comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lens ostendere in futuro iram suam .i. penam e¬
ternam in perditis quo male uso dei paciẽtia
et̾naliter dampnalit. ⁊ uolens fa .no.po. suã.¬
in saluandis quo tunc głificabit. cũ iindic¬
tam sanguinis eoꝵ suꝑ malos ex̾cebit. qui cũ
ante putaretur non indicaturus quia duudis¬
mulaurt iudicando potens uidebitur ut osten¬
deret. qͣi id̾o ita modo sustimirt uasa ire ut ĩ fũ¬
turo seculo ostend̾et. ꝑ comꝑationẽ reꝑboꝵ in¬

Expanded text:
lens ostendere, in futuro, iram suam, id est poenam aeternam, in perditis quos male usos patientia sua aeternaliter damnabit; et volens facere notain salvandis, quos tunc glorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut ostenderet, quasi dicat: ita modo sustinuit vasa irae, ut in futuro saeculo ostenderet, per comparationem repro
Abbreviated transcription (Latin):
malum futurũ eẽ p̾sciret. insi pariter nosset
eo quib bonoꝵ usib cõmodaret. Dico qd̾ susti¬
nuit eo malos. ⁊ interim dum expectabat ostẽ¬
dit eis multis indiciis. uel ip̃os aliq̃n punien¬
do. uł aliq coram eis iram suam fitturam .i. pe
nam eternam ut sibi cauerent.⁊ ĩ hoc qd̾ susti¬
nuit eo ⁊ iram eis ostendit. Notam fecit potẽ

Expanded text:
malum futurum esse praesciret, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commendaret. Dico quod sustinuit malos, et interim dum exspectabat, ostendit eis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram eis, iram suam futuram, id est poenam aeternam ut sibi caverent, et in hoc quod sustinuit eos, et iram eis ostendit. Notam fecit potent
Abbreviated transcription (Latin):
sit qd̃ ex sola gr̃a sint filii. incipit ꝓbare ꝑari
ctoritates ꝓphetaꝵ qd̾ hii sunt ex utroq ppło.¬
quo ⁊ uocauit. ꝑ p̾dicatores. ⁊ interiꝰ cum sint
ex una massa ade de qua ⁊ mali qui sũt uasa i¬
re cui debita erat dampnatio ⁊ tota quippe ista
massa iuste dampnatõis reciꝑet debitum. insi
ex ca faceret ñ solunmunstus. sed ⁊̃ intseritors fi¬
gulus alia uasa in honorẽ scd̾m gr̃am ñ scd̾m
debitum dñ ⁊ ꝑuulis subuenit. quoꝵ ulła meri¬
ta dici possut ⁊ maiores p̾uenit. ut hr̃e aliqui¬
ducitur ꝓpago peccati. atq supplicii. ñ ⁊ditione
diuina. sed uolinitate inquitate uiciata natu¬
ra que a deo ꝯdita est bona. ¶Si gͥ male iniuĩrt
homines de suo est. uel qd̾ originalit̾ traxerũt
ut qd̃ insuꝑaddiderunt. id̾o non se excusent
homines qui nolunt recte inuere dicẽtes. Quid
ueraciter possunt se extusare. Si enĩ uasa ire
sunt quib debrta ꝑditio redoitur hoc sibi umn¬

Expanded text:
sit quod ex sola gratia sint filii, incipit probare per auctoritates prophetarum quod hi sunt ex utroque poQuos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus alia vasa in honorem secundum gratiam, non secundum debitum, dum et parvulis subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere alique divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo est, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt; ideo non se excusent homines, qui nolunt recte vivere dicentes: Quid veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi im
Abbreviated transcription (Latin):
qd uero in ꝯtumeliam ñ iquitati .i. dei. q̃
penttus nulla est. s iudicio deputand̾ est. bñ
aũt dispensauit dominus ut nec om̃s damꝑ¬
naret. nec om̃s lib̾aret. Si enĩ om̃s libarentur¬
peccatum: om̃s pares erant. sed miscd̃ia quos i
cia dei apparet in his qui non hĩt tempus ope¬
randi. s. in parimilis. de his aũt qui hñt tempu ͤ
oꝑandi subdit. Qd̾ si uolens. uel quid si d̾ uolẽs

Expanded text:
d vero in contumeliam, non iniquitati Dei, quae penitus nulla est, sed judicio deputandum est. Bene autem dispensavit Dominus, ut nec omnes damnaret, nec omnes liberaret: si enim omnes liberpeccatum, omnes pares erant, sed misericordia quotia Dei apparet, in his qui non habent tempus operandi, scilicet in parvulis; de his autem qui habent tempus operandi, subdit: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
hit grãm talib ⁊ dampnat illos qui ita expe¬
stati de peccatis nolunt resipiscere. sed hac p̾dit¬
ostendit eis iram. ⁊ ad notitiam sui attrahit
uitias gue sue .i. quam diues ⁊ quam magna
dampnari. ⁊ ut fideles magis eum diligant qͥ
a malis. a quib qͣntomagis tribulationib
ex̾centur. tanto puriores ⁊ meliores gratia dei¬

Expanded text:
hit talibus, et damnat eos qui ita exspectati de peccatis noluerunt resipiscere, sed hac praedicostendit eis iram, et ad notitiam suam attrahit, iae suae, id est quam dives et quam magna damnari; et ut fideles magis eum diligant, qua malis, quia quanto magis tribulationibus exercentur, tanto puriores et meliores gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ra nr̃a in ip̃a radice¬
dicio debite dampna
id supplicii recipiant¬
uasa ire qd omnibus
cua est. massa eñ illa
si media eẽt ut sicut
nichil bom tra nichil peccati hr̃et ñ frustra uid̾e¬
tur miquitas ut ex ea fierent uasa ĩ ꝯtumeliã

Expanded text:
atura in ipsa radicedicio debitae damnatid supplicii recipianvasa irae quod omnibus cua est. Massa enim illa si media esset, ut sicut nil boni, ita nil peccati haberet, non frustra videretur iniquitas, ut ex ea fierent vasa in contumeliam.
Abbreviated transcription (Latin):
dicant ut lucrum tẽ¬
porale ab audrtorib
est longe alius q̃stus
unt. q̃n homo non plus desidat hr̃e: quam
necc̃e est. qd̾ decet. Nichil enim nascendo in¬
tulimus in hũc mundũ haut .i. nec dubum̃
est. quia nec moriendo possumus auferre
quid .i. aliquid de mundo. Unde iob. Nudris
exiiu de utero matris mee. nudus. reu. illuc.¬
turi sumus non tñ oĩo abicienda sunt hectẽ¬
poralia. sed hñtes alimenta ⁊ indumm̃ita quib
tegamur his ꝯtenti sumis. quia qui ultra tẽ¬
dit. malum ĩuenit. unde subdit. Pam qui
uolunt ẽe incidunt

