comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: occultari ñ possunt atq in publicũ
dedusta. magnatum suscitant indigna¬
tionem. ⁊ auctorib suis conu̾tunt᷑ ĩ malũ.
Salomon dicit. Ne degͣceris pͥncipim oe¬
tulto. Aius enim celi portabit u̾bum. ⁊
qui ħt pennas annunciabit sñiam ⁊ de
pͥncipum indignatione ñ tacens: Indi¬
gnatõ inquit regis. nuncius ẽ mortis.
S ⁊ in lege domini filius mortis ẽ qui
e in plato scurrilitati oꝑam dare ⁊ labi
a xp̃i eunͣgelio consecrata inmunda ⁊
damnabili uboꝵ ꝓcatitate polluere. Qd̃
si uob tãta ⁊ tam effrenis detrahñdi. libi¬
do ẽ. saltem in hominib hodie manus
miliciam lingue prurientis exercere suf¬
ficiat. Non ponatis os nr̃m in celum. ⁊
in t̾ram̃ lingua ur̃a ñ tͣnseat. Cum uycta
apłm regi tanqm p̃cellenti reuerentia debe¬
atur: cum etiã ei uos iunculo fidelitatis
astrmxerttis. cautius queso uob̾ ꝓspicite.
nec habeatis sp̃m in narib aut lingͣm in
lub̾co. S sicut ur̃e ꝓfessionis ordinem de¬

Expanded text:
ur, occultari non possunt, atque in publicum deducta magnatum suscitant indignationem, et auctoribus suis convertuntur in malum. Salomon dicit: Ne detraxeris principi in occulto: aves enim coeli portabunt verbum: et qui habet pennas annuntiabit sententiam. Et de principum indignatione non tacens, Indignatio, inquit, regis, nuntius est mortis. Sed et in lege Domini, Filius est mortis, qui mis in praelato, scurrilitati operam dare, et labia Christi Evangelio consecrata, immunda et damnabili verborum procacitate polluere. Quod si vobis tanta, et tam effrenis detrahendi libido est, saltem in hominibus mediae manus malitiam linguae prurientis exercere sufficiat. Non ponatis os vestrum in coelum, et in terram lingua vestra non transeat: cum juxta apostolum, Regi tanquam praecellenti reverentia debeatur: cum et vos ei vinculo fidelitatis astrinxeritis, cautius, quaeso, vobis prospicite, nec habeatis spiritum in naribus, aut linguam in lubrico: sed sicut vestrae professionis ordinem de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ñ mueni q̃m desiderat amina mea. Bi¬
uuos insecutus. s ñ assecutus sum̃. Ua¬
tientes dum pes meus staret in uia resta:
me in inuium retorserunt. Salomon
equidem dicit tͥa inuestigabilia eẽ. ⁊ ͣi¬
tum penitꝰ inueniri ñ posse. Uiam aqͥ¬
le in celo. uiam naiuis in mari. Uiam
colubri suꝑ t̾ram. Uiam uiri in adoles¬
centia. Ego quintum possum adicere. ui¬
am regis in anglia. Cuturri dñe actenꝰ
mn mnc̾tum. ⁊ adh ignoro quo ueniam
aut quo uadam. fatigatꝰ enim ab itm̾e
insuꝑ ⁊ arreptꝰ apd̃ neuportum dissift̃ia

Expanded text:
nveni quem desiderat anima mea; diu vos insecutus, sed non assecutus sum. Vatientes, dum pes meus staret in via recta, me in invium retorserunt. Salomon equidem dicit: Tria investigabilia esse, et quartum, penitus inveniri non posse: viam aquilae in coelo, viam navis in mari, viam colubri super terram, viam viri in adolescentia sua. Ego quintum possum adjicere: Viam regis in Anglia. Cucurri, domine, hactenus in incertum; et adhuc ignoro, quo veniam, aut quo vadam. Fatigatus enim ab itinere, insuper et arreptus apud Neuportum dysenteria
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ afflicto. donec desideratissimam faciẽ
urãm conspiciã. tu uͦ dirige in conspectu
tuo dñe uiã meã. Nuncu ur̃i a roma¬
na curia redierunt exonerati quidem¬
ex argento. oñati plumbo. nec multum ĩ¬
dum̃tis aut euectionib honorati. Appli¬
cuerunt p̃terea in magno comitatu nu¬
tii regum hisꝑanie. deferentes ad uos il¬
lam antiqͣm ⁊ ũt antiq̃tã. rognoꝵ tont̃¬
u̾siam que tot ciuitatum popłos tͣcit in
ext̃minum ⁊ ruinã. Bñdictus autẽ deus.
Nam sicut regina austri uenit a finib t̾re
audire sapientiã Salomonis. sic hodie re¬
motissimi reges. in hͣc querela gͣui. ⁊ mex¬
plicabili ur̃o iudicio se submittunt. po¬
stulantes instantius. ut questio tam no¬
dosa sub ur̃e discretõnis examine resolua¬

Expanded text:
ratissimam faciem vestram conspiciam; tu vero dirige in conspectu tuo, Domine, viam meam. Nuntii vestri a Romana curia redierunt, exonerati quidem argento, onerati plumbo; non multum indumentis aut evectionibus honorati. Applicuerunt praeterea in magno comitatu nuntii regum Hispaniae, deferentes ad vos illam antiquam, et utinam antiquatam regnorum contrersiam, quae tot civitatum populos traxit in exterminium et ruinam. Benedictus autem Deus; nam sicut regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis; sic hodie remotissimi reges in hac querela gravi et inexplicabili vestro judicio se submittunt, postulantes instantius ut quaestio tam nodosa sub vestrae discretionis examine resolva
Abbreviated transcription (Latin):
si lingua ur̃a in lubͥco ñ sederet. Oultoꝵ
siquidem contra uos odium ꝓuocatis. Aũ
choibetis sp̃m. dum labia incͥciumcisa in
sursurrium ⁊ detractionem illiette relap¬
tis. Ut autem de cet̾is tacesm. que iisa¬
nia ẽ dño regi detralere. famamqꝑ ip̃ius
uenenosis sermonib lascefsite: Sane õẽ
turpilcquium. in honestum e in platoꝵ
plerumq damnosum. Nam cum deto¬
tionum iniurias nullus equanimit᷑ fi¬
rat. p̾cipes quib reuerentia debetur im¬
pensior: eas impatientiꝰ ferunt. ⁊ plerñq
animantur in ꝑniciem detrastorum.
Ioħs apłs detrastorem suũ garrinteu
redarguens: dicit. Is qui amat pͥnai¬
patum gerere diotrepes garriens in nos
recipit nos. ꝓpt̾ hoc si uenero commone
alioꝵ detrastionib eruginant ⁊ corruil¬
punt. comparantur erugimi ⁊ serpent.
Id̾o salomon dicit. Si serpens mordeatil
silentio nicħ eo minus ħt qui detrah
in occulto. Et idem. Susurro ⁊ bilingul
maledictꝰ. turbat enĩ pacificos. fili b¬

