comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peruenit interut ñ ẽẽ locupletẽrem di-¬
temus si uero in peccuniam aliã ue
est quis exitus sit. omĩmodo locu¬
ples fc̃s uidetur licet postea deꝑdat
nam ⁊ imꝑator puisantoninꝰ clau-¬
dio frontino de prediis rer̃ heditariaꝵ
rescripsit obidip̃m peti ab eo h̾edita¬
tem posse qr lz res ciue in h̾editate fue¬
locupletẽ eũ uł sepuis mutata sp̃e
faciendo perinde obligat ac si corꝑa
quatenus ad eumꝑuenit intelli¬
gendum est ad perpetuo dandã actõẽ¬

Expanded text:
peruenit, interiit, non esse locupletiorem dicemus: sin uero in pecuniam aliamue est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus uidetur, licet postea deperdat. nam et imperator Titus Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerum hereditariarum rescripsit ob id ipsum peti ab eo hereditatem posse, quia licet res quae in hereditate fuelocupletem eum uel saepius mutata specie faciendo, perinde obliga‹t›, ac si corpora quatenus ad eum peruenerit, intellegendum est ad perpetuo dandam actione
Abbreviated transcription (Latin):
uł .x. Si reus ⁊ fideuissor soliuint et ꝑi¬
ter in hac cã non differunt aduob reis
promittendi quare et oĩaque de en di¬
pecciñe s alt̾ius obligatõnis ꝯstitins
ut ꝓuta stichi aut pamphili ⁊ ꝑtt̾ du¬
os datos aut togamul denaria mille.¬
daripot̾it non idem dicipotit in repeti¬
tõne ut partes repetant qr nec solu̾e ab

Expanded text:
um.Si reus et fideiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi: quare omnia, quae de his dipecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab
Abbreviated transcription (Latin):
sessionem tuã fecissem ita ut tͥ ꝑ lõgi
temꝑis p̾sc̾ptõem aduocari nõ possit
⁊̃ sic rectetecũ per indebiti ꝯdc̃demage¬
nus sit deducto usufructu a teꝯdicã.¬
ompꝰs. Sub ꝯdc̃one debitũ pererrorẽ
solutũ pendente quidẽ ꝯdc̃one repetipͭ.
ꝯdcõneautẽ existente repeti ñ potd̾
autem sub inc̾ta die debetur die existẽ¬
ꝯmoriar dare promisõ ⁊ añsoluam
repet̾e non posse celsus ait que snĩau̾a
tur que oimͦ exstitã est solutũ repeti ñ
pot̾ iz sub alia ꝯdc̃one que an implea¬
tur inc̾tũ est. ut añsoluatur repetipͭ¬

Expanded text:
sessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi temporis praescriptionem auocari non possit, etiam sic recte tecum per indebitam condictionem agenus sit, deducto usu fructu a te cm.Sub condicione debitum per errorem solutum pendente quidem condicione repetitur, condicione autem exsistente repeti non potest.Quod autem sub incerta die debetur, die exsistemoriar dare promisero et antea soluam, repetere me non posse Celsus ait: quae sententiatur, quae omnimodo exstatura est, solutum repeti non potest, licet sub alia condicione, quae an impleatur incertum est, si ante solvatur, repeti
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃e. D z ⁊ simet putenitͥant titio
ꝓmisisse cũ aut neutrũ fcm̃sit añ tytii
persona instipłone ꝯp̾hensa nõsit ⁊ ti¬
tio solũo repete a titio potõ. Iter su̾
rrin excipere deb̾emfund̾ lib̾m pererro¬
rem tradidi. incti condicam ut itermͥ¬
pomp̃q̃rit sic̃m suspicetur tnͣsaatem
fc̃am uł ab eociuꝰ ħes est uł ab eocuĩ ꝓ¬
curator est qiͣ ex tnͣsactõneced̾it que
fc̃a non est an locus sit repetõni ⁊ ait

Expanded text:
m.Sed et si me putem tibi aut Titio promississe, cum aut neutrum factum sit aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio soluero, repetere a Titio potero.Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti condicam, ut iter mtransactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
uiciã uł famẽ ł intolłabilẽ iniuriã
deneget. hiis qui uiste dep̾cant᷑ iõq
cognosce de reliquis eoꝵ qui ex fami¬
lia iulii sabini ad statuã ꝯfuger̃t
ut uł duriꝰ hĩtos qm equum est uel
fami uł inuiria asfectos cognoius
ueniri iube ita ut ĩ potate dñi ñ re¬
u̾tant᷑. Qui si mee ⁊stitutõi frandẽ
fecit sciet me hoc admissũ seu̾ius
execiuuturũ. ¶Duius ⁊̃ adrianꝰ im

Expanded text:
 famem vel intolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecantur. ideoque cognosce de querellis eorum, qui ex familia Iulii Sabini ad statuam confugerunt, et si vel durius habitos quam aequum est vel infami iniuria affectos cognoveris, veniri iube ita, ut in potestate domini non revertantur. qui si meae constitutioni fraudem fecerit, sciet me admissum severius ex
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł uiii. de osfõ proconsur. S i dñs
inseruos seuerit uel ad impudiciciã
turpemq uolationẽ cõpłeat q̃ st̃
partes pͥsidis exrescripto diui piiã
sulem eutice misso manifestabit᷑
cuius rescripti uerba hec sunt. dñc

Expanded text:
uo de officio proconsulis. Si dominus in seruos saeuierit uel ad impudicitiam turpemque uiolationem compellat, quae sint partes praesidis, ex rescripto diui Pii sulem Baeticae manifestabitur. cuius rescripti uer
Abbreviated transcription (Latin):
pulatõ int̾ponitur que ex sensur
redoitur lites de quib ñ est cogita¬
tũ insuo statu retinentur lib̾tatẽ
enĩ captõsam int̾p̾tõ prudentium
De hiis controu̾siis q̃ ex testam̃to
ꝓficiscuntur n transsgin exciui¬
ri alit̾ u̾itas pot̃ qͣm inspectis cog¬
nitisq u̾bis testamenti.
tam transactioualz si uel applło in¬
tercesserit uł applłare potius.  ifi¬
deuissor conuictus ur cõdempnatꝰ
fuis ⁊ mox reus tnͣsegiss cũ eo qui
erat fideuissor condepnat᷑ an tͣnsactõ

