comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficare. et scõs custodire. Et non solum rationabilia. ut
quidam putant. s et irrationabilia plura scĩficare.
et eos qui ceciderunt ꝓpter suam negligentiam. ad
pͥstinum statum reparare. ignorantes docere. obliuis¬
centes ad monere. peccantes arguere. pigros ortari de
salute sua cogitare. et sollicite agere. errantes ad iuam
u̾itatis deducere. infirmos curare. et fragilitatẽ corpo¬
ris ꝑ alacͥtatem anime continere. et ad amorem pie¬
tatis et castitatis confirmare. et om̃s illuminare. Suꝑ
omnia fidem et caritatem prebet singłis. pro studio
quoq et diligentia. pro simplicitate et sinceritate m̃¬
tis ꝓ m̃sura fidei et merito conu̾sationis. gratiam ad
un litatẽ diuid̾e. et unusquisq in quo opere et ꝓposito
fuerit habił in ipso ordinare. fãcit hec quidem sp̃c
sanctus. s absit ut sine filio faciat. Quis enim sic de¬
uiet auia u̾itatis. ut neget axp̃o custodiri scõs. lapsos
autẽ in statũ pͥstinum reparari. ignorantes doceri. ob¬

Expanded text:
re, et sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro sinceritate et simplicitate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis utilitatem dividere et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Facit haec quidem Spiritus sanctus: sed absit ut sine Filio faciat. Quis enim sic deviet a via veritatis, ut neget a Christo custodiri sanctos, lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, ob
Abbreviated transcription (Latin):
tum. et cum qui dedit mandatũ. ministrum et precipiẽ¬
tem. supplicem et eminentẽ. subditum & suꝑiorem. pͥmo¬
genitum et scmpiternum. unigenitum et ingenitũ. sa¬
cerdotrm et dm̃ unum atq eundem eẽ .xxxxiii.
Set et deus sine pͥncipio p̃scius erat se unigeniti dei
pueri sui patrem futurum dm̃ autem se futurum nũ¬
quam presciuit. quia ingenitꝰ ẽ et nunquam cepit nec
p̃scur noc scur. Quid ẽ autem p̾scientia nisi futuroꝵ scien¬
cia: Pater autẽ generando filium ab iꝑso filio ẽ nuncupa¬
tus. et ipso reuelante ab omnib xp̃ianis deus et pater
unigeniti dei est cognnitus. et magno maior. et bono
inclior ẽ manifestatus. xxxix. Et. quia homousiam
dicunt saluatorem nr̃m humilitatis gratia hoc omnia
de patris prescientia et de sua subiectione cẽ locutum.
nos uero xp̃iam crediinus patre imꝑante. et filio obtẽ¬
ꝑante. hoc omnia eẽ locutum cum. Dicimus et pro¬

Expanded text:
tum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipientum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipienti, supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacerdotem Deo unum atque eumdem esse. 33. Sed et Deus sine principio praescius erat se unigeniti Dei pueri sui patrem futurum: Deum autem se futurum nunquam praescivit, quia ingenitus est, et nunquam coepit nec praescire, nec scire. Quid est autem praescientia, nisi futurorum scientia? Pater autem generando Filium, ab ipso Filio est nuncupatus; et ipso revelante, ab omnibus Christianis Deus et Pater unigeniti Dei est cognitus, et magno major et bono melior est manifestatus. 34. Et quia Homousiani dicunt Salvatorem nostrum humilitatis gratia haec omnia de Patris praescientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero Christiani credimus Patre imperante et Filio obtemperante haec omnia esse eum locutum; dicimus et pro
Abbreviated transcription (Latin):
gulis ꝓstudio quoq et diligentia prosimplicitate ot since¬
ritate m̃tis. pro m̃sura fidei. et merito conũsationis. gra¬
tiam ad utilitatẽ diuidere. et unusquisq in quo oꝑe et ꝓ¬
posito fucrit habilis in ipso ordinare xxXU. Alium eẽ
afilio et nat᷑a. et ordine. gradu. et affectu dignitate. et
potestate. uircute. et oꝑatioẽ. sicuti et filius uatura et
ordine. gradu. et affectu. diuina dignitate et potestatt.
unigenitus deus alius c̃ ab ingenito deo. Impos¬
sibile ergo c̃ unũ cundẽq eẽ patrẽ. et filium. generantẽ.
ct. nascentem: cui testimonium ꝑhibetur. et cum qui
testimonium ꝑmbet maiorem. et cum qui maiorem
confitetur. cum qui ad dexteram sedet et stat. et cum qͥ
sedis dedit honorem. cum qui missusẽ. et cum quimisit.
discipłin et doctoremut ipse docuit dicens. sicut docuit
et imitator. eum quiorat. et eum quicxaudit. cum qui
gr̃as agit. et eum qui benedicit. cum qui suscepit manda¬

Expanded text:
 et diligentia, pro sinceritate et simplicitate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis gratiam ad utilitatem dividere, et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. 31. Alium esse a Filio, et natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione: sicut et Filius natura et ordine, gradu et affectu, divina dignitate et potestate, unigenitus Deus alius est ab ingenito Deo. 32. Impossibile ergo est unum eumdemque esse Patrem et Filium, generantem et nascentem, cui testimonium perhibetur et eum qui testimonium perhibet, majorem et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut docuit similis et imitator; eum qui orat, et qui exaudit; eum qui gratias agit, et qui benedicit, eum qui suscepit manda
Abbreviated transcription (Latin):
abhis tͥb fit. Nichil enim agimus. quod ñ hec tria
simul agant. Deinde cum de singulis loquimur.
etiam quod ad singła ꝑtinet. ab omnib agitur. Ne¬
q enim sermonẽ qũe de sola memoria facimus.
memoria sola facit. s intelligentia. uoluntasq cooꝵ¬
antur eum. qũauis ad solam memoriam ꝑtinentẽ.
Hoc et de duob ceteris uidere facillimũ ẽ. Nam quic¬
quid de se ipsa intelligentia loquit. sine memonia et
uoluntate ñ ioquit᷑. Et quicquid de se ipsa uoluntaᷤ
dicit. aut scͥbit. sine intelligentia memoriaq ñ facis.
Quatenus sint autẽ ista similia. et rursus quantum
dissimilia illi incõmutabili tͥnitati que deusẽ: lon¬
gum ẽ enuclcatissut difputare. S ideo tantũ hoc
cõmemorandũ putaui. ut etiam de ipsa ciratura abi¬

Expanded text:
ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non facit. Quatenus sint autem ista similia, et rursus quantum dissimilia illi incommutabili Trinitati, quae Deus est, longum est enucleatissime disputare. Sed ideo tantum hoc commemorandu
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ hominis xp̃i non cooꝑatũ. cum ipsũ hominẽ
quamuis nequa qũa illius tͥnitatis que deus ẽ. excellẽ¬
tie comparandũ. Ille enĩ ds̃ ẽ iste cieatura. Habet ca¬
m̃ aliquid et ista. ubi qualicũq mͦ. id qd̾ de illa in ef¬
fabili dei natura dicit᷑. possit intelligi. Neq enĩ frust̃
ñ ẽ dictum. faciamus hominẽ adimaginẽ tuam. tã¬
quam pater filio loqueretur. aut ad unaginẽ meam.
s dictum ẽ ad imaginẽ nr̃am. quod ex ꝑsona ipsiui
cͥnitatis rectissime accipit᷑. T̃ria itaq ista in homini
anima cogitemꝰ memoriã. intelligentiã. uolunta¬
tem. Ab his tͥb fit omne quod facimus. Et cũ tria
ista bene ircteq sese habent. bonũ et irctũ est. omne
quod facimus. si nec memoriã decipiat obliuio. nec
error intelligentiam. nec iniquitas uoluntatẽ. ad di
qui ꝑpe imaginẽ sic reformatur. Omne gͥ opus nr̃m

Expanded text:
onem hominis Christi non cooperatum, cum ipsum hominem onem hominis Christi non cooperatum, cum ipsum hominem llius Trinitatis, quae Deus est, excellentiae comparandum: ille enim Deus est, ista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi qualicumque modo id quod de illa ineffabili Dei natura dicitur, possit intelligi. Neque enim frustra non est dictum, Faciamus hominem ad imaginem tuam, tanquam Pater Filio loqueretur; aut, ad imaginem meam: sed dictum est, ad imaginem nostram . Quod ex persona ipsius Trinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
filii caro ẽ. cuiꝰ carnis illi pedes aquis impositi et ꝑ aqͣs
ducti sunt. Ab sit autẽ ut hoc sine patre fecisse credat᷑.
cũ de suis oꝑib uniu̾salit̾ dicat. pater autẽ in me ma¬
nens facit oꝑa sua. aut sine sp̃u scõ cum similit̾. opus
sit filii. quod eiciebat demonia. Illius quippe carnis
ad solum filiũ ꝑtinẽtis lingua crat. qua imꝑabatur
demonib ut exirent. et tam̃ dicit. In sp̃u scõ eicio demo¬
ma. Item. quis nisi solus filius resurrexit. quia solus
mori potuit. qui carnẽ habuit: Et tam̃ ab hoc oꝑe
quo solus resuruexit filius. ñ erat pater alienus. de qͦ
scͥptũ est. qui suscitauit a mortuis iħm. An forte se
ipse non suscitauit: Et ubi ẽ quod ait. soluite tẽplũ
hoc. et triduo suscitabo illud. et qd̾ potestatẽ se ha¬
bere dicit ponendi et iterum sumendi animã suã:
Quis autẽ ita desipiat. ut putet sp̃m sc̃m. resurrecti¬

Expanded text:
Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis operibus universaliter dicat, Pater autem in me manens facit opera sua : aut sine Spiritu sancto; cum similiter opus sit Filii, quod ejiciebat daemonia. Illius quippe carnis ad solum Filium pertinentis lingua erat, qua imperabatur daemonibus ut exirent: et tamen dicit, In Spiritu sancto ejicio daemonia . Item quis nisi solus Filius resurrexit? Quia solus mori potuit, qui carnem habuit: et tamen ab hoc opere, quo solus Filius resurrexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, Qui suscitavit a mortuis Jesum . An forte se ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud ; et quod potestatem se habere dicit ponendi et iterum sumendi animam suam ? Quis autem ita desipiat, ut putet Spiritum sanctum resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
de nube. tu es filius meus dilectus. ad solius ꝑsonã
patͥs ꝑtinet. Et specie corporali sicut columba solus
apparuit sp̃c sc̃s. Tam̃ et illam carnẽ solius filii. et illã
uocem solius pat̾s. et illam speciem solius sp̃c scĩ uniuer¬
sa tͥnitas oꝑata ẽ. Non quo inualidus sit unusquisq
eoꝵ. sine alus quod oꝑatur implere. s ñ potest oꝑatio
ẽẽ diuisa: ubi ñ solum equał ẽ uerum etiã indiscieta
natura Ita ut cum tirs sint. et coꝵ singłus quisq ds̃
sit. tres tam̃ du ñ sunt. Nam et pater deus ẽ. et filius
idem sp̃c sc̃s. qui aut pater aut filius. S pater semꝑ
pater: et filius semꝑ filius. et amboꝵ sp̃c nunqũã cui¬
qũa coꝵ. aut pater aut filius. s semꝑ utusq sp̃c. uni
uersa tam̃ tͥnitas unus ds̃ ẽ. Quis itaq neget. ñ patĩe.
ñ sp̃m sc̃m. s filiũ ambulasse suꝑ aquas: Soluis enĩ

Expanded text:
de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut columba, solus apparuit Spiritus sanctus . Tamen et illam carnem solius Filii, et illam vocem solius Patris, et illam speciem solius Spiritus sancti, universa Trinitas operata est: non quod invalidus sit unusquisque eorum, sine aliis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi non solum aequalis est, verum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et eorum singulus quisque Deus sit, tres tamen dii non sint. Nam et Pater Deus est, et Filiusidem Spiritus sanctus qui aut Pater aut Filius; sed Pater semper Pater, et Filius semper Filius, et amborum Spiritus nunquam cuiquam eorum aut Pater aut Filius, sed semper utriusque Spiritus: universa tamen Trinitas u sanctum, sed Filium ambulasse super aquas ? Solius enim
Abbreviated transcription (Latin):
cium a faciendis amboꝵ oꝑib. ullo mͦ amboꝵ separa¬
bitur sp̃c. Miro itaq eodemq utiq diuino mͦ ab om¬
nib fiunt oꝑa omniũ. ab om̃ib etiã singłoꝵ. Nã om̃i¬
ũ oꝑa sũt celum et t̾ra. omnisq cieatura. De filio quip¬
pe dictum est. om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. Quis autẽ
ab sp̃u scõ audeat alienare oꝑa quarũlibet creatura.
qũe cernit operari dona scõꝵ. de quib scͥptumẽ. om¬
nia autẽ hec oꝑatur unus atq idem sp̃c. diuidens
ꝓpria unicuiq pro ut uult: Postrerno cum sit xp̃s
ex om̃ib negari potest ctiam sp̃c scĩ opus. qui ẽ ipsũ
xp̃m. in utero uirginis oꝑatus: Cum enim angło fu¬
turum partum sibi nuncianti uirgo dixiss. quomͦ
fiet istud qm̃ uirum ñ cognosco. responsum accepit.
que ad unamquamq eoꝵ manifestantur ꝑtinere ꝑ¬
sonam. Sicut natus ex uirgine ñ insi filius. et uox

Expanded text:
enim a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separaenim a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separabitur Spiritus. Miro itaque eodemque utique divino modo ab omnibus fiunt opera omnium, ab omnibus etiam singulorum. Nam omnium opera sunt coelum et terra omnisque creatura. De Filio quippe dictum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quis autem ab Spiritu sancto audeat alienare opera quarumlibet creaturarum, quem cernit operari dona sanctorum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique proex omnibus negari potest etiam Spiritus sancti opus, qui est ipsum Christum in utero virginis operatus? Cum enim angelo futurum partum sibi nuntianti virgo dixisset, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco; responsum accepit, quae ad unamquamque eorum manifestantur pertinere personam. Sicut natus ex virgine non nisi Filius : et vox
Abbreviated transcription (Latin):
qr nature inmutabiliter bone que apatre genita est.
conuenur. Hoc autẽ quia ñ potest. ñ deficienter non
opus ẽ filii qd̾ ñ ꝑ eum pater facit. nec ullum patris qd̃
ñ ꝑfiliũ simul facientẽ facit. Quecũq enĩ pater facit. hec
eadem filius sumliter facit. Euangłica ẽ et ista sentẽtia.
filu ipsius conseq̃nter ore prolata. Non sunt gͦ alia filii
et alia pat̾s oꝑa. s hec eadem. Nec dissimiliter fiunt afi¬
lio. s similiter. Cum autẽ ñ alia similia. s hec eadẽ fiat
la filio. que fiunt a patre. quid ẽ similiter. nisi ñ dissi¬
mili facilitate. ñ dissimili potestate. Sienim hec cadẽ
quidem ambo faciunt. s alter altero facilius et poten¬
tius. ñ utiq similiter ea facit filius. Cum uero et hec eadẽ
et similiter: ꝓfecto nec alia sunt filu quam pat̾s oꝑa. nec
oꝑantiũ ẽ diuersa potentia. Hec utiq sine sp̃u scõ. Neq

Expanded text:
que naturae immutabiliter bonae, quae a Patre genita est, que naturae immutabiliter bonae, quae a Patre genita est, convenire. Hoc autem quia non potest, non deficienter non opus est Filii, quod non per eum Pater facit; nec ullum Patris, quod non per Filium simul facientem facit. Quaecumque enim Pater facit, haec eadem Filius similiter facit . Evangelica est et ista sententia, Filii ipsius consequenter ore prolata. Non sunt ergo alia Filii, et alia Patris opera, sed haec eadem: nec dissimiliter fiunt a Filio, sed similiter. Cum autem non alia similia, sed haec eadem fiant a Filio quae fiunt a Patre; quid est, similiter, nisi non dissimili facilitate, non dissimili potestate? Si enim haec eadem quidem ambo faciunt, sed alter altero facilius et potentius, non utique similiter ea facit Filius. Cum vero et haec eadem et similiter, profecto nec alia sunt Filii quam Patris opera, nec operantium est diversa potentia. Nec utique sine Spiritu sancto: neque
Abbreviated transcription (Latin):
facere quicquam nisi quod audierit patrem iubẽ¬
tem s qd̃ uiderit patĩe facientem. Inista intendant
ista cogitent. ista consid̾e̾nt. et coꝵ quodammͦ qͣn¬
tum fieri potest excarnet̃ intentio. qui carnalib
cogitationib moliuntur unã t̾nitatis cãdẽq naturã
et substantiaꝵ separare distantia. et potestatũ gradib
ordinare. Ideo enĩ dictum ẽ qd̾ ñ faciat aliquid filius
a se quia ñ ẽ ase. Et ideo quicquid facit patre uidet faci¬
entẽ. quia uidet ex ipso faciendi se habere potentiã. Exqͦ
uidet se existendi habere naturam. et quod ait se ñ pos¬
se. ñ deficientis ẽ. s in co qd̃ de patre natꝰ ẽ ꝑmanẽtis.
Tamq laudabile ẽ om̃ipotentẽ ñ posse mutari. qũa
laudabile ẽ quod om̃ipotẽs ñ potest mori. Poss enĩ
filiꝰ facere. quod ñ uidiss patrem facientẽ. si poss facẽ
quod ꝑ illum ñ facit pater:. Hoc ẽ. si poss peccare. ne¬

Expanded text:
facere quidquam, nisi quod audierit Patrem jubenfacere quidquam, nisi quod audierit Patrem jubentem; sed, quod viderit Patrem facientem. In ista intendant, ista cogitent, ista considerent; et eorum quodam modo, quantum fieri potest, excarnetur intentio, qui carnalibus cogitationibus moliuntur unam Trinitatis eamdemque naturam et substantiarum separare distantia, et potestatum gradibus ordinare. Ideo enim dictum est, quod non faciat aliquid Filius a se, quia non est a se: et ideo quidquid facit, Patrem videt facientem; quia videt ex ipso faciendi se habere potentiam, ex quo se videt existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in eo quod de Patre natus est permanentis: tamque laudabile est omnipotentem non posse mutari, quam laudabile est quod omnipotens non potest mori. Posset enim Filius facere quod non vidisset Patrem facientem, si posset facere quod per illum non facit Pater: hoc est, si posset peccare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. quȩ sic ẽ filui. ut tam̃ ei de patre sit. In qua na¬
tura non ẽ alud audire. aliud uidere. aliud eẽ. s quod ẽ
eẽ. hoc audire: hoc uidere. Unde ab illo est ei uidere et
audurr. aquo illi ẽ ipsum eẽ. Nam et illud quod alibi
ait. ñ potest filius a se facere quicquam. nisi quod uide¬
rit patrem facientẽ. multo ẽ ad intelligendũ difficiliꝰ
ñ potest filius a se facere quicqu̾a nisi qd̾ uiderit pa¬
trem facientem. quomodo poterit iudicare si patrem
ñ uiderit iudicantẽ: S pater non iudicat quequ̾a.
Omne quippe iudicium dedit filio. Iudicat ergo filiꝰ.
accepto a patre ñ aliquo. s omni iudicio. quamins pa¬
trem ñ uideat iudicantẽ. quia ille neminẽ iudicat. Qͦ
modo gͥ non potest filius a se facere quitquam. nisi qd̃
uiderit patrem facientẽ cum iudicet. nec patrem ui¬
deat iudicantẽ. Nonenim ait. ñ potest filius a se

Expanded text:
naturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua nanaturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua natura non est aliud audire, aliud videre, aliud esse; sed quod est esse, hoc audire, hoc videre. Unde ab illo ei est audire et videre, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alibi ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, multo est ad intelligenon potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quomodo poterit judicare, si Patrem non viderit judicantem? Sed Pater non judicat quemquam; omne quippe judicium dedit Filio. Judicat ergo Filius, accepto, a Patre, non aliquo, sed omni judicio; quamvis Patrem non videat judicantem, quia ille nemomodo igitur non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, cum judicet, nec Patrem videat judicantem? Non enim ait, Non potest Filius a se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciet pater nisi ꝑ cundem filium. Ad ipsum scilicet
quia filius hominis ẽ. et factus ẽ inter omina. ꝑ ipsũ
autẽ quia filius dei ẽ. et ꝑ illum fiunt a patre omnia.
Si autẽ quod dictum ẽ in iussu in uoce archangeli. ip¬
sius aichangeli nissum uolunt intelligi. sicut uerba
ipsa uidentur sonare. quid eis restat nisi ut angłis etiã
minorẽ dicant ungenitum filium. quoꝵ iussis obedi¬
ir ꝑ hibetur. s iubente minor ẽ cui iubetur: Quamuiᷤ
quod dictum est. in iussu in uoce arrhangeli. possit etiã
sic intelligi. ut ipsa uox archangeli. iussu dei fieriaccipia¬
tur: id est ut angelus qui tuba dei ẽẽ intelligendꝰ ẽ. a dño
deo iubeat᷑ emittere uocem suam. quod inferiori creature
necessariũ erit audire. cũ filius dei descendet de cȩlo.Ipsa
ẽ enim tuba de qua dicit alio loco. Canet enim tuba. et
nis est. siue scd̾m illam incommutabilem. simplicemq

Expanded text:
non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, quia Filius hominis est et factus est inter omnia. Per ipsum autem, quia Filius Dei est et per illum fiunt a Patre omnia. Si autem quod dictum est, In jussu, in voce archangeli; ipsius archangeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa videntur sonare: quid eis restat, nisi ut Angelis etiam minorem dicant unigenitum Filium, quorum jussis obedire perhibetur, si jubente minor est cui jubetur? Quamvis quod dictum est, In jussu, in voce archangeli, possit etiam sic intelligi, ut ipsa vox archangeli jussu Dei fieri accipiatur, id est, ut angelus qui tuba Dei esse intelligendus est, a Domino Deo jubeatur emittere vocem suam, quod inferiori creaturae necessarium erit audire, cum Filius Dei descendet de coelo. Ipsa est enim tuba de qua dicit alio loco: Canet enim tuba, et nis est; sive secundum illam incommutabilem simplicemque
Abbreviated transcription (Latin):
de celo. Si quidem ipsa deiiussio que fiet in tempo¬
re suo. iam erat ante omnia tempora in ipso dei uer¬
bo. Quod si filius dei ꝑ hoc quod filius hominis est des
ut descendat de celo. Namsi non ꝑipsum pater iu¬
bet ñ ergo pater ꝑ suum uerbum iubet. aut aliud erit
uerbum ꝑ quod iubeatur unico uerbo. et miror si iam
illud unicum erit. si et aliud erit. facte quidem sunt.
patris ad filium quedam etiam temporaliter uoces.
sicut de nube sonuit. tuesfilius meus dilectus. ñ tam̃
ut filius unigenitus ꝑ illas aliquid disceret. s hi potius
quo ita opportebat audire. Ac ꝑ hoc etiam ille tͣnseunti¬
um u̾boꝵ sonus ñ sine filio factus ẽ filio. alio quin non
omina ꝑ ipsum facta sunt. S nunquid cum ui ebit᷑.
ut descendat de celo. talib sonis et uocib opus erit. qͥb
filius paternam nouerit uoluntatem: Ab sit hoc credẽ
Quicquid ergo illud erit. quod fieri opportebit ad filiũ.

Expanded text:
de coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempode coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempore suo, jam erat ante omnia tempora in ipso Dei Verbo. Quod si Filius Dei per hoc quod filius hominis est, desut descendat de coelo. Nam si non per ipsum Pater jubet, non ergo Pater per suum Verbum jubet: aut aliud erit Verbum per quod jubeatur unico Verbo. Et miror si jam illud unicum erit, si et aliud erit. Factae sunt quidem Patris ad Filium quaedam etiam temporaliter voces, sicut de nube sonuit, Tu es Filius meus dilectus : non tamen ut Filius unigenitus per illas aliquid disceret; sed hi potius quos ita oportebat audire. Ac per hoc etiam ille transeuntium verborum sonus non sine Filio factus est Filio: alioquin non omnia per ipsum facta sunt. Sed numquid, cum jubebitur ut descendat de coelo, talibus sonis et vocibus opus erit, quibus Filius paternam noverit voluntatem? Absit hoc credere. Quidquid ergo illud erit quod fieri oportebit ad Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
modo tͣnseunter loquit᷑ ei. qũe stabiliter loquitur:
Quomͦ aliquid tẽporaliter ci dicit. in quo sibi coet̾no
iam erant omnia. que congruis quibq temporib
dicit. quis hec audeat querere. quis ualcat inuenire:
Et tam̃ dixit dominus dño meo. sede ad dexteram me¬
am. Et quia dictum ẽ. ideo factumẽ. Hoc gͦ iam erat
in uerbo. quod u̾bum caro factum ẽ. Et quia in uerbo
ante carnẽ iam erat ueratiter. ideo incarne completũ
ẽ. efficatiter. Quia in uerbo iam erat sine tempore.
deo incarne completumest. suo tempore. In qua car¬
ne ascendit incelum. qui de celo ñ recessit. etiam cũ inde
descendit. et in qua sedet ad dexteram patͥs. brachiũ
lunt uideri filii potestatem. quia in iussu dictus est
descensurus. S querendum est ab eis. in iussu cuius.
Si pat̾s. interrogandi sunt iterum. quib temporalib
uerbis iubeat pater eterno suo uerbo. ut descendat.

Expanded text:
modo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquitur? modo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquitur? quomodo aliquid temporaliter ei dicit in quo sibi coaeterno jam erant omnia quae congruis quibusque temporibus dicit? Quis haec audeat quaerere? quis valeat invenire? Et tamen, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam : et quia dictum est, ideo factum est. Hoc ergo jam erat in Verbo quod Verbum caro factum est . Et quia in Verbo ante carnem jam erat veraciter, ideo in carne completum est efficaciter: quia in Verbo jam erat sine tempore, ideo in carne completum est suo tempore. In qua carne ascendit in coelum, qui de coelo non recessit etiam cum inde descendit; et in qua sedet ad dexteram Patris brachium lunt videri Filii potestatem, quia in jussu dictus est descensurus. Sed quaerendum est ab eis, jussu cujus. Si Patris, interrogandi sunt iterum, quibus temporalibus verbis jubeat Pater aeterno suo Verbo ut descendat
Abbreviated transcription (Latin):
et sine ipso factum ẽ nichil. S honorifice et competẽ¬
ter tͥbuit patri. quod etiam ipse facit ut deus. quia de
patre ẽ deus. Ipse namq ds̃ est de deo. pater autẽ deus
incã. et ideo sedit ad dexteram patris. tanquam pat̃¬
na iussione. ñ etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidẽ
nisi spiritaliter acceptũ fuerit. filio pater ad sinistram
erit. Quid ẽ autẽ patͥs dextera. nisi eterna illa in effa¬
bilisq felicitas. quo ꝑuenit filius hominis etiam
carnis inmortalitate ꝑcepta: Nam si ita ut manũ
dei patris scdm lincam̃ta corporis que in deo ñ sunt. s
scdm affectiuam uirtutẽ sapienter et fideliter cogitemꝰ
quid intelligemus. nisi ipsum unigenitũ ꝑ quem fac¬
ta sunt omnia: De quo etiam ꝓpħ̾a dixit. Et brachiũ
dñi cin ieuelatũ ẽ: Quomodo autẽ filius audit patrem.
quom̃ dicuntur a patre multa uerba umco uerbo: quo¬

Expanded text:
et sine ipso factum est nihil . Sed honorifice et competenet sine ipso factum est nihil . Sed honorifice et competenter tribuit Patri quod etiam ipse facit ut Deus; quia de Patre est Deus. Ipse namque Deus est de Deo: Pater autem Deus,meam, » et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna jussione, non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem nisi spiritualiter acceptum fuerit, Filio Pater ad sinistram erit. Quid est autem Patris dextera, nisi aeterna illa ineffabilisque felicitas, quo pervenit Filius hominis etiam carnis immortalitate percepta? Nam si ita ut manum Dei Patris, non secundum lineamenta corporis quae in Deo non sunt, sed secundum effectivam virtutem sapienter et fideliter cogitemus, quid intelligemus, nisi ipsum Unigenitum per quem facta sunt omnia? De quo etiam propheta dixit: Et brachium Domini cui revelatum est ? Quomodo autem Filius audit Patrem? quomodo dicuntur a Patre multa verba unico Verbo? quo
Abbreviated transcription (Latin):
eodem ip̃o
xp̃o qua equał ẽ patri. utiq ñ uidebunt. Unde ꝓpħia
precessit. tollatur impius ut non uideat claritatem
dei. quia et ad hoc ꝑtinet: beati mundo corde quia ipsi
dm̃i uidebunt. Deniq hoc aꝑtissime testat᷑. ubi dicit.
Potestatẽ dedit ei iudicium facere. qm̃ filius hominis
ẽ. Non gͦ qm̃ filius deiẽ. Nam sodm hoc. coet̾na illi
cum patix. et una eademq potestas est. S quia filius
hominis ẽ. quod eẽ cepit ex tempore. ut potestas ei cdare¬
tur intempore. Quod ñ ita dicitur tanquam eam si¬
biet ipse non dederit. id ẽ nature in se humane non
dederit potestatẽ. illa que in eo natura diuina ẽ. Ab¬
sit hoc credere. Quomodo enim aliquid faceret pater
nisi ꝑ unigenitũ filium: nec sine sp̃u scõ. quia inse¬
ꝑabilia sunt oꝑa tͥnitatis. Ac ꝑ hoc quod potestatem
filio dedit. qm̃ filius hominis ẽ. ꝑ eundẽ ipsũ iꝑsi de¬
dit. qm̃ filius dei est. Omnna enim ꝑ ipsum facta sũt

Expanded text:
eodem ipso Christo, qua aequalis est Patri, utique non videbunt. Unde prophetia praecessit, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Quia et ad hoc pertinet, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Denique hoc apertissime testatur, ubi dicit, Potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . Non ergo quoniam Filius Dei est; nam secundum hoc coaeterna illi cum Patre et una eademque potestas est: sed quoniam Filius hominis est, quod esse coepit ex tempore, ut potestas ei daretur in tempore. Quod non ita dicitur, tanquam eam sibi et ipse non dederit, id est, naturae in se humanae non dederit potestatem illa quae in eo natura divina est: absit hoc credere. Quomodo enim aliquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius hominis est, per eumdem ipsum ipsi dedit quoniam Filius Dei est. Omnia enim per ipsum facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
deus ubiq sit.: et nullo corporali ꝯtineatur loco. Ipse
saluator dicit. de se et de patre. Ueniemus ad cumet
mansionẽ apud cum faciemus. Et de sp̃uscõ dicit.
Nisi ego abicio. aduocatus ñ ueniet aduos. Q uid est
ergo quod dicunt. sicuti nemo potest sine filio ad
ꝑatrem tnsire. ita nemo potest sine sp̃u scõ filium ĩ
ueritate adorare. et deinde subiungunt. ergo in sp̃u
scõ ad oratur filius: Nunquid nam hec indicant
differentiam naturarũ. de qua inter nos et illos uer¬
titur questio: Nam si nemo potest sine sp̃u scõ filiũ
abeis dictum c̃. in u̾itate adorat᷑. At ipse filius ait.
Ego si

Expanded text:
Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Salvator dicit de se et de Patre, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et de Spiritu sancto dicit, Nisi ego abiero, advocatus non veniet ad vos . Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare; et deinde subjungunt, Ergo in Spiritu sancto adoratur Filius? Numquidnam haec indicant differentiam naturarum, de qua inter nos et illos vertitur quaestio? Nam si nemo potest sine Spiritu sancto Filium ab eis dictum est, in veritate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
aut quomͦ non et ipse ds̃ nr̃ est. de quo dicit apłs. nes¬
citis quia templum dei estis. et sp̃c dei habitat in uo¬
bis: Et paulo post. Glorificate dm̃ in corpore ur̃o.
corpora autẽ nr̃a. templum in nobis dicit eẽ. spc sc̃i
tem. ut nulli alteri. s soli dño deo nr̃o hanc exhibeamꝰ
proculdubio unus et solus dominꝰ deus nr̃. ẽ ipsa
trinitas. cui uni et soli talem seruitutẽ pietatis iure
debemus. CtXIII Sicuti nemo potest in quiunt
sinc filio ad ꝑatrem tͣnsire. ita et nemo potest sine
spu scõ. filium inu̾itate adorare. Quasi uł ad filiũ
sine patre quisquam possit uenire. cum ipse dicat.
nemo uenit ad me nisi ꝑater. qui misit me traxerit
eum. aut ad sp̃m scm̃ sine patre et filio ꝑuenire posse¬
mus. qui cum nob sua conferunt gratia. Quid est
enim aliud ad cos uenire. nisi habitantes in nob ha¬
bere: Hoc enim modo et ipsi ad nos ueniunt. cum

Expanded text:
Aut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, NesAut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Corpora autem nostra, templum in nobis dicit esse Spiritus tem, ut nulli alteri, sed soli Domino Deo nostro hanc exhibeamus; procul dubio unus et solus Dominus Deus noster est ipsa Trinitas, cui uni et soli talem servitutem pietatis jure debemus. CAPUT XXX. 28. Sicuti nemo potest, inquiunt, sine Filio ad Patrem transire; ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: quasi et ad Filium sine Patre quisquam possit venire, cum ipse dicat, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit illum ; aut ad Spiritum sanctum sine Patre et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venire, nisi eos habitantes in nobis habere? Hoc enim modo et ipsi ad nos veniunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
patb dei lege pirceptum ẽ. Nec ullo modo aliter ficri
potest. ut soli dño deo nr̃o ca que debetur deo scruitute
seruiamus. Ipsa est enim que grece appellatur latria qd
u̾bum ibi positũ ẽ. cum dicerent᷑. illi soli seruies. Nullo
modo inquam hoc fieri potest. nisi ipse dominus deus
nr̃. unu̾sa sit tͥnitas. Alioquin istã seruitutẽ que la¬
tria dicit᷑. quam ñdebent serui eis quos scd̃m carnẽ
dños habent. s om̃s homines soli dño dro suo. Hanc
gͦ seruitutẽ non exhibebimus filio s de patre dictum
c̃. et illi soli seruies. aut non exhibebimus pat̾. si de filio
dictum ẽ. et illi seruies. Iam uero si aliquib t̾re molib
spĩ scõ templum fabricaremus. quis dubitaret nos ei
latͥa idc̃. ista de qua dequa nunc loquor seruitute ser¬
uur: Quomodo gͦ non ei seruitutẽ que latͥa dicitur.
ex hibemus. cui templũ non facimus s nos ipsi sumus.

Expanded text:
patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri potest, ut soli Domino Deo nostro ea quae Deo debetur servitute serviamus. Ipsa est enim quae graece appellatur λατρεία. Quod verbum ibi positum est, cum diceretur, Illi soli servies . Nullo modo, inquam, hoc fieri potest, nisi ipse Dominus Deus noster universa sit Trinitas. Alioquin istam servitutem, quae latria dicitur, quam non debent servi eis quos secundum carnem dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo servitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut non exhibebimus Patri, si de Filio dictum est, Et illi soli servies. Jam vero si aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis dubitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute servire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui templum non facimus, sed nos ipsi sumus?
Abbreviated transcription (Latin):
modo cogunt fateri. aliquid fecisse filium. quod nõ
uiderit patrem facientem. An placet eis dicere quod
etiam pater fecerit sp̃m sc̃mꝰ Non gͦ cum sola untu¬
te sua fecit filius. An alterũ fecit pͥor pater. ut posset
filius facere qũc ferit. qui ñ potest facert nisi quod in¬
derit patrem facientẽ: Et quid ẽ quod ñ alia similia
s q̃cumq pater facit. hec cadem filius facit simili¬
ter: Si hec cogitare conent̾. ꝓculdubio tͥbabunt᷑ eis
omnia. que sibi carnali cogitatione componunt.
litatẽ suam nulli dedit. nisi fiuo. qui natus ẽ de illo.
et sp̃ui scõ. qui procedit de illo. Que cum ita sint. non
ẽ ista quam uolunt isti differentia tͥnitatis. quia in¬
differens intͥnitate natura. in differens in tͥnitate poten¬
tia ẽ. ut om̃s honorificent filium. sicut honorificant
patrem. quod ipse ait. Et qui uolunt pie uiuere. dñm
dm̃ suũ adorent. et illi soliseruiant. quod et antiquis

Expanded text:
modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, quod etiam Pater fecerit Spiritum sanctum? Non ergo eum sola virtute sua fecerit Filius. An alterum fecit prior Pater, ut posset Filius facere quem fecit, qui non potest facere nisi quod viderit Patrem facientem? Et quid est, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt. litatem suam nulli dedit, nisi Filio qui natus est de illo, et Spiritui sancto qui procedit de illo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quod ipse ait ; et qui volunt pie vivere, Dominum Deum suum adorent, et illi soli serviant, quod et antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
cadem ꝓpħia dicit idem filius. de uentre matris meę
deus incus estu. De uentre quippe matͥs eius ubi ho¬
minẽ assumpsit. ds̃ eius ẽ. Qui ꝓpter quod eum ñ
solum ante uentrem matͥs. s ante om̃ia scła coet̾nũ
genuit: pater eius ẽ.xxx. ubi autẽ uł in sompnis au¬
dierunt scͥpturam sanctam dixisse filium. dm̃ et do
et impassibiliter uolens filium genuit. filius sine la¬
bore et fatigatione. sola uirtute sua sp̃m fecit. O preci¬
puam laudem filui et sp̃c sc̃i. Quasi nos pater mobili¬
ter et passibilit̾ inuitus genuerit. qui nos uoluntarie
genuit u̾bo u̾itatis. aut filius celum et t̾ram cum
scd̃m istos uł filio uł sp̃ui scõ. aut si nullo modo eqͣnt᷑.
quid profuit hoc dicere unde nulla fit questio. qd
scilicet sine ullo labore et fatigatione uł gignat pa¬
ter. uł faciat filius: uideant sane quomod̾dicant.
quod sola utute sua filiuᷤ fecerit sp̃m scm. Isto enim

Expanded text:
eadem prophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae eadem prophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae Deus meus es tu . De ventre quippe matris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum ante ventrem matris, sed ante omnia saecula coaeternum genuit, Pater ejus est. Ubi autem vel in somnis audierunt Scripturam sanctam dixisse Filium Deum et Domet impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. O praecipuam laudem Filii et Spiritus sancti! Quasi nos Pater mobiliter et passibiliter invitus genuerit, qui nos voluntarie genuit verbo veritatis: aut Filius cum secundum istos, vel Filio vel Spiritui sancto: aut si nullo modo aequantur, quid profuit hoc dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtute sua Filius fecerit Spiritum sanctum. Isto enim
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ẽẽ sp̃m sc̃m. utrum illi filii meliores futi sint sp̃u
scõ. quos uoluntarie genuit pater. uerbo u̾itatis. Quomͦ
enim ñ coguntur hoc dicere. cum ꝓculdubio melius sit
filios eẽ patris. quam opus filii: Hec cogitent et em̃dent
uanas impiasq blasphemias. atq fateant᷑ in illa tͥni¬
tate nullam ꝑsonam. preter quod filius manens deus.
homo factus ẽ. omnino eẽ cieaturã. aut aliquid adeo fac¬
tum. s totũ quicquid illud ẽ sũmũ. uerum. inmutabilẽ
dm̃.xxui. Absit enim ut quemadmodũ sapiunt.
pater maior sit filio suo. scd̾mid quod unigenitũ uerbũ
xxUIII. Absit ut quemadmodũ blasphemant in¬
comꝑabiliter maior et melior sit filius sp̃u scõ. et qd̃
insanissimum est credere. templum minoris. sit m̃bͣ
suo. quia in ẽ in eo forma scruił. que ꝓphetabatur cũ
diceret᷑. Dñs dixit ad me filius meus es tu. Cui etiam ĩ

Expanded text:
cunt esse Spiritum sanctum, utrum illi filii meliores futuri sint Spiritu cunt esse Spiritum sanctum, utrum illi filii meliores futuri sint Spiritu sancto, quos voluntarie genuit Pater verbo veritatis ? Quomodo enim non coguntur hoc dicere, cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atque fateantur in illa Trinitate nullam personam, praeter quod Filius manens Deus, homo factus est, omnino esse creaturam, aut aliquid a Deo factum: sed totum quidquid illud est, summum, verum, immutabilem Deum. 24. Absit enim ut, quemadmodum sapiunt, Pater major sit Filio suo, secundum id quod unigenitum Verbum m Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et melior sit Filius Spiritu sancto: et quod insanissimum est credere, templum minoris sint membrsuo: quia inest in eo forma servilis, quae prophetabatur, cum diceretur, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Cui etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
quos filios suos facit deus. uoluntariegignẽs eos u̾¬
bo u̾itatis. cum ad eam ꝑfectionẽ ꝑuenerint. ut ꝑ¬
fectiores cẽ non possint. utrum sint etiã ipsi ꝓprii
et dilectissimi. ꝑfecti et plem filu dei. Quod si erũt.
nec unigenitus ille erit. quia equales multos habe¬
bit. s tantũmͦ pͥmogenitꝰ. Si autẽ non erunt. quo¬
mͦ accipienda ẽ illius plentudo. atq ꝑfectio. nisi
ut ꝓrsus gignenti sit equalis. et innullo ommino
dissimił. atq ut id breuius pleniusq dicamus. sint
isti filii gratia. ille natura. quia in istis est parcicipa¬
tio diuinitatis. in illo plenitudo: quamius et ille qd̃
suscepit hominẽ. et u̾bum caro factum est. ñ sit nat᷑a
s gratia. uerbitam̃ quod patri equale ẽ ꝑ manẽte na¬
tura. xxui. Deinde respondeant. quia ñ filium sed
pͥmum et precipuum opus filii pre ceteris uniuersis di¬

Expanded text:
quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos vequos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti et pleni filii Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, quia aequales multos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autem non erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atque perfectio, nisi ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum caro factum est , non sit natura, sed gratia: Verbi tamen, quod Patri aequale est, permanente natura. Deinde respondeant, quia non filium, sed primum et praecipuum opus Filii prae caeteris universis di
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum eẽ dicit uirtutẽ dei. et. dei sapientiam. Po ip¬
so gͥ quod imago patͥs ẽ. filius. uutꝰ eius et sapientia
ẽ. Imago autẽ plena atq ꝑfecta. id ẽ non ab illo ex
nichilo facta. s de illo genita. nichil minus habet.
quam ille cuius imago ẽ. Patͥs quippe imago sũma.
id ẽ ita simił ut in ea dissimile aliquid ñ sit. filius est
unigenitus.II Non sunt tam̃ ausi dicẽ ima¬
hoc nec genitum s factum ab illo eẽ dixerunt. qd̃
de scͥpturis scĩs omnino non legunt. xXU. Quis
autem catholicus dixerit partẽ patͥs cẽ filium aut
pardem filui sp̃m scm̃: Quod ita negandum puta¬
uerunt. tanquam inter nos et ipsos ulla indesit
questio. E iusdem nature dicimus ẽẽ tͥnitatem nõ
aliquam ibi ꝑsonam pardem ciniuspiam nuncupa¬
mus. S quod ita negant parcem patͥs eẽ filium. ut
tam̃ dicant ꝓpͥum et dilectissimum. ꝑfectum et
plenum. unigenitum filium. querendum ẽ ab eis.

Expanded text:
ipsum esse dicit, Dei virtutem et Dei Sapientiam . Eo ipipsum esse dicit, Dei virtutem et Dei Sapientiam . Eo ipso igitur quod imago Patris est Filius, Virtus ejus et Sapientia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex nihilo facta, sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imahoc, nec genitum, sed factum ab illo esse dixerunt. Quod de Scripturis sanctis omnino non legunt. CAPUT XXVII. 23. Quis autem catholicus dixerit, partem Patris esse Filium, aut, partem Filii Spiritum sanctum? Quod ita negandum putaverunt, tanquam inter nos et ipsos ulla inde sit quaestio. Ejusdem naturae dicimus esse Trinitatem, non aliquam ibi personam partem cujuspiam nuncupamus. Sed quod ita negant partem Patris esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis,
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a. clamantem abba pater. Quomͦ ibi in quo
clamamus. quomodo hic clamantẽ. nisi quia clamã¬
tem hic ait. clamare facientẽ: Ut autẽ scd̾ in ipsorũ
sensum sic accipiamꝰ clamantem. tanquam ñ clama¬
re nos faciat. s ipse clamec. ecce dicendo abba pater. ñ
interpellat filium s patrem. Non enim audebunt dicẽ
genitum a filio. s factum dicere maluerunt. Non gͦ
scimus per nos ipsos quid oremus sicut oportet. s ipse
sp̃c int̾pellat. id ẽ int̾pellare nos facit. que sunt scd̾m
dm̃. Q d̾ nisi faciat ñ oramus. nisi scd̾m istum mundũ.
ad explendam concupiscentiam carnis. et concupis¬
centiam occłoꝵ. et ambitionẽ scłi. quȩ non funt a pa¬
tre. s ex mundosunt. Quamins ñ nulli id quod dic¬
tum ẽ. ipse sp̃c interpellat gemitib. de sp̃u hominis
intelligendum arbitrentur. xII. Totius bonitatis
paulus non uirtutis dei et sapientie imaginẽ. s cũ

Expanded text:
corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patrem. Non enim audebunt diceregenitum a Filio, sed factum dicere maluerunt. Non ergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et ambitionem saeculi, quae non sunt a Patre, sed ex mundo sunt . Quamvis nonnulli id quod dictum est, Ipse Spiritus interpellat gemitibus; de spiritu hominis intelligendum arbitrentur. CAPUT XXVI. 22. TotiusPaulus, non virtutis Dei et sapientiae imaginem; sed Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tem scrutatur corda scit quid sp̃c sapiat. quia scdm̃
um̃ int̾pellat pro scĩs. quomͦ libet isti accipiant. mul¬
tum enim ad eos est hoc sic acciꝑe. qũcad modũ ẽ. acci¬
piendum est. ñ ẽ dictum interpellat xp̃m. aut int̾¬
pellat filium. Int̾pellat autẽ sp̃c sc̃s dictum ẽ. quia
int̾pellare nos facit. sicut deus dicit: nunc cognoui.
quasi autea nesciebat. Quod quid ẽ. aliud. nisi feci
ut cognoscas: Inde est et illud apłi. Nunc autẽ cog¬
noscentes dm̃. ĩmo cogniti a deo. ne sibitͥbuerent. qd̾
cognouerant dm̃. Sic gͦ ait. cognitiadeo. ut intelli¬
gerent. quod illos gratia sua deusfecerit cognitores
suos. Scd̾m istum locutionis modum dictũ ẽ. & noli
niq idem apłs. accepistis inquit sp̃m adoptionis fili¬
oꝵ. in quo claminamꝰ abbapater. Et alibi eundem sẽ¬
sum cõmemorans. misit inquit deus sp̃m filii sui in

Expanded text:
tem scrutatur corda, scit quid Spiritus sapiat, quia secundum tem scrutatur corda, scit quid Spiritus sapiat, quia secundum Deum interpellat pro sanctis ; quomodolibet isti accipiant multum enim ad eos est hoc sic accipere, quemadmodum accipiendum est, non est dictum, Interpellat Christum, aut, interpellat Filium: interpellat autem Spiritus sanctus dictum est, quia interpellare nos facit. Sicut Deus dicit, Nunc cognovi ; quasi ante nesciebat: quod quid est aliud, nisi, Feci ut cognoscas? Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locutionis modum dictum est, Et nolnique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater : et alibi eumdem sensum commemorans, Misit, inquit, Deus Spiritum Filii sui in