comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altero insigne est potestatis.
pro salute tua facere oportet
quando pro te xp̃c in oratic̃e
ꝑnoctat: Quid te facere ꝯue¬
nit. cum uis aliquod offitiũ
pietatis adoriri. qnͣdo xpistꝰ
missurꝰ apłos prius orare
curauit. Uis scire quia michi
t cum dies inquit fẽs
ẽẽt: uocauit discipłos suos.
⁊ elegit duodecim ex ipsis.
pulos xp̃i. s ⁊ om̃s qui in
eum credentes magisterio
eus ad regnũ celoꝵ erudie¬
bantur. Discipuli quippe:
a discendo sunt uocati. Ex
quorum multitudine quos
ipse uoluit elegit: quos ⁊
apłos nominauit. apłi. gre¬
ce latine missi dicuntur. Cu¬
ius sacramentũ nominis
exponens euͣngelista martus
ait. Et fecit ut c̃ent duodecum
cum illo. ⁊ ut nuitteret eos p̃¬
dicare euͣngłium. Et ipsedo¬
minꝰ dicit. Sicut misit me
pater: ⁊ ego mutto uos. Qui
bene duodecim sunt electi.
ut udelicet mundi salutẽ
quam uerbo preclicarent
suo quoq numero mistice
ꝯmendarent. Terenim qͣter
lomon domino templum

Expanded text:
altero, insigne est potesaltero, insigne est potespro salute tua facere oportet, quando pro te Christus in oratione pernoctat? quid te facere conuenit, cum uis aliquod officium pimissurus apostolos prius orare curavit? Vis scire quam mihi, t cum dies, inquit, factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis. pulos Christi, sed et omnes qui in eum credentes magisterio ejus ad regnum coelorum erudiebantur. Discipuli quippe a discendo sunt vocati, ex quorum multitudine quos ipse voluit elegit. Quos et apostolos nominavit. Apostoli Graece, Latine missi dicuntur. Cujus sacramentum nomine exponens evangelista Marcus, ait: Et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et ipse Dominus dicit: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Qui bene duodecim sunt electi, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim quaternlomon Domino templum
Abbreviated transcription (Latin):
quendo. Neq enim qui dixit
⁊ fasta sunt. salbato laboras-¬
se poterat conuinci.
actum est autem in illis
dieb: exiit in moritẽ
orare. Non om̃is qͥorat:
ascendit in montẽ. Est enim
oratio: que pecc̃m facit. Sed
qui bene orat: qui deum orã¬
do querit. Hic a terrenis a su¬
ꝑiora progrediens. uerticem
curie sublimiors ascendit.¬
Qui uero de cliuitiis. aut de hono¬
re seculi aut certe de mimici mor¬
te sollicitus obsecrat. ipse infi¬
mis iacens uiles ad deum preces
munit. Orat autem dominus
nõ ut prose obsecret. s ut ꝓ me
impetret. Nam ⁊ si omnia posu¬
erit pater in potestate filii. filiꝰ
tamen ut formãt homuuis im¬
pleret. obsecrandum patrem
putat ẽe pro nobis. quia ad¬
uocatus est noster. Aduocatũ
enun inquit habemus apud
est: debet ꝓ meis interuenire
pecc̃is. Non ergo quasi infirmꝰ:
s quasi pus obsecrat. Uis sci-¬
re quod omnia que uelit pos¬
sit: Et aduocatus uidex est.
In altero pietaitis offitium in

Expanded text:
quendo. Neque enim qui dixit quendo. Neque enim qui dixit et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascenditQui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster: Advocatum enim, inquit, habemus apud est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quam omnia quae velit, possit? et advocatus, et judex est. In altero, pietatis officium; in
Abbreviated transcription (Latin):
ordine qͣm elemosinaꝵ lar¬
gitate curatur. Unde iohẽs
baptista turbis sciscitantib
quid facerent ut nõ uelut
arbores aride mitt̾eritur in
ignem: hoc solum precepit.¬
Et qui habet duas tunicas:
det nõ habenti Et qui habet
escas:similiter faciat. Et
in eccłiastico dr̃. fili. nõ sit
manus tua ad accipiendũ
porrecta: ⁊ addandum collecta
frustra enu manus ad deum
pro petc̃ĩs rogaturus expandit.
qui nõ has ad iuduam rogã¬
tem benefitium daturus exten¬
derit. Ipsi autem repleti sunt ĩ¬
sipientia. ⁊ colloquebantur
ad inuicem quidnam fac̾ent
de ih̃u. Magna utiq insipien¬
tia eos qui salute płimũ indi-¬
gebant. de nece saluatoris ag̾e
ꝯsilium cogebat. Qui qͣntum
nequitie studeant oscenditur.
cum hoc in crimen reputant. qd̃
ad uerbum illius saluam qui
languebat extenderet dexteram.
quasi nõ eoꝵ quisq maiora
salbatis egerit. cibos portãdo
porrigendo calicem. cetera que
q uictui necessaria sunt exe¬

