comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatione creatoristione dei.¬
sui reficitur. et qͣntomagis eius boni¬
tatem cogitat. tanco amplius eius
amore inflamiatur. Miratur pie¬
tatem q̃ tantam maiestatẽ ad nram
compassionem inflectit mirat᷑ maie¬
statem que tantam pietatẽ nr̃a com¬
passione. et ꝓuidentia affici et ꝑtur¬
bari ñ sinit. Si enim tanta bonitas
ẽẽt. ⁊ tanta maiestas non ẽẽt. mala
nr̃a ad deum redundarent. Si aut̃
tanta maiestas eẽt. ⁊ tanta bonitas
non eẽt. bona euis ad nos non descẽ¬
derent. Congratulamur ergo bonita¬
ti de tanta maiestate pp̃ ipsum. ne
ꝓ nob̾ afficiatur. congratulamur im¬
mensitati de tanta bonitate p̃p̃ nos.
ut nob̾ compaciatur. ⁊ in his om̃ib
ammiratio magna ẽ. et stupor men¬
ti. q̃n non dedignatur deus humilia
et infirma nr̃a. Et qr illi pietas fac̃
ñ indignum quod nob̾ miseria ne¬
cessarium reddit. Quem admodũ ma-¬
terna pietas sordentem puerũ non ab¬
horret. S quodamm delectatur con¬

Expanded text:
contemplatione Creatoris sui reficitur, et quanto magis ejus bonitatem cogitat, tanto amplius ejus amore inflammatur. Miratur pietatem quae tantam majestatem ad nostram compassionem inflectit; miratur majestatem, quae tantam pietatem nostri compassione et providentia affici et perturbari non sinit. Si enim tanta bonitas esset, et tanta majestas non esset, mala nostra ad Deum redundarent. Si autem tanta majestas esset et tanta bonitas non esset, bona ejus ad nos non descenderent. Congratulamur ergo bonitati de tanta majestate propter ipsum, ne pro nobis afficiatur; congratulamur immensitati de tanta bonitate propter nos, ut nobis compatiatur. Et in his omnibus admiratio magna est et stupor menti, quando non dedignatur Deus humilia et infirma nostra. Et quia illi pietas facit se non indignum, quod nobis miseria necessarium reddit. Quemadmodum materna pietas sordentem puerum non abhorret, sed quodammodo delectatur con
Abbreviated transcription (Latin):
te q̃stionem uob̃ a quodam factam fuis¬
se in qͣ quidem eiusdem irreuerentia ad¬
modum displicuiss. ꝓ eo quod non opor¬
tuit ita pudice dere sacrossancta locutꝰ
sit. Ergo sicut gͥ placitum fuerat. que
suꝑ hoc dicenda uidebantur stilo signãs¬
uob̾ legenda tͣnsmisi. ual.

Expanded text:
ti tuae a quodam factam fuisse, in qua quidem ejusdem irreverentia admodum displicuit, eo quod non ut oportuit ita pudice de re sacrosancta locutus sit. Ego igitur sicut placitum fuerat, quae super hoc dicenda videbantur stylo signans legenda transmitto. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
N fine precedentis libri ꝑ similitudinem
cuiusdam arboris demonstraiuimꝰ quali¬
cer sapĩa oriat᷑ et crescat in nob̾. Hic ipsiꝰ
incrementi gradus quosibi breuiter ⁊ sum¬
do explanamus.

Expanded text:
n fine praecedentis libri per similitudinem cujusdam arboris demonstravimus qualiter sapientia oriatur, et crescat in nobis. Hic ipsius incrementi gradus, quos ibi breviter et sumdo explanabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
framea est .i. gladius dei qr per
xp̃m dum deus electos suos redimit.
qͣsi quedam m̃bra precidit a corꝑe dia¬
boli. uñ alibi dicitur. ero mors tua o
mors. morsus tuus ero inferne. Deus
enĩ quasi infernum momordit. qñ
descendens ad inferos quosdã inde ab¬
stulit. quosdam ibi reliquit. Dicat
ergo eripe animam meã ab impiõ fra¬
meam tuam. Ac si diceret. Si priꝰ gla¬
dium quo pugnaturꝰ es non custo¬
dis. quomodo eos qui ꝑ gladium sal¬
uandi sunt liberare poteris: Diligã¬

Expanded text:
framea est, id est gladius Dei, quia per Christum dum Deus electos suos redemit, quasi quaedam membra praecidit a corpore diaboli. Unde alibi dicitur: Ero mors tua, mors; morsus tuus, inferne . Deus enim quasi infernum momordit, quando descendens ad inferos, quosdam inde abstulit, quosdam ibi reliquit. Dicit ergo, eripe animam meam ab impio per frameam tuam. Ac si diceret. Si prius gladium, quo pugnaturus es non custodis, quomodo eos, qui per gladium salvandi sunt, liberare poteris? CA
Abbreviated transcription (Latin):
est eccłia catholica in qua fideles la¬
borant. ⁊ in ꝓciictu cuiusdam speciał
militie contra aerias potestates pugna¬
turi excũbant. In hoc aut̃ tabernaculo
illos deus abscondit. quib amorem qͥe¬
tis in spirando a strepitu huiꝰ mundi
secretum expetere facit. S in abscondi¬
to tab̾naculi ꝓtecti ñ sunt. qui in loco
quietis quiete uiuere nolunt.

Expanded text:
est Ecclesia catholica, in qua fideles laborant; et in procinctu cujusdam spiritalis militiae contra aeras potestates pugnaturi excubant. In hoc autem tabernaculo illos Deus abscondit, quibus amorem quietis inspirando, eos a strepitu hujus mundi secretum expetere facit. Sed in abscondito tabernaculi protecti non sunt qui, in loco quietis, quiete vivere nolunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis mee ea uos precor benig¬
nitate suscipite. qua me illud scio deuo¬
tione obtulisse. Dictatum breuem de uir-¬
tute orationis in elimato licet sermone
conscriptum misi caritati ũr̃e. in quo dis¬
tinctum hẽtis quib modis orantis ani¬
mus inter p̾cum uerba ꝑ compunctio¬
uem accenditur: demonstratum etiam
cur ille a nob̾ scripture que peticionis
formam non hñt pro nr̃a siue alioꝵ sa¬
lute postulantib inter orandum ꝓferũ¬
tur. De oĩone ergo or̃onem postulaturꝰ
scripsi cuius dulcedinem qͣntum iam lõ¬
go pietatis studio ꝑfectius gustastis.
tanto libentius donum accipere. ⁊ do¬
num impendere debetis. ual.¬

