comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ipso infirmitatis suȩ ponde
deuicti. ad semet ipsos repulsi rede¬
unt. ut euntes discant quid deside¬
rãnt. ⁊ reuertentes ubi iaceant sciant.
Funtes intelligant ubi nondũ sint.
reuertentes quid sint. S qualiter
hȩc scã animalia redeant: demonstra¬
tur cũ subditur. Insimilitudine ful¬
goris choruscantis. Bene autẽ reuer¬
tentia animalia choruscanti fulgori
comparantur. qr sci uiri cũ ad suꝑna
contẽplanda euolant cũ pͥmitias sui
sp̃s incęlestis patriae amore ligant.
s grauati humane conu̾sationis pon¬
dere ad semetipsos redeunt. bona ce¬
lestia quȩ saltim ꝑspeculum contẽ¬
plari potuer̃ fr̃ibꝰ denuntiant eoꝵq
animos in amorem intime clarita¬
tis accendunt: quã nec uidi sic̃ ẽ.
nec loqui p̾ualent sic̃ uiderunt. lo¬
quentes aut̃ uerbis suis corda audi¬
entium feruint ⁊incendunt. Quasi
gͦ fulgor choruscans redeunt: qͥcum
celestia loquuntur. qe ꝑ eos suꝑnũ

Expanded text:
tum est, ipso infirmitatis suae pondere tum est, ipso infirmitatis suae pondere devicti, ad semetipsos repulsi redeunt, ut euntes discant quid desiderent, et revertentes ubi jaceant sciant. Euntes intelligant ubi nondum sint, revertentes quid sint. 13. Sed qualiter haec sancta animalia redeant, demonstratur cum subditur: In similitudinem fulguris coruscantis. Bene autem revertentia animalia coruscanti fulguri comparantur, quia sancti viri cum ad superna contemplanda evolant, cum primitias sui spiritus in coelestis patriae amore ligant, sed gravati humanae conversationis pondere ad semetipsos redeunt, bona coelestia quae saltem per speculum contemplari potuerunt, fratribus denuntiant, eorumque animos in amorem intimae claritatis accendunt, quam nec videre sicut est, nec loqui praevalent sicut viderunt. Loquentes autem verbis suis corda audientium feriunt et incendunt. Quasi ergo fulgur coruscans redeunt, qui, cum coelestia loquuntur, quia per eos supernum
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatis intimȩ quia ut cũq pos¬
sunt uelut exquodam corusco pre¬
gustando. tangere eius memoriam
student recolendo semꝑ ⁊ loquendo
eructare. Unde et apte nos psalmista
admonet dicens. Luxorta ẽ. iusto: et
rectis corde leticia. Letamini iusti
indño: et confitemini memoriȩ sc̃i¬
tatis eius. Qui rursus ait. Quã mag¬
na multitudo dulcedinis tuȩ dñe.
Quȩ uidelicet quam magna ẽẽt. nullo
modo agnosceret: nͥ hanc aliqͣtenus
contẽplando gustasset. Hinc iterũ dic̃.
Ego dixi in extasi mea. ꝓiectussum
auultu oculoꝵ tuoꝵ. Nisi enim in
mentis excessu subleuatus dulcedinẽ
suauitatis aet̾̃nȩ cognouisset. in hoc
adhuc mundo retentꝰ ñ discerneret.
quã longe ꝓiectus iaceret. Ostensa gͦ
animalia uadunt ⁊ ñ reuertuntur:
atq uadunt ⁊ redeunt. qe scĩ uiri
ad iniquitates ñcurrunt: ⁊ acontẽ¬
platiua quã tenere iugit̾ ñ possũt.
in actiuam relabuntur. Sic̃ enĩ dic¬

Expanded text:
suavitatis intimae, quia utcunque possuavitatis intimae, quia utcunque possunt, velut quodam ex corusco, praegustando tangere, ejus memoriam student recolendo semper et loquendo eructare. Unde et apte nos Psalmista admonet, dicens: Lux orta est justo, et rectis corde laetitia. Laetamini justi in Domino, et confitemini memoriae sanctitatis ejus . Qui rursum ait: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine ! Quae videlicet quam magna esset nullo modo cognosceret, nisi hanc aliquatenus contemplando gustasset. Hinc iterum dicit: Ego dixi in ecstasi mea, projectus sum a vultu oculorum tuorum . Nisi enim in mentis excessu sublevatus dulcedinem suavitatis aeternae cognovisset, in hoc adhuc mundo retentus non discerneret quam longe projectus jaceret. Ostensa ergo animalia vadunt et non revertuntur, atque vadunt et redeunt; 1211 quia ad iniquitates non corruunt, et a contemplativa, quam tenere jugiter non possunt, in activam relabuntur. Sicut enim dic
Abbreviated transcription (Latin):
platiuiam surgimꝰ: quia diu menssta¬
re incontẽplatione ñ ualet: s omne
quod de aet̾nitate ꝑspeculum et in enig¬
mate conspicit. quasi furtim hoc et
ꝑtransitum uidet. Ipsa sua infirmita¬
te abinm̃sitate tantȩ celsitudinis ani¬
mus repulsus in semet ipso relabit᷑.
Et necesse ẽ. ut ad actiuam redeat.
seq ipsũ continuȩ inusu bonȩ oꝑatio
exerceat. ut cum mens surgere
ad contẽplanda cęlestia ñualet.
quȩq potest bona agere ñ recu¬
set. Sicq fit: ut ipsis suis bonis
tionem surgat. ⁊ amoris partum
de pabulo contẽplate ueritatis ac¬
cipiat. Inqua quia diu se tenere
ipsa corruptionis infirmitas ñ
potest : ad bona rursum oꝑa redi¬
ens. suauitatis dĩ memoria pascit᷑.
et foris piis actibꝰ. intus uͦ scĩs de¬
sidiis nutritur. Hinc et enĩ de ꝑfec¬
tis uiris pꝰcontẽplationẽ suã rede¬
untibꝰ dr̃: memoriam suauitatis
tuȩ eructuabunt. Dulcedinẽ qͥppe

Expanded text:
plativam surgimus, quia diu mens staplativam surgimus, quia diu mens stare in contemplatione non valet, sed omne quod de aeternitate per speculum et in aenigmate conspicit, quasi furtim hoc et per transitum videt, ipsa sua infirmitate ab immensitate tantae celsitudinis animus repulsus in semetipso relabitur. Et necesse est ut ad activam redeat, seque ipsum continue in usu bonae operationis exerceat, ut cum mens surgere ad contemplanda coelestia non valet, quaeque potest bona agere non recuset. Sicque fit ut ipsis suis bonis tionem surgat, et amoris pastum de pabulo contemplatae veritatis accipiat. In qua quia diu se tenere ipsa corruptionis infirmitas non potest, ad bona rursus opera rediens, suavitatis Dei memoria pascitur, et foris piis actibus, intus vero sanctis desideriis nutritur. Hinc etenim de perfectis viris post contemplationem suam redeuntibus dicitur: Memoriam suavitatis tuae eructabunt . Dulcedinem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
continue ñ habetur. Bene aut̃ int̃
scã animalia discurrere ꝑ hibetur.
discursus quippe ad celeritatẽ ꝑti¬
net. Int̾ ꝑfectos aut̃ discurrit sp̃s.
qe et si abeoꝵ corde ad momtum
recesserit: ciciꝰ redit. Sequitur. Et
animalia ibant ⁊ reuertebantur:
insimilitudine fulguris choruscan¬
tis. Cum suꝑius dictũ sit. ñ reuer¬
tebantur cum ambularent: qua
reuertebantur : ibant ⁊ reuertebant᷑.
S qualit̃ intelligendũ sit. cieiꝰ ag¬
noscimꝰ : si duas uitas actiuã scili
cet et contemplatiuã sollicite dis¬
cernamꝰ. Inuna enĩ firi ꝑmanere
possumꝰ : in alta̾m aut̃ intentã m̃tẽ
tenere nullomͦ ualemꝰ. Cũ enim
corporem nr̃m relinquimꝰ. nosq ip¬
sos adbonȩ oꝑationis studiũ exci¬
Adquam reuerti pꝰnos nullomͦ debe¬
mus: qr qͥ pꝰ illam ad torporẽ negligen¬
tiȩ ad pͣuitatis nequͥcias quas relique¬
rat redit: eẽ. sine dubio cęleste animal
nescit. Cum uͦ abactiua uita ad contẽ¬

Expanded text:
continue non habetur. Bene autem inter sancta animalia discurrere perhibetur. Discursus quippe ad celeritatem pertinet. Inter perfectos autem discurrit spiritus, quia etsi ab eorum corde ad momentum recesserit, citius redit. Sequitur: « Et animalia ibant et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis. 12. Cum superius dictum sit: Non revertebantur cum ambularent, qua revertebantur, et ibant et revertebantur. Sed qualiter intelligendum sit citius agnoscimus si dtemplativam, sollicite discernamus. In una enim fixi permanere possumus, in altera autem intentam mentem tenere nullo modo valemus. Cum enim torporem nostrum relinquimus, nosque ipsos ad bonae operationis studium exciA qua reverti post nos nullo modo debemus, quia qui post illam ad torporem negligentiae, ad pravitatis nequitias quas reliquerat redit, esse sine dubio coeleste animal nescit. Cum vero ab activa vita ad contem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest ꝑuenire. sic̃ ẽ. humilitas. cas¬
titas. iusticia. atq miscđ̾ia. ꝑ fectoꝵ¬
iuitute facundia. miraculoꝵ exhibi
quando se subtrahit. Ad est ut eleuent᷑.
et semet ipsũ subtrahit ut humilient᷑.
Ad est ut eos ostensa uirtute głificet:
recedit ut semet ipsos subtracta eius
iuitute cognoscant. Ad est ut ostendat
quid ꝑ ipsum sint: recedit ut pate fa-¬
ciat qui uł quales remaneant sine
ipso. Inhis itaq iurtutibꝰ sine quibus
ad uitã minime ꝑuenit᷑: spͣs sc̃s

Expanded text:
non potest perveniri, sicut humilitas, casnon potest perveniri, sicut humilitas, castitas, justitia atque miseriirtute, facundia, miraculorum exhibitquando se subtrahit. Adest ut eleventur, et semetipsum subtrahit ut humilientur; adest ut eos ostensa virtute glorificet, recedit ut semetipsos subtracta ejus virtute cognoscant; adest ut ostendat quid per ipsum sint, recedit ut patefaciat quid vel quales remaneant sine ipso. In his itaque virtutibus, sine quibus ad vitam minime pervenitur, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
atq om̃ib psto fit. & incendit qͦs
contigerit. illuminat quos incen¬
dit: ut pꝰ frigus pͥstinũ accensi ar¬
deant. ⁊ ꝑ igne̾ amoris quẽ acce¬
ꝑuit. fla̾mas exemploꝵ reddant.¬
Fulgor quippe de hoc igne egredi
mat: ut pꝰ amorẽ illiꝰ ardentes
pariter ⁊ loquentes currant. Unde¬
&e alias scriptũ ẽ. Thronus eiꝰ flãma
ignis: rotȩ eiꝰ ignis accensus. Hienĩ
quia nimirũ custodes sunt : ⁊ pascen¬
di gregis onera susceꝑunt. mutare
loca minime ꝑmittuntur. S quia
uno in loco positi. diuinitatiᷤᷤ inse pre¬
sentiã portant. et ardent: thronus dĩ
flamma ignis drͣ. hii aut̃ qͥ amore
dĩ inp̃dicatione discurrũt: rotȩ eiꝰ
ignis ardentis st̃. qe cũ exeiꝰ desic̾io
ꝑuaria loca discurrunt. unde ipsi ar¬
dent : et alios accendunt. Pocest tam̃
discursus atq mutabilitas sp̃s re-¬
quisitione alti̾us consid̾ationis intel¬
nis aliis sine quibꝰ ad cȩlestẽ patriã

Expanded text:
atque omnibus praesto fit, et incendit quos atque omnibus praesto fit, et incendit quos contigerit, et illuminat quos incendit, ut post frigus pristinum accensi ardeant, et per ignem amoris quem acceperint flammas exemploFulgur quippe de hoc igne egrediemat, ut post amorem illius ardentes pariter et lucentes currant. Unde alias scriptum est: « Thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis accensus . » Hi enim qui animarum custodes sunt, et pascendi gregis onera susceperunt, mutare loca minime permittuntur. Sed quia uno in loco positi divinitatis in se praesentiam portant et ardent, thronus Dei flamma ignis dicitur. Hi autem, qui amore Domini in praedicatione discurrunt, rotae ejus ignis ardentes sunt: quia cum ex ejus desiderio per varia loca discurrunt, unde ipsi ardent et alios accendunt. Potest tamen discursus atque mobilitas spiritus requisitione alterius considerationis intelnis aliis, sine quibus ad coelestem patriam
Abbreviated transcription (Latin):
ci more ꝑtͣrorem feriat. & ad amo¬
rem suũ corda corpentia accendat.
cur discurrere dicatur. Omĩs &e enĩ
qui diseurrit. accedit ad locũ inquo¬
ñ fuit : et eum de serit inquo fuit.
Qua gͥ ratione discurrere sp̃m di¬
camus. dũ cuncta intra ipsũ sint.
et locus nusquã sit ubi nͣsit sicut
de scribitur. adiunctũ ẽ. Est enumm
multipler. subtilis. mobilis. et
paulo post. humanꝰ stabilis. Inqͥb
rursum uerb̃. magna nobis ques¬
tio oritur: cur iste spͣs. qui implet
omĩa simul mobił et stabił dicatur.
S si adusum consuetudinis huma¬
nȩ recurrimꝰ : sensũ cirius loquen¬
tis inuenimꝰ. Homo qͥppe qͥmea
regione inqua ẽ. ubiq discurrit.
ꝓcul dubio ubiq obuiam uenit.¬
tinet: mobilis autem drͣ. qr ubiq
ce tam̃ nescientibꝰ occurrit. Tenens
gͦ omĩa stabilis: p̃sentẽ se om̃ibꝰ
exhibens mobił appellatur. Splen¬
dor gͦ ignis. & de igne fulgur egre¬
diens. inter pennata animalia

Expanded text:
ci more per terrorem feriat, et ad amoci more per terrorem feriat, et ad amorem suum corda torpentia accendat. rendum nobis est cur discurrere dicatur. Omnis etenim qui discurrit, accedit ad locum, in quo non fuit, et eum deserit in quo fuit. Qua igitur ratione discurrere Spiritum dicamus, dum cuncta intra ipsum sint, et locus nusquam sit ubi non sit? sicut describeretur, adjunctum est: Est enim multiplex, subtilis, mobilis . Et paulo post: Humanus, stabilis . In quibus rursum verbis magna nobis quaestio oritur, cur iste Spiritus, qui implet omnia, simul mobilis et stabilis dicatur? Sed si ad usum consuetudinis humanae recurrimus, sensum citius loquentis invenimus. Homo quippe, qui in ea regione in qua est ubique discurrit, procul dubio ubique obviam venit, ettinet, mobilis autem dicitur quia ubique etiam nescientibus occurrit. Tenens ergo omnia stabilis, praesentem se omnibus exhibens mobilis appellatur. Splendor ergo ignis, et de igne fulgur egrediens inter pennata animalia
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓfectui minime ꝓficit: carboẽ.
Qui uero in imitatione scĩtatis positꝰ.
lum̃ exse recticudinis multis de¬
monstrat. lampas ẽ: qe ⁊ sibi ardet.
et aliis lucet. Sequitur. Et hec erat
uisio discurrens. inmedio aiuima¬
lium. splendor ignis: ⁊ de igne
fulgur egrediens. In medio anima
lium discurrens uidetur: Quia nͥ
abigne ueritatis pennata illa ani
malia calorem susciꝑent: ipsa in
carbonũ atq lampadarum simi¬
litudinẽ ñ ardent. Ignis enĩ no
in eu̾głio dñs dicit. Igne̾ ueni mit¬
tere int̾ram. ⁊ quid uolo nͥ ut accen
malũ plangit qđ fecit. Et t̾ra ardae
quando accusante se conscientia
cor peccatoris uritur. atq indolore
penitentiȩ crematur. Hinc rursus
seriptũ ẽ. Ds̃ tuus ignis consumĩsẽ.
Quia enĩ mentẽ qͣm repleuerit eam
apeccatoꝵ rubigine mundã reddit:
dor ignis. ⁊ de igne fulgur egredi
replens. melectoꝵ cordibꝰ exse ip¬
so flãmas amoris ꝓieit: ut chorus¬

Expanded text:
no profectui minime proficit, carbo est. no profectui minime proficit, carbo est. Qui vero in imitatione sanctitatis positus lumen ex se rectitudinis multis demonstrat; lampas est, qui et sibi ardet et aliis lucet. Sequitur: « Et haec erat visio discurrens in medio animalium, splendor ignis, et de igne fulgur egrlium discurrens videtur, quia nisi ab igne veritatis pennata illa amalia calorem susciperent, ipsa in carbonum atque lampadarum similitudinem non arderent. Ignis enim nomin Evangelio Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendmalum plangit quod fecit. Et terra ardet, quando accusante se conscientia cor peccatoris uritur, atque in dolore poenitentiae crematur. Hinc rursum scriptum est: Deus tuus ignis consumens est. . Quia enim mentem quam repleverit, eam a peccatorum rubigine mundam reddit, dor ignis et de igne fulgur egrediereplens, in electorum cordibus ex seipso flammas amoris projicit, ut corus
Abbreviated transcription (Latin):
s eius loci in quo iacuerint tene¬
bras nͣ expellunt. Lampades autẽ
quia magna flãmarũ lumine
resplendent. diffusas cireuquaq
tenebras effugant. Qua exre notan
dum ẽ. qr sunt pleriq scõꝵ ita sum¬
plices et occulti : seseq in locis mi¬
noribꝰ sub magno silentio conte¬
gentes: ut uix eoꝵ uita ab aliis
possit agnosci. Quid itaq isti nͥ
carbones sũt. qui et si ꝑ feruorem
sp̃s ardorem habent. tam᷑ exempli
flaminã ñ habent : nec in alienis
cordibꝰ tenebras peccatoꝵ uincu̾t.
quia uitã suam omino sciri refu-¬
giunt. sibimet ipsis quidẽ accen¬
si sunt. s aliis in exemplo lumi¬
nis nͣsunt Hi autẽ qui et exem¬
pla iuitutũ pͣrogant: ⁊ lumͣ boni
oꝑis ꝑ uitam et uerbum erran¬
tibꝰ demonstrant. iure lampades¬
appellantur: qe ⁊ ꝑardorẽ desidii.
et ꝑ flãmam uerbi apeccatorũ
cordib erioris tenebras repellũt.
Qui gͥ mnocculto bene uiuit. s alie¬

Expanded text:
sed ejus loci, in quo jacuerint, tenesed ejus loci, in quo jacuerint, tenebras non expellunt. Lampades autem quia magno flammarum lumine resplendent, diffusas circumquaque tenebras effugant. dum est quia sunt plerique sanctorum ita simplices et occulti, seseque in locis minoribus sub magno silentio contegentes, ut vix eorum vita ab aliis possit agnosci. Quid itaque isti nisi carbones sunt? Qui etsi per fervorem spiritus ardorem habent, tamen exempli flammam non habent. Nec in alienis cordibus tenebras peccatorum vincunt, quia vitam suam omnino sciri refugiunt. Sibimetipsis quidem accensi sunt, sed aliis in exemplo luminis non sunt. Hi autem qui et exempla virtutum praerogant, et lumen boni operis per vitam et verbum itinerantibus demonstrant, appellantur, quia et per ardorem desiderii et per flammam verbi a peccatorum cordibus erroris tenebras repellunt. Qui igitur in occulto bene vivit, sed alie
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Aspectus animaliũ carbo¬
nibꝰ ignis ardentibꝰ atq lampa¬
dibꝰ cõparatur. Quisqͥs enĩ carbo¬
nem tangit incenditur: quia qui
sco uiro adheret. ereius assidiuita¬
te uisionis. usu locutionis.
exemplo oꝑis accipit: ut accenda¬
tur in amore ueritatis. ꝑeccatoꝵ
suoꝵ tenebras fugiat. indesiderio
lucis exardescat. & iam ꝑ uerũ
amorem ardeat. qui pͥus inmi¬
quitate tantum mortuus. qͣntũ
frigidus iacebat. Lampades uͦ
lucem suam longius spargunt.
et cũ inalio loco sint. inalio resplen¬
huius opinio longe lateq ut
lampas lucet. et quiq bona eius
audiunt. qr ꝑ hec ad amorẽ cȩlestiũ
surgunt. ineo quod se ꝑbona oꝑa
erhibent. quasi ex lampadis lumi¬
ne resplendent. Quia gͦ scĩ iuiri
quosdam iuxta positos quasi tan¬
gendo ad amorẽ patriȩ cęlestis ac¬
cendunt : carbones sunt. Quia uͦ
quib dam et longe positis lucent.
bras corruant: lampades fiunt.
Hoc uͦ int̾ carbones ⁊ lampadesdis¬
tat: qđ carbones ardent quidem.

Expanded text:
r. Aspectus animalium carbonibus ignis ardentibus atque lampadibus comparatur. Quisquis enim carbonem tangit incenditur, quia qui sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate visionis, usu locutionis, exemplo operis, accipit ut accendatur in amore charitatis, peccatorum suorum tenebras fugiat, in desiderio lucis exardescat, etiam per verum amorem ardeat, qui prius in iniquitate tantum mortuus, quantum frigidus jacebat. Lampades vero lucem suam longius spargunt, et cum in alio loco sint, in alio resplenet gratia, hujus opinio longe lateque ut lampas lucet; et quique bona ejus audiunt, quia per haec ad amorem coelestium surgunt, in eo quod se per bona opera exhibent, quasi ex lampadis lumine resplendent. Quia ergo sancti viri quosdam juxta se positos, quasi tangendo ad amorem patriae coelestis accendunt, carbones sunt; quia vero quibusdam clam e longe positis lucent, bras corruant, lampades fiunt. Hoc vero inter carbones et lampades distat, quod carbones ardent quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ diem. In eoꝵ namq anima
bonum desiderium atq intellectꝰ
lucis intunȩ iam pars diei ẽ: s qr
usq ad finẽ uitȩ in initute ꝓfici¬
unt ad ꝑfectũ diem tũc ueniunt.
quando ad regna cȩlestia ꝑducti
inea luce quam desid̾ant. iam nu¬
nus aliquid nͣ habebunt. Sequit᷑.¬

Expanded text:
perfectum diem . In eorum namque animis perfectum diem . In eorum namque animis bonum desiderium atque intellectus lucis intimae jam pars diei est, sed quia usque ad finem vitae in virtute proficiunt, ad perfectum diem tunc veniunt, quando, ad regna coelestia perducti, in ea luce quam desiderant jam minus aliquid non habebunt. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
camur: ne pͣuis delectationib ani¬
mus seductꝰ. mala ẽẽ. cognoscat et
tam̃ faci  at. Scd̾a uͦ noscura
debet uigilant̾ reddere: ne se im¬
petuꝰ carnis quasi sub impetu sp̃s
latent̾ subiciat. & culpas quas
agimus nobis urtutes fingat.¬
Sciendũ uͦ ẽ. quia grauiores culpȩ
sunt. quȩ suꝑducta specie uirtutes
imitantur: quia ille in aꝑto cogni¬
tȩ. animum in confusionẽ deiciũt:
atq ad penitentiã trahunt. Iste uͦ
ñ solũ inpenitentiã ñ humiliant:
s ȩtiam mentẽ oꝑantis eleuant.
dũ uututes putantur. Hoc autem
quod de scĩs animalibꝰ dictũ suꝑius
fuerat. ut alciꝰ confirmetur. iterum
replicatur: ñ reuertebantur eũ am¬
bularent. Quia electi quiq sic adbo¬
na tendunt: ut ad mala ꝑpetranda
nͣ redeant. Qͥ enĩ ꝑ seuerauerit usq
infine̾: hic saluus erit. Et sic̃ ꝑsalo¬
monẽ drͣ. Iustoꝵ semita quasi lux
splendens ꝓcedit: ⁊ crescit usq ad

Expanded text:
camur; ne pravis delectationibus anicamur; ne pravis delectationibus animus seductus mala esse cognoscat, et tamen faciat. Secundo vero nos cura debet vigilantes reddere, ne se impetus carnis, quasi sub impetu spiritus, latenter subjiciat, et culpas, quas agimus, nobis Sciendum vero est quia graviores culpae sunt, quae superducta specie virtutes imitantur, quia illae in aperto cognitae animum confusione dejiciunt atque ad poenitentiam trahunt; istae vero non solum in poenitentiam non humiliant, sed etiam mentem operantis elevant, dum virtutes putantur. Hoc autem, quod de sanctis animalibus dictum superius fuerat, ut altius confirmetur, iterum replicatur. « Non revertebantur cum ambularent, » quia electi quique sic ad bona tendunt, ut ad mala perpetranda non redeant. « Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Et sicut per Salomonem splendens procedit et crescit usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Ubi erat impetus sp̃s illuc gra¬
diebantur. S sciendum nob ẽ. quod
plerũq impetꝰ carnis se sub uelamine
sp̾alis impetus palliat. et quod car¬
naliter facit. mentitur sibi ipsa co¬
gitatio quia hoc spãliter facit᷑. Nã
sepe quis iracundiȩ. stimuł uictus
contra delinquentes zelo ulciscendȩ
iustitiȩ plusquã necesse ẽ. in flãmat᷑¬
et iusticiȩ limitẽ inulcionẽ transi¬
ens: agit crudelit̾ quod se iuste age¬
re suspicatur. Impetus gͦ carnis
huic sub specie sp̃s uelatus ẽ: quan¬
do et hoc quod iuste agi creditur.
sub discrecionis modamine ñtenet᷑.
Et sepe alius nuniȩ mansuetudinis
studens sub iectoꝵ uicia aspicit.
atq hȩc ꝑ feruorem z eli corrigere
recusat. quȩ in eis crudelit̾ ñ corri¬
gendo multiplicat. fitq ut eiꝰ leni
tas ⁊ sibi sit et subiectis inimica.
gitatio in reqͥsicionẽ nr̃i cordis de¬
bet excutere: ne adquedam quȩ

Expanded text:
dicitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradicitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur. 3. Sed sciendum nobis est quod plspiritualis impetus palliat, et quod carnaliter faciat, mentitur sibi ipsa cogitatio, quia hoc spiritualiter facit. Nam saepe quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentem zelo ulciscendae justitiae, plusquam necesse est inflammatur, justitiae timitem in ultionem transiens, agit crudeliter, quod se agere juste suspicatur. Impetus ergo carnis huic sub specie spiritus velatus est, quando et hoc quod juste agi creditur, sub discretionis moderamine non tenetur. Et saepe alius nimiae mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per favorem zeli corrigere recusat, quae in eis crudeliter non corrigendo multas et sibi sit et subjectis inimica, gitatio in requisitionem nostri cordis debet excutere, ne ad quaedam quae
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Impetꝰ uͦ sp̃s. ad caritatẽ. adhu¬
nulitatem. ad continentiã. ad largi¬
tatẽ miscdiȩ. ad interiorẽ ꝓfectum.
adpietatis oꝑa. ad aet̾noꝵ fidẽ. ad spẽ
sequentis gaudii. ad pacienciã. ad con¬
cordiam. ad consid̾ationẽ uitȩ mortał.
ad lacrimas mentẽ ꝑtrahit. Unde
necesseẽ. ut magna semꝑ cura cogi¬
tare debeamꝰ. in om̃e quod agimꝰ: qui
nos impetus ducat. utrum nr̃a co¬
gitatio ꝑ impetum carnis: anꝑim
petũ sp̃s inpellatur. Amare et enĩ
terrena: temꝑalia aet̾̃nis p̃ponere.
extĩora bona. ñ adusum ne cessariũ
hab̾e. s aduoluntatẽ concupiscere.
ulcionẽ deinimico querere. de ȩmuli
casu gaud̾e. impetus carnis est. At
contra amare cȩlestia. contẽpnere
transitoria. s adusum necessitatis
querere. deimimici morte tribula¬
ri. impetus sp̃s ẽ. Et quia ꝑfecti
quiq inistis se semꝑ iuitutib exer¬
cent: recte nũc de scĩs animalibꝰ

Expanded text:
lit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad hulit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad humilitatem, ad continentiam, ad largitatem misericordiae, ad interiorem provectum, ad pietatis opera, ad aeternorum fidem, ad spem sequentis gaudii, ad patientiam, ad pacem, ad considerationem vitae mortalis, ad lacrymas mentem pertrahit. Unde necesse est ut magna semper cura considerare debeamus in omne quod agimus quis nos impetus ducat; utrum nostra cogitatio per impetum carnis, an per impetum spiritus impellatur. Amare enim terrena, temporalia aeternis praeponere, extoriora bona non ad usum necessarium habere, sed ad voluptatem concupiscere, ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu gaudere, impetus carnis est. At contra, amare coelestia, contemnere transitoria, sed ad usum necessitatis quaerere, de inimici morte tribulari, impetus spiritus est. Et quia perfecti quique in istis se semper virtutibus exercent, recte nunc de sanctis animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
QUAM
Miraes⁊
ꝓ funditas
eloquiorum
dei: libet huic
intendere. li¬
bet eius in¬
tima grͣa du¬
ce penitrare.
Hanc quociens intelligendo discutimꝰ.
quid aliud quam siluarum opacitatẽ
ingredimur. ut in eius refrigerio ab
huius scłi estibꝰ abscondamur.s ibiq
uiridissimas sententiarum herbas
legendo carpimꝰ: tractando ruminamꝰ.
dius tercius facta ẽ. qualit̾ ostensa
animalia uł redẽptorem nr̃m uł quat¬
tuor euangłistas. atq ꝑfectos om̃s
significent dictum ẽ. Quoꝵ uideli¬
cet animalium uirtus. ad huc sub¬
tilius expͥmitur ut ad eorũ imitatio¬
nem nos quoq infirmi ⁊ de spica¬
biles. inquantũ deo largiente pos¬
sumus extendamur. Ecce enim dr̃.
si sunt impetꝰ. Inelectis uidelicet
impetus sp̃s: in reꝓbis impetꝰ car¬
nis. Impecꝰ qͥppe carnis adodium.
adelationẽ. ad inmunditiam. ad ra-¬
pinã. ad exteriorẽ głam. ad crudelitatẽ.
ad ꝑfidiã. ad desꝑationẽ. ad iram. ad
uirgia. ad uoluptates animũ inpel¬

Expanded text:
quam mira est profunditas eloquiorum Dei! Libet huic intendere, libet ejus intima, gratia duce, penetrare. Hanc quoties intelligendo discutimus, quid aliud quam silvarum opacitatem ingredimur, ut in ejus refrigerio ab hujus saeculi aestibus abscondamur? Ibi viridissimas sententiarum herbas legendo carpimus, tractando ruminamus.diustertius facta est qualiter ostensa animalia vel Redemptorem nostrum, vel quatuor ejus evangelistas atque perfectos omnes significent, dictum est. Quorum videlicet animalium adhuc subtilius virtus exprimitur, ut ad eorum imitationem nos quoque infirmi et despicabiles, in quantum, Domino largiente, possumus, extendamur. Ecce enim dicitsi sunt impetus. In electis videlicet impetus spiritus in reprobis impetus carnis. Impetus quippe carnis ad odium, ad elationem, ad immunditiam, adrapinam, ad exteriorem gloriam, ad crudelitatem, ad pefidiam, ad desperationem, ad iram, ad jurgia, ad voluptates animum impel
Abbreviated transcription (Latin):
eis a quib tenebatur ꝑfidiȩ suę
im ꝓꝑia fiducialit̾ diceret. et sic̃
diligeret ut inmortẽ quoq ꝓ eis
a quib moriebatur oraret : sic qͥp¬
pe ex zelo inferbuit. acsi mansue¬
tudinis nichil hab̾et: ⁊ sic man¬
suetus in eoꝵ dilectione ꝑstitit.
ac si contra eos feruoris nichil
habuisset. ꝑ ensemꝰ int̾ haec: ubi
nr̃ȩ conscientię reatus iaceat. qͥs
enim nr̃m si saltẽ uerba contume¬
liȩ a ꝓximo acceꝑit. ñ statim con

Expanded text:
eis a quibus terrebatur perfidiae suae eis a quibus terrebatur perfidiae suae improperia fiducialiter diceret, et sic diligere, ut in morte quoque pro eis a quibus moriebatur oraret? Sic quippe ex zelo inferbuit, ac si mansuetudinis nihil haberet, et sic mansuetus in eorum dilectione perstitit, ac si contra eos fervoris nihil habuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim nostrum si saltem verbi contumel
Abbreviated transcription (Latin):
non sine reprehensione laudabat.
Medicus quippe ẽ. qui medicam̃tum
purgata sunt refouet. & ea que pu¬
trida in ueniuntur mordet. S hȩc
tolerando atq p̃dicando ex pleuit
qđ cepit. ⁊ nure longanimitatis iur¬
tus discipłoꝵ duritiã emolliuit ad
miscđiae uiscera. quia longitudo
porte surrexit in altitudinẽ. S in¬
firmi nos adimitandã tantȩ man¬
suetudinis longanimitatẽ idonei
ñ sumꝰ quia uidelicet pauim̃tum
sumꝰ. ⁊ despecti in nr̃is morib iacemꝰ.
Ecce aut̃ dum deduob ducib cęles¬
tis exercitus loquor. martyr qͦq
stepħs memoriae occurrit. qͥtentus
ꝓcreatoris sui nomine. ⁊ in medio
ꝑ secutoꝵ deductus. inꝑt̾ritus ste¬
tit. fiducialiter docuit. ⁊ exzelo
ueritatis ꝑ secutores suos fortiter
des currerent. ⁊ eum lapidib ne¬
carent. flexo genu ꝓeisdẽ ꝑ secu¬
torib orauit dicens. Onẽ ne statu¬
as illis hoc peccatum. Quȩ itaq
ista iurcus ẽ. sic zelo feruere. ut

Expanded text:
non sine reprehensione laudabat. non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri medicamentum purgata sunt refovet, et ea quae putrida inveniuntur mordet; sed haec tolerando atque praedicando explevit quod coepit. Et mira longanimitatis virtute discipulorum duritiam emollivit ad misericordiae viscera, quia longitudo portae surrexit in altitudinem. Sed infirmi nos ad imitandum tantae mansuetudinis longanimitatem idonei non sumus, quia videlicet pavimentum sumus, et despecti in nostris moribus jacemus. 14. Ecce autem dum de duobus ducibus coelestis exercitus loquor, martyr quoque Stephanus memoriae occurrit, qui tentus pro Creatoris sui nomine, et in medium persecutorum deductus, imperterritus stetit, fiducialiter docuit, et ex zelo veritatis persecutores suos fortiter des currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae itaque ista virtus
Abbreviated transcription (Latin):
quis ñ incassũ laborasse se diceret. qͥs
ñ ab exhortatione obnuitesceret quẽ
insemet ipsum pͥmũ ferre fructũ bo¬
ni oꝑis ñ uidet. S paulus ꝑ man¬
suetudinẽ inuirtutẽ uertice solidatꝰ
ꝑstitit. p̃dicauit. dilex̃. ⁊ bonũ quod
ceꝑat expleuit. atq portando. ⁊ ꝑ¬
sistendo. discipłoꝵ corda admisccłiã
ꝑ duxͣ. Nam eoꝵ ꝓfectũ post modũ
scire se indicans. in eadẽ epła scribit.
Deministerio qđ fit in scõs: exabun
datia ẽ. michi scrib̾e uobis. Scio enĩ
parata ẽ. abanno priore ⁊ ur̃a emu¬
latio ꝓuocauit plurimos. Dequib
rursus ait. Qui ñsolum facere: s
uelle cepistis abanno priore. In quibꝰ¬
enim non tã oꝑa quã pia uota re¬
quirebat : in eis ꝓcul dubio plus lau¬
dabat pia uota quã oꝑa. Notan¬
dum tam̃ ẽ. quia habet im ꝓꝑium
haec ipsa consolatio: cum dicitur
abanno priore. Bonũ quidẽ s tarde
fecerant atq idõ hoc magister

Expanded text:
Quis non incassum laborasse se diceret? quis Quis non incassum laborasse se diceret? quis non ab ejus exhortatione obmutesceret quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit, et bonum quod coeperat, explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit; nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos, ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed velle coepistis ab anno priore. In quibus non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum tamen est quia habet improperium haec ipsa consolatio, cum dicitur, ab anno priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister
Abbreviated transcription (Latin):
sisset. ad eos post modũ scribit.
quod apud eos positus ꝑtulit. ¶e¬
re aut̃ hoc eisdem cũ inter eos ui¬
eum factum ex bona uoluntate
non fuerat: fieret ex iussione. et
cũ innotesceret eoꝵ misccłiam.
remaneret uoluntas ignota. Qu¬
re autẽ hoc post modũ longe positꝰ
scribit : ne omĩmͦ discipłi incorrec¬
ti remanerent. ⁊ quales magistro
intenacia fuerant. aliis quoq fra¬
tribꝰ tales eeñt. Uere et in hoc pau¬
lus magister gentiũ sua negligenꝰ.
aliena curans. impleuit qđ p̃dica¬
uerat. Nemo quod suũ ẽ. querat.
s qđ alterius. et ñ que sua sunt sin¬
guli cogitantes. s ea quȩ aliorum.
Quanta itaq ista mansuetudinis
iuitus ẽ. quanta tranquillitas sp̃s.
Quis autẽ nr̃m si unum huus mun¬
di diuitẽ ad omĩpotentis dĩ seruiciũ
conueitisset. seq egere conspiceret.¬
⁊ illum sibi uitȩ subsidia ñ p̃bere.
ñ ꝓtinus de eius uita desꝑasset:

Expanded text:
sisset, ad eos postmodum scripsit sisset, ad eos postmodum scripsit quod apud eos positus pertulit . Quare autem hoc eis 1370 cum inter eos vieum factum ex bona voluntate non fuerat, fieret ex jussione; et cum innotesceret eorum misericordia, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales magistro in tenacia fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere in hoc Paulus, vere magister gentilium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius. Et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum . Quanta itaque ista mansuetudinis virtus est? Quanta tranquillitas spiritus? Quis autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seq illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset?
Abbreviated transcription (Latin):
adiscipłis mutebantur. ut corin¬
thiis p̃dicare sufficeret. Ipse quip¬
pe ad eosdem corinthios post ꝑ
epłam loquitur dicens. Cũ eem̃
apud uos ⁊ ege̾rem. nulli hone¬
rosus fui. Nam qđ mͥ de erat.
suppleuerunt fr̃s qui uenerunt
amacedonia. Quib ad magnum
quoq im ꝓꝑium p̾misit dicens.
Alias aeccłias spoliaui: accipiens
stipendia ad ministeriũ urm. Pen¬
semꝰ gͦ si possumꝰ cuius hoc man¬
suetudinis fuerit. panẽ sp̃s p̃di¬
care. ⁊ panẽ carnis ñ acciꝑe. cor¬
da audientium de duntiis aet̾nis
instruere. ⁊ inter eosdẽ discipłos
fideles. ⁊ habundantes fame la¬
borare. inter saciatos pati in opiã.
nec tam̃ qđ paciebatur dicere.
quȩ paciebatur ñ dicere. nec tam̃
dolere. uidere dura. erga se corda
auditoꝵ tenaciũ. nec ap̃dicatione
de sistere. Nam sic̃ apłoꝵ acta
testantur. anno ⁊ sex m̃sib conti¬
nue in eadẽ ciuitate p̃dicauit.
Cumq ab eisdem corinthiis reces¬

Expanded text:
ei a discipulis mittebantur, ut Corinei a discipulis mittebantur, ut Corinthiis praedicare sufficeret. Ipse quippe ad eosdem Corinthios post per Epistolam loquitur, dicens: Cum essem apud vos, et egerem, nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia . Quibus ad magnum quoque improperium praemisit, dicens: Alias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Acta testantur, anno et sex mensibus continue in eadem civitate praedicavit . Cumque ab eisdem Corinthiis reces
Abbreviated transcription (Latin):
ge nocte ⁊ die in ꝓfundo maris
fuit. quia auideis quͥnqͥes qua¬
dragenas una minus accepit.
Minus enĩ animũ ad iraeundiã
cõmouent ea mala que nobis
ab aꝑtis ad uersariis irrogant᷑.
hoc plus solet dolere quod aꝓ
suũ loquitur dicens. Qm si ini¬
micus mͣs maledixisset michi.
sub portassem utiq : tu uͦ homo
unanimis dux meus ⁊ notus
m̃s: qui simul mecũ dulces
capiebas cibos. ꝑensemꝰ gͦ si
possumꝰ paulus apłs qui tan¬
tum paciens inter ꝑ secutores.
quantũ mansuetus inter dis¬
cipłos fuerit. Certe corinchum
ueniens. ab idoloꝵ seruicio co¬
rinchios retraxit. quis eẽt. ds̃
uerus innotuit. a et̾ne eis uitȩ
gaudia p̃dicauit. & cũ magnã
multitudinẽ ppłi infide colle¬
gisset : tantã illic in opiã ꝑtu¬
lit. ut uictus sui graui necessi¬
tate laboraret. ⁊ panẽ t̾rȩ adis¬
cipłis ñ accepit. quib parem
cȩli p̃dicauit. Insistebat uerbo
ꝓuita audientiũ. in sistebat

Expanded text:
quia nocte ac die in profundo maris quia nocte ac die in profundo maris fuit, quia a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit . Minus enim animum ad iracundiam commovent ea mala, quae nobis ab apertis adversariis irrogantur: hoc plus solet dolere, quod a suum loquitur, dicens: Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique. Tu vero unanimis dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos . Pensemus possumus, Paulum apostolum, qui tantum patiens inter persecutores quantum mansuetus inter discipulos fuerit. Certe Corinthum veniens, ab idolorum servitio Corinthios retraxit, quis esset verus Deus innotuit, aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in fide collegisset, tantam illic inopiam pertulit, ut victus sui gravi necessitate laboraret: et panem terrae a discipulis non accepit, quibus panem coeli praedicavit. Insistebat verbo pro vita audientium, insistebat
Abbreviated transcription (Latin):
płam. in qua aepłȩ pauli lauda¬
te sunt : eius dicerent ñ fuisse.
S si eiusdem epłȩ uerba pensare
uoluissent: longe aliter sentire
potuerant. In ea quippe scriptũ ẽ.¬
U oce de lapsa ad eum huiuscemodi
amagnifica gła. Hic ẽ. filiꝰ m̃s
dilectus: in quo michi cõplacui.
Atq subiungitur. Et hanc uocẽ
nos audiuimus: cũ eẽmus cum
ipso in monte scõ. Legant itaq
euangłium. et ꝓtinus agnoscant.
quia cũ uox ista de cęlo uenit pe¬
trus apłs in monte eũ dño ste¬
tit. Ipse gͦ hane epłam scripsit:
qui hanc uocẽ in monte de dño
audiuit. S quia pauca de petro
diccimꝰ. ncͣ si placet ad pauli mã¬
suetudinẽ conuertamur. ⁊ pense¬
mus si possumus illi qui tanti
ardoris ẽ. in zelo predicationis.
ut apłorum quoq primo nõ
parceret. quante mansuetudi¬
nis ẽ. instudio longanimitatis.
Taceamus autẽ quod ter uir¬
gis cesus ẽ. quia semel lapida¬
tus ẽ. quia ter nau fragiũ fecit.

Expanded text:
pistolam, in qua Epistolae Pauli laudapistolam, in qua Epistolae Pauli laudatae sunt, ejus dicerent non fuisse. Sed si ejusdem Epistolae verba pensare voluissent, longe aliter sentire poterant. In ea quippe scriptum est: Voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Atque subjungitur: Et hanc vocem nos audivimus, cum essemus cum ipso in monte sancto . Legant itaque Evangelium, et protinus agnoscent quia cum vox ista de coelo venit, Petrus apostolus in monte cum Domino stetit. Ipse ergo hanc Epistolam scripsit qui hanc vocem in monte de Domino audivit. 12. Sed quia pauca de Petro diximus, nunc si placet, ad Pauli mansuetudinem convertamur, et pensemus si possumus ille qui tanti ardoris est in zelo praedicationis, ut apostolorum quoque primo non parceret, quantae fuerit mansuetudinis in studio longanimitatis. Taceamus autem quod ter virgis caesus est, quia semel lapidatus est, quia ter naufragium fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos fortasse de actione nr̃a rephen¬
derit. statim intumescimꝰ. magnos
quosdam nos tacite cogitamꝰ. uir¬
tutes nobis adanimũ deducimꝰ
quas ȩtiã non habemus. At contͣ
petruis cũ iuitutib humilis. iti
rep̃hensione ꝑ mansit: s porta sur¬
rexit maltitudine. Hanc autem
tantam mansuetudinẽ nos imita¬
ri ñ possumꝰ: s quia pauimentũ
eo nomine quia paulo ẽ. repre¬
hensus accipiunt. qui si pauli¬
apłi studiosius uerba legissent.
ista ñ dicerent. Dicturus et enim
paulus. cũ uenisset petrus antio¬
chiam. in faciẽ ei restiti: uͭ deqͦ
petro loqueretur ostenderet: in ip¬
so sue narrationis inicio p̾misit
dicens. Creditum ẽ. mͥ euangłiũ
p̃pucii : sic̃ petro circũcisionis.
Q ui enim oꝑatus ẽ. petro in apła¬
tum circumcisionis : oꝑatus ẽ.
⁊ mͥ inter gentes. Patet gͦ de qͦ
petro paulus loquitur : quem
głio circũcisionis narrat. Et fue¬
runt quidã qui scdam petri ae¬

Expanded text:
nos fortasse de actione nostra reprehennos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos taciti cogitamus, virtutes nobis ad animum deducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit, sed porta surrexit in altitudinem. Hanc autem tantam mansuetudinem nos imitari non possumus; sed quia pavimentum eo nomine qui a Paulo sit reprehensus accipiunt. Qui si Pauli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, ei in faciem restiti , ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae narrationis initio praemisit, dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis. Qui enim operatus est Petro in apostolatum circet mihi inter gentes. Patet ergo de quo Petro Paulus loquitur, quem gelio circumcisionis narrat. Et fuerunt quidam, qui secundam Petri E
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. pͥmus ⁊ in humilitate. Pensa
tis uertice stetit. qui illas aepłas
laudauit. in quib se scriptum uitu¬
ꝑabilem inuenit. Quȩ illa tanta
eẽ. mansuetudo potuit. quȩ qͥes
animi quȩ soliditas atq ĩ ꝑturba¬
tio cogitationis: ẜcce aminore
suo rep̾henditur: & rep̾hendi ñde¬
dignatur. Non ad memoriã reuo
non qđ peccata quęcũq int̾ra sol¬
ueret eeñt. soluta in cęlo ñ qđ iN
mare pedib ambulauit. ñ quod
paraliticos in ih̃u nomine iuben¬
do erexerat. ñ quod egros corꝑis
sui umbra sanauerat. ñ quod men¬
cientes uerbo occid̾at. ñ qđ mor¬
tuos oratione suscitabat. Ne gͥ
increpationis uerba de dignare¬
tur audire. om̃a dona quȩ acce¬
ꝑat quasi a memoria reppulit ut
unum fortiter humilitatis donũ
teneret. Quis rogo nr̃m. si uł ex¬
tremum aliquod signum fecisset.
aminore fr̃e increpatus. increpa¬
tionis uerba pacient̾ audiret.
Nil enim signi fecimus. et siquis

Expanded text:
esset primus et in humilitate. Pensatesset primus et in humilitate. Pensatuo mentis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit in quibus se scriptum vituperabilem invenit. Quae illa esse tanta mansuetudo potuit, quae quies animi, quae soliditas mentis et imperturbatio cogitationis? Ecce a minore suo reprehenditur et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocnon quod peccata quaecunque in terra solveret essent soluta in coelo; non quod in mari pedibus ambulavit, non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat, non quod aegros corporis sui umbra sanaverat, non quod mentientes verbo occiderat, non quod mortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis ergo nostrum si vel extremum aliquod signum fecisset, a minore fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nil enim signi fecimus, et si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ est maius hẏpocrisin idẽ.
simulationẽ nominat dicens. Cũ
uenisset petrus antiochiam. iN
faciem ei restiti. quia rep̃hensibił
erat. Et paulo post. Et si mulationi
loquens in eis dehis inquib sũt
quedam difficilia intellectu. quȩ
in docti ⁊ instabiles de prauant.
sic̃ &e cetãs scripturas ad suã ip
soꝵ ꝑditionẽ. Ecce paulus inepłis
siuis scribit petrũ rep̾hensibilem:
ecce petrus in epłis suis asserit
paulum inhis quȩ scripserat ãmi¬
randum. Certe enĩ nisi legisset
petrus pauli epłas: non lau¬
dasset. Si aute̾ legit quia illic
ipse rep̃hensibilis diceretur in¬
uenit. Amicꝰ gͦ ueritatis lauda¬
uit ȩtiam quod rep̾hensus ẽ. atq
ei ⁊ hoc ipsum placuit quia inhis
non placuerat quȩ aliter quã de¬
buerat sensit: seq ętiam minori
frĩ ad cõsensũ dedit atq in eadem
re factus ẽ. minoris sui secutor. ut
ȩtiam in hoc p̃iret. quatinus qui
pͥmus erat in apłatus culmine.

Expanded text:
sed quod est magis hypocrisin, id est, sed quod est magis hypocrisin, id est, simulationem nominat, dicens: « Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Et paulo post: Et simulationi eloquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sisorum perditionem. Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem. Ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis dicitur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit, etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat, quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad consensum dedit, atque in eadem re factus est secutor minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine,
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris. tanto fit humilior sensus
audientis: & semet ipsũ despicit
dũ p̃dicatoris sui uitã in magnã
surgere altitudinẽ ꝑpendit. Imita¬
ri enĩ bona eius alia for sitan
potest. alia ñ potest. Inquib p̃ua¬
let ꝓficit: in quib minime p̃ua¬
lae adhumilitatem crescit. Et hoc
ipsum gͦ ei in ꝓfectũ ẽ. qđ ei imi
facta ⁊ dicta pensamus. in quantã
altitudinẽ surrexerint portȩ agnos¬
cimꝰ. Ut enim taceamꝰ de ostensio¬
ne signoꝵ: loquamur de uirtu¬
tib cordium. Certe paulus qͥse
legi mortuũ ꝑ legẽ dicit. qe ut in
xp̃m credet ei hoc ⁊ lex ipsa p̃dica¬
uit magno fidĩ ardore succensus.
p̾cepta legis tenere carnaliter
noluit. circũcisionẽ ingentibus
fieri uetuit. Et cũ petrus apłs
seruare adhuc incircũcisione le¬
gis cõsuetudinẽ uellet: ei in faciẽ
resticit. eumq hac inre fuisse re¬
p̃hensibilem dicit. Et hoc eiꝰ studiũ
discipłis loquens. ñ solum culpã

Expanded text:
doctoris, tanto fit humilior sensus doctoris, tanto fit humilior sensus audientis, et semetipsum despicit, dum praedicatoris sui vitam in magna surgere altitudine perpendit. Imitari etenim bona ejus alia forsitan potest, alia non potest, in quibus praevalet proficit; in quibus minime praevalet, ad humilitatem crescit, et hoc ipsum ergo ei in provectu est quod ei imitfacta, et dicta pensamus, in quantum altitudine surrexerint portae agnoscimus. Ut enim taceamus de ostensione signorum, loquamur de virtutibus cordium. Certe Paulus, qui se legi mortuum per legem dicit, qui ut in Christo crederet ei hoc et lex ipsa praedicavit, magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit: et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit, et hoc ejus studium discipulis loquens, non solum culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
tendebatur ⁊ pauim̃tum qđ erat in¬
ferius. Longitudo gͦ pauim̃ti portis
ñ erat dissimilis: s tam̃ eqͣlitas paui¬
menti ñ erat cum portis. Quid ẽ. gͦ
qđ pauim̃tum cũ portis longũ simi¬
liter erat. s equale non erat. nͥ quod
longe distat uita ppłoꝵ auita do¬
centium.Qui et si ad regna cȩlestia
tendentes eandẽ longanimitatem
spei habent: eadem tam̃ iuuendi
studia non habent. Tendatur ergo
similit̾ in longum. quia ipsam fidẽ.
ipsam spem inse retinent auditores.
quam hab̃e certum ẽ. p̃dicatores.
S paiumͣtum inferius iaceat.
ut om̃s auditores pͣdicatores suos
longe asius meritis ex cellere cog¬
noscant. Si uͦ longitudinẽ portarũ
ipsam sic̃ suꝑius diximꝰ earum
alticudinem in telligere debemus.
dũ sic̃ paulo post scriptum ẽ. ad
portas gradib ascendebatur. tanto
pauim̃tum iacet inferiꝰ. quanto
una queq porta surgit in altitu¬
dinẽ: quia quanto scĩor ẽ. uita

Expanded text:
tendebatur et pavimentum quod erat intendebatur et pavimentum quod erat inferius. Longitudo ergo pavimenti a portis non erat dissimilis, sed tamen aequalitas pavimenti non erat cum portis. Quid est ergo quod pavimentum cum portis longum similiter erat, sed aequale non erat, nisi quod longe distat vita populorum a vita docentium? Quia etsi ad regna coelestia tendentes eamdem longanimitatem spei habent, eadem tamen vivendi studia non habent. Tendatur ergo similiter in longum, quia ipsam fidem, ipsam spem in se retinent auditores, quam habere certum est praedicatores. Sed pavimentum inferius jaceat, ut omnes auditores praedicatores suos longe a suis meritis excellere cognoscant. Sin vero longitudinem portarum ipsam, sicut superius diximus, earum altitudinem intelligere debemudum, sicut paulo post scriptum est, ad portas gradibus ascendebatur, tanto pavimentum jacet inferius, quanto unaquaeque porta surgit in altitudine: quia quanto sanctior est vita