comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crmina tergere ⁊ semꝑ uincendi studio caligines qͣidã quibꝰ obs¬
curet᷑ u̾itas excitare. ⁊cum ꝓbau̾is oratoꝵ ẽe m̃tiendi studium.
sitio manifesta ⁊ assumptio dubia. ut picta. Quod sp̃ualit̃ ani

Expanded text:
crimina tegere et semper vincendi studio caligines quasdam, quibus obscrimina tegere et semper vincendi studio caligines quasdam, quibus obscuretur veritas, excitare’. Et cum probaveris oratorum esse mentiendi studium, sitio manifesta et assumptio dubia, ut puta: ‘Quod spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus ut ẽ sipeperit cum utro concubuit. Si confirma¬
te uult pͥmã partem ꝓpositionis dat assumptioni peperit
aũt scd in cõchusioni cum uiro igit᷑ concubuit. Si quis
aut hoc infirmare uult. cou̾tit thema scd̾am partẽ ꝓpo¬
sitionis dabit assumptioni pͥmam condusioni. Nanifidixe¬
rit ñ peperit ⁊ subiecerit igit᷑ nec cuuiro concubuit uici¬
ose infitrmauit potest aũt cum uiro concumb̾e ⁊ ñ pare¬
re. Y pothetici funt ut supra diriinuis aut quadriꝑtiti aut
quinque ꝑtici Q udrtꝑtiti fiuitt. quotions. ł ꝓpositio ł asfump¬
tio dubia ẽ neccesse ẽ. ad ꝑꝓbationẽ ad hibre. Qumqueꝑtitꝰ
uͦ uͥ utrumq dubtũ ẽ. ⁊iutrũq approbari necesse ẽ. Qudri¬
ꝑtitus fit ħ mͦ. Cicero orator ẽ. si oratot ẽ. m̃tit᷑ ħ dubiũ ẽ.
danda ẽ. ꝓbatio q̃ tam̃ utilis fit capitibꝰ. dicis oratoris ẽ. stu¬
dium uertatem dectꝑe fraudib i quibusdam nebulis

Expanded text:
illud: ‘Si peperit, cum viro concubuit’. Si quis confirmare vult, primam partem propositionis dat assumptioni: ‘Peperit autem’; secundam conclusioni: ‘Cum viro igitur concubuit’. Si quis autem hoc infirmare vult, convertit thema, secundam partem propositionis dabit assumptioni, primam conclusioni; nam si dixerit ‘non peperit’ et subiecerit ‘igitur nec cum viro concubuit’, vitiose infirmavit. Potest enim cum viro concumbere et non parere. Hypothetici sunt, ut supra diximus, aut quadripertiti aut quinquepertiti. Quadripertiti fiunt, quotiens vel propositio vel assumptio dubia est et necesse est approbationem ubi utrumque dubium est et utrumque approbari necesse est. Quadripertitus fit hoc modo: ‘Cicero orator est; si orator est, mentitur’: Hoc dubium est; danda est probatio, quae tamen multis fit capitibus. Dicis: ‘Oratoris est studium veritatem decipere fraudibus et quibusdam nebulis
Abbreviated transcription (Latin):
torib ne uideat᷑ aliquid ex ipse tulisse. ñ fe uult gͦ ĩ rattao¬
rẽ ermagore dici. s udicẽ. neq esquod neq eo quod ars eius
satis in eauidet᷑. exantibs artibꝰ ingeniose: uineo quod uidet
ermagore aliquantũ concede. magis ei detrait cum dicit ex
alienis arabꝰ eũ multa collegisse quasi nihił suũ habeat. et
nihil ipse quoq noui ꝓtulisset. Ermargoras enĩ tͣnsiatior e
inuenit que htͥ inse comutationẽ ⁊ ꝓscriptionẽ. Cõmuta¬
cio dicit᷑ que par cõcedit partẽ ñ ut puta pauꝑos diues ini¬
mici. pauꝑ dãnatꝰ datur carnisicidedit ei peccuniã diues
ut ipse eũ occidet. ⁊ occidit reus ẽ. cedis. dicit᷑ illi. debuit qͥ¬
dẽ occidit s ñ adte. partẽ gͦ cõcedit conmutatio. partẽ.iĩ
ꝑ scͥptio totum tollit ut puta equitẽ romatũ decorruptio
Debitor ergo etuentius accufari ñ pot̃ i amputat oĩs cõt᷑u̾ss¬

Expanded text:
toribus –, ne videatur aliquid ex ipso tulisse. Non se vult ergo imitatorem Hermagorae dici, sed iudicem. Neque eo, quod ars eius,satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose Et in eo, quod videtur Hermagorae aliquantum concedere, magis ei detrahit, cum dicit ex alienis artibus eum multa collegisse, quasi nihil suum habeat, et nonnihil ipse quoque novi protulisse. Hermagoras enim translationem invenit, quae habet in se commutationem et praescriptionem. Commutatio dicitur, quae partem concedit, partem non, ut puta: Pauper et dives inimici, pauper damnatus datur carnifici. Dedit ei pecuniam dives, ut ipse eum occideret: Et occidit. Reus est caedis. Dicitur illi: Debuit quidem occidi, sed non a te. Partem ergo concedit commutatio, partem non. Praescriptio totum tollit, ut puta: Equitem Romanum de corrupto Debitor ergo Cluentius accusari non potest. Translatio in commu
Abbreviated transcription (Latin):
statuta sollempnitas unde fulgentium certꝰ cursus astrorum
unde soł aut lune ⁊ temporum certa m̃sura : unde dier ⁊ noctis
uidsitudo ꝑpetua: reliqua talia ꝑ enum̾tationẽ accidentia. Multa
enĩ ad mutit argum̃ta ꝓbatio fillogisini ꝑexecrationem E rgo
ñ ꝓbaueris conludis ominia. Igit᷑ rectius confilio regunt᷑. Ius¬

Expanded text:
statuta sollemnitas, unde fulgentium certus cursus astrorum, statuta sollemnitas, unde fulgentium certus cursus astrorum, unde solis aut lunae et temporum certa mensura, unde diei et noctis vicissitudo perpetua?’ et reliqua talia per enumerationem accedentia. Multa enim admittit argumenta probatio syllogismi per exaggerationem. Ergo ubi probaveris, concludis: ‘Omnia igitur
Abbreviated transcription (Latin):
bia ẽ. que utraq ꝓbanda sunt ⁊ sic quinta parte conelu¬
denda ad hunc modum. Quod cumq cõfilio agitur. melius
amministrat᷑. ꝙͣ illa que fine cõsilio agunt᷑: Statim tͥ obui¬
at alt̾ ⁊ dicit. Ego doceo multa meltris euenisse calis. ut ẽ.
illud uergilianum. attulit ipse. uiris optatum casus ho¬
nore. Decipit᷑ consiliis suis hõ. ⁊ sepe unde sperat auxiltũ
ultro. & alibi multa dies uariosq labor mutabilis ȩiti re¬
tulit in melius. gͥ ꝓpositio ẽ. pot̃ econtrario dic meliꝰ ãmi¬
nstrari eaque consilio agunt᷑. Exercitꝰ enim meltus dimi¬
cat qui ht̃ optinũ imꝑatorẽ quã his qui tem̾e ⁊ inconsulte
pat̾ amisso stuitantũ. erare magistro sensit. Nil igitur tam
incertum quam casus. nec in hoc spem debenus ponere quod ra¬
ro accide pot̃ bonum. Sequitur assumptio quȩ parsẽ. ꝓpos¬
cionis quȩ ⁊ ipsa indiget approbatione. Mundus aut eẽ confilio
qui fieri pot̃ ut mudus ñ confilio gubnet᷑. Unde enim dierũ

Expanded text:
bia est, quae utraque probanda sunt et sic quinta parte concludenda ad hunc modum: ‘Quodcumque consilio agitur, melius administratur quam illa, quae sine consilio aguntur’. Statim tibi obviat alter et dicit: ‘Ego doceo multa melius evenisse casu, ut est illud Virgilianum: Attulit ipse viris optatum casus honorem. Decipitur consiliis suis homo et saepe, unde sperat auxilium, ultro, et alibi: Multa dies variusque labor mutabilis aevi / rettulit in melius.’ Igitur propositio est. Potest e contrario dici melius administrari ea, quae consilio aguntur. Exercitus enim melius dimicat, qui habet optimum imperatorem, quam is, qui temere et inconsulte pater amisso fluitantem errare magistro / sensit. Nihil igitur tam incertum quam casus nec in hoc spem debemus ponere, quod raro accidere potest bonum. Sequitur assumptio, quae pars est propositionis, quae et ipsa indiget approbatione: ‘Mundus autem ipse consilio qui fieri potest, ut mundus non consilio gubernetur? Vnde enim dierum
Abbreviated transcription (Latin):
tantum negotium partis. ut pitta lȩnon ad cuiꝰ domum
uentre adulesientos consuenerant sacta occutte foue⁊ ce
ioccidit in captos accusat᷑ cȩdis Hic aparte accusatoris fa¬
cusat uelut quidã ab dicat filium ex lege cum nihil habeat
filio quod obitiat unde mereat᷑ ab dicari. Isa zon cum ãbo
paria atq eadem intendunt ⁊ argum̃tat᷑ ut puta duo uici¬

Expanded text:
ad cuius domum venire adulescentes consueverant, facta occulte fovea excepit et occidit incautos; accusatur caedis. Hic a parte accusatoris facusat, velut quidam abdicat filium, ex lege cum nihil habeat, filio quod obiciat, unde mereatur abdicari. Ἰσάζον, cum ambo paria atque eadem intendunt et argumentantur, ut puta duo vici
Abbreviated transcription (Latin):
pars ẽ. at tam̃ meiritum suum ñ debet ꝑde. Namitultis scire
gnia eẽ causarum ꝓpone delib̾atiuam causa ꝓcreata ẽ .i. thenta
Inqua causa ħ ipsum qd̾ suades abittili i necessario intragenꝰ
suum redti .i. delib̾atiuum. Ite ꝓpone laudẽ aut uttuꝑationẽ
ũ cause ẽ. hocipsum qd landas i uituꝑas intragenꝰ suũ retit

Expanded text:
suum non debet perdere. Nam vis scire genera esse causarum, propone deliberativam: Causa procreata est, id est thema. In qua causa hoc ipsum, quod suades, ab utili et necessario intra genus suum redit, id est deliberativum. Item propone laudem aut vituperationem: Iam causa est. Hoc ipsum, quod laudas
Abbreviated transcription (Latin):
r̾o ꝓfitio collocat᷑ Ponit᷑ enĩ cõtinentia ꝓ id qd̾ cõtinet᷑. Ite¬
mo nuptias. ideonemo c̾tos aspererat lib̃os quia ne mo legi¬
tias uidãt nuycias: Ntõ ius equabile: Int̾ equale. ⁊ eqͣ¬
bile hoc int̾ ẽ. equale ẽ. quicquid immeliꝰ cerrigi ñ pot̃¬
Id ÷ qͦd ꝑ se ȩquũ ẽ. equabile ẽ : quod alia re ex equari pot̃
equale ẽ si des omnib militibꝰ centena sextertia. equabile
si ꝓ metitouniꝰ cuiꝰq dies. gͦ hic magist̾ iusticiȩ iusȩquabile
scd̃m phisosophos chẽ. Dicunt enĩ philosopli qui ueritatẽ ex

Expanded text:
ro officio collocatur; ponitur enim continentia pro eo, quod continetur. Nero officio collocatur; ponitur enim continentia pro eo, quod continetur. Nemo nuptias Ideo nemo certos aspexerat liberos, quia nemo legitimas viderat nuptias. Non, ius aequabile Inter aequale et aequabile hoc interest: Aequale est, quicquid in melius corrigi non potd per se aequum est. Aequabile est, quod alia re exaequari potest. Aequale est, si des omnibus militibus centena sestertia, aequabile, si pro merito uniuscuiusque des. Ergo hic magister iustitiae ius aequabile secundum philosophos dixit. Dicunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
uenta arte que cõmoditates accesserint. quantum postea
res hominum ꝓfecerint. Et nũc ante rẽ Instituit dice qͥd
feste. uitã ꝓpsignabant qͥd uere fetarum ẽ solam ꝓ psigi¬
nare uitã ñ iemoriã: nec ro̾ nec quicquã animi hocẽ
sapientia. Hic rõnẽ aitẽ dic̃. ẜ rgͦ ante ronẽ ñ habuer̃
si postea didicerunt. Hõ erat gͦ naturȩ. Ntam siut uifus
auditꝰ odoratus cum homine nascit᷑ sic & rethorica cum
homine fuit nata: ñ instituta ꝑ alios ꝑrerum naturã:¬
Quia incõtrariis duobꝰ hec neccessitas ẽ cun ñ habeant me¬
necessitaᷤut imbono aut in malo cum sit mediũ nõ bonũ
ñ malum si sustuleris malũ ñ cõtinuo boñ remanet. sic fub¬
lata rone animi ñ sequebat᷑ ut corporis uirib omnia fie¬
rẽt qutia int̾ uires corporis ⁊iurtutẽ aĩ ẽ. mediũ qͦd nec uͥtꝰ
siunt. net corꝑis uirib Itõ dũ humani offitircecidit questio
Sane erũ dix̃. ad resdiuinas ronẽ ꝑtin̾e. ad humanas offitiuoꝵ.

Expanded text:
enta arte quae commoditates accesserint, quantum postea res hominum profecerint. Et nunc ante rem instituit dicere quid fuerit. Vitam propagabant Quod vere ferarum est solam propagare vitam, non memoriam. Nec ratione quicquam animi hoc est sapientia. Hic rationem artem dicit. Ergo ante rationem non habuerunt, sed postea didicerunt. Non erat ergo naturae. Nam sicut visus auditus odoratus cum homine nascitur, sic et rhetorica cum homine fuisset nata, non instituta per alios, sed perquia in contrariis duobus haec necessitas est, cum non habeant menecessitas, ut in bono aut in malo, cum sit medium ‘non bonum non malum’. Si sustuleris malum, non continuo bonum remanet; sic sublata ratione animi non sequebatur, ut corporis viribus omnia fierent, quia inter vires corporis et virtutem animi est medium, quod nec virtus fiunt nec corporis viribus. Nondum humani officii Cecidit quaestio; sane enim dixit ad res divinas rationem pertinere, ad humanas officium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ locũt᷑. ꝙ honesta mẽte ꝯcipiũt. Nã ꝗdẽ si ⁊ paria
bona u̾ba.⁊ bonis cogitatiõib plena p̃cordia studioꝵ
salutariũ ÷ cit᷑ effectũ laudãda tͣctio ẽ. Quid mirũ
si nõ abscendut ĩ altũ ardua aggressi. s si uir e suspice
⁊̃ si d̾cidũt. Magna conãtis gnͣosa res ẽ respiciẽtẽ nõ
ciens cor. ego diuitias⁊ p̃sentes : absentes eq̃ ꝯtepnã.
nͨ si alicubi a iacebt̃ t̾stor. nͨ cͥca me fulgebt̃ aĩo ducor¬
cur cͦ fortunã nͨ uenientẽ sentiã nͨ recedẽtẽ. Ego tr̃as
om̃s tã qͣ meas iudebo. meis tãꝗͣ õiũ. Ego sic uiuã qrͣ

Expanded text:
 quod honesta mente concipiunt; namque idem si et paria bona verba et bonis cogitationibus plena praecordia. Studiorum salutarium etiam citra effectum laudanda tractatio est. Quid mirum, si non escendunt in altum ardua adgressi ? Sed si vir es, suspice, etiam si decidunt, magna conantis. Generosa res est respicientem non ciens corpus; ego divicias et presentes et absentes eque contempnam nec, si alicubi iacebunt, tristor, nec si circa me fulgebunt, animo ducor; ego fortunam nec venientem senciam nec recedentem; ego terras omnes tanquam meas videb
Abbreviated transcription (Latin):
magis pr̃ãndũ ẽ ꝗͣ nepecoꝵ nitu seq̃r uir añcedẽriuꝰ
gregt̃. ꝑgentes nõ quo eundũ ẽ s itur. atq nul¬
queq ex̃bõis multa sũt. noc adrationẽ s as̃ similitu¬
diñe uiuimꝰ. in ista iͣ tãta coacuario alioꝵ suꝑ alios
ruentiũ ꝙ ĩstrage hõĩũ magna euenit cũ ip̃e ppis se
premit. nẽoita cadit ut nõ aliũ inse aetrahat. pͥmiq
exitio sequẽtib sũt. hoc ĩ om̃i uita accide̾ licet iud̾as
nemo sibi tm̃m̾ errat. s alieni erroris ⁊ cã ⁊ auctor est.
Nocet enũ applicari añcedentib  dũ unusꝗsq mault
credere quã iudicare nũꝗͣ deuita iudicat᷑. semꝑcre¬
nut qd̾ incomitiis in quib cos factos p̃tores idẽ qui
fecere nurãt᷑ cũ se mobilis fauor circũ egit. eadem
ꝓbamꝰ. eadem reprehendimꝰ. hic exitus ẽ om̃is iudicii

Expanded text:
andum est, quam ne pecorum ritu sequamur antecedencium gregem, pergentem non quo eundum est, set quo itur. Atqui nulbis multa sunt, nec ad rationem sed ad similitudinem vivimus. Inde ista tanta coacer- vatio aliorum super alios ruentium. Quod in strage hominum magna evenit, cum ipse se populus premit —nemo ita cadit, ut non et alium in se adtrahat, primique exitio sequentibus sunt—, hoc in omni vita accidere videas licet. Nemo sibi tantummodo errat, sed alieni erroris et causa et auctor est ; nocet enim applicari antecedentibus et, dum unusquisque mavult credere quam iudicare, numquam de vita iudicatur, semper crenit quod in comitiis, in quibus eos factos esse praetores idem qui fecere mirantur, cum se mobilis favor circumegit. Eadem probamus, eadem reprehendimus ; hic exitus est omnis iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ext̾nis. miratorq tm̃ sui. fidens aĩo atq ĩutrũq
paratus artifex uite. fiducia eiꝰ nõ sine scĩa sit. snĩa ñ
sine ꝯstãtia. manẽt illi semł placida nec ulla indecre¬
tis eiꝰ litora sint. Incelligit᷑ etiã si nẽ ad iecero ꝯpositũ
ordinatũq fore talẽ uirũ ⁊ inhiis q̃ aget cũ os cõitate¬

Expanded text:
bilis miratorque tantum sui, fidens animo atque in utrumque paratus, artifex vitae ; fiducia eius non sine scientia sit, scientia non sine constantia ; maneant illi semel placita nec ulla in decretis eius litura sit. Intellegitur, etiam si non adiecero, compositum ordinatumque fore talem virum et in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩunũ ũtuit̃ uoluptatẽq ꝯfundi : ica cffici sumu bonũ:
ut idẽ et bonestũ⁊ iocũdũ sit qr pais honesta ñ põt eẽ nͥ
honestũ. ñ sũmũ bonũ habebit sinceritatẽ suã si aliqd in
se uiderit dissunilt meliori ne gaudiũ ꝗdẽ qd̾ exuũ tu¬
te oris qũauis bonũ sit. absoluti cñ boni parrẽ ꝑ ñ ma¬
enĩ ustabona. so osequetia sumũ bonũ ñ ꝯsumãtia. Quiũ
uirtutis uoluptatisq societatẽ facit ⁊ ne gecquo ꝗdẽ fia¬
gilitate altiꝰ bõi qcꝗd ĩ altero iugoris ẽ hebetat. lib̾tat̃q
illãt uta dem̃ si nicħ se p̃tiosĩ nouit ĩuictã sub iuiguti

Expanded text:
bonum, ut idem et honestum et iucundum sit ?" Quia pars honesti non potest esse nisi honestum, nec summum bonum habebit sinceritatem suam, si aliquid in se viderit dissimile meliori. Ne gaudium quidem quod ex virtute oritur, quamvis bonum sit, absoluti tamen boni pars est, non maequentia summum bonum, non consummantia. Qui vero virtutis voluptatisque societatem facit et ne ex aequo quidem, fragilitate alterius boni quicquid in altero vigoris est hebetat libertatemque illam, ita demum, si nihil se pretiosius novit, invictam, sub iugum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpugnator si aduoluptates uergit. Illo gͦ sũmũ bonũ
ascendat uñ nulla iu d̾trahit᷑. qͦ neq dolori neq spei
neq timori sit aditꝰ. nͨ ulli rei q̃ d̾teriꝰ sũmi boni ius
faciat. Estendere aũt illo sola u̾tus põt illiꝰ gradu.
cluuis iste fragẽd̾ ẽ. illa fortit̃ stabit. ⁊ qcꝗd eueniet

Expanded text:
uptates vergit. Illo ergo summum bonum escendat, unde nulla vi detrahitur, quo neque dolori neque spei nec timori sit aditus nec ulli rei, quae deterius summi boni ius faciat ; escendere autem illo sola virtus potest. Illius gradu clivus iste frangendus est ; illa fortiter stab
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ tm̃ ualitudini ꝓfuit utilis regio ⁊ salubriꝰ celũ ꝗͣ aĩs paꝵ
manibestie iũ suã ꝑmare.si hoĩs diu ꝯtub̾niũ passa ẽ reꝯ¬
dit᷑ om̃s asꝑitas. paulatĩq ĩ t̃ placida d̾discit᷑. Accedit huc ꝙ
scendi nõ ĩuenit. nec uitiũ suũ ex̾cet. fugere itaq debebit
om̃is quos irritaturos iracũdia sciet. Qui sũt inquis isti
multi ꝙ uariis cãis id̾ facturi. offendet te suꝑb ꝯtẽptu. di¬
cax ꝯtumelia. peculãs in iuria. liuidus malignitate.pugnax
ꝯtẽtiõe. uẽtosus: mendaꝵ uanitate. nõ feres asispitioso tumti.
aꝑtinace uuĩci. adelicato fastidiri. Elige simplices. faciles. mod̾ra¬
nõ magistutũ erat blandiri ꝗͣ maledioe̾. celiũ oratorẽ fulisse
iracũdissimũ ꝯstat.cũ quo ut aiĩt cenabat ĩcubiculo lecte
patientie diens. s difficile erat illi ĩ copulã: necto riã ecĩ cũ
quo hebat effugere optimũ udiciũ ꝗcqd dixiss sequi⁊ fas¬

Expanded text:
Nec tam valetudini profuit utilis regio et salubrius coelum quam animis parum mani bestiae vim suam permanere, si hominis contubernium diu passa eunditur omnis asperitas paulatimque inter placida dediscitur. Accedit huc, qscendi non invenit nec vitium suum exercet. Fugere itaque debebit omnis quos irritaturos iracundiam sciet. " Qui sunt," inquis, " isti ? " Multi ex variis causis idem facturi : offendet te superbus contemptu, dicax contumelia, petulans iniuria, lividus malignitate, pugnax contentione, ventosus et mendax vanitate; non feres a suspicioso timeri, a pertinace vinci, a delicato fastidiri. Elige simplices, faciles, moderanon magis tutum erat blandiri quam male dicere. Caelium oratorem fuisse iracundissimum constat. Cum quo, ut aiunt, cenabat in cubiculo lectae patientiae cliens, sed difficile erat illi in copulam coniecto rixam eius cum quo cohaerebat effugere; optimum iudicavit quidquid dixisset sequi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Ita gͦ quicquid ab uno fiec firmius ẽ: salubrius: hominibꝰ
et ciuitatibꝰ priuatimos publice. copia dicendi. Ars rechorica.
tͥbꝰ rebus constat. Ingenio. dotrina. usu. quod ipse cicero indiuina¬
pars incõmodorum: s querit᷑. quare quem admodum ꝓposuit.
ñ ita respondeat. qͥa cogitationi nr̃ȩ illa prius ocurrant quȩ
mala s̃ Sicut uirgiłs. Ꝙ nimium meminisse neccesse:
Sunt uͦ qui ideo mala p̃mitunt. ut ea sequentium bonarum
multitudo cõpescat Scͥpturus ergͦ tullius rethoricam. ipsa ar¬
te utitur. Ntam itomniboronibꝰ eti quȩ gͦͣuiora suns ante
purgat. & sicut leuiora ꝑ sequit᷑. Hoc fic ĩmiloniꝰ qͣitia sibi obi

Expanded text:
est. Ita ergo quicquid ab uno fiet, firmius est et salubrius. Hominibus est. Ita ergo quicquid ab uno fiet, firmius est et salubrius. Hominibus et civitatibus privatim et publice. Copia dicendi Ars rhetorica tribus rebus constat: Ingenio doctrina usu, quod ipse Cicero in divinaPars incommodorum. Sed quaeritur, quare, quemadmodum proposuit, non ita respondeat: ‘Quia cogitationi nostrae illa prius occurrant, quae mala sunt, sicut Virgilius: Et nimium meminisse necesse est’. Sunt vero qui ideo mala praemittunt, ut ea sequentium bonorum multitudo compescat. Scripturus ergo Tullius rhetoricam ipsa arte utitur; nam in omnibus orationibus ea, quae graviora sunt, ante purgat et sic leviora persequitur. Hoc fecit in Milo
Abbreviated transcription (Latin):
tione de quare dicturus sit: Sepe et nultum. Dicendõse¬
peostendit se ñ tem̾e aggressum. Item potet quis sepe aliqd
facere s ñ dui. addidit multum ut ⁊ frequens in confi¬
lio fuerit & continuus. hoc mecum. He cum aliic tͣctasse
uideat᷑ aut ne putet᷑ aliquid furatus ex grecis Uł quia
firmiora consilia sunt que nullo impediente tractant᷑
cum se tpsum cõfulit anmus ⁊ deo philosophi ad inuestigã¬
unde scipionis
magis solum qũa cum multis iunge̾tur. Deinde hoc ipsũ
spargetut inugͥus. artẽ rechoricam eẽ. & bonam ee̾ cõtͣ
duorum philosophoꝵ opiniones asseri. & ne prius que¬
rela ꝓcederet. quã r̾o reddet᷑ idõ tutius fieri credidit secum
tantum mͦ cogitasse ut ẽ. illud oratii Dela̾re licebit qͦo ñ ecidis
nescit tiox missa reu̾ti Propt̾ hoc dixit mecum: quia in plures
cõsilia sitma ũ cadunt. Ham et egrotus. uni medico cõmitẽdꝰ

Expanded text:
atione, de qua re dicturus sit. Saepe et multum Dicendo saeatione, de qua re dicturus sit. Saepe et multum Dicendo saepe ostendit se non temere aggressum. Item potest quis saepe aliquid facere, sed non diu. Addidit multum, ut et frequens in consilio fuerit et continuus, hoc mecum, ne cum aliis tractasse videatur aut ne putetur aliquid furatus ex Graecis, vel quia firmiora consilia sunt, quae nullo impediente tractantur, cum se ipsum consulit animus. Ideo et philosophi ad investigande Scipionis magis solum quam cum multis iungeretur. Deinde hoc ipsum ne spargeretur in vulgus, artem rhetoricam esse et bonam esse contra duorum philosophorum opiniones asseri, et ne prius querela procederet quam ratio redderetur, ideo tutius fieri credidit secum tantummodo cogitasse, ut est illud Horatii: Delere licebit / quod non edideris; nescit vox missa reverti. Propter hoc dixit mecum, quia in plures consilia firma non cadunt. Nam et aegrotus uni medico committendus
Abbreviated transcription (Latin):
malum negotium. s omne qͦd ad se delatum fuerit
Unide in rosciana laborat orator dicens. Ideobon oratores
ñ receperunt causam rostii quia ꝑiculum uitant nõ qͥa
mala : hĩc. est ⁊ illud in fine siciliensis. qͦd ortensius imi¬
pudens iuidicatur qui malam causam receperit: hanc opi¬
nionem tenens tulltus. dixit quia hoc fecert̾ omnes cͣs¬
si s antonii oratores adhunc nũquã. Oratores bonos di¬
cit aristoteleᷤᷤ ⁊ philosophos eẽ deb̾e dicernere aũt bonũ
ño posfumus nisi sierimus quid sit malum. hoc aat̾c phi¬
losophia asfequi ꝑossumus. Ergo orator borais ⁊ philo¬
idẽ ueritatis assertor: apud ario pagitas enim fic̃ diximus
rebat᷑. Ergo utit᷑ defensione ꝑ infinuationẽ. ne impudẽt
laudet qͦd duorum philo sophorum sententiis deprauatũ
ẽ. Impͥncipiis tͥa quęrenda funt. attentos ut faciat iu¬
dices excitatione. beniuolos dep̃cacione. dociles demonst̃¬

Expanded text:
malum negotium, sed omne, quod ad se delatum fuerit, malum negotium, sed omne, quod ad se delatum fuerit, ausam non recipit. Vnde in Rosciana laborat orator dicens: ‘Ideo boni oratores non receperunt causam Roscii, quia periculum vitant, non quia mala est’. Hinc est et illud in fine Siciliensis, quod Hortensius impudens iudicatur, qui malam causam receperit. Hanc opinionem tenens Tullius dixit, quia hoc facerent omnes Crassi et Antonii oratores adhuc numquam. Oratores bonos dicit Aristoteles et philosophos esse debere. Discernere autem bonum non possumus, nisi scierimus, quid sit malum. Hoc autem philosophia assequi possumus. Ergo orator bonus et philoid est veritatis assertor. Apud ariopagitas enim, sicut diximus, rebatur. Ergo utitur defensione per insinuationem, ne imprudenter laudet, quod duorum philosophorum sententiis depravatum est. In principiis tria quaerenda sunt, attentos ut faciat iudices excitatione, benivolos deprecatione, dociles demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
m̾eatur: Scipio africanus. &. ponpenis contendunt qͥ
plus prestiterit ciuitatiꝰ poterat quid̃em in ꝑ sonis stare
controu̾sia. si temꝑa ꝑsonarum ñ impedirent. Diu̾sis enĩ
fuere temꝑibꝰ.
epe ⁊ multum Cõsuetudo ẽ. oratorum ut in pͥnci¬
pio omnia que uident᷑ graura purgente os mitigẽt
ñcut uirgilius qui laudaturus enẽã. ne ignominta fuge
obiceretur ait fato ꝓfugus Ergo ut diximus. in ħ pͥnci¬
pio defensio ẽ. Sed ea aꝑte ñ utit᷑. ne quia atantis uiris
rethorica fuerat accusata fauorem ñ m̾ieret᷑ s ocdium
cõcitharet. Fit hoc in admirabili gn̾e causarum. ut puta
di uicdices iraciueniant dicimus ⁊ nobis itauideri ut par
uoluntas fauorẽ nobis conciliet et paulatim dicimus
discussis omnibꝰ in eo solo quẽ defendimus nos in noce¬
ciam repꝑisfe: Oratorum gn̾a duo dicunt᷑ e̾ẽ. Unũ
malum qͦd canib conꝑat᷑ qui nõ confid̾et bonum aut

Expanded text:
 praemium mereatur. Scipio Africanus et Pompeius contendunt, qui  praemium mereatur. Scipio Africanus et Pompeius contendunt, qui plus praestiterit civitati’. Et poterat quidem in personis stare controversia, si tempora personarum non impedirent; diversis enim fuere temporibus. Saepe et multum Consuetudo est oratorum, ut in principio omnia, quae videntur gravia, purgent et mitigent, sicut Virgilius, qui laudaturus Aeneam, ne ignominia fugae obiceretur, ait fato profugus. Ergo, ut diximus, in hoc principio defensio est; sed ea aperte non utitur, ne, quia a tantis viris rhetorica fuerat accusata, favorem non mereretur, sed odium concitaret. Fit hoc in admirabili genere causarum, ut puta si iudices irati veniant: Dicimus et nobis ita videri, ut par voluntas favorem nobis conciliet, et paulatim dicimus discussis omnibus in eo solo, quem defendimus, nos innocentiam repperisse. Oratorum genera duo dicuntur esse, unum malum, quod canibus comparatur, quia non considerat bonum aut
Abbreviated transcription (Latin):
dictione aut indisceptaciõe aliquam cõtrou̾siam habent.
Indictione ut illa quinq remoneat. indisceptatione. ut
demonstrantibꝰ c̃õtrou̾sus cum eduob u̾bomnia de¬
monstrat in relatione aliquotiens criã in ipsum
referinus qui accufat aliquotiens ineum ꝓpt̾ quẽ
accusat᷑. Relatio intterdum ninctamihabet necessttatẽ
int̾lum ñ Sciamus aut ista quinq in assistantis ne¬
cessitatis gn̾a ad reũ accusatorẽ ꝑtin̾e Illa au̾t tria a¬
sistata sunt s iudicii ars rethorica constat exrebꝰ. St̃
item tria git̾a cocos inthetarum quotum primm
ut siquis ad statuas cõfugisset immuitatẽ mereret᷑.
Quidam tirannus inimanis dum prem̾etur consigit
uificilem ascensum quedam mulier cuidam ostendit a qͦ
tirannus occisus ẽ. Arguitur mulier ad ult̾i amarito:
hoc gͦ thenia stare ñ potest quia iam preuenti sunt uid̃
utilitate tirannici dii qͦd ꝑmulierem gestum: Ter

Expanded text:
dictione aut in disceptatione aliquam controversiam habet, dictione aut in disceptatione aliquam controversiam habet, in dictione, ut illa quinque removeat, in disceptatione, ut de non stantibus controversiis, cum e duobus verbis omnia demonstrat.  In relatione aliquotiens crimen in ipsum referimus, qui accusat, aliquotiens in eum, propter quem accusatur. Relatio interdum iunctam habet necessitatem, interdum non. Sciamus autem ista quinque in asystatis necessitatis genera ad reum vel accusatorem pertinere. Illa autem tria asystata sunt, sed iudicii. Ars rhetorica constat ex rebus  Sunt item tria genera cacosynthetorum, quorum primum ut, si quis ad statuas confugisset, immunitatem mereretur. Quidam tyrannus immanis dum premeretur, confugit difficilem ascensum quaedam mulier cuidam ostendit, a quo tyrannus occisus est. Arguitur mulier adulterii a marito’. Hoc ergo thema stare non potest, quia iam praeventi sunt iudices utilitate tyrannicidii, quod per mulierem gestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut illd .x. quidam petebat debitum cum usiris: a qͦ petebat᷑
ñ debitũ. s de positum ẽe̾ dicebat Iuͤsum ẽ. apopulo ne de¬
bitum solu̾et᷑. Repetit tanquã depositum is qui ante
quasi debitum repetebat ille quasi debicum retin̾e cõ¬
tendit qui ante depositum eẽ certabat. Utq suis uncunt᷑
ũb̃ ⁊ ab adu̾sario subleuat᷑ Qre ne ne id quidẽ indis¬
ceptatione aliqua controu̾sia : Iaporon inops qñ qͥd
agat non inuenit sed etiam cõtrarium fac̃ quam
cupit ut illud ⁊: alexander sõniᷤᷤ monitus ẽ. nesõmis
credat: Delib̾at quid agat quicquid enim ꝑsuaseris
incõtrarium uenit. si ut non credat sõmis huie cre¬
dit. Si ut credat huic ergo ñ credit: Sigͥ omne cõtrou̾¬
siȩ uitium aut exeo nascit᷑ quod ñ indictione quidem
cõtrou̾sia ⁊ ut illa quinq suꝑiora aut quod indiscep¬
tatione ñ est ut hec tria sunt cicero cum uult stantum
cõtrou̾sie designare omnesres inquid cõtra se positȩ in

Expanded text:
ut illud est: ‘Quidam petebat debitum cum usuris; a quo petebatur, non debitum, sed depositum esse dicebat. Iussum est a populo, ne debitum solveretur. Repetit tamquam depositum is, qui ante quasi debitum repetebat; ille quasi debitum retinere contendit, qui ante depositum esse certabat’. Vterque suis vincuntur verbis et ab adversario sublevatur. Quare ne id quidem in disceptatione aliqua controversia est. Ἄπορον: inops, siquis quid agat non invenit, sed etiam contrarium facit quam cupit, ut illud est: ‘Alexander somnio monitus est, ne somniis crederet. Deliberat, quid agat’. Quicquid enim persuaseris, in contrarium venit; si ut non credat somniis, huic credit; si ut credat, huic ergo non credit. Si igitur omne controversiae vitium aut ex eo nascitur, quod non in dictione quidem controversia est, ut illa quinque superiora, aut quod in disceptatione non est, ut haec tria sunt, Cicero, cum vult statum controversiae designare omnis res, inquit, in se positam in
Abbreviated transcription (Latin):
prudemtia qr cũ occidit ꝓpt̃ similitudinem uultꝰ ipita¬
uerit fuisse dampnatum. Casu ut siquis dum ad feram te¬
lum iac̃ hominem occiderit defendit sc ꝓcasui. Nec ceffitate:
nauis rostrata portum rodiorum ne ingrediat᷑. Quedam
pulsa tempestate. illuc deuenit denet᷑ aquestore ut fiat pu¬
blica errusatur nece̾fitate. Eoce trespͥites purgationis quas
diximus in legariana tullius seruat accusatur enim le¬
guarius cur componpeio fuerit ⁊ utit pͥmo inprudentia
dicens nescientem subelli ꝓfectum. Deiñ casu com dicit bel¬
lum subito exarsisse. Postremo necesfitate cõsertentum. intͣ
africam dicit. Dep̃catioẽ. quando ⁊ peccasse confitetur reus ⁊
cosilte peccasse. ⁊ ñ imprudemtia ñ casu ñ necessitate. s tam̃ de

Expanded text:
imprudentia, quia, cum occidit, propter similitudinem vultus putaimprudentia, quia, cum occidit, propter similitudinem vultus putaverit fuisse damnatum. Casu, ut si quis, dum ad feram telum iacit, hominem occiderit. Defendit se pro casu. Necessitate: ‘Navis rostrata portum Rhodiorum ne ingrediatur’. Quaedam pulsa tempestate illuc devenit. Tenetur a quaestore, ut fiat publica. Excusatur necessitate. Ecce tres partes purgationis, quas diximus, in Ligariana Tullius servat. Accusatur enim Ligarius, cur cum Pompeio fuerit, et utitur primo imprudentia dicens nescientem se belli profectum, deinde casu, cum dicit bellum subito exarsisse, postremo necessitate, cum se retentum intra Africam dicit. Deprecatio est, quando et peccasse confitetur reus et consulte peccasse id est non imprudentia, non casu, non necessitate, sed tamen de
Abbreviated transcription (Latin):
satio nͥ quãdo malum fit post boñ ñ pͥmo boñ ⁊ post mabũ bonio
pore posteat sit malũ ut sidicat tulius ideo cotͣ legẽ ꝓortiã gla¬
dio cuues tonianos occidi. quid nimitebat ꝑillos patrie ꝑicu¬
lum. Ecce plus bom ht̃ ꝗͣ mali qͦd fecit. Uit.f. aut̃ ñ pot̾ dic̾e̾
ideo fortit̃ feci ut postea parricidia ꝑpetrarem. Unde quidã
errantes in loco illo desupplitiis uͥ ab hortensio ueris cͥmira defẽ¬
tio ẽ. iam dep̃cationenem ee i tpse tulliꝰ manifestum fẽc̃ cũ
compensatio tum ꝓbat᷑ cum ut diximus ⁊ ipso malo qͦd factũ ẽ.
cessio dicit᷑ quia concedit᷑ culꝑa ⁊ admissum cͥm̃ in imꝑrudẽ¬
tia ut puta exulem ita fincs dep̃hensum liceat occide. Unꝰ
degeminis ineriliun missus ẽ. altum quidam int̾ fines in iuie
uit ⁊ occidit rtͣs ẽ cedis confitetur factum s de funditur ꝓim

Expanded text:
satio, nisi quando malum fit, post bonum, non primo bonum et post malum. Bono satio, nisi quando malum fit, post bonum, non primo bonum et post malum. Bono priore postea fit malum, ut si dicat Tullius: ‘Ideo contra legem Porciam gladio cives Romanos occidi, quia imminebat per illos patriae periculum’. Ecce plus boni habet quam mali, quod fecit. Vir fortis autem non potest dicere: ‘Ideo fortiter feci, ut postea parricidia perpetrarem’. Vnde quidam errantes in loco illo ‘de suppliciis’, ubi ab Hortensio Verris crimina defentio est. Nam deprecationem esse et ipse Tullius manifestum fecit, cum compensatio tum probatur, cum, ut diximus, ex ipso malo, quod factum est, cessio dicitur, quia conceditur culpa et admissum crimen in putia, ut puta ‘exulem intra fines deprehensum liceat occidere’. Vnus de geminis in exilium missus est, alterum quidam intra fines invenit et occidit. Reus est caedis. Confitetur factum, sed defenditur pro
Abbreviated transcription (Latin):
mouit inaliã ꝑsonã cͥm̃ ideo dicit᷑ remotio. ħ aũ diplicit̃. fit
cũ aut caissa aut factum in alteuntͣ nffertur factũ ut sidicat᷑
alicui cur hominẽ. occidisti ille respondeat ñ ego feci s ħ qui me
ut ⁊ imꝑiosuo coegit uet facerem causa aut̃ scdm illd exẽplũ
qd̃ detimus delegato qui ñ dic̃ fuã causam fiusse s q̃stor is qͥd ꝑfect̾
intͣdiẽ p̃stitutũ ñẽ. Relatio cͥminis ẽ. ut puta milo accusat᷑ qͥd
occidit cdodiũ ille dic̃ uite feci qr ipsemihi ħ uoluit fac̾e. dic
se reculisse illi uicem ⁊ ideo relatiodicitur. Comtpemsatio
quod ⁊ comꝑatio dicitur quando asfiumit᷑ defensio exeoq̃ exi¬
stimatione mali qͦd p̃cesfit bonũ uidet᷑ ec̃ qͦd factum ẽ. ideo dicit᷑
conpensatio. Et irunꝗͣ cõꝑatio ł comtpensatio nͥ ꝗͣdo pltis boni ht̃ qͦd
ẽ. factũ postea quami mali ht̃ illud qͦd p̃cessit. item ñ quã fit cõpẽ¬

Expanded text:
aliam personam crimen; ideo dicitur remotio. Hoc autem dupliciter fit, cum aut causa aut factum in alium transfertur. Factum: Vt si dicatur alicui ‘cur hominem occidisti?’ ille respondeat ‘non ego feci, sed hic, qui me vi et imperio suo coegit, ut facerem’. Causa autem secundum illud exemplum, quod dedimus de legato, qui dicit non suam causam fuisse, sed quaestoris, quod profectus intra diem praestitutum non est. Relatio criminis est ut puta Milo accusatur, quod occiderit Clodium. Ille dicit ‘iure feci, quia ipse mihi hoc voluit facere’. Dicit se retulisse illi vicem, et ideo relatio dicitur. Compensatio, quae et comparatio dicitur, quando assumitur defensio ex eo, quod existimatione mali, quod praecessit, bonum videtur esse, quod factum est. Ideo dicitur compensatio. Et nest factum, postea, quam mali habet illud, quod praecessit. Item nunquam fit compen
Abbreviated transcription (Latin):
ceat filios indempnatos occide. filius timidi ꝓfectus ẽ. adbeltum for¬
tit fecit ret̾is ad patrem uocat᷑ ad penã cont᷑dicit ħ quertt᷑ utrum de

Expanded text:
ceat filios indemnatos occidere. Filius timidi profectus est ad bellum, forceat filios indemnatos occidere. Filius timidi profectus est ad bellum, fortiter fecit. Reversus ad patrem vocatur ad poenam. Contradicit. Hic quaeritur, utrum de
Abbreviated transcription (Latin):
gotialem ħ int̾ ẽ. quod inuiridiciali ȩqui ⁊ recti natira pena ⁊
p̃mũ ro̾querit᷑ s dep̃terito temꝑe. In negotialiaũt defuturo ȩ¬
qͥ ⁊ recti natura. s̃ multa quidẽ. iusta. s ñ sunt legituna. ut sia¬
micum egentẽ iudeo ⁊ ei.donẽ. ẽ qͥdẽ iustum qd feci s ñ legitimũ.
Itẽ begitimum ⁊ ñ iustum ut lexfilium intͣ etatem liceat ex hete¬
dare. Pater intra illam etatem filtũ qua peccare ñ posset exhere¬
guit̃ uerres quod ciues romanos occidit dicit᷑ recte fetissẽ qr
meruerunt senserunt enim cosertorio aduersus patriã qnͦd
ad relationẽ ꝑtine quȩ erassumptione nascit̾ uiridiciał fitia
uem dep̃mio. Obitit᷑ ei quod sctibam suum aiti eo donauerit anu-¬
lo ⁊ dicit᷑. ideo illum ħ fecisse quod eius furtoꝵ ee̾t conicuis respõ¬
dit. donau illũ anulo quia merit qua recttim fuit ꝓbate

Expanded text:
gotialem hoc interest, quod in iuridiciali aequi et regotialem hoc interest, quod in iuridiciali aequi et reuaeritur, sed de praeterito tempore, in negotiali autem de futuro. Aequi et recti natura Sunt multa quidem iusta, sed non sunt legitima, ut si amicum egentem video et ei donem. Est quidem iustum, quod feci, sed non legitimum. Item legitimum et non iustum, ut lex: ‘Filium patri intra aetatem liceat exheredare’. Pater intra illam aetatem filium, qua peccare non posset, exhereHoc modo arguitur Verres, quod cives Romanos occiderit; dicitur recte fecisse, quia meruerunt. Senserunt enim cum Sertorio adversus patriam; quod ad relationem pertinet, quae ex assumptione nascitur, iuridicialis filia. Item de praemio: Obicitur ei, quod scribam suum aureo donaverit anulo, et dicitur ideo illum hoc fecisse, quod eius furtorum esset conscius. Respondet: Donavi illum anulo, quia meruit, quia rectum fuit probatae
Abbreviated transcription (Latin):
fit. Omnem equidem ceptris t̾ram quȩ lib̃a nr̃is dissidet. de
inde uidet̾ incidẽ scͥptum ⁊ uolũptas. Nam int̾pretat᷑ oraculũ
cum dicit. ⁊ sic postẽ diuos. frgomulti ⁊ pene onmes indeli¬
batiua statꝰ incidunt ⁊ eam augent quib rebꝰ apparet. eã
geitus ce̾ ñ partem. Tractat aut ꝑsyllogismum quadriꝑtitũ
idem indemonstratione solitꝰ uenire idem raro uenire. Et
q̃re dix̃ solet euenire : quia ingn̾e demostratiuo difficile start
incurrunt aut enim. laudas aut uituꝑas tam̃euentt ut sit
demonstracio ne coniectura. Nam demostenes laudẽ dicebat ofy¬
ras quem colunt deum egiptũ in qua laude dixit ipsum pͥmũ
Uides quod indemonstratiuo gn̾e. solet euenire idem qͦd uideli¬
b̾atiuo ħ ergo constitutio quam gnalẽ nominamus de gn̾ali cõ¬
stitutione nascit̾ uiridiciał ⁊ negotiał. Int̾ uiridicialem ⁊ ne¬

Expanded text:
sit: Omnem equidem sceptris terram quae libera nostris / dissidet esit: Omnem equidem sceptris terram quae libera nostris / dissidet epretatur oraculum, cum dicit: Et sic poscere divos. Ergo multi et paene omnes in deliberativa status incidunt et eam augent, quibus rebus apparet eam genus esse, non partem. Tractat autem per syllogismum quadripertitum. Idem in demonstratione solet usu evenire id est raro venire. Et quare dixit solet evenire? Quia in genere demonstrativo difficile status incurrunt. Aut enim laudas aut vituperas; tamen evenit, ut sit in demonstratione coniectura. Nam Demosthenes laudem dicebat Osiris, quem colunt deum Aegyptii. In qua laude dixit ipsum primum Vides, quod in demonstrativo genere solet evenire idem, quod in deliberativo. Haec ergo constitutio, quam generalem nominamus De generali constitutione nascitur iuridicialis et negotialis. Inter iuridicialem et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tura suo. nec eofit uiolentior quia in eadem causa telatio ẽ.
nec si alii status accedunt augeripars pot̃. Contͣ delib̾atio in
una causa atq in ipso gen̾e̾ ⁊ coniecturam hr̾e pot̃ ⁊ finẽ.
⁊ si aliĩ status inciderint augeri uidet᷑ delib̾atua ⁊ uolentior
fit ⁊ ei ꝓfictunt. ob quarẽ genus ẽ. ñ pars. scimus aut plures
latimis anfiliam suam enoȩ collocet pͥmum enim negotiał
ẽ an honcstum sit dare filiam ꝑegͥitoexuli ut ẽ ꝑx ulibꝰ ne
datur dicenda lauinia theucris: Demde ueniał noc te mi¬
seret nateq tuiq Denide coniectura utrum eum fit relictus
annon ⁊ hoc gentis ꝓbat exemplo dicens ac non sifrigius petie
lacedemona pastot. Ledeam quȩ elenam tͦiana uerit adurbes
Deinde sequit᷑ definito qua monebat facta exterum deb̾e ge¬
nerum sotiari. Ex terum ce̾ quicumq extra regnum fuum

Expanded text:
tura suo, nec eo fit violentior, quia in eadem causa relatio est, tura suo, nec eo fit violentior, quia in eadem causa relatio est, nec, si alii status accedant, augeri pars potest. Contra deliberatio in una causa atque in ipso genere et coniecturam habere potest et finem, et si alii status inciderint, augeri videtur deliberativa et violentior fit et ei proficiunt, ob quam rem genus est, non pars. Scimus autem plures Latinus an filiam suam Aeneae collocet. Primum enim negotialis est, an honestum sit dare filiam peregrino exuli, ut est: Exulibusne datur ducenda Lavinia Teucris? Deinde venialis: Nec te miseret nataeque tuique? Deinde coniectura, utrum eam sit relicturus annon. Et hoc gentis probat exemplo dicens: At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor / Ledaeamque Helenam Troianas vexit ad urbes. Deinde sequitur definitio, qua monebant fata exterum debere generum sociari, exterum esse, quicumque extra regnum suum
Abbreviated transcription (Latin):
nemo accuset nullus defendat s uitensio ⁊ depulfio cõtͦ ũfiã
fatiunt statꝰ uͦ uͥq u̾satur. demq ⁊ pͥuaci actus nr̃i statꝰ
mationẽ dixerit. siue defensoris pͥmam dep̃cationem:
mͦ tctat deopinionib. Alii enĩdict̾ constitutio unde niscit᷑
ex ꝑtima causȩ confirmatione exintentione accusatoris
soris. Sane recte fecit tullius dubitare qm̃ alii aliuio dict.
m̃tum facit genus ẽ. Cui uͦ agñitum ñ facit parsẽ. ut pn¬
ta ammal ht̾ subse aquilam homine equum hissi accesserit
corius crescit genus .i. aninal non aliqua deilł partibꝰ maior
fit s una quęq suis nitit᷑ uiribꝰ. ꝑrgo quicqtud augm̃ti bn̾fi¬
tutm sentit genꝰ ẽ. Quod uͦ ñ sentit parf ẽ. Uid eamꝰ ħ quo ꝑti¬
neant. Coniectura ł finis partes sunt his accedat relatio ñ quid
augeri possunt: minime relatio quia suo utre nititur cõiec¬

Expanded text:
nemo accuset, nullus defendat? Sed intentio et depulsio controversiam nemo accuset, nullus defendat? Sed intentio et depulsio controversiam faciunt, status vero ubique versatur. Denique et privati actus nostri statmationem dixerit sive defensoris primam deprecationem Modo tractat de opinionibus variis. Alii enim dicunt: Constitutio unde nascitur? Ex prima causae confirmatione, id est ex intentione accusatoris.soris. Sane recte fecit Tullius dubitare, quoniam alii aliud dimentum facit, genus est; cui vero augmentum non facit, pars est, ut puta animal habet sub se aquilam hominem equum. His si accesserit corvus, crescit genus, id est animal; non aliqua de illis partibus maior fit, sed unaquaeque suis nititur viribus. Ergo quicquid augmenti beneficium sentit, genus est, quod vero non sentit, pars est. Videamus haec quo pertineant. Coniectura vel finis partes sunt. His si accedat relatio, numquid augeri possunt? Minime, quia relatio suo iure nititur, coniec
Abbreviated transcription (Latin):
.i. statꝰ siue coniectura sit siue finis. siue qualitas. siue tͣnslatio.
Intentionẽ ht̃. ⁊ depulsionem. Delib̾atiua au̾t ⁊ demonstra¬
tiua ñ habent. auenĩ suades aut dissuades. aut laudas aut ui¬
tuꝑas. Pot̃ aut̃ stare delib̾atiua fi ñ hatintentionẽ ut puta deli¬
bat quispiam causas age̾ suadetur. ab amicis nullꝰ dissuadet.
hũ idcͥco iã suasoria. impleta ñ ẽ: Laudat᷑ u̾bi gra clũ nulb
contͣ uituꝑat. Nõ quid laus stare ñ pot̃ quia ediu̾sonenio diẽ:
ita ñ omni mͦ henͥt de pulsionẽ. Costitutio au̾i ee̾ sine depulsio ẽ
nullo mͦ pot̃. Euo mͦ eigores tam diu̾sas int̾se iunxit ⁊ statui
subiecit delibatiuã ⁊ demonstratiuã.q ⁊̃ sitie statu ct̾ pos¬
sunt cundix̾ unus ex intentione ⁊ depulsione iudicium
nasci. Quo mͦ dix̃ delib̾atiuum ⁊ demonstͣcͣiuũ ht̾ statũ ⁊ qͦ

Expanded text:
est status, sive coniectura sit sive finis sive qualitas sive translatio, est status, sive coniectura sit sive finis sive qualitas sive translatio, intentionem habet et depulsionem, deliberativa autem et demonstrativa non habent. Aut enim suades aut dissuades aut laudas aut vituperas. Potest autem stare deliberativa, si non habeat intentionem, ut puta deliberat quispiam causas agere. Suadetur ab amicis, nullus dissuadet. Num idcirco iam suasoria impleta non est? Laudatur verbi gratia caelum. Nullus contra vituperat. Numquid laus stare non potest, quia e diverso nemo dicit? Ita non omni modo habent depulsionem. Constitutio autem esse sine depulsione nullo modo potest. Quomodo ergo res tam diversas inter se iunxit et statui subiecit deliberativam et demonstrativam, quae etiam sine statu esse possunt, cum dixerimus ex intentione et depulsione iudicium nasci? Quomodo dixit: Deliberativum vel demonstrativum habet statum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓcedit. Constitutio aut̃ ideo dicit᷑ qd causa costituat i firmet
Status robur ⁊ controu̾siȩ. Nd̃ enuncausa ad consttaitionẽ
s cõsttaitio ad causani accõmodat᷑ .i. ñ ꝑarte gnus indiget
s pars genere siccato erum fluino ñ oruno fons pert Sica
aut fonte perit ouni mͦ fluiius. Et aut approbatio hoc loco
sicut. diximus assuptionis ⁊ demonstratio ⁊ delib̾atio gr̾s canse
partes ñ possut recte putari qm̃ tpsa sunt gn̾a. E xaggeratio
sillogisim ꝑrepetitionẽ. Multo gͥ minꝰ recte partes eiꝰ quã hic dic.
partes putabunt᷑. Conclusio .i. multũ minꝰ rectũ putat᷑
fieri posse ut gn̾a causarũ. partes sint partiũ causarũ. Dem̾
cõcatenatus Si constitutio ⁊ ipsa pałs eiꝰ quȩ libet intẽtionis
depulfio ẽ. b sillogismus catenatꝰ dicit᷑. qui ñ htͥ inse partescete¬
roꝵ spllogismoꝵ. Constat aũ ꝑrepetitionẽ. Omnis constititio.

Expanded text:
non procedit. Constitutio autem ideo dicitur, quod causam constituat et firmet. Status robur est controversiae. Non enim causa ad constitutionem, sed constitutio ad causam accommodatur Id est non parte genus indiget, sed pars genere. Siccato enim fluvio non omnino fons perit, siccato autem fonte perit omni modo fluvius. Est autem approbatio hoc loco, sicut diximus, assumptionis. Et demonstratio et deliberatio generis causae partes non possunt recte putari, quoniam ipsa sunt genera Exaggeratio syllogismi per repetitionem. Multo igitur minus recte partis eius, quam hic dicit, partes putabuntur Conclusio, id est multo minus rectum putatur fieri posse, ut genera causarum partes sint partium causarum. Deinde concatenatus: Si constitutio et ipsa pars eius quaelibet intentionis depulsio est Hic syllogismus catenatus dicitur, qui non habet in se partes ceterorum syllogismorum; constat autem per repetitionem. Omnis constitutio, id
Abbreviated transcription (Latin):
anis afilio occisꝰ ẽ. reus fit parricitũ. Nat̾a ab dicare ⁊ recu
saro. Quidam duminitot̃ filio cecidit. filiꝰ risit: uult illũ
pat̃ abdicare contͣdicit. Dicit enim risi quidem. s hoc n at̃a
ẽ. Uerui ħ qualitas absoluta ñsatis ꝑse ipsam defendit̾ nisi
habuerit extͥnsecus argunĩta: ut dicat se risisse ñ tam cafum
patris quã humane coditionis incerta: simuil inquit gressum
ferebamus ⁊ unicasus neuut. hec gͥ ableluta dr̃ ꝑnat̾m. assr̃p
nẽ relatione comꝑatintem quȩ ⁊ compensatio dicit̃ remotio
ẽ. quando cͥm̃ ullatum. ꝑsone in aliam ꝑsonã retorquet̾ ut
puta legatuis aquestore peccuniã ad ꝓitinciam intͣ diemtͥce¬

Expanded text:
annis a filio occisus est. Reus fit parricidii. Natura: ‘Abdicare et reannis a filio occisus est. Reus fit parricidii. Natura: ‘Abdicare et recusare liceat’. Quidam dum innititur filio, cecidit. Filius risit. Vult illum pater abdicare. Contradicit. Dicit enim: ‘Risi quidem, sed hoc natura est’. Verum haec qualitas absoluta non satis per se ipsam defenditur, nisi habuerit extrinsecus argumenta, ut dicat se risisse non tam casum patris quam humanae conditionis incerta. ‘Simul’, inquit, ‘gressum ferebamus et uni casus nocuit’. Haec igitur absoluta dicitur pnem, relationem, comparationem, quae et compensatio dicitur. Remotio est, quando crimen illatum personae in aliam personam retorquetur, ut puta legatus a quaestore pecunia accepta ad provinc
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ defend̾e. Asslimptiua aut̃ ħ eadẽ continet s ñ ptest ꝑse defendi
s ꝑcausam & ideo ita dicttur qr ꝑse nichildat firmi ad defensi¬
onem s extͥnsecꝰ aliquid suntit. Neq enĩ horestes dicit licuti m̃
matrem occide s ditit occidi quidẽ s meriit. Nã tolle metuit
⁊ ꝑse defendi ñ pot̃ qd in absolupta pot̃ fieri hoc mͦ. desertorẽ
occidẽ liceat imꝑatoris filius in belloparem deseruit ⁊ eũ
patez. interemit. arguit᷑ dicit. Fecit quialicute ⁊ potest s
ħ uno statu contemptis aliis quiposst̃ in cide defendẽ. absotata
aut tͣctatur .iiiiͬ. partib lege aite: more nat᷑a. lege. ut quitres
filios indempnacos occid̾at reus. fit abuxore male tͣctationis
Arte naufragia pictor pinperat nemo nauigabat reusfit lese
i .p. More.erat ap̃ seytas mos ut afiliis patres sexagenarii
occident᷑. Scpra cõfilio migrauit athenas hc inpletis sexaginta

Expanded text:
potest defendere. Assumptiva autem haec eadem continet, sed non potest per se defendi, sed per causam. Et ideo ita dicitur, quia per se nihil dat firmi ad defensionem, sed extrinsecus aliquid sumit. Neque enim Orestes dicit: ‘Licuit mihi matrem occidere’, sed dicit: ‘Occidi quidem, sed meruit’. Nam tolle ‘meruit’ et per se defendi non potest, quod in absoluta potest fieri hoc modo: ‘Desertorem occidere liceat’. Imperatoris filius in bello patrem deseruit et eum pater interemit. Arguitur. Dicit: ‘Feci, quia licuit’, et potest se hoc uno statu contemptis aliis, qui possunt incidere, defendere. Absoluta autem tractatur quattuor partibus: Lege arte more natura. Lege, ut: Qui tres filios indemnatos occiderit, reus fit ab uxore malae tractationis. Arte: Naufragia pictor pinxerat; nemo navigabat. Reus fit laesae rei publicae. More: Erat apud Scythas mos, ut a filiis patres sexagenarii occiderentur. Scytha cum filio migravit Athenas. Hic impletis sexaginta