comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lencia radioꝵ eiꝰ possesuꝑari. aũt si suꝑ¬
iores signoꝵ stellas uł semꝑtẽtͥonũ ma¬
iores ee asserunt q̃ nich tale a solo ꝑa¬
tuntur. cur ista ꝑsigna cͥcum eirites
ampliꝰ uen̾ant᷑. cur eas signoꝵ dñas per¬
hibent. et si em̃ regradacõnes illas si¬
d̾im uł fortasse turditates nõ asole
sĩ quisq contendat. Si aliũ ocultiorib
cãis soli tũ istos ĩsuis delixam̃tis quibus
umstõꝵ au̾itatẽ demini suspitantar e̾
pitutar p̾cipuam tribui põttatem ex libͥc
eoꝵ certe manifestum est. s dicant quod
uolunt de celo alieui a pr̃e qui est inceł.
nob̾ aũt de int̾ualł ⁊ magratudĩe sid̾irm
subtibiꝰ aliquid querere talim in quisi
pend̾e nec expedit nec congruit et me¬
lus credinuis ẽẽ ea cet̾is maiora iumia
que sc̃a scriptura ita comñdat. sc̃s deus fẽci
itana inincoacõm diei ⁊ luminare
concedent oculis nr̃is ut ea mamfestũ
sit amplius cet̾is lucem suꝑc̾ram nec di¬

Expanded text:
lentia radiorum ejus posse superari. Aut si superiores signorum stellas vel septentrionum majores esse asserunt, quae nihil tale a sole patiuntur; cur ista per signa circumeuntes amplius venerantur? cur eas signorum dominas perhibent? Etsi enim regradationes illas siderum, vel fortasse tarditates, non a sole fieri quisque contendat, sed aliis occultioribus causis, soli tamen istos in suis deliramentis, quibus uim fatorum a ueritate deuii suspicantur, praecipuam tribuere potestatem ex libris eorum certe manifestum est. Sed dicant quod uolunt de caelo alieni a patre, qui est in caelis; nobis autem de interuallis et magnitudine siderum subtilius alipendere, nec expedit, nec congruit. Et melius credimus ea esse caeteris majora luminaria, quae sancta Scriptura ita commendat, Et fecit Deus in inchoationem diei et luminare concedent oculis nostris, ut ea manifestum sit amplius . ceteris lucere super terram nec di
Abbreviated transcription (Latin):
as ⁊ qi docuĩtoꝵ exꝑm̃ĩta que illi apo¬
añul fidei santate respuamus calibus
.n. disputa cõmb ĩ orandi cãs nob̾ auf¬
re conantur et ĩp̾ia ꝑ u̾sitate in malis
fcĩs q̃ reccissiẽ rep̾henduntur ingerunt
accand̾ poꝰ dñi at auctorem siderum ꝙ̃
nominẽ scelerum. s quod amme nr̃e nõ

Expanded text:
si documentorum experimenta, quae illi strae fidei sanitate respuamus: talibus enim disputationibus etiam orandi causas nobis auferre conantur, et impia perversitate in malis factis, quae rectissime reprehenduntur, ingerunt accusandum potius Deum auctorem siderum, quam hominem scelerum. Sed quod animae nostrae non
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m. auid gͦ det̾ra nõ q̃ rentur qmͣ fec̃ dens
enit et in ꝯposita. ⁊ postea. t̾cio die cõspicua
redditur atu conponitur. quid sibi tenebͣs
deus mat̾iam rebut concreau̾it s narracõi
distubucõnẽ intlłigunt dcm̃ cur in ħ quod
⁊̃ occł ind̾i põt nõ intuent ᷑ integrũ corpus
lumine corniculato. suĩ inciꝑiẽs ad t̾ram lue
.siue desmẽs fulgens sigͦlum̃ ĩ ea crescat uł
mbus apꝑarere. qr cet̾a ꝑs que tota morrẽ

Expanded text:
fecit Deus erat et incomposita, et postea tertio die conspicua redditur atque componitur; quid sibi de luna Deus materiam rebus concreaverit, sed narrationis distributione intelligunt dictum; cur in hoc quod videri potest, non intuentur integrum corpus iam cum lumine corniculato sive incipiens ad terras lucere siue desinens fulget? si ergo lumen in ea crescit uel nibus apparere; quia caetera pars, quae tota in orbem
Abbreviated transcription (Latin):
credenda est s quid in scripturis dĩ u̾bu
sic hñt luã fcãm in ĩ coacõnẽ noctis
tunt aũt noctis exordio ũr cum plena
est alias u̾o ⁊ ꝑ diem incip̃ indi añ ple¬
noctis tanto ampliore anͣto imuitiu
pͥncipatũ. nam et grecum u̾bũ ħ mag̃
indicat cũ dcm̃ ⁊ arcħm. et in psalmis
aꝑicuis scrꝑcum est salem ĩ potestatem
dici lunã ⁊ stellas in põitatẽ noctis.

Expanded text:
credenda est, sed quia in scripturis Dei verba sic habent: lunam factam in inchoatio/nem noctis. Tunc autem noctis exordio videtur, cum plena est, alias vero et per diem incipit videri ante plenoctis tanto ampliore quanto minuitur. principatum – nam et Grecum verbum hoc indicat, cum dictum est archin, et in psalmis apertius scriptum est: 'solem in potestatem diei
Abbreviated transcription (Latin):
rebus form̃tis niclłi tñ exip̃a mutabilitate in¬
uł tempoꝵ. qĩ ant̾ior disc̾m põt anͣ pocius inipͣ
re fc̃a atm fc̃a formata cadem mutabilitas. ħ
⁊ defaͣciendi utita di̾cim possibuitas nox axeͤ¬
iata sit. quia in est rebus fcĩs ⁊̃ si nõ mutentͤ
posse mutan uesꝑa aũt et mane nẽ ãie tp̃ris¬

Expanded text:
rebus formatis intellegi tamen ex ipsa mutabilitate inrebus formatis intellegi tamen ex ipsa mutabilitate invel temporum quasi anterior, discerni potest? An potius in ipsa re facta atque formata eadem mutabilitas, hoc est deficiendi, ut ita dixerim, possibilitas, nox appellata sit; quia inest rebus factis, etiamsi non mutentur, posse mutari? Vespera autem et mane non quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
s ubi fixa c̃ abi alunt᷑ ⁊ crescurit pp̃ea m̾ag̃
ꝑtinent ssdt̾cam amͣ ad geu̾a rerum q̃uod maqͥs
et t̾ris monñtut. quia gͦ uisibili mundo consti¬
cuendo. ħ ẽ celo ⁊ t̾re tuo sunt attͥbuti dies res
suꝑ t̾ͥtam ucentibus h̾itacõ quoa ulustret᷑
infetior nehĩtatores eus in habitatõm te¬
nebrosam inducant ᷑ͦ. et id̾o quia infitmacqͣr
titentur. Nox no illa nõ in decora reman̾et
s lũe ad sid̾nm luce et ip̃os coniolaretur hões¬
quibus plertuma oꝑandi est ⁊̃ nocturna ncc̃itas
Et si quibus dam ałib que lucem solis ferre nõ
quis no uid̾at qmͣ obscura positum sit. Quar¬
co die cepisse tp̃ra q̃r suꝑius tudium sm̃ tempe
pt̾ute potuerit. quis gͥan peuetrat. qũo illit̾t aĩo¬
oñr Inciꝑeuruts̃ omnino transiernt dies illi
ancͥt᷑ sp̃em fc̃e rei dies appłłatus sit et cirta pͥñe¬
uẽ nox ut nũdũ sp̃e formata mͣ noxdc̃a sit
uñformanda erant cet̾a sicut põt qmͣius in

