comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exiens tanquam unut escĩs a
głatur ⁊ ip̃e cum cetĩs dicens:
Conu̾satio nr̃a incelis est fẽs
est gͦ nõ curiosus tantũ spec¬
cator s deuotus habitato ᷤ et a¬
huius cui arabie mons syna
ꝯuinctus est que seruit cũ fili¬
is sus s libe̾ illius que sursũ¬

Expanded text:
tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, dicens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, sed et devotus habitator, et chujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae est sur
Abbreviated transcription (Latin):
A
compendrum uie inuenit et
cito ꝑuenit quo uolebat Trã¬
sfretauit inbreui hoc mare
magnum ⁊ spatiosum ⁊ ꝓpere
naiigans attigit iam littus
optatum atq ad portum tã¬
dem salutis applicuit. Stantẽ
sunt iam pedes eus in atͥis aꝑ¬
rusalem ⁊quẽ audierat in
effrata inuenit incampis sil¬
ue libenter adorans in loco it

Expanded text:
a compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae lib
Abbreviated transcription (Latin):
neblandiens p̾sens ꝓsꝑitas sii
uob finem abscondat ⁊ adu̾sitas
sn̾ fine sucredat ne letitia tpr̃al
luctum uob̃ et̾num ⁊ oꝑiat ꝙ̃
parit ⁊ pariat ꝙͥ oꝑit. ne mors
longe eẽ putetur ⁊ p̾cccupet imp¬
uidum ⁊ uita dum longa expec¬
tatur citodeserat male ꝯscium
sicut scͥptum est Cum dixerint
pax ⁊ securitas tunc sibitaneꝰ

Expanded text:
ne blandiens praesens prosperitas sui ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitane
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯu̾sationis imitatc̃e ⁊ cogna¬
tione qͥdam sp̃c sociata Hec ie¬
quies illius sicut ip̃e ꝓmittit ĩ
arulum scl̃i elegit eam in habi¬
fationem sibi. Qd apied eam sit
ili nond̃ uisio certe expectatio
rere pacis illius utiq dequa di¬
atuir Pax dei que exsuperat om¬
hem sensum. Uerum ħ suũ bo¬
num ⁊ si desuꝑ accepit. inurõ tn
inplacito face cupit inmo se fe¬
asse confidit sciens uos sapiẽtis
nõ ignorare snĩam ꝙ filius uti¬
ꝙ sapiens sit gła pr̃is Rogat.
aut̾ p̃rnitatem urãm rogamꝰ
⁊ nos cum illo ⁊ pro illo qͣtinus
de pͥbenda sua ꝙ ip̃e creditoribus¬
suis constituit inmobilit̾ stare
fatiatis ne imnaliquo fraudator
ꝙ absit debiti ⁊ p̾uaricator pac¬
ti inueniatur ⁊ ita munꝰ ꝯt̾ctĩ
cordis ꝙ offer cotidie nõ recipia¬
tur dum fi̾ quispiam hł alicͥ
adu̾sus eum. Precatur deinde i
aspiciatis ⁊ ue stantem amitta¬
tis neplus uob aut ꝓ uob̾ nr̃a
diligatis ⁊ sic nos ⁊ ur̃a ꝑdatis

Expanded text:
ionis imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, iplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde utaspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis;
Abbreviated transcription (Latin):
retine̾nt. Addebant ꝙ salua pa¬
ce eoꝵ lequor iã drẽ simulatõi.
magis ridendam suꝑstitcẽm ut
uelut grauit᷑ dormientes. ꝓlixi¬
ore sonitu sompni signi excita
rentur ⁊ qͣi longa lectoꝵ reuo¬
lutione hispidi ł in compti ma¬
nus abluerent capita comerẽt
⁊ cẽm ꝓrsus sollempnitatẽ lon¬
gissime midiane explerent un
uidicatum est ut tps tam ĩutili
labori inseruiens lectionib cã¬
tib ⁊ sacrifitiis diuinis seuqui¬
brlibes utilib ex̾titus impend̾etͤ¬
tatutum¬
est ut nõ uasis ilł uinari¬
Is q̃ iustitie uorantur sicut olĩ
quisꝙ bibat eo tp̃r quo post ixͣm
ad potum fr̃s pergere solent:
Causa instituti huiꝰ fuit ip̃e mep¬
tꝰ ⁊ om̃ib displicens bibendi mo¬
dꝰ quo itrgebantur fr̃s ciphis de

Expanded text:
retinerent. Addebant, quod salua paretinerent. Addebant, quod salua pace eorum loquor, iam dictæ simulationi magis ridendam superstitionem, vt velut grauiter dormiētes prolixiore sonitu signi rentur, et quasi longa lectorum revolutione hispidi et incompti manus abluerent, capita comerent, et omnem prorsus solemnitatem longissimae meridianae explerent. Unde judicatum est ut corporis tam inutili labori inserviens, lectionibus, cantibus, et sacrificiis divinis seu quibuslibet utilibus exercitiis impendereStatutumest ut non vasis illis vinariis, quae justitiae vocantur, sicut olim squisque bibat, eo tempore quo post Nonam ad potum fratres pergere solent. Causa instituti hujus fuit ipse ineptus, et omnibus displicens bibendi modus, quo urgebantur fratres scyphis de
Abbreviated transcription (Latin):
tatutum est ut midiane
⁊ simulatitie dimittantur ⁊
spatio illius tpris inutilit̾ expẽ¬
debatur fr̃s inclaustro sedeãt
⁊le gant aut missas cantent
aut aliquid necessarii oꝑis a¬
gant Canta instteuti hiuiꝰ
sut ipaut dc̃m est inutił occu¬
qtio tpr̃is quia pro more anticͦ
uit ncc̃e erat fr̾ib ante missã
insam nõ ad dormiend̾ ul qui¬
scendum si ad dormitionem ł
uietẽ si mulandã se expoliare.
ascaltrare. ⁊ uelut longo sõpno
ipos mlectis ꝯponendo ⁊ bño
yiendo p̾parare. Et quid̾ anticsꝰ
monachorum mos erat ieuini¬
oum dieb detrimentausitati
smpni ꝯgruenti dormitione an
m̃sam ꝯpensare. U̾n ieronimus.
Sepe uatuo uentre dormiend̾ ẽ
S quia seq̾ntes monachi anti¬
quis curtosiores phisice sectatore
uentre uacuo dormire mutile cor
huidicau̾nt. ad eam breuitatẽ
midianos ieitinioꝵ sõpnos rede¬
gu̾nit ut m̾idiane quietis nlłam
uitatẽ s solũ uĩtatis simulacrũ

Expanded text:
tatutum est ut meridianet simulatitiae, dimittantur, et pro spatio illius temporis quod inutiliter expendebatur, fratres in claustro sedeant, et legant, aut missas cantent, aut aliquid necessarii operis agant. Causa instituti huius fuit ipsa, vt dictum est, inutilis occupatio temporis, quia pro more antiquo niunt, necesse erat fratribus ante Missam & mensam, non ad dormiendum, vel quiescendum, sed ad dormitionem & quietem simulandam, se expoliare, discalciare, & velut longo somno seipsos in lectis componendo, & bene operiendo præparare. Et quidē antiquus monachorum mos erat, ieiuniorum diebus detrimenta vsitati somni congruenti dormitione ante mensam compensare. Vnde Hieronymus, Sæpe vacuo ventre dormiendum est. Sed quia sequentes Monachi antiquis curiosiores Physicæ sectatores, ventre vacuo dormire inutile corpori iudicauerunt: ad eam breuitatem meridianos ieiuniorum somnos redegerunt, vt meridianæ quietis nullam veritatem, sed solum veritatis simulachrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuasum fuisse cognoimus.
ut eum uidelicet iherosolimam
ꝑmitt̾et proficisci nec sui fu̾it sui¬
dii nec uoluntatis Qd ⁊ si mł̾tum
uoliuiss ꝓficisci tñ nõ pote lld¬
rat nͥ cum graui scandalo omm
qui ap̃ nos sunt bonoꝵ ietuen¬
tium quippe ne plus mali esꝰ al¬
sentia faceret suis. ꝙͣ boni alie¬
nis presentia Hec ꝓ ep̃o Ceterͥ.¬

Expanded text:
suasum fuisse cognovimus, ut eum videlicet Jerosolymam permitteret proficisci, nec sui fuerit studii, nec voluntatis. Quod etsi multum voluisset, proficisci tamen non poterat nisi cum gravi scandalo omnium qui apud nos sunt bonorum, metuentium quippe ne plus mali ejus absentia faceret suis, quam boni alienis praesentia. Haec pro e
Abbreviated transcription (Latin):
unum ⁊ animam unam Q
gͣuidet eos uidet ⁊ me ⁊ sinõ m
meo corpore Et ꝙ loqunt᷑ ip̃i ego
ꝑit̾lcquor s eoꝵ linguis. Pormo¬
Corpore fateor absum si ħ est exi¬
qua portio corporis mei Porroqͥ
iudit fatiem meam tantum.
sn culpa ⁊ sn̾ nota m̃datii assit
ie uidisse nõ partem mei s me
ubimeam sentio uoluntatem
gͦ incorporib unum nos eẽ no¬
uitis nõ pari sanctitate qͣ ambo¬
b ego infi̾or sum: s ead̾ uolunta¬
tate ⁊ summa concordia animo¬
rͥ Cur enĩ unitatem hanc int̾
diu̾sos nõ fatiat ꝯpago caritati
in imo spũ si carnał copła effic̃
ut sint duo in carneuna Quar¬
tum uos addi uelim si dignum
tudicatis ⁊ meand ꝯcurrere u¬
nitatem dilectionis Qd facile
si nõ ꝯtempnitis obtinebitis :
tantum id uos neqͣquã ꝯtẽp

Expanded text:
unum, et animam unam . Qui unum, et animam unam . Qui ergo videt eos, videt et me, etsi non in meo corpore: et quod loquuntur ipsi, ego pariter loquor, sed eorum linguis. Corpore, fateor, absum: sed haec est exigua portio mei. Porro qui vidit faciem meam tantum, sine culpa et sine nota mendacii asserit se vidisse non partem mei, sed mubi meam sentio voluntatem,ergo in corporibus unum nos esse noveritis, non pari sanctitate, qua ambobus ego inferior sum, sed eadem voluntate, et summa concordia animorum. Cur enim unitatem hanc inter diversos non faciat compago charitatis in uno spiritu, si carnalis copula efficit ut sint duo in carne una? Quartum vos addi velim, si dignum judicatis et in eamdem concurrere unitatem dilectionis. Quod facile, si non contemnitis, obtinebitis: tantum id vos nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽs mise̾re anime tire placens
d̾o. placet ne uob̾ut causis ou̾er
ocruperq negotiis nichq ꝓsit
exoccupari ꝓprus cũ totus impli¬
cer auenis:Simueni grãmin
occuł nr̃is date operam ut ꝓrsus
aumouear abhuiusmodi qua¬
tinus licrat mͥ pro meis atq ur̾s
orare delictis Et quid nicħ mͥ se¬
curius iudico ꝙͣ obedire dñi pape
uoluntati s si dignetur accẽder
ip̃e quid possim utinã nepe noui
ꝙͣ ista nõ possim aut ꝙͣ difficile
possim. Et de hoc satis dictum sit
luellum tñ de gr̃a ⁊ lib̾o arbito
mp edidi illum uob̾ libent mit¬
ram cum uos uelle agnou̾o¬
hmultos memini me scͥy¬
ssse aduos. s nunc ipẽ qui loc̃i¬
uatur ecre adsum Tres induo¬
b conspicitis qm̃ absꝙ me eẽ
nõ possunt inquoꝵ iugit̾ pecto¬
nb requiesco ⁊ quid securius
atq suamus ꝙͣ in ꝓprio Menti
nuideor s ei qui amicitie uim
nincͣ sensit qui uirtutẽ cari¬
tatis ignorat: qui ñ credit mł¬
titudinis credentium fuisse cor

Expanded text:
quiens, animae tuae placens Deo ; placetne vobis ut causis onerer, occuperque negotiis, nihilque prosit exoccupari propriis, cum totus implicer alienis? Si inveni gratiam in oculis vestris, date operam ut prorsus amovear ab hujusmodi, quatenus liceat mihi pro meis atque vestris orare delictis. Et quidem nihil mihi securius judico, quam obedire domini papae voluntati; sed si dignetur attendere ipse quid possim. Utinam nempe noverit quam ista non possim aut quam difficile possim. Et de hoc satis dictum sit Libellum tamen De gratia et libero arbitrio nuper edidi: illum vobis libenter mittam, cum vos velle cognovemultos memini me scripsisse ad vos; sed nunc ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres in duobus conspicitis, quoniam absque me esse non possunt, in quorum jugiter pectoribus requiesco, et quidem securius atque suavius quam in proprio. Mentiri videor, sed ei qui amicitiae vim nunquam sensit, qui virtutem charitatis ignorat, qui non credit multitudinis credentium fuisse cor
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur. nõ plane effumdam s
subtraham mag̾ de spũ meo di¬
xisse debuerat. Quid enim: Si
filiis euamgłii om̃s uetẽs iustoᷤᷤ
pr̃es facimus inscientia. nunqͥ
nõ ⁊ supiores ingr̃a ꝯsequenter
fan ncc̃e est ut pote quos nõ lec¬
nosicut nos. aut predicatio sed
omparentur inscientia p̾feran¬
ur ingr̃a. Sz est sane ꝙ ullo oi¬
uo pacto mĩto nõ ferimus ut do¬

Expanded text:
ebatur, non plane, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, numquid non et superiores in gratia consequenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praedicatio, sed comparentur in scientia, praeferantur in gratia. Sed est sane quod ullo omnino pacto non ferimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
homines sñ culpa dampnare i¬
existimet. Uerendum tn ne si
ul breuiter non respondetur.
stulto iuxͣ stulticiam suam pu¬
tans forte sapientiam securiꝰ
sꝑgat seminarium uecordiei
in aurib insipientium ⁊ itaiã
insipientie eius nõ sit numu̾s
ueritatis promde testimoniis
paucis ⁊ manifestis manifest̾
mendanium ꝯfutetur. Is for¬
sitam qui assit nõ posse p̾ca¬
ri ꝑ ignorantiam numquã
ꝓ suis ignorantus depͥcatur si
potuis. ꝓpħam irridet dep̾cantẽ
⁊ dicentem Delicta iuuentutiᷤᷤ
mee ⁊ ignorantias meas ne me¬
mini̾s forsitam ⁊ reprehendit
deum exigentem ꝓ pc̃ro igno¬
rantie satiffactõem. Loquit᷑
enim inleuitico ad moysem:¬
dicens. Anma si peccau̾it ꝑ igno¬
rantiam fecit q unum ex hiis q̃¬

Expanded text:
homines sine culpa damnare homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Forsitan et reprehendet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfactionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysedicens: Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his q
Abbreviated transcription (Latin):
lnes patefacta luce eumgłii sẽ¬
rapte predicabant ita ut nũc
om̃is populus xanus scurre ⁊ cõ¬
at̾i debeat fidem qͣm eo tp̃r pau¬
n admodum ⁊ ꝑfectiores quiq
nou̾nt qͣnius omĩs dei popul
tͥtunc eiusd̾ misti̾a fidei in le¬
galib cerimoniis typice poita¬
nt. Multa sunt que ad hec cõ¬
firmanda occurrunt s modus
epłaris cuncta nõ patitur nec
opus est. Arbitror enum ut an
iam dixeram me quoq ñ res¬
rem ex om̃ibr que petisti
am contra t̾ciam
assertionem non multum no¬
y arbitror laborand̃ tn ꝙ ma¬
nfestam nimis p̾ferat falsi¬
tor insua suꝑiori snĩa ipãm ꝑ se
satis impugnet sibimet ip̃i ꝯtͣ¬
rius. Cum de nocturno illo pri¬
uatoq susurrio dñi cũ nicho¬
demo laqͥum nectat publice
dampnatoĩs ꝑtotum orbem ig¬
norantibz arbitrans uidelz ne¬
minem ex illa hora potuisse
saluari qui nõ fui̾t baptizatꝰ.
nonne aꝑte pcc̃m ignorantie
⁊ pcc̃m dampnabile ꝯfitetur:
Nisi forte tam ꝓt̾uus sit ut d̾m

Expanded text:
ores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant; ita ut nunc omnis populus Christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectiores quique noverunt, quamvis omnis Dei populus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caerret. » Multa sunt quae ad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non resrem ex omnibus quae petistiam contra tertiam assertionem non multum nobis arbitror laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, arbitrans videlicet neminem ex 633 illa hora potuisse salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam protervus sit, ut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
no uite etͥne scliq futuri ꝙ m
dubitant̾ credunt ⁊ sꝑant ⁊ ar¬
dent̾ desiderant. formam tña
statum ne cogitare quid̃ uł t¬
nuit̾ nort. Itaq multi ante¬
ante saluatoris aduentum deũ
om̃ipotentem tenentes ⁊ dilis¬
tes sue salutis gratuitũ ꝓ misss¬
rem credentes inꝓmissione fi¬
delem sꝑantes c̾tissimũ reddito¬
ordine salus repmissa fieret ig¬
norarent. Demq beda aꝑte docro
aꝑta omĩa om̃ib neqͣquam fu¬
isse que de xͦ futura erant. qd
tuqͦ testimonium intua epła
posinsti. Unum inquit idẽq.
dominice crucis tropheum piꝰ¬

Expanded text:
no vitae aeternae, saeculique futuri, quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant, formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptoliter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Denique Beda aperte docet aperta omnia omnibus nequaquam fuisse quae de Christo futura erant, quod tu quoque testimonium in tua epistola posuisti. « Unum, » inquit, « idemque dominicae crucis tropaeum p
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑsenes intellexi. S ⁊ ꝓpba
danel. Ptransibunt ait pluri¬
mi ⁊ multiplex erit scientia
ampliorom scilicet rer̾ notitiã
ꝓmittens ⁊ ip̃e posti̾s. Si gͦ ut¬
tpr̃m creuit ⁊ scientia spũali¬
um pr̃um ⁊ quanto uicinio¬
res aduentui saluaimis exti¬
ti̾nt tanto mist̾ium salutis
plentus ꝓtepunt no est dubiũ¬
quin his qui ⁊ p̾sentes fu̾nt mł¬
to amplius contulit rer̾ ip̃arũ
exhibitio atq p̾sentia exhiben¬
tis. Deniq ⁊ audiunt Beati
occult qui uident que uos uide¬
tis. Item. uos aut̾ dixi amicoᷤᷤ
pr̃e meo nota feciuobis Młti
inquit reges ⁊ ꝓpħ̾e uoluerũt
uidere q̃ uos uidetis ⁊ nõ uide¬
runt ⁊audire que auditis ⁊
non audierunt. Q̾r: Tot uide¬
rant. Alioquin quid opus erat
forts uid̾e carnem ⁊ carnis au¬
dire sermones si tam intꝰ a spũ
fu̾ant ꝑfr̃e instructi de om̃ib

Expanded text:
Supra senes intellexi . Sed et propheta Supra senes intellexi . Sed et propheta Daniel: Pertransibunt, ait, plurimi, et multiplex erit scientia ; ampliorem, scilicet notitiam promittens, et ipse posteris. Stemporum crevit et scientia spiritualium patrum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubiuquin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi amicos, Patre meo, nota feci vobis . Multi, inquit, reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Quare? ut viderant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem ihõe baptista uerum¬
m̃ ẽẽ. Uide aut̾ si nõ uere falsũ
fati cogumur uĩtatis hoc testĩo¬
nium si tm̃ tribuamus uet̾ib
qͣntum nec ihõi uendicare ua¬
lemus. Nonutiq fit inuiria iho¬
anni si quid ignorasse creditur i
tetur. S si ꝙ p̾coni uĩtatis ne¬
gamus ꝯͣ preconium ut̾tatis al¬
blaphemia est ⁊ plane ꝯtradite̾
cussponsi dubitat ⁊ querit tu
oo quitentunꝰ es analium exp̃¬
tamus: ⁊ nos milib hominum
c̾titudinem de om̃ib nr̃o menda¬
tio confirmamus: Nec ipõs de se
re possumus. Moyses scribit d̾m
ad se loq̃ntem dixisse sic. Ego sũ
deus abraham ⁊ deus ysaac. ⁊ d̾s
racob ⁊ nomen meum adonay
nõ indicaui eis. sub audi sicut
tͥ. Ostendit gͦ se de dei noticia i¬
plus aliquid p̾cedentib pr̃ib i
accepisse. Daid qͦ suꝑ doctores
suos ⁊ semores domum sibi in¬
tlligentie audacter presumit
ita dicens suꝑ om̃s docentes
me intellexi qr testimonia tu¬
a meditatio mea est. Et rursũ.

Expanded text:
majorem Joanne Baptista non surrexisse . Vide autem si non vere falsum fateri cogimur Veritatis hoc testimonium, si tantum tribuamus veteribus, quantum nec Joanni vindicare valemus. Non utique fit injuria Joanni, si quid ignorasse creditur autetur: sed si quod praeconi Veritatis negamus, contra praeconium Veritatis alblasphemia est, et plane contradicere cus Sponsi dubitat et quaerit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Et nos millibus hominum certitudinem de omnibus nostro mendacio confirmamus. Nec ipsos de se re possumus. Moyses scribit Deum ad se loquentem dixisse sic: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, et nomen meum Adonai non indicavi eis , subaudi sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque supra doctores suos et seniores donum intelligentiae sibi audacter praesumit ita dicens: Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est . Et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
tisse ꝓph̾as quot quot au aduẽ¬
tudiũ retro iusti ⁊ salui fu̾nt
Fuit itaq antiquis tp̃rib aut
ꝑrara salus. aut nimium nu¬
merosa perfectio quoꝵ quidem
ꝙ libet sapere discretionis t̾mi
lerabilius inmo ⁊ deo dignius
tasse scl̾a illa multitudine per¬
fc̃oꝵ ꝙͣ saluandoꝵ. tanta fuisse
paucitate ꝯtentum qͣtinus ⁊
salui nõ pauci tunc fierent ⁊
om̃s nichominus repleti spũ ꝓ
pħico necdum reuelata misti¬
a iam tunc penetrarent simꝙͣ
ħ recipitur. bñdicimus quidẽ
inquo tot ⁊tante dei ppło diui¬
tie sp̃t affluebant ut illud ꝓr¬
sus incredibili felicitate cerne¬
retur impletum ꝙ moyses op¬
tabat cum dicẽt. Quis dab̾ ut
om̃s ꝓpħ̾ent: Queso quid sile
attulit euamgłium. Frustis
głatur paulus de primitus sie
quas se putat cum siuis coaplia
accepisse cum nil tale indiebs
sius potuerit exꝑiri. Deniq
Frustra inquam głatur de eui¬
głio suo qr nõ ab homine nen

Expanded text:
tisse prophetas, quotquot ab adventu Domini retro justi et salvi fuerunt. Fuit itaque antiquis temporibus aut perrara salus, aut nimium numerosa perfectio: quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminlerabilius, imo et Deo dignius tasse saecula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti spiritu prophetico, necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent: si, inquam, hoc recipitur, benedicimus quidem in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus de primitiis spiritus, quas se putat cum suis coapostolis accepisse; cum nil tale in diebus suis potuerit experiri. Denique Frustra, inquam, gloriatur de Evangelio suo, quia non ab homine, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ur autem noti
mus. aut quam inde nẽm
p̾tendamus qͥritis. atq nos
inhuiꝰmodire ꝯͣ caritatem
frnam ag̾e dicitis. Nos u̾o
sicut deffendimus ea q̃ recta
putamus sic numꝙͣ excusã¬
das extusationes inpecratis
assum̾e uolumus. Scimus
namq non dełe aliquem ali¬
cuius monachum absq eiꝰ

Expanded text:
ur autem noti mus, aut quam inde rationem prætendamus, quæritis: atque nos in huiusmodi re cōtra charitatem fraternam agere dicitis. Nos vero sicut defendimus ea quæ recta putamus: sic numquam excusandas excusationes in peccatis assumere volumus. Scimus namque non debere aliquem alicuius monachum, absque ei
Abbreviated transcription (Latin):
est ut mͦ quo p̾diximus exͣ
ducantur nec int̾m sicuti usꝰ
duniacensis exigit. ł ad ordĩes
ecͣsticos ascendant ł missam
añordinati cantent aut extra
claustrum curam alicuiꝰ obedĩe
administrent Causa institu¬
ti huꝰ fuit nimis tardꝰ ad cluni¬
acum nouinoꝵ exͣ luniac̃ sus¬
ceptoꝵ aduentus. Uñ lex talisda¬
ta est ut qr priores parcentes sũp¬
annos noiitios duiac̃ duc̃e u̾
mitt᷑e disfe̾bant. saltẽ p̾scripta
lege coacti eos uł ad bñdicendũ
uł si ex bndc̃i fui̾nt ad obedĩam
rursum incluniaco corã fr̾ibus
adducant ł mittant. Sꝰ
tatutum ẽ ut antiqum ⁊
scm̃ opꝰ manuũ ł inclaus¬
cris ip̃is. aut uͥ honeste remoto
ꝯspectu scłarium fĩ poti̾t ex ꝑte
saltem aliqͣ restauretur itã ut
li opere ex̾ceant᷑ Causa insti¬
tuti huius fuit qr ocriositas uixͣ
prẽmbñdictum mimica anime
intantum magnam partem

Expanded text:
est ut modo, quo praediximus, extra ducantur, nec interim, sicut usus Cluniacensis exigit, et ad ordines ecclesiasticos ascendant, et missam ante ordinati cantent, aut extra claustrum curam alicujus obedientiae administrent. Causa instituti hujus fuit, nimis tardus ad Cluniacum novitiorum extra Cluniacum susceptorum adventus. Unde lex talis data est, ut quia priores parcentes sumpannos novitios Cluniacum ducere et mittere differebant, saltem praescripta lege coacti eos vel ad benedicendum, vel si extra benedicti fuerint, ad obedientiam rursum in Cluniaco coram fratribus adducant vel mittant. XXXIX. Statutum est ut antiquum et sanctum opus manuum, vel in claustris ipsis, aut ubi honeste remoto conspectu saecularium fieri poterit, ex parte saltem aliqua restauretur, ita ut li opere exerceantur. Causa instituti hujus fuit, quia otiositas, juxta Patrem Benedictum inimica animae, in tantum magnam partem
Abbreviated transcription (Latin):
ut infirmis ipĩs uł quib¬
lib minfirmaria iace comedẽ¬
nachis cohĩtatio. ⁊ ne matĩam
furandi ea que de m̃sa ininf̾ma¬
ria comedentium suꝑerant ser
furtim fr̃ib subripere poterant
uxori filiis ac qualicumq fa¬
miliole sue iburgo ꝯstitute.
deferte solebant. Pret᷑ ħ ⁊̃ illud
in causa fuit ꝙ secreta mõasti¬
ci ordinis aut disciplinas re¬
głares qͣs ut pote inregularid¬
disciplinis officinis assidue ꝯ¬
manentes uł uidebant uł ab
aliis audiebant more seculan¬
um secularib diuulgantesd¬
tegebant .25.¬

Expanded text:
« Infirmis ipsis, vel quibuslibet in infirmaria comedenachis cohabitatio, & ne materiam furandi ea quæ de mensa in infirmaria comedentium supererant, serufurtim fratribus subripere poterant, vxori, filiis, ac qualicūque familiolæ suæ in burgo constitutæ deferre solebant. Præter hoc, & illud in causa fuit, quod secreta monastici ordinis, aut disciplinas regulares, quas vtpote in regularibus officinis assidue commanētes, vel videbant, vel ab aliis audiebant, more secularium secularibus diuulgantes detegebant.
Abbreviated transcription (Latin):
num incurierit eccła pietati urẽ
supplicamus ⁊ supplicando ꝯsuli¬
atanto scandalo parcatis. ⁊ hũc
uicarium xͥ a tanto impperio si¬
mu libare curetis ꝯcedendo utici¬
Lo ecr̃a eccła molismensi
supplex nõ ut arbitror mi¬
portanus int̾uentor accedo Mlta
q̃iuppe sunt qͥ me ꝯfortant ut
mus Deinde ꝙ eand̾ ecc̃am ñ ali¬
enum usurpare s suum iꝰ tant̃
aune a ur̃a equitate requirere
credimus. G̾cio ꝙ id ipsum tał
nob̾cum postulat qui solus ad
impetrans etiam manis aliꝙͥ¬
a uob̾ suffic̾e̾ possit uidelicet co¬
mes theobaldꝰ Quartum quoq

Expanded text:
num incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulia tanto scandalo parcatis, et hunc vicarium Christi a tanto improperio simul liberare curetis, concedendo ecPro ecclesia Molismensi supplex, non, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, utmus. Deinde quod eamdem ecclesiam non alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliqa vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cisices. hanc sc̃i monachoꝵ seu
he̾mitarum prẽs hanc ⁊̾ prece¬
dentes cluiracensis ord̾is mag¬
ni ⁊ eg̾gii fundatores Hos si no¬
minare sigillatim nccĩtas ini¬
paret ostend̾em a primo sc̃o odo¬
ne usq ad ultimum sc̃ĩtatis i

Expanded text:
ifices, hanc sancti monachorum seu eremitarum Patres, hanc et praecedentes Cluniacensis ordinis magni et egregii fundatores. Hos si nominare sigillatim necessitas imperaret, ostenderem a primo sancto Odone usque ad ultimum sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum precessit natalem
ꝯ ceptus ꝓp̃ ea reputetur ⁊ ip̃e
sanctus: Nunꝙͥ qm̃ precessit
eum fecit ⁊ scm̃: Et si p̾cessit
⁊ enim illa tp̃i scitas qͣm sequ¬
turo tͣnsmittet: Anñpotiusq¬
p̾cessit absq scĩtate ꝯceptus.
oportuit nimir̾ sc̾ificate ꝯcep¬
tam ut sc̃s seq̾retur iã ꝑtus:
Anforte mutuatus ẽ sc̾itatem
apostĩore prior: Potuit sane a¬
la q̃ in iam cuncepta fr̃a ẽ scĩ¬
ficatio ad ip̃m quiseq̾batur ⁊¬
t̾nsire natalem. redire u̾o retͦr¬
sitm ad ꝯceptum qui p̾cesserat

Expanded text:
sanctum praecessit natalem conceptus, propterea reputetur et ipse sanctus? Nunquid quoniam praecessit eum, fecit et sanctum? Etsi praecessit etenim illa ipsi sanctitas, quam secuturo tcessit 171 absque sanctitate conceptus, oportuit nimirum sanctificari conceptam, ut sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum qui praecesserat,
Abbreviated transcription (Latin):
la aucta uł dempta s ponam si
⁊ qͣratione uariata sint ⁊ sbiũ¬
gam Noꝵ duoꝵ alt̾m conuti¬
ont rerũ inseruet. alt̾i scan¬
dalo eoꝵ. qui cãm mutatõnũ
ignorantes ł moti suerant uł
moui poterant fortasse suffiti¬
et slulli . ir sapientũ noua in¬
usitata. ł mira uid̾i debet usu
precipitur aliud ꝙab homini¬
bus utilitatis curislib causa.
ad tempus non inꝑetuum impe¬
iatrr. Et illid prmum quid̾ id¬
cuto mutandum nõ est qi siñ
sunt numꝙͣ mutanda sunt. qͥ
uo ad iumenta iurtutũ pro con¬
preceptum fidei spei ice caritati
⁊ qͥ sub ipã caritate ꝯtinentur.
castitatis. humilitatis. u̾itatis.
ysinceritatis mandata mutari
quolib dispensante ł qͣlib dis¬
pensanone nõ possunt. Ieiuui
a tnuigilie. opus manuum cor
lis quid̾ si ad modicum est et si¬
milia istis que enumerare pro¬
lixitas ꝓhibet nũc minui nũ
angeri nc omĩns suot̃hi certe
uctĩtatis uł caritatis causa. p̾po¬
sitoꝵ magist̾io debent. Hanc

Expanded text:
l dempta sunt, ponam, sed et qua ratione variata sint subjungam. Horum duorum alterum cognitioni rerum inserviet, alterum scandalo eorum qui, causam mutationum ignorantes, et moti fuerant, vel moveri poterant, fortasse sufficiet. Nulli enim sapientium nova, inusitata, et mira videri debet usuupraecipitur, alterum quod ab hominibus utilitatis cujuslibet causa ad tempus non in perpetuum imperatur. Et illud primum quidem idcirco mutandum non est, quia si non sunt, nunquam mutanda sunt; quae vero adjumenta virtutum, pro conpraeceptum fidei, spei, vel charitatis, et quae sub ipsa charitate continentur, castitatis, humilitatis, veritatis, et sinceritatis mandata mutari, quolibet dispensante, vel qualibet dispensatione possunt. Jejunia tamen, vigiliae, opus manuum, corlis quidem sed ad modicum est , et similia istis, quae enumerare prolixitas prohibet, nunc minui, nunc augeri, nunc omnino subtrahi certae necessitatis vel charitatis causa praepositorum magisterio debent. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sedis apłice auctoritas ⁊ nõ ita
p̾cipitanter atq inosulte pau¬
coꝵ seqͥnda simplicitas imꝑitoꝵ
⁊ añ quid̾ ap̃ aliquos exrorem
ꝯperam s dissimulabam ꝑcẽs
deuotioni que de simplicicorde
⁊amore nirginis ueniebat Uer̾
apͣ sapientes atq infamosano¬
biliq ecr̃a ⁊ cinus sp̃alit̾ filius
diei absq preuiditõ sane dr̃a sint
sanuis sapientis. Romane pre¬
sertim ecce auctoritati atq era¬
minitotũ hoe sicut ⁊ cet̾a qͥ huiꝰ¬
moisũt uniu̾sa reseruo. ip̃ins
siquid̃ alit̾ sapio paratꝰ iuditio

Expanded text:
Sedis auctoritas, et non ita praecipitanter atque inconsulte paucorum sequenda simplicitas imperitorum. Et ante quidem apud aliquos errorem compereram: sed dissimulabam, parcens devotioni, quae de simplici corde et 172 amore Virginis veniebat. Verum apud sapientes, atque in famosa nobilique Ecclesia, et cujus specialiter filius dixi, absque praejudicio sane dicta sint sanius sapientis. Romanae praesertim Ecclesiae auctoritati atque examini totum hoc, sicut et caetera quae ejusmodi sunt, universa reservo: ipsius, si quid aliter sapio, parat
Abbreviated transcription (Latin):
.P. dare ualr uoratus albas dili¬
g̾eiustitiam ⁊ odirx mniquatatẽ
Magist᷑ .p. abaclardus sũ regła
monachus. sine sollicitudine
p̾latus nec ordinem tenet nec
tenetur ab ordine Homo sibi
dissimił ẽ intꝰ herodes foris io¬
hannes. Totus abiguus nichł
hñs de monacho pret̾ nomẽ et
⁊ hĩtum. S quid ad me: unus¬
quisq honus suũ portabit Ali¬
ud ẽ ꝙ dissimulare nõ possum
ꝙ ꝑtinet ad om̃s quidiligunt
nom̃ xͥ. Iniquitatẽ in exce᷑ lsd
lcquitur. integritatẽ fidei cas
titatem ecre corrump̃ Transg̾¬
ditur t̾minos quos posuerunt
prẽs nr̃t. de fide de sacram̾tis.de
sc̃a tͥnitate disputans ⁊ scribens
singula ꝓ sua uoluntate mu¬
tat augz ⁊ minuit In libris ⁊ in
oꝑib sis ostendit se fabricato¬
rem m̃datii ⁊ cultorẽ ꝑu̾sorũ
dognatum heticum se ꝓbans
nõ tam merrore ꝙͣ in ꝑtinatia
⁊ desfensione erroris. Hõ est egͤ¬
diens m̃suram suam insapĩa
u̾bi euacuans uirtutẽ crucisxͥ.

Expanded text:
ae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine elatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso loquituransgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se fabricatorem mendacii et cultorem perversorum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
Qiamobrem ⁊ siquib ł paucis
lon hominũ danĩ est cũscitate
pasci nõ tñ ⁊ ꝯcipr ut uni sane
suaretur sci prergatiua ꝯ cep¬
nsicit ex adam natos qd̾ unus
ꝯceptõis: Quo pacto inꝙͣ aut sc̃s
asseretur ꝯceptus qui de spũ scõ
no est nedicam de prc̃o ẽ aut festͥ
babebit qui minime sc̃s ẽ :L¬

Expanded text:
Quamobrem etsi quibus vel paucis filiorum hominum datum est cum sanctitate nasci; non tamen et concipi: ut uni sane servaretur sancti praerogativa conceprespicit ex Adam natos, quod unus Conceptionis? Quo pacto, inquam, aut sanctus asseretur conceptus, qui de Spiritu sancto non est, ne dicam de peccato est: aut festus habebitur, qui minime sanctus est? L
Abbreviated transcription (Latin):
Au forte int̾ amplexus marita¬
les scĩtas se ip̃i ꝯception in¬
miscuit eit simul ⁊ sc̾ificara
suĩt ⁊ ꝯceptas Nec hoc quidẽ
admittit rat̾o Qũõ namq
aut sc̃ĩtas abs spu sc̃ificante
aut sc̃õ sptu sccietas c̃t poc̃o fu¬
it. aut cͥte pt̃m quõ nõ fuit uͥ
libido nõ defuit. Nisi quis fort

Expanded text:
aritales sanctitas se ipsi conceptioni immiscuit, ut simul et sanctificata fuerit, et concepta? Nec hoc quidem admittit ratio. Quomodo namque aut sanctitas absque Spiritu sanctificante, aut sancto Spiritui societas cum peccato fuit? aut certe peccatum quomodo non fuit, ubi libido non defuit? Nisi fo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qm̃ cardinales ⁊ cł̾icos aurio
se discipulos hũisse glatur ⁊eos
in deffensione p̾ti̾ti ⁊ p̾sentis erm¬
ris assumit aquib iudicari ti¬
m̾e debuit ⁊ dampnari Siquis
spm̃ dei h̾t illius u̾siculi records
Nonne qui oder̃t te dñe oderan
⁊ suꝑ inimicos tuos tabescebam.
lib̾et d̾s ꝑuos ⁊ per cetõs filiossi¬
os ecrͣm stiam alabiis iniquis ⁊
linga dolosa.

Expanded text:
ardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spiritum Dei habet, illius versiculi recordetur: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Liberet Deus per vos, et per caeteros filios suos, Ecclesiam suam a labiis iniquis et a lingua dolosa.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceptam fuisse S id hactenꝰ
inanditum. Lego deniq sp̃m
sanctum meam nõ cũ ea ite¬
nsse dñte angło spr sanctus
ꝑisse uirginem. nõ tñ ⁊ partam
auirgine. Alioquim ubi erit
p̃rrgatiua mr̃is dñi q̃ singula¬
rit̾ creditur exultare ⁊ muni
prolis ⁊ integritate carnis. si ra¬
cumdẽ ded̾is ⁊ mr̃i ipĩus: Nõ
ẽ hoc uigmem honorare sed
qm̃ nõ erat s nec inipõ quid̃ ꝯ

Expanded text:
ceptam fuisse: sed id hactenus inauditum. Lego denique Spiritum sanctum in eam, non cum ea venisse, dicente angelo: Spiritus sanctus perisse virginem, non tamen et partam a virgine. Alioquin ubi erit praerogativa Matris Domini, qua singulariter creditur exsultare et munere prolis, et integritate carnis, si tantumdem dederis et matri ipsius? Non est hoc Virginem honorare, sed quoniam non erat; sed nec in ipso quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tatutum ẽ ut nullꝰ in
monachum cluntatẽse
succurrend̾ exceptis magnis et
utilib ꝑsonis q̃ si disferrentur
leuitate fortassis animi retro¬
ced̾ent nec in incepto ꝯu̾sionis
ꝓposito ꝑman̾ent Causa ĩ¬
stituti huiꝰ inmo renouate ĩsti¬
tutoĩs fuit freq̾ntissima muti¬
lium personarum ꝑ cuncta pe
dimiacensia lora. ⁊ indistreta
susceptio Qua indiscreta suscep¬
tione nũc rusticoꝵ. nẽ infant
aliꝙ opus utiltum eo iã res por¬

Expanded text:
tatutum est ut nullus in monachum Cluniacensem succurrendum, exceptis magnis et utilibus personis, quae si differrentur, levitate fortassis animi retrocederent, nec in incepto conversionis proposito permanerent. Causa instituti hujus, imo renovatae institutionis fuit frequentissima inutilium personarum per cuncta pene Cluniacensia loca, et indiscreta susceptio. Qua indiscreta susceptione nunc rusticorum, nunc infantium, aliquod opus utilium, eo
Abbreviated transcription (Latin):
taturum est ut
exceptis decanis .xii. fr̃s ꝯstitui¬
tur addito t̾cio priore plenim¬
q ordinem teneant Cauan
instituti huiꝰ nõ est ncc̃e scͥhero
qr patet om̃ib¬

Expanded text:
TATVTVM est, vt exceptis Decanis, XII. fratres constituantur, addito tertio Priore, plenumque ordinem teneant. Causam instituti huius non est necesse scribere, quia patet omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Ristissime hystorie siem rͣ
uob̾ ⁊ causam replicare
adscitis etiam nob̾cum quibdã
aliis religiosis ꝑsonis regẽ suꝑ
graut inttiria. per nos tpõs hũilit̾
ut debuimus conuenimus ut ep̃õ
ml quid̾ tale mi̾to sua que tule¬
rat restituere roggaimus nec imn¬
petranimus Sentiens tamd̃ nos

Expanded text:
ristissimae historiae seriem vobis et causam replicare adscitis etiam nobiscum quibusdam aliis religiosis personis, Regem super gravi injuria per nosipsos humiliter, ut debuimus, convenimus: ut episcopo, nil quidem tale merito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. Sentiens tandem nos
Abbreviated transcription (Latin):
uenientib litt̾is ur̃is quib eius
t̾am ab intͥdcõ absolu p̾cepistiᷤᷤ
male inmalo ꝯfortatus ꝙ bñ pro¬
miserat minime ẽ exequtus.⁊
hie t̾n nominata qua idse r᷑sũ
pmisit exequtur̾ eius nos ꝯspec¬
tuu presentantes sustinuimus
pacr ⁊ nõ uenit. q̾situmus bona:
peius teneantur ⁊ reliqͣ passimĩ
dies rapiantur eo utiq secure.
quo imptine illa retinentur: So¬
luto nempe ad ur̃m imꝑium e¬
piscopi iusto ut putamus inter
consequi eque timore suspenso.
facti interim sumus obꝓbriũ

Expanded text:
ientibus litteris vestris, quibus ejus terram ab interdicto absolvi praecepistis, male in malo confortatus, quod bene promiserat, minime exsecutus est. Die tamen nominata, qua id se rursum promisit exsecuturum, ejus non conspectui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad vestrum imperium episcopi justo ut putamus interconsequi, vestro aeque timore suspenso, facti interim sumus opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
orate. ⁊ ꝓ conmissa uob̾ d̾i eccłia
ꝯgaudentes ⁊ sponse diũ suꝑ tã
fido custode ⁊ sponso amico suꝑ
labore tam fructuoso fident̾ pro¬
inde atq fidelit̾ utẽ pat̾nitati
sugg̾imus q̃ in regno nr̃o eidẽ
ri Quantũ quid̾ nos sentimus
sequitur zelum. ptetatis cultũ.
hĩtum ꝙ ip̃m religionis Quod̾
ure qͦ prudentia sc̾itatis ł ex eo
facile adu̾tere potest. ꝙ qui añ
inhĩtu actuq scł̃ari. honorati
sunt sublimes. uidicati fideles
hĩti familiares mͦ inimicifc̾i
sunt digne suo sacerdotio ꝯuer¬
santes ⁊ ꝑ omĩa honorificantes
ministium sitũ Hinc grauib¬
contumeliis ⁊ mitriis ep̃t part¬
sien̾ innocentia pulsata ẽ s nõ

Expanded text:
t pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem ri. Quantum quidem nos sentimus s justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, habitumque ipsum religionis. Quod vestrae quoque prudentia Sanctitatis vel ex eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibcontumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ⁊ nõ tanteutiq maiestan:
Est aut̾ ꝙ miramur qͣ nam ra¬
tione iudicatum sit de parte ab¬
udicatum absenti: Qd̾ quidẽ
nõ temeraria p̾sumptõe repre¬
hendimus. s filiali amore pat̾¬
no cord̾ suggĩmus qͣntum exs
⁊ suꝑbit impus ⁊ incenditur:
pauper Cetm̃ quamdui illu
pati qͣntum uehuic ꝯpati delu

Expanded text:
sibi, et non tantae utique majestati? Est autem quod miramur, quanam ratione judicatum sit de parte, adjudicatum absenti. Quod quidem non temeraria praesumptione reprehendimus, sed filiali amore paterno cordi suggerimus, quantum ex hoc et superbit impius, et incenditur pauper. Caeterum quandiu illum pati, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Unimo pontifici
hugo de pontimiaco ⁊ bernar¬
dus de claraualle quicqͥ potest
pocõꝵ oratõ Lacrimabilem epi¬
copoꝵ inmo totius ecc̃e queri¬
moniam nos quoq eius filiisi
tñ digni dissimulare nõ pꝰsumꝰ
Que uidimus loquimur Mag¬
na si quid nos ncc̃itas de claustͥs
ad publicum traxit ubi ⁊ ꝙ ui
dimus loquimur Tristes uidi¬
mus t̾stes ⁊ loquimur honorẽ
ecrẽ honorii tpr̃e nõ minimele¬
sum Iam regis flexãt irã hĩuli¬
tas ł potius constantia epõꝵ cũ
ecre a sunmo pontifice summa
suꝑueniens auctoritas heu de¬
iecit ꝯstantiam suꝑbiam statu¬
it Samus quid̃ id auob̾ ꝑ mẽ¬
datium fuisse subreptũ ꝙ ex ueᷤ¬
tͥs litt̾is palam datur adu̾̃ti ut
eu̾ti tam iustũ tamq nccium
int̾dictum iuberetis. S nuncͥ
ñ uł tand̾ deprehenso m̃datio¬

Expanded text:
ummo Pontifici HUGO de Pontiniaco, et BERNARDUS de Clara-Valle, quidquid potest peccatorum oratio. Lacrymabilem episcoporum, imo totius Ecclesiae querimoniam, nos quoque ejus filii, si tamen digni, dissimulare non possumus. Quae vidimus loquimur. Magna siquidem nos necessitas de claustris ad publicum traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa superveniens auctoritas, heu! dejecit constantiam, superbiam statuit. Scimus quidem id a vobis per mendacium fuisse subreptum quod ex vestris litteris palam datur adverti, ut everti tam justum tamque necessarium interdictum juberetis. Sed nunquid non vel tandem deprehenso menda
Abbreviated transcription (Latin):
E quentis capituli qd̾ ꝓpo¬
sitistis facilis ⁊ ꝯgruapa¬
tet responsio. Ubicumq enim
sibi obuiant fres unior apri¬
ore benedictrẽm petit bñdicite
dicendo si exͣ regularia loca fue¬
rit. ⁊ humilit̾ indinando sed
nicħ ore profendo. si infra offi¬
cinas regulares sibi oceurre¬
rit. Qd̃ si semꝑ loq̾ndo bãc peti
debere dicitis uideant discreti
utr suꝑflue loqutõi utile silẽ¬
tium imponi aut supponi de¬
beat Superfluam u̾o idcirco
dicimus quia ad id ꝙ eque be¬
ne silentio potest fieri. linguã
nõ eẽ necessariam ⁊ ideo super¬
fluam existimamus maxĩe
cum nullius sermonis ꝓpter

Expanded text:
equentis capituli, quod proposuistis, facilis & congrua patet responsio. Vbicumq; enim sibi obuiant fratres, iunior a priore benedictionem petit, Benedicite, dicendo, si extra regularia loca fuerit, & humiliter inclinando: sed nihil ore proferendo, si infra officinas regulares sibi occurrerit. Quod si semper loquendo hanc peti debere dicitis, videant discreti, vtrum superfluæ loquutioni vtile silentium imponi, an supponi debeat. Superfluam vero idcirco dicimus, quia ad id quod æque bene silentio potest fieri, linguam non esse necessariam, & ideo superfluum existimamus: maxime cum nullius sermonis pr
Abbreviated transcription (Latin):
as aluis anni tpr̃ib festiuitates
ecc̃a celebrat Cathedra sc̃i petri
ead̾ ieuritũ relaxabitur. ⁊ ⁊̃
ꝙ infra septuagesimam festi¬
iitas ilia semꝑ creurrit. Gũt
uͦ post missam maiorẽ statim
seq̾tur. Causa instituti huiꝰ
fuit multiplicitas nouit̾ ad in¬
uentarum festiuitatũ q̃ mag̾
adaucte maius iam dci tpr̃is spa¬
tium occupabant ⁊ ex regła in¬
tuncta ieuinia. freq̾ntatis boni
comestionib tã pene uniu̾sa.
excluserant. Unde eod̾ modo ser¬
uata utrinq sobrietate res disfi
uitatib scĩs iam institutus ho¬
noꝵ. ñ minueretur ⁊ ex regula
p̾ceptũ ieitnium ex qͣnta ratõ¬
nabilit̾ parte fieri potest. serua

Expanded text:
as aliis anni temporibus festiuitates Ecclesia celebrat. Cathedra sancti Petri eadem ieiunium relaxabitur, & etiam quia infra Septuagesimam festiuitas illa semper occurrit. Tunc ro post Missam maiorem statim sequetur. Causa instituti huius fuit multiplicitas nouiter adinuentarum festiuitatum, quæ magis adauctæ, maius iam dicti temporis spatium occupabant, & ex Regula iniuncta ieiunia, frequentatis bonis comestionibus, iam pene vniuersa excluserant. Vnde eodem modo seruata vtrinque sobrietate res diffinuitatibus sanctis iam institutis honor non minueretur, & ex Regula præceptum ieiunium, ex quanta rationabiliter parte fieri potest, serua
Abbreviated transcription (Latin):
tatutum est ut ie¬
nia regularia ab idib
uentur excepto festo sc̃i micha
aduentum ⁊ septuagesimam
puententib festiuitatibi festo¬

Expanded text:
TATVTVM est, vt ienia regularia ab Idibusuentur, excepto festo S. MichaeliAduentum, & Septuagesimam, prouenientibus festiuitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
multuudinẽ adu̾santiũ. qͣm¬
iuis iusta ⁊ sc̃a desid̾ia paricoꝵ
plumq non ꝑfici. Sic aaron
sceleiatis tumuliuantis ppłi qͣ
uoluntatem siram clamoribꝰ
cessit. sic samuel erõ ppło ĩ or¬
diuate regem petenti inuitꝰ
saulem intintxit. sic dauid c̃
uellet construere templum.
pp̃ infestantium t̾n bella inmi¬
coꝵ. qr uir bellicosus erat ꝓhi¬
Simili forma tͥ p̾r uenerande
ꝯsilio nõ pretudicemus q̃tinꝰ
ad tp̃c ꝓpositi tui tͥ q ꝯsentien¬
tium rigorem sic tp̃res ut ĩfir¬
moꝵ salutem non negligas
nuitandi quippe sunt ad artioie
uitam: non cogendi. quib utiqi
tis. Illis aut̾ qui artius uiu̾e d¬
siderant. aut condescende in beci¬
liorib ex caritate qͣntum sine
pcc̃o possunt suadendum est aut
ibidem tene̾ ꝙ cupiunt ꝑmittẽ¬
d̾ si absq utrarumꝙ partiũ scan¬
dalo fieri potest. aut c̾te a ogre¬
gatõe libõs dimitti fr̾ib q aliis
sicd̾ eoꝵ ꝓpositum iuentib socu

Expanded text:
multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohiSimili forma tibi, pater venerande, consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utiqusti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque aliis secundum eorum propositum viventibus soc
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ me ꝑcepturum mee ꝓ
te sollicitudinis remediũ si tua
te non uidicante nestrrem ĩ ꝯino¬
da Unde ⁊ in alia epła menuini
me ad te sic uit̾ cet̾a scͥpsisse Et

Expanded text:
 percepturum meae pro te sollicitudinis remedium, si tua te non indicante nescirem incoda. Unde et alia in epistola memini me ad te sic inter caetera scripsisse: «