comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isset. s quia ite nr̃e infirmittati fu¬
it conuenientioa ut d̾s homo fieret
ꝓ homine mottalitatem homrinsas¬
sumens. ad spemsue inmattalitatis
hominẽ refoitnaret. ut nõ diffid at. iam
homose ad bona illiꝰ posse ascend̾e quẽ
ad sua mala tolerancda uidet descendisse¬

Expanded text:
Sed quod iste nostrae infirmitati convenientior fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ined ꝙ contͣ m̃tum suũ accepte s
tñ iniustus ñ ẽ quia ñ facit ipse qd̃ꝰ
accipit. quia ꝑse non accipit ⁊ uistꝰ
ait ⁊ ẽ iustus quiaccipit. iusticiaꝗͣ
accipit ñ tñ quia accipit. quia sñ
iusticia sua ꝑsolam grãm accipit¬

Expanded text:
 quod contra meritum suum accipit; sed tamen injustus non est, quia non facit ipse quod accipit, quia per se non accipit, sed patfacit: et est justus qui accipit justitiam quam accipit, non tamen quia accipit, quia sine justitia sua per solam gratiam j
Abbreviated transcription (Latin):
seriem reu̾tam᷑. Cut deus homo.
Dasctus ẽ taq d̾s homo ut hoĩem
qmͣ fec̾at lib̾aret. ut idem ẽẽt ci¬
tor hominis ⁊ redemptor. Misfus ẽ filiꝰ
ut in ad optione pat̾na ascentum su¬
um d̾ monstraret. Uenit. sapĩa. ut uĩ¬
ceret maliciam ut hostis qui astutiaui¬
c̃it prudentia uinceretur: Qd aduo¬

Expanded text:
Deus homo. Factus est itaque Deus homo ut hominem quem fecerat liberaret, ut idem esset creator hominis et redemptor. Missus itaque Filius, ut in adoptione paterna assensum suum demonstraret. Venit sapientia ut vinceret malitiam, ut hostis qui astutia vicerat, prudentia vinceretur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
u lib̾tatem suam custodircut ⁊ sp̃m adop¬
tionis uoluntarie peccando ñ ammit¬
tunt lib̾tati aũ adẜuitutem pecc̃i sub
corruptione quidem mortalitatis. ne-¬
cessitate tenem̃ f dm̃io pect̾i ñ nͥ uolun

Expanded text:
u libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur, sed dominio peccati non n
Abbreviated transcription (Latin):
fuit suꝑlia p̾sentẽ despic̾e sic lauda
ab inquisitione ñ cessare. Ut sit ⁊ de¬
uotio inhumilitate ⁊ humilitas in
deuotione. Nemo siquid̾ ẽ. qui nesci¬
at hominẽ ro̾ualemmutis ⁊ insensi¬
bilib elem̃tis conditione. suꝑiorem
existe̾ ⁊ tñ cum isd̾ homo inhis salu¬
tem querere iubet᷑ ad exꝑienti am
obedientie ipsiꝰ mi titẽ quid aliuo
uen̾ari despiciunt. qri in eis tm̃ qd̾ fariᷤ
ẽ contemptibile inspe iusibisi c̾nen¬
tis inuisibilem iurtutẽ. intus ⁊̃ fretũ
obeclientie nõ agnoscunt. Nonenĩ

Expanded text:
fuit superbia praesentem despicere, sic laudabfuit superbia praesentem despicere, sic laudabab inquisitione non cessare, ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis conditione superiorem existere; et tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obedientiae ipsius virtutem; quid aliud venerari despiciunt, quia in eis tantum quod foris est contemptibile in specie visibili cernentes, invisibilem virtutem intus et fructum obedientiae non agnoscunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
facit illũ cꝰ ẽ bonũ. Omĩs gͦ qui bonꝰ ẽ
⁊ex bono suobonꝰ ẽ. infi̾or ẽ ip̃o bono
qͦbonus ẽ. quia sñ ip̃o bono bonus ñẽ.
Sigͦ bonum hoĩs suꝑ hominẽ erat. hu
eo lib̾e fruebatur. quia ⁊ uoluntate. ad
illud ibat ⁊ lib̾tate i nilio stabat. pꝰ qm. an̾
ꝑ concupiscentiam abstractus a siꝑi¬
ori au̾tebantur ad inferioia comuisus
p̾cipitabatur. ⁊illise subiciebat. qud̃
bonũ suũ faciebat. Iusta gͥ recõpensa¬
tione. qui suo suꝑiou ꝑ obedientiam
sub̾tus ee̾ noluit. ꝑ concupiscentiã
suoifiori se fubiecit. Ut iam ip̃m
int̾ se ⁊ d̾m meclium inueniat diser¬
tionis nõ mediatorem reconciliatio¬
nis. hoc enim medio diuidñte hu¬
mana mens ⁊ obnubilatur. nec c̾ato¬
rem suumagnascere ualeat ⁊ refri¬
endo deserens t̾renis se ꝑ concupis¬
centiã subdidit nc̃ ꝑ humilitatẽ
ꝑ suiciosa fuit elatio. suꝑ ior nolle
fubici. sic laudabilis ⁊ fructriosa ÷
inclinari. Et quẽ admod̾ dampnabił

Expanded text:
facit illum cujus est bonum. Omnis ergo qui bonus est, et ex bono suo bonus est; inferior est ipso bono quo bonus est, quia sine ipso bono bonus non est. Si ergo bonum hominis supra hominem erat, solus eo libere fruebatur, quia et voluntate ad illud ibat, et libertate in illo stabat. Postquam autem per concupiscentiam abstractus a superiori avertebatur; ad inferiora conversus praecipitabatur, et illi se subjiciebat quod bonum suum faciebat. Justa igitur recompensatione qui suo superiori per obedientiam subjectus esse noluit; per concupiscentiam suo se inferiori subjecit, ut jam ipsum inter se Deum medium inveniat divisionis, non mediatorem reconciliationis. Hoc enim medio dividente humana mens et obnubilatur ne Creatorem suum agnoscere valeat: et refriendo deserens, se terrenis per concupiscentiam subdidit; nunc per humilitatem perniciosa fuit elatio superiori nolle subjici, sic laudabilis et fructuosa denferioribus inclinari. Et quemadmodum damnabilis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt holo caustum offerenclum ꝓnob̾
ut in hoc ip̃o ad nos ꝑtinẽt redemptio
qui adenr̾o siapta erat immolatio cꝰ
quid̃ redemptionis participes efficm᷑
supsi redemptori ꝑ carnem nobisso¬
ciato ꝑ fidem unimuir. Nat᷑a quidẽ hu¬
u d circo sitota dampnata fuiss in ĩti¬
cia ñ fuiss. Uenit aut̃ grã ⁊ elegit qͦs¬
seruit ad dampnationem. Et quos
ut hoc iuste fac̾e pꝰ set quos tñ siñ
saluass niste feciss qr in eoꝵ m̃ito
erat ut siħ face̾t iniustũ ñ feciss:
usticia de iusticia potestatis ⁊ eqͥtatis.