Expanded text:
 crescunt: propterea magis pertinent ad terram, quam ad genera rerum quae in aquis et terris moventur. Quia ergo visibili mundo constituendo, hoc est coelo et terrae, duo sunt attributi dies, restsuper terram lucentibus habitatio quoque illustretur inferior, ne habitatores ejus in habitationem tenebrosam inducantur. Et ideo, quia infirma corptirentur: nox vero illa non indecora remaneret, sed lunae ac siderum luce, et ipsos consolaretur hominesquibus plerumque operandi est etiam nocturna necessitas; et quibusdam animalibus, quae lucem solis ferre non quis non videat quam obscure positum sit, quarto die coepisse tempora, quasi superius triduum sine tempore praeterire potuerit? Quis ergo animo penetrat quol utrum omnino transierint dies illi? an circa speciem factae rei dies appellatus sit et circa priuationem nox? ut nondum specie formata materia nox dicta sit, unde formanda erant cetera, sicut potest quamuis in
Abbreviated transcription (Latin):
ata utmã in quirences iqͣnͣtur ad nõ pocuis
dice conantes. dñt .ii. id̾o plonam fcãm qr
nõ dicebat . nt deus in ꝑfim̃ aliquid illo die
pͥma luna diei nõ qrͣta decima. quis .n. incip̃
ita mĩare. Ego aũt m̃diꝰ int̾ istos ita sum
u̾nentrũ assecam. s plane dicam suĩ pͥmã
siũ plenam binã deus fec̾it fecisse ꝑ fcam
ip̃aꝵ em̃ nacuracũ est deus auctor et condi¬
tor. om̃is aũt res quicqmo ꝑ gressu natura
liꝑtempora congrua quodam modo ꝑdit
atͥa explicat ĩ an cantinebat ocultum ⁊
si no sp̃e nł mole corꝑis uitritã et rõne na¬
cure insi forte arbor que ꝑ senũ pomis
nacia foliis m nudata est tc̃ in ꝑfc̃a ditẽ¬
da 3. aut noͣ in pͥmordns ⁊̃ suis cum ad huc
nuilũ fructũ dedisset in ꝑfc̃a est erat illa
natura. quod nõ tm̃ dearbore. si nec deip̃o
enis iemine recte dict dic̾etur. I om̃ia q̃
ꝓgressu cemꝑis auodãmodo procedũt m̾is
muisibilib sacent ꝙͣqmͣ si aliquid deus ĩ¬

Expanded text:
ntur ac non potius docere conantes! dicunt enim ideo plenam factam, quia non decebat, ut deus inperfectum aliquid illo die prima luna dici, non quarta decima; quis enim incipit ita numerare? ego autem medius inter istos ita sum, ut neutrum adseram, sed plane dicam, siue primam siue plenam lunam deus fecerit, fecisse perfectam. ipsarum enim naturarum est deus auctor et conditor. omnis autem res quidquid progressu naturali per tempora congrua quodammodo prodit atque explicat etiam ante continebat occultum, si non specie uel mole corporis, ui tamen et ratione naturae. nisi forte arbor, quae per hiemem pomis uacua foliisque nudata est, tunc inperfecta dicenda est, aut uero in primordiis etiam suis, cum adhuc nullum fructum dedisset, inperfecta erat illa natura. quod non tantum de arbore, sed nec de ipso eius semine recte diceretur, ubi omnia, quae progressu temporis quodammodo procedunt, modis inuisibilibus latent. quamquam si aliquid deus in
Abbreviated transcription (Latin):
at nquia .uiiͦ. d̾e nõ ess fc̃a uua creatura
Anfortelux pͥmi oiei mag̾ respondes ad qui¬
ctem diei ceptum ut eo modo concimẽtibus
anib iste ordo texatur emmẽtib demedio lu¬
minib cerꝰ. S si p̾mus dies .uii. cõcinat deb¬

Expanded text:
ia septimo die non est facta ulla creatura. An forte lux primi diei magis respondet ad quietem diei septimi, ut eo modo concinentibus finibus iste ordo texatur, eminentibus de medio luminibus coeli? Sed si primus dies septimo concinit, deb
Abbreviated transcription (Latin):
situdmes affc̃onũ celi huiꝰ. nam si aliquit uł
narium p̃cessit. ut aliquid afutura expecta¬
cõne ꝑ p̾sens inp̾t̾itum traheret sine temꝑe
ẽẽ nõ pocuit. Et quis obtineat nõ fuisse n
ab exordio siderum conditoꝵ. s certe. hortere
tibus sͣderum. Itaꝙ s ħ tuͦ intelligamꝰ tem¬
pora dies. ⁊ annos ulud est sic ut articulos qͦsdã
quos ꝑ horologia cputanns uł iacelo no¬
tusimos cum ab horiente us ad in minidranam
altitudinẽ sol insurgit. atq iide rursus us
moccidentẽ u̾git ut possit deinceps ad ũti. uł
uina. nł aͥ quod sidꝰ ab oriente statini postoc¬
casum soł enig̾e. ꝙͦ itẽ cum ad mediam celi
cotos soł aboriente usq ad oc̾idencem cutiut
annos nd uł istos usitatos salis anftactus nĩ
trecenttͥs sexagnita quĩq diebus i. uihoris
.i. quadrante totuis diei que pars quat᷑ duc¬
ca cogit int̾ꝑom unũ diem ꝙͥ comani bissex¬
tum uocant. uͥ ao eundem cutuitũ redd̾atur

Expanded text:
um coeli hujus. Nam si aliquis vel narium praecessit, ut aliquid a futura exspectatione per praesens in praeteritum trajiceret, sine tempore esse non potuit. Et quis obtineat non fuisse nisi ab exordio siderum conditorum? Sed certae horae, siderum. Itaque si hoc modo intelligamus tempora, dies et annos, ut tempora articulos quosdam quos per horologia computamus, vel in coelo notissimos, cum ab oriente usque in meridianam altitudinem sol insurgit, atque inde rursus usque in occidentem vergit; ut possit deinceps adverti vel luna vel aliquod sidus ab oriente statim post occasum solis emergere; quod item cum ad mediam coelitotos solis ab oriente usque ad orientem circuitus: annos vero vel istos usitatos solis anfractus, non trecentis sexaginta quinque diebus et sex horis, id est, quadrante totius diei, quae pars quater ducta, cogit interponi unum diem, quod Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circuitum redeatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cõe minutissima gut̾taꝵ talem spẽm red¬
tunt. q̃ si tpissant᷑ ampliꝰ ut ꝯuĩgint᷑ ĩ unã
grandẽ płes gutte mĩnue nõ eam patit᷑ aer
apud se ten̾i. s euis põdĩ ad ina. dat locum
etoꝰ est pluiuia. Etgo exaere qui est int̾uapo¬
tes hummidos uñ suꝑuis mibila ⁊ globantur
⁊ maria sbͥt̾fusa: oftend̾e me iroluit ẽẽ celũ

Expanded text:
em reddunt: quae si spissantur amplius, ut conjungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri, sed ejus ponderi ad ima dat locum; et haec est pluvia. Ergo ex aere, qui est inter vapores humidos, unde superius nubila conglobantur, et maria subterfusa, ostendere ille voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
maquaꝵ naturam pigiuoris huiꝰ acͥis qͣli¬
te coni̾isa alioqiũ nõ ꝑierunt. tc̃ isti celi. set sb¬
iinuꝰ erecti sunt cum locum eoꝵ aqua occupa¬
extentos uidelicet exalacõmbus: qmͣ sic erex¬
tos ut ei suꝑioris celi natura ioco suocedat

Expanded text:
naturam pinguioris huius aeris qualitate conuersa; alioquin non perierunt tunc isti caeli, sed sublimius erecti sunt, cum locum eorum aqua occupaextentis uidelicet exhalationibus, quam sic erectos, ut eis superioris caeli natura loco
Abbreviated transcription (Latin):
niħ qͣrto die querendum est. quis sibi uelit istaor¬
omass ut pͥus uł fieret uł se t̾nerentur naua
ect̾ia pͥuiq t̾̃m germinaret qmͣ incelo sidera
fiecent. Pqrn. possumius dic̾e ełcta ẽẽ q̃doa
meniora quib dieꝵ senes ita distingueretur ut

Expanded text:
 quarto die quaerendum est, quid sibi uelit ista ordinatio, ut prius uel fierent uel secernerentur aqua et terra priusque terra germinaret, quam in caelo sidera fierent. neque enim possumus dicere electa esse quaeque meliora, quibus dierum series ita distingueretur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
S utr̾q ħ animãcũ geris ex aquis ꝑdutũ
ẽẽ narratur. quiccund gͦ aquarum᷑ añ la¬
bilit̾ undosum et flumd̾ est sui uapora¬
lit̾ tenuatum aca suspensũ ũ illud reptili
tributum utrum tñ hĩi ds nature dopu¬

Expanded text:
sed utrumque hoc animantium genus ex aquis productum esse narratur. Quidquid ergo aquarum sive labiliter undosum et fluidum est, sive vaporaliter tenuatum atque suspensum, ut illud reptilibtributum, utrumque tamen humidae naturae depu
Abbreviated transcription (Latin):
.n. tam diu̾sum. qm planã pellis extensio
nec sibim repungniare inueniãt᷑ Ita e¬
⁊̃ utr̃lib hoꝵ sllis nõ ad u̾sꝗri disputatõib
celũ sphere figura undiq eẽ ꝯnerum. si
tñ ꝓbatur. et ulla quid̃ apud nos camie si
ios aui sꝑam dñt. bñ amppe creditur ẜ¬
eam ꝑtem que suꝑ nos est de celi figum
scuipturã ioqͥ ualũsse. si gͦ sꝑa nõ est exx
una ꝑte camera est exqua ꝑite celum

Expanded text:
 adversum, quam plana pellis extensio,nec sibimet repugnare inveniatur; ita  utrumlibet horum illis non aduersari disputationibus, caelum sphaerae figura undique esse conuexum, si tamen probatur. Et illa quidem apud nos camerae seos qui sphaeram dicunt. bene quippe creditur eam partem, quae super nos est, de coeli figura Scripturam loqui voluisse. Si ergo sphaera non est, ex una parte camera est, ex qua parte coelum
Abbreviated transcription (Latin):
res gỹios uitͣ caroinẽ ꝑ agentibusut celum si
est nb aliꝰ nob̾ occuiltꝰ cardo ⁊̃ alio u̾tice sic̃ ex¬
sꝑã si aut mulus alius cardo est uelud discꝰ
nõtati uideatur quib respõdeo muiltum
subtilibus ⁊ laboriosiis rõnbus ita ꝑ aiurint
nͣe ꝑticipatur. utr̃ ita an ita sit quibꝰ m eũdis
nou̾int. nec nom̃ firmam̃ti cog̃e ut stare ce¬
imi suꝑioꝵ et inferiorenm a quaꝵ uocatũ in¬
lic tellige sg̃. Nec si u̾itas celum stare ꝑsuaeit¬

Expanded text:
ardinem peragentibus, ut caelum, si est alius nobis occultus cardo ex alio uertice, sicut sphaera, si autem nullus alius cardo est, uelut discus rotari uideatur. quibus respondeo multum subtilibus et laboriosis rationibus ista perquiri, ut uere percipiatur, utrum ita an ita sit: quibus ineundis nouerint nec nomen firmamenti cogere, ut stare caeum superiorum et inferiorum aquarum uocatum intellegere licet — nec, si ueritas caelum stare pe
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarum locis tante sunt uaĩetates in
ꝑgressibus mactib et passionib eoꝵ
nͣ u̾e isti sic̃ dicitur ꝑdant ħ̾d̾a si ista
qmͣ cum istis rebus cõuincunt᷑ dic̾e ad
solos homines sibi subiciẽdis fatalẽ stel¬
larum ꝑtin̾e rõem. In quibꝰ tarũ ⁊̃ ip̃is
ab istis conp̃hendi conputatõne nõ pos¬
sit. manus seañtis iacob dum nasc̾etur
muenta est pedem fcĩs p̃cedentibus te¬
nẽs usi ad̾o sic nãti c̃ q̃ĩ mnius infans
nduplum ꝓlicior nasci inderetur. hoꝵ
certe consteslacões. quat applłant nlło
modo dispares ẽẽ pot̾unt. quid g̾ uamꝰ. ꝙͣ
ut illas constella cõnes intuens inꝗthema¬
titus ademidem hoioscopum ad essridem
lunã dic̾et unũ eoꝵ amatre diłctum al¬
t̾am nõ dilectum. Si em̃ aliud dicẽt fal¬

Expanded text:
is, tantae sunt varietates in progressibus, in actibus et passionibus eorum, ut vere isti, sicut dicitur, perdant sidera, si ista quam cum istis rebus convincuntur, dicere ad solos homines sibi subjiciendos fatalem stellarum pertinere rationem? In quibus tamen etiam ipsi nterest, quantum ab istis conprehendi conputatione non possit. manus sequentis Iacob, dum nascerentur, inuenta est pedem fratris praecedentis tenens; usque adeo sic nati sunt, quasi unus infans in duplum prolixior nasci uidereturcerte constellationes, quas appellant, nullo modo dispares esse potuerunt. Quid ergo vanius, quam ut illas constellationes intuens mathematicus, ad eumdem horoscopum, ad eamdem lunam, diceret unum eorum a matre dilectum, alterum non dilectum? Si enim aliud diceret, fal
Abbreviated transcription (Latin):
addita sp̃eł cum deuc simui cau̾it mat̾im hẽt¬
ꝙ formatã institũt cuiꝰ in formitatẽ uis¬
tato ut oixi uocabulo ułe̾te ue aã scripts
p̾dixit. Tra .n. et a qͣ ⁊ suis qualitatib io
eustencia quod uidemus tuͣñt pp̃ facilẽ
corupcõm ꝓp̾nquiora sunt eid̾ informa¬
enũacõm dierum iam etinforim pam¬
tat spẽs at̾cenis. Iam᷑ quod ex ea formã¬
dum in terũ infimia ꝑte restabat Noluir
sub hiis u̾bis uireꝵ creatutarum ordinem
miserere ut dic̾etur fiat nõ acceptura illa
residua informitate talem spẽn qualem
acceꝑat colum. siam infiorem ⁊ rafiy¬
miorẽ sitꝙ informitati ꝓximã ut hnis
pocius u̾bis cum d̾r congregentut aque
et appareat arida acceꝑuit ħ duo spẽs
ꝓp̾as istas notissimas ñb̾q tractauiles
qͣqua mobilẽ. t̾ra inanobilem. id̾o deilla
dctñ est congregetur. d̾ hcͣ appareat. aqͣ
em̃ est labilit᷑ flusa. t̾ra stabibit̾ fyxa

Expanded text:
addita species, cum deus haec simul creauerit materiamque formatam instituerit, cuius informitatem usitato, ut dixi, uocabulo uel terrae uel aquae scriptura praedixit. terra enim et aqua etiam suis qualitatibus id existentia quod uidemus tamen propter facilem corruptionem propinquiora sunt eidem informitaenumerationem dierum iam ex informi quaetat species a terrenis, iam, quod ex ea formandum in rerum infima parte restabat, noluit sub his uerbis in rerum creatarum ordinem inserere, ut diceretur: fiat, non acceptura ista residua informitate talem speciem, qualem acceperat caelum, sed iam inferiorem et infirmiorem atque informitati proximam, ut his potius uerbis, cum dicituret, appareat arida, acceperint haec duo species proprias istas notissimas nobisque tractabiles, aqua mobilem, terra immobilem: et ideo de illa dictum est, congregetur; de hac autem, appareat: aqua enim est labiliter fluxa, terra stabiliter fixa
Abbreviated transcription (Latin):
trib̾uunt ꝙ scriptum est inlitt̾is nr̃is
qui extendit celum sic̃ pellem sit sane
tͣcium. si falsum ẽ auod illi dñt. ħ em̃¬
lud talibus illi docimĩtis ꝓbare potueñt
ut dubitari inde nõ debeat. demõ strãd̾
est ħ quod ap̃ nos depelle dãm est: es illis

Expanded text:
tribuunt, quod scriptum est in litteris nQui extendit coelum sicut pellem ? Sit sane contrarium, si falsum est quod illi dicunt: lud talibus illi documentis probare potuerint, ut dubitari inde non debeat, demonstrandum est hoc, quod apud nos de pelle dictum est, ueris illis
Abbreviated transcription (Latin):
ita retũbunt ut plerumq excedaũtur ⁊̃ a
amminib monciũ tum eẽ gͦ ꝓbasset et
hñt aerem celum dici nuula alia causa
ĩ fimam̃tum applłatũ uoluit existimar
msi quia int̾uallũ eius duudit int̾aͦidam
uapores a quaru ⁊ istas c̃iuie corpulẽciꝰ ĩ
ais funtant. et mibes auippe sicut qͥ int̾ eas

Expanded text:
ita recumbunt, ut plerumque excedantur etiam cacuminibus montium. cum ergo probasset et hunc aerem caelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum uoluit existimari, nisi quia interuallum eius diuidit inter quosdam uapores aquarum et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. et nubes quippe, sicut experti s
Abbreviated transcription (Latin):
iature lignoꝵ et ħbarũ sicluminaria
celi sicanimãcia orta ex aquis ac t̾ra
seq em̃ sicut in pecora salo sensu coi
uident angeli ħ sensibilia. s si quo sẽ¬
sutali utunt᷑ agnoscunt ea pociꝰ que me¬
ius nouerirut. Int̾ciꝰ in ip̃o diei u̾bo aqͦ
ilimmimant᷑. ut sapient̾ iuuant cum sit
meis iux que poͥ fc̃a est. si lucem spirata
ali que pcc̃o nõ tenebrata est. acdem̃
nuisibilia di ꝑ eã que fc̃a sunt inceslec¬
taconsꝑic̾ent. qui ex quo creati sunt ip̃a
ubi etontate sc̃a et pra contemplacõne
ofiuunt᷑ atq inde ista despicientes
ainceps atiturꝰ neq em̃ incellectũ di
nossent qnͣtum ip̃e mõstrasset. Qiuis
ir cognouit intellectũ dictur d̃. aut

Expanded text:
barum, sic luminaria caeli, sic animantia orta ex aquis ac terra. Neque enim sicut pecora solo sensu corporis uident angeli haec sensibilia; sed si quo sensu tali utuntur, agnoscunt ea potius, quae melius nouerunt interius in ipso dei uerbo. a quo inluminantur, ut sapienter uiuant, cum sit in eis lux, quae primo facta est, si lucem spiritalali, quae peccato non tenebrata est, ac deininuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspicerent . qui ex quo creati sunt, ipsa uerbi aeternitate sancta et pia contemplatione perfruuntur atque inde ista respicientes deinceps creaturus. neque enim intellectum dei nossent, nisi quantum ipse monstrasset. quis enim cognouit intel
Abbreviated transcription (Latin):
bo dei erit ut fieret. Cũ uero audmius et
sic est sc̃m intlłigimus fcãm creaturã nõ
ercessisse p̃scriptos in ubo d̾it̾ios gen̾is sui
cum ueto audimꝰ. Et uidit deus quia boñ
est intelligimus in bemgintate sp̃c enis
ser potuis mea bomitate placiusse ũ man̾et
fcñi ubi placebat ut fi̾et: ac ꝑ ħ manet ao¬
hic cã reauirends. Cur ẽaꝰ qmͣ dycit edlio¬

Expanded text:
dei erat, ut fieret. cum uero audimus: et sic est factum, intellegimus factam creaturam non excessisse praescriptos in uerbo dei terminos generis sui. cum uero audimus: et uidit deus, quia bonum est, intellegimus in benignitate spiritus eius sed potius in ea bonitate placuisse, ut maneret factum, ubi placebat, ut fieret. Ac per hoc manet adhuc ca
Abbreviated transcription (Latin):
natur̃ qua cõdita est. illit nõ fc̃a s
gerita. s uero fc̃a quia exin formtate
formata. et id̾o dycit deus fiat lax. et fr̃
genitam sapĩam. dem̃ fc̃a est increatura
spiritali. ħ est incognicõne angeloꝵ ẜm
cͥceatã ĩ ulis sapientiã. Dem̃ ꝙ celũ ftm̃¬

Expanded text:
naturam, qua condita est: illic non facta, sed genita; hic vero facta, quia ex informitate formata: et ideo dixit Deus, Fiat lux, et facta genitam Sapientiam; deinde facta est in creatura spirituali, hoc est in cognitione Angelorum secundum creatam in illis sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
realt̾uis ꝯñt̾ exordium. an aliqua alia cõt
setretum facile int̾rmpat et auesrugira dicat
cum dicit desid̾ibus. ⁊ sint infingina. nea .si. illa
dicit. que obc̾uare uanitatis est. Sutiq utili¬
a ⁊ huiꝰ utte usibus ncͣcia aue uł naute obser¬
uant ingub̾uando uł om̃s nomines ad pͥmdẽ¬
das aetis qualitates ꝑ estatem ⁊pemẽ et antũ¬
nalem u̾nalem  temꝑalem. Et minir̾. ħ uocant

Expanded text:
equenter exordium? an aliqua alia ratiosecretum facile inrumpat et quae signa dicat, cum dicit de sideribus: et sint in signa? neque enim illa dicit, quae obseruare uanitatis est, sed utique utilia et huius uitae usibus necessaria, quae uel nautae obseruant in gubernando uel omnes homines ad praeuidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem et autumnalem uernalemque tem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ patiatur  S icũ dñt celi singule ꝯm̾nissione
dies snigulos explicant calorem maiorem
debiut celo concitacõte conciꝑe. Nimirum
gᵈ eam frigidam fac̃ aqͣrum luꝑ celum con¬
tant hiic aiidam nũ comectuns aguit
adu̾sus eos amnalunt aquas suꝑ celũ c̃d̾e
etuolunt eam stellam ẽẽ fugidam que
iuixͣ sumũ celum cͥcuit. ut exẜ cogantur
aquanim naturã nõ iam illic uaporali
cenuitate. Si glaciali soliditate pende. qͦ qͣm
bitemus. maior est ꝯmpee sccipture huiꝰ auc-¬
tat qmͣ oñus buãni ingeni capacitas. s
aĩadũsum ẽ aquibus dã. ꝙ nec ego disfitrim¬

Expanded text:
est patiatur — sic, ut dicunt. caeli singulae conuersiones est patiatur — sic, ut dicunt. caeli singulae conuersiones dies singulos explicant —, calorem maiorem debuit caelo concitatiore concipere. nimirum ergo eam frigidam facit aquarum super caelum contant. his quidam nostri coniecturis agunt aduersus eos.. qui nolunt aquas super caelum credere, et uolunt eam stellam esse frigidam, quae iuxta summum caelum circuit, ut ex hoc cogantur aquarum naturam iam non illic uaporali tenuitate, sed glaciali soliditate pendere. quoqubitemus; maior est quippe scripturae huius auctoritas quam omnis humani ingenii capacitas. Sed animaduersum est a quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
tantas guctaꝵ minicias ꝑ uenite ut
ip istum aerem uaporalit̾ fetatur qui
uitura leuior est a quis. cur nõ possit et
suꝑ ulud ieuius celũ mumicõibꝰ guitis
eclemoribus  man̾e naporibꝰ: Quidã ⁊̃ m̃ĩ¬
simã earq ꝑ annos .xox. singniferũ ꝑag̾e¬
tu gͣditur. Nam sol eimdem cͥtulum ues
aimũ cõplet ec luna ꝑ mẽsem tanto utdũt
breuiꝰ qnͣto inferuis ut sꝑacio loci spacul
temꝑis congruat. auentut itaq ab eus up̃
illa stella sit Engida qne tanto arcencior
cẽ deberet anͣto subimore celo rapitu. Nã
pculdubio cum rotunda moles cutulati mo¬
tu agitur. Inc̾nora enis carduuil ẽẽm exc̃a¬
ꝯra cas ut maiora spacia cumbremoribi ad
eosdem gỹros parit̾ occurrant. q̃ aũceleruis
utiq feruentiꝰ. ꝓ iñ m̃morata stella mag̃
debuit calida ẽẽ qmͣ frgida. qmuis em̃ suo
motu qm̃ grande spacium est tngra .xii. a¬
inttorũ ambitum ꝑ meet tñ celi motu
incͣcum rotata ueiocuis ouod cotidie nc̃ce

Expanded text:
tantas guttarum minutias peruenire, ut super istum aerem uaporaliter feratur, qui natura leuior est aquis, cur non possit et super illud leuius caelum minutioribus guttis et leuioribus inmanere uaporibus? Quidammeatibus convincere moliuntur. Iidem namque assetu graditur. Nam sol eumdem circulum per annum complet, et luna per mensem; tanto, ut dicunt, breuius quanto inferius, ut spatio loci spatium temporis congruat. quaeritur itaque ab eis, unde illa stella sit frigida, quae tanto ardentior esse deberet, quanto sublimiore caelo rapitur. nam procul dubio cum rotunda moles circulari motu agitur, interiora eius tardius eunt, exteriora celerius, ut maiora spatia cum breuioribus ad eosdem gyros pariter occurrant, quae autem celerius utique feruentius. proinde memorata stella magis debuit calida esse quam frigida; quamuis enim suo motu, quoniam grande spatium est, triginta annis totum ambitum permeet, tamen caeli motu in contrarium rotata uelocius, quod cotidie necesse
Abbreviated transcription (Latin):
aens Ere ue parti deputetur. exalacõmbus
quippe hũidis coͣꝵscit. Ei auid noͣ tran quil¬
li aeris est ubi uentosi atm ꝓ cellosi motus
nõ possunt exit̾e ad celestemꝰ partem ꝑtm̃¬
at. post hãc uniũsitatẽ molis corꝑe fabti¬
is motibus agerentur cuius gen̾is ħbeat¬
q arbores u̾o sunt. indicibus quiꝑpe itta fyxa
sunt t̾re. Et qmuis ħ̾ant motut increm̃toꝵ

Expanded text:
aeris terrenae parti deputetur — exhalationibus quippe humidis corporascit — si quid uero tranquilli aeris est, ubi uentosi atque procellosi motus non possunt existere, ad caelestem partem pertineat, post hanc uniuersitatem molis corporeae fabriis motibus agerentur. cuius generis herbae atque arbores non sunt. radicibus quippe istae fixae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uttum q̃i insisses filio patrẽ deẜ̾amus acciꝑe
in eo quod scuptum est et dixit deus fiat. s
cur nõ scuptum curauit ostend̾e et ꝑsonũ
at et fet̃ deus ⁊ iuudit deus auia bonũ est. S
sibi iubente lib̾e uidisse bonũ ẽẽ quod scm̃
3̃. OAnb .n. u̾bis iubẽt filio pat̾ ut fac̾et
cum ip̃e sit pͥncipale u̾bum pr̃u ꝑ quod fcñ¬
funt om̃ia an eo ip̃o quod scͥptun fiat fir¬
mam̾̃tum ħͥ ip̃a oc̃o uerbũ est pr̃is unige¬
cum fc̃m ⁊̃ in eo uita ẽ. et uitꝰ utiq creadx
sub illo aũt creatura. Ałr gͦ hullo sant ea¬

Expanded text:
sisse filio patrem debeamus accipere in eo, quod scriptum est: et dixit deus: fiat. sed cur non scriptura curauit ostendere personam at. et fecit deus. et uidit deus, quia bonum est? sed sibi iubente libere uidisse bonum esse, quod factum est. quibus enim uerbis iuberet filio pater, ut faceret, cum ipse sit principale uerbum psunt omnia? an eo ipso, quod scriptum est: fiat firmamentum, haec ipsa dictio uerbum est patris, unigeeum factum est, in ipso uita est, et uita utique creatrix. sub illo autem creatura? aliter
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum ũsus tͥiruptis a qͥs subt̃ eas ire¬
natura siuitur. plentudine repellit cas
⁊ ĩuas nõ ꝑmitcit ĩtrare. cum aut nͦs tn
collocat᷑ ut os nõ hẽat de eisum seͤ ilatꝰ moi¬
haatum ĩtrat aqͣ inferiꝰ greunte aere sup¬
iuis. Itq si uasis erecti os pat̾at in celum᷑
intrandi. Gꝑsi inmaiore uas de pͥmitur. u̾
uł exlat̾e. uł desuꝑ aq̃ repẽte influant ⁊
undiq os uasis obtegant discump̃ easa¬
er sursũ intemi ut eis ad una locum fatĩ¬
at et ip̃a disrupc̃o singultꝰ uasoꝵ ẽ dum
partibus fugit quia totus tñ cito uõ põt ex
ire pẽ ulius oris angustias. ita si aer sp
aquas ire cogitut ⁊̃ confluentes eas defp̃i¬
cit cum exilientis in petus eiꝰ inpulsu ebul¬
si aũt sub a quas ire cogatur exuase ut
illo cedente uas obore ininia p̃ssa repłe ue¬
lis facilius undis undisq u̾sum cooꝑitur
quẽ ꝑe uis ab infi̾ore ꝑte intrandi gucta¬
transcẽd̾e quis nõ senciat. Qñ quid̾ si ar¬

Expanded text:
tis aquis subter eas re sinitur, plenitudine sua repellit eas et in uas non permittit intrare. cum autem uas ita conlocatur, ut os non habeat deorsum, sed in latus inclinatum, intrat aqua inferius exeunte aere superius. itemque si uasis erecti os pateat in caelum, intrandi. quodsi ui maiore uas deprimitur, ut uel ex latere uel desuper aquae repente influant et undique os uasis obtegant, disrumpit eas aer sursum nitens, ut eis ad ima locum faciat; at ipsa disruptio singultus uasorum est, dum partibus fugit, quia totus tam cito non potest propter illius oris angustias. ita si aer super aquas ire cogitur, etiam confluentes eas dissicit, cum exilientes inpetu eius inpulsae ebulsi autem sub aquas ire cogatur ex uase, ut illo cedente uas ab ore in ima presso repleri uelis, facilius undis undique uersum cooperitur, quam per os eius ab inferiore parte intrandi gutranscendere, quis non sentiat? quandoquidem si ar
Abbreviated transcription (Latin):
ui gramor ⁊ infetior sũmo celo subuac̾at
i ꝓcuidubio leuior est a quis. ⁊ tñ ut suꝑ
eum sint uapores uli nullo põde prohibẽ¬
cur. sic gͦ et suꝑ illud celum põt minucõri¬
b guttis ieuior alitꝰ humoris extendi qui¬
pond̾e cad̾e nõ cogatur. ip̃i quiꝑꝑe subtilis¬
sintia iõne ꝓsuadent nullũ ẽẽ ꝙͣlibet
eriguũ corpusculu in quo dĩo fimatus
S infinite omĩa didi. quia om̃s ꝑs corͥ¬

Expanded text:
uis grauior et inferior summo caelo subiaceat, procul dubio leuior est aquis, et tamen, ut super eum sint uapores illi, nullo pondere prohibentur. sic ergo et super illud caelum potest minutioribus guttis leuior halitpondere cadere non cogatur. Ipsi quippe subtilissima ratione persuadent, nullum esse quamlibet exiguum corpusculum in quo divisio finiatur, sed infinite omnia dividi; quia omnis par
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcongruent̃ uł sublinia t̾rarũ siũ ꝯtinẽ¬
sunt aquis uł ip̃a tegiña spelinictir
quo suꝑ aquas pendula soliditate firiua¬
te sunt. quo ccͣ nec adlr̃am quisqm
suꝑ aqmͣ ut aqͣrum pondus t̾reuo põd̾i
subportando naturali ordine qiͣ sb̾meẽ
arbitretur. aerẽ uero aquis ẽẽ suꝑiorem
qmͣus pp̃ ampliora sin spacia ⁊ aridam cõ¬
cegat. hnic in tlłr quod nullñ uoͣs ab ore

Expanded text:
incongruenter uel sublimia terrarum, siue continensunt aquis, uel ipsa tegmina speluncarum, quae super aquas pendula soliditate firmata sunt. quocirca nec ad litteram quisquam super aquam, ut aquarum pondus terreno ponderi subportando naturali ordine quasi subiectum esse arbitretur. Aerem uero aquis esse superiorem, quamuis propter ampliora sui spatia etiam aridam contegat, hinc intellegitur quod nullum uas ab or
Abbreviated transcription (Latin):
solet. q̃ forma et fignra celi ẽẽ credenda
sit ẜm scripturas nr̃as. multi em̃ młtũ
dispcitant de huis rebꝰ quas maiore p̾dẽ¬
ciam nr̃i auctores omisenuunt ad bc̃am
uitam nõ ꝓ fututas dicentib⁊ ocupn¬
tes. ꝙ pei᷑ est uiltũ ꝑcĩosa ⁊ rebussa¬
concludit t̾ram in media mundi mole
libͣtam: aneam exinia ꝑte de suꝑ uelud¬
discꝰ oꝑiat. S ama de fide agiturapũ
celligens. cum de hii rebꝰ tale ali quid
uł inuenĩt in libͥs nr̃is. uł exillis audi¬
atur nuuo modo dis cet̾a utilia monẽ¬
tibus uł narrantibus uł p̾mĩciantibi ẽ¬

Expanded text:
forma et figura caeli esse credenda sit secundum scripturas nostras. multi enim multum disputant de his rebus, quas maiore prudentia nostri auctores omiserunt ad beatam uitam non profuturas discentibus et occupantes, quod peius est, multum pretiosa et rebus saconcludat terram in media mundi mole libdiscus operiat? sed quia de fide agitur scritellegens, cum de his rebus tale aliquid uel inuenerit in libris nostris uel ex illis audieatur, nullo modo eis cetera utilia monentibus uel narrantibus uel praenuntiantibus cr
Abbreviated transcription (Latin):
significantur celos ostendĩt ꝑtin̾e ad serẽ¬
nam Incelligẽtiã u̾itatis dicẽs qui fecit ce¬
los ĩ intlłi gencia t̾ram ueto ad fidem
simplicẽ paruuloꝵ. nõ fabulosis opĩonib
inc̃tam atq fallacent. O ꝓpħica et eimge

Expanded text:
significantur, caelos ostenderit pertinere ad serenam intellegentiam ueritatis dicens: qui fecit caelos in intellegentia, terram uero ad fidem simplicem paruulorum non fabulosis opinionibus incertam atque fallacem, sed prophetica et euange
Abbreviated transcription (Latin):
ullo modo ita desuꝑ ãi quodam panim̃to soli¬
datum ẽẽ celum ut possit a quarum pond̾a sus¬
tin̾e ad tał soliditas insi fus ẽẽ nõ possit et
amicquid tule est nõ celum set tm̃ sit. nõ tãt̃ em̃
suꝑ aqmͣ si ea ꝑtupta dem̾gitur ⁊ ꝑgit ad
t̃ram quo ueniens conquiescit tanꝙ in lo¬
co suo. si supͣ sit a qua subt̃ aut̃ t̾ra. uñ
cognoscitur. quod ⁊̃ suꝑ aquas cũ eẽt nõ
ip̃is aquis ꝑt᷑abatur. s ꝯ page terre teneba

Expanded text:
ullo modo ita desuper quasi quodam pavimento soliullo modo ita desuper quasi quodam pavimento solidatum esse coelum, ut possit aquarum pondera sustinere; quod talis soliditas nisi terris esse non possit, et quidquid tale est, non coelum ssuper aquam, sed ea perrupta demergitur et pergit ad terram; quo veniens conquiescit, tanquam in loco suo, ut supra sit aqua, subtus autem terra. Unde cognoscitur quod etiam super aquas cum esset, non ipsis aquis portabatur, sed compage ter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorem inquisicõm int̾im consid̾anda
ec̃ am monemꝰ utrũ aũt ninc illud celũ
fiat quod excedit aens om̃ia spacia eius
omnem altitudinẽ. uͥ ⁊̃ luminana stelle ꝙ
conilitiunt᷑ qrͣto die an ip̃e aer uoretut
celum eẽ nõ posse. ꝙ sic ħ̾ant ordiatũ põ¬
dus suũ ut suꝑ terrã siuitẽt uł inaere t̾ris¬
cui cuncta possibilia sunt oꝑtẽ nos cre de
a auas ⁊̃ cam graues qm̃ nouimus ata sẽ¬
cimus celesti corꝑi in auo sunt syd̾a suꝑ¬
fusas. Nunc em̃ quẽadm deus iustit᷑iut
man̾e: nõ fieret. Non exeo tñ oli nacura oseil
ub̾ eẽt in cognita. quod ita fcã sic ut ad¬
petendo suũ socũ ⁊̃ si sube̾ fusa fu̾it ꝑxũꝑ¬
a quat eisq se smpositam collocet. seuc
g queninus utr̃ conditor tetum. quia
nõ unũ locum ꝓpͥum põdĩ a auarum
ccͣ t̾ram t̾bu̾it. sec et suꝑcelum ꝙ ultra
limistem aeris cͥcumfusum ata solidat̃
est. quod aui negãt eẽ credendum. de põ.¬

Expanded text:
periorem inquisitionem interim consideranda esse admonemus. Utrum autem nunc illud coelum fiat, quod excedit aeris omnia spatia, ejusque omnem altitudinem, ubi etiam luminaria stellaeque constituuntur quarto die; an ipse aer vocetur coelum esse non posse, quod sic habeant ordinatum pondus suum, ut vel super terram fluitecui cuncta possibilia sunt, oportere nos credere aquas etiam tam graues, quam nouimus atque sentimus, caelesti corpori, in quo sunt sidera, superfusas. nunc enim, quemadmodum deus instituerit manere, non fieret; non ex eo tamen olei natura nobis esset incognita, quod ita facta sit, ut appetendo suum locum, etiam si subterfusa fuerit, perrumpat aquas, eisque se superpositam collocet. Nunc ergo quaerimus utrum condinon unum locum proprium ponderi aquarum circa terram tribuerit, sed et super coelum quod ultra limitem aeris circumfusum atque solidatum est. 3. Quod qui negant esse credendum, de pon
Abbreviated transcription (Latin):
de mõstratur pͥmo die auo lux fcã est
condicõm spiritalis et intellectualis cre¬
ature uuicis applłone intimari. In auanͣ
intelliguntur om̃s scĩ angeli atq uͥtu¬
tes. et pp̃ea nõ ⁊ repetinnt fcm̃ postea qm dp̃
fc̃a est lux quil nõ poͣ cõgnouit rõnalis
c̃atura conforma cũem suam. ac deinde
formata est. S in ip̃a sua conformacõne
cognonit. ħ est m ilsustracõne u̾itatis ad
qmͣ ꝯu̾sa formata est. cet̾auero que ĩ¬
fra sunt ita c̾antur ut pͥus fuaat in cogni¬

Expanded text:
emonstratur primo die, quo lux facta est, conditionem spiritalis et intellectualis creaturae lucis appellatione intimari — in qua natura intelleguntur omnes sancti angeli atque uirtutes - et propterea non repetiuit factum, posteaquam dixit: facta est lux, quia non primo cognouit rationalis creatura conformationem suam ac deinde formata est, sed in ipsa sua conformatione cognouit, hoc est inlustratione ueritatis, ad quam conuersa formata est, cetera uero, quae infra sunt, ita creantur. ut prius fiant in cogni
Abbreviated transcription (Latin):
treandi racio rate dicit᷑. ñ ind̾i u̾bo patti
insinua  una qmq creaturam ex ordĩe quo
conditam dicit respicit ad d̾i u̾bũ pꝰ ponens
Fi debuisse. Nõ gͦ deus totiens dixit fiat illa
uł illa creatuta  qa cn ᷤᷤ im ħ tbro repetitur et
dyxit deus unũ quippe ulbum ssse genuit in
quo dixit om̃ia pͥusamͣ fca sunt singula s
eloquium scripture descendem sid ꝑuuloꝵ
carpacitatẽ dum insingnat sigillatim ge¬
neta creaturaꝵ ꝑ singula respicit unuis cͦ
gn̾is et̾nam rõnẽ inũbo d̾i nec illa repe¬
tita ille tũ repetit. et dixxit deus. si em̃ ues¬
let pͥus dic̾e fcm ÷ sirmam̃tũ in medio a¬
ꝙͣꝵ ut ẽẽt diuisio int̾ aqm et aqmͣ si quis
fieret in de gͥ incipit nariure: unũ ꝙq fcm̃¬

Expanded text:
dicitur, non in dei uerbo patri insinuet unamquamque creaturam, ex ordine, quo conditam dicit, respicit ad dei uerbum, prius ponens: ri debuisse. Non ergo deus totiens dixit: fiat illa uel illa creatura, quotiens in hoc libro repetitur: et dixit deus. unum quippe uerbum ille genuit, in quo dixit omnia, priusquam facta sunt singula; sed eloquium scripturae descendens ad paruulorum capacitatem dum insinuat singillatim genera creaturarum per singula respicit uniuscuiusque generis aeternam rationem in uerbo dei. nec illa repetita ille tamen repetit: et dixit deus. si enim uellet prius dicere: factum est firmamentum in medio aquarum, ut esset diuisio inter aquam et aqfieret. Inde ergo incipit narrare unum
Abbreviated transcription (Latin):
rare. Ita  suꝑ aerom punis igris ẽẽ diciͦ
celum. Uñ ⁊̃ sid̾a ata luminarra sc̃a cõnͦ¬
ceunt illius iudelicet ignee lucis in ea̾fo¬
ticulã inspiciis illis sublimͥbꝰ celi pꝰsetdi¬
mitt̾e pond̾e suo cad̾et donec ad aeria
minꝰ ẽẽ posse aqͥs supͣ ulud igneum celu̾
aliquid loci cum ilł aermulto a quis le¬

Expanded text:
rem purus ignis esse dicitur coelum, unde etiam sidera atque luminaria facta conjectant, illius videlicet igneae lucis in eas forarticulam in spatiis illis sublimibus coeli posset dimittere, pondere suo caderet, donec ad aeria minus esse posse aquis supra illud igneum coelum aliquid loci, cum illic aer multo aquis le
Abbreviated transcription (Latin):
ignoiat semet ip̃am. ꝑ ocłos ꝯem̃ corꝑis coͣr
indemris qui uadios qͣm ꝑ eos enutant et
quicand cemimꝰ tangunt refrmg̾e acretorã¬
re in ip̃os nõ possumus iisi cum specula intu¬
emur quod subtilissime obtutissimeq disse¬
ntur donec aptissime de monstretur uł ita
radii sine a̾ aliꝙ ocłis cern̾e ñ ualemus s

Expanded text:
norat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
nem inas nita d̾icit nõ alius quam ea que
retro eblunsci et i ca aueante sunt etendi
scd̾m intencionẽ. Tntisima ẽ em̃ querentis
intencio donec app̾hendat᷑ illud quo tendimus
et quo exrendimur. S ea recta intencio est
que ꝑficitur si fice. cerra em̃ fides ut cumq¬
nchoat cogncionem: cognicio uero cecta
nõ ꝑficietut. nisi poit hanc uitam cum ui¬
debimus facie ad faciem. hoc gͦ sapiamus ut
nouerimus tuciorem ec̃ affectum ueta
querendi qmͣ incognita ꝑcogintis p̃su¬
mendis. Sic gͦ queramns tanqm in nenu¬
ri etsic inuenianns tanqm que fituri
tum emĩ consumauent homo: tuc inciꝑit
decredendis nuuia infidelitate dubitemus
de intelligendis nuua cementate affirme¬
mus. Inillis auctoritas tenenda ẽ. inhnt
nentas ex quirẽda. quod gͦ adistam quẽs¬
tionẽ accinet. credius prem et filium ⁊

Expanded text:
a quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumqnchoat cognitionem. Cognitio enim perfecta non perficitur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobis et ana multa quia et qui diligit cõ deum
seañs ẽ ẽ ut faciat ꝙ p̃cepit deus et nitantum
diligat quia hoc p̾cepit deus siue tantum ꝓxii
dilectionem scriptira ꝯmemorat sicuti est ullud
Inuicem oneta ur̃a portate. et sic ad impletis
legem xp̃i. et illud om̃is em̃ lex ĩ uno sermo¬
ne impletur in eo quod s̃criptũ est diliges ꝓxx¬
ma quecau̾e uultil ut fuciant uos homines

Expanded text:
est nobis ; et alia multa: quia et qui diligit Deum consequens est ut faciat quod praecepit Deus, et in tantum diligat, quia hoc praecepit Deus: sive tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: diliges proia, quaecumque uulti
Abbreviated transcription (Latin):
et amor. siue sic dicas qd̾ a mat᷑ et amor. Et
hoc quidẽ duo relatine ad inuicem dicuntur
Elmans auipte ad amorem refettur ad amãt m¬
et amantẽ. amant eñi aliquo amore ama
ramor alicuiꝰ amantis est. Meus ueto et
Non em̃ quia mens et sp̃c alicuiꝰ homimis ẽ.
millus ẽ amans. Id̾o qnͣtum ad inucẽ refe¬
mntur duo sunt. quod aũt ad se ip̃a dicunt᷑

Expanded text:
amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et Non enim quia mens et spiritus alicujus hominis est, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
liado reꝑamus desola m̃te. tractenus¬
.Mens gͥ cum amat se ip̃am duo quedã
se: Et cũ tantũ se nult eẽ qͣnͣtũ ẽ papm̃ti
uoluntas ẽ et amanti amor equalis. et si
aliqua sba est. amor nõ estutiq corpus

Expanded text:
liquido reperiamus, de sola mente tractemusliquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid amo. tͥa sunt Ego amor. an duo¬
amor amorem: nisi amantẽ non alium
amatur. Tria gͦ sunt anians. et diligat¬
quod amaturͥamor. Quid si nõam̃. nn¬
insi me ip̃m. Nõne duo erunt qd̾ a ii¬
mo eta mor. Amani et quodamatur. aau¬
Noc idem ẽ anͣdo se ip̃e amatisic amareiu
et amari. cod̾ modo id ip̃m ẽ: cum se quisq¬
se: ⁊ a mat̾ a se. tunc nõ est alud atai. aliꝯͣ
amari. et amari. sicut nõ est alius ata aliꝰ
amans et amatus. At uo amor Et nuod a¬
matur. ⁊̃ sic duo siuit. Nõ em̃ cum quisꝙ
Qlind ẽ aũt amare se aliud a mare amo¬
rem suum. Nõ em̃ amatur amor isi iã
aliquid amãs. qr nͥ ncħ amet᷑. nullus ẽ¬
duo gͦ sunt cũ se quisq amat amor et qd̾
amat᷑. Tunc amãs em̃ et quos amat᷑ uni
est. unde uidetux nõ ẽẽ ꝯseqriens. ut ubi.¬
cumq amor fu̾it iam tria in telligum
muita it̃ qͥb hõ ꝯstat ata ut hec que nũc
requirimꝰ qnͣtũ inhiis rebus possum ne

Expanded text:
aliquid amo tria sunt: ego et quoamo amorem, nisi amantem amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amarise, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus eDuo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ refud̾e nõ posumus cerais certulime si¬
des et ualidissime auctoritãti scripture di
dicamus: quod nõ creatori seocreature
potuis conueniat. aut mam cogitaciõe
fingatur. que cum ita sint actendam᷑ ista

Expanded text:
am resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicdicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conveniat, aut inani cogitatione fingatur
Abbreviated transcription (Latin):
rentem nemo iuste repͥhendit sitã in fide
fimutuꝰ quenit auod ad nosse aut elod
cet. quente inquid dm̃ et iiuet oma ur̃a
et ne amisamͣ app̾hendisse temere gandeat
quem admodum. Scrre oꝑteat. aiusonis ãt
duigit dmu hc cogintꝰ ẽ ab illo. nec sic quid
dixit cognonit niñ que ꝑimlosa p̾sũptio
est s cognitꝰ ost ab ino. sic et alibi cum dix¬
ilset. nũc aũt cognoscentol dm̃ statim cori¬

Expanded text:
rentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqucet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet animae tanquam apprehendisse temere gaudeat:quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corri
Abbreviated transcription (Latin):
tria sunt. amãs et quod amatur ⁊ amor
Qmogͥẽ amor msi quedã nta duo aliqͦ
copulans ne copulare appetẽs amãtel. Et
ainiamus calcata carne ascendanins ani¬
mũ. auid amat aiꝰ in arnco insi ammũ:
Et ulis gͥtria sunt amãs et auod amat᷑
amor. Restat ⁊̃ hinc ascende̾ et suꝑii ista
auerere qnͣtum homini datur. S hio
panlulũ nqmescat intẽtio nõ ut iã se ex¬
utimiat iuenisse quod auent s sic̃ mueni¬

Expanded text:
tria sunt: amans et quod amatur et amortria sunt: amans et quod amatur et amorgo amor, nisi quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scihauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicu