comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est addenda fuerant u̾ba ut diceretur. quem
mortalis corporis sensus ignorat. Si autem
mundus dictus ÷ quem sensus ignorat. iller
recte intelligitur qui futurus ÷ celo nouo et
terra noua. S etiam hic addenda erant illa. ui
diceretur mortal corporis sensus. Sz illomore
adhuc loquebar. quo sensus ꝓpͥe corporis appel¬
latur. Nec assidue repetendum est qd̾ ⁊ suꝑiu
inde iam dc̃mz̃. s hoc recolendũ ubicũq ista
loquutio in meis lict̾is inuenitur. ꝙ ubi dixi
de patre et filio qui gignit quem gignit uñ
dicendũ fuit unum sunt. sicut aꝑte ip̃a ueri¬
tas loquitur dicens. Ego ⁊ pater liũ sumus.
Nec illud mͥ placet qd̾ in ista uita deo intellec¬
to iam beatam esse animam dixi. nͥ forte spe.
Item qd̃ dixi ad sapĩe ꝯiunctõnem ñ una
uia ꝑueniri non bene sonat. qiͣ alia uia sit p̾¬
ter xp̃m. qui dixit ego sum uia. Uitanda ergo
erãt ħ offensio aurium religiosarum. ꝙͣuis

Expanded text:
est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
duo uolumina scd̾m studiũ meũ et duo.¬
amorem. rõnem indagande u̾tatis de hiis
rebus quas maxime scire cupiebam. me int̾¬
rogans michiq respondens tamqͣm duo esse¬
rus. ratio et ego: cũ solus essem. Unde ħ opꝰ
soliloquia nominaui. s imꝑfc̃m remansit. ita
tñ ut in pͥmo libro quereretur. et ut cumq ap¬
pareret quał esse debrat qui uult perciꝑe sapi¬
enciam. que utiq non sensu corporis s mente
percipitur. & quadam ratiocinatõne in libri
fine colligitur ea que uere sunt ẽẽ inmorta¬
lia: in scdo̾ autem de ĩmortalitate anime diu
res agitur ⁊ non ꝑagitur. In hiis sane libris ñ
approbo qd̾ in oratione dixi. deusqui nͥ m̃dos
uerum scire uoluisti. Responderi .n. potest. mł¬
tos ⁊̃ non mundos multa scire uera. Neq enĩ
diffinitum ÷ hic quid sit uerum ꝙ usi mũdi
scire non possint. et quid sit scire illud ꝙ ibi
poĩtum ẽ. deus cuius regnũ ÷. totus mundus
quem sensus ignorat. Si deus intelligendus

Expanded text:
duo uolumina secundum studium meum et amorem ratione indagandae ueritatis de his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc opus Soliloquia nominaui; sed inperfectum remansit, ita tamen, ut in primo libro quaereretur et utcumque appareret, qualis esse debeat, qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquociens id quod ĩ altari suscipitur ẽẽ sa¬
cramentũ. ⁊ misteriũ. ⁊ exemplũ. Qui ꝓfcõ
laq̃um erroris incurrunt. Quia nec sacra¬
menta dei reuerenter suscipiunt. nec ancto¬
ritates scripture ꝯuenienter intelligunt.
uescientes scripturas n uͥtutem dei. Qͥd¬
eiũ: Nũquid ideo sacramentũ altaris ueri¬
tas non est qr figura est: Ergo nec mors xp̃i
ueritas est qr figura ẽ. & resurrectõ xp̃i ue
ritas nõ est: qr figura÷. Nam ⁊̃ mortem ⁊¬

Expanded text:
quod in altari suscipitur, esse sacramentum et mysterium et exemplum. Qui profecto laqueum erroris incurrunt, quia nec sacramenta Dei reverenter suscipiunt, nec auctoritates Scripturae convenienter intelligunt, nescientes Scripturas neque virtutem Dei im! Nunquid ideo sacramentum altaris veritas non est, quia figura est? Ergo nec mors Christi veritas est, quia figura est, et resurrectio Christi veritas non est, quia figura est. Nam et mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem epc unam partem accipiens
reliquas ministris impendit: illud ĩ sinuat
quod lucas ewangłista commemorat. qͥ a
iħc accipiens manducauit corani apostolis

Expanded text:
Quod autem unam partem accipiens, reliquas ministris impendit, illud insinuat, quod Lucas evangelista commemorat, quia Jesus accipiens panem manducavit coram suis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorami titulum ẽẽ uolui contra
nescio quem donatistam. ubi similiter de ab¬
solutõne ordinatoris ceciliani uerus ordo
temporis non est. Illud ⁊̃ quod dixi ad mul¬
titudinem zizamoꝵ ubi intelliguntur ⁊õs
hereses minus ht unam necessariam cõiunc¬
cionem. Dicend̾ enim fuit ubi intlłiguntꝰ ⁊
omĩes hereses. aut a ubi intlłiguntur etiam
om̃es hereses Nunc uero ita dc̃ ÷ quasi pp̃
cũ ip̃a sit reguũ xp̃i de quo collecturi sunc ã¬
gelieius messis tempore omia scandala. Unde
⁊ cỹpͥanus martyr ⁊ si uidentur inquit ĩ ecc̃a
ẽẽ ziania. non tam̃ impediri delet aut fides
cernimus. ip̃i de eccũa recedamus. Quẽ sensũ
etiam nos alias ⁊ maxime aduersus eosdem
presentes donatistas in collatõne defendimꝰ.
Hicliber sic incipit. ꝓbatõnes rerum necessa
riarum quodam breuiculo collectas ꝓmisimꝰ
Ammnonitõ donacistar̃ de maxianistis. lib̾.iͦ.

