comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aicuntur a suo hesiarcha qui ualdius
aicebatur. qui suo spiritu ductus ñ a
a eo missus: nouam sectam inuenit. ii¬
tate sine digna inspiratione. sine sciẽ¬
cia. sine litteratura predicare presume¬
ret. sine ratione philosophus. sine uisi¬
ine ꝓꝑpha. sine nussione apłe. siue insti¬
tictione dicdaschalus. quoꝵ discipłi imo
muscipłe aam ꝑ diuersas raundi ꝑtes
simplices seducunt. a uero iltũnt. non
non ad uerum conuertunt. qui potuis ut
satient uentrem quam mentem: aliis
tum: malunt ociose uiuere:⁊ falsa p̃dica¬
re ut ueneritur cibum. cum apłe dicar
qui non laborat non manducet. qui pͥ¬
mo inhoc uauigant contra diuinam au¬
ctoritatem. ⁊ contra sacre scripture pre¬
conia: ꝙ predicant non missi. qr nec a

Expanded text:
dicuntur, a suo haeresiarcha, qui vocabatur Waldus, qui suo spiritu ductus, non a Deo missus, novam sectam invenit, scitate, sine divina inspiratione, sine scientia, sine litteratura praedicare praesumeret. Sine ratione philosophus, sine visione propheta, sine missione apostolus, sine instructore didascalus, cujus discipuli, imo, muscipuli, per diversas mundi partes, simplices seducunt, a vero avertunt , non ad verum convertunt. Qui potius ut satient ventrem quam mentem, praeditum, malunt otiose vivere et falsa praedicare, ut venentur cibum ; cum Paulus dicat: Qui non laborat, non manducet . Qui primo, in hoc navigant contra divinam auctoritatem, et contra sacrae Scripturae praeconia, quod praedicant
Abbreviated transcription (Latin):
iaus. hec omnia maxi̾e conueniũt ual.¬
aenib. qui elati sunt. prelatis ecdlir de¬
nihentes. si ꝑbi ꝓpria opera iactaneᷤ
suas animas ⁊ alias yi aiuis dogmati¬
uis itficientes fine affectione aliqua. sine
pce alios inquiecantes. eriminatores quia
ais crimina imponunt. incontinentes

Expanded text:
Haec omnia maxime conveniunt Waldensibus, qui elati sunt, praelatis Ecclesiae detrahentes; superbi, propria opera jactantes; suas animas et alias pravis dogmatibus interficiunt; sine affectione ad aliquem, sine pace, alios inquietantes, criminatores, quia aliis crimina imponunt; incontinentes
Abbreviated transcription (Latin):
it ad saul. speties ariolandi ẽ nolle dde¬
dice. spẽm ariolanci uocat quodamm᷑
ãeum negare ꝑmobeclientiã. s nolle
obeelire homin non est ariolari. s nol
le obedire deo. ergo obediendum ẽ do
non homini. quia ꝑ hoc ꝙͣ cbedimus ho¬

Expanded text:
olle obedire . Species ariolandi est, quodammodo Deum negare per inobedientiam; sed nolle obedire homini, non est ariolari, sed non velle obedire Deo. Deo igitur obediendum est, et non homini, quia per hoc quod no
Abbreviated transcription (Latin):
one. legitur deus maledixisse terris et
in maledictione terre maledixisse ałib.
qui uiuunt de terra. ⁊ icleo eis quibus
maledixit dominus utend non est.
non comedit: ut nob̃ exemplũ absti¬
nencdi a carnib preberet. ⁊ ita ab eis
cauendum insinuaret. sc̃i ⁊̃ legunt᷑

Expanded text:
egitur Deus maledixisse terrae , et in maledictione terrae, maledixisse animalibus quae vivunt de terra, et ideo, quibus maledixit Deus non est non comedit, ut nobis exemplum abstinendi a carnibus praeberet, et ita ab eis cavendum insinuavit. Sancti etiam leguntur
Abbreviated transcription (Latin):
in me potestatem nisi datum tibi eẽt
aesuper. ergo si puatus qui ab imperato¬
r romano potestatem t̾renam hũat
tri putatiuo ⁊ matri obesliens furt
petrus autem ⁊ ichannes ꝑhoc quod

Expanded text:
in me potestatem, nisi tibi datum esset desuper . Si ergo Pilatus, qui ab imperatore Romano potestatem terrenam acceperat,tri putativo et Matri obediens fuit . Petrus autem et Joannes, per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ ꝙ oratienes iuoꝵ prosũt mortu¬
o: uel cicior liberatio. si sancti hanc habẽt
mortuos orationib suis. multomagis ui¬
detur habere potestatem subueniendi
o. hoc autem omnes auctoritates clamãt
est augustimu uidelicet ⁊ auos menda¬
ces fuisse asserendo. ⁊ si auctoritates libͥ¬
machabeoꝵ reciperent: apertam ibi auc¬
toritatem iuenirent. suꝑ hoc dicimus¬
ubi dicitur. uir fortissimus uidas colla¬
tione facta. duodetim milia dra. ar .iiii.

Expanded text:
est quod orationes vivorum prosunt mortulior, vel citior liberatio. Si sancti ut Petrus etmortuos orationibus suis, multo magis videntur habere potestatem subveniendi omnes auctoritates sanctorum, est, Augustinum videlicet et alios mendaces fuisse asserendo. Et si libros Machabaeorum reciperent, apertam auctoritatem ibi invenirent super hoc ubi videlicet dicitur: « Vir fortissimus Judas, collatione facta
Abbreviated transcription (Latin):
meritis reddeteir eis non alienis.⁊ ideo
orationes fanctoꝵ non prosunt. uł qͣn¬
tum ad meritum uł ꝙͣtum ad p̃miũ
sancti non sunt in loco nĩendi sed recipi¬
endi. ergo orationib nec aluis boniᷤ me¬
rentur sancti sibi nec aliis. item ĩ euã¬
ełio luce legitur ꝙ abraham dixit ad a¬
nimam diuitis que erat in inferno:
magnium chaos fumatum ẽ inter nos
⁊ uos ibi chaos nichil aliud uocauit:
nisi clissimilitudĩem maloꝵ ⁊ bonoꝵ.¬

Expanded text:
meritis reddetur ei. Et ideo, orationes sanctorum non prosunt vel quantum ad meritum, vel quantum ad praemium, sancti non sunt in loco merendi, sed recipiendi, ergo orationibus nec aliis bonis merentur sibi vel aliis. Item in Evangelio Lucae legitur, quod Abraham dixit animae divitis quae erat in inferno: Magnum chaos firmatum est inter nos et vos . Ubi chaos nihil aliud vocavit, nisi dissimilitudinem bo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuoꝵ prosunt uiuis. nisi sancti qui
frustratoria esset cotidiana eccłie o¬
ratio que funditur ad sanctos ut
rent pro nobis frustra. ne haberent los¬
letanie. quis autem audet eccłiam d̾¬
anglos uelle coꝵ salutem.⁊ interpella
interpellat nonne ⁊ menbia .i. sencti:
alia etiam auctoritas dicit. ꝙ angłi re¬