Expanded text:
si lingua vestra in lubrico non sederet. Multorum siquidem contra vos odium provocatis, dum non cohibetis spiritum, dum labia incircumcisa in susurrium et detractionem illicite relaxatis. Ut autem de caeteris taceam, quae insania est domino regi detrahere, famamque ipsius venenosis sermonibus lacessere? Sane omne turpiloquium inhonestum est in praelato, et plerumque damnosum. Nam cum detractionum injurias nullus aequanimiter ferat; principes, quibus reverentia debetur impensior, eas impatientius ferunt, et plerumque animantur in perniciem detractorum. Joannes apostolus detractorem suum garrientem redarguens, dicit: Is qui amat principatum gerere, Diotrephes, garriens in nos, non recipit nos: propter hoc, si venero, commonebaliorum detractionibus aeruginant et corrumpunt, comparantur aerugini et serpenti. Ideo Salomon dicit: Si serpens mordeat in silentio, nihil eo minus habet, qui detrahit in occulto. Et idem: Susurro et bilinguis maledictus: turbat enim pacificos. Filii h
Abbreviated transcription (Latin):
gladio ꝑierunt. Certe si romanoꝵ pͥncipum
fata seriatim consideres nullum eoꝵ inueni¬
es sanguinis esfusorẽ. cuius sanguis effusꝰ
ñ fu̾it. Iulius cesar a bruto ⁊ cassio Anto¬
nius int̾emptꝰ ẽ a se ip̃o. Gladius cesar a
cisor. sui ip̃uis fc̃s ẽ int̾festor. Succesfit nero¬
in galba. quem int̾fecit otho. qui ⁊̃ postea
int̾emptꝰ ẽ a se ip̃o. Sucessit ei uitellius.
qui morte occisꝰ turpissima humana ca¬
ruit sepultura. Domicianus ei ꝓximꝰ. qͥ
beatum ioh̃em euͣngłistã in pachinos in¬
sulam relegauit. damnatꝰ ẽ a senatu ⁊
in palatio int̾fectus. Aurelius cõmodus.
helẏas ꝑtinax. Iulianus quoq helu in¬
tfistor. aureluis ⁊ antonius. Mater macͥ¬
nus. marcus aureliuis. alexand̃ romanꝰ
maximus Iuliꝰ. Gordaanus. philippꝰ. ⁊ deciꝰ.
Gallus p̾terea ⁊ filius euis uolusmus.
quos tam de gentib qͣm de uideis alibi re¬
censemus quia p̾sumptuose ⁊ inique gła¬

Expanded text:
gladio perierunt. Certe si Romanorum principum gladio perierunt. Certe si Romanorum principum fata seriatim consideres, nullum eorum invenies sanguinis effusorem, cujus sanguis effusus non fuerit. Julius Caesar a Bruto et Cassio, Antonius interemptus est a seipso, Claudius Caesar a cisor sui ipsius factus est interfector; successit Neroni Galba: quem interfecit Otho: qui etiam postea interemptus est a seipso. Successit ei Vitellius, qui morte occisus turpissima, humana caruit sepultura. Domitianus ei proximus, qui B. Joannem evangelistam in Pathmos insulam relegavit, damnatus est a senatu et in palatio interfectus. Aurelius Commodus, Helvius Pertinax, Julianus quoque Helvii interfector, Aurelius etiam Antoninus, Macer, Macrinus, Marcus Antoninus, Alexander Romanus, Maximinus Julius, Gordianus, Philippus et Decius, Gallus praeterea et filius ejus Volusianus, quos tam de gentibus, quam de Judaeis alibi recensemus, quia praesumptuose et inique gla
Abbreviated transcription (Latin):
pone illos ut rotã. ⁊ sicut stipulam antesa¬
ciem uenti. Istos ꝑcussit dñs in poffiora qͦ¬
rum finis int̾itus. qui fundunt semen in
t̾ram qui manna ⁊ gomor in pittͥdinemũ¬
tunt. quoꝵ flumina mutant᷑ in sangͥnem.
scĩa in errorẽ. quoꝵ gła tnͣsit in confusio¬
nem. quoꝵ uita et̾natur in mortẽ. Salo¬
mon in paraboł dicit. uentilator maloꝵ
rex sapiens ĩmittet eis rotã maloꝵ. hẽm
⁊ laicis actionib ambitiose te ingerens:
xp̃i sacram̃ta ꝓphanas. electus in ponti¬
ficem ⁊ sanguinolenta conscĩa ex̾cens gla¬
dii potestatem. Gladium mat̾ialem exer¬
ceat: qui accepit gladii potestatem. Po¬
testates equidemꝰ d̾o constitute sunt. ut al¬
cipiant gladium ad undictam maleftõꝵ
laudem uͦ bonoꝵ. De hiis autẽ qui sͥ usꝰ¬
pant usum gladii. scͥptum ẽ. quia omĩs
qui accipit gładiũ. gladio ꝑibit Nam ⁊
illi qui potestatem gladii ex officio accepil̃
quia tñ sibi commissa abusi sunt potestate:

Expanded text:
illos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti. Istos percussit Dominus in posteriora, quorum finis interitus, qui fundunt semen in terram, qui manna et gomor in putredinem vertunt, quorum flumina mutantur in sanguinem, scientia in errorem, quorum gloria transit in confusionem, et vita aeternatur in mortem. Salomon in Parabolis dicit: Ventilator malorum rex sapiens immittet eis rotam malorum. Haeet laicis actionibus ambitiose te ingerens, Christi sacramenta profanas. Electus in pontificem sanguinolenta conscientia exerces gladii potestatem. Gladium materialem exerceat, qui accepit gladii potestatem: potestates equidem a Deo constitutae sunt, ut accipiant gladium ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. De his autem qui sibi usurpant usum gladii, scriptum est: Quia omnis qui accipit gladium, gladio peribit. Nam et illi qui potestatem gladii ex officio acceperunt, quia tamen sibi commissa abusi sunt potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dõ. scĩam uero uiarũ dni ⁊ discipline
eius diligent̾ in quireres. Uereor enim ne
in ꝓximo tͥ dicatur a dño. Quia scĩam
repulsisti a te: ecce repello tene saterdoti
fungaris mͥ. Que damnatõnis senten¬
tia in ore omnium iam plebestit. No¬
luit inquiunt benedictionẽ. ⁊ elongabit᷑
ab eo. Tui opinionem nominis enormit̾
gͣuat. qd̾ causas sangiunis agis. qd̃ ab¬
iecta eccłiarum sollicitudine negociis se¬
cłarib te totum occupas ⁊ inuoluis. ue¬
rumtñ tui ꝓfessio ordinis. nͨ degeneres
seculi curas nͨ seuiciam gladii mat̾iał
admittit. Apł̃s dicit. Sclaria negocia
si habu̾itis: eos quiꝰ temptibiliores sunt
decet ordinem ꝓfessionis tue in alea tan¬
ti discͥminis diutius lud̾e. ⁊ salute aĩe
sp̾ta. te adeo damnabilit̾ scl̃arib inuol¬
uere. montẽq seyr ũtigmoso sp̃u cͥcuire.

