comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qũã apollo. meliorem baptismũ dedit scđm istã
urãm uanã ꝑu̾samq sententiam. Et si meliorem
baptismũ dedit. ꝑfecto eis quos a se baptiratos ñ¬
gratulatur inuidit. Porro si int̃ bonos ministros
cum sit alius alio melior. ñ ẽ melior baptismꝰ qui
ꝑ meliorem datur. nullomͦ ẽ malus quietiam per
malum dat᷑. quando idem baptismꝰ datur. Et ideo
ꝑministros dispares. di munꝰ equale ẽ: qͥa ñ illoꝵ
s eiꝰ ẽ. Non gͦ sicut inanit̃ inueheris. nichil inter
fidelem ꝑfidumq discernimus. s discernimꝰ hu¬
mana merita. ñ sacram̃ta diuina. quȩ tu quoq
ui u̾itatis adductus. et hereticȩ intentionis oblit᷑
nob̾ et uob̾ ñ alia s. una eade ẽẽ dixisti. Quomͦ dicis
et nos hoc suademꝰ et uolumꝰ. ut semꝑ xp̃c det fi

Expanded text:
quam Apollo, meliorem baptismum dedit secundum istam quam Apollo, meliorem baptismum dedit secundum istam uestram uanam peruersamque sententiam, et si meliorem baptismum dedit, profecto eis, quos a se non baptizatos gratulatur, inuidit. porro si inter bonos ministros, cum sit alius alio melior, non est melior baptismus qui per meliorem datur, nullo modo est malus qui etiam per malum datur, quando idem baptismus datur. et ideo per ministros dispares dei munus aequale est, quia non illorum, sed eius est. Non ergo, sicut inaniter inueheris, nihil inter fidelem perfidumque discernimus, sed discernimus humana merita, non sacramenta diuina, quae tu quoque ui ueritatis adductus et haereticae contentionis oblitus nobis et nobis non alia, sed una eademque esse dixisti. Quomodo dicis: hoc et uo.s suademus et uolumus, ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi plane et dico. nec tu om̃ino respondere po¬
tuisti. Uiderisenim. quasi succubuisse tanto pon¬
deri ueritatis cum subiecisti. hoc et nos suademꝰ.
hoc uolumꝰ. Deinde rursus subponis hominẽ
in quo spem constituat accepturus.S. querimꝰ
inquis ꝑ quem hoc melius fiat. et quia sine mini¬
stro nec nos dicimꝰ posse hominẽ baptirari: que¬
ris a me utrũne meliꝰ iniustꝰ sit minister an iustꝰ.
Ubi respondeo ad hoc ẽe meliꝰ ut iustus minister
sit. quo infirmitas hominis cui sine exemplo la¬
boriosum ẽ: et difficile qd̾ imꝑat ds̃. imitatione
bomi ministri ad uitã bonam faciliuꝰ erigatur.
Unde dicit apłs paulus. imitatores mei estote. sic̃
et ego. xp̃i. Ad hominem uͦ baptirandũ et sc̃ifican¬
dũi. si tanto ẽ: meliꝰ qd̾ accipit᷑. quanto ẽ: melior ꝑ qũe
traditur. tanta ẽ. in accipientib baptismorum
uarietas. quanta in ministris diu̾sitas meritorũ.
Sieñ qd̾ sine controu̾sia credit᷑. melior erat paulus

Expanded text:
dixi plane et dico nec tu omnino respondere potuisti. uideris enim quasi subcubuisse tanto ponderi ueritatis, cum subiecisti: hoc et nos suademus, hoc uolumus . Deinde rursus subponis hominem, in quo spem constituat accepturus: sed quaerimus, inquis, per quem hoc melius fiat. et quia sine ministro nec nos dicimus posse hominem baptizari, quaeris a me, utrumne melius iniustus sit minister an iustus. ubi respondeo ad hoc esse melius, ut iustus minister sit, quo infirmitas hominis, cui sine exemplo laboriosum est et difficile quod imperat deus, imitatione boni ministri ad uitam bonam facilius erigatur; unde dicit apostolus Paulus: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. ad hominem uero baptizandum et sanctificandum si tanto est melius quod accipitur, quanto est melior per quem traditur, tanta est in accipientibus baptismorum uarietas, quanta in ministris diuersitas meritorum. si enim, quod sine controuersia creditur, melior erat Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
recedamꝰ. Nobis tantũmͦ laborandum ẽ. ut frumen¬
tum ẽẽ possimus. ut cum ceꝑit frum̃tũ dñicis hor¬
reis condi. fructum ꝓ oꝑe nr̃o et labore capiamus.
lum uasa sũt aurea et argentea. s et lignea et ficti¬
lia. et quedam quidem honorata. quedam inho¬
norata. Nos oꝑam demꝰ. et quantum possumꝰ labe¬
remꝰ. ut uas aureum et argenteum simꝰ. Cȩterum
fictilia uasa confringere año soli concessum ẽ.cui
et uirga ferrea data est. Esse ñ potest maior dño suo
seruus. Nec quisquam sibi qd̾ soli filio pat̾ tribuit
uendicare:ut se putet aut ad aream uentiland̃a
&e purgandam palcam. uł uentilabrũ iam ferre

Expanded text:
recedamus. nobis tantummodo laborandum est ut frumenrecedamus. nobis tantummodo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum coeperit frumentum dominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus. lum uasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem honorata, quaedam inhonorata. nos operam demus et quantum possumus laboremus ut uas aureum uel argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere Domino soli concessum est cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi quod soli filio pater tribuit uindicare, ut se putet aut ad aream uentilandam et purgandam palam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enim omittam qũã multi eos crediderunt inno¬
centes. quib facinꝰ eoꝵ. etiam si aliqd̃ fuit. tam̃ de¬
monstrari ñ potuit. et utiq istos nec uos potestis di¬
cere peccatis aliens incognitis potuisse maculari.
s: ut hos inquam omittam. ipsi qui eos nocentes
uł nouerant. uł putabant. quãuis in affricanis ec¬
cłus constituti. cum uiderent eos apud ȩccłias trans¬
marinas ñ potuisse conuinci. nec crimina eoꝵ lon¬
ge lateq diffusis membris eccłiȩ demonstrari. si se
uellent ꝓpt̃ illos quos malos nouerant a commu¬
nione tot gentium quib eos ostendere ñ ualebant
uelut pestifere contagionis timore separare:tene¬
ret eos. ñ ego. ñ tu. ñ donatꝰ. ñ cecilianꝰ. s. ipse quem
nominare aususes cyprianꝰ. et diceret ea u̾ba quȩ
scripsit ad maximum. Si uident᷑ in eccłia ẽẽ zira¬
nia: ñ tam̃ impediri debet aut fides. aut caritas

