comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctus manumimiẜit quamuis tñ¬
applło uoluntatem accomodane¬
rit tñnonent lib̾. nam ⁊ diuusm¬
aitus ꝓhibuit exclamacione po¬
puli manuimitte item non fit liber.
si mentitus dñs ne amagratib cã¬
stigaretur: dixit eum libm non eĩ.
fuit uolinitas mammittendi.
non testam̃ti fũ s competentis li¬
b̾tatis tempꝰ inspiciendum est.

Expanded text:
 quamuis uoluntatem accommodauerit, tamen non erit liber: nam et diuus Marcus prohibuit ex adclamatione populi manumittere. Item non fit liber, si mentitus dominus, ne a magistratibus castigaretur, dixit esse liberum, si non fuit uoluntatis manumittendi. non testamenti facti, sed competentis libertatis tempus inspiciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾. Ecum fidei comimissaria liber¬
quia hac lege emerat non imped¬
ietur alienacio. ¶Si patremañ
quem incominum seruo habet in
tradat nicħ̾agit s sicum carisam

Expanded text:
Si, cum fideicommissa liberr, uel quia hac lege emerat, non impedietur alienatio. Si partem, quam in communi seruo habet minor tradat, nihil aget: s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo uel ipse non depecculio det nulla
sit fraus s ⁊si ħ̾rs sit lccuplex non p¬
ficit ad lib̾tatem nec qui dat pectnͣ¬
mam ꝑdee potest

Expanded text:
 eo uel ipse non de peculio det, nulla sit fraus. sed si heres locuples non proficit ad libertatem, nec qui dat pecuniam prodesse potest
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r ꝙ aliquo subscriptum ẽ nã
uetes subsignatõis u̾bo ꝓ̃astͥ¬
ptione uti solebant. ¶Bonãi¬
telliguntur cum s que dedus¬
to ere alieno suꝑ sunt. ¶ Re¬
testan ẽ ab senti minciare i¬
c̃tus posẜor ẽ q̃m ignoram

Expanded text:
quod ab aliquo subscriptum est: nam veteres subsignationis verbo pro adscriptione uti solebant. "Bona" intelleguntur cuiusque, quae deducto aere alieno supersunt. "Detestari" est absenti denuntiare. "Incertus p
Abbreviated transcription (Latin):
sid̃ rendit si ꝑaccusatorem ca
capitalium criminum ñ stetifs
quommmis crimen intra statut̃
tp̃c ꝑsequeretur. reum ñ debins¬
se medio tempore honorem ap¬
curionem ẽẽ uoliusti quamqu¬
am fidem tuam inposteꝵastrin¬
x̾is tñ int̾im omñia sustinẽ nõ
cõgetis cummi adea que manda¬
ri possunt noluntatem dedisse
uidẽãris. ¶ Idem rndit si cui¬
tas mullam ꝓpͥam legẽm h̾t de
adiectionib admittendis. ño
posse recedi alctacione ueluendi
iginem sequntur. ¶uidua
mulier amissi mariti domĩcil¬
ium retin. exemplo clarissie
ꝑsone ꝑmaritum fcẽ s utruim¬
ꝑmutatur. ¶ Oduncipes st̃
lib̾ti ⁊ meolcco in quo ⁊ iꝑsu

Expanded text:
si per accusatorem criminum capitalium non stetisset, quo minus crimen intra statutum tempus persequeretur, reum non debuisse medio tempore honorem apcurionem esse voluisti, quamquam fidem tuam in posterum adstrinxeris, tamen onera sustinere non cogeris, cum ad ea quae mandari possunt voluntatuidearis.' Idem respondit, si ciuitas nullam propriam legem habet de adiectionibus admittendis, non posse recedi a locatione uel uendiiginem sequuntur. Vidua mulier amissi mariti domicilium retinet exemplo clarissimae personae per maritum factae: sed utrumpermutatur. Municipes sunt liberti e
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ itin̾e uł actu omode qm̃ si ref¬
ecit ¶Cormpto emm itinere
minus quom̾o frm ut agi pot̾ ho
ã a sup̃iori distat ꝙ illo quid̾ int̾d¬
icto om̃s uti possent. qui ħ annon
dẽe reficiendi oporteat. ius ã ind̾
qui eum patitur ħ fac̾e qui b̾an¬
no fecit enim uõ qui uult refice
aliquidnomi facit nec d ei malie¬
no pmitti id moliri nͥ necc̃e ħt ẜui¬

Expanded text:
potest itinere uel actu commode, quam si refecerit? corrupto enim itinere minus commode frui aut agi potest.Hoc autem a superiori distat, quod illo quidem interdicto omnes uti possunt, qui hoc anno se reficiendi oporteat. ius autem esqui eum patitur hoc facere, qui hoc anno fecit? enimuero qui uult reficere, aliquid noui facit neque debet ei in alieno permitti id moliri, nisi u
Abbreviated transcription (Latin):
tate uoto ñ obligantur. ¶ Si
decimam quis bonõꝵ nouitde¬
cuna ñ pͥus eẽ inbonis desut qm̃
fu̾it sep̃ata ⁊ si forte qui decim¬
am nouit decessitañ seꝑatio¬
nem. h̾r̾s ipsius hrditanono¬
mine decime õbstrictus ẽ/ nõ

Expanded text:
tate uoto non obligantur. Si decimam quis bonorum uouit, decima non prius esse in bonis desinit, quam fuerit separata. et si forte qui decimam uouit decesserit ante sepositionem, heres ipsius hereditario nomine decimae obstrictus est: uoti
Abbreviated transcription (Latin):
as opetere. cessante actore emp¬
endum ee quid actum sit utru
cum pͥmum potuiss ut manu
mitt̾et anut inpot̾ate e̾et emp¬
toris qñ uell manumitte priori
casii facile tp̃c ꝯp̃hendendi potit.
postiore ã utiq moriente emp¬
tore apetit lib̾tasssi n̾appareat
quid ouemit fauor pͥorem induc¬
it opimonem. id e̾ut intra duos
menses si ambo p̾sto sunt. tams¬
uus ꝙ̃ emptor eius ẜuus en

Expanded text:
as competere cessante empendum est, quid actum sit, utrum, cum primum potute esset emptoris, quando uellet manumittere. priore casu facile tempus deprehendi poterit: posteriore utique moriente emptore competit libertas. si non appareat, quid conuenerit, fauor priorem inducet opinionem, id est ut intra duos menses, si ambo praesto sunt tam seruus quam emptor eius: seruo en
Abbreviated transcription (Latin):
lam dñi pͥmium lib̾tasis osequit.¬
rem. Squis obligatum ẜun
bac lege enut ut manumittat co¬
petit ub̾tas ex ostitutõe diuĩm¬
arc l bona oĩa quis obligam̃t
tuit meo qui cum p̾sit ab dic̃e
ꝓstitutam ancillam peccimia
accepta miectoem manus ue̾¬
did̾itut lib̾a ẽet ncb̾ enimim¬
t̃ ẽ ipse abducas ⁊ pstituasan
pacians ꝓstitrtamꝰ ẽe p̾co acce¬
ratut filia cinaret ea p̾mortez
siam ee lib̾a. cum donatõis iegi
ñ ẽet obtempatum. exsm̾a ostõ¬

Expanded text:
domini praemium libertatis consequitu quis obligatum seruum hac lege emerit, ut manumittat, competit libertas ex constitutione diui Marci, licet bona omnia quis obligauerit, tuit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecunia accepta manus iniectionem uendidit, ut libera esset: nihil enim interesse, ipse abducas et prostituas an patiaris prostitutam esse pretio accerat, ut filia curaret ea post mortem suam esse libera: cum donationis legi non esset obtemperatum, ex s
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisti itisi scissem m ncħ̾ deberi
usu cum ñ capiam ꝙ si nesciouenꝰ
ẽ. ut usucapiam / qr ip̃sa tradicio ex

Expanded text:
tradidisti mihi: si scissem mihi nihil debere, usu eum non capiam: qu‹od› si nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qui st̾ mun̾a rei liehiculan
istis enim picło ipsoꝵ exactic̃e
sollempnnum celebranturpso¬
nalia st̃ omilia mun̾a defensio
cinitatis .i. ñ syndicus fiat leg¬
acio adcensꝰ pcipiendõs. uł pa¬
trimonium scribãtur.g̾. añone¬

Expanded text:
unt munera rei uehicularis, istis enim periculo ipsorum exactiones sollemnium celebratur.Personalia ciuilia sunt munera defensio ciuitatis, id est ut syndicus fiat: legatio ad census accipiendum uel patrimonium: scrib‹a›tus:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ex osuetidine longa intell¬
igi pot̾unt. ¶ Illud tenendu
ẽẽ ꝙ corporib ami labore ⁊ so¬
llicitudine animi aciugilen¬
nõ e̾inquo sumptꝰ maxime po¬
stulat᷑mr. eque ꝑsonale mĩmuᷤᷤ
ẽ tutela cura adulti. funosine.
adexhibend̾ cibum potumte

Expanded text:
tis ex consuetudine longa intellegi potuerunt. Illud tenendum esse, quod corporibus labore cum sollicitudine animi ac vigilanro, in quo sumptus maxime postulatur. Aeque personale munus est tutela, cura adulti furiosive, ad exhibendum cibum potum
Abbreviated transcription (Latin):
tus otrou̾siam ficiat fisci adu¬
cratus ad ẽe d qͣr si sine fisciad¬
uccato ꝓminciatum sit dimi
marchus ixpsit nich̾ ẽẽ actu.
⁊ iõ exintegro cognosci õportẽ.
b non possunt. ⁊ si distrabant
mitam fi uendicionem ixptũ¬
sororem suam exdodranteux¬
orem meuiam ⁊ scceꝵ exreliqs
porcionib instituit eius test¬
am̾tum postumo nato i⁊pt̾
ẽ qui postumꝰ breui ⁊ ipse dece¬
ssitatq ita omins h̾rditasad
mr̾em postuu deuolũta ẽ so¬

Expanded text:
tus controuersiam faciat, fisci aduocatus adesse debet. quare si sine fisci aduocato pronuntiatum sit, diuus Marcus rescripsit nihil esse actum et ideo ex integro cognosci oportere. bus non possunt, et, si distrahantur, irritam fieri uenditionem sororem suam ex dodrante, uxorem Maeviam et socerum ex reliquis portionibus: eius testamentum postumo nato ruptum est, qui postumus brevi et ipse decessit, atque ita omnis hereditas ad matrem postumi devoluta e
Abbreviated transcription (Latin):
capud aque illud ẽim̃ aqua nasat
Si exfonte nascatur ipse fons si
exflumine uł iacu pͥma incilianł
orib mand̾ato maliquem pͥm̃
iccum ꝯftũe atq ibi apparere ĩ¬
cipit eius ħ capud enis dicem

Expanded text:
Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine uel lacu, prima incilia uel oribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicem
Abbreviated transcription (Latin):
ra natura palam est enim alias ẽe
feras gallinas et alios feros anse¬
res itaq si quolib modo itaq. inse¬
res mei a galline mee turbati tub¬
ate ueadeo longnus enolauert
ut ignoremus. ubi fint tamenn
nichilominus innostro domimio
tenentur qua decansa fintino¬
bis tenebitur quicquid eoꝵ luo¬
andi animo app̾henderit. ¶Item¬
q quĩ eͣxhostibus capiuntur iure
genguim statim occupancum fi

Expanded text:
ra natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihilo minus in nostro dominio tenentur. qua de causa furti nobis tenebitur, qui quid eorum lucrandi animo adprehenderit. Item quae ex hostibus capiuntur, iure gentium s
Abbreviated transcription (Latin):
cione qm̃ quis obhonorema¬
pud rem . pu fecit ip̃m quid̾
omnimo insolid ten̾i hr̾de
u̾o eius obhonorem quid fcã
ꝓ̃inissione isolid̾ tem. obid
s oi bona lib̾alitati soluendo
ptem prĩonii si debẽdmꝰpi¬

Expanded text:
ione, quam quis ob honorem apud rem publicam fecit, ipsum quidem omnimodo in solidum teneri: heredem uero eius ob honorem quidem facta promissione in solidum, ob id est, si bona liberalitati soluendo partem patrimonii sui debere di
Abbreviated transcription (Latin):
dant uł ⁊̃ tributum conseqnͣtur
⁊ om̃s qui quid afisco dducunt
recte appellantur publicamdix¬
it aliquis qmdutiq ħ edc̃m ꝓpo¬
datur ꝙ si fecit ommi hon̾e exin¬
itur ⁊ penali actione exhac ꝑti
etc̃i libatur. ¶nde qrͣ siqm

Expanded text:
dant uel tributum consequantur: et omnes, qui quod a fisco conducunt, recte appellantur publicani. Dixerit aliquis: quid utique hoc eddatur, quod si fecerit, omni onere exuitur et poenali actione ex hac parte edicti liberatur. und
Abbreviated transcription (Latin):
eredem eius quilccuplecior fc̃s
sit᷑ dandam actc̃cm.. ¶Der̃eb
quas mmiif suos aduehendasm
ib scripsit ut queciens quis in
em̃ptum. significet enin libello
mann sua subscripto. einn adpu¬
bligmum mittat ut siquid ampl¬
ius quam mandatum ẽ transt̾¬
ret id munificum sif. ¶ Inomin¬
b uectigilib fere cõnsuetudo sꝑ¬
ctari sol id q ⁊̃ inpͥncipalib cõ¬

Expanded text:
eredem eius, quo locupletior factus sit, dandam actionem. De rebus, quas in usus aduehendas ibus scripsit, ut, quotiens quis in empturum, significet libello manu sua subscripto eumque ad publicanum mittat, ut, si quid amplius quam mandatum est transferet, id munifi‹c›um sit. In omnibus uectigalibus fere consuetudo spectari solet idque etiam principalibus co
Abbreviated transcription (Latin):
qui pꝰ acceptum nd̾m iestituen
patus ẽ. ¶ Querentibã nõbi
utrum duplũ totũ pena sit ⁊ p̃¬
terea rei sit ꝑsecucis.ã induplu
sit rei ⁊ ꝑsccicio. ut pena simꝑli
ultiplicatur uduplicacio sit õs ꝑte
pot̾ ab alt̾o exigatur sicut dune