Expanded text:
est Deo: scientiam vero viarum Domini, et disciplinae est Deo: scientiam vero viarum Domini, et disciplinae ejus diligenter inquireres. Vereor enim ne in proximo tibi dicatur a Domino: Quia scientiam repulisti a te, ecce repello te, ne sacerdotio fungaris mihi. Tuae damnationis sententia jam in ore omnium plebescit. Noluit, inquiunt, benedictionem, et elongabitur ab eo. Tui opinionem nominis enormiter gravat, quod causas sanguinis agis, quod abjecta Ecclesiarum sollicitudine negotiis saecularibus te totum occupas et involvis. Verumtamen tui professio ordinis, nec degeneres saeculi curas, nec saevitiam gladii materialis admittit. Apostolus dicit: Saecularia negotia si habueritis, eos, qui contemptibiliores sunt decet ordinem professionis tuae in alea tanti discriminis diutius ludere, et salute animae spreta te adeo damnabiliter saecularibus involvere, montemque Seir vertiginoso spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sles. Salt. ⁊ salutis et̾ne memoriã. In
litt̃is qͣs tͥ mitto añfertur electo p̾positꝰ
celebrius ẽ areensis p̾positi nom̃ qͣm ca¬
meracensis elesti. Nec mirũ. Nam ⁊ a¬
pud te uiluit diuina uocatio qd̃ ⁊ nom̃
⁊ offm̃ abhorres ep̃i. ⁊ ingͣtus altissimo
oblatã tͥ grãm erubescis. Elegit te sͥ came¬
p̃positum electo p̾ponis atq pastoris mi¬
niff̾ium dedignant̃ accipiens: ep̃ales
redditus ad usus extͣordinarios usur¬
pare contñdis. Doleo quidẽ quia tue
consecratõnis grãm dilatiotam longa
⁊ tam ꝑiculosa suspendit. Ep̃alis sane
ꝓmotõ semꝑ cum oñe imꝑtitur hono¬
rem. S tu impaciens om̃is ⁊ laboris.
in oꝑe laborioso p̾cipuam appetis uolup¬
tatem. Scͥptum ẽ quia indignum xp̃o se
facit: qui xp̃i minift̾ium erubescit. Qͥ
me inquit dominus confessus fu̾it co¬
ram hominib: confitebor ⁊ ego eũ corã
patre meo. Utinã nmꝰ eẽs sollicttus cͥa
prudentiam huius mundi que immica

Expanded text:
, salutem et salutis aeternae memoriam. In litteris quas tibi mitto, antefertur electo praepositcelebrius est Arcensis praepositi nomen, quam Cameracensis electi: nec mirum. Nam et apud te adeo viluit divina vocatio, quod et nomen et officium abhorres episcopi, et ingratus Altissimo oblatam tibi gratiam erubescis. Elegit te sibi Camepraepositum electo praeponis, atque pastorale ministerium dedignanter accipiens episcopales reditus ad usus extraordinarios usurpare contendis. Doleo quidem, quia tuae consecrationis gratiam dilatio tam longa et tam periculosa suspendit. Episcopalis sane promotio semper cum onere impartitur honorem. Sed tu, impatiens oneris et laboris, in opere laborioso praecipuam appetis voluptatem. Scriptum est, quia indignum Christo se facit, qui Christi ministerium erubescit. Qui me, inquit Dominus, confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo. Utinam minus esses sollicitus circa prudentiam hujus mundi, quae inimica
Abbreviated transcription (Latin):
domini atq mordinem diaconatus
ascenderas. eoq forsitan p̾textu ad uo¬
ta matͥmonialia conuolasti. ut cum
appetitum noue librdmis saciasses.
ratione conuinctionis illictte diuor¬
tium celebrares. Porro p̾t̾ anime dis¬
crimen ꝑiculosum tͥ ẽ ita parentib tu¬
e uxoris illudere. qui sui generis titu¬
los nmis humilitasse freq̃nt̾ con¬
questi sunt. eo qd̃ te in sue parentele
participium admiserunt. Uideo te ĩ¬
euitabilib angustiis cͥcumseptum.
quia siue in matͥmonio ꝑseueres. siue

Expanded text:
Domini atque in ordinem diaconus Domini atque in ordinem diaconus ascenderas, eoque forsitan praetextu ad vota matrimonialia convolasti, ut cum appetitum novae libidinis satiasses, ratione conjunctionis illicitae divortium celebrares. Porro praeter animae discrimen periculosum est tibi ita parentibus tuae uxoris illudere, qui sui generis titulos nimis humiliasse frequenter conquesti sunt, eo quod te in suae parentelae participium admiserunt. Video te inevitabilibus angustiis circumseptum, quia, sive in matrimonio perseveres, sive
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias cortͣcisse ⁊ qd̃ mirabiluis ẽ
te nunc ẽẽ uxoꝵ inestimabiłr miror eo¬
q maxime: quia uehxm̃tissimus eras
in studiis. ⁊ nominatissimus philo¬
sophie ꝓfessor. Legimus qd̾̃ cum cicero
rogaretur. ut post repudium terencie
sororem yrcii duceret: ꝓrsus om̃e matͥ¬
monium renuit. dicens se philosophie
dixit. sapienti rarissime ineunda con¬
ugia. eo qd̃ plura ⁊ gͣuissima ĩcõmo¬
da breuib nuptiarum deliciis sunt
admixta. Pacuuiꝰ flens ait uicino suo
Amice arborem habeo in orto meo infeli¬
cissimam a qua suspendit se pͥma ux
or qͣm habui. ab eadem scl̃a uxor mea
elegit suspendium ab eadem se suspendit
⁊ t̾cia. Cui respondit amicꝰ. Mirortem
tantis successib lacͥmas inuenisse. Etĩd.
Dii bom. Arbor illa a quot dispendiis
te suspendit. Da mͥ surculos de arbore
contra łm ⁊ apłicas p̾sumptũ ẽ sanc¬
tiones. Eras equidem electꝰ in sortem

Expanded text:
tias contraxisse, et quod mirabilius est, tias contraxisse, et quod mirabilius est, te nunc esse uxoratum, inaestimabiliter miror, eoque maxime, quia vehementissimus eras in studiis, et nominatissimus philosophiae professor. » Legimus quod, cum Cicero rogaretur ut post repudium Terentiae, sororem Hirtii duceret, prorsus omne matrimonium renuit, dicens se philosophiaedixit: « Sapienti rarissime ineunda conjugia, eo quod plura et gravissima incommoda brevibus nuptiarum deliciis sint admista. » Pacuvius flens ait vicino suo: « Amice, arborem habeo in horto meo infelicissimam a qua suspendit se prima uxor mea, quam habui; ab eadem secunda uxor mea elegit suspendium. Ab eadem suspendit se et tertia. » Cui respondit amicus: « Miror te in tantis successibus lacrymas invenisse. » Et idem: « Dii boni, arbor illa, a quot dispendiis te suspendit, da mihi surculos de arbore contra Deum et apostolicas praesumptum est sanctiones. Eras equidem electus in sortem
Abbreviated transcription (Latin):
nam dem̃tia ẽ. nutͥre domi qui aut pͥor
te forte moriat᷑ aut ꝑditis morib sit.
aũ cum ad maturam etatem uen̾it: ei
nimis iuiuere uidearis. Heredes meliores
⁊ c̾ciores sunt quos arbitͥo tuo eligas.
amici ⁊ ꝓximmi. qͣm quos inuitꝰ hr̃e coga¬
ris. Mulier qͣntumcumq honesta sit ⁊
pudica. qͣm citiꝰ potest deponere uestem. Po¬
let abicere honestatem. uñ ⁊ herodotꝰ tta
scͥbit fhulier cũ ueste deponit uerecun¬
diam. Si illam satyram iuuenalis. Cdo
pudiciciam. freq̃ntius relegisses. nulla
te ꝓditoria mulierum malignitas ĩ hãc
miseriam deiecisset. Canius poeta lenis
ticiparis. Non enim uinonẽ eo iecore
amat ticiꝰ osd̃ multi uult᷑es in mułta
diuellunt. Cui canius. Si q̃nq labor.
resurgo cautior. Si oppͥmor: aerem re¬
sumo alacͥor. uices noctium dies exhi¬
larant. s tenebͣrum ꝑpetuitas instar
inferm ẽ. Non arguo nuꝑtias. ĩ qͥb

