comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mis peruenire. Similiter si basim a fronte hine
inde uenientem cum kateto contutleris iudebis
tum .ł. duo semis porrigi. Que autem a latib
ueniunt ypotenuse in .xxuiiii. et senus exten¬
se multiplices. similiter basimin se ⁊ has sum¬
mas simul componas et illius numeri qui inde
excrescit latus pro ypotentusa habeto. In hac aũt
archa ẏpoteneuse uicem gerunt tigna obliq̃ ab
uno ad superiora porretba. Ratetus est stilus ĩ me¬
dio arche erectus usq ad supremum cubitum. Ba¬
sis est linea iacens ab angulo arche usq ad liate¬
tum porrecta. Diagonalis linea uocatur que ꝓ¬
tenditur de angulo in angulum illi oppositum.
Intrigonis his et tetragorus mlt̾ a alia ĩnemes
Ad subtilitatem geometrice discipline pertinentia que
drunia nos propter fastidium declinamus. opinio a¬
unt alii qui dicunt in archa non lioꝵ. ¶ .iiii.¬
fuisse isi tres mansiones ⁊ ex his unã semel
cameratam. supremam tricameratam. et aiunt

Expanded text:
mis provenire. Similiter si basim a fronte hinc mis provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto contuleris, videbis m quinquaginta duo semis porrigi. Quae autem a lateribus veniunt hypotemisae in viginti octo, et semis extense multiplices, similiter basim in se, et has summas simul componas, et illius numeri, qui inde excrescit latus pro hypotemisa habeto. In hac autem arca hypotemisae vicem gerunt tigna oblique ab imo ad superiora porrecta. Ratenus est stylus in medio arcae erectus usque ad supremum cubitum. Basis est linea jacens ab angulo arcae usque ad ratetum porrecta. Diagonalis linea vocatur, quae protenditur ab angulo in angulum illi oppositum. In trigonis his, et tetragonis multa alia invenies ad subtilitatem geometricae disciplinae pertinentia, quae omnia nos propter fastidium declinamus. Sunt alii, qui dicunt in arca non fuisse nisi tres mansiones, et ex his unam semel cameratam, mediam bicameratam, supremam tricameratam; et aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sit regula. Multiplica utrumq latus .i. mauis¬
⁊ minus. unum quodq per se. ac deinde illiꝰ sliame
que inde excresat in ununiconceruate latus q̃re ⁊
hoo pro diagonio habeto. uerbi gracia. Dic trecẽcies
trecenti fiunt notiagina milia. Dic quinquagi¬
es quinquaginta. fiunt duo milia qͥngenti. Huiꝰ
summe latus est trecenti iiiiͦ. ⁊ semis unum hoc
est non integrum. Si dimidium huius sumis. hi¬
bes centum quinquaginta duo. et semisunum.
minus. Hec est que extenditur ab angulo usꝙ ad
medium. Si hanc probase habueris et in medio
arche in altitudinem triginta cubitoꝵ katetũ
erexeris. et de ipso hateto. a supremo tertie inansi¬
onis sursum quindecim sumꝑseris. et hoc ꝓ ka¬
teto habueris eiq pedetenus haric basim secundũ
geometricalem regulam comparaueris uidebis
muirabili racione omines angulares ypotenusas
in mensuram centum quinquaginta duoꝵ et se¬

Expanded text:
tibi sit regula. Multiplica utrumque latus, id estibi sit regula. Multiplica utrumque latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde excrescit, in unum coacervatae latus quaere, et hoc prodiagonio habeto. Verbi gratia. Dic trecenties trecenti fiunt nonaginta millia: Dic quinquagies quinquaginta fiunt duo millia quingenti. Hujus summae latus est trecenti quatuor et semis unum, hoc est non integrum. Si dimidium hujus sumis, habes centum quinquaginta duo et semis uno minus. Haec est, quae extenditur ab angulo usque ad medium. Si hanc habueris pro base, et in medio arcae in altitudinem tringinta cubitorum ratetum erexeris, et de ipso rateto a supremo tertiae mansionis sursum quindecim sumpseris, et hoc pro rateto habueris, eique pedetenus hanc basim secundum geometricalem regulam comparaveris, videbis mirabili ratione omnes angulares hypotemisas in mensuram centum quinquaginta duorum, et se
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut per transu̾sum pollicem polliai lateralit
connungentes radices uignium recta liuea respõ¬
dere faciamus. Et hac ratione quatuor digiti faci¬
unt palmum unum. quatuor palmi faciunt pe¬
dem unum. pes ⁊ dimidiuis cubitum paruũ. sex
parui cbiti cubitum magnum. et sic: magnuscu¬
bitus habebit nouem pedes: paruus sesquipedem.
Longitudo ergo trecentoꝵ cubitoꝵ magnoꝵ hẽbat
dia niliare unum. Ac per hoc patet qd̾ hec archa
su longitudine sua hũit passus quingentos . xlsta
passus. Simili ratione possunt istain latitudine et
altitudine reperiri. Eluod si eciam scire delectat qͦt
quadratoꝵ siue pedum siue cubitoꝵ fu̾it embadum
id est area. multiplica maius latus per minus ⁊ qͦta
summa inide excreu̾it: tot quadratoꝵ erit area. U̾bi
gracia. Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim
milia tot cũbitoꝵ quadratoꝵ est area. Et sic de aliis.
Si huius tetragoni diagonalem liueamquetis. hec

Expanded text:
mus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter mus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter conjungentes radices unguium recta linea respondere faciamus. Et haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum, et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo ergo trecentorum cubitorum magnorum habebat dia milliare unum. Ac per hoc patet, quod haec arca in longitudine sua habuit passus quingentos quadragipassus. Simili ratione possunt ista in latitudine et altitudine reperiri. Quod si etiam scire delectat, quod quadratorum, sive pedum, sive cubitorum fuerit embadion, id est arca, multiplica majus latus per minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus tetragoni diagonalem lineam quaeris, haec
Abbreviated transcription (Latin):
cam qua precipue egyptii calletit. cubitoꝵ numef
tatur. Que utiq ratiosi obseructur in huiꝰ arche
mensura inuenientur tanta spatia longitudinis
et latitudinis et alictudius. que uere tocus m̃di
reparanda gergiuina ut unuersoꝵ anmantiũ
capere potuerint re diuina seutaria. Sciendum qͦ
est quod illa animalia que non de conugeneran¬
tur. sed de humore terre. uel cadauerum sine cuiꝰ¬
colligitur non fiusse impossibile. ut reliqnorũ
omnium animantium seminaria reparanda tã¬
te capacitatis locus contineret. Si autem libet
diligentius inquirere ea que ad geomet̾calium
dimensionum rõnem pertinent. magna hic hoꝵ
elucet discipłina. ex quib nos pauca causa breui¬
tatis perstringimus. Digitus est pars minimaꝰ
agrestium mensuraꝵ. propriam appellationem
habentium. Quicquid enimi digito minus est a
partib respondemus ut est secunda. tercia uł qrͣ¬
ta pars. Per quem uidelicet digitum sic mensum¬

Expanded text:
cam, in qua praecipue Aegyptii callent, cubitorum numero cam, in qua praecipue Aegyptii callent, cubitorum numero tatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenientur tanta spatia longitudinis, et latitudinis, et altitudinis, quae vere totius mundi reparanda germina, et universorum animantium capere potuerint re divina seminaria. Sciendum quoque est, quod illa animalia, quae non de coitu generantur, sed de humore terrae vel cadaverum, sive cujucolligitur non fuisse impossibile, ut reliquorum omnium animantium seminaria reparanda tantae capacitatis locus contineret. Si autem libet diligentius inquirere ea, quae ad geometricalium dimensionum rationem pertinent, magna hic horum elucet disciplina, ex quibus nos pauca causa brevitatis perstringimus. Digitus est pars minima agrestium mensurarum propriam appellationem habentium. Quidquid enim digito minus est a partibus respondemus, ut est secunda, tertia vel quarta pars. Per quem videlicet digitum sic mensura
Abbreviated transcription (Latin):
siti Iterum tamen quod auctoritati contrarium ñ
sit nobis concedi postulamus. uolumus enim sicdis¬
tinguere ut prime mansiotu demus in altitudine
quatuor cubitos. secunde: quinq Teme. Sex Crͣ¬
te: Soptem. Quinte: Octa ⁊ et sio altitudo parie¬
tum quindecim habebit cubitos. et quindeçim
altitudo tecti. In parietib huius arche foris fri erãt
uidi. siue mansiuncule quasi ad ipsos parretes af¬
fixi. ita ut introitus eoꝵ excrincecus patereti ipsopa¬
riete intruisecus permanente integro. Et hos indos
dicunt factos esse propter illa animislia que neo¬
che dicta sunt. De quantitate dicitur. trecentorum
cubitoꝵ erit longitudo. quinquaginta latitudo. tri
quib per annum iitegrum uescerentur capien¬
dos non sufficeret. Quam questionem doctores hac
racione soluunt. Aiunt namq quod moyses cuu
ut de eo scriptura testatut omni sapientia egyp¬
tioꝵ fuerat crudituo. secundum artem grometͥbi¬

Expanded text:
sit. Interim tantum, quod auctoritati contrarium non sit. Interim tantum, quod auctoritati contrarium non sit, nobis concedi postulamus. Volumus enim sic distinguere, ut primae mansioni demus in altitudine, quatuor cubitos, secundae quinque, tertiae sex, quartae septem, quintae octo, et sic altitudo parietum quindecim habebit cubitos, et quindecim altitudo tecti. In parietibus hujus arcae foris facti erant nidi sive mansiunculae quasi ad ipsos parietes affixi, ita ut introitus eorum extrinsecus pateret, ipso pariete integro permanente intrinsecus. Et hos nidos dicunt factos esse propter illa animalia, quae necae dicta sunt. De quantitate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, quinquaginta latitudo, trinquibus per annum integrum vescerentur, capiendos non sufficeret. Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt namque quod Moyses, qui ut de illo Scriptura dicit, omni sapientia Aegyptiorum eruditus fuit, et secundum artem geometri
Abbreviated transcription (Latin):
locatum. itã ut lumen eius funido tercie man¬
sionis eẽt continguum. Introctus autem eius
sursimi in latere eiusdelu mansionis extisus ita
ut ab hostio due quidem mansiones deorsum es¬
sent. tres uero sursum. Et unam dicunt ad fimũ
animalium recipiendum ordinatam. secundam
suprema erat homines. et uolatilia. et ueri simi¬
le esti quod due ille inferiores mansiones natan¬
te archa deorsum inter aquas premerentur. Te¬
cia uero in qua animalia erant que spiramẽto
et secundum huno modum fortassis dictur est
pones ostium deorsum. uel deorsum ideo quia in
quacumq mansione poneretur deorsum ponẽ¬
dum erat ut area iutrãitumi pedes excipert. si
uero queritur uttrum equalis fuerit altitudo singu¬
larum mansionum neo ne nos quidem ex auttori
semper in aqua nec semper in arida degere possũt
sicut est luter et uituli mariti. Hec de forma ar
date probare non possumus. quid inde sentiendum

Expanded text:
locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae manlocatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae mansionis esset contiguum. Introitus autem ejus sursum in latere ejusdem mansionis excisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorsum essent, tres vero sursum. Et unam dicunt ad fimum animalium recipiendum ordinatam, secundam suprema erat homines et volatilia. Et verisimile est, quod duae illae inferiores mansiones natante arca deorsum inter aquas premerentur. Tertia vero, in qua animalia erant, quae spiramento Et secundum hunc modum fortassis dictum est: Pones ostium deorsum. Vel deorsum ideo quia in quacunque mansione poneretur, deorsum erat, ut arca intrantium pedes exciperet. Si vero quaeritur utrum aequalis fuerit altitudo singularum mansionum necne, nos quidem ex auctorisemper in aqua nec semper in arida degere possunt, sicut est lutra et vituli marini. Haec de forma arcae ate probare non possumus, quid inde sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
modo fieri poterat ut non tota statim adima des¬
cenderet: Ruirsum cum dicit pones hostum in la¬
tere deorsum per latus deorsum uidetur significare
parietem lateralem ad differentiam lateris quod
sursum erat in tecto. in quo fortassis fenestra po¬
sita fuit Et cum iterum dicit. Aperuit noc tectum
arche. satis consequenter innuit. ipsam archam
deorsum habuisse parietes. quib superpositum fu¬
it tectum quod erat supreme mansioni in qua hõ
morabatur contiguum. Propter has et alias huxꝰ¬
cemodi causas indetur nobis quod in ipsa archa
parictes in quatuor partib fuerint erecti quib
tectum superpositum in cacumine suo ad mensu¬
ram imius cubiti contraberetur. Cuius autem
alcitudinis fuerunt parietes ipsi hoc auctoritas
ñ dicit. sed tamen quantum conicitnus altitudo
parictum usꝙ ad fundum quarte mansionis
extendebatur affirmant namq doctores hosti¬
um arche inter secundam et terciam mansionẽ

Expanded text:
modo fieri poterat, ut non tota statim ad ima desmodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima descenderet; rursum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus deorsum videtur significare parietem lateralem ad differentiam lateris, quod sursum erat in tecto, in quo fortassis fenestra posita fuit. Et iterum dicit: Aperiens Noe tectum arcae , satis consequenter innuit ipsam arcam deorsum habuisse parietes, quibus superpositum fuit tectum, quod erat supremae mansioni, in qua homo morabatur, contiguum. Propter has, et alias hujuscemodi causas, videtur nobis quod in ipsa arca parietes in quatuor partibus fuerint erecti quibus tectum superpositum in cacumine suo ad mensuram unius cubiti contraheretur. Cujus autem altitudinis fuerint parietes ipsi, hoc auctoritas non dicit, sed tamen quantum conjicimus altitudo parietum usque ad fundum quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter secundam et tertiam mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Duo precipue inquirere dẽbent. iidelicet form
et quãtitatem arche. Et de forma quidem sic di¬
cit orgenes. Egoputo quantum ex his que descer¬
buntur apparet. quatuor angulis ex uno consurgẽ¬
tem eisdemq paulatim usq ad summum in au¬
gustum attrattis in spacium unius cũbiti fuisse col¬
lectam. Cui sententie plura refragari udentur. pͥ¬
muni quod hec forma ad natandum. non uidetur
esse ydonea. Constat namq tante molis machinã
tot ⁊̃ tantis honustam animalib atq cibariis
nequaquam ita potuisse super enartare uenienti¬
b aquis ut non ut magna parte sui deorsum
premeretur Cuins rei experimentum ad huc cape¬
re possumus. in nauib magna gestantib onera:
Si ergo ut dicitur statim ab uno contrahicepituta
ut intumescentes fluctus latera. hinc inde incli¬
uantia non repellerẽt sed exciperent. et ñ tam
aque arcłiam quam archa a quas portarett quo¬

Expanded text:
untur, duo praecipue inquirere debent, videlicet formam untur, duo praecipue inquirere debent, videlicet formam et quantitatem arcae. Et de forma quidem sic dicit Origenes: « Ego puto quantum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse collectam. » Cui sententiae plura refragari videntur, primum quod haec forma ad natandum non videtur esse idonea. Constat namque tantae molis machinam, tot et tantis onustam animalibus, atque cibariis, nequaquam ita potuisse supernatare venientibus aquis, ut non ex magna parte sui deorsum premeretur; cujus rei experimentum adhuc capere possumus in navibus magna gestantibus onera. Si ergo, ut dicitur, statim ab imo contrahi coepit, ut intumescentes fluctus latera hinc inde inclinantia non repellerent, sed exciperent, et non tam aquae arcam, quam arca aquas portaret? quo
Abbreviated transcription (Latin):
ex collectione populoꝵ in una fidei confessione. t̾¬
cia est quam codidie sapiencia edificat in cordib
ur̃is exiugi legis dei meditatione. Quarta est qmͣ
mater gracia operatur in nobis ex confederatione
multarum uirtutum in una caritate. Prima est
in re secunda in fide tertia: in cognitione. quarta
in uirtute. Primã uocemus archam nos. scdãm
archam ecclie. Terciant archam sapiencie. quar
biq archa esti quia una ubiq similitudo est. et
non discrepare debet in nomine. quod non discre¬
pat in proprietate. Una forma diuersa materia.
quia quod est in ligno. hoc est in populo: et quod
est in mente. idem est in caritate. Nos tamen: spe¬
cialiter de archa sapientie loqui suscepimus: ⁊ id¬
cirro reliquatum toium expositionem breuiter
transcurrenus. ut in explanationẽ huius post¬
modum liberius morari ualeamus. De forma ar
tem. que dẽ archa noe secundum litteram reflm¬

Expanded text:
ex collectione populorum in una fidei confessione. Teex collectione populorum in una fidei confessione. Tertia, quam sapientia quotidie aedificat in cordibus nostris ex jugi legis Dei meditatione. Quarta est, quam mater gratia operatur in nobis ex confoederatione multarum virtutum in una charitate. Prima est in te, secunda in fide, tertia in cognitione, quarta in virtute. Primam vocemus arcam Noe, secundam arcam Ecclesiae, tertiam arcam sapientiae, quartbique arca est, quia unica ubique similitudo est, et non discrepare debet in nomine, quod non discrepat in proprietate, una est forma, diversa materia, quia quod est in ligno, hoc est in populo, et quod est in mente, idem est in charitate. Nos tamen specialiter de arca sapientiae loqui suscepimus, et idcirco reliquarum trium expositionem breviter transcurremus, ut in explanatione hujus postmodum liberius morari valeamus. CAP. III. Detem, quae de arca Noe secundum litteram refer
Abbreviated transcription (Latin):
suam quasi archam in diluuis. Sic inter huus ui¬
te procellas regens usq ad portum quietis eterne
perducit. Si ergo saluari cupimus oportet nos intͣ¬
re hanc archam. ⁊ sicut su pradix hanc aroham in
nobis debenius ẜacere. ut possimus intta nos in
ea hĩtare. Non enim sufficit si extra nos in ea su¬
mus. si non eciam didicerimus qualiter in nobis ha¬
bitare eam debeamus ad quod nobis toia princip̃a¬
liter consid̾anda sunt. Primum qualiter cam debea¬
mus edificare in nobis. Secundum: qualiter eam de¬
beamus intrare in nobis. Tercium qualiter cam debe¬
anus habitare in nobis. Sed ecce dum de una archa
loqui ꝓponiius. ita per consequentiam rerum du¬
citur mens nr̃a. ut iam non de una tantum si de
quatuor loquendum nobis uideamus. Equib due
nisibiliter fiunt. P̾rima est quam f̾eat noe secu¬
rib et dolabris ex materia lignoꝵ et bitumine.
secunda est quam fecit xp̃o per predicatores suos

Expanded text:
suam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus visuam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus vitae procellas regens usque ad portum quietis aeternae perducit. Si ergo salvari cupimus, oportet nos intrare hanc arcam. Et sicut supra dixi, hanc, arcam in nobis debemus facere, ut possimus intra nos in ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didicerimus qualiter in nobis habitare eam debeamus. Ad quod nobis tria principaliter consideranda sunt, primum qualiter eam debeamus aedificare in nobis, secundum qualiter eam debeamus intrare in nobis, tertium qualiter eam debeamus habitare in nobis. Sed ecce dum de una arca loqui proponimus, ita per consequentiam rerum ducitur mens nostra, ut jam non de una tantum, sed de quatuor loquendum nobis videamus. E quibus duvisibiliter fiunt. Prima est, quam fecit Noe securibus et dolabris ex materia lignorum et bitumine. Secunda est, quam fecit Christus per praedicatores suos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt de corpore. ita eciam est in corpore xp̃i id ẽ
ecolĩa que habitat in medio praue nationis et
dum assultus urfidelium excipit quasi quibus
dam fluttib procellosis foris archa tunditur.
dum uero a falsis fratrib tribulationem susti¬
net quasi quib dam noxiis humorib unituscor¬
pus torquetur Quecumq ergo corpori contra¬
ria sunt siue intus siue extra sint non sunt de
corpore. Quod autem brachia domini hino inde
complectuntur omnia. hoc significat quod sub eiꝰ
potestate sunt uniuersa. et nemo manum eius uł
dexteram ad premium uel snustram eius effug̾e̾
pocest ad supplitium. Cut ergo amplius membra de
salute corporis sollicita sunt. que talem capitis pote¬
statem agnouerunt Ip̃e nouit quid expediat cor¬
pori suos quiet per compassionem sentit periolm̃.
⁊ per potestatem prestat remedium. Ipse est qui ĩ
mari uiam ponite quia corpus suum. id est eccliam

Expanded text:
sunt de corpore; ita etiam est in corpore Christi, id est sunt de corpore; ita etiam est in corpore Christi, id est Ecclesia, quae habitat in medio pravae nationis, et dum assultus infidelium excipit, quasi qdam fluctibus procellosis foris arca tunditur; dum vero a falsis fratribus tribulationem sustinet, quasi quibusdam noxiis humoribus intus corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori contraria sunt sive intus sive extra sint, non sunt de corpore. Quod autem brachia Domini hinc inde complectuntur omnia, hoc significat, quod sub ejus potestate sunt universa, et nemo manum ejus vel dextram ad praemium, vel sinistram ejus effugere potest ad supplicium. Cur ergo amplius membra de salute corporis sollicita sint, quae talem capitis potestatem agnoverunt? Ipse novit quid expediat corpori suo, qui et per compassionem sentit periculum, et per potestatem praestat remedium. Ipse est, qui in mari viam ponit, quia corpus suum, id est Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
et pedes eius nobis abscondita esse leguntur. ⁊̃
quid de reliquo corpore cogitandum sit. demonst̾¬
mus. Si ergo caput dei dicimus esse quod fuit
ante constitutionem huius mundi. et pedes
eius quod futurum est post consũmationem se¬
culi. rette longitudinem corporis eius accipinius
quod inter principium et finem medium est
spacium temporis caput ergo ⁊ pedes tegunt᷑.
quia prima et nouissima innestigare non possu¬
mus. Corpus apparet: quia ea que media ĩ hoo
presenti seculo geruntur uidemus. hoc corpus est
ecołia que cepit a principio mundi et usq ad
fineni seculi durabit. Hec est archa de qua loqui
ꝓposuimus que a capite usq ad pedes pertingit.
quia a principio usq ad finem per successionem
generationum sancta eccłia se extendit. Sed sci¬
endum ẽ. quod sicut in persona hominis. Alia
sunt circa corpus eius. et neq in corpore sunt:
neq de corpore. alia sunt in corpore. nec tamen

Expanded text:
et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam quid de reliquo corpore cogitandum sit demonstremus. Si ergo caput Dei dicimus esse quod fuit ante constitutionem hujus mundi, et pedes ejus quod futurum est post consummationem saeculi, recte longitudinem corporis ejus accipimus, quod inter principium et finem medium est spatium temporis. Caput ergo et pedes teguntur, quia prima et novissima investigare non possumus. Corpus apparet, quia ea quae media in hoc praesenti saeculo geruntur, videmus. Hoc corpus est Ecclesia, quae coepit a principio mundi, et usque ad finem saeculi durabit. Haec est arca, de qua loqui proposuimus, quae a capite usque ad pedes pertingit, quia a principio usque ad finem per successionem generationum sancta Ecclesia se extendit. Sed sciendum est quod sicut in persona hosunt circa pedes ejus, et nec in corpore, neque de corpore sunt; alia sunt in corpore, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tentes ut uerum sit. quia nullum in deo princ¬
pium comprehenditur. caput desuper uelaniꝰ.
et ut stare possit quod dicitur. angeli eoꝵ sem¬
per uident in celis faciem patris. faciem aꝑtamꝰ
relinquimus. Cetera quoq que hic aliter dicunt᷑
non ad ꝓphetiam sed ad picturam refe̾nda sunti
Duab alis nolabant. Iste due ale quib uolabant
seraphin. tropologiam significant: quia dun ꝑ
lectionem diuine scripture ad bona opeta instrui¬
niui: quasi quib dam. alis ad alta subleuanut
Quib ⁊̃ uolanus alter ad alterum dum ꝑ stu¬
dium bone operationis nos inuicem exortamur aoo¬
larites autem. Sanctus. Sanctus. Sanctus. clama¬
mus: si pet bona opera nr̃a non nostram s prĩs
nostri qui in celis est gloriam. amplificare sat¬
agimus. Quid est enim. Sanctus. Sanctus. sc̃s
clamare: nisi creatoris gloriam quam agnoui¬
mus intus in aperto predicare. His breuiter
explanatis. ca que secuntur deiuceps tractare