Expanded text:
dicant ut lucrum temporale ab auditoribusest longe alius quaestuunt, quando homo plus non desiderat habere quam necesse est: quod decet. Nihil enim nascendo intulimus in hunc mundum, haud id est nec dubium est, quia nec moriendo possumus auferre quid, id est aliquid de mundo. Unde Job: Nudus exivi de utero matris meae, nudus returi simus, non tamen omnino abjicienda sunt haec temporalia, sed habentes alimenta et indumenta quibus tegamur his contenti simus, quia qui ultra tendit, malum invenit. Unde subdit: Nam qui volunt esse, incidunt
Abbreviated transcription (Latin):
dent ⁊ ꝯtendunt. et
blasphenne in deuiñ
qui aliena tollit sibi
⁊ suspitiones male. qͣi
hanc lib̾tatem finxe¬
rimus adlucrum.⁊ ꝯ¬

Expanded text:
et contendunt: et blasphemiae in Deum, quia aliena tollit sibi; et suspiciones malae, quasi hanc libertatem finxerimus ad lucrum,
Abbreviated transcription (Latin):
uend̾. sed semꝑ circa.
unde recte ait languẽs
Non enum recusando
fidem penitꝰ moritur
guet circa q̃stiones ⁊
pugnas u̾boꝵ. Questi¬
o enim erat an aliqͥs
ẽet seruus cum om̃es
dicit. Si filius uo liba¬

Expanded text:
endum, sed semper circa. Unde recte ait, languens: non enim recusando fidem penitus moritur,guet circa quaestiones et pugnas verborum. Quaestio enim erat an aliquis esset servus, cum omnes dicit: Si filius vos lib
Abbreviated transcription (Latin):
ab eteb̾no d̾ elegit nos
⁊ uos pͥmitias fidei ut
mitiua eccłia credere¬
mus in xp̃m atq fi¬
dem ꝯfiteremur. ele¬
git dico: ĩ salutẽ eter¬
nam uł elegit nos

Expanded text:
ab aeterno Deus elegit nos et vos primitias fidei, utmitiva Ecclesia crederemus in Christum atque fidem confiteremur. Haimo Elegit dico, in salutem aeternam. Vel, elegit nos
Abbreviated transcription (Latin):
legem enim eius ip̃e udetur eẽ in uobis. portare¬
crgo deum est ymaginẽ dei ĩ reb bñgestis osten
cis tibi p̃pte. uł parce tibi pp deum. qui sibi fecri
te domum. qͣm si euertis: pectas ĩ deum. qd̾ gra¬
ue est genus peccati. aliud u̾o genus ẽ peccare

Expanded text:
legem enim ejus ipse videtur esse in nobis. Portarrgo Deum est imaginem Dei in rebus bene gestis ostendcis tibi propter te, vel parce tibi propter Deum qui sibi fecit te domum; quam si evertis, peccas in Deum: quod grave est genus peccati. Aliud vero genus est pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ad naturam .i. ut corpora naturalrt̃ repugnã¬
tia qͣdam ui applicarerit. ⁊ iutio aptiora facer
ti sunt ñ modo ĩ desid̾ia praua. s ⁊̃ inĩmũdas
actiones ⁊ ꝯtumeliosas quib afficiunt. ⁊ in¬
ficuint corpora sua. ip̃i dico: Hñtes hec ĩsemet¬
ip̃is .i. ñ aliunde s a se ip̃is. Non enĩ ht homoħ
sedad̾o. sed dicctur hiis tradi. quia desertus a d̾o
⁊ seruus addictus ẽ ⁊ fit peccatũ ꝯseq̃ns prece
ip̃i dico agentes ⁊tumelias in semet ip̃is .i. in
suo sexi .s. masculi cũ masculis. femine cum
feminis. Diligent̾ aĩaduertend est. qd̾ hic ⁊
Qui ergo dicit deum hoĩes ad istañ cogere. s dig¬
nos deseri tm̃ deserere uerissime dicit. Deserit aũt
d ĩ apponendo gr̃am. uł appositam subtrahendo
manfestum est enĩ deum oꝑari ĩ cordib hõumm
ad inclinandas uoluntates eoꝵ quocũq uolu̾it
siue ad bona ꝑ miscd̾iam suam. siue ad mala ꝓ-

Expanded text:
ad naturam, id est ut corpora naturaliter repugnantia, quadam vi applicarent, et vitio aptiora facereti sunt, non modo in desideria prava, sed et in immundas actiones et contumeliosas, quibus afficiunt et inficiunt corpora sua. Ipsi dico habentes haec, in semetipsis, id non aliunde, 9 sed a semetipsis. Non enim habet homo haec a Deo, sed dicitur his tradi, quia desertus a Deo et servus addictus est; et fit peccatum consequens poena ipsi dico agentes, contumeliis in semetipsis, id est in suo sexu, masculi cum masculis, feminae cum feminis. Diligenter animadvertendum est quod hic, et Qui ergo dicit Deum homines ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum operari in cordibus hominum ad inclinandas voluntates eorum quocunque voluerit, sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
ppe peccatũ qd tam̃ cituis penitendo ñ regitur
aut pectatum est ⁊ cã peccati. aut peccatum est
fit ut ñ solum peccatũ sit. sed ⁊ cã peccati. Ex
illo quippe culpa subseq̃ns oritur. Pectatum
bilat. ut precedentis pect̃i merito ⁊̃ in alia ca¬
dat. Quẽ enĩ lib̾are noluit: deserendo ꝑcussit.

Expanded text:
ppe peccatum quod tamen citius poenitendo non tegitur, aut peccatum est, et causa peccati: aut peccatum, et fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum bilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare noluit, deserendo percussit.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio uirtutis eius est qr suscitauit iħm xp̃m
a mortus deiucta morte. ĩ quo om̃s salui sunt
sua comparans paruitatem repetit. Michi in¬
qͣm õium sc̃oꝵ minimo humiliat se. crii se

Expanded text:
ratio virtutis ejus est, quia suscitavit Jesum Christum a mortuis, devicta morte, in quo omnes salvi facti sunt ae magnitudinem cum sua comparans parvitate repetit: Mihi, inquam, omnium sanctorum minimo, humiliat se cum se
Abbreviated transcription (Latin):
uideri qd̾ opera legis ex fide fierent ut ꝓ eissꝑa¬
rent eterna. de quib fides ẽ qd̾ utiq non facie¬
bant. sed extimore pene illa seruabant. uñ sub¬
dit. S qui fecerit ea iuuet ĩ iłł. sonart qui fe¬
cerit cam uuet ĩca. qum pͥmisis lex non estex
fide. Ut ĩtelligas legem ĩ hoc loco ꝓ ip̃is oꝑib q̃
nullis obseruatõib fiebant põitam. Qui au̾t
uiuebant ĩ his oꝑib timebant utiq si ea non
fecissent lapidationẽ. uł crucem. uł aliquid hĩ ꝑa
ti. id̾o ait. qui fecerit ea .iii. ĩ. ilt̾. ñ apud deum.
.i. hebit premium ne ista morte puniatur alit
eñ plecteretur. Qui aũt ex fide nunt. cũ hinc exie¬
rit: tũc magis hebit pͥsentissimũ premiũ. Nong
ex fide uiuit quisquis presentia que uidetias ues¬

