comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compnio egrediesur extracostra & non reuertetur
sornuis quematues perem laueuraque & postsolis
occo sum regred&sur in costra nocturnum qui ppe
scmpnium temptatio occulta perqua intenebro se
contatione turpe aliquid corde concipitur quodta¬
o oncorporis opere non ee plesur: sed somonionoctur¬
nopullutus eg̃radi extra costra praecipitur quia
uide lice dignumest ut qui in munda cogitatione
pollutur indignum se cunctorum fidelium soci&a¬
oibus tobitresu: oulpae suae meritum anteoculos
lotum ergo extracostro exiro est turpi inpugnati¬
one laborantis sese ex continentium comparatia¬
nedispicere : qui: aduesperuma qualo uatur c̃ũ
defectum suum conspiciens ao paenitentiae lomen¬
ta conuertitur ut fletibus diluat omne quod ani¬
mum occultem quinatio accusat sed postoc eosum
solis aocastreredeat quia deferuescente tempta¬
tionis ardore necesse est utiterum fiducia merge
paenitentiae frigescente flomme cogitationis in¬
licitae ad sidelium merite praesumende repora¬

Expanded text:
xtra castra, et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua. Et post solis occasum regredietur in castra. Nocturnum quippe somnium est tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. 2. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur. Culpae suae meritum ante oculos 75 3. Pollutum ergo extra castra exire, est turpi impugnatione laborantem sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperam aqua lavatur, cum defectum suum conspiciens, ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta inquinatione accusat. 4. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga poenitentiae frigescente flamma cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda repara
Abbreviated transcription (Latin):
pueri in signum fuerint quȩ portentum sapientios
eculi suꝑbiȩ iudeorum Idem apostolus edoc& qui
elegisse dicit dnm̃ soluatorem tultamundi & infir¬
mã ut confunder& sopientes & fortia : puer dutẽ¬
efficitur noui euengedii prdedicator qui deponit
uet erem hominem qui corrum pitur in desiderus se¬
ductionis et induitur noue qui renouatur incognitionẽ
tuum In montem sion Idem apostolos seribit accessistis¬
ts̃ ad inontem sion & ciuitatem diuiuentis hierusalẽ
cȩlestem e tcum dixerint aduos querite apͥit honib
& adiuinis quistridunt hi in cantationibus suisiꝓ qui¬

Expanded text:
pueri in signum fuerint atque portentum sapientiae saeculi et superbiae Judaeorum, idem Apostolus docet: qui elegisse dicit Dominum Salvatorem, stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Undeefficitur novi evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem qui corrumpitur desideriis seductionis, et induitur novo qui renovatur de die in diemtuum in monte Sion, idem apostolus scribit: « Accessistis ad montem Sion, et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . » « Et cum dixerint ad vos: Quaerite a pythonibus et a divinis, qui stridunt in incantionibus suis: Nu
Abbreviated transcription (Latin):
errore substrauiti sedista engelum dĩuidit
quem homo uidere non potuit &uidit&i deculit
& locut aestut ognosceremus põsterioribus tem¬
poribus suboduentum agni angelidĩ gentilom
illom plebem mutato duritiae stoliditatis que
natura solutis deeo linguis loquturem Ita
ut quacerat subieccopersidie inuocem side &
confessionis erumper& dce ecoronostre animel
ests plerum que enim cero permolestias tacta fle¬
gello suo mentdm̃ indicats quem mens ipse corni
preesidens non uide batsit autonexiaate sp̃r prosi¬
cer& in hoc mundo cupientis ueluo itertenden¬
tis inpediat donec ei in uisibilem qui sibi obuiat in¬
notestat Vnde & beneperperum dicitur correp¬
tionemhabuit sur euesania es ubiugalem uum

Expanded text:
errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit, errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit, quem homo videre non potuit; et vidit, et detulit, et locuta est, ut agnosceremus, posterioribus temporibus, sub adventu magni Angeli Dei gentilem illam plebem, mutata duritiae stoliditatisque natura, solutis Deo linguis, locuturam; ita ut quae erat subjecta perfidiae in vocem fidei et confessionis erumperet, licet et caro nostra animalis est. 4. Plerumque enim caro per molestias tacta flagello suae menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat; ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis, impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat, innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae subjugale m
Abbreviated transcription (Latin):
bitatio trens euntium in montibussito sit & adhuc
profectum indigeat i postmortos enimplurimes ad
campestriamoab e iordanis fluente discendimus
qui interpresaturdiscensio inihileniin tampericu¬
losumest quom gloriae cupiditos & i accontia &
xii aminus conscientia uirtutum tumens ꝗ uadra
maab supemordanem iuxtabierico ubi fixe¬
runt tentoria ad homo solitudinis usque abel¬
sachoim in planitie moab In quadragesimase¬
cunda qua eextremomonsio est qua edomque
sint gestanar remus rediens ineo populus
& diuino balaam quem mercide conduxerat
bala acdĩiussubenodicitur & maledictiomutat᷑
in laudes :sed quidest quot isto balo amdum perue¬
nire ad propositum tenderera sinacui praeside¬
batdumui disso, angelum loquitur que eest enĩ
hec asina nisibruta gentilitas quam quon dem
baalem id est seductor idolatrie que sibutrum
animal & multaratione renitens quo uoluit

Expanded text:
bitatio transeuntium in montibus sita sit, et adhuc bitatio transeuntium in montibus sita sit, et adhuc profectu indigeat. Post montes enim plurimos ad campestria Moab et Jordanis fluenta descendimus, quae interpretatur descensio. Nihil enim tam periculosum est quam gloria cupiditatis, et jactantia, et animus conscientia virtutum tumescens. CAPUMoab super Jordanem, juxta Jericho, ubi fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Belsacham in planitie Moab. In quadragesima secunda, quae extrema mansio est, quaedam qualiter sint gesta narremus. Sedens in ea populus a divino Balaam, quem mercede conduxerat Balaac, Dei jussu benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaam, dum pervenire ad propositum tenderet, asina cui praesidebat, dum vidisset angelum, loquitur. Quae est enim haec asina, nisi bruta gentilitas, quam quondam Balaam, id est, seductor idololatriae, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit
Abbreviated transcription (Latin):
superesursimulatio que eperscisinem uelhere¬
som ex aceruat aedesiem e conclusio quae perso¬
crilegium claudit fidei uiam nibi lominus tempta¬
tio intelligitur hacdeinde intellecta sortiter supe¬
ratur Qua dragesime mansio est libonga ad in
selmon deblatheim qua euertitur in concentum
palaterum siu e obpropriorum & perhoc discimus
omnia dulcio & in lecebros uoluptatum praeere¬
untes in scło contem prendas & obproprie diligen¬
da qua e &si palso obiciantur beatitudinem periunt
saluatore plenissimae p̃redlacente quiaio cum
tra faciemnabo qua euertitur in monte trenseun¬
tium & est contras aciem montis nabo ubimoritur
& saepelitur moyses terrere promissionis ante cons
pecta ln abointer presatur conelusio inqua finiturlex
& non inueniesur eius memoria porrogratio aeuen¬
geli absqueulla finetenditur nomne menimter¬
ram exut sonus eorum & infines orbisterra o uer¬
ba illorumisimulque considerandum est quod he¬

Expanded text:
superetur simulatio, quae per schisma vel haeresuperetur simulatio, quae per schisma vel haeresim exacerbat Ecclesiam, et conclusio quae per sacrilegium claudit fidei viam, nihilominus tentatio intelligitur, ac deinde intellecta fortiter superatur. Quadragesima mansio de Dibon in Gad, in Helmon Deblathaim, quae vertitur in contemptum palatarum, sive opprobriorum. Et per hoc dicimus omnia dulcia ac illecebras voluptatum praetereuntium 456 in saeculo contemnendas, et opprobria diligenda. Quae si falso objiciantur, beatitudinem pariunt, Salvatore plenissime docente, qui ait: Cum tra faciem Nabo, quae vertitur in montes transeuntium, et est contra faciem montis Nabo, ubi moritur et sepelitur Moyses, terra promissipecta. Nabo interpretatur conclusio, in qua finitur lex, et non invenitur ejus memoria; porro gratia Evangelii absque ullo fine tenditur: In omnem enim terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba illius . Simulque considerandum quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
treseon regeme morreorum & ogro gembasen in his regib:
lico resgesta agnoscatur tomem perconditiones uirtũ¬
ces que nominum sp̃italis interpreatio est subiuncta s eon
nam que interpr&atur temptatio oculorum perquom
figuratur diabolus quitrans figuratse Rngelumlucis
& perberesim uel scis meueri simi liementitur ut fallat
inacutos qhunca morres ideste mericontes habentre¬
gem nisienimquaedam simulatioueritatis prhecidat
non suntbereses a maricantes inon scismate ex aceruent¬
um in aeclesa ste ergorex occidituri nuno quoq homi¬
no quandoquisque domꝑnat simulotionem e diligituerita¬
tem Oguerorec incerpreacur conclusioba senautem
confusioudeni magitdiabolus semperutconcludat uiem
addnm acoponendo idolesue necredaturi nxp̃o onclusi oe¬
nim praeoedit utrexs equitur confusiotam quom plebsqu¬
fortiter intellecta temptatio quioni mirum s

Expanded text:
tra Seon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. In his regibus tra Seon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. In his regibus licet res gesta cognoscatur, tamen per conditiones virtutesque nominum spiritalis significatio est subjecta. Seon namque interpretatur tentatio oculorum, per quam figuratur diabolus, qui se transfigurat velut angelum lucis , et per haeresim et schismata verisimilia mentitur, ut fallat incautos: hunc Amorrhaei, id est, amaricantes, habent regem. Nisi enim quaedam simulatio veritatis praecedat, non sunt haereses amaricantes, non schismata exacerbantes in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine, quando quisque damnat simulationem, et diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio, Basan autem confusio. Id enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum. Conclusio praecedit ut rex sequatur, confusio tanquam plebs, quifortiter intellecta tentatio, quia nimirum si
Abbreviated transcription (Latin):
tameness& quasia eneus perdiuinitatem ꝓpulchra eautẽ
prime mansio & selmone interpreatur himagiuncula
quie umiras ibii mago exprossaest saluctoris. perserpen¬
tema encum qui in ligno pependit: pulchreeniom r& secun¬
definon interpresaturos quie posteo quom passionem filii
dĩ cognoscimus quod corde credimusorepronuntiomus:
legentes illude postolis corde creditur adiustitiom orecutem
confessiosit ad salutem i ricesime septi me mansioẽ
in obod qua euertitur in megos ssi uephitones indede
monstratur quia postimeginem dĩ que e in cordisratione
monstratur. & confessio nemfide quecore profertur. con¬
surgunt serpentes &ortes maloesicae adbellonos prouo¬
cant: sed nos custodio circumdentes cornostrum olidura¬
mus aures nostres necudiomus uoces incantantium &
ue mensio est in hieber infinibus moab que esignificat
aceruos lepidum tronssentium idestscõs peristum

Expanded text:
tamen esset quasi aeneus per divinitatem. Pulchre autem tamen esset quasi aeneus per divinitatem. Pulchre autem prima mansio Salmona interpretatur imaguncula, quia nimirum ibi imago expressa est Salvatoris per serpentem aeneum, qui in ligno pependit. Pulchre etiam et secunda Phunon interpretatur os, quia postea quam passionem Filii Dei cognoscimus, quod corde credimus, ore pronuntiamus, legentes illud Apostoli: Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem. Trigesima septima mansio est in Oboth, quae vertitur in magos, sive pythones. Unde monstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et va mansio est in Jeabarim in finibus Moab, quae significat acervos lapidum transeuntium, id est, sanctos, per istum
Abbreviated transcription (Latin):
noninueniuntur inbis mortuo ae non murmurantisre¬
helitici populi contradñm & moysen mennomfostidiuN
a sorpontibus uulnerantur sed quidillud significat q uoo
morsus mortiferi serpentum ex altato & respecto aeneo
serpente senabentur hisi quotnunc intypo saluatorisquȩ
ferrum antique quae serpentem inpa tibulo trium plia¬
mus diaboliuenena superantur. itaut quiuere expͤ fseq:
ignem filiidĩ pessionem quecius conspeexerit conseruesur
hocenim significant & uerbe ipsius dni dicentis sicutex alte¬
uit moyses serpentem in hiereno sic exaltoriͦ filium homi¬
nis ut omnis quicreditineum nom pereat sed habeatuitẽ
a&ernem Q uoduero aeneus est serpensipse qui lignosus¬
pensus est aes quippe metallis cacteris esredura bilior
sol& eapte÷ a eneus serpens ligno suspensus est ut dñs &
inserpente mortuus & inaere significoreuracernus
uidelie& ut in diceresur mortuus perhumenitatem e

Expanded text:
non inveniuntur. In his mortuo Aaron murmurant Isrnon inveniuntur. In his mortuo Aaron murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus vulnerantur. Sed quid illud significat quod morsus mortiferi serpentium, exaltato et respecto aeneo serpente, sanabantur, nisi quod nunc in typo Salvatoris, qui ferreum antiquumque serpentem in patibulo triumphavit, diaboli venena superantur, ita ut qui vere expresseque imaginem Filii Dei passionemque ejus conspexerit, conservetur. Hoc enim significant et verba ipsius Domini dicentis: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, sic opornis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Quod vero aeneus est serpens ipse, qui ligno suspensus est, aes quippe metallis caeteris durabilius esse solet; et apte aeneus serpens ligno suspensus est, ut Dominus et in serpente mortalis, et in aere significaretur aeternus, ut videlicet et indicaretur mortuus per humanitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
titia & prudentia cornis moritur. cumtom quommon¬
tis em inentia ep̃s excolsus o gnoseitur i psisenimuocatis
iincesime quorto monsio est inmontebor inextrenis
tnibus edominquo a stendit agrominte praecertumdm̃
a mortuus estanno quadre gesimo egressionis eneegoreo
s cilicaanno quo nouus pepulus repromis sionisterra
intraturus erat & quem queminmente sacerdotiũ
eleatero filiadereliquerit lex qua eos quigemimple¬
uerint perducatat sũmum tamen ipse sublimitas
non est tronselunte iordenis sedinex tremis terrat¬
norum operum finibus. &oleg& eum populus xeadi
ebus ad ronplongitur ihs̃ non plangitur in legedis¬
census ad inferos ineuangelio ad perati sum tronspi¬
gratia audit quoque conaneus quod uenis squsedo
& in locum exploratorum ubi quondemoffendis sepo¬
pulum nouerant ineunt proelium & captium dicun
isrł rursum que in eademloca pugnatur ex uoto urtor
uincitur uicti superont : perquodintellgomus anio
potest fieri ut uincemus ubiuieti sumus & ineodem loco

Expanded text:
titia . Prudentia iterum carnis moritur, cum tanquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur Ipsis enim vocatis rigesima quarta mansio est in monte Hor. In extremis finibus Edom in quo ascendit Aaron juxta praeceptum Domini, et mortuus est anno quadragesimo egressionis ex Aegypto, eo scilicet anno quo novus populus repromissionis terram intraturus erat; et quanquam in monte sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit, lexque eos qui eam impleverint perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Jordanis, sed in extremis terrenorum operum finibus. Et plangit eum populus triginta diebus. Aaron plangitur, Jesus non plangitur. In lege descensus ad inferos, in Evangelio ad paradisum transmigratio. Audit quoque Chananaeus, quod venisset Israel, et in locum exploratorum, ubi quondam offendisse populum noverant, ineunt praelium, et captivum ducunt Israel. Rursumque in eodem loco pugnatur, ex voto victor vincitur, victi superant; per quod intelligamus ut cum Potest
Abbreviated transcription (Latin):
tur manna utique quod est xp̃s qui tom quam pe¬
nis uiuus decaelodescendit quipernubeseuen¬
illospemponentia aeclesiae hoc est mande ui
difficiens : hic est panis uerus & caclicibus angelo¬
rum quod dĩ uerbum corruptibiles in corrupti¬
bibiter pascit quod ut manducar& homo cero
factumes & habite uret in nobis quod &iam quiue scim¬

Expanded text:
pulo. Manna utique, quod est Christus, qui tanquam papulo. Manna utique, quod est Christus, qui tanquam panis vivus de coelo descendit, qui per nubes evanillo spem ponenti datur Ecclesiae. Hoc est autem manna indeficiens, hic est panis coeli, et verus cibus angelorum, quo Dei verbum corruptibiles incorruptibiliter pascit, quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Quo etiam qui vescun
Abbreviated transcription (Latin):
praedicauerunt sed a alii septuaginte misiad prae¬
dicendum uerbum dĩ refferuntur perquos palmas
uictoriae xp̃i mundus agnoscer& : si quidem & isti
septinerionumero dec apato rigantem utper
septi formae spr donum legis deca logus impleatur¬
famem & conuersus respexit proculin nube gloriã
dĩ aspexitque uesper cuturnicem & mene alteri¬
us dieimanne : qui d enimper uolucrum escas
nisi praedicatio nes diuinitus missae intellegun¬
tur quae trenscurrunt per uerba sonantia
que sipera erem uolatila pinnata : quibus per
fidem pascuntur hu qui ad patriam regnicae¬
lestis penuenire contendunt potest quidem &
uolucrum escosueteris significore legis eloqui
quaeplebem cernalem tamquam carnemalebat
peruerba diuinitus missa quosi peruo latilia: un¬
de & uespere danturquia cuncte quae carnaliter
illis concessa sunt finemerant habitura meni¬
festato autem lumine fidecac manina do¬

Expanded text:
praedicaverunt, sed et alii septuaginta missi ad praepraedicaverunt, sed et alii septuaginta missi ad praedicandum verbum Dei referuntur, per quos palmas victoriae Christi mundus agnosceret: siquidem et isti septenario numero decuplato rigantem, ut per septiformem spiritus donum legis Decalogus impleaturfamem; et conversus respexit procul in nube gloriam Dei, aspexitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna. Quid enim per volnisi praedicationes divinitus missae intelliguntur? Quae transcurrunt per verba sonantia, quasi per aerem volatilia pennata, quibus per fidem pascuntur hi qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt. 2. Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem, tanquam carne, alebat per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia cuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem erant habitura. 3. Manifestato autem lumine fidei datur manna po
Abbreviated transcription (Latin):
ara qui & a meritudine nomen aocepie murmurat
populus uidens aquas & potore non sustinens⁊mit¬
tie lignum moyses inaquis & factae sunt dulces in tol¬
ligea mero saquas occidentisliterae logis haberesi¬
gurem quibus si in mittatur confessiocrucis &passi¬
onis dñicaesacrementum iungatur tuncestitur
a quemirae suauis. &e meritudo litterao uertiur
indulcedinem intelligentiae sp̃italis: unde& scrip¬
tumest consticuit dñs populosuo legem& iudicia &
temptauit eum Alio quoque sensu quod a que
ainare ligno insesuscepto dulcessunt indicioerat
amaritudinum gentium perlignũm crucis. xp̃i in
usum dulcedinis quando que esse uertendam: scien¬
dumuero iuxta superionem sensum quod primum
ductus est isrł adaquas salsas at que omoras &lig¬
nomonfirato a d ño dulcibus effectis ꝑosteo uenitur
ad fertes primo enim ducitur apostolus adlittera
fuerit effecto & intelligilex sp̃itoliter coeperit cuno

Expanded text:
arah, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat arah, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens. Mittit lignum Moyses in aquas, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et legis habere figuram. 2. Quibus si immittatur confessio crucis, et passionis dominicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua Marae suavis, et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem, et judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque sensu, quod aquae Marae, ligno in se suscepto, dulcescunt, indicium erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxta superiorem sensum, quod primum ductus est Israel ad aquas salsas et amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo enim ducitur populus Israel ad litteram fuerit effecta, et int
Abbreviated transcription (Latin):
canticum populus dõ & aegyptis & pharaone
sub merso non aliter& fideles postquem deleue¬
cro descendunt extinctis peccatis ymnuminuo¬
ce gratulationis emittunt dicentes : c antemus
dño glorio sa e enim honorificatus est aequm
ascensorem proiecit inmare: quod tomemine¬
lius & dignius illedicit quibabuerit tymphonũ
inmanusua sicut mamedest carnems uemeru¬
cifixert cumuitłs & concupiscentis & mortisi¬
cauerit membrasue quaesu nt̃superterrom:
iam dehinc ducitur past maris transitum populus
perdesertum baptitatis cilic& omnes permun¬
dum non persruentes promis sam terrom sad
quod nonuident sperando perpatientiom ex pec¬
tendo tamquem indeserto sunt & illiclaboriose
& nericulo se tomptationes nere uertantur corde
in aegypto nec ibitandem xp̃s deserit ram & ibi illo
columne non recedit E gressispopulis demeriru
bro occurrit heremus in qua tribus ingredientes
non habuerunt aquam & peruenerunt adfontem me

Expanded text:
canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submerso: non aliter et fideles postquam de lavacro descendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc ducitur post maris transitum populus per desertum: baptizati scilicet omnes per mundum, non perfruentes promissa patria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tandem Christus deserit, nam et illa columna non recedit. bro, occurrit eremus: in qua tribus diebus ingredientes, non h
Abbreviated transcription (Latin):
idest nostrorum operum cunctarum que uirtutum¬
III principium dño conseoremus Iamtumude tur dñs¬
nocte in columne ignis & perdiem in columna nubis
praecedenspopulum & duxfactus toneris nubsisto
praeceden sxp̃s est : idem&iam columne qura reccs
& firmus & sulciens in sirmi cotem nostram per
nocaemlucens perdiem non lucens ut qui no nuiden
uideant & qui uident caecifiont: potest& sic non in¬
congrue accgpi quod xp̃isa crementum tomqua
indie manifestato mest incorne uelud innube:
in iudicio uero tomquȩ minterrore nocturno quid
Aegyptispercutit uirge moysesequas &trensiert
fibissuł perme diuminener ubrum : quid moreru¬
brum nisi baptismum estep sangui ne consecratum
hoste sinsequentes cumrege: quia tergo moriuntꝰ
peccato pr&erita sunt quaedelentur: & diabolus
qui inspritali baptisino suffocatur . praemunt
quidem aegyptii ungent instent pecca tasedus

Expanded text:
id est, nostrorum operum cunctarumque virtutumid est, nostrorum operum cunctarumque virtutum principium Domino consecremus. CAPUT nocte in columna ignis, et per diem in columna nubis praecedens populum, et dux factus itineris. Nubes ista praecedens Christus est; idem etiam columna, quia rectus et firmute in columna ignis, et per diem in columna nubis noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident, caeci fiant. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum, tanquam in die, manifestum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia Aegyptiis, percutit virga Moyses aquas, et transierunt filii Israel per medium mare Rubrum. Quid mare Rubrum, nisi baptismus est, Christi sanguine consecratus? hostes sequentes cum rege, qui a tergo moriuntur, peccata sunt praeterita, quae delentur; et diabolus qui in spiritali baptismo suffocatur. Premunt quidem Aegyptii; urgent et instant peccata, sed
Abbreviated transcription (Latin):
modis omnibussifieri potest elaborandum est utex¬
euntes a scłi huius in leca ebrisnon ambule mus infer¬
mento ueteris malitiae a cnequitiae sedinazimis sin¬
ceritatis & ueritatis quotest noui hominis conuersa¬
tio relicto pristino homine cumuitissuis & illiqui¬
dem uii diebus arima comedebant Nos uero sisimpli¬
citer & pureuersemur inhuis uidiebus quibus
mundus iste peragitur quisemperinsuo ordine
reuoluuntur & cotidi enobis agnus occiditur
pascha cotidie celebratur. si fermentum malitiae
& nequitiae non habeomus sunnouatinihilexuete¬
ris corruptionis malitiad dectemur: Nam quid est
aliud fermentum nisi corruptionaturae quod & ipsud
prius anaturali dulcedine recedens adulterino ango¬
no corruptum est : in hac nobis praecipitur mensione
ut semper egressionis ex aegypto memoressimus
ut cele bremus pasche idest transitum nostrum de
peioribus ad meliore ex primogenite nostriuteri

Expanded text:
modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exmodis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecmento veteris malitiae ac nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Quod est in novi hominis conversatione relicto pristino homine cum vitiis suis; et illi quidem septem diebus azyma comedebant, nos vero simpliciter et pure versemur in his septem diebus, quibus mundus iste peragitur, qui semper in suo ordine revolvuntur, et quotidie nobis agnus occiditur, et Pascha quotidie celebratur, si fermentum malitiae et nequitiae non habeamus, si innovati nihil ex veteris corruptionis malitia delectemur . Nam quialiud fermentum, nisi corruptio naturae? quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino acrore corruptum est. In hac nobis praecipitur mansione, ut semper egressionis ex Aegypto memores simus, ut celebremus pascha, id est, transitum nostrum de prioribus ad meliora, et primogenita nostri uteri,
Abbreviated transcription (Latin):
temait deagniillius e suomnis alienigena non
comod& ex eomuna domuo comed&sur neesfere¬
tis de carnibus foras. hocdexpĩ corporis sac ram̃to
cuius agnus ille figuram obtenuit propriae tenetur
scriptum cuius corpus &sanguis inunei domum
idest inuna a eclesia uescipra ecipitur nec efferre
foras inplebibus scilic& bereticorum quae
ab eadem aeclesia ecat holice unitate foris ue
senutabae gyptis sibi commode peterent quae
auferrent sicque moyses & populus proficiscens
auro & argento spoliauit aegyptios iussudñ nihil
quod inauro & argento acueste aegyptiorum sig
nificate sunt quaedam doctrinae quaȩ exipsa con¬
su& udine gentium non in utili studiodicuntur
sed siue hoc significa si ueillud quod ex iosis gentib
animae pracciose tam qua muasa auree &argenae
cum suisutque corporibus quoduestes significant ao
iungunt sepopulodĩ ut simulde hoc saeculo tam quã
sic profectos essefiliosis rahel deaegypto hoc &a nobis

Expanded text:
tem ait: De agni illius esu omnis alienigena non tem ait: De agni illius esu omnis alienigena non comedit ex eo, et in una domo comedatur, nec efferetis de carnibus ejus foras; hoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie tenetur scriptum: cujus corpus et sanguis in una domo, id est, in una Ecclesia vesci praecipitur; nec efferri foris, in plebibus scilicet haeretiab eadem Ecclesiae catholicae unitate foris vagsen, ut ab Aegyptiis sibi commodata peterent, quae auferrent. Sicque Moyses et populus proficiscens, auro et argento spoliavit Aegyptios jussu Domini Dequod in auro, et argento, acnificatae sint quaedam doctrinae , quae in ipsa consuetudine gentium non inutili studio discantur. sed siue hoc significet siue illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tamquam uasa aurea et argentea cum suis utique corporibus — qujunguntur populo Dei, ut simul de hoc saeculo, tanquam sic profectos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtaliter indicunus quode gredientibus nobis ex
aegypto errorumi dola conruunt Nomnis per¬
uersorum dogmatum cultura quatiatur
dequo in euange lio đtr eccoagnus dĩ eccequitollit
peccatum mundi uespereimmolatur agnus in
ues peram undenatus estx̃ps. prohibentur qui pas¬
chefaciunt osse frangere: non franguntur osia m¬
crucedñi attestante euangelista quidicitos eius
non comi ingis: songui naagni in libuntur is rebe¬
literum postes neuastator angelus audeat inferri
perniciem. signantur signodominicae pessio¬
nis infrontibus fideles popul adtutelem salutis
ut hii soliabi neritu liberentur quicruo redo¬
minicae passionis corde & fronte signati sunt qui
&ia mopere locuntur signatum est supernos lu¬
nen uultus tui dñe unde & aupellatur ipsa sollem¬
nitas phasse quod nos trensitum possumus uoce¬
re eo quod de peioribus ad meliore pergentes
tenebrosam aegyptum derelinqua mus: quo dau¬

Expanded text:
Spiritaliter autem dicimus quod egredientibus nobis ex Spiritaliter autem dicimus quod egredientibus nobis ex Aegypto, errorum idola corruant, et omnis perversorum dogmatum cultura quatiatur.de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Vespere immolatur agnus; in vespere mundi passus est Dominus; prohibentur qui Pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista qui dicit: Os ejus non comminuetis . Sanguine agni illinuntur Israelitarum postes, ne vastator Angelus audeat inferre perniciem: signantur signo passionis Dominicae in frontibus fideles populi, ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore Dominicae passionis corde et fronte signati sunt, qui etiam opere loquuntur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Unde et appellatur ipsa solemnitas Paschae, quod nos transitum possumus vocare, eo quod, de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum derelinquimus. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
Quudai nein locustarum octauo lo cofro mentio
cordantis humani generis in constantia consutari
alio quoque sensii locustae promobilitate leuitatis
accipiendae sunt temauomuegae & saliente senimae¬
÷ in saeculiuo luptatib: None plaga tenebrȩ tenebre
factae sunt siu eutmentis eorum caecita serguatur
siueut intelligant diuinoe insprationis & prouiden¬
tiae obscurissimas esserationes: posuicenimte nebros
latibulum suum qua s illi aucdacter &temere perscru¬
toricupientes & alio exaliis adserentes in crassos &
A dultimum delentur primogenita a egyptiorũ
siue principatus & potestates &mundi rectores
tenebrarum harum siue auctores &inuentores fal¬
sarum quae in hoc mundo fuerunt religionum
qua sxp̃i ueritas cum suis extinexit & deleurt
auctoribus: porro quod sequitur induseorũ fectt
udicium illud a ebrei autumant quod nocte quit
egressus est populus omnia inae gypto templades¬
tructa sunt siue motu terrae siue tactu fulminũ

Expanded text:
Quod autem locustarum octavo in loco Quod autem locustarum octavo in loco cordantis humani generis inconstantia confutari. Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. 15. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et provindentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere perscrutari cupientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et 16. Ad ultimum delentur primogenita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores tenebrarum harum, sive auctores et inventores falsarum, quae in hoc mundo fuerunt, relquam Christi veritas cum suis exstinxit et delevit auctoribus. Porro quod sequitur: In diis eorum fecit judicium , illud Hebraei autumant, quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum.
Abbreviated transcription (Latin):
a a nubem inane : apinquoque colentes intauro &coe¬
tera quoque quae aegiptus dõ summo portento mi¬
rantur. Uin quibuscultum credebent inesse diui¬
num in his uiderunt miserende supplicia Vlcera post
hec uessicae cum feruoris sexto in uerbere produ¬
cuntur inulceribus arguitur dolosa huius saeculi
& purulente malitia inuessicistumens & inflata
superoia inferuorisira acsuroris insenie hucusque
eni&i talie pererro runisuorum sigures mundo sup¬
nis uoces scilic& conitrua &grando &signis discur¬
ins intonitalii senim increpationes acdiui nae cor¬
reptians intelleguntur quia non cumsilentio uerbe
poseculpam suam castigatus agnoster& mundusdat
& grandinem perquem tenera adbuc uastentur mos¬
centia uitiorum: Dat&ignem stiens esse spinas
& tribulos quos dibeatignis illedepescide quo dñs
dicit igneniuenimittere interram perhuncenim in¬
centiuo luptatis & libi dinis consummuntur

Expanded text:
et Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caeet Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caetera quoque quae Aegyptus Deum suum portenta miratur, et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae turgentes sexto in verbere producuntur. In ulceribus arguitur dolosa hujus saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supnis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verbepotest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
feraonis defecerunt dicentes digitusdĩ hic Quarcolcco
aegypt usmuscis percutitur musca enim nimis solens
& in qui &um animalest in quequid aliud quam inso¬
lentes cure desideriorum cernolium designentura egyp¬
tus ergo muscispercutitur quia eorum corde qui hoo
sacculum diligunt desideriorum suorum in qui& udimi
canin ammuscam posuerunt perquem caninimores sig¬
nificantur in quibus hume naementis uolumptas& li¬
bido carnis arguitur potest quidem bilocus significo¬
ri &iom permus cam coninam forenser hominum
eloquentiam qua uelut canes alterutro selacerant
Iainuero quintom loco animalium neceuelp eco¬
dumȩ gyptus uerberatus uecordie an hocarguatur
stultitia mortalium quae tam̃ quem in rationabilie
pacto racultum & uocabulum dĩ inposuerunt figuris:
non solum hominum sed poecorum ligno & lapidib:
inpresis ammonem iouem inari&e uenerentur:

Expanded text:
Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic. Quarto loco Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic. Quarto loco Aegyptus muscis percutitur; musca enim nimis insolens et inquietum animal est, in qua quid aliud quam insolentes cur desideriorum carnalium designantur. Aegyptus vero muscis percutitur, quia eorum corda, qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibuam, id est, caninam muscam posuerunt. Per quam canini mores significantur, in quibus humanae mentes, voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hic locus significare etiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum se lacerant. Jam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cergo animalis genus subtlitati heretiei oomparecu
quae subtilibus uerborum stimulis animasterebrat ton¬
toque callidate circumuenit ud eceptus quisque necui¬
deat necintolligat unde decipiatur: quod uero intertio
signo magiaccesserunt dicentes hiedigitus dĩ est mag
illitopuni hereticotum atque animos itastem habuetur
declarathoca postolus dicens sicut Iocmnes & mambres
restiterunt moysi sic& hures istunt ueritat homines men¬
taorrupti &reprobicirea fidem selultra non proficiett
ementia eorum menifesta erit omni bussicut &illo¬
rum fuit hii autem qui peripsemcorruptio nem mentis
inciiui & issimi fuerunt In signo tertio defecerunt faten¬
tes intertio signo dixerunt digitus dĩ Est biosicut autẽ
& humilibus cordeita contrerius &aduersus inmites
aosu perbos inqui &udine exagitat : quem inqui & udinem
muscacillae breuissime significantur sub quibus magi

Expanded text:
Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessarunt dicentes: Hic digitus Dei est , magi illi typum haereticorum, atque animositatem habuerunt. Declarat hoc Apostolus dicens: Sicut Jamnes et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati, homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, sed ultra non proficient, dementia eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, facientes in tertio signo, dixerunt: Digitus Dei hic est . Sicut autem et humilibus corde, ita contrario adversus immites ac superbos inquietudinem exagitat: quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, quibus magi
Abbreviated transcription (Latin):
lic& illa in aegyptum corporaliter gestosunt s p̃italter
aegiptrae erratica & lubrice plulo soforum surtdoga¬
ta qua emerito in sangui ne uerruntur quia inrerum
ausis cornaliter sentiunt: sed ubi crirexõi mundo huic lu¬
menueritaos oftendithuius mod eum correptionibus ar¬
gu& ut ex qualitate poenerum proprios agnoseat erreres
Insecunde uero ploge renoe produsuntur quibus indiori
figuralter arbitrentur cormine pecorum quii neni
quadam & inflate modulacione ueludrenarum onis
& centibus mundo huic deceptiones fabulos intulerunt
ranaestenimloquo &sne uenites nibi lenimaliudoni¬
malipsudutileest nisi quod sonum uocis in probis & inopor¬
unis demoribus redde Post haec scinifes producuntur
noc onim al pinnis quidem suspenditur pera era uolitens
redito subtile est & minutum ut oculiui sumnisi acute
cernentis effugiat corpus autem cum insederit acer¬
uissimo terebroe stimulo: itaut quem uolumptate
ideroquis non uola sentiat stotim uo lantem

Expanded text:
licet illa in Aegyptum corporaliter gesta sint, spiritaliter Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntur, quia in rerum causis carnaliter sentiunt, sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguet, ut ex qualitate poenarum proprios agnoscat errores. In secunda vero plaga ranae producuntur, quibus indicari figuraliter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam et inflata modulatione velut ranarum sonitus et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post haec ciniphes producuntur: hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat; corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem videre quis non valeat, sentiat statim a volantem.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i magnitudo confitetur. ad iungat de in detimo¬
rem qui custosest beatica dinis utaltum non sapia
quia ds̃ superbis resistit. humilibus aute moatgre¬
tiam Vi cesimaquerce mensio est inthore quom
non nulli uertunt in malitiom siue pesturam
quod bene ad propositos aedesicrum deladeus¬
todiem animaerefertur ut sollicitus sitquisque
qui hab& pauorem nediabolus inceule souium
id est inaeclesiis perdiuerseuitiorum foromino
introine nitaturvi cesima quinte mensio est
in met cha qua euertitur indulcedinem ascen¬
dist ienim in excelsum ad miratus es uirtutũ
chorostimui fui ruinem abaggysti : insidiato¬
res dulcis teprotinus fructus laboris insequi¬
tur ut merito dices qua indulcit faucibus meis
eloquiatua supermel & fauumorimeo uices¬
mas extomansi oest ines mone qua einlitino
festinationem sonat scilic&sut postqurm dulces

Expanded text:
Christi magnitudinem confitetur, adjungat deinde timorem, qui custos est beatitudinis, ut altum non sapiat, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Vigesima quarta mansio est in Thare, quam nonnulli vertunt in malitiam, sive pasturam. Quod bene ad praepositos Ecclesiarum, vel ad custodiam animae refertur, ut sollicitus sit quisque qui habet pavorem, ne eo diabolus in caulas ovium, id est, in Ecclesiis per diversa vitiorum foramina introire nitatur. Vigesima quinta mansio est in Methca, quae vertitur in dulcedinem. Ascendisti in excelsum Patris, admiratus es virtutum choros, timuisti ruinam, abjecisti insidiatores. Dulcis te protinus fructus laboris insequitur, ut merito dicas: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel et favum ori meo . Vigesima sexta mansio est in Hesmona, quae Latine festinationem sonat, scilicet, ut postquam dulces
Abbreviated transcription (Latin):
cens qui hab& sponsem sponsusest senutemeni¬
cum sponsimani sestat cuma diecit a mnicus dutẽ
promissus sed sicutille propinquus negauit ex pos¬
terruth coniungitur boorita esxp̃s quiuere sponsus
a eclesiae est que momnium prophearum oraculo
caecinerent dignatu s esta eclesiam ao sumere exom¬
nibus gentibus pertocumorbemterrarum dõpatri¬

Expanded text:
cens: Qui habet sponsam, 505 sponsus est. Se autem amicum sponsi manifestat, cum adjecit: Amicus autem promissus. Sed sicut ille propinquus negavit, et postea Ruth jungitur Booz, ita Christus, qui vere sponsus Ecclesiae est, quem omnium prophetarum oracula cecinerant, dignatus est Ecclesiam assumere, et ex omnibus gentibus per to
Abbreviated transcription (Latin):
eribus praebent hoc significat quia intraaecles¬
tm uirtutes fortium qua eperuiros ex primun¬
tur. & exigua o pere infirmorum qua e permuli¬
eres intimantur. omna locum inueniunt adusus
scãe aedificationis accipiuntur. conlatiouero ipsa
non fit necessitate seds̃ponte. quid fides sponta neo
estinam peror melles quae lacertos ad stringunt
praepositorum ualide laborentium operedemons¬
trentur: perineures subditorum obedientia expri¬
mitur: peranulos signaculum secretorom unde
sis ubsignaculo recordunt doctores nein dignis
quibus qued̃ sac remente credontur undeiustu¬

Expanded text:
eribus praebent, hoc significat quia intra Eccleseribus praebent, hoc significat quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, et exigua opera infirmorum, quae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, et ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. 4. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos signaculum secretorum ostensi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibusque Dei sacramenta credantur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pers pm̃suum quia sp̃somnia scrutatur & ea
& tomen diuersa donario ad constructionem ta¬
bernaculi iuxta quod scriptum est aurumar¬
gentum aes lopides praetosi tunc preterea byssũ
coctum iacintum & purpura pelles enamari¬
etum rubricatar &pelleria he intinarse elg¬
na in pucribilia pulos quoque caprarum ad coni¬
tructionem taber naculi sed equid quid in
cultum e uester scãs necessarium erat uiri
cummulieribus prabuerunt armillar e in au¬
tere anulcs & dextralia omne uas aureum in do¬
naria dñi separatum siquis habuit iecchintum
purpuram coccum bircinctumbrs sum epilor
caprarum figura itaque prioris tabernaculi
acclesiae tupur est : porhac itaque munera
significatur meritorumdona quibusornatur
aeclesia fides auro conparatur. sermopraedi¬
cationis argento: quoduero nor namento siue
tabernaculo qua enecesseria sunt uiricum mubi¬

Expanded text:
Deus per spiritum suum, quia spiritus omnia scrutatur, et Deus per spiritum suum, quia spiritus omnia scrutatur, et et tamen diversa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum et argentum, aes, lapides pretiosi . Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram; pelles etiam arietum rubricatas, et pelles hyacinthinas; sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem tabernaculi , sed et quidquid in cultum et ad vestes sanctas necessarium erat, viri cum mulieribus praebuerunt, armillas, et inaures, et annulos, et dextralia, omne vas aureum in donaria Domini separatum est. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum. 3. Figura itaque prioris tabernaculi Ecclesiae typus est. Per haec itaque munera significantur meritorum dona, quibus ornatur Ecclesia: fides ejus auro comparatur, sermo praedicationis argento. Quod vero quae in ornamento, sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum muli
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est propitiatorium & cerubi nubi & mundiscor¬
de apperare poteritds̃ : inquate men conuersatio¬
ne constituti nonfinea diutorio sp̃s scĩ consistimus
habemusenim exuno sp̃s sc̃ifente septem lucernas
quae in luminent populum aeclesiae id est septipli¬
cem dñi gratiom missam inuniuerso orbeterre¬
rum quaepopulos aeclesiae fulgore sp̃s sc̃ diuer
se cerismatum clarita cem lustrat: post quidẽ
hoc oppensumuelum quod partem tabernaculi
interioris occultabat ne prospicerentur illuc
reposit tempus illud significari quod ruit sublege
quid quaelex & proph&ae cicinerunt occul¬
taerant & intersa toue lemine uideri non pote¬
rant sed postea sed posteo quamxp̃s adueniens
tempore passionis uelumillũd a summo usque
deorsum disrupit omnia illoquae ancea erant oc¬
culta perdñi passionem ad nostram fidem sunt
reuelata dicentea postolo nobis dutemreuelauit

Expanded text:
ubi est propitiatorium et cherubin, ubi et mundis corubi est propitiatorium et cherubin, ubi et mundis corde apparere poterit Deus. In qua tamen conversatione constituti, non sine adjutorio Spiritus sancti consistimus. Habemus enim ex uno Spiritus sancti fonte septem lucernas, quae illuminent populum Dei, id est, septemplicem Domini gratiam missam in universo orbe terrarum, quae populos Ecclesiae fulgore sancti Spiritus diversa charismatum claritate illustrat. Potest quidem hoc oppansum velum, quod partem tabernaculi interioris occultabat, ne prospicerentur illuc reposita, tempus illud significari quod fuit sub lege, quia quae lex et prophetae cecinerunt occulta erant; et interjecto velamine, videri non poterant, sed posteaquam Christus adveniens, tempore passionis, velum illud a summo usque deorsum disrupit, omnia illa quae antea erant occulta per Domini passionem ad nostram fidem sunt revelata, dicente Apostolo: Nobis autem revelavit