comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UEL QUOD NONSIT MANUFACTUM COLENDŨ
NECAD ORANDVM.
Licestenim diuinitati uelsi ex pressius dicendum est ditati
debitus cultus propterquem uno uerbo significandum.
qm̃ mihi satis idoneum non occurrit latinum graeco ubi ne¬
cesseest in sinuo quid uelim dicere. Latrian qui ppe nr̃i
ubicumque scãrum scripturarum positum est. interpre¬
tati sunt seruitutem sed ea seruitus quaedebetur homini¬
bus secundum quam praecepit apostolus seruis dominis
suis subdito sesse debere: Alio nomine graece nuncu¬
parisolet Latria uero secundum consuecudinem qua
locuti sunt qui nobis diuina eloquia condiderunt aut
semper aut tam frequenter aut pene semperea dicitur
seruitus quae pertinet ad colendum dm̃. Proinde sitan¬
tum modo cultus ipsedicatur non solidõ deberi ui decur.
dicimurenim colere &iam homines quos honorifica uel
recor datione uel prȩsentia frequentamus nec solum ea
quibus nos religiosa humilitate subicimus sed quaed am

Expanded text:
vel quod non sit manufactum colendum vel quod non sit manufactum colendum nec adorandum. ic est enim diuinitati uel, si expressius dicendum est, deitati debitus cultus, propter quem uno uerbo significandum, quoniam mihi satis idoneum non occurrit Latinum, Graeco ubi necesse est insinuo quid uelim dicere. Aatfistav quippe nostri, ubicumque sanctarum scripturarum positum est, interpretati sunt seruitutem. Sed ea seruitus, quae debetur hominibus, secundum quam praecipit apostolus seruos dominis suis subditos esse debere, alio nomine Graece nuncupari solet; Xatpeia uero secundum consuetudinem, qua locuti sunt qui nobis diuina eloquia condiderunt, aut semper aut tam freqservitus, quae pertinet ad colendum Deum. Proinde si tantummodo cultus ipse dicatur, non soli Deo deberi videtur; dicimur enim colere etiam homines, quos honorifica vel recordatione, vel praesentia frequentamus, nec solum ea quibus nos religiosa humilitate subjicimus, sed quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
oneratisumus. sed quaedam pauca promultis eadem que
factu facillima & intellectu augustissima & obseruatio¬
ne castissima ipsed ñs & aposto lica tradidit disciplina
sicuti est baptismi sacramentum & celebratio corporis
& sanguinis dñi. quaenus quisque cum percipit. quo
referantur imbutõs agnoscit . ut ea non carnali serui¬
tute sed spĩtalipotius libertate ueneretur: ut autem
litteram sequi & signa prorebus quae his significantur
accipere seruilis infirmitatis est ita in utiliter signa
inter pretari male uagantis erroris. qui autem non in¬
tellegit quid signi ficet signum. & tamen signum esse in¬
tellegit nec ipse premitur seruitute. melius est auttm
uel premi in cognitis. sed utilibus signis. quã inutiliter
ca interpri etando aiugo seruitutis eductam ceruicem
la queis erroris inserere.
DECULTU DEBITO QUEM GRECI LATRIAN DI¬
CUNT UELRELIGIONE CULTU QUE QUAE
UNO UOCABUIO GRECITHRES CIAVOCANT

Expanded text:
onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castissima ipse Dominus et apostolica tradidit disciplina: sicuti est Baptismi sacramentum, et celebratio corporis et sanguinis Domini. Quae unusquisque cum percipit, quo referantur imbutus agnoscit, ut ea non carnali servitute, sed splitteram sequi et signa pro rebus quae his significantur accipere servilis infirmitatis est, ita inutiliter signa interpretari male vagantis erroris. Qui autem non intelligit quid significet signum, et tamen signum esse intelligit, nec ipse premitur servitute: melius est autem vel premi incognitis, sed utilibus signis, quam inutiliter ea interpretando a jugo servitutis eductam cervicem laqueis erroris inserere. » CAPUT XII. De cultu debito quem Graeci latriam dicunt, vel religione cultuque quae uno vocabulo Graeci thresciam vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
subipsis iam signis utilibus seruiturȩ sed exercitaturae
potius animum in eorum intelligentia sp̃itali. Sub signo
enim seruit quio perartur aut uenera tur aliquam rem
significantem nesciens quid significet. qui uero aut
operatur aut ueneratur utile signum diuinitus institu¬
tum . cuius uim signi ficationemq: intelligit. non hoc
ueneratur quoduidetur & transit. sed illud potius quo
talia cuncta referenda sunt : Talis autem homo spitalis
& liber est &iam tempore seruitutis : quo carnalibus¬
animis nondumoportet signa illa reuelari. quorum iugo
edomandi sunt tales autem sp̃itales erant patriar chae
& prophetae omnesque in populois rahel perquos nobis
sc̃s sp̃s ipsa scripturarum & auxilia & solatiam inistrauit
hoc uero tempore postea quam resur rectio dñi nr̃i
mani festissimum indicium nrãe libertatis in luxit ne eorũ
quidem signorum qua eiam intelligimus operatione graui

Expanded text:
sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed exercitaturae sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed exercitaturae potius animum in eorum intelligentia spiritali. Sub signo enim servit, qui operatur aut veneratur aliquam rem signioperatur, aut veneratur utile signum divinitus institutum, cujus vim significationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibusanimis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt Tales autem spirituales erant Patriarchae ac Prophetae, omnesque in populo Israel per quos nobis Spiritus sanctus ipsa Scripturarum et auxilia et solatia ministravit. Hoc vero tempore posteaquam resurrectione Domini nostri manifestissimum indicium nostrae libertatis illuxit, nec eorum quidem signorum, quae jam intelligimus, operatione gravi
Abbreviated transcription (Latin):
opinionem obseruantium religarent. siergo signum
utiliter institutum proipsare sequi cui significandae
institutum est carnalis est seruitus. quanto magis
in utilium rerum signa instituta prorebus accepere
quaesi reculeris adea ipsa quae his significantur
eisque colendis animum obligaueris. nihi lominus seruili
carnalique onere atque uelamine non carebis. quam obrem
xp̃iana libertas eos quos inuenit subsignis uti libus tamquã
prope inuentos inter precatis signis quibus subditi erant
el euatos ad eas resquarum illa signa sunt liberauit ex his
factae sunt ecclesiae scõrum is rahelitarum quosautem inue¬
nit sub signis in utilibus. non solum seruilem operationem
subtalibus signis. sed &iam ipsa signa frustrauit. remo¬
uitq omnia ut a corruptione multitudinis simulacrorum
deorum quam sȩpe ac propriae scriptura fornicationem
uocat adunius dĩ cultum gentes conuerterentur. nec