Expanded text:
et holocaustum offerendum pro nobis, ut in hoc ipso ad nos pertineret redemptio; quia de nostro sumpta erat immolatio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem huet idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit quosseruit ad damnationem. Et quos ut hoc juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia in eorum merito erat ut si hoc faceret injustum non esset. CAP. VIII. De justitia potestatis et aequitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt ibi bonum illic ꝓpositus ꝓfec¬
tus non eẽt. selum locꝰ ẽ confir¬
matorum bonorum. ⁊ cdisciplinã
ad summũ ꝑfectum ꝑtingentium. Uñ
solum suminumq bonum incotos¬
latum ẽ. Infermis locus ẽ confirma¬
torum malox ⁊ disciplinam inrecu¬
sccła ꝑficiendorum ⁊ iõ solum ma¬
lum hr̃e debuit ut inpͥore pei¬
consistunt. Minidus ẽ locus errã¬

Expanded text:
ibi esset bonum illic positis profectus non esset. Coelum locus est confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Unum solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus est locus confirmatorum malorum et disciplinam irrecusecunda perficiendorum; et ideo solum malum habere debuit ut priore pejconsistit. Mundus est locus erra
Abbreviated transcription (Latin):
lam iustam causam hu̾it q̃r sius inhoĩe
iundicare debuit. patͦnus aut̃ uullus
sua iratus fuit. Oportuit gͦ ut pͥus h̾o dͤo
placaret ⁊ sic d̾m̃ dopitrocinante cum
diabolo cam intͣret. S d̾̃m ronabilit̾
placare non pot̾at. nͥ ⁊ dampnum qd̃ ĩ¬

Expanded text:
stam causam habuit quare sibi jus in homine vindicare debuerit. Patronus autem nullus sua iratus fuit. Oportuit ergo ut prius homo Deum placaret, et sic deinde Deo patrocinante cum diabolo causam iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
q p̃cedñtia peccã patrum ad subseq̃¬
tesfilios. redundare intelligamus. ꝙ
siu̾m eẽ constat. quia peccĩ patrũ ac¬
tulalia ad filios ñ tnͣseunt s originale
solum qud̃ cet̾is om̃ibus tanto maiꝰ
nat᷑am humanam corruptam infecit

Expanded text:
 praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transeunt, sed originale solum, quod caeteris omnibus tanto majusnaturam humanam corruptam infecit
Abbreviated transcription (Latin):
eita uidentes mutantur. Ut intelli¬
gamus ñqm filios inpecc̃is parentũ
si̾ participes nͥpͥus fu̾int peccando effec¬
di imitatores ut suo quisq peccando
non alieno dampnetur ditin aliensĩ
suum facit. qud̃ amando ⁊ seqñdo
imitatur. Sic enini gn̾alit̃ dictum
conuementius intelligitur faiꝰ ñ poi.¬
aliena noceant nͥ his ꝙ ea peccando mi¬
tantur. Cum enim contͣ id ꝙdictũ
fu̾at patres comedeit̃ unã ac̾uã. ⁊ .d.¬

Expanded text:
cata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius noaliena noceant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et d
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit. ⁊ se sub mami aliena poñs
sue suituti dampnum illi intulit. Itẽ
diabolus homini inuiriam fecile
conuincitur qr illum ⁊ pͥbona ꝓmitt¬
tendo d̾cepit ⁊ pꝰ mala inferendo no¬
cuit. Iniuste gͦ diabolus tenet hoiẽm
S homo uiste tenetur qidiabolus ñ ͣ

Expanded text:
contempsit et se sub manum alienam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur, quia illum et prius bona promittendo decepit, et post mala inferendo nocuit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim ereptio hoĩs ꝑfecto rõna¬
bilis ee̾t nisi exutraq parte fieret.
hoc ẽ sic̃ d̾s iusticiam hu̾it requiren
Ut gͦ d̾s ab homine placaripꝰ s ddit
d̃s gͣtis hoĩ qud̃ homo ex debito deo
redderet. d̾dit gͥ hõi hoiẽm quẽ ħo ꝓ
homine redd̾e̾t. qui ut digna recõ¬

Expanded text:
Neque enim ereptio hominis perfecte rationabilis esset, nisi ex utraque parte justa fieret, hoc est, sicut Deus justitiam habuit hominem Ut ergo Deus ab homine placari posset, dedit Deus gratis homini quod homo ex debito Deo redderet. Dedit igitur homini hominem quem homo pro homine redderet, qui ut digna recom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pr̾ afilio aliuis in pͣ effectus ẽ. sicut
infilios. de illis pecc̾is intelligi oportet
que patres ꝯmiserunt pͥus qmͣd̾ ip̃is
na scẽntur. hii ad quospeccã eoꝵ re¬
dundare deb̾uerunt. Quare gͦ usq

Expanded text:
 a filio est alius in persona effectus, sicut ta patrum in filios, de illis peccatis intelligi oportet quae patres commiserunt priusquam de ipsis nascerentur ii ad quos peccata eorum redundare debuerunt. Quare ergo usque
Abbreviated transcription (Latin):
patrib ꝑ regn̾ationem dlecum ẽ qͣntũ ad
culpam. qnͣtum tñ adpenã remanet ad
eos qui regñant᷑ tͣnsiens ñ solum adpenã
constat s ⁊̃ impittat᷑ ad culpam donec ꝑ¬
cepto lauacͦ᷑ regn̾ationis inipsis qͦ culpa
dleatur ⁊̃ sipena remaneat: Utruiu¬

Expanded text:
per regenerationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam imputatur ad culpam, donec percepto lavacro regenerationis in ipsis quoque culpa deleatur, etiam si poena remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
in loco penitentie spatio pe¬
nitendi indulto ut mala corrige̾t
cipet. Restat gͦ ut duum tp̃s ẽ. ⁊ con¬
silũ ex quirat. ⁊ auxuiũ requirat
correctionis:⁊ lib̾ationis sue. s: qui¬
⁊ ipse ꝑ se ad neutrũ sufficiens in¬
uenitur necẽe̾ ẽ ut ille quiꝑgrĩm
pꝰ consiliũ conferat auxsiũ siciti¬
re couslio. demĩ ⁊ defectumsuum sen
dimissis ẽ sibi. spꝰ ea intp̃r scripte legis
cognoscenti ignorantiam suam datũ
tidefectum stium p̾stitum ẽ aurilisĩ.
Consilum in rõne sitisfictionis auxsliũ
erat in effectu redemptionis. Ut gͦ rõẽ
satistactionis qmͣ ꝓpecc̃osuo homo c̃ato
cẽ possimus. Causam hominis pͥus ne

