comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabit ꝓ eo orbis t̾rarũ contra
insensatos. Omĩa nãq quȩ ad usũ
timꝰ. Sed cuncta q̃ ad usũ pͣuitatis
in fleximꝰ: ad usũ nobis uertuntur
ultionis. Tranqͥllitatẽ qͥppe humane
pacis: ad usũ uertim uone securitatiꝰ.
Peregͥnationẽ cerit: ꝓ habication.
dil exim patriȩ. Salutẽ corporũ .i.
degim̃ in usũ uitiorũ. Ubertatis ha¬
bundantiã non ad necessicatẽ carnis
s ad ꝑ uersicatẽ intorsimꝰ uoluptati
Ipsa t̾rena blandim̃ta aeris: adamorẽ
nobis seriure cogim t̾renȩ delectati¬
onis. Iure gͥ restat. ut simul omĩa fe¬
riant: que simul omĩa uitiis nr̃is.
male subacta seruiebant: ut quot
pͥus in mundo incolumes habum
gaudia. cot de ipso pꝰmodũ cogam᷑
sentire cormenta. Notandũ uͦ quod
dicit᷑. terroresq de celo et cẽpestates:
cũ cempestates hiemales uenire ex
loco tẽpestates uenire in ꝑditionis
signo p̃dicunt᷑. nͥ quod eas tempesta¬

Expanded text:
pugnabit pro eo orbis terrarum contra pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatinfleximus, ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis. Peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae, salutem corpor ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
et signa magnaerunt. Ultima tri¬
bulatio. multis tribulationib p̃ue¬
nit᷑. Et per crebra mala que p̃ue¬
niunt: indicant᷑ mala ꝑpetua q̃
subsequent᷑. Et ideo pꝰ bella et se¬
ditiones. non statĩ finis. qͥa multa de¬
bent mala p̃currere: ut malum
ualeant sine fine nuntiare. Sed
cũ cot signa ꝑturbationis dicta
sint: oportet ut eorũ consideratio¬
nẽ. breuit̾ ꝑ singula ꝑstringamꝰ.
Quia necesse est ut alia ẽ celo. alia
ẽ terra. alia abelem̃tis: alia ab ho¬
minib paciam᷑. Ait enĩ. Surget
gens contͣ gentẽ: ecce ꝑtͣbatio ho¬
minũ. Erunt cerremotꝰ magni ꝑ lo¬
ca: ecce respectꝰ ire desuꝑ. Erunt pesti¬
lentiȩ: ecce mnȩqualitas corporiᷤ. Eri t
fames: ecce sterilitas terrȩ. Terrores¬
q de celo et tẽpestades: erce in ȩqͣ li¬
cas aeris. Quia gͦ omĩa cõsũmanda
sunt: ante consũmationẽ om̃ia ꝑtͣ¬
bant᷑. Et qͥ in cunctis delĩqͥmꝰ. incunc¬
tis ferimͣ: ut inpleat᷑ quod dicitur.

Expanded text:
a magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ent uos in sinagogis. ducentes ad
reges et p̃sides ꝓpt̃ nom̃ meũ. Ac si aꝑte
dicat. Prius corda hominũ. et pꝰ elem̃¬
ca curbent᷑: ut cũ rerũ ordo confun¬
dit᷑. ex qua iam retͥ butione ueniat
demonstret᷑. Nam quamuis mundi finis
ex ipso suo ordine pendeat. ꝑuersio¬
res tam̃ qͦsq iueniens. qͥa dignis rui-¬
nis illius oppͥmant᷑. ignotescit. cũ
subdit᷑. Ducentes ad reges et p̃sides:
ꝓpt̃ nom̃ meũ. Continget autẽ uobiᷤ:
in cestimoniũ. In cestimoniũ udeli¬
cet quoꝵ. nͥ eoꝵ. qͥ aut ꝑsequendo
mortes inferunt. aut uidendo non
imicant᷑: Mors qͥppe iustorũ bonis
in adiutorium est. malis in testimo¬
niũ. ut inde ꝑuersi sine excusatione
ꝑeant: unde ęlecti exẽplũ capiunt
ut uiuant. S auditis tot cerrorib.
tͣbari poterant infirmorũ corda: atq
ideo cumsolatio adiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ
subinfert᷑. Ponite gͦ in cordib ur̃is :
non p̃meditari quẽ admodũ respon-¬

Expanded text:
dent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non p
Abbreviated transcription (Latin):
de celestib audiuit. Illi dictũ est
qͥd me ꝑ sequeris: iste uͦ meruit
audire. dimissũ est peccatũ cuũ. Lon¬
ge est inferior meritis pecrator
ens iste quã paulus. Sed qͥa
uc. hac in rede saulo loqͥmͣ.
delitatẽ necis anhelante. lice
uident̃ dicere. qͥa saulus ꝓpt̃
biã uocẽ increpationis: iste uͦ
t̃ humilitatẽ uocẽ consolacio¬
is audiuit. hunc qͥa humilitas
trauerat: diuina pietas erigebat.
Illũ qͥa suꝑbia erexerat: diuina
se ueritas humiliabat. Habete gͦ
recogitate que fecistis. Largitatẽ
suꝑnȩ pietatis aspicite. ec ad mise¬
ricordem uidicẽ dũ adhuc expectat.
cũ lacrimis uenite. Considerances
namq qd̃ iustus sit: peccata ur̃a noli¬
te negligere. Considantes u qd̵ piꝰ
sit: nolite desꝑare. Prebet apud
Est nobis spes magna penitentib.
qͥa aduocatꝰ nr̃ factus est uidex nr̃:¬

