comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuñte natura dum res nõ differt̃
dum naturam dei non degen̾at᷑
natiuitas dum non aluꝑd aliqͥd
exdo̾ ꝙͣꝵ deus nascitur. dñn. in hit
nouu est nicħ alienũ. nicħ seꝑabi¬
le. E cce hiis u̾b ꝓut humanaꝑ
mittit infirmitas pot̃ intelligi ex

Expanded text:
nte natura: dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid ex Deo quam Deus nascitur; dum nihil in his novum est, nihil alienum; nihil separabile. Ecce his verbis, prout humana permittit infirmitas, aperitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
capit. nec exemplũ aliꝙ reb di¬
uinis comparatio humana p̃s¬
tabit. s qd intelligibile est hõr.
possibile est deo cognoscẽd̾ ita
atq intłłnd̾ est quid sit illud.
ego inpr̃e et p̃r inme est si tñ cõ¬
peehendere ħ ita ut est ualebimꝰ.
ut ꝙ natura reꝵ pati non posse
extimatur id diuine ueritatis
rõ consecͣitur prẽm gͥbas in filio¬
et filiũ inprẽ ẽe plenitudo ĩntͦq
diuinitatis perfecta est. qr pleni
s alius ĩalio. qr ñ aliud inutrou
tinitas nec aliud ẽẽ permittit.
tis similitudiñẽ. et deitatis ple
ꝑtem eiuidẽ qui genuit acceꝑit:
decessit. nec plenitudo in eo erit.
fectus est si plenitudinẽ suam. ⁊
qui genuit amittit. nec qui na¬
tus est ꝯseqit᷑. fatem᷑ ergo qd̃

Expanded text:
capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. Sed quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plensed alius in alio, quia non aliud in utroqutivitas, nec aliud esse permittit. tis similitudinem, et deitatis plenpartem ejusdem qui genuit accepit, i unde decessit; nec plenitudo in eo erit, fectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
solaextĩor temptõne pulsatus
cedit tanto gͣnius plectendꝰ erat
casionem hĩtid cͥco per dei gr̃am
iuuari potuit adueniam ut qui
peralium ceciderat per alium erige¬
retur qͥã ĩcitatorẽ hũit ad malũ
ñ minste reperator̃e habuit ad boñ
abile pocm̃ eius extitit/ pccm u̾o h̾ois
sicut per aliũ hũit inicium ita pera¬
liũ non incongrue hũit remedium.
qrͣ honio ñ angelus sit redenptꝰ.

Expanded text:
sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus eratcasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonumabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, non angelus, sit redempt
Abbreviated transcription (Latin):
unum sp̃m potauimꝰ qͣi eũ qui ñ
q̃at scĩdi. s infundat᷑ auiniᷤ. et sẽ¬
stantia inuisibiliũ creaturaꝵ hiiᷤᷤ
ũib̾ aꝑte dicit. spiritum sanctum
qui creatuln non est infundim̃¬
tib nr̃is. Item in eodẽ. omnis mu¬

Expanded text:
unum Spiritum potavimus; quasi eum qui non queat scindi, sed infundatur animis, et senstantia invisibilium creaturarum. His verbis aperte dicit Spiritum sanctum ipsum, qui creatura non est, infundi mentibus nostris. Item in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
debemus / ipẽ est igitur qui eciam
de celo datus est. die pentecostes qͦ¬
modo ergo deus non est quidat spi¬
ritum sanctũ. inmo quantus deuc
est quidat deum. E cce hiis uer¬
b̾ aperte dicit sp̃m sanctum ip̃m¬
s. deũ dari hominib a patre et filio.
⁊qd̾ ip̃e spiritus sanctus qui deuse
ac tertia intrinitate persona nob̾
decur. nr̃isq infundatur atop illa¬
batur m̃tib aꝑte ostendit ambeo
sins in. pͥo.li. de spũ sco dicens. Licz
multi dicantur sꝑc̃. quia legitur.¬

Expanded text:
debemus. Ipse est ergo qui etiam de coelo datus est die Pentecostes. Quomodo ergo Deus non est qui dat Spiritum sanctum, imo quantus est Deus qui dat Deum? Ecce his verbis aperte dicit Spiritum sanctum, ip Deum dari hominibus a Patre, et a Filio. Et quod ipse Spiritus sanctus, qui Deus est ac tertia in Trinitate persona, nobis detur, nostrisque infundatur atque illabatur mentibus, aperte ostendit Ambr. in lib. 1 de Spiritu sancto, dicens: Licet multi dicantur spiritus, quia legitur
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ qui cum sic in acessibił nat᷑a.
quẽ nichil potest falłe angłiçiad
panco mittebantui ¶spẽ aute sc̃s
tpłis popuł insundebatur quis ig̃
dubitet quin duinũ sit ꝙ infuͣ¬
ditur fimt płib. nec indetͥur uaf

Expanded text:
 Qui cum sit inaccessibilis natura, quem nihil potest fallere. Angeli ad paucos mittebantur, Spiritus sanctus autem populis infundebatur. Quis ergo dubitet quin divinum sit quod infunditur simul pluribus, nec videtur? Unus
Abbreviated transcription (Latin):
de u̾b̾apłłi si qͥcaritas dei diffusa ẽ
incordib nr̃is per sp̃m sanctum qͥ
datus est nob̾ aciuo datur: ab illo
qui dedit bona hominib cuuedo¬
naᷤ spm̃ sañctum quitaledat do¬
num quod qͣlis est ip̃ẽ magna est

Expanded text:
 Apostoli, sic: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis. A quo datur? Ab illo qui dedit dona hominibus. Quae dona? Spiritum sanctum, qui tale donum dat, qualis est ipse. Magna est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuat᷑ ñ gͦ pͥuat᷑ potentia incarnã¬
rtur̃. u̾ scit. se resurresisse nec est
alia scĩa illud olim sciuisse ⁊ ħ mo¬
do scirget eadẽ omino/. ⁊ sicut uoluit
olim resurgere. ⁊mͦ resurrexisselm
quo uniꝰ rei uolũtas expͥmitur ita