Expanded text:
ut enim omittam, quam multi eos crediderint innout enim omittam, quam multi eos crediderint innocentes, quibus facinus eorum, etiamsi aliquod fuit, tamen demonstrari non potuit — et utique istos nec uos potestis dicere peccatis alienis incognitis potuisse maculari —, sed ut hos, inquam, omittam, ipsi, qui eos nocentes uel nouerant uel putabant, quamuis in Africanis ecclesiis constituti, cum uiderent eos apud ecclesias transmarinas non potuisse conuinci nec crimina eorum longe lateque diffusis membris ecclesiae demonstrari. si se uellent propter illos, quos malos nouerant, a communione tot gentium, quibus eos ostendere non ualebant, uelut pestiferae contagionis timore separare, teneret eos non ego, non tu, non Donatus, non Caecilianus, sed ipse quem nominare ausus es . _ Cyprianus et diceret ea uerba, quae scripsit ad Maximum: Si uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides aut caritas
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ab iherłem usq ad illyricum ȩuangłiore¬
pleuisse testatur. ut taceam de aliis tam latis atiy
immensis t̾rarum partib in quas ex his apłicis la¬
borib et plantationibꝰ porrecta creuit. et crescit ec¬
cłia. Istas certe ȩccłias quas ex litteris diuinis atq
canonicis nominaui.tam longe ab affrica con¬
stitutas tanquã ꝑierint ex peccatis affrorũ accu¬
sare cogemini: ne corrigatis errorem.qui uos ad
tantum scelus nefaria dissensione compellit. Nos
autẽ ut istum errorem ur̃m facilius conuincamꝰ
nec ipsos affros quoꝵ falsa crimina in ceteras eti¬
am gentes ꝑfundere audetis. nec ipsos inquam de¬
fendere cogimur. Habent enim cum illis trans¬
marinis eccłiis societatem regni. si innocentes fu¬
erunt. Si autem nocentes tanq̃ guania frum̃tis
nec in affrica obesse potuerunt eis qui se ꝓpt̾ illos
etiam cognitos ab unitate eccłiȩ separare noluer̃t.

Expanded text:
Paulus ab Hierusalem usque ad Illyricum euangelio rePaulus ab Hierusalem usque ad Illyricum euangelio repleuisse testatur, ut taceam de aliis tam latis atque inmensis terrarum partibus, in quas ex his apostolicis laboribus et plantationibus porrecta creuit et crescit. ecclesia. istas certe ecclesiae, quas ex litteris diuinis atque canonicis nominaui, tam longe ab Africa constitutas, tamquam perierint ex peccatis Afrorum accusare cogimini, ne corrigatis errorem, qui uos ad tantum scelus nefaria dissensione conpellit. Nos autem ut istum errorem uestrum facilius conuincamus, nec ipsos Afros, quorum falsa crimina in ceteras etiam gentes perfundere audetis, nec ipsos, inquam, defendere cogimur. habent enim cum illis transmarinis ecclesiis societatem regni, si innocentes fuerunt, si autem nocentes, tamquam zizania frumentis nec in Africa obesse potuerunt eis, qui se propter illos etiam cognitos ab unitate ecclesiae separare noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mansisse: tanqu̾a infrum̃tis a manus et palea se¬
paratis.contra cyprianũ aꝑtissime sentientes. qui
dicit nec malorũ ꝑmixtione bonos ꝑire in eccłia.
nec eosdem malos posse ante tempꝰ iudicu diuini
a bonorum ꝑmixtione separari. Uos itaq scdm
ur̃oꝵ errorem uł potiꝰ furorem accusare cogimini.
ñ solum cecilianum et ordinatores eiꝰ. uerũ etiam
illas eccłias quas inscripturis apłicis et canonicis
parit̾ legimꝰ. ñ solum romanoꝵ. quo ex affrica or¬
dinare paucis ur̃is soletis ep̃m. uerum etiã corm¬
thiorum. galatharum. ephesiorum. thessalonicen¬
sium. colossensiũ. philippensium. ad quas aꝑtissi¬
appellati sunt discipłi.xp̃ian. smirnensem. thia¬
tirensem. sardensem.ꝑgamensem. philadelfen¬
sem. laodicensem. ad quas ẽ. apocalipsis ioħis apłi
tot alias eccłias ponti. capadociȩ:asie: bithinie:
ad quas scribit apłs petrus. et quicquid aliud se

Expanded text:
mansisse tamquam in frumentis a zizaniis et palea semansisse tamquam in frumentis a zizaniis et palea separatis, contra Cyprianum apertissime sentientes, qui dicit nec malorum permixtione bonos perire in ecclesia nec eosdem malos posse ante tempus iudicii diuini a bonorum permixtione separari. uos itaque secundum uestrum errorem uel potius furorem accusare cogimini non solum Caecilianum et ordinatores eius, uerum etiam illas ecclesias, quas in scripturis apostolicis et canonicis pariter legimus, non solum Romanorum, quo ex Africa ordinare paucis uestris soletis episcopum, uerum etiam Corinthiorum, Galatarum, Ephesiorum, Thessalonicensium, Colossensium, Philippensium, ad quas apertissiappellati sunt discipuli christiani, Smyrnensem, Tbyatirenaem, Sardensem, Pergamensem, Philadelfensem, Laodicensem, ad quas est Apocalypsis apostoli Iohannis, tot alias ecclesias Ponti, Cappadociae, Asiae, Bithyniae, ad quas scribit apostolus Petrus, et quidquid aliud se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã dominatur. xp̃c a mari usq ad mare. et a flu
mine usq ad t̾minos orbis t̾rȩ. tanquam semen
abrahe multiplicatũ sicut stellȩ cȩli et sicut are¬
na maris: in quo benedicuntur om̃s gentes. Hãc
etiam beatꝰ cyprianꝰ ita cõmendat. ut eam dicat
añi luce ꝑfusam. radios suos ꝑ orbem t̾rarum por¬
rigere: ramos suos ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ub̾tatis
extendere: Hec aut infrum̃tis suis ñ accusaretur.
aut ꝓpt̃rizania ñ desereret᷑. Unum horũ uob̾etiã
uos ipsi respondete: alterum cypriani monitis di¬
scite: Ipsiꝰ enĩ u̾ba sunt attestantis et dicentis. Nam
et si uidentur in eccłia eẽ tirama. ñ tam̃ impedi¬
ri debet aut fides aut caritas nr̃a. ut q̃m rirania¬
ẽẽ in ȩccłia cernimus. ipsi de eccłia recedamꝰ. Nos
contagione maloꝵ afrorũ eccłiam ꝑisse dicitis de
orbe t̾rarum. et in parte donan eius reliquias re¬

