comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derelictuco ⁊ex huiusmõi testõ
to qd petebat consecutus est.
postea aũt manifestum fcum
est. nchilcipenit fuisse de reli¬
ctum apudantiquos quereba¬
torrutrum urriurando stand
cct.anrestituere  debet hocqḋ ae¬
cepitut sireucracirelictum fr¬
cratlegatumul fidcicommi¬
sumsidemus lñam heredin
falcidiam si competat exhoc
retinere nobisitaq melius
iusumest. repeti ab eg legatuz
ul fidcicomissumnullumq̃
cxhinusmõi poriuno lucrum
ciaccidere set et siuerum fuĩt
inuentum quarte detentõem
cun troduci si tnlocum hatnẽ
quis exhoc delicto sibiluc̃m
impiumafferre nris legibys

Expanded text:
et ex huiusmodi testamento id quod petebat consecutus est, postea autem manifestum factum est nihil ei penitus fuisse derelictum, apud antiquos quaerebatur, utrum iureiurando standum est, an restituere debet hoc quod accepit: vel, si re vera ei relictum fuerat legatum vel fideicommissum, si demus licentiam heredi Falcidiam, si competat, ex hoc retinere. Nobis itaque melius visum est repeti ab eo legatum vel fideicommissum nullumque ex huiusmodi periurio lucrum ei accedere, sed et si verum fuerit inventum, quartae detentionem introduci si tamen locum habeat, ne quis ex hoc delicto sibi lucrum impium adferre nostris legibus
Abbreviated transcription (Latin):
eos̃ yneuero fuint ab eauleis decreta
diad exempli consultationis
ad sacrum nr̃m palatiumint¬
ducende ꝓmttimus

Expanded text:
e vero fuerint ab eo vel eis decreta,di ad exemplum consultationis ad sacrum nostrum palatium introducendae permittimus
Abbreviated transcription (Latin):
dem Eõ qͥuod amulti
pprudebiti singulorum
obligatõis uno tancumĩ¬
strumento probatio conti¬
netureractio non interpe¬
leturnamsipropecumaꝙͣ
mrituo dedisti. tibuunum
stipulanciqui debucrant
spopondernt negocuge

Expanded text:
 Eo, quod a multis proprii debiti singulorum obligationis uno tantum instrumento probatio continetur, exactio non interpelletur. nam si pro pecunia quam mutuo dedisti tibi vinum stipulanti qui debuerant spoponderunt, nego
Abbreviated transcription (Latin):
fiuit ordinatus necstatin cõ¬
uentc̃em premissapristinieco¬
dc̃onitradaturis uigorc ⁊ soli¬
ciamdicͤantium. ad pristinam
sorteni uclutimox manumc
cta ituocetur clericis enim ulti¬
us legem prodẽc non patumur
quecessiõe patrimonii subscor¬
ta decunones cẽ clencos noue

Expanded text:
it ordinatus nec statim conventione praemissa pristinae condicioni reddatur, is vigore et sollertia iudicantium ad pristinam sortem velut manu mox iniecta revocetur. Clericis enim ulterius legem prodesse non patimur, quae cessione patrimonii subsecuta decuriones clericos e
Abbreviated transcription (Latin):
gelicto uitums ab hostib uul¬
nacum siiptibꝰtuis sicutasse¬
uãs liberuz existimas curasti lõ¬
gitemporis prescriptõc quo.¬
minus dommus cius offere
croga  tam rectenendicet defen

Expanded text:
relicto habitum, sed ab hostibus vulneratum sumptibus tuis, sicut adseveras, liberum existimans curasti longi temporis praescriptione, quominus dominus eius offerens erogata recte vindicet, defen
Abbreviated transcription (Latin):
gnationis irahente intestat
ul intestata decesserit nonex¬
cludia filii successione matrez
uł mortucitatamenut siquidẽ
solesororesagnateul cognate
et materde functiuł defuncte su¬
pessent proncterum legum ttyx¬
redimidiamquidem materal¬
tera uero dimidiam partemoe
sorores bant. ¶Sinuomat
supstiteet fr̃eul fratribosolisł
ctiam cumsororib intestatus
quis ułintestata moriatrrr in
capitadistrbuatur cus hrdi¬
tas necliccat matriocc̃õe soroꝵ
mortuiul mortue ampliorem
partem sibi uendicarequami
rata portio captum exigit pat¬
filio ul ncpote nullum uis ad
cuis herditatom matrecins he¬
redccxistentebentib necexue¬
terb legiboułexconsticutioz¬
b parcem matrisminui. ¶si
autem defuncta psõanõ solu
matremet frẽs etsorores sup

Expanded text:
gnationis iura habente intestatus vel intestata decesserit, non excludi a filii successione matrem, vel mortuae: ita tamen, ut, si quidem solae sorores agnatae vel cognatae et mater defuncti vel defunctae supersint, pro veterum legum tenore dimidiam quidem mater, alteram vero dimidiam partem omnes sorores habeant: sin vero matre superstite et fratre vel fratribus solis vel etiam cum sororibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas nec liceat matri occasione sororum mortui vel mortuae ampliorem partem sibi vindicare, quam rata portio capitum exigit: patfilio vel nepote nullum ius ad eius hereditatem matre herede existente habentibus nec ex veteribus legibus vel ex constitutionibus partem matris minui. Sin autem defuncta persona non solum matrem et fratres et sorores supe
Abbreviated transcription (Latin):
ułcognatos militasse. dũtrõ
nio dedissepecumas credituz
abhus qui militarẽt exĩgerẽ
uł tĩncos efflagitarequanti
uendieade militiam possit
qd ita optinere sc̃imus et siex̃¬
neis quibusdam butenego¬
ciatores desuis pecunus hu¬
iusmg̃imilitiam acquisisse
probenturut qd̃ gñaliterupi
militiam quenendiut adhe¬
redes tñsmitcipot permissuz
est utliceatcditorib etabhni
uiuentium debitorum une
ypotheceuendicare militias
nisi sacis sibifiatet post mor¬
tem corum exigere qd̃ procis¬
dem militus ꝓtenore coniũ
militantium placitiuldune
scionistaleprestantis benefi
minimedebito obnoxusint
integnum c̃ditoribꝰ corumẜ
uctur qdscilicet in fucuris mi¬

Expanded text:
cognatos militasse dum tamenio dedisse pecunias, creditum ab his qui militarunt exigere vel tantum eos efflagitare, quanti vendi eadem militia possit. Quod ita obtinere sancimus, et si extraneis quibusdam idem negotiatores de suis pecuniis huiusmodi militiam adquisisse probentur, ut, quod generaliter in militaredes transmitti potest, permissum est, ut liceat creditoribus et adhuc viventium debitorum iure hypothecae vindicare militias, nisi satis sibi fiat, et post mortem eorum exigere, quod pro isdem militiis pro tenore communis militantium placiti vel divinae sanctionis tale praestantis beneficminime debito obnoxii sint, integrum creditoribus eorum servetur. Quod scilicet in futuris mi
Abbreviated transcription (Latin):
ars exiipto alexandri.
uafnius fructus pigno
ndatoru prediorum ⁊ sud ap¬
teno sitexpressum exip̃is p̾i¬
gnoribꝰ credantur tacita pa

Expanded text:
 Imp. Alexander A. Quamvis fructus pignori datorum praediorum, etsi id aperte non sit expressum, et ipsi pignori credantur tacita pa
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq exofficio corumd
publico ꝯsequidereat notitia
subt̃ ann̾cxadeclarat. ¶opta¬
mus ergo utom̃s iudices nr̃a
scõmuoluntatem ⁊ timorem
dei ⁊ ymnramelectõem atq or¬
dinatõem sic suas administra¬
tc̃es gubernare studeantutull
corumantcupiditatisit ceditꝰ
antiuolẽtias aliquas ułipe mfe¬
rat ant aidicib antofficusc

Expanded text:
unusquisque ex officio eorum de publico consequi debeat, notitia subter annexa declarat. § 5. Optamus ergo ut omnes judices nostri secundum voluntatem et timorem Dei, et nostram electionem atque ordinationem sic suas administrationes gubernare studeant; ut nullus eorum aut cupiditati sit deditus, aut violentias aliquas vel ipse inferat, vel judicibus aut offic
Abbreviated transcription (Latin):
adcum quidopẽdedit ꝑcessioe
tñsferre ułipas res reddere ⁊ ita
muniebat forsitan prolixama¬
trim̾onii annorum curricula.
⁊libos fortecditos. in felix muli¬
m̃tis remindigere s in oĩpsoa
ratas cẽ hurusmoi dõa tões et i¬
mulicrem dotesuamipambre
tem dederit sibidarihuis mõi
caum stipulatus c̃tuncien¬

Expanded text:
ad eum qui dotem dedit per cessionem transferre vel ipsas res reddere: et ita inveniebatur forsitan post prolixa matrimonii annorum curricula et liberos forte editos infelix mulimentis rem indigere, sed in omni persona ratas esse huiusmodi donationes et mulierem dotem suam ipsam habere, tem dederit, sibi dari huiusmodi casum stipulatus est: tun
Abbreviated transcription (Latin):
ctandã p̾t singłas extimatoẽsi
unamcoaduna tõem tocius cal¬
culrqd̾ satis scrupulosum ⁊ per
nimiam sb̾tilitatemꝑnitiosũ
est. ¶Sinarit minimeres no¬
biles fum textimate capost bi¬

Expanded text:
ctandam post singulas aestimationes unam coadunationem totius calculi, quod satis scrupulosum et per nimiam subtilitatem perniciosum est. Sin autem minime res mobiles fuerint aestimatae, ea post bi
Abbreviated transcription (Latin):
añnuptias dcãtio dat monumẽ¬
ta sua adhibeant firnitatem s q̃
adillumpro quo dedit ut silucri
cierdotalib pãctis accesẜit nor
hoccedat doã toris in suum luc
bi reddi huiusmõicaum fuĩt
stiplatus ne ⁊ inpretitocau siłe
annoriutium oriatur. ¶Sin
litas ⁊ tincdonatio adut̃q p¬
soam nalelt⁊ mantus caumlu¬
cretur dic⁊ hicdoãtio cum stipi¬
dituumulpcsionũnec nõ pani
ciuilis questum cum p̃spare ⁊ si
nõ fruntad hucits principales
tradite ⁊ si totados mauro sitit¬
dem postbienniumusuras us
ad triam ꝑtemcentesime presta¬
biles uliauro fuint indotem

Expanded text:
nuptias donatio datur, monumenta suam habeant firmitatem, sed etiam ad illum pro quo dedit, ut, si lucrum ei ex dotalibus pactis accesserit, non hoc cedat donatori, sed in suum lucbi reddi huiusmodi casum fuerit stipulatus, ne et in praefato casu simile anteriori vitium oriatur. Sin litas, et tunc donatio ad utramque personam valeat et maritus casum lucretur, nisi et hic donator eum stipudituum vel pensionum nec non panis civilis quaestum eum praestare, etiamsi non fuerint adhuc res ptraditae: et si tota dos in auro sit, itidem post biennium usuras usque ad tertiam partem centesimae praestaobiles vel aurum fuerint in dote,
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ustissimos ⁊ ugilã tur¬
tissim os udices publicis adcla¬
mationibꝰ collaudandi damri
rclanim uocibꝰ accandi damri
os assumat.nam siucre uoces ẽ
nccadlibidincm ꝑclientelas
offusediligenter inuestigabu
prefcis prctorio presidibz ⁊ co¬
mitib quipprouintias ꝯstitr¬

Expanded text:
es. Iustissimos et vigilantissimos iudices publicis adclamationibus collaudandi damus erellarum vocibus accusandi, os absumat. nam si verae voces sunt nec ad libidinem per clientelas effusae, diligenter investigabimus: praefectis praetorio et comitibus, qui per provincias
Abbreviated transcription (Latin):
ponas siuoluntatem eiuis hon
agnouisti. necbencfitio etatis
dos. apatre dataet fide commissũ
continentquantum adsubmo¬
uendam querclam sufficiat de e¬
normitate  doationum ad exem

Expanded text:
ponas, si voluntatem eius non agnovisti nec beneficio aetatis dos a patre data et fideicommissum continent, quantum ad submovendam querellam sufficiat, de enormitate donationum ad exem
Abbreviated transcription (Latin):
deom P ibõa debitoris tuxa¬
careconstetet hecafisconõ ag¬
sc̃ãtur in posẜ õem corum miti
te acompetentuudice recte po¬
stulabis.

Expanded text:
Si bona debitoris tucare constet et haec a fisco non agnoscantur, in possessionem eorum mitti te a competenti iudice recte postulabis.
Abbreviated transcription (Latin):
curatoĩbo possccãm miõ¬
ns  defendicũ alu tutores
ulcuratores cũ defendere
noluentignorare ñ debes
toĩs penculum perprouintias
sit bistinomnibo insinuan cõ¬
uenit. ⁊ abip̃is inferrilitem qri
incaprouintia tutele ulcurc of¬
fitim sustinẽt nedealus ꝓuir

Expanded text:
curatoribus posse causam minoris defendi, cum alii tutores vel curatores eum defendere noluerint, ignorare non debesationis periculum per provincias sit, his tantum omnibus insinuari convenit et ab ipsis inferri litem, qui in ea provincia tutelae vel curae officium sustinent, ne de aliis pr
Abbreviated transcription (Latin):
suum insticuerit nonsolumar¬
diendus non est scuamccilu
penaplectendus.
tucuitepatas contendis ⁊cc̃a

Expanded text:
suum instituerit, non solum audiendus non est, sed etiam exilii poena plectendus. tuae vitae paratas contendis, acc
Abbreviated transcription (Latin):
scioem nõ extendimus s prisca
iurunhus tenẽ cõcedimus.
¶illud ⁊ adiciẽtes ut ⁊ ĩpost̾m
sique arre suꝑfacienda emptõe c̃
ñ pcedẽte cc̃tu ficn oporteat tñet
qͣm uendere pollicitus ẽuẽditi¬
oncmpecusans induplũ casre¬
derecogatur⁊ quiemere pactus
est abemprre pecedẽs datis ase
anis cadat repetitõc carũdenesã¬
caquedisposuimus ut possit
sibec prosperint occ̃oe testium ĩ
aliis Iocis degentium litigante
uł procuratores corum ibidsti¬
nare utoepoitiõi b sb̾utrnsq
ptis p̾sc̃ti. iftĩsrtes. ad cos referat

Expanded text:
 extendimus, sed prisca iura in his tenere concedimus. Illud etiam adicientes, ut et in posterum, si quae arrae super facienda emptione cunon procedente contractu fieri oporteat, tamen et qui vendere pollicitus est, venditionem recusans in duplum eas reddere cogatur, et qui emere pactus est, ab emptione recedens datis a se arris cadat, repetitione earum denegaea quae disposuimus ut possint, si hoc perspexerint, occasione testium in aliis locis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinare, ut depositionibus sub utriusque partis praesentia factis res ad eos r
Abbreviated transcription (Latin):
antea p̃stito faciunt fucrit affi¬
matum. quodncq lucn causal¬
neq inimicicus. n gratia tẽti
hiiusmodi faciunto patoemẽt¬
bocobseruan taminomb sacͥc¬
scrincis mĩs quam inappantre
omnis sublissime p̃fecture nec
magistie põtatis cetensq õib
iditiisq in orbe nr̃o ꝯstituta ẽ¬

Expanded text:
nes faciunt fuerit adfimatum, quod neque lucri causaneque inimicitiis neque gratia tenti huiusmodi faciunt comhoc observari tam in omnibus sacrscriniis nostris quam in apparitione omnis sublimissimae praefecturae nec magisteriae potestatis ceterisque omnibus iudiciis, quae in orbe nostro constituta
Abbreviated transcription (Latin):
licetcansa pro qua acedata est
non culpaaccipientis s fortu¬
ito cͥansccuca nonestminĩc
Axpctipossecortum ẽ.¬
dem. Aduccatõnis cãda
tam pccriniam sipercos qui .x¬
cepant quominus susceptã
fidem implcant stetisse prbe¬
tur restituendam cẽ conuenit

Expanded text:
licet causa, pro qua data est, non culpa accipientis, sed fortuito casu secuta non est, minime repeti posse certum e. Advocationis causa datam pecuniam, si per eos qui acceperant, quominus susceptam fidem impleant, stetisse probetur, restituendam esse convenit
Abbreviated transcription (Latin):
querel aminstituere poterat. s¬
cumcam in puerpcrio uita d̾ce¬
sisseꝓponas  repentinicasusin¬
iquitas perconiecturam mater¬
nepictatis emendandaẽ quaẽ
filio tuo crumch̾ pretermater¬
num facum imputarpõt. ꝑiñ¬
surlem portõem trbuendame¬
secensemus acsiom̃s filios he¬
redes institiuss sin auctmh̾rdẽ
scriptiextrancierant. tunc dein:¬
offitioso  testo actõm instituere
siscõm decretum prctoris inlib¬
cate moratisitis filios etiam su
nuntiatum agente filiononẽ
cquum ficri uobis libertatis q̃õ¬

Expanded text:
querellam instituere poterat. Scum eam in puerperio vita cese proponas, repentini casus iniquitas per coniecturam maternae pietatis emendanda est. Quare filio tuo, cui nihil praeter maternum fatum imputari potest, pvirilem portionem tribuendam esse censemus, ac si omnes filios heredes instituisset Sin autem heredes scripti extranei erant, tunc de inofficioso testamento actionem instituere si secundum decretum praetoris in libate morati sitis, filios etiam sustiatum agente filio, non est aequum fieri vobis libertatis q
Abbreviated transcription (Latin):
sensumlicrs ypothcecius mini¬
antur ncc̃iumest ⁊ in hacꝑte młie¬
ribꝰ subucnire hoctmnmo add̃ito
ut sifundumdotale nosolumy¬
pothecetitulo darenecconsentie¬
te mlicre mantus possit s necͣali¬
nonextimatum qui⁊ dotals pre¬
ꝓprienũcũpatus maneatius in¬
tactumexlegequidem iuliamꝑ
ytaucis ⁊ solaypotheca conclusũ

Expanded text:
ensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est et in hac parte mulieribus subvenire hoc tantummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec aliinaestimato, qui et dotalis proprie nuncupatur, maneat ius intactum, ex lege quidem Iulia imItalicis et sola hypotheca conclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
uxoriens ⁊ in exstipłatu actõe tñt¬
poeresatis humanum satis piu
satis utile mii est. ¶ Et cũlexiul
fũdidotalis ytalici aliena tõemꝓ
hibebat fieniamantono osentien¬
temulicre ypothecamantnec si
mkrosc̃tiebat introgatisumuss
oportet hinusmõuanctconnõ
suꝑytalicis tinmofundis s pro

Expanded text:
uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec sibat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super Italicis tantummodo fundis, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Qm lib testes. ad cͣs i
postula ntur alienas sisocu⁊ pã¬
ticipes criminis nõ dicantur s
fides abhus no titia postuletur
hoc est testium talis debetessec̃a¬
ntio indicantis uthus netune
adiuditiumꝑacc̃atoremant i¬
abhis porquos fucrũt postula¬
ti sumptus ꝯpetentes danpre

Expanded text:
m liberi testes ad causas postulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae postuletur, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium per accusatorem his, per quos fuerint postulati, sumptus competentes dari pr
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ uratorc hẽntineq ad¬
uinginisicã cognitañccinsocon
cius alium sustitui. nisiantepri¬
oreremoto ambiguiirs nõ ẽ
tcq adfuturũdampniqd̃m̃cdio
esse succedancum cũ actorem pcĩ¬
culo tuo constituere debsicras.
nccunemagratum inabsentiam
tuam alium creassccertum est.
Mpr. A muersis sitib placet
non prius pubcrem instam hr̃e
porsonam non interpoĩto dec̾to
autad ministrandi patrimonii
indiciis ꝯtrou̾sia firmatur.

Expanded text:
. Curatorem habenti neque adiungi nisi causa cognita nec in loco eius alium substitui non ante priore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio esse succedaneum, cum actorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse certum est. universis litibus placet non prius puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii iudiciis controversia finiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uatoc pecdãt quid enimantiq¬
tas peccait que presentis legi
inscia  pristinam secuta est obꝰ¬
seruationem. scituris ⁊ tabelli

Expanded text:
ocedant: quid enim antiquitas peccavit, quae praesentis legis inscia pristinam secuta est observationem? scituris et tabelli
Abbreviated transcription (Latin):
dom  ifidcuissor nullamꝗ
dem cautoem  faciatondensse fi¬
denissorẽextitisse presentiboat
tabulanis  oecconfessus estqḋ
infidesuacũ suscepit dubitab¬
tur apalestinaaduocatõc utruz¬
ne postduos m̃ses libatur qua¬
sisincscripuis fidc̾uissicẽ fcã se¬
cundum gnalia cdẽa sublinis¬
sime prctorianesedisanut po¬
tescripturamt̾uemẽte tencatũ
ctdinisio alia introducebatur
sudemum sesse debet camin
publicis caĩs quam inpriuati
¶Scimus itaq nisicontessio
littis expoit⁊ fuĩt asidcissoribꝰ

Expanded text:
 fideiussor nullam quidem cautionem faciat ostendens se fideiussorem extitisse , praesentibus autem tabulariis hoc confessus est, quod in fide sua eum suscepit , dubitabatur a palaestina advocatione, utrumne post duos menses liberatur quasi sine scriptis fideiussione facta, secundum generalia edicta sublimissimae praetorianae sedis, an utpote scriptura interveniente teneatur: et divisio alia introducebatur, si id iuris esse debet tam in publicis causis quam in privatis. Sancimus itaque, nisi confessio litt
Abbreviated transcription (Latin):
ubertates intestõ relic¬
tas tamdurctas q̃ fidei¬
cõmissanas ad exẽplu̾ir
inceruiuos libertatumin¬
bistincte ualerecensomus
legesuffia canina  decctero ce¬
santenccimpediente testanti¬
umprosiis seruis clomentes
dispoitoes effegan mancipari

Expanded text:
bertates in testamento relictas tam directas quam fideicommissarias ad exemplum inter vivos libertatum indistincte valere censemus, lege Fufia Caninia de cetero cessante nec impediente testantium pro suis servis clementes dispositiones effectui mancipari
Abbreviated transcription (Latin):
dam machinatõib et inmo¬
dicis pu̾sioĩb incirtuituᷤ in ex¬
tricabiles redigatur nẽdum
minfinitum ꝯputatio redu

Expanded text:
dam machinationibus et immodicis perversionibus in circuitus inextricabiles redigatur, ne, dum in infinitum computatio redu
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ siapudiudicem proferat
scriptura dequaoritur aliqua
disputatio utrum defalso cri¬
minaliterstatuat qui dubiter
deistrum̃ti fide exporin an ciri¬
literqḋsiexpetens iundictam
falsicumen intenderit tuncq̃o
criminis fiat indago. ut siquis
tabulas testĩcyrographa testa¬
uonesqz nec nonctiam roc̃s pri¬
hãtaccandi facultatem ciiles
añt inquisitoes int̾utrasq por¬
tes ꝯfligentium lenͤior exan¬
falsas ⁊ connicta crimina rcor
exlegibꝰ penis ꝯpetentib possit
ul duci.

Expanded text:
tibus, si apud iudicem proferatur scriptura, de qua oritur aliqua disputatio, utrum de falso criminaliter statuat, qui dubitet de instrumenti fide, experiri an civiliter. Quod si expetens vindictam falsi crimen intenderit, tunc qucriminis fiat indago, ut, si quis tabulas testamenti chirographa testationesque nec non etiam rationes prihabeat accusandi facultatem. Civilis autem inquisitionis inter utrasque partes confligentium lenior examfalsas et convicta crimina reorum ex legibus poenis competentibus possit ulcisci.
Abbreviated transcription (Latin):
quantas ctonnuardiffici¬
lecterplanar impossibileẽ
primumctonim nacius obs¬
uationis cumomi scrupulo¬
sitatectdifficultate composi¬
tacstcum multa concuntre
debentutca nascatur dcinde

Expanded text:
difficile et explanari impossibile est. Primum etenim naturae eius observatio cum omni scrupulositate et difficultate composita est, cum multa concurrere debent, ut ea nascatur. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
il. annum exłendimus cum̃ñ
similis sitqui penitus ab inicõ
tacuitciquiet postulatom depo¬
suitctadiuiditium uenitet sb̃i¬
itc̃tamina litemaũt implere
perquosdamcaus ppeditus ẽ
Sli ipc anctor defec̃it suctupo¬
stitatihuiusmõi causecursur
cumrelinquere posse definini
etcius hercdib nl succ̃orib li¬
ceatcam adimplore nullom¬

Expanded text:
 annum extendimus, cum non sit similis, qui penitus ab initio tacuit, ei, qui et postulationem deposuit et in iudicium venit et subiit certamina, litem autem implere per quosdam casus praepeditus est. Sed licet ipse actor defecerit, suae posteritati huiusmodi causae cursum eum relinquere posse definimus, ut eius heredibus vel successoribus liceat eam adimplere, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
prouintia uendite ul nullo alio
ẽpacr̃o alienatesunt abhus qui
ꝓpcramatq ꝯtralegem cas dti¬
nent.nulla longitem preserp¬
tõc officiere iubemus restitinata

Expanded text:
provincie vendite vel ullo alio pacto alienate sunt, ab his, qui perperam atque contra leges eas detinent, nulla longi temporis prescriptione officiente iubemus restitui, ita
Abbreviated transcription (French):
mole depressos nc̃citas publi
ccrõns astringat ꝓprias distra¬
hepe facultates reiqualitas et
readituum quantitas extime¬
taratsubnoie subastatois pr¬
blice loeus frandib relinquat
ut põnibmlior e dͣistc̃tis plus
exactor cegraquam debitor et
pcio conscquatir hnpostiemo

Expanded text:
mole depressos necessitas publicae rationis adstringat proprias distrahere facultates, rei qualitas et redituum quantitas aestimetur nec sub nomine subhastationis publicae locus fraudibus relinquatus viliore distractis plus exactor ex gratia quam debitor ex pretio consequatur. Hi postremo
Abbreviated transcription (Latin):
bitaquantitas abignoraite
repetipossit. multo facilius
quantitatis indebite intpoĩ¬
tescriptureconditio compe¬
tit ucldolicrceptio agentiop¬
ponitir.

Expanded text:
bita quantitas ab ignorante repeti possit, multo facilius quantitatis indebitae interpositae scripturae condictio competit vel doli exceptio agenti opponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulcidebitadonatioĩs cãsinc a¬
liqua  condec̃ctmisistis nõ io¬
cuxoqḋ hoccius hereditatis ca¬
ptande cã. adest spefuture suc¬
cessionis ues fecisse ppoatis.
alus cissuecedẽtib instaura¬

Expanded text:
ei debita donationis causa sine aliqua condicione remisistis, non idcirco, quod hoc huius hereditatis captandae causa, id est spe futurae successionis, vos fecisse proponatis, aliis ei succedentibus instaura
Abbreviated transcription (Latin):
tñsegistiquamnis dantibi
placita re presentata necdũ
probenternccofferant. hec
huquiconuemunturneqͥ
amplius ab ip̃is exigipossĩt
cionis causanonmplctis.
ponam instipulationemde¬
ductamsiotrafcm fucrit exi

Expanded text:
nsegisti, quamvis dari tibi placita repraesentata necdum probentur nec offerant haec qui conveniuntur, ne quid amplius ab ipsis exigi possit,tionis causa non impletis poenam in stipulationem deductam, si contra factum fuerit, exi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. S ĩcũt irem spẽcialẽ
res uclułs augd̃ postulcturl
personaul q̃licumqz actione
uirein cius ualente persoa qri
pignus ułypotheca nona suo
debitoreszabaltero ꝑlongum
tp̃s possidẽte mtiruruendicac̃
quecrgo non motesunt actoc¬

Expanded text:
pp. Sicut in rem speciales, res vel ius aliquod postuletur vel persona qualicumque actione in eius valente persona, qui pignus vel hypothecam non a suo debitore, sed ab alio per longum tempus possidente nititur vindicare. Quae ergo ante non motae sunt act
Abbreviated transcription (Latin):
mpator. Onnes nocẽdi
quibuslibet mois artes õibꝰ
amputantes cunctas quiḋ
tp̃rales exceptocs que exucti
uire ulprincipalibꝰ decitus
descendunt tanquamsiphãc
legem sp̃anter ac nominatim
fuissentoinuãte cum suoro¬
boredurare etsuum cuncris
quib competunt uł mmposte¬
rumꝯpetere ualuĩnt. prosno
iidelicct tenore presidimir
pperuum deferre decomimũ

Expanded text:
pp. Omnes nocendi quibuslibet modis artes omnibus amputantes cunctas quidem temporales exceptiones, quae ex vetere iure vel principalibus decretis descendunt, tamquam si per hanc legem specialiter ac nominatim fuissent enumeratae, cum suo robore durare et suum cunctis, quibus competunt vel in posterum competere valuerint, pro suo videlicet tenore praesidium in perpetuum defe
Abbreviated transcription (Latin):
promouisse reiponsum qd cri¬
amminditus allegasse nisi
allegatosacro rescripco aut ir
urditio postulatoc xepbita su¬
crit subsccut.iper exccutorem
ouentioñsexus frãgilitate nõ
absẽtia ñ militia trahac legon
defendenda s pupillarictatr
dum taxat quamuis subtu¬
toris defensi oe consistat huic
anĩ perucrumtqui ad follici¬
tudinemꝑtinẽtcuratorisnc¬
cessano cis similiterut alusi
annorũ .xxx. intorualla seruar¬
dasunt. ¶xcaut actiones
nr que ꝓpctuc indebantur nõ
illequeantiquis tp̃rib lim̾ita¬
buytur. posthancucro tp̃ris d

Expanded text:
promeruisse responsum, vel etiam iudiciis adlegasse, nisi adlegato sacro rescripto aut in iudicio postulatione deposita fuerit subsecuta per exsecutorem conventio. Non sexus fragilitate, non absentia, non militia contra hanc legem defendenda, sed pupillari aetate dumtaxat, quamvis sub tutoris defensione consistit, huic annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessario eis similiter ut aliis annorum triginta intervalla servanda sunt. Hae autem actiones tur, quae perpetuae videbantur, non illae, quae antiquitus temporibus limitantur. Post han
Abbreviated transcription (Latin):
n manus testõris significarit
s nealiq̃ forsitan oblinio testrẽ
h̾rdum expressis ip̃itestes insiuĩ
sbscriptionibꝰ cum testator nõ
hoc subscripserit s nuncupauit
corumnomina subscribort nõ

Expanded text:
 manus testatoris significavit. Sed ne aliqua forsitan oblivio testium heredum expressis, ipsi testes in suis subscriptionibus, cum testator non haec scripserit, sed nuncupaverit, eorum nomina scr
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dictum est serpsent super¬
uacuumc̃ testes in sua subscrip¬
tõc hoc exprimerecum forsitan
ncescuecos testorsuos hrdes ro¬
luit et semelca cxipius testõris
scriptura apparcat o portet eĩz
onimirio ul cxlitens testõris
neleruoce quidem testõris liti
aut testumqui ad elogummꝯ¬
ficiendum fucrintco nuccati
nominamanifestan brdum
Quemad modumeniminclo¬
gio qḋsinescriptura conficitũ
nccesseest testatorom noce exp

Expanded text:
 sicut dictum est scripserit, supervacuum est testes in sua subscriptione hoc exprimere , cum forsitan nescire eos testator suos heredes voluit et semel causa ex ipsius testatoris scriptura appareat. Oportet enim omnimodo vel ex litteris testatoris vel ex voce quidem testatoris, litteris autem testium, qui ad elogium conficiendum fuerint convocati, nomina manifestari heredum. Quemadmodum enim in elogio, quod sine scriptura conficitur, necesse est testatorem voce exp
Abbreviated transcription (Latin):
sccure. aut principalisunt ho¬
nore munite liceremtelligat
licẽ pͣs.ad ĩferendas iniunas i¬
corporales hathanc mercedẽ
laboris multorum muncru
testimonus comodata deuo¬
cio. domq est ⁊ siniunia decu¬
nonatis quis deposuit.nam

Expanded text:
securae aut principalis sunt honore munitae, intellegat licere personas ad inferendas iniurias corporales. Habeat hanc mercedem laboris multorum munerum testimoniis commendata devotio Idem est et si munia decurionatus quis deposuit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Inconsunctõe filiarum
insacris poĩtanm ꝑatris expec¬
tetar arbitrim ¶Sisiuns
puellasit. intraquintum et. xc̃.
an constituta. ipsius quoq al
adulte mditium siuero utroq
orbata parente subcrtratoris
defensicẽ constituta est⁊ inter
hoestos opeticuros mĩnioriatr
fortecertamen et utqueratur
cmpotissimum puellauingen¬
melius adulta societur

Expanded text:
p. In coniunctione filiarum in sacris positarum patris expectetur arbitrium: si sui iuris puella sit intra quintum et vicesimum annum constituta, ipsius quoque exadultae iudicium. Si vero utroque orbata parente sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii oriatur forte certamen, ut quaeratur, cui potissimum puella iungenmelius adulta societur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib quica studiorum pegẽ¬
nant᷑scolarib et maxime dir¬
narũ atq sacranim legum pro¬
fessorib hoc nie pietatis benc¬
ficium indulgomus ntadlo¬
caiiquib literarum exereen¬
tur studia tamip̃iquam cor.

Expanded text:
omnibus, qui causa studiorum peregrinantur, scolaribus et maxime divinarum atque sacrarum legum professoribus hoc nostre pietatis beneficium indulgemus, ut ad loca, in quibus litterarum exercentur studia, tam ipsi quam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
temdicis cquitas ꝯpensatiois
usurarum excludit pecitoempe¬
titioant enis qd amplius tibi
ligarete contrafidem iñtatis¬
potit ꝯpensationis equitatẽ¬
iure postulas nõ cnmprius ex¬

Expanded text:
tem dicis, aequitas compensationis usurarum excludit computationem, petitio autem eius, quod amplius tibi ligare te contra fidem veritatt compensationis aequitatiure postulas
Abbreviated transcription (Latin):
scendut legib ul. a nobdispo¬
sitasunt insua fꝑrmitatednã¬
turis ¶Omant abfuerit
altutra pset pprocuratorem
oprocuratori mandarc insipri¬
us actis intucmentibꝰ in prõ¬
uintiaqua degit sac calum
pinesubcat.¶Similiq mõ
sircus.ibfĩt et forsitan uelp
indicatu soliustiploem ꝓc̾na¬
toremordinaiit uł defensor
interacta uiramtum prestite¬
situm est. ¶ S qr ncremur
ne forsitanquidam collusidc̃
aliquantentes remittert ilioe
iudicesl⁊ excomprõmissoco¬
gnoscãt ingorem suum ercẽ¬
tes quia nõpro cõmoto pri¬
uatorum spro comumncili¬
tate presentem legemposiu
hunismõires defraudan ⁊ sa¬
cram̃tum uł principaliupͥrũ
ul aduocatorum eequacũq

Expanded text:
scendunt legibus vel a nobis disposita sunt, in sua firmitate duraturis. Sin autem afuerit alterutra pars et per procuratorem o procuratori mandare, nisi prius actis intervenientibus in provincia qua degit sacramsubeat, similique modo si reus afuerit et forsitan vel per iudicatum solvi stipulationem procuratorem ordinaverit vel defensor inter acta iuramentum praestitesitum est. Sed quia veremur, ne forsitan quidam collusione aliqua utentes remittere videaniudices, licet ex compromisso cognoscant, vigorem suum exercentes, quia non pro commodo privatorum, sed pro communi utilitate praesentem legem posuimus, huiusmodi res defraudari et sacramentum vel principalium personarum vel advocatorum ex quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
legem pocit per quã scĩmus sñ
omibolitib que fuint post p¬
sentemlegẽ in choate non alit
temm primordiolitis exccre
demuiixt ñ calumpmandiaic
litem inouisse. s cristimato bo¬

Expanded text:
legem ponere, per quam sancimus in omnibus litibus, quae fuerint post praesentem legem inchoatae, non aliter tem in primordio litis exercere dem iuret non calumniandi animo litem movisse, sed existimando bo
Abbreviated transcription (Latin):
sub quo pambitum cepat mili¬
tarc penitusq emendicati hono
atur manifestarumq rerumꝓ
batõc conuictus eorum socictãti

Expanded text:
sub quo per ambitum coeperat militare, penitusque emendicati honoratur manifestarumque rerum probatione convictus eorum societati
Abbreviated transcription (Latin):
mitti nõ est penitus possibile cũ
morte usunfructum peratus
extinguiuins indubitatiest si
aũt talis fuentincerta condc̃io
doẽc infurore filius uel alius
quisquam remansert ulinali¬
is similib casib quorumcre

Expanded text:
on est possibile, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum e
Abbreviated transcription (Latin):
numptatem b̃nt inppetuaum¬
culadampnatos aolibertatez
produci non posschuquuntra
tprapenelibenct horedes ceuissi
sunt antlegatum fidercomissũ¬
ue acceperint.neq libortatem
adipiscinecquicquam corum
quehus data sunt cape possunt
ad pristinamuł simplice serint¬
tis ꝯdeccm redactietubertaten

Expanded text:
tatem habent in perpetua vincula damnatos ad libertatem produci non posse, hi, qui intra tempora poenae liberi et heredes esse iussi sunt aut legatum fideicommissumve acceperunt, neque libertatem adipisci nec quicquam eorum quae his data sunt capere possunad pristinam vel simplicem servitutis condicionem redacti et libertate
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. S ipossidomiũm tp̃s
anm rclẽgatum scõm sñiam
nõ cccesissc pconsulis proba¬
iusquinq anis ccilio tem
item filios decurionĩ fustib

Expanded text:
. Si Posidonium in tempus anni relegatum secundum sententiam non excessisse proconsulis probaveris, quinque annis exilio tempitem filios decurionum fustibus
Abbreviated transcription (Latin):
rint⁊ alterutiparti causami
maloru p̃buit⁊ non iamrele¬
gatõc ant deportatõc insulepł¬
ctetur s supplicium capitale
excipiat nec intposita pronoc̃¬
ulqdcumq aliud asserit ptirẽ
nitateuins qinen molentie
opponat nonignanis camse
siuam subiturum sicrimenb
iectum non potucrit ꝯꝓbare
quam reus debercxcipcit. ¶o
si omissai tpellatione ium p¬
ueñit possydentem utciquem
ꝯstititexp̾ulsumamisse posso¬
rẽtur eademq protinus reiti¬
tututa sicriminalis questio. ł¬
gitetur polentus pene noni¬
merito destinatus intotius li¬
tis t̾minꝑm differͤaturut aci¬
tato negocio principalisiotra
cum fuit indicatum minsula
deportareturbonis om̃ib abᷤ¬
rocatis

Expanded text:
t alterutri parti causam malorum praebuit: et non iam relegatione aut deportatione insulae plectetur, sed supplicium capitale excipiat nec interposita provocauodcumque aliud asserit pertinenitate juris crimen violentiae opponat, non ignarus eam se sententiam subiturum, si crimen iectum non potuerit comprobare, quam reus debet excipere. Quod si omissa interpellatione vim posvenerit possidentem, ut ei quem constiterit expulsum amissae porentur, eademque protinus restituta, si criminalis quaestio agitetur, violentus poenae non immerito destinatus in totius litis terminum differatur, ut agitato negotio principali, si contra eum fuerit iudicatum, in insulam deportetur bonis omnibus abrogatis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoc ⁊ ppetuo exilio dam¬
pnabuntursinit fideihoicmr
cucumcidissecos ul cutum¬
cidendum mandasse consti¬
terit.

Expanded text:
scriptione et perpetuo exilio damnabuntur, si nostrae fidei hominem circumcidisse eos vel circumcidendum mandasse constiterit.
Abbreviated transcription (Latin):
dom. Pactum est curatoris¬
rccipe minorem quantita te¬
paciscentis. adulcectatis su¬
fragium. nenoccat efficiat. tu¬
tespupillis et. adultis debi¬
tum nonctiamremittentes¬
debitum accipiendo nich̾ det¬
hic patris obligatiomi.

Expanded text:
o. Pactum curatorire minorem quantitatepaciscentis adultae aefragium, ne noceat, efficiet. tutes pupillis et adultis debm, non etiam remittentedebitum accipiendo nihil dethit patris obligationi.
Abbreviated transcription (Latin):
insolitam agimim. s anti¬
quis quidem legis latoribir
placitam. cumucro contem¬
ptasit nõ leue detrmtum cai
inforentem cincrum no est ĩ¬
cognitumantiquos iudices
non alit uiditialem calcluz
accipere nisiprius sac̃mentu
uĩtate ⁊ leg̾umobseruatõne
uiditiumeẽ disposituros enz
igitur ⁊ miam ñ innisitatam
uucĩmus ambulandamet
antiores leges ñequedeinã¬
m̃tis poite sunt non minurã
sucutilitatis experentiam li¬
tigantibꝰ prebucrunt et idco
ab omnibꝰ m̃̃to conlandan¬
turad hanc inppetunm uali¬
turam legempucnimus per
quanscimus om̃s indices
siuemaiores siucminores si¬
ucqui mad mimstratõib po¬
sitisunt ułm hacregiacunta

Expanded text:
insolitam adgredimur, sed antiquis quidem legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum ritate et legum observatione iudicium esse disposituros? Cum igitur et viam non inusitatam invenimus ambulandam et anteriores leges nostratis positae sunt, non minimam suae utilitatis experientiam litigantibus praebuerunt et ideo ab omnibus merito collaudantur, ad hanc in perpetuum valituram legem pervenimus, per quam sancimus omnes iudices sive maiores sive minores, sive qui in administrationibus positi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uł adulcorum fu̾it uł aliorum
sub cuã agc̃tium masculorum
uł fcĩrum uł pertutores uł ꝑ
curatores ulactores uł ꝑcuã¬
tores cornmnagãtur⁊ corum
nichomnus suum brc iugo¬
bacca orictur adtutores ⁊ad.
curatores et fidcuissores corũ

Expanded text:
vel adultorum sint vel aliorum sub cura agentium masculorum vel feminarum, ut per tutores vel curatores vel actores vel procuratores eorum agantur, et eorum nihilo minus suum habere vigohac causa oritur, ad tutores et curatores et fi
Abbreviated transcription (Latin):
sibꝰminus continetur mplẽ¬
res phac imppctuum nalitũa
legom sc̃imus.ut siquis cc̃tus
siqua actio quecum nonec̃tex¬
pressim sepe dcis ꝓpralib prese¬
puonibconcepta quoruida
tiui a fortilta ułexcogitata ĩ¬
te:prctatiõe scpedc̃anm excep¬
tionunlaqueos cuadere posse
uideaturhincsaluberimenit
sanctioni succumbat etxlcur
sopiati nullumq us prura¬
ncatir setquicumq suꝑquoli¬

Expanded text:
s minus continetur, implentes per hanc in perpetuum valituram legem sancimus, ut, si quis contractus, si qua actio, quae, cum non esset expressim saepe dictis temporalibus praescriptionibus concepta, quorundam tamen vel fortuita vel excogitata interpretatione saepe dictarum exceptionum laqueos evadere posse videatur, huic saluberrimae nostrae sanctioni succumbat et quadrsopiatur, nullumque ius privaveatur. Sed quicumque super quoli
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut serm atq lircrtice¬
loniq preterearei. pu.¬
nyencenonetiamcoruur
soboles acncpotes quicũz¬
denris possonib reccisissẽt
acse ad diuersa militiegnaco¬
tulissentcingulo inquoobre¬
pserant fraudulenter exutisi
adaliquas fortasse transcenõ

Expanded text:
est ut serviat liberti colonique preterea rei nostre necnon etiam eorum soboles acde nostris possessionibus recessissent ac se ad diversa militiae genera contulissent, cingulo, in quo obrepserant fraudulenter, exuti, si ad aliquas fortasse transcen
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sidefuncto cius patretu¬
torem ci sccũdum legem ñ poci¬
crnt intra. annum. omnei cur
sinc ab in testatosine iure substi
moritur dencgañdam.

Expanded text:
mortui, si defuncto eius patre tutorem ei secundum leges non petierint intra annum, omnem eis sive ab intestato sive iure substitmoritur, denegandam.
Abbreviated transcription (Latin):
probuit potes patrem
pupilli cuius cucorẽcon¬
ncĩstis senisisse ut redlito
tibi pdio p̾ciui itcuparet
id qd conuenitscruabrn¬

Expanded text:
probare potes patrem pupilli, cuius tutorem convenisti, consensisse, ut reddito tibi praedio pretium reciperaret, id quod convenit servab
Abbreviated transcription (Latin):
dito principesaturninus uu.
clanssimus sp̃alit ius uc̃ditio¬
nis accepit adinstarcnimp̃sid¬
alis  decticoncessio principalis

Expanded text:
adito principe Saturninus vir clarissimus specialiter ius venditionis acceperit. ad instar enim praesidalis decreti concessio principalis
Abbreviated transcription (Latin):
doationis pariacẽsancciẽte ncad¬
iciẽtt quid ficĩo portet sihoc min¬
meobseruatusit.nos om̃ia clara
cupiẽtes p̾cipimus disparib cis
ft̃is maioremlucriꝑtemadmmno¬
remdeduciutcomodo ut̃q mĩo¬
Aemꝑtem luacretur.
dem.. E milr manito suonoĩa
idest feneratitias cantoes quecxͣ
dotẽsunt dederit ut loco parafer¬
narumapudmantum mancãt
ct hoc dotaluinstrõ fuĩt adscriptũ
ntrune hat aliquas crhis actõez
martus siuc directas suintiles
onesquerebaturscĩmus itaq si
quid talccuom̃t actões quidom
om̃mio apuduxorommancreli¬
centiamaut manto dancasdem¬
actõesmouereapud ꝯpetentes n¬
dices  niillaratihabitõc ab cocxi¬
genda ⁊uisuras quidemearumx
curase ⁊ uxorem dependere pecuia
autsortis quas cregent seruare
mulicriul incãs adquas ipauo¬
luent distribuere ⁊ siqdẽidotali
ĩstrum̃toy pothece prohis noia¬
tim amarito scriptesunthis cẽ
mulicremad caudelam suamo¬
tentam. sinaũt minimchoc scri¬

Expanded text:
e sanciente nec adiciente, quid fieri oporteat, si hoc minime observatum sit, nos omnia clara esse cupientes praecipimus disparibus eis factis maiorem lucri partem ad minorem deduci, ut eo modo uterque minorem partem lucretur.mulier marito suo nomina  id est feneraticias cautiones quae extra dotem sunt dederit, ut loco paraphernarum apud maritum maneant, et hoc dotali instrumento fuerit adscriptum, utrumne habeat aliquas ex his actiones maritus sive directas sive utiles, ones, quaerebatur. Sancimus itaque, si quid tale evenerit, actiones quidem omnimodo apud uxorem manere, licentiam autre apud competentes iudices nulla ratihabitione ab eo exigenda, et usuras quidem eorum circa se et uxorem expendere, pecunias autem sortis quas exegerit servare mulieri vel in causas, ad quas ipsa voluerit, distribuere. Et si quidem in dotali instrumento hypothecae pro his nominatum a marito scriptae sunt, his esse mulierem ad cautelam suam contentam. Sin autem minime hoc scri
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur intradomum interte
ac filios tuos siquecontrouer¬
sicoruntur terminari. s suta
res fuitut miuris corum et
adius cxperiendum ⁊ adiũdi

Expanded text:
idetur intra domum, inter te ac filios tuos si quae controversiae oriuntur, terminari. Sed si ita res fuit, ut iniuriis eorum et ad ius experiundum et ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
uilio utebatur res uxoria qsiap
nuncindulgemus benefitiũ
l⁊ res dotales ulexhus alie opa¬
ratinonextent s quocumq
m̃o ułdissipate ul consumpte

Expanded text:
io utebatur res uxoria, quaprnunc indulgemus beneficium, licet res dotales vel ex his aliae comparatae non extent, sed quocumque modo vel dissipatae vel consumptae
Abbreviated transcription (Latin):
Qpr. ¶umͣte a debitore
m̃catum ꝓpõas camremque
alii pignoratacratet sisciente
coacpignus suum remitrente
cammercatus es cumcus cõ¬
sonsuncxus pignoris cuanue
ntsmonnonauoluntas inter¬
cessit quedenuoobugatomp
gnoris constituerit cares ueli¬
Iustiqd̃ꝑ pacticonuentõem in¬
utiliter fc̃am remisisti etiamnẽ
petere nonuetans etusitaton
morepignorauendicare.
distrarebatur programate ad¬
moniticreditores cum presẽ¬
tes eent ius suumexccutinõ
sunt possunt iuden obligatõe
pignoris amipsisse.

Expanded text:
. Cum te a debitore mercatum proponas eam rem, quae alii pignerata erat, si sciente eo ac pignus suum remittente eam mercatus es, cum eius consensu nexus pignoris evanuerit, si non nova voluntas intercessit, quae denuo obligationem pignoris constitueret, ea res velnisti, quod per pacti conventionem inutiliter factam remisisti, etiam nunc petere non vetaris et usitato more pignora vindicare. distrahebatur, programmate admoniti creditores, cum praesentes essent, ius suum exsecuti non sunt, possunt videri obligationem pignoris amisisse.
Abbreviated transcription (Latin):
¶anfestiet indubi¬
tatuuris est defũcto cre¬
ditore multis relictis he¬
redib actõem quidẽꝓsoã¬
lem intereos exlege xii. ta.¬

Expanded text:
anifesti et indubitati iuris est defuncto creditore multis relictis heredibus actionem quidem personalem inter eos ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
siquid ronduumdcbetur optu¬
lis.icsino acccpent deposuens
ꝯsigia tũrestituitibires pacto
pignoris obligatas prouidhͣ
cumetiam edc̃o ꝓpetuo actõe ꝓpo¬
sita pecuma soluta creditoriul
euident urguor manifestumẽ

Expanded text:
si quod residuum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel edden
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet tp̃re adnamclom̃tiã
mittendorum itercomitatimꝰ¬
ces dutintcomutandas quibꝰ
hũanitatis ⁊ legatõis intintu

Expanded text:
quolibet tempore ad nostram clementiam mittendorum iter comitati merces duxerint commutandas, quibus humanitatis et legationis intuitu
Abbreviated transcription (Latin):
quamcessantibꝰ curatorib qͣr¬
dam tuis uidex secutus iuris¬
urradi ate platireligioẽm in cõ¬
dẽpnatõcm deduxit minuu pac¬
tonõ pocuit.

Expanded text:
quam cessantibus curatoribus quondam tuis iudex secutus iureiurandi a te perlati religionem in condemnationem deduxit, minui pacto non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
tunc inhoc qd debituexcͬedito
bitoriomniauirapitegralege
nr̃a seruabuntur creditoribus
qurdem fencratoris non suppo¬
situm. alus aũt debitoris creoi¬
torib ułip̃i debitoris seruatu
ẽt ncexcommuncatoc fiat ali¬
quadifficultas liuadabitur cre¬
ditori scudomno extimatõem
supflui debitoriułcreditoride¬
bitoris cũcõpetẽti cantela ĩeuz
uendere hoc maluerit liceatqd̃
ei hoc faceresiquid aut supflu¬
cunscriptõe usus est s tantiuẽ¬
didit rem quantipo tiũt ueire
et hoc tinmo redliqd̃ exiuramẽ¬
to supfluum frĩt iusum sinã
exiureiurandoctiam minus
huisse creditor inueniaturane
sidno hãtcreditor integramac¬
tõcm extiffiatõem aũt pignorie
doccapud creditorem cundem
oris siueminoris ꝙ̃tumad de¬
bitumꝙ̃titatis ẽiuditialis c̃ẽ
uolumus disceptatois utqd
udex sup hoc statuerit. hoc mex¬
tinatõempignoris optinea

Expanded text:
tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia iura integra lege nostra servabuntur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus vel ipsi debitori servatum. 4c . Et ne ex communicatione fiat aliqua difficultas, licentia dabitur creditori seu domino aestimationem superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem superflucumscriptione usus est, sed tanti vendidit rem, quanti potuerit venire: et hoc tantummodo reddi, quod ex iuramento superfluum fuerit visum. Sin autem ex iureiurando etiam minus habuisse creditor inveniatur, in residuo habeat integram actionem Aestimationem autem pignoris, donec apud creditorem eundemoris sive minoris quantum ad debitum quantitatis est, iudicialis esse volumus disceptationis, ut, quod iudex super hoc statuerit, hoc in aestimatione pignoris obtinea
Abbreviated transcription (Latin):
confusesint accionosoninla
autemlegata q̃ius in operib̾
publicis conficiendis statius¬
qz pocndis datisint ad contri¬
bucocmdodrãnuis proratasne

Expanded text:
confusae sint actiones. Omnia autem legata, quamvis in operibus publicis conficiendis statuisque ponendis data sint, ad contributionem dodrantis pro rata
Abbreviated transcription (Latin):
das cãs appellatioĩs ꝓcuratõez
ꝯstituerunt. si tũ nobilculpat
tua fc̃merit. sumptus quos inli¬
te probabili roe fecens contraia

Expanded text:
das causas appellationis procuratorem constituerunt, si tamen nihil culpa tua factum est, sumptus, quos in lite probabili ratione feceras, contraria
Abbreviated transcription (Latin):
lios suos costitutacum his liba
inministium tibitradere prooy¬
manec̃citudine conunctus cõ¬
ditoisignorantiam simulare
nonpotugrisqz sociis crminis
acc̃atordecͥst

Expanded text:
lios suos constituta cum his libera in ministerium tibi tradere promima necessitudine coniunctus condicionis ignorantiam simulare non potest, utrisque sociis criminis accusator deest