comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prummas: omiũ complexus est tempora & aduertiũ s quo legunaet serit & auptũ¬
nile quo frumentũ et multi uolũt iti hanc parteai Astrolagie dbraste nore memo
raiuen Hdusũ tũ cane. Athlantides cũ corota m̃ nos ꝗͥtum add necc̃itarera huitꝰ lcut¬
prinet le dixisse sufficut. Nam maioris prudentiȩ est ad subulet harũ ree scinciã
num dep̃lendit ratio. Item etiam Metrodorus asẜit frustra culpari aplerisq iaror¬
hum quasi ignarum Astrologiȩ cũ cum consiet operis lꝓecom pulsũ iũtplmã¬

Expanded text:
pruinas', omnia complexus est tempora, et vernum, quo legumen seritur, et autumnale, quo frumentum. et multi volunt ita hanc partem astrologiae librasse Vergilium, cum cane, Atlantidas cum corona. tamen nos, quantum ad necessitatem loci pertinet, haec dixisse sufficiat: nam maioris prudentiae est ad subtilem harum rerum scientiam rum deprehenditur ratio. idem etiam Metrodorus asserit, frustra culpari a plerisque Vergilium quasi ignarum astrologiae, cum eum constet operis lege conpulsum, ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
esse. Nam licet manu legant᷑ et sint inter legumina uiribus t̃ frumẽtisexe¬
quant᷑. Letheo ꝑfusa pspauera sõno. plena obliuioĩs. Nam Ceres Ioue admo¬
nente dr̃ cibo papaueris orbitans oblita. Et reuera papauer gignit soporem cĩ iã¬

Expanded text:
enda; nam licet manu legantur, et sint inter legumina, uiribus tamen frumentis aeenda; nam licet manu legantur, et sint inter legumina, uiribus tamen frumentis aequantur. Lethaeo, idest plena obliuionis; nam Ceres Ioue admonente dicitur cibo papaueris orbitatis oblita, et reuera papauer gignit soporem; na
Abbreviated transcription (Latin):
morat ad illud ꝑtinet quod ait. quid faciat lętas segetes. A renata andim terrã
messos dicimꝰ et has nouales. et hec noualia prop̾rie nouales sutit tũc pͥmũ
ut redeat ĩ uires pores. Sane sciendũ & Ciceronẽ ĩ dyalogis et cęteros phos tractĩẽ
nõ quid debeat fieri . qua sed ꝗd potissimũ fieri. quã rem nũc Uirgiliꝰ sequit
Nam cũ dicat multa remedia agroꝵ recreandoꝵ ponit pro ocũbus ĩterm issio¬
menta seras ũde legumina sustulisti. Aut si tibi opus est frumẽto stercora
et lętus proun res fuerit accipimꝰ ut lętus huttioꝵ i. hilanis. Iętũ pecus .i pin¬
Ruassante:i. quassa et legumen dr̃ quod manu legatur nec sectionem reꝗrat
frumenta uero sunt omĩa ꝗ̃ ex se mittunt aristis. Nam ꝗ supͣ ait farra frum̃
mire ait tenuis. Nam uitia uix ad triplicem ꝑuenit fructũ. cũ alia legumina
seges. bñ excerpsit linũ auenas: papauer. Et dic̃ post hec frumẽta serenda non¬

Expanded text:
morata sunt, ad illud pertinent, quod ait: Quid faciat laetas segetes. NOVALIS agri, messos. dicimus autem et 'has novales' et 'haec novalia'. proprie novales sunt tunc primum redeat in vires priores. sane sciendum et Ciceronem in dialogis et ceteros philosophos tractare, non quid debeat fieri, sed quid potissimum fieri. quam rem Vergilius nunc sequitur; nam cum dicat multa remedia agrorum recreandorum, praeponit omnibus intermissiomenta sere, unde legumina sustulisti: aut si tibi opus est frumento, stercora, et 'laetus' prout res fuerit accipe, ut 'laetus homo', id est hilaris; 'laetum pecus', id est pine. et legumen dicitur quod manu legatur nec sectionem requirat; frumenta vero sunt omnia quae ex se emittunt aristas. nam quod ait supra 'farra',mire ait 'tenuis'; nam vicia vix ad triplicem pervenit fructum, cum alia legumina auera. Bene excerpsit linum, auenas, papauer et dicit post haec frumenta non esse ser
Abbreviated transcription (Latin):
signũ est in fronte tauri ꝙ ortu suo efficit pliuuus. Unde stelle hyades uocant᷑.¬
licem dic̃ i maioremi septt̃trionem. Nam minor appellat cynosura. lycioĩs aũt sub¬
audi filiam ut Deiphobe glauci. lycioti .n. rex Archadię fut hũit filum calisto
quã cum uiciasset Inꝑꝑ Suno in ursam conuertit : et postea iuꝑꝑ miseratus ĩ sigtũ
auerationem et dñt fallẽ uisco pro uiscerinone positura . Constat .n. luparios
cimibus anctis ueneno lupos necire. quod ideo nõ procedit: ꝗ hoc uiscũ huius

Expanded text:
signum est et in fronte tauri, quod ortu suo efficit pluvias, unde stellae ipsae hyades vocantHelicen dicit, id est maiorem septentrionem: nam minor cynosura dicitur. 'Lycaonis' autem subaudis 'filiam', ut "Deiphobe Glauci". Lycaon enim, rex Arcadiae, habuit filiam Callisto: quam cum vitiasset Iuppiter, Iuno in ursam convertit et postea Iuppiter miseratus in signum ad venationem, et dicunt, 'fallere visco' pro visceratione positum; constat enim luparios carnibus tinctis veneno lupos necare. quod ideo non procedit, quia 'hoc viscum huius
Abbreviated transcription (Latin):
Hyemem quidem aquilonam eẽ
onmibus satis utrlissimam imbres
Uo tunc expetendi eiudens causa ẽ
ee hiemem ut ab ampto partu¬
irboꝵ. sequatur protinus conceptus
iđ gtiminatio ac deinde alia
⁊go qui dit hyemeꝵ sepenaoto¬

Expanded text:
hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa estesse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia ergo qui dixit hiemes serenas o
Abbreviated transcription (Latin):
Comentani dicentes Osyrim uel Trptolemũ aritrũ ĩuenisse. Nima aluid ẽ
unam rem ĩuenite et aliud omnẽ agriculturata docere. quod fecit ceres nã
ferrũ dicendo cuncta generaliter rusticoꝵ arma complectit᷑. Sacit deficerẽt sil
ue. Emphis est i. argumẽtum .i. etiam sacre quaꝵ sterilitas cȩ̨terae quoq si¬
gnificat ĩfoccũditatem. A rbuta aũt suct rubra poma siluaꝵ quȩ plinius

Expanded text:
rin vel Triptolemum aratrum invenisse: nam aliud est unam rem invenire, et aliud omnem agriculturam docere, quod fecit Ceres. nam ferrum dicendo cuncta generaliter rusticorum arma complectitur. sane solvae emphasis est, id est 'etiam sacrae', quarum sterilitas ceterarum quoque significat infecunditatem. arbuta autem sunt rubra poma silvarum, quae Plinius
Abbreviated transcription (Latin):
sic alibi ut in aquis tenues dilapsus abibit. Rapidi. feruidi & ardentis acrior ua¬
est ad solem et ad frigus ꝑtinet. Nam uno senone duo diuersa conclusit. q̃
m̃ unũ effectũ hẽnt. Nam et frigus est caloris iniciũ Adeo: ualde. Rastris. et hos
rastros diciinus & hec rastra: legimus .n. At istos rastros ĩterea depone ĩ Terentio
Item rastraq & ĩcuruis euũ tribue̾ ligones. At rastra dicta. ꝗ terrã radant ẜ la¬

Expanded text:
ic alibi "aut in aquas tenues di- lapsus abibit". alii 'tenues' et ad solem et ad frigus pertinet: nam uno sermone duo diversa conclusit, quae tamen unum effectum habent. nam et frigoris finis est caloris initium, et rastros' dicimus et 'haec rastra'; legimus enim "at istos rastros interea depone" in Terentio, item "rastraque et incurvi saevum rubuere ligones". et rastra dicta, quia terram radunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intermissio fecit aratioĩs. quam rem rursus repetit dicendo nec nulla ĩtrrra
agros. nõ agros. sed ea q̃ in agris sunt .i. stipulas uel ꝗsꝗlias i. purgam̃ta terraꝵ¬
et alia inutilia cõcremire. Nam ut uidemus si inagris ꝗ inaendendi sunt de¬
sint stipule aliunde illuc nutrimẽta portant᷑ incendii.tꝗ leuẽ stipulã crepi¬
.i exigni. occultas aũt archana quadam rõne celatas. In hoc aũt sensu seꝗt᷑ heca¬
cliti opinionẽ ꝗ dic̃ oĩa ex igni ꝓcreari. quẽ terris alimenta p̃bere cõmemorat.

Expanded text:
quod intermissio efficit arationis. quam rem rursus repetit dicendo 'nec nulla interea a. non agros, sed ea quae in agris sunt, id est stipulas vel quisquilias, id est purgamenta terrarum: nam, ut videmus, si in agris, qui incendendi sunt, desint stipulae, aliunde illuc nutrimenta portantur incendii. alii non 'saepid est ex igni; 'occultas' autem arcana quadam ratione celatas. in hoc autem sensu sequitur Heracliti opinionem, qui dicit omnia ex igni procreari, quem nunc terris alimenta praebere commemorat.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾erto tue ⁊Adnus .÷ ab errareꝰ Nam interdũ ad austrũii interdũ ad septẽ¬
post lec cognita da precipue operam sacrificus. quibus tempestates et plinne possĩt repel¬
li et mire statim hec sbuixit. qroccurrebat quod prodest rempestates suturas uidẽ. Et bñ
proueniens nisi anie prouideris uniuersa sb̃uertit. Annui reser sacra cereni: ãniuer¬
siria magna: sic in Eneide annua q̃ differe nefas. et ambiriule sacrificiũ diat. le¬

Expanded text:
b errore: nam interdum in austrum, interdum in sep- tenenerare deos post haec cognita da praecipue operam sacrificiis, quibus tempestates et pluviae possint repelli. et mire hoc statim subiunxit, quia occurrebat: quid prodest tempestates futuras videre? et bene dveniens, nisi ante provideris, universa subvertit. Ad v. 339 annva anniversaria, magna: sic in Aeneide "annua quae differre nefas". operatus in h. aut da
Abbreviated transcription (Latin):
estui ilrri dm rłas iulia& die quo remeare sol ad ĩferiores incipit cirtulos. & ali¬
uđ hiemale uiii. kłs sanuarii die quo tempore sol altiores incipit circulos petẽ
⁊ quatuor ptes esse dunsum induo solsticia et in duo egnoctia. Unũ uernale.
a uii oc tob Rił die ꝗ anniis olim i duas nã ꝑtes diuidebat᷑ hoc ẽ ĩ estiuim
& i hiemale solsticiũ & ĩ duo hemisꝑia ut intelligim omĩa cum ipt̃i uoluis¬
se complecti. Nam hoc dic̃ optandũ nisticis ut autũnali & hiemali ipr̃e sit pe¬
folllicio et hiemes pro hieme posuit. Dic̃ aũt optanda esse hec q̃ ꝑ naturã nõ
snt quo possit utiusꝗ ipr̃s asꝑitas mitigari et ęstatis calor pluuũs & trigꝰ

Expanded text:
Iuliarum die, quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos, et aliud hiemale viii. K#1123. Ianuariarum die, quo tempore sol altiores incipit circulos peterein quattuor partes esse divisum: in duo solstitia et duo aequinoctia, unum vernale ividebatur, hoc est in aestivum et hiemale solstitium, in duo hemisphaeria: ut intellegamus omnia eum tempora voluisse complecti. nam hoc dicit: optandum rusticis, ut autumnali et hiemali tempore sit sesolstitio et 'hiemes' pro hieme posuit. dicit autem, optanda haec quae per naturam non sunt, quo possit utriusque temporis asperitas mitigari, et aestatis calor pluviis, et frigus
Abbreviated transcription (Latin):
eurus nothus ꝗ ruũt. Nam aliter dictũ est. ruit alto a culmine noia Male
eõ memoratã generalẽ agriculturã tãsit ad spẽs et culturas ueĩentes ex tẽpore
Nim more cinerẽ iacẽ incendẽ ȩternũ est. Irigare aũt nõ nisi nimiȩ sicci¬
tans est sicut siccare crã ant ex magnis pluuiis aut ex flumĩs erupnone cõ¬
herbis: sm pythagoricos ꝗ dñt omne quod crescit hẽre aĩam. unde ẽ atq ũ¬

Expanded text:
eurusque notusque ruunt": nam aliter dictum est "ruit alto a culmine Troia". s ex tempore: nam arare, cinerem iacere, incendere aeternum est; inrigare autem nonnisi nimiae siccitatis est, sicut siccare etiam aut ex magnis pluviis aut ex fluminis eruptione comherbis secundum Pythagoricos, qui dicunt omne quod crescit animam habere: unde e
Abbreviated transcription (Latin):
nosa. Nam licet sint mulns remedio tñ p̃gnantes eoꝵ odore abuciũt et egerũt
partum Et uirosa dicta abeo ꝗ t̃ uirus Alii sorta accipiũt a uiribus haelya¬
dum palinas epyros quaꝵ hypallage est Nam hoc dic̃ epyros creat eqiuas opti¬
Phaberet qr longa est nec mireris equas currẽ: Nam ut plitiꝰ dic̃ uelociores sũt
ideo ꝙ ĩ cursu urinã faciũt c. ontinuo has leges iugittr ad ęternũ ad ꝑpetuũ¬
pides uacuũ iactauit in orbem lam transit ad fabulam et poctie dic̃ isti tũ
pmũ statuam q̃ ab inicio mũdi constat siusse. Unde homines rau durũ gen¬

Expanded text:
nata: nam licet sint multis remedio, tamen praegnantes eorum odore abiciunt et egerunt partum. et 'virosa' dicta ab eo, quod est virus; alii fortia accipiunt a viribus. Ad v. 59 eliadum palmas epiros eqvarum hypallage est, nam hoc dicit: Epiros creat equas optihaberet, quia longa est. nec mireris equas currere: nam, ut dicit Plinius, velociores sunt ideo, quod in cursu urinam faciunt. Ad v. 60 continvo has leges iugiter, in aeternum, ad pepides v. i. i. o. iam transit ad fabulam et poetice dicit, ista tum primum statuta, quae ab initio mundi constat fuisse. Ad v. 63 unde homin
Abbreviated transcription (Latin):
liquit᷑ defluit. Et cephyro putris se gleba it soluit. quo tpit fauonũ flatiu
arua lixintur q̃ fuerant p̃elusa srigoribus. Ip̃c alibi Rura gelu tũc claudit
geme̾. Aluid pendet ex alio Nam altius ĩpressum aratrũ boues. quod genus
orationis pingui conuenit terrę Nam e contra paulo post de insecunda t̾rria
dicturus est Tenui sat erit suspendẽ sulco. ihi aũt aut uacat ut Cicero ꝗ¬
mihi ambulantes in cõuiuus. Aut mihi hoc est rustico amann terras et taurum
bouem accipimus fortissimũ. Nam tauri difacile ad aratra uĩgunt᷑ Attritiis splẽ

Expanded text:
. et zephyro putris se g. r. quo tempore favonii flatu arva laxantur, quae fuerant praeclusa frigoribus: ipse alibi "rura gelu tum claudit hgemere aliud pendet ex alio; nam altius inpressum aratrum boves cogit in gemitum: quod genus arationis pingui convenit terrae; nam econtra paulo post de infecunda terra dicturus est "tenui sat erit suspendere sulco". 'mihi' autem aut vacat, ut Cicero "mihi accubantes in conviviis": aut 'mihi' hoc est rustico amanti terras. et taurum bovem fortissimum accipimus; nam tauri difficile ad aratra iunguntur. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
ut suꝑfluus humoa siccet uel glebaꝵ putresuit duricies et semel autũ nali cũ
uerno araueris exiguus eius humor siccetur ęstite Canis montibus .i albis

Expanded text:
vel superfluus umor siccetur vel glebarum putrefiat durities, et semel autumnali arandum cum vel superfluus umor siccetur vel glebarum putrefiat durities, et semel autumnali arandum cum e, si etiam verno araveris, exiguus eius umor siccetur aestate. canis montibus albis ex
Abbreviated transcription (Latin):
uelint esse nominatos. Nam ante populus Ro. incentunas tumonĩ etst¬
noꝵ dinisus fuerit Reliqui um a numero nominabant᷑ Quinuł sexuł
tn sunt februus aũt dictus est pr. cui eo mense scrificabat&t uintilis
et Augustus Sic Ouidius in fastis ergo uere nouoretꝰ anni mitiũ accipime
Secundo adultũ fertio p̃ceps. Sicut &̃ Silii ait dic̃ ubiꝗ item noua estas
adulta preceps Sic autũnus nouus adulius p̃ceps. Itera hiems noua adul¬
t pceps uel extremi Unde etam extreme sub easu hiers idest uenlĩ
Sine sciendũ. Tenophontẽ scripsisse unũ librũ ee conoraynicũ cuiꝰpsuliũ
sicut ee de georgicis Magonis afri Catonis uaronis. Ciceronis quoq liͦ
tercio ce conimycoꝵ ꝗ agriculturam continet. Nam prigius pepta habet
Teneide nisi ĩ paucis ad iõ locis. Sd in hoc ĩ esse difficultatẽ ut res posi¬
uerno tempore ut herde ad huic tene̾ et sine semine auellant᷑ et estatis cilore

Expanded text:
 menses velint esse nominatos: nam antea populus Romanus in centurias iuniorum et seniorum divisus fuerat. reliqui iam a numero nominabantur quintilis, sati sunt. Februus autem est Ditis pater, cui eo mense sacrificabatur. quintilis et Augustus. sic Ovidius in fastis. ergo 'vere novo' et anni initio accipimus et secundo adultum, tertio praeceps, sicut etiam Sallustius dicit ubique. item nova aestas, adulta, praeceps; sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde est "extremae sub casum hiemis i. v. s". sane sciendum Xenophontem scripsisse unum librum oeconomicum, cuius pars ultima ulit, sicut etiam de georgicis Magonis Afri, Catonis, Varronis, Ciceronis quoque libro tertio oeconomicorum, qui agriculturam continet: nam primus praecepta habet, in Aeneide, nisi in paucis admodum locis; sed in hoc tantum esse difficultatem, ut res posisemel verno tempore, ut et herbae adhuc tenerae et sine semine avellantur, et aestatis calore
Abbreviated transcription (Latin):
deuantue Sic alibi Non eadem arboribus pendet iundemiia nr̃ĩs. Que cu
ri houm quis culius hendo sit pecori: quod est quę cura bouma. Aut cente ei¬
texochen ait boues. Et posita intulit cęrera pecora ut maius animal seperi¬
ret aminoribus sicut de hoĩbus facit dicens reliꝗas danaũ atq ĩmittis

Expanded text:
elevantur: sic alibi "non eadem arboribus pendet vindemia nostris". hoc auelevantur: sic alibi "non eadem arboribus pendet vindemia nostris". hoc au 'qui cultus habendo sit pecori', quod est 'quae cura boum': aut certe κατ' ἐξοχήν ait boves et postea intulit cetera pecora, ut maius animal separaret a minoribus, sicut de hominibus facit, dicens "reliquias Danaum atque inmitis
Abbreviated transcription (Latin):
Nortus inquo sunt orni apibus congruẽtes et floribus Lale aũliꝗdana
gtorgicoꝵ duos ñ eise asserunt libros dicenits georgicani esse stidic& t eic
Eosponi terit operam: quã primi duo continent libri nescien os teniũ t
bus seqñtbus ĩuenire. Nam farrago sine cultura nori nasci idũerlis olit¬
utde necẽsse est ut ad aliꝗͣ scribant᷑. Nam preceptum et doctoris et dbisci¬
puli ꝑsonim reꝗrit unde ad Iecenatem scribit sicut hesiodus ad piue
Pucretuns ad ꝟsemiũ. Sane agriculturt huiꝰ p̃cepta nõ adomnos ꝑnnc̃t
terras sed ad solum sitũ stalię et p̃cipuę ucnenę teste ip̃o uirgilio ꝗ aiti
quo tpre ex sideribus n te̾mpori colligunt᷑. Et sciendũ quatuor primis
uersibiis textum seqñtiũ quatuor libroꝵ ꝑ ordinem continer Ulmisq¬
adungere uires. Secundum itiliȩ situm locutus est in qua uites aliuis

Expanded text:
floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. male autem quidam floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. male autem quidam georgicorum duos tantum esse adserunt libros, dicentes georgiam esse γῆς ἔργον , id est terrae operam, quam primi duo continent libri — nescientes tertium et bus sequentibus iunde necesse est, ut ad aliquem scribantur. Nam praeceptum doctoris et discipuli personam requirit. Vnde et ad Maecenatem scripsit, sicut Hesiodus ad Persen, Lucretius ad Memmium. Sane agriculturae huius praecepta non ad omnes pertinent terras, sed ad solum situm Italiae, praecipue Venetiae teste ipso Virgilio, qui ait: quo tempore, ex sideribus enim tempora colliguntur. et sciendum quattuor primis versibus textum sequentium quattuor librorum per ordinem contineridere'. et hoc secundum Italiae situm locutus est, in qua vites altius
Abbreviated transcription (Latin):
pe sibram & pꝰrudentem ꝑꝑ uicinam uirginẽ et scorpiũ idest Nercurũ
domiciliũ ã significat. Bene aũt Augusto inter uirginẽ et scorpiũ .i. ĩter¬

Expanded text:
propter libram et prudentem propter vicinam virginem, id est Mercurii propter libram et prudentem propter vicinam virginem, id est Mercurii domicilium,
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate sui alud sigriũ uiginti aluid quad ragĩta hẽre. Cum egyptiĩ
tricenas esse partes in omĩbus uelint : Iodo ergo sm Caldeos locutus ẽ
qicens locum cum posse hẽre locum inter scorpium et uirginẽ. Nã erigo¬
nc ipã est uirgo Siendũ deinde est uoluisse maiores in his signis esse
deor domicisia Et solis est leo lunę uero cancer. cę̧teroꝵꝵ uero ꝗͦnq pla¬
ncta& bina sunt signa pro ut se ratio sideꝵ seꝗt̃. Nam primus circulus
et lunia quoꝵ sunt domicilia leo et cincer hi ꝗnq ordine quoꝵ coꝵ
sunt circuli bina possident signa unũ a seqñtibꝰ et unũ a suꝑiorib ut rier¬
curi sint uirgo & gemini. Ueneris libra & taurus Martis scorpius & aries.
Iouis sagittarius et pisces Siturni capricomus ei aquariꝰ Unde ꝑ hec loca
siderumꝰ et Augustũ fortem ꝑꝑ scorpium .i. Mlartis domiciliũ & uistum

Expanded text:
qualitate sui aliud signum xx, aliud xl habere, cum Aegyptii qualitate sui aliud signum xx, aliud xl habere, cum Aegyptii tricenas esse partes in omnibus velint. modo ergo secundum Chaldaeos locutus est, dicens posse eum habere locum inter scorpium et virginem; nam Erigone ipsa est virgo. sciendum deinde est voluisse maiores in his signis esse deorum domicilia. et Solis est leo, Lunae vero cancer, ceterorum vero quinque planetarum bina sunt signa, prout se ratio siderum et Luna, quorum sunt domicilia leo et cancer, hi quinque ordine, quo eorum sunt circuli, bina possident signa, unum a sequentibus et unum a superioribus: ut Mercurii sint virgo et gemini, Veneris libra et taurus, Martis scorpius et aries, Iovis sagittarius et pisces, Saturni capricornus et aquarius. unde per haec loca siderum Augustum et fortem propter scorpium, id est Martis domicilium, et iustum
Abbreviated transcription (Latin):
toqucainro deos ĩuocat nec mñ totum est dindũ adilationi sede eit
uerite Nam cuti onines imꝑatores post mortem sunt interdeos rlan
augustus unius diunos honores meruit. quod &̃ horatius testat᷑ dicens
preenti tibi duunos lagim honores Iurandas ꝗ niũ ꝑ nomen poninus
ors Andoiale quidam culpant uirgiliũ dicentes cum auiditate laudã¬
uiatem referni Tuin ip̃e ait in decimo Rhxebe duu res siqua diui mortali¬
busuiu esturimus Sane sciendũ nure eum laudasse quod ait: quẽ
mor que sint hitura deore concilia in certũ est i. nõduit scienꝰ ꝗ deuoes
iemestatũ ut unde hectam clara repenie tempestas Aut tempestatũ
futurus. et neptuno et ceteris dus marinis. Tyle. insula est occeani inter sept̃
est inqua sołcum in cincro est perpetui dies sine noctibus esse dicuntus¬
uero xẜlam scorpiũ & libram unũ signũ accipiũt. Chele .n. scorpii librã
faciunt Idem cilder nolunt cquales esse partes in omĩbus signis sed ꝓ

Expanded text:
invocat. nec totum tamen dandum est adulationi, sed et veritati: nam cum omnes imperatores post mortem sint inter deos relati, Augustus vivus divinos honores emeruit, quod etiam Horatius testatur, dicens "praesenti tibi maturos largimur honores iurandasque tuum per numen ponimus aras". unde male quidam culpant Vergilium, dicentes eum aviditate laudavitatem referri: nam ipse ait in decimo "Rhaebe diu, res siqua diu mortalibus ulla est, viximus". sane sciendum mire eum laudasse, quod ait 'quem mox quae sint habitura deorum concilia, incertum est', id est nondum scimus, tempestatum, ut "unde haec tam clara repente tempestas?" aut 'tempestatum' futurus et Neptuno et ceteris diis marinis. thyle insula est Oceani inter septeme, cum sol in cancro est, dies continuus sine noctibus esse dicitu nam scorpium et libram unum signum accipiunt, chelae enim scorpii libram faciunt. iidem Chaldaei nolunt aequales esse partes in omnibus signis, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt elephantes sed meliores in India: hinc est. quod Teren. Elephants
quem rex indicis p̃fecerat a maximis. Molles sua tura sabei. Sabei populi sunt
quod apud eos nis nascit᷑. quo deos placamus. Molles
mũdi ꝗ teporem labit᷑ emollit gentes clemẽtia celi. Aut certe. qr Mlexander acedo
dr̃ obscenos om̃es de exercitii suoꝰ segregatos illic condidisse. Sane tus mõ sine aspi¬
ratione dicimꝰ Nam antiꝗ thus dicebant to trou Nueia quod displicuit uł
bis tonsis cum quibus diat᷑ fluens de arboribus coalesce̾. Mut calybes nudi fersũ¬
diũ. Nam legimus brantesq Aeropesq & nudus membra pyragmon. Uirosaꝗ
pontus castorea: feri cines sunt pontici. quoꝵ testiculi apti sunt medicanii¬
nibus ꝑꝑ quos ubi se reꝗri senserũt eos secant. De his cicero redimũt se ca ꝑte
cuadẽ damno testiculi. Castores aũt a castrando dicti sunt uirosa aũt uene¬

Expanded text:
fuerunt elephanti, sed meliores in India. hinc est quod ait Terentius "elephantis fuerunt elephanti, sed meliores in India. hinc est quod ait Terentius "elephantis quem Indicis praefecerat", id quod apud eos tus nascitur, quo deos placamus. 'mollesmundique teporem ibitur, emollit gentes clementia caeli" —: aut certe quia Alexander Macedo dicitur obscenos omnes de exercitu suo segregatos illic condidisse. sane 'tus' modo sine aspiratione dicimus; nam antiqui 'thus' dicebant ἀπὸ τοῦ θείου : quod displicuit; bis tunsis, cum quibus dicitur fluens de arboribus coalescere. dium; nam legimus "Brontesque Steropesque et nudus membra Pyracmon". virosaque pontus castorea fibri canes sunt Pontici, quorum testones apti sunt medicaminibus: propter quos ubi se senserint requiri, eos secant. de his Cicero "redimunt se ea parte , cupiens evadere damno testiculi". castores autem a castrando dicti sunt. 'virosa' aute
Abbreviated transcription (Latin):
Illa seges demũ: seges mõ terra. Demũ aũt nouissime uere spẽalr. Uotis respõd&
frigora sentit. que bis & die&ꝵ calorem et noctiũ senẜit frigora ꝑ quod dupli¬
cem oñdit arationem uernalem. et autũnalem. Nec enĩ ad tempora ȩstatis. uł
hiemis referre possumus: Ꝙauĩt ait bis solem bis frigora. ꝗr nõ sunt ĩ italia
ĩ uno anno duȩ estates. et due hiemes sicut gtometre dicunt esse in quadĩ
uel frigore. Patrios cultus hĩtusq locoꝵ. duas res dic̃. Siendũ estager. et
q̃ admor a maioribus culus sit. et quod melius fene consueuerit Nam hĩtus
locoꝵ possibilitates accipimus. Ueniũt: crescunt: ut et pulera ueniens ĩ corꝑe¬
des: argumentat᷑ hoc qiͣ dicens. si una prouĩcia ferte nõ põt omĩa. ꝗnto magis
unusager ut Tinolus mons est siciliȩ inqua nascit̾ crocũ p̃cipue Nam loca cõ¬
memorat ubi plus prouenit. et meluis aliquid. Nam crocum: et in africa na¬

Expanded text:
una seges". 'demum' autem novissime, vere specialiter. votis respondet frigora sensit quae bis et dierum calorem et noctium senserit frigora: per quod duplicem ostendit arationem, vernalem et autumnalem. nec enim ad tempora aestatis vel hiemis referre possumus, quod ait 'bis solem, bis frigora', quia non sunt in Italia in uno anno duae aestates et duae hiemes, sicut geometrae dicunt esse in quadam vel frigore. Ad v. 52 patrios cultusque habitusque locorum duas res dicit: sciendum est, ager et quemadmodum a maioribus cultus sit et quid melius ferre consueverit: namque 'habitus locorum' possibilitates  argumentatur quasi hoc dicens: si una provincia ferre non potest omnia, quanto magis unus ager? tmolus mons Ciliciae, in quo nascitur crocum praecipue: nam loca commemorat, ubi plus provenit et melius aliquid. nam crocum et in Africa na
Abbreviated transcription (Latin):
non esse nisi unũ deum et iinim deam candẽq esse pot̃aiem que rano
ne in officioꝵ nr̃oꝵ uariis nominibus appellat᷑ cundem n solem cundẽ
liberum cundem ã pollinem uocint. Item linã eandem dianã eanidẽ cere
ierem ĩuocunt. Quȩ dicitis annũ. quoꝵ cursu tempori computant᷑ nã
ꝑlunam mensis ꝑ solem anniis oñdit᷑ Alma ceres alitia & ab alendo ceres

Expanded text:
se potestatem, quae pro ratione officiorum nostrorum variis nominibus appellatur: unde eundem Solem, eundem Liberum, eundem Apollinem vocant; item Lunam eandem Dianam, eandem CererCITIS ANNVM idest quorum cursu tempora conputantur; nam per Lunam menses, per Solem annus ostenditur. ALMA pulchra ab alendo. CERES
Abbreviated transcription (Latin):
socii ipe tibi pandit᷑ tibi aũt in tuũ honorem et gram Ardens scorpius ad¬
uiua rertur qr Martis est domiciliũ Nama scorpii tempus frigidum est
uelle nec posse a gretis poetis. Mec repetita sequi curet proserpina matem:¬
deres cunraptamꝰ a plutone proserpirum siliam diũ q̃sisi& tindem aliqñ
cam esse apud inferos comperit pro qua re cum iouis implorasi& auxi liumr
ille m̃dit eitti posse reuerti si nihil apud inferos gustauiss& Illa aũt piũa
mali in chsio grana gustauerat. quam rem Ascalaphus stygis nlius prodidit
unde proserpina ad superos remeare non potuit hĩc ait lucinus. quȩ te de¬
ancat emea dapes. Qiim necc̃itatem modo Uirgilius proserpinȩ tribuit
uoluntati: Sine Ceres a ioue postea meruisse dr̃ ut proserpina sex essa cũ
morit mensibus sex cum mirito qđ ideo fingit᷑ qr proserpina ipã ẽ quȩ &

Expanded text:
locus ipse tibi panditur'. 'tibi' autem in tuum honorem et gratiadens' ad illud refertur, quia Martis est domicilium: nam scorpii tempus frigidum est, ur Graecia campos nec repetita sequi curet Proserpina matremCeres cum raptam a Plutone Proserpinam filiam diu quaesisset, tandem aliquando eam esse apud inferos comperit. pro qua re cum Iovis implorasset auxilium, ille respondit posse eam reverti, si nihil apud inferos gustavisset. illa autem iam Punici mali in Elysio grana gustaverat. quam rem Ascalaphus, Stygis filius, prodidit: unde Proserpina ad superos remeare non potuit. hinc ait Lucanus "quae te detineant Hennaea dapes". quam necessitatem modo Vergilius Proserpinae tribuit voluntati. sane Ceres a Iove postea meruisse dicitur, ut Proserpina sex esset cum matre mensibus, sex cum marito: quod ideo fingitur, quia Proserpina ipsa est, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtunũ in uocet q̃ cuis muneris facit. qr de equis ẽ dicturus interuio ꝗho:¬
qu incongniũ est Si de agricultura locuturiis numen inuocet trins
equũ aũt a neptuno pregenitũ. Nlii Sythiũ. Alii Sitoneto. Ali Arionen
dicuire suisse hominaitlim Et ideo dt̃ equũ in uenisst qr uelor ẽ euis

Expanded text:
ptunum invocet, causa eius muneris facit, quia de equis est dicturus in tertio: alioptunum invocet, causa eius muneris facit, quia de equis est dicturus in tertio: alioquin incongruum est, si de agricultura locuturus numen invocet maris. equum autem a Neptuno progenitum alii Scythium, alii Scyronem, alii Arionem dicunt fuisse nominatum. et ideo dicitur equum in
Abbreviated transcription (Latin):
glandeo quibus antea homines uescebatit᷑ et mõ spẽm pro genere posuit.
uon naut in epito ñ glandes fuerunt. Aut de solo acheldo bomines
potare consuerant Sane acheloia non pręter rõnem dix̃ Nam sicut orphe¬
us docet ge ne raliter aquam ueteres acdeloum uocibant Sed qr spec̃aliter
agrestum presentia numina fauni ⁊ propicia ut nec tam presentes ali¬
bi cognoscẽ diios quoꝵ presentia fauor est. Et bñ de diuersis rebuis dut¬
turus diuersa in uocat numina. erte simul fauniꝙ pedem ferte aut
simul uenite aut dite carmini meo facultatem: quot utiq pedibus con¬
nnetu  ut at ferte pedem merricata p̃state rõnem. Cui prima fiemẽtẽ¬
et mineniia de atherarũ nomine contenderent plicuit dus ut eius noĩe
ciuitas appelliretur ꝗ munus melius mortalibus obtulis s& tune Neptui¬
nus ꝑcusso linore equũ aĩal bellis aptum produxit. inerua iacta hasaoli
uam crtauit: q̃ res ẽ melior comprobata et pacis in signe ut aut modone:

Expanded text:
antiqui homines glande vescebantur. Et modo speciem pro genere posuit; non enim in Epiro tantum glandes fuerunt aut de solo Achelonio homines potare consueverant. sane 'Acheloia' non praeter rationem dixit: nam, sicut Orpheus docet, generaliter aquam veteres Acheloum vocabant. sed quia specialiter AGRESTVM PRAESENTIA NVMINA idest propitia, ut: Nec tam praesentes alibi cognoscere divos, quorum praesentia favor est; et bene de diversis rebus dicturus diversa invocat numina. FERTE SIMVL PEDEM idest ‛ferte’ aut simul venite aut date carmini meo facilitatem, quod utique pedibus continetur, ut sit ‛ferte pedem’: metricam praestate rationem. FAVNI Dii silvestet Minerva de Athenarum nomine contenderent, placuit diis, ut eius nomine civitas appellaretur, qui munus melius mortalibus obtulisset. tunc Neptunus percusso litore equum, animal bellis aptum, produxit; uam creauit, que res est melior com
Abbreviated transcription (Latin):
lebrata tenus themesis est hactenus & hic ymo ꝗͣtũ ad artom spectat i¬
duas contine ꝑtes orõnis ut hic pronomen sit: tenus p̃positio ut pubetę¬
nus et crurũ tenus sed iam usus obtinuit ut pro una ꝑie hẽatua ergo ad
de eelo missit saturnia uino ex magna ꝑte suat̾ ut Mercurꝰ ad concordiam
iris ad discordiam miitant. Unde & iris dicta est quasi¬

Expanded text:
mesis est, ‘hactenus’. Et hic sermo, quantum ad artem spectaduas continet partes orationis, ut ‘hac’ pronomen sit, ‘tenus’ praepositio, sicut «pube tenus» et «crurum tenus»; sed iam usus obtinuit ut pro una parte habeatur. ErgoDE CAELO MISIT SATVRNIA IVNO ex magna parte servatur ut Mercurius ad concordiam, Iris ad discordiam mittatur; unde et Iris dicta est quas
Abbreviated transcription (Latin):
uitamꝗ reliꝗt in astriscũde sũp¬
scrat uitam. ut hinc hoium pecudũ ꝗ genus uiteq uolantũ. Sane scierdũ
hunc totum locum ab homero esse sumptũ unde inanis est uituꝑatio eng
Ususpenderit auem maternã Nam est & res tratislata simplicuta uist
quãtũq suispendũ sed in hanc inciderea uituꝑationet Hulli udins ca
lum Mastix artem n ĩ uacuo aere oñde̾ nõ poterat. Dicant piti paste en¬
ud preduci uel corripi Sane sciendũ esse naturę ut breues snt cuphoniȩ¬
gurũ li graue et ꝙ improbauit uates encas amplectit᷑ decȩptus augurũ
Sutuilitudine quod apud iroiamt probauerat prͣ ut siella facet duces.
liquidis ĩnubibus nubes pro aere posit nubes n liꝗde esse non posiu
Scu sep itfixa poctice dix̃ sm poruicam publicam opĩnionẽ. Nam sccũdũ
lucretiũ uentus altiora perens ęthereũ ignem secũ torquet et imitatur
stellas cadentes Atonitis animis. stupefactis ꝑ tonitrũa q̃ cȩ̨lesubꝰ igbꝰ

Expanded text:
IT IN ASTRIS unde sumpserat vitam, ut «hinc hominum pecudumque genus vitaeque volantum». Sane sciendum hunc totum locum ab Homero esse sumptum; unde inanis est vituperatio Aeneae, quod suspenderit avem maternam. Nam et res est translata simpliciter et, quamcumque suspendisset avem, in hanc incideret vituperationem; nulla enim avis carliomastix; artem enim in vacuo aëre ostendere non poterat. Quamquam dicant vel produci vel corripi. sane sciendum naturae esse ut breves sint: euphoni grave. Et quod inprobant vates Aeneas amplectitur, deceptus augurii similitudine quod apud Troiam probaverat pater, ut «stella facem ducens». LIQVIDIS IN NVBIBVS nubes pro aëre posuit; nubes enim liquidae esse non possunt. CEV SAEPE REFIXA poetice dixit secundum publicam opinionem. Nam, ut Lucretius dicit, ventus altiora petens aetherium ignem secum torquet, qui tractus imitatur stellas cadentes. ATTONITIS ANIMIS stupefactis per tonitrua quae caelestibus ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
proximũ diximuo esse longe positũ nullo ĩ terueniẽit  uodeindt sub ip̃õ.
rentis est gestus e lapsus prior ut dũ labit᷑ .i. celeritea currit & prioꝵ Nt
sed satis licentea est dictũ Ambiguũ ꝗ liti minus firmũ ad celeritatẽ. Sub¬
ipam finem ad finem. labit̃ in soelix: qr parata uictoria caruit. cesis ut sorie¬
uiuencis: bñ rem notam ꝑ transitũ tetigit. Agonał n moris fuerat post sacri¬
qr pluralꝰ nõ nisi tumpitudĩem sig̃t̃ s pissa arena: tenui tanto n. ꝗd minutius

Expanded text:
‘proximum’ dicimus etiam longe positum nu‘proximum’ dicimus etiam longe positum nurentis est gestus. Ad v. 326 Elapsus prior ut dum elabitur, id est celeriter currit, prior fiat: et satis licenter est dictum. ambigvum minus firmum ad celeritatem. ant ad finem’. LABITVR INFELIX quia parata victoria caruit. CAESIS IVVENCIS bene rem notam per transitum tetigit; agonalis enim moris fuerat post sacriqui pluraliter non nisi turpitudinem significant. SPISSA ARENA tenui; quanto enim quid minutius,
Abbreviated transcription (Latin):
uel epyri tegeȩ deriuatiuũ si fuerit de nõ seꝗt᷑ si tege legerimus nõ stat uer.¬
sis nĩsi addita e syllaba. Deriuatiuũ aũt ille indicat locus. tunc lateri atꝗbu
meris tegeum subligat ensem: Et tegeum oppidũ est Archadię. Quos sama ob¬
scura recondit ꝑ cõtrarm. illos om̃es esse nobiles indicauit gnosya: cretensia gno¬
grecus. habxto: hẽat terciã ꝑsona esta. futuro ĩꝑatiui ꝗ̃ in lac mõ numeri sigłis
simił est yȩ Amaçoniã quasi amaconiã ut sacri tripodes. Balthxus: balilxeus dicit
non tm̃ quo cingimꝰ sed ẽ a. quo arma dependent. Contentus abito. qiͣ de puo
mimere. Corripũt spacia audito raptim capiũit uł in eunt. ut corripit ȩnę¬
as aditum custode sepulto. limenq relinquũt. aut regulã aut signũ de or¬
ta factum Simul ultima signãt: signant in tuent᷑ ultima spacia auiditate uĩ¬
qͥ alata fingunt pocte excedebat ut alans austris Proximus huic ism hũc locũ

Expanded text:
guendum per se, et est nominativus pluralis, ut 'pueri' non referamus ad aetatem, sed ad agonasus nisi addita ‘de’ syllaba. Derivativum autem ille indicat locus «tunc lateri atque umeris Tegaeum subligat ensem». Et Tegeum oppidum est Arcadiae. QVOS FAMA OBSCVRA RECONDIT per contrarium illos omnes esse nobiles indicavit. CNOSIA Cretensia; CnoGraecus est. HABETO habeat; tertia persona est a futuro imperativi, quae in hoc modo numeri singularis similis est secundae. AMAZONIAM quasi Amazoniam, ut «sacri tripodes». BALTEVS balteus dicitur non tantum quo cingimur sed etiam a quo arma dependent. CONTENTVS ABITO quasi de parvo munere. CORRIPIVNT SPATIA AVDITO raptim eunt, ut «corripit Aeneas aditum custode sepulto». LIMENQVE RELINQVVNT aut regulam aut signum de creta factum. SIMVL VLTIMA SIGNANT intuentur ultima spatia aviditate vin alata fingunt poetae, ut «et alitis austri». PROXIMVS HVIC secundum hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
lxc Sclidus s aliud pendet ex alio. qr hẽat qr gelidus est quare gclidur quꝵ
ł mprobus iste ꝗr sine certamine postulat p̃miũ aua uiuentaart magna
aut quę quondam fuerat Nec dono morori nõ expecto hic n. sensiis ta scipi¬
oribus ꝙ scqñtibus congruit sͣ enĩ ait semõ p̃mii cã dimicare sed glorie ut
paulopost bouẽ uictor interemit ÷ timani ponde̾ ĩmanis ponderis more sio

Expanded text:
 GELIDVS aliud pendet ex alio. Quare ‘hebet’? Quia gelidus est; Quare ‘gelidus’? Quia t. IMPROBVS ISTE qui sine certamine postulat praemium. ILLA IVVENTAS aut magna, aut quae quondam fuerat. NEC DONA MOROR id est non exspecto. Hic enim sensus tam superioribus quam sequentibus congruit; et supra enim ait se non praemii causa dimicare sed gloriae, et paulo post bovem victor interemit. IMMANI PONDERE ‘inmanis ponderis’ more suo,
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriatu ĩ opinatã aut certe ad miẜationem mouendã. contra eum ꝗ se
asserebat esse uictorem. Ueniẽs: cresceus ut hic segetes illic ueniũt sȩlicius
Me liccat liceat me misari. Nam nõ me liceat sed mihi liceat dicemusei
sum alludit a cadendo Tergũ: mutauit more suo. nam tergus debiut di¬
cere o nerosus : plus est ꝙ si oneratut diceret: sic̃ si seleratutt & scelero

Expanded text:
nopinatam, aut certe ad miserationem movendam contra eum qui se adserebat esse victorem. VENIENS crescens, ut «hic segetes, illic veniunt felicius ME LICEAT ‘liceat me miserari’; nam non ‘me liceat’ sed ‘mihi liceat’ dicimus. CASVS adlusit, a cadendo. TERGVM mutavit more suo; nam ‘tergus’ debuit dicere. ONEROSVM plus est quam si ‘oneratum’ diceret, sicut ‘sceleratum’ et ‘scelero
Abbreviated transcription (Latin):
haurit aꝑtumͣ hypallage. omni parte pulsans pauor corda haurit .i. serit ut¬
maioris ȩtatis funera ad tubam solere proserri ꝑsius hinc candelle more
tem . Precipites: sestinantes. ut p̃cipites ugilata uiri. Biuago et hoc celeriians
noxioꝵ: Carceres uero tm̃ plurali hostia ꝗbus equi arcent᷑ unde et carceres
cis est emula. unde et resultat ait. Elabit᷑: p̃currit celerutꝵ. ut lahe̾ nỹ plia
polo. E urbam interstrepitũq gyas .n ip̃o pͥncipio discrimine. ĩtersticio.Si
ne uariat. nũc naues nũc ductores cõmemorans. ꝓ riorem interse: hoc est
tereiũ Netamq tene: nauticũ uerbũ princeps: mõ ordinis. Quo itt̃ mibi.
uacat mihi ut sol& sreqñteR. Littus ama: littus est omne quod aqua o¬
luit᷑ unde et saxum littus uocamꝰ Siringat: raddat ac si dice̾t uolo qđ ii¬

Expanded text:
ANS hypallage; omni parte pulsans pavor corda haurit, id emaioris aetatis funera ad tubam solere proferri: Persius «hinc tuba, candtem. PRAECIPITES festinantes, ut «praecipites vigilate, viri». BIIVGO et hoc celeritatis est; noxiorum, ‘carceres’ vero tantum plurali ostia quibus equi arcentur; unde et ‘carceresvocis est aemula, unde et ‘resultant’ ait. ELABITVR praecurrit celeriter, ut «labere, nympha, polo». TVRBAM INTER in ipso principio. DISCRIMINE interstitio. Et bene variat, nunc naves, nunc ductores commemorans. PRIOREM inter se, hoc est tertium. METAMQVE TENEBANT nauticum verbum. PRINCEPS modo ordinis est. QVO TANTVM MIHI vacat ‘mihi’, ut solet plerumque. LITVS AMA ‘litus’ est omne quod aqua adluitur; unde et saxum ‘litus’ vocavit. STRINGAT radat, ac si diceret ‘hoc
Abbreviated transcription (Latin):
totũ Namgttulia mediteranea est syrtibus. Syrtes uero iux̃ libiam sunt sic
desrtibus horatius ubi maura semꝑ ęstuat unda fuisse aũt troiatios ĩ sy¬
tibus ult indicat uersus in breiia & syrtes urget mis abile uisu i onio: qñ
lro uetorie st ultumus nõ redire Nephas. mõ obprobriũ aerta fortis ut
animi uiuenis Interior sinisterioꝵ Ecero in quem omĩa intus canere
Drora uicina litroribꝰ uade altum est longe positum. Columbi ubiꝗ deus
Radit secat purũ acrem ẜ rustra. quis n sibi relicta uictoria subueireti est
supest infine ut spacia ac si plura suꝑsint transcat. propuiti decus qĩ um para¬
iciam ho est porrigam aris nisi forte dicamus esse: et fluctib offerri qđ si
prouciam legendũ est phorciq: latine hic phorcus huiꝰ phorci dicimus. Nat

Expanded text:
totum; nam Gaetulia mediterranea est, syrtes vero iuxta Libyam sunt. Sic de syrtibus Horatius «ubi Maura semper aestuat unda». Fuisse autem Troianos in syrtibus ille indicat locus «in brevia et syrtes urget, miserabile visu». IONIO quando loco victoriae sit ultimos non redire. NEFAS modo obprobrium. AEREA fortis, ut Ad v. 203 Interior sinisterior: Cicero "quem omnia intus canere PRONA vicina litoribus; unde ‘altum’ est longe positum. COLVMBA ubique de timorem. RADIT secat purum aërem. FRVSTRA quis enim ei relicta victoria subveniret? IPSO SVPEREST IN FINE ut «spatia et si plura supersint, transeat elapsus prior». PRin aliquo usurpationem. IMPERIVM EST PELAGI in pelago, ut «di quibus imperium est animarum». LAETVS victor; a praecedenti quod sequitur. ANTE ARAS de quibus paulo post «pars spoliant aras».
Abbreviated transcription (Latin):
uult petere ꝑ osita: constituta ut et posue̾ ĩmontib urbemi pallantis pueri
de nomĩẽ pallanteũ dic̃ ctiã petamus ẽ hoc ut uelit nos in urbe constituta
serenitate unde paulopost serena iam luce. Et scienidũ ꝗ apud maiores ubi
sepeliebant unde orta est consuetudo: ut dii penates colant in domibus sri¬
ma. reuera p̾ma nã cetera non eo quo dic̃ edicuus est ordineU iribiis au¬
dax hoc ad omĩa ꝑtinet. Aut iaculo incedit melior i iactu uelocissimꝰ sagit
ta nã nũc exhibuit iaculatores. Crudo cęstu: aut crudeli. aut duro cȩstꝰ¬

Expanded text:
vult petere. POSITA constituta, ut «et posuere in montibus urbem Pallantis proavi vult petere. POSITA constituta, ut «et posuere in montibus urbem Pallantis proavi de nomine Pallanteum». Dicit autem ‘petamus etiam hoc, ut velit nos in urbe constituta serenitate; unde paulo post «serena iam luce». Et sciendum quia apud maiores ubiubi sepeliebantur; unde orta est consuetudo ut dii penates colantur in domibus. PRIMA re vera ‘prima’; nam cetera non eo quo dicit editurus est ordine. VIRIBVS AVDAX hoc ad omnia pertinet. AVT IACVLO INCEDIT MELIOR id est iactu velocium sagittae. Nam non exhibuit iaculatores. CRVDO CAESTV aut ‘crudeli’, aut ‘duro’. ‘Caest
Abbreviated transcription (Latin):
si ingetuł agerem .i. essem. et bñ aut desertos aut hostiles cõmemorat locos Argo¬
lico ue mari: Ionico & adriatico d ep̃hensus .i occupatꝰ et ꝓpe est nauigantibus
ut dep̃hensis dira statio tutissima nautis Urbe mycenȩ. grete dix̃ unde singu¬
larem numenĩ posuit Nicene aũt sicut et thebe iuuenalis atq uetus thebe
centũ iacet obruta poetis ut sit mycene myaenes ut agaue agaues põt &i ex¬
inde latinam fecisse declinationem ut sit hec mycena huiꝰ mycenę̧ et est
ꝑyfrasis urbe mycenȩ i mycenis ut urbem patauia nnua uota. et põpas heg
Nunc uliro. argum̃tũ a mĩnore ad mau̾is. Uliro aũt aut ultra i in suꝑ hoc ẽ¬
ampluis numina p̃stiterũt. Aut ultro .i. sponte sua nõ uoleatib nob uult n
ob hoc tempestatẽ ortam nõ ut ab italia depellerẽt sed quo fata nouarẽt ãchi¬
sȩ cdebititiu honorem. non dix̃ exequias Nam et uentos qĩ et numine x¬

Expanded text:
ibus agerem, id est essem. Et bene aut desertos aut hostiles commemorat locos. ARGOLICOVE MARI Ionico et Adriatico. DEPRENSVS occupatus. Et proprie navigantum est, ut «deprensis olim statio tutissima nautis». VRBE MYCENE Graece dixit; unde singularem numerum posuit. ‘Mycene’ autem sicut ‘Thebe’: Iuvenalis «atque vetus Thebe centum iacet obruta portis», ut sit ‘Mycene Mycenes’, ut ‘Agave Agaves’. Potest et exinde Latinam fecisse declinationem, ut sit ‘haec Mycena huius Mycenae’; et est periphrasis «urbe Mycenae», id est ‘Mycenis’, ut «urbem Patavi». ANNVA VOTA haec LTRO argumentum a minore ad maius. ‘Vltro’ autem aut ‘ultra’, id est insuper numina praestiterunt, aut ‘ultro’, id est sponte sua, non volentibus nobis Vult enim ob hoc tempestatem ortam, non ut ab Italia depellerentur, sed quo sacra renovarentur Anchisae. CELEBREMVS HONOREM non dicit ‘exsequias’; nam et ventos quasi a numine
Abbreviated transcription (Latin):
pio pueri aut gt̃o est et dic̃ ob hoc cum uenisse ne amicũ relinꝗr&. Aut distin¬
guendũ est ꝑ se et est nominats płis et pueri nõ referas ad ętatem sed ad agona¬
& studiũ in quo sunt pueroꝵ et uiroꝵr seꝑata certamĩa. Nam uiri andres¬

Expanded text:
pio pueri aut genetivus est, et dicit eum ob hoc venisse, ne amicum relinqueret: aut distinpio pueri aut genetivus est, et dicit eum ob hoc venisse, ne amicum relinqueret: aut distinguendum per se, et est nominativus pluralis, ut 'pueri' non referamus ad aetatem, sed ad agonale studium, in quo sunt puerorum et virorum separata certamina: napio pueri aut genetivus est, et dicit eum ob hoc venisse, ne amicum relinqueret: aut distin
Abbreviated transcription (Latin):
seqñs. nã nõ p̃missit: q̃ꝗͣ remigare nõ possit. s ubit hostia plenissut .s̃. diximꝰ
ideo qr exitura fluuiũ freqñter portũ efficiũt ꝑ romisso:aut magno ut ante
promisso: ut intelligamus in omĩbus ludis illud esse ẜuatũ. ut nemo ex hoc
numero mihi nõ donatus abibit: Quod & insingulari. et ĩplurali certamine¬
mineruę: ꝑita lanificũ. Cressa genus: figura gręca ut ꝗ genus unde domo
neum: graminosum. Ecero de hastis: bñ etiam ne gramineas hastas collib¬
debuit gͦ dice̾ quẽ colles cingebant siluis. ediaq inualle theatri circus erat.
fanitiã: puericiã : Adolescentiã: Iuuentam: Senectã & decrepitatẽ: hec tñsic̃
de temporibꝰ supͣdiximꝰ. singule trifariam dduidũt᷑. ut sit pͥma uiridit prȩ¬
ceps: hinc et uindi uiuenta. et cruda deo uiridisꝗ senectus. Item Salu. sed
Mitridates extrȩma ꝓuericia regnũ ĩgressus mrẽ sua ueneno ĩ terfecta ꝓ more

Expanded text:
on possit’. SVBIT OSTIA portus, ut supra diximus, ideo, quia exitus fluminum frequenter portus efficiunt. PROMISSO aut magno, aut ante promisso, ut intellegamus in omnibus ludis illud esse servatum «nemo ex hoc numero mihi non donatus abibit»; quod et in pyctali ait certamineMINERVAE perita lanificii. CRESSA GENVS figura Graeca, ut «qui genuneum graminosum: Cicero de hastis bene "etiamne gramineas hastas" : quiDebuit ergo dicere, ‘quem colles cingebant silvis’. MEDIAQVE IN VALLE THEATRI media in vallfantiam, pueritiam, adulescentiam, iuventam, senectam. Hae tamen, sicut etiam de temporibus supra diximus, singulae trifariam dividuntur, ut sit prima, viridis, praeceps; hinc est et ‘viridi iuventa’ et «cruda deo viridisque senectus». Item Sallustius «sed Mithridates extrema pueritia regnum ingressus matre sua veneno interfecta». AMOR
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tribus constamus anima q̃ suꝑna est et onginẽ suam petit corpore qđ
de homĩe. quod inferos petat sed dep̃hendit esse quoddã simulacrũ quod ad no¬
stri corponis imnaginẽ fictũ ĩseros petit & est spẽs corpora q̃ non põt tangi sicut
disse dicunt᷑ horatius de libo Te uidit ĩsons cerberus aurco currũ decoꝵ sed qñ¬
tati quid suꝑest factis muris templo posito & theatro A ea moenia uidi a me fc̃ã¬
quid ulta sum uiꝵ : nũꝗd a frẽ poenas r̾ecepi: foclix t̃ fuissem si hoc iã cõtĩger&
si carthagĩcm nõ ueniss& ęnaas & hanc uarietatẽ gignit hic ẜmo tm̃: Nã utrũꝗ
ad mittit᷑ tñ melior est sensus suꝑior: quẽ non nulli sic exponũt ꝑꝑ oꝑa interĩipta
quasi moritura in sensibili rei dat sensum : et sic ad lectulũ loꝗt̃: sic ad hastã tumꝰ¬
ut te turni nũc dextra & Megentuis ad equũ: Rebe dui ressiqua dui mortalibꝰ

Expanded text:
Nam tribus constamus: anima, quae superna est et originem suam petit; corpore, qNam tribus constamus: anima, quae superna est et originem suam petit; corpore, qde homine quod inferos petat. Sed deprehenderunt esse quoddam simulacrum quod ad nostri corporis effigiem fictum inferos petit, et est species corporea quae non potest tangi, sicutdisse dicuntur: Horatius de Libero «te vidit insons Cerberus aureo cornu decorum». tati quid superest factis muris, templo, portu, theatro? MEA MOENIA VIDI a me fastatui? Numquid ulta sum virum? Numquid a fratre poenas recepi? Felix tamen fuissem, si vel hoc tantum contingeret ut Carthaginem non veniret Aeneas’. Et hanc varietatem gigniadmittitur. Tamen melior est sensus superior, quem non nulli sic exponunt propter «pendent opquasi peritura insensibili rei dat sensum et sic ad lectulum loquitur ut ad hastam Turnus «te Turni nunc dextra gerit», Mezentius ad equum «Rhoebe, diu, res si qua diu mortalibus