Expanded text:
pulatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentiumDe his controversiis que ex testamento proficiscuntur, neque transigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitisque verbis testamenti. tam transactio ualet, si uel appellatio intercesserit uel appellare potueris.Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui er
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ñ ut iubeat iuuenẽ actionib
suis quas h aduersus eũ cui ipse
credidisset ced̾e creditori suop̃diũ
qiuo si ex ea pectuĩa pluris qm opor¬
t̾eemit ita temꝑanda reserit ut iu¬
beatur uenditori reddito p̾cio recu¬
perare prediũ ita ut sñ altius dãpno

Expanded text:
est, quam ut iubeatur iuuenis actionibus est, quam ut iubeatur iuuenis actionibus suis, quas habet aduersus eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ dubitatõem quĩ minor siñ debi¬
tum solu̾it ex causa ea iure enuli
repetitio ñ est danda sit ei utilisactõ
i talis interueniat iuuenis cui
prestanda sit restitutio ip̃o postu¬
lante prestari d aut ꝓcuratori eiꝰ
cui id ip̃m nominatĩ mandatũ sit
qui uero gn̾ale mandatũ de uniu̾¬
sis mandatis gerendis alleget ño¬
si de sp̃ali mandato dubitet᷑ cum
restitutõ postuletur int̾poĩta stipło¬
ne ratam rem dñm hĩtursi ei potest
mederi ꝙ si is qui circũscripsisse di¬
cetur ab sit defensor eiꝰ iudicatum
aiuis luis. ¶ solui satisdare debebit.
ad. Prĩ pro filio oĩmodo pr̃anda re¬
stitutio est licet filius restitiu no
cuuio tenetur ex quo apparet cet̾os
tate adolescentis postulent aut eui
inte sit iste adolescens ut merito
⁊̃ bonis ei debeat interdici S i peccu¬
niam qiuam minor mutuã accepit
dissipauit denegare d ꝓconsul credi-¬
tori adu̾sus eum actionẽ ꝙ siegenti
minor credid̾it ult̾ius ꝓcedend̾ ñ

Expanded text:
habet dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei utilis actioSi talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, nosi de speciali mandatu dubitetur, cum restitutio postuletur, interposita stipulatione ratam rem dominum habiturum rei potest mederi.Quod si is, qui circumscripsisse dicitur, absit, defensor eius satis iudicatum solui dare debebit. atri pro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolculio tenetur. ex quo apparet ceterostate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non
Abbreviated transcription (Latin):
experiri. ¶Temp̃ autem redhibiti¬
ouis .ui. menses utiles ht si autẽ man¬
cipiũ ñ redhibeat᷑ s qnͣto minoris
agitur ãnis utilis est s temp᷑ redhibi¬
tionis ex die uenditõnis currit aut
temp̃ dcm int̾tesserit dem̃ post aliqͦs¬

Expanded text:
experiri. Tempus autem redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed quanto minoris agitur, annus utilis est. sed tempus redhibitionis ex die uenditioni‹s› currit aut, tempus dictum intercesserit, deinde post aliq
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are d si ad aliquẽ modum peritũ
talẽ ẽẽ quales uulgo uulgo artifices.
duͣr. ¶Dem̃ auint ediles emptori
omĩb q ad quos eares ꝑtin iuditiũ
dabinĩ pollic̾et᷑ emptori actõem. et
suctessorib eius ꝙ in uniu̾sũ uis suc¬

Expanded text:
ed ad aliquem modum peritum,talem esse, quales uolgo artifices dicuntur. Deinde aiunt aediles: 'emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus'. pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui
Abbreviated transcription (Latin):
ditori iuri fundũ uendidit ⁊ tͣdidit ea
ꝯdõne ut ẽptor acceptã pecciũã uiro
refr̾et ⁊ hũc fundũ uendicat exceptõ
quidẽ oꝑponit᷑ ei de reẽꝑta ⁊ tͣdita s
replicabitur a młre aut᷑ sieauenditio
tor em̃it sũ int̾posuit aliũ cͦi młr ea rõe
ne ip̃a int̾cedat alt̾i mandaret ut id fa

Expanded text:
iri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur a muliere: 'aut si ea uenditiotor emerit siue interposuerit alium, quo mulier ea ratione ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id fa
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃e Siuero creditor ignorass ego autẽ
scissem t̃t mãdati me agẽtẽ ꝯmlreex¬
cludend̾ ẽe me autem creditoriten̾i.
uo alieno int̾cedit s res ip̃a int̾cessio¬
ne in dñm restituenda est actio. R¬

Expanded text:
 si uero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneriuo alieno intercedit: sed rescissa intercessione in dominum restituenda est actio.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ natũ erit postliminiũ h. Item
patris uel mr̃is conditõem sequit᷑
p̾terea si ancisla p̾gnans sub repta
fu̾it qͣuis ap̃bõe fidei emptorẽ pepe¬
rit id ad̾ natũ erit tanqm furtiuũ
usu ñ capitur hiis conseq̃ns ut li¬
bertus quo qm̃dui patroni filiꝰ nas¬
cipossit eo iure sit quo sunt qui
patronos uñt.¬

Expanded text:
d natum erit postliminium habet, item patris uel matris condicionem sequitur: praeterea si ancilla praegnas subrepta fuerit, quamuis apud bonae fidei emptorem pepererit, id quod natum erit tamquam furtiuum usu non capitur: his consequens est, ut libertus quoque, quamdiu patroni filius nasci possit, eo iure sit, quo sunt qui patronos
Abbreviated transcription (Latin):
loco int̾ueniente uł uiã publica n¬
haustus seruit᷑ impomipot̾ aũdua᷑
non pot̾ a principe autẽ peti sol ũper
do publicoliceat Satri ⁊ religiosi
loci int̾uent᷑ ⁊̃ itinis seruitutẽ impe¬

Expanded text:
loco interveniente vel via publica haustus servitus imponi potest, aqueductus non potest. A principe autem peti solet, ut per do publico liceat. sacri et religiosi loci interventus etiam itineris servitutem impe
Abbreviated transcription (Latin):
quia nicħ uicinoꝵ ĩt ñ ualz ueluti
nec per fundũ tuũ eas aut ibi ꝯsistat
⁊ idem si m̾ concedat indetͥ ñesse fũ¬
uitutũ ñ ea natura est ut aliquid
faciat quis uelud uiridaria tollat
aut ameniorẽ ꝓspectũ p̾stet aut in
hoc ut in suo pingat s ut alicuud
paciatur aut̃ ñ faciat aliciuid.¬
ipł. Eic qͥd̾ pignori fundũ accepit
non est initiũ utilem petitõem serm¬
tutis dari sicut ip̃ius fundi petitõ
dabitur idem seruari cõuenit ⁊ in
ductus parsin obligõem deducinõ
sistipłator decesserit płib hedib re¬
lictis singłi in solidũ uiam petunt
⁊ sꝓmissor decesł̾it płib relictis