Expanded text:
in loco poenitentiae, spatio poenitendi indulto, ut mala corrigeret, ciperet. Restat ergo ut dum tempus est consilium exquirat et auxilium requirat correctionis et liberationis suae. Sed quia ipse per se ad neutrum sufficiens invenitur, necesse est ut ille qui per gratiam post consilium conferat auxilium. Sic itare consilio, deinde etiam defectum suum sentdimissus est sibi; postea in tempore scriptae legis cognoscenti ignorantiam suam datum ti defectum suum praestitum est auxilium. Consilium erat in ratione satisfactionis. Auxilium erat in effectu redemptionis. Ut ergo rationem satisfactionis quam pro peccato suo homo debet cere possimus: causam hominis prius ne
Abbreviated transcription (Latin):
dempus ÷ p̃sens utta abinicio mun-¬
di usq ad finem seculi. locꝰ ẽ mundꝰ
iste. Remeclium intͥbus constat. Infi
de sacramentis in oꝑibus bonis. Dem¬
pꝰ longum ne imꝑatus p̾occuparetur.
locꝰ asꝑ. ut p̾uaricator castiget᷑. Rie¬
medium efficax ut infirimus sana
retur De quinq locis.
summum bonũ ⁊ solumbo¬
nuĩ. Unꝰ ẽ inquo ẽ solũ
ialum ⁊ summũ malũ. pꝰ ħana duo.
alt̾ sub summo in quoe sũmũ solum
bonum. ⁊ si summũ. Alt̾ supͣ unum
inquo ẽ solum malũ. s ñ suminum.
Inmedio unꝰ in quo ẽ ⁊ bonum ⁊ malũ
neutrũ summũ. Incelo ẽ solum bonũ ⁊
summũ. Innferno solum malum ⁊

Expanded text:
empus est praesens vita ab initio mundi usque ad finem saeculi. Locus est mundus iste. Remedium in tribus constat: in fide, in sacramentis, in operibus bonis. Tempus longum, ne imparatus praeoccupetur. Locus asper, ut praevaricator castigetur. Remedium efficax, ut infirmus sanetur. CAP. II. De quinque locis. solum bonum et summum bonum. Unus in quo est solum malum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est solum bonum, sed non summum. Alter supra imum in quo est solum malum, sed non summum, in medio unus, in quo est et bonum et malum, neutrum summum. In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum
Abbreviated transcription (Latin):
ti d̾ betur. Instic eqͥtatis ẽ qua retͥbuit᷑
Cum gͦ d̾̃s punit peccõrem ĩte ficit
quia eiꝰ potestiti d̾betur ut hoc pꝰsit
siuelit ⁊ iute punitur qui patiturq
eius m̃ito debetur. ⁊ hoc ẽ ilic potetã
iusta qua d̃s iuta facit ⁊ ipse uistusẽ¬

Expanded text:
ti debetur. Justitia aequitatis est qua retribuitur Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit; quia ejus potestati debetur ut hoc possit si velit, et juste punitur qui patitur; qejus merito debetur, et est illic potestas justa qua Deus juste facit et ipse justus
Abbreviated transcription (Latin):
cetur uoluntate quad am ad delec¬
tationem culpe in clinari ia ñ ori¬
ginali tm̃. s actuali quoq pecc̃o
obnoriam ẽẽ demostramus. Siuõ
necessitate corꝑis au qua ad consor¬
tium corꝑis ad contagium tucii cor¬
ꝑalis d̾trusam confitem̃ ex ip̃a ne¬
cessitate a reatu absolutam eẽ de
monstramus. Ꝙ enm omĩo neces¬
sitatis ẽ. imputabile ñ ẽ. ꝙ aũ uo

Expanded text:
cetur voluntate quadam ad delectationem culpae inclinari; jam non originali tantum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile non est; quo
Abbreviated transcription (Latin):
Cãm nr̃am fecit qui adebitũ pat᷑ ꝑ
nob̾ soluit ⁊ moriendo reatũ expra¬
ui.Iudicium uͦ qi descendens ad
inferos.⁊ portas mortis frangens
cnptiuitatem que ibidem tenebatur

Expanded text:
 debitum Patri pro nobis solvit, et moriendo reatum expiavit; judicium vero, quia descendens ad inferos et portas mortis frangens, captivitatem quae ibidem tenebatur
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ omĩa pecc̾a p̃cetientiũ
patrũ ad filiostͣnͣseant
sicut illud pͥmi parentis delictum in õs
do magis corrumpitur tanto det̾ior se¬
minatur. Cum enĩ dicat scͥpt᷑a. Beddã
⁊ eccã patrũ infilios. usq int̾ciam ⁊qͣr¬
tam gn̾ationem manifeste ostñcdr ꝙ

Expanded text:
utrum omnia peccata praecedentium patrum ad filios transeant, sicut illud primi parentis delictum in omnes te natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ost
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitate enĩ . xͥ. iuste placatus ⁊ d̾s
homini. quia talis homo uiuentꝰ ẽ.¬
ꝓ hoĩẽ. quinõ solum ut dictum ẽ.
par s ĩ maioa eẽt hoie. Io innatiui¬
tate xͥ angłi mundo pacem nũtiãt
dicentes. głia inexcelsis deo ⁊ ĩt̾.p.¬
li b .ii.S adhuc suꝑerat hõi ut sic̃
restiurando dampnũ placau̾at iram
ita quocꝓ contemptu satisfaciendo
dignus fieret euade̾ penan. s hoc
conuenientius fĩ ñ pot̾at. nͥ ut pe¬
nam qmͣ nõ d̾bebat sponte ⁊ obedi¬
ent̾ susciꝑ et. ut depena qmͣ ꝑ obedi¬
entiam muerat. eripi. digniis fieret
hanc aut̃ penam homo pecc̃or solu̾e
nõ ꝑot̾at qui qmͣ c̃q penã susciꝑet
ñ nͥ digne ⁊ iuste pp contemptus pͥ¬
mi reatum sustin̾et. Uogͦ ħo iuste
debitam penam euacłet necẽẽ fu¬
it ut talis ꝑ homine penamsus ciꝑ
cendo debitum hominis pat soluit
⁊ moriendo rectum hoĩs expiautt
utt cum ipse mortem ꝑ homine ꝙͣ
nõ debebat sustin̾et. iuste p̃p̃ ip̃m.¬

Expanded text:
nativitate enim Christi juste placatus est Deus homini, quia talis homo inventus pro homine, qui non solum, ut dictum est par, sed et major esset homine. Ideo in nativitate Christi angeli mundo pacem nuntiant dicentes: Gloria in excelsis Deo, etis . Sed adhuc supererat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo, dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat nisi ut poenam, quam non debebat, sponte et obedienter susciperet, ut de poena, quam per inobedientiam meruerat, eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui quamcunque poenam susciperet non nisi digne et juste propter contemptus primi reatum sustineret. Ut ergo homo juste debitam poenam evaderet, necesse fuit ut talis homo pro homine poenam susciperet cendo debitum hominis Patri solvit, et moriendo reatum hominis expiavit; ut cum ipse mortem pro homine quam non debebat sustineret, juste hom
Abbreviated transcription (Latin):
cie ñ expomint. Quia sicut ad nimiã
bonitatem ñ ꝑtinurit ut eas malas
faceret sic nec conuenire tudebatur
ꝓponeret illic collocare. uͥ malasfĩne
te scrutari oportet:¬

Expanded text:
tiae non exponunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut eas malas faceret, sic nec convenire videbatur ut proponeret illic collocare ubi malas fieriione scrutari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
socierate carnis contͣrit. Qmͣ tñ socie¬
tatem ñ ipsa suo arbitrio undica¬
uit s p̃cepto ⁊ dispõne eitoris fui sus¬
cepit. Nos tandem id qud̾ uerũ ẽ ꝑfi¬
t̾i opoitet iusticiam diuinam iuħ
irrep̃hensibilem quidem e̾ẽ. s con¬
de auib incorporantlis
am hiĩ qui dñt d̾m apͥncipio
ꝓposuisse aminas corꝑib tumi¬
ficandi socure ⁊ corꝑm quidẽ gnan¬
dorum homini officutm inutuxisse
animarum aut c̾andarum potestitẽ
suũ coarupit. d̾sꝓpositum suum mu¬
positum bonum animas mundas c̾are
⁊ corꝑib sociare in quibus dum corrup¬
tionem in uemunt. ⁊ corruptionem
tͥhunt ñ ħ edeo eẽ qui sñ corruptiõe

Expanded text:
societate contraxit, quam tamen societatem non ipsa suo arbitrio vindicavit, sed in praecepto et dispositione creatoris sui suscepit. Nos tandem id quod verum est profiteri oportet, justitiam divinam in hoc irreprehensibilem quidem esse, sed comandis. Nam ii qui dicunt Deum a principio proposuisse animas corporibus vivificandis sociare, et corporum quidem generandorum homini officium injunxisse, animarum autem creandarum potestatem suum corrupit, Deus propositum suum mupropositum bonum animas mundas crearet et corporibus sociaret, dum in quibus corruptionem inveniunt et corruptionem trahunt n
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi quippe qr ꝑfecti fcĩsũt
abintus eruditi sunt. hoĩesã
Exceptõ dum taxat pͥmoillo qui ficut
intus eruditus ẽ. quia ꝑ int̾ualla tꝑm
ad cognitionem ꝓmou̾i debuerunt. ꝑ
spẽs rerum tꝑalium ⁊ insibilium foris
ad cognitionem u̾itatis ⁊ excitandi ⁊
erudiendi fuer̃t. Que tũ excitatio:
erudicio nͣlit̾̃ ⁊ sñ labore homini ad¬
ẽẽt si sensus hoĩs incirne mortaliꝑ
pecc̃m corruptus nõ fuiss ut tunc ple¬
num ⁊ ꝑfectum. constaret qud̃ ait a¬
płs. Inuifibilia eiꝰ ac̾atura mundi ꝑ
ea que facta sunt intellecta ꝯspiciũ
in ortali ex sensualitate corrupta
nascitur uicium concupiscentie
ex sensu corrupto uiciũ ignoranti¬
ẽ. ibi quia appetitus querende neces¬
sitatis. ultͣ m̃suram se extendit. ħͥ aũ
qi instrim̃itum ꝯcqnende iu̾titis ab ĩ¬
tegricatis uigore deficit. hoc aũt dif¬
ficultatem qõnis maximam ad duc̃
qud̃ origmale pect̾m ñ nͥ ĩ solo car¬
ualis corruptionis uicio assignare

Expanded text:
ngeli quippe quia perfecti facti sunt ab intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut intus eruditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt intellectr mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari
Abbreviated transcription (Latin):
infusa nec uoluntate corrumpio᷑ nec
peoc̾m sit actuale net necessitate cor¬
rumpiaa neuicium sit impittabi¬
le. Nonttaq malum illi ẽ aut ma¬
la uoluntas quia necdumuelle ac¬
cepit. aut opus malum qi nec dũ¬
bñ ad huc ł male ag̾e potuit. staa¬
lum illiẽ qd̾ talis ẽ qttea tisi ꝑ grãm

Expanded text:
infusa nec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas quia nondum velle accepit, aut opus malum quia nondum adhuc bene vel male agere potuit; sed malum illi est quia talis est quae nisi per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dempptus. Sane qui filiũ d̾̃i hoĩem fc̾m. confi¬
tentur. neqͣqm inuanũ nom̃ d̾i assumit. qr
quẽ credunt homanem ꝑ id qud̃ assumpsit
extp̃r. m uerum cognoscunt ꝑ id qud̃ fuit
missum. ⁊ psua salute incarnatũ ꝯtemp
ip̃e filius meuangłio discipłis ⁊ ꝑ discipłos
om̃ib uase credentib dic̃. creditis ind̾m¬
tinme c̃dite. Modesta quid̃ ut docirit
piũ insinuatione nos ammones. utin¬
telligamꝰ eum ñ solum ad orandum ã
nob̾ insua diuinitate qua condidit
s inhumanteate ĩ qͣredemit: ̃ ciũ.

Expanded text:
demptus. Sane qui Filium Dei hominem factum confitentur, nequaquam in vanum nomen Dei assumunt, quia quem credunt hominem per id quod assumpsit ex tempore; verum Deum agnoscunt, per id quod fuit missum, et pro sua salute incarnatum contemipse Filius in Evangelio discipulis, et per discipulos omnibet in me credite : modesta quidem ut decuit pium insinuatione nos admonens, ut intelligamus eum non solum adorandum a nobis in sua divinitate qua condidit, sed in humanitate etiam qua redemit. Tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur. Usunamq uet̾i suꝑior es quiq
ab inferiorib adorari diceb ant᷑ qñel̃
siie incͤuatione genuum siue captas
inclinatione. ab his reu̾entia ex hibeba¬
t᷑. dem̃ aũ adorare ÷ ei totam m̃temꝑ hu¬
militatem ac deuocionem subft̾nẽ ⁊ ip̃m
principium acfinẽ om̃is boni ccł̃e ꝗd̾
ei soli nos deb̾e: nemo ẽ sane m̃tis. qui
am meam scultilib. de ẜuitite uͦ id ip̃m
d̾m homini luꝑiori humilit̾ se sicoicit ⁊ uͥ
causa di inpugnatur. fident᷑ contͣdictt. Qui
cauet sollicite ne insua ẜ uitute ł ꝓtimore
hominis contͣd̾m quid faciat ł retͥbitti oĩs
S ing̾co manifestior ẽ sententia exp̃ssaẽ.
Greca namq locutio diuinam feruttutẽ
ab humano ꝓpͥo nocabulo distinguit qud̃
litinitas ñ ħt. Ibi enim dĩ seruitus. latͥa
⁊ humana dulia: uocat᷑. Et ob hoc idola¬
tre appellati sunt quieam seruitittem
qmͣ deo debuert̃ ydolis ex hibebant. s
latina lingua utiamq sub eodem noĩe ꝯ¬