Expanded text:
is prodest. Nisi enim sancti qui frustratoria esset quotidiana Ecclesiae oratio, quae fit ad sanctos, ut pro nobis orent, nec locum haberent litaniae. Quis autem dicere audeat Deangelos velle eorum salutem, et interpellarinterpellat, nonne et membra, id est sancti? Alia iterum auctoritas dicit, quod angeli re
Abbreviated transcription (Latin):
do hus que pertinent ad eoꝵ salutem. non qr
untur ꝙ petunt. ⁊ cta beati non sunt. qr
beatus est cui omnia optata succedunt. ad
ꝙ dicimus. ꝙ quamuis non assecunt᷑ omnia:
que alis petunt ⁊ uolunt: non tamen minꝰ
beati sunt. sic enim intelligend ẽ ꝙ dicitur.
beatuis est cui omnia optata succedũt. sũb¬
audi optata sibi non alus. si autem scirent
dampnatiõem alicuus non pro es orarent ũ¬
de illi qui sunt in patria non orant pro eis
qui sunt in gehenna. qr dampnatio eoꝵ ẽ
tb ut eis infundatur gratia remissiõis pͥ¬
catoꝵ. ⁊: ustificentur. ⁊ sic sua iusticia mere¬
anture.s enim aliquis in uita potest alii me¬

Expanded text:
 quae pertinent ad eorum salutem. Non quoquuntur quod petunt, et ita beati non sunt, quia beatus est cui omnia optata succedunt. Sed ad hoc dicimus quod, licet non assequantur omnia quae petunt vel volunt pro ligendum est quod dicitur: Beatus cui omnia optata succedunt, subaudi, sibi, etsi non aliis. Si enim scirent damnationem alicujus, non pro eo rogarent. Unde illi qui sunt in patria, non orant pro iis qui sunt in gehenna, quorum damnatio aetent viventibus, ut eis infundatur gratia remissionis peccatorum, et justificentur, et sic sua justitia mereantur. Si enim in vita aliquis potest
Abbreviated transcription (Latin):
superflua ess oratio. qr siue orent siue
non orent saluabuntur. si uero orent
pro dampnandis non assecuntur qd pe¬
tunt. et ita beati non sunt. qr beatus ẽ
cui omnia optata succedunt. item cui

Expanded text:
superflua esset oratio, quia sive orent sive non, salvabuntur: Si vero orarent pro damnatis, non assequerentur quod petunt, et ita, beati non essent; beatus enim est cui omnia optata succedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pro nobis orare: ⁊ nostras oratiões
ei offerre ut nostri misereatur: de a¬
nima etiam diuitis legitur ꝙ orauit
pro fratrib suis uiuis ne uenirent in
locum tormentoꝵ. Si ergo ille qui ĩ ĩ fer¬
no cdampnatus erat. ⁊ malitia depra¬
uatus. orauit ꝓ salute eoꝵ. młtoma¬
gis sancti qui prediti sunt sũma mĩ
orant ꝓ salute uiuoꝵ. nonne ipł com¬

Expanded text:
s pro nobis orare, et nostras orationes Deo offerre, ut nostri misereatur? De anima quoque divitis, legitur quod oravit pro fratribus vivis, ne venirent in 255 locum tormentorum . Si ergo in inferno damnatus et malitia depravatus, oravit pro salute suorum, multo magis sancti qui praediti sunt misericordia, orant pro salute vivorum. Nonne ipsi com
Abbreviated transcription (Latin):
Dat. cor contrietum ⁊ humiliatũd
non aespicies cõntrictio enim ẽ com¬
uunctio cordis que nasitur ex recoesd ãte¬
one precitoꝵ maloꝵ cum intẽtiõe no
oeadendi. malens omma mortis sibi.
re ꝑcula quam tali laborasse culpaz¬

Expanded text:
t: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Contritio enim est cumpunctio cordis, quae nascitur ex recordatione praeteritorum malorum, cum intentione non relabendi, malens omnia mortis subiisse pericula, quam tali laborasse culpa
Abbreviated transcription (Latin):
nili cdentib atteritur. ⁊ ita in ꝑtes dli¬
iuditur. item panis mutabitur in cor¬
sit. item panis fiet corpus xͥ. ergo de pa
cidentia. ergo in aliquo subiecto sũt. er¬
sunt: ergo aliqua pars aeris est rotõ¬
biectum. item in eadem ꝑte aeris per¬
manent illa accidentia.⁊ tta solidi¬
tas est in aere: cum illa sit solida. ⁊
ita solidus est aer. ⁊ ita uidetur ꝙ in

Expanded text:
 dentibus atteritur, et ita in partes dividitur; item panis fit corpus Chrud quam sit. Item panis fiet corpus, ergo de pancidentia, ergo in alio subjecto, vee, aliqua pars aeris est rotunbjectum. Item in eadem parte aeris manent illa accidentia, et ita soliditas est in aere, cum illa sint solida, et sic aer solidus est. Ex his videtur quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conftesiosit ad ostensiõem penitẽ¬
de. non ad impetrat᷑̃oem uenie. E
a signum iusticie non in cãtn iusti¬
ficationis. sic confessio sacerdot. ef¬
fertur in signum uense accepte. Et
non in causam pemisid̾is accipiẽde.
in corpus xp̃i: illud augeretur in infini¬

Expanded text:
 confessio ad ostensionem poenitentiae, non ad impetrationem veniae, et n signum justitiae, non in causam justificationis, sic confessio sacerdoti offertur in signum veniae acceptae, non in causam remissionis accipiendae. in corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tres persone non sunt quasi tres ꝑres
que deum constituant. qr si hoc esset
ligio. clicimus ergo ꝙ alius est pat̾ aliu̾¬
sanctus. s tamen non alius deus. pater.
uox albus est alia ꝙͣ hec uox alba: non
qua monstruositas. s demonstratiua
ũitas. ħ enim demonstratiua ratiõe

Expanded text:
tres personae non sunt quasi tres partes quae Deum constituant; quia si hoc esset, ligio. Dicimus ergo, quod alius est Patsanctus, non tamen alius Deus est Patevox, albus, est alia quam haec vox, alba, non qua monstruositas, sed demonstrata veritas, haec est, demonstrata ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ritus sanctus. alius est tamen pater. aliꝰ¬
est filius. alius est spuctus sanctus nõ m̃
sruositas. ut ui teinitate sic uriitas ĩ unsta
titnitas: quomodo unus solus deus est si
pures sunt di: isti qui hoc dicunt deos con¬
situunt alienos contra preceptum domi¬
ni qui art. non habetis cleos alienos. asti au
aserunte si deus uolui̾s ut iudei c̃derent
tem esse ra uintate. sicut alia ad fidem

Expanded text:
er, alius Filius, alius Spiritus sanctus, et interim truositas, ut in Trinitate sit unitas, et in unitate sit Trinitas? Quomodo unus solus Deus est, si plura sint Deus? Qui hoc dicunt, deos constituunt alienos, contra praeceptum Domini qui ait: Non habebis deos alienos . Qui uasserunt. Si Deus voluisset ut Judaei crederent tem esse in u
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: plures dii non unus esse uidentus
quomodo etum singłaris natura uniꝰ pe¬
sone ab aliis custincte erit natura alt̾ui
ꝑsone: si ita est: triplex cleus uidetur ẽ
non unnis. s dominus ꝑ moysen ad istad¬

Expanded text:
 plures dii, et non unus Deus esse videntur. Quomodo enim singularis natura unius personae ab aliis distinctae, esset natura alterius personae? Sic ita triplex Deus esse videtur, non unus. Sed Dominus ad Isra
Abbreviated transcription (Latin):
processit. pret̾ea nulla creatura ẽ que
add aliquam utilitatem facta non sit.
Quedam enum creata sunt a deo in esũ
hominum: quedam in esum ut ium̃ta.
quedam adhumiliand ut uenenosa a
nimalia. ut homo considerans quod hec
sub manu omnipotentis dei. ⁊ quid
⁊ a quo sit recognostat. quedam ad u¬
telligendum creatorem. ut per ea q̃
tales. quedam ad ex̃cicium. ut q̃dam
nociua. per que homo excitatur ad bo¬
num ꝑapatientiam. quedam ad de¬
lictancł. nicħ ergo in mundo est crea¬
tum: quod ad aliquod bonum usũ

Expanded text:
o est. Praeterea, nulla creatura est quae ad aliquam utilitatem creata non sit; quaedam namque creata sunt a Deo in esus hominum, quaedam in alios usus, ut jumenta. Quaedam ad humiliandum, ut animalia venenosa, ut homo considerans quod haec sub manu creatoris Dei et quid et a quo sit recognoscat. Quaedam ad intelligendum Creatorem, ut per ea quatales, quaedam ad exercitium, ut quaedam nociva per quae homo excitatur ad bonum per patientiam, quaedam ad delectandum. Nihil ergo in hoc mundo creatum est, quod ad aliquem bonum u
Abbreviated transcription (Latin):
menti mediante pecc̃o hr̃ ab isto. ⁊
tamen est a deo. simiłr potestas quã
iste acquirit symoniace. inpecc̃o ⁊ per
pecẽm acquiritur.⁊ tamen a deo est.
Simiłr peccunia que per usuram acqͥ¬
nitur in pecc̃o ⁊ per pect̾m hr̃. a simili qͣ¬
ius caro humana occ̃onałr originiem
bãt expeccato: id quocl est a deo est:¬

Expanded text:
menti, mediante peccato habetur ab isto, et tamen est a Deo. Similiter, potestas quam iste acquirit Simoniace, in peccato et per peccatum acquiritur, et tamen a Deo est. Similiter pecunia quae per usuram acquiritur, in peccato et per peccatum habetur. A simili quamvis caro humana occasionaliter originem habeat ex peccato, id quod est a Deo est
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem tres sint ꝑsone dliuine e
una earum natura: auctoritatin
rationib. similitudinib uarus ostẽ
potest. nec solum auctoritatid theolgs¬
o geneseos ẜ hebraicam u̾itatem legitus
eus singulare hurus nominis dii. en¬
go ubi nos habemus. In principio creai
deus celum ⁊ t̾ram. hebrei hñt. in pis

Expanded text:
uod autem tres sint personae divinae, et una earum natura, auctoritatibus et rationibus, et similitudinibus variis potest ostendi. Nec solum auctoritatibus theologopio Geneseos, secundum Hebraicam veritatem, legitur, Deus singulare hujus nominis, dii. Ergo, ubi nos habemus: In principio creavit Deus coelum et terram , Hebraei habent: In p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a deo datam dicimus. ac iõ quicqͥd
in ea scriptum est diuino sensu intel¬
lectum. suis temꝑorib obseruatũ et
obseruand̃ esse senttimus. ea enun a¬
diuino intellectu intelligenda erãt
repugnantia uidemus. cum enĩ mo
¶nec solum ea prohibentur in lege: q̃
sui natura nociua sunt homini ad
uescendum. uerum ⁊ que gustu io¬
conda. ⁊ qque usu salubria ad comedẽ¬
dum existiuti aliquid ergo satramẽ¬
ti hec in se continent. que licet a deo
dicta siit: tamen a se inuicem ad
literam omniuo cussident. in exo¬
do etiam inter alia precepta de faciẽ¬
do altari. dominus moysi ibi tta pre¬
cepit. altare de terra fatietis michi
in conseq̃ntib autem sic legitur. fe¬
cit itaq moyses thymiamatys de
lignis sichin. ⁊ alibi. fondauit bases
eneas. in uttroitu tabernacłi. mul¬
tum itaq aduersum uidetur ait
iliud ⁊ aliter quam dominus iubet ꝑ moy
seri ab ipso moyse agatur. aliud ergo qͣm

Expanded text:
t a Deo datam dicimus, ac ideo quidquid in ea scriptum est, divino sensu intellectum, suis temporibus observatum et observandum esse sentimus; ea vero divino intellectu intelligenda erant, repugnantia videmus. Cum enim pernec solum ea prohibentur in lege, quae sui natura nociva sunt homini ad vescendum, verum etiam quae gestu jucunda, et aeque salubria ad comedendum existunt. Aliquid ergo sacramenti haec in se continent, quae, licet a Deo dicta sint, tamen a se invicem ad litteram omnino dissident. In exordio autem, inter alia praecepta, de faciendo altari Dominus Moysi ibi ita praecipit: Altare de terra facietis mihi ; in sequentibus autem legitur sic: Fecit itaque Moyses altare thymiamatis de lignis setim . Et alibi: Fundavit bases aeneas in introitu tabernaculi . Multum itaque adversum videtur, ut aliud et aliter quam Dominus per Moysen jubet, ab ipso Moyse agatur. Aliter ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
minus a deo est. sicut homo quamuiᷤᷤ
infirmus sit: tamen a deo existenciã
habet. simili modo sequens exponit᷑
auctoritas. quamuis enim lex pecc̃i
uel mortis .i. concupiscencia in men¬
bris ⁊ a menbris sit occ̾onaliter .i. ex
infirmitate menbroꝵ: tamen ipsa
menbra quamuis uitiata: id quod
sunt a deo sunt. s uitiata .i. infirma:
adeo non sunt. quod autem dicitur¬
caro pugnare aduersus sp̃m. non est
intelligendum de ip̃a carne. s de car¬
nis carnalitate. earo enim .i. carnali¬
tas semper contradicit spiritui .i. ra
ticorum de duobus rerum prine¬

Expanded text:
minus est a Deo. Sicut homo, quamvis minus est a Deo. Sicut homo, quamvis infirmus sit, tamen a Deo existentiam habet. Simili modo sequens exponitur auctoritas; quamvis enim lex peccati et mortis, id est concupiscentia in membris et a membris fit occasionaliter, id est ex infirmitate membrorum, tamen ipsa membra quamvis vitiata, id quod sunt, a Deo sunt, sed vitiata, id est infirma, a Deo non sunt. Quod autem caro dicatur pugnare adversus spiritum, non est intelligendum de ipsa carne sed de carnis carnalitate: caro enim, id est carnalitas, semper contradicit spiritui, id estticorum, de duobus princi
Abbreviated transcription (Latin):
di quia mundum creau̾it: s prĩceps
mundi .i. mundanoꝵ hominũ. quia ĩ
cordibus eoꝵ principatur.⁊ regnat per
appetitum t̾renoꝵ. eadem ratione di¬
citur dominus mundi. quod autẽ mũ¬
dus dicantur mundi amatores: ĩ io¬
hanne legitur. udi dicitur. quia mũdͦ
eum non cognouit .i. mundi amato¬
res. ⁊ alibi in euangłio legitur. Regñ
meum non est de hoc mundo .i. amatoreᷤ:
huns mundi non sunt regnum meũ.
.i. in eis non regno. dicitur autem diaboᷤ¬
lus pater hominis non ratione creati¬
onis: s ratione imitationis. quia per
praua opera eum imitatur. peccatũ
autem dicitur hitare in carne homĩs
.i.fomes peccati .i. concupiscentia que
in carne ħitat ratione infirmitatis.
cie. ex quo enim adam peccauit: facta
est caro prona ad concupiscenlum .i.
homo ex infirmitate carnis. qͣmuis gͦ
concupiscencia maneat in carne occo¬
naliter.non tamen caro est mala.i.
uitiosa. s uitiata.i. infirma. non ĩo

Expanded text:
di, quia mundum 205 creavit, sed princeps di, quia mundum 205 creavit, sed princeps mundi, id est mundanorum hominum, quia in cordibus eorum principatur, et regnat per appetitum terrenorum. Eadem ratione dicitur dominus mundi. Quod autem mundus dicantur mundi amatores, in Joanne legitur, ubi dicitur: Et mundus eum non cognovit , id est mundi amatores. Et alibi in Evangelio: Regnum meum non est de hoc mundo , id est amatores hujus mundi non sunt regnum meum; id est in eis non regno, diabolus autem dicitur pater hominum, non ratione creationis, sed ratione imitationis, quia per prava opera eum imitantur. Peccatum autem dicitur habitare in carne hominis, id est fomes peccati, seu concupiscentia, quae in carne habitat non ratione substantiae, tiae. Ex quo enim Adam peccavit, facta est caro prona ad concupiscendum, id est homo ex infirmitate carnis. Quamvis ergo concupiscentia maneat in carne occasionaliter, non tamen caro est mala, id est vitiosa, sed vitiata, seu infirma, nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
respondentes dicimus quod illa au¬
ctoritas. arbor bona ⁊ c̃. intelligenda est
deitentione bona uel mala. ex bona
nomen malum: aliquando supponit ac¬
tionem malam: aliquando ip̃ius actiõis
deformationem. ut cum dlicitur. non est
malum in ciuitate quod dominus nõ
faciat .i. non est actio mala quam fieri
non sinat. ip̃am uero maliciam .i. acti¬
onis deformationem. sccłm quod dicit᷑
malum nil est: non facit. ip̃a enim de¬
formatio actionis que actio dicitur ma¬
la: nil est. ꝓut ergo hoc nomen suppoñ
aliquid.⁊ esse a deo. non in eo quod est
malum. s in eo quod est. prout uero sup¬
ponit malitiam: nec esse quid nec esse a
deo dicitur. potius enim notat p̾uarica¬
tionem: quam rei positionem. dicimuᷤ
etiam quod hoc nomen tenebre. potitis
notat lucis carentiam: quam rei exi¬
stentiam. ⁊ ideo mundus initium non
habuit a tenebris. est enim sensus. tene¬
bre erant super faciem abyssi .i. non e¬
rat lux. diabolus non dicitur prĩceẜ mũ¬

Expanded text:
spondentes, dicimus, quod illa auctoritas: Arbor bona, etc. intelligenda est de intentione bona vel mala, ex bona nomen, malum, aliquando supponat actionem malam, aliquando ipsius actionis deformitatem; ut cum dicitur: Non est malum in civitate quod Deus non faciat; id est non est actio mala, quam fieri non sinat, ipsam vero malitiam, id est actionis deformitatem, secundum quod dicitur malum, nihil est, nec ipse facit. Ipsa enim deformatio actionis, quae actio dicitur mala, nihil est. Prout ergo hoc nomen supponit aliquid, et esse a Deo, non in eo quod est malum, sed in eo quod est. Prout vero supponit malitiam, nec esse aliquid, nec esse a Deo dicetur; potius enim notat privationem esse, quam rei positionem. Dicimus etiam quod hoc nomen, tenebrae, potius notat lucis carentiam, quam rei existentiam, et ideo mundus initium non habuit a tenebris. Sed est sensus: Tenebrae erant super faciem abyssi , id est non erat lux. Diabolus etiam non dicitur princeps mun
Abbreviated transcription (Latin):
mutabiles. quia quicquid habet initium
naturaliter habet finem. omne quod ẽ
ginitum tendit ad int̃itum. de formali ã
Cum ergo deus non sit causa formał sed
efficiens. quamius ip̃e sit inmutabił. non
tamen res inmutabiles.⁊ quamuis mł¬
men omnia sunt dei orclinatione .i. fi
philosophus. cuius ortum legitima cau¬
głio ait. quod nec unus passer cadit ĩ
t̃ram sine deo. sequenti rations ħ da¬
tur responsio. multa sunt que ĩpecc̃o
siunt. ⁊ mecdiante pecc̃̾o. ⁊ pecc̃a tanĩ
non sunt.⁊ a deo sunt. ut scientia qͣm
iste acquirit mala intentiõe s intui¬
tu fauoris humani uel t̾ren emolu

Expanded text:
mutabiles; quia quidquid habet principium, mutabiles; quia quidquid habet principium, naturaliter habet finem. Omne quod est genitum, tendit ad interitum. De formali autem Cum ergo Deus non sit causa formalis, sed efficiens, quamvis ipse sit immutabilis, non ideo res immutabiles. Et quamvis mumen contra Dei ordinationem non fiuphilosophus, « cujus ortum legitima caun Evangelio ait, quod nec unus passer cadit in terram sine Deo . Sequenti rationi haec datur responsio: Multa sunt quae in peccato fiunt, et mediante peccato, et tamen peccata non sunt, et a Deo sunt; ut scientia quam iste acquirit mala intentione, scilicet intuitu favoris humani, vel terreni emolu
Abbreviated transcription (Latin):
rispondetur. Quamuis deus potuit fac̃e¬
mundum ĩmutabilem actu et non fecit:
inundus non fuit. bonitatis enim sũme
fuit quod mund fecit. sapiencie u̾o qd
mutabilem esse ꝑmisit. ut per mutabilẽ
ad ĩmutabilem inuitarentur. omne.ii.
mutabile insinuat aliquid esse ĩmuta¬
bile. omne mobile insinuat aliquid ẽẽ
quitum. ideo dico mutabile actu: qr
non potuit aliquid facere quod eẽt in¬
mutabile natura. quia omnis creatu¬
ra ex eo quod creata est: habet puncipi¬
um sue existentie. eadem ratione finẽ
habet actu uel natura. Omnis enim
res creata duob clauditur t̃minis p̃¬
terea non sequitur qr si causa ĩmuta¬
biꝰ effectus ĩmutabił. alia est enim cau¬
sa efficiens. a.formal. efficiens causa ẽ:
que mouet et operatur ad hoc ut sit.
sit. nec tamen sequitur quod si aliqͥd
predicatur de artifice. qd de eius oꝑe:
liuturnum. non tamen artificẽ asiłi
cum deussit suminus artifex emniũ
rerum ⁊ efficiens causa: ip̃e inmutabi

Expanded text:
respondetur: Quamvis Deus mundum potuerit facere immutabilem actu et non fecit, invidus non fuit; bonitatis enim summae fuit quod mundum fecit, sapientiae vero, quod mutabilem esse permisit, ut per mutabilem in immutabilem mutaremur. Omne enim mutabile insinuat aliquid esse immutabile; omne mobile insinuat aliquid esse quietum. Ideo dico, immutabile actu, quia non potuit facere aliquid quod esset immutabile natura; quia omnis res creata, ex eo quod creata est, habet principium suae existentiae: eadem ratione finem habet actu vel natura, omnis enim res duobus clauditur terminis. Praeterea non sequitur, quod si causa sit immutabilis, effectus sit immutabilis. Alia est causa efficiens, alia formalis. Efficiensovet et operatur ad hoc ut res ssit; nec tamen sequitur, quod si aliquid praedicatur de artifice, quod etiam de ejdiuturnum, et non artificem. A simili, cum Deus sit summus artifex omnium rerum, et efficiens causa, ipse immutabil
Abbreviated transcription (Latin):
penitente sunt dum baptizatur. et¬
ut suꝑius dictum est gratia addicit᷑.
cut infide quedam processio fuit ⁊ ĩ dei
manifestatione. ⁊ in sc̃oꝵ młtiplicarõe:
ita in sacramentoꝵ collatione. ante
logis tradicionem sufficiebat alicui ẽ¬
dere deum unum. remuneratorẽ bonoꝵ
⁊ punitorem malor. cum obsuatoͬe na¬
⁊ ea que in sacramentis continebant᷑.
tempore uero gratie ad plura crecdẽda
tenetur fideł. ẜ ergo processum fidei: ꝓ¬
cessum habuit dei cognitio.⁊ fideliũ
młtiplicatio. ⁊ sacramentoꝵ tradit̾o.
decuit ergo ut in aduentum xͥ qui re
demptor fuit generis humani młtipli¬
caretur gratia.⁊ satramenta gr̃arum
collata. uii illam aque qua mens hõts
filius. uixta ꝙ dicitur accedit uerbũ¬
ad elementum ⁊ sit sacramentũ. ñ ꝙ
dicitur s ꝙ creditur. quid ergo illud u̾¬
bum ꝙ creditur nisi dei filius : cuius
uirtute consecratur baptismus : qͥb¬

Expanded text:
poenitente sunt dum baptizatur, et, ut dictum est, gratia additur. Acut in fide quaedam processio fuit, et in Dei manifestatione, et in sanctorum multiplicatione, ita in sacramentorum collatione. Nam ante legis traditionem sufficiebat alicui credere Deum unum, remuneratorem bonorum, et punitorem malorum, cum observatione na, et quae in sacramentis continebantur. Tempore vero gratiae, ad plura credenda tenentur fideles. Secundum ergo processum fidei, processum habuit Dei cognitio, et fidelium multiplicatio, et sacramentorum traditio. Decuit ergo quod in adventu Domini qui erat redemptor generis humani, multiplicaretur gratia, et sacramenta gratiarum collativa. Vim illam aquae qua mens purgatur Filius, juxta ad elementum, et fit sacramentum, non quod dicitur, sed quod creditur. » Quid est ergo illud quod creditur, nisi Dei Filius, cujus virtute consecratur baptismus? Q
Abbreviated transcription (Latin):
pus qñ n ibi adorabitur deus. ueri .ii.
spiritu ⁊ ũitate. tem si locus facit ad
orationem cur hemite atiquitus in abditis locis
habitantes eccl̃ias non hadebant: cum ⁊ eccł̃a¬
stica sacaramenta effectum suum hearit. et¬
si non celebareritur in loco qui dicitur eccl̃ia
quid operantur parietes ad supplicand illi
qui ubiq est: cum in illo loco non magis sit

Expanded text:
pus quando hic nec ibi adorabitur Deus, id est in spiritu et veritate . Item si locus facit ad orationem, cur eremitae antiquitus in abditis locis habitantes, ecclesias non habebant? Cur etiam sacramenta effectum suum habent, etsi non celebrentur in loco qui dicitur ecclesia? Item, quid operantur parietes ad supplicandum ei qui ubique est, cum in illo loco non magis sit
Abbreviated transcription (Latin):
gi potius ad formam panis refertus
non est incorpore xͥ. s potius informa panis.
ñec mirum si ille qui fecit omnia de nichi¬
lo. faciat accidentia ẽẽ sine mat̾iali subiec¬
to. ad hoc ꝙ dicunt ꝙ in altari est panispꝰ¬

Expanded text:
gi, potius ad formam panis refertur non est in corpore Christi, sed in forma panis. Non est etiam mirum, si ille qui fecit omnia ex nihilo, faciat accidentia esse sine materiali subjecto. Ad hoc quod dicunt, quod in altari adhuc est panis
Abbreviated transcription (Latin):
ticuł xane fidei fiat mentio: cur non
fit mentio de illo in effabili sacram̃to
Adhoc a̾icunt quidam ꝙ in primitua
laut. ad quam reprimẽdam opus esset
mentiõem fieri in aliquo symbolo de h̃¬
articulo. unde ꝙ in primitiua eccłia de
tͥnitate pullulauit hesis ap̃ arrium
⁊ sabellium de spuitu sancto ap̃ macedo¬
num. de incarnatione ap̃ euthicen.⁊
nestorium. de resurrectic̃e ap alios ut
tamen c̃uicere ꝙ in apłico synbolo fit mẽ¬
cio de eucharistia. ubi dicitur. sco̾ꝵ com¬
munio̾em. in hoc enim spũałr omuna:¬

Expanded text:
tianae fidei fiat mentio, cur non fit mentio de illo ineffabili sacramento, Ad hoc dicunt quidam, quod in primitiva lavit, ad quam reprimendam opus esset mentionem fieri de hoc in aliquo symboli articulo. Unde, quia in primitiva Ecclesia de Trinitate pullulavit haeresis apud Arium et Sabellium; de Spiritu sancto apud Macedonium; de Incarnatione apud Eutychen et Nestorium; de resurrectione apud alios, ut t, quod in Apostolico symbolo fiat mentio de eucharistia, cum dicitur, sanctorum communionem. In hoc enim spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ab aquilone. similiter sapor ⁊ co¬
lor uidentut esse in sacramento altaris.
nec tamen ibi est prestigi. qr ħ nor
fit ad decipiend. s potius ad instruendo
⁊ insacramentum.⁊ quid iremis ꝑ an¬

Expanded text:
erusalem . Similiter, sapor et color videntur esse in sacramento altaris, nec tamen ibi est praestigium, quia hoc non fit ad decipiendum, sed potius ad instruendum, et in sacramentum. Sed, quid ire
Abbreviated transcription (Latin):
s mutatus est in corpus xͥ. s forma rema¬
net sub qua fuit corpus xͥ. latet. ⁊ hoc fit
multiplici dde causa. una est: qr fides nõ
hab meritum cui humana ratio p̃bet
experimentum. alia ne xͥanus abhorreat
comedere redemptorem suum. t̾cia ne
hͥetici insultarent nob̃ dicentes. uos co
dam res mutantur in alias.⁊ tñ quedã
ꝓꝓuetates rei mutate remanent. ut qñ
uinum mutatur in acetum: remanet
ibi liquiditas. sic sub forma unius rei la¬
latiusse sub humana natura. nec tñ hũa
forma erat in angło. siłr corpus xͥ in alta¬
alia .i. sub forma panis. pret̾ea accidẽcia

Expanded text:
sed mutatus est in corpus Christi, et forma remanet, sub qua latet corpus Christi. Et hoc fit multiplici de causa. Prima est, quia « fides non habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum; » alia, ne Christianus abhorreat comedere Redemptorem suum, nehaeretici insultarent nobis, dicentes: Vos comdam res mutantur in alias, et tamen quaedam proprietates rei mutatae remanent, ut, quando vinum mutatur in acetum, remanet ibi liquiditas. Sub forma unius saepe lalatuisse sub humana forma; non tamen humana forma erat in angelo. Similiter corpus Christilicet sub forma panis.
Abbreviated transcription (Latin):
a deo est. possumus tamen dic̾e ꝙ color
i sapor in forma panis sũt.⁊ cta mira¬
sorma sit accicdens. sunt qui dicunt
nulla accidentia ibi ẽẽ. post transuba¬
tionem. s uidi eẽ cum non sint. unde
non dicuni ibi esse albedinem uel rotund¬
mł̾te speties fallatie uisus. una est qͣndo
non uidemus ꝙ ocuł presentatur. que
dicitur aurisia .i. auidentia. qua ꝑcussi

Expanded text:
a Deo est. Possumus tamen dicere, quod color et sapor sunt in forma panis, et ita, miraforma sit accidens. Dicunt quidam, nulla accidentia ibi esse post transsubstantiationem, sed videri esse, cum non sint. Unde non dicunt ibi esse albedinem vel rotundmultae species fallaciae visus: Una est, quando non videmus quod oculis praesentatur, quae dicitur aurisia, id est avidentia, qua percussi
Abbreviated transcription (Latin):
płi pascuntur solo odore pomoꝵ.suint
tamen qui dicunt ꝙ nichil comedis.
⁊ si uidetur ꝙ comedat. ⁊ sic miraculo¬
lce autem pleno sanguine x alus li¬
quor non potest infuncui illo mauẽte.
qmuis sanguis non faciat distanciã
aeris ad aera. species enim uins sud qͣ
latet sanguis implet locum ⁊ imuplz

Expanded text:
dam populi pascuntur solo odore pomorum. Sunt tamen qui dicunt quod nihil comedit, sed videtur quod comedat, et sic miraculolice autem pleno sanguine Christi, alius liquor non potest infundi illo manente, quamvis sanguis non faciat distantiam aeris ad aera: Species enim vini sub qua latet sanguis, implet locum et implet
Abbreviated transcription (Latin):
põem remuti. maxi̾e si unus ex ip̃is he¬
ticis quos ꝑfectos uocant manus impo¬
suerit. ⁊ sic hac occ̃one multos ad pecc̃a
inuitant. in manus impositiõe spem po
ꝑfectos consolatos uocant eos qui nuꝑ¬

Expanded text:
praesertim si unus ex ipsis haereticis quos perfectos vocant, manus imposuerit. Et sic hac occasione multos ad peccata invitant, spem in manus impositione ponentesperfectos: Consolatos vocant eos qui nu
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur ad baptismi susceptõ¬
nem. młtis auctoritatib probatur.
ait enim .xͨ. nisi qui renatus fu̾it ex a¬
petrus ait. penitenciam agite.⁊ bapti¬
retur unusquisq uĩm Item qui cre¬
dicłit et baptizatus fu̾it saluus erit:
item quare tauta sollempnitate bap¬
tizatus est xͦ. nisi ut significaretur
ta est. spiritus sanctus appariuit ĩ co¬
lumnde spetiem s fortasse dicent xp̃m ñ fuiꝰ¬
sebaptizatum. uolentes hoc astruere hoc¬

Expanded text:
eneantur ad baptismi susceptionem, multis auctoritatibus probatur. Ait enim Christus: Nisi quis renatus fuerit ex aPetrus ait: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum . Item: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit . Item, quare cum tanta solemnitate baptizatus est Christus, nisi ut significaretur ta est, Spiritus sanctus apparuit in columbae specie . Sed forte dicent Christum fuisse baptizatum, ho
Abbreviated transcription (Latin):
mus dicens. non est crudeł qui crude¬
tib esse uidetur. nam latro suspensus
in patibulo crudelem putat iudicem.
sunt. ⁊ hab causam int̃fectionis ut
accidat pessimos. minister est domi
s legum ministerium. Item augustinͦ.¬
mipios de terra perdere. parricidas ⁊ sacri

Expanded text:
m, dicens: « Non est crudelis qui crudetibus esse videtur. » Nam latro suspensus in patibulo, crudelem putat esse judisunt, et habeat causam interfectionis, et occidat pessimos, minister est Dominsed legum ministerium. Cyprianus inimpios de terra perdere, parricidas et perju
Abbreviated transcription (Latin):
bonis comminiter exhibetur. deniq iili sa¬
cerdotes in quib xͦ inhabitat benedictio¬
ins plenitudinem tribuere dicuntur
non qr soli illi transfundant gratians:
quia ui soli liccte ⁊ cigne so agunt. nec
subditos mala uita ledit: si bona faciũt

Expanded text:
illi sacerdotes, in quibus Christus habitat, benedictionis plenitudinem tribuere dicuntur, non quia soli illi transfundant gratiam, sed quia illi soli licite et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit
Abbreviated transcription (Latin):
cłie separaũit: nec pec̃cis solui nec potest
celum ingretdi. Item sꝑ sacerdos ⁊̃ si malꝰ
sit: gratiam tamen transfundat ꝓsue di¬
gnitatis offitio. augustinus ostendit di¬
cens. dictum est a domiino in numerig
ad moysen ⁊ aaron sacerdotes. uos poni¬
re nomen super filios israel. ego donunꝰ
benedicam illos. ut grãm traditio per
ministerium ordinati transfundat hõi¬
b. nec uoluntas sacerdotis obesse possit
augustinus dicit in libro questionũ ue¬
teris ⁊ noui testamenti. dictum ẽ neqͥs¬
simo caypha uiter cetera. hoc ã asemet¬
ipso non dixit. s cum ess pontifex anz
rum non ꝑsonam sequi digni uł ind.¬
gni . s ordinem traditionis. ut qui
Aliquis boni sit meriti: non tamen p
benedicere nisi fuerit orcliuatus ut .
minsterium exhibeat. di autem ẽ¬

Expanded text:
se separaverit, nec a peccatis solvi, nec coelum potest ingredi. » Item quod sacerdos etiam si malus sit, gratiam tamen transfundat pro suae dignitatis officio, Augustinus ostendit dicens: « Dictum est a Domino, in Numeris, ad Moysen et Aaron sacerdotes: Vos ponite nomen meum super filios Israel, ego Dominus benedicam eos . » Ut gratiam per ministerium ordinati transfundat hominibus, nec voluntas sacerdotis obesse vel proAugustinus dicit in libro Quaestionum Veteris et Novi Testamenti: « Dictus est de nequissimo Caipha, inter caetera: Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni rum non personam sequi digni vel indigni, sed ordinem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officii ministerium exhibeat. Dei autem e
Abbreviated transcription (Latin):
bro de pña. tanta uis confessionis ẽ ut side¬
est sacerdos confiteatur ꝓximo sepe enim
contingit ꝙ penitens non pot̾ u̾econdari
ante sacerdotem ꝙ̃ desid̾anti nec locus nͦ
tempus offert. ⁊ si ille cui consitebitur po¬
testatem soluendi non hab: si ramen di¬
confitetur socio. iniiidati enim sicut leꝓ¬

Expanded text:
 Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit, quod poenitens non potest verecundari coram sacerdote, quem desideranti nec locus nec tempus offert. Et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habet, fit tamen diconfitetur
Abbreviated transcription (Latin):
rum habere benedice presumũt mos
ligare ⁊ soluere. qr meitum dat potest¬
tem non offitium. ⁊ ido qr dicunt se e¬
stoloꝵ ui carios per merita: dicunt se le¬
bere eoꝵ offm̃. in quo maxĩe cc eccłiam
nauigant. ⁊ se hetiros ẽẽ demonstran
istum autem errorem uolunt muni¬
non propria uirtute benedicunt. s q
non solum hic qui sacerdotium soritꝰ
est: s quicumq xp̃m i seip̃o hab. et
euis figuram gerit ꝑ conuersatõem
bonam. sicut moyses ydoneus ẽ ut bĩ¬
dictionem prestet. ecce sic habemis qd̃i
solum sacerdotes. s omnis in quo xͦ h̃i¬
tat: benedictionem prestat. At̾miua¬

Expanded text:
rdotali benedicere praesumunt. ligare et solvere, quia meritum dat potestatem, non officium: et ideo qui se dicunt apostolorum vicarios, per merita debent habere eorum officia. In quo maxime contra Ecclesiam navigant, et se contra demonstrant esse. Istum autem errorem fulcire conanon propria virtute benedicunt, sed quia nec solum is qui sacerdotium sortitus est, sed quicumque Christum in seipso habet, et ejus figuram gerit, per conversationem bonam, sicut Moyses, idoneus est ut benedictionem praestet. Ecce hic habes, quod non solum sacerdos, sed omnis in quo Christus habitat, benedictionem praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra erit marmore planior. cristallo cla¬
rior. sic cet̾a elementa erũt noua .i.ĩno¬
⁊ t̾ram nouam .i. t̾ram ĩnouatam.⁊ ae¬
ra ĩnouatum. hic .ii. noĩe celi intelligͦr
aer. iuxta ilłd. aues celi comedunt illd
In die autem resurrectiõis: aer non al

Expanded text:
rra erit marmore planior et crystallo clarior. 219 Sic caetera elementa erunt nova, iinnovatam, et aerem innovatum. Hic enim nomine coeli intelligitur aer, juxta illud: Aves coeli comedent illud . In die autem resurrectionis, aer non alt
Abbreviated transcription (Latin):
uariis auctoritatib ⁊ rõib expugna¬
re conantur si. apłc ait. caro ⁊ sangius re¬
gnum dei non possidebunt. ergo caro no
ua facio omnia. si oĩa fient noua in die
iudicis. ergo ⁊ caro humana. item legit᷑.
celum ⁊ terra transibũt. ead rõe ⁊ corpu̾ hu¬
manum. si autem firmiora ita desinẽt eẽ¬

Expanded text:
variis auctoritatibus et rationibus expugnare conantur: Sic ait Apostolus: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt , ergo caro nos: Ecce nova facio omnia . Si omnia fient nova in die judicii, ergo et caro humana. Item legitur: Coelum et terra transibunt . Eadem ratione et corpus humanum. Si enim firmiora desinent e
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓna ad malum s potius ex sui ĩfirmi¬
tate. ꝙͦ traxit ex pec̾co ade. aute peccatũ
enim ade: caro non pugnabat adu̾sus
ruchtis caro resurget in sus sub̾a non ĩ
sui crrconstãcia. ip̃a ti. corrupt̾o que im¬
pellit ad peccand non resurget. ad seq̃n¬
tem obiectõem dicimus ꝙ ille qui oĩa
c̃auit de nichilo. ⁊ corpus human̾ plas¬
maũ de limo. corpus incin̾atũ ĩ pristiñ
a reformat in stastum meliorẽ. argen¬
tarius ⁊̃ qi t̾ra ĩmunda ⁊ fetida mł̃ti¬
plici decocciõe elicit argentũ. ñ mutata
tamen t̾re mat̾ia. sic generał ignis pur¬
gabit t̾ram ⁊ aera. suminus uͦ arcifex su¬
a auctoritate in meliorẽ statũ reforma¬
bit humana corpora. dicimus ⁊ ꝙ idsiꝰ
ius enim corpus humañ̾ exuat hũam effigiẽ
tamen ñ destuit ẽẽ suba ł corpus. nec aliqͥd
subalium que ad corpus ꝑtinent amittit.

Expanded text:
sit prona ad malum, sed potius ex sui infirmitate, quam contraxit ex peccato Adae. Ante peccatum enim Adae, caro non pugnabat adversus judicii caro resurget in sui substantia, non in sui circumstantia; ipsa enim corruptio quae impellit ad peccandum, non resurget. Ad sequentem objectionem, dicimus, quod ille qui omnia creavit ex nihilo, et, corpus humanum plasmavit de limo, corpus incineratum in pristinum,  eadem materia reformat in statum meliorem. Argentarius etiam ex terra immunda et foeda, multiplici decoctione elicit argentum, non mutata tamen terrae materia. Sic generalis ignis purgabit terram et aera. Summus vero artifex sua auctoritate in meliorem statum reformabit humana corpora. Dicimus etiam quodus. Quamvis enim corpus humanum exuat humanam effigiem, tamen non desit esse substantiale corpus nec aliud substantialium quae ad corpus pertinent amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
appetat mala ⁊ non bona quomodo głi
ficabitur. illud ⁊ ꝙ incineratum ẽ quomͦ¬
itum ineffigiem corporis humani forma¬
bitur: item corpus hominis post dissolu¬
cionem õino desinit ẽẽ. ⁊ si remaneat
mat̾ia in rinere. ergo cum in die iudicii
corpus humanũ formabitur: ut mł̃tis
dissimile ab isto. ⁊ omne id singłare nu¬
mero ꝙ desinit ẽẽ non pot̾ it̃m inciꝑe eẽ :¬
ur ꝙ illa corpora que erunt indie iudicri:
uonila enunt que sunit menerata qo
posumis ꝓbate ꝑ simile. ecce albede desinct. eẽ
uidarnte. ⁊ post decem annos quedã icipet ẽẽ
sit apłe ad prodand resurrectiõem de gra¬
no mortificato. possumus ꝓbare aliud eẽ
corpus: ꝙ incin̾atur. aliud ꝙ indie iudicis
animabitur. sicut enĩ granum ꝙ mortifica

Expanded text:
non bona, quomodo ergo glorificabitur? Et illud quod incineratum est, quomodo in effigie corporis humani iterum formabitur? Item: Corpus hominis post dissolutionem omnino desinit esse, et si remaneat, manet in cinere. Ergo cum in die judicii corpus humanum formabitur, in multis dissimile erit ab isto, et omne quod in singulari numero desinit esse, non potuod illa corpora quae erunt in die judicii, non erunt illa quae sunt incinerata. Quod possumus probare per simile: Ecce albedo desit esse in Socrate, et post decem annos quaedam albedo stolus ad probandum resurrectionem, de grano mortificato, possumus dicere, aliud esse corpus quod incineratur, aliud quod in die judicii animabitur. Sicut enim granum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
salua omnis caro. s p̃p electos b̃uiabunt᷑
dies illi. stem insymbolo aplico legitur.
rarnis resurrectionem. huic articło fid̾i
uata sunt ansma. qua ergo ratõe illa
suscitata sunt. ⁊ nr̃a corꝑa a quib seꝑa¬
buntur anime in die uidici fuscita¬
bunttur. partidares enim suscitatiões generał
resurrectiõis funt testes. legitur ⁊̃ ꝙ mł̃ta cor¬

Expanded text:
lva omnis caro; sed propter electos breviabuntur dies illi . Item in Symbolo apostolorum legitur: Carnis resurrectionem. Huic articulo fideivata sunt anima. Qua ergo ratione illa suscitata sunt, et nostra corpora a quibus separabuntur animae, in die judicii 218 suscitabuntur. Particulares enim suscitationes, generalis resurrectionis sunt testes. Legitur etiam, quod multa cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙangłe admariã ait. erce cõcipies ĩ ict̾o ⁊c̃
⁊ iohes ait. u̾bum caro factum ẽ. si ergo ĩ
urgine aliquid oceptũ ẽ. quid ꝯceptum ẽ
nisi corpus humanum: ratõe idem ꝓba
ut sicut per hominẽ facta ẽ hũai gerus
si enm purus bomo eẽt: tabe geñali hu¬
mane nat᷑e infectus eẽt. oportuit gͦ ut
deus eẽt. ⁊ ratione diuinitatis purus
ess. ⁊ peccare non poss. sic ergo oportuit
ut deus homo fieret. ut hoc modo hõĩẽ
ndimeret si autem xp̃e corpus non hũit. eadẽ
eatione ⁊ anima caruit s ip̃ in euanglio ait.
ixtestatem habes ponencli aĩam meã ⁊c̃. ⁊ alibi

Expanded text:
angelus ad Mariam ait: Ecce concipies in utero. Et Joannes ait: Verbum caro factum est. Si ergo in Virgine aliquid conceptum est, quid conceptum est, nisi corpus humanum? Rationibus probaut sicut per hominem facta est humani generis si enim purus homo esset, tabe humanae naturae infectus esset. Oportuit ergo ut Deus esset et ratione divinitatis purus esset, et peccare non posset. Sic ergo oportuit ut Deus homo fieret, hoc ut modo hominem redimeret. Si autem Christus corpus non habuit, eadem ratione et anima caruit. Sed ipse in Evangelio ait: Potestatem habeo po
Abbreviated transcription (Latin):
gl̾ificabit. ⁊ ita uidetur ꝙ sc̃ĩ non resur¬
gent in corporib glificatis. si dicant ꝙ ĩ
corporib alt̾ius generis resurgẽt. ꝙa deo
benigno nouiter c̃abuntur. aluis corrupti¬
bilib incineratis. xͦ obuiat in euͣngłiõ de¬

Expanded text:
glorificabit; et ita videtur quod sancti non resurgent in corporibus glorificatis. Si dicant quod in corporibus alterius generis resurgent, quae a Deo benigno noviter creabuntur, aliis corruptibilibus incineratis; Christus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
ma peccauit ⁊ in illa puniretur. eadẽ
ratione .i. qua noua caro c̾abitur: ⁊ no¬
uiis spiritus. apłc ⁊̃ probans resurrectio¬
nem hac ictitur similitudĩe. stulte nõ
uiuificatur ꝙ senu̾atur: nisi priꝰ mori¬
atur: asiłi nisi c̃orpus hõĩs prius moriã¬

Expanded text:
ima peccavit, ut in illa puniretur. Eadem enim ratione qua nova caro, creabitur et novus spiritus. Apostolus enim probans resurrectionem, hac utitur similitudine: Stulte, non vivificabitur quod seminatur, nisi prius moriatur ; a simili, corpus hominis nisi prius moria
Abbreviated transcription (Latin):
se causam passionis uł mortis .i. pect̾m. tñ clã
idius clacdianus in libro de aĩa de bylario ait
Ipictauensis hylarius inter nobilissima dis¬
putatõnum suarum genera induob er¬
rasse legigͣ. in uno ꝙ dixit anunã ẽẽ ex aliqͦ
⁊ in hoc ꝙ asseruit xp̾m nullum dolorẽ sẽ¬
sisse inpatibulo. qui qͣmuis sustinuerit ĩ¬
uita sua reprehensiõis stilum. in morte tñ
pña ductus: non sensit decrimenta m̾itor̃
sequenti obiectioni ħ datur responsio. ꝙ ħ cõ¬
iunctio ut ñ semper est nota ꝓprietatis ł sili¬
tudinis: s aliqñ est expressiua ueritatis. ii
Uibi ut putabatur filus ioseph. ⁊ hoc aduer¬
Abium quasi: aliquando ẽ nota ꝓprietatis
Ualiqñ siłitudĩs. aliqñ ex pressiuum u̾itatiᷤ
ut ibi. uidimus głiam eiꝰ głiam qͣi uiuge

Expanded text:
se causam passionis, vel mortis, id est culpam. Tamen Claudianus, in libro De anima, de Hilario ait: Pictavensis Hilarius inter nobilissima disputationum suarum genera in duobus errasse dicitur: in uno, quod dixit animam esse, ex aliquo ; et in hoc quod asseruit Christum nullum dolorem sensisse in patibulo; qui quamvis in vita sustinuerit reprehensionis stylum, in morte tamen poenitentia ductus, non sensit detrimenta meritorum. Sequenti objectioni haec datur responsio quod haec conjunctio, ut, non semper est nota improprietatis, vel similitudinis, sed aliquando est expressivum veritatis, ut ibi, ut putabatur filius Joseph . Et hoc adverbium, quasi, aliquando est nota proprietatio aliquando similitudinis, aliquando expressivum veritatis, ut ubi: Et vidimus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑ angustiam oris corpus spacio diffu¬
sum intrauit. bac autem ratd̃e asserunt
xp̃p non bibisse nec comeclisse. qr non dece¬
bat filum dei ad consueta nature seced̾e. qm̾
ip̃ait. omne quod ĩ os intrat ui secessum e¬
mutitur. s uos maluimus cum ieroni mo
agrestes catholici ẽẽ: ꝙͣ c̾ manicheo cͤiales
heretiti. fides ã catbolica astruit xp̃m om̃s
defectus humane nat᷑e assumpsisse. p̃ter¬
quod filuis dei ueram carnem assũpsit
uod autem ueram carnem filius dei
assumpsit: multiplex ostendit auc¬

Expanded text:
quod per angustiam oris, corpus spatio diffusum intravit. Hac autem ratione asserunt Christum non bibisse, nec comedisse, quia non decebat Filium Dei ad consueta naturae secedere, quoniam ipse ait: Omne quod in os intrat, in secessum emittitur . Sed nos malumus esse cum Hieronymo agrestes catholici, quam cum Manichaeo, curiales haeretici. Fides autem catholica astruit, Christum omnes defectus humanae naturae assumpsisse, prquod Christus veram carnem assumpsit. Quod autem veram carnem Filius Dei assumpsit, multiplex ostendit auc