Expanded text:
videri quod opera legis ex fide fierent, ut pro eis sperarent aeterna, de quibus fides est, quod utique non faciebant, sed ex timore poenae illa servabant. Unde subdit: Sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait qui fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est fide, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi pati. Ideo ait: Qui fecerit ea, vivet in illis, non apud Deum, id est habebit praemium, ne ista morte puniatur, aliter enim plecteretur. Qui autem ex fide vivit, cum hinc exierit, tunc magis habebit praesentissimum praemium. Non igitur ex fide vivit quisquis praesentia quae videntur, ve
Abbreviated transcription (Latin):
nuere uidetur qd̾ natura humana cum u̾bo sit
una ꝑsona ĩ trinitate. qd̾ si est: ergo hũana na¬
tura cum u̾bo est d̾. ergo aliqua natura cum u̾¬
bo d̾ est. que ñ semꝑ fuit d̾s. ergo ñ tm̃ diuina
natura ẽ d̾. sed ⁊̃ alia. qd̾ quia absurdum uidet᷑

Expanded text:
nuere videtur quod natura humana cum Verbo sit una persona in Trinitate. Quod si est, ergo natura humana cum Verbo est Deus. Ergo aliqua natura cum Verbo est Deus, quae non semper fuit Deus. Ergo non tantum divina natura est Deus, sed et alia. Quod quia absu
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ ordinẽ certiorẽ ⁊ meliorem sibi uideri. uł¬
alit̾ pot̾ legi. Ut p̾destinatꝰ sicut p̾scitus accipiatꝰ¬
lius qui latebat in carne quid ẽet p̾destinatus ẽ
tute resurgendi.s. cum resurget a mortuis. Oĩs
enim ambiguitas ⁊ diffidentia ĩ resurrõne eus
calcata ẽ ⁊ compressa. Nam ĩ morte eiꝰ ⁊̃ discipłi¬

Expanded text:
alterum ordinem certiorem et meliorem videri. Vel ita potest legi, ut praedestinatus sicut praescitus accipiatlius qui latebat in carne quid esset, praesdestinatutute resurgendi, scilicet cum resurgit a mortuis. Omnis enim ambiguitas et diffidentia, resurrectione ejus calcata est et compressa. Nam in morte ejus etiam discip
Abbreviated transcription (Latin):
dit sp̃m scificatõis. Sc̃ificationis dico ĩcepte ex
resurrectione aĩe .i. a remissione pecc̃oꝵ. ꝑ quã
aĩa resurgrt a uiciis. Est enĩ dupplex resurrectio.
Una aĩe. altera corporis. de resurrõne aĩe aitapłs
tuit. qualit̾ aliquis curandus a medico. illiꝰ medi¬
ci dicitur infirmus. ¶ pot̃ ⁊̃ hũana natura hoc
accipi. qd̾ ait apłs. Qui p̾destinatus est. ut ⁊ ip̃a
uere dicaturus p̾destinata. Unde augꝰ. predestina¬

Expanded text:
incoeptae ex resurrectione animae, id est a remissione peccatorum per quam anima resurgit a vitiis. Est enim duplex resurrectio una animae, altera corporis. De resurrectione animae aittuit, qualiter aliquis curandus a medico, illius medici dicitur infirmus. Potest etiam de humana natura hoc accipi, quod ait Apostolus, qui praedestinatus est, ut etiam ipsa vere dicatur praedestinata. 4 Unde ait Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ⁊ ꝑsona ñ sit assumpta. alibi quoq ex¬
pressius idem dicit quo magis mouemur. Si qͥs
qd̾ ꝑsona a ꝑsona sit assumpta. qd̾ qr nefas ẽ
dicere. aut sentire. p̾dictaꝵ auctoritatũ u̾ba sic
le id̾o dicatur assumptus a u̾bo. quia aĩa eius ⁊
caro ĩ quib subsistit homo: sunt assumpta a u̾¬
bo. ut ad ip̃ius hoĩs xp̃i naturam respitias: ñ ad

Expanded text:
sona non sit assumpta. Alibi quoque expressius idem dicit quo magis movemur: Si quis quod persona a persona sit assumpta, quod nefas est dicere aut sentire. Praedictarum auctoritatum verba sicle, ideo dicatur assumptus a Verbo, quia anima ejus et caro, in quibus subsistit homo, sunt assumpta a Verbo, ut ad ipsius hominis Christi naturam respicias, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et.sicut ꝓ nos ip̃a diuinitas quo usq sedepo¬
neret: humiliꝰ ñ hũit. qͣm suscepta natura hõis
cum ĩ firmitate carnis usq ad mortẽ crucis. De hoc
eod aymo ita ait. Non de ubo loquitur hic apłs. s
de hoĩe qui ñ erat anteqͣm fõs eẽt. hũanitas enim

Expanded text:
ret, sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se depneret humilius non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. De hoc eodem Haimo ait: Non de Verbo loquitur hic Apostolus, sed de homine, qui non erat antequam factus esset: humanita
Abbreviated transcription (Latin):
est. Considera u̾o qd̾ non fuit ei sp̃c sc̃s ꝓ semine
nec dicimus illum patrẽ ẽẽ hominis xp̃i. ne di¬
cantur duo ẽẽ pr̃es. Si de sp̃u sc̃õ ꝯceptus ẽẽ dicit᷑¬
more hebraico. que locutio ĩ scripturis est usita¬
tissima. ⁊ ĩ ueterib p̾cipue libris creberrima. Ut
fecit moyses sicut precepit dominꝰ moysi. uł ita

Expanded text:
est. Considera vero quia non fuit ei Spiritus sanctus pro semine, nec dicimus illum patrem esse hominis Christi, ne dicantur duo esse patres. Sed de Spiritu sancto conceptus dicitmore Hebraico, quae locutio in Scripturis est usitatissima, et in veteribus praecipue libris celeberrima, ut: Fecit Moses, sicut praecepit Dominus Mosi . Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam diuinã. ⁊ filium dei misꝙ̃ adoptiuũ
ĩueni. s sicut xp̃c in qnͣtum d̾s est naturalit ht
Ierͦ. de filio uero: hoc est de domino nr̃o iħu xp̃o
scriptum est qd̾ semꝑ cũ pr̃e fuit. ⁊ nunqͣm eum
ut eẽt uoluntas pat̾na p̾cessit. ⁊ ille quid̾ natura

