comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
todire etiã cordis innocenciã curent. S cũ pꝰ
paululũ hec ipsa queꝑtulerant ad memoriã re¬
uocãt: igne uehem̃tissimi doloris istigantur:
arguinta ulcioniꝰ ĩqͥr᷑. mminsue tuedinẽ ꝗͣtole¬
rantes babuer ĩretractacione sua semetipsos
diuidicntes ꝑdũt. Callidꝰ nãq. adu̾sariꝰ bellũ ẽtͣ
duoᷤ mouet: unũ uidelic& ĩflamãs. ut c̃cumeliaᷤsᷤ

Expanded text:
curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans u
Abbreviated transcription (Latin):
S auctor luminis conditor cdaritatis. qͥ
submoiusti om̃ia oꝑa tenebrarũ. ut ĩ nob
lucis tuȩ plenitudo regnarot q̃ respice su
ꝑhoc lum̃ accensũ & hane gr̃ã bnedieet¬
onis tue nob õĩbꝰ ex oratꝰ ĩfude nt siẽ hee
bras ac repellit. ita illuminatis tua ĩsex¬

Expanded text:
s auctor luminis, conditor claritatis, qui submovisti omnia opera tenebrarum, ut in nobis lucis tuae plenitudo regnaret; respice, quhoc lumen accensum, et hanc gratiam benedictionis a nobis omnibus exoratus infunde: ut sicut haec bras ac repellit; ita illuminatio tua a se
Abbreviated transcription (Latin):
tunc apparet bonitas eoꝵ.ilucent ueluit. nolint. &
isiquis ultra adulari illos uł laudare. qsi sculpere &
pingere : non recipiunt illoꝵ laudẽ ⁊uanã głam. s
durit ac firmit̾ contra stant. nec c̃cedunt eis. s facuĩt¬
spũ sc̃i. qͣsi tractati ⁊ manuati uerbo sue p̾dicatiõis: ⁊ ex¬
emplo sue bonitatis. paleas .i. peccatores atthraunt ad
se:⁊ sibi cõsociant.

Expanded text:
tunc apparet bonitas, et lucent, velint nolint. Et si quis vult eis adulari, et quasi eos insculpere vel pingere, non recipiunt eorum laudem et vanam gloriam, sed duriter contra stant, nec concedunt eis, utquasi contracti et calefacti verbo suae praedicationis, et exemplo suae bonitatis paleas, id est peccatores attrahunt ad se, et sibi consociant.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩde adaq̃ suꝑficiẽ rursus em̃gere. qͣndo madefac¬
tũ debuit humoris pode p̃gͣuari.
oma ĩtra sodomoꝵ gigni qͥdẽ ⁊ admaturitatisfa¬
ciẽ ꝑuenire. s morsu p̾ssu ue tẽꝑtata. ĩfumũ acfa¬
uillã corio fatiscente uanesce. It Incappadocia au¬

Expanded text:
inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyri
Abbreviated transcription (Latin):
ter mouebat manũ qͣlapidẽ tenebat. ita ferrũ de¬
suꝑ mouebat᷑. atq. argento medio nichilq paciente
c̃citatissimo cursu acdecursu iuxta lapis ab homine
supͣ ferrũ capiebat᷑ alapide. Dixi qͥ ipse cõspexi. dixi
qͥ abillo audiui. cui taꝗͣ ipse uidim credidi. Qͥ detiam
deisto magnete legerĩ dicã. qͣndo iuocta eũ ponitun
adamas. ñ rapit ferrũ.:⁊ si iã rapuertit. ut ei ꝓpinq̃¬
uerit. mox remittit. ĩdia mittit hos lapides.
semel iã ñpossit exctingui. Piriten lapidẽ ꝑsic¬
cũ tenentis manꝰ siuehem̃ciꝰ p̃mat᷑ adurere. ꝓpt̾ qͥab
igne nom̃ accepit.
neadẽ ꝑside gigni eciã lapidẽ selenitẽ. cuiꝰ inte¬
riorẽ candorem cũluna cresce̾ atq defic̾e.¬
grigentinũ sicilie salẽ ꝑihbent cũ fuerit ad mo¬
tus igni uelud ĩaqͣ fluescere: cũ uero ipsi aque.
uelud inigne crepitare.AApđ garamantas

Expanded text:
ter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum deter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquerit, mox remittit. India mittit hos lapides; semel iam non possit extingui. Pyrites eticum tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficegrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas
Abbreviated transcription (Latin):
damantẽ lapidẽ multi
ap̃ nos hñt. ⁊imadime aurifices insignitores¬
q gẽmarũ. qͥ lapis nec ferro nec igne nec alia ui ulla
pbbet᷑. p̃c̃ hircinũ sanguinẽ uinei.
mũ iudi uehem̃t̃ i horrui qͥppe cernebã alapide fe¬
rreũ anulũ captũ atq suspensũ. deĩde tã qꝗ̃ ferro dͥra¬
puerat iũ delissec. suã cõmunẽq fecissec idẽ anuluᷤᷤ¬
ilti admotius. ẽ. eundẽq suspendit. atq ut ille pͥor lapͥ¬
d. sic alt̃ anulꝰ pͥori anulo coherebat. Accessit eodẽ mͦ.
tdꝰ accessit. ⁊ quartꝰ. Iãq. sibi ꝑmutua circłis neociᷤ
pependat anuloꝵ. Quisistã iuĩ lapidẽ ñstuꝑet. quȩ
ili ñ solũm merat. uerũ ceiã ꝑtot suspensa t̾nsibat.
pide cõꝑi. Seipsũ nãq uidisse narrauit quẽ ad mo¬
dũ bathanariꝰ qͦndã comes affrice. cũ apd eũ c̃uuuia¬
setur ep̃s. eundẽ ꝓtulerit lapidẽ & tenuerit subar¬
gento. ferrũq suꝑ argentũ posuerit. Deĩde sic̃ sub.¬

Expanded text:
damantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci.mum vidi, vehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum annulum raptum atque suspensum; deinde tanquam ferro quod rapuerat, vim dedisset suam, communemque fecisset, idem annulus admotus est alteri, eumque suspendit, atque ut ille prior lapidi, sic alter annulus priori annulo cohaerebat: accessit eodem modo tertius, accessit et quartus, jamque sibi per mutua circulis nexis, pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et pide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cum aput eum conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut sub
Abbreviated transcription (Latin):
ane qͥsqͥs positꝰ iultima necessitate
Segͥtudinis sue acceꝑit penitẽciã: imoxrec̃cilia¬
tꝰ fuerit. Itͣnsierit de corpore. fateor uob̃ ñ illi nega¬
mꝰ qͥ pecit. s nec p̃sumo dic̾e qͥ hĩcbene exierit:
Sisecurꝰ hic̃ exierit: ego nescio. Penitenciã dãre
possumꝰ: securitatẽ dare ñ possumꝰ. Nũqͥd dico
dãpnabit᷑ : S nec dico qͥa saluabit᷑. Uiste adubio libart
Uisqͥ incertũẽ euade : Age penitẽtiã dũ sanuses. Sie¬
nĩ agis penitenciã dũsanuses: uuenit te nouissimꝰ
dies. curris. ut rec̃cilieris. Sisic agis : securꝰes. Iõ dico
tͥ qͥa securꝰ es: qr elegisti penitenciã eo tẽpr̃e. qͦpeccarͤ
potiusti. Siaũ uis age penitenciã qͣndo iã peccare nõ¬

Expanded text:
quisquis positus in ultima necessitate aegritudinis suae acceperit poenitentiam, et mox reconciliatus fuerit, et transierit de corpore, fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed nec praesumo dicere quia bene hinc exierit. Si securus hinc exierit, ego nescio: poenitentiam dare possumus, securitatem autem dare non possumus. Nunquid dico damnabitur? Sed nec dico quia liberabitur. Vis te a dubio liberari? Vis quod incertum est evadere? Age poenitentiam dum sanus es. Si enim agis veram poenitentiam dum sanus es, et invenerit te novissimus dies, curris ut reconcilieris. Si sic agis, securus es. Ideo dico tibi quia securus es, quia egisti poenitentiam eo tempore quo peccare potuisti. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nuit᷑ s augor ur. Multi enĩ aut adfurtũ aut adult̾iũ
uadũt. si uł pedẽ inpegerint signãt se. ⁊ tñ demalo¬
oꝑe se ñ reuocãt.inesciũt miseri. qͥa ĩcludũt magas
demones ꝗͣ excludãt. Qaũ dese cũdĩ ad uitorio uicia
& peccata repellere. ⁊qd bonũẽ. cogitare simul um
plere festinat: iuste signũ erucis labiis suis apponit.
qͥtalia oꝑa conat᷑ ag̾e. quȩ signũ uiste xp̃i m̾eantur

Expanded text:
nuitur, sed augetur. Multi enim dum ad furtum aut ad adulterium vadunt, si pedem it nesciunt miseri, quia includunt in se magis daemones quam excludunt. Qui autem a se cum Dei adjutorio vitia et peccata repellit, et quod bonum est cogitare simul et implere contenderit; juste signum crucis labiis suis apponit: quia talia opera conatur agere, quae signum Christi mereantur
Abbreviated transcription (Latin):
autem
suã sꝑat agi ꝑ alios. agat dũiiuit ipse ꝑse. bea¬
cius qͥppeẽ. lib̾ũ exire. ꝗͣ pꝰ iuincła lib̾tatẽ que¬
defluxisse. tota m̃te contẽpnere. cotidiana dõ
lacͥmarũ sacͥficia. cotidianas carnis eiꝰ ⁊ sanguinsꝰ
hostias immolare. Hecnãq sĩgłarit᷑ uictima. ab
et̃no ĩticu animã saluat: quȩ illã nob mortẽ un

Expanded text:
autem suam sperat agi per alios, agat dum vivit ipse per se: beatius quippe est liberum exire, quam post vincula libertatem quaedefluxisse, tota mente contemnere, quotidiana Deo lacrymarum sacrificia, quotidianas carnis ejus et sanguinis hostias immolare. Haec namque singulariter victima ab aeterno interitu animam salvat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsacm̃to q imulti mali. s usq. ad sp̃s particit᷑¬
ciõem mnducemꝰ. ⁊ bibamꝰ. ut ĩdñi corpore tãqͣ
mbra maneamꝰ. ut eiꝰ spu uegẽtem᷑. ⁊ ñ scanda¬
lixenĩ eciã simulti modo nobcũ manducant ibi¬
bt̃ t̃poralit̃ sac̾m̃ta: qͥ habebt̃ ĩfine et̃na torm̃¬

Expanded text:
aciunt mali, sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur et non scandalizemur, etiamsi multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter sacramenta, qui habebunt in fine aeterna torm
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlegitime certauerit. Qͥ ꝑ seuarit usq ĩfinẽ: hic
saliuiꝰ erit. Inmũdo in liba potestate fiustis. Ecce ꝙ
dõ uigo dĩ sũmissi estis. ut sublat᷑. licericia peccãdi
cathena hobediende ibono ꝓposito possitis re¬
tineri.S tñ nichil ꝓfic̾.bene oꝑari ex coaccio¬
ne: nͥ faciatis ex uoluntate. Qui enĩ co actibe
fructu. Similit̾ monachi cruciant corpꝰ. ieui
ad opꝰ bonũ exbona uoluntate ñducit᷑ : rẽ usti
sine fructu peccator oꝑat᷑. Crucẽ porcat ⁊ ñ

Expanded text:
erit usque in finem, hic salvus erit . » In mundo in libera potestate fuistis. Ecce pro Deo jugo Dei submissi estis, ut sublata scientia peccandi, catena obedientiae in bono proposito possitis retineri. Sed cum nihil proficiat bene operari ex coactione, nihil faciatis, nisi ex voluntate. Qui enim coacti befructu. Similiter monachi cruciant corpus vigilad bonum opus ex voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. » Crucem portat
Abbreviated transcription (Latin):
Hic mutat colorẽ suũ cũ facie celi. sicelũ ẽ cla¬
rũ: lucet. Si obscurũ: obscurus fit. Phũc lapi¬
dẽ demõstͣnt᷑ hi qͥ ita sese modificant. ut cũsapi¬
entes sit̃ ⁊ ꝑfecti ⁊ fortes. cũ descendt̃ ad ĩsipientes¬
⁊ adimꝑfectos. ⁊ infirmos. coeqͣnt se illis i faciũt¬
se similes illis. ut scd̾m modũ eoꝵ audiendũ ⁊ sa¬

Expanded text:
hic mutat colorem suum cum facie coeli. Si clarum est coelum, lucet, si obscurum, fit obscurus. Per hunc lapidem monstrantur ii qui se ita modificant, ut cum sapientibhic mutat colorem suum cum facie coeli. Si clarum est coelum, lucet, si obscurum, fit obscurus. Per hunc lapidem monstrantur ii qui se ita modificant, ut cum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpeniteriᷤ thesauriras tͥ ira ĩdie ire ⁊ reuelacioiꝰ
iusti uidien dĩ. Hinc psalinista ait. Ds uidex iustus
fortis ⁊ longanimi. Dictur qͥppe longanimẽ p̃mi¬
sit iustũ: ut quẽ uidespecata delinquenciũ diu
pacient̃ ferre: scias hũc qͦndoq etiã distcͥte cudi¬
Alaissimꝰẽ enĩ paciens redditor. Paciens enĩ redda¬

Expanded text:
et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judiAltissimus eni
Abbreviated transcription (Latin):
ta morᷤᷤ maneat oĩbꝰ. nolite de tẽporalis uite ꝓ¬
uidencia ĩcerta cogitare trenarũ rerũ uoscu¬
ra ñ ad gͣuce. Qntis libte enĩ auri ⁊ argenti mol¬
libꝰ circũdet᷑: qͥbꝰ libꝰ p̃ciosis uestibꝰ ĩduat᷑ caro. qͥd
aliud ꝗ caro.: Nolite gͦ ad cenđe qͥdhabaeis s¬

Expanded text:
rta mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid hab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽgrego ubi ñspargo. Oportuit gͦ te dare pectu¬
mã meã nũmularuu: & ego uenienᷤ recepisse i¬
q qd meũ ẽ. cũusura. Pdeu̾bis suis seruus cõstringi¬
si. Acsi aꝑte dicat. Siuixta tuã sentenciã ulluden¬
qͥro. qͥ a derogandũ ñdedi. qͣnto magisate ex qͥro
q aderogandũ dediꝰ Oportuerat gͦ te dare pecu¬
niã meã numularus & ego ueniens recepisse ut

Expanded text:
rtuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringisi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem ut
Abbreviated transcription (Latin):
sub sequunt᷑. Q idõ pbella ⁊ sediciones ñstat̃ fi¬
nis: qͥa multa mala debent p̃currere. ut malũ
ualeãt sine fine nunciare. S cũtot signͣ ꝑtͥba¬
cionibꝰ dictasint: oportte ut ẽoꝵ ẽsidationẽ
breuit̃ ꝑsingula ꝑstͥngamꝰ. qͥa necesseẽ. ut alia
ecelo. alia et̃ra. alia abelem̃tiᷤ. alia ab hominbꝰ

Expanded text:
ur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, al
Abbreviated transcription (Latin):
iusu uicioꝵ. U̾ btatis habundanciã. ñ ad neces¬
sitatẽ carniᷤ. s ad ꝑu̾sitatẽ ĩtor simꝰ uoluptatis.
Ipsa serena blandĩta aeris: ad amorẽ nobiᷤ
serure cogimꝰ t̾rene delectacionis. Iure gͥ res¬
ĩmũdo ĩ columes habuimꝰ gaudia: tot deseipsa

Expanded text:
us vitiorum, ubertatis abundantiam, non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis. Ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure igitur resin mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis urgis mariditate remanẽtibꝰ. iurga leu¬
ni adflorẽ redit. qͥa corpꝰ dñi ueri. sciluet sae̾dotᷤᷤ
nr̃i. ĩ mortis ariditate positũ ĩflorẽ resurreccioiᷤ
erupit. Q flore aaron recte sacdos. ẽẽ. cognosat᷑.
or hac resurrecciõis gła redẽptor nr̃ qͥ decͥburi

Expanded text:
ariditate remanentibus, virga Levi ad florem rediit, quia corpus Domini, veri scilicet sacerdotis nostri, in mortis ariditate positum, in florem resurrectionis erupit. Quo flore Aaron recte sacerdos esse cognoscitur, quia hac resurrectionis gloria Redemptor noster, qui de tri
Abbreviated transcription (Latin):
squeͦ tẽ laborare debet homo
fuerit. iã ñlaborat: ꝑmittit tñ dñs laborare
electos suos. ut rememorent᷑ tribulacionũ &¬
laboꝵ uñ semecipsos custodiãt: tim̃tes netan¬
tos labores amictant. Nã. ifilios isrł iõ ꝑdeser¬

Expanded text:
sque tunc laborare debet homo,fuerit, jam non laborat. Permittit tamen Dominus laborare electos suos, ut rememorentur tribulationum laboris, unde semetipsos custodiant, timentes ne tantos labores amittant. Nam et filios Israel ide
Abbreviated transcription (Latin):
f᷑: dicendũ nobẽ. qͥuiciũ abstinenciã carnis:
iqdͥ obfideat cõpassionẽ mntis. E uicino nãq absti¬
nenciã carnis: nõ nũꝗͣ uana gła obsidet. Quia
dũ tenuitas ĩcorpore. dũpallor ĩnultu resin¬
cit᷑: iuirtus pate facta laudatur Q tanto se ce¬
lerius foras fundit: qͣntõ adliumanos ocłos ꝑ

Expanded text:
iam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per
Abbreviated transcription (Latin):
quedã corporis ĩdum̃ta : Qͥgͦ ẽtra diabolũ ad
certam̃ ꝓꝑat. uestim̃ta abiciat nesub eũbas.
Nichil ihoc mundo amando possideat. muilis
rerũ labenciũ delectaciones reqͥrat. neunde
ad uotũ tegitur. ad casũ ĩde teneatur.

Expanded text:
corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a siplex qͥd ĩnocĩ ĩchoat. dignũẽ ut secrea sui
uolamina ñrelĩqͣt. Nec hoc humanis ocłis qͣsi subduc¬
to uellere ostẽdat. Adsola gͦ diunꝰ sacͥficia. boũ ꝓmo¬
genita ouiũq. ꝓficitit̃: ut qͥcqͥd forte m̃ocuũ. ĩcipimꝰ.
adhonorẽ ĩ timi udicis mnara cordis immolemꝰ. Qđ ab
illo ꝓcul dubio tanto libentiꝰ accipit᷑. qͣnto ⁊ ab hominib
occultatũ nullo laudis appoeitu małatur. Sepeaũ nou¬
deceptꝰ laude sua animꝰ. depheđe meis nequeat mala

Expanded text:
nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat: nec hoc humanis oculis quasi subducto vellere ostendat. Ad sola ergo sacrificia genita ovium proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum, nullo laudis appetitu maculatur. Saepe autem condeceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala
Abbreviated transcription (Latin):
iceta. Ipse nãq p̾penitenciã ⁊ alios docuit. isacͥficiũ dõ
obtulit. danseacẽplũ doctoribꝰ scẽ ȩcdiȩ. silapsi fuerit.¬
i condignã penitenciã egerit dõ. utrũq. face posse. Docu¬
it enĩ quando dicẽ. Docebo iniqͦs uias tuas. i sicrificiũ dõ
p̃dicando. ⁊ dño libando curare aliena. Lacͥmarũ effusi¬
o. mouet animi passionẽ. Satiffaccioẽ aut̃ impl& .a. auer

Expanded text:
e . Ipsa namque post poenitentiam et alios docuit, et sacrificium Deo obtulit, dans exemplum doctoribus Ecclesiae, si lapsi fuerint, et dignam poenitentiam egerint, utrumque facere posse. Docuit enim quando dixit: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad praedicando, et Domino libando curare aliena. Lacrymarum ergo effusio movet animi passionem. Satisfactione autem impleta aver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessiõem c̃tẽplacionis. uł sꝑitalis milicie arripere
exerticiũ : qͥ adhuc nud ari terrenis oꝑibꝰ ꝑtimescũt.
Nerursus ĩfirmitate m̃ti ᷤ reu̾tat᷑. suoq. exẽplo alii
ment. Iubent᷑ itaq. talesut discedentes epugnͣ re¬
uertant᷑ ĩdomũ suã. qͥa ñ potest duplici corde bel
tant ꝗtepide c̃tẽplacioẽm exequentes. maiori dis¬
cͥmine semetipsos ĩuoluant. Meliꝰ ẽ enĩ ñ uouere.¬
ꝗͥ pꝰ uotũ ñ redđe. Similit̃ ulle qͥatali milicia ꝓ¬
hibaelir. qͥuacorẽ duxerit. qͥplantauit uinea. ue¬
lud ꝓpagines filioꝵ. Nõ enĩ potest seriure dui¬
ne nalicie: seruus uxoris. Nec potest seqͥ studiũ
c̃tẽplaciõis: qͥ adhuc ĩdelectacione defigit᷑ carius.

Expanded text:
professionem contemplationis vel spiritalis militiae arripere exercitum, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescit: ne rursus infirmitate mentis revertatur, suoque exemplo alios firment. Jubentur itaque tales ut discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non potest duplici corde bellm tepide eam post exsequentes maiori discrimine semet inuoluant. melius est enim non mouere . » Similiter et ille a tali militia prohibetur, qui uxorem duxerit, qui plantaverit vineam, velut propagines filiorum. Non enim potest servire divinae militiae servus uxoris: nec potest assequi studium contemplationis, qui adhuc in delectatione figitur carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
inuna ignita suecendit᷑. ⁊ nichildĩ timore refrenat᷑. Ido
Nõsis iqͥd susurro. Malefici: i uenefici dnr: qͥcauła mortis
ieuenũ parat ⁊ artificiose multa talia cõponũt. Male¬
dici: lingosi. siue litigiosi. Sortilegi: idiuini. siue fana¬
cc. atq. cõiectores. qͥ sub nomine ficte religionis ꝑ qͣsdã
qͥsscoꝵ sortes uocãt diuinationes. ⁊ scienciã ꝓfitent᷑. Arioli

Expanded text:
Anima ignita succenditur, et nihil Dei timore refrenatur. Ido Non sis susurro . Malefici et venefici dicuntur, qui causa mortis venenum parant, et artificiose multa mala componunt. Maledici, linguosi, sive litigiosi, sortilegi, et divini sive fanatici conjectores, qui sub nomen fictae religionis, per quasdam quas sorte
Abbreviated transcription (Latin):
liũ scͥpser̃ curiosiꝰ ĩdagar̃. Salamandra ũgnibꝰ
tuant atq. ĩtegͥ ꝑseu̾ant satis idonei testes st̃. noms
qͥardet ab sumi. ⁊ aĩa ĩdicat᷑ ñ oe qͥ dolere pocestos¬
se etiã mori. Qͥ dadhuc nob̾ rerũ poscunt᷑ exẽpla.
qͥbꝰ doceamꝰ ñ ẽẽ. ĩcredibile. uthominũ corꝑa sẽpit̾uo
supplicio punitoꝵ ⁊⁊ ugne aĩam ñ amittant.: ⁊sine
detrĩto ardeant. ⁊ sine int̾itu doleant. Nabebit
enĩ tc̃ istã carnis substãcia qͣlitatẽ ab illo ĩditã. qͥta m¬
ras. uarias tot rebꝰ indidit qͣs uidemꝰ: ut eas qͥa multesi
ñ mirent᷑. Q senĩ nͥ ds̃ creator õiũ dedit carni pauors
mortui neputresceret: Qđ cũ auditũ ĩcre¬
dibile uidecur: euenit ut apđ cartaginẽ
ob cocta apponẽt᷑ hec auis. decuꝰ pulparũ qͣntũ peccoꝵ¬
isũẽ. deceptũ seruari ussimꝰ. Qđ pꝰ dierũ tantũ
patiũ qͣnto alia caro quecũq. cocta putresceret.

Expanded text:
lium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus tuant, atque integri perseverant, satis idonei testes sunt, non ardet absumi; et anima indicat, non omne quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, qsupplicio punitorum et igne animam non amittant et sine detrimento adeant, et sine interitu doleant. Habebit enim tunc ista carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et varias tot rebus indidit quas videmus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectoest, decerptum servari jussimus: quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putresceret,
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑tͥ. Foris uocat᷑. s c̃ sida ceta quẽ ad modũ assenta¬
tores .i. adulatores habeant uerba fallacia. ha¬
beant nomina laudis: ipsaẽ. unecio peccatoris
Nosaũ audiamꝰ ꝑ płiam dicentẽ. Popłs m̃s qͥuos
felices dicunt: merrorẽ uos miitunt. & ctͣbat semi¬
tas pedũ ur̃oꝵ. Ergo sidicat᷑ ab aliqͦ lib̾e peccatũ
aliciuiꝰ : ⁊ abaliqͦ paspet᷑. siuideas aliqͥs t̃ciꝰ ⁊ int̾roge¬
sumꝰ. ⁊ de animarũ ur̃arũ remediis attencius
cogitamꝰ : ñdebemiꝰ ꝓ alpare quẽquã. nec nos
nec uos. Cõfiteam peccata nr̃a: ñ excusemꝰ.
iufecisti tu reuses. tu c̃fit̾e: tͥ ignoscit᷑. Siaũ
dicas. nego feci: uibi cũq uerbã excusare uo¬
lueris : peccatũ tuũ manet ĩte. peccati reuses.
Nõ illiꝰ peccati tm̃ qfecisti: s huiꝰ &̃ suꝑbiȩ qͥcfiti

Expanded text:
; et fortis vocatur. Sic considera caetera, quemadmodum assentatores, id est, adulatores habeant verba fallacia, habeant nomina laudis: ipsa est unctio peccatoris. Nos autem audiamus prophetam dicentem, Populus meus, qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt, et conturbant semitaalicujus, et ab alio palpetur; si videat aliquis tertius et interrogesumus, et de animarum vestrarum remedio attentius cogitemus, non debemus palpare quemquam, nec nos nec vos. Confiteamur peccata nostra, non excusemus: tu fecisti, tu reus es; tu confitere, tibi ignoscitur. Si autem dicis, Non ego feci; ubicumque verba excusare volueris, peccatum tuum manet in te, peccati reus es: et non illius peccati tantum quod fecisti, sed hujus eti
Abbreviated transcription (Latin):
dec᷑ seuire inpeocatũ eiꝰ : ilibe ei dicat. mala quecõmi¬
sit. Ꝙ ille sumitat᷑ fortasse obiurgatorẽ suũ: simul
cullo irascit᷑ peccato suo. Quare dictũẽ. irascimini
inolite peccare. que dicitis ĩcordibꝰ ur̃is. ⁊ ĩcubilibꝰ
ur̃is c̃pungimini: Ergo dicat ille. Si reuera forte

Expanded text:
detur saevire in peccatum ejus: et libere ei dicat mala quae commisit; et ille si imitatur fortasse objurgatorem suum, simul cum illo irascitur peccato suo. Quare dictum est, Irascimini et nolite peccare; quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Er
Abbreviated transcription (Latin):
no de pͥm sequam᷑. Dic̃ homuni serpens ille ꝑmathe¬
maticos. ⁊ manicheos. necõficeat᷑ hõ peccatũ. ꝑma
tematicos sic loqͥt. Nũqͥd hõ peccat: Stelle siest̃
posite. necesseẽ. ut faciat hõ peccatũ. Dic̃ gͦ ꝑma
chematicos qͥa stella ut hõ peccet. Nãsi hc̃ ñ pec¬
cat: sic blaffemiascũtit idm̃. Creator enĩ stella¬
suggerit Nõtu pecas genscenebrarũ pecat. tuñ
habes peccatũ. Dic̃ hec anime & erigit eñ isuꝑbiã ut
sachan accusent: se nichil mali fecisse dicãt. &eũca
sua dissi mulat cfiti: indulgenciã ñ meret᷑ acuꝑe.
Respõdec gͦ idic̃ diaboł hoc fec̃. qͣsi reua tͣaeru

Expanded text:
n diabolum. Dicit homini serpens ille per mathematicos et Manichaeos, ne confiteatur homo peccatum. Per mathematicos sic loquitur: Numquid homo peccat? Stellae sic sunt positae, necesse est ut faciat homo peccatum. Dicit ergo per mathematicos quia stella facit ut homo peccet; nam ipse non peccat. Sic blasphemias convertit in Deum. Creator enim stellasuggerit: Non tu peccas, gens tenebrarum peccat; tu non habes peccatum. Dicit haec animae, et erigit eam in superbiam, ut m satanam accusent; se nihil mali fecisse dicant. Et cum sua dissimulat confiteri, indulgentiam non meretur accipere. Respondet ergo et dicit, Diabolus hoc fecit: quasi revera traxerit
Abbreviated transcription (Latin):
nes: qͥa imulier ꝓpt̾eadata erat. ut doceret᷑ auiro.
nut doceret uirũ. Q̾ sic erat c̃stituta uolũtas aboꝵ.
sic erat fabricatũ libum arbitũ: ut sinollet cũ serpẽ

Expanded text:
nes: quia et mulier propterea data erat, ut doceretur a viro, nes: quia et mulier propterea data erat, ut doceretur a viro, non ut doceret virum; et sic erat constituta voluntas amborum, sic erat fabricatum liberum arbitrium, ut si nollet consentire
Abbreviated transcription (Latin):
dias ĩeccłia qd ñdebeas fac̾e malũ qͣre eligis mortẽ &
deseris uitã: imagis uis seqͥ diabolũ adluxuriã. ꝗͣ ob¬
lem̃. qͣre sathanas seducit adpeccatũ. cũds̃ posuerit
homini ĩpotestate nc̃ sentire sathane: Est enĩ adex
imedio ẽstitutꝰ. Corsuũ ĩcdinat᷑ addiabolũ. qͣre ñpo¬
cus erigit᷑ addm̃ : Nõ eiũ idiabolꝰ cogendo. s suade¬
do nocet. Nec excorquet a nob̾ c̃sensũ: s petit. Hosdi¬
abolũ ñ adiuuemꝰ : ⁊uncimꝰ. Dat qͥdẽ ille c̃siliũ: s dõ
Audite ⁊ aliud qͣndo dic̃ hõ q seductꝰ ẽ adsathan᷑. Qndo
dic̃ se seductũ c̃fitet᷑ exparte : s tn negat se fccisse
ulic. Ego nichil feci: diabol fec̃. Conatꝰ ẽ dice illud
adã. lpłe eñĩ excusare seuoluit demuliere mulier
eccusare se uoluit deserpente. Dñs aũ ds̃ qͥ libum
arbit̾iũ dedit homim: icũ eo p̃ceptũ suũ adusus ser¬
pentis uenena firmauerat. ñ audiuit istas exccusacio¬

Expanded text:
dias in ecclesia quod non debeas facere malum; quare eligis mortem, et deseris vitam; et magis vis sequi diabolum ad luxuriam, quam obmi, quare satanas seducit ad peccandum, cum Deus posuerit homini in potestate non consentire satanae? Est enim a dexin medio constitutus. Cor suum quid inclinat ad diabolum? Quare non potius erigat ad Deum? Non enim diabolus cogendo, sed suadendo nocet; nec extorquet a nobis consensum, sed petit. Nos diabolum non adjuvemus; et vincimus. Dat quidem ille consilium: sed, Deo seductus est a satana, quando dicit se seductum, confitetur ex parte: sed tamen negat se fecisse, et dicit, Ego nihil feci, diabolus fecit. Conatus est dicere illud Adam: ipse enim excusare se voluit de muliere; mulier excusare se voluit de serpente: Dominus autem Deus, qui liberum arbitrium dedit homini, et eum praecepto suo adversus serpentis venena firmaverat, non audivit istas excusatio
Abbreviated transcription (Latin):
ui tanta dispensatiõe cõpon̾e p̃dicatioem debet:
ut nec derelicta spe timorẽ subtͣhat. Nec subtͣcta spe
isolo eũtimore de relinqͣt. Tollit enĩ suꝑiorẽ. si flenti
peccatũ dicat. Nõ habebis ueniã: decõmissiᷤ. Tollit ĩfe¬
siorẽ: sipecãtẽ decepciõe palpet acdicat. Age mͣla in
intũ ius absq. metu: nãds̃ piꝰẽ. ⁊ ad idulgẽdũ paratꝰ.

Expanded text:
cat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta, in solo eum timore derelinquat. Tollit enim superiorem molam, si flenti peccatum dicat non habendam veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet ac dicat: Age malum in quantum potes absque metu: nam Deus pius est, et ad indulgendum paratus.
Abbreviated transcription (Latin):
ciã pectati. Ecce qͥfecisti ut ñ tolleret᷑ peccatũ ut diri
iã dudũ. sut ĩ cduceret᷑ medicina peccati. Sana¬
re te habebat ds̃. ꝑ ĩdulgenciã: si facereris. Quers
dñe mserere mei. Quare addidit ego dixi
ꝑ manicheos qͥ dicũt ñtu peccas. Clama. eggo dici
eqͣnunit̃ tolera. tm noli adtende nͥ ut saneris.
Sanaberis aũ siostendis te medico. Nõqͥa ille nõ
uidet si tute abscõdas. s ipsa c̃fessio mictũ santa

Expanded text:
iam peccati. Ecce quid fecisti: non ut tolleretur peccatum, ut dixi jamdudum; sed ut intercluderetur medicina peccati. Sanare te habebat Deus per indulgentiam, si fatereris: quaeris Domine, miserere mei. Quare addidit, Ego dixi? Propter Manichaeos, qui dicunt, Non tu peccas. Clama, Ego dixi, aequanimiter tolera; tantum noli attendere, nisi ut saneris. Sanaberis autem, si ostendas te medico: non quia ille non videt, si tu te abscondas; sed ipsa confessio initium sanita
Abbreviated transcription (Latin):
resq. paciat᷑ in hoc scło. qͦadusq ueniat illud tẽpꝰ uͥ
ptẽptacioẽs suscipiat c̃solatiões. Porro q̃ uestis isrł.
ꝑtot annos inheremo nulla uetustate
corruptaẽ. ⁊imorticinͣ pelliscalciam̃toꝵ tãdiusi¬
ne labe durauit. potest figare futam ĩcor rupti¬
bilitatẽ corpoꝵ. uͥ ea quȩ corruptibilia st̃ sine cor¬
rupciõe ꝑmanebt̃.

Expanded text:
resque patiatur in hoc saeculo, quoadusque veniat illud tempus ubi post tentationes suscipiat consolationes. Porro quod vestis Israel per tot annos in eremo nulla vetustate corrupta est, et morticina pellis calceamentorum tandiu sine labe duravit, potest figurare figuram incorruptibilitatis corporum, ubi ea quae corruptibilia sunt sine corruptione permanebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
positi suꝑni sp̃s caritate ꝑ flant᷑. Fugit aũ qͥ huus
mundi mala euade c̃cupiscit. Quigͦ ĩtra austͥ habs¬
tat. fugienti cũpanibꝰ occurrat .i. hisqͥ iã scõ sp̃u it¬
eccłiã plenꝰẽ. eũ qͥ mala sua euade nitit᷑. erudicioĩs
alloqͥo c̃solet᷑. Fugienti scilicet cũ panibꝰ occurreẽ:
mecuenti ȩt̃na supplicia. doctͥne sacre escasoffen
& mͦ cumorẽ terrore cõpͥme. mͦ pauorẽ exortacios¬

Expanded text:
positi, superni spiritus charitate perflantur; fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Australi habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est is quius est, eum qui mala sua evadere nititur eruditionis eloquio consoletur. Fugienti scilicet cum panibus occurrere, est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut signađm suꝑbrachiũ tuũ: ꝑ dignã oꝑacionẽ.
Nã inos qͣndo aliqͥd ĩmemoriã hab̾e uolumꝰ. signadm
exornemꝰ. Qđ si fecerimꝰ : ipse qͦq nos uelud signadit
assumet: inr̃i recordabit᷑: iuxta qdͥ zorobabel duci
uide reꝓmittit. In illa die suscipiamte zorohabel
serue nĩs: ⁊ ponãte sic̃ signacłm ĩ cõspectu mo. N ħ¬
nos bñeficioꝵ eiꝰ. obliti fuerimꝰ. nec ei dignas grãru

Expanded text:
brachium tuum per dignam operationem. Nam et nos quando aliquid in memoria habere volumus, signaculum exornemus. Quod si fecerimus, ipse quoque nos velut signaculum assumet, et nostri recordabitur, juxta quod Zorobabel duci Judaeae repromittit: In die illa suscipiam te, Zorobabel serve meus, et ponam te sicut signaculum in conspectu meo nos beneficiorum ejus obliti fuerimus, nec ei dignas gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
tadĩ ꝓmisimꝰ custodire sic̃ sp̃s sc̃s ꝑ scripturã scam
admon& facere hoc ẽ diuerte amalo & facbonũ qͥd
ẽ. diuerte amalo nisi diabolo cũ õnib: operib: suis
dere linpre: Mala ergos .Uiii. principalia uitia
que dimergunt homines in in teritu ad ꝑditione: Cupidi¬

Expanded text:
iritus sanctus per Scripturam sacram admonet facere, hoc est, divertere a malo et facere bonum. Quid est, divertere a malo, nisi diabolum cum omnibus operibus ipsius derelinquere? Mala ergo sunt octo principalia vitia, quae demergunt homines in interitum et perditionem: cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
aptas. & multacorpora scõꝵ qͥ dormierꝰ surre¬
xer̃. & exeunte de monu m̃tis p̾resurrec¬
tionẽ dñi uener̃ in scãm ciuitatẽ & appa¬
ruer̃ multis: Ipse dñs ꝓ nob̵ incruce clauis
latere ei sanguis & aqua: quid ꝑ sanguinẽ
nisir edẽptio: Quid ꝑ aquã nisi baptis misa
cra m̃tũ sig̃ficant. deide corpꝰ xp̃i iacuit
in sepulebro dũ illud sacrũ corpͥ insepul¬
cro ia cebat anima xp̃i. descendãt ad in¬
fernũ inde eripuit adã primũ hominẽ
&om̃s patri archas & ꝓphetas & iustos qui ꝓpt̃ origi¬
nalia peccata ibidẽ tenebant᷑: Inde dñs ꝑosȩ ꝓ¬
phȩta dix̃. Ero mors tua omors ero morsus tuus

Expanded text:
surrexerunt, et exeuntes de monumentis post resurrectionem, venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis . Ipse Dominus pro nobis in cruce clavis latere ejus sanguis et aqua. Quid per sanguinem nisi redemptio? Quid per aquam, nisi baptiacuit in sepulcro; et dum illud sacrum corpus in sepulcro jaceret, anima Christi descendit ad infernum. Inde eripuit Adam primum hominem, et omnes patriarchas et prophetas et justos, qui propter originalia peccata ibidem detinebantur. Unde Dominus dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quale pactũ in ips obaptisterio cũ dõ fecimꝰ uer
bi gratia cũ int̃rogati singuli nom̃. asacer dote fuimꝰ
quomodo diceremꝰ respondisti. aut situiã poteris res¬
pondere. aut qͥcerte ꝓtefidẽ feci. qͥ tedefonte suscepit¬
Icłs a brenuncias diaboli & õnib: operib: eiꝰ & onib: põ¬
pis ei: Res pondens : a brenuntio hocẽ despitio. & dere¬
linquo om̃a opera mala diabolica: pistã abrenuntiationẽ.
diaboli &omnib: operib: eiꝰ Intro gatꝰ .ẽ a sacerdote
credis in dm̃ patrẽ om̃p̃t creatorẽ celie t̃re. respon¬

Expanded text:
s quale pactum in ipso baptisterio cum Deo fecimus, v. g., cum interrogati singuli nomen nostrum a sacerdote fuimus, quomodo diceremur, respondisti autem tu, si jam poteras respondere, aut certe qui pro te fidem fecit, qui de fonte suscepitJoannes, abrenuntias diabolo, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus? Respondisti, abrenuntio, hoc est, despicio et derelinquo omnia opera mala et diabolica. Post istam abrenuntiationem diabolo et omnibus operibus ejus, interrogatus es a sacerdote: Credis in Deum Patrem omnipotentem, creatorem coeli et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
bumanũ: ꝑ .iii. filios noȩ. & cũ coepis sent multitudo
sup cres cens mundũ implere: Obliuis centes iterũ
bomines creatorẽ mundi dm̃ coeper̃ colȩre crea¬
turas & multa mala alia opera facere. que denume¬
rare longũ ẽ : Cũ uidiss& ds̃ tanta malitia hominũ
dedit ꝑfamulũ suũ. morsen legẽ & duas tabulas
lapideas digitod ĩ scriptas. in prima tabula. audi
inuanũ mem̃ tote diẽ sabbati ut scĩ fices: Sex die¬

Expanded text:
humanum per filios Noe; et cum coepisset multitudo humanum per filios Noe; et cum coepisset multitudo succrescens mundum implere, obliviscentes iterum homines creatorem mundi Deum, coeperunt colere creaturas, et multa alia mala opera facere, quae dinumerare longum est. Cum vidisset Deus tantam malitiam hominum, dedit per famulum suum Moysen legem in duas tabulas lapideas digito Dei scriptas. In prima tabula: Audi, in vano. Memento ut diem Sabbati sanctifices
Abbreviated transcription (Latin):
si dicunt᷑ angłi sc̃i p̾ istã ruinã angłoꝵ for¬
seruas s& in loco illo celesti: Sine morte suc¬
cederat unde angłi illi refugi cȩcider̃ : Siaũt¬
ñ p̃teriss& dĩ p̃ceptũ morte ñ mori ret᷑ : Uidens
ergo diaboł qr ꝓꝑterea factꝰ fuerat homo
ut in loco illius unde ipse cecidit in regno dĩ suc¬
ceder& inuidie ductus. su assit hominẽ ut man¬
datadĩ transir&: p̃ceperat aut̃ dr̃ hominẽ dicens
exõni ligno paradisic omede : deligno aut̃ scientie
boni & mali ne c õmedas : in quacũq: enĩ die cõ¬
mederis. ex eomrte morieris: Excoligno c̃tra
p̃ceptũ dĩ tulit homo defluctib: illis. suadent e
homo depara drso inexiliũ mundi istius ubi
misit dr̃ diluuiũ & ꝑdidit om̃s excepto uno iusto
nomine noe cũ suis trib: filiis. & uxores eorum
p̃reparando humano generis reseruauit:
A pri moergo nomine adãusq: ad diluuiũ transier̃ an
ni .ii. cc.xl. &ii : Post diluuiũ recuperatũ ẽ genꝰ

Expanded text:
istam ruinam angelorum, forservasset, in loco illo coelesti sine morte succederet, unde angeli illi refugi ceciderunt; si autem praeteriisset Dei praeceptum, morte morietur. Videns autem diabolus quia propterea factus fuerat homo, ut in loco illius unde ipse cecidit, in regno Dei succederet; invidia ductus, suasit hominem ut mandata Dei transiret. Praeceperat autem Deus homini dicens: De omni ligno paradisi comede, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas; in quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris. Ex quo ligno contra praeceptum Dei tulit homo de fructibus illius, suadente homo de paradiso in exsilio mundi istius, ubi misit Deus diluvium, et perdidit omnes, excepto uno justo nomine Noe cum suis tribus filiis, et uxores eorum pro reparando humano genere reservavit. A primo ergo homine Adam usque ad diluvium transierunt anni duo millia CCXLII. Post diluvium iterum recuperatum est genus
Abbreviated transcription (Latin):
in ferno qr sola bumanitas sine diuinitate mundũ
rede mere ñ poterat. Deinde alliga uit diabolum
spoliaũ infernũ t̃tiadie qđ om̃is xp̃iani celebran.
pascha die dominico surrex̃ dese pulcbro. & p̾re
sur rectionẽ ap paruit hominib & ꝑd dies usq¬

Expanded text:
inferno, quia sola humanitas sine divinitate mundum redimere non poterat. Deinde alligavit diabolum, et exspoliavit infernum. Tertia die, quod omnes Christiani celebrant Pascha, die Dominico, resurrexit de sepulcro, et post resurrectionem apparuit hominibus, et per qu
Abbreviated transcription (Latin):
in inmundiciã & in pudicitiã & siin his ñ cadet
homini suggerit in illã uanã gloriã : Indenas¬
cit᷑ iactantia elatio suꝑbia & si in his ñcada
& zelo Propterea contrahȩc arripiamꝰ armaxp̃i
& uin camꝰ inimicũ sic̃ dñs nr̃ magistep̃Socuit &illũ¬

Expanded text:
nditia, in impudicitia; et si in his cadit homo, suggerit illi vanam gloriam, unde nascitur jactantia, elatio, superbia; et si in his non peccat , zeli. Et propterea corripiamus arma Christi, et vincamus inimicum, sicut noster magister docuit
Abbreviated transcription (Latin):
iã legẽ acceptã homines ipsã p̃uaricatis: &p
modũ ab idolis. & culturis. demonũ reuersi &
turis idolorũ: uł p̃uaricationẽ legis. adcultũ
diuinũ uł p̃ceptadĩ. reuerterent: Sed nec ipsa
lege que ꝑ morsen. eis data fuit. Nec ipse ꝓphte
eos de originalia peccata que deatã. traxer̃
liberare potuer̃: qr om̃s anime percatoꝵ & iustoꝵ
exeuntes de corpore ad infernũ descendebant:
Propt̃ ipsa originalia peccata que de adã traxe¬

Expanded text:
tiam lege accepta, homines in ipsa praevaricati, et postmodum ad idola et culturas daemonum reversi, turis idolorum vel praevaricatione legis ad cultum divinum vel praecepta Dei reverterentur. Sed nec ipsa lex, quae per Moysen data fuit, nec ipsi prophetae eos de originalibus peccatis, quae de Adam traxerant, liberare potuerunt, quia omnis anima peccatorum et justorum exeuntes de corpore ad infernum descendebant propter ipsa originalia peccata, quae de Adam traxe
Abbreviated transcription (Latin):
utq: ꝓsalute ur̃a. dicunt᷑ adtentius. audiatis. Lon¬
gus quidẽ ꝑdiuinas scripturas ordo digerit᷑. sed
uelud. aliquantulũ in memoria teneatis pauca
uob̵ deplurib: cõmedamꝰ: Cũ fecis s& ds̃. in princi¬
pio celũ & t̃rã in illa celesti habitatione fec̃ spĩ¬
p̃fulgentẽ: ñ dedit bonorẽ dõ creatorisuo. sedsi¬

Expanded text:
 salute vestra dicuntur, attentius audiatis Longus quidem pro divinis Scripturis ordo digeritur, sed velut aliquantulum in memoria teneatis pauca vobis de pluribus commendamus. Cum fecisset Dominus in principio coelum et terram, et in illa coelesti habitatione fecit spiripraefulgentem, non dedit honorem Deo creatori suo, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
nere si archacordis repleta ẽ bona uoluntate: huic
& enĩ psalmista dic̃ : In mes dr̃ uota tua quer eddã lau¬
dationistibi: Acsia ꝑtedicat. & si exteriora munera
oblatioñ cordis melius placaris : Nihilquippe offer¬
t᷑ dõ : Dictitius uoluntatebona: Uoluntas aut̃ bonaẽ
sic aduersa alteri sic̃ nob̵ ꝓtimescere sic de pros¬
peritate ꝓximis sic̃ denr̃o ꝓfecto gratulari:
Aliena dãna nr̃a credere. Aliena lucra nr̃a deputare:

Expanded text:
s repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare,
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ : Q uerbo uite ab ipsis. cunabulis audiuimus
tatis orarũ. &iã ad unũ quẽq hominẽ ꝑ etatẽ mo¬
m̃ta distinguere: Mane quippe nr̃a pueritia. ẽ: Ora
aut̃ t̃tia ad olescentia intellegere potest qr qua¬
si. iãsol in altũ ꝓficit: Dũ calor etatis crescit: Sex¬
ta uero iuentꝰ .ẽ q uelut incentro sol figiturdũ
in ea plenitudo roboris solidat᷑. Ñ aut̃ senectꝰ intellegi
in qua uelud. sol ab alto. a se descendit quiȩtas acalore
iuuentutis deficit: Endecima uero. ẽ. ea etas que decre¬
pita uł ue terana dicit᷑: Quia ergo aduitã bonã. alius
in pueritia. alius in ad olescentia. Alius iniuuentu
te : alius in senec tute: Alius inde crepita etate ꝑdu¬
cit᷑ quasi diuersishoris operarii inuineã uocantur
uidete : Penset unus quisq: qud agat &c̃sider&
sim dñi. uineã laborat: Si enĩ in hacuita eaq sua sunt
laboran qͥñ sua sed lu cradominica cogitant Qui

Expanded text:
venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, tates horarum etiam ad unumquemque hominem, per aetatum momenta distinguere. Mane quippe Intellectus nostri autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est; quia velut in centro sol figitur, dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua velut sol ab alto axe descendit, quijuventutis deficit. Undecima hora est ea aetas quae decrepita vel veterana dicitur; quia vero ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adoleste, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur.videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uentudñi : usq: ad finẽ mundi aderudiendã ergo
dñs plebẽ suã qua si ad recolendã uineã. suã: Nullo
rios inuine e culture laboraũ: Quãuis in quo lib& modulo
uł m̃ sura quis quis cũ fiderecta & bone actionis extrait
huius uineae operarius fuit: Operator ergo. mane ora
t̃tia sexta & nona : Antiquus ille & hebraicus populus
designant᷑ : Qui in electissuis ab ipsa mundi exordio cũ
recta fide dm̃estu diuit colere. quasi ñ destitit in uineã
culture laborare : Ad undecimã uero gentiles uocant᷑
quib: & dicit᷑. quid hic statis tota die otiosie: Quienim
trans acto tã longomundi. tẽpore ꝑ uitã suã labo¬
rare neglexerat quasi totadie otiosi. stabunt: Sed
pensate fr̃s. quid inquisiti responde ant: Dicunt enĩ
qr nemonos c̃dux̃ : Nullus quip pe ad eos patriar cha
nullus ꝓpheta uenerat : Et quidẽ dicere ad laborẽ
quid ergonos a bono opere cessantes in excusatione
nr̃a. dictur isumꝰ qui poenea matris ut ero ad fidem

Expanded text:
unt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo rios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respoquia nemo nos conduxit, nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem avit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ damur: Sed fortas se aliqͥs tacitis. secogita¬
tionib: dicat. ad uocẽ dominicã aut̃q iste piscator
qđ aut quantũ dimisit quippenihil habuit sed
sare quã censũ: Multũ reliquid qui sibinihib
retenuit : Multũ re liquid quic quã lib& parũ
totũ deseruit : Certe nos & habita cũ amore possidemꝰ:
& eaq: minime habemꝰ ex desiderio querimꝰ : Multũ ergo
petrus & andreas dimiser̃ quando ut̃q: & iã desideria
habendi reliquer̃ multũ dimisit qui cũ possessore¬
&iã concu piscentiis renunciaũ : Ad sequentib: ergo
aput seme tipsi dicat : Imitari mundi huius contẽp¬
to res uolo : Sed qđ relinquã ñ habeo : Multa fr̃sre
lin quistis desideruis carnalib: renunciatis. Exte¬
riora enĩ nram dño quã lib& parua sufficiunt:
Cornãq: & ñ substatia penset : Nec ꝑ pendit quantũ in ei
sacrificiũ sed ex quanta ꝓferatur : Nã si exterio¬

Expanded text:
emendamur. Sed fortasse aliquis tacitis secum cogitationibus dicit: Ad vocem Dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sedsare quam censum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit; multum reliquit qui, quamlibet parvum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renunriora etenim nostra Domino, quamlibet parva, sufficiunt. Cor namque, et non substantiam, pensat: nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed et quando offeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
nariũ pat̃ familias coepit qr ad paradisi reqͥẽ.
prius latronẽ quã petrũ uocaũ: Quanti patris
antelegẽ quanti sublege fuer̃. & tamen hi
qui ante dm̃ aduentũ uocatis. adcelorũ regnũ
sine aliqua tarditate ñ peruener̃: Eundẽ ergo
denariũ accipiunt quilaborauer̃ ad undecimã
qđ expectauer̃ toto desiderio qullabo raueruna.
a primã: Quia ȩqualẽ uite aet̃ne sortitis̃ retri

Expanded text:
narium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae a
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ gregorius c̃cessa potestate p̃dicationis c̃cessis
uirtutũ miraculis Quid redẽp tor nr̃ subiungit au¬
diamus: Gratis accepistis gratis date: p̃sciebatenĩ
r̃nullos boc ipsud donũ accepisti sp̃s inusũ nego¬
tiationis inflectere & miraculoꝵ signa ad aua¬
riciȩ obsequiũ decli nare : Hinc ẽ. enĩ qđ srmon
perin positionẽ manus edita miracula c̃cupiuit

Expanded text:
d concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculoritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon per impositionem manus edita miracula concupiscens,