Expanded text:
cipitur: usu namque veteri superiores quivis ab inferioribus adorari dicebantur, quando eis sive in curvatione genuum, sive capitis inclinatione ab his reverentia exhibebatur. Deum autem adorare est ei totam mentem per humilitatem ac devotionem substernere, et ipsum principium ac finem omnis boni credere. Quod ei soli nos debere nemo est sanae mentis qui dem meam sculptilibus . De servitute vero idipsum Deum homini superiori humiliter se subjicit, et ubi causa Dei impugnatur fidenter contradicit, qui cavet sollicite ne in sua servitute, vel pro timore hominis contra Deum quid faciat, vel terrenae Graeco manifestior sententia expressa est. Graeca namque locutio divinam servitutem ab humana proprio vocabulo distinguit quod Latinitas non habet: ibi enim Dei servitus latria, et humana dulia vocatur. Et ob hoc idololatrae appellati sunt, qui eam servitutem quam Deo debuerunt, idolis exhibebant. Sed Latina lingua utramque sub eodem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̾ceptum ꝑ ammonitionẽ ad obedi¬
entiam auditoris aĩus p̃ꝑatur. Audi isrł.
ħ nota obedientiã. d̾s tuus ħ nota gr̾a.
tem agnosce. Qud̃ audis hoc ẽ obedientia
qmͣ exig̾is qud̃ d̾s tuus ẽ. gr̃a qua p̃uenirif.
tutis ⁊ qud̃ tͥ p̾mitit p̃maum reͥbitio¬
frustra namq ł mobectienti gra. ł ꝯtii
diens d̃i tuus it deuotus existis. d̃s d̾s
unus ẽ itt u̾itatem agnoscas. deiñ seqͥt᷑
p̃ ceptum Ipsum ad orabis. hocꝑtinet ad
fidem. ⁊ eisoli seruies. hꝑtinet ad oꝑatio¬
nem. fidem enim oꝑans exdilectione ꝑfec¬
tum fatit quia nec opꝰ sñ fide. nec fides cui
tempꝰ suppetit accepti ẽ sñ oꝑe. ꝓpt̾ea ad¬
ferendum sit ut dicit᷑. Ip̃m solũ ad orab̾¬

Expanded text:
ante praeceptum per admonitionem ad obedientiam auditoris animus praeparatur. Audi, Israel, hic nota obedientiam; Deus tuus, hic nota gratiam; tem agnosce. Quod audis, hoc est obedientia quam exigeris; quod Deus tuus, est gratia qua perveneris; tutis, et quod tibi promittit praemium retributioFrustra namque vel inobedienti gratia, vel diens; Deus tuus, ut devotus existas; Deus unus est, ut veritatem agnoscas. Deinde sequitur praeceptum: Ipsum adorabis, hoc pertinet ad fidem; et ei soli servies, hoc pertinet ad operationem. Fides enim operans ex dilectione perfectum facit, quia nec opus sine fide, nec fides cui tempus suppetit accepta est sine opere. Propterea adferendum sit, ut dicatur: Ipsum solum adorab
Abbreviated transcription (Latin):
spẽmclurisim se ad cognõnẽ effits
Suscepit enim formam p̾atis rerui ĩ¬
m̃sitas. sapĩe uͦ puichritudo. bonitatis
ircilitas. Et uidebant᷑ ħ foris. Et concͣre¬
bant cum alio fimulacro qud̃ intꝰ ꝑft̾iꝰ¬

Expanded text:
em divisium se ad cognitionem effundunt. Suscepit enim formam potestatis rerum immensitas; sapientiae pulchritudo, bonitatis utilitas. Et videbantur haec foris et concurrebant cum alio simulacro quod int
Abbreviated transcription (Latin):
lluncau̾ cong̾̃gemus munum ⁊ colli¬
gamus que dicta sunt. qm̃ impletio
om̃s mandati bonum illi ẽ pp̾ qm̃
bonum aut ꝑse bonim ẽ aut ad ali¬
cuibonum ñ ẽ ⁊ ꝙ magis conducit⁊
ex pedit iure semꝑ maiꝰestimatur
bonũ qm̃ infructu suo ẽ om̃e bonũ

Expanded text:
unc autem congregemus in unum et colligamus quae dicta sunt, quoniam impletio omnis mandati bonum illi est propterbonum aut per se bonum est aut ad alicui bonum non est; et quod magis conducit et expedit, jure semper majus aestimatur bonum; quoniam in fructu suo est omne bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ra soꝑib ꝯdiõnis. quia illa ad fitutẽ
fcã ẽ sunt ut statim homini fube̾ẽt
ista ad salutẽ ut iapsum erigẽnt.
ꝓpt̾ea uia quasi modicũ aliquid.ui.
poniuitur ut idem reꝑator qui c̾ator

Expanded text:
 conditionis; quia illa ad servitutem facta sunt, ut stanti homini subessent; haec ad salutem, ut lapsum erigerent. Propterea illa quasi modicum aliquid sex iverso ponuntur, ut idem reparator qui creator
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ om̃ib sr̃ sacͣm̃tis. sie his que p̃ces¬
sert̃ abinicio scłi. Siue his que subse¬
qñr usq ad finem mundi. U̾bum .N.
incarnatum rex nr̃ ÷: qui in hc̃ mũd̾
uenit. cum diabło pugnat᷑s. Et om̃s
scĩqui añeius aduentum fuert̃ qͣsi
milites funt añ faciem eiꝰ regis p̃cedẽ¬
cli milites ĩ suũ regem subseqñtes. ⁊
ipͣrer mediꝰ ẽ in exercitu suo. hinc iñꝰ
uallatus incedeñs ⁊ stipatus agnũb sĩ.
Et licet in hac tanta multitudine
tionib p̾cecdenttum ⁊ subseqñtiũ ppͣ.
appareant. om̃s tñ imum regẽ uni
regi militare ⁊ unum uerillum seqͥp
bantur ⁊ hostem unũ ꝑsequi. ⁊ unauic¬
toria coronari. In his om̃ibus oꝑares¬
t aurõnis ꝯsid̾antur. in quib diumarĩ
scͥpturatum tota u̾satur intñtio. Mũ¬
dane siue scłares scͥpture mhñt oꝑaꝯ

Expanded text:
is; sive iis quae praecesserunt ab initio saeculi, sive iis quae subsequuntur usque ad finem mundi. Verbum enim incarnatum rex noster est, qui in hunc mundum venit cum diabolo pugnaturus; et omnes sancti qui ante ejus adventum fuerunt, quasi milites sunt ante faciem regis praendi milites sunt regem suum subsequentes. Et ipse rex medius est in exercitu suo; hinc inde vallatus incedens et stipatus agminibus suis. Et licet in hac tanta multitudine tionibus praecedentium et subsequentium populorum appareant, omnes tamen uni regi militare et unum vexillum sequi probantur, et hostem unum persequi et una victoria coronari. In his omnibus opera restaurationis considerantur; in quibus divinarum Scripturarum tota vertatur intentio. Mundan
Abbreviated transcription (Latin):
qui abillo nascendo originẽ
tͣrimus qud̃ illi actuale fuit. ougmale
pecc̾m concipimus ꝙ ille ñ nascendo
sagendo hũit a quo ꝑ naciuitatem
uenimus. In illo quippe sp̃s ꝑ suꝑbi¬
am contͣc̾ataiem tum̃s obedientiam
ñ tenuit. ⁊ id cͥco c̾ator ad niciscendã
imuriam. suam. spm quid̾ ignorã¬
tia. carnem uͦ concupiscentie damp¬
nauit ut inse bonum agendo ñ uid̾¬
at. Incarne au̾sua malũ ag̾e ꝯcupis¬
eit. ħ duo uitia. ad punendam suꝑdi¬
ã hoĩs iuste in ipso ꝯfirmãt᷑. Ignoranti