Expanded text:
t, non ualet, ueluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse funruitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, ueluti uiridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non faciat. 16 Iu Ei, qui pignori fundum accepit, non est iniquum utilem petitionem servitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis dabitur. idem seruari conuenit et in ductus pars in obligationem deduci nonsi stipulator decesserit pluribus heredibus relictis, singuli solidam uiam petunt: et si promissor decesserit pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
cõiẽ ꝑalt̾am ꝑtẽ face possit mninores̾¬
uitutis fundi detrimento u̾m ꝯstitit
qmͣ pt̾imũ uiã direxiss ea demũ irẽ
ag̾e uia debet nec amplius mitande
eiꝰ pofatem hr̃et sicutisabmo q̃q cim¬

Expanded text:
er alteram partem facere possit minore servientis fundi detrimento. verum constitit, ut qua primum viam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino quoque vi
Abbreviated transcription (Latin):
honeste leuande cã qi intrare flumeni
uł portũ non potu̾at cũ hone si q̃dam
m̾tes in scapha traiecte sunt ne aut exͣ
flumen ꝑiclitetur aut in ip̃o hostiouł
portu ea scapha subm̾sa rõhũd inter

Expanded text:
nustae leuandae causa, quia intrare flumen uel portum non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio uel portu, eaque scapha summersa est, r
Abbreviated transcription (Latin):
nem hrepot̾ treditor si forte pignorati¬
cia ex aua cã cũ coagat᷑. Q ui reptos nũ¬
mos soluit debitori creditori anhẽat pr¬
gnoratitiã actõem qĩ soluta pecciñaqrͣ¬
⁊ ꝯstat n pignoraticia eũ age̾ n lib̾ari
cumposse. qĩrepbapeccũa ñ lib̾at soluẽ¬
tẽ reꝓbis udei numis redoendis. S iuẽ¬
did̾it quidem creditor pignus płis qͣm
debitũ erat ñdũ autem p̾ciũ ab empto¬
reexeg̾it anpignoraticio iuditio ꝯuc̃ĩ¬
ripossit ad srfinũ reddend̾ anu̾ouł expͤ¬
tare debeat. qͦad emptor soluat ⁊ susci

Expanded text:
nem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecunialiberari posse, quia ‹re›proba pecunia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis. Si uendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad empto
Abbreviated transcription (Latin):
ctigale p̾diũ pignoridari pot̾. s ⁊ sr̃ficiari¬
um qͣr hodieutues actõnes sr̃ficiariodant᷑

Expanded text:
ctigale praedium pignori dari potest: sed et superficiarium, quia hodie utiles actiones superficiariis dant
Abbreviated transcription (Latin):
auisl. re: ¶ ditore exiguntur
ꝓmitt̾e ⁊ si p̾diũ fi̾t pignoratũ ⁊ de iure
eiꝰ repimitend̾ ne forte seruitutes cessã¬
te uti creditore amisse sint.
rem pupilli pignori tuendꝰ erit .s. simrẽ¬

Expanded text:
a creditore exiguntur.promittere: et si praedium fuit pigneratum, et de iure eius repromittendum est, ne forte seruitutes cessante uti creditore amissae sint.rem pupilli pignori, tuendum erit, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
ouen̾it int̾ ip̃m ⁊ ẽptorẽ uͥ si solu̾it debit¬
tor pecciũam p̾cii ẽptori lic̾et ei recipere
torẽ ut debitori mandet ex uendito actõ¬
cina du̾sus ẽptorẽ s ⁊ ip̃e debitor au rem
uendicare pot̾it aut in fc̃mactõene adũsꝰ¬

Expanded text:
nuenerit inter ipsum et emptorem, ut, si soluerit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere torem, ut debitori mandet ex uendito actionem aduersus emptorem. sed et ipse debitor aut uindicare rem poterit aut in factum actione adu
Abbreviated transcription (Latin):
q fidei ꝯmisit ut om̃s ad lib̾tatẽ post
annũ ꝑduce̾t cum logataria fidei ꝯmis¬
sum ad se pertin̾e noluiss nec tñ ħedẽ
a sua petitõe lib̾ass hes eadem manci¬
pia sempnio uendidit ulła cõmemo¬
ratõe fidei ꝯmisse lib̾tatis ft̃a emptor
cumpłib ãnis mancipia supͣscͥpta fu¬

Expanded text:
sque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post sque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret. cum legataria fideicommissum ad se pertinere noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio vendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta
Abbreviated transcription (Latin):
q uno p̾cio tradiderit at alti aliquid de¬
suit qnͣus malt̾o exsupet forte si dix̾it
si in alt̾o .x. desierit ⁊ de hiis ͥ aͣpõ labeo¬
nem relatũ est s an exceptio doli mali
uenditori ꝓfutura sit pot̾ dubitari uti¬
q si exiguus modus silue de sit ⁊ plus
inuineas hanc qmͣ repmissum est hẽat
non facit dolo qui iure perpetuo utitur
ditoris s emptoris pertinz ⁊ tũc te¬
netur uenditor ⁊minor modꝰ inuenit᷑
ui deam tñ ne ulla querela sit emptoriᷤ
meodem fundo si plus inueniat qmͣ
tata est ⁊ si qui duos statu libos uno p̾¬
cio uendat ⁊ dicat unũ .x. dare iusuni
ꝙ quindecĩ um dare debeat nam ⁊
tenebitur ex empto actõne qͣis emptor
a duob iuginti accepturꝰ sit. S rectiꝰ
est in oĩb supͣscriptis casib lucrũ cũ
dampuo ꝯpensari ⁊ si quid doest empto¬
ri siue ꝓ modo sũ pro qualitate loci ħ
cũ deced̾et seie stichũ pamphylũ are¬
thusam per fidei cõmissũ relinquit ciꝰ¬

Expanded text:
mque uno pretio tradiderit, et alteri aliquid des‹i›t, quamuis in altero exsuperet, forte si dixit usi in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur?ditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in utata est et si quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare iussum, qui quindecim dare debebat: nam et hic tenebitur ex empto actione, quamuis emptor a duobus uiginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis casibus lucrum cum damno compensari et si quid deest emptori siue pro modo siue pro qualitate loci, cum decederet, Seiae Stichum Pamphilum Arescusam per fideicommissum reliquit eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙquidẽ maxĩe ꝑtin̾e ait ut siforte pͥ¬
usqm̃ emptiofiet foret decessim ⁊ tu
ꝯscires me decessisse post mãdatũ meũ
a lii uend̾e uolu̾us anhes m̃s eouoĩe
t̾ sit obligat᷑ ⁊ retrosi alii uendid̾is
anhedi meoten̾aris nã siquidẽ sub

Expanded text:
quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub
Abbreviated transcription (Latin):
cuitateꝗio senat᷑rõsult̃ locũ hr̃e diui
aulł S i filiꝰs ab sente pr̃e qĩex mã¬
dato enis petciũam acceꝑit cauisset
⁊ ad prem litt̾as emisit ut eam peccu¬
niam in ꝓuincia solu̾et deb̾et pr̃si
fcm̃ filii sui imꝓbat ꝯtinuoꝯtestatoẽ
tuam pectũam ut eampsorore sug
in dotem daret pr̃ eiusdem mnrẽ u̾so
actõne tenebitur ip̃i .n. mortua in
mmio puella repetitõ dotis datuR
o eo fideiussorem acciꝑe ñ posse iuł.
scrioit qr nlła obligatõ aut cuulis
aut naturalis sr̃fit cui fideussor actẽ¬
dat planeapr̃e eꝰ actõis noĩe que de por¬
cłio adu̾sus es̃ ꝯpetit fideiussore rteat

Expanded text:
us filius familias absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cauisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in prouincia solueret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testationem tuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetito eo fideiussorem accipere non posse Iulianus scribit, quia nulla obligatio aut civilis aut naturalis supersit, cui fideiussor accedat: plane a patre eius actionis nomine, quae de peculio adversus eum competat, fideiussorem rect
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ut possit per hunc modum
dampnũ sibi pp̃minorẽ ꝯtingens
resarcire. Non semꝑ aut̃ eaq̃cum
minorib geruntur rescindenda
sunt s ad bonũ ⁊ eciuũ redigenda
sunt ne magnoincõmodo huius
etatis hoĩes asficerentur nemine
cum hiis contrahente ⁊ quodã mo¬
do ꝯm̃ciũ eis interdicetur. taq
nisi aut manifesta circũscriptio
sit aui tam negligent̾ in eac̃a u̾
sati sunt pretor interpoñe se ñ¬

Expanded text:
faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa versati sunt, praetor interponere se n
Abbreviated transcription (Latin):
distracta heditate ⁊ negotiis fini¬
tus ad ꝑatampeccuniã laborib
substitutis ueniat repellendus
młtoq partiuis ex hac cã hedem
minoris restituend̾ ẽe. Siseruꝰ.
uł filius fam̃ minorem circũscrips¬
serit pater. dñs necid̃ ad eumꝑue¬
n̾it restitu̾eiubend̾ est qd̾ non ꝑue¬
u̾it expetulio eoꝵ pr̃are. Si ex neu
tro satisfiet ex dolo serui interuene¬
rit aut u̾b̾ib castigandꝰ aut noxi
ob dolum suum ꝯdampnabitur
estitutõ autemita facienda est ut
unusquisch in integrũ iussuum
recipiat. Itaq si infundo uendẽdõ
cirtum scriptus restituet᷑ iubeat᷑
pretor emptorem fundũ cum fru¬
aib redde ⁊ preciũ reciꝑe nisi tunc
dedit cum eumꝑditurum ñ ignora¬
ret sicut facit in ea peccunia q̃ ei
ꝯsũpturo credit᷑ s ꝑtius inuendi¬
tioneqr es alienum ei soluit qd fa¬
cere nect̃e est cred̾e autẽ ñ necte est
nam ⁊ si origo contͣctꝰ ita ꝯstitit

Expanded text:
tiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti veniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse. Si servus vel filius familias minorem circumscripserit, pater dominusve quod ad eum pervenerit restituere iubendus est, quod non pervenerit ex peculio eotro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae ob dolum suum condemnabitur. Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere, nisi si tunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in uenditione, quia aes alienum ei soluitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit
Abbreviated transcription (Latin):
crui parũ diligentẽ sibi sociũactͣ¬
rit de secuerid. Ulp̃r.
ip̃ł. Sisocietatẽ uniu̾saꝵ fortuna¬
eoꝵ delatam ĩ cõmune religendam.
dem maximianꝰ sꝵ. sisocietatẽ uni¬
u̾saꝵ fortunaꝵ. itacoierunt ut qͥc¬
remalt̾ius ub̃oꝵ erogata sunt utͥus
societates ꝯtxerit qd̾ emit ip̃s fiat ñ
ꝯmune s societ atis iuditio cogitur
rem comiunicare.
partib q̃s tytiꝰ arbitratus fu̾it si ty-¬
tius añqmͣ arbitraretur decesserit
nichilagit᷑ nam idip̃m actum est
ne aliter societas sit qͣm ut tytuis¬
tatem mecum toisti eacondicione u
mla amicꝰ cõmunis partes societatis
ꝯstitu̾et nerua constituit ut tu ex
triente socius ces ⁊ ego ex besse. Qrͣ¬

Expanded text:
lpa autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit enim talem diligentiam in communielatam in commune redigendam. idem maximae respondit, si societatem universarum fortunarum ita coierint, ut quidrem alterius liberorum erogata sunt, societatem contraxerit, quod emit ipsius fit, non commune: sed societatis iudicio cogitur rem communicare. partibus, quas Titius arbitratus fuerit, si Titius antequam arbitraretur decesserit, nihil agitur: nam id ipsum actum est, ne aliter societas sit, quam ut Tititatem mecum coisti ea condicione, ut Nerua amicus communis parte‹s› societatis constitueret: Nerua constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse: qua
Abbreviated transcription (Latin):
demr Debitor młris uissueius
pecciũam uiro expromisit deinde
iuir acceptam eam iussu młris fecit
res młri per ut ħ quomͦ accipimꝰ utr̃
dotis noĩe an ⁊ si calia excã ⁊ udetur
de eo debitore dcm̃ qui dotis noĩe ex
promi sit illud adhuc subest utrum
añ nuptias an post nuptias id fc̃m

Expanded text:
m. Debitor mulieris iussu eius pecuniam uiro expromisit, deinde uir acceptam eam iussu mulieris fecit. res mulieri perit. hoc quomodo accipimus? utrum dotis nomine an et si alia ex causa? et uidetur de eo debitore dictum, qui dotis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis aurib audi mulierẽ dicentẽ cur
patrem quide suo dotẽ ꝓmisit ñ iusse¬
tit adͤ solutionẽ mlto minus cur ip̃a
non ꝯuenit. Recte itaq sabmꝰ dispo¬
sut ut dice̾t quidẽ pater uł ip̃a młr
donaturꝰ eius ꝑiculo est cui acquirit᷑
mulier autem acquiri accipiemus
ad qmͣ rei ꝯmodum respicit.
utend̾ pat̾ puelle id aurũ indotẽ iuro
appendit deinde mortua est m̃r si in
res eiucta est marito ꝯpetit adu̾s᷑ soce

Expanded text:
propriis auribus audiet mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo minus, cur ipsam non conuenerit. recte itaque Sabinus disposuit, ut diceret quod pater uel ipsa mulier donaturus, eius periculo ait, cui adquiritur: adquiri autem mulieri accipiemus, ad qu‹a›m rei commodum respicit. utendum, pater puellae id aurum in dotem uiro adpendit: dein mortua est mater. si insres euicta est, marito competit aduersus soce
Abbreviated transcription (Latin):
debetur legatũ filie ⁊ si quẽ ħ aĩo testa¬
torẽ eẽ filia ostendit ut dupplicaret ei
gatũ petat oppoĩta doli exceptõne ñ ali¬
as cogetur ei heres legatũ solu̾e qm si
caint indempnẽ hoc noĩe hedem futu¬
rum adususꝰ maritũ exꝓmissione agen¬
tem. S simaritus agat nicħ de indẽp¬
nitate eumcau̾e oportebit u̾m młr post
eum agens exteptẽe repelletur qd̾ semel
dos prestita est.

Expanded text:
debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei gatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de indemnitate eum cauere oportebit, uerum mulier post eum agens exceptione repelletur, quia semel dos praestita est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit młtũ .n. int̾ee uidet᷑ Namsi sequntis
nuptiis id fr̃m est dote iam ꝯstitutai
maritus accepto fendo perdit dotem
si autẽ añqmͣ mptic sequerent᷑ nicħ

Expanded text:
sit: multum enim interesse uidetur. nam si secutis nuptiis id factum est, dote iam constituta maritus accepto ferendo perdit, si autem antequam nuptiae sequerentur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Illuduidendum est si młr ꝓ eo
int̾uenit ꝙ quisicum ip̃o ꝯtͣctũ eẽt
non obligaretur an hac actõne ille
debeat teni ut puta sipupillo succe¬
ssit qui sñ tutoris auctoritate ñ obli¬
gatur ⁊ putonon obligari pupillũ
nisi locupletior factus est ex hoc cͣcͣtu

Expanded text:
ris.Illud uidendum est, si mulier pro eo interuenit, qui, si cum ipso contractum esset, non obligaretur, an hac actione ille debeat teneri? ut puta si pro pupillo intercessit, qui sine tutoris auctoritate non obligatur. et puto non obligari pupillum, nisi locupletior factus est ex hoc contractu.
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł. quo scribit si młri post int̾cessĩ¬
onem accepto tułit creditor nich̾oꝰ re¬
stitoriã actõem ei dari deb̾e in anem .n.
obligõem dimisit. Si młr post int̾ces¬
sioneisic soluit ut ne repet̾e possit re¬
cte pͥor debitor actõem recusat s curele-¬

Expanded text:
arcellus quoque scribit, si mulieri post intercessionem accepto tulerit creditor, nihilo minus restitutoriam actionem ei dari debere: inanem enim obligationem dimisit.Si mulier post intercessionem sic soluerit, ne repetere possit, iuste prior debitor actionem recusat. sed cu
Abbreviated transcription (Latin):
si soluiss accepto tulit creditor siłr
releuatur reus. ¶ Qmͣꝙͣ mom̃s qͥ
lib̾ati sunt restituit᷑ actõ nõ tm̃ oĩb
restituit᷑ ut puta duo reistipłandi
fuerunt apd̃ alt̾m młr int̾cesserit
ei soli cestituitur oblig̾o ap̃ qiuem
int̾cessit. ¶Si młrihes extit̾it cre¬
ditor uidendum an restitutoria uti
nich̾oꝰ usurũ non inm̾itocum ñ obli¬
gate cum esfectu successerit demq

Expanded text:
si soluisset, accepto tulit creditor, similiter releuatur reus.Quamquam in omnes qui liberati sunt restituitur actio, non tamen omnibus restituitur. ut puta duo rei stipulandi fuerunt: apud alterum mulier intercessit: ei soli restituitur obligatio, apud quem intercessit. Si mulieri heres extiterit creditor, videndum, an restitutoria uti nihilo minus usurum, non immerito, cum non obligatae cum effectu successerit: denique
Abbreviated transcription (Latin):
utrum hocagatur ut ab iniciomłr in
alt̾ius iocũ subdatur ⁊ honꝰ debitoris
aquo obligõem tnͣsfr̃e creditor uolu.¬
natõem condic̾e utiq ei a quo delega¬
ta est pot̾it ur qd̾ ei ab est ux siñd̾ abest
lib̾atocu Int̾dũ int̾cedenti młri inde¬

Expanded text:
utrum hoc agatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor uolunationem condicere utique ei a quo delegata est poterit uel quod ei abest uel, si nondum abest, liberationem.Interdum intercedenti mulie
Abbreviated transcription (Latin):
łr .n. per senatusconsultũ releuat᷑ si in¬
s si eũ delegau̾it qui debitor eiꝰ ñ fuit
⁊ sulle prius acceptilatõne lib̾atus sit ꝙͣ
młr int̾cesserit Si ꝯuem̾t cũ debito¬
re ut ex ꝓmissorẽ daret ⁊ accepto ei la¬

Expanded text:
r enim per senatus consultum releuatur, nr.Sed si eum delegauerit qui debitor eius non fuit,etsi ille prius acceptilatione liberatus sit quam mulier intercesserit.Si conuenerit cum debitore, ut expromissorem daret, et acceptum ei la
Abbreviated transcription (Latin):
obligõnib astringi ñ sit equũ arbi¬
trari senatũ recte atq ordle fcuros.
ad quos de ea re nũme aditũ erit si
ded̾int oꝑam ut in ea re senat᷑ uolũ¬
tas seruetur. Cerba itac senatus
ꝯsulti excuciamꝰ prius ꝓuidentia am¬
plissimi ordinis laudataz que opẽ
entib opitulatur ⁊÷ grex seisi xp¬
tum Infirmitas .n. femĩaꝵ ñ calliditas
auxiliũ sumit. Om̃is oĩtio oblig̾o
senatusꝯ sulto uelleiano ꝯp̾hendit᷑
.n. inse alienã obligõem quppe cum
ex hac re subeat ꝯdẽpnafcem pinde

Expanded text:
obligationibus obstringi non sit aequum, arbtrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus uoluntas seruetur'.Uerba itaque senatus consulti excutiamus prius prouidentia aplissimi ordinis laudata, quia opementibus opitulatur et est  infirmitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit.Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehendienim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re subeat condemnationem. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
dictione hĩtatoren cẽ ut si quid adu̾sari¬
um incidiss qmobrem dñm ali quid de¬
moliri oport̾et aliquam partẽ paruulã
inꝯmodi sustu̾et. Non ita tñt ut eamꝑ
tem cenaculi dominꝰ apperuisset inqmͣ

Expanded text:
dicione habitatorem esse, ut, si quid transversarium incidisset, quamobrem dominum aliquid demoliri oporteret, aliquam partem parvulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi dominus aperuisset, i
Abbreviated transcription (Latin):
alcciiũ parciarꝰ coloñ qił societatis uire dĩ
pnũ ⁊ lucrũ cum dño fundi parciatur
Qͥs colũpnam transportandã conduxit
siea dũ tollit᷑ aut portatur aut reponit᷑
fracta sit ita rõ pericłm pr̾at si qua ip̃iꝰ
eoꝵ q quoꝵ opera utetur culpa accid̾it.
Ciipa autẽ abest si om̃a fcã sũt quiq¬

Expanded text:
colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si om
Abbreviated transcription (Latin):
iuuatur si ꝓpt̾ inimicicias eiꝰ uicinus
arbores excid̾it. ¶ Ip̃e c̃ si excid̾it nou
solũ ex locato tenetur si es̃ lege acquilia
⁊ ex lege .xii. tabulaꝵ arboꝵ furtim ce¬
saꝵ ⁊ int̾dicto ꝙ ui aut clams utiq iudi¬
tis qd̃ ex locato iudicat offitio continetur
ut cet̾as actd̃es locator omittat. Euis ma¬
ior quã greci.y. b. y applłant ñd¬

Expanded text:
numeratur, si propter inimicitias eius vicinus numeratur, si propter inimicitias eius vicinus arbores exciderit. Ipse quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabularum arborum furtim caesarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat. Uis maior, quam Graeci θεοῦ βίαν appellant, n
Abbreviated transcription (Latin):
toem ⁊ m̾cedem persolui oporteat. ⁊ con¬
ductõem ad esfectũ peruenire. ¶ Sin autẽ
illeuł nolu̾it uł non potu̾it mercedem
diffinire tunc ꝓ nichilo ẽẽ condustd̃em
qł nulla m̾cede statuta. ¶ Ex fundũ¬
fruendũ uł hĩtacionem locauit ali¬
cui si aliqua ex cã fundũ uł edes uendat
curare d ut a pd̃ emptorẽ quo eadempa¬
ctione ⁊ colono frui ⁊ inquilio hĩtare
liceat alioqiũ ꝓhibit᷑ is agit cum eo ex
conducto. ¶ Si icino edificante obitã¬
rentur luina cenaculi ten̾i locatorem
inquilino Certe quĩ liceat colono e inqͥ¬
lino relinquere conductio nulla dubita¬
tio est de m̾cedib quo si tũ eo agat᷑ re¬
putatõnis idem hñda est. Cadem intelli¬
giꝰ si hostia fenestras ue nimiũ cortũ¬
pas locator non restituat. ¶Conduc.¬
ctor oĩa scd̾m legemi conductionis fac̾e
cultura det̾iorem fundũ fac̾et preterea
uillaꝵ turam ag̾e d ut eas incorrup¬
tas hẽat. ¶ Culpe autem ipiꝰ ⁊ illud ad¬

Expanded text:
tionem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mfruendum vel habitationem alicui locavit, si aliqua ex causa fundum vel aedes vendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto. Si vicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono vel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasve nimium corruptas locator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere va cultura deteriorem fundum faceret. praeterea villarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat. Culpae autem ipsius et illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
admissa uni rem adiudicares ⁊ re¬
s ⁊̃ cũ adiudicat pot̾it impon̾e aliqmͣ
seruitutẽ ut alii aliũ seruũ faciatex
hiis quos ad iudicat s̃ si pure alii ad¬
iudicau̾it fundũ alii adiudicando
familie ħcisꝯde uiditiũ ex ouob cõ¬

Expanded text:
diudicare sem cum adiudicat, poterit imponere aliquam servitutem, ut alium alii servum faciat ex iis quos adiudicat: sed si pure alii adiudicaverit fundum, alium adiudicando Familiae erciscundae iudicium ex duobus con
Abbreviated transcription (Latin):
liex cafi deiomissi manmnisl a sit cuc
et pot̾ licet eius sit lib̾ta
nło alio cõnubiũ ei est. Namq in¬
⁊ pronus durare sigͥ aut prons esse
aut nulle desierit finita est legis au¬
ctoritas Ind̾ rectissime placuit ciua¬
si uoluntate intellectu possit pr̃o¬
nus aĩmũ hr̃e dedisse decesfisse qm

Expanded text:
ex causa fideicommissi manumissa sit: tunc enim potest, licet eius fit libertanullo alio conubium ei est. nam quia inet patronus durare: si igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas.Illud rectissime placuit, qualiquali uoluntate intellegi possit patronus animum habere desisse
Abbreviated transcription (Latin):
getur est ini accrescendi u̾m
⁊ si alt̾i ususfr̾. alt̾i fundꝰ le¬
gatus est. namanintento
tus mag̾ iureaccrestendi
ad alt̾m ꝑtin qͣm redeat ad
ꝓprietatem nec nouũ. Na
alt̾m sit ꝯ solitatus nis atcͥ¬

Expanded text:
adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente tus, magis iure adcrescendi ad alterum pertinet quam redit ad proprietatem. nec nouum: nam alterum sit consolidatus, ius adcr
Abbreviated transcription (Latin):
gant̾ auint. ¶Ususfr̾ cotidi
etas eo solo tpr̃e quouendi¬
catur cum primũ itaq non
inuemiet alt̾m qui sibi ꝯtur¬
rat solii utetur in totũ nͨ re¬
quatur.
dem sebit. Si duob hrdib ĩ¬
scitutis delucto usufructu
ad iegatarium eunt̾q ꝓpͥeta¬
rium reddibit.

Expanded text:
ganter aiunt, usus fructus cottidie etas, eo solo tempore quo vindicatur. cum primum itaque non inveniet alter eum, qui sibi concurrat, solus utetur in totum, nec renquatur. sit, si duobus heredibus institutis deducto usu fructu ad legatarium eundemque proprietarium redibit.
Abbreviated transcription (Latin):
tu custodires nec eã recepit nidend̃
est utrũ depoĩti tm̃ an mandati actõ¬
sit ⁊ pomp̃ dubitat puto tm̃ man¬
dati ẽẽ actõem qr plemꝰ fuit manda¬
tum hñs custodie legem. I dem

Expanded text:
stodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actPomponius dubitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custodiae legem.Idem
Abbreviated transcription (Latin):
cibaria p̾stau̾it nec de oꝑis quisꝙͣ
ꝯuenit depoĩti actõ ẽ Im ꝯducto ⁊ lo¬
cato ⁊ͥ neg̃o ex ciuo dix᷑ p̾scͥptis u̾bis
dandam actc̃em ⁊ dolũ ⁊ culpam p̾sta¬
bunt qiseruũ receꝑunt at sicibaria

Expanded text:
nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est.In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibaria
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortuus sit ĩ suplũ ꝙ ip̃i ĩ dupl¬
plũ iuditiũ dabo Perito hãs cãs de¬
positi separaũ p̾tor q̃m otin̾et fortiutã
c̃am depõis ex nectĩtate descendentẽ ⁊ ñ
ex uolũtate ꝓficiscentẽ. Eum tñde

Expanded text:
qui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo.' Merito has causas deponendi separauit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝯtͣc hõs mores est Iõnec seq̃nda
est. ¶ Si uestimenta s̾uanda balne¬
atori data petierĩt si ciuidẽ ulłam m̾¬
cedem seruandoꝵ uestim̃toꝵ accepit
depoĩti eumten ⁊ dolũ dumtaxat
p̃stare deb̾e puto Msi accepit ex ꝯdu¬
cto. ¶ Siquiseruũ tustodiend̾ tdi¬
derunt forte iñ pist̾mu si quidẽ m̾ces
int̾uen̾it custodie ẽe puto actõem ad¬
u̾sus pistinariũ ex ꝯducto. ¶ Siu̾o
m̾cedem accipiebam egoꝓ hoc s̾uoꝙ̃
g̾e posse Ꝙ si opere eiꝰ serui ꝯ tustodi¬
uenit. S quia pectiua nõdat᷑ p̾sc̾ptis

Expanded text:
e bonos mores est et ideo nec sequenda est.Si uestimenta seruanda balneatori data perierunt, si quidem nullam mercedem seruandorum uestimentorum accepit, depositi eum teneri et dolum dumtaxat praestare debere puto: quod si accepit, ex conducto.Si quis seruum custodiendum coniecerit forte in pistrinum, si quidem merces interuenit custodiae, puto esse actionem aduersus pistrinarium ex conducto: si uero mercedem accipiebam ego pro hoc serugere posse: quod si operae eius serui cum custodiruenit, sed quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
statem coloni seruus uillam incendiss¬
ñ fortuito casu ñ uid̾ieam ium exceptã
R. nec id pactũ ẽẽ ut si aliquid domesti¬
cus cas incendissz nec praret s extraneã
uim utriusq exciꝑe uoluisse

Expanded text:
statem: coloni servus villam incendit non fortuito casu. non videri eam vim exceptam respondit nec id pactum esse, ut, si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam vim utrosque excipere voluis
Abbreviated transcription (Latin):
ipr Hanc legẽ uẽditionis siquid̃
Cct̾m si om̃e religiossimũ uł sacrũ
uł publicũ uenierit ulłam ẽẽ emp
ausr. Et quod solu̾it tionem.¬
acdõem qr ñ spirituałr locus sacer uel
religiosus uenit s emptõis maioris¬
dem Sutadi ¶partis accessit.
g̾it uenditorhec erit empta. ¶ Qe
uendidit necte non ht fundũ empto¬
ris face ut togit᷑ qdm fundũ stipłanti.¬
emam ab eo cuibonis int̾diañsit
uł cuitempꝰad delib̾and̾ deh̾editate
ita datum sit ut ei dimimendipo¬
testas non sit dñs non ero dissinul
atq si a debitore sciens creditorem
fraudari emero.

Expanded text:
 Hanc legem uenditionis 'si quid ceterum si omne religiosum uel sacrum uel publicum uenierit, nullam esse empum. et quod soluerit eo nomactionem, quia non specialiter locus sacer uel religiosus uenit, sed emptioni maioris partis accessit. get uenditor, haec erit empta. Qui uendidit necesse non habet fundum emptoris facere, ut cogitur qui fundum stipulantiemam ab eo cui bonis interdictum sit vel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas non sit, dominus non ero: dissimiliter atque si a debitore sciens creditorem fraudari emero.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dcm est de inmissis locũ hẽat ex
eclificio alio in aliudalit̾ .n. supͣali¬
enum eclificiũ suꝑiuis hr̃e nemopot᷑.
¶Siex trib edib in loco imparipo¬
situs ecles meclie superib seruant
etlib inferiores autem nlłiseruant
⁊ paries cõis qui sit int̾ edes infĩores
⁊ medias altius a dño inferiarum ẽ¬
dium sublatus sit iure eum altius
In remcõemnemo dñoꝵ uire ser¬
uitutis n fac̾e quicqͣmͣ inuito alto
poteit n prohib̾e quominꝰ alt̾ faciat li¬
Nulli .n. res sua seruit. itaq pp̃ im¬
mensas contentiones płmq resad
diuisionẽ ꝑuenit s percoĩdiuidũdo
actõem consequitur socius quomi¬
nus opus fiat aut id opusqd̾ fecit
tollat simͦ toto societati ꝑdest opꝰtoli¬

Expanded text:
um est de immissis, locum habet ex aedificio alio in aliud: aliter enim supra alienum aedificium superius habere nemo potest. Si ex tribus aedibus in loco impari positis aedes mediae superioribus serviant aedibus, inferiores autem nulli serviant, et paries communis, qui sit inter aedes inferiores et medias, altius a domino inferiorum aedium sublatus sit, iure eum altius e seruitutis neque facere quicquam inuito altero potest neque prohibere, quo minus alter faciat nulli enim res sua seruit: itaque propter immensas contentiones plerumque res ad diuisionem peruenit. sed per communi diuidundo actionem consequitur socius, quo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opus tol
Abbreviated transcription (Latin):
auił. Sicuus edes qiue siui edib.
seruirent cũemiss traditas sibi ac¬
cepit confusaq sublataseruitus
est ⁊ si rursus uend̾e uult noĩatmi
imponenda seruitus est aliociun
ctus sit qd mͥaut au ego seruiam
confundi seruitutem placet qr proᷤ
uitus. Itemususuffructus in alt̾¬
utris p̾diis adquisitus non inter¬
rupit seruitutem.

