comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facit pium. qñ deluxurioso facit
castum. de ebrioso sobrium. de aua¬
ro largum. deꝓdigo temꝑatum. de
furibundo mansuerum. de suꝑbo
humiem. de iracundo mitem. deꝑseen¬
tore patientem. Aquam ꝯuertit inui¬
boni. Mali ⁊ enim siẽ aqua frigidi sũt
ꝓpt̃ maliciam. ⁊sic̃ aqua fluit ⁊ decur¬
rit in mare. sic illi ꝑ corrutionem
uite fluunt ⁊ decurrunt. in amaritu¬
ainem et̃nam. Honi uͦ quem admo¬
dum uinum intrinsecus calent. ꝑ
grãm. ⁊ foris alios potant ⁊ calefaciũt
⁊ in ebriant ꝑ doctrinam. Sunt aũt
non nulli ado mali malignuare
pͣuitatis utͥ. tm̃ sint frigidi. sic̃ aqͣ
ꝑ maliciam. s ⁊ sic̃ glacies indurati
ꝑ cordis duriciam. qui tarde asua ꝑ¬
uersitate dissoluuntur. ut inuini
iocunditatẽ ꝯmutent᷑. nichil tñ
difficile dño ihu. qr ad ip̃ius uolun¬
tatem ⁊ talium soluitur duricia.
⁊ ad eius nutum datur omnis grã.
e dñr lapidee. qr sensus nr̃i añ grãm
obdurati sunr ꝑ culpam. Istus ydrias

Expanded text:
facit pium, quando de luxurioso facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in viboni. Mali enim sicut aqua frigidi sunt propter malitiam; et sicut aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurrunt in amaritudinem aeternam. Boni vero, quemadmodum vinum, intrinsecus calent per gratiam, et foris alios potant, et calefaciunt, et inebriant per doctrinam. Sunt autem nonnulli adeo malignitate pravitatis, ut non tantum sint frigidi sicut aqua per malitiam, sed etiam ut glacies indurati per cordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile Domino Jesu, quia ad ipsius voluntatem et talium dissolvitur duritia, et ad ejus nutum datur omnis gratiaae dicuntur lapideae, quia sensus nostri ante gratiam obdurati sunt per culpam. Istas sex hydrias
Abbreviated transcription (Latin):
mplete ydrias aqua. Galilea
int̃pretar᷑ iransmigratio facta.Ui¬
Galilea est transmigrans dep̃senti¬
bus ad futura. Ingalilea fuint nup¬
tie. qr transitu temꝑis. significat᷑
copula ꝑmansure dileectionis. ec¬
clesie ad xp̃m. anime ad deum.
Sex ydrie. sex etates sunt inmundo.
Prima ab adam usq adnoe. scda a noe
usq ad abraham: tercia ab abraham.
usq ad dauid. quarta adauid usq ad
trans mnigranonem babilonis. quinta

Expanded text:
mplete hydrias aqua . Galilaea interpretatur transmigratio facta. ViGalilaea est, transmigrans de praesentibus ad futura. In Galilaea fiunt nuptiae, quia transitu temporis, significatur copula permansurae dilectionis Ecclesiae ad Christum, animae ad Deum. Sex hydriae, sunt sex aetates in mundo. Prima. ab Adam usque ad Noe; secunda, ab Noe usque ad Abraham; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad tra
Abbreviated transcription (Latin):
parentes humani gn̾is ꝑ
culpam pͥmam se cum sua
sobole morti ⁊ dampnatiõi
fecerunt obnorios s diuina pro¬
uidentia que fec̾at hominẽ ad
imaginem. ⁊ similitudinẽ suam
reduc̾e eum disponens ad beati¬
tudinem. ꝯtulit ei pͥmum subsi¬
dia salutis ꝑsaciam̃ta redempri¬
onis usq ad aduentum redemp¬
roris. Cum aut̃ ueniss plenitu¬
do rempis. misit deus filium suum
interris ut ꝑ assumptum hominem.
hominem redim̾et. ⁊ redemptum
ad regna celoꝵ reuocaret. siẽ ab in¬
itio multiformibus siguris fuit p̃¬
signatum. multis oraculis ꝓpħatũ.
ut homo ex quatuor elem̃tis exqͣru
figuras descͥbens ait. Similitudo
uultus .iiii. animaliũ. facies ho¬
nunis ⁊ facies leonis. facies bous.
Liber gen̾atiõis ⁊ c̾. ꝑfatiem leonis
designatur mareus. qui in pͥncipio
to namq leo clamat. Sic ioħes cu¬
ius m̃tionem marcus in pͥncipio
euangłii sui facit. in deserto iudee
rugiebat ut iudeos spũali somp¬
no dep̃ssos. ex citaret dicens. Parate

Expanded text:
parentes humani generis per culpam primam se cum sua sobole morti et damnationi fecerunt obnoxios; sed divina providentia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redemptoris. Cum autem venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras, ut per assumptum hominem, hominem redimeret, et redemptum ad regna coelorum revocaret, sicut ab initio multiformibus figuris fuit praesignatum, multis oraculis prophetarut homo ex quatuor elementis et ex formas describens, ait: Similitudo vultus animalium, facies hominis, et facies leonis, facies bovis,Liber generationis , etc. Per faciem leonis designatur Marcus, qui in principioto namque leo clamat: sic Joannes, cujus mentionem Marcus in principio Evangelii sui facit, in deserto Judaeae rugiebat, ut Judaeos spirituali somno depressos excitaret dicens: Parate
Abbreviated transcription (Latin):
quis euis nules non est. hostis euis
ẽ. sicut ip̃e testat᷑ dicens. Qui
mecum non est ꝯtra me est. Stu¬
aeant quiq istis armis armari. stu¬
deant cum apło p̃liari. ut axꝑo nie¬

Expanded text:
quis miles ejus non est, hostis ejus est sicut ipse testatur, dicens: Qui mecum non est, contra me est . Studeat quisque armis istis armari; studeat cum Christo praeliari, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrum magnum. qui totũ
pene mundum subiugastit suo
parcet regno. Quis inquam ꝑil
lum significatur nͥ diabolus qui
dixit. Incelum ascendam. super
astra łĩ exaltabo solium meum.¬
⁊ sedebo inmonte test̾i in lat̾ib
aquilonis. ascendam sr̃ altitudi¬
nem nubiũ. ⁊ similis ero altissimo᷑.
Hic quippe ꝑ suam suꝑbiam ⁊ cal¬
liditatem ⁊ multitudines ange
rente sibi subiecit. Alexander mo¬
riens imꝑium suum sus satelliti
bus dimisit.⁊ diabolus in aduentu
mediatoris dĩ ⁊ hominum. xͥ iħu¬

