comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ⁊ iustum est ut malos pinias quid nantz uistiꝰ
quam ut boni bona ⁊ malimala retipiant quom̃o ⁊ iͥtum
effectum ita uistus non qr nob̾ reddas debitum s quia fac̾ ꝙ des
te suminũ bonum sic iͣ sũ repugnantia iuste punis ⁊ iuste ꝑcis.
Ed numquͣaͣm non est ꝙ ita iustus est ꝙ eo¬
iitumꝰ quippe est te sic esfe iustum ut iustior neq̃at cogitari
Iustior enim eiui et bonis ⁊ malis euiam in bonis tm̃ mĩta retri¬
buit. Iustum gͥ est scd̃m te uiste ⁊ benigne deus ⁊ cum punis et
nis pimire non ustum saluari ⁊ quibus us ꝑce non est iu¬
stum dampnari. nam id solum iustum est ꝙ uns ⁊ non ĩtim
summe iustus pot̃ uelle bona mał ⁊ sic utiq capi potest.
cur malos pot̾ uelle saluare illud c̾te milla t̾one comp̾hendi pͦ
cur de similibus mał hos magis salues quam ꝑ summam boi¬
tatem ⁊ illos magis dampnas quam istos ꝑ suminan iusticiam

Expanded text:
ed et iustum est, ut malos punias. Quid namque iustius, quam ut boni bona et mali mala recipiant? Quomodo ergo eeffectum: ita iustus es non quia nobis reddas debitum, sed quia facis quod decet te summe bonum. Sic itaque sine repugnantia iuste punis et iuste parcis.ed numquid etiam non est iustum seum quippe est te sic esse iustum, ut iustior nequeas cogitari.Iustior enim est qui et bonis et malis, quam qui bonis tantum merita retribuit. Iustum igitur est secundum te, iuste et benigne deus, et cum punis et vis punire, non est iustum salvari, et quibus vis parcere, non est iustum damnari. Nam id solum iustum est quod vis, et non isumme iustus potest velle bona malis. Sed si utcumque capi potest, cur malos potes velle salvare: illud certe nulla ratione comprehendi potest, cur de similibus malis hos magis salves quam illos per summam bonitatem, et illos magis damnes quam istos per summam iustitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ait. cum inuitatus fueris adnuptias: recumbe in nouis¬
simo loco. Comtͣ eã u̾o que est in locutione. salomon dic̾.
laudet te alienus. ⁊ non os tuum. comtͣ eam a̾ q̃ est ĩ
opinione. apłs ait. Noli altum sapere. conitͣ eam q̃ est¬

Expanded text:
us ait : Cum invitatus fueris ad nuptias, recumbe in novisus ait : Cum invitatus fueris ad nuptias, recumbe in novissimo loco . Contra eam vero quae est in locutione Salomon dicit : Laudet te alienus, et non os tuum . contra eam quae est in opinione Apostolus ait : Noli altum sapere, sed time .
Abbreviated transcription (Latin):
attollit se homo in opinione ⁊uolutate ⁊ locu¬
tione ⁊ opere. ut si laude digium se estimet ẽẽ.⁊ eã
appetit. ⁊ ip̃e se laudat. ⁊ quedam magna operetur.
ut laudem atquirat. Q uindetim ita sunt extollencie
gen̾a. quatuor simplicia cĩ funt mala. sex dnplicia q̃ siut
peiora. quatuor triplicia q̃ st̾ pessima. unum u̾o quadru¬
plex. ꝙ cet̾is ominbus peuis est. quanto. enim ĩ pluribuss
homo extollitur tento excollentia ip̃a peioratur. It scien¬
dum qr soluis operis exdollentia q̃ semꝑ est ꝑ ignorant¬
am: est mał. solius a iocutionis: peior. solius no opii¬
onis pessima. soluis u̾o uoluntatis omnib aliis ꝑeior stist̃
est enini cum aliqua uilis persona per ignorantiam assi
det dignam. sed stultus est cum inde se iastitat dignam
stultissimum uero cuui hinc se estimat diguam. multo ã
stultius cũ uult residere uixta eam. cum sciat se iñ esse in¬
dignam comtͣ eam extollentiam. que est in opere. dominꝰ¬

Expanded text:
tate, locutione et opere, ut cum laude dignum se aestimat, et eam appetit: et ipse se laudat, et quaedam magna operatur ut laudem acquirat. Quindecim itaque sunt extollentiae genera. quatuor simplicia, quae sunt mala; sex duplicia, quae sunt pejora; quatuor triplicia, quae sunt pessima; unum vero quadruplex, quod caeteris omnibus pejus est; quanto enim in pluribus homo extollitur, tanto extollentia ipsa pejoratur. Item sciendum quia solius operis extollentia, quae semper est per ignorantiam, est mala : solius autem locutionis, pejor; solius vero opinionis, pessima; solius autem voluntatis, omnibus aliis est pejor. Stultum est enim cum aliqua vilis persona per ignorantiam assidet juxta dignam; sed stultius est, cum inde se jactat dignam; stultissimum vero, cum hac se aestimat dignam; multo autem stultius est, cum vult residere juxta eam, cum sciat se inde esse indignam ea. Contra eam extollentiam, quae est in opere, ipse Domin
Abbreviated transcription (Latin):
uriositas est studium ꝑscrutandi ea. que Sit
scire milla est utilitas. huius autem .xui. sunt
genera. equibus quinq sunt simplicia. sex duplicia. qͣ¬
tuor triplicia. unum uero qͣdruplex. ꝙ U sĩplicia
unq itaq sunt simplicia qr alñ ĩ sola cogitatione
curiositas est. ut tum aliquis studiose cogitat qu̾o
alterius secretum scire ualeat. Alñ in uerbo. ut cumillud
curiose interrogat. Alñ in actu. ut cum circa illum deam¬
bulat. quasi allud querat si forte quod querit myicio ali¬
quo agnosc̾e ualeat. Alñ in uisu ut cum sollicie comsi¬
derat quͥd ille intendat. quid agat. qu̾o sedenco. stando.
ꝙ fex duplicia

Expanded text:
uriositas est studium perscrutandi ea quae scire nulla est utilitas. Hujus autem sedecim sunt genera, e quibus quinque sunt simplicia, sex duplicia, quatuor triplicia, unum vero quadruplex. CAQuinque itaque sunt simplicia, quia aliquando in sola cogitatione curiositas est, ut cum aliquis studiose cogitat quomodo alterius. secretum scire valeat. Aliquando in verbo, ut cum illud curiose interrogat. Aliquando in actu, ut cum circa illum deambulat, quasi aliud aliquid quaerat, si forte quod quaerit, indicio aliquo cognoscere valeat. Aliquando in visu, ut cum sollicite considerat quo ille tendat, quid agat; quomodo sedendo, stando, e sex duplici
Abbreviated transcription (Latin):
s p̾scit deus inepeccaturũ sũ necessitate. uł non peccatu¬
rum ⁊ ita sequitur. sũ peccau̾is sũ ñ peccau̾is. utrum siue
necessitate er. quia p̾scit deus futurum esse sñ necessitate.
ħ ꝙ erit. uides gͥ non esse inpossibile simul esse p̾sci̾am dei.
ꝑ quam futura que p̾scit dicuitur esse. ex necessita¬
te ⁊ lib̾tatem arbitrii. ꝑ quam multa fiunt sñ necessi¬
tate. si .n. est impossibile sequitur aliud impossibile sed
nulla ex ħ nascitur impossibilitas forte dices non anfers
a corde m̾o uim necessitatis. cum dicis. quia necesse est
ł ꝓhibitionem qr si netesse est me ca pecare sñ necessi¬
tate intelligo me cogi aliqua in occulta ad uolintatem pͦ
re sipecco.ł non peccare si non pecro. ⁊ ego. Sciendum est¬
quia sedm̃s necese ꝙ milla in eẽ cogitur ⁊ necesse non ẽẽ

Expanded text:
non peccaturum: et ita sequitur quia sive peccaveris, sive non peccaveris, utrumque sine necessitate erit; quia praescit Deus futurum esse sine necessitate hoc quod erit. Vides igitur non esse impossibile simul esse praescientiam Dei, per quam futura, quae praescit, dicuntur esse ex necessitate; et libertatem arbitrii, per quam multa fiunt sine necessitate. Si enim est impossibile, sequitur aliquid impossibile, sed nulla nascitur ex hoc impossibilitas. Forsitan dicis: Nondum aufers a corde meo vim necessitatis, cum dicis quia necesse est mvel prohibitionem. Quare si necesse est me peccare ex voluntate, intelligo me cogi aliqua occulta vi ad voluntatem pecre, si pecco; vel non peccare, si non pecco. CAP. II.-- Qu
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis que subdit iͣ deus humane uoliitati. ut si nult fi¬
necessitate ad uolendum uł non uolendu. ⁊ uult effs᷑
sequi uolũtatem necesse est noluntatem esse lib̾am ⁊ ẽẽ
si queritur de poc̾o illius uoluntatis cum pectat uolendo u¬
trum sit necessitate. Rndendum est. q sicut non uult
oꝑatur eadem uoluutas. qr si non uellet sponte non oꝑare¬
tur quamuis ꝙ fac̾ necesse sit fĩ. ut supͣ dixi. nam qm̃ non
est aliud pectare quam nelle. qi non deb ĩ non poc̾m uo
linitatis necessarium sicut nelle non est necessarium. tñ
uerum est quia sĩ milt homo pectare necesse est eum p̾care.
s ea irecessitate quam supͣ dixi. nich̾ cog̾e aut ꝓhiłe. ĩ ꝙ ułt

Expanded text:
in his, quae Deus ita subdit humanae voluntati, ut si vult fiin his, quae Deus ita subdit humanae voluntati, ut si vult finecessitate ad volendum; vel ad non volendum, et vult effectum sequi voluntatem; tunc necesse est voluntatem esse liberam, et essi quaeritur de peccato ipsius voluntatis, cum peccat volendo, utrum sit necessitate, respondendum est quia sicut non vult operatur eadem voluntas; quia si non vellet sponte, non operaretur, quamvis quod facit, necesse sit fieri, ut supra dixi. Nam, quoniam non est aliud ibi peccare, quam velle qluntatis necessarium, sicut velle non est necessarium: tamen verum est quia si vult homo peccare, necesse est eum peccare; sed ea necessitate quam supra dixi nihil cogere aut prohibere. It
Abbreviated transcription (Latin):
rum de re futura. ħ m̾o sedicio cras futura necessitate
futura est. at ortus solis cras futurus de necessitate
futuriis est sedicio quidem que non ex necessitate sola seꝙ¬
ti necessitate futura asseritur. quia futura de futura seqͦ.
Si enim cͥͣas futura est necessitate futura est. ortus gͦ solis
duab neccessitatibus futurum intelligitur .s. ⁊ ex p̾cedẽ¬
ti que facit rem esse. id̾o .n. erit quia necesse est ut sit
cesse est futurum esse. futuram non asserimus. sempr̃ẽ esse¬
ex necessitate futuram. s rem futuram necessitate esse fu¬
turam. non euim pot̃ futurum sunł ñ futurum esse idem
sensus est. si sic dicitur si dens p̾scit aliquid non addendo
rem necessitate futuram esse. quĩ quamuis omnia fut᷑a
p̾sciat. non tũ p̾scit cuncta futura necessitate. s quedam
quippe est quia sicut non est necesse deum uelle ꝙ nult. iͣ
necesse non est in multis uelle hominem ꝙ nult. ⁊ sicut

Expanded text:
ntio de re futura hoc modo, seditio cras futura, necessitate ntio de re futura hoc modo, seditio cras futura, necessitate futura est; aut, ortus solis cras futurus, necessitate futurus est: seditio quidem, quae non erit ex necessitate, sola sequenti necessitate futura asseritur; quia futura de futura dicitur: si enim cras futura est, necessitate futura est: ortus vero solis duabus necessitatibus futurus intelligitur, scilicet et praecedenti quae facit rem esse, ideo enim erit quia necesse est ut sit; cesse est esse futurum, non asserimus semper rem esse necessitate futuram; sed rem futuram, necessitate esse futuram. Non enim potest futurum simul non esse futurum. Idem sensus est, si sic dicitur: Si Deus praescit aliquid, non addendo rem necessitate futuram esse; quoniam, quamvis omnia futura praesciat, non tamen praescit cuncta futura necessitate, sed quaedam est Deum velle quod vult; ita necesse est in multis velle hominem quod vult; et, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est p̾t̾itum esse. quĩ ñ potest sił non esse p̾t̾itum
s ĩ re p̾t̾ita est quiddam ꝙ ñ ẽ ĩ re p̾senti. uł futura. nũ¬
futurum nuicniam est non futurum. sicut quociens dici
mus idem de d eodem. cum dicimis ꝙ omuis homo est
h̾o aũ si homo est: homo est. aut omne album est albũ
⁊ si est album album est necesse est esse ꝙ dicitur. qͥa
non pot̃ aliquid simul esse ⁊ non esse. quippe si non ÷
necesse omie futurum esse futurum. ꝙdam futurum
non est futurum. ꝙ est inpossibile. ex necessitute gͦ om̃e
s necessitate sequente. cum nicħ esse cogit. cum aut̃ fu¬
turum dicit᷑ de re. non semꝑ res ex necessitate est. ꝙͣ uis
sit futura. nam si dico. cras seditio futura est ĩ popu¬
lo. non tñ ex necessitate erit sedicio pot̃ enim fĩ añqͣm
sit. ut nõ fiat ⁊̃ si est futura. alñ u̾o est ut res sit exi
necessitate que dicitur fuͣta. ut sidicam cras esse fu¬
turum ortum solis. si gͦ cum ex necessitate ꝓñcio futu¬

Expanded text:
esse praeteritum; quoniam non potest simul non esse praeteritum. Sed in re praeterita est quiddam, quod non est in re praesenti vel futura. Nunfuturum nunquam est non futurum: sicut quoties idem dicimus de eodem. Cum enim dicimus quia omnis homo est homo, aut si est homo homo est; aut omne album est album, et si est album album est: necesse est esse quod dicitur, quia non potest aliquid simul esse et non esse. Quippe si non est necesse omne futurum esse futurum; quoddam futurum non est futurum: quod est impossibile. Necessitate ergo omne sed necessitate sequente, quae nihil esse cogit. CAP. turum dicitur de re, non semper res necessitate est, quamvis sit futura. Nam si dico: Cras seditio futura est in populo, non tamen necessitate erit seditio. Potest enim fieri, antequam sit, ut non fiat, etiamsi est futura. Aliquando vero est, ut res sit ex necessitate quae dicitur futura, ut si dico cras esse futurum ortum solis. Si ergo cum necessitate futurum pronu
Abbreviated transcription (Latin):
quam est abbum fi̾ potest ut album. sił sit non album
fĩ non p̾sens rem autem p̾sentem necesse esse p̾sentem sꝑ¬
qi nͭ pꝰꝙr sit. nͨ pꝙͣ est p̾sẽs. pot̃ p̾sens sił esse. non p̾sens.
eodem modo res aliqna ut quedam actio ñ ex necessita¬
te futura est qr prinsꝙͣ sit fĩ pot̃. nt non sit futura.
rem u̾o futuram necesse est esse futuram qr futurũ
neqiid esse simul. non futurum de p̾t̾ito. aut simint̾
uerum est quia res aliqua non est ex necessitate. pea̾¬

Expanded text:
stquam est album, fieri potest ut album simul sit non album. stquam est album, fieri potest ut album simul sit non album. fieri non praesens. Rem autem praesentem necesse est esse praesentem s nec postquam est praesens, potest praesens simul esse non praesens. Eodem modo res aliqua, ut quaedam actio, non necessitate futura est; quia, priusquam sit, fieri potest ut non sit futura: rem vero futuram necesse est esse futuram; quoniam futurum nequit esse simul non futurum. De praeterito autem similiter verum est quia res aliqua non est necessitate pra
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas nec cogit nꝰ ꝓhib aliquio esse. uł ũ esse. ioͥ enĩ qr
pomint᷑ res esse dicitur ex necessitate esse. ant quia ponitur
non esse affirmatur non esse ex necessitate. non qiua ne¬
cessitas cogat aut ꝓhibeat rem esse aut non esse. nam
cum dico si erit ex netessitate er̾. sequitur necessitas rei.
nͥ quia ꝙ erit non pot̾at simul non esse ꝑit. aũ uerimi
est ꝙ fuit. ⁊ est ⁊ er̃. aliquid ex necessitate ⁊ quia necesse
est fuisse omne ꝙ fuit ⁊ esse ꝙ est ⁊ futurum esse ꝙ ex̾.
quippe non est idem rem esse p̾t̾itam ⁊ rem pͥt̾itam esse.
pͥtitam aũ rem esse p̾sentem uł esse p̾sentem esse p̾sentẽ
aut rem esse futuram aut rem futuram esse futuram.
sicut non idem est reni esse albam ⁊ rem albam esse al¬
bam. liguumm .n. non est semꝑ ex necessitate album. qr
quam est album pot̾ pot̃ fi̾ non album. lignum u̾o̾ al¬
bun semꝑ necesse est esse album. qi nec añꝙͣ sit nec pꝰ¬

Expanded text:
cessitas non cogit, nec prohibet aliquid esse, aut non esse. Ideo enim quia ponitur res esse, dicitur ex necessitate esse; aut quia ponitur non esse, affirmatur non esse ex necessitate; non quia necessitas cogat aut prohibeat rem esse, aut non esse. Nam cum dico: Si erit, necessitate erit; hic sequitur necessitas rei pnisi quia quod erit non poterit simul non esse. Pariter autem verum est quia fuit, et est, et erit aliquid, non ex necessitate, et quia necesse est fuisse omne quod fuit, et esse quod est et futurum esse quod erit. Quippe non est idem rem esse praeteritam, et rem praeteritam esse praeteritam; aut rem esse praesentem, et rem praesentem esse praesentem; aut rem esse futuram, et rem futuram esse futuram, sicut non est idem rem esse albam, et rem albam esse albam. Lignum enim non est semper necessitate album, quiquam est album potest fieri non album: lignum vero album, semper necesse est esse album; quia nec antequam sit, nec po
Abbreviated transcription (Latin):
uoliitariun siue spontanenm quĩ spontaneum uolinitate
fit. qr bifariã est necessariam quia ⁊ uoluntate cogitur fieri
⁊ ꝙy fit. non potest simul non fieri. s hac necessitute facit
uoluntatis lib̾tas. que priustiuam fu̾it eas cau̾e potest.
Ec ommadens qui scit

Expanded text:
luntarium sive spontaneum est; quoniam spontanea voluntate fit: et bifariam est necessarium, quia et voluntate cogitur fieri, et quod fit non potest simul non fieri. Sed has necessitates facit voluntatis libertas, quae, priusquam sint, eas cavere potest. Haec omnia Deus, q
Abbreviated transcription (Latin):
repugnancia que nr̾ in esse penitus amouetur. ponamus
⁊ lib̾tatem l arbitri ꝑ quam unilta sũ ulla necessitate fieri
c̾duntur ⁊ uideamͥ utrum inpossibile sit ħ duo simul eẽ
ꝙ si est impossibile oritur iñ aliud impossibile. inpossibi¬
le qi siquidem est quo po̾ito aluid inpossibłe sequitur.
s si aliquid est futurum sũ necessitate ħ ip̃m p̾scit deꝰ.¬

Expanded text:
repugnantia, quae videtur inesse, penitus removetur. Ponamus et libertatem arbitrii per quam multa sine ulla necessitate fieri creduntur, et videamus utrum impossibile sit haec duo simul esse. Quod si est impossibile, oritur inde aliud impossibibile: impossibile siquidem est, quo posito aliud impossibile sequitur. Sed si aliquid est futurum sine necessitate, hoc ipsum praescit De
Abbreviated transcription (Latin):
uis porro tam inpie desipiat. ut dicat deum
malas hominum uoluntates quas uolu̾it qñ
uolu̾it. nͥ ñ uolu̾it ĩ bonum nõ posse com̾t̾e. s cum fa¬
tõnem. de illis in rebecce ut̾o genu̾s fu̾at iam lo¬
cutus. quibus ñ dum natis nͨ aliquid agentibus boni se
adhibuit alt̾m ꝓpħicum testimonium. ubi scriptum ẽ¬

Expanded text:
uis porro tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum fationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seuquod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
replebuntur anxietate
comtinet ignem. sr i se boni uoluptatem. mali
uero sencient anxietatem. hanc uero uoluptateni ne¬
minem in hac mortalitate uiuentem esse puto. uł fu¬
isse qui eam ut est senserit uł gustau̾it. ut illius sapo

Expanded text:
replebuntur anxietate.continet ignem, sic in se boni voluptatem, mali vero sentient anxietatem. Hanc vero voluptatem neminem in hac mortalitate viventem esse puto vel fuisse qui eam, ut est, senserit vel gustaverit, ut illius sapo
Abbreviated transcription (Latin):
xinde autem fortitudinem suꝑimpomit scie. cum
mens pauida sibiq compaciens. iamoe. quid age̾ de¬
beat sciens: fit fortis spt̃ sc̃i dono ad oꝑandum q̃ didicit
quibusq se saluari posse comfidit. de dono ꝯcilis¬
Ost ħ u̾o comsilium fortitudiui suꝑ edificat. cum
mens iam fortis ad oꝑandum que pie cimendo scit
esse facienda. sui exꝑimento didit̾ sp̃t̃ sc̃ĩ gr̃a. quid de hiis
dnu̾bus aliis ꝯsulere debeat. de ꝯꝑatõne

Expanded text:
xinde autem fortitudinem superimponit scientiae, cum mens pavida, sibique compatiens, jamque quid agere debeat sciens, fit fortis Spiritus sancti dono ad operandum quae didicit quibusque salvari se posse confidit. Post haec vero consilium fortitudini superaedificat, cum mens jam fortis ad operandum, quae pie timendo scit esse facienda, suo experimento didicit Spiritus sancti gratia quid de his omnibus aliis consulere debeat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
modum aut sit. ad tante gr̾e ꝑticipationem accedendum. ⁊
quomodo sub illa uiendum. nos ubi sacra scriptura doc.
que suꝑ solidam u̾itatem quam d̾o aduiuante aliquatemis ꝑs¬
pleximus. uelud suꝑ firmum fundamentum fundata est. B.
uere aliquidequid fr̃ fundamentum ħ edificatur suꝑ firmam
petram fundatur. A. pͥuto me iam aliquantulum tue satis¬
fecuse questioni. quamuis ħ melior me fac̾e planius possit. ⁊
morores atq plures quam motum aut mortale ingenini
comp̾hendere ualeat huius rei sint r̾ones. palam ⁊̃ est qr
dͤiis ut ħ fac̾et ꝙ diximus. millatemis indigebat. s ita u̾itas
in mutabilis exigebat. l .n. ħ ꝙ homo ille fecit deus dicat᷑
fecisse pp̃ unitatem ꝑsonez dens. Iterum non egebat ut de ce¬
lodescenderet ad uincendum diabolum. n ut ꝑ insticiam
ageret ccͣ illum ad hberandum hominem. s ab homine deus¬

Expanded text:
modum autem sit ad tantae gratiae participationem accedendum, et modum autem sit ad tantae gratiae participationem accedendum, et quomodo sub illa vivendum, nos ubique sacra Scriptura docet, quae super solidam veritatem, quam adjuvante Deo aliquatenus perspeximus, velut super firmum fundamentum fundata est. BOS. Vere quidquid super fundamentum hoc aedificat, super firmam petram fundatur. ANS. Puto me aliquantulum jam tuae satisfecisse quaestioni, quamvis hoc melius me facere plenius possit; et majores atque plures, quam meum, aut mortale ingenium comprehendere valeat, hujus rei sint rationes. Palam etiam est quia Deus ut hoc faceret, quod diximus, nullatenus indigebat: sed ita veritas immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descenderet ad vincendum diabolum, neque ut per justitiam ageret contra illum ad liberandum hominem; sed ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ⁊ retribuitionem sue mortis atribuit. quam illis
pp̃ quos saluandos. sicut r̾o m̾tatis nos docuit hominem se
fecit. ⁊ quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi pp̃
iusticiam cedit. frustra quippe imitatores euis erant. s meri¬
ti euis ꝑticipes non erunt. aut quos ĩtuis faciet hedes debi¬
ti quo ip̃ non eget ⁊ ex habundantia sue plenitudinis qũã
parentes ⁊ fratres suos quos aspitit tot ⁊ tautis debitis o¬
bligatos egestare tabesc̾e in profundo miseriarum ut eis di¬
mittatur ꝙ pro pocis debent. ⁊ detur quo pp̃ pcc̃a carent. H.
nicħ r̾omabłius nich̃ dulcius nichil desiderabilius mundus
audire pot̾̃. ego quidem tantam fiduciam ex ħ comcipio. ut
iam̃ dicere non possum. quanto gaudio exultet cor meum
uidetur .n. michi ꝙ nullum hominem reiciat deus ad se. sb̾
ħ nomine accedũtẽ. A. Ita est si accedat sicut oz. quemad¬

Expanded text:
fructum et retributionem suae mortis attribueret, quam illis, fructum et retributionem suae mortis attribueret, quam illis, propter quos salvandos sicut ratio veritatis nos docuit hominem se fecit, et quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe imitatores ejus erunt, si meriti ejus participes non erunt? Aut quos justius faciet haeredes debiti, quo ipse non eget, et exundantiae suae plenitudinis, quam parentes suos et fratres, quos aspicit tot et tantis debitis obligatos egestate tabescere in profundo miseriarum; ut eis dimittatur quod pro peccatis debent, et detur quo propter peccata carent? BOS. Nihil rationabilius, nihil dulcius, nihil desiderabilius mundus audire potest. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, ut jam dicere non possim quanto gaudio exsultet cor meum. Videtur enim mihi quod nullum hominem rejiciat Deus ad se sub hoc nomine accedentem. ANS. Ita est, si accedit sicut oportet. Quemad
Abbreviated transcription (Latin):
igi. prins autem quam tantam rem filius fac̾et omnia que
patris erant habebat. nec inquam debuit ꝙ illi dimita possit.
quid gͦ retribuetur millius rei egñti. ⁊ cui non est ꝙ dari
aut dinutti possit. B. ex una ꝑde uideo retͥbuendam necessi¬
tatem ⁊ ex altera impossibilitatem quia ⁊ necesse est ceum red¬
c̾e ꝙ debet ⁊ non est ꝙ reddat. A. si tanta ⁊ tan debita m̾¬
ces nec illi nec alii redditur in nuanum filus tantam rem.
fecisse uidebitur. H. ħ nefas est existimare .A. necesse ẽ ut
alicui alii reddatur. quia ei non potest. B. ineuitabilr seqͥ¬
tur. A. si uoluerit filuis ꝙ sibi uidetur alii dare. poterit ne
pater iure illum prohib̾e aut illi cui dabit negare. H. ĩ mo
⁊ iustum. ⁊ necessarium intelligo. ut cui uolu̾t dare filius
a patre reddatur. quia ⁊ filio. ꝙ suum est dare l ⁊ pater qͥ
cebet non nͥ alii redd̾e potest. A. quibus comuenientius

Expanded text:
igi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae igi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari aut dimitti possit? BOS. Ex una parte video retribuendi necessitatem, et ex altera impossibilitatem: quia et necesse est Deum reddere quod debet, et non est cui reddat. ANS. Si tanta et tam debita merces, nec illi, nec alii redditur; in vanum Filius 96 tantam rem fecisse videbitur. BOS. Hoc nefas est aestimare. ANS. Necesse est ergo ut alicui alii reddatur; quia illi non potest. BOS. Inevitabiliter sequitur. ANS. Si voluerit Filius, quod sibi debetur alii dare; poteritne Pater jure illum prohibere; aut alii cui dabit negare? BOS. Imo et justum et necessarium intelligo, ut cui voluerit dare Filius a Patre reddatur: quia et Filio quod suum est dare licet, et Pater quod debet non nisi alii reddere potest. ANS. Quibus convenientius
Abbreviated transcription (Latin):
mus sicut usus ht̃ quia filus sponte se ip̃m patri obtulit hoc
cui ẜ hominem se obtulit intelligitur ⁊ ꝑ nomen patris
filii in mensa quedam in cordib audientium cum patremi fi¬
lius h modo postutare pro nobis dicitur. pietas sentitur.s. hlu
ta m̃ r̾one sequatur humana saluatõ .s. ad ħ tendit cor meli.
namquamuis hoc michi uidear intelligere ipãm tũ r̾oins com¬
texitonem ad te nolo fi. quantum antem sit ꝙ filius pon¬
te dedit non est opiis exponere. B. sufficient patet. A. cum añt
qui tantum donumi sppnte t̾õ dat sũ retͥbitione debere eise
non iidicabitur:. S. inimo necesse esse in d̾o ut pater filio
retribuat. alioquin aut iniustus uideretur esse si nolet aut
inpotens si non posset a d̾o aliena sunt .A. qui retribuit
alicui aut dat ꝙ ille non halet aut dimittit ꝙ ab illo pot̃ ex¬

Expanded text:
mus, sicut usus habet, quia Filius sponte seipsum Patri obtulit: hocmus, sicut usus habet, quia Filius sponte seipsum Patri obtulit: hoctus Deus, cui secundum hominem se obtulit, intelligitur; et per nomen Patris et Filii immensa quaedam in cordibus audientiam, cum Patrem Filius hoc modo postulare pro nobis dicitur, pietas sentitur. BOS. Hoc ta inde ratione sequatur humana salvatio. BOS. Ad hoc tendit cor meum. Nam quamvis hoc mihi videar intelligere, ipsam tamen rationis contextionem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte dedit, non est opus exponere. BOS. Sufficienter patet. ANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retributione debere esse non judicabis. BOS. Imo necesse esse video ut Pater Filio retribuat: alioquin aut injustus esse videtur, si nollet, aut impotens, si non posset, quae aliena sunt a Deo. ANS. Qui retribuit alicui, aut dat, quod ille non habet: aut dimittit, quod ab illo potest ex
Abbreviated transcription (Latin):
facere ⁊ non fac̾e. dicitur debere fac̾e. quia ꝙ ip̃a iuit. deb
quia ꝙ nolut fĩ. debuit. ⁊ non debuit. facere. quia non
ex debito nẽpe qm̃ ip̃e idem est deus. ⁊ homo. scd̾m humanam
quidem naturam ex quo homo fuit sicut accepit a diuina na¬
tura. que alia est ab yumana esse suum quicquid halebat ut
ꝙ habebat. ⁊ ꝑficere sibi sufficiens erat ut nec alii quicquam
retribuere debẽt. nec ut sibi retͥbueretur dare indig̾et. S
apte non uideo. quia mila r̾one se ip̃m morti ex debito. A¬
cut r̾o mea iuidebatur monstrare dedit ad honorem dei. ⁊
tamen fac̾e debuit ꝙ fecit. A. honor ntiq ille ⁊ otius ess tei¬
uittis. qnre qm̃ idem ipẽ est. deus filius dei. ad honorem siuim
se ipm̃ sibi sicut patri ⁊ spĩ scõ obtulit .i. humanitatem suam
diuiuitati sue. que iia eadem tͥum ꝑsonarum est. ut tñ ĩead̾
pa ueritate manentes aꝑcus loquamur quod uolimns dica¬

Expanded text:
facere et non facere, dicitur debere facere; quia quod ipsa vult, debet facere et non facere, dicitur debere facere; quia quod ipsa vult, debet quia quod voluit fieri debuit; et non debuit facere, quia non ex debito. Nempe quoniam ipse idem est Deus et homo; secundum humanam quidem naturam, ex quo fuit homo sic accepit a divina natura, quae alia est ab humana esse suum quidquid habebat; ut , et sic perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus Filius Dei, ad honorem suum seipsum sibi, sicut Patri et Spiritui sancto obtulit, id est humanitatem suam Divinitati suae, quae una eadem trium personarum est. Ut tamen in eadem ipsa veritatem manentes apertius loquamur quod volumus, dica
Abbreviated transcription (Latin):
scit ⁊ potest si intelligis ex debito. ⁊ non suuaudis si ceus iu¬
bet non est semꝑ uerum s quidem ut dixi. ñ d hͦ uirgiuita¬
ten ex debito. s si maiuit deb uti ꝯiugio. ꝙ site mouet
ũbum ꝙ est deb̾e non potes ilud indellig̾e sũ aliquo de bi¬
to. scito quia comtingit sicut posse. ⁊ non posse ⁊ ueressitatẽ
alñ dici. non quia in rebus sunt. ubi dicuntur. s qm̃ sunt ĩ
alio. ita ⁊̃ debere. quippe cum diciiis dełe̾ paupes a diuitib
elemosinam accipere non est aliud qua in duutes debere ꝓau¬
peribus elemosinam. impendere. hoc namq debitum noniz̾
exigendum a panpere. s a dinite. dens quo dicitur ommbus deb̾e
preesse. non quia ille in hoc aliquo modo sit debitor. s qm̃
omina cebent illi subesse. ⁊ de bere facere quod uult. qm̃ qd̃
nult debet esse. Ita cñ uult aliqua creatura fac̾e ꝙ suum est

Expanded text:
scit et potest; si intelligis ex debito, et non subaudis, si Deus juscit et potest; si intelligis ex debito, et non subaudis, si Deus jubet; non est semper verum. Si quidem, ut dixi, non debet homo virginitatem ex debito; sed si mavult, debet uti conjugio. Quod si te movet verbum, quod est, debere; nec potes illud intelligere sine aliquo debito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dici, non quia sunt in rebus ubi dicuntur, sed quoniam sunt in alio; ita et debere. Quippe cum dicimus debere pauperes a divitibus eleemosynam accipere, non est aliud quam divites debere pauperibus eleemosynam impendere: hoc namque debitum non est exigendum a paupere, sed a divite. Deus quoque dicitur omnibus debere praeesse, non quia ille in hoc aliquo modo sit debitor; sed quoniam omnia debent illi subesse: et debere facere quod vult; quoniam quod vult, debet esse. Ita quando vult aliqua creatura facere quod suum est
Abbreviated transcription (Latin):
pro se indigeret aut cogetur pro aliis quibus nichil
nisi penam debebat tam p̾ciosam uitam. inmo se ipm̃
tantam scil personam tanta uoluntate dedit. B. nuil¬
nus illum fecisse. qñ ħ eximplum talr̾ dedit. ⁊ magis
ħ placere e̾o. quam si non ħ fecis aut dicet eum ño
uit. presertim cum creatura delrat d̾o totum quod
⁊ nõ fac̾e dat illi ita sium esse ntruin. ut ħ alte¬
rum sit melus. nentrum tũ exigatur det̾minate. s siue faciat
cy meluis est. sũ alterum dełx fac̾e dicatur ꝙ facit. ⁊ si facit ꝙ
melus est. premium h̾at. quia sponte dat ꝙ suum est. naui
cum nirgiuitas melior sit ꝯuigio: ueutrum tamen ab hoĩe
det̾minate exigitur. s ⁊ qni ꝯuigio uti ⁊ qui uirginitateui
suare mauult ꝙ fac̾ deb̾e fac̾e dicitur. nemo enim urgiiu¬
tatem siue ꝯiugium dicit eligi non debere. sed diciunis. qi
ꝙ mamlt. homo añquam aliquid homini statuat. ħ fac̾e

Expanded text:
pro se indigeret, aut cogeretur pro aliis quibus nihil pro se indigeret, aut cogeretur pro aliis quibus nihil nisi poenam debebat; tam pretiosam vitam, imo seipsum, tantam scilicet personam, tanta velunt te dedit. BOS. Mullum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non intellexit: praesertim cum creatura debeat Deo totum quod et non facere; dat illi ita suum esse utrumque, ut lirum sit melius, neutrum tamen exigatur determinate: sed sive faciat quod melius est, sive alterum, debere facere dicatur quod facit: et si facit quod melius est, praemium habeat quia sponte dat quod suum est. Nam cum virginitas melior sit conjugio, neutrum tamen ab homine determinate exigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servare mavult; quod facit, debere facere dicitur. Nemo enim virginitatem, sive conjugium, dicit eligi non debere; sed dicimus quia quod mavult homo, antequam aliquid horum statuat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nare potuerit. ⁊ facebor illum tale quid sponte de dusse
des ad honorem illuis cui quiccpnd dens non est. con¬
parari non potest ⁊ ꝙ pro onmibus omnium homi¬
nmmi debitis recompensarei pot̾. an non intelligis qi
cum in iniurias ⁊ onitumelias ⁊ mortem crucis cum
bedient̾ seruabat ulatas renigna paciencia sustinuit
exemplum dedit hominibus ciuatimis pp̃ nilla incon¬
moda que sentire possuit a iusticia quam deo debent
declinent ꝙ minime dediss si ẜ potenciam suam mor¬
tem pro tali causa illatam declinass. B. uidetur qid̃
nuulla ħ exemplum ipm̃ necessitate dederit. q̃ multi
ante aduentum euis. ⁊ ioh̾es baptista post aduentum
aute mortem euis fortit̾ mortem pro ueritate fusti¬
nentes alud sisficient̾ dedisse noscuntur. A. Nullus
ille uo sponte patri obtulit ꝙ milla necessitate unqͣm
ratio postulat non dubitet qui cum nullatemis aut

Expanded text:
vare potuerit; fatebor illum tale quid sponte dedisse vare potuerit; fatebor illum tale quid sponte dedisse Deo ad honorem illius cui quidquid quod Deus non est, comparari non potest, et quod pro omnibus omnium hominum debitis recompensari potest. ANS. An non intelligis quia cum injurias, et contumelias, et mortem crucis cum bedienter servabat, illatas benigna patientia sustinuit; exemplum dedit hominibus, quatenus propter nulla incommoda, quae sentire possunt, a justitia quam Deo debent declinent; quod minime dedisset si secundum potentiam suam mortem pro tali causa illatam declinasset? BOS. Videtur quod ipse nulla hoc exemplum necessitate dederit: quoniam multi ante adventum ejus, et Joannes Baptista post adventum ante mortem ejus, fortiter mortem pro veritate sustinentes, illud sufficienter dedisse noscuntur. ANS. Nullus Ille vero sponte Patri obtulit, quod nulla necessitate unquam ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut
Abbreviated transcription (Latin):
factus sit. ut ꝑ mortem suam saluaret hominem. cũr
Ñ alio moto facere potuisse uidetur. ad quod tu multis ⁊ ne¬
cessariis r̾omibus respondens. ostendisti restaurationem huma¬
ne nature non debuisse remanere. noc potuisse fieri nͥ solue
illud solu̾e cum non deberet uisi homo non posset nͥ s deus
ita ut idem esset homo qui deus uude netesse erat ut deus
natura soluere debebat quia non pot̾at: in ꝑso na ess
qui poiset. deniq. quia de uirgnie ⁊a ꝑsona filii dei
ess assumendus homo ille qui deus esset. ⁊ quo modo
uitam autem huins modi hominis tam sublimen tamp̾¬
ciosam a pertissime probasti. ut suffic̾e possit ad solisadũ
qui pro pocis mortuorum tocius munidi debetur ⁊ plus
inifiitum. Restat gͦ nunc ostendere quomodo illa sol¬
tam suam dedit. B. si possum intelligere qd̃ nõ
dubito quamus non uideam quo modo r̾o nabi̾t ħ fecĩt
eorum iusticiam indedinabiłr. ⁊ uitam suam et̾nałr ser¬

Expanded text:
factus sit, ut per mortem suam salvaret hominem; cum factus sit, ut per mortem suam salvaret hominem; cum hoc alio modo potuisse facere videatur. Ad quam tu multis et necessariis rationibus respondens, ostendisti restaurationem humanae naturae non debuisse remanere; nec potuisse fieri, nisi solillud eum non deberet solvere, nisi homo; non posset, nisi Deus: ita ut idem esset homo qui et Deus. Unde necesse erat ut Deus natura solvere debebat, et non poterat; in persona esset, quae posset. Deinque quia de Virgine, et a persona Filii Dei esset assumendus homo ille qui Deus esset: et quomodo Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissime probasti; ut sufficere possit ad solvendum quod pro peccatis totius mundi debetur, et plus in infinitum. Restat ergo nunc ostendere quomodo illa soltam suam dedit? BOS. Si possum intelligere quod non dubito: quamvis non videam quomodo rationabilitet justitiam indeclinabiliter, et vitam suam aeternaliter ser
Abbreviated transcription (Latin):
modo deus assumpsit hominem sũ por̃o. de massa peccatris¬
ce. s neqͣquam neganduui existimo aliam esse pp̃ ustam ꝙͣ
diximus. excepto ħ quia deus facere potest ꝙ hominis racio
parentibus in uniu̾sum gemis humamim p̾t̾ illum &e quo
agimus hominem diffundatur ⁊ inciderem iuquasdam alias
questionos que suum postulant tractatum. ea quani dixi¬
mus r̾one comtenti que de incepco restant epere proseqͣm᷑.
.B. ut uis s eo pacto ut Aliqu̾aqdo auxiliante d̾o illam aliam
r̾onem quam minc inquirere uitas qiͣ debitum ex soluas. A. qui
uoluntatem hanc scio me gerere. ꝙ petis non denego sed quia
de futuris incertus sum promitt̾e non audeo. s dei dispõitioni ꝯ¬
mitto. s dic nunc qiuid tͥ de questione quam in principio ꝓposu¬
isti. ip̃ quam alie multe se ingresserunt. persoluendum uidet᷑.
umima questionis fuit cur deus homo. H. ꝙ hͦ debun¬

Expanded text:
modo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrimodo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrice; sed nequaquam negandum aestimo aliam esse praeter istam, quam diximus; excepto hoc, quia Deus facere potest quod hominis ratparentibus in universum genus humanum, praeter illum, de quo agimus, hominem diffundatur, et incidere in quasdam alias quaestiones, quae suum postulant tractatum: ea, quam diximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere prosequamur. BOS. Ut vis: sed eo pacto, ut tu aliquando, auxiliante Deo, illam aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas. ANS. Quoniam voluntatem hanc scio me gerere, quod petis non denego: sed quia de futuris incertus sum, promittere non audeo; sed Dei dispositioni committo. Sed dic nunc quid tibi de quaestione, quam in principio proposuisti, propter quam aliae multae se ingesserunt, persolvendum videatur. BOS. Summa quaestionis fuit, cur Deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
rus erat. noc̃e fuit ut sic ess. hac homo factus est. hac fe¬
cit ⁊ passus est. quicquid fet̾ ⁊ passus est. hac uoluit. que¬
cumes uoluit. id̾o enim neressitate fuerunt quia futura
erant ⁊ futura erant quia fuerunt. ⁊ fuerunt quia fuerũt.
⁊ si uis omninui que fecit ⁊ que passus est ueram scire ne¬
cessitatem. scito omnia ex necessitate fuisse quia ip̃e uoluit.
uoliuitatem uo̾ eus nulla p̾cessit necessitas. quare si non
fuerunt nisi quia pp̾x uoluit. si non uoluiss nou fuissent.
sic itaq nemo tulit auimam euis ab illo s ip̾e pofuit eam.
⁊ iterum sumpsit eam. quia potestatem habuit ponendi ani¬
mam suam ⁊ iterum sumendi eam sicut ip̾e dicit. B. Sa¬
tiffecisti michi illum non posse probari. illam necessitate
mortem sb̾isse nec me penitet ut ħ faceres inporrimini
tibi extistise. A. ostendimus ut puto certam ronem quo¬

Expanded text:
rus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac ferus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac fecit, et passus est, quidquid fecit et passus est: hac voluit, quaecunque voluit. Ideo enim necessitate fuerunt, quia futura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fuerunt, quia fuerunt: et si vis omnium, quae fecit et quae passus est, veram scire necessitatem; scito omnia ex necessitate fuisse, quia ipse voluit. Voluntatem vero ejus nulla praecessit necessitas. Quare, si non fuerunt nisi quia ipse voluit; si non voluisset, non fuissent. Sic itaque nemo tulit animam ejus ab illo; sed ipse posuit eam, et iterum sumpsit eam: quia potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, sicut ipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nifico nichil facere posse ut̃ ⁊ dum iodueris non loquaris. ũ¬
quod aliquid te cogat ad loquendum. nam uolencia natura¬
lis coudicionis cogit celum uolui. de u̾o nuilla necessitas facit lo¬
qui. s ubiꝰq est. precedens necessitas est ⁊ sequens. non auten
ubi sequens ibi statum ⁊ precedens. non autem. Possums
namq dicere necesse est celum nolui. quia uoluitur. s nõ si¬
militer est uerum id circo te loqui quia necesse est ut loque¬
ris. ista sequens necessitas currit per oninia tempora ħ modo. qͥc¬
quid fuit necesse est funse. quicquid est necesse est esse ⁊
necesse est futurum esse. hec est illa necessitas que ubi tͣctat
arutotiles de ꝓpositionibus singularibus ⁊ futuris. uidetur u¬
tiul destruere. ⁊ omina esse ex uecessitute astruere. hac se¬
quenti ⁊ nichil efficienti uecessitate. qm̃ uera fuit fides uł

Expanded text:
nifico nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, nifico nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, quod alius te cogat ad loquendum. Nam violentia naturalis conditionis cogit coelum volvi; te vero nulla necessitas facit loqui. Sed ubicunque est praecedens necessitas, est et sequens; non autem ubi sequens, ibi statim et praecedens. Possumus namque dicere, necesse est coelum volvi, quia volvitur: sed non similiter est verum, idcirco te loqui, quia necesse est ut loquaris. Ista sequens necessitas currit per omnia tempora, hoc modo: Quidquid fuit, necesse est fuisse. Quidquid est necesse est esse. fuisse. Haec est illa necessitas, quae ubi tractat Aristoteles de propositionibus singularibus et futuris videtur utrumlibet destruere, et omnia esse ex necessitate astruere. Hac sequenti et nihil efficienti necessitate, quoniam vera fuit fides
Abbreviated transcription (Latin):
ra fuit fuit fides eiis. necesse erat ita futurum esse sicut credi¬
dit. ꝙ si iterum ꝑturbat quia dico necesse erat memento. qi
ueritas fidei uirginis non fuit causa ut ille sponte moreretur
s quia s̃ futurum erat uera erat fides. quemobrem si oicitur
uecesse erat ut noluntate sola moreretur quia uera fuit fices
siue prophetia. que de ħ p̾cecsserant. non est aliud quam si di¬
cas necesse fuisse ita futurum esse qui sic futurum erat. huius¬
modi autens necessitas non cogit reni esse s esse rei facit neces¬
sitatem esse est nai necessitas precedens que causa est ut sit
res. ⁊ est necessitas sequens quam res facit. precedens ⁊ efficiẽs
necessitas est. cum dicitur celum uoiui quia necesse rit ut uo¬
liratur. sequens u̾o ⁊ que nichil efficit s sic est cum dico te
ex necessitite loqui. quia locnuieris eum enim hoc ꝙ dico. sig¬

Expanded text:
niam vera fuit fides ejus, necesse erat ita futurum esse, sicut crediniam vera fuit fides ejus, necesse erat ita futurum esse, sicut credidit. Quod si te iterum perturbat, quia dico, necesse erat: memento quia veritas fidei Virginis non fuit causa, ut ille sponte moreretur: sed quia hoc futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse fuisse ita futurum esse, quoniam sic futurum erat: hujusmodi autem necessitas non cogit rem esse; sed esse rei facit necessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens necessitas est, cum dicitur coelum volvi; quia necesse est, ut volvatur. Sequens vero, et quae nihil efficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum enim hoc dico, sig
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e ꝙ facit. s ea qua ꝓposuit libera uoluntate. non eniui ne¬
cessitate aut inpotencia fieri. uł non fi̾ dici debet aliquid ubi
neq uecessitas ne impotencia quisquam operatur. s uolun¬
tas. si uiquam ita est in homine multo magis necessitas aut in¬
potencia nequaquam nominande sunt in d̾õ qui nichil uisi
ꝙ uult facit. ⁊ cuius uoluntatem nulla res coge aut prohibere
ualet. ad ħ euim ualuit in xp̃o diu̾sitas naturarum ⁊ unitas
ꝑsone: ut quod opus erat fieri ad hominum restaurationem
si humana non posset natura faceret diuina ⁊ si diuine
minime comueniret exhibr̾t humana ⁊ non alius atq alius
ueret. ꝙ illa debebat ⁊ ꝑ diuinam poss ꝙ expediebat. deniq uir¬
go que per fidem munda facta est. ut de illa poss assumi. neqͣquam
credit illum moriturum nͥ quia nellet. quemadinodum ꝑꝓph̾am
qui de illo dix̾ oblatus quia ip̃e uoluit didicerat. quapp̃ qm̃ ue¬

Expanded text:
facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate. Non enim necessitate aut impotentia fieri, vel non fieri dici debet aliquid, ubi neque necessitas, neque impotentia quidquam operantur, sed voluntas: si, inquam, ita est in homine, multo magis necessitas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus voluntatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atque alius, veret, quod illa debebat; et per divinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda facta est, ut de illa posset assumi, nequaquam credidit illum esse moriturum, nisi quia vellet: quemadmodum per prophetam, qui de illo dixit: Oblatus est, quia ipse voluit , didicerat. Quapropter quo
Abbreviated transcription (Latin):
in illo comstancia seruandi ueritatem ut necesse sit nul¬
lam rem facete posse. ut uerum non dicat aut ut me̾tia
sone sicut supͣdictum est. idem ip̃e est. qui filius deui deus
non potuit non mori aut uelle non mori. postquam de uir¬
gine natus est. ũt significatur in illo ulla inpotencia seruã¬
di aut uolendi seruare uitam suam inmortalen. s iumutabi¬
tas uoluntas eus quia se sponte fecit ad ħ hominen ut ĩ
eacem uoluntate ꝑseuerans moreretur. ⁊ quia nulla res po¬
tuit illam uoliuitatem mutare. plus euim ess impotencia quani
potencia si posset uelle mentiri. aut fallere aut mutare uoluu¬
tatem quam prius ininitabilem esse uoluit. ⁊ si quemadmod̾
supͣdixi cumi aliquis sponte se ꝓponit facturum bonum aliquod ⁊

Expanded text:
in illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nulin illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nullam rem facere posse, ut verum non dicat, aut ut mentiaersonae sicut supra dictum est idem ipse est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se sponte fecit hominem ad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam voluntatem mutare. Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabilem esse voluit. Et si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se proponit facturum bonum aliquod,
Abbreviated transcription (Latin):
potencia. net uinci non posse in potencia est. s potestas. nec
dicimus deum necessitate facere anquid. eo ꝙ in illo sit ul¬
ia necessitas. s qm̃ est in alio sicut dixi de inpotentia crĩ di¬
citur non posse. omnis crmꝑpe necossitas est aut coactio. ant
prohibit̾o que one necessitates comu̾tuntur inuicem ꝯͣrie si¬
cit necesse ⁊ inposscbile. quicquid namos cogitur esse. ꝓuice¬
tur non cisse. ⁊e cogtiur non esse prohibetur esse. quemad mos
quod necesse est esse impossibile est non esse. ⁊ ꝙ necesse est
cesse esse ant non esse in ded non intelligitur quod sit in
illo necessitas aut cogens ant ꝓhibens. s significatur quia n
omnibus aliis rebus est necessitas prohibens eas face̾ ⁊ co¬
gens non facere comtra ħ ꝙ de e̾o dicitur. nam cum dicimꝰ
ꝙ necesse est deun semꝑ uerum dicere. ⁊ necesse est eũ
numquam mentiri. nou dicitur aliud nͥ quia tanta est

Expanded text:
potentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec potentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec dicimus Deum necessitate facere aliquid, eo quod in illo sit ulla necessitas; sed quoniam est in alio: sicut dixi de impotentia, quando dicitur non posse. Omnis quippe necessitas est aut coactio, aut prohibitio: quae duae necessitates convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibile. Quidquid namque cogitur esse, prohibetur non esse; et quod cogitur non esse, prohibetur esse: quemadmodum quod necesse est esse, impossibile est non esse? et quod necesse est imus aliquid necesse esse aut non esse in Deo, non intelligitur quod sit in illo necessitas aut cogens aut prohibens: sed significatur quod in omnibus aliis rebus est necessitas prohibens eas facere, et cogens non facere: contra hoc quod de Deo dicitur. Nam, cum dicimus quod necesse est Deum semper verum dicere, et necesse est eum nunquam mentiri, non dicitur aliud, nisi quia tanta est