Expanded text:
tionis meae ea vos precor benignitate suscipite, qua me illud scio devotione obtulisse. Dictatum brevem de virtute orationis inelimato licet sermone conscriptum misi charitati vestrae, in quo distinctum habetis quibus modis orantis animus inter precum verba per compunctionem accenditur; demonstratum etiam cur illae a nobis Scripturae, quae petitionis formam non habent, pro nostra sive aliorum salute postulantibus inter orandum proferuntur. De oratione ergo orationem postulaturus scripsi, cujus dulcedinem quanto jam longo pietatis studio perfectius gustastis, tanto libentius donum accipere et donum impendere debetis. Val
Abbreviated transcription (Latin):
nem conceperat. tunc demum ꝙ filios
in dolore paritura eẽt audiebat: ut aꝑ¬
te demonstraretur quod ñ iccirco pari¬
at cum dolore quod a uiro concipit. s
quod cum libidine. Quis enim possit
dicere. si homo ñ patasset utrum part̃
humanus etiam de uiro conceptus aut
integͥtatem corrumꝑet aut castitatem
uiolaret. Et quidẽ si non si ñ uiolaretur
castitas qͣre integritas corrumpet᷑. dicat
qui pot̾. Beata autem uirgo maria ut
supͣ primam conditionem eẽt scd̃a resta¬
uratio et nat᷑am generis gr̃a uinceret
saluatoris: non solum sine libidine con¬
cepit. s nay de semine uiri parcum acce¬
pit. et obhoc sine dolore filium edidit. et
cum integͥtatis decore post partum uirgo
remansit.

Expanded text:
nem conceperat, tunc demum quod filios nem conceperat, tunc demum quod filios in dolore paritura esset, audiebat, ut aperte demonstraret, quod non idcirco pariat cum dolore, quod a viro concipit, sed quod cum libidine. Quis enim possit dicere, si homo non peccasset, utrum partus humanus etiam de viro conceptus aut integritatem corrumperet, aut castitatem violaret? Et quidem si non violaretur castitas, quare integritas corrumperetur? dicat qui potest. Beata autem virgo Maria ut supra primam conditionem esset secunda restauratio, et naturam generis gratia vinceret Salvatoris, non solum sine libidine concepit, sed neque de semine viri partum accepit; et ob hoc sine dolore filium edidit, et cum integritatis decore post partum virgo permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
ministrans carnali concupiscentia ure¬
recur. Et sic quidem nos incelligendum
putamus id quod de sp̃u sancto uirgo
concepisse dr. sic etiam posse astrui. qd̾
in concipiendo libidinem ñ sensisse ꝑhi¬
betur. Nestat nunc nouissimum hoc¬
ex his trib que ꝓposita erant ut eameti¬
am sine dolore peꝑisse nullumq in pa¬
riendo uͥginitatis detrimentũ sustinu¬
isse demonstremus. Audiui ego aliquan¬
do uirginem concepisse s ñ peꝑisse uirgi¬
nem. qr de uiro concepit ꝙ peꝑit. Merito
namq in partu corrupta ẽ integritae:
qr in conceptu uirginitas polluta ẽ. Iustũ¬
ꝙ erat ut ñ pareretur sine dolore. quod
conceptum non erat sine libidine. Neqͣ¬
quam enim partꝰ dolorem afferret. si con¬
ceptus ñ sensisset libidinem. Quia si cul¬
ꝑa delectationis illicite concipientẽ non
pollueret: numqͣm pena doloris parientẽ
cruciaret. Prima namq illa nr̃i gen̾is
et doloris mat̾ postqͣm malam delectacio¬

Expanded text:
ministrans, carnali concupiscentia ureministrans, carnali concupiscentia ureretur. Et sic quidem nos intelligendum putamus id quod de Spiritu sancto virgo concepisse dicitur. Sic etiam posse astrui, quod in concipiendo libidinem non sensisse perhibetur. ex his tribus quae proposita erant, ut eam etiam sine dolore peperisse, nullumque in pariendo virginitatis detrimentum sustinuisse demonstremus. Audivi ego aliquando virginem concepisse, sed non peperisse virginem, quia talis de viro concepit quod peperit. Merito namque in partu corrupta est integritas, quia in conceptu virginitas polluta est, justumque erat, ut non pareretur sine dolore, quod conceptum non erat sine libidine. Nequaquam partus dolorem afferret, si conceptus non sensisset libidinem. Quia si culpa delectationis illicitae concipientem non pollueret, nunquam poena doloris parientem cruciaret. Prima namque illa nostri generis et doloris mater, postquam malam delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem in uirgine oꝑata ẽ. que nec
de carne uiri semen accepit. nec de sua
carne ꝑ amorẽ uiri concepit s ꝑ amorẽ
et oꝑationem sp̃c sancti. Nec ip̃e spiritus
sanctus iccirco pater xͥ dicendus est qr
eus amor conceptionem uirginis oꝑatꝰ
est. qz ñ de sua essentia uirgini semen
partus tribuit. s ip̃i de carne ꝓpria uir¬
gini ꝑ amorem suum atq uirtutem
sub̾am ministrauit. Xp̃c ergo et de uir¬
gine natus ẽ. qr de carne uirginis car¬
nis sub̾am accepit ⁊ de sp̃u sancto con¬
ceptꝰ est. qr ipsa eum uirgo ex sola car¬
ne sua sine admixtione uirilis semĩs
ꝑ sancti sp̃s opationem amorẽq concep̃.
hinc ẽ quod eidem uirgini ꝑiture ꝑ an
gelum dicitur: Sp̃c sanctus suꝑueniet
in te: ⁊ uircus altissimi obumbrabit tͥ.
Sp̃c sanctus namq uirgini suꝑuenit.
ut ꝑ euis oꝑationem cato xͥ de carne uͥ¬
ginis formaret᷑: et uirtus alcissimi ob¬
umbrauit ei. ne substanciam carnis

Expanded text:
ceptionem in virgine operata est, quae nec ceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse Spiritus sanctus idcirco pater Christi dicendus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit, sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem substantiam ministravit. Christus ergo et de virgine natus est, quia de carne virginis carnis substantiam accepit. Et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa cum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis seminis per sancti Spiritus operationem amoremque concepit. Hinc est quod eidem Virggelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Spiritus sanctus namque virgini supervenit, ut per ejus operationem caro Christi de carne virginis formaretur. Et virtus Altissimi obumbravit ei, ne substantiam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
co et dicor filium paritura. Quomodo
ergo fiet istud ut filium pariam et ui¬
rum ñ cognoscam: Quia uirum ñ
cognosco. Quid est uirum non cognos¬
co: Positum habeo uirum ñ cognosce¬
re ꝓpositum habeo uirginitatis decꝰ usq
in finem inuiolatum conseruare. Quo¬
mͦ si dixerit quis uinũ non bibo non
possum hunc calicem gustare. hoc est
tare calicem istum. Et sicut dictum est
nazarei comam ñ incidunt. hoc est uõt

