comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sos aduerã sapĩam philosophos. qͥ grã erudi-¬
tionis ppłis qͦ regendis iure p̃ponerent᷑. anõ gen¬
tilitas obtulit: qͣlis fuit ipsis apłoꝵ tẽporib dioni¬
sius ariopagita: qͣlis deinceps doctor suauissimꝰ
Misit ⁊ aurũ qd̾ in eadẽ pene significatione accipit᷑:
qr nimirũ iuros sapientia ⁊ ingenio p̾claros os¬
tendit. ꝓ qͥb cunctis oblationib gentilitas a dnõ
dona expectat grẽ cȩlestis: triticũ udelics u̾bi
di: ⁊ oleũ caritatis atq unctionis. ⁊ illumina¬
tionis spc̃ scĩ. Conuenit aũ apte reb eccłiȩ: qd̃
serui mei sint cum seruis tuis. Serui qͥppe yram
qui precidebant salomoni cedros de libano: docto¬
res sunt electi de gentib. quoꝵ officii est eos qui
tu corrigendo sternere: atq ad obsequium sui
redemptoris eorum uota transferre. Cum quib
uidelicet serus erant et serui salomonis. ac
pariter instabant memorato operi: quia pri¬
mi doctores ex gentib. necesse habebant apłoꝵ

Expanded text:
conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis, populis quoque regendis jure proponerentur, Domino gentilitas obtulit, qualis ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimusMisit aurum: quod in eadem pene significatione accipitur. Quia nimirum viros sapientia, et ingenio praeclaros ostendit, pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis: triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis, atque unctionis, et illuminationis Spiritus sancti. Convenit apte rebus Ecclesiae, quod servi mei sint cum servis tuis. Servi quippe Hiram, qui praecidebant cedros Salomoni de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est eos, quitu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui redemptoris eorum vota transferre. Cum quibus videlicet servis, erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi, quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa milia sextẽti sũt scͥptr. ad cãdẽ ꝓrsus subli¬
nũ uiroꝵ ꝑfectionẽ respicit. Nam qr insena¬
rio nuniero dñs mũdi ornatum cõpleuit:
recte in eo ꝑfecta bonoꝵ oꝑa solent figurari. Et
quia sc̃a scͥptura cũ fide ueritatis oꝑa iusticie
docet habẽda: recte p̃positi oꝑm templi tͥa mili¬
a. et sextenti fuisse ꝑhibẽtur. Nec p̾ter eundũ:

Expanded text:
a millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium virorum perfectionem respicit. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum solent opera figurari. Et quia sancta Scriptura cum fide veritatis opera justitiae docet habenda, recte propositi operum templi tria millia et sexcenti fuisse perhibentur. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
ita era ti: distributi: ut pars in monte lapides
ceuint: parsitẽ onera portarent. Diu̾sa nãq
sunt dona sp̃s. Ẽt qͥdam maiorẽ dicendi ac ꝓt̾¬
uos arguendi constantiã habent: qͥdã mitiores
ad consolandos pusillanimes ⁊ infirmos suble¬
uandos existunt: qͥdã utriꝰq uirtutis munere
quietos: consolamini pusillanimes: suscipite
infirmos: pacientes estote ad om̃s. Prepositi
aũ qͥ p̃erant singłis oꝑib. ipsi sunt sacre condi¬
tores scͥpture: quoꝵs magist̾i̾o in oĩb erudim.
qͣmͦ inscios docere ⁊ contemptores corriꝑe: qͣmͦ
nos inuicẽ onera nrã portare: ut impleamꝰ legẽ
xͥ conueniat. Recte p̾fati oꝑarii septuaginta
milia: ⁊ octoginta milia ẽẽ ꝑhibent᷑: septuagin¬

Expanded text:
ita erant distributi; ut pars in monte lapides caederent, pars item onera portarent. Diversa namque sunt dona Spiritus, et quidam majorem dicendi ac protervos arguendi constantiam habent: quidam mitiores ad consolandos pusillanimes et infirmos sublevandos existunt: quidam utriusque virtutis munere quietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . » Praepositi autem qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefati operarii septuaginta millia, et octoginta millia esse perhibentur. Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
in edificio domꝰ dñi iuuabat. cõuersos ad fidem
ipsos rerum dnos tipite denũciet: quoꝵ ope con¬
stat eccłiam sepius ad uitam ac nõbi lit̾ agnẽta¬
tam: ⁊ contͣ hereticos scismaticos ⁊ paganos pͥn-¬
cipalib erectã ẽẽ decretis. Peciit gͦ salomon in
oꝑe templi auxiliũ abyram: qr cũ ueniens in car¬
ne dñs dilectã sͥ domũ uidesicas eccłiam edifi¬
care dispon̾et: ñ de iudeis tantãmꝰ. uerũ ꝙ̃ de
gentib adiutores elegit. Nam de utroq ppło:
ministros sermonis assũpsit. Misit hyrã salomo¬
ni p̃cisa de libano ligna cedrina ⁊ abiegna q̃ in
domo diũ ponerent᷑: qr conu̾sa gentilita misit
ad dnm̃ uiros qͦndã ad scłm claros: s securi diũ

Expanded text:
in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius adjutam ac nobiliter augmentatam, et ejus haereticos, schismaticos et paganos, principalibus erectos esse decretis. Petit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens in carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam aedificare disponeret, ngentibus adjutores elegit: Nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. « Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domo Domini ponerentur. » Quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam et sec
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ in xpõ. multimodis ostendat᷑ insimi
are figuris. Qͦmͦ iram rex: salomonẽ in oꝑe¬
hystoria. qr salomon edificaturꝰ domũ
d nõ. quesierit auxiliũ abyram rege tẏri.
qͥerat amicꝰ dã oĩ tp̃re: ⁊ cũ ipso qͦ salomone¬
qͥ postqͣm regno potitꝰ ẽ pacem hab̾e iam
ceꝑat t ꝓmptiumq mor ed se aduuandum in
ces illi et ligne ⁊ aurs ꝓ ut opus habebat dederit
Cuius beneficii gratia salomon ei per annos
singulis plurimos tritici et olei choros nicybũ
domui ei dabait: Nulli autem dubium qd̾ salo¬
mon qui int̾prefatur pacificus. et ipso nomĩe
et sercnissimo regni sui statu. illum significet:
de qͦ dixit ysaias. O ultiplicabitur eiꝰ imperiũ: ⁊ pa¬
cis nõ erit fuus. Hyramt uͦ qͥ latine dr̃ uiuens ex¬
celse: credẽtes ex gentib. ⁊ iuta simul cum fide glo¬
riosos. figuraliter expͥmit. Neq aliqͥd ꝓhibet qͥn
hyram qr rex erat regaliq potentia salomonem

