comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a dẏabolo: pacem nõ hebit cũ xp̃o. do uob̾.
Aemo .ni. potest duob dñis serire hicgͥ
a mundo discordat qui legem dei fideliter
seruat xp̃i pace inimicus om̃ium adu̾sa¬
tiorum comprimit tela. Quis .n. audeat
aduersum eum quĩ scit regis amicum: ałr
tam̃ mundus pacem dat qũa se saluator
dare ꝑmisit. Minidus .n. aut metu pacẽ
dat. aut p̾ce saluator .ni. cum sit fortior õi¬
um nullum utiq metuens non rogatus
dat pacem salnatoris ergo ħ pax ẽ. que id cͦco
datur: ut munimentũ sit contra hostes.
pax quidem uno nonune appellatur. sed
longo int̾uallo discernitur dei et mundi
ħ .ii. fragilis est. illa fortis. ħ carnea illa spi¬
titał ħ terrena illa celestis ħ de necessitare
eti. illa de uoluntate. Np̃c .in. millius ꝯgẽs
pacem offeit mualidis et in ermib suis dñs:
cerius bonis mał deus: homib reste ergo a¬
it. Nlon sicut mundꝰ hic dat ego do uob̾. Hoc
enĩ dicens: intelligi noluit clementiam bo¬

Expanded text:
a diabolo, pacem non habebit cum Christo. nemo enim potest duobus dominis seruire. hic ergo a mundo discordat, qui legi dei fideliter seruit; Christi pace munitus omnium aduersariorum conprimit tela. quis enim audeat aduersus eum quem scit regis amicum? aliter tamen mundus pacem dat, quam se saluator dare promisit. mundus enim aut metu pacem dat aut prece; saluator uero, cum sit fortior omnium nullum utique metuens, non rogatus dat pacem. salutaris ergo haec pax est, quae idcirco datur, ut munimentum sit contra hostes. pax quidem uno nomine appellatur, sed longo interuallo discernitur dei et mundi. haec enim fragilis est, illa fortis; haec carnea, illa spiritalis; haec terrena, illa caelestis; haec de necessitate est, illa de uoluntate. Christus enim nullius egens pacem offeret inualidis et inermibus, dominus semis, bonus malis, deus hominibus. Recte ergo ait: non sicut hic mundus dat, ego do uobis; hoc enim dicens intellegi uoluit clementiam bo
Abbreviated transcription (Latin):
mninẽ serpentina ꝑsuasione peruenit. Unde eti¬
ã ẜrentem ad significatõni ip̃iꝰ mortis moyses
ĩheremo exaltarnt aligno. Et qm̃ a mortiferis
cupiditatib ꝑfitem sanam᷑ rucis dm̃ quia
cruce mors ligno suspensaẽ. pp̃ea qui serpẽtũ
morsib ueneabantur. conspecto serpente qͥ fix̾
erat atq exattatus in ligno: continuo sanaban¬
tͣ. Huic sacramento nẽ dñs atcestat᷑ est dicens.
Sicut eĩ moyses exaltauit serpentẽ ĩ heremoi¬

Expanded text:
minem serpentina persuasione peruenit. unde etiminem serpentina persuasione peruenit. unde etiam serpentem ad significationem ipsius mortis Moyses in heremo exaltauit in ligno. et quoniam a mortiferis cupiditatibus per fidem sanamur crucis domini qua cruce mors ligno suspensa est, propterea qui serpentum morsibus uenenabantur, conspecto serpente, qui fixus erat atque exaltatus in ligno, continuo sanabantur. huic sacramento ipse dominus adtestatus est dicens: sicut enim Moyses exaltauit serpentem in heremo
Abbreviated transcription (Latin):
tut cũ sequimur dum̃ de qua dicit apostaꝰ
qui autem iħu xpĩ sunt carnẽ suam crucit¬
runt cũ passionib et cc̃cupiscentiis. Tali em̃
cruce netus hõ. ⁊dẽ netus uita ꝑmuit᷑. qña
de adam traximus. ut qd̾ ĩ illo fuit uolunta¬
tumi in nobis fieret naturale. Qd̾ ostendit a¬
pis dicens. Fuimus et nos aliqͣnto natum a
liiire. sicut et ceteri. Si gͦ uetus uita de adã
unde et nomine net̾is hoĩs rietus uita signa¬
tur. quid absurdum ht̃ qd̾ in ueterẽ hominẽ
maledcm̃ prolatũ ẽ quẽ dñs suspendit ĩ lig¬
no: Quia ex ip̃a successione mortalitatẽ gesta¬
rit de uigine maria mortalit̾ natꝰ. hñs car
pcci. quia mori poterat et mors de pccõ ẽ. Uñ
ẽ etiam illud. Scientes qr uetus homo nr̃
simul crucifixus est crricicũ illo rit euacue¬
tur corpus icc̃ĩ. Non ergo domiñus per lĩpm
moysi famuli dei. sed mors ipa meruit maie
itaq illa pependit in ligno. q̃ per mulierẽ adho¬

Expanded text:
um, de qua dicit apostolus: qui autem Tesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus concupiscentiis. tali enim cruce uetus homo, id est uetus uita perimitur, quam de Adam traximus, ut quod in illo fuit uoluntarium, in nobis fieret naturale. quod ostendit apostolus dicens: fuimus et nos aliquando natura filii irae sicut et ceteri. si ergo uetus uita de Adam, unde et nomine ueteris hominis uetus uita signatur, quid absurdum habet, quod in ueterem hominem maledictum prolatum est, quem dominus suspendit in ligno, quia ex ipsa successione mortalitatem gestauit de uirgine Maria mortaliter natus, habens carne carnis peccati, quia mori poterat et mors de peccato. unde est etiam illud: scientes quia uetus homo noster simul confixus est cruci cum illo ut euacuetur corpus peccati. non ergo dominus per linguam Moysi famuli dei, sed mors ipsa meruit malet. mors itaque illa pependit in ligno, quae per mulierem ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
e eo quod scriptũ est ĩ amos ꝓpħa. Si fi
potest ⁊t ambrilantes duo in ma mi¬
mine so agnostant. et leo sine p̃da ad
catulum snũ teu̾tatur. si decidet auis sine
aucine ĩ t̾ram. sitendrnt musciprilã sine
tit nicħ capiant. si dabit sonumi tuba ĩ ciu¬
co nõ peccatũ s pena intelligenda ẽ. Ouiplicit̃
enĩ appellatut malã. turã qdͥ homo facit. al
dante et gub̾uante: ita homo maie fecit. quod
uult. tit male paciatut quod ñ uult. Sic añ
isti accusant ꝓpħam ista dicentẽ. quasi ĩ euuͣ

