comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fũt diligentissime reꝗre ut sciat & que futura p̃d. x̾int & p̾t
quot annos p̃dctã cõpleta sint. Nec difficultas ĩ his colligẽdis
in est ulla. Testati st̃ .n. sub quo quisq rege diuini sp̃ũs fu̾t
passus ĩstinctu. Multiq scriptos libros de tẽpib ediderunt
initiũ faciẽtes a ꝓpħa uorse. ꝗ troianũ bellu nõgͣentos fere
años añtessit. Is aũt cum ꝑ ãnos quadragita ppłm rexiss. sucte¬
ssorẽ huĩt Iesu qui septem & iuginti annis tenuit pͥncipatu
Ex iñ sb̾ udicib fuerunt ꝑ amõs tretentos septuagintatu
mutato statu Reges hr̃e coeꝑunt. ꝗb imꝑiu tenẽtib ꝑ annos
quadrĩgentos ꝗnquaginta usq ad sedechiȩ regnũ oppugnati
a rege babilonio cap̾tiq uidȩi duiturnũ ẜuituĩ ꝑtulerunt
donec septuagesimo post anno. Cyxꝰ maior captiuos udeos ter¬
ris ac sedib suis redder& ꝗ ꝑ idem tp̃s ĩ ꝑsas suscepit ĩpe¬

Expanded text:
t diligentissime requirere, ut sciat et quae futura praedixerint et post quot annos praedicta conpleta sint. nec difficultas in his colligendis inest ulla. testati sunt enim sub quo quisque rege diuini spiritus fuerit passus instinctum, multique scriptores libros de temporibus ediderunt initium facientes a propheta Moyse, qui Troianum bellum nongentis fere annis antecessit. is autem cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Iesum, qui septem ac uiginti annis tenuit principatum. exmde sub iudicibus fuerunt per annos trecentos septuaginta. tum mutato statu reges habere coeperunt. quibus imperium tenentibus per annos quadringentos quinquaginta usque ad Sedeciae regnum obpugnati a rege Babylonio captique Iudaei diuturnum seruitium pertulerunt, donec septuagesimo post anno Cyrus maior terris ac sedibus suis redderet, qui per idem tempus in Persas suscepit impe
Abbreviated transcription (Latin):
regem diuino spũ plenu locutꝰ est ea quȩ subitiemꝰ. Deus
cõdidit ine inĩtiu uiaꝵ suaꝵ ĩ oꝑa sua. añ setulũ fundauit
p̃cederent fontes aquaꝵ añ om̃s coles genuit me dñs fecit
regiones & fines ĩhabitabilis sb̃ cȩlo Cum parara celũ aderã
illi & cum secerne̾t suã sedem cũ suꝑ uẽtos fatẽt ualidas nubes
& cũ confirmatos ponebat mõtes sub cęlo qñ fortia faciebat
fundam̃ta t̾re eram penes illu disponens ego eram cui adgau
deum usibilem & fensibilem. Sen¬
sibilem aũt aĩo nõ qr ip̃e sentit:¬

Expanded text:
regem divino spiritu plenum locutus est ea quae subjecimucondidit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit ueret, priusquam procederent fontes aquarum, ante omnes colles genuit me. dominus fecit regiones et fines inhabitabiles sub caelo. cum pararet caelum, aderam illi, etcum secerneret suam sedem: cum super uentos faceret ualidas nubes et cum confirmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram cui adgaudeum uisibilem et sensibilem. sensibilem autem dico non quod ipse sens
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat añꝙͣ nascẽtur qđ nulli alii tontigit p̾t̾ christũ: ꝗ cu eẽt
a pͥnciͦ filius dei. regen̾ãtꝰ est denuo ẜm tarnẽ quȩ duplex natiuitas
eiꝰ magnũ ĩtulit huãnis erxorem pectorib. cĩtum fuditq tenebras
&̃ his ꝗ uere religionis satram̃ta retinebãt. sed nos id plane dilu¬
cideq mõstrabimꝰ: ut amatões sapĩȩ faciliꝰ ac diligentiꝰ ĩstruãt᷑.
Qui audit dei filiũ dicinõ debet̾ tm̃ nefas m̃te cõtipe ut exi¬
stimet ex cõnubio ac ꝑmixtioe femĩę alicuiꝰ đm ꝓtreasse q̃đ nõ
facit nͥ aĩal cõporale mõtiq sb̃iectu. Deus aũt cu solus sit cui

Expanded text:
qui erat, antequam nasceretur; quod nulli alii contigit praeter Christum. qui cum esset a principio filius dei, regeneratus est denuo secundum carnem. quae duplex natiuitas eius magnum intulit humanis pectoribus errorem circumfuditque tenebras etiam iis qui uerae religionis sacramenta retinebant. sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. qui audit dei filium dici, non debet tantum nefas mente concipere, ut existimet ex conubio ac permixtione feminae alicuius deum procreasse, quod non facit nisi animal corporale mortique subiectum. deus a
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩis añ p̃ceptu ut sacrũ conficent uuguẽtũ qͦ ꝑungi possẽt
hi ꝗ uocabant᷑ ad sac̾dotiũ uł ad regnu & sic̃ nũc Romais
ĩdum̃tu purpure ĩsigne est regiȩ digtatis assũpte sic illis un¬
ctio sac unguẽti nom̃ ac potestatẽ regiã cõferebat. ueru
dicebant ungi: quod ñẽ
Aqpcatar sicut indicat homeri uersus ille top̃ q¬

Expanded text:
 perungui possent ii qui uocabantur ad sacerdotium uel ad regnum, et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regium conferebat. uerum icebant ungui, quod nunc ἀλείφεσθαι, sicut indicat Homeri uersus ille:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥto magis dei uotẽ tredendũ est & manẽ ĩ ętnur & sensu
ac ũtute comitaĩ : quã de deo pr̃e tanꝙͣ riuus de fonte tra¬
duxit Qđ siquis mirat᷑ ex deo deum ꝓlatione uocis ac sps
potiusse gnari si sacras uoces ꝓphaꝵ cognou̾it desinet ꝓstõ
mirãi. Salomonẽ prem̃q eiꝰ dauid potẽtissimos reges fuisse
& eosdem ꝓp̃ħas & his fortasse sit notu. ꝗ diuinas luteras nõ
attigerunt. quoꝵ alter ꝗ posteriꝰ regnauit. troyane ur̃b excidiũ

Expanded text:
quanto magis dei uocem credendum est et manere in aeternum et sensu quanto magis dei uocem credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traduxerit! quodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, Troianae urbis excidium
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ scę̾ litt̾ę docẽt ĩ ꝗb cautu est illu dei filiu dei eẽ sex¬
monẽ. Itẽq cȩt̾os angelos dei spiritꝰ eẽ. Ham ẜmo ẽ spus cum
dei filũ cȩt̾osq angelos differẽtia est. Illi .n. ex delo taciti spũs
exierũt qr nõ ad doc̾trinã dei tradendã. s ad miste̾iu coͬebant᷑
Ille uõ cũ sit & ip̃e sim̃s tñ cũ uote ac sono ex dei ore ꝓcessit: sic̃
ipm pͥmo locutꝰ est ut ꝑ eum ad nos loqu̾ẽt᷑ & ille uotẽ dei ac
conceꝑat. i excogitabili quadã maiestatis sue uirtute ac potẽtia
ĩ effigiẽ que ꝓpͥo sensu & sapĩa uigeat cõp̾hendit. & aliositẽ
siñis suos ĩ angelos figurauit. Nostri sp̃us dissolubiles sũt
qr mõtales sũmꝰ dei aũt spũs & uiuũt & manẽt & sentiũt qr
ipẽ ĩ mortalis est: & sensus ac uite dator. Hostre uoces licet
aure misceãt᷑ atq uanescãt: tñ plexũq ꝑmanẽt litt̾is cõphẽse

Expanded text:
sanctae litterae docent, in quibus cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros angelos dei spiritus esse. nam sermo est spiritus cum dei filium ceterosque angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore processit sicut sum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur et ille uocem dei ac conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu et sapientia uigeat, conprehendit; et alios item spiritus suos in angelos figurauit. nostri spiritus dissolubiles sunt, quia mortales sumus, dei autem spiritus et uiuunt et manent et sentiunt, quia ipse immortalis est et sensus ac uitae dator. nostrae uoces licet aurae misceantur atque uanescant, tamen plerumque permanent litteris conprehensae:
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ oris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ. Itẽ rurs ĩ psalmo quadragesiõ¬
quarto sic ait. Eructauit cor men u̾bum bonũ dico ego opa
mea regi. Cõtestans iudelicet nulli alii oꝑa dei nota ẽẽ ñ filio¬
suo soli. qui est u̾bu dei & quẽ regnaͬe ĩ ꝑpetuu necesse est
Itẽ Salamõ ip̃m u̾bũ dei demõstrat. cuiꝰ maĩb oꝑa ista mũdi¬
fabricata sint. Ego ĩ ꝗt ex ore altissimi ꝓdiui añ om̃ trea¬
tura. ego ĩ celis feci ut oriret᷑ lum̃ ĩdeficiens. & nebula
texi om̃s t̾ram. Ego ĩ altis habitaui. & thronꝰ meus ĩ colũna

Expanded text:
us eorum. item rursus in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli alii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem regnare in perpetuum necesse est. item Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius mafabricata sint. Ego, inquit, ex ore Altissimi prodivi ante omnem creaturam; ego in coelis feci ut oriretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. Ego in altis habitavi, et thronus meus in columna
Abbreviated transcription (Latin):
posse perferri.
Ilstant ig̃ hoĩes & ĩ telligant q̃r deus sumꝰ cu legatũ ac nũtium
suum mittẽt ad erudiendam p̾ceptis iustitię suȩ mõtalitatem¬
mõtali uolu̾i̾t eu carne ĩdui & cruciatu affici & mõte mulctãi
Nlam cũ iustitia nulla eẽt ĩ terra doctorẽ misit qi uiuã legem
ut nom̃ ac templũ nouũ cõderet ut ueꝵ ac piũ cultu ꝑ om̃
ita illu nasti opõtuit. sic̃ homo nascit᷑ ex mõtali uitoq cõcretus.
mater corꝑis eꝰ uirgo sine patre. fuit ig̾& deus & hõ iter deu¬

Expanded text:
posse perferri. Discant igitur homines et intellegant quare deus summus cum legatum ac nuntium suum mitteret ad erudiendam praeceptis iustitiae mortalitatem, uoluerit eum carne indui Nam cum justitia nulla esset in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum novum conderet; ut verum ac pium cultum per omnem ita illum nasci oportuit, sicut homo nascitur ex mortali utroque concretus: mater corporis ejus virgo sine patre. Fuit igitur et Deus et homo, inter Deu
Abbreviated transcription (Latin):
bris suauib mãcipatam mõte afficiũt sempit̾na. Quib ut repu¬
gnãẽ possimꝰ deus nobis uia suꝑande tarnis & aꝑuit & oñdit
quȩ uirt̾ ꝑfecta & õib nius absoluta coronam iũtẽtib & m̾ce

Expanded text:
bris suauibus mancipatam morte adficiunt sempiterna. quibus ut repubris suauibus mancipatam morte adficiunt sempiterna. quibus ut repugnare possemus, deus nobis uiam superandae carnis et aperuit et ostendit. quae uirtus perfecta et omnibus numeris absoluta coronam uincentibus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducẽ ad deũ possa .i. adĩmõtalitatem: qr si deus tm̃ fuissa ut
sup̃dictu ẽ exͣ urtutis hoĩ p̾bere nõ poss& si hõ tm̃ nõ possa
hoiẽs ad ustitiam coge̾ nͥ auctõitas & uirtꝰ hoĩs maior accedẽt
reri ut fiat ęternꝰ taro qm̃ t̾rena ẽ iõq mõtalis copulatum
spũs sibi trahit secũ. & ab ĩmõtalitate ducit ad mõtem Egͦ sp̃us¬
ĩpedit spũ quo minꝰ deũ sequat᷑. Est .n. fragilis & subiecta pec¬
cato pectatũ dũe pabulũ mõtis est. Itaq idcirto medicator ad¬
uenit .i. deus ĩ carne ut caro eu seꝗ poss& & eripet hoĩe nõ¬
ti. cuiꝰ est dnãtio ĩ carnẽ. Ideo carnes iduit se: ut desideriis
carnis edomitis doce̾t nõ necessitatis ẽẽ pecãẽ: s ꝓpositi ac uolũtats uni
.n. nob & magna & p̃cipua cũ tame luctatio ẽ cuiꝰ ĩfinite cupiditates
p̃mũt aĩã nec deu retine̾ patiũt᷑ s& eam uoluptatib & illece¬

Expanded text:
um fuisset, ut supra dictum est, exempla uirtutis homini praebere non posset, si homo tantum, non posset homines ad iustitiam cogere, nisi auctoritas ac uirtus homine maior accederet. reri ut fiat aeternus, caro quoniam terrena est ideoque mortalis, copulatum sibi spiritum trahit secum et ab inmortalitate inducit ad mortem. ergo spirinpedit spiritum quominus deum sequatur. est enim fragilis et subiecta peccato, peccatum autem pabulum mortis est. itaque idcirco mediator aduenit id est deus in carne, ut caro eum sequi posset, et eriperet hominem morti cuius est dominatio in carnem. ideo carne se induit, ut desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi ac uoluntatis. una enim nobis et magna et praecipua cum carne luctatio est, cuius infinitae cupiditates premunt animam nec dominium retinere patiuntur, sed eam uoluptatibus et inlece
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑest ut eos etiã reffellamꝰ qui uirtutẽ ip̃am sũ mum
bonũ putauert̃. In qua opinione &ẽ .M. Tuluis fuit. ĩ qͦ
multũ ĩ cõsiderati fuerũt. Non .n. uirtꝰ ip̃a est sũmum
illud sine uirtute nõ põt. utrũq ĩtellectu ẽ facile. Que¬
ro .n. utrũ ne ad p̃claru illd̾ bonu facile ꝑueniri putẽt
an cu difficultate ac labore expediant acum̃ suũ ẽxorẽm
defendant. Si facile ad illud uc sine labõe ullo ꝑueniri
pot. sum̃ bonũ nõ est. Quid .n. nos crutiemꝰ: ꝗd cõficiamꝰ
lacet: ut illud ꝗlibet sine ulla cõtentione aĩ comp̃hendat :
S si cõẽ quoq at mediocre qđ libet bonũ nõ sit labore

Expanded text:
erest ut eos etiam refellamus qui virtutem ipsam summum erest ut eos etiam refellamus qui virtutem ipsam summum bonum putaverunt, in qua opinione etiam M. Tullius fuit; in quo multum inconsiderati fuerunt. Non enim virtus ipsa est summum illud sine virtute non potest. Utrumque intellectu est facile. Quaero enim utrumne ad praeclarum illut bonum facile perueniri putent an cum difficultate ac labore? expediant acumen suum erroremque defendant. si facile ad illut ac sine ullo labore perueniri potest, summum bonum non est. quid enim nos cruciemus, quid confi quod quaerimus jacet, ut illud quilibet sine ulla contentione animi comprehendat. Sed si commune quoque ac mediocre quodlibet bonum non nisi labore
Abbreviated transcription (Latin):
nitõis est uiciũ qđ scĩa nuda ponit᷑. Incipient .n. beatioes
uideĩ ꝗ artẽ aliquã scierĩt. ĩmo uõ qui res &̃ malas scier̃t
ut tã b̾eatꝰ sit ꝗͥ mun̾a didicei̾t temꝑate. ꝙ̃ qui mederi.
Quero ig ad quã rem scĩa referenda sit. Si ad cãs reri
ñaliu quȩ beatitudo mihi exit ꝓpoĩta. si sciero uñ nilus
nõ est sciã s opinatio que ꝓ ĩgeniis uaria est. Restat ut
sciã bonoꝵ ae malor sũmũ bonu sit. Cur gͦ sciãm ma¬
luit ꝙͣ ipãm sapĩam sum̃ bonũ dice̾ cũ sit utriusq signi¬
ficatio et us eadem: Nemo tñ usq ad hunc sũmũ bonũ
dixit eẽ sapĩam qđ meliꝰ dici potuit. Nam scĩa parũ est
ad bonũ suscipiendũ: malumq fugiendu nͥ accedat et
tñ ꝙͣ loquebant᷑ nã cogente inx̾unt qr uĩtutẽ caruert
uirtus aut̃ cum scĩã cõ uincta lapientie est.¬

Expanded text:
nitionis est vitium quod scientia nuda ponitur. Incipient enim beati omnes nitionis est vitium quod scientia nuda ponitur. Incipient enim beati omnes videri, qui artem aliquam scierint, immo vero qui et res malas scierint; ut tam beatus sit, qui venena didicerit temperare, quam qui mederi. Quaero igitur, ad quam rem scientia referenda sit? Si ad causas rerum naturalium, quae beatitudo erit mihi proposita, si sciero unde Nilus non est scientia, sed opinatio, quae pro ingeniis varia est. Restat ut scientia bonorum ac malorum summum bonum sit. Cur ergo scientiam maluit quam ipsam sapientiam summum bonum dicere, cum sit utriusque significatio et uis eadem? nemo tamen usque adhuc summum bonum dixit esse sapientiam, quod melius dici potuit. nam scientia parum ost ad bonum suscipiendum malumque fugiendum, nisi accedat et tamen, quam loquebantur, natura cogente, vixerunt, quia virtute caruerunt. Virtus autem cum scientia conjucta est sapientia. Sup
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ rei gr̃a hoĩes appetũt nõ ꝑꝑ ipam. Quis .n. scire cõtent̃
est nõ expetens aliqm fructum scĩȩ: Artes iõ discunt᷑ ut¬
exerceant᷑. Excent᷑ aũt uł ad sb̾sidia uitȩ uł ad uoluptatẽ
uł ad glam. Non est. ig̃ sũmũ bonu qđ nõ ꝓpter se expe¬
titur. Quid gͦ ĩterest utru sciam sũmu bonu putemꝰ an illa
ip̃a quȩ sciã ex se parit .i. iuictũ glam uoluptate quȩ nõ stꝰ
homini
homini ꝓpͥa/ et iõ ne sũma qđ bona. Nam uoluptatis et uie
appetentia nõ hõi solum s &̃ mutis ĩ est. Quid cupiditas głie.
nõ ne ĩ eꝗs dep̃henditur cũ uictoes exultent. uicti dolentꝰ
antus amor laudu tante uictoiã curȩ. Hec im̾ito summus
poeta exꝑiendum eẽ ait et quis cuiq dolor uictod q̃gloria
palmȩ. qđ si ea quę parit scĩa coĩa st̾ cum aliis d̃alib. nõ
est gͦ sũmu bonũ sciã. Preterea nõ mediotre huꝰ diffi

Expanded text:
alterius rei gratia homines adpetunt, non propter ipsam. quis enim scire contentus est non expetens aliqexerceantur, exercentur autem uel ad subsidia uitae uel ad uoluptatem uel ad gloriam. non est igitur summum bonum quod non propter se expetitur. quid ergo interest utrum scientiam summum bonum putemus an illa ipsa, quae scientia ex se parit id est uictum gloriam uoluptatem? quae non sunt homini propria et ideo ne summa quidem bona: nam uoluptatis et uictus adpetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditur, cum uictores exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae est uictoria curae. nec inmerito summus poeta experiendum esse ait,. et quis cuique dolor uicto, quae gloria palmae. quodsi ea quae parit scientia communia sunt cum aliis animalibus, non est ergo summum bonum scientia. praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
duz est. Nam quȩ abẽẽ debent ab hoĩe i his õib dep̾hen.¬
dinit᷑ uoluptates ap̃petũt met̾ut metuũt fallunt ĩ sidiant
occidũt & qđ̃ ad rem maxiẽ attinet deu nescũĩt. Quid gͦ

Expanded text:
dum est. Nam quae abesse debent ab homine, in iis omnia deprehendum est. Nam quae abesse debent ab homine, in iis omnia deprehenduntur: voluptates appetunt, metuunt, fallunt, insidiantur, occidunt; et, quod ad rem maxime attinet, Deum nesciunt. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ui uoluptatem cũ honestate iũxerunt coĩonem hanc effugere
uoluerunt. s effecerunt repugnans bonũ qm̃ qui uoluptati
deditꝰ est hon estate tareat netesse est. ꝗ honestati studet. uoluptat
eripateticoꝵ bonũ nimiũ multiplex exceptis ã bonis que ipsa
que sint magna cõtentio ẽ: cõẽ cum beluis põt uideri Nlam
corꝑis bona .i. ĩ colomitas ĩdolentia ualitudo nõ minꝰ st̾ mutis
ꝙͣ hõib necia ac nescio an &̃ magis qr hõ et medelis & mini¬
sterqs sb̃leuai põt. muta nõ postꝰ. Itẽ ꝗ appellant farturcȩ bõa.
nã sic̃ hõi opib ad uitã tuendam sic illis p̃da et pabuł opus
est. Ita ĩdutendo bonu qđ nõ sit ĩ hoĩs potãte totum homi¬
nem alienȩ ditioni sbiugau̾unt.
Aadiamꝰ &̃ zenone. Nam is ĩterdũ uĩtutem sõnat sumũ ĩꝗt
est bonũ cũ nã cõsentaneȩ uiuẽ. Beluaꝵ ig̾ nobis moe uiuẽ¬

Expanded text:
qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui uo-luptati deditus est, honestate careat necesse est, qui honestati studet, uoluptate. Peripateticorum bonum nimium multiplex et exceptis animi bonis, quae ipsa quae sint magna contentio est, commune cum beluis potest uideri. nam corporis bona id est incolumitas indolentia ualetudo non minus sunt mutis quam homini necessaria ac nescio an etiam magis, quia homo et medellis et ministeriis subleuari potest, muta non possunt. item, quae appellant fortunae bona: nam sicut homini opibus ad uitam tuendam, sic illis praeda et pabulis opus est. ita inducendo bonum quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae dicioni subiugauerunt. audiamus etiam Zenonem: nam is interdum uirtutem somniat. \'summum\' est bonum, cum natura consentanee vivere. Belluarum igitur nobis more viven
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iõ cum adu̾saĩo sũma uiriũ cõtentione de pugno.
ut urtus mea pariat m uoluptatẽ cuiꝰ exꝑs sim necesse ẽ.
si uict abscesẜo. Ab his gͦ sapere distemꝰ quos a pecudibus
ac beluis nõ smña s lingua discernit :¬
ab egrotis et ĩ aliquo dolore põitis ẽẽ hoc disputatu: Quid tam
ridiculum qͣ id hr̃e pro sũmo bono qđ medicus possit dare.
dolendum est gͦ ut fruam̃ bono et quidẽ grauiter ac sȩpe: ut
qr bono caret quẽ nos felicissim̃ putabamꝰ : qr malo caruit.
Ab hac uanitate nõ longe abfuit qui oĩo nihil dolere sũmum
bonũ dixit nam p̃ter qđ om̃e aĩal doloris ẽ fugiens. Quis
põt sibi hoc bonu p̃stare. qđ nõb ut euentat iihil aliud po¬
ssumꝰ ꝙͣ optaẽ: Sũmu aũt honũ nõ põt effic̾e̾ qͥnꝙͣ beatum¬
nͥ semꝑ fuit ĩ ius potestate. hoc aũt nõ uirtus hõi nõ doctͥna
non labar: s naͣ ip̃a cũctis aĩantibus prestat.

Expanded text:
nam ideo cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscessero’. ab his ergo sapere discamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit? penim non intellegat ab aegrotis et in aliquo dolore positis esse hoc disputatum? quid tam ridiculum quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem grauiter ac saepe, ut quam doluit, quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. ab hac uani- tate non longe afuit qui omnino nihil dolere summum bonum dixit, nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eueniat, nihil aliut possumus quam optare? summum autem bonum non potest efficeoctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
buat᷑ querasq ab his ꝗd sibi uelint tu feminas tã rabide
cõsectant᷑ ut iux diuelli queãt cibos &̃ potũq negligant.
cur aut alios mares uolenter abigãt aut ne uicti qđ aibsistãt
s a fortiorib sepe contriti eo magis ĩsectent᷑ cur nec ĩbre
nec frigora ꝑtimescant. Iaborem suscipiant ꝑiculũ nõ recu¬
sent ꝗd aliud respondebũt nͥ sumu bonũ corꝑis uoluptatẽ¬
eam se appete ut afficiant᷑ suauissimis sensib eosq ẽẽ tanti
ut asseqͥndoꝵ cã nec laborem sibi ullum nec uulnera nec mõtẽ
ipam recusandã putent: Ab his ne ig̃ p̾cepta uiuendi peteni

Expanded text:
buatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide buatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares uiolenter abigant aut ne uicti quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti eo magis insectentur, cur nec imbres nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent, quid aliut respondebunt nisi summum bonum eseam se appetere, ut afficiantur suavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec laborem sibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipsam recusandam putent. Ab hisne igitur praecepta vivendi petemus,
Abbreviated transcription (Latin):
sequamur.
Uid egͦ suꝑest. n ut õmissis litigatõib furiosis ac ꝑtinatibus
ueĩamꝰ ad uidicem illum .s. daforem simplicis et quietȩ sapĩȩ̨
controu̾siis istoꝵ ferre sinã. hȩc nos docet qđ sit hõis uer¬
de offo hõis agatur: opõtet sumu sũmi aĩalis bonũ ĩ eo con¬
stitui qđ cõe cum teteis aĩalib eẽ nõ possit. s ut feris dẽtes
arm̃tis cornua uolucrib penne pͥa st̃ sic hõi aliꝗd suum
debet ascribi sine quo rõne suę conditõis amittat. Nam
naͣle. sumu tñ non est nͥ̃ qđ est unicuiq gni ꝓpͥums Sapiens¬
egͦ nõ fuit qui sũmu bonu credidit ã uoluptatẽ. qm̃ sine
ilła secuitas siue gradu est cõis est õib ¶A ristippo ne respon
ꝙ uentri et uenẽĩ ẜuientem nemimi dubiu est hoĩe nõ fuisse
sic .n. uixit ut nihil inter eum pecudemq distaret nͥ unũ qđ
loquebat᷑. Qđ si asino aut sui aut tani facultas loqͥndi tri¬

Expanded text:
sequamur? Quid ergo superest nisi ut omissis litigatoribus furiosis ac pertinacibus ueniamus ad iudicem, illum scilicet datorem simplicis et quietae sapientiacontrouersiis istorum ferre sende officio hominis agatur, oportet summum summi animalis bonum in eo constitui, quod commune cum ceteris animalibus esse non possit. sed ut feris dentes, armentis cornua, uolucribus pinnae propria sunt, sic homini aliquid suum debet adscribi sine quo rationem suae condicionis amittat. nam naturale, summum tamen non est, nisi quod est uni cuique generi pit qui summum bonum credidit animi uoluptatem, quoniam siue illa securitas siue gaudium est, communis est omnibus. Aristippo ne respondquam uentri et Veneri seruientem nemini dubium est hominem non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tri
Abbreviated transcription (Latin):
stimatio sb̾sequat᷑ : abiciemꝰ ne uirtutẽ qr flagitiosa & t̾pis
ab ĩsipientib iudicetur: Que qm̃ ĩuidia p̾mi ac uexaĩ põt ut¬
sit ip̃m ꝓpͥum ac ppetuũ bonũ nullo extrinsetꝰ aduim̃to ĩdi-¬
gere debet. ꝗn suis ꝑ se uĩtutib nitat᷑ et cõstet. Itaq nec
ullum ei ab hoĩe bonũ sperandum est. neo ullum malu
retusandum

Expanded text:
stimatio subsequatur? abiciemusne uirtutem, quia flagitiosa et turpis stimatio subsequatur? abiciemusne uirtutem, quia flagitiosa et turpis ab insipientibus iudicetur? quae quonisit ipsa proprium ac perpetuum bonum, nullo extrinsecus adjumento indigere debet, quin suis per se viribus nitatur, et constet. Itaque nec ullum ei ab homine bonum sperandum est, nec ullum malum recusandum.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑpetiũ de familia deleatur: ꝙ̃to magis qui deum deserit.
in quẽ duo uocabula dni & patris ȩ̨que uen̾anda cõuenuĩt
Nam ille qui ẜuu p̾cio comꝑat. qđ in eum beneficii confert
p̃ter alim̃ta. Que illis utilitatis suę gratia subministratut.¬
& qui filiu gnãt nõ ht̃ in potãte ut concipiatur ut nascat᷑¬
& uiuat. Unde appara non eẽ illum patrem sãe tiñmõ
gñandi ministru. Quib gͦ suppliciis dignus est deẜtor
eius ꝗ & dñs uerus & p̃r est nͥ quȩ deus ip̃e cõstituit qui
spiritib ĩiustis et̾num parauit ignẽ. qđ ip̃e ꝑ uates suos
impiis ac rebellib cõminatur. C¬

Expanded text:
in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in quem duo uocabula domini et patris aeque ueneranda conueniunt? nam ille qui seruum pretio conparat, quid in eum beneficii confert praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut uiuat: unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. quibus ergo suppliciis dignus est desertor eius qui et dominus uerus et pater est, nisi quae deus ipse constituit, qui spiritibus iniustis aeternum parauit ignem, quod ipse per uates suos inpiis ac rebellibus comminatur?.
Abbreviated transcription (Latin):
doce nos põt aiam nõ ẽẽ mõtalem diuinũq illi adeo p̃miũ
cõstitutu. s& idcirco iũtutẽ ipã deus sb ꝑsona stultitiȩ uo¬
luit ẽẽ celatam: ut misteriũ uẽitatis ac religionis suȩ eẽt
arcanũ ut has religiones sapiãmq t̾renã extollentem se
altiꝰ sibiq multu placẽtem uanitatis errõisq dãnaret ut
ꝓpoita deniq dificultate angustissimꝰ trames ad ĩ mõtali¬
tatis p̃miu sublime ꝓducẽt. docui ut opinor cur ppłs ñr̃
apud stultos stult habeat. nam cruciãi atq ĩterfici malle
ꝙͣ tura tribus digitis cõp̃hensa ĩ focum iatẽ. Tam ineptũ
cõdidit cęlum atq t̾ram. ꝗ huãnu genꝰ finxit ĩspirduit
fuga deserit. isq ũberibus & uinculis &r ergastulo et
cruce oĩq malo dignissimꝰ indeat᷑ & si filius eodem mõ
ꝑditus atq impius existimatur qui prem suum reliquit ne illi
obsequatur ob eamq cãm dignus putat᷑ qui exheres & cuiꝰ nom̃

Expanded text:
docere nos potest animam non esse mortalem diuinumque illi a deo praemium constitutum. sed idcirco uirtutem ipsam deus sub persona stultitiae uoluit esse celatam, ut mysterium ueritatis ac religionis suae esset arcanum, ut has religiones sapientiamque terrenam extollentem se altius sibique multum placentem uanitatis errorisque damnaret, ut proposita denique difficultate angustissimus trames ad immortalitatis praemium sublime perduceret. Docui, ut opinor, cur populus noster aput stultos stultus habeatur. nam cruciari atque interfici malle quam tura tribus digitis conprehensa in focum iacere tam ineptum uicondidit caelum atque terram, qui humanum genus finxit inspirauit fuga deseruit isque uerberibus et uinculis et ergastulo et cruce et omni malo dignissimus iudicatur, et si filius eodem modo perditus atque inpius existimatur qui patrem suum dereliquit ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur qui sit exheres et cuius nomen
Abbreviated transcription (Latin):
te sapientẽ lȩli putet cũ ip̃e tibi loq̃re contraĩa. & paulo p̾
uirtuti adimas ꝗ̃ dedisti. S& uidelicet ignorantia ueri facit
grati uniu̾si aut inuidi multi aut inimiti põtentes suis
uirtutẽ p̃miis spoliant. Oꝙͣ fragilem ꝙͣ mane uirtuten
ĩduxisti: si spoliari p̃mio suo põt q̃ si bona sua diuinandi¬
cat ut aiebas qui post̾ existere tam ĩgrati tã ĩuidi tam
potentes ꝗ uirtutem spoliãẽ ualeant his bonis q̃ fuerĩt
in eam collatata diunit᷑: He illa se inꝗt multis solatiis
oblectat maximeq suo decõe se ip̃a substentat: quib solaciis qͦ
deore. cum ĩ crimem sȩpe ueĩat & ĩ poena deor ille u̾tcitur.
Quid .n. si ut furiꝰ dicebat rapiatur uexetur exterminet᷑ Egeie

Expanded text:
te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post uirtuti adimas quae dedisti? sed uidelicet ignorantia ueri facit grati uniuersi aut inuidi multi aut inimici potentes suis uirtutem praemiis spoliant, — o quam fragilem, quam inanem uirtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest! quae si bona sua diuina iudicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furi
Abbreviated transcription (Latin):
ssimi hoĩs ẽ nõ hiic uite cõsule̾: ut sit ꝙͣ diuina & cõmo¬
dis oĩb plena: qđ qui faciat a iustitię regula discedat ne¬
cesse est. Si aũt suꝑest hoĩ uita melior aᵈ longior qđ et
p̃ħoꝵ & magnoꝵ argum̃tis & uatũ responsisꝰ & ꝓp̃harũ
diuinis uocib discimꝰ. hanc p̾sentem cu bonis sius cõtem¬
nere sapientis ẽ. Cuiꝰ oĩs iactura ĩmortalitate pensat᷑ apđ
Cico̾nem illem ille iustitię defensor lęlius uult ĩꝗt plane
uirtus honorẽ. Nec est iũtutis ulla alia m̾ces. Est plane d
ꝗđ untute dignissima quã tu ledi nuꝙͣ poteras suspitaũ
Nihil .n. diuinaꝵ noueras litteraꝵ quã tñ illa inꝗt accipit
facile exigit nõ acerbe. Erras uehem̃ter si putas ab hoĩs
p̃miũ solui posse uictuti. Cum ip̃e alio loto uerissime di¬
xẽĩs. huic tu uixo quas diuitias obities. q̃ imꝑia ꝗ̃ regna:
Quis ista putat humana sua bona diuina uidicat᷑: Quis gͦ

Expanded text:
is non huic uitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena. quod qui faciet, a iustitiae regula discedat necesse est. si autem superest homini uita melior et longior, quod et argumentis et uatum responsis et prophetarum diuinis uocibus discimus, hanc praesentem cum bonis suis contemnere sapientis est, cuius omnis iactura inmortalitate pensatur. aput Ciceronem idem ille iustitiae defensor Laelius uult inquit paene uirtus honorem nec est uirtutis ulla alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam tu, Laeli, numquam poteras suspicari: nihil enim diuinarum noueras litterarum. quam tamen illa inquit accipit facile, exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemium solui posse uirtuti, cum ipse alio loco uerissime dixeris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nihili. quipye qui potuit et t̾c cum nastẽtur extingui sic̃ frater eiꝰ
añ genitꝰ extinctꝰ est. Qui si uiuẽ potuiss nũꝙͣ minori tõcessiss
imꝑium. Ip̃e aũt furto ẜuat̾ furtĩq nutritus ꝰ d E siue Inp
appellatus ẽ nõ ut isti putãt aferuore cȩlestis ignis uł ꝙ uite sit datõ
et aĩantib ispiret aĩas. q̃ uirtꝰ soliꝰ dei est: quam .n. possit ĩspirare
aĩam qui ip̃e accepit aliunde: S ꝙ pͥmus ex lib̾is saturni maribus
iuxerit. potuerũt ig̾ hõies aliũ deum hr̃e rectorẽ Si sat̾nꝰ non
fiuss ab uxõe delus At .n. poetȩ ita finx̾unt. Crrat quisꝗs hoc putat.

Expanded text:
nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus Zεύς siue Zήν appellatus est, non ut isti putant a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantibus inspiret animas, quae uirtus solius dei est — quam enim possit inspirare animam qui ipse accepit aliunde? —, sed quod primus ex liberis Saturni maribus uixerit. potuerunt igitur homines alium deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus at enim poetae ista finx
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tanta formido est paludis ĩferne si st̃ imõtales ꝗd metuũt
eam quã uisuri nõ st̃. nisi quos mori netesse ẽ. Quid ig̃ homines
oculos suos ĩ celũ tollũt: ꝗd ꝑ suꝑos deierãt: cum ip̃i suꝑi ad ĩferos
reuoluantur : ibiq hẽant. qđ uen̾ent᷑ et adorẽt. Illud uõ quale est
ẽẽ fata quib dii om̃s ei ip̃e Iupiter pareat: si partaꝵ tãta iuis ẽ.
ut plus possint ꝙͣ cęlestes uniu̾si ꝙͣq ip̃e rector ac dñs curnõ illȩ
potiꝰ regnãe dicãt᷑ quaꝵ legib et statutis parẽ om̃s deos necessitas
cogit : nũc cui dubiũ ẽ ꝗn is qui alicui rei obseꝗt᷑ maximꝰ nõ sit.
nã si sit nõ accipiat fata s faciat. Nũc ad illud qđ omiẜam redeo.
In una itaq sola fuit cõtinẽtior cum eã deꝑiret nõ uirtute aliqua s
metu successõis. Quȩ formido utiq eius ẽ ꝗ sit mõtalis et ĩbecillis et

Expanded text:
quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant eam, quam uisuri non sunt nisi quos mori necesse est? quid igitur homines oculos suos in caelum tollant? quid per superos deierent, cum ipsi superi ad inferos reuoluantur ibique habeant quod uenerentur et adorent? illut uero quale est, esse tata quibus dii omnes et ipse luppiter pareatr\' si arcarum tanta uis est, ut plus possint quam caelestes uniuersi quamque ipse rector ac dominus, cur non illae potius regnare dicantur, quarum legibus et statutis parere omnes deos necessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. — nunc ad illud quod omiseram redeo. in una itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui sit et mortalis et inbecillus et
Abbreviated transcription (Latin):
egͦ fieri ut alius sit postea futurꝰ. Si .n. p̾us regnum mutatũ est
cur desperemus & posteriꝰ posse mutari: nisi forte Saturnꝰ regnãe
potuit fortiorẽ iu pit nõ põt. Atqui diuinũ ĩꝑiũ aut semꝑ ĩmuta¬
bnle est aut si est mutabile. qđ fieri non põt semꝑ utiq mu¬
tabile est. Potest gͦ Iupiter regnũ amitteͣ sicut pater eius amisit.
Ita plane nam cũ idem neq uirginib neq mãĩtatis unꝙ̃ pepciss absti¬
ex illa natꝰ ẽet et pͥmũ prudentia ĩ eo nõ dei cui nisi themis futã
noĩatur ut ab hoĩe hũaitas. Dem̃ cõsientia ĩbetillitatis ꝗ timuit utiq
maiorẽ. Qđ qui facit scit ꝓfecto nõ eẽ se maxiu qñ ꝙ põt aliꝗͥ mai¬
existẽ. Idem ꝑ stygiã paludem scissime uirat. una suꝑstitio suꝑis q̃
reddita diuis. que ista suꝑstitio ẽ aut a quo reddita ẽ: egͦ aliqͣ
potestas maxĩa est quȩ peierantes deos puniat.

Expanded text:
ergo fieri, ut alius sit postea futurus. Si enim regnum prius mutatum est: ergo fieri, ut alius sit postea futurus. Si enim regnum prius mutatum est: cur desperemus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem: Jupiter non potest. Atqui divinum imperium aut semper immutabile est: aut, si est mutabile, quod fieri non potest, semper utique mutabile est. Potest ergo Jupiter regnum amittere, sicut pater ejus amisit? Ita plane. Nam cum idem neque virginibus, neque maritatis unquam pepercisset, abstiex illa natus esset. Et primum imprudentia in eo non Dei, cui nisi Themis futura sa divinitas nominatur, ut ab homine humanitas. Deinde conscientia imbecillitatis, qui timuit utique majorem: quod qui facit, scit profecto non esse se maximum: quondoquidemexistere. idem per Stygiam paludem sanctissime iurat, una superstitio superis quae reddita diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo aliqua potestas maxima quae perierantes deos puniat?
Abbreviated transcription (Latin):
sent istruit pompam ĩ qua iupiter cũ tęt̾is diis añ currũ tumpha¬
tis ducitur dathenatus. Eleganter id qđ a poeta figuratũ sed tñ
nõ multũ distat a uero. Qui .n. iurtutis est exps qui cupiditate ac
libidinibus malis uĩcit᷑ nõ Cupidini ut ille finxit. sed morti sub¬
iectus est sempiternȩ. Sed omittamꝰ de moribus dice̾ rem con¬
sideremꝰ ut itelligant hoĩes ĩ quibus miẜ. u̾sant erroribus. Re¬
gnare : celo louem uulgus existimat. Id doctis ꝑiter a ĩdoctis
ꝑsuasum est: qđ & religio ip̃a & p̾cationes & hynni & delubra
& simulacra demõstrant. Eundem eñ saturno & Rhea geni¬
tum cõfitentur. Quõ põt deus uideri aut ut ait poeta. Rominu
xerũq reptor. añ cuiꝰ ortũ ĩfinita hoiu milia fuert eoꝵ scilit& o
Uideo alium deum Regem fuisse pͥmis temporib aliũ cõseĩntib. põt

Expanded text:
sent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphasent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphantis ducitur catenatus. eleganter id quidem a poeta figuratum, sed tamen non multum distat a uero. qui enim uirtutis est expers, qui cupiditate ac libidinibus malis uincitur, non Cupidini ut ille finxit, sed morti subiectus est sempiternae. sed omittamus de moribus dicere, rem consideremus, ut intellegant homines in quibus miseri uersentur erroribus. regnare in caelo Iouem uulgus existimat: id et doctis pariter et indoctis persuasum est, quod et religio ipsa et precationes et hymni et delubra et simulacra demonstrant. eundem tamen Saturno et Rhea genitum confitentur. quomodo potest deus uideri aut, ut ait poeta, hominum rerumque repertor, ante cuius ortum infinita hominum milia fuerunt? eorum scilicet, Video alium Deum regem fuisse primis temporibus, alium consequentibus. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
lac sceleris ꝙ regiũ puerũ rapuit ad stuprũ parũ .n. uidebat᷑ si in
expugnãda feminaꝵ pudititia maculosus ẽẽt ac timpis nisi & sexui suo
ĩiuriam facer&. Noc est uerũ adulteriũ qđ fit contra naͣm hȩc ꝙ
nibus ab adulteriis ab icestis ab est nisi forte nos erramꝰ hoĩes ꝗ talia
facientes sceleratos uocamꝰ ac ꝑditos oĩbq poenis dignissimos iudicamꝰ
tultus aũt M. Tulliꝰ qui .C. Uerri adulteria obiecit eadem .n. Iupiter
quẽ colebat admisit qui P. Clodio sororii ĩ cestũ ac illi optimo ma¬
ximo eadem fuit & soror & conuinx. Capitulum. xi.¬
is est ig̃ tamexcors qui hũc ĩ cęlo regnare put&. qui ne in terra qđ
debuit: Non ĩ sulsus ꝗdam poetã tumphum cupidinis scripsit: ĩ libro.
nõ mõ potentissimũ deoꝵ cupidinem sed & uictoren facit enum̾atis
mm. amoribus singulorũ quib ĩ potestatem cupidinis ditionẽq uenis¬

Expanded text:
ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. Parum enim videbatur, si in ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. Parum enim videbatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo injuriam faceret: hoc est verum adulterium, quod fit contra naturam. Haec qui uptoribus, ab adulteris, ab incestis abest; nisi facientes sceleratos uocamus ac perditos : omnibusque poenis dignissimos iudicamus. stultus autem Marcus Tullius, qui Gaio Verri adulteria obiecit: eadem enim Iuppiter quem colebat admisit; qui Publio Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et soror et coniunx. Quis est igitur tam excors qui hunc regnare in caelo putet, qui ne in terra quidem debuit? non insulse quidam poeta triumphum Cupidinis scripsit, quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam uictorem facit. enumeratis enim amoribus singulorum, quibus in potestatem Cupidinis dicionemque uenis
Abbreviated transcription (Latin):
uir eẽ uoluit ne nimĩ molis uidẽt᷑ atq illã pr̃is ꝓdittem fratris
ĩt̾rempt̾cem ab alio relictam & repudiatã ĩ cõiugiũ sibi uẽdicauit. &
liberã fecit & cum ea ꝑiter ascendit ĩ celum. Quid horũ omnium
pater Iupiter ꝗ ĩ solemni p̃catione optimꝰ maximꝰ nõĩat᷑ nõ ne a pͥma
sua pueritia ĩpius ac pene paricida dephendit cũ patrem regno
expulit ac fugauit nec expectauit mortem decrepiti sene¬
cupiditate regnandi: & cum p̾aternũ soliũ p̃ ium ꝑ arma cepisa: bello ẽ
a ti tanibus lacessitus. Quod humano gniͣ pͥncipũr fuit maloꝵ quib
auctis & pate ĩ ꝑpetuũ comꝑata reliquam suã itam ĩ stupris adulte¬
riisq cõsumpsit. Omitto uirgines quas ĩminũit id .o tolerabile uidi¬
cari sol& Amphitrionẽ & tyndaꝵ p̃terire nõ poslum quoꝵ domos
dedetore atq infamia plenissimas reddidit. Illud uõ sũme ĩ pietatis

Expanded text:
uir esse uoluit, ne nimium mollis uideretur, atque illam patris proditricem, fratris uir esse uoluit, ne nimium mollis uideretur, atque illam patris proditricem, fratris interemptricem, ab alio relictam et repudiatam in coniugium sibi uindicauit ac Liberam fecit et cum ea pariter ascendit in caelum. quid horum omnium pater Iuppiter, qui in sollemni precatione Optimus Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia inpius ac paene parricida deprehenditur, cum patrem regno expulit ac fugauit nec expectauit mortem decrepiti sencupiditate regnandi? et cum paternum solium per uim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus, quod humano generi principium fuit malorum: quibus uictis et pace in perpetuum conparata reliquam suam uitam in stupris adulteriisque consumsit. omitto uirgines quas imminuit: id enim tolerabile iudicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domodedecore atque infamia plenissimas reddidit. Illud vero summae impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
liuore ĩ iuriȩ cõcitatus idas: alt̾u gladio trans uberauit & eosdem
poetę alternis uiue̾ alt̾nis mori merant ut iam sint nõ deorum
tm̃ sed oiũm mortaliũ miẜimi quibus semel mori non lic&. hos
tñ homerus ambos simpliciter nõ ut poetę solẽt mmõtuos et̃ te¬
statur. Nam cum facer& ĩ muris assidentem priamo helenã cũctoᷤ
greciȩ pͥncipes recognosce̾ solos aut̃ se frẽs suos reqr̾e̾ subietit
or̃om eiꝰ huiꝰmodi u̾sum. hęx ait. Ast illos retinebat t̾ra sepultos.
ur ac nebulo Mercuriꝰ quid ad famã sui reliꝗt nisi memoriã
frandum suaꝵ Cȩlo scilic& digniis ꝗa palestram docuit & lyrã
Indos debellauit. Sed ĩuictus ille ĩꝑator Indicus maximꝰ ob amorẽ
ac libidinem turpissime uictus e̾. Delatus .n. ĩ cretã cũ semiuiro
comitatu nactꝰ eꝰ ĩpudicã mulierẽ ĩ littore ac fiducia uctoie indice

Expanded text:
dolore iniuriae concitatus Idas alterum gladio transuerberauit: et eosdem dolore iniuriae concitatus Idas alterum gladio transuerberauit: et eosdem poetae alternis uiuere, alternis mori narrant, ut iam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semel mori non licet. aus tamen Homerus ambos simpliciter, non ut poetae solent, mortuos esse testatur. nam cum faceret in muris adsidentem Priamo Helenam cunctos Graeciae principes recognoscere, solos autem se fratres suos requirere, subiecit orationi eius huiusmodi uersum: haec ait, ast illos retinebat terra sepultos. fur ac nebulo Mercurius quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? caelo scilicet dignus, quia palaestram docuit et lyram Indos debellauit. sed inuictus ille imperator Indicus maximus ab amore ac libidine turpissime uictus est. delatus enim Cretam cum semiuiro comitatu nanctus est inpudicam mulierem in litore ac fiducia uictoriae Indicae
Abbreviated transcription (Latin):
MEsculapius & ip̃e non sine flagitio Apollinis natus quid fecit
aliud diuinis honorib dignũ nisi ꝙ sanauit byppolitũ : Mõtem
sane habuit clariorem ꝙ a deo meruit fulminari hũc Tarꝗtius
de illustribus uiris diserens ait ĩcertis parentibus natũ expositũ
& a uenatoribus iuentum canino lacte nutritũ. Chiromi traditũ
didicisse medicinam fuisse aũt messeniũ sed epidauri moratũ. Tulliꝰ &̃
cynosuris ait sepultũ. Quid Apollo pater eiꝰ : non ne ob amor̃e quo fla¬
grabat turpissime gregem pauit alienũ: & muros Laumedõti extru¬
xit cũ Neptuno m̾cede cõductus. quę illi negari potuit ĩpune ab eoq
primo rex perfidus quicꝗd cũ diis pepigiss& didica ab negare
dem formosum puerũ & dũ amat uiolauit & dũ ludit occidit.
Homicida MLars & ꝑ grãm cędis crimĩe ab atheniesib lib̾atus
ne uideret᷑ nimis ferus & manis adult̾ium cũ uenere comisit. Ca
stor & pollux dũ alienas sponsas rapiũt e̾e gemini desierũt. Na

Expanded text:
esculapius et ipse non sine flagitio Apollinis natus, quid fecit aliud divinis honoribus dignum, nisi quod sanavit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a Deo meruit fulminari. Hunc Tarquitius de illustribus viris disserens, ait incertis parentibus natum, expositum, et a venatoribus inventum, canino lacte nutritum, Chironi traditum, didicisse medicinam: fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. Quid Apollo pater ejus? Nonne ob amorem, quo flagrabat, turpissime gregem pavit alienum, et muros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare. Idem formosum puerum et dum amat, violavit; et dum ludit, occidit. Homicida Mars, et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne videretur nimis ferus stor et Pollux dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ setuntur. hoc errore decepti et philosophi ꝙ ea q̃ de ioue fe¬
rũt᷑ minime euenire ĩ deum iudebant. duos Ioues fec̾unt.
unũ nͣalem et alteꝵ fabulosum. uidert̃ exꝑte ꝙ erat uerum
eum scilicet de quo poetę locunt᷑ hoĩem fuisse. In illo aũt
nãli ioue uulgari cõsuetudine religionis ĩducti exrauerunt
ꝙ ĩ deum nom̃ hõis transtulerũt. Qui ut supͣ diximꝰ qr solus¬
ẽ nõ ĩdiget noĩe. Iouẽ aũt illum eẽ qui sit ex ope saturnoq
sumo deo tbͣunt. Solent .n. ꝗdam erroes suos hac excusatõe
defendẽ. Qui cõuicti de uno des cũ id negare nõ post̾ ip̃m
se colere affirmãt. Uerum hoc s placẽ ut supiter nominetur

Expanded text:
insecuntur. hoc errore decepti etiam philosophi, quod ea quae de Ioue feinsecuntur. hoc errore decepti etiam philosophi, quod ea quae de Ioue feruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt, unum naturalem alterum fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus qest, non indiget nomine. Jovem autem illum esse, qui sit ex Ope Saturnoquesummo Deo tribuunt. Solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere; qui convicti de uno Deo, cum id negare non possunt, ipsum se colere affirmant, verum hoc sibi placere, ut Jupiter nominetur
Abbreviated transcription (Latin):
dat maris. ut ĩsulis õĩbus et que ẜm mare loca eeñt oib regͣret.
uera st̃ gͦ quȩ locunt᷑ poete s obtentu aliqͦ specieq uelata. pt̃
et mons olimpꝰ figurã poetis deusse ut iouem diceñt cęli reg
ẽẽ sortitũ. Q đ olimp̃ ambiguũ nom̃ ẽ et mõtis et cęli ĩ olimp̾o
aũt louem hitasse docet eadem histoia q̃ dicit ea tempestate
Iupiter ĩ mõte olympo mraxiam ꝑtem uitȩ colebat et eo adeum
ĩ ius ueĩebãt. si que res ĩ controu̾sia erant. Itẽ siquis ꝗd noui
ĩuen̾at qđ ad uitam hũanam utile eẽt eo ueĩebant atq Ioui
oñdebant. Multa ĩ hũc modũ poetȩ transferũt nõ ut ĩ deos
mẽtiantur quos colunt sed ut figius uersi coloribus uenustatẽ
ac leporem tarmib sius addant. Qui aũt nõ ĩtelligũt quõ
aut quare quicq figuretur: poetas uelut mẽdates et sacrilegos

Expanded text:
dat maris, ut in insulis omnibus et quae secundum mare loca essent, omnibus regnaret. dat maris, ut in insulis omnibus et quae secundum mare loca essent, omnibus regnaret. » Vera sunt ergo quae loquuntur poetae, sed obtentu aliquo specieque velata. Potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Jovem dicerent coeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos