comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cebit ĩfanda dictu & execrabilia molietur noua cõsila
ĩ pectore suo uolutabit ut ꝓpͥum sibi cõstituat imꝑium
leges cõmuta & suas santiat cõtaminabit diripiet spo¬
liabit octid&. Deniq ĩ mutato nõĩe atq imꝑii sede trans¬
lata cõfusio ac ꝑturbatio hũai gn̾is consequetur. Tu uõ de¬
testabile atq abominandu tempꝰ exista quo nulli hoũi
& cõruptus ac pestilens fiet mõ ĩpõtunis imbrib modo
ĩutili siccitate nũc frigõib nẽ estib nimiis nec terra
hõĩ dabit fructum nõ seges quicꝙͣ nõ arbor nõ iutis
fera sed cu ĩ flore spemꝰ maxĩam dederĩt ĩ fruge de
apient. fontes qꝰ cum flum̃ib arestent ut ne pot̾ qdꝰ
suppetat & aquȩ ĩ sanguinẽ aut amaritudines mutđ¬
buntur pꝑ hȩc defitient & ĩ terra quadrupedes & in
aere uolucres & ĩ mari pistes ꝓdigia q ĩ cęlo mirabi¬

Expanded text:
cebit, infanda dictu et exsecrabilia molietur, noua consilia cebit, infanda dictu et exsecrabilia molietur, noua consilia in pectore suo uolutabit, ut proprium sibi constituat imperium, leges commutet et suas sanciat, contaminabit diripiet spoliabit occidet: denique inmutato nomine atque imperii sede translata confusio ac perturbatio humani generis consequetur. tum uero detestabile atque abominandum tempus existet, quo nulli hominum et corruptus ac pestilens fiet modo inportunis imbribus modo inutili siccitate, nunc frigoribus nunc aestibus nimiis, nec terra homini dabit fructum: non seges quicquam, non arbor, non uitis feret, sed cum in flore spem maximam dederint, in fruge de ut ne potus quidem suppetat, et aquae in sanguinem aut amaritudinem mutabuntur. propter haec deficient et m terra quadrupedes et m aere uolucres et in mari pisces. prodigia quoque in caelo mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ multo ante prȩfatus est ꝙͣ illa troyana¬
uomodo aũt id futurum sit ne ꝗs incredibile atbitretur
ostendam. In pͥmis multiplicabitur regnu & sũma reꝵ
potestas ꝑ plurimos dissipata & contisa minuet. Tu dis¬
cordie cĩuiles ĩ ꝓpetuu serentur nec ulla reꝗes bellis exci exitialibus¬
tabilibuf erit. donec reges decẽ pariter extant ꝗ orbem
terre nõ ad regendum s& ad cõsumẽdu partiant᷑. hi
ex̾citib ĩ ĩmensu auctis & agroꝵ cultib destitutis qđ ẽ¬
pͥncipiũ eu̾sionis & cladis. disꝑdent oĩa & cõminuent
& uorabunt. Tu repente adũsus eos hostis potẽtissimꝰ
ab extremis finibus plage septẽtrionalis orietur: qui
trib ex eo nuõ deletis ꝗͦ cugasiam obtinebunt assumet᷑
ĩ societate a cęteris. ac p̾nceps oiũ cõstituet᷑. hic ĩsusten¬
tabili dñatione uexabit orbem diuina & hũana mis

Expanded text:
Romanum multo ante praefatus est quam illa TroianaRomanum multo ante praefatus est quam illa Troianauomodo autem id futurum sit, ne quis incredibile arbitretur, ostendam. in primis multiplicabitur regnum et summa rerum potestas per plurimos dissipata et concisa minuetur. tum discordiae ciuiles in perpetuum serentur nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. hi exercitibprincipium eversionis et cladis, disperdent omnia, et comminuent, et vorabunt. Tum repente adversus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis, qui tunc Asiam obtinebunt, assumetur in societatem a caeteris, ac princeps omnium constituetur. Hic insustentabili d
Abbreviated transcription (Latin):
cus cũ bellis latera ciuilib atq ĩtestino malo p̃ssa. rũs
ad regimẽ singulãis imꝑii retidit qĩ ad alterã ĩfantia
reuoluta. A missa .n. libtate quã bruto duce & auctore
defenderat: ita cõsenuit tanꝙͣ sustentare se ip̃am non
ualera nͥ adminitulo regentiu nitẽtur. Ꝙ si hec ita
st̾. ꝗd restat nͥ ut sequat᷑ ĩ teritus senectutem: & id futu
breui cõtiones ꝓpħaꝵ demũtiant sb̃ ambage alioꝵ noiũ.
ne facile ꝗs ĩtelligat. Sibylle tñ aꝑte ĩ interitu esse
Romã loquũt a qͦui de iuditio dei qđ nom̃ eiꝰ habuẽt
ĩuisum & inimica iustitie alũ nui uẽitatis populu truci¬
darit. hystaspes q qui fuit medorũ rex antiꝗssimusa
quo annis nom̃ accepit ꝗ nũc ydaspes dicitur ãmira¬
bilis oñi sb̾ ĩt̾pretatione uaticinantis puẽi ad memoria
posteris tradidit sublatum iri ex orbe impiũ nomẽq

Expanded text:
tus, cum bellis laeerata ciuilibus atque intestino malo pressa rursus tus, cum bellis laeerata ciuilibus atque intestino malo pressa rursus ad regimen singularis imperii reccidit quasi ad alteram infantiam reuoluta. amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tamquam sustentare se ipsa non ualeret, nisi adminiculo regentium niteretur. quodsi haec ita sunt, quid restat nisi ut sequatur interitus senectutem? et id futurum breui contiones prophetarum denuntiant sne facile quis intelligat. Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam locuntur et quidem iudicio dei, quod nomen eius habuerit inuisum et inimica iustitiae alumnum ueritatis populum trucidarit. Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiquissimus, a quo amnis nomen accepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione uaticinantis pueri ad memoriam posteris tradidit: sublatuiri ex orbe imperium nomenque
Abbreviated transcription (Latin):
õĩb regnis magnitudĩẽ ante stant tanto maiore dcident
lapsu qr plus hñt pondẽis ad ruinam ꝙ̃ st̃ tet̾is altiora.
Non inscite Seneca romanȩ urbis tempora distribuit ĩ
etates. prima .n. dixit ĩfantiã sub rege Romulo fussea
quo & genita & qr̃ edutata sit roma. Dem̃ pueritiam
sub cȩteris regib a qb & aucta sit & disciplinis pluribus
ĩstitutisq formata. At uõ targno regnante cu ia quali
adulta eẽ cepissa ẜuitũ nõ tulisse & reiecto suꝑbę dña¬
tionis iugo maluisse legib obtemꝑare ꝙͣ regib. Cumq
eẽt adolescentia eiꝰ fine punici belli t̾minata tũ deniq
confirmatis uirib cepisse uiuenesceͬ. Sublata .n. chãtagĩe
quȩ diu emula imꝑii Romani fuit manꝰ suas ĩ totũ õbẽ
terra mariq põrexit donec regib cunctis & nationib
ĩpio sb̾ugatis. cum iã belloꝵ mã defice̾t uiaib suis
male uteret᷑ ꝗb se ip̃a cõfecit & hȩc fuit pͥma eiꝰ senę¬