Expanded text:
co, et dicor filium paritura; quomodo co, et dicor filium paritura; quomodo ergo fiet istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non possum hunc calicem gustare; hoc est tare calicem istum. Et sicut dictum est: Nazaraei comam non incidunt , hoc est, votum
Abbreviated transcription (Latin):
ginis maria. Ergo desponsata iam
erat maria qñ ad illam missus ẽ ange¬
lus gabriel a deo. uideamus ꝙ sequit᷑
Et ingressus angłs ad eam ait. Aue gr̃a
plena dñs tecum benedicta tu int̾ mu
lieres. Que cum audiss turbata ẽ in
sermone euis: et cogitabat qualis esset
ista salutatio. Et ait angłs ad eam. Ne
Et ait maria. quomͦ fiet istud q̃m uirũ
ñ cognosco: Hoc est quod querebanuis
u̾bum uirginis in quo ip̃a confutaret
emulos sue uirginitatis. Sumamꝰ igit᷑
de ip̃a testimoniũ ꝓ ipsa. Quomodo gͥ
fiet istud: hoc est ut filium pariam
quom fiet. fiet qr uirum ñ cognosco:
Non ait uirum ñ cognoui. Hoc enim
nicħ impediret uirginem desponsatã
et uirum cognituram filiumq paritu¬
ram. s uirginem ñ ꝑmansuram. Non
ergo ait hoc uirgo uirũ non cognoui
qr hoc nec p̾cerite fuiss uirginitatie
miraculum nec futuri partus impedim̃¬
tum si uirum adhuc ñ cognouerat ⁊
uirum ut ñ cognosceret deinceps non

Expanded text:
ginis Maria . Ergo desponsata jam ginis Maria . Ergo desponsata jam erat Maria, quando ad illam missus est angelus Gabriel a Deo. Videamus quod sequitur: Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tes. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus; et cogitabat, qualis esset ista salutatio. Et ait angelus ad eam: Ne Et ait Maria: Quomodo fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc est quod quaerebamus verbum virginis, in quo ipsa confutaret aemulos suae virginitatis. Sumamus igitur de ipsa testimonium per ipsam. Quomodo igitur fiet istud? Hoc est, ut filium pariam, quomodo fiet, quia virum non cognosco? Non ait, virum non cognovi. Hoc enim nihil impediret virginem desponsatam, et virum cognituram filiumque parituram, sed virginem non permansuram. Non ergo ait haec, virum non cognovi; quia hoc nec praeteritae fuisset virginitatis miraculum, nec futuri partus impedimentum, si virum adhuc non cognoverit, et virum ut non cognosceret deinceps non
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃ienti unitatem ꝙ est in sp̃u. non
nͥ una uni in carne una federat᷑. Tũc
ꝓpter necessitatẽ licentia carni foris
in opere. laxabatur. ⁊ tam̃ sanctitas
intus in uirtute sacram̃ti integra ser¬
uabatur: nunc ꝓp̃ ꝑfectionem etiam ope¬
ra carnis foris ad unitatem stringitur.
et in eo tam̃ unitas singłaris sacramen¬
t non efficitur s cõmendatur. Hec di¬
cta sint ꝓ eo quod ꝓpositum erat demõ¬
strare. qr sine consensu carnał commer¬
cii coniugium scm̃ et ueꝵ esse possit:
nap in assensu coitus carnis sanctitas
sacram̃ti coniugalis consistat. Post
hec nunc suꝑ est ut de matre uirgine
sermonẽ in medium ꝓponamus ⁊ inqͥra¬
mus qua rõne uel auctoritate ꝓbari pos¬
sit ip̃am et ueram fuisse coniugem. ⁊
in assensu tam̃ coniugali uirginita¬
tis ꝓpositum non mutasse. Missus est
angłs gabriel a deo in ciuitatẽ nara¬
reth ad uirginem desponsatam uiro
cui nomen erat ioseph et nomen uir

Expanded text:
sacramenti unitatem, quod est in spiritu, non sacramenti unitatem, quod est in spiritu, non nisi una uni in carne una foederatur. Tunc propter necessitatem licentia carnis foris in opere laxabatur; et tamen sanctitas intus in virtute sacramenti integra servabatur; nunc propter perfectionem etiam opera carnis foris ad unitatem stringitur; et in eo tamen unitas singularis sacramenti non efficitur, sed commendatur. Haec dicta sunt pro eo quod propositum erat demonstrare, quod sine consensu carnalis commercii conjugium sanctum et verum esse possit; neque in assensu coitus carnis, sanctitas sacramenti conjugalis consistat. Post haec nunc superest, ut de matre virgine sermonem in medium proponamus et inquiramus qua ratione vel auctoritate probari possit, ipsam et veram fuisse conjugem, et in assensu tamen conjugalis virginitatis propositum non mutasse: Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
docentis ꝙ sine dilectionis federe cassa
sit et uircute carens etiam si ꝑmaneat
societas carnis Non ergo uirtus sacͣmenti
coniugalis in carne ẽ s in mentemͦ ille
consensus ad sanctitatem ꝑficiendam re¬
quiritur. qui ⁊ ante pect̃m coningatis
indicebat᷑ ad officium. post pect̾m uero
eo usq descendit. ut iam nunc conceda¬
tur ad remedium. Nequaqͣm ergo ex eo
pensandũ est coniugii sacramentum
in quo tc̃ non sanctificaret᷑ s exercetet᷑
coniugalis castitas. et nunc ñ sanctifica¬
tur coniugium. s excipit᷑ coniugatoꝵ
infirmitas. Propt̾ea olim qͣndo fides
erat in ppło uno et tempꝰ ad multiplicã¬
dum numex fidelium oꝑa officii con¬
uigalis indiguit. carnale cõmercium
ab uno in plib execcẽbatur: ⁊ tamen
unici amoris singulare sacramentũ ñ
ledebatur: Nunc uͦ quando ppłs dei spi¬
rituali potius generatione młtiplicã¬
dus ẽ ad cõmendandam singularis

Expanded text:
docentis, quod sine dilectionis foedere cassa docentis, quod sine dilectionis foedere cassa sit, et virtute carens, etiamsi permaneat societas carnis. Non ergo virtus sacramenti conjugalis in carne est, sed in mente, nec ille consensus ad sanctitatem perficiendam requiritur, qui et ante peccatum conjugatis indicebatur ad officium. Post peccatum vero eo usque descendit, ut jam nunc concedatur ad remedium. Nequaquam ergo ex eo pensandum est conjugii sacramentum, in quo tunc sanctificaretur, sed exerceretur conjugalis castitas; et nunc sanctificaretur conjugium, sed excipitur conjugatorum infirmitas. Propterea olim, quando fides erat in populo uno, et tempus ad multiplicandum numerum fidelium opera officii conjugalis indiguit, carnale commercium ab uno in pluribus exercebatur, et in unici amoris singulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero quando populus Dei spirituali potius generatione multiplicandus est ad commendandam singularis
Abbreviated transcription (Latin):
ti.: et hec particeps tua et uxor fedis tui.
Custodite ergo sp̃m ur̃m et uxorem ado
lescentie tue noli despicere. Cum odio ha¬
bueris eam. dimitte dicit dñs deus isrł.
Illic ergo dictum est. hoc nunc os ex os¬
sib meis et caro de carne mea. hic dictũ
est hec particeps tua et uxor fed̾is tui ñ¬
ne unus fecit ⁊ residuum sp̃s eius est:
Ibi pars carnis dr hic portio sp̃s nomina¬
cur. Ibi dictum est crescite et multiplica¬
mini et replete t̾ram. Hic dictum est. et
quid unus querit nisi semen dei: Ille
gͥ hic semen dei in sp̃u requirit: qui ibi
semen carnis in carne multiplicandum
imꝑauit. Ibi dictum est erunt duo in
carne una. Hic dictum ẽ cum odio ba¬
bueris dimite eam: ut eadem carnis com¬
mixtio que ibi int̾ uirum et mulierẽ
futura p̾dicitur. hic sine federe dilecti¬
onis que est in sp̃u nicb̃ ꝓdesse demõ¬
stretun. Hoc est enim cum oclio habue¬
ris eam dimitte ñ imꝑantis discidiũ. s

Expanded text:
ti. Et haec particeps tua, et uxor foederis tui. ti. Et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Custlescentiae tuae noli despicere. Cum odio habueris eam; dimitte, dicit Dominus Deus Israel . Illic ergo dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; hic dictum est: Haec particeps tua et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Ibi pars carnis dicitur, hic portio spiritus nominatur; ibi dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Hic dictum est: Et quid unus quaerit nisi semen Dei? Ille igitur hic semen Dei in spiritu requirit, qui ibi semen carnis in carne multiplicandum imperavit. Ibi dictum est: Erunt duo in carne una. Hic dictum: Cum odio habueris eam, dimitte, ut eadem carnis commistio, quae ibi inter virum et mulierem futura praedicitur, hic foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse demonstretur. Hoc est enim. Cum odio habueris eam, dimitte; non imperantis dissidium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nullos uel paucos habuisse legunturi.
Melior erat cetura qͣm sarra. melior fe¬
nenna qͣm anna. et cetere multe quas
scriptura cõmemorat deo ñ in multi¬
tudine filioꝵ s ꝑ m̾ita uirtutum pla¬
cuisse. S absit a nob̾ ut uel fecundi¬
tatem carnis mitum uel sterilitatem
culpam esse dicamus. Absit a nõbis ut
credamus ꝓpterea legem sterilitatẽ car¬
nis maledixisse ut eam apud dm̃ damp¬
nabilem ostenderet. et non potius ut
eam illo quidem tp̃e quando succesio
gn̾is in multitudine filioꝵ querebat᷑
apud homines infructuosam. ⁊ obhoc
quodammͦ in honoratam demonstra¬
ret. Non ergo culpanda est uirgo ma¬
ria nec accusanda de contemptu legis
in qua sterilitas maledicitur: inmo so¬
la singłariter laudanda: que pͥma le¬
gis u̾ba non carnaliter sa pienda con¬
siderans elegit in t̾ra abiectio plebis
fieri et opprobrium hominũ ut per
mundiciam in tegritatis in celo fieret
socia angłoꝵ. Et pulcre prima inter

Expanded text:
nullos vel paucos habuisse leguntur. nullos vel paucos habuisse leguntur. Melior erat Cethura quam Sara. Melior Fenenna quam Anna et caeterae multae, quas Scriptura commemorat Deo non in multitudine filiorum, sed per merita virtutum placuisse. Sed absit a nobis ut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus propterea legem sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud Deum damnabilem ostenderet; et non potius ut eam illo quidem tempore, quando successio generis in multitudine filiorum quaerebatur apud homines infructuosam, et ob hoc quodammodo inhonoratam demonstraret. Non ergo culpanda est virgo Maria, nec accusanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitur, imo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis fieri et opprobrium hominum, ut per munditiam integritatis in coelo fieret socia angelorum. Et pulchre prima inter
Abbreviated transcription (Latin):
uim̃toꝵ appetere. ⁊ iccirco paꝵ iudicabat
uł potuis indignum reputabat. honori
suo bñdictionem iumentoꝵ anteferre.
Quare inquis si melior erat uirginita ᷤᷤ
fecunditate deus pͥus fecunditatẽ bene¬
dicebat. et postmodum lex sterilitatem
maledicebat: Audi quare. Primum qñ
factus ẽ mundus ꝑ creatorem bñdicta
est fecunditas ut mulciplicarent᷑ homi¬
nes. postea qñ ab uno tantum ppło ag¬
nitus est deus ꝑ logem maledicta ẽ ste¬
rilitas ut multiplicarent᷑ fideles: postre¬
mo qñ instabat tempꝰ in quo nunc ab
om̃ib gentib deus colitur benedicta ẽ
uirginitas ut ad uitam celibem a carnis
oꝑa cuncti ꝓuocentur. Audi adhuc ali¬
ud. Si pͥma illa benedictio fecunditatis
ad salutem erat. et scd̃a illa sterilitatis
maledictio ad dampnatõem: ergo fecun¬
ditas carnis m̾itum est. ⁊ culpa sterili¬
tas. Ergo meliores fuert̃ ille mulieres
q̃ multos filios pepererunt: qͣm ille q̃

Expanded text:
jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, vel potius indignum reputabat, honori suo benedictionem jumentorum anteferre. Quare, inquis, si melior erat virginitas fecunditate, Deus prius fecunditatem benedicebat; et postmodum lex sterilitatem maledicebat? Audi quare. Primum quando factus est mundus per Creatorem benedicta est fecunditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ab uno tantum populo agnitus est Deus, per legem maledicta est sterilitas, ut multiplicarentur fideles; postremo quando instabat tempus, in quo nunc ab omnibus gentibus Deus colitur, benedicta est virginitas, ut ad vitam caelibem a carnis opera cuncti provocentur; audi adhuc aliud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad salutem erat, et secunda illa sterilitatis maledictio ad damnationem: ergo fecunditas carnis meritum est, et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt illae mulieres, quae multos filios pepererunt, quam illae quae
Abbreviated transcription (Latin):
nes mei cõmutati sunt. ⁊ ego ad nichi¬
lum redactus sum et nesciui. Ut iumen¬
tum factus sum ⁊ nescui apud te et ego
semꝑ tocum. Tenuisti ma. de. me. ⁊ ĩ.ii. t¬
d. me. ⁊ cum .g. s. me. Quid enim michi
ẽ in celo. et a ce quid uolui suꝑ t̾ram:
Igitur ꝓpħa inuento eo ꝙ sibi in celo
repositum ẽ. quicquid in t̾ra hactenus
diligebat in eius comꝑatione libenter
despicit. et suꝑna iam spũali amore am¬
biens tam diu se ꝑdelectationẽ carnalẽ
ium̃tum fuisse erubescit. Inflammatũ
est enim ait cor meũ et renes mei com¬
mutati sunt. hoc est ꝑ carnis semen ĩ
t̾ra mulciplicari cur appetam. cum mͥ
in celo hereditatem conseruari agnoscã:
deus cordis mei et pars mea deus ineter¬
num. Hẽ illa optima pars qͣm elegit
maria que non auferecur ab ea: et qr se
in honore ẽẽ intellexit. non est comꝑata
ium̃tis insipientib nec similis facta est
illis. Uoluit gͦ aliquid supͣ conditionẽ

