comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nia perfici aut consummari possunt. Opera
ergo conditionis ad tempus in seruitutẽ st a
data sunt ad salutem. Propter quod electi oꝑi
restaurationis magis diligunt. reprobi autem
opera conditionis oꝑib restaurationis añ po¬
nunt. Reprobi uisibilib inherendo cum tran¬
seuntib defluunt / electi uero iusibilia ⁊ transi¬
toria contempnendo ad eterna conscendunt
Illi per iusibilia ab inuisibilib corruuint. isti
ã isbilib ad inuisibilia ascendunt. De oꝑib
ergo condicionis subter defluentib electi quasi
de quodam naufragio emergunt.⁊ per oꝑa re¬
staurationis .i. sacramenta salutis sue subuco¬
ti quasi in quadam calutari arca mergi am¬
plius omĩo non possunt. Quia igitur homo
opera conditionis peruerse amando disꝑsus
fuerat ⁊ per opera restaurationis cõlligendus
erat ipsa quidem restaurationis opera cͤ fr̃a
sunt ut ⁊ mult a quidem essent non tamen
infinita quatinus cor hominis uere ad huc

Expanded text:
nia perfici aut consummari possunt. Opera nia perfici aut consummari possunt. Opera ergo conditionis ad tempus data, post in servin perpetuum data sunt ad salutem. Propter quod electi opera restaurationis magis diligunt, reprobi autem opera conditionis operibus restaurationis anteponunt. Reprobi visibilibus inhaerendo cum transeuntibus defluunt, electi vero visibilia, et transitoria contemnendo ad aeterna conscendunt. Illi per visibilia ab invisibilibus corruunt. Isti a visibilibus ad invisibilia ascendunt. De operibus ergo conditionis subter defluentibus electi quasi de quodam naufragio emergunt, et per opera restaurationis, id est sacramenta salutis suae subvecti quasi in quadam salutari arca mergi amplius omnino non possunt. Quia igitur homo opera conditionis perverse amando dispersus fuerat. et per opera restaurationis colligendus erat, ipsa quidem restaurationis opera sic facta sunt, ut et multa quidem essent, non tamen infinita, quatenus cor hominis verae adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
que amando ⁊ cogitando cor hominis deorssi
premitiu scisstuq per uaria dissipatuit ⁊¬
sunt iterum quedam que amando ⁊ tueditã¬
do sursum eleuatur ⁊ ad semet iꝑsum colligi¬
tur. ꝓpter quod oportet nos omnium rex
speciem in duo didere.⁊ in altera parte oꝑa
conditionis ⁊ in altera uero opera restaura¬
tionis collocare. Et ut br̃ distinctionem hoꝵ
signemus opera conditionis sunt elementa
mundi huius que facta sunt ut stanti hõi
seruirent. opera restaurationis sunt sacra¬
menta incarnationis uerbi que ad remedi¬
umi data sunt ut lapsum erig̾e̾nt. hec duo
opera tantum differenti tempore facta st̃
quantum dignitate se precedunt. Oꝑa enĩ
conditionis quasi exignum illiquid diuine
uirtutis iudicium brem in prinapio mũdi
tempore ħ est sex dieb perfecta sunt. Opera
uero restaurationis a princpio secult us ad
finem non nisi sex etatum emenso spatio qͣsi
exuma quadam maiestatis ⁊ dunutatis ĩsig¬

Expanded text:
quae amando et cogitando cor hominis deorsum quae amando et cogitando cor hominis deorsum premitur, scissumque per varia dissipatur et sunt iterum quaedam, quae amando et meditando sursum elevatur, et ad semetipsum colligitur. Propter quod oportet nos omnium rerum speciem in duo dividere, et in altera parte opera conditionis, in altera vero opera restaurationis collocare. Et ut breviter distinctionem horum signemus, opera conditionis sunt elementa mundi hujus quae facta sunt, ut stanti homini servirent. Opera restaurationis sunt sacramenta incarnationis Verbi, quae ad remedium data sunt, ut lapsum erigerent. Haec duo opera tantum differenti tempore facta sunt, quantum dignitate se praecedunt. Opera enim conditionis quasi exiguum aliquid divinae virtutis indicium brevi in principio mundi tempore, hoc est sex diebus perfecta sunt. Opera vero restaurationis a principio saeculi usque ad finem non nisi sex aetatum emenso spatio quasi eximia quaedam majestatis et divinitatis insig
Abbreviated transcription (Latin):
priam cogitationes suas ad semet ipsum col¬
legerit iam quodaminodo fluctib rerum suꝑ¬
enatat. ⁊ cuncta transitoria quasi subt̾ laben¬
tia calcat. atq in eo quod se paulatim per gra¬
dus uirtutum magis semper ac magis et¬
sursum erigit ⁊ in unum colligit quandam
arte formam sp̃aliter in se expressam rep̾sen¬
tat. Quedam ergo corda sursum sunt. q̃ dam
semetipsa deorsum demerserunt. deorsũ sunt
illa corda que configurantur huio sealo. sur¬
sum sunt uero illa que conuersationem su¬
am hñt in celo. Deorsum sunt que terretia
sapiunt: sursum sunt que ugit̾ meditant᷑
celestra. Secundum id ergo au per̾ amorem ꝯ¬
iungitur cor homirus sursum ac deorstum
esse iudicatur. Et recte extra semet ip̃m eẽ
dicitur quando ad exteriora ⁊ transitorra ħ
appetenda dilabitur. Tunc autem ad sein iꝑ¬
sum reu̾titur quando ea que ad suam salu¬
tem pertinent meditatur. Sunt ergo q̃dam

Expanded text:
priam cogitationes suas ad semetipsum colpriam cogitationes suas ad semetipsum collegerit, jam quodammodo fluctibus rerum superenatat, et cuncta transitoria quasi subterlabentia calcat, atque in eo quod se paulatim per gradus virtutum, magis semper ac magis sursum erigit et in unum colligit, quamdam arcae formam spiritualiter in se expressam repraesentat. Quaedam ergo corda sursum sunt, quaedam semetipsa deorsum demerserunt. Deorsum sunt illa corda, quae configurantur huic saeculo, sursum vero sunt illa, quae conversationem suam habent in coelo. Deorsum sunt, quae terrena sapiunt; sursum sunt, quae jugiter meditantur coelestia; secundum id ergo cui per amorem conjungitur, cor hominis sursum ac deorsum esse judicatur. Et reete extra semetipsum esse dicitur, quando ad exteriora et transitoria haec expetenda dilabitur. Tunc autem ad semetipsum revertitur, quando ea quae ad suam salutem pertinent, meditatur. Sunt ergo quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
darem. o portum folicem beatus qui ħ tem¬
pestuosum salum illesus potest euadere ⁊ ad
illam unice quietis tranquilutatem ꝑueniꝰ¬
re. Optarem in illam ingredi. optarem in
illa saluari. optarem in illa perduai. doce gͦ
obsecro quomodo quisq cordis sui archamꝰ
iucrare debeat. ⁊ cum in illa fu̾it quid agẽ¬
do ꝑiculum euadere ⁊ ad portum optate qui¬
etis possit peruenire. D. Quia semel rerum
simulitudines ĩloquendo suscepimus iustum
est ut in decursu nr̃i sermonis pront res po¬
stulat deinceps eas teneamus. Mundus dilus¬
uium est. cor autem hominus si per amorẽ mũ¬
dauoꝵ se deorsum melinat naufragatur int̾
fluttus seaili ⁊ mutabilib admixtum inter
labentia fluit geminoq salutis pericula ⁊ ꝑ
affectum infimoꝵ profunde mergitur ⁊ per oc¬
cupationem plurimoꝵ late dissipatur. Si u̾o
rursum se ab amore presentium per desidium
erex̾it ext̾norum ac per considerationeni pro¬