Expanded text:
per quam dominatur Christus a mari usque ad mper quam dominatur Christus a mari usque ad mmine usque ad terminos orbis terrae , tanquam semen Abrahae multiplicatum sicut stellae coeli, et sicut arena maris, in quo benedicuntur omnes gentes. Hanc etiam beatus Cyprianus ita commendat, ut eam dicat Domini luce perfusam, radios suos per orbem terrarum porrigere, ramos suos per universam terram copia ubertatis extendere. Haec aut in frumentis suis non accusaretur, aut propter zizania non desereretur: unum horum vobis etiam vos ipsi respondete, alterum Cypriani monitis discite. Ipsius enim verba sunt attestantis et dicentis: Nam etsi videntur in Ecclesia esse zizania, non tamen impediri debet aut fides aut charitas nesse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus. Uos contagione malorum Afrorum ecclesiam perisse dicitis de orbe terrarum et in parte Donati eius reliquias re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑdidit. nec eoꝵ quos accusatis contagio. xp̃ianũ
orbem ꝑdere potuit. Nolite calumniari separati.
et ad eccłiam redite correcti. Cecilianũ et socios eiꝰ
contra quos tunc sed̃s tigisitanꝰ contraxit condidit¬
q concilium. necesse tibi ẽ: accusare: michi non
ẽ. necesse defendere. Accusa eos quantis uiribus
potes. si innocentes fuerunt. nichil eis tanquã
frum̃tis oberit uentositas tua. Si nocentes fuerũt
ñ debuerunt ꝓpt̃ illa rirania frum̃ta deseri. quibꝰ
nichil obfuerunt. Accusa quantũ potes. Uincosi
ñ ꝓbas. uinco si ꝓbas. Uinco inquam si ñ ꝓbas
iuidice te ipso. uinco si ꝓbas teste cypͥano. Quid eos
uis fuisse: Si mnocentes:cur frum̃tis dñicis cum
sitis zirania calumniamini: Si nocentes.cur a
frumentis dm̃cis ꝓpt̃ ⁊ irania separamimꝰ. Exstat
eccłia cunctis clara atq conspicua. Quppe ciui¬
tas quȩ abscondi ñ potest suꝑ montem constituta

Expanded text:
non perdidit, nec eorum quos accusatis contagio christianum non perdidit, nec eorum quos accusatis contagio christianum orbem perdere potuit. nolite calumniari separati et ad ecclesiam redite correcti. Caecilianum et socios eius, contra quos tunc Secundus Tigisitanus contraxit condiditque concilium, necesse tibi est accusare, mihi non est necesse defendere. accusa eos quantis uiribus potes. si innocentes fuerunt, nihil eis tamquam frumentis oberit uentositas tua; si nocentes fuerunt, non debuerunt propter illa zizania frumenta deseri, quibus nihil offuerunt. accusa quantum potes. uinco si non probas, uinco si probas; uinco, inquam, si non probas iudice te ipso, uinco si probas teste Cypriano. quid eos uis fuisse? si innocentes, cur frumentis dominicis, cum sitis zizania, calumniamini? si nocentes, cur a frumentis dominicis propter zizania separamini? exstat ecclesia cunctis clara atque conspicua, quippe ciuitas quae abscondi non potest super montem constituta,
Abbreviated transcription (Latin):
prianꝰ. Ac ꝑhoc sim communione sacram̃torũ ma¬
li maculant bonos. quando temporib cyprian
uł ante cyprianum. sine baptismo sicut putatis
heretici suscipiebantur. eccłiam ꝑisse dicite: er uos
unde nati fueritis ostendite. Si autẽ qd̾ u̾ntas etiã
ꝑ cyprianum docet cum ꝓ eccłie ꝑace. etiam cogni¬
ta rirama tolerantur.frumenta ñ maculant. filiꝰ
malus ipse se iustum dicit. exitum autẽ suũ ñ ablu¬
it: quia de eccłia ꝓpt̾ malos exire ñ debuit. Iterum
dico. ecce ab hac inuictissima ratione dissimulare
ñ sino. Si ñ cõmunicantes peccatis malorum. ꝓpt̃
ipsam tantũ cõmunionẽ sacram̃torum mali per¬
dunt bonos. quando in p̃teritum ex heresi adec¬
cłiam uenientes sine baptismo admissi sunt. conta¬
gione sua bonos utiq ꝑdiderunt. Iam tunc gͦ ñ erat
eccłia quam cyprianus teneret. p̃dicaret: nec unde
postea donatus exiret.Si autẽ bonos contagio illa

Expanded text:
prianus. ac per hoc si in communione sacramentorum maprianus. ac per hoc si in communione sacramentorum mali maculant bonos, quando temporibus Cypriani uel ante Cyprianum sine baptismo, sicut putatis, haeretici suscipiebantur, ecclesiam perisse dicite et uos unde nati fueritis ostendite. si autem, quod ueritas etiam per Cyprianum docet, cum pro ecclesiae pace etiam cognita zizania tolerantur, frumenta non maculant, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, quia de ecclesia propter malos exire non debuit. Iterum dico, ecce ab hac inuictissima ratione dissimulare non sino: si non communicantes peccatis malorum propter ipsam tantum communionem sacramentorum mali perdunt bonos, quando in praeteritum ex haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt, contagione sua bonos utique perdiderunt. iam tunc ergo non erat ecclesia, quam Cyprianus teneret praedicaret nec unde postea Donatus exiret. si autem bonos contagio illa
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentib tanꝗͣ frum̃tis dñicis gratulam̃. Si autẽ
sicur putatis et cyprianũ uob̃ in hac sententia faue¬
re iactatis. ñ habent baptismũ. certe admissi simpli¬
cit̾ ad eccłiam scđm eundem ꝙyprianum. ꝓpt̃ meritũ
ipsius unitatis indulgentiam di merentur. nec ab
eccłie muneribꝰ separantur. Et quicunq illos scđ̾m
morem anteriorem de quo ñ tacuiit cyprianus sim¬
plicit̃ admittunt. et recte ac pacifice uiuunt. int̃ ead̃
frum̃ta horreo destinata deputantur. Qui autem uł
scientes contra itatem in his recipiendis contencio¬
se dimicant. uł prauis atq ꝑu̾sis morib uiuunt. in
tiranus et palea flaminis debita tolerantur.ꝓpt̃ eos
tam̃ eccliam que ꝑ totum orbem trarũ copiosis suc¬
cessibus dilatatur. hoc ẽ. frum̃ta dñica que usq aa
messem parit̃ crescunt. ułusq aduentilationẽ pari¬
t̃ triturantur. ñ eẽ deserendam imꝑat ds: testis ẽ. cy¬

Expanded text:
uiuentibus tamquam frumentis dominicis gratulamur. si autem, uiuentibus tamquam frumentis dominicis gratulamur. si autem, sicut putatis et Cyprianum uobis in hac sententia fauere iactatis, non habent baptismum, certe admissi simpliciter ad ecclesiam secundum eundem Cyprianum propter meritum ipsius unitatis indulgentiam dei merentur nec ab ecclesiae muneribus separantur. et quicumque illos secundum morem anteriorem, de quo non tacuit Cyprianus, simpliciter admittunt et recte ac pacifice uiuunt, inter eadem frumenta horreo destinata deputantur; qui autem uel scientes contra ueritatem in eis recipiendis contentiose dimicant uel prauis atque peruersis moribus uiuunt, in zizaniis et palea flammis debita tolerantur. propter eos tamen ecclesiam, quae per totum orbem terrarum copiosis successibus dilatatur — hoc est frumenta dominica, quae usque ad messem pariter crescunt uel usque ad uenti. lationem pariter triturantur —, non esse deserendam imperat deus, testis est Cy
Abbreviated transcription (Latin):
scđm scripturas diuinas hoc p̃cepisse cypͥanum
etiam ꝓpt̾ malos. qui cũ sint abonis uita. morib̾¬
q spiritalit̾ separati. corporalit̃ tam̃ eis in eccłia
uidentur eẽ ꝑmixti. usq in diem iudicii. quo eti¬
am corporalit᷑ debitas separabuntur ad penas. ñ
eẽ eccliam deserendam. tanqũã frum̃ta ꝓpt̃ pa¬
leam uł rirania. tanqũa domũ magnam. ꝓpter
uasa inhonorata. Uides. audis.sentis. capis in tel¬
igis. quanto scelere ꝓpt̃ eos qui uob siue recte si¬
ue cum fallimini displicent. separemini ab eccłia
q̃ toto orbe diffunditur. cui scđ̃m scripturas diui¬
uad. tam magnũ. tã firmũ. tam clarũ atq lucu¬
entũ testimoniũ ꝑhibet cyprianꝰ. Quam obrem
attende diligent̃ de tota ista questione. breuem ra¬
tiocinationem meã. Si recte in ȩccłiam recipiunt᷑
ex hereticis uenientes. ut in eiserror ꝓprius corriga¬
tur. diuinũ autẽ sacram̃tum ñ rescindat᷑. bene illic

