comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiãt. Am̃ dico uob̾ receperũt m̾cedem suam. Qͥ
ꝓ eo bonum qd libet facit. ut ab hom̃ib laudetur. Hxc
ẽ merces illus. quam q̃siuit. ⁊ nullam ãdeo sperare
habet retributõem. qr ꝑ eius amore nõ fecit. s pro
uana humane laudis iactancia. sicut ypocrice fac̾e
solent. Qd̃ uicium hom̃ib placendi in bonis oꝑi
tur: in dño gloriet᷑. Qui laudem nõ appetit. nͨ ꝯtu¬
melia conturbatur. nec ideo bonum se existim homo.
qͣmuis ab alio laudetur. qr deus inspector ẽ cordis.
Qͥd eĩ ꝓdest malo homini: si bonus p̃dicatur. Tũc
ueracit̾ hoc ꝙ agit homo bonum ẽ. qͣndo deo placere
desiderat ã quo ht̃ qͥcqͥd boni ht̃ uel facit. Quibo
num se unusquisq eẽ studeat in sius oꝑib: s de
magnitudine sua magnum nõ q̃rat fauorem. ne
bonum faciat. hoc se sciat hr̃e nd̃ a se. s a deo. Increpat
eos beatus paulus apłs qui insuis głantur beneficiis.

Expanded text:
cipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui cipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit, ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore 141 non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus placendi in bonis opertur, in Domino glorietur . Qui laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bonum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non quaerat favorem, ne boni faciat, hoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis,
Abbreviated transcription (Latin):
Illa iramola ẽ. que mentem turbat ut rectum
consiliũ ꝑdat. Illa ira uista ẽ ⁊ necessaria: qñ hõ
contra ꝓpria wrascitur pcc̃a. ⁊ atra se ip̃m ĩdigna¬
bit᷑ dum male agit Adicit eñi ꝓpħa. Irascimini
⁊ nolite peccare: Concessit ꝙ nature ẽ. tulit qd̾
culpe ẽ. Ira alt̾ius. lematur ta paciencia. Noli
uincia malo: s uince inbono malum. Alt̾iuis ꝑcc̃m
tuum sit premium. Displicet tibi alterius ira
ꝙ tibi ĩ altero displicet: inte ip̃o quoq displiceat. No¬
li transquillitatem mentis mee tue. alteriꝰ ꝑtur¬
batione maculare. Noli eqͣlem stulco facere: quia
ira in sinu stulci reqiuescet: Si tu irasceris contͣ
nib uana in laudem habeatis. Siquid homo faciat
boni: ꝓdei amore ⁊ salute aĩe sue ⁊ fraterna caricate
faciat. Ideo ip̃e dñs dixit. de quibdam qui elemosinas
faciũt. ułor̃ones ⁊ ieumia. ut ab hom̃ĩb laudem ac¬

Expanded text:
Illa ira mala est, quae mentem turbat, ut rectum Illa ira mala est, quae mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa ira est justa et necessaria, quando homo contra propria irascitur peccata, et contra seipsum indignatur, dum male agit. Dicit enim propheta: Irascimini, et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione maculare. Noli te aequalem stulto facere, quia ira in sinu stulti requiescit . Si tu irasceris contranibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. Ideo ipse Dominus dixit de quibusdam, qui eleemosynas faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibus laudem ac
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sepe ⁊ de bonis nascitur actib dum hõ insus
buit ꝑ caritatem. Omniũ uicioꝵ nouissimum
a. Tanto mimaiacet: quanto ĩ alto se erigit. Gã¬
toq ꝓfumdius labitur. qͣnto excelsuis eleuatur.
Qui eĩ ꝑ ꝓpriam suꝑbiam attollit᷑. ꝑ deiutsti¬
quam suꝑbia. que iram deiꝓuocat. Nam suꝑbia.
ex angeł demones fecit. humilitas autem homi¬
nes scĩs angelis similes reddidit. Suꝑbi cupiũt
insep̃dicari: ꝙ nõ faciũt. humiles refugiũt qͥc¬
quid boni faciũt agnosci. Nõ eleuet᷑ bomo ĩ bono
¶ Greguis mũdi p̃dicatoͥdicit. Omĩs amaritu¬
do ⁊ ira. ⁊ indignatio. ⁊ cdamor ⁊ blasphemia. tol¬
latur auob̾. Net ⁊ ira uiri iusticiam dei operari po
furorem. Uir iracundus. ut ait salomon: ꝓuocat
rixas. Qui paciens ẽ. mitigat fuscitatas. Spiritum
uero ad irascendum facilem quis sustinere pot̾itꝰ
Ira nõ ht̃ mĩam nͨ erumpens fuxor. fmem uindc̃e
nouit. Si te o hmo p̃occupau̾it ira mitiga eam.

Expanded text:
s buit per charitatem. Omnium vitiorum novissimum a tanto in imo jacet quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justiquam superbia, quae iram Dei provocat. Nam superbia ex angelis daemones fecit: humilitas autem homines sanctis angelis similes reddit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt: humiles refugiunt, quidquid boni operantur, agnosci. Non elevetur homo in bono is amaritudo, et ira et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis . Nec etiam ira viri justitiam Dei operari potfurorem . Vir iracundus, ut ait Salomon, provocat rixas; qui patiens est, mitigat suscitatas . Spiritum vero ad irascendum facilem quis sustinere poterit? ricordiam, nec erumpens furor finem vindictae novit . Si te, o homo, praeoccupaverit ira, mitiga eam.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtes sũ post parẽtes morit᷑i moriunt᷑. Illud mole
ne oꝑatur: nisi fides p̃cesserit. Omĩa oꝑa tua bona
filii sunt spiritales. S int̾ istoc pͥmogenita ẽ fides.
quens ñ caritati s fraudi ueluti amans eum a quo
secupit fi̾ heredem. amore seducit eũ quem mori
desiderat. ⁊ ut ĩ re iuste uideat possessorem: oꝑtat

Expanded text:
rentes suos mortui, moriuntur. Illud molesbene operatur, nisi fides praecesserit. omnia opera tua bona filii tui sunt spiritales; sed inter hos tibi primo nata est fides. quens non caritate, sed fraude, ueluti amans eum a quo te cupis fieri heredem; amando eum desiderat, et ut rerum ejus se videat possessorem, optat
Abbreviated transcription (Latin):
tatonis molestia qualem aut̃ cũ laude uincere.
aut ob ꝓbrio succumbere pot̾it. Om̃ĩb eĩcastitas
necessaria ẽ. s maxime ministris xp̃i altaris. quoꝵ
uita alioꝵ debet eẽ eruditõ ⁊ assidua salu̾s p̃dica¬
tõ. Gales enĩ detet dnõ habere ministros. qui anlło¬
carnis contagio corrumpant᷑. s pocius continẽtia
castitatis splenteant ⁊ tecius honestatis fulgeant
in populo exemplis. De fraude cauenda N