Expanded text:
tentes ut verum sit, quod nullum in Deo princitentes ut verum sit, quod nullum in Deo principium comprehenditur, caput desuper velamus, et ut stare possit quod dicitur: Angeli eorum semper vident in coelis faciem Patris, faciem apertam relinquimus; caetera quoque, quae hic aliter dicuntur, non ad prophetiam, sed ad picturam referenda sunt. Duabus alis volabant . Istae duae alae, quibus volabant seraphim, tropologiam significant, quia dum per lectionem divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur. Quibus etiam volamus alter ad alterum, dum per studium bonae operationis nos invicem exhortamur. Volantes autem Sanctus, sanctus, sanctus, clamamus, si per bona opera nostra non nostram, sed Patris nostri, qui in coelis est, gloriam amplificare satagimus. Quid est enim: Sanctus, sanctus, sanctus clamare, nisi Creatoris gloriam, quam agnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare
Abbreviated transcription (Latin):
n put eius ⁊ pedes teginius: quia quanto magis eiꝰ
et̾nitatem mens humana inuestigare nititure
tanto magis incomprehensibilem esse miratur.
Quod autem in ysaia scriptum non ẽ uela bant
caput eius s scriptum est uelabant faciem eius
eo modo intelligi debet. quo dictum ẽ ad moysen.
non poteris uidere faciem ncam. non enĩ uidebit
me homo et uiuct. Illa quippe plena cognitio diui¬
nitatis que santtis in eterna uita promittitur de
qua dicit apłs. iudebimus eum facie ad faciem.
et rursus. tuno cognoscam sicut ⁊ cognitus sumꝰ
in hac ad huc mortalitate de gentib uelata ẽ. et
abscondita. In illa autem uita eterna ñ uelata
s reuelata est. ⁊ manifesta sicut dominus in eũn¬
gelio debeatis angelis. testatur. angeli eoꝵ sem¬
per uident faciem patris. Quia gͦ ad presentem
trattatum magis pertinebat ut facies nuda rema¬
neret. uerba ꝓphetie non mutantes. s pretermit¬

Expanded text:
put ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus put ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incomprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo, et vivet . Illa quippe plena cognitio divinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermit
Abbreviated transcription (Latin):
animos accendunt. Duc ale que corpus seraphin
tegunt. hystoria est que per nelamen littere misti¬
cos tegit intellectus. Due ale que usq ad caput
⁊ pedes domini extenduntur. allegoria est: quia
cum misteria diuine scripture discimus. usq ad ip¬
sius diuinitatis aguitionem. que ante ouinia et
post ominia est. per illuminationem mentis pene
tramus. S sciendum est quod ale extense usq
ad caput. ⁊ pedes attingunt. s utrumq tangẽtes
tegunt: quia quociens ad eius eternitatem cogi¬
tandam. per excessum mentis rapimu: nullum
in eo principium aut finem inuenimus. alami ad
caput extendimus dumẽum aute omuia fuisse
cogitamus. S hac eadem ala nobis caput eius ue¬
lanius: quia qualiter in eo nullum sit pͥncipiũ
comprehendere non ualemus. Alam ad pedes extẽ¬
dimus. dumeum post omnia esse non tempore s
eternitate consideramus. S pedes tegimus dum
in eo finem non inuenimus Tangendo ergo ca¬

Expanded text:
animos accendunt. Duae alae, quae corpus seraphim animos accendunt. Duae alae, quae corpus seraphim tegunt, historia est, quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus. Duae alae, quae usque ad caput et pedes Domini extenduntur, allegoria est; quia cum mystica divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminatiotramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, etiam pedes attingunt, et utrumque tangentes tegunt; quia quoties ad ejus aeternitatem cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus; slamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum eum post omnia esse non tempore, sed aeternitate consideramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo ca
Abbreviated transcription (Latin):
det quia esse incipimus per graciam ubi ip̃e est per
naturam. Simuliter si per solium eternitatem dei
intelligimus. nos super solium stamus. quia ad eiꝰ
ĩmort alitatem non nisi per mortis laborem ꝑuenire
possumus. et qui ex conditione fimi obnoxii sumus.
ex adoptione eternitatis heredes efficunur. Sex ale
uni. et sex ale alteri. id est uttumq sex alas hẽbat.
que uincte bine ⁊ bine tria paria alarum facuĩt.
Utrumq duab alis corpus suum tegit non do¬
mini. hoc est primum par. utrumq duas extendit.
alteram ad tegendum caput non suum. sed dñi
alteram ad tegendos pedes non suos s domini.
hoc est secundum par utrumq duab uolat alter
ad alterum. hoc est tercium par Si ergo seraphin
scripturam sacram significat. tria paria alaꝵe tres
sunt intellettus eiusdem sccipture .i. hystoria. alle¬
goria. tropologia. que singula id circo bina sunt. qr
singula ad dilectionem dei et proxum legentium

Expanded text:
det, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per det, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligimus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. Utrumque duabus corpus suum tegit non domini, hoc est primum par. Utrumque duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumque duabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo seraphim Scripturam sacram significat, tria paria alarum tres sunt intellectus ejusdem Scripturae, id est historia, allegoria, tropologia, quae singula idcirco bina sunt, quia singula ad dilectionem Dei et proximi legentium
Abbreviated transcription (Latin):
est quare super solium deus sedere dicitur et se¬
rapħin super solium non sodere sed stare. perhi¬
bentur. Et quia superius duob modis hoc soliũ
interpretati sumus. secundum utrumq modum
exposttionem ad aptare debemus. Si ergo per soli¬
uin dei spirituales crraturas accipimus rette sr̃
solium deus sedens describitur. ca diuinitas
deitatis ut sit super omnia nec urtute proficit᷑.
nec sapientia cresct. cum nec plenitudo augeri pꝰ¬
sit. nec eteruitas uartari. Mens uero humanaꝰ qͦ¬
ciens per cognitionem sacre scripture illumina¬
ta ad celestia contemplanda sublenatur. si ipõs
quoq angeloꝵ choros transcendens usq ad pre¬
sentiam conditoris sui profecerit super soliumꝰ
quidem ascendit. sed tanen stat non se det. qr¬
illic proficiendo per laborem uenit. ubi per naturam
matiere non habuit. Stare namq laborantis est sede̾
quiescentis et ideo super solium nos stamus deus se¬

