comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessione fc̃urus monacs
regularib usq ad .x. annos ues¬
tib indiatur Causa istitu¬
ti huiꝰ fuit inmatura nimisq
tibi induebanttir. ⁊ ad mixti ali¬
is pu̾ilib meptus om̃s ꝑttrrbͥa¬
bant. ⁊ ut quedam taceam ⁊
multa breuit̾ colligam ⁊ s
nicħ̾ pene ꝓderant ⁊ altoꝵ reli¬
giosum ꝓpositum ñ par̾ inmo
qͣndoq plurimum impedielũt

Expanded text:
cessione futurus Monachus regularibus vsque ad XX. annos vestibus induatur. Causa instituti huius fuit immatura nimisque tibus induebantur, & admixti aliis puerilib. ineptiis omnes perturbabāt; & vt quædam taceam, & multa breuiter colligam, & sibi nihil pene proderant, & aliorum religiosum propositum non parum, immo quandoque plurimū, i
Abbreviated transcription (Latin):
ti testamento ꝙͣ ex nouo sũp¬
ta auctoritate cuncta ñ sibi
s deo oblata eius iuire susci¬
pit. atc inde quosdam suoꝵ
qui talib egent quiq nil in
mundo ꝓprium possident cle¬
ricos udelicet ⁊ monachos.
sine pauperes ł quoscumꝙy
necessitatem harum rerum
pati cognoscit caritatiue sus¬
tentat. Unde monachi nam
de huis tantum nũc sermo ẽ
cuncta fidelium oblata siue
inmobilib siue minmobili¬
b suscipiunt. atq or̃onum
stantiam bñfactorib recõpẽ¬
sant. Sed quia dererum in¬
mobilium susceptr̃e ĩpsen¬
tiarum argiumur. de hus ad
psens respondeamus Regii¬
lam gͥ in primis obtendimus
Tractans quippe de nouitiis
suscipiendis ait. Res si quas
ht̃. aut errget pius pauꝑib
aut facta sollempnit dona¬
tõe conferat monastio Dicẽ¬
do gͦ res si quas ht̃ nlłamrẽ
excipit. Qd̾ si rem nullam ex¬
cepit nec fundum aliquem
nec ullam. nec rusticos. nͨ
seruos. nec ancillas. nec ali¬

Expanded text:
teri Testamento, quam ex Novo sumpteri Testamento, quam ex Novo sumpta auctoritate, cuncta non sibi, sed Deo oblata, ejus vice suscipit, atque inde quosdam suorum qui talibus egent, quique nil in mundo proprium possident, clericos videlicet et monachos, sive pauperes, vel quoscunque necessitatem harum rerum pati cognoscit, charitative sustentat. Unde monachi nam de his tantum nunc sermo est cuncta fidelium oblata, sive in mobilibus, sive in immobilibus suscipiunt, atque orationum, stantiam benefactoribus recompensant. Sed quia de rerum immobilium susceptione in praesentiarum arguimur, de his ad praesens respondeamus. Regulam igitur in primis obtendimus. Tractans quippe de novitiis suscipiendis, ait: Res si quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemniter donatione conferat monasterio. Dicendo ergo res si quas habet, nullam rem excepit. Quod si rem nullam excepit, nec fundum aliquem, nec villam, nec rusticos, nec servos, nec ancillas, nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
ram aut̃ dedit filus hoĩum
Constat gͥ domni ẽẽ celumĩ
t̾ram: hominib aut̃ t̾ram
dedisse ad tempus ut si ea
bene ut̾entur post t̾ram me¬
rerentur ⁊ celum. ⁊ que sua
erant ex potestate. hõium fi¬
erent ex ipĩus bñignitate
Qua misicordissima bĩigni¬
tate et benignissima pieta¬
te. licet appendat trib digi¬
tis molem t̾re ⁊ libret in pon¬
de montes ⁊ colles instater¬
terrani
eandem tñ t̾iam ⁊ t̾rena do¬
na ab eisd̾ hominib quibus
ea dederat suscipit. ⁊ ut ita lo¬
quamur suis sumptib celes¬
teregnum emi ꝑmittit. nec
inde lucrum suum s hoĩum
salutẽ requirit. atq eam ut
prium qͥstum amplectitur
Hinc est ꝙ cum cibum esuri¬
entib cum potum dari sitiẽ
b uinum creat inuitibꝰ.
fructib arbores. fetib ani¬
malia. onerat atq ꝑ mm̃¬
que bonam uoluntatem lar¬
gientium remunerat ipsis
largitorib primum ip̃e lar¬
gitur. Inde dei eccl̃a tã ex ue¬

Expanded text:
ram autem dedit filiis hominum ram autem dedit filiis hominum . Constat igitur Domini esse coelum et terram: hominibus autem terram eum dedisse ad tempus, ut si ea bene uterentur, post terram mererentur et coelum, et quae sua erant ex potestate, hominum fierent ex ipsius benignitate. Qua misericordissima benignitate et benignissima pietate, licet appendat tribus digitis molem terrae, et libret in pondere montes, et colles in statera , eamdem tamen terram et terrena dona ab eisdem hominibus, quibus ea dederat, suscipit, et, ut ita loquamur, suis sumptibus coeleste regnum emi permittit, nec inde lucrum suum, sed hominum salutem requirit, atque eam, ut proprium quaestum, amplectitur. Hinc est quod cum cibum esurientibus, cum potum dari sitienbus, vinum creat in vitibus, fructibus arbores, fetibus animalia onerat. Aquamquae bonam voluntatem largientium remunerat, ipsis largitoribus primum ipse largitur. Inde Dei Ecclesia tam ex Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ost ista: peregrina que¬
dam et maudita nobis
õpponitis. ut ad hec prius stu¬
pere quam respondere coga¬
mur: Culpatis siquide et in
nullo ascłarib disferre di¬
citis. qm castra. iullas. ⁊ rus¬
nearia lucra. et fere cuncta
huiusmodi emolum̾ta Iin¬
disferenter suscipimus. nõ
legitime tenemus. contͣ in
festantes modis om̃ibꝰ def¬
fendimus. Additis ꝙ hac de
causa ꝓposito religionis se¬
posito. offitium causidicoꝵ
assumimus. acrusam᷑ ⁊ ac¬
cusamus testexex nobisp¬
sumus. Congruum autẽ
eẽt ut ip̃i qui ꝓposiuistis ea
que ꝓposuistis uera ẽẽ ñ tã¬
tum tiidis u̾bis quib pa¬
rum mouemur si cui cede¬
cogimur scͥpturar auctori¬
tate firmaretis. Sic quippe
ius postulat. ut qui aliquĩ
impetit. plet ꝙ obicit ꝓbes
qm̃ auctori ꝓbatio semper
incumbit. Nos tñ ꝯtra hũc
iuditorum morem hicagen
quidẽ dnũ ẽẽ t̾ram ⁊ plẽitu¬
dinem euis orbem t̾rarum
⁊ uniu̾sos quih̃tant ĩ eo
S ⁊ alibi meisdẽ psalmis

Expanded text:
ost ista, peregrina quaedam et inaudita nobis opponitis, ut ad haec prius stupere quam respondere cogamur. Culpatis siquidem, et in nullo a saecularibus differre dicitis, quoniam castra, nearia lucra, & fere cuncta huiusmodi emolumēta indifferenter suscipitis: non legfestantes modis omnibus defendimus. Additis quod hac de causa proposito, religionis seposito, officium causidicorum assumimus, accusamur et accusamus, testes ex nobis prosumus. Congruum autem esset ut ipsi qui proposuistis, ea quae proposuistis vera esse, non tantum nudis verbis, quibus parum movemur, sed, cui cedecogimur, Scripturarum auctoritate firmaretis. Sic quippe jus postulat ut qui aliquem impetit, quod objicit probet, quoniam actori probatio semper incumbit. Nos tamen contra hunc judiciorum morem hic agemus, quidem Domini esse terram et plenitudinem ejus, orbem terrarum et universos qui habitant in eo . Sed et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incelo sud ꝙ accepistis iuste ⁊
mpient᷑ administrare studue¬
riutis hoc est ꝙ uob̾ optanuis ⁊ pra
nob oramus ut ⁊ hic fidelit̾ e illic
seilicit᷑ regnetis Cetmuos quo¬
nam consilio eisd̾nrĩs ꝓ nobis
lm tam humilit̾ requisistis mͦi
tam acrit̾ repugnatis: Qua ẽĩ
iafidutia manis pro uob̾ leua
iopͥsumimus ad sponsum ecc̃e.
insulto ausu ꝯtristatiss Gra¬
iem siquid̾ adu̾sum nos ap̃ eũ
ꝯsponsum ⁊ dnm snũ qͥrimoni¬
am deponit dũ ꝙ̃ acceꝑat᷑ deffen¬
lorem sustinet opugnatore At¬
tendites iam cui ex hx infensũ
nos redditis: Nõ utiq ep̃o pari¬
bili ⁊ ei qui aufert spm pͥncipũ
siamant᷑ intimare curauimus
monentes ⁊ togantes per illã
inuicẽ amiciciam ⁊ nrãm ⁊ fra¬
tintatem cui uos satis dignã¬
ter sociastis s niic ipãm gͣuit̾
lesistis qͣtinus atanto malo ci¬
titis desistatis. Alioquim si nõ
m̾emur exaudiri s ꝯtepnimur
die oramus pro uob̃ ⁊ filiis iris
⁊ regno exhoc iam nouitis par¬

Expanded text:
 id quod accepistis, juste et sapienter administrare studueritis. Hoc est quod vobis optamus, et pro vobis oramus; ut et hic fideliter, et illic feliciter regnetis. Caeterum vos quonam consilio eisdem nostris pro vobis lim tam humiliter requisistis modo tam acriter repugnatis? Qua enim jam fiducia manus pro vobis levare praesumimus ad Sponsum Ecclesiinconsulto contristatis? Gravem siquidem adversum vos apud eumdem Sponsum et Dominum suum querimoniam deponit, dum quem acceperat defensorem, sustinet oppugnatorem. Attenditis jam cui ex hoc infensum vos redditis? Non utique episcopo Paribili, et ei qui aufert spiritum sed amanter intimare curavimus: monentes et rogantes per illam invicem amicitiam nostram et fraternitatem, cui vos satis dignater sociastis, sed nunc ipsam graviter laesistis, quatenus a tanto malo citius desistatis. Alioquin si non meremur exaudiri, sed contemnimur, die oramus pro vobis et filiis vestris et regno; ex hoc jam noveritis par
Abbreviated transcription (Latin):
pritis ꝙ quid̾ ead̾ tp̃a institia uide¬
tur erig̾e res ei sue iniuste ab late
restituant᷑ eius int̾i̾m petittẽm
diffento suꝑsedimus Et siquid̃
c̾o inspirante platui̾t uob̾ nr̃is
p̾cib aurem indinare nr̃o con¬
siuo studioq pacem cum ip̃oꝵ
mmno cum deo reformare ꝑatisi
mus huiꝰ rri gr̃a fatigari usdz
aduos quocumq uob̃ placuit
Smautẽ nos amicum audire
⁊ dei sac̾doti obedire ncr̃e est

Expanded text:
justitia videtur exigere res ei suae injuste ablatae restituantur: ejus interim petitioni differendo supersedimus. Et siquidem Deo inspirante placuerit vobis nostris precibus aurem inclinare, nostro consilio studioque pacem cum episcopo, imo cum Deo reformare; parati sumus hujus rei gratia fatigari usque ad vos, quocunque vobis placuerit: sin autem, nos amicum audire, et Dei sacerdoti obedire necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Ameo uos grauariintam
crebris scriptitationib
nr̃is. Sed inhanc importunt¬
tẽ urget me xp̃i caritas. et
micoꝵ ncc̃itas. Hunc itaq sͥ
senẽut uuidenis ⁊ de domo ut no
nõ remitti uacuũ supplicamꝰ
dignemini rogamus. Uellem¬
⁊te om̃s seruos dei si fi̾ posset
urõs fi̾ debitores qui pro mã¬
mona mniquitatis qñqr uos
r̃eciperent m et̾na tab̾nacła¬

Expanded text:
meo vos gravari in tam crebris scriptitationibus nostris; sed in hanc importunitatem urget me Christi charitas, et amicorum necessitas. Hunc itaque et senem, ut videtis, et de domo, ut nos non remitti vacuum supplicamusturum munire dignemini, rogamus. Vellem omnes servos Dei, si fieri posset, vestros fieri debitores, qui pro mammona iniquitatis quandoque vos reciperent in aeterna tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
nando moriaris q mortuus co
ronaberis. Ue aut̾ tibi si decliña¬
do pugnam perdis ⁊ uictoriam
simul ⁊ coronam Qd ipẽ auer¬
tat a te fili dilectissime qui m
inferre dampnatõẽm si nllam
ex eis inte repperit emendattem

Expanded text:
nando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit emendat
Abbreviated transcription (Latin):
t atutum est ut reglari pͥ¬
ma ⁊ prima sc̃e marie dre¬
p̾missos matutinos ⁊ p̾t finra
altam psalmodiam incapla
firmaria pulsari mane solit
sonitũ diftantur Causa insi¬
tutihꝰ fuit. ꝙ ⁊ freq̾nt̾ pralmo¬
dia ab infirmis numd̃ ꝓsuip¬
lixitate explicita ꝯuẽtus super¬
ueniens eosd̾ infirmos iino
uniu̾sos qͦs in ulla ecr̃a osfen¬
diss expellebat. ⁊ qr freq̾nt̾ me¬
dia fere nocte sole adhuc sbt̾ri
ꝓfumdissime occultato canta¬
bant iam lucis orto syd̾e. Uñne
tantũ mñdatium afiliis ui̾tatis
corã dẽo ultiꝰ ꝓferretur. ⁊ ne a
reb u̾ba d̾m p̾cantiũ ac laudã¬
tium discordarẽt institutũ est
Ꝙ siquis obitiat cur ñ ⁊ incetis
inquib ꝯsimił nota m̃datim
uenitur istud cortectum ñ est
qñ multa adhuc nocte cantat᷑
auora lucis rutilat. ⁊ aurora
iam spargit polum. ⁊ lux intͣt.
Alescit polus ⁊ multa quid̃ in
hũc mod̾. respõdeo uelle me qͥ dẽ
ualde ut talia cuncta si c̾ pacefi

Expanded text:
tatutum est ut regularis Prma, et Prima S. Mariae diepraemissos matutinos, et post finitam aliam psalmodiam in capelfirmaria pulsari mane solet, sonitum differantur. Causa instituti huius fuit, quia & frequenter Psalmodia ab infirmis nondum pro sui prolixitate explicita, Conuentus superueniens eosdem infirmos, immo vniuersos, quos in illa Ecclesia offendisset, expellebat: & quia frequenter media fere nocte, sole adhuc sub terris profundissime occultato, cantabant, Iam lucis orto sidere. Vnde ne tantum mendacium a filiis veritatis coram Deo vlterius proferretur, & ne a rebus verba Dominum precantium ac laudantium discordarent, institutum est. Quod si quis obiiciat, cur non & in cæteris, in quibus consimilis nota mendacij inuenitur, istud correctum non est, quando multa adhuc nocte cantatur, Aurora lucis rutilat, &, Aurora iam spargit polum, &, Lux intrat, Albescit polus, & multa in hunc modum, Respondeo, velle me quidem valde, vt talia cuncta, si cum pace fi
Abbreviated transcription (Latin):
s qr ut estimo ħ nõ potest fieri.
us magni gregorii pape utar. Si
nõ possum de agro dñico multos
reportare manipulos saltẽ pau¬
os saltẽ duos saltẽ unũ feram

Expanded text:
 vt æstimo, hoc non potest fieri, verbis magni Gregorij Papæ vtar. Si non possum de agro Dominico multos reportare manipulos, saltem paucos, saltem duos, saltem vnum feram
Abbreviated transcription (Latin):
fide ⁊ ead̾ caritate deo famulã¬
qͣnta infinitas estloroꝵ. Hoc
in cantib. ħ inlectionib hoc
in om̃ib eccłasticis offitiis.
hoc in uestitu uario. ħ precer
autentica q̃ mutari ñ posst̃
ieuinia mieiuniis diu̾sis. ħ

Expanded text:
fide, & eadem charitate Deo famulanfide, & eadem charitate Deo famulanquanta infinitas est locorū. Hoc in cantibus, hoc in lectionibus, hoc in omnibus ecclesiasticis officiis: hoc in vestitu vario, hoc præter autentica, quæ mutari non possunt, ieiunia, in ieiuniis diuersis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ querebam. S nõ desistam. ñ
fatigabor. nõ quiescam. donͦ
ad fund̾ in quisite u̾tatis per¬
ueniam Est fortasse int̾uos
mali calisa est ualde irrationa¬
pilis. et ꝙ salua utriusq ues¬
trum gr̃a loquor ualde pueri
ra stulta est. Annõ uidetur no¬
ỹ irrationadilis puerilis. et
stulta quã omĩs ratio destitu¬
it ⁊ cui om̃is san̾ sapiens qͣ¬
dicit: Nam si uaria ꝯsuetu¬
do si multiplex ier̾ infinita¬
iͥ uarietas xp̃i seruos amu¬
tua karitate diuelłe debet ꝙͥ
iam pacis. quid concordie. qͥd
unitatis. quid tandem de lege
bͥanis residuum erit de qua a
inagno apostło dictum ẽ. alt̾
altu̾us onera portate ⁊ sicad¬
implebitis legem xͥ: Si inqͣ
lex xp̃i id est caritas ab om̃ibꝰ¬
diu̾sos usus seq̾ntib relinꝙ̃¬
da est nusꝙͣ plane ultra q̾ien¬
t̾rarum xp̃i eccł̃iis iam ab ã¬
tiquo refertus est Cumq om¬
nẽ pene numum exredat mł¬
tiplicitas eccłarum: sub una

Expanded text:
quam quærebam. Sed non desistam, non quam quærebam. Sed non desistam, non fatigabor, non quiescam, donec ad fundum inquisitæ veritatis perueniam. Est fortasse inter vos mali causa est: valde irrationabilis, & quod salua vtriusque vestrum gratia loquor, valde puerilis & stulta est. An non videtur vobis irrationabilis, puerilis, & stulta, quā omnis ratio destituit, & cui omnis sanum sapiens contradicit? Nam si varia cōsuetudo, si multiplex rerum infinitarum varietas, Christi seruos a mutua charitate diuellere debet: quid iam pacis, quid concordiæ, quid vnitatis, quid tandem de lege  omnibus Christianis residuum erit, de qua a magno Apostolo dictum est, Alter alterius onera portate, & sic adimplebitis legem Christi? Si inquam lex diversos usus sequentibus relinquenda est; nusquam plane ultra quaerenterrarum Christi Ecclesiis iam ab antiquo refertus est? Cumque omnē pene numerum excedat multiplicitas ecclesiarum sub vna
Abbreviated transcription (Latin):
sumuntur. Ueniat irgo ueni¬
at mati̾es litis in medium. et
si quid iuste querele adu̾sũ me
inuicem afferre potuerint: e¬
quis decernentib arbit̾s t̾mi¬
netur. Quid exigis queso fr̾.
a frẽs Et ut induob nomina¬
tis om̃ium dissidentium uari¬
etas comprehendatur. quidex¬
gis intͣp fr̾ cluniacensis a fr̃ẽ
cist̾ciensi reconu̾so : Siurbes
sunt. si castra. siulle. si fumd̾.
si possessio aliqua t̾rena. ł ꝑua
ł magna. si deniq aurũ. si ar¬
gentum. si quelib quantitas
ł qualitas pecumie dic.age ꝓpo¬
ne. Ad sunt iudices nõ miqui¬
tatis s equitatis. om̃s huiꝰ mõi
lites statim dirunere p̾parati.
Cacile pax reformabitur lesa ca¬
ritas curabitur posttͣpͣ ꝓtalibꝰ
ł similib ortum fuisse t antũ
cordium discidium cognoscet᷑.
S uideo ut̾rq ur̃m omĩa ista
abiecisse. nicħ uob̾ in t̾ris resi¬
dui fecisse. pauperẽ xpm̃ bãta
paupertate ditatos uos sequi
ꝓposuisse. Non est gͦ ħ matĩes

Expanded text:
sumuntur? Veniat rogo, venisumuntur? Veniat rogo, veniat materies litis in medium: & si quid iustæ querelæ aduersum se inuicem afferre potuerint, ęquis decernentibus arbitris terminetur. Quid exigis, quæso, frater a fratre? & vt in duobus nominatis omnium dissidentium varietas comprehendatur, quid exigis, inquam, frater Cluniacensis, a fratre Cisterciensi, vel econuerso? Si vrbes sunt, si castra, si villæ, si fundus, si possessio aliqua terrena vel parua, vel magna: si denique aurum, si argentum, si quælibet quātitas vel qualitas pecuniæ: dic, age, propone. Adsunt iudices non iniquitatis, sed æquitatis: omnes huiusmodi lites statim dirimere præparati. Facile pax reformabitur, læsa charitas curabitur: postquam pro talibus vel similibus ortum fuisse tātum cordium discidium cognoscetur. Sed video vtrumque vestrum omnia ista abiecisse, nihil vobis in terris residui fecisse: pauperem Christum beata paupertate ditatos, vos sequi proposuisse. Non est ergo hic materies
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. in m̾ediana loc estĩsplẽ¬
didiore celiparte eã firmasse
U̾e ita. plane ita se fecisse głat᷑
qñ expulso eo qui hitat inceł
⁊ ciuus locus nõ in mutuo ran¬
core si infr̾na pace fcus est m̃tibꝰ¬
hominum professione celestiũ
exemplo splendenttum iure
tyrannco principatur Cumq
fortem illum acrium suum
diutur na pace custodientem
forttor suꝑueniens interit.
cum mundi principem foras
eiecerit. cum soluim etus qui
est filioꝵ superbie. ettam inla¬
icis xͥanis eu̾terit. quib putaᷤ
planctib erit dolendum si eu̾¬
sum in aliis nequitie sue thro¬
num satham in monachorũ cor¬
dib erex̾i̾t: Absit absit ut ille
quisic asaluatore eneruatus
dicitur ut ipu̾is etiam ancuł
ligetur. ut ip̃i a seruis eiusue¬
lud aui illudatur. intantũ ip̃e
serius eiꝰ ⁊ ancilł illudat. etsq
ut uilib mancipiis dñetur.
S cur sibi adu̾santur: Cur sͥ
detrahunt: Cur ab inuicẽ cõ¬

Expanded text:
potuit, in Meridiana, hoc est in splenpotuit, in Meridiana, hoc est in splendidiore cœli parte, eam firmasse. Vere ita plane, ita se fecisse gloriatur, quādo expulso eo, qui habitat in cœlis, & cuius locus nō in mutuo rancore, sed in fraterna pace factus est, mentibhominum professione cœlestium, exemplo splendentium, iure tyrannico principatur. Cumque fortem illum, atrium suum diurtuna pace custodientem fortior superueniens vicerit, cum mundi principem foras eiecerit, cum solium eius, qui rex est filiorum superbiæ, etiam in laicis Christianis euerterit: quibus putas planctibus erit dolendum, si euersum in aliis nequitiæ suæ thronum Sathan in monachorum cordibus erexerit? Absit, absit, vt ille qui sic a Saluatore eneruatus dicitur, vt ipsius etiā ancillis ligetur, vt ipsi a seruis eius velut aui illudatur: in tantum ipse seruis eius & ancillis illudat, eisque vt vilibus mancipiis dominetur. Sed cur sibi aduersantur? cur sibi detrahunt? cur ab inuicem con
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diligit manet in morte. qͥd
ego delanguore pecudis nef sol¬
licitor. cum eam iam mortuã
manet qui nõ diligit inqͣ ma¬
detrahit: Ad quid hoc dico Cer¬
no aliquos tam de nrĩs ouilibꝰ
ꝙͣ de ur̃is. adu̾sum se inuicem
iurata bella suscepisse.⁊ eos qͥ
deo eos de eiusd̃ dñi ẽẽ familia.
de eiusd̃ regis ẽẽ militia. eodem
nomine xp̃ianos. eod ⁊ mona¬
cho ᷤᷤ numcupari. Intueor ñ solũ
ꝯmunis fidei uinculo s insuꝑ
eiusd̃ monastice regule ugo sb̃¬
missos dnĩcum agrum młtis
s diu̾sis sudorib exolere. Et cũ
gat. cum monastira ꝓfessio u¬
niat sola eos mentium nestio
q̃ occulta ⁊ nefanda uarietas
separat ⁊ ab illa sinrera cordium
unitate inqua iudemus ꝯgre¬
gati. disgregat. Et o res plena
lam̃tis nec ullis latͥmarũ fonti¬
b digne deflenda. suꝑbũ archã¬
gelum decelis proiectum rurs
celestia occupasse. et qui in aqͥ¬
lone sedem suam stabilire non

Expanded text:
non diligit, manet in morte: quid non diligit, manet in morte: quid ego de languore pecudis meę sollicitor, cum eam iam mortuam manet qui non diligit, idetrahit? Ad quid hoc dico? Cerno aliquos tam de nostris ouilibus quam de vestris, aduersum se inuicem iurata bella suscepisse: & eos, qdeo eos de eiusdem Domini esse familia, de eiusdem Regis esse militia: eodem nomine Christianos, eodem & monachos nuncupari. Intueor non solum communis fidei vinculo, sed insuper eiusdē monasticæ regulæ iugo submissos: Dominicum agrum multis, sed diuersis sudoribus excolere: Et cum gat, cum monastica professio vniat: sola eos mentium nescio quæ occulta, & nefanda varietas separat, & ab illa sincera cordium vnitate, in quam videntur congregati, disgregat. Et, o res plena lamentis, nec vllis lachrymarum fontibus digne deflenda! superbum Archangelum de cœlis proiectū rursum cœlestia occupasse, & qui in Aquilone sedem suam stabilire non
Abbreviated transcription (Latin):
or ꝙ aq̃ multe nõ potu̾nt eam
extinguere nec flumina obrue¬
re. Quando eiũ extingui uł ob¬
rii pot̾it. sincerus erga uos⁊
ignitus pectoris mei asfectus
quib libet sinistri rumoris ri¬
uulis cum nec aque multe de¬
crmnarum. potuerint eum ex¬
tinguere. nec impetus lingo¬
nensium fluminum obruere
Nostis ꝙ dico nec ob aliuid di¬
co nͥ ut ꝯstantis in amoris pp¬
sito erga uos anumi mei in sig¬
nia iecolens stabilem de cetero
me ẽẽ posse prudentia uĩa pre¬
sumat. Presumo ⁊ ego ħ idem
de uob̾. nec a cordis ur̃i penetͣli¬
bus me cuiuslib impulsu pos¬
se excludi confido. S cum utq
nr̃m pastor dicatur. cum oui¬
lia nr̃a nõ parira ouium xp̃i
multitudine sint referta. cũ
utriq precipiatur diligenter
agnosce uultum peccoris tui
uidendum est si pecus nr̃m no¬
b̾ notum est. si ualet. si languet
si debile. si robustum. si mortu¬
um certe uł uuum. Nam cũ
dilectus ille discipulus dicat qͥ

Expanded text:
or, quod aquæ multæ non poterunt eam or, quod aquæ multæ non poterunt eam extinguere, nec flumina obruere. Quando enim extingui vel obrui poterit sincerus erga vos, & ignitus mei pectoris affectus quibuslibet sinistri rumoris riuulis: cum nec aquæ multæ decimarum potuerint eum extinguere nec impetus Lingonensium fluminum obruere? Nostis quod dico, nec ob aliud dico, nisi vt constantis in amoris proposito erga vos animi mei insignia recolens, stabilem de cætero me esse posse, prudentia vestra præsumat. Præsumo & ego hoc idem de vobis, nec a cordis vestri penetralibus, me cuiuslibet impulsu posse excludi confido. Sed cum vterque nostrum pastor dicatur, cum ouilia nostra non parua ouium Christi multitudine sint referta: cum vtrique præcipiatur, Diligenter agnosce vultum pecoris tui: videndum est si pecus nostrum nobis notum est, si valet, si languet, si debile, si robustum, si mortuum certe vel viuum. Nam cum dilectus ille discipulus dicat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tor a cogitatu doloso linguã
ista qͥ premisi magna ꝓmitt̾e
⁊ uelud ad ꝑagenda maxima
se p̾parare. S ne de hiis istud
usitatum dicatur. qͥd tanto
dignum feret ħ ꝓmissor hiatu:
Eateor me nõ tantum maxi¬
mam si nec magnam nec mo¬
dicam hr̃e causam uob̾ scribẽ¬
di. earum tñ rerum quasmag¬
nas ł maximas scl̾ares estimãt
⁊ de quib se magnos ł maximoᷤᷤ
fieri posse filii scłi sperant. Est
tñ magna ⁊ intantum causaᷤᷤ
om̃s precellens ut exrellentior
om̃ib ab apło dicatur. ⁊ sicꝰ
nom̃ qͥritur ab eo caritas no¬
minatur. H mͥ tota ⁊ sola cau¬
salcribendi fuit. qͣm me ꝑsone
utẽ integram seruare ꝯfido ꝙ̃
cẽ melius solito seruaturo sum̾
maxime studio nõ despero. Nã
qͣntum ad eam caritatem spet¬
tat quã nob̾ in ab dito cordis mĩ
iam ab antiquo reseruo. uide¬
nõ poterunt eam extinguere.
nec flumina obruere Hoc inqͥbꝰ¬
dam casib mͥ sepe ex ꝑtus uide¬

Expanded text:
et cor a cogitatu doloso, linguam et cor a cogitatu doloso, linguam ista quae praemisi magna promittere, et velut ad peragenda maxima se praeparare. Sed ne de his illud usitatum dicatur: Quid tanto dignum feret hic promissor hiatu? fateor me non tantum maximam, sed nec magnam, nec modicam habere causam vobis scribendi: earum tamen rerum, quas magnas vel maximas saeculares aestimant, et de quibus se magnos vel maximos fieri posse filii saeculi sperant. Est n magna, & in tantum causas omnes pręcellens, vt excellentior omnibus ab Apostolo dicatur. Et si eius nomen quæritur, ab eo charitas nominatur. Hæc mihi tota, & sola causa scribendi fuit, quam me personæ vestræ integram seruare confido: uicem melius solito seruaturos, vestro maxime studio non despero. Nam quantum ad eam charitatem spectat, quam vobis in abdito cordis mei iam ab antiquo reseruo: videest, non poterunt eam extinguere, nec flumina obruere. Hoc in quibusdam casibus mihi sæpe expertus vide
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui notas simultates de ml¬
toꝵ cordibus nõ ludo s serio ex¬
cludere satago. et ad excludend̾
uos incitare intendo priorip se
om̃ib indulgeam.⁊ ꝙ ut aliifa¬
tiant laboro. añ ip̃e fatiam. S
rur sum forte dicetis. Itane io¬
cari libet: Libet equidẽ s uobis¬
est. Uob̾ est certe s nõ ita cum
aliis Nam cum quibdam aliis
grauitatem exced̾e. uanitatem
incurrere formidarem. At uo¬
biscum uanitatem nõ uereor
caritatem nelabatur ꝑsequor.
Unde dulce mͥ est semꝑ nob̾cũ
loqui ⁊ melleam int̾ nos cari¬
tatis dulcedinem tocumdis
sermonib conseruare Caireo
enĩ qͣntum possum de illoꝵ fra¬
trum numo eẽ qui oderant io¬
seph incorde suo nec poterant
ei quicqͣ pacifice loqui. Utinã
baptismatis sacram̃tum fr̃s di¬
cuntur. ⁊ qͣ spũali ꝯsangiuni¬
tates iumguntur nõ degene¬
rarent metuerentq ꝙ ait apꝰ¬
tolꝰ. ꝑiculum in falsis fr̾ibus
Utinam plane hoc om̃s face̾nt.

Expanded text:
ut qui notas simultates de mulut qui notas simultates de multorum cordibus non ludo, sed serio excludere satago, et ad excludendum vos incitare intendo, prior ipse omnibus indulgeam, et quod ut alii faciant laboro, ante ipse faciam. Sed rursum forte dicetis: Itane jocari libet? Libet equidem, sed vobiscum. Vobiscum certe, sed non ita cum aliis. Nam, cum quibusdam aliis gravitatem excedere, vanitatem incurrere formidarem. At vobiscum vanitatem non vereor, charitatem, ne labatur, persequor. Unde dulce mihi est semper vobiscum loqui, et melleam inter nos charitatis dulcedinem jucundis sermonibus conservare. Caveo enim, quantum possum de illorum fratrum numero esse, qui oderant Joseph in corde suo, nec poterant ei quidquam pacifice loqui . Utinambaptismatis sacramentum fratres dicuntur, et qua speciali consanguinitate sibi junguntur, non degenerarent, metuerentque, quod ait Apostolus, Periculum in falsis fratribus . Utinam plane hoc omnes facerent,
Abbreviated transcription (Latin):
rescr ibere qui prior scͥpseram. ⁊
benti. s plena scripto ꝙ meo ad
unguem satisfatiens respon¬
sio ur̃a. silentuum mͥ imposu¬
it respondendi. Qd suta estcul¬
ꝑa mͥ imposita me deserens uoꝰ
incipit intueri. quia inculpa¬
bilem culpare. et sarcina alie¬
na ne diram ur̃a.aggrauare
humeros frĩs innocentis uolu¬
istis. Qd̃ u̾o ince alia idem a
me fcm̃ dicitis quia rei mem¬
orta m̃ti nõ iest responsio de¬
est. Que si forte ad ẽẽ potiu̾t aut
ꝓbabilis exrusatio aut humil
satiffatio de eẽ nõ poterit S
ustitia: Et ego. Intĩm iuxta
causas p̾missas pro me facit
iustitta qr aptid me ñ inueni¬
tur culpa Iam nõ si nõ parcerẽ.
⁊ lesum ꝙ de uobis dixistis ami¬
cum me uocare potiussem. et
lesionis ł inuiriarum penam:
m̾to exig̾em. S parco more
meo s cuncta etiam nõ rogatꝰ
remitto. Nullar̾ ut dixistis me¬
morsum inuiriarũ. Nlam ⁊ lx
ad sequentẽ mat̾i̾am ꝑtinet

Expanded text:
rescribere, qui prior scripseram: srescribere, qui prior scripseram: sbenti, sed plena scriptoq. unguem satisfaciens responsio vestra silentium mihi imposuit respondendi. Quod si ita est, culpa mihi imposita me deserens, vos incipit intueri quia inculpabilem culpare, et sarcina aliena, ne dicam vestra, aggravare humeros fratris innocentis voluistis. Quod vero vice alia idem a me factum dicitis, quia rei memoria menti non inest, responsio deest. Quae si forte adesse potuerit, aut probabilis excusatio, aut humilis satisfactio deesse non poterit. Sed aceret justitia. Et ego: Interim juxta causas praemissas pro me facit justitia, quia apud me non invenitur culpa. Jam non, si non parcerem, et laesum, quod de vobis dixistis, amicum me vocare potuissem et laesionis vel injuriarum poenam merito exigerem. Sed parco more meo, sed cuncta etiam non rogatus remitto. Nullarum, ut dixistis, memor sum injuriarum. Nam et hoc ad sequentem materiam pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
iunculum. ⁊ licet egre iugum
⁊ honis ⁊ sceptrum exactoris ꝑ̃¬
tun scͥptitando suꝑaui Ac ne
suꝑfluus uidear tantoꝑe excu¬
sans tarditatem restͥbendi ĩe
excusare cogistis dũ dixistis
Non multum tpr̃is estexquo
nõ respondistis mͥ u̾ibum Nec
multo ante rursum ex urber
roma uobis scripseram ⁊nec
tunc quidem unum tota rece¬
pi. Modo miramini ꝙ reu̾ten¬
ti nuper de hispania nugas ⁊¬
meas denuo uob̃ denuo inge¬
rere nõ p̾sumpsi: Qd siculpa
est quacumq ex causa ñ scͥp¬
sisse sñ culpa profcõ nõ erit no¬
luisse. ne dicam ꝯtempsisse.
rescͥbere. Hoc quidem uos. Sed
quid ego: istud plane. Negare
inquam culꝑam quam impo¬
nitis nullo mͦ possem si tanto
amico primo scribenti rescri¬
here contempsissem. Fateorẽi
ꝙ primo scribenti uere rescͥbere
debuissem. s pro ut recołe pos¬
sum dum in urbe moraremi¬
ni scͥpsi ego prior. rescͥpsestis pꝰce¬
rior uos. Nongͦ ad me ꝑtinuit

Expanded text:
vinculum: & licet ægre, iugum vinculum: & licet ægre, iugum oneris & sceptrum exactoris furtim scriptitando superaui. Ac ne superfluus videar, tantopere excusans tarditatem rescribendi, ipse excusare coegistis, dum dixistis. Non multum temporis est, ex quo non respondistis mihi verbum: nec multo ante rursum ex vrbe Roma vobis scripseram, & nec tunc quidem vel vnum iota recepi. Modo miramini, quod reuertenti nuper de Hispaniis nugas meas denuo vobis ingerere non pręsumpsi? Quod si culpa est, quacumque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. Hoc quidem vos. Sed quid ego? Istud plane. Negare, inquam, culpam quā imponitis nullo modo possem, si tanto amico primo scribenti rescribere contempsissem. Fateor enim quod primum scribenti, vere rescribere debuissem: sed prout recolere possum, dum in vrbe moraremini, scripsi ego prior, rescripsistis posterior vos. Non ergo ad me pertinuit
Abbreviated transcription (Latin):
tolam mox osculatus sim. Et
ut eos quos poteram ꝙ tunc ñ
om̃s poteram inurẽ caritatis
affc̃m more mͥsolito excitarẽ.
circumpositis quibq ꝙ mͥ so¬
li legeram relegi eos ergauos ĩ¬
amorem maiorem dilectionis
affectum pro uirib ꝯmoui. Ne¬
condi statim eas ⁊ agenteis su̾
aureis quos pro more mͥ apr̃ibꝰ
relicto ad opus elemosine mec̃
ferre soleo adiumxi. Nec incõ¬
grue. Nam suꝑ omẽ aurũ ⁊ ar¬
caritas est pretiosa. Rescribere
ꝙ animo insedeat seq̃nti diesta¬
tim uolui. s a cotidiano ĩmo
pene continuo exactore alia
reposcente prohitus conticui.
Imꝑauit mͥ planesilentium tͥ
resiste̾ nõ poceram durissimꝰ
imꝑator. ⁊ cura multiplex infi¬
nitarum causarum nõ uno
tantums multis me diebus
silere cregit. Transibant qͣndo¬
ꝙ quindecim dies. qͣndaq inte¬
germ̾sis. qͣndoꝵ ꝯtinui m̃ ses
quib scribere semꝑ nitebar. nͦ¬
ab imperatore iam dc̃o ꝑmitte¬
bar. Rupi tandem importunũ

Expanded text:
tolam mox exosculatus sim. Et ut eos quos poteram, quia tunc non omnes poteram, in vestrae charitatis affectum, more mihi solito, excitarem, circumpositis quibusque quod mihi soli legeram, relegi, eosque erga vos in majorem dilectionis affectum pro viribus commovi. Recondi statim eas, et argenteis sive aureis, quos, pro more mihi a patribus relicto, ad opus eleemosynae mecum ferre soleo, adjunxi. Nec incongrue. Nam super omne aurum et archaritas est pretquod animo insederat sequenti die statim volui: sed a quotidiano, immo pene continuo exactore alia reposcente prohibitus, conticui. Imperaui mihi plane silentium, cui resistere non poteram, durissimus imperator: & cura multiplex infinitarum causarum, non vno tantum, sed multis me diebus silere coegit. Transibant quandoque quindecim dies, quandoque integer mensis, quandoque continui menses, quibus scribere semper nitebar: nec imperatore iam dicto permittebar. Rupi tandem importunum
Abbreviated transcription (Latin):
crebris pulsib tumdit. s hos ł
has nõ uarietas coloris ad pug¬
nam excitat. s innata cunttis a¬
nimalib ac mͦ quolib ira exci¬
ta prouocat. At nunc ut uideo
stolidior pecude homo inhonore
positus nõ intelligit ⁊ ꝙ magis
deflendum est monachus homo
acaritatis unitate uario uari¬
atus colore se se disiumgit. No¬
de ouili suo pastor ille proicit.
nisi quem nõ coloris uarietas
s fideił caritatis lesio set̾nit ab
oiium suarum grege secernit:
Noninqͣm secernit quempian
ab ouili suo ꝓpt̾ colorem quide q̃
patientia illius sc̃i pr̃iarche iacu
qui decies alaban inmutatamn
dem equo animo truit. ⁊ nichos
pecus eod̾ boni pastoris animo
cura multicorem gregem pascen
monstrauit. Et cum dirat apłs¬

Expanded text:
crebris pulsibus tundit; sed hos vel crebris pulsibus tundit; sed hos vel has non varietas coloris ad pugnam excitat, sed innata cunctis animalibus ac modo quolibet ira excita provocat. At nunc, ut video, stolidior pecude homo, in honore positus non intelligit; et, quod magis deflendum est, mona charitatis vnitate vario variatus colore sese disiungit. Node ouili suo Pastor ille proiicit, nisi quem non coloris varietas, sed fidei vel charitatis læsio ab ouium suarum grege secernit. Non, inquam, secernit quēpiam ab ouili suo propter colorem, qui de tam patientia illius Sancti Patriarchæ Iacob, qui decies a Laban immutatam mercedem æquo animo tulit: & nihil pecus, eodem boni pastoris animo, & cura multicolorem gregem pascendo monstrauit. Et cum dicat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
oues mee uocem audient. ete¬
go dñs agnosco eas ⁊ sequntur
me ⁊ ego uitam et̾nam doeis. et
nõ ꝑibunt inet̾num neq rapiet
qͥsquam de manu mea. Et quiᷤ
umꝙͣ pastor nõ dicam deus s uł
homo de uelłib ouuum suarũ
discolorib disputauit: Quis um¬
qͣ causatus est: Quis umꝙͣ ma¬
gis albas qͣm nigras. nigras ꝙͣ
albas suas eẽ oues udicauit:
Qiuis umqͣm nõ utrum nigre
łalbe. s utrum nigre ł albe de
eod̾ suo grege eeñt attendits
Et o malitia hominum et o in¬
nocentia pecudum O constans
insua origine creata mbrutis
amimalib substantia. o ꝑu̾sa
inrationali animante natura
Quis umꝙͣ albus aries nigrũ
dedignatus est: Que umꝙͣ ouiᷤ
nigra albam dedignata est: Nõ¬
ne ꝯmunit̾. nonne pacifice. nõ¬
ne oĩo tͣnquille sũ om̃i multi¬
pliciᷤ coloris qͥstione. absq om̃ĩ
inquietudine caulas pastoraleᷤᷤ
replent: Et quid̃ aln aries ari¬
etem cornib impetit. ouis ouẽ

Expanded text:
Oues meæ vocem meam audiunt, & eOues meæ vocem meam audiunt, & ego Dominus agnosco eas, & sequuntur me: & ego vitam æternam do eis, & non peribunt in æternum, neque rapiet eas quisquam de manu mea? Et quis vnquam Pastor, non dicam Deus, sed vel homo, de velleribus ouium suarum discoloribus disputauit? quis vnquam causatus est? Quis vnquam magis albas quam nigras, nigras quam albas, suas esse oues iudicauit? Quis vnquam non vtrum nigræ vel albæ, sed vtrum nigræ vel albæ de eodem suo grege essentEt, o malitia hominum! et o innocentia pecudum! O constans sua origine, creata in brutis animalibus substantia! o perversa in rationali animante natura! Quis unquam albus aries nigrum dedignatus est? Quae unquam ovis nigra albam detestata est? Nonne communiter, nonne pacifice, nonne omnino tranquille, sine omni multiplicis coloris quaestione, absque omni inquietudine caulas pastorales replent? Et quidem aliquando aries arietem cornibus impetit, ovis ovem
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ib eccłiam deiscindere ꝯsue¬
ueiat. ⁊ uidensse fidem nlło iã
pcto led̾e pꝰse spu d̾i ead̾ fid̾ replẽ¬
ru orbem t̾rarum ad caritatiᷤ
mutue lesionem totum conat̃
micem diligant elaborat.Iã
arrii. iam sabellii. iam notati
iam donatt. iam pelagii. iã anti¬
quoris horum execrandi mani¬
hei secta ꝑiit. iam in mimera¬
bilitm h̾rticoꝵ nebule lucem
fidei obumbrantes dei flante:
spũ euanuerunt.⁊ meram no
łdiem om̃i remota caligine
resĩquerunt. S biis succedẽs
affricus turbo. omĩa s̾ito
bare contendit. ⁊ quia fidem p¬
ualiusse cognoscit lesione cari¬
tatis pristina dampna reconpẽ¬
sare molitur. Sz ut deploratõe
omissa ad ea que ceperam stilũ
reducam. cur tͥ o albe monache
nigredo frĩs tui nõ mentis sed
uestis execranda uidetur: Cur tͥ
oniger monache albedo frĩs tui
nõ mentis s uestis admiranda
creditur: Nonne ut̾q ur̃m de
ouibz illiuis pastoris est. qͥ dicit.

Expanded text:
temporibus ecclesiam Dei scindere consuetemporibus ecclesiam Dei scindere consueuerat: & videns se fidem nullo iam pacto lædere posse, Spiritu Dei eadem fide replente orbem terrarum, ad charitatis mutuæ læsionem totum conatum inuicem diligant, elaborat. Iam Arrij, iam Sabellij, iam Nouati, iam Donati, iam Pelagij, iam antiquioris horum execrandi Manichęi secta periit: iam innumerabilium hæreticorum nebulæ lucem fidei obumbrantes, Dei flante spiritu euanuerunt, & meram nobis diem omni remota caligine reliquerunt. Sed his succedēs Africus turbo, omnia subito turbare cōtendit: & quia fidem præualuisse cognoscit, læsione charitatis pristina damna recompensare molitur. Sed vt deploratione omissa, ad ea quæ cœperam stillum reducam: cur tibi, o albe monache, nigredo fratris tui non mentis, sed vestis, execranda videtur? Cur tibi, o niger monache, albedo fratris tui, non mētis, sed vestis, admiranda creditur? Nonne vterque vestrum de ouibus Pastoris illius est, qui dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum numõ occurrentẽ ꝙͣ piã
album. quasi monstrumriata¬
tes ⁊ uelut si chimera uł aen¬
taurus ł portentum aliꝙ pe¬
grinum occulis ing̾eretur. i¬
ce ł gestu corporis. se stupere sig¬
tes. Uidi econu̾so loqͣces prno
creta rimantib silentiisibu
medio precauisse Intuitus lei
utͥusq gni̾s hominum lingͦi
fragio clarius inclamasse. U¬
cem mutam m̃bra loquatia.
lapidibi. homines hominibi
taciturnos. Lecordatus sumse¬
pe talia uidens illius salomo¬
nici u̾bi quo desimili homu
gen̾e facetur. Annint occulis.
terit pede. digito loquitur pͣ
tro corde corde machinatur ma¬
Et opessimi angeli a deo ꝓrecti
pauum ⁊ ꝑtinar consilium qͥ
plens se solum et̾ne paci ꝑisse so¬
nbs sibi sue ꝑditionis undecũq
auirit. et ut głisiore głiosiore
pima letetur cedros rabietes
uradisi dei cuius ipẽ olim colonꝰ
ratit. iuolento nequitie sue ĩ¬
pasu subruere conatur. Dolet
sꝑisie h̾esum palmam qͣ priscis

Expanded text:
rum numero, occurrentem quempiam rum numero, occurrentem quempiam album quasi monstrum ridentes, & velut si Chimæra vel Centaurus, vel portentum aliquod peregrinum oculis ingereretur, voce vel gestu corporis se stupere signantes. Vidi econuerso loquaces prius, secreta rimantibus, silentij sibi remedio præcauisse. Intuitus sum vtriusque generis hominum linguas fragio clarius inclamasse. Vocem mutam, membra loquacia, clamosos, homines hominibus taciturnos. Recordatus sum sæpe talia videns, illius Salomonici verbi, quo de simili hominum genere fatetur, Annuit oculis, terit pede, digito loquitur, prauo corde machinatur maEt, o pessimi Angeli & a Deo proiecti prauum, & pertinax consilium! qui nolens se solum æternæ paci periisse, socios sibi suæ perditionis vndecumque adquirit: & vt gloriosiore palma lætetur, cedros vel abietes Paradisi Dei, cuius ipse olim colonus extitit, violento nequitiæ suæ impulsu subruere conatur. Dolet sibi periisse hæresum palmam, qua priscis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ discissa fuerant simpłx fecerit
caritas unum: Nonne multa
unum facit q̃ sub uno mõastici
ordinis ł unuis regule ꝓposito.
diu̾sas bona sequentes ad unũ
summi boni sempit̾ne uĩte debi
⁊ hũmdantia inturribus tus
Sr ne forte inuemamur de ar
eẽ qui dicunt pax pax ⁊ nõ ẽ pax
scrutemur siqͣ adhuc diuortii
causa suꝑsit ne forte nob̾ dormi¬
entib ac securis repentinus de
cau̾na sua angiis exiliat. et
aliq̾m ex nr̃is ł ur̃is incautiꝰ
quiescentem mordeat. fortassi
uestes iste coloris diu̾si mcen¬
tiuum discordie prestant. ⁊ ml̾¬
tiformis uarieras uestium. ua¬
rietatem ꝙͦ parit ⁊ m̃tium slã
ut pene assidue c̾no ⁊ om̃ibus
ipĩs qͦ negligent̾ intuentib
auertere ꝑ facile est niger ut sic
dicam monachus album for¬
tiutu occurrentem obliquo sy¬
dere respicit. albꝰ nigrum uix
media occuli parte ⁊̃ qͣndo se ĩ¬
gerit contuetur. Uidi pł̾imoᷤᷤ
nec recordor quotiens de nigro¬

Expanded text:
quae discissa fuerant, simplex fecerit quae discissa fuerant, simplex fecerit charitas unum? Nonne multa unum facit, quae sub uno monastici Ordinis, vel unius Regulae proposito diversa, sed bona sequentes, ad unum summi boni vel sempiternae vitae debitet abundantia in turribus tuis. Sed ne forte inveniamur de illis esse qui dicunt: Pax, pax, et non est pax ; scrutemur si causa supersit, ne forte nobis dormientibus ac securis, repentinus de cauerna sua anguis exiliat, & aliquem ex nostris vel vestris incautius quiescentem mordeat. Fortassis enim vestes istæ coloris diuersi incentiuum discordiæ præstant, & multiformis varietas vestium varietatem quoque parit & mentium. Nam vt pene assidue cerno, & omnibus ipsis quoque negligēter intuentibus aduertere perfacile est, niger, vt sic dicam, monachus album fortuitu occurrentem obliquo sidere respicit: albus nigrum vix media oculi parte, & quādo se ingerit, contuetur. Vidi plurimos, nec recordo quotiens, de nigro
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ pene talium in regła p̃cep¬
tum s cum ꝯditõĩs additam̃to
⁊ abbatis tp̃ramento pralatum:
Qdͥ etiam si mmꝑatiue dc̃m fuiss
nequaꝙͣ simplici occulo idest la¬
ritati euͣmgłice preuidicare potu¬
iss Talia enim ut nosti de num̾o
preceptoꝵ mobilium sunt. ⁊ ꝙͣdo
karitas imperat absq aliqͦ tͣns¬
gͥssionis timore mouenda sunt.
Nlec suspecta ẽẽ debet ħ respectu re¬
gule professis regule preuaricatõ
quia regula illa illius sc̾i pr̃is ex
illa sublimi ⁊ generali caritatis
regula pendet ex qua ⁊ inqͣ iuxta
ui̾tatis u̾ba uniu̾sa lex pendet ⁊
ꝓpħe. Qd̃ si unu̾sa lex: tũc ⁊ illiꝰ
regule lex. Monachus gͦ regłam
prĩs bñdc̃ ꝓfitens tunc eamu̾e
seruat q̃n inseruatis ł mutatis
quibꝰ libet eius capitulis karita
erat causa discidii. nõne iã uo¬
bis ꝓrsus exclusa uidetur: Nõ¬
ne iã frna pace uniri debent cor¬
da monachoꝵ cum naria illa ꝓpt̾

Expanded text:
nihil pene talium in regula præcepnihil pene talium in regula præceptum: sed cum conditionis additamento, & Abbatis temperamēto prolatum. Quod etiam si imperatiue dictum fuisset, nequaquam simplici oculo, id est charitati Euangelicæ pręiudicare potuisset. Talia enim, vt nosti, de numero præceptorum mobilium sunt: & quando charitas imperat, absque aliquo transgressionis timore mouenda sunt. Nec suspecta esse debet hoc respectu regulę professis regulæ præuaricatio: quia regula illa illius sancti Patris, ex illa sublimi, & generali charitatis regula pendet, ex qua & in qua, iuxta Veritatis verba, vniuersa lex pendet & Prophetæ. Quod si vniuersa lex, tunc & illius regulpatris Benedicti profitens, tunc eam vere servat, quando in servatis vel mutatis quibuslibet ejus capitulis, charitaterat causa discidii, nonne jam vobis prorsus exclusa videtur? nonne jam fraterna pace uniri debent corda monachorum, cum varia illa, propter
Abbreviated transcription (Latin):
licet scripta ubi caritas iubet.
ip̃o teste minime sequi oogaris
sequi tñ qr tanto uiro congrua
uĩsa sunt deuotic̃e laudabilidele¬
taris. Habes ⁊ tu institucõnũ
tuarum eumd̃ bñdictum auc¬
torem qui ad finem baritatis :¬
uniu̾sa scͥpta sua. redigi p̾cipit.
is ordine inseruire. Habes. et
maurum precipuum int̾ eius
discipulos discipulum. qui ab
o missus ad gallias aliqual
qulta de eius regula. eo qͥm supͣ
osepedc̃e regule scͥpta actos eẽ.
ruita precellens ⁊ innum̾a tã
iniuta ꝙͣ post mortem ad̾o per
ip̃s fc̃a miracula. luce darius
manifestant. Et quid ultra di¬
cam: Similiratione ꝑ reliqͣ oĩ¬
i q̃ uidentur diu̾sa capła currẽ¬
i. simplicem occulũ ꝙ̃ aliꝰ cari¬
tatem alius saluandar̾ anima¬
r̾intentrem numcupat ubiq
cperies. ⁊ hoc mͦ nicħ̾ diu̾sum
nich dissonum quia ꝑ caritatẽ
fuint omĩa unum inhus que
uarie seruareͥ uidentur ĩueni¬
es. Istis aditio ꝙ t̾n om̃ib pat

Expanded text:
licet scripta, vbi charitas iubet, licet scripta, vbi charitas iubet, ipso teste minime sequi cogaris: sequi tamen quia tanto viro congrua visa sunt, deuotione laudabili delectaris. Habes, & tu institutionum tuarum eundem Benedictum auctorem, qui ad finem charitatis vniuersa scripta sua redigi præcipit: &  vel illo ordine inseruire. Habes & Maurum præcipuum inter eius discipulos discipulum, qui ab eo missus ad Gallias, aliqua vel multa de eius regula, eo, quem supsæpedictæ regulæ scripta actos esse: & vita præcellens, & innumera tam in vita, quam post mortem a Deo per ipsos facta miracula, luce clarius manifestant. Et quid vltra dicam? Simili ratione per reliqua omnia, quę videntur, diuersa capitula currente, simplicem oculum, quem alius charitatem, alius saluandarum animarum intentionem nuncupat, vbique reperies, & hoc modo nihil diuersum, nihil dissonum, quia per charitatem fiunt omnia, vnum in his quæ varie seruari videntur inuenies. Istis adiicio, quod tamen omnibus patet,
Abbreviated transcription (Latin):
ser uire uideris. Simplici occło
⁊ tu ut̾is qui mensam abb̃is nõ
ni qui hospitum ocrasione sibi
ꝓpitii suis impis ẽẽ solebant eum
ad mensam ꝯmunem reuoc̃ado
mederis. Simplici occulo cuute¬
ris qui uelut ezras legẽ. qui ue¬
lut machabei ruinas templi dei.
sic tu monastiti ordinis plurima
nas repare la boras ⁊ delicatis ma¬
gͥ quam necessariis cam descens¬
ouib explosis. ad Antiqui ⁊ pͥmi
ordinis mandata moderaris ut
cupiant. et infirmi nõ refugiãt
ut qui pane nõ potest lacte salte
ne uitam ꝑdat a latur. ⁊ qͥx anle¬
lis cursib ꝓpositum brauium cõ¬
prehend̾e nõ ualet: lento saltẽ
pede ad illud ꝑting̾e doceatur.
quia nõ minus pũe inhabitato
d̾i. qui ad eam post annum qͣn
post mensem reu̾titur ꝙ tñ sai¬
uo icerantium diu̾so labore dic
quia iuixta apłicam uocem unꝰ¬
quisq ppriã m̾cedem accipiet sib
suum laborem. Habes tu huis
ꝓpositi tui bñdcm̃ auctorẽ cur

Expanded text:
seruire videris. Simplici oculo seruire videris. Simplici oculo & tu vteris, qui mensam Abbatis non ni, qui hospitum occasione sibi propitij, suis impij esse solebant, eum ad mensam communem reuocando mederis. Simplici oculo tu vteris, qui velut Esdras legem, qui velut Machabæi ruinas templi Dei, sic tu monastici Ordinis plurima nas reparare laboras: & delicatis magis quam necessariis condescensionibus explosis, ad antiqui & primi Ordinis mandata moderaris: vt cupiant, & infirmi non refugiant: vt qui pane non potest, lacte saltem ne vitam perdat, alatur: & qui anhelis cursibus propositum brauium comprehendere non valet, lento saltem pede ad illud pertingere doceatur: quia non minus patriæ inhabitator dicitur, qui ad eam post annum, quam qui post mensem reuertitur. Quod tamen saluo itinerantium diuerso labore dico, quia iuxta Apostolicam vocem, Vnusquisque propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem. Habes tu huius propositi tui Benedictum auctorem, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
to om̃i corpore int̾ram xp̃m ad¬
oras. eis ꝙ uniu̾sis pedes ablu¬
is. quia precipuum hospitat. s
decreta. sunmo excolere studio
ut decet satagis. ⁊ tam scẽ hu¬
manitatis exhibitcẽ ꝯdignã
incedem tͥ uendicare intendis
Simplici occulo ⁊ tu ut̾is. qui ñ
Añ om̃s hospites ꝓsterni̾s. qui
nõ om̃ib pedes ablius qr impos¬
hospitum mulcitudiñe assidu¬
e aduenientem semꝑ int̾ram
ꝓsterni. om̃ib pedes ab luere.
intantum ut si ad ista ꝯtinue
uacare uele uelles cunctis aliis
ordinis tui excitiis omissis. nec
istud solum explere ualeres Et
qr ꝙ impossibile tͥ ẽẽ ꝑspicis o¬
muttis: ꝙ hospitum susceptioni
ncc̃ium est pro uirib exhibes eos¬
q quo potes honore proseq̾ris.
aiamdcĩs que explere nõ uales
simplicitate occuli exrusaris:
Simplici occulo cu utis qͥ m̃sã
abbĩs cum hospitib ⁊ peregrinis
semꝑ ẽẽ uis. quia ⁊ regule obedi¬
re ⁊ hospitib tibi humanius de¬

Expanded text:
ato omni corpore in terram, Christum adato omni corpore in terram, Christum adoras, eisque universis pedes abluis: quia praecipuum hospitalitatis decreta, summo excolere studio, ut decet, satagis, et tam sanctae humanitatis exhibitione condignam mercedem tibi vindicare contendis. Simplici oculo et tuante omnes hospites prosterneris, qui non omnibus pedes abluis: quia imposhospitum multitudinem assidue aduenientem semper in terram prosterni, omnibus pedes abluere: in tantum vt si ad ista continue vacare velles, cunctis aliis Ordinis tui exercitiis omissis, nec istud solum explere valeres. Et quia quod impossibile tibi esse perspicis omittis, quod hospitum susceptioni necessarium est pro viribus exhibes, eosque quo potes honore prosequeris: a iam dictis, quæ explere non vales, simplicitate oculi excusaris. Simplici oculo tu vteris, qui mensam Abbatis cum hospitibus, & peregrinis semper esse vis: quia & regulę obedire, & hospitibus tibi humanius de