Expanded text:
tationis molestia, qualem aut cum laude vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas semper necessaria est, sed maxime ministris Christi altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua salutis praedicatio. Tales enim decet D contagio corrumpantur; sed potius continentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in populo exemplis. 138 CAPUT XIX. De fraude cavenda. D
Abbreviated transcription (Latin):
dei repellit poc̃a. ⁊ ad ietit iurtutes. Omior cautum fa¬
cit roĩem ⁊ solitum ne peccet ũidobi u̾otimor dm̃
no ẽ ⁊ di dissolutõ uite ẽ. ¶Aͥ dm in prospis ñ timei¬
nel i usis refugiat ad illum ad illũ qui flageslat ie
sanet. Iatus qui timet dñm: in mandatis eiuscuꝑit
minis. Gimorem dei timorem gebenne expellit. Sic ti
meamus om̃ ut diligamus eum. quia ꝑfcã caritas fo¬
ał mitait timorem ẜuilem. De ieumo scce¬

Expanded text:
Dei repellit peccata et adjicit virtutes: timor cautum faDei repellit peccata et adjicit virtutes: timor cautum facit hominem et sollicitum ne peccet; ubi vero timor Dei non est, ibi dissolutio vitae est. Qui Deum in prosperis non timeersis refugiat ad illum, qui flagellat, ut sanet. Beatus vir, qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis . Timor Dei timorem gehennae expellit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus eum; quia perfecta charitas foras mittit timorem servilem . 136 C
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ timet: diligent̾ se ãpcc̃is custodit. Timenti dm̃:
ĩ nouissimo die bñerit ⁊ m̾ces eiꝰ met̾num ꝑmaneb.
Qͥ erubescit ĩ conspectu hominis p̾care: qͣnͣto magise
ruscat in conspectu dei iniquitatem ag̾e. qui ñ solum
opera. s ⁊ conͣsicerat. Qui timoꝵ ͤ scõ dñi metuũt. in¬
quirunt q̃ bñplacita sũt illi. Alius ẽ timor filiꝰ sa¬
fili ũo pp̃ amorem pr̃is tanent. Si filii cei sumus timemiꝰ
eum excutatis duicedine. nõ de timoris amaritudine. ł o¬
mosapiens: in omĩb operib suis dm timet sciens se
numqͣm eius presenciam effugere posse. Si cut psalmis
Item quia nepab oriente neq ab occidente sub audit᷑
patet lotus fugiendi dm̃. Qui timet dñm accipiet dec¬
trinam eiꝰ. Et qui ugilau̾it ĩ mandatis eiꝰ ĩuenuet be
neditõem sempiternam. Timentis dm beata ẽ ad̃i.
ante ocłos habere. Qui timet dñm. recedit abimere
ꝓͣuo ⁊ ad uircutum semitam uias suas dirigit. Snor

Expanded text:
m timet, diligenter se a peccatis custodit. Timenti Deum in novissimo die bene erit, et merces ejus in aeternum permanet . Qui erubescit in conspectu hominis peccare, quanto magis scat in conspectu Dei iniquitatem agere, qui non solum opera, sed et corda considerat? Qui timore sancto Deum metuunt, inquirunt quae beneplacita sunt illi. Alius est timor filifilii vero propter amorem patris timent. Si filii Dei sumus, timeamus eum ex charitatis dulcedine, non de timoris amaritudine. Homo sapiens in omnibus operibus suis Deum timet, sciens se nunquam ejus praesentiam effugere posse, sicut PsalmistaItem, Quia neque ab oriente neque ab occidente : subauditur, patet locus fugienti Deum. Qui timet Dominum, accipiet doctrinam ejus; et qui vigilaverit in mandatinedictionem sempiternam. Timentis Deum beata est aniante oculos habere. Qui timet Dominum, recedit ab itinere pravo, et ad virtutum semitam vias suas dirigit. Timor
Abbreviated transcription (Latin):
baptista. ffacite fructus dignos penitencie. trãs¬
acta flere põca ⁊ eadem icerum nõ age̾. sicut
⁊ it̾m flendanõ a̾mittit. Lauat᷑ ⁊ nõ ẽ muidus:
qui plangit qd̾ gessit ⁊ nõ deserit. ⁊ post lacͥmas
hec que fleuerat appetit. Dde hiis qui post lacͥmas
ad delicta reu̾tutur priora. beatus petrus terribi¬
lit̾ ait. Canis reu̾tit᷑ ad uomitum suum. Fili pet¬
casti. dicitur inscriptura sc̃a ne adicias pccm. s de
pristinis dep̃care ut remitcant᷑ pcẽatͥ. denitencia
uera. nõ annoꝵ num̾o censetur. s amaritudi¬
ne animi. sudoñ beatus petrus mox a dño ĩdul¬
genciam recepit. quia amarissime fleuit trine
temporis. si intima cordis amaritudine agitur. nõ
despicitur.Apd iudicem iustum qui cordis secre
moriatur peccatis fide sua uiuit in et̾num. Sic̃
ip̃e dñs in euͣngłio ait. Ego sum resurrectõ ⁊ uita.
qui credit ĩ me nõ moriet᷑ meternum. de mor
illi. Ds ĩnatura miẜ icorsẽ. Paratus ẽ saluare

Expanded text:
tiae . » Fructus dignus est poenitentiae transacta flere peccata, et eadem iterum non agere, sicut et iterum flenda non admittit; lavatur et non est mundus qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit. De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur priora, beatus Petrus terribiliter ait: Canis revertitur ad vomitum suum. Fili, peccasti, dicitur in Scriptura sancta, ne adjicias iterum; sed de pristinis deprecare ut remittantur tibi. Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi; unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae rte, quantumvis exigui temporis, si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud justum judicem Deum, qui cordis secretmoriatur peccatis, fide sua vivit in aeternum. Sicut ipse Dominus in Evangelio ait: « Ego sum resurrectio et vita:  credit in me, non morietur in aeternum . De morilli. Deus autem natura misericors est, paratus est salvare
Abbreviated transcription (Latin):
iuuendi. Ideo eu̾tat se cicus unusquisq ad dñm ⁊ c̃
inuen̾it eum. Derelinquat ĩpius uiam suam. Subito
intrat dies extremus. perit dilatõ. Et restat dampnatõ.
Perire nõ ius. redi ad dm̃ ⁊ uiues. Noli desperare de uenia
pcc̃oꝵ. nec deuita logiore confidere. Conuerte gͦ ⁊ pnĩã
ledicis. Sicras. Dicamus quid mali si hodie: Force dicis.
Longa erit uita mea. Dicam: Si longa erit: bona sit. S
duc̾e bonam queris. Filios cibi nasci uis. bonos optas.
Et ut ⁊̃ de reb uilisfimis loqͣr. calices emis nõ usma¬
sis malus. Ne tardes ꝯu̾ti ad dñm. ⁊ nedifferas de die ĩdiẽ.
audiõ forte respondes. Eras. cras. Quox coruina. Cor¬
uus nõ rediit ad archam. Columba rediit. Si enĩtũt
us penitenciam agere. qͣnͣdo pcare nõ potes: pc̃ca te di¬
miserũt. ñ du illa. Satis alienus ãfidẽqui ad agendam
inueniet. Qͦmͦ aptum uenie tempus ꝑdidit. Ibuiam
nõ potest mereri ꝙ petit. qui hic nõ uoluit audire qd̃

Expanded text:
ies. Ideo convertat se citius unusquisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat dperire non vis, redi ad Deum et vives; noli desperare de venia peccatorum, nec de vita longiore confidere. Convertere ergo et poli est si cras dicam? Respondeo: Quid mali, si hodie. Forte dicis: Longa erit vita mea. Dicam: si longa erit, bona sit; si ducere, bonam quaeris; filios nasci vis, bonos optas; et ut jam de rebus vilissimis loquar, caligas emis, et non vis masis malus? Ne tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem ino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam  male aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ mulierẽ nõ tangere qͣi statim in actu ꝑi¬
culum eẽt. Pulcra ẽ casta Iuuenum pudicicia.
⁊ ido̾ amabił ⁊ ad omne bonum utił. Qui filigs
ht̃ sp̃ales uel carnales: nutͥat illos ĩ castitate do.
nõ fornicatione diabolica. Quid ꝓdest bonũ
filium habere. nutͥre. amare. si et̾ns eũ nutͥat
tormentis. Qui ĩ castitate uiuũt: angłicam hñt
intͥris cõu̾satõnem. Castitas hominũ celo conũgit¬
angłis qiuem facit. Qͥ mulierem ht̃ legictimã.
Legitime utanir temporib oportunis ut benedic¬
tõem mereatur filioꝵ ã deo acciꝑe. Nemo dicat ã
fornicatõne se custodire nõ posseͥ fideł enĩ ẽ d̾s. dic̃

Expanded text:
num est mulierem non tangere , quasi statim in tactu periculum esset. Pulchra est casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vivunt, angelicam habent in terris conversatangelis facit concivem. Qui mulierem habet legitimam, legitime utatur ea temporibus opportunis, ut benedictionem mereatur filiorum a Deo recipere. Nemo dicat a fornicatione se custodire non posse. Fidelis est enim Deus, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ortat᷑ nos sepuis scã scͥptura ad medicam̃ta
fugere confessionis. Non ꝙ d̾s indigeat con¬
fessione nr̃a. Cui omĩa p̃sto st̃ q̃ cogitamus. Loqui¬
mur aut agimus. s nos alit̾ salui fĩ nõ possumus.
gentes. Qui se ip̃m accusat in pectatis suis. ħĩc
diabolus nd̃ ht̃ iterum accusare indiem iudicii. si
tñ conficens penitendo diluit qd̾ fecit. nec iterum
Item beatus paulus. Ore aũt confessio fit ad salu¬
tem. S ⁊ salomon de confessione pcc̃oꝵ dixit. Qͥ
abscondit scelera sua. ñ dirigetur. Qui aũ con¬
fessus fu̾it. ⁊ reliq̃rit ea: miscd̃iam consequitur.

Expanded text:
ortatur nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri non possumus, gentes. Qui se ipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii: si tamen confitens poenitendo diluit quae fecit, nec iterum Item beatus Apostolus: Ore autem confessio fit ad salutem . Sed et Salomon de confessione peccatorum dixit: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dei audire desiderant. s cũ alios cõspiciũt
aurem au̾tere: etiam ip̃i ã salutis auditu deui¬
ant᷑. Et plerumq młti st̃ qui qui escere appetuit
atq ⁊̃ a cũctis mũdi huiꝰ actib uacare: Nulł
iam t̾renis defideriis succumbere. s dũ uident
alios inquiete agendo ꝑficere. atq ĩ hoc mũdo
diuicũs ⁊ honorib extolli. qr nec dum ĩuia recti¬
tudinis firmi sũt: ad pͣua oꝑa ex alioꝵ exemple
dilabut᷑. Nic ẽ eĩ ꝙ i typo infirmantiũ psãl¬
mista loqũes dicebat. sNei aũ pene moti st̃ pedes. pene
effusi sũt gressus mei. qr relaui ĩ pcc̃orib pacem ꝑc̃coꝵ¬
agere. ⁊ delinquentib noli̾te exaltare cornu. Cornu
quippe delinquentes exaltant. si nequaqͣm se excogira

Expanded text:
verbum Dei audire desiderant, sed dum alios conspiciunt aurem avertere, etiam ipsi a salutis auditu deviant; et plerumque multi quiescere appetunt, atque a cunctis mundi hujus actibus vacare, nullis jam desideriis terrenis succumbere, sed dum vident alios inquiete agendo proficere, atque in hoc mundo divitiis et honoribus extolli, quia necdum in via rectitudinis firmi sunt, ad prava opera ex aliorum exemplo delabuntur. Hinc est enim quod in typo infirmantium Psalmista loquens, dicebat: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei , agere; et delinquentibus, Nolite exaltare cornu . Cornu quippe delinquentes exaltant, si nequaquam se a
Abbreviated transcription (Latin):
Ioh̾es. Quidicit qr diligo d̾m ⁊ mandata eiꝰ ñ custo¬
dit. mendax ẽ. Uere enĩ dm̃ diligimus. si adman¬
data eius ã nr̃is uoluptatib nos coartamus. Nam
qui ad huc ꝑ illicita defluit desid̾ia: ꝓfecto dm̃ ñ amat.
qr ei in sua uoluntate ꝯtradicit. Qui d̾m uere dili¬

Expanded text:
it: Qui dicit, Quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim Deum diligimus, si ad mandata ejus nostris nos voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficare. In isto t̾cio precepto insinuatur q̃ dam
uacatõnis In dictio. Re quies cordis. tranquillitasm̃¬
tis. qͣm facit bona escĩa. Ibi ẽĩ ẽ sc̃ificatõ: qr ibi ẽ sp̃t̃ dei.¬
timentem uerba mea. In quieti gͦ resiliunt a spũ
scõ. Rixarum amatores. calupmarũ seminatores
contentõnis magisq caritatis sectatores ꝑ inquietu¬

Expanded text:
ificare. In tertio isto praecepto insinuatur quaedam vacationis indictio, scilicet requies cordis, tranquillitas mentis, quam facit bona conscientia. Ibi enim est sanctificatio, quia ibi est Spiritus Dei.mentem verba mea . Inquieti ergo resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores inquietu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eripit amalis. scriptum quippe ẽ. Uota iustoꝵ
placabilia. Neq enĩ in omnipotẽtis iudicio dei quidda¬
tur s a quo datur aspicitur. Hutic ẽ enĩ qd̃ scͥptum ẽ.
Respexit dñs ad abel ⁊ admunera eiꝰ. ⁊ ad cam ⁊ ad¬
spexit ad mun̾a p̃misit sollicite qr p̃misit ad abel
Ex qua repatenter ostendit᷑. qr nõ offerens a mu¬

Expanded text:
estatur. Scriptum quippe est: Vota justorum placabilia . Neque enim in omnipotentis Dei judicio quid datur, sed a quo datur aspicitur. Hinc est enim quod scriptum est: Respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain apexit ad munera, praemisit sollicite, quia respexit ad Abel. Ex qua re patenter ostenditur, quia non offerens a mu
Abbreviated transcription (Latin):
celestis ianuas intrare nõ ualeas. Igitur sicut oĩ¬
b equalit̾ regni dei p̃dicata ẽ beatitudo: ita omĩ
sexiũ. etati ⁊ ꝑsone equalit̾ scd̃m m̾itoꝵ dignita¬
tem regni dei patet incrottus. Ubi nõ ẽ distinctio
quis eẽt in scło laicus uł cl̾icus. diues. uel pauꝑ
Iunior. uel semor. seruus uł dñs c̾it. S imus

Expanded text:
coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omncoelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter regni Dei praedicata est beatitudo, ita omni sexui, aetati, et personae aequaliter secundum meritorum dignitatem regni Dei patet introitus. Ubi non est distinctio, quis esset in saeculo laicus vel clericus, dives vel pauper, junior
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis requiem animab ur̃is Iugum meum ẽ
suaue ẽ. ⁊ honus meum leue est. Nonne meluis ⁊
beatius ẽ deum diligere. qui ẽ eterna pulcritudo. e
ens felicitas quam huius scł̃i amara. species pulcras
dulces sapores sonus suauis. odores fraglantes. Tac¬
tus iocundos. honores. ⁊ felicitaces scłi transitorias:
Que omĩa uelut uolatlis umbra retedunt. ⁊ drã¬
seunt. ⁊ detipiũt amantem se. ⁊ eͤterna eum mittũt
miseria. Qui uero dm̃ ⁊ dñm feliciter amat ⁊ in¬
desmanter colit. ⁊ eius mandata ꝑ seuerant̾ implet.
eternam cum angelis dei gloriam ꝑpetualiter pos¬
sidere dignus efficitur.
inconspectu tuo libellum inquo possis de ip̃m con¬
scderare. quid canere. uel quid agere debeas. Atq
ꝑ singulas uite huius ꝓsperitates uł quid aduer¬
sitates ex ortari. quomꝰ ad culmẽ ꝑfectionis ascen¬
dere debeas. nec te laici habitus uel conuersatõis.
scłaris terreat qualitas. quasi meo habitu. uite

Expanded text:
ris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nonne melius est et beatius Deum diligere, qui est aeterna pulchritudo, aens felicitas; quam hujus saeculi amare vanitates dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt amantem se, et in aeternam mittunt eum miseriam? Qui vero Deum et Dominum fideliter amat, et indesinenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus efficietur.in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid agere debeas, atque per singulas vitae hujus prosperitates vel adversitates exhortari, quomodo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecularis terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. ⁊ timore uidii. ⁊ gemmo fonte compũctõnis
ligencius mala considerat. altera cum defid̾io et̾ne uite
suspirat. Uñ ⁊ ꝓpħa ait. Sitiuit aĩa mea ad dm̃ ui¬
uĩ. qͣndo ueniam ⁊ apparebo añ faciem dei. Fuert̃
michila crime mee panes die ac nocte. Itẽ concupis¬
cit ⁊ defecit aĩa mea matria dñi. Cormeũ ⁊ caro

Expanded text:
torum et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis torum et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis ligentius mala considerat, aut dum desiderio aeternae vitae suspirat. Unde et Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte ; item: Concupiscit et defecit anima mea in atria Domini. Cor meu
Abbreviated transcription (Latin):
erubescat homo suꝑb ẽẽ. Qnͣtum humilitate in¬
dinatur cor adima: tantũ ꝓficit in excelso. QQi
enĩ humił erit: exaltabit᷑ ingloria. Primus huꝰ¬
militatis gradus ẽ. u̾itatis ẜmonem audire hiũi¬
liter. memorit̾ recinere. uoluntarie ꝓficere ꝓfic̾s.
Ecce quippe qͣm nõ ĩuenit humilem u̾itatis fu¬
git mendem. Qnͣto uir hũilior erit de se ip̃o: tã¬
to maior erit inconspectu dei. Suꝑb u̾o qͣnto glo¬
risior apparet int̾ homines tanto deiectõr erit añ
dm̃. Qui eñi sine humilitate bona oꝑa agit in
o homo inuirtutib gloriari tius. qui alterum ha
exulteris ne exaltator humilieris. Quienĩ si¬
in ocłis dei. Tanto enĩ eris apd̾ dm̃ p̃ciosior. qͣnͣto fu¬
eris ante ocłos tuos despectior: In sũmo honore sũma
tatis urtute nascitur. Tde compũctione confessi
ꝓueniet delictoꝵ indulgencia. Compũctõ cordisẽ
humilitas mentis cum lacrimis. ⁊ recordatione pca¬

Expanded text:
escat homo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere. Eam quippe, quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Quantum quis humilior erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei. Superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enio homo, in virtutibus tuis gloriari; quia alterum habexalteris, ne exaltatus humilieris. Qui enim siin oculis Domini. Tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo honore summa virtute nascitur; de compunctione confessio proveniet delictorum indulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis et recordatione pecca
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ sola hystoria pascit᷑. aliꝰ typica. aliꝰ uo̾in¬
całigẽtiã ꝑ typũ ꝯtẽplatiuã q̃it. Et fit pleꝵ¬
ꝙ ut sicut dc̃m ẽ. in una eademq siña cũcta
simł tͥa ualeant inueniri. Moyses .n. cũ de ar¬
denti rubo uocatꝰ fiuss. accessit ꝓpiꝰ ut ui¬
d̾et uisũ. ⁊ ecce rub ardẽbat. ⁊ ñ ꝯsumebat᷑.
Magnũ ẽ hoc miracłm si solam in eo hystoriã
requras. ẽ uñ legentis nutͥat᷑ aĩmꝰ. ut uide¬
as ꝙ in ligno ignis ardeat ⁊̃ nõ ꝯsumat.i
At u̾o̾ si tẏpicã intlłigẽciã q̃ras. quid flã¬
ma nͥ legem de qͣ scͥptũ ẽ. In dext̾a eiꝰ ignea
lex Et quid rub ille. nͥ iudaycũ ppłm de¬
signauit. pcc̃oꝵ suoꝵ spinis obsitũ Sru¬
b ardens ꝯsumi ñ potuit: q iu daytꝰ ppłs

Expanded text:
alius sola historia pascitur, alius typicam, alius vero intelligentiam per typum contemplativam quaerit. Et fit plerumque ut, sicut dictum est, in una eademque sententia cuncta simul tria valeant inveniri. Moyses enim cum de ardenti rubo vocatus fuisset , accessit propius ut videret visum, et ecce rubus ardebat, et non consumebatur. Magnum est hoc miraculum. Si solam in eo historiam requiras, est unde legentis nutriatur animus, ut videas quod in ligno ignis ardeat, et non consumat. Jam vero si typicam intelligentiam quaeras, quid flamma nisi legem, de qua scriptum est: In dextera ejus ignea lex ? et quid rubus ille, nisi Judaicum populum designavit, peccatorum suorum spinis obsitum? Sed rubus ardens consumi non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Capud ergo turturis ex ꝑte abscisũ ẽ ⁊̃ exꝑ
te inheret : ut situt dc̃m est.⁊̃ a uoluptate
sit abscisa. Qd̾ si hoc sac̾fitii genꝰ sb̾ typi¬
ca redẽptoris nr̃i intlłigenͣ᷑. aliꝰ ad ꝯtẽpło¬
nem requirat: ascẽdat ergo ad forcõra aĩ¬
Quis .n. capd̾ nr̃m ẽ. nͥ redẽptor gn̾is hũam:
⁊ De qͦ scͥptũ ẽ  Ip̃m dedit capd̾ supͣ oẽm i¬
nom̃ euis delere de t̾ra conati sunt. Cũq
eum cͦcifixũ ⁊ sepultũ uid̾ent. hũc se ab a¬
more oĩm diuisisse c̾did̾unt. S capd̃ turt᷑¬
is ⁊ incisũ est. ⁊ tñ. a suo corꝑe diuisũ ñ est :

Expanded text:
Caput ergo turturis ex parte abscissum est, et ex parte inhaeret, ut, sicut dictum est, et a voluntate sit abscissa. Quid, si hoc sacrificii genus sub typica Redemptoris nostri intelligentia alius ad contemplationem requirat? Ascendat ergo ad fortiora aniQuis enim caput nostrum est, nisi Redemptor generis ptum est: Ipsum dedit caput supra omnem Enomen ejus delere de terra conati sunt. Cumque eum crucifixum et sepultum viderent, hunc se ab amore omnium divisisse crediderunt. Sed caput turturis et incisum est, et tamen a suo corpore divisum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
nastĩo uidebat᷑ hr̃e largitꝰ est. Cũq in ełis uesti¬
m̃ta sua. ac fr̃m om̃ia. t̃ cellariũ ꝯsũpsisset.
qcꝙͥ hr̃e in horto potuit. expendit. Expensis
u̾o reb om̃ib. lõgobardi ad eũ sb̾ito uen̾unt.
ille drẽt. se õimͦ nichł hr̃e. in uicino mõte ab
cis ductus est. in quo silua inmẽse magͥtudĩs
stabat. Ibi captuiꝰ qͥdam fugiens. in caua ar¬
bore latebat. ubi unus ex lõgobardis educto
gladio p̃dc̃m ueu̾abłem occidit uiꝵ. Cuiꝰ core
in t̾ra cadente. mõs om̃is ꝓtunꝰ ⁊̃ silua ꝯcus¬
sa est. at si se ferre nõ posse pondꝰ sc̃itatis
eius dr̃et t̾ra. que tremuisset.
Liuis qͦ in marsoꝵ ꝓuincia. uite ualde ue

Expanded text:
bere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuisset. 24. Alius quoque in Marsorum provincia vitae valde ve
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm causa. diu̾sus singłoꝵ usus. diu̾sa natura
est. Aliam uim ht̃ cerasei arboris lacruna. alia
lentisci. disꝑem q balsami gutta odorata. Ori¬
entis ligna sudare ꝓdũtur. diu̾sũ qͦ lacrimaꝵ
genꝰ uirgulta ferularũ in egipto ac libia qui¬
dam ui nature secretiores illacrimãt. Quid ã
trũ lacrima uirgulti sit: et intante mat̾ie so¬
liditatẽ lacruma durescat: Nec leuib id astĩ¬
tur testĩis: qñ folia aut surtuloꝵ minutissiẽ
portiones. aut exigua quedã aĩantiũ gña
in electrũ sepe reꝑiantut. que uidetur cũ adhuc
guita eẽt molliora recepisse. et solidata tenu¬
isse. S quid ego uili sermone deterno. cum
alta atq p̾ciosa rõe nature. cũ iste sermo hũa¬

Expanded text:
omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam lentisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lacrimarum genus uirgulta ferularum in Aegypto ac Libya quadam ui naturae secretioris inlacrimant. quid autem uod electrum lacrima uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo huma
Abbreviated transcription (Latin):
melle dulcescit. Si uͦ ei lentiscus. tereburti quo
fructus. uel micis int̾ior misceatur: in olei mollẽ
alat. uel nubib fusa descendat. discretas dat õib
uires. radicẽ ĩpinguat. caudicẽ ꝓuehit. ramos
diffundit. folia uiresc̾e facit. fructũ alit. seĩa po¬
moꝵ augere ⁊sueuit. Ergo cũ cadẽ sit oĩm
nuctix: alia arboꝵ gn̾a tristiores ferũt suctos.
alia dulciores. alia dulciores. alia tardos. alia¬
tardos. Alia p̾maturos. Ipẽ q inter sediscrepãt
suauitates. alia suauitas inuinea. alia in olea
alia in ceraseo. alia in ficu. discreta inmalo. dispat
in dactilo. Tastus ip̃e aque alibi lenis. alibi asꝑi¬
or. płmq pinguior est Pondere qͦ distat freqñ¬
ter ut specie. Nam pletisq lccis grauior. pletis¬
q leuior estimatur. Non mirũ gͥ si cũ ipsa inse
discrepet. disccepent ⁊ int̾ se lacrune arboꝵ q̃ eiꝰ¬
dem aque alliuuone gn̾antut. Et cil una sit

Expanded text:
melle dulcescit. Si vero ei lentiscum, terebinthi quoque melle dulcescit. Si vero ei lentiscum, terebinthi quoque fructus, vel nucis interior pars misceatur, in olei mollem alluat vel nubibus fusa descendat, discretas dat omnibus vires, radicem impinguat, caudicem provehit, ramos diffundit, folia virescere facit, fructuum alit semina, pomum augere consuevit. Ergo cum eadem sit omnium nutrix, alia arborum genera tristiores ferunt succos, alia dulciores, alia tardos, alia praematsuauitates. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in cerasis, alia in fico, discreta in malo, dispar in dactulo. tactus ipse aquae alibi lenis, alibi asperior, plerumque pinguior est. pondere quoque distat frequenter ut specie; nam plerisque locis grauior, plerisque leuior extimatur. non mirum igitur si, cum ipsa in se discrepet, discrepent etiam inter se flumine arborum, quae eiusdem aquae adluuione generantur. et cum una sit
Abbreviated transcription (Latin):
lia que leui motu decutiantur aurarũ. In expli-¬
tabile est singłarũ rerũ exquirere ꝓprietates. et
uel diu̾sitates eaꝵ manifesta testificatione di¬
stingu̾e. uel latentes eccultasq cãs indefici¬
entib aꝑire docum̃tis. Una nẽpe atq eadẽ est
aqͣ. et indu̾sas płmq sese mutat species. aut
iuter harenas fiaua. aut inter spumea. aut
inter uemora uiridantior. aut uit̾ fiorulenta
discolor. aut inter lilia fulgẽtior. aut int̾ ro-¬
sas rutilantior. aut in gramine liquidior. aut
inpalude turbidior. aut in fonte ꝑspicatior. aͭ
in mari obscuriꝰ᷑ assũpto locoꝵ quib influit co¬
sole ꝑussa estuet. niuib irtigata glaciali humore
dulcior. ꝓ spẽtũ quib infusa fu̾it. qͣlitate uariet᷑.
Asꝑatur ĩmaturiorib succis. tonso cortice nubis¬
nucis. foliisq couttitis. amatior fit absinthio.
uino uehem̃tior aust̾ior alliis. gͣuescit ueneno

Expanded text:
lia quae leui motu decutiantur aurarum? Inexplilia quae leui motu decutiantur aurarum? Inexplicabile est singularum rerum exquirere proprietates et uel diuersitates earum manifesta testificatione distinguere uel latentes occultasque causas indeficientibus aperire documentis. Una nempe atque eadem est aqua, et in diversas plerumque sese mutat species: aut inter arenas flava, aut inter cautes spumea, aut inter nemora viridantior, aut inter florulenta discolor, aut inter lilia fulgentior, aut inter rosas rutilantior, aut in gramine liquidior, aut in palude turbidior, aut in fonte perspicacior, aut in mari obscurior, assumpto locorum quibus influit cosole repercussa exaestuet, nivibus irrigata glaciali humore dulcior pro specierum quibus infusa fuerit qualitate varietur? Asperatur immaturioribus succis, tunso cortice nucis, foliisque contritis, amarior fit absinthio, vino vehementior, austerior alliis: gravescit veneno,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnascitur spẽs et p̃rogatiua uictorie. Secũ igit᷑
ht̃ brauiũ suũ. quo et muniñ sibi prebetur ad¬
u̾sum iniurias uel aeris ꝑiter imbriũq muolen¬
tiam et ĩpedim̃tũ nõ affertur ad recipiend̃ soli
calorẽ. Qũo tepefcã alitur. coloratur. augetur.
fida incerscinditur dĩone. Qd̃ eo clarius uidet᷑:
quo maiꝰ est foliũ. Sane nõ ita ut pãpuiꝰ uel
ora om̃i uł sũmitate crispanti. Sicut eĩ in ficul¬
nee folio crassitudo ualidior: ita inpãpito spẽs
el egantior. Crassitudo g falii ꝓficit ad tẽpesta¬
tis ĩiurͥam repellendã: interscissio ad fructus
grãm uaporandã. Deniq hor genꝰ pomi gnͣdinẽ
nõ cito. maturitatẽ cito sentit: qr et lat̾e uidet᷑
Adu̾sus iniurias: et patere ad gr̃ãm. Quid gͦ
folioꝵ describam diu̾sitates. quẽadincd̾ alia ro¬
tunda. alia lõgiora alia flexibilia. alia rigidio¬
ra suit. alias nullis facile uentis labentia. a¬

Expanded text:
innascitur species et praerogatiua uictoriae. secum igitur innascitur species et praerogatiua uictoriae. secum igitur habet brabium suum, quo et munimen sibi praebetur aduersum iniurias uel aeris pariter imbriumque uiolentiam et inpedimentum non adfertur ad recipiendum solis calorem, quo tepefacta alitur coloratur augetur. fifida rescinditur diuisione, quod eo clarius uidetur quo maius est folium, sane non ita ut pampinus uel ora omni uel summitate crispanti. sicut enim in ficulneae folio crassitudo ualidior ita in pampino species elegantior. crassitudo igitur folii proficit ad tempestatis iniuriam repellendam, interscissio ad fructus gratiam uaporandam. denique hoc genus pomi grandinem non cito, maturitatem cito sentit, quia et latere uidetur aduersus iniurias et patere ad gratiam. quid ego foliorum describam diuersitates, quemadmodum alia rutunda, alia longiora, alia flexibilia, alia rigidiora sint, alia nullis facile uentis labentia, a
Abbreviated transcription (Latin):
et munim̃ta folioꝵ. Contra aut̃ ubi frudus
ualidiores: ibi ten̾iora falta. ut malus arbor
docet. Pomũ eĩ ualidiꝰ nõ multo indiget ꝓtec¬
toĩs auxilio. Nam ip̃a ꝓtectoĩs crassioris umbͣ.
pomo plus noce̾ posset. Deniq doceat uos pan¬
puiꝰ nature grãm. et dĩne sapĩe int̾na uust̾ia
uidemꝰ eĩ ita scissũ atq diuisũ ut triũ folioꝵ spe¬
ciẽ uideatur ostend̾e. Ita ꝑs media distincta est.
ut nisi infi̾orib ħ̾eret. seꝑata expestantib uid̾etur.
Ea aut̃ rõ uidetur seruata nature: ut et solẽ fa¬
ciliꝰ admictat et umnbrã obtexat. Deuiq ꝓcetiꝰ
media ꝑs ciꝰ extenditr: et in ip̃a sũmitate te¬
nuatur. ut plus pulcritudis ꝙͣ tegm̃ti p̾ferat.
Etenĩ brauii spẽm uidetur effing̾e: sg̃ans ꝙ uua
iuter pendentes cet̾os frustus hãt pͥncipatũ cui
tacito quodã iudicio nature. s euidenti indicio

Expanded text:
et munimenta foliorum. Contra autem ubi fructus et munimenta foliorum. Contra autem ubi fructus validiores, 57 ibi teneriora folia, ut malus arbor docet. Pomum enim validius non multo indiget protectionis auxilio; nam ipsa protectionis crassioris umbra pomo nocere plus posset. Denique doceat nos pampinus naturae gratiam, et divinae sapientiae interna mysteria. Videmus enim ita scissum atque diciem uideatur ostendere; ita pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereret, separata spectantibus uideretur. ea autem ratio uidetur seruata naturae, ut et solem facilius admittat et umbram obtexat. denique procerius media pars eius extenditur et in ipsa summitate tenuatur, ut plus pulcritudinis quam tegumenti praeferat. etenim brabii speciem uidetur effingere significans quod uua inter pendentes ceteros fructus habeat principatum, cui tacito quodam iudicio naturae, sed euidenti indicio
Abbreviated transcription (Latin):
scere. huic eĩ medendi usus inoleuit. S ad sĩ¬
alia que testis et corticib clausa cõplentur.
sũt soli. slucis ã et nuclee. nuclei qͦ fructus ⁊
testa oꝑtus et cortice: alitur qͦ et ip̃e calore solis
atq nuttitur: et qnͣtũ spinea densitate nude̾
absconditur: tanto solis calore nutrit᷑. Quͣta
deinde dñi ꝓuidẽtia. ut ubi mollior fuctus.
ibi fobii crassituto ualidiꝰ tegurãtũ tuendo de¬
fecat pomo: qd̃ uidemꝰ infrustu ficulnee. Deli¬
catiora itaq ualidiorib munienda sũt. ut et
bonas. recognoscam tnͣssatos uida: quos emi¬
si de loco isto. int̾ra chaldeoꝵ iu bono. et confir¬
mabo oculos meos suꝑ illos in bono. Tamꝙͣ
sit tegmine. ne teni fructꝰ maturiꝰ int̾irent.
Deniq de ipsis ⁊̃ inpost̾iorib dicit. Delicati
ait. Constantes estote fili: et ꝓclamate ad
tũ est. Ubi gͦ ten̾i fructus. ibi crassiora tegnu̾a

Expanded text:
scere; hinc enim medendi usus inoleuit. Sed ut ad simscere; hinc enim medendi usus inoleuit. Sed ut ad simur sole, alia quae et testis et corticibus clausa conplentur. sunt soli, nucis autem et nucleae, nuculei quoque fructus et testa opertus et cortice alitur tamen et ipse calatque nutritur; et quantum pineae densitate nucleus absconditur, tantum solis calore nutritur. Quanta deinde Domini providentia, ut ubi mollior fructus, ibi folii crassitudo validius tegumentum tuendo deferat pomo, quod videmus in fructu ficulneae. Delicatiora itaque validioribus munienda sunt, ut et bonas recognoscam translatos Juda, quos emisi de loco isto in terram Chaldaeorum in bona, et confirmabo oculos meos super illos in bona Hier. sit tegmine, ne teneri fructus maturius interirent. Denique de ipsis etiam in posterioribus dicit: Delicati ait: Constantes estote filii, et clamate ad tum est. Ubi ergo teneri fructus, ibi crassiora tegmina
Abbreviated transcription (Latin):
dĩes passionũ: Nemo gͥ positus uel in adolescen
tie lubrico de sui comu̾sione desꝑet. Ligna plerũq
in meliores u̾tũtur usus. et non possũt hoĩm n
corda mutari: Dociumꝰ nõ solũ int̾ duisi gñis
arbores ẽẽ fructuũ du̾sitates. s płmq in eadẽ
specie arboꝵ cõpugnare sibi frustus. Alia eĩ spẽs
mascłoꝵ. alia feminarũ ftuctuũ: sic̃ de dactilis
spẽm grãmq pomoꝵ: singuloꝵ qͦ utilitatem
ftuctuũ suctoꝵq ꝓprietatẽ. que cuiq rei apta
iu̾deantur. quẽadmad̃ egris iuscerib hoĩm a¬
mariora poma medicẽtur. et inflatom asperita¬
tẽ ue int̾iorẽ temꝑent: quẽadmod̾ rursus hu¬
moꝵ asꝑa porus dulcib tẽpentur: Deniq ea
medicina antiquior: que herbis curare con
sueuit et succis. Net ulla firmior sanitas: qͣq
terce ulceta aꝑta claudũtur. ħbis curantur ĩ¬
terna. Ideoq medicoꝵ est opꝰ. ħ barũ ꝑtc̃ates uo¬

Expanded text:
dines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentdines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae lubrico de sui conuersione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia femineorum fructuum, sicut de dactulis litatem fructuum, succorumque proprietatem, quae cuique rei apta videantur, quemadmodum aegris visceribus hominum amariora poma medicentur, et inflationem asperitatemque interiorem temperent, quemadmodum rursus humorum aspera pomorum dulcibus temperentur? Denique ea medicina antiquior, quae herbis curare cosueuit et sucis, nec ulla firmior sanitas quam qcerte ulcera aperta clauduntur, herbis curantur interna ideoque medicorum est opus herbarum potestates no
Abbreviated transcription (Latin):
corroborare u̾tutẽ. Ita eĩ tua nec dissoluetur ĩ¬
tentio: et diligentie frustus et gr̃e reseruabit᷑.
Qmͣ multa sũt aut̃ que doceant nalẽ duriciã
posse diligẽtie studio tẽꝑari. quib affert cultꝰ
rurał exemplũ. Nlam plerũq cito fiorẽt mala
ꝑitoꝵ remediis excolantur. płmq succus
uanescit iut̾ior et foris eiꝰ spẽs pultra p̃cendit᷑
que nõ ĩmito cõꝑatur ecc̃e. ut hẽs in canticis
ad eccõm dc̃m. ut cortex mali punici gene
et qd est ampliꝰ xpi ccuore donata. simł płimoᷤ¬
intͣ se frustus usu istiꝰ pomi sub una munitoẽ
hec gn̾e medicari ferũtur agͥcole ut ex ama¬
us dulces fructus fiant. ut terebrẽt eiꝰ radicẽ
arboris. et in medio inserant surculũ eiꝰ arboris
succi amaritudo deponitur. Ergo si agͥcultura
ru̾tit stirpiũ qͣlitates: niõne studiũ doctrine et
discipline aitentio mitigare possũt qͣsl egritu¬

Expanded text:
conroborare uirtutem. ita enim tua nec dissoluetur inconroborare uirtutem. ita enim tua nec dissoluetur intentio et diligentiae fructus et gratiae reseruabitur. quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. nam plerumque cito florent mala uis peritorum remediis excolantur, plerumque sucus uanescit interior et fonsforis species eius pulchra praetenditur. Quae non immerito comparatur Ecclesiae, ut habes in Canticis ad Ecclesiam dictum: Ut cortex mali punici genaeet quod est amplius Christi cruore dotata, simul pluriintra se fructus usu istius pomi sub. una munitione hoc genere medicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant surculum eius arboris, suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura conuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae adtentio mitigare possunt quaslibet aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
sticã et fructiferã ficã ficũ agrestẽ ficulneã fe¬
ficus uel aura tẽptati aliqͣ uel estu defu̾e ferant᷑
in t̾ram. Unde gn̾ari hꝰ remẽdii grossos arboriᷤ¬
agrestis alligantes ad illan feracẽ arborẽ me¬
dentur eiꝰ infirmitati ut possit fructus ꝓprios
reseruare. iam iamq si deforẽt remedia lapsu-¬
ros. Quo admouemus uelut quodã enignia¬
te nature nõ refugere eos qui ãnr̃a fide et
consortio seꝑati sũt. eo ꝙ et gentilis qui fu̾it
acquisitꝰ. quo gͣuior fu̾it assertor erroris: eo ue¬
hem̃tior possit fidei defensor existere. Et siquis
se rmutata opĩone ⁊tułit: maxime si hẽat a¬
liqd̃ directũ nature. ut inuida ełꝰ possit eẽ sm̃a:
si adminiculetur ei attentio sobrietatis. obser¬
uantia castitatis. ꝑsiuide gͦ ccͣ eũ studiũ tuũ:
ut similitudĩe fructifere illiꝰ ficus. de p̃sentia
et riunctione agrestis illiꝰ arboris. tuã possis

Expanded text:
sticam et fructiferam ficum agrestem ficulneasticam et fructiferam ficum agrestem ficulneaficus uel aura temptati aliqua uel aestu defluere ferantur in terram. unde gnari hagrestis alligatis ad illam feracem arborem, medentur ejus infirmitati; ut possit fructus proprios reservare, jamjamque si deforent remedia, lapsuros. Quo admonemur velut quodam aenigmate naturae non refugere eos, qui a nconsortio separati sint, eo quod et gentilis, qui fuerit adquisitus, quo grauior fuerit adsertor erroris, eo uehementior possit fidei defensor existere et uulturibse commutata opinione contulerit, maxime si habeat aliquod directum naturae, ut uiuida eius possit esse sententia, si adminiculetur ei adtentio sobrietatis, obseruantia castitatis. profunde ergo circa eum studium tuum, ut similitudine fructiferae illius ficus de praesentia et coniunctione agrestis illius arboris tuam possis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ arbores q̃ seiullia atq emortua radice succeᷤ¬
sionẽ sui si forte cedantur repare nõ nouerunt.
Alie quib aut iuuentꝰ uiret. aut nͣ fecũdior
ꝑ płes sui rediuiua successione renouẽtur he
est: discretio sexus in arborib. Nam uides pal¬
mã q̃ dactilos gn̾at płmq inclinantẽ ramos su¬
os. et subicentẽ. et cẽcupĩe atq arplexꝰ spẽm
p̃tendentẽ ei arbori quã matrẽ palmã appellãt
pũi rusticoꝵ. Illa gͦ palina feminea ẽ. et sexũ
suũ subiectõis specie confitetur. Unde cultores
licoꝵ eiꝰ p̃laciũt ramis eiꝰ dastiloꝵ uel palmi¬
tũ semina masculoꝵ. quib illi feminee ar¬
bori uelut quidã sensus ꝑfuuctoĩs infundit᷑
et expetin cõcubitꝰ grã p̃sentatur. Quo munie
donata rursus erigitur et eleuat ramos suos:
et inueterẽ statũ comã suã tursus attollit.
De ficu qͦ eadẽ est opĩo. Ideo pleriq scd̃m dome¬

Expanded text:
etiam arbores, quae senili atque emortua radice succesetiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior o sit, ut per plures sui rediuiua successione renouentur hern pomis, est discretio sexus in arboribus. nam uideas palmam, quae dactulos generat, plerumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem palmam adpellant pueri rusticorum. illa ergo palma feminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et in ueterem statum comam suam rursus adtollit. de ficu quoque eadem est opinio ideoque plerique secundum dome
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ et głabatur paulus dicẽs. paulus uinctus
ihuxp̃i. hiis ligatꝰ uinculis dicẽbat. Quis noᷤ
seꝑabit a caritate xp̃i iħuͦ uinculis abstinẽ¬
tie. uinculis caritatis. Hiis ligatꝰ uinculis ⁊̃
dauid: ait. In salicib in medio eiꝰ suspendimꝰ
dis utilis: leui mat̾ia usũ manꝰ ꝑu̾ilis infor¬
mat. uñ ait scciptura. siribe inbuxo. Sił
foliis exuitur sius. nec umꝙͣ spei tue dissi¬
mulatione nuderis. s sꝑ tibi ꝑ fidẽ g̾mu
spes salutis. Quid gͦ numerẽ qnͣta uatie¬
tas arboꝵ. qmͣ du̾isus in singłis et pulcer
ornatus. Qmͣ patule fagi. ꝙͣ ꝓcere abietes.
ꝙͣ comantes ꝓinꝰ. qmͣ uinbrose ilices. ꝙͣ ppłi
bicolores. ꝙͣ nemorosa et cediuiua castanes
aut senilis aut nouella dep̃hendit᷑: Iuni¬
orib eĩ exiliores rami: antiquiorib utalidi¬
ora et nodosa sũt brachia. Illis folia leuiga¬
ta atq diffusa. istis ⁊tractiora et asꝑa. Sũt

Expanded text:
sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus Iesu Christi? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his ligatus uinculis etiam Dauid ait: in salicibus in medio eius suspendimus dis leui materia usum manus puerilis informat, unde ait scriptura: scribe in buxo, simul foliis exuitur suis, ne umquam spei tuae dissimulatione nuderis, sed semper tibi per fidem germinet spes salutis. quid ego enumerem quanta uarietas arborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolores, quam nemorosa et rediuiua castanea, aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque diffusa, istis contractiora et aspera. sunt