Expanded text:
qui ab illo nascendo originem traximus, quod illi actuale fuit, originale peccatum concipimus, quod ille non nascendo sed agendo habuit, a quo per nativitatem venimus. In illo quippe spiritus per superbiam contra Creatorem tumens obedientiam non tenuit; et idcirco creato ad ulciscendam injuriam suam spiritum quidem ignorantia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste i
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ apparuisse. nͥ solcoticdianaoc᷑¬
su cͥcumnectus oriens em̃git. ut eod̾
tͣmite cͥcum currens ac iͦ ad occasũ
descendens nesꝑam facc̃t. d̾ m̃ reno¬
cata ad ortũ aitroram. ħ ÷ maneañ
octũ secñtis diei illustraret. Et pp̃ea
quia pͥmus dies auroram p̃ceilentẽ¬

Expanded text:
mum apparuisse ubi sol quotidiano cursu circumvectus oriens emergit, ut eodem tramite circumcurrens, ac primo ad occasum descendens vesperam faceret, et deinde revocata ad ortum auroram, hoc est mane ante ortum sequentis diei illustraret. Et propterea quia primus dies auroram praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
tis iñ dieroer dio eꝑr fut᷑a aqͥs recepticła
ꝑata erant inquib ⁊̃ magna illa a-¬
bẏssi dequo omĩũ fluenta aqͣr ꝑclu¬
cenda si ut cłiuanda fuerant patulo
ad hiic hiatu nacuoq horrendũ inp̃¬
ceps mane p̃ferelat. sui quid̃ defr̾te¬
nebrose illius caliginis qua tc̃ tota
t̾re sr̾ficies obuoluta erat nebłatñde¬
batur qͣs ut ego arbit᷑. cenebł scͥptã cũ
celum it̾ra c̾arentur srꝰfaciẽ abissi fuͤ¬
se testatur. dalis in undi facies. ĩ pͥn¬
cipiopꝰqmͣ formã reciꝑet aut dispõẽ¬

Expanded text:
io in terrae corpore futura aquis receptacula parata erant. In quibus etiam magna illa abyssus de qua omnium fluenta aquarum producenda sive derivanda fuerant patulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. Cui quidem desuper tenebrosae illius caliginis qua tota tunc terrae superficies obvoluta erat nebula tendebatur; quas, ut ergo arbitror, tenebras, Scriptura cum coelum et terra crearentur super faciem abyssi fuisse testatur. Talis mundi facies in principio priusquam formam reciperet aut dispo
Abbreviated transcription (Latin):
apprãns loco cͥcoscribi necẽẽ ẽ. Rursq
nͥ mobilis fuiss lux illa neqͣ qmͣ aft̾ra
uicissitudine cliem ac noctẽ distin¬
guere. nec tp̃is spatiũ ullatenus sũ
q consid̾ationẽ ꝯuenientiꝰ puto ut
c̃damus lucem iliam in pͥncipio fcã
aifuisse. Quale fortasse ẽẽ potuiss
corpꝰ aliꝙ incictum: cuuꝰ p̃sentia cũctã
ilustrarentur ꝗ̃ adm̃ nc̃ insole uidĩ pͥ

Expanded text:
ans, loco circumscribi necesse est. Rursumque nisi mobilis fuisset lux illa, nequaquam alterna vicissitudine diem ac noctem distinguere, nec temporis spatium ullatenus sine que considerationem, convenientius puto ut credamus lucem illam in principio factam am fuisse, quale fortasse esse potuisset corpus aliquod lucidum, cujus praesentia cuncta illustrarentur, quemadmodum nunc in sole videri p
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ⁊t̾rã. Modo q̃dã alia duo subiung̃ .s.
tenebras ⁊ abysfum. alt̾m .i. abyssũ ĩ
t̾ra. alt̾m .i. tenebras. in eo ꝗ celũ uo¬
eau̾at. sigc̃ans intelligũdũ. ꝑ pt̾ea
namq sĩ faciẽ abyssi tenebre erant qr
abyssꝰ subtꝰ erat. ⁊ d̾ fr̃̾ caligo tenebͦsae¬
rat. Neq abyssus tenebre erant. quia
nͥ inlucis loco tenebre ẽẽ potuert̃ ꝓ p¬

Expanded text:
 terram. Modo quaedam alia duo subjungit scilicet tenebras et abyssum; alterum, id est abyssum in terra, alterum, id est tenebras in eo quod coelum vocaverat, significans intelligendum. Propterea namque super faciem abyssi tenebrae erant; quia abyssus subtus erat, et desuper caligo tenebrosa erat. Neque abyssus tenebrae erat, quia nisi in lucis loco, tenebrae esse potuerunt; prop
Abbreviated transcription (Latin):
lem c̾atorã cet̾a o fecit ita ⁊̃ ĩ eis. oͥ¬
bus faciendis uilum p̃cipue mod̾
formatant eoip̃o demõstraret᷑ ꝙ. abillo
pꝰnõ existñt᷑ accepissent e̾ẽntia. sñ qͦ
mͦ formã ⁊ ordinẽ ñ pot̾ant hr̃e ꝯfusa.
Eodem mͦ ip̃a rõnalis c̾at᷑a ꝑ id ꝙ foris fie¬
bat inse agnosce̾t ⁊ ab illo ẽẽ qud̃ erat
atq ab illo expetñdum ẽẽ qud̃ fut᷑ae

Expanded text:
lem creaturam caetera omnia fecit, ita etiam in eis omnibus faciendis illum praecipue modum formata, ut eo ipso demonstraretur quod ab illo prius non existentia accepissent essentiam, sine quo modo formam et ordinem non poterant habere confusa. Eodem modo ipsa rationalis creatura per id quod foris fiebat, in se cognosceret, et ab illo esse quod erat, atque ab illo expetendum esse quod futura
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut si forte illic aliqͣtenus p̃ualere
potuiss pꝰ modr̃ cũ maiorifictutia ad
alt̾am q̃ robustior fuit pulsandam
aut potiꝰ subu̾tẽdam acced̾et. Sciedr̃
uero qruerum eẽt qmiis adhuc di¬
ctum ñ eẽt. uesoli qi cum cecicłit. nõ
ht̃ subleuantem. ⁊ siquispiã p̾ualu¬
erit adu̾sus unũ duo resistunt ei

Expanded text:
 ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustior fuit pulsandam aut posterius subvertendam accederet. Sciens ergo quod verum esset quamvis adhuc dictum non esset Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Et si quispiam praevaluerit adversus unum duo re
Abbreviated transcription (Latin):
derat uñ ip̾e ꝑsuꝑbiam corruiss̧.
ñ potuit adfraudem se cõi̾tit¬
ut dolo hoĩem supplantaret q̃ nͥtute
sr̃are ñ pꝰs ne añt fraus illius oĩo n¬
ulla eẽt siminꝰ manifestaret᷑ impͥa
forma uenire ñdebuit ne manif¬
este cognosceretur ⁊ nullatenꝰ reci

Expanded text:
deret, unde ipse per superbiam corruisset. non potuit, ad fraudem se cout dolo hominem supplantaret quem virtute superare non posset. Ne autem fraus illius omnino nulla esset, si nimis manifestaretur; in propria forma venire non debuit, ne manifeste cognosceretur, et nullatenus recip
Abbreviated transcription (Latin):
miditas neqͥtie incoͣspectu uͥ¬
tutis. Stans corã. ⁊ corã femĩa hostiᷤᷤ
suꝑb exsola malitia cogitata ñdũ
d ex ire inu̾ba ꝑsuasiõis donec aĩã
temptãde int̾rogõe p̾sentiat. Cur

Expanded text:
miditas nequitiae in conspectu virtutis. Stans coram et coram femina hostis superbus ex sola malitia cogitata nondum det exire in verba persuasionis, donec animum tentandae interrogatione praesentiat. Cur,
Abbreviated transcription (Latin):
dentia in loco deliclaꝵ qͣi mparte po¬
tiori ꝯstituto ⁊ad conseruanda bõa
q̃ habebat eadt̃ duuna ꝓuidentia
rõi humana adiuncta munito:
atq adilla bõa q̃habitur erat q̃rẽda
⁊obtinẽda p̃cepto obediẽ cuingra

Expanded text:
divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃biuss. S qr pꝰ ꝑu̾se delectata ẽ iꝑ
mnissio̾e pꝰ mod̾ stulte assensũ p̃buit ĩꝑ
suasiõẽ. Pͥmũ. it ꝓmissam excellẽtiã
abundantiã ⁊ qͣł ⁊ talem excellẽtiã dice¬
bat ꝑauaritiam concupiũ. pꝰtremo
uetitu gule uitio corrupta gusta¬
reronsensit. pͥm̃ ꝗͥ consensit pp̃alia

Expanded text:
 prius perverse delectata est in promissione, postmodum stultum assensum praebuit in persuasione. Primum enim promissam excellentiam abundantiam et qualis talem excellentiam decebat per avaritiam concupivit. Postremo vetitum gulae vitio corrupta gustare consensit. Primum quidem consensit propter alia
Abbreviated transcription (Latin):
num peccm dũr. Inuiciis enimpͥma
fuit sr̃bra. scd̃a auaritia. t̾cia gula. ĩ
suꝑ bia ⁊ auaritia. mobedientia fint.
de p̾cepto nature. Ingula sola obeliẽ¬
tia fuit de p̾cepto discipline. Nũꝗͣ hõi¬
nẽ enĩ legitur d̾s ꝓhibuisse ho̾iẽ simi¬
litudinem diuinitatis ł scĩam bõi ⁊
mali ꝯcupisc̾et. & tñ mordinate ħ

Expanded text:
a fuit superbia, secunda avaritia, tertia gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam boni et mali concupisceret. Quia tamen inordinate hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uenir. Demodo temptationis: iitn.¬
oc aũi cdiliget᷑ ꝯsid̾andum ꝗͣ calli¬
de hostis pͥm̃ ꝙ mulier timuit
malũ negando remouit acde iñ ꝙ ip̃e
intenddit malũ hr̾e ꝑsuasit. Nouisse
aũt auip̃am ꝑsuasio̾em sufficiẽdamꝑ
missio̾em adu̾ir. ⁊ ut ead̾ ꝑsuasiocitius
reciꝑet᷑ ꝓmissiõem dupplicauit. Qui
duo reponens inp̾mo similttudiẽm
di sc̃ĩamq bõi ⁊ mali spopondit. Inꝑ
suasio̾e igitur tibi hoĩem temptauit
gula imꝑmissiõe ditatis. ⁊ cognitiõis

Expanded text:
I. De modo tentationis. Hoc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
morte moriemini. d̾s affirmaũ mu¬
uier dubitaiit. diabłs negauit. Ne¬
negare p̾sumpsiss siñpͥꝯ ip̃am mnu¬
lierom dubitantem ĩueniss. Q gͥ
dubitaũ ab affirmante recessit. i ne¬
ganti appinquanti ip̃agͥ ẜ aliqͥd ĩ¬

Expanded text:
morte moriemini . Deus affirmavit; mulier dubitavit; diabolus negavit. Nenegare praesumpsisset, si non prius ipsam mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Ipsa igi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ ad cõsensum pꝰea pͥa delectõe at̾cta
descendit adactum insr̃bia ⁊ auancia
p̃cii cupiditate allecta se uendidit
Ingula autem pꝰea delectata libent᷑
scͥtitra mulier. lignumꝙ eẽt pulcr̃
insu ⁊ aduescendum suaue ⁊ tudit de

Expanded text:
t ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenterScriptura, mulier lignum quod esset pulchrum visu et ad vescendum suave, et tulit de
Abbreviated transcription (Latin):
dier̃ informã dispõa fuisse c̃dãt᷑.s
goputo uiros sapĩe ĩreb tamobsc̃is
idubiis atq a sensu nr̃o remotis. fͨte¬
mere asseruisse ꝙ nescierĩt. neq in
his que asseruert̃. p̾sertim tãta diligͣ
platis errare potuisse. Ilid̾ mag̃cdi¬
d̾ĩm sub assertionis forma ĩ quisitio¬
pie int̾p̃ri uoluer̃t nec falsa cdendo
errorem incidt̃. nͨ nͣ rep̃hendendo
sus. int̾immag̃ accedit. qnͣtũ caꝑe
tassis suam assertionẽ iꝰtam ẽẽ arbi¬
trantur ꝙ oĩpotẽtie cãtoris. ĩ digñ
ud̾atur adhumane ĩbecillitatissi¬
militudinẽ suũ opꝰ ꝑ int̾ualla. tꝑm

Expanded text:
a fuisse credantur. Ego puto viros sapientiae in rebus tam obscuris et dubiis atque a sensu nostro remotis, nec temere asseruisse quod nescierint; neque in his quae asseruerunt praesertim tanta diligentia prolatis, errare potuisse. Illud magis crediderim, sub assertionis forma inquisitiopie interpretari voluerint, nec falsa credendo in errorem incidunt, nec vera reprehendendo sus interim magis accedit quantum capere tassis suam assertionem justam esse arbitrantur, quod omnipotentiae Creatoris indignum videatur ad humanae imbecillitatis similitudinem suum opus per intervalla tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfector laborio¬
ura p̾catione. fle¬
ñ seriem nĩ so¬
lum restringendo ad compendiũre¬
dig̾e. s exponenclo quoq ꝑfundita¬
tis eius archana inlucẽ euocare cuiꝰ
quid̃ oꝑis inchoatione ꝓp̃ta deuoti

Expanded text:
et laboriovestra praecatione flerum seriem non solum restringendo ad compendium redigere, sed exponendo quoque profunditatis ejus arcana in lucem evocare. Cujus quidem operis inchoat
Abbreviated transcription (Latin):
duo media sunt orta culpa ⁊ pena.
te. Concupiscentia mali culpa ⁊ pe¬
na incirne. Inquib pecc̾ĩoriginaliᷤ
tadixconsistit. Quigͥ caro humana
aparentib cum maitalitate semi¬
natur. in eo ip̃oqud̃ seminata. sub¬
lacet moitalitati. uiuficata pꝰmod̾¬

Expanded text:
duo media orta sunt, culpa et poena. nte; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata po
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Ineo gͥ qud̃ seminatur cortuptio
mortalitatis ẽ. In eo aũ ꝙ nascit᷑ uiti¬
um concupiscentia ẽ. In eo aũ ꝙ mo
uecur ꝑ concupiscentiam actus. qr
in otu uoluntatis inchoatur motu
cmꝑis ꝑficitur:. Nlon itaq nascentes ꝓp¬
tdea sine iutio eẽ existim̃tur qi ñ ꝯcupis¬

Expanded text:
uptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est. In eo autem quod movetur per concupiscentiam, actus qui a motu voluntatis inchoatur, motu operis perficitur. Non itaque nascentes propterea sine vitio esse existimentur, quia non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
na incarne. ꝓpt̾ elationem aĩus ob¬
scliratus ẽ. ꝑ ignorantiã. ꝓpt̾ mor¬
talitatem caro emollita ẽ. ꝑ ꝯcupis
firmitate dissolitta excͣ m̃suram pͥme
dispõnis desid̾ia sua extñdit. ħ ẽenĩ
ipsaque carnis concupiscentia noci

Expanded text:
lpa in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem caro emollita per concupiscfirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae carnis concu
Abbreviated transcription (Latin):
impediunt᷑. ne u̾itatem agnoscant
qñ deb̾ent. Lisci quippe sñ cognitiõe
quo pꝰ ea a cognitione u̾itatis impedi¬
antur. culpa ẽ ñ nͦ. hoc añ uicium
inceriruptione ciriis ẽ. ⁊ incorruptio¬
gritatem suam hr̃et ꝓfectus ⁊ ercitai
iudicium u̾itatis. ꝑ ea que foris uti dñr
ammonitus sñ labore conciperet. Ꝙi nͦ
ex carne corrupta integritate sua pͥuatꝰ
ẽ puram sine confusione erroris u̾ta¬

Expanded text:
impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnis egritatem suam haberet provectus et exercitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris verita
Abbreviated transcription (Latin):
tolleret qõnis excepte eosolo qud̃ fids
catholica magis c̾clendum elegie. au¬
ascotidie uulnꝰ corꝑib uuificandis
gari. Si autẽ anime extͣ duce ẽẽ dice¬
rentur non tanto qõ ẽẽt quia manifes¬
tior iusticia e̾ẽt in eoqud̃ peccm̃ origi¬
uale apatrilins infilios tͣnsire cdr̃. s
biis. alia dubia asserere ñdebemꝰ.¬
Qr tñ si aĩe extͣduce ñ possunt qͦmͦ
pecc̃o parentum obnorii filii essi¬
ciuntur. Qud̃ enim in parente pec¬
catũ ẽ ꝑ illam ntiq nͥ so laminfui¬
um d̾scendit que sola ꝑgn̾ationem
apatre infilium tͣnsit. Si gͦ sola caro se¬
minatur ꝑ solam utiq carnẽ origitia
o nob̾ querenda occurrt̃. Uñ .s. qͦmͦ¬

Expanded text:
tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis gari. Si autem animae ex traduce esse ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed biis dubia alia asserere non debemn si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum o nobis quaerenda occurrunt.
Abbreviated transcription (Latin):
infusam legimus. iti ⁊̃ ĩ subseqñtib
om̃ib pꝰ in uulua corpꝰhumanũ forma¬
ri deind̾ aĩam infundic̾damꝰ. Osicui
forte inirũ uideat᷑ quomͦ pat̾nũ sem̃
inuulua añ cͤationẽ. ł c̾scere pꝰsit ł¬

Expanded text:
infusam legimus; ita etiam in subsequentibus omnibus prius in vulva corpus humanum formari, deinde animam infundi credamus. Quod si cui forte mirum videatur quomodo paternum semen in vulva ante animationem vel crescere possit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pͭnistrotum tnͣsierit. Qud̃ gͦ unũ
ẽ int̾ duo si totim tnͣsit nicħ exeo
remanet illi a quo ẽ. Si au̾ totũ ꝑ¬
mairi. nicħ illiconfertur ad qud̾ ẽ.
Si gͥ aĩa exanima gignitur ficut
aut tota ingenitũ tͣnseat. sũgignẽ¬
te remanserit. nͥ forte om̃s a ĩas cum¬
sub̾ales dicere uelint. ⁊ illã fimsim¬

Expanded text:
nisi totum transierit. Quod ergo unum est inter duo si totum transierit, nihil ex eo remanet illi a quo est. Si autem totum permanet, nihil confertur illi ad quod est. Si igitur anima ex anima gignitur sicut aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi forte omnes animas consubstantiales dicere velint, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
ni ut det: & austͦ ne ꝓhibeat filios dĩ. Qͥa enim
bet exemplũ. exdiuinitate remediũ. Ex humili¬
atione suscepte infrrmitatis nrãm suꝑbiam re¬
primit. & illuminat cecitatẽ exuirtute maiestatis.
& animas nr̃as cibo i nuisibili pascit. & corpora nr̃a
ꝑobumbrationẽ sp̃c scĩ abestu uitiori ꝓtegit. Idẽ
g nobis & lignũ uite & liber uite efficit᷑. Lignũ
quia obũbrat & pascit: uiber qͥa increpat &erui¬
dit. Increꝑat elatos. illuminat cecos. esurientes
cibat. estuantes obu̾̃brat. Audiant elati inere¬
pationẽ. &humilient᷑. Audiant ceci animo doctͥ¬
nam & illuminent᷑. Qͦs exurit estꝰ uitiori unbr̃ã
petant. ut refrigerent᷑. Qͥ esuriunt & sitrunt iusti¬
ciam: huc ꝓperent ut saturent᷑. Nemo se excuset.
om̃is homo congruũ. suo morbo remeduiͣ inue¬
nit. ubi & malis locꝰ dat᷑ ut se corrigant. & bonis
ut meliores fiant. Ascendamꝰ gͦ. om̃i occasione ꝓ¬

Expanded text:
ni ut det, et austro ne prohibeat filios Dei . Quia enim ni ut det, et austro ne prohibeat filios Dei . Quia enim bet exemplum, ex divinitate remedium. Ex humilitatione susceptae infirmitatis nostram, et superbiam reprimit, et illuminat caecitatem; ex virtute majestatis et animas nostras cibo invisibli pascit, et corpora nrotegit. Idem ergo nobis et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat elatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam, et illuminentur. Quos exurit aestus vitiorum, umbram petant ut refrigerentur. Qui esuriunt et sitiunt justitiam, huc properent ut saturentur. Nemo se excuset, omnis homo congruum suo morbo remedium invenit, ubi et malis locus datur, ut se corrigant, et bonis ut meliores fiant. Ascendamus ergo omni occasione post