comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& dũs dicit: Inter abundantiam iniquit
qui ꝑseuerauerit usq in finem hic saluus ei
deniq ũ unum hominem s plures in eode
psalmo loqui consequentia docent: ubi dr̃
tiam iniquitatis quam dñs futuram ẽẽ pr
etiam illud positum ẽ: cum uenerit filiꝰ homit
putas inueniet fidem suꝑ terram: dubitatio eñ
cuncta scientis. nrãm in illo dubitationem y¬
gurauit: quando eccłia ex multis de quib mus¬
tum sꝑauit sepe decepta. quod alitder quã crm¬
bantur inuenti sunt. Sic ꝑturbatur in su
de nullo aliquid facile boni uelit crede. ipln
tamen quoꝵ inuenturus ẽ fidem in terra. ꝑso¬
tum agrum cum zizaniis crescere dubitare fi
ñ ÷ Ipsa ẽ gͦ eccłia quȩ intra sagenam dnĩcam
cum mał piscib natat. a quib corde semꝑ & mo¬
rib scꝑatui: atq discedit: ut exhibeat᷑ uiro suo
głosa. non habens macłam neq rugam. Coͥpo¬
ralem autem seꝑationem in littore maris hocẽ
in fine scłi expecͥtat: corrigens quos potest. to¬

Expanded text:
: inter abundantiam iniquitatis qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. denique non unum hominem sed plures in eodem psalmo loqui consequentia docent, ubi dicindantiam iniquitatis, quam dominus futuram esse praedixit, etiam illud positum est: Cum uenerit filius hominis, putas inueniet fidem in terra? dubitatio enim cuncta scientis nostram in illo dubitationem praefigurauit, quando ecclesia ex multis, de quibus multum sperauit, saepe decepta, quod aliter, quam credebantur, inuenti sunt, sic perturbatur in suis, ut de nullo facile boni aliquid uelit credere. ipsos tamen, quorum inuenturus est fidem in terra, per totum agrum cum zizaniis crescere dubitare fas non est. Ipsa est ergo ecclesia, quae intra sagenam dominicam cum malis piscibus natat, a quibus corde semper et moribus separatur atque discedit, ut exhibeatur uiro suo gloriosa non habens maculam neque rugam. corporalem autem separationem in litore maris, hoc est in fine saeculi expectat corrigens, quos potest, to
Abbreviated transcription (Latin):
etiam triticum quod defectu quodam ꝑiclita¬
bat᷑. quanto uehementius. tanto utiliꝰ arguen¬
dum putabat. Habent enim ȩtiam scriture
canonice hunc arguendi morem: ut tamquã
omnib dicatur. & ad quosdã uerbum ꝑue¬
niat. Qd enim dicit apłs ad corinchios qͦmͦ
quidam dicunt: in uob̃ quia resurrectio mor¬
cuoꝵ ñ ẽ: manifestat utiq ñ omnes esse cales:
Uerumtamen & tales ñ extra s in eis fuisse
testatur. a quib ne illi seducerentur qui nõ
ita senciebant: paulopost monuit dicens: no¬
lite seduci corrumpunt mores bonos collo¬
quia mala. sobrii estote & iusti: & nolite pecca¬
re: Ignorantiam enim dei qͥdam habent: Ad
reuerentiam uob̃ loquor. Qd audem dicit cũ
enim sinͭ inter uos emulatio & condentio ñ¬
ne carnales estis. et scđm hominẽ ambulatis:
tamquam omnib dicit: & uides quam sit gͣue
quod dicit: Proinde nͥ in ipsa epła legeremus.

Expanded text:
etiam triticum, quod defectu quodam periclitaetiam triticum, quod defectu quodam periclitabatur, quanto uehementius tanto utilius arguendum putabat. habent enim etiam scripturae canonicae hunc arguendi morem, ut tamquam omnibus dicatur et ad quosdam uerbum perueniat. quod enim dicit apostolus ad Corinthios: Quo modo dicunt quidam in uobis, quia resurrectio mortuorum non est? manifestat utique non omnes esse tales, uerum tamen et tales non extra sed in eis fuisse testatur. a quibus ne illi seducerentur, qui non ita sentiebant, paulo post monuit dicens: Nolite seduci;. corrumpunt mores bonos conloquia mala. sobrii estote, iusti et nolite peccare; ignorantiam enim dei quidam habent; ad reuerentiam uobis loquor. quod autem dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? tamquam omnibus dicit et uides, quam sit graue, quod dicit. proinde nisi in ipsa epistula legeremus:
Abbreviated transcription (Latin):
rectis sic quẽad modum ignotum est nolles
ignosci: prsꝰ ñ nosti litteras dei. Lege enĩ qͥd
de petroꝰ seripserit paulus. &. quid inde gciã
senserit cyprianus: & ñ tibi displiceat eccłiȩ
mansuetudo quȩ membra xp̃i disꝑsa colligit.
ñ collecta disꝑgit: quamquam & illi qui tũc̃
firmissumi fuerunt. & uerba hereticoꝵ insidi¬
osa indelligere potuerunt pauci quidem in
comꝑatione ceterorum. s tamen ȩtiam ipsi
quidam ꝓ fide fortiter exulabant: quidã coto
orbe lat̾itabant. Ac sic eccłia que ꝑ om̃s gentes
crescit in frumendis diũcis conseruata ẽ: & usq
in finem donec om̃ino gentes &iam barbaras te¬
neat. conseruabitur. Ipsa ẽ enim eccłia in bo¬
no semine. quod seminauit filius hominuis: &
usq ad inessem crescere inter zitania p̃nun¬
tiauit. Ager autem mundus ẽ: messis finis
scłi: Hylariꝰ gͦ decem ꝓuinciarum asianarũ.
aut zizania ñ triticum arguebat. aut ipsum

