comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissu siuie sterilis. stueq concubitus pati
non uult: adhibuerit sibi alt̾am uir. non
alienam non alneq a uiro seiunctam:
possit ẽẽ. sine crimine. fornicationis. Et
in istoria quid̾e uet̾is testam̃ti inuenit᷑ exem¬
ꝑ illum gͣdum gen̾atio humana ꝑuenit:
tractanda illa sunt ad distinguendas ȩtates
dispensationis diuine ꝓuidentie⁊ quȩ
humano genĩ ordinatissime subuenit.
non tam̃ ad uiuendi regulas usurpandas:
S ed tamen utrum qd̾ ait apłs. mulier non
habet potestatem sui corporis scil uir: simge
et uir non habet potestatem sui corporis sed
habet. possit uir cum altera quȩ necalia
uxor sit. nec a uiro disiuncta concumbeꝵ.
sednon ita ẽ. estimandum. Nec hoc etiam
femina uiro ꝑmittente facere posse init
quod omĩum sensus excludit: quanqi
non nullȩ cause possint ex istere. ubib
mariti consensu. ꝓ ipso marito hoc fati
añ quinquaginta ferme antros. constanis

Expanded text:
permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemper illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordinatissime subvenit; non autem ad vivendi regulas usurpandas. Sed tamen utrum quod ait Apostolus, Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; similiter et vir non habet potestatem sui corporis, sed atem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint existere, ubi et uxor, mariti consensu, pro ipso marito hoc facerante quinquaginta ferme annos, Constantii
Abbreviated transcription (Latin):
sic et illa quam ducit. Iubetur enim et illa
manẽ innupta : aut uiro reconciliari.S
si discesserit inquit ã uiro: Multum autẽ
interẽ: utrum dimittat an dimitat᷑. Si
enĩ ipsa uirum dimiserit et alt̃i nupserit :
utidetur cupiditate mutandi coniugii. uirũ
priorem reliquisse. quȩ sine dubio adulte¬
rina cogitatio ẽ: Si autem dimittut᷑ a uiro
cũ quo eẽ. cupiebat. mechatur quidem qui
eam durerit scd̃m dñ sententiam: s ucrum
⁊ ipsatali crimine teneatur incertumẽ: ꝗͣ uis
multominus inueniri possit. quomodo cum
uir & mulier pari consensu sibi misceantur.
unus eorum mechatus sit. et non sit alder:
Huc accedit quia simechatur ille ducendo
eam quȩ soluta ẽ. a iuro quam᷑ ñ dimiserit.
s dimissa sit: ipsa eum facit mechari. quod
nichillominus dñi uetat. Ex quo indelligitur
suie dimissa fuerit. siue dimisserit: opor¬
t̾e illam innuptam man̾e. aut uiro recon¬
ciliari. Rursum querit᷑. utrum siuxoris

Expanded text:
sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubio adulterina cogitatio est. Si autem dimittatur a viro, cum quo esse cupiebat; moechatur quidem qui eam duxerit, secundum Domini sententiam, sed utrum et ipsa tali crimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri possit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
gere cogim̃. Cum aũ ait excepta causa fornica¬
tionis: ñ dixit cuiꝰ ipsoꝵ uiri an feminȩ.
Non enim tantum fornicantẽ uxorem di¬
mitt̾e concedit᷑: s quisqͥs eã uxorẽ dimitat.
aqua ipse cogit᷑ fornicari. causa fornicationis
utiq dimittit: uelut si aliquẽ cogat uxor
sacrificare idoł. qui talem dimittit. causa
formcationis dimittit: ñ tantũ illiꝰ. s et sue.
Iulius. qr fornicat᷑ : suȩ ne fornicetur. Richil
au iniquius. quã fornicationis causa dimit¬
tere uxorẽ : si et ipse cõuincit᷑ fornicari. Oc¬
currit enim illud. in quo enĩ altum udicas.
teipsum condempnas: cãdem enim agis quȩ
uidicas. Quappter quisqͥs fornicationis
causa uult abicere uxorem: prior debet eẽ.
a fornicatione purgatus. quod similiter᷑ de
femina dixerim. Qͦd autem dicit. quisquis
solutam aiuiro duxerit mechat᷑: queri potest
utrum quomodo mechatur ille qui ducit.

Expanded text:
gere coguntur. Cum autem ait, excepta causa fornicagere coguntur. Cum autem ait, excepta causa fornicationis, non dixit, cujus ipsorum, viri aut feminae. Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam uxorem quoque dimittit, a qua ipse cogitur futique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae: illius, quia fornicatur; suae, ne fornicetur. Nihil autem iniquius, quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus: quod similiter etiam de femina dixerim. 48. Quod autem dicit, Quisquis solutam a viro duxerit, moechatur; quaeri potest utrum quomodo moechatur ille qui ducit,
Abbreviated transcription (Latin):
consentientes scĩficati erant: quod non fie¬
ret. si uno credente disfociaret᷑ cõuigium:
& ñ coleraretur infidelitas conuigis. usq ad
oportunitatẽ credendi. Hoc ẽ: gͦ consilium eiꝰ
euicredo dictum eẽ: si qͥd suꝑerogau̾is rediens
reddã tibi. P orro si nfidelitas fornicatio ẽ . &
idolatria infidelitas. & auaricia idolatria.
ñẽ dubitandum et auariciã fornicationẽ
ẽẽ. Quis ergo iam quamlib& illicitã concu¬
piscentiã potest recte a forncationis genere
separare: si auaricia fornicatio ẽ: E quo
tantum quȩ in stupris cũ aliͣs uiris. aut
feminis committũt᷑. s omĩno quaslibet quȩ
animam corpore male utentẽ a lege dĩ aber¬
rare faciunt. & ꝑniciose turpit̃q corrump̃t:
possit sine crimine et uir uxorem dimittere¬
& uxor uirum: qr eeceptã facit dñs causam
fornicationis. quam fornicationem sic̃ supra¬
consid̾atum ẽ: generalem & unũsalem intelti¬

