comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bris omĩbus misteatur. Islud
eutẽ caue ne uiqͣm siłe ueri
putaueris qd aristoꝵ ennꝰ dicit
mentẽ omino nulłã esse. sed qͣsi
ar moniã in fidibus ex cõstructõe
corꝑis et cõpagimbus uisterũ uii
sentiendi exist̾e. Musiti enĩ intẽti¬
onẽ concentũq numoꝵ in integͦs
modos sine ulla offensiõe cõsonãliũ
simili ratione constare in homme
qua concors modulatio cõstat ĩ fi¬
dibus. scilicet ut singularũ corꝑis
partiũ firma cõiuĩctio mẽbrorũ¬
q om̃ cõsentiens in unũ uigor
motũ illũ sensibiłe faciat ammũ¬
q continet sicut sũt nerui bñ intẽ¬
ti ad cõspirantẽ sonũ. Et sicut in
fidibus cũo aliquis interruptũ a̾
relaxatũ est omĩs canẽdi ratio
turbatur et soluitur: ita ĩ corpe
cũ pars aliqua mẽbrorũ duxeĩt
uitiũ destrui uniuersa. corruptisq
om̃ibus atq turbatis occidẽ sensũ
eãq mortẽ uocari. Derũ ille si

Expanded text:
bris omnibus misceatur. illud bris omnibus misceatur. illud autem caue ne umquam simile ueri putaueris quod Aristoxenus dicit, mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus ex constructione corporis et conpagibus uiscerum uim sentiendi existere. musici enim intentionem concentumque neruorum in integros modos sine ulla offensione consonantium simili ratione constare in homine qua concors modulatio constat in fidibus, scilpartium firma conjunctio, membrorumque omnium consentiens in unum vigor, motum illum sensibilem faciat, animumque concinnet, sicut sunt nervi bene intenti ad conspirantem sonum. Et sicut in fidibus, cum aliquid aut interruptum, aut relaxatum est, omnis canendi ratio turbatur, et solvitur: ita in corpore, cum pars aliqua membrorum duxerit vitium, destrui universa, corruptisque omnibus atque turbatis, occidere sensum, eamque mortem vocari. Verum ille, si
Abbreviated transcription (Latin):
grauis suo ac pigni corꝑis cui
issigata est coerteri ullo modo¬
possit quo ninꝰ sibi liberã uagã¬
di facultatẽ quietis imꝑatiẽs
largiatur: Suie igit᷑ in capite
mens habitat sũ in pectoe pt̃̾¬
ne aliq̃s cõprehendẽ q̃ uis roĩs
efficiat ut sẽsus ille ĩcõphen¬
sibilis aut in medulla cerebri
herrat. aut in illo saug̾ne biꝑecto
qui est inclusus in corde at nõ
ex eo ipõ colligat quãta sit dei
potestas qd animꝯ secpm̃ nõ uide
aut qualis aut ubi sit. nec si ui¬
deat tamẽ ꝑspice̾ possit.: Qͦ pac¬
to rei crꝑasi res incorpasis
adiucta sit. sũ etiã mẽtis locus
nullus sit sed ꝑ totũ corpꝯ ꝑpsa
discurrit. qd̾ et fieri potest et
a zenocrate placonis discipulo
disputatũ est. Si quidẽ sensus
in qualibet parte corꝑis p̃sto
est nec guid sit mens ipã nec
qualis intelligi potest. cũ sit
natura eius tam suf̾tisis ut te¬
nuis ut solidis uist̾ibus infusa
uiuo et quasi ardenti sensu mẽ¬

Expanded text:
gravis hujus ac pigri corporis, quo gravis hujus ac pigri corporis, quo illigata est, coerpossit quominus sibi liberam uagandi facultatem quietis inpatiens largiatur? siue igitur in capite mens habitat siue in pectore, potestne aliquis conprehendere quae uis rationis efficiat ut sensus ille inconprehensibilis aut in medulla cerebri haereat aut in illo sanguine bipertito qui est conclusus in corde, ac non ex eo ipso colligat quanta sit dei potestas, quod animus se ipsum non uidet aut qualis aut ubi sit nec si uideat, tamen perspicere possit quo pacto rei corporali res incorporalis adiuncta sit? siue etiam mentis locus nullus est, sed per totum corpus sparsa discurrit — quod et fieri potest et a Xenocrate Platonis discipulo disputatum est, siquidem sensus in qualibet parte corporis praesto est —, nec quid sit mens ipsa nec qualis intellegi potest, cum sit natura eius tam subtilis ac tenuis, ut solidis uisceribus infusa uiuo et quasi ardente sensu mem
Abbreviated transcription (Latin):
mens occupata ia altũ st obdide¬
rit neq audire que cirtũsonant
neq uidere q̃ obstãt soletius. Io
uero suita ẽ admirãdũ ꝓfecto ẽ
qm̃ iᵈ fiat cũ ad pectus ex ce̾sir
nussũ iter paceat. sinautẽ nõ est
qd diuina nestio qua ratiõe fiat
ut ita esst uideatur. An potest
aliqs nõ ãmirari qd sensus ille
uiuus ac celestis qui mens uel
animꝰ nũcupatur tãte mobłitatis
est ut ne cũ quidẽ cũ sopitus est
conquiestat. tante ceseritatis ut
uno tẽꝑis puncto celũ õe ꝑlustret¬
et si uelit maria ꝑuolet. terras
et uibes ꝑagret. om̃a demq q̃
libuerit qͣmius longe lateq sũ¬
mota sint in cõspectu sibi ip̃e cõ¬
scituat. Et miratur aliqͣs si diuinia
mens dei ꝑ umiũsas ꝑ mũdi ꝑtes
intenta disturrit et onña regit.
omia codat ubiq p̃sens ubuq
diffusa cũ tã ta sit uis ac ptãs
mentis humane intra corpus
mortale nicluse ut ne septis q̃ dẽ

Expanded text:
mens occupata in altum se abdidemens occupata in altum se abdiderit, neque audire quae circumsonant neque uidere quae obstant solemus. id uero siue ita est, admirandum profecto est qnullum iter pateat, sin autem non est quod diuina nescio qua ratione fiat ut ita esse uideatur. an potest aliquis non admirari quod sensus ille uiuus atque caelestis qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta discurrit et omnia regit, omnia moderatur, ubique praesens, ubique diffusa, cum tanta sit uis ac pmentis humanae intra mortale corpus inclusae, ut ne septis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
deacur. Aln se dẽ eus cn cẽbro esse
dixerũt. et sanc argumẽtis ꝓbabi¬
libus usi sũc oportuisse scilicet qd̾
totius corꝑis reginẽ habe̾t pocius
in sũmo canqͣm in arce corꝑis hubi¬
care. nec quicqͣm ẽẽ subliuaesse
qͣm id quod uiuersũ ratione
moderet᷑. sicut ippẽ mundi domiꝰ
et rector in sũmo est. Deinde qd̾
sensus occũs id ẽ audiẽdi uidẽdi
et odorandi muistra membea in
capite fiit locata. quorũ ot̃ uie
nõ ad pectus sed ad cerebrũ ferãt
Alioqnͥ necesse esset nos tardius cõ¬
sentire donec sentiẽdi facultas
longo itene̾ ꝑ cossũ ad pecto uid
descenderet. On uero aut nõ
cultũ ã fortasse nõ errãt. Uidec᷑
m sũmo capite cõsticuta tꝙͣ in celo
deus. scd cũ in aliqͣ sit cogitatiõe
cõmeare ad pectus et ad secretũ
quoddã penetrale seccde̾ ut cõsi¬
suĩ tanqͣm ex chesauro recondico
cliciat ac ꝓferit. Ideo q cũ incẽti
ad cogitandũ sumus. et cũ

Expanded text:
deatur! alii sedem eius in cerebro esse deatur! alii sedem eius in cerebro esse diierunt. et sane argumentis probabilibus usi sunt, oportuisse scilicet quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam in arce corporis habitare nec quicquam esse sublimius quam id quod uniuersum ratione moderetur, sicut ipse mundi dominus et rector in summo est; deinde quod sensus omnis id est audiendi et uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locata, quorum omnium uiae non ad pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin necesse nos esset tardius sentire, donec sentiendi facultas longo itinere per collum ad pectus usque descenderet. hi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur in summo capite constituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitatione, commeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod penetrale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã homĩs excedere:
sic tamẽ et multa esse q̃ possit
et sensibus ꝑcipi et rõne cõpre¬
hendi. Ses erit nobis cõtra
philo sophos integra disput atio
Cõficiamꝰ igit᷑ spaciũ quo nut
decurrimiꝰ mentis quoq rõnẽ
incõprehẽsibiłe esse qͥs nestiat.
isi qui om̃nio illã nõ habet
cũ ip̃ã mẽs qͦ loco sit. aut cuiꝰ¬
modi nestiat᷑. Daria igit᷑ a
plulosoplus de natura eius ac loco
disputata sũt. Ait ego nõ dissi¬
mulabo quid ipse sentiam no q̃a
sic esse affirine. quod ẽ insipiẽtis
m re dubia face̾. sed ut exposita
difficultare rei intessigas quãta
diuinorũ oꝑta magnitudo. Edã
mentis sedẽ in pectore esse uolue¬
rũt. Quod si ita est quanto tandẽ
miraculo dignũ est rẽ in obsturo
et tenebroso habitatulo sitã in
tanta ratioĩs ac incessigẽtie suce
uersari. Tũ qd ad eã sensus ex
omi corꝑis pacte cõueniũt ut ĩ qͣ¬
libet regione mẽbrorũ pñs eẽ ui¬

Expanded text:
intellegentiam hominis excedere, intellegentiam hominis excedere, sic tamen multa esse quae possint et sensibus percipi et ratione conprehendi. sed erit nobis contra philosophos integra disputatio. conficiamus igitur spatium quod nunc decurrimus. Mentis quoque rationem inconprehensibilem esse quis nenisi qui omnino illam non habet, cum ipsa mens quo loco sit, aut cujusmodi, nesciatur? Varia ergo a philosophis de natura ejus ac loco disputata sunt. At ego non dissimulabo, quid ipse sentiam; non quia sic esse affirmem quod est insipientis in re dubia facere, sed ut exposita rei difficultate, intelligas, quanta sit divinorum operum magnitudo. Quidam sedem mentis in pectore esse voluerunt. Quod si ita est, quanto tandem miraculo dignum est, rem in obscuro ac tenebroso habitaculo sitam, in tanta rationis atque intelligentiae luce versari? tum quod ad eam sensus ex omni corporis parte conueniunt, ut in qualibet regione membrorum praesens esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
sũ est. Nõ em̃ uox extra os gig¬
ntur ẜ intra. Et ideo uerisilior
est illa sentẽtia scipatũ spiritũ
cũ obstantia fauciũ fuit illisus.
sociũ uocis expͥme̾ ueluti cũ in
patentẽ cicutã labroq sbie ctã
demictimꝰ spiritũ. et is cicute
concauo reꝑcussus ac reuolutꝰ
a fũdo dũ descendẽte occursu suo
redit ad exitũ intẽs sonũ gignit.
et in uocałe spiritũ resiliẽs ꝑ se
uentus animat᷑. Quod quidẽ an
uerũ sit deus artifex uiderit.
uidetur enĩ nõ ab ore sed ab
nitimo uox oriri. demq ex ore
clauso ex naribus enuttit᷑ sonq
qualis potest. p̃terea et max¬
mio spiritu qͦ anhelamꝰ uox
non efficit᷑. et lem ac nõ coar¬
tato spiritu quociẽs uolumus ef¬
ficitur. Aõ est igit᷑ cõprehẽsiõ
quomõ fiat aut quid sit. Nec me
nũc in cicꝰ achadeine sentẽtiã
delabi putes. q̃a nõ omĩa sut
incõp̃hensibilia. ut eñ fatẽdũ
est multa nestiri q̃ uoluit deus

Expanded text:
sum est. - non enim uox extra os gigsum est. - non enim uox extra os gignitur, sed intra et ideo similior ueri est illa sententia, stipatum spiritum cum in obstantia faucium fuerit inlisus, sonum uocis exprimere, ueluti cum in patentem cicutam labroque subiectam demittimus spiritum et is cicutae concauo repercussus ac reuolutus a fundo dum descendentem occursu suo radit, ad exitum nitens sonum gignit et in uocalem spiritum resiliens per se uentus animatur. quod quidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea et maximo spiritu quo anhelamus uox non efficitur et leui ac non coartato spiritu quotiens uolumus efficitur. non est igitur conprehensum quonam modo fiat aut quid sit omnino. nec me nunc in Academiae sententiam delabi putes, quia non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est multa nesciri, quae uoluit deus
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ haberẽt qͣm fere. tinidiõa
nis habuisset. Sicuti igit᷑ nos
sentimꝰ audire auribus. oculis
cernẽ. naribus odorare. ita ꝓfco
sentiremꝰ. nos felle irasci iecore
cuꝑe. spłene gaude̾. Cũ aut̃ uñ¬
isti affectus ueniãt m̃ime sẽtia¬
mus fieri potest ut aliũde uei
suspicamur efficiãt. nec tamẽ
cõuincẽ possumꝰ falsa illos qui
hec dipputat̃ dice̾ sed omĩa q̃ ad
tã obsture alteq ratioĩs esse ar¬
bitror. ut ea supra hommẽ sit
ea liquido ꝑuidẽ. I tamẽ certũ
et indubitatũ esse debet. tot res
tanta uisterũ gene̾a unũ et id
habere officud ut ammã cõtineãt
in corꝑe. sed quid ꝓprie singulis
numeris sit ĩunctũ. quis stire ñ
artifex potest cui soli opus siõ
notũ est. De uote at̾ ꝙͣ ronẽ
reddẽ possumꝰ. Gramatici quidẽ
ac philosophi uocẽ esse diffimiũt
aerẽ spiritu uerberatũ. un u̾b̾a
sũe nominata. Quod ꝑspitue fal¬

Expanded text:
minus haberent quam ferae, timidiora minus haberent quam ferae, timidiora nis habuissent. sicut igitur nos sentimus audire auribus, oculis cernere, naribus odorari, ita profecto sentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene gaudere. cum autem unde adfectus isti ueniant minime sentiamus, fieri potest ut aliunde uenias minime suspicamur efficiant, nec tamen conuincere possumus falsa illos qui haec disputant dicere. sed omnia quae ad tam obscurae altaeque rationis esse arbitror, ut supra hominem sit ea liquido peruidere. id tamen certum et indubitatum esse debet, tot res, tanta uiscerum genera unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid proprie singulis muneris sit iniunctum, quis scire nisi artifex potest cui soli opus suum notum est? De uoce autem quam rationem reddere possumus? grammatici quidem ac philosophi uocem esse definiunt aerem spiritu uerberatum, unde uerba sint nuncupata: quod perspicue fal
Abbreviated transcription (Latin):
qua cirtũretitur aliuis ac tegit᷑.
Qiuid renũ geminã similitudo qͦs
ait uarro ita dictos. qͦs riuu as
hus obstem humoris oriãtur. qd̾
est longe secus quia spine altrĩ¬
setus supimi coherẽt. et sut ab in¬
testinis seꝑati: Quid splen: Qucd
iecur: Que uistera qiͣ ex cõturba¬
to sangume uidẽtur eẽ cõcreta.
Quid fellis amaĩs siiꝰ liquor:
Quid glodꝰ cordis: rnsi forte
illis credendũ putabimꝰ qui af¬
fectũ iracũdie in felle cõstitutũ
putãt. pauoris in corde. in sple¬
ne leticie. ip̃ius aut̃ iecoĩs offi¬
ciũ uolũt esse ut cibos in aluo
coquat amplexu et calefactu
suo. quidã libidines rerũ uenẽ¬
arũ in iecore cõtine̾i arbitrãt᷑
primũ ista ꝑspic̾e acumĩe humãi
sensus nõ potest. quia horũ offi¬
tia in oꝑto latẽt. nec usꝰ suos
patefacta demõstrãt. Nã si eet̾
ita fortasse placidiora queq aĩ¬
malia uel nichil fellis omino uł

Expanded text:
qua circumretitur aluus ac tegitur? qua circumretitur aluus ac tegitur? quid rienum gemina similitudo? quos ait Varro ita dictos. quod riui ab his obsceni umoris oriantur: quod est longe secus, quia spinae altrinsecus supini cohaerent et sunt ab intestinis separati. quid splenis? quid iecur? quae uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta. quid fellis amarissimus liquor? quid globus cordis? nisi forte illis credendum putabimus qui adfectum iracundiae in felle constitutum putant, pauoris in corde, in splene laetitiae. ipsius autem iecoris officium uolunt esse ut cibos in aluo concoquat amplexu et calefactu suo, quidam libidines rerum ueneriarum in iecore contineri arbitrantur. primum ista perspicere acumen humani sensus non potest, quia horum officia in operto latent nec usus suos patefacta demonstrant. nam si ita esset, fortasse placidiora quaeque animalia uel nihil fellis omnino uel
Abbreviated transcription (Latin):
mauit ut stabile corpus effice¬
rẽt planicie sua. unde illis indi¬
tũ nomẽ est. Digiti eq totidẽ
quot in mamibus speciẽ magis
q̃m usũ maiorẽ p̃ferẽtes. Ideo¬
q et uĩcti et breues et gradatĩ
cõpositi. Quorũ qui ẽ moximus
qm̃ illũ sicut in in am disterm a
ceteris opus nõ erat. ita in ordi¬
nẽ redactus est. ut tñ ab aliis
magnitudine ac modico int̾uallo
distare uideatur. hec eorũ spe¬
ciosa germanitas nõ leui adiu¬
mento inpũ pedũ firmat. con¬
citari enĩ ad cursũ nõ possumus
insi digitis in humũ pressis solo¬
q nitẽtibus impetũ saltũq capia¬
mus. expł Explicasse uideor oĩa
quorũ ratio intelligi potest. A us
ad ea uemo q̃ uel dubia uel
obstura sũt. multa enĩ constat eẽ¬
in corꝑe quorũ uimi rationẽq ꝑ¬
spite̾ nemo nsi q̃ fecit potest. An
aliquis enarrare se putat posse.
quid utilitatis quid effc̃s habeat
tenius membrana illa pelluces

Expanded text:
mauit. ut stabile corpus efficemauit. ut stabile corpus efficerent planitie sua: unde illis inditum nomen est. digiti aeque totidem quot in manibus, speciem magis quam usum maiorem praeferentes ideoque et iuncti et breues et gradatim conpositi: quorum qui est maximus. quoniam illum sicut in manu discerni a ceteris opus non erat. ita in ordinem redactus est. ut tamen ab aliis magnitudine ac modico interuallo distare uideatur. haec eorum speciosa germanitas non leni adiumento nisum pedum firmat: concitari enim ad cursum non possumus. nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. explicasse uideor omnia quorum ratio intellegi potest: nunc ad ea uenio quae uel dubia uel obscura sunt. Multa esse constat in corpore quorum uim rationemque perspicere nemo nisi qui fecit potest. an aliquis enarrare se putat posse quid utilitatis, quid effectus habeat tenuis membrana illa perlucens
Abbreviated transcription (Latin):
ne pud libidis pudenda opera
cõuertũt. ut iã nichil aluid re
sanctissima petãt qͣm manẽ et
sterile uoluptatẽ. Quid relique
pulchtudine: Conglobata ĩ nates
caro qͣm sedendi apta. et eadẽ f¬
mior qͣm in ceteris mẽbris ne p̃¬
mẽte corꝑis mole ossibus cedet
Itẽ feminũ deducta et lacio̾ibus
thoris ualida lõgitudo qͦ facilius
onus corꝑis sustineret quã pau¬
latim deficientẽ in augustũ ge¬
nua det̾minãt. Quorũ decẽtes
nodi flexurã pedibus ad gradi¬
endũ sedendũq aptissimã p̃bẽt
Itẽ crura nõ equali modo ducta
ne indecẽs habitudo deformaet
pedes. sed tere tibus suris clemẽt̾
extãtibus sensimq tenuatis et
firmata sũt et ornata. In plantis
uero eadẽ quidẽ sed tamẽ longe
dispar qͣm in manibus racio est.
menta sũt mirificus eas artifex
nõ rotunda spetie ne homo stare¬
nõ possit aut aliis ad standũ pe¬
dibus indigẽt sicut quadrupes
sed porrectiores longioes q for-¬

Expanded text:
oenae libidinis pudenda opera oenae libidinis pudenda opera convertunt; ut jam nihil aliud ex re sanctissima petant, quam inanem et sterilem voluptatem. Quid reliquae pulchitudine? Conglobata in nates caro, quam sedendi officio apta! et eadem firmior, quam in caeteris membris, ne premente corporis mole ossibus cederet. Item foeminum deducta, et latioribus toris valida longitudo, quo facilius onus corporis sustineret: quam paulatim deficientem in angustum genua determinant, quorum decentes nodi flexuram pedibus, ad gradiendum sedendumque aptissimam, praebent. Item crura non aequali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus, sensimque tenuatis, et firmata sunt et ornata. In plantis vero eadem quidem, sed tamen longe dispar, quam in manibus ratio est: menta sunt, mirificus eas artifex non rotunda spenon posset aut aliis ad standum pedibus indigeret sicut quadrupedes, sed porrectiores longioresque for
Abbreviated transcription (Latin):
cepto fetu cũ partus appniq̃re
iã cepit turgestẽtes mãme dul¬
cibus succis distendũtur. et ad nu¬
triẽta nastẽtis fontibꝰ lacteis
fecũdũ pectus exuberat. R ͨ em̃
decebat aliud qͣm ut sapiẽs am¬
mal a corde aliioniã ducẽt
Iq ipm̃ sollertissime cõꝑatũ
est ut candens et pnigus hu¬
mor teneritudinẽ nou corꝑis
irrigaret. donec ad capiendos
fortiores cibos et dẽtibus instru¬
atur et uiribus roboret᷑. Sed
redeamus ad ꝓpositũ ut cetera
q̃ suꝑsut breuiter explicemus.
poterã nũc ego iporũ quoq ge¬
intaliũ membroꝵ mirificã tibi¬
rationẽ expon̾e. insi me pudor
ab huiusmõi sermone reuoca̾et.
Itaq a nobis indumẽto u̾ecũ die
q̃ sũt pudenda uełetur. quod ad¬
honniẽs impios ac ꝓfanos sũmũ
nephas admictẽ: qui diuinũ
et admirabile dei opus ad ꝓpa¬
gandã successionẽ in excogitabli
ratione ꝓuisũ et effectũ. uel ad
turpissimos questus. uel ad obste¬

Expanded text:
cepto fetu cum partus adpropinquare cepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. idque ipsum sollertissime conparatum est, ut candens ac pinguis umor teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur. sed redeamus ad propositum, ut cetera quae supersunt breuiter explicemus. Poteram nunc ego ipsorum quoque genitalium membrorum mirificam rationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelehomines impios, ac profanos, summum nefas admittere, qui divinum et admirabile Dei opus, ad propagandam successionem inexcogitabili ratione provisum et effectum, vel ad turpissimos quaestus, vel ad obsc
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillũ. uel ex hiis plura. Itẽ
si partẽ in dexterũ semen fenẽi
sexus inflexerit feniam̃ quidẽ
ꝓcreari. sed qm̃ in mastulina ꝑte
uirilitatis ultra qͣm sexus ratio
ꝑmittat. aut ualida mẽbra. aut¬
mĩnũ in sinstrã ꝑuenerit utͦsq
fetus recte ꝓuenire. ut et femĩs
ꝑ onnã nature sue decus seruetur
et maribus tam mente qmͣ corꝑe
robur uirile constat. Illus u̾o ip̃m
qmͣ mirabile cõscitutũ dei quod ad
duos sexus maris ac femme
machinatus est. quibus inter se
ꝑ uoluptatis illecebras copulatis
successiua soboles pare̾tur ne omẽ
genus uiuentiũ condicio mortali¬
tatis extingueret. S plus robo¬
ris maribus actributũ est quo fa¬
cilius ad paciẽtiã iugi maricalis
fenĩe cogentur. Uir itaq nomi¬
natus est qd̾ maior in eo uis ẽ
qͣm in femina et uirtus nomen
accepit. Itẽ mulier ut uarro in¬
terp̃tatur a mollitie ĩnuitaca
et detracta lictẽa mollier. cui sus¬

Expanded text:
inbecillum uel ex his plura. item inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte uirilitatis ultra quam sexus ratio permittat. aut ualida membra amininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile seruetur. illud uero ipsum quam mirabile institutum dei, quod ad duos sexus maris ac feminae machinatus est, quibus inter se per uoluptatis inlecebram copulatis subsiciua suboles pararetur, ne genus omne uiuentium condicio mortalitatis extingueret. sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam iugi maritalis feminae cogerentur. uir itaque nuncupatus est, quod maior in eo uis est quam in femina, et hinc uirtus nomen accepit: item mulier, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui sus
Abbreviated transcription (Latin):
mõ amplectitur et includit. hunc
plerũq fieri ut uiꝰ tm̃ linea¬
menta p̃tendat. Si uero equa¬
fuerit ex pari semẽte ꝑmix¬
tio figuras quoq misteri ut soboles
illa cõmunis. aut neutrũ referrẽ
uideat᷑ quia totũ ex altero non
habet. aut utrũq qͥa ꝑtẽ de singulis
mutuata est. Nã in corꝑibus ani¬
maliũ uidemus a̾ cõfũdi parẽtũ
colores ac fiẽĩ tertiũ neutri gene¬
rantiũ simile. auut utriusq sic exp̃¬
mi ut distoloĩbus mẽbris ꝑ om̃e
corpus cõcors imxtura uarietur
Dispares quoq nature hoc¬
mõ fieri putãtur. cũ forte in leuã
uteri partẽ mastulme scirpis se¬
men inciderit: marẽ quoq gigni
oꝑatio est. sed quia sit in fem̃i¬
na ꝑte cõceptus aliquis in re ha¬
bẽ femmeũ supͣ qͣm decus uirile
patiatur uel formã insignẽ. uel
nimiũ candorẽ. uł corꝑis lenitatẽ
uł artus delicatos. uel staturã
breuẽ. uł uotẽ graciłe. uł amimũ

Expanded text:
modo amplectitur et includit: hinc modo amplectitur et includit: hinc plerumque fieri, ut unius tantum lineamenta pfuerit ex pari semente permixtio. figuras quoque misceri. ut suboles illa communis aut neutrum referre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uarietur. dispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ maribus inesse semen. uerũ
etiã femĩs et inde plerũq matri¬
bus similes ꝓcreari. sed earũ se¬
men sang̾nẽ esse purgatũ. qd̾ si
recte cũ uirili ixtũ sit. utraq cõ¬
creta et sim̃l coagulata informãi.
et p̾mũ quidẽ cor homĩs effingi.
qd̾ in eo sit et uita om̃ĩs et sapiẽ¬
tia demq totũ corpus qͥdragesi¬
mo die cõsũmari. ex abortiõibꝰ¬
fortasse hec collecta sũt. In auiũ
tamẽ fetibus p̾mũ oculos fingi
nõ est dubiũ qd̾ in oius sepe
de pħendimus. uñ fieri posse nõ
arbitror. quin fictio a capite sumat
exordiũ. Smilitudines qͦq in
corꝑibus filiorũ sic fieri putãt
cũ semiã inter se ꝑmixta coalestũt.
si iurile suꝑauerit patri simile
ꝑuenire seu marẽ seu femmã. Si
muliebre p̃ualueit ꝓgemẽ euis¬
q sexus ad ymaginẽ r̾spõdere
materiã. Id autẽ p̃ualet e du¬
obus qd̾ fuĩt uberius: altm̃ em̃ qͦdũ¬

Expanded text:
tantum maribus inesse semen, uerum tantum maribus inesse semen, uerum etiam feminis et inde plerumque matribus similes procreari, sed earum semen sanguinem esse purgatum: quod si recte cum uirili mixtum sit, utraque concreta et simul coagulata informari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et uita omnis et sapientia, denique totum opus quadragesimo die consufortasse collecta sunt. In avium tamen foetibus primum oculos fingi dubium non est, quod in ovis saepe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror, quin fictio a capite sumat exordium. Similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant. Cum semina inter se permixta coalescunt, si virile superaverit, patri similem provenire, seu marem, seu foeminam; si muliebre praevaluerit, progeniem cujusque sexus ad imaginem respondere maternam. Id autem praevalet e duobus, quod fuerit uberius; alterum enim quodam
Abbreviated transcription (Latin):
nus subtilisꝙ membrana est ab¬
tero quoq et cõceptione qͣmã de
interius loq̃mur dici necesse ẽ ne
quid p̃terisse uideam᷑. Que ꝙͣ qmͣ
in oꝑto latẽt. sensũ tamẽ atq ĩtel¬
ligentiã latere nõ possũt. uena
in maribus q̃ seminiũ cõtinet du¬
plex est. paulo interior qͣm illud
humoris obstem receptaculũ. fiait
enĩ renes duo sũc. itẽq cestes et
uene seminales due in una tamen
cõpage cohẽntes. qd uidemus in
corꝑibus ammaliũ cũ interfecta
patefĩt. sed illa dexterior mascu¬
lmũ concipit semen. simsterior
feminũ. et om̃mo in toto corꝑe
ꝑs dexteru mastulma ẽ simistra
potest cõprehendẽ. Itẽ in femĩs
uterus in duas se diuidit partes
que in diuersũ diffuse ac reflexe
circũplicãtur sicut arietis cornua.
q̃ pars in dexterã retorq̃tur mas¬
tulma est q̃ in simstrã fem̃ma.
Conceptũ uero uarro et aristo¬
tiles sic fieri arbitrãtur. Auĩt nõ

Expanded text:
nuis subtilisque membrana est, abnuis subtilisque membrana est, abtero quoque et conceptione, quoniam de internis loquimur, dici necesse est, ne quid praeterisse videamur: quae quanquam in operto latent, sensum tamen atque intellegentiam latere non possunt. uena in maribus quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud umoris obsceni receptaculum. sicut enim rienes duo sunt itemque testes, ita et uenae seminales duae, in una tamen conpage cohaerentes: quod uidemus in corporibus animalium, cum intersecta patefiunt. sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior femininum, et omnino in toto corpore pars dextera masculina est, sinistra potest conprehendere. item in feminis uterus in duas se diuidit partes, quae in diuersum diffusae ac reflexae circumplicantur sicut arietis cornua. quae pars in dexteram retorquetur, masculina est, quae in sinistram, feminina. conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. aiunt non
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris omibus diuidat᷑. Et ta¬
mẽ ne cui forte obhereat et r̾sis¬
tot qd̾ fieri poteãt ꝓpt̾ ipõrũ uolu¬
minũ flexiones en se sepe rede¬
untes et fieri sũ ꝑnicie nõ pota̾t
oppleuit ea intñ secus crassiõe suco
ut purgamẽta illa uentris ad
exitus suos facilius ꝑ lubricũ
interẽtur. Illa quoq rõ subtilissi¬
ma est. ꝙ uesita cuiꝰ usũ uolucs
nõ habẽt cũ sit ab intestinis se¬
ꝑata nec ullã habet fistulã qua
ex yliis urmã trabat. cõpletur
tamẽ et humore discendit᷑. id qͦ¬
mõ fiat nõ est difficile ꝑuide̾.
Incestinorũ enĩ ꝑtes q̃ ab aluo
cibũ potũq suscip̃t patẽtioẽs
sũt ꝙ̃ cetere spire et multo tenu¬
iores. Hee uesicã circũplectũt᷑
et contmẽt ad quas partes cũ
potus et tibus mixta ꝑuenerint
fimũ quidẽ crassius fit et tnͣsmeat
humor aut̃ omĩs ꝑ illã tem̃tudinẽ
ꝑcolatur. eũ q uesica cuiꝰ eque te¬

Expanded text:
membris omnibus dividatur, et tamembris omnibus dividatur, et tamen ne qui forte obhereant ac resistant, quod fieri poterat propter ipsorum voluminum flexiones in se sepe redeuntes et fieri sine pernitie non poterat, opplevit ea intrinsecus crassiore succo, ut purgamenta illa ventris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. Illa quoque ratio subtillissima est. quod uesica, cuius usum uolucres non habent, cum sit ab intestinis separata nec ullam habeat fistulam qua ex illis urinam trahat, conpletur tamen et umore distenditur. id quomodo fiat non est difficile peruidere. intestinorum partes quae ab aluo cibum potumque suscipiunt, patentiores sunt quam ceterae spirae et multo tenuiores. hae uesicam circumplectuntur et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta peruenerint, fimum quidem crassius fit et thumor autem omnis per illam teneritudinem percolatur, eumque vesica, cujus aeque te
Abbreviated transcription (Latin):
mutos. Qd cũ accideit audicũ quoq
obstrui ne cesse est. ut quia uocẽ
ennctẽ nõ potest ne admicte̾ qͥd̃¬
nõ possit. Eoquẽdi igit᷑ causa pate¬
factus est hic meatus. Illud qͦq
prestat ut in lauachs celebrãdis
quia nares calorẽ ferre nõ pnͣt
aer feruens ore ducatur. Itẽ si
forte spiramenta nariũ frigoris
pituita p̃tercluserit ꝑ os aurã
trahe̾ possimꝰ ne obstructa mean¬
di facultate spiritus scrãguletur.
Cibi ueo in aluũ recepti et cũ po
tus humore ꝑmipti cũiã calore
ꝑcocti fuerĩt eorũ suctus enarra¬
bili modo ꝑ mẽbra diffusus irri¬
gat uniu̾̃sũ corpus et uegetat.
Intestinorũ quoq mulciplices spi¬
re ac longitudo in se cõuolutu et
uno tamẽ substricta uniculo qͣm
mirificũ dei opus est. ⁊lam ubi
maceratos ex secibos aliuis e¬
miserit paulatim ꝑ illos int̾nors
anfractus extrudũtur. ut qcqͣs
ip̃is in est succus qͦ corpus alitur

Expanded text:
mutos. Quod cum acciderit, auditum quoque mutos. Quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est; ut quia vocem emittere non potest, ne admittere quidem possit. Loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. Illud quoque praestat, ut in lavacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt, aer fervens ore ducatur; item, si forte spiramenta narium frigoris pituita praecluserit, per os auram trahere possimus, ne obstructa meandi facultate, spiritus stranguletur. Cibi vero in alvum recepti, et cum tus humore permixti, cum iam calore percocti fuerint, eorum succus inenarrabili modo per membra diffusus irrigat universum corpus et vegetat. Intestinorum quoque multiplices spire ac longitudo in se convoluta et uno tantum substricta vinculo, quam mirificum dei opus est! Nam ubi maceratos ex se cibos alvus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut quicquid ipsis inest succi, quo corpus alitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tolle̾ incipuit in tumorẽ. Cuiꝰ rei
causa et ratio nõ obstura est. Lo¬
quẽdi eñ facultatẽ nõ hab̾emꝰ¬
sed sicut gule iter ad os tantũ
ita gurgurlio ad nares tãtũ pate̾t
aiperuit igit᷑ uiã uoci diuina sol¬
lertia ex illa fistula spiritali ut
possit lingua ministerio suo fũ¬
gi et uoces ip̃ius in offensũ te¬
norẽ pulsibus suis in uerba cõ¬
cede̾. qui meatꝰ si aliquo modo
interceptus sit mutũ faciat ne¬
cesse est. Errat enĩ ꝓfecto q̃squis
aliã causã putat cur homnies mu¬
ti sut̃. nõ enĩ ut uolgo creditur
umetã gerut linguã. si hn uoca
lẽ spiritũ ꝑ nares qiͣ mugiẽtes
ꝓfundũt. qd̾ uoci tnͣsitus ad os
aut nullus õmo est aut non sit
patẽs ut plenã uocẽ possit emit¬
te. qd plerũq natura fit. aliqͣndo
etiã casu accidit. ut morbo aliquo
hic aditus obseptus uocẽ nõ trã¬
mittat ad lingua faciatq de loqͣtibꝰ

Expanded text:
tollere incipiunt in tumorem. cuius rei tollere incipiunt in tumorem. cuius rei causa et ratio non obscura est. loquendi enim facultatem non haberemus, si ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisquis aliam causam putat cur homines muti sint. non enim, ut uulgo creditur, uinctam gerunt linguam, sed hi uocalem illum spiritum per nares profundunt, quod voci transitus ad os aut nullus omnino est, aut non sic patens ut plenam vocem possit emittere. Quod plerumque natura fit; aliquando etiam casu accidit, ut morbo aliquo hic aditus obseptus vocem non transmittat ad linguam, faciatque de loquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
spũs cõtra q̃ ẽ incorꝑalis ac tenius
quia spaciũ sibi fac̾e̾ nõ poterat
accepit uiã patentẽ q̃ uotatur
gurgulio. id cõstat ex ossibꝰ flexu¬
osis ac mollibus qiͣ ex anulis in
citute modũ ĩuice cõpactis et cohe¬
rẽtibus. patetq semꝑ hic tnͣsitus.
nillã enĩ requiẽ meandi habe̾ sp̃s
potest. quia is qͥ semꝑ cõmeat de¬
missa utiliter de cerebro portioẽ¬
mẽbri cui uua nomẽ est uelut
occursu quodã refrenat᷑. ne aut te¬
neritudinẽ domniciłn cũ impetu ue¬
niens actracta pestiłeti aura corrũ¬
pat.aut totã nocendi uiolentiã
internis receptaculis ꝑferat. Idõ¬
q etiã nares breuit᷑ sũt aperte:
q̃ idcieco sic nominãt᷑ q̃a ꝑ eas
uł odor uł sp̃us nare nõ desmit.
Tamẽ hec fistula ppiritalis nõ tm̃
ad nares. uerũ ad os quoq inter¬
patet in extmis palati regioĩbꝰ
ubi se colles fauciũ spectãtes uuã

Expanded text:
spiritus contra qui est incorporalis ac tenuis, spiritus contra qui est incorporalis ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit uiam patentem, quae uocatur gurgulio. is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus quasi ex anulis in cicutae modum inuicem conpactis et cohaerenti. bus patetque semper hic transitus. nullam enim requiem meandi habere spiritus potest: qui quia semper commeat, demissa utiliter de cerebro membri portione, cui uua nomen est, uelut occursu quodam refrenatur, ne aut teneritudinem domicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura corrumpat aut totam nocendi uiolentiam internis receptaculis perferat. ideoque etiam nares breuiter sunt apertae: quae idcirco sic nominantur. quia per eas uel odor uel spiritus nare non desinit. tamen haec fistula spiritalis non tantum ad nares, uerum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se tolles faucium spectantes uuam
Abbreviated transcription (Latin):
mus. eũ q nõ in uteri modũ
fixit ne effũderet᷑ semel spũs
aut inflaret semel. Ideoq plenũ¬
quidẽ uistus effecit ẜ inflabile
acq aeris capax ut paulatim
ppiritũ reciꝑet. dũ uitalis uẽtus
ꝑ illã sꝑgitur raritatẽ. et euͣdẽ
paulatim redderet rursũ. dũ se
ex illo explicat. ipã em̃ uicissi¬
tudo et spirãdi respirãdiq tractꝰ
uitã sustentat in corꝑe Qañ¬
igit᷑ duo sũt in homnĩe r̃ceptacła
unũ aeris qd̾ alit amimã. altin
ciborũ qd alit corpus. duas ẽẽ
ꝑ collũ fistulas necesse est. aba¬
lẽ ac spiritale. quoꝵ suꝑior ab
ore ad uentrẽ ferat. inferior
a naribꝰ ad pulmonẽ. q̾rũ nã
et ratio diu̾sa ẽ. ille enĩ q̃ est
ab ore tnͣsitus mollis effecto ẽ
et qui semꝑ clausus cohereat sibi
sicut os ipm. qm̃ potus et cibꝰ di¬
motas et patefacta gula qͥa corꝑa¬
les sũt spaciũ sibi tnͣsmeãdi facĩt.

Expanded text:
mus, eumque non in uteri modum mus, eumque non in uteri modum finxit, ne effunderetur simul spiritus aut inflaret simul, ideoque plenum viscus effecit sed inflabile atque aeris capax, ut paulatim spiritum reciperet dum vitalis ventus per illam spargitur raritatem, et eundem rursus paulatim redderet dum se ex illo explicat. Ipsa enim vicissitudo spirandi respirandique tractus vitam sustentat in corgo duo sunt in homine receptacula, unum aeris quod alit animam, alterum ciborum quod alit corpus, duas esse per collum fistulas necesse est, cibalem ac spiritalem. quarum superior ab ore ad uentrem ferat, inferior a naribus ad pulmonem. quarum natura et ratio diuersa est. ille enim qui est ab ore transitus, mollis effectus est et qui semper clausus cohaereat sibi sicut os ipsum, quoniam potus et cibus dimota et pate facta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
coronate nõ nichil addũt uenus¬
tatis: fenũs ad alendos fecus
date maribus ad solũ decus ne
informe petus et qiͣ mutilũ ui¬
detur. Huic subdita ẽ planicies
uentris qͣm mediã fere umbilicꝯ
nõ indecenti nota signat ad h
factus ut ꝑ eũ fetus dũ est in
utero nutriatur. Se qͥtur ne¬
cessario ut de internis quoqz uis¬
ceribus dice̾ incipiã. quibus nõ
pulchritudo quia sint abdita sed
utilitas incredibilis actributa ẽ
qm̃ opus fuerat ut terremĩ cor¬
pus hoc succo aliqͦ de cibis et
potibus alẽtur. sicut terra ip̃a
ymbribus ac priuns: ꝓuidẽtissi¬
mus artifex in medis eius re¬
ceptaculũ fecit cibis quibus cõ¬
coctis et liquefactis uitales succos
mẽbris omibus disꝑtiret. Sed
cũ homo constet ex corꝑe atq
arcana. illud qd̾ sup̃ dixi recepta¬
culũ soli corꝑi p̃stat alimẽtũ.
amme uõ aliã sedẽ dedit. Fecit
eñ quoddã genꝯ uisterũ molle
atq rarũ qd̾ pulmonẽ uoca¬

Expanded text:
coronate non nihil addunt venuscoronate non nihil addunt venustatis, feminis ad alendos fetus date, maribus ad solum decus, ne informe pectus et quasi mutilum videretur Huic subdita est planities ventris, quam mediam fere umbilicus non indecenti nota signat, ad hoc factus ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. “Sequitur necessario ut de internis quoque visceribus dicere incipiamus, quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incredibilis attributa est. Quoniam opus fuit ut terrenum hoc corpus succo aliquo de cibis et potibus aleretur sic terra ipsa imbribus ac pruinis providentissimus artifex in medio eius receptaculum cibis fecit. Quibus concoctis et liquefactis vitales succos membris omnibus dispartiret. “Sed cum homo constet ex corpore et anima, id quod supra dixi receptaculum soli corpori prestat alimentum, anime vero aliam sedem dedit. Fecit enim quoddam genus viscerum molle atque rarum, quad pulmonem voca
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. uel solus uel precipue
possidet tãꝙͣ rector om̃iũ atq
moderator. unde etiã pollicis no¬
men accepit qd̾ ui et pocestate
inter ceteros polleat. Duos q̃¬
dẽ articulos extantes habet.
non ut alii trmos ses unꝯ ad
manũ carne nectit᷑ pulchtudims
gratia. Si enĩ fuisset tribus arti¬
culis et ip̃e distretus feda et ĩ¬
decora speties ademisset mamiba
honestatẽ. Nã pectõis laticudo
sublmus et exposita oculis
mirabilẽ p̃ se fert habitus sui
dig̃tatẽ. Quiꝰ hec causa est q
uidetur honñe solũ deus ueluti
ommal iacere in tergo potest
unitas aut̃ ammãtes q̃i alt̾no
latere iacẽtes fupoisse atq ad
terrã cõpressisse. Idcirco illis an¬
gustũ pectus et ab aspectu re
motũ. et ad terrã uerso adiectũ.
homũs aut̃ patẽs et erectĩ qͥa
plenũ rõnis a celo date hile
aut indecẽs esse nõ debuit. Pa¬
pille quoq leuiter emmentes
et fustiombus ac ꝑuis orbibus

Expanded text:
rationem uel solus uel praecipue rationem uel solus uel praecipue possidet tamquam rector omnium atque moderator; unde etiam pollicis nomen accepit, quod ui et potestate inter ceteros polleat. duos quidem articulos extantes habet. non ut alii ternos, sed unus ad manum carne conectitur pulchritudinis gratia: si enim fuisset tribus articulis et ipse discretus, foeda et indecora species ademisset manibus honestatem. iam pectoris latitudo sublimis et exposita oculis mirabilem prae se fert habitus sui dignitatem. cuius haec causa est, quod uidetur hominem solum deus ueluti m aliud animal iacere in tergum potest —, mutas autem animantes quasi alterno latere iacentes finxisse atque ad terram conpressisse. idcirco illis angustum motum et ad terram versus abiectum, homini autem patens et erectum, quia plenum rationis a celo date, humile aut indecens ess non debuit. Papille quoque leviter eminentes et fuscioribus ac parvis orbibus
Abbreviated transcription (Latin):
acumen eius extremũ sigͣre ui¬
de atur lenter impressa duusio.
rigidũ ac teres collũ scapule
uelut mollibus iugis a teruice
demisse ualida et substruta nus
ad fortitudinẽ brachia insig̾bus
thoris ex tãciũ lacertoꝵ. uigẽs
robur. utilis ac decẽs flexura cu
mus artifex plano ac modice tõca¬
uo sinu fictas. ut si quid tenendũ
sit apte possit insidere. in digitos
terminauit in quibus difficiłe est
expedire utrũ ne spẽs an utlitas
maior sit: Nã et numerꝰ ꝑfcũs
ac płenus et ordo et gdus decẽtissi¬
mus. et articulorũ pariũ c̾uatura
flexibilis et forma ungiiũ rotũ¬
da cõcauis tegmibꝰ digitorũ fasti¬
gia cõprehendẽs acq firmãs ne
mollitudo carnis in tenẽdo cedet
magnũ pbet ornatũ. Ills̃ uo ad
usũ miris modis habile qd̾ unꝰ a
ceteris seꝑatus cũ ipã oritur
manu. et in diuersũ maturiꝯ f¬
ditur. qui se uelut obuiũ ceteis
prebes omem̃i tenẽdi faciẽdi q

Expanded text:
acumen eius extremum signare uiacumen eius extremum signare uideatur leuiter inpressa diuisio, rigidum ac teres collum, scapulae uelut mollibus iugis a ceruice demissae, ualida et substricta neruis ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum uigens robur, utilis ac decens flexura cubmus artifex plano ac modice concauo sinu fictas, ut si quid tenendum sit, apte possit insidere, in digitos terminauit: in quibus difficile est expedire utrumne species an utilitas maior sit. nam et numerus perfectus ac plenus et ordo ac gradus decentissimus et articulorum parium curuatura flexibilis et forma unguium rotunda concauis tegminibus digitorum fastigia conprehendens atque firmans. ne mollitudo carnis in tenendo cederet, magnum praebet ornatum. illud uero ad usum miris modis habile, quod unus a ceteris separatus cum ipsa manu oritur et in diuersum maturius funditur, qui se uelut obuium ceteris praebens omnem tenendi faciendique
Abbreviated transcription (Latin):
magis horrõi ꝙͣ ornamẽto essẽt
dẽtibus nomĩant᷑. ac demde labꝵ
tegimibus honestauit qrũ duri¬
cies sicut in molari lapide ẽ
contendos cibos pabułuq sufficent.
labra ipã q̃ quasi antea cohebãt
qmͣ decenter mtcidit qͦrũ suꝑius
sub ipa medietate nariũ lacua
quadã lem quasi ualle signauit
inferius honestatis gr̃a foras
molliter explicauit. Nã qd̵ acti¬
net ad saporẽ capiẽdũ fallitur
quisquis hũc sensũ palato ĩ esse
arbitrat᷑. lingua ẽ emĩ qͣ sapoẽs
sentiũtur. nec tamẽ tota. nam
ꝑtes eius q̃ sũt ab utraq ꝑte
teneriores saꝑorẽ subtilissimis
sensibus trahũt. Et cũ neq ex a¬
bo quicqͣm neq ex potione mi¬
nuatur. tamẽ menarrabili mõ
penetrat ad sensũ sapor eadẽ
ratione qua nich il de quatũq
materia odoris decerpit/ Ceta
qͣm decora sut uix ex pͥmi pt̃.
De ductũ clementer a genis
mentũ et ita in fuis cõclusũ ut

Expanded text:
magis horrori quam ornamento essentmagis horrori quam ornamento essentdentibus nominantur, ac deinde labrorum tegminibus honestauit: quorum durities sicut in molari lapide maiconterendos cibos pabulumque sufficerent. labra ipsa quae quasi antea cohaerebant. quam decenter interscidit! quorum superius sub ipsa medietate narium lacuna quadam leui quasi ualle signauit. inferius honestatis gratia foras molliter explicauit. nam quod attinet ad saporem capiendum, fallitur quisquis hunc sensum palato inesse arbitratur, lingua est enim qua sapores sentiuntur, nec tamen tota: nam partes eius quae sunt ab utroque latere teneriores. saporem subtilissimis sensibus trahunt. et cum neque ex cibo quicquam neque ex potione minuatur. tamen inenarrabili modo penetrat ad sensum sapor eadem ratione qua nihil de quaque materia odoris capio decerpit. cetera quam decora sint uix exprimi potest: deductum clementer a genis mentum et ita inferius conclusum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ uel compressiõe labroꝵ.
Dentes tamẽ plus cõfert̃ ad loq̃n¬
dũ. nã et infãtes nõ añ incipĩt
fari qͣm dentes habuerĩt. et se¬
nes amissi dẽtibus ita balbutiũt
ut ad infantiã reuoluti esse
denuo uideãtur. Sed h ͭ ad ho¬
minẽ solũ ꝑtinẽt. aut ad aues
in quibus acummata et iubrata
motibꝰ certis lingua ĩnumi̾able̾s
tãtuũ flexiones et sonoꝵ uai̾os
modos exp̃mit. Habet p̃te̾a et
aliud officiũ qͦ ĩ oĩbꝰ s tamẽ
solo in mutis utit᷑. qd̾ cõt̾tos et
cõmolitos dentibus cibos colligͭ
et cõglobatos ui sua dep̾mit et
trãsmittit ad uentrẽ. Itaq uarro
a ligando cibo putat lingue nomẽ
impositũ. Bestias et in potu adiu¬
uat. ꝓtenta enĩ cauataq haurint
aquã. eã q cõp̃hensã lingue sinu
ne tarditate ac mora effluat ad
palatũ celeri mobilitate cõplaudũt.
Hec itaq palati cõcauo tãꝙͣ testu¬
dine tegitur eãq dentiũ septis
deus quasi muro circũuallauit.

Expanded text:
mpressione labiorum: dentes tamen plus conferunt ad loquendum; nam et infantes non ante incipiunt fari, quam dentes habuerint, et senes amissis dentibus ita balbutiunt, ut ad infantiam re voluti denuo esse videantur. Sed haec ad hominem solum pertinent, aut ad aves, in quibus acuminata et vibrata certis motibus lingua, innumerabiles cantuum flexiones, et sonorum varios modos exprimit. Habet praeterea et aliud officium, quo in omnibus, sed tamen solo in mutis utitur, quod contritos et commolitos dentibus cibos colligit, et conglobatos vi sua deprimit, et transmittit ad ventrem. Itaque Varro a ligando cibo putat linguae nomen impositum. Bestias etiam potu adjuvat; protenta enim cavataque hauriunt aquam, eamque comprehensam linguae sinu, ne tarditate ac mora effluat, ad palatum celeri mobilitate complodunt. Haec itaque palati concavo tanquam testudine tegitur; eamque dentium septis Deus quasi muro circumvallavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et cor qd sapiẽtie domici¬
liũ uidetur licet sit unũ. duos tñ
intrĩsecus sinus habet. quibus
fontes uiui sang̾nis cõtinẽtur
cepto int̾cidente diuisi. Et sicut
in ip̃o mũdo sũma rerũ ul de sim¬
plici duplex ul de duplici simplex
et gubernat᷑ et cõtinet totũ: ita
in corꝑe de duobus uniu̾sa ꝯpacta
indissolubile p̃tendent uintatẽ.
Oris quoq species et ricus ex
trãsuerso pacefactus ꝙͣ utilis
qͣm decens sit enarrari nõ pt̾.
Cuius usus in duobus cõstat offi¬
ciis sumendi uictus et eloquẽ¬
di. Enngua intꝰ niclusa q̃ uo cẽ
motibus suis in u̾ba disterint et
est interpres ammi. nec tamẽ

Expanded text:
sed et cor, quod sapientiae domicised et cor, quod sapientiae domicilium uidetur, licet sit unum, duos tamen intrinsecus sinus habet, quibus fontes uiui sanguinis continentur saepto intercedente diuisi, ut sicut in ipso mundo summa rerum uel de simplici duplex uel de duplici simplex et gubernat et continet totum, ita in corpore de duobus uniuersa conpacta indissociabilem praetenderent unitatem. oris quoque species et rictus ei transuerso patefactus quam utilis, quam decens sit, enarrari non potest: cuius usus in duobus constat officiis, sumendi uictus et eloquendi. lingua intus inclusa, quae uocem motibus suis in uerba discernit, et est interpres animi nec tam