Expanded text:
de coelestibus audivit. Illi dictum est: de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. Habete ergrecogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. est nobis spes magna penitentibus, quia advocatus noster factus est iudex n
Abbreviated transcription (Latin):
sam qͦ longanimicatẽ orationis
eiꝰ exploraret cũ subito celit᷑ lux
loco claritas sparsit: ut cotai
regionis illiꝰ. ex eadem luce ca¬
ceret. Quã ut abbas uidit.
cremuit et fugi t Cumq pꝰ loi
hore spatiũ isdem frat̃ ad monas¬
riũ redisset: ab bas eiꝰ ut disceret. a
suꝑ se effusionẽ canti luminis ag¬
nouisset. reqͥrere eũ studuit dicens
Ubi fuisti: Ac ille latere se posse
credens: in monasterio se fuisse
respondit. Quo negante abbaᷤ con¬
pulsus est dicere qͥd uidisset. At
ille uidens se eeᷤᷤ dep̃hensũ: hoc qͦ
qd̃ ab batẽ lacebat aperuit dicens.
descendere: uox etiã parit̃ uenitdi¬
cens. Dimissũ est peccatũ cuũ. Et
qͥdẽ omp̃s ds̃ peccatũ eiꝰ pocuit ta¬
cendo laxare: s loꝗͤ do ꝑ uocẽ. radiando
ad penitentiõ uoluit corda concute¬
suũ saulũ dominꝰ de celo ꝓstrauit:
decelo alloqutꝰ est. E cce nr̃is qͦ
tẽporib. peccator et penitens uocẽ

Expanded text:
sam quoque longanimitatem orationis sam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: ere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando ad poenitentiam voluit corda concutesuum Saulum Dominus de coelo prostravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem
Abbreviated transcription (Latin):
picere.dum illiꝰ penicentiã uidẽ¬
rent. E cuduit namq codo m̃tis
adnisu. cruc iare carnẽ. uoluntate̾
ꝓpͥas frangere. frirtiuaᷤᷤ orationes
querere. cotidianis se lacrimis la¬
uare: despectũ sui appetere. obla¬
tã a frĩb uenerationẽ cimere.
Hic itaq nocturnas frm uigili¬
as. p̃uenire consueuerat. Et qͥa
mons in qͦ monasteceriũ sitũ est.
ex uno latere inserretiori parte
prominebat. illuc consuetudi¬
nẽ fecerat ante uigilias egredi:
ut se cotidie in flecu penicentiȩ̨.¬
ꝗͣ to secretius. tanco liberius mac¬
caret. Concemplabat᷑ nãq dis¬
crictionẽ uenturi sui iudicis:
et iã eidem iudici concordans:
puniebat in lacrimis. reatũ sui¬
facinoris. Quadã uͦ nocte abbas
monasterii iugilans. hunc la¬
tent̾̃ egredientẽ intiut᷑᷑: lento
foras pede secut᷑ est. Quẽ cũ in
secreto montis lacere cerneret
moratione ꝓstratũ. ex pectare
uoluit quando surgeret. ut ip¬

Expanded text:
picere, dum illius poenitentiam videpicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
emolliat. Et homo qͥmaliĩ quod
fecit experire ꝑcussus poterat:
saltẽ ex pertatus erubescat. Rẽ
rabili maximiano.tunc patre
manasterii mei. atq p̃s bitero.
nẽ autẽ s y racusano ep̃o. nar¬
rante cognoui. Hanc itaq soller¬
ter auditis: urẽ caritati non bre-¬
uit̃ su ffragari credo. Nr̃is mͦ cẽpo¬
rib uictormꝰ qͥdam excitit. qͥ alio
qͦ noĩe emilianꝰ appellatꝰ est: non
in opis substantię. uixta mediocri¬
tatẽ uitȩ.S qͥa plerũq regnat.
in rerũ opulentia carnisculpa. in
qͦdã facinore lapsus est. quod debu¬
isset ualde ꝑtimescere: ac de suȩ mor¬
tis inimanicate cogitare. Reatꝰ gͥ sui
consideratione conpunctꝰ. ẽrerit se
contͣ se. Mundi huiꝰ omĩa reliqͥt:
monasteriũ petiit. In qͦ nimirũ mo¬
nasterio. tante humilicatis. cantȩ q
sibi districtionis excitit. ut cuncti
fr̃s qͥ illic ad amorẽ diumitatis ex¬
creuerant. suã cogerent᷑ uitam des¬

Expanded text:
emolliat, et homo qui malum quod emolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. rabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam des
Abbreviated transcription (Latin):
y saiã dicit᷑. Et erunt oculi tuiui¬
dentes p̃ceptorẽ cuũ: et aures tuȩ
audient uocẽ post tergũ monentis.
Quasi infaciem homo est monitus:
ꝗͣdo ad iusticiam condit᷑. p̃cepta recti¬
tudinis accepit. Sedͤ ħec eadem pre¬
cepta contempsit: quasi conditori suo
dorsũ m̃tis infaciem dedit. Sed ecce
adhuc post cergũ seqͥt᷑ et monec:
qͥaiam et a nobis condẽptꝰ est. et tam̃
nos ad huc uocare noncessat. Quas i
dorsũ ei in faciem dedimꝰ. cuiꝰ uer¬
ba despicimꝰ. cuiꝰ precepta calcam᷑.
s stans post cergũ nos auersos re-¬
uocat. qui et uidec quod despi-¬
cit᷑: et tam̃ ꝑ p̃cepta clamat. ꝑ pe
fam ulus subito suꝑbiret: terga
infaciem mitteret. Non qͥd non
nera districte an maduersionis
infligeret. Ecce nos peccando
auctori nro terga infaciem dedimꝰ:
et cam̃ sustinem. Suꝑbe auersos:
benigne reuocat: et qͥ ferire nos
auersos pocuit. ut reuertam᷑ mu¬
nera ꝓmittit. Tanta gͦ condicoris
nr̃i miscd̃ia.duritiã nrĩ reatus