Expanded text:
tarem, o portum felicem! Beatus qui hoc temtarem, o portum felicem! Beatus qui hoc tempestuosum salum illaesus potest evadere, et ad illam unicae quietis tranquillitatem pervenire. Optarem in illam ingredi, optarem in illa salvari, optarem in illa perduci. Doce ergo, obsecro, quomodo quisque cordis sui arcam intrare debeat, et cum in illa fuerit, quid agendo, periculum evadere, et ad portum optatae quietis possit pervenire. D. Quia semel rerum similitudines in loquendo suscepimus, justum est, ut in decursu nostri sermonis prout res postulat deinceps eas teneamus. Mundus diluvium est, cor autem hominis, si per amorem mundanorum se deorsum inclinat, naufragatur inter fluctus saeculi, et mutabilibus admistum inter labentia fluit geminoque salutis periculo et per affectum infimorum profunde mergitur, et per occupationem plurimorum late dissipatur. Si vero rursum se ab amore praesentium per desiderium erexerit aeternorum, ac per considerationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dicam int̾ius intrans ⁊ intrinsecus
penetrans transcendit ille ueraciter ad deuur
ascendit. Quando autetu homo per seno carnis
isibilia ista que transitoria sunt ⁊ caduca
concupiscendo exit / turis nimirum a dignitate
conditionis sue quasi ad infima quedam et
ab iecta descendit. Qd̃ ergo uitimum ẽ hoc est
proximum ⁊ supremum ⁊ etermim ⁊ quod ex¬
tremum est hoc est infurum ⁊ longuiquum
⁊ transitorium. Ab extremo itaq redire ad inti¬
mum hoc est ab imo ascendere ad supremum
atq a dispersions confusionis ⁊ mutabilitatis
colligi in id ipsum. Quia uero mundum hũo
extra nos deum autem intra nos esse cognos¬
cinus ab hoo mundo ad doum reuertentes.
⁊ quasi ab imo sursum ascendentes ꝑ nosmet¬
ipsos transire debemus. Sioq ipsi quodammͦ
uiter undas nos transuehunus quando ab
his que foris mutabilia sunt ad nos ingͤs¬
si stabilitatem inuenimus .i. O archam salu¬

Expanded text:
ut ita dicam, interius intrans et intrinsecus ut ita dicam, interius intrans et intrinsecus penetrans transcendit, ille veraciter ad Deum ascendit. Quando autem homo per sensus carnis ad visibilia ista, quae transitoria sunt et caduca, concupiscendo exit, tunc nimirum a dignitate conditionis suae quasi ad infima quaedam et abjecta descendit. Quod ergo intimum est, hoc est proximum, et supremum, et aeternum; et quod extremum est, hoc est infimum, et longinquum, et transitorium. Ab extremo itaque redire ad intimum, hoc est ab imo ascendere ad supremum, atque a dispersione confusionis et mutabilitatis colligi in idipsum. Quia vero mundum hunc extra nos, Deum autem intra nos esse cognoscimus, ob hoc a mundo ad Deum revertentes, et quasi ab imo sursum ascendentes per nosmetipsos transire debemus. Sicque ipsi quodammodo inter undas nos transvehimus, quando ab his quae foris mutabilia sunt, ad nos ingressi stabilitatem invenimus. I. O arcam salu
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim totus mundus mare diluuium est
ad quem locum extra nundum nauigabimꝰ
ut tranquillam ⁊ stabilem mansionem inue¬
tu̾itius: preterea si cor hominis archa et nauis
est qua ratione homo uel intrare cor suum uł
cum corde suo mundum transtraiigare poc.
Postremo cum ds̃ quem tu portum esse dixisti
sursum sit qualis erit cursus iste ubi more
isolito ⁊ ĩaudito ⁊ iter nauis sursum dirigit᷑
⁊ nauigans a semecip̃o portatur. D. Quando¬
in mentis ocłm ad iniusbilia erigere uolumus
simlitudines iusibilium rerum quasi q̃dam
cognitionis uestigia respicere debemus. In sp̃a¬
lib ergo ⁊ inuisibilib cum aliquid sup̾mũ
dicitur uon quasi localiter supra culmen au̾
uerticem celi constitutum. sed intinum om¬
mum significatuit Ascendere ergo ad deum
ħ est intrare ad seruet ipsum. ⁊ non solum ad
se intrare sed meffabili quodam mͦ inintimis
eciam se ipsum transire. Qui ergo se ipsimi

Expanded text:
Si enim totus mundus mare vel diluvium est, Si enim totus mundus mare vel diluvium est, ad quem locum extra mundum navigabimus, ubi tranquillam et stabilem mansionem inveniamus? Praeterea si cor hominis arca, et navis est, qua ratione homo vel intrare cor suum, vel cum corde suo mundum transnavigare potest? Postremo cum Deus, quem tu portum esse dixisti, sursum sit, qualis erit cursus iste, ubi more insolito et inaudito et iter navis sursum dirigitur, et navigans a semetipso portatur? D. Quando mentis oculum ad invisibilia erigere volumus, similitudines visibilium rerum quasi quaedam cognitionis vestigia respicere debemus. In spiritualibus ergo, et invisibilibus cum aliquid supremum dicitur, non quasi localiter supra culmen aut verticem coeli constitutum, sed intimum omnium significatur. Ascendere ergo ad Deum hoc est intrare ad semetipsum, et non solum ad se intrare, sed ineffabili quodammodo in intimis etiam seipsum transire. Qui ergo seipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nichĩ omntum que in eo sunt diu sub¬
fistero ac permanere possit. Quod cum matu¬
festa ⁊ irestagabili ueritate michi compro¬
bass. Copi ego quoq hoo uehementer uelle
sed quo hinc fugiendum esset nulla potui
ratione inuenure. Deinde tu quedam induere
cepisti utrum ad demonstrandum ħ nescio
isbi distinttione quadam pulcra sutis ⁊ arti¬
fitiosa mundum hunc quasi dilum qd̾¬
dam inimo cor humanum quasi archam
qquandam in medio. deum uero quasi gub̾¬
natorem constitiusti in supremo.d. Profecdo
ħidcrto addiyx ut tibi ꝑiclitanti mam ca¬
ltis ostenderem. ⁊ quasi nere naufrago uł
in diluuo archam uel in mrari naun ꝑre¬
patarem. Cum enim in medio fluctuantis
huius suli profundo intteris. quomodo pu¬
tusaut periculum euadere aut ad portum
peruenire pot̾is nis husus salutaris ligtil
line hor aithim siue nanom noinines ad¬
inuuculo transuearicrI. Noue iste similitu¬
dines cue in ambigrtatem me pertrahũt.

Expanded text:
quod nihil omnium, quae in eo sunt, diu subquod nihil omnium, quae in eo sunt, diu subsistere ac permanere possit. Quod cum manifesta et irrefragabili veritate mihi comprobasses, coepi ego quoque hoc vehementer velle, et quomodo hinc fugiendum esset nulla potui ratione invenire. Deinde tu quaedam inducere coepisti, utrum ad demonstrandum hoc nescio, ubi distinctione quadam pulchra satis et artificiosa mundum hunc quasi diluvium quoddam in imo, cor humanum quasi arcam quamdam in medio, Deum vero quasi gubernatorem constituisti in supremo. D. Profecto haec idcirco adduxi, ut tibi periclitanti viam salutis ostenderem, et quasi vere naufrago vel in diluvio arcam, vel in mari navem praepararem. Cum enim in medio fluctuantis hujus sali profundo jacteris, quomodo putas aut periculum evadere, aut ad portum pervenire poteris, nisi hujus salutaris ligni sive hoc arcam, sive navem nomines adiniculo transveharis? I. Novae istae similitudines tuae in novam ambiguitatem me pertrahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
auodam modo in unum colligatur ubi magis
et̾iuis ⁊ ĩnuitabilib appropinquat. deuide in
supremo ⁊ tercio loco deum constitius ut archũ
cordis humani deorsum huic fluctuanti salo ĩ¬
sidentam ⁊ quali guberitor dirigat. et qua¬
si auchora teneat. ⁊ quasi portus excpiat. ideo
itaco heo tria. ĩmo quasi diluuium quoddam
nudum istum in medio quasi aroham qnͣ¬
damcor humanum. in supremo qtrasi guber¬
natorem deum. Porro archa heo non solum no¬
uitate. sed magntudine quoq me ad stuporẽ
exctat quam tante inmensitatis esse ꝯspi¬
tio ut ⁊ deorsum. futidus eius aqtus huius
diluius insidat ⁊ cacumen eius sursum us
ad deum pertingat. erum hoo qruid ad ꝓpo¬
situm uñ sermonis pertineant. quamiuis
sine cauta te ea ꝯmemorasse non estamo sa¬
re tamen plenius concupisco. d. Recolis qͥd
primum tibi persuadere ceperim I. Recolo.
dinsti enim mundum istum fugiendum eẽ
⁊ quod in eo spes habenda non sio. propte̾a

Expanded text:
quodammodo in unum colligatur, ubi magis quodammodo in unum colligatur, ubi magis aeternis et immutabilibus appropinquat. Deinde in supremo et tertio loco Deum constituis, ut arcam cordis humani deorsum huic fluctuanti salo insidentem, et quasi gubernator dirigat, et quasi anchora teneat, et quasi portus excipiat. Video itaque haec tria imo quasi diluvium quoddam, mundum istum in medio quasi arcam quamdam, cor humanum in supremo quasi gubernatorem Deum. Porro arca haec non solum novitate, sed magnitudine quoque me ad stuporem excitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum fundus ejus aquis hujus diluvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad Deum pertingat. Verum haec quid ad propositum nostri sermonis pertineant, quamvis sine causa te ea commemorasse non existimo, scire tamen plenius concupisco. D. Recolis quid primum tibi persuadere coeperim? I. Recolo; dixisti enim mundum istum fugiendum esse, et quod spes in eo habenda non sit. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
escat.i. Quia prius de diluio mentionẽ fec̾as
uicertur inicbiquasi nunc consequent̾ quari¬
dam sp̃ilis fõunam arche in corde humano es¬
dio at̃ Atne michi diligentius consideranti
spco a dirdiis appret fabrca ista ⁊ c̃
uis adħuc nesciam propter quid ad illam
sermonem diuiteris enftimo tamen magnũ
anque enie quos temonitrare conaris. T ria
siquidem proponis michi hactenus tam incas¬
nita quam inaudita. nunc autem tam ĩsolita
quam admirarida. Primum est uniuecsus mũ¬
dus iste cum omnib que in eo sunt in modum
decurrentium aquarum preter fluens cuius in¬
undationes ⁊ motus mutabilitatic sue dilu¬
uio omnia occupanti. siue mari magno ꝯꝑenꝰ
res ipsa simillima est. Secundum est cor huma¬
num ab his transitoriĩs ⁊ mutabilib se exi¬
gens ⁊ paulatim colligens se in unum ut uͥ mu¬
tubilib pioxinum est ibi quasi archa deorsũ
infundo latum appareat coadunetur autem ⁊

Expanded text:
escat. I. Quia prius de diluvio mentionem feceras, escat. I. Quia prius de diluvio mentionem feceras, videtur mihi quasi nunc consequenter quamdam specialis arcae formam in corde humano effingas. Sane mihi diligentius consideranti admirabilis apparet fabrica ista, et quamvis adhuc nesciam propter quid ad illam sermonem diverteris, existimo tamen magnum aliquid esse, quod demonstrare conaris. Tria siquidem proponis mihi hactenus tam incognita quam inaudita, nunc autem tam insolita quam admiranda. Primum est universus mundus iste cum omnibus quae in eo sunt in modum decurrentium aquarum praeterfluens, cujus inundationes, et motus mutabilitatis sive diluvio omnia occupanti, sive mari magno comparemus, res ipsa simillima est. Secundum est cor humanum ab his transitoriis et mutabilibus se erigens, et paulatim colligens se in unum ut ubi mutabilibus proximum est, ibi quasi arca deorsum in fundo latum appareat, coadunatur autem, et
Abbreviated transcription (Latin):
nec dum pertingrt .i. Pulcra est ⁊ ad modum
placet dispositio ista .d. Si autem animus his
que deorsum tranceunt se per cupiditatem
trtrnersetit statim per instritas distractiones
rapitur ⁊ a semet ipco quodnu modo diuisus
dissipatur. Quni periculosa est ista dicto¬
tio ⁊ scire uelimsi quicquam ita late disꝑsus
rursuim colligiposit. D. Potest oĩo si se itͣm
erexerit. ⁊ hec inftina excutiens rursus secum
u eẽ dĩcent. Canto deniq amplius quisq atiimo.
in unum colligitur quanto magis ima dese̾ne
cagitatione ⁊ desidio sursum eleuatur. donec tã¬
dem omĩo inmutabilis sto aiad ĩllam uũ
⁊ suminam inmnutubilitatem perue aeritias¬
cendit ergo animuis ab lic infrnita distrattõe
qiue deorsum est tantoq uragis ut dictum est
munum colligitur quanto magis cursum e¬
leuatur. donec ad ueram ⁊ unicam que ẽ apud
den sinnutabilidatem perueniat. ubi perpecuo
fine omni mutabilitatis massitudine reciur¬

Expanded text:
necdum pertingat. I. Pulchra est, et admodum necdum pertingat. I. Pulchra est, et admodum placet dispositio ista. D. Si autem animus his, quae deorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapitur, et a semetipso quodammodo divisus dissipatur. I. Perquam periculosa est ista distractio. At scire velim utrum quisquam ita late dispersus rursus colligi possit. D. Potest omnino si se iterum erexerit, et haec infima excutiens, rursus esse secum didicerit. Tanto denique amplius quisque animo in unum colligitur, quanto magis ima deserens cogitatione et desiderio sursum elevatur, donec tandem omnino immutabilis sit, cum ad illam unam, et summam immutabilitatem pervenerit. Ascendit ergo animus ab hac infinita distractione, quae deorsum est, tantoque magis, ut dictum est, in unum colligitur, quanto magis sursum elevatur, donec ad veram et unicam quae est apud Deum immutabilitatem perveniat, ubi perpetuo sine omni immutabilitatis vicissitudine, requi
Abbreviated transcription (Latin):
uum. i uideo plane nichil esse stabsle. Sed oĩa
ire in preceps. d. Deiide cogita amatores huius
mundi quasi quosdam naustagos aui mercĩ
in huius cali profundo deorsum inptinitur.
I. Nichil conuemientius dici potest sio sunt
omnes qui transitoria diligint cumi his qͥ¬
b inherent defliint. d. Puto autem te non
auibigere qd̾ apud deuni nichil pretereat. sed
omia ĩ mutabili eternitate a csistant.I. Ne¬
mo est qu ambigat.d. Condemplare ergõ dĩu
cras sursum in summo. mundum autem hc̃
deorsum mnimo. Illum in eodem semper et̾ni¬
datis statu conastere. huno autem cursi mu¬
tabslicatis sue. semiper fluere atꝙ stabilem ẽẽ
I. Manifesta res est prosequere inceptum tuũ.
d. Deinde considera humanum animum qͣsi
in quodam in medio collocatum qui quadel
conditionis sue extellentia ⁊ huic que deorsũ
est mutabilitati super emineat. ⁊ ad illam q̃
sursum est apud deun uerãin nutabilitatem

Expanded text:
rum. I. Video plane nihil esse stabile, sed omnia rum. I. Video plane nihil esse stabile, sed omnia ire in praeceps. D. Deinde cogita amatores hujus mundi quasi quosdam naufragos qui mersi in hujus salis profundo deorsum rapiuntur. I. Nihil convenientius dici potest, sic sunt omnes, qui transitoria diligunt, cum iis, quibus inhaerent defluunt. D. Puto autem te non ambigere quin apud Deum nihil praetereat, sed omnia immutabili aeternitate subsistant. I. Nemo est qui ambigat. D. Contemplare ergo Deum quasi sursum in summo, mundum autem hunc deorsum in imo. Illum in eodem semper aeternitatis suae statu consistere, hunc autem cursu mutabilitatis suae semper fluere atque instabilem esse. I. Manifesta res est, prosequere incoeptum tuum. D. Deinde considera humanum animum quasi in quodam medio collocatum, qui quadam conditionis suae excellentia, et huic, quae deorsum est, mutabilitati superemineat, et ad illam, quae sursum est apud Deum verum, immutabilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
olim cum mundum istum stabilem species
eius me accendebati. ad amorem presentiũ
ita riunc mirum in modum eius mucħibi¬
litas me prouocat ad desiderium fucuro ꝵ
Rapior affectu. ⁊ trahor desiderio quo cur¬
runt omnia ⁊ iam nunc in rebx hoc ipsĩ
quod transennt diligo. quia ex ipsa imt¬
tatione ⁊ exemplo uniuersoꝵ ad transeũ¬
din hinc amplius in ardesco. uidentur
michi in quodam procinctu esse uniuersa
⁊ totrus nature quasi clamor exhortatõis
aures meas pulrat simul currentium ut
ad finem suum cuncta perueniant .d̾. Ergo
si ego non cognouerim .d. Quid ergo illis
sierint ipsa que diligunt᷑ d. Bomim est gͦ
fugere hinc ⁊ certiorem mansionem quere¬
re .i. Nichil melius. Sed queso te quo extra
mundum ibimus. at auictis que in mundo
sunt transeuntib nod stabiles permanere
possimus.D. Int̾im considera mundum hũc
uinũsum p̃p̃ mutabilitatem rerum oĩum
quasi diliuium ꝙdam decurrentium aqua¬

Expanded text:
olim cum mundum istum existimavi stabilem, species olim cum mundum istum existimavi stabilem, species ejus me accendebat ad amorem praesentium; ita nunc mirum in modum ejus mutabilitas me provocat ad desiderium futurorum. Rapior affectu et trahor desiderio quo currunt omnia, etiam nunc in rebus hoc ipsum, quod transeunt, diligo, quia ex ipsa mutatione, et exemplo universorum ad transeundum hinc amplius inardesco. Videntur mihi in quodam procinctu esse universa et totius naturae quasi clamor exhortationis aures meas pulsat simul currentium, ut ad finem suum cuncta perveniant. D. Ergo csi ego non cognoverim. D. Quid ergo illis sierint ipsa quae diligunt? D. Bonum est ergo fugere hinc, et certiorem mansionem quaerere. I. Nihil melius, sed quaeso te, edoce me quo extra mundum ibimus, ut cunctis quae in mundo sunt transeuntibus, nos stabiles permanere possimus? D. Interim considera mundum hunc universum, propter mutabilitatem rerum omnium quasi diluvium quoddam decurrentium aqua
Abbreviated transcription (Latin):
dilexi te ut permaneres modo autem quaudo
non es diligo te. nec tamen uolo ut huc reu̾¬
taris ad me. Miror ipse desiderium meum. ⁊
affectum meum conuenio neo comprehendo.
Quid ergo diligo in te si nolo ut subsistas
neo opto ut redeas: Quis est affectus iste cã
ertraneus tam mauditus ubi res diligitur
⁊ presentia eius non amati:  Quis explicet
cordi meo que sit ista dilecto: Scio quidem quia
diligo te. neq damen uolo ut reuertaris ad
me. Et ideo fortassis it̾um redire te nolo. quia
sbipotius ubi tu es tecu esse desidero. Olmi
te quia ibi decum ẽẽ nolo ubi semper subsis¬
tas. Ego in exilio sũ tu in patrra es. ⁊ idcirco
de te cogitare nunquam fastidio quia per
in terra aliena. preteritoꝵ meminisse. Nou
saturatur mens desiderio sequitur pret̾itoꝵ
senutam. idet intus uam qua transeat
udet finem quo tendat. uidet locum quo ꝑ¬
ueniat. uidet portum. ubi requiescat .i. Sicaut