Expanded text:
consentiente sanctificati erant: quod non fieconsentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex qutantum quae in stupris cum alienis viris aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animam corpore male utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et et uxor virum, quia exceptam facit Dominus causam fornicationis. Quam fornicationem sicconsideratum est, generalem et universalem intelli
Abbreviated transcription (Latin):
secum habitare mulierem infidelem: non
dimittat. Ita inquit. Cum gͦ hoc et dominũ
precipiat. ne dimitat uir uxorem. nͥ causa
fornicationis: quare hõc dicis. Ego dico ñ dñs:
quia scilicet idolatͥa quã secuntur infideles
& quelib& suꝑsticio: fornicatio ẽ. Dñs autem
ꝑmisit causa fornicationis uxorem dimitti:
s quia ꝑmisit ñ iussit. dedit locum apło mo¬
nendi. ut qui uoluerit ñ dimitat uxorem
infidelem. quo sic fortasse posit fieri fidelis.
Scĩficatus ẽ. enim inquit ᷑ in fidelis inuro¬
re.ꝙ. scĩficata ẽ. mulier infidelis in fratre. fideli.
mloiam ꝓuen̾at ut ñnulle feminȩ per
uiros fideles: & uiri ꝑ urores fideles infidem
uenirent. Et quamuis ñ dicens nomina:
eremplis tam̃ hortatus ẽ: ad confirmandũ
consilium suum. Deinde sequitur. Auo¬
quin filii urĩ inmundi eẽnt: nunc aut̃
scĩ sunt. Iam enim erant paruuli xpĩani.
qui siue auctore uno ex parentib sine utͦq

Expanded text:
secum habitare mulierem infidelem non secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infidelessuperstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; et sanctificata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque
Abbreviated transcription (Latin):
ut si non fecerit: contͣ preceptum fecisse iu¬
dicetur. Aluidenim ẽ. quod iubetur. aliud
quod monet᷑: aliud quod ignoscitur. Iubet᷑
nulier a uiro non disced̾e. qͦdsi dis cesserit
manere innuptam: aut iro s tr e conciliari:
A uter ergo non licet facere: Monecur. iuͣ
uir fidelis si habet uxorem infidelem con¬
sentientem secum habitare: ñ eam dimitt̾e:
Licet ergo et dimittere quia ñ ẽ. p̃ceptum do¬
mini ne dimictat. s consilium apłi. sicut mo¬
netur uirgo ñ nub̃e. s sinupserit. consilium
quide cͥenebit: s contͣ p̃ceptum ñ faciet. Ig¬
noscit᷑ enim cũ dr̃: Hoc autẽ dico scd̃m ueniã
non scđm imꝑium. Quappt̾ silicet ut dimit¬
tatur coniur in fidelis. quãuis meluis sit
non dimitt̾e: & tam̃ non licet scdm p̃ceptum
dĩ ut dimutat᷑ cõuix nͥ causa fornicationis:
frnicatio ẽ. ȩtiã ipsa infidelitas. Aͥdenimtũ
dicis apłe : Certe ut uir fidelis consentientẽ

Expanded text:
ut si non fecerit, contra praeceptum fecisse juut si non fecerit, contra praeceptum fecisse judicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium. Quapropter, si licet ut dimittatur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem
Abbreviated transcription (Latin):
nuncuero ex sua ꝑsona cet̾is dic̃. Ergo fortasi
his quinon sunt inconuigio: s non hoc saqͥts
taenim subiungit. si quis fr̃ habet urai
infidelẽ. et hȩc consentit habitare cum illi
non dimiitat illam. Ergo etiã nunc his dics̃
qui sunt inconuigio. Quiꝰsibi ergo uult que
ait cet̃is: nͥ quia suꝑuis eis loquebat᷑. qui si
uero nunc dic̃. idẽ. eis. qͥ sic copulati sunt ill
non ambo fideles sint: S qͥd eis dicit: S
qͥs fr̃ habet uxorẽ infidelẽ. et hȩc cõsentit
habitare cum illo: non dimittat illam. Et
si qua mulier habet urum infidelem.&
et hic consentit habitare cum illa: non dimit¬
ait uirũ. Si ergo non precipit ex dni ꝑsona
Idex sua ꝑsona monet: ita ẽ. hoc bonum
asi quis aliter fec̾it: non sit precepti tra¬
tansgress or. Sicut de uirgiib paulo
post dicit p̃ceptum dnĩ se non hab̾e. consiliũ
autem dare: atq ita laudat uirginitatem
ut arripiat eam qui uoluerit. non tamen

Expanded text:
ero ex sua persona caeteris dicit: ergo fortasse iis qui non sunt in conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic aeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Si ergo non praecipit ex Domini persona, sed ex sua persona monet, ita est hoc bonum, ut si quis aliter fecerit, non sit praecepti transgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat eam qui voluerit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs se uł uidi qd nõ ẽ: hypocrita est.
Simulat emꝰ ustũ nõ exibet : quia cocum
puictum inlaude hominum pouit quam
possunt etiũ simulanter ꝑciꝑe: dũ falliuant
eos quibus uidentur boni ab eisq audra¬
tuir. S tiles ab inpectore aordis do mentoẽ
non capiunt: nisi fallatiȩ supplicum
hominib: in quit ꝑoeꝑunt meriem.

Expanded text:
quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ab homini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad miscłiam. Nec impedt id̃¬
positum. quo quisq paratus ẽ. ab eo quem
orreclum cẽ. uult. plura ꝑferre. S huic uin¬
qie referrendȩ nonẽ. idoneus. nisi qui odium
qus solent fhagrare quise iundicare desid̾ant:
dictionis magnitudine suꝑaũit. Nonenim
satuendum ẽ. ne odisse paruulum filium parẽ¬
tes indeantur. cum ab eis uapulat. peccins.
ne peccet ult̾ius: & certe utił ꝑfectio dileccio¬
nis. ipsius dĩ patris imitatiõe nob̃ ꝓponitur
tumin consenquentib dicit. diligite in imicos

Expanded text:
tinet ad misericordiam; nec impedipositum, quo quisque paratus est ab eo quem correctum esse vult, plura perferre. Sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non enim metuendum est ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sentiat quod solatium uidemus ontu
hac uitaet peccatorib cõmunit᷑ exhib ꝓ
aut̃ ait. qui facit solem oriri suꝑ bonostes
tuit: etꝰ riullo aliquio sumpsit ut fact:
sic̃ in genesi de omĩbus luminarib senbroe
Qui propͥe potest dic̃e sua ce̾. omĩa quia
chilo creauit: ut hinc ammonẽmuir pitti