Expanded text:
m scripturas diuinas hoc praecepisse Cyprianum etiam propter malos, qui cum sint a bonis uita moribusque spiritaliter separati, corporaliter tamen eis in ecclesia uidentur esse permixti usque in diem iudicii, quo etiam corporaliter debitas separabuntur ad poenas, non esse ecclesiam deserendam tamquam frumenta propter paleam uel zizania, tamquam domum magnam propter uasa inhonorata. uides audis sentis capis intellegis, quanto scelere propter eos, qui uobis siue recte siue cum fallimini displicent, separemini ab ecclesia quae toto orbe diffunditur, cui secundum scripturas diuinas tam magnum, tam firmum, tam clarum atque luculentum testimonium perhibet Cyprianus. Quamobrem attende diligenter de tota ista quaestione breuem ratiocinationem meam. si recte in ecclesiam recipiuntur ex haereticis uenientes, ut in eis error proprius corrigatur, diuinum autem sacramentum non rescindatur, bene illic
Abbreviated transcription (Latin):
ex epła quã de unitate conscripsit. Auelle inqͥt radi¬
um solis a corpore: dunsionem lucis unitas ñ capit.
Ab arbore frange ramum. fractus germinare ñ po¬
terit. A fonte p̃cide riuum. p̃cisus arescit. In hiscy¬
priani u̾b̃ ñ inuenimꝰ nec intelligimꝰ lucem ñ caꝑe
diuisionem. nisi in scĩs regno di p̃destinatis. qͥ diui¬
di ab ȩccłia nullomͦ possunt. Et ñ germinare ramũ
fractum salutis et̃nȩ germine accipimꝰ. Ariditatẽ
uͦriui a fonte p̃cisi in eo qd̾ sc̃o sp̃u uacuantur qͥ ab
unitate separant᷑ agnoscimus. ñ in sacram̃to baptis¬
mi qd̾ et bom habere possunt et mali. ita foris aꝑte
quẽadmodũ intꝰ occulte ab ȩccłiȩ scĩtate separati. d
unde nemodubitat. qͥd de ipsius eccłiȩ fecunditate
toto t̾rarum orbe diffuse senserit cyprianus.attende
in his quȩ subiungit. Sic inquit et eccłia dñi luce
ꝑfusa. ꝑ orbem totum radios suos porrigit. unum

Expanded text:
ex epistula quam de unitate conscripsit: auelle, inquit, radiex epistula quam de unitate conscripsit: auelle, inquit, radium solis a corpore, diuisionem lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. in his Cypriani uerbis non inuenimus nec intellegimus lucem non capere diuisionem nisi in sanctis regno dei praedestinatis, qui diuidi ab ecclesia nullo modo possunt, et non germinare ramum fractum salutis aeternae germine accipimus, ariditatem uero riui a fonte praecisi in eo, quod sancto spiritu uacuantur qui ab unitate separantur, agnoscimus, non in sacramento baptismi, quod et boni habere possunt et mali, ita foris aperte quemadmodum intus occulte ab ecclesiae sanctitate separati. sed, unde nemo dubitat, quid de ipsius ecclesiae fecunditate toto terrarum orbe diffusae senserit Cyprianus, attende in his quae subiungit: sic, inquit, et ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia dormierunt. ab eccłiȩ suȩ munerib ñ separa¬
re. Ista nobis simplicitas sufficit. cui testimonium
ꝑhibet ipse cyprianꝰ. tantũ bonum intelligens ẽẽ u¬
nitatẽ corporis. xp̃i. ut in eam simplicit᷑ admissos id¬
est illos quos ẽẽ sine baptismo arbitrabat᷑. de diui¬
na miscđia mereri indulgentiã. et ab eccłie mune¬
rib ñ seꝑari pia cogitatione p̾sumeret. Hec consu¬
etudo ȩccł̃ie fuit ante concilium cyprian. hec su¬
ꝑari et auferri ñ potuit nec concilio cypriam. ut
ex heresi uenientes ñ qͥdem sine baptismo sicut dicit.
qͥa idem baptismꝰ etiã foris eis inerat s: ñ ꝓderat: uerun¬
tamen simplicit sicut item dicit admissi de d̃i mi¬
scdia indulgentiã mererentur. et a munerib ñ se¬
parentur eccłiȩ. Hec simplicitas magis quã auplici¬
tas eccłie placuit uniu̾se. toto t̾rarum orbe diffuse
cui cyprianꝰ ipse quale testimonium ꝑhibeat. audi

Expanded text:
ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separaecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. ista nobis simplicitas sufficit, cui testimonium perhibet ipse Cyprianus, tantum bonum intellegens esse unitatem corporis Christi, ut in eam simpliciter admissos etiam illos, quos esse sine baptismo arbitrabatur, de diuina misericordia merere indulgentiam et ab ecclesiae muneribus non separari pia cogitatione praesumeret. haec consuetudo ecclesiae fuit ante concilium Cypriani, haec superari et auferri non potuit nec concilio Cypriani, ut ex haeresi uenientes non quidem sine baptismo, sicut dicit, quia idem baptismus etiam foris eis inerat, sed non proderat, uerumtamen simpliciter, sicut item dicit, admissi de dei misericordia indulgentiam mererentur et a muneribus non separarentur ecclesiae. haec simplicitas magis quam duplicitas ecclesiae placuit uniuersae toto terrarum orbe diffusae. Cui Cyprianus ipse quale testimonium perhibeat, audi
Abbreviated transcription (Latin):
petro. Uos autẽ qͥ scͥpta cypͥani nob̾ tanquã firmam̃¬
ta canonice auctoritatis opponitis. quicqͥd de cypͥ¬
ano contra uos ꝓferre potuerimꝰ necesse ẽ. cedatis.
& iustũ ẽ: ut uicti taceatis. ac uos aliquando ab erro¬
re ꝑniciosissime dissensionis ad unitatem catholi¬
cam conu̾tatis. Unde ne longum faciam ex hac ipsa
epła adiubaianũ attende quid ingeram. qd̃ ur̃me¬
u̾tat et absumat errorem. Cum eñĩ ꝑsuadere conare¬
tur. uł sc̃s cyprianꝰ. uł quicunq illam scripsit epłam.
hereticos ad eccłiam uenientes baptirari oportere.
qd̾ uidelicet baptismꝰ nullus deputandus esset. quẽ
foris apua hereticos accepissent: opposuit sibi ques¬
tionem etait. S: dicet aliquis. Quid gͦ fiet de his qͥ
in p̃teritum de heresi ad eccłiã uenientes sine baptis¬
mo admissi sunt: Potest dns miscđia sua indulgen¬
tiã dare: et eos qui ad eccłiam simplicit̃ admissi in

Expanded text:
Petro. uos autem, qui scripta Cypriani nobis tamquam firmamePetro. uos autem, qui scripta Cypriani nobis tamquam firmamenta canonicae auctoritatis opponitis, quidquid de Cypriano contra uos proferre potuerimus, necesse est cedatis et iustum est ut uicti taceatis ac uos aliquando ab errore perniciosissimae dissensionis ad unitatem catholicam conuertatis. Unde, ne longum faciam, ex hac ipsa epistula ad lubaianum adtende quid ingeram, quod uestrum euertat et absumat errorem. cum enim persuadere conaretur uel sanctus Cyprianus uel quicumque illam scripsit epistulam haereticos ad ecclesiam uenientes baptizari oportere, quod uidelicet baptismus nullus deputandus esset, quem foris apud haereticos accepissent, opposuit sibi quaestionem et ait: sed dicet aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? potest dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in
Abbreviated transcription (Latin):
tradicerem ñ haberem. Nunc uͦ qm̃ canonicum ñẽ.
qd̾ recitas. ea libertate ad qͣm nos uocauit d̾ns. eius
uiri cuius laudem assequi ñ ualeo. cuiꝰ multis litt̾is
mea scripta ñ comparo. cuius ingenium diligo. cuiꝰ
ore delector. cuiꝰ caritatem miror.cuius martyrium
ueneror. hoc qd̾ alit̃ sapuit ñ accipio. N accipio in¬
quam. qd̾ de baptirandis hereticis uł scismaticis
beatus cyprianus sensit. qͥa hoc eccłia ñ accipit ꝓ qͣ
beatus cyprianꝰ sanguinem fudit.S qͥa dicis eũ pro
hac sententia legalia docum̃ta firmasse. quanqm ñ
ille docum̃ta legalia firmare potuit.s. eis potius que¬
cunq recte sensit ipse firmauit. relinque gͥ scͥpta cy¬
priani. et ea ipsa legalia docum̃ta quib eum dicis
usum ẽẽ commemora. Si ñ ea demonstrauero ur̃am
causam nichil adiuuare: uicisti. Quappt̃ ita hoc cy¬
prian ñ accipio. quanuis inferior incomparabilit̃¬

Expanded text:
tradicerem non haberem. nunc uero quoniam canonicum non est tradicerem non haberem. nunc uero quoniam canonicum non est quod recitas, ea libertate, ad quam nos uocauit dominus, eius uiri, cuius laudem adsequi non ualeo, cuius multis litteris mea scripta non conparo, cuius ingenium diligo, cuius ore delector, cuius caritatem miror, cuius martyrium ueneror, hoc quod aliter sapuit non accipio. non accipio, inquam, quod de baptizandis haereticis et schismaticis beatus Cyprianus sensit, quia hoc ecclesia non accipit, pro qua beatus Cyprianus sanguinem fudit. sed quia dicitis eum pro hac sententia legalia documenta firmasse, quamquam non ille documenta legalia firmare potuit. sed eis potius quaecumque recte sensit ipse firmauit. relinque ergo scripta Cypriani et ea ipsa legalia documenta, quibus eum dicis usum esse, commemora. si non ea demonstrauero uestram causam nihil adiuuare, uicisti. quapropter ita hoc Cypriani non accipio, quamuis inferior inconparabilit
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ds̃ reuelabit. quandui alit̃ sapuit cypͥanus. si
scripta eiꝰ ẽẽ constat que ꝓ uobis ꝑferenda arbitra¬
mini. quandiu gͦ de hac re aliter sapuit. quã u̾itaᷤ
diligentiꝰ considerata patefecit. donec ei d̾s id quoq
reuelaret ineffabili laude caritatis. unitatem. pa¬
cemq catholicam etiam cum collegis sins a quib
alit̾ sapuit ñ reliquit. Herba eius ex epłã ad iubaia¬
num inseruisti litteris tuis. quibus eis placuisse
monstrares baptirandos eos ẽẽ in eccłia catholica.
qͥ fuerint inheresi uł scismate baptirati. Ego huius
epłe auctoritate ñ teneor. quia litteras cyprian ñ
ut canonicas habeo. s: eas ex canonicis considero. et
qd̃ in eis diuinarum seripturarum auctoritati con¬
gruit. cum laude eius accipio. qd̃ autẽ ñ congruit
cum pace eiꝰ respuo. Ac ꝑ hoc si ea quȩ commemorasti
ab illo ad iubaianum scripta de aliquo libro apło

Expanded text:
uobis deus reuelabit, quamdiu aliter sapuit Cyprianus, si uobis deus reuelabit, quamdiu aliter sapuit Cyprianus, si scripta eius esse constat quae pro uobis proferenda arbitramini, quamdiu ergo de hac re aliter sapuit quam ueritas diligentius considerata patefecit, donec ei deus id quoque reuelaret, ineffabili laude caritatis unitatem pacemque catholicam etiam cum collegis suis, a quibus aliter sapuit, non reliquit. Uerba eius ex epistula ad Iubaianum inseruisti litteris tuis, quibus ei placuisse monstrares baptizandos eos esse in ecclesia catholica, qui fuerint in haeresi uel schismate baptizati. ego huius epistulae auctoritate non teneor, quia litteras Cypriani non ut canonicas habeo, sed eas ex canonicis considero, et quod in eis diuinarum scripturarum auctoritati congruit cum laude eius accipio, quod autem non congruit cum pace eius respuo. ac per hoc si ea. quae commemorasti ab illo ad Iubaianum scripta, de aliquo libro apost
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ morib eoꝵ spem qui baptirant᷑ pomi uo¬
lentes. ñ agnoscitis urãm suꝑbiam. Quid qd̃ etiã be¬
ati cypriani mentionẽ facere audetis. uelut ille
auctor sit ur̃e diuisionis. tantus defensor catholi¬
cȩ unitatis et pacis: Primo esto in eccłia quam con¬
stat tenuisse ac p̃dicasse cyprianum. et tunc au¬
de uelut auctorem sententiȩ tue nominare cypͥa¬
nũ. Primo imitare pietatem humilitatẽq cypͥani
& t̃c ꝓfer concilium cypriani. Nos enim nulłã cypͥ¬
ano facimꝰ iniuriam. cũ eiꝰ quaslibet litteras. a ca¬
nonica diuinarũ scripturarum auctoritate distĩ¬
guimꝰ. Neq enim sine causa tam salubri uigilan¬
tia ẽ: ca non eccłasticus constitutus. ad quem certi ꝓ¬
phetaꝵ. et apłoꝵ libri ꝑtineant. quos om̃ino iudica¬
re ñ audeamꝰ. et scđm quos de cęt̾is litt̾is uł fideliũ
uł infidelium libere iudicemus. Pinde cum dicat
ꝑfecti hoc sapiamus. et si quid alit̾ sapitis. id quoq

Expanded text:
 moribus eorum spem, qui baptizantur, poni uolentes non agnoscitis uestram superbiam. Quid, quod etiam beati Cypriani mentionem facere audetis, uelut ille auctor sit uestrae diuisionis, tantus defensor catholicae unitatis et pacis? primo esto in ecclesia, quam constat tenuisse ac praedicasse Cyprianum, et tunc aude uelut auctorem sententiae tuae nominare Cyprianum. primo. imitare pietatem humilitatemque Cypriani, et tunc profer concilium Cypriani. nos enim nullam Cypriano facimus iniuriam, cum eius quaslibet litteras a canonica diuinarum scripturarum auctoritate distinguimus. neque enim sine causa tam salubri uigilantia est canon ecclesiasticus constitutus, ad quem certi prophetarum et apostolorum libri pertineant, quos omnino iudicare non audeamus et secundum quos de ceteris litteris uel fidelium uel infidelium libere iudicemus. proinde cum dicat perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo nos peccauisse confitem᷑ quia et inpeccato¬
credentẽ: ñ ex occultis humanis pendere uolumꝰ. s
in dno głari de quo certus ẽ:admonemꝰ. Neq enim et
apls male spe conscientiȩ diffidebat .s. spem creden¬
tis pom nolebat in homine: et indeo stabilit̃ collo¬
cabat. cum diceret. Neq qͥ plantat ẽ. aliqͥd. neq qui
rigat.s qui increm̃tũ dat ds. Non itaq nos dicen¬
tes qd̾ scriptum ẽ: ñ nob̾ d̾ne ñ nob̾. s nomini tuo

Expanded text:
nec ideo nos peccauisse confitemur, quia et in peccatonec ideo nos peccauisse confitemur, quia et in peccatocredentem non ex occultis humanis pendere uolumus, sed in domino gloriari de quo certus est admonemus. neque enim et apostolus malae suae conscientiae diffidebat, sed spem credentis poni nolebat in homine et in deo stabiliter conlocabat, cum diceret: neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. non itaque nos dicent
Abbreviated transcription (Latin):
num male usurꝑauit. ñ ei qui bonum bene ꝑce¬
ꝑit. Uides ñ solum te ñ potuisse refellere: qd̾ ego con¬
tra petilianum dixi .s quanta luce u̾itatis modis
om̃ib refellatur qd̾ contra me ipse dixisti. Et adhuc
ꝑgis & dicis qd̃ causam nr̃am ñ ꝓbam faciamꝰ. et qͦ¬
dammꝰ peccatores nos ẽẽ fateamur quẽadmodum
nobis obicitur ius baptismatis qua nob̾ licentia um¬
dicemus: N de merito actuum ñ de innocentia ui¬
tȩ tractamꝰ. s cuicunq licere dicimus. Attende cer¬
te ex his quȩ dicta sunt. ñ cuiq licere nos dicere. s
ei penam eẽ qui scm̃ tractat illicite: et cum ẽẽ corri¬
gendum. ñ scm̃ qd̾ illicite tractat illicite rescinden¬
dum. sicut homines ñ legittime lege utentes corrigi
uolumꝰ. ñ ipsam legem irritam dicimus. Sicut dĩ
testamentum illicite ꝑ os suum assum̃tẽ rep̃hen¬
dimꝰ. ñ ipsum testam̃tum negamus. aut scindimꝰ.

Expanded text:
num male usurpauit, non ei qui bonum bene percenum male usurpauit, non ei qui bonum bene percepit. Uides non solum te non potuisse refellere, quod ego contra Petilianum dixi, sed quanta luce ueritatis modis omnibus refellatur, quod contra me ipse dixisti. et adhuc pergis et dicis, quod causam nostram non probam faciamus et quodammodo peccatores nos esse fateamur, quoniam, dum nobis obicitur ius baptismatis qua nobis licentia uindicemus, non de merito actuum, non de innocentia uitae tractamus, sed cuicumque licere dicimus. attende certe ex his, quae dicta sunt, non cuicumque licere nos dicere. sed ei poenam esse, qui sanctum tractat inlicite, et eum esse corrigendum. non sanctum quod inlicite tractat inlicite rescindendum, sicut homines non legitime lege utentes corrigi uolomus, non ipsam legem inritam ducimus, sicut dei testamentum inlicite per os suum adsumentem reprehendimus. non ipsum testamentum negamus aut scindimus.
Abbreviated transcription (Latin):
matris tuȩ ponebas scandalum. Tali gͦ peccato¬
ri dicit ut quid tu enarras iustificationes meas.
&. assumis testam̃tũ meum ꝑ os tuũ: Tanquã di¬
ceret. frustra hoc facis. quantum ad te attinet. ñ tibi
ꝓdest. hoc tibi ad iudicium damnationis. ñ ad me¬
ritum salutis ualebit. Ueruntamen si etiam tali
peccatore narrante iustificationes dĩ. et assum̃te
testamentũ eius ꝑ ossuum. illi qui ex eius ore au¬
diunt.credant. faciant. ꝓficiant. ñne illo reꝓbato
laudabuntur. illo culpato iustificabuntur. illo dã¬
nato coronabuntur. qm̃ curauerunt obedire d̃no
dicenti. que dicunt facite: que autem faciunt face¬
re nolite: dicunt enim et ñ faciunt: Sicut gͦ iste
peccator.si ius sibi p̃dicandi testamenti diuimi usur¬
pauerit. sibi nichil ꝓdest. audientib autẽ et facienti¬
bus ñ ipse s. qd̾ p̃dicat ꝓdest: ita et ille qui ius bap¬
tismatis sibi usurpare ñ debuit. sibi nocet. qui bo¬

Expanded text:
matris tuae ponebas scandalum. tali ergo peccatomatris tuae ponebas scandalum. tali ergo peccatori dicit: ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum?, tamquam diceret: \'frustra hoc facis; quantum ad te adtinet, non tibi prodest; hoc tibi ad iudicium damnationis, non ad meritum salutis ualebit\'. uerumtamen si etiam tali peccatore narrante iustificationes dei et adsumente testamentum eius per os suum illi, qui ex eius ore audiunt, credant faciant proficiant, nonne illo reprobato laudabuntur, illo culpato iustificabuntur, illo damnato coronabuntur, quoniam curauerunt oboedire domino dicenti: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt? sicut ergo iste peccator, si ius sibi praedicandi testamenti diuini usurpauerit, sibi nihil prodest, audientibus autem et facientibus non ipse sed quod praedicat prodest, ita et ille, qui ius baptismatis sibi usurpare non debuit, sibi nocet qui bo
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic resciͤsum. s. agnitum qd̾ ꝑu̾so oberat. correcto
ꝓderit sacramentum. Sic enim te putabo dixisse
ñ iam quisquis peccator. quia nisi fallor iam cer¬
nis quam temere dictum sit. s peccator qualem nr̃i
describunt quisquis int̾ om̃s homines fuerit. uis
sibi baptismatis ñ usurpet. quemad modũ scrip¬
tum ẽ: Peccatori autem dixit ds. It quid tu enar¬
ras iustificationes meas. et assumis testam̃tũ meũ
ꝑ os tuumꝰ. Et ut ostenderet quali peccatori hoc di¬
ceret. ne om̃s homines a p̃dicando u̾bo eiꝰ sese ab¬
stinerent. qui nec sentire: audent. nec dicere se pec¬
catores ñ ẽẽ. sequitur. eumq describit. Tu uͦodisti
disciplinã. et abiecisti sermones meos post te: Os
tuũ habundauit malicia. et lingua cua amplexa¬
ta ẽ. dolositatem. Si uidebas furem concurrebas ei.
& cum adulteris portionẽ tuam ponebas. Sedens
adu̾sus fr̃ẽm tuum detrahebas. et adu̾sus filium

Expanded text:
nec sic rescissum, sed agnitum, quod peruerso oberat, correcto nec sic rescissum, sed agnitum, quod peruerso oberat, correcto proderit sacramentum. Sic enim te putabo dixisse non iam \'quisquis peccator\', quia nisi fallor iam cernis quam temere dictum sit, sed: \'peccator, qualem nostri describunt, quisquis inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\', quemadmodum scriptum est: peccatori autem dicit deus: ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum ? et ut ostenderet, quali peccatori hoc diceret, ne omnes homines a praedicando uerbo eius sese abstinerent, qui nec sentire audent nec dicere se peccatores non esse, sequitur eumque describit: tu uero odisti disciplinam et abiecisti sermones meos post te. os tuum abundauit malitia- et lingua tua amplexa est dolositatem. si uidebas furem, concurrebas ei et cum adulteris portionem tuam ponebas. sedens aduersus fratrem tuum detrahebas et aduersus filium
Abbreviated transcription (Latin):
mor peccatorem se ẽẽ dicebat. quomͦ sibi scđ̃m tuã sen¬
tentiam ius baptismatis usurpabat: Tu enim dixi¬
sti. tu etiam scribere minime. timuisti. ut quisquis
peccator int̾ om̃s homines fuerit. iussibi baptisia¬
tis ñ usurpet. Si autem ñdum baptiratꝰ es. aut hãc
uanissimã sententiam corrigere:aut a quib bapti¬
reris angłos quere.S: arbitremur te conuictum
correxisse. quisquis eo crimine qd̾ nr̃i obiciunt pec¬
cator int̾ om̃s homines fuerit. iussibi baptismatis
ñ usurpet. Neq hoc contra nos ẽ: quia si etiam talis
usurpauerit et dederit ñ eum sibi usurpare debuis¬
se dico. ñ autem dedisse ñ dico. Ille uͦ qui accepit. si
homo bonꝰ ab homine malo.si fidelis a ꝑfido.si pui
ab impio. ꝑniciosum erit danti ñ accipienti. Illud
quippe. sc̃m. male utentem iudicat. bene utentẽ
sẽificat.Si autem et ille qui accepit inique accepit.

Expanded text:
mor peccatorem se esse dicebat, quomodo sibi secundum tuam senmor peccatorem se esse dicebat, quomodo sibi secundum tuam sententiam ius baptismatis usurpabat? tu enim dixisti, tu etiam scribere minime timuisti, ut, quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. si autem nondum baptizatus es, aut hanc uanissimam sententiam corrige aut a quibus baptizeris angelos quaere. Sed arbitremur te conuictum correxisse: quisquis eo crimine quod nostri obiciunt peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\'. neque hoc contra nos est, quia, si etiam talis usurpauerit et dederit, non eum sibi usurpare debuisse dico, non autem dedisse non dico. ille uero qui accepit si homo bonus ab homine malo, si fidelis a perfido, si pius ab impio, perniciosum erit danti, non accipienti. illud quippe sanctum male utentem iudicat, bene utentem sanctificat. si autem et ille qui accepit inique accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓ eis debitis dimittendis rogamus. quȩ semel
in baptismo dimissa ẽẽ confidimus. s ꝓ eis utiq sine
quib humana fragilitas ñ ẽ: quantũcũq in obser¬
uandis p̃ceptis dñicis uigilemꝰ. Postremo suscipiat qͥ
uoluerit huiꝰ impudentię frontem et dicat. ñ sum
peccator. ex quo michi inbaptismo cuncta dimissa
sunt. nullum in me peccatũ poterit inueniri. Ma¬
gis ego iohanni credo. et multo fidentius responde¬
o.te ipsum decipis. et ueritas in te ñ ẽ: Neq hoc a¬
git p̃ceps et fallax ista ꝓfessio. ut in te peccata ñ iue¬
niantur.s ut quȩ inueniuntur ñ dimitantur. di
gͦ iam baptiratus es. uellem scire quẽ repereris qui
contra iohem apłm diceret peccatũ ñ habeo. Si eñĩ
talem quenquã reꝑire potuisti. quomͦ baptirat᷑
es ab eo qui se ipsum decipiebat. et in quo ueritas ñ
erat: Si autem qualiscunq humilitatis ñ imine¬

Expanded text:
enim pro eis debitis dimittendis rogamus, quae semel enim pro eis debitis dimittendis rogamus, quae semel in baptismo dimissa esse confidimus, sed pro eis utique, sine quibus humana fragilitas non est, quantumcumque in obseruandis praeceptis dominicis uigilemus. postremo suscipiat qui uoluerit huius inpudentiae frontem et dicat: non sum peccator; e quo mihi in baptismo cuncta dimissa sunt, nullum in me peccatum poterit inueniri\'. magis ego Iohanni credo et multo fidentius respondeo: \'te ipsum decipis et ueritas in te non est.\' neque hoc agit praeceps et fallax ista professio, ut in te peccata non inueniantur, sed ut quae inueniuntur non dimittantur. si ergo iam baptizatus es, uellem scire quem reppereris, qui contra Iohannem apostolum diceret: \'peccatum non habeo\'. si enim talem quemquam repperire potuisti. quomodo baptizatus es ab eo, qui se ipsum decipiebat et in quo ueritas non erat? si autem qualiscumque humilitatis non inme
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nec illã
tuam nimium seuerã sententiam formidabo.
qua dixisti. quisquis peccator int̾ om̃s homines
fuerit. ius sibi baptismatis ñ usurpet. nisi quia
ñ inuenis quis ueracit᷑ in oratione dñca dicat di¬
mitte nob̾ debita nr̃a sicut et nos dimutimꝰ debit¬
torib nr̃is. nisi peccatorem se ẽe fateatur. Hellẽ sin¬
gulos int̾rogare qui baptirant apud uos.utrum
peccatores omnino ñ sint. Potest enim michi quili¬
bet eorum respondere: ñ sum traditor. ñ sum churi¬
ficator. ñ adult̃. ñ homicida. ñ idolorum cultor. non
postremo hereticus. ñ scismaticꝰ. ñ sum autem pecca¬
tor. nescio utrum quisquam. uł heretica suꝑbia re¬
ꝑiri possit. qui audeat dicere:audeat cogitare: Nesci¬
outrum quisqũã tanto arrogantiȩ tumore cȩcetur.
ut ñ dicam uoce ꝓfiteatur. s uel apud se ipsum taci¬
tus arbitretur ñ sibi ẽẽ neressariam dep̃cationem.
in qua dicimusdõ. dimitte nobis debita nr̃a.Neq