Expanded text:
Alexandrum Magnum, qui totum pene mundum subjugavit imperparceret regno; quis inquam, per illum significatur, nisi diabolus, qui dixit: In coelum conscendam; super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo? Hic quippe per suam superbiam, et calliditatem, et multitudines angelrimo parente sibi subjecit. Alexander moriens imperium suum satellitibus suis dimisit, et diabolus in adventu Mediatoris Dei et hominum, homi
Abbreviated transcription (Latin):
Quiti patiuntur ꝑsecutiones. s
ꝓꝑt̃ culpam patiuntur mali. pꝑ
uisticiam boni. Latro suspendit᷑
ꝓpt̃ culpam. uistus ñ pot̃ suspen¬
di nͥ ꝓpt̃ iusticiam ⁊ innocentiã.
S dicit aliquis. Nemo pot̃ mͦ ꝓpt̃
sistunt omnia. ⁊ scã eccłia fere
ae nulla parte patit᷑ aduersa.
bilibus scẽ eccli̾e ꝑsequit᷑ cain
abel. ysinahel ysaae. esau ia cob.
i. impius iustum. ⁊ siquis perse¬
cutionẽ ñ patit᷑ ab extraneis. pa¬
titur tñ a falsis frĩbus. Omnes eñ
ꝑsecutiones. patientia nobis ẽ
nec̾ia. ut reportemus reꝓmissio¬
nes. Ue aut̃ his qui ꝑdunt pati¬
entiam. qr ꝑdunt ⁊ parientie eo¬
ronam. Non qͦ murmuremus si
in paucis ueremur. qr in multis
tem. ad t̃ram uiuentiũ. ꝑ luc¬
tum ad ueram ꝯsolatioẽm. per
iusticie sitim ⁊ esuriem ad suꝑne
iocunditatis sacietatẽ. ꝑ miãm

Expanded text:
Multi patiuntur persecutionem, sed propter culpam patiuntur mali, propter justitiam boni. Latro suspenditur propter culpam; justus non potest suspendi, nisi propter justitiam et innocentiam. Sed dicet aliquis: nemo potest modo psistunt omnia, et sancta Ecclesia fere de nulla parte patitur adversa. libus sanctae Ecclesiae persequitur Cain Abel, Ismael Isaac, Esau Jacob, id est impius justum; et si quis persecutionem non patitur ab extraneis, patitur tamen a falsis fratribus. Omnes enim, rsecutionem pacessaria est, ut reportemus repromissiones . Vae autem iis qui perdunt patientiam, quia perdunt et patientiae coronam. Non ergo murmuremus si in paucis vexemur, quia in multis tem, ad terram viventium; per luctum, ad veram consolationem; per justitiae sitim et esuriem, ad supernae jucunditatis satietatem; per mise
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia. ꝑ amorẽ uuturis. ut
meamur dm̃ uide. in gła regnice¬
lestis. Peati pacifici qm̃ filii dĩ uo¬
cabuntur. Pacifici sunt qui uisemet¬
ipsis face pacem ⁊ eustodire norũt
qui uirtures erigunt. qui uitia
ter ⁊ potenter expellunt. nec aliqͥd
turbationis in regno sue dñatiõis
eẽ ꝑnittunt. ⁊ siquid eis adusita¬
tis occurrat. pacem tñ suam ser¬
uant. ⁊ cuncta cum sui cordis
tranquillitate iudicant. Pacifi¬
ci sunt qui cũ eis amalis mala¬
cem inferuntur. mala minime
retͥbuunt. s cum eis qui oderũt
pacifici sunt. qui ñ inse tm̃pa¬
cem custo diunt. uerum ⁊̃ alios
discordantes sibi adunitatẽ pa¬
cis reducunt. Isti uocabuntur
filii dĩ quia deus sunima pax ẽ.
⁊ omina cum tranquillitate
m̃tis iudicat. filii dĩ frẽs xp̃i.¬

Expanded text:
entia, per amorem virtutis ut mereamur Deum videre in gloria regni coelestis. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui in semetipsis facere pacem, et custodire norunt; qui virtutes erigunt, qui vitia ter et potenter expellunt, nec aliquid turbationis in regno suae dominationis esse permittunt; et si quid eis adversitatis occurrat, pacem suam tamen servant et cuncta cum sui cordis tranquillitate judicant. Pacifici sunt, qui cum eis a malis mala inferuntur, mala minime retribuunt, sed cum eis, qui oderunt pacem, pacifici sunt; qui non in se tantum pacem custodiunt, verum et alios discordantes sibi ad unitatem pacis reducunt. Isti vocabuntur filii Dei, quia Deus summa pax est et omnia cum tranquillitate mentis judicat; filii Dei, fratres Chri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis pͥncipib suam maliguita¬
tem ad ꝑsequendum c̾dentes in¬
spirauit. ex quib erit radix pec¬
catrix rex anthiochus. filius ꝑditi¬
onis antix᷑. qui quanto erit poren¬
tior. tanto erit ad ꝑseqñdum ꝑni¬
ciosior. Ad istius regis famulatum
qui disponunt testm̃ cum gen
libus. Radix itaq peccati antiochꝰ
illustris cum pͥncipibus suis pse¬
antixp̃c cum omnib iniquis ꝑse¬
quitur eccłiam. S mathathias
cum electis p̃latis potent̃ eccłiam
defendit. Uidea mus aut̃ que suir
arma qͥbus machabei nr̃i ꝯtra
hostes pugnant. hostes suꝑant ⁊
definib siuis exagitant. Que sunt
enim arma ista. nisi uirtutes ⁊
lanceam orõnis que sursum ad
anm̃ erigitur. ⁊ in hostem dirigit᷑.
hañt ocreas ꝑ diu̾soꝵ locoꝵ de¬
ambulatiõẽm. arcum ⁊ sagittas

Expanded text:
sentis saeculi suam malignitatem ad persequendum credentes inspiravit. Ex quibus exibit radix peccati rex Antiochus, filius perditionis Antichristus: qui quanto erit potentior, tanto erit ad persequendum perniciosior. Ad istius impii regis famulatum qui disponunt testamentum cumlibus. Radix itaque peccati Antiochus illustris, cum principibus suis persetus cum omnibus iniquis persequetur Ecclesiam. Sed Mathathias t Christus cum electis praelatis potenter Ecclesiam defendit. Videamus autem quae sunt arma, quibus Machabaei nostri contra hostes pugnant, hostes superant, et suis finibus exagitant. Quae sunt enim arma ista, nisi virtutes, elanceam orationis, quae sursum ad Dominum erigitur, et in hostem dirigitur; habent ocreas per diversorum locorum deambulationem; arcum et sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
inlectum ⁊ cognouit qr moreret᷑.
Et uocauit pueros suos qui secũ
erant nutͥti aiuuenture. ⁊ diui¬
sit illis regnum dum ad huc ui
quisq inloco suo. ⁊ imposuerũt
sibi omnes dia demata post mor¬
tem eius ⁊ filii eoꝵ post eos an¬
nis multis. ⁊ multiplicata sũt
mala eoꝵ int̃ra. Et exiuit exeis

Expanded text:
ctum, et cognovit quod moreretur; et vocavit pueros suos nobiles, qui secum erant nutriti a juventute: et dimisit illis regnum dum adhuc vivequisque in loco suo: et imposuerunt sibi omnes diademata post mortem ejus; et filii eorum post eos annis multis; et multiplicata sunt mala in terra. Et e
Abbreviated transcription (Latin):
luit eam ꝑlibidinem suam uiolare
ꝯꝑsecurores eccłie in regͥtatem eius
ꝯcupiseunt corrumpe. Iudithincas¬
tris holofernis ñ polluta. escis genti¬
lib ⁊ sc̃ã eccłia inter paganos habi¬
tans ñ ꝯtaminat᷑ ydoloꝵ sordibus.
Iudith gladio holofernis caput illiꝰ
bus suis leticiam celebrauit cũ an¬
gelis. fugatio siue ꝑemptio hostium
destructioẽm ⁊ dampnationem desig
tulas fideles figurat. que famulant᷑¬

Expanded text:
luit eam per libidinem suam violare . Persecutores Ecclesiae, integritatem ejus concupiscunt corrumpere. Judith, in castris Holophernis non est polluta escis gentilibus, et sancta Ecclesia inter paganos habitans non contaminatur idolorum sordibus. Judith gladio Holophernis caput illius bus suis, laetitiam celebrabit cum angelis. Fugatio sive peremptio hostium destructionem et damnationem designtulas figurat quae famulant
Abbreviated transcription (Latin):
uita honesta. hest̾ accep̃ in obseqͥum
suum .uii. puellas speciosissimas. ⁊ec
fide doctͥna. oꝑatiõe bona. Dequibus
dr̃. Adolescentule dilexer̃ te nimis.
Hest̾ uoluit indicare regi patͥam suã

Expanded text:
ita honesta. Esther accepit in obsequium suum septem puellas speciosissimas, et fide, doctrina, operatione bona, de quibus dicitur: Adolescentulae dilexerunt te nimis . Esther noluit indicare pat
Abbreviated transcription (Latin):
. sensus corporis quibus p̃sens au
potestate sit summi doctoris nu¬
nificentia. cum mag̃ quidẽ tͥbuent
tis modus udantis quam accipi¬
entis potestate ꝯsistat. Si aut̃ p̃¬
sentis uite negãt solatium
subditos deser᷑ t. ut cedentes ꝑsecu¬
toribus corꝑale deuitent suppli¬

Expanded text:
 sensus corporis, quibus praesens vita potestate sua sit summi datoris magnificentia, cum magis tempus tribuendi, et modus, in dantis quam accipientis potestate consistat: si enim praesentis vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut cedentes persecutionibus, corporale devitent suppli
Abbreviated transcription (Latin):
clesie humilitas ex altara. Sic ꝑ¬
secutores eccłie. ⁊ fidi ad nichilũ
sunt redacti. ⁊ ꝯfessores xͥ into¬
to orbe ex altati. Cap̃ incaud̃a.
liciam aman ⁊ machinationes pes
simas quas ex cogitau̾at. ꝯtra iudõs
ex ercitatiõe filioꝵ suoꝵ coitidie
dm omnipotentem ꝑfid̾e ⁊ minis¬
teria incarnationis ex orat. ut hos¬
tium oppͥmatur audatia. ⁊ fideli¬
um lib̾etur innocentia. Mardo¬
cheus itai ex altatus est.⁊ genus
euis. qr electi exaltantur. ⁊ in p̃sen¬
ti ꝑ grãm ⁊ infuturo ꝑ głam. a¬
man puntus ẽ ⁊ genus eius. qr ma¬

Expanded text:
siae humilitas exaltata; sic persecutores Ecclesiae et fidei ad nihilum sunt redacti, et confessores Christi in toto orbe exaltati. Caput in caudam, litiam Aman et machinationes ejus pessimas, quas excogitaverat contra Judaeos, ro ereptione filiorum suorum, quotidie Deum omnipotentem per fidem et mysteria incarnationis obsecrat ut hostium comprimatur audacia, et fidelium liberetur innocentia. Mardochaeus itaque exaltatus est, et genus ejus, quia electi exaltantur, et in praesenti per gratiam, et in futuro per gloriam. Aman punitus est, et genus ejus, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
gentum. uestes p̃ciosas. p̃dia. t̃raᷤ.
nimias. Ista tñ omnia bona uise.
s in hoc qđammodo mala dũr. qr a
malis inutilit̃ esuriunt᷑ ⁊ sitiunt᷑
sic̃ añs aixit uũquũ demamio¬
na .i. ãe diuitiis. ñ qđ res diuitiaꝵ
eeñt inique s ꝑ iniquitatẽ acqui¬
site. Alii esuriunt ⁊ sitiunt po¬
testates. honores. alii uoluptates.
alii salutationes inford. primos
recubitus incenis. ⁊ cathedras in
synagogis. ⁊ uocari abominibus
rabbi.s. tales non possunt ficribe¬
ati. qr ñ possunt saturari. Totus
saturari hoꝵ delectationibus.
Qd̾ rex auud bñ ꝯsiderauit. quiꝙͣ
uis hr̃et ad comedendũ ⁊ biben¬
aum. ñ solum adnecessitatẽ. s
q̃ si uellet ad suꝑfluitatẽ tñ dix̃.
saciabor cum apparuerit gła tua.

Expanded text:
gentum. vestes pretiosas, praedia, terras, innumeras. Ista tamen omnia, bona sunt in se; sed in hoc quodammodo mala dicuntur, quia a malis inutiliter esuriuntur, et sitiuntur, sicut Dominus dixit iniquum mammona , id est divitias; non quod res divitiarum sint iniquae, sed per iniquitatem acquisitae. Alii esuriunt, et sitiunt potestates, honores. Alii voluptates. Alii salutationes in foro, et primos recubitus in coenis, et cathedras in synagogis, et vocari ab hominibus Rabbi . Sed tales non possunt fieri beati, quia non possunt saturari. Totus saturari ex eorum delectationibus. Quod rex David bene consideravit, qui, quamvis haberet ad comedendum et bibendum non solum ad necessitatem, sed etiam si vellet ad superfluitatem, tamen dixit: Satiabor cum apparuerit gloria tua .
Abbreviated transcription (Latin):
cipes syrie .s. mesopotamie. ⁊ siria
sobal. ⁊ libie. atq cilicie. qui ue¬
ientes ad holofernem dixer̃.
Desinat indignatio tua circa
nos. Melius est .N. ut uiuamus
ꝯseruiamus nabucħ regi mnag¬
no. ⁊ subditi simus tͥ. quam mo¬
syria sublinus. sobal uanum.
libia intrantes. cilicia cetus uł
luctus. Principes qͥ regionum
istarũ qui legatos suos ad holo¬
fernem ꝓpace miserunt. signãt
carnales qui reconciliati ꝑsecu¬
torib student ut mortis ꝑ iełm
ꝯ uoluptatis detͥmentum eua¬
dere possint. Deqͥbus dr. Qui
uult amicus huius scłi cẽ in¬

Expanded text:
incipes, scilicet Mesopotamiae, et Syriae, incipes, scilicet Mesopotamiae, et Syriae, et Sobal, et Libyae, atque Ciliciae, qui venientes ad Holophernem, dixerunt: Desinat indignatio tua circa nos. Melius est ut vivamus, et serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam moSyria, sublimis; Sobal, vanum; Libya, intrantes; Cilicia, caetus vel luctus. Principes igitur regionum illarum, qui legatos suos ad Holophernem pro pace miserunt, signant carnales, qui reconciliati persecutoribus student ut mortis periculum et voluptatis detrimentum evadere possint. De quibus dicitur: Qui vult amicus hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm ⁊ omnem t̃ram iesse. quo¬
usq ꝑueniatur ad montes ethi¬
opie. Diabolus ꝑ di uiersas pro¬
uincias legatos mitrit. cum
turbas malignoꝵ spirituum ad se¬
aucendas gñtes ꝑ totum orbem dis¬
ꝑgit. nec parcit dignitati nec ho¬
nori. omnes ad gehennam tͣhere cu¬
pit. ⁊ facere socios ꝑ ditionis. Fide¬
ies quoq securos ẽẽ non patit᷑. qui
uirturem ⁊ potentiam suam
dabit. ut adorent omnes dra¬
conem qui bestie dedit talem
potentiam. Cum ꝑ transisset
holofernes fines assirioꝵ admas¬
nos montes ange qui sunt asi
omnem municiõem eoꝵ freq̃
aut̃ opulentissimam ciuitatẽ¬
melothi p̃aaũq omnes reges thar
sis ꝑdiuersas ꝓuincias. Nomina
locoꝵ que nustoria continent᷑. ꝑ¬
ꝑsonarum distinctiones grac̃u¬
um ⁊ aignitatum designant᷑.
ex qͥbus uendicant sibi magnã
partem. ñ in pune formidat dif¬
ficultatem. s grandis potentie
qͣndem eͥtat effic̾e ruiuam. Tuc
miserunt legatos suos uniu̾sax̾

Expanded text:
lem: et omnem terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. Diabolus per diversas provincias legatos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes per totum orbem dispergit; nec parcit dignitati, nec honori: omnes enim ad gehennam trahere cupit et facere socios perditionis. Fideles quoque securos esse non patitur, qui virtutem et potentiam suam dabit : ut adorent omnes draconem, qui bestiae talem dedit potentiam. Cum pertransisset Holophernes fines Assyriorumet escae ejus electae . Sed quamvis multTunc indignatus Nabuchodonosor vocavit Holophernem principem militiae suae et praecepit ei, ut omnem inciae, et nomina locorum quae in historia continentur, personarum distinctiones et graduum dignitates designant, ex quibus vindicat sibi diabolus magnam partem, nec pugnae formidat difficultatem; sed grandis potentiae grandem certat efficere ruinam. Tunc miserunt legatos suos universarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃henderent achior. ⁊ auc̾ent e¬
um inbetuliam ⁊ c̾. Sic summi
pͥncipes scłi ꝑ secutoribus fide
sibi subiectis p̃cipiunt ut quos
d̃os putant. ⁊ ducentes uadunt ꝑ
campestria. quia cupiunt tales tra¬
here ꝑ illicita desideria ⁊ uiam la¬
tam que ducit ad mortem. Contra

Expanded text:
comprehenderent Achior, et ducerent eum in Bethuliam, etc. Sic summi principes saeculi persecutoribus fidelium sibi subjectis praecipiunt, ut quosdos putant. Et ducentes vadunt per campestria, quia cupiunt tales trahere per illicita desideria, in viam latam, quae ducit ad mortem. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
A periens tobias os suum bencdi
dĩ semꝑ p̃dicare ubiq ⁊ flagella
Nopulus quoq uideoꝵ in fine
scłi ꝯu̾sus. multos doctores
habebit ⁊ ꝓpħas qui m̃tes po¬
puloꝵ ad suꝑna erigent desi¬
deria. ⁊ accendentcelestis
patrie gaudia p̃dicando. fac¬
tum est aut̃ post obitum pa¬
tris ⁊ matris sue. tobias recessit
ex niniue ciuitate. ⁊ reu̾sus ẽ
ad soc̾os suos. ⁊ inuenit eos in¬
colomes insenectute bona. Hoc
cottidie facit xp̃c. cum malis
relictis ad bonoꝵ corda illus¬
tranda ꝯu̾titur. Que inueni¬
untur in senectute bona. qr
in bonis oꝑib studuerunt.
Alios aut̃ pret̾it. qui diu ui¬
ꝯsilio bone actionis. nec cani¬
curui. Uñ ysayas. Puer .c. an¬
noꝵ morietur ⁊ pec eator .e. annorz
maledictus erit. qui scił aiu uiuens
leuitatem animi ñ aeserit. Sepe¬
lierunt tobiam omnis cognatio eiꝰ
signat. quo dñs nr̃ eum corpe suo
quod est eccłia in requiem uirrat¬
cum angłis desocietate hominũ¬

Expanded text:
Aperiens Tobias os suum, benediAperiens Tobias os suum, benediDei semper praedicare, et flagella Populus quoque Judaeorum in fine saeculi conversus multos doctores habebit et prophetas, qui mentes populorum ad superna desideria accendant coelestis patriae gaudia praedicando. Factum est autem post obitum patris et matris, Tobias recessit ex Ninive civitate: et reversus est ad soceros suos, et invenit eos incolumes in senectute bona . Hoc quotidie facit Christus, cum malis relictis ad bonorum corda illustranda convertitur, qui inveniuntur in senectute bona, quia in bonis operibus diu studuerunt. Alios autem praeterit, qui diu vicanitie bonae actionis venerancurvi. Unde Isaias: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit , qui scilicet diu vivens levitatem enimi non deserit. Sepelierunt Tobiam juniorem omnis cognatio ejussignat, quo Dominus noster cum corpore suo, quod est Ecclesia, in requiem intrabit, angelis de societate hominu
Abbreviated transcription (Latin):
daici ppłi placentis sibi. habentis
alba tenebrosa est. ⁊ qui sibi sa¬
pientes uidentur. ⁊ dicunt. nũ¬
quid ⁊ nos ceci sumus: incis ue¬
ritas non est. ⁊ qui ignorantie
ꝯscii dicunt. dñe deus illumina
ante faciem. ut nec intelligãt
candidus ⁊ iustus sibi uidetur
quasi m̃branum oui qr cecitatẽ
m̃tis sustinet. sub spe stultissima
xͥ adhuc nascituri. iudeos lib̾atu¬
ri. ⁊ imꝑiũ magnum daturi. Cũ
aut̃ uelam̃ ab latum fuerit ag
dum sanguine suo redemit. Uñ
seqͥtur qđ uisu recepto głifica¬
bat d̃m tobias tum uxore sua.¬
angłus unus eruii. angłis qui
astamus aute dnm. Tempus ẽ
ut reu̾tar ad eum qui me misit.
Regressurus incelum angelus
apit quis sit. ⁊ quare uenerit. ⁊
quo reu̾surus sit ex ponit. rt xp̃c
eidem ppło latius ꝓficienti di¬
lectionem suam patefecit. osten¬
dens qđ ip̃e inpatre. ⁊ pater in
ipsosit. Angłus redit ad dñm.
manitate ꝯsubstantialis hõĩb

Expanded text:
daici populi sibi placentis, habentis daici populi sibi placentis, habentis alba, tenebrosa est. Et qui sibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas non est. Et qui ignorantiae conscii, dicunt: Domine Deus, illumina ante faciem cordis, ut nec intelligat gcandidus et justus sibi videtur. Quasi membrana ovi, quia caecitatem mentis sustinet, sub spe stultissima Christi adhuc nascituri, Judaeos liberaturi et imperium magnum daturi. Cum autem velamen ablatum fuerit agndum sanguine suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum uxore sua.angelus, unus ex septem angelis qui astamus ante Deum. Tempus est ut revertar ad eum, qui me misit . Regressurus angelus in coelum apertius quis esset, et quare venerit, et quo regressurus sit, exponit; Christus eidem populo latius proficienti naturam suam patefecit, ostendens quod ipse in Patre, et Pater in ipso sit. Angelus redit ad Dominum; manitate consubstantialis hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ꝯmunonem ꝯuingat. Pre¬
cucurrit canis qui simul erat
in uia. ⁊ quasi blandim̃to sue
caude gaudebat. Sic gaudent
doctores de effectu sui oꝑis cũ
udeam ad ño recolligendam ĩ¬
telligunt. Gaudent dep̃mio et̃
odem p̃mio corda ex hilaranda
p̃dicunt. ⁊ statim aduenturã¬
sp̃c scĩ grãm edunt. Ex urgensce-
ꝰpater cepit offendens pedibus
currere. Sic audito uerbo salu¬
offendens g̾ssibus oꝑum donee
renatus fucrit ⁊ instructus in xͦ.
fidei ⁊ opationis lucem ꝑcipiat.
am fere horam sustin̾it. ⁊ cep̃
albugo ex ocłis eius quasi men¬
brana oui egredi. Qd̃ app̃hendẽs
tobias traxit ab ocłis eius ⁊ sta¬
tim iusũ recepit. ⁊ głifica¬
bant dm. ip̃e iuideł ⁊ uror eius. ⁊
omnes qui nou̾ant eum. Dicebat¬
q tobias. Benedico te dñe deus isił
qi tu castigasti me ⁊ saluasti me.
Sic ppłus iudeoꝵ postquam ama¬
rissimam antiqui hostis. maliciã
cognouerit. amissam recipiet lu¬
cem. Albugo desinet. stulticia iu¬

Expanded text:
ommunione conjungant. Praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae caudae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemio vodem praemio corda exhilaranda praedicant et statim adventurasancti gratiam ostendunt. Exsurgens caecus pater coepit offerens pedibus currere. Sic, audito verbo saluoffendens gressibus operum donec ipse renatus fuerit, et instructus in Christo, fidei et operationis lucem percipiat. diam horam sustinuit, et coepit albugo ex oculis ejus quasi membrana ovi egredi: quam apprehendens Tobias traxit ab oculis suis. Statimque visum recepit; et glorificabant Deum, ipse scilicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum, dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tu salvasti me. Sic populus Judaeorum postquam amarissimam antiqui hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo designat stultitiam Ju
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus ueritate. ⁊ foris ꝑ doc¬
toꝵ ora saͦnante. tandem intel¬
lexit qd uistum eẽt. ut qui stul¬
ta dic̾ent. stulte ꝑirent. Introduc¬
tus tobias inculum ꝓtulit decas¬
silide suo partem iecoris. posutq
suꝑ carbones uiuos. Tunc raphahel

Expanded text:
intrinsecus veritate, et foris per docintrinsecus veritate, et foris per doctorum ora sonante, tandem intellexit quod justum esset, ut qui stulta dicerent, stulte perirent. Introductus Tobias ad cubiculum protulit de cassidili suo partem jecoris posuitque super carbones vivos. Tunc Ra
Abbreviated transcription (Latin):
mumlum mansit iuxta desertũ
mortalitatis. Exiuit tobias ut laua¬
ret pedes suos. tt. xp̃c exiuit apatͤ.
ut asordib peccators ablueret e¬
lectos suos. Uoluit piscis tobiam
deuorare ⁊ diabolus conatus ẽ ꝑsa
sibi imminentẽ. Apprehendit tobi¬
ligatum. Tobias piscem exenterauit
⁊ rp̃c occultam nequiciã diaboli. eũe¬
lis electis suis manifestauit. Tobias
cor piscis ⁊ fel ⁊ iecur ad diu̾sa medi¬
xp̃c maliciam diaboli ⁊ furorem
euis. ⁊ diuersa ꝯscilia. adutilitatẽ
legentium scͥbi fecit. Tobias qͥcqͥã
depisce sumpsit assauit. ⁊ xp̃e e
elem. Nic ego hodie ñ mandu¬
cabo neq bibo. nͥ pͥus peticioẽm
meam ꝯfirmes ⁊ ꝓmittas michi
dare saram filiam tuam. Quo
audito raguel ex pauit dicens.
xp̃o daret uxorem. ñ sine timore
⁊ ex empli ratiõe potuit noue
fidei uirum suscipe. qr cum mul¬
tos doctores hũit. qui omnes qͣi
septenario num̾o ꝯp̃hensi. hanc
tm̃ uitam nou̾ant. de et̃na nichil
dicebant certum. ⁊ideo sine spe

Expanded text:
mundum, mansit juxta fluvium mortalitatis. Exivit Tobias, ut lavaret pedes suos: et Christus exivit a Patre, ut a sordibus peccatorum ablueret electos suos. Voluit piscis Tobiam devorare, et diabolus conatus est perlicam a Judaeis sibi imminentem. Apprehendit Tobiligatum. Tobias piscem exenteravit; et Christus occultam nequitiam diaboli cunctis electis manifestavit. Tobias cor piscis, et fel et jecur ad diversa medi malitiam diaboli, et furorem ejus, et diversa consilia ad utilitatem legentium scribi fecit. Tobias quidquid de pisce sumpsit assavit; et Christus elem: Hic ego hodie non manducabo, neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito Raguel expavit, sciens qirpe Christo daret uxorem, non sine timore vel exploratione potuit novae fidei jura suscipere; quia cum multos doctores habuit, qui omnes quasi septenario numero comprehensi, hanc tantum vitam noverant, de aeterna nihil dicebant certum, et ideo sine spe
Abbreviated transcription (Latin):
dia pars uiuenũ faciebat opus.
ꝯ pars media pata erat adbellum.
s uuenes qui facielunt opus gla¬
dio erant accincti. Tanta ẽ u̾su¬
ria hostis antiqui. tantus est furor
malicie cuis ꝯtra eccłiam. ut ñ
solum p̃dicatores u̾itatis. s ⁊ ip̃e
ppłus ai semꝑ debeat ꝯtra eum ui¬
gilare. ⁊ quasi inacie stare. E aifi¬
cantes enim gladio accingut᷑
renes. cum hii qui bonis oꝑibꝰ in¬
siste̾ uel sibi cõmissos curant rega¬
li rõne dispon̾e. ħ oc ẽ enim uiuos
iapides inedificio sce eiuitatis cõ

Expanded text:
dia pars juvenum faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum; sed juvenes, qui faciebant opus, gladio erant accincti. Tanta erat versutia hostis antiqui, tantus est furor malitiae ejus contra Ecclesiam, ut non solum praedicatores veritatis, sed ipse populus Dei semper debeat contra vigilare, et quasi acie stare. Aedificantes enim gladio accingunt renes, cum ii qui bonis operibus insistere, et sibi commissos curant regulari ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedi
Abbreviated transcription (Latin):
eum adnuptias suas. qui inuita¬
tus uenit. Sic nouus cortidie
ppłus in ecclĩa colligitur. Potest
tũ dchis spũałr intelligi. qui li
punt. Tradidit raguel tobie sa¬
iam. ⁊ dimidiam partẽ omnis
substantie sue. in pueris. inpu¬
ellis. in camelis. in pecudibus in
uaccis. in pecunia multa ⁊ saluũ
atq gaudentem remisit eum
ad patrẽ suum. Sic doctor eccłie
infine remutet. rp̃m. cum ip̃a
eccłi̾a uirtutum diuitus ple¬
na ad sidem illustrandam bo
deoꝵ gentem ex qua dĩ filius
Dixit angelus ad tobiam. Si placet
tͥ p̃cedamus. ⁊ lento gͣdu sequat᷑
iter nr̃m familia. Sic postquam
illuminatus fuerit ppłus gentiũ.
p̃cedit diuina grã ad illuminan¬
dam cecitatem uideoꝵ. ut inli¬
bris suis cognoscant xp̃m uerum
hominem ⁊ uerum dm̃. ⁊ sic tan¬
dem quasi uiso angło ⁊ filio suo

Expanded text:
 qui invitatus venit . Sic novus populus quotidie in Ecclesia colligitur. Potest tamen de his specialiter intelligi, qui litperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae, in pueris, in puellis, in camelis, in pecudibus, in vaccis, in pecunia multa, et salvum atque gaudentem remisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam bondaeorum gentem, ex qua Dei Filius Dixit angelus ad Tobiam: Si placet tibi, praecedamus, et lento gradu sequatur iter nostrum familia . Sic postquam illuminatus est populus gentium, praecedit divina gratia ad illuminandam caecitatem Judaeorum, ut in libris suis cognoscant Christum verum hominem et verum Deum: et sic tandem quasi viso angelo et filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
sue ñ diuine ꝑmissioni. ⁊ eo ma¬
gis ardescit ad plurimoꝵ ꝑditoꝵ
erant incilicia. indamasco. ⁊ liba¬
no. ⁊ ad gentes que sunt incarme¬
lo ⁊ ced̾ar. ⁊ in habitantes galileã
in campo magno esdrelon. ⁊ ad

Expanded text:
, non divinae permissioni, et eo magis ardescit ad plurimorum perditorum erant in Cilicia, et Damasco, et Libano: et ad gentes, quae sunt in Carmelo et Cedar, et inhabitantes Galilaeam in ca
Abbreviated transcription (Latin):
um. ꝑsecutio infidelium. His iniu¬
dea pactis mediator dĩ ⁊hominũ
tib gaudia suꝑne salutis ⁊ pacis
p̃dicauit. ⁊ his qui c̾d̾e ⁊ accipe uo¬
lutem gentium ꝑ aplõs ꝑuenit.
ꝓfectus est robias ⁊ canis secutus est
eum. Sic dño ueniente ad saluan¬
das gentes p̃dicatores uestigia eusꝰ
secuti sunt. qr qđ iussit impleu̾nt.
oñ scͥptum est. Euntes docete om̃s.¬

Expanded text:
um, persecutio infidelium. His in Juum, persecutio infidelium. His in Judaea peractis, mediator Dei et hominum tibus gaudia supernae salutis et pacis praedicavitlutem gentium pervenit. Profectus est Tobias, et canis secutus est eum . Sic Domino veniente ad salvandas gentes, praedicatores vestigia ejus secuti sunt, quia quod jussit impleverunt. Unde scriptum est: Euntes, docete om
Abbreviated transcription (Latin):
uideis quam uis plures sunt
ceci. qr in carnationis sue sacͣ¬
m̃ta gentib apiat. ⁊ infine tẽ¬
poꝵ ppło uideoꝵ latius pandat.
comitante ⁊ cooꝑante diuinita¬
tis sue fide. Deductus ad me¬
dos dic̃. Alias oues habeo que
ñ sunt ex hoc ouili. Deredu¬
azarias a nanie magni filius. Azari¬
as int̃pretat᷑ adiutor. ananias di gr̃a.
Ap̃c se fidelibꝰ suis indicat. qr ipse ẽ
dequo dr̃. Adiutor meus ⁊ lib̾ator
meus esto dñe ne moreris.⁊c̾. Uidi¬
mus głam eius głam qͣsi unigeni¬
ti a patre plenum grẽ ⁊ u̾itatis. Para¬
tis omib que erant inuia por¬
tanda secum. tobias uale patͥ suo
⁊ matͥ sue dix̃. ⁊ ambulauerũt am¬
bo sunul. Sic apparente año incar
ne. pata sunt omnia que ad redẽp¬
tionem nrãm erant necessaria.⁊
quib eccli̾e fides ⁊ uita nutͥtur.¬
⁊ ꝯsummat᷑. donec huius sclĩ uita
finatur .i. uirtutes eius. doctͥna
temptatio. passio. resurrectio. ascen¬
sio. spiritus sc̃ĩ missio. sides c̾denti¬

Expanded text:
mvis plures sunt caecati quod incarnationis suae sacramenta gentibus aperiat, et in fine temporum populo Judaeorum latius pandat, comitante et cooperante divinitatis suae fide. Deducendo ad Medos dicit: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili . De reduAzarias, Ananiae magni filius. Azarias interpretatur adjutor, Ananias Dei gratia. Christus se fidelibus suis indicat, quod ipse est, de quo dicitur: Adjutor meus, et liberator meus es tu, Domine, ne moreris . Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis . Paratis omnibus, quae erant in via portanda secum, Tobias vale patri suo et matri dixit: et ambulaverunt ambo simul. Sic, apparente Domino, parata sunt omnia, quae ad redemptionem nostram erant necessaria, quibus Ecclesiae fides et vita nutrur, donec hujus saeculi via finiatur, id est virtutes, ejus doctrina, tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credenti
Abbreviated transcription (Latin):
donosor rexassirioꝵ qui reg¬
nabat inniniue ciuitate mag¬
na pugnauit ꝯtra arphaxat.⁊
oprinuit eum incampo mag¬
no qui appellatur ragau. Tunc
ex altatum ẽ regnum nubucħ¬

Expanded text:
donosor rex Assyriorum, qui regnabat in Ninive civitate magna, pugnabat contra Arphaxat; et obtinuit eum in campo magno, qui appellatur Ragau. Tunc exaltatum est regnum Nabuc
Abbreviated transcription (Latin):
intobia significatur humanita s.
Nec mirum dum ꝑduas psonas an¬
głi ⁊ hominis unam significare
psonam dicimus. qui mexpositi¬
onibus patrum legimus. unam
euis psonam. in ysaac ⁊ariete fi¬
guratam. quia in humanitate
occiditur. ut ouis indiuinitate
cum patre pmanet inpassibilis.
sic̃ ysaac cum abraham domũ re¬
uertitur in colomis. Si .3. aries
cur ñ aprius. ħo humanitatem.
angłus ditatẽ  Ex audite sumnt
orationes amboꝵ. tobie ⁊ sare. ui
ꝯspectu głe summi d̃i. ⁊mussus ẽ
angelus dñi raphahel ut curaret
eos ambos. Raphahel int̃pretatur
medicina aci. ⁊ significat xp̃m
qui dese ip̃o ait. Ñ est opus ua¬
lentibus metlico. s male hñtib

Expanded text:
in Tobia significatur humanitas. in Tobia significatur humanitas. Nec mirandum quod per duas personas angeli et hominis, unam Christi figurari personam dicimus: qui in expositionibus Patrum legimus unam personam ejus in Isaac, et arietes figuratam, qui in humanitate occiditur ut ovis, in divinitate cum Patre permanet impassibilis, sicut Isaac cum Abraham domum revertitur incolumis. Si etenim aries cur non aptius homo humanitatem, angelus Deitatem? Exauditae sunt orationes amborum Tobiae et Sarae, in conspectu gloriae summi Dei: et missus est angelus Raphael, ut curaret eos ambos. Raphael interpretatur medicina Dei, et significat Christum, qui de seipso ait: Non est opus valentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ascpultura ueniens domũ. iactass
se iuxta parietem. ⁊ obdormisset
qd ex nido hirundinũ dormienti
bilis inbonis opib ꝯsistit. fidei lum̃
ñ amirtit. ita ⁊ spũalit̃ facigatus.
dormit qui iugilare. stare. uiri¬
liter ag̾e̾. ⁊ ꝯfortari negligit. Cui
dr. Surge qui dormis ⁊ exurge
signant. quarum immundicia qͥ
num subpositus dormit qui ie¬
uitare lasciuie ac suꝑbie se incau
rime p̃ualuit. eum romane serui¬
tutis uigo laboraret. ⁊ diuine le¬
gis p̃cepta male uiuendo uiolar.
Contigit ut sara filia raguelis in
cĩuitate medoꝵ.⁊ ip̃a audiret ĩ¬
nomine asmodeus occidebat eos.
mex ut ing̾ssi fuissent ad eam. Sa¬
ra turbam nationũ sigc̃. cuius doc
adio̾bolo rapti quasi ydolatrie man¬
cipati occidebantur. donec uenit
ꝓͦ uerus sponsus. qui eam infide
s desponsanit hoste supato. siẽ to¬
bias sarã alligato diabolo p̃sente
gelo qͦ saluatoris diuinitas. sicut

Expanded text:
ex sepultura veniens domum jactasset ex sepultura veniens domum jactasset se juxta parietem, et obdormivisset: et ex nido hirundinum dormienti bilis in bonis operibus consistit, fidei lumen non amittit. Ita et spiritualiter fatigatus dormit, qui vigilare, stare, viriliter agere et confortari negligit. Cui dicitur: Surge qui dormis, et exsurge mque designant, quarum immunditia eosnum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae se incautxime praevaluit, cum Romanae servitutis jugo laboraret, et divinae legis praecepta male vivendo violaret. Contigit ut Sara filia Raguelis in civitate Medorum, ut et ipsa audiret imris, et daemon nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam . Sara turbam nationum significat, cujus docta diabolo rapti, quasi idololatriae mancipati occidebantur, donec venit Christus, verus sponsus, qui eam in fide sibi desponsavit, hoste superato, sicut Tobias Saram, alligato diabolo, praesente  quo Salvatoris divinitas, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gabelum egentem uid̾et. qui erat
extͥbu uida. sub cyro grafo dedit
illi memoratũ pondus argenti.
ut lib̾aret eam a fame u̾bi dĩ. Sub
cyrografo dedit .i. sub ꝯditiõe red¬
qui dederat repeteret. Acceꝑunt
gentes uerbum dĩ ⁊ quasi nego¬
ciando exercent. ⁊̃ post arͥ aduen¬
tum. cum spũalem intellectũ reqͥr.
Redaunt fen̾atori. cum credentes
uideos infine scłi suscipient ⁊ sal¬
ture archana pandunt. Cum senna¬
cherib iratus multos occidet ex
filiis isrł. tobias sepeliebat seplie¬
bat corꝑa eoꝵ. At ubi nuntiarũ
est regi. iussit eum occidi. ⁊tulit
omnem substantiam eius. Tobias
fugiens nudus latuit. qr multi di¬
iͦerant eum. Sic diabolus ppłm di
ꝑ ydolatͥam spũali morte ꝑimere
uoluit. ⁊ cunctas opes iututũ au¬
ferre ñ ualuit. qr ineo erant multi
statum synagoge deseruit. qđ in
machabeoꝵ agonib luce clarius
apparuit. Occiso rege afiliis suis. re¬
staurata sunt omnia tobie. q supa
Contigit qđ quadam die fatigatus

Expanded text:
Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum pondus argenti. ut liberaret eas a fame verbi Dei. Sub chirographo dedit, id est sub conditione redqui dederat, repeteret. Acceperunt gentes verbum Dei, et quasi negotiando exercent, etiam post Christi adventum, cum spiritualem intellectum requirunt. Reddent feneratori eum credentes Judaeos in fine saeculi suscipient et salturae arcana pandent. Cum Sennacherib iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias fugiens nudus latuit, quia multi diligebant eum. Sic diabolus populum Dei per idololatriam spiritali morte perimere voluit, et cunctas opes virtutum auferre non valuit, quia in eo erant multi statum Synagogae deseruit, quod in Machabaeorum agonibus luce clarius apparuit. Occiso rege, a filiis suis restaurata sunt omnia Tobiae, quia suContigit ut quadam die fatigatus
Abbreviated transcription (Latin):
tobie insupersicie litt̾e intobia.
est salubris. Maxime eñ uite moral
⁊ ex emplis habundat ⁊ monitis .s
quantum poma foliis. tm̃ historiis
allegorie p̃cellunt. Maxima enĩ
tobias ppłm isrł signifc̃. qui cet̾is
gentib ydolatͥe deditis fide recta
Cum irent omnes aduitulos aure¬
hio solus fugiebat ꝯsortia eorum.
⁊ pergebat ierłm ad templum dĩ
⁊ ibi adorabat dñm am̃ isrł. Cũ
ant̃ factus eẽt uir. accep̃ uxorẽ
annam detͥbu sua. ⁊ genuit ex
dum. Uñ scͥtum est. ꝓpħam susci¬
men suum imposint credendo. ꝯfi¬
tendo. Qđ pater de illo dic̃ Ego pͥ¬
mogenitum ponam illum. Nloc ẽ
enim nom̃ ip̃iꝰ isrł. U ñ scͥꝑtum ẽ.
Filius meus pmogenitus ifrahel.

Expanded text:
Tobiae in superficie litterae est salubris. Maxime enim vitae moralis, et exemplis, abundat et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historiis allegoria praecellit. Maxima enim Tobias populum Israel significat, qui caeteris idololatriae deditis, fide recta, Cum irent omnes ad vitulos aurehic solus fugiebat consortium omnium, et pergeb. Cum autem factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, et genuit ex dum. Unde scriptum est: Prophetam suscimen suum imposuit credendo, confitendo quod Pater de illo dicit: Ego primogenitum ponam illum . Hoc est enim nomen ipsius Israel. Unde scriptum est: Filius meus primogen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑportam uallis nocte.⁊ añ fontem
draconis. ⁊ adportam stercoris.⁊ ꝯside¬
rabam murum ierłm dissipatũ. ⁊ por¬
tas euis ꝯsumptas igni. ⁊ diu̾sa destruc¬
te urbis loca lustrando puagatꝰ singlã
qͦmodo debeant temꝑari sollicite scru
noctu surge ⁊ sollerti indagatiõe
statum eccłie quiescentib cet̾is inspi¬
cere ut ugilent. inqͥrant qͥmodo ea
que uicioꝵ sordib inbellis sordida¬
ta ⁊ deiecta sunt corrigant et erigãt.
¶urus aut̃ ierłm dissipatus iacet. qñ
⁊ ꝯuersatio fidelium. ⁊ t̃renis ⁊ infimis
sordet affectibus. Porte uͦ eius ꝯsimm¬

Expanded text:
per portam vallis nocte, et ante fontem Draconis, et ad portam Stercoris; et considerabam murum Jerusalem dissipatum, et portas consumptas igni , etc. Diversa destructae urbis loca lustrando pervagatur, et singula quomodo debeant restaurari sollicite scrutnoctu surgere, et solerti indignatione statum Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere, ut vigilanter inquirant, quomodo ea quae vitiorum bellis sordidata vel dejecta sunt, corrigant et erigant. Murus autem Jerusalem dissipatus jacet, et conversatio fidelium terrenis et infirmis sordet affectibus. Portae sun
Abbreviated transcription (Latin):
mitas ñ m̾etur. Tunc orias sump¬
to ꝯsilio. suscep̃ eum indomum
suam ⁊ fecit cenam magnam.
⁊ ꝯuocatis omnib pb̾ris. ex pleto
mannam ex pletd ieiunio facit.
qui dui animam languidam.⁊
pane uerbi tũ ieiunam. eugłica
doctͥna ⁊ dapib urturum huie
ꝯuiuio reficit. Hinc simul aduo¬
cantur omnes pb̃ri. ut eoꝵ exhor¬
tationib ⁊ exemplis corroborent᷑
geret. ⁊ incidi p̃cepit aque duc¬
tum eoꝵ. Sic doctͥnam eugłii
quam exuno fonte ꝓcedentẽ
oris sui fistulam ineccsie sue
tem minando anferunt. ubi po¬
gentia. Tunc ad oriam ꝯgrega¬
ti omnes uiri femineq
iuuenes ⁊ paruuli simul omnes
una uoce dixerunt. Iudicet d̃s
inter nos ⁊ uos qm̃ fecistis inter
nos mala. nolentes loqui pacifi
ce cum assirus. ⁊ ꝓpt̃ hoc uendid̾
nos deus in manib eoꝵ. Isti sigẽ
ergo insagena dñi mali pisces.¬
⁊ boni. usq ad litus futuri iudi
bona infuturo sibi reseruari. qui ma
sequitur. Et cum fatigati his cla¬