Expanded text:
n sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos enstituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admone
Abbreviated transcription (Latin):
nocentium potestas nõẽ. nisi adõ. sic scipt̃
ẽ. loquente sapientia . ꝓ me reges rignãt. a
in libro iob scriptum÷. qui regnare fecit uas
hominẽ ypochritam ꝓpt̾ ꝑuersitatẽ pl
Et de ppło isrł dicit deus. Dedi eis regem inta
mea. Iniustum enim nõ ÷ ut imꝓbis ad¬
entib no. cendi potestatem bonoꝵ paacre
Am ꝑ potestatem diabolidatã ał¬

Expanded text:
 nocentium potestas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et ro Iob scriptum est. qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patienam per potestatem diabolo datam
Abbreviated transcription (Latin):
interẽ. qͣli penicentiȩ ignoscat d̾s. Auticĩ
multo cicius se fatentur peccasse. atq tos
succensent ut uehem̃der se peccasse nollẽc
tam̃ animãm adhumiliandum et obtera
cor. implorandãq ueniam non deponuns
quam mentis affectionem ꝓpter peccitins¬
nitudinem iã de damptione illos hab̾e cite¬
dum ẽ. Et hoc ẽ. fortasse peccare in sp̃m scm̃¬

Expanded text:
interest quali poenitentiae ignoscat Deus. Multi enim multo citius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent ut vehementer se peccasse nollent; sed tamen animum ad humiliandum et obterendum cor, implorandamque veniam non deponunt: quam mentis affectionem, propter peccati magnitudinem, jam de damnatione illos habere credendum est. 75. Et hoc est fortasse peccare in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
audierant. reddes autem dnõ iusiurandum
tuum. non se putabant domino debere us¬
uirandum. si ꝑ celum aut t̾ram aut iero¬
sotimam. aut ꝑ caput suum uirassent. Ad̾
non uicio precipientis: s illis male intelligẽ¬
tib factum ẽ. Itaq dominus docet nichil
ẽ tam uile in creaturis dĩ: ut ꝑhoc quisq
peierandum arbitretur: quando a sum¬
mis. ad infima. diuna ꝓuidentia ereata re¬
gerentur. incipiens a trhono dĩ usq ad
ap iltum abum ułmgrum. Neq ꝑ celum¬
inquit quia dronusdĩ ẽ neq ꝑ tram quia
scabellum pedum eius ẽ. idẽ. cum iuras
ꝑcelum aut t̾raim. non te arbitrẽris non
debere dño usuirandum tuum: quia
quam si diceret mea: cum tamen hoc dixis.¬
do mielligatur. Et quia ipse utiq aomipi¬

Expanded text:
audierant, Reddes autem Domino jusjurandum audierant, Reddes autem Domino jusjurandum tuum; non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum aut terram, aut per Jerosolymam, aut per caput suum jurarent: quod non vitio praecipientis, sed illis male intelligentibus, factum est. Itaque Dominus docet nihil esse tam vile in creaturis Dei, ut per hoc quisque pejerandum arbitretur; quando a summis usque ad ima divina providentia creata regantur, incipiens a throno Dei usque ad capillum ainquit, quia thronus Dei est; neque per terram, quia scabellum pedum ejus est: id est, cum juras per coelum aut terram, non te arbitreris non debere Domino jusjurandum tuum; quia quam si diceret, mea; cum tamen hoc dixisse intelligatur. Et quia ipse utique Domi
Abbreviated transcription (Latin):
et appetendum: Qͦd autem ampluis ẽ. amalo ẽ.¬
Idẽ. si uirare cogeris. scias de necessitate uenire
infirmitatis eorum quib aliquid suades: que
infirmititas utiq malum ẽ. unde nos quotidie
uberari deprecamur. cum dicimus lib̃a nos
a malo: Itaq nondixit. quod autem ampliuis
ẽ. malum ẽ. uu enim non malum non facis.
qui bene uteris uratione: quȩ & si non bona.
tamen necessaria ẽ: ut alteri ꝑsuadeas. quod
utilit̾ ꝑsuades: s amalo ẽ. illius. cuius infir¬
mitate iurare cogeris. S nemo nouit nisi qui
expertus ẽ. quam sit disficile consuetudinem
facere. quod nonnunꝙͣ fac̾e necessitas cogit:
Queri autem potest cum diceretur ego autẽ
dico uobis non uirare omĩno. cur additum sit
neq ꝑ celum quia tronus dĩ ẽ. & cetera. usq
ad id quod dictum ẽ: neq ꝑ caput cuum.
Credo ꝓpterea quia ñ putabant uidei se teñi
uire uirando. si ꝑista uirauissent. et quoniam

Expanded text:
et appentendum. Quod autem amplius est, a malo eet appentendum. Quod autem amplius est, a malo e si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari deprecamur, cum dicimus, Libera nos a malo . Itaque non dixit, Quod autem amplius est, malum est; tu enim non malum facis, qui bene uteris juratione, quae etsi non bona, tamen necessaria est ut alteri persuadeas quod utiliter suades: sed a malo est, illius cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem facere quod nonnunquam facere necessitas cogit. 52. Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem dico vobis non jurare omnino, cur additum sit, neque per coelum, quia thronus Dei est, et caetera, usque ad id quod dictum est, neque per caput tuum. Credo propterea, quia non putabant Judaei se teneri jurejurando, si per ista jurassent: et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
est boc putare. T amen ꝓpter contentiosos aut
muttum tardos. ne aliquid intereẽ. quis putet
sciat etiam hoc modo uirasse apłm dicentem.
quotidie morior ꝑ urãm gloriam. quod ne quis
eristimet ita dictum. tanꝗͣ. si diceretur. ur̃ã gła
me facit quotidie mori. sicut dr̃ ꝑ illius magist̾uĩ
factus doctusẽ. idẽ illius magistio factum ẽ. ut ꝑfecte
doceretur. Greca eremplaria duuidicant iN
Ita ergo intelligitur precepisse dnm̃ ne uiretur.
ne quisꝗͣ sic̃ bonum appetat uisiurandum:
& assiduitate uirandi. ad ꝑuirium ꝑ consuetu¬
dinem delabat᷑. Q uaꝑpter qui intelligit. nõ
in bonis s in necessaruis uirationem habendã
refrenat se quantum potest. ut ñ ea utatur. nͥ
necessitate. cũ uidet pigros eẽ. homines ad cre¬
dendum qd eis utile ẽ cred̾e: nisi uratione
firment᷑. Ad boc itaq ꝑtinet. quod sic dr̃.
sit autẽ sermo ur̃. est est. non non: hocbonũẽ.

Expanded text:
est hoc putare: tamen propter contentiosos aut est hoc putare: tamen propter contentiosos aut multum tardos, ne aliquid interesse quis putet, sciat etiam hoc modo jurasse Apostolum dicentem, Quotidie morior, per vestram gloriam . Quod ne quis existimet ita dictum, tanquam si diceretur, Vestra gloria me facit quotidie mori; sicut dicitur, Per illius magisterium doctus factus est, id est, illius magisterio factum est ut perfecte doceretur: graeca exemplaria dijudicant, in Ita ergo intelligitur praecepisse Dominum ne juretur, ne quisquam sicut bonum appetat jusjurandum, et assiduitate jurandi ad perjurium per consuetudinem delabatur. Quapropter qui intelligit, non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se quantum potest, ut non ea utatur, nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur, Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: hoc bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
abum aut nigrum Sit autem sermour̃.¬
elt est. non non. Q uod amplus ẽ.a malo ẽ.
Usticia phariscorum : ñ peierare. Hanc
confirmat qui uetat iurare: quod ꝑtinet
ad iusticiam regni cȩlorum: Sicut enim falsũ
loqui non potest qui ñ loquitur: sit peierare
non potest qui non uirat: s tam̃ quoniã iurat
qui adhibet testem dm̃: diligent̃ consid̾andum
est hoc capitulum: ne contͣ p̃ceptum domini
apłi fecisse uideatur. qui sepe hoc modo uiraũ
cum dicit. Que autem scribo uob̃: ecce corã dõ
quia non mentior: ꝙ iterum. Os et pat̃ anĩ nrĩ¬
Mu. rp̃i qui ẽ. benedictus in scła scit quia non
mentior. Tale ẽ. ȩtiam ilud: testis enim michi
ẽ. ds̃ cui seruio in spũ meo. ineuangłio filii eiꝰ.
quomodo sine int̾missione memoriam urĩ fa¬
cio semꝑ in oracionib meis: nisi forte quis di¬
cat tunc habendã eẽ. uirationem: cum aliquid
dr̃. ꝑ quod uiratur. ut ñ iurau̾it: quia ñ dixit
ꝑ deum: s dixit stestis ẽ. michi ds̃. Ridiculum

Expanded text:
album aut nigrum. Sit autem sermo tuus, Est, Non. Quod amplius est, a malo est Justitia Pharisaeorum est, non pejerare: hanc confirmat qui vetat jurare, quod pertinet ad justitiam regni coelorum. Sicut enim falsum loqui non potest qui non loquitur, sic pejerare non potest qui non jurat. Sed tamen quoniam jurat qui adhibet testem Deum, diligenter considerandum est hoc capitulum, ne contra praeceptum Domini Apostolus fecisse videatur, qui saepe hoc modo juravit, cum dicit, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior : et iterum, Deus et Pat qui est benedictus in saecula, scit quia non mentior . Tale est etiam illud, Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quomodo sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis . Nisi forte quis dicat tunc habendam esse jurationem, cum per aliquidquod juratur: ut non juraverit, quia non dixit, per Deum; sed dixit, Testis est Deus. Ridiculum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uideus. ut iudeos lucrif ice̾rẽ. hisqui aublege
sunt. qͥs sub lege. cũ nõ sim ipse sub lege. ut eos qui
stib lege erant lucrifice̾rẽ: hisqui sine iege sũt qͣsi
sine lege cũ sine lege dĩ nõ eẽm. s sim in lege xpĩ.
ut lucrifice̾rẽ eos qui sine sũt. faccus sũ ifirmis¬

Expanded text:
m feci, ut plures lucrifacerem: iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege, cum non sim ipse sub Lege, ut eos qui sub Lege erant lucrifacerem; iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege, cum sine lege Dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine Lege su
Abbreviated transcription (Latin):
traniformabim̃. Sepe enim cogitatio nered¬
riarum rer̃ ad istam uitã ꝑtinentiũ anas
ꝙͥ sordidit intiorem ocłm nrm̃. et plenos
cor duplicat. ut ea quȩ uidemur cum homini¬
b recte facere. non eo corde faciamus quia cos
necessitatem p̾sentis uitȩ adipisci uolumus.
Nebemus ergo benefacere ilł ꝓpter salutẽ ipiorum

Expanded text:
ogitatio necessariarum rerum ad istam vitam pertinentium, sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum; et plerumque cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte facere, non eo corde faciamus quo Dominnecessitatem praesentis vitae adipisci volumus. Debemus autem benefacere illis propter salutem ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcusserit noli tu ꝑcutere.s. para te adhucpatꝰ
qui eis quos multum diligunt tanquans
uł quiblibet dilectissimis suis egrotanti
uiunt. uł paruulis uł freneticis. a quib
sepe patiuntur: & sieorum salus iderge.
prebent se etiam ut plura patiantur. danre
atatis uł morbi inarmitas transeat. derg
dominus medicus animar̃. curandis ꝓros
instruebat: quio aliud eos docere posst
ut eoꝵ quorum saluti consułe uellent me¬
litates equo animo tolerarent: omisumgi
probitas.: ex in becalitate animi uent bu
nich̾il innocentius ẽo: qui m iurtute ptes¬

Expanded text:
percusserit, noli tu percutere; sed, Para te adhuc percpercusserit, noli tu percutere; sed, Para te adhuc percqui eis quos multum diligunt, tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt vel parvulis vel phreneticis: a quibus multa saepe patiuntur, et si eorum salus id exigat, praebent se etiam ut plura patiantur, donec vel aetatis vel morbi infirmitas transeat. Quos ergo Dominus medicus animarum, curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit: quia nihil innocentius est eo qui in virtute pe
Abbreviated transcription (Latin):
intersunt intelligendos relĩquit: & de ipso
summo miscd̃iȩ culmine dicere maluit:
Nam ẽ. adhuc quod faciat. qui ñ implet istã
magnitudinẽ precepti quȩ ꝑtinet ad regnũ
cȩlorum: ut non reddat tantũ s minus:
ł ut ꝓ duobꝰ pugnis unũ. aut ꝓ auulso oculo.
aurem precidat. Hinc afrendens qui omĩno
nichil repend̾it: ꝓpinquat precepto domini.
nec tam̃ adhuc ibiẽ. Parum enim adhuc
uidetur dño. siꝑto male quod acceꝑis
nichil rependas mali: nisi ȩtiam amplius
sis paratus acciꝑe. Quappt̾ non ait. ego añ
dico uob̾ non redd̾e malum ꝓ malo. quã quã
hoc etiam magnum preceptum sit: sed ait.
non resistere adũsus malum. ut non solum
non rependas quod tibi fuerit irrogatum. ⁊¬
quodȩtiam non resitas. quo minus aliud im
Hoc ẽ. enim quod ȩtiam consent᷑ exponit Sos
quis ce percusserit in dext̾am marillam timn.
prebe illi & alteram. Non enum ait. si quiste

Expanded text:
intersunt, intelligendos reliquit, et de ipso intersunt, intelligendos reliquit, et de ipso summo misericordiae culmine dicere maluit. Nam est adhuc quod faciat, qui non implet istam magnitudinem praecepti, quae pertinet ad regnum coelorum; ut non reddat tantum, sed minus, velut pro duobus pugnis unum, aut pro evulso oculo aurem praecidat. Hinc ascendens qui omnino nihil rependerit, propinquat praecepto Domini, nec tamen adhuc ibi est. Parum enim adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Quapropter non ait, Ego autem dico vobis, non reddere malum pro malo; quanquam hoc etiam magnum praeceptum sit: sed ait, non resistere adversus malum; ut non solum non rependas quod tibi fuerit irrogatum, sed etiam non resistas quo minus aliud irrogetur. Hoc est enim quod etiam consequenter exponit: Sed si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, praebe illi et alteram: non enim ait, Si quis te
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝓminore malo reodatur: & boc qd̾ dñs
ꝑficiendis discipłis dicit. ne ꝓ malo ullum
malum reddatur: medium quendã locum
tenet. ut tantum reddatur quantum accep¬
tum ẽ. ꝑ quod a summa discordia. ad sum¬
mam concordiam ꝑ temporum distributiõẽ
transitus factus ẽ. Quisquis ergo malum
infert prior studio ledendi et nocendi:
uide quantum distat ab eo qui nec lesus re¬
pendit. Auisquis autem nulli prior male
fecit. s tam̃ lesus rependit gͣuius uł uolun¬
tate uł facto: recessit aliqͣntum a sũmma
iniquitate. et processit ad sũmam iusticiã.
& tam̃ nondum tenet. quod lex quȩ per
moy sen data ẽ. imꝑauit. Qui ergo tantũ
reddidit qͣntum accipit: iam donat aliqͥd.
Nonenim tantam pęnam meret᷑ nocens:
quantã ille qui ab eo lesus innocens pass ẽ.
Hanc ergo inchoatam ñ seuerams miseri¬
cordem iusticiam ille ꝑsecit: qui legem uenit
implere ñ soluere. Ouos ergo adhuc gradus qui

Expanded text:
lum pro minore malo reddatur, et hoc quod Dominus lum pro minore malo reddatur, et hoc quod Dominus perficiendis discipulis dixit, ne pro malo ullum malum reddatur; medium quemdam locum tenet, ut tantum reddatur quantum acceptum est, per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Quisquis ergo malum infert prior studio laedendi et nocendi, vide quantum distet ab eo qui nec laesus rependit. Quisquis autem nulli prior male fecit, sed tamen laesus rependit gravius, vel voluntate vel facto, recessit aliquantum a summa iniquitate, et processit ad summam justitiam, et tamen nondum tenet quod lex quae per Moysen data est imperavit. Qui ergo tantum reddit quantum accepit, jam donat aliquid: non enim tantam poenam meretur nocens, quantam ille qui ab eo laesus innocens passus est. Hanc ergo inchoatam, non severam, sed misericordem justitiam ille perficit, qui legem venit implere, non solvere. Duos ergo adhuc gradus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui uoluerit tec uidicio contend̾e & tunicam
tuã tolle: remitte illi & uestim̃tũ. Et quite.
angariauerit mille passus: uadecum illo
alia duo. Omĩ petenti te dã: & qͥ uoluent a te
mutuari. ne adũsatus fueris. Phariseorum
iuisticia minor ẽ. ñ exced̾e i undinctã modũ:
neplus rependat quisq ꝙͣ accipit. et mag¬
nuis hic gradꝰ ẽ. Nemo enĩ facile inuenit᷑. qui
pugno acepto pugnũ rdd̾e uelit. & uno con¬
niciante uerbo audito. unũ &r qͦs tantumde
ualeat. referre contentꝰ sit: G siue ira ptur¬
batus i modatius uindicat. suic quia unstũ
putat eum qui lesit pͥor gͣuius ieoi. qͣ lenus
equi n leserat. Tale animũ magna ex parte
refrenauitlex in qua scriptumẽ. ocuium ꝑ
ocło. & dentem ꝓdẽte: quib nominibꝰ iiqni¬
ficat᷑ modꝰ. ut iniuriã undicta ñ transeat:
& hec ẽ. pacis incoatio. ꝑ fecta aut̃ pax est:
tale pent᷑ nolle uindinctã. Int̾ nlud engo
primum quod preter legem ẽ. ut mauis ma¬

Expanded text:
et tunicam tuam tollere, remitte illi et vestimentum; et qui te angariaverit mille passus, vade cum illo alia duo. Omni petenti te da, et qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris. Pharisaeorum justitia minor est non excedere in vindicta modum, ne plus rependat quisque quam accepit: et magnus hic gradus est. Nemo enim facile invenitur qui pugno accepto pugnum reddere velit; et uno a conviciante verbo audito, unum et quod tantumdem valeat referre contentus sit: sed sive ira perturbatus immoderatius vindicat; sive quia justum putat, eum qui laesit prior gravius laedi, quam laesus est qui non laeserat. Talem animum magna ex parte refrenavit lex, in qua scriptum est, Oculum pro oculo, et dentem pro dente: quibus nominibus significatur modus, ut injuriam vindicta non transeat. Et haec est pacis inchoatio: perfecta autem pax est, talem penitus nolle vindictam. 57. Inter illud ergo primum quod praeter legem est ut majus ma
Abbreviated transcription (Latin):
patrem natum. passum. mortuum. resur¬
rexisse. Aut illud. aut illuddic. Elige un¬
unum de duob Ego neutrum eligo. Hec
hoc. nec illud dico: nec aliquid filiũ facere
sine patre dico. quia mentior sihoe ara
nec patrem natum. passum. morciua
resurrexisse dico: quia nichil homiuo¬
nchillominus mentior si hoc dixer li¬
modo inquit explicab̾is ab his anguse¬
ꝑlacet uob̾ questio ꝓposita: ds adiit
ut placeat & soluta. Ecce quod dicon
minus. Inuna enim fide stamus lans¬
mine.xpĩ. & in una domo sub uno an
uiumus: et inuno corpore menbras
me queltionis liberet. & me qui loqu
et uos qui auditis: hoc dico. filiugi¬
dem n on pͥater natus ẽ. de uirginnet
sed ipsam natiuitatem filii non pas
onem tamen filii & pater et filius qpti¬

Expanded text:
Patrem natum, passum, mortuum, resurPatrem natum, passum, mortuum, resurrexisse. Aut illud, aut illud dic: elige unum de duobus. Ego neutrum eligo, nec hoc, nec illud dico. Nec aliquid facere Filium sine Patre dico; quia mentior, si hoc dixero: nec Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse dico; quia nihilominus mentior, si hoc dixero. Quomodo, inquit, explicaberis ab his anguslacet vobis quaestio proposita: Deus adjuvet, ut placeat et soluta. Ecce quod dico, ut vos. In una enim fide stamus in nomine Christi, et in una domo sub uno Domino vivimus, et in uno corpore membra sub ssimae quaestionis liberet, et me qui loquor, et vos qui auditis, hoc dico: Filius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam nativitatem Filii, non Patssionem tamen Filii et Pater et Filius op
Abbreviated transcription (Latin):
non pater. Excidit nob̾ quosdam male
intelligentes uocari patripassianos:
qui dicunt ipsum patrem natumex
femuna. ipsum patrem passum. ipsum
ẽẽ patrem qui ẽ filius: quo ẽẽ nomina.
nonres duas: & remouit istos eccłia ca¬
tholica a comunione scõrum. nealiquẽ
cemus ergo difficultatem questionis
sensib urĩs. dicat aliquis michi. Tudi¬
cristi nichil facere patrem sine filio. neq
filium sine patre. et testimonia descrip¬
turis adibiusti nichil facere patrem sine
ꝑ ipsum facta sunt. nec quod factumẽ.
regit sine filio. quia ipse ẽ sapientia pa¬
tris attingens a fine usq ad sinem forti¬
ter: & disponens omĩa suauit̃. modomͥ
dicis quasi contra te ipsum loquens. filiꝰ
natus ẽ de uirgine non pater. filius passꝰ
ẽ nõ pat̾: filius resurrexit nõ pater. Ecce
teneo aliquid facere filium: quod nõ facit
pat̃. Aut gͦ confitere aliquid facere filiũ.¬
quod nõ facit pat̾: aut confitere etiam

Expanded text:
non Pater. Excidit nobis, quosdam male non Pater. Excidit nobis, quosdam male intelligentes vocari Patripassianos, qui dicunt ipsum Patrem natum ex femina, ipsum Patrem passum, ipsum esse Patrem qui est Filius, duo esse nomina, non res duas. Et removit istos Ecclesia catholica a communione sanctorum, ne aliquem cemus ergo difficultatem quaestionis sensibus vestris. Dicat aliquis mihi: Tu dixisti, nihil Patrem facere sine Filio, neque Filium sine Patre; et testimonia de Scripturis adhibuisti, nihil facere Patrem sine per ipsum facta sunt; nec quod factum est regi sine Filio, quia ipse est Sapientia Patris, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Modo mihi dicis quasi contra te ipsum loquens: Filius natus est de virgine, non Pater; Filius passus est, non Pater; Filius resurrexit, non Pater. Ecce teneo aliquid facere Filium, quod non facit Pater. Aut ergo confitere, facere aliquid Filium sine Patre; aut confitere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio cõmemorauimus omĩa per
ipsum facta sunt. et sine ipso factium
est iuchil: sedper ipsum eciam regit &
disponit quȩ facta sunt. agnoscitis ẽ
xp̃m dĩ uirtutem et dĩ sapientiam: ag¬
noscite dictum et de sapientia: attin¬
git a fine usq ad finem fortit᷑. ec dis¬
ponit omĩa suauiter. Non ergo dubi¬
temusꝑ ipsum regi omĩa: ꝑ quem
facta sunt omĩa. Nichil itaq pat̾ sine
filio: nichil filius sine patre facit. Oc¬
curte questio quam innomine domini
& eius uoluntate soluandam suscepimꝰ
Si nichil facit pater sine filio. et nichil
filius sine patre facit. nonne quasi con¬
sequens erit. ut et patrem dicamus natũ
de ugine maria. patrem passum sub
pontiopilato. patrem resuirrexisse et in
cȩlum ascendisse: absit. Non hoc dicimꝰ:
quia non hoc credimus: Credidi enum
infide: Quia filius de uirgine natusẽ.
non pater. Quid est in fide: Quia filius
passus sub pontiopilato. et mortuus: es¬

Expanded text:
Evangelio commemoravimus, Omnia per Evangelio commemoravimus, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: sed per ipsum etiam regi et disponi quae facta sunt. Agnoscitis ergo Christum Dei Virtutem et Dei Sapientiam: agnoscite dictum et de Sapientia, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non ergo dubitemus per ipsum regi omnia, per quem facta sunt omnia. Nihil itaque Pater sine Filio, nihil Filius sine Patre facit. ue quaestio, quam in nomine Domini et ejus voluntate solvendam suscepimus. Si nihil facit Pater sine Filio, et nihil Filius sine Patre; nonne quasi consequens erit ut et Patrem dicamus natum de virgine Maria, Patrem passum sub Pontio Pilato, Patrem resurrexisse et in coelum ascendisse? Absit. Non hoc dicimus, quia non hoc credimus. Credidi enim in fide? Quia Filius de Virgine natus est, non Pater. Quid est in fide? Quia Filius passus est sub Pontio Pilato, et mortuus,
Abbreviated transcription (Latin):
natiu nr̃m cuidicunus ad uitorm̃s
estone derelinquas me: intelligitur
etiam sp̃s sc̃s ab oꝑatione patriset filii
nequaquam discere. De patre gͥ & filio
fr̃s audite. facit aliquid pater sine fi¬
lio: Respondemus non. Andubitatis:
Quid enim facit ẜ sine illo. ꝑ quem facta
sunt omia: Omma inquit ꝑ ipsum fac¬
ta sunt. Et societatem inculcans tardiᷤᷤ.
duris. utigiosis. addidit. et sine ipso
filium. fecisse patrem ꝑ uerbum suum.
dm̃ ꝑ uircutem & sapientiam suam. Nñ¬
quid dicturi sumus omnua quidem qñ
creata sunt. ꝑ ipsum facta sunt: s mĩc
non omnia ꝑ ipsum facit pater: absit.
Recedat hȩc cogitatio a fidelium cordib
abigatur a sensu deuocorum: ab intellee¬
tu piorum. fieri non potest. ut ꝑ ipsum
creau̾it: et non ꝑipsum gubernet. absit
ut sine ipso regatur quodẽ: quando ꝑ
ipsum factum ẽ ut eet. Sedet hoc testi¬
momo scripture docemus. Non solum
ꝑ ipsum facta et creata omĩa sicut. ex

Expanded text:
natum nostrum, cui dicimus, Adjutor meus natum nostrum, cui dicimus, Adjutor meus esto, ne derelinquas me ; intelligitur etiam Spiritus sanctus ab operatione Patris et Filii nequaquam discedere. De Patre ergo et Filio, fratres, audite. Facit aliquid Pater sine Filio? Respondemus, Non. An dubitatis? Quid enim facit sine illo, per quem facta sunt omnia? Omnia, inquit, per ipsum facta sunt. Et satiate inculcans tardis, duris, litigiosis, addidit, Et sine ipso Filium, fecisse Patrem per Verbum suum, Deum per Virtutem et Sapientiam suam: numquid dicturi sumus, Omnia quidem, quando creata sunt, per ipsum facta sunt, sed nunc non omnia per ipsum facit Pater? Absit. Recedat haec cogitatio a fidelium cordibus, abigatur a sensu devotorum, ab intellectu piorum. Fieri non potest ut per ipsum creaverit, et non per ipsum gubernet. Absit ut sine ipso regatur quod est, quando per ipsum factum est ut esset. Sed et hoc testimonio Scripturae doceamus, non solum per ipsum facta et creata omnia, sicut ex
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. hic ẽ filius meus. U biẽ insepa¬
ibilis trinitas: Fecit uos per medeuꝰ
itentos: orate pro nob̾. et quasiaꝑien¬
s simum .donet ipse unde quod ape¬
iustis impleatur. Conlaborate nobis.
idecisemim quid susceꝑimus. Non
blum quid: uerum ȩtiam qui. Wnde
iolumus dicere: Yui positi: Quomodo
positi: In corpore quod corrumpitur
et adgͣuat animam: et deprimit t̾rena
m̾a̾bitatio sensum multa cogitantem.
Quandog̾ istum sensum amultis extra¬
ho: et adunum dm̃trmitatem insepa¬
rabilem colligo. ut aliquid iudeam
quod dicam: putas ne in hoc corpore qͦd
adgͣuat animam. ut aliquid uob dig¬
ne loquar: potero dicere. ad quoniam
ad te domine animam meam leuaui:
Adiuuet me: leuet eamȩtiam mecum.
frĩbus ꝓpom: solet inamatoꝵs uerbi
dĩ sermone uersari: solet prohac inul¬
tum puisariad deum. dicentib homi¬
nib faeit aliquid pater. quod nõ facit
filius. aut facit aliquidfilius. quod
nonfacit pater: Int̾im de patre et
filio dicamus. Cum autẽ xepedierit co¬

Expanded text:
nuit, Hic est Filius meus. Ubi est inseparabilis Trinitas? Fecit vos per me Deus intentos. Orate pro nobis, et quasi aperientes sinum: donet ipse unde quod aperuistis impleatur. Collaborate nobis. Videtis enim quid susceperimus; non solum quid, verum etiam qui; unde volumus dicere, ubi positi, quomodo positi in corpore quod corrumpitur et aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quando ergo istum sensum a multis extraho, et ad unum Deum Trinitatem inseparabilem colligo, ut aliquid videam quod dicam; putasne in hoc corpore quod aggravat animam, ut aliquid vobis digne loquar, potero dicere, Quoniam ad te, Domine, animam meam levavi ? Adjuvet me, levet eam mecum. fratribus proponi, solet in amatorum verbi Dei sermone versari, solet pro hac multum pulsari ad Deum, dicentibus hominibus: Facit aliquid Pater, quod non facit Filius; aut facit aliquid Filius quod non facit Pater? Interim de Patre et Filio dicamus. Cum autem hinc expedierit co
Abbreviated transcription (Latin):
Metuebam enim ne forte letificarem capa¬
tium ingenium: & facerem gͣue tardiori¬
huscedium. Nunc autem iuideo uos. & at¬
tentione audiendi et celeritate intelligẽ¬
ci non solum percepisse dictum: sed p̃uo¬
non inculco incognitum. sed repetens com¬
mendo ꝑceptium Ecce de trib illis una
res nominata ẽ: unius rei nomendiccum
ẽ. Memoria nomenunius ex illistribus:
&e tamen nomen unius ex illis tribus tria
ipsa operata sunt. Non potuit dici sola me¬

Expanded text:
Metuebam enim ne forte laetificarem capaMetuebam enim ne forte laetificarem capacium ingenium, et facerem grave tardioribus taedium. Nunc autem video vos et attentione audiendi, et celeritate intelligendi, non solum percepisse dictum, sed praevonon inculco incognitum, sed repetens commendo perceptum. Ecce de tribus illis una res nominata est, unius rei nomen dictum est: Memoria nomen est unius ex illis tribus, et tamen nomen unius ex illis tribus tria ipsa operata sunt. Non potuit dici sola me
Abbreviated transcription (Latin):
tuo.hoc enim qd̃ ẽ memoria: cogitabas
& non dicebas. Erat inte: & nõcdum uoal
hine Vc anten quoclerat inte ꝓferret
pme. axcist ipsum nomen. idest memo¬
imaudiu. Quatuor bas sillabas: inno
asitamenti aliquid insinuaute. Quodso¬
ult trinsit. unde insinuatumẽ &e quoa
painatum ẽ manet. Sed hoc quȩro quãdo
auristi hoc nomen memoriȩ. Alidescerce.
quia hoc nomen non ꝑtinet nisi ad memo¬
pum sectera enumduo habent nomina sua.
amq aluid uocatur intellectus aiuidu
uolunta non memoria. I uud uelaliud
autm unum: uocatur memoria Sedut
pocdiceres. ut quatuor istas siliabas oꝑe¬
tareris unde oꝑatus es hoc nomen quod
ꝑtinc ad solam memoriam: opata ẽ inte
oe memoria ut teneres quod dicebas: & int¬
telechisut scires cenebas. & uoluntas ut
proferies quod sciebas. Grãs domino deo
dicocaritatiurẽ: hoc discutiendum et in¬
sinuandum trepidissime agressus eram

Expanded text:
tuo. Hoc enim quod est memoria, tacite cogitabas, tuo. Hoc enim quod est memoria, tacite cogitabas, et non dicebas. Erat in te, et nondum venerat ad me. Ut autem quod erat in te proferretur ad me, dixisti ipsum nomen, id est, Memoria. Audivi: quatuor has syllabas in nomcessit, menti aliquid insinuavit. Quod sonuit transiit, unde insinuatum et quod insinuatum est manet. Sed hoc quaero, quando dixisti hoc nomen Memoria, vides certe quia hoc nomen non pertinet nisi ad memoriam. Caetera enim duo habent nomina sua. Namque aliud vocatur intellectus, aliud voluntas, non memoria: illud autem unum vocatur memoria. Sed ut hoc diceres, ut quatuor istas syllabas operareris, unde operatus es? Hoc nomen quod pertinet ad solam memoriam, operata est in te et memoria, ut teneres quod dicebas; et intellectus, ut scires quod tenebas; et voluntas, ut proferres quod sciebas. Gratias Domino Deo dico Charitati vestrae, hoc discutiendum et insinuandum trepidissime aggressus eram.
Abbreviated transcription (Latin):
non agnosceres quod teniusti. habsin
Intellectum tuum ad id quod iniso
reuocas. & uides: & iudendo formris
sciens dicaris. Tercium quero. hacu
moriam quateneas quod dicitur: ues
intellectum quo intelligas quod tntu
De his duob requiro abste. Uolens ance
& intellexisti: Uolens plane inquit. aui
ergo & uolumtatem. hec sunt cria: qui
numerare. & non potes separare: Hec en
tria. memoriam. intellectum. uoluntato
her inquam tria animadu̾̃te separatimy
ꝓnunciari: inseparabilit̾ oꝑari. Aderit dũ¬
& uudeo quod adsit. Ex intellectu rr̃o an¬
telligo eum adesse. Ex his enim uocib ut̃s
quemadmodum intellexeritis aducrto.
ꝑ resumo eum adiuturum: itt omnai
telligatis. T ria promisi separabilit̃ demõ¬
strari: inseparabilit̾ operari. Ecce nesciełu
quid e̾et in animo ut̃o tuo: demonstrastis
dicendo memoriam. Hoc uerbum sonu̾s
iux ista ꝓcessit ad aures meas. ab anim

Expanded text:
non agnosceres quod tenuisti. Habes et hoc. non agnosceres quod tenuisti. Habes et hoc. Intellectum tuum ad id quod intus tenes, revocas, et vides, et videndo formaris, ut sciens dicaris. Tertium quaero: Habes memoriam, qua teneas quod dicitur; habes intellectum, quo intelligas quod tenetur; de his duobus requiro abs te, volens tenuisti et intellexisti? Volens plane, inquis. Habes ergo voluntatem. Haec sunt tria, quae numerare, et non potes separare. Haec ergo tria, memoriam, intellectum, et voluntatem; haec, inquam, tria animadverte separatim pronuntiari, inseparabiliter operari. et video quod adsit: ex intellectu vestro intelligo eum adesse. Ex his enim vocibus vestris, quemadmodum intellexeritis, adverto; praesumo eum adjuturum, ut omnia intelligatis. Tria promisi separabiliter demonstrari, inseparabiliter operari. Ecce nesciebam quid esset in animo tuo, demonstrasti mihi dicendo, Memoria. Hoc verbum, sonus iste, vox ista processit ad aures meas ab animo
Abbreviated transcription (Latin):
mana. Ecce primo hoc commendo: quia qd̃
dicturus sum. longe distat. Nemo michi
calumnietur: ne forte & ego aures queram.
et ille dentes paret. Hoc me ꝑmisi exibitu¬
rum: aliqua tria demonstrata separatim:
operata inseparabilit̾. Quam sint ista simi¬
lia uel dissimilia trinitati omnipotenti nõ
nunc ago: sed inipsa creatura ima & muta¬
bili inuenimus aliquatria quȩ possint
separabilit̃ demõstrari. & inseparabiliter
operari. O carnalis cogitatio. & contientia
ꝑtinaxatq infidelis. quid de illa maiestate
ineffabili. in care dubitas. quam intis
uenire potiusti: Ecce dico: ecce interroqi.¬
ohomo habes memoriam: Si nonhab
Hoc ipsum quod dicodixi: duas ist.
sillabas non teneres. nisi ꝑ memoran
enim sciresduas eẽ. si sonante sccła. ase
Manifestumẽ: habes memoriam lus
aluid habes intellectum: babeonr
Sienum non baberes memoriam: uarta¬
res quod dixi.Si non haberes intelide

Expanded text:
mana. Ecce primo hoc commendo, quia quod mana. Ecce primo hoc commendo, quia quod dicturus sum longe distat, nemo mihi calumnietur. Ne forte ergo et ego aures quaeram, et ille dentes paret, hoc me promisi exhibiturum, aliqua tria demonstrata separatim, operata inseparabiliter. Quam sint ista similia vel dissimilia Trinitati omnipotenti, non nunc ago: sed in ipsa creatura ima et mutabili invenimus aliqua tria, quae possint separabiliter demonstrari, et inseparabiliter operari. O carnalis cogitatio, et conscientia pertinax atque infidelis! Quid de illa Majestate ineffabili in ea re dubitas, quam in te invenire potuisti? Ecce dico, ecce interrogo: Homo, habes memoriam? Si non habHoc ipsum quod dico, Dixi; duas istas syllabas non teneres, nisi per memoriam. Unde enim scires duas esse, si sonante secunda oblManifestum est, habes memoriam. Quaero aliud: Habes intellectum? Habeo, inquis. Si enim non haberes memoriam, non teneres quod dixi: si non haberes intellectum,