Expanded text:
qui post acceptum iudicium restituere paratus est. Quaerentibus autem nobis, utrum duplum totum poena sit et praeterea rei sit persecutio, an in duplo sit et rei persecutio, ut poen‹a› simpli ultiplicatur dupli actio, sed omnes uod ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
ulꝰ. ¶belłoꝵ inscriptionis
ius ficius ꝓfessus ẽ. semeniã.
legeuilia deadult̾us reamdẽ¬
ferreꝙͣ dicat eam cum gaioi
seio inciutate illa domo illiꝰ
mense illo. dsulib illis adułti¬
missum d̾r ⁊ mensis. ħ eĩ lege.
cipitur oĩb qui reumaliꝙ̃ de¬
ferunt n aũt diẽm n horam.
muitus op̾hendet ꝙ si libelli
inscriptiomim lime ordinati
ñ fuuiñt. rei nomen aboletin.
⁊ exintegro repẽtendi reum
pot̾as fiet. ¶ Item subscribe̾
debebit is qui dat libelluz
se ꝓfessum eẽ uł alius ꝓeo si
lict̾as nesciat s ⁊ si aliud c̾m̾e
domum suam p̃buit ut stu:¬

Expanded text:
Libellorum inscriptionis ius Titius professus est, se Maeviam lege Julia de adulteriis ream deferre, quod dicat eam cum Caio Seio in civitate illa, domo illius, mense illo, consulibus illis, adulterimissum dicitur, et mensis. Hoc enim lege cipitur omnibus, qui reum aliquem deferunt: neque autem diem neque horam invitus conprehendet. Quod si libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur et ex integro repetendi reum potestas fiet. Item subscribere debebit is qui dat libellos se professum esse, vel alius pro eo, si litteras nesciat. Sed et si aliud crimen domum suam praebuit, ut stu
Abbreviated transcription (Latin):
sultus. an ꝙ bñfi¬
uenti cesar ixpse¬
rat. iam defimcto
dedisse estimaretur.
se defuncto ꝙ tñm¬

Expanded text:
sultus, an quod benefiventi Caesar rescripserat, iam defuncto dedisse existimaretur, set, defuncto con
Abbreviated transcription (Latin):
cui donatum ẽsme dubio do¬
nator pot̾it remuendicare
mortuo eo t̾cis cui donatimm
depegre rediss pot̾ defendi in
rem apetẽ donatori siquidho¬
petit actio nrem ei cui doña¬
tum ẽ s ⁊ si morte p̾uentus
sit is cui donatum ẽ. adhuc q
dubitat ĩ rem actc̃em donator

Expanded text:
cui donatum est, sine dubio donator poterit rem vindicare: mortuo eo tunc is cui donatum peregre redisset, potest defendi in rem competere donatori, si quid hoerim autem ei cui donatum est. sed et si morte praeventus sit is cui donatum est, adhuc quis dabit in rem donatori.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ Mortis cã capitu ht
cum p̃pmortem alicui capiẽ¬
di ccasioobuen̾it exceptis hñ
capiendi figuris. que ꝓpͥonõie
appellantur certe enim⁊ ꝗ¬

Expanded text:
 Mortis causa capitur, cum propter mortem alicuius capiendi occasio obuenit, exceptis his capiendi figuris quae proprio nomine appellantur. certe enim
Abbreviated transcription (Latin):
exceptõem dãri s si aliquanti¬
ntas u̾tatur eius quicquidi
flumine pi fecit ponit eĩ gr̃ade
dampnum fiuĩ eidare solitu
p̃dia eius deppłan. si forte agg̾¬
es uł quam aliam minut c̃emad¬
hũit ut agrum suum tũetur.
ea queres cursum finmminis ad

Expanded text:
m dari. Sed et si alia utilitas uertatur eius, qui quid in flumine publico fecit pone enim grande damnum flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ham qui p̾sunt mori pendentẽ
odicione aut puta me petissec̃¬
ditum. ⁊ qr testes ⁊ signatores
quirem meminissent p̃sentes
ñ hremiuctum remansisse ñc
no cum furti agam eoꝵ memo¬
nia ⁊ p̾sencia ad fidem cͥdite pect
stratõem quid̾ reꝵ pupilissu
ñ dãtur ⁊ iosiquid furandi aĩo
admou̾it furtum facit. necus¬
ꝙ intutore scriptum ẽ. id̾ enba
⁊ incuratore ad olescentis cet̾is¬
furtum facientĩ st̾ miqm̃ ma b¬
infestus ẽ itaq accidit ut is qd̃
qui opem tulit sinti nec manif¬
esti is aũt qui dep̾hens ẽ obeãde
rem manifestiteneatur.

Expanded text:
 qui possunt mori pendente condicione? aut puta me petisse creditum et, quia testes et signatores, qui rem meminis‹s›ent, praesentes non haberem, uictum rem amississe: nunc uero, cum furti agam, eorum memoria et praesentia ad fidem creditae strationem quidem rerum pupillarium non datur: et ideo si quid furandi animo amouerit, furtum facit nec usquod in tutore scriptum est, idem erit et in curatore adulescentis cetfurtum facienti fert, numquam manifestus est: itaque accidit, ut is quidem, qui opem tulit, furti nec manifesti, is autem, qui deprehensus est, ob eandem rem manifesti teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scient funtuni ẽe ostat si dep̃hen¬
datur ip̃m d̾tarat furem manif¬
estum ẽẽ. si nescierit neutrum¬
tułiss ⁊ alt̾ haunendo dep̾bens
eet poris nõie nec manifestial¬
tenus manifesti tenebitur. ꝯͣco
fut᷑ ñ e nec enm qr alicui malu
enim furti ñ admmittunt actõe.
s si alius ei fugam ꝑsuasitnt
abalio sumpiatur finti tenebẽ
is qui ꝑsua sit qͣi oꝑe ⁊ dsilio
enis furtum ft̃m sit splꝰ pomp̃

Expanded text:
scierit furtiuum esse, constat, si deprehendatur, ipsum dumtaxat furem manifestum esse, si nescierit, neutrumtulisset, alter hauriendo deprehensus esset, prioris nomine nec manifesti, alterius manifesti teneberis. 36 Ulfur non est: nec enim qui alicui malum enim furti non admittunt actionem. sed si alius ei fugam persuaserit, ut ab alio subripiatur, furti tenebitur is qui persuasit, quasi ope consilio eius furtum factum sit. p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bẽt odicionem lib̾tatis m̃cedes
non fac̾e s obsequio temparie ser¬
nitutis modum p̾stitum ẽẽ. ꝑ

Expanded text:
et. Condicionem libertati mercedes non facere, sed obsequio temporariae servitutis modum praestitutum esse
Abbreviated transcription (Latin):
anuo publicanda sunt. s duiꝰ
pius modesto taunno ixpsit
si ꝑati st̃ hr̾des defensiones sus¬
cipsñ ẽe bona publicanda. m¬
si decrimine fuit probatum.