Expanded text:
nto ceteris omnibus regnis magnitudine antistant, tanto maiore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam quae sunt ceteris altiora. non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates. primam enim dixit infantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub ceteris regibus, a quibus et aucta sit et disciplinis pluribus institutisque formata; at uero Tarquinio regnante cum iam quasi adulta esse coepisset, seruitium non tulisse et reiecto superbae dominationis iugo maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adulescentia eius fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis uiribus coepisse iuuenescere. sublata enim Carthagine, quae tam diu aemula imperii fuit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit, donec regibus cunctis et nationibus imperio subiugatis cum iam bellorum materia deficeret, uiribus suis male uteretur, quibus se ipsa confecit. haec fuit prima eius senec
Abbreviated transcription (Latin):
oderũt. n &̃ crudelitas corꝑib illudat. Siqui aũe doloris ũt
mõtis inetu uł suapte ꝑfidia cęleste sacram̃tu deseruent̃¬
& ad funesta sacrifitia cõsenẜint: eos laudat & honorib
mactat: ut eoꝵ exemplo tȩteros illiciat. Qui aut̃ magni exi¬
stimau̾int fidem: cultoresq se dei nõ abnegau̾int ĩ eos
totis cornificinȩ suȩ urib ueluti sanguines sitiãt. ĩ cũbt̃
centem. Adeo nec pudor ullꝰ apud eos suꝑest a ꝗb ab est
oĩs hũanitas & retorq̃nt ĩ hõies ustos cõuitia sibi cõgruẽtia

Expanded text:
oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus inludat. si qui autem doloris uel oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus inludat. si qui autem doloris uel mortis metu uel suapte perfidia caeleste sacramentum deseruerint et ad funesta sacrificia consenserint, eos laudant et honoribus mact.ant, ut eorum exemplo ceteros inliciant. qui autem magni aestimauerint fidem cultoresque se dei non abnegauerint, in eos uero totis carnificinae suae uiribus, ueluti sanguinem sitiant, incumbunt et centem. adeo nec pudor ullus aput eos superest a quibus abest omnis humanitas et retorquent in homines iustos conuicia sibi congruenti
Abbreviated transcription (Latin):
uult hr̃e libeꝵ patandi lotu nec aliter se putat malefa
ctoꝵ uoluptatib securiꝰ ꝑfrui posse ꝙ̃ si nemo sit cui dlicta
nõ placeant. Ergo tanꝙͣ sceleꝵ & malitię sue testes extir¬
pare funditꝰ nitunt᷑ & tollẽ. grauesq sibi putat̃ tanꝙ̃ ui¬
ta eoꝵ coarguat᷑. Cur .n. st̾ aliꝗ ĩpe ĩtempesti ue boni ꝗ
coruptis morib publicis tõuitiu bñ uiuendo faciat: Cur
nõ ȩque st̃ om̃s mali rapaces ĩpudici adulteĩ. ꝑ uixi. cupidi
fraudulenti : Qui potiꝰ auferant᷑. Quib torã male uiuere
dissentit nec est magnoꝑe mirandu si adu̾sus hoĩes ista
fiũt. cũ adu̾sus ipm̃ deum ꝑꝑ eandem cãm ĩ surexeĩt &̃ po¬
pulus ĩ spe cõstitut᷑ nec deĩ nescuis. Sequiturq uistos eadẽ
necessitas: quȩ ipm iustitiȩ uiolanie ductorem. Uexant gͦ &
exꝗsitis poenaꝵ gñib excruciãt: parũq hñt ĩterfice̾ qͦuos

Expanded text:
uult huult hctorum voluptate securius perfrui posse, quam si nemo sit, cui delicta non placeant. Ergo tanquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur, et tollere, gravesque sibi putant, tanquam vita eorum coarguatur. cur enim sint aliqui intempestiue boni, qui corruptis moribus publicis conuicium bene uiuendo faciant? cur non omnes sint aeque mali rapaces inpudici adulteri periuri cupidi fraudulenti? quin potius auferantur quibus coram male uiuere dissentit. nec est magnopere mirandum, si aduersus homines ista hunt, cum aduersus ipsum deum propter eandem causam insurrexerit etiam populus in spe constitutus nec dei nescius, sequiturque iustos eadem necessitas quae ipsum iustitiae uiolauit auctorem. uexant ergo et exquisitis poenarum generibus excruciant parumque habent interficere quos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd fit adũsus eos ꝗ male fatẽ nescĩt & nulli nocẽtiores
hñtur ꝙ̃ qui st̃ ex oĩb ĩnocentes. Audent ig̃ hoĩes ĩꝓbissimi
iustitiȩ face̾ mẽtionẽ ꝗ feras ĩ manitate uintũt ꝗ placidissim̃
dei gregem uastant. inde lupi ceu
Raptoresatra in nebula quos imꝓba uent̾s
Fregit tȩcos rabies. Ueꝵ hos nõ uentris sa cordis rabies
efferauit nec atra ĩ nebula: sa& aꝑta predatiõe grassant:. nec
eos unꝙͣ cõscientia scelerũ reuotat: ne scdm ac piũ nome
iusticiȩ ore illo uiolent qđ cruore ĩnocẽtiu tanꝙͣ rictꝰ bestiaꝵ
madet. huiꝰ tanti & tam ꝑtinatis odii quã potissim̃ cãm esse
dicamꝰ: utrũ ne ueritas odiũ parit ut ait poeta qiͣ diuino
spũ ĩstructus. an crubescunt corã iustis & bonis ẽẽ neꝙͣ: an
potiꝰ utrunq: Nam & u̾itas iõ semꝑ ĩuisa est ꝙ is ꝗ pectat

Expanded text:
est quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt, et nulli nocentiores est quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt, et nulli nocentiores habentur quam qui sunt ex omnibus innocentes. audent igitur homines inprobissimi iustitiae facere mentionem, qui feras inmanitate uincunt, qui placidissimum dei gregem uastant lupi ceu raptores atra in nebula, quos inproba uentris exegit caecos rabies. uerum hos non uentris, sed cordis rabies efferauit nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur nec eos umquam conscientia scelerum reuocat, ne sanctum ac piuuam rictus bestiarum madet. huius tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? utrumne ueritas odium parit, ut ait poeta quasi diuino spiritu instinctus, an erubescunt coram iustis et bonis esse nequam, an potius utrumque? nam et ueritas ideo semper inuisa est, quod is qui peccat
Abbreviated transcription (Latin):
IOn nũꝙͣ eñ sentiũt se malos eẽ & uet̾u seculoꝵ statu laudãt
& de suis mõib meritisq cõiectant abesse iustitiã quã obu̾san¬
tem oculis suis nõ tm̃ ñõ suscipiũt: nec agnoscũt. Ueꝵ aẽ iuolent̾
nõ ẽẽ iustitiam quã nos sequim᷑. Quõ si illa ueneĩt quã uerã
putãt eam recipiant qui laniãt & occidũt eos quos & ip̃i
fatent᷑ imitatores eẽ iustoꝵ qr bona oꝑant᷑ & iusta. Cũ si tm̃¬
mõ malos octide̾nt digni eẽnt ad quos iustitia nõ uẽiret cui
nulla fuit alia cã linquẽdi t̾ram: ꝙ̃ huãni cruoris effusio
ꝙͣto magis cu pios ĩt̾ficiãt & ip̃os iustitiȩ sectatões ꝓ hostib
ducãt: Immo uõ plus ꝙͣ hostib ꝗb utiq cũ aĩas eoꝵ & opes
& liberos ferro & ignĩ appetant. tñ ꝑtitur uictis & est locꝰ
ĩt̾ arma clem̃tię aut si adeo seuire placuit nihil plus ĩ eos
fit ꝙ̃ ut occidant᷑ uł ĩ ẜuitutem delducantur. hoc u̾o ĩ enãrabile

