comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisso. Sic̃ dñs donauit uobis: ita
or uos. Sic̃ xp̃c qui cũ ñ haberet qđͦ
ei dimitteret᷑. dimisit nobis omnia
peccata in baptismo: ita nos dimit¬
tamꝰ ꝓximo in nos peccanti qui ha¬
bemꝰ qđ nob̃ dimittat᷑. & ało & aꝓ
qd̃ ẽ uinculũ ꝑfectionis. Uinculũ
ꝑfectionis ẽ caritas: quia ꝑ illã om̃ia
bona ligant᷑ nepereant: si homo
oꝓ dilectione di & ꝓximi om̃ia agit.
Unde łr dilectio. qđ duos homines
liget: uł hominẽ &e dm̃. In qua sub
pore: ut unũ corpꝰ ep̃i sitis. Et gͣti
estote: idẽ gͣtiosi estote: o accepti
tam deo qũa hominibꝰ. Et u̾bũ xp̃i. id
est euangelica doctrina habitet in
uobis. id ẽ in corde. ore. & opere ur̃o.
Et par xp̃i exultet. Ita etiam uos
inquantũ humana fragilitas potest
seruate sine peccati macula manen¬
tes. ut habeatis inuobis spm scm̃.
In om̃i sapientia. in om̃i doctrina
euangelu: &e infide sc̃e trinitatis
docentes & cõmonentes uos metip¬

Expanded text:
commisso. Sicut Dominus donavit vobis, ita et vos. Sicut Christus qui cum non haberet quod ei dimitteretur, dimisit nobis omnia peccata in baptismate, ita et nos dimittamus proximo in nos peccanti, qui habemus quod nobis dimittatur et a quod est vinculum perfectionis. Vinculum enim perfectionis est charitas, quia per illam omnia bona ligantur ne pereant: sic homo pro dilectione Dei et proximi omnia agit: unde dicitur dilectio, quia duos homines ligat, vel hominem et Deum; in qua, subapore, ut unum corpus Christi sitis, et grati estote, id est gratiosi estote et accepti tam Deo quam hominibus. Et verbum Christi, id est evangelica doctrina, habitet in vobis, id est in corde, ore, et opere vestro, et pax Christi exsultet, ita etiam vos, in quantum humana fragilitas potest servare, sine peccati macula manentes, ut habeatis in vobis Spiritum sanctum, in omni sapientia, in omni doctrina Evangelii, et in fide sanctae Trinitatis, docentes et commonentes vosmetip
Abbreviated transcription (Latin):
sunt serui. & mancipia qͣsi manu ca-¬
pia: qr manibꝰ capiebantur. Non ad
oculũ seruientes. Ille qui ad oculũ
seruit. aliud insecreto agit. &. in
p̃sentia dñi seruitiũ explet qͦlibet
mͦ: absente autẽ illo ñ curat de ut-¬
litate illiꝰ. Sed simplicitate cordis.
idẽ ñ duplici animo. neq mala uo-¬
luntate. Sic̃ dño or ñ hominibus.

Expanded text:
ipia quasi manu capta, quia manibus capiebantur; non ad oculum servientes. Ille ad oculum servit, qui aliud in secreto agit, et in praesentia Domini servitium explet quolibet modo: absente autem illo, non curat de utilitate illius; sed in simplicitate cordis, id est non duplici animo, neque mala voluntate, sicut Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cognationẽ carnis ꝓximi sunt
diligamꝰ eos: & in quantũ nobis ad¬
uersarios inuia di cognouimꝰ esse
odiendo maloꝵ illoꝵ & fugiendo
parentibꝰ. idest patri or matri. ꝑ om̃ia:
subaudis quȩ dñi uoluntati placent.

Expanded text:
per cognationem carnis proximi sunt, per cognationem carnis proximi sunt, diligamus eos, et in quantum nobis adversarios in via Dei cognoscimus esse, odiendo malum eorum, et fugiendo parentibus, id est patri et matri, per omnia, subau
Abbreviated transcription (Latin):
estote uiris: sic̃ oportet indño. Muli¬
er ꝓpt̃ culpam subdita ẽ uiro. Sicut
oportet indño: sic̃ p̃cepit dñs ingene¬
si.Sub uiri potestate eris: & ipse dña¬
bit᷑ tui. In pͥmordio si quiłe fidei.
erant multȩ mulieres quȩ se causa¬
causa religionis abstinebant aconsor¬
ꝓtio
maritoꝵ. Quas mͦ alloquit᷑ apłs spe¬
tialit᷑. ne ꝓpterea qr acoitu uiroꝵ absti¬
nebant resisterent uiris: &e rebellarẽt.
so & uiro suo: ita debet esse una queq
mulier. Erant etiam multi uiri. qui
similit̃ se abstinebant acoitu: uelqͥ
cũ aliis mulieribꝰ coibant ce uerbe¬
rabant uxores suas. ne ille similit᷑
cũ aluis agerent: ne aliquid auderẽt
murmurare contra eos. qͦs si milĩt¬
I uxores ur̃as. ce nolite amari esse ad
itu causa religionis. uł q cũ alus cõ¬
cũbitis: nolite. ꝓpterea eas ad ama-¬
ritudinẽ ꝓuocare. Sed questio hic
oritur. quare apłs uxorem diligen
nobis pater & mater frater atq uxor

Expanded text:
estote viris, sicut oportet, in Domino. Mulier, propter culpam, subdita est viro, sicut oportet, in Domino, sicut praecipit Dominus in Genesi: Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui . In primordio siquidem fidei erant multae mulieres, quae se causa religionis abstinebant a consortio maritorum, quas modo alloquitur Apostolus specialiter, ne propterea quia a coitu virorum se abstinebant, resisterent viris, rebellarent, o Christo, ita debet esse unaquaeque mulier. Erant etiam multi viri, qui similiter abstinebant a coitu vel qui cum aliis mulieribus coibant, et verberabant uxores suas, ne illae similiter cum aliis agerent, nec aliquid auderent murmurare contra eos, quos similite uxores vestras, et nolite amari esse ad itu causa religionis vel quia cum aliis concubitis, nolite eas propterea ad amaritudinem provocare. Sed quaestio hic oritur, quare Apostolus uxorem diligendnobis pater et mater, frater atque uxor
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo mercede ñ recipiat p̃sentẽ: tam̃
ñ debet se aseruitio sub traere. Re tri-¬
butionẽ ȩternȩ hereditatis. id ẽ et̃¬
e nã retributionẽ. Dño xp̃o seruite. li¬
illud implete. Qui enĩ in iuriã facit
icdẽ si dñs in iuste affligit seruũ. &e
ñ reddit ei tlignã mercedem: dãpnati-¬
in de suscipiet. Et si seruus fuerit fur¬
tuus. & de seruitio dñi se in aliquo
subtraxerit: similit̾ inde dãpnabit᷑.¬

