comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m oꝑantem. Ueritatem xpm̃ docentem.
Uitam: xp̃m remunerantem. Uia ducit
adueritatem: quia ꝑuitam uenitur addo¬
ctrinam. Doctrina autẽ ueritatis dueit ad
uitam. Quia cũ impletur qd p̾cipitur: ad¬
quiritur uita que ꝓmititur. Bene autem
ait ꝓpt̾ inimicos meos. Multos enim iniria
d̾i scã eccła patitur aduersarios. qui p̃mũt
eam ꝑsequendo. terrendo. minando. blan¬
diendo. seducendo. Qui quantum a uia
uanum est. Nam quomͦ est ueritas inore. si
uanitas est incorde: Bonus homo de bonoche¬
sauro cordis sui ꝓfert bona. Et malus homo
de malo thesauro cordis sui ꝑfert mala. Exa¬
bundantia enim cordis es loquitur. Deqͥb
ad hue recte subiunctum est. Sepulchrum
patens est guctur eorum: linguis siuis dolose
ctores recte sepulchra patentia dicti sunt.
qui ñ habendo uitam ueritatis quodam mͦ
exanimes sunt: & mortuos in se recipiunt
quos uerbis mendacib & uano corde int̾¬
emptos inse conuertunt. Quod dicit linguis

Expanded text:
perantem: veritatem, Christum docentem, vitam, Christum remunerantem. Via ducit ad veritatem, quia per viam venitur ad doctrinam: doctrina autem veritatis ducit ad vitam, quia cum impletur, quod praecipitur, acquiritur vita quae promittitur. Bene autem ait, Propter inimicos meos. Multos enim in via Dei sancta Ecclesia patitur adversarios, qui premunt eam persequendo, terrendo, blandiendo, seducendo: quia quantum a via vanum est. Nam quomodo est veritas in ore, si vanitas est in corde? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Ex abundantia enim cordis os loquitur: de quibus adhuc recte subjunctum est, 11. Sepulchrum patens guttur eorecte sepulchra patentia dicti sunt, qui non habendo vitam veritatis, quodammodo exanimes sunt, et mortuos in se recipiunt, quos verbis mendacibus et vano corde interemtos in se convertunt. Quod dixit linguis
Abbreviated transcription (Latin):
numerus elongatur: quanto nunc anisticia
fidei disiungitur. In iusti quoq ante eiꝰ occłas
tunc ꝑmanere ñ ualent: quia nune uidelicẽt
moꝑib tenebrarũ ꝑdurare ñtiment. Adhuc
eciam de repbis subditur. disti omnes qui
oꝑantur inquitatem: ꝑdec omnes qͥ locunt᷑
mendatium. ꝑ des omnes. qui ñ solum oꝑant᷑¬

Expanded text:
numerus elongatur, quanto nunc a justitia numerus elongatur, quanto nunc a justitia fidei disjungitur. Injusti quoque ante ejus oculos tunc permanere non valent, quia nunc, videlicet in operibus tenebrarum, perdurare non timent. Adhuc etiam de reprobis subditur: 6. Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium.
Abbreviated transcription (Latin):
apud quem ut iacobus ait ñ est cransmu¬
catio. nec uicissitudinis obumbratio: qm̃
non est ds̃ qui mniquitatẽ uelit.: ido in hoc
scło ubi iniquitas habundat. se ipsum non
ostendit. S quia futurum est. ut nox huiꝰ
iniqͥtatis ꝑcranseat. & mane idẽ. in resurrectione elec¬
tos suos ad immortalitatis statũ. & sue contẽplacio¬
nis uisum restituat. uoce eccłie dicat᷑ recte. Mine asta¬
bo tͥ e uidebo qm̃ ñ ds nolens iniqͥtacẽ tues. Qa uͦ in costee
tio̾e scoꝵs repbatio fict ĩpioꝵs recte subiungicur. Neq
habitabit uxta te malignus. neq ꝑmane¬
bunt iniusti ante oculos tuos. Malignus
quasi malo igne plenus dr̃. Mlaligni gͦ no¬
mine numerus infidelium designari pot̾.
qui dum infidelitatis errore ꝑsistunt: malig¬
nitate sua bonum ignem gr̃e sp̃italis contẽp¬
nunt. In iusti autem sunt: qui iusticie eqͥta
corpescunt. Iuxta dñm gͦ malignꝰ ñ habitabit.
quia tanco tunc abactore iusticie infideliũ

Expanded text:
ransmutatio, nec vicissitudinis obumbratio , quoniam non est Deus qui iniquitatem velit: ideo in hoc saeculo ubi iniquitas abundat, seipsum non ostendit. Sed quia futurum est, ut nox hujus iniquitatis pertranseat, et mane, id est, in resurrectione electos suos ad immortalitatis statum et suae contemplationis visum restituat: voce Ecclesiae dicatur recte, Mane adstabo tatio fiet impiorum , recte subjungitur: 5. Neque habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Malignus quasi malo igne plenus dicitur. Maligni ergo nomine numerus infidelium designari potest, qui dum in infidelitatis errore persistunt, malignitate sua bonum ignem gratiae spiritualis contemnunt. Injusti autem sunt qui atorpescunt. Juxta Dominum ergo malignus non habitabit, quia tanto tunc ab auctore justitiae infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatus dedit sp̃m scm̃ qui ante glo¬
rificationẽ eius dari ñ posset: sicut in eual¬
gelio positum est. Sp̃s autẽ ñ dumeras
datus: quia iłis ñ dum fuerat glorifieat.
Regressus gͦ maltum ꝓꝑter congregationem ppłorũ
misit sp̃m sc̃m quo impleti p̃dicatores euangelii.
orbem terrarum eoclesiis impleuerunt. E quia
recte subiungitur. Dñs uidicat popłos. Quis

Expanded text:
glorificatus dedit Spiritum Sanctum, qui ante gloglorificatus dedit Spiritum Sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum misit Spiritum Sanctum, quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt . 9. Et recte subjungitur: Dominus judicat populos. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
cius dixisti: p̃dicate euangelium omni ere¬
ature. Exurge gͦ ineis quib p̃dicatum ẽ
p̃ceptum tuum. fac eos exurgere ꝑtemet¬
ipsum: ut a suis iniquitatib resurgentes
catem p̾cepti. humilis appare. & tu p̾us
imple qͦd p̃cepisti: ut exemplo cuo uincen¬
ces suꝑbiam ñ possideantur adiabolo. Ec
synagoga popłorum cireuntdabit te. Dupler
accipi. quorum utrumq ea dñi nr̃i hu¬
militate factum est: qũa contempnens ꝑse¬
quentium multicudo cireumdedit eum
de qua dictum est. Astiterunt reges terre
& pͥncipes conuenerunt inunum: adũsus
aucẽ ꝑeiꝰ humilitatem multitudo ita eum
cirrumdedit. lit uerissime diceretur. Cecitas
ex parce in isrł facta est : donec plenitudo
gentium intraret. Et illud. Postula a me
.&. dabo tibi gentes hereditatem tuamr:. &
possessionem tuam terminos cerre. Et
ꝓpter hanc inalcum regredere dñe: idest
& ꝓpcer hane congregationem regredere
maltum. quod resurgendo & in excelsum
ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim

Expanded text:
tuis. Dixisti, Praedicate Evangelium omni creaturae . Exsurge ergo. In eis, quibus praedicatum est praeceptum tuum. Fac eos exsurgere per temetipsum, ut a suis iniquitatibus resurgentes tatem praecepisti, humilis appare. Et tu prius imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam non possideantur a diabolo. 8. Et synagoga populorum circumdabit te. Duplex accipi: quorum utrumque ea Domini nostri humilitate factum, quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum; de qua dictum est: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret ; et illud, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et propter hanc in altum regredere. Idest, et propter hanc congregationem regredere in altum: quod resurgendo et in excelsum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Est enim frumentum dei: siquide panis
uius qui de celo descendit. & est uinũd̃i.
Nam inebriabuntur in quit abubertate
domus tue. Est & oleum de quo dictum est.
Inpinguasti inoleo caput meum. Isti autẽ
nulti qui dicunt. quis ostendit nobis bo¬
na: afructu frumenti. uini. & olei sui mul¬
piditate tp̃ralium. uir fidelis exultat &
dicit. n pace in idipsum. dormiã & reqͥes¬
cam. Recte enim sꝑatur a talib omnimͦ
mentis abalienatio. amortalibus rebus
& miseriarum scłi huius obliuio: q̃ nomine
dormitionis & somni decent̾ & ppħece signi¬
ficatur. S hoc ñ cenet᷑ in hac uita. immo
sperandum est in fucura: hoc & uerba often
multiplicitas: & denet᷑ in scĩs singularitas.
Singulares gͦ & simplices .i. secreti amul¬
titudine & curba nascentium rerũ esse
debemus & amatores ec̃nitatis & unitatis:
siuniri dõ & dño inherere cupimusi
Incentio eiusdem eccłie est in hoc psalmo
omnes fideles orando &bene oꝑando in¬

Expanded text:
Sui, est enim frumentum Dei : si quidem panis vivus, 21 qui de caelo descendit . Et est vinum Dei: nam inebriabuntur inquit ab ubertate domus tuae . Est et oleum, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? A fructu frumenti, vini et olei sui mulpiditate temporalium, vir fidelis exultat, et dicit: 9. In pace in idipsum dormiam et requiescam. Recte enim superatur a talibus omnimoda mentis alienatio a mortalibus rebus, et miseriarum saeculi hujus oblivio, quae nomine dormitionis et somni decenter et prophetice significatur. Sed hoc non tenetur in hac vita, imo sperandum est in futura. Hoc et verba ostenmultiplicitas, et tenet in sanctis singularitas: Singulares ergo et simplices, idest, secreti a multitudine et turba nascentium rerum esse debemus, et amatores aeternitatis et unitatis, si uni Deo et Domino inhaerere cupimus. Intentio ejusdem Ecclesiae est in hoc Psalmo, Omnes fideles orando, et bene operando in
Abbreviated transcription (Latin):
stultorum & iniquorum: pacem & secu¬
ritatem p̾sentis uite desiderantiũ de
fucura uita que nobis ꝓmititur dubi¬
tantium. qui sepe dicunt. Quis nouit si ue¬
ra sunt :. Aut quis uenit ab inferis. ut ista
renuntiaret: Magnifice gͥ & breuit̾ osten¬
dit que bona que renda sint: respondens
eorum int̾rogatiomi. Signatum est suꝑ.
nos lumen uultus cui dñe. Hoc lumen est
conspicitur. Signatum est autem dixit su¬
ꝑ nos: tanqũa denarius signatur regis ima¬
gine. homo enim factus est adimaginem
& similitudinem dei: qu̾ã peccando corru¬
pit. Bonum gͦ eius est: uerum atq et̾num.
si renascendo signetur. Dedisti leticiam in
corde meo. Non gͦ foris querenda est lecicia
abhis qui adhuc granes corde diligunt
uanicatem. & querunt mendatium. sed
interius tibi signatum est lumen uultus
dei. In int̾iore enim homine habitat xp̃s.
S homines temporalia sectantes. nichil
aliud nouerunt dicere. nisi quis ostendit

Expanded text:
stultorum et iniquorum, pacem et secustultorum et iniquorum, pacem et securitatem praesentis vitae desiderantium, de futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium: qui saepe dicunt, Quis novit, si vera sunt ? Aut quis venit ab inferis, ut ista renunciaret? Magnifice ergo et breviter ostendit, quae bona quaerenda sint: respondens eorum interrogationi. 7. Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est conspicitur. Signatum est autem, dixit, super nos: tanquam denarius signatur Regis imagine . Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur . Dedisti laetitiam in corde meo. Non ergo foris quaerenda est laetitia ab his, qui adhuc graves corde diligunt vanitatem, et quaerunt mendacium: sed interius ubi signatum est lumen vultus Dei. In interiore enim homine habitat Christus . Sed homines temporalia sectantes, nihil aliud noverunt dicere, nisi, Quis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
bilibus ur̃is conpungimini. Cubilia sunt.
de quib dñs monet. ut intus oremus clausis
hostiis. Conpungimini autẽ adpenitencie ad¬
penitentie dolorem refertur. ut se ipsam ani¬
ma puniens conpungat: ne in dei iudicio
dampnata torqueatur. Aut adexercitationẽ¬
ꝑtinet: ut euigilemus ad uidendam lucem
xp̃i. canquã stimulis adhibitis. Sacrificate¬
irascatur. potiꝰ quam alienis: seq ipsum pu¬
niens mactet deo: Insinuat etiam transitũ
deuita uet̾i ad nouam. ut excincto pꝰ peni¬
tentiam ueteri homine sacrificium iusti¬
cie scd̃m regenerationẽ noui hominis offe¬
et imponit maltari fidei. diuino igne .i.
Sacrificate sacrificium & sꝑate in dño .i.¬
autem quid nisi bona: S quia id bonũ
uult a dõ impetrare qd̾ diligit. & pauci
sunt qui diligant bona inceriora. admi¬
rabilicer cum dixisset & sꝑate in dño:
subiecit. Mulci dicunt quis ostendit nob
bona: Que int̾rogatio cotidiana est oĩũ

Expanded text:
bilibus vestris compungimini. Cubilia sunt bilibus vestris compungimini. Cubilia sunt de quibus Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis. Copoenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigilemus ad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli auteirascatur potius quam alienis, seque ipsum puniens mactet Deo? Insinuat etiam transitum de vita veteri ad novam: ut extincto post poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeet imponit in altari Fidei, divino igne, id Sacrificate sacrificium justitiautem quid nisi bona? Sed quia id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, et pauci sunt qui diligant interiora bona: admirabiliter cum dixisset, Et sperate in Domino: subjecit, Multi dicunt, Quis ostendit nobis bona? Quae interrogatio quotidiana est omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cum sententia ñ p̃cesserit cui consequens
annectatur: mirabiliter fortassis insinuat
ꝓlacionem ueritatis inuoce esse coniune¬
cam. cum ea uisione que fit incorde. Dñs
exaudiet me cum clamauero adeum. hic
ne cordis. auxilium imploremus dei. Qm̃
sicut gratulandum est de illuminatione
in hac uita: ita orandum est. ꝓrequie post
hanc uitam. Qua ꝓpt̾ aut ex ꝑsona fidelis
euangelirantis: aut ex ipsius. dm̃ sicut ae¬
cipiendum est. ac si dictum esset. Dñs exau¬
diet uos. cum clamaueritis adeum. Irascimini.
gnus exaudiri: aut quomͦ ñ frustra clamat
peccator ad dñm. Ergo irascimini inquit. sub¬
audis uobis ipsis: ualde penitendo dep̃teritis
criminibus & indignando qͦd ad tam abiecta
& uilia corrustis. & ulterius peccare desinite.
Iue dicitis incordibus ur̃is. Subaudis dicite.
Nolice esse ppłs de quo dictum est. Labiis me
honorat. cor autẽ eorum longe est ame. INeu¬

Expanded text:
cum sententia non praecesserit, cui consequens cum sententia non praecesserit, cui consequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce, esse conjunctam cum ea visione quae fit in corde. Dominus exaudiet me, cum clamavero ad eum. Hicna intentione cordis auxilium imploremus Dei: quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum est pro requie post hanc vitam. Quapropter aut 20 ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini sic accipiendum est, ac si dictum esset, Dominus exaudiet vos, cum clamaveritis ad eum. 5. Irascimini, gnus exaudiri? Aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo, Irascimini, inquit, subaudis, vobis ipsis, valde poenitendo de praeteritis criminibus, et indignando, quod ad tam abjecta et vilia corruistis: et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris. Subaudis, dicite. Nolite esse populus, de quo dictum est, Labiis me honorat, Cor autem eorum longe est a me . In cu
Abbreviated transcription (Latin):
habent enim iusti ꝓpͥum. ut iomine qd̾
dicunt atq quod agunt: ñ solum suum ꝓ¬
uectum. s eciam ꝓximorum edificationẽ
querant. Unde apte subiungitur. Flii ho¬
minum usquequo graui corde: ut quid dili¬
gitis uanitatem & queritis mendatium :
Ac si diceret. Uos qui incarnali generatione
mente habitatis. usq adquem finem cortar¬
dum habetis: qͦd dõ non creditis. & bona inui¬
sibilia ñ cogitatis : Nt quid diligitis uanica¬
tem. & queritis mendatium: Quo fructu.
qua utilitate tp̃ralia amando queritis: que¬
rendo amatis que uana sunt. que durare
non possunt. & mendatia. quia amatores
ut ad eum tandem ab huius mundi amore
conuercatur. S si quem mouet comunctio
suꝑ addita qͦd ait. & scitote: sciat genus hu¬
ius locutionis. familiare. esse lingue ꝓpħe¬
tantis. Nam sepe inuenis ita ceptum. Et
dixit dñs ad illum. Et factum est uerbum
dñi ad illum. Que iunctura c̃iunctionis.

Expanded text:
Habent enim justi proprium, ut in omne quod Habent enim justi proprium, ut in omne quod dicunt, atque quod agunt, non solum suum profectum, sed etiam proximorum aedificationem quaerant. Unde apte subjungitur: 3. Filii hominum usquequo gravi corde? ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Ac si diceret, Vos, qui in carnali generatione mentem habitatis, usque ad quem finem cor durum habetis, quod Deo non creditis, et bona invisibilia non cogitatis? Ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Quo fructu, qua utilitate temporalia amando quaeritis, quaerendo amatis, quae vana sunt, quia durare non possunt: et mendacia, quia amatores ut ad eum tandem ab hujus mundi amore convertatur. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, sciat genus hujus locutionis familiare esse linguae prophetantis. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis: non habet cordis angu¬
stias qͣmuis extͥnsecus aꝑsequentib in¬
ferantur. In hoc ꝓsunt iustis asꝑa cͥbula¬
tionis: quia dum tͥbulant᷑ incorpore di¬
latantur inmente. Et quo eos artius
mala tp̃ralia p̾munt: eo latius bona ce¬
lestia concupiscunt. Quia gͦ exangustiis
tͥbulationis. crescit dilatio mentis: dicat᷑
recte. In tͥbulatione dilatasti michi.
Mutatio autem ꝑsone t̾cie ad sed̾am. for¬
te idõ fit: ut ostendat quẽadmodum ex¬
auditus sit. in ipsa dilatatione loquens
dõ. ut hoc sit corde dilatari iam cordi
habere infusum dm̃. cum quo intͥnsecꝰ
colloquat᷑. Cui mune orat & dieit. Mise¬
sere mei : & exaudi oracionem mẽam.
Quod it̾um rogat cum iam se exau¬
ditum & dilacatum indicauerit. forte
ideo fit. ut unde ñ est exauditꝰ ad huc ex¬
audiatur: aut in quo ñ est in ꝑfectus ꝑfici¬
atur. aut ꝓpt̾ alios in choantes. ut in illis
qui crediderunt ꝑficiatur qd inchoauert̃.

Expanded text:
datus est nobis : non habet cordis angustias, quamvis extrinsecus a persequentibus inferantur. In hoc prosunt justis aspera tribulationis, quia dum tribulantur in corpore, dilatantur in corde: et quo eos arctius mala temporalia premunt, eo latius bona caelestia concupiscunt. Quia ergo ex angustiis tribulationis crescit dilatatio mentis, dicatur recte, In tribulatione dilatasti mihi. Mutatio autem personae tertiae ad secundam, forte ideo fit, ut ostendat, quemadmodum exauditus sit, in ipsa dilatatione loquens Deo: ut hoc sit corde dilatari, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur: cui nunc orat et dicit: 2. Miserere mei, et exaudi orationem meam. Quod iterum rogat, cum jam se exauditum et dilatatum indicaverit, forte ideo fit, ut unde non est exauditus, adhuc exaudiatur: aut in quo non est perfectus, perficiatur: aut propter alios inchoantes, ut in illis, qui crediderint, perficiatur quod inchoaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quos exhortat᷑ t̾ ꝰ infinem .i. i illum qui est
finis & completio legis & ꝓpħarum. Uelfinis
idest meta & consummatio totius agonis.
lel finis. uel consummata quies beatitudi¬
nis. Intentio xp̃i uelcuniscumq credentis
ineum. in hoc psalmo est ꝑsuadere his qͥ in
t̾renis delectantur: ut egrediendo a cͥbula¬
tione uitiorum. & t̾rena negligendo. et̃
tant. se ipsum ꝓponendo eis in exemplũ¬

Expanded text:
quos exhortatur, in finem, id est, in illum qui est quos exhortatur, in finem, id est, in illum qui est finis et completio legis et prophetarum. Vel finis, id est, meta, et consummatio totius agonis. Vel finis, id est, consummata quies beatitudinis. Intentio Christi, vel cujuscumque credentis in eum, in hoc psalmo est, persuadere his qui terrenis delectantur, ut egrediendo a tribulatione vitiorum, et terrena negligendo, aetetant: seipsum proponendo eis in exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
ita p̃ponit᷑ pelmus intitulo. ut ñ seqͣ¬
tur canticum: quibdam uero cantieum. ut
ñ sequatur psalmus. Aliis uͦ p̃ponit᷑ pelmus.
& sequitur canticum: aliis autẽ cantieum &
succedit pslmus. Que uarietas accendenda ẽ.
Nui enim pslinus tantum ponitur: designa¬
tur qd̾ insequenti negotio simplicit̾ de mora¬
litate tractatur. Ubi autem canticũ tantũ:
ostenditur qd de iocundicate agitur. Et
ubi p̃cedit psalmus. & canticum sequitur:
demoralitate tractadus habetur. ita tam̃
ut mentio fiat de remuneratione ad quã
tendit. moralitas. Ubi uͦ p̃cedit canticum.
& succedit psalmus: de iocunditate renuu¬
nerationis fit sermo. sic tamen ut de mo¬
ralitate ꝑqũa habetur aliqua mentio fiat.
Psalus iste sic intitulatur. Infinem psasi¬
mus cantici dauid. Exponitur sic. Iste psal¬
mus cantici .i. p̃sens exhortatio bone mora¬
licatis. in qua fit mentio de cantico .i. de

Expanded text:
ita praeponitur psalmus in titulo, ut non sequita praeponitur psalmus in titulo, ut non sequatur canticum. Quibusdam vero canticum, ut non sequatur psalmus. Aliis vero praeponitur psalmus, et sequitur canticum. Aliis autem canticum, et succedit psalmus: quae varietas attendenda est. Ubi enim psalmus tantum ponitur, designatur quod in sequenti negocio simpliciter de moralitate tractatur. Ubi autem canticum tantum, ostenditur quod de jocunditate agitur. Et ubi praecedit psalmus, et canticum sequitur, de moralitate tractatus habetur: ita tamen, ut mentio fiat de remuneratione ad quam tendit moralitas. Ubi autem praecedit canticum, et succedit psalmus, de jocunditate remunerationis fit sermo: sic tamen, ut de moralitate, per quam habetur, aliqua mentio fiat. Psalmus iste sic intitulatur, In finem psalmus cantici David. Exponitur sic: Iste psalmus cantici, id est, praesens exhortatio bonae moralitatis, in qua fit mentio de cantico, id est
Abbreviated transcription (Latin):
catum ñ fecit: nec inuentus est dolus
inore eius. S quia iustus d̾s & miseri¬
cors est. omnes adu̾sarios suos ꝑcussit.
alios ultione uindicte ad dampnatio¬
nem alios dolore penitentie ad salutẽ.
Qd̃ si ꝑ aduersantes maligni sp̃s intel¬
ligunt᷑. uel quiq homines mali qui mͦ
scli ad ño ꝑcutiunt᷑. Dentes peccatorũ
contͥuisti. ꝑ dences uerba maledica de¬
pͥncipes peccatorum: quorum auctoritati
qͥsq asocietate recte uiuentium p̃ciditur. & qͣsi
male uiuentibus incorporat᷑. Bentes gͥ peccatoꝵ
dñs conc̾it: qͣndo ipsos & uerba eorum ad nichi¬
lum redigit. Timeant gͦ aduersarii mali: quia
si ipsi miuste ꝑcutiunt habent supra se dñm
a quo iuste ꝑcutiunt᷑. T̃imeant potestates male.
quia si ipse alios oppͥmunt. habent suꝑse po¬
cho tua. Nos quidem infirmi & in becilles. ne
ens amorce peccati. Infelix ego homo: quis me li
benedicti patͥs mei. ꝑcipite regnum qd uobis

Expanded text:
catum non fecit, nec inventus est dolus catum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Sed quia justus Deus et misericors est , omnes adversarios suos percussit : alios ultione vindictae ad damnationem, alios dolore poenitentiae ad salutem. 18 Quod si per adversantes maligni spiritus intelliguntur, vel quique homines mali, qui mosaeculi a Domino percutiuntur. Dentes peccatorum contrivisti. Per dentes , verba maledicta deprincipes peccatorum, quorum auctoritate quisque a societate recte viventium praeciditur, et quasi male viventibus incorporatur. Dentes ergo peccatorum Dominus conterit, quando ipsos et verba eorum ad nihilum redigit. Timeant ergo adversarii mali: quia si ipsi injuste percutiunt, habent super se Dominum, a quo juste percutiuntur. Timeant potestates malae: quia si ipsae alios opprimunt, habent super se poctio tua. Nos quidem infirmi et imbecilles : neens a morte peccati. Infelix ego homo, quis me libbenedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone dei atbuere qͦd in nobis facit. Uñ illus
est. Aneꝑimentum enus queritis qui inme
loquitur xp̃s: Non enim ait quo iubente
loquor: s ꝓrsus ipsam locutionem illi tͥbint
cuius munere loquebatur. Quia uͦ millena¬
rius numerus ꝑfectus est : ꝑmilia płi. um¬
uersa prauorum multitudo designatur.
His gͦ quem dñs suscitat & saluat. milia
płi ñ formidat: qui tanto omnem maloꝵ
multitudinem ñ timet. quanto unum
omnipotentẽ dm̃ ꝓcectorem habet. Nel si
ex ꝑsona dñi loquentis accipitur qd̾ dic¬
tum est. ñ cimebo milia popłi circũdan¬
tis me: constat quia aduersarios suos iam
ñtimet. quia ab eis corporaliter tribula¬
ri ñ ualet. xp̃s enim resurgens ex mortu¬
is iam ñ moritur: mors illi ultra ñ dña¬
bitur. Et eo sub se mimicos suos habet.
quo ad dexteram dei patris sedenti ei
tradita est pocestas in celo & int̾ra. Are
autẽ ñ cimeat: reddit causam. cum sub
ti sunt xp̃o inmici eiis: Ipse enim pec¬

Expanded text:
ei attribuere quod in nobis operatur. Unde illud est, An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus . Non enim ait, Quo jubente loquor: sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit, cujus munere loquebatur. Quia vero millenarius numerus perfectus est, per millia populi universa pravorum multitudo designatur. Is ergo quem Dominus suscitat et salvat, millia populi non formidat: quia tanto omnem malorum multitudinem non timet, quanto unum omnipotentem Deum protectorem habet. Vel si ex persona Domini loquentis accipitur quod dictum est, Non timebo millia populi circumdantis me: constat quia adversarios suos jam non timet, quia ab eis corporaliter tribulari non valet. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Et eo sub se inimicos suos habet , quo ad dexteram Dei Patris sedenti ei tradita est potestas in caelo et in terra . Quare autem non timeat, reddit causam, cum subjti sunt Christo inimici ejus . Ipse enim pec
Abbreviated transcription (Latin):
Nocata inuocat dm̃: ut eo opi¬
culante ꝑtranseat nequitiam scłi huiꝰ.
& ad eum ꝑueniat. Que sunt aures di¬
uinitatis: nisi piecas eius & miscd̃ia qͥbus
nos audire dignatur: Ipsius quoq est
incelligere clamorem nr̃m: accendere &
approbare nr̃i cordis desiderium: uerba
nr̃a dñs quasi auribus ꝑcipit: quando
nr̃as p̾ces pie & miscd̾iter suscipit. Et
bene post uerba clamor adiungicur. qr
tunc placent deo uerba nr̃e dep̾cationis:
quando ꝓcedunt ex desiderio cordis. hinc
ꝑ apłm dicit᷑. Psallam sp̃u psallam & m̃ce.
S quia ñ sufficit ut uerba nr̃a audiat
ds̃. & clamorem intelligat nisi ad effectũ
ꝑducat: recte subiungitur. Intende uo¬
ci orationis mee: rex m̃s .s d̾s̃ m̃s. Acsi
diceret. Sic audi uerba. sic intellige de¬
sideria: ut ꝓbet rei effectus te intencũ
esse meis orationib. Et quia sc̃e eccłie
oratio ꝑfilium mitticur ad patrem: apte
ait. Rex meus & ds̃ m̃s. ꝑ regem enim filiũ:

Expanded text:
no invocat Deum, ut eo opitulante pertranseat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat. Quae autem sunt aures divinitatis, nisi pietas ejus et misericordia, quibus nos audire dignatur? Ipsius quoque est intelligere clamorem nostrum, attendere et approbare nostri cordis desiderium. Verba nostra Dominus quasi auribus percipit, quando nostras preces pie et misericorditer suscipit. Et bene post verba clamor adjungitur: quia tunc placent Deo verba nostrae deprecationis, quando procedunt ex desiderio cordis. Hinc per Apostolum dicitur, Psallam spiritu, psallam et mente . Sed quia non sufficit, ut verba nostra audiat Deus, et clamorem intelligat, nisi ad effectum perducat: recte subjungitur: 3. Intende voci orationis meae, rex meus et Deus meus. Ac si diceret: Sic audi verba, sic intellige desideria, ut probet rei effectus, te intentum esse meis orationibus. Et quia sanctae Ecclesiae oratio per Filium mittitur ad Patrem , apte ait, Rex meus et Deus meus. Per regem enim Filium:
Abbreviated transcription (Latin):
te: Non emm cimor aut necessitas. sed sola ca¬
ritas implet legem. hinc est qd̾ apłs ait.
Qui enim diligit. legem impleuit. Nec mm¬
rum si is qui caritate repletur: inlege
dñi die ac nocte .i. assidue meditat᷑. ueldie
est uera dilectio. ibi diumne legis est medi¬
tatio: & mens que amore csi accenditur. nec
ꝓsꝑis nec aduersis commutatur. Et erit
tamqũa lignum quod plantatum est secus
decursus aquarum: quod fructum suum
dabit intempore suo. De sapientia ꝑsalomo¬
nem dr̃. Lignum uite est hic qui app̃hend̾. ⁊ t eã
ꝙ qͥ tenĩũt eã beatus Quid aucẽ xp̃s nisi deiuir¬
tus & dĩ sapientia: Quem quisquis aman¬
do & desiderando app̃hendit. inet̾num ꝓ¬
culdubio iuit. Legimis inparadiso esse¬
lignum uite: de quo dictum est. Uidete ne
forte sumat deligno uite: & uiuat ineternũ.
Si gͦ de hoc ligno sumens inet̾num uiueret.
merito ligno xp̃s comparatur. qui est cibꝰ

Expanded text:
te. Non enim timor aut necessitas, sed sola cate. Non enim timor aut necessitas, sed sola caritas implet legem. Hinc est quod Apostolus ait: Qui enim diligit, legem implevit . Nec mirum si is, qui caritate repletur in lege Domini, die ac nocte, id est, assidue meditatur: vel dieest vera dilectio, ibi Divinae legis est meditatio: et mens, quae amore Dei accenditur, nec prosperis nec adversis commutatur. 3. Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. De sapientia per Salomonem dicitur: Lignum vitae est his qui apprehenderunt eam, et qui tenuerit eam, beatus . Quid autem Christus, nisi Dei virtus, et Dei sapientia ? Quem quisquis amando et desiderando apprehendit, in aeternum proculdubio vivit. Legimus in paradiso lignum vitae esse, de quo dictum est: Videte ne forte sumat de ligno vitae, et vivat in aeternum . Si ergo de hoc ligno sumens in aeternum viveret, merito ligno Christus comparatur, qui est cibus
Abbreviated transcription (Latin):
ca narrante. d̾r. qualiter intemplo dñi
puer iħs inuenit᷑ sedens inmedio doctoꝵ
& inc̾rogans: cunctis stupentib suꝑ pru¬
dentia & responsis eius. Qui inquisitus
a parentib aic. Qud est qd̾ me que rebatis:
Nesciebatis quia in his que patris mei st̃
oportet me esse: Ergo in lege dñi uoluntas
eius. Nequaꝗͣ enim puer iħs inuitis paren¬
cibus intemplo dñi remansisset. si in lege
dm̃i uoluntas eius ñ fuisset. Et in lege eius¬
meditabit᷑ meditabitur die ac nocte. Namq
indie & nocte p̃dicauit x p̃s. Indie docebat
curbas. nocte uerbi imsteria discipłis reuela¬
lat. Uel inlege dñi uoluntas eius fuit. quia
a p̃ceptis patris numquã filius discordauit.
hine est qd̾ ipse ait. Non uem facere nolun¬
catem meam: s uoluntatẽ eius qui misit me
patris. Ex quib uerbis quid aliud colligimꝰ.
nisi qd̾ p̃ceptis dñicis obedire debemꝰ: non tim̃¬
do sed amando. non exnecessicate. s ex uolunta¬

Expanded text:
ca narrante dicitur, qualiter in templo Domini ca narrante dicitur, qualiter in templo Domini puer Jesus invenitur sedens in medio Doctorum et interrogans, cunctis stupentibus super prudentia et responsis ejus . Qui inquisitus a parentibus ait: Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse ? Ergo in lege Domini voluntas ejus. Nequaquam puer Jesus invitis parentibus in templo Domini remansisset, si in lege Domini voluntas ejus 6 non fuisset, Et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Namque in die et nocte praedicavit Christus. In die docebat turbas, nocte verbi mysteria discipulis revelabat . Vel in lege Domini voluntas ejus fuit, quia a praeceptis Patris nunquam Filius discordavit. Hinc est quod ipse ait: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me, Patris . Ex quibus verbis quid aliud colligimus, nisi quod praeceptis dominicis obedire debemus, non timendo, sed amando: non ex necessitate, sed ex volunta
Abbreviated transcription (Latin):
imalis oꝑib ꝑseuerat. Incathedra uͦ pesti¬
lentie sedet. q̃ui malum qd̾ agit alios docet.
Quisquis gͦ beate uiuere studet. praua con¬
silia summoꝑe cauere debet. Scͥptum est em̃i.
Corrumpunt bonos mores. colloquia mala.
Praua quoq oꝑa & exempla nchilominus
uitanda sunt: quia sicut bonorum oꝑibus
& exemplic minus boni admeliora semꝑ ꝓ
ficiunt. sic ñ nũquã iniquorum factie &
exemplis infirmi addet̾iora cendunt. hinc
psalmista alibi aic. Cum sc̃o sc̃s eris. Et pan¬
lopost subditur. & comꝑuerso ꝑuerteris.
Tanto itaq studiosius opoecet hec fugere:
quanto facilius incautas mentes possunt
deciꝑe. Nia gͦ beatitudinis est uc quisquis
ad bonum opus tendere desiderat. quo sci¬
licet beate uiuat. p̃us malum cauere studeat.
ne bonum quod agit impediat. Uñ scͥptũ
est. Beclina amalo & fac bonum. Sequitur
ric. cextꝰ sc̃i eu̾gelii satis ostendit. ubi lu¬

Expanded text:
in malis operibus perseverat. In cathedra vero pestiin malis operibus perseverat. In cathedra vero pestilentiae sedet, qui malum quod agit, alios docet. Quisquis ergo beate vivere studet, prava consilia summopere cavere debet. Scriptum est enim: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Prava quoque opera et exempla nihilominus vitanda sunt: quia sicut bonorum operibus et exemplis minus boni ad meliora semper proficiunt: sic nonnumquam iniquorum factis et exemplis infirmi ad deteriora tendunt. Hinc Psalmista alibi ait: Cum sancto sanctus eris. Et paulo post subditur: Et cum perverso perverteris . Tanto itaque studiosius oportet haec fugere, quanto facilius incautas mentes possunt decipere. Via ergo beatitudinis est, ut quisquis ad bonum opus tendere desiderat, quo scilicet beate vivat, prius malum cavere studeat, ne bonum quod agit, impediat. Unde scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . Sequiturrit, textus sancti Evangelii satis ostendit; ubi Lu
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendum est: qui ñ abiit inconsilio im¬
piorum. sicut homo cerremis. qui uxoei
consensit decepte a serpente ut dei p̃cep¬
ca comtẽpneret. Et inuia peccatorum ñ
stetit. Uenit quidem inuia peccatorum
nascendo sicut peccatores: s ñ stetit
quia illecebra scłaris eum non denuit. Et
incachedra pestilentie ñ sedit. Noluit em̃
regnum terrenum cum suꝑbia. Que cathe¬
dra pestilencie id̾o recte intelligitur. quia
pauci sunt qui amore dr̃andi careant &
humanam głam ñ appetant. Pestilentia
uͦ est morbus late ꝑuagatus: omnes auc
pene omnes inuoluens. Uel cathedra pesti¬
lentie ꝑnitiosa doctrina intelligi pocest.
Deinde considerandus est ordo uerborum.
abiit. stecit. sedit. Abiit ille. cum recessit
a deo. Scetit. cum delectatꝰ est inpeccato.
Sedit. cum insua suꝑbia confirmatus
redire ñ potuit. nisi ꝑeum liberatus.
qui neq abiit inconsilio impiorum. nec
in uia peccatorum stecit. nec in cachedra
consiliis assentire. Inuia peccatorum stat. qͥ

Expanded text:
cipiendum est, qui non abiit in consilio impiorum, sicut homo terrenus, qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Domini praecepta contemneret . Et in via peccatorum non stetit. Venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia illecebra secularis eum non tenuit. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Noluit enim terrenum regnum cum superbia . Quae cathedra pestilentiae ideo recte intelligitur, quia pauci sunt, qui amore dominandi careant, et humanam gloriam non appetant. Pestilentia vero est morbus late pervagatus, omnes aut pene omnes involvens. Vel cathedra pestilentiae perniciosa doctrina intelligi potest. Deinde considerandus est ordo verborum, Abiit, Stetit, Sedit. Abiit ille, qui recessit a Deo. Stetit, cum delectatus est in peccato. Sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit: nisi per eum liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra consiliis assentire. In via peccatorum stat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus inc̾sericur. ñ ideo fit qd̾ sint
de pͥncipali materia: s ut pͥncipali mate
admiscentur: ut in pͥmo psalmo de impiis
inducit. quatinus ꝑ eorum penas homi¬
nes abeorũ comformitate det̾reat. & ad xp̃i

Expanded text:
impiis interseritur, non ideo fit, quod sit de principali materia: sed ut principali materadmiscetur: ut in primo psalmo de impiis adducit, ut per eorum poenam homines ab eorum conformitate deterreat, et ad Christi
Abbreviated transcription (Latin):
de meo orarem exaudiuit. me ipse a quo
est iusticia mea. Intͥbulatione dilacasti
michi: hoc est ab angustiis cristicie in lati¬
cudinem gaudiorum me deduxisti. Tri¬
bulatio & angustia inomnem animam ho¬
minis oꝑantis malum. Qui autẽ dicit
gaudemis intͥbulationib scientes qm̃
tͥbulatio patientiam oꝑat᷑. & qm̃ caritas¬

Expanded text:
de meo orarem, exaudivit me ipse a quo est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, ab angustiis tristitiae in latitudine gaudiorum me deduxisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur: et quonia
Abbreviated transcription (Latin):
iusto. Hec est benedictio głari indeo. e
habitari adeo. Et quia uocatio ñ meri
tie dei est: subiecit dicens. nẽ ut seu¬
to bone uoluncatis tue coronasti nos. Bo
luncatẽ nr̃am: peccatorem uocans in
penicentiam. Et ipsa bona uoluntas
est in uictissimũ seutũ quo repellit᷑ ini¬
micus: desꝑationem salutis suggerens mul¬
citudine cribulationum & temptationum
D̾e enim oꝑatur & uelle & ꝑficere in nobis
ꝓbona uoluntate. Non enim exoꝑib iꝰticie
que fecimus nos: s scd̾m suam miscłiam
saluos nos fecit¬

Expanded text:
justo. Haec est benedictio gloriari in Deo, et justo. Haec est benedictio gloriari in Deo, et habitari a Deo. Et quia vocatio non meritoericordiae Dei est: subjecit dicens: 14. Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Bonluntatem nostram, peccatorem vocans in poenitentiam. Et ipsa bona voluntas est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. Deus enim operatur et velle et perficere in nobis, pro bona voluntate . Non enim ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos f
Abbreviated transcription (Latin):
postquam deliquimꝰ ad penitentiam reuo¬
cat: et dui expectat. Nonenim uult mor¬
tem peccatoris: s ut conu̾tatur & uiiuat.
Quod si conuerti negligit. et cempus gr̃e¬
intendo placare debuit. eum plus irri¬
cando id est adiracundiam ꝓuocando
grauiter offendit. Unde paulus ait.
Tu autẽ scd̾m duriciam tuam et cor in¬
penitens: thesaurizas tibi iram indie
ire & reuelationis iusti iudicuĩ dei. Nam
canto eum tunc districtius iudex aeriꝰ
dampnat: quanto nunc miscd̾ius expec¬
cat. S quid erit de iustis: Sequit᷑ & dic̃.
Et letent᷑ omnes qui sperant inte.ẜmũ
quidem iustorum gaudium est in spe.
Unde dr: spe gaudentes. Spe enim salui
facti sumus. Postmodũ uͦ erit inre. Unde
hic secutus adiungit. Inet̾num exulta¬
bunt. & habitabis meis. Ipsa erit et̾na
& erit gaudium ipse incola eorum Et
głabunt᷑ inte om̃s qui diligunt nomen
ces. hereditatem te¶ Im̃ tu benedices

Expanded text:
postquam deliquimus, ad poenitentiam revopostquam deliquimus, ad poenitentiam revocat, et diu expectat. Non enim vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Quod si converti negligit, et tempus gratnitendo placare debuit, eum plus irritando, id est ad iracundiam provocando, graviter offendit. Unde Paulus ait: Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Nam tanto eum tunc districtus judex acrius damnat, quanto nunc misericordius expectat. Sed quid erit de justis? Sequitur et dicit: 12. Et laetentur omnes qui sperant in te. Primum quidem justorum gaudium est in spe: unde dicitur, Spe gaudentes . Spe enim salvi facti sumus . Postmodum vero erit in re. Unde hic secutus adjungit, In aeternum exultabunt et habitabis in eis. Ipsa erit aeternet erit gaudium ipse incola eorum. 13. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tes haereditatem te. Quoniam tu benedices
Abbreviated transcription (Latin):
ñ maledictio. Non enim optat᷑. ut ueniat:
s p̃dicit quod futurum p̃uidit. Acogi¬
tationibus suis decidunt quia quicqͥd
elate cogitauerant.:cum intereunt sine
fructu amitunt. Suꝑbia uͦ̾ riunam ha¬
bet sicut econtrario humilitas exaltatio¬
nem. Dicit᷑ alibi. In illa die ꝑibunt om̃s
cogitationꝰ eorum. Que utiq ñ ꝑirent.
si celestia cogitarent. Testat᷑ enim idem
psalmista. Qm̃ sunt reliquie homini
pacifico. In iusti autem disꝑibunt: simul
reliquie impiorum int̾ibunt. Cogitatio¬
nes gͦ impiorum peribunquia & et̾na
mala numquam cogitata reꝑiunt. &
subito amictunt bona tp̃ralia que dui
mente tractauerunt. Qui scd̾m multi¬
tudinem impietatũ suarum expellentur.
quia ꝓpt̾ multa mala que gesserunt. et
abet̾na hereditate expellentur & intene¬
bras ext̾iores eicientur. Bene autem subitur.
Qm̃ irritauerunt te dñe. Neq enim quia
peccauerunt ideo ꝑirent: nisi ꝑseuerando
inmalo dñm irritarent. Nam suꝑna pietas

Expanded text:
n maledictio. Non enim optat ut veniat, sed praedicit, quod futurum praevidit. A cogitationibus suis decidunt, quia quicquid elate cogitaverunt, cum intereunt, sine fructu amittunt. Superbia vero ruinam habet, sicut econtrario humilitas exaltationem. Dicitur alibi. In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae utique non perirent, si caelestia cogitarent. Testatur enim idem Psalmista, Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Injusti autem disperibunt simul, reliquiae impiorum interibunt . Cogitationes ergo impiorum peribunt, quia aeterna mala nunquam cogitata reperiunt; et subito amittunt bona temporalia, quae diu mente tractaverunt. Qui secundum multitudinem impietquia propter multa mala quae gesserunt, et ab aeterna haereditate expellentur, et in tenebras exteriores ejicientur . Bene autem subditur: Quoniam irritaverunt te Domine. Neque enim quia peccaverunt, ideo perirent, nisi perseverando in malo, Dominum irritarent. Nam superna pietas
Abbreviated transcription (Latin):
gła mea. & exaltans caput meũ. Capitis
nomine insacro eloquio mens solet in¬
celligi. Sic̃ eñ acapite menbra. sic sensus
am̃te reguntur. Tales suꝑna bonitas li¬
bent̃ suscipit. qͦs adsuum adiutoriũ hu¬
milit̾ c̃fug̾e cernit. & caput .i. m̃tẽ eoꝵ¬

Expanded text:
gloria mea, et exaltans caput meum. Capitis nomine in sacro eloquio mens solet intelligi . Sicut enim a capite membra, sic sensus a mente reguntur. Tales superna bonitas libenter suscipit, quos ad suum adjutorium humiliter confugere cernit: et caput, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
distretꝰ. dicatur recte Et folium eiꝰ non
defluet: & omnia quecũq faciet ꝓsꝑabunt᷑.
s iam quid de rebrobis subiungat audi¬
amus. Nonsic impii ñ sic. Ubi repetitio
cõminatio est. Ac si diceret. Nec sic beati
eritis. nec sic ꝓꝑari poceritis s canqu̾ã
puluis quem picit uentus a facie cerre.
Merico impus pulueri comparatur: qͥa
peccanti homini dr̃. Puluis es & impulue¬
rem reuerteris. Qui dum temptationib
agitur. quasi puluis uento mouetur. Quẽ
dum ira concurbat. suꝑbia inflat. uana
gła eleuat. luxuria eneruat. auaricia subi¬
cit. inuidia diuidit. tͥsticia ꝓsternit. qd̾
tempcationum. motibus urgetur: quasi
cot uencorum flatibus puluis disꝑgitur.
Q.d̃ si facies terre. speties patrie celestis
accipitur. de qua terra ꝓpħa dicit. credo
uidere bona dñi interra uiuentium:¬

Expanded text:
discretus, dicatur recte: Et folium ejus non discretus, dicatur recte: Et folium ejus non defluet, et omnia quaecunque facit, prosperabuntur. Sed jam quid de reprobis subjungat, audiamus. 4. Non sic impii, non sic. Ubi repetitio comminatio est, ac si diceret: Nec sic beati eritis, nec sic prosperari poteritis, Sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Merito impius pulveri comparatur, quia peccanti homini dicitur: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Qui dum tentationibus agitatur, quasi pulvis vento movetur. Quem dum ira conturbat, superbia inflat, vana gloria elevat, luxuria enervat, avaritia subjicit, invidia dividit, tristitia prosternit: quot tentationum motibus urgetur, quasi tot ventorum flatibus pulvis dispergitur. Quod si facies terrae, species patriae caelestis accipitur de qua terra Propheta dicit, Credo videre bona Domini in terra viventium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto uiro recte dr̃. Et omnia quecũq
faciet ꝓsꝑabuntur. Rectorum quidem
ñ admiscentur. cumbene cepta usq ad finem
ꝑducuntur. cum ꝓhis nec temporale lucrũ.
nec cerrena gła. nec fauor hominum. s sola
patrie celestis merces requiritur.S non nũꝙͣ
concingit: quia his qui ꝑfecte uiuit. iu̾bo
aut inoꝑe delinquit. Nec tamen tunc u̾bũ
eius defluit: etiam com offendit. Nam cam¬
di culpa cordis retinetur: quo usq satis¬
factione penitentie curecur. Et cũ pꝰculpã
cautior redit ad iusticiam. qd̾ aduersari
uidecur peccatum & ĩa ꝓsꝑatur: s miro
modo fit qd̾ un peccauit inde iustior
existit. Alerito gͦ ꝑpaulum d̾r. Omnia
cooꝑantur in bonum: his qui scd̾m ꝓposi¬
tum uocati sunt scĩ. Omnia quidem ñ
solum ꝓsꝑa s etiã adũsa. ñ solumbona. sed
etiam mala. Quia gͥ qͥeqͥs uir ꝑfectus &
inlocutione maturus est. & inoꝑatione

Expanded text:
perfecto viro recte dicitur. Et omnia quaecunque perfecto viro recte dicitur. Et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Rectorum quidem bonis non admiscentur: cum bene caepta usque ad finem perducuntur: cum pro his nec temporale lucrum, nec terrena gloria, nec favor hominum, sed sola patriae caelestis merces requiritur. Sed nonnunquam contigit, quia is qui perfecte vivit, in verbo aut in opere delinquit. Nec tamen tunc verbum ejus defluit, etiam cum offendit, nam tandiu culpa corde retinetur, quousque satisfactione poenitentiae curetur. Et cum post culpam cautior redit ad justitiam, quod adversari videtur, peccatum etiam prosperatur. Et miro modo fit, quod unde peccavit, inde justior existit. Merito ergo per Paulum dicitur, Omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum vocati sunt Sancti . Omnia quidem, non solum prospera, sed etiam adversa: non solum bona, sed etiam mala. Quia ergo quisque perfectus vir, et in locutione maturus est, et in operatione
Abbreviated transcription (Latin):
ce sua mortem nr̃am destruxit. Nec ꝓfu¬
isset nasci in carne. si ñ contigisset. mori &
resurgere. Et mira dñi dispositione actũ
est. ut & iuder uoluntatem suam in xp̃m
implerent: & xp̃i consilium qd̾ putabant
destruere ꝑficerent. S hec uerba que de
capite dicta sunt. eciam menbris eiꝰ com¬
grue possunt. Quisqͥs enim dõ ꝑfecte ser¬
uire cõcupiscit: non solum oꝑe. sed &
uerbo esse rustus appetit. Dicatur gͦ
de quolibet ꝑfecto uiro Et folium eiꝰ
non defluet: & omnia quecũq faciet ꝓs¬
ꝑabuntur. Folium eius ñ defluit. cuius
inueritate sermo consistit. Folium eius
ñ defluit: qui asuꝑfluitate uerborum
linguã compeseit. hinc ꝑsalomonem dr̃
Sapiens usq ad tempus cacebit. Psalmi¬
sta quoq alibi ait. Dixi custodiam uias
meas: ut ñ delinquam inlingua mea.
Et iacob ꝑhibet dicens. Qui in uerbo
ñ offendic ille ꝑfectus est uir. De hoc gͦ

Expanded text:
te sua mortem nostram destruxit. Nec profute sua mortem nostram destruxit. Nec profuisset nasci in carne, si non contigisset mori et resurgere. Et mira Domini dispositione actum est, ut et Judaei voluntatem suam in Christum implerent, et Christi consilium, quod putabant destruere, perficerent. Sed haec verba quae de capite dicta sunt, etiam membris ejus congruere possunt. Quisquis enim Deo perfecte servire concupiscit, non solum opere, sed et verbo esse justus appetit. Dicatur ergo de quolibet perfecto viro: Et folium ejus non defluet, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Folium ejus non defluit, cujus in veritate sermo consistit. Folium ejus non defluit, quia superfluitate verborum linguam compescit. Hinc per Salomonem dicitur, Sapiens usque ad tempus tacebit . Psalmista quoque alibi ait, Dixi custodiam vias meas, ne delinquam in lingua mea . Et Jacobus perhibet dicens, Qui in verbo non offendit, hic perfectus est vir . De hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
auitiis obumbramur. Quomͦ autẽ foliũ
.i. uerbum eius non defluat. ipse inexgłio
demonstrat ubi ait. Celum & terra transi¬
bunt: uerba autẽ mea nontransient. &. si
enim sonus uerborum transeat. ea q̃ uerb̃
expͥmitur sententia ꝑdurat. Et quieqͥd uo
onem ad implebicur. Uñ septum est. Iota
unum aut unus apex. ñ p̃teribit delege:
donec omnia fiant. Et quia potens in oꝑe
& dei sapientia: merito de ipso subditur.
ẜomnia quecũq faciet ꝓsꝑabuntur.
Ingenitꝰ dei filius in carne ueniens quia
uerus ds̃ & uerus homo excitit: alia ut d̾s.
alia ut homo & docuit & fecit. S qd̾ fecit
aut docuit ut d̾s nobis ꝓfuit ad recte cre¬
dendum. Quod uͦ ut homo: ꝑfuit nobis
ad recte uiuendum. Implecum est gͦ qd̾ dr̃.¬
Ecomma quecũq faciet ꝓsperabuntur.
S fortasse ñ creditur ꝓsꝑe egisse: quando
aiideis captus. ligatꝰ. flagellatꝰ. crucifixꝰ.
occisus est. Inmo cunc ꝓsꝑe egit: quia mor¬

Expanded text:
a vitiis obumbramur. Quomodo autem folium, a vitiis obumbramur. Quomodo autem folium, id est, verbum non defluat: ipse in Evangelio demonstrat, ubi ait: Caelum et terra transibunt, verba autem mea non transient . Etsi enim sonus verborum transeat, ea quae verbis exprimitur, sententia perdurat. Et quicquid voonem adimplebitur. Unde scriptum est, Iota unum, aut unus apex non praeteribit de Lege, donec omnia fiant . Et quia potens in opere ur , merito de ipso subditur: Et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Unigenitus Dei Filius in carne veniens , quia verus Deus et verus Homo extitit, alia ut Deus, alia ut Homo, et docuit et fecit. Sed quod fecit, aut docuit, ut Deus, nobis profuit ad recte credendum. Quod vero ut Homo, profuit nobis ad recte vivendum. Impletum est ergo quodomnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Sed fortasse non creditur prospere egisse: quando a Judaeis captus, ligatus, flagellatus, 8 crucifixus, occisus est . Immo tunc prospere egit, quia mor