comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secitur in monasterio onnis prȩ sumptionis occasio. Ordi¬
namus atꝙ constiturmus ut nulliliceat quemꝗ fintrumm
suꝵ eicommunicare aut tedere. nisi cui potestas ab abbate
data fuerit. Peccantes autem coram omnib: aguanti.
addhibeatur. & custodia sit. Sed& hoc: cum omni mensura
& ratione. Nam infortioriȩtate qui pręsumpserit aliqua¬
tenus sine precepto abbatis. ł in ipsis infantibus sine discre¬
tione erar serit. disciplinȩ regulari subiaceat. quia scriptũ ẽ.
Quod tibi nonuis fieri : alio nefeceris.
bȩdientiȩ bonum. non solum abbati
eili bendum est ab omnibus. sedeciam sibi inuicem ita
oboediant fratres. scientes ꝑ hanc obedientiȩ uiam se ituros
ad deum. Premisso gͦ abbatis aut prȩpositor qui abeo con¬
stituuntur imperio. cui nonpermittimus priuata im¬
peria preponi.Decȩtero om̃s iumores priorib suis¬
cum omni caritate & sollicitudine obȩdiant. Quod siquis
contentiosis repperitin. corripiatur. Si quis autem sr̃

Expanded text:
etur in monasterio omnis praesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, nibus, et custodia sit. Sed et hoc cum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate, qui praesumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feceris.Obedientiae bonum non solum abbati exhibendum est ab omnibus, sed etiam sibi invicem ita obediant fratres, scientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abbatis, ut praepositorum, qui ab eo constituuntur, imperio, cui non permittimus privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& omni tempore uita monachi quadragesimȩ deb&
obseruationem habere. tamen quia paucoꝵ .ẽ. ista untus: ideo¬
suademus ⁊stidieb quarhagesimȩ. omni puritate uitam suã
custodire. Omnes pariter negligentias alioꝵ tempoꝵ insdieb
sanctis diluere. Qđ tunc dig̃ne fit : si ab omĩb uitiis tempe¬
remus. Orationi cum fletibus. lectioni & conpunctioni cardis
atqs abstinentiȩ operam demus. Ergo hisdiẽb. augeamus nob¬
aliouid ad solitum pensum seruitutis nostre: orationes peculi
cyboꝵ & potus abstinentiam ut unusquisq supi
suram sibi indictam. aliquid propria uoluntate cum gaudio
de potu. de somno deloquacitate. de scurrilitate . & cum sp̃i.¬
talis desiderii gaudio sanctum pascha expecta. hoc ipsum
tamen qđ unus quisq offert. abbatisuo suggerat. & cumeius
fiat oratione & uoluntate. Quia qđ si nẽ patris spiritalis fit¬
itate . presumptioni disprtabitur & uanȩ glo¬
mercedi: Ergo cum uoluntate abbatis. omnia agenda sunt.

Expanded text:
Licet omni tempore vita monachi Quadragesimae debeat observationem habere, tamen quia paucorum est ista suademus ipsis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire, omnes pariter negligentias aliorum temporum his diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis nos temperemus; orationi cum fletibus, lectioni et compunctioni cordis atque abstinentiae operam demus. Ergo his diebaliquid ad solitum pensum servitutis nostrae orationes peculiares, ciborum et potus abstinentiam: unusquisque super mensuram sibi indictam aliquid propria voluntate cum gaudio e potu, de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. Quia quod sine permissione Patris spiritalis fit, praesumptioni deputabitur, non mercedi. Ergo cum voluntate abbatis omnia agenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ui pro graui culpa aboratorio & amensa exxom mu¬
nitatur. bora qua opus dĩ in oratorao ꝑcelebratur
ante fores oratorii prostratus in terra iaceat. & nichil¬
dicens nisi tantum posito in terra capite. stratus primꝰ
omnium deor atorio exientium pedibus & hoc tãdiu
faciat. usq dum abba iudicauerit satis factum ẽẽ. Qui
dum iussus ab abbate uenerit. uoluat se ipsius abbatis¬
pedib deinde omnium uestigus fratrum. ut orent ꝓipso
& tunc suusserit abba recipiatur inchoro uel ordine. quo
abba decotuenit. Itaplane ut psalmum aut lattorqno
uel aliud quid non presumat inoratorio imponere ni¬
si ierum abba iubeat & omnib boris dum completuri
opus dĩ prorat se interra in loco quo stat & sic satis facut
mor atorio satis faciant Usq ad iussionem abbatis hoc persici¬
ant. usq dum benedicat. &dicat sufficit¬

Expanded text:
ui pro gravi culpa ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora qua opus Dei in oratorio celebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nidicens nisi tantum posito in terra capite stratus pronus omnium de oratorio pedibus exeuntium. Et hoc tandiu faciat, usque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ab abbate venerit volvat se ipsius pedibus, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro ipso: et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel ordine quo abbas decreverit; ita sane ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid, non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jubeat. Et omnibus horis, dum completur opus Dei, projiciat se in terra, in loco quo stat, et sic satisfaciasatisfaciant, id est usque ad jussionem abbatis hoc perficiant, usque dum benedicat, et dicat: Sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
uersum &orent . & subuno omnes a accedant ad mensa.
qui ꝑ negdigentiam suam aut uitium non occurrerint.
usq ad scđam uicem prohoc corripiantur. Si denuo non
emendauerint non permitantur ad mensȩ commu¬
nis participationem. sed sequestrati a consortio omnium
reficiant soli. sublata eis portione sua deuinꝰ: usq ad satis¬
factionem & emendationem. Similiter autem pati¬
atur : qui ad illum uersum non fuerit presens : qͥ pꝰcrbũ dĩ÷¬

Expanded text:
versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripiatur: si denuo non emendaverit, non permittatur ad mensae communionis participationem: sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post cibum di
Abbreviated transcription (Latin):
tas inue niat stm item Ento nichil o polei cd̃i e noponatunr
uod n us uigi las nocturnas post t& on psalmi nonagtisi oe
uolumus dici gecprerit: nonstae mor dine suo uoc hedi
seoduitunsus ⁊ demumi stas. aut in loco quem talido nosb¬
ee ntin seor sum constituerit abba. utuideatablab iests
uol abomnib usq dum completo operedi publica satifa¬
tiend ꝓremitat : Ideo autem eos in ultimo. aut seors ipsi
nerott ma sua etalis quise aut recolloca ce dor masis naut
nes sedeat sibi foris ł fabulis uac&. & datur occasio ma¬
lino sede tn glediatur intus ut nec totum perddat. & de
reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus dĩ
postuersum. & doriam primi psalmi. qui posttiersstit
dicitur occunerit : lege qua supra diximus multimo sta
nec presunat sociari choro psallentium usq ad sato facdio¬
nem. nisi forte abla licentiam dederit permissione sua:
Itatamen. ut satifaciat reus ex hoc Ad mensam autem qͥ
ante uersum non occurrerit: ut si mulomnes dicant

Expanded text:
tas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant
Abbreviated transcription (Latin):
prat mntum prius ꝗ incipiat legere propter comnus¬
nionem sanctam & ne sorte graue sit ei ieiunium susti¬
nere. Postea autem cum coquinȩ ebdomadarus. &e seri¬
uitorib. reficiat fratres autem non peror dinem legant.
sed quiaedificent audieNti¬

Expanded text:
piat mixtum, priusquam incipiat legere propter commupiat mixtum, priusquam incipiat legere propter communionem sanctam, et ne forte grave sit ei jejunium sustinere: postea vero cum coquinae hebdomadariis et servitoribus reficiat. Fratres autem non per ordinem legant aut cantent, sed qui aedificent audien
Abbreviated transcription (Latin):
EDSis fratrum adentium. lectio deeẽ. non el¬
deb&. Nec fortu itu casu qui arripuerit codicẽ
legere audeat ibi. sed lecturus tota ebdomada.
dõminica ingrediatur. Qui ingrediens. post missas
& communiõnem petat ab om̃nib prose orari.
ut auertat ab ipso ds spiritum elationis. & dicatur
hic uersus moratorio tercio ab omnib ipso tamen
incipiente. Dñe labia mea aperies. dos meum an¬
nunciabit laudem tuam Ꝙsic accepta benedictione .¬
ingrediatur ad legendum. Summumq fiat silentiũ
mensam : ut nullius musitatio uel uor nsi solu
gentis ⁊b audiatur. Quȩ uero necessaria sunt comedentib¬
& bibentib sic sibi uicib. ministrent siatres ut nallius
indigrant pecere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sont
cudumq signis potiꝰ pecatur ꝗ uoce. Nec presumat ibi ali¬
quis deipsa lectione. aut aliunde quicquam requirore
ne decur accasio: nisi forte prior proȩdificatione uolue ati
aiquid dicene breuiter. Frater autem ebdomadaruis acci¬

Expanded text:
ensis fratrum edentium lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et communionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. Summumque fiat silentium ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt comedentibibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere. Frater autem hebdomadarius acci
Abbreviated transcription (Latin):
Nseram canent. Apente costen autem tota estate. si
Nam. Reliquis diebus. ad sertam prandeant: Quȩ pran¬
dii serta si opera in agris habuerint. aut ȩstatis feruor
nimius fuerit: continuenda erit . & in abbatis sit proui¬
dentia & sic omnia temper& atq disponeat : Na qualit̃
&animȩ saluentur: & qđ faciunt fratres. absq ulla mur¬
muratio Ne faciant: Abi idib. autem septembris usq ad caput
quadragesimȩ : ad nonam reficiant semꝑ. In quađ ragesi¬
ma uerd usq in pascha: ad uesꝑã semꝑ reficiant. Ipsa tam̃
uespera sic agatur: ut lumen lucernȩ non indigeant resi¬
cientes: sed luce ad huc diei omĩa consumantu : Sed ꝙ omĩ
tempore siuecȩnȩ siue refectionis hora. sic temperetur:
ut cum luce fiant omma:¬

Expanded text:
seram coenent. A Pentecoste autem tota aestate, si nam; reliquis diebus ad sedii sexta, si opera in agris habuerint, aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit, et in abbatis sit providentia. Et sic omnia temperet atque disponat, qualiter animae salventur, et quod faciunt fratres, absque justa murmuratione faciant. Ab idibus autem Septembris usque ad caput quadragesimae ad nonam semper reficiant. In quadragesima usque ad Pascha ad vesperam reficiant. Ipsa tamen vespera sic agatur, ut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luce adhuc diei omnia consummentur. Sed et omni tempore sive coenae, sive refectionis, hora sic temperetur, ut cum luce fiant om
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq nostrum proprium babet donumerdõ
alius sic alius uero sic & ideo cum aliqua scrupulositate
a nobis mensura uictus. alioꝵ constituitur tameN
infirmoꝵ coreuentes in becillitatem credimus eminã
urn: ꝑsingulos sufficere indiem. Quib autem donat¬
deus tolenaintiam abstinentiȩ : propriam se habituros
tas. aut labor. aut areor ȩstatis amplius poposcerit: in
arbitrio prioris consistat. Confiderans inomnib ne
subrepat sacietas aut ebrietas. Lic& legamus uinum mo
nachoꝵ omĩno non. eẽ. sed quia nostris temporib
id monachis ꝑsuaderi non potest: saltim uel hoc con¬
sentiamus. ut non usq ad sacietatẽ bibamus sed partiꝰ
quia uinum a postatare facit etiam sapientes. Ubi
autem necessitas loci exposcit. ut nec supm scripta
mensura inueniri possit sed mulco minꝰ aut extoto
nichil: benedicant dm̃ qui ibi habitant. & non minꝰ¬
murent. Hoc ante ominia ammonentes ut absq: mur¬
uib. SINt

Expanded text:
Unusquisque proprium habet donum ex Deo, alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbellicitatem, credimus heminam vini per singulos sufficere per diem. Quod Deus tolerantium abstinentiae, propriam se habituros tas aut labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas, licet legamus vinum omnino monachorum non esse. Sed quia nostris temporibus id monachis persuaderi non potest, saltem vel hoc consentiamus, ut non usque ad satietatem bibamus, sed parcius: quia vinum apostatare facit etiam sapientes. Ubi autem loci necessitas exposcit, ut nec supra scripta mensura inveniri possit, sed multo minus, aut ex toto nihil; benedicant Deum qui ibi habitant, et non murmurent. Hoc ante omnia admonentes ut absque murnibus sint
Abbreviated transcription (Latin):
Cufficere credimus ad refectionem cotidianam.
tam sextȩ ꝗ nonȩ omnib mensibus cocta duo pul
mentaria. propter diuersoꝵ insirmitates. Ut forte
qui ex uno edere non potuerit: ex alin resiciatu: Crgo
duo pulmentaria cocta. fratrib omnib sufficiant᷑
& si fuerit unde poma. aut nascentia leguminum. ad¬
datur & tertium. Panis libra una prõpensa sufficiat
indie: siue ura sit refectio. siue prandi i & cenȩ: Quod
sicenaturi sunt. tercia pars acellarario reseruetur.
redden da cȩpaturis. Quod silabor forte factus fuerit
maior. in arbitrio & in potestate erit abbatis. Si ex¬
pediat aliquid augeri. remota preomnib crapula.
ut ninꝗ subripĩat monacho indigeries. quia nichil
sic cons arium est ommap̃ ano. quomodo crapula: sic̃¬
ebrietate. Pucrs uerõ minouetate noncade septiltar
ustineitur comestio porter omnino deues dogro¬

Expanded text:
ue credimus ad refectionem quotidianam tam sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pumentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula: et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sit contrarium omni Christiano, quomodo crapula, siccrapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur abstineatur comestio, praeter omnino debiles
Abbreviated transcription (Latin):
ta r̾eis seruiatur. Quia ipse dixit. Insirmus fui :
&uisitastisme. & qđ fecistis uni exhis minimis meis:
michi fecistis. Sed & ipsi infirmi considertent in ho¬
norem der sibi seruiri: & non suꝑfluttate sua con-¬
tristent fratres suos sibi seruientes. Qui tamera
patienter portandi sunt. quia detalib copiosior mer¬
ces ad quiritur. Ergo cum maxima sit abbati ne aliꝗ
negdigentiam pat iantur infirmi. Quib sribi in¬
firĩmis. sit cella suꝑ deputatã se. & seruitor timens
& diligens. ac sollicitus. Balnearum usus. infir
quoties expedit offeratur. Sanis autem & maxime
iuuenib tardius concedatur:. At ubi meliorati fuerint.
a carnib. more solito omnes abstineant. Curam aut
maximam habeat abba: ne acellarariis. aut seruitorib
negligantur infirmi. quia ad ipsum respicit. quicquid
a discipulis Nelinquitur.

Expanded text:
e dixit: Infirmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his minimis, mihi fecistis . Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri; et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. Qui tamen patienter portandi sunt, quia de talibus copiosior merces acquiritur. Ergo cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitus. Balnearum usus infirmis, quoties expedit, offeratur: sanis autem, et maxime juvenibus tardius coa carnibus more solito omnes abstineant. Curam autem maximam habeat abbas, ne a cellarariis aut servitoribus negligantur infirmi: quia ad ipsum respicit quidquid a discipulis delinquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
toes oe eieuntes ebdomadarii mnoratorio. mormata¬
tinis finitis dominica. omnium genib prouoluant :
postulantes prose orari. Egredientes autem desepti¬
mana dicant hunc uersum. Benedictus es dnẽ deus:
qui adiuuastime & consolatus es me: Quo dicto terrio.
accipiat benedictionem egrediens. Sub sequatur aut̃¬
ingrediens. & dicat. Deus in ad iutorium meum inten
nẽ ad adiuuandum me festina. & hoc idem ti¬
cio repetatur ab omnib & accepta benedictione ingre¬
diatur.

Expanded text:
tes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, quoniam adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertiaccipiat benedictionem egrediens. Subsequatur ingrediens, et dicat: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus. Et accepta benedictione, ingrediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
R̾s sibi inuicem seruiant. ut nullus excusetir a
coqui me officio. nisi aut egritudine. aut in causa gra¬
uis utilitatis quis occupatus fuerit. quia exinde maior
merces & caritas adquiritur . In becillib autem ꝓcurent
solatia. ut non cum tristicia hoc faciant. sed habeant
omnes solatia scđm modum congregationis: aut posi¬
li tatib occupantur. ceteri sibi subcaritate inuicem ser¬
uiant. Egressurus de septimana. sabbato mundicias faciat.
intea cum̃ quib sibi fratres manus aut pedes ceriunt.
lau&. Pedes uero tamipse qui xgredia quam ille qui
intraturus est. omnibus laueñt: uasa ministeru sui.
munda & sana cellarario reconsigna. Qui cellararius
iterum intrunti reconsigna: ut̃ sciat qđ dat aut quoa
recipit. Septima naruaũtem ante unam horam ie¬
fectionis. accipiant super statutam annonam.sin¬
gulos biberes & panem: ut hora refectionis si ne mur¬
muratione. & graui labore seruiant fr̃ib suis: Indieb
tanen sollem nib usq ad missas sustineant . In tran¬

Expanded text:
res sibi invicem serviant, ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aut aegritudine, aut in causa gravis utilitatis quis occupatus fuerit: quia exinde major merces et charitas acquiritur. Imbecillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis ac positiolitatibus occupantur: caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur, tam ille qui intraturus est, omnibus lavent. Vasa ministerii sui munda et sana cellarario reconsignet. Qui cellararius item intranti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem, ut hora refectionis sine murmuratione et gravi labore serviant fratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant. Intran
Abbreviated transcription (Latin):
ullatenus lic& monacho. neq a parentib. suis. neq. aqͦꝗꝗ
hominum. nec sibi inuicem litteras. eulogias. łquȩ libet
munus cula accipere. aut dare. sine precep̃to abbitis. Quod
iam a parentib. suis. ei quicquam direc tum fu¬
Quod si uisserit suscipi. in abbatis sit potestate. cui illud iubeat
dari. Ꝙ non contristectir frater. cuiforte direc tum suerat :
ut non detur occasio diabolo Qui autem aliter presumpserit:
disciplinȩ regulari subraceat :

Expanded text:
ullatenus liceat sorori a parentibus suis, neque a quoquam hominum, nec sibi invicem litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula, accipere aut dare sine praecepto abbatissae. Quod si etiam a parentibus suis ei quidquam directum fuQuod si jusserit suscipi, in abbatis sit potestate, cui debeat illud dari. Et non contristetur frater, cui forte directum fuerit: ut non detur occasio diabolo. Qui autem aliter praesumpserit, disciplinae regulari subjaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
ic& ipsa natura humana trabatur ad misericortbam.
ihis aetatib. senum uidelicae & infantum : dar
& regule auc toritas eis prospiciat. Consideretur
semꝑ in eis inbebillitas. & nullatenus eis districtio
regilȩ teneatur in alimentis. sed sit in eis pia con¬
sideratio & preueniant horas canonicas.

Expanded text:
atura humana trahatur ad misericordiam in his aetatibus, senum videlicet et infantum, tamen et Regulae auctoritas eis prospiciat. Consideretur semper in eis imbecillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, et praeveniant horas canonicas.
Abbreviated transcription (Latin):
rtificessi sunt in monasterio. cum omnihumilitate fa¬
ciant ipsas arces. si tamen ꝑmiserit abba. Quod si aliquis ex
ẽis eitollitur proscientia art̾is suȩ eo qđ udeatur aliquid con¬
ferre monasterio : hic talis eriatur ab ipsa arte . & denuo ꝑ eam
non transeat. nisi forte humiliato ei iterum abba iibeat :
Si quid uero exoperib artificum uenundandum est. uideant
ipsi ꝑ quor manus transitenda sunt: ne aliquam fraudem
presumant inferre. Memorentur semꝑ anamȩ & saffrig
nẽ forte mortem quam illi incorpore pertulerunt. banc isti
uel omnes qui aliquam fraudem dereb. monasteru fecerunt
in anima patiantur: In ipsis autem preciis. non subriprat aua¬
ritiȩ malum. sed semper aliquantulum uilus detui᷑: ꝗ ab

Expanded text:
rtifices si sunt in monasterio, cum omni humilitate faciant ipsas artes, si permiserit abbas. Quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae, eo quod videatur aliquid conferre monasterio, hic talis evellatur ab ipsa arte, et denuo per eam non transeat, nisi forte humiliato ei iterum abbas jubeat. Si quid vero ex operibus artificum venundandum est, videant ipsi per quorum manus transigenda sunt, ne aliquam fraudem praesumant inferre. Memorentur semper Ananiae et Saphirae: ne forte mortem, quam illi in corpore pertulerunt, hanc isti, vel omnes qui aliquam fraudem de rebus monasterii fecerint, in anima patiantur. In ipsis autem pretiis non subripiat avaritiae malum, sed semper aliquantulum vilius detur quam ab
Abbreviated transcription (Latin):
corripiatur semel . & scđo. si non emendauerit : correptioni
ratulari sub iaceat : & taliter : ut cȩteritimeant : Neq frater
ad foatiem iungatur horis in com̃petentib: Dominico die
lecaoniuacent᷑ omnes eiteptis ins qunnuarus officiis depu¬
tatisunt. Siquis uero ita negdigons & desidiosus fuerit ut nor
uelit. aut non possit meditarĩ ant lagero : iniungatur ei
talis opera aut ars iniungatur: ut nec otiosi sint. nec uiolentia
laboris opprimãtur. ut effugientur. Quor in becillitas ab
abbate consideranda est.

Expanded text:
corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut non possit meditari, aut legere, injungatur ei talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad aput quad iugesimȩ usq in scđam horam plenam:
latiomi uacent: hora scđa agatur tertta. & usq nonam om̃s
in opus suum laborent qđ eis iniungitur. lacto autem p̾¬
mo signo horȩ none. disiungant ab oꝑe suo singuli .&
sint parati dum scđm signum pulsauerit. Post resectio¬
nem autem : uacent lectionib suis. aut psalmis : Inquad¬
ragesimȩ uero dieb: anane usq ad cestiam plenam
ñ q̃uib diebus quadragesimȩ acciprant omnes singulos
codices debiblio theta : quos ꝑordinem erintegro legant :
Qui codices incaput quadragesimȩ dandi sunt᷑: Ante omĩa
sane : deputeturunus aut duo semores qui curtumeant
monasterium. horis quib uacant fratres lectiom & uide¬
ant neforte inueniatur frater accidiosus qui uaco otio aut
fabulis. & non intentus lectioni. & non solum sibi mutilis :
sed etiam alios extollit. Hic talis si qđ absit repperitus fuerit:

Expanded text:
usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis. In quadragesimae vero diebus, mane usque ad tertiam plenamn quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ciositas: in imica est animȩ. & ideo certis temporib. occu¬
pari debent fratres in labore manuum : certis iterum horil
in lectione diuina. Ideoq a dispositione credimus utraertem¬
pora ordirari. Id est ut a pascha usq ad kalendas octobres. a mane
exeuntes aprima. usq boram pene quartam laborent qđ necessa¬
rium fuerit Abhora autem quarta. usq ad horam sextam: lection
uacent: Post sertam autem sungentes a mensa.: pausent in lectis
suis. cum omnisilentio. lut forte qui uoluerit sibilegere : sic
legat ut alium non inquiet&. Agatur noria temperius : me¬
diante hora octaua. Qiterum quod faciendum .ẽ. operentur
usq ad uesperam. Si autem necessitas loci aut pauꝑtas exigerit.
ut ad fruges colligendas ꝑse occupentur : Noncontristentur
quitunc uere mõnachisunt . si labore manuum suarum uiuunt.
sicut & patres nostri & apostoli . Om niatamen mensunite
siant: propter pusillammes. A halendis autem octobris.

Expanded text:
iositas inimica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octava hora, et iterum quod faciendum est, operentur, usque ad vesperam, si autem necesut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fian
Abbreviated transcription (Latin):
ut scriptum ÷ Sermo bonus: suꝑ datum obtimũ.
Ommaque ei in iunxerit abba. ipse habeat subcurti
sua. Aquib eum probibuerit. non presumat. łrĩb
quid mereatur qui scandali zauerit unum depusillis.
Si congregatio maior fuerit. solatia eidentur: Aquibus
adiũtus. & ipse ȩquo animo impleat officium sibi cõ¬
missum : Hloris conpetentib. & dentur quȩ danda sunt.¬
& petantur quȩ pecenda sunt ut nemo ꝑturbetur neq
contristetur indomodei

Expanded text:
bonus, ut scriptum est: Sermo bonus super datum optimum . bonus, ut scriptum est: Sermo bonus super datum optimum . Omnia quae ei injunxerit abbatissa ipsa habeat sub cura sua; a quibus eam prohibuerit, non praesumat. Sororibus quid mereatur qui scandalizaverit unum de pusillis . Si congregatio major fuerit, solatia ei dentur, quibus adjuta sit, et ipsa aequo animo impleat officium sibi commissum. Horis competentibus dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt, ut nemo perturbetur et contristetur in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ellararius monasterii eligatur de congregatione.
sapiens. maturis morib: sobrius. non mułtum edar.
non elatus. non turbulentus. non in iuriosus. non tar¬
dus. non prodigus : sed timens dm. Qui omni ongre¬
gationi sit sicut pater: Curam gerat deomnibus.
iussione abbatis nichil faciat. Quȩ iubenti
custodiat. fratres non contrista. Si quis frater ab eo
forte aliorua inrationabiliter postulat : non spernen¬
do eum contrist&. sed ntionabiliter cum humilitate
male petenti denega&. Animam suam custodiat. Me
pauperumq cum omni sollicitudine curm genit.
Sciens sine dubro. quia prohis omnib inhie iudicri nr¬
tionem ieaditurus .ẽ. Omia uasa monasterii. cunctão
sustantiam : ac si altaris uasa conspiciat sacrata. Nichil
ducat negligendum .u. neq auaritiȩ studeat. neq. pro¬
digussit aut stirpator sustantie monasterii Sed om̃ra
mensurate faciat. & scłm uissionem abbatis: Flumi¬
litatem ante omnia habeat. & cui substantia non est
uod tribuat. sermo responsionis porrigatur

Expanded text:
ellararius monasterii eligatur de congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injuriosus, non tardus, non prodigus, sed timens Deum, qui omni congregationi sit sicut pater. Curam gerat de omnibus. Sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non contristet. Si quis ab eo forte aliqua irrationabiliter postulet, non spernendo eum contristet: sed rationabiliter cum humilitate male petenti deneget. Animam suam cupauperum cum omni sollicitudine curam gerat, sciens sine dubio quia pro his omnibus in die judicii rationem redditura est. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata, conspiciat; nihil ducat negligendum, neque avaritiae studeat, neque prodiga sit exstirpatrix substantiae monasterii, sed omnia mensurate faciat, et secundum jussionem abbatissae; humilitatem ante omnia habeat; et cum substantia non est quae tribuatur, sermo responsionis porrigatur
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis dum in labore quoruis. in quoquina. incellario. in mi
loco aliquid deliquerit. aut fregerit quippram. aut ꝑdiđit
siue aliquid extesserit : ubi ubi & non ueniens continuo ante
abbatem uel congregationem ipse ultro satis feterit & pro¬
diderit delictũm suum : dum per alium cognitum fue
maiori subraceat emendationi. Si anĩme uero pa¬
cati causa fuerit latens. tantum abbati. aut spiritalibus
semiorib pate faciat : qui sciant curart & sua & aliera
uulnera non detegere & publicare :¬

Expanded text:
Si quis dum in labore quovis in coquina, in cellario, in minloco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero peccati causa latens fuerit, tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere et publicare
Abbreviated transcription (Latin):
Is frater qui grauioris culpȩ nora tenetur: suspen
innullo uingatur consortio. neq colloquio. Solus uit
ad opus disibi inumctum ꝑsistens inpenitentię luctu.
Sciens illam terribilem apostoli sententiam. dicentis.
Traditum eius modi hominem satanȩ in interitu carnis.
ut spiritus saluus sit indiem dnĩ. Cibi autem perreptio¬

Expanded text:
soror gravioris culpae noxa tenetur, suspendor in ullo conjungatur consortio, neque in colloquio; sola sit ad opus sibi injunctum persistens in poenitentiae luctu, sciens illam terribilem Apostoli sententiam dicentis: Traditum hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in diem Domini . Cibi autem perceptio
Abbreviated transcription (Latin):
Precipue hocuitium radicitus ampritandum est de
monasterio. nequis presumat aliquid dare aut acciꝑe.
sine iussione abbatis. neq habere aliquid proprium.
nullam omnino rem. Neq codicem neq tabulas neq¬
giafium: sed nichil ommino. Quippe quib nec corpo
sua net uoluntates lic& habere . in propria uoluntatto
Omma uero necessaria. a patre spenire monasterii
nec quicosuam liceat habere. quod abba non dederit
aut peminiserit: Omnaq omnib sint commu¬
ma. ut scriptum est. Nec quisquam suum aliquid
ẽẽ dicat: uel presumat. Quod si quis huic nequis¬
io uitio de prehensus fuerit de lectari : amin
semel & iterum Sinone mendauerit : correptiomi
sub iaceat:¬

Expanded text:
Praecipue hoc vitium radicitus amputandum est de monasterio, ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis, neque aliquid habere proprium. Nullam omnino rem, neque codicem, neqgraphium, sed nihil omnino, quippe quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria voluntate, omnia vero necessaria a matre monasterii sperare. Nec quidquam liceat habere, quod ipsa non dederit, aut permiserit. Omniaque omnibus sint communia, ut scrip dicat, vel praesumat. Quod si quisquam huic nequissimo vitio deprehensus fuerit delectari, admonitus semel et iterum, si non emendaverit, correptioni subjaceat
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantiam monasterir
Sinferramentis uel uestib seu quibuslib& rebrs. pre¬
uideat abba fratres. dequoꝵ uita & morab. securus sit: &
eis singula utiutile iudicauerit consigu& custodienda
atq colligencla. Exquib abba breuem teneat. ut dum sibi
in ipsa adsignata fratres uicib. succeclunt. sciat quid dat
aut quid recipit: Siquis autem sordide aut nedigenter
res monasterii tractauerit : corripiatur : Si non emenda¬
uerit : disciplinȩ regulari sub iaceat.

Expanded text:
rii in ferramentis vel vestibus, seu quibuslibet rebus provideat abbas fratres de quorum vita et moribus securus sit; et eis singula, ut utile judicaverit, consignet cusatque recolligenda. Ex quibus abbas brevem teneat: ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicibus succedunt, sciat quid dat, aut quid recipit. Si quis autem sordide aut negligenter res monasterii tractaverit, corripiatur: si non emendaverit, disciplinae regulari subjaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis finter frequenter correptus ꝓ qualiba culpa si
etiam er communi catus non emendiuerit: accrior ei
accedat correctio:. Id ẽ. ut uerberum uindicta ineum
procedat. Q uod si nec ita correxerit.: aut forte quod absit
insuꝑbiam elatus. etiam defendere uoluerit oꝑasua
tunc abba faciat qđ sapiens medicus. Siexhibuit fom̃¬
ta.si unguenta ad hortationum. si medicamina scrip¬
turarum. diuinarum. Si ad ultimum ustionem exrom.¬
municationis. uel plagas uirgarum. etiam siuiderit nichil
suam preualere industriam̃: ad hibeat etiam qđ maius ÷
ni potens est operetur salutem circa infirmum fratrẽ:
Qd si nec istomodo sanatus fuerit. tunc iam abba utatur
ferro abscisionis. ut ait a postolus. Auferte malum ex uob̃.
& iterum. Infidelis sidiscedit : discedat. Neuna oriis morbr¬
da omnem gregem contamiN&¬

Expanded text:
inquit, frater frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus se non emendaverit: acrior ei accedat correptio: id est, ut verberum vindicta in eum procedat. Quod si nec ita se correxerit, aut forte, quod absit, in superbiam elatus, etiam defendere voluerit opera sua: tunc abbas faciat, quod sapiens medicus. Si exhibuit fomenta, si unguenta exhortationum, si medicamenta divinarum Scripturarum, si ad ultimam ustionem excommunicationis, si plagas virgarum; et si jam viderit nihil suam praevalere industriam: adhibeat etiam, quod magisnus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem. Quod si nec isto modo sanatus fuerit, jam tunc abbas utatur ferro abscissionis, ut ait Apostolus, auferte malum ex vobis . Et iterum: Infidelis si discedit, discedat : ne una ovis morbida omnem gregem contamin
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis etas uel intellectus.
prrprias deb& babere mensuras. Ideoq quoties pueri
uel ad olescentior es atate. aut qui minus intelligere
Nossunt qnianta poenasit excommunicationis : i tales
dum delinquunt. aut ieiuniis nimis afflgantur aut
acris uerberib coerceatitur : ut sanentur

Expanded text:
Omnis aetas vel intellectus proprias debet habere mensuras. Ideoque quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acris verberibus coerceantur, ut sanentur
Abbreviated transcription (Latin):
ilite ueur ꝓioiutio egreditur aut ꝓicitur demonasit¬
uio. sireuerea uoluerit. spondeat prius omnem emen¬
ditorcien urtu proquo egressus .ẽ. & sic inulamonea¬
du recipiatur uter hoc eiũs humilitas conprobetur
Qa si denuo exierit: usq tercio ita recipratur. Iam uero¬
postea. sciat omnem sibi reuersionis ad itum denegari.

Expanded text:
io vitio egreditur, aut projicitur, de monasterio, si reverti voluerit, spondeat prius omnem emendationem vitii, pro quo egressus est: et sic in ultimo gradu recipiatur; ut ex hoc humilitas ejus comprobetur. Quod si denuo exierit, usque tertio ita recipiatur, jam postea sciens omnem sibi reversionis aditum denegari.
Abbreviated transcription (Latin):
Secumdum modum culpe erommunicationis ł disci¬
oplinȩ deba eitendi mensura. Qui culparum modie
in ablatis pendeat iudicio. Siquis tamen fiater in leius
ribus culpis in uęnitir: a mensȩ participatione priuetur
Eriuati autem amensȩ consortio istaerit ratio. ut in
oratoreo psalmum aut antiphonam non imponat. neq
lertionen recidd usq ad satis factionem. Refectionem
iuttona cibi post frm refactionem solus accipiat Ut si
uorbi gratia fratres reficiunt sexta hora. ille fiateri
nona. Si fiatres nona ille uespera. user dum satis facti¬
ono congiua ueniam consequatur GLOS AΕ.m¬

Expanded text:
Secundum modum culpae, et excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura. Qui culparum modus in abbatissae pendeat judiribus culpis invenitur a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio, ut in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, neque lectionem recitet usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus percipiat, ut si, verbi gratia, fratres sexta hora, ille frater nona; si fratres nona, ille frater vespera, usque dum satisfactione congrua veniam consequatur. § II.
Abbreviated transcription (Latin):
ei suggeretur hic a fratribus ut aliquid exeo in
sumptus monasterii reseruaret: omnibus in an¬
gustom essẽ uictum multum de esse uestitum
Nos inquit ecclesia et pascat & uestiat : dum mo¬
do nichil nostris usibus quaesis se uideamur:¬

Expanded text:
ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamur
Abbreviated transcription (Latin):
dum apianus magna uoce clamauerit N
martini cripenos Mox tempestatẽ fuisse se¬
datam seque optatum cursum cum sum ma
placidi aequoris quiete tenisse. TeUIII¬
LICONTIUS EXUICARIIS UIR FIDELIS
cum familiam illius lues extrema uexaret
St in audite calamitatis exemplo pertotam do¬
mum corpora aegra procumberent. marani
per litteras inplorauateauxilium: quo tempore
iur beatus remessẽ promiĩt difficilem impetrari.
am sp̃u. sentiebat domum illam diuino. nomine
uerberari : Tamen non prius distitit sẽptem totos
dies. totidemq noctes. orando et ieuinando
continuans. quam id quod exorandum receperat
inpetraret. Hox ad eum licontius diuina ex¬
pertus beneficia peruolauit: nuntians simul.
et agens gratias. domum suam omni periculo lib̾ata.
Sentum etiam argentilibras optulit : quas uir
beatus. nec respuit nec recaepit. Sed prius quã
pondus illud monasterii limen attingeret. redi¬
mendis id captiuis continuo deputauit & cum

Expanded text:
dum Christianus magna uoce clamauerit Deus dum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum
Abbreviated transcription (Latin):
aliter exire nequisti reparat uirtutem resume
constantiam: neiam non periculum gloriae. sed sa¬
lutis incurreris. Itaq ab illo tempore. satis cauit.
cum illa ithachianae partis communione misceri.
Ceterum cum quos dam exinerguminis tarduis
quam solebat et gratiam inorẽ curaret : sub inde
nobiscum lacrimis fatebatur. se propter comiiu¬
nionis illius malum cui seuel ꝑuncto temporis
necessitate. Non spũ misquis set de trimentum
sentue uircutis sed ecimꝰ. Postea uixit annos¬
ionullãq sĩnodum adut ab omnibus ep̃orum con¬
uentibus seremouit.
inminutam ad tempus gratiam multiplici
mercedere parauit. Vidi postea ad pseudo forum
mantisterii ipsius adductum energumniniu
et prius quam adlimen ad tingeret fuisse cun¬
ESTANTẼ QUENDAM UER AUE¬
diui : cum intyrreno mari cursu illo quoronã
tenditur nauigaret subito turbinibus exortis
extremum uitae omnium fuisse discriment
Inquo cum quidam aegyptius negotiacor nee¬

Expanded text:
aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse cuTestantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator nec
Abbreviated transcription (Latin):
cedium ȩoclesiarum adhis panias missi re tra¬
herentur. Nec mora  intercessit : maximus
indulget omnia. Postridie felicis ep̃i ordinatio
parabatur : sanctissimi sane uiri et plane digni
qui meliore tempore sacerdos fieret. Huuis
diei communionem. martinus inut: sacius aesti¬
mans adhoram cedere. quam his non consulere.
quorum ceruicibis gladius imminebat. Uerum¬
tamen summa ui episcopis nitentibus ut com¬
munionem illam sub scriptione firmaret. sed¬
extor quȩri non potuit. Postero die. se inde
proripiens cum reuertens inuiam maestus
ingemisceret seuel adhoram noxi noxiae com¬
munione fuisse per mixtum haut longe auico.
cui nomen est ande thanna. qua uastas solitu¬
dines siluarum secreta patiuntur. prꝰae gressis
paululum commitibus ille subsedit. Causa
doloris et facti accusante acdefendente in uicẽ
cogitatione per uoluens. Adstitit ei repente
angelus: merito inquit martine conpungeris. sed

Expanded text:
cidium ecclesiarum ad Hispanias missi retracidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. Nec mora: Maximus indulget omnia. Postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri, et plane digni qui meliore tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam his non consulere quorum cervicibus gladius imminebat; verumtamen summa vi episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. Postero die se inde proripiens cum revertens in via moestus ingemisceret, se vel ad horam noximunioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repenteangelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
us non erat nescius martinum fide. scĩtate. ac
uirtute. cunctis praestare mortalibus . Alia
longe uia scm uince reparat: ac primo secreto
accersitum blande appellat hereticos iure dam¬
natos more iuditiorum publicorum potius quã
insectationibus sacerdotum: non esse causam
qua ithacii ceterorum que partis eius cõmunionẽ
putaret cesse damnandam. The ognistum odio po¬
tius quam causa fecis sediscidium : Eundem que
tamen solum esse quise a communione interim¬
im separaret a reliquis: nihil nouatum quin eciã
ante paucos dies habita sy nodus. ithachium pro¬
nuntiauerat culpa nonteneri: quibus cum mar¬
tinus parum mouetur. Rex ira accenditur.
acsede conspectu eius abripit. Et mox percus¬
sores his proquibus martinus rogauerat diriguntꝰ.
Quodubi martino conpertam iam noctis tempore. ẽ.
palatium in rupit : spondit si parceretur se com¬
municaturum dum modo ut et tribuni iam in ex¬

Expanded text:
us, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et us, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum; non esse causam, qua Ithacii caeterorumque partis ejus communionem putaret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro quibus Martinus rogaverat, diriguntur. XIII. Quod ubi Martino compertum jam noctis tempore est, palatium irrupit; spondet, si parceretur, se communicaturum, dummodo ut et tribuni jam in ex