Expanded text:
Scripturam, et Filium Dei nusquam adoptivum inveni. Sed, sicut Christus in quantum Deus est, naturaliter habet, . De Filio vero, hoc est de Domino nostro Jesu Christo scriptum est, quod semper cum Patre fuit, et nunquam cum, ut esset, voluntas paterna praecessit;
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃u: ille natus est. Spu fit in nob̾ remissio
peccoꝵ. Sp̃u factum ẽ in illo: ut nullum hr̃et pet¬
catum. Qui fecit illum hoĩem sine ullis eiꝰ prece¬
dentib meritis. nullũ ĩ qd̾ ei dimitt̾etur uł ori¬
gine trahere uł uoluntate ꝑpetrare pectm̃. Ipse
millis eoꝵ p̾cedentib meritis facit credentes ĩ eũ¬
ut nunqͥͣm habueit. hitumusꝙ sit uoluntatem
malam: ip̃e facit ĩ membris eiꝰ ex mala uoluntate
bonam. Et illum ergo ⁊ no p̾destinauit. qr ⁊ ĩ illo
ut ẽẽt caput nr̃m. ⁊ ĩ nobis ut eiꝰ corpus ẽemus. nõ¬

Expanded text:
de Spiritu ille natus est: spiritu fit in nobis remissio peccatorum; spiritu factum est in illo ut nullum haberet peccatum. Qui fecit illum hominem sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum, ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in euut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam, ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit, quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis, ut ejus corpus essemus, no
Abbreviated transcription (Latin):
pite nr̃o p̾cidentia mercta singularis illius genera¬
tionis ĩuenerit: ip̃e in nobis membris eiꝰ p̾cedentia
merita fidei ⁊ regen̾ationis ĩquirat. Neq enĩ xp̃o re
tributum ẽ. neo nob̾ ꝓ aliquo merito s gratis tribu
tũ. Ille quippe nos fecit cred̾e in xp̃m. qui nob̾ fecit ĩ
ꝙ̃ credidimus xp̃m. Ille facit in nob̃ pͥncipiũ fidei
qui fecit hoĩem pͥncipem fidei. ⁊ ꝑfectorem iħm. g
Nullum ẽ gͥ illustrius p̾destinationis exemplũ qͣm

Expanded text:
pite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita fidei et regenerationis requirat. Neque enim Christo tributum est, nec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum. Ille facit in nobis principium fidei, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum. Nullum igitur est illustrius praedestinationis exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
si de ꝑsona est postea
attendendum ẽ scd̃m
quam naturam est p̾¬
destinata. p̾destinatio
est gr̃e p̾paratio qua ab

Expanded text:
si de persona est, postea attendendum est, quam naturam sit praedestinata. Praedestinatio e praeparatio, qua ab
Abbreviated transcription (Latin):
tus filius dei unigenrius eẽt. Unde hoc merurt:
qd euis bonũ equalecũq p̾cessit ut ad hanc inef¬
fabilem excellentiam ꝑueniretur. faciente ac sus¬
cipiente d̾o u̾bo. ip̃e hõ ex quo eẽ cepit: filius dei u¬
nicus ẽẽ cepit. filium dei unicũ femina illa gr̃a
nobis in nr̃o caprte ip̃e fons gr̃e. a quo ĩcuncta¬

Expanded text:
tus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unicum femina illa gratinobis in nostro capite ipse fons gratiae, un
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo sit ingłia
dei patris etiam si ad
dei patris eẽ: est nicħ¬
differre ab eo. id una¬
głia sit patris ⁊ filii ꝑ¬
ĩtelligas niroꝵ illu¬
turta. naturali donatõe dedit pater nom̃ super¬

Expanded text:
ut homo sit in gloria Dei Patris? Etiamsi adoDei Patris esse, nidifferre ab eo, ut unria sit Patris et Filii intelligas viroruta. Naturali donatione dedit Pater nome
Abbreviated transcription (Latin):
quiem qd̾ utiq fiet ĩ reuelatiõe .i. in manite¬
statõe domini iħu uenientis de celo ad india¬
um tum angelis urtutis eiis .i. quoꝵ mini¬
sterio uirtus dei apparebit. dum bono eligẽt
malos foras mrttent. ⁊ tñc głia his ⁊ terror illis
erit. domini dico ihu uementis in flãma ig¬
nis. ñ qd̾ sit flãma circũdatus. sed ꝑ effectum
quia inimico exuret. uł id̾o dicit in flãmina
igins quia ignis erit in mundo qui p̾cedet eũ
tantum spaciũ aeris occupans qnͣtum occupa¬
uit aqua in dilumo qui ardebit t̾ram ⁊ crassi¬
tudinẽ aeris ⁊ purgabit electo. dñi iħn dito:
dantis .i. infereritis iundictam his qui ñ noue¬
runt deum .i. qui fidem ñ receꝑunt ut pagam
⁊ his qui non obediunt eungelio cui ẽẽt obediõ¬
sustinebuirt. dare enĩ¬

Expanded text:
quod utique fiet in revelatione, id est in manifestatione Domini Jesu venientis de coelo ad judicium cum angelis virtutis ejus, id est quorum ministerio virtus Dei apparebit, dum bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his et terror illis erit. Domini Jesu, dico, venientis in flamma ignis, non quod sit flamma circumdatus, sed per effectum, quia inimicos 205 exuret. Vel ideo dicit, in flamma ignis, quia ignis erit in mundo qui praecedet eum tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio: qui ardebit terram et crassitudinem ejus et purgabit electos. Domini Jesu, dico, dantis, id est inferentis vindictam, his qui non noverunt Deum, id est qui fidem non receperunt, ut pagani, et his qui non obediunt Evangelio: cui esset obedienest sustinebunt. Dare eni
Abbreviated transcription (Latin):
ubi manifeste apparet omĩb patet iusticia dñ
reddet singuł scd̾m merita ꝑ qd ⁊ p̾sentia iusta
ẽẽ ꝓbantur finaliter .s. si iustum est dari his ꝓ¬
nam. uob̾ requiem. Siquis enĩ finẽ hũc atten¬
dit: ñ ĩiustum dicit eẽ. bonos purgari. malo¬

Expanded text:
manifeste omnibus patet justitia Dei, dum reddet singulis secundum merita, per quod et praesentia justa esse probantur finaliter, scilicet si justum est dari his poenam, vobis requiem. Si quis enim finem hunc attendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malo
Abbreviated transcription (Latin):
eadem paciantur que facunit. Illi aũt suit in
requie qui magnam tribulatõem passi sunt ꝓ
regnoeterno. uel ita quas sustinetis. ⁊ agit de
iudicio p̾senti. quo sunt d̾ malo affligere bo¬
no ⁊ ꝓsperari. bonos u̾o facit adusa pati. qsi¬

Expanded text:
eadem quae faciunt? Illi autem sint in requie, qui magnam tribulationem passi sunt pro regno aeterno? Vel ita: quas sustinetis, et agit de judicio praesenti, quo sinit Deus malos affligere bonos et prosperari; bonos vero facit adversa pati. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sustinetis ut sitis exemplũ ⁊ docim̃itũ aliisꝙ
niste idicat d̾s. dimmi suo ꝑmitat affligi. et
malo ꝓsperari. Uident enim uo ex malis in
melius ꝑficene. iles er pspens detenores ci. ⁊¬
ita eis estis exemplum no fatigentur. dum cor¬
ripuintur a d̾o qui flagellat omnẽ filiũ quẽre¬
cipit apud ꝙ̃ est iustum ut incipiat a domo e
iudiciũ. Unde petrus ait. Tempus ẽ ut nicipiat

Expanded text:
sustinetis ita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium. Unde Petrus ait: Tempus est ut incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uirtutes que sunt ar¬
ma que exigit lux .i. fi
sicut decet in die fidei¬
Que aũt sunt oꝑa tene¬
braꝵ ostendit subdens¬
Don ĩ cõmessationib¬
.a. ambulemꝰ honeste¬
sed non in his .s. in cõ
riosis ꝯuiuiis. que aũt
tis potationib. Bria cĩ
genere masculmo dici¬
mus calicem aptum
n pigritia dormientiũ. ⁊ im¬
uenit. ⁊ id̾o post cõmessatõem ⁊ ebrietatẽ posu¬
it. non ĩ ꝯtertione.⁊ emulatõe ambulemus sic̃
solebant facere .s. ĩuicem preferendo ĩ quominor

Expanded text:
 virtutes quae sunt arma, quae exigit lux, id estamur sicut decet in die fideiQuae autem sunt opera tenebrarum ostendit, subdensn in commessationib Ambulemus honestesed non in his, scilicet non riosis conviviis, quae aut ctis potationibus. Brian genere masculino dicimus calicem aptum n pigritia dormientium, et imvenit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnte ergo peneisie sunt: quaꝵ ille figure fue¬
runt. Sicut enmi ĩ bonis multo melius ẽ id
qd̃ ꝑ figuram signatur quam ip̃a figura
qd̾ sig̾catur qͣm figura sig̃cans ut gehẽna
peior est. qͣntimilibet atroci pena temꝑali.
Om̃s enĩ pene minores gehenna sunt. ⁊ id̾o
gehxnna iugilantia maiore cauenda. ut non¬

Expanded text:
ntae ergo poenae sunt, quarum illae figurae fuerunt. Sicut enim in bonis multo melius est, id quod per figuram signatur quam ipsa figura,quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigilantia majore cavendae. Ut non
Abbreviated transcription (Latin):
qi sinon hoc fecero nõ
michi credatur deali
quo. uel ita distingue
arena ⁊ sic abraham
certus longaniit̾
ferens .i. iñter multa

Expanded text:
i hoc non fecero, non mihi credatur de aliquo. Vel ita distingue,arena. Et sic Abraham certus, longanimiter ferens, id est inter multa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissam spe beatitudinẽ. ⁊ qͣi aliquis q̃reret an
sinit fc̃e ꝓmissiones respondet. ⁊ fr̃as ẽẽ. ⁊ que
sint dicens. Abrahe
namq. ⁊ c̃. Sciebat plã
his modo laudib extol¬
lit eo quo supra obdu¬
ratoꝵ exemplot̾rint
In hoc au̾t maxime ele¬

Expanded text:
issam saepe beatitudinem. Et quasi aliquis quaereret: An sunt factae promissiones? Respondet. Et factas esse, et quae sint, dicens: Abrahae namque, etc. Sciebat placende modo his laudibus extollit eos quos supra obduratorum exemplo terruit. In hoc maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tiis. qd̾ sua hostia fuirt
e sepe iterate sunt. sñ
ꝯsumatõe hec semel ob¬
lata ad patriam redu¬
cit. q̃i m̃c apparet nul¬
quia sufficit omnib
semel oblatus. ⁊ non
ẽ opus ꝑsingłas gn̾a¬
tiones iterari. qd nihiᷤ
ñ sufficeret nec antiqͥs

Expanded text:
t quod sua hostia fueritae saepe iteratae sunt, sine consummatione. Haec semel oblata ad patriam reducit, quasi nunc apparet vulquia sufficit omnibus semel oblatus, et non est opus per singulas generationes iterari. Quod si his non sufficeret, neque antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
signa eius quia ĩ tab̾nacło usum mĩstratõis
p̾stabant sanguine mundata furt. Non enĩ
sangumne mundatos
fecit celestes .i. celestrã
ꝑticipes. Nam ip̃e perͦ¬

Expanded text:
signa ejus, quia in tabernaculo usum ministrationis praestabant, sanguine mundata sunt. Non enim.sanguine mundatos fecit coelestes, id est coelestium participes. Nam ipse per
Abbreviated transcription (Latin):
cum peccandi libidine. ⁊ id̾o dixit supra modũ
quia ꝑ legẽ ñ defecit. s magis solutis cupiditã¬
hoĩem. ⁊ ꝯtraria atq illicita illi suasit. quia ei
uidit a dño ꝓhiberi. ĩ quo apparet peccatũ .i. ini
ꝑ legẽ illicita suasit. ut ꝓ uita ex lege ei mors

Expanded text:
cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupiditahominem, et contraria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino provideri, in quo apparet peccatum, id est per legem illicita suasit, ut pro vita ex lege ei mors
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ ꝑhibentẽ illd. ita ut ꝑ eam apparcat pec.
non dico ut sit ꝑ eam. sed appareat. qr ⁊̃ erat
q̃ñ non apparebat. Sicut sup̃dixit. Concupis-¬
ostendit. Non igitur imputo legi dei. s uitio
meo peccatũ. bona est ergo lex. s sine gr̃a. tm̃¬
modo ostendit pecc̃a. ñ tollit ergo lex semꝑ est
bona. siue obsit ĩ anib grã. siue ꝑsit plenis
gr̃a. Multa enĩ sunt bona. quetam̃ quibꝰdam
oculq mulcet. dolentib auget dolorem. Siłit̃
ergo lex ꝓdest hĩrtib gram que est mentiũ sa¬
nitas. Inanb aũt obest non suo. sed illoꝵ iu
mandatũ. sine quo nec tm̃ ardebat fomes ⁊ ꝑ
qd̾ accreuit. Uł accessit p̾uaricatio. Cõcupiscĩa
enĩ carius que indix est maloꝵ ꝑ mandatum
magis p̾ualuit ñ defecit. Lex enĩ ꝯcupiscentiã
ñ extiuxit. ubi eñ non ẽ gsam lib̾atoris ariget
peccanti desidium ꝓhibitio pecc̃oꝵ. Id̾o ergo
dixit ꝑ mandatũ: quia p̾uaricatio addita est

Expanded text:
et prohibentem illud, ita ut per eam appareat peccatum, non dico ut sit per eam, sed appareat, quia etiam erat quando non apparebat, sicut supradictum est, concupisostendit. Non igitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatum, bona est enim lex, sed sine gratia tantum ostendit peccatum, non intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdams mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vquo non tantum ardebat fomes, et per quod accrevit praevaricatio. Concupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est
Abbreviated transcription (Latin):
cipe suo. hoc loco intelligi uolunt. rectiusq dici
putant. sicut. ⁊ in greco est. non ĩ templo. sedĩ
templum dei sedeat. qi p̃e cum suis sit tẽplum̃
dei qd̾ est eccłia. Sicut dr. sedet ĩanncũ .i. ut
amiciis sedeat dico ostendens se tanqͣm fit d̾.
Nam sicut in xp̃o omĩs plenitudo diuinitatis
hĩtauit. tta in antixp̃o plenitudo malitie ⁊ oĩs
iniquitas ħitabit. quia in ip̃o erit caput õm̃

Expanded text:
cipe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in templo, sed in templum Dei sedeat, id est quasi ipse cum suis sit templum Dei quod est Ecclesia, sicut dicitur, sedet in amicum, id est ut amicus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habitavit, ita in Antichristo plenitudo malitiae et omnis iniquitas habitabit, quia in ipso erit caput omniu
Abbreviated transcription (Latin):
dicatorib sumere ne¬
cessaria. ⁊ ut dominiis
in eu̾ngelio dicit. dig¬
nus est oꝑariꝰ mercedẽ¬
quia solet qui corrup¬
it ñ amari. ⁊ oĩo hĩta
occ̃one facile accusatur
ꝯtra hoc monet dicens.

Expanded text:
aedicatoribus sumere necessaria. Et, ut Dominus in Evangelio dicit: Dignus est operarius mercedeQuia solet qui corripit non amari, et ideo habita occasione facile accusatur, contra hoc monet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualiter eis obediant
⁊exteriora ministrent
nore sublimi p̾ueniri
debent. s ⁊ t̾reno ut nõ
ꝯtristentur indigenti¬
a sumptuum ⁊ gau¬
deant obed̾ia sp̃ualiũ
Instantior enim fit si
non humilietur io-¬
pia ⁊ crescit in illo auc¬
toritate. cum uidet se
fructum p̾cipe. nõ ut
hũndet sed deficiat. Tã¬
ta enĩmerres debet esse
eungelizanti regnũ¬
na. dei. ut nec xtristetur. nec extollatum¬
uili uendunt. Accipiant ergo sustentatõem ne¬
cessitatis a ppło merredem dispensatõis a dño. ñ
enĩ appło redditur qͣi merces ilt qui sibi ĩ carita¬
te euͣngelii seriuunt. s tanqͣm stipendiũ datur
quo ut possint laborare pascantur. ⁊ ille duplex

Expanded text:
tualiter eis obediant, et exteriora ministrent.nore sublimi praeveniri debent, sed et terreno, ut non contristentur indigentia sumptuum, et gaudeant obedientia spiritualium. Instantior enim fit 217 si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt sefructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec extollavilipendunt. Accipiant ergo sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim a populo redditur quasi merces illis qui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborare, pascantur, et ille duplex
Abbreviated transcription (Latin):
rito pecc̃i ꝑdidit. ita
iste merito iusticie noᷤ
superius loqui ceperat
.s. qualiter adam sit
forma futuri explicat¬
hit dicens. Sicut eñ¬

Expanded text:
rito peccati perdidit, ita iste merito justitiae nosuperius loqui coeperat, scilicet qualiter Adam sit forma futuri, explicac, dicens: Sicut en
Abbreviated transcription (Latin):
exisse. rat que ⁊ modo debent obseruare
a fr̃ib talib scripsit ẽẽ recedendũ
qui sunt fornicarii. uel auari. uł rapaces. uel
ydolatre. sed ñ agentilib. alioqum .i. si prece¬
pissem gentilib ñ cõmisderi debueratis exisse
de hoc mundo .i. necc̃e ẽẽt de mundana ⁊uersã
um eoꝵ intarent. ⁊ ꝯuiuiũ. Unde ⁊ dñs cum
peccõrib ⁊ publicanis comedit. uł ita dico ne
cõmisceamim. alioquin .i. si cõmisceannin de¬

Expanded text:
ibuerat, quae et modo debent observare. A fratribus talibus scripsit esse recedendum, qui sunt fornicarii, vel avari, vel rapaces, vel idololatrae, sed non a gentilibus. Alioquin, id est si praecepissem gentilibus non commisceri, debueratis exisse de hoc mundo, id est necesse esset de mundana conversaium eorum vitarent, et convivium. Unde et Dominus cum peccatoribus et publicanis comedit. Vel ita dico, ne commisceamini, alioquin, id est si commisceamini, de
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. Nemo enim
uxorẽ suam uir. quia
caro sua est. Nemoem̃¬
Demo enim
quia ⁊ si sc̃s macerat
odit. sed pectatũ qd̾ in¬
ea est. Qui ergo ma¬
uult ẽẽ sine corpore. ñ¬
corpus sedcorruptiõs
eius ⁊ pondus odrtãi¬

Expanded text:
um. » Nemo enim.uxorem suam quia caro sua est. Nemo enim quia et si sanctus macerat odit, sed peccatum qea est. Qui ergo mavult esse sine corpore, ncorpus, sed corruptiones ejus et pondus odit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non erat qui ũq ẽ
uenit ĩ uirginẽm qui
ante ĩ uirgine erat ꝙͣ
creaurt elegit. quã ele¬
git creauit. attulit u¬
gimi fecunditatẽ. non

Expanded text:
ubi non erat qui ubique est: venit in Virginem, qui ante in virgine erat, quam creavit, elegit; quam eleat, creavit; attulit Virgini fecunditatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem sapĩe. qui illa tradurt. ido quia illa tra
quia traditioni humane nom̃ religionis appłi¬
tant. ut religio appelletur. cñ sit sacrilegium qr
qd̾ ꝯtra auctorẽ est: sacrilega m̃te ĩuentũ est. Si¬
mulata ergo ibi est religio ire udeãtur uera que¬
te. quia m̃tes inrt̾ra humiliat. ne erigantur ad
carnis. Sagina enĩ carnalis sensus ẽst traditioi
hũana. que hoc dicit sufficere. qd̾ carnis trad̾ pru

Expanded text:
rationem sapientiae qui illa tradunt. Ideo quia illa tradquia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, 194 cum sit sacrilegium, quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est. Simulata ergo ibi est religio ut videantur vera qute, quia mentes in terra humiliat, ne erigantur ad carnis. Sagina enim carnalis sensus est, traditio humana, quae hoc dicit sufficere quod carnis tradit pru
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ suam̾ que est ex rõne. q̃i diceret. quare
no magis elegit ad officium p̃dicationis uel
i. ut ꝑ noz alii laudent głiam eius. ut exemplo
qd ait. Non uos me elegistis s ego elegi uo. laus
aũt głie dei est cũ multi adquiruntur ad fidem.
sicut głia mediti ẽ: cũ młtq curat. Simus in qͣm¬