Expanded text:
nes mei commutati sunt et ego ad nihines mei commutati sunt et ego ad nihilum redactus sum et nescivi ut iumentum factus sum apud te et ego semper tecum tenuisti manum dexteram meam me. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Igitur Propheta, invento eo quod sibi in coelo repositum est, quidquid in terra hactenus diligebat in ejus comparatione libenter despicit; et superna jam spirituali amore ambiens tam diu se per delectationem carnalem jumentum fuisse erubescit. Inflammatum est enim, ait, cor meum, et renes mei commutati sunt. Hoc est, per carnis semen in terra multiplicari cur appetam, cum mihi in coelo haereditatem conservari agnoscam? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Haec est illa optima pars quam elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Et quia se in honore esse intellexit, non est comparata mutis insipientibus, nec similis facta est illis . Voluit ergo aliquid supra conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
centis scl̃i die cum ꝓduxiss ab aquis
deus piscium et uolatilium genus sub¬
uinxit scriptura et dixit. uidens inquit
deus ꝙ cẽt bonum ait. Crescite ⁊ multipli¬
camni ⁊ .R. aquas maris auesq multi¬
plicentur suꝑ t̾ram. Rursum cũ edu¬
ceret noc de archa cum om̃ib animan¬
tib t̾re in genere suo in uniu̾sos sue be¬
nedictionis munus diffundens iteꝵ ait.
Crescite et multiplicam ini et replete ter¬
ram. Scd̾m illam utiq miscd̃iam qua
saluat homines et iumenta aꝑit manũ
suam ⁊ implet omne animal benedic¬
tionẽ. Igitur beneditio fecunditatis ñ
solum hominib s et iuim̃tis data est.
Quid gͦ malifecit maria: Maledictio¬
nem inquit sterilitatis elegit pocius
qͣm benedictionem fecunditatis Bene.
Intendite equitatem. Iudex nr̃ uirginẽ
dampnat eo quod spreuer it benedictio¬
nem ium̃toꝵ. et uirginitatem eligens
bñdictionem acceꝑit angłoꝵ. Inflamina¬
tum ẽ inquit psalmista cor meum et re¬

Expanded text:
centis saeculi die, cum produxisset ab aquis Deus piscium et volatilium genus, subjunxit Scriptura et dixit: Videns Deus quod esset bonum, ait: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur super terram . Rursum cum educeret Noe de arca cum omnibus animantibus terrae in genere suo in universos suae benedictionis munus diffundens iterum ait: Crescite et multiplicamini et replete terram. Secundum illam utique misericordiam, qua salvat homines et jumenta ; aperit manum suam et implet omne animal benedictione . Igitur benedictio fecunditatis non solum hominibus, sed jumentis data est. Quid ergo mali fecit Maria? Maledictionem, inquit, sterilitatis elegit potius quam benedictionem fecunditatis. Intendite aequitatem. Judex noster virginem damnat, eo quod spreverit benedictionem jumentorum; et virginitatem eligens, benedictionem acceperit angelorum. Inflammatum est, inquit Psalmista, cor meum, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ne una sociandi fuerunt. Sic enim dr.
Hoc nunc os ex ossib meis et caro de car¬
ne mea: ꝓpt̾ hoc derelinquet homo pa¬
trem suũ et matrem suam ⁊ adherebit
uxori sue ⁊ erunt duo in carne una.
Quid ẽ ꝓpter hoc: aut pp̃ hoc in carne

Expanded text:
ne una sociandi fuerunt. Sic enim dicitur: ne una sociandi fuerunt. Sic enim dicitur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; propter hoc derelinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Quid est propter
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce cõmixtio carnis in matͥmonio pri¬
morum parentum. tam manifeste ⁊ ip¬
sis exauenda indicitur et ab ipsis fu¬
tura ꝓphetatur. ut qui sine alla cõui¬
gium ueꝵ esse dixerit. et precipienti d̾o
et homini consentienti. deo contrarius
eẽ non dubitetur. Et taliter fortassis
supͣdicte assercioni nr̃e tibi opponend̃
uideatur. Hoc gͥ totum ꝙ apportas qr
deus pͥmo homini mulierem in adiu¬
torium fecisse legitur. et qr sociata mu¬
liere cum uiro utrisq ut crescerent et
multiplicarent᷑ t̾ramq replerent p̾ce¬
pisse memoratur: postremo qr a uito iit
uirũ tet mulierem uirũ. carnis cõmixtio fu¬
tura ꝓferatur: iccirro nullatenus ueꝵ
coniugium ẽẽ possit ub̃i quidem consẽ¬
sus carnalis cõmixtionis non fuerit.
Si gͦ tibi uidetur. Primum itaq nũc
conueniat int̾ nos ut mͥ respondeae.
si aut ꝓp̃ hoc duo in carne una sociati
hoc de carne una facti sunt. qr in car¬

Expanded text:
Ecce commistio carnis in matrimonio priEcce commistio carnis in matrimonio primorum parentum, tam manifeste et ipsis exsequenda indicitur et ab ipsis futura prophetatur, ut qui sine illa conjugium verum esse dixerit et praecipienti Deo et homini consentienti Deo, contrarius esse non dubitetur. Et taliter fortassis supradictae assertioni nostrae tibi opponendum videbatur. Hoc igitur totum quod apportas quod Deus primo homini mulierem in adjutorium fecisse legitur; et quia sociata muliere cum viro utrisque ut crescerent et multiplicarentur, terramque replerent praecepisse memoratur; postremo quia a viro inter virum et mulierem carnis commistio futura prophetatur, idcirco nullatenus verum conjugium esse possit ubi quidem consensus carnalis commistionis non fuerit. Si quidem tibi videtur. Primum itaque nunc conveniat inter nos ut mihi respondeas an aut propter hoc, duo in carne una sociati de carne una facti sunt, quod in car
Abbreviated transcription (Latin):
ministraret nascituris ex carne. Nam
id ip̃m ex eo quoq compbatur quod d̾̃s
postqͣm mulierem uiro sociau̾at. eiusd̾
societatis causam declarare uolens utros¬
ꝙ sue bñdictionis gr̃a quodamm᷑ priꝰ
ip̃e ad generandi potentiam fecundans
crescite ait et multiplicamini et replece
t̾ram. simul dans et mandatũ: ut sci
implere id de quo p̾ceptum acceꝑant.
Ex eo gͥ officio quod coniuinctis et soci¬
atis ambob ex p̾cepto auctoris sui in¬
iungr̃. plane et indubitant̾ societatis
ip̃ius causa demonstratur. qr omnino
absurdum erat ut cum formam ui¬
uendi et mist̾ium agendi sociatis pre¬
scriberet. non id p̾cipue ꝓpter ꝙ eoe
sociari uoluerat. de reliquo exequendũ
mandaret. Hinc ẽ quod ip̃e adam ad
quem usum mulier fcã fuiss agnoscẽs
hoc inquit os ex ossib meis ⁊ caro de
carne mea ẽ. Propter hoc reluiquet hõ
patrẽ suum ⁊ matrẽ suam:⁊ adħebit
uxori sue et erunt duo in carne una.

Expanded text:
ministraret nascituris ex carne. Nam ministraret nascituris ex carne. Nam id ipsum ex eo quoque comprobatur quod Deus postquam mulierem viro sociaverat, ejusdem societatis causam declarare volens, utrosque suae benedictionis gratia quodammodo prius ipse ad generandi potentiam fecundans, Crescite, ait, et multiplicamini et replete terram ; simul dans et mandatum, ut scirimplerent id de quo praeceptum acceperant. Ex eo igitur officio quod conjunctis et sociatis ambobus ex praecepto auctoris sui injungitur, plane et indubitanter societatis ipsius causa demonstratur; quia omnino absurdum erat, ut cum formam vivendi et ministerium agendi societatis praescriberet, non id praecipue propter quod eos sociari voluerat, de reliquo exsequendum mandaret. Hinc est quod ipse Adam ad quem usum mulier facta erat agnoscens: Hoc, inquit, os ex ossibus meis, et caro de carne mea est. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una .
Abbreviated transcription (Latin):
iugio nil p̾ter male dulcẽ carnis uoluy¬
tatem exquirt̃. Ecce uides excepto carnis
cõmercio qͣlia tamen et qͣnta bona con¬
uigio relinquãtur: immo potiꝰ ⁊ excep¬
to carnis cõmercio qualia ⁊ quanta
mala. hoc est quał seruitus et qͣntus
dolor a coniugio excludant᷑ S dicis mͥ
iteꝵ. Primam ac principalem causam
coniugii fuisse ꝓpagatõem filioꝵ que
qͥdem sine carnis cõmixtione futura ñ
erat ex hoc manifeste ostendit᷑ qd̃ in
principio deus cum hominem de luno
t̾re plasmasset postea ei mulierem in
ad iuitorium fecisse ꝑhibetur. Non in ali¬
ud ꝓfecto adiutorium qͣm ut ipsa mu¬
lier ad future sobolis ꝓpagationem ui¬
ro fieret seminandi cooꝑagͥx seminis con¬
ceptͥ formãdi. locꝰ edẽdigenitͥ. Nõ gͥ ob aliud
mulier uiro ẽ sociata ꝙ̃ ut ꝑ eã ⁊c̃ ea semen su¬
um in post̾itatis originem uir ip̃e cor¬
tu carnali tͣnsfundens subam carnis

Expanded text:
jugio nil praeter male dulcem carnis volupjugio nil praeter male dulcem carnis voluptatem exquirunt. Ecce vides excepto carnis commercio qualia tamen et quanta bona conjugio relinquantur; imo potius excepto carnis commercio qualia et quanta mala, hoc est, qualis servitus et quantus dolor a conjugio excludantur. Sed dicis mihi iterum: Primam et principalem causam conjugii fuisse propagationem filiorum, quae quod sine carnis commistione futura non erat, ex hoc manifeste ostenditur, quod in principio Deus cum hominem de limo terrae plasmasset, postea ei mulierem in adjutorium fecisse perhibetur. Non in aliud profecto adjutorium quam ut ipsa mulier ad futurae sobolis propagationem viro fieret seminandi cooperatrix, seminis conceptrix, formandi locus, et edendi genitrix. Non igitur ad aliud mulier viro est sociata, quam ut per eam et cum ea semen suum in posteritatis originem vir ipse coitu carnali transfundens, substantiam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ceritate dilectionis in omni cura solli¬
citudinis. in om̃i affectu pietatis. in oĩ
studio compassionis. in omni uͥtute con¬
solationis. et fide deuotionis. hoc utq sit
alt̾i quod ip̃e sibi. Ut quisq alteꝵ qͣi
unum secum fc̃m attendat tam in bo¬
nis qͣm in malis omĩb: sicut consolatõis
socium ac ꝑticipem. ita et tribulationis
et sufferentie indiuisum exhibeat. pos¬
tremo qͣntum foris ad necessitatem cor¬
poris attinet. qͣi ꝓpriam carnem fouend̃
excipiat. qͣntum uero spectat ad amorẽ
cordis intͥnsecus. quasi animũ suum
in pace et tͣnquillitate. quantum in se
ẽ sine ꝑturbatione custodiat. Sic enĩ fit
in sc̃ẽ societatis pace ⁊ cõmunicatione
quiescentib. ut dum ut̾q ñ sibi uiuit
s alteri felicius atq beatius uterq u¬
uat gͥ. Hec sunt bona coniugii ⁊ feli¬
citas castam societatem amantiũ. que
bona uidere ñ possunt hii. qui in con¬

Expanded text:
ceritate dilectionis, in omni cura solliceritate dilectionis, in omni cura sollicitudinis, in omni affectu pietatis, in omni studio compassionis, in omni virtute consolationis, et fide devotionis, hoc uterque sit alteri quod ipse sibi, ut quisque alterum quasi unum secum factum attendat, tam in bonis quam in malis omnibus, sicut consolationis socium ac participem, ita et tribulationis et sufferentiae indivisum exhibeat. Postremo quantum foris ad necessitatem corporis attinet, quasi propriam carnem fovendam excipiat, quantum vero spectat ad amorem cordis intrinsecus, quasi animum suum in pace et tranquillitate quantum in se est sine perturbatione custodiat. Sic enim sit in sanctae societatis pace et communicatione quiescentibus, ut dum uterque non sibi vivit sed alteri, felicius atque beatius uterque vivat sibi. Haec sunt bona conjugii et felicitas castam societatem amantium, quae bona videre non possunt ii qui in con
Abbreviated transcription (Latin):
iugati adinuicem debitores sui efficiunt᷑:
Ad quid deinceps sesͥ conseruare debent.
aut in quo ñ negare: si hec de medio cau¬
sa tollatur: Non uidetur hoc excepto qͣre
aut uir mulieri aut mulier uiro socia¬
ri debeat. aut quare sociati parit̾ tali ad
inuicem debito quale coniugium hr̃e
noscitur. dicant᷑ alligati. Hoc tͥ fortasse
uidebitur carni et carnem solam consi¬
deranti. Nicħ ergo aliud in coniugio in¬
uenire potiusti. ut coniugalem societa¬
tem obid solummͦ santificatam. ⁊ in eo
sanctam ẽẽ confirmes: Non ne multo
magis est si duo fiant unum mente ꝙͣ
si carne unum fierent: Si participem
facit alt̾ alteꝵ carnis sue ⁊ sanctum ẽẽ
pot̾. participem facit alter altex anime
sue ⁊ scm̃ non est: Absit. Erunt duo¬
duo in carne una: sacramentum hoc
magnum ẽ in xp̃o et eccł̃ia. Erunt duo
in corde uno: sacramentum hoc mauis
est in deo et anima. Ecce duo pacto se
uoluntarie sponsionis astringunt ut
ab hinc et deinceps semꝑ in omni sin¬

