comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uotem& auctoritatẽ & uobis & xei
fa m qua ego fuisset: non in eadem fuisse
foxtuna. xiec ꝑ mͥ suadere poterauasoe
fas esse ducebam. uersari me in nosteo
ueteri cucriculo illo emulo atos iinito¬
tore studioꝵ & laboꝵ meoꝵ quasi quodã
focio amed comite distracto Segoy
mi d mẽe pristine uite consuetidineri e.
cesar interdusam aꝑuisti & his om̃ibꝰ
adbene de om̃i re .ꝑ. sꝑandum quafĩ
signum aliquod sustulisti. Intellectũ
est emim in quidem in multis & maxĩe
mn meip̃o s paulo ante in om̃ibꝰ. cũ mar¬
cellum senatui reiq .p. concessisti co¬
memoratis p̃sertim offensionibate
anteferre. Illequidem fructum omuis
ante acte uite hodierno die maximum ce¬
pit. cum sũmo con sensu senatꝰ. tũ iudicio tuo
grauissimo & maximo. Ex quo profecto in¬
telligis quanta in dato beneficio sit laus
cum in accepto sittanta gloria. Est uero
fortunatꝰ ille cuiꝯ ex salute non minor
pene ad om̃is quã ad illum uentura sit le¬

Expanded text:
vocem et auctoritatem vobis et rei vocem et auctoritatem vobis et rei in qua ego fuisset, non in eadem esse fortuna, nec mihi persuadere poteram nec fas esse ducebam versari me in nostro vetere curriculo illo aemulo atque imitatore studiorum ac laborum meorum quasi quodam socio a me et comionsuetudinem, C. Caesar, interclusam aperuisti et his omnibus ad bene de re publica sperandum quasi signum aliquod sustulisti. intellectum est enim mihi quidem in multis et maxime in me ipso, sed paulo ante omnibus, cum M. Marcellum senatui reique publicae concessisti, commemoratis praesertim offensionibus, spicionibus anteferre. ille quidem fructum omnis ante actae vitae hodierno die maximum cepit, cum summo consensu senatus tum iudicio tuo gravissimo et maximo. ex quo profecto intellegis quanta in dato beneficio sit laus, cum in accepto sit tanta gloria. est vero fortunatus cuius ex salute non minor paene ad omnis quam ad illum ventura sit lae
Abbreviated transcription (Latin):
tute omnes paulos fabios. scipiones
superasti. quẽ tandem locum in hac ci¬
uitate optines: Que tibi partes R P.
placent: quẽ amitum & quẽ inimitu
habes: cui in ciuitate insidias fecisti
ancllares. quo iure cum de exilio tuo
dirraçio redisti eñ seq̃ris quos tyra¬
nos appellabas eoꝵ potençie faues. qͥ
tibi ante optimates uidebant᷑. eosdem
dementes ac furiosos uocas. La tini cau¬
sam agis. De sestio male exiscima si.
Sibulum petu lantissimis uerbis ledis.
laudas Cesarem. quẽ maxime odisti.
Ci maxime ob sequeris. Aliud stans.
Aliud sedens. sentis de R.R. his male
dictis illos odisti leuissime trãs furga.
Neq in hac neq in illa ꝑte fidẽ habens
partim dolore partim uerecundia finem
hodiernꝰ dies actulit. idemq inicium.
Que uellem. Queq sentixẽ meo pristi¬
no more dicendi. Tantam enim mãsue¬
tudinem tam inusitatam mnauditamq
demenciam. Tantum in sima petate
cerum omnium modum. Tam deniq

Expanded text:
tute omnis Paulos, Fabios, Scipiones tute omnis Paulos, Fabios, Scipiones superasti, quem tandem locum in hac civitate obtines? Quae tibi partes rei publicae placent? Quem amicum, quem inimicum habes? Cui in civitate insidias fecisti, ancillaris. Quo auctore de exsilio tuo Dyrrhachio redisti, eum sequeris. Quos tyrannos appellabas, eorum potentiae faves! Qui tibi ante optimates videbantur, eosdem dementes ac furiosos vocas! Vatini causam agis, de Sestio male existimas. Bibulum petulantissimis verbis laedis, laudas Caesarem. Quem maxime odisti, ei maxime obsequeris. Aliud stans, aliud sedens sentis de re publica. His male dicis, illos odisti, levissime transfuga, neque in hac neque in illa parte fidem habenspartim dolore, partim verecundia, finem hodiernus dies attulit, idemque initium quae vellem quaeque sentirem meo pristino more dicendi. tantam enim mansuetudinem, tam inusitatam inauditamque clementiam, tantum in summa potestate rerum omnium modum, tam denique
Abbreviated transcription (Latin):
fortunam citero. Inmo uͦ infelicẽ. &
miserã que ceudelissimã ꝓscriptionẽ eam
tue cogebas. cum omĩa iudicia om̃s leges
in tua libidine erãt. tum tu sublata lege
porna orepta libertate om̃ium nostrũ
uite necisq potestatem ad te unum ue¬
uocaueras. Atq parũ quod impune
feasti. uerũ eciam cõmemorando expro¬
bras. Neq licet obliuisci seruitutis sue
Egeris oro te acero ꝓfeceris qͥd libet.
satis est ꝓpessos esse. Eciam ne auxes
nr̃as odio tuo onerabis  eciam in mo¬
lestissimis uerhis insectabere. Cedant
arma toge. c̃ cedat lauxea lingue. qͣsi
uero togatꝰ & non armatꝰ ea que glo¬
riaris cũ feceris atq inter te syllamq
Dt ctatorẽ preter nomẽ imꝑii qͥcqͣm
int̾fuit. Sed quid ego plura de tua in¬
solentia cõmemorẽ. quẽ minerua oĩs
artis edocuit. Iupiter optimꝰ maxĩꝯ ĩ
cõcilio deoꝵ admisit. Italia exulem
humeris suis reportauit. Dro te
romule arpinas qui egregia tua uir¬

Expanded text:
fortunatam," Cicero? Immo vero infelicem et fortunatam," Cicero? Immo vero infelicem et miseram, quae crudelissimam proscriptionem eam tuae cogebas, cum omnia iudicia, omnes leges in tua libidine erant, cum tu sublata lege Porcia, erepta libertate omnium nostrum vitae necisque potestatem ad te unum revocaveras. Atque parum quod impune fecisti, verum etiam commemorando exprobras neque licet oblivisci his servitutis suae. Egeris, oro te, Cicero, perfeceris quidlibet; satis est perpessos esse; etiamne aures nostras odio tuo onerabis, etiamne molestissimis verbis insectabere? "Cedant arma togae, concedat laurea linguae." Quasi vero togatus et non armatus ea, quae gloriaris, confeceris, atque inter te Sullamque dictatorem praeter nomen imperii quicquam interfuerit. Sed quid ego plura de tua insolentia commemorem? quem Minerva omnis artis edocuit, Iuppiter Optumus Maxumus in concilio deorum admisit, Italia exsulem humeris suis reportavit. Oro te, Romule Arpinas, qui egregia tua vir
Abbreviated transcription (Latin):
niq de eo tibi comꝑtũ erat. que si tibi fal¬
sa obitio redde raçionẽ quantum patrimo¬
nii acceꝑis. qͥd tibi litibꝰ acceeuerit. qua
ex peccunia domũ paraueris. tusculanũ
& pompeianũ infinito sũptu edificaũis
aut si retices cui dubium est quin opulen¬
ciam istam ex sanguine et miseriis ciuiũ
parasti: Uerũ ut opinor homo nouus
aepnias ex .M. crassi familia illiꝯ uͥtutẽ
imitat᷑. contemipnit simultatẽ hominũ
ac uirtꝰ est animi. Immo u̾o homo leuis¬
sumꝰ suplex inimicis. amitis contumelio¬
sus. modo haꝵ. modo illarũ parciuu. fi¬
dus nemini. leuissimꝰ senator. mer cẽ¬
nariꝯ patronus. Cuis nulla pars cor¬
poris atuepitudine uacat. lingua ua¬
na. manꝯ rapatissime. gula iumensa.
pedes fugaces. que honeste nominari.
nõ possũt inhonestilsima. atq is cũ eius
modi sit. tamẽ audet dicere. O fortuna¬
tam natam me consule Rom̃a. Le cõsule

Expanded text:
nique de eo tibi compertum erat. Quae si tibi falnique de eo tibi compertum erat. Quae si tibi falsa obicio, redde rationem quantum patrimonii acceperis, quid tibi litibus accreverit, qua ex pecunia domum paraveris, Tusculanum et Pompeianum infinito sumptu aedificaveris, aut si retices, cui dubium potest esse, quin opulentiam istam ex sanguine et miseriis civium pararis? Verum, ut opinor, homo novus Arpinas, ex M. Crassi familia, illius virtutem imitatur, contemnit simultatem hominum ac virtus est animi. Immo vero homo levissimus, supplex inimicis, amicis contumeliosus, modo harum, modo illarum partium, fidus nemini, levissimus senator, mercennarius patronus, cuius nulla pars corporis a turpitudine vacat, lingua vana, manus rapacissimae, gula immensa, pedes fugaces; quae honeste nominari non possunt, inhonestissima. Atque is cum eius modi sit, tamen audet dicere: "O fortunatam natam me consule Romam!" "Te consule
Abbreviated transcription (Latin):
tris pelex. t iocundior atq obsequencior
quã parẽti par est. Domũ tuam ip̃a ui
S rapinis funestã tͥ ac tuis cõparrasti
uĩdelicet ut nos cõmone facias quã cõu̾sa
res sit. cum in ea domo habitares homo
in c̾cilio deoꝵ inmortaliũ fuisse. inde miis¬
sum huit urbi ciuibꝰq custodẽ absq car¬
nificis nomine qui ciuitatis incõmodus
n gliãm suam ponit quasi u̾o non illiꝯ
conutraciõis causa fuerit consulatꝰ tui
& id cirto res .P. disiecta eo tpr̃e quo te
custodem habebat. Sẽd ut opinor illa te
magis extollunt que post cõsulatũ cũ tͥen¬
cia upore de .R.ꝑ. consuluisti. cũ logis
plauae uidicia domo faciebatis Ex c̃iura¬
tis alios pe cunia cõdẽpnabas. cũ tibi
alius tusculanũ. Aliꝯ pompeianã uillas
ex edificabat. Aliꝯ domum emebat qui
uͦ nichil poterat : is erat calũpnie pro¬
xiiꝰ. Is aut domum tuã oppugnatum¬
uenerat. Aut insidias senatiu fecerat. De¬

Expanded text:
tris paelex, tibi iucundior atque obsequentior tris paelex, tibi iucundior atque obsequentior quam parenti par est. Domum ipsam tuam vi et rapinis funestam tibi ac tuis comparasti; videlicet, ut nos commonefacias, quam conversa res sit, cum in ea domo habites, homo in concilio deorum immortalium fuisse, inde missum huic urbi civibusque custodem absque carnificis nomine, qui civitatis incommodum in gloriam suam ponit. Quasi vero non illius coniurationis causa fuerit consulatus tuus et idcirco res publica disiecta eo tempore, quo te custodem habebat. Sed, ut opinor, illa te magis extollunt, quae post consulatum cum Terentia uxore de re publica consuluisti, cum legis Plautiae iudicia domo faciebatis, ex coniuratis aliquos pecunia condemnabas, cum tibi alius Tusculanam, alius Pompeianam villam exaedificabat, alius domum emebat; qui vero nihil poterat, is erat calumniae proximus, is aut domum tuam oppugnatumvenerat aut insidias senatui fecerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
rauiter & ini quo animo maledicta tua
spaterer. Ml. tulli si te scieem iudicio
magis q̃m morho animi petulancia ista
uti. S cum in te neq modũ neq modestiã
ullam animaduerto : respondebo tibiot
si quam maleditendo uoluptatem ce pisti.
eam maledicendo amictas. Ubi querar: Qos
ita largitionibꝰ corruptꝰ estut seiꝑse
ac fortunas suas uenales habeat. An
in hoc ordine ita moderat᷑ quasi unus re¬
liquus e familia uiri claxissimi scipiõis
affricanie ac nõ reꝑticius. Accitus. ac
paulo ante insitꝰ huic urbi ciuis. An uͦ
Ml. tulli facta tua ac dicta obscura sũt:
an nõ ita apuericia uixisti ut nichil flagi¬
ciosum corpori tuo putares. quod alicui
collibuisset: Aut salicet istam in modera¬
tam eloquençiã apud .M. pisonẽ uon pu¬
dicicie iactura ꝑdidicisti: Itaq miuime
mirandum est quod eam flagiciose uẽditaᷤᷤ
quam turpissime paxasti. uerũ ut opĩor
splendor domesticꝯ tibi animoᷤ tollit uxor
sacrilega ac ꝑiris debilitata. filia ma¬

Expanded text:
raviter et iniquo animo maledicta tua paterer, M. Tulli, si te scirem iudicio magis quam morbo animi petulantia ista uti. Sed quoniam in te neque modum neque modestiam ullam animadverto, respondebo tibi, ut, si quam male dicendo voluptatem cepisti, eam male audiendo amittas. Ubi querar, quos Romanum? qui ita largitionibus corruptus est, ut se ipse ac fortunas suas venales habeat. An in hoc ordine ita moderatur, quasi unus reliquus e familia viri clarissimi, Scipionis Africani, ac non reperticius, ac paullo ante insitus huic urbi civis? An vero, M. Tulli, facta tua ac dicta obscura sunt? An non ita a pueritia vixisti, ut nihil flagitiosum corpori tuo putares quod alicui collibuisset? At scilicet istam immoderatam eloquentiam apud M. Pisonem non pudicitiae iactura perdidicisti? Itaque minime mirandum est, quod eam flagitiose venditas, quam turpissime parasti. Verum, ut opinor, splendor domesticus tibi animos tollit, uxor sacrilega ac periuriis delibuta, filia ma
Abbreviated transcription (Latin):
suidia generis. ac familie nẽe. uirtutis.
humanitatis. doctrine plurimaꝵ arciũ.
atq optima ꝵ. Nota mͥ sunt om̃ia. Itaq cer¬
to sc̃io uos non petere sanguinem. lz paꝵ
accenditis. Res enim eo spectat ut ea pe¬
na in qua adhuc. Q. ligarius sit. non
uideamini ẽẽ contenti. Que est gͥ alia
preter mortẽ. Si enim est in exilio. si¬
cuti est. Quid ampliꝯ postulatis: An ne
ignoscat. hoc uͦ multo acerbiꝰ multoq ẽ
duriũs. Quod nos domi petimꝰ precibꝰ
lacrinis. strati ad pedes. Non tani nostre
cause fidentes. quã huiꝯ humauitati.id ne
impetremꝯ oppugnabis. & in nr̃m fletũ
rexumpes. & nos iacentes ad poedes. sũplicũs
uoce ꝓhibebis/. di cum hoc domi facerentus
quod d fecimꝰ & ut spero nõ feustea feciuꝰ
Tu ropente aeruisses. & clamare cepisses.

Expanded text:
studia generis ac familiae vestrae virtutis, studia generis ac familiae vestrae virtutis, humanitatis, doctrinae, plurimarum artium atque optimarum nota mihi sunt. itaque certo scio vos non petere sanguinem, sed parum attenditis. res enim eo spectat ut ea poena in qua adhuc Q. Ligarius sit non videamini esse contenti. quae est igitur alia praeter mortem? si enim est in exsilio, sicuti est, quid amplius postulatis? an, ne ignoscatur? hoc vero multo acerbius multoque durius. quodne nos petimus precibus ac lacrimis, strati ad pedes, non tam nostrae causae fidentes quam huius humanitati, id ne impetremus pugnabis, et in nostrum fletum inrumpes, et nos iacentis ad pedes supplicum voce prohibebis? si, cum hoc domi faceremus, quod et fecimus et, ut spero, non frustra fecimus, tu repente inruisses et clamare coepisses
Abbreviated transcription (Latin):
non mõdo mirabilia s prodigii simile
est quod dicam. Non hẽt eam uim ista ac¬
cusacio.ut.Q ligariꝰ condẽpnẽt᷑. s ut
necetur. hoc egit ciuis romanꝰ ante te
nemo Externi isti mores mores usque¬
rum. Nam quid agis aliud: Rome ne
sit. Ut domo careat. Ne cum optimis fea¬
tribꝰ. ne cum hoc tito broccho auunculo¬
suo. ne cum eiꝯ filio consobrino suo. ne
nobistum uiuat. ne sit in pr̃ia. Nũ est
Num potest magis caxere his om̃ibꝰ qua
caret : Italia ꝓhibet᷑. Exulat. Non tu gͦ hũc
patria priuare qua caret s uita uis. At
istud apud eum quidem dictatorem qͥ om̃s
quos oderat morte multabat. quisquam
egit isto mͦ. ip̃e iubebat occidi nullo postu¬
lante premiis inuitabat. Que tamẽ ceu¬
delitas ab hoc eodem aliquot annis post
qũe tum coudelis ẽẽ uis uindicata est.
Ego ũo istud non postulo inquies. Ita me
hercle existimo tubero. Noui enim te.
noui patrem. Noui domũ nomenq ur̃u.

Expanded text:
 admirabilia, sed prodigi simile  admirabilia, sed prodigi simile est quod dicam. non habet eam vim ista accusatio ut Q. Ligarius condemnetur, sed ut necetur. hoc egit civis Romanus ante te nemo: externi sunt isti mores aurum. nam quid agis aliud? ut Romae ne sit, ut domo careat, ne cum optimis fratribus, ne cum hoc T. Broccho avunculo, ne cum eius filio consobrino suo, ne nobiscum vivat, ne sit in patria? num est, num potest magis carere his omnibus quam caret? Italia prohibetur, exsulat. non tu hunc ergo patria privare, qua caret, sed vita vis. at istud ne apud eum quidem dictatorem qui omnis quos oderat morte multabat quisquam egit isto modo. ipse iubebat occidi nullo postulante, praemiis invitabat; quae tamen crudelitas ab hoc eodem aliquot annis post quem tu nunc crudelem esse vis vindicata est. ego vero istud non postulo inquies. ita me hercule existimo, Tubero. Novi enim te, novi patrem, novi domum nomenque vestrum;
Abbreviated transcription (Latin):
rio querit᷑. & certe contra ipũm cesarẽ
est congrellus armatus. Quid enim
tubero tuꝯ ille districtꝰ in acie farsalica
gladiꝯ agebat. Cuiꝯ latꝰ ille muceo pete¬
bat. Qui sensus erat armoꝵ tuorum :
Que tua mens oculi. manꝯ. doedor conmi
.Quid cupiebas. Qͥd optabas : Nimis
urgeo. Cõmoueri uidet᷑ adolescens. Ad
me reuertar. Isdem mnarmis fui. Qđ
autẽ aliud egimꝰ tubero. nisi ut quod
hic potest. nos possemꝰ: Quoꝵ igit᷑ impu¬
nitas Cesar tue clemencie laus est. eoruz
ip̃oꝵ ad ccudelitatem te acuit oraçio. At¬
q in hac causa non nichil equidẽ tubero
eciam tuam sed multo magis patris tui
prudenciam desidero. Quid homo ingenio.
tum doctrina excellens. genꝯ hoc cau̾se
quid eẽt non uiderit. Nam si uidisset. qͦ¬
uis pro fecto qũa isto mͦ. Ate agi maluiss
Arguis fatentẽ. non est satis. Accusas
eum qui causam hẽt. Aut ut ego dico
meliorẽ quam tu. Aut ut tu uis parẽ. Hec¬

Expanded text:
rio queritur, et certe contra ipsum Caesarem rio queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congressus armatus. quid enim, Tubero, tuus ille destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas? nimis urgeo; commoveri videtur adulescens. ad me revertar. isdem in armis fui. quid autem aliud egimus, Tubero, nisi ut quod hic potest nos possemus? quorum igitur impunitas, Caesar, tuae clementiae laus est, eorum ipsorum ad crudelitatem te acuet oratio? atque in hac causa non nihil equidem, Tubero, etiam tuam, sed multo magis patris tui prudentiam desidero, quod homo cum ingenio tum etiam doctrina excellens genus hoc causae quod esset non viderit. nam si vidisset, quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset. arguis fatentem. non est satis: accusas eum qui causam habet aut, ut ego dico, meliorem quam tu aut, ut tu vis, parem. haec
Abbreviated transcription (Latin):
p. R. exaudiat. Suscepto bello Cesdre gesto
etiã ex porte magna. nulla ui coactusi
iudicio ac uoluntate ad ea arma ꝑfectus
sum. que erãt sumpta contra te. Apud
que gͥ hoc dico: Nempe apud eum qui
misit. ut essem idem qui suissem. Qui me
conçessos fasces laureatos tenui. quo¬
ad tenendos putaui. Quo mͥ tum deniq¬
se salutem putauit reddere. si eã nul¬
lis spoliatam ornamentis dedisset.Uide
queso tubero. ut qui de meo facto nõ du¬
bitem. de ligaru non audeam confiteri.
Atq hec ꝓpt̾ea de me dixi. ut mͥ tubero
cum de se eadem dicerẽ ignosceret. cuiꝯ
ego industoie gloxieq faueo. uel ꝓpter
ꝓpinquam cogitationem.uel quod eiꝯ in¬
genio scudisq delector uel quod laudez
adolescentis ꝓpinqui. Existimo etiam ad
meũ aliquem feuctum redundare. ded
hoc quero. quis putat ẽẽ crimẽ. fuisse ĩ
affrica: Nempe is qui & ip̃e in eadem
affrica ẽẽ uoluit. & ꝓhibitum se ex liga¬

Expanded text:
populus Romanus exaudiat. suscepto bello, Caesar, gesto populus Romanus exaudiat. suscepto bello, Caesar, gesto etiam ex parte magna, nulla vi coactus, iudicio ac voluntate ad ea arma profectus sum quae erant sumpta contra te. apud quem igitur hoc dico? nempe apud eum qui, misit ut essem idem qui fuissem; qui me, concessos fascis laureatos tenui quoad tenendos putavi; qui mihi tum denique salutem se putavit dare, si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset. vide, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligari audeam dicere. atque haec propterea de me dixi ut mihi Tubero, cum de se eadem dicerem, ignosceret; cuius ego industriae gloriaeque faveo vel propter propinquam cognationem, vel quod eius ingenio studiisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare. sed hoc quaero: quis putat esse crimen fuisse in Africa? nempe is qui et ipse in eadem provincia esse voluit et prohibitum se a Liga
Abbreviated transcription (Latin):
est. Tercium tp̃us qͦd post aduentum
uari in affrita restitit. Qd si ẽ tͥmĩosu.
necessitatis conniẽ est. Non uoluntatis
cordissimis frĩbꝰ. cum alienis esse quã
cum suis maluisset. Cum ip̃a legatio
plena de siderii ac sollicitudinis fuisset.
propter moredibilem quendam fratrũ
amorem hic equo animo esse potuit.
belli disçidio distractꝮ a featribꝰ. Nul¬
lum habes igit᷑ Cesar adhuc in. Qi li¬
gario signum aliene a te uoluntatis.
Cuiꝰ gͦ caulam animaduerte. queso. qua
fide defensam prodo meam. O clemẽtiã
admirabilem. Atq om̃ium laude. pre¬
dicatione. licteris. monumentisq de¬
corandam. cum. M. citero apud te defe¬
dat alium in ea uoluntate non fuisse in
qua seip̃m confitet᷑ fuisse. Nec tuas ta¬
citas cogitaciones existimascit. neqͥd
tibi de alio audienti de seip̃o occuxrat
re formidat. uide quã nõ reformidem
uide quanta lux liberalitatis cu sopie
tue michi apud te dicendi oboriatux.
Quãtum potero uoce contendam ut hoc

Expanded text:
us quod post adventum Vari in Africa restitit, si est criminosum, necessitatis crimen est, non voluntatis. cordissimis fratribus, cum alienis esse quam cum suis maluisset? cum ipsa legatio plena desideri ac sollicitudinis fuisset propter incredibilem quendam fratrum amorem, hic aequo animo esse potuit belli discidio distractus a fratribus? nullum igitur habes, Caesar, adhuc in Q. Ligario signum alienae a te voluntatis; cuius ego causam animadverte, quaeso, qua fide defendam: prodo meam. O clementiam admirabilem atque omnium laude, praedicatione, litteris monumentisque decorandam! M. Cicero apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse in qua se ipsum confitetur fuisse, nec tuas tacitas cogitationes extimescit nec quid tibi de alio audienti de se occurrat reformidat. vide quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenti oboriatur: quantum potero voce contendam ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nuerat utitã uenit. Ad eum statim cõ¬
cursum est. Atq ille non mediotei
cipiditate Ieripuit imperium. si
illud imꝑium esse potuit. quoda pei¬
uato clamore multitudinis imꝑite
nllo publico con silio deferebatur.
Itaq ligariꝰ qui om̃e tale negotiurm¬
cuꝑet effugere paulum aduentu ua¬
ei cõquieuit. Ad huc .c. cesar . A. liga¬
rius om̃i culpa uacat. domo est egressꝰ
non mͦ nullum ad bellum. s ne ad minimã
quidem suspicionẽ belli legatꝰ in pace pro¬
fectus. in prouincia pacatissima ita se ges¬
sit. ut ei pacem esse expedixet. pro fectio
certe animum tuũ non debet offendere.
Num igitire xemansiõ. multominꝯ. Aa
profeccio uoluntatẽ hẽt non tiepem.
Remansio. nocessitatẽ etiam honestã
Trgo hec duo tp̃ra careẽt crimĩe. Unu
est cum legatꝰ profectꝰ. Altexũ cũ effla

Expanded text:
nuerat, Vticam venit. ad eum statim connuerat, Vticam venit. ad eum statim concursum est. atque ille non mediocri cupiditate adripuit imperium, si illud imperium esse potuit quod ad privatum clamore multitudinis imperitae, nullo publico consilio deferebatur. itaque Ligarius, qui omne tale negotium fugeret, paulum adventu Vari conquievit. adhuc, C. Caesar, Q. Ligarius omni culpa vacat. domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem belli; legatus in pace profectus in provincia pacatissima ita se gessit ut ei pacem esse expediret. profectio certe animum tuum non debet offendere: num igitur remansio? multo minus. nam profectio voluntatem habuit non turpem, remansio necessitatem etiam honestam. ergo haec duo tempora carent crimine: unum cum est legatus profectus, alt
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃o delicto confiteamini necesse est qũã
ligarũ ullam culpam rep̃hendatis. En¬
tus enim ligariꝰ cum ẽẽt nulla belli
suspicĩo legatꝰ in africam cũ .c. cõsidio
profectꝰ est. Qua in legaçione d
cinibꝰ & sociis ita se probauit ut dece¬
dens cõsidius prouincia satis facere homi¬
uibꝰ non posset. si quem quam alium pro¬
uitie prefecisset. Itaq ligariꝰ cum diu
uetsans nichil peofecillet peoũcia
accepit ĩuitꝰ. cui sic prefuit ĩpace.
ut q ciuibꝰ e sociis gratissima ẽẽt eiꝰ
integritas ac fides. bellum subito exoro¬
sit. Quod qui erãt in affrica
ante audierũt geri quã parari. Quo
audito. partim cupiditate incon sidera¬
ta partim ceco quodam timore pͥmo
salutis post etiam studii sui querebãt
aliquẽ ducem. Cum ligarius domũ spec¬
tans ad suos redire cupiẽs nullo se mm¬
plicari negotiõ passus est. Interim ꝙp.
aitius uarus qui pretor affricã oꝑti¬

Expanded text:
vestro delicto confiteamini necesse est quam vestro delicto confiteamini necesse est quam Ligari ullam culpam reprehendatis. Q. enim Ligarius, cum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam C. Considio profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic praefuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari. quo audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore primo salutis, post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligarius domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. interim P. Attius Varus, qui tum praetor Africam obti
Abbreviated transcription (Latin):
quum cenniẽ .s. cesar &. ante hunc
Adiem nõ auditũ ꝓpinquus meꝰ adte .q.¬
⁊ tubero detulit. N. ligaxiũ in affrica fuisse
idq.e. ꝑ ausa prestanti uix ingenioifeetus
fortasse familiaritate ea que est ei tecum.
aust est confiteri. Itaq Quo me uertam
Nescio. Paratꝰ enii uenerã. cum tu id.ne¬
q per te scires. neq audixe alipnde po¬
fusses ut ignoracione tua ad hominis
miseri salutem abuterer. S qũi diligen¬
ma mimiti inuestigatum est qđ latebat
Confitendum est ut opinor ꝓresortim
cum meꝯ necessariꝯ pansa fecerit ut id
integrũ non esset. Omissaq conteoũ sia
Om̃is op̃o ad miscdĩam tuam conferẽda
est. Qua plurimi sũt conũsati. cũ ate
non liberacionẽ culpe. s errati ueniam
mi petrauissẽt. habes igit᷑ tubero qͦd est
accusatori maxiie optandum confiten¬
tem ueum. s tamẽ hoc confitentẽ se in ca
parte fuisse qua te. qu a uieum om̃i lau¬
de dignum pateem tuũ Itq peius de

Expanded text:
um crimen, C. Caesar, et ante hunc diem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id integrum iam non esset, omissaque controversia omnis oratio ad misericordiam tuam conferenda est, qua plurimi sunt conservati, cum a te non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent. habes igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua te, qua virum omni laude dignum, patrem tuum. itaque prius de
Abbreviated transcription (Latin):
pitesq prouincialibꝰ. que tamẽ irebanis
opibꝯ non minore labore tueor ꝙͣcõpaxo:
ꝓhigigit᷑ om̃ibꝰ rebꝰ.pro meis in uos singula¬
ribꝰ scudiis proq  hac quã ꝑspicitis ad con
huis tp̃ris tociꝰq mei consulatꝰ memoriã
postulabo. Que dum erit in ur̃is fixa men¬
tibꝰ. tutissimo me muro septũ ẽẽ arbiteabor
Qđ si meam spem uis improborũ fefelle¬
rit atq superauerit: cõmendo uobis paruũ
meũ filiũ. cui profecto sacis erit presidii:
Non solum ad salutem uexũ eciam ad digni¬
tatem. si eiꝯ qui hec om̃ia sui soliꝰ periculo
conseruauit. illum filium ẽẽ memineritis
cis. de fanis atq templis. de tociꝯ̃ Urebis¬
tectis ac sedibꝰ. de imperio ac libertate.
de salute Italie. de uniuersa re.p. deceruite
diligentor ut instituistis. ac fortiter: ha¬
betis eum consulem. qui &. parere ur̃is dectis
non dubitet.&. ea que statueritis quo adui¬

Expanded text:
pitiisque provincialibus quae tamen urbanis pitiisque provincialibus quae tamen urbanis opibus non minore labore tueor quam comparo, pro his igitur omnibus rebus, pro meis in vos singularibus studiis proque hac quam perspicitis ad conshuius temporis totiusque mei consulatus memoriam postulo: quae dum erit in vestris fixa mentibus, tutissimo me muro saeptum esse arbitrabor. quod si meam spem vis improborum fefellerit atque superaverit, commendo vobis parvum meum filium, cui profecto satis erit praesidi non solum ad salutem verum etiam ad dignitatem, si eius qui haec omnia suo solius periculo conservarit illum filium esse memineritis. cis, de fanis atque templis, de totius urbistectis ac sedibus, de imperio ac libertate, de salute Italiae, de universa re publica decernite diligenter, ut instituistis, ac fortiter. habetis eum consulem qui et parere vestris decretis non dubitet et ea quae statueritis, quoad vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ domestice: quod hostes alienigene aut
oppressi seruiunt. aut recepti bene ficio se ꝯ¬
bligatos putãt: qui autẽ ex numero ciuiũ
demencia aliqua deprauati hostes patrie
senel esse ceperũt. eos cum a pernicie rei.P.
reppuleris. nec ui coercere. uec heneficio p¬
lacare possis. Quare michi cum perditis a¬
uibus eternum bellum susceptũ esse uideo:
sd ego ur̃o bonoꝵq om̃ium auxilio. memo¬
riaq tantoꝵ ꝑiculoꝵ que non modo ĩ hoc
populo qui seruatꝰ est. sed om̃iũ gencium
sermoibꝰ ac mentibꝰ semꝑherebit: a me
atq ameis facile propulsari posle cõfido:
Neq ulla profecto tanta uis repperietur q̃
tam conspiracionem bonoꝵ om̃ium cõfein¬
gere. & labefactare possit: Que cum ita sint
pro imperio pro exercitu. pro prouinçia quã
neglexi. peo triumpho ceterisq laudibꝰ in¬
signibꝰ. que sũt ame ꝓpt̾ uebis ur̃eq salu¬
tis custodiam. repudiata pro cdientelis hos¬

Expanded text:
quam domesticae, quod hostes alienigenae aut quam domesticae, quod hostes alienigenae aut oppressi serviunt aut recepti beneficio se obligatos putant, qui autem ex numero civium dementia aliqua depravati hostes patriae semel esse coeperunt, eos, cum a pernicie rei publicae reppuleris, nec vi coercere nec beneficio placare possis. qua re mihi cum perditis civibus aeternum bellum susceptum esse video. id ego vestro bonorumque omnium auxilio memoriaque tantorum periculorum, quae non modo in hoc populo qui servatus est sed in omnium gentium sermonibus ac mentibus semper haerebit, a me atque a meis facile propulsari posse confido. neque ulla profecto tanta vis reperietur quae tam conspirationem bonorum omnium confringere et labefactare possit. quae cum ita sint, pro imperio, pro exercitu, pro provincia quam neglexi, pro triumpho ceterisque laudis insignibus quae sunt a me propter urbis vestraeque salutis custodiam repudiata, pro clientelis hos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pc. ponitebit: & enim mors qũa illi for¬
tasse miitant᷑ om̃ibꝰ est ꝑata. uite tantã laudẽ
quanta uos me uestris deceetis honestatis.
uistis. Sit scipio daxꝰ ille cuius consilio at¬
q uirtute hannibal in africam redire.atq
italia retedere coactꝰ est. Ornet᷑ alt̾ eximia
laude africanꝮ qui duas uebes huit impio
infestissimas kartaginẽ numãciamq dele¬
uit. Habeatur uix egr egiꝰ paulꝯ ille cuius
cuxrum Rex potentissimꝰ quondam & no¬
bilissimꝯ perses honestauit. Sit eterna
gloria marius qui bis Italiam obsidione.
A metu seruitutis libex auit. Ante põatur
om̃ibꝰ pompeiꝰ cuiꝰ res geste atq uͥtutes
isdem quibꝰ solis cuxsus regionibꝰ. ac ter¬
minis continetur. Leit profecto int̾ hoꝵ
laudes aliquid loçi nr̃e głie nisi forte maiꝰ
est patefacere nobis prouinçias quo exire
possimꝰ quam curare ut etiam illi qͥ ab sũt̃
habeant qͦ uictores reuertant᷑. quãꝙͣ est
uno loco condiçio melior externe uictorie

Expanded text:
illi fortasse minitantur, omnibus est parata: vitae tantam laudem quanta vos me vestris decretis honestastis ationem decrevistis. sit Scipio clarus ille cuius consilio atque virtute Hannibal in Africam redire atque Italia decedere coactus est, ornetur alter eximia laude Africanus qui duas urbis huic imperio infestissimas Karthaginem Numantiamque delevit, habeatur vir egregius Paulus ille cuius currum rex potentissimus quondam et nobilissimus Perses honestavit, sit aeterna gloria Marius qui bis Italiam obsidione et metu servitutis liberavit, anteponatur omnibus Pompeius cuius res gestae atque virtutes isdem quibus solis cursus regionibus ac terminis continentur: erit profecto inter horum laudes aliquid loci nostrae gloriae, nisi forte maius est patefacere nobis provincias quo exire possimus quam curare ut etiam illi qui absunt habeant quo victores revertantur. quamquam est uno loco condicio melior externae victoriae
Abbreviated transcription (Latin):
re noli michi antiquos uiros obiectare.
Satius est enim me meis rebus gestis flo¬
rere. quã maiorũ opinionione uiti ce ita
uiuere. Ut Ego siposteris meis nobilitatis
micium ce. uirtutis exemplum. Neq me¬

Expanded text:
re noli mihi antiquos viros objectare. Satius est enim me meis rebus gestis florere, quam majorum meorum opinione niti, et vivere, ut ego sim posteris meis nobilitatis initium, et virtutis exemplum. »
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat. Nunqͥd hos quos protulit scipi¬
ones & metellos ante fuerint aut opini¬
onis aut glorie. quã eos res sue geste &
uita innocentissime acta cõmendauit. Dͦd
si hec fuit illis inicium nominis & digni¬
tatis : cur non eque nobis existimet᷑. cuiꝯ¬

Expanded text:
respondeat: Nunquid hi, quos protulit Scipiones et Metellos, ante fuerint opinioni et gloriae, quam eos res suae gestae, et vita innocentissime acta commendavit? Quod si hoc fuit illis initium nominis et dignitatis, cur non aeque de nobis aestimabi
Abbreviated transcription (Latin):
cul amoueat᷑. q̃ nõ modo amico. sed ne libero quidẽ
digna est. Aliter enim cũ tiramno. alit̾ cum amico
uiuit᷑. Cuiꝰ autem aures clausȩ ueritati sunt ut ab
amico uerũ audire nequeat: huiꝰ salus desper̃da ẽ.
Scitũ ẽ enim illud Catonis ut multa meliꝰ de quibdã
cicerbos inimicos mereri ꝙͣ ẽos amicos qui dulces ui¬
deant᷑. Illos uerum sȩꝑe dicere. hos nunꝙͣ. Atq illd̾
absurdum ꝙ ii qui monent᷑ eam molestiam quã de¬
bent capere nõ capiunt. eam capiunt qua debẽt uaca¬
re. Peccasse enim se non aguntur. obiurgari moleste
ferunt. Qd̾ contra oportebat delicto dolere. et corre¬
ctione gaudere. Ut gͥs monere & moneri propͥũ ẽ
uere amicicie. et alterum libere facere. nõ aspere.
alterum patient̾ accipere nõ repugnant̾. sic haben¬
dum ẽ nullã ĩ amicicus pestem eẽ maiorẽ ꝙͣ adu¬
lationẽ. blandiciã. assentationẽ. ꝙͣuis enim mubtis¬

Expanded text:
cul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem cul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem digna est; aliter enim cur tyranno, aliter cum amico vivitur. Cuius autem aures clausae veritati sunt, uta ab amico verum audire nequeat, huius salus desperanda est. scitum est enim illud Catonis, ut multa: melius de quibusdam acerbos inimicos mereri, quam eos amicos, qui dulces videantur; illos verum saepe dicere, hos numquam. atque illud absurdum, quod ei, qui monentur, eam molestiam quam debent capere non capiunt, ear capiunt qua debent vacare. peccasse enim se non anguntur, obiurgari moleste ferunt; quod contra oportebat delicto dolere, correctione gaudere. ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere facere, non aspere, alterum patienter accipere, non repugnanter, sic habendum est nullam in amicitiis pestem esse maiorem quam adulatione
Abbreviated transcription (Latin):
usus amiciciȩ. multeq cause suspicionũ offensionũq
dantur. quas tum euitare. tum eleuare. tum ferre.
sapientis Una illa subleuanda offensio ẽ ut et uti¬
litas ĩ amicicia et fides retineatur. Nam et moneudi
amici sȩpe sunt et obiurgandi et hec accipienda ami¬
ce cum beniuole fiunt. Sed nescio quomodo uerũ est
qd̃ ĩ andria familiaris meus dicit. obsequiũ amicos
ueritas odium parit. Al olesta ueritas si quidem ex ea
nascitur odium qd̾ ẽ uenenũ amiciciȩ. sed obsequiu
multo molestius ẽ qd̾ pectatis indulgens precipitem
amicũ ferri sinit. Mlaxima autẽ culpa ĩ eo qui et ue¬
ritatem aspernat᷑. et ĩ fraudem obsequio impellit᷑. Dĩ
g hac ĩ re habenda ratio et diligentiaͤ primũ ut mo¬
nitioꝰ acerbitate. deiñ ut obiurgatio cõtumelia care¬
at. In obsequio autem qm̃ teretiano u̾bo libent̾ uti¬
mur. comitas assit. assentatio uitiorũ adiutrix pro¬

Expanded text:
usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum evitare, tum elevare, tum ferre sapientis est. una illa subeunda est offensio ut et utilitas in amicitia et fides retineatur; nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandi, et haec accipienda amice, cum benevole fiunt. sed nescio quo modo verum est, quod in Andria familiaris meus dicit: obsequium amicos, veritas odium parit. molesta veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est venenum amicitiae, sed obsequium multo molestius, quod peccatis indulgens praecipitem amicum ferri sinit; maxima autem culpa in eo, qui et veritatem aspernatur et in fraudem obsequio impellitur. omni igitur hac in re habenda ratio et diligentia est, primum ut monitio acerbitate, deinde ut obiurgatio contumelia careat. in obsequio autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, comitas adsit, assentatio vitiorum adiutrix pro
Abbreviated transcription (Latin):
dine uspiam collocaret. atq ibi suppeditans omĩum
reruĩ quas natura desiderat abundantiã et copiã. hoĩs
omĩno aspiciendi potestatẽ eriperet: quis tam esset
ferreus qui eam uitã ferre poss&. cuiq nõ auferret
fructum uoluptatum omĩum solitudo. Uerum ergo
illud est qd̃ a sẽrenti̾o archita ut opinor dici solitum
nostros senes cõmemorare audiui ab aluis senibus au¬
ditum siquis in celum ascendisset. naturamq mundi
et pulcritudinẽ perspexisset: ĩsuauem illam admira¬
tionem ei fore quȩ iocundissima fuisset si aliquem cui ał nͥ¬
narraret non habuisset. Sic natura solitarium nihil
amat. semperq ad aliquod tanꝙ adminiculũ adniti¬
tur. qd̾̃ ĩ amicissimo quoq dulcissimũ ẽ. Sed cum tot
signis eadem natura declaret quid uelit. acquirat. de¬
sideret. tamen obsurdescimus nescio quomodo. necͤ qͣue
ab ea monemͥ audimrꝰ. Est enim uarius et multiplex

Expanded text:
dine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium dine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis omnino aspiciendi potestatem eriperet—quis tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo? verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum: si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
nihil ẽẽ leuius existiment. Itemq cȩtera quȩ quibꝰdam
admirabilia uidentur ꝑmulti sunt qui pro nihilo pu¬
tent. De amicicia om̃es idem sentiunt et ii qui ad rem
.p. se cõtulerunt. et i qui rerũ cognitione doctrinaq de¬
lectantur. et ii qui suũ negotiũ gerunt ociosi. postremo
ii qui se totos tradiderint uoluptatibꝰ sine amicicia ui¬
tam eẽ nullã sentiunt. si modo uelint aliqua ex parte
libaliter uiuere. Serpit enim nescio quomodo ꝑ omĩ
eẽ expertem sui. Quinetiam siquis asperitate ea est
et ĩ manitate nature congressus ut hominũ fugiat
atq oderit. qualem fuisse athenis chimonẽ nescio qͣm
accepimus: tamen is pati nõ possit ut nõ acqͥrat aliquẽ apud
quem euomat uirus acerbitatis sue. Atq hoc maxi¬
me iudicaretur si quid tale possit cõtingere ut aliqͥs
nos deus ex hac hominũ freq̃ntia tolleret. et ĩ solitu¬

Expanded text:
nihil esse levius existiment! itemque cetera, quae quibusdam nihil esse levius existiment! itemque cetera, quae quibusdam admirabilia videntur, permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum idem sentiunt; et ei qui ad rem publicam se contulerunt, et ei qui rerum cognitione doctrinaque delectantur, et ei qui suum negotium gerunt otiosi; postremo ei qui se totos tradiderunt voluptatibus, sine amicitia vitam esse nullam, si modo velint aliqua ex parte liberaliter vivere. serpit enim nescio quo modo per omesse expertem sui. quin etiam si quis asperitate ea est et immanitate naturae, congressus ut hominum fugiat atque oderit, qualem fuisse Athenis Timonem nescio quem accepimus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus acerbitatis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tale possit contingere, ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentia tolleret et in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
piri cogit. Quocirta dicendũ est enim sȩpius: cũ iudi¬
caris diligere oportet. nõ cum dilexeris iudicare. Sed
cum multis negligentia plectimur: tum maxime in
amicis et diligendis et colendis. prȩposteris enim uti¬
mur consiliis. et acta agimus. qd uetam̃ ueteri pro¬
uerbio. Nam implicati ultro et citro uł usu diucur¬
no uł etiam officuis repente ĩ medio cursu amicicias
exorta aliqua offensione disrumpimꝰ. quo etiã mag̃
uituꝑanda ẽ rei maximȩ necessariȩ tanta ĩcuria. Una
ẽ enĩm amiaicia ĩ rebus humaĩs. de cuiꝰ utilitate oes
uno ore cosentiunt. ꝙ̃ꝙͣ a multis urtus ip̃a cõtemni¬
tur. et uenditatio q̃dam atq ostentatio eẽ dicitur. Alul¬
ti diuitias despiciunt. quos paruo cõtentos tenuis ui¬
ctus cultusq delectat. Honores uͦ quorũ cupiditate qͥ¬
dam ĩ flãmant̾ ꝙͣmulti ita cõtemnũt. ut nihil ĩ amiꝰ

Expanded text:
periri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudiperiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur, tum maxime in amicis et diligendis et colendis; praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt; quamquam a multis virtus ipsa contemnitur et venditatio quaedam atque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque delectat; honores vero, quorum cupiditate quidam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut nihil inanius,
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ ornamentũ amiciciȩ tollit qui ex ea tollit ue¬
recundiam. Itaq ĩus ꝑniciosus est error qui existi¬
mant libidinum pectatorumq omium patere ĩ ami¬
cicia licentiam. Uirtutũ amicicia adiutrix a natura da¬
ta ẽ. non uitiorũ comes. ut qm̃ solitaria non posset
uirtus ad ea que sũma sunt ꝑuenire: cõiuncta et con¬
sociata cum altera ꝑueniret. Que si quos int̾ socie¬
tas aut est. aut fuit. aut futura est: eorũ ẽ habendus
ad sumũ nature bonũ optimus beatissimusq comi¬
tatus. hec est inquã societas ĩ qua omĩa ĩsunt qͥ putãt
homines expetenda. honestas. gloria. tranquillitas aĩ
atq iocunditas: et cum hec assint beata uita sit. et sñ
his ẽẽ non possit. Qd̾cum optimũ maximũq sit. si
id uolumus adipisci uirtuti opem danda ẽ. sine qua
uͦ neglecta qui se amicos habere arbitrant᷑. tum se de¬
niq errasse sentiunt cum eos grauis aliqͥs casus ex¬

Expanded text:
ximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit veximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit verecundiam. itaque in eis perniciosus est error, qui existimant libidinum peccatorumque omnium patere in amicitia licentiam. virtutum amicitia adiutrix a natura data est, non vitiorum comes, ut, quoniam solitaria non posset virtus ad ea quae summa sunt pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. quae si quos inter societas aut est aut fuit aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque comitatus. haec est, inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—honestas gloria tranquillitas animi atque iucunditas; ut et, cum haec adsint, beata vita sit, et sine his esse non possit quod cum optimum maximumque sit, si id volumus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua  possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus ex
Abbreviated transcription (Latin):
idq faciunt cũ desiderio et cum quadã siłitudie amo¬
ris humani: quanto id magis ĩ hoĩe sit natura. qͥ et
sc diligat. et alterũ acqͥrat cuiꝰ animũ ita cũ suo mi¬
sceat ut efficiat poene unũ ex duobꝰ: Sed plexiq per¬
uerse. ne dicam impudent̾. habere talem amicũ uolt̃
quales ipsi eẽ non possunt. quęq ip̃i non tribuũt a¬
micis. hec abhis desiderant. Par autem ẽ primũ
ipsũ ẽẽ uirũ bonũ. tũ alterum similẽ sui quȩrere. In
talibus ea quã iã dudũ tracta stabilitas amiciciȩ cõfir¬
mari potest. Cum homines beniuolentia coniũcti pͥ¬
mũ cupiditatibus his quibus cȩt̾i seruiũt imperabũt.
Deinde aequitate iusticiaq gaudebũt. omĩaq alter
pro altero suscipiet. neq quicꝙͣ unꝙͣ nisi honestum
et rectum alter ab altero postulabit. neq solum colẽt
inter se ac diligent. sed etiam uerebunt᷑: Nam ma¬

Expanded text:
idque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoidque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, ut efficiat paene unum ex duobus! sed plerique perverse, ne dicam impudenter, habere talem amicum volunt, quales ipsi esse non possunt, quaeque ipsi non tribuunt amicis, haec ab eis desiderant. par est autem primum ipsum esse virum bonum, tum alterum similem sui quaerere. in talibus ea, quam iam dudum tractamus, stabilitas amicitiae confirmari potest, cum homines benevolentia coniuncti primum cupiditatibus eis quibus ceteri serviunt imperabunt; deinde aequitate iustitiaque gaudebunt omniaque alter pro altero suscipiet; neque quicquam umquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, neque solum colent inter se ac diligent, sed etiam verebuntur. nam ma
Abbreviated transcription (Latin):
Digni aũt sunt amicicie̾ qͥbus ĩ ipis in est cã cur diligan¬
tur. Rarum genus. Equidem omĩa prȩclara rara. nec
quicꝙ̃ difficilius ꝙ̃ reꝑire qd̾ sit ex omĩ parte ĩ suo ge¬
nere perfectum. Sed plexiq neq ĩ rebus humaĩs quic¬
ꝙͣ bonũ norut nͥ quod fructuosum sit. et amicos tan¬
ꝙͣ pecudes eos potissimũ diligunt ex quibus sperant
se maximũ fructũ ẽẽ capturos. Ita pulcerrima illa et
maxime naturabili carent amicicia ꝑ se et pp̃se ex¬
petita. nec sibi ip̃i exemplo sunt. hec uis amiciciȩ ẽ
et qualis et quanta sit. Ip̃ẽ enim se quisq diligit non
ut aliquam a se ipẽ mercedem exigat caritatis sue ͦꝙͦ ꝑ
Ꝙ si hoc apparet ĩ bestiis. uolucribus. nantibus. agresti¬
bus. ciciibus. feris. primũ ut se diligant. id enĩ parit̾
cum omi aĩante nascit̾. deinde ut requirant atq aꝑ¬
petant ad quas se applicent eiusdem generis aĩantis.¬

Expanded text:
igni autem sunt amicitia, quibus in ipsis inest causa cur diliganigni autem sunt amicitia, quibus in ipsis inest causa cur diligantur. rarum genus! et quidem omnia praeclara, rara, nec quicquam difficilius quam reperire quod sit omni ex parte in suo genere perfectum. sed plerique neque in rebus humanis quicquam bonum norunt nisi quod fructuosum sit, et amicos tamquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibus sperant se maximum fructum esse capturos. ita pulcherrima illa et maxime naturali carent amicitia per se et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo sunt, haec vis amicitiae et qualis et quanta sit. ipse enim se quisque diligit, non ut aliquam a se ipse mercedem exigat caritatis suae, sed quod si hoc apparet in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ut se ipsae diligant—id enim pariter cum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generis animantis—