Expanded text:
namque dementia est nutrire domi eum, qui aut prior namque dementia est nutrire domi eum, qui aut prior te forte moriatur, aut perditis moribus sit, aut, cum ad maturam aetatem perveneris, ei nimis vivere videaris? Haeredes meliores, et certiores sunt, quos arbitrio tuo eligas, amici et proximi, quam quos invitus habere cogaris. Mulier, quantumcunque honesta sit et pudica, quam citius potest deponere vestem, solet abjicere honestatem. Unde et Herodotus ita scribit: Mulier cum veste deponit verecundiam. Si illam satyram Juvenalis, Credo pudicitiam, etc., frequentius relegisses, nulla te proditoria mulierum malignitas in hanc miseriam dejecisset. Canius, poeta lenis ticiparis; non enim Junonem eo jecore amat Tityus, quod multi vultures in multa divellunt. » Cui Canius: « Si quandoque labor, resurgo cautior; si opprimor, aerem resumo alacrior, vices noctium dies exhilarant, sed tenebrarum perpetuitas instar inferni est. Non arguo nuptias, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
seris: seruiendum e. Si quid tue disposi¬
institores gemmarum. ⁊ sericarum uesti¬
um si intͦmiseris: ꝑiculum pudicicie ẽ.
si ꝓhibũs: suspitõnis iniuria. Liua ui¬
rum suum int̾fecit quem nimis habe¬
bat exosum. Lucilia suum. quẽ uebeñ¬
tissime diligebat. ħ poculo amatorio. illa
ueneno. Deyanira monstroꝵ domitorẽ
ueneno domuit monstruoso dum in sã¬
guine nessi quem occiderat ħcules san¬
guinem ⁊ uttam occisoris appeciit. Ideo
uitam. pudiciciam uouit. nec unqͣm cͣ¬
nem suam ad motꝰ illicitos relaxauit.
Uñ cum iam octogenariꝰ moreret᷑. audi¬
tetq suoꝵ recoli p̾conia tͥumphoꝵ. quib
celeb̃rimus crat: dixit se in una sola uic¬
doria głari. Requisitꝰ aũ de illa uctoria
hostem inquit meũ pessimũ carnẽ meã
semꝑ obp̃ssi ⁊ uici. Porro lib̃oꝵ cã uxorẽ
ducere ut uł nom̃ nr̃m ñ int̾eat. uł ha¬
beamus p̾sidia senectitis. stulticia ẽ. Q¬

Expanded text:
seris, serviendum est. Si quid tuae disposiseris, serviendum est. Si quid tuae disposiinstitores gemmarum et sericarum vestium si intromiseris, periculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis injuria. Livia virum suum interfecit, quem nimis habebat exosum. Lucilia suum, quem vehementissime diligebat: haec poculo amatorio, illa veneno. Dejanira monstrorum domitorem veneno domuit monstruoso, dum in sanguine Nessi, quem occiderat Hercules sanguinem et vitam occisoris appetiit. Ideoqvitam, pudicitiam vovit, nec unquam carnem suam ad motus illicitos relaxavit. Unde cum jam octogenarius moreretur, audiretque suorum recoli praeconia triumphorum, quibus celeberrimus erat, dixit se in una sola victoria gloriari: requisitus autem de illa victoria, « hostem, inquit, meum pessimum, carnem meam semper oppressi et vici. » Porro liberorum causa uxorem ducere, ut vel nomen nostrum non intereat, vel ut habeamus praesidia senectutis, certisque
Abbreviated transcription (Latin):
honoratur. Cur aspiciebas uicinam: sb
cum ancilla loquebaris: Quid attulisi¬
ñ sodalem. alt̾ius amorem suũ õdium
suspicat᷑. Pauꝑem alere: difficile e. Ai¬
uttẽ sustinere torm̃tũ. Cum mariꝰ filiã
suam dote diuttẽ. forma nobilem. fana
celebrem genere illustrem. metello ĩ con¬
iuguim optulisset. respondens metel¬
lus malo in qͥt meus eẽ qͣm suus. Ciu
marius. Immo ip̃a tua erit̃. Uir̃ inqͥt
metellus oportet eẽ uxoris. Nam rõne
logices talia sunt p̾dicata qualia sub¬
iecta eẽ ꝑ miserunt. Sic urbanitatel
boꝵ du̾itit ab oñ ib dorsum suũ. Adde
qd̃ nulla ẽ uxoris electio. Quałcũq ob¬
uen̾it: hnda ẽ. si iracunda. si fetida. si
suꝑba.si fatua. si deformis. Equꝰ. asmꝰ.
ẜos. canis. ⁊ ulisfima mancipia. sedile lig
muntur. sola uxor ñ oftenditur. ne aña
displiceat qͣm ducat᷑. Quoscunq dilex̃
illa. licet ingͣti sint tͥ tn amandi ⁊ colen¬
di sunt. Si domum. tuam ei regendã cõmi¬

Expanded text:
or. Cur aspiciebas vicinam? Quid cum ancillula loquebaris? De foro veniens quid attulisnon sodalem. Alterius amorem suum odium suspicatur. Pauperem alere difficile est, divitem ferre tormentum. Cum Marius filiam suam dote divitem, forma nobilem, fama celebrem, genere illustrem Metello in conjugium obtulisset, respondens Metellus: « Malo, inquit, meus esse, quam suus. » Cui Marius: « Imo ipsa tua erit.--Virum, inquit Metellus, oportet esse uxoris. » Nam ratione logicae: Talia sunt subjecta, qualia praedicata esse permiserint. Sic urbanitate verborum divertit ab oneribus dorsum suum. Adde quod nulla est uxoris electio: qualiscunque obvenerit habenda est; si iracunda, si fetida, si superba, si fatua, si deformis. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima mancipia, sedile lignmuntur: sola uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Quoscunque dilexerit illa, licet ingrati sint, tibi tamen amandi et colendi sunt. Si totam domum ei regendam commi
Abbreviated transcription (Latin):
ens ducat uxorem. ⁊ cum diffiniss si pł¬
cra eẽt. si bene morata. si honestis parẽ¬
tib. si ip̃e sanus ⁊ diues. sic sapientẽ po¬
se ucere: statim infert. ħ aũ in nupti
ta sunt inquit que necessaria sunt u¬
stes. aur̃ gemine. sumptꝰ. ancille. supel

Expanded text:
ens ducat uxorem; et cum definisset, si puens ducat uxorem; et cum definisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus, si ipse sanus ac dives, sic sapientem posse ducere, statim infert: « Haec autem in nuptiita sunt, inquit, quae matronarum ustes, aurum, gemmae, sumptus, ancil
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ fuerat inexiliũ duci qͣm sic duc̃e. Nã
⁊ ħ ip̃a ductio ẽ nicħ aliud ẽ. qͣm abono
fame ⁊ a tnͣquillitate animi longiꝰ exu¬
lare. Non ẽ sine płima incõmoditate
compła conuigalis. uixq posse oꝑtin̾i
creditur pax animi tum uxore. Refert
Ualerius maximus qd̃ sccͣtes rogatus
a quodam adolescentulo ittrum uxorẽ
ducerat. an a nuptiis abstineret: res¬
pondit eum utrũ eoꝵ faceret penit̾e. Hĩc
te inquit solttudo. hinc orbitas. hincge¬
ñis itt̾ctus. hinc heres alienus excipiet
Illinc ꝑpetua solsicitudo. contertus q̃relaꝵ
dotis expbͣtio affimũ importunttas gar¬
simus inthesauris distribittis potius
qͣm retñtis: die qua decessit legitur di¬
xisse leontio fr̃i suo. nicħ sͥ defuisse ad ple¬
nam felicitatẽ. si defiusset uxor. Leoncio
querenti cãm: respondit. Sciunt hoc õs
mariti. Teste Ieroñ. Aureobꝰ theo phrastus
in libro de nuptiis querit an iur sapi¬

