comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ne .n. ĩ. d̾. in temptationem. Sed libera nos a
nalo amen. Propterea exaudi ꝙr tu dixisti si ꝙͥ
pecieritis in nomine meo dabitur nobis. Nos .ii.
petimus in nomine tuo petunus qd̾ ad honorẽ
tuum. petimus quod ad salutem nr̃am. pͥmũ
prote. post ea pro nobis. tu enim dominus es
⁊ idcrro iure causa tua pͥmum ubiq locũ hr̃e
debet. Propt̾ea debitum reuerentie soluimꝰ suꝑ¬
plicantes ut salus nr̃a apud clementiam tu¬
am efficatior existat. que se honori tuo eciam
pio se agens postponere non cunctatur. Nicha
nr̃a peticio affert quod aurib cue maiestatis
debeat displicere. Nostre ꝯmoditati honorem
dei preponimus salutem prorimi sociamus. Ne
ergo repellas orõneni nr̃am quami tibi et dei
et proximi caritas ꝯmendat. In qua non sui¬
gulare sed ꝯmune bonum postulantes ꝓximũ
diligius sicut nos ⁊ tuam gloriam pre fe̾n¬
tes te deum nr̃m supra nos ħ pro ꝯmendatio¬
men dẽi sanctificetur. Primum in nobis post¬

Expanded text:
tentationem. Sed libera nos a malo. Propterea exaudi, quia tu dixisti: Si quid petieritis in nomine meo, dabitur vobis . Nos enim petimus in nomine tuo, petimus quod ad honorem sit tuum, petimus quod ad salutem nostram. Primum pro te, postea pro nobis. Tu enim Dominus es, et idcirco jure causa tua primum ubique locum habere debet. Propterea debitum reverentiae solvimus supplicantes ut salus nostra apud clementiam tuam efficacior existat: quae se honori tuo etiam pro se agens postponere non cunctatur. Nihil nostra petitio affert, quod auribus tuae majestatis debeat displicere; nostrae commoditati honorem Dei praeponimus, salutem proximi sociamus. Ne ergo repellas orationem nostram, qua tibi et Dei et proximi charitas commendatur. In qua non singulare, sed commune bonum postulantes: proximum diligimus sicut nos, et tuam gloriam praeferentes, te Deum nostrum supra nos. Haec pro commendatiomen Dei sanctificetur: primum in nobis, post
Abbreviated transcription (Latin):
cum sicut priores. sed de hebreo in lataũ
trãs ferens sermonem. Cuius translatõ
quia hebraice ueritati concordare mag̃
probada est: idarco eccłia xp̃i per unii̾t¬
sam latinitatem pre ceteris omnib tnͣs¬
lationib quas uitiosa snterpretatio sũ
prima de hebreo in grecum. siue secunda
de greco in latinum facta corruperat hãc
solam legendam et in auctoritate habẽ¬
dam constituta usu autem primo in ua¬
lescente qui non nũqiram solita magis
quani uera appetit. factum ẽ ut diu̾slis
diu̾sis sequentib translationes ita tandẽ oĩa
confusa sunt. ut pene nunc quid eͥ tribuendũ
sine sp̃u sancto magis conati sunt ordi¬
nare narrationem quam hystorie texere u̾i¬
ateni. Inde santti patres per sp̃m sanaum
docti .iiii. tantum in auctoritatem receꝑunt
militudinem .iiii. fluminum paradysi. et
.iiͦiĩ. uectium arche. et iiii. animalium in ore¬
chiele. Drimus matheus euangelium suum

Expanded text:
cum sicut priores, sed de hebraeo in latinum cum sicut priores, sed de hebraeo in latinum transferens sermonem. Cujus translatio, quia hebraicae veritati concordare magis probata est, idcirco Ecclesia Christi per universam latinitatem prae caeteris omnibus translationibus, quas vitiosa interpretatio, sive prima de hebraeo in graecum, sive secunda de graeco in latinum facta, corruperat, hanc solam legendam et in auctoritate habendam constituit. Usu autem pravo primo invalescente, qui nonnunquam solita magis quam vera appetit, factum est, ut diversas diversis sequentibus translationes ita tandem omnia confusa sint, ut pene nunc cui tribuendum sine Spiritu sancto magis conati sunt ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Unde sancti Patres, per Spiritum sanctum docti, quatuor tantum in auctoritatem receperunt militudinem quatuor fluminum paradisi, et quatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezechiele. Primus Matthaeus Evangelium suum
Abbreviated transcription (Latin):
clesiis xp̃i primum sacre scripture legi
ceperunt. post ea u̾o quia eidem transla¬
tioni quedam deesse probata sunt. que in
hrebraica ueritate tam ip̃ius xp̃i quam
apostoloꝵ predicantium auctoritas ꝯti¬
nert promulgauerat. conati sunt ⁊ alii
sacram scripturam de hebrea ligua in
grecum transferre sermonem. Secundam
igitur et terciam et quartam tpansla¬
tionem fecerunt aquila. Simachꝰ. Theo¬
docion. quoꝵ primus .i. aquila iudens. Si¬
machus u̾o ⁊ theodotion hebionite here¬
tici fuerunt. Optinuit tamen usus ut
post .lxx. interpretes ecclesie grecoꝵ eoꝵ
recipetent exemplaria et legerent Post
hec accessit quinta que uulgaris dict᷑.
que quodam tempore in ierico reperta ẽ.
Ded quis auttor eius fuerat usq hodie
ignoratur. Sextam et septimam orige¬
nes fecit. cuius codices eusebuis et ꝑam¬
philus uulgauerunt. Ottauo loco iero¬
nimus accessit. non iam de hebreo in gre¬

Expanded text:
clesiis Christi primum sacrae Scripturae legi clesiis Christi primum sacrae Scripturae legi coeperunt. Postea vero, quia eidem translationi quaedam deesse probata sunt, quae in hebraica veritate tam ipsius Christi quam apostolorum praedicantium auctoritas contineri promulgaverat, conati sunt et alii sacram Scripturam de hebraica lingua in graecum transferre sermonem. Secundam igitur et tertiam et quartam translationem fecerunt Aquila, Symmachus, Theodotion. Quorum primus videlicet Aquila, Judaeus; Symmachus vero et Theodotion Hebionitae haeretici fuerunt. Obtinuit tamen usus, ut post Septuaginta interpretes Ecclesiae graecorum eorum reciperent exemplaria et legerent. Post haec accessit quinta, quae Vulgaris dicitur; quae quodam tempore in Jericho reperta est. Sed quis auctor ejus fuerit, usque hodie ignoratur. Sextam et septimam Origenes fecit, cujus codices Eusebius et Pamphilus vulgaverunt. Octavo loco Hieronymus accessit, non jam de hebraeo in grae
Abbreviated transcription (Latin):
na que fuerant agentib corrupta correr̃
dotumq uetus testamentum in .xxͦ.ii. li¬
bros constituit. ut tot libri essent in
lege quot habebantur et lutere. De¬
cripturam ueteris testamenti prius ⁊̃
hebraica lingua editam constat. post¬
hec tempore ꝑtolomei qui philadelphꝰ cogno¬
minatus est et secundus post illexandrum
interpretes quos ab elezaro pontifice acce¬
ex hebrea interpretari fecit. Et ut auit qͥ¬
dam ne posset decipi ab eis falsitate tnͣsia¬
tionis duisit eos ut singuli in singulis cel¬
lis seꝑati essent. Illi uero it a omnia per
sp̃m sanctum interpretati sunt ut nichil
inuniꝰ codice inuentum esset: quod in alt̾i
simlr̃ non inueniretur. propter quod una
est eoꝵ interpretatio. Sed ieronimus dic̃
huio rei non esse adhibendam fidem post
ascensionem u̾o dñi predicantib apostolis
ei rangelium. Hec eadem translatio ĩ gen¬
tib reperta est. et secundum hanc ab ec¬

Expanded text:
na, quae fuerant a gentilibus corrupta, correxit; na, quae fuerant a gentilibus corrupta, correxit; totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habebantur et litterae. Scripturam Veteris Testamenti prius in hebraica lingua editam constat. Postea Ptolomaeus qui Philadelphus cognominatus est, et secundus post Alexandrum tuaginta interpretes, quos ab Eleazaro pontifice acceex hebraea interpretari fecit. Et, ut aiunt quidam, ne posset decipi ab eis falsitate translationis, divisit eos, ut singuli in singulis cellis separati essent. Illi vero ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in unius codice inventum esset, quod in alterius similiter non inveniretur. Propter quod una est eorum interpretatio. Sed Hieronymus dicit, huic rei non esse adhibendam fidem. Post ascensionem vero Domini, praedicantibus apostolis Evangelium, haec eadem translatio in gentibus reperta est, et secundum hanc ab Ec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ordinauit et titulos addidit. parabo¬
las autem et eccͣsten. et oantica cãticoꝵ
salomon composuit. Daniel sui libri auctor
fuit. Liber esdra auctoris sui titulo preno¬
tatur in cuius textu eiusdem esclre noemi¬
eq sermones pariter continentur. Librũ
hester esdras creditur conscripsisse. Liber
sapientie apub hebreos nusquam ẽ. Uñ
et ipse titulus grecam magis eloqũtiã
redolet. huno quidam iudei. fllonis esse
affirmant. librum eccłiasticum certissi¬
me filius sỹrach ierosolomita nepos ih̃u
sacerdotis mragni cusus meminit zacha¬
rias composuit. hic apud hebreos reperi¬
tur. sed inter apocrifos habetur. Iudich
uero et thobi. et libri machabeoꝵ quoꝵ
ut testatur ieronimus. Secundus liber
magis grecus ẽẽ probatur quib auctori¬
ibliotecam ueterisb eius uariis.
testamenti esdras scrila post incen¬
sum legem a chaldeis dum iudei ing̾ssi st̃.
Cunctaq legis ac prophetarum uolumi¬

Expanded text:
sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabosunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem, et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Librum Esther Esdras creditur conscripsisse. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: unde et ipse titulus graecam magis eloquentiam redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse affirmant. Librum Ecclesiasticum certissime filius Sirach Hierosolymita nepos Jesu sacerdotis magni, cujus meminit Zacharias, composuit. Hic apud Hebraeos reperitur: sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Tobias, et libri Machabaeorum, quorum ut testatur Hieronymus, secundus liber magis graecus esse probatur, quibus auctoriibliothecTestamenti Esdras scriba, post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei ingressi sunt cunctaque legis ac prophetarum volumi
Abbreviated transcription (Latin):
iõsue cuius nomine inscribitur: auctor fu¬
isse creditur. Librum iudicum a samuele edi¬
tum fuisse dicunt. Primam partem libri sa¬
muelis ip̃e samuel scripsiti sequentia n̾o us
ad calcem dauid. Malachim: ierenuas pͥmũ
in uolumen unum collegit. nam autea spar¬
sus erat per singuloꝵ regum historias. Isaras.
Ieremias. Erechiel. Singuli: suos libros fece¬
runt qui inscripti sunt nominib eoꝵ. Lib̾
eciam duodecim prophetarum aucterum
sunt. osee. Iohel. amos. obdias. Ionas. miche¬
as. naum. Abacuc. Uphonras aggens. z a¬
charias. ⁊ malachias. qui ꝓpterea minores
dm̃i. quia sermonies eoꝵ breues sunt nñ et
uno uolumine comprehenduntur. Isaras ã
et Ieremias. ⁊ Erechiel. ⁊ Daniel. hii .iiiĩ.
maiores sunt. singulis suis uoluminibus.
distintti. Librum iob. alii moysẽ. alii unũ
ex prophetis. non nulli ip̃m iob scripsisse
credunt. Labrum psalmoꝵ danid edidit. Es¬
dras autem post ea psalmos it a ut nuno

Expanded text:
sue cujus nomine inscribitur, auctor fusue cujus nomine inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum Judicum a Samuele editum fuisse credunt. Primam partem libri Samuelis ipse Samuel scripsit: sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in volumen unum collegit; nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isaias, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, qui inscripti sunt nominibus eorum. Liber etiam duodecim prophetarum auctorum sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Madicuntur, quia sermones eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias, et Ezechiel, et Daniel, hi quatuor majores sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, alii unum ex prophetis, nonnulli ipsum Job scripsisse credunt. Librum psalmorum David edidit. Esdras autem postea psalmos ita ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nita sunt. Heo tamen scoipta patrum ĩ
textu diuinarum scripturarumm non com¬
putantur quemadmodum in uet̾i testa¬
mento ut diximus quidam libri sunt. qͥ
non scosbuntur in canone et tamenle¬
guntur. ut sapientia sillomonis et ceteri.
Textus igitur diuinarum scripturarum
quasi totum corpus principaliter tͥgĩta
libris continetur. hoꝵ urguiti duo. in net̾
.Uiiiͦ.ii. in nouo testamento sicut supͣ mõ¬
stratum est comprehenduntur. Cetera uͦ
scripta qͣsi ad iuntta sunt et ex his prece¬
dentib manantia. In hi autem ordinibus
maxitne utriusq test amenti apparet core¬
uenientia. quia sicut post legem prophete.
et post prophetas agiographi.it a post
euangelium apłi. ⁊ post apostolos doctore
ordine successerunt. et mira quadam diui¬
ne dispensationis rõne actum est. ut cũ
in singulis scripturis plena et perfecta
ueritas consistat. nulla superflua sit:
scripsit. libri iosue. idemꝰ bris moysi.¬

Expanded text:
nita sunt. Haec tamen scripta Patrum in nita sunt. Haec tamen scripta Patrum in textu divinarum Scripturarum non computantur, quemadmodum in Veteri Testamento, ut diximus, quidam libri sunt qui non scribuntur in canone, et tamen leguntur, ut Sapientia Salomonis et caeteri. Textus igitur divinarum Scripturarum, quasi totum corpus principaliter triginta libris continetur. Horum viginti duo in Veteri, octo vero in Novo Testamento sicut supra monstratum est comprehenduntur. Caetera vero scripta quasi adjuncta sunt, et ex his praecedentibus manantia. In his autem ordinibus, maxime utriusque Testamenti, apparet convenientia: quia sicut post legem prophetae, et post prophetas agiographi, ita post Evangelium apostoli, et post apostolos doctores ordine successerunt. Et mira quadam divinae dispensationis ratione actum est, ut, cum in singulis Scripturis plena et perfecta veritas consistat, nulla tamen superflua sit. scripsit. Libri Josue idem Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tine prouerbra sonat. idelicet silomonis.
Quartus zelech qui est ecoͣstes. Quintus
sirasirin .i. cantica canticoꝵ. Sextꝰ datuel.
Septimus dabreiamm qui est ꝑllipomenõ.
Ottauus esdras. Nonus hester. Om̃s
ergo fiunt numero. ꝓxii. Sunt preterea
aliĩ quidam libri ut sapientia salomonis̃.
Liber ih̃u filii sirach. et liber iudich. ⁊ tobi¬
as. et libri machabeoꝵ. qui leguntur qͥdem.
sed non scribuntur in canone. His uiginti
duob libris uet̾is testamenti .uiiiͦ. libͥuo¬
ui testamenti uinguntur. In pͥmo ordiẽ
noui testamenti sunt .iii. euangłia. Ma¬
theus. Marcus. Lucas. Iohannes. In sedõ
similĩ. iiiͦ. Attus iudelicet apostolorum.
ne contexte. Canonice epłe. Apocalipsis.In
tercio ordine prium locum hñt decteta¬
lia. quos canones .i. regislares appellamꝰ.
deinde sanctoꝵ patrum scriꝑtura .i. ieroni¬
mi. augustimi. ambrosii. Gregorii. ysidori.
Origenis. Bede. ⁊ alioꝵ doctoꝵ que infi¬

Expanded text:
tine Proverbia sonat, videlicet Salomonis. tine Proverbia sonat, videlicet Salomonis. Quartus Coeleth, qui est Ecclesiastes. Quintus Sirasirim, id est Cantica canticorum. Sextus Daniel. Septimus Dabreiamin, qui est Paralipomenon. Octavus Esdras. Nonus Esther. Omnes ergo fiunt numero viginti duo. Sunt praeterea alii quidam libri, ut Sapientia Salomonis, liber Jesu filii Sirach, et liber Judith, et Tobias, et libri Machabaeorum, qui leguntur quidem, sed non scribuntur in canone. His viginti duobus libris Veteris Testamenti, octo libri Novi Testamenti junguntur. In primo ordine Novi Testamenti sunt quatuor Evangelia: Matthaei, Marci, Lucae et Joannis. In secundo similne contextae. Canonicae Epistolae, Apocalypsis. In tertio ordine primum locum habent decretalia, quos canonicos, id est regulares appellamus. Deinde sanctorum Patrum scripta, id est, Hieronymi, Augustini, Ambrosii, Gregorii, Isidori, Origenis, Bedae et aliorum doctorum, quae infi
Abbreviated transcription (Latin):
tinetur ueteri indelicet et nouõ. utrũq
testam̃tum trib ordinib distinguitur.
Uetus testamentum continet legem. pro¬
phetas. agiographos.⁊Iouum autem
euangelium. apostolos patres. pͥmus ordo
ueteris testamenti .i. lex quam hebrercho¬
rath nominant penthateuncamn habeti
quinq libros moysi. In hoc ordine pͥmus
est bresich. qui est genesis. Secundus hel¬
lesmoth. qui est exodus. Tercius uaiecoa. aui
est leiiticis. Quartus uaiedaber. qui est
numeri. Quintus ad abarim qui est deu¬
tronomius. Decundus est prophedarunit
hio continet otto uolumina pͥmũ iosue
bennun .i. filium uun. qui et iosue. ⁊ ihõ.
est liber iudicum. Tercium samuel. qui ẽ pri¬
nus et secundus regum. quartum mlaꝰ¬
Mhini qui est tercus et quartus regil. Qͥn¬
tum p̃saram. Sextum iheremiam. Septimp̃
e dechiel. Ottanum thareasra. qui est .xiiͣ
prophetarum. Deinde tercius ordo. nonem
ht̃ libros. Primus est iob. Secundus est da¬
iud. Tercius masloch. quod grece ꝑsbole. la¬

Expanded text:
 Veteri videlicet et Novo. Utrumque Testamentum tribus ordinibus distinguitur. Vetus Testamentum continet legem, prophetas, agiographos. Novum autem Evangelium, apostolos, Patres. Primus ordo Veteris Testamenti, id est lex quam Hebraei , thorath nominant, Pentateuchum habet, id est quinque libros Moysi. In hoc ordine primus est , bresith, qui est Genesis; secundus , Hellesmoth, qui est Exodus; tertius vajetra, qui est Leviticus; quartus Vajedaber, qui est Numeri; quintus Adabarim, qui est Deuteronomius. Secundus ordo est prophetarum, hic continet octo volumina. Primum Josue bennun, id est filium Nun, qui et Josue et Jesus, est liber Judicum. Tertium est Samuel, qui est primus et secundus Regum. Quartum Malachim, qui est tertius et quartus Regum. Quintum est Esaias. Sextum Jeremias, Septimum Ezechiel. Octavum Thereasra qui est duodecim prophetarum. Deinde tertius ordo novem habet libros. Primus est Job. Secundus David. Tertius Masloth, quod graece Parabolae, la
Abbreviated transcription (Latin):
corporalium similitudines aut ip̃a agit. sicut ecramꝰ
ymagines coporum cogitando ex se ip̃a uersare asso¬
let: aut obiectas inuetur  cum incas udendas aliqͦ

Expanded text:
corporalium similitudines aut ipsa agit, sicut et imagines corporum cogitando ex se ipsa versare assolet; aut objectas intuetur, cum in eas videndas aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. s secundum cõmunes innouatio¬
nes rerum. Ut fuit diluuium et electio
abrahe. et institutio regum. et transini¬
gratio in babpł. et aduentus xp̃i. Succes¬
sio patriarcharum dicitur. quia eo temꝑe
soli patres preerant filiis suis. ꝙ durauit
usq ad moysen. qui prinius in popło dei
principatum teriens index constitutus ẽ.
non tantum super filios suos sed super
totum populum ispłi licet iam multi re¬
ges eẽnt ingentib. uol ideo patriarchaꝵ
successio nominatur. quia eo tempore suo¬
cesserunt sibi ad inuicem primctu illi ꝑa¬
trec a quib genus humanum disseminat᷑
est. et famslie denuate. et patrie denomi¬
natẽ Ut ab edom. idumei. aleui. leuite. aui
da iuder. De ñcupatõẽ libroꝵ sacte scripture.

Expanded text:
rum, sed secundum communes innovatiorum, sed secundum communes innovationes rerum; ut fuit diluvium, et electio Abrahae, et institutio regum et transmigratio in Babylonem, et adventus Christi. Successio patriarcharum dicitur, quia eo tempore soli patres praeerant filiis suis: quod duravit usque ad Moysem, qui, primus in populo Dei principatum tenens, judex constitutus est non tantum super filios suos, sed super totum populum Israel, licet jam multi reges essent in gentibus. Vel ideo patriarcharum successio nominatur, quia eo tempore successerunt sibi ad invicem primitivi illi patres a quibus genus humanum disseminatum est et familiae derivatae, et patriae denominatae, ut ab Edom Edumei, a Levi Levitae, a Jud
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. distinguntur in .iiiiͦ. sucressiones. Pri¬
nia patrurchaꝵe: ab adamaisq ad moysen.
Decunda successio fuit a moyse usq ad dd̾.
que est iudicum. Tertia: que est regum a
dauid usq ad transigrationem babyloñ.
Quarta a transmigratione babylonis us
ad xp̃m et heo successio sacerdotum fuit᷑
St̾atus dm̃: quia adesse hominis ꝑtinẽt
Uerus dicitur status: quia su culpa et pe¬
na usq ad resurrectionem xp̃i. Nouuo
autem dicitur. propter innouationem iu¬
de humane. que per graelciam xp̃i facta est̾
usq ad fiiem seculi. Item tempus natu¬
ualis legis dicitur eo quod homo ñat᷑ali¬
suo sensui relictus fuit sine cõmuni p̾cep¬
tione. tempus scripte legis diatur es quod
tunc lex scriꝑta in populo dei precepta da¬
dedit implere. quod lex preceperat. Etates
dr̃r .ui. ad similitudinem et atis hominũ.
fuit enim nudus et infans. et puer.⁊ c
Et notandum quod edates iste non distĩ¬
guntur secundum equalia sꝑacia tempo¬

Expanded text:
istinguuntur in quatuor successiones. Prima patriarcharum fuit ab Adam usque ad Moysem. Secunda fuit a Moyse usque ad David, quae est judicum. Tertia, quae est Regum, a David usque ad transmigrationem Babylonis. Quarta a transmigratione Babylonis usque ad Christum; et haec successio sacerdotum fuit. Status dicuntur, quia adesse hominis pertinent. Vetus dicitur status, quia in culpa et poena usque ad resurrectionem Christi. Novus autem dicitur propter innovationem vitae humanae, quae per gratiam Christi facta est usque ad finem saeculi. Item tempus naturalis legis dicitur, eo quod homo suo naturali sensui relictus fuit sine communi praeceptione. Tempus scriptae legis dicitur, eo quod tunc lex scripta in populo Dei praecepta dadedit implere quod lex praeceperat. Aetates dicuntur sex ad similitudinem aetatis hominum. Fuit enim mundus et infans et puer, etc. Et notandum quod aetates istae non distinguuntur secundum aequalia spatia tempo
Abbreviated transcription (Latin):
luminum. hebruce dicitur bresich. ꝙ
dantũdem ualet aosi diceretur. In pͥnapio
quidami hebrei hanc consuetudinem ut ĩ¬
ponant nomina libris siis a pͥncpio libri
id est a prima dictione. Sicut et nos noĩa¬
nus unum psillmum. Miserere mei d̃o. ⁊
aliũ. Peati ĩmacislati Grece autem diatur
genesis. tũ propter generationem celi et tre.
quami primo tractat. tũ propter creationem

Expanded text:
citur Beresith, quod tantumdem valet, ac si diceretur, in principio. Quidam Hebraei habent consuetudinem ut imponant nomina libris suis a principio libri, id est, a prima dictione, sicut et nos nominamus unum Psalmum, Miserere mei Deus: et alium: Beati immaculati. Graece autem dicitur Genesis, tum propter generationem coeli et terrae, quam primo tractat, tum propter creationem
Abbreviated transcription (Latin):
stantie que dicuntur significare: quec̃
earum significet. aut fcm̃ significat fc̃m
et est allegoria. aut fc̃m faciendum signi¬
ficat. et est mort alitas In his duob ad
cognitionem u̾itatis .i. integritatẽ fider
et ad amorem bonitatis .i. ad perfectõen
bonoꝵ operum instruimur. Propt᷑ aue
duo legenda est diuina scriptura. scilicet
ut credamus sincere. et bene operemur
natum cum omnib sacramentis suis dam
precedentib a principio mundi. qitam fu¬
turis usq ad finem seculi. Et sciendum qͥa
tota ista series. et porrectio temporis. di¬
uidenda est in duos status. ueterem ⁊ no¬
num. et tria tempora. naturalis legis. et
scripte et gracie. et sex etates. pͥmaetas
scb adam uscy ad noe. Secunda ad noeus
ad abrabiam. Tercia ab abraham usq ad

Expanded text:
stantiae, quae dicuntur significare, quaecunque stantiae, quae dicuntur significare, quaecunque earum significet, aut factum significat factum et est allegoria; aut factum faciendum significat, et est moralitas. In his duobus ad cognitionem veritatis, id est integritatem fidei, et ad amorem bonitatis, id est ad perfectionem bonorum operum, instruimur. Propter quae duo legenda est divina Scriptura, scilicet ut credamus sincere, et bene operemur.natum cum omnibus sacramentis suis, tam praecedentibus a principio mundi quam futuris usque ad finem saeculi. Et sciendum quod tota ista series et porrectio temporis dividenda est in duos status: veterem, et novum, et tria tempora naturalis legis, et scriptae et gratiae, et sex aetates. Prima aetas ab Adam usque ad Noe. Secunda a Noe usque ad Abraham. Terti
Abbreviated transcription (Latin):
babylonios demones competenter designa¬
tur. qui ad aquilonem sedem sibi elegerunt.
ut pote frigore infidelitatis torpentes. et u¬
tatis luce priuati. prius egyptii opprimunt
israel de inde asserii. non erum in nobts p̃
quicquam diabolus. non prius trahamur
⁊ propriis concupiscentiis. Unde. ne tradas
me domine a desiderio meo poc̃oria. diabolo
Tempora significant. exempli causu. Ihesus
ibat in porticu salomonis. et hyemps erat.
Ideo de hyeme habiti est mentio. ut per qͣ¬
litatem tempoꝵ designaretur qualitas ani¬
moꝵ id est torpor et infidelitas iudeorum
Gestum significat. ut in euangelio patet.
Uenit iho in bechaniam. et suscctauit lazar̃
deinde per montem oliueti uenit ĩuallem
iosaphat. et misit disapulos in ciuitatem
ꝓpter asinam et c̾. Betbania domus gbodi¬
entie. Ad obedientem tantum uenit x ut
resusataret lazarum .i. animam pus mor¬
tuam in peccatis. Cum itaq sex sint ctum¬

Expanded text:
Babylonios, daemones competenter designanBabylonios, daemones competenter designantur, qui ad aquilonem sedem sibi elegerunt, utpote frigore infidelitatis torpentes, et veritatis luce privati. Prius Aegyptii opprimunt Israel, deinde Assyrii, non enim in nobis potest quidquam diabolus, nisi prius trahamur a propriis concupiscentiis. Unde: Ne tradas me Domine a desiderio meo peccatori, id est diabolo . Tempora significant. Exempli causa, Jesus erat in porticu Salomonis, et hiems erat. Ideo de hieme habita est mentio, ut per qualitatem temporum designaretur qualitas animorum, id est torpor et infidelitas Judaeorum. Gestum significat, ut in Evangelio patet. Venit Jesus in Bethaniam, et suscitavit Lazarum; deinde per montem Oliveti venit in vallem Josaphat, et misit discipulos in civitatem propter asinam, etc. Bethania domus obedientiae. Ad obedientem tantum venit Christus, ut resuscitaret Lazarum, id est animam prius mortuam in peccatis. Cum itaque sex sint circum
Abbreviated transcription (Latin):
De locis inysticis sacre scripture.
eo de numeris propter multiplicem
significationem eoꝵ paulo piolixius
prosecuti simius. Nunc autem ad quar¬
tam ciramist antiam .i. locum uertamiss
sermonem. Loca significant᷑. Unde dominus
incertis et det̾minatis locis certa negocia
geri uoluit propter significationem. Ut u̾¬
bi gracia. filii isrł descendentes in egypta
cogente fame. oppressi sunt. gradr serui¬
tute. Inde uõ eduttia domino per desertũ
et egyptum. Et utraq gens .i. egyptii. et assi¬
ris captiuauerunt eos. sed prius eoꝑptis. Ista
omiia sigruficatiori apta siuit. Egyptusã
est terra uoluptuosa. et delicis affluensñ
dum siguificat. non machinam istam. Sed
uoluptates mundi et secularia desideria. de¬
sertum significat uitam religiosam. per
quam quasi repat̾antes ieuinamus auici¬
i et concupiscentiis husus seculi. Babylon
ad aquilonem posita est. isbi frigus perpecu¬
um et obscuritas est qui numquam pars
illa sole contingatu Per assirios igitur idẽ

Expanded text:
estis mysticis sacrae Scripturae. Haec de numeris, propter multiplicem significationem eorum, paulo prolixius prosecuti sumus. Nunc autem ad quartam circumstantiam, id est locum, vertamus sermonem. Loca significant, unde Dominus in certis et determinatis locis certa negotia geri voluit, propter significationem: ut verbi gratia, filii Israel descendentes in Aegyptum, cogente fame, oppressi sunt gravi servitute; inde vero educti a Domino per desertum et Aegyptum. Et utraque gens, id est Aegyptii et Assyrii captivaverunt eos; sed prius Aegyptii: ista omnia significationi apta sunt. Aegyptus, quae est terra voluptuosa et deliciis affluens, mundum significat, non machinam istam, sed voluptates mundi et secularia desideria. Desertum significat vitam religiosam, per quam quasi repatriantes jejunamus a vitiis et concupiscentiis hujus saeculi. Babylon ad aquilonem posita est, ubi frigus perpetuum et obscuritas est, cum nunquam pars illa a sole contingatur. Per Assyrios igitur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Et quia inter partes non munquã
peruersa quedam uittutis emulatio eẽ soh.
ut indelicet sibi inuidem de successu uͥtutum
inuideant. ⁊ ob hoc in exercendo bono opere
tantum ne inferiores iudeantur alt̾utrum¬
sese preuenire contendant. tanto nos discer¬
cre¬
tionis moderamine continere necesse est nt

Expanded text:
venire. Et quia inter pares nonnunquam perversa quaedam virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretion
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipsis manifestum sit quod non excellẽ¬
ciam operis sed consortium q̃ramus laboris
Ceterum quantum pertinet ad nos sune in¬
opere ntendum est nequando uel in labor
minus pacientes uel inobedientia preceptoꝵ
minus alacres uel in caritutis operib exẽquẽ¬
dis minus inuenianiur feruentes. quatinus
bona conuersatio nr̃a eisdem prebeat inata¬
mentum uirtutis. a quib formami ⁊ exẽplũ
sumpsit boni operis. Ista frẽs si assidue udlu¬
eritis cogitare scictis ⁊ cito intelligetis ẽ t
uia discipline que nos per exeracium borapis
ducat ad consunitnationeni bonidatis. Sed̾ et
si forte ad hec inuestiganda atcy discernenda q̃p¬
tum expedit per uos minus sufficitis: habe¬
bitis domino adiuuante doctrinam ⁊ exẽpla

Expanded text:
sis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamur ferventes, quatenus bona conversatio nostra eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla
Abbreviated transcription (Latin):
humilia de nobis. ⁊ quam sublua de illit
senciamus. Degligentes uero et maxine
eos quoꝵ opera uel studia reprebensione dig¬
na apparent. tali nos cantela. declurare o
ut et fugiamus quod facunt. et tamen ui.¬
dicare non presumamus. qd̾ sunt. Cogitem
in eius modi tiobis neꝙ dari exemplum. n
promitti uidiaum. quia hoc in eis fortassig
ignoi antia seu infirmidas excusat. ꝙ si a nobic
fieret exusationem non haberet. Itaq necesse

Expanded text:
humilia de nobis, et quam sublimia de illis humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. I
Abbreviated transcription (Latin):
cpiat per amorem appetere. per mutationẽ
tamen uon ualeat coequari. Illoꝵ conuer¬
catio quasi par nobis est quoꝵ opera ita no¬
stris uirib contemperantur. ut in eis mehil
fit quod possibilitatem nr̃m excedat ⁊ tam̃
deuotio nr̃a satis in eis quod mutari possit
inueniat. Illoꝵ conuersatio quasi inferior
nobis est qui uel tanta nequeunt quatita
nos facere possumus. uel dalia faciunt qͣlia
nos inutari non debemus. Prom̃ in hi talie
habenda est dicretio. ut superiorib quidem
in omni loco et in onni opere uel sermone gr¬
bere studeamus reuerenciam. ⁊ quioqͥd ege¬
rint uut ubicumq fuerint non presuma¬
nius impudenter eis nos quasi coeqnͣdo
ingerere. Sic namq debemus in eius modi
uirtutis exemplum quod inutemur quodã¬
modo daciti. et quasi a longe considerare ut
tamen consortium cooꝑandi nũquam pre¬
sumamus. expetere. quatinuis dum eis ubiq
cedimus facile ex nr̃a modestia clareat qm̃

Expanded text:
ipiat per amorem appetere, per imitationem ipiat per amorem appetere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
gere. societatem atq equalitatem amare. maio¬
rib per timorem subdi. eqiualib per caritatem
obsequr iumorib per humilitatem coequari.
Precipientib parati. obedientib modesti. male¬
dicentib taciti. laudantib uerecundi. Item se¬
cunidum conuersationem alios nobis quasi sr̃¬
iores. alios quasi equales. alios quasi inf̾iores.
debemus attendere. Illoꝵ conuersatio infecior
est nobis. quoꝵ fr̃ã ⁊̃ si condempnare non pre¬
sumimus inutari tamen non debenus. Illoꝵ
conuersatio par nobis est que sio nr̃e infiymi¬
tati contemꝑata est ut ⁊ uirtutis exemplum
prebeat. ⁊ croꝑandi Eacilitate in consortium sue
exercitationuis. admittat. Illoꝵ conuersatio supͣ
nos est. quam uenerari quidem ⁊ adimiꝑara
possumus inutari autem non ualemꝰ. Illoꝵ
conuersatio superior est qui per longum disci¬
pline exercitium in tantum profecerunt. ut
uirtutem illoꝵ ur̃a infirmitas quamuis iñ¬

Expanded text:
gere, societatem atque aequalitatem amare, majogere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, imitari tamen non debemus. Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus. Illorum conversatio superior nobis est, qui per longum disciplinae exercitium intantum profecerunt, ut virtutem illorum nostra infirmitas quamvis inc
Abbreviated transcription (Latin):
sua quasi nr̃m impenderimus. illis sic exibe¬
amus nr̃a quasi suum redderenus. Sex demq
modis discretionem personarum habendari
ex his colligimus. Trib secundum dignitaten
⁊ trib secundum conuersationem. illiĩ namq
secundum dignitatem superiores sunt alii
quales. alii inferiores. Superiorib õbedien¬
am tuorem ob sequium. et uenerationene¬
bemius exibere. Cum equalib pacem ⁊ ꝯcͥ¬
dram custodire. innicem. obsequio benefto
⁊ honore preuenuire. In onini acbione et uero
superiorem eis locum retribuere. et si quido
fortassis in aliquo negotio eos ꝑreire rogni.
cumi omni humilitate et reuerentia que faẽ¬
da sunt non precipere sed demonistrare. ⁊ ios
quasi ex necellitate subietti obedire. In fu̾b
semper beneficiumn ⁊ auxilium impendere nũ¬
quam improperare. sinc contumelia corripert
sine superbia gubernare. sine crudelitate castiga.¬
re cum pietate fouere. Uenerationem non ex¬

Expanded text:
sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibesua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, quasi suum redderemus. Sex denique modis discretionem personarum habendam ex his colligimus, tribus secundum dignitatem, et tribus secundum conversationem. Alii namque secundum dignitatem superiores sunt, alii aequales, alii inferiores. Superioribus obedientiam, timorem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et reverentia quae facienda sunt non praecipere sed demonstrare, et si uquasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exi
Abbreviated transcription (Latin):
oportuno factum non est. Qud erga singu¬
quantum quidem pertuet ad di ¶ .ui.¬
lettione secundum meritum. quiitum u̾o ad
uenerationem secundum et atemet officium
hũda est. Meliores diligere. superiors houorare
debemus. quia par contumatia est iue in eo
qui propter inferiorem gradum i homine
uirtutem despicit siue in eo qui proiteruitã
inferiorem gradum suꝑiorem conterpuit. Istis
ergo honor. illis amor impendatur. E tam̃
ut ⁊ honor istoꝵ sit uoluntarius. ⁊ noꝵ a
mor uenerandus. Reuerentia enĩ simamore
magis seruilis est. ⁊̃ amior sine reuerema pu¬
erilis iudicari debet. Cum danta igitur iumi¬
litate ⁊ reuerentia meliorib exibendum bñ
ficium dilectionis ut illis quasi ex necesbate
uideamur esse subiecti. ⁊ cumi tanto affectat.¬
q hylaritate superiorib soluendum est ose¬
quium subiectionis. ut solo potius dilectõis
debito. illis credamur astricti. Istis reddamt

Expanded text:
opportuno factum non est. CAP. V. Quopportuno factum non est. CAP. V. Ququantum quidem pertinet ad dilectionem, secundum meritum, quantum vero ad venerationem, secundum aetatem et officium habenda est. Meliores diligere, superiores honorare debemus, quia percontumacia est sive in eo qui propter inferiorem gradum, in homine virtutem despicit; sive in eo qui propter vitam inferiorem, gradum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus
Abbreviated transcription (Latin):
tu atq ut ita dicam q̃dam conuersationis
nouitate festos dies honorare. In ceteris uere
dieb quib operari licet nullus oritiino ec¬
osuis apparerd sed unus quidey iu eo qd̃ aibi¬
ĩmunctum fu̾it non quod ipse eleg̾it opere ꝙͣ¬
tum sciencie ⁊ uirium suarum possibilitas ib̃¬
petit sese dẽbet exercere. Quantum enim deco¬
ris addit dieb festis quies uacationis. tãtum
ornamenti. confert dieb ceteris labor operis.
ita ut ⁊ in illis quisquis noluerit esse quietus
idex sit uanitatis sue. ⁊ in istis qui non fuerit
studiosus testis pigricie. Carualos siquidem ił̃¬
tes ne uel in illis dieb quiescatit uanitas ex¬
agitat: uel ne in istis in bono opere se exerce¬
ant. pigricia ligat. Qua papter non negli¬
genter quidem hubenda est in bono oꝑe discre¬
tio temporum quia sicut misum opus ulło dẽ¬
pore baudabile est. ita bonum ppus quodam mͥ
reprehensione dignum iudicitur si tempore

Expanded text:
re, atque ut ita dicam quadam conversationis re, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibjunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert diebus caeteris labor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tempore
Abbreviated transcription (Latin):
se putetur Ante sumptum cibum: doctrine
⁊ oiõnis tempus est. post uero operis. quia ⁊
tunt exerrendus est animus. dum ad huo
ad studium spiritale leuis est. et tims rep¬
menda est caro. quando calor inocitiui eius
per abum amplius exabatus est. Sic et festi
dies aliud studium ⁊ alium conuersationis
modum exigunt. atq alium hi in quib
operati licet. exposcunt. In illis nos oportet
ad ecclesiam studiosius ⁊ alacrius come¬
uibe. et ad celebranda diuina nusteria de¬
uotius intendere atq in oiatione duitiꝰ
persenerare. habitu. incessu. ⁊ attu. maio¬
rem denotionem erga cultum diuinum
demonstrare. nichil non sanctum. nicha ũ
diuinum nichil non ordinatun agere. lm¬
guam a iranilociuio cobibers pedes ab ex¬
cursu ⁊ discursu stringere occuslos compui¬
mete iatum inclinare. mentem erige. omi¬
nem demq actum. ⁊ omnem motum cordis
pariter ⁊ corporis ministerio diuino mancipa¬

Expanded text:
se putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae se putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
opus est in publico non ualemus. Et tc̃ aut
piorsus a disciplina deficientes intuentibus
sdandalum facimus. aut mepte id quod in
nobis non est simulare conantes irbisionem
uenda sunt: Alius est modus iuuendi.
in nocte. alius in die. Nox est tempus silẽtis.
⁊ quiecis. Dies tempus laboris ⁊ motionis es
operis. In nocte secum debent esse homines.
⁊ aut frssa membra sompno reficere. aut o¬
rationib uel meditationib sanctis in silentõ
animum exercere. In die uero discreto suo in
dos se. ⁊ umitandos ostendunt. Tuno exẽpla
tune qui alienos actus quantum expedit i¬
nutari dissimulat. torpens ⁊ inutilis m̾ito
nominatur. Sed nec eadem esse debit facies
nr̃a post quani refecti sumus. que fuit prius¬
quam abum sumpsimus. Ante sumptum
abum itagis hylares nos esse conuenit. ne
ipsa nr̃a abstinentia grauis ⁊ molesta ni¬
deatur post uero magis modestos ⁊ tacitos.
ne per gule uitium crapula nos iuflãmas¬

Expanded text:
opus est in publico non valemus. Et tunc aut opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes, irrisionemnenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in dos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammas
Abbreviated transcription (Latin):
loquens. qualis tacens qualis comederis qͣlis
ectam in quo loco quid agere debeat cõ¬
Deret necesse est. Alius est modus habendr
meo loco ubi deus adoratur alius in eo ubi cor¬
pus reficctur. Alius in eo qui loqutitui deput a¬
tusest. Alius in eo ubi silentium custoditur. A¬
lius deniq intus. alius foris. aslius in secredo. a¬
lius in publico. Et qm̃uis in nullo loco disci¬
plinam suam homo deserere debeat. diligñti
tamen ⁊ magis solliate ibi conseruanda est
ubi uel neglecta plurib genetat scandislum.
uel custodita bone mututionis exemplum. Dis¬
cernendum est igitur que siit illa que in cu-¬
stodienda discplina nusquam inderiniti pos¬
sunt et que rursum illa siit. que pro loco et
tempore nuno indermnti nuno exepreti uolũt
Sepe tamen eciam illa quie in publico neces¬
saria sunt quendam prius in secreto exerei¬
tationis usum exposcunt. qura si ea prorsus
in occulto negligimus. uti post modum ei dũ

Expanded text:
loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis am in quo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rursum illa sint quae pro loco et tempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter considerare. ⁊ quantum italz
per semet ipsum discernere. quid liceat et qiud
nouliceat. quid decrat ⁊ quid non deceat. in oĩ
attu et in omni loco in omni tempore erga om
N omimattu hoc est qualiter sacra ⁊ diuina
misteria impleri oporteat. qualiter humana
off̾icia. ⁊̃ que ad ꝑsum corporis pertinent exer¬
cere conueniat. Quam timoratum quam sol¬
licitum quam deuotum ac religiosum in dei
seruitio homo exibere se dẽbeat. quam spont a¬
neum quam hylarem ⁊ quam paratum off̾re
in subleuandis necessitatib prorimoꝵ. Quamꝰ
parcum quam honestum ⁊ quam nulli ĩ por¬
tunum in his que ad se pertinent querendis
as perficiendis prĩre. ut semꝑet ⁊ sibi sit parcus
⁊ pioximo promptus. et deo deuotus. Qualit
assuescat suas in omnib uoluntates frange̾
⁊ alienis se uoluritatib quantum sas ⁊ docene
esse constiterit. per omna disdat suoliuare. Ex¬
lis sedeus qualis racens. qualis ambulans. qͣl̾

Expanded text:
diligenter considerare, et quantum valet diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat, quid deceat, et quid non deceat, in omni actu, et in omni loco, in omni tempore, erga omgendum. In omni actu, hoc est qualiter sacra et divina mysteria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse constiterit per omnia discas inclinare. Qualis sedens, qualis jacens, qualis ambulans, qualis