Expanded text:
o publicanda sunt. sed divus Pius Modesto Taurino rescripsit, si parati sint heredes defensiones suscipere, non esse bona publicanda, nisi de crimine fuerit probatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tinitate ĩ ingemutitem se
defendebat. uictus appellare o¬
miẜit. an pr̾ eius appellare p̾¬
si maxime si dicat eum ĩ pot̾¬
capite pum̾ iussus ẽ nectia
ꝑsona appellet an t̾cia die au¬
dii possit panłꝰ dubitat s dd¬

Expanded text:
tinitate in ingenuitatem se defendebat, uictus appellare omiserit, an pater eius appellare possit, maxime si dicat eum in potecapite puniri iussus est, necessaria persona appellet, an tertia die audiri possit, Paulus dubitat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ hr̾dem ue meum me iudicatae¬
rit. ⁊ nirsus ꝙ obeam remte hr¬
dem uetnum/ nempe eque si ples
br̾des sint. contmentur stipłoe

Expanded text:
 heredemue meum iudicata erit' et rursus 'quod ob eam rem te heredemue tuum': nempe aeque si plures heredes sint, continentur stip
Abbreviated transcription (Latin):
petrabile ẽ nam si dccu̾nt p̃dus sui
aquam debitam ⁊ si noĩe eũis fins¬
ẜ aquo dñum ad se transut ĩdu¬
bitate impetrat ius aquie ducende
nec ẽ ħbnfio̾um. d iniuiria siquis

Expanded text:
petrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ducatur ⁊ sup̃cam alia aqua
ꝓpontem qui supͣnuum fc̃s sit i¬
reducitur. ¶Dum infĩori riuo

Expanded text:
aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, dum inferiori riuo
Abbreviated transcription (Latin):
s si almuone paulatim accesẜitf¬
undo tuo subsequi pot̾ qm̃ lccuis
pot̾es qm̃ medius lccus ñ ẜuiat mͣt̾¬
mpto sit ẜuit᷑. ¶ Aqua que inriuo
nascitur tacite lucri sit. ab eoqui
cuiꝰ origo mẽmoriam excessiti
re dstituti locoł̾tur. ¶ Is qui u¬

Expanded text:
sed si alluuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus potes, quia medius locus non seruiat interruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habetur. Is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Srnsunis sitquid ẽnim int̾ est
pp̃sexus infimictatem. an pp̃s
status turpitudiem tpris ue
finem ad accusa tõem aliꝙͣ no
admittatur multoq magis
fectum hre potuit illoꝵ u̾o acor¬
sacio ucre d̾taxat actemis int̾ne¬
intat quin id̾ alias scribit nop̾¬
se aliquem duos eodem tp̃r ad¬
ultu accusare marem ⁊ femm¬

Expanded text:
nsurus sit? quid enim interest, propter sexus infirmitatem an propter status turpitudinem temporisue finem ad accusationem aliquam non admittatur? multoque magis fectum habere potuit, illorum uero accusatio uoce dumtaxat tenus interuenit. adquin idem alias scribit non posse aliquem duos eodem tempore adulterii accusare, marem et fem
Abbreviated transcription (Latin):
um fac̾e ne uiam det̾iorem fa¬
ciat ¶S ⁊ siquis arare ⁊ sen¬
re p̾sit ⁊ sine fulcis aquanis
teni eũm siquid ẽxhus hagri
colendi c̃a iudeatir feciss ꝙ si
ałi serere non possit nisi sulcos
aquarios fecit non tem̾. ¶E
ffilius ã aitsulcos agri colẽ¬
di c̾a directos ita ut imma
apud ẜuii auctores relatum
tagnaret aque pluuie aitende
agi posse si ca si ea aqua uicin¬
o nccẽret ⁊ labẽo soribit ea que¬
cum frugum fructuum reci

Expanded text:
um facere, ne vicini deteriorem faciat. Sed et si quis arare et serere possit etiam sine sulcis aquariis, teneri eum, si quid ex his, licet agri colendi causa videatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri. Ofilius autem ait sulcos agri colendi causa directos ita, ut in unam apud Servii auditores relatum tagnaret, aquae pluviae arcendae agi posse, si ea aqua vicino noceret. Labeo etiam scribit ea, quaecumque frugum fr
Abbreviated transcription (Latin):
id bone fidei enim ouenires ma
ctione empti copapue spectand
ẽe qualem ẜiumuenditorrẽp
attinz dubitare seait nũeque
dd̾ sit omnimodo dampnum p̃¬
stari debere ⁊ quid̃ ħ̾ amplius
ꝙ̃ insupiorib causis ẜuandu

Expanded text:
im bonae fidei conuenire: Sed in actione empti praecipue spectandum esse, qualem seruum uenditor reprattinet, dubitare se ait, num aeque dicendum sit omni modo damnum praestari debere, et quidem hoc amplius quam in superioribus causis seruandu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾necabaͦ si adulter ab solutũ
ẽpinde siꝑ cõllusionem cum
uitus. dedit mulien imptea
adu̾sus om̃s secuntatem. pl¬
ane simipta ẽe desierit. accusa¬
n potit n enm aliã lex tuet᷑

Expanded text:
uidem, si adulter absolutus est. proinde si per collusionem cum utus, dedit mulieri nuptae adversus omnes securitatem. plane si nupta esse desierit, accusari poterit: neque enim aliam lex t
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss fideiussores. ꝯuemendoᷤ
exemplo ꝑignoꝵ ac̾ditore di¬
stractoꝵInon p̾sim̃t ouenin
fideiussores lib̾atoreo trani
silio cui exfidenissoria cã ob¬
ligatus erit a semzipso etig̃e
tutele iudicio eonõĩetenebe
Item h̾rs eius /qr cumeo õbtu¬
telam. non ẽxfideuissione agrͣ

Expanded text:
 fideiussores conueniendos exemplo pignorum a creditore distractorum. Non possunt conueniri fideiussores liberato reo transfilio, cui ex fideiussoria causa obligatus erat, a semet ipso exigetutelae iudicio eo nomine tenebitur, item heres eius, quia cum eo ob tutelam, non ex fideiussione agitur.
Abbreviated transcription (Latin):
peo fideiusfat ⁊ nontitulus
actõis s debiti c̃ respicienda
ẽ l enim is tutor qui fideuissor
ap̃ pupillum preo obligatus

Expanded text:
eo fideiusserat, et non titulus actionis, sed debiti causa respicienda est. licet enim is tutor, qui fideiussor apud pupillum pro reo est obligatus
Abbreviated transcription (Latin):
pi infecti exͤca atfigit is qui dem¬
olitus ẽ ten̾i nͥ sumpt̃uos rit no¬
oris eũpietem. stare ⁊ m̾ito. na
si non debuit tẽmoliri. restituere
eum d ꝓpͥo sumptu s ⁊ siquis red¬
ditus o̾b demoliciem amiss ẽ dseqͣ¬
ter restitui sab̾. eum uoluit. si for
h̾itatores migu̾int aut non tã
omodẽ h̾itare p̾sint imputaria
id edificatori potest.