Expanded text:
aiam dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum monentis . Quasi in faciem homo monitus est, quando ad justitiam conditus praecepta rectitudinis accepit; sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus, cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus: sed stans post tergum nos aversos revocat; qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per pfamulus suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non nera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori net tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostri misericordia duritiam nostri reatus
Abbreviated transcription (Latin):
C herubin plenitudinẽ scientiȩ:
et tam̃ qͥs ibi aliquid nesciat. ubi
ipsũ om̃s simul fontẽ scientiȩ dm̃
uident: Throni illa agmina
qͦ qͥb conditor p̃sidet. uocant᷑. Secl.
beatꝰ qͥs pocest esse. nͥ creator suus
eius menti p̃sideat: Que gͦ ex
parte ab omĩb habent᷑: eis pͥuato
nomine data sunt. qͥ hec in munere
pleniꝰ receperunt. Nam et si qua
illic sic aluĩ habent. ut haberi
ab aliis nequaquã possĩt. sicut
speciali nomine dominationes
et pͥncipatꝰ uocant᷑. cuncta ibi sin¬
głor sunt: qͥa ꝑ caritatẽ spc̃. ab alio
inaliꝰ habent᷑. S ecl ecce dũ celesti¬
u cuuũ secreta rimam᷑. ab exposi¬
cionis nr̃e ordine. longe digressi
sumꝰ. Suspiremꝰ gͦ ad eos de qͥb
loqͥm᷑: s redeam ad nos. Memi¬
nisse et enĩ debemꝰ: qͥa caro sumꝰ.
Taceam interim de secretis celi:
s ante conditoris oculos. manu
penitentiȩ. tergan̾i maculaspul¬
ueris nr̃i. Ecce ipsa duuna miscdĩa

Expanded text:
Cherubim vero plenitudinem scientiae, Cherubim vero plenitudinem scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scientiae Deum vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vocantur, sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere 1609 plenius acceperunt, Nam et si qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi singulorum sunt, quia per charitatem spiritus ab alio in aliis habentur. 15. Sed ecce dum coelestium civium secreta rimamur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos. Meminisse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
que mittunt᷑ certũ cenemꝰ. qͥa et cũ
ad nos ueniunt sic exderiꝰ implent
ministeriũ. ut tam̃ numiꝗͣ desint
interius ꝑ contẽ plationẽ. Ec mit¬
est. Angeli itaq et missi ance
ipsũ sunt: qͥ qͦlibet missi ueniant.
intͣ ipsũ currunt. S̾ciendũ qͦ est.
.i. spetialem beatorũ sp̃uũ
nẽ diximꝰ᷑. et tam̃ ꝑ psalnistã¬
Qui sedes suꝑ cherubinap¬
e. Quia uideliced dũ in ipsig
tinctionib agminũ cherubin
hronis iungit᷑. sedere etiã suꝑche¬
rubin dñs ex uicini agminis ȩqua-¬
litate perhibet᷑. Sic qͥppe in illa sũ¬
ma ciiitate. specialia quedam sin¬
głorũ sunt. ut tam̃ sint cõmunia
omĩa Et qd̃ in se qͥsq ex parte ha
bet: hoc totũ malio ordine possi¬
det. Sec ic circo uno eodenq uo¬
cabulo cõmunit̃ non censent᷑. ut
ille ordo uocari pͥuato uniꝰ cuiꝰq
rei nomine debeat: qͥ hanc in mu¬
nere pleniꝰ accepit. Seraphin nãq
incendiũ dixim: et tam̃ amore
conditoris simul omnes ardent.

Expanded text:
ittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mitest. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est Dei, specialem beatorum spirituum ordinem diximus, et tamen per Psalmistaui sedes super cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia omnium; et quod in se ebet, hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qnere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus, et tamen amore conditoris simul omnes ardent.
Abbreviated transcription (Latin):
uia longiꝰ ab urbe digres¬
si sum᷑. ne ad reuertendũ
nos cardior hora p̃pe¬
diat. neccesse est ut expositionẽ scĩ
euũgłii breuit̾ sermo transcurrat.
dñs ac redẽptor nr̃ perituri mun¬
di p̃currentia mala denuntiat:
ut eominꝰ ꝑturbent uenientia.
qͦ fuerint p̃scita. Mmꝰ enĩ iacula
feriunt: que p̃uident᷑. Et nostole¬
rabilius mundimala suscipimꝰ:
si contͣ hec. ꝑ p̃seͣntiȩ clipeũ mu¬
nim᷑. Ecce et enĩ dicit. Cũ audi¬
eritis p̃lia et sediciones : nolite
terreri. Oportet enĩ pͥmũ hec fieri:
s non dũ statĩ finis. Pensanda st̃
uerba redẽptoris nr̃i: ꝑ que nos aliud
interiꝰ. aliud exteriꝰ passuros denũ¬
tiat. Bella qͥppe ad hostes ꝑtineñ:
seditiones ad ciues. Ut gͦ nos indi¬
cet interiꝰ exteriꝰq tͣbari. aliud nos

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud n
Abbreviated transcription (Latin):
testimonus non approbamꝰ. Noc ai
cercissime scim. qͥa ad explendũ de
suꝑnis ministeriũ. aliĩ sp̃c alios mi¬
tunt. ẽacharia scilicect ꝓpħa cestante
qͥait. Ecce angelus qͥ loquebat᷑ in
me. egredie bat᷑. et alius angelus
egrediebat᷑ in occursũ eiꝰ. et dixit ad
eũ. Curre. et loquere ad puerũ istũ
dicens. Absq muro habicabit᷑ ihe

Expanded text:
robamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministerium alii spiritus alios mittunt, Zacharia scilicet propheta testante, qui ait: Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur; et ecce alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, et loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habita
Abbreviated transcription (Latin):
angeli aut archangeliueniint. Nlã
suꝑiora illa agmina ab intimis num¬
quã recedunt: qm̃ ea quȩ p̃minent.
usum excerioris ministeriĩ nequa¬
quã habent. Cui rei illud uidet᷑
contrariũ: quod ysaias dicit.
Uolauit ad me uirus de seraphin.
et inmanu eiꝰ calculus. quẽ for-
cipe culerat de altari: et cetigit
os meũ. Sed in hac ꝓphetiȩ senten¬
tia uult intelligi. quia hii sp̃s
unt. quoꝵ officiũ gerunt. Quia
enĩ ut peccata loqutionis incen-¬
dat. de altari angelus carbonẽ
portat. seraphin uocat᷑ qd incendi¬
um dicit᷑. Huic aut̃ sensui et il¬
lud credit᷑ non inconuenienter
ministrare: alirid ad sistere.¬
qͥ et ad nos nuntiando exeunt.
Ad sistunt uͦ. qͥ sic contemp latio¬
ne intima ꝑ fruunt᷑. ut ad ex¬
plenda forasoꝑa minimẽ mitta¬

Expanded text:
angeli aut archangeli veniunt. Nam angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, qucipe tulerat de altari, et tetigit os meum. Sed in hac sententia prophetae vult intelligi, quia hi spiritus unt, quorum officium gerunt. Qui enim, ut peccata locutionis incendat, de altari angelus portat carbonem, seraphim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud creditur non inconvenienter ministrare, aliud assistereet ad nos nuntiando exeunt, assistunt vero, qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foris opera minime mitta
Abbreviated transcription (Latin):
introrsus uos ad uosmesipsos re¬
ducite. secretorũ ur̃orũ merita cogi¬
tacionesq discuitite. Uidete si qͥd
iam boni uobiscũ int̾ agitis: uide¬
ce si in numero horũ agminũ quȩ
breuit̃ cangendo ꝑ strinximꝰ. sortẽ ur̃e
uocacionis inuenitis. Ue autẽ animȩ.
que inse de his bonis que enumera¬
ium minime aliqͥd recognoscit. eiq
adhuc ue decerius inminet. si et
pͥuatã se donis intelligit. et nequa¬
quã gemit. Quis qͥs gͦ calis est fr̃s
mei. gemendus est ualde: qͥa non
gemit. Pensem᷑ gͥ accepta elector
munera: et uͥtute qua possumꝰ.
adamorẽ tante sortis anhelemꝰ.
Qui in se donorũ grãm minime
recognoscit: gemiͥt. Qui uͦ in se-
minora cognoscit: maiora aliis
non inuideat. Quia et suꝑnȩ illȩ
distinctiones beator spũũ ita suis
conditȩ: ut alie aluis sint prelace
fert᷑ uͦ dyonisius ariopagita anti¬
quus uidel iced et uenerabilis
pat̃ dicere: quod ex minorib angłoꝵ
agminib foras ad explendũ ministe

Expanded text:
introrsus ad vosmetipsos reducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit gemat. Qui vero in se minora cognoscit, aliis majora non invideat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibus foras ad explendum minister
Abbreviated transcription (Latin):
tionis amore facib ac censi: in solo
conditoris sui desiderio anhelant
Nil iã in hoc mundo cupiunt. solo
ȩt̃nitatis amore pascuntur. Terre¬
na qͦ abituint: cuncta tẽporalia
m̃te transcendunt. Amant et ar¬
dent: atq in ipso suo ardore reqͥes¬
cunt. Amando ardent: loquendoet
alios accendunt. Et quos uerbo tan
lucet et urit: Quia ꝙ mentiũ occłos.
ad superna illuminant: ꝙ cõpungendo
infletib autioꝵ rubiginẽ purgant.
Quigͦ ad amorẽ sui conditoris sunt¬

Expanded text:
tionis amore facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nil iam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur; terrena queque abiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt; amant et ardent atque in ipso suo ardore requiescunt; amando alios accendunt, et quos verbo tanglucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
estib anhelat: Auc quid ꝓdest¬
si ire culpas iam lugeat. et tam̃
ad huc inuidiȩ facib tabescat:¬
Sed minꝰ est ualde quod dicimꝰ.
ut qͥ peccata de plorat. ploranda
minime conmittat. et qui plan¬
git uiciũ. ꝑpetrare uitia timeat.
Nam cogitandũ sũmoꝑe est. ut
qͥ se illicita neminit conmisisse.
a qͥbusclam etiã licitis studeat
abstinere: quatinꝰ per hoc condi¬
tori suo satis faciat. ut qͥ cõmisit
ꝓhibita. sibimetipsi abscidere
debeat eciam concessa. Et se rep̃
hendat in minimis. qui memi
testimonio non affirmo. Lex cer
ueteris cestamenti alienã uxor
concupisci ꝓ hibet: arege uero
fortia iuberi. militib uel deside¬
rari aquã non penalit̾ uetat. Et
cuncti nouim. quod dauid concu¬
piscentiȩ mucrone cransfirus. alie¬
nã coniugẽ. et appetiuit. et abstu¬
lit. Cuiꝰ culpã. digna uerbera st̃
secuta: et malũ qd̵ perpetͣuit. ꝑ
penitentiȩ lam̃ta corexit. Quicũ

Expanded text:
estibus anhelet? aut quid estibus anhelet? aut quid si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibSed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat, et qui plangit vitium perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se memtestimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam coniugem et appetivit et abstulit. Cuius culpam digna verbera sunt secuta, et malum, quod perpetravit, per paenitentię lamenta correxit. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit. Alius libidinis igne
succensus. carnis munditiam
ꝑdidit. aspiciat mariã: que in
se amorẽ carnis. igni diumni amoᷤ¬
ris excoxit. Ecce omp̃s leus ubis¬
q oculis nostris. quos imitare
debemꝰ obicit: ubiq exempla suȩ
paratꝰ est penitentiã nostt̃ã
bis. ad innocentiã deputare.
Inꝗͥnati pꝰ aquas salutis: renas¬
cam᷑ ex lacͥmis. Itaq iuxca pͥmi
pastoris uocẽ: sicut mͦ geniti in¬
fantes. lac concupiscite. Redice
paruuli filii. ad sinũ matͥs ur̃ȩ.
et̃nȩ sapientiȩ. suggite larga
ubera pietatis dei: cransacta plan¬
gite. iminentia uicate. Redemp¬
tor nr̃. mom̃taneos fletꝰ ur̃os et̃no
consolabit᷑ gaudio: qui uiuit ꝙ

Expanded text:
reddidit . Alius libidinis igne reddidit . Alius libidinis igne succensus, 1552 carnis munditiam perdidit; aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens Deus ubique oculis nostris quos imitari debeamus objicit, ubique exempla suae paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inquinati post aquas salutis, renascamur ex lacrymis. 1553 Itaque juxta primi Pastoris vocem, sicut modo geniti infantes lac concupiscite . Redite, parvuli filii, ad sinum matris vestrae aeternae sapientiae; sugite larga ubera pietatis Dei; transacta plangite, imminentia vitate. Redemptor noster momentaneos fletus nostros aeterno consolabitur gaudio, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
itinera pͣua dereliquit. Sedebat
ad pedes ih̃ii: uerbumq de ore illiꝰ
audiebat. Uiuenti adheserat. mor¬
cuũ querebat. Uiuentẽ repperit.
quẽ mortuũ quesiuit : tantũq
apud eũ locũ grẽ inuenit. ut
nuntuis ipsa nuntiaret. Quid itaq
fr̃s. qͥd in hac re debemꝰ aspicere
nisi inmensam miscłiam condi-¬
coris nr̃i. qͥ nobis uelud in sig¬
no. ad exemplũ penitentie posuit
eos quos ꝑpenitenciã uiuere p̾
lapsum ferit: Perpendo et enim
petrũ. considero. Latronẽ. aspitio
zacheum. mariã intueor. et
nichil aliud in his uideo: nͥ an¬
te oculos nr̃os posita spei et can¬
tinentiȩ exempla. fortasse enĩ in
fide lapsus est aliquis: aspiciat
petrũ. qͥ amare fleuit. quod timi¬
de negauerat. Alius in ꝓximũ
aspitiat latronẽ: qui et in ipso
mortis articulo. ad iuidȩ p̃mia pe¬
nitendo ꝑuenit. Alus auaritiȩ
estib hanelans. aliena diripu¬
it. aspiciat tacheũ : qui si quid
alicui abstulit. quadruplum

Expanded text:
itinera prava dereliquit. Sedebat itinera prava dereliquit. Sedebat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserat, mortuum quaerebat. Viventem reperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut elicet nuntiis, ipsa nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nisi immensam misericordiam conditoris nostri, qui nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare flevit, quod timide negaverat . Alius contra proximum aspiciat latronem, qui et in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit . Alius avaritiae aestibus anhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui si quid alicui abstulit, quadruplum
Abbreviated transcription (Latin):
nignis debitores sumꝰ. qͥ ñ solũ
nos more leuiathan ire ꝓhibuit.
s ab ore etiã redire concessit. Qui
spẽ peccatori non abstulit: qͥa
maxillam eiꝰ. ut euadendi uiam
tͥbueret perforauit. ut saldom
pꝰ mortẽ fugiat: qͥ incautꝰ pͥus
cauere noluit ne morderet᷑. Ubi¬
q gͥ nobis occurrit suꝑna me¬
dicina. qͥa et dedit homini p̃¬
cepta ne peccet: et tam̃ peccanti
dedit remedia ne desꝑet. Unele
cauendũ summoꝑe est. ne qͥs
delectatione peccati leuiathan
istiꝰ ore rapiat᷑. et tam̃ si raptus
fuerit ne desperet: qͥa siꝑferte
peccatũ lugeat. adhuc in maxilla
eiꝰ foram̃ inuenit quod euadat.
ipsa de qͦ loqͥm maria: de qua ꝑha¬
riseus dũ pietatis fontẽ uellec
obstruere clicebat. hic siessec pro
pheta: sciret utiq que et qualis
esset hec mulier que cangit eũ:
quia peccatͥx est. S lauit lacͥmis
maculas corcdiᷤᷤ et corporis. et redep̃¬
coris sui uestigia cetigit. que sua

Expanded text:
ni generis debitores sumus, qui non solum ni generis debitores sumus, qui non solum nos in ore Leviathan ire prohibuit, sed ab ore etiam ejus redire concessit. Qui spem peccatori non abstulit, quia maxillam ejus, ut evadendi viam tribueret, perforavit, ut saltem post morsum fugiat, qui incautus prius cavere noluit ne morderetur. Ubique ergo nobis occurrit superna medicina, quia et dedit homini praecepta, ne peccet, et tamen peccanti dedit remedia, ne desperet. Unde cavendum summopere est ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore rapiatur; et tamen si raptus fuerit, non desperet, quia si peccatum perfecte lugeat, adhuc foramen in maxilla ejus invenit, per quod evadat. ipsa de qua loquimur Maria, de qua Pharisaeus dum pietatis fontem vellet obstruerequalis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua
Abbreviated transcription (Latin):
tens nos diuina miscđia de¬
gnat᷑ : Que leuiathan istiꝰ ma¬
xillam ꝑforat: dum nobis pꝰ per¬
petͣta quȩ ꝓhibuit. ad huc peni¬
tenciȩ remediũ ostendit. Armil¬
la dñs maxillam leuiathan ꝑfo
potentia. sic malitiȩ antiqͥ hostis
obuiat. ut aliquando eos etiã
qͦs iamꝰ cepit amittat. et qͣsi ab ore
illius caclunt: qͥ pꝰ ꝑpetͣcas culpas
ad innocentiã redeunt. Quis enĩ
ore illiꝰ semel captꝰ. max illã cius
euaderet. siꝑforata non esset.
An non inore petrũ tenuit. cũ
negauit: An non inore dauid
tenuit. cũ tͥͣamta se luxuriȩ
uoragine mersit: S dũ al uitã
ut̃q ꝑpenitentiã recdiit: leuiathan
iste eos aliqͦ mͦ qͣsi ꝑ maxillȩ suę
foramen amisit. ꝑ foram̃ gͦ maxillȩ.
ab eiꝰ ore subtracti sunt : qͥ pꝰ ꝑpe¬
tͣtionẽ tantȩ neqͥtię. penitend o
redierunt. Quis aut̃ hominũ.
leuiathan istiꝰ os euadat. ut illi¬
cita nulla cõmittat: S hinc cog ᷤᷤ¬
cimꝰ. quantũ redemptori huma¬