Expanded text:
commemoraui, titulum esse uolui: contra nescio quem Donatistam. ubi similiter de absolutione ordinatoris Caeciliani uerus ordo temporis non est. illud etiam, quod dixi: ad multitudinem zizaniorum, ubi intelleguntur omnes hereses, minus habet unam necessariam coniunctionem; dicendum enim fuit: ubi intelleguntur et omnes hereses aut: ubi intelleguntur etiam omnes hereses. nunc uero ita dictum est, quascum ipsa sit regnum Christi, de quo conlecturi sunt angeli eius messis tempore omnia scandala. unde et Cyprianus martyr: etsi uidentur, inquit, in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides cernimus, ipsi de ecclesia recedamus. quem sensum etiam nos alias et maxime aduersus eosdem praesentes Donatistas in conlatione defendimus. Hic liber sic incipit: Probationes rerum neceriarum quodam breviario collectas permisimus. Admonitio Donatistarum de Maximianistis lib. II.
Abbreviated transcription (Latin):
genuit eius mrẽm fr̃is defuncti coniugem
dux̃at. Item ubi dixi lucas u̾o ad ip̃m dauid
ꝑ nathan ascendit per quem ꝓpħ̾am deus
pectatum ip̃ius expiauit. ꝑ cuius nominis ꝓ¬
phetam dic̾e debui nen putaretur idem fuisse
homo cũ alter fu̾it. qmuis ⁊ ip̃e ħ uocaretur.
Hoc opus sic incipit. Int̾ om̃es diuinas auc¬
coritates.
ites. Contra epistolã parmeniam. lib .iii

Expanded text:
genuit eius matrem, fratris defuncti coniugem, genuit eius matrem, fratris defuncti coniugem, duxerat. item ubi dixi: Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum ipsius expiauit, per cuius nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse homo, cum alter fuerit, quamuis et ipse hoc uocaretur. Hoc opus sic incipit: Inter omnes diuinas auctoritates. CAPVT XLIII. CONTRA EPISTVLAM PARMENIANI LIBRI
Abbreviated transcription (Latin):
eꝵ cosdem annos quib paulatim libroᷤ
de triuitate dictabam. scripsi ⁊ alios labo¬
Re contiuo int̾ponens eos illoꝵ temporibus:
in quib sunt libri quatuor de consensu esuã¬
gelistarum pp̃eos qui tamqͣm dissentientib
calũpniantur. Quoꝵ pͥmus liber aduersus
illos conscriptus ÷ qui tamqm maxime sa¬
pientem xp̃m uel honorant uel honorare se
fingunt: et ideo nolũt ewuangelio cred̾e qr ñ
ab illo illa conscripta sunt. s ab eiꝰ discipuliᷤ
quos existimant ei diuinitatem qua cred̾e¬
tur deus errore tribuisse. In quo libro ꝙ dixi¬
ex abraham cepisse gentem hebreoꝵ. est qͥd̾
et hoc credibile ut hebrei uelut abrahei dcĩ
esse uideantur. s ex illo uerius incelliguntur
appellati qui uocatur heb̾ camqͣm helerer de
quare in libro sextodecimo de ciuitate dei
satis disserui. In scd̾o autem cũ ag̾em de
duob pr̃ib ioseph: ab alt̾o dyxi genitum
ab altõ adoptatum s dicendũ fuit alteri
sm̃ legem fuerat adoptatus: qm̃ qui eum

Expanded text:
er eosdem annos, quibus paulatim libros de trinitate 20 dictabam, scripsi et alios labore continuo interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri quattuor de consensu euangelistarum propter eos, qui tamquam dissentientibus calumniantur. quorum primus liber aduersus illos conscriptus est, qui tamquam maxime sapientem Christum uel honorant uel honorare se fingunt et ideo nolunt euangelio credere, quia non ab illo illa conscripta sunt, sed ab eius discipulis, quos existimant ei diuinitatem, qua crederetur deus, errore tribuisse. In quo libro ex Abraham coepisse gentem Hebreorum est quidem et hoc credibile, ut Hebrei uelut Abrahei dicti esse uideantur, sed ex illo uerius intelleguntur appellati, qui uocabatur Heber, tamquam Heberei, de qua re in libro sexto decimo de ciuitate dei satis disserui. in secundo, cum agerem de duobus patribus Ioseph, ab altero dixi genitum, ab altero adoptatum; sed dicendum fuit: alteri um est, secundum legem fuerat adoptatus, quoniam qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
et nudus regreditur. pauper acredit
et pauꝑ recedit. Nũdus in quit egressus sũ
de utero mr̃is mee. et nudus reuertar illuc
Nichil intulimus in hunc mundũ haut
dubium nec afferre quid possumus. Si qͥs
autem nudus egreditur attendat quale ꝓ¬
ferat indum̃tum. turpe dictu. turpius au
guine cruentatam. Hec ẽ materia de qua
thamar inquit in partu. Quare diuisa ẽ
pro te maceria. Ob hanc cãm uocauit no¬
men filii sui phares

Expanded text:
et nudus regreditur, pauper accedit et pauper recedit. «Nudus, inquit, egressus sum de utero matris mee, et nudus revertar illuc». «Nichil intulimus in hunc mundum, haud dubium, quia nec auferre quid possumus». / 2 Si quis autem indutus ingreditur, attendat quale proferat indumentum. Turpe dictu, turpius audguine cruentatam. Hec est illa maceria, de qua Thamar inquit in partu: «Quare divisa est propter te maceria?». Et ob hanc causam vocavit nomen eius Phares
Abbreviated transcription (Latin):
pocrita uerba sanctoꝵ habet uitam nõ
habet. ꝙ quos per sermonem doctrine ge¬
niuerit non fouet exemplis. s deserit. qr quos
uerbo edificat uita et morib destruit. ypoc̾te
simulatores dñr. q̃ui iusti non esse querunt.
sed cm̃ uideri cupiunt. hii mala agunt ⁊ lona
profitentur. per ostentationem quippe boni a¬
apparent. per actionem uero mali existunt. Om
nia possunt. ⁊ simplicib uicia perpetrari. simu¬
latio uero et ypocrisis non cõmitaitur. nłi a
male astutis per calliditatem ualentib uicia
sub specie uirtutum celare. ⁊ non ueram sanc¬
titatem obic̾e. Sancti non solum gloriã supͣ
modum suũ non appetunt omĩno. sed etiam
hoc ip̃m uideri refugiunt quod esse meruer̃.
Ypocrice autem malicie sue occulta regẽteᷤ
ante oculos hominũ quadam ĩocencie si¬

Expanded text:
pocrita verba sanctorum habet, vitam non habet: et quos per sermonem doctrinae genuerit, non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbo aedificat, vita et moribus destruit. 2. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi non esse quaerunt, tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. 3. Omnia possunt a simplicibus vitia perpetrari, simulatio vero et hypocrisis non committitur nisi a male astutis per calliditatem, valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. 4. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae s
Abbreviated transcription (Latin):
iquidum ambitõnis exemplũ reꝑitur
in absalone. qui cum aspiraret ad regñ:
fecit sibi currum ⁊ equites ⁊ qͥnquaginta:
uiros qui p̃ced̾ent eum. ⁊ mane ꝯsurgens.
absalon stabat uyeta introitũ porte. et om

Expanded text:
iquidum ambitionis exemplum reperitur in Absalone, qui, cum aspiraret ad regnum, «fecit sibi currus et equites et quinquaginta viros qui precederent eum. Et mane consurgens, Absalon stabat iuxta introitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudiciũ regis uocabat ad se ⁊ dicebat.
De qua ciuitate es tu: Qu respondens
aiebat. Ex una tribu isrł Ego sũ seruus
tiuis. Rdebat ei absalon. uidentur michi
sermones tui boni ⁊iusti.⁊non est qͥ te
audiat constitut᷑a rege. Dicebatq ab
salon. Quis me constituat iudicem suꝑ
terram. ut ad me ueniant om̃es qͥ hñt
negocium. ⁊ iuste iudicem: S cũ acred̾et
ad eum homo ⁊ salutaret eum: extende¬
bat manũ suam. ⁊ app̾hendens oscłabat᷑¬
eum. faciebatq b omi isił qui ueniebat
ad iudicium ut audiretur a rege ⁊ solsi¬
citabat corda uiroꝵ isrł. Cũq abiss ab¬
salon in ebron misit exploracores in uni¬
uersas trib isrł dicens. Statim ut audi¬
eritis clangorem bucrine dicite regnaũ
regnauit absalon in ebron. Et fr̃a est con¬
iuratio ualida. ppłsq concurrens augeba¬

Expanded text:
 iudicium, vocabat ad se et dicebat: ‘De qua civitate es tu?’ Qui respondens aiebat: ‘Ex una tribu Israel ego sum servus tuus’. Respondebatque ei Absalon: ‘Videntur michi sermones tui boni et iustii; sed non est qui te audiat constitutus a rege’. Dicebatque ei Absalon: ‘Quis me constituat iudicem super terram, ut ad me veniant omnes qui habent negotium et iuste iudicem’. Sed cum accederet ad eum homo et salutaret eum, extendebat manum suam et apprehendens eum osculabatur. Faciebatque hec omni Israeli qui veniebat ad iudicium ut audiretur a rege, et sollicitabat corda virorum Israel». Cumque abiisset Absalon in Ebron, «misit exploratores in universas tribus Israel dicentes: ‘Statim ut audieritis clangorem buccine dicite: Regnavit Absalon in Ebron’». Et «facta est coniuratio valida, populusque concurrens augeba
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ es uacuus ⁊ numqͣm impleris: ad¬
ultẽ non est ꝑlena ñsura que qͣntũcumq
contineat capax est amplioris. S humanu
nũqmͣ est plenus. nͥ deum habeat: cuiꝰ semꝑ
est capax. Siiis ergo cupide satiari desinas
esse cupidus. qr dum cupidus fueris saciari nõ
pot̾is. Non ÷ ergo cõuentio lucis ad tenebras
neq xp̃i ad belial. qi nemo pot̾̃ deo seruire ⁊
mammone.¬

Expanded text:
er es vacuus, cur nunquam impleris? Adverte: Non est plena mensura tua, quae quantumcunque contineat, adhuc capax est amplioris. Sed humanus nunquam est plenus, nisi Deum habeat, cujus semper est capax. Si vis ergo, o cupide, satiari, desinas esse cupidus, quia dum cupidus fueris, satiari non poteris. « Non est enim conventio lucis ad tenebras, neque Christi ad Belial , » quia « nemo potest Deo servire et mammon
Abbreviated transcription (Latin):
naturam contra dei gr̃am q̃ iustificat᷑ impius
⁊ qua xp̃iani sumus quanta potui arguĩta¬
tõne defendit librũ ergo quo huic respondide¬
fendens gr̃am non contra naturam s ꝑ quam
natura liberatur ⁊ regitur. de natura ⁊gracia
nũcupaui. In quo uerba q̃dam que ueluc syeti
romani ep̃i ⁊ nirĩs pelagius posũ ita defendi cam¬
qͣm reuera eiusdem sixti essent. id .n. putauerã:
s postea legi syeti philosophi eẽ nõ xỹsti xͥmi.
Hic liber sic incipit. librũ quem nusistis. ..¬

Expanded text:
naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, De natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uerba eiusdem Xysti essent — id enim putaueram —, sed postea legi Sexti philosophi esse, non Xysti Christiani. Hic liber sic incipit: Librum, quem misistis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersi dogniatis sub specie ꝑsuadere ueritatis.
plerũq sub nomine catholicoꝵ doctorũ here¬
tici sua dicta conscribunt. ut indubitanter
lecta credantur. Nonnũqͣm etiam blasphemiaᷤ
suas latendi dolo in libris urõrum in serunt: doc¬
trinamq ueram adulterando corrumpunt.
scil uel adiciendo q̃ impia sũt. uel auferendo
que pia sunt. Caute meditanda cautoq sensu
monita ⁊ teneamus que recta sunt. ⁊ refuce¬
mus que contraria ueritati existunt. sicq in
bonis instruanur: ut a malis illesi ꝑmaneamꝰ.¬

Expanded text:
perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum interserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjiciendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. postoli mandata, teneamus quae recta sunt, et refutemus ea quae contraria veritati existunt. Sicque in bonis instruamur, ut a malis Deo a
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliter uerba legis percurrit. s is qui
eam sensu interioris intelłie prespicit. Nam qͥ
litteram legis intendunt eius occulta penetͣre
non possunt. Multi .n. non incelligendo spũa¬
liter scripturas nec eas recte sentiendo ĩ h̾esim
deuoluti sunt atq in multis errorib defluxe¬
runt. In solis ficelib religata est lex testante
domino per ꝓpħami. signa testimoniũ signan
legem ui discipulmeis. ne eam aut iudeus
intelligat. aut hereticus q non est xp̃i discipu¬
sano sensu non sapiunt. s eas ad errorem pͣue
intelligencie ducunt. neq semet ipõs earum
sensib subdunt. s eas ꝑuerse ad errorem ꝓpͥum
ꝑrotrahunt. Doctores ertorum paruis persua¬
sionib ita per argumenta fraudulencie illigãt
auditores: ut eos quasi in laberinto implicent
a quo exire uix ualeant. Tanta est hereticoꝵ
calliditas ut falsaueris malaq bonis ꝑmisceãt.
salutaribusq rebus plerũq erroris sui uirus¬
interserant. quo facilius possent prauitatem

Expanded text:
carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipusano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusqinterserant, quo facilius possint pravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
enim quisq a consorcio mundi abstrabitur.
ne cupiditas eum obligat consentientem. nec
cruciat sentientem. Bonum est corporalicer re¬
motum esse a mundo. s multo est meliꝰ uolũ¬
tate utrumq uero perfecte. Ille ergo per¬
fectus est qui huic scło et corpore et corde:
discrecus est. Onager ut ait iob contempnit ci¬
uitatem ⁊ monachi ꝯmunem scł̃arium ciuiũ
conuersationem. Hi aduersa uite nr̃e appe¬
tunt prosꝑa contempnũt ut dum abeis hec
uita despicitur futura inueniatur. D¬

Expanded text:
enim quisque a consortio mundi abstrahitur, enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305 4. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius voluntate; utrumque vero perfectum; ille ergo perfectus est, qui huic saeculo et corpore et corde discretus est. 5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae nostrae appetunt, prospera contemnunt, ut, dum ab eis haec vita despicitur, futura inveniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
renunciantes. huic mundo moriuntur
ut soli deo uiu̾e delectentur. Quantoq ab huiꝰ
scli conu̾satõne se subtrahunt: tanto int̾ne
mentis acie presentiã dei et angłice societatiͦ
frequenciam contemplantur. Malorũ tam
praua sunt oꝑa manifesta ut hiiqui suꝑnã
patriam desiderant non solum mores eorum.
sed etiam consortia fugiant Quidam autẽ
corporaliter seꝑari desiderant ab iniquis ut
eorum non inuoluantur delictis non nulli ⁊¬
si non corporali discessu spũale tamen ab eiꝰ
intentione recedunt. quia ⁊ si communes
sunt conuersatõne discreti tamen sunt corde
uel oꝑe. & licet sepe in medio carnalium uitã
deus protegat electorum: tamen satis rarũ est
ut quisquis int̾ scłi uoluptates positus a ui¬
ciis maneat illibatus. in quib ⁊ si non cito u¬
implicetur aliquando tamen attrahitur N
enim diu tutus esse potest qui periculo proxi¬
nus est. Uĩa sine offendiculo. uita monachi
sine cupiditatis ⁊ timoris impedimento. Dũ

Expanded text:
renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
potiusimũ qm aliud dicendum est sacram̃tũ.
S cuiꝰ rei sacramentũ est odoruel sapor: Pot̃ ñ
incongrue responderi. quod omĩa simł accep
spẽm rep̃sentant. que corpus xp̃i contĩnet et

Expanded text:
potius unum, quam aliud dicendum est sacramentum? potius unum, quam aliud dicendum est sacramentum? Sed cujus rei sacramentum est odor aut sapor? Potest non incongrue responderi, quia omnia simul acceptspeciem repraesentant, quae corpus Christi continet, et
Abbreviated transcription (Latin):
panis ⁊ forma uini sunt unũ sacramentum.
non pp̃ unũ significatum: s p̃p̃ unũ contentũ.
Species aut̃ panis ⁊ u̾itas corporis sunt unũ
sacramentũ. non pp̃ unũ contentũ: s pp̾unũ
significatũ. Hii debent conced̾e quod sicut
diuerse res pp̃ idem significatum idem funt
sacramentum. sic eadem res pp̃ diuersa sigͥ¬
ficata diuersa ẽ sacram̃ta. Quib obicit᷑.
quod si spẽs panis et u̾tas corporis idem st̃
sacram̃tum. cũ spẽs panis sacramentũ sit cor¬
poris. Ergo ueritas corporis idem est sacrainẽ¬
cum. ⁊ ita est sacramentsi sui. Non ꝓuenit.
qr spẽs panis est quoddam sacramentum ꝙ ẽ
oportet conced̾e quod in altari ad minus .uͦii.
sunt sacram̃ta. Uidel spẽs panis. spẽs uini. ueri¬
tas carnis. ⁊ ueritas sanguinis. Pret̾ea c̾ panis
⁊ uini diu̾sa sint accidentia ut sapor. ⁊ odor põ¬
dus. ⁊ color. quantitas. ⁊ figura. uidetur quod
singła ꝑse uaria sint sacram̃ta. Nam qͣ rõne

Expanded text:
unum sacramentum, non propter unum significatum, sed propter unum contentum. Species autem panis et veritas corporis sunt unum sacramentum, non propter unum contentum, sed propter unum significatum. Hi debent concedere, quod sicut diversae res propter idem significatum, idem sunt sacramentum, sic eadem res propter diversa significata diversa sunt sacramenta. Quibus objicitur, quod si species panis et veritas corporis idem sunt sacramentum, cum species panis sacramentum sit corporis, ergo veritas corporis idem est sacramentum, et ita sacramentum est sui. Non provenit, quia species panis est quoddam sacramentum, quod est oportet concedere, quod in altari ad minus sunt quatuor sacramenta, videlicet species panis, et species vini, veritas carnis et veritas sanguinis. Praeterea cum panis et vini diversa sint accidentia, ut sapor, odor, pondus et color, quantitas et figura, videtur quod singula per se sint varia sacramenta. Nam qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa sint sacram̃ta. Scriptũ est .n. ꝑfi¬
cian in nob̃ q̃s dñe tua sacramenta qd̃ con¬
tinent. S alibi legitur. Pr̃a ut hoc tui cor¬
poris ⁊ sanguinis sacramentum nõ sit nob̾
reatus ad penam. Preterea cum eanidem rem
significent: uidetur quod idem sit sacram̃tũ.
S cum du̾sa sint signa: uidetur quod diu̾sa¬

Expanded text:
sa sunt sacramenta? Scriptum est enim: « Perficiant in nobis tua, quaesumus, sacramenta quod continent; » sed et alibi legitur: « Praesta ut hoc tui corporis et sanguinis sacramentum non sit nobis reatus ad poenam, » praeterea cum eamdem rem sanctam significent, videtur quod sit idem sacramentum. Sed cum diversa sint signa, videtur quod di
Abbreviated transcription (Latin):
omes uiuifi. Qaud magis in nobis amplifi
sit ⁊ minister enis. Quia uero dicit eccłia me¬
morem se diũce passionis statim acerbiorem¬
spẽm illius passionis commemorat. recolens
in quinq crucib .u. plagas. Deinde ꝑ ꝑtes
ordinem diũce passionis ꝓsequitur. sicut sb̾¬
sequens expoĩtio dedarabit. Ab hinc igitur
usq dũ corporale desuꝑ calicem remouet᷑.
domini passio memoratur. Nam ubi dicit sa¬
cerdos hostiam puram. hostiam scãm. hos¬
tiam ĩmacd̃atam. panem̃ scm uite eterne.
⁊ calicem salutis ꝓpetue quinariũ crucis¬
signaculũ impͥmit suꝑ oblatam ⁊ calicem
significans illa uiuentis petre foramĩa ĩ qͥb
residet ĩmaculata columba fructuose nidĩ
um. totidem pedum. ⁊ unã lateris. fida te¬
net ⁊ contemplatur memoria. Tres aut̃
cruces ꝯmuniter facit sacerdos suꝑ obla¬
tam ⁊ calicem. qm̃ in trib uerb̾ utrũq
ꝑiter intelligitur. Nũqmͣ .ñ. in crucis signa¬

Expanded text:
ur. Quid magis in nobis amplificsit et minister ejus? Quia vero dicit se memorem Dominicae passionis, statim acerbiorem ipsius passionis commemorat partem, recolens in quinque crucibus quinque plagas. Deinde per tres partes Dominicae passionis prosequitur, sicut subsequenter ex ipso declarabitur. Abhinc igitur usque dum corporale desuper calicem removetur, Domini passio commemoratur. Nam ut dicit sacerdos, hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuasignaculum imprimit super oblatam et calicem, significans illa viventis petrae foramina, in quibus residet immaculata columba fructuose nidifium, totidem pedum, et unam lateris, fida tenet et contemplatur memoria. Tres autem sacerdos communiter facit super oblatam et calicem, quoniam in tribus verbis utrumque pariter intelligitur. Nunquam enim in crucis signa
Abbreviated transcription (Latin):
Ide et memores qͥa
minus ip̃e preceꝑat
hoc in sui memoriam
emus idcirco tria sibi
memorandapponit ec¬
sia scilicet euis beatã
ssionem. necnõ ⁊ ab
interi reiirrectonem: s ⁊ in celis głiosam
ascensionem. Quorũ pͥmũ .i. passio excitat
caritatem. Scd̃m .i. resurrectõ corroborat fi¬
dem. Tercium .i. ascensio: letificat spem. Qͥd
erũ magis in nob̾ caritatem accendit qͣm ꝙ¬

Expanded text:
de et memores. Quia Dominus ipse praeceperat, ut in sui memoriam hoc faceremus. Idcirco tria ibi commemoranda proposuit Ecclesia, scilicet ejus beatam passionem, nec non ab inferis resurrectionem, sed et in coelos gloriosam ascensionem. Quorum primum, id est passio, excitat charitatem; secundum, id est resurrectio corroborat fidem; tertium, id est ascensio laetificat spem. Quid enim magis in nobis charitatem accendit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cursu ⁊ ratõne descendit. ꝑ anulos cathenu¬
las ⁊ uncinos elem̃torum humorũ ⁊ tempor̃
colliganenta signantur. Cydaris celum
empyreum. lamina suꝑpoĩta deũ signifi¬
cabat. om̃ib p̃sidentem. Hanc allegoriam
libri sapĩe confirmat auctoritas dicens. in
ueste poderis quam habebat totus erat orbiͦ
terrarlim ⁊ ꝑentum magnalia. in quatuor
ordinib lapidum erant sculpta & magnifi¬
cencia tua in dyademate capitis illius erat
scripta.¬

Expanded text:
cursu et ratione descendit. Per annulos, catenucursu et ratione descendit. Per annulos, catenulas et uncinos, elementorum, humorum et temporum colligamenta signantur. Cidaris, coelum empyreum: lamina superposita Deum signabat omnibus praesidentem. Hanc quidem allegoriam libri sapientiae confirmat auctoritas, dicens: In veste poderis quam habebat, totus erat orbis terrarum, et parentum magnalia in quatuor ordinibus lapidum erant sculpta, et magnificentia tua in diademate capitis illius erat scripta
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex totius orbis preferebat yma¬
ginem. feminalia namq bissina terram cõ¬
grue figurabant. qr byssus de terra ꝓcedit.
Ualthei cum uittis ⁊ nastulis cirtũ uolutõem
occeani designabant. Tunica iacinctina ipõ
colore aera prefcrebat. ꝑ tyntinnabula sonꝰ
conitruũ. per malogranata choruscatõos
fulgurum designabantur. Quatuor mĩoris
sacerdotis ⁊ quatuor pontificis indum̃ta .iiiiͦ.
microcosmi. ⁊ .iiii. m̃egacosii. partes. ipso
num̃o designabant. id est .iiii. humores. et
retate celum sẏdereum ostendelat. Q at̃
aurũ erat intextũ coloribus. figurabat
quod calor uitalis penetrat uniuersa. duo
lapides onichini solem ⁊ lunam. uł duo
emisꝑia denotabant xii. gemine pectora¬
les . xii. signa inzodiaco preferebant. Rõna¬
le quidem erat in medio. qr rõne plena sunt
uniuersa qua terrena celestibus herent.
ĩmo ratio terrenorum ⁊ tp̃oꝵ caloris ⁊ frigo¬
ris.⁊duplex incer utramq temꝑies de celi

Expanded text:
pontifex, totius orbis praeferebat imaginem. Femoralia namque byssina congrue terram figurabant, quia byssus de terra procedit. Balteus cum vittis et vasculis circum volutionem Oceani designabant. Tunica hyacinthina ipso colore aera praeferebat. Per tintinnabula sonitus tonitruorum. Per malagranata coruscationes et fulgura figurabantur. Quatuor minoris sacerdotis et quatuor summi pontificis indumenta, quatuor microcosmi et quatuor megacosmi partes ipso numero designabant, id est quatuor humores et rietate coelum sidereum ostendebat. Quod erat aurum intextum coloribus, figurabat quod color  f. color vitalis penetrat universa. Duo lapides onychini solem et lunam, vel duo hemisphaeria denotabant; XII gemmae pectorales, XII signa in zodiaco praeferebant. Rationale quidem, quod erat in medio, quia ratione plena sunt universa, quo terrena coelestibus haerent. Imo ratio terrenorum et temporum et caloris et frigoris, et duplex inter utrumque temperies, de coeli
Abbreviated transcription (Latin):
litate ꝑunantur cota felicitate purgant᷑
Dñ contendo cũ eis qui asserunt homi¬
n nem posse in hac uita sine ullo ꝑcc̃o¬
uita sineullo peccato unu̾e non contendo. ñ
concradico. fortassis enim ex nr̃a miseria in¬
magnos metunur: et comꝑantes nosmei
ip̃os nobisiet ip̃is non intłłigimus. Unum
scio quod isti magni quales non sumus qͣles¬
nondum exꝑti sumus. quanto magni sunt:
tanto humiliant se in omĩb. ut coram deo ĩ¬
ueniant gr̃am. Quamilibet .n. magni sunt.
non÷ seruus maior dño suo. uel discipulus
maior magr̃o suo. & utiq ille est dominꝰ qui
dicit. omĩa michi tradita sunt a patre meo
et ille ÷ magister qui dicit uenite ad me om̃s
qui laboratis et discite a me. ꝙ tamen quid
discimus: Qm mitis sum inquit ⁊ humł cor¬
de. hic dicet aliquis. Non est hoc iam de uirgi¬
nitate s dehumilitate scrib̾e. qi uero quecũ
uirginitas. ac non illa que sĩn deum est a nob̾

Expanded text:
litate perimantur, tota felicitate purgantur. litate perimantur, tota felicitate purgantur. Sed non contendo cum eis, qui adserunt hominem posse in hac uita sine ullo peccato uiuere, non contendo, non contradico. fortassis enim ex nostra miseria magnos metimur, et conparantes nosmet ipsos nobismet ipsis non intellegimus. unum scio, quod isti magni, quales non sumus, qnondum experti sumus, quanto magni sunt, tanto humiliant se in omnibus, ut coram Deo inueniant gratiam. quamlibet enim magni sint, non est seruus maior domino suo uel discipulus magistro suo. et utique ille est dominus, qui dicit: omnia mihi tradita sunt a patre meo, et ille est magister, qui dicit: uenite ad me omnes, qui laboratis, et discite a me. et tamen quid discimus? quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. Hic dicet aliquis: non est hoc iam de uirginitate. sed de humilitate scribere. quasi uero quaecumque uirginitas, ac non illa, quae secundum deum est, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eius non erit in nob̾. Hoc certe non illis aut
illis s xp̃ianis omib dicitur ubi et uirgineᷤ
se debent agnosc̾e. Sic enim erunt sine men¬
dacio. quales in apocalipsi apparuerunt. Ac ꝑ
hoc qͣmdiu nondum ÷ in celesti sublimitate
perfectõ. inuituꝑabiles facit in humilitate
confessio. S rurius ne per occõnem huius sẽ¬
tencie quisqͣm cum mortifera securitate pec¬
caret. seq trahendum permitt̾et tanqͣm mox
delendis facili confessione peccatis. continuo
diturus abscedat. nec se huimõi quasi societa¬
cis pacto cum iniquitate constringat. ũ eã
confiteri magis qͣm cauere delectet. S qm̃ ⁊̃¬
satagentib ugilantibusq ne percent sub¬
repunt quodai modo ex humana fragilita¬
te pecrata. qmuis parua. qm̃uis pauca. ñ tam̃
nulla. eadem ip̃a fuint magna et grauia. si eiͤ
suꝑbia incrementũ ⁊ pondus adiciat a sacer¬
dote autem quẽ habemusin cełsi pia hiũ¬

Expanded text:
eius non erit in nobis. hoc certe non illis aut eius non erit in nobis. hoc certe non illis aut illis, sed christianis omnibus dicitur, ubi et uirgines se debent agnoscere. sic enim erunt sine mendacio, quales in Apocalypsi apparuerunt. ac per hoc quamdiu nondum est in caelesti sublimitate perfectio, inuituperabiles facit in humilitate confessio. Sed rursus, ne per occasionem huius sententiae quisquam cum mortifera securitate peccaret seque trahendum permitteret tamquam mox delendis facili confessione peccatis, continuo diturus abscedat nec se huius modi quasi societatis pacto cum iniquitate constringat, ut eam confiteri quam cauere delectet. Sed quoniam etiam satagentibus uigilantibusque, ne peccent, subrepunt quodam modo ex humana fragilitate peccata, quamuis parua, quamuis pauca, non tamen nulla, eadem ipsa fiunt magna et grauia, si eis superbia incrementum et pondus adiecerit; a sacerdote autem, quem habemus in caelis, si pia humi
Abbreviated transcription (Latin):
bap̾cizati eam orant p̃positi. et plebes. pastoreᷤ.
et greges. satis ostenditur in hac uita que
cota temptatõ ÷ neminem se tanqͣm ab oĩ¬
bus pecratis ĩmunem debere gloriari
Roinde eciam uirgines dei irrep̃bensibi¬
les quidem sed agnum quocumq ierit
et peccatorum purgatõne perfc̃a. et uͥginita¬
te seruata. que non rediret amissa. S quia
eadem ip̃a apocalipsis. ubi tales tali reuelati
sunt etiam hinc eos laudat qd in ore eorum
non sit ĩuentum mendacium. meminerint
eslam in boc esse uera ces. ne se audeant dic̾e
non habere peccatum. Idem quippe iotannes
qui illud uidit hoc dixit. Si dixerinuis quia
peccatum non habemus nos ipõs seducimus
et ueritas in nob̾ non est. Quod si confessif
fuerimus delicta nr̃a fideł ÷ et iustus ut di¬
mittat nobis peccata nr̃a. et purget nos ab
oniĩ iniquitate. Qd̃ si dixerimus qm̃ nõ pes¬
cauimus mendacem fecimus eum. et ũbum

Expanded text:
eam baptizati orant. praepositi et plebes, pastores eam baptizati orant. praepositi et plebes, pastores et greges, satis ostenditur in hac uita, quae tota temptatio est, neminem se tamquam ab omnibus peccatis inmunem debere gloriari. Proinde etiam uirgines dei inreprehensibiles quidem sequuntur agnum, quocumque ierit, et peccatorum purgatione perfecta et uirginitate seruata, quae non rediret amissa; sed quia eadem ipsa Apocalypsis, ubi tales tali reue. lati sunt, etiam hinc eos laudat, quod in ore eorum non sit inuentum mendacium, meminerint etiam in hoc esse ueraces, ne se audeant dicere non habere peccatum. idem quippe Iohannes, qui illud uidit, hoc dixit: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et ueritas in nobis non est. quodsi confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et iustus, ut dimittat nobis peccata nostra et purget nos ab omni iniquitate. quodsi dixerimus, quoniam non peccauimus, mendacem faciemus eum, et uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
cia ñ pecrandi: Quis gloriabitur castum
se habere cor. aut quis gloriabitur mundũ
seesse a pecrato: Integra est quidem ab ut̾o
mr̃is ip̃a uirginitas: s nemo inquit mundu᷑
in conspectu tuo. nec infans cuius est uniꝰ diei
uita suꝑ terram. Seruatur ⁊̃ in fide uilenta
quedam castitas uirginał. qua eccłia uni uiro
casta coaptatur. S ille unus uir non tm̃ fideleᷤꝰ
ad ultimos penitentes. tanqͣm̃ a sũmis celoꝵ
usq ad terminos eoꝵ docuit orare. ꝙ in ip̃a
orõne dicẽ ammonuit. dimitte nob̾ debita
nr̃a sicut et nos dimittumis debitorib nr̃is.
Ubi ꝑ hoc qd̾ pecimus quid eciam nosẽẽ mẽ
minerimus ostendit. Neq .n. pro eis debitis
que totius uite preterite in baptismo ꝑ eius
pacem nob̃ dimissa ẽẽ confidimus. nos prece¬
pit orare dicentes. dimitte nob̃ debita nr̃a.
sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is. Ali¬
oquin hanc oratõnem cathecumini poturs
usq ad baptismum orare deberent. Cum u̾o

Expanded text:
ia non peccandi? quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? integra est quidem ab utero matris sancta uirginitas; sed nemo. inquit, mundus in conspectu tuo, nec infans cuius est unius diei uita super terram. seruatur et in fide inuiolata quaedam castitas uirginalis, qua ecclesia uni uiro uirgo casta coaptatur; sed ille unus uir non tantum fidelead ultimos paenitentes tamquam a summis caelorum usque ad terminos eorum docuit orare et in ipsa oratione dicere admonura, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ubi per hoc quod petimus, quid etiam nos esse minerimus ostendit. neque enim pro eis debitis, quae totius praeteritae uitae in baptismo per eius pacem nobis dimissa esse confidimus, nos praecepit orare dicentes: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; alioquin hanc orationem catechumeni potius usque ad baptismum orare deberent. cum uero
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt illum clamat uim patiens ⁊ nulluᷤ
exaudit. uociferatur et non est qui iudicet.
Si forte pauꝑum cãm suscipitis illos remisse
fouetis. cum autem diuitũ cãm suscipitis. il¬
los ꝑtinaciter adiuuatis. pauꝑes despicitis.
diuites honoratis. istis reuerenter assurgitis.¬
et illos despicabiliter conculcatis. Si introie
lum in ueste candida incroierit. ⁊in sordido
hĩtu pauper ⁊ intendatis in eum qui indutͦ
est in ueste p̃clara. ⁊ dicitis ei. tu sede hic bene.¬

Expanded text:
vertent illum». Clamat vim patiens et nullus vertent illum». Clamat vim patiens et nullus exaudit, vociferatur et non est qui iudicet. 3 Si forte pauperum causam suscipitis, illos remisse fovetis; cum autem divitum causam assumitis, illos pertinaciter adiuvatis. Pauperes despicitis, divites honoratis; istis reverenter assurgitis, illos despicabiliter conculcatis. «Si introieum in veste candida, introierit et pauper in sordido habitu, et intendatis in eum qui indutus est
Abbreviated transcription (Latin):
Euobis qui corrupti prece uel precio
qui tracti amore uel odio dicitis bonũ
malum ⁊ malum bonum. ponẽtes tenebͣs
ta causarum s nũca ꝑsonarum. nõ iura s
mun̾a. ñ iustĩam s pecuniam. nõ qd̾ ratio
dictet s quod uoluntas affectet. non ꝙ lex
sanctiat. s ꝙ mens cupiat. Non inclinatis¬
uob̾ ita simplex est oculus ut totũ corpus
sit lucidum. s aliquid semꝑ ammiscetis ferm̃¬
ti quo totã massam corrumpitis. pauꝑm c
cãm cũ mora negligitis. diuitũ cãm cum in¬
stancia ꝓuocetis. In ilł rigorem ostenditiᷤ.
cum istis ex mansuetudine dispensatis. illos
cum difficultate respicitis. istos cũ fauore
tractatis. Illos negligenter auditis. istos sb̾¬
tiliter auscułatis. clamat pauꝑ ⁊ nemo exau¬
dit. loquitur diues ⁊ quilib applaudit. diueᷤ
loquutus est ⁊om̃s tacuerunt. ⁊ uerbum
illius usq ad nubes ꝓducent. pauꝑ loquutͦ
est ⁊ om̃s dicunt quis est hic. ⁊ si offendit sb̾¬

Expanded text:
obis qui corrupti estis prece vel pretio, qui tracti amore vel odio «dicitis bonum malum et malum bonum, ponentes tenebras ita causarum, sed merita personarum, non iura, sed munera, non iustitiam, sed pecuniam, non quid ratio dictet, sed quid voluntas affectet, non quid lex sanciat, sed quid mens cupiat. Non iustitivobis ita simplex est oculus, ut totum corpus sit lucidum, sed aliquid semper admiscetis fermenti, quo totam massam corrumpitis. 2 Pauperum causam cum mora negligitis, divitum causam cum instantia promovetis: in illis rigorem ostenditis, cum istis ex mansuetudine dispensatis; illos cum difficultate respicitis, istos cum favore tractatis; illos negligenter auditis, istos subtiliter abscultatis. Clamat pauper et nullus exaudit, loquitur dives et omnis applaudit. «Dives locutus est, et omnes tacuerunt, et verbum illius usque ad nubes perducent; pauper locutus est, et dicunt: ‘quis est hic?’ et si offenderit sub
Abbreviated transcription (Latin):
simis dieb. etre mertes oꝑariorũ qui messue¬
runt messes ur̃as. que fraudata est uob̾ clam
clamant ⁊ clamor ipõrum in aures dñi sa
thesaurizare uobis thesauros in terris. ubi
erugo ⁊ tinea demollitur. uͥ fures effodiunt.
⁊ furantuꝵ

Expanded text:
. Ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras, quae fraudata est a vobis clamat, et clamor ipsorum in aures domini Sthesaurizare vobis thezauros in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, ubi fures effodiunt et furantu
Abbreviated transcription (Latin):
iniquarim: De uob̾ autem ⁊ contra uos
dicit ꝓpħa. Magnificati sunt ⁊ ditati sũt.
incrassati sunt ⁊ impinguati sunt causã
pupilli non dixerunt. ⁊ iudicium pauꝑi ñ
iudicauerunt S in lege precipitur ĩdeut̃.¬
Nulli erit distancia ꝑsonarum. ita paruum
audietis sicut magnum. nec accipietis cuiꝰꝙͣ
nec datur nisi uendatur. Sepe tm̃ differtis.
⁊ litigantib plusqͣm totum aufertis. quia
maior est sumptus expense qm fructus se
gratis date lucrum in archa. dampnum ĩ
ꝯscĩa pecuniam captatis. s animam capti¬
uatis. Uerũ ÷. quid prodest hoĩ si uniu̾ sum¬

Expanded text:
contra vos dicit propheta: «Magnificati sunt et dilatati, incrassati et impinguati, causam pupilli non dixerunt, et iudicium pauperum non iudicaverunt». Sed in lege precipitur: «Nulla erit distantia personarum, ita parvum audietis aut magnum. Nec accipietis cuiusquam nec datur nisi vendatur. Sepe iustitiam tantum differtis, quod litigantibus plus quam totum aufertis, quia maior est sumptus expense quam fructus sgratis date?». Lucrum in archa, dampnum in conscientia: pecuniam captatis, sed animam captivatis. Verum «quid proficit homini si mundum uni
Abbreviated transcription (Latin):
bib̾e. Utraq .n. statum mentis euertunt. ⁊ eb̾ͥos
faciunt luxuriam qͦ carnis utraq equaliter
gignũ t Qbidam continentes sicut panem
cum ponde edunt. Ita et aquam cũ mẽsura
sumunt asserentes ad castimoniam carnis
etiam aque abstinenciam cõuenire

Expanded text:
bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire
Abbreviated transcription (Latin):
Detalib ⁊ alio loco dicitur. ue tibi ciuitas
cuius rex iuuenis est ⁊ cuius principes mane
comedent. Multi .n. a mane usq ad solis
ocrubitum ebrietatis et gule uoluptatib
seruiunt nec intelligunt cur nati sunc. s con¬
suetudine beluina decenti luxurie tm̃ totadie
epulisq inseruiunt. Clamac iohel ꝓpheta. his
qui ebrietati deseruiunt dicens. Exꝑgiscim̃
ebrii ⁊ flete et ululate omĩes qui bibitis ui¬
num in dulcedinem. quo testimonio nõ ait
tm̃ flete om̃es qui bibitis uinũ. ⁊ bib̾e omĩo
non liceat. s adiecit indulcedinem. quod ad
uoluptuosam ꝑtinet ⁊ prodigam effiisionem.
Nam quantũ satis est necessitati edocet timo¬
cheo bib̾e apostolus dicens uino modico ut̾e.
Non solum ex uino inebriantur homines.
S ⁊̃ ex ceteris potandi generib que uario mͦ
conficiuntur. Unde et nazareis qui se scifica¬
bant domiuo preceptum est: uinũ ⁊ siceram nõ

Expanded text:
De talibus, et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas De talibus, et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedent. Multi enim a mane usque ad solis occubitum, ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sunt: sed consuetudine beluina detenti, luxuriae tantum tota die, epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta, his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini, ebrii, et flete, et ulutate, omnes qui bibitis vinum in dulcedinem. Quo testimonio, non ait tantum, flete omnes qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedinem, quod ad voluptuosam pertinet, et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non
Abbreviated transcription (Latin):
sub obtentu necessitatis subrepit. ut dũ pu¬
tatur seruire necessitati uoluptatis desiderio
seruiatur. Nec facile discernitur utrũ qd̾ acri¬
gen̾ant. Ebrietas autem ꝑturbatõnem
gignit mentis furorem cordis. flãmam libidi¬
nis. ebrietas ita mentem alienat ut ubi sit nes-¬
ciat. Unde ⁊̃ et malum non sentitur. qd ꝑ ebrie
enim sicut ait sałon infatuat sapientem. Obͥe
tas sicut in loch sensus rõnem captinat. Unde
et in prouerbiis. Potentes inquit qui iracũ¬
di sunt uinũ nou bibant ne cum bib̾int obli¬
uiscantur sapĩam. Plerisq laus est młtum
bib̾e et non inebͥari. Audiant hii aduersum
se dicentem ꝓphetam. Ue qui potentes estis
ad bibendun uinũ. ⁊ uiri fortes ad miscendã
ebrietatem. Uino multo deditos ⁊ luxuriose
uiuentes ysaias sic arguit dicens. Ue qui cõ¬
surgitismane ad ebrietatem sectandam. et
potand̾̃ usq ad uesperum ut uino estuetis

Expanded text:
sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum pusub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accigenerat. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentitur quod per ebretas, sicut in Loth sensus rationem captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum. et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Vino multo deditos, et luxuriose viventes, Esaias sic arguit, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis.