comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit. similitudinẽ pec¬
catricis carnis inse habuit
dum incarne eẽt. ueritate
autẽ peccati caruit: qͥa si¬
ne peccato fuit. Misit ergo
inquit ds filium suũ insimi¬
litudinẽ carnis peccati. uis
scire qͣm bene hoc apłe. hoc
predicarit: Audi quemad̾m
hoc inos apłi quasi ex ipsiꝰ
dei ore defluxerit. dicente do¬
mino. ñ enĩ misit ds̃ filiũ
suum ĩmundo ut iudicet
mundũ. sed ut saluet᷑ mun¬
dus ꝑ ipsum. Ecce ipse ut ui¬
des. dñs missum se apatre
deo. ad salutẽ humani gñiᷤ
ꝓtestatur. Qđ si euidentiuᷤ
declarandũ putas quẽ fili¬
um ad saluandos homineᷤ
ds miserit: quãuis ꝓprius atq
unigenitus filius non nͥinꝰ
sit. et cum filiũ suũ misisse di¬
cit᷑. unigenitũ utiq suũ mi¬
sisse monstratur: audi tam̃
dauid ꝓpħam eum qui ad sa¬
lutem humanã missus sit
euidentissime designantẽ.
Misit inqͥt sibum suũ et sa¬
nauit eos. Numqͥd uertere
hoc ad carnem potes ut dicaᷤ

Expanded text:
habuerit, similitudinem pechabuerit, similitudinem peceatricis carnis in se habuit, dum in carne esset, ueritate autem peccati caruit, quia sine peccato fuit. misit ergo inquit deus filium suum in similitudine carnis peccati. Uis scire quam bene hoc apostolus praedicarit? audi quemadmodum hoc in os apostoli quasi ei ipsius dei ore defluxerit, dicente domino; non enim misit deus filium suum in mundum ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum. ecce ipse, ut uides, dominus missum se a deo patre ad salutem humani generis protestatur. quodsi euidentius declarandum putas, quem filium ad saluandos homines deus miserit, quamuis proprius atque unigenitus filius non nisi unus sit et, cum filium suum misisse dicitur, unigenitum utique suum misisse monstretur, audi tamen Dauid prophetam eum, qui ad salutem humanam missus sit, euidentissime designantem. misit, inquit, uerbum suum, et sanauit eos. numquid uertere hoc ad carnem potes, ut dicas
Abbreviated transcription (Latin):
culiarit̾. ut missus sit predi¬
cauit: cumid eciã ante legem.
lator legis ipse clamauerit di¬
cens. Obsecro d̾ne prouide a¬
lium quẽ mittas. qͦd inhebͤ¬
orum uoluminib. multo
euidentius legit᷑. obsecro do¬
mine mitte quẽ missuruᷤ
in se generis humani affec¬
tum habens. eum qui mit¬
tendꝰ apatre ad redemptionẽ
ac salutem omniũ erat. ut
quam celerime mitteretur.
quasi tocius adeo patre hu¬
mane carnis uocib postu¬
labat dicens. Obsecro drĩe
mitte qͤm missurꝰ es. Misit
gͦ inquit ds filiũ suum in
simulitudinẽ carnis peccati
Bene cum missũ eum in car¬
ne diceret: pecc̃m ab eo carniꝰ
exclusit. Misit enĩ inquit̾d̃s
filiũ suum insimilitudinẽ
carnis peccati: hoc est
ut inuera carnis sus¬
ceptione agnosceretur ueri¬
tas non fuisse peceati et qͣn¬
tum adcorpus ueritas intel¬
ligeret᷑: tantũ ad peccatũ si¬
militudo peccati. Quia cũ
omnis caro peccatrix fit. il¬
le autẽ sine peccato carnem

Expanded text:
culiariter missus sic praediculiariter missus sic praedicauit, cum id etiam ante legem lator legis ipse clamauerit dicens: obsecro, domine, prouide alium quem mittas, quod in Hebraeorum uoluminibus multo euidentius legitur: obsecro, domine, mitte quem missurus in se generis humani affectum habens eum, qui mittendus a patre ad redemptionem ac salutem omnium erat, ut quam celerrime mitteretur, quasi totius a deo patre humanae carnis uocibus postulabat dicens: obsecro, domine, mitte quem missurus es. misit ergo inquit deus filium suum in similitudine carnis peccati. bene, cum missum eum in carne diceret, peccatum ab eo carnis exclusit. misit enim inquit deus filium suum in similitudine carnis peccati, hoc est, ut in uera carnis susceptione agnosceretur ueritas non fuisse peccati, et quantum ad corpus ueritas intellegeretur, tantum ad peccatum similitudo peccati, quia, cum omnis caro peccatrix sit, ille autem sine peccato carnem
Abbreviated transcription (Latin):
per dei filius fuit. uideamus
anidem apl̃c alibi simile ali¬
ꝙ iint ut lucens iam ꝑ se ueritas do¬
dhie plicata testimonioꝵ luice pluꝰ¬
siti luceat: ait ergo idem apłs.¬
nh Misit ds filium suũ insimili¬
tudinem carnis peccati. Uideᷤᷤ
utiq apłm non casu aliquid
aut inconsiderata uoce dixiᷤᷤ¬
se. ut id quod semel dixerat
preteriret:quia scilicet nec
cadere ineum casus. aut in¬
considerancia poterat. inqͦ
plenitudo diuini consilii &
sermonis habitabat. Quid
gͦ ait: Misit d̾s filiũ suum
insimilitudinẽ carnis pec¬
cati. Idem iterat. idem incul¬
cat. dicens misit ds filiũ su¬
um. Eximius utiq et ammi¬
rabilis magister. sciens in hoc
tantum penitꝰ catholi¬
cȩ sacra mentũ fidei con¬
tineri: ut natus incarnedo¬
minꝰ. et missus eẽ in hc̃ mũ¬
dum dei filius crederet᷑. hoc
etiam atq eciam clamitat
dicens. misit d̾s filiũ suum.
Nec mirũ sid ille ad euuan¬
głirandũ dei ad uentum pe¬

Expanded text:
per dei filius fuit, uideamus per dei filius fuit, uideamus an idem apostolus alibi simile alxerit, ut lucens iam per se ueritas duplicata testimoniorum luce plus luceat, ait ergo idem apostolus: misit deus filium suum in similitudine carnis peccati. uides utique apostolum non casu aliquid aut inconsiderata uoce dixisse, ut id quod semel dixerat praeteriret, quia scilicet nec cadere in eum casus aut inconsiderantia poterat, in quo plenitudo diuini consilii et sermonis habitabat, quid ergo ait? misit deus filium suum in similitudine carnis peccati, idem iterat, idem inculcat dicens: misit deus filium suum, eximius utique et admirabilis magister, sciens in hoc totum penitus catholicae sacramentum fidei contineri, ut natus in carne dominus et missus esse in hunc mundum dei filius crederetur, hoc etiam atque etiam clamitat dicens: misit deus filium suum. nec mirum si id ille ad euangelizandum dei aduentum pe
Abbreviated transcription (Latin):
se. et qui utiq in natirra dei¬
tatis ipsius id habet ut om¬
nia possit ds̃. in sua tantum
ꝑsona id non habet ut sit in
homine ds. Sequestratis ergo
ac repudiatis friuolis et cadu¬
cis. terrenarum argum̃tatio¬
nũ stoliditatib: simplicitã¬
tumm testificationi ac nu¬
de credendum ẽ ueritati. &
his tantũ de deo testib fideᷤ
accomodanda qͦs d̾s misit.
et inquib ipse de se ut ita
dixerim predicauit. Equũ
est enimait de agnicione
illius ipsi credamꝰ cuiꝰ scilicet
totum est qͦd de eo nouimus:
quia agnosci utiq ds ab ho¬
mine non potuit. nisi agni¬
tionẽ sui ipse tͥbuisset. Et ide¬
o iustum est ut ei totum ere¬
damus de eo quod scimus.eu¬
ius est omne qͦd scimus. Qa
si ei non credimus aquo sci¬
mus. fit ut omnino nichil
sciamꝰ. dum ei non credimuᷤ
ꝑ quẽ scimus. Itaq quia supe¬
riore testimonio patuit. qͦd
d̾s filium suũ miserit. et his
filius hominis factꝰ sit qͥ sem¬