Expanded text:
tur. Tunc Ozias sumpto consilio, suscepit eum in domum suam, et fecit ei coenam magnam. Et, vocatis omnibus presbyteris, expleto magnam expleto jejunio facit, qui diu animam languidam, et pane verbi Dei jejunam, evangelica doctrina et dapibus virtutum in convivio reficit. Hinc simul advocantur omnes presbyteri, ut eorum exhortationibus et exemplis corroborenturgeret, et incidi praecepit aquaeductum eorum . Sic doctrinam Evangelii, quam ex vivo fonte procedoris sui fistulam in sanctae Ectem minando auferunt, ut podant. Tunc ad Oziam congregati omnes viri, feminaeque, iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt: “Iudicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolentes loqui pace cum Assyriis: et propter hoc vendit nos Deus in manibus eorum. Isti signant ergo in sagena Domini mali pisces usque ad littus futuri judicbona in futuro sibi reservari, qui magsequitur: Et cum fatigati his cla
Abbreviated transcription (Latin):
Inse immobilis manens cursus tem¬
poꝵ. ⁊ actus hominũ ꝯtemplatur.
⁊ nulla eum latet cogitatio. cui
ta mardochei coram rege memorã¬
tur. qi uona oꝑa scõi doctoꝵ num¬
quam apud dm̃ obliuiõi tͣaunt᷑.

Expanded text:
in se immobilis manens, cursus temporum, et actus hominum contemplatur, et nulla eum latet cogitatio, cui ta Mardochaei coram rege memorantur, quia bona opera sanctorum doctorum nunquam apud Deum oblivioni traduntur;
Abbreviated transcription (Latin):
isrł omnia que sibi sunt p̃cepta fa¬
ciunt. dum electi p̃ceptis maiorum
obediunt. Audiens holofernes qđ
filii isrł p̃parant se ad resistendũ.
uocauit omnes pͥncipes moab. ⁊
duces ammon ⁊ dix̃ eis. Dicite mͥ
quis sit ppłus iste qui montana pos¬
sidet : Sic gͦ querere solent ꝑsecuto¬
res abinuicem qui sint tante ꝯstan¬
tie fideles. qui sibi u̾bo uł facto re¬
sist̾e p̃sumant. Tunc achior dux om¬
nium filioꝵ ammon respondensait.
Si digneris audire me dñe mi dicã
u̾itatẽ de ppło isto inꝯspectu tuo.
ꝑachior h̾etici designantur qui lici
pomĩa uiam u̾itatis ñ teneant. tñ
ueritatem ominino ñ celant. Heti¬
ci enĩ bona malis ꝑmiscent. quia
si semꝑ falsa dic̾ent. lat̃e ñ possent.
sic̃ qui ueneni potum porrigit.
labium calicis melle tingit. ut qđ
dulce ẽ pͥmum tangatur. ne quod
mortiferum est timeatur. aliqñ¬

Expanded text:
Israel omnia, quae sibi sunt imperata, faIsrael omnia, quae sibi sunt imperata, faciunt, dum electi praeceptis majorum obediunt. Audiens Holophernes, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, vocavit omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet? Sic quaerere solent persecutores ab invicem, qui sunt tantae constantiae fideles, qui sibi verbo vel facto resistere praesumunt. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon, respondens, ait: Si digneris audire me, domine, dicam veritatem de populo isto in conspectu suo. Per Achior haeretici designantur, qui, licet per omnia viam veritatis non teneant, tamen veritatem omnino non celant. Haeretici enim bona malis permiscent qui semper falsa si dicerent, latere non possent. Sicut qui veneni potum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est, primum tangatur, ne quod mortiferum est timeatur. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
ignis nõ extinguet᷑. sunc au¬
dientes filii isrł ħ qui habitant
t̃ram iuda. timuerunt ualde a
facie cius. Sic temꝑe ꝑsecutiõis
timent electi. ne diabolus ⁊ ꝑse¬
cuidres eius directi. faciant hoc
eccłie ⁊ fidelib eius qđ faciunt
ceteris gentibus. Timent ne eccłia
minfirmiori parte ex pugnetur.
ꝯ sic aliqd sui actͥmentum patiat᷑
Mittunt insamariam .i. ad eos qui
custodire adebent se ⁊ alios mͦ uia
salutis. ne ꝑaditum pͣue delecta¬
tionis p̃beant hostibus ing̾ssum
ad intima cordis. ꝑ circuitũ mit¬
tium. duni miniu̾nt sub tilita¬
tem ingenioꝵ ⁊ sensuũ spũaliũ.
Muris circiundant uicos. dum
fide ⁊ uirtutib ꝯfirmant. sibi
fideles ꝯmissos. frum̃ta p̃parãt
in p̃p̃aratiõem pugne. dum stu¬
diosius intendunt omnibus
paginis sacre scͥpture. Sacerdos
quoq dñi heliachum scribit hec
aduniu̾sos. dum spũalis p̃latus
omnes erudit. ut obtineant ascen¬
sensus dilient̃ obseruent. filii aut̃

Expanded text:
ignis non exstinguetur . Tunc audientes haec filii Israel, qui habitabant terram Juda, timuerunt valde a facie ejus . Sic tempore persecutionis timent sancti, ne diabolus et persecutores ab eo directi faciant hoc Ecclesiae et fidelibus ejus quod faciunt caeteris gentibus. Timent ne Ecclesia infirmiori parte expugnetur, et sic aliquod sui detrimentum patiatur. Mittunt in Samariam, id est in eos qui custodire se debent et alios, monita salutis, ne per aditum pravae delectationis, praebeant hostibus ingressum ad intima cordis. Per circuitum mitt et muniunt subtilitatem ingeniorum et sensuum spiritualium. Muris circumdant vicos, dum fide et virtutibus confirmant sibi fideles commissos. Frumenta congregant in praeparationem pugnae, dum studiosius intendunt omnibuss sacrae Scripturae. Sacerdos quoque Domini Eliachim scribit ad universos, dum spiritualis praelatus omnes erudit, ut obtineant ascensensus diligenter observent. Filii autem
Abbreviated transcription (Latin):
nebat gentibus. fecit quiuium fe¬
minarum. qñ fec̃ ꝑlegem refectioẽm
deus potentie sue noticiã tͥbuerat.
Septimo itaq die cum rex eẽt hyla¬
rior. ⁊ post potatioẽm in caluisset
mero. p̃cepit .uii. eunuchiis siuis ũ
introducent reginã ut ostende¬
ret cunctis ppłis ⁊ prĩcipib illius

Expanded text:
nebat gentibus. Fecit convivium fenebat gentibus. Fecit convivium feminarum, quando fecit per legem, refectionem Deus potentiae suae notitiam tribuerat. Septimo itaque die, cum rex esset hilarior, et post potationem incaluisset mero, praecepit septem eunuchis suis, ut introducerent reginam, ut ostenderet cunctis populis, et pri