comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sic lequit᷑ affricanꝰ si fatiento
plagas celestum ascend̾e cuiqmͣ est
michi soli celi maxima porta patz¬
nni extinxi ac ꝑdidi O in qnͣtis te
nebtis affrican̾e uͥsatus es uł potiͦ
o poeta qui ꝑ cedes et sang̾nem
Cui uanitati cycero eciam assensit
Est nõ inqͥt affricane naui herculiea¬
demn ista porta patuit. tãꝙͣ ipẽ plane
cum id fieret iaintor fuit in celq et¬
quidẽ statue non possum. dolendũ¬
ne potius an ritendũ putem cũ uide¬
ani granes. et doctos et ut sibi indẽ¬
tur sapientes iuros. in tam mise¬
randis erroꝵi fluctib uolutan si ħ
ẽ u̾tus. que uos ĩmorles facit moni
oquidem malim qmͣ exitio eẽ quã¬
płimis. Si alt̾ ĩ morliras parari
furõe proiecto. ĩnocentes ẽe ac iusti
uoluerint. Num igitur nemo erit ce¬
lo dignus/ num ꝑibit u̾tus qm̃
homĩb in homĩes seuire non dabi¬
tur S isti qui euersiones urbiũ
ocum publicum non ferent rapi¬

Expanded text:
nium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo nium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo pMi soli caeli maxima porta patani extinxit ac perdidit. O quantis in tenebris, Africane, versatus es! vel potius, o poeta, qui per caedes et sanguinem Cui vanitati et Cicero assensit: Est vero, inquit, Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane, cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doctos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam miserandis errorum fluctibus volutari. Si haec est virtus, quae nos immortales facit, mori quidem malim, quam exitio esse quamplurimis. Si aliter immortalitas parari furore projecto, innocentes esse ac justi velint. Num igitur nemo erit coelo dignus? num peribit virtus, quia hominibus in homines saevire non dabitur? Sed isti, qui eversiones urbium otium publicum non ferent; rapi
Abbreviated transcription (Latin):
res leuissimas pio maxims semp
qui athleticam quidem u̾tutem cõtẽp¬
nũt quia nichil obest s regia qla
te sob nocere sic admirantͤ ut᷑ fig̾t᷑
ac bellicosos duces in deoꝵ cetu lotañ
Arbitrent᷑ nec ẽẽ ullam ala ad im¬
mortabitatem uiam qmͣ excitus du¬
cere aliena uastare/ delere urbes cpr¬
da cycinde liberos ppłos / aut trucidłe
aut subic̾e ẜuituti. Uidel quo plures
hoĩes afflixerint. spoliarint. occideñt
eo se nobiliores et clanores putant
et manis glie spẽ capti. scelib sins
nomẽ. u̾tutis imponũt Iam mal¬
lem ut a feraꝵ cedib deos sibi fin¬
gerent. qmͣ ĩ mõrlitatem tam ciuẽ¬
tam probarent. Siꝗs unũ hoĩem
iungulauit pro cõtanñato ac nefa¬
no habetir nec ad f̾renũ hoc dõi¬
ciliũ deoꝵ admitti eũ fas putant
Ille aũt qui infinita milia hoĩum
trucidaĩt cruoe campos ĩmndarit
fumina infecit nõ modo ĩ templũ
s eciam in celũ adimititꝰ. apd̃ en¬

Expanded text:
res leuissimas pro maximis semper res leuissimas pro maximis semper qui athleticam quidem uirtutem contemnunt, quia nihil obest, sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantur, ut fortes ac bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad inmortalitatem uiam quam exercitus ducere, aliena uastare, delere urbes, oppida excindere, liberos populos aut trucidare aut subicere seruituti. uidelicet quo plures homines adflixerint spoliarint occiderint, eo se nobiliores et clariores putant et inanis gloriae specie capti sceleribus suis nomen uirtutis inponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam inmortalitatem tam cruentam probarent. si quis unum hominem iugulauerit, pro contaminato ac nefario habetur nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum fas putant. ille autem qui infinita hominum milia trucidarit, cruore campos inundauerit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in caelum admittitur. aput En
Abbreviated transcription (Latin):
ut escul apiũ / ac inmeruã. Hec uero
qmͣ inepta suit qmͣq non digna ꝓpt̾
q hoĩes in expugnabli scele cõtami¬
nent᷑ͣ hostesq uͦ fiant quo cõtemp¬
co mortnoꝵ sacra sustipuit̃ / ex singu
mi s hanc corporalem que dicitur
fortituto. que qm̃ p̃cipua in ħcule fu¬
it ĩmortalitatem meruisse creditur
Qui tam stulte ineptus ẽ ut corporis
unes diuinũ. uł etiam hũanũ bonũ
iudicet cum sint et maiores pecudib
attrbute. et uno morbo sepe frangan¬
tur bł ip̃ã senectute mi nuant᷑ et
corrnant Itaq idem ille cum de for¬
mari ulterib choros suos cerneret
nec sanari se uoluit nec senem ficiꝰ
ne qnͣ se ipo minorant de formior
indetur hunc arego quo uinũ se
irẽ cõbusserat astendisse i celum
pͥnt auerũt Eaq ipa que stultim¬
ie sunt admirati symulacris et
p̾magimib expressa et consetrata
monimẽta prestarent qui o ne¬
cem bestiaꝵ deos fieri credidissent¬
S hoc fortasse grecoꝵ culpa sit qui

Expanded text:
apium ac Minervam. Haec vero quam inepta sint, quamque non digna propter quae homines inexpiabili se scelere contaminent, hostesque Deo vero fiant, quo contempto, mortuorum sacra suscipiunt, ex singulimi; sed hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, immortalitatem meruisse creditur. Quis tam stulte ineptus est, ut corporis vires divinum vel etiam humanum bonum judicet; cum sint et majores pecudibus attributae, et uno morbo saepe frangantur, vel ipsa senectute minuantur et corruant? Itaque idem ille, cum deformari ulceribus toros suos cerneret, nec sanari se voluit, nec senem fieri, ne quando seipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse combusserat, ascendisse in coelum putaverunt: eaque ipsa, quae stultissime admirati sunt, simulacris et imaginibus expressa et consecrata monimenta perstarent, qui ob necem bestiased haec fortasse Graecorum culpa sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
is est yen potiit ei monstro aptor
uctim arepm qmͣ que possit ipm̃
cui mactatur inptiri. Apud ln¬
dum qõ ẽ opidimi ghodi hectutis
sacra sunt qͦrum a ceteris longe diũ¬
sus est ritus Siquidẽ nõ enfoma
ut greciappelsant s malidictis et
execiacõne celebrant᷑ caq pro uic¬
latis habent si qñ int̾ solerpnes
ritus uł ĩprudenti alicui extideit
bonũ u̾bum ciriꝰ tei hec roͣ reddit

