comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabit᷑ sil ex aut ad resmaximas utilis simas ho¬
nestissimas religi osissimas uidebitur ꝑtinere aut¬
inutile aut curpe aut nefasesse. tali inre nondiligei
tissine le gi opteperare aut talex diligenter ꝑserqpta
de monstrabit᷑ ita cautũ una quaq dere. ita qđ o portuerit ex cep¬
tũ ut minime conueniat quicquã intam diligetti scriptura
p̃teritum arbitrari: Tertius estlocus ei qui pscripto dicet¬
maximenecessarius ꝑquẽ o portet ostendat si conueniat causã
contrascriptũ accipi. eã tamen minime o portere quaeab ad¬
uersarus afferat᷑ Quilo cus iccirto ẽ huic ne cessarius qđsemꝑ
is quicontrascriptũ dicit xquitatis aliquid afferat oportet
Na summ aimpudentia st eũ qui contraquã qđ scriptũ sit aligud
ꝓbare uelit ñ aequitatis psidio id facere conari Si quidigor

Expanded text:
monstrabitur, si lex aut ad res maximas, utilissimas, honestissimas, religiosissimas videbitur pertinutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- demonstrabitur, ita cautum una quaque de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura praeteritum ar- bitrari. Tertius est locus ei, qui pro scripto dicetmaxime necessarius, per quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur. qui locus id- circo est huic necessarius, quod semper is, qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpudentia sit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid ig
Abbreviated transcription (Latin):
Ił icillenaufragus ad gubnaculum accessit et naui quo adpo¬
tuit est opito latus Sedatis autẽ fluctibus et tempestate iam¬
comimutata nauis in portum ꝑuehitur . Ille autẽ qui ingla¬
dium in cubuerat leuiter saucius. facile exuil nere est recre¬
atus Naui aumonere hoꝵ trium suam quisq essedicit Pac
omẽs scripto ad causam accedunt. et ex nominis uina scitur
contro uersia Nametrelinquerenauim et remanere in
naui deniqnauis ipsaquid sit. diffinitio nibus quaeritur
lsdem autẽ exlocis om̃ib. quib. diffinitiua constitutio
Nunc expostis bis argumentationib que in iudiciale tausarũ
genus ac cõmodantur deinceps indeliberatiuũ e de monstra
tiuum ar gumentandi locos et p̃cepta dabimus. non quo non

Expanded text:
ic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iamcommutata navis in portum pervehitur. ille autem, qui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic omnes scripto ad causam accedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in navi, denique navis ipsa quid sit, definitionibus quaeretur. isdem autem ex locis om- nibus, quibus definitiva constitutio, s iis argumentationibus, quae in iudi- ciale causarum genus adcommodantur, deinceps in deliberativum genus et tivum argumentandi locos et praecepta dabimus, non quo non
Abbreviated transcription (Latin):
nulla parte distat
a constitutione
rationali. nisi qđ
uerbũ inlegepositũ
uel inscriptura
aliqua cũ diffinit᷑¬

Expanded text:
nullo distat a constitutione rationali nisi quod uerbum in lege positum uel in scriptura aliqua cum definit
Abbreviated transcription (Latin):
partibus Nam earum maior quaedã uis est qđ pul
post intelligitur. In hoc autẽ non accus are altr̃

Expanded text:
partibus; nam earum maior quaedam vis est, quod paulo post intellegetur. in hoc autem non accusare alt
Abbreviated transcription (Latin):
tate et potestatẽ imperator. qui uideret ut satis honestum
foedus feritur. Infirmatio est. At ꝑ qm̃ particeps
tufactus es inturpissimo foedere summae religionis de¬
di te conuenit. Ludicatio est cum is qui nihil potesti¬
tis nihil habuerit. iussu imperatoris in foedere et intui¬
ta religione inter fuerit. dedendus sit hostib. necene
Hł ocgenus cause a superiore differt. qđ in illo concedit se
reus oportuisse facere id qđ fieridicat accusator opos¬
tuis se. sed alicui rei aut homini causam at tribuit qu
uoluntati suae fuerit impedimentosine concessionis

Expanded text:
tate et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis
Abbreviated transcription (Latin):
one et oportere suꝑ sedere. cũ id ꝑspicu ũ sit. qđ confici¬
atur exratiocinatione Qđsifiat biꝑtitã quoq fieri argumer¬
tationẽ hoc modo Si peperit uirgo ñ est peperit autẽ. hicsatis
esse ꝓponere et assumere. Qđ conficiat᷑ qm̃ ꝑspicuũ sit cõplexi¬
onis n in digere . Nob̵ autẽ uidet᷑ e om̃is raticicinatio con¬
dudenda eẽ et illud uitiũ qđ illis displicet magnopere ui¬
tandũ ne qđ ꝑspicuũ sit id incõplexionẽ inferamꝰ H och
fieri poterit : si cõplexionũ genera intelligent᷑: DEGENERIS
Nã aut ita cõplestemur ut in unũ conducamꝰ ꝓpositio nẽ
et assũptionẽ hocmodo Qđ si leges om̃es ad utilitatẽ reib
eodẽpacto et saluti cõmuni consuluisse. e legib ñ

Expanded text:
one supersederi, cum id perspicuum sit, quod conficione supersederi, cum id perspicuum sit, quod conficiatur ex ratiocinatione; quod si fiat, bipertitam quoque fieri argumentationem, hoc modo: si peperit, virgo non est: peperit autem. hic satis esse proponere et adsumere: quod conficiatur quoniam perspicuum sit, complexionis rem non indigere. nobis autem vi- detur et omnis ratiocinatio concludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexionum genera intelle- gentur. nam aut ita complectemur, ut in unum con- ducamus propositionem em adnectamus hoc modo: 'quod si leges omnes ad utilitatem rei publicae on potest eodem facto et saluti communi consuluisse et legibus non
Abbreviated transcription (Latin):
uenit scriptoris uoluntatẽ interp̃tari. Qđsiuos uidicesle¬
gib. optẽperare debetis et id facere ñ patestis nisi id qđ sorip¬
tũ est in lege sequimini. quin istũ contra legem fecisse iu¬
dicetis : Assuptionis autẽ apꝓbatione p̃terita qua dri¬
ꝑtita sic fiet ar gumentatio. Quis aepenumero nos fefel¬
eñĩ ꝑfidia illoꝵ decrimenti acceperimꝰ. nemoerit praeter
nos met ipsos quẽ iure accusare possimus Ac primũ qͥden
decipi in cõ modũ est. iterũ stultũ tertio turpe Cartha
ginien ses autẽ ꝑsaepe iã nos sefellerunt Sũma igit᷑
amentia ẽ in eoꝵ fide spẽ habere. quoꝵ ꝑfidia totiens
deceptus sis Vtraq apꝓbatione p̃terita triꝑtita fit
hocpacto. Aut metuamꝰ carthagini enses oportet sii¬
columes reliquerimꝰ aut eoꝵ urbẽ diruamus : Icme¬
tuere quidẽ non oporte. Restat igit᷑ ut urbẽ diru¬
amus Sunt autẽ qui putant ñ nunquã posse cõplexi¬

Expanded text:
venit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, levenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequa- mini, quin istum contra legem fecisse iudicatis? assumptionis autem approbatione praeterita quadri fiet argumentatio: qui saepenumero nos enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com- plexi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ partib constat argumentatio cũ aut ꝓponimus aut
sumimussine apꝓbatione. Id facere oportit cũ ꝓpositio
ex se intelligit᷑ aut assũptio ꝑspicua ẽ ecnullius apꝓba¬
tionis indiget. Propositionis apꝓbatione p̃terita. quatuor
expartib argumentatio trastat᷑ ad hunc modũ. Iudices
qui exlege iurati iudicatis. legib. optẽ perare debetis
optẽperare autẽ legib. ñ potestis. nisi id qđ scriptũ est in
lege sequimini. Qđ certius legis scriptor testimoniũ
uoluntatis suaȩ relinquere potuit quã qđ ipse magnacũ
cura atq diligentia scripsit : qđ si lit terae ñ extarent
magno pereeas requireremꝰ ut ex his scriptoris uoluntas
cognosceret᷑. Nec tamen epami nondae ꝑmitteremꝰ nisi
extra iudiciũ quidẽ esset ut is nob̵ sententiã legis inter¬
p̃taret᷑. nedũ nuncistũ patiamur cũ praesto lexsit. non
exeo qđ aꝑtissime scriptũ est sed exeo qđ suecausae con¬

Expanded text:
autem partibus constat argumentatio, cum aut proponimus aut assumimus sine approbatione. id facere oportet, cum aut propositio ex se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis approbatione praeterita quattuor ex partibus argumentatio tractatur, ad hunc modum: iudices, qui ex lege iurati iudicatis, legibus optempe- rare debetis. optemperare autem legibus non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequimini. quod enim certius legis scriptor testimonium voluntatis suae re- linquere potuit, quam quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exstarent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epaminondae per- mitteremus, ne si extra iudicium quidem esset, ut is nobis sententiam legis interpretaretur, nedum nunc istum patiamur, cum praesto lex sit, non ex eo, quod apertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae con
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͥb constitutio est id estquestio eadẽ in coniesturali qͣ iudi¬
catio occideritne Nunc exponemꝰ locos quoꝵ pars aliqua
in om̃em coniecturalẽ incidit controuersiã. Hoc aute et in hoꝵ
locoꝵ expositione et in caeteroꝵ opor tebit attendere ñ om̃es
ñ ex omnib. latteris scribit᷑ sic omñe in causã non om̃is argu¬
mentoꝵ copia. sed eo& necessario pars aliqua conueniet
Om̃is igit᷑ ex causa exꝑsona exfacto ipso coniestura capi¬
endaẽ Causa tribuit᷑ in impulsione et in ratio ciesationt¬
Impulsio ẽ q̃sine cogitatione ꝑ quandã affestionẽ animi
facere aliqͥd hortat᷑ ut amor iracundia e gritudo ui

Expanded text:
ex quibus constitutio est id est quaestio eadem in coniecturali quae iudicatio: occideritne? Nunc exponemus locos, quorum pars aliqua in omnem coniecturalem incidit controversiam. hoc au- tem et in horum locorum expositione et in ceterorum oportebit attendere, non omnes non ex omnibus litteris scribitur, sic omnem in causam non omnis argum copia, sed eorum necessario pars aliqua conveniet. omnis igitur ex causa, ex persona, ex facto ipso coniectura capienda est. Causa tribuitur in inpulsionem et in ratiocinationnpulsio est, quae sine cogitatione per quandam affec- tionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracun- dia, aegritudo, vi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd aut nfaciendi ex cogitatio Eadr̃ interfuisse tũ. cũ ali qͥd qã forer uentt¬
faciendi aut ñ faciendi certa decausa uitasse aut secutꝰ eẽ. Animꝰ¬
uidet᷑ si amicitiae qͥd causa fastũ dicet᷑. si inimiciulciscendi: si cõmodares pon
metus sigłae sipecuniae si deniq ut om̃ia generat̃i amplestam᷑. Ali¬
cuius retinendi. augendi. ad ipiscendiue cõmodi. aut contra reici
endi diminuendi deuttandiue in cõmodi causa: Nã in hoꝵ genꝰ¬
alterqtrũ illa qq̃ incident in qͥbi aut cõmodi aliqd maioris
ad ipiscendi causa. aut maioris uitandi in cõmodi suscipitur¬
aut cõmodũ aliqđ maioris ad ipiscendicomodi. aut maior is¬
uitandi in cõmodi p̃terit᷑ Hic locsicut aliqđ fundamentũ

Expanded text:
aliquid aut non faciendi excogitatio. ea dicitur inter- fuisse tum, cum aliqufaciendi aut non faciendi certa de causa vitasse aut secutus esse animbitur: si amicitiae quid causa factum dicetur, si ini- mici ulciscendi, si metus, si gloriae, si pecuniae, si denique, ut omnia generatim amplectamur, alicuius re- tinendi, augendi adipiscendive commodi aut contra re- undi, deminuendi devitandive incommodi causa. nam in horualterutrum illa quoque incident, in quibus aut incommodi aliquid maioris  com- modi causa aut maioris vitandi incommodi suscipituruod commodum maioris adipiscendi commodi aut maioristandi incommodi praeteritur. Hic locus sicut aliquod fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
Fait igit᷑ in cestũ. et concluseris argumentationẽ et ꝑ spicuam
seteris cõ ꝑlexionẽ Quare in longis argumentationib ex

Expanded text:
it igitur incestum, et concluseris argumentationem et perspicuam fugeris complexionem. quare in longis argumentationibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
onis. quaimpulsus ali quid reus cõmisis se dicet᷑ in quo
exepla et simi litudines erunt ꝓferendae ec ipsa diligen¬
ternatura eiꝰ affectionis quã leuissime quie tissimam
ad partẽ explicanda ut et res ipsa a facto crudeli et tur
bolento ad quiddã mitius et tranquillius traducat᷑ et ora

Expanded text:
onis, qua inpulsus aliquid reus commisisse dicetur; in quo et exempla et similitudines erunt proferundae et ipsa diligenter natura eius affectionis quam lenissime quietissima ab parte explicanda, ut et res ipsa a facto crudeli et tur- bulento ad quoddam mitius et tranquillius traducatur et ora
Abbreviated transcription (Latin):
extenuabit et paruul ã quandã fuisse de monstrabit aut¬
non exea solere. huiusmodi facta nascidocebit. Quo et¬
erit in loco demonstrandũ. quaeuis et natura sit eꝰ affefo¬
Illoꝵ enũ defensi¬
one alterũ alius¬
uult accusare. non
ipsos ostendere in¬
nocentes lta inma

Expanded text:
extenuabit et parvulam quandam fuisse demonstrabit autnon ex ea solere huiusmodi facta nasci docebit. quo erit in loco demonstrandum, quae vis et natura sit eius affeillorum enim defensione alterum uult accusare, non ipsos ostendere innocentes. Ita in ma
Abbreviated transcription (Latin):
eodemuita iocundafiat. Nãhinc ad republicã plu¬
rima cõmoda ueniunt. si moderatrix om̃i u̾rerum
presto sapientia Hinc ad ipsos qui eã adeptisunt
laus honos dignitas confluit. Hincamicis quoq:
eorũ certissimũ & tutis simũ p̾sidiũ comparatur

Expanded text:
eodem vita iucunda fiat. nam hinc ad rem publicam plurima commoda veniunt, si mo- deratrix omnium rerum praesto est sapientia; hinc ad ipsos, qui eam adepti sunt, laus, honos, dignitas con- fluit; hinc amicis quoque eorum certissimum et tu- tissimum praesidium comparatur
Abbreviated transcription (Latin):
h̃ nlu tamodoneq exertitatione conficit᷑ uerũ etiã artificio
q dẽ cõparat᷑ non alienũ est uidere quedi cant hu qͥ qued ã
esrti p̃epta nob reliquerunt. Sed ante quã dep̃ceptis ora¬
toriis dicamꝰ uidet᷑ dicendũ de genere ipsius artis. deo ffi¬
cio define demateria departib Namhis reb cognitis
facilius et expeditius animꝰ unius cuiusq ipsã rationem
acuiã artis conside rare poterit.: Ciuilis quaedam
ratio est quaȩ multis ⁊ magnis ex reb. constat Eius quȩdã

Expanded text:
arti- ficio quodam comparatur, non alienum est videre, quae dicant ii, qui quaedam eius rei praecepta nobis reliquerunt. Sed antequam de praeceptis oratoriis dicimus, videtur dicendum de genere ipsius artis, de officio, de fine, de materia, de partibus. nam his rebus cognitis facilius et expeditius animus unius cuiusque ipsam ra- tionem ac viam artis considerare poterit. Civilis quaedam ratio est, quae multis et magnis ex rebus constat. eius quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
modo Sicũ aliquis dicat sȩꝓfectũ esse ad exercitũ contra
eũ qui uelit hacuti argumentatione si uenisses ad exer¬
citũ a tribunis militarib uisus esses. non es autẽ ab his uisus.
ñ esigit᷑ ad exercitũ ꝓfectus. hnc cũ concesseris ꝓpositionẽ
et assũptionẽ. cõplexio est infirmanda. Aliud it conce¬

Expanded text:
modo: si, cum aliquis dicat se pro- fectum esse ad exercitum, contra eum quis velit hac uti argumentatione: si venisses ad exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptione
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ aliud illatũ est. Acnunc quidẽ quo facilius rescognosee¬
ret᷑ ꝑspicuo et grandi uitio p̃dictũ posuimꝰ exemplum
Sedsape obscurius positũ uitiũ ꝓuero ꝓbat᷑ cum aut pa¬
rũ memineris quid concesseris. aut ambiguũ aliqͥd¬
In ab saro duo noo atrendinda s uit neait aribigntauteꝓ positio nis. aut obliuione silla
Ambiguitas inꝓpositionetals est Ei indigtis perune oetunĩ non habitis. Namom̃ ino

Expanded text:
tur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exem- plum; sed saepe obscurius positum vitium pro vero probatur, cum aut parum memineris, quid concesseris, aut ambiguum aliqu autem duo nobis attendenda sunt, ne aut ambiguitate propositionis aut obliuione fallamur, Ambiguitas in propositione talis est: SI INDIGETIS PECVNIAE, PECVNIAM NON HABETIS. Nam omnino
Abbreviated transcription (Latin):
negoti sed ex consilio eius qui fecerit etcausa ettem pore consib¬
rioportere quidmalifiturũ sit . aut ex in iuria. aut exselor
alicuius nisi tantae tã pspicua audacia ab eo ad eunus fanan
aut parentes autliberos ꝑtinuerit . ant ad aliquamren
quã caram es se omnib aut necesse est aut oportet esse fuort
intentio fasti qđ ab aduers aria infertur. in alium aut indu

Expanded text:
negotii, sed ex consilio eius, qui fecerit, et causa et tempore considerari oportere; quid mali futurum sit aut ex iniuria aut scelere alicuius, nisi tanta et tam perspicua audacia ab eo, ad cuius famam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut ad aliquam rem, quam caram esse omnibus aut necesse est aut oportet esse, vin- intentio facti, quod ab adversario infertur, in alium aut in al
Abbreviated transcription (Latin):
dontia A micitia uoluntas erga aliquẽ rerum bonarum
illus ipsius causa quem diligit cũ eius pari uoluntate hic
quiade cuuilibus causis loquimꝰ fructus ad amicitiã adiun

Expanded text:
dantia. Amicitia, voluntas erga aliquem rerum bonarum, illius ipsius causa quem diligit, cum ejus pari voluntate. Hic quia de civilibus causis loquimur, fructus ad amicitiam adjun
Abbreviated transcription (Latin):
tius erit. si cm potestas impune aliqd faciendi minꝰ honestae
fuis se dicet᷑ uoluntas ea faciendi de monstrabit᷑ ab fusse
Ioc aute ipsũ genꝰ erit eo firmius. si eo ipso ingenere qͦ argu¬
et᷑ integer antea fuis sede monstrabit᷑ ut sicũ a uariti&ȩ
causa fecisse arguat᷑ minime omni inuita pecuniae cu
piđ fuis se doceat᷑. Nic illa magna cũgrauitate inducet᷑
indignatio uincta conquestioni. ꝑ quã miserũ facinꝰ esse
et indignũ de monstrabit᷑: ut cũ animus om̃i in uita
fuerit auitiis remotissimꝰ . eã causam putare quaȩ
homines audaces in fraudẽ rapere soleat: castissimũ
qͦq hominẽ ud peccandũ potuis se impellere. aut
iniquͣuesse et optimocuiq ꝑniciosissimũ non uita
honeste acta tali in tempore qua plurimũ ꝓdesse.¬
sed subita ex criminatione quae con fingi facile¬

Expanded text:
iendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum prodesed subita ex criminatione, quae confingi
Abbreviated transcription (Latin):
rib haredes eẽ Ergo una ui constitutione intellesũ
intellestũ est. quo modo et rationes et rationũ in firmationes et prop¬
torta udicitiones plures fant IN unc huius genoris p̃cepta ui¬
deamus U driq aut eciam om̃ib si plures ambigent ius ex quibus

Expanded text:
ribus heredes esse? ergo una in constitutione intel- lectum est, quomodo et rationes et rationum infirma- tiones et propterea iudicationes plures fiant. Nunc huius generis praecepta videamus. utrisque aut etiam omnibus, si plures ambigent, ius ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mosus andeformis. uelox. antarđ sit. acutus an hebetior¬
memor anobliuiosus comis. officiosus an infacetus pudens¬
patiens ancontra et omnino qua a natura dant᷑ animo
et ar pori. considerabunt᷑ in natura consideranda Nam qua
industria cõparant᷑ ad habitũ ꝑtinent. de quo posterius
est dicendũ : In uistuconsiderare o portet. apud quos. et
quomore e cuius arbitratu sit educatus quos habuerit
artiũ liberaliũ magistros. quos uiuendi p̃ceptores. quib.¬
ciltura. Aut quesitis est ut p̃co ut parasitus ut saem cos ⁊ similia. aut artisicium ut artem sclicet
oł quam plene cognitã. aut exerteas aut tadas ut tratoe utrhetor. ⁊ alia huius modi

Expanded text:
monsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetiormemor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudenstiens an contra; et omnino quae a natura dantur animo ntur et haec in natura conside- randa. nam quae ia comparantur, ad habitum pertinent, de quo posterius est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibcetera, aut quaestus est, ut praeco, ut parasitus, ut scaenicus et similia, aut artificium, ut artem scilicet aliquam plene cognitam aut exerceas aut tradas, ut orator, ut rhetor et alia huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
partes
ld est cũ ambae lege
nitantur quae p̃ap¬
tadatafuerint uni
parti: ad alterã par¬
tem. qua etiã ipsale ge
nite t᷑ praecepta eadẽ
transferunt᷑. Eritq
uniauq parti hoc
principale. ut suã
legem laudet. ad uer¬
sarii uituperet rep̃¬
hendat
trrannidẽ occuparat. uxor sua cuthebe nomen fuet nodu
cumsi mul cubare occidit. Hace filium suum quem exty
ranno habebat sibiin p̃mii lo co deposcit. Sunt qui ex
lege occidi puerum dicant oportere Res in udicioest
in hoc geiere utranq in partem idem loci atq eadem
p̃cepta conuenient ideo qđ uterq suam legem confirmart
contrariã in firmaredebebit. Primũ igitur legesopar

Expanded text:
partem. Etenim cum ambae lege nitantur, quae praecepta data fuerint uni parti, ad alteram partem, quae etiam ipsa lege nitetur, praecepta eadem transferuntur; eritque utrique parti hoc principale, ut suam legem laudet, aduersarii uituperet et reprehendattyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum, quem ex ty- ranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque eadem praecepta convenient, ideo quod uterque suam legem confirmare, contrariam infirmare debebit. pri- mum igitur leges opor
Abbreviated transcription (Latin):
depulsi one dẽpta. ceteris sinilit uti locis oportebit e
ex concessionis partibus quae conuenient assumere de
quib nob̾dicendum erit. Loci autẽ communes idem
utriq sere qui superiorib as sumptiuis incident. Nic taner
crtissime accusatr is. facti in dignatio. Deforsoris. cum
in alioculpa sit. aut in ipso non sit supplicioreum affici
ño portere : Lpsius autem rei fitremotio. cũ id quod
datur̃ crimini. negat neq ad se. neq ad officiũ suum
rtus ꝑtonuisse. necsiquid in eo sit delictum. sibiatori¬
bui oportere. Id causae genus est hutusmodi. In eo
foedere quod factum est quondam cum s amuitibus
qudam ad olescens nobilis por cã s ustinuit iussuimpe¬
ratoris . E oedere autẽ absenatu im ꝓbato. et impera¬
tores amnitib. dedito. quidã insenatu eũ quoq dicit. qui
porcũtenuit dedio portere. Intentio ẽ dedioporte
Pepulsio est. N onoportat. Questio est. oporteat ne:
atioẽ noneũ meum fuit officiũ. nec mea potestas
Nuncrematiorei
Nã supͣ causae docuit

Expanded text:
depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae convenient, assumere; de quibus nobis dicendum erit. Loci autem communes idem utrisque fere, qui in superioribus assumptivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu inprobato et im- peratore Samnitibus dedito quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit offiNunc remotio rei: nam supra causae docuit
Abbreviated transcription (Latin):
et exopinione hominũ descriptio. hoc modo: N auestatẽ
minuere est. aliquid derepublica cũ potestatm ñ habeas
ad ministrare. Deinde huius confirmatio similibus

Expanded text:
et ex opinione hominum descriptio, hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. deinde huius confirmatio similibus
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde doceas queuitia mad uersario ꝑserustari atq in unirt dbrons
id ÷ nestate illud iudicatũ qđ affert̃ huic negotionihilꝓsit. ⁊ neilld ꝓfet᷑ꝰ¬
iudiciũ in qͦuidices contraxisse constit offensam. tertio illud considera ndũ¬
multa iudicia ab ad
inqua sit offensum. ut deipso qui iudi carit iudiciũ ficri¬
uideat᷑ Oportet autẽ anĩ ad uertere. necũ alit̃ sint mul¬
ta iudicata solitariũ aliqđ aut rarũ iudicatũ afferatur

Expanded text:
Deinde docet, quae uitia in aduersario perscrutari atque inuenire debeamus, id est ne forte illud iudicatum quod adfertur huic negotio nihil prosit, et ne illud proquo iudices contraxisse constet offensam. Tertio illud considerandumulta iudicia, ab adin qua sit offensum, ut de ipso, qui iudicarit, iudicium fiur. oportet autem animadvertere, ne, cum aliter sint mua iudicata, solitarium aliquid aut rarum iudicatum afferatur
Abbreviated transcription (Latin):
demorib: quaeri sed de eo crimine qͦ de arguat᷑. Quare
ante factis omissis illud qđ instat. agi oportere Ex
fasto aute ipso suspitiones ducent᷑ si totius admin istratio

Expanded text:
de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio
Abbreviated transcription (Latin):
repetat᷑. ne ad ex tremum ꝓdeat᷑. ne quid qđ adremꝑti¬
neat p̃tereatur et omni noquȩ p̃cepta debreuitate
sunt. hoc quoq ingenere sunt conseruanda N amscepe
resparum est intellecta. longitudine magis. qũa obs cu

Expanded text:
repetatur, ne ad extremum prodeatur, ne quid, quod ad rem pertirepetatur, ne ad extremum prodeatur, ne quid, quod ad rem pertineat, praetereatur; et omnino, quae praecepta de brevitate sunt, hoc quoque in ge- nere sunt conservanda. nam saepe res parum est in- tellecta longitudine magis quam obscu
Abbreviated transcription (Latin):
incipiet᷑ .. Ac multos imitatio breuitatis decipit
ut cũ sebreues putentesse. longissimisint. cum
dent operã utres multas breuit̃ dicant. mon
ut on mnino paucas resdicant et ñ plures quã necesse sit Nam
plerisqbreuit̃ uidet᷑ dicere quiutadicit. Accessi adaedes puer̃
euocaui :espondit. Quae siui dominũ. domine gauit cẽ. hictã¬
etsi totres breuius nom potuit dicere tamenquia satis fuit di¬
xisse domine gauit ẽe fitrerũ multitudinelongus Quare hoc
quoq ui genere uitandaẽ breuitatis imitatio etñminus reñ
ñ neces sariarũ quã uerboꝵ multitudine suꝑsedendũ÷ DERis
Aꝑta dutẽnar ⁊ ttio poterit ee siuit quide prinũ gestũot
ita primũ exponet᷑: et rerũ ac tempoꝵ or doseruabit᷑ ut
ita narrent᷑ ut gestae res erunt. aut ut potuis se geri ui¬
debunt᷑ H ic erit consi derandũ nequid ꝑ turbate. ne quid
contorte dicat᷑ ne quã in aliã remtranseatur ne abultimo

Expanded text:
incipietur. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum dent operam, ut res multas brevi dicant, non ut omnino paucas res dicant et non plures, quam ne- cesse sit. nam plerisque breviter videtur dicere, qui ita dicit: Accessi ad aedes. puerum vocavi. respondit. quaesivi dominum. domi negavit esse. hic, tametsi tot res brevius non potuit dicere, tamen, quia satis fuit dixisse: domi negavit esse, fit rerum multitudine longus. quare hoc quoque in genere vitanda est bre- vitatis imitatio et non minus rerum non necessaria- rum quam verborum multitudine supersedendum est. Aperta autem narratio poterit esse, si, ut quidque primum gestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid con- torte dicatur, ne quam in aliam rem transeatur, ne ab ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
tius altera in ꝑsonis maxime uersat᷑. Eaqua in negotioꝵ
expositione posita est. tres habet partes. F abulã hysto¬
riã Argumentũ. Fabula est. inquanec uera necueri
similes rescontinent᷑. Huiusmo di est angues ingentes
alites. iunctiuigo. E ystoria est igesta resab &etatis
nr̃e memoria remota. Qđ genꝰ appius indixit car
⁊ hanc ipsã descripti¬
onem ad causã ap plice
mauit Amplificat cri¬
mei ũris qđ cũilla rẽ
sũ ada mauerit uerres
molta eciã ñ uisa conci¬
piuerit

Expanded text:
tiis, altera in personis maxime versatur. ea, quae in negotiorum expositione posita est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumen- tum. fabula est, in qua nec verae nec veri similes res continentur, cuiusmodi est: Angues ingentes alites, iuncti iugo historia est gesta res, ab aetatis nostrae memoria remota; quod genus: Appius indixit Caet hanc ipsam descriptionem ad causam adplices.mauit; amplificat crimen Verris, quod cum illam rem uisam adamauerit, Verres multa etiam non uisa concupierit
Abbreviated transcription (Latin):
factoꝵ extabunt si fuisse faculta tes faciandiui debunt᷑ si
tẽpus idoneũ sis patusatis. silocus oportunꝰ ad eandẽrem
quaderenarrabit᷑ fuis se ostendet᷑ si resetadeoꝵ. qui agent
naturã . et aduulgirumorẽ. et adeoe qui audient opini¬
oñe acc̃omodabit᷑. Ac ueri quidẽ similis ex hisrationib
c̃ẽpoterit IIllud autẽ p̃terea considerare oportebit.
ne aut cũ obsit narratio. aut cũnihil ꝓsit . tamen inter
ponatur aut ñ loco. aut ñ quemadmodũ causa postulet
narretur : Obẽtum cũ ipsius reigeste exposctio magnã
excipit offensionẽ quam argumentando et causam
agendo leniri oportebit. Qđ cum acciderit mem¬

Expanded text:
factorum exstabunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prosit, tamen inter- ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, mem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ relinquit Et desimilib. qͥdẽ et decontrariis eo dẽ modꝰ
in quib maxima similitudo ÷ utt̃ rhe tori cos ac dialesticos locos
Dialesticup exipsis qualitatib. r hetorica qualitat̃ reb sascipientib
ar gumenta uestigat ut dialesticꝰ ex genere id ÷ exipsa generis na¬
tura rhetor exea re quae genus est. Dialesticus exsimilitudine
rhetor exsimili idest ex care quae si militudinẽ coepit. Eodem
modo illa ex contrarietate. hic ex contrario Om̃ib igit᷑ quae su¬
perius ꝓposumꝰ expeditis illud arbtoor apponendũ qđ a& TA¬
lus topica quaȩ ads frebatiũ peritũ iuris edidit non eomo do
qdeipsis disputari possit disseruit. sed quẽ ad modũ rheto¬
rice facultatis argumenta ducerent᷑ qđ in ins cõmentarus
diligentius expediuimꝰ qͥ nob̵ in fiusdẽ ciceronis topica con¬
scripti suit. Quo aitẽ modo dehis dialesticis rationibus
dis putetur. in his cõmentariis quos in aristotelis copica
a nob̵ trans lata conscripsimus expeditum est

Expanded text:
enus species non relinquit; et de similibus quidem, et de contrariis eodem modo, in quibus maxima est dissimilitudo inter rhetoricos ac dialectdialectica enim ex ipsis qualitatibus, rhetorica ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta vestigat: ut dialectictura, rhetor ex ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarietate, hic contrario. Omnibus igitur quae superius proposuimus expeditis, illud arbitror apponendum quod M. Tullius Topica quae ad C. Trebatium peritum juris edidit, non eo modo quo de ipsis disputari possit disseruit, sed quemadmodum rhetoricae facultatis argumenta ducerentur, quod in his commentariis diligentius expedivimus qui a nobis in ejusdem Ciceronis Topica conscripti sunt. Quo autem modo de his dialecticis rationibus disputetur, in his commentariis quos in Aristotelis Topica a nobis translata conscripsimus expeditum est
Abbreviated transcription (Latin):
est instructior reb. t apparatior. quã ea quae temere et
nullo consilio administrat᷑ . Exercttꝰ iscui p̃positus est
sapiens e calliđ imperator. om̃ib partib. cõ modius re¬
git᷑ quã is quistultitia et temeritate alicuius ad ministrat᷑
Eadẽ nauiguratioẽ. Nã nauis optime cursũ conficit ea que
scientis simogub natore utit᷑. Cũ ꝓpositio sit hoc pasto
apꝓbata et duae partes transieruit ratio cinationis.
tertia in parte aiunt qđ ostendere uelis id exui ꝓposi¬
tionis oportere as sumere hoc pasto. Nihil aut̃ẽ omniũ
rerũ melius consilio quã om̃is munđ ad ministratur¬
E uius assũptionis quarto in loco aliã porro inducunt ap¬
ꝓbationẽ hoc modo. Nã et signoꝵ oetꝰ et obitꝰ diffinrũ
quendã ordinẽ tenent Etannuae cõmutationes non¬
modo quadã ex necessitate sẽꝑ eodẽmodo fiunt: uerũ
ad utilita tẽs qͦ ꝙ rerũ omĩum sunt accõ modata t di¬
urnaȩ nosturnaeq uicis situdines nulla inre unquã

Expanded text:
est instructior rebus et appara- tior, quam ea, quae temere et nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis quarto in loco aliam porro inducunt adproba- tionem, hoc modo: nam et signorum ortus et obitus definitum quendam ordinem semodo quadam ex necessitate semper eodem modo fiunt, uerum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodatae, et diurnae nocturnaeque uicissitudines nulla in re umquam
Abbreviated transcription (Latin):
ponant᷑ etquae iã diugestaet a memoria nr̃a remota ta¬
menfaciant fidem uera tradita eẽ qđ eu mon umnenta certa
in litteris extent: et quae nuꝑgesta sint quae scirepleriq pos¬
sint. et itẽ qua instent p̃sentia. et qu&̧ maximefiant e

Expanded text:
po- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tapo- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tamen faciant fidem vere tradita esse, quia eorum monumenta certa in litteris exstent; et quae nuper gesta sint, quae scire plerique possint; et item quae instent in praesentia et cum maxime fiant; e
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ipsum negotiũ d einde in ipso gerendo negotioqua
ngestione autẽ negoti qui locusseđs erat dehis que nego¬
cus attributa sunt. quarit᷑ locus. Tempus. Mođ. occasio
lacultates NLocus considerat᷑ in quores gestasit exoportu¬
nitate quã uideat᷑ habuisse ad negotiũ ad ministrandũ
Cadutẽ aportunitas. quaerit᷑ ex magnitudine. utterual¬
lo. longinquitate ꝓpinquitate solitudine. celebritate
natura ipsius loci et uicinitate totius regionis Exhis
etiã at tributionib sacer. an ꝓfanus. publicus anne
priuatus alienus anneipsius de quo agit᷑ locus sit anfu¬
erit I Tempus autẽ est id quo nunc utimur: nã ipsum
quidem generaliter diffinire difficile est parsquedã
aternitatis. cũ alicuius annui menstrui diurni nocturniue
patucerta significatione In hoc et que p̃teri erint consi¬
derut᷑ et eoꝵ ipsoꝵ que aut ꝓpt̃ uetustatẽ obsoluerint
aut incre dibilia uideant᷑ ut iã in fabularũ numerũ re¬

Expanded text:
sque ad ipsum negotium; deinde, in ipso gerendo negotio n gestione autem negotii, qui locus secundus erat de iis, quae negotiis adtributa sunt, quaeretur locus, tempus, modus, occasio, facultas. locus consideratur, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videatur habuisse ad negotium administrandum. ea autem op- portunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longin- quitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis; ex his etiam attributionibus: sacer profanus, publicus anne privatus, alienus an ipsius, de quo agitur, locus sit aut fuerit. tempus autem est—id quo nunc utimur, nam ipsum quidem generaliter definire difficile est—pars quaedam ternitatis cum alicuius annui, menstrui, diurni nocturnive spatii certa significatione. in hoc et quae praeterierint, consir: et eorum ipsorum, quae aut propter vetustatem obsoleverint aut incredi- bilia videantur, ut iam in fabularum numerum re
Abbreviated transcription (Latin):
ostendereita ꝑbreue c̃õparationẽ auditoris merioria et deconfir¬
matione ⁊ derep̃heisi oneredinte grabit Atq hax alis actionis qͦq
modis uariareo porcebit Nãtũ e xtua ꝑsona chumerare possis ut qđ
cere et enumerationẽ ei totã at tribuere Personã hoc modo sã
silegiscriptor existat et quaerat sic id auob. qͥddubitets quid
possetis dicere cũ uob̵ hoc et hoc sit demonstratũ: atq hic tẽ ut
in ñ ꝑsonalicebit alias singulat̃i transire om̃es argumentati¬
ones alias ad partitionessingula gmnera referre. alias ab audi¬
tore qͥd desideret quae rere alias hec facere ꝑcõ parationẽ suarũ
⁊ contrariarũ argumentationũ Resh inducet᷑ si alicuꝰ rei hua

Expanded text:
ostendere. ita per brevem conpara- tionem auditoris memoria et de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. atque haec aliis actionis quoque modis variare oportebit. nam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, qcere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid dubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit demonstratum? atque hic, item ut in nostra persona, licebit alias singillatim transire omnes argumentationes, alias ad partitionis singula genera referre, alias ab auditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per comparationem suarum et contrariarum argumentationum. res autem inducetur, si alicui rei hu
Abbreviated transcription (Latin):
situdo nihil erit qđ multadicamus cum ea nullaratione
lenire possimus Cum autẽ ita necesse erit. ut aliquid
effugere aut ad ipisci uelimus tũ adiunctio illa quid

Expanded text:
situdo, nihil erit quod multa dicamus, cum eam nulla ratione lenire possimus; cum autem ita necesse erit, si aliquid effugere aut adipisci velimus, tum adiunctio illa quid
Abbreviated transcription (Latin):
concedebat. Ludicatio est. unanepetuni a fuerit At si
hac erunt usu infirmatione posse plures esse unius hae¬
redes pecuniae dissimilib detausis. deco ipso iudicatio

Expanded text:
concedebat. iudicatio est: unane pe- cunia fuerit; aut, hac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius heredes pecuniae dissimilibus de cau- sis et de eo ipso esse co
Abbreviated transcription (Latin):
dentur esse at tributa. N egotiis aut̃e quae sunt at¬
tributa partim continentia cumipso negotio par¬
tim ingestione ne gotii considerantur. partim ad¬
iuncta negotio sunt. partim gestum negotium con
extranegotiũ est.
exqͦ adid faciũ des
questio est trahitur
argumentũ ut clu¬
entii fuctũ est iudi¬
ciale de ueneno qđ¬
sequunt᷑. Continentia cumipso negotiosunt . ea¬
quae sem ꝑ affixa esse uidentur ad rem. neq ab ea¬
possunt separari. Ex his prima est breuis com¬

Expanded text:
dentur esse adtributa: negotiis autem quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium conextra negotium est, ex quo ad id factum de quo quaestio est trahitur argumentum, ut Cluentii factum est iudiciale de ueneno, qsequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt eaquae semper affixa esse videntur ad rem neque apossunt se- parari. ex his prima est brevis co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Haec causa ho¬
minis circa factum
duplex est Aut eñi
ꝓpt̃ remaliquã iam
ante animo ꝓuisam
Aut subito necissitate
aliquap̃sentis tt̃ poris
infactũ aliqđ p̃cipitam᷑
in hoc deipsis nominib. dȩꝓnantiationẽ fiet argumentũ si cũ quadã adrunta¬
onedicanus: Occidissepatrẽ sextus roscius dicit᷑:¬
hoc modo parentis occisio. patͥ iaȩ ꝓditio. D einde causa eiꝰ sum¬
ma ꝑ quã et quã obrem. ec cuius reicaus a factũ sit quaeritur

Expanded text:
haec causa hominis circa factum duplex est: aut enim propter rem aliquam iam ante animo prouisaaut subito necessitate aliqua praesentis temporis in factum aliquod praecipitamur, In hoc de ipsis nominibus, de pronuntiatione fiet argumentum, si cum quadam admiratione dicamus: "occidisse patrem Sextus Roscius dicithoc modo ‘patris occisio, patriae proditio’: deinde causa eius summae, per quam et quamobrem et cuius rei causa factum sit quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
quomodorem familiarem ad ministret. qua consuetudi¬
nedomestica sit In fortuna quaerit᷑ seruus sit an liber
pecuniosus antenuis. priuatus ancũpotestate. Sicum po¬
testate iure aniniuria. felix darus. ancontra qua¬
les liberos habeat. aut sidenonuiuo quaeretur. etiam
quali morte sit affestus erit considerandũ I ł abiũ
autẽ hunc appellamus. animi aut corporis constan¬
tem e absolutam aliqua in re ꝑfectionẽ. autuirtitis
aut artis aliouus ꝑceptionẽ. Aut quanuis scieitian
et item corporis aliquã commoditatẽ non natura da¬
tam. sed stidio et industria p̃artam.: Affectioest
anuni aut corporis extempore aliqua detausa com¬
mutatio ut latitia. cupiditas. metus. molestia¬
morbus. debilitas. et aliaquae genere in eo demre
periuntur :Studium est autem. animi assidua

Expanded text:
quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum postate, iure an iniuria; felix, clarus an con- tra; quales liberos habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re perfectionem, ut virtutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa comutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestimorbus, debilitas et alia, quae in eodem periuntur. studium est autem animi assidua
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis. sit quaerio portebit et fueritne ei dequo agi᷑
id uris officii potestatis at tributum nec ne. Lo cos
autẽ communes exipsa resiquid in dignationis ac

Expanded text:
potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis a
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dabit ut nostraratione utraql ex conseruari uide¬
atur aduersariq ratione altera sit necessario ne gliger¬
da Locos autẽ communes et quosipsa causadet. uidere

Expanded text:
tatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con- servari videatur, adversariorum ratione altera sit ne- cessario neglegenda. Locos autem communes et, quos ipsa causa det, videre
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit hoc curmodo potius quã illo cur ab hoc potius quã
abillo curnullo adiutore. autcur hoc. curnemosit con¬
scius. aut cursit aut cur hic sit cur hoc antefactũ sit cur
hoc ante factũ non sit. cur hoc in ipsone gotio. cur hoc post
negotiũ aut factũ de industria. autrẽ ipsam consecutũ sit
constet ne oratio. aut cũre. aut ipsa secũ. hoc huius nerei
sit signũ. an illius anet huius et illius et utrius potius
qͥd facdu sit qđ non opor tuerit. aut ñ factũ qđ oportue¬
rit Cũ animus hac intentione om̃es totius negotii partes

Expanded text:
factum sit; hoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum non sit; cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii partes
Abbreviated transcription (Latin):
nanu eius trulla cementarii.⁊
dix̃ dominus adme. Quid tu ui¬
desamos: ⁊ dixi. trullam cem̃¬
tarii. ⁊ dix dominus. etce ego
ponam trussam inmedio ppłi
mer isrł. hon aditiam ultra. sr̃¬

Expanded text:
anu eius trulla cementarii et dixit Dominus ad me quid tu vides Amos et dixi trullam cementarii et dixit Dominus ecce ego ponam trullam in medio populi mei Israhel non adiciam ultra s
Abbreviated transcription (Latin):
ppłĩ tͣnsmigͣti. adu̾sus niniuem uisi
cernitur. Hec erat ꝑua consolatõ tat
his qui iam assiriis. ẜtuebant qͣmn
liquis. qui sub ezechia detͥbu iuda. ci
beniamin. abeisd̾. hostib obsidebant
ut audirent assyrios quoq achald̾a
cẽ capiendos. sic̃ in ꝯseqñtib libͥ hurusde¬

Expanded text:
adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios quoque a Chaldaeis esse capiendos, sicut in consequentibus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tem malitiis. desalu¬
cucurbita aret isrł
cum distinctõne in¬
t̃rogatus : bñ irasc̾is
tu. suꝑ ed̾am. confidẽ¬

Expanded text:
tem malitiis, super salucucurbita aruit Israel, et cum distinctione interrogatus: Bene irasceris tu super hedera? confide
Abbreviated transcription (Latin):
cussit sol suꝑcapud io¬
ne. ⁊ estuiabat ⁊ peciit
anme sue ut morere¬
chi mori quam uiuere.
Et dix domimis adio¬
nam Putas ne bene
irasceris tu suꝑ edam.
⁊ dixit. Bene irascor
ego usq ad mortẽ. ⁊
dix doͣminus. ¶udo¬
les suꝑ eclera: inquañ¬

Expanded text:
cussit sol super caput Jonae, et aestuabat; et petivit animae suae, ut morerehi mori, quam vivere. Et dixit Dominus ad Jonam: Putasne, bene irasceris tu super hedera? Et dixit: Bene irascor ego usque ad mortem. Et dixit Dominus: Tu doles super hederam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
egredientur. ut stent corã
dominatore uniu̾se t̾re
inqua erant equinigri
eg̾diebantur interram a¬
quilonis et albi eqͥssi sumt
post eos etuarii egressist̃
adterram austri Quiã
robustissimi erierunt et
querebant ire et discur¬
rere ꝑomnẽ terram ⁊¬

Expanded text:
egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis terrae in quo erant equi nigri egrediebantur in terra aquilonis et albi egressi sunt post eos et varii egressi ad terram Austri. Qui robustissimi, exierunt, quaerebant ire et discurrere per omnem terram
Abbreviated transcription (Latin):
adomino mittantur. ut sua doctͥna
angelum cum gr̃arum actõne di¬
contes. Impleuimus opus iniinctũ
iterraante deserta habitat᷑. ad eo
⁊iquiescit abellis uitiorum Quod

Expanded text:
a Domino mittuntur, ut sua doctrina angelum, cum gratiarum actione, dicentes: Implevimus opus injunctum, et terra ante deserta inhabitatur a Deo, et quiescit a praeliis vitiorum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et fc̃m ÷ u̾bum do¬
mini secundo ad ag¬
geum uicesima ⁊ qͣr¬
tamensis dicens. Lo¬
quere adzorobabel

Expanded text:
Et factum est verbum Domini secundo ad Aggaeum in vicesima et quarta mensis, dicens: Loquere ad Zorobabel