Expanded text:
plectens nos divina misericordia designatur? Quae Leviathan istius maxillam perforat, dum nobis post perpetrata quae prohibuit, adhuc poenitentiae remedium ostendit. Armilla Dominus maxillam Leviathan perfcordiae suae potentia sic malitiae antiqui hostis obviat, ut aliquando eos etiam quos jam coepit amittat. Et quasi ab ore illius cadunt, qui post perpetratas culpas ad innocentiam redeunt. Quis enim ore illius semel raptus, maxillam ejus evaderet, si perforata non esset? An non in ore Petrum tenuit, cum negavit ? An non in ore David tenuit, cum in tantam se luxuriae voraginem mersit ? Sed dum ad vitam uterque per poenitentiam rediit, Leviathan iste eos aliquo modo quasi per maxillae suae foramen amisit. Per foramen ergo maxillae ab ejus ore subtracti sunt, qui post perpetrationem tantae nequitiae poenitendo redierunt. Quis autem hominum Leviathan istius os evadat, ut illicita nulla committat? Sed hinc cognoscimus, quantum Redemptori huma
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ cognouerat: s de cognitio¬
ne sua ad dubitationẽ cecidit.
quando hunc passibi lẽ uidit.
Quasi gͦ fauces glucientis denu¬
it. dũ in illo escacarnis patuit.
quã deuorator appeteret: et diui¬
nitas passionis tempore lacuit
que necaret. In hamo eiꝰ inc¬
tionis captꝰ est: qͥa dum in ili
appecit escã corporis. transfixu
est aculeo diuinitatis. Ibi qͥppe
inerat h uinanitas qͣ ad se deuo¬
ratorẽ duceret. ibi diuinitas ꝗ̃
raptoris faucẽ cransfigeret. In
hamo gͥ captꝰ est. qͥa incle interut
it. morte appetere immortalẽ pre¬
sumpsit. Hinc est etiã quod hȩc
ipsa de qua loqͥm᷑ maria. uiuit:
quia ille ꝓhumano genere qui
morti nichil debebat occubuit.
hinc est quod nos cotidie ad uitã
pꝰ culpas reuertim᷑: qͥa ad penã
nrãm conclitor nr̃ sine culpã
descenclit. Ecce iã antiqͦ hostis ea
quȩ de humano genere ceperat.
spolia amisit: supplancationis
suȩ uictoriam ꝑdidit. cotidiȩ

Expanded text:
Deum cognoverat, sed de cognitioDeum cognoverat, sed de cognitione sua ad dubitationem cecidit, quando hunc passibilem vidit. Quasi hamus ergo fauces glutientis tenuit, dum in illo esca carnis patuit, quam devorator appeteret; et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hamo ejus incarnationis captus est, quia dum in illo appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret; ibi divinitas, quraptoris faucem transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interut it morte appetere immortalem praesumpsit. 9. Hinc est etiam quod haec ipsa de qua loquimur Maria vivit, quia ille pro humano genere qui morti nihil debebat occubuit. Hinc est quod nos quotidie ad vitam post culpas revertimur, quia ad poenam nostram conditor sine culpa descendit. Ecce jam antiquus hostis ea quae de humano genere coeperat spotia amisit, supplantationis suae victoriam perdidit. Quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hoc qd̾ moriendo in sepulcro
posuit: resurgendo suꝑ angelos
ꝑ sequẽtiũ tẽporalit̃ ꝑmilit.
Quod aꝑte dñs beato iob indi¬
cat dicens. Numquid capies le¬
uiachan amo: ꝑ leuiathan qͥppe
qd additam̃cũ eorum dicit᷑ cȩtꝰ
ille deuorator hu mani gn̾is
designat᷑. Qui dũ se cliuma¬
catẽ homini addere spopon¬
dit. immortalitatẽ sistulit:
qͥ p̃uaricationis qͦ culpã quã
pͥmo homini ꝓpinauit. dum
se sequentib pessima ꝑ suasi¬
one mulciplicat: penas eis si-¬
ne cessatione coaceruat. In ha¬
mo aut̃ esca ostendit᷑: aculeus
occultat᷑. Hunc gͦ pat̾ om̃ipo¬
tens hamo cepit. qͥa ad mortem
illiꝰ unigenitũ filiũ incarna¬
tũ misit. in qͦ et caro passibilis.
uideri possit: et diuinitas inpas¬
sibilis uicderi non possit. Cũq
in eo serpens iste ꝑ manꝰ ꝑsequẽ¬
tium escã corporis moniordit
diuinitatis illũ aculeus ꝑfo¬
rauit. Prius uͦ in miraculis

Expanded text:
quia hoc quod moriendo in sepulcro quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos persequentium temporaliter permisit; quod aperte Dominus beato Job indicat, dicens: Nunquid capies Leviathan hamo ? 8. Per Leviathan quippe, quod additamentum eorum dicitur, cetus ille devorator humani generis designatur. Qui, dum se divinitatem homini addere spopondit, immortalitatem sustulit. Qui praevaricationis quoque culpam, quam primo homini propinavit, dum se sequentibus pessima persuasione multiplicat, poenas eis sine cessatione coacervat. In hamo autem esca ostenditur, aculeus occultatur. Hunc ergo Pater omnipotens hamo coepit, quia ad mortem illius unigenitum Filium incarnatum misit, in quo et caro passibilis videri posset, et divinitas impassibilis videri non posset. Cumque in eo serpens iste per manus persequentium escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Prius vero eum in miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ creauit. Wenit gͦ maria mas¬
dalene annuntians discipulis
qͥa uidi dñm: et hec dixit mͥ.
Ecce humani generis culpa. ibi
abscidit᷑ unde ꝓcessit. Quia enĩ
in paradiso. mulier uiro propi¬
nauit mortẽ. asepulcro mulier
iuris annunciauit uitã. et dicta
sui ui uificatoris narrat: que
mortiferi serpentis uerba nar-¬
Ne qua manu uobis illatꝰ est
potus mortis: de ipsa suscipite
poculũ uice. Hȩc de expositio¬
ne lectionis eũugłicȩ. suoc in¬
te cranscurrimꝰ: nunc opitulan¬
te eod de quo loqͥmͣ dño. et re-¬
sur rectionis eiꝰ głam. et pieta¬
tis uiscera cõsiderqͣm. Ualtut
enĩ amorte uoluit resurgere:
ne nr̃a diu anima in infideli¬
tatis morte remaneret. Unde
bene qͦ ꝑ psalmistam dicit᷑. De
corrente inuia bibit. ꝓpterea
exaltauit capud. In humano
qͥppe gn̾e. ab ipso mundi initio.
correns mortis effluxerat. secl
de hoc corrente dñs in uia bi¬
bit: quia morcẽ in transitu gus¬
tauit. Acq ideo exaltauit capud.

Expanded text:
cum creavit. Venit Maria Magdalene annuntians discipulis: Quia vidi Dominum. Et haec dixit mihi. Ecce humani generis culpa ibi abscinditur, unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem, a sepulcro mulier viris annuntiavit vitam, et dicta sui vivificatoris narrat, quae mortiferi serpentis verba narDe qua manu vobis illatus est potus mortis, de ipsa suscipite poculum vitae. 7. Haec de expositione lectionis evangelicae succincte transcurrimus; nunc, opitulante eodem de quo loquimur Domino, et resurrectionis ejus gloriam, et pietatis viscera consideremus. Citius enim a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis morte remaneret. Unde bene quoque per Psalmistam dicitur: De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput . In humano quippe genere ab ipso mundi initio torrens mortis effluxerat: sed de hoc torrente Dominus in via bibit, quia mortem in transitu gustavit. Atque ideo exaltavit caput,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ addit᷑. cũ subinfert᷑. Nondũ
enĩ ascendi ad patrẽ meũ. In
corde et enĩ nr̃o. tunc iħe ad
patrẽ ascendit: cũ equalis
credit᷑ patͥ. Nam qͥsqͥs eũ eqͣlẽ
patͥ non credit: ad huc in eius
pectore ad patrẽ dñs non al¬
cendit. Ille uͦ iħm ueracit̃ cangi
qͥ patͥ siliũ coet̾nũ credit. In corde
et enĩ pauli. iã ad patrẽ iħs as¬
Qui cũ in forma dei esset. ñ rapi-

Expanded text:
fertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro tunc Jesus ad Patrem ascendit, cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus asQui cum in forma Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
erat parentib suis. Quid gͦ mi¬
rũ. si ex humanitate sua minorẽ
se patͥ asserit in celo. ex qua erat¬
Ex qua humanicate nunc mariȩ
dicit᷑. Uade ad sr̃s meos: et lic
eis. Ascendo ad patrẽ meũ et pa¬
Cũ meũ dicat et ur̃m. cur non
cõmunit̃ dicit nr̃m: S distincte
loquens indicat: qͥa eunidẽ pa-¬
trẽ. et dm̃ dissimilit̾ habeat ip¬
se quã nos. Ascendo ad patrẽ me¬
ũ uidelicetꝑ naturã. et pacrẽ¬

Expanded text:
erat parentibus suis . Quid ergo mierat parentibus suis . Quid ergo mirum si ex humanitate sua minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subjEx qua humanitate nunc Mariae dicitur: Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et PaCum meum dicat et vestrum, cur non communiter dicit nostrum? Sed distincte loquens indicat quia eumdem Patrem et Dominum dissimiliter habet ipse quam nos. Ascendo ad Patrem meum, videlicet per naturam, et Patre
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia ꝑipsũ facta sunt. Tan¬
git gͦ dñm: qͥ eũ patͥ et̾nicate sub¬
stantiȩ ȩqualem credit.S fortasse
aliqͥs. tacita questione pulsat᷑ :
qͣm filiꝰ patͥ esse ȩqualis possit.
Qua in re. humana nacura qđ
admirando cõprehendere non ua¬
let. restat ut hoc sibi credibile
ex achmiratione alia sciat: habet
namq qđ ad hec sibi sub breui¬
tate respondeat. Constat enĩ. qͥa
ipse creauit matrẽ: in cuiꝰ ilgineo
utero. ex humanitate crearet᷑. Qiid
gͥmirũ.si equalis est pat̾. qͥ prior
est matre : Paulo qͦ actestante
didicimꝰ: xp̃m dei u̾tutẽ. et dei
sapientiã. Qui gͦ filiũ minorẽ
putat. patͥ spetialit̾̃ derogat: cu¬
is sapientiã esse ei in equalẽ cõ¬
ficet᷑. Quis etenĩ homo potens
equanimiter ferret. si quis
ci diceret. magnꝰ qͥdem es. s tam̃ sa-¬
pientia tua te minor est.: Ipse qͦ
dñs dicit. Ego et pat̾ unũ sumꝰ
S rursus ait. Pat̾ maior me est.
Ne qͦ etiam scriptũ est: qͥa subditꝰ

Expanded text:
Omnia per ipsum facta sunt . Tangit ergo Dominum, qui eum Patri aeternitate substantiae aequalem credit. Sed fortasse aliquis tacita quaestione pulsatur quomodo Filius Patri esse aequalis possit. Qua in re humana natura quod admirando comprehendere non valet, restat ut hoc sibi esse credibile ex admiratione alia sciat. Habet namque quod ad haec sibi sub brevitate respondeat. Constat enim quia ipse creavit matrem in cujus virgineo utero ex humanitate crearetur. Quid ergo mirum si aequalis est Patri, qui prior est matre? Paulo quoque attestante didicimus, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Qui ergo Filium minorem putat, Patri specialiter derogat, cujus sapientiam ei esse inaequalem fatetur. Quis etenim homo potens aequanimiter ferret, si quis ei diceret: Magnus quidem es, sed tamen sapientia tua te minor est? Ipse quoque Dominus dicit: Ego et Pater unum sumus . Et rursus ait: Pater major me est . De quo etiam scriptum est, quia subditus
Abbreviated transcription (Latin):
des. Mulier qͥd ploras: Et dicit
eis. Quia culerunt dnm meũ:
et nescio. uͥ posuerunt eũ. Ipsa
namq sacra eloqͥa q̃ in nos lacͥ¬
mas amoris excitant: easclem lacͥ¬
masconsolant᷑. dum nobis redẽp¬
coris nr̃i spẽm ꝓmittunt. S no¬
tandum iuxta hẏstoriã est. qđ
mulier non ait. tulerunt corp̾
dni mei:.s culerunt dnm̃ me¬
um. Usus namq sacri eloqͥi
est. ut aliquando ex parte cotũ.
aliquando uero ex toco partẽ
igni ficet. Ex parce et enĩ cotũ
significat: sicut de iacob filuis
scriptũ est. Quia descendit iacob
in egiptũ: in animab septuagin¬
ta. Neq enĩ in egiptũ. animȩ sine
corporib descenderunt. s ꝑ solã
animã totꝰ homo signat᷑ : qͥa ex¬

Expanded text:
it eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspexit in monum̃tũ. Certe iã
monum̃tũ uacuũ uiderat: iã
sublatũ dñm nuntiauerat. Quid
est. quod se iterũ inclinat. ite¬
rũ uidere desiderat: S aman¬
ti semel aspexisse ñ sufficit: qͥa
uis amoris intentionẽ multipli-¬
cat inqͥsicionis. Quesiuit gͥ pͥus.
et minime inuenit. ꝑ seuerauit
ut q̃reret: unde et contigit. ut
inueniret. Actũq est. ut deside¬
ria dilata crescerent:. et crescen¬
tia caperent quod non inuenisent.
hinc est enĩ quod de eodem spou¬
so.eccłia in canticis canticorũ dicit
In lectulo meo ꝑ noctes q̃ siui quẽ
diligit anima mea: quesiui illũ

Expanded text:
spexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescetia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; q
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq corpꝰ dñicũ non inuenit:
sublatũ credidit. atq discipu¬
lis nontiauit. Qui uenientes
uiderunt: atq ita esse ut mu¬
lier dixerat crediderunt. Et de
eis ꝑtinꝰ scriptũ est. Abierunt
gͦ discipuli ad semetipsos. Ac
deinde subiungit᷑. Maria autẽ
stabat ad monum̃tũ. foris plo¬
rans. Qua in re pensandũ est.
huiꝰ mulieris m̃tẽ quanta uis
amoris accenderat: q̃ amonu¬
m̃to dñi. etiã discipulis rece
dentib non recedebat. Exqͥre¬
bat quẽ non inuenerat. flebat
inqͥrenclo. et amoris sui igne.
succensa. eius quẽ ablatum
credidit: ardebat desiderio. Un¬
de contigit ut eũ tunc sola ui¬
deret. q̃ remansit ut quereret:
rantia est. Et uoce ueritatis dicit᷑.
Qui aut̃ ꝑseuerauerit usq in sinẽ.
hic saluus erit. Et p̃cepto legis:
cauda hostię. in sacrificio iribe¬
tur offerri. In cauda qͥppe finis
est corporis: et ille bene inmolat.
qͥ sacͥficiũ boni oꝑis. usq ad finẽ
debite ꝑlicit actionis. Ninc

Expanded text:
nicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit: qui venientes viderunt, atque ita esse, ut mulier dixerat, crediderunt, et de his protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipdentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, rantia est, et voce veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
et duo cherubin. q̃ ꝓpiciatoriũ
tegunt. se se inuicẽ aspitiunt:
uersis uultib in ꝓpitiatoriũ.
Cherubin qͥppe: plenitudo scieu¬
tie dicit᷑. Et quid ꝑ duo cheru
ioħes ait. Ipse est enĩ ꝓpitiatio
ꝓ peccatis nr̃is. Et dum cestam̃¬
tũ uetꝰ hoc faciendũ denunciat.
quod testam̃tũ nouũ de dño
factũ clamat. quasi utͣq cheru¬
bin. se inuicẽ aspiciunt: cdũ uult̾
in ꝓpiciatoriũ uertunt: qͥa dũ

Expanded text:
et duo cherubim quae propitiatorium et duo cherubim quae propitiatorium tegunt sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Et e quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum