comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titutos. ur̃i ñ rebaptirauer̃t. Quid sola in uob p̃ualet
animositas: Aliquando attendatur: aliquando
audiat᷑ et ueritas. Quid imiciuntur manissime ne¬
bulȩ dilationis date: Non ipsis data ẽ: de quib dic¬
tum ẽ: damnatos ẽẽ cognoscite. De quib etiam p̃dic¬
tum ẽ. quales fuerint. quid fecerint. cur eos oportue¬
rit sine dilatione damnari. qͦd scilicet maximnianũ
impositis manib p̃sentes ordinauerunt. Hoc ẽ. enĩ
qd significarũt dicendo qd̃ funesto oꝑe ꝑditionis
uas sordidum collecta feculentia glutinauerint. Ilł
autem data ẽ:dilatio qui ordinationi maximiani
ñ int̾fuerunt: quamuis in eiꝰ societate atq scismate
constituti. tantũ quia manusei qd absentes fuerãt
ñ imposuer̃t. Sic enima damnatis ordinatorib eius.
eadem concilii sententia distingunt᷑. Nam cũ dixis¬
sent illos quoꝵ et nomina conscripser̃t. damnatos

Expanded text:
titutos uestri non rebaptizauerunt. Quid sola in uobis praeualet titutos uestri non rebaptizauerunt. Quid sola in uobis praeualet animositas? aliquando adtendatur, aliquando audiatur et ueritas. quid iniciuntur inanissimae nebulae dilationis datae? non ipsis data est, de quibus dictum est: damnatos esse cognoscite, de quibus etiam praedictum est quales fuerint, quid fecerint, cur eos oportuerit iam sine dilatione damnari, quod scilicet Maximianum inpositis manibus praesentes ordinauerunt; hoc est enim quod significarunt dicendo, quod funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerint. illis autem data est dilatio, qui ordinationi Maximiani non interfuerunt quamuis in eius societate atque schismate constituti. tantum quia manus ei, quod absentes fuerant, non inposuerunt. sic enim a damnatis ordinatoribus eius eadem concilii sententia distinguntur. nam cum dixissent illos — quorum et nomina conscripserunt — \'damnatos
Abbreviated transcription (Latin):
nis plurimos cathena sacrilegii. Ibi erat uenenũ aspi¬
dum sub labus eoꝵ. ibi eoꝵ os maledictione et amari¬
tudine: plenum. ibi ueloces pedes eorum ad effunden¬
dũ sanguinem. ibi contricio et infelicitas in uns eoꝵ
ibi uiam pacis ñ cognoscebant. nec erat timordi ante
ocłos eoꝵ. ibi iacebant abscisa m̃bra. que pestifera pu¬
tredo ita corruꝑat. ut plus haberet in abscisione so¬
laminis.ꝙͣ. in remissione medicaminis. Ibi erant fa¬
mosi criminis rei. uictorianꝰ carcabianensis. & cum
eundẽ maximianũ p̃sentes ordinauerant. hoc est
funesto oꝑe ꝑditionis. uas sordidum collecta feculen¬
tia glutinauerant. ubi tanto facinori tanquã illicito
incestin clerici carthaginis lenocinum p̃buer̃t. Taleᷤs
ministri sacram̃toꝵ. ñdũ correcti. nondũ uob reddi¬
ti ac restituti. in scismate maximiam baptirauer̃t.
post tales ministros sacram̃toꝵ correctos. redditos. res¬

Expanded text:
nis plurimos catena sacrilegii, ibi erat uenenum aspinis plurimos catena sacrilegii, ibi erat uenenum aspidum sub labiis eorum, ibi eorum os maledictione et amaritudine plenum, ibi ueloces eorum pedes ad effundendum sanguinem, ibi contritio et infelicitas in uiis eorum, ibi uiam pacis non cognoscebant nec erat timor dei ante oculos eorum, ibi iacebant abscisa membra, quae pestifera putredo ita corruperat, ut plus haberet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, ibi erant famosi criminis rei Uictorianus Carcabianensis et ceteeundem Maximianum praesentes ordinauerant, hoc est funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerant, ubi tanto facinori tamquam inlicito incestui clerici Carthaginis lenocinium praebuerunt. tales ministri sacramentorum nondum correcti, nondum uobis redditi ac restituti in schismate Maximiani baptizauerunt, post tales ministros sacramentorum correctos redditos res
Abbreviated transcription (Latin):
dicis restituerent᷑. ubi erant. ibi sacram̃ta celebrabãt.
ibi baptirabant. et ut uerbis illius plenarii conci¬
lii magis utar. ibi uiꝑei seminis noxios partus tar¬
do calore uaporabant. ibi publici facinoris et parri¬
cidii sui fȩta scelerum uota gignebant. ibi parturi¬
ebant iniusticiam. concipiebant laborem. et parie¬
bant iniquitatem. Ibi iam ñ confusa criminũ sil¬
ua. nomina eorũ designabant᷑ ad penam. ibi eis in
dulgenti fune dum clementie dimitteret᷑ linea. ĩa
causa qͦs puniret inuenerat. Illuc eoꝵ tanquam in
asꝑos scopulos ueridica unda naufraga membra ꝑ¬
iecerat. eorum ꝑeuntium ibi erant littora egyptioꝵ
exemplo funebris plena. nec ipsam inuenientium
sepulturã. Ibi ñ solum maximianũ fidei emulum.
ueritatis adulterũ. eccłie matͥs inimicũ. dathe. cho¬
fulm̃ excusserat. nec solũ mors iusta sui sceleris con¬
demnabat: s: etiam trahebat ad consortium crimi¬

Expanded text:
dicis, restituerentur, ubi erant ibi sacramenta celebrabant, dicis, restituerentur, ubi erant ibi sacramenta celebrabant, ibi baptizabant et, ut uerbis illius plenarii concilii magis utar, ibi uiperei seminis noxios partus tardo calore uaporabant, ibi publici facinoris et parricidii sui feta scelerum uota gignebant, ibi parturiebant iniustitiam, concipiebant laborem et pariebant iniquitatem, ibi iam non confusa criminum silua nomina eorum designabantur ad poenam, ibi eis in indulgentiae fine, dum clementiae dimitteretur linea, iam causa quos puniret inuenerat, illuc eorum tamquam in asperos scopulos ueridica unda naufraga membra proiecerat, eorum pereuntium ibi erant litora Aegyptiorum exemplo funeribus plena, nec ipsam inuenientium sepulturam, ibi non solum Maximianum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Cofulmen excusserat nec solum mors iusta sui sceleris condemnabat, sed etiam trahebat ad consortium crimi
Abbreviated transcription (Latin):
mum datum ur̃os ausos ñ fuisse rescindere. qui
homines baptiratos in ȩccłiis quas in gr̃a dñi ꝓpͥo
labore apli ꝓpagarunt.ñ dubitant .xp̃ianos nega¬
re: exufflare: rebaptirare.Tu dicis. tu scribis.ecce te
ipsum audi. lege te ip̃sum. Tu inquã dicis. tu scribis.
in eos om̃s qui in maximiam scismate ꝑstitissent.
contracto a ur̃is concilio ꝓlatam ẽe sententiam. Tu
dicis. tu scribis. hac sententia consensu omniũ con¬
firmata. placuisse tam̃ dilationẽ temporis dari.
intra qd̃ si quis corrigi uoluisset innocens habere¬
tur. Tudicis. tu scribis. ñ solum duos inde qͦs me¬
moro. s: multos alios purgatos atq: in nocentes se
ur̃e eccłiȩ reddidisse: Tu dicis. tu scribis. ideo eorũ
baptisma ñ debuisse rescindi. quia intra diem p̃
mala. homo cordate.homo litterate. isti in quos
ꝓpcerea ẽ. illa ꝓlata sententia. quia sicut ipse dicis
in maximiani scismate ꝑsistebant. antequã sicut

Expanded text:
mum datum vestros ausos non fuisse rescindere, qui mum datum vestros ausos non fuisse rescindere, qui homines baptizatos in Ecclesiis quas in gratia Domini proprio labore Apostoli propagaverunt, non dubitant christianos negare, exsufflare, rebaptizare. Tu dicis, tu scribis; ecce te ipsum audi, lege te ipsum. Tu, inquam, dicis, tu scribis, in eos omnes qui in Maximiani schismate perstitissent, contracto a vestris concilio prolatam esse sententiam. Tu dicis, tu scribis, hac sententia consensu omnium confirmata placuisse tamen dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur; tu dicis, tu scribis non solum duos inde quos memoro, sed multos alios purgatos atque innocentes se uestrae ecclesiae reddidisse; tu dicis, tu scribis ideo eorum baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem pramala, homo cordate, homo litterate? isti, in quos propterea est illa prolata sententia, quia, sicut ipse dicis, in Maximiani schismate persistebant, antequam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ reddiderunt. Quo uerbo me adiuuas. qͦ uerbo
mecum asseris ueritatem. caligineq illam quã co¬
nabaris offundere discutis. Cum enim dicis eos se
ȩccłiȩ reddidisse. ꝓculdubio fateris eos extra eccłiam
fuisse: Ubi gͦ antequã se eccłiȩ redderent fuerũt: ibi
Ab hoc inexplicabili implicam̃to dum te conaris
euoluere: rursus inuolueris. Dicis enim ideo eorũ
baptisma ñ debuisse rescindi: quia intra diem p̾sti¬
tutum restituti: ꝑemptoria sententia ñ tenerentur.
Quomͦ gͦ dicis ante diem restitutionis ñ fuisse ab ec¬
cłia separatos. qͦs ante diem dilatiomis confiteris eccłie
restitutos: Si homines sumꝰ. si qualemcũq ratio¬
nem. si sensum habemꝰ humanum. si ñ pecora pecori¬
bus. si ñ ligna et lapides lignis et lapidib loquimͦ.
ñ meis tantum s ipsis etiam tuis u̾bis eminet. appa¬
ret. elucet in maximiani sacrilego scismate baꝑtis¬

Expanded text:
ecclesiae reddiderunt. quo uerbo me adiuuas, quo uerbo ecclesiae reddiderunt. quo uerbo me adiuuas, quo uerbo mecum asseris ueritatem caliginemque illam, quam conabaris offundere, discutis. cum enim dicis eos se ecclesiae reddidisse, procul dubio fateris eos extra ecclesiam fuisse. ubi ergo antequam se ecclesiae redderent fuerunt, ibi ab hoc inexplicabili inplicamento dum te conaris euoluere, rursus inuolueris. dicis enim ideo eorum baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenQuomodo ergo dicis, ante diem restitutionis non fuisse ab Ecclesia separatos, quos ante diem dilationis confiteris Ecclesiae restitutos? Si homines sumus, si qualemcumque rationem, si sensum habemus humanum, si non pecora pecoribus, si non ligna et lapides lignis et lapidibus loquimur, non meis tantum, sed etiam ipsis tuis verbis eminet, apparet, elucet, in Maximiani sacrilego schismate Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
concilii dilationem temporis dari. intra qd̾ siquis
corrigi uoluisset innocens haberet᷑. Hec dicens sic¬
cine contra te ipsum sensus claudis. ut ñ adu̾tas
meruer̃t. quia maximiano sociabantur.anteqũa
se intra dilationis tempus corrigerent. in eodem
scismate consistebant: Ibi gͦ etiam baptirabant.
Obsecro te quid inanem caliginem ꝑspicuis rebus
aspgis. quam rursus tuorum uerboꝵ ñ minore ꝑ¬
spicuitate disꝑgis. Dico enim p̃textatũ et felicianũ
maximniani ordiatores in eo qd̃ commiser̃t sacri¬
lego scismate baptizasse: et ab eis baptiratos cum
eis ẽẽ. susceptos. ñ rescisso baptismate qͦd in scisma¬
te dederunt. qͦd sacrilegi ministrauerant. qͦd ore ma¬
ledictione pleno. qͦd labiis cum ueneno aspidũ con¬
secrauerant. Talia quippe in eos dicunt᷑. ea senten¬
tia quam in eos om̃s ꝓlatam ẽe ñ negas. Hic tu res¬
pondes. qͦd ñ solũ duo isti qͦs memoro. s etiã multi alii
purgati. atq innocentes intra diem dilationis se

Expanded text:
ilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. haec dicens sicine contra te ipsum sensus claudis, ut non aduertameruerunt, quia Maximiano sociabantur. antequam se intra dilationis tempus corrigerent. in eodem schismate consistebant? ibi ergo etiam baptizabant. obsecro te: quid inanem caliginem perspicuis rebus aspergis, quam rursus tuorum uerborum non minore perspicuitate dispergis? dico enim Praetextatum et Felicianum Maximiani ordinatores in eo quod commiserunt sacrilego schismate baptizasse et ab eis baptizatos cum eis esse susceptos non rescisso baptismate, quod in schismate dederant, quod sacrilegi ministrauerant, quod ore maledictione pleno, quod labiis cum ueneno aspidum consecrauerant. talia quippe in eos dicuntur ea sententia, quam in eos omnes prolatam esse non negas. Hic tu respondes, quod non solum duo isti quos memoro, sed etiam multi alii purgati atque innocentes intra diem dilationis se
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dictum ẽ: p̃ualebit dñs aduersus eos. et ext̃mina¬
bit om̃s deos gentium t̾re: in eo qͦd positum ẽ: p̃ualebit.
satis ostenditur etiam hoc p̃nunciatum quod pagani
prius oppugnaturi eẽnt ȩccł̃iam. nomenq xp̃ianum
quantum ualerent impugnaturi. uł ꝑsequuturi. ut¬
si fieri posset de t̾ra om̃ino deleretur. Et quia eos paci¬
entia martyrum. et magnitudine miraculoꝵ erat su¬
peraturꝰ. et consequente fide popłorum. ideo sic dictum
pugnando illi resisterent. Unde et in psalmo ita pro¬
phetatum ẽ. Ut quid fremuerunt gentes. et popłi me¬
ditati sunt inania: Astiterunt reges terre. & princi¬
pes conuener̃t in unum adu̾sus dñm. et adũsus xp̃m

Expanded text:
um est: praeualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppugnaturi essent ecclesiam nomenque christianum, quantum ualerent, persecuturi, ut, ssi fieri posset omnino de terra deleretur: et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum erat superaturus, et consequente fide populorum, ideo sic dictum pugnando illi resisterent. Unde et in Psalmo ita prophetatum est: Utquid fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, a
Abbreviated transcription (Latin):
tirauerunt. et simul baptizatores et baptirati ad eccłiã
redeuntes. nec illi honores qͦs extra gesserant. nec illi
baptisma qͦd extra acceꝑant amiserunt. Et tu quide
quantũ potusti in causa mala caute loquutus es:
ut diceres. placuit tam̃ decreto concilii dilationem

Expanded text:
tizauerunt et simul baptizatores et baptizati ad ecclesiam tizauerunt et simul baptizatores et baptizati ad ecclesiam redeuntes nec illi honores quos extra gesserant nec illi baptisma quod extra acceperant amiserunt. Et tu quidem, quantum potuisti in causa mala, caute locutus es, ut diceres: placuit tamen decreto concilii dilationem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ fortassis te arguant. rep̃hendant. qd̾ talia u̾ba
incaute posueris. Est qͦd te adu̾sus eos maxime mu¬
niat. ac tuã tristiciam consoletur: Nam et ipsi in cius¬
dem concilii decreto talia posuerunt. Unde si nobis lec¬
to isto opusculo nr̃o ita respondere uoluerint. qͦd eis
ñ p̃iudicent u̾ba laici sin. uerba ipsorũ continuo re¬
citabimꝰ. Eos aut̃e inquiunt qͦs sacrilegi surculi ñ pol¬
luere plantaria. hoc ẽ. qui a maximiani capite ꝓpͥ
as manꝰ uerecundo fidei pudore retraxerunt: ad ma¬
trem eccłiam redire ꝑmisimꝰ. Cum enim dicitur. isti
qͦs ad matrem eccłiam redire ꝑmisistis. antequam
redirent: ubi erant: Similit urgent᷑. ac cu paulo an¬
te. uerba te positis urgebaris. Ubi enim cos fuisse res¬
pondebunt. nisi in scismate maximian: S: ubi uo¬
lũit eos fuisse: contendant. Certe qui ad eccł̃iam redi¬
re ꝑmissi sũt: in eccłia ñ fuer̃t. Ergo extra eccłiam bap¬

Expanded text:
tamen fortassis te arguant, te reprehendant, quod talia verba tamen fortassis te arguant, te reprehendant, quod talia verba incaute posueris. Est quod te adversus eos maxime muniat, ac tuam tristitiam consoletur. Nam et ipsi in ejusdem concilii decreto talia posuerunt. Unde, si nobis lecto isto opusculo nostro ita respondere voluerint, quod eis non praejudicent verba laici sui, verba ipsorum continuo recitabimus. Eos autem, inquiunt, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capiteias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. cum enim eis dicitur: \'isti, quos ad matrem ecclesiam redire permisistis, antequam redirent, ubi erant?\', similiter urgentur ac tu paulo ante uerbis a te positis urgebaris. ubi enim eos fuisse respondebunt nisi in schismate Maximiani? sed ubi uolunt eos fuisse contendant: certe qui ad ecclesiam redire permissi sunt in ecclesia non fuerunt. ergo extra ecclesiam bap
Abbreviated transcription (Latin):
diem p̃stitutũ restituti fuissent ubi erant. quid ali¬
ua uos res ipsa respondere compellit. nisi in scisma
Ibigͦ baptirauert̃ eos in quib ad uos simul inde ue¬
mentib baptismum.xp̃i ñ ausi estis rescindere. qͥa
coacti estis agnoscere: Unde ipso facto ur̃o. oꝑe ur̃o. iu
agnoscendum ẽẽ baptismum. xp̃i. etiã si extͣ eccłiam
datus fuerit. et ideo nos hoc pie cognoscere in ur̃is.
uerba posuisse: que hanc ueritatem nimisurgerent.
qm dixisti factum ẽ: ut se ecclie reddidissent: et ante
diem p̃stitutum restituti ꝑemptoria sententia ñ tene¬
rentur. ut responderetur tibi. quomͦ se ȩccliȩ reddide¬
runt. quomͦ eidem restituti sunt. si ab ea ñ erant seꝑa¬
tiꝰ. Aut si scꝑati erant. quomͦ baptirabant: S. quid
aliud diceres. nisi qd ab eis audieras quos consuliisti.
cum exhac causa litteris meis ualde ꝑmoueris: Et

Expanded text:
diem praestitutum restituti fuissent, ubi erant; quid alidiem praestitutum restituti fuissent, ubi erant; quid aliud vos res ipsa respondere compellit, nisi, In schismIbi ergo baptizaverunt eos, in quibus ad vos simul inde venientibus Baptismum Christi non ausi estis rescindere, quia coacti estis agnoscere. Unde ipso facto vestro, opere vestragnoscendum esse Baptismum Christi, etiamsi extra Ecclesiam datus fuerit; et ideo nos hoc pie cognoscere in vestris, rte poenitet talia te verba posuisse, quae hanc veritatem nimis urgerent, quoniam dixisti, Factum est ut se Ecclesiae reddidissent, et ante diem praestitutum restituti, peremptoria sententia non tenerentur: ut responderetur tibi, Quomodo se Ecclesiae reddiderunt, quomodo eidem restituti sunt, si ab ea non erant separati? aut si separati erant, quomodo baptizabant? Sed quid aliud diceres, nisi quod ab eis audieras, quos consuluisti, cum ex hac causa litteris meis valde permovereris? et
Abbreviated transcription (Latin):
capite: ꝓprias manus uerecundo fidei pudore re¬
traxerunt: ad matrem eccliam redire ꝑmisimꝰ. Quid
planius. quid distinctiꝰ. qͥd aꝑtius: Illos dicunt fa¬
mosi criminis reos. qui funesto oꝑe ꝑditionis. uas
sordidum collecta feculentia glutinar̃t. damnatos
ẽẽ. cognoscite: Hos autem dicunt qͦs sacrilegi surcu¬
li ñ polluere plantaria. hoc ẽ. qui a maximiani ca¬
pite ꝓprias manus uerecundo fidei pudore retraxe¬
rũt: ad matrem eccłiam redire ꝑmisimꝰ. Et quia ex
ilł damnatis duo postea saluo honore suscepti sunt.
ñ inuenit᷑ hoc quẽadinodum defendat᷑. nisi ut om̃i¬
b dicat᷑ dilatio fuisse concessa.S. concessa sit om̃ib. Nẽ¬
pe quotqͦt ad uos ab illo scismate redier̃t. anteꝗͣ redi¬
rent illic fuer̃t. illic baptuauerunt. inde ad uossine
destructione sui honoris et baptisini redeuntes: si
frons adsit ora ur̃a clauser̃t. Cum enim querimꝰ an¬
tequã se sicut ipse dixisti eccłiȩ reddidissent. et ante

Expanded text:
capite proprias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. quid planius, quid distinctius, quid apertius? illos dicunt famosi criminis reos, qui funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, damnatos esse cognoscite, hos autem dicunt, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est qui a Maximiani capite proprias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. et quia ex illis damnatis duo postea saluo honore suscepti sunt, non inuenitur hoc quemadmodum defendatur, nisi ut omnibus dicatur dilatio fuisse concessa. Sed concessa sit omnibus. nempe quotquot ad uos ab illo schismate redierunt, antequam redirent, illic fuerunt, illic baptizauerunt, inde ad uos sine destrufrons adsit, ora vestra clauserunt. Cum enim quaerimus, antequam se, sicut ipse dixisti, Ecclesiae reddidissent, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
certe ñ queris. utrum fiat meliꝰ ꝑ iustum ministrũ
an ꝑ iniustum. q̃m ñ ideo ẽ. baptismꝰ melior quem
dedit primianꝰ scđm uos iustus. quã ille quem dedit
felicianꝰ iniustus. Certe iam intelligere cogeris. quo¬
mͦ apłs dixerit. neq qui plantat ẽ. aliquiad. neq qui
rigat: s: qui incrementũ dat ds. teq frustra dixisse
recolis. sic̃ qui plantat et rigat ñ nisi colonꝰ diligens
et fidelis inquiritur. sic etiã in sacramento baptisma¬
ni ñ nisi iustissim̃oꝑarius approbat᷑. Ecce nec diliges¬

Expanded text:
certe non quaeris, utrum fiat melius per iustum ministrum certe non quaeris, utrum fiat melius per iustum ministrum an per int iustum, quoniam non ideo est baptismus melior quem dedit Primianus secundum uos iustus, quam ille quem dedit Felicianus iniustus. certe iam intellegere cogeris, quomodo apostolus dixerit: neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus, teque frustra dixisse recolis: sicut qui plantat et rigat non nisi colonus diligens et fidelis inquiritur, sic etiam in sacramento baptismatis non nisi iustissimus operarius adprobatur. ecce nec dilige
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. ne ꝓpt̾ malos dispensatores. ñ tam̃ suorum s.
dñicoꝵ sacramentoꝵ. qͦs necesse ẽ. usq ad tempus
uentilationis areȩ dñice commisceri. deseratur ipsa
unitas frum̃torũ. Scisma autem facere ab unitate
xp̃i. aut eẽ in scisiate: ꝓfecto malum ẽ. & magnum
malũ. nec omnino fieri potest ut xp̃c det scismati¬
coñ fidem s sacrilegum errorem. aut in xp̃o radice
scismaticꝰ fixerit. aut scismatico sit xp̃c origo uł caput.
et cam̃ baptismum.xp̃i si dederit. datum erit. si ac¬
ceꝑit acceptum erit. ñ ad uitam et̾̃nam.s ad penã
et̃nam. si in eo sacrilegio ꝑseuerauerit. ñ in malum
conuertendo bonum qd̾ ħt: s: malo suo bonum ha¬
bendo.quandiu malus habet. Queris forte ut hoc
ꝓbem. quid aliud tibi dicam. nisi qͦd hoc oꝑe institus:
Bagaiense decretum lege: p̃textatum et felicianum
lecti sunt: nec illi degradati. nec illi rebaptirati. Iã

Expanded text:
actamus, ne propter malos dispensatores non tamen suorum, sed actamus, ne propter malos dispensatores non tamen suorum, sed dominicorum sacramentorum, quos necesse est usque ad tempus uentilationis areae dominicae commisceri, deseratur ipsa unitas frumentorum. schisma autem facere ab unitate Christi aut esse in schismate profecto malum est et magnum malum, nec omnino fieri potest, ut Christus det schismatico non fidem, sed sacrilegum errorem. aut in Christo radicem schismaticus fixerit aut schismatico Christus sit origo uel caput, et tamen baptismum Christi si dederit datum erit, si acceperit acceptum erit, non ad uitam aeternam, sed ad poenam aeternam, si in eo sacrilegio perseuerauerit non in malum conuertendo bonum quod habet, sed malo suo bonum habendo quamdiu malus habet. Quaeris forte ut hoc probem. quid aliud tibi dicam nisi quod hoc opere institui? Bagaiense decretum lege, Felicianum et Praetextatum lecti sunt, nec illi degradati nec illi rebaptizati. iam
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͦd melior in illo baptismꝰ fieret. quanuis nega¬
re ñ audeas ipsum hominem fieri potuisse meliorẽ:
hoc enim et ipso facto iudicastis.quandoquidem
illos om̃s qͦs felicianꝰ & p̃textatus in damnato et de¬
testato a uob̾ sacrilegio scismatis baptirarunt. cũ ill
ad uos redeuntib sine ulla destruc tione uł repeti¬
cione baptismi suscepistis. Si autem qd̃ dixisti. Sed
querimꝰ ꝑ quem meliꝰ fiat. comparatiuum gradũ
ꝓpositiuo posuisti. sic dicens. querimꝰ ꝑ quem meliꝰ
fiat. acsi diceres. querimꝰ ꝑ quẽ bene fiat. uolens in¬
telligi ꝑ malũ ministrum male fieri. ñ te u̾bo urge¬
o.s. admoneo te potius dicere debuisse. querimꝰ ꝑ quẽ
fiat. quam querimꝰ ꝑ quẽ bene fiat. quasi posset fie¬
ri. ut ñ bene. xp̃c det fidem. ñ bene sit xp̃c origo. caput
q: xp̃iani: ñ bene radix figatur in xp̃o. Aut eñ ñ
fit. aut sifit. ꝓculdubio bene fit. Ueruntam̃ ista te¬

Expanded text:
cere, quod melior in illo baptismus fieret, quamuis negacere, quod melior in illo baptismus fieret, quamuis negare non audeas ipsum hominem fieri potuisse meliorem? hoc enim et ipso facto iudicastis, quandoquidem illos omnes, quos Felicianus et Praetextatus in damnato et detestato a uobis sacrilegio schismatis baptizarunt, cum illis ad uos redeuntibus sine ulla destructione uel repetitione baptismi suscepistis. si autem, quod dixisti: sed quaerimus per quem melius fiat fiat, conparatiuum gradum pro positiuo posuisti, sic dicens: quaerimus per quem melius fiat, ac si diceres: \'quaerimus per quem bene fiat\', uolens intellegi per malum ministrum male fieri, non te uerbo urgeo, sed admoneo potius te dicere debuisse: \'quaerimus per quem fiat\' quam: \'quaerimus per quem bene fiat\', quasi posset fieri, ut non bene Christus det fidem, non bene sit Christus origo caputque christiani, non bene radix figatur in Christo. aut enim non fit aut, si fit, procul dubio bene fit. Uerumtamen ista tr
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑.alium eligat. quem salubrit᷑ imitet᷑. Certus ẽ. eñĩ
sacramenti sc̃itate puniri: si indigne acceꝑit.si male
usus fuerit. si ñ ei conuenient̃ & congrue uixerit. Nã
quero abste. si forte quem primianꝰ in ur̃a communi¬
one baptirauit pessime uiuat. quem uͦ felicianus in
marimian scismate bapticauit optime uiuat. cuni¬
nam eorum patere existimas regnũ di. utrum ei
quem baptirauit scđm te bonꝰ malum. an ei qui
baptirauit scđm bagaiense concilium sacrilegus
religiosum. S forte dicis. et uerum dicis: ñ potest
ẽẽ religiosus in scismate constitutus. Assentio. Ue¬
runtam̃ potest ẽẽ. in ur̃a commumone sacrilegus
uł occultus a primiano quem religiosum creditis
baptiratus. Porro si ille quem felicianꝰ in cathena
sacrilegii baptirauit. relicto scismatis sacrilegio ec¬
cłiastica communione corrigeret᷑. nunqͥd audes di¬

Expanded text:
zetur, alium eligat quem salubriter imitetur. certus est enim zetur, alium eligat quem salubriter imitetur. certus est enim sacramenti sanctitate puniri, si indigne acceperit, si male usus fuerit, si non ei conuenienter et congrue uixerit. Nam quaero abs te: si forte, quem Primianus in uestra communione baptizauit, pessime uiuat, quem uero Felicianus in Maximiani schismate baptizauit, optime uiuat, cuinam eorum patere existimas regnum dei, utrum ei, quem baptizauit secundum te bonus malum, an ei, quem baptizauit secundum Bagaiense concilium sacrilegus religiosum? sed forte dicis et uerum dicis: \'non potest esse religiosus in schismate constitutus. assentio. uerumtamen potest esse in uestra communione sacrilegus uel occultus a Primiano, quem religiosum creditis, baptizatus. porro si ille, quem Felicianus in catena sacrilegii baptizauit, relicto schismatis sacrilegio ecclesiastica communione corrigeretur, numquid audes di
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o etiã ꝑ colonũ reꝓbum. s meliꝰ ꝑbonũ. Potest
ꝑ primianũ. Parua itaq int̃ nos in hacre. aut for¬
tasse nulla dissensio ẽ: Nam et ego dico. meliꝰ ꝑ bonũ
ministrum quã ꝑmalũ dispensari sacram̃ta diuina.
Uerum hoc ꝓpt̃ ꝓpt̃ ipsũ ininistrũ meliꝰ ẽ. ut eis rebus
qͣs ministrat uita & morib congruat. ñ ꝓpt̾ illũ. qui
etiã si incurrerit in ministrũ malum dispensantem
ueritatem. securitatem accipit a dno suo monente ac
dicente.que dicunt facite. q̃ autẽ faciunt facere noli¬
te.dicunt enim et ñ faciunt. Addo etiam ad hoc ẽẽ
meliꝰ. ut ille cui ministrat᷑: ministri boni ꝓbitatẽ ac
sc̃itat̾ẽ diligendo faciliꝰ imitet᷑. S: ñ ideo ueriora et sanc¬
tiora sunt quȩ ministrant᷑. quia ꝑ meliorem ministr̃a¬
tur. Illa nanq ꝑse ipsa uera et sc̃a sunt. ꝓpt̾ d̾m uerũ
& scm̃ cuiꝰ sunt. Et ideo fieri pocest. ut accedens ad soci¬
etatem popłi di. alium inueniat. a quo facile bapti¬

Expanded text:
 potest per Primianum. Parua itaque inter nos in hac re aut fortasse nulla dissensio est. nam et ego dico melius per bonum ministrum quam per malum dispensari sacramenta diuina, uerum hoc propter ipsum ministrum melius est, ut eis rebus, quas ministrat, uita et moribus congruat, non propter illum, qui, etiamsi incurrerit in ministrum malum dispensantem ueritatem, securitatem accipit a domino suo monente ac dicente: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. addo etiam ad hoc esse melius, ut ille cui ministratur ministri boni probitatem ac sanctitatem diligendo facilius imitetur, sed non ideo ueriora et sanctiora sunt quae ministrantur, quia per meliorem ministrantur. illa namque per se ipsa uera et sancta sunt propter deum uerum et sanctum cuius sunt, et ideo fieri potest, ut accedens ad societatem populi dei alium inueniat a quo facile bapti
Abbreviated transcription (Latin):
atim te
ue igno¬
rare quid gestum sit. atq: admonens ut qͥd habeat
u̾itas discerem. narrasti plane: ñ quid ueritas ha¬
beat.s quid incautis et negligentib ur̃i ꝓuerita¬
te supponant. Dicis enim cum quã plurimos ep̃os
error sibi maximiani sociare contenderet. contrac¬
to a ur̃is concilio. in eos om̃s qui in eiꝰ scismate ꝑ

Expanded text:
am me uc ignorare quid gestum sit, atque admonens ut quid habeat veritas discerem, narrasti plane non quid veritas habeat, sed quid incautis et negligentibus vestri pro veritate supponant. Dicis enim, cum quam plurimos episcopos error sibi Maximiani sociare contenderet, contracto a vestris concilio i
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo scismate correxissent. si quando cum maxi¬
miano erant ñ erant extra ecclłiam : Adu̾tisne quid
dicas. inuenis qua exeas. quo confugias. ubi te ab¬
scondas: Nides certe: dum manifestos errores defen¬
dere conaris alienos: nichil te agere nisi subiunge¬
re manifestiores tuos. Ecce lege uerba tua. sic ame
ꝓrsus commemorant᷑. ut a te scͥpta sunt. Cum quã
plurimos inquis ep̃os error sibi maximmiani soci

Expanded text:
ab illo schismate correxissent? sic, quando cum Maxiab illo schismate correxissent? sic, quando cum Maximiano erant, non erant extra ecclesiam? aduertisne quid dicas, inuenis qua exeas, quo confugias. ubi te abscondas? Uides certe, dum manifestos errores defendere conaris alienos, nihil te agere nisi subiungere manifestiores tuos. ecce lege uerba tua — sic a me prorsus commemorantur ut a te scripta sunt —: cum cum plurimos, inquis, episcopos error sibi Maximiani s
Abbreviated transcription (Latin):
tisma ñ debuisse rescindi: quia intra diem p̃stitu¬
tum restituti. ꝑ emptoria sententia ñ tenerent᷑. nec
cum baptitarent fuissent ab ȩccłia seꝑati. necdum
scilicet transacti temporis meta definita disiuncti.
hic ego in ea ipsa falsitate narrationis tuȩ.quan¬
doquidem ñ solum sententias. uerum et ipsa u̾ba
tua posui. miror ingenium tuum. miror animũ
ingenio reluctantẽ. Nunꝗͣ. uspiam sic apparuit.
quantum ualeat p̾iudiciũ p̃sumptionis humanȩ
uł ad ñ intuendam manifestissimã ueritatẽ: uł ad
affirmandam impudentissimã falsitatẽ. Ita ne et
tam aꝑte repugnantia posuisse ñ sentis. ut uix cre¬
dibile sit. qd̾ unus homo dicere utraq potuerit:
Tu n empe dicis. in eos om̃s qui in maximiani scis¬
mate ꝑstitissent. ꝓlatam ẽẽ sententiam. et placuns¬
se dilationem temporis dari. intra qd siquis corri¬
gi uoluisset innocens haberetur. Quomͦ gͦ tu ipse
item dicis ñ eos extra eccłiam baptirasse antequam se

Expanded text:
e rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur nec, cum baptizarent, fuissent ab ecclesia separati, necdum scilicet transacti temporis meta definita disiuncti. hic ego in ea ipsa falsitate narrationis tuae, quandoquidem non solum sententias, uerum et ipsa uerba tua posui, miror ingenium tuum, miror animum ingenio reluctantem. numquam uspiam sic apparuit, quantum ualeat praeiudicium praesumptionis humanae uel ad non intuendam manifestissimam ueritatem uel ad adfirmandam inpudentissimam falsitatem. itane te tam aperte repugnantia posuisse non sentis, ut uix credibile sit, quod unus homo dicere utraque potuerit? tu nempe dicis in eos omnes, qui in Maximiani schismate perstitissent, prolatam esse sententiam et placuisse dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. quomodo ergo tu ipse item dicis non eos extra ecclesiam baptizasse, antequam se
Abbreviated transcription (Latin):
abluat accipientis ipsũ ꝓrsus ministrũ originem.
radicem. caputq faciens baptirati. Pinde hoc lo¬
co ñ petiliano cuiꝰ u̾ba ñ defendisti . s. tibi responde¬
o. qui ꝑ tua sententia nescio quid aliud ñ qͦd ille
dixisti. Tu enim sicut scribis hoc uis. hoc suades. ut
ñ sic̃ ille dix̃ conscientia sc̃e dantis abluat accipientẽ.
uł accipienti det fidem. neq ut ipsa sit origo & radix
Iaco enĩ queris ꝑ quẽ meliꝰ fiat. qͦd a xp̃o fieri conce¬
dis. ubi et tu qͣntũ uideo ñ negas hoc fieri posse etiã
ꝑ ministrũ malũ . s. dicis meliꝰ posse ꝑ bonũ. Quid
e enĩ aliud qd̾ dicis. hoc & nos suademꝰ. hoc uolumꝰ.¬

Expanded text:
abluat accipientis, ipsum prorsus ministrum originem, radicem caputque faciens baptizati. Proinde hoc loco non Petiliano, cuius uerba non defendisti, sed tibi respondeo, qui pro tua sententia nescio quid aliud, non quod ille, dixisti. tu enim, sicut scribis, hoc uis, hoc suades, ut non, sicut ille dixit, conscientia sancte dantis abluat accipientem uel accipienti det fidem neque ut ipsa sit origo et radix ideo enim quaeris, per quem melius fiat quod a Christo fieri concedis, ubi et tu, quantum uideo, non negas hoc fieri posse etiam per ministrum malum, sed dicis melius posse per bonum. quid est enim aliud quod dicis: hoc et nos suadem
Abbreviated transcription (Latin):
inde si hoc et tuuis ut xp̃c sit origo & radix et caput
xp̃iani: petiliano resiste ñ michi. qm̃ neq qui
plantat ẽ aliquid. neq qui rigat. s qui incremen¬
tum dat d̃s. Qd̾̃ ego ex apło cum in meis licteris po¬
suissem. ita tu respondere uoluisti. ut dic̃es di qdẽ
dare

Expanded text:
inde si hoc et tu uis, ut Christus sit origo et radix et caput inde si hoc et tu uis, ut Christus sit origo et radix et caput christiani, Petiliano resiste, non mihi, quoniam neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. quod ego ex apostolo cum in meis litteris posuissem, ita tu respondere uoluisti, ut diceres: dei quidem dare
Abbreviated transcription (Latin):
infigat. xp̃c xp̃iani sit caput. cum defendas lit¬
teras petiliani. ubi aꝑtissime cũ baptirantis me¬
ritũ cõmendaret. quantũq ad dandum baptis¬
mũ ualeret humana iusticia ꝓsuscepta causa co¬
naretur ostendere. conscientia inquit sc̃e dantis
attenditur. quȩ abluat accipientis. nam qui fidẽ
sciens a ꝑfido sumpserit. ñ fidem ꝑcipits. reatum
adiunxit. Smñis enim res origine et radice con¬
sistit. et si caput ñ habeat aliquid nichil. Quid
obsecro quia incidisti indefensionem temerarie
falsitatis. nebulas manifestis rebus moliris of¬
fundere: Aꝑte dicit homo. originem radicem. ca¬
putq hominis regenerandi ꝑ baptismum ñ eẽ
posse. nisicuius ministerio baptiratur. et tudicis
hoc et nos uolumꝰ. ut xp̃c sit origo. et radix. caput
q: xp̃iani: S querimꝰ ꝑ quem hoc melius fiat.
hoc aliud ẽ. qd dicis. aliud qd̾ dixit petilianꝰ. hoc
qd̾ dicis etiam si uerum sit. ñ ẽ. hoc qd̾ ille dixit. P¬

Expanded text:
istiani sit caput, cum defendas litteras Petiliani, ubi apertissime, cum baptizantis meritum commendaret quantumque ad dandum baptismum ualeret humana iustitia, pro suscepta causa conaretur ostendere, conscientia, inquit, sancte dantis attenditur quae abluat accipientis. nam qui fidem sciens a perfido sumpseadiunxit: omnis enim res origine et radice consistit et, si caput non habeat aliquid, nihil est. quid, obsecro, quia incidisti in defensionem temerariae falsitatis, nebulas manifestis rebus moliris offundere? aperte dicit homo originem, radicem caputque hominis regenerandi per baptismum non esse posse nisi cuius ministerio baptizatur. et tu dicis: hoc et nos uolumus, ut Christus sit origo et radix caputque christiani, sed quaerimus per quem hoc melius fiat. hoc aliud est quod dicis, aliud quod dixit Petilianus; hoc quod dicis, etiamsi uerum sit, non hoc est quod ille dixit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
qui fidem a ꝑfido sumpserit: ñ fid̾ẽ ꝑcipit. s reatũ.
Dic mn quem locum xp̃o reliquerit ad abluendam
conscientiam baptizati. aut a quo fidem ꝑcipiat
baptiratꝰ. quando conscientiã dantis dicit attendi
quȩ abluat accipientis. & ñ fidem ꝑciꝑe s reatum
qui fidem sumit aꝑfido. Tu quidem cedere uideris
tanto ponderi ueritatis. et dicis hoc te suadere. et
hoc uelle: ut xp̃c det fidem. atq ad ineundam ui¬
tam nouã. xp̃c abluat. xp̃ianũ. queris autẽ ꝑ quem
meliꝰ fiat. qd̾ sine ministro fieri ñ oportet. Petilianꝰ
tam̃ ñ dixit. conscientia ministrantis attenditur.
fidem .s: ipsa conscientia dantis. uoluit accipien¬
tis ablui conscientiam. Nec dix̃. quisqͥs fidem a ꝑfi¬
do sumpserit. ñ fidẽ ꝑcipit s reatum. ut a. xp̃o quã¬
uis ꝑ alium sumere uideretur: s: omnino dixit a
ꝑfido sumpserit. atq ad hoc quasi ꝓbaret adiunx̃.

Expanded text:
qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. dic mihi, quem locum Christo reliquerit ad abluendam conscientiam baptizati aut a quo fidem percipiat baptizatus, quando conscientiam dantis dicit attendi quae abluat accipientis, et non fidem percipere sed reatum, qui fidem sumit a perfido. tu quidem cedere uideris tanto ponderi ueritatis et dicis hoc te suadere et hoc uelle, ut Christus det fidem atqtam novam Christus abluat christianum; quaeris autem per quem melius fiat, quod sine ministro fieri non oportet. Petilianus tamen non dixit, Conscientia ministrantis attenditur, ipsa con- conscientia dantis uoluit accipientis ablui conscientiam, nec dixit: quisquis fidem per perfidum sumpserit non fidem percipit sed reatum\', ut a Christo quamuis per alium sumere uideretur, sed omnino dixit: a perfido sumpserit atque ad hoc, quasi probaret, adiunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
& uiã pacis ignoraret. nec eẽt timor di ante ocłos eiꝰ.
utrũ tũc ñ eẽt maculosus. immundꝰ. sordidus. qui
uas sordidum collecta feculentia glutinauit. ñ in¬
fidelis uenenũ aspidum sub labus habens. ñ crimi¬
nosus famosi criminis reus. Et tam̃ et ipse nunc
cum primiano ũr ep̃c sedet. ut quos tunc baptira¬
uit. nusquã postea lotos uobcum ñc̃ habet. et ad¬
huc pugnatis contͣ ueritatem. nec conceditis ut xp̃c
semꝑ det fidem. xp̃c sit origo. xp̃iani. in xp̃o radicẽ
is in illa epła contra petilianũ positis. tua u̾ba sub¬
iungis et dicis. hoc et nos suademꝰ. hoc uolumꝰ. s
querimꝰ ꝑ quem melius hoc fiat. nec attendis hoc
ñ suadere petilianum cui tunc respondi. et cuius
epłam adu̾sus responsionẽ meam defendere atq: af¬
firmare conaris. Ille quippe aꝑte dix̃. Conscientia
sc̃e dantis attenditur. quȩ abluat accipientis. Nam

Expanded text:
et uiam pacis ignoraret nec esset timor dei ante oculos eius, et uiam pacis ignoraret nec esset timor dei ante oculos eius, utrum tunc non esset maculosus inmundus sordidus qui uas sordidum collecta faeculentia glutinauit, non infidelis uenenum aspidum sub labiis habens, non criminosus famosi criminis reus. et tamen et ipse nunc cum Primiano uester episcopus sedet et quos tunc baptizauit nusquam postea lotos uobiscum nunc habet. Et adhuc pugnatis aduersus ueritatem nec conceditis, ut Christus semper det fidem, Christus sit origo christiani, in Christo radicem is in illa epistola contra Petilianum positis, tua verba subjungis, et dicis: Hoc et nos suademus, hoc volumus; sed quaerimus per quem hoc melius fiat. Nec attendis hoc non suadere Petilianum, cui tunc respondi, et cujus epistolam adversus responsionem meam defendere atque affirmare conaris. Ille quippe dixit aperte: Conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
maculosus. abluat sordidus. emundet immundꝰ.
det infideł fidẽ: criminosus faciat innocentem. hec
certe u̾ba tua sunt. quib sententiam meam rep̃hen¬
dis. cum hoc ego om̃ino ñ consenserim neq scͥpserĩ.
quia et int̾ fidelem ꝑfidũq plurimũ distat. ñ ad sa¬
cram̃tum si hoc ut̃q habet. s ad meritũ quia hoc
alt̾ad salutẽ: ħt alt̃ adpena nͨ quicqͥd iusto licet.
potest et iniustꝰ implere quia et si potest iniustus
baptirare. ñ tam̃ potest in regnum celorum iniustꝰ
intrare. Nec purificat. uł abluit.uł emundat. nec
innocentem facit quenquã qui ei ministrat bap¬
tismũ. s. dantis gr̃a. et ꝑcipientis bona conscientia.
S tu aspice utrum nichil int̃ primianũ felicianũ¬
q distaret. cũ primianꝰ int̾ trecentos decem sederet.
a quibꝰ ille dicebatur qd̾ uenenum aspidũ eẽt sub
labus eiꝰ. et ueloces haberet ꝑedes ad effundendum
sanguinem. & contribulatio et infelicitas in uiis eiꝰ

Expanded text:
 abluat sordidus, emundet inmundus, det infidelis fidem, criminosus faciat innocentem? haec certe uerba tua sunt, quibus sententiam meam reprehendis, cum hoc ego omnino non consenserim neque scripserim, quia et inter fidelem perfidumque plurimum distat non ad sacramentum, si hoc uterque habet, sed ad meritum, quia hoc alter ad salutem habet, alter ad poenam, nec quidquid iusto licet potest et iniustus implere, quia etsi potest iniustus baptizare, non tamen potest in regnum caelorum iniustus intrare, nec purificat uel abluit uel emundat nec innocentem facit quemquam qui ei ministrat baptismum, sed dantis dei gratia et percipientis bona conscientia. sed tu aspice, utrum nihil inter Primianum Felicianumque distaret, cum Primianus inter trecentos decem sederet. a quibus ille dicebatur quod uenenum aspidum esset sub labiis eius et ueloces haberet pedes ad effundendum sanguinem et contribulatio et infelicitas in uiis eius
Abbreviated transcription (Latin):
miror quomͦ te falli nescio quo mentiente ꝑmise¬
ris. cui u̾ba ipsa que obscura ñ sunt nec acutum in¬
genium quo discutiantur. s tantum animũ quo
adu̾tantur exposcunt. ne ab eo fallereris recitare
potuisti.S quia fieri potest. ut ñ eam legeris. & sim¬
nuantib facile credideris. accipe eam et lege. &
quã tibi a me uerum dicatur attende. Neq enĩ
possunt eam tegendi mendatu su causa ut libi¬
tum fuerit emendare. immo falsare:. quam iudi¬
cio publico apud ꝓconsulem allegauerunt. quam
totiens gestis municipalibus inserendam pro suȩ
causȩ necessitate curarunt. quando agebant ad¬
u̾sus eos ut de basilicis pellerentur. Sic certe inci¬
pit ea sententia. Cum omnipotentis dĩ et xp̃i eius
uoluntate in eccłia bagaiensi concilium gereremꝰ.
Gamalius. ẜrimianꝰ. Sontiꝰ. secundianꝰ. Ianuarianꝰ.
Saturninꝰ. felix. Pegasius. Rufinus. fortumꝰ. Crispi

Expanded text:
miror, quomodo te falli nescio quo mentiente permisemiror, quomodo te falli nescio quo mentiente permiseris, cui uerba ipsa, quae obscure non sunt nec acutum ingenium quo discutiantur, sed tantum animum quo aduertantur exposcunt, ne ab eo fallereris, recitare potuisti. sed quia fieri potest, ut non eam legeris et simnuantibus facile credideris, accipe eam et lege et quam tibi a me uerum dicatur adtende. neque enim possunt eam tegendi mendacii sui causa ut libitum fuerit emendare, immo falsare, quam iudicio publico apud proconsulem allegauerunt, quam totiens gestis municipalibus inserendam pro suae causae necessitate curarunt, quando agebant aduersus eos, ut de basilicis pellerentur. Sic certe incipit ea sententia: cum omnipotentis dei et Christi eius uoluntate in ecclesia Bagaiensi concilium gereremus Gamalius Primianus PontiusSecundianus Ianuarianus Saturninus Felix Pegasiu
Abbreviated transcription (Latin):
de maximianensib qd̃ paulo ante distuleram. ut
et tuos ep̃os nou̾is ẽe tibi mentitos: & ñ solum qđ ꝑ
tinet ad baptisini questionem. uł ad alienoꝵ peccã¬
torum in ȩccłia sine ꝓpria contaminatione tole¬
rantiam. uerum etiam qd̃ ad ꝑsequutionis inuidi¬
am. in qua quidem ur̃i in nos om̃ia romana iura
et p̃sidia suꝑarunt. in hac una maximianensiũ
causam noueris t̃minari. Nam si concilii bagai
illam de qua suꝑiꝰ qd̃ satis ẽẽ uidebat᷑ inserui. ñ te
piguit legere sententiam.cum illa u̾ba damnatos
cum maximiano duodecim quoꝵ p̃sentium ma¬
nibus ordinatus ẽ aꝑtissime ostendant. dilationem
autem redeundi ad cominunionẽ urãm illis esse
concessam. qui cũ eent in cõmunione maximiani
primianumq damnassent. tam̃ quando maxi¬
mianꝰ ordinatus est ñ int̾fuerunt. neq enĩ om̃s in¬
tesse potuer̃t. aut ex more debuerunt. Plurimum

Expanded text:
de Maximianensibus quod paulo ante distuleram, ut de Maximianensibus quod paulo ante distuleram, ut et tuos episcopos noveris tibi esse mentitos; et non solum quod pertinet ad Baptismi quaestionem, vel ad alienorum peccatorum in Ecclesia sine propria contaminatione tolerantiam, verum etiam quod ad persecutionis invidiam, in qua quidem vestri in nos omnia Romana jura et praesidia superarunt, in hac una Maximianensium causa noveris terminari. Nam si concilii Bagaieillam, de qua superius quod satis esse videbatur inserui, non te piguit legere sententiam, cum illa verba damnatos cum Maximiano duodecim, quorum praesentium manibus ordinatus est, apertissime ostendant; dilationem autem redeundi ad communionem vestram illis esse concessam, qui cum essent in communione Maximiani, Primianumque damnassent, tamen quando Maximianus ordinatus est, non interfuerunt; neque enim omnes interesse potuerunt, aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
libero arbitrio.Cur enim ñ in homicidus. et stu¬
pris. & in quibq aliis facinorib et flagitus libero
te arbitrio dimittendum ẽẽ ꝓclamas: Quȩ tam̃
om̃ia iustis legib comprimi. utilissimum ac sa¬
luberrimũ ẽ. Dedit quidem ds homini liberam
uoluntatem. s: nec bonam infructuosã. nec malã
ẽẽ uoluit impunitam. Quisqͥs xp̃ianum inquis
in illo ꝑsequitur. qd. xp̃o est inimicum. Neq enĩ
dñs in seruo. pat̃ in filio. maritus in conuge: cum
sunt utriq xp̃iani. ñ debent ꝑsequi uicia xp̃ianȩ
contraria u̾itati. aut uͦ si ñ ꝑsequantur. ñ rei neg
ligentiȩ merito tenebuntur. S in om̃ib tenendus
ẽ: modus aptus humanitati. congruus caritati.
ut nec totum qd̾ potestatis ẽ. exerceatur. et in eo qd̾
exeritur dilectio ñ amittatur. in eo autem qđ non
exeritur. mansuetudo monstretur. ubi iͦ nulla ex
diuinis humanisue legibus potestas conceditur.

Expanded text:
libero arbitrio. cur enim non in homicidiis et in stulibero arbitrio. cur enim non in homicidiis et in stupris et in quibusque aliis facinoribus et flagitiis libero te arbitrio dimittendum esse proclamas? quae tamen omnia iustis legibus conprimi utilissimum ac saluberrimum est. dedit quidem deus homini liberam uoluntatem, sed nec bonam infructuosam nec malam esse uoluit inpunitam. quisquis christianum, inquisin illo persequitur quod Christo est inimicum. neque enim dominus in seruo, pater in filio, maritus in coniuge, cum sunt utrique christiani, non debent persequi uitia christianae contraria ueritati. an uero, si non persequantur, ligentiae merito tenebuntur? Sed in omnibus tenendus est modus aptus humanitati, congruus charitati; ut nec totum quod potestatis est exseratur, et in eo quod exseritur, dilectio non amittatur, in eo autem quod non exseritur, mansuetudo monstretur. Ubi vero nulla ex divinis humanisve legibus potestas conceditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ri .s quorumq priuata. Hec omnia displicent
bonis &e. eaphibent & cohibent quantũ posst̃. quantũ
autẽ ñ possunt. ferunt. et sicut dixi ꝓpace lauda¬
bilit̃ tolerant. ñ ea laudabilia s: damnabilia udi¬
cantes. s nec ꝓpt̾ rirania segetem.xp̃i. nec ꝓpt̃ pa¬
leas arcã xp̃i nec ꝓpt̾ uasa inhonorata domũ magña xp̃
ip̃o errore leges contͣ u̾itatẽ ferunt. Cum in ueritate
sunt. similit contra errorem ꝓ ipsa u̾itate decerñt.
Ita et legibus malis ꝓbant᷑ boni. et legibus bonis
emendantur mali. Rex nabuchodonosor ꝑu̾sus
legem seuam dedit ut simulachrum adoraretur.
dem correctus. seueram ne ds̃ uerus blasphemare¬
tur. In hoc enim reges sicut eis diuinitus p̃cipit᷑.
ĩo seruiunt in quantum reges sunt. si in suoreg¬
no bona iubeant. mala ꝓhibeant. ñ solũ quȩ ꝑ¬
tinent ad humanã societatem. uerũ etiam que
ad diuinam religionem. frustra dicis relinquar

Expanded text:
ri, sed quorumque priuata. haec omnia displicent ri, sed quorumque priuata. haec omnia displicent bonis et ea prohibent et cohibent quantum possunt, quantum autem non possunt ferunt et sicut dixi pro pace laudabiliter tolerant. non ea laudabilia, sed damnabilia iudicantes, et nec propter zizania segetem Christi nec propter paleas aream Christi nec propter uasa inhonorata domum magnam Chriipso errore leges contra ueritatem ferunt; cum in ueritate sunt, similiter contra errorem pro ipsa ueritate decernunt: ita et legibus malis probantur boni et legibus bonis emendantur mali. rex Nabuchodonosor peruersus legem saeuam dedit, ut simulacrum adoraretur. idem correctus seueram, ne deus uerus blasphemaretur. in hoc enim reges, sicut eis diuiuitus praecipitur, deo seruiunt in quantum reges sunt, si in suo regno bona iubeant, mala prohibeant, non solum quae pertinent ad humanam societatem, uerum etiam quae ad diuinam religionem. Frustra dicis: relinquar