Expanded text:
gentium, in Christo multis modis gentium, in Christo multis modis  II. Quomodo Hiram rex Salomonem in opehistoria, quia Salomon aedificaturus domum Domino, quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperat; promptumque mox ad adjuvandum se in ces illi, et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit. Cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quod Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu, illum significet, de quo dixit Isaias: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . Hiram vero qui Latine dicitur Vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet quin Hiram, quia rex erat, regalique potentia Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ illa in itin̾e qͦ ad t̾ram reꝓmissionis ueni¬
ebat᷑: hec aũ edificabat᷑ in ipsa t̾ra repnussio¬
ius. ⁊̃ incintate iherlm: illa ut de loco ad locũ
crebro leuitarũ minist̾io portata. tandẽ in t̾rã
ꝓmisse hereditatis induceret᷑: Hȩc ut mox in
patria ipsa ⁊ inciuitate regia constructa in¬
uiolabili semꝑ fundam̃to consisterqs: donec
uditũ sͥ figurarũ celestiũ munꝰ implerq. pot̃
in illa p̃sentis eccłie labor ⁊ exiliũ: in hac futu¬
ra reqͥes ⁊ beatitudo figurari. Uł certe q illa¬
ta ẽ: possunt in illa pͥncipalit̾ patresuet̾is testa¬
menti ⁊ antiqꝰille dĩ ppłs: uihac aũ congrega¬
ta de gentib eccłia figuralit̾ expͥmi: qͣmuis
edificium utͥusq domꝰ enucleatiꝰ spãli sensu ex¬
cussum. ⁊ labores p̃sentis ȩccłiȩ cotidianos ⁊ p̃mia
in futuro ꝑhennia. gaudiaq regni celestis.⁊
electionẽ pͥmȩ de isrł eccłiȩ .⁊ salutẽ omniũ

Expanded text:
ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem: illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur; haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret: donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari; vel certe quia illstamenti antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia, figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spiritali sensu, excursum et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corꝑe casto dilectioni ualeamꝰ inherere seiꝑ
urĩ conditoris ⁊ ꝓximi. Et isti sunt tresmenses oꝑa¬
rioꝵ templi. Nam qr mensis plenitudine dierũ
lunaris circuli ꝑficit᷑ recte ꝑ illũ plenitudo uir-¬
tutis cuiꝰq sp̃alis ostendit᷑: inqͣmens fideliũ a dño

Expanded text:
et corpore casto, dilectioni valeamus inhaerere semper et corpore casto, dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi: Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritalis ostenditur, i
Abbreviated transcription (Latin):
trant ordinatat ut dena milia ꝑ menses singulos
oꝑi scõ instarent: magis denarii numeri sacͣmẽ¬
tum ꝑpend̾e debemꝰ. Dena nãq milia iurorũ de
ilrẜ ad cedenda ligna in opꝰ domꝰ dñi mittuntur:
qr qͥcumq doctores atq ĩ sipientiũ eruditores sũt
ordinãdi. decen p̃cepta legis ꝑ omĩa ⁊ ipsi obserua¬
re. S ⁊ p̃mia ĩ celis futura q̃ denario solent figu¬
rariꝰ ⁊ ipsi sꝑare ⁊ auditoribz sꝑanda debẽt semꝑ
intinare. Terni aũ mẽses quoꝵ distantia singlis
erat lignoꝵ cesoribus inposita: ꝑfectionẽ triun
uirtutum euangelicarum tipice denuntiat.
elemosine¬
udelicas. orationis .⁊ ienunii. ꝑelemosinã namq:
comphendunt᷑ oĩa q̃ ad dilectionẽ ꝑxumi explen¬
dam beniuole infr̃s oꝑamur. E orationẽ: omĩa
qͥb ꝑ unt̾uam conpunctionẽ nr̃õ conditori con-¬
iungimn᷑. ꝑieniniũ omĩa qͥb nos a contagione
uitioꝵ ⁊ illecebris scłi obseruamꝰ. ut lib̾a mert:

Expanded text:
erant ordinata, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus Domini mittuntur; quia quicunque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia re, sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare et auditoribus suis speranda debent semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Evangelicarum typice denuntiant: eleemosyndelicet, orationis et jejunii. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilectionem proximi explendam benevole in fratres operamur. Per orationem, omnia quibus per internam compunctionem nostro Conditori conjungimur. Per jejunium, omnia quibus nos a contagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente,
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis in habitare corꝑalit̾. Et in ipso sui
õs thesauri sapiȩ ⁊ scientiȩ absconditi. Omib
gͦ ueri salomonis sapientia antecellit.: qr mul¬
tum distat int̾ eos qui participatione sapie
sapientes sunt. ⁊ illũ qͥ ÷ fons sapie ⁊ origo uir¬
tutũ. Hinc ÷ illd qd̃ seqr̾. Et erat nominatꝰ in¬

Expanded text:
oraliter. Et in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Omnibus ergo veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est illud quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
eni ÷. tͥa milia pabolarum: nͥ plenitudo fidei
ui lege ⁊ in eugłicis a xp̃o tͣdita designatur. S¬
Quia dũ tota multiplicit̃ ꝑ allegoriam sensus
sub mist̾i̾o tͥnitatis disserit᷑: q̃si tͥa milia ꝑabo¬
u̾sis uirtutib bene regit beatꝰ est: ⁊ ꝑ eos qͣsi qͥnq
milia dñõ carmina canit. Disputauit aũ salo¬
mon a cedro usq ad ysopum. Cedri nomine.
celsitudo głe in electis accipit᷑. Qñ ꝓpħa. tes¬
m.Hysopus aũ herba ẽ humił. saxo herens.
q̃ signat᷑ humilitas .xͥ. Redemptor qͥppe nr̃
a cedro usq ad ysopũ dispritauit: qr ab alta
excellentia głe cȩlestisusq ad carnis humili¬
tatẽ descendendo ꝑuenit. Siqͥdem ⁊ cedri no¬
ꝑboꝵ corda ⁊ humiliũ iudicat. Suꝑ ligna
aũ disputauit: dũ in cruce pependit. Tc̃ enĩ
incedro scłi arrogantiã inclinauit: q̃m &̃
usq ad ysopi humilitatẽ. id ÷ usq ad crucis
stulticiã ad contemptibilem sermonẽ dedux̃

Expanded text:
enim per tria millia parabolas, nisi plenitudo fidei in lege, et Evangeliis a Christo tradita designatur? quae dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub ministerio Trinitatis disseritur, quasi tria millia paraboversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carmina canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hysopum. » Cedri nomine celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde propheta tesmonte . Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit, quia ab excellentia gloriae coeli usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit, siquidem et cedri noperborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantia inclinavit, quam etiam usque ad hysopi humilitatem, id est, usque ad crucis stultitiam ac contemptibilem sermonem deduxit
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã p̃dicationis saluos fac̾e credentes. Et
dilsc̾iut salomion deiumentis et uolucrib:
ex reptilibus ⁊ piscib. Disserit salomon nr̃
de singlis specieb anuualiũ: qr omĩa nuda
e aperta sunt oculis eius: nec est ulla crea
tudinem stellarum ⁊ ipse pacet abyssus: et
ĩfernus nõ ẽ abscõditꝰ corã eo. Quasi enĩ dispu¬
tare ip̃iꝰ ẽ: cum singuloꝵ rationẽ nob̾ p̃ponit ⁊¬
⁊ ĩ scͥpturis siuis manifestat sacramẽta q̃ fuert̃
abscondita a scł̃is ⁊ generationib: ut conside¬
remꝰ beatitudinẽ angłoꝵ ⁊ utilitatem hõm̃ ⁊
⁊ calliditatẽ malignoꝵ spũum Sicq qd̾ ma

Expanded text:
nis salvos facere credentes. » « Et disseruit Salomon de jumentis, et volucribus, et reptilibus, et piscibus. » Disserit Salomon noster de singulis speciebus animalium, quia « omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, nec est ulla creattudinem stellarum , ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo . » Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta, quae fuerant abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem mal
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ ppłs cum uͦ salomone. id ÷ pacifico nro.
cuiꝰ ipse corpꝰ ẽ. ꝑ diuinã ordinationẽ in regnũ
substituit᷑: de quo merito ꝑfidiȩ maior filiꝰ. id
ẽ pͥor ppłs p̃cipitatꝰ᷑ ẽ. Hic gͦ adonias bethsabee
sunamitẽ corrumꝑe gestiuit: ꝙr iudaicꝰ ppłs

Expanded text:
 Salomone, id est pacifico nostro, cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur. De quo merito perfidiae major filius, id est prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bethsabee Sunamiten corrumpere gestivit: quia Judaicus
Abbreviated transcription (Latin):
omus dĩ qͣm edificauit rex salomon.
eccłiȩ : q̃ a pͥmo electo usq ad ultimũ qͥ infine
mundi nasciturꝰ ẽ cotidie ꝑ grãm regis pacifici
ꝑegrinandi erumnis. cũ illo iam regiiat in
cęlis: uͥ ꝑacto ultimo iudicio. tota ẽ regnatura
cũ illo. Adhanc domũ ꝑtinent electi angłi:
quoꝵ nob̾ similitudo infutura uita ꝓmittit᷑
dicente dño. Illi aũ qͥ digni habebunt᷑ scło illo

Expanded text:
omus Domini quam aedificavit rex Salomon Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo il
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mense scdo cepta ẽ. pot̾ ad electionẽ gen¬
tiũ referri: q̃ scđo loco pꝰ isrł. edificationem
inse sui susceꝑe creatoris. Uñ ⁊ scd̾s m̃sis in
faciendũ in pͥmo m̃se pascha occͣrere neqͥ
dĩ ñ potiumꝰ pͥmũ pascha fac̾e. qd in carne
et sãgiũe agni fiebat. Celebramꝰ autẽ pas¬

Expanded text:
quod mense secundo coepta est, potest ad electionem gentium, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere Creatoris. Unde et secundus mensis in faciendum in primo mense pascha, occurrere neqDei, non potuimus primum pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem
Abbreviated transcription (Latin):
alomon aũ erat inditione sua habens õĩa
significat᷑. qͣm pacificus nr̃. quẽ p̃figurabat idẽ
salomon: Ipse enĩ omĩa regna t̾rȩ. a solis ortu
tura teste a mariusq ad mare: ⁊ a flumine
usq ad t̾minos orbis t̾rȩ. Ipsi seruient õs ppłi¬

Expanded text:
alomon autem erat in ditione sua, habens omniasignificatur quam Pacificus noster, quem praefigurabat idem Salomon? Ipse enim omnia regna terrae a solis ortu r Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » Ipsi serviunt omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
as filiꝰ dł maior in regnũ ꝓ patre succedẽ
uoluit ꝑfastũ suꝑbiȩ. ñ ꝑ uirtutem discipline.
ior uidet᷑ ẽẽ cũ prior legẽ suscepit. gentilẽ ppłm
qͥ ꝑ grãm di posterior uocatꝰ ẽ sꝑnenis. solum se
cum duõ estimabat regnaturũ: ¶ñ ⁊ bene

Expanded text:
as filius David major in regnum pro patre succedere voluit, per fastum superbiae, non per virtutem disciplinae, ius videtur esse, cum prior legem suscepit, gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat regnaturum. Unde et bene
Abbreviated transcription (Latin):
animaduertes qͦmͦ filios eccłiȩ suos fac̾e festi¬
uum tulit ñ ut possidera: s ut occidẽt. Non
enĩ amore fecit hoc filii. s emule odio: ⁊ suum
mortuũ ꝑ legis cerimonias in sinu ȩccłiȩ suppo¬
eccłia ñ eẽ suũ filium qͥ tenebat᷑ inlege: ⁊ inlu¬
ce cognouerit ꝗͣ intenebris ñ uidebat. Inde uir¬
gium ortũ ẽ p̃sente rege: alt̾a dicente filiꝰ tuus
mortuus ẽ. m̃s aũ uiuit. Alt̾a respondente
mentiris. filiꝰ qͥppe ms̃ uiuit. filius tuꝰ mortuus
ẽ. Atq in bunc modũ contendebant corã rege.
Tc̃ rex salomon qͥ manifeste saluator accipit᷑.
inscribit᷑. uͥ nulla dubitacio ẽ gͥncuncta q̃
dicant᷑ ñ salomoni mortuo. s xͥ conueniant
maiestati. simulat ignorantiã ⁊ humanos ꝑ
tem sanguine qͥs me tetigit. gladiũ postulat
de qͦ dix̾at. Uolite putare qd uenerim pacem
Ueni diuidẽ hominẽ contͣ patrẽ suũ. ⁊ filiã cont̾¬

Expanded text:
animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festianimo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festiuum tulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subpoecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tinscribitur, ubi nulla dubitatio est quin cuncta quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati simulat ignorantiam et humanos, tem sanguine: — de quo dixerat: nolite putare, quod uenerim pacem ueni enim diuidere hominem contra patrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit ⁊ hȩc. Si consideres⁊ ilatũ lauantẽ ma¬
nus atq dicentẽ. mundus ego sũ a sanguine
iusti huiꝰ. si centurionẽ ante patibulũ confiten¬
tem. uere hic erat filiꝰ dĩ. si eos qͥ ante passio¬
nem ꝑphil ppum dnm uidẽ desid̾ant. haud
ambigis pͥmã peꝑisse eccłiam: ⁊p̾ea natum¬
ce illis. qd̃ enĩ faciunt nesciunt. Una die cre¬
diderunt tͥa milia: ⁊ alia qͥnq milia. Eramꝰ¬
simul. Multitudinis aũ credentium: erat
in domo: exceptis nob̾ duab. Non blasphemã¬
tiũ iudeoꝵ: ñ gentiliũ idolis seruentiũ. Mor¬
tuus ẽ aũ filius mulieris huiꝰ nocte. Dum enĩ
legis segr̃ obseruantiam.⁊ grãm eugłii iugo
mosaicȩ doctrine copulat. tenebrarũ errore
cooꝑ ta ẽ. Oppressitii eũ dormiens mater
sua: q̃ non pot̾at dice. ego dormio ⁊ cor meũ
uigilat. Media nocte consurgens tulit filiũ
de lat̾e eccłiȩ dormientis:⁊ in fuo collocauit
sinu. Relege totã apłi ad galathas epłam: ⁊

Expanded text:
perit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud ambiges primam peperisse eccce illis, quod enim faciunt nesciunt; » unaque die crediderunt tria millia, et alia quinque millia. « Multitudinis autem credentium erat  non blasphemantium Iudaeorum, non gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio et cor meum uigilat. media nocte consurgens tulit filium de latere ecclesiae dormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ dñs. uultq scdm utriꝰq uoluntatẽ uiuentẽ
filiũ inlegẽ grãmq diuidẽ. Non qͦ hȩc ꝓbet.s qͦ
ad arguendã calumpniã synagoge hoc uelle
se dicat. Illa q̃ nolebat eccłie filiũ iigrã uiuere.
nec ꝑ baptismũ lib̾ari: libenter ht̃ diuidi pue¬
rum. ñ ut possideat. s ut int̾ficiat. At eccłia
quẽ scit suũ ẽẽ. libent̾ concedit emulȩ: dũ uiuat
saltẽ apud adu̾sarium: ne iit̾ legẽ diusus ⁊ grãm
saluatoris mucrone feriat᷑. Uñ dic̃ ⁊ apłs. Ecce¬

Expanded text:
atem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ de gentib q̃ ñ habebat pͥus legẽ ⁊ ꝓpħas.
peꝑit indomo synagoge: nec egressa ẽ de cu¬
hiculo. s ingressa. Uñ dicit incantico canti¬
coꝵ. Introdiuit me rex in cubiculum suũ.

Expanded text:
enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo Synagogae, nec egressa est de cubiculo, sed ingressa: Unde dicitur in Cantico canticorum: « Introduxit me rex in cubiculum suum .
Abbreviated transcription (Latin):
git. ⁊ cui omĩa peccã dimittunt᷑. manifeste
significat eccłiam. de gentib congregatam.
Hiccirco pͥma fronte replicaui: ne cui uideat᷑
incongruũ. si meretͥces dicant᷑. qͣrũ una salo¬
monis iudicio filii possessione donata ẽ. Pru¬
q̃ ñ haba macłam neq rugã. Non dicimus
eccłiam ꝑmansisse meretͥcem: s fuisse. Nam
⁊ symonis lepsi domo saluator scͥbit᷑ inisse con¬
uiiuũ. utiq ñ qr lepsus erat eo tprẽ qͦ habebat
hospitẽ saluatorem: s qr leꝓsus añ fuerat.
qͣ ꝑmanserit publicanꝰ pꝰ apłicam dignitatẽ.
s qr pͥus fuerat publicanꝰ: ut uͥ habundauit
peccatũ. suꝑhabundos grã. Simulq considã
qͥd dicat ȩccłia cont̃ synagogã calumpniatͥ cẽ.
Ego ⁊ mulier hȩc habitabamꝰ in domo una.
Dost resurrectionẽ enĩ dĩ saluatoris una de
utroq ppło congregata ẽ. Et qͣm eleganter
eccłia. peꝑi inquit apud eã in cubicło. E ccłia

Expanded text:
git et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste git et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessione donata est. prunon habet maculam neque rugam? non dicimus ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatorem, sed qui leprosus ante fuerat. manserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed quod prius fuerat publicanus: « ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . » Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem. « Ego et mulier haec habitabamus in domo una. » Post resurrectionem enim Domini Salvatoris, una de utroque populo congregata est. Et quam eleganter Ecclesia: « Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. » Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ deuenerunt: qͥdam grecoꝵ autumant.
suꝑ synagoga ⁊ eccłia sentiendũ: ⁊ ad illd̃ tẽ¬
pus cuncta referenda. qͣndo pꝰ crucẽ ⁊ resur¬
rectionem tam in isrł q̃m in gentiũ ppłm ue¬
Et hoc pͥma fronte uidet᷑ ẽẽ blasphemũ. Cete¬
rũ si recurramꝰ ad ꝓpħas. oseȩ uidelic&. qͥ acce¬
pit uxorem fornicariã. ⁊ geu̾at filios fornica¬
tionis. deiñ adult̾am: & ad iezechiel qͥ ierłm increpat
qͣsi meretricem. qd̾ secuta sit amatores suos.
⁊ diuaricauerit oĩ tͣnseunti pedes lupanarq
in loco celebri extruxerit: animadu̾timꝰ xp̃m
nio: ⁊ de duob gregib unũ ouile fac̾et: me¬
dioq pariete destructo. in easdẽ caulas oues
pͥus morbidas congregars. Hȩ sunt dre uir¬
ge q̃ iungunt᷑ in iecrechiel: ⁊ de qͥb ꝑ ⁊acha¬
riam dñsrefert. Ꝙ assumpsi m duas uirgas:
unã uocaui decorem.⁊ alt̾am uocaui funicłm:
⁊ paui gregẽ. Mulier qͦ illa meretrix in

Expanded text:
currerunt, quidam Graecorum autumant super synagoga et ecclesia sentiendum et ad illud tempus cuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo ueEt hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Cnio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mihiduas uirgas- unam uocaui decorem et alteram uocaui funiculum - et pauigregem. mulier quoque illa mere- \' tri
Abbreviated transcription (Latin):
pient:ᷤ In p̃senti qͦ tpr̾ pacientia dĩ sepe bonos
tͥbulari atq angustiari ꝑmittit: ⁊ e contͣrio rep¬
bos delitiis tpr̃alib. ⁊ ꝓsꝑitate t̾rena uti concedit.
certa infuturo restitua&: qñ his qͥ ad dext̾am eius
st̃ dicturꝰ erit. Uenite benedicti .p. mei. ꝑcipite

Expanded text:
saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit. certa in futuro restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: « Venite, benedicti Patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ qd̃ pꝰ qͣm dñs erroris nrĩ tenebras luce
suȩ conditionis illustrat. mox tẽptacionis acu¬
leo uisitando ꝓbat: qr ⁊ accendendo corda nr̃a
ad uirtutes ꝓuehit: ⁊ recedendo concuti tẽp¬
tacione ꝑmittit. Si enĩ pꝰ uirtutũ munera
pulla temptacione concutit᷑: hoc iam se hab̾e

Expanded text:
Notandum quod postquam Dominus erroris nostri tenebras luce suae cognitionis illustrat, mox tentationis aculeo visitando probat, quia et accendendo corda nostra ad virtutes provehit, et recedendo concuti tentatione permittit. Si enim post virtutum munera nulla tentatione concutitur, hoc se habere
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Qd eo usq ꝓculdubio patim᷑: qͦ detersa
funditꝰ labe peccati. ad ꝓmisse incorruptioniᷤᷤ
substantiã reformem᷑. Quantũ ad simplicem
historiam ꝑtin&. ꝑspicuũ ẽ qd̃ puer annoꝵ
duodecĩ contͣ ȩtatis sue mensurã. de intimo
humanȩ naturȩ iudicar& affectu. Uñ ⁊ ad¬
miratꝰ ẽ. ⁊ ꝑtimuit illũ oĩs ifrł. Qd̃ scilica eũ
manifesta ñ fugerent: qͥ tam prudent̃ abscos

Expanded text:
strat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra strat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifes
Abbreviated transcription (Latin):
pise sapam: ⁊ tñ pꝰ acceptã eandẽ sapĩam.
meretricũ statim pulsat᷑ questione memorat᷑.
Moreñ ut grãm tante reuelationis accepit: cer¬
ramen turpiũ mulierũ ꝑtulit: qr nimirũ se¬
pecũ mentẽ nrãm concessis uirtutib respectꝰ
uttiȩ largutatis illuminat: hanc ꝓtinꝰ &̃ lu
brice cogitaciones turbant: ut q̃ subleuata im¬
menso munere exultat: &̃ temptacione pul¬
sata qͥd sit inueniat. Sichelias ⁊ ussitatꝰ desuꝑ.
sermone celos aꝑuit: ⁊ tam̃ ꝓbatꝰ subito. infir¬
mus ꝑ deserta fugiens unã mulierẽ expauit.
Sic paulus ad t̾cium cȩlũ ducit᷑ ꝑadisi penet᷑us
secreta consid̾at: ⁊ tñ ad sema ipsum rediens.
cont᷑ carnis bellũ laborat. Legem aliã in men¬
brissustin&. cuiꝰ inse rebellione. fatigari sp̃c
legẽ dolas. Ee pꝰ donationẽ gͦ muneris. idcirco
as hominẽ ꝓbat: qr ⁊ collato mun̾e subleuat:
⁊ abstcto ad paululũ ipsum sͥ hominẽ demon¬

Expanded text:
pientiam, et tamen post acceptam eamdem sapientiam meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim ut tantae revelationis gratiam accepit, certamen turpium mulierum pertulit, quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis 266 virtutibus respectus intimae largitatis ibricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus desuper sermone coelos aperuit , et tamen probatus subito infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in rebellione fatigari Spiritus legem dolet. Quod post donationem ergo muneris idcirco Deus hominem probat, quia collato munere sublevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demon
Abbreviated transcription (Latin):
it eiꝰ consortiũ. cuiꝰ uiolare appetit imiacula¬
tũ thorũ. Qd̾ aũ dd salomonifilio suo p̃cepit de
iusta retͥbutione eoꝵ. qͥ sͥ solatio fuert̃. uł imus¬
te nocuerunt. lic& ip̃e pacientissime eos regquanꝰ
tolerars: qͥd meliꝰ significare pot̾. q̃ futurã re¬
tͥbutionem iudicii uenturi inq̃ impii ꝓmercede¬

Expanded text:
e appetivit immaculatum thronum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret: quid melius significare potest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impii
Abbreviated transcription (Latin):
uita discipłi: dum ex illa ñ numqͣm alt̃ apd̃ dmñ
meritũ. alt̃ uͦ apud homines laudem hab̾e ꝑmit¬
tr . S falsa mat̾ eum quẽ ñ genuit occidi ñ me¬
tust. qr arrogantes magistri ⁊ caritatis ignari.
si plenissimũ nom̃ laudis ex alienis discipłis conse¬
qui nequeunt: eoꝵ uitã crudelit̾ insecunt᷑. In¬
uidiȩ enĩ facib succensi. nolunt aliis uiuere: qͦs¬
se conspiciunt ñ posse possidere. Uñ ⁊ illic ꝑu̾sa
mulier clamat: nec ms̃ sit. nec istiꝰ. Ut enĩ dixi¬
mus quos sͥ obseqͥ ñ uident ad glam temꝑalem:
eos aliis inuident uiuere ꝑ ueritatẽ. Uera aut̃
inat̾ satagit. ut eiꝰ filius saltẽ apud extͣneam
sit ⁊ uiuat: qr concedunt ueraces magistͥ. ut ex
eoꝵs discipłis. alii qͥdem magisterii laudẽ ha¬
beant: si tam̃ in tegritatẽ uite idem discipłi ñ
amutant. ꝑ q̃ pietatis uiscera hec eadẽ mater

Expanded text:
vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit, ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; quia concedunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant, per quae pietatis viscera, haec eadem vera mater
Abbreviated transcription (Latin):
lius. ꝑ matrũ lactanciũ nomina. nͥ doctoꝵ ordo:
magistrinimirũ uigilantes qͥdem scientia. s ui¬
ta dormientes: auditores suos qͦs ꝑ uigilias p̃di¬
calionis nutriunt. dũ qd̃ dicunt fac̾e negligunt:
ꝑsomnũ torporis occidunt. Et negligendo op¬
pͥmunt: qͦs alere u̾boꝵs lacte udebant᷑. Uñ ple¬
rumq dũ ipsirep̃hensibilit̾ uiuunt: ⁊ hab̾e dis¬
cipłos uitȩ laudabił nequeunt. alienos sͥ attra¬
here conant᷑: qͣtinꝰ dũ bonosse hab̾e sequaces
ostendunt. apd̃ iudicia hominũ excusent ma-¬
la q̃ agunt: ⁊ qͣsi ꝑ subditoꝵs uitã. mortiferam
tegant negligentiã. Qũ ⁊ illa mulier q̃ filium
extinxit ꝓpͥum. quesiuit alienũ: s tñ uerã ma¬
trem salomonis gladius inuenit: qr iudelics
cuiꝰ fructus uiuat. uł cuiꝰ intereat. extremo ex¬
amine ira districti iudicis demonstrat. Ubi ÷
illud ẽ sollerter intuendũ. qd̃ uiuens filiꝰ pͥus di¬
iudi p̃cipit᷑. ut soli pmodũ mat̾ reddatur: qr

Expanded text:
matrum lactantium nomina, nisi doctorum ordo? magistri nimirum vigilantes quidem scientia sed vita dormientes, auditores suos quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum temporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt et habere discipulos vitae laudabiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet, cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius diidi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa. In alio aũ loco. suꝑfluus qͣsi ñ necessariꝰ
qd̃ maris fluctꝰ resonat. E ut ita dicã de pelago
ueniens. fremitꝰ audit᷑. Ex qͦ ostendit᷑. habun¬
dantissimum ⁊ ult̾ humanã uocẽ in senib di¬
uni sermonis thonitruũ cõmorari. Porro suna¬
mitis in lingua nr̃ã coccinea dr̃: ut significae
calere sapientiã. ⁊ diuinã lectionẽ feruere.
Qd lic& dnĩci sanguuus indęlicas sacramentũ:
tam̃ ⁊ feruorem ostendit sapientiȩ. Uñ ⁊ obste¬
trix illa ingenesi coccinũ ligat in manu pha¬
res. qͥ ab eo qd parietẽ diuiserat. duos ppłos añ
seꝑantem: diuisoris nom̃ id ÷ phares sortitꝰ est.¬
Etraab meretrix intipo ȩccłe. resticulã misteri¬
um sanguinis continentẽ: ut iherico peunte.
domꝰ eiꝰ saluaret᷑. appendit. Uñ ã in alio loco
at. Qui discipłoꝵ corde succensus: cogebat eos
dic̾e. Nonne cor nr̃m ardens erat in nobis. dũ

Expanded text:
sapientia. In alio autem loco superfluus, quasi, non necessarius, sapientia. In alio autem loco superfluus, quasi, non necessarius, d maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur, ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus din senibus tonitruum commorari. porro \'Somanitis1 in lingua nostra \'coccinea\' dicitur, ut significet calere sapientiam et diuina lectione feruere; quod, licet dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et feruorem ostendit sapientiae. unde et obstetrix illa in Genesi coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diuiserat duos ante populos separantem, \'diuisoris\', id est \'Phares\', sortitEt Raab meretrix in typo Ecclesiae resticulam mysterium sanguinis continentem, ut, Jericho pereunte, domus ejus salvaretur, appendit . Unde etiam in alio loco ? » Qui discipulorum corde succensus, cogebat eos dicere: « Nonne cor nostrum erat ardens in nobis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
etatis. hsdũ taxat qͥ labore ⁊ ardentissimo studio.
uttȩ qͦ scĩmonia. ⁊ oronis ad dnm̃ freqͤntia sci¬
entiã consecuti sunt. frigeat sapĩa. ꝗ̃ in plerisq
senib etate.i. marcescit: s qd̾ adolescentia
multa corꝑis sustin& bella: & int̾ incentiua
uitioꝵs ⁊ carnistitillationes qͣsi ignis inlignis
uiriͦb fusfocet᷑: ut suũ ñ possit explere fulgorẽ.
Senectꝰ᷑ uͦ eors qͥ adolescentiam suã honestis actib
instruterunt. ⁊ un lege diũ meditati sunt die
ac nocte. etate sit doctior: usu tristior: ꝓcessu
tpris sapientior: ⁊ ueterũ studioꝵ dulcissimos
fructꝰ metit. S ipsĩ nominis abisac sacͣmentũ:
sapientiã senĩ indicat ampliorem. Int̾pr̾ enum
pat̃ mns̃ suꝑfluus: uł patͥs mei rugitꝰ. Cerbũ suꝑ¬
flui ambiguum ẽ: s inp̃senti loco uirtutẽ sonat:
qd̾ amplior sit insenib. ⁊ redundans ac larga

Expanded text:
aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporis bella sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum non possSenectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte , aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus metet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat ampliorem; interpretatur enim pater meus superfluus, vel patris mei rugitus. Verbum superflui ambiguum est, sed in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior sit in senibus, et redundans ac larga
Abbreviated transcription (Latin):
E xponat sapientissimꝰ salomon patͥs su delicias:
⁊ pacificꝰ bellatorisi iri narr& amplexus. Pos¬
side sapientiã. posside intelligentiã: ne obliuis¬
caris ⁊ ne declinaueris a u̾bis oris mei: ne dere
liqueris eã: ⁊ app̾hendet te. ama illã.⁊ serua¬
bit te. Principiũ sapientiȩ. posside sapientiã:
⁊ inomĩ possessione tua posside ii telligentiã.
Circunda i .ã ⁊ exaltabit te: honor. illã ⁊ ample¬
xabit᷑te ut d& capiti tuo coronã giãrũ Corona
qͦ delitiarũ ptega. te. Om̃s pene iui tures cor¬
poris mutant᷑ insenib. ⁊ crescente sola sapientia.
decrescunt cet̾a. Ieiuinia. caumeniȩ. huc illucq
discursus: ꝑegrinoꝵ susceptio: defensio pau.¬
ꝑum: instancia orationũ. ⁊ ꝑseuerantia. uisita¬
cio languentiũ. labor manuũ uñ p̃beant᷑ ele¬
q̃ ꝑ corpꝰ exercent᷑: fracto corꝑe. minora fiunt.
Nec noc dico qd̾ in iuenib ⁊ adhuc solidioris

Expanded text:
Exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias, Exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias, et pacificus bellatoris viri narret amplexus. « Posside sapientiam, posside intelligentiam, ne obliviscaris, et ne declinaveris a verbis oris mei. Ne dereliqueris eam et adprehendet te; ama illam et seruabit te. principium sapientiae: posside sapientiam et in omni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum protegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, standi in oratione perseuerantia, uisitatio languentium, labor manuum, unde praebeantur elequae per corpus exercentur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾at calefieri. Querit᷑ itaq puella de uniu̾¬
sis finibꝰisrł. abisac sunamitis: q̃ cũ rege dormi¬
ra. ⁊ senile corpꝰ calefac̾et. Nonne tͥ uidet᷑ si oc¬
cidentẽ sequaris litt̾am uł figmentũ ẽẽ de mi¬
moꝰ uł atellenarũ ludicra:ᷤ Frigidussenex ob¬
uoluit᷑ uestim̃tis: ⁊ nͥ complexu adolescentule
ñtepescit. Uiuebat adhuc bersabeȩ: suꝑerat
cõmemorat: õs q̃si frigide repudiant᷑: ⁊ in uniꝰ
tantũ gͣndeuus calescit amplexib. Abraham
multo senior dd fuit. ⁊ tam̃ uiuente sara. aliã
ñ quesiuit uxorẽ. Isaac duplices annos dđ̃ ha-¬
buit:⁊ cũ rebecca iã uetula numqͣm refrixit.
Taceo de pͥorib añ diluuiũ uiris. qͥ pꝰ annos non¬
gentos ñ dico senilib. s pene iã cariosis artub
neqͣqͣm puellares quesiuere cõplexus. Certe mo¬
Pntauit. Quȩ ẽ gͥ ista lunamitis
U uirgo tã teruens ut frigidũ calefacer&:
tai.⁊ scã ut calentẽ ad libidinem ñ ꝓ uocaret:

Expanded text:
non poterat calefieri. Quaeritur itaque puella de universis finibus Israel Abisag Sunamitis, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret . Nonne tibi videtur, si occidentem sequaris litteram, vel figmentum esse de mimo, vel Atellanarum ludicra? Frigidus senex obvolvitur vestimentis, et nisi complexu adolescentulae non tepescit. Vivebat adhuc Bethsabee, supererat commemorat: omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca iam uetula numquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed paene iam cariosis artubus nequaquam puellares quaesiere conplexus; certe Motavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor, et virgo tam fervens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non provocaret?
Abbreviated transcription (Latin):
tenere conting̾et. se potuisse age meliꝰ putar.
Uñ plerũq fit ut ⁊ rectores minꝰ prudent̃ ea
q̃ agenda sunt uideant: qr eoꝵ ocłos ipsa ne¬
bula elationis obscurat. E ñ numq̃m is qͥ sub¬
iectus ẽ hoc cũ p̃latus fuerit faciat. qd̃ dudũ
fieri subiectꝰ arguebat. Et ꝓ eo qd̾ illasiudica
uerat ꝑpetrat: saltum qi iudicauit erubescat.
gͥ sic̃ p̾latis curandum ẽ ne eoꝵs corda estima¬
tione singłaris sapientiȩ locꝰ suꝑior extollat:
ita subiectis ꝓuidendũ ẽ. ne sͥ rectoꝵ facta
displiceant. Si aũ magistrors uita iure rep̃¬
hendit᷑. oportar. ut eiꝰ subditi &̃ cum displics
ne aut quẽ unitari despicis. uenerari contẽpnas.
Subtilis &. eiũ uia tenenda ẽ rectitudinis. ⁊ hu¬
milicatis: ut sic rep̃hensibilia magistroꝵs facta
displiceant: qͣtiiꝰ subditoꝵ mens aseruanda
magisterii reuerentia ñ recedat. Dedit gͦ ioab

Expanded text:
tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit, ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat, et nonunquam is qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjecerpetrat, saltem quae judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est, ne eorum corda aestimatione singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est, ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita vere reprehenditur, oportet utique subditi, etiam cum displicet, ne quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim vita tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Deditque
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ualeat qd̃ displic& emendare. S cu¬
randũ summoꝑe ẽ: ne insuꝑbiam tͣnseat ius¬
ticiȩ mordinate defensio: dũ rectitudo incau¬
te diligit᷑: ipsa magistra rectitudinis humili¬
tas amittat᷑. Neseũ s p̃ eẽ qͥsq despitiat. quẽ
fortasse contigit ut ui aliq̃ actione rep̃hendat.
Cont̃ hunc tumorẽ suꝑbiȩ subditoꝵs meus at
custodiã humilitatis edomat᷑: si infirmitas
ꝓpͥa incessant̾ adtendit᷑. Has iures nrãs ueraci¬
ter examinare negligimꝰ. ⁊ qr de nob̾ fortio¬
ra credimꝰ: idcirco eos qͥ nob̾ p̃lati sunt distri¬
cte iudicamꝰ. Quo enĩ nosin& ipsos miiꝰ agnos¬
cimꝰ: eo illos qͦs rephendẽ niim̃ plus uidem᷑.
Singł̃a hec mala sunt. q̃ a subditis sepe inp̃latiᷤ
sepe. a p̃latis in subditis cõmittunt᷑. ꝙ ⁊ om̃s
subditos hi qͥ p̃sunt minꝰ q̃m ipsi sunt sapien¬
tes arbit᷑nt᷑: ⁊rursũ qͥ subiecti sunt. rectoꝵs
suoꝵs actiones iudicant. Et si ipsos reguen

Expanded text:
se valeat quod displiceat emendari. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ne eum sibi praeesse quis despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum, mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt, districte judicamus. Quos enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Singula haec mala sunt, quae saepe a subditis in praelatis: saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi, qui praesunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum qui subjecti sunt, Rectorum suorum actiones judicant: et si ipsos regimen
Abbreviated transcription (Latin):
farine: ꝑfectionẽ bonoꝵs oꝑm. Decem boues pui¬
gues: doctores decalogi. Et .xx.boues pascuales:
p̃dicatores noui testamenti. Qi quasi geminatũ
decalogum in se habent: cum nouũ ⁊ uetꝰ testa¬
mentũ equalit̾̃ p̾dicant: pleni dilectione dĩ
⁊ ꝓximi. Centũ arietes qͦs melius significant:
qͣm eos qui in grege diũ bene dnãntes. simul
cũ sͥ subditis et̃nȩ beatitudinis głam consequi
festinant: Qenatio qͦ diu̾sorum animaliũ ñ
inconuenient̾ accipi potest adqͥsitio hom̃: qͥ
redigunt᷑. Habebatq salomon pacẽ. ex omĩ
parte incircuitu. Habitauitq iudas ⁊ isrł
absq timore ullo  habitant: cũ cordib erectis
ad dm̃ cuncta t̾rena despiciunt. nec hostiũ
minas ꝑtimescunt: s in laudib di iugit̾ ꝑ¬
seuerant. delectantes ingrã dĩ. ⁊ indulcedine

Expanded text:
profectionem bonorum operum; « decem boves pingues, » doctores decalogi; « et viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant, quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul cum subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? Venatio quoque diversorum animalium non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui rediguntur. « Habebat quoque Salomon pacem ex omni parte in circuitu. Habitavit Judas et Israel absque tad Dominum, cuncta terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant, delectantes in gratia Dei et dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝓpħa qͥ iheroboam increpau̾at ob idolatriã seduerꝰ a
pseudo ꝓpħa cont᷑ p̃ceptũ dnĩ comedit. ⁊ obhoc a leone
inuia occisusẽ. xlii. De sesac rege egypti. qͥm̃ ꝑ
peccã roboam spoliauerit iherłm sublatis thesauris qͥorꝰ
dñ ⁊ tbesauris regis. scutis ꝙͣ aureis qͥfecerat salomon ꝑͥ
qͥb fecit rex roboã scuta erea.: ⁊ tͣdidit ea in mani ducũ
scutarioꝵ. qd̾q bellũ fuit int̾ robeã ⁊ iherobeã. ⁊ int̾

Expanded text:
eta qui Jeroboam increpaverat ob idololatriam, et seductus ab pseudopropheta contra praeceptum Domini comedit, et ob hoc a leone in via occisus est. o propter peccata Roboam spoliaverit Jerusalem, sublatis thesauris domus Domini et thesauris regis, scutis quoque aureis quae fecerat Salomon, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scut