comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altari. Et ꝑcusserit quis missierem. uolentem
iuuare alt̾mi uirũ ꝯtͣ quẽ ille pugnat. Filiũ
paret ꝑ ħ qd̃ subiungit de seruo. Maxime si
tunc non reddet quis mutuo acceptũ qnͣdo
presente domino illud amittit s ⁊ illud pre¬
mercede sui oꝑis .i. quã m̃cedem expecebat
suũ opus .u nsus. ⁊ referatur suũ ad rẽcon¬
ductam. Ip̃m  .n. solũ quo oꝑietur: Hicdo
panꝑrimo loquitur qui nõ habet nͥ unum
uestimentũ. nec uiu̾e poss si ei ñ redderetur.
Ne aut̃ diues amittat suam peccuniam po¬
terit induc̃e testes ⁊coram eis reddere slłi
uestim̃tũut postea requirat si uolu̾it. Nec
iunges manũ tuã. Consuetudĩem cõfirma¬
tionis uotat. Non declinab̾ in iudicio pau¬
ꝑis. In ħ precepto prohib concemptũ. neꝑ
ꝑua redimictat iudiciũ. Scitis animasadue¬
narũ .i. affectus qm leuiter cõtristantur. No¬
men meũ est ĩ illo. Gloriam ⁊ potenciã meã
manifestabo ꝑ illũ. Moysi quo dixit as¬

Expanded text:
altari. Et percusserit quis mulierem, volentem juvare alterum virum, contra quem ille pugnat. Filium paret per hoc quod subjungit de servo. Maxime si si dicat: Tunc non reddet quis mutuo acceptum, quando praesente domino illud amittit; sed et illud praemercede sui operis, id est quam mercedem expetebat suum opus, id est usus; ut referatur suum ad rem conductam. Ipsum est enim solum quo operietur. Hic de pauperrimo loquitur, qui non habet nisi unum vestimentum, nec vivere posset si ei non redderetur. Ne autem dives amittat suam pecuniam poterit inducere testes, et coram eis reddere illi vestimentum, postea requirat si voluerit. Nec junges manum tuam. Consuetudinem confirmationis notat. Non declinabis in judicium pauperis. In hoc praecepto prohibet contemptum, ne pro parva re dimittat judicium. Scitis animas advenarum, id est affectus, quam leviter contristentur. Nomen meum est in illo. Gloriam et potentiam meam manifestabo per illum. Moysi quoque dixit: As
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce uocaui ex noĩe beseleel ⁊c̃. hĩc oritur in
solubił questio. qr legitur in libro ꝑalipome¬
non qd̃ caleph fuit pater ur. M ille caleph ñ
legitur iosue fuisse cũ moyse s nõ legit᷑ cũ et
ex diuino ĩstinctu ħ fet̾it nõ p. Cunosti po¬
pulũ qd̾ pronus sit ad malum. Qiuos non
potuit prohibere dolens passus. ita cũ quod
preciosis ornamentis que magis diligedant
spoliauit eos ut saltem ꝑ ħ reprsmet eosasꝙ¬
tauolũtate illa. nec tũ potuit. Egressus ẽuitulꝰ
ꝯ eepoliatũ a pecunia supocõꝵ ornamentoꝵ
Hostes uocat adiacentes gences. Si quis est
Do̾ iungat᷑ michiidest siquis ht̃ zelũ dei acci¬
piat mecũ uindictam de ppło pecrante. Dele
me delibrotuo. Nõ ex rõne s ex impetu hũane
affectionis ⁊ confidencia mag̾na ĩ deũ hoc dicꝰ.
⁊ quod ñ fu̾it crudelitas in occidendo. ostendit
magna pietas que secuta est in orando. Sccibi
autem in libro uite aut celeri dupliciter in¬

Expanded text:
cce vocavi ex nomine Bescleel, etc. Hinc oritur mihi insolubilis quaestio; quia legitur in libro Paralipomenon, quod Caleph fuit pater Hur et ille Caleph nonlegitur Josue fuisse cum Moyse, sed non legitur cum eo ex divino in instinctu hoc fecerit, non patet. Tu nosti populum quod pronus sit ad malum. Quod non potuit prohibere, dolens passus est ita tamen quod pretiosis ornamentis, quae magis diligebant spoliavit eos, ut saltem per hoc reprimeret eos a stulta voluntate illa; nec tamen potuit. Egressus est hic vet spoliatum a pecunia supradictorum ornamentorum; hostes vocat adjacentes gentes. Si quis est Domini, jungatur mihi, id est si quis habet zelum Dei, accipiat mecum vindictam de populo peccante. Dele me de libro tuo. Non ex ratione, sed ex impetu humanae affectionis et fiducia magna in Deum hoc dicit. Et quod non fuerit crudelitas in occidendo, ostendit magna pietas, quae secuta est in orando. Scribi autem in libro vitae aut deleri, dupliciter in
Abbreviated transcription (Latin):
uium. quod quidem dubium est. sicut ⁊ illd̾
qñ scil aque uaporabłr eriguntur ad supe¬
riora ad temperand̾ superiorem caloremu¬
trum minuatur aqua: an tancũdem ĩfiori¬
firmam̃tũ apertũ fuisse. ⁊ super celestes aqͣs
descendisse per pluuias. quod dubiũ est siłr.
non affectum. oblitus .n. uidebatur qr tam
lib̾at. Post centũ quĩquaginta dies . Ab in¬
gressu uidel noe in archam .i. pͥmo die sexti
mensis ab inundatõne. centũ enĩ qͥnqͣginta
dies .u. menses integre faciunt. ⁊ hic dies est
cesimus dies nomi m̃sis anni uidel. nõ inun¬
dacionis. Decimo .ii. mense .s. inundacõnis.

Expanded text:
vium? Quod quidem dubium est, sicut et illud, vium? Quod quidem dubium est, sicut et illud, quando scilicet aquae vaporaliter eriguntur ad superiora, ad temperandum superiorem calorem, utrum minuatur aqua, an tantumdem inferiorifirmamentum apertum fuisse, et super coelestes aquas descendisse per pluvias; quod dubium est similiundum effectum, non affectum. Oblitus enim videbatur quia tam liberat eum. Post centum quinquaginta dies. Ab ingressu videlicet Noe in arcam, id est primo die sexti mensis ab inundatione. Centum enim quinquaginta dies quinque menses integre faciunt, et hic dies est cesimus dies noni mensis, anni videlicet non inundationis. Decimo enim mense, scilicet inundationis,
Abbreviated transcription (Latin):
pena omiũ. s per mĩam temperat᷑ in parte.
¶Trecentoꝵ cubitoꝵ. Cubitus ꝓprie tenet pe¬
dem ⁊ dimidium. s hic moyses de geo metri¬
co cubito agit quem nouerat in egipto qui
nouem ĩtẽgre cubitos concinet. Unde ꝯstat
tantam fuisse magnitudĩem arche que suffi¬
ceret. ad omĩa animalia capienda q̃ uenerunt
ad eam. ⁊ de compõne arche utrũ in imo lata
fu̾it ⁊ semꝑ usq ad sũmũ surgens stͥngeret᷑
magis ac magis. an parietes surcex̾int eqͣlit̾
ĩ sũmo uł ⁊̃ plusqͣm in imo a se distantes. ⁊
in tecto tantũ fu̾it cacuminata diũse sunt
opĩones. Cenacła a cenascil solaria. Tristega
rilitatem mascłi ⁊ femine. Tolles septena. hic
notat nuimerũ. Septem ĩ quolib gen̾e. non
Rupti sunt om̃s fontes abissi magne ⁊c̃. ¶xͦ¬
utrũ ex solis ilł aquis que tũc erant fcm sit di¬
luuiũ. au aer ⁊ cetere elem̃ta ꝯu̾sa sint ĩ aqͥs.
tam pluuiales qm labiles quib frm sic dilu¬

Expanded text:
per misericordiam temperatur in parte. Trecentorum cubitorum. Cubitus proprie tenet pedem et dimidium; sed hic Moyses de geometrico cubito agit, quem noverat in Aegypto, qui novem integre cubitos continet. Unde constat tantam fuisse magnitudinem arcae, quae sufficeret ad omnia animalia capienda quae venerunt ad eam. De compositione arcae utrum in imo lata fuerit et semper usque ad summum surgens stringeretur magis ac magis, an parietes surrexerint aequaliter in summo, vel etiam plus quam in imo a se distantes, et in tecto tantum fuerit cacuminata diversae sunt opiniones. Coenacula a coena scilicet solaria. Tristega,rilitatem masculi et femellae. Tolles septena. Hic notat numerum. Septem in quolibet genere, non Rupti sunt omnes fontes abyssi magnae, etc. aquis quae tunc erant, factum sit diluvium, an aer et caetera elementa conversa sint in aquas, tam pluviales quam labiles, quibus factum sit dilu
Abbreviated transcription (Latin):
consulebatur dñs anceqmͣ fcm ess illud ma¬
gnũ de quo dñs instrixit moysen ĩ mõte.
Ornatũsuũ a monce oreb. Prope montem
erat tab̾nacłm qm̃diu moyses morabat̾
ĩmõte. ⁊ ĩ aaron ⁊ septuaginta seniores tͣcta¬
bant de dubiis que ferebantur ad eos de cas¬
tris. postqm autem ppłs pecrauit ⁊ moyses
descendit precepit dñs ut tab̾nacłm remo¬
ueretur a monte oreb uersus ppłm. Moys
uotũc extra castra non intra ip̃m locauit.
uocauit nomen. Non modo s ante. ut pro
plusqͣmͣ ꝑfecto ꝑfim accpiamus. Noui te ex
nomine. Magnũ signũ ÷ dilectionis qd̾ nex
nõ negligens seruũ suũ eius ꝓpͥũ nomẽ coe¬
noscit ⁊ eo illũ ad se uocat. Ita hic de deo et
moxse intlłigendũ ÷ qd̃ deterat ei deus sp̃a¬
Ostendam tibi omne donũ. ħ in futuro in gͦ
uisio dei ent uita eterna ⁊ ĩ p̃senti uocabo ĩ

Expanded text:
consulebatur Dominus antequam factum esset illud magnum, de quo Dominus instruxit Moysen in monte, Ornatum suum in monte Oreb. Prope montem erat tabernaculum quandiu Moyses morabatur in monte; et ibi Aaron, et septuaginta seniores tractabant de dubiis, quae ferebantur ad eos de castris. Postquam autem populus peccavit, et Moyses descendit, praecepit Dominus, ut tabernaculum removeretur a monte Oreb versus populum. Moyses vero tunc extra castra, non intra, ipsum locavit. Vocavit nomen. Non modo, sed ante, ut pro plusquam perfecto perfectum accipiamus. Novi te ex nomine. Magnum signum est dilectionis, quod rex non negligens servum suum ejus proprium nomen cognoscit, et eo illum ad se vocat. Ita hic de Deo, et Moyse intelligendum est, quod dederat ei Deus speciaOstendam tibi omne bonum: hoc erit in futuro, in quo visio Dei erit vita aeterna. Et in praesenti: Vocabor in
Abbreviated transcription (Latin):
Deuorauit eos terra. Uno ꝯmuninomĩe
duo inferiora elem̃ta uocat: sicut ⁊ibi. for¬
matisgͥcunctis aĩalib de humo. ⁊ alibi In
canticũ: a modo quicquid sequitur ꝓph̾ta
ẽ de futuro. ex tanto enĩ gandio quod in
presenti hẽb̾ant: sp̃c sanctus in corda eorũ
intraũ. ⁊ om̃s idem ꝓph̾atisunt. In ecernũ
uł per spacium totũ qd̃ cum inundo ĩcep̃
⁊ cum mundo finiet ⁊ ultra. non quantũ
ad spacium s quantũ ad dignitatẽ scil
suꝑ om̃s ⁊ suꝑ omĩa. Sumpsit ergo ma

Expanded text:
Devoravit eos terra. Uno communi nomine Devoravit eos terra. Uno communi nomine duo inferiora elementa vocat, sicut et ibi. Formatis igitur cunctis animalibus de humo, et alibi: Incanticum. Amodo quidquid sequitur, prophetia est de futuro. Ex tanto enim gaudio, quod in praesenti habebant, Spiritus sanctus in corda eorum intravit, et omnes idem prophetati sunt. In aeternum  per spatium totum, quod cum mundo incoepit, et cum mundo finiet: et ultra, non quantum ad spatium, sed quantum ad dignitatem, scilicet super omnes et super omnia. Sumpsit ergo Ma
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt. aut si uidebant miracłm mario
quõ ausi sunt eos ꝑsequi. Ad qd̾ sxndetur qd̾
non pot̾ant eos uidere ꝑfecte ⁊ tñ qr abire eo᷑
sentiebant: ꝑ eamdem uiam pedetentim eos
seq̃bant᷑ nescientes se ułillos mare ingredi. Et̃
ecte respiciens suꝑ castra ꝑ colũpnam. Qͥd ẽ
qd̃ ꝑ nubem d̃r deus respice suꝑ castra: nͥ hoc
scil ꝙ nubes que prius tenebras faciebat egip¬
chs lucem prebuit eis. s ad confusionem eoꝵ
fecit exercitũ ⁊c̃ Breuicer totũ negociũ com¬
p̾hendit ⁊ deinde prolixius idem repetit ĩ scil
Dixeruntq egiptii ⁊ c̃ fugientib egipciis
⁊c̃. Prius fugati ⁊ prostrati sunc a domino
egipcii: ad ultim̃ aquis obuoluti. Abissi ope¬
fuerunt eos. Ex nimia leticia sepe idẽ alicer
⁊ aliter replicatur. Congregate sunt abissi.
tem. qͣi dicat. qͣm facile aliquis flando pro¬
icit pulu̾em: tam facile tu eos interfecisti.

Expanded text:
potuerunt? Aut si videbant miraculum maris, potuerunt? Aut si videbant miraculum maris, quomodo ausi sunt eos persequi? Ad quod respondetur, quod non poterant eos videre perfecte, et tamen quia abire eos sentiebant, per aliam viam pedetentim eos sequebantur nescientes se vel illos mare ingredi. Et ecce respiciens supra castra per columnam. Quid est quod per nubem dicitur, Deus respicere super castra, nisi hoc scilicet quod nubes, quae prius tenebras faciebat Aegyptiis, lucem praebuit eis? Sed ad confusionem eorurfecit exercitum, etc. Breviter totum negotium comprehendit, et deinde prolixius idem repetit, ibi scilicet: Dixeruntque Aegyptii, etc. Fugientibusque Aegyptiis, etc. Prius fugati, et prostrati sunt a Domino Aegyptii; ad ultimum aquis obvoluti. Abyssi operuerunt eos. Ex nimia laetitia saepe idem aliter, et aliter replicatur. Congregati sunt abyssi, tem. Quasi dicat: Quam facile aliquis flando projicit pulverem, tam facile tu eos interfecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
quod nichil efferatur de carnib. Sanctifica
michi om̃e primogenitũ. Pro int̾fectispri¬
mogenitis egipcioꝵ. Eanctificabant᷑ autem
ad õpus leuitarũ ut se eis rediment. qr ꝑ eis
dño seruiebant ⁊ pro toto isrł. In colunina
nibis ⁊ ignis. Una ⁊ eadem columma erat q
calorem obumbrans. ⁊ ꝯͣ tenebras illuminãs
ut dux ess utriusq temporis. Contͣ beelsephon
incompectu etꝰ. Istud eiꝰ: potest referri ad be¬
elsephon. ⁊ tũc plana ẽ lctera. uel ad pha¬
raonem ut interponatur relatiuũ eius ad
quod refertur. preter ꝯsuetudinem sicut
est illud. fundamenta eius ĩ mont̃ ⁊t̃ Tollẽsq¬
atcribuitur. qr reuera angłs do̾ minister ad¬
erat. ⁊ dominꝰ in ipo. ⁊ ꝑ ip̃m oꝑans. Abiit pꝰ
eos. ut defend̾et eos ꝑ nubem suis lum̃. aliis te¬
nebras. ꝑ eamdem simł faciens. Egipcii ĩgressi
sũt post eos. Queritur si nõ uidebant eos pre¬
cedentes pp̃ nubem interpositam quo sequs

Expanded text:
quod nihil efferatur de carnibus. Sanctifica quod nihil efferatur de carnibus. Sanctifica mihi omne primogenitum. Pro interfectis primogenitis Aegyptiorum. Sanctificabantur autem in opus levitarum, ut se eis redimerent, qui pro eis Domino serviebant, pro toto Israel. In columna nubis, et ignis. Una et eadem columna erat contra calorem obumbrans, et contra tenebras illuminans, ut dux esset utriusque temporis. Contra Beelsephon, in conspectu ejus. Illud ejus potest referri ad Beelsephon, et tunc plana est littera; vel ad Pharaonem, ut interponatur relativum ejus ad quod refertur, praeter consuetudinem, sicut est illud: Fundamenta ejus in montibus sattribuitur; quia revera angelus Domini minister aderat, et Dominus in ipso et per ipsum operans. Abiit post eos, ut defenderet eos per nubem: suis lumen, aliis tenebras per eadem simul faciens. Aegypti ingressi sunt post eos. Quaeritur si non videbant eos praecedentes propter nubem interpositam, quomodo sequi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ predõa per recapitulactionem hic dicitur
quodibi notatur. In eadem .n. die educam
moyses fecerunt sicut preceꝑat qñ uentũ ẽ
ad decerminand̾ tempus. ⁊tunc .s. in noctis
medio ⁊c̃. Quasi dicat. Dñs compleuit sicut
ante ꝑ moysen promiserat. Neq enim erat
domus in qua non iac̃. mort̾. Mirũ est si in
una quaq domo fuit aliquis pͥmogenitus
S ẽẽ potuit in armentis uel pecudib ⁊si in
hõĩb defu̾it ułcũ tali decermĩatõne. ĩ qua
scil ess primogenitus. nõ erat domus ⁊c̃. uł
forsitan dñs cũc ita fecerat. ut in oni domo
ess aliquis primogenitus. Tulic g popł con
uel ex articło temꝑis ut quidam falso estimãt
cũ hebrei iam longe didicerant se illo die exi¬
turos ab egipto. s sm̃ consuetudĩem terte
illiꝰ in qͣfarina consꝑgi sol. ⁊ ita reseruari
ut cotidie panis coqͣtur quantũ opus ẽ. In
una domo .i. unus in una. ⁊ unus in una. ita

Expanded text:
et praedicta, per recapitulationem hic dicitur. et praedicta, per recapitulationem hic dicitur. quod ibi notatur. In eadem enim die educam Moyses, fecerunt sicut praeceperat, quando ventum est ad determinatum tempus, et tunc scilicet in noctis medio, etc. Quasi dicat: Dominus complevit sicut ante per Moysen promiserat. Neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus. Mirum est si in unaquaque domo fuit aliquis primogenitus. Sed esse potuit in armentis vel pecudibus, et si in hominibus defuerit; vel cum tali determinatione in qua scilicet esset primogenitus, non erat domus, etc. Vel forsitan Dominus tunc ita fecerat, ut in omni domo esset aliquis primogenitus. Tulit igitur popuvel ex articulo temporis, ut quidam falso existimant, cum Hebraei jam longe ante didicerant se illo die exituros ex Aegypto; sed secundum consuetudinem terrae illius, in qua farina conspergi solet, et ita reservari ut quotidie panis coquatur quantum opus est. In una domo, id est unus in una: ita
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ mensiũ. quod hic dicit dñm dixisse to¬
cum est inclłigend̾ ꝑ recapitulacõliem. et
longeante domiñ dedisse moysi precepta. ⁊
ꝑ eum cetĩs indicasse de agno siue hedo accip¬
endo decĩo die ⁊ seruando usq in quartum¬
decim̃ diem prĩmi mensis. ⁊ tunc ĩmolando
⁊ desuꝑ luuinari ⁊ postib liuiendis sangiuĩe
tia q̃ necesse ⁊ eos ante sc̃iuissent ĩ ista nocte
ad excũdũ essent parati. Assumet uiciũ.¬
itatũ ut ille assuptus non idãtro dimittat
suũ ĩmolare. Tolletis hedum. qui nõ ha
s ut nulla domꝰ careat suo. Est .n. phase. nõ
qi erant transituri filii iscł. s qr dominus
erat cnͣsiturus in augelo exteriuinatore
quod sequens lictera ĩnuit ibi .s. Et tran¬
sibo. Qd autem addit nocte illa. non ista: s¬
p̃cessit de agno paschali ⁊ cet̾ĩs coh̾entibus
habebitis aut hũc diem ĩ monimentũ.
hͥ dat p̃ceptũ de pascha deĩceps celebrando
in ꝯmemoratioe huius fcĩ. quod cotũ sicut

Expanded text:
cipium mensium, etc., quod dicit, Dominum dixisse, totum est intelligendum per recapitulationem: et longe ante Dominum dedisse Moysi praecepta, et per eum caeteris indicasse de agno sive haedo accipiendo, decimo die et servando usque in quartumdecimum diem primi mensis, et tunc immolando, et de superliminari, et postibus liniendis sanguine tia, quae necesse est eos ante scivisse, ut in ista nocte ad exeundum essent parati. Masculus anniita tamen ut ille assumptus non idcirco dimittat suum immolare. Tolletis, et haedum: qui non habsed ut nulla domus careat suo. Est enim phase, non quia erant transituri filii Israel, sed quia Dominus erat transiturus in angelo exterminatore: quod sequens littera, innuit ibi scilicet: Et transibo. Quod autem addit: Nocte illa, non ista, praecessit de agno paschali, et caeteris cohaerentibus. Habebitis autem hunc diem in monumentum. Hic dat praeceptum de Pascha deinceps celebrando in commemorationem hujus facti: quod totum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs. Prim̃ ⁊ ultim̃ sunt dñi: duo media ho¬
minis. Non concupisces domũ ⁊c̃. Si quios
uelit face de primo mandato duo: tũc faciet
istud unũ. si autẽ pͥmũ in diuisũ reliquerit.
o istud distingu̾e in duo. ⁊ p̃pon̾e preceptum
dealiena uxore ei qd̾ est dealiena possessione.
⁊ nõ int̾põitione. Dixit preterea dominꝰ ad
moysen. Hec dices ⁊c̃. Amͦ ad solũ moxsen

Expanded text:
hominis. Primum, et ultimum sunt Domini: duo media hohominis. Primum, et ultimum sunt Domini: duo media hominis, Non concupisces domum, etc. Si quis velit facere de primo mandato duo, tunc faciet istud unum; sin autem primum indivisum reliquerit, oportet istud distinguere in duo; et praeponere praeceptum de aliena uxore, ei quod est de aliena possessione, et non interponere. Dixit praeterea Dominus ad Moysen: Haec dices, etc. Amodo ad solum Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs genuere patres post ꝑacta maleficia ⁊ merito
malefactorib qͦdam mͦ erãt seminalit̾ ⁊ pec¬
cabant. unde claudi ⁊ ceci pro scełe ꝑentum
uiu̾o ⁊ uidere possunt p̃p pccm suũ suos post̃o
dampnatos. uł possumus dre qd ponit fini-¬
tũ pro ĩfinito. sicur ⁊ ex altera parte bonoꝵ.
dubitand̃. Diem sabd̃i sanctifices. Qua¬
tuor memorantur sabb̾a in diuina scͥptura.
Prim̃ dei. ĩ quo ꝑfrĩs oꝑib suis requieuisse
mandatur. Tercium. illud qd̾ ppło deispũa¬
liter custodiend̃ precipitur. Quartũ illud
qd̃ ĩ ceꝓmissione sabbatũ pro sabbato suis
deus dilectorib pollicetur. Prim̃ .s. dei cm̃ fu
cram̃tũ fuit nrĩ sabb̃i in quo debemus ces¬
sare ab omĩ oꝑe prauo. s ⁊ istud ⁊̃ nr̃m sab.¬
batũ sacramentum ÷ ⁊ nũtũ illius futuri
sabbatissimi ubi accipietur sabbatum pro
sabbato. Duo gsunt sabbata ext̾ius. unũ
dei. ⁊ unũ hominis. ⁊ duo int̾ius. unũ dei: ⁊unũ

Expanded text:
a maleficia: et merito malefactoribus quodammodo erant seminaliter, et peccabant; unde claudi et caeci pro scelere parentum vivere, et videre possunt propter peccatum suum suos posteros damnatos. Vel possumus dicere, quod ponit finitum pro infinito: sicut, et ex altera parte bonorumdubitandum. Diem Sabbati sanctifices. Quatuor memorantur Sabbata in divina Scriptura: primum Dei, in quo perfectis operibus suis requievissemandatur; tertium illud, quod populo Dei spiritualiter custodiendum praecipitur. Quartum illud quod in repromissione, Sabbatum pro Sabbato, suis Deus dilectoribus pollicetur. Primum, scilicet Dei cramentum fuit nostri Sabbati, in quo debemus cessare ab omni opere pravo; sed et istud etiam nostrum Sabbatum sacramentum est, et meritum illius futuri sabbatismi, ubi accipietur Sabbatum pro Sabbato. Duo igitur sunt sabbata exterius, unum Dei, et unum hominis; et duo interius, unum Dei, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
perire diluuio. Porro chani ip̃e ÷ p̃rchanaa.
Hoc idõ p̃missum ẽ qr noe statim maledictur
erat chanaan nepoci suo ꝑto pccõ. scił cam
prĩs eiusdem chanaan. Uerenda patris uudaca.
Hĩc apparz hoĩes antiqͥtus nõ esse usos femi¬
nalib. Nunciauit duob frĩb. aDagna ostẽ¬
ditur nequicia cam. non suffecit ei qd solus
uidiss nͥ ⁊ alios participes sue ĩpietatis fac̾et
Maledictus chanaan. Quasi dicat. sicuc ñ est
michi leticia de te filio: sic nec tu possis lecari
de tuo. Ibi inducit maledictionem: ubi maius
solec ẽẽ gaudiũ. precipue .n. de filiis letantur
parentes. Et bñdictus dñs deus sem. Nõ sem
s deo eius benedicit. ut intlłigamus om̃e boñ

Expanded text:
perire diluvio. Porro Cham ipse est pater Chanaan. perire diluvio. Porro Cham ipse est pater Chanaan. Hoc ideo praemissum est quia Noe statim maledicturus erat Chanaan nepoti suo pro peccato, scilicet Cham patris ejusdem Chanaan. Verenda patris nudata. Hinc apparet homines antiquitus non esse usos femoralibus. Nuntiavit duobus fratribus. Magna ostenditur nequitia Cham: non enim suffecit ei, quod solus vidisset, nisi et alios participes suae impietatis faceret. Maledictus Chanaan. Quasi dicat: Sicut non est mihi laetitia de te filio meo; sic nec tu possis laetari de tuo. Ibi inducit maledictionem, ubi majus solet esse gaudium. Praecipue enim de filiis laetantur parentes. Et benedictus Dominus Deus Sem. Non Sem, sed Deo ejus benedicit; ut intelligamus omne bonum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sanguine ñ comedetis. hoc prohibet ꝓpt̃
sigñ. ut ĩtlłigant se debere a fundendo sangui¬
ne abstinere carnis hũane quam non licet
comed̾e. cũ tancoꝑe prohibeãtur a comestione
sanguinis licite carnis. Et uc ħ intlłigat᷑ esse
phibitũ: ip̃e ostend̾ subiũgens. Sanguinẽ
enim aĩarum ur̃arũ ⁊c̃. Et hic ꝓpͥe est phĩtio
homicidii. per penam quam minatur. prece¬
dens u̾o prohibicio quedam competentia est
ad istã faciendam. Cum .n. bestie digne sint
pena ⁊ uindicta. q̃ non pp̃ maliciam s ꝓpter
bestialitatem ⁊ irtõnabilitatem suam sangͥ¬
nem fundunt humanũ. quanto mag̃ homo
qui rõne utitur. si sanguinem hominis fun¬
dat deb multari: Requiram demenu besti¬
arum ut in resurrectione tota sub̾a hominis
sciłꝰ uel restituẽdo sub̾am. uł irrogando uin¬
dictam. Necordabor federis mei. id recordari
faciam uos ut confidatis. ⁊ non timeatis it̾m

Expanded text:
cum sanguine non comedetis. Hoc prohibet propter cum sanguine non comedetis. Hoc prohibet propter signum; ut intelligant se debere abstinere a fundendo sanguine carnis humanae, quam non licet comedere, cum tantopere prohibeantur a comestione sanguinis licitae carnis. Et ut hoc intelligatur esse prohibitum, ipse ostendit, subjungens: Sanguinem enim animarum vestrarum, etc. Et hic proprie est prohibitio homicidii per poenam quam minatur; praecedens vero prohibitio, quaedam competentia est ad istam faciendam. Cum enim bestiae dignae sint poena et vindicta, quae non propter malitiam, sed propter bestialitatem et irrationabilitatem suam sanguinem fundunt humanum, quanto magis homo, qui ratione utitur, si sanguinem hominis fundat, debet multari? Requiram de manu bestiarum, ut in resurrectione tota substantia hominis scilicet vel restituendo substantiam, vel irrogando vindictam. Recordabor foederis mei, id est, recordari faciam vos ut confidatis, et non timeatis iterum
Abbreviated transcription (Latin):
sñi congruenciam narrõnis. sm̃n ordinem rerũ
gestarũ sequi non potest. S per recapitulatõ¬
uem dictũ intlłigamus. quod pͥus ĩ uarrando p̃¬
t̾miserat. Siqͥs autẽ opponat qd̃ sexcentesimo pͦ
ãno p̃ die uidit noe exsicratam suꝑficiem terre.
ꝙ tamen iam aute diximꝰ ꝙ nonodecimo die
eiꝰtem m̃sis columba actulit ramũ. q̃ octauo p̃¬
locũ ubi pes eius reqͥesc̾et ĩuen̾it sciat hanc essẽ
naturam colũte qd non pot̃ pes eius reqͥesc̾e
ĩ luto. framq nõ ideo dici ĩ ħ loco exsiccatam
qd̃ ex toto abess aqua. s qr uis aquerecessãt
nec aderat aqua nͥ lictulenta. Unde in scdo m̃se
dic̃ terrã arefc̃am qd̃ plus est. Tremor ũr sit
suꝑ cũcta animancia. Non est .n. ita uehemẽs
leo si nõ sit irritatus qui nõ reuereat᷑ hoĩem
Erit uob̾ in cibum. Hic appar non pp̃ esum c¬
carniũ delecos esse homines in diluuio. undẽ
non cib s ĩtemꝑatus usus arguitur. Carnẽ

Expanded text:
iam narrationis, secundum ordinem rerum gestarum sequi non potest. Sed per recapitulationem dictum intelligamus quod primus in narrando praetermiserat. Si quis autem opponat quod sexcentesimo primo anno prima die vidit Noe exsiccatam superficiem terrae, et tamen jam ante diximus quod nono decimo die ejusdem mensis columba attulit ramulocum ubi pes ejus requiesceret invenerit, sciat hanc esse naturam columbae, quod non potest pes ejus requiescere in luto; terramque non ideo dici in hoc loco exsiccatam quod ex toto abesset aqua, sed quia vis aquae recesserat, nec aderat aqua nisi lutulenta. Unde in secundo mense dicit terram arefactam, quod plus est. Terror vestper cuncta animantia. Non est enim ita vehemens leo, si non sit irritatus, qui non revereatur hominem. Erit vobis in cibum. Hic apparet non propter esum carnium deletos esse homines in diluvio: unde non cibus, sed intemperatus usus arguitur. Carnem
Abbreviated transcription (Latin):
bundanciam. Uberũ ⁊ uulue. ordo ꝯu̾sus. ⁊ uo¬
tat benedictõnem conceptionis ⁊ nutricõnis.
alt̾m̃ .n. sũ alt̾o non ualet Confortate sunc bñ¬
nes p̃cedentiũ scil abraham. Ysaac. qui bene¬
dyxerunt filiis suis cumulent᷑ suꝑ ioseph ꝑ bñ¬
dictionem patris sui iacob donec ueniret desi¬
deriũ collium ⁊ c̃ id donec ueniat desideratus

Expanded text:
bundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et nobundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et notat benedictionem conceptionis, et nutritionis. Alterum enim sine altero non valet. Confortatae beneaecedentium, scilicet Abraham, et Isaac, qui benedixerunt filiis suis: cumulentur super Joseph per benedictionem patris sui Jacob. Donec veniret desider
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̾e ubi d̾r. accingetur retrorsũ. Aser pĩ¬
guis ⁊ c̃. Solũ mͦ hũndanciam ⁊ delicias futas
notat sm̃ hebreos. Neptalim ceruus emissus.
Ceruꝰ emissus d̾r. qr terra quã optinuit citũf
qͣmalie messem maturã fe̾bat. uũ ĩ pascha
pͥm̃ sacͥficiũ fiebat ⁊ laus deo. quã uocat elo¬
qͥñ pulchritudĩs. Ioseph filius accrescens. Du¬
plicem ꝑtem quã filii eius hũerunt notat. ⁊
illam ⁊ partem quam Ioseph seorsũ optinuit.
Decorus aspectu. Pulccitudsem eius innuit
p̃p̃ quam egipcie mulieres eum amabant. qd̾ i
ciui contͣeun qͣmuis tam magnus futurus
ess ĩuidiam habuerunt. S contͣ ħ mala libe¬
rauit eũ potens patris sui iacob .i. deus quia in
ta sunt inde .i. a potente patris iacob: est ipse
affectus. pastor in egipto. sal totius familie
sue. ⁊ per hũc pastorem: a deo tl̃. isrł effectus
no terre perfectam temporaliũ rerũ notat a¬

Expanded text:
intelligi, ubi dicitur: Accingetur retrorsum. Asper pinintelligi, ubi dicitur: Accingetur retrorsum. Asper pinguis, etc. Solummodo abundantiam et delicias futuras notat secundum Hebraeos. Nephtalim cervus emissus. Cervus emissus dicitur, quia terra quam obtinuit citius quam aliae messem maturam ferebat. Unde in pascha primum sacrificium fiebat et laus Deo quam vocat eloquium pulchritudinis. Joseph filius accrescens. Duplicem partem quam filii ejus habuerunt, notat, et illam etiam partem quam Joseph seorsum obtinuit. Decorus aspectu. Pulchritudinem ejus innuit, propter quam Aegyptiae mulieres eum amabant, quod ibi qui contra eum, quamvis tam magnus futurus esset, invidiam habuerunt. Sed contra haec mala liberavit eum potens patris sui Jacob, id est Deus. Quia in ta sunt inde, id est, a potente patris Jacob. Est ipse effectus pastor, in Aegypto scilicet, totius familiae suae. Et per hunc pastorem a Deo tamen Israel est effectus no terrae, perfectam temporalium rerum notat a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ futurũ mercatorem. ⁊ in młta lucraturum.
non quod alicuius seruus fiat. Widit reqͥem
Requiẽ uocat terram feauidam quã possi¬
debat. qd̃ ⁊ ĩubĩnuit dicens. ⁊ t̾ram qd̾ ess oꝑ¬
tima. Dan iudicabit ⁊c̃. Ne iste estimaretur
thaphorice ⁊ colubrũ ⁊ cerastem nominat. qr
tes philistinoꝵ prostrauit. quod u̾o dic̃ mor¬
dens ungulas equi. mechaphoricealludit. Sa
⁊ c̃ Notathic qd̾ ruben ⁊ gad ⁊ dimidia trib
manasse ante alios tnͣsietũt iordanem ad
ad qͥrendam terram promissionis fr̃ĩb sutꝰ
ꝙ post regressi sunt iterũ ad cerram suam citͣ
iordanem quam petiuerant qr erat pascuosa.
Quidam tam̃ dicunt qd anceqͣm simł illi
tres redirent post debellatam terram ꝓmissio¬
nis solꝰ gad rediit ad lib̾andos filios ⁊ uxoreᷤ
quos hostes inuaserant dũ ipĩ fuerũt in ex¬
pedicione ultra iordanem. ⁊ hoc uolũt ꝑ hoc

Expanded text:
et futurum mercatorem et inde multa lucraturum: et futurum mercatorem et inde multa lucraturum: non quod alicujus servus fiat. Vidit requiem. Requiem vocat terram fecundam quam possidebat: quod et subinnuit dicens: Et terram quod esset optima. Dan judicabat, etc. Nec iste existimaretur taphorice et colubrum et cerastem nominat, quiites Philistinorum prostravit; quod vero dicit: Mordens ungulas equi, metaphorice alludit. Saletc. Notat hic quod Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse, ante alios transierunt Jordanem, ad acquirendam terram promissionis fratribus suis, et post regressi sunt iterum ad terram suam citra Jordanem, quam petiverant, quia erat pascuosa. Quidam tamen dicunt quod antequam simul illi tres redirent post debellatam terram promissionis, solus Gad rediit ad liberandos filios et uxores quos hostes invaserant, dum ipsi fuerunt in expeditione ultra Jordanem. Et hoc volunt per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
doꝰ respondit. Iudas ascendet pro uob̾ in pre¬
lium. gentes nocant diu̾sas tribus. Ligansad
uineam pullũ suũ. Quasi dicat Tantaerit
fertilitas in uinea enus ꝙ ad unã uitẽ po¬
t̾it onerari unus asimis. ⁊ ad eam ligabit᷑
usq oneratus sit. Quod autem sequitm
ꝙad uitem filios asins non fili mi. Lauabit
ĩumo. hoc iteneeag geracõ et feralitatia
⁊ in sanguine uue. ħ ẽetiam replicatõ. pal¬
liũ ⁊ stolam. quamlib uestem appellans ꝓui¬
chriores sunt ocłi eius uino. In hebreo habit᷑
rubicundiores. ⁊ notat sm̾ ħebreos abundã¬
ciam uini quod appar in ocłis potantium.
Dentes eius lacte candidiores. hic notatur
⁊̃ sm̃ illos abundancia ouiũ ⁊ lactis. quod in
dentib appar comestũ. Tabulon ĩ lictore
maris ⁊ c̃ Hic notatur locus hĩtatõis sue in
t̾ra promissionis. Ysacarasinus fortis. Istum
p̃dicit mansurũ in terminis oiũsaꝵ regioñ.

Expanded text:
Dominus respondit: Judas ascendet pro vobis in praeDominus respondit: Judas ascendet pro vobis in praelium. Gentes vocat diversas tribus. Ligans ad vineam pullum suum. Quasi dicat tanta erit fertilitas in vinea ejus, quod ad unam vitam poterit onerari unus asinus et ad eam ligabitur usquequo oneratus sit. Quod autem sequitur: filius asinae: non, o fili mi. Lavabit in vino, etc. Hoc item exaggeratio est fertilitatis: Et in sanguine uvae; hoc etiam replicatio. Pallium et stolam quamlibet vestem appellans. Pulchriores sunt oculi ejus vino. In Hebraeo habetur, rubicundiores: et notat secundum Hebraeos abundantiam vini, quod apparet in oculis potantium. Dentes ejus lacte candidiores. Hic notatur etiam secundum illos abundantia ovium et lactis, quod in dentibus apparet comestum. Zabulum in littore maris, etc. Hic notatur locus habitationis ejus in terra promissionis. Issachar asinus fortis. Istum praedicit mansurum in terminis diversarum regionum,
Abbreviated transcription (Latin):
dam pro filiis suis. Benedieitq ioseph in
filiis suis scił Unde tota bñdictio filiis sub¬
sequenter attribuitur. Cu fortitudo mea. Tu
debuisti ẽẽ fortitudo mea. ⁊ tamen effusus es
sicut aqua. idest ita uilificatus sicut aqua
que effunditur de uase aliquo. non crescas
.i. nõ ascendas addignitatem pͥncipatus suꝑ
alios. quã lege natiuitatis debueras optine
si nõ pectasses. Uasa iniquitatis qr ptauam
uoluntatem iniquitatis intꝑase clausã
tenentes sicut mnia tẽiabant qd̾ cogitabant.
Requiescens accubuistint leo. ⁊ qiͣ leena.
Methaphoriseostendit eum futurũ fortẽ
bellatorem. quem nemo audeat inquietare
tabernacło. ⁊ huiusmodi ꝑua ꝑtelatõ. Do¬
nec ueniat qui mittendus÷. In hebreo ẽ doi
ueniat silo ubi saul a samuele ĩrnctus est
eripuit scil ioseph a manib fr̃m suorũ.
quod seq̃r. Et ip̃e erit expectatõ gentiũ. He¬
breiħ totũ ad ip̃m udam referũt de quo

Expanded text:
dam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in dam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in filiis suis scilicet: unde tota benedictio filiis subsequenter attribuitur. Tu fortitudo mea. Tu debuisses esse fortitudo mea et tamen effusus es sicut aqua, id est, ita vilificatus sicut aqua quae effunditur de vase aliquo. Non crescas, id est, non ascendas ad dignitatem principatus super alios quam lege nativitatis debueras obtinere, si non peccasses. Vasa iniquitatis quia pravam voluntatem iniquitatis intra se clausam tenentes, sicut vasa celabant et cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leaena. Metaphorice ostendit eum futurum fortem bellatorem, quem nemo audeat inquietare: tabernaculo, et hujusmodi parva praelatio, Donec veniat qui mittendus est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est eripuit scilicet Joseph a manibus fratrum suorum. Quod sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, Hebraei hoc totum ad ipsum referunt, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
apparet eos non fuisse mentitos patri suo
quando dixerunt. Interrogauit nos homo
ꝑ ordĩem gen̾ationem nr̃am. qr istimodo
Gloriam meam. Non suꝑbe hoc dicit. s ad
tantur om̃s egiptii pastores ouiũ. qr non co¬
medunt eas s potius colunt ut deum. scil
hamonem. Dens om̃ipotens appariuuit michi
in luza. hoc repetit ut per bñdictionem a deo
susceptam ostendat se habere potestatem con-¬
sticuendi effraim ⁊ manassen pͥncipes familiaꝵ
⁊ adoptandi. Mortua est racheb hoc malũ
ponit qd mortua est ante diem. ut ampli¬
ficatio filioꝵ rachel quos ipse hic ditat cõ¬
solatio sit infortunii mat̾ni. uel excusat se ꝙ
bachel mortuam non sepeliuit. ubi modo sẽpe¬
liri uolebat. Eñq tuliss eos ioseph degremio
.i. amplexu patris iacob. pronus ad orauit
.i. hsuliauit se deo prostratus in terrã. ꝑ o¬
suit effraim ⁊t̃. uel possumus dice ꝙ iõsepħ
hũiliauit se ad benedictionem suscipien¬

Expanded text:
apparet eos non fuisse mentitos patri suo, apparet eos non fuisse mentitos patri suo, quando dixerunt: Interrogavit nos homo per ordinem generationem nostram; quia ipsi modo Gloriam meam. Non superbe hoc dicit, sed adtantur Aegyptii omnes pastores ovium. Quia non comedunt eas, sed potius colunt ut Deum, scilicet Ammonem. Deus omnipotens apparuit mihi in Luza. Hoc repetit ut per benedictionem a Deo susceptam ostendat se habere potestatem constituendi Ephraim et Manassem principes familiarum, et adoptandi eos. Mortua est Rachel. Hoc malum ponit quod mortua est ante diem: ut amplificatio filiorum Rachel quos ipse hic dicat, consolatio sit infortunii materni. Vel excusat se quod Rachelem mortuam non sepelivit, ubi modo sepeliri volebat. Cumque tulisset eos Joseph de gremio, id est, amplexu patris, Jacob pronus adoravit, id est humiliavit se Deo, prostratus in terram. Posuit Ephraim, etc. Vel possumus dicere quod Joseph humiliavit se ad benedictionem suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur scil quod ioseph in p̾mis quesint d
ab eis utrum hr̃ent patrem. ⁊ sihr̃ent aliquem
aliũ frẽm. ⁊ totam cognatõm ex ordĩe. Qͥb
cognitis uoluit eis crimen impon̾e nõ maluole
s ut adduc̾ent ei uterinũ fratrem beniamĩ
si ⁊̃ mentitus est: non est curand̾. qr nõ egit
maliciose. Apertoq umus sacro ut daret ⁊ c̃.
dem intelindum ÷ de cet̾is. qd̾ in sequentibus
manifestabitur. Incerrogauit nos hõ ꝑ or
dinem. Non ÷ credend̾ menciri eos patri ũ se
defendant s qd̾ insuꝑiorib minus fuerat dic
si quod ante meridiem comed̾ent sicũt illi
de quib d̾r. ue terre cuis rexpuer est. ⁊auͦ
principes mane comedunt. ꝙͣ in quoaugu¬
rari sol. hoc fingit ad aggrauandã causã
maleficii eoꝵ non qd uerum fuerit iosepl
de tali maleficio se intromisisse. siat iuxca
fiat seruus. qr hoc continetur ĩ ea qͣmuis et
sio est Interrogasti pͥus seruos cuoszc̃. s

Expanded text:
dicentur, scilicet quod Joseph in primis quaesivit dicentur, scilicet quod Joseph in primis quaesivit ab eis, utrum haberent patrem, et si haberent aliquem alium fratrem, et totam cognationem ex ordine. Quibus cognitis, voluit eis crimen imponere, non malevole, sed ut adducerent ei uterinum fratrem Benjamin. Si etiam mentitus est, non est curandum, quia non egit malitiose. Apertoque unus sacco ut daret, etc. Idem intelligendum est de caeteris, quod sequentibus manifestabitur. Interrogiem. Non est credendum mentiri eos patri ut se defendant: sed quod in superioribus nunc fuerat dictsi ut ante meridiem comederent, sicut illi de quibus dicitur: Vae terrae, cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt! Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggravandam causam maleficii eorum, non quod verum fuerit Joseph de tali maleficio se intromisisse. Fiat juxta fiat servus, quia hoc continetur in ea, quamvis et sio est. Interrogasti prius servos tuos, etc. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
officiis ex quib leuit᷑ pot᷑ant eũ offend̾e ħ ẽ
ĩterpretatio sompnii. Lodie non concedit᷑
nob̾ expon̾e aliqd̃ sompniũ. s potius ꝓhibet᷑.
Non mouebat quisqͣm manũ aut pece̾m. ⁊t̃.
Hy ꝑbolica est losutio ad sigñdam magnam
eius esse potestatem. uł possumus dicere qd
mouere manũ aut pedem. uocat ħ magna
negocia sicut est turrem aliquam cõstruere.
au hĩtatõnem nutare. uł exeũdo extra uel
ĩtrando egiptũ. Qd dicit ego sum pharao.
sequitur. Uestiuit .n. stola bissina. Stolad̾r
astolon greco quod longum. ⁊ est uestis
longa fotũ corpus oꝑiens usq ad talos. q̃
⁊ talaris ⁊ pod̾is dicitur. Illa stola qua modo
utuntur sacerdotes: orariũ d̾r aborando. qr
nulla ꝯmunis orõ fit sine ea sicut exorcisini
⁊ absolutõnes. ⁊ aque bñdictõ. ⁊ cet̾a huius¬
modi. Exploratores estis ⁊c̃ Hic tacentur q̃¬
dam que in sequentib qi per recapitulatõm

Expanded text:
officiis, ex quibus facile poterant eum offendere. Haec est officiis, ex quibus facile poterant eum offendere. Haec est interpretatio somnii. Hodie non conceditur nobis exponere aliquod somnium, sed potius prohibetur. Non movebit quisquam manum aut pedem, etc.m ejus esse potestatem. Vel possumus dicere, quod movere manum aut pedem, vocat hic magna negotia: sicut turrem aliquam construere, aut habitationem mutare, vel exeundo extra, vel intrando Aegyptum. Quod dicit: Ego sum Pharao: sequitur. Vestivit eum stola byssina. Stola dicitur a stolon Graeco, quod est longum: et est vestis longa, totum corpus operiens usque ad talos: quae et talaris et poderis dicitur. Illa stola qua modo utuntur sacerdotes orarium dicitur ab orando; quia nulla communis oratio fit sine ea, sicut exorcismi, et absolutiones, et aquae benedictio, et caetera hujusmodi. Exploratores estis, etc. Hic tacentur quaedam quae in sequentibus quasi per recapitulationem
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph. Co tempore descendens iudas. Reuertit᷑
ad narrand̾ de aliis filiis istł. uirũ odollamitẽ.
Iste fuit opilio iude ⁊ tarũ accersit sibi filiam
eiꝰ in iyeorem. Ingred̾ẽ ad uxorem frĩs tui. Nota¬
qͥa multa ante legem cenebant in consuetudĩe
que postea scripta sunt ĩ lege uc est istud quod
iubet filiũ ad uxorem fr̃ĩs ingredi. & qd̾ in seqñ¬
tib p̾cipit thamar comburi qiͣ in adulterio
deprehensam. Theristrũ. Uestis est adco sub¬
tilis qd̾̃ mulier per eam potest uidere alios. ipsa
tñ non uidetur in facie aꝑte. Ad unũ concu¬
bitum concepit. Iudas non potest excusari qͥn
ex libidine sola petierit concubitum qr mere¬
tricem putabat. thamar autẽ excusatur quia
ꝓlem tm̃ desiderabat. Nec quicqͣm aliud no¬
uerat nisi panem qͦ .ui. idest de nulla rerũ suaꝵ
curam hẽbat ille egiptiꝰ. s omĩa tradid̾at iosepb
ignorans .i. nõ curans cet̾ã preter panem quo
uescebatur. uł pot̃ dici qid̾ qmͣuis ioseph ita cꝰ¬

Expanded text:
oseph. Eodem tempore descendens Judas. Revertitur ad narrandum de aliis filiis Israel. Virum adolamitem. Iste fuit opilio Judae: et tamen accersit sibi filiam ejus in uxorem. Ingredere ad uxorem fratris tui. Nota: multa ante legem tenebant in consuetudine, quae postea scripta sunt in lege: ut est illud, quod jubet, filium ad uxorem fratris ingredi, et quod in sequentibus praecepit Thamar comburi quasi in adulterio deprehensam. Theristrum vestis est adeo subtilis, quod mulier per eam potest videre alios: ipsa tamen non videtur in facie aperte. Ad unum concubitum mulier concepit. Judas non potest excusari quin ex libidine sola petierit concubitum, quia meretricem putabat: Thamar autem excusatur, quia prolem tantam desiderabat. Nec quidquam aliud noverat, nisi panem quo vescebatur: id est de nulla rerum suarum curam habebat ille Aegyptius. Sed omnia tradiderat Joseph, ignorans, id est, non curans caetera, praeter panem quo vescebatur. Vel potest dici quod quamvis Joseph ita se
Abbreviated transcription (Latin):
dũ si deus hominem diligat ex quadam dif¬
fidencia. Manus moysi erant graues. quia
cota die sterent eleuatis manib. lassus erat
uec pot᷑at ultra leuare manꝰ. nec etiam stare:
unde sedere eñ fecerunt a aron ⁊ur ⁊ manuꝰ
eius leuauerunt. In ore gl̾adii. In ĩstãcia gla¬
dii. Ocribe ħ monumentũ in libro. ne obliui¬
oni tradatur in futuro. Euniq intrass taber¬
nacłm. Quidam sunt qui intłłigunt hoc
de tab̾nacło domini. ⁊ dñt ħ ẽẽ dictum per
⁊ tercio mense. Iam nũc ueniam ad ce u in
tertia die ab ista qñ danda erat lex. Nun
deiad ppłm. ⁊ ille omĩa concessit se factur᷑.
s istam concessionem statim dicit deo nun¬
siatam ꝑ moysen. uel dicẽ possumus quod
totũ ÷ interpositio ab illo loco. cũq reculiss
moyses ⁊c̃ ad hũc locum. ita qd̾ hic uersus
ordine narrationis deb coherere cum pre¬
cedentib. ⁊ tunc tota illa interpõ seqͥ ħ iͦ.¬

Expanded text:
dum, an Deus hominem diligat ex quadam difdum, an Deus hominem diligat ex quadam diffidentia. Manus Moysi erant graves, quia tota die steterat elevatis manibus. Lassus erat, nec poterat ultra levare manus, nec etiam stare; unde sedere eum fecerunt Aaron, et Hur, et manus ejus levaverunt. In ore gladii. In instantia gladii. Scribe hoc monumentum in libro, ne oblivioni tradatur in futuro. Cumque intrasset tabernaculum. Quidam sunt qui intelligunt hoc de tabernaculo Domini, et dicunt hoc esse dictum per et tertio mense. Jam nunc veniam ad te, id est in tertia die ab ista quando danda erat lex. NuntDei ad populum, et ille omnia concesserit se facturum; sed istam concessionem statim dicit Deo nuntiatam per Moysen. Vel dicere possumus, quod totum est interpositio ab illo loco. Cumque retulisset Moyses, etc. Ad hunc locum, ita quod hic versus ordine narrationis debet cohaerere cum praecedentibus; et tunc tota illa interposi
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi consum pilo. scił quał ÷ grossafa¬
rina attrita ĩpila. cũ pilo .i. pistillo. Sed
dimiserunt quidam ex eisusq mane. Dif¬
fidentes ne in crastito ĩueniretur manna.
In die uero sexta collegit. Uidetur qd̾ pen¬
miracłm collegissent: qr ⁊si ħ deus precepit
moxsi nondum tñ inuentũ ÷ moysen p̃¬
cep. isse ppło. s qiͣ admirans respondit d¬
pͥncipib. Hic est Germo quem precep̃ ⁊ c̃.
uł possumus inclłig̾e moy sen ita p̃cepisse
qͣmuis nondũ scriptura dixerit. Cras quic¬
quid  oꝑand̃ facite hodie. ⁊ q̃ coquenda .l.
que oportebat faco̾ uł coquere. si nõ ess
sabbatum: facite uł coquite hodie. Usqͦ
datum sicut de obseruatione sabbi. ⁊ de
mensura gomor. Quasisiłia cũ melle. i.
mellite simile. Alii tñ dñt qd̾ sapiebat u¬
nicuiq qd magis appetebat. Implegomor
ex ea ut custodiatur. hoc dictum est per
anticipationem. Cur temptatis diũn. Tẽp¬
tare deum est eũ postulare aliquid ad exꝑien¬

Expanded text:
Quasi tusum pilo, scilicet qualis est grossa farina attrita in pilo, id est pistillo. Sed dimiserunt, quaedam ex eis usque mane. Diffidentes, ne in crastino non inveniretur manna. In die vero sexta collegerunt m collegissent; quia, et si hoc Deus praecepit Moysi, nondum tamen inventum est Moysen praecepisse populo, sed quasi admirans respondit principibus. Hic est sermo quem praecepit, etc. Vel possumus intelligere Moysen ita praecepisse, quamvis nondum Scriptura dixerit. Cras quidquid est operandum, facite hodie; et quae coquenda, id est quae oportebat facere, vel coquere si non esset Sabbatum, facite vel coquite hodie; quia cdatum, sicut de observatione Sabbati, et de mensura gomor. Quasi similae cum melle, id est mellitae similae. Alii tamen dicunt, quod sapiebat unicuique quod magis appetebat. Imple gomor ex eo, et custodiatur. Hoc dictum est per anticipationem. Cur tentatis Dominum? Tentare Deum est eum postulare aliquid ad experien
Abbreviated transcription (Latin):
futurus heres cotiꝰ heredicatis patris. Deniq
qr ⁊ diuino culti ductu ⁊ sorte aduenit. ex
quib omĩb diuina uoluntas probata est
contra quani non oporterz fieri. Et nõ dede¬
rũt tibi. ecce qi onus repulse suꝑ ĩponit eis
si noluerĩt adquiesc̾e illi fcõ qd̾ non solum
abbraham appetit. s ⁊̃ dñs ad id dirigit. U̾i

Expanded text:
futurus haeres totius haereditatis patris, denique futurus haeres totius haereditatis patris, denique quia, et divino ductu et forte advenit. Ex quibus omnibus divina voluntas probata est, contra quam non oporteret fieri. Et non dederint tibi. Ecce quasi onus repulsae superimponit eis, si noluerint acquiescere illi facto, quod non solum Abraham appetit, sed etiam Dominus ad id dirigit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sepeliri ĩ esi in diu̾sis foueis ⁊ subitus ⁊ supͣ.
Non pecrauit efron qui uendidit. nec abra¬
ham quiemit. Nec etiam hodie peccar siqͥs
em̾et purũ agrum ut fac̾et ibi cuniterium.
s qui cimiteriũ uendit grauiter pecrat᷑ do¬
mine deus dñi mei. S̾m opiniones gentiũ
loquiter que habebant singule ꝓprios deos.
Igitur puella cui dyxero ⁊c̃. Auguriũ est. nec
cam̃ percat. qr spũ sancto dictante hoc fecit.
suꝑ ulnam deposuit ut ille competentł posset
bib̾e. Ad lauandos pedes cameloꝵ. id ad iradã¬
dum ne ĩmundicia eis nocer. In conspec̾tu
poni cib nͭ pamiꝰ. nõ qd̃ solo pane uiu̾ent. S
qr panis pͥncipał est ĩ mensa. ⁊ maxime quia
bat̾ pater puelle scil. Et dñs bñdixit dño. i
In coca ista sua orõne intendic persuadere.
ut ⁊ ꝑentes uelint filiã suã conced̾e filio abͣ¬
he. qr est sail a deꝯ dilectus ⁊ diues. ⁊ iuueniͦ

Expanded text:
sepeliri in ea in diversis foveis ut subtus et supra. sepeliri in ea in diversis foveis ut subtus et supra. Non peccavit Ephron, qui vendidit; nec Abraham, qui emit. Nec etiam hodie peccaret, si quis emeret purum agrum; ut faceret ibi coemeterium; sed qui coemeterium vendit, graviter peccat. Domine Deus Domini mei. Secundum opiniones gentium loquitur, quae habebant singulae proprios Deos. Igitur puella cui dixero, etc. Augurium est: nec tantum peccat, quia Spiritu sancto dictante hoc fecit. seu humero usque super ulnam deposuit, ut ille competentius posset bibere. Ad lavandos pedes camelorum, id est ad lavandum, ne immunditia eis noceret. In conspectu poni cibus, nisi panis: non quod solo pane viverent, sed quia panis principalis est in mensa, et maxime quia Bathuel pater puellae scilicet. Et Dominus benedixit Domino meo. In tota sua ista oratione intendit persuade concedere filio Abrahae, quia est scilicet a Deo dilectus, et dives, et juvenis,