Expanded text:
. Nec illam tuam nimium seueram sententiam formidabo, qua dixisti: quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet, nisi quia non inuenis, quis ueraciter dicat in oratione dominica: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, nisi peccatorem se esse fateatur. uellem singulos interrogare, qui baptizant apud uos, utrum peccatores omnino non sint. potest enim mihi quilibet eorum respondere: non sum traditor, non sum turificator, non adulter, non homicida, non idolorum cultor, non postremo haereticus, non schismaticus\'; non sum\' autem \'peccator nescio utrum quisquam uel haeretica superbia repperiri possit qui audeat dicere, audeat cogitare; nescio utrum quisquam tanto arrogantiae tumore caecetur, ut non dicam uoce profiteatur, sed uel apud se ipsum tacitus arbitretur non sibi esse necessariam deprecationem, in qua dicimus deo: dimitte nobis debita nostra. neque
Abbreviated transcription (Latin):
bi semꝑquidam plusquã mitis iusticia deposcit
assumunt: de eccłia ꝑeunt. Et dum se insollerter
extollunt. ipso suo tumore cęcati: u̾itatis lumen
amictunt. Hiscypriani u̾bis dm timentes in eccłia
tenerentur. qui uellent ab ea seꝑari ꝓpt̃ cognitos
malos. Quib u̾b̃ uos damnamini: qui seꝑati ac¬
cusatis et bonos. hisu̾bis cypͥanꝰ. et nos tenet in do¬
mo di. cuiꝰ decorem dilexit. etiam si qd̃ nunquam
facere potuistis a uob accusatos et demonstratos
traditores. et quosubet alios malos nosse possimꝰ.
ne illam ꝓpt̾ uasa facta in contumeliam deseramꝰ.
his u̾bis etiam uos in catholicam pacem correctos pa¬
cificꝰ introducat: ne quiblibet peccatis alienis seu
ueris seu falsis offensi. contra eccłiam xp̃i in toto mũ¬
do scripturis fructificantem atq crescentem. mala
tanta iactenis. ne ꝓpt̃ tirama triticum accusetis.
ne ꝓpt̾ paleam frumenta deseratis. ne ꝓpt̃ uasa
inhe¬

Expanded text:
bi semper quidam plusquam mitis justitia deposcit assumunt, de Ecclesia pereunt; et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore caecati, veritatis lumen amittunt. his Cypriani uerbis deum timentes in ecclesia tenerentur, qui uellent ab ea separari propter cognitos malos, quibus uerbis uos damnamini, qui separati accusatis et bonos. his uerbis Cyprianus et nos tenet in domo dei cuius decorem dilexit, etiamsi, quod numquam facere potuistis, a uobis accusatos et demonstratos traditores et quoslibet alios malos nosse possimus, ne illam propter uasa facta in contumeliam deseramus. his uerbis etiam uos in catholicam pacem correctos pacificus introducat, ne quibuslibet peccatis alienis seu ueris seu falsis offensi contra ecclesiam Christi in toto mundo scripturis fructificantem atque crescentem mala tanta iactetis, ne propter zizania triticum accusetis, ne propter paleam frumenta deseratis, ne propter uasa inh
Abbreviated transcription (Latin):
gantur alia uera quȩ negauerant apꝓbare. &. sic
uerum qd falsum antea putabatur discernatur a
falso. cum inuenitur consentaneum illi uero qd̃
iam antea tenebatur. Hoc ille uerus disputator si
late diffuseq faciat. eloquent̃ facit. alioq tunc
censetur augeturq uocabulo. ut dictor potius qͣm
disputator uocetur. Sicut illum locũ apłs copiose
dilatat atq diffundit. In om̃ib inquit commen¬
dantes nos met ipsos ut dĩ ministros. in multa
patientia. in tribulationib. in angustis. in plagi ᷤ.

Expanded text:
gantur alia uera quae negauerant adprobare, et sic gantur alia uera quae negauerant adprobare, et sic uerum quod falsum antea putabatur discernatur a falso, cum inuenitur consentaneum illi uero, quod iam antea tenebatur. Hoc ille uerus disputator si late diffuseque faciat, eloquenter facit alioque tunc censetur augeturque uocabulo, ut dictor potius quam disputator uocetur, sicut illum locum apostolus copiose dilatat atque diffundit: in omnibus, inquit, commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in angustiis, in plag
Abbreviated transcription (Latin):
ñ imiteris sapienti pietate: s insulsa temeritate cri¬
mineris. Qui enĩ disputat. qͥd sit uerum disputan¬
do discernit a falso. Qd̾̃ qͥ ñ posst̃. et tam̃ dialectici ui¬
deri uolunt. ꝑ insidiosas int̾rogationes captant
incautorũ assensiones. ut ex eorum responsionibus
concludant. unde illos uł in aꝑta falsitate decep¬
tos rideant: uł occultam falsitatem deceptis ꝑsua¬
deant. quam plerunq etiam existimant u̾itatẽ:
Qui aut̃ uerꝰ disputator ẽ. idest u̾itatis a falsitate
discretor. primo id apud se ipsum agit ne ñ recte
discernens ipse fallatur. qd̾ nisi diuinitus aduitꝰ
ꝑagere ñ potest. deinde cum id quod apud se agit
ad alios docendos ꝓfert. intuetur primitꝰ quid iam
certi nouerint ut ex his eos adducat ad eaque ñ
nouerant. uł credere nolebant. ostendens ea conse¬
quentia his que iam scientia uł fide retinebant.
ut ꝑ ea uera de quib se ꝑspiciunt consentire: co¬

Expanded text:
non imiteris sapienti pietate, sed insulsa temeritate crinon imiteris sapienti pietate, sed insulsa temeritate crimineris. Qui enim disputat, uerum quid sit disputando discernit a falso. quod qui non possunt et tamen dialectici uideri uolunt, per insidiosas interrogationes captant incautorum adsensiones, ut ex eorum responsionibus concludant, unde illos uel in aperta falsitate deceptos rideant uel occultam falsitatem deceptis persuadeant, quam plerumque etiam ipsi existimant ueritatem. qui autem uerus disputator est, id est ueritatis a falsitate discretor, primo id apud se ipsum agit, ne non recte discernens ipse fallatur, quod nisi diuinitus adiutus peragere non potest, deinde cum id quod apud se egit ad alios docendos profert, intuetur primitus quid iam certi nouerint, ut ex his eos adducat ad ea quae non nouerant uel credere nolebant, ostendens ea consequentia his, quae iam scientia uel fide retinebant, ut per ea uera, de quibus se perspiciunt consentire, co