Expanded text:
jugati ad invicem debitores sui efficiuntur? Ad quid deinceps se sibi conservare debent; aut in quo non negare, si haec de medio causa tollatur? Non videtur hoc excepto quare aut vir mulieri, aut mulier viro sociari debeat. Aut quare societati pariter tali ad invicem debito quale conjugium habere noscitur, dicantur alligati. Hoc tibi fortasse videbitur carni, et carnem solam consideranti. Nihil ergo aliud in conjugio invenire potuisti ut conjugalem societatem ob id solummodo sancitam et in eo sanctam esse confirmes? Nonne multo magis est si duo fiant unum mente, quam si carne unum fierent? Si participem facit alter alterum carnis suae, et sanctum esse potest; participem facit alter alterum animae suae, et sanctum non est? Absit! Erunt duo in carne una, sacramentum hoc magnum est in Christo et Ecclesia . Erunt duo in corde uno: sacramentum hoc majus est in Deo et anima. Ecce quo pacto se voluntariae sponsioni astringunt, ut adhinc et deinceps semper in omni sin
Abbreviated transcription (Latin):
um iure dicitur maledictionem potiꝰ
qͣm benedictionem eligere. quale li¬
cendum ẽ uotum fecisse integritatis
et nubere: libenter accipio ꝙ ex tua
ꝑuicatia lausuirginis cumulatur. Sic
uult manifestari u̾itas. sic uult con¬
futari iniquitas. Uideamus ergo qͣle
sit in quo notandam putas uͥginem
Scilicet ait qr in ꝓposito uirgi nita¬
tis maledictionem sterilitatis in cur¬
rit. Quanta ergo est maledictio ste¬
rilitatis: Tanta utiꝙ qͣnta ⁊ benedictõ
fecunditatis. Et ip̃a itaq benedictio fe¬
cunditatis qͣnta est: Primos illos nr̃i
gen̾is parentes cum benediceret deus
ait. Crescite et multiplicamint et reple¬
te t̾ram. Ergo bñdictionem fecunditatis
dedit ilł mltũ gͦ dedlit ilł qñ bñdictõem fec̃di

Expanded text:
um jure dicitur maledictionem potius um jure dicitur maledictionem potius quam benedictionem eligere: quale dicendum est votum fecisse integritatis et nubere? Libenter accipio, quod ex tua pervicacia laus virginis cumulatur. Sic vult manifestari veritas, sic vult confutari iniquitas. Videamus ergo, quale sit, in quo notandam putas virginem. Scilicet, ais, quia in proposito virginitatis, maledictione sterilitatis incurrit. Quanta ergo est maledictio sterilitatis? Tanta utique, quanta et benedictio fecunditatis. Et ipsa itaque benedictio fecunditatis quanta est? Primos illos nostri generis parentes, cum benediceret Deus, ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Ergo benedictionem fecunditatis dedit illis: Multum ergo dedit
Abbreviated transcription (Latin):
natam. que ñ nouit quinta thoꝵ in de¬
licto qm̃ fructum habebit in respetu
aĩaꝵ sanctaꝵ. Rursum in ꝓpħa dñs
continentie merces qͣnta apud ipsum
reposita sit ostendit dicens. Non dicat
eunuchus erte ago lignum aridum. Qa
hec decit dñs eunuchis. qui custodierint
sabbata mea. ⁊ eleg̾int que uolui. ⁊ te¬
nuerint fedus meũ. dabo eis in domo m̃a
et in muris meis locum et nom̃ melius
a filis et a filiab. Nom̃ sempiternum ꝙ
ñ ꝑibit. Quis ẽ ergo iste in continentia
sterilitatem maledicens. continentie pu¬
ricatem ñ uidens ⁊ fructum ñ intelligẽs.
At tamen audiamus quid paret. Maria
ait maledictionem ñ effugit. que per
uirginitatis ꝓpositum stecilitatem in¬
currit. Amplius aut̃. Quare nubere
uoluit. postqͣm continentiam uoue¬
rat: Duo sunt. Aut pp̃ maledictionẽ
sterilitatis uirginitatẽ non ꝓpon̾et.
aut pp̃ uotum castitatis uirgo ꝑman¬
sura non nuberet. Nunc uero siniqu¬

Expanded text:
natam, quae non novit torum in denatam, quae non novit torum in delicto, quoniam fructum habebit in respectu animarum sanctarum . Rursum in propheta Dominus continentiae merces, quanta apud ipsum reposita sit, ostendit, dicens: Non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. Quia haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea, et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum quod non peribit . Quis est ergo iste in continentia sterilitatem maledicens, continentiae puritatem non videns, et fructum non intelligens? At tamen audiamus, quod paret. Maria, ait, maledictionem non effugit, quae per virginitatis propositum sterilitatem incurrit. Amplius autem. Quare nubere voluit, postquam continentiam voverat? Duo sunt. Aut propter maledictionem sterilitatis virginitatem non proponeret; aut propter votum castitatis virgo permansura non nuberet. Nunc vero si iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
erat ⁊ uera uirgo erat: ⁊ uirginitatis
ꝓpositum ñ relinquerat. Confitem̃ itaꝙ
uirginem desponsatam confitemur uir¬
ginem coniugem fcãm. postea matrem
quoq et uirginem semꝑ uirginitatie.
ꝓpositum inuiolatum tenuisse. ⁊ castita¬
tis decus ꝑpetuum regnasse cum pudi¬
citia coniugis et honore parentis. Intue¬
re nunc ⁊ diligenter considera uirginẽ
istam uirgunculam nr̃am singłarit᷑
castam. excellenter speciosam uinice mũ¬
dam. S ego noui oculum tuũ. qr lip¬
pus ẽ. ⁊ qͣnto diligentius utendicur
tanto iniquus contemplat᷑. lex inquit
dicit. Maledicta sit sterilis que ñ parit.
et que ñ relinquit semen in isrł.s ħ¬
peꝑit ⁊ sterilis ñ fuit. q̃m semen bene¬
dictionis relinquit in isrł. in quo scd̾m
reymissionem om̃s gentes benedicunt᷑
cum isrł omnes qui benedicentur in do¬
mino deo isrł. Uerũptamem in sapĩa
audiuimus felicem sterilem ⁊ coinqui¬

Expanded text:
erat, et vera virgo erat, et virginitatis erat, et vera virgo erat, et virginitatis propositum non reliquerat. Confitemur itaque virginem desponsatam; confitemur virginem conjugem factam; postea matrem quoque et virginem semper virginitatis propositum inviolatum tenuisse et castitatis decus perpetuum regnasse cum pudicitia conjugis et honore parentis. Intuere nunc, et diligenter considera virginem istam, virgunculam nostram singulariter castam, excellenter speciosam, unice mundam. Sed ego novi oculum tuum, quia lippus est, et quanto diligentius intenditur, tanto iniquius contemplatur. Lex, inquit, dixit: « Maledicta sit sterilis, quae non parit; et quae non relinquit semen in Israel semen benedictionis reliquit in Israel, in quo secundum repromissionem omnes gentes benedicuntur cum Israel, omnes qui benedicentur in Domino Deo Israel. Verumtamen in Sapientia audivimus felicem sterilem et incoinqui
Abbreviated transcription (Latin):
s adhuc con iunx ñ erat. qr nec dum
eam in suam accepat. Nam si cam ex tc̃
in suam acceꝑat. cur ei postea dictum
est. Iosepħ fili dauid noli timere acciꝑe
mariam coniugem tuam: Nondum gͦ
coniunx erat qñ ad eam missus est an¬
gelus s tamen desponsata erat:⁊ iccuto
fieri potuit ut ñ mutauerit ꝓpositum
u̾ginitatis qͣndo desponsata est. ⁊ mu¬
tau̾it quando coniunx facta ẽ. Hoc
fortassis adhuc ꝓ parte tua oppones.
S absit a nobis ut credamus eam postꝙ̃
se celesti partu fecundandam audierat ul¬
latenus ad carnale cõmertium assensum
p̾buisse: que ⁊ pͥlusqͣm diuini archanũ
sacͣmenti ꝙ in se complendum erat qdidi¬
ciss uotum uirginitatis conseruande tã
inuiolatum tenuit. ut cum se futuram
coniugem sponderet illud tñ eandem ni¬
chilominus qͣ ceꝑat deuotione eadem ꝑse¬
uerantiam in finem usq custodiendum
ꝓponeret. Desponsata ergo erat. ⁊ cõiunx

Expanded text:
sed adhuc conjux non erat, quia necdum sed adhuc conjux non erat, quia necdum eam in suam acceperat. Nam si eam extunc in suam acceperat, cur ei postea dictum est: Joseph, fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam? Nondum ergo conjux erat, quando ad eam missus est angelus, sed tantum desponsata erat; et idcirco fieri potuit, ut non mutaverit propositum virginitatis, quando desponsata est, et mutaverit, quando conjux facta est. Hoc fortassis adhuc pro parte tua oppones. Sed absit a nobis, ut credamus eam, postquam se coelesti partu fecundandam audierat, ullatenus ad carnale commercium assensum praebuisse, quae et priusquam divini arcanum sacramenti quod in se complendum erat didicisset, votum virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut cum se futuram conjugem sponderet, illud tamen eadem nihilo minus qua coeperat, devotione, eadem perseverantia in finem usque custodiendum proponeret. Desponsata ergo erat, et conjux
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ꝓmissionem de ꝓposito formidare. qr
uͥtus altissut obumbrabit tͥ. Sp̃c sanctꝰ
suꝑueniet in te. ne ꝑ coitum corrumapat᷑
integritas tua. Uirtus altissimi obumbͣ¬
bit tͥ. ne ꝑ libidinem polluatur castitas
tua. Sp̃c sanctus suꝑueniet in te et uir¬
tus altissimi obumbrabit tͥ. Ministra¬
bi substantiam et ñ senties concupiscen¬
tiam: ñ suscipies semen ex iuro et fecũ¬
da fructum uentris germinabis in filio.
niet in te et iurtus altissimi obumbͣbit
tͥ. Ecte iam habemus mariam desponsa¬
tam uirginem: ⁊ adhuc tñ uirginita¬
tis ꝓposito ꝑmanentẽ. Ueraciter despon¬
satam uirginem. nec in inus ueraciter
in uirginitatis ꝓposito ꝑmanentẽ. Ed
amplius queris: An adhuc desponsatio¬
nis nom̃ aliquid tibi ambiguitas relui¬
quit. Audieras enĩ ad desponsatam uir¬
ginem missum fuisse angłm. s ad con¬
iugatam ñ audieras. forsitan gͦ dicas
desponsata erat iam tunc maria ioseph.

Expanded text:
propter promissionem de proposito formidare, quia propter promissionem de proposito formidare, quia virtus Altissimi obumbrabit tibi. Spiritus sanctus superveniet in te, ne per coitum corrumpatur integritas. Virtus Altissimi obumbrabit tibi, ne per libidinem polluatur castitas tua. Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ministrabis substantiam, et non senties concupiscentiam. Non suscipies semen ex viro, et fecunda fructum ventris germinabis in filio. niet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ecce jam habemus Mariam desponsatam virginem, et adhuc tamen in virginitatis proposito permanentem. Veraciter desponsatam virginem, nec minus veraciter in virginitatis proposito permanentem: quid amplius quaeris? An adhuc desponsationis nomen aliquid tibi ambiguitatis relinquit? Audieras enim ad desponsatam virginem missum fuisse angelum; sed ad conjugatam non audieras. Forsitan ergo dicas, desponsata erat jam tunc Maria Joseph;
Abbreviated transcription (Latin):
cissumi obumbrabit tͥ. Noli inquit ꝓpt̾
ꝓpositum uirginitatis de ꝓmissione ꝓlis
diffidere. Ip̃c sanctus suꝑueniet in te.
ppositum tuũ non uiolabitur. Tu noui¬
sti uirum te non cognituram ⁊ ego pre¬
dico filium te ꝑituram: et iccuto miraris
ne forte uel ꝓmissio cassa sit ꝑmanente
ꝓposito. uel ꝓpositum uoletur si impleat̃
ꝓmũ sio. Non enĩ possibilitas nature h
sufficit. aut ratio humana comp̾hendit.
ut pariat uirgo intacta filium gen̾et
et sine opera carnis caro ꝓcedat ex carne.
Iccitto miraris quomͦ fiet istud qr uirũ
ñ cognoscis. Nam int̾im in qͣntum in te
est nicħ̾ inuenire potes cur de tua ꝑse¬
uerantia debeas dubitare: ⁊ ob̃ hoc que¬
ris quomͦ de mea possis ꝓmissione con¬
fidere. Quomͦ fiet istud qr uirum non
cognosco: sp̃c sanctus suꝑueniet in te
et iurtus altissimi obum̃brabit tibi.¬
Noli ꝓpteu ꝓpositum depromissione dif¬
fidere qr sp̃c sanctus suꝑueniet in te. Noli

Expanded text:
bumbrabit tibi . Noli, inquit, propter propositum virginitatis de promissione prolis diffidere. Spiritus sanctus superveniet in te. propositum tuum non violabitur. Tu vovistvirum te non cognituram; et ego praedico filium te parituram; et idcirco miraris, ne forte vel promissio cassa sit permanente proposito, vel propositum violetur, si impleatur promissio. Non enim possibilitas naturae hic sufficit, aut ratio humana id comprehendit, ut pariat virgo, intacta filium generet, et sine opera carnis caro procedat ex carne. Idcirco miraris quomodo fiet istud, quia virum non cognoscis. Nam interim, quantum in te est, nihil invenire potes, cur de tua perseverantia debeas dubitare; et ob hoc quaeris, quomodo de mea possis promissione confidere. Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco? Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibNoli propter propositum de promissione diffidere, quia Spiritus sanctus superveniet in te. Noli