comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas cua quam gr̃am uel adiutorium di dicat:
quando illi obicitur quod gr̃a dei et adiutorio
contra dicat. Proinde presta illi docendo et oran¬
do. et pro cuis salute que in xp̃o ẽe debet oran¬
do: ut cam dei gr̃am confiteatur. quam pro¬
bantur sc̃ĩ dei fuisse confessi. cum ã dño ea ipsi
peterent quȩ illis iubebat ut facerent. qm
neq iubcrentur nisi ut nr̃a uoluntas ostende¬
retur: neq peterentur nisi ut uoluntatis in¬
firmitas ab illo qui uisserat uiuaretur. Aꝑte
interrogetur: utrum ei placeat orandum ẽẽ
a dño ne peccemus. Quod si ei displicet lega¬
tur in aurib cius apłs dicens. Dramus autẽ
ad dnm ne quid faciatis mali. Si autem placoe
aperte predicet gr̃am qua uiuamur. ne ipse
faciat multum mali. ħ ac ciũ gr̾a dei per
ilim xp̃m dominum nostrum omnes liberan¬
tur. quicumq liberantur: quoniam nemo
pnter ipsum quolibet alio modo liberari po¬

Expanded text:
tas uestra, quam gratiam uel adiutorium dei dicat, tas uestra, quam gratiam uel adiutorium dei dicat, quando illi obicitur, quod gratiae dei et adiutorio contradicat. proinde ostende illi docendo et hortando et pro eius salute, quae in Christo esse debet, orando, ut eam dei gratiam confiteatur, quam probantur sancti dei fuisse confessi, cum a domino ea ipsi peterent, quae illis iubebat ut facerent, quoniam neque iuberentur, nisi ut nostra uoluntas ostenderetur, neque peterentur, nisi ut uoluntatis infirmitas ab illo, qui iusserat, iuuaretur. Aperte interrogetur, utrum ei placeat orandum esse domino, ne peccemus. quod si ei displicet, legatur in auribus eius apostolus dicens: Oramus autem ad deum, ne quid faciatis mali; si autem placet, aperte praedicet gratiam, qua iuuamur, ne ipse faciat multum mali. hac enim gratia dei per legum Christum dominum nostrum omnes liberantur, quicumque liberantur, quoniam nemo praeter ipsam quolibet alio modo liberari po
Abbreviated transcription (Latin):
enm spu dei aguntur. hii filii sunt dei si spũ
U quid dicit similiter et sp̃s adiuuat infir¬
qsatem nr̃am. si natura nr̃a sic creata ẽ. ut
n ad opera iusticie non indigeat adiuuari:
t quid scriptum ẽ fidelis autem deus qui ñ
pmittanit uos temptari suꝑ id quod potestis.
s fciet cum temptacione etiam exitum ut
pesitis sustinere: si iam ita conditi sumus
n uirib liberi arbitrii uniuersas temptatio¬
ns sustinendo superare possimus: Quid plu¬
ibagam apud sanctitatem tuam. quandoqͥ¬
am me onerosum sentio: maxime quia ꝑ inter¬
pntm audis litteras meas: Si diligitis pelagi¬
um: ddiligat uos etiam ipse. immo magis se ip¬
lum: et non uos fallat. Cum enĩ auditis eum
onfiteri gr̃am dei et adiutorium dei. putatis
hoc eum dicere quod et uos catholica regula sa¬
pitis: quoniam quid in libro suo scripserit ig¬
noratis. Propter hoc ipsum librum misi et me¬
um quo ei respondi. unde ꝑspieiat uenerabili¬

Expanded text:
enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei, si spirenim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei, si spirut quid dicit similiter: Spiritus adiuuat infirmitatem nostram, si natura nostra sic creata est. ut spiritu ad opera iustitiae non indigeat adiuuari? ut quid scriptum est: Fidelis autem deus, qui non permittet uos temptari super id, quod potestis, sed faciet cum temptatione etiam exitum, ut possitis sustinere, si iam ita conditi sumus, ut uiribus liberi arbitrii uniuersas temptationes sustinendo superare possimus? Quid pluribus agam apud sanctitatem uestram, quando quidem me onerosum sentio, maxime quia per interpretem so audis litteras meas? si diligitis Pelagium, diligat uos etiam ipse, immo magis se ipsum et non uos fallat. cum enim auditis eum confiteri gratiam dei et adiutorium dei, putatis hoc eum dicere, quod et uos, qui catholica regula sapitis, quoniam, quid in libro suo scripserit, ignoratis. propter hoc ipsum librum misi et meum, quo ei respondi; unde perspiciat uenerabili
Abbreviated transcription (Latin):
ad operandam iusticiam: et omnia dei mo¬
data seruanda Unde quis non uideat c
cundem librum legerit. quemnadinodirm
ꝓpter quod orantes dicere debeamus. nenl
inferas intemptacionem. sine causa etuam
dñs apło petro dirisse uideatur. rogals
te ne deficiat fides tua. si hoc totum in r
nullo auxilio dei. s potestate uoluntatisa
pletur: his itaq disputacionib ꝑuersiͤ
impiis. non solum contradicitur orationib
nr̃is. quib ad nõ petimus quicquud scõs pcãs¬
se legimus et cenemus: uerum etiam bene¬
dictionib nr̃is resistitur quas suꝑ popłm d¬
cimus optantes eis et poscentes adño ut ed
habundare faciat in karitate in uicem et
in omnes. et det eis scd̃m diuicias głe sue uis¬
tutem corroborari ꝑ spm̃ eius. et impleat eos
omni gaudio et pace in credendo ut habun
aina hicc sibi potest sua uoluntate prestare:
irt qud etiam dicit idem ipse apłs quotquot

Expanded text:
ad operandam iustitiam et omnia dei maad operandam iustitiam et omnia dei mandata seruanda. unde quis non uideat, cum eundem librum legerit, quem ad modum propter quod orantes dicere debeamus: Ne nos inferas in temptationem, sine causa etiam dominus apostolo Petro dixisse uideatur: Rogaui pro te, ne deficiat fides tua, si hoc totum in nobis nullo auxilio dei sed potestate uoluntatis impletur? His itaque disputationibus peruersis et impiis non solum contradicitur orationibus nostris, quibus a domino petimus. quicquid sanctos petisse legimus et tenemus, uerum etiam benedictionibus nostris resistitur, quando super populum dicimus optantes eis et poscentes a domino, ut eos abundare faciat in caritate inuicem et in omnes et det eis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius et impleat eos omni gaudio et pace in credendo et abundeomnia haec sibi potest sua uoluntate praestare? ut quid etiam dicit idem ipse apostolus: Quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
nis ac̾tib tuis illi da claritatem. tibi humi¬
litatem. sicut scriptum ẽ. Omne datum op¬
timum. et omne donum ꝑfectum de sursũ
ẽ. descendens a patre luminum: Quantum
cumq autem in dei et proximi karitate
atq in uera pietate profeceris: quamdui in
hac uita conuersaris sine peccato te ẽẽ non cre¬
das: De ipsa quippe legitur in litteris sanctis.
Nunquid non temptacio ẽ. uita humana suꝑ
terram: Proinde quoniã semꝑ quam du es¬
es in hoc tempore necessarium ẽ tͥ in oraciõẽ dic̃e
qd dñs docuit dimite nob̃ debita nr̃a siẽ & nos
dimittimus debitorib nr̃is. memento cito
ignoscere siquis in te peccauerit. et ã te ue
niam postulauerre. ut utraciter possis orare:
et peccatis tuis ueniam ualeas impetrare.
hec dilectioni tuȩ festinanter quidem scripsi.
qm̃ me festinatio ꝑrelatoris urgebat: s deo
gr̃as ago. quoniam bono desiderio tuo quali¬

Expanded text:
nis actibus tuis illi da claritatem, tibi huminis actibus tuis illi da claritatem, tibi humilitatem. sicut enim scriptum est. omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens acumque autem in Dei et proximi charitate atque in vera pietate profeceris, quamdiu in hac vita conversaris, sine peccato te esse non credas: de ipsa quippe legitur in Litteris sanctis, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? Proinde quoniam semper, quamdiu es in hoc corpore, necessarium est tibi in oratione dicere quod Dominus docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; memento cito ignoscere, si quis in te pecniam postulauerit, ut ueraciter possis orare et peccatis tuis ueniani ualeas impetrare. haec dilectioni tuae festinanter quidem scripsi, quoniam me festinatio perlatoris urgebat. sed deo gratias ago. quoniam bono desiderio tuo quali
Abbreviated transcription (Latin):
et obruatur uino qui non uincitur ferro:
Diuicis scłares si dessunt. non ꝑ mala opera
queiantur in mundo: si autem assunt ꝑbo
na opera seruentur in celo: Animum uirilem
et xp̃ianum. nec debent si accedunt extol¬
lere: nec debent frangere si recedunt. Ilud
potius cogitemus quod dñs ait. Ubiẽ. thes¬
aurus tuus illic erit & cor tuum. Et utiq
cum audimus ut cor sursum habeamus:
non mendaciter respondere debemus. quod
nosti quia respondemus. Et in his quidem
bene studiosum te ẽẽ cognoui: ee fama tua
multum delector multumq tibi in dño gra¬
tulor ita ut hȩc epła magis tibi sit speculũ
ubi qualis sis uideas: quam ubi dicas qua¬
lis ẽẽ debeas: Ueruntamen quicquid siue
in ista. siue in scripturis sanctis inueneriꝰ:
quod tibi ad bonam uitam adhuc minus
ẽ. ĩsta ut acquiras. et agendo et orando. et
ex his que habes. gr̃as age deo. tanquam fon¬
tibonitatis unde habes. atq in omnib bo¬

Expanded text:
et obruatur uino, qui non uincitur ferro. et obruatur uino, qui non uincitur ferro. diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem adsunt, per bona opera seruentur in caelo. animum uirilem et Christianum nec debent, si accedunt, extollere nec debent frangere, si recedunt. illud potius cogitemus, quod dominus ait: Ubi est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum. et utique. cum audimus. ut cor sursum habeamus, non mendaciter respondere debemus. quod nosti quia respondemus. Et in his quidem bene studiosum te esse cognoui et fama tua multum delector multumque tibi in domino gratulor. ita ut haec epistula magis tibi sit speculum, ubi, qualis sis. uideas. quam ubi discas, qualis esse debeas. uerum tamen quicquid sine in ista sine in scripturis sanctis inueneris. quod tibi ad bonam uitam adhuc minus est, insta, ut adquiras, et agendo et orando et ex his, quae habes. gratias age deo tamquam fonti bonitatis, unde habes. atque in omnibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
um. fides enim quando promittitur etiam
hosti seruanda ẽ. contra quembellum geri¬
tur. quanto magis amico pro quo pugnat᷑
Pacem habere debet uoluntas. bellum neces¬
sitas: ut liberet deus a necessitate. et con¬
seruet in pace. Non eni pax queritur ut bel¬
lum excitetur: s bellum geritur ut pax acqͥ¬
ratur. ̾sto ergo eciam bellando pacificus: ut
cos quos expugnas. ad pacis utilitatem uincen¬
do ꝑducas Beati eni pacifici ait dñs: quonia¬
ipsi filii dei uocabuntur. Si autem pax huma¬
na tam dulcis ẽ. pro temporali salute mortali¬
uni: quanto ẽ pax diuina. pro eterna salute
angelorum: Itaq hostem pugnantem neces
sitas perimat. non uoluntas. Sicut rebellan¬
ti et resistenti uiolentia redditur: ita uicto
uel capto. misccłia iam debetur: maxime in
quo pacis ꝑturbatio non timetur. Ornet
mores tuos pudicicia coniuigalis: ornet so¬
brietas et frugalitas. Ualde eñ turpe ẽ.
ut quem non uincit homo uincat libido:

Expanded text:
um. Fides enim, quando promittitur, etiam um. Fides enim, quando promittitur, etiam hosti servanda est, contra quem bellum geritur; quanto magis amico, pro quo pugnatur? Pacem habere debet voluntas, bellum necessitas, ut liberet Deus a necessitate, et conservet in pace. Non enim pax quaeritur ut bellum excitetur, sed bellum geritur ut pax acquiratur. Esto ergo etiam bellando pacificus, ut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem vincendo perducas. Beati enim pacifici ait Dominus quia filii Dei vocabuntur. Si autem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax divina pro aeterna salute angelorum? Itaque hostem pugnantem necesitas perimat, non uoluntas. sicut rebellanti et resistenti uiolentia redditur, ita uicto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido
Abbreviated transcription (Latin):
stipendium suum sufficere debere precepit.
Quioris quidem loci sunt apud deum qui
omnib istis scłarib actionib derelicꝰtis.
ctum summa continentia castitatis ei ser¬
uiunt: s unis quisq sicut dicit apłs. pro¬
prium donum habet a deo. alus sic. aliꝰ
autem sic Alu ergo pro uobis orando pug¬
uant contra inuisibiles inimicos. uos pro
eis pugnando laboratis contra uisibiles bar¬
baros. Utinam una fides cẽt in omnibus.
quia et minus laborarctur: et facilius diabo¬
lus cum angłis suis uiceretur: S quia in
hoc scło necesse ẽ. ut ciues regni celorum in¬
ter errantes et impios temptacionib agi¬
tentur ut exercearitur. et tanquam in
fornace sicut aurum probentur: non debe¬
mus ante tempus uelle cum solis sancꝰtis &e
iustis uiuere. ut hoc suo tempore meream᷑
accipere. hoc ergo primum cogita quan
do armaris ad pugnam: quia uirtus tua
itiam corporalis ipꝰsa donum dei ẽ. Sic eñi
cogitabis de dono dei non facere contra de¬

Expanded text:
stipen dium sufficere debere praecepit. Maioris quidem loci sunt apud deum, qui omnibus istis saecularibus actionibus derelictis etiam summa continentia castitatis ei seruiunt. sed unusquisque. sicut dicit apostolus, proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. alii ergo pro uobis orando pugnant contra inuisibiles inimicos: uos pro eis pugnando laboratis contra uisibiles barbaros. utinam una fides esset in omnibus, quia et minus laboraretur et facilius diabolus cum suis angelis uinceretur! sed quia in hoc saeculo necesse est, ut ciues regni caelorum inter errantes et impios temptationibus agitentur. ut exerceantur et tamquam in fornace sicut aurum probentur, non debemus ante tempus uelle cum solis sanctis et iustis uiuere, ut hoc suo tempore mereamur accipere. Hoc edo armaris ad pugnam, quia virtus tua etiam ipsa corporalis donum Dei est. Sic enim cogitabis de dono Dei non facere contra De
Abbreviated transcription (Latin):
loquentem non ꝑ ora propharum. uel apłoꝵ.
uel angłorum uel ꝑ hos proprium illusorem
potius quam ueritatis doctorem fuisse cre¬
diderunt. huic ĩtiq hymno diuinam tribu¬
entes auctoritatem: ubi eum nescio quis dixisse¬
qusdem hymni conditor fuxit uerbo in¬
lusi cuncta. et non sum illusus in totum:
Respondeant si possunt egregii spiritales
quo eamus. cui aures aperiamus. cui loquen¬
ti ut cumq credamus. in cugus promissioe
spem ponamus : si uerbo cuncta xp̃c illusit.
si uerbo cuncta omnipotens magister illu¬
sit. si uerbo cuncta ille qui ẽ. unigenitus
uerbum dei patris illusit: Quid ulterius
loquar de ꝑditis uaniloquis. et mentis se¬
ductorib primum sue deinde cederoꝵ quos
sibi adinteritum predestinatos in eternum
consociare potuerint. Rescripsi uenerati¬
oni tue. et multo serius quam uolueram.
et plura quam disposueram. Optime faci¬
tis iugilanter lupos cauere: s etiam pro sa¬

Expanded text:
loquentem non per ora prophetarum uel apostolorum loquentem non per ora prophetarum uel apostolorum uel angelorum sed per os proprium illusorem potius quam ueritatis doctorem fuisse crediderunt. huic utique hymno diuinam tribuentes auctoritatem, ubi eum dixisse nescio quis eiusdem hymni conditor finxit: Verbo inlusi cuncta et non sum lusus in totum\', respondeant, si possunt, egregii spiritales, quo eamus, cui aures aperiamus, cui loquenti utcumque credamus, in cuius promissiospem ponamus, si verbo cuncta Christus illusit, si verbo cuncta omnipotens magister illusit, si verbo cuncta ille qui est Unigenitus Verbum Dei Patris illusit. Quid ulterius loquar de ductoribus primum suae deinde ceterorum, quos sibi ad interitum praedestinatos aeternum consociare potuerunt? rescripsi uenerationi tuae et multo senas, quam uolueram, et plura, quam disposueram. optime facitis uigilanter lupos cauere; sed etiam pro sa
Abbreviated transcription (Latin):
abscondere: cur iste hẏmnus non eẽ. in ca¬
noue ꝓꝓterea dicitur. ut sacramentium re¬
gis abscondatur carnalib cum ea quȩ in
isto hy mno exponuntur. etiam in canone
legantur. et sic ibi reperiantur manisesta
ut ꝑ hec illa exponantur obscura⁊ nisi qr
istas exposiciones habent. in quib lateant.
in uerbis uero illius hymni quȩ se expone
re simuilant. hoc sapunt quod alienis ex¬
ponere timeant: Longum ẽ cuncta dispu¬
tando monstrare. uerum ex his que dirimꝰ
cetera considerare facillimume: et uidere
ea que in expositione huius hymni bona &
honesta dicunt etiam in canone repperiri.
Unde illa eorum non ratio s tergiuer satio
ẽ: ideo illum ẽẽ. a canone separatum. quia
carnalib hominib abscondendum regis
fuerat sacramentum: Unde non inmerito
creduntur istis exposicionib non aꝑire uelle
quod legunt: s potuis operire quod sentiũt:
Nec mirum quandoquidem ipsum dum iħm

Expanded text:
abscondere. cur iste hymuus non esse in caabscondere. cur iste hymuus non esse in canone propterea dicitur, ut sacramentum regis abscondatur carnalibus, cum ea, quae in isto hymno exponuntur, etiam in canone legantur et sic ibi reperiantur manifesta, ut per haec illa exponantur obscura, nisi quia istas expositiones habent, in quibus lateant, in uerbis uero illius hymni. quem exponere se simulant, hoc sapiunt, quod alienis exponere timeant? Longum est cuncta disputando monstrare. uerum ex his, quae diximus, cetera considerare facillimum est et uidere ea, quae in expositione huius hymni bona et honesta dicunt. etiam in canone reperiri. unde illa eorum non ratio sed tergiuersatio est, ideo illum esse a canone separatum, quia carnalibus hominibus abscondendum regis fuerat sacramentum. unde non inmerito creduntur istis expositionibus non aperire uelle, quod legunt, sed potius operire, quod sentiunt. nec mirum, quando quidem ipsum dominum Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc intelligendum ẽ. misto hymno. plan¬
gere uolo tundite uos omnes. quod scriptũ
ẽ incanonico euangłio. planximus et non
luristis. si ornare uolo et ornari uolo. hoc sig¬
nificat in isto hẏmno quod scriptum ẽ. in
cmone habitare. xp̃m ꝑ fidem in cordib
uris. et uos estis templum dei. et sp̃e dei ha¬
bitat in uobis. si quod ait in isto hymno lucer¬
na sum tibi. ille qui me uides hoc significat
quod scriptum ẽ in psalmo canonico. in lu¬
nine tuo uidebimus lumen. si quod aic in
sto nx mnno ianua sum tibi quicumq me pul¬
sas id significat quod in psalmo canonico
legitur. aꝑite michi portas iusticie ingressꝰ
in eis conficebor clño: et in alio psalmo. tolli¬
de portas principes ur̃i. et eleuamini porte
cternales et intrdibit rex głe: si quod ait
misto hymno. qui uidet quod ago tacet
opera mea. hoc significat quod scriptum ẽ
in libro tobiȩ. sacramentum regis bonumẽ

Expanded text:
si hoc intellegendum est in isto hymno: Plansi hoc intellegendum est in isto hymno: Plangere uolo, tundite uos omnes\', quod scriptum in cantico euangelico: Planximus uobis et non luxistis; si ‛ornare uolo et ornari uolo\' hoc significat in isto hymno, quod scriptum est in canone: Habitare Christum per fidem in cordibus uestris et: Vos estis templum dei et spiritus dei habitat in uobis; si, quod ait in isto hymno: \'Lucerna sum tibi, ille qui me uides\', hoc significat, quod scriptum est in psalmo canonico: In lumine tuo uidebimus lumen; si, quod ait in isto hymno: Ianua sum tibi, quicumque me pulsas, hoc significat, quod in psalmo canonico legitur: Aperite mihi portas iustitiae, ingressus in eis confitebor domino etin alio psalmo: Tollite portas principes uestri et eleuamini portae aeternales e introibit rex gloriae; si, quod ait in isto hymno: ‛Qui uides, quod ago, tace opera mea\', hoc significat, quod scriptum est in libro Tobiae: Sacramentum regis bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non ẽ. ne cͤarnalib innotescat. cum ib
quod ĩ illo obcurum ẽ in canone luciat.
nisi quia sub qͣualicumq expositione quan
aabuissibet Iis ostendunt. illud quod hic
sapiunt occultare conantur: Qui tam̃
s adeo acci sunt: ut etiani quedam uerba
de ipso cinone adhibeant ad exponendum
hmii: quem ꝓpterea dicunt in canone
nonĩ ne sacramentum regis carnalib pro¬
deiis. Quid ergo faciuntꝰ in canone clariꝰ
sti ꝑ quȩ in isto hymno aperiantur ob
Nam si hoc ut dicunt intelligen
sinc̃ misto hymno ubi ait generari u̾olo
uod in canonica epła pauli apłi scriptum
s quos iterum parturio donec xp̃c formet᷑
mnuobis. Si hoc intelligendum ẽ. in isto hẏm¬
no ubi ait potari uolo. quod ẽ. in canonico
hx intelligendum ẽ in isto hymno ubi ait.
saltate cuncti. quod scriptumẽ. in canonico
cuangłio. cantauimus uobis et non saltastis:

Expanded text:
ideo non est, ne carnalibus innotescat, cum id, ideo non est, ne carnalibus innotescat, cum id, quod in illo obscurum est, in canone luceat. nisi quia sub hac qualicumque expositione, quam quibuslibet aliis obtendunt, illud, quod hic ipsi sapiunt, occultare conantur? qui tamen usque adeo caeci sunt, ut etiam quaedam uerba de ipso canone adhibeant ad exponendum hymnum, quem propterea dicunt in canone non esse, ne sacramentum regis carnalibus proderetur. quid ergo faciunt in canone clarius posita, per quae in isto hymno aperiantur obscura? Nam si hoc, ut dicunt, intellegendum est in isto hymno, ubi ait: ‛Generari uolo’, quod in canonica epistula Pauli apostoli scriptum est: Quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis; si hoc intellegendum est in isto hymno, ubi ait: \'Cantare uolo\\ quod in psalmo hoc intellegendum est in isto hymno, ubi ait: \'Saltate cuncti. quod scriptum est in cantico euangelico: Cantauimus uobis e t non saltastis:
Abbreviated transcription (Latin):
quod paubo ante respondimus qm̃ in sartĩ
hec canonicis legimus: ibi intelligimu
inde firmamnus. inde cocidie predicamul
Quid ẽ. igitur quod iste hymnus dicitr
carnalib fuisse subtractus. ut non pousi¬
tur in canone. cum id quod in illo opatum
ẽ. in canone aꝑtum sit: An usq adeo da¬
sipiunt immo insaniunt. ut audeant dia¬
re sacramentum regis in hoc hy muo abs¬
conditum e spiritalib. in canone auan
manifestum ẽẽ. carnalibus : hoc et de su¬
perioriorib eiusdem hymni uerbis dicip¬
test: ubi ait saluare uolo et saluari uols
eni sicut ipsi exponunt. hoc ista uer
significant quod saluamur a dño ꝑ
tismum. et saluamus idẽ custodimis
in nobis sp̃m qui datus ẽ nobis ꝑ baptis¬
mum. nonne istum sensum scriptura cꝰ¬
noniea clamat. ubi legimus saluos nos fe¬
cit ꝑ lauachrum regenerationis. et ubi
nobis dicitur. sp̃m nolite extinguere:
Quomodo ergo iste hymnus in canone

Expanded text:
quod paulo ante respondimus: quoniam haec quod paulo ante respondimus: quoniam haec in Scripturis canonicis legimus, ibi intelligimus, inde firmamus, inde quotidie praedicamus. Quid est igitur quod iste hymnus dicitur carnalibus fuisse subtractus, ut non poneretur in canone, cum quest, in canone apertum sit? an usque adeo desipiunt. immo insaniunt, ut audeant dicere sacramentum regis in hoc hymno absconditum esse spiritalibus, in canone autem manifestum esse carnalibus? Hoc et de superioribus eiusdem hvmni uerbis dici potest. ubi ait: ‛Saluare uolo et saluari uolo\'. si enim, sicut ipsi ex ponunt, hoc ista uerba significant, quod saluamur a domino per baptismum et saluamus, id est custodimus in nobis spiritum datum nobis per baptismum, nonne istum sensum scriptura canonica clamat, ubi legimus: Saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et ubi nobis dicitur: Spiritum nolite extinguere? quo modo ergo iste hymnus in canone
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis manifesta sint. et legi predicariq
non cessent. quid ẽ. quod isti huie hymnũ
ea uideamus in canone reuelata. in hoc hin
no omnino uelata sicut ipsi asserunt. In
sicut magis credendum ẽ. prorsus nons
ipsa. s nescio quȩ alia: quȩ tali exposidu
multo amplius ualente reuelare formia
Non utiq si hoc illis uerbis significadit s
nos soluit dñs a conuersatione scłi. sr
non iterum ligemur in eo: non diceiq
eos quos soluero ligari nolo. aut simem
sua idẽ. fideles suos in se tranffigurar
quemadmodum ait. esuriui et declistis
chi manducare. diceret potius solui uel
et ligari nolo: aut si ꝓpterea ipse solut
ipse soluctur. quia soluit caput memba
soluuntur. que ꝑsequebatur cui clamaus
de celo. saule saule quid me ꝑsequeris: lin
dem uerborum istorum expositor istemm
dixit: s etiam si dixisset id ei respondn

Expanded text:
plurimis manifesta sint et legi et praedicari plurimis manifesta sint et legi et praedicari non cessent, quid est, quod isti hunc hymnum,et uideamus in canone reuelata, in hoc autem hymno omnino uelata, sicut ipsi adserunt? nsicut magis credendum est, prorsus non sunt ipsa, sed nescio quae alia, quae tali expositione multo amplius velant, et revelare formidant. 6. Nam utique si hoc illis verbis significatur, quod nos solvit Dominus a conversatione saeculi, et ut non iterum ligemur in eo; non dicereture volo, et eos quos solvero, ligari nolo. Aut si membra sua, id est, fideles suos in se transfigurat, quemadmodum ait, Esurivi, et dedistis mihi manducare ; diceret potius, Solvi volo, et ligari nolo. Aut si propterea ipse solvit, et ipse solvitur, quia solvit caput, membra solvuntur, quae persequebatur cui clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris ? hoc quidem verborum istorum expositor iste non dixit; sed etiamsi dixisset, id ei responderemus
Abbreviated transcription (Latin):
tur hẏmnus. qui non ꝑtinet ad carnales :
Sc enim uerbi gr̃a prope in isto hẏmno cau¬
tatur et dicitur. soluere uolo. et solui uolo:
quia sicut isti hec uerba exponunt. soluit
nos dñs. xp̃c a conuersatione scłi. ut non
iterum ligemur in eo: hec in scripturis ca¬
nonicis. utiq didicimus. quod soluat nos
añs a conuersatione huius scłi: ee quia
in eo non debemus iterum colligari. Nam
quid ẽ. aliud dirrupisti uncła mea. quid
ẽ.aluid dñs soluit compeditos: Iam solu¬
tos autem apłs ammonet dicens. State gͦ.
et ne iterum seruitutis iugo attineamini.
Et apłs petrus dicit. Si enĩ refugientes
comquinationes mundi. in cognitione diu
nr̃i et saluatoris iħs xp̃i his rursus impli¬
citi suꝑantur. facta sunt eis posteriora dede¬
riora priorib: sic ostendens cum soluti fue¬
rimus. alligari nos mundo iterum non de¬
bere. Cum itaq ista in canone siue ex his
cestimoniis quȩ commemoraui. siue aliis

Expanded text:
tur hymnus, qui non pertinet ad carnales? tur hymnus, qui non pertinet ad carnales? Si enim, verbi gratia, propterea in isto hymno cantatur et dicitur, Solvere volo, et solvi volo, quia, sicut isti hnos dominus Christus a conuersatione saeculi. ut non iterum ligemur in eo, haec in scripturis canonicis utique didicimus, quod soluat nos dominus a conuersatione saeculi et quia in eo non debemus iterum conligari. nam quid est aliud: Dirupisti uincula mea? quid est aliud: Dominus soluit compeditos? iam solutos autem apostolus admonet dicens: State ergo et ne iterum seruitutis iugo detineamini et apostolus Petrus dicit: Si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione domini nostri et saluatoris Iesu Christi his rursus impliciti superantur, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus sic ostendens, cum soluti fuerimus, alligari DOS mundo iterum non debere. cum itaque ista in canone sine ex his testimoniis. quae commemoraui. siue ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
carnem senciunt. et non scđm sp̃m. et ueri¬
tatem dei: et quia scriptum ẽ. sacramen¬
tum regis bonum ẽ. abscondere. opera
autem dei reuelare honorificum ẽ. Ista ẽ.
magna eoꝵ ratio cur iste hẏmnus non sit
in canone: qr uelud sacramentum regis
abs condendum fuit his qui scđ̃m carnem
senciunt. et non scdm spm et ueritatem di
Ergo scrpture canonice non ꝑtinent ad sacra¬
mentum regis. quod istis abcondendũ uide¬
tur. et eis conscripte sunt qui scđm carnem
sentiunt et non scdm sp̃m et ueritatem dĩ
quis ualeat sustinere tante impietatis erro¬
spiritales spintalit. carnales carnaliter
senciunt: Deinde quid cause ẽ. ut eun¬
dem hymnum isti scđm scripturas canoni¬
cas conentur exponere: Si enĩ ꝓpterea
non ẽ. in scripturis canonicis quia ille scrip¬
ture carnalib. Hymnus autem iste spiri¬
talib scriptus ẽ. quomodo de scripturis
ad carnales homines pertinentib exponi¬

Expanded text:
dum se sentiunt et non secundum spiritum et ueridum se sentiunt et non secundum spiritum et ueritatem dei. et quia scriptum est: Sacramentum regis bonum est abscondere, opera autem dei reuelare honorificum est\'. ista est magna eorum ratio, cur iste hymnus non sit in canone, quia uelut sacramentum regis abscondendum fuit his, qui secundum carnem sentiunt et non secundum spiritum et ueritatem dei. ergo scripturae canonicae non pertinent ad sacramentum regis, quod istis abscondendum uidetur, et eis conscriptae sunt. qui secundum carnem sentiunt et non secundum spiritum et ueritatem dei. quis valeat sustinere tantae impietatis horrospirituales spiritualiter, carnales carnaliter sentiunt? 5. Deinde quid causae est ut eumdem hymnum isti secundum Scripturas canonicas conentur exponere? Si enim propterea non est in Scripturis canonicis, quia illae Scripturae carnalibus, hymnus autem iste spiritualibus scriptus est; quomodo de Scripturis ad carnales homines pertinentibus exponi
Abbreviated transcription (Latin):
fallatia comꝑatur. Alii quippe ut sunt ho¬
minum uitalia. de hunis uitȩ consuetu¬
dine. uel infirmitate mentiuntur: isti
autem in ipsa nefaria doctrina heresis sue
preceptum habere ꝑhibentur. ut ocultan¬
dorum doginatum suorum causa. etiam
cum falsa iuratione menciantur. hii qui
cos exꝑti sunt. et ipsorum fuerunt. atq
ab eis dei miscđia liberati sunt: etiam uer¬
ba ipsa precepti hnuus ista commnemorant.
Iura. peiera. secretum. prodere noli Prom¬
de ut sine ulla difficultate uideatur. qua
non hoc sentiant de scrituris aporifis. qd̾
se exponere simulant ratio consideranda
ẽ quam reddere uidentur endem scrip¬
turis. tanquam diuina tribuatur auctori¬
ctiam canonicis preferant: habes uerba
coꝵ in illo codice ita posita. Hymnus dii¬
nr̃i quem dixit secrete sanctis apłis discipłis
sius. quia scriptum ẽ. in euangłio. hym¬
no dicto ascendit. inmontem. et quod in
canone non ẽ positum ꝓpter eos qui scđm¬

Expanded text:
fallacia comparatur. Alii quippe, ut sunt hofallacia comparatur. Alii quippe, ut sunt hominum vitia, de hujus vitae consuetudine vel infirmitate mentiuntur: isti autem in ipsa nefaria doctrina haeresis suae praeceptum habere perhibentur. ut occultandorum dogmatum suorum causa etiam cum falsa iuratione mentiantur. hi, qui eos experti sunt et ipsorum fuerant atque ab eis dei misericordia liberati sunt, etiam uerba ipsa praecepti huius ista commemorant: Iura, periura, secretum prodere noli. Proinde, ut sine ulla difficultate uideatur, quam non hoc sentiunt de scripturis apocryphis, quod se exponere simulant, ratio consideranda est, quam reddere uidentur. ut eisdem scripturis tamquam diuina tribuatur auctorietiam canonicis praeferant. habes uerba eorum in illo codice ita posita: \'Hymnus domini, quem dixit secrete sanctis apostolis discipulis suis, quia scriptum est in euangelio: Hymno dicto ascendit in montem\', et quod <in canone non est positus propter eos. qui secun
Abbreviated transcription (Latin):
quod et illi heretichi faciunt quiuocantur
catafriges. dicentes ꝑnescio quos insanos
montanum scilicet et priscillam. quos pro¬
prios suos propħas habent. uenisse spm̃
sit Criscillianiste uero accipiunt omnia
contra eos sunt. in sue ꝑuer sitatis sensu
aliquando cillida et asfuta. aliquando ridi¬
cula et hebeti exposicione ꝑuertunt. nec
saltem ita. ut ea ipsa quȩ expomunt a sua
sec̾ta hominib alienis uera eẽ credant.
alioqum aut catholiei eẽnt. aut non mul¬
tum & ueritate errarent. quia ex in ipli
scripturis apochisis sensus catholicos inue¬
nirent. aut inuienire uelle uiderentur. s
cum ipsi alia cum suis sentiant. atq int̾
suos edoceant snie discant quę non audẽt
prodere. qm̃ reuera nefaria sunt. et decestan¬
da: tamen fidem catholicam eis quos timẽt
predicant. non quam teneant s sub qua
lateant. Possunt enĩ aliqui heretici repperi¬
ri fortasse ininmmundiores. s nullus istis¬

Expanded text:
quod et illi haeretici faciunt, qui uocantur quod et illi haeretici faciunt, qui uocantur Cataphryges, dicentes per nescio quos insanos, Montanum scilicet et Priscillam, quos et proprios suos prophetas habent, uenisse spirisit. Priscillianistae uero accipiunt omnia que, quae contra eos sunt, in suae peruersitatis sensus aliquando callida et astuta aliquando ridicula et hebeti expositione peruertunt nec saltem ita, ut ea ipsa, quae exponunt ab suae sectae hominibus alienis, uera esse credant. alioquin aut catholici essent aut non multum a ueritate alieni. qui et in ipsis scripturis apocryphis sensus catholicos inuenirent aut inuenire uelle uiderentur, sed, cum ipsi alia cum suis sentiant atque inter suos doceant siue discant, quae non audent prodere, quoniam re uera nefaria sunt et detestanda, tamen fidem catholicam eis, quos timent, praedicant, non quam teneant, sed sub qua lateant. possunt enim aliqui haeretici reperiri fortasse in
Abbreviated transcription (Latin):
mines. casq illi precipue frequentare asso¬
iit. qui legeni ueterem & propħas in cauo¬
ucis non accipiunt. Negant eñi hec ad de¬
in bonum. et ad xp̃m eius filium ꝑtine¬
r sicut manichei. sicut martioniste. et ce¬
iten quibus hec blaffemia dampnabilis pla¬
cuit: qui etiam in scripturis canonicis.
testamenti noui. hoc ẽ. inueris euangłicis
⁊ apscis litteris. non accipiunt omnia s
quş uolunt. nec libros eligunt quos accipi
ant aliis improbatis. s in singulis quib q
ubris loca distingunt quȩ putant suis er¬
torib conuenisse᷑: cetera in eis pro falsis ha¬
bent: nisi quod manichei canonicum li¬
brum cuius titulus ẽ. actus apłorim totũ
repudiant. Timent enim eus eiudentis¬
simam ueritadem ubi apparet sp̃s sanctus
mine aquo penitus alienaͥti sunt indocta
hominum corda seducunt: mira cecitate
asserentes eandem dni promissionem. in
suo heresiarcha manicheo ẽẽ completam.

Expanded text:
munes easque illi praecipue frequentare adsomunes easque illi praecipue frequentare adsolent, qui legem ueterem et prophetas canonicos non accipiunt. negant enim haec ad deum bonum et ad Christum eius filium pertinere sicut Manichaei. sicut Marcionistae et ceteri, quibus haec blasphemia damnabilis placuit. qui etiam in scripturis canonicis testamenti noui, hoc est in neris euangelicis et apostolicis litteris non accipiunt omnia, sed quod uolunt, et ant, aliis improbatis. Sed et in singulis quibusque libris loca distinguunt quae putant suis erroribus convenire: caetera in eis pro falsis habent. Nam quidam Manichaei canonicum librum, cujus titulus est Actus Apostolorum, repudiant. Timent enim evidentissimam veritatem, ubi apparet sanctus Spiritus mine, a quo penitus alieni sunt, indocta hominum corda decipiunt, mira caecitate adserentes eandem domini promissionem in suo haeresiarcha Manichaeo esse completam.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo et merito uencrabilise
et coepiscopo ceretico augusti
in dño salutem Lectis his quȩ ml¬
sit sanctitas tua. uidetur michi argilius in
priscilianistas aut nesciens irruisse. ⁊ta ut
omnino utrum ipsi ẽent priscilianiste ig¬
norarent: aut iam eiusdem heresis retib
implicatus. Nam scripturas illas priscilia¬
nistarum eẽ. non dubito uix autem michi
uacare ut cumq potute aliis atq aliis sins
intermissione necessitatib superantibus
Cinus iichi saltem totus ex duob ipsis
asicib segcretur. Nescio quo eni modo alus
periauit. & diligentissime inter nr̃os reqͥ¬
stus nullo modo potuit inueniri: diie bea¬
eassms et merito uenerabilis frater. Hy m¬
im: in scripturis solet apochriphis inue¬
n qus non proprie priscillianistarum
s .s. alii quoq heretici eis non nullarum
sctarum impietate uanitatis utuntur in¬
ar se quidem diuersa sentientes. unde su¬
is quisq uarias hereses sunt secuti: s scrip¬
nas istas habent in sua diuersitate com¬

Expanded text:
TISSIMO ETMEEITO VENERABILI FRATRI ET COEPISCOPO CERETIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Lectis his, quae misit sanctitas tua, uidetur mihi Argyrius in Priscillianistas aut nesciens inruisse. ita ut omnino, utrum ipsi essent Priscillianistae, ignoraret, aut iam eiusdem haeresis retibus implicatus. nam scripturas illas Priscillianistarum esse non dubito. uix autem mihi uacare utcumque potuit aliis atque aliis sine intermissioue necessitatibus superantibus, ut unus mihi saltem totus ex duobus ipsis codicibus legeretur. nescio quo enim modo alius aberrauit et diligentissime inter nostros requisitus nullo modo potuit inueniri, domine beatissime et merito uenerabilis pater. Hymtuam, in scripturis solet apocryphis inueniri. quae non propriae Priscillianistarum sunt. sed alii quoque haeretici eis nonnullarum sectarum impietate uanitatis utuntur inter se quidem diuersa sentientes. unde suas quisque uarias haereses sunt secuti, sed scripturas istas habent in sua diuersitate com
Abbreviated transcription (Latin):
te. An forte ius dicam senex ualeriꝰ dũ me
omnib reb instructũ esse credidisset᷑ qͣn-¬
to amplius me dilexit. cancominus disce¬
re ista ꝑmisit: actende omĩa ista senex ua
ritatem. ut de nec ꝓlucro animȩ nr̃e audeamꝰ
innocenciȩ & haritatis & sinceri affectus quẽ
cuxa nos habes: quasi ego non de his omĩb
uirare possim. Ipsam gͦ karitatem & affectũ
imploro: ut miserearis mei. et concedas
ad hoc quod rogaui cẽpus quantum roga
atq adiuues me orationib tuis. uc ñ sit
ane desiderium meum nec infructuosas
meoꝵ absentia mea. Scio quod illam liarta¬
tem ꝑ me orantem maxime in tali causa ñ de¬
piciet dñs: & eam sicut sacrificium suaus
accipiens. fortassis breuiori cẽpore qua pa¬
tulaui. me salubrimis consiliis de scripti¬
ris suis reddet instructum. E xplicit q¬

Expanded text:
te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa emeorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
querendo. petendo. pulsando. id ÷ orando.
legendo plangendo: ad quod negotium mͥ
paruum dempus uł usq ad pascha ĩpetra¬
re uolui ꝑfr̃s. atua sincerissima & uenera¬
bili l̃aritate: & nunc ꝑ has preces uolo. Qͥd
calupniosum aliquem pateretur. cuiꝰ fruc¬
tib colligendis magna oꝑa impenditur
neglecto agro quem rigaui sanguine meo.
si quid agere ꝓ ea posses apud iudicem ter¬
rȩ. nonne omnib consentientib. ĩinullis
ȩciam iubentib et cogentib ꝑgeres. et si
contra te iudicaretur. ȩtiam transmare
ꝓficiscereris. atq hoc mͦ uel annuam uł am¬
plius absentiam tuã reuocaret nulla que¬
rela. ne alius possideret terram ñ animȩ
s corpori pauꝑũ necessariam: quoꝵ cam̃
famem uiue arbores meȩ multo facilius
michiq gratius si diligenter excolerent᷑
explerent:cur gͦ ad discendam agricul¬
curam meam uacationẽ tẽporis cibi defu-¬
isse causaris: Dic mͥ quid respondeã rogo

Expanded text:
petendo quaerendo pulsando, id est orando petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo
Abbreviated transcription (Latin):
sam diligis. si putas me idoneum cum ego mne¬
lius me nouerim. qui tam̃ nec ipse nossem. nisi
exꝑiendo didicissem. Sed dicit fortasse scĩtas
tua. Uellem scire quid desit instructioni cuȩ.
lam multa audem sunt. ut facilius possim enu¬
merare quȩ habeam: quam quȩ hab̃e desidero.
audeo enu dicere scire me et plena fide reti¬
nere quid ꝑtineat ad saludem uram᷑ s hoc ip¬
sum quomͦ ministrem ad salutem alioꝵ ñ quȩ¬
rens quod mͥ utile ẽ s qd multis ut salui fiãt.¬
& sunt fortasse aliqua. immo ñ est dubitan¬
dum ẽẽ in scĩs libris conscripta consilia. qui¬
b cognitis & apprehensis possit homo dei
reb eccłiasticis ordinatiorib ministrare: aut
certe inter manus iniquoꝵ uel uiuere con¬
scientia saniore uł mori: ut illa uita ũ amit¬
tatur. cui uni xp̃iana corda humilia et mã¬
sueta eosuspirant. Quomͦ autem hoc fieri
potest:i nisi quemadiodum ipse dñs dicit

Expanded text:
sam diligis. sed putas me idoneum, cum ego mesam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ dãnandos miserando fecit. hoc enĩ sꝑo.
certe uł nunc cognita egritudine mea debeo
scͥipturarũ eius medicamenta omĩa ꝑscruta¬
ri. & orando ac legendo agere ut idonea ua¬
licudo anime meȩ ad tam ꝑiclosa negotia cri¬
buatur. ⁊ quod ante ñ feci: quia & tempus ñ
habui. Tunc enĩ ordinatus sum. cum de ipso
actionis tẽpore ad cognoscendas diuinas scrip¬
turas cogitaremus. & sic nos disponere uellemꝰ.
ut nob̃ otium ad hoc negodium posset ẽẽ: & qd
uerum ẽ nondum sciebam quid mͥ deessec ad
tale opus quale me  torquet et conterit. Quod
si ꝓpterea in re ipsa didici quid sit homini ne¬
cessarium. qui popło ministrat sacramentum
& uerbum dei. ut iam non mͥ liceat assequi qd
me non hab̾e cognoui: iubes gͦ ut ꝑeam patͣ
ualeri: Ubi ẽ haritas tua : certe diligis me. cer¬
te diligis ipsam eccłiam eui me sic ininastrate
uoluisti: & tamen certus sum quod &. me & ip¬

Expanded text:
si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. quod si propterea in re ipsa didici, quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et uerbum dei, ut iam mihi non liceat adsequi, quod me non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ip
Abbreviated transcription (Latin):
loueram. Sed arbitror dñm meũ me ꝓpt̾ea
se emendare uoluisse: quod mulcor pecca¬
Anautarum antequam exꝑtus eem qͥd il¬
ligitur. quasi doctior et melior rep̃hencłe
ldebam. Itaq postquam missus sum in me¬
dium. dinc sentire cȩpi demeritatłs reprehen¬
sblum mearum: quãquam & antea piclosis¬
simum iudicarem hoc ministeriũ. & hinc
erant ille lacrimȩ quas me fundere in ciuit¬
tate ordinationis meȩ tp̃r. nonnulli fr̃s ani¬
maduerterunt. & nescientes causas doloris
mei quib pocuerunt sermonib qui omnino
ad uulnus meum non ꝑtinerent tam̃ bono
animo consolati sunt: s multo ualde. ac¬
multo ampliꝰ exꝑcus sum quam putabam:
non quia nouos aliquos fluctus aut tẽpes¬
tates uidi quas ance non noueram. ul non
audieram uel ñ legeram. uel ñ cogitaueram:
s ad eas euitandas aut ꝑferendas sollertiam
& uires meas omnino non noueram. & alicuiꝰ
mom̃ti arbitrabar: dñs autem irrisit me et
reb ipsis ostendere uoluit me ipsum mͥ d

Expanded text:
noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem, quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea periculosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sis scribemus: si festinationem ꝑlatoris lice¬
ret. Peto autem ut apd̃ eundem fratrẽ nr̃m
untorem cui ago ȩtiam apd tuam sc̃itatem
gãs. quod constantinã cum ꝑgeret indica-¬
uit. petendo ad iuues ꝓpter negotium quod
ipse nouit. de qͦ grauissimum pondus ꝓ ea re
multum deprecantis nectari maioris pati
& ꝑcalamam remeare ne grauetur. Sie enĩ

Expanded text:
se scriberemus, si per festinationem perlatoris licese scriberemus, si per festinationem perlatoris liceret. peto autem, ut apud eundem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam apud tuam sanctitatem gratias, quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissimum pondus pro ea re multum deprecantis Nectarii maioris patior, per Calamam remeare ne grauetur; sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ira sua uidetur iniusta. Ita erum inuetsl
liscedo diutius eam in uase detinet donec
qu acesat. uasꝙ corrumpat. Qua ꝓpter
omeliuis nec iuste ciiquam irascimur:
am uelut iuste irascendo in alicuius odiũ
ac occulta facilitate dilabinur. In recipi¬
indis enuim hospitib ignotis solemus dicere
multo c̃ẽ melius malum hominem ꝑpeti: quã
forsitan ꝑ ignorantiam excludi bonum. dũ
cauemus ne recipiatur malus: s in affecti
ianimi contra ẽ. Nam in comꝑabiliter salu¬
bruis ẽ ire ȩtiam iuste pulsanti ñ aꝑire pe¬
necrale cordis: quam admittere non facile
recessurã & ꝑuenturã de surculo ad trabẽ.
aidet quippe impudenter etiam crescere
cicius quam putatur. Non enũ erubescit in
tenbris cum suꝑ eam sol occiđit. Recoł cer¬
te qua cura et quanta sollicitudine ista scrip¬
sim: si recoł quid mecum nuꝑ in itinere qͦ¬
dam loquutus sis. Fratrem seuerum & qui
cum eosunt salutamus. Etiam ipsis fortas¬

Expanded text:
ira sua uidetur iniusta. ita enim inuetereira sua uidetur iniusta. ita enim inueteredulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimur, quam uelut iuste irascendo in alicuius odium irae occulta facilitate delabimur. in recipiendis enim hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cauemus, ne recipiatur malus. sed in affectibus animi contra est. nam incomparabiliter salubrius est irae etiam iuste pulsanti non aperire penetrale cordis quam admittere non facile recessuram, et peruenturam de surculo -ad trabem. audet quippe inpudenter etiam crescere citius, quam putatur. non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit. recolis certe. qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis. quid mecum nuper in itinere quodam locutus sis. Fratrem Seuerum et qui cum eo sunt salutamus. etiam ipsis fortas