Expanded text:
opinionem observantium religarent. Si ergo signum opinionem observantium religarent. Si ergo signum utiliter institutum pro ipsa re sequi, cui significandae institutum est, carnalis est servitus, quanto magis inutilium rerum signa instituta pro rebus accipere, quae si retuleris ad ea ipsa quae his significantur eisque colendis animum obligaveris, nihilominus servili carnalique onere atque velamine non carebis. Quamobrem Christiana libertas eos quos invenit sub signis utilibus tanquam prope inventos interpretatis signis, quibus subditi erant, elevatos ad eas res quarum signa sunt liberavit. Ex his factae sunt ecclesiae sanctorum Israelitarum: quos autem invenit sub signis inutilibus, non solum servilem operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulacrorum deorum, quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
gentium more distabat. quando quidem rebus tem¬
poralibus ita sub iugati erant: ut unus eis in omni¬
bus commendaretur ds̃. & quam quam signa
rerum spĩtalium pro ipsis rebus obseruarent nescientes
quorefermntur. id tamen insitum habebant. quod tali serui¬
tute uni omnium quem non uidebant placerent dõ: quam
custodiam tamquam sub pedagogo paruulorum fuissescribit
apostolus & ideo quitalibus signis pertinaciter in hȩserunt
contemnentem ista dñm cumiam tempus reuelationiseorũ
uenis set ferre non potuerunt atque in de calumnias quod
sabbato curas set moliti sunt principes eorum populus que
signis illis tamquam rebus adstrictus. non credebat dm̃
esse uel adõ uenisse : quiea sicut aiuda eis obseruabantur
nollet aTtendere. sequi crediderunt. ex quibus fac¬
ta est prima eclesia hiero solrmitana satis ostende¬
runt quanta utilitas fuerit comodo subpeda gogo
custo diri. ut signa quaetem poraliter in posita erant
seruientibus adunius dĩ cultum quifecit caelum & terram

Expanded text:
gentium more distabat, quando quidem rebus temporalibus ita subjugati erant, ut unus eis in omnibus commendaretur Deus, et quanquam signa rerum spiritalium pro ipsis rebus observarent nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali servitute uni omnium, quem non videbant, placerent Deo, quam custodiam tanquam sub paedagogo parvulorum fuisse scribit apostolus, et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista Dominum, cum jam tempus revelationis eorum venisset, ferre non potuerunt, atque inde calumnias, quod sabbato curasset, moliti sunt principes eorum populusque signis illis tanquam rebus astrictus, non credebat Deum esse, vel a Deo venisse, qui ea sicut a Judaeis observabantur, nolebat attendere, sequi crediderunt, ex quibus facta est prima ecclesia Hierosolymitana, satis ostenderunt, quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa, quae temporaliter imposita erant servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
Sire mo din eset minime prohibe Adorareue roinignes
umnimodis deuti Sed hoc sollicite fraternitastinagno¬
neat ut exuisione reigestȩ ardorem compunetiorals
percipiant. et in ad orationem soluillius omnipotenitis
scãe trinitatis humiliter prosternantur

Expanded text:
facere voluerit, minime prohibe, adorari vero imagines facere voluerit, minime prohibe, adorari vero imagines modis omnibus veta. Sed hoc sollicite fraternitas tua admoneat, ut ex visione rei gestae ardorem compunctionis percipiant, et in adoratione solius omnipotentis sanctae Trinitatis humiliter prosternantur
Abbreviated transcription (Latin):
tamur ut uel nunc studeas essesollicitus atque ab hacte
prae sumptione compescas. & eorum animos quos atua
on unctos uentate cognoscis paterna adtedulce dine omniadhisu
omnique studio reuocare festines : Conuocandieninsunt
Stdoinco sss ũd iõmdm̃tuum adorabis et illis oliseruues
Aedei de suibiungendum. quia pieturae imaginum quae
edaedi ficationem imperitipopuli factae fueragiti un qesce¬
dices lit teris ipsam his torim intendentes quo didictumsit
discer eitransis sẽ inadorationem uideras . Ideit co conino¬
dis es ut disimagines frangi preciperes at quccis diceno¬
qduitusi cielbanc instructionem ad quam imigine ciati¬
ibuts s factae sunt habereuultis in ecdesus eas modis om¬
tibup & ofsorii ethaberi permittas At in dicsuquo dnon
dibpipca ersiohistoriuae quae pictura teste pande qtoaine¬
displicuerit sedilla adoratio qua epicturis fudedt incom¬
malliete exhibita at que in his uerbis corum mentes de¬
nul censo leos ad concordiam reuoca Etsiquis imagin

Expanded text:
sollicitus, atque ab hac te praesumptione compescas, et eorum animos quos a tua isjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine, omni adnisu, omnique studio revocare festines. Convocandi enim sunt st: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies: ac deinde subjungendum, Quia picturae imaginum quae ad aedificationem imperiti populi factae fuerant, ut nescientes litteras ipsam historiam intendentes quod dictum sit discerent, transisse in adorationem videras, idcirco commotus es ut eas imagines frangi praeciperes: atque eis dicendum, Si ad hanc instructionem ad quam imagines antiquitus factae sunt habere vultis, in ecclesiis eas modis omnibus et offerri et haberi permittas, atque indica quod non tibi ipsa visio historidisplicuerit, sed illa adoratio quae picturis fuerat incompetenter exhibita. Atque in his verbis eorum mentes demulcens, eos ad concordiam tuam revoca. Et si quis imagines
Abbreviated transcription (Latin):
pilorectt  et quidem zelumuos nequid manu factũ
udorari pos sit habuis se laudauimus sed frangere easdem
imagines nondebuis se iudicamus Id circo enim pictsrn
mecdesus ad hibetur uthi quilit teras ne sciunnti plctmin
pantetibus uidendo legant quaelegere incodicibus nonui

Expanded text:
projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere easdem imagines non debuisse indicamus. Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, ut hi qui litteras nesciunt, saltem in pa
Abbreviated transcription (Latin):
mario scae dĩ nostrae ecclesiae continetur. eo quod audiret
illum propter ut sibi uidebatur super fluum imaginartum
cultum tali telo succensum omnes imagines quas in ecde¬
si a sua reppererat. deposuisse confregisse et extra eandem
ecdesiam funditus proiecisse. ut hoc facto acultura uel ado¬
ratione inlicita populum compesceret Qua de re nil
congruentius in hac causa possefieri arbitrati sumus quam
ut primo eadem epistola huic nostrooperi quod maxime
ecdesiae texere
ordinare demeritis beatorum a postolorum confisi. fideli
mente ad gressi sumus credentes pereos posse obtinere
ut tamperneces sarium ecclesiasticum opus adõ placitã
consummationem debeamus perducere. Scribitenim
ita. indico inquit ad nos dudum peruenis se. quod
frater nitas uestra quosdam imaginum ad oratores
aspiciens easdem ecdesiis imagines confregit atque
pnsorectto et quidem ⁊elumuos nequid manufactũ
unioraripos sit habuis se laudauimus sed frangere easdem

Expanded text:
mario sanctae Dei nostrae Ecclesiae continetur, eo quod audiret illum propter, ut sibi videbatur, superfluum imaginarium cultum tali zelo succensum, omnes imagines, quas in ecclesia sua receperat deposuisse, confregisse, et extra eamdem ecclesiam funditus projecisse, ut hoc facto a cultura vel adoratione illicita populum compesceret. Qua de re, nihil congruentius in hac causa posse fieri arbitrati sumus, quam ut prima eadem epistola huic nostro operi, quod maxime clesiae texere, ordinare, de meritis beatorum apostolorum confisi, fideli mente aggressi sumus, credentes per eos posse obtinere, ut tam per necessarium ecclesiasticum opus a Deo placitam consummationem debeamus perducere. Scribit enim ita: « Indico, inquit, ad nos dudum pervefraternitas vestra, quosdam imaginum adoratores aspiciens, easdem in Ecclesiis imagines confregit atque projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere e
Abbreviated transcription (Latin):
Perlitum inquit siquidem adnos fuerat quo dinconside¬
rionelo suecensus scorumi magines subhas qconsiee¬
cusaitioreadorari debuis sent confringeres et quidem quia
eos a dopree uetuis ses omnino laudauimus ⁊ ficencdui
uero reprehendimus. Die frater a quo factum sacerdo

Expanded text:
Perlatum, inquit, ad nos fuerat quod inconsiderato zelo succensus sanctorum imagines sub hac quasi excusatione ne adorari debuissent, confringeres: et quidem qui eas adorare vetuisses omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. » Et post pau
Abbreviated transcription (Latin):
udȩiinquit ic ordo uen deciuitateur̃a hucuenientes questinobis
trus quiexoortaa superstitione axp̃ianȩ fidei cultum dõ
uolente ꝑductus est. adhibitis sibi quibusdã indisciplinatis
sequenti die baptis matis sui. hoc est dominica ipsa festiuitate
paschali cum graui scandalo sineuestra occupatione uolun¬
tate :atquei maginem illic genitricis dĩ dñiq nr̃i. et uene

Expanded text:
ipit: « Judaei de civitate vestra huc venientes questi nobis trus qui ex eorum superstitione ad Christianae fidei cultum Deo volente perductus est, adhibitis sibi quibusdam indisciplinatis, sequenti die baptismatis sui, hoc est Dominico, in ipsa festivitate Paschali cum gravi scandalo sine vestra occupaverit voluntate, atque imaginem illic genitricis Dei Dominique nostri, et vene
Abbreviated transcription (Latin):
aueritate & mani feste imagines sunt uisibiles
in uisibilium. nec enim in seculis superuenientib
cul pabilis erit ex eius iustitia respectus dĩ
ITEM eiusdem decaelesti militia & in fra
Praedictaenim in corporea agmina diuersis
coloribus effigurantur. conpositionibus
uariis quatenus sic ta cite nos met ipsos per
sacratissimas effigies adsim plices & incor¬
porales piamente transeamus Etenim
impos sibile est nostraementi ad incorporea
illa pertingere. caelestis militiae imitatio¬
nem uisionem que nisisi perelementorum
poterimus: ui sibilem decorem. ad inuisibi¬
lem pul cherrimam que aTtingi effigiem
& uisibiles odoriferasque imagines
rationali traditione inuisibiles praefulg
& cetera
INDEFINITIONE SC̃ISEXTI ET MAGNI

Expanded text:
a veritate et manifeste imagines sunt visibiles a veritate et manifeste imagines sunt visibiles invisibilium, nec enim in saeculis supervenientibus culpabilis erit ex ejus justitia respectus Dei. » Item ejusdem de coelesti Militia, et infra: « Praedicta enim incorporea agmina diversis coloribus effigurantur, compositionibus variis, quatenus sic tacite nosmetipsos per sacratissimas effigies ad simplices et incorporales pia mente transeamus. Etenim impossibile est nostrae menti ad incorporea illa pertingere, coelestis militiae imitationem visionemque, nisi si per elementorum poterimus visibilem decorem ad invisibilem pulcherrimamque attingi effigiem, et visibiles odoriferasque imagines rationali traditione invisibiles praefulgi, et caetera. » In definitione sancti sexti et magni
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. impii autem quibonum nonagunt. neque
scõrum commemorantes. non prohibeant neque
scandalitent eos qui benefaciunt . & honorant
scos & seruosdi & commemorantur eorum.
Mercedem enimbonȩ operationis accipient
impii uero secundum quod cogitauerunt
habebunt desolationis inhonorationem si cut
id quodiustum neglegentes & ad ño recedentes
Propter memoriam nam que in imaginibus
conscribuntur &honorantur immo & ado¬
rantur scĩ sicut seruidĩ ut pronobis diuinita¬
tem sint exorantes . atque implorantes dignum
enim est commemorari doctorum nostrorum
& gratias referredõ
ITEM SCIDYONISII ARIOPAGITE
ATETENIENSISEBI INEPISTOLA QUÃ
SCRIPSIT AD SCMIOHAN NEM
EUANCELISTÃ INTERCETERA IN QUIT
Quid mirabile six p̃s uerax & discipulos in quit
deciuitatibus eiciunt: ipsidigne sibi iudi cantes
& de sacro scelerati interdicunt. & recedentes

Expanded text:
tus est; impii autem qui bonum non agunt, neque tus est; impii autem qui bonum non agunt, neque sanctorum commemorantes, non prohibeant, neque scandalizent eos qui benefaciunt, et honorant sanctos et servos Dei, et commemorantur eorum, mercedem enim bonae operationis accipient; impii vero secundum quod cogitaverunt, habebunt desolationis inhonorationem, sicut id quod justum negligentes, et a Domino recedentes; propter memoriam namque in imaginibus conscribuntur, et honorantur, imo et adorantur sancti sicut servi Dei, ut pro nobis divinitatem sint exorantes, atque implorantes, dignum enim est commemorari doctorum nostrorum, et gratias referendo. » Item sancti Dionysii Areopagitae Atheniensis episcopi, in epistola quam scripsit ad sanctum Joannem evangelistam, inter caetera, inquit: « Quid mirabile, si Christus verax et discipulos, inquit, de civitatibus ejiciunt, ipsi digne sibi judicantes, et de sacro scelerati interdicunt, et recedentes
Abbreviated transcription (Latin):
nuum hominum : & quo modo non abiciun¬
tur sed quia perprȩceptum dĩ imagines
factae sunt angelorum scã sunt licet statuȩ
fuerint & enim idola gentium quia ima¬
gines fuerunt daemonum ds̃ prohibuit
& condem nauit eas
Nos autem admem oriam scõrum imagines
facimus. abrahae: morsi & heliȩ isaiae
& tachariae & reliquorum prophecarum.
apostolorum & martrrum scõrum. qui propter
dm̃ interemptisunt. ut omnis qui uidet eos in ima¬
gine memoretur eorum. & glorificet dm̃ qui
glorificauit eos. Decet enim eis honor &adoratio
& commendatio. secundum iustitiam eorum.
ut omnes quiuident eosfestinent & ipsi imitatores
effici actionum eorum: quae en imest adoratio.
nisi honor tantum modo: sicut & nos peccato res
adoramus & salutamus nos alterutrum secundũ
honorem & dilectionem: & enimdm̃ nostrum
aliter adoramus &glorificamus & contremes ci¬
mus: imago est similitudo eius qui in ea conscrip¬

Expanded text:
nuum hominum? Et quomodo non abjiciunnuum hominum? Et quomodo non abjiciuntur? Sed quia per praeceptum Dei imagines factae sunt angelorum, sancta sunt, licet statuae fuerint. Etenim idola gentium, quia imagines fuerunt daemonum, Deus prohibuit et condemnavit eas. Nos autem ad memoriam sanctorum imagines facimus Abrahae, Moysi, et Eliae, Isaiae, et Zachariae, et reliquorum prophetarum, apostolorum, et martyrum sanctorum, qui propter Deum interempti sunt, ut omnis, qui videt eos in imagine, memoretur eorum, et glorificet Deum qui glorificavit eos. Decet enim eis honor et adoratio et commendatio secundum justitiam eorum, ut omnes qui vident eos, festinent, et ipsi imitatores fieri actionum eorum. Quae enim est adoratio nisi honor tantummodo? sicut et nos peccatores adoramus, et salutamus nos alterutrum secundum honorem et dilectionem. Etenim Deum nostrum aliter adoramus et glorificamus, et contremiscimus. Imago est similitudo ejus qui in ea conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
aut apostolorum. aut martrrum. aut iustorum
sca est Nonenim lignum adoratur. sed is
qui in ligno commemoratur & contemplatus
honoratur . omnes enim nos honoramus iudices
& salutamus & iam si peccatores sint quidergo nũ¬
quid non debemus adorare scõs dĩ seruos
& propter memoriam eorum constituere
& erigere imagines quod non obliuis cantur
sed dices quia ipsed s̃ praecepit et non adorare
nos manu factos Dic itaque õ iudȩequale
superterram non est manu factum post fac¬
turam dĩ quidergo : arcadĩ quae ex lignis
sechim fabricata atque constructa est
non fuit manu facta & altare & propitia¬
torium : & urna quaehabuit manna :& men¬
sa : &lucerna : & tabernaculum inferius & exte¬
rius non fuerunt exoperibus manuum hominũ
quae salomonfecit & curscã scõrum uocantur
manu facta existentia : ĩ tacherubim & senarũ
alarum in circuitu propitiatorii non fuerunt
statuae & magines angelorum operama¬

Expanded text:
aut apostolorum, aut martyrum, aut justorum aut apostolorum, aut martyrum, aut justorum sancta est: non enim lignum adoratur, sed is qui in ligno commemoratur, et contemplatus honoratur. Omnes enim nos honoramus judices et salutamus, etiam si peccatores sint. Quid ergo, nunquid non debemus adorare sanctos Dei servos, t propter memoriam eorum constituere et erigere imagines, quod non obliviscantur? Sed dices, quia ipse Deus praecepit et non adorare nos manufactos. Dic itaque, o Judaee, quale super terram non est manufactum post facturam Dei, quid ergo? arca Dei quae ex lignis Sethim fabricata est atque constructa, non fuit manufacta? et altare et propitiatorium, et urna, quae habuit manna, et mensa, et lucerna, et tabernaculum inferius, et exterius non fuerunt ex operibus manuum hominum quae Salomon fecit? et cur sancta sanctorum vocantur manufacta exsistentia? ita cherubim et senarum alarum in circuitu propitiatorii non fuerunt statuae et imagines angelorum opera ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quem ad modum imaginem quis designatam i c¬
cundam respexerit mirabitur quidem regis figurã
& quae illo apparet haec et eius noscens conscriptionẽ
pariter cernens delectabitur. ut ipsum regem aspi¬
CIat & cetera ITEM SC̃I EPYPHANII EPI
CONSTANTIAE CYPRI
Et enim imperatores proquodhabent imagines
non duo sunt imperatores sedimperator unus
cumimagine
ITEM SC̃ISTEPHANIEPIBOSTRON AD QUOS
opus quod fit indĩ nomine. bonum est & fcm
Aliud est enim imago & aliud simulacrum
id est statun culum quando enim ds̃ adam
plas mauit: uidelicet & condidis set dicebat.
faciamus hominem adimaginem nostram
& similitudinem. & fecit hõminem imagini
dĩ quidenim ergoquia imago est homodĩ
idolatria est id est ĩdolorum cultura est
et impictas: nequaquam fiat. Sienim adam
imago dȩ monum abiectus fuit & inaccepta¬
bilis sed quia imago dĩ est. honorabilis est
& acceptabilis: omnis enim imago in nomi¬
ned ñi. aut angelorum. aut prophetarum

Expanded text:
Quemadmodum imaginem quis designatam jucundam respexerit, mirabitur quidem regis figuram, et quae illo apparet, haec et ejus noscens conscriptionem pariter cernens delectabitur, ut ipsum regem aspiciat, etc. » Item sancti Epiphanii episcopi Constantiae Cypri. « Etenim imperatores pro eo quod habent imagines non duo sunt imperatores, sed imperator unus cum imagine. » Item sancti Stephani episcopi Bostron, ad quosdam, opus quod fit in Dei nomine bonum est et sanctum. Aliud est enim imago, et aliud simulacrum, id est, statunculum. Quando enim Deus Adam plasmavit, videlicet et condidisset, dicebat: faciamus hominem ad imaginem nostram et similitudinem , et fecit hominem imagini Dei. Quid enim? ergo quia imago est homo Dei, idololatria est, id est idolorum cultura est et impietas? nequaquam fiat. Si enim Adam imago daemonum, abjectus fuit et inacceptabilis, sed quia imago Dei est, honorabilis est, et acceptabilis. Omnis enim imago in nomine Domini aut angelorum, aut prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Vt circum septam praescripto limite flammam
Sidere & extingui fremitu moriente coegit
Et cinere exortam cineri remeare procellam
Quantacrucis uirtus ut senatura relinquat:
omnia ligna uorans lignocrucis uritur ignis
multamanus crebris tuncilla incendia uasis
As pergens largis cupiebant uincere limphis
Sed licet ex haustis pensarent fontibus imbres
uimaiore tamen lassisspargentibus omnem
vicerat ignis aquamnos ligno extinguimus ignem
Quam que aqua non poterait uĩcit breuis astula flammam
INTESTI MONIU AD SUMUNT UTEIS
ITALICITŨ SIT AD ORARE IMAGINES SICU¬
TI LIGNUM SCÃE CRUCIS

Expanded text:
t circumseptam praescripto limite flammam Sidere, et exstingui fremitu moriente coegit, Et cinere exortam cineri remeare procellam. Quanta crucis virtus, ut se natura relinquat, Omnia ligna vorans ligno crucis uritur ignis, Multa manus crebris, tunc illa incendia vasis Aspergens largis cupiebat vincere lymphis. Sed licet exhaustis pensarent fontibus imbres Vi majore tamen lassis spargentibus omnem Vicerat ignis aquam, nos ligno exstinguimus ignem, Quamque aqua non poterat, vicit brevis astula flammam.in testimonium assumunt, ut eis ita licitum sit adorare imagines, sicuti lignum sanctae crucis
Abbreviated transcription (Latin):
rem somnii suimisit ad montem syrapti ubis c̃ssiluester
in cuiusdam xp̃iani agrum persecutionis causa cum suis
crediditse ad martrrii coronam euocari. Et conuersus
adclerum qui cumeo erat dixit. Eocenunc tempus acceptabile

Expanded text:
rem somnii sui, misit ad montem Syrapti, ubi sanctus Sylvester rem somnii sui, misit ad montem Syrapti, ubi sanctus Sylvester in cujusdam Christiani agrum persecutionis causa cum suis credidit se ad martyrii coronam evocari. Et conversus ad clerum qui cum eo erat dixit: Ecce nunc tempus acceptabile
Abbreviated transcription (Latin):
petrus & paulus ei queita dixisse. qm̃ flagituis tuis posuis titermi¬
num. eteffusionem in nocentum sanguinis horruisti. missi sumus
axp̃o illũdño daretibi sanitatis recuperandȩ consilium. Audi
ergo montanrã et facomnia quaecumque indicamus tibi
Sil uester ep̃sciuitatis romanȩ ad montem firapti persecutio¬
nestuas fugiens in cauernis p&rarum cumsuis clericis latebrã
fouet. Hunc cum adte adduxeris. iste tibi pietatis piscinam
ostendet. Inquam dum tertio merserit. omniste ualitu do
istadeseret leprae. Quoddum factum fuerit: hanc uicis si¬
tudinem tuo saluatori compensa. ut omnesius sutuoperto¬
tum orbem romanum ecclesiae restaurentur : Iuautem
in hac parte purificate. ut relicta supersatione idolorum
dm̃ unum quiuerus et solusest adores & excolas. & ad eius
uoluntatem a Itingas. Ex surgens itaque a somno. statim
conuocat eos quqͥ obseruabant palatium. & secundum teno¬

Expanded text:
Petrus et Paulus, eique ita dixisse: Quoniam flagitiis tuis posuisti termiPetrus et Paulus, eique ita dixisse: Quoniam flagitiis tuis posuisti terminum, et effusionem innocentum sanguinis horruisti, missi sumus a Christo illorum Domino, dare tibi sanitatis recuperandae consilium. Audi ergo monita nostra, et fac quaecunque indicamus tibi. Silvester episcopus civitatis Romanae ad montem Syrapti persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, iste tibi pietatis piscinam ostendet, in quam dum te tertio merseris, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo Salvatori compensa, ut omnes jussu tuo per totum orbem Romanum ecclesiae restaurentur, tu autem in hac parte purifica te, ut relicta superstitione idolorum, Dominum unum, qui solus et verus est, adores et excolas, et ad ejus voluntatem attingas. Exsurgens itaque a somno, statim convocat eos qui observabant palatium, et secundum teno
Abbreviated transcription (Latin):
nino uiriumgerens siantequamaereȩfimbriae summitatẽ
crescendo contigerit decerpatur: Hanc statuã adsimilitudine
uultus itiũ formatam tradebant. quae permansit adnrausqͥue
tempora sicutupsi oculis nr̃ĩs inspeximus & nibil mirumsihi
qui ex gentibuscrediderunt probeneficiis quae a saluatore
fuerant consecutihuics modi uelut minus uidebantur offerre
Cumuideamus etiam nunc & a postolorum petri ueł pauli
et iosius saluatoris imagines designari tabulisq depingi sed
et antiqua sipsorum i magines a quibusdam conseruatas nosuidimꝰ
quod mihiuidetur exgentili consuetudine in differenter
obseruatum. quod ita soleant honorare quos honorae dignos
duxerunt . In signa & enim ueterum reseruari ad postero¬
rum memoriamillorũ honoris . horumuero amoris indiciũ est
INACTIBVS SILUESTRPAPAE IE GVNTUR
apparuissẽ constantino imperatori inuisione a postoliscĩ

Expanded text:
nino virium gerens, si antequam aereae fimbriae summitatem nino virium gerens, si antequam aereae fimbriae summitatem crescendo contigerit decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri et Pauli vel ipsius Salvatoris imagines designari, tabulisque depingi, sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerunt: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. » In Actibus Silvestri papae leguntur « apparuisse Constantino imperatori in visione apostoli sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ORUM QUIAURBIS HUIUS FECIOUS MENTI¬
onem iustum uidetur commemorare etiam illudine a gestũ
qđ historia dignum duximus malierem quam sanguinis pro fluuio
laborantem a saluatorecuratam euangelia tradiderunt
huius urbisciuem constatfuisse domusq eius inea &iam nuncos¬
tenditur : Pro foribus uero domus ipsius basis quaedam
in locoeditiore conlocatamonstratur Inquamulieris ipsiuss
uelu T̃ genibus prouolutȩ palmasq simpliciter tendentis
imago aere uidetur expressa. Astat uero alia aere
nihil ominus fusa statuahabitu uirilistola compta ecir¬
cum data et dexteram mulieri porrigens huius ad pedem
statuȩ ebasi herba quaedam noua specie na scitur quae cum
exor tasuerit excrescere usque ad stolȩ illius aere indumenti fimbriã
solet Qua mcum summo uertice trescens herba contigerit.
uires inde ad depellendos omnes orbos languoresq conquirit
itatit quȩ cumque illa fuerit in firmitascorporis haustu
exiguo made facti salutaris graminis depellatur nihilom¬

Expanded text:
rum quia urbis hujus fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam illud in ea gestum quod historia dignum duximus, mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuisse, domusque ejus in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domus ipsius basis quaedam in loco editiore collocata monstratur, in qua mulieris ipsius velut genibus provolutae palmasque simpliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua habitu virili, stola compta circumdata, et dexteram mulieri porrigens; hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur, quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet, quam cum summo vertice crescere herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit, ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depellatur, nihil om
Abbreviated transcription (Latin):
ponderit: Tuncuolumus ut s ub omni festinationelitteris
urĩs a uobis ad nos directis nos inde certos faciatis simulq
& deurõ ad uentu ad nos ut eo tempore quouos ad nramuene¬
nids praesentiam halit garium etamalarium nobiscũinue¬
neais a ndos autem cumdomno a postolico conside ra teubille
uel quando uelit ut suia cnr̃ĩ legati adnaues conserate nbrl
seiungere debeant & hoc nobis peruos metipsos cumcdo
uolente ueneritis ad nuntiare potestis

Expanded text:
ponderit, tunc volumus, ut sub omni festinatione litteris ponderit, tunc volumus, ut sub omni festinatione litteris vestris a vobis ad nos directis nos inde certos faciatis, simulque et de vestro adventu ad nos, ut eo tempore, quo vos ad nostram veneritis praesentiam, Halitgarium et Amalarium nobiscum inveniatis. Vos autem cum domino apostolico considerate, ubi ille vel quando velit, ut sui ac nostri legati ad naves conscendendas se jungere debeant, et hoc nobis per vosmetipsos cum, Deo volente, veneritis, annuntiare potestis
Abbreviated transcription (Latin):
Acmodes tecumeo dehac caus a disputationẽ habeatis ut sũ¬
mopere caueatis neminis cĩ resistendo eum in aliquam in re¬
uocabilem pertinaciam incidere compellatis: Sed paulatĩ
uerbis eius quasi obsequendomagis quam a perte resistendo
ad mensurã quae in habendis imaginibus tenendaẽ eum
deducere ualeatis. Etideo potius efficere contendatis
ut negotium dequoagitur ad meliorem quam ad peiorem
onumcũdi a dictorio perducatur.: Post quam uero hancrati¬
onema deorundimum imaginũ causa consum mauere naseam
roc adnibilũ ronana pertinacia permiserit : ut ratioint̃ uos
habitu eliquo bono & conuenienti finec laudit᷑ & ille uotis
indicauerit quod legatos suos obeandem causamingraetia
pen inttere uelit Volumꝰ uteũ interrogetis siilli placeat
hoceorĩ lequs pariter cumsuis ingraeciam pergant: &si
hos de melius uisum fuerit: seque hocomnino uelleres¬

Expanded text:
ac modeste cum eo de hac causa disputationem habeatis, ut sumac modeste cum eo de hac causa disputationem habeatis, ut summopere caveatis, ne nimis ei resistendo eum in aliquam irrevocabilem pertinaciam incidere compellatis, sed paulatim verbis ejus quasi obsequendo magis quam aperte resistendo ad mensuram, quae in habendis imaginibus tenenda est, eum deducere valeatis. Et ideo potius efficere contendatis, ut negotium, de quo agitur, ad meliorem quam ad pejorem statum cum Dei adjutorio perducatur. Postquam vero hanc rationem de earumdem imaginum causa consummaveritis, si tamen hoc ad nihilum Romana pertinacia permiserit, ut ratio inter vos habita, aliquo bono et convenienti fine claudatur, et ille vobis indicaverit, quod legatos suos ob eamdem causam in Graeciam permittere velit, volumus, ut eum interrogetis, si ei placeat, ut nostri legati pariter cum suis in Graeciam pergant. Et si hoc ei melius visum fuerit, seque hoc omnino velle res
Abbreviated transcription (Latin):
ulotemt Venerunt ad praesentiant eñ ttalitga¬
collecdi ones delibris scorũ patrũ quas in conuentu a pud
persios babita simul positi collegifs qua secucora nobiu
necessariae atque utiles anobis iudicantur . sub omĩ celeritate
uobis censuimus dirigendas . Id circo ammonendo praecipimꝰ
sollertia e urãe ut prius quã dehis aliquid domno apostolico
indicetis. diligenti cura eadem uos recensere curetis. & ea
quae melius & aptius praesentine gotio conuenire in uene¬
ritis excerpere atque describere illique ad legendum
offerre studeatis . Quiaut nostis nos ab eo petiuimꝰ licentiã
quatenus has collectiones as acerdotib nr̃is fieri ꝑmitteret
& ideo non poterit praetermitti quineiostendatur qđ exipsi¬
us permissione collectumest : Illud tamen summopere
praeuidete. ut ea illidehis ostendatis. quaerationideima¬
ginibus habendȩ per om̃a conueniunt. & qđ ipse uł sui
minime reicereualeant. Sed & uos ipsitam patienter

Expanded text:
utem. Venerunt ad praesentiam nostram Halitgacollectiones de libris sanctorum Patrum, quas in conventu apud Parisios habito simul positi collegistis, quas etiam coram nobis ectae sunt necessariae atque utiles a nobis judicantur, sub omni celeritate vobis censuimus dirigendas. Idcirco admonendo praecipimus solertiae vestrae ut priusquam de his aliquid domno apoindicetis, diligenti cura eadem vos recensere curetis; et ea quae melius et aptius praesenti negotio convenire inveneritis, excerpere atque describere, illique ad legendum offerre studeatis. Quia enim, ut nostis, nos ab eo petere voluimus licentiam, quatenus has collectiones a sacerdotibus nostris fieri permitteret, et ideo non poterit praetermitti, quin ostendatur, quod ex ipsius permissione collectum est. Illud tamen summopere praevidete, ut ea illi de his ostendatis, quae rationi de imaginibus habendae per omnia conveniunt, et quod ipse vel sui minime rejicere valeant. Sed et vos ipsi tam patienter
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem magis ad concordiam et unitatem reuocetur . quã
propterhoc admaiorem discordiam & dissensionẽ inpellat᷑
Etideo cautissime considerare debetis utlegatiourã quã illuc
dirigere disponitis tanta prudentia tantoq moderamine
suffultasit ut anemine neque a gracco ne queroma no iuste
ualeat reprehendi. Sed talis sit qualem semper decetinom¬
nibus causis abista sacratissima sede proficisci. Etsiurãe
Vi tsuplacet ut prohac ipsa legatione mis sint ĩsimulcum urĩ
ltasinpartes dirigantur & hoc nostemport sng uosint
prerti nobis uudentur. autnosurõs missos hancleg e sonepse
pert ficinu lubitemus sed potius propterbo e eosudoep
fferirimnus ut sciatis nos in omnibus esse parttos quat hui
serteissime sedis necessitas aut uoluntas postulauentehi

Expanded text:
nitionem magis ad concordiam et unitatem revocetur, quam nitionem magis ad concordiam et unitatem revocetur, quam propter hoc ad majorem discordiam et dissensionem impellatur. Et ideo cautissime considerare debetis, ut legatio vestra, quam illuc dirigere disponitis, tanta prudentia, tantoque moderamine suffulta sit, ut a nemine neque a Graeco neque Romano juste valeat reprehendi; sed talis sit, qualem semper decet in omnibus causis ab ista sacratissima sede proficisci. Et si vestsanctitati placet, ut pro hac ipsa legatione missi nostri simul cum vestris illas in partes dirigantur, et hoc nos tempore congruo scire rium nobis videatur, aut nos vestros missos hanc legationem per se perficere dubitemus, sed potius propter hoc eos vobis offerimus ut sciatis nos in omnibus esse paratos, quae hujus sacratissimae sedis necessitas aut voluntas postulaveri
Abbreviated transcription (Latin):
potestis Quia & in sacris sunt litteris ad modũ cruditi
& in rationibus disputatorus non mininum exercitati
Quos non obhoc ad uraẽ almitatis praesentiam cum memoratis
sententiarum collectionibus misimus uthic aliquo uelut
magisterii officio fungerentur. authuc docendigratia direeti
putarentur quia sicut iam commemoratisumus nos debitores
existere : uthuic sacratissimȩ sedi in quibus cum que negotis
auxiliũ ferre debeamus. Ideo & hosmissos & quas deferui
lit teras si quid uobis adiutorii conferre potuissent mitte¬
redignum duximus. Hosuraẽ scĩ tati commendamꝰ ut & benig¬
nam apuduos receptionem & familiarit̃ uobiscũ loquendi
locum inueniant. Nouit quippe scĩtas urã qualit̃ populus
graecorũ in hac imaginem ueneratione diuisussit. Ideo
rogamus ut almita surã curam & diligenti ã adhibereꝰ dignet᷑
quomodo per uramsaluberrimam doc trinam a que ad mo¬

Expanded text:
potestis, quia et in sacris sunt litteris admodum eruditi, potestis, quia et in sacris sunt litteris admodum eruditi, et in rationibus disputatoriis non minimum exercitati. Quos non ob hoc ad vestrae almitatis praesentiam commemoratis sententiarum collectionibus misimus, ut hic aliquo velut magisterii officio fungerentur, aut huc docendi gratia directi putarentur, quia sicut jam commemorati sumus, nos debitores exsistere, ut huic sacratissimae sedi in quibuscunque negotiis auxilium ferre debeamus. Ideo et hos missos, et quas deferunt litteras, si quid vobis adjutorii conferre potuissent, mittere dignum duximus. Hos vestrae sanctitati commendamus, ut et benignam apud vos receptionem, et familiariter vobiscum loquendi locum inveniant. Novit quippe sanctitas vestra qualiter populus Graecorum in hac imaginum veneratione divisus sit. Ideo rogamus, ut almitas vestra curam et diligentiam adhibere dignetur, quomodo per vestram saluberrimam doctrinam atque admo
Abbreviated transcription (Latin):
quunrtunc legeti gras corum nobis manifest auerint : quq le nudio
deberent per ferte legationem summa cura acsollicitud ne
tractaremus quale uobis adiutoriũ in hoc negotio cũ dĩauilio
exhibere potuis semus & obhoc aurã scitate peciuimus ut sacer¬
dotibusntis liceret delibris scõrum patrum sententias quaerere
atque colligera quae ad eandem rem proqua idem legati
uo sconsulturierant ueraciter definiendam conuenire põtuis sen
q uascumilli iuxta concessam a uobis licentiam sollerter
inquirerent . & diuina opitulante gratia quicquidinue¬
nire tambreui temporis spatio potuerunt collegissent.
nobisea perlegenda direxerunt. Quibus perlectis ca
uraẽ sc̃ĩtati legenda atque ex aminanda perhos legatos
nrosi bieremiam scilicet et̃ionam uener abiles eposmitte¬
recurauimus. Qum quibus siurã paternitas dignum dixe¬
it. deeadem legatione quae in grȩciã auobis mittenda est:
non inutilem sed potius pro ficuam conlationem habere

Expanded text:
quando legati Graecorum nobis manifestaverunt, qualem ad vos deberent perferre legationem, summa cura ac sollicitudine tractaremus, quale vobis adjutorium in hoc negotio cum Dei auxilio exhibere potuissemus. Et ob hoc a vestra sanctitate petimus, ut sacerdotibus nostris liceret de libris sanctorum Patrum sententias quaerere atque colligere, quae ad eamdem rem, pro qua idem legati vos consulturi erant, veraciter definiendam convenire potuissent. Quas cum illi juxta concessam etiam a vobis licentiam solerter inquirerent, et divina opitulante gratia quidquid invenire tam brevi temporis spatio potuerunt, collegissent, nobis ea perlegenda direxerunt. Quibus perlectis, ea vestrae sanctitati legenda atque examinanda per hos legatos nostros Jeremiam scilicet et Jonam, venerabiles episcopos, mittere curavimus. Cum quibus si vestra paternitas dignum duxerit, de eadem legatione, quae in Graeciam a vobis mittenda est non inutilem, sed potius proficuam collationem habere
Abbreviated transcription (Latin):
denuo ediuersoagat adpriorem iterum recurrens semitam.
prae sentem denuo incitans imperatorem. lt eas pictas uł scriptas
babere quem piam uolendo permittat. Quisigitur tam elo¬
quens sub caelo habetur: quibanc pestiferam ladem enumerare
praeualeat : quistam ferrea habeat praccordia cui non dico
scribendi uerum quoquȩ perde fectum lacrimarum uocem

Expanded text:
denuo e diverso agat, ad priorem iterum recurrens semitam, praesentem denuo incitans imperatorem, ut eas pictas vel scriptas habere quempiam volendo permittat. Quis igitur tam eloquens sub coelo habetur, qui hanc pestiferam cladem enumerare praevaleat? Quis tam ferrea habeat praecordia, cui non dico scribendi, verum quoque per defectum lacrymarum vocem
Abbreviated transcription (Latin):
populo fidelium exilia non cessarent. truces & cruciatus
non qui escerent. & ut fertur membrorũ detruncationes
ipsa etiã homicidia causa earundem imaginũ nimia per¬
petrata sint. & haec diucurrerunt . quous que idem humani
generis antiquus in imicus quasi in hac parte satiatus. Con¬
uertit se ad alia perditionis argumenta . ut denuo suscitaret
sibie contra cultores imaginum . herenã uidelicet cũ filio.
tam pestifera in lusione decipiens ut absque ulla misericordia
uel metusuper inspicientis omni potentis dĩmaiestate talis
ab eis promulgaretur sententia. ut om̃is homo eoꝵditioni
subiectus imagines adoraret : autcerte exilio poenisuȩ diuersis
cruciaret᷑ et sinon adquiesceret . ab uniuersali ecclesia
Anat hematis uinculo se questratus religaretur. Sed quidnunc

Expanded text:
populo fidelium exilia non cessarent, cruces et cruciatus populo fidelium exilia non cessarent, cruces et cruciatus non quiescerent, et, ut fertur, membrorum detruncationes, ipsa etiam homicidia, causa earumdem imaginum, nimia perpetrata sint. Et haec diu cucurrerunt, quousque idem humani generis antiquus hostis, quasi in hac parte satiatus, convertit se ad alia perditionis argumenta, ut denuo suscitaret sibi contra cultores imaginum, Herenam videlicet cum filio, tam pestifera illusione decipiens, ut absque ulla misericordia vel metus superinspicientis omnipotentis Dei majestate, talis ab eis promulgaretur sententia, ut omnis homo eorum ditioni subjectus imagines adoraret, aut certe exsilio poenisve diversis cruciaretur, et si non acquiesceret, ab universali Ecclesia anathematis vinculo sequestratus religaretur. Sed quid nunc
Abbreviated transcription (Latin):
existere & qui facilius poterat adimitationẽ antiquorũ principũ
uel patrũ suorũ etistos ab inlicito culture uocare &cũceteris
omnibus morem antiquum sine offensionedĩ prosequentibus
pacẽ uel caritatẽ leniter retinere. Persuasit eũ praedicts
pacis semꝑ et caritatis in imicus illuditer indeferuendis
im aginibus arripere ꝑ quod om̃s ꝑ discretionẽ s ane sapientes
atque seruantes perturbando confunderet . Et illos qui sȩ pe
dicta discretione uel temperantia. quae un adecardinalibus
ecdesiasticis uirtutibus essecognoscitur spreta. Flegit ultra
quamumquam dõplacuit uel placere debeat imaginũ cultui
de seruire ut eisdem quihoc electũ habebant potuis set placere
Non considerans illud quod terribiliter scriptume st̃ . quiho¬
minib: placent confusi sunt qm̃ ds̃ spreuit illos: Sic que
factum est ut ex die illo ab eodem antiquo semper dõ placens

Expanded text:
existere; et qui facilius poterat ad imitationem antiquorum principum existere; et qui facilius poterat ad imitationem antiquorum principum vel patrum suorum, et istos ab illicito cultu revocare, et cum caeteris omnibus morem antiquum sine offensione Dei prosequentibus pacem vel charitatem leniter retinere, persuasit eum praedictus pacis semper et charitatis inimicus, illud iter in destruendis imaginibus arripere, per quod omnes per discretionem sane sapientes atque servantes perturbando confunderet, et illos, qui saepe dicta discretione vel temperantia, quae una de cardinalibus ecclesiasticis virtutibus esse cognoscitur, spreta, elegit ultra quam unquam Deo placuit, vel placere debeat, imaginum cultui deservire, ut eisdem, qui hoc electum habebant, potuisset placere. Non considerans illud quod terribiliter scriptum est: Qui hominibus placent confusi sunt, quoniam Deus sprevit illos . Sicque factum est, ut ex die illo ab eodem antiquo semper Deo placens