Expanded text:
ab illo non recipiat praesentem, tamen non debet se a servitio subtrahere; retributionem aeternae haereditatis, id est aeternam retributionem. Domino Christo servite, liillud implete. Qui enim injuriam facit, id est si Dominus injuste affligit servum, et non reddit ei dignam mercedem, damnatiinde suscipiet. Et si servus fuerit furtivus, et de servitio Domini se in aliquo subtraxerit, etiam inde damnabitu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sunt renouationes. una mom̃ta¬
nea quȩ fit inbaptismate: altera quȩ
fit cottidie. qͣndo ꝑstudium legendi
scripturas sacras. ea studet dedo in¬
telligere quȩ ante ignorabat: ex quo
cottidie mens renouatur. Potest etiã
tercia esse renouatio pꝰ lapsũ: ꝑ peni-¬
In agnitionẽ. id ẽ ad cognitionẽ. Scd̾m
ymaginẽ eiꝰ qui creauit eum. quia
homo ad ymaginẽ dei factuᷤ ẽ. Ubi ñ
ẽ gentilis. & iudeus. Ubi. idẽ inm̃¬
te hominis ubi ẽ ymago łi. ñ p̃iudi-¬
cat apud dm̃ sexus. uel conditio. aut
genꝰ. uel. ꝓuintia: idẽ nulla distantia
ẽ. hominũ apud dm̃. qr in anima ñ ẽ
sexus. nisi tantũmͦ sola bona conuersa-¬
tio cũ fide recta requirit᷑. Barbarus &
scẏta. Plus ẽ nobis scyta alienꝰ. qͣm bar¬
barus. Barbarus siquidem potest nob̾
e̾ẽ qͥlibet: cuiꝰ linguam ignoramꝰ. Scyta
qr om̃ia sub audis genera hominũ fi-¬
delium xp̃m habent capud: or in om̃i¬
bꝰ illis ẽ xp̃c

Expanded text:
autem sunt renovationes, una momentanea, quae fit in baptismate, altera quae fit quotidie, quando pro studium legendi Scripturas sacras ea studet intelligere de Deo, quae antea ignorabat, ex quo quotidie mens renovatur. Potest fieri etiam tertia renovatio post lapsum per poenitin agnitionem, id est ad cognitionem, secundum imaginem ejus qui creavit eum, quia homo ad imaginem Dei factus est. Ubi non est gentilis et Judaeus. Ubi, id est in mente hominis ubi est imago Dei, non praejudicatur apud Deum sexus vel conditio, aut genus, aut provincia, id est nulla distantia est hominum apud Deum, quia in anima non est sexus, nisi tantummodo sola bona conversatio cum fide recta requiritur; barbarus et Scytha. Plus est nobis Scytha alienus quam barbarus. Barbarus siquidem nobis potest esse quilibet cujus linguam ignoramus: Scythquia omnia, subaudis genera hominum fidelium, Christum habent caput, et in omnibus illis est C
Abbreviated transcription (Latin):
cera miscdiȩ: idẽ misericorde uolun-¬
tatẽ. Uiscera dicunt᷑ filii. Uiscus
destiam: id ẽ mansuetudiñe. Patien-¬
tiam subaudis in tolerandis aduer-¬
sis. Subportantes inuicem.Subpor-¬
tari nos p̃cipit apłs inuicẽ: scd̾m illud.
Alter alteriꝰ honera portate. Uerbi
gr̃a. Ille qui continens ẽ. & ẽ sine uxo-¬
re & filiis. & habundat diuitiis boniq
temporalibꝰ: debet illũ qui in conti¬
nens ẽ oe ñ habundut: uxorem & fili.¬
os sustentare si necessitas fuerit: Sic
deceteris necessitatibꝰ intelligendũ.
imitando ceruos qui transeuntes
suꝑ clunes prioris. & lassato. qui pͥor
incedebat dat locũ ut tͣnseat: or ipse
ponat iterũ mentũ suꝑ clunes ulti¬
mi. Et donantes. id ẽ indulgentes
siquis aduersus aliqũe habet que¬
relam: idẽ uerã causationẽ. Uerbi

Expanded text:
cera misericordiae, id est misericordem voluntatem. Viscera dicuntur filii. Viscus destiam, id est mansuetudinem; patientiam, subaudis in tolerandis adversis. Supportantes invicem. Supportare nos praecipit Apostolus invicem secundum illud: Alter alterius onera portate. Verbi gratia: Ille qui continens est, et est sine uxore et filiis, et abundat divitiis bonisque temporalibus, debet illum qui incontinens est et habet uxorem et filios, sustentare si necessitas fuerit. Sic de caeteris necessitatibus intelligendum imitando cervos, qui transeuntes per clunes prioris, et lassato qui prior incedebat, dat locum ut transeat, et ipse ponat iterum mentum super clunes ultimi; et donantes, id est indulgentes, si quis adversus aliquem habet quaerelam, id est veram causationem. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
nem hic appellat ueteris hominis con¬
uersationem &e uitam. Quȩ ẽ conu̾sa¬
tio ueteris hominis: In fidelitas. in-¬
obedientia. concupiscentia mala.
rapina. adulterium. homicidium.
te regenerationis renouet᷑ semꝑ in
uetustate erit: qr originalibꝰ ce actu¬

Expanded text:
em appellat hic Veteris hominis conversationem et vitam. Quae est conversatio veteris hominis? infidelitas, inobedientia, concupiscentia mala, rapina, adulterium, homicidium, te regenerationis: semper in vetustate erit, quia originalibu
Abbreviated transcription (Latin):
ortificate gͦ menbra ur̃a: id est
malũ usum. m̃broꝵ. In epła ad corin¬
thios multitudinẽ peccatoꝵ appel¬
lat apłs corpꝰ dicens. Ita ut destru¬
atur corpꝰ peocati. Sicut enĩ multa
m̃bra faciunt unũ corpꝰ: ita multa
bra ur̃a. id est malos usus m̃broꝵ
& malam consuetudinẽ peccandi.
Peffitientẽ id qđ efficit᷑ ostendit.
Neq p̃cipit ut mortificemꝰ gladio
materiali corpꝰ nr̃m ce m̃bra nr̃a:
s peccata. Tunc enĩ mortificamus
m̃bra nr̃a: cũ desistimꝰ peccare. Et qͦt
peccata in nobis morti ficamꝰ: qͣsi tot
m̃bra occidimꝰ. Quȩ sunt suꝑ terram.
id ẽ qͣndiu estis in hoc mundo. forni¬
cationem: Fornicari ẽ. cũ puellis libe¬
ris. aut cũ ium̃to: aut aliquid tale.
Adulterare uͦ: alterius thoꝵ uio¬
sacrata quȩ di uxor. est. Libidinẽ.
Om̃is incontinentia: libido appellat᷑.
Concupiscentiam malam. Ido dicit
concupiscentiam malã: qr ẽ concu¬
piscentia bona dequa đr fili concu¬

Expanded text:
ortificate ergo membra vestra, id est malos usus membrorum. In Epistola ad Corinthios multitudinem peccatorum appellat Apostolus, corpus, dicens ita ut destruatur corpus peccati . Sicut enim multa membra faciunt unum corpus, ita multa bra, id est malos usus membrorum, et malam consuetudinem peccandi per efficientem, id quod efficitur, ostendens. Neque praecipit ut mortificemus gladio materiali corpus nostrum et membra nostra, sed peccata. Tunc enim mortificamus membra nostra, cum desistimus peccare: et quot peccata in nobis mortificamus, quasi tot membra occidimus, quae sunt super terram, id est quandiu estis in mundo. Fornicationem. Fornicarii sunt cum puellis liberis, aut cum jumento, aut aliquid tale. Adulterare vero est, alterius torum viosacrata, quae Dei uxor est. Libidinem. Omnis incontinentia libido appellatur. Concupiscentiam malam. Ideo dicit concupiscentiam malam, quia est et concupiscentia bona de qua dicitur: Fili, concu
Abbreviated transcription (Latin):
riciam ydolatriȩ cõparauit: ut ni-¬
chil scelestius demonstraret. Radix
eñĩ maloꝵ ẽ. auaricia: idoq mo¬
net illam omni ratione fugienda.
indiluuio & insodoma. aliisq ci¬
uitatibꝰ. & suꝑ filios in credulitatiꝰ.
idẽ suꝑ illa sexcenta milia quȩ in
deserto mortua sunt. in credulita¬
tẽ mentis habentia. In quibꝰ sub¬
audis peccatis. or uos ambulastiᷤᷤ
aliquando: idẽ cũ uiueretis pec¬
cato ante fidem. oe essetis mortui
d̾o. s nunc iamñ ambulatis.xiii.¬
unc autẽ deponite uos om̃ia.
sub audis superius dicta: uelea quȩ
secunt᷑. Iram. Quia ira uiri: iusticiã
di ñ oꝑatur. Indignationẽ: id ẽ no¬
lite in dignari minoribꝰ si rep̃hen-¬
dimini ab illis. Malitiam. Malitia
ẽ mala uoluntas. blasfemiam: idẽ
derisionẽ indm &e pximũ. Turpẽ
sermonẽ. Ociosũ uerbũ. uel iocula¬
re. de ore ur̃o subaudis deponite:
Nolite mentyri inuicem. Om̃e m̃¬
datium adiabolo ẽ: qr ipse mendar

Expanded text:
m idololatriae comparavit, ut nihil scelestius demonstraret. Radix enim malorum est avaritia, ideoque monet illam omni ratione fugiendam. in diluvio et in Sodoma aliisque civitatibus, et super filios incredulitatis, id est super illa sexcenta millia quae in deserto mortua sunt, incredulitatem cordis habentes, in quibus, subaudis peccatis, et vos ambulastis aliquando cum viveretis, peccato ante fidem, et essetis mortui Deo, sed nunc jam non ambulatis: Nunc autem deponite et vos omnia, subaudis superius dicta, vel ea quae sequuntur: iram, quia ira viri, justitiam Dei non operatur; indignationem, id est nolite indignari minoribus, si reprehendimini ab illis. Malitiam. Malitia est mala voluntas. Blasphemiam, id est derisionem in Deum et proximum; turpem sermonem, id est otiosum verbum vel joculare de ore vestro, subaudis deponite. Nolite mentiri invicem: Omne mendacium a diabolo est: quia ipse mendax
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. Fructꝰ autẽ spiritꝰ ẽ: gau-¬
dñs iħc. ꝑquem omnia bona habemꝰ.
q̃uia quȩ circa me sunt. magis ad
ꝓfectũ uenerunt ęuangelii. Sci¬
ens beatꝰ apłs philippenses constri-¬
stari de suis tribulationibꝰ &e condo.¬
lere de suis infirmitatibꝰ ne illi de¬
ficerent audientes eum talia pati:
scribebat eis dicens. Scio quide uos
cõpati afflictionibꝰ meis. s in notes¬
cere uolo uob̃ qr quȩ circa me sunt.
uncula uidelicet. carcer. &e cippus.
magis ad ꝓfectũ. id ẽ adutilitatẽ.
& augm̃tũ sunt euangelii: quam
ad contrarietatẽ. Ita ut uincula mea
stineo sed.ꝓpter xp̃m. manifesta
p̃ceptores. oe p̃fecti sedeant ad dis¬
cutienda queda & p̃cepta danda.
Ueniente autẽ beato apło romam
sus in carcere imperatoris & cepisser
docere. in firmos curare: multa mi¬
racula patrare. multi crediderunt¬
ꝑeum: in tantũ sic̃ beatꝰ iheronimꝰ
ris neronis. eccłiam faceret redẽp¬

Expanded text:
dicit Apostolus: « Fructus autem spiritus est gaudicit Apostolus: « Fructus autem spiritus est gaubemus. quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii. Sciens beatus Apostolus Philippenses contristari de suis tribulationibus et condolere de suis infirmitatibus, ne illi deficerent in fide, audientes eum talia pati, scribebat eis dicens: Scio quidem vos compati afflictionibus meis, sed innotescere vobis volo quia quae circa me sunt, vincula videlicet, carcer et cippus, magis ad profectum, id est, ad utilitatem et augmentum sunt Evangelii, quam ad contrarietatem. Ita ut vincula mea stineo, sed propter Christum, manifesta praeceptores et praefecti sedeant ad discutienda quaedam et praecepta danda. Veniente ergo beato Apostolo Romam,  in domo imperatoris, et coepisset docere, infirmos curare, multa miracula patrare, multi crediderunt in tantum, sicut beatus Hieronymus ris Neronis ecclesiam faceret Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
uobis in itium fidei or bone conuer¬
sationis: dabit &e ꝑseuerantiam usq
indiem mortis. uel usq addiem iu¬
ditii ꝑsuccessionẽ. Sicut ẽ mͥ iustũ.
idẽ iustũ ẽ michi hoc intelligere
deuobis quia ꝑmanebitis infide
xcp̃i. & ido debeo gaudere. &r hoc sen-¬
tire: idẽ intelligere. Eo qd hab eã
uos incorde &e inuinculis meis: sub¬
audis ur̃i reminiscor. Testimoni¬
cunt᷑ filii: oe uiscus dicit᷑. quicquid
intra corium ẽ. Ido duobꝰ modis in¬
telligit᷑. Cupio inquid om̃es uos fi¬
lios esse cłi. uelcupio ut ipse sit tem¬
plum nr̃m: & uos cõmunicantes cor¬
pori or sanguini illiꝰ maneatis in illo.
Et hoc oro ut caritas ur̃a. & cetera.
idẽ sic̃ ficdes habet initiũ. habet¬
in crem̃tũ. habet ꝑfectionẽ: ita & ca¬
ritas. Oro inquid ut ñ solũ indm̃ &
ꝓximũ: s etiam adinimicos exten-
omni sensu: idẽ doctrina euan¬
gelii: ut ꝓbetis. idẽ in telligatiᷤᷤ
sitis repleti omnibꝰ uirtutibꝰ dequibꝰ

Expanded text:
nobis initium fidei et bonae conversationis, dabit et perseverantiam usque in diem mortis, vel usque ad diem judicii per successionem. Sicut est mihi justum, id est justum est mihi hoc intelligere de vobis, quia permanebitis in fide Christi, et ideo debeo gaudere et hoc sentire, id est intelligere, eo quod habeam vos, in corde et in vinculis meis, subaudis vestri reminiscor. Testis ecuntur filii: et viscus dicitur quidquid intra corium est. Ideo duobus modis intelligitur. Cupio, inquiens, omnes vos filios Dei esse, vel cupio ut ipse sit templum vestrum, et vos communicantes corpori et sanguini ejus maneatis in illo. Et hoc oro ut charitas vestra, et caetera, id est, sicut fides habet initium, habetincrementum et perfectionem, ita charitas. Oro, inquit, ut non solum in Deum et proximum, sed etiam ad inimicos extendaomni sensu, id est doctrina Evangelii, ut probetis, id est intelligatis sitis repleti omnibus virtutibus, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ expectatio futuroꝵ bonoꝵ. Et be¬
atus apłs certꝰ erat qd̾ mercecłe erat
accepturus ȩternȩ remunerationis.
hoc etiam expectabat mercedem
qr suis in uidis ꝑsecutoribꝰ bona optabat.
Qui anullo confundar. id ẽ in nul-¬
lo hoꝵ quȩ illi agunt ut mͥꝑsecuti¬
onem maiorẽ ingerant. uel quȩ
sustineo iam positꝰ in uinculis erubes¬
sed in omni fidutia. id ẽ in omnifide

Expanded text:
 bonorum. Et beatus Apostolus certus erat quod mercedem erat accepturus aeternae retributionis: hoc etiam exspectabat mercedem, quia suis invidis persecutoribus bona optabat. Quia in nullo confundar, id est, in nullo horum quae illi agunt, ut mihi persecutionem majorem ingerant: vel quae sustinebo: jam positus in vinculis non erubesSed in omni f
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qr si mortuus fuero maximũ lucrũ
ꝑcepturus sũ: idẽ uitã ȩternam. Ui¬
uere incarne hic mͥ fructꝰ ẽ oꝑis: qr
quo ampliꝰ uixero mercetłe meã au-¬
gebo. Et quid eligam ignoro: id ẽ ig¬
noro utrũ mortẽ appetã. an ad huc
in carne manere optẽ. Est autẽ sic
distinguendũ Et qͥd eligã ignoro. Cũ
xp̃o esse multomagis meliꝰ. Cũ dicit
multo magis meliꝰ esse dissolui & cũ
xp̃o esse. &. subdit ꝑmanere incarne
necessarium: ostendit qͥd magis eli-¬
gat. Et bonũ quicłe esse manere hic:
s meliꝰ &e optimũ manere cũ xp̃o. Et

Expanded text:
um lucrum percepturus sum, id est vitam aeternam. Vivere in carne, hic mihi fructus est operis, quia quo amplius vixero, mercedem meam augebo. Et quid eligam ignoro, id est, utrum mortem appetam, an adhuc in carne manere optem. Est autem sic distinguendum. Et quid eligam ignoro, cum Christo esse, multo magis melius. Cum dixit multo magis melius esse dissolvi et cum Christo esse, et subdit permanere in carne necessarium, ostendit quid magis eligat, et bonum quidem esse manere hic, sed melius et optimum manere cum Christo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ille occisus esset: liberiꝰ possent
illi exspoli ari suos auditores. Sci
defensione quam paulo superiꝰ di¬
ximꝰ: non sincere. id ẽ ñ pura in ten¬
tione. Existimantes p̃ssur̃a. idẽ ꝑse

Expanded text:
dum ille occisus esset, liberius possent illi exspoliare suos auditores. Sciedefensione quam paulo superius diximus. Non sincere, id est non pura intentione, existimantes se pressuram, id e
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam oe contemptionẽ subau-¬
dis xp̃m admintiant: unũ ẽ. Erãt
quida exiudeis credentibꝰ atq gen-¬
tilibꝰ qui inuidentes beato apło qd̾
ipse dicebatur solus magister gen-¬
tium o pͣdicator: dicebant. Nun-¬
quid paulus solus dicet᷑ magister
gentium᷑ Nos doctrinã habemꝰ. pͣ-¬
dicabimꝰ sicut & ille: ut appellem᷑
magistri gentium. Et agebant qr
uolebant contendere cũ illo. Scda
speties ẽ. Quid̃a ꝓpt̃ bonã uolun-¬
tatẽ. idẽ bonã intentionẽ. cupi-¬
entes saluare alios.sic̃ & illi salua¬
ti erant. Tercia speties ẽ. Quida
excaritate subaudis qua diligebãt
dm̃ cupiebant alios saluare: uel ex
caritate qua diligebant apłm uolen¬
tes ei adutorium in pͣdicatione
p̃bere. Quarta speties ẽ. Quid̃a ex
contẽp̃tione ñ sincere.Sincerares
ẽ: solida & firma. Et erant qͥda qͥ
p̃dicabant ñ sincere. idẽ ñ pura
conscientia: qr aꝓpt̃ cõmoda p̃sen¬
tis uitȩ. & appt̃ lucra tẽporalia p̃di¬

Expanded text:
nem, subaudis Christum annuntiant unum esse. Erant quidam ex Judaeis credentibus atque gentibus qui invidentes beato Apostolo quod ipse dicebatur solus magister gentium et praedicator, dicebant: Nunquid Paulus solus dicitur magister gentium? Nos doctrinam habemus, praedicabimus sicut et ille, ut appellemur magistri gentium. Et hoc agebant, quia volebant contendere cum illo. Secunda species est: Quidam propter bonam voluntatem, id est, bonam intentionem, cupientes salvare alios sicut et ipsi salvati erant. Tertia species est: Quidam ex charitate, subaudis qua diligebant Deum, cupiebant alios salvare, et ex charitate qua diligebant Apostolum, volentes ei adjutorium in praedicatione praebere. Quarta species est: Quidam ex contentione, non sincere. Sincera res est solida et firma. Et erant quidam qui praedicabant non sincere, id est, non pura conscientia, quia propter commoda praesentis vitae, et propter lucra temporalia praedi
Abbreviated transcription (Latin):
illis : &e uobis ad p̃mia eternȩ remu¬
rationis. Quȩ sub audis afflictio &
tribulatio nr̃a illis ẽ ad dãpnationẽ.
nationẽ: & uob̾ ad salutẽ: Uel aliter.
hoc inquid ado sub audis concessum
ẽ uob̾: ut.peiꝰ nomine talia patiendo
ꝑseuerare possitis & palmam marty¬
rii optineatis: qđ ñ concedit nisi ama¬
toribꝰ suis quos ipse amare se fecit.

Expanded text:
illis, et vobis ad praemia aeternae remuillis, et vobis ad praemia aeternae remunerationis. Quae, subaudis afflictio et tribulatnationem, et vobis ad salutem. Aliter: Hoc, inquit, a Deo, subaudis concessum est vobis, ut pro ejus nomine talia patiendo perseverare possitis, ut palmam martyrii obtineatis, quod non concedit nisi amatoribus suis, quos ipse amare se facit.
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ &e corroborationẽ fidei ur̃ȩ
manebo om̃ibꝰ uob̃ ad ꝓfectũ ur̃m. id
ẽ ad utilitatẽ. & gaudiũ fidei. id est
ut ego ce uos gaudeamꝰ de ur̃a fide.
congaudere & gratias referre. Et ẽ
sensus. Ut uos in quid gaudeatis de
meo aduentu. & gratias referatis do
qui uobis me in colum̃ reddidit: libe¬
ratum auinculis: Tantum. idẽ tan-¬
tũmͦ. Pigne in euangelio xp̃i conuer¬
samini: idẽ uiuite & ꝑ seuerate. Dig
mittit sperare & exmandatis ezus
om̃ia agere. Ut siue cũ uenero & ui¬
dis gaudeã de ur̃a fide qui adstatis
& ꝑseueratis. solidi estis. in uno spũ.
inuna uoluntate: Uiide inac̾tibꝰ apłoꝵ
lueas dicit. Multitudinis inquid ere¬
dentium erat cor unũ & anima una.
idẽ una uoluntas. una fides. Unani¬
mes. idem ẽ qd in uno sp̃ũ. Cũlabo¬
rantes. simul laborantes in fide ȩuan.¬
gelii. bene uiuendo. recte credendo.
& docendo. innullo terreamini facto
uel negotio: Terreamini dicit. idẽ pa¬

Expanded text:
et corroborationem fidei vestrae manebo omnibus vobis ad profectum vestrum, id est ad utilitatem, et gaudium fidei, id est, ut ego et vos gaudeamus de vestra fide. congaudere et gratias referre, et est sensus: Ut vos, inquit, gaudeatis de meo adventu et gratias referatis Deo, qui vobis me incolumem reddidit liberatum a vinculis. Tantum, id est tantummodo, digne in Evangelio Christi conversamini, id est, vivite et perseverate. Dignquae promittit sperare, et ex mandatis ejus omnia agere. Ut sive cum venero et vidis gaudeam de vestra fide. Quia statis, perseveratis, solidi estis, in uno Spiritu, in una voluntate. Unde in Actibus apostolorum Lucas dicit, Multitudinis credentium erat cor unum et anima una , id est una voluntas, una fides. Unanimes, id est in uno spiritu, collaborantes, id est, simul laborantes in fide Evangelii, bene vivendo, recte credendo et docendo. Et in nullo terreamini, facto vel negotio. Terreamini dicit, id est pa
Abbreviated transcription (Latin):
gentes u̾bũ p̃dicationis deore meo:
oe liberatꝰ sum de ore leonis. idẽ de
insidus diaboli. de quo dicit & petrus.
querit que deuoret. Uel etiã leonẽ
appellat neronẽ. de cuiꝰ manibꝰ libe¬
rauit eum dñs: quando uenit ro-¬
mam adductus abhis qui p̃erant
iudee. obhoc qr cesarem appellauit.
Nam cũ uenisset romam. duobꝰ an¬
nis mansit in libera custodia & in
suo conducto. &e pꝰ ea etiã transiuit
ad alias nationes quȩ erant in cir-¬
cuitu romȩ. Nam quando ista scribe-¬
bat: in libera custodia erat. Et qr
statim ut adductus ẽ ñ est int̃fectꝰ.
idcirco dicit se liberatũ. Dñs iħe xp̃c

Expanded text:
gentes verbum praedicationis de ore meo, gentes verbum praedicationis de ore meo, et liberatus sum de ore leonis, id est de insidiis diaboli, de quo dicit Petrus: quaerens quem devoret . Vel etiam leonem appellat Neronem, de cujus manibus liberavit eum Dominus quando venit Romam, adductus ab his qui praeerant Judaeae, ob hoc quia Caesarem appellavit. Nam cum venisset Romam, duobus annis mansit in libera custodia, et in suo conductu, et postea transivit ad alias nationes quae erant in circuitu Romae. Nam quando ista scribebat, in libera custodia erat: et quia statim ut adductus est, non est interfectus idcirco dicit se liberatum. Dominus Jesus C
Abbreviated transcription (Latin):
uo mͦ. s reddet indicatiuo: qđ uer-¬
bum p̃nuntiantis ẽ. ñ inp̃cantis.
Sic dixit &e de illa ypocrisi iudeoꝵ:
cui euersionẽ imminere cernebat.
Pcutiet te d̾s paries dealbate:. ꝓ¬
phetȩ namq solent maxime figu¬
ra inp̃cantis futura p̃dicere: sicut
figura p̃teriti tẽporis. ea quȩ euen¬
tura erant sepe cecynerunt.xxiii.¬
N prima mea defensione nemo michi
affuit. Defensionẽ in hoc loco appellat
ꝑsecutionẽ atq p̃ssurã qͣm sustinu¬
ĩt. qͣndo in pͥmordio suȩ fidei missus
ẽ cũ barnaba aspiritu scõ ad p̃dican¬
dũ. Quã ꝑsecutionẽ bene uocat de-¬
fensionẽ. qr tribulatio tẽporalis de¬
fendet electos in die iuditu apenis
inferni. Omnes me dereliquerũt:
ñ illis inputet᷑. Non orat. ꝓ alexan¬
dro qui in uidentia fraternitatem
obpugnando peccauerat: s ꝓhis o¬¬
rat qui ñ opruperant amor̃e. s timo¬
aduersus ipsam gratiam qua recon-

Expanded text:
vo modo, sed reddet indicativo, quod vervo modo, sed reddet indicativo, quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sic dicit et de illa hypocrisi Judaeorum, cui eversionem imminere cernebat: Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae namque solent maxime figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant, saepe cecinerunt. In prima mea defensione nemo mihi affuit. Defensionem in hoc loco appellat persecutionem atque pressuram, quam sustinuit quando in primordio suae fidei missus est cum Barnaba a Spiritu sancto ad praedicandum. Quam persecutionem bene vocat defensionem, quia tribulatio temporalis defendet electos in die judicii a poenis inferni. Omnes me dereliquerunt: non illis imputetur. Non orat pro Alexandro qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat, sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed timoadversus ipsam gratiam qua reconci
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ intantũ ut fratres illoꝵ dice-¬
rentur. ciuesq romani appellaren.¬
tur. Da bantq eis potestate edifican-¬
di curiam. habere consules: sicut
cx ipsi habebant. Pater gͥ pauli de
ubi natus. translatus ẽ in tarsũ
cylitie. qͦda tẽpore uenientibꝰ ro¬
manis ꝑ cẏlitiã. occurrerit eis cũ
alus tarsensibꝰ. ut pote qui nobilis
in ter illos habebatur. excepitq cũ
pace: Tunc romani deder̃t eis liber¬
tatem supͣdictã oe potestatẽ edifi-¬
candi curiam. uestesq induere con¬
sulares. ut penulati intrarent cu
riã more romanoꝵ.Ibiq pat̃ beati
pauli penulam acipere meruit. cau¬
sa dignitatis: pꝰ cuiꝰ mortẽ apłs ob
memoriam eiꝰ recordationis hanc ue¬
stem sibi retinuit. Cap̾ .xx.ii.¬
lexander exarus multa mala
michi ostendit. Iste ẽ alexander de
fabricabat edes diane apud athe-¬
nas. unde & ipse cõmouit omnem
ciuitatẽ contra apłm: resistens for-

Expanded text:
tatem, in tantum ut fratres illorum dicetatem, in tantum ut fratres illorum dicerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de us fuerat translatus in Tharsum Ciliciae. Quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tarsensibus, utpote qui nobilis inter illos habebatur: excepit eos cum pace. Tunc Romani dederunt eis libertatem supradictam, et potestatem aedificandi curiam, vestesque induere consulares, ut penulati intrarent in curiam more Romanorum, ibique pater beati Pauli penulam accipere meruit causa dignitatis. Post cujus mortem Apostolus ob memoriam ejus recordationis, hanc vestem sibi retinuit. Alexander aerarius multa mala mihi ostendit. Iste est Alexander de fabricabat aedes Dianae apud Athenas, unde et ipse commovit omnem civitatem contra Apostolum; resistens forti
Abbreviated transcription (Latin):
emas me dereliquit diligens
hoc scłm magis quam dm̃: &e abiit
thessalonicam. Iste adhesit beatoa¬
postolo ꝑmultũ tempꝰ: sed cũ tẽpus
ꝑ secutionis aduenisset. recessit ab
illo. factusq est apostata. Crescens
indalmatiam. Iste extitit fidelis.
&r causa p̃dicationis abiit ad alias
nationes apło uolente firmĩt: oe ty.¬
tus. Marcũ assume oe adduc tecũ:
est enĩ michi utilis. in ministerio
p̃dicationis. Iste ẽ marcus euange¬
lista qui ce cũ petro &e cũ paulo mul¬
paulum. Penulam quã reliqui troa-¬
dȩ apud carpũ ueniens affert. &e li
Nbros qͦs ibi dimisi: maxime autẽ m̃¬
Nbranas defert. ubi scribam meas epis¬
tolas. Penula uestis erat consularis
qua induebant᷑ consules romani.
quando in grediebant᷑ incuriam
Sed forteisse querit aliquis uncde¬
acciderat hoc genꝰ uestim̃ti beato
monarchiam tociꝰ mundi sibi adqͥ¬
rebant: ut quȩ gens eis cũ pace &
coronis occurrisset. darent eis liber¬

Expanded text:
emas me reliquit diligens hoc saeculum magis quam Deum, et abit Thessalonicam. Iste adhaesit beato Apostolo per multum tempus, sed cum tempus persecutionis advenisset, recessit ab illo, factusque est apostata. Crescens in Galatiam. Iste exstitit fidelis, et causa praedicationis abiit ad alias nationes, Apostolo volente: similiter et Titus. Marcum assume, et adhuc tecum. Est enim mihi utilis in ministerio praedicationis. Iste est Marcus evangelista, qui cum Petro et Paulo mulPaulum. Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, quos ibi dimisi, maxime autem membranas defer, ubi scribam meas epistolas. Penula vestis erat consularis, qua induebantur consules Romani quando ingrediebantur in curiam. Sed forte quaeret aliquis de hoc genus vestimenti beato monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent eis liber
Abbreviated transcription (Latin):
mentis recedentes. Unde cũ acce
ce apłs ab eis ad alios transiret: se¬
ducti sunt afalsis apłis. & anideis.
qui uolebant sectari eos circũcisi¬
oñẽ ce sacrificia legalia dicentes.
Licet baptirati sitis ce in xp̃m creda¬
tis. tam̃ alit̃ ñ potestis saluari ꝑpas¬
sionẽ xp̃i. nisi circũcidamini: &
legalia sacrificia offeratis. Qd audi¬
ens apłs: scͥpsit eis ab epheso hanc epi

Expanded text:
mentis recedentes. Unde cum accepmentis recedentes. Unde cum acceptolo, et Apostolus ab eis ad alios transiret, seducti sunt a falsis apostolis et a Judaeis, qui volebant eos sectari circumcisionem et sacrificia legalia, dicentes: Licet baptizati sitis et in Christum credatis, tamen aliter non potestis salvari per passionem Christi, nisi circumcidamini et legalia sacrificia offeratis: quod audiens Apostolus, scripsit eis ab Epheso hanc Epi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ corpore. Gr̃a uobiscũ. id ẽ remis¬
sio peccatoꝵ &e reconciliatio dipa-¬
tris omniaq bona quȩ diuinitus
gratis largiuntur sint uobiscum.
am̃ id est fiat. uel uera sunt que
actenus scripsi. Explicit epła.
RIMo querendũ ẽ in exor-¬
dio huiꝰ epłȩ unde galate
sunt appellati.Rex bithie¬
nȩ quȩ ẽ prouintia gre¬
tie habens bellũ contra
hostes suos. misit ad gallos habitan.
rent in auxilium eiꝰ. ꝑ acto bello &
potita uictoria. regnũ diuideret cũ
eis. Qui cũ uenissent ce uictoria poti¬
ti essent. regnũ cũ eis diuisit ut ꝓ.¬
miserat. appellatiq sunt pͥmũ gallo¬
greci. hoc ẽ galli mixti grecis. Parsq
regni quam ipsi tenuerant appellata
ẽ gallogretia: id ẽ galli cõmorantes
ingretia. Postea aũt ut sapientioribꝰ
uidetur appellati sunt galathe. a
candore corporis. Nam grece lac
zona cęli quȩ latine lacteus cir¬
martianꝰasseuerat. Sunt gͦ strenuissimi bel-¬
latores: s stulti &e facile a ꝓposito

Expanded text:
 corpore. Gratia vobiscum, id est remissio peccatorum et reconciliatio Dei Patris omniaque bona quae divinitus gratis largiuntur, sint vobiscum. Amen. Id est fiat, vel vera sint quae hactenus scripsi, etc. IN EPISTOLAM rimo quaerendum est in exordio hujus Epistolae unde Galatae sint appellati: Rex Bithyniae, quae est provincia Graeciae, habens bellum contra hostes suos, misit ad Gallos circa marrent in auxilium ejus, pacto bello et potita victoria, regnum divideret cum eis. Qui cum venissent et victoria potiti essent, regnum cum eis divisit ut promiserat, appellatique sunt primum Gallograeci, hoc est Galli misti Graecis, parsque regni quam ipsi tenuerant appellata est Gallograecia, id est Galli commorantes in Graecia. Postea autem ut sapientioribus videtur appellati sunt Galatae a candore corporis: nam Graece lac zona coeli quae Latine lacteus cirMartianus asseverat. Sunt ergo strenuissimi bellatores, sed stulti et facile a proposito
Abbreviated transcription (Latin):
.I. in troiuit semel in sc̃a: eterna redẽp.¬
tione inuenta. Non cũ sanguine le-¬
galiũ animalium. a quo ꝑfecta iusti-¬
ficatio ñ poterat dari: s cũ san¬
gune passionis suȩ introiuit
in patriã cȩlestem. Quo sangiune om̃es
sunt redẽp̃ti ꝑfecteq iustificati: ñ
temporali s eterna redẽptione. De
ioħis. Uisitauit nos: &e fecit redẽp¬
tionẽ plebis suȩ. Redẽptio autẽ: ad

Expanded text:
m introivit semel in sancta aeterna redempm introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa. Non cum sanguine legalium animalium, a quo perfecte justificatio non poterat dari, sed cum sanguine passionis suae introivit in patriam coelestem: quo sanguine omnes sunt redempti perfecteque justificati, non temporali, sed aeterna redemptione: de iam: Visitavit nos, et fecit redemptionem plebis suae. Redempti
Abbreviated transcription (Latin):
uultui dei patris ꝓ nobis. Notandũq
q ñ dixit simplicit̾ apłs illũ assistere
s ꝑ tabernacłm. usus etiam cõpa¬
ratuio gradu dicens: amplius n
ꝑfectius. Tabernaculũ autem ꝑ qd̾
assistit deo patri. humanitas illiꝰ ẽ :
qm̃ nisi homo fieret. neqͣquã d̾o pa¬
tri assistere posset. Tabernaculum
gͦ corporis dñici. amplius ẽ tabernacło¬
moysi. tabernacło quoq salomonis:
quia illa manibꝰ carnalium hominũ fa¬
cta sunt. hoc uͦ intra uterũ uirginis &¬
sine semine uiri tocius trinitatis oꝑe
effigiatũ ẽ. Siue in hoc ampliꝰ maius
illis tabernacłis. qr diuinitas uerbi
quȩ tota ñ potest cõprehendi in taber-¬
nacło manufacto: in illo homine ple-¬
nissime requiescit. Perfectiꝰ siue san¬
ctius in hoc ẽ illis tabernacłis. qr
neutrũ illoꝵ sibi ministrantes sancti-¬
ficare ꝑfectosq facere potuit: Qđ̃
dixit non manufactũ: ex posuit ip¬

Expanded text:
vultui Dei Patris pro nobis. Notandumque vultui Dei Patris pro nobis. Notandumque quia non dixit simpliciter Apostolus illum assistere, sed per tabernaculum, usus etiam comparativo gradu, dicens: Per amplius et perfectius. Tabernaculum autem per quod assistit Deo Patri, humanitas illius est quoniam nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere posset. Tabernaculum ergo corporis Dominici amplius est tabernacMoysi, tabernaculo quoque Salomonis: quia illa manibus carnalium hominum facta sunt: hoc vero intra uterum virginis sine semine viri, totius Trinitatis opere effigiatum est: sive in hoc amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non potest comprehendi in tabernaculo manu facto, in illo homine plenissime requiescit: perfectius sive sanctius in hoc est illis tabernaculis, quia neutrum illorum sibi ministrantes sanctificare, perfectosque facere potest. Quod dixit, Non manu factum, exposuit ip
Abbreviated transcription (Latin):
plius &e ꝑfectius ta¬
bernacłm ñ manufa-¬
ctũ: idẽ ñ huiꝰ creati¬
orus.Pontifex iudeoꝵ qui semel
inanno cũ sanguine introibat intra
sanguine passionis sue reserato ce
lo ingressus est secreta patrie cele¬
stis. ubi nc assistit uultui dei pa¬
tris orans ꝓ nobis. Pontifex autẽ
futuroꝵ bonoꝵ: duob modis apel¬
latur. futura enĩ bona que ipse
nobis administrauit. fuert̾ bona
celestia. passio illiꝰ. resurrectio. bab¬
tismus. remissio peccatoꝵ: ꝑfectaq
iustificatio. Que idcirco futura bo¬
na apellant᷑. uel quia misteriis pre¬
signata sunt: uel etiam qr p̾dicta
sunt in diuinis oraculis. Altiori autẽ
intellectu futura bona possumꝰ acciꝑe
gaudia patrie celestis : que nobis per
xp̃m ministrata sunt. Unde ⁊ pon
cendendi nobis se exhibuerit. Alia
translatio habet. ꝓ p̃c adueniens pon¬
tifex futuroꝵ bonoꝵ. Nisi erĩ adue¬
nisset. neqͥquã hec futura bona no¬
bis administrassec : neq assisteret

Expanded text:
ius tabernaculum, non manu factum, id est non hujus creationis. Pontifex Judaeorum qui semel in anno cum sanguine introibat intra sanguine passionis sulo ingressus est secreta patriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus modis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, baptismus, remissio peccatorum, perfectaque justificatio, quae idcirco futura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in divinis oraculis. Altiori autem intellectu futura bona possumus accipere gaudia patriae coelestis, quae nobis per Christum administrata sunt. Unde et poncendendo nobis exhibuerit. Alia translatio habet, Christus adveniens pontifex futurorum bonorum. Nisi enim advenisset, nequaquam haec futura bona nobis administrasset, neque assisteret
Abbreviated transcription (Latin):
dauit conscientiã nr̃am. id ẽ m̃tẽ
nr̃am ab oꝑibꝰ mortuis. Oꝑa mortua
sunt peccata quȩ anima occidunt:
Sic̃ enĩ anima uiuit uirtutibꝰ quȩ
oꝑa uitȩ appellant᷑: ita morit᷑ uiti¬
is &r peccatis. simulq simalq trahi¬
t᷑ ad mortẽ ȩternȩ ꝑditionis. Et
bene dixit aboꝑibꝰ mortius. Siquis
eñĩ in lege tangebat mortuũ pollue.¬
batur.
tam̃ aspersione sanguinis postea
mundabatur: similit̃ qui imitatus
fuerit opꝰ mortuȩ animȩ inquinat᷑.
tam̃ ꝑfidem dñicȩ passionis munda¬
tur. Qui enĩ tetigerit picem in qͥna-¬
bitur abea : hoc ẽ si ꝑpenitentiam
& gratiã baptismatis qͥs fuerit ablu¬
tus. ab oꝑibꝰ mortuis. si eadem iterũ
attigerit contaminabit᷑. Sequit᷑.
Ad seruiendũ d̾o uiuenti. Hic aꝑtissi¬
me ostendit᷑. qr oꝑa mortua habentes
ñ possunt seruire uero oe uiuo đo: qr
illa mortua sunt &e falsa. Si enĩ qui
mortuum aut aliqͥd in mundũ tan¬

Expanded text:
dabit conscientiam nostram, id est mentem dabit conscientiam nostram, id est mentem nostram. Ab operibus mortuis. Opera mortua sunt peccata quae animam occidunt: sicut enim anima vivit virtutibus, quae opera vitae appellantur: ita moritur vitiis et peccatis, simulque trahitur ad mortem aeternae perditionis, et bene dixit, ab operibus mortuis: si quis enim in lege tangebat mortuum, polluebatur, tamen aspersione sanguinis postea mundabatur: similiter qui imitatus fuerit opus mortuae animae, inquinatus, tamen per fidem dominicae passionis mundatur. Qui enim tetigerit picem, inquinabitur ab ea: hoc est, si per poenitentiam et gratiam baptismatis quis fuerit ablutus ab operibus mortuis, si eadem iterum attigerit, contaminabitur. Sequitur: Ad serviendum Deo viventi. Hic aptissime ostendit quia opera mortua habentes non possunt servire vero et vivo Deo, quia illa mortua sunt et falsa: si enim qmortuum aut aliquod immundum tan
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o emundauit conscientiam nr̃am
ab oꝑibꝰ mortuis ad seruiendũ d̾o ui¬
uenti: Si sanguis animalium in ra-¬
tionabiliũ poterat carnẽ mundare.
&e sic̃ tunc tẽporis uidebat᷑. scĩfica¬
batur siqͥs inmundus asꝑsus fuisset
illo sanguine: multomagiꝰsanguiᷤ xp̃i
poterit mundare animã ce plenissime
iustificare : Sed nequis putaret ple¬
nã iustificationẽ & emũdationẽ ꝓ¬
uenire asꝑsione illiꝰ sanguinis legaliᷤ:
subintulit apłs carnis emũdationẽ
scđm legem ꝑ illũ dari. Quasi diceret.
Sc̃ĩficatur quidem caro &e emũdat᷑
ꝓpt̾ legis p̃ceptũ: sed tam̃ anima ñ
expiatur. Addidit quoq differentiȩ
causam. ꝑ qͣm demonstrauit illũ san-¬
guinẽ animaliũ ñ esse in macłatũ:
ipsũ obtulit in macu latũ do. Sp̃c
sc̃s qui repleuit il lum hominẽ
in utero uirginali custodiuit eũ
ut absq peccato ab hoc mundo tran-¬
siret: essetq in macłatũ sacrificiũ
in odorẽ suauitatis do patri. Emun¬

Expanded text:
ientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret plenam justificationem et emundationem provenire aspersione illius sanguinis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari: quasi diceret, Sanctificatur quidem caro, et emundatur, propter legis praeceptum: sed tamen anima non expiatur. Addidit quoque differentiae causam, per quam demonstravit illum sanguinem animalium non esse immaculatum, ipsum obtulit immaculatum Deo. Spiritus sanctus qui replevit illum hominem in utero virginali, custodivit eum ut absque peccato ab hoc mundo transiret, essetque immaculatum sacrificium, in odorem suavitatis Deo Patri. Emun
Abbreviated transcription (Latin):
mediator fuit inter dm̃ & ppłm.
uerba di referens ad ppłm. rursusq
ppłi ad dm̃. scđ̾m qđ ipse idem dicit.
ego sequester uester mediꝰ inter dm̃
&e uos: ita &e dñs iħe uerba di patris
retulit nobis. & mͦ nr̃a refert ad illũ.
in terpellans assidue. ꝓnobis: simul¬
q sua passione confirmauit nobis
testam̃tum nouum. Ad asꝑsionẽ qͦq
sanguinis accessistis: melius loquen¬
tem qͣm ab el. More legis asꝑsionis
nomine. emundationẽ xp̃i sangui¬
nis in timauit: qm̃ mundatio quoq
quȩ ꝑsanguinẽ fiebat. asꝑsio uocat᷑.
Accesserunt gͦ illi ad sanguinẽ xp̃i.
siue ad emundationẽ. hoc ẽ ad passi-¬
onẽ eiꝰ: qm̃ fide passionis eiꝰ munda-¬
ti sunt. Sanguis autẽ xp̃i melius
uindictã exposcebat homicidȩ fr̃is.
Sanguis uero xp̃i: uitam or indul¬
gentiam implorat suis ꝑsecutori-¬
bus. dicente illo ad patrem. Pater
ignosce illis: quia nesciunt qͥd fa¬
ciunt. Uel certe melius loquit᷑. dũ

Expanded text:
mediator fuit inter Deum et populum, verba Dei referens ad populum rursusque populi ad Deum secundum quod ipse dicit: Ego sequester vester et medius inter Deum et vos, ita et Dominus Jesus verba Dei Patris retulit nobis, et modo nostra refert ad illum, interpellans assidue pro nobis, simulque sua passione confirmavit nobis Testamentum Novum. Ad aspersionem quoque sanguinis. Accessistis. Melius loquentem quam Abel. More legis aspersionis nomine emundationem Christi sanguinis intimavit: quoniam mundatio quae per sanguinem fiebat aspersio vocabatur. Accesserunt ergo illi ad sanguinem Christi, sive emundationem, hoc est ad passionem ejus, quoniam fide passionis ejus mundati sunt. Sanguis autem Christi melius vindictam exposcebat homicidae fratris: sanguis vero Christi vitam et indulgentiam implorabat suis persecutoribus, dicente illo ad Patrem: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Vel certe melius loquitur dum
Abbreviated transcription (Latin):
uersant᷑. amalignis spiritibꝰ qͣsi t̃re¬
na conculcant᷑. Sed ignẽ dñs in ter¬
ram mittit: cũ afflatu scĩ sp̃s corcda
carnalium hominũ ad amorẽ đi &
ꝓximi accendit. Ecce quare appella.¬
tur om̃ps ds ignis. uidelicet qr rubi¬
ginẽ peccatoꝵ consumit: & corda ho¬
minũ ad caritatẽ accendit. Sed po¬
test adhuc queri. quare assimiletur
latet in silicib & petris: ita om̃ps
ds̃ in creatura sua manet. s tam̃ ñ ui¬
detur. Caritas fr̃nitatis maneat in
uobis. Qđ ẽ dicere. Ita diligite omnes
sic̃ uosmet ipsos. recogitantes uos ha¬
bere unũ patrẽ dm̃ om̃ipotentẽ. &
unã matrem ȩccłiam: siue ex uno pa¬
tre adam. & una matre eua oꝓgeni
Et hospitalitatẽ nolite obliuisci
Non dixit hospitales estote: s hospi¬
illi satis hospitalitati dediti. anteqͣm
exspoliati essent. ꝓpriis facultatibꝰ:
s postqͣm nudati sunt ex marima
parte . ꝓpria substantia erant iterũ

Expanded text:
versantur, a malignis spiritibus quasi terreversantur, a malignis spiritibus quasi terrena conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit cum afflatu Spiritus sancti corda carnalium hominum ad amorem Dei et proximi accendit. Ecce quare appellatur omnipotens Deus ignis, videlicet quia rubiginem peccatorum consumit, et corda hominum ad charitatem accendit. Sed potest adhuc quaeri quare assimiletur latet in silicibus et petris, ita omnipotens Deus in creatura sua manet: sed tamen non videtur. Charitas fraternitatis maneat in vobis. Quod est dicere: Ita diligite omnes, sicut vosmetipsos, recogitantes vos habere unum Deum Patrem omnipotentem, et unam matrem Ecclesiam, sive ex uno patre Adam, et una matre Eva progenitos et hospitalitatem nolite oblivisci. Non dixit: Hospitales estote, sed hospiilli satis hospitalitatibus dediti, antequam exspoliati essent propriis facultatibus, sed postquam enudati sunt ex maxima parte propria substantia, erant iterum
Abbreviated transcription (Latin):
spe: hortat᷑ apłs ut habeamꝰ gr̃am
ꝑ qͣm seruiamꝰ do. placentes illi. Gra¬
tiam autẽ dicit. fidem rectã. spem
certã. caritatẽ ꝑfectã. cũ oꝑatione
scã : ꝑquȩ debemꝰ do seruire: cũ me-¬
tu. timentes illũ ut dm̃ & iudicẽ.
om̃ium. &e cũ reuerentia. diligentes¬
illũ ut patrẽ. Timere enĩ debemꝰ.
ne & hic flagellem᷑ & pꝰmodũ are¬
quie separemur. Et enĩ ds nr̃. ig¬
nis consumens est. Deus om̃ps ignis
appellat᷑. ñ ut materiã qͣm fecit con¬
sumat: s qđ exteriꝰ homo adtrahit.
rubiginẽ scilicet peccatoꝵ. Non
enĩ illud consumit qđ ipse fecit: s
qđ malitia hominũ intulit. Agit¬
& aliud iste ignis. dũ corda uideli¬
cet hominũ ad amorẽ di accendit:
de quo igne ueritas dicit. Ignẽ ue.¬
ni mittere interrã. Et qͥd uolo. nisi
ut ardeat: Terra eñi uocata sunt.:¬
corda terrena. quȩ dũ semꝑ ininfimis
cogitationibꝰ desideriisq terrenis

Expanded text:
spe, hortatur Apostolus, ut habeamus gratiam, spe, hortatur Apostolus, ut habeamus gratiam, per quam serviamus Deo placentes illi. Gratiam autem dicit fidem rectam, spem certam, charitatem perfectam, cum operatione sancta, per quae debemus Deo servire cum metu, timentes illum ut Deum et judicem omnium, et cum reverentia diligentesillum ut patrem. Timere enim debemus, et ne hic flagellemur, et postmodum a requie separemur. Etenim Deus noster ignis consumens est. Deus omnipotens ignis appellatur, non ut materiam quam fecit, consumat, sed quam exterius homo attrahit, rubiginem scilicet peccatorum; non enim illud consumit quod ipse fecit, sed quod malitia hominum intulit. Agit et aliud iste ignis, dum corda videlicet hominum ad amorem Dei accendit, de quo igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? Terra enicorda terrena, quae dum semper in infimis cogitationibus desideriisque terrenis