Expanded text:
is est, non potuit ei monstro aptior is est, non potuit ei monstro aptior uictima reperiri quam quae posset ipsum cui mactatur imitari. aput Lindum, quod est oppidum Rhodi, Herculis sacra sunt, quorum a ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ut Graeci appellant, sed maledictis et execratione celebrantur, eaque pro uiolatis habent, si quando inter sollemnes ritus uel inprudenti alicui exciderit bonum uerbum. cuius rei haec ratio reddit
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ si uesta beneficõ asini ugo est
at poeta fabula furxit Rumi ergo
illud est uerius quod referũt hn qui
cantri stellis locũtur quas greci honoᷤ
uotant asellos fuisse qui libeꝵ prẽm
tnͣsuererunt cum aninẽ cnͣssire nõ
posset. quoꝵ altei̾ hoc p̃miũ dediͣt
ut hũma uoce loque̾tir Itaq int
cũ papũq ortũ ẽẽ c̾tamẽ de obscem
magnitudine pͥapum inctũ et ira¬
cum inf̾reraisse unctorem hoc nc̃e
młto magis ineptum ẽ s poetis
l quidad nelint ⁊ lon extutõ tam
deforme misteriũ nec pͥapũ demi¬
do ne quid appnreit uisu dignim
fixerint sane poete s necc̃e ẽ maio¬
ris alicuiꝰ curꝑitidinis tegende grã
ficra sint. Que sit ergo queramus
At ea profecto manifesta est ⁊lam si¬
ut time tantis macratur qr similia
ht̃ cormia et placit equo ꝑsis radii
rrpenona cinetum ne detur celeri
iuctuna tarda deo It.a in hoc qua
magnituds menbri uiribs enorm¬

Expanded text:
quam si Vesta beneficio asini virgo est? quam si Vesta beneficio asini virgo est? At poeta fabulam finxit. Num ergo illud est verius, quod referunt ii, qui Cancri stellis loquuntur, quas Graeci ὄνους vocant? asellos fuisse, qui Liberum patrem transvexerint, cum amnem transire non posset; quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana voce ortum esse certamen de obsceni magnitudine: Priapum uictum et iratum interemisse uictorem. hoe uero multo magis ineptum est, sed poetis licet quidquid uelint. non excutio tam deforme mysterium nec Priapum denudo, ne quid appareat risu dignum. finxerint haec sane poetae, sed necesse est maioris alicuius turpitudinis tegendae gratia ficta sint. quae sit ergo quaeramus. at ea profecto manifesta est. nam sicut Lunae taurus mactatur, quia similia habet cornua, et placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum, ne detur celeri uictima tarda deo, ita in hoc quia magnitudo membri uirilis enorm
Abbreviated transcription (Latin):
eleusme non sunt dissrañtia nam
sicut ibi osiris ꝑner planctu m̃atͥs
inquint᷑ ita hic ad intestum pacrui
inat̾monumm. rapta pserpina qua
qr façib ex echue uertice actẽsis q̃¬
sisse in cicilia ceres dicit. Idt̾co sa¬
cra eius adenciũ tedurs lactacõne.
celebrant apud lam̃sacum pria¬
po licabilis uictima ẽ assellus cuiͦ
sacͥficii rõ in fastis hec redditur
cum dii om̃s affectu matris mag¬
ne cõueissent epulisq saciati noc¬
tẽ lusib duc̾ẽnt quienisse huim
nestam sompiũq cepisse. ib pͥapũ
sompno eius ac pudicicie insidia¬
tum S illam in tempestiuo clamo¬
re a selli quo sillenꝰ uehebatur ex¬
citatam. libidinẽ u̾o insidiatoris
ẽẽ deceptam hac de causa lanisace¬
nos aselłum pͥapo qiͣ in ulcõnem
mactare consuenisse apuo roma¬
nos uo eunde nestalib sac̾s ĩ ho¬
norem pudicicie consec̾te panib
coronai / Qd tuꝑiꝰ qͥd flagiciosiꝰ

Expanded text:
Eleusinae non sunt his dissimilia. Nam Eleusinae non sunt his dissimilia. Nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur; ita hic ad incestum patrui matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae vertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra ejus ardentium taedarum jactatione celebrantur. Apud Lampsacum Priapo litabilis victima est asellus: cujus sacrificii ratio in Fastis haec redditur: Cum dii omnes ad festum matris magnae convenissent, epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quievisse humi Vestam, somnumque cepisse: ibi Priapum somno ejus ac pudicitiae insidiatum; sed illam intempestivo clamore aselli, quo Silenus vehebatur excitatam, libidinem vero insidiatoris esse deceptam; hac de causa Lampsacenos asellum Priapo, quasi in ultionem, mactare consuevisse; apud Romanos vero eumdem Vestalibus sacris in honorem pudicitiae conservatae panibus coronari. Quid turpius? quid flagitiosius?
Abbreviated transcription (Latin):
eligere peiora. Isidis egypcie sacra
uł ĩuemi̾t. Nam pmo sac̾dotes eiꝰ
de glabrito corpe pectora sua nuda¬
tundunt. lamentint᷑ sicut ip̃a cũ
ꝑdidit fecerat demde puer ꝑducit᷑
qiͣ ĩuentꝰ. et in leciciam luctus ille
go rei que u̾e gesta est. que ꝑfecto
siquid sapimiꝰ. dedãt morlem nui¬
bierem fuisse et pene orbam nͥ uin¬
cum reꝑiss Q̾ illũ ip̃m ip̃am poe¬
tam minime fugit apd ꝙ̃ pompetus
adolescens morte patris andita ħ
loquit᷑ Euoluã busto iam mimẽ
gentib gentib isim et tectũ liuo
spargani ꝑ uulgus osirim hic ẽ
osiris ꝙ seraphim uł serapide uul¬
gus appellat Solent enĩ mortius
conseciatis noĩa ĩnuitni̾ credo ne
quis putet eos hoĩes fuisse Nam
et iomulus post morte quirinus
factus ẽ et leda nemessis et circe
marite Ino pestꝙͣ se p̃cipitauit ĩ¬
mare. leuchothea mat̾ matuta
et melicerces filius eius. p̃alemõ
atq portun ͦ Sacra nero cereris. ꝓ¬

Expanded text:
eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tutundunt; lamentantur, sicut ipsa, cum perdidit, fecerat. Deinde puer producitur quasi inventus, et in laetitiam luctus ille go rei, quae vere gesta est, quae profecto, si quid sapimus, declarat mortalem mulierem fuisse, ac pene orbam, nisi unicum reperisset. Quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adolescens, morte patris audita, haec loquitur: Evolvam busto jam numen gentibus Isim; Et tectum ligno spargam per vulgus Osirim. Hic est Osiris, quem Serapim vel Serapidem vulgus appellat. Solent enim mortuis consecratis nomina immutari; credo, ne quis putet eos homines fuisse. Nam et Romulus post mortem Quirinus factus est; et Leda, Nemesis; et Circe, Marica; et Ino, postquam se praecipitavit, Leucothea, materque Matuta; et Melicertes filius ejus, Palaemon, atque Portumnus. Sacra vero Cereris
Abbreviated transcription (Latin):
mentissimi honnẽs illo sacͥficio con¬
suleluant cũ tantam ꝑtem cuntatis
occide̾nt qnͣtam fortasse neagatho¬
des quidem nictor ocadãt/. ab isto
gen̾e sacioꝵ non minoris insame uidi¬
candia sunt publica illa satra quoꝵ alia
sunt matris in quib hoĩes suis ip̃i
unilib litant. amputato enĩ sexu nͨ
uiros se nec femmas faciũt alia u̾¬
tutis qm̃ eandẽ bellonam uocant inq¬
b ip̃i sac̾totes nõ alieno s suo cruore
sicͥficant. Sectis nãq humetis et
ntͣq manu destrictos gladios ererẽ¬
tes currũt efferũt᷑ insamnt᷑ Eptiẽ
igit᷑ qnͥtilianꝰ in fanatico istõ in quit
Si deus cogit. iratus ẽ eciam ne hec
sacra sunt. non sacius ẽ pecudũ m̃o
uin̾e qmͣ deos tam impios tam ꝓpha¬
nos tam sang̾nanios cole̾/. S unde
isti enores et hec tanta flagicia mã¬
nauerut suo loco disseremꝰ. Int̾e¬
rim uideamꝰ et cetera que carent
scełe ne studio in sectandi uideam

Expanded text:
mentissimi homines illo sacrificio conmentissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi uirilibus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec feminas faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, sed suo cruore sacrificant. sectis namque umeris et utraque manu destrictos gladios exerentes currunt ecferuntur insaniunt. optime igitur Quintilianus in Fanatico istud inquit si deus cogit, iratus est. etiamne haec sacra sunt? non satius est pecudum modo uiuere quam deos tam inpios, tam profanos, tam sanguinarios colere? sed unde isti errores et haec tanta flagitia manauerint, suo loco disseremus. interim uideamus et cetera, quae carent scelere, ne studio insectandi uideamur
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾ficiũ uocarent. Cum teneras atq ĩ¬
noçentes animias que maxiẽ ẽ etas
parentib dulcior smne ullo respectu pie¬
tatis extingnerent ĩmanitatẽq om̃i¬
um bestiaꝵ que tamẽ fetos suos ama¬
nt feritate suꝑarent. O demenciam
in sanabilem quid illis isti dii fatere
amplius possent si essent iratissimi ꝙͣ
faciũt ꝓpicii cum suos cultores parriti¬
diis inquinant orbitatib mactant
hũans sensib spoliant Quid potest
ẽẽ hiis homĩb sanctũ aut quid in
ꝓphanis locis faciant qui int aras de¬
oꝵ sũma scelera cõmittũt Pesceninꝰ
festus in bib̾s hystonaꝵ ꝑ sateram te¬
feit carthagmenses saturno huma¬
nas hostias solitas ĩmolaie. Et cum
uicti essent ab agatode rege siculoꝵ
iratum sibi deuni putauisse. Iaq ut
diligencius piaculum soluerent du¬
centos nobiliũ filios ĩmolasse tantũ
religio pocuit snat̾e maloꝵ que peꝑit
sepe sçelerosa atq impia. Cui ergo de¬

Expanded text:
sacrificium vocarent: cum teneras atque insacrificium vocarent: cum teneras atque innocentes animas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo respectu pietatis extinguerent immauitatemque omnium bestiarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent! o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio potuit suadere malorum. quae peperit saepe scelerosa atque inpia facta. cui ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
ficii cultus ẽ non quidem ut homo
ad aram ĩmoletur s ut in tyberim
de ponte molino mitt̾etur. Qd ex respõ¬
so quidẽ factitatũ uarro anctor ẽ cꝰ
responsi ultimꝰ u̾sus ẽ talis. Ecte fa¬
mĩem qd̾ qr indetur ambiguũ et fax
illi et hõ iaci solebat. Uerũ id genꝰ
sacrificii ab hertule. cũ ex hyspama¬
uediret dicit᷑ ẽẽ sb̾latũ ritu tamẽ ꝑma¬
nente ut ꝓueris homĩb ymagmes
iacen̾tur. Pc̾to ut ouidiꝰ in fastis coc
donec in hec uenit tyrincius arua q̃t¬
anius tristia leucadio sacra ꝑacta modo
illum stramineos in aquã misisse quir¬
tes. hertulis exemplo corꝑa falsa iacent
hec sacra uestales ugnies faciñt ut. aitidẽ
tere icloreos cyrpea ponte soles. Nam
de infantib qui eidem sat̾no ĩmolabã¬
tur ꝓpt̾ odiñ iouis quid dicam nõ in¬
neĩo tam barbaros tam ĩmanes fuis¬
se hoĩes ut particidiũ suũ idest tetrum
atq execrabile huano generi facims