Expanded text:
luntatem suam, quae est ex ratione. Quasi dicat: Quare nos magis elegit ad officium praedicationis et id est ut per nos alii laudent gloriam ejus, ut exemplood ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Laus autem gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat. Simus, inq
Abbreviated transcription (Latin):
dei .i. p̾dicatorẽ uerita¬
tristare: quantũ ad
qua est quicquid ipse
ẽ ñ pot̃ ꝯtristari. cum¬
ip̃a sit eterna ⁊ incom¬
mirtabilis beatitudo

Expanded text:
d est praedicatorem veritatristare, quantum ad qua est quidquid ipse est, non potest contristari cuipsa sit aeterna et incommutabilis beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i malus sermo non¬
debet ꝓcedere de ore. S
⁊ hoc ẽ ꝙ ait. s siquis
sermo bonus est uã¬
lens ad eoificationẽ¬
fidei. ita oportune et

Expanded text:
 Malus sermo nondebet procedere de ore, sedet hoc est quod ait, sed si quis sermo bonus est lens ad aedificatifidei, ita optime et
Abbreviated transcription (Latin):
iuliane non extenderes etra gr̃am mercta uo¬
luntatis cum audias. Non est. uo .n. cur. s .m.¬
⁊ cucurrit quia misertus est d̾. Paratur enim
nichũ bom agebat. sȩd quia nicħ ageret si illa ñ
atq cursus. sed qr nichil pader nisi ille misere¬
atur. d̾s enim est qui oꝑatur ĩ nobis uelle. ⁊
oꝑari bonum. sed cum homo cred̾e ⁊ seꝑare non
possit nisi uelit. nec ꝑuenire ad paliam insi
uoluntate currat. qũo dicit. Non est uo .n. cur.¬
ñ sufficit sola uoluiitas hominis. si non sit ⁊̃
miscd̾ia dei. cui dicitur econtra. ñ sufficit etiã
mĩa dei. si nonsit uoluntas hoĩs. ac ꝑ hoc si rec
te est illud dictum qr id uoluntas hominis so¬
la non implet.cur non ⁊̃ a ꝯtrario recte dicitur
te dictum ĩtelligatur ut totum deo detur. qui
hoĩs uoluntatem bonam ⁊ p̾parat ad iuuandã
⁊ adiuuat p̾paratam. nolentẽ preuenit ut uelit¬
uolentẽ subsequitur. ne frustra uelit. cũ aũt di¬

Expanded text:
Juliane, non extenderes contra gratiam merita voluntatis, cum audias: Non est volentis  cucurrit, quia misertus est Deus. Paratur enim nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non atque cursus, sed quia nil potest, nisi ille misereatur. Deus enim est qui operatur in nobis velle et operari bonum, sed cum homo credere, vel sperare non possit, nisi velit, nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat, quomodo dicit, non est volennon sufficit sola voluntas hominis, si non sit et misericordia Dei. Cui dicitur econtrario, non sufficit etiam misericordia Dei, si non sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non etiam a contrario recte dicitur te dictum intelligatur, ut totum Deo detur qui hominis voluntatem bonam, et praeparat adjuvandam, et adjuvat pvolentem subsequitur ne frustra velit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
inscdia gratuita pre¬
parat quo uult. et
uocat. Igttur uelle
sed miserentis est dei
i. non est ex libero arbitrio hominis bonum
uolentis. uel oꝑantis ip̃a bona uoliuitas. uł
opatio. sed ex miscd̾ia dei qui ꝑ gr̃am apposi
liberi arbitrii uirib adimpleta. siue adini¬
plenda: Nonne aꝑtam ꝓtrilit apłs de graui¬

Expanded text:
icordia gratuita praeparat quos vult et vocat, igitur velle sed miserentis est Dei, id est non est ex libero arbitrio hominis bonum volentis, vel operantis, ipsa bona voluntas vel operatio est, sed ex misericordia Dei qui per gratiam appositliberi arbitrii viribus impleta sive adimplenda? Nonne apertam protulit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
alia littera. qiͣ quãuis dixerim ut sp̃u feruentes¬
sitis tamen non passim. ⁊ importune uiba dei in¬
geratis. sed tempori .i. oportunitati sitis seriuẽ
tis crẽdite uo impendere do. ⁊ in his sitis gauden¬
tes sꝑo ut non nisi et̾na speretis. ⁊ in de gaudeatĩ
Certi enĩ de firturis gaudent. qr sperant certissĩe
se accepturo.⁊ id̾o pacientes sunt intribulatiõi¬
tribulationib. ⁊ ud possitis mala pati sitis instan
uestra cõmunia facite ⁊ recipite sc̃o in hospicio

Expanded text:
asi dicat: Quamvis dixerim, ut spiritu ferventessitis, tamen non passim, et importune verba Dei ingeratis, sed tempori, id est opportunitati sitis servienttis, credite vos impendere Deo et in his sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideo patientes sunt in tribulationitribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantvestra communia facite, et recipite sanctos in hospitio
Abbreviated transcription (Latin):
ccatum. Quid ergo ege
ciliare potuit ut pet¬
catum ñ transiret ĩ
potuit auferre peccatum s auxit. siune naturat¬
ta est ppło que subintrauit ut hũndaret delit¬
tum. Nonne ergo id̾o dicit apłs usq ad legem pe¬
ccatum fuisse in mundo qd̾ deinceps in nemine
fu̾rt. sed quia ñ poterat ꝑlitt̾am legis auferri ꝙ
putaret libero arbitrio legẽ potusse sufficere. ⁊

Expanded text:
ccatum. Quid ergo egita reconciliare potuit ut peccatum non transiret in potuit auferre peccatum, sed auxit, sive naturata est populo, quae subintravit ut abundaret delictum. Non ergo ideo dicit Apostolus, usque ad legem peccatum fuisse in mundo quod deinceps in nemine fuerit, sed quia non poterat per litteram legis auferri quputaret libero arbitrio legem potuisse sufficere, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum mͥ indetuꝵ
sicut noĩe spetuli y-¬
maginẽ sigc̃auit.ita
nõie enigmatis siłi
mine siłitudines sig̃cate sunt. que ualent ad
ĩtelligend̾ deñ. licet obscure. Nũc enĩ ymagnies
culum est aĩa in cuiꝰ aliquomodo deũ cognoscimꝰ
s ĩ enigmate .i. obscure. Tunc aũt. iudebimu ᷤ
facie ad faciem .i. manifeste. a simili rectouul¬
tn est se ĩtuertiũ. Est enĩ quedam insio huiꝰ
tp̃ris. erit altera firturi. Ista est ꝑ fidem. Illa
erit ꝑ sp̃em. ⁊ nũc. ñ solum alii. s ⁊̃ ego ipse.
tẽ eẽ ad deũ. ubi xp̃c est. uel cognoscam sicut et
cognitus sum .i. sicut p̾scitus sũ cognosdere qͥ
modo est secretum.
Dunc autem