Expanded text:
rat in exsilium duci, quam sic ducere; nam rat in exsilium duci, quam sic ducere; nam et haec ipsa ductio nihil aliud est quam a bono famae, et a tranquillitate animi longius exsulare. Non est sine plurima incommoditate copula conjugalis, vixque posse obtineri creditur pax animi cum uxore. Refert Valerius Maximus , quod Socrates rogatus a quodam adolescentulo, utrum uxorem duceret, an a nuptiis abstineret, respondit eum quodcunque eorum faceret poenitere. « Hinc te, inquit, solitudo, hinc orbitas, hinc generis interitus, hinc haeres alienus excipiet. Illinc perpetua sollicitudo, contextus querelarum, dotis exprobratio, affinium importunitas, garsimus in thesauris, distributis potius quam retentis, die qua decessit, legitur dixisse Leontio fratri suo, nihil sibi defuisse ad plenam felicitatem, si defuisset uxor Leontio autem quaerenti causam, respondit: « Sciunt hoc omnes mariti. » Teste Hieronymo, Aurelius Theophrastus in libro De nuptiis quaerit an vir sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ari. Quis celum t̾ris ñ misceat ⁊ mare
celo. Eredend̃ ẽ de leui posse contingere qͥs¬
qͥd cõmunis usus abhorret qͥ cqͥd nat᷑a ꝓ¬
hibuit. Is qui muliebrem sexum a pue¬
ricia detestatus ẽ. qui m eius ignomini
nunc in foueam qͣm semꝑ uitauerat
cecidit. ⁊ qui in suꝑbia ⁊ abusione qͦn¬
dam mulierib alligauit. insultabat.
sponte sua uigulum laq̃is mulierib
alligauit. Gaudeant itaq mulieres. qr
de ꝑsecitore suo tͥumphauere felicit̃.
Captus ẽ lupꝰ ab ouib. ⁊ agallina sim¬
plici cdep̾hensa ẽ uuspis astucia. ꝑditis¬
sime hominum que te incantauit he¬
ricto. que cerebrum tuum extͣbauit he¬
rinis. ut guituri tuo laqueum inextͥca¬
bilem miceres. ⁊ abiecta iocundissima
lib̃tate: ignominiosam eligeres suitu¬
tem: In eo siquidem in quo deliquisti
iustissime puniuit te ds. Nam hodie
obstruunt mulieres os loq̃ntium ini¬
qua. que tociens a te sustimierant lin¬
gue ꝓcacis inuirias. Ut u̾bo bi augͣtini

Expanded text:
ari. Quis coelum terris non misceat, et mare coelo? Credendum est de levi posse contingere, quidquid communis usus abhorret quidquid natura prohibuit? Is, qui muliebrem sexum a pueritia detestatus est, qui in ejus ignominianunc in foveam, quam semper evitarat, cecidit; et qui in superbia et in abusione quondam mulieribus insultabat, sponte sua jugulum laqueis muliebribus illigavit. Gaudeant itaque mulieres, quia de persecutore suo triumphavere feliciter. Captus est lupus ab ovibus, et a gallina simplici deprehensa est vulpis astutia. Perditissime hominum, quae te incantavit Hecate, quae cerebrum tuum exturbavit Erinnys, ut gutturi tuo laqueum inextricabilem injiceres, et abjecta jucundissima libertate ignominiosam eligeres servitutem? In eo siquidem in quo deliquisti, justissime punivit te Deus: nam hodie obstruunt mulieres os loquentium iniqua, quae toties a te sustinuerant linguae procacis injurias, ut verbo B. Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obritꝰ. animam ministrã iniquitatis.
⁊ ancillam sathane ructuauit. Simus
frat̃ in dulci francia. que sola teste ie¬
roñ. monstra ñ ht. bonum ẽ hie nos eẽ.
uiuant in sicilia. qui ꝓditõnes ⁊ uenena
ꝓcirant adulatõnis oficiarii. ⁊ qui aures
magnatum uento manis głe p̾rientes ue¬
nenosa suauitate demulcent. Uiuant ar¬
turius illic ⁊ catulus. maneant qui ni

Expanded text:
et obrutus animam ministram iniquitatis et obrutus animam ministram iniquitatis et ancillam Satanae ructavit. Sumus, frater, in dulci Francia, quae sola, teste Hieronymo, monstra non habet. Bonum est nos hic esse. Vivant in Sicilia, qui proditiones et venena procurant adulationis officiarii, et qui aures magnatum vento inanis gloriae prurientes venenosa suavitate demulcent. Vivant Arturius illic, Et Catulus; maneant qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a de flaura ⁊ marco. u̾sus de pulice
⁊ musca. comedia ur̃a de alda. smonis
ur̃i. ⁊ cet̾a theologice facultatis oꝑa. q̃
utinam diffusius eeñt ac celeb̾us pub¬
licata. Plus honoris accreuit uob̃ ex
Spẽs quidem auri deceꝑat uos. unde
⁊ quidam nr̃atũ. siculas opes uite com¬
parauere dispendio. S ⁊ dominꝰ cancel¬
larius sicut ierosolunite referunt ĩ fata
concessit. Cum emm erpes estiomenus qͥ
uulgo lupꝰ dicit᷑ femur eus enormiter
occupasset: omĩa ĩ eo medicoꝵ exꝑmĩta
frustrata sunt. tandẽq in sc̃a ciuitate
int̾ brachia regis ⁊ in cetu pͥncipum
circumstantiũ ⁊ plangentium. sp̃m exa¬
lanit. ueridica ⁊̃ cõmeantiũ relatõne cog¬
noui qd̃ mnultõnem dm̃i steph̃i: cathinẽ¬
sis cuitas t̾remotu concussa e̾ ⁊ subũ
sa. In qua filius ille suꝑbie frat̾ matħi
notarii. qui uob̃ ep̃atum subplantau̾at
fraudulent̾. ⁊ adũsus inocentes ꝓdito¬
riam suscitau̾at factionem. int̾ceptꝰ

Expanded text:
sus de pulice et musca, comoedia vestra de alda, sermones vestri, et caetera theologicae facultatis opera, quae utinam diffusius essent ac celebrius publicata! Plus honoris accrevit vobis exSpecies quidem auri deceperat vos; unde et quidam nostratum Siculas opes vitae comparavere dispendio. Sed et dominus cancellarius, sicut et Hierosolymitae referunt, in fata concessit; cum enim herpes estiomenus, qui vulgo lupus dicitur, femur ejus enormiter occupasset, omnia in eo medicorum instrumenta frustrata sunt, tandemque in sancta Dei civitate inter brachia regis et in coetu principum circumstantium et plangentium spiritum exhalavit. Veridica etiam commeantium relatione cognovi, quod in ultionem domini Stephani Catanensiss ille superbiae frater Matthaei notarii, qui vobis episcopatum supplantaverat fraudulenter, et adversus innocentes proditoriam suscitaverat factionem, interceptus
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃um faciat ⁊ beatum. Confiteortͥ pat̾
celi ⁊ t̾re. quia abscondisti ħ a sapienti¬
b ⁊ reuelasti ea paruut. Pauꝑ ⁊ iustus
contemnit diuicias ⁊ nicħ ei deficit q
sufficit ei d̃s. Diues aũ filius auaricie.
cultor mãmone seruus pecunie maiorẽ
in eo sollicitudinẽ ⁊ timorem ⁊ misiam¬
meo inuenit: in quo pleniorem sͥ consti¬
tuerat uoluptatẽ. Si uultis ĩ sc̃a reli¬
gione ⁊ aurea pauꝑtate tͣnsig̾e dies ue¬
stros. felicitati ur̃e ñ oat i poterit
regũ gła cõparari. ccicio car Meliuis
cias peccatoꝵ multas. ꝑdidistis di¬
es quos in opib expendistis. Melior et̃
am̃ dies una mat̾us dm̃ suꝑ milia. Qm¬
dui eratis in sicilia eratis tanqͣmuas ꝑdi¬
tum. Nam illa regio infernał que deuo¬
rat habitatores suos: ur̃m faciebat re¬
ditum desꝑari. Nunc autẽ ꝑ grãm dei
natiuum ꝑ aerem ⁊ uina blesensia bi¬
bitis. cͥ sicilia. si uos tenuisset duitus