Expanded text:
De eo quod scriptum est in Amos propheta: Si fieri De eo quod scriptum est in Amos propheta: Si fieri potest ut ambulantes duo in via minime se agnoscant, et leo sine praeda ad catulum suum revertatur; si decidet avis sine aucupe in terram, si tendunt muscipulam sine causa, ut nihil capiant; si dabit sonum tuba in civico non peccatum, sed poena intelligenda est. Dupliciter enim appellatur malum; unum quod homo facit, altderante et gubernante, ita homo male facit quod vult, ut male patiatur quod non vult. Sic autem isti accusant Prophetam ista dicentem,
Abbreviated transcription (Latin):
hrnc ꝓphetice sententie ñ tepugnat qd̾ adunã¬
tus positit ex ensigelio qd̾ ĩ resurrectione a
mortnis neq nubent neq uxores ducent
ueq mouentur s st̃ ut angłi dei. Namhoe ẽ
rities quod accipiunt õ spadones spadones de
quib ysaias loquit᷑. locum noĩatũ meliorẽ
multo filioꝵ et filiaꝵ nom̃ et̾nũ dabo eis inqͥt
Non gͦ isti arbitrentur ĩ solo euigłio tale
pͥmrũ ꝓmittiscĩs: tienttẽq nacuũ et ubera
anida. et mortifitatũ semẽ ne pareant: intel
cuit eĩ ianines et iambres restiterunt moysi
sic et isti resistunt uentati homines mente
cortupti. repbi cẽ fidem. sed ultra nõ ꝑficiẽt:
demẽtia enĩ ipõꝵ manifesta ent omĩb sicu¬
et illoꝵ fuit. Nũ gͦ ultra nõ picient. tñc hebt̃
cientrem nacitũ et ubera anda et mortificatũ
semẽ. in qua sententia se istitanqrĩa in speculo
diguentur inspicere.xxui. capitulum..

Expanded text:
huic propheticae sententiae non repugnat quod Adimanhuic propheticae sententiae non repugnat quod Adimantus posuit ex Evangelio, quod in resurrectit neque uxores ducent neque morientur, sed sunt ut angeli dei. nam hoc est utique quod accipiunt etiam spadones, de quibus Esaias loquitur: locum nominatum meliorem multo filiorum et filiarum, nomen aeternum dabo eis. inquit. non ergo isti arbitrentur in solo euangelio tale praemium promitti sanctis uentremque uacuum et ubera arida et mortificatum semelus, Sicut enim Iamnes et Iambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem: sed ultra non proficient; dementia enim eogo ultra non proficient, tunc habebunt ventrem vacuum, et ubera arida, et mortificatum semen. In qua sententia se isti tanquam in speculo dignentur inspicere. CAPUT XXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
eis ut ñ grauetir ecc̃a quo nens indius suffi¬
ce possit. S tũ illud de formita sic poĩtũ ẽ. ut
ꝙ̃ admodũ illa estate. cõlligit tite hyeme pas¬
catur. sic unusquisq xͥamis ĩ rer̃ trangrul¬
litate ꝙͣ significat estas colligat u̾bum tei ut
ĩ adu̾fitate et tubulationib c̃ hyemis noĩe
uiuit hõ. s ĩ oĩ u̾bo dei. Si aũt hec eos mouet.
ꝙ int̾ra ꝯdit formita ꝙ colligit: irastantur ã
illi thesauro ꝙ̃ doꝰ i agro dicit ĩtiẽtũ. xu. sa.¬
Se eo qnod scciptumest in osce da illis uẽ¬
ttem uacuũ et ubera arida: mortifica
semẽ uentus ip̃oꝵ ne pariant. Et hec
pphetica locutio est. utiq figutata. Nam et nẽ¬
trem nõ catneũ incelligunt in euugłio cũie¬
genit. Flmmina aque mue fluent de uen¬
grees. et ubera qtiedam hẽbat apłs cũ dic̾et.
uirulus ĩ medio um̃. tanquã si nitͥx forrẽs fi¬
uco stios. Et galathas ad carnalia decliuãtes:
itn parturit donec xp̃c in eis formetut. Et iõ

Expanded text:
illis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . Sed tamen illud de formica ita positum est, ut quemadmodum illa aestate colligit unde in hieme pascatur, sic unusquisque Christianus in rerum tranquillitate, quam significat aestas, colligat verbum Dei, ut in adversitate et tribulationibus, quae hiemis nomine vivit homo, sed in omni verbo Dei . Si autem hoc eos movet, quod in terra condit formica quod colligit; irascantur etiam illi thesauro quem Dominus in agro dicit inventum . De eo quod scriptum est in Osee: Da illis vetrem vacuum et ubera arida: mortifica semen ventris ipsorum, ne pariant . Et haec prophetica locutio est utique figurata. Nam et ventrem non carneum intelligunt in Evangelio, cum legunt: Flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Et ubera quaedam habebat Apostolus, cum diceret, parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix fovens filios suos . Et Galatas ad carnalia declinantes iterum parturit, donec Christus in eis formetur . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. Itagͦ deris malã facit qd ñ ip̃i to
malumẽ: s eis in qͦs rundicat. Itaq nẽ qͣnt᷑
ad se ꝑtinet bonũ facit. qua oẽ tustũ bonũ
est. et iusta ẽ illa m̃dicta. Et iõ nõ ẽ ꝯͣriũ qtios
adimantꝰ obicit dixisse dnm̃. Arbor bona
fructus bonos facit. mala atĩ arbor malos
fructus facit. Quiãitis enĩ malũ sit gehenna
dampnato: iusticia tamẽ tei bona ẽ: et ip̃e ftu¬
ctus est ex arbore bona. Ille autem mal̾ pcc̃oꝵ
suorum chesautnat dͥ iram indre ite et reue¬
lationis iusti iudicii dei. qui reddet uinituiq
festissime in similitudine duorũ hominũ poi¬
te stint. idest msti et ĩusti quia nͥ quisq no¬
luntatẽ mutau̾it bontim oꝑati ñ potest. qrd̾
in nr̃a potestate eẽ poĩtũ alio loco uͥ ait. Ant
facite arborem bonam et fructum eiꝰ bonũ
aut facite arborem malã et fructum eiꝰ ma¬
lum. Illis eĩ hec dicit qͥ putabant se bonalccͥ
posse cã eeñt mali. hoc est bonos fructꝰ face

Expanded text:
ita ergo deus malum facit, quod non ipsi deo malum est, sed eis. in quos uindicat. itaque ipse, quantum ad se pertinet, bonum facit. quia omne iustum bonum est, et iusta est illa uindicta. et ideo non est contrarium, quod Adimantus obicit dixisse dominum: arbor bona fructus bonos facit; mala autem arbor malos fructus facit. quamuis enim malum sit gehenna damnato. iustitia tamen dei bona est et ipse fructus est ex arbore bona. ille autem malis peccatorum suorum thesaurizauit sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicufestissime in similitudine duorum hominum positae sint, id est iusti et iniusti, quia nisi quisque uoluntatem mutauerit, bonum operari non potest. quod in nostra potestate esse positum alio locfacite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. Illis enim hoc dicit, qui putabant se bona loqui posse, cum essent mali, hoc est, bonos fructus facere,
Abbreviated transcription (Latin):
ledicto legis. factus pro nobis maiedictũ. Scup¬
tã est em̃. Maledictus omĩs qui pendet ĩligno
tit non solum nullam mortem. sed eti amnul¬
e homme quem la pidan deris iussit qͥ
sasbato muentus est ligna colligere.
Dominus ĩ emuangelio uͥ hoĩs manũ
andam sanauit dre salbi diumũ op̃ fecit nõ
humanũ. nec ab ocio recessit. qui iuissit et fc̃m
est. Et ideo non sinule hoc fcm̃ ligna colligenti
qd̃ fac̾e cũ intientꝰ eẽt homo die salb̾i ussy
dei lapidatus ẽ. De seruili aũt obsernatõe
salb̾i et de uindicta temporar mortis iã multa
dcã sunt. Sicut emĩ tp̃e catitatis bonitas. sictẽ¬
pore timoris seuenitas cei maxĩe ꝯm̃dat᷑. Et ẽ
adhuc nõ oportet ãte adrientũ dñi nudarẽ
nuidate populo legittimaꝵ sacram̃ta figuraꝵi nõ

Expanded text:
legis, factus pro nobis male dictum. scriptum est enim: maledictus omnis, qui pendet in ligno, ut non solum nullam mortem, sed etiam nule homine, quem lapidari deus iussit, quia sabbato inuentus est ligna colligere. dominus in euangelio, ubi hominis manum aridam sanauit die sabbati, diuinum opus fecit, non humanum; nec ab otio recessit qui iussit et factum est. et ideo non est simile hoc factum ligna colligenti, quod facere cum inuentus esset homo die sabbati, iussu dei lapidatus est. de seruili autem obseruatione sabbati et de uindicta temporalis mortis iam multa dicta sunt. sicut enim tempore caritatis bonitas, sic tempore timoris seueritas dei maxime commendatur. et cum adhuc non oporteret ante aduentum domini nudare populo
Abbreviated transcription (Latin):
uunc autemlux in dño. Canquã si diceret.
fĩnistisaliquãdo atbores male: q iõ nõ potera¬
tis tunc nͥ malos frustus facere. Nuinc auĩt
Etts bonos. qd̃ sequitur dicens. sic̃ filii lucis
ambulate. Fructus enim luminis ẽ iomĩ
iusticia et ueritate ꝓbantes quid sit bñplaci¬
tum dño. Nam in ip̃o enuangelii capitulosi
non studio maliuolentie fugetet adinantꝰ
posset au̾tere quomõ dicatur deus malemi
facere. Ibi enĩ ait dñs quod etiã iste ꝯmemo¬
ratut. Omĩs arbor q̃ nõ facit fructus bonos
exticetur et in ignem mitcet᷑. Hec sũt ina¬
la que teus fecit. ⁊dest pec̃orib penas quod
ĩ ignem mittet arbores. q̃ ĩ malicia ꝑseue¬
rantes fĩ bone uoluerint. cum hoc ip̃is arbo¬
⁊ib malum sit. Deus añ ut sepe dixi ñ dat
Etrictos malos. qr iusticie fructꝰ ẽ uindc̃a
e eo quod ĩ ysaia ꝓpħascriptũ est. Ego
sũ detis qͥ facio pacem et constituo ma¬
la. Etiam hec ead̾ regula soluitut. Nõ eĩ

Expanded text:
unc autem lux in Domino. Tanquam si diceret, Fuistis aliquando arbores malae, et ideo non poteratis tunc nisi malos fructus facere: nunc autem lctus bonos; quod sequitur dicens, Sicut filii lucis ambulate: fructus enim luminis est in omni justitia et veritate; probantes quid sit beneplacitum Domino . Nam et in ipso Evangelii capitulo, si non studio malevolentiae fugeret Adimantus, posset advertere quomodo dicatur Deus malum facere. Ibi enim ait Dominus, quod etiam iste commemoravit: Omnis arbor quae non facit fructus bonos, excidetur et in ignem mittetur. haec sunt mala, quae deus facit, id est peccatoribus poenas, quod in ignem mittet arbores, quae in malitia perseuerantes fieri bonae noluerint, cum hoc ipsis arboribus malum sit. deus autem, ut saepe dixi, non dat fructus malos, quia iustitiae fructus est uindicta eo, quod in Esaia propheta scriptum est: ego sum deus, qui facio pacem et constituo mala. etiam hoc eadem regula soluitur. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
diñ nõ ꝑtigna et dissentione s pace delecta.¬
ri: sciant talem deum p̾dicati ĩ scriptutis
ilis. cru patẽ suam nomo possit auferre
Non qualem ip̃i p̃dicant qui timẽs neir¬
rueret bellm regionib sius menbrastialõ.¬
ge nsit ut peregnna bella tolerarent et p̾ca
liberati atq purgari tucta et inquinata nõ
possent. In natura nero hrmana q̃ pcc̃o in in¬
fĩora deflurit. ita teris pate delestatur ut ñ
telinquat liberam̃ta iustĩe. nec pacem quã
diligit uelit calcana pecrantib s amari a
certantib app̃hendi a nictorib. et ea carna¬
li figutata promitc̃e. spũalib aperta mõ¬
De eo quod scriptũ ẽ in deutronomio.
maledcũs omĩs qui in ligno pepend̾it.
Licet sere a manicheis ista qõ uestilata
qd̃ ex euiigelio adimant᷑ opponend̾ prirauit.
sices et duude patnperib. et tolle crucem tuã

Expanded text:
deum non pugna et dissensione, sed pace delectari. sciant talem deum praedicari in scripturis illis, cui pacem suam nemo possit auferre, non qualem ipsi praedicant; qui timens, ne inrueret bellum religionibus suis, membra sua longe misit, ut peregrina bella tolerarent et postea liberari atque purgari uicta et inquinata non possent. in natura uero humana, quae peccato in inferiora defluxit, ita deus pace delectatur. ut non relinquat libramenta iustitiae nec pacem, quam diligit, uelit calcari a peccantibus,. sed amari a certantibus, adprehendi a uictoribus. et ea carnalibus figurata promittere spiritalibus aperta monDe eo, quod scriptum est in deuteronomio: maledictus omnis, qui in ligno pependerit. licet saepe a Manichaeis ista quaestio uentilata quod ex euangelio Adimantus obponen dum putauit, sides et diuide pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
teiciendum sͥ concordantia et stus gradib or¬
scriptum est in lege. Si ambulaĩtis
in lege. et p̾cepta mea custodientis. da¬
bo plinas tempore sto. et producet terra fru¬
Etus suos. et arbores poma. et uindemie tue
mensib succedent et satio undemiis et satu¬
tabimins. et secebitis in pate in terra ur̃a. et
tormietis. et nonerit qui uos terreat. Et per¬
dam omnem belriam ex terra nrã. et ꝑseq̃mi
in mimicos nir̃os et catent ante uos et ĩgladi¬
o. et inseqñtur qͥnq ex nob̾centum et centum
er uobis persequemmi decem milia. et concidẽt
mimici ur̃i aute uos in gladio. et ueniam et
nam uos. Ilandricabitis uetus quod ĩuete¬
rauit. et picietis uetus ante noniũ. Iam ne¬
minẽ oportet postulare a nob̾ ut hec ostenda¬
iñ quĩa congruient᷑ illi populo deus ꝓmiserit.
sulta enim te diximus. et cui parua sinit.
mimis tardus est. Scdtamen quod etiam hruic
leco de nouo testamento dũt eẽ contrarium
illud iidelicet qd̾ dominus ait. Nolite porra¬

Expanded text:
eiciendum sibi concordantia et suis gradibus orscriptum est in lege: si ambulaueritis in lege et praecepta mea custodieritis, dabo pluuias tempore suo et producet terra fructus suos et arbores poma et uindemiae tuae messibus succedent et satio uindemiis: et saturabimini et sedebitis in pace in terra uestra et dormietis et non erit, qui uos terreat; et perdam omnem beluam ex terra uestra et persequemini inimicos uestros, et cadent ante uos in gladio; et insequentur quinque ex uobis centum et centum ex uobis persequentur decem milia et concident inimici uestri ante uos in gladio; et ueniam et nam uos. manducabitis uetus, quod inueterauit, et proicietis uetus ante nouum. iam neminem oportet postulare a nobis, ut haec ostendamus quam congruenter illi populo deus promiserit. multa enim de hac re diximus. et cui parua sunt, nimis tardus est. sed tamen quod etiam huic loco de nouo testamento dicunt esse contrarium illud uidelicet, quod dominus ait: nolite porta
Abbreviated transcription (Latin):
tribriant. cõmuicent. thesautient sͥ fundam̃¬
tã bontm ĩ futurum. it app̃hendant uerã ni¬
tam. Ortus hic nõ intelligat nõ eẽ culpabile ha¬
bere ista sed amare et spem in eis ponere. et ea pre¬
f̾be aut etiam confie m̃tati iustĩe. sapientie.
fitei. bone conscĩe cartatidei et ꝓximi. quibus
om̃ibus aĩa pia diues est ĩ secretis siuis corã
ocłis dei  Sed ut diligat᷑ teus qui diligenti¬
b se ista cuncta uuisibilia et et̾ua largitur
idẽ seipnĩ hiis omĩb plenum donat dilectori¬
b scus. Ut gͥ ur̃ diligatur illo etiã tempore qͦ
carnar anma carns indelicet affectibus im¬
plicata nsi temporalia desiderare ñ nouit. per¬
sciatendum illi ẽ qd̾ etiã ita deus dat homĩ.
qena et uerũ ẽ. et utilissime creditur hoc po¬
pulo isrł scm̃ est per illas pollicitationes quas
ĩꝑitussime misendendẽt. ut etiam in ip̃is infi¬
mis deb quomodo possent dnĩ dilig̾e assu¬

Expanded text:
ent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Quis hic non intelligat non esse culpabile habere ista, sed amare et spem in eis ponere, et ea praeferre aut etiam conferre veritati, justitiae, sapientiae, fidei, bonae conscientiae, charitati Dei et proximi, quibus omnibus anima pia dives est in secretis suis coram oculis Dei? Sed ut diligatur Deus, qui diligentibus se ista cuncta et invisibilia et aeterna largitur, id est, se ipsum his omnibus plenum donat dilectoribus suis: ut ergo ipse diligatur, illo etiam tempore quo carnalis anima, carnis videlicet affectibus implicata, nisi temporalia desiderare non novit, persuadendum illi est, quod etiam ista Deus dat homini; quia et verum est, et utilissime creditur. Hoc populo Israel factum est per illas pollicitationes, quas imperitissime miseri derident, ut etiam in ipsis infimis rebus, quomodo possent, Deum dilig
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ uonitatẽ et serentatẽ dei. In eos quid̃ qͥ ceci¬
derint sencntatẽ. inte aũ bonitatẽ si ꝑmãseris
⁊ bonitate. Alioqͥn et tu excidens. Et illisi nõ ꝑ¬
manserint ĩ incredulitate: ĩserent᷑. Potens ẽ
eaĩ s̃s n̾m inserere illos. In hoc ẜmonẽ apłi eo
satio apparet bonitas dei. scd̾ in qd̾ dixit ysaias
Ego sum de̾ qͥ facio pacem. et seueritas scd̃m ꝙͣ
dixit  ꝯstituo mala. Sinul ã ostendit ĩ nc̃a
potestate ce ut nel msen bonitate iptuo uel
extidi seueritate mereamut. Non est gͦ ysaie cõ.¬
trartum euuangeliũ sicrit putat uel pocius pri¬
tati cupit adimantus. uibi dominus ait. beati
pacifici. quia filii dei uocabuntur. Uel ex ip̃a õ
parte debuit agnostere etiam ysaiam filios tei
cẽ pacificos. quia per eum dixit deus ego sum
qui facio pacem. Sed cum ad male intelligend.¬
alia patte oculum fixit. in alt̾a se tp̃e cecaut. oꝑ
si uellet alius similit̃ cecus dic̾e̾ bonũ est netus

Expanded text:
atem dei: in eos quidem, qui ceciderunt, seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin et tu excideris, et illi si non permanserint in incredulitate, inserentur. potens est enim deus iterum inserere illos. in hoc sermone apostolico satis adparet bonitas dei, secundum quam dixit Esaias: ego sum deus, qui facio pacem, et seueritas, secundum quam dixit: constituo mala. simul etiam ostendit in nostra potestate esse, ut uel inseri bonitate ipsius uel excidi seueritate mereamur. non est ergo Esaiae contrarium euangelium, sicut putat uel potius putari cupit Adimantus, ubi dominus ait: beati pacifici, quia filii dei uocabuntur. uel ex ipsa enim parte debuit agnoscere etiam Esaiam scire filios dei esse pacificos. quia per eum dixit deus: ego sum. qui facio pacem. sed cum in alia parte ad male intellegendum oculum fixit, in altera se ipse excaecavit. Quod si vellet alius similiter caecus dicere bonum esse Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
cora teepepto q mnacontia iusum legougna
comsie E non plangtont arborem arestam rbs
cnẽ et intebio fuos filiorũtuorũ. et scios qͥa
bet moto undicit᷑ homo qͥ timee dñm. Hoc per
it qũi se nõs castrant ip̃ regnũ celoꝵ. Sed nos
ion et se iro et te urore et de spadonib quiant̃
lamseut in tercio capitiuo disseruimus eo¬
aprio salomonẽ imitare formicã. et ĩ¬
tueie diligentiam eius. qr ab estatis
tre usq ad hyemem colligit sͥ allimonias. Ne
hoc intelligunt maichei spũalit̾ eẽ accipiend̾
es pntent p̃ceptum ẽẽ ut chesautirens hec hor
rea que sine ullo p̾cepto multum homines im¬
plere festiant: et ideo illud adimantus ex e¬
nũgelio dicit adu̾sum eẽ huic sententie tbi
dominus ait nolite cogitate de cͥastino. Seo
neq hoc intelligunt ad id pertinere ut tem¬
panis incrastinã: magis hce implent nagiro¬
manorum quos passinos appellant: qͥ anno¬
na cotidiana saciato uentre. aut donant sta¬

Expanded text:
praecepto, quia contra jussum Legis ligna collegit, et non plangunt arborem arefactam veios filiorum tuorum; et scies quia hoc modo benedicitur homo qui timet Dominum . Hoc per it, qui se ipsos castrant propter regnum coelorum . Sed nos jam et de viro, et de uxore, et de spadonibus, quantum satis fuit, in tertio capitulo disseruimusd Salomonem: Imitare formicam, et intuere diligentiam ejus, quia ab aestatis tempore usque ad hiemem colligit sibi alimonias . Neque hoc intelligunt Manichaei spiritualiter esse accipiendum, et putant praeceptum esse ut therea, quae sine ullo praecepto multum homines implere festinant. Et ideo illud Adimantus ex Evangelio dicit adversum esse huic sententiae, ubi Dominus ait: Nolite cogitare de crastino . Sed neque hoc intelligunt ad id pertinere, ut tempanis in crastinum, magis hoc implent vagi Romanorum, quos Passivos appellant, qui annona quotidiana satiato ventre, aut donant sta
Abbreviated transcription (Latin):
quid in hec minist̾ium populus tudaitꝰ uoca¬
bacur. Quetamẽ omĩa spũanter perscrutã¬
da sunt. ne t̃e dñs hominib ĩmpus contͣ sita
pcepta fecisse iudeatur quietiam loculos ħe¬
bat quibus ad nctͣriũ uictum pecirnia por¬
pccm̃. Non autem ista iusta s p̃missa ẽe apłis
ex hoc intelligitur. quod apłs paulus mani¬
b sius operatus uictum querebat nõ abusus
ea potestate sicut ip̃e loquitur quã dñs euu̾ge¬
listis dedit. Quod enim ꝑmutitit adnõ eciam
addunt etiam de illo diuite cui deus dixerat.
stulte ac nocte animã tuã expectã. que atitẽ p̃¬
parasti cuiꝰ erunt. Et dñt non minꝰ ħunc capi¬
tuio legis ẽẽ contrariũ cũ in isto inauitas irtssa
sit uane leticie. qui int̾ta illa pro c̾tis hũit. popu¬
lo atitem istł certam faciebat illam pollicitati¬
onem om̃potentia pollicentis. Unde apłs pau
quitut. Siitibus hetꝰ secili p̃cipe nõ suꝑbe
sapere neq serate in incerto druitiaꝵ. s in teo

Expanded text:
 uocabatur? quae tamen omnia spiritaliter perscrutanda sunt, ne ipse dominus hominibus inpiis contra sua praecepta fecisse uideatur, qui etiam loculos habebat, quibus ad necessarium uictum pecunia porpeccatum. non autem ista iussa, sed permissa esse apostolis ex hoc intellegitur, quod apostolus Paulus manibus suis operatus uictum quaerebat non abusus ea potestate, sicut ipse loquitur, quam dominus euangelistis dedit. quod enim permittitur a domino, etiam Addunt etiam de illo diuite, cui deus dixerat: stulte, hac nocte a te animam tuam expetam; quae autem praeparasti, cuius erunt? et dicunt non minus huic capitulo legis esse contrarium, cum in isto inanitas inrisa sit uanae laetitiae, quia incerta illa pro certis habuit, populo autem Israhel certam faciebat illam pollicitationem omnipotentia pollicentis. unde etiam apoquitur: diuitibus huius saeculi praecipe non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo
Abbreviated transcription (Latin):
imutem diigunt. Quod gͦ semꝑ in mũdo
manet. et cum mundo ꝑit̾ deficiet ip̃e mundus
celestis. in terra mtima elem̃ta. regnũ celorum
appetentib ñ mogrue amanim. dũ eciã sup̃ma
illa prĩa in et̾num coheres ħebitur. ppẽa uero
m̃dus p̃ sens ñõ diligi imperatur. ne a d̾i dilec¬
tione alienis scłi dilector qͥscẜͣ efficiatur. Nõ

Expanded text:
inuicem diligunt. quod ergo semper in mundo inuicem diligunt. quod ergo semper in mundo non manet et cum mundo pariter deficiet et ipse mundus caelestis in terra interim a regni caelorum appetitoribus non incongrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saeculi dilector quisque efficiatur. non
Abbreviated transcription (Latin):
caduca delectam̃ta diligit. Om̃e .n. quod contẽ
r̃ alt̾ius amorem. q̃ sb̾ odiosa sp̃e latet appetio
tium constistu. cũ odiosa res sit pp̃amorẽ iustorie
ut lib̾tatis ꝑagitur et multe alie dilecte sp̃es sũ
mundo p̃sente ex quocũq cã contendit ꝑspicu¬
e ostenditur qd̾ illum diligit. Qũõ gͦ diligi ꝑ¬
homimne̾ sp̃c scĩ ẜmones int̾dicin quib ain
nolite diligore mũdũ. neq ea q̃ ĩ mundo st̃.
Mundi .n. amor et dei ꝑtter ĩ uno corde coħi¬
tare nõ possiu ꝙ̃admodũ id̾ oculi celũ ꝑiter
et terram nequaꝙͣ conspicum s requirend̾
est. si mͥ mundo aliquod sit qd̃ a mare debeat ⁊
quid sit ille m̃dꝰ op̃ diligi diuina eloquia ue¬
tant. terra aũ cũ nascentib ex ea et metalł et
m̾ãtib et pulcritudine uestiũ et oblectatõi¬
b ciborũ et hiis q̃ ad ħ ꝑtinent ñ diligi p̃cipit᷑
prĩam comitari neq̃unt ꝓximi uero ueld̾
m̃ surari. regis coheredes semetip̃õs licentot

Expanded text:
caduca delectamenta diligit. Omne enim, de quo conpropter alterius amorem, quae sub odiosa specie latet, appetitur: tium conflictu, cum odiosa res sit, propter amorem victoriae et libertatis peragitur; et multae aliae dilectae species sub mundo praesenti ex quacumque causa contendit, perspicue ostendit quod illum diligit. Quomodo ergo interdicunt, quibus ait, Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt ? Mundi enim amor et Dei pariter in uno corde cohabitare non possunt; quemadmodum iidem oculi coelum pariter et terram nequaquam conspiciunt. Sed requirendum est, si uere in mundo aliquid sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terra ergo cum nascentibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectationibus ciborum et his quae ad haec pertinent non diligicomitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter
Abbreviated transcription (Latin):
atq iõ psalmmste uocib ĩ disciplina te phebi p̾¬
dicatur app̃hñdite disciplinã ueqñ irascatur
dñs. Disciplina u̾o moꝵ ẽ ordinata correctio et ma¬
ioꝵ p̾cedũtiũ regłaꝵ obẜuatio de qͦ disciplina⁊
paulus apͦ italoqͥtur dicens. In disciplina ꝑsene¬
rate tanꝙͣ filiis uob̾ offt̾ d̾s. Qꝑ si extra discipłiã
estis cuiꝰ ꝑticipes fcĩ estis. Om̃s .ii. adult̾i et non

Expanded text:
ciplinatae plebi praedicatur, Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus . Disciplina vero est morum ordinata correctio, et majorum praecedentium regularum observatio: de qua disciplina Paulus apostolus ita loquitur, dicens: In disciplina perseverate, tanquam filiis vobis offert se Deus. Quod si extra disciplinam estis, cujus participes facti es
Abbreviated transcription (Latin):
saciunt et regem ad celestia regna meliora ꝑ
pentatẽ regni inficiunt caroꝵ et lib̾oꝵ mors t̾¬
ticiã conft̾ hostiis incuisus ꝓnũcias. undiq ua¬
stant. bestie arm̃toꝵ ⁊ pecoꝵ reges dilacerant tẽ
illininuĩ ictus segetes et arboꝵ flores et pampinos
parant sr̃ omĩa u̾o regis in usticia. ñ solum p̾sen¬
is ĩperi faciẽ fuscat. s et filios suos et uepotes. ne

Expanded text:
i faciunt, et regem ad coelestia regna meliora perosperitatem regni inficiunt, charorum et liberorum mortes tristitiam conferunt, hostium incursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, temfulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. Super omnia vero regis injustitia, non solum praesentis imperii faciem fuscat, sed etiam filios suos et
Abbreviated transcription (Latin):
arcohibete furta adult̾ia ꝑunire. inids exalra¬
s ingudcos et hyst̾ones ño mitt̾e. Impios det̾ra
dere pat̾adas et ꝑiurantes uiuere nõ sinere. Eo¬
les tis defend̾e. pauꝑes elemosinis alere. Iustos
ꝑ regni negocia ꝯstituere. Senes et sapientes

Expanded text:
 adulteria punire, iniquos non exaltare, inpudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et periurantes uiuere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, iustos super regni negotia constituere, senes et sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
morem inanis gła. Contra uerã religionẽs
Dum contra frat̾nam ꝯgratiuationẽ mmda¬
Contra duectionẽ odiũ. Contra lib̾tatem inħ
correctionis detractio. Contra pacĩam iram. sontꝰ
tra spiritalem gaudiũ soli tristicia. Contea dͥti¬
tes ex̃ottium torpor uel ignauia. Contra flnan
stabilitatẽ dssoluta uagatio. Contra spei fidis¬
ciam desperatio. Contra m̃di ꝯtẽptum. cupidi¬
tas. Contra mĩam obduratio. Contra ĩnoten¬
tiam fraus et fruct᷑. Contra ultatẽ fallatiast¬
q mñdacium. Cont᷑ ciboꝵ ꝑcimonia uẽtris ĩgͥli¬
uies. Contra mod̾atũ merorẽ ĩ epta letitia. sdꝰ¬
trã discretam saturnitatẽ multilocͥũ. sonsꝰ

Expanded text:
morem, inanis gloria; contra veram religionem, io; contra fraternam contra dilectionem odium, contra libertatem justae correptionis detractio, contra patientiam ira militntra spirituale gaudium saeculi tristitia, contra virtutis exercitium torpor, vel ignavia, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi contemptum cupiditas, contra misericordiam obduratio, contra innocentiam fraus, vel furtum, contra veritatem fallacia atque mendacium, contra ciborum parcimoniam ventris ingluvies, contra moderatum moerorem inepta laetitia, contra discretam
Abbreviated transcription (Latin):
qm illum qui per infamiã misĩam uelita i ta
abiet et extremus et humuł incedere et comi¬
stan debuerat suꝑcilioso suꝑbie timore. msai
m̃tẽ contra dm̃ ẽrigere. per quod uiciũ corue¬
runt qui ĩ sũmo celi conditi etant culmmne.
Quid ergo uult quasi potens ĩ terra suꝑbr ꝯ
ne de pauꝑtate sua tristiciã ħant quid ado ast¬
pturi suit pauperes aitenduunt. Ip̾ẽ e ii. iͥ qui
naq dispensatione misi̾cors uidex celi regna
illis ꝯmittit. quib regii terraꝵ p̾cipitations
int̾ mortales abstinere ut ip̃e diues ĩ celi sede
dei dispensatione pauꝑtatẽ nc̾tam acceperĩt
ĩ ip̃o arbitrio pendet utrũ pauperes spñ stmo¬
Non quibꝯ nães pauperib celi regnapa¬
mitruntur. S hiis tm̃mtodo quib diuinas̃
in opiam animaꝑ humilitas ꝯmutatur. patixt
.a. humilis. pauper spũ appellatur. quicũ ogeꝰ
foris c̾intur. nũqũa in suꝑbiam elenatur. qm̃a
petenda regna celoꝵ plus ualet m̃tis humilrs

Expanded text:
m illum qui per infimam miseriam uelut in terram abiectus extremus et humilis incedere et contristari debuerat supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere ? per quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi erant culmine. quid ergo uult quasi potens in terra superbirne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse etenim inquit: namque dispensatione misericors judex coeli regnum illis committit, quibus regni terrarum participationem inter mortales abstulit: ut ipse dives in coeli sede Dei dispensatione paupertatem necessariam acceperint, in ipsorum arbitrio pendet, utrum pauperes spiritnim quibuscumque pauperibus caeli regna promittuntur, sed his tantummodo quibus diuitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. pauper enim humilis pauper spiritu appellatur, qui cum egenus foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: quoniam ad petenda regna caelorum plus ualet mentis humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ominẽ amabilem reddunt. et d̾o acceptabilem
pium cogitationũ compescere. Om̃s meliores
e estimare ẽe uemini inuidere de semet ip̃o in¬
ħ confidere dei semper auxllio res om̃s cõmit¬
tri. añ dei oculos seictipm̃ constituere. hereti¬
ca prauitate sensũ nõ maculare. catholicis ꝑ
om̃a consẽtire. d̾o soli adherere castitatẽ itͣ¬
ue mentis dũo xp̃o offetre. om̃ia cepta boua
pera mortis cm̃ t̾mino finire. p̃sentes tribu¬
ationes aniii fortiaudine negligere paruipend̾e
iũ est. exaitatio humiliũ. Prosperitas iaborantiũ¬

Expanded text:
amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem pium cogitationum compescere; omnes meliores se esse aestimare, nemini invidere; de semetipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semetipsum constituere, haeretica pravitate sensum non maculare, catholicis per omnia consentire; Deo soli adhaerere, castitatem aeternae mentis Deo Christo offerre; omnia coepta opera bona mortis tantum termino finire; praesentes tribulationes animi fortitudine negligere, parvipenderlium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobiliu
Abbreviated transcription (Latin):
oͥma nectit. Duob ergo modis constat nere pu¬
diatie eycitatio .i. corporis h̾ita et superficie et aĩ
affestu in t̾no per ext̾iorem modũ uxta apłm
cram hom̃b exempla per interiorẽ coram deo.
puidemꝰ opera bona. ¶Pudicitia namq corpo¬
tis est alienas res uo appetere ounnẽ inmũdici¬
am deuitare aũ horam congruam ñgustate.
uelle risum ñ exitare. U̾ba uana et fła ñ loqui
hitum per omĩa ornatũ. ꝓposionẽq ꝯuenien¬
tem quam capillorũ tam uestium sicut deceti¬
hr̃e cum indignis contubia non uitare suꝑci¬
In intuitu neminẽ inspicere. uagan oculos nõ
ꝑmittere. pompatio et illecebroso gressu nõ in¬
cedere. nullo inferior incepto bono opere appa¬
cere nulli contumeliam aut ruborem incut᷑e
neminẽ blasphemare. senes nõ irridere. melio
i controu̾sari. de hiis que ignoras nõ contrac¬
tare ĩ que scis non om̃ia ꝓferre. hec .n. pximis

Expanded text:
bernia nectit. duobus ergo modis constat uerae pubernia nectit. duobus ergo modis constat uerae pudicitiae exercitatio, id est corporis habitu et superficie et animi affectu interno. per exteriorem iuxta apostolum coram hominibus exempla, per interiorem modum coram Deo prouidemus opera bona. pudicitia namque est corporis alienas res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem habere; cum indignis contubernia non inire; supercilioso intuitu neminem aspicere, vagari oculos non permittere; pompatico et illecebroso gressu non incedere; nulli inferior in incoepto bono opere apparere, nulli contumeliam meliam aut ruborem incutere, neminem blasphemare, senes non irridere, bonis non invidere, meliori non controversari; de his quae ignoras, non tractare, et ea quae scis non omnia proferre: haec enim proximis
Abbreviated transcription (Latin):
abusionis gradꝰ est femina smne pudis¬
tia. Sicut .n. om̃s bonos moret ꝓcipos
eo cͥtodiõ inuius prudentia. sic et infeminb
ctos honestos actus nutrit et fouet et custol
pudicitia. Pudicitia namq auaritiã tefrra
piditatẽ tẽperat. lascuuam castigat ebrierũ
cauet. u̾ba nõ multiplicat gule cõcupisten¬
cias obpugnat furtum omĩo dampnar. ee
plura omĩa uicia reffngit. et om̃s l̾tate. e
eruieqrid corã do. et honũb bomit la udsbl¬
nurtit. Impudica naiiq uita nec laud̾e ab hoĩb
ppresenti seculo nec remun̾ationẽ a d̾o exspectat
In ficturo. Pudica uero uua famã bonã int̾ hoĩes¬
possides et de spe future bitudinis gaudet p̃sen¬
bon semet ipam mitabilem facit posteris memo¬
tam amabilem relinquit. bonis semper mori¬
i delestatur et consentit et assid iris scͥpturaꝵ me¬
uationib et eloquius aninũ figit. bonoꝵ p̃ceden¬
iũ exempla custodit et inseparabilia ꝑfcĩs contu¬

Expanded text:
abusionis gradus est, femina sine pudicitia. Sicut enim omnes bonos mores procurat et custodit in viris prudentia, sic et in feminis cunctos honoris actus nutrit et fovet et custodit pudicitia. Pudicitia namque castitatem custocupiditatem temperat, lasciviam castigat, ebrietatem cavet, verba non multiplicat, gulae concupiscentias purgat, furtum omnino damnat. Quid plura? Omnia vitia restringit; et omnes virtutes, et quidquid coram Deo et bonis hominutrit. Impudica namque vita nec laudem ab hominibus in praesenti saeculo, nec remunerationem a Deo exspectat in fpossidet, de ope futurae beatitudinis gaudet. praesentibus semet ipsam imitabilem facit , posteris memoriam amabilem relinquit. bonis semper moribus delectatur et consentit et adsiduis scripturarum meditationibus et eloquiis animam uegetat. bonorum praecedentium exempla custodit et inseparabilia perfectis contu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipitur. qr ꝓximꝰ inuicem sui amoris porest
.n. inimitũ ẽẽ diligendũ dñs p̾cepit ut ila
dilectio illum inimicũ ex inimico efficiat. Qis¬
quis gͥ diues cupidus uult etͥnas hr̃e diuitias d¬
sitibuendo egenis p̃ster int̾im non mansuras ꝯ
eñ quod dilignt ño uendit nemo emere porios
qd̾ cupit. Auari namq ĩ iudicio a rectissimo n¬
dice nũcupantur maledc̃i qr qui p̾t̾ibam ee¬

Expanded text:
praecipitur, quia proximus uicem sui amoris potest praecipitur, quia proximus uicem sui amoris potest etenim inimicum esse diligendum Dominus imperat, ut illa dilectio amicum illum ex inimico efficiat. quisque ergo dines cupidus si uult aeternas habere diuitias, distribuendo egenis perdat interim non mansuras. si enim quod diligit non uendit, nemo emere poterit quod cupit. auari namque ideo in iudicio a rectissimo iudice nuncupantur maledicti, quia qui prae
Abbreviated transcription (Latin):
fationis sue que custodienda ĩ poster̃
recondit indigentib et nicħ ħntib ñõ distribu¬
ia per quod efficitur uo dum interra questra
diligenti cura. custodit celestis prĩe ꝑ hennem
allũ de ꝑfcde mttogauerat ita respondens in
ipm̃ pauper est. nõ gͦ dormiat ĩ thesauris suos
pauperes dormire ño sinit. Diuies namꝙ ers n¬
ta congͤgau̾it hiis frui solus ne quaꝙͦ potem
atq consolatõnis p̃stolantia sbire. Quodign᷑
anqñ per necessitatem admittendũ est pro etna
remimatione sponte distubuendũ ẽ. Om̃iam.
ꝑtem rõns anarũ diuitem thesauri sui eras
et om̃ia q̃ hũt ostendunt qui toto cordis inturtu
illas res amat q̃ nũꝙͣ se diligunt. Si cun. ani¬
rumet argentum et agros eo uestimẽta et aboꝰ
et metalla et bruta ałia quis dilex̾ͥit ħ om̃ia¬
inuicem sͥ amoris respond̾e nõ posse ip̃a rerũ
natira ostendit quid a rõne longiꝰ ẽ qũe di¬
ligere quod te amare nõ ualet et negligere

Expanded text:
sus sui, quae custodienda in posterum recondit, indigentibus et nihil habentibus non distribuit: per quod efficitur, ut dum in terra quaesita diligenti cura custodit, coelestis patriae perennem fectione interrogauerat ita respondens inuipsum pauper est. Non ergo dormiat in thesauris tuis, quod pauperes dormire non sinit. Dives namque etsi multa congregaverit, his frui solus nequaquam poterit; absque consolationis praestolatione subire? Quod igitur aliquando per necessitatem amittendum est, pro aeterna remuneratione sponte distribuendum est. Omnia enim pertem rationis avarum divitem, thesauri sui, et agri, et omnia quae habet, ostendant; quia toto cordis intuitu illas res amat, quae nunquam se diligunt. Si enim aurum et argentum et agros et vestimenta et cibos et metalla et bruta auicem sibi amoris rependere non posse ipsa rerum natura ostendit. quid a ratione longius est quam diligere quod te redamare non ualet, et neglegere
Abbreviated transcription (Latin):
sic et pͥnceps suo conditori ad heserit ꝑtinacitet
dam namq per dominandi ost̾m plꝰ d̾o appropĩ¬
quant. quidã ĩpoĩto sͥ dignitatis honore det̾iores
fiunt. Moyses .n. accepto populi ducatu fami¬
liarius dei locutionib itebatur. Saul u̾o scis
postquã regna ceptra regni suscep̃ per ĩobed̾ie
superbiã offeudit. Nex saloniõ postip pr̃is suida¬
iud sedem obtinuit d̾s illum ultra om̃s morta¬
liora conscendũt ꝑ uͥrutẽ aĩ et dm̃auxiliũ posse
id fac̾e et eos qͥ ad det̾iora du̾ituntur ꝑ m̃tis ĩbe¬
cillitatẽ ꝑit̾ et errorenegligẽciã etrare. uñ et do¬
minũ absq uͥtute fieri nõ decet ꝙͣ u̾tutẽ sñd̾i
auxillio nullatenꝰ hr̃. Qui et enĩ instatuerur si
ñ ht̃ fortitudinẽ nõ ualet id age̾ qm̃ magna ma¬
ginis ĩ festinationib uł adu̾sitatib solent labo¬
rare. Om̃is gͥ qui p̃est ħ pͥmitꝰ aĩ tota intentõne

Expanded text:
sic et princeps nisi suo conditori pertinaciter sic et princeps nisi suo conditori pertinaciter idam namque per dominandi officium plus Deo appropinquant: quidam imposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt. Moyses namque accepto populi ducatu familiarius Dei locutionibus utebatur : Saul vero filius Cis, postquam sceptra regni suscepit, per inobedientiae superbiam Deum offendit . Rex Salomon postquam patris sui David sedem obtinuit, Deus illum ultra omnes mortaliora condescendunt, per virtutem animi, et Dei auxilium posse id facere, et eos qui ad deteriora devertuntur, per mentis imbecillitatem pariter et neglegentiam errare. unde dominus absque uirtute fieri non debet, quam uirtutem sine Dei auxilio nullatenus habet. qui etenim multa tuetur, si non habet fortitudinem, non ualet id agere, quoniam magna magnis infestationibus et aduersitatibus solent laborare. omnis igitur qui praeest hoc primitus animi tota intentione
Abbreviated transcription (Latin):
indiget quianiim intiorem fortitudinẽ bons mo¬
rib excere debet. Sepe .ii. dnãndi per aĩ negligẽ¬
ciam ꝑditur fortitudo sicut in hel sacͥdote fcm̃
fuisse comꝓbatur quod seuerttate iudicis filios
petcantes non coh̾ cuit in eorum uindc̃a dñs ueld̾
consentienti ferociter ñ peꝑcit. tria u̾o nec̃a hiis
qui dñantur hr̃e oportet t̾rorem .s. et ordinati¬
onem et amorẽ. niil .n. amatur dñs ꝑit̾ et me¬
tuatur ordinatio illius constare miniie pot̾it.
per bñficia ergo et affabilitatẽ ꝓcuret ut diliga¬
tur et per iustas uindictas nõ ꝓprie ininrie se
legi dei studeat ut inetuatur. ꝓpt̾ea quoq dũ
multi pendent in eo. ip̃e d̾o adherere deber qͥ
illum inducatũ constituit qͥ ad portanda mł¬
toꝵ honera ipm̃ ueluti fortiorẽ solidauit.i
Paxillꝰ.n. nͥ bñ fixus firmit᷑ alicui fortiori he¬
reat. om̃e quod in eo pendet cito cadit et ip̃e solutus
a rigore sue firtuitatis cũ oñib ad t̾rã delabitur

Expanded text:
iori fortitudine bonis moribus exerceri debet. Saepe enim dominandi per animi negligentiam perditur fortitudo, sicut in Heli sacerdote factum fuisse comprobatur : qui dum severitate judicii peccantes filios non coercuit, in eorum vindictam Dominus, velut consentienti, ferociter non pepercit. Tria ergo necessaria hos qui dominantur habere oportet, terrorem scilicet et ordinationem et amorem. nisi enim ametur dominus et metuatur, ordinatio illius constare minime poterit. per beneficia ergo et affabilitatem procuret ut diligatur, et per iustas uindictas non propriae iniuriae, sed legis Dei studeat ut metuatur. propterea quoque dum multi pendent in eo, ipse Deo adhaerere debet qui illum in ducatum constituit, qui ad portanda multorum onera ipsum ueluti fortiorem solidauit. paxillus enim nisi bene fixus firmiter alicui fortiori adhaereat, omne quod in eo pendet cito labitur et ipse solutus a rigore suae firmitatis cum oneribus ad terram delabitur:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a. quantum ad eorum pertinet uitam ꝙxͣ
retenti orto in seipĩs agunt si eam non agno¬
scit sensus humanus nullis aminituł cuius¬
q disputationis ad iutus si illi mouent et
anquid consid̾atione. ac discu̾sione dignũ
indentur afferre qui dicunt paruulos recẽ¬
ti uita editos iuiscerib matrum non ꝓpter
remittendum peccatum percipe baptissmũ
sed ut spuitualem ꝑcreationem non hñtes
curentur in xp̃o et ipiũs regni celorum per¬
ticipes fiant eodem modo filii et heredes d̾i
coheredes autem xpĩ. a quib tamen queri¬
turutrum non baptirati et non effecti. co¬
heredes xp̃i rogniq celorum perticipes hañt
saitem beneficium salitis eterne in resur¬
rectione mortuorum. Laborant uehem̃t̾
nec exitum inuemiunt. Quis .n. xp̃ianorũ
ferat. cum dicitur ad eternam salutem pos¬
se queqnam peruenire si non renascatur
in xp̃o ey per bapm̃ fier uoluit eo iam tempore
quo tale sacramentũ constitutum fuit rege¬

Expanded text:
tum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam tum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreationem habentes creentur in Christo et ipsius regni caelorum participes fiant eodem modo filii et heredes dei, coheredes autem Christi. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenire, si non renascatur  quod per baptismum fieri uoluit eo iam tempore, quo tale sacramentum constituendum fuit rege