Expanded text:
ntum mihi videtur sicut nomine spemaginem significavit, ita nomine aenigmatis similmine similitudines significatae sunt, quae valent ad intelligendum Deum, licet obscure. Nunc enim imaginesaliquo modo Deum cognoscimus. Sed in aenimate, id est obscure, tunc autem videbimus facie ad faciem, id est manifeste, a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaedam visio hujus temporis, erit altera visio futuri. Ista est per fidem, illa erit per speciem. Et nunc, non solum alii, sed etiam ego ipse, tem esse ad Deum, ubi Christus est. Vel, cognoscam sicut et cognitus sum, id est sicut praescitus sum cognoscere, quod modo est secretum. Nunc autem.
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃m ita peccauerũt. ut extõicari ⁊ postea re¬
contiliari mereantur. Sicut agunt in om̃ibꝰ
eccłiis illi qui ꝓpͥe penitentes appellantur. Est
⁊̃ penrtentia bonoꝵ ⁊ hũilium fidelium pene
cotidiana ĩ qua pec̾tora tundimus dicentes.
dimitte nobis debita nr̃a.⁊ c̃. Non ea nobis
ĩ bapmno. s illa que hũane fragilitati quãius
parua tam̃ crebra surrepunt. que si collecta ꝯͣ
no fuerint: ita nos grauabunt. ⁊ oppͥment
sicut unũ aliquid grande peccatũ. Quid enĩ
int̾ est ad naufragium aĩo grandi fluctu na¬
submergatur. Id̾o ieumia ⁊ elemosine. or̃ones. ĩ¬
intentiam ñ cessamus. hũiliantes aĩas nr̃as ⁊

Expanded text:
m ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui proprie paenitentes appetiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectora tundunt, dicentes: Dimitte nobis debita, etc. . Non enim nobismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu nasubmergat? Ideo jejunia, et eleemosynae, et orationes inenitentiam non cessamus, humiliamus animas nostras
Abbreviated transcription (Latin):
ammositates ĩ repe¬
titione reꝵ. ⁊ ultioe
dissensiones .i. odia
inde orta. Susurratõ¬
nes cum latenter sẽ
odit. inflationes. ut
ĩflabantur illi q̃ui
maiora dona hẽbãt
Seditiones .s. tumł¬
tus ad pugnam ne
me deus .i. affligat
me apud noz cum ne¬
nero ad uo ita qd ⁊
lugeam multos ex
his qui post bap̃m
ante eplam pͥmani
peccauerunt.⁊ ñ ege
luxuria ꝯtra naturã
⁊ formcatõe que fit
cerunt. Nota qd̃ art
ñ sufficit mores ĩ me¬
lius cõmutare.⁊ a fa

Expanded text:
mositates in repetitione rerum et ultione, dissensiones, id est odia inde orta, susurrationes, cum latenter semiodit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora dona habebant, seditiones, tumultus ad pugnam. Neme Deus, id est affligat me, apud vos, cum venero ad vos, ita quod et lugeam multos ex his qui post baptismum ante epistolam primam peccaverunt, et non egeluxuria contra naturam et fornicatione, quae fit cerunt. Nota quod aitnon sufficit mores in melius commutare, et a fa
Abbreviated transcription (Latin):
enim quidam erant
⁊ qͣi ad nobilitatẽ iu
mixti qui dicebãtur
pharisei. Nam d̾r hoc
u̾bum quasi segrega¬
tionẽ int̾ptari. Sicut
latine egregius d̾r qͣr
a grege seꝑatus. ⁊ fin
scd̃m emuilatõem .i.¬
dilectionẽ legis perse¬
q̃ns eccłiam dei. quic
enĩ erat qd legi mee uidẽtur ad
u̾sarium impacient᷑ ferebam acriẽ
ꝑsequebar. hec apud uideo erat nobilitas. S

Expanded text:
i quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judmisti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum quasi segregationem interpretari: qui sicut Latine egregius dicitur, quasi a grege separatus. Et fui secundum aemulationem,dilectionem legis, persequens Ecclesiam Dei. Quidquid enim erat quod legi meae adversarium videretur impatienter ferebam, acriter insequeb
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pectĩs. ꝑ xp̃m enĩ creatura que ꝓpeccis aliena¬
ta erat ab anctore ⁊ frã captiuã est siberata ꝙ̃
pat̾ de celo misit ad t̾ras neopus eius periret.
ꝓ quib lib̾andis ⁊ adiuuandis xp̃c uenit. mor¬
tuus est ⁊ resurrexit. Mortuus enim ẽ ut mor¬
tuo pecc̃is lib̾et a pectatis. dũ uixit uuius salu

Expanded text:
 Christum enim creatura, quae pro peccato alienata erat ab auctore, et facta captiva, est liberata, quem Pater de coelo misit ad terras, ne opus ejus periret, pro quibus liberandis et adjuvandis, Christus venit, mortuus est, et resurrexit. Mortuus enim est ut mortuos in peccatis liberet a peccatis, dum vixit, vivus salu
Abbreviated transcription (Latin):
M. gnabunt cum illo ita ut¬
A sint ĩ regno eius. ⁊ sint ⁊̃
illi regnum eiꝰ. quia ⁊ aĩe pioꝵ mortuoꝵ nõ
seꝑantur ab eccł̃ia que ⁊̃ nunt est regnum xp̃i
qui regnat nũc cum xp̃o eccłia ĩ uiuis ⁊ mor¬
a eoꝵ in cõmunicatõe corporis xp̃i. ergo fideles ⁊̃
defuncti m̃bra sunt eius. Id̾o ergo. mor. est. et
resur. ut ostend̾etur dominus atq uidex. uno
⁊ mortuoꝵ. uel ita ut mors ⁊ in. mistice accipi¬

Expanded text:
gnabunt cum illo, ita ut sint in regno ejus, et sint etiam illi regnum ejus, quia et animae piorum mortuorum non separantur ab Ecclesia, quae etiam nunc est regnum Christi, quia regnat nunc ia eorum in communicatione corporis Christi. Ergo fideles etiam defuncti, membra sunt ejus. Ideo ergo mortuus est, et resurrexit, ut ostenderetur Dominus atque judex vivorum et mortuorum. Vel ita, ut mortuos et vivos mystice accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfidis qd ⁊̃ illumĩare
potes eos qui ĩ tenebͥ
sunt cecos ⁊ ĩtenebris
existentes dicit gẽtiles
qui ⁊ rõne pͥuati ceci
fiunt. ⁊ siquid sciunt
tñ intenebris sunt.⁊
ꝯfidis te eẽ eruditorem

Expanded text:
fidis quod etiam illuminare potes eos qui in tenebris sunt. Caecos et in tenebris existentes dicit gentiles, qui et ratione privati caeci sunt, et si quid sciunt tamen in tenebris sunt. Et confidis te esse eruditorem
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quia sensum legis
qui est de ĩcarnatione
quare alii denm. in ho¬
norerit. ⁊ uere. Nomẽ
eium dei hodie bialphe¬
matur ꝑ uo int̾. gen.¬

Expanded text:
 quia sensum legis qui est de incarnatione quare alii inhonorent. Et vere. Nomen enim Dei, hodie blasphmatur per vos inter gen