Expanded text:
ficii cultus est, non quidem ut homo ficii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed uti in Tiberim de ponte Milvio mitteretur. Quod ex responso quodam factitatum Varro auctor est; cujus responsi ultimus versus est talis: Καὶ κεφωτα. Quod quia videtur ambiguum et fax illi, et homo jaci solet. Verum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hisprediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente, ut pro jacerentur ex scirpo; ut Ovidius in Fastis docet: Donec in haec venit Tirynthius arva, quotannis Tristia Leucadio sacra peracta modo. Illum stramineos in aquam misisse Quirites: Herculis exemplo corpora falsa jace. Haec sacra Vestales virgines faciunt, ut ait idem!tere roboreo scirpea ponte solet. Nam de infantibus, qui eidem Saturno immolabantur propter odium Jovis quid dicam, non invenio; tam barbaros, tam immanes fuisse homines, ut parricidium suum, id est tetrum atque execrabile humano generi facinus,
Abbreviated transcription (Latin):
iis ĩmolauit idq sacͥficiũ posteris tra¬
sb̾latũ est/ Erat lex apd̾ mauros ĩ hu¬
manã et feram gentẽ. ut dyane hos¬
pites ĩmolarentur et id sac̾ficiũ mł¬
tis temporib celebratũ ẽ Galli esũ
atq tentaten hũano cruore placabãt
Nec latim quidẽ hinꝰ hũanitatis ex¬
ꝑtes fun̾t. siquidẽ lacianis iupit̾ eci¬
a nũc sang̾ne colit᷑ hic̃mo Quid a
diis talib bom precant᷑ qui sic sacri
s de barbaris nõ est adeo mirandũ
quoꝵ religio cum morib congruit
Nostri u̾o qui semꝑ masue tudimis
et huanitatis sibi głiam midicarũt
nõne sacͥlegis hiis sacris ũmnamoͬes
reꝑuint᷑ hii enĩ pocius scelerati sũt¬
habendi. qui cum sint liberalĩ disti¬
plinaꝵ studiis expoliti ab hũamtate
dediscũt quĩ qui rudes impenti ad
mala facmora bonor ignoracõe labũ¬
tur apparet tamẽ antiquũ eẽ hunc
ĩmolandoꝵ homimũ ẽẽ situm Siqui¬
dem saturmis inlacio eotem gn̾e sacri¬

Expanded text:
cium posteris trasublatum. Erat lex apud Tauros, inhumanam et feram gentem, uti Dianae hospites immolarentur; et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Hesum atque Teutatem humano cruore placabant. Nec Latini quidem hujus immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latialis Jupiter etiamnunc sanguine colitur humano. Quid a diis boni precantur, qui sic sacrifpitiantur? Sed de Barbaris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus cnostri uero qui semper mansuetudinis et humanitatis sibi gloriam uindicauerunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? ii enim potius scelerati suhabendi, qui, cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et imperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. Apparet tamen antiquum esse hunc immolandorum hominum ritum: siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Etate pessũ acta increta uitã ꝯmiuta¬
uit et ad deos abiit eumq curetes filii
sui curau̾nt et decorau̾ntq eũ et seps¬
crum eius est increta in opido gnoso et
dr᷑ uestahãt urbem creasse in qua sepul¬
crũ eius est in sc̃p̾tũ antiquis hĩs grecis

Expanded text:
aetate pessum acta in Creta uitam commutaaetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque sepulchro eius est inscriptum antiquis litteris Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
de patre loquimꝰ nulls pr̃ dicit᷑ filios
uuare cũ eos gna̾t aut educat illd̃
em leuius est qmͣ ut oo u̾bo mag̾tudo
pat̾mbũficii exp̾mat᷑ qnͣto io magis
ĩ cõueiens ẽ deo qui uerus pat᷑ est
p quem sumꝰ et cuiꝰ toti sumꝰ aquo
uitam imꝑtit. salutẽ tͥbuit uictum
multiplicem sb̃mĩstrat non ĩtelligit
bñfiçia diuma qui se tantũmõ a. deo
uuari putat / ergo nõ ĩꝑitus modo¬
s eciam impius ẽ qui noniẽ ioius
u̾tutem sũme potestatis ĩmimiit
Qua̾e̾ si ionem et ex reb gestis etex
morib hoĩem fuisse int̾raq regnas¬
se deprehendimiꝰ superest ut mortẽ
qͦ eius ĩuestigemꝰ hennius in sacra
hystoria loquit᷑ de scp̾tis omĩb que
inuita sua gessit ad ultimũ sic ait
deinde iupit postꝙͣ qnquies t̾ras c̾tu¬
res frumẽtaq ꝑauit młtaq alia bõa
fecit. ĩ morͣli głia meõnaq affectus
sempit̾na monitinenta sius reliqͥt

Expanded text:
de patre loquimur, nullus pater dicitur filios de patre loquimur, nullus pater dicitur filios iuuare, cum eos generat aut educat. illud enim leuius est quam ut eo uerbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. quanto id magis inconueniens est deo, qui uerus pater est, per quem sumus et cuius toti sumus, a quo uitam inpertit, salutem tribuit, uictum multiplicem sumministrat. non intellegit beneficia diuina qui se tantummodo iuuari a deo putat. ergo non ised etiam impius est, qui nomine Jovis virtutem summae potestatis imminuit. Quare si Jovem et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse, in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque ejus investigemus. Ennius in sacra Historia, descriptis omnibus quae in vita sua gessit, ad ultimum sic ait: Deinde Jupiter, postquam quinquies terras circures frumentaque parauit multaque alia bona fecit, inmortali gloria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
runt exparte qd̾ erat uerũ eñ stil de
quo poete loquant᷑ hoĩem fuisse In illo
aufe natinali ione uulgari consuetu¬
dine religionis inducti errauerũt qd̾
in deũ nom̃ẽ hom̃s tnͣstulerũt qui ut
Sup̃ dixiꝰ qr solus est nõ indig nomĩe
iouem aũt illũ ẽe qui sit ex ope sat᷑moq
natus negari non põt uana igit᷑ per¬
suasio est cor qui nomẽ iouis sũmo d̾o
tͥbuũt solent eiũ quidam errores suo ᷤᷤ
hac excusacõne defend̾e qui cõuicti de
uno deo cũ id negare nõ posũt Ipm̃ se
colere affirmant ueꝵ hoc sibi placere
ut iupit̾ noiiẽtur Quod quid absur¬
dius Iupit enĩ sine contub̾mo cõuigis
filieqr cob non solz unde qui fit apparet
nec fas est id nomẽ eo tnͣsferri ubi nͤ
alienus et exigui beneficii nemo sic
deum deprecatur ut se adiuuet s ut s¬
uet ut utam salutemq e̾buat qd̾ młto
plus ac mauis ẽ qmͣ inuare. Et qũi

Expanded text:
runt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de runt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. uana igitur persuasio est eorum qui nomen Iouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nomen eo transferri ubi necalienus, et exigui beneficii. nemo sic deum precatur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius est quam iuuare. et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ħ ẽ ut insulis et locis que secun¬
dũ mare essent om̃ib regnaret Ue¬
ra sunt ergo que locũtur poete s ob¬
centu aliquo sp̃eq uelata põt et mõs
olimpꝰ fig̾am poetis dedisse ut iouẽ
dicẽnt celi regnũ eẽ sortitũ qd̾ olym¬
pus ambiguũ nomẽ ẽ et mõcis et
celi In olimpo aũt ionem habit asse
ad eũ ĩius uembant siqueres n¬
in cõtrou̾sia erant Item siquis qd
noui ĩuenerat qd̾ ad uitam huianã
utile eẽt eo ueniebat atq ioni osten¬
debat Mrta in hũc modũ poete tnͣsse¬
runt non ut in deos menciant᷑ qͦs
colũt s ut figi̾s nariisq colorib ue¬
nustatem ac leporem carminbus
sius addant Qui aũt nõ intelligñt
quõ aut quare quidq fĩgatur poctas
uelut mendaces et sac̾legos ĩ secũ¬
tur hoc errore decepti ecia pħi qui¬
ea que de ioue ferunt mimine cõuenĩe
indeumuidebant duos ioues fecerũt
unũ naturalem alteꝵ fabulosum inde¬

Expanded text:
ris et insulis omnibus et quae secunris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse dad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecuntur. hoc errore decepti etiam philoea quae de Ioue feruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt, unum naturalem alterum fabulosum. uide
Abbreviated transcription (Latin):
lux morlib datur supior occidentis
aũt infenor ẽẽ indeatur Sic ne̾itatẽ
mẽdacio uelauerũt ut ueritas ip̃a p¬
suasiomi publite inch̾ derogaret De
neptuni sorte manfestũ ẽ Quꝰ reg¬
nũ tale fuisse dicimꝰ quale . M̾. an¬
tomii fuit infinitũ illd̾ impiũ cuiꝰ
tocius ore maritime potestatẽ sena¬
tus decreuerat ut precones ꝑseq̃re¬
tur ac mare õe placaret sic neptuno
oĩa maritinia cum insulis obuener̃t
quõ id proban põt nmirũ uetetes
hystorie edocent antiquus auctor
Cuhemerus qui fuit ex ciuitate mes¬
sene res gestas iouis et ceteroꝵ qu
diiputant᷑ collegit hystoriamq con¬
texint et ex titulis et insꝙpcõib sac̾s
que mantiquissimis templis habe¬
bant maxime que infano ionis tri¬
fili ubi auream colũpnam poĩtam
esse ab ip̃o ioue titulus idicabat ĩ
qua colũpna sua gesta ꝑ scp̾sit ut
monimentũ posteris eẽt reꝵ suarũ
hanc ystoriam et int̾pretatus est

Expanded text:
lux mortalibus datur, superior; Occidentis lux mortalibus datur, superior; Occidentis autem inferior esse videatur. Sic veritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae potestatem senatus decreuerat, ut praedones persequeretur ac mare omne pacaret. sic Neptuno maritima omnia cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ in ꝙ̃ si cecidit hic iupit̾ enĩ uero
ip̃i lapides hõmem fatebunt᷑ mẽti¬
tos ẽẽ poetas aiĩt et hiis tamẽ cre¬
dunt/ umo nͥo nõ eẽ mẽtitos re
ipã ꝓbant Ita em̃ deoꝵ sininlacra
confn̾gũt ut ex ip̃a diu̾sitate sexus ap¬
pareat uera ẽẽ que dicũt poete na
qui aliud argumentũ h ymago tata¬
miti et effiges aquile cum añ pedes
ioius ponũtur intemplis et cũ ip̃o
parit̾ adorant᷑ n ut uefandi feleris
ac stupri memoria maneat met̾nũ
Nich̾ igꝰ a poetis ĩ totũ fictũ ẽ aliqd for¬
tasse traductũ et obliqua figuratõne
obscuratũ quo uentas ĩ uoluta ge¬
ietur sic̃ illo de sorticõe regnorum
liunt em̃ ioui celũ obtigisse neptuno
mare inferna plutom. Cui nõ t̾ra po¬
cius in sortem t̾ciam uenit nͥ ꝙ in t̾ra
impiũ ioui cederet plutoni cui cog¬
nom̃e hage silao fuit ꝑs occidentis
obtingẽt. Eo ꝙ plaga orientis ex qͣ

Expanded text:
irmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero irmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero ipsi lapides hominem fatebuntur. mentitos esse poetas aiunt et his tamen credunt: immo uero non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicunt poetae. nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti et effigies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? nihil igitur a poetis in totum fictum est, aliquid fortasse traductum et obliqua figuratione obscuratum, quo ueritas inuoluta tegeretur, sicut illut de sortitione regnorumAiunt enim Jovi coelum obtigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. Cur non terra potius in sortem tertiam venit; nisi quod in terra imperium Jovi cederet; Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars Occidentis obtingeret: eo quod plaga Orientis, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
obtrectantes illa dicebant s ornãe cu¬
pientes Huc hoĩes decipiũt᷑ macĩe
ꝙ dũ hec omĩa facta oẽ a poetis arbitrã¬
tur. colunt qd̾ ignorant Nesciĩt em̃
qui sit poetice licençie modus quoq pio¬
gredi fingendoliceat cũ offitiũ poete in
co sit ut ea que uere gesta sunt mali¬
⁊ a spẽ obliquis figuracõnib cũ decõs
aliquo cõu̾sa traducat Totũ aũt qd̾
referas fing̾e .i. ineptũ ẽẽ et mẽdacẽ
pocius ꝙ poetam s finrerint ista q̃
fabulosa credũt᷑ unde eciam illa q̃
de diis femis deod cõmibuis dca
sunt. Curigit᷑ sic figurantꝰ sic colũ¬
tur nͥ forte nõ tantũ poete s pictores
eciam fictoresq ymagniũ mẽciũtur
Si enĩ hic ẽ iupit᷑ qui a nob̾ dicit᷑ ts
si non is est qui ex satͣno et ope natꝰ
ẽ nõ oportuit nͥ soluis simulacrũ in
templis om̃ib collocai Qaud sibi
mulier effiges uolũt qd sexus inf¬

Expanded text:
obtrectantes illa dicebant, sed ornare cuobtrectantes illa dicebant, sed ornare cupientes. hinc homines decipiuntur, maxime quod dum haec omnia ficta esse a poetis arbitrantur, colunt quod ignorant. nesciunt enim qui sit poeticae licentiae modus, quousque progredi fingendo liceat, cum officium poetae in eo sit, ut ea quae uere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conuersa traducat. totum autem quod referas fingere, id est ineptum esse et mendacem potius quam poetam. sed nnxennt ista. quae fabulosa creauntur: num etiam illa quae de diis feminis deorumque conubiis dicta sunt? cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. si enim hic est Iuppiter qui a uobis dicitur deus, si non is est qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus conlocari. quid sibi mulierum effigies uolunt? quid sexus inf
Abbreviated transcription (Latin):
signe aquila ẽ. aut nauis in qua ẽ
ĩpoĩtus. Tucelam habuit in aquila
figuratam sicut taurꝰ cum rapuit et tu̾s¬
uexit emoꝑam. Eodem modo conu̾tisse
in bouem traditur io machi filiam q̃
ut iram iunonis effugẽ̾t ut erat lauise¬
tis obsitabos cnͣsnatasse dicit᷑ mare in
egiptũq uẽisse atq ibi recepta pristma spẽ
dea facta que tũc ysis uocatur. Quoigit
argumento probari põt nec europam in
tauro sedisse nec io. bouem factam O
c̾tus dies habeat᷑ in fastis quo ysidis
nauigiũ celebratur Que ros docet non
tnͣsuatasse illam s nauigasse. G. qui sa¬
pere sibi uident᷑ ꝙ incelligunt unũ t̾re¬
nũq corpꝰ in celo esse non posse totam
sammedeam fabulam pro falso repu¬
diant nec senciũt insi in t̾ra id eẽ scm̃
qr res ac libido ipã t̾rena ẽ non ergo
res ip̃as gestas finxerũt poete uł si fa¬
cen̾t eẽnt uamssimi s reb gestis addi¬
derunt quendam colorem non enm

Expanded text:
signe aquila est aut nauis in qua est signe aquila est aut nauis in qua est inpositus tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. eodem modo conuertisse in bouem traditur lo Inachi filiam, quae ut iram Iunonis effugeret, ut erat iam saetis obsita., iam bos, tranasse dicitur mare in Aegyptumque uenisse atque ibi recepta pristina specie dea facta quae nunc Isis uocatur. quo igitur argumento probari potest nee Europam in tauro sedisse nec Io bouem factam? quod certus dies habetur in fastis quo Isidis nauigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed nauigasse. igitur qui sapere sibi uidentur, quia intellegunt uiuum terrenumque corpus in caelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant nec sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. non ergo res ipsas gestas finxerunt poetae, quod si facerent, essent uanissimi, sed rebus gestis addiderunt quendam colorem. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nt a feruore celestis ignis uł ꝙ inte
sit dator et aĩantib inspiret asas
que u̾cus solius dei est/ Qua. n posẜ
rib iuxerit potin̾it igit᷑ honñes
aliũ deum hr̃e rogem si sat̾uꝰ non
fuiss ab urote delusus. at eĩ pocte ist
finxerunt erratquisqs hoc putat. illi eñ
de hõĩb loquebant᷑ s ut eos ornarent
quoꝵ mẽoriam laudib celebrabant
deos ẽẽ dixu̾nt itaq illa pociꝰ ficta sũt
que canꝙͣ de diis nõ illa que tãꝙ te
hoĩb sũt locuti Qd̾ clarũ fiet exemplo
ꝙ inferemꝰ Danẽ molaturꝰ aureos
nũmos largiter in sinũ cius infundit
hec stupri merces fuit At poete qui qtͣ
de deo loquebant᷑ ne auctem credite
maiestatis infringẽnt fuirerũt ip̃m
aurco ymbre delapsimi cadem figa̾ qua
ymbres ferreos dicũt cũ młtitudĩe
celoꝵ sagitaꝵq describũt ⁊apuisse
dicit in aquila catanntũ poetitus co¬
lor ẽ s aut ꝑ legionẽ rapuit cinꝰ in¬

Expanded text:
nt a feruore caelestis ignis uel quod uitae nt a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantibus inspiret animas, quae uirtus solius dei est — quam enim possit ribus uixerit. potuerunt igitur homines alium deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore definxerunt. Errat quisquis hoc putat. Illi enim de hominibus loquebantur; sed ut eos ornarent, quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. Itaque illa potius ficta sunt, quae tamquam de diis, non illa quae tamquam de hominibus sunt locuti: quod clarum fiet exemplo quod inferemus. Danaen uiolaturus aureos nummos largiter in sinum eius infudit, haec stupri merces fuit. at poetae, qui quasi de deo loquebantur, ne auctoritatem creditae maiestatis infringerent, finxerunt ipsum in aureo imbre delapsum eadem figura qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. sed aut per legionem rapuit cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
insi quos mori ncc̃e fit Qͥd igat᷑ hõi¬
nes ocłos suos in celum tollũt qd p
supos degierant. Cum ip̃i supi ad̃
inferos deuoluant᷑. ibiqꝑ heant qõ
uene̾nt᷑ et atorant qllo uo quale
est eẽ fata quib di omẽs et ipe i¬
piterpareat si ꝑcaꝵ tanta is ẽ. ut
regnare dicant᷑ quaꝵ legib et statu¬
tis pare om̃es deos ncc̃itas cogit nu¬
nc cui dubiũ ẽ qnͥ is qui alicui rei ob¬
sequit᷑ maxiꝰ non sit. cũ aliuus sit qui
non accipiat fata s faciat nũc ad
fuit cõtinencõr. cũ eam depuet nõ
u̾tute aliqua s metu successoris q̃
formido uciq eius ẽ. qui sit et morlis
et ĩbecillus. et nichil quippe qui potu¬
it et cunc cũ nasce̾tur extingini. sic̃
frat̾ eius ante genitꝰ cecictꝰ est
Qui si uiue̾ potuiss nũꝙͣ mninori
concessiss miꝑium Ipẽ aũt furto
ẜuatus. fur tĩq ntͥtus ⁊eus siue
seu appellatus est non ut isti puta¬

Expanded text:
nisi quos mori necesse est? quid igitur hominisi quos mori necesse est? quid igitur homines oculos suos in caelum tollant? quid per superos deierent, cum ipsi superi ad ivenerentur et adorent? Illud vero quale est? esse fata, quibus dii omnes, et ipse Jupiter pareat. Si Parcarum tanta vis est, ut regnare dicantur, quarum legibus ac statutis parere omnes deos necessitas cogit? Nunc cui dubium est, quin is, qui alicui rei obsequitur, maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. Nunc ad fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui sit et mortalis et inbecillus et nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus Zεύς siue Zήν appellatus est, non ut isti puta
Abbreviated transcription (Latin):
aut semꝑ ĩmutabłe est/ aut si ẽ nn¬
tabłe qd̾ fiei̾ non põt sꝑ utiq mutabi¬
le est põt cigo ipit̾ regnũ amittere
sicut pr̃ eiꝰ amisit Ita plane Nam
cum idẽ neq u̾ginib neq marita¬
tis unꝙͣ pepcisset. abstinnt seta¬
men una thetide qd̾ responsum fu¬
it maiorem patre futirr quisqui ᷤ
ex illa natus cẽt et p̾ͥmũ inpuiden¬
cia in eo non dei. Cui n themns
futura dixisset ipẽ nestiret᷑ Si aũt
diuims non sit ne deus quidẽ sit
unde ip̃a diuinitas nominat᷑ ut ab
homie humanitas deide conscĩa
mbecillatis qui timuit utiq maio¬
se maximũ qũ quid põt aliud ma¬
gis exist̾e̾ Idẽ pei stigiam paludem
scissime iurãt una suꝑsticõ sliꝑis¬
que reddica diuis. Que ista suꝑsti¬
cõ est aut a quo ieddita ẽ Eipo ili¬
qua potestas maxima q̃ peierates
deos puniat que camaformido ẽ
palludis inferne si sunt ĩmorles
qd metuũt eam qmͣ uisuri nõ sut

Expanded text:
aut semper inmutabile est aut si est muaut semper inmutabile est aut si est mutabile, quod fieri non potest, semper utique mutabile est. potest ergo Iuppiter regnum amittere, sicut pater eius amisit? ita plane. nam cum idem neque uirginibus neque maritatis umquam pepercisset, abstinuit se tamen una Thetide, quod responsum fuit maiorem patre suo futurum quisquis ex ilia natus esset. et primum mprudentia in eo non dei, cui nisi Themis futura dixisset, ipse nesciret; si autem diuinus non sit, ne deus quidem sit, unde ipsa diuinitas nominatur, ut ab homine humanitas; deinde conscientia inbecillitatis, qui timuit utique maiose maximum, quandoquidem potest aliquid maius existere. idem per Stygiam paludem sanctissime iurat, una superstitiquae reddita diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo aliqua potestas maxima quae perierantes deos puniat? quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant eam, quam uisuri non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uincitꝰ non cupidim ut ille fuuxit s
morti subiectus est sempit̾ne. S om¬
ittamꝰ de morib dic̾e rem conside̾mꝰ
ut intelligant homiĩes in quib niseri
uersentur erorib fegnae̾ in ce̾lo
iouem uulgus existimat id et doctis
pit᷑ et indoctis persuasum ẽ qd̾ et reli¬
gio ip̃a et precacõnes. et hynimi et de¬
lubra. et simulacra demõstrant eim
dem saturno et ope natũ conficent᷑
quõ põt deus uidẽi aut utait pocta.
hominũ reꝵq reptor. ante cuiꝰ ortũ¬
infunta honnũ milia suerũt coꝵ scil
qui sat̾no regnante ixerunt et pͥocͣs
luce ꝙ iuꝑit᷑ sunt potiti uideo aliũ
deum regem fuisse pͥmis tempibus
aliũ conseꝙ̃ tib põt ergo fiei̾. ut aliͦ
postea sit futurꝰ Si em̃ p̾us regiũ
mutatum est cur desperaremꝰ ctia
posterius posse mutari insi forte sat᷑¬
nus gn̾are forte potuit forcorem/ in¬
pit̾ non potuit/ at qui diuinũ imꝑiũ

Expanded text:
uincitur, non Cupidini ut ille finxit, sed uincitur, non Cupidini ut ille finxit, sed morti subiectus est sempiternae. sed omittamus de moribus dicere, rem consideremus, ut intellegant homines in quibus miseri uersentur erroribus. regnare in caelo Iouem uulgus existimat: id et doctis pariter et indoctis persuasum est, quod et religio ipsa et precationes et hymni et delubra et simulacra demonstrant. eundem tamen Saturno et Rhea genitum confitentur. quomodo potest deus uideri aut, ut ait poeta, hominum reinfinita hominum milia fuerunt? eorum scilicet, qui Saturno regnante uixerunt et priores luce quam Iuppiter sunt potiti. nideo alium deum regem fuisse primis temporibus, alium consequentibus. potest ergo fieri ut alius postea sit futurus. si enim prius regnum mutatum est, cur desperemus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem, Iuppiter non potest. atquin diuinum imperium
Abbreviated transcription (Latin):
nam hoc qui facit ud̾imnꝰ an mar̾
c̾te oꝑtimꝰ nõ ẽ Qd̾ nom̃e acorrup¬
toib ab adulteris ab incestis ab est
n̾ forte nos erramꝰ. hoĩes qui talia
facientes sceleratos uocamꝰ ac ꝑdi¬
tos om̃ibq penis diginssimos indi¬
ueri adultenia obiecit. cadem eñ
upit̾ quẽ colebat admisit qui .p.
clodio sororis incestũ at illi optĩo
inarĩo eadem fuit et sororet ꝯuix
uis est igit᷑ tam ercois qui hũc
regnare in celo putet quiue in
t̾ra quidem debuit non insulse quida
poeta t̾umphum cupidinis scꝑsit quo
in libro non modo potentissimũ deor
cupidiñẽ s eciam uictorẽ facit Enu¬
meratis enĩ amorib singłoꝵ quib mn
potestatem cupiomis dicionẽq ueĩs¬
sent instruxit pomꝑam in qua u ꝑit̾
cum ceteris diis ante currũ fum pba¬
tis ducit᷑ cathnatus Slegant̾ id quidẽ
a poeta figuratum. s camen nõ mltũ
distat auero qui em̃ u̾tutis est ex¬
ꝑs qui cupiditate ac libidinib ualis

Expanded text:
am. haec qui facit, uidenmus an Maximus, certe Optimus non est: quod nomen a corruptoribus ab adulteris ab incestis abest, nisi forte nos erramus homines, qui talia facientes sceleratos uocamus ac perditos : omnibusque poenis dignissimos iudiVerri adulteria obiecit: eadem enim Iuppiter quem colebat admisit; qui Publio Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et soror et coniunx. Quis est igitur tam excors qui hunc regnare in caelo putet, qui ne in terra quidem debuit? non insulse quidam poeta triumphum Cupidinis scripsit, quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam uictorem facit. enumeratis enim amoribus singulorum, quibus in potestatem Cupidinis dicionemque uenissent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphantis ducitur catenatus. eleganter id quidem a poeta figuratum, sed tamen non multum distat a uero. qui enim uirtutis est expers, qui cupiditate ac libidinibus malis
Abbreviated transcription (Latin):
fieret se deum ẽẽ et quirinũ uocari quo
facto et ip̃i ppło ꝑsuasit Romulũ ad doos
abisse et senatum suspic̃one cedis regie
lib̾auit
oterim. hiis que retuli ẽẽ cõtentus
s supsũt ad huc młta suscepto oꝑi
nccͣia Nam qmͣqmͣ ip̃o religioĩs capite de¬
structo uinu̾sa sustulermi. lib tamẽ pro¬
sequi cetera et redarguere plemiꝰ ĩuetera¬
tam ꝑ suasionem ut tandẽ hoĩes suoꝵ pu¬
deit ac peniteat errorum / Magnũ hoc epꝰ
Et hoĩe dignũ. religionũ anmos nodis
ex solu̾e ꝑgo ut ait lucrecius. quiquidem
hoc effic̾e non potãt qui nnchil ueri affe¬
rebat nrm est hoc officiũ qui et ueꝵ
deimi assermmiꝰ et falsos refutamꝰ Illi
enĩ qui poetas finxisse de dus fabulas
gauant cone illos ac peccare nec enim
fieri põt qͥn duo sexus gignendi causasĩt
nistituti Recepta uo secuũ diu̾sitate nõ
intelligũt cõseqn̾s eẽ ut cõcipiant qd̾ ĩ

Expanded text:
fieret, se deum esse et Quirinum uocari. quo fieret, se deum esse et Quirinum uocari. quo facto et ipsi populo persuasit Romulum ad deos abisse et senatum suspicione caedis regiae liberauit. Poteram iis quae rettuli esse contentus, sed supersunt adhuc multa suscepto operi necessaria. nam quamuis ipso religionum capite destructo uniuersas sustulerim, libet tamen persequi cetera et redarguere plenius inueteratam persuasionem, ut tandem homines suorum pudeat ac paeniteat errorum. magnum hoc opus et homine dignum, religionum animos nodis exsoluere pergo, ut ait Lucretius, qui quidem hoc efficere non poterat, quia nihil ueri adferebat. nostrum est hoc officium, qui et uerum deum adserimus et falsos refutamus. illi ergo qui poetas finxisse de diis fabulas gauerant, coire illos ac parere. nec enim fieri potest quin duo sexus generandi causa sint instituti. recepta uero sexuum diuersitate non intellegunt consequens esse ut concipiant: quod in
Abbreviated transcription (Latin):
filie consecratuꝵi eẽ dicit Ignosti
merentib põt c̾centib non põt Qͥs
n tam demens qui consensu et pla¬
cito ĩmĩabiliũ stultoꝵ aꝑi celũ mor¬
tius arbitretur aut aliꝙͣ qd̾ ip̃e nõ ha¬
beat dare alte̾i posse apḋ romanos d̾s
iuliꝰ qr hoc scelerato hom̃ placuit an¬
tomo Dens qrinꝰ. qr hoc pastoi̾b usũ
patricida Q si consul nõ fuiss anto
silio pisonis soce̾i et l cesaris ꝓpinqͥ
qui uetębãt finus ei fie̾i et dolabelle
consulis qui colup̾nam i foro i tum¬
ulũ eius euertit ac forũ expiauit.
Nam fomulũ desidei̾o sins fuisse dedãt
Enius apd̾ quẽ ppłs amissum regẽ do¬
lens ħ loquitꝰ o fomule fomule dic
qualem te pacͥ̾e eustodem dii gennerũt tu ꝓ¬
duxistinos intͣ luminis horas O pater o
genicor ꝑatrie O sangͥnem diis orumdũ
Obhoc desideriũ facilius creditum est in¬
lio proculo mencienti qui subornatus
est apatrib ut nũiciaret plebi uidisse

Expanded text:
filiae consecraturum esse dicit, ignosci filiae consecraturum esse dicit, ignosci maerentibus potest, credentibus non potest. quis enim tam demens, qui consensu et plaCitO innumerabilium stultorum aperiri caelum mortuis arbitretur aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posse? apud Romanos deus Iulius, quia hoc scele- rato homini placuit Antonio, deus Quirinus, quia hoc pastoribus uisum pasilio Pisonis soceri, et L. Caesaris propinqui, qui vetabant funus fieri, et Dolabellae consulis, qui columnam in foro, id est, tumulum ejus evertit, ac forum expiavit. Nam Romulum desiderio suis fuisse declarat Ennius, apud quem populus amissum regem dolens, haec loquitur: O Romule, Romule dic, o, Qualem te patriae custodem dii genuerunt? Tu produxisti nos intra luminis oras. O pater, o genitor, o sanguen diis oriundum! Ob hoc desiderium facilius creditum est Julio Proculo mentienti, qui subornatus a patribus est, ut nuntiaret plebi vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
sanxit dinos et cos qui celestes semꝑ
habiti sunt colunco et illos quos in te¬
lo merita locauerũt hertulẽ liberũ
Esculapiũ. castorem pollucem quiri
nũ ⁊t̃e in tusculans cum dice̾t totum
pene celum hũano gen̾e cõpletũ. Si n̾o¬
inqͥt scrutari uete̾a et exilłis ca que scp̾¬
tores grecie tradidu̾nt eruere coner
ip̃i issi inaiorum genciũ diĩ qui habent᷑
hinc a nobis profecti in celũ repiunt᷑
scĩam ex ipĩs miste̾ns intelligi posse
ꝙ oõs isti hoĩes fun̾t qui colunt᷑ Et cũ
de ħcule libo. Esculapio. castore postu¬
ce ĩcũctant̾ fat̾etur te appossine ac io¬
ne pr̃b eoꝵ Idem de neptuo uulca¬
no. maice n̾icuno quos maioꝵ gen¬
ciũ deos appellauit timurit aꝑte cõfiti
Et ioc̾to ait late hoc pat̾e ut idẽ de
ioue cecĩsq antiquioi̾b duis intelli¬
gamꝰ Quoꝵ meõria si catem rõe uet̾es
consecrau̾nt qͣ se ymagĩ̾em nomẽq.

Expanded text:
sanxit: "divos et eos qui celestes semper sanxit: "divos et eos qui celestes semper habiti sunt colunto, et illos quos colendos celo merita locaverunt Herculem, Liberum, Esculapium, Castorem, Pollucem, Quirinim ait: «in Tusculanis, cum diceret totum pene celum humano genere completum, "Si vero scrutari" inquit "vetera et ex illis que scriptores Grecie prodiderunt eruere coner, ipsi illi maiorum gentium dii qui habentur hinc a nobis profecti in celum reperientiam, ex ipsis mysteriis intellegi posse quod omnes illi homines fuerint qui coluntur, et cum de Hercule Libero Aesculapio Castore Polluce incunctanter fateretur, de Apolline ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, quos maiorum gentium deos appellauit, timuit aperte coner. et idcirco ait late hocpatere, ut idem de Ioue ceterisque antiquioribus diis intellegamus, quorum memoriam si eadem ratione ueteres consecrauerunt, qua se imaginem nomenque