Expanded text:
dilexi te, ut permaneres, modo autem quando dilexi te, ut permaneres, modo autem quando non es, diligo te, non tamen volo ut huc revertaris ad me. Miror ipse desiderium meum et affectum meum convenio, nec comprehendo. Quid ergo diligo in te si nolo ut subsistas, nec opto ut redeas? Quis est affectus iste tam extraneus, tam inauditus, ubi res diligitur, et praesentia ejus non amatur? Quis explicet cordi meo quae sit ista dilectio? Scio quidem quod diligo te, neque tamen volo ut revertaris ad me. Et ideo fortassis iterum redire te nolo, quia ibi potius ubi tu es tecum esse desidero. Olim te, quia ibi tecum esse volo, ubi semper subsistas. Ego in exsilio sum, ut in patria es, et idcirco de te cogitare nunquam fastidio, quia perin terra aliena praeteritorum meminisse! Non saturatur mens desiderio, sequitur praeteritorum semitam, videt intus viam qua transeat, videt finem quo tendat, videt locum quo perveniat, videt portum ubi requiescat. I. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
miaicia ⁊ familiaritate presumelamus. Ecce
transierunt uniuersi ante nos. ⁊ nos soli re¬
licti sumus post eos. Cogitemus nuno secund̾
illud pret̾iaiꝵ tempoꝵ qirando cum illis
fiuinus. ⁊ que futura ad huo fuerant nesae¬
bamus quando unum nobis cum illis erat
mortis expectatio. Modo sublati sunt illi a no¬
bis ⁊ quasi precurrentes citius huic ꝯxuert̃
ubi erant exules ⁊ citius illio peruenerunt
ubi sunt ciues. Nos igitur si illos presen¬
tes uere dileximus nunc in eoꝵ ab sentia a¬
morem nr̃m comprobemus. Sequamur
desiderio ubi illi sunt ⁊ cicius ad eos peruenire
simulq cum eis esse desideremus Infideles ꝑi¬
ter ⁊ inconstantes esse comprolamur. si prop¬
ter amorem presentium prioris dilectionis
obluuscimur. Osculum antiquum uͥ es Oit
cum eras dilex te ⁊ modo iterum cum non es
diligo te. neq unquam transitus tuus amorẽ
tuum minuere potuit apud me. Quando eras

Expanded text:
amicitia et familiaritate praesumebamus? Ecce amicitia et familiaritate praesumebamus? Ecce transierunt universi ante nos, et nos soli relicti sumus post eos. Cogitemus nunc saeculum illud praeteritorum temporum, quando cum illis fuimus, et quae futura adhuc fuerant nesciebamus, quando unum nobis cum illis erat mortis exspectatio. Modo sublati sunt illi a nobis, et quasi praecurrentes citius hinc exierunt, ubi erant exsules, et citius illuc pervenerunt, ubi sunt cives. Nos igitur si illos praesentes vere dileximus, nunc in eorum absentia amorem nostrum comprobemus. Sequamur desiderio ubi illi sunt, et citius ad eos pervenire, simulque cum eis esse desideremus. Infideles pariter, et inconstantes esse comprobamur, si propter amorem praesentium prioris dilectionis obliviscimur. O saeculum antiquum, ubi es? Olim enim dum eras dilexi te, et modo iterum cum non es diligo te, neque unquam transitus tuus amorem tui minuere potuit apud me. Quando eras
Abbreviated transcription (Latin):
Uerus his qui pridem illam experimento uł
ratione didicerunt. Nona. his qui nunc pri¬
mum uł experimento extitati uel doctrura ad¬
moniti illam cognoscere mapiunt. Aed ⁊ futu¬
ris posterior erit ista cognitio quia hii quoq
qui post nos ͤ futuri sunt non mox ut m̃do
uti ceꝑint nisi post longa exꝑtinenta ist ami
nuitabilitatis eius cognitionem habebunt.
Respice ergo hunc mundum miserum. et
cum in quo nobis temꝑa longa ꝓmisimꝰ
uitam quietam tranquillam pacem feli¬
citatem perpetuam. Iste est cuius pulcritu¬
diuem diliximus. auus speciem laudauimus.
cuius iocididatem concupui umus. tuius gli¬
am desiderauimus. cuius gaudium amplex
mus. Certe uides nunc quam sint uatia
hec omnia ⁊ munquam saprentib aut uir¬
tutis amatorib appetendã Ubi enim sunt
patres nr̃i. Ubi sunt illi diuites et potentes
quos olim in huius mundi glia elatos ui¬
dimus ubi postremo sunt omnes de quoꝵ a

Expanded text:
Vetus iis, qui pridem illam experimento vel Vetus iis, qui pridem illam experimento vel ratione didicerunt, nova iis, qui nunc primum vel experimento excitati, vel doctrina admoniti illam cognoscere incipiunt. Sed et futuris posterior erit ista cognitio, quia ii quoque, qui post nos futuri sunt, non mox ut mundo uti coeperint, nisi post longa experimenta istam mutabilitatis ejus cognitionem habebunt. Respice ergo hunc mundum miserum, et cum, in quo nobis tempora longa promisimus, vitam quietam, tranquillam pacem, felicitatem perpetuam. Iste est, cujus pulchritudinem dileximus, cujus speciem laudavimus, cujus jucunditatem concupivimus, cujus gloriam desideravimus, cujus gaudium amplexi sumus. Certe vides nunc quam sint vana haec omnia, et nunquam sapientibus, aut virtutis amatoribus appetenda. Ubi enim sunt patres nostri? Ubi sunt illi divites et potentes, quos olim in hujus mundi gloria elatos vidimus? Ubi postremo sunt omnes, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
natuntas subiat. quantum mortalitas
trahit tantum insacosbilis mors degluttit
Nec illa edere noc ista trahere neq heo uni¬
quam cessat absorbere. Semper ꝓresentia
transennt semper futura succedunt. ⁊ qr
contimius successus est perpetuus status
esse putatur. Sunt enini orili mortislium
de pressi ⁊ cursum uniuersoꝵ non respiciunt
atq in exiguis rerum ꝑticulis defix. quid agri¬
tur in toto non. attendunt. B̾reuis ecam ẽ iuta
hominis super terram et dies rius incerta sor¬
te percurrunt. Mens uero tenebris suis obuo¬
luta non mltum ualet aut futura ꝓsꝑice̾
aut pret̾ita inuenisse. Cum solum bis que co¬
ram posita sunt occupata tenetur innouatõ
rerum aliquid audiunt continuo stupent et
admirantur quasi nouum aliquid acciderit
quia profecto sermo loquentis improuidis m̃¬
tib nouum ingerit quod in rerum cursu iã
ołim uetus fuit. Sic ergo mutabilitas rerũ
presentium semper netus est semper noua.

Expanded text:
vanitas subjicit! Quantum mortalitas vanitas subjicit! Quantum mortalitas trahit, tantum insanabilis mors deglutit! Nec illa edere, nec ista trahere, neque haec unquam cessat ahsorbere. Semper praesentia transeunt, semper futura succedunt, et quia continuus est successus, perpetuus status esse putatur. Sunt enim oculi mortalium epressi, et cursum universorum non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in toto non attendunt. Brevis est etiam vita hominis super terram, et dies ejus in certa sorte percurrunt. Mens vero tenebris suis obvoluta non multum valet aut futura prospicere, aut praeterita meminisse. Cumque solum iis, quae coram posita sint, occupata tenetur, innovatiorerum aliquid audiunt, continuo stupent et admirantur quasi novum aliquid acciderit, quia profecto hoc sermo loquentis improvidis mentibus novum ingerit, quod in rerum cursu jam olim vetus fuit. Sic ergo mutabilitas rerum praesentium semper vetus est, semperque nova.
Abbreviated transcription (Latin):
detrectet. Qd̾ autem eiusmodi homines nes
cautelam instantium. nec proudentram ha¬
beant futuroꝵ lubrioa eoꝵ uita ⁊ dissoluta
conuersatio nec non ⁊ infames gressus satis
Ongum est per sin¬
gula uanitatem ħ
mundi demonstͣre
Scias camen qm̃ ex
his omnib que iu¬
des nichil ꝑmanens
est sed transeunt
illuc nñ oita sunt.
omnia sicut inicium it a hño ⁊ finem. sed dis¬
similiter currunt. ⁊ noti eque perueniunt.
Alia orta sunt alia ram ołim craderiuit. lra
inter medium pertranseunt alia ortis nasdẽ¬
cia succedunt simisl tamen omnia defluut.
⁊ ad mnium locum tendunt. O magnum flar¬
meir quo raperisr ꝑ aruus est ortus tiuis de
fonte exiguo manas de uena modica erũpis.
Curris ⁊ crescis. destendis ⁊ ab sorberis. Cur¬
ris sed deorsum. crescis: sed ad interitimr
ueniss preteris. eftlius sed absorberis. E
uena. que non deficis. ocursus qui non red¬
escis. o uorago que non impleris. Qnͣtumꝰ

Expanded text:
detrectet. Quod autem ejusmodi homines nec detrectet. Quod autem ejusmodi homines nec cautelam instantium, nec providentiam habeant futurorum, lubrica eorum vita, et dissoluta conversatio, nec non et infames gressus satis US. Longum est per singula vanitatem hujus mundi demonstrare. Scias tamen quod ex istis omnibus quae vides nihil permanens est , sed transeunt illuc unde orta sunt. Omnia sicut initium, ita habent et finem, sed dismiliter currunt, et non aeque perveniunt. Alia recens orta sunt, alia jam olim occiderunt, alia inter medium pertranseunt, alia ortis nascentia succedunt, simul tamen omnia defluunt, et ad unum locum tendunt. O magnum flumen, quo raperis? Parvus est ortus tuus, de fonte exiguo manas, de vena modica erumpis. Curris et crescis, descendis et absorberis. Curris, sed deorsum; crescis, sed ad interitum: venis et praeteris, sed effluis, sed absorberis. O vena quae non deficis, o cursus qui non requiescis, o vorago quae non repleris! Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
inus numquid adinguirenda eaau suusis¬
tere aut ab itinere nr̃o deolinare debemus
hoo faciunt isti quos tu uides quasi stult
iatores proposti su obliti suit. ⁊ ad ĩtiqꝰ¬
renda hec que uident ignota quasi in uia con¬
sederunt. Iam usu. ⁊ assiduitate huius uani¬
datis a deo a semetipsis exilant. ut neo ĩ ura
se esse menu̾u̾nt neo prĩam reqiuirant .i. Si
sis est ut dicis omnib istos miserabiliores iu¬
dico quoꝵ uita tanto errore inueluitiu ut
non solum alii uerum eciam ipa̾ studio suo de¬
cipiantur .d. Prorsus sic esse ⁊ conuersatio ẽ¬
on probat ⁊ finis demonstrat conuersatio aͥ¬
dem. qua nichal turpius. sinis uero quo nich
infeliaus esse potest ut morientes qem sulu¬
tis non babeant qui uiuentes ꝑiter uirtutis
incedere nolebant.I. Uere fateor quia oĩo meꝑ¬
tum est illum sapientem drẽ qui quamlib
ad alia oculum hãt aꝑtum suum damen nr̃¬
teritum aut preuidere nequeat aut oaueres

Expanded text:
imus, nunquid ad inquirenda ea aut subsisimus, nunquid ad inquirenda ea aut subsistere, aut ab itinere nostro declinare debemus? Hoc faciunt isti quos tu vides, qui quasi stulti viatores, propositivi obliti sunt, et ad inquirenda haec, quae vident ignota, quasi in via consederunt. Jamque usu et assiduitate hujus vanitatis adeo a semetipsis exsulant, ut nec in via se esse meminerint, nec patriam requirant. I. Si sic est, ut dicis, omnibus aliis istos miserabiliores judico, quorum vita tanto errore involvitur, ut non solum alii, verum etiam ipsi in studio suo decipiantur. D. Prorsus sic esse et conversatio eorum probat, et finis demonstrat. Conversatio quidem, qua nihil turpius, finis vero, quo nihil infelicius esse potest, ut morientes spem salutis non habeant, qui viventes per iter virtutis incedere nolebant. I. Vere fateor quod omnino ineptum est illum sapientem dicere, qui quamlibet ab alia oculum habeat apertum, suum tamen interitum aut praevidere nequeat, aut cavere
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtius ad huc agnoscas quam infruttuo sa
ĩmo quam pernitiosa sint studra hec: animos
non solum ad cognoscendam ueritatem non
illuminant. Sed ne ueritatem quidem ip̃am¬
agnoscere possint prorsus excecanti sapiunt
enun cor hommis ⁊ quodam modo extra se¬
met ipsum abducunt ut dum ad aslia que ad
reni non pertinent consideranda trahitur
ad arcum spectionem sui minime reu̾tatur.
Sic solent anes capi quib in tenebris terre
noctis huc quod intueantur lumen osten¬
ditur. hinc quo caprantur laqueuns pparatur
Quid ergo prodest homini si rerum omnnũ
naturam sub ciliter inuestiget efficaciter
comprehenda ipse autem uñ uenerit aut qͥ
post hanc uitam iturus at non conadereto
neo intelligat. Quid enim est inta ista mor¬
cislis nͥ uia quedam : transeuntes enĩ siutiꝰ
⁊ ea que in hoc mundo sunt qr a lat̾s tran¬
seundo conspicimus. Quid ergo: Si nouar
aliqua ⁊̃ ignota nobis transeuntes certu¬

Expanded text:
apertius adhuc agnoscas quam infructuosa, apertius adhuc agnoscas quam infructuosa, imo quam perniciosa sint studia haec, animos non solum ad cognoscendam veritatem non illuminant, sed ne veritatem agnoscere possint, prorsus excaecant. Rapiunt enim cor hominis, et quodammodo extra semetipsum abducunt, ut dum ad alia, quae ad rem non pertinent, consideranda trahitur, ad circumspectionem sui minime revertatur. Sic solent aves capi, quibus in tenebris terrae noctis hinc quod intueantur lumen ostenditur, hinc quo capiantur laqueus praeparatur. Quid ergo prodest homini, si rerum omnium naturam subtiliter investiget, efficaciter comprehendat; ipse autem unde venerit, aut quo post hanc vitam iturus sit non consideret, nec intelligat? Quid enim est ista vita mortalis, nisi via quaedam? Transeuntes enim sumus, et ea quae in hoc mundo sunt quasi a latere transeundo conspicimus. Quid ergo, si nova aliqua et ignota nobis transeuntes cern
Abbreviated transcription (Latin):
negocium ociosum appellandum sit curcdis hu¬
manis actionib tuo quoq uiditio profendium
existimo eo quod nͥl transitorium nichil caducum
sed quod ext̾num est sapientie decus ꝑ id men¬
tib inseritur. ⁊ radix eius amplius non era¬
dicanda plantatur. ⁊. Imago ueritatis fallit
te.Nam ⁊ ista est conscietudo mundi huius ut
id quod magis ad animos hominum illaqͥan¬
dos preparat ne cauer aii uitari possit quadam
simlitudine u̾itatis intexat. Ercor enim qnͣ¬
tomanifestius agnosatur. tanto acius reꝑba¬
tur Otcultus autem dum foris speciem ueri¬
tatis exerit: intus uenenum falsitatis ĩ fiudit.¬
n Talia sunt ista nõ sapiencie sed clementie hu¬
mane studia quib imprudentes ⁊ stulti tam
inutili quam pertrnaci labore naturas rerum
inquirunt. auctorem uero suum ⁊ naturarĩ
simul omnium artificem ignorant et damen
querere negligunt quasi sine deo aut uetitas
possit inueniri. aut feliatas possideri. ⁊ ut

Expanded text:
negotium otiosum appellandum sit, cunctis hunegotium otiosum appellandum sit, cunctis humanis actionibus tuo quoque judicio praeferendum existimo, eo quod nihil transitorium, nihil caducum, sed quod aeternum est sapientiae decus, per id mentibus inseritur, et radix ejus amplius non eradicanda plantatur. D. Imago veritatis fallit te. Nam et ista est consuetudo mundi hujus, ut id quod magis ad animos hominum illaqueandos praeparat, ne caveri aut vitari possit quadam similitudine veritatis intexat. Error enim quanto manifestius agnoscitur, tanto citius reprobatur. Occultus autem dum foris speciem veritatis erexit, intus venenum falsitatis infundit. Talia sunt ista non sapientiae, sed dementiae humanae studia quibus imprudentes et stulti tam inutili quam pertinaci labore naturas rerum inquirunt, Auctorem vero suum, et naturarum simul omnium artificem ignorant, et tamen quaerere negligunt, quasi sine Deo aut veritas possit inveniri, aut felicitas possideri. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
quoq studia. alii ad formanda nona elem̃¬
ta atq uoces msolitas edendas yridem ad¬
huc linguam inflectere discunt. Alii uboꝵ
inflexiones compositiones ⁊ derinationes
primum adiendo cognoscere. de inde conꝰ¬
ferendo ad inuicem atq identitatem repe¬
cendo memorie ꝯmendare satagunt. Alii
ceras stilo exarant. Alii figuras uariis ĩno¬
dis ⁊ diuersis colorib in membranis docta
manu calamum ducente designant. Alii a
acriori ⁊ feruentiori quodam studio de nis¬
tus ut iudetur negotiis disceptationes quas
dunt. Calculantes quosdam ibi uideo. A¬
lii tensum in ligno neruum ꝓcucientes di¬
uersoꝵ sonoꝵ melodias proferunt. Allii uero
quibdam instrumentis marifeste describunt.
Alii de natura herbarum. de complexione homi¬
num. de qualitate rerum omnium ⁊ iurtute ꝑ¬
trattant In his omnib licet non iura forma
sit discendi una tamen omnil est uolundas¬
proficiendi. hoc auteni siue ocium riegociosum. sũ

Expanded text:
quoque studia. Alii ad formata nova elemequoque studia. Alii ad formata nova elementa atque voces insolitas edendas rudem adhuc linguam inflectere discunt. Alii verborum inflexiones, compositiones et derivationes, primum audiendo cognoscere, deinde conferendo adinvicem, atque identidem repetendo memoriae commendare satagunt. Alii ceras stylo exarant. Alii figuras variis modis et diversis coloribus in membranis docta manu calamum ducente designant. Alii autem acriori et ferventiori quodam studio de magnis ut videtur negotiis disceptationes quasddunt. Calculantes etiam quosdam ibi video. Alii tensum in ligno nervum percutientes diversorum sonorum, melodias proferunt. Alii vero qquibusdam instrumentis manifeste describunt. Alii de natura herbarum, de constitutionibus hominum, de qualitate rerum omnium et virtute pertractant. In his autem omnibus licet non una sit discendi forma, una tamen omnibus est proficiendi voluntas, hoc autem sive otium negotiosum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
magis tacende sunt. lactare. educare. nutrire.
pueros instruere disaplma pariter ⁊ saenca
informare. ⁊ ad legitimam usq etatem perdu¬
cere : Quis non satis oare unius noctis delecta¬
tionem emisse se dicat quam dot annorum
labore ⁊ ara recompendat: Si hoc nubentes
actendere uellent certe in nuptiis magis ac̃¬
dum quam ridendum sibi fore cognoscerent. Nc̃
autem quasi modica eis concupiscentie esca
in hamo. ante ponitur ut ad diram laboris
⁊ doloris necessitatem capiantui. Tale ẽ gau¬
dium quod uides .I. Nicha per omnia con¬
tradice pͥ ualide sunt rõnes tue.D. Quid gͥ
tibi uidetur.: Quale est hoc opus hominum:
I. uanitas est hoc quoq ⁊ uanitas iranitacũ.
d. Conuerte ad huo te ad aliud et iuide .I. Cõ¬
uersus sum ⁊ indeo.D. Qud indes᷑ .i. Rrolã
discentium uideo. Magna est multituds. Di¬
uersas sibietates hominum conspicio. Pu¬
eros adolescentes. iuuenes.senes. diu̾sa

Expanded text:
magis tacendae sunt, lactare, educare, nutrire, magis tacendae sunt, lactare, educare, nutrire, pueros instruere, disciplina pariter et scientia informare, et ad legitimam usque aetatem perducere? Quis non satis care unius noctis delectationem emisse se dicat, quam tot annorum labore et cura recompensat? Si hoc nubentes attendere vellent, certe in nuptiis magis flendum quam ridendum sibi fore cognoscerent. Nunc autem quasi modica eis concupiscentiae esca in hamo anteponitur ut ad diram laboris et doloris necessitatem capiantur. Tale est gaudium, quod vides. I. Nihil per omnia contradici potest, validae sunt rationes tuae. D. Quid ergo tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. Vanitas est hoc quoque, et vanitas vanitatum. D. Converte adhuc te ad aliud et vide? I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Scholam discentium video. Magna est multitudo, diversas ibi aetates hominum conspicio, pueros, adolescentes, juvenes, senes; diversa
Abbreviated transcription (Latin):
infeliatati cir̃e consolatio tribiitur quando
hiĩ qui morientes retineri non possunt per
irascentes restaurantur ut quul semper per.¬
manentes hr̃e non possumus. saltem semper
succedentes habeamus. Suscipiamus ergo ⁊̾¬
mo sustineamus qualecumq hoo doloris nr̃i
remedium. sed non in eo putemus ẽẽ feliata¬
tis oblectamentum. Laudemus potionem quã
quidem non sine amaritudine bibimus. ñ sine
tortione eructamus quia maiorem et periculo¬
siorem per eam amaritudinem expellimus. Si
consideramus delectationem ꝯammbentis consi¬
deremus ⁊̃ angustiam parturientis. Et ut in¬
t̾mitaceamus alias s̃nurias ⁊ inꝯmoditates
que uoluptatem carnis sequuntur. quia ip̃a
⁊ iugorem natuuslem frangit. ⁊ omnem uͥtutẽ
atq decorem corporis. tam intus quam extra
emartestere facit. quis drẽ poteso nͥ qui exꝑtus
est quantus labor quanta molestia sit inf̾e¬
fantes excipere. ⁊ preteꝵ ceteras miserias qͥne

Expanded text:
infelicitati nostrae consolatio tribuitur, quando infelicitati nostrae consolatio tribuitur, quando ii, qui morientes retineri non possunt, per nascentes restaurantur, ut quia semper permanentes habere non possumus, saltem semper succedentes habemus. Suscipiamus ergo, imo sustineamus qualecunque hoc doloris nostri remedium, sed non in eo putemus esse felicitatis oblectamentum. Laudamus potionem, quam quidem non sine amaritudine bibimus, non sine tortione eructamus, quia majorem et periculosiorem per eam amaritudinem expellimus. Si consideramus delectationem concumbentis, consideremus etiam angustiam parturientis. Et ut interim taceamus alias molestias et incommoditates, quae voluptatem carnis sequuntur, quia ipsa et vigorem naturalem frangit, et omnem virtutem atque decorem corporis tam intus quam extra emarcescere facit: quis dicere potest, nisi qui expertus est, quantus labor, quanta molestia sit infantes excipere, et praeter caeteras miserias, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tis id ip̃m quod concordiam generare de bue¬
rat odii. ⁊ discordie fomitem subiministrat.
⁊ tanto iam miserabilius simul iuere ma¬
puunit quanto ⁊ discordes ad inuicem. seꝑari
non possunt. hinc rixe cotidiane. ⁊ uirgia
crebrescurit. post dura uerba dira uerbera suc¬
cedunt. Neutrum alterum effuge̾ potest. una
domus. una mensa unus lectus ⁊ quo nicha
durius est nec concordem socium n hostem
habere separatum. Nam sicut his quib in
curit̾ate mens una est nͥlobstat eciam si cor¬
pore seꝑati sint it a magnum tormentum est
his ami corporaliter sociati sunt si auimo con¬
ueture non possint preterea quod de propigr¬
tione hominum testimonium laudis adduxi¬
sti nos sie quidem uerum esse concedimus ut
tamen officium imptiarum non sauitatis
gundium sed infirmitatis remedium ostenꝰ¬
damus. Melius enim essed ut nullus inuẽs
moreretur quam ut quisquam morienti suc¬
cessurus nasceretur. Nunc antem qualisaĩq

Expanded text:
tis, idipsum, quod concordiam generare debuetis, idipsum, quod concordiam generare debuerat, odii et discordiae fomitem subministrat, et tanto jam miserabilius simul vivere incipiunt, quanto discordes ab invicem separari minus possunt. Hinc rixae quotidianae et jurgia crebrescunt, post dura verba, dira verbera succedunt. Neuter alterum effugere potest, una domus, una mensa, unus lectus, in quo nihil durius est quam nec concordem socium, nec hostem habere separatum. Nam sicut iis, quibus in charitate mens una est, nihil obstat etiam si corpore separati sunt, ita magnum tormentum est iis, qui corporaliter sociati sunt, si animo convenire non possunt. Praeterea quod de propagatione hominum testimonium laudis adduxisti, nos sic quidem verum esse concedimus ut tamen officium nuptiarum non sanitatis gaudium sed infirmitatis remedium ostendamus, majus enim esset ut nullus vivens moreretur, quam ut quisquam morienti successurus nasceretur. Nunc autem qualiscunque
Abbreviated transcription (Latin):
tis dire necessitati restititur. ⁊ dampna patcũ
in filiis reꝑantur. Nam cur illud ꝯmemorẽ
cod in hoc solo carnis concupidentia q̃ alias
trec sine magno labore cohiberi. nec sine turpi¬
tudine laxari potest ita honeste atq pudice
dampna sentiantur. Nam ⁊ si ipta concupis¬
centia experui uolupdatem suam finitur ulła
tamen pudicicie confusio generatur. Qus gͦ
tot ac tanta bona contempnenda existimet. nͥ
qui ea que ħ excepto mala sequuntur ñ iuidetꝰ
.d. Recte de bonis nuptiarum iudicare poss
si eciam mala earum attenderes. Nam quia
solum bona. ⁊ nor mala nuptiarum ꝯsid̾as
id curo in earum consideratione rectam iudici
censuram. non conseruas. Negari enim nõn
potest aliqua bona imptiis messe. S si di¬
ligenter considerare uolumus plura eis ma¬
la admixta inuenimus. Nam illa animoꝵ
concordra quam rara sit quis ignorat᷑ im¬
mo u̾o uelociter cum ꝑte sum fuerit societa¬

Expanded text:
tis dirae necessitati resistitur, et damna patrum tis dirae necessitati resistitur, et damna patrum in filiis reparantur. Nam cur illud commemorem, quod in hoc solo carnis concupiscentia, quae alio nec sine magno labore cohiberi, nec sine turpitudine laxari potest, ita honeste atque pudicedamna sentiantur. Nam, etsi ipsa concupiscentia experiri voluptatem suam linitur, nulla tamen pudicitiae confusio generatur. Quis ergo tot ac tanta bona contemnenda existimet nisi qui ea, quae hoc excepto mala sequuntur, non videt? D. Recte de bonis nuptiarum judicare posses, si etiam mala earum attenderes. Nam quia solum bona, et non mala nuptiarum consideras, idcirco in earum consideratione rectam judicii censuram non servas. Negari enim non potest aliqua quidem bona nuptiis inesse, sed si diligenter considerare volumus, plura eis mala admista inveniemus. Nam illa animorum concordia quam rara sit, quis ignorat? Imo vero velociter cum pertaesum fuerit societa