Expanded text:
t ergo privatus potentia incarnanrrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita
Abbreviated transcription (Latin):
cuus insolitudinẽ .i. in celũ tempo¬
repassionis diuinitas abisse dr̃ ñ
locum muitans. s quodãmͦ uirtu¬
ñ ut seret. s ut consm̃et deus.n.i
gͥs ꝯstnmeris ẽ. Ex hiis sat̃. ostendr̃

Expanded text:
est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtunon ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis osten
Abbreviated transcription (Latin):
derelictus erat ap̃re cum incruce se¬
derelictũ clamabat ñ recesserat deuꝰ
ab hõĩe ita ut eẽt soluta unio dĩ et
adhuc uiuus se derelictum clamaba
ñ derelicm̃d̾. si gͦ illa derelictio uni-¬
onis intlłatur solutio Solutõ: aute
fc̃a fuit solutõ dei et hom̃is ꝙͣ xpõ¬
mortuꝰ eẽt. s quisħ dicat. fateimur
gͥdm̃ quodaminꝰ allũ hoĩem inmor-¬
te deseruisse qr põtati perseqñtium
eum exposuit ad tp̃e non suam potẽ¬
tiam excendo illum deffendit ut ñ
morererẽ separauit se diuinitas
qr subtͣxit ꝓtectõm s ñ soluit uni¬
onẽ separauit se forisut non eẽt ad
defensionẽ s ñ int̾ defuit ad unio¬
nẽ si ñ iͥ cohuiss potẽtiam s ex̃cuiss
ñt moreretur xp̃e. Mortuus est xp̃t
diuinitate recedente .i. effcm̃ potẽ¬
molato in solitudinẽ mittebatur u
legitur in leu̾itioo. duo enĩ hyrci st̃
humanitas et diminitas x intes¬
lig̃tꝰ. humanitate gͥinmolata di¬
iuinitas insolitudinẽ abiit .i. ince

Expanded text:
derelictus erat a Patre, cum in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei et hominis, mortuus esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercuisset, non moreretur Christus. Mortuus est Christus, divinitate recedente, id est, effectum potenmolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione disc̾ta qmͣ distinguens
dñs ait sic̃ dilexi uo quid enim nͥ
sic̃ medicꝰ egro et cuud in eis dilig̃
uocare. ñ morbum que nenit ex
pellere sic et nos nuncẽ diliganiuꝰ
ut qnͣtũ possumꝰ inuicẽ ad hñd̾ in
nob̾ dm̃i ex dilcõne attrahanus. q̃¬

Expanded text:
dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi s diligere; et quid in eis diligit, vocare; non morbum, quem vepellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus.
Abbreviated transcription (Latin):
głiam inpassibilitatis et inmorta ꝰ¬
tis corporis s ⁊̃ inpassibilitatẽ aĩe
ꝑ quid per obediãm et uolũtatẽ ꝑ¬
iorẽ conpati cepit et mori obediens. n
perfc̃e et bonus extitit ẜ hominẽ exqͦ
fuit homo. hũit gͥ anima illa aliqͦd
bonũ in sepost mortẽ ꝙ ñ hũit ante
dei contemplatõne. inquo precipue be¬
ex quo nequid inferri simpliciter ꝙ
beatior fuit
de eo ꝙ scͥptum est dona

Expanded text:
oriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem pjorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Dei contemplatione, in quo praecipue beEx quo nequit inferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scriptum est a
Abbreviated transcription (Latin):
tudine fuit scd̃m hominẽ condituos
tantũ m̃uit cinͣtũ post martrrii tol¬
lerantiam. tota enim plenitudo sꝑi¬
ritualium carismatum in eo funit ꝙ
ĩ eis ꝓfic̾e ñ potuit et ĩo melior ip̃iꝰ aĩa
fĩ ñ potũ ꝙͣ ab initio sue conditõnis ex

Expanded text:
tudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊timore agẽd ẽ et attẽtis simiꝰ au¬
rib atq deuotis audiend ubi qr̃
laboriosius aliqiuid q̃ritur nec fruc¬
tuosius aliquid inuenetur s pro in
omnis qui audit et legit ea q̃ de
in effabili ⁊ in accessibili diuitatis
luce dũr studeat unittari atq sua¬
re quod ueñ abił doctor. augꝰ. inli .i.
tuitate de se ip̃o ait / non pigebit᷑
dixit si cubi hesito q̃rere non pude¬
bit sic uerbi ergo dicere quisquis
ergo hec audit. ł legit ubi parĩt
certus est pergat mecum ubi parit̃
dect ad me subi mecum reuocet me.
Ita ingrediatĩ simul caritatis ui¬
am tendentes ad eum de quo est d

Expanded text:
timore agendum est, et attentissimis auribus atque devotis audiendum, ubi qlaboriosius aliquid qtuosius aliquid invenitur. Proinde omnis, qui audit et legit ea, quae de ineffabili et inaccessibili Deitatis dicuntur, studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi paritcertus est, pergat mecum: ubi paritedeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo d
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ititudinẽ pp̃ se quidẽ amande sunt
qr delectant sui possõzes sincera et sc̃a
delectatõne et ineis periunt gaudiũ
spirituale. uerumptam̃ non est hic
illud ssimũ bonum cuisoli omnino
amandum est et ultra illud nich̃:
angꝰ. ait. ꝙ eas diligumis pp̃ solam
bĩtudinẽ ñ qͥn eas pp̃ se diligimus
s qr id ip̃m qd̾ eas diligimus refi̾mꝰ
ad illud summum bonum cui soli ĩ¬
herendum est et in eo permanendũ
finisq letitie ponendus qr uirtutib
ñ est fruend̾ s dicet aliquis frui est
amore inh̾ere alicui rei pp̃ se ip̃am ut
predictum est. siergo uircutes ꝓpter
se amande sunt et eis fruendum est

Expanded text:
beatitudinem: propter se quidem amandae sunt, quia delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic illud summum bonum, cui soli omnino amandum est, et ultra illud nihil Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non est fruendum. Sed, dicet aliquis: Frui est amore inhaerere alicui rei propter se ipsam, ut praedictum est. Si ergo virtutes propter se amandae sunt, et eis fruendu
Abbreviated transcription (Latin):
eeatie dicitur creditur ⁊ intłłiturta
qd̾ est sũmũ bonum qd̾̃ purgatissist̃.
m̃tib cernitur. Mentis .n. humane
accies inualid in tam extellẽti luce
ñ sigitur iũ iustitiam fidei emñdet᷑¬

Expanded text:
entiae dicitur, creditur et intelligitur; quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida, in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundet
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in summo ⁊ incominutabili bono.
utendum est ergo uirtutib et per
eas fruend̾o summo bono. Ita et deuo¬
lũtate bona dm̃i. Uñ as. ĩlibro .. de
daitate xp̃iana ait. uoluntas est ꝑ
ꝙͣ frumur. Ita ⁊per uircutes fru¬
mur non eis nisi forte aliqua uͥtus
sit deue ut caritas de qua post trac
sunt per quas fruimurut uirtu¬
tes et potentie animi que sunt na¬
turalia bona de quib omnib añꝙͣde
signis tractemus agendum est. apri¬
munz de reb quib fruendum est .s.
de sauta atq indundua trinitate.

Expanded text:
id est summo et incommutUtendum est ergo virtutibus, et per eas fruendum summo bono; ita et de voluntate bona dicimus, unde Aug. in lib. 10 de Trin. ait: Voluntas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua post tractsunt per quas fruimur, ut virtutes et potentiae animi, quae sunt naturalia bona. De quibus omnibus antequam de signis tractemus, agendum est: ac primum de rebus quibus fruendum est, scilicet de sancta atque individua Trinitate.
Abbreviated transcription (Latin):
te uirtutes quas pp̃ solamb̾itudinẽ
amamus. Sic persuadere nob̾ audẽt
ut ip̃ãm b̾itudinẽ ñ amemius. ꝙ si fa¬
ciunt etiam ipãs utiq amare desisti¬
mus qnͣ illam pp̃ qmͣ solam istas a¬
manimus non amamus. ecce hiis¬

Expanded text:
tes forte quas propter solam beatitudinem amamus, sic persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam, propter quam solam istas amamus, non amamus. At hui
Abbreviated transcription (Latin):
um illam c̃aturã qmͣ uirgo cẽp̃
⁊peperit qmͣuis ad. solam personã
filii pertinẽtem tota tͥnitas fec̃it n.
n. separabilia sunt opera tͥnitatis cur
mea facienda solus sp̃es. nom̃iatus
ligitur ita ũe ẽ et inexempł dc̃ipo¬

Expanded text:
um illam creaturam, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt opera Trinitatis, cur in ea facienda solus Spiritus sanctus ligitur? Vere ita est, et exemplo doceri po
Abbreviated transcription (Latin):
uiris sanctis placere debũit ꝙ
eis placere intuitu ñre redemptõ¬
nis. s ñ intuitu eius cruciatus no¬
luerunt gͦ ac uehem̃ter cupiert̃¬
xp̃m mori pp̃ lib̾atõm hominis. ⁊
implectionẽ diuine uoluntatis
S ñ uolũnt diectionem ipĩus af.¬
fistionis. de eodem gͥ letabantur.
⁊tristabantur s ob aliud. gaude
tione. ⁊ tam̃ de morte ipĩus duĩsi
causis corda eoꝵ uarie mouebant᷑
quomodo senciendũ de passionib
sanctoꝵ an uelle an nolle debeas

Expanded text:
viris sanctis placere debuerit qeis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierori propter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebatione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de passionibus sanctorum, an velle an nolle debea
Abbreviated transcription (Latin):
iob dedomino qui facit regnare y
cit deus dedi eis regem inira mea No¬
nimo p̾as autẽ ñ est nisi ad̾o et hooa
abdita aꝑtaq iustaͣ. Nam per potes
tatem dỹabolo datã iustos deus facit
suos de ħ ⁊̃ gregoris in mortalibus
ait Tumoris elatio non potestatisor¬
do incͥiine ẽ potẽtiã deus tribuite
latõm nͦ potñtie malitia nr̃e m̃tis ĩ¬
tur. Hiis auct̾ib aliis płib euiden¬
ter ostendr̃ qd̃ non est potestas roni
ł mali cius nisi ado̾ equo et site la¬
teat equitas
ian aliqudo resistend̃

Expanded text:
Job de Domino ait: Qui facit regnare hye populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nonimo; potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaque justtatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis intoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistend
Abbreviated transcription (Latin):
dum i fore non asserendo sedixisse a¬
perit ita dicens qd̾ quide ñ ꝯfirma
ui qm̃ hoc putare me dixi s tamẽ
addicendum fuit sic̃ inhac cełitate
mentis perseu̾itate finiret hanc ui¬
tã qm̃ de ciuocumq pessimo in hac
uita ꝯstituto nõ est desperand̾ nec pro
illo imprudent᷑ oratur de quo non¬
premissa disfinitõe descͥptũ cc̃ solum
debe dici admortẽ uł inspm. sicũ ñ¬

Expanded text:
dum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit, si in hac tam scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam; quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est utique desperandum, nec pro illo imprudenter oratur, de quo nonpraemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem vel in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
adduicit paganꝰ est hodie. nidens est.¬
infelix ẽ hodie. ħecicus ẽ hodie. scisma¬
ticus est hodre quid sicras amplecta¬
tur catholicam pacem et seqͣtur ca¬
tholicam u̾itate qͥd si isti ciuos in
desperatissimos dampnaẜ anteꝙͣfi¬
niant istam uitam agũt pnĩam
turo. Nolite gͦ ante tp̃c qͣeqmͣ iudi

Expanded text:
adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant poeniteturo? Nolite ergo ante tempus judi
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃i oppugnant aliquis fr̃itatem
et aduersus ipãm grãm qͣ reꝯcili¬
atius est deo iuidentie facieb agita᷑
cendũ poci si peniteat s qr tanta est¬
st labos ꝓcc̃ĩ. ulius ut dep̃candi hũili¬
tatẽ ñ subire p᷑sit ⁊ si pcc̃m suũ ma

Expanded text:
aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, cendum peccanti si poeniteat, sed quia tanta est labes peccati illius, ut deprecandi humilitatem subir
Abbreviated transcription (Latin):
perand̾ inhͣ uita. ⁊ iõ pro omni eẽ õ¬
rand. Uñ illud ioh̃is non ꝓ eo dico
ut quis oret sie accipiẽd̾ uidet᷑ nt ꝓ
mus dum autẽ inhac uita ẽ nec pec¬
catũ illiꝰ iudicare nec de illo despera¬
re s pro illo orare debemus Unde acꝰ.¬

Expanded text:
est in hac vita, et ideo pro omni esse orandum. Unde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro mus. Dum autem in hac vita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare debemus. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
an id̾ s diũsis mod̃ comnissum sin
istos ꝑcc̃m illud dr irremissibile eo
qd̃ hoc solum pcc̃m ueniam m̃eri
nt ñ pro eo oret quis qr qui sic pecca
sic̃ dyabo legr̃ post hanc uitam qui
ualde mali sunt m̃itis ecc̃e inuariñ¬

Expanded text:
an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod hoc solum peccatum veniam mereri ne t de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
non solum qr donabił s quia
abutro ꝓcessit ⁊ qr donabilis
fuit. Unde augꝰ. in .u.li. detra
qm filiꝰ. ña. ⁊ aut̃ datus et alit̾.
ꝓcessit quam filius./ filii .n. ꝓces¬
ꝙ sicͥ filiuᷤᷤ

Expanded text:
non solum quia donabilis, sed quia ab utroque processit, et donabilis fuit. Unde Aug., in lib. 5 de Trim Filius; nam et aliter datur, et aliter processit quam Filius. Filii enim procesd sicut Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
liter sit in omni loco ⁊ in omni tp̃r
penitꝰ ñ cͥcũscribr̃ loco q nec ita est ĩ
uno loco ꝙ ñsit in alio /n dm̾sionẽ h̃
sicut corpus cui ẜ locum assignat᷑.
pͥncipium mediũ. ⁊ finis.⁊ ante et
retro dextra et sinistra sursum et
deorsum quod sui int̃positõne fa¬
cit distanctiam circũstantium:

Expanded text:
liter sit in omni loco et in omni tempore, penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principium, medium et finis, ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum, quod sui interpositione facit distantiam circumstantium.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fati ħecici domatizart̃. non idem
eẽ personam maturã dei asserẽteᷤᷤ
naturam dei ñ eẽ tres personas. In¬
telligẽtes uihiis p̃missis uͥb̾ hyla¬
rii per rem nature perconamtino¬
mine nͤ dĩnam naturã. ⁊ idõ dñt
hylariũ int̾rogasse ħeticdi utrũ

Expanded text:
fati haeretici dogmatizaverunt non idem esse personam et naturam Dei, asserentes naturam Dei non esse tres personas, intelligentes in his praemissis verbis Hilarii per rem naturae personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum
Abbreviated transcription (Latin):
mone.⁊ łt̃ confessõ amorte aĩam li¬
Bat. confessõ aperit paradysum con¬
fessd̃ spem salutis tribuit qr ñm̃etur
iustificari. qui ĩuita sua non uult
dis et ꝯmaritudo anime ꝓmał aqͥs¬

Expanded text:
m dicit: Confessio a morte animam liberat, confessio aperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur justificari, qui in vita sua non vult dis, et amaritudo animae pro malis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricatꝰ est qr eius mens deo adhe¬
bat sr̃ psm̃ quo dicit qd̾. h̃o antea pͤ¬
catum b̾issimus aurã carpebat et ħeã
s qũo sũ uͥtute bĩssimus erat. aug̾us.
tituali m̃te p̃ditum fuisse ñ gͦdubi¬

Expanded text:
praevaricatus, quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatissimus erat? August. rituali mente praeditum fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
a pcc̃i om̃is iustaẽ. et ideo adeo est.
quasi det̾minando sodm̃ quid faci
cata sane dicãnt᷑ pene onde apłs
nes nͣe nõ nominande qr per ea cor¬
impiturii᷑. qd̃ cum omne peccat̃
possit dici peccati pena ũ tñ om̃e est

Expanded text:
a peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi determinando secundum quid faciacata sane dicuntur poenae, unde Aposnes naturae non nominandae, quia per ea cornatura. 3. Quod cum omne peccatum possit dici poena, non tamen omne est
Abbreviated transcription (Latin):
liis aut̃ uidet᷑ ꝙ ex ligno uite e¬
rat ei posse non mori non exna¬
tura. Ideo .n.d̃r potuisse ñ mori qr po¬
tat uti ligno illo de quo edens non
moreretur

Expanded text:
Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾ sac̃dotis exam̃ requirẽdũ ẽ et studiose
qr sac̃dotib xessit deus p̾atẽ ligandi at¬
q solũndi. udõ quib ip̃i dimittunt et
deus dimittit si tamen defũit sacerdos
ꝓrimouł socio ẽ facienda confessio s cur¬
ret quisci sac̃dotẽ q̃rere qui sciat liga¬
re et soluere. talẽ enim eẽ oportet qui
alioꝵ cͥimina iudicat. qualem debeat¬

Expanded text:
d sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen defuerit sacerdos, proximo vel socio est facienda confessio. Sed curet quisque sacerdotem quaerere, qui sciat ligare et solvere. Talem enim esse oportet, qui aliorum crimina dijudicat. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
legis accedamus que sunt bapt. 2
remediũ sunt᷑ ut cõingiũ. alia gr̃a
et nͥtute nos fulciunt ut encharis¬
tia et ordo
.quare mox post casium.

Expanded text:
legis accedamus; quae sunt Baptismus, remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2. Quare mox post hom
Abbreviated transcription (Latin):
gitant inquoꝵ explanationed̾.
maliem silens alios audire qͣm
conmuune. ⁊ ỹpostasis est parit ꝙ¬
ticulare. non ita ħ accipit cũ suba¬
de deo dieintur ut acciput᷑ disit
philophasa disciplina s similis. Rx¬
tudinẽ eoꝵ que apħis dñr. lociũd̾.

Expanded text:
gitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quamcommune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
duam eẽntiam dix̃ ẽẽ sꝑẽm con¬
munẽ. ⁊ cͥcumplectinã similium
deus detrib predicat᷑ periõis q̃ ĩdi
ñ uinitate differunt. s ꝑ om̃ia ꝯuẽiũt.
hancigitur similitudinem in ter
res sempituas et res tp̃ales ꝓpẽdõs
iohannes unmiersalitatis et par¬
ticuaritatis nomina ciue rebuᷤ
tp̃alib ꝓprie conueniunt ad res
eternas transtulit. augustinꝰ u̾o
maiorẽ uidens dissimilitudinẽ ꝙͣ
sumilitudinem inter res predicãt
ab excellentia tͥnitatis p̃dc̃a no

Expanded text:
nam essentiam dixit esse speciem communem, et circumplectivam similium Deus de tribus praedicatur personis, quae in divinitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta no
Abbreviated transcription (Latin):
tes eandẽ diem mͦ perħ aduerbiũ
trans designauimus dũ futura ẽ¬
ad huc modo perhodie dum presens
est modo per herid̃. preterita est iͣ
ante qmͣ c̃are tur mũdꝰ. sciebat d̃s̃¬
nec est ħscire diu̾sa s õm̃o iden
tres credider̃t xp̃m nasciturũ ⁊
moritur̃. nos autẽ credimus eũ¬
iam natum et mortuũ/ nec tam̃
ter igitur teneamus deum sem¬

Expanded text:
entes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Dnec est hoc scire diversa, sed omnino idem tres crediderunt Christum nasciturum et moriturum, nos autem credimus eum natum et mortuum; nec tamen ter ergo teneamus Deum sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitẽte fũit absolut᷑. tales igit᷑ tũc
su culpa seq̃ñitur xp̃m relicto secło
sihnt exꝑi nouuntate castitatis consẽ¬
sum. Item si uir et uxor diu̾tere
ꝓsola religiositate inter se consense
cuantur loco. nam uxore uolente uł
alt̾o illoꝵ ⁊̃ ꝑro tali re matrimomũ
non soluit᷑. Item augͦ. si abstines si¬

Expanded text:
profitente fuerit absolutus. Tales ergo tunc sine culpa sequuntur Christum relicto seculo, si habent ex pari voluntate castitatis consensum. Item, si vir et uxor divertere pro sola religiosa inter se consensertuantur loco. Nam uxore nolente, vel altero illorum, etiam tali re matrimonium non solvitur. Item August., de adulterinis Co
Abbreviated transcription (Latin):
añm̃. fac̃.iͣ intelligi uolunt ut ꝯsensꝰ
uł pactõ coniugał ñ ante coitũ faci
at. m̃m̃. s in coitu. sic̾ .n. deiloratio uir¬
ginitatis ñ fac̃ matrimonium nisi
p̃cedat pactõ ꝯingał ita nec pactio
sponse fuit aute coitum. incoitun̾o
efficiuntur ꝯinges. fac̃ .n. pactio qui¬
gał ut que pris erat q̃¬

Expanded text:
m facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat
Abbreviated transcription (Latin):
dimitce p̃doãm mulierẽ commnisis¬
se cognou̾is. ne illius conũsio uoo¬
ris relicte in scło fi̾ possit perditõnis
occ̃o uolumꝰ ut maritũ suũ illi ⁊̃ si ꝰ
iam tonsoratus est redd̃e deb̾as omni

Expanded text:
dimittere, predictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddere debeas omni
Abbreviated transcription (Latin):
sciẽdum ẽ qr ⁊si ħ lex humana conces¬
sit. tr̃lex diuina ꝓhibuit. siu̾o utͥs
ħ qiuis audeat acc̃are sic.n. multo
sanctoꝵ nouimus cum suis coniugi-¬
bus ⁊ prius continentem uitam du¬
xisse.⁊ post ad sanctam eccłam regi¬
mina ingͣsse. Siu̾o continẽtiã qmͣ
uirappetit mͣ nõ sequit᷑. aut qmͣ u¬
xor appetit uir recusat. ꝯiugiũ di¬

Expanded text:
sciendum est quia, etsi hoc lex humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si ergo utrisque  quis audeat accusare? sic enim multos sanctorum novimus cum suis conjugibus et prius continentem vitam duxisse et post ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse; si vero continentiam, quam vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium di
Abbreviated transcription (Latin):
reste credere .s
fiscitur et sic ad h̃r intẽtõ. ⁊ si intentõ¬
ñ dicat᷑ deẽe conficiendi illud mistiũ tñ
ex qͦ ĩtẽdit eadr̃e et ag̃e cĩ ab aliis ge¬
runtur impletur missium illud ⁊̃ sa¬

Expanded text:
recte credere, sed ficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃q fñ fine s ĩ bitudine isti. aliꝰ alio p̃sta¬
biius Inmisia uõ illi aliꝰ alio tlłabiliuᷤᷤ
permanebunt. Exhiis p u appareta
sic̃ bõi diffe̾nt᷑ głificabunt alii mag̃ aliiz
ninꝰ ita ⁊ mali differẽter ininfu̾o puniẽ¬
tur. sic̃ em̃ indomo p̾is.i iuregno celestis¬

Expanded text:
ne fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ ut uelit bonum gr̃a coope¬
rans adiiuit ne frustra uelit. Unde as¬
innob̾ perficit ꝙ operando incipit qr
ĩpeut uelimus operatur incipiensuo qͥ
lũtib coperatur perficiens ut gͦ ueli¬
illo uł operante uelimus uł coope¬
rante cum uoluꝰ bona ꝓietatis opera
nicħ ualemus.

Expanded text:
voluntatem ut velit bonum; gratia cooperans adiuvat ne frustra velit. Unde Anobis perficit: Quod operando incipit, quia ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens. Ut ergo veliillo vel operante ut velimus, vel cooperante cum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus.
Abbreviated transcription (Latin):
excusaret᷑ ille cui inscio uxoris soror
lectulũ eius ing̃ssa se subiceret quẽc
sñ spe cõiugii perpetuo mañe caiseat᷑.
ille tam qui cognou̾it eam per ignorã¬
tiam excusatur. ꝙ per simile ꝓbatur
si .i. dỹabolus tnssigurans se in ange¬
lumuicis credat᷑ uomis. non est error
lierẽ non consenserit ex simili ostend̃
siquis hrcicus nomine augustini uł-
ambxii alicui catholico se offerret eũ¬
q ad sue fidei unitatẽ uocare̾. si illeas
sensisse non in hereticoꝵ sectam s inte in¬
gͥtatẽ fid̾ĩ ꝙͣ ille hereticꝰ se m̃tiebat᷑ hr̃e.
error fortune consensum ñ excludit q̃
enĩ mibit pauperi putans illum esse
diuitẽ ñ pot̾ remuntiare priori conditõ¬
ni qnͣus erraũit. nec error qualitatis
ut siquis ducat imperatorẽ meretͥcem
uł corruptam qmͣ putat esse castam

Expanded text:
excusaretur ille, cui inscio uxoris soror excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error lierem non consenserit, ex simili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille astur consensisse? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam
Abbreviated transcription (Latin):
ec solum coactio ĩpedit uł excludit
ꝯsensum s ⁊̃ error non aut̃ om̃is er¬
ror consensum imped̾ est enim error aliꝰ
perione alius fortue alius ꝯditõnis alꝰ
qualitatis error persone esn hic putatur
est uł eͦ error fortune et qͣlitatis cõiu¬
gii consensũ non excludit. Erroruero
conditionis coningalẽ consensũ euacu¬
at. de qua ꝯdõne post modum tracta¬
bimꝰ ercor quo persone consensum ꝯ¬
igalẽ non admittit ut siqͥs feminã
nobilẽ inconingiũ petat et pro ea aͣ
ngnobił tradatur ei non est int̾ eos
coniugium qr ñ consensit nirũistã
s in aliam / ut siquis ꝓmitteret ⁊̃ se
uenditur̃ auriim ⁊ ꝓ auro oiffelt mͥ
anricalcũ et ita me deciperet. ñ tid dice¬
rer consensisse in auricalcuni. Numgͣ
nolui em̃e auricalcum. nec ergo ui ꝯsẽ
in conuigiõ error persone. S edobde
suppõita est ei lia. Feumquid error
fornigai iudicant᷑ cumille maritali
pͥmogenitdeꝵ et patns et imꝑiis se

Expanded text:
ec solum coactio impedit vel excludit consensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qualitatis. Error personae, quando hic putatur est. Error fortunae et qualitatis, conjugii consensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminam nobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illudin conjugio error personae. Sed objicitur erat, et supposita est ei Lia, numquid error fornicarii judicantur, cum ille maritali primogenitarum, et paternis imperiis se
Abbreviated transcription (Latin):
filios traduc̃e aparentib iam perdis.
bap̃m ab illo pc̃co mũdadis diu̾saꝵ
similitudinum inductõne id posse
uerunt cͥcumicisi qño ⁊̃ palea que ho¬
opere tanta diligñtia separat᷑ man
tñ infructu q̃ de purgato nascitur
mundatur man in eis qͦs genuer̃t.
ex h .ii.gignunt ꝙ adhuc uecustum

Expanded text:
filios traducere a parentibus, jam per baptismum ab illo peccato mundatis, diversarum similitudinum inductione id posse uerunt circumcisi; quomodo etiam palea quae oumano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato nascitur mundatur manet in eis quos genuerunt. Ex hoc enim gignunt, quod adhuc vetustum
Abbreviated transcription (Latin):
cientes scimus cogitare aliquid exͫͣq exͣ
pendant qui putant. qui putant ex
nob̾ ẽẽ fidei p̃ceptũ et ex deo fidei ẽẽ su¬
plem̃tum cõmendans enim istamgͣ¬
b quis aut̃ ñ iudicat prius ẽẽ cogita¬
re qmͣ credere. Nullus qruippe credit
aliquid nisi pͥus cogitaret eẽ creden¬
dum si eͥgo bonũ cogitare ñ est exuo¬

Expanded text:
cientes simus cogitare aliquid quasi ex pendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam grbis. Quis autem non videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Si ergo cogitare bonum non est ex no
Abbreviated transcription (Latin):
est iustificatõ ẽ iͥ ꝙ titillat m̃tẽ qd̃ ꝑ
pungat ꝙ stimul. stimulat illetiõr
s inctͣ caritas q̃ sanat ꝙ ułnerat ti.¬
mor timor castꝰ facit securitatẽ ĩ aĩo
detimore dei dicit quo tunz aĩa nedã¬
pnet᷑ ista de timore quo tun aĩa ne
dec̃at᷑ ille ẽ timor q̃m caritas excludit
ille ẽ timor qui permanz inscłm scłi
Ecce ĩ hiis u̾b̃ p̃dcĩc aperte ostẽdit aus

Expanded text:
est justificatio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facit securitatem in animode timore Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet in seculum seculi. Ecce in his verbis praedictis aperte ostendit August.
Abbreviated transcription (Latin):
explanare quid int̃sit ĩter duos
isto tunoros qͣm si ponas duas mu¬
leros maritatas. quaꝵ unam cõsti¬
tuas uolentẽ facẽ adult̃iũ s tim ne
dampnet᷑ amarico. tunz maritũ qr
adhuc amat neqͥtiam huic ũ ẽ gͣta
s honerosa mariti p̾sm̃a et siforte ui¬
uit necͥt̃ cimn maritũ ne ueniat ta¬
les sũt qui tumẽt diẽ indicii. fac altã
amarenir̃. deb̾e illi castos amplexus
nulla se adultĩna ĩmunidicia nacu¬
lare uelle ista oꝑstat p̃sĩam uiri
ula dicet tueo mr ne deĩat. poneħ
ĩaĩo et ĩ ueĩes timorẽ ce foras mittit

Expanded text:
explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mit
Abbreviated transcription (Latin):
qm n est aliud corrutio qmͣ boni ex¬
terminatõ ex bonis gͥmala orta st̃
⁊ nͥ in bonism ñ est/ uec fuit ꝓrsus u¬
nde orirere illa mali᷑ natura nisi ex
angeli et hõis nͣ bona. Unde pͥmitꝰ or¬
ta est uolũtas mala
aCpilogũ fac̃
Ad alia transiturrs:

Expanded text:
 est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus
Abbreviated transcription (Latin):
multis ac pene in omnib reperit᷑
ccͣriis ut in una re simul eẽ non pͣ¬
sunt cũ ã rona ⁊ mala nullus am-¬
bigat eẽ ccͣia ñ solũ simł eẽ possũt
s mala oĩo. sñ bonise i ibonis ẽẽ nõ

Expanded text:
multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non
Abbreviated transcription (Latin):
mens enim nouit se ⁊amat se n
amare se pot̃ nisi etiam noũit sez du
quedam sunt mens et notitia eiꝰ.
mor eius. cum ergo se nouit mẽs
⁊amat se. manet trinitas .s. men¬
⁊ amor ⁊ notitia. Mens autẽ hicac¬
cipitur non pro anima s pro eo ꝙ
in anima excellentius est. Qmͦ di¬
ec autem triacum sint
distincta a se inuicem dñr tñu
notitia filii amor

Expanded text:
Mens enim novit se, et amat se; nec amare se potest, nisi etiam noverit se. Duo quaedam sunt mens et notitia ejus,mor ejus. Cum ergo se novit mens et amat se, manet trinitas, scilicet mens, amor, et notitia. Mens autem hic accipitur non pro anima, sed pro eo quod in anima excellentius est. Haec autem tria cum sint distincta a se invicem, dicuntur tamen notitia. Filii, amor
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ non homini ex seipõ nasci s dĩ¬
nitiis parari et tribui in eo dens e¬
uidenter ostendit qr nec diabolus
nec aliqͥs angłs eiꝰ ex quo in hanc
caliginẽ sunt detͥsi bonam potuit
uł potit resum̾e uolũtatẽ qr si poᷤ¬
sibile foret ut humana natura
postqm adõ au̾sa bonitatẽ perdi¬
dit nolu̾̃tatis ex se ip̃a rursus eam
hr̃e potuiss multo possibilius hoc
natura hret angłica que qnͣtomi¬
per similitudinẽ uolũtatis de potẽ¬
tiaboni et mali disserẽtes illa sit
adeo nõ ista
auctoritatib astru¬
rit potentiam peccandi non eẽ a dõ.

Expanded text:
tium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto miper similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentiam peccandi esse a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
libitñ scͥptum reꝑiturait amb¬
ꝙ scdm sensum hominis ꝓfide¬
rit sicut etate hominis ꝓfecitait
perfcõnẽ nature suscepit humareͤ
suscepit humane sensũ hominis.
s ñ sensum cariuis fuit inflatus.
sensu hominis amma dix turba¬
tã sensus hominis esuriuit. et ro¬
gͣauit. sensu hominis ꝓexfecit sict̃

Expanded text:
libi tamen scriptum reperitur quod secundum sensum hominis profecerit sicut aetate hominis profecit. Ait perfectionem naturae suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu hominis profecit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
an ut utens an ut fruenc et procedit
iͣ si fruitur eget bono nr̃o ꝰ ꝙ nemo sa¬
nus dix̃it. ait enĩ ꝓph̾a bonoꝵ meoꝵ
non indiges. Omne eĩ bonũ mĩn ꝑ¬
ip̃e ẽ ł ab ĩpo ẽ. non ergo fruitur no¬
bis s utitur. si .n. nec fruitur nec u
mus ut dei bonitate perfruimur. d̾s
nero ad bonitatem suam usumnr̃m
reft᷑. Ille .n. miseretur nr̃i pp̃ suam
bonitatẽ. Nos añ imucẽ nob̃ pp̃ illiꝰ
bonitatem. Ille nr̃i miseremur ut
se per fruamur. Nos uo̾ nr̃i inuicem
iniseremur ut illo fruamur. cum eͥ
nos alicuius miseremir et alicui ꝯ¬
sulimus ad eius quidẽ facimus u¬
tilitatem eamq intuemur. s etiã¬
nr̃a fit consequens. cum miscdĩã ꝙͣ
alii impendimus non relĩquit d̃.
mus. poiro q ⁊̃ iustus est non un¬
pune mali sumꝰ unquantum mali
sumus in tm̃ etiam minus sumns.

Expanded text:
an ut utens, an ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Ait enim Propheta: Bonorum meorum non eges. Omne enim bonum ipse est, vel ab ipso est; non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utmus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim miseretur nostri propter suam bonitbonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit consequens, cum misericordiam quam aliis impendimus non relinquit Deus mus . Porro etiam quia justus est, non impune mali sumus; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
opinantur ꝙ ibi religatussit
et exiet et seducet gentes quod
erit innouissimo tempore an¬
ibi religatum dñt ab eo cp̃r quo
temptauit xp̃m indeserco uel in
passione. ⁊uctus ẽ ab eo ip̃m pu¬
tant primum hominẽ temptas

Expanded text:
opinantur quod ibi relegatus sit, et exiet, et seducet gentes; quod erit novissimo tempore Anibi religatum dicunt ab eo tempore quo tentavit Christum in deserto. vel in passione; et victus est ab eo. Ipsum putant primum hominem tentasse
Abbreviated transcription (Latin):
ciałr ẽ in om̃i natura siue eẽnti᷑
sine sui diffinitone et in oĩ locosi¬
ne circũscͥptõne ⁊ in om̃i tp̃r suie
mutabilitate. Et p̃terea ⁊ insãctis
est spĩb. ⁊ animab est excellentiꝰ¬

Expanded text:
liter, in omni natura sive essencia sine sui diffinicione et in omni loco sine circumscripcione, in omni tempore sine mutabilitate. Et in sanctis est spiritibus et animabus excellenci
Abbreviated transcription (Latin):
gelium et homines possunt ñ
solũ boni per uĩtatem s ⁊̃ mali
per õcconẽ ita c̾atõnẽ rer̃ uisibili¬
um deus int̾ius operatur ext̾iores
autẽ operatõnes atq ꝯt̾eperatõ¬
corpoꝵ per mutabilitates ĩmen¬
bris t̾renis ⁊pigrit. Unde qualib¬
cũq angłiꝰ incinias cãs ab elem̃¬
tis ccͣhere qnͣto faciluis ẽ. tanto
mirabiliores inh̾i operib eoꝵ exis¬
tũt cełitates. S ñ est c̾ator n qͥ
cardine ꝯdere. ac m̃ispre c̃aturã
eꝓfacit solus c̾ator deꝰ aliud au
ꝓdistributis ab illo uirib ⁊ facul¬
tatib aliꝙͣ operatõnẽ form secuc
ad mou̾e ut cunc uł tunosic uł sic
exeat qid̃ c̃atur ista quippe origin¬
ałrac pumordinalr̃ inquadam tex
pernature uigorẽ que non possunt

Expanded text:
ecus Evangelium, et homines possunt, non solum boni per veritatem, sed etiam mali per occasionem, ita creationem rerum visibilium Deus interius oautem operationes atque contemplatiocorporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textper naturae vigorem, quae non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. om̃ia libent̃ ferre ã corde eiusc̃cristõ.
in ore ei confessõ. in opere. tota humi¬
litas ħ ẽ fructifera pñia ut sicut tͥb
modis dem̃ offẽdimꝰ.s. coede .ore. opere.
uł manu. Ita trib modis sat̃faciamitᷤ

Expanded text:
rem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poenitentia, ut sicut tribus modis Deum offendimus, scilicet, corde, ore, et opere, ita tribus modis satisfaciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ anime que minc in inferno cru-¬
ciantur notitiam eoꝵ hãnt que cͥcasuoᷤ
inhac uita gcruntur et si aliqͦmͦ dolet̃
sỹ infortuniis oaroꝵ suoꝵ¶ hanc qõm ab̃¬
menhĩ. monet exparte eam explicans
exparte uͦ insolutam relinquens ait .i.
ãrit alicuis anułł dolortangat mor-¬
tuo de hiis que ĩsius post mortẽ ꝯtin¬
gunt ut qũo ea que cͥoa nos aguntir
qõmi nec inp̃senti disserendam / uerũp
caris u̾ de diuite legr̃ ciui dum tormẽ¬
ta ap̃ infõs pãtetur leuauit occłos ad
frẽs u̾testentur uꝰ ne et ip̃i ueniant in
hunc loc̃ torm̃toꝵ. hñt .n. mͦtui curam
de niuis quos sciunt mũe qr nec in locis
penaꝵ uidẽt eoꝵ nͥ dines sñ fr̃ĩb erat nec

Expanded text:
 animae, quae nunc in inferno cruciantur, notitiam habent eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super infortuniis charorum suorum. Hanc qua. 168, ex parte eam explicans, ex parte vero insolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur m, nec in praesenti disserendam. Verumtamcharis, ut de divite legitur, qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavit oculos ad  testetur illis ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Habent enim mortui curam de vivis, quos sciunt vivere, quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sine fratribus erat; nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consecranir a sacerdote uocar sacri¬
qr memoria ẽ. et rep̃sentatõ ẽuerisa¬
crificii et sr̃e ymolatõis fc̃e in aracͣ¬
tis et semel xp̃e mortuus incruce .s.¬
est ibiz numolatus est ĩsemet ipõ.
cõtidie aũ imolatur in sacranien¬
to qrinsacram̃to recordatõ fit illiꝰ.

Expanded text:
erdote vocari sacriquia memoria est et repraesentatio veri sacrificii et sanctae immolationis factae in ara crucis. Et semel Christus mortuus in cruce est, ibique immolatus est in semetipso; quotidie autem immolatur in sacramento, quia in sacramento recor