Expanded text:
est quare super solium Deus sedere dicitur, et seest quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium non sedere, sed stare perhibentur. Et quia superius duobus modis hoc solium interpretati sumus, secundum utrumque modum expositionem adaptare debemus. Si ergo per solium Dei spirituales creaturas accipimus, recte super solium Deus sedens describitur quia dignitas deitatis ut sit super omnia nec virtute proficit, nec sapientia crescit, cum plenitudo augeri possit, nec aeternitas variari; mens vero humana quoties per cognitionem sacrae Scripturae illuminata ad coelestia contemplanda sublevatur, si ipsos quoque angelorum chorus transcendens usque ad praesentiam conditoris sui profecerit, super solium quidem ascendit, sed tamen stat non sedet, qlluc proficiendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit. Stare namque laborantis est, sedere quiescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus se
Abbreviated transcription (Latin):
litatem non recipit. Seraphin stabant suꝑ illud.
Duo seraphun duo sunt testamenta. Et pulchre
scraphin quod interpretatur ardens diuinam
scripturam significat. que cos quos per cognitio¬
nem prius illuminau̾it per amorem post modũ
fortiter ardere facit. Dum enim menti nr̃e quid
desiderare debeat ostendit. prins eam illuminat.
ac deinde ardentem faati Ardet ergo: quia arden¬
tes ẜacit. Sicut alibi lucere dicitut quia illumi¬
nat. De hac enim petrus apłs ait hẽmus firmio¬
rem ꝓpheticum scrmonem cui benefacitis atten¬
dentes tanquam lucerne lucenti in caliginoso lo
co. doneo dies illuscescat. ⁊ luafet oriatur in cor¬
dib ur̃is. Et fortassis secundum. hanc sumlitudi¬
nem quia ipsi scripture attribui solet quod ip̃a
in cordib efficit audientium. ho dictum est se¬
raphi stabant super illud. Surgit enĩ aun
nos erigit. ambulat. cum nos proficere facit. Stat
cum nos in bono ꝓposito figit S inquirendum

Expanded text:
litatem non recepit. Seraphim stabant super illud , litatem non recepit. Seraphim stabant super illud , Duo seraphim duo sun. Testamenta. Et pulchre seraphim, quod interpretatur ardens, divinam Scripturam significat, quae eos quos per cognitionem prius illuminaverit per amorem postmodum fortiter ardere facit. Dum enim menti nostrae quod desiderare debeat ostendit, prius eam illuminat, ac deinde ardentem facit. Ardet ergo quia ardentes facit, sicut alibi lucere dicitur quia illuminat, de hac enim, Petrus apostolus ait: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes quasi lucernae lucenti idies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attribui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. Surgit enim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum
Abbreviated transcription (Latin):
super solium excellum. ⁊ eleuatum quia uutus di¬
uinitatis ominem creaturam ⁊ et̾nitate precedit. ⁊
dignitate transcendit. ⁊ potestiate disponit. Sequi¬
tur ⁊ ea que sub ipso erant implebant templum
Templum in hoc loco intelligi potest circuitus tem¬
poꝵ et ambitus scłoꝵ. Tempora namq dũ cursu
suo in se ipsa redeunt quasi quendam templi am¬
bitum girando currunscribunt. Quod ergo dic̃
ea que sub ipso erant implebant templum. Sic ĩ¬
telligendum est quia omnia seculoꝵ tempora ꝑle¬
na sunt operib dei et omnis generatio narrat᷑
mirabilia eius. Uel sic legi potest ea que sub ip¬
so erant implebant templum. Hoc est ea q̃ im¬
plebant templum sub iꝑso erant. quia quicquid
tur. Inmensitas enini eternitatis temporales ani¬
gustias infra se claudit. quia. ⁊ prius tempore est
quod nunquam cepit. ⁊ post̾ius tempore quod
finem nescit. ⁊ supra tempus est quod mutabi¬

Expanded text:
super solium excelsum et elevatum, quia virtus disuper solium excelsum et elevatum, quia virtus divinitatis omnem creaturam et aeternitate praecedit, et dignitate transcendit, et potestate disponit. Sequitur: Et ea, quae sub ipso erant, replebant templum. Templum in hoc loco intelligi potest circuitus temporum et ambitus saeculorum. Tempora namque dum cursu suo in seipsa redeunt, quasi quemdam templi ambitum gyrando circumscribunt. Quid ergo dicit: Ea, quae sub ipso erant replebant templum, sic intelligendum est, quod omnia saeculorum tempora plena sunt operibus Dei, et omnis generatio narrat mirabilia ejus. Vel sic legi potest. Ea, quae sub ipso erant, implebant templum, id est ea, quae implebant templum sub ipso erant, quia quidquid atem invenitur, immensitas enim aeternitatis temporales angustias intra se claudit, quia et prius tempore est, quod nunquam coepit, et posterius tempore, quod finem nescit. Et supra tempus est, quod mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
citas quod indelicet templum impletur ab his q̃
sub eo sunt. quia tanta est diuinoꝵ operilm in¬
mensitas ut ad ea perfecte comprehendenda nlłiꝰ
crrature intelligentia sufficiat. Implet cor nr̃m
consideratio eoꝵ. non comprehenditur a corde nr̃o
inmensitas eoꝵ. Quando ergo factorem operis
comprehendere ualebimus qui ipsum opus sco¬
ris ad plenum capere non nalemus: Possimius
d̾icere ec̾iam quod solum hoc excelsum ⁊ eleua¬
tum in quo sedet deus et̾ntas sit dectatis. qͥ a
de ipso solo dicitur qui habitat et̾uitatem non
quod aliud sit deus. ⁊ aliud eternitas eius. S qr
solium regnantu est. et ideo recte in solio eterni¬
tatis sedere perhibetiui quia sicut eẽntie eius ita
⁊ ommipotentie ipsuis nec principium nec finis
inuenitur. Sempet fuit: semper omnipotens fuit.
semper in se. ⁊ a se plenus ⁊ perfectus fuit. nec tñ
redundauit. Dicat ergo uidi dominum sedentem

Expanded text:
citas, quod scilicet templum impletur ab his quae citas, quod scilicet templum impletur ab his quae sub eo sunt. Quia tanta est divinorum operum immensitas, ut ad ea perfecte comprehendenda nullius creaturae intelligentia sufficiat. Implet cor nostrum consideratio eorum non comprehenditur a corde nostro immensitas eorum. Quomodo ergo factorem operis comprehendere valebimus, qui ipsum opus factoris ad plenum capere non valemus? Possumus etiam dicere quod solium hoc excelsum et elevatum, in quo sedet Deus, aeternitas sit deitatis, quia de ipso solo dicitur: Qui habitat aeternitatem , non quod aliud sit Deus, et aliud aeternitas ejus, sed quia solium regnantium est, et ideo recte in solio aeternitatis sedere perhibetur, quia sicut essentiae ejus, ita etiam omnipotentiae ipsius nec principium nec finis invenitur. Semper fuit, semper omnipotens fuit, semper in se, et a se plenus, et perfectus fuit, nec tamen redundans. Dicat ergo: Vidi Dominum sedentem
Abbreviated transcription (Latin):
mam ut quod dicit littera probet ꝓphĩa. Ait ergo.
uidi dominum sedentem super solium excelsum et
eleuatum. Excelsum est quod situm est in sublimi
eleuatum est quod de inferiorib translatum est.
ad superiora. Solium ergo excelsum sunt angelici
spã. Soliuun eleuatum anime sanctoꝵ de huius mũ¬
di uoragine tranclate ad gandia superne pacis. Et
quia utrisq presidet deus ideo sedere perhibetur.
super sõlum excelsum ⁊ eleuatum. Quod uero ĩ
sequentib dicitur plena est omnis terra maiest a¬
te eius. per terram omnis corporea creatura signifi¬
catuz que plena est maiestate dei quia diuia es¬
sentia sicut spũali creature per cognitionem p̾sidet.
ita corpoream creaturam regendo atq disponendo
implet. Euod ergo alibi dicitur celum et terram
ego impleo. et rursum. celum michi sedes est. ⁊ ter¬
⁊ ea que sub ipso erant replebant templum. Tem¬
plum est angelici siue humani intellectus capa¬

Expanded text:
mam, ut quod dicit littera probet propheta. Ait ergo: mam, ut quod dicit littera probet propheta. Ait ergo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Excelsum est quod situm est in sublimi, elevatum est quod de inferioribus translatum est ad superiora. Solium ergo excelsum sunt angelici spiritus, solium elevatum animae sanctorum de hujus mundi voragine translatae ad gaudia supernae pacis. Et quia utrisque praesidet Deus, ideo sedere perhibetur super solium excelsum et elevatum. Quod vero in sequentibus dicitur: Plena est omnis terra majestate ejus , per terram omnis corporea creatura significatur, quae plena est majestate Dei. Quia divina essentia sicut spirituali creaturae per cognitionem praesidet, ita corpoream creaturam regendo atque disponendo implet. Quod ergo alibi dicitur: « Coelum et terram ego impleo. » Et rursum: Coelum mihi sedes est, et teret ea quae sub ipso erant replebant templum . Templum est angelici sive humani intellectus capa
Abbreviated transcription (Latin):
Deus humilis. Homo sublimis Si hanc ergo habes
totum habes. Si totum habes nichil est ampłius
quod expettes. ⁊ requiesat cor tuum. Huius uͦ
sp̃ualis edifici exemplar tibi dabo archam noe
quam foris uidebit oculus tuus. ut ad eius simili¬
tudinem intus ẜabricetur animus tuus. Uidebis ibi
colores quosdam formas et figuras que delectent ui¬
sum. S ĩcire debes ideo hec posita eẽ. ut in eis discas
sapienciam. disciplinam. atq uirtutem q̃ exornent
animuni tuum. Et quia hec archa ecclesiam signui¬
ficat. eccłia autem corpus xp̃i est. ut euidentius exẽ¬
plar tibi fiat. totam personam xp̃i id est capud cũ
membris in forma uisibili depuixi. ut cum totum ui¬
deris que deinde de parte dicuntur. facilius intelli¬
gere possis. Talem autem personam hanc expri¬
mere tibi cupio qualem ysaias se uidisse testaba¬
tur. et id circo eius ip̃ius uerba in medium pro¬
feram atq ex ipsis quod tibi demonstyare uolo su¬

Expanded text:
Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habes, Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habes, totum habes, si totum habes, nihil est amplius, quod exspectes, et requiescit cor tuum. Hujus vero spiritualis aedificii exemplar tibi dabo arcam Noe, quam foris videbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi colores quosdam, formas et figuras, quae delectent visum. Sed scire debes, ideo haec posita esse, ut in eis discas sapientiam, disciplinam atque virtutem, quae exornent animum tuum. Et quia haec arca Ecclesiam significat, ecclesia autem corpus Christi est, ut evidentius exemplar tibi fiat, totam personam Christi, id est caput cum membris in forma visibili depinxi, ut cum totum videris, quae deinde de parte dicuntur facilius intelligere possis. Talem autem personam hanc exprimere tibi cupio qualem Isaias so vidisse testabatur, et idcirco ejus ipsius verba in medium proferam, atque ex ipsis quod tibi demonstrare volo su
Abbreviated transcription (Latin):
unum totum est. ⁊ totum hoo unum est. Domꝰ
dei est. Ciuitas regis ẽ. Corpus xp̃i est. Sponsa
agni est. Celum est. Sl est. Luna est. Stella ma¬
tutina est. Aurora est. Luna est. Tuba est. mons
est. Desertum est. Terra promissionis est. Na¬
uis estꝰ uia in mari est. Sagena est. uinea ẽ. Ager
est Area est. Horreum est Presepe est. Sũbiugale
est. Equus est. apotheca est. Aula est. Thalamꝰ est.
Turris est. Castra est. Acies est. Populus est. Rieg¬
num est. Sacerdotium est. Grex est. Pastor ẽ. Ouis
est. pͥascua est. Paradisus esti Ortus ẽ Palma est.
siosa est Lilium est. fons est. fluuius est. Porticꝰ
est Columba est. uestis est Margaritum est. Co¬
ronaest. Sceptrum est. Thronus est. mensa c̃ Pa¬
nis esti Conuux est Mater est. filia est. Soror est.
Et ut breuius concludam de hac ⁊ ad hane. ⁊ pp̃
hanc omnis scriptura facta est. Propter hano m̃¬
dus factus est. propter hanc uerbum caro fcm̃ ẽ.

Expanded text:
unum totum est, et totum hoc unum est, domus unum totum est, et totum hoc unum est, domus Dei est, civitas regis est, corpus Christi est, sponsa Agni est. Coelum est, sol est, luna est, stella matutina est, aurora est, tuba est, mons est, desertum est, terra promissionis est, navis est, via in mari est, sagena est, vinea est, ager est, arca est, horreum est, praesepe est, subjugale est, equus est, apotheca est, aula est, thalamus est, turris est, castra est, acies est, populus est, regnum est, sacerdotium est, grex est, pastor est, ovis est, pascua est, paradisus est, hortus est, palma est, rosa est, lilium est, fons est, fluvius est, porticus est, columba est, vestis est, margaritum est, corona est, sceptrum est, thronus est, mensa est, panis est, conjux est, mater est, filia est, soror est. Et ut brevius concludam de hac, et ad hanc, et propter hanc omnis Scriptura factus est. Propter hanc mundus factus est. Propter hanc verbum caro factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nob modis deus cor humanum in ¶ii.¬
habitat per coguitionem indelicet et a¬
morem. una tamen mansio est. quia et omĩs qui
nouit eum diligit. ⁊̃ nemo diligere potest quiñ
nouit. In hoc tamen differre uidetur qr sciencia ꝑ
cognitionem fidei fabricam erigit. Dilectio autem
per uirtutem. quasi colore superducto edificium
pingit. Sio autem utruuilibet necc̃m ẽẽ perspi¬
citur. quia nec splendere potest si non fuerit. neo
placere si non splenduerit Ingredere ergo nunc
in secretum cordis tui. et fac hĩtaculum deo. fac
templum. fac domuni. fac tabernaculum. fac
archam testamenti fac archam diluuii. uel quo¬
cumq nomine appelles. uria est domus dei. In tẽ¬
plo adoret plasma creatorem. In domo ueneretur
filius patrem. In tabemaculo honoret miles re¬
gem In testamento ascultet assecla preceptorẽ.
In diluuio imploret nanfragus gubernatorcm
Totum tibi factus est deus et totum tibi fecit d̾s.
fecit tabrrnaculum. factus est patrocinium hos

Expanded text:
obus modis Deus cor humanum inhabitat, per cognitionem videlicet et amorem, una tamen mansio est, quia et omnis qui novit cum diligit, et nemo diligere potest qui non novit. In hoc tamen differre videtur, quod scientia per cognitionem fidei fabricam erigit, dilectio autem per virtutem quasi colore superducto aedificium pingit. Sic autem utrum libet necessarium perspicitur, quia nec splendere potest si non fuerit, nec placere si non splenduerit. Ingredere ergo nunc si secretum cordis tui, et fac habitaculum Deo, fac templum, fac domum, fac tabernaculum, fac arcam testamenti, fac arcam diluvii, vel quocunque nomine appelles, una est domus Dei. In templo adoret psalma Creatorem, in domo veneretur filius patrem, in tabernaculo honoret miles regem, in testamento auscultet assecla praeceptorem, in diluvio imploret naufragus gubernatorem. Totum tibi factus est Deus, et totum tibi fecit Deus. Fecit habitaculum, factus est patrocinium; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in archa est ⁊ compositione. ⁊ sumilitudĩe.
quia homines gr̃e ⁊ fidem hñdo in ecclesia
sunt. ⁊ iurtutem hũdo boni sunt. Pusitõ istoꝵ
coloꝵ in cet̾is temporib scdm̃ quod sigiu¬
ficatio postulat nariatur. ¶ Item homines
naturalis legis sunt: qui solam fidem ħ ñt
mortuam sine oꝑib. ¶ Homines scripte
legis sunt: qui fidem hñt. ⁊ opera fidei. sed ca¬
pitatem non bubent. ¶Soli autem homines

Expanded text:
in arca est et positione et similitudine, in arca est et positione et similitudine, quia homines gratiae et fidem habendo in ecclesia sunt, et vitutem habendo boni sunt. Positio istorum colorum in caeteris temporibus secundum quod significatio postulat variatur. Item homines naturalis legis sunt, qui solam fidem habent mortuam sine operibus. Homines scriptae legis sunt qui fidem habent et opera fidei, sed charitatem non habent. Soli autem homines
Abbreviated transcription (Latin):
is colorib uestita est in ea tm̃ ꝑte ubi homp¬
nes naturalis legis int̾ius collocantur uroidi
colore obduci ñ debet. neq croceo ubi hom̃es
soͥpte legis intͥnsetus sunt. s ubi homines
gr̃e interuis ponuntur purpureum oꝑtet
ut habeat colorem. quatinus hio solum̾ simi¬
litudo uttimq respondeat int̾ius. ꝙ̃ admodũ
hoĩb naturalu legis suꝑficies t̾re per colorẽ
iuridem ꝯcordat extͥnsecus: ¶ Croceus uͦ color
ui tempore naturalis legis intͥnsecus colloca¬
tris est. quia significat homines scͥpte legis.
is qui tunc occulti erant. ⁊ hic in aitha qͥdẽ
situs est. s nec arche nec terre similis ẽ. quia
ficte boni nec ꝑ oꝑa foris in fidelib. nec per
uirtutem intus fidelib similes sunt. ¶Pur¬
purrus autem color in temꝑe naturał legis.
quasi coartatus in medio utroꝵq iacet.
quia p̃p̃ regium decus significat homines
grẽ. qui tunc occultissum erant. qui color

Expanded text:
is coloribus vestita est, in ea tantum parte ubi homiis coloribus vestita est, in ea tantum parte ubi homines naturalis legis interius collocantur viridi colore obduci non debet, neque croceo ubi homines scriptae legis intrinsecus sunt, sed ubi homines gratiae interius ponuntur, purpureum oportet ut habeat colorem, quatenus hic solum similitudo utrinque respondeat interius, quemadmodum hominibus naturalis legis superficies terrae per colorem viridem concordat intrinsecus. Croceus vero color in tempore naturalis legis intrinsecus collocatus est, quia significat homines scriptae legisis , qui tunc occulti erant, et hic in arca quidem situs est, sed nec arcae, nec terrae similis est, quia ficte boni, nec per opera foris infidelibus, nec per virtutem intus fidelibus similes sunt. Purpureus autem color in tempore naturalis legis quasi coarctatus in medio utrorumque jacet, quia propter regium decus significat homines gratiae, qui tunc occultissimi erant. Qui color