Expanded text:
 hac causa attigit, is qui demolitus est teneri, nisi sumptuose oris eum parietem stare: merito, nam si non debuit demoliri, restituere eum debet proprio sumptu. sed et si qui reditus ob demolitionem a‹m›issus est, consequenter restitui eum Sabinus uoluit. si forte habitatores migrauerunt aut non tam commode habitare possunt, imputari id aedificatori potest.
Abbreviated transcription (Latin):
platur cumois culpa auendit¬
ore aberit. ueluti si p̃cario emp¬
tori mnhũs edib ẽẽ pm̃isit custo¬
diamz ei ab sifũs trãdidit ¶Si
agri nõie non caueatur in camp

Expanded text:
pulatur, cum omnis culpa a uenditore aberit, ueluti si precario emptori in his aedibus esse pe‹rm›isit custodiamque ei afuturus tradidit. Si agri nomine non caueatur, in eam
Abbreviated transcription (Latin):
sione ⁊̃ satis face ꝑatus sit alioq¬
um iusta retencio pignoris fido
u̾it ⁊ ea intierint nima iuanaꝵ
ediimi. p̾se ⁊ dici pĩgnoraticia ac¬
tionẽ locatorem teni si pot̾at cas
res in locum tuq̃orem tranffem¬

Expanded text:
sione satisfacere paratus fuit: alioquin iusta retentio pignoris dominuerit et ea interierint ruina uicinarum aedium, potest dici etiam pigneraticia actione locatorem teneri, si poterat eas res in locum tutiorem transfe
Abbreviated transcription (Latin):
sit c̾ditoriẜ ⁊ si m̃ssu eius al¬
n soluaturuł creditori euisł
sutõ debitori. uł ⁊̃ ei cui dona¬
turus erat. ibsolu dratam
si accepͣtuolat᷑um sit qd̾ stip

Expanded text:
sit creditori. sed et si iussu eius alii soluatur, uel creditori eius uel futuro debitori uel etiam ei cui donaturus erat, absolui debet. ratam si acceptum latum sit, quod stip
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hac actione is demunitenet
qui dolũm .mn. adbibuit. siꝗs¬
quid gsi s obligatam. debebit
¶impub̾em qui doli .n. capax
familie eius admisisse ꝓponã
ublican̾ pecus meum abduxe¬
ic. rit dum putat cͣc legemuecl¬
pascatur⁊ ut fame piret ⁊̃ ut¬
ili lege ac̃quilia. ¶ Si ꝑium

Expanded text:
Hac actione is demum tenetur, qui dolum malum adhibuit. siquid ergo, si sibi obligatam? debebit in impuberem, qui doli mali capax familia eius admisisse proponaublicanus pecus meum abduxerit, dum putat contra legempascatur et ut fame periret, etiam utili lege Aquilia. Si per
Abbreviated transcription (Latin):
mine opẽtit ñ impositã necͣcit¬
ate ostendendi qui st̃ ex fami¬
lia homines quimpuertuel
Inantur. uł aliem ẜui bona fide
nobis ẜuientis. ¶ Hac actõeñ
plum offerre. ¶Exhacactõe
noxe dedicio ñ tocuis families

Expanded text:
mine competit, non imposita necessitate ostendendi, qui sunt ex familia homines qui rapuerunt uel ponantur uel alieni bona fide nobis seruientes. Hac actione non plum offerre. Ex hac actione noxae deditio non totius familiae,
Abbreviated transcription (Latin):
estatis c̾mine ꝙ ad ꝑsonas pͥnc
test q̃ri andesius filii castrensis
sit. ¶ Iam prĩs ñ debe̾ torq̃nm
filium ꝯstitictum ẽ ⁊ putorecte
aut lib̾tos eius ꝙ acçusatã
mexccienda u̾tate ⁊̃ uoxipsa
⁊ cognitõis subtił diligencia
affertnam ⁊ exẜmone ⁊ exeo
qua quis ostancia. qua trepida¬
cione quid dr̾etin uł cuiꝰ extim¬
aciomis quis inciuitate sua e. q̃¬
dam adilluminandam u̾itate
ilucem em̃gunt incansisb

Expanded text:
estatis crimine, quod ad personas princites quaeri, an de seruis filii castrensis sit: nam patris non debere torqueri in filium constitutum est. et puto recte aut libertos eius quem accusat aut excutienda ueritate etiam uox ipsa et cognitionis suptilis diligentia adfert: nam et ex sermone et ex eo, qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, uel cuius existimationis quisque in ciuitate sua est, quaedam ad inluminandam ueritatem in lucem emergunt. In causis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
stat int̾dcm cessare si lacus ꝓutenᷤ
piscina unuam aquam ñ debeat¬
plane siquis ire ad haustum ꝓbi¬
beatur eque int̾dc̾m sufficiat dem̃
ait p̾tor quomin fonte quo deagͣr
purges reficias. ut aquam cob̾cẽ

Expanded text:
stat interdictum cessare, si lacus piscina puteus uiuam aquam non habeat.Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet.Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aq
Abbreviated transcription (Latin):
trĩbuit ut sunt messores õp¬
cio ualitudinarii medici cãps¬
arii ⁊ artifices ⁊ qui fossam fa¬
ciunt uet̾anam̃ archĩtecti q̃
ub̾natores nanpegubalistani
speculiani fabri sagitani errar
ubuculatum structores car¬
pentani scandulani gladia¬
tores aquilices tubani cor¬
aru archanii plum̃bani ferca¬
ni lapidanii ⁊ hii qui calceinco¬
fabrice ⁊ qui agͥs p̾sto sunt libͣ¬
ubrarii ⁊ librarii depositoꝵ ⁊ libr¬
ani caducoꝵ ⁊ aduitores corm¬
clanioꝵ ⁊ stractores ⁊ pollitores

Expanded text:
tribuit, ut sunt mensores, optio ualetudinarii, medici, capsarii, et artifices et qui fossam faciunt, ueterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum structores, carpentarii, scandularii, gladiatores, aquilices, tubarii, cornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cofabricae, et qui aegris praesto sunt, librlibrarii, et librarii depositorum, et librarii caducorum, et adiutores corniculariorum, et stratores, et polliones,
Abbreviated transcription (Latin):
exit̾ent. nec omnĩb ꝓmiscue
qui absũpti sunt mbiis colle¬
gus ĩmimitas datur s artifi¬
tib dumtaxat nec ab omnie¬
tate alligi p̾sunt. ut diuopio
placuit. qui reꝓbauit ꝓlixe
uł m̃bellic e admod̾ et᷑atis ho¬
mines. s ne quid̃ eos qui aug
tributis ꝯcessa sunt uti posse
¶Eos qui incorporib allẽctisf
qu̾minitatem p̃bent naicła¬
noꝵ si honorem decimonatus¬

Expanded text:
exhiberent. nec omnibus promiscue, qui adsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio placuit, qui reprobauit prolixae uel inbecillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augetributis concessa sunt, uti posse Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculariorum, si honore
Abbreviated transcription (Latin):
ere qr constat mͥ soliãcquin
recte soluitur. ¶ Simt̃ eosq
idie rome sunt. talis siat sti¬
plo bodie cartagine dare spond¬
es quid̾putant ñ semꝑ indĩi
qr possit otinge̾ ut tam scipu¬
lator ꝙͣ ꝓmissor ant᷑.aliꝙ tẽp
suo quo dispensatori notum
fecit mneum diem futinam sti¬
quid̃ dispensatori suo ut dai.
stipłator aũt suont accipet.
ꝙ si ita fcm̃ fu̾it potĩt uale sti
pulor dr aliam quid̾ remin
psonami aliam inticii design¬
bominem. siu̾o ticio eares sol¬
uta sit q̃ merus ꝑsona design¬
ata fui̾t l ip̃onire ñ lib̾aret᷑
ꝓmissor.ꝓ̃ exceptõem tñ defen¬
di possit. ¶ Tempora uõ dm̃̾

Expanded text:
ere, quia constat mihi soli adquiri recte solvitur. Si inter eos, qui Romae sunt, talis fiat stipulatio: "hodie Carthagine dare spondes?", quidam putant non semper videri  possit contingere, ut tam stipulator quam promissor ante aliquod tempus suo quisque dispensatori notum fecerit in eum diem futuram stipquidem suo dispensatori, ut daret, stipulator autem suo, ut acciperet: quod si ita factum fuerit, poterit valere stipulor, dicitur aliam quidem rem in personam meam, aliam in Titii designhominem": si vero Titio ea res soluta sit, quae in eius persona designata fuerit, licet ipso iure non liberetur promissor, per exceptionem tamen defendi poss
Abbreviated transcription (Latin):
papiriano scribit. pelicem ñc
nulgonctari que cum eo cui
xor fit corpus misceat quoso¬
am eam queuxoris loco sinen

Expanded text:
Papiriano scribit pellicem nunc volgo vocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine
Abbreviated transcription (Latin):
¶quis sic dixe sectus est
die qr annum õiuliter non
struosum. uł debilem muliere
gitu nouum non humane fig¬
ure. s alt̾ius magis annalis
qmͣ hominis ꝑtum an qr enya

Expanded text:
quis sic dixerit "ut intrdie, quia annum civiliter non strosum vel debilem mulier agitu novum, non humanae figurae, sed alterius, magis animalis quam homin
Abbreviated transcription (Latin):
oreretur creditur filium h̾re
que extissoutero edere p̃ossit
nec non eciam alio casu muł
pot̾ hr̾e filiu qm̃ mortis tẽ¬
pore non hu̾it ut puta cum
qui ab bostib remeanit.¬

Expanded text:
oreretur creditur filium habere, quae exciso utero edere possit. nec non etiam alio casu mulier potest habere filium, quem mortis tempore non habuit, ut puta eum qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam tibiiussu tuosignat
am ap̃mimͦularium quo ap
an pͣ stetit quomim inotine¬
ti ꝓbare̾tmm nam t̃c ꝑinde ha¬
bendum entac si pato meso¬
luetu exaliqua cã acciꝑe nõ¬
niu hĩs conseqñs ẽẽ putont¬
⁊ si emptor nũmos ⁊ uendit¬
fidei b̾rent deposuert ⁊ mom¬
mi emptoris ⁊ ꝑiculo sunt. n¬
tiq si ipse emptor eum apud
quem deponentur eleg̾it: et
soliit c̾ditori meol ignor¬
ante meacquintur maccõ
pignoraticia. ¶Item si qms
solu̾it legata debent discede̾
legatani dẽpossce alioqum
nascitur k̾di int̾cc̾mutͣ eoͣs
recte peccuniam adebitorib̾

Expanded text:
cuniam tibi, iussu tuo signatam eam apud nummularium, quoad an per te steterit, quo minus in continenti probaretur: nam tunc perinde habendum erit, ac siluere tu ex aliqua causa accipere nolrim? his consequens esse puto et emptor nummos et venditfidei haberent, deposuerint, et nummi emptoris periculo sint utique si ipse eum, apud quem deponerentur, elegerit et solverit creditori meo, licet ignorante me, adquiritur mihi actio pigneraticia. item si quis solverit legata, debent discedere legatarii de possessione: alioquin nascitur heredi interdictum, ut eos recte pecuniam a debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ab señtem accipe debe
leum qui non ẽ eoloci in quope¬
titur. non enim transmareab¬
sentem desid̾amus s si forte ocͣ
continenciam urbis fit ab est.
cet̾um usq ad continenciam
non abẽe inidebr si non lãtitet.
ab ẽc non indeb̃r qui abhostib̾

Expanded text:
Absentem" accipere debemus eum, qui non est eo loci, in quo loco petitur: non enim trans mare absentem desideramus: et si forte extra continentia urbis sit, abest. ceterum usque ad continentia non abesse videbitur, si non latitet. Abesse non videtur, qui ab hostib
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃. Constitutõib pͥnapaliba
luetur ea que infamandi alt̾ius
ca ĩmonum̃ta .pu. põsita sb̾tollide
medio. ¶Eciam exlege corneli¬
test odempnatc̃e estima̾tõe iud¬
icis facienda.

Expanded text:
num Constitutionibus principalibus cavetur ea, quae infamandi alterius causa in monumenta publica posita sunt, tolli de medio. Etiam ex lege Cornelitest condemnatione aestimatione iudicis facienda.
Abbreviated transcription (Latin):
pam prat nec ĩmito dolum solu
m̾ito dixit exħ int̾dc̾o restiti d ĩ
pristinam cam ꝙ si non fu̾it fon d¬
suit actoris ei rem restitui ⁊ exeo
suifute usus non fuit is qui p̃cano
rogauit ac ꝑħ̾amissa sit uideamni
an int̾cco teneatur ego arbitrorñ
alias quam si dolo fecit ⁊ gen̾alit̾
erit dicendum inrestitutoẽm ueĩ¬
re dolũs ⁊ culpam latam dimitax
cet̾a non uenire. plane p̾ int̾dictu
edc̃m opportebit ⁊ dolum ⁊ culpa
⁊ om̃em cãm uenire. nam ubi morã

Expanded text:
pam praestat. nec immerito dolum solum merito dixerit. Ex hoc interdicto restitui debet in pristinam causam: quod si non fuerit facfuit actoris ei rem restitui ex eo tseruitute usus non fuit is qui precario rogauit ac per hoc amissa sit, uideamus, an interdicto teneatur. ego arbitror non alias, quam si dolo fecerit.Et generaliter erit dicendum in restitutionem venire dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non venire. plane post interdictum editum oportebit et dolum et culpam et omnem causam venire
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ouenit si comuenit. absolutum
uent poffide ille petitoris funge¬
tur hone sr sunt̾ ipsos contendat᷑
ut̾ possideat qr alt̾nter semagis
possidẽ affinnat tt sires soli sit ĩ¬
nulgonti possidetis appellatu
dditur neiuis fiat ei qui posside

Expanded text:
absolutum uenit possidere, ille petitoris onere fungetur. sed si inter ipsos contendatur, uter possideat, quia alteruter se magis possidere adfirmat, tunc, si res soli sit, iuolgo uti possidetis appellatur, redditur, ne uis fiat ei qui possidet
Abbreviated transcription (Latin):
t̾dõs unde in q̃itĩ ẽ. placebat colo¬
num int̾dc̃o nenditori ten̾i qr me¬
hilint̾ eẽt. ip̃m an alium exuolũ¬
tate eius missum intrare ꝓhibuit.
iss emptorem quo qui peã nim
adhibuit ⁊ ip̃m intdc̃o colono te¬
posẜo ẽẽt. ablata q̃itum ẽ an emp¬
tori succum debeat si uolintate
uenditoris colonum p̾cani ex¬
pulsiss dixiñ ẽẽuniand̃ quiman¬
datum illicitum suscepit. ¶Em
qui fund̾ uendicauit ab eo cum qĩ

Expanded text:
tis unde vi quaesitum est. placebat colonum interdicto venditori teneri, quia nihil interesset, ipsum an alium ex voluntate eius missum intrare prohibuerisset. emptorem quoque, qui postea vim adhibuit, et ipsum interdicto colono tessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si uoluntate uenditoris colonum postea ui expulisset. dixi non esse iuuandum, qui mandatum illicitum susceperit. Eum, qui fundum uindicauit ab eo, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ebr ¶di ipse testator duinut
tabulas suas ẽẽ dicat ⁊ exib̾i desid̾¬
at. ¶Int̾dcm ħ locum ñ habebit. sed
adexibend̾ erit agend̾nt exibitas
uendicet. ꝙ ⁊ m̃oĩb qui corpora ẽe¬
dolom. fecit quomimꝰ penes eumta

Expanded text:
ebitur. Si ipse testator, dum vivit, tabulas suas esse dicat et exhiberi desideret, interdictum hoc locum non habebit, sed ad exhibendum erit agendum, ut exhibitas vindicet. quod in omnibus, qui corpora dolo malo fecerit, quo minus penes eum ta
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut sicum pot̾as p̃toris ad eñdi nõ
eẽt. dmpnum int̾im datum est.
hret m̃d̾m qui dampnum passus
Retor ait quas tabulas lu
¶ Item si libellus.aluidne quidrelict
Siquis forte ꝯfiteatur penes se
ẽẽ testam̃tum uibend ẽ exibẽ⁊ tẽp

Expanded text:
ut, si, cum potestas praetoris adeundi non esset, damnum interim datum est, haberet iudicium qui damnum passus etor ait: "Quas tabulas Luc item si libellus aliudve quid relictum Si quis forte confiteatur penes se esse testam
Abbreviated transcription (Latin):
g ẽ melius statuetur mabsen¬
tes peccumanias quid̃ penas.
uł eas q̃ extimatc̃em oting̃t.
si pius admoniti potumasi¬
amdesint. Statui posse ⁊usq
ad̾relegõem ꝓcedi ueꝵ ⁊ siqd
gͣmius mrogandum fuiss pu¬
ta ĩmetallum ułcapitis penã.

Expanded text:
 melius statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas uel eas, quae existimationem contingunt, si saepius admoniti per contumaciam desint, statui posse et usque ad relegationem procedi: uerum si quid grauius irrogandum fuisset, puta in metall‹um› uel capitis poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
nantis mulieris osũen il
dedampnate pena differtur
ceportati. debent locis int̾dcisa
abstin̾e ⁊ ħiure utimurut rele¬
gatus int̾dc̃is lccis ñ excedat
aloqum intempꝰ quid̃ relega¬
relegaciomis ĩ insulam depor¬
tato penã capitis irrogatur
⁊ ħita sine quis nõ exͣcesẜit inec¬
ilium intra tpͥc intra ꝙ debuit.
siue ⁊ alias exilionõ obtemꝑ¬
aũit nam contumacia eius
cumulat penam. ⁊ nemo pot̾
omeatum remeatum nedare
dampnan ñ debe̾ diuꝰ traiamis
iulio frontonio ixpsit ¶sznoc
desuspicionib deb̾e aliꝙͣ dãm¬
pnan dniꝰ traiamis ansidio se
Stum relinqui facimis nccen¬
tis. ꝙ ĩnccentemdampnare.
obtempassent ꝓmincian õ

Expanded text:
natis mulieris consumendae damnatae poena differtur de portati debent locis interdictis abstinere. et hoc iure utimur, ut relegatus interdictis locis non excedat: alioquin in tempus quidem relegartationis, in insulam deportato poena capitis adrogatur. et haec ita, sive quis non excesserit in exilium intra tempus intra quod debuit, sive etiam alias exilio non obtemperaverit: nam contumacia eius cumulat poenam. et nemo potest commeatum remeatumve dare damnari non debere divus Traianus Iulio Frontoni rescripsit. sed nec de suspicionibus debere aliquem damnari divus Traianus Adsidio Severo itum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnari. o
Abbreviated transcription (Latin):
prudent ⁊ egregia rc̃ẽ huma¬
nitatis saxane kiñe pͥmitiu¬
um ẜuum qui honicidumi
inse confing̾e metu ad dñm
reu̾tendi suspectus eẽt᷑ p̾señ¬
ante fl̾a demonstratõe damp¬
nasti q̃iturus deoscus quose¬
que hre secum m̃titus fũat
ut a c̾ciorem ipsius dese con¬
fessioneni ꝑͥuenires nec fiu¬
stra fuit tam prudẽs ꝯsilui
tuum cumintorm̃tis ostite¬
rit n illos ei oscisos fuisss et
ipsos desetem̃e ouentunpo¬
tes itaq dec̾ti grãm facẽ ⁊ eñ

Expanded text:
Prudenter et egregia ratione humanitatis, Saxa carissime, Primitiuum seruum, qui homicidium in se confingere metu ad dominum reuertendi suspectus esset, perseuerantem falsa demonstratione damnasti quaesiturus de consciis, quos aeque habere se commentitus fuerat, ut ad certiorem ipsius de se confessionem peruenires. nec frustra fuit tam prudens consilium tuum, cum in tormentis constiterit neque illos ei conscios fuisse et ipsum de se temere commentum. potes itaque decreti gratiam face
Abbreviated transcription (Latin):
au̾it alicui ut emptorem in uao¬
am pofẜom in ducet. pͥusqmͣ id fi¬
eret ñ recte emptor possom ꝑse
uemet. ¶ Item si ãmicus uendito¬
ris mortuo eo ⁊ pͥusquam id scocet.
aut ñ ꝓhibentib br̃dib id feut re¬
cte posbo tradita ent. s si id fec̾it õi
sciet. dnn mortimm. uit cum san
hrdes idface nolle contra ẽrit.
fundi corneliani miẜis ⁊ ego pul¬
aremme infud̃ sen ꝓmamum
issum ẽẽ ⁊ incornelamiuiero ñ ãc¬

Expanded text:
auerit alicui, ut emptorem in uacuam possessionem induceret, priusquam id fieret, non recte emptor per se in possessionem ueniet. item si amicus uenditoris mortuo eo, priusquam id sciret, aut non prohibentibus heredibus id fecerit, recte possessio tradita erit. sed si id fecerit, cum sciret dominum mortuum aut cum sciret heredes id facere nolle, contra erit. fundi Corneliani miseris, ego putarem me in fundum Sempronianum missum et in Cornelianum iero, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
it eam remalienam eẽ aut pu¬
taiit eum qui uendidit ius
uendendi h̾re puta ꝓairatorẽ¬
qua controu̾sia ẽ deposu̾nt dc̃da
ab eo ꝙ ccccrenti aut q̃i seqñti
eos qui contendunt omiitatur

Expanded text:
it eam rem alienam esse, aut putauit eum qui uendidit ius uendendi habere, puta procuratorqua controuersia est, deposuerunt: dictus ab eo, quod occurrenti aut quasi sequenti eos qui contendunt committitur
Abbreviated transcription (Latin):
Contmentes ꝓuincias acciꝑe de¬
tens easq̃ u̾talie iuncte sũt.
ut puta galliam. ⁊ ꝓuinciam si¬
aliam mag̾ continentes accipe
nos o que medico freto abu̾tal¬
ia duuditur. ¶Instr̃oꝵ appel¬
lacione que op̃hendantur. ꝑqm̃
difficile ent sep̃are que .n. ꝓprĩe
sit inde dmoscenꝰ si inp̃sencia
ꝑsone que instrue possit. dila¬
cio petatur puta qui actum
gessit l inẜ̾uitute. uł qui acͣt¬
or fuit ostitutus putemiũd¬
pe debemꝰ clarissimas ꝑsonas

Expanded text:
Continentes prouinc‹ias›' accipere debemus eas, quae Italiae iunctae sunt, ut puta Galliam: sed et prouinciam Siciliam magis inter continentes accipere nos oportet, quae modico freto Italia diuiditur. 'Instrumentorum' appellatione quae compraehendantur, perquam difficile erit separare: quae enim proprie ssit, inde dinoscemus.Si in praesentiam personae, quae instruere possit, dilatio petatur puta qui actum gessit, licet in seruitute, uel qui actor fuit constitutus, putem uidpere debemus clarissimas personas
Abbreviated transcription (Latin):
ticiodari. si bomo ticiodat᷑
eum ignorantib debitorib
administrare negocia mea de¬
bitores ei soluendo lib̾abunt
nam hus qui omnib negons
sius aliqm̃ p̃ponit intelsigit᷑¬
manͣdare ut pcratori soluat
Si nullomandato in t̾cedente
debitor falso existimam̃tn
oluntate mea peccumam se
offenti solo nemo lib̾ab̾. ⁊ cu
fugitinus qui ꝓlib̾o se gereb¬
at remuendidiss rensumẽ
emptores fugitiuo soluentes
idño lib̾atos non ẽẽ. ¶Sige¬
nex scc̾o ignorante filia dote.

Expanded text:
Titio dari: si homo Titio datus eum ignorantibus debitoribus administrare negotia mea, debitores ei soluendo liberabuntur: nam is, qui omnibus negotiis suis aliquem proponit, intellegitmandare, ut procuratori soluant. Si nullo mandato intercedente debitor falso existimauerit uoluntate mea pecuniam se offert, soluendo nemo liberabitur: et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse. Si gener socero, ignorante filia, dotem
Abbreviated transcription (Latin):
.ł. dig̾. scripsit. si emptor rem cꝰ
custodiam uenditorem p̾sta¬
re oportebat. soluto p̾cio siur¬
ipũit. sinti actõe ñ tenetusp̃
lane si añqm̃ peccuniam solu¬
eret rem subtraxit. fimti actõe¬
pignus subtraxiss. ¶ Pt̾ea h¬
abent furti actõem cõlomi. quã¬
cum dolum d̾tãxat pr̃et mer¬
ito placet ñ h̾re eum furti ac¬
tõem. quid enm eius int̾ ẽsi do¬
lo careat. ꝙ si dolosecit. iam qd̃
picłm ipsius ẽ s ñ d exdolo su¬
o furti querere actõem. ¶Iuł¬

Expanded text:
 scribit: si emptor rem, cuius custodiam venditorem praestare oportebat, soluto pretio subripuerit, furti actione non tenetur. plane si antequam pecuniam solveret, rem subtraxerit, furti actiopignus subtraxisset. Praeterea habent furti actionem coloni, quamcum dolum dumtaxat praestet, merito placet non habere eum furti actionem: quid enim eius interest, si dolo careat? quod si dolo fecit, iam quidem periculum ipsius est, sed non debet ex dolo suo furti quaerere actionem. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃EUm qui emit si u̾otradi¬
ta ẽ ei̾res. surti actõem ñ ħre. s
adubuc uenditoris ẽẽ hanc
actoem celsus scripsit manda¬
re eum plane oportebit emp¬
tori fuiti actõem. conditionem
⁊ uendicionem ⁊⁊ siquid exhusa¬
ctionib fu̾i̾t osecutus. id p̾sta¬
re eum emptori oportebit q̃ se
dummouenditor custodiam

Expanded text:
Eum qui emit, si non tradita est ei res, furti actionem non habere, sed adhuc uenditoris esse hanc actionem Celsus scripsit. mandare eum plane oportebit emptori furti actionem et condictionem et uindicationem, et si quid ex his actionibus fuerit consecutus, id praestare eum emptori oportebit: quae dummodo custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo unumꝙͣq ferre deb̾e siuem¬
elior sine dełior eius condiciofa¬
cta sit idcrto ⁊ si t̾remotu aut
tempestatis magnitudie soli cã
mutata sit nemmem cogi posse
ut siñat inp̾stinam loci ddcc̃ẽm
redigi s nod ⁊ eq̃uitatem inhũc
non posse tecum am̃anis pla¬
ne si fossa iuire fc̃a ẽ cuĩ memo¬
ria non extat agi tecum p̾sea

Expanded text:
imo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc non posse tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse
Abbreviated transcription (Latin):
p̾se utut ip̃se p̾garet ant te
pat̾etur inpristinum statum
eãm reduce. ¶ Pt̾ea siinconsi¬
mo fossa sit n pꝑar nicimis pa¬
ciatur eam ꝑtem que tibi acce¬
scribit si qua oꝑa aque mittede
cã ẽc eam quoꝵ memoriamnie¬
tustas excedit. ¶Ap̃ alphemu
u̾o relatum ẽ eam fossam̃ exq̃
adinfiorem simdumaqua des¬
cendił cogendum ẽe incium p̃¬
saresiue exstet fosse memoria
siuenon extet ꝙ ⁊ ipseputo p¬
baridum. ¶Itemuanus ait.
aggem qui insundo uicini er¬

Expanded text:
se, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam redigere. Praeterea si in confinio fossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accescribit, si qua opera aquae mittendae causa esse ea, quorum memoriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini er
Abbreviated transcription (Latin):
ento ⁊ britensium ꝑferendi¬
⁊ siquas bitensis emptimis
cum calimacus bretensium ꝑ¬
ueniss. ide intra idus septemb¬
ris que t̃c ꝓrͣie future ẽent.
alus m̾cib emptis ⁊ ĩnanem

Expanded text:
 Brentesium perferendis et quas Brentesio empturus cum Callimachus Brentesium peruenisset, inde intra idus Septembres, quae tunc proximae futurae essent, aliis mercibus emptis et in nauem
Abbreviated transcription (Latin):
sestipłatorem sia die ibi ubi
soluendam scipłatus ẽ petẽro¬
¶Gannacus mutuam pec̾ami¬
am nauticam accepit asticto
suo scu ipuinciam synamĩ

Expanded text:
stipulatorem sua die ibi, ubi soluenda‹m› stipulatus est, petere.Callimachus mutuam pecuniam nauticam accepit a Sticho seruo Seii in prouincia Syria