Expanded text:
Si quis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus est, et si rursus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquinnctus sim, quod mihi aut cui ego seruiam, non confundi seruitutem placet, quia pro uitus. item usus fructus in alterutris praediis adquisitus non interrumpit seruitutem.
Abbreviated transcription (Latin):
sita fu̾it ad lumina que nunc sunt
ita sint de futuris luminib nicħ̾ can̾i
uidetur ꝙ si ita sit cautũ ne lumĩb
officiatur ambigua est. scriptura
utrũ ueluminib osficiatur que ñc
sint an ⁊̃ qiue postea quo fi̾unt ⁊ hur¬
aułł uiꝰ ͤ. ¶seruitus potest.

Expanded text:
sita fuerit "lumina quae nunc sunt, ut ita sint", de futuris luminibus nihil caveri videtur: quod si ita sit cautum "ne luminibus officiatur", ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae nunc sint, an etiam his quae postea quoque fueadquiri seruitus potest.
Abbreviated transcription (Latin):
is aliquid inuirioin alias edes meas
isꝓprus eoib in cõmmunes meas ⁊ tu¬
eclificandi ius haibeas a uicino cõces¬
sum qr inuito socio iure cõi nõ hẽoi
tuo fĩ existimatur Om̃s autem ser¬
uitutes p̾dioꝵ perpetuas causas ha¬
b̾e debent ⁊ io neqiz ex lacunz ex stan¬
gno concediaque ductꝰ pot̾ stillici¬
dii quecũq immittendi naturał

Expanded text:
is aliquid non iure in alias aedes meas propriis aedibus in communes meas et tuaedificandi ius habeas a uicino concessum, quia inuito socio in iure communi non tuo fieri existimatur. omnes autem servitutes praediorum perpetuas causas habere debent, et ideo neque ex lacu neque ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturali
Abbreviated transcription (Latin):
xale iudiciũ reddend̃ nisi sciente dño
id fecit tunc n. sñ noxe deditõe uiditi¬
um suscipiet. ¶Osfilius putat locũ
t cari non potuit exempta est ueluti pa¬
uocat et is qui pr̃onũ mexiniat deti¬
oretñ locolibertus est quim̃ sisi de¬
licto petitoris parces sustinet ea dem
equitas ẽ ĩ eo qui alio cim̃ quo debu¬
erat in iusuocabat s fortuis dicend̾
est ñ uid̾i meximi cũ cui scit ibi ñ¬

Expanded text:
le iudicium reddendum, nisi sciente domino id fecit: tunc enim sine noxae deditione iudicium suscipiet. Ofilius putat locum  uocari non potuit, exempta est, ueluti pauocat, et is qui patronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet. Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius
Abbreviated transcription (Latin):
it ip̃a ꝑͣ q̃ in ius uocari potũ Quid
gͦ ad exhibend̾ eritagend. Quis ad
pedaneũ iudicem uocant quempẽ¬
Cripere .n. est de manib auferre
per raptum exim̾e quoquomodo
acciꝑs ut puta si quis ñ rapu̾it qͥm
s morã fecerit quo uniꝰ in ius ueniet¬
ret ut actõnis dies exuet uł res tpe

Expanded text:
 quae in ius uocari potuit. quid ergo? ad exhibendum erit agendum. Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem exeripere enim est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patronũ in iuisuocai̾it ex eque tela
reos dat. uł apud p̾fecto urbis cũ in¬
officiosus litigator castigatus si nõ¬
opta dignoscitur laborare.¬
lp̃ .r .i. ad. Si quis inius uocatus ñ
ad quem uocatur ꝓnõ dato fideius¬
sor babetur nisi suo pruułio sp̃ałr¬
qui uirisdcdem p̃sunt inius uocant᷑
uenired ut hoc ip̃m sciatur an iur̃s¬
ditionis eiuissit. ¶Si quis umus uo¬
catus nomine ut excã acompetenti
iuidice młta ꝓ iurisdcõne iudicis dãꝑ¬
nabitur. Rusticitatr n. hon ius parcẽ¬
cendum erit. Item si nicħ intersit ac¬
toris eo tꝑe in ius adu̾sariũ uenisse.

Expanded text:
patronum in ius uocauerit, ex querella reos dat uel a praefecto urbi quasi inofficiosus ‹casti›gatur, si inopia dinoscitur laborare. SI QUIS IN IUS UOCATUS NON ad quem uocatur, pro non dato fideiussor habetur, nisi suo priuilegio speciqui iurisdictioni praesunt, in ius uocatus uenire debet, ut hoc ipsum sciatur, an iurisdictio eius sit. Si quis in ius uocatus non ierit, ex causa a competenti iudice multa pro iurisdictione iudicis damnabitur: rusticitati enim hominis parcendum erit: item si nihil intersit actoris eo tempore in ius aduersarium uenisse,
Abbreviated transcription (Latin):
lut fideiussor iuditio sistendi
tam datus prorei q̃litate locuplex
detur exceptis neccessariis personis
Ibin. qualemc̃a accipi iubet uelu
tiꝓparente patrono.¬

Expanded text:
ut fideiussor iudicio sistendi causa datus pro rei qualitate locuples detur exceptis necessariis personis: ibi enim qualemcumque accipi iubet: ueluti pro parente patrono
Abbreviated transcription (Latin):
pignori data eẽt debitor obligasset.
credidisti uttũ seio ob quinqͣginto ã
ius potior sit meo ꝙ amplius est ĩ pig¬
nore ⁊ oblata ab eo sũma pͥmo ordine
credita usuraꝵ ꝗ cuis p̾ponat᷑ pͥm̃ cre¬
ditor in sũma qmͣ p̾ea ei dem debitor¬

Expanded text:
pignori data esset, debitor obligasset, credidisti utrum Seio ob quinquaginta anius, potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem debitor