Expanded text:
se, et qui utique in natura deise, et qui utique in natura deitatis ipsius id habet ut omnia possit deus, in sua tantum persona id non habeat ut sit in homine deus. sequestratis ergo ac repudiatis friuolis et caducis terrenarum argumentationum stoliditatibus simplici tantummodo testificationi ac nudae credendum est ueritati et his tantum de deo testibus fides accommodanda, quos deus misit et in quibus ipse de se ut ita dixerim praedicauit. aequum est enim at de agnitione illius ipsi credamus, cuius scilicet totum est quod de eo nouimus, quia agnosci utique deus ab homine non potuit, nisi agnitionem sui ipse tribuisset. et ideo iustum est ut ei totum credamus de eo quod scimus, cuius est omne quod scimus, quia, si ei non credimus a quo scimus, fit ut omnino nihil sciamus, dum ei non credimus per quem scimus. Itaque quia superiore testimonio patuit, quod deus filium suum miserit et is filius hominis factus sit qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
misisse dicit᷑. aut omnino:
mittere potuit. si non erat qͥ
mitteretur. Misit ergo inqͥt
filium suũ factũ ex muliere.
Ergo et quia misit eũ. misit
qui erat. et quia suũ misit
non alienũ. utiq sed suum
misit. Ubi ergo illud est nc̃
tuum calliditatis terrenȩ
argumentũ.nemoanterio¬
rem se parit: Numqͥd enĩ
non antiqͥor maria dñs
Numqͥd non antiqͥor filiȩ hõis
dei filius: Numqͥd ñ antiqͥor
Deniq homine ipso d̾s cumu¬
tiq nullus hominũ ñ ex deo:
uides ergo qͦd non solum anti¬
quiorem se maria peperit.
non solum in qͣm antiqͥorẽ
se. sed auctorem sui. et ꝓcreanᷤ
pereatorem suũ facta est pa¬
rentis parens. quia quam ꝓm¬
ptum utiq fuit. deo natiuita¬
tem homini tribuere. tamꝓm¬
ptum sibi. quã facile ut ho¬
minẽ nasci faceret.tam faci¬
le ut ipse ex homine nasceret᷑
Neq enm cͥcumscripta est in
ꝑsona sũ potestas dei. ut qͦd ei
inomnib licet. non liceat in

Expanded text:
misisse dicitur, aut omnino misisse dicitur, aut omnino mittere potuit., si non erat qui mitteretur. misit ergo inquit filium suum factum ex muliere. ergo et quia misit eum, misit qui erat, et quia suum misit, non alienum utique, sed suum misit. ubi ergo illud est nunc tuum calliditatis terrenae argumentum: nemo anteriorem se parit? numquid enim non antiquior Maria dominus? numquid non antiquior filiae hominis dei filius? numquid non antiquior denique homine ipso deus, cum utique nullus hominum non ex deo? uides ergo quod non solum antiquiorem se Maria peperit, non solum, inquam, antiquiorem se, sed auctorem sui, et procreans procreatorem suum facta est parentis parens, quia quam promptum utique fuit deo natiuitatem homini tribuere, tam promptum sibi, quam facile ut hominem nasci faceret, tam facile ut ipse ex homine nasceretur. neque enim circumscripta est in persona sui potestas dei, ut, quod ei in omnibus licet, non liceat in
Abbreviated transcription (Latin):
mantib sibi diuinoꝵ uolo¬
minũ testimoniis eundem
post natiuitatẽ corpoream
et hominẽ debere credere
ce dm quẽ ante natiuitatẽ
corpoream tantũ dm. et qͦm
post edicionem uirginis in
corpore đm. eundem ante
partum uirginis ũbumd̃m.
Disce ergo primũ abapło
tociꝰ mundi magistro eũ
qui est sine exordio d̾im fi¬
lium dei: infine mundi. i dest
intempoꝵ plenitudine filiũ
hominis factũ esse. ait enĩ.
At ubiuenit plenitudo tem¬
poꝵ misit ds filiũ suum fac¬
tum exmuliere factũ sub
lege.Dic mͥ ergo. Nunc ante
maria nasceretur: Habuit
d̾s filium aut ñ habuit
Negare non potes qͥn habu¬
erit. Neq enim umqͣm aut
sine patre filius. aut sine fi¬
lio pater: quia sicut expatre
filius. ita ex filio pater dicitur.
uides ergo quod dicente apło
misit d̾s filium suũ. suum:
utiq suũ. ut ipsuis apłiuer¬
bis utar. Suum filiũ d̾s mi¬
sit. Neq enim aut alienũ
aliquem filiũ misit. qͥa suũ

Expanded text:
mantibus sibi diuinorum i uolumantibus sibi diuinorum i uoluminum testimoniis eundem te post natiuitatem corpoream et hominem debere credere et deum, quem ante natiuitatem corpoream tantum deum, et quem post editionem uirginis in corpore deum, eundem ante partum uirginis uerbum deum. disce ergo primum ab apostolo totius mundi magistro eum qui est sine exordio, deum, filium dei, in fine mundi, id est in temporum plenitudine filium hominis factum esse. ait enim . at ubi uenit plenitudo temporum, misit deus filium suum, factum ex muliere, factum sub lege. dic mihi ergo nunc: anteMaria nasceretur, habuit deus filium aut non habuit? negare non potes quin habuerit. neque enim umquam aut. sine patre filius aut sine filio pater, quia, sicut ex patre filius, ita ex filio pater dicitur. Uides ergo quod dicente apostolo: misit deus filium suum, suum utique, suum, ut ipsius apostoli uerbis utar, suum filium deus misit. neque enim aut alienum aliquem filium misit, quia suum
Abbreviated transcription (Latin):
libellis trib qͣsi iiii.
fidelissimis atq
opulentissimis
testib ut pote qͦ¬
rum ueritas non
humanis tantũ. sedeciã di¬
uinis testimoniis locuple¬
tata est: sufficere quidẽ nob̃
ad cause ꝓbationem ꝑdiui¬
nam auctoritatẽ abunde
poterant. cum ipsa ꝑse uti¬
q cause auctoritas diuma
sufficiat. Sed tam̃ quiaple¬
na est hic testimoniis sacro¬
rũ uoluminũ series. ubitot
testes sunt. qͦt sentencie: ĩmo
ubi ipsa scriptura sacra qͣsi u¬
num qͦdãmodo diuini oris ẽ
testimoniũ. accumulanda
q̃dam ad huc putauimꝰ nõ
pro necc̃ĩtate approbationiᷤᷤ
sed pro facultate rerũ et co¬
pia. ut quicqͥd necessarium
non eẽt defensiomi totum
ꝓficeret ornatui. Ergo quia
atq apłicis: sed eciam euuͣm¬
gelicis. atq euuanglicis tes¬
timoniis. cum incarne atq
nc̃ eum qui incarne natus est.
eciam ante carnis susceptio¬
nem dm semꝑ fuisse mon¬
stremꝰ. ut intelligas consen¬
cientib. et quasi conclam¬

Expanded text:
libellis tribus quasi fidelissimis atque opulentissimis testibus, utpote quorum ueritas non humanis tantum, sed etiam diuinis testimoniis locupletata est, sufficere quidem nobis ad causae probationem per diuinam auctoritatem abunde poterant, cum ipsa per se utique causae suae auctoritas diuina sufficiat. sed tamen quia plena est his testimoniis sacrorum uoluminum series, ubi tot testes sunt quot sententiae, immo ubi ipsa scriptura sacra quasi unum quodammodo diuini oris est testimonium, accumulanda quaedam adhuc putauimus non pro necessitate approbationis, sed pro facultate rerum et copia, ut, quidquid necessarium non esset defensioni, totum proficeret ornatui. ergo quia atque apostolicis, sed etiam euangelicis atque angelicis testimoniis, cum in carne atque nc eum qui in carne natus est etiam ante carnis susceptionem deum semper fuisse monstremus, ut intel- legas consentientibus et quasi concla
Abbreviated transcription (Latin):
ris qͣm si ipsa eam qua ip̃a se
diuinitas docuit uoce fatea¬
ris. Scito enim iuxta ꝓpħam
quia dñs ipse est ds̃ qui inue¬
nit omnẽ iriam discipline
Qui utiq interris uisus ẽ et ĩ¬
ter homines conu̾satꝰ ẽ. ip̃e
lumen fidei mundo intulit
ipse lucem salutis ostendit.
D̾s enim dns et illuxit nob̃.
huic ergo crede. hunc dilige.
huic confitere. qͥa q̃ndoq ei
ut scriptum est.omne geny
flectetur. cȩlestium terestͥũ
et infernoꝵ et omnis lingͥ
confitebit. qͥa d̃ns iħe xp̃cͤ¬
ingła est dei patris. Hec enum
perfectȩ confessionis perfecta

Expanded text:
ris, quam si ipsa eam, qua ipsa se ris, quam si ipsa eam, qua ipsa se diuinitas docuit, uoce fatearis. scito etenim iuxta prophetam, quia dominus ipse est deus, qui inuenit omnem uiam disciplinae, qui utique et in terris uisus est et inter homines conuersatus est. ipse lumen fidei mundo intulit, ipse lucem salutis ostendit. deus enim dominus, et inluxit nobis. hunc ergo crede, hunc dilige, hunc confitere, quia, quando ei ut scriptum est omne genu flectet, caelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confitebitur, quia dominus Iesus Cia est dei patris. haec enim perfectae confessionis perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
occupata nesciuit. Qmuis il¬
la nec patrem scierit. sedtam̃
etiam sinc̃ cognouit. ñ nͥ per
xp̃m tam̃ nouit. Uides ergo
quod siue exgentib sit cre¬
densppłs siue ex iudeis: bene
ꝓse uterq dicit. tues ds̃ nr. et
nesciebamꝰ ds̃ ifrael saluator
Quia et gentes colentes pruꝰ
ydola ignorabant dm̃: et iu¬
dei negantes dnm ignorabat
filium dei. Ac ꝑhoc bene de
xp̃o tam illi qͣm isti dicunt:
tues ds nr̃ et nesciebamꝰ. Qͥa
tamilli nesciebant d̃m qͥ nõ
credebant: qͣm illi qui dei fili¬
um denegabant. Si ergo xp̃c
credendꝰ est et ueritas loqͥt᷑.
ut diuinitas protestat᷑. ut xp̃e
deniq ipse predicat qui utrỹ¬
q est: quid inserere teinfe¬
lix furoe interxp̃m et đm ni¬
teris. quid separare corpꝰ suũ
afilio dei appetis. et ip̃m a se
d̾m diuidere conaris: Uni¬
ta discindis. et coniuncta diͦ¬
cernis. uerbo dei dedeo crede.
Nulla enimre meliꝰ confiteri
diuinitatẽ dei omnino pote¬

Expanded text:
dolis occupata nesciuit quamuis ildolis occupata nesciuit quamuis illa nec patrem scierit: sed tamen etiamsi nunc nouit, non nisi per Christum tamen nouit. uides ergo quod, siue ei J gentibus sit credens populus siue ei Iudaeis, bene pro se uterque dicit: tu es deus noster, et nesciebamus, deus Israhel saluator, quia et gentes colentes prius idola ignorabant deum, et Iudaei negantes dominum ignorabant filium dei. ac per hoc bene de Christo tam illi quam isti dicunt: tu es deus noster, et nesciebamus, quia tam illi nesciebant deum qui non credebant, quam illi qui dei filium denegabant. si ergo Christus credendus est, ut uentas loquitur, ut diuinitas protestatur, ut Christus denique ipse praedicat, qui utrumque est, quid interserere te, infelix furor, inter Christum et deum niteris? quid separare corpus suum a filio dei appetis et ipsum a se deum diuidere conaris? unita discindis et coniuncta discernis. uerbo dei de deo crede: nulla enim re melius confiteri diuinitatem dei omnino pote
Abbreviated transcription (Latin):
sicut angelꝰ sc̃ẽ mariȩ uirgini
ꝓtestatur dicens. et uocabis no¬
men eiꝰ iħm. Ipse enĩ saluũ fa¬
ciet ppłm suum a peccatis eoꝵ.
Ac ne forte eum hoc mͦ saluato¬
rem diceres predicatum: quo
de aliis dictum est. et suscitauit
eis dñs saluatorẽ. othomel fi¬
lium cener. et iterũ. & suscita¬
uit eis saluatorẽ. aotħ filium
gera: adiecit. Ipse enĩ saluum
faciet ppłm suum apeccatiꝰᷤ eoꝵ
Non est autem humane opis
redimere ppłm acaptiuitate
peccati. quod soli illi utiq poᷤ¬
sibile est de quo dictum ẽ. Ec¬
ce agnus dei. ecce qui tollit
peccata mundi. Ceterieñ ñ
suum ppłm sed dei. et ñ apec
gis hoc putas dicere. quibꝰ ma
gis hoc estimaᷤ cõuenire. uideis
an negentibbus: Si uideis:
iudei utiq xp̃m non cognoue¬
runt. scđm illud. Ifrael autem
me non cognouit. et pplsimeꝰ
non intellexit. Et ułud. et
mundꝰ ꝑ ipsum factꝰ est. et
mundus eum ñcognouit.
In ꝓpria uenit et sui eum ñ re¬
ceperunt. Si autẽ gentib pa

Expanded text:
ini protestatur dicens: at uocabis nomen eius Iesum: ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ac ne forte eum hoc modo saluatorem diceres praedicatum quo de aliis dictum est: et suscitauit eis dominus saluatorem Othonihel filium Cenez, et iterum: et suscitauit eis saluatorem Aoth, filium Gera, adiecit: ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum. non est autem humanae opis redimere populum a captiuitate peccati, quod illi soli utique possibile est de quo dictum est: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi, ceteri enim non suum populum, sed dei, et non a peccgis hoc putas dicere, quibus hoc magis aestimas conuenire, Iudaeis, anne gentilibus? si Iudaeis, Iudaei utique Christum non cognouerunt secundum illud: Israhel autem me non cognouit, et populus! meus me non intellexit, et illud: et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit: in propria uenit, et sui eum non receperunt. si autem gentibus, p
Abbreviated transcription (Latin):
preterte d̾s. Bene ꝓpħa dicenᷤ
inte est d̃s. non tantũ eum qͥ
presens eẽt: sed eciã eum qͥ eẽt
inpresenti monstrauit. habitã¬
tem scilicet ab eo inquo habi¬
taret. naturaꝵ significatõne
nonunitatis ab negatione
distinguens. Tues inquit d̾s
et nesciebamꝰ. d̾s i̾rael salua¬
tor. Quamius multis iam scͥp¬
turȩ. et euidentib signis de qͦ
loqueretur ostenderet. expres
sis tam̃ manifestissime in sal¬
uatoris nomine xp̃i nom̃: qͥa
idem saluator utiq qui xp̃c. di¬
cente angelo. qͥa natus ẽ uob̃
hodie saluator qui estxp̃c dns.¬

Expanded text:
bene propheta dicens in te est deus non tantum eum qui praesens esset, sed etiam eum qui esset in praesente monstrauit, habitantem scilicet ab eo in quo habitaret naturarum significatione, non unitatis abnegatione distinguens. Tu es, inquit, deus, et nesciebamus, deus Israhel saluator. quamuis multis iam scriptura et euidentibus signis de quo loqueretur ostsit tamen manifestissime in Salvatoris nomine Christi nomen, quia idem Salvator utique qui Christus, dicente angelo: Quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
papa. ⁊ sc̃s siluest̾ri statuer̃t̃ ut bis in om̃i sabb̃o com ederetur.
ne ꝓpter abstinentiam. ⁊ afflictionem carnis. qͣm sustinuerant. in
ri. nat᷑a debilitaret᷑. In redemptione gͦ sabb̃oꝵ illiꝰ tp̃ris addid̾unt
unã septimanã. ⁊ sic instituta ẽ sexagesima que tñ ꝓtend̾r usq
in .iiii.fiam post pascha

Expanded text:
papa et S. Sylvester statuerunt ut bis quoque Sabbato comederetur, ne propter abstinentiam et afflictionem carnis quam sustinuerant sextri, natura debilitaretur. In redemptionem ergo Sabbatorum illius temporis, addiderunt unam septi feriam post Pascha.
Abbreviated transcription (Latin):
suba efficitur. figura uero est.
mel passus sit: qͥa cotidie pec
camus peccatis sine quib mor¬
talis infirmitas iuiuere non
potest. Et sdeo quia cotidie la¬
bimur: xp̃c cotidie mistice i¬
molatur pronobis. Intra ca¬
tholicam eccłam inmisterio
corporis xp̃i nicħ abono maiꝰ.
nicħ amalo minus ꝑcipitur
sacerdote.qͥa non in merito
consecrantis. sed inuerbo effi¬
citur creatoris et uircute sp̃s
sancti. Si enĩ in merito es¬
set sacerdotis: nequaqͣm ad
xp̃m ꝑtineret. nunc autẽ sic̃
ip̃e qui baptirat est:ita ipse ẽ
qui ꝑ sp̃m sc̃m hanc suã efficit
carnem et tranffundit in san¬

Expanded text:
substantia conficitur; figura vero, substantia conficitur; figura vero, ristus semel passus sit, quia quotidicamus peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest. Et quia quotidie labimur, quotidie Christus mystice immolatur pro nobis. Dedit tholicam Ecclesiam in mysterio corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis, nequaquam ad Christum pertineret. Nunc autem sicut ipse est, qui baptizat, ita ipse est, qui Spiritum sanctum hanc suam efficit carnem et transfundit san
Abbreviated transcription (Latin):
minentia: sic &e castitas ꝓpria. &
ut ita dixerim pudicitia sacerdo¬
talis. ut ñ solum ab oꝑe se ĩmun¬
do abstineat. sed etiam aiactu ocu¬
li et cognitionis errore mens xp̃i
corpus consecutura sit libera.
exmo sancti agustim utrum
sub figura an subueritate.
hoc misticum calicis sacramẽ¬
tum fiat. Ueritas ait. Caro me¬
a uere est cibus et sanguis me¬
us uere est potus. Alioquin qͦ¬
modo magnum erit. panis
quem ego dabo caro mea est.
ꝓ mundi uita insi uera sit
caroͦ Sed quia xp̃m uorari¬
fas dentibus non est:uoluit
hunc panem et uinum mi
nisterio uere carnem suam
& sanguinẽ consecratione
sancti sp̃c potencialiter creari.
& cotidie promundi uita misti¬
ce inmolari. ut ficut deuirgi
ne ꝑsp̃m uera caro sine cottu
creatur:. ita ꝑeundem ex sub̃a pa
nis et uni mistice idem corpus
xp̃i consecretur. Corpus xp̃i et
ueritas et figura est. Ueritaᷤᷤ dõ
corpus xp̃i et sanguis uirtute sp̃c
inuerbo ipsius ex panis uiniq

Expanded text:
minentia, sic et castitas propria minentia, sic et castitas propria et ita dixerim pudicitia sacerdotalis, ut non solum ab opere se immundo abstineat, sed etiam a jactu oculi et cogitationis errore mens Christi corpus confectura sit libera.quodam Augustini: Utrum sub figura, an sub veritate sit mystici calicis sacramentum. Veritas ait: Caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Alioquin quomodo magnum erit, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , nisi vera sit caro? Sed, quia Christum vorari dentibus fas non est, voluit hunc panem et vinum in mysterio vere carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicut de Virgine per spiritum vera caro sine coitu creatur, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecretur. Corpus Christi et veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi et sanguis virtute Spiritus in verbo ipsius ex panis vinique
Abbreviated transcription (Latin):
et cum reuerendum altare cibis
nora. mirare. mente continge
cordis tui manu suscipe. et maxi¬
me totũ haustu interioris hoĩs
laicis imperatur. ut propter or̃o¬
nem abstineant se abuxoꝵ cotty
deo oblaturꝰ uictimas: Relegamꝰ
dotem abimelech de panibꝰ ꝓposi¬
tionis noluisse priꝰ dare dd. et pu¬
eris eiꝰ. nisi interrogaret. utrũ mũ¬
di eent pueri amuliere. ñ utiq
aliena sed coniuge. &e nͥ eos au¬
disset. ab heri et nũdtꝰ terciꝰ ua¬
casse aboꝑe conuigali. nũꝗ̃ pa¬
nes qͦs prius negauerat concesfisset
Quantum inter est int̾ ꝓpositioniᷤᷤ
panes et corpus xp̃i: quȩ differenti¬
a inter umbram et corpora int̃
imaginẽ et ueritatẽ. inter exem¬
plaria futuroꝵ. oe ea ipsa que per
exemplaria prefigurabant᷑: Qͦ¬
modo itaq mansuetudo. pacien¬
tia. sobrietas. moderacio. abstinẽ¬
tia lucri. hospitalitas qͦq et be¬
nignitas precipue debent esge¬
in ep̃o. et inter cunc̾tos laicos e¬

Expanded text:
et cum reverendum altare cibis et cum reverendum altare cibis nora, mirare, mente continge, cordis manu suscipe, et maxime totum haustu interioris hominis laicis imperatur ut propter orationem abstineant se ab uxorum coiDeo oblaturus est victimas? Relegamus dotem Abimelech de panibus propositionis noluisse prius dare D. D. et pueris ejus, nisi interrogaret utrum mundi essent pueri a muliere, non utique aliena, sed conjuge? et nisi eos audiisset ab heri et nudius tertius vacasse ab opere conjugali, nunquam panes quos prius negaverat concessisset. Quantum interest inter propositionis panes et corpus Christi? quae differentia inter umbram et corpora, inter imaginem et veritatem? inter exemplaria futurorum et ea ipsa quae per exemplaria praefigurabantur? Quomodo itaque mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia lucri, hospitalitas quoque et benignitas praecipue esse debent in episcopo et inter cunctos laicos e
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. Quanta itaq. et ꝗͣ celebnͣ¬
da beneficia uis diuine benedic¬
tõnis operet᷑. et qͦmͦ tͥ nouum
et impossibile eẽ interroga.¬
Dudum alienꝰ auita. ꝑ egrimiᷤ
Amisericordia. a salutis uia m¬
trinsecus mortalis. exulabas.
Subito iiciatꝰ xp̃i legibꝰ. & sa¬
lutaribꝰ misterus in nouatus:
incorpus eccłȩ non uidendo
sed credendo transisti et de fiho
ꝑdicionis adoptiuus dei fieri
occulta puritate meruisti.
Inmensura uisibili ꝑ manẽs
maior factꝰ es te ip̃o inuisibi¬
liter sine qͣntitatis argum̃to
Cum ip̃e atq idem esses: ml̃to
alt̾ fidei processib extitisti. In ex¬
t̃iore nicħ additum est: ec totũ
in int̾iore mutatũ ẽ. Ac sic homo
xp̃i filius effectus. et xp̃c ĩ hoĩs
menbra formatis est. Sic gͦsi.¬
ne corporali sensu. pret̾ita uti¬
litate deposita. subito nouam ĩ¬
dutꝰ e dignitatem. et sicut hoc ꝙ
luit. maculata detersit. ñ oculis
sed sensib tuis sunt credita: ita

Expanded text:
ctus. Quanta itaque, et quam celebractus. Quanta itaque, et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis operetur: et quomodo tibi novum et impossibile eDudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via, intrinsecus mortuus, exsulabas: subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es te ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nihil additum est, et totum in interiore mutatum est: ac sic homo Christi filius effectus, et Christus in hominis mente formatus est. Sicut ergo sine corporali sensu praeterita vilitate deposita, subito novam indutus es dignitatem: et sicut hoc quluit, maculata detersit; non oculis tuis, sed sensibus tuis sunt credita: ita
Abbreviated transcription (Latin):
currebat ꝓhominũ salute re¬
redemptionis oblatio et per¬
hennis illa uictima uiueret
ĩ memoria. et semꝑ presens
eẽt ingr̃a. Uere unica et ꝑfecta
hostia. fide existimanda ñ spẽ.
neq exteriori censenda ẽ uisu
sed interiori affectu. unde ce
listis confirmat auctoritas
qr caro mea uere est cib. et
sanguis meus uere est potꝰ
Recedat ergo omne infidelita¬
tis ambiguum. qñdoqͥdem qͥ ẽ
auctor muneris: ip̃e est eciã teᷤᷤ
tis ueritatis. Nam inuisibilis
sacerdos uisibiles creaturas ĩ sub¬
stantiam corporis et sanguinis
sui ũbo suo secreta potestate cõ¬
uertit. ita dicens Accipite et co¬
medite. hoc ẽ corpꝰ meũ. et sc̃ifi¬
catione repetita. accipite et bi¬
bite. hic est sanguis meus. er¬
go ad nutum precipientis d̾¬
mini repente ex nichilo substi¬
tert excelsa cȩlorum. ꝓfunda flu¬
ctuum. uasta terraꝵ. Pari potẽ¬
tia in sp̃ualib sacramentis uͥ
precepit uirtus. et rei seruit effe¬

Expanded text:
currebat pro hominum salute recurrebat pro hominum salute reredemptionis oblatio. Et perennis illa victima viveret in memoria, ut semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia fide aestimanda, non specie. Nec exteriori censenda visu, sed interiori aflestis confirmat auctoritas, quia caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum; quandoquidem qui auctor est muneris ipse etiam testis est veritatis. Nam visibilerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et comedite; HOC EST CORPUS MEUM: et sanctificatione repetita: Accipite et bibite; hic est sanguis meus. Ergo ad nutum praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, servit effe
Abbreviated transcription (Latin):
genera. et instituta nature.
Deinde ubi non tulert̃ disci
dientes qͦd carnem suam darce
manducare. et sanguinẽ suũ¬
daret bibendum: recedebant. So¬
lus tamen petrus dixit. ⁊̃ba in¬
tȩ eternȩ habes. et ego ate quo¬
mõdo recedam: Ne igitur plu¬
res hoc dicerent. et ne ueluti
q̃dam esset hoeror cruoris sed
maneret gr̃a redemptionis:
ideo insimilitudinem qͣdem
accipis satramentũ sed uere na¬
turȩ głam uircutemq conseq̃¬
ris. Ego sum inqͥt panis uiuuᷤ
qui de celo descendi. Sed non deᷤᷤ¬
cendit eçelo. hoc est carnem ĩ¬
modo ergo panis descendit e
cȩlo et paiis uinus: Quia idẽ
accipis carnem: diuinȩ eiꝰ sub̃ȩ
millo participaris alimento.
yia corpus
assumptum ablaturuᷤᷤ
erat ex oculis. et siderib illatu¬
rus: necessarium erat.ut ĩ die
cene sacramentũ nob̃ corporis
et sanguinis consecraret.ut co¬
leretur iugit̾ ꝑ misteriũ qͦd se¬
mel offerebatur inp̃cium ut
quia cotidiana et in defessa

Expanded text:
genera et instituta naturae. genera et instituta naturae. Deinde ubi non tulerunt sermodientes quod carnem suam daret ad manducandum, et sanguinem daret ad bibendum recedebant. Solus tantum Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, et ne veluti quidam esset horror erroris, sed maneret gratia Redemptionis, ideo in similitudinem accipis sacramentum. Sed verae naturae gloriam virtutemque consequit. Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo descendi : sed caro non descendit de coelo, hoc est carnem asuomodo ergo panis descendit de coelo, et panis vivus? Quia idem accipis carnem, diuine eius substantie in illo participaris alimento. ia corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa
Abbreviated transcription (Latin):
tate diligent̃ comtemplat᷑ ẽ.
Et ego in monologio meo cuiꝰ¬
bilitate disputaui. Si qͥs
autẽ uult scire curcum ĩ sũ¬
ma eẽntia nullus sit sexus.
parens potius ibi dicatur pa¬
ter. quam mater. aut proleꝰ
filius qͣm filia. aut cur pat̾
tantũ ingenitus. filius tm̃
genitus. Sp̃e sanctꝰ. nec ge¬
nitus nec ingenitus. in eo¬
dem libello aperte inueni¬
etz¬
admodum homines ꝑ
grãm. sed quasi filius ex
lub̃a patris: ita uera caro xp̃i. sic̃
ip̃e dixit quam accepintus. et¬
uerus est sanguis quo potam᷑.
Sed forte dicis quod dixerunt
tunc temporis eciam discipłi
xp̃i audientes dicentẽ. nisi quiᷤᷤ
manducauerit carnem meã.
et biberit sanguinẽ meũ: nõ
manebit inme. nec habebit
uitã eternam. forte dicas. Quomͦ¬
uera caro. quomͦ uerus sangͥs.
qui similitudinẽ uideo ñ uideo
carnis. ñ uideo sangumnis ueri¬
tatem. Primo om̃niũ tibi dyxi
desermone xp̃i. qui oꝑatur ut
possit mutare et conuertere

Expanded text:
tate diligenter contemplatus est; tate diligenter contemplatus est; et ego in Monologio meo bilitate disputavi. Si quis, autem velit scire cur cum in summa essentia nullus sit sexus; parens ibi potius dicatur Pater, quam mater; aut proles Filius, quam filia; aut cur Pater tantum ingenitus, Filius tantum genitus, Spiritus sanctus nec genitus, nec ingenitus, in eodem libello aperte invenietadmodum homines per gratiam, sed quasi Filius ex substantia Patris, ita vera caro Christi, sicut ipse dixit, quam accipimus, et sanguis, quo potamur. Sed fortasse dicas, quotunc temporis etiam discipuli Christi audientes dicentem: Nisi quis manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non manebit in me nec habebit uitam eternam. Forte dicas: Quomvera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem. Primo omnium dico tibi de sermone Christi qui operatur ut possit mutare et convertere
Abbreviated transcription (Latin):
patrem aut filium aut sp̃m
sc̃m. cogitare debemus aut pͦ
Sicut autem sub̃a ssumꝰ
diuinam ȩternam et singo¬
larem seruat unitatem. sic
& filii. procedentis de quo ꝓ¬
cedit natura in separabilẽ.
tenet pluralitatem. Nam
qͦmad̾m necc̃e ẽ dm semper
unum et eundem ẽẽ. et nõ
alium et alium. ita pater nũ¬
quam est idem filio suo. aut
ꝓcedens illi aquo procedens
scdm has relationes.sed semꝑ
alius pater alius filius alius
procedens. et alius dequo pro
de deo. nec sub̃a potest amit¬
tere singularitatẽ. nec re¬
latio pluralitatem. icc̾co u¬
num est ibitria et tria u¬
num. nec tantũ tria de in¬
uicem dicuntur. Nec mnere¬
dibile debet esse innatura
quȩ super omnia et om̃ib
aliis dissimilis est aliquid¬
esse cuius exemplum ĩ aliiᷤ
rebus non ualeat ꝑfecte
inueniri. Hec autem tria
nec a nobis aliquatenꝰ in
fide discrepantes.Quomu
filius nascatur de patre.
mate in libro de hac ip̃a trini¬

Expanded text:
Patrem, aut Filium, aut Spiritum Patrem, aut Filium, aut Spiritum sanctum cogitare debemus aut possumus. Sicut autem substantia divina aeternam et singularem servat unitatem; sic et Filii; procedentis et de quo procedit, natura inseparabilem tenet pluralitatem. Nam quemadmodum necesse est Deum semper unum et eumdem esse, et non alium et alium: ita Pater nunquam est idem Filio suo, aut procedens illi a quo procedit, secundum has relationes. Sed semper alius Pater et alius Filius, alius procedens et alius de quo procde Deo, nec substantia potest amittere singularitatem, nec relatio pluralitatem; idcirco unum est ibi tria, et tria unum; nec tamen tria de invicem dicuntur, nec incredibile 49 debet esse in natura, quae super omnia et omnibus aliis dissimilis est, esse aliquid, cujus exemplum in aliis rebus non valeat perfecte inveniri: haec autem tria nec a nobis aliquatenus in fide discrepantes. Quomodo vero Filius nascatur de Patre, mate, in libro de hac ipsa Trini
Abbreviated transcription (Latin):
dem ȩt̾nitatis contempłonẽ
utilem. unde latius alias dis¬
putandum est. Hoc tantum
hic sufficiat. quia punctum
simplex. id est sine partibus¬
est. et in diuisibile uelt̃ eter¬
nitas. & ideo punctum cum
princto sine interuallo non
est unũ punctũ. sicut eter¬
nitas cum ecernitate ñ est
nisi una ȩternitas. gͦ q̃m d̃s
eternitas est. non plures dii.
quia d̾s extra deum est. nec d̃s
indeo. indeo addit numerum
deo. Semper igitur umis et
ĩdem ae solus est ds. Cum ita¬
q d̾s de deo nascitur. qr qͦd naᷤ¬
citur: non est extra id deqͦ nas¬
citur est proles inparente. &
parens in prole. unus. scit deuᷤ
pater et filius. Et cum d̾s pro¬
cedit de deo. patre. et filio. fi
exit extra deum. manet deus.
idest sp̃s sanctꝰ in deo de quo
procedit. et est unus deus pa
sio sine principio sunt Alio¬
quin ȩternitas nata. & ȩter¬
nitas procedens qͦd falsum
est habet principium. neqͣ¬
quam deum incepisse egge

Expanded text:
sdem aeternitatis comtemplationem sdem aeternitatis comtemplationem utilem: unde latius alias disputandum est. Hic tantum hoc sufficiat quia punctum simplex est, id est sine partibus, et indivisibile est velut aeternitas: et ideo punctum cum puncto sine intervallo, non est nisi unum punctum; sicut aeternitas cum aeternitate non est nisi una aeternitas. Ergo quoniam Deus aeternitas est, non sunt plures dii; quia nec Deus est extra Deum, nec Deus in Deo addit numerum Deo. Semper igitur unus et idem et solus est Deus. Cum itaque Deus de Deo nascitur; quia quod nascitur non est extra id, de quo nascitur; est proles in parente, et parens in prole, unus scilicet Deus Pater et Filius: et cum Deus procedit de Deo Patre et Filio, nec exit extra Deum; manet Deus, id est Spiritus sanctus, in Deo de quo procedit: et est unus Deus, Pasio sine principio sunt; alioquin aeternitas nata et aeternitas procedens, quod falsum est, habet principium: nequaquam Deum incoepisse esse
Abbreviated transcription (Latin):
inse repetita semꝑ sibi conue
int imꝑfectam unitatem ꝗͣ
quȩ sui admittit pluralitatẽ.
Ubi enim pluralitas. ibi diuer¬
sitas. At ubi diuersitas est. ñ est
ꝑfecta concordia. Perfecta nã¬
idemtitatem et eandem uni¬
tatem conuenit.Si ergo me¬
lior est ꝑfecta concordia quam
imperfecta. et impossibile est
insũmo bono quod ipsa eter¬
nitas esse imꝑfectum aliqͥd
non est possibile naturam et̃¬
nitatis pluralitatem admit¬
tere. Quapropt̾ quociensc̃q
repetatur eternitas met̾nita¬
te semper una eademq & so¬
la eternitas est. Quod de mł¬
tis aliis similiter dr. Ut om̃i¬
potentia momnipotencia.
non est nisi una ommpoten
tia. Et uͣnum dehis quȩ di¬
unam non habent naturã.
in quo similit̾ est ponã pũc¬
tum inpuncto. non est nsi¬
unum pͥunctum. Habet .u.
punctum uelut mediũ pũc¬
tum mnundi. et pũctum tẽ¬
poris .i.presens tempus ad
et̾nitatem non nullã simili¬
tudinem. non parum ad eiꝰ¬

Expanded text:
in se repetita semper sibi convenit in se repetita semper sibi convenit in perfectam unitatem, quam quae sui admittit pluralitatem. Ubi enim pluralitas, ibi diversitas; at ubi diversitas est, non est perfecta concordia: perfecta namidentitatem et eamdem unitatem convenit. Si ergo melior est perfecta concordia, quam imperfecta; et impossibile est in summo bono, quod est ipsa aeternitas, esse imperfectum aliquid, non est possibile naturam aeternitatis pluralitatem admittere. Quapropter quotiescunque repetatur aeternitas in aeternitate, semper una et eadem aeternitas est. Quod de multis aliis similiter dicitur: ut, omnipotentia in omnipotentia, non est nisi omnipotentia una. Et, ut unum de his, quae divinam non habent naturam, in quo similiter est, ponam: punctum in puncto non est nisi punctum: habet enim punctum, velut medium punctum mundi, velut punctum temporis, id est, praesens tempus ad aeternitatem, nonnullam similitudinem non parum ad eju
Abbreviated transcription (Latin):
rat afonte usq ad lacum ñ¬
ne solus riuus qͣmuis ñ aliꝰ
nilus qͣm fons et lacus. ut
ita dicam infistulatꝰ est. sic̃
solus filius incarnatꝰ est. licet
ñ alius ds̃ qͣm pat̾ &e filius:¬
Sed q̃m ista terrena ualde lon¬
ge sunt asũma natura. leuemiꝰ
ad illam ipsa opitulante men¬
tem. et inea contemplemur
aliquatenus. et breuit̾ qͦd di¬
cimus. Deus non est alius qͣm
ipsa simplex eternitas. Et̃nita¬
tes autem plures intelligi ne¬
queunt. Namsi plures sunt:
aut sunt extra se inuicem. aut
sunt in se muicem. Sed nichẽ
extra et̾nitatem. Ergo ne eter¬
nitas extra eternitatem est. Itẽ
si extra se inuicem sunt. indiũsis
locis sunt. aut temporib. qͦd ali¬
enum est abet̾nitate. Nonitaq
sunt plures et̾nitates. extra se m¬
uicem. Si uero in se inuicem ply¬
res ẽẽ dicuntur. sciendum est
quia quocienscumq repetatur
eternitas ineternitate. non est
nisi una et eadem eternitas:
Dignior enim est natura quȩ

Expanded text:
rat a fonte usque ad lacum, nonrat a fonte usque ad lacum, nonne solus rivus quamvis non alius Nilus, quam fons et lacus, ut ita dicam, infistulatus est? Sic solus Filius incarnatus est, licet non alius Deus, quam Pater et SpiritusSed quoniam ista terrena valde longe sunt a summa natura, levemus ad illam, ipsa opitulante, mentem, et in ea contemplemur aliquatenus et breviter quod dicimus. Deus non est aliud quam ipsa simplex aeternitas. Aeternitates autem plures intelligi nequeunt. Nam, si plures sunt, aut sunt extra se invicem, aut sunt intra se invicem. Sed nihil est extra aeternitatem: ergo nec aeternitas est extra aeternitatem. Item, si extra se invicem sunt, in diversis locis sunt aut temporibus: quod alienum est ab aeternitate. Non itaque sunt plures aeternitates extra se invicem. Si vero in se invicem plures esse dicuntur, sciendum est quia quotiescunque repetatur aeternitas in aeternitate, non est nisi una et eadem aeternitas. Dignior est enim natura, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ma. uerumptam̃. si hoc a¬
liquatenus uidetur inre. q̃
partibꝰ composita localis. ce
temporalis ẽ. non est inere¬
Bibile in illa sũmã liberana¬
tura ẽẽ ꝑfecte. Est hoc quoq
hic considerandum. quia fonꝰ
non est de riuo nec lacu. riuuꝰ
uero est so defonte non de la¬
cu. lacus autem defonte &
deriuo. et itaut totus riuus
de toto fonte. et totus lacus
de toto fonte. &e de toto riuo.
sicut dicimꝰ in patre et filio. &
sp̃u scõ. et quia alromodo ri¬
uus est defonte. et alio modo
lacus de fonte et riuo. ut lacꝰ
non dicatur riuus. sicut suo
qͣdam alio modo uerbum estde
patre. et sp̃c sc̃s alio modo de
patre & uerbo. ut idem sp̃c sc̃g
non sit u̾bum. aut filius sed
procedens. ¶Ad huc uolo
quiddam dicere. quod qͣmuis
magnã hanc dissimilitudi¬
nem. non nullam tam̃ habet
adincarnationem ũbi simili¬
tudinem. quod forsitan aliqͥᷤ
legens contempnet. Dicam
tañtũ qr ego alio dicente nõ
omnino contẽpnerem. Si
enim riuus ꝑ fistulam cur-¬

Expanded text:
ma. Verumtamen si hoc aliquatenus videtur in re, quae partibus composita, localis et temporalis est, non est incredibile in illa summe libera natura perfecte esse. Est hoc quoque hic considerandum, quia fons non est de rivo, nec de lacu; rivus vero de solo fonte est, non de lacu; lacus vero de fonte, et de rivo: et ita totus rivus de toto fonte, et totus lacus et de toto fonte, et de toto rivo; sicut dicimus in Patre et Filio et Spiritu sancto. Et quia alio modo rivus est de fonte, et alio modo lacus de fonte et rivo, ut lacus non dicatur rivus; sic suo quodam alio modo Verbum est de Patre, et Spiritus sanctus alio modo de Patre et Verbo, ut idem Spiritus sanctus non sit Verbum aut Filius, sed procedens. Adhuc volo quiddam dicere, quod quamvis magnam habeat dissimilitudinem, nonnullam tamen habet ad incarnationem Verbi similitudinem: quod forsitan aliquis legens contemnet, dicam tamen; quia ego, alio dicente, omnino non contemnerem. Si enim rivus per fistulam cur
Abbreviated transcription (Latin):
tem. totum ẽẽ ruũ. totũ eẽ
lacum. nec fontem eẽ riuum
aut lacum. nec riuũ ẽẽ lacũ
aut fontem. nec lacum ẽẽ fon¬
tem aut riuum. Non enim ẽ
idem ipse fons qui riuus aut
lacus. quamuis id ip̃m sit ri¬
uus et lacus quod est fonsid
est idem nilus. idem fluuiuᷤ.
eadem aqua. eadem natura.
Tria gͥ hic dicuntur de imo
toto ꝑfecto. et unum ꝑfec¬
tum totũ detrib. nec tam̃
ip̃a tria de inuicem dicunt᷑.
quamuis hoc ualde aliter:.
& ꝑfectius sit milla natu

Expanded text:
tem, totum esse rivum totum esse tem, totum esse rivum totum esse lacum; nec fontem esse rivum, aut lacum; nec rivum esse fontem, aut lacum; nec lacum esse fontem, aut rivum. Non enim est idem ipse fons, qui rivus aut lacus; quamvis idipsum sit rivus et lacus, quod est fons; id est, idem Nilus, idem fluvius, eadem aqua, eadem natura. Tria igitur hic dicuntur de uno toto perfecto, et unum perfectum totum de tribus; nec tamen ipsa tria de invicem dicuntur: quamvis hoc aliter valde et perfectius sit in illa
Abbreviated transcription (Latin):
alius et alius nilus. sed unus i¬
demq. siue cum singłiꝰ quisq
siue cumbini. seu cumtres dicũ¬
tur nlus. Gres gͥ sunt fons ri¬
uus lacus. et unus nilꝰ unuᷤ fly¬
uius. una natura.una aqua.
&e dici non potest quid tres. Nã
neq tres aut nili. aut fluuii.
aut fontes. aut riui. aut lacꝰ
Unumgͥ dicttur hic detrib
et tria de uno. nec tm̃ tria de
inuicem. Qud si obicit ñ ẽẽ
singłm quemq aut fontẽ
aut riuum. aut lacum. aut
binos ꝑfectum nilũ. sed par¬
tes nili cogitet hc̃ totum ni¬
lum exquo incepit usq dum
desinet ẽẽ intota qͣsi etate sua
quia nec ip̃e totus est si mul
aut loco. aut tempore. sed per
partes. nec ꝑfectus erit donec
desinat ẽẽ. Habet enim qͣndã
in hoc cum oratione simility¬
dinem. quȩ qͣnidui exoris fon¬
te procedit perfecta non est.
et cum ꝑfecta est iam nonẽ.
Si quis enim sic consideret
aediligenter intelligat cog¬
noscet̾ totum nilum ẽẽ fon¬

Expanded text:
alius, et alius Nilus; sed unus ialius, et alius Nilus; sed unus idemque, sive cum singulus quisque, sive cum bini, sive cum tres dicuntur Nilus. Tres igitur sunt, fons, rivus, lacus; et unus Nilus, unus fluvius, una natura, una aqua; et dici non potest quid tres. Nam neque tres, aut Nili, aut fluvii, e tres, aut fontes, aut rivi, aut lacus. Unum igitur dicitur hic de tribus, et tria de uno; nec tamen tria de invicem. Quod si objicit non esse singulum quemque, aut fontem, aut rivum, aut lacum, aut binos, perfectum Nilum, sed partes Nili; cogitet totum hunc Nilum, ex quo incoepit, usque dum desinet esse, in tota quasi aetate sua, quia nec ipse totus est simul aut loco, aut tempore, sed per partes; nec perfectus erit, donec desinat esse: habet enim Nilus quamdam in hoc cum oratione similitudinem, quae, quandiu quasi ex oris fonte procedit, perfecta non est; et cum perfecta est, jam non est. Si quis enim sic consideret, et diligenter intelligat, cognoscet totum Nilum esse fon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis. & uno deo facimus. q̃m
hoc inaliis rebus non uidet. nͦ
indeo intelligere ualet. suffe
nec comparet naturam q̃ sr̃
omnia est lib̃am ab onnile¬
ge loci et temporis et composi¬
tionis parciũ rebus que loco
aut tempore clauduntur aut
partib componunt᷑. sed credat
aliquid in illa ẽẽ. quod inistis
ẽẽ nequit. & ad quiescat aucto¬
ritati xp̃ianȩ. nec disputet cͣcͣ
illam. Uideamus tamen an¬
in rebus creatis. quȩ et loci &
temporis. & compositionis par¬
tium legi subiacent ĩueniri
possit aliquatenꝰ hoc qͦd ne¬
gat indeo. Ponamꝰ fontem deqͦ
nascatur et fluat ruius postea
colligatur in lacum. sitq nom̃
eius nlus. Sic itaq discrete di¬
cimus fontem. riuũ. lacum. uͭ
fontẽ non dicamus riuũ. aut
lacum. nec riuũ aut fontem.
aut lacum. nec lacum fontẽ
aut riuum. fons tam̃ nilus
uocatur et riuus nilus. & lacꝰ
nilus. et duo simul fons & ri
lacus et nilus. cum tañtũ ñ sit

Expanded text:
personis et uno Deo facimus, quoniam personis et uno Deo facimus, quoniam hoc in aliis rebus non videt, nec in Deo intelligere valet; suffernec comparet naturam, quae super omnia est libera ab omni lege loci et temporis et compositionis partium, rebus quae loco aut tempore clauduntur, aut partibus componuntur; sed credat aliquid in illa esse, quod in istis esse nequit, et acquiescat auctoritati Christianae, nec disputet contra illam. in rebus creatis, quae et loci, et temporis, et compositionis partium legi subjacent, inveniri possit aliquatenus hoc quod negat in Deo. Ponamus fontem, de quo nascatur et fluat rivus, qui postea colligatur in lacum: sitque nomen ejus Nilus. Sic itaque discrete dicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum, aut lacum; nec rivum, fontem, aut lacum; nec lacum, fontem, aut rivum. Fons tamen Nilus vocatur, et rivus Nilus, et lacus Nilus; et duo simul fons et rilacus, Nilus; cum tamen non sit
Abbreviated transcription (Latin):
habent qͣndam cum trib se¬
paratis ꝑsonis. Consideremus
hoc inpatre et filio. & idipsum
intelligatur de sp̃u sc̃o. Ponamꝰ
gͥ hominem qui tantũ pater¬
sit et non filius. & filium eius
qui tantum sit filiꝰ. et non pat̃.
Id est adam ae abel. Dicimꝰ itaq
de adam patre. et deabel filio.
quia pater non est filius. et
filius non est pater. qͣm due
homines et separate ꝑsonȩ Et
adam et abel. nec est cuiꝰ filiꝰ
sit adam. aut cuiꝰ pater abel.
Sic itaq fatemurin deo qͥa
pater non est filiꝰ. aut filius
pater. qͣmius duo dii ñ sint¬
q̃m pater non habet patrem.
aut filius filium. Similit̾ spẽ
sc̃s non est pater: aut filius. qa
non est cuiꝰ sit pater aut cuiˢ
cem nec de inuicem dici q̃unt.
sicut de patre et filio indiũsis
ꝑsonis hominũ ostendimus.
ideo dicuntur tres ꝑsone. ñ qr
sint tres res separatȩ. ¶ It si
num decrib ut tria non dican¬
tur de inuicem. sicut inhis tribꝰ

Expanded text:
habent quamdam cum tribus sehabent quamdam cum tribus separatis personis. Consideremus hoc in Patre et Filio, et idipsum intelligatur de Spiritu sancto. Ponamus igitur hominem qui tantum sit pater, et non filius; et filium ejus, qui tantum filius sit, et non pater; id est Adam et Abel. Dicimus itaque de Adam patre, et de Abel filio, quia pater non est filius, et filius non est pater; quoniam duo homines et separatae personae sunt Adam et Abel, nec est cujus filius sit Adam aut cujus pater sit Abel. Sic itaque fatemur in Deo quia Pater non est Filius, aut Filius Pater quamvis duo dii non sintquoniam Pater non habet patrem, aut Filius filium. Similiter Spiritus sanctus non est Pater aut Filius; quia non est cujus sit pater, aut cujus sit cem, nec de invicem dici queunt sicut de patre et filio in diversis personis hominum ostendimus; ideo dicuntur tres personae; non quia sint tres res separatae. At si num de tribus: ut tria non dicantur de invicem; sicut in his tribus