Expanded text:
liberum facit et beatum. Confitebor tibi, Pater liberum facit et beatum. Confitebor tibi, Pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis. Pauper et justus contemnit divitias, et nihil ei deficit, quia sufficit ei Deus. Dives autem, filius avaritiae, cultor mammonae, servus pecuniae, majorem in eo sollicitudinem, et timorem, et miseriam invenit, in quo pleniorem sibi constituerat voluptatem. Si vultis in sancta religione, et aurea paupertate transigere dies vestros, felicitati vestrae non poterit regum gloria comparari. Melius tias peccatorum multas. Perdidisti dies, quos in operibus expendisti. Melior erit amodo dies una in atriis Domini super millia. Quandiu eratis in Sicilia, eratis tanquam vas perditum. Nam illa regio infernalis, quae devorat habitatores suos, vestrum faciebat reditum desperari, nunc autem per gratiam Dei nativum aerem, et vina Blesensia bibitis, cui Sicilia, si vos tenuisset diutius,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e uero aufugit in montem. Cũ ĩ ma¬
nu sansonis dñs isrł lib̃asset: dicebant
ei. Dominare tu nr̃i. ⁊ filius tuus ⁊ filii
filioꝵ tuoꝵ. quia lib̃asti nos de manu
madianttarum. quib ille ait. Non do-¬
minabor uri. nͨ dñabit᷑ filiꝰ meꝰ ĩ uos s
dñs. Refert ualius maximus qd̃ cum
iero cuidam approbate uirtitis uestis
imꝑialis. cum diademate. fuiss oblata.
ille uestem respiciens: o pannum in qͥt
nobilem pociꝰ qͣm felicem. quem siquis at¬
tendat qͣntis sollicitudinib ⁊ ꝑicłis ⁊ mi¬
seriis sit refertus: nec in litto iacentem
tollet. Iste anxia ⁊ occulta diuitũ torm̃ta
cognouerat. nͥ enim diuicie ⁊ honores ua¬
riis anxietatum eculeis pungerentur.
nunqͣm spinis eas dñs comparasset. Mi¬
rabilit̾ elusa ẽ sapientia huius mundicũ
filiis huiꝰ scłi assidue conu̾tuntur eoꝵ di¬
uicie in miseriam ⁊ torm̃tum. filii uero
lucis exꝑuntur iugit̾ qd̃ carere duuciis

Expanded text:
ipse vero aufugit in montem. Cum in maipse vero aufugit in montem. Cum in manu Gedeon Dominus Israel liberasset, dicebant ei: Dominare tu nostri, et filius tuus, et filii filiorum tuorum, quia liberasti nos de manu Madianitarum. Quibus ille ait: Non dominabor vestri, nec dominabitur filius meus in vos, sed Dominus. Refert Valerius Maximus, quod cum viro cuidam approbatae virtutis vestis imperialis cum diademate fuisset oblata, ille vestem respiciens: « O pannum, inquit, nobilem potius quam felicem; quem si quis attendat, quantis sollicitudinibus et periculis, et miseriis sit refertus, nec in luto jacentem tollet! » Iste anxia et occulta divitum tormenta cognoverat. Nisi enim divitiae et honores variis anxietatum aculeis pungerent, nunquam spinis eas Dominus comparasset. Mirabiliter elusa est sapientia hujus mundi; filiis hujus saeculi assidue convertuntur eorum divitiae in miseriam et tormentum; filii vero lucis experiuntur jugiter, quod carere divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
tiã in uirtite. Magnanimitati ur̃e cõ¬
gͣtulor quia uixta paruitatis mee consi¬
lium reiectis insignib. que ꝓpensior do¬
mini pape gr̃a uob̃ indulserat. curam
mathiniensis monaftii sponte in eius
manib resignastis. Nobił ⁊ magnani¬
mi cordis ẽ tanti emolum̃ti dignitatem
relinquere. ad cuius adquisitõnem pli¬
mos anxia sollicttabat ambitõ. hono¬
rabilior ẽ in uobis cõtemptꝰ honoris ꝙͣ
illius adeptio. Adquisisse enim fortu¬
ne fuit fortitudinis consuͣmpsisse. ue¬
nari bonores congͥgare diuicias. ⁊ in eis
querere uoluptatem: cõmune uicium ⁊
publica ambitõnis uia e̾. Insignis aũ
uirnitũ titulus ẽ tumphare de seculi põ¬
pa. mundiq diuiciis conculcatis: sei
pauꝑtate sola diuitẽ repittare. Domiꝰ
seculoꝵ fug̾e nos docuit secłi dignitatis
Nam postq̃m de paucis panib.uii. mi¬
lia hominũ refec̾at. turbe considerantes in
miraculo domini maiestatẽ. testimonio
eungłiste uoluerunt eum in regẽ erigere.

Expanded text:
te. Magnanimitati vestrae congratulor, quia juxta parvitatis meae consilium, rejectis insignibus, quae profusior Domini papae gratia vobis indulserat, curam Matinensis monasterii sponte in ejus manibus resignastis. Nobilis et magnanimi cordis est tanti emolumenti dignitatem relinquere, ad cujus acquisitionem plurimos anxia sollicitabat ambitio. Honorabilior autem est in vobis contemptus honoris, quam illius adeptio; acquisisse enim fortunae fuit, fortitudinis contempsisse. Venari honores, congregare divitias, et in eis quaerere voluptatem, commune vitium est, et publica ambitionis via est; insignis autem virtutum titulus est, triumphare de saeculi pompa, mundique divitiis conculcatis se in paupertate sola divitem reputare. Dominus saeculorum fugere nos docuit saeculi dignitates. Nam, postquam de paucis panibus quinque millia hominum refecerat, turbae considerantes in miraculo Domini majestatem testimonio evangelistae voluerunt eum in regem eligere,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtitte torquetur: bonũ qd̃ apd̾ señ in¬
uenit maliciose depͣuat. Opinionis em̃
aliene dispendium sue fame repittat lu¬
crum. totumq sibi detͣhi credit. qsd ad
titulos uicine bonitatis accedit. Porro
qd̾ marciał suo imp̾cat᷑ inuido: hoc mmp̾¬
cor meo. Qui ducis uultus ⁊ ñ legis ista
libent᷑. Omnib inuideas inusde. nemo tͥ.¬

Expanded text:
virtute torquetur, bonum quod apud se non invirtute torquetur, bonum quod apud se non invenit malitiose depravat. Opinionis enim alienae dispendium, suae famae reputat lucrum, totumque sibi detrahi credit, quod ad titulos vicinae bonitatis accedit. Porro quod Martialis suo imprecatur invido, hoc imprecor meo: Qui ducis vultus, et non legis ista libenter Omnibus invideas, invide, nemo t
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃bere. Quod si alicui res ista in dubiũ
uenit. fcĩ queso exꝑientia faciat dicti
retur. sic uno u̾bo de follib imꝑiti grt¬
turis uentum loqͣcitatis excuciã. Im¬
plebo faciem eius ignominia. Nam ĩ
eo ad plenum mat̾ia ignominiose cõ¬
fusionis exub̾at cum sit socͣticis notissi¬
ma fossa cinedis. Si opuscula mea in
manum emuli q̃nq sinistro deuoluã¬
tur euentu. bona inquit eẽnt si aucto¬
ritates qs ille adaptat: sederent com¬
petñttus aut mat̾ie respondepent. Sic
in scͥptis ueterum plerũq desebit᷑ inui¬
dia ⁊ uenenosa malicia detrastoꝵ. fe¬
lix ⁊ nato. felix ⁊ conuige ꝓtheus. ⁊ cui
si demas ugulati cͥmina fo̾ce: oĩa cõti¬
gerant. Et illud. Iulium fortunatũ fa¬
teor uirum fortem. quałr tñ usdicium
repetundarum euaserit: miror. Publiꝰ
antonius elegantissime postularet: nͥ
quia p̾uaricatus ẽ in cãlucilii. Etce qͦ¬
mͦ inuidia mel intoxicat. ⁊ dumaliena

Expanded text:
scribere. Quod si alicui res ista in dubium scribere. Quod si alicui res ista in dubium venerit, facti, quaeso, experientia faciat dicti retur, sic uno verbulo de follibus imperiti gutturis ventum loquacitatis excutiam. Implebo faciem ejus ignominia; nam in eo ad plenum materia ignominiosae confusionis exuberat: Cum sit Socraticis notissima fossa cinaedis. Si opuscula mea in manu aemuli quandoque sinistro devolvantur eventu; bona, inquit, haec essent, si auctoritates, quas ipse adaptat, sederent competentius, aut materiae responderent. Si in scriptis veterum plerumque describitur invidia et venenosa malitia detractorum. Felix et nato, felix et conjuge Peleus, Et cui, si demas jugulati crimina Phoci, Omnia contigerant. Et illud: Julium Fortunatum fateor virum fortem, qualiter tamen judicium repetundarum evaserit, miror. Publius Antonius elegantissime postularet, nisi quia praevaricatus est in causa Lucilii. Ecce quomodo invidia mel intoxicat, et dum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
dicta eoꝵ tnͣstulit. quos iam neglectui ⁊ ri¬
sui habebamus ⁊ pꝰ pauca. Deniq ⁊ udi¬
cio tͣnfferendi. ⁊ modo unttandi consecitt᷑
ẽ. ut qd̃ apud eum alienum legimus. me¬
lius ibi qͣm uͥ natum ẽ sonare miremur.
doctorib alios doctores. sicut ieronimũ
de libͥs origenis. augͦtinum ⁊ bedam de
libͥs ambrosii. Ambrosium uͦ de scͥptis
ciceronis ⁊ senece. Gregoriũ uͦ de scͥptis
augͣtini ⁊ ieronimi. ñ solum sentñtias
s u̾ba ip̃a in cãm mutui accepisse. Con¬
fident̃ ⁊ sub testimonio płiũ dico me sẽ¬
ꝑ dictare litt̾as solitum qͣmettiꝰ posset.
aliquis exarare. Ip̃a certe festinatõ iu¬
cium ⁊ suspitõnẽ cõpilatõnis excludit.
Ad u̾itatem ñ ad iactantiã dico. uidit
alii. me de diu̾sifas mat̾iis. tͥb dictare
scriptorib ⁊ uniuiscuiusq calamo festi¬
nanti satiffacere. meq qd̃ de solo ulio
cesare scͥbitur qͣrtam epłam dictare et

Expanded text:
dicta eorum transtulit, quos jam neglectui et ridicta eorum transtulit, quos jam neglectui et risui habebamus. » Et post pauca: « Denique et judicio transferendi, et modo imitandi consecutus est, ut quod apud eum alienum legimus, melius ibi, quam, ubi natum est, sonare miremur. doctoribus alios doctores, sicut Hieronymum de libris Origenis, Augustinum et Bedam de libris Ambrosii, Ambrosium vero de scriptis Ciceronis et Senecae, Gregorium quoque de scriptis Augustini et Hieronymi non solum sententias, sed verba ipsa in causam mutui accepisse. Confidenter et sub testimonio plurium dico, me semper dictare litteras solitum citius quam posset aliquis exarare. Ipsa certe festinatio vitium et suspicionem compilationis excludit. Ad veritatem, non ad jactantiam dico. Vidit alii me de diversis materiis tribus dictare scriptoribus, et uniuscujusque calamo festinanti satisfacere; meque quod de solo Julio Caesare scribitur, quartam epistolam dictare et
Abbreviated transcription (Latin):
legimus: apes nitari debemus que col¬
ligunt fsres. quib diuisis. ⁊ infauũ dis¬
positis uarios succos in unum soporẽ.
artifici mixtura ⁊ quadam sui sp̃c ꝓpͥeta¬
quicquid grumuant sues: ego semꝑ e
mulabor spͨtͥa uet̾m. In hiis erit occupatõ
mea nec me si pot̾o sol unqͣm inueniet o¬
ciosum. Nos qͣi nani suꝑ gigantum hu¬
meros sũmͦ. quoꝵ beneficio longius qͣm
ip̃i speculamur. dim antiquoꝵ tractatib
inhentes elegantiones eoꝵ sentñtias quas
uetustas aboleuerat hominum ue neglestꝰ.
qͣi iam mortuns in qͣndam nouitatem eẽn¬
tie suscitamꝰ. In libro sat᷑nalium legimus
qd̃ affranus togataꝵ scͥptor inea togata
que compitalia inscͥbitur suis respondens
emuliᷤ qͥ eñ dicebã multa de libro menandͥ
depilando sumpsisse. fateor inquit sump¬
si. s ea que melius me posse inuenire nõ
credidi. Et in eod̃. Quis fraudi urgilio
u̾tat. si ad sui ornatũ carminis q̃dam ab

Expanded text:
legimus, apes imitari debemus, quae collegimus, apes imitari debemus, quae colligunt flores, quibus divisis, et in favum dispositis, varios succos in unum saporem artifici mistura, in quadam sui spiritus proprietaquidquid grunniant sues, ego semper aemulator scripta veterum: in his erit occupatio mea; nec me, si potero, sol unquam inveniet otiosum. Nos, quasi nani super gigantum humeros sumus, quorum beneficio longius, quam ipsi, speculamur, dum antiquorum tractatibus inhaerentes elegantiores eorum sententias, quas vetustas aboleverat, hominumve neglectus, quasi jam mortuas in quamdam novitatem essentiae suscitamus. In libro Saturnalium legimus, quod Afranius togatarum scriptor in ea togata, quae Compitalia inscribitur, suis respondens aemulis, qui eum multa de libro Menandri depilando sumpsisse dicebant: « Fateor, inquit, sumpsi, sed ea quae melius me posse invenire non credidi. » Et in eadem: « Quis fraudi Virgilio vertat, si ad sui ornatum carminis, quaedam ab
Abbreviated transcription (Latin):
o Salt. ⁊ deuote subiectõnis affectum.
udio qd̾ apud uos detrastor occultus o¬
puscula mea cum lacessere clandestina de¬
pͣuatõne p̾sumit. in quo tanto feliciorẽ
me reputo: qͣnto gͣuius torquetur in¬
usdꝰ meꝰ. ⁊ miserius intabescit. Omĩa oꝑa
mea fundaui in lapide aduitorii in quo
obstruatur os loq̃ntium iniqua ⁊ den¬
tes mordacis inuidie contundantur. Me
compilatorẽ emulus uocat. eo qd̃ omĩa q̃
in epłis aut sermonib meis scͥbo. Hystori¬
arum exemplis aut sacre scͥpture aucto¬
ritatib firmo. hunc equidẽ modũ ascĩs
patͥb mutuaui. qui in uniũsis oꝑib su¬
is noui ac uet̾is instrĩiti u̾ba freq̃nter
int̾serunt. ut eoꝵ artifici uinctura dictis
suis robur adiciant ⁊ ornatũ. Et que
inuidia ẽ si qd̃ ex multiplici libroꝵ lec¬
tione decerpsi. feruentiore studio dige¬
rente in mat̾iam uirtutis. ⁊ ex̾cicium
prudentie coalescit: Nam sicut in libͦ
saturnalium. ⁊ in lib̾s senece ad luciliũ.