Expanded text:
 tamen sentiunt se malos esse, et veterum saeculorum statum laudant, et de suis moribus meritisque conjectant abesse justitiam: quam obversantem oculis suis non tantum non suscipiunt, nec agnoscunt, verum etiam violenter non esse iustitiam quam nos sequimur: quomodo si illa uenerit quam ueram putant, eam recipient? qui laniant et occidunt eos quos et ipsi fatentur imitatores esse iustorum, quia bona operentur et iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nulla fuit alia causa linquendi terram quam humani cruoris effusio. quanto magis, cum pios interficiant et ipsos iustitiae sectatores pro hostibus ducant, immo uero pluset liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uictis et est locus inter arma clementiae, aut si adeo saeuiri placuit, nihil plus in eos fit quam ut occidantur uel in seruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile
Abbreviated transcription (Latin):
Uni se atq idem studio om̃s decedẽ & arti
Uerba dare ut caute possint pugnãe dolole
Blanditia tertare bonũ simulatra uirũ se
nsidias fate̾ ut si hostes sit oĩbus omnes.
Nostro aũt populo ꝗđ hoꝵ pot̾ obiti : cuiꝰ om̃is religio est sine sce¬
lẽre: ac sine matula uiuẽ: Cũ ig̾ iudeãt se ac suos ea q̃ diximꝰ
ger̾e: nr̃os aũt̃ nihil aliud operãi: ñ ȩquũ & bonũ pot̾ant siquid
saꝑent ex hoc ĩtellige̾ & illos ꝗ bonũ facuit pios eẽ & se impiosꝗ
nefanda cõmitũt. Neq .n. fieri põt ut qui ĩ oĩb uitę suȩ acti
bus nõ exãt: ĩ ip̃a sũma errent hoc est ĩ religione quȩ rerũ
oũi caput est. Impietas .n. suscepta ĩ eo qđ ẽ sumu ꝑ cȩtera uni¬
u̾sa sequẽtur eo que fieri nõ põt ut ip̃i qui errat ĩ om̃i uita
nõ & ĩ religione fallantur. qm̃ pietas ĩ sũmo regulã tenens

Expanded text:
uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliut operari nisi aecum et bonum, poterant, si quid saperent, ex hoc intellegere et illos qui bonum faciunt pios esse et se inpios qui nefanda committunt. neque enim fibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est. Impietas enim suscepta in eo, quod est summum, per caetera universa sequeretur. Eoque fieri non potest, ut ipsi, qui errant in omni vita, non et in religione fallantur: quoniam pietas in summo regulam tenens,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem contra fas omẽ polluãt ac ꝓphanẽt ꝗ uirilia sua ferro
metãt & qđ est sceleratiꝰ ut sint religionis antistites qui ne
uite qđ suȩ pareant. sed extinguendas publite aĩas suas uẽ¬
dant. Qui si udites sedeant aut ĩmitos ꝑdane m̾cede cõru¬
appetant taꝙ illoꝵ malitiã terra nõ capiat. Hęc inꝙͣ & his
plura scelera utiq ab his fuit qui deof tolut. Quis inter hȩc
tot & tanta iustitie locus ẽ: Et ego de multis pauta collegi
nõ ut arguem s& ut ostendeͬm. Qui uult scire oiã Senecę
libros ĩ manũ sumat qui moꝵ uitioꝵq publicoꝵ. & descptor
uerissimꝰ & accusator acerimus fuit. S& & Lucillĩ tenebrosa
istam uita cĩcums cripte breuiterq depmxit his uersibue
Iunc uõ amani ad noctem festo atq ꝓfesto
Totus itẽ pariterq dies populusq patresq
actare indufotus & om̃s decedere nusꝙͣ

Expanded text:
partem contra fas omne polluant et profanent; qui virilia sua ferro partem contra fas omne polluant et profanent; qui virilia sua ferro metant; et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites; qui ne vitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas vendant; si judices sedeant, aut immeritos perdant mercede corruappetant, tanquam illorum malitiam terra non capiat. Haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt, qui deos colunt. Quis inter haec tot et tanta iustitiae locus est? et ego de multis pauca collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in manum sumat, qui morum uitiorumque publicorum et descriptor uerissimus et insectator acerrimus fuit. sed et Lucilius tenebrosam istam uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, totus item pariterque die populusque patresque iactare indu foro se omnes, decedere nusquam,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ si & actus suos considerent: & illoꝵ quos tãꝙͣ impios dãnãt
ia ĩtelligãt ꝙͣ mẽdates sint & his om̃ib ꝗ̃ adu̾s bonos ant
dicũt dut faciũt digniores. Non .n. de nr̃o. s& ex illoꝵ nũo
semꝑ existũt qui uasꝰ obsideãt armati maria p̃dent᷑ uł si palã
grassari nõ licuit uenena clam temꝑent ꝗ uxores necẽt ut
doctes eaꝵ lutrentũ aut maitos ut adulteris nubat̃. qui¬
natos ex se pueros aut strangula̾t aut si nimiũ pii fuerĩt exponãt.
ꝗ libidines ĩcestas. nec filia nec sorore nec matre nec sacerdote
cõtineãt qui adu̾sus ciues suos priãmq cõuirent ꝗ nec culeum
metuãt: ꝗ deniq satrilegia cõmittãt & deoꝵ quos colãt tẽpla¬
captent. testam̃ta supponat. iustos hr̃des uł auferãt ał excludãt
ꝗ corpora sua libidinib ꝓstituant qui deniq ĩ memores qđ
nati st̃ cũ femĩs patientia tertẽt ꝗ sãctissimã ꝙͦ sui t̾orpo̾is

Expanded text:
pios damnant, iam intellegant quam mendaces sint et iis omnibus quae aduersus bonos aut dicunt aut faciunt digniores. non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt qui uias obsideant armati, maria praedentur, uel si palam grassari non licuit, uenena clam temperent, qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, quinatos ex se pueros aut strangulent aut, si nimium pii fuerint, exponant, qui libidines incestas nec a filia nec sorore nec: matre nec sacerdote contineant, qui aduersus ciues suos patriamque coniurent, qui nec culleum metuant, qui denique sacrilegia committant et deorum quos colunt tecaptent, testamenta supponant, justos haeredes vel auferant, vel excludant; qui corpora sua libidinibus prostituant; qui denique immemores, quid nati sint, cum foeminis patientia certent; qui sanctissimam quoque corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
chi teneritudinẽ s& liquore lactis & mollitudine alit᷑ donec
firmatis uirib uesci fortiorib possit ita & huic opõtebat qr
nũdũ cape poterat diuina: pͥus humana testimonia offerri .i.
ille nõ fecit rapt eximia eruditione diuinaꝵ lateraꝵ ut his
solis cõtent̾ ẽẽt ꝗb fides cõstat. accessi deo ĩspirante ut ego
fatem & simł ut iua cet̾is adimitãdu pararem ac si ortatu nr̃o
docti hoĩes ac diẜti huc se cõferre ceꝑunt & ĩgenia sua uimq
dicẽdi ĩ hoc u̾itatis campo iactare maluerĩt euanituras breui
fuerit om̃ib ꝑsuasum cum hanc solam religionẽ tũ &̃ & solã¬
& uerã ẽẽ sapiãm: s& euagat̾ sum longiꝰ ꝙͣ uoleba. Capitulum.u¬

Expanded text:
chi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec chi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec firmatis uiribus uesci fortioribus possit, ita et huic oportebat, quia nondum poterat capere diuina, prius humana testimonia offerri id eille non fecit raptus eximia eruditione diuinarum litterarum, ut iis solis contentus esset quibus fides constat, accessi deo inspirante, ut ego facerem et simul ut uiam ceteris ad imitandum pararem. ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint et ingenia sua uimque dicendi in hoc ueritatis campo iactare maluerint, euanituras breui fuerit omnibus persuasum cum hanc solam religionem, tum etiam solam ueram esse sapientiam. sed euagatus sum longius quam uolebam. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
ista cognou̾it aut suscipiat qđ añ dãnauit dut qđ ẽ ꝓximũ
deridere aliqñ desistat. Qꝙͣ tertullianꝰ eandem cãm plene
ĩstituẽ. qđ nos facimꝰ. ĩ quo necesse est doctrinę totiꝰ sbstãtia
cõtineĩ nõ defugi hũc laborem ut ĩple̾m mam quã cypanus
nõ ẽ executꝰ ĩ ea orone qua demetrianũ sic̃ ait ip̃e oblatrate
atq obstrepentẽ uẽitati redargu̾e conat. Qua matei̾a nõ est
usus ut debuit. Non .n. scripturȩ̨ testimoniis quã ille utiq
uanã ficta cõmẽtitia putabant. s& argumtis & rõe fuerat re
fellend. Nam cũ agẽt cont̾ hoĩem u̾itatis ignarũ dilatis paulisꝑ
diuinis lectionib formãe hunc a pͥnci ͦ tanꝙ̃ rudem dehuit eiq
paulatĩ lutis pͥncipia mõstraẽ ne toto lũe obiecto ciligaret.
lam sic̃ infans solidi ac fortis cibi cape uim nõ p̃ot ob stoma¬

Expanded text:
ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, deridere aliquando desistat. quamquam Tertullianus eandem causam plene instituere, quod nos facimus, in quo necesse est doctrinae totius substantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut inplerem materiam, quam Cyprianus non est exsecutus in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepentem ueritati redarguere conatur. qua materia non est usus ut debuit: non enim scripturae testimoniis, quam ille utique uanam fictam commenticiam putabat, sed argumfellendus. Nam cum ageret contra hominem veritatis ignarum, dilatis paulisper divinis lectionibus, formare hunc a principio tanquam rudem debuit, eique paulatim lucis principia monstrare, ne toto lumine obiecto caligaret. nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stoma
Abbreviated transcription (Latin):
illos eñ subicis & mãtipas ei deo tuiꝰ religionẽ conãis eu̾tẽ. Capith .iiii.
Hergo de quib dixi: cum pñte me ac dolente sacrilegas suas
litteras explicassent & illoꝵ suꝑba impietate stimulatꝰ & ue̾itatis ip̃iꝰ
cõscientia: & ut ego arbitror deo: suscepi hoc munꝰ ut oĩb ĩgenis
mei uirib accusatores iustitiȩ refutarẽ nõ ut cõtra hos sc̾ribemͣ
ꝗpantis u̾bis obtine̾ĩ poterãt s ut om̃s ꝗ ubiq idem oꝑis efficiũt
aut effec̾unt uno semel ipetu ꝓfligarem. Non dubito .n. ꝗn &
monum̃tu ũustitiȩ sue struxunt. Quib singulis qm̃ rñdere
no pot̾a sic agẽdam mihi hane cãm putaui ut & pͥores cũ sius
om̃ib scriptis ꝑu̾terem & futius om̃ facultatẽ scribendi aut re¬
spondendi amputarẽ p̃beãt mõ aures: efficiã Pxoftõ ut ꝗcũq

Expanded text:
illos tamen subicis et mancipas ei deo cuius religionem conaris euertere. Hi illos tamen subicis et mancipas ei deo cuius religionem conaris euertere. Hi ergo de quibus dixi cum praesente me ac dolente sacrilegas suas litteras explicassent, et illorum superba inpietate stimulatus et ueritatis ipsius conscientia et, ut ego arbitror, deo, suscepi hoc munus, ut omnibus ingenii mei uiribus accusatores iustitiae refutarem, non ut contra hos scriberem qui paucis uerbis obteri poterant, sed ut omnes qui ubique idem operis efficiunt aut effecerunt, uno semel inpetu profligarem. non dubito enim quinmonumentum iniustitiae suae struxerint. quibus singulis quoniam respondere non poteram, sic agendam mihi hanc causam putaui, ut et priores cum suis omnibus scriptis peruerterem et futuris omnem facultatem scribendi aut respondendi amputarem. praebeant modo aures : efficiam profecto ut quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
conisꝰ eẽt. ausus est libros suos nefarios ac dei hoste
cinaaueie adnotare. O cęcũ pectus om̃tem cymeriis ut
auĩt tenebris atriorẽ. discipulus hic fortasse anaxagoͬe fuerit.
cui niues atram̃ta fuer̃t. Atꝗ eadem cecitas est & uero falsita¬
tis & m̃datio uẽitatis nom̃ ĩponẽ. uidelit& hõ sb̾dolus uoluit
lupũ sub onis pelle celaͬe ut falda titulo possa uretire lector̃e
ueꝵ esto inscitia hoc nõ malicia fetẽis quã tandẽ nõb attuli¬
sti u̾itatem nͥ ꝙ assextor deoꝵ eos ipos ad ultimũ ꝓdidisti.
ꝓsetut᷑ .n. sũmi dei laudes quẽ regem q̃m maxim̃ qͣm opifitẽ
reꝵ qͥm fontem bonoꝵ q̃m parentem oũi q̃m factorẽ aucto¬
remq uiuẽtiu cõfess es: Ademisti Ioui tuo regnũ eũq fũa po¬
testate depulsum ĩ ministroꝵ nũ redegisti. Epilogus itaq te
tuus arguit stultitiȩ uanitatis ereõis. Affirmas .n. deos eẽ &

Expanded text:
conisus esset, ausus est libros suos nefarios ac dei hostes conisus esset, ausus est libros suos nefarios ac dei hostes φιλαληθεῖς; adnotare. o caecum pectus, o mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris atrorem! discipulus hic fortasse Anaxagorae fuerit, cui niues atramentum fuerunt. atquin eadem caecitas est et uero falsitatis et mendacio ueritatis nomen inponere. uidelicet homo subdolus uoluit lupum sub ouis pelle celare, ut fallaci titulo posset in retire lectorem. uerum esto, inscitia hoc, non malitia feceris: quam tandem nobis adtulisti ueritatem, nisi quod adsertor deorum eos ipsos ad ultimum prodidisti? prosecutus enim summi dei laudes, quem regem, quem maximum, quem opificem rerum, quem fontem bonorum, quem parentem omnium, quem factorem altoremque uiuentium confessus es, ademisti Ioui tuo regnum eumque summa potestate depulsum in ministrorum numerum redegisti. epilogus itaque te tuus arguit stultitiae uanitatis erroris. adfirmas enim deos esse et
Abbreviated transcription (Latin):
distis. Non est miꝵ si tu ꝗa dei sap̃ia longe remotꝰ es: nihil
ꝓrsus ĩtelligis eoꝵ que legisti. Cum iudȩi ꝗͦ a pͥncipio ꝓphas
lectitau̾antꝰ ꝗbq satram̃tum dei fuerat assignatu tñ ꝗd lege¬
rint ignorau̾int. Disce ig̃ si ꝗd tibi tordis est. nõ id creto a nõb̃
deũ creditũ christum. qr mirabilia fecit. s& qr iudimꝰ ĩ eo
magũ putassemꝰ ut & uos nũcupatis &e iudei tũc putauerunt
si nõ illa ipa factuꝵ christũ ꝓpħȩ om̃s uno spũ p̃dixissent. Itaq
deũ credimꝰ nõ magis ex factis oꝑibusq mirandis ꝙ ex illa
ip̃a trute quã uos sic̃ tanes lambitis qm̃ semel de illa p̃dicta
rũt fidem diuinitatis accẽpit qđ neq apollonio neq apuleio:
neq curꝙͣ magoꝵ potuit aut pot̾ aliqñ tõtingẽ. Cu ig̾ talia
ignorãtiȩ sue deliram̃ta fudissar cu uẽitatẽ penit excidere

Expanded text:
distis. Non est mirum, si tu, qui a Dei sapientia longe remotus es, nihil distis. Non est mirum, si tu, qui a Dei sapientia longe remotus es, nihil prorsus intelligis eorum quae legisti; cum Judaei, qui a principio prophetas lectitaverant, quibusque sacramentum Dei fuerat assignatum, tamen quid legerent, ignoraverint. Disce igitur, si quid tibi cordis est, non solum idcirco a nobis Deum creditum Christum, quia mirabilia fecit, sed quimagum putassemus, ut et uos nunc putatis et Iudaei tunc putauerunt, si non illa ipsa facturum prophetae omnes uno spiritu praedixissent. itaque deum credimus non magis ex factis operibusque mirandis quam ex illa ipsa cruce, quam uos sicut canes lambitis, quoniam simul et illa praedicta runt, fidem diuinitatis accepit, quod neque Apollonio neque Apuleio neque cuiquam magorum potuit aut potest aliquando contingere. cum igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum ueritatem penitus excindere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgenii tui monum̃tu hoc detestabili stultitia tanꝙͣ ceno edi¬
ficatu cõstituͬẽ uoliusti nͥ ꝙ ĩmõtalitatem de memõi̾a nõis
speras: Stultu ig̃ est id putare apolloniu noluisse qđ op-¬
tar& utiq si possa qr nemo est ꝗ ĩmõtalitatẽ recuset maxiẽ¬
cũ eum dicas adoratu ẽẽ a ꝗbusdam sic deum & simulacrum eiꝰ
sub hercuł alexicati noĩe cõstitutũ ab ephesiis &̃ nuc̃ honorari.
Nom potuit ẽgͦ post mõtem deus credi qr & hoĩem & magu
fuisse cõstabat & iõ alieni nõĩs titulo affectauit diuinitatem
qr suo nec poterat nec audiebat. Noster uõ & potuit deus
credi qr magus nõ fuit & creditus est qr uere fuit. Non ĩꝗt
hoc dico idcirco apolloniũ nõ hr̃i deu qr uoluei̾t s& ue appa¬
reat nos sapientiores fuisse ꝗ mirabilib fat̾as nõ statĩ fide
diuinitatis adiũximꝰ ꝙ uos qui ob exigua põtenta deũ tredi¬

Expanded text:
ingenii tui monimentum, hac detestabili stultitia tanquam coeno aediingenii tui monimentum, hac detestabili stultitia tanquam coeno aedificatum, constituere voluisti, nisi quod immortalitatem de memoria nominis speras? Stultum igitur est, id putare Apollonium noluisse, quod optaret utique, si posset; quia nemo est qui immortalitatem recuset, maxicum eum dicas, et adoratum esse a quibusdam sicut deum, et simulacrum ejus sub Herculis Alexicaci nomine constitutum, ab Ephesiis etiam nunc honorari. Non potuit ergo post mortem deus credi, quia et hominem, et magum fuisse constabat; et ideo alieni nominis titulo affectavit divinitatem, quia suo nec poterat, nec audebat. Noster vero et potuit deus credi, quia magus non fuit; et creditus est, quia vere fuit. Non, inquit, hoc dico, idcirco Apollonium non haberi deum, quia noluerit: sed ut appareat nos sapientiores esse, qui mirabilibus factis non statim fidem divinitatis adjunximus, quam vos, qui ob exigua portenta deum credi
Abbreviated transcription (Latin):
deo dignus. cũ quõ te ĩsempit̾nu deus uerꝰ puniet. Si magꝰ
christus qi mirabilia fecit ꝑitior utiq apollonius: ꝗ ut descri-
bis domitianꝰ eum punire uellet repente ĩ iuditio nõ cõꝑuit
ꝙͣ ille qui & cõp̃hensus est & cruci affixus. At .n. ex hoc ip̃o
fortasse ĩsolentiam christi uoluit argũe ꝙ deũ se cõstituerit
ut ille uerecũdior fuisse iudeat᷑. Qui cu maiora facẽt ut
hic putat. tñ id sibi nõ arrogau̾it. Omitto nũc ip̃a opera
comparare qr ĩ ẜo &e ĩ suꝑiore libro de fraude ac pstigiis
artis magite dixi. Hego ẽẽ q̃nꝙ̃ ꝗ nõ optet ĩ pͥmis id sibi
posfe mortem cõtingere qđ &̃ reges maximi cõcupiscũt. Cur
n. sibi hoĩes sepultra magnifita cur statuas: cur ymagines:
cõparant: cur aliꝗb claris factis aut ã ꝓ ciuib mor̾te su-¬
scepta. student opiniones hõiu ꝓmereri: Cur deniq ipse

Expanded text:
deo dignus, cum quo te in sempiternum uerus deus puniet. si magus deo dignus, cum quo te in sempiternum uerus deus puniet. si magus Christus, quia mirabilia fecit, peritior utique Apollonius, qui ut describis cum Domitianus eum punire uquam ille, qui et comprehensus est, et cruci affixus. Atenim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi voluit arguere, quod Deum se constituerit, ut ille verecundior fuisse videatur, qui cum majora faceret, ut hic putat, tamen id sibi non arrogaverit. Omitto nunc ipsa opera comparare, quia in secundo et superiore libro de fraude, ac praestigiis artis magicae dixi. Nego esse quemquam qui non optet in primis id sibi post mortem contingere, quod etiam reges maximi concupiscunt. Cur enim sibi homines sepulcra magnifica, cur statuas, cur imagines comparant? cur aliquibus claris factis, aut etiam pro civibus morte suscepta, student opiniones hominum promereri? Cur denique ipse
Abbreviated transcription (Latin):
erunts& &ẽ morituros eẽ se scierĩt & p̃dix̾int & p̾ea uniu̾sos
ꝗ eoꝵ disciplinã secuti eẽnt a terba & nefanda passuros. Ip̃
dũt christu affirmauit a uidȩis fugatu collecta nõgẽtoꝵ
honi manu latrotinia fecisse. Qs tante auctõitati audeat re¬
pugnãe: credamꝰ hoc plane. Nam fortasse illi hoc ĩ sompnis
apollo aliꝗs nũciauit. Tot semꝑ latrones ꝑierant & cottidie pe¬
reũt utiq multos & ip̃e dãpnasti. Quis eoꝵ post crucem sua
nõ dicam deus: s& hõ appellat̾ est. ueꝵ tu forsitã ex eo cre¬
didisti qr uos homicidam mãtem cõsecrastis ut deu qđd tñ
nõ fecissetis si illum ariopagite ĩ crucẽ sustulissẽt. Idem cum
facta eiꝰ mirabilia destrueret nec tñ negarae. uoluit oñdere
apolloniu uł paria uł &ẽ maiora fecisse mirũ qđ apuleium
p̃t̾misit cuĩ solent & multa & mira memorãi. Cur ig̾o deli-¬
rum caput nemo apolloniũ ꝓ deo colit. nͥ forte tu solus illo .s.

Expanded text:
morituros esse se et scierint et praedixerint et postea uniuersos qui eorum disciplinam secuti essent acerba et nefanda passuros. ipsum autem Christum adfirmauit a Iudaeis fugatum collecta nongentorum hominum manu latrocinia fecisse. quis tantae auctoritati audeat repugnare? credamus hoc plane, nam fortasse illi hoc in somnis Apollo aliquis nuntiauit. tot semper latrones perierunt et cottidie pereunt, utique multos et ipse damnasti: quis eorum post crucem suam non dicam deus, sed homo appellatus est? uerum tu forsitan ex eo credidisti, quia uos homicidam . Martem consecrastis ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Ariopagitae in crucem sustulissent. idem cum facta eius mirabilia destrueret nec tamen negaret, uoluit ostendere Apollonium uel paria uel etiam maiora fecisse. mirum quod Apuleium praetermisit, cuius solent et multa et mira memorari. cur igitur, o delirum caput, nemo Apollonium pro deo colit? nisi forte tu solus, illo scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
inter le ĩuice g̃rũt que sit huiꝰ ꝑsenerantię cã. multa
que ad religionẽ ꝑtinẽt diuulgata: ac ꝑ rimorẽ uicissi
aucupata discunt᷑. quȩ qr bona st̃ placeant necesse est.
Prȩterea ultio cõsetuta sic̃ semꝑ actidit ad credendum
uehem̃ter ĩpellit. Ne hȩc qđ leuis causa est. qđ ĩmũdi
demonũ spus accepta licentia multoꝵ se corꝑib ĩm̃gũt.
quib postea eiectis om̃s qui resanati fuerĩt adherent¬
religioni: cuiꝰ potentiam senserũt hȩ tot causȩ ĩ unũ collatę ma¬
gnã deo młtitudinẽ mirabilitẽ acꝗrunt. Capitulum. xXIiii

Expanded text:
inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata discuntur: quae quia bona sunt, placeant necesse est. praeterea ultio consecuta, sicut semper accidit, ad credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia multorum se corporibus inmergunt, quibus postea eiectis omnes qui resanati fuerint adhaerentreligioni cuius potentiam senserunt. hae tot causae in unum conlatae magnam deo multitudinem mirabiliter adquirunt. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmu fugantur a deoꝵ cultorib plurimi odio trudlitatis
Cui .n. talia sacrifitia nõ hõreant: dem̃ placet ꝗbusdam
uirtus ac fides ip̃a. nõ nulli suspitantur deoꝵ cultu nõ
sine cã malu putai a tã mł̃tis hõib ut emori malins
ꝙͣ id facẽ ꝙͣ alii facuĩt ut uiuãt aliꝗs cupit scire qđ nam
sit aluid bonu qđ ad mõtem usq defendit᷑ qđ oĩb quȩ
ĩ hac uita iotũda st̾ & cara. p̾fert a quo nec bonoꝵ nec
lucis amissio nec dolor corpis nec iusceꝵ crucia mẽta de¬
tẽrent. Ualent hȩc plurimu. s& illȩ maxime cãe nr̃oꝵ¬
nũ semꝑ auxerũt. Audit tĩcundans ppłs inter ip̃a tõm̃ta
dicentes nõ sacrificare se lapidib humana manu factis.
sed deo uiuo qui sit ĩcęlo. Multi hoc ueꝵ ẽẽ ĩtelligũt
& ĩ pectus admittũt. dem̃ ut fieni solet ĩ reb ĩcertis dũ

Expanded text:
primum fugantur a deorum cultibus plurimi odio crudelitatis: primum fugantur a deorum cultibus plurimi odio crudelitatis: qui enim talia sacrificia non horreant? deinde placet quibusdam uirtus ac fides ipsa. nonnulli suspicantur deorum cultum non sine causa malum putari a tam multis hominibus, ut emori malint quam id facere quod alii faciunt, ut uiuant. aliquis cupit scire quodnam sit illut bonum quod ad mortem usque defenditur, quod omnibus quae in hac uita iucunda sunt et cara praefertur, a quo nec bonorum nec lucis amissio nec dolor corporis nec uiscerum cruciamenta deterrent. ualent haec plurimum, sed illae maxime causae noum semper auxerunt: audit circumstans populus inter ipsa tormenta dicentes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
renis ac fragilib his bonis en̾uati aberrauer̃t a discipli¬
na & legis uĩcula ruꝑunt. Prouidit gͦ quatenꝰ cultoribus
sius p̃sta retquietem si mãdata ẜuassent & tũ eos emendara
si p̃ceptis nõ obtemꝑassent. Itaq ne ta cõrũpent otio ꝙͣ pr̃es
eoꝵ licentia. p̾mi eos uoluit abhis ĩ quoꝵ manib eos collo¬
cauit. ut eos & labentes cõfirmara & cõruptos ad fortitu¬
militu suoꝵ ꝓbare uĩtutem nͥ habuerit hostem a illi tñ
adu̾saruis exurgit ĩuito qr mõtalis ẽ & uĩci põt. deo aũt
cui repugnãi non põt ip̃e adu̾sarios nõi sue excitat. Nõ
qui contra ipm̃ deum pugnẽt. sa cõtra milites eiꝰ ut de¬
uotionem ac fidem suoꝵ uł ꝓbet uł torrobor&. donec
p̾ssure u̾bẽib diffluentem colligat disciplinã. Est & alia
cã cur adu̾su nos ꝑsectiones sinat fieri ut dei pp̃łs
augeatur. nec est difficile mõstrars cur aut quo id fiat

Expanded text:
renis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplirenis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplina et legis uincla ruperunt. prouidit ergo quatenus cultoribus suis praestaret quietem, si mandata seruassent, et tamen eos emendaret, si praeceptis non obtemperassent. itaque ne tam corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in quorum manibus eos conlocauit, ut et labentes confirmet et corruptos ad fortitumilitum suorum probare uirtutem, nisi habuerit hostem? et illi tamen aduersarius exsurgit inuito, quia mortalis est et uinci potest, deo autem quia repugnari non potest, ipse aduersarios nomini suo excitat, non qui contra ipsum deum pugnent, sed contra milites eius, ut deuotionem ac fidem suorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus diffluentem corrigat disciplinam. est et alia causa cur aduersus nos persecutiones fieri sinat, ut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ plane ĩꝑitia sceculãi sed sapienter ac pene diuinitus
elocutꝰ est. Deus inꝗt homines ꝓ lib̾is ht̃ sa cõruptos &
uitiosos luxuriose ac delitate patitur iuue̾: qr non putat
eñdatioẽ sua dignos. Bonos aut̃ quos diligit castigat sepi
& assiduis labõi ad usum nĩtutis ex̾cet. nec eos caducis
ac mõtalib bonis cõrumpi ac deprandi sinit. Unde nem̃i
debet miꝵ uide̾i si ꝑ nr̃is sępe delictis castigam᷑ ađo. Immo
uoͣ cũ uexam̃ ac p̾mim᷑ tu maxiẽ grãs agimꝰ ĩ dulgẽtissimo
 pr̃i ꝙ cõrupcelam nr̃a nõ patit᷑ longus ꝓcedere. sed plagis
regna largiri sic̃ dederat añ uidȩis. quoꝵ nos suttessores ac
posteri sumꝰ: id circo eu uoluit sub aliena ditione atq ĩꝑio
degere ne reꝵ ꝓsꝑaꝵ fac felicitate cõruptꝰ ĩ luxurie labe̾t᷑
ac dei p̾cepta contẽner& sic̃ illi maiores nr̃i ꝗ sępe ter¬

Expanded text:
non plane inperitia saeculari, sed sapienter ac paene diuinitus non plane inperitia saeculari, sed sapienter ac paene diuinitus elocutus est. deus inquit homines pro liberis habet, sed corruptos et uitiosos luxuriose ac delicate patitur uiuere, quia non putat emendatione sua dignos. bonos autem, quos diligit, castigat saepius et adsiduis laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis conrumpi ac deprauari sinit. unde nemini debet mirum uideri si pro nostris saepe delictis castigamur a deo. immo uero cum uexamur ac premimur, tum maxime gratias agimus indulgentissimo patri, quod corruptelam nostram non patitur longius procedere, sed plagis opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe ter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑtit ã nõ hñti qr pius est. Pietas aut̃ sum̃a uirtꝰ est &
accedit eo ꝙ uoluptates caducas uitiosasq cõtempnit quaꝵ
cã opes appetũt qm̃ cõtinens est ac libidinũ uictor .i. nihil
timoris atq ĩ solentię gerens nõ extollit se altiꝰ nec erigit
suꝑbum caput. sed placidꝰ & concors & conus & planꝰ est qa
cõditionẽ suam nouit. Cum gͦ iuriam nulli faciat/ nec
aliena cupiat nec sua quoq si ui auferant defendat cu
sciat & illam illatam iiuriam moderate ferre qr uitute
p̃ditus est. Necesse ẽ iustu hoĩe sbiectum ẽẽ ĩuisto. &e cõ¬
tumeliĩs affici & ĩsipiente sapientem ut & ille pece& qr¬
ĩiustus est & hic ĩ se uĩtutem heãt qr iustus ẽ Siꝗs aũt
uol& scire plenus cur malos & iiustos deus potentes. bea¬
tos diuites ficiͣ sinat. pios ꝯͣ humiles. miẜos in opes eẽ pa¬
tiat᷑. sumat eum Senecę librum cui titulꝰ est q̃r bonis
uiris multa mala accidãt cũ sit ꝓiudentia ĩ quo ille mlta

Expanded text:
tiam non habenti, quia pius est; pietas autem summa uirtus est. accedit quod uoluptates caducas uitiosasque contemnit, quarum causa opes adpetuntur, quoniam continens est ac libidinum uictor. idem nihil tumoris atque insolentiae gerens non extollit se altius nec erigit superbum caput, sed placidus et concors et communis et planus est, quia condicionem suam nouit. cum ergo iniuriam nulli faciat nec aliena cupiat nec sua quoque si ui auferantur defendat, cum sciat etiam inlatam iniuriam moderate ferre, quia uirtute praeditus est, necesse est iustum hominem subiectum esse iniusto et contumeliis adfici ab iiniustus est, et hic in se uirtutem habeat, quia iustus est si quis autem uolet scire plenius cur malos et iniustos deus potentes beatos diuites fieri sinat, pios contra humiles miseros inopes esse patiatur, sumat eum Senecae librum cui titulus est \'Quare bonis uiris multa mala accidant, cum sit prouidentia\'. in quo ille multa
Abbreviated transcription (Latin):
tiis & potentia & honõib florent. hec .n. cuncta iustitiȩ pͥmia
st̾ qr & ppetua eẽ nõ post̾ & ꝑ cupiditatẽ uiolentiamq que¬
runt᷑. Iustus uõ ac sapiens qr illa oiã hũana st̾ ut esta lelio
dictu sua bona dinina uidicat. nec alienũ quicꝙͣ cõcupiscit
ne q̃m contra ius humanitatis lȩdat oĩo nec ullã potentia
honorem ue desiderat ne cui fatiat ĩuiriã. Scit .n. cũctos
ab eodem deo eadem cõditione gnãtos iuire frat̾nitatis ẽẽ
cõiunctos sed & suo cõtentos & ꝑuo. qr fragilitatis suȩ memõ

Expanded text:
ncta iniustitiae praemia sunt, quia et perpetua esse non possunt et per cupiditatem uiolentiamque quaeruntur. iustus uero ac sapiens quia illa omnia humana, ut est a Laelio dictum, sua bona diuina iudicat, nec alienum quicquam concupiscit, ne quem contra ius humanitatis laedat omnino, nec ullam potentiam honoremue desiderat, ne cui faciat iniuriam — scit enim cunctos ab eodem deo et eadem condi- cione generatos iure fraternitatis esse coniunctos —, sed et suo contentus et paruo, quia fragilit
Abbreviated transcription (Latin):
& efficates ẽẽ credunt᷑ Qđ̃ ad pñtem ꝑeinet qͥstionẽ satis
est. si ex una uirtute id ꝓbemꝰ qđd ĩtendimꝰ. Nempe mag̾
& p̃cipua uirtus est patientia. qua ꝑiter & uulgi publice
uirũ ĩ potãte ẽẽ hõis ĩiusti ut capiat patientia. Patiẽtia
est .n. maloꝵ q̃ aut ĩferunt᷑ aut accidunt cũ ȩquanimitate
ꝑlato. Ergo iust̾ ac sapiens qr uĩtutẽ capit ht̃ ĩ se pa¬
tientiam qua carebit oĩo si nihil patietur adu̾si. Cõtra
Impatientem ditoꝰ qr inhil patitur. Innocentiã quoq ẜuãe
non põt. quȩ & ip̃a iusto & sapienti uiro ꝓpria iinrtus ẽ sed a
nocet sepe & concupistit aliena. rapit quȩ̨ cupieit ꝑ ĩuirium¬

Expanded text:
 esse creduntur. quod ad praesentem pertinet quaestionem, satis est si ex una uirtute id probemus quod intendimus. nempe magna et praecipua uirtus est patientia, quam pariter et uulgi publicaeuirum in potestate esse hominis iniest enim malorum quae aut inferuntur, aut accidunt, cum aequanimitate perlatio. Ergo justus ac sapiens, quia virtutem capit, habet in se patientiam; qua carebit omnino, si nihil patietur adversi. ContraImpatientem dico, quia nihil patitur. Innocentiam quoque servare non potest, quae et ipsa justo et sapienti viro propria virtus est. Sed et nocet saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sola m̃te pouenda est hõis rõ. Non gͦ iõ nascim ut ea q̃
st̾ facta uideamꝰ s ut ip̃m factorem reꝵ oiũ cõtẽplem
.i. mente cernamus. Quare siꝗs hoiem ꝗ uere sapiat ĩter¬
roget cuiꝰ rei grã natus sit: respõdebit ĩtrepidus ac parat᷑
colendi se dei gr̃a natũ. qui nos iõ gn̾auit ut ei ẜuiamus.
Sexiure aũt deo inchil aliud est ꝙͣ bonis oꝑib tueĩ et conser¬
xima redegit ad minim̃ duo sola dilligendo q̃ne s dicẽt
ĩtuenda. Qđ si natũ se eẽ dixiss: ut mudũ ĩ tueret᷑. ꝙͣꝙͣ¬
qr utrunq corpus est: s deus aĩo cõtemplandus ẽ qr dus
ut est ip̃e ĩmortalis: sic aiuĩ eẽ uoluit sempiternũ. Dei aũt
cõtemplatio ẽ uenexaũ et colere cõem parentem gn̾is hũani
existimandus est anaxagoras ad ea quȩ iudenda natum ẽe¬
se dixit. nee tȩlum uidisse nec solem. Expedita est ig hõĩs

Expanded text:
sola mente ponenda est hominis ratio. non ergo ideo nascimur, ut ea quae sola mente ponenda est hominis ratio. non ergo ideo nascimur, ut ea quae sunt facta uideamus, sed ut ipsum factorem rerum omnium contemplemur id est mente cernamus. quare si quis hominem qui uere sapiat interroget, cuius rei causa natus sit, respondebit intrepidus ac paratus colendi se dei gratia natum, qui nos ideo generauit, ut ei seruiamus. seruire autem deo nihil aliut est quam bonis operibus tue rem maximam redegit ad minimum, duo sola deligendo, quae sibi diceret intuenda. Quod si natum se esse dixisset, ut mundum intueretquia utrumque corpus est, sed deus animo contemplandus est, quia deus ut est ipse inmocontemplatio est, venerari et colere communem parentem generis humanexistimandus est Anaxagoras, ad quae videnda natum se esse dixit, nec coelum vidisse, nec solem. Expedita est igitur hominis
Abbreviated transcription (Latin):
pus oĩa. Quid si cȩtus fui̾t offmꝰ ne hõis amittet: qđ fiei̾ sine
Celi ac solis uidendi cã natus est: quis te ĩ hoe spetatulu
ĩduxit : aut quid celo rerumq naͣȩ iusio tua cõfert : Ni mir
ut hoc ĩm̃sum et admirabile opus laudes Confitẽ ig̾ deũ
laudatoremq tanti sui oꝑis ĩduxit. Magnũ eẽ credis uidere
cęlum atq solem: Cur gͦ nõ agis grãs ei qui huiꝰ bñficii
auctor ẽ: Cur nõ ipius uirtutem ꝓ uidentia potãte me¬
tiris aĩo: cuiꝰ oꝑa miraris: necesse. est .n. ut multo mirabili
sit qui mirabilia ꝑfecit. si te quispiam uocass ad conam.
ĩ eaq optime acceptus ẽessnũ sanꝰ iuderere si pluris faces
ipãm uoluptate: ꝙͣ uoluptatis auctorem: Adeo pħi ad corp
referunt oĩa mhil ꝓrsus adm̃tem nec uident ampliꝰ ꝙ̃
qđ sb̃ oculos ueĩt. At qui remotis om̃ib offiis cotꝑis in

Expanded text:
pus omnia. quid ? si caecus fuerit, officiumne hominis amittet? quod fieri sine pus omnia. quid ? si caecus fuerit, officiumne hominis amittet? quod fieri sine caeli ac solis uidendi causa natus es: quis te in hoc spectaculum induxit aut quid caelo rerumque naturae uisio tua confert? nimirum ut hoc inmensum et admirabile opus laudes. confitere igitur laudatoremque tanti sui operis induxit. magnum esse credis uidere caelum atque solem: cur ergo non gratias . agis ei qui huius beneficii auctor est? cur non ipsius uirtutem prouidentiam potestatem metiris animo, cuius opera miraris? necesse est enim multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. si te quispiam uocasset ad cenam in eaque optime acceptus esses, num sanus uiderere, si pluris faceres ipsam uoluptatem quam uoluptatis auctorem? adeo philosophi ad corpus referunt omnia, nihil prorsus ad mentem nec uident amplius quam quod sub oculos uenit. atquin remotis omnibus officiis corporis in
Abbreviated transcription (Latin):
Enio nc̃ ad uerȩ sapĩę sũmu bonũ. cuiꝰ nã hoc mõ detẽ̾minada ẽ.
rimũ ut soluis hõis sit nec cadat ĩ ullum alud aĩal. demnde¬
Deinde ut solius aĩ nec comunitai possit cum corpore.
Postremo ut nõ possit cuiꝙͣ sins sciã et iurtute cõtingẽ quę̧
circũscriptio illas cm̃s sm̃as excludit ac soluit eoꝵ .n. q̃ dixꝰ¬
unt nihil tale est. Ditam nũc ꝗd sit ut doteam qđ insti¬
tui p̃hos om̃s cętos atq ĩsipientes fuisse qui qđ ẽẽt homini
sum̃u bonũ cõstitutũ nec iude̾ nec ĩtellige̾ nec suspicã aliqñ
dignam udicant. At ego hunc puto nõ ĩueĩentem ꝗd respõ¬
deret effudisse hoc passi ne tatẽt. qđ qđ secu si sapiens
ciat ne hõ sit ꝗđ s putemꝰ nõ ex temꝑe dictu illd effusum
uideamꝰ ĩ trib uerbis quot et ꝙͣta peccau̾it. Prim̃ ꝙ om̃e
hõĩs offm̾ ĩ solis oculis posuit. nihil ad m̃tem referẽs s ad cor¬

Expanded text:
enio nunc ad verae sapientiae summum bonum, cujus natura hoc modo determinanda est. Primum, ut solius hominis sit, nec cadat in ullum aliud animal; deinde, ut solius animi, nec communicari possit cum corpore; postremo, ut non possit cuiquam sine scientia et virtute contingere. Quae circumscriptio illas omnes sententias excludit, ac solvit; eorum enim quae dixerunt, nihil tale est. Dicam nunc, quid sit; ut doceam quod institui philosophos omnes caecos atque insipientes fuisse qui, quod esset homini summum bonum constitutum, nec videre, nec intelligere, nec suspicari aliquando dignam judicant. At ego hunc puto non invenientem quid responderet, effudisse hoc passim, ne taceret. Quod quidem secum, si sapiens ciat, ne homo sit quidem. set putemus non ex tempore dictum illut effusum. uideamus in tribus uerbis quot et quanta peccauerit: primum, quod omne hominis officium in solis oculis posuit nihil ad mentem referens, sed ad cor