectionis tempore dixerit immutandos. Profecto enim si dixisset: Omnes resurgemus, sed non immutabimur, nullius immutatio futura crederetur. Et iterum si dixisset: Omnes resurgemus, et immutabimur; sicut omnes creduntur resurrecturi, omnes etiam crederentur similiter immutandi. At cum omnium futuram resurrectionem praedixerit, nec tamen omnes asseveraverit immutandos, admonuit nos sollicite scrutari quinam sint in resurrectione futuri examinis immutandi. Hoc autem nolens relinquere beatus Paulus ambiguum, ne licentius iniqui delinmutationis audissent, sequenti sermone curavit ostendere illius mutationis donum: In momento, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti: et nos immutabimur . Cum dicit, nos, ostendit illos secum futurae mutationis potituros dono, quos in hoc tempore cum Paulo sociisque
Abbreviated transcription (Latin):
cio maloꝵ. qũauis futura sit bono¬
rum ꝓmotio meritorũ Illa enim ma¬
nebunt inpęna. ista ꝑficientur ingła
Istuad est tempꝰ quod ds sicut in psal¬
mo scriptũ est. ñ scłm pecc̃ã nr̃a fe¬
cit nob̾. neq sccłm iniquitates nr̃as re¬
celi aterra. confirmauit dñs miscdiã
suã suꝑ timentes eũ. qm sic̃ distat or¬
tus ab occasu elongauit iniquitates
nostras a nobis: In illo aũt iudicio
coronam iusticiȩ reddet iustus iudex
reddet retributionẽ eorũ ipsis: ea scili¬
cet causa quia qualis unusquisq dde
hac uita egredit᷑ talis futurȩ uitȩ sine
dubitatione redoletur. nec de corrupti¬
one in incorruptione in illo uisto muta¬
bitur iudicio: qui ab iniquitate ad iu¬
sticiam. & a mala uita ad bonam ui¬
quidem resurgemꝰ. sed non omnes ĩmu¬
tabim᷑ Quod cum beatu dixisset apłs.
ne sensus sermonis eius apud aliquos
penderet incertꝰ sciuit sub sequenter

Expanded text:
tio malorum, quamvis futura sit bonotio malorum, quamvis futura sit bonorum promotio meritorum. Illa enim manebunt in poena, ista perficientur in gloria. Istud est tempus quo Deus, sicut in psalmo scriptum est: Non secundum peccata nostra fecit nobis, neqcoeli a terra, confirmavit Dominus misericordiam suam super timentes eum. Quoniam sicut distat ortus ab occasu, elongavit iniquitates nostras a nobis . In illo autem judicio coronam justitiae reddet justus judex, reddet retributionem eorum ipsis: ea scilicet causa, quia qualis unusquisque de hac vita egreditur, talis futurae vitae sine dubitatione reddetur; nec de corruptione in incorruptionem in illo justo mutabitur judicio, qui ab iniquitate ad justitiam, et a mala vita ad bonam viquidem resurgemus, sed non omnes immutabimur . Quod cum beatus dixisset Apostolus, ne sensus sermonis ejus apud aliquos penderet incertus, scivit subsequenter
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃ter illuminat S̾cunde aũt uocis
eius auditꝰ. sic̃ nistis coronã iusticiȩ red¬
det: sic iniquis penam ꝓ iniqͥtate retei¬
buet: In primȩ uocis eiꝰ auditu p̾uenit
cis auditu sub sequet᷑ oꝑantibus retri¬
butio iudicantis Nic omnibus dicitur
Uenite ad me omnes qui laboratis & one¬
rati estis. & ego uos reficiam: illic autẽ
dextris tantũ dicetur. Uenite benedic¬
ti patris mei ꝑcipite regnũ: Sinistris
uͦ dicet᷑. ite maledicti in ignẽ eternum
Ubi ẽ meritorũ tanta certissima cogni¬
tio pastoralis qua segregabunt᷑ oues
ab hedis ut ita nullus hedus ponat᷑
ad dexterã. sic̃ oins nulla collabit᷑ ad
simstram: Illa quippe merita quibꝰ ho¬
mines ex hac uita discedunt ipsa cum
eis in illa uita indesinent᷑ atqr incom¬
mutabiliter ꝑmanebunt siue bona
quȩ hic dituna pietas contulit. seuma¬
la quȩ hic humana iniquitas compa¬
rauit: Ac ꝑhoc nulła ibi erit remo¬

Expanded text:
clementer illuminat. Secundae autem vocis clementer illuminat. Secundae autem vocis ejus auditus, sicut justis coronam justitiae reddet, sic iniquis poenam pro iniquitate retribuet. In primae vocis ejus auditu, praevenit cis auditu, subsequetur operantibus retributio judicantis. Hic omnibus dicitur: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Illic autem dextris tantum dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; sinistris vero dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Ubi est meritorum tanta certissima cognitio pastoralis, qua segregabuntur oves ab haedis, ut ita nullus haedus ponatur ad dexteram, sicut ovis nulla collocabitur ad sinistram. Illa quippe merita cum quibus homines ex hac vita discedunt, ipsa cum eis in illa vita indesinenter atque incommutabiliter permanebunt, sive bona quae hic divina pietas contulit, seu mala quae hic humana iniquitas comparavit. Ac per hoc nulla ibi erit remo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: sed ut saluetur mundꝰ ꝑ ipsum.
Scdĩ uero aduentus uidiciũ sic pnun¬
erans dicit Alulta habeo de uob loqͥ
& iudicare: Et alio loco: Sermo quẽ
locutus sum uob̾. ipse uidicabit uos
Et alio loco Sicut audio uidico. &
iudiciũ meũ uerum est Rursus be¬
neficium pͥmi aduentus sui. quo nuł¬
lum inueniens uiuĩ gratis suscitat
mortubs. quos utiq facit eximpiis i¬
stos: talibus intimat uerbis Amen a¬
men dico uob̃ quia uenit hora & nẽ
est. quando mortui audient uocem fi¬
lii dei et qui audierint uiuent: Scdi
uͦ aduentus examen quo uidicaturos
est uiuos & mortuos: sub sequenter
prenuntiat dicens Amen am̃ dico uo¬
bis quia ueniet hora quando omnes
qui i monum̃tis sunt audient uoce
eiꝰ: & ꝓcedent qͥ bona fecerunt in re¬
surrecionẽ uitȩ. qui aũt male egerunt
in resurrectionẽ iudicii Presentis itaq. uo¬
cis eius auditus donat uitam mortius
cum fidei gratia largitur incredulis. &
cat: peccatores misctłiter saluat cecos

Expanded text:
etur mundus per ipsum . Secundi vero adventus judicium sic pronuntians, dicit: Multa habeo de vobis loqui et judicare . Et alio loco: Sermo quem locutus sum vobis, ipse judicabit vos . Et alio loco: Sicut audio judico, et judicium meum verum est . Rursus beneficium primi adventus sui, quo nullum inveniens vivum gratis suscitat mortuos, quos utique facit ex impiis justos, talibus intimat verbis: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent ., Secundi vero adventus examen, quo judicaturus est vivos et mortuos subsequenter praenuntiat, dicens: Amen, amen dico vobis, quia veniet hora, quando omnes qui in monumentis suntcedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii . Praesentis itaque vocis ejus auditus donat vitam mortuis, cum fidei gratiam largitur incredulis, et cat, peccatores misericorditer salvat, caecos
Abbreviated transcription (Latin):
coniũ ds uult saluos fieri. & in agnici¬
onẽ ueritatis uenire: Quia eñi ille
hoc uult qͥ omnia quȩcumq uoluit
fecit. quod uult semꝑ insuꝑabilit̾ facit
Hoc utiq in eis impletur:. quod omnipo¬
tentis dei uoluntas incõmutabilis & in¬
separabilis habet: Cuĩ sicut mutari uo¬
luntas non potest in dispositione. ita nec
phibetur nec impedit᷑ potestas oꝑe qͥa
nec ȩquitatẽ illuis uelet quisqua uste
reprehendẽ. nec miscłiam ipsiꝰ potest

Expanded text:
aeconium Deus vult salvos fieri, et in agnitiaeconium Deus vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Quia enim ille hoc vult qui omnia quaecunque voluit fecit, quod vult semper insuperabiliter facit. Hoc utique in eis impletur quod omnipotentis Dei voluntas incommutabilis et insuperabilis habet; cujus sicut mutari voluntas non potest in dispositione, ita nec prohibetur nec impeditur potestas in opere: quia nec aequitatem illius valet quisquam juste reprehendere, nec misericordiam ipsius pot
Abbreviated transcription (Latin):
atus petrus ob hoc dicit dm̃ patient᷑
ferre: quia non uult aliquẽ pire. sed
omnes inpȩnitentiã conuerti: Hic e¬
nim ꝓdest pęnitentia peccatori ubi
deus peccantem non festinat ut re¬
missionẽ peccatorum ad pęnitentiam
conũso concedat. quia si etiam post
hanc uitam iniquorũ pęnitentia
possit eẽ aliquatenus fructuosa non
diceret beatus petrus ꝓpterea dm̃ pa¬
tienter ferre. quia non uult aliquem
ꝑire. eorum scilicet quos p̃scuut et
p̃destinauit. conformes fieri imaginiᷤ
filii eiꝰ: Istorũ nemo perit: Uoluntati
aũt eius quis resistit: Isti ante fi¬
nem presentis uitȩ dei miscdĩa gratis p̃ue¬
niunt᷑ ipsi corde contͥto & humiliato
salubriter compungunt᷑. & omnes
ad penitentiã diuno munere conũ¬
tuntur ad quã sunt duunitꝰ p̃destinati ꝑ
gratuitã gr̃am. ut conũsi ñ pereant. s
habeant uitam ȩternam: Hi ꝓculdubio
sunt omnes quos scłm beati pauli p̃¬

Expanded text:
atus Petrus ob hoc dicit Deum patienter atus Petrus ob hoc dicit Deum patienter ferre, quia non vult aliquem perire, sed omnes in poenitentiam converti. Hic enim prodest poenitentia peccatori, ubi Deus peccantem damnare non festinat, ut remissionem peccatorum ad poenitentiam converso concedat. Quia si etiam post hanc vitam iniquorum poenitentia possit esse aliquatenus fructuosa, non diceret beatus Petrus, propterea Deum patienter ferre, quia non vult aliquem perire, eorum scilicet quos praesciit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus . Istorum nemo perit. Voluntati autem ejus quis resistit? Isti ante finem praesentis vitae Dei misericordia gratis praeveniuntur, ipsi corde contrito et humiliato salubriter compunguntur, et omnes ad poenitentiam divino munere convertuntur, ad quam sunt divinitus praedestinati per gratuitam gratiam, ut conversi non pereant, sed habeant vitam aeternam. Hi procul dubio sunt omnes quos secundum beati Pauli pr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueraciter ddicitur quȩ ꝑuersȩ creduli¬
tatis uitio deprauat᷑ neq sufficit ad sa¬
lutem fides rectȩ credulitatis siconuer¬
satio moribꝰ atq oꝑibꝰ turpatur obscenis
Propter quod sicut mortuã sine oꝑibꝰ
fidem beatus iacobꝰ p̃dicat: sic omne
quod non ẽ ex fide: peccatũ esse paulꝰ
mundum donatur illuminationis au¬
xiliũ: aggredim᷑ ostendere quando pe¬
nitentibꝰ ceͣmissio peccatorũ. Sterilis
enim pęnitentia remissionis fructu priua¬
bitur: si diuinitus indulti temꝑis oportu¬
nitas omittatur: Propter quod beatus
petrus dicit: Non tarolat dominꝰ ꝓmissũ
suũ sicut quidam tardantẽ existimant
sed patienter fert ꝓpter nos nolens ali¬
que perire: s omnes ad pęnitentiam
conuerti: Obsecro eutiori earissime.
ne te pigeat intenta consideratione
pensare. quantum sit ponleris in hac
apostolici uirtute sermonis: Neq eñi
debet tanquã leue contemni: quod be¬

Expanded text:
non veraciter dicitur, quae perversae credulinon veraciter dicitur, quae perversae credulitatis vitio depravatur; neque sufficit ad salutem fides recte credentis, si conversatio moribus atque operibus turbatur obscenis. Propter quod sicut mortuam sine operibus fidem beatus Jacobus praedicat , sic omne quod non est ex fide peccatum esse Paulusmundum , donatur illuminationis auxilium, aggredimur ostendere quando poenitentibus detur remissio peccatorum. Sterilis enim poenitentia remissionis fructu privabitur, si divinitus indulti temporis opportunitas omittatur. Propter quod beatus Petrus dicit: Non tardat Dominus promissum suum, sicut quidam tardantem existimant, sed patienter fert propter vos, nolens aliquem perire, sed omnes ad poenitentiam converti . Obsecro, Euthymi carissime, ne te pigeat intenta consideratione pensare quantum sit ponderis in hac apostolici virtute sermonis. Neque enim debet tanquam leve contemni quod be
Abbreviated transcription (Latin):
oN iSNoro libri suꝑioris initio
sic nos questionẽ de remissio¬
ne peccatorũ tractandã indi
nomine atq adiutorio suscepisse. ut trina
fieret disputationis inchoata partitio Et¬
enu cum dño nr̃o hoc est deo uͦ nec mi¬
mus attestatione monstrare: Hinc diximꝰ
facilius ueritatẽ posse querentibꝰ appare¬
re. qualibꝰ deus peccata dimittat. uͥ dimit¬
tat. qͣndo climittat: Huius triꝑtitȩ diui¬
sionis. cum iam geminã ꝑsoluerim par-¬
tem. tertiȩ meꝰ nescio debitorẽ: Qualibus
& eñ ds̃ peccata dimittat. & uͥ dimittat
qͣntum nob̃ deus suȩ pietatis condona¬
uit auxilium. arbitror suꝑiore libro cõ¬
petenter ostensum: Constat namq pecca¬
torũ remissionẽ non tribui. nisi conu̾sis in¬
tra eccł̃am catholicã constitutis: Ibi enim
potest conuersio ẽẽ uera. uͥ fides uera co¬
mitatu scẽ conũsionis ornatur. & bene ui-¬
uendi studium nulla praue credulitatis
maculatione polluitur Uita eñi bona

Expanded text:
on ignoro libri superioris initio sic nos quaestionem de remissione peccatorum tractandam in Dei nomine atque adjutorio suscepisse, ut trina fieret disputationis inchoatae partitio. Etenim cum Domino nostro, hoc est Deo vero, nec mimus attestatione monstrare, hinc diximus facilius veritatem posse quaerentibus apparere, qualibus Deus peccata dimittat, ubi dimittat, quando dimittat. Hujus tripartitae divisionis cum jam geminam persolverim partem, tertiae me non nescio debitorem. Qualibus etenim Deus peccata dimittat, et ubi dimittat, quantum nobis Deus suae pietatis condonavit auxilium, arbitror superiore libro competenter ostensum. Constat namque peccatorum remissionem non tribui nisi conversis intra Ecclesiam catholicam constitutis. Ibi enim potest conversio esse vera, ubi fides vera comitatu sanctae conversationis ornatur, et bene vivendi studium nulla pravae credulitatis maculatione polluitur. Vita enim bona
Abbreviated transcription (Latin):
cretione habita consideret quid in pͥmo
saluatoris aduentu fuerit unicuiq piis¬
sima largitate donaitum. quid etiam
singulis expextet᷑ in sedõ iuxta retribu¬
uidex qui nunc uenit ut saluet. tunc
ẽ aũt uenturus ut iudicet Qui nunc
uenit ut bonos ex malis pra remissio¬
ne faciat. tunc aũt uenturus est ut
malos abonis uixta examinatione dis¬
cernat: primi aduentus sui demonstrat
beneficiũ dicens Uenit enim filius ho¬
minis querere et saluũ facere quod pi¬
erat Secundi ũ aduentus metuendam sic
intimat ȩquitatẽ Ueniet filis hom¬
nis func redlet unicuiq scłm opa
sua Primi aduentus miscdiam rurtus
ostendens ait: Sic eñi dilexit deus mũ¬
dũ. ut filium suũ unigenitũ daret nt
omnis qui credit in eũ ñ ꝑeat sed ha

Expanded text:
cretione habita consideret quid in primo cretione habita consideret quid in primo Salvatoris adventu fuerit unicuique piissima largitate donatum, quid etiam singulis exspectetur in secundo, justa retribur Salvator et judex, qui nunc venit ut salvet, tunc est autem venturus ut judicet; qui nunc venit ut bonos ex malis pia remissione faciat, tunc autem venturus est ut malos a bonis justa examinatione discernat. Primi adventus sui demonstrat beneficium dicens: Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . 393 Secundi vero adventus metuendam sic intimat aequitatem: Veniet Filius hominis, et tunc reddet unicuique secundum opera sua . Primi adventus misericordiam rursus ostendens, ait: Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum non pereat, sed h
Abbreviated transcription (Latin):
pãbat. Quibꝰ tamen ostendit quid ui hoc se¬
cło facerent. quid etiam infuturo uidicio
formidarent Precipiens enim ut facerent
dignos fructus penitentiȩ. ostendit hic mu¬
tari posse homines. & a supplicii merito.
ad meritum regni pęnitentis animi con¬
uersione transire: Ad iungens aũt quia
omnis qͥuȩ non facit fructũ bonũ excide¬
tur qe in ignem mittetur: tempus p̃nun¬
tiauit futuri iudicũ quo malis usq in fi¬
nem criminosam ducentibus uitã. sicut
intructuosis arboribꝰ ñ remissio peccatorũ
misericorditer donabitur: sed eterna con¬
bustio iuste redletͦ Ideo quoq saluatorẽ
nr̃m predicit ad diseretionẽ tritici pale¬
arumq uenturum. qui habens uenti¬
labrũ in manu sua ꝑmundabit areã
suam. & congregabit triticum suũ in
horreum: paleas autẽ comburet igni
in extinguibili. Informat omnẽ prete¬
rea xp̃ianũ tenore eugłicȩ lectionis. ut dis¬

Expanded text:
pabat. Quibus tamen ostendit quid in hoc saepabat. Quibus tamen ostendit quid in hoc saeculo facerent, quid etiam in futuro judicio formidarent. Praecipiens enim ut facerent fructus dignos poenitentiae, ostendit hic mutari posse homines, et a supplicii merito ad meritum regni, poenitentis animi conversione transire. Adjungens autem, quia omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur, tempus praenuntiavit futuri judicii, quo malis usque in finem criminosam ducentibus vitam, sicut infructuosis arboribus, non remissio peccatorum misericorditer donabitur, sed aeterna combustio juste reddetur. Ideo quoque Salvatorem nostrum praedicit ad discretionem tritici palearumque venturum: qui habens ventilabrum in manu sua, permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Informat omnem praeterea Christianum tenore evangelicae lectionis, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
ab itineribus pessimis O portet enim ut omĩs
tatis peccato: sed exhibeat semetipsum tã¬
quam ex mortuis uiuentem & menbra
sua arma rusticiȩ deo. ac desinat talia o¬
ꝑari. quorũ stipendiũ mors est. dicente
apło paulo Stipendiũ eiũ peceati mors:
lec mors etiam futura ira dei dr. quȩ ini¬
quis & in malo ꝑseuerantibꝰ inferetur:
Unde et iohannes baptista. phariseos
saduceosq sic increpat: ut etiã xp̃ianos
male uiuentes sua increpatione ꝑstrin¬
gat Dicit namq genimina iuꝑarũ qͥs
uob̃ demonstrauit fugere ab ira futu¬
ra: facite gͦ fructus dignos pęnitentiȩ
& ne uelitis dicere patrem habemus
abraham. Dico enim uob quia potens
est deus de lapidibꝰ istis suscitare fili¬
os abrhȩ: Iam enim securis ad radices
arborũ posita est. Omnis arbor quȩ ñ
facit fructũ bonũ excidetur et in ignẽ
imiitetur: Ista cum p̃cursor dm̃icus dice¬
ret. ꝓculdubio iniquis dicebat et malis.

Expanded text:
ab itineribus pessimis. Oportet enim ut omnis ab itineribus pessimis. Oportet enim ut omnis tatis peccato; sed exhibeat semetipsum tanquam ex mortuis viventem, et membra sua arma justitiae Deo , ac desinat talia operari, quorum stipendium mors est, dicente Paulo apostolo: Stipendium enim peccati mors . Haec mors, etiam futura ira Dei dicitur, quae iniquis et in malo perseverantibus inferetur. Unde et Joannes Baptista Pharisaeos Sadducaeosque sic increpat, ut etiam Christianos male viventes sua increpatione perstringat. Dicit namque: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere ab ira futura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : et ne velitis dicere: Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis quia pest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Jam enim securis ad radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur . Ista cum Praecursor dominicus diceret, procul dubio iniquis dicebat et malis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis autem non ipsius exemplo terre¬
atur apłi. ut amalis oꝑibꝰ discedens. in
penitentia et conuersione currat
ad dm. & sollicitus caueat ne tenore
ꝑseuerantiȩ derelicto reꝓbus fiat
Considerandũ namq est cunctis fideli¬
bꝰ qua sollicitudine ipse beatus paulus
cucurrerit. qua uigilantia pugnaue¬
rit. qua seueritate corpus suũ castiga.¬
uerie Ait ergo Ego igit᷑ sic curro. ñ
quasi m incertũ. sic pugno. ñ quas aerẽ
uerberans. sed castigo corpus meũ & in
seruitutem redigo. ne forte cum aliis p̃¬
clicauerim ipse reꝓbus efficiar: hȩc aũ
dicebat. sciens ꝑ iezechielem diuinitus
dictum in eo Cum conũterit se iustus
a sua iusticia & faciat delictum: & mo¬
riatur in suo delicto quod fecit in ipso
morietͣ᷑ Frustra igitur sibi peccatorũ
remissionem uanis cogitationibꝰ somniat.
quisquis nonusq infinem p̃sentis ui¬
tȩ in mandatis dñi ꝑseuerat: uel quis¬
quis ante finem uitȩ p̃sentis ñ discedit

Expanded text:
Quis autem non ipsius exemplo terreatur Apostoli, ut a malis operibus discedens, in poenitentia et conversione currat ad Deum, et sollicitus caveat ne tenore perseverantiae derelicto, reprobus fiat? Considerandum namque est cunctis fidelibus qua sollicitudine ipse beatus Paulus cucurrerit, qua vigilantia pugnaverit, qua severitate corpus suum castigaverit. Ait ergo: Ego igitur sic curro, non quasi in incertum; sic pugno, non quasi aerem verberans: sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo; ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Haec autem dicebat, sciens per 392 Ezechielem divinitus dictum: In eo cum converterit se justus a sua justitia, et faciat delictum, et moriatur; in suo delicto quod fecit, in ipso morietur . Frustra igitur sibi peccatorum remissionem vanis cogitationibus somniat, quisquis non usque in finem praesentis vitae in mandatis Domini perseverat, vel quisquis ante finem vitae praesentis non discedit
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ quando de p̃senti scło transire
p̃cipitur: Proide sicut apłs monet
dum tempus habemꝰ oꝑemur bonum
ad omines. maxime autem ad domesticos
scripta est ñ solum conuersio in p̃senti
temꝑe significatur necessaria. uerum
etiam p̃cipitur usq infinem ꝑseuerantia.
retinenda: Ait enim uidete fratres. ne
forte sit in aliquo uestrũ cormalum in¬
credulitatis. discedendi a deo uiuo. sed
hortamini uosmetipso ꝑsingłos dies. do-¬
nec hodie cognominat᷑. ut ñ obduretur
quis ex uob̃ fallatia peccati: Participes

Expanded text:
invenitur, quando de praesenti saeculo transire invenitur, quando de praesenti saeculo transire praecipitur. Proinde sicut Apostolus monet: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos scripta est, non solum conversio in praesenti tempore significatur necessaria, verum etiam praecipitur usque in finem perseverantia retinenda. Ait enim: Videte, fratres, ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sed hortamini vosmetipsos per singulos dies, donec Hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
tes flent mittentes semina sua. tunc
autẽ uenientes uenient in exultatio¬
ne portantes mampulos suos. Sicut
ille priabitur gaudio consortioq mes¬
sorum. qui licet aliqũado bona semina¬
uerit. ꝑ seuerintiã cam̃ bona seminandi
non tenuit: sic etiani ille nec indulgen¬
tiȩ nec letitiȩ poterit participatione
gaudere. quem seminatori nocturno
id est diabolo intantũ famulari faue¬
riq delectat. ut usq in mortem ñ qͥes¬
cat illa seminare. quȩ angłorum meten¬
tium discretione collecta. & in fas¬
ciculos colligata. dñi iudicio sine com¬
mutabili precepto in ertinguibili de¬
putentur incendio. quia et subsequẽ¬
tis uitio iniquieatis. p̃teritus iusti fru¬
stratur omnis labor bonus. et iniqui¬
tatis meritum ꝑmanet. cuiꝰ labor est omuis
malus: Dicit eñĩ apls: Quia unusquisq ꝓ¬
priam mereedem accipiet. scdm̃ suum la¬
borem. illum scilicet in quo unusquisq

Expanded text:
tes flent mittentes semina sua, tunc tes flent mittentes semina sua, tunc autem venientes venient in exsultatione portantes manipulos suos . Sicut ille privabitur gaudio consortioque messorum qui, licet aliquando bona seminaverit, perseverantiam tamen bona seminandi non tenuit: sic etiam ille nec indulgentiae nec laetitiae poterit participatione gauere, quem seminatori nocturno, id est diabolo, in tantum famulari favereque delectat, ut usque in mortem non quiescat illa seminare quae angelorum metentium discretione collecta et in fasciculos colligata, Domini judicio, sine commutabili praecepto, inexstinguibili deputentur incendio : quia et subsequentis vitio iniquitatis praeteritus justi frustratur omnis labor bonus, et iniquitatis meritum permanet, cujus labor est omnis malus. Dicit enim Apostolus: Quia unusquisque propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem . Illum scilicet in quo unusquisque