comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa bona ualde. Demde singłis gñi¬
b oꝑũ tuoꝵ cũ dixisses ut fierent.
et fc̃a eẽnt. illd̾ atq illud iudisti
qr bonũ est. Septies num̾aui scrip¬
tũ ẽẽ te uidisse. qr bonũ est qd̃ fecis¬
ti. ⁊ ħ octauũ est. qr uidisti oĩa que
fecisti. ⁊ ecce ñ solum bona. sedeti
ã ualde bona. tãqͣm simul oĩa. Nõ
singła tantũ bona erant. Simul aũ
pultͣ corꝑa: qi longe multo pulcuꝰ
est corpus qd̃ ex m̾bris pulcris oĩb
cõstat. qͣm ip̃a m̃bra sungła quoꝵ
ordinatissimo cõuentu cõplet᷑ u¬
niu̾sum. qͣmuis et illa ⁊ singilla¬

Expanded text:
omnia bona ualde. in singulis generiomnia bona ualde. in singulis generibus operum tuorum, cum dixisses, ut fierent, et facta essent, illud atque illud uidisti quia bonum est. septiens numeraui scriptum esse te uidisse, quia bonum est quod fecisti; et hoc octauum est, quia uidisti omnia quae fecisti, et ecceam valde bona tanquam simul omnia. Nam singula tantum bona erant; simul autem pulchra corpora; quia longe multo pulchrius est corpus quod ex membris pulchris omnibus constat, quam ipsa membra singula quorum ordinatissimo conventu completur universum; quamvis et illa etiam singilla
Abbreviated transcription (Latin):
uum aũ datũpascebat᷑ nec int̾ior he-¬
lias sed ext̾ior pascebat᷑. qui posset q̃
talis cibi egestate corrũpi. Id̾oq dicã
qd̃ uerũ est coram te dñe. Cum hoĩes
idiote atq ĩ fideles. quib initiandis
atq lucrandis necessaria sũt sacra¬
m̃ta initioꝵ.⁊ nͣgnalia miracłoꝵ.
que nõĩe pisciũ. ⁊ cet̾oꝵ sig̾tari cre¬
didimus. suscipuĩt corporalit̾ refici-¬
endos. aut ĩ aliquousu p̾sentis ui-¬
te adiuuandos pueros tuos. cũ id
qͣre faciendũ sit ⁊ quo ꝑtineãt ig¬
norent. net illustos pascunt. net is¬
ti abillis pascũtur: qr nec illi ħ sc̃ã
et recta uoluntate oꝑant᷑. nec isti
eoꝵ datis uͥ fructũ ñdum uidẽt le¬
tantur. Inde quippe aĩmus pasci¬
tur. unde letatur. Et id̾o pisces ⁊ ce¬
ti ñ uescũtur escis. quas ñg̾minat
nisi iam t̾ta ab amaritudine ma¬
riuoꝵ fluictuũ distincta atq discͤ¬
bona ualdez qr ⁊ nos uidem᷑ ea. ⁊ ecce

Expanded text:
num autem dato pascebatur. nec interior Henum autem dato pascebatur. nec interior Helias, sed pascebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicam, quod uerum est coram te, domine, cum homines idiotae atque infideles, quibus initiandis atque lucrandis necessaria sunt sacramenta initiorum et magnalia miraculorum, quae nomine piscium et coetorum significari credimus, suscipiunt corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quippe animus pascitur, unde laetatur. et ideo pisces et coeti non uescuntur escis, quas non germinat nisi iam terra ab amaritudine marinorum fluctuum distincta atque discrbona ualde, quia et nos uidemus ea, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ reqͥro. Didici a te deus meus int̾
datum. ⁊ fructũ disc̾nere. Datum ẽ
res ip̃a qͣm dat: qui ĩꝑtitur hec ne¬
cessanaͤ Ueluti est nũmus. cibus.
potus. uestuñtũ. tectum. adiutori¬
um. Fructus aũt bona. ⁊ recta uo-¬
luntas datoris est. Non eniait ma-¬
gister bonus. qui susceꝑit ꝓpham
tantũ. sed addidit innoĩe ꝓpħe. Ne¬
q ait tantũ qui susceꝑit iustũ. sed
addidit innõie iusti. Ita quippe il¬
le m̾cedem ꝓphe. iste mͣcedem iusti ac¬
cipiet. Nec solum ait qui calicẽ aq̃
frigide potum ded̾it uni ex minimis
meis sed addidit tm̃ in nõie discipu¬
li ⁊ sic adiunxit. Am̃dico uobis. ñ
perdet m̾cedem suam. Datũ est susciꝑe
ꝓph̃am: susciꝑe iustũ porrigere cali¬
cem aque frigide discipulo. Fructus
aũt ẽ in nõie ꝓpħe. innõie iusti ĩ no¬
mine discipuli hoc fac̾e. Eructũ ħ pas¬
cit᷑ helias a iudua sciente qd̃ hoĩem
dei pasceret. ⁊ propt̾ hoc pasc̾et. Per cor¬

Expanded text:
te, deus meus, inter datum et fructum discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est. non enim ait magister bonus: qui susceperit prophetam tantum, sed addidit: in nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex minimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cor
Abbreviated transcription (Latin):
q em̃ dixisti fiat homo scd̃m gñs.
sed faciamus hoĩem ad imaguẽ
et similitudinẽ nr̃am. ut nos ꝓbe¬
mus que sit uoluntas tua. ad hoc
em̃ ille dispensator tuus. generãs
ꝑ euangłm filios. ne semꝑ paruu-¬
los hr̃et quos lacte nutriret. ⁊ tam¬
qͣm nutrix foueret: reformamini
ĩquit ĩ nõuitate m̃tis ur̃e. ad ꝓbãdũ
nos que sit uolũtas dei: qd̾ bonũ. et
bñplacitũ. ⁊ ꝑfectum. Id̾oq ñ dicis¬
cũdum gñs sedad imaginẽ ⁊ simi¬
litudinẽ nr̃am. Mente quippe re¬
nouatus ⁊ cõspiciens ĩtellectam
i̾tatem tuam. hoĩe demonstratore
ñ ĩdiget. ut suũ gñs imitet᷑ sed ta¬
mẽ te demonstrante. ꝓbat ip̃e que fit
uolũtas tua: qd bonũ. ⁊ bñplaci¬
tũ et ꝑfectũ. Et docens eũ iam capa¬
cem udere trinitatẽ unitatis. ł uui-¬
tatem triuitatis: id̾o pluralit̾ dicto
faciamꝰ hoĩem. singłarit̾ tñ infer¬
tur. ⁊ fecit deus hominẽ. ⁊ pluralit

Expanded text:
que enim dixisti: fiat homo secundum genus, que enim dixisti: fiat homo secundum genus, sed: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ut nos probemus, quae sit uoluntas tua. ad hoc enim ille dispensator tuus generans per euangelium filios, ne semper paruulos haberet, quos lacte nutriret et tamquam nutrix foueret: reformamini, inquit, in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et beneplacitucundum genus; sed, Ad imaginem et similitudinem nostram. Mente quippe renovatus, et conspiciens intellectam veritatem tuam, homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur; sed demonstrante te probat ipse quae sit uoluntas tua, quod bonum et beneplacitum et perfectum, et doces eum iam capacem uidere trinitatem unitatis uel unitatem trinitatis. ideoque pluraliter dicto: faciamus hominem singulariter tamen infertur: et fecit deus hominem, et pluraliter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmansuetudĩe actionis. Mandasti
em̃ dicens In mansuetudĩe oꝑa tua
ꝑfice: et ab omni hoĩe diligeris. Et
peccora bona neq si manducaue¬
rint habũdantia. neq si ñ mãdu¬
u̾int egentia. Et serpentes boui. ñ
ꝑniciosi adnocendũ. sed astiiti ad
cauendũ. ⁊ tantũ explorantes tẽpo¬
ralem nat᷑am. qͣntum sufficit. ut
ꝑ ea que fcã sunt intellecta. conspi¬
ciat᷑ et̾nitas. Seruiũt eni rõni hec
aĩalia: cum ꝓgressu mortifero co¬
hibita uiuunt. ⁊ bona sunt. Ecce
eñĩ dñe deus ñr. creator ñr. cũ cohibi¬
te fu̾int affectiones ab amore scl̃i.
quibz moriebamur male uiuendo.
et ceꝑit ẽẽ aĩa uiuens bñuiuendo.
cõpletũq fu̾it u̾bum tuũ quo per
apłm tuum dyxisti. nolite cõforcia¬
ri huic scl̃o: conseq̃tur ⁊ illud qd̃
adiuintisti statun ⁊ dycisti. sed re
tantes p̾cedentẽ ꝓximũ. nec ex hõis
melioris austoritate uiuentes. ne¬

Expanded text:
in mansuetudine actionis. mandasti in mansuetudine actionis. mandasti enim dicens: in mansuetudine opera tua perfice et ab omni homine diligeris. et pecora bona neque si manducauerint, abundantia, neque si non manducauerint, egentia, et serpentes boni non perniciosi ad nocendum, sed astuti ad cauendum et tantum explorantes temporalem naturam, quantum sufficit, ut per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciatur aeternitas. seruiunt enim rationi haec animalia, cum a progressu mortifero cohibita uiuunt et bona sunt. Ecce enim, domine deus noster, creator noster, cum cohibitae fuerint affectiones ab amore saeculi, quibuS\' moriebamur male uiuendo, et coeperit esse anima uiuens bene uiuendo completumque fuerit uerbum tuum, quo per apostolum tuum dixisti: nolite conformari huic saeculo, consequetur illud, quod adiunxisti statim et dixisti: sed reftantes praecedentem proximum, nec ex hominis melioris auctoritate uiuentes. ne
Abbreviated transcription (Latin):
tendo morit᷑. Continete uos ab ima-¬
tn feritate suꝑbie: abĩerti uoluptate
luxurie. ⁊ a fallaci noĩe scientie. uit
sint bestie mãsuete. ⁊ pecora edoni
ta ĩoxii serpentes. Motus .ii. aĩe sũt
isti ĩ allegoria. S fastus elatõis. ⁊ de¬
lectatõ libidinis ⁊ uenenũ curiosita¬
tis. motus sũt aĩe mortue. qr ñ ita
morit᷑ ut õi careat motu. q̃m disce¬
dendo a fonte uite moritur: atq ita
suscipit᷑. ap̾t̾eunte scł̃o. ⁊ cõforma¬
tur ei bum aũt tuũ deus. fons uite
et̾ne est ͥ ⁊ non p̾terit. Ideoq ĩ u̾bo tuo
cohibet᷑ ille dicessus. dum dr nobis
Nolite cõformari huic scł̃o. ut ꝓdu¬
cat t̾ra animã infontẽ uite. aĩam
uiuentẽ in u̾bo tuo ꝑ euangelistas
tuos. aĩam continentẽ imitandoi-¬
mitatores xp̃i tuiz hoc est eñĩ scd̃mge¬
nus: q̃m emulatiouiri ab amico ẽ.
Estote ĩquit sicut ego: qr ⁊ egosic̃
uos. Ita erit ĩ aĩa uiua bestie bone.

Expanded text:
tendo moritur. continete uos ab immatendo moritur. continete uos ab immani feritate superbiae, ab inerti uoluptate luxuriae et a fallaci nomine scientiae, ut sint bestiae mansuetae et pecora edomita et innoxii serpentes. motus enim animae sunt isti in allegoria: sed fastus elationis et delectatio libidinis et uenenum curiositatis motus sunt animae mortuae, quia non ita moritur, ut omni motu careat, quoniam discedendo a fonte uitae moritur atque ita suscipitur a praetereunte saeculo et conformatur ei. Verbum autem, deus, fons uitae aeternae est et non praeterit: ideoque in uerbo tuo cohibetur ille discessus, dum dicitur nobis: nolite conformari huic saeculo, ut cat terra in fonte uitae animam uiuentem, in uerbo tu.o per euangelistas tuos animam continentem imitando imitatores Christi tui. hoc est enim secundum genus, quoniam aemulatio uiri ab amico est: estote, inquit, sicut ego, quia et ego sicut uos. ita erunt in anima uiua bestiae bonae
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicant᷑. Primatũ eñi uocũ
euãgelizantiũ. ĩ fidelitas hominũ
causa extitit. s ⁊ fideles echortant᷑.
et bñdicũtur ab eis multiplicit̾ de
die ĩdiem. At u̾o aĩa uiua de t̾ra su-¬
mit exordiũ. qr ñ ꝓdest nisi iamfi¬
delib continere se ab amore scli. ut
ris. Nam tu puri cordis uitales deli¬
cie. Oꝑent᷑ ergo iam ĩtra ministri
tui. ñ sicut ĩ aquis ĩ fidelitatis. an¬
nuntiando. ⁊ loquendo ꝑmiracła et
sacramẽta ⁊ uoces misticas ubi ĩtẽ¬
ta fit ignorãtia. mat̾ admiratõis:
intimore occultoꝵ signoꝵ. Talis eñi
ĩtroitus estad fidem filiis adã oblitis
fidelib uiuendo coram eis: ⁊ excitau¬
do adimitatõem. Sic em̃i nou tantum
ad audiendũ sed ⁊̃ ad faciendũ au¬
diunt. querite dñm. ⁊ uiuet aĩa ur̃a:
ut ꝓducat t̾ra aĩam uiuentẽ. Nolite
cõformari huic scl̃o: continete uos
ab eo. Euitando uiuit aĩa. que appe-¬

Expanded text:
multiplicantur. Primarum enim vocum multiplicantur. Primarum enim vocum evangelizantium infidelitas hominum causa exstitit; sed et fideles exhortantur, et benedicuntur ab eis multipliciter de die in diem. at uero anima uiua de terra sumit exordium, quia non prodest nisi iam fidelibus continere se ab amore huius saeris; nam tu puri cordis uitales deliciae. Operentur ergo iam in terra ministri tui, non sicut in aquis infideiitatis annuntiando et loquendo per miracula et sacramenta et uoces mysticas, ubi intenta fit ignorantia mater admirationis in timore occultorum signorum — talis enim est introitus ad fidem filiis Adam oblitis fidelibus uiuendo coram eis et excitando ad imitationem. sic enim non tantum ad audiendum sed etiam ad faciendum audiunt: quaerite deum, et uiuet anima uestra, ut producat terra animam uiuentem. nolite conformari huic saeculo, continete uos ab eo. euitando uiuit anima, quae appe
Abbreviated transcription (Latin):
Non .. ĩtratur alit̾ in regnũ celo-¬
rũ ex illo quo ĩstitiusti. ut sic ĩtre¬
tur. Nec magnalia mirabiliũ q̃¬
rit quib fiat fides. Neqꝑ eñi uisi
signa ⁊ ꝓdigia uid̾it ñ credit: cũ
iam distincta sit t̾ra fidelis. ab aqͥs
maris ĩ fidelitate a maris. Et lingue
ĩ signo sũt. non fidelib sed ĩfidelib.
Nec isto igit᷑ genere uolatili qd̃ u̾bõ
tuo ꝓditernt aque opus ht̃ t̾ra
qͣm fũdasti suꝑ aquas. Imitte u̾bũ¬
eoꝵ narramus: sed cues qui oꝑaris
in eis: ⁊ ut oꝑent᷑ aĩam uiã. t̾ra ꝓ¬
ducet eam quia t̾ra causa ẽ ut ħ a-
gant ĩ ea. sic̃ mare fuit causa. ut
agent reptilia aĩarum atq uiua¬
rum. ⁊ uolatilia sub firmam̾to
celi: quib iam t̾ra ũ indiget: qͣm¬
uis piscem manducet leuatũ de
ꝓfundo.ĩ ea m̃sa qͣm parasti ĩ cons¬
pectu credentiũ. Ideo enim de ꝓfunido
leuatus ẽ: ut alataridam. Et aues
marina ꝓgenies: sed tam suꝑ t̾rã

Expanded text:
non enim intratur aliter in regno caelonon enim intratur aliter in regno caelorum ex illo. quo instituisti, ut sic intretur; nec magnalia mirabilium quaerit, quibus fiat fides: neque enim nisi signa et prodigia uiderit, non credit, cum iam distincta sit terra fidelis ab aquis maris infidelitate amaris, et linguae in signo sunt non fidelibus, sed infidelibus. nec isto igitur genere uolatili, quod uerbo tuo produxerunt aquae, opus habet terra, quam fundasti super aquas. immitte eorum narramus, sed tu es qui operaris in eis, ut operentur animam vivam. Terra producit eam, quia terra causa est ut haec agant in ea; sicut mare fuit causa ut agerent reptilia animarum vivarum, et volatilia sub firmamento coeli, quibus jam terra non indiget; quamvis piscem manducet levatum de profundo in ea mense quam parasti in conspectu credentium ; ideo enim de profundo levatus est ut alat aridam. Et aves, marina progenies, sed tamen super terram
Abbreviated transcription (Latin):
fuit causa ut ĩ tuou̾bo ista ꝓoed̾ent: ⁊ pl¬
chra st̾ om̃ia te faciente .z. Et ecce tu ĩe¬
narrabilit̾ pulcrior qui fecisti oĩa.
Aquo si ñ eẽt lapsus adã: ñ disfum¬
d̾etur ex utero eiꝰ. salsiigo maris gñs
huanũ ꝓfunde curiosũ. ⁊ ꝓcellose
tumidũ. ⁊ iustabilit fluidum. atq
itañ ẽẽt opus. ut ĩ aquis multis cor¬
poralit̾ ⁊ sensibiliter oparĩtur disp̃e¬
satores tui mistica fc̃a ⁊ dicta. Yic
enim mͥ nũc occurrerũt reptilia
et uolatilia. quib imbiiti ⁊ initi¬
ati homines. corporalib sacͣmẽtis
subditi. ñ ultra ꝓfic̾ent: nisi sp̃ali¬
ter uiuisc̾et aĩa gradu alio. ⁊ post
iuitii u̾bum: ĩ consũmatõem res¬
piceret: ac ꝑ hoc ĩ u̾bo tuo ñ maris
ꝓfũditas. sed ab aquarũ amaritu-¬
diue t̾ra disc̾ta eiecit ñ reptilia aĩa¬
rum uiuarũ et uolatilia. sed ani¬
mam uiuã. Neq enĩ iam opus h̃t
baptismo quo gentib opus ẽ. sic̃
opus habebat cũ aquis tegetetur.

Expanded text:
usa, ut in tuo uerbo ista procederent. Et pulchra sunt omnia faciente te, et ecce tu inenarrabiliter pulchrior, qui fecisti omnia. a quo si non esset lapsus Adam, non diffunderetur ex utero eius salsugo maris, genus humanum profunde curiosum et procellose tumidum et instabiliter fluuidum, atque ita non opus esset, ut in aquis multis corporaliter et sensibiliter operarentur dispensatores tui mystica facta et dicta. sic enim mihi nunc occurrerunt reptilia et uolatilia, quibus imbuti et initiati homines corporalibus sacramentis subditi non ultra proficerent, nisi spiritaliter uiuesceret anima gradu alio et post initii uerbum in consummationem respiceret. Ac per hoc in uerbo tuo non maris profunditas, sed ab aquarum amaritudine terra discreta eicit non reptilia animarum uiuarum et uolatilia, sed animam uiuam. neque enim iam opus habet baptismo, quo gentibus opus est, sicut opus habebat, cum aquis tegeretur:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩmarum piarũ tanqͣm ĩ arida: et
tãqͣm ĩ herbis serinalib ⁊ lignis
fructiferis. ⁊ ĩ sp̃alib donis manifes-¬
tatis adutilitatẽ: sicut ĩ luminari¬
b celi ⁊ ĩ affectionib formatis ad tẽ¬
pantiam tanqͣm iaĩa uiua In his
om̃ib nanciscim᷑ mułtitudĩes. ⁊ ub̾¬
tates. ⁊ ĩcrem̾ta. Sed qd̃ ita crescat et
młtiplicet᷑. ut una res mulcis mõis e¬
nuntiet᷑. ⁊ una enũtiatio multis
modis ĩtelligat᷑ non ĩuenimus ui-
sũ signis corꝑalit̾ editis ⁊ reb ĩtelli¬
gibilit̾ excogitatis. Signa corporali¬
t̾ edita. gn̾atõnes aquaꝵ p̃pneces-¬
sarias causas carnalis ꝓfũditatis:
res aũt ĩtelligibilit̾ excogitatas:
gũatõnes humanas pp̃ rõns fecũ¬
ditatẽ intelleximꝰ ⁊ ideo c̾didimꝰ utͥ¬
q hoꝵ gn̾i dictum eẽ abste dñe. Cres¬
cite. ⁊ młtiplicamini. In hac eñi be-¬
nedictõne concessam nobis a te facul¬

Expanded text:
animarum piarum, tanquam in arida; et animarum piarum, tanquam in arida; et tamquam in herbis seminalibus et lignis fructiferis et in spiritalibus donis manifestatis ad utilitatem sicut in luminaribus caeli et in affectibus formatis ad terantiam tamquam in anima uiua: in his omnibus nanciscimur multitudines et ubertates et incrementa; sed quod ita crescat et multiplicetur, ut una res multis modis enuntietur et una enuntiatio multis modis intellegatur, non inuenimus nisi in signis corporaliter editis et rebus intellegibiliter excogitatis. signa corporaliter edita generationes aquarum propter necessarias causas carnalis profunditatis, res autem intellegibiliter excogitatas generationes humanas propter rationis fecunditatem intelleximus. et ideo credidimus utrique horum generi dictum esse abs te, domine: crescite -et multiplicamini. in hac enim benedictione concessam nobis a te facul
Abbreviated transcription (Latin):
gis. Etce qd̃ uno mͦ script᷑a offeit. et
uox ꝑsonat: in pͥncipio fecit deus
celũ ⁊ t̾ram. nonne młtiplicit̾ ĩtel¬
ligitur. ñ erroꝵ fallacia. sed ueraꝵ
ĩ telligentiarũ gen̾ib: Ita crescũt et
młtiplicant᷑ fetus hominũ Itaq si
naturas ip̃as rerũ ñ allegorice sedꝓ
prie cogitemꝰ. ad oĩa que de seminibꝰ
gignũtur. ꝯuenit u̾bũ . c̾scite. ⁊ młti¬
plicamini. Si aũt figurate posita
ista tractem᷑. qd̾ pocius arbittor ĩtẽ¬
disse scͥpt᷑am. que utiq ñ suꝑuacue
solis aquatiliũ. ⁊ hominũ fetib. istã
bñdictionem atcribuit. ĩuenimus
qͥd̃ multitudines ⁊ ĩ creat᷑is sp̃ali-
b atq corporalib tanqͣm ĩ celo ⁊ ĩ
terra. ⁊ ĩ animis iustis ⁊ ĩiqͥs. tãꝙͣ ĩ
luce ⁊ tenebris: s ĩ scĩs auctorib ꝑ
quos lex ministrata est. tanqͣm ĩ
firmamẽto qd̃ solidatũ est int̾ aꝙͣ
et aqͣm. ⁊ ĩ societate a maricantiũ
populoꝵ. tauqͣm ĩmari ⁊ ĩstudio

Expanded text:
t et uox personat: in principio deus fecit caelum et terram, nonne multipliciter intellegitur, non errorum fallacia, sed uerarum intellegentiarum generibus? ita crescunt et multiplicantur fetus hominum. Itaque si naturas ipsas rerum non allegorice, sed proprie cogitemus, ad omnia, quae de seminibus gignuntur, conuenit uerbum: crescite et multiplicamini; si autem figurate posita ista tractemus — quod potius arbitror intendisse scripturam, quae utique non superuacue solis aquatilium et hominum fetibus istam benedictionem adtribuit — inuenimus quidem multitudines et in creaturis spiin coelo et in terra; et in animis justis et iniquis, tanquam in luce et tenebris; et in sanctis auctoribus, per quos lex ministrata est, tanquam in firmamento quod solidatum est inter aquam et aquam; et in societate amaricantium populorum, tanquam in mari; et in studio
Abbreviated transcription (Latin):
nox ñ obscurat eas: q̃m ip̃e illumi-¬
nant eam ꝓ modulo eiꝰ. Ecce .ii. tam¬
qͣm deo dicente. Fiant luminaria ĩ
firmam̃to celi. factus ẽ subito de celo
sonus qͣsi ferretur flatus uehemẽs ⁊
uise sũt lĩgne diuise qͣi ignis. qui
et ĩsedit suꝑ unũ quẽq illoꝵ. ⁊ fcã
sũt luminaria ĩ firmam̃to celu̾ibũ
uite hñtia ͤubiq discurrite ignes
scĩ. ignes decori. Uos estis lum̃ mũ¬
di. nec estis submodio. Exaltatus ẽ
cui adhesistis ⁊ exaltauit uos. Dis¬
currite ⁊ ĩnotescite om̃ib gentibus
Concipiat ⁊ mare. ⁊ pariat oꝑa ur̃a.
et ꝓducant aque reptilia aĩarũ iu¬
uarũ. separantes em̃ p̾ciosũ auili.

Expanded text:
nox non obscurat eas, quoniam ipsae inluminox non obscurat eas, quoniam ipsae inluminant eam pro modulo eius. ecce enim tamquam deo dicente: fiant luminaria in firmamento caeli, factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt linguae diuisae quasi ignis, qui et insedit super unumquemque illorum, et facta sunt luminaria in firmamento caeli uerbum uitae habentia. ubique discurrite, ignes sancti, ignes decori. uos enim estis lumen mundi nec estis sub modio. exaltatus est, cui adhaesistis, et exaltauit uos. discurrite et innotescite omnibus gentibus. Concipiat et mare et pariat opera uestra, et producant aquae reptilia animarum uiuarum. separ
Abbreviated transcription (Latin):
sequere dñm. siuis ẽẽ ꝑfectus eis so-¬
ciatus int̾ quos loquit᷑ sap̃iam. il¬
le qui nouit. qͥd distribuat diei et
nocti. ut noris ec tir. ut fiant ⁊ tibi
luminaria ĩ firmam̃to celiqd̃ ñ fi¬
et nͥ fu̾it illic cortuũ qd̾ ĩtẽ ñ fiet.
nisi fu̾it illic thesaut᷑ tuus. sicut au¬
disti a magr̃o bono. Sed contristata
est t̾ra sterilis. ⁊ spine suffocauer̃t
u̾bum. Uos aũt genus electũ. infir¬
ma mũdi. qui dimisistis oĩa ut se¬
queremini dũm. ite post eũ ⁊ cõfun¬
dite forcia. Ite post eũ speciosi pedes.
et lucete ĩ firmam̃to. ut celi enarrãt
głiam eus diuidentes ĩter lucẽ ꝑfec¬
toꝵ. sed ñdum sicut angłoꝵ. et tene¬
bras paruuloꝵ. sed ñ desꝑatoꝵ Lucete
suꝑ omnẽ t̾ram. ⁊ dies sole candens.
eructet diei u̾bum sap̃ie: ⁊ nox lu¬
na candens. annũtiet nocti u̾bum
scientie. Luna. ⁊ stelle nocti lucent. s

Expanded text:
sequere dominum, si uis esse perfectus, eis sosequere dominum, si uis esse perfectus, eis sociatus, inter quos loquitur sapientiam ille, qui nouit, quid distribuat diei et nocti, ut noris et tu, ut fiant et tibi luminaria in firmamento caeli: quod non fiet, nisi fuerit illic cor tuum; quod item non fiet, nisi fuerit illic thesaurus tuus, sicut audisti a magistro bono. sed contristata est terra sterilis, et spinae suffocauerunt uerbum. Yos autem, genus electum in firmamento mundi, qui dimisistis omnia, ut sequeremini dominum, ite post eum et confundite fortia, ite post eum, speciosi pedes, et lucete in firmamento, ut caeli enarrent gloriam eius diuidentes inter lucem perfectorum, sed nondum sicut angelorum, et tenebras paruulorum, sed non desperatorum: lucete super omnem terram, et dies sole candens eructet diei uerbum sapientiae et nox, luna lucens, annuntiet nocti uerbum scientiae. luna et stellae nocti lucent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
appareat arida. Discite bonũ fac̃e ui-¬
dicate pupillo. iustificate uiduã
ut germinet t̾ra herbam pabuli. et
lignũ fructiferũ. ⁊ uenite dispute¬
mus dicit dñs. ut fiant luminari-¬
a ĩfirmam̃to celi ⁊ luceant suꝑt̾ram
Querebat diues ille a magistro bono
qͥd fac̾et. ut uitam et̾nam cõseque¬
retur. Sicat ei magist̾ bonus quem
putabat hoĩem. ⁊ ncħ ãplius. Ponꝰ
est aũ quia deus ẽ. Dicat ei magist̾.
ut si uult uenire ad uitam. seruet
mandata. Separet ad se amaritudi-¬
nem malicie. atq nequicie.Non oc-¬
cidat. nec mechet᷑. non furet᷑. non fal¬
sum testimoniũ dicat ut appare-¬
at anda. ⁊ germinet honorẽ pr̃is at¬
q matris: ⁊ dilectõem ꝓximi. Feci in¬
quit hec oĩa. Unde ergo tante spine.
si t̾ra fructifera est: Uade extirpa
siluosa dumeta auaricie, uẽde que
possides ⁊ ĩplere frugib. dando pau-¬
perib. ⁊ habebis chesaurũ ĩcelis: et

Expanded text:
appareat arida. discite bonum facere, iuappareat arida. discite bonum facere, iudicate pupillo et iustificate uiduam, ut germinet terra herbam pabuli et lignum fructiferum, et uenite, disputemus, dicit dominus, ut fiant luminaria in firmamento caeli, ut luceant super terram. quaerebat diues ille a magistro bono, quid faceret, ut uitam aeternam consequeretur: dicat ei magister bonus, quem putabat hominem et nihil amplius — bonus est autem, quia deus est — dicat ei, ut, si uult uenire ad uitam, seruet mandata, separet a se amaritudinem malitiae atque nequitiae, non occidat, non moechetur, non furetur, non falsum testimonium dicat, ut appareat arida et germinet honorem matris et patris et dilectionem proximi. feci, inquit, haec omnia. unde ergo tantae spinae, si terra fructifera est? uade, extirpa siluosa dumeta auaritiae, uende quae possides et implere frugibus dando pauperibus et habebis thesaurum in caelis et
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Sermo aũt scientie qua continent᷑
oĩa sacram̃ta que uariant᷑ tp̃rib tã¬
qͣm luna. ⁊ cet̾e noticie donoꝵ que de¬
inceps tamqͣm stelle cõmemora ta
sũt qͣntum differũt ab illo candore sa¬
pĩe quo gandet p̾dictus dies: tantũ
in pͥncipia noctis sũt. His eñi sunt
necessaria: quib ille prudentissimꝰ
seruus tuus. ñ potuit loqui qͣi sp̃ali¬
bus. sed qͣi carnalib ille qui sap̃iam
loquit᷑ inter ꝑfectos. Aĩalis aũ homo
tanqͣm paruilus ĩ xp̃olactisq pota¬
tor. donec roboret᷑ ad solidũ cibũ. ⁊ aci¬
em firmet ad soł aspestũ. non hãt de¬
sertam noctẽ suam sed luce lune stel¬
larũq cõtentus sit. Hec nobiscũ dis¬
putas sapientissime deus n̾r ĩlibro
tuo firmam̃to tuo. ut dist̾namus oĩ¬
a contẽplatõne mirabili. qͣmuis ad¬
huc ĩsignis. ⁊ ĩ tp̃rib ⁊ ĩdieb. ⁊ in
estote auferte nequitiã ab aĩmis
uris. atq a ꝯspectu ocd̃oꝵ meoꝵ. ut

Expanded text:
entiae, qua continentur omnia sacramenta, quae uariantur temporibus tamquam luna, et ceterae notitiae donorum, quae deinceps tamquam stellae conmemorata sunt, quantum differunt ab illo candore sapientiae, quo gaudet praedictus dies, tantum in principio noctis sunt. his enim sunt necessaria, quibus ille prudentissimus seruus tuus non potuit loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, ille, qui sapientiam loquitur inter perfectos. animalis autem homo tamquam paruulus in Christo lactisque potator, donec roboretur ad solidum cibum et aciem firmet ad solis aspectum, non habeat desertam noctem suam, sed luce lunae stellarumque contentus sit. haec nobiscum disputas sapientissime, deus noster, in libro tuo, firmamento tuo, ut discernamus omnia contemplatione mirabili, quamuis adhuc in signis et in temporibus et in diebus et in estote, auferte nequitiam ab animis uestris atque a conspectu oculorum meorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatis luce delectant᷑. tamꝙͣ in pͥncipi¬
a diei. Alii aũt sermo scientie scd̃m e¬
undẽ sp̃m. tamqͣm luminare minus.
Auii fides. alĩi donatõ curatioñ. alii
oꝑationes uͥtutum: alii prophetia. ali
i diuidicõ sp̃uum. Alt̾i gña lingua

Expanded text:
tatis luce delectantur, tanquam in principio diei; alii autem sermo scientiae secundum eumdem spiritum, tanquam luminare minus; alii fides, alii donatio curationum, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii judicatio spirituum, alteri genera lingua
Abbreviated transcription (Latin):
bis .ii. distingũt᷑ tp̃ qd̃ tenebre fu¬
imus. ⁊ lux efficim᷑. In illa u̾o dictũ
est qͥd eẽt. nsi illuminaret᷑. ⁊ ita dic¬
tũ est. qͣi pͥus fu̾it fluxa ⁊ tenebro¬
sa. ut appareret causa. qua fcm̃ est.
ut auit̾ eẽt: idest ut adlum̃ ĩdefici¬
ens conu̾sa lux eẽt. Quid potest ĩtel¬
ligat. a te petat. Et qͥd mͥ molestus ẽ.
quasi ego illuminẽ ullũ hoĩem ue¬
nientẽ in hũc mũdũ: Triuitatẽ oĩ

Expanded text:
bis enim distinguitur tempore, quod tenebrae fubis enim distinguitur tempore, quod tenebrae fuimus, et lux efficimur : in illa vero dictum est quid esset, nisi illuminaretur; et ita dictum est, quasi prius fuerit fluxa et tenebrosa; ut aput aliter esset, id est ut ad lumen indeficiens conuersa lux esset. qui potest, intellegat, a te petat. ut quid mihi molestus est, quasi ego inluminem ullum hominem uenientem in hunc mundum? Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
bis est. Corpus pond̾e suo nititur ad
locũ suum. Pondus ñ adima tm̃ ẽ.
sed adlocum suũ. Ignis sursum tẽ¬
ditz deorsum lapis. Ponderib sus
aguntur loca sua petũt. Oleũ in-¬
fra aqͣm fusũ: supͣaquã accollit᷑.
Aqua supra oleũ fusa: infra oleũ
demergit᷑. Pond̾ib suis agunt᷑. loca
sua petũt. Minus ordinata: ĩ quie¬
ta sũt. Ordinant᷑ ⁊ quiescũt. Pondꝰ
meũ. amor meus. Eo feror. quocũq
feror. Donotuo accendim᷑ ⁊ sursũ
feru᷑. In ardescimꝰ. et imꝰ. Ascendi¬
mus ascensiones ĩcorde. ⁊ cantam᷑¬
canticũ graduũ. Igne tuoĩardesci-¬
xerit mͥ. ĩ domũ dñi ibimꝰ. Ibi nos col¬
locauit uolũtas bona ait nich ueli¬
mus aliud qͣm ꝑmanere illic ĩet̾ñ.
nisi dono tuo qd̃ suꝑfert᷑ suꝑomne
mutabile mox ut fc̃a est atcolleret᷑
nullo int̾uallo tp̃ris. ĩ ea uocatõe qua
dixisti. fiat lux: ⁊ fc̃a est lux. In no¬

Expanded text:
bis est. corpus pondere suo nititur ad bis est. corpus pondere suo nititur ad locum suum. pondus non ad ima tantum est, sed ad locum suum. ignis sursum tendit, deorsum lapis. ponderibus suis aguntur, loca sua petunt. oleum infra aquam fusum super aquam attollitur, aqua supra oleum fusa infra oleum demergitur: ponderibus suis aguntur, loca sua petunt. minus ordinata inquieta sunt: ordinantur et quiescunt. pondus meum amor meus; eo feror, quocumque feror. dono tuo accendimur et sursum ferimur; inardescimus et imus. ascendimus ascensiones in corde et cantamcanticum graduum. igne tuo, ixerunt mihi: In domum Domini ibimus . Ibi nos collocavit voluntas bona, ut nihil velimus aliud quam permanere illic in aeternnisi dono tuo quod superfertur super omne mutabile, mox ut facta est, attolleretur nullo intervallo temporis in ea vocatione qua dixisti, Fiat lux, et fieret lux . In no
Abbreviated transcription (Latin):
tendis qͣm magnã rõnalem c̾atu¬
tam fet̾is. cui nullom sufficit ad
beatam requiem. quicqͥd te minus
est ac ꝑ hoc nec ip̃a sibi. Tu .ii. deus
ñr illuminabis tenebras nr̃as. ex
te oriunt᷑ uestim̃ta nr̃a. ⁊ tenebre
nr̃e sicut meridies erũt. Da mͥte de
rit sciam. qͣntum desit mnͥ amoris.
adid qd̃ sat est. ut curtat uita me¬
a ĩ amplexus tuos: nec au̾tat᷑ donec
abscondat᷑ in abscondito uultꝰ tui.
et omĩs inͥ copia que deus meus nõ
est. est egestas. Nũquid aut p̃r aut
filius. non suꝑferebat᷑ suꝑ aquas:
Si tamqͣm loco sicut corpus. nec sp̃c
o dictum ẽ hoc : Cur de illo tantũ dic¬
tum ẽ quasi locus ubi ẽẽt qui ñ est
locus. de quo solũ dictum est. qd̾ sit
donũ tuuim: Indono tuo reqͥescioꝰ
ibi te fruim᷑. requies nr̃a: locus nost̾.
Amorillucaccollit nos: ⁊ sp̃c tuus
bonus exaltat hũilitatẽ nr̃am de por¬
cis mortis. In bona uolũtate pax no¬

Expanded text:
tendis, quam magnam rationalem creatutendis, quam magnam rationalem creaturam feceris, cui nullo modo sufficit ad beatam requiem, quidquid te minus est, ac per hoc nec ipsa sibi. tu enim, deus noster, inluminabis tenebras nostras: ex te oriuntur uestimenta nostra, et tenebrae nostrae sicut meridies erunt. da mihi te,ut sciam quantum desit mihi amoris tui ad id quod satis est, ut currat vita mea in amplexus tuos, nec avertatur donec abscondatur in abscondito vultus tui. et omnis mihi copia, quae deus meus non est, egestas est. Numquid aut pater aut filius non superferebatur super aquas? si tamquam loco sicut corpus, nec spirio dictum est hoc? cur de illo tantum dictus est quasi locus, ubi esset, qui non est locus, de quo solo dictum est, quod sit donum tuum? in dono tuo requiescimus: ibi te fruimur. requies nostra locus noster. amor illuc attollit nos et spiritus tuus bonus exaltat humilitatem nostram de portis mortis. in bona uoluntate tua pax no
Abbreviated transcription (Latin):
leuatõe caritatis ꝑ sp̃m tuũ qui su¬
ꝑferebat᷑ suꝑ aquas: Cu dicã quo¬
mͦdicam: Neq .ii. loca sũt quib m̾¬
gi᷑. ⁊ emergimus. Quidsimilius
et quid dissimiliuis : Affectus sũt.
amores sũt. ĩ mũdicia sp̃c nr̃i deflu¬
ens ĩferꝰ amore curarũ. ⁊ scĩtas tui
attollens nos suꝑius amore securita¬
tis. ut sursũ ab eamus ad te nͥ sp̃c tu
us suꝑ ferebat᷑ suꝑ aqͣs ⁊ ueniamus
ad suꝑ eminentẽ reqͥem. cũ ꝑtnͣsierit
aĩa nr̃a aquas que sunt sine sub̾a.
Defluxit angłs. defluxit aĩa hõis. ⁊
abinitio. fiat lux. ⁊ fcã ẽ lux. ⁊ ĩhe¬
reret tͥ om̃is obediens. ⁊ ĩtelligẽs iã
celestis ciuitatis tue: ⁊ reqͥesceret in
sp̃u tuo qui suꝑfectͣ ĩ ꝯmutabiliter
suꝑ om̃e mutabile. Alioqͥn ⁊ ip̃m
celũ celi tenebrosa abyssus ẽẽt inse:
nũc autẽ lux est ĩ dño. Nam ⁊ ip̃a
misera ĩ quietudine defluentium
sp̃nũ. ⁊ ĩdicantiũ tenebras suas.
nudata ueste luminis tui. satis os¬

Expanded text:
spiritum tuum, qui superferebatur super aquas? cui dicam? quomodo dicam? neque enim loca sunt, quibus mergimur et emergimus. quid similius et quid dissimilius? affectus sunt, amores sunt, inmunditia spiritus nostri defluens inferius amore curarum et sanctitas tui attollens nos superius amore securitatis, ut sursum cor habeamus ad te, ubi spiritus tuus superferebatur super aquas, et ueniamus ad supereminentem requiem, cum pertransierit anima nostra aquas, quae sunt sine substantia. Defluxit angelus, defluxit anima hominis ab initio: fiat lux, et facta esset lux, et inhaereret tibi omnis oboediens intellegentia caelestis ciuitatis tuae et requiesceret in spiritu tuo, qui superfertur inconmutabiliter super omne mutabile. alioquin et ipsum caelum caeli tenebrosa abyssus esset in se; nunc autem lux est in domino. nam et in ipsa misera inquietudine defluentium spirituum et indicantium tenebras suas nudatas ueste luminis tui satis os
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ꝓpt̾ tria hec. ⁊ ibi tͥnitas. an in
singulis hcria. aut t̾na singłoꝵ sĩt.
an urũq miris modis simplicit̾. et
multiplicit̾ ĩfinito ĩ se sibi fine. qͦ ẽ
et sibi notũ est. ⁊ sibi sufficit ĩꝯmu¬
tabilit̾ id ip̃m copiosa unitatisma¬
gnitudĩe. quis facile cegitau̾it. Qͥc

Expanded text:
utrum propter tria haec et ibi Trinitas; an in utrum propter tria haec et ibi Trinitas; an in singulis haec tria, ut terna singulorum sint; an utrumque miris modis simpliciter et multipliciter infinito in se sibi fine quo est, et sibi notum est, et sibi sufficit incommutabiliter idipsum copiosa unitatis magnitudine; quis facile cogitaverit? quis
Abbreviated transcription (Latin):
eras. net erã cui p̾stares ut ẽẽm. ⁊ tñ
ecce sũ ex bouitate tua p̾uemente. to¬
tũ hoc qd̃ me fecisti. ⁊ uñ fecisti. Neq
eñ egiusti me. aut ego tale bonum
sum. quo tu adiuuens deus meus
et dñs m̃s non ut tͥ sic seruiã qua-¬
si ne fatigeus ĩ agendo: aut ne mi¬
nor sit potestas tua carens obseqͥo
meo: nequt sic te colam qͣi t̾ram.
ut sis ĩcultus si ñ te colã. sut serui¬
am tibi. ⁊ colam te. ut de te bñ sit¬
mͥ. a quomͥ est ut sum. cui bñ sit. Ex
plenitudĩe qͥppe bonitatis tue c̾atu¬
ra tua subsistit ut bonũ qd̵ tͥ nich̃
ꝓdeẽt. nec de te equale tͥ eẽt: ⁊ tñ quia
ex te fieri potuit ñ deẽet. Quid eñĩ te
ꝓmeruit celũ ⁊ t̾ra que fecisti ĩ pͥnci-¬
pio: Dicant qͥd te ꝓmeruerũt spiri¬
tał corporał̃q natura qͣs fecisti ĩ sa¬
pĩa tua. ut inde penderẽt etiã ĩchoa-
ĩ longinqͣm dissimilitudinẽ tuam.
Sp̃ale ĩ forme p̾stantĩ qͣi formatũ

Expanded text:
 cui praestares ut essem, et tamen ecce sum ex bonitate tua praeueniente totum hoc, quod me fecisti et unde me fecisti. neque enim eguisti me, aut ego tale bonum sum, quo tu adiuueris, dominus meus et deus meus, non ut tibi sic seruiam, quasi ne fatigeris in agendo, aut ne minor sit potestas tua carens obsequio meo, neque ut sic te colam quasi terram, ut sis incultus, si non te colam, sed ut seruiam tibi et colam te, ut de te mihi bene sit, a quo mihi est, ut sim cui bene sit. Ex plenitudme quippe bonitatis tuae creatura tua substitit, ut bonum, quod tibi nihil prodesset nec de te aequale tibi esset, tamen quia ex te fieri potuit, non deesset. quid enim te promeruit caelum et terra, quae fecisti in principio? dicant, quid te promeruerunt spiritalis corporalisque natura, quas fecisti in sapientia tua, ut inde penderent etiam inchoatain longinquam dissimilitudinem tuam, spiritale informe praestantius, quam si formatum
Abbreviated transcription (Latin):
cat seruꝰtuꝰ u̾bi tui. ⁊ siego ñ ĩtelligo
quid hoc eloquio significes. utant᷑ eo
meli meliores .i. ĩtelligentõres qͣm e¬
go sũ. uuicuiq qͣntũ saꝑe dedisti d̃s¬
meus. Placeat aũt ⁊ cõfessiomea co¬
ram ocłis tuis. qua tͥ confiteor cred̾e
me dũe. ñ in cassũ te ita ẽẽ lociitũ. ne¬
q silebo qd̃ mͥ lectõis huiꝰ occasio sug¬
gerit. Uerum ẽ eiuim nec uideo qd̃ im¬
pediat ita me sentire figurata dicta
libroꝵ tuoꝵ. Noui eñi mulcipliciter
significari ꝑ corpus. qd̃ imo mͦ mẽ¬
te ĩtelligit᷑. ⁊ młtiplicit̾ mẽte ĩtelli¬
gi qd̃ uno mͦ ꝑ corpus sig̃catur. Et

Expanded text:
cat seruus uerbi tui. et si ego non intellego, cat seruus uerbi tui. et si ego non intellego, quid hoc eloquio significes, utantur eo melius meliores, id est intellegentiores quam ego sum, unicuique quantum sapere dedisti. placeat autem et confessio mea coram oculis tuis, qua tibi confiteor credere me, domine, non incassum te ita locutum, neque silebo, quod mihi lectionis huius occasio suggerit. uerum est enim nec uideo, quid inpediat ita me sentire dicta figurata librorum tuorum. noui enim multipliciter significari per corpus, quod uno modo mente intellegitur, et multipliciter mente intellegi, quod uno modo per corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ris lucem qͣm uocasti diem: nec fir¬
mam̃tum celi. nec luminaria. nec si¬
dera. nec t̾ram nec marez dic̾em te de¬
us ñr. qui nos ad imaginem tuã cre-¬
asti. dic̾em te hoc donũ bñdictõis ho¬
mini ꝓprie uoluisse largiri. nisiħ
m̾ bñdixisses pisces ⁊ cetos. ut cres¬
cerent. ⁊ multiplicarẽt᷑ ut ĩplerent
aquas maris ⁊ uolatilia multipli¬
carent᷑ suꝑ t̾ram. Item dic̾em ad ea re-¬
rum gn̾a ꝑtinere bñdictõem hãc q̃
gignendo ex semet ip̃is ꝓpagantur.
si eam reꝑirem ĩ arbustis ⁊ frutectis.
et ĩ pecorib terre. Nũc aũt nec heibis. ⁊
lignis dictum est nec bestiis ⁊ serpẽtibꝰ
crescite. ⁊ młtiplicamini. cũhec quoy
oĩa sicut pisces ⁊ aues: ⁊ hõies gignẽ¬
do augeant᷑. genusq custodiãt. Qͥd
igit᷑ dicam lum̃ meũ u̾itas: Quia
uacat ħ qi in aiit̾ ita dictũ est: Ne¬
quaqͣm pr̃ pietatis: absit ut hocdi¬

Expanded text:
ris lucem, quam uocasti diem, nec firris lucem, quam uocasti diem, nec firmamentum caeli nec luminaria nec sidera nec terram nec mare? dicerem te, deus noster, qui nos ad imaginem tuam creasti, dicerem te hoc donum benedictionis homini proprie uoluisse largiri, nisi hoc modo benedixisses pisces et coetos, ut crescerent et multiplicarentur et implerent aquas maris, et uolatilia multiplicarentur super terram. item dicerem ad ea rerum genera pertinere benedictionem hanc, quae gignendo ei semet ipsis propagantur. si eam reperirem in arbustis et frutectis et in pecoribus terrae. nunc autem nec herbis et lignis dictum est nec bestiis et serpentibus: crescite et multiplicamini, cum haec quoque omnia sicut pisces et aues et homines gignendo augeantur genusque custodiant. Quid igitur dicam, lumen meum, ueritas? quia uacat hoc, quia inaniter ita dictum est? nequaquam, pater pietatis, absit, ut hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
sonantib signis. ut respondeat po¬
pulus. am̃. Quib om̃ib uocib corpo¬
ralit̾ enuntiandis. causa est abissus
scł̃i. ⁊ cecitas carnis que cogitata ũ
possũt uideri. ut opus sit instreꝑe ĩ
aurib: ita qͣmiuis multiplicent᷑ uo¬
latilia suꝑ t̾ram. ex aquis tn origi¬
nem ducunt. Iudicat etiã sp̃alisap¬
ꝓbando qd̃ rectum. ĩ probando aũ ꝙ
ꝑperam inuen̾it in oꝑib moribq
fideliũ. helemosinis. tanqͣm t̾ra fruc¬
tifera. ⁊ de aĩa uiua. mãsuefactis
affectõib. ĩ castitate. ĩ ieiuniis. ĩ cogi¬
tatõibus piis: de hiis que ꝑ sensum
corporis ꝑcipiunt᷑. De his eñ iudica¬
re nũc dr̃. ĩ quib ⁊ potestatẽ corrigẽ¬
di ht̃. Sed qͥd est hoc. ⁊ quale misteri¬
um est: Ecce bñdicis hõies o dñe ũ
crescant ⁊ multiplicẽtur. ⁊ ĩpleant
t̾ram nich ne nobis ex hoc iunius ut
ĩtelligamus aliqͥd. cur ñ ita bñdixe¬

Expanded text:
sonantibus signis, ut respondeat posonantibus signis, ut respondeat populus: amen. quibus omnibus uocibus corporaliter enuntiandis causa est abyssus saeculi et caecitas carnis, qua cogitata non possunt uideri, ut opus sit instrepere in auribus. ita, quamuis multiplicentur uolatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. indicat etiam spiritalis approbando, quod rectum, inprobando autem, quod perperam inuenerit in operibus moribusque fidelium, elemosynis tamquam terra fructifera et de anima uiua mansuefactis affectionibus, in castitate, in ieiuniis, in cogitationibus piis de his, quae per sensum corporis percipiuntur. de his enim iudicare nunc dicitur, in quibus et potestatem corrigendi habet. Sed quid est hoc et quale mysterium est? ecce benedicis homines, o domine, ut crescant et multiplicentur et impleant terram. nihilne nobis ex hoc innuis, ut intellegamus aliquid, cur non ita benedixe
Abbreviated transcription (Latin):
quis ĩ de uenturus sit ĩ dulcedinem
pietatis amaritudine remansurus:
Id̾oc homo quẽ fecisti ad iagiiem¬
testatẽ luminariũ celi. neq ip̃ius oc¬
culti celi neq diei ⁊ noctis. que aute
constitutionẽ celi uocasti. neq congͥ¬
gatõis aquaꝵ qd̃ est mare: sed acce¬
pit potestatẽ pisciũ maris ⁊ uolati¬
liũ celi. ⁊ om̃ium peccoꝵ. ⁊ õĩs terre
et omĩum repentiũ que repũt suꝑ
t̾ram Iudicat eñi ⁊ approbat qd̾ rec-¬
te. ĩprobat aũ qd̃ ꝑpetam ĩuenerit.
siue ĩ ea sollẽpuitate saccam̃torũ.
quib initiant᷑ quos ꝑuestigat ĩ
aquis multis mĩa tua. siue ĩ ea qͣ
ille piscis exhibet᷑ quẽ leuatũ de pro¬
fundo t̾ta pia comedit: siue ĩ u̾boꝵ
signis uocibusq subiectis aucto¬
ritati libritui tanqͣm sub firma¬
mẽto uolitantib int̾pretando. exponẽ¬
do. disserendo. disputando. bũdicẽdo:
atq ĩuocando te ore erũpentib atq

Expanded text:
quis inde uenturus sit in dulcedinem quis inde uenturus sit in dulcedinem pietatis amaritudine remansurus? Ideoque homo, quem fecisti ad imaginemtestatem luminarium caeli neque ipsius occulti caeli neque diei et noctis, quae ante caeli constitutionem uocasti, neque congregationis aquarum, quod est mare, sed accepit potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum et omnis terrae et omnium repentium, quae repunt super terram. iudicat enim et approbat, quod recte, improbat autem, quod perperam inuenerit, siue in ea sollemnitate sacramentorum, quibus initiantur quos peruestigat in aquis multis misericordia tua, siue in ea, qua ille piscis exhibetur, quem leuatum de profundo terra pia comedit, siue in uerborum signis uocibusque subiectis auctoritati libri tui tamquam sub firmmento uolitantibus, interpretando, exponendo, disserendo, disputando, benedicendo atque inuocando te, ore erumpentibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
ergo siue qui p̾sũt siue qui optẽpe¬
rant: sp̃alit̾ udicãt. ñ de cognitio¬
nib sp̃alib que lucent ĩ firmam¬
to: ñ enĩ oportet de tam sublimi
auctoritate iuidicare. neq de ipso
libro tuo ⁊̃ siqͥdibi ñ lucet. q̃m su¬
mittimus ei nr̃m ĩtellectũ. certũ¬
q habemus etiã qd̃ clausũ est as¬
pectib nr̃is. recte u̾aciterq dictũ
ẽẽ. Sic .ii. homolicet iam sp̃alis ⁊ te¬
nouatus ĩ aguitõe dei. scd̃m imagi¬
nem eius qui creauit eũ. factor tñ
legis eẽ debet ñ uidex. Neq de illa dis¬
tinctione iudicat. sp̃ualiũ indeli¬
cet atq carnaliũ hominũ. qui tiuis
deus ñr ocłis noti sũt. ⁊ nullis adh̃c
nobis apparuerũt oꝑib. ut ex fruc¬
tib eoꝵ congnoscam᷑ eos: sed tu dũe
iam scis eos. ⁊ diuisisti ⁊ uocastũ
occulto aũ qͣm fieret firmam̃tũ Ne¬
q de turbidis huiꝰ sl̃i popłis. qͣmqͣm
sp̃alis homo iudicat. Qd enim ei de
his qui foris sunt uidicare ignorãti

Expanded text:
qui obtemperant, spiritualiter judicant : non de cognitionibus spiritualibus, quae lucent in firmamento non enim oportet de tam sublimi auctoritate judicare; neque de ipso Libro tuo, etiamsi quid ibi non lucet; quoniam submittimus ei nostrum intellectum, certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse, non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium hominum, qui tuis, deus noster, oculis noti sunt et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, indicare ignoranti,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic. ⁊ fetib hũanis ĩpletur ⁊ t̾racu¬
ius ariditas apparet ĩstudio: ⁊ dña¬
tur ei tõ. Uolo. ⁊ dicere dñe deus me¬
us. qd̃ me consequens tua scͥptura
cõmonet ⁊ dicam. nec uerebor ͤue¬
ra .ii. dicam te mͥ ĩspitante qd̃ ex e¬
is u̾bis uoluisti ut dic̾em. Neq .N.
alio p̾ter te ĩspirante credo me ue¬
tum dr̃e. cũ tu sis u̾itas. oĩs aũt

Expanded text:
pletur et terra, cuius ariditas apparet in studio, et dominatur ei ratio. Yolo etiam dicere, domine deus meus, quod me consequens tua scriptura conmonet7 et dicam nec uerebor. uera enim dicam te mihi inspirante, quod ex eis uerbis noluisti ut dicerem. neque enim alio praeter te inspirante credo me uerum dicere, cum tu sis ueritas, omnis aut
Abbreviated transcription (Latin):
mittens etiã in aliam sementẽ cuius
messis ĩ fine est. Ita das uota optan¬
ti ⁊ bñdicis annos iusti. Tu autẽ i¬
dẽ ip̃e es ⁊ ĩ annis cuis qui ñ deficiũt.
horreũ preꝑas annis tnͣseuntib. Eter¬
no qͥppe consilio. ꝓpriis tẽporib bõa

Expanded text:
mittens etiam in aliam sementem, cuius mittens etiam in aliam sementem, cuius messis in fine est. ita das uota optanti et benedicis annos iusti, tu autem idem ipse es et in annis tuis, qui non deficiunt, horreum praeparas annis transeuntibus. aeterno quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est: ⁊ erũpat temporanea lux nr̃a
et de ista ĩferiore fruge actionis ĩde¬
licias contẽplatõis u̾bum uite supe¬
rius optinentes. appareamꝰ sicut lu¬
minaria ĩ mundo coherentes firmamẽ¬
to script᷑e tue. Ibi em̃ nobiscũ disputas.
ut diuidamꝰ int̾ intelligibilia. ⁊ sen¬
sibilia. tamqͣm int̾ diem et noctem. ł
int̾ aĩas alias intelligibilib alias sẽ¬
sibilib deditas: ut iam ñ tu solus in
abdito diuidicatõis tue. sic̃ añqͣm
fieret firmam̃tũ. diuidas int̾lucẽ et
tenebras: sed etiã sp̃ales tuiĩ eod̃ fir-¬
mam̾to positi atq distincti. manifes¬
tata ꝑ orbem gr̃a tua. luceant super
t̾ram. ⁊ diuidant int̾ diem ⁊ noctẽ⁊
sig̃cent tp̃ra quia uet̾a trasierũt. ecce
facta sũt noua ⁊ qr ꝓpior ẽ nr̃a saiꝰ
qͣm cũ cͥdidimus: ⁊ qi nox p̾cessit. dies
aũt appropͥnqͣuit. ⁊ qr bñdias coronã
anuitui. mittens oꝑarios ĩmessem tu¬
am. ĩ qua seminanda alii laborauert

Expanded text:
num est, et erumpat temporana lux nostra, et de ista inferiore fruge actionis in delicias contemplationis uerbum uitae superius obtinentes appareamus sicut luminaria in mundo cohaerentes firmamento scripturae tuae. ibi enim nobiscum disputas, ut diuidamus inter intellegibilia et sensibilia tamquam inter diem et noctem uel inter animas alias intellegibilibus, alias sensibilibus deditas, ut iam non tu solus in abdito diiudicationis tuae, sicut antequam fieret firmamentum, diuidas inter lucem et tenebras, sed etiam spiritales tui in eodem firmamento positi atque distincti manifestata per orbem gratia tua luceant super terram et diuidant inter diem et noctem et significent tempora, quia uetera transierunt, ecce facta suquam cum credidimus, et quia nox praecessit, dies autem adpropinquauit et quia benedicis coronam anni tui, mittens operarios in messem tuam, in qua seminanda alii laborauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ abyssũ. tũ demũ scͥptura tua
nõiaret sp̃m tuũ: An qr oportebat sic
eũ in sinuariut dr̃etur suꝑferri:
ñ posset hec dici. nisi pͥus illud ꝯme¬
moraret᷑ cui suꝑferri sp̃c tuus pos¬
set ĩtelligi: Nec pr̃i eñi nec filio su¬
ꝑferebat᷑ nec suꝑferri reste drẽtur. si
nulli rei suꝑferret᷑. Prius ergo dicẽ¬
dum erat cui suꝑferret᷑ ⁊ deide ille
quẽ non oportebat alit̾ cõmemorati.
nisiut suꝑferu diceret᷑. Cur ergo ali¬
ter eũ ĩsinuari ñ oportebat. nͥ ut su-¬
caritas tua diffusa est ĩcordib nr̃is
de sp̃alib docentẽ. ⁊ demonstrantẽ su-¬
ꝑ eminentẽ uiam caritatis: et flec¬
tentẽ genua pro nobis adteut co¬
gnoscamꝰ suꝑ eminentẽ scientiam
caritatis xp̃r: id̾oq abinitio suꝑe¬
muens suꝑ ferebat᷑ suꝑ aquas. Cui

Expanded text:
super abyssum, tum demum Scriptura tua super abyssum, tum demum Scriptura tua nominaret Spiritum tuum? An quia oportebat sic eum insinuari, ut diceretur superferri; et non posset hoc dici, nisi prius illud commemoraretur cui superferri Spiritus tuus posset intelligi? Nec Patri enim nec Filio superferebatur; nec superferri recte diceretur, si nulli rei superferretur. Prius ergo dicendum erat cui superferretur, et deinde ille quem non oportebat aliter commemorari, nisi ut superferri diceretur. Cur ergo aliter eum insinuari non oportebat, nisi ut sucharitas tua diffusa est in cordibus nostde spiritualibus docentem et demonstrantem supereminentem viam charitatis, et flectentem genua pro nobis ad te, ut cognoscamus supereminentem scientiam charitatis Christi . Ideoque ab initio supereminens superferehatur super aquas. C