Expanded text:
rectis sic, quem ad modum ignotum est, nolles rectis sic, quem ad modum ignotum est, nolles ignosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non tibi displiceat ecclesiae mansuetudo, quae membra Christi dispersa colligit, non collecta dispergit, quamquam et illi, qui tunc firmissimi fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi quidam pro fide fortiter exulabant, quidam toto orbe latitabant. ac sic ecclesia, quae per omnes gentes crescit, in frumentis dominicis conseruata est et usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaras teneat, conseruabitur. ipsa est enim ecclesia in bono semine, quod seminauit filius hominis et usque ad messem crescere inter zizania praenuntiauit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. Hilarius ergo decem prouinciarum Asianarum aut zizania non triticum arguebat aut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligantur.⁊ in harena autem maritimi lit¬
toris magna multitudo infirmoꝵ atq carnali¬
um: quȩ aliquando tranquillitate temꝑis
quieta & liba apparet: aliquando autem tri¬
bulacionum & temptationum fluctib oꝑit᷑.
atq turbatur. Tale tunc erat tempꝰ de quo
seripsit hylarius. unde putasti insidiandũ
contra testimonia tot diuina: tamquam
ꝑierit eccłia de orbe terrarum. Potes hoc mͦ
dicere nec tot eccłias galathiȩ tunc fuisse.
quando dicebat apłs.o stulti galathe qui uos
sũmamini. Sic enim calumpiuaris docto ui¬
ro: qui tardicordes & timidos grauit̃ inere¬
pabat. quos iterum parturiebat donec xp̃c
formaretur in eis: Qͥs enum nescit illo ꝙp̃r
obcuris uerb multos parui sensꝰ fuisse delu¬
sos ut putarent hoc credi ab arrianis quod eti¬
am ipsi eredebant. alios audem cimore cessisse.
& sunulate consensisse. non recte ingredien¬
tes ad ueritatem eu̾głii: quib tu postea cor¬

Expanded text:
intellegantur, in harena autem maritimi litintellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uocarne consummamini? sic enim calumniaris docto uiro, qui tardicordes et timidos grauiter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus formaretur in eis. quis enim nescit illo tempore obscuris uerbis multos parui sensus fuisse delusos, ut putarent hoc credi ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios autem timore cessisse et simulate consensisse non recte ingredientes ad ueritatem euangelii, quibus tu postea cor
Abbreviated transcription (Latin):
suta: uia quȩ duect ad uitã. e pauei sunt
qui ambulant in ea: & rursꝰ ipsa ÷ de cuius
multitudine dr̃. sic erit semen tuum sic̃ stellȩ
cȩli. & sicut harena maris: Idem quippe fide¬
les sancti & boni. & in comꝑatione plurium
maloꝵ pauci sunt. & ꝑ se ipsos multi sunt: qr
multi filii deserte. magis quam eiꝰ quȩ habet
uirum: & multi ab occidente oriente & ueni
ent. & recumbent cum abraham. & y saac. &
iacob in regno cȩloꝵ: & quia exibet sibi deus
popłm habundantem. emulacorem bonoꝵ oꝑũ.
& multa milia quȩ numerari ñ possunt. uidẽ¬
tur in apocalypsi ex omni tribu filior & lin
multitudine scandaloꝵ: quando pet catores
intendunt arcum. ut sagittent in obscura
luna rectos corde. S ed ȩtiam tunc in suis
firmissimis emuinet. & si aliqua in his u̾bis
diuinis distribucio facienda ẽ fortasse ñ frus¬
tra dictum sit de semine abrahȩ sicut stelle
cȩli. & sicut harena que ÷ ad horam maris. ut
in stellis cęli pauciores. firmiores. clarioresq:

Expanded text:
st, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui ambulant in ea. et rursus ipsa est, de cuius multitudine dicitur: Sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut harena maris. idem quippe fideles sancti et boni et in comparatione plurium malorum pauci sunt et per se ipsi multi sunt, quia multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, et ment et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum et quia exhibet sibi deus populum abundantem, aemulatorem bonorum operum, et multa milia, quae numerare nemo potest, uidentur in Apocalypsi ex omni tribu et lingmultitudine scandalorum, quando peccatores intendunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde; sed etiam tunc in suis fii-missimis eminet. et si aliqua in his uerbis diuinis distributio facienda est, fortasse non frustra dictum sit de semine Abrahae: Sicut stellae caeli et sicut harena, quae est ad oram maris, ut in stellis caeli pauciores, firmiores clarioresque
Abbreviated transcription (Latin):
s palos ualidos confirma. etiam atq ȩtiam
in deetram atq sinistram extende: sem̃ enum
uium heditabit gentes: & ciuitates quȩ deser¬
it erunt in habitab. ñ ÷ quod metuas p̃ualeb
num nec erubescas qd de te stabił fueris. cõ¬
uionẽ enun imꝑpetuum obliuisceris. igno
ceus te ipse ds̃ isrł. uniu̾se terrȩ uocabit᷑:
um tuã. quia de te dictum ẽ. ꝓ patrib cuis
insunt cibi filii. constitues eos principes
sꝑ omnem terram. nisi gͦ cognoueris tem&
isum: exi tu. Non ego ce eicio. sed exi tu: ut di¬
uur de te ex nob exierunt. s ñ erant ex nob
sritu in uestigus gregum. Non in uestigus
ncis s in uestiguis gregum. nec unius gr̃egis
gregum diu̾soꝵ & errantium: & paseẽ hędos
dos non siẽ petrꝰ cui dr̃ pasce oues meas. s¬

Expanded text:
s, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignomruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. m tuam, quia de te dictum est: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram. nisi ergo cognoueris temet ipsam, exi tu; non ego te eicio, sed exi tu, ut dicatur de te: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. exi tu in uestigiis gregum, non in uestigiis meis sed in uestigiis gregum nec unius gregis sed gregum dinisorum et errantium. et pasce haedos tuos non sicut Petrus, cui dicitur: Pasce oues meas, s
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑta suꝑ greges sodalium tuoꝵ. Id÷ qd alib
dicitur. dexteram tuam notan fac mͥ & eru¬
ditos corde in sapientia. In quib luce fulgẽ¬
cib & haritate feruentib quasi in meridie
requiescis: ne forde uelut oꝑta id÷ occulta.
& ignota. irruam ñ in gregem cuum. s in gl¬
ges sodalium cuorũ: id÷ ħeticors. Quos ita
sodales dicit. sicut spinas illas filias. ꝓpter
communionem sacramentors. de quibus

Expanded text:
operta super greges sodalium tuorum . Id est quod alibi operta super greges sodalium tuorum . Id est quod alibi dicitur, Dexteram tuam notam fac mihi, et eruditos corde in sapientia : in quibus luce fulgentibus et charitate ferventibus quasi in meridie requiescis; ne forte velut operta, id est occulta et ignota, irruam non in gregem tuum, sed in greges sodalium tuorum, id est haereticorum. Quos ita sodales dicit, sicut spinas illas filias, propter communionem Sacramentorum. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in longinquis terris constitutor. nomen do¬
nati in auditum ẽ: incerti estis ubi sit eccł̃ia
uos fecistis: si potuit ẽẽ ulla iusta causa. qui
uos a communione omnium gentium seꝑar
possitis: Nos autem idõ certi sumus nemine̾
se a communione omnium gentium iuste se¬
ꝑare potuisse: qe ñ quisq nrm̃ in sua iustiu
s in scripturis diuinis querit eccłiam.
ut ꝑmissa ẽ reddi conspicit Ipsa ÷ enĩ de
dicitur. sicut lilium ii medio spinarun
ita prima mea in medio filiarum. Quȩ nec
spine dici possent. nͥ malignitate mors: nec
filie nͥ commnunione sacramentoꝵ. Ipsa: mũ¬
quȩ dicit. A finibus terre ad te clamaui: cũ
axiaretur cor meui: Que & in alio psalmo
dicit. Tedium detinuit me. a peccatorib dent¬
liquentib legem tuam: & uidi insensacos.
& tabescebam: Ipsa ÷ quȩ dicit sponsosuo. ll
pascis. uͥ cubas in meridie: ne forte famsiẽ

Expanded text:
ianorum in longinquis terris constitutorum nomen Doianorum in longinquis terris constitutorum nomen Donati inauditum est. incerti estis, ubi sit ecclesia. od postea uos fecistis, si potuit esse ulla iusta causa, qua uos a communione omnium gentium separare possetis. Nos autem ideo certi sumus neminem se a communione omnium gentium iuste separare potuisse, quia non quisque nostrum in sua iustitia sed in scripturis diuinis quaerit ecclesiam et, ut promissa est, reddi conspicit. ipsa est enim de qua dicitur: Sicut lilium in medio spinarum ita proxima mea in medio filiarum, quae nec spinae dici possent nisi malignitate morum nec filiae nisi communione sacramentorum. ipsa quae dicit: A finibus terrae ad te clamavi, cum anxiaretur cor meum . Quae in alio psalmo dicit, Taedium detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam; et, Vidi insensatos, et tabescebam . Ipsa est quae dicit sponso suo: Ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lus ur̃ ꝑecliam ur̃am intelligit. uͥ dictum¬
ẽ letare sterił quȩ ñ paris. erumpe & exela¬
ma que ñ parturis. quoniam multi filii de¬
serte. magis quam eiꝰ quȩ habet uirumꝰ. p¬
ne illis dicturi estis. ideo magis iusti sumus
quia pauci sumus. nec adtenditis eos respon¬
suros quodlibet uos ẽẽ dicatis: ñ tamen estis
illi de quib dictum ÷ multi filii deserte si cã
exigui numero remansistis: hic tu oppositu¬
rus es exemplum iusti illius in diluuio: qui
cum domo sua solus libari dignus inuentꝰ
Uides ergo adhuc quam longe sis a i̾ticia: ꝓ
donec ad septem remaneas. quibꝰ tusis octau
iustum ce esse ñ diciius. si tamen ñ istam ĩtic
sicut dicebam p̃ripuit aliquis ante partẽ doni¬
ti. & cum suis septem uista aliqua causa cõme
se longe alibi seꝑauit: & amundi huiꝰ diluu
libauit. Qd cum ignoretis an factũ sit. atqu
ita uob̃ in auditum sicut multis popłis xp̃ian

Expanded text:
lus uester ecclesiam uestram intellegit, ubidictumlus uester ecclesiam uestram intellegit, ubidictumest:Laetare sterilis, quae nma, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, pne illis dicturi estis: Ideo magis iusti sumus, quia pauci sumus\', nec adtenditis eos responsuros: \'Quotlibet uos esse dicatis, non tamen estis illi, de quibus dictum est: Multi filii desertae. si tam exigui numero remansistis\'? Hic tu oppositurus es exemplum iusti illius in, diluuio, qui cum domo sua solus liberari dignus inuentus est. uides ergo, adhuc quam longe sis a iustitia? prorsus donec ad septem remaneas, quibus tu sis octauus, iustum te esse non dicimus, si tamen non istam iustitiam, sicut dicebam, praeripuit aliquis ante partem Donati et cum suis septem iusta aliqua causa commotus se longe alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita uobis inauditum, sicut multis populis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
nis ciuitas regis magni. quam ꝓse inc̃pre¬
tatur pars donati. ubi pascis ubi cubas in me¬
ridiȩ: & tamen uereris ne cum imꝑialibus
legib adiuutatem cogimini. nomen dei a
iudeis & paganis diutius blasphemetur:
quasi nesciant iudei quemadinodum pri¬
mus popłs isrł etiam bello delere uoluerit
duas illas trib & dimidiam que ultra ior¬
danem terras acceꝑant: quando eã putaue¬
runt se ab unitate sui popłi seꝑasse. Paga¬
ni uero magis nos blas phemare possunt de
legib quas contra ydoloꝵ eultores xp̃iani
imꝑatores culerunt. & aamen exeis multi
correcti & ad deum uiuum uerũq conu̾si
sunt. & quotidie conuertuntur. S plane &.
iudei & pagani si tam paucos putarent eẽ xa¬
nos quam pauei uos estis qui solo uos xp̃ia¬
nos esse ꝑhibetis. nec blasphemare nos dig¬
narentur: s & numquam ridẽ cessarent. Nõ
timetis ne uobdicant iudei. ubi ẽ quod pau¬

Expanded text:
nis, ciuitas regis magni, quam pro se interprenis, ciuitas regis magni, quam pro se interpretatur pars Donati: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Et tanpen uereris, ne, cum imperialibus legibus ad unitatem cogimini, nomen dei a Iudaeis et paganis diutius blasphemetur, quasi nesciant Iudaei, quem ad modum primus populus Israhel etiam bello delere uoluerit duas illas tribus et dimidiam, quae ultra Iordanen terras acceperant, quando eas putauerunt se ab unitate sui populi separasse. pagani uero magis nos blasphemare possunt de legibus, quas contra idolorum cultores Christiani imperatores tulerunt, et tamen ex eis multi correcti et ad deum uiuum uerumque conuersi sunt et cotidie conuertuntur. sed plane et Iudaei et pagani si tam paucos putarent esse Christianos, quam pauci uos estis, qui solos uos Christianos esse perhibetis, nec blasphemare nos dignarentur, sed numquam ridere cessarent. non timetis, ne uobis dicant Iudaei: Ubi est, quod Pau
Abbreviated transcription (Latin):
illis. qui se priores forte seꝑauerunt:ita fit
ut cum hoc nesciͣs: incerti uob̾met ipsis sicis
Quod necesse ẽ contingat omnib qui ꝓ sua
societate utunt᷑ destimonio: ñ diuino s suo:
Neq enum potestis dicere si hoc contigisset
nos latere ñ posset: cum in africa ipsa quot
iam parces facte sint ex parte donati. si in¬
terrogemini ñ dicatis. presertim quia tan¬
do sibi ñ uidentur qui hoc faciunt iustiores.
quanto fuerint pauciores: & utiq tanto st̃
latentiores. Ac ꝑhoc incerti estis ne forte ali¬
qui pauci iusti. & ideo minie noti. alicu¬
bi longe contra africe meridiem antequam
pars donati iusticiam suam a ceteror homi¬
num iniquitate secerneret. se primitꝰ cau¬
sa equissima seꝑauerit in latere aquilonis.
et ipsa sit pocius eccłia dei tamquam sion
sp̃itał. que uos omnes iusta seꝑatione pre¬
uenit. multoq presumptius ꝓ se interpre¬
cetur. qđ scriptum ẽ mons syon latera aqͥlo¬

Expanded text:
illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, ut, cum hoc nescitis, incerti uobismet ipsis sitis, quod necesse est contingat omnibus. qui pro sua societate utuntur testimonio non diuino sed suo. neque enim potestis dicere: c si hoc contigisset, nos latere non posset,\' cum, in Africa ipsa quot iam partes factae sint ex parte Donati, si interrogemini, non dicatis, praesertim quia tanto sibi uidentur, qui hoc faciunt, iustiores, quanto fuerint pauciores, et utique tanto sunt latentiores. ac per hoc incerti estis, ne forte aliqui pauci iusti et ideo minime noti alicubi longe contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam suam a ceterorum hominum iniquitate secerneret, se primitus causa aequissima separauerint in latere aquilonis et ipsa sit potius ecclesia dei tamquam Sion spiritalis, quae uos omnes iusta separatione praeuenit, multoque praesumptius pro se interpretetur, quod scriptum est: Mons Sion, latera aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
cinior. quando nec africam se uult dici. qm
de meridie gliabitur. ñ dico aduersꝰ orbemte¬
rarum. s adu̾sus ipsam partem donati unde
pars rogati bi eiussimum frustum de frusto
maiore precisum ẽ: quis autem ñ impuden¬
tissime nuitatur aliquid in allegoria positum
pse interpretari n habeat & manifesta testimo¬
nia quors lunine illustrentur obscura: quod
autem omiub donatistis dicere solemus. qͣn¬
to fortius uob dicimus si possunt qd fieri nõ
potest aliqͥ hab̾e causam iustam qua cõmuni¬
onem suam separent a communione orb tra¬
rum. eamq appellent eccłiam xp̃i. quod se
iuste ab omnium gentium communione se¬
parauerint. unde scitis in xp̃iana societate
cam longe lateu diffusa. ne forte antequã
uos seꝑaretis iam se aliqui uista causa seꝑaue¬
rant. in longinquissimis terris. unde ad uos
eoꝵ iusticiȩ fama ñ potuerit ꝑuenire: quo
modo in uob potest eẽ ȩccłia potius quã in

Expanded text:
cinior, quando nec Africam se uult dici, quo modo cinior, quando nec Africam se uult dici, quo modo de meridie gloriabitur, non dico aduersus orbem terrarum sed aduersus ipsam partem Donati, unde pars Rogati breuissimum frustum de frusto maiore praecisum est? quis autem non inpudentissime nitatur aliquid in allegoria positum pro se interpretari, nisi habeat et manifesta testimonia, quorum lumine inlustrentur obscura? Quod autem omnibus Donatistis dicere solemus, quanto fortius uobis dicimus: si possunt, quod fieri non potest, aliqui habere causam iustam, qua communionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellent ecclesiam Christi, quod se iuste ab omnium gentium communione separauerint. unde scitis, in Christiana societate tam longe lateque diffusa ne forte, antequam uos separaretis, iam se aliqui iusta causa separauerant in longinquissimis terris, unde ad uos iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia potius quam in
Abbreviated transcription (Latin):
omniuun gentium: quia eadem ueritate con¬
sequenter accepimus. & predicari in nomine
eius penitenciam & remissionem peccatoꝵ ꝑ
omnes gentes incipientib ab ierłm: & incõt¬
cusse tenere debemus: quis quis uob innun¬
ciauerit preter quam quod accepistis ana¬
themasit.Si autem uniusos donatistas ñ audi¬
mus se ꝑ eccłia xp̃i opponentes. quia nullum
ꝑ se cestimonium de diuins libris ꝓferunt
quo id doceant: quantominus rogoꝰ e roga¬
cistas audire debemus. qui nec illud ꝓse in¬
terpretari conabuntur. quod scriptum÷ ubi
pascis ubi cubas in meridie. Si enim hoc loco
scripturarum meridies affrica intelligenda:
in parte donati quȩ sub celi feruentiore pla¬
ga ẽ. omnes uos maximianiste suꝑabunt: o
schisma itib tantio & in cripoli exarsit. S co¬
fligant cum eis arruges. &. hoc magis ad se
ꝑtinere contendant. Mauritania famen cesa¬
riensis occidentali quam meridiane parci ui¬

Expanded text:
omnium gentium, quia eadem ueritate conomnium gentium, quia eadem ueritate consequenter accepimus: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem et inconcusse tenere debemus: Quis quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Si autem uniuersos Donatistas non audimus se pro ecclesia Christi opponentes, quia nullum pro se testimonium de diuinis libris proferunt, quo id doceant, quanto minus, rogo te, Rogatistas audire debemus, qui nec illud pro se interpretari conabuntur, quod scriptum est: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? si enim hoc loco scripturarum meridies Africa intellegenda est in parte Donati, quod sub caeli feruentiore plaga est, omnes uos Maximianistae superabunt, quorum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. sed confligant cum eis Arzuges et hoc magis ad se pertinere contendant. Mauretania tamen Caesariensis occidentali quam meridianae parti ui
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ solos in quib inueniat fidem cum uene¬
rit filius hominis. Da ueniam ñ credimus:
licet enm et hoc audeas forsitan dicere. ut
in uob possit inueniri fides. quam se in terra
ĩinuenturũ dominus dixit. ñ uos in ter¬
ras in celo ẽẽ deputandos. nos tamen apłs
Ncautos reddidit: ut ętiam angłm de celo
ab aliud euangłizantem preter quam quod
cepimus. anatema ẽẽ debe preceꝑit. Qͦ mͦ
iucem fidimus ex diuinas licteris accepisse
nos xp̃m manifestum: si ñ inde accepimi & ex¬
lum manifestã.: quaslibet quisq ansas et
uncos aduers siplicitatem ueritatis ĩte¬
xat. quaslibet nebulas callide falsitatis of¬
fundat: sicut anatema erit qͥ ad runciaue¬
rit xp̃m neq passum ẽẽ neq cercio die resur¬
rexisse. quoniam in ueritate euanglica acce¬
pimus. oportebat xp̃m pati et resurgere a
mortus tercia die: sic erit anathema qͥs qͥs ad¬
nunciauerit eccłiam preter communionem

Expanded text:
esse solos, in quibus inueniat fidem, cum ueneesse solos, in quibus inueniat fidem, cum uenerit filius hominis. da ueniam, non credimus. licet enim et hoc audeas forsitan dicere, ut in uobis possit inueniri fides, quam se in terra non inuenturum dominus dixit, non uos in terra sed in caelo esse deputandos, nos tamen apostolus ita cautos reddidit, ut etiam angelum de caelo nobis aliud euangelizantem, praeterquam quod accepimus, anathema esse debere praeceperit. quo modo autem fidimus ex diuinis litteris accepisse nos Christum manifestum, si non inde accepimus et ecclesiam manifestam? quaslibet quisque ansas et uncos aduersus simplicitatem ueritatis intexat, quaslibet nebulas eallidae falsitatis offundat, sicut anathema erit, qui adnuntiauerit Christum neque passum esse neque tertio die resurrexisse, quoniam in ueritate euangelica accepimus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die, sic erit anathema, quisquis adnuntiauerit ecclesiam praeter communionem
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quidem ĩam diu predicetur. nisi quis qs
hc audierit. cartennas uenerit. uł in uiciniã
terimensium: mundaria delictis suis omi
nñ potuerit. Itane si carueris ista uoce ride¬
s te metius: & cum ea ñ cares. flere te ñ uis:
Aiutum autem aliqͥd uderis dicere. cũ catho¬
lcc nomenꝰ ex tocius orb communione inter¬
urtaris. s ex obseruatione preceptoꝵ ominiu
diuinors atq omnium sacramentoꝵ. quasi
nos etiam si forte hinc sit appellata catholica
uuod totum ueraciter teneat. cuius ueri¬
tas ñnulle parciełe etiam in diuersis inue¬
nuntur heresib huius nominis testimonio
autimur ad demonstrandam eccłiam. in om¬
ul gentib et ñ ꝓmissis dei : etiam multis tãꝙͣ.
nufestis oracuł ipsius ueritatis. S nempe
: totum quod nob̃ ꝑsuadẽ conaris. solos
mmansisse rogatistas. qui catholici recte appel¬
undisint. ex obseruatione preceptaꝵ omniũ
diuinoꝵ atq omnium sacramencoꝵ.C. uos

Expanded text:
ubi quidem iam diu praedicatur, nisi, quisquis ubi quidem iam diu praedicatur, nisi, quisquis hoc audierit, Cartennas uenerit uel in uiciniam Cartennensium, mundari a delictis suis omnino non poterit. itane si carueris ista uoce, rideri te metuis et, cum ea non cares, flere te non uis? Acutum autem aliquid uideris dicere, cum catholicae nomen non ex totius orbis communione interpretaris sed ei obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum, quasi nos, etiam si forte hinc sit appellata catholica, quod totum ueraciter teneat, cuius ueritatis nonnullae particulae etiam in diuersis inueniuntur haeresibus. huius nominis testimonio nitimur ad demonstrandam ecclesiam in omnibus gentibus et non promissis dei et tam multis tamque manifestis oraculis ipsius ueritatis. sed nempe hoc est totum. quod nobis persuadere conaris, solos remansisse Rogatistas. qui catholici recte appellandi sint ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum, et uos
Abbreviated transcription (Latin):
dalum ponis aduers filium matris tue par¬
uulum scilicet & infirmum. ꝓpter quem xp̃e
mortuus ẽ. ñdum cibo paterno idoneum. s
adhuc materno lacte nutriendum & hylaru
libros mͥ opponis. uti neges eccłiam crescentẽ
in omnib gentib usq in finem scłi. quam ds̃
contra incredulitatem uram cum iuratione
pmisit: & cum eẽtis infelicissimi si tunc qͣn
pͥmittebatur resisteretis: nunͦ etiam cũ red¬
ditur contradicitis.S hẏstoricus doctꝰ mas¬
us e quid inuenisti: quod contra dei desti
ostrendum putares: dicis enĩ. Quan
totuis mundi ꝑtinet partes. modica
ose disimulas in quam multas iam barba¬
ꝓ aciones tam paruo tempore uenerit euã¬
dum ut nec inimici xp̃i dubitare iam pos¬
In breui tempore futurum quod disciplis
espondit de scli fine querentib: et predicabi¬
ar hoc euanglium in uniuerso orbe in desti¬
ninum omnib gentib & tunc ueniet firas

Expanded text:
dalum ponis aduersus filium matris tuae pardalum ponis aduersus filium matris tuae paruulum scilicet et infirmum, propter quem Christus mortuus est, nondum cibo paterno idoneum sed adhuc materno lacte nutriendum et Hilarii mihi libros opponis, uti neges ecclesiam crescentem in omnibus gentibus usque in finem saeculi, quam deus contra incredulitatem uestram cum iuratione promisit! et cum essetis infelicissimi, si tunc, quando promittebatur, resisteretis, nunc etiam, cum redditur, contradicitis. Sed historicus doctus magnum aliquid inuenisti, quod contra dei testimonia proferendum putares. dicis enim: \'Quantum ad totius mundi pertinet partes, modica te nosse dissimulas, in quam multas iam barbaras nationes tam paruo tempore uenerit euangelium, ut nec inimici Christi dubitare iam possint breui tempore futurum, quod discipulis respondit de saeculi fine quaerentibus: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi primum illos centum uiguiti sp̃s sanci
impleuit: atq inͣsudeam & samariam. & ĩ on
gentes exierit. sicut eis dixerat ascensurꝰ in
cȩlum. eritis mͥ testes in ierłm. & in dota iuder
& samaria & usq in fines cerre: qr in omuem
terram ex iuit sonus coꝵ et in fines orb̃ teri
u̾ba eoꝵ: & du contradicis diuinis cestimonis
tanta firmitate roboratis. tanta luce manift̃¬
tis. & ad istam ꝓscriptionem xp̃i hereditatem
ꝑducere conaris: ut cum in eius nomine sic̃
dixit predicetur penitentia in omnib gent
quisquis hac fuerit predicatione cominotu
in qualibet parce orb terrarum. nͥ quesierit.
iuuenerit latentem in mauritania cesarien¬
si cartennensem uincencium. aut aliquẽ ex
eius nouem aut decem consortib: dimicti
ei peccata ñ possint. Qid ñ audeat typꝰ morti¬
cine pellicule: quo ũ se precipitet presumpta
carnis ⁊ sãgͥni : hoccine ẽ bonũopus cuum
ꝓpter quod ñ tuneas potestatem : tantum scan¬

Expanded text:
ubi primo illos centum uiginti spiritus sanctus impleuit, atque inde in Iudaeam et Samariam et in omnes gentes exierit, sicut eis dixerat ascensurus in caelum: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in fines terrae, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. et tu contradicis diuinis testimoniis tanta firmitate roboratis, tanta luce manifestis et ad istam proscriptionem Christi hereditatem perducere conaris, ut, cum in eius nomine, sicut dixit, praedicetur paenitentia in omnibus gentibus, quisquis hac fuerit praedicatione commotus, in qualibet parte orbis terrarum, nisi quaesierit et inuenerit latentem in Mauretania Caesariensi Cartennensem Vincentium aut aliquem ex eius nouem aut decem consortibus, dimitti ei peccata non possint. quid non audeat typhus morticinae pelliculae? quo non se praecipitet praesumptio carnis et sanguinis? hocine est bonum opus tuum, propter quod non timeas potestatem? tantum scan
Abbreviated transcription (Latin):
ii impie seꝑationis auctores. Ipsa ẽ eui
mtinuo respondetur. Nisi cognoueris de
uipsam opulchra inter mulieres: exi cu &¬
nuestigiis gregum. & pasce hedos tuos ui
aibuacłis pastoꝵ. S̾ responsio dulcissimi sponsi:
adilium meoꝵ. Ego enim sum mons ꝑatꝰ
necumine moncium: ad quem uenient
inuerse gentes. Nisi gͦ cognoueris demet
psam ñ in uerb̃ calumpniosors. s ui destimo

Expanded text:
mpiae separationis auctores. ipsa est, cui continuo respondetur: Nisi cognoueris temet ipsam, o pulchra inter mulieres, exi tu in uestigiis gregum et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. o responsio dulcissimi sponsi! sodalium meorum; ego enim sum mons paratus in cacumine montium, ad quem uenient uniuersae gentes. nisi ergo cognoueris temet ipsam non in uerbis calumniosorum sed in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fr̃i uincentio: augustinꝰ:
incredibile uisum ẽ: attulit enĩ
eam quem chatholicum xp̃ianum eẽ cons¬
taret: qui ut opinor mͥ mentiri audẽ non
posset: Si & si forte ñ sunt litderȩ tuȩ: ego
ei qui scripsit rescribendum putaui: Nunc
me potius quietis ẽẽ auidum & petentem¬
scias. quam cunc cum me adolescentem iuuo
adhuc rogato cui successisti. apud carcha¬
ginem noueras Sed donatiste nimiũ inqͥ¬
eti sunt: quos ꝑ ordinatas a deo potestates
cohiberi atq corrigi. ñ michi uidet᷑ iũitile:
Nam de multoꝵ iam correctione gaudem᷑.
qui tam ueraciter unitatem catholicã tenẽt
ato defendunt. & apristino errore se libatos
ẽẽ lestantur: ut eos cum magna gratulati¬
one miremur.Qui tamen nescio qua ui cõ¬
suetudinis nullomodo mutari in meliꝰ cogi¬
tarent: nͥ hoc terrore ꝑculsi sollicitã mentẽ
ad considerationem ueritatis intenderet̃.
ne foite si ñ ꝓ iusticia. s ꝓ ꝑuersitate & pre¬

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI VINCENTIO AUGUSTINUS. incredibile uisum est; adtulit enim eam, quem catholicum Christianum esse constaret, qui, ut opinor, mihi mentiri audere non posset. sed etsi forte non sunt litterae tuae, ego ei, qui scripsit, rescribendum putaui nunc me potius quietis esse auidum et petentem quam tunc, cum me adulescentem uiuo adhuc Rogato, cui successisti, apud Carthaginem noueras. sed Donatistae nimium inquieti sunt, quos per ordinatas a deo potestates cohiberi atque corrigi non mihi uidetur inutile. nam de multorum iam correctione gaudemus, qui tam ueraciter unitatem catholicam tenent atque defendunt et a pristino errore se liberatos esse laetantur, ut eos cum magna gratulatione miremur. qui tamen nescio qua ui consuetudinis nullo modo mutari in melius cogitarent, nisi hoc terrore perculsi sollicitam mentem ad considerationem ueritatis intenderent, ne forte, si non pro iustitia sed pro peruersitate et prae
Abbreviated transcription (Latin):
nes oblato sibi gremio pacis quo correcli gxi¬
eipentur consentire uoluerunt. ab imꝑatorib
calla decernuntur indignum facinus elami¬
cacur. neminem ad unitatem esse eogendum.
maluin ꝙmal nemini et̃ reidẽdũ contẽ dit᷑
tantimu sud icium atq sententiam contra uos
uuiere que uris maioribus cecilianum apo

Expanded text:
nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti excinec oblato sibi gremio pacis, quo correcti exciperentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem ad unitatem esse cogendum, malum pro malo nemini reddendum esse contenditur. tantini iudicium atque sententiam contra uos uigere. quae uestris maioribus Caeci
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb habe uoluerunt: si rursꝰ ad eundẽ im¬
peratorem uenerunt. rursꝰ ñ cecilianum tan¬
cum. uerum ȩtiam datos sibi ep̃os uidices apd̃
terrenum regẽ accusauerunt: rursꝰ ab alio
ep̃ali iudicio. ad eundem imꝑatorem appella¬
uerunt: nec eo ipso inter partes cognocente
atq iudicante. uł ueritati ul paci cedendũ ẽ dixert̃
Did alitem aliud statueret constantinus adu̾¬
sus cecilianum. &soeios eius. si ceñt̃ urĩs ma¬
ioribus accusantibus uicti. quam quod sa¬
tuit in eos ipsos: qui cum ultro accusassent
Iue unꝑator primus consticuit in hae carisd
ut res conuictors. & unitati ꝑiucaciter resisten¬
tium fiseo uendicarẽtur. s ed iuałt siurĩs ma¬
iorib ac cusantib atq suꝑantib contra Come¬
munionem ceciliani immꝑator tale aliquis de¬
ereuisset: ꝓuisores eccłiȩ defensores pacis ee
unitatis. nominari uelletis: Cum uero ineot
qui ultro accusantes nichil ꝓbare potuerũt

Expanded text:
fratribus habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imfratribus habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imperatorem uenerunt, rursus non Caecilianum tantum uerum etiam datos sibi episcopos iudices apud terrenum regem accusauerunt, rursus ab alio episcopali iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt nec eo ipso inter partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum esse duxerunt. Quid autem aliud statueret Constantinus aduersus Caecilianum et socios eius, si essent uestris maioribus accusantibus uicti, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent lle quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res conuictorum et unitati f peruicaciter resistentium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
if ussauerunt: ñ res suas amissas repetuert.
sinnocente sicut exitimamus x sicut ipse
iudiciors exitus docuit calumpniose aĩpe¬
iuerunt. Quo quid sceleratius ab eis fieri
potuit: Si autem sicut falso arbitramini ue
remus quia fecerunt: si ñ animo inuido et
uoxio. si emendandi & corrigendi uoluntate
fecissent. Uos camen indubitanter arguimus.
quib crimen uidetur de inimicis communi¬
onis nr̃e xpĩano imꝑatori aliquid conqueri.
cum libellus amaioribus urĩs fuerit a nolino
ꝓconsuli datus. & constantiuno imꝑitori dat̾.¬
inittendus: ita supra scriptus sit: Libellus ex¬
cliȩ catholice criminum ceciliani: traditꝰ a par¬
te maioꝵ. Illos autem hinc magis argumus.
quia cum apud imꝑadorem ultro cecilianum
accusassent. quem primo utiq apd o nismari
nas conuincere debuerunt. ipso imꝑatore lon¬
ge oidinatius agente. ut ep̃oꝵ causam ad se
delatam ad epos mitteret: nec uicti pacem cũ

Expanded text:
accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipse iudiciorum exitus docuit, calumniose appetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uerremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emendandi et corrigendi uoluntate fecissent. uos tamen indubitanter arguimus, quibus crimen uidetur de inimicis communionis nostrae Christiano imperatori aliquid conqueri, cum libellus a maioribus uestris Anulino proconsuli datus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\'. illos autem hinc magis arguimus, quia, cum apud imperatorem ultro Caecilianum accusassent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos conuincere debuerunt, ipso imperatore longe ordinatius agente, ut episcoporum causam ad se delatam ad episcopos mitteret. nec uicti pacem cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ilando iuliano imꝑtori in sua peticione
Iunt quod apud eum sola iusticia locum
et. quem certe apostatam nouerant. et
lirus deditum sic uidebant ut aut ius¬
ticiam eẽ ydolatriam faterentur. aut se scelera¬
te mentitos negare ñ possent: ut apd̃ eum
dicerent solum locum habe iusticiam. apud
quem magnum locum cernerent habe ydo¬
latriam: Sed fuerit error in uerbo: de ipso
facto quid dicis: si nichil ustum ab impe¬
ratore petendum ẽ.cura uiliano petitum
est. quod iustum putatum ẽ: auhoc peten¬
dum: ut sua quisq recuꝑet: ñ ut aliquẽ
quo ab imꝑatore coherceatur accuset: in¬
terim & in suarum rerum recipiendarum
repeticione. ab aplicis exemplis recidditur.
quia fecisse hoc nemo inuenitur illors. s
tamen cum maiores ur̃i ipsum cecilianũ
tune ȩccłiȩ carthaginensis ep̃m. cui tiq̃.
criminoso cominunicare noluerunt. apd pͥn¬
cipem constantinum ꝑ anolinum ꝓconsulem

Expanded text:
quando Iuliano imperatori in sua petitione quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo inuenitur illorum. sed tamen cum maiores uestri ipsum Caecilianum tunc ecclesiae Carthaginiensis episcopum, cui tamquam criminoso communicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝑsequentib uos ñ solum nulla iniuria.
uerum etiam iure nullo resistendũ pucetis:
huine certe indellectum rogatus aucto ur̃
au ñ habuit aut ñ impleuit: qui de nescio
quib reb ut dicitis urĩs. acerrima ꝑseueran¬
na eiam forensi disceptatione conflixit. Cui
si lieretur quis umquam apłoꝵ in causa fidĩ
resus iudicio publico defendit sicut tu in
Iposuisti. quis unquam apłoꝵ in causa
silass alienas inuasit. nullum quidem in
uliuis litteris huius facti reꝑiret exemplũ:
simnenforte in ueniret aliquam defensi
mem ueram si ueram excłiam retineret. non
lib eccliȩ uere nominȩ impudenter aliquid
sideret: Quod autem ꝑtinet ad cerreuarũ
satum iussa contra scismaticos aut here¬
lius ul imꝑanda uł exerenda: illi quidem a
ub uos seꝑastis acerrimi fuerunt. & contͣ
quantum audire potuimꝰ. & cont maxi¬
iustas quod gestors ętiam certis dociuñ

Expanded text:
ut persequentibus uos non solum nulla iniuria ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur: Quis umquam apostolorum in causa fidei res suas iudicio publico defendit?\' sicut tu in epistula posuisti: Quis umquam apostolorum in causa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti reperiret exemplum; sed tamen forte inueniret aliquam uerara defensionem, si ueram ecclesiam retineret, non sub ecclesiae uerae nomine inpudenter aliquid possideret., Quod autem pertinet ad terrenarum potestatum iussa contra schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et contra uos, quantum audire potuimus, et contra Maximianistas. quod gestorum etiam certis document
Abbreviated transcription (Latin):
lite loc malum: omnes tamquam nõ a nob̃
innsis alieni. leniori seueritate coherce¬
ni: & hoc quidem uł de omnib hereticis
qui xpianis sacramnentis imbuuntur. & axͥ¬
umatt siue unitate dissentiunt: uł dona¬
stis omiub dixerim: Quod autem ad uos
aitinet qui ñ solum cum illis cominunit̃
uonatistis a donato. uerum ȩtiam ꝓprie roga¬
ast a rogato appellamini: mitiores quidẽ
esse uidemini. quia circ umcellionum imina¬
nissimis gregib ñ seuistis: S nulla bestia si
neminem uulneret ꝓpterea mansueta dr̃:
quia dentes & ungues ñ habet: Seuire uos
nole dicitis: ego ñ posse arbitror. Ita enĩ estis
numero exigui: ut mouere uos contra ad¬
uersarias uob multitudines ñ audeatis. & si
cupiatis: Sed ponamus etiam nolle quod ñ
uletis: Ponamus uos eũglicam sententiam
qscriptum ẽ. si quis cibi uoluerit cunicam¬
alam collere. & iudicio decum contende: di¬
mitte illi & pallium. sic intelligere sic cenere:

Expanded text:
latet hoc malum, omnes tanquam a nobis latet hoc malum, omnes tanquam a nobis minus alieni, leniori severitate coercemini. Et hoc quidem, vel de omnibus haereticis, qui christianis Sacramentis imbuuntur, et aate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dixerim. Quod autem ad uos adtinet, qui non solum cum illis communiter Donatistae a Donato uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere,
Abbreviated transcription (Latin):
lere puniremini: Potest enim fortasse etias
de uob dici quod ait apłs de iudeis: destim¬
nium illis ꝑhibeo quia relum dei habent is
ñ seãm scientiam: ignorantes eium der uis
ticiam & suam uolentes constituere: iustieus
dei ñ sunt subiexti: Quid enim aliud & uos
quam uram iusticiam uultis constituere qu
ñ dicitis iustificarĩnisi eos qui a uobpatuctũ
baptirari: in hac gͦ apfica sententia quam des
uideis ꝓtulit. hoc distatis a iuideis. quod us
habetis sacramenta xp̃iana. quib illi adius
carent: C eterum adhoc quod ait ignorands
dei iusticiam os suam uolentes consittrrri
& quod relum dei habent s ñ seđ̾m scientiat
pares estis omiuno: exceptis dumtaxas ille
qut cumq in uob sunt. scientes quid uerusle
& ꝑ animositate suȩ ꝑuersitatis contra uerius
eiam sibi nocissimam dimicantes: hoꝵr quipb
impietas: etiam ydolatriã forsitã suꝑatse
quia ñ facile conuinei possunc. in aiumo se

Expanded text:
scelere puniremini. potest enim fortasse etiam scelere puniremini. potest enim fortasse etiam de uobis dici. quod ait apostolus de Iudaeis: Testimonium illis perhibeo, quia zelum dei habent sed non secundum scientiam. ignorantes eam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quid enim aliud et uos quam uestram iustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos habetis sacramenta Christiana, quibus illi adhuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei habent sed non secundum scientiam, pares estis omnino exceptis dumtaxat illis, quicumque in uobis sunt scientes, quid uerum sit, et pro animositate suae pernersitatis contra ueritatem etiam sibi notissimam dimicantes. horum quippe iquia non facile convinci possunt in animo namque
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemaret dm̃ sidrac misac .&. abdenago
penis debitis subiaceret: Prius ergo dempis
illius regis significabat priora temꝑa regũ
infidelium. quos passi sunt. xpĩani ꝑ impiis.
posterius uero tempus illius regis significi¬
uit temꝑa posterioꝵ regum iam̃ fideliũ. quo
pacuntur impi ꝑ xp̃ianis Sed plane uies
qui sub nomine. xpͣĩ eranc. seducti a ꝑuerss
ne forte oues xp̃i sint errantes. et ad greg̃e Ab
reuocande sint. temꝑata seueritas & magis
mansuetudo seruatur: ut coercitione exilioꝵ
atq damnors adinoneantur considerare qͥ
quare paciantur. & discant rumorib pͥpo¬
legunt: Qui enim nr̃m. quis ur̃m ñ laude
leges ab imꝑatorib datas. adu̾s sacrificia p¬
ganoꝵ: & certe longe ibi pena seuerior cul¬
tituta est. Illius quippe impietatis. capide
supplicium ẽ: De uobis autem corripienas
atq cohercendis habita ratio est. qua potus
admoneremini ab errore discedẽ: quam ꝓs

Expanded text:
blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora tempora regum infidelium, quos passi sunt Christiani pro impiis; posterius uero tempus illius regis significauit tempora posteriorum regum iam fidelium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praepolegunt. quis enim nostrum, quis uestrum non laudat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paganorum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere. quam pro