Expanded text:
ordine quam eleemosynarum larordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderit. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extenderit dexteram. Quasi non eorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere dicatur. sicut dr indu¬
rasse cor pharaonis: nõ qd̾
molle obdurauit. s qd̃ meri¬
tis precederitib obduratũ.
miscłit̾ emollire noluerit. Et
nos cum rogamus ne nos
inducat intemptatic̃em. ꝓ
tinus addendo. s libera nos
amalo. manifeste docemur
euis incducere intemptaticẽm.
nõ ẽẽ aliud qͣm nõ liberare a
malo: eus ꝑdere animam ẽẽ
a ꝑditiõe saluam nõ facere.
Si quem uero mouet quare
dominꝰ cum corpꝰ eẽt curaturꝰ
de aiume saluatiõe interro¬
gau̾it intelligat uel aĩam
more scripturaiꝵ pro hom̃ie
positam. sicut dr̃ hee sunt a¬
nme que exierunt de femo¬
re iacob: uel quod illa mira¬
cula propter anime salutẽ
xi cessans oꝑib. aridam quo¬
dammodo dextram habere
uidebatur. Et circumspectis
omnib: dixit homini. Extẽ¬
de manum tuam. Et extẽdit
⁊ restituta manus eius Sa¬
nanda manꝰ arida iubetur
extendi. quia in fructuose
debilitas anime. nullo meliꝰ

Expanded text:
perdere dicatur. Sicut dicitur induperdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem , protinus addendo: Sed libera nos a malo , manifeste docemur ejus non inducere in tentationem, non esse aliud, quam liberare a malo; ejus perdere animam esse, a perditione salvam non facere. Si quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob ; vel quod illa miracula propter animae salutemxi cessans operibus, aridam quodam modo dextram habere videbatur. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus ejus. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum. Ait autem ad illoᷤ
ih̾c. Interrogo uos si licet sab¬
bato benefacere an male
am uideoꝵ qͣm sibi ꝑfidamẽ¬
te parauerant. arguit eos qr
legis precepta praua inter¬
pretatione uolarint. estimã¬
do insabbato etiam aborus
oꝑib feriandum. cum lex
a malis abstinere iubeat di¬
tens. om̃e opus seruile non
facietis in eo. idest peccatum.
om̃is enum qui facit peccm ser¬
uus est peccati. eodem pricep¬
to simul ⁊ futuri seculi formã
in presentib adumbrans. ubi
qui ꝑ sex setuli huiꝰ etates bo¬
na fecerunt. inseptuma quie
tem sint ferias habituri. Nã
licet secularia oꝑa ꝯquiescãt.
nõ otiosus tamen boniope¬
ris actus est in dei laude qui¬
escere. Animam saluam fac̃e
an perdere. hoc est hominẽ cu¬
rare an nõ: idem est quod ꝓ¬
miserat benefacere an male:
nõ qd̾ deus sũme bonus au¬
ctor nobis mali aut ꝑditio¬
nis ẽẽ possit. s quod euis nõ
saluare. scripture ꝯsuetudie

Expanded text:
praeceptum. Ait autem ad illos praeceptum. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos, si licet Sabbato bene facere an male? am Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarint, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus ferrandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo , id est peccatum: Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Eodem praecepto simul et futuri saeculi formam in praesentibus adumbrans, ubi qui per sex saeculi hujus aetates bona fecerunt, in septima quiettem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude quiescere. Animam salvam facere, aut perdere? Hoc est hominem curare, an non. Idem est quod praemiserat: Bene facere, an male. Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare, Scripturae consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
in primo parente dum uetite
arboris poma decerperet arue¬
rat: ꝑ redemptoris gr̃am dum
insontes manus incrucis ar¬
bore tenderet. bonorum oꝑum
sutis est restituta saluti. Et
bene in synagoga manꝰ erat
arida. quia nisi scientie donũ
maius ibi grauiꝰ est inexcusa¬
bilis noxe ꝑiculum. Obserua¬
bant autem scribe ⁊ ph̾isei si sab¬
bato curaret: ut inuenirent ac¬
cusare illum. Quia destructio¬
nem salbati quam indiscipłiˢ
arguebant. probabili magist̃
excusauerat exemplo: ñc ip̃m
obseruando magistrum calũp¬
mari uolunt. ut si salbato cu¬
ret transgressionis si nõ curet.
crudelitatis aut inbecillitatis
arguant. Ipse uero cogitati¬
Hoc est quod legimus: dñs
nouit cogitatiões hominũ.
q̃m uane sunt. E qd̾ sequit᷑
beatus homo quem tu erudi¬
eris dñe. ⁊ de legetua docueriᷤᷤ
eum. de illis dictum est. qui
lege ꝑ xp̃m adimpleta. nec
nobis carnale ꝑhanc. lz sp̃u¬
ale salbatum didicerunt ẽẽ

Expanded text:
in primo parente dum vetitae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet, aruerat, per Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Observabant autem scribae et pharisaei si Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si Sabbato curet, transgressionis, si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Ipse vero sciebat cogitatiHoc est quod legimus: Dominus novit cogitationes hominum quoniam vanae sunt . Et quod sequitur: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . De illis dictum est qui legem per Christum adimpletam, nec nobis carnale per hanc, sed spiritale Sabbatum didicerunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
actum autem ⁊ in alio
salbato. ut intraret in
synagogam ⁊ doceret.
terat ibi homo. ⁊ manꝰ eius
dextera aride. Sabbatis pre¬
cipue dominꝰ in synagoga do¬
insinuandum sp̃uale sałbatũ:
s ⁊ propter celebriorem eo die
populi ꝯuentum. cui tunc exan¬
tiqua patrum institutic̃e moris
erat. qui uacare alabore per legẽ
iubebatur. legendis audiendis¬
q scripturis oꝑam dare. iuxta
quod in actib apłorum iacob
loquitur. Moyses enim a dieb
antiquis habet qui eum predi¬
cent in synagogis. ubi ꝑ om̃e
salbatum legitur. Nam sicut
hii quibz uenandi ars est ubi
feras. pisces ⁊ uolucres plus ha¬
bundare didicerint. ibi sua ma¬
xime retia tendunt. ita ⁊ dñs
simꝑ docuit in synagoga ⁊ ĩtẽ¬
plo. quo om̃s uidei ꝯuemebãt.
uolens omnes saluos fieri. ⁊ ad
agnitiõem ueritatis uenire. ho¬
mo sane qui manũ habebat
aridam humanũ genus indi¬
cat. infecunditate boni operis
arefactum. s domini miserati¬
one ciuatum. Cuiꝰ dextera que