Expanded text:
, salutem, et devotae subjectionis affectum. Audio, quod apud vos detractor occultus opuscula mea lacessere clandestina depravatione praesumit; in quo tanto feliciorem me reputo, quanto gravius torquetur invidus meus, et miserius intabescit. Omnia opera mea fundavi in lapide adjutorii, in quo obstruetur os loquentium iniqua, et dentes mordacis invidiae contundentur. Me compilatorem aemulus vocat, eo quod omnia, quae in epistolis aut sermonibus meis scribo, historiarum exemplis, aut sacrae Scripturae auctoritatibus firmo. Hunc equidem modum a sanctis Patribus mutuavi, qui in universis operibus suis Novi ac Veteris Testamenti verba frequenter interserunt, ut eorum artifici junctura dictis suis robur adjiciant et ornatum. Et quae invidia est, si, quod ex multiplici librorum lectione decerpsi, ferventiore studio digerente, in materiam virtutis et exercitium prudentiae coalescit? Nam, sicut in libro Saturnalium, et in libris Senecae ad Lucilium
Abbreviated transcription (Latin):
stutti in finibt̾re. Leua queso oculos tuos
⁊ uide. ⁊ suspice lum̃ celi. cogita quia de
t̾ra exempti sunt amici d̃i. quoꝵ cõu̾sa¬
tõ ẽ in celis. In hac habitatõne t̾rena ni¬
cħ e nͥ labor ⁊ dolor ⁊ quedam ymago mi¬
serie infernał. In uita ⁊ oꝑib tius tota
fere facies inferm depingit᷑. Nec enĩ dee
tͥ unda tantali. ticii iecur. rota ycionis ur¬
na belidum. saxum sisiphi. dum int̾ diui¬
cias esuris. dum sollicitudinib anxiaris.
dum cupiditate torqueris dum ad illici¬
ta raꝑis. dum in saccum ꝑtusum congͤ¬
gas. Dum congregando diuicias labore
continuo ⁊ suꝑuacuo te affligis. Quia e¬
gre audis hystorias: fabulosa int̾sero.
S ⁊ de fabularum gentilium moralita¬
te quiñq forma eruditõnis illicit᷑. q̃m
fas ẽ ⁊ ab hoste doceri. Dominus ⁊̃ popu
lum suum peculiarem auro ⁊ argento ⁊
omni suppellectili egyptioꝵ honorari uo¬
luit ⁊ ornari. Posuit te dominus ut sis

Expanded text:
terram revertaris. Leva, quaeso, oculos tuos, et vide, et suspice lumen coeli; cogita, quia de terra exempti sunt amici Dei, quorum conversatio in coelis est. In hac habitatione terrena nihil est nisi labor et dolor, et quaedam imago miseriae infernalis. In vita et operibus tuis, tota fere facies inferni depingitur. Nec enim deest tibi unda Tantali, Tityi jecur, rota Ixionis, urna Belidum, saxum Sisyphi, dum inter divitias esuris, dum sollicitudinibus anxiaris, dum cupiditate torqueris, dum ad illicita raperis. dum in saccum pertusum congregas, dum congregando divitias labore continuo et supervacuo te affligis. Quia aegre audis historias, fabulosa intersero; sed et de fabularum gentilium moralitate quandoque forma eruditionis elicitur quoniam fas est et ab hoste doceri. Non enim lum suum peculiarem auro et argento et omni supellectili Aegyptiorum honorari voluit et ornari. Posuit te Dominus, ut sis
Abbreviated transcription (Latin):
tes insidias ddona uocare tuas. Sic auidis
fallax indulget piscib amus. ꝑ fida sic ftul¬
tas decipit esca feras. Quid fit largiri: qͥd
sit donare docebo: Si nescis. dona: gargi¬
liane mͥ. Decessor equidem tuus gr̃a hospi¬
talitatis munifice ⁊ effuse. liberalitatis
magnificentia. celeb̃rimos fame titulos ad¬
quisiuit. s qͣntum memoria illius ascen

Expanded text:
tes insidias dona vocare tuas? Sic avidis tes insidias dona vocare tuas? Sic avidis fallax indulget piscibus hamus: Callida sic stultas decipit esca feras. Quid sit largiri, quid sit donare, docebo, Si nescis, dona, Gargiliane, nihil. Decessor equidem tuus gratia hospitalitatis munificae, et effusae liberalitatis magnificentia celeberrimos famae titulos acquis
Abbreviated transcription (Latin):
ens querit᷑ uͥ ẽ cor auari. uste respõdetur.
ĩ archa. populus dicit auarꝰ me sibilat
at mͥ plaudo ip̃e domi. simul ac nũmos
contemplor ĩ archa. Isti sunt auare dii
tui: isti sunt quoꝵ ymaginem tui cre¬
atoris imagini p̾tulisti. Qñq audiui ex
ore tuo qd̃ qͣi ad excusandas excusatio¬
nes in peccatis. tuam munificentiam
iactitabas. teq amplius una uice lar¬
giri qͣm om̃s epõs regionis. Sane quod
domino regidonas sicut cet̾i feneratores
aut uidei: qd̃dam tͥbutarie functõnis
onus ẽ. ⁊ ymago quedam uidaice sui¬
tutis. Si magnatib t̃m donas. ñ ꝓce¬
dit ex liberalitate ista largitõ. q̃ qͣi in
capturam mittitur. dum uicẽ mutue re¬
iͥbutõnis expectat. Audi quid dete ⁊ cõ¬
similib canat poeta ⁊ cocꝰ. Munera qd̃se¬
nib uidiusq ingentia miitis. Hinc te
munificum gargiliane uocem: Sordidiꝰ
nich ẽ nicħ ẽ te spurticius uno: Qui po¬

Expanded text:
es quaeritur, ubi est cor avari? juste respondetur, es quaeritur, ubi est cor avari? juste respondetur, in arca. Populus, dicit avarus, me sibilat: at mihi plaudo Ipse domi, simul ac nummos contemplor in arca. Isti sunt, avare, dii tui; isti sunt, quorum imaginem Creatoris tui imagini praetulisti. Quandoque audivi ex ore tuo, quod quasi ad excusandas excusationes in peccatis, tuam munificentiam jactitabas, teque amplius una vice largiri, quam omnes episcopos regionis. Sane quod domino regi donas, sicut caeteri feneratores, aut Judaei, quoddam tributariae functionis onus est, et imago quaedam Judaicae servitutis. Si magnatibus terrae donas, non procedit ex liberalitate ista largitio, quae quasi in capturam mittitur, dum vicem multae retributionis exspectat. Audi quid de te, et consimilibus canat poeta: Munera quod senibus, viduisque ingentia mittis, Vis te munificum, Gargiliane, vocem? Sordidius nihil est, nihil est te spurcius uno, Qui po