comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bierit isr ł audiensse esse primogenitum: Intellegat
primogenitum id circo sedici quia secundi filu significen¬
tur exgentibus nonenim appellatur unigenitus qui
exdudat fr atres ceteros sed primogenitus ut monstrarec
alios secuturos : & camen iuxta mysteria scriꝑtura¬
rum. Nonprimogeniti accipiunt horeditatem : sed secun¬
di primogenitus fuit cain sedabel muner a placue¬
runtdõ : primogenitus ismabel sedisaac accepithere¬
ditatem ÷ primogenitus esau sed benedictionem patris
iacob subplantator eripuit primogenitus rubena ta
menbe nedictio seminis xp̃itrans fercur adiudamlitaq:
illi luxta uocationis ordinem primifuerunt & appella¬
bantur caput : nos secundi quidicebamur caudauersi
sumus incapud & di appellamur filiui: quod quodenim¬
eum susceperunt dediteis potestacem silios dĩfieri :¬

Expanded text:
bierit Israel, audiens se esse primogenitum: intelligat primogenitum idcirco se dici, quia secundi filii significentur ex gentibus. Non enim appellatur unigenitus, qui excludat fratres caeteros; sed primogenitus, ut monstret et alios secuturos: et tamen juxta mysteria Scripturarum, non primogeniti accipiunt haereditatem, sed secundi. Primogenitus fuit Cain, sed Abel munera placuerunt Deo. Primogenitus Ismael, sed Isaac accepit haereditatem. Primogenitus Esau, sed benedictionem patris Jacob supplantator eripuit. Primogenitus Ruben, sed tamen benedictio seminis Christi transfertur ad Judam. Itaque illi juxta vocationis ordinem primi fuerunt, et appellabantur caput: nos secundi qui dicebamur cauda, versi sumus in caput, et Dei appellamur filii. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
non habemus regem nisi caesarem & non nebi cest:
fabrefilius & de monium habet & samaritani s ẽ
quia igitur dere linqueruntxpm & blas phemaue¬
runt scm̃isrł id circo ab alienati sunt retrorsũ ⁊
ut qui appollabantur pars& filuidĩ postea dice¬
remur filii aliem mentiti sunt mibiꝰ In quo ꝑ
cutiamuo sultra ad dentes praeuaricationem
quo testimomo discimus id circo dnm̃ ꝑcutere delinquen¬
ces ut percus soscorrigat & non tam poena sit quam
emendatiõest qu osensus : non inuenio quamplagis
orĩs possim ad hibere medicinam : Omne caput linguidũ¬
imperitumuulgus innullo sit santas sedomnes in impa¬
etate pariardore consentiant Non esccircum ligata
confossus & contrucidatus isrł quia inter fecit medicum
qui ad curandamuenerat domum isrłꝰ Terraur̃ a desor¬

Expanded text:
Non habemus regem, nisi Caesarem ; et: Nonne hic est fabri filius ; et, Daemonium habet, et Samaritanus est . Quia igitur dereliquerunt Christum, et blasphemaverunt Sanctum Israel; idcirco abalienati sunt retrorsum, ut qui appellabantur pars et filii Dei, postea dicerentur: Filii alieni mentiti sunt ercutiam vos ultra addentes praevaricationem? Quo testimonio discimus idcirco Dominum percutere delinquentes, ut percussos corrigat, et non tam poena sit, quam emendatio. Estque sensus: Non invenio quam plagis vestris possim adhibere medicinam: omnia imperitum vulgus, in nullo sit sanitas, sed omnes in impietate pari ardore consentiant. Ergo confossus et contrucidatus Israel, quia interfecit medicum, qui ad curandam venerat domum Israel. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
helias obseruans ieiuna adhibetis practibus clau¬
sum caelum nostris conpecentibus reseremusqua¬
tenus illos lauacri salutaris imbrem in luminet
clasum enimilli s est caclum quamdiu nonde aelo
quod ad modum patiuntur quia nondumgratiam
baptismi inrigantur labor antetiam fame magna
qm̃ uele surientes caclestia sacramenta deside¬
rant Reserimus ergo illis caelum ut aduenien¬
te desuper spiritale pluuia eorumtorra laua¬
cro inriguo sadetur & dilectorum stere litate de¬
posita incipiat fructus germinare uirtutũ
& enim caelesti s imbor uicia peccatorum diluit
iustitiae incrimenta producit sicutenim subue¬

Expanded text:
Elias observantes jejunia, adhibitis precibus clausum coelum nostris competentibus reseremus; quatenus illos lavacri salutaris imber illuminet. Clausum enim illis est coelum, quamdiu nondum de cquodammodo patiuntur, quia nondum gratia baptismatis irrigantur. Laborant etiam fame magna, quoniam velut esurientes, coelestia sacramenta desiderant. Reseremus ergo illis coelum, ut adveniente desuper spiritali pluvia, eorum terra lavacri irriguo satietur, et delictorum sterilitate deposita, incipiant fructus germinare virtutum. Etenim coelestis imber vitia peccatorum diluit, justitiae incrementa producit, decutit
Abbreviated transcription (Latin):
os: illi autem nechocquidem fecerunt quod bruta faci¬
unt animalia utbeneficiis uincerentur & intellegent
pascorem  acnutricium suumł potesthiclocus & do
pacre intellegiꝰ sed magis refercur ad silium : quod ñ
cognoueriteum nequesus ceperit populus si ł ⁊ bos¬
iuxta ãnario ł nno refercur adisrł quilegis
portauit iugum & mundum animalest : asinus peo¬
catorum honere praegratus gentium populus acci¬

Expanded text:
os; illi autem nec hoc quidem fecerunt, quod bruta faciunt animalia, ut beneficiis vincerentur, et intelligerent pastorem ac nutricium suum. Patre intelligi: sed magis refertur ad Filium, quod non cognoverit eum, neque susceperit populus Iiuxta anagogen, inquit, refertur ad Israel, qui legis portavit iugum, et mundum animal est: asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus acci
Abbreviated transcription (Latin):
& proph&is quam in euangelio & apostolis
Ex ꝑsona proph&ae dicitur ⁊ecceenim domina¬
tor ds̃ exercituum aufert abhrerus alem
& abiuda ualidum &ualidam omnerobbr
panis & omne robur aquae & reliqua quo
nuncidem proph& a loquitur dabo pueros pim¬
cipes eorum & effeminati dorimabunturens
ergo uixta consu&udinem ꝓph& alamo loquen se
prophocat subitods̃ loquitur ꝑpropbecam e so¬
haspa ca dicit idabo pueros principes eoruinuas
sublatis autem his que ante do nauerlont & quasi
bona inctus abstuleram nunc econtrano dabo
mala tulis enem & quinquagenan dmi& ad muro¬
bilem consiliarium & sapientem architectum
& prudentem auditorem & cãetero prohisda¬
bo pueros principes qui enim praes bi terum ꝑ¬
tus est praes biter recte iuuenes principe habat¬
iuuenis robo amfilius salomonis qui secutus est
iuuenum consili agõquo adate ess& iuuenis
s& s apientia alioquin qua diteginta & amplius
annorum regnum accepis senarratur& con¬
tanosalomonduodecim annorum regnum¬

Expanded text:
et Prophetis, quam in Evangelio et Apostolissona Prophetae dicitur: Ecce enim dominator Dominus exercituum, auferet ab Jerusalem, et ab Juda validum et validam: omne robur panis, et omne robur aquae, et reliqua: quomodo nunc idem propheta loquitur: Dabo pueros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis? Ergo juxta consuetudinem prophetalem loquente Prophna sua, et dicit: Dabo pueros principes eorum: sublatis enim his quae ante 53 donaveram, et quasi bona iratus abstuleram, nunc econtrario dabo mala. Tuli senem et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem architectum et prudentem auditorem, etc. Pro his dabo pueros principes. Qui enim presbyterum ptus est presbyter, recte juvenes principes ajuvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, sed sapientia. Alioqui quadraginta et amplius annorum regnum accepisse narratur. Et econtrario Salomon duodecim annorum e
Abbreviated transcription (Latin):
endum prouocat in caelo supernas significans angelicas¬
quod  caolis dicatur audite terrae auribus percipe
oaenim quae ex celsa sunt malorem habent intelle¬
gentiam quaẽ bumilioras terronis sensibus inuoluuntur:
unde a saluator ineuangelioꝰ qui habecinquid aures
audiendi audiatꝰ si qui sigitur caelumest & habetmumi¬
cipatum incaelestibus audi at mysticae quae dicuntur:
si quis cerrenus simplicem sequaturistoriam  pilios¬

Expanded text:
Esai cap. I: In coelo supernas significans angelicasquod coelis dicatur, audite, terrae, auribus percipe; ea enim quae excelsa sunt, majorem habent intelligentiam: quae humiliora, terrenis sensibus involvuntur. Unde et Salvator in Evaaudiendi, audiat » . Si quis igitur est coelum et habet municipatum in coelestibus, audiat mystice quae dicuntur. Si quis terrenus, simplicem sequatur historiam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdum aquacorpas abluitur fidepastus abluitur idest opu¬
lus gentium iudeis lepra contumaciȩ squalentibus antefer¬
tur merito uiduã saraptena Id est ee desia ligno cruus reficideside¬
rans iudeis fame uerbi porduntibus pane sa croscicorporir&
in potentiam ciuibus sed ob corũ inuidentiam uir tutem dona

Expanded text:
cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, popucujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia ligno crucis refici desiderans Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporiimpotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona
Abbreviated transcription (Latin):
qui capte consilio puolle hocest inepirationis suꝑnegratiȩ quã
iudeis conseruare non ualentibus genter rapuere salutẽ spe¬
raro cõmonitus septies lauariiub&ur quia nimirum solũ
baptis migenus qđ ex spũ scõ regenorat saluac undeiuro
caro eiurꝰ post lauaerũ uelut caropueri parui apperuisse
memoratur suie quia cunctor inxp̃obapti n atos inu nãpa rit
gratia mater infantiã seu magis ille sit i ntelligendur puor. dequo
dic tũest par uulur natus e n ob filiur datusõ nob. cu iuscorporie
baptismũ tota credentium soboles ad unatur & ut cuncta hio
baptis misure s acramenta premonstraca in quo ab ronantia re sata¬
nefidem confiteri prouipimur nerac sene man ultradus alienis
liteturũ soliper omniadño seruiturur partem quoque terre
scãe seum tollere gaud& quia barti ꝗatos oportoc domi nice qui¬
iuesor porr p arti ci pitorioranfirmari merito lgitur neman

Expanded text:
Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis . Cujus corpori per baptisbaptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus, partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman,
Abbreviated transcription (Latin):
nitas caritatis siue gratia corporisdeminici & chrimatis unc¬
tio indesec tiuo uerbicdestir munere fecunditur Cuius astenus in
uasis oleum gauduspiritalir & benedistinctionis farina nonde¬
feait ceeris quȩ noncredunt gentib: inquia panis diuinimese¬
ris &uȩnatu deditis inutili Nam aipra pul dierrime misti¬
cum sibi prius quã morir&ur panem factura duo seligna colli¬
gere uelle estatur non solum ligni nomine sed &iam numero
limorum sinum crucir exprimens quo nobis est panis uitȩ p¬
paratus aeerne : & multi leprosierant in isrł sub helisto ꝓpheca
& nemocorũ mundatur ẽ nisi nemansirus. Quia nota est storia
demisterio necerse est paucis intimemus & neman ergo ista
sirur qui interpreatur docor populũ demonstrat nationum
quondam perfidie scelerumque lepra maculo sum sed ꝑsacra
baptis matis ab omnimentis &corporis feditate purgatum

Expanded text:
ritas charitatis, sive gratia corporis Dominici, et chrismatis uncritas charitatis, sive gratia corporis Dominici, et chrismatis unctio indefectivo verbi coelestis munere fecundatur: cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritualis, et benedictionis farina non defecit, caeterisque non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi, priusquam moreretur, panem factura, duo se ligna colligere velle testatur: non solum ligni nomine, sed etiam numero lignorum, signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. « Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum.
Abbreviated transcription (Latin):
maiora cotidie signaper apłs aposto lorum que suc cessorus nor
tam in corporum quaminanimarũ sanatione patrantur. Igitꝰ
uidua ad quã helias mis sur est gentium designat et clesiam quȩ
a suoduitius conditore deserta repulũ rastefidei nescium quas e pau¬
peromfilium egena stirpe nu tribat Idẽ uerbo fructus exparce
docebat done adueniens sermoꝓphaicus quiex sic cato uellere
israelis ut poto clausa qaoli unua fama pereclitabatur in iudea
tibus & reficiens ipsec redenter undebene hae eadem uidua in
sarapta sidonias dicitur ẽmorata Sidonia quippe uenatio inut¬
lir Sa raptauero incendium uelangusti panis interprer
Quia ubi abiindauit pe catũ suꝑ abuncauit gratia Nbi rebus
spꝑ uacuis adquiren dis quasi occupandicura inpendobatur ubi
dirȩ sitis incendium panis quaes piritalis antea fiebat angustia ibi
farina oleumque oreꝓpheicobenedicitur Id est fructur & in la¬

Expanded text:
majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores non majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores non tam in corporum quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium, egena stipe nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, utpote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judatibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec vidua in Sarepta Sidoniae dicitur esse morata. Sidonia quippe, venatio inutilis; Sarepta vero incendium, vel angustia panis interpretatur, quia « ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . » Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dire satis incendium famis, panisque spiritualis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hila
Abbreviated transcription (Latin):
nueri tato dico uobis multie uiduae erant in dieb
dieinisrł quando dusum est caelum annistrib
& mensibus sex cum factaes s&c fames magna in
om niter ra&adnullam illa rũ missus est heliar nisi in sa¬
rapta sidoniae admulierem uiduam Non in quit hoc
quoddiuina fastidio sisciuibus beneficia subtraoꝓpheso¬
rum gestis aduersatur qr sicut famae quon dam ominem
terratremente Niemo est iniudea repertus heliedignus aspicio
sed ex tere gentire euidua quesita quaȩ obfideigratiã antanto ꝓphe¬
tĩuisitari deber& & sicut multis ibidem leprosir nemantantum
sirus quaad cugto quȩ sierat adheli seo ꝓph&a curari ꝓmeruit
Sicuiuos non alia quamin uidie perfidieque causa supno munete
priuauit quorum si factaprophecarum &ĩam allegori cedis¬
cus seris inuenie profec todnm̃ in patrie suȩ aqua receptus non ẽ
perfidia superbiam nota iudeorum Nomin euero caphar naum
quȩ ager consolationis inter preur gentium p̃dicasse salutem ubi

Expanded text:
eritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidoniae ad mulierem viduam. quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis adversatur. Quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet, et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, hic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa, superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum, et jam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia, superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Nabothuir iustus mori maluit quãuineam
patrũ suorum in hortum holerum trans¬
ferri uineam quippe patrum inhortum
holerũ trans imitare est fortiuirtutumos¬
ra qux ex patrum dostriia percepimur fras¬
li uitiorumdo lastamento mutaro¬

Expanded text:
Naboth vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortia virtutum opera, quae ex patrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutar
Abbreviated transcription (Latin):
dere & cogitata apud senoxia factis excerioribus ex¬
sequendo monstrare quem tamendauid ferire metuit
quiapie subditorummentes ab omni sepeste obtrectations
abstinentes praepositorum uitam nullo linguae glado
ꝑcutiunt etiam cum de in perfectione repraehendunt
Sui & siquando pro infirmitate sese abstinere uexpos sinꝰ
ut non extrema quaedam atque exterior a praeposi¬
torum mala sed tamen humiliter loquantur quasi
oram clamidis silenterincidunt. quia uidelicet dum
praelati dignitato saltim in noxiae & latenter de¬
rogant quasi regis suꝑpositi uestem foedant sedta¬
men ad semetipsos redeunt seque uehementis sime
uel de teniuissima uerbi laceratione repraehendu
Vnde bene & illic scriptum est posthaecdauid percus¬
sit corsuum eoquod ab scidisset oramlamidis saul
non sunt etiam cumrecte repraebendenda iudi¬
centur Si quando uero contraeos uel inminimis
uingua labitur fiecesseest ut perafflictionem poeni¬

Expanded text:
dere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exdere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saul ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Boni subditi, quando pro infirmitate abstinere sese vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chalmydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi Regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime, vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poeni
Abbreviated transcription (Latin):
spelunca autem intelligitur istemundus qui a perfectũ
lumen non habet quantum ao comparationem futuri
Sed quasi lumen aliquid inluxitdñs ueniens in hoc mun¬
do proptereadicit & apostolus quiẽ lumeneius glorias
eius Ergosicutdauio intrauit inspeluncam abscon¬
densse ita& dñs ingressus est in hoc mundum & per¬
secutionem passus est
Saulquippeper¬
secutor cumadpurgandum uentrem speluncam fuis set
ingressus illiccum uiris suis dauidinerat qui ia in tam
longotempore ꝑ secutionis eius malatolerabat cum¬
que cum uirisui adferiendum saulaccederent fregit
eos responsionibus qui manum mittere In xp̃mdñi
non deberent quitamen oculte surrexit &oramla¬
midiseius abscidit Quid enim ꝑsaul nisi rectores. Quid
ꝑ dauid nisi boni subditi designantur. Sauligitur
uentrem purgare est pa uos praepositos conceptã
incorde malitiam usque adoperamiseri odoris exten¬

Expanded text:
Spelunca autem intelligitur iste mundus, quia perfectum Spelunca autem intelligitur iste mundus, quia perfectum lumen non habet quantum ad comparationem futuri, sed quasi lumen aliquod illuxit Dominus veniens in hunc mundum. Propterea dicit Apostolus: Qui est lumen gloriae ejus . Ergo sicut David intravit in speluncam absconet Dominus ingressus est in hoc mundo, et persecutionem passus estSaul quippe persecutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul nisi mali rectores, quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris exten
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio & depropriis meritis praesumebat sed propri¬
tatem recipere omnino nom possunt uides nisi a dex¬
emplum namanbumanumgenus consilium belisei
audisset idestper xp̃igratia donum baptis mnatis hu
militer excepisset aboriginali uel actuali lepra libera¬
ri nom possit laua inquid septies dixit propter septifor¬
quia omnes quibaptitantur siue senes sint siue iuue¬
nes omnestamen infantes appellantur quia padam
gonerantur prima generatioducitad mortem. se¬
cunda regeneratio producitaduitam prima generato
filiosirae. Secundo regeneratio uas amisericordiae
sicut a postolus dicit in adam om̃s moriuntur. In xp̃o
omuiuificabuntur. Quod autem postea quam mun¬
datus est naman muner a obtulit beato heliseo & ille
lite caratis accepistis gratis date desaxł t spelꝓnca ir¬
tał dr cntõ aesiẽ ntelligitur saul indiabolum
spelunca autem in hocmundo & quod diabolus nonimittit
in hocmundo aliquidboni seds̃ tcus & siquid putridum

Expanded text:
bitrio, et de propriis meritis praesumebat: sed propribitrio, et de propriis meritis praesumebat: sed propritatem recipere omnino non possunt. Unde nisi ad exemplum Naaman humanum genus consilium Helisei audisset, id est per Christi militer accepisset, ab originali et actuali lepra liberari non posset. Lava, inquit, septies: dixit propter septiforquia omnes qui baptizantur, sive senex, sive juvenis, omnes tamen infantes appellantur, quia per Adam m novi regenerantur. Prima generatio perducit ad mortem: secunda generatio perducit ad vitam. Prima generatio filios irae facit: secunda generatio vasa misericordiae: sicut Apostolus dicit: In Adam omnes moriuntur, in Christo ofectum. Quod autem posteaquam mundatus est Naaman, munera obtulit beato Elisaeo, et illlite: gratis accepistis, gratis date . Et quia  et intelligitur Saul in diabolo: spelunca autem in hoc mundo. Et quod diabolus non mittat in hoc mundo aliquid boni, sed stercus, et si quid putridum.
Abbreviated transcription (Latin):
& lauare septies iniordanem. Cum aute maudisset
naman syrus ut lauaretur septies inordane in digna¬
tus est & nolebat aonuere Etabamicissuis consilio acce¬
pit & adquieuit ut lauaretur & purgatus est hoc signi¬
praedi cantibus a postolis ad sacramentum baptismi
fideli teruenit. Heliseus mititnaman adiordanem
fluuium quiaxp̃s populumgentium missuruserat
adbaptismum Quod heliseus nom perseipsum namam
auttetigit autbaptizauit hoc significatum est quo xp̃i
nonperseipsum uenit adpopulum gentium sed pera¬
postolos suos quibus dixit ite baptitate om̃sgentes in
naman quipopuluigentium figurabat n illo fluo
sanitatem recepit quem postea xp̃s suobaptis mate con¬
sec rauit. quoduero audiens naman ut lauare cur
septies iniordane indignatus ẽdicens Num quid non
meliora sunt flumina regionis meae fluminada¬
masci ab anna & sarfar utinipsis lauer & munder
Quod uero desuis fluminibus sanitatem serecepturum cre¬
debat hocindicabat quod genus humanum libero ar¬

Expanded text:
ordane. Quod autem audiens Naaman, ut lavaretur septies in Jordane, indignatus est, et nolebat annuere, et ab amicis suis consilio accepto, acquievit ut lavaretur, et purgatus est: hoc signipraedicantibus Apostolis ad sacramentum Baptismi fideliter venit. fluvium, ita a Christo populus gentium missus est ad baptismum. Quod autem Heliseus non per se ipsum Naaman aut tetigit, aut baptizavit, hoc significatum est, quod Christus, non per seipsum venit ad populum gentium, sed per apostolos suos, qui attendite: Naaman qui populum Gentium figurabat, in illo fluvio sanitatem recepit, quem postea Christus suo baptismate consecravit. Quod vero audiens Naaman, ut lavaretur septies in Jordane, indignatus est, dicens: Numquid non meliora sunt flumina regionis meae, flumina Damasci Albana et Pharphar, ut in ipsis laver et munderquod vero de suis fluminibus sanitatem se recepturum esse credebat; hoc indicabat, quod genus humanum de libero ar
Abbreviated transcription (Latin):
uidestenim quodegyptios amalachitae puerinitine¬
re las satur nisi quodamator praesentis scłi pecca¬
tisui nigredine opertos saepeabeodem saeculo in¬
firmus dispeccusque relinquitur ut cuimeonequaquã
currere ualeat sed fractus aduersitate torpescat
Sed huncdauid inuenit quia redemptornoster uera¬
citer manu fortis nonnumquam quos despectos
amundigloria repperit insuo amore conuertit .xx
Cibo pascit quia uerbi scientia reficit ducemitineris
elegit quia suum etiam praedicatorem facit. et quia
malechitam sequi nonualuit dux dauitefficitur
Quia hisquem indignum mundus deseruit Nonsolũ
conuersus insuamente dñm recipit. sed praedicando
huncetiam usqueadaliena corda perducit. Quod
uidelicet ducedauid a malechitam conuiuantem
inuenit & extinguit quia ipsis xp̃s praedicantib:
mundi laetitiam destruit quormundus comites

Expanded text:
uid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo currere nequaquam valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia refeligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalechitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in sua mente Dominum recipit, sed praedicando, hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalechitam convivantem invenit, et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam destruit, quos mundus comites
Abbreviated transcription (Latin):
Qua eui delic& mulier quã aliã uisi scam̃ ecdesia
quasi duorum filiorũ matrem quaeprius exper¬
uersa opere percallidi sp̃s ꝓsuasionẽ qua si quid¬
dam percati nũmum accreditore accep̃erat nd
quos infide genuit amuttri filios timebat gro
prophete uerbis iđ scripture sacre preceptis qba¬
diens exparuo quod habebat oleiuasa uacua it for¬
dit Qiuiadum ab unius ore doctoris parũ quide
more diuinitatis multorum uaciementis audient
exuberante gratia unguento diuini amoris usque
ad summum replentur &iam nunc multorum dorda
quae prius fuerant uacua uascula ungue to sor
plena sunt quae expaacitate olei solum modo in¬
fusa uidebantur Quod dumaliis atque aliis dn
& abauhtoribus fides accipitur erepta malier
uidelicet sea ecclesia subcreditoris suiiam de¬
bito non tenetur de paBo Mellis que

Expanded text:
Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam gentilis, quasi duorum filiorum matrem? Quae prius ex perverso opere per callidi spiritus persuasionem quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos quos in fide genuit amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est Scripturae sacrae praeceptis, obediens, ex parvo quod habebat olei vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris parum quid de amore Divinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento diviad summum replentur. Et jam nunc multorum corda quae prius fuerant vacua vascula unguento spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, Sareptana mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. CAP. III.-- De
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur ꝑ ecteergo quiferrum ꝑdidit clame¬
heuheu & hocipsum mutuum acceperam hacsid¬
cat: illio perdis solutionem neglegentiae ꝑdidi
quodut perbon a opera redderem exgratia
oreditores accepi sed numquam ds̃ mentem deserit quae
in peccatis seueraciter agnoscit : unde& mox heliseus
ueniens lignum deor summituit & ferrum in suꝑficiem
adtulit quia uidelicet redemptor noster pia enosres¬
piciens corpeccatorts humiliat & eiquam a miserat
iptelligentiam reformat : lignum mergit & ferrum
reu  quiacor ad fligit & scientiam reparat Vn
atque lactauit & sic ferrum substulit. Tignumnam¬
que confringere est corabelatione conterere : Ing¬
numadima iactare est elatum cor in cognitione
ut diximus propriae infirmitatis humiꝰliare atq
ilico ferrum adsuperficiem redit quia adusum ex¬
ercitationis pristinae intelligentia recurrit

Expanded text:
tenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamtenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamheu! et hoc ipsum mutuo acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum relevat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unatque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim neglegenter intuendumest quod pro
unieorum securis exmanubrio est donum intellec
tus incorde Lignauero perhoccaedoreest praue
agentes incroparȩ quod non numquam dumfliexe
agitur dum lapsus uanegloriae inaccepta eadom
sapientia nonuitatur ferrum in a quaperditur
quia exdissoluto opere intelligentia fatuatur
Quam profecto intelligentiam ad hoc nouimus dari
ut antedantis oculis exbona debeat actione restiu
Vnde & recte his quiferrum amiserat clamabat
Heu heu dñemi & hocipsum mutuum acceperam
habentenim hoce lecti proprium ũsiquando eis in
sua scientia fortiue uanegloriae culpa subripitus
adcoruelociter redeant et quicquid in seantedis¬
tricti iudicisoculos damnabile inueniunt lagi¬
mis insequantur quiflentes nonsolume aute inspi¬
ciunt quimala comiserunt sed ex acceptomuner
quaer eddere etiam bona debuerunt Quianim¬
rumtanto amplius peccatores sentiunt quanto
ex neglectis bonisque agere poterant debicori

Expanded text:
Neque enim negligenter intuendum est in Regumuni eorum securis extus in corde: lignum vero per hoc caedere, est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat, clamabat: Heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam: habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores
Abbreviated transcription (Latin):
lum descente is rabelitae elonginco cernentes in pa¬
pilionum suorum ostus stetisse memorantur: Quiabi
qui aduentum diuinitatis ut cumque conspiciunt qua¬
siiam ex babitaculo carnis procedunt. Quia igitur
humanamens quanta libet seuir tute tecenderit:
uix deintimis extrema cognoscit de eo quꝰodictvest
ĩ autem templum aedificat quicorrigendis atque¬
instuendis proximorum mentibus uocat. Templũ
quippedi nossumus qui adueramuitam ex eius in babi¬
tatione costruimur paulo adtestantequiait tem¬
plumdĩ sc̃mest quodestisuos. Seruus sanguinum
templumdõ aedificare prohibetur quiaquiadhuc
actis carnalibus incubat. Necesse est utinstituere spi
ritaliter proximorum menteserubescat

Expanded text:
lum descendente Israelitae e longinquo cernentes, in palum descendente Israelitae e longinquo cernentes, in papilionum suorum ostiis stetisse memorantur quia ii, qui adventum Divinitatis utcunque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. Quia igitur humana mens quantalibet se virtute tetenderit, vix de intimis extrema cognoscit, recte nunc dicitur: i autem templum aedificat, qui corrigendis atqituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnaritualiter proximorum mentes erubescat
Abbreviated transcription (Latin):
speluncae postaurȩtenus sibilumuultũ suũ
propheta pallio operit quia in ipsa subtilis sima
contemplatione ueritatis quanta ignor antia homo
tegatur agnoscit : Uultiunamque pallium suꝑducere
est mealtior amens quere reaudeat Hanc ex considera¬
tione propriae infirmitatis ualere ut nẽquaquam
intelligentiae oculos ultra se praecipitantur aperiat
sed adhoc ad praehendere nonualet reuerent̃claudat
Quihaecagens inspoluncae ostio stetisse describitur
Quidnamque spelunca nostra est nisi baeccorruptionis
habitatio inqua adhucexuecustate retinemur ged
cuma liquid percipere de cognitione diuinitatis incipi¬
mus quasi iam inspeluncae nostrae ostiostamus quia
enim progredi ꝑfecte nom possumus. Ad cognitionem
tamen ueritatis in hiantes ia maliquid delibestatis aura
captamꝰ Iningressuergo speluncae stare est. repres¬
si o nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem
ueritatis incipere exire Vnde & nube intabernacu

Expanded text:
speluncae. » Post aurae tenuis sibilum vultum suum speluncae. » Post aurae tenuis sibilum vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis quanta ignorantia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet reverenter claudat. Qui haec agit, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare est represso nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
post spm̃ commotio. Non in commotione dñs & post
commonitionem ignis non inigne dñs & postignẽ
sibilus auretenus gp̃s quippe ante d nm euestens
montes & petras conterit quia pauor qui exad¬
uentõ eius inruit & altitudinem cordis nr̃i deicit¬
& duritiam lique facit Sed spui commotionis
& igni non inesse dñsdicitur esseuero insibilu
aure tenuis nonnegatur Qui animirum mens
in contemplationis sublimitate suspenditur
quicquid perfecte conspicere praeualet ds̃
non est cum uero subtile aliquid conspicit hoc
est quodde inconpraehensibili sustantia
aeternitatis. Audiuit Quasienim sibulum tenu¬
is aurȩ percipimus cums aporem incircum scrip¬
tae ueritatis contemplatione subita subtiliter
degustamus. tuncergo uerumest quod dedõ cog¬
noscimus cumple nenos aliquid deillo cognos¬
cere non posre sentimus Vnde & bene illic
sub ditur. Quodcum audis set helias operuit
uultum suum pallio & ingressus stecit i nostio

Expanded text:
post spiritum commotio: non in commotione Dominus, et post commotionem ignis: non in igne Dominus, et post ignem sibilus aurae tenuis. « Spiritus ante Dominum evertit montes, et petras conterit, quia pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spet ignis non inesse Dominus dicitur; esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur, quia nimirum mens cum in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere praevalet, Deus non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit; quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tum ergo verum est quod Deo illo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: « Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio
Abbreviated transcription (Latin):
Fleatornemq: in proelio elerantum feriens strauit
r& subipsoquemetinxitoccubuit : quo sergo istesiani¬
ficat quem sue muiccoriemoppressit nisi eos quiuitia su¬
perant r& subipsa quae subigunt suꝑbiendo succumbitꝰ
qiesienim sub hoste quem prosternit moritur quide
culpa quam superat eleuatur

Expanded text:
leazar namque in praelio elephantem feriens stravit, sed sub ipso quem exstinxit occubuit . Quos ergo iste significat quem sua victoria oppressit, nisi eos qui vitia superant, sed sub ipsa quae subigunt superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem prosternit moritur, qui de culpa quam superat elevatur
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃iuiri quaedam minimis condescendentes dicunt
quaedamuero sumntam contem plantes proferur
Dum queuim uel condescensionis uel alatudinis nes¬
ciunt audacter haecstulti repraehendunt. Et
quidestiustum desua condescensione uelle corrige¬
re nisundinatam archã superba reprehensio¬
nis manureleuare. Qui destiustum deit cognita
loqutione reprebendere nsimutum eius forti¬
tudinis erroris lapsum putare Sed ꝑdatuitam
qui archaidĩ tantum tumide subleuat quiane¬
qua quam quis cõrum corrigere recta prae sume¬
ret nisi deseprius meliora sensi sit Unde & leuitis
isdemrecte oradicitur quodiudelicet robustu sdñs
inter practatur Quia prae sumptores quique
isi auda cimente rubustos sind ño cretdera
nequaquam meliorum facta ueldicta uelue

Expanded text:
sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitudinis nesciunt, audacter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incondita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis, erroris lapsum putare? sed perdit vitam qui arcam Dei tumide sublevat, quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et levites idem, recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur: quia praesumptores quique, nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta velut
Abbreviated transcription (Latin):
tate urSepo aliquid amaioribus dispensatu¬
riae agreur quodaminoribus cr̃or putatur sepe
multa fortibus dicuntur: quadidcirco infirmidi¬
iudicant qui a ignorant: quod benebubus calcitran¬
tibus inclinata illa testamenti archa signauit Quã
quica suram credens leuitis erigere uoluit mor sen¬
tentiam mortis accepit : Quid est namque mens
iustinisiareba testamenti quae gestat abubus cal¬
citrantibus inclinatur qui a nonnumquam etiã
quibene praeest dum subiectorum populorum confu¬
sione concitutur ad dispensationis condescensio¬
nem exsola dilectione ꝑmouetur : Sed in hoc dis¬
pensatoriae agitur inclinatio ipsa fortitudinis
casus putatur imperitis unde& non nulli subdi¬
ti contrabano manum reprehensionis mittunT
sed auita protinus ipsa suatemeritate deficiunt
heuitis ergo quasi a diuuans manumtetendit
sed delinquens ui tamperdidit : quiadum in fir¬
mi qui que fortium facta corripiunt ipsiaui¬
uentium sortere probantur. Aliquando a tm

Expanded text:
t. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur? Quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione promovet. Sed in hoc quod dispensatione agitur, inclinatio ipsa fortitudinis, casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt; sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit, quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ae ueniamtribuas ut ipsecum omnibus quibuscũ¬
que potesicrebremeditationi continuȩ obseruationi
oportune praedicationi diuinarum insistasscrip¬
turarum communique labore satagamus ut nos
negotiatores dominice pecuniae fideles nosarti¬
fices & clusores spĩtalium gemmarum siue moe¬
miorum Nos propugnatores scaeciuitatis. Nos
caclestium inueniamur sabriarmorum Nobis
reuersus anuptiis sũm: patersamilias diceredigne¬
tur ꝗ superpauca fuistis fideles supermulta uass
constituam intrate ingaudium dñiuestria me

Expanded text:
ae veniam tribuas, ut ipse cum omnibus quibuscunae veniam tribuas, ut ipse cum omnibus quibuscunque potes crebrae meditationi, continuae observationi, opportunae praedicationi divinarum insistas Scripturarum; communique labore satagamus, ut nos negotiatores dominicae pecuniae fideles, nos artifices et inclusores spiritualium gemmarum sive moeniorum, nos propugnatores sanctae civitatis, nos coelestium inveniamur fabri armorum; nobis reversus a nuptiis summus Paterfamilias dicere dignetur: Quia super pauca fuistis fideles, super multa vos constituam, intrate in gaudium Domini ve
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiae inpondere debuerant ad uolum tatẽ
potius regis uitiorum dispensare compellunt
uod siclu sorom hoclo cononostiorum siue muro¬
rum sed auripotius gemmarumque intel¬
legere uoluerimus adunum profecto eun¬
demque spĩtalis ex positio fenum respicit
dictum quippeest desapientia ꝙ aurum est
& multi tudo gemmarum atqueideo cluso¬
res horum. uonalio saptius quam doctores
intellegere ualemus quilquam diurecte
uiuunt hacdocent inornatum scã eciuitatis in¬
dustriam sue artis inpendunt atsiforte erraue¬
rint quidnisi arege cbaldeorum captiui baby lo¬
niam transferuntꝰ. Et qm̃ artificem & clusorem
ab hiero solimis babyloniamtransmigrari hocẽ
talentum uerbi caelitus acceptum interra defo¬
deri idest scientiam sp̃italem ad poccatorum opera
conuerti lector ut siquidtibi in his explanatiuncu¬
las gratum dixi ad laudem donantii dĩ referas sin
autem alias ita imperitiae uel praesumptionime¬

Expanded text:
Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si inclusorem hoc loco non ostiorum sive murorum, sed auri potius gemmarumque intelligere voluerimus, ad unum profecto, eumdemque spiritualis expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia, quia aurum est et multitudo gemmarum ; atque ideo inclusores horum non alios aptius quam doctores intelligere valemus, qui quandiu recte vivunt ac docent, in ornatum sanctae civitatis industriam suae artis impendunt. At si forte erraverint, quid nisi a gente Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur? Et quoniam artificem et inclusorem ab Jerosolymis Babyloniam transmigrare, hoc est talentum verbi coelitus acceptum in terram defodi, id est, scientiam spiritualem ad peccatorum opera converti. Obsecro, lector, ut si quid tibi in his explanatiunculis gratum dixi, ad laudem donantis Dei referas. Sin autem alias, ita imperitiae vel praesumptioni me
Abbreviated transcription (Latin):
acti anmaioribus sefatinoribus polluunt a
certe inheresim declinando aperte a posta sie
notamincidunt arma uero q̃b contradiabolum
repugnantes libertatem a dõ nob̵donatam de¬
discimus sed philistei filios isrł fabris armo¬
rum priuant cum malignisp̃s animos fidelium a me¬
ditatione sacrelectionis saecularia illis negotia in¬
serendo retardant ne uelipsi perhuius exercitũ
resistendi fiduciam sumant uelalios forte qͥ lege¬
re nesciunt adresistendum uitiis exortando
a corripiendo accedant tollunt fabros armo¬
rum cumeos qui sacraeloq norunt intantum
sceleribus obruunt ut dicõrebona ꝗ didecerant
prorsus erubescant tranferun tomnem arti¬
ficem &clusorem inbabyloniam dehiorsł cũ
eos quimulti faria uirtutum operatione plu¬
ribus prodorse &ciuitatem dĩ contra inruptio¬
nes temptationum munire solebant a proposito
deflectunt atque ingenium q tuitioni scãe

Expanded text:
acti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut acti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresim declinando, apertae apostasiae notam incidunt. Arma vero, quibus contra diabolum repugnantes, libertatem a Deo nobis donatam dediscimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant, cum maligni spiritus animas fidelium a meditatione sacrae lectionis, saecularia illis negotia inserendo retardant, ne vel ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accedant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt, in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in Babyloniam de Jerusalem, cum eos qui multifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem Dei contra irruptiones tentationum munire solebant, a proposito deflectunt; atque ingenium quod tuitioni sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
habentes fabros ferrarius hebrei arma adre¬
pugnandum facerent itanuncebalde destnuno¬
tahierusb & uastata omniterra repromisso¬
ta Quin potius quioquid apuo exterminatan¬
gentem artis inuenerant totum babylonian
tranferunt ut uel amilum ualeat ultra uel
illius ciuitatis utilitatibus proficiat. cuiusdeflor
poris congruit᷑ nonopinor allegoriam eẽreci
Autom & caldeis si ue pbilistei ciuitatem diaboli
idestomnem malignorum si ue b ominum seuane¬
lorum multitudinem designus seruitq srđ plu¬
listeis si uecbaldeis cumfideles qͥq nomine tenus
inec clesia consistentes ceter ab inmundis uel
spiritibus uel hominibus decepti a auaritiae
a lixoriae an alteri cuilibet peccatomentis
colla submittunt abducit autem nabucodo¬
seruire hacde calogum legis fideliter india
proximi uidebantur amore conseruare subio
siue in lecebris mund: seuaduersitatibus sub¬

Expanded text:
habentes fabros ferrarios Hebraei, arma ad rehabentes fabros ferrarios Hebraei, arma ad repugnandum facerent; ita nunc Chaldaei, destructa Jerusalem et vastata omni terra repromissiota; quin potius quidquid apud gentem exterminatam artis invenerant, totum in Babyloniam transferunt; ut vel ad nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilitatibus proficiat. Cujus tam deporis congruit, non opinor allegoriam esse reticautem et Chaldaei sive Philisthaei, civitatem diaboli, id est, omne malignorum sive hominum seu angelorum multitudinem designant; servitque Israel Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, caeterum ab immundis vel spiritibus vel hominibus decepti, aut avaritiae, aut luxuriae, aut alteri cuilibet peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodoservire, ac decalogum legis fideliter in Dei ac proximi videbantur amore conservare, subito sive illecebris mundi, seu adversitatibus sub