Expanded text:
t autem in alio Sabbato, ut intraret in Synagogam et doceret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextera arida. BEDA. Sabbatis praecipue Dominusinsinuandum spiritale Sabbatum, sed et propter celebriorem eo die populi conventum. Cui tunc ex antiqua Patrum institutione moris erat, qui vacare a labore per legem jubebatur, legendis audiendisque Scripturis operam dare. Juxta quod in Actibus apostolorum Jacobus loquitur. Moyses enim a diebus antiquis habet qui eum praedicent in synagogis, ubi per omne Sabbatum legitur. Nam sicut hi quibus venandi ars est, ubi feras, pisces et volucres abundare didicerint, ibi sua maxime retia tendunt: ita et Dominus semper docuit in synagoga et in templo, quo omnes Judaei conveniebant, volens omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Homo sane qui manum habebat aridam, humanum genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae
Abbreviated transcription (Latin):
minabit abscondita tenebraꝵ:
⁊ manifestabit ꝯsilia cordium.
cum incertum est quo animo qͥd¬
q fr̃m sit. uel cum incertum est
qualis futurus sit qui nũc ul
malus uel bonus apparet. Di¬
mittite ⁊ dimittemini. Date. ⁊
dabitur uobis. Dimittere nos
iniurias: dare benefitia iubet.
ut ⁊ nobis peccata dimittant᷑.:
⁊ uita detur eterna. Qua sentẽ¬
tia breui s eximia. cuncta que
latissime de ꝯuersando cum ini¬
micis mandauerat. comprehẽ¬
dendo ꝯcludit. Oensuram bonã
⁊ ꝯfertam ⁊ coagitatam ⁊ suꝑ¬
effluentem. dabunt in sinum
ũrm. Huic simile est qd̃ alibi
dicit. ut et ipsi recipiant uos ĩ
est. Quam tamen in sinumda¬
re dicuntur. quia promerende
illius occasiõem dedere. cumul
egentes misere. uel improbe se¬
uientes. fortioꝵ sunt ⁊ tolera¬
ti pacientia. et beneficientia su-¬
stentati ⁊ ad ip̃am aliquociẽs
fidem dulci grã ꝓuocati. Padem
quippe mensura qua mensi fu̾itis.
remecietur uobis. Et apłs ad ele¬

Expanded text:
minabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium dubium est quo animo que factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in svestrum. Huic simile est, quod alibi dicit, ut et ipsi recipiant vos in est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad ele
Abbreviated transcription (Latin):
inuitet. S quod dr̃ nichil¬
q illum nocuit. uidetur re¬
pugnare marco qui ait. ⁊ diᷤ¬
cerpens eum sp̃c inmundꝰ:
⁊ exclamans uoce magna
exiuit ab eo. insi intelligamꝰ
hoc dixisse marcum discer¬
pens eum. quod lucas dis
⁊ cum ꝓieciss illum in me¬
diũ ut quod sequitur ait.
nichilq eum nocuit. intelliga¬
tur quia iastatio illa mem¬
broꝵ atq uexatio nõ cum
debilitauit sicut solent exire
demonia. etiam quibꝰdam
iembris amputatis aut e¬
uulsis. Unde merito ꝓ tam
integra restitutiõe sanitatiᷤˢ
qui aderant pauentes. tam¬
⁊ si nondum credentes. ad in¬
nicem dicebant. Quia in po¬
testate ⁊ uirtude imꝑat sp̃ib
mmnundis: ⁊ exeunt. Expelle¬
re enim demonia. ⁊ homĩes scĩ.
s in uerbo dei possunt: ip̃m
autem dei ubum propria po¬
testate iuirtutes oꝑantur.
urgens autem de xiiii.¬
synagoga: introiuit
indomum symonis.
Sotrus autẽ symonis: teneba

Expanded text:
invitet. Sed quod dicitur, Nihilinvitet. Sed quod dicitur, Nihilque illum nocuit, videtur repugnare Marco, qui ait: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna exivit ab eo . Nisi intelligamus hoc dixisse Marcum, Discerpens eum, quod Lucas dixit: Et cum projecisset illum in medium, ut quod secutus ait: Nihilque eum nocuit, intelligatur quia jactatio illa membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Unde merito pro tam integra restitutione sanitatis qui aderant paventes tametsi nondum credentes, adinvicem dicebant: Quia in potestate et virtute imperat spiritibus immundis, et exeunt. Expellere enim daemonia et homines sancti, sed in verbo Dei possunt, ipsum autem Dei Verbum propria potestate virtutes operatur. Surgens autem de synagoga, introivit in domum Simonis. Socrus aut
Abbreviated transcription (Latin):
serui fugitun post multũ tem¬
poris dñm suum uideant. nichil
aluid nisi de uerb̃ib deprecant᷑.
sic ⁊ demones cernentes dñm
in terris repente uersari. ad iu¬
clicandos se uenisse credebarit.
Presentia saluatoris: tormenta
sunt demonũ. Et increpauro
illum ih̃c dicenis. Obmute¬
sce. ⁊ exi ab illo. Qm̃ inuidia
diaboli mors intrauit in orbẽ
terraꝵ: ideo contra ip̃m mor¬
tis anctorem primo debuit
medicina salutis oꝑara pͥ
mo lingua serpentina neul¬
tra uirus spargeret obcludi
ac deinde femina que prima
seducta est. acarnalis ꝯcu¬
piscentie febre curari. tercio
uir qui male suadentis dc̃o
ꝯiugis audiuit. ab erroris
sui lepra castigari. ut ipse
apud hũc euͣngelistam ẽẽt
ordo restaurationis. qui fue¬
rat ⁊ sasus. Et cum proieus¬
s illum demoniũ in mecdiũ
exiit ab illo: nichilq illum
nocuit. Diuina ꝑmissione
liberandꝰ ademone homoꝑ
icitur inmediũ. ut uirtus
patefacta saluatoris. plu¬
res ad fidem uiamq salutis

Expanded text:
i fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur, sic et daemones cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Et increpavit illum Jesus dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Quoniam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. Divina permissione liberandus a daemone homo projicitur in medium, ut virtus patefacta Salvatoris plures ad fidem viamque salutis
Abbreviated transcription (Latin):
t in synagoga erat hõ
habens demoniũ inmũ¬
dum. Bene insinagoga
homo erat. qui sp̃m inmũdũ
habebat: quia sp̃m sc̃m amise¬
rat. Introierat enim diabolus
unde xp̃c exierat. sicut etiam
nunt quidam dicunt se iudeoᷤ
ẽẽ ⁊ nõ sunt. s sunt synagoga
sathane. Exclamauit uoce mag¬
na: dicens Sine quid nobis
⁊ tibi ihu nazarene: Paululũ
inquit ame uexando quiesce:
cui nulla est. cum nr̃a fraude
societas. Et uere. Que enim par¬
ticipatio luci ad tenebras: Qe
ꝯmuicatio xp̃i ad belial: Ueni¬
sti ꝑdere nos. Scio te qui sis sc̃s
dei. Nõ uoluntatis ista confes

Expanded text:
t in synagoga erat homo habens daemonium immundum. Bene in synagoga homo erat qui spiritum immundum habebat, quia Spiritum sanctum amiserat. Introierat enim diabolus unde Christus exierat. Sicut etiam nunc quidam dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Et exclamavit voce magna dicens: Sine, quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? Paululum inquit a me vexando quiesce, cui nulla est cum nostra fraude societas. Et vere: Quae enim participatio luci ad tenebras? quae communicatio Christi ad Belial? Venisti perdere nos? scio te quia sis sanctus Dei. Non volunta
Abbreviated transcription (Latin):
febrititantib incipiente sanita¬
te lascescere. et egrotationis sen¬
tire molestiam. uerum sanitas
que domino ꝯfertur imꝑio simł
tota redit. Non solum ipsa redit
s ⁊ tanto rõbore comitante. ⁊ eis
ꝯtinuo qui se adiuuerant mini¬
strare sufficiat. ⁊ iuxta leges tro¬
pologie membra que seruierant
inmundicie ad in iniquitatem.
nt fructificarent morti: seruiãt
iusticie in uitam eternam. Cum
sol autem occidissz: omnes qui
habebant infirmos uariis languo¬
rib ducebant illos ad eum. At ille
singulis manꝰ imponens: curabat
eos. Solis occubitus passioẽm
mortemq significat illius: qui
dixit. Quando inmundo sum:
lux sum mundi. Et sole occidẽte
plures demomaci quam ante
plures sanantur egroti. quia
qui temporalit̾ incarne uiuẽs
paucos iudeoꝵ docuit. calcato
regno mortis omnib ꝑ orbem
gentib fidei salucis q dona
transmisit. Cuiꝰ miniscris qua¬
si uite lucisq preconib psalmi¬

Expanded text:
febricitantibus, incipiente sanitafebricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas, quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo, qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut sacrificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam. « Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconib
Abbreviated transcription (Latin):
Si uirum a demonio libera¬
uimi moraliter animũ ab ĩ¬
munda cogitatiẽe purgatũ
significare dixerimus. ꝯseq̃n¬
ter femina febrib terta. sed
ad imꝑium dñi curata car¬
nem ostendit a ꝯcupiscẽtie
sue feruore ꝑ ꝯtinentie p̾cep¬
la frenatam. Om̃is enim a¬
maritudo. ⁊ ira. ⁊ indignatio.
⁊ clamor ⁊ blasphemia. sp̃c in
mundi furor est. fornicatic̃em
uero. inmunditiam. libidinem
ꝯcupiscentiammalam ⁊ auari¬
febrem illecebrose carnis intelli¬
ge. Et rogauerunt illum ꝓ ea.
Et stans suꝑ illam: imꝑauit fe¬
bri ⁊ dimisit illam Modo salua¬
tor rogatus. mudo ultro curat
egrotos. ostendens se contra pet¬
catoꝵ quoq passiones: ⁊ precib
semꝑ annuere fidelium: ⁊ ẽa
que ipsi minime in se intellig̃t.
uel intelligenda dare. nel etiam
nõ intellecta dimittere. iuxta qd̃
psalmista postulat. Delista quiˢ
intelligit: ab occultis meis mũ-¬
ca me domine. Et ꝯtinuo surgẽs
ministraiit illis. Naturale est

Expanded text:
emonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tentata, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia , spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avarifebrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt et intelligenda dare vel etiam non intellecta dimittere; juxta quod Psalmista postulat, intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine . » « Et continuo surgens, ministrabat illis. » Naturale est
Abbreviated transcription (Latin):
boni operis fructum facere cõ-¬
tempuit. Et notandũ qd̃ secu¬
rim nõ uixta ramos positam:
s radicem dicit. Cum enĩ ma¬
lorum filii tolluntur. quida¬
liud qͣm rami infructuose ar¬
boris abscidunt᷑: Cũ u̾otota si¬
mui progenies cũ parente tollit᷑.
infructuosa arbor aradice absci¬
saest. ne iam remaneat. unde
praua iterũ soboles succrescat.
In quib ioh̃is baptiste u̾bis c̃¬
stat quod auclientiũ corda tͦ¬
bata surit cũ ꝑtinus subinfeit᷑.
Et interrogabant eũ turbe. dicẽ

Expanded text:
boni operis fructum facere conboni operis fructum facere contemnit. Et notandum quod securem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfidunt in eis. De quib ni¬
mirum lapidib filii abrabe
suscitatisunt. quia dum dura
corda gentilium in abrabx semĩe
idest in xp̃o crediderunt. eius
filii fũi sunt. cuiꝰ semini sunt
untti. Unde ⁊ eis dem gentib
ꝑ egregium predicatorẽ dicit᷑.
Si autem uos xp̃i: trgo abrabe
semen estis. Si igitur nos per
fidem xp̃i. abrahe iam semen
existimus. uidci propt̾ ꝑfidiã
abralx filii ẽe desierunt. Iam
etum securis ad radiceri arbo¬
ris posita est. Arbor huiꝰ mũdi:
est unu̾isum genus humanũ.
Securis uero est redemptor ñr.
qui uelut ex manubrio ⁊ fer¬
ro tenetur exhumanitate. s
incidit ex diuinitate. Que in¬
delicet securis iam ad radicẽ
arboris posita est. quia ⁊ si ꝑ
pacientiam expectat: iudetur
tamen quid ftura est. Omnis
ergo arbor nõ faciens fructum
excidetur. ⁊ in ignem mittetur.
Quia unusquisq ꝑuersus
paratam citius gehennie con¬
crematicẽm inrienit. qui hic

Expanded text:
confidunt in eis . De quibus niconfidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Jam enim securis ad radicem arboris posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia et si per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic
Abbreviated transcription (Latin):
dignum peniteritie facere.
ni operis debet. eĩ qui minꝰ ⁊ eiꝰ
qui amplius deliquit. auteiꝰ
qui ĩnullis ⁊ eius qui in qui¬
busdam facinorib cecidit. ꝑ
hoc ergo quod clititur facite
fructus dignos penitentie. niuꝰ¬
cuiꝰq cõscientia cõuenͥtue ut
tanto maiora querat bonoꝵꝵ
operum lucra per penitentiã.
quando grauiora sibi intu¬
lit dampnaper culpam. S
uidei de generis nobilitate
gloriantes. iccirro se agnosc̾e
peccatores nolebant quia de
abrahe stirpe descenderant.
quib recte dicitur. Et ne cepe¬
ritis dicere. patrem habenuis
abraham. Dicoenim uobis.
qui a potens est deus de lapi¬
dib istis suscitare filios abͣ¬
he. Quid enim lapides nisi cor¬
dagentilium fuer̃. adintelle¬
stum dei ommipotentis insẽ¬
sibilia: Sicut etiam quib¬
dam ex uideis dr. auferam
cor lapideum de carne uestra.
gentes significate sunt que
lapides coluerunt. Unde scͥp¬
tum est. Similes illis fiant
qui facuint ea. ⁊ omnes qui

Expanded text:
dignum poenitentiae facere. ni operis, debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quid enim lapides, nisi corda gentilium fuerunt, ad intellectum Dei omnipotentis insensibilia? Sicut enim quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt uobis. Uenerunt aut̃
⁊ publicani. ut baptirarent᷑.
⁊ dixerunt ad illum. Magist̃.
quid faciemus: At ille dixit
ad eos. Nichil amplius quã
ꝯstitutũ est nobis faciatis.
Quantam beati baptiste ser¬
mo uirtutem habuerit. qͣntũ¬
q mentes cõcusserit audien¬
tiũ hit probatur. cum etiam
publicanos ⁊ milites ad cõ¬
siliũ salutis sue coegerit in¬
quirendum quib ip̃e nõ a¬
lit qͣm turbis irixta ꝯgruũ
sibi modũ mĩam suadet agẽ-¬
dam. Precipit ergo publicaniᷤ.
ne ultra prescriptum exigant.
Publicani ecenĩ sic̃ etiã noĩe
ꝓbant appellantur hii qui
uestigalia publica exigunt.
siue qui ⁊ductores sunt ue¬
sigaliũ fisci nt rerũ publicaꝵ.
necnõ ⁊ hii qui scli huiꝰ lucra per̃
negotia sectantur eodẽ uocabło
censentur. Quos om̃s parit ĩ suo
quericũq gradu ab agenda frau¬
de cohxrcet. ut dum primo seab a¬
lienoꝵ temꝑarent appetitu tan¬
dem ad propria cum pximis com¬

Expanded text:
da sunt vobis. Venerunt autem da sunt vobis. Venerunt autem et publicani ut baptizarentur, et dixerunquid faciemus? At ille dixit ad eos: Nihil amplius quam constitutum est vobis, faciatis. Quantam beati Baptistae sermo virtutem habuerit, quantumque mentes concusserit audientium, hinc probatur, cum etiam publicanos et milites ad consilium salutis suae coegerit inquirendum. Quibus ipse non aliter quam turbis juxta congruum sibi modum misericordiam suadet agendam. Praecipit ergo publicanis ne ultra praescriptum exigant. Publicani etenim sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publisive qui conductores sunt vectigalium fisci, vel rerum publicarum, necnon et ii qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Quos omnes pariter in suo quemque gradu, ab agenda fraude coercet, ut dum primo se ab alienorum temperarent appetitu, tandem ad propria cum proximis com
Abbreviated transcription (Latin):
quas tunicas det nõ habertti
⁊ qui habet escas similit̾ faci¬
at Per hoc quod tunca plus
est necessaria usui nr̃o qͣm pal¬
lium: ad fructum cligne pen-¬
tentie percinet. ut nõ solũ exte¬
riora queq ⁊ minus necessa¬
ria. sipsa ualde nobis neces¬
saria cliuidere cum proximuis
debramus. scilicet uel estam q̃
carnaliter uiuimus. uel tuml¬
cari qua uestimur. Quia eñ
in lege scriptum est. diliges ꝓx¬
ꝓximũ amare ꝯuincit᷑. qui
nõ cum eo innecessitate illiꝰ
etiam ea que sibi sunt neces¬
saria parcitur. Id circo ergo
de diuidendis cum proximo
duab tunicis datur p̃cep¬
tum. quia loc de una dici ũ po¬
tuit: qm̃ si una diuidit᷑. nemo
uestitur In dimidia quippe tu¬
nica ⁊ nudus remanet qͥ accip̃.
⁊ nudꝰ qui dedit. Inter hec autẽ
sciendura est. quantũ miscd̃ie
oꝑa ualeant. cũ ad fructus
dignos penitentie ip̃a p̾cet̾is
precipiuntur. Dinc etiam ꝑ
semet ip̃am i̾tas dicit. Date
elemosinam: ecce omĩa mũ¬

Expanded text:
duas tunicas, det non habenti, et qui habet ęscas, similiter faciat. Per hoc, quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum paenitentię pertinet, ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel ęscam, qua carnaliter vivimus, vel tunicam, qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proxproximum amare convincitur, qui non etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia mun
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantib omĩb in cordib
respondit ioh̃s dicens om̃ib.
Quomodo respondit eis qui exi¬
stimabant de illo ⁊ secreto incor¬
de quia xp̃c eẽt cogitabant nisi qi
non solum cogitabant. sed ⁊sicut
alius enuͣglista de clarat missis̾
ad eum sacerdotib ac lenitis an
esset xp̃ inquirebant Unde pa¬
tet iudeis tunc fusse notissimũ
scd̃m scripturas incarnationis
dominice tempus adẽe: sed mi¬
ra cecitas. quod in ioh̃e sponte c̃¬
debant hoc eos insaluatore tactis

Expanded text:
 in cordibus respondit Joannes dicens omnibus. Quomodo respondit eis qui existimabant de illo, et secreto in corde, quia Christus esset, cogitabant? Nisi quia non solum cogitabant, sed etiam sicut alius Evangelista declarat, missis ad eum sacerdotibus ac Levitis, an esset Christus inquirebant. Unde patet Judaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credebant, hoc in Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
solum pisces qui aplĩce fidei
retia declinant imuis peccatorũ
obscuri resident inundis: uerũ
multi ad litus usq discretiõis
extreme. inter bonos adtracti
tunc obsue nequitie noxam
exteriores mitti merent᷑ in te¬
nebras: Ignem aut̃e gehenne
bifara ratione mextingnibi¬
lem uocat᷑ idẽ quia neq ille ꝑ¬
petno possit extingni neq eos q̃s
cruciat umquam extincturus.
s imortali ut ita dixerim sit
morte plexurus: addistinctionẽ
uidelicet illius sacratissimi ignis.
quo electos ap̃i baptizandos ẽẽ
p̾miserat. de quo et psalmista
Igne nos examinasti ait: sicut
igne examinat᷑ argentum. Et
paulopost. Non mesimꝰ mneterñ
h transinimus inquit ꝑignẽ.
et aquam: et induxisti nos in re-¬
frigerium. Introibo indomum
tuam in holocaustis: idest deuric¬
tis pressurarũ angorib. ingrã-¬
rum actione regni tui celestis a-¬
tria penetrabo:¬

Expanded text:
solum pisces qui Apostolicae fidei solum pisces qui Apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undis, verum multi ad littus, usque discretionis extremae inter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam exteriores mitti merentur in tenebras. Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus. Ad distinctionem videlicet illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo et Psalmista: Igne nos examinasti, ait, sicut igne examinatur argentum . Et paulo post: Non haesimus in aeternum, sed transivimus inquit per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis , id est devictis pressurarum angoribus, in gratiarum actione regni tui coelestis atria penetrabo
Abbreviated transcription (Latin):
non alio quam triticeo semine pro-¬
deunt quamuis aradicis bone
nobilitate degenerent: ⁊urania
antẽ non fructus solum merito
discrepant: sed ⁊ diu̾sa prorsus
origine ꝓcreant᷑: quod palee
sunt illi. qui eiusdem cum elec¬
tis fidei mysteriis imbuuntur
s ab eoꝵ solida ꝑfectione uel o¬
perum leuitate. uł persidie ila¬
cuitate dissentiunt: ⁊uania u̾
qui ne auclire quidem fidei uer¬
ba dignant᷑: ideoq a bonorum
sorte ⁊ opere simul et ꝓfessione
secernunt᷑. Et ita magro mun-¬
di istiuis unus electorum ⁊ duo
sunt fructus reproborum: qua
et om̃ia que inimicus seminat
flaminis obnoxia sunt: et qł̃
est graui plurima ex his que
bonus sator iacit aut auolati-¬
lib rapta. aut sole arefacta aut
spinis suffocata. aut certe in pa-¬
leas uersa depereunt. Solum
autẽ de terra bona creatum. et
patientia digna ꝓbatum trtu-¬
cum. electorum celestis uite re¬
condetur in horreũ: quomodo
uixta aliam parabolam non

Expanded text:
non alio quam triticum semine pronon alio quam triticum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent. Zizania autem non fructus solum merito discrepant, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quod paleae sunt illi qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione, vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate dissentiunt. Zizania vero, qui ne audire quidem fidei verba dignantur, ideoque a bonorum sorte, et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius, unus electorum, et duo sunt fructus reproborum, quia et omnia quae inimicus seminat, flammis obnoxia sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonus sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleas versa depereunt. Solum autem de terra bona creatum et patientia digna probatum triticum electorum coelestis vitae recondetur in horreum. Quomodo juxta aliam parabolam, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersus uł obmanifesta peccata
de eccl̃ia sacerdotali castigatione
reicitur: uł obocculta post mortẽ
diuina districtione dampnatur:
⁊ uniu̾saliter in fine ꝑficietur
quando mittet filius hominis
anglos suos:⁊ colligent de regno
eius om̃ia scandala: Uentilabrũ
itaq cd̃ns in manu idẽ iudicii diˢ¬
crimen habet in potestate: quia
pater non iudicat quẽquam: s
iudicium om̃e dedit filio. Et cõ¬
gregabit triticum in orreum suũ
paleas autem combuiret igni in¬
extinguibili. Et ip̃e dñs parabo-¬
lam boni seminis cui suꝑ semina¬
uit mnunicꝰ homo z rania. ita ter¬
minauit ut diceret: ⁊ in tempore
messis dicam messorib meis:
Colligite primum zuania: ⁊ alli-¬
gate ea fasciculos ad comburencdr̃
triticũ autẽ congregate in horre¬
um meum: Nimirum docẽs im¬
pios et peccatores gehenne igni
tradendos: scõs uero celesti gloria
coronandos: Uerum hoc inter pa¬
leas ⁊ zizania distat: quia palee

Expanded text:
perversus, vel ob manifesta peccata perversus, vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur, et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate, quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igni exstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminaverit ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus meis: Colligite primum zizania; et alligate ea in fasciculos ad comburendum; triticum autem congregate in horreum meum . Nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat, quia paleae
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi damen si quis hoc de igne
future purgationis accipiat: pen¬
sandum sollicite est quia illum
dixit posse per ignem saluari: non
qui siꝑ fundamentũ. xp̃i ferrũ.
es uł plumbum edificat. so est pec¬
cata maiora. ⁊ duriora. atq tunc
iam insolubilia: s lignum. fenum.
stipulam idest peccata minima atꝙ
leuissima: que ignis facile consu¬
mat: Hoc tamen sciendum ẽ quod
illic saltem de minimis nil quisꝙ
purgationis obtinebit: nisi bonis
hoc actib in hac adhuc uita positꝰ
ut illic obtineat promereatur:
Cuius uentilabrum minanu eiꝰ
et purgabit aream suam: Per ue¬
tilabrum. idẽ palam discretio r̃ti
examinis: ꝑ aream uero ecclesia-
presens figurat᷑: In qua procul
dubio qued lugubre satis est: mł¬
ti sunt uocati. pauci uero electi: Oa-¬
ca grana supernis recipienda man¬
sionib in comparatione loliorũ
que flammis sunt mancipanda.
perpetis: Cui aree pirgatio⁊
nunc uiritim gerit᷑: cum quisꝙ

Expanded text:
intelligi, tamen si quis hoc de igne intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit posse per ignem salvari, non qui super fundamentum Christi, ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora et duriora, atque tunc jam insolubilia, sed lignum, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis: per aream vero, praesens Ecclesia figuratur. In qua procul dubio quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi . Pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flammis sunt mancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
sapienttam corda que replet il¬
luminat. Unde ⁊ illi quib dic¬
tum est quia ioh̃es quidem bap¬
tiranit aqua uos autẽ baptira¬
bimini in sp̃u sc̃o: idẽ baptisma¬
sp̃c in ignis uisione percipiunt.
Sunt qui ita exponunt quod ĩ
presenti in sp̃u et infuturo bap¬
traemur migni : ut uidelicet
sicut nunc in remisionem om̃i¬
um peccatorum exaqua et sp̃u
renasci: ita et tunc de leuib
quibdam peccatis que hinc
nobis euntib adheserint pur¬
gatorii ignis ante ultimum
iudicium baptismate ꝑmun-¬
demur dicente apło. Si quis
super edificauerit super hoc
fundamentum aurum argẽ¬
tum. lapides preciosos. ligna
fenum stipulam: uniusciꝰꝙ
opus quale sit ignis ꝓbabit.
Si cuius opus manserit quod
superedificauit: mercedem accipi¬
et. Si cuius opus arserit: decrimẽ¬
tum paciet᷑ Ip̃e autem salnus eritꝰ
sic tamen quasi per ignem: Quod
quamuis et deigne tribulationis
inhac nobis uita adhibito possit

Expanded text:
sapientiam corda quae replet, ilsapientiam corda quae replet, illuminat. Unde et illi quibus dictum est, quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in SpSpiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis, quae hinc nobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultimum judicium baptismate permundemur, dicente apostolo: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si curcedem accipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit
Abbreviated transcription (Latin):
a denudare nõ ualeo: quia spõ¬
si nomen michi immeritus nõ
usurpoz Quod tamen intelligi
et aliter potest. Quis enum nel¬
ciat: qd̃ calciamenta ex mortu¬
is animalib fiant᷑ Incarnat᷑
uero dñs ueniens quasi calcia¬
tus apparuit: qui in diuintu¬
te sua morticina nr̃e corruptio¬
nis adsumpsit. S huius in¬
carnationts mysteriũ. huma¬
nus ocuilus penetrare non suf¬
ficit Inuestigari enim nullate¬
nus potest. quom corporatur uͭ¬
bum: quomodo summꝰ ⁊ uiuifi¬
cator sp̃c intra uterum matris
animat᷑: quomodo is qui mi¬
tium non habet ⁊ existit ⁊ con¬
cipitur: Corrigia ergo calcia¬
menti est ligatura mysteris.
Ioh̃es ttaꝙ soluere corigiam cal¬
damenti eiuus non ualet: quia
incarnationis mysterium nec ip̃e
mnestigare sufficit: qui hanc ꝑ
⁊ purgatione sc̃ificationis: ⁊ ꝓ¬
batione tribulationis: Potest
ne ignis significatus intelligr:
quia et incendit ꝑamorem: ⁊ ꝑ

Expanded text:
a denudare non valeo, quia spona denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est, ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc peet purgatione sanctificationis, et probatione tribulationis. Potest ne ignis significatus intelligi. Quia et incendit per amorem, et per
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quidem aqua baptito uos:
ueniet aufẽ fortior me cuius ñ
sum dignus soluere corrigiam
calciamentorũ eius. Ioh̃es non
sp̃u sed aqua baptirat: quia pec¬
cata soluere non ualens. Uaptira¬
torum corpora ꝑ aquam lauat᷑
sed mentem ꝑ ueniam ñ lauat:
Cur ergo baptriat. qui peccata
ꝑbaptisma non relaxat: nisint
precursionis sue ordinem seruãs.
qui nasciturũ nascendo preuene¬
rat. baptrraturũ quoq dñm bap¬
triando p̃ueniret: ⁊ qui p̃dican¬
do fadus est precursor apisti. bap¬
triando etiam precursor eiꝰ fieret
initatione sacramenti: Mos aũ
apud neteres fuit ut si quis eã
que sibi competeret accupere mo¬
rem nollet: ille et calcia memũ
solueret qui ad hanc sponsus
iure propinquitatis ueniret.
De quo & isdem ioh̃es dicit. Qͥ
habet sponsam. sponsus ẽ: S
putauer̃ quod idem iohẽs ne¬
gat: recte se indignũ esse ad-
soluendum corrigiam eins cal-¬
ciamenti denuntiat. Ac si apre
dicat Ego redemptoris uestigi-¬

Expanded text:
s. Veniet autem fortior me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamentorum ejus. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat? Nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Domt qui praedicando factus est praecursor Christi baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Mos autem apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. De quo et idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigi
Abbreviated transcription (Latin):
ssimo doctor eximius moderamĩe
preminet. ne ab eis calumpniã¬
co predam requirant. qͥb mili¬
tando prodesse debuerant. docẽs
stipendia conscitura milicie. ne
oum sumptus queritur. pre¬
do grassetur. Nullum ergo offi¬
tiũ. nullũ ab agenda misccłia ge¬
nus excipitur. que plenitudo
iurtutũ est. ⁊ sola a morte lib̾at.
uitamq confert eternam. ipso
uidite attestante qui se dicturx
ẽẽ ꝓmisit. uenite beneclicti patriᷤ
mei: percipite regnum. Esuriui
enum ⁊ dedistis mnͥ manducare.

Expanded text:
ssimo doctor eximius moderamine praemonet, ne ab eis calumniando praedam requirant, quibus militando prodesse debuerant. Docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Nullum ergo officium, nullum ab agenda misericordia genus excipitur, quae plenitudo virtutum est, et sola a morte liberat, vitamque confert aeternam. Ipso judice attestante qui se dicturum esse promisit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. Esurivi enim, et dedistis mihi manduca