comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeare nisi primũ ad suȩ naturȩ con¬
sortẽ descendisset. Ascendit iħe in altũ
captiua dux̃ captiuitatẽ accepit dona
in hominib: Qui descendit ipse ẽ & qͥ
ascendit suꝑ om̃s cęlos ut impleret om̃iã
aperiunt᷑ plurimi ut descendant ñ ab
uno sed ab om̃ib: cȩlis angi ad eos qͥ sal¬
uandi sunt. Angłi qͥ ascendebant & des¬
cendebant suꝑ filiũ hominis & acces¬
ser adeũ & ministrabant ei Descender̃
aut angłi : quia prior descenderat
rerũ quȩ p̃ciperet: quando aut̃ uider̃
principẽ miliciȩ cęlestis in terrestrib
locis commorari tunc ꝑ aꝑtã uiã egres¬
si sunt sequentes dnm suũ & parantes
uoluntati eiꝰ qui distribuit eos custodes
credentiũ nomini suo. Tu heri sub dęmo¬
nio eras hodie sub angło Nolite in qͥt
dñs contẽpnere unũ de minimis istis
qui sunt in ȩccłam Am̃ enĩ dico uobis¬
qͥa angłi eoꝵ ꝑ om̃ia uident faciem

Expanded text:
commeare, nisi primum ad suae naturae concommeare, nisi primum ad suae naturae consortem descendisset. Ascendit Jesus in altum, captivam duxit captivitatem, accepit dona in hominibus. Qui descendit, ipse est, qui ascendit super omnes coelos, ut impleret omnia. aperiuntur plurimi, ut descendant non ab uno, sed ab omnibus coelis Angeli ad eos, qui salvandi sunt. Angeli qui ascendebant et descendebant super filium hominis, et accesserunt ad eum, et ministrabant ei. Descenderunt autem Angeli, quia prior descenderat rerumque praeciperet; quando autem viderunt principem militiae coelestis in terrestribus locis commorari, tunc per apertam viam ingressi sunt sequentes Dominum suum, et parentes voluntati ejus. Qui distribuit eos custodes credentium nomini suo. Tu heri sub daemonio eras, hodie sub Angelo. Nolite, inquit Dominus, contemnere unum de minimis istis, qui sunt in Ecclesia. Amen enim dico vobia Angeli eorum per omnia vident faciem
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiꝰ sic̃ alibi sacrate dr̃ & iuxta sim¬
plices quosq istoriã replicat. Iuxta
eos uero qͥ spĩtalit̃ scripturas audiunt
de anima significat quȩ inuitȩ istiꝰ in¬
ciderit turbines. Suꝑ flumina babrlo¬
nis ibi sedimꝰ & fleuimꝰ dũ recordarem᷑
sron Insalicib in medio eiꝰ suspendimꝰ
organa nr̃a. Quia illic in t̾rogauer̃ nos
qͥ captiuos duxer̃ nos uerba canticoꝵ
Ista flumina babrlonis iuxta quȩ seden¬
tes & reminiscentes patriȩ cęlestis lu¬
gent atq deplorant ubi suspendunt
organa sua insalicib legis & myste¬
rioꝵ dĩ: scripture eñi in quodã libro
quasi ligneã om̃s credentes acctpiant
coronã. It in isaia dr̃. Orient᷑ quasi in
medio aquȩ fenũ & salix suꝑ aquã
fluentẽ & in sollẽpnitate dĩ quando
tenebrae eiꝰ conponunt᷑ salignos ramos
in tenebrarũ ficione constituunt secꝰ
flum̃ chobar secꝰ flum̃ istud grauis¬
simũ scłi & aꝑti sunt cęli Clausi erant

Expanded text:
ut et alibi sacrate dicitur. Et juxta simplices quoque historiam explicat: juxta eos vero, qui spiritaliter Scripturas audiunt, de anima significat, quae in vitae istius inciderit turbines. Super flumina Babylonis ibi sedimus, et flevimus, dum recordaremur Sion: in salicibus, in medio ejus suspendimus organa nostra, quia illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt 888 nos, verba canticorum . Ista sunt flumina Babylonis, juxta quae sedentes, et reminiscentes patriae coelestis, lugent atque deplorant, ubi suspendunt organa sua, in salicibus Legis et mysteriorum Dei. Scriptum est in quodam libro, quia salignam omnes credentes accipiant cormedio aquae fenum, et salix super aquam fluentem . Et in solemnitate Dei, quando tabernacula ejus componuntur, salignos ramos in tabernaculorum fixione constituunt. Secus fluvium Chobar. Secus flumen istud gravissimum saeculi. Et aperti sunt coeli. Clausi erant
Abbreviated transcription (Latin):
sas : scribamꝰ in cordib nr̃is uiuentes iuxta
p̃cepta cȩlestia ut ñ tradat᷑ & nob̵ libellus
repudii. sed heredes efficiam̃ cũ xp̃o iħu. &¬
aũt plenitudo gentiũ introierit tunc om̃is
isrł saluus erit: Et fiet unius grex & unꝰ
pastor docens in cõmune popłm suũ magni¬

Expanded text:
sas scribamus in cordibus nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur et nobis libellus repudii, sed haeredes efficiamur cum Christo autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus pastor , docens in commune populum suum magni
Abbreviated transcription (Latin):
sa ad me p̃uaricatrix uida & tacuit : sed ñ ẽ.
eos qͥ conuertunt᷑ sed ñ ex toto corde conuertun¬
tur in m̃dacio ñ inueritate conuerti. Qua ꝓpt̃
legamꝰ uet̃is testam̃ti hystorias & ꝓpħas ut
siquos iustificatos inuenerimꝰ. imitemͣ ea ꝑquȩ

Expanded text:
sa ad me praevaricatrix Juda et tacuit: sed, Non esteos qui convertuntur, si non ex toto corde convertuntur, in mendacio, non in veritate converti. Quapropter legamus veteris Testamenti historias, et prophetas, et si quos justi
Abbreviated transcription (Latin):
debuerimꝰ reputare qͥa si ds̃ naturalib
ramis ñ peꝑcit quanto magis nec nob̃¬
parcet.  Si illos qͥ de genere patriarcharũ des
cendebant sic ꝓpt̾ peccata dimisit quid nos
necesse sit uocatis exgentib pati nichil hoꝵ
reputamꝰ. Et ideo nos uocat ut illi incitent᷑
ignobiles aliquando nunc dĩ filios. Si aũt

Expanded text:
debuerimus reputare, quia si Deus naturalibus ramis non pepercit, quantum magis nec nobparcet? si illos qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum reputamus, et ideo nos vocatos ut illi incitenturignobiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ. & respicie̾mꝰ uoluntatẽ ho¬
minũ ñ congregationẽ. uidemꝰ in tanto
numero ȩccłarũ fidelẽ difficile repperiri
Tunc erant uere fideles quando martrrũ
inctimȩ ferebant᷑. quando cruentas exe¬
quias ꝓsecuti tristes ad ȩccłam reuer¬
tebamur. & om̃is erat multitudo loque¬
tiũ quando cathrcumim in prima statĩ
quando muliercule & infirmꝰ sexus
usq ad mortẽ manebat in trepidus :
Tunc uere signa de cęlo tunc fiebant
portenta de t̾ra tunc erant pauci sed
uere fideles angustã & art̃a in gre¬
dientes uiã quȩ ducit ad uitam tfunc
uero quando facti sumꝰ plures qͥa difficile ẽ. plu

Expanded text:
multitudinem et respiciamus voluntatem hominum non congregationem. Videbimus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae fiebant, quando cruentas exsequias prosecuti tristes ad Ecclesiam revertebamur. Et omnis erat multitudo ingentium, quando catechumeni in prima statim quando mulierculae et infirmior sexus usque ad mortem permanebat intrepidus, tunc vere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra, tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, augustam et aretam viam ingredientes, quae ducit ad vitam: nunc vero quando facti sumus plures: « Multi vocati, pau
Abbreviated transcription (Latin):
uocib p̃dicatꝰ ẽ. Si intellexisti duos po¬
płos. ifrł & gentiũ intellige transmi
libellũ repudii ut sequens firmat exemplũ
lubet lex morsi mulieri displicenti iuiro
suo dari libellũ repudii & dimita eã &
tunc uro licere ut alterã ducat. Iuxta
hunc sensũ intellige accipientes uidȩos libel¬

Expanded text:
us est prophetare. Si intellexisti duos populos Israel et gentium, intellige transmiglibellum repudii, ut sequens firmat exemplum. Jubet lex Moysi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam, et tunc viro licere, ut alteram ducat. Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libel
Abbreviated transcription (Latin):
tredat᷑ sed uixta ꝓpħȩ eloqum dicen¬
tis iEcce uirgo in utero concipiet bee
pariet filiũ & uocabit᷑ nom̃ eiꝰ emma¬
nuel Hoc qđ dr̃ emmanuel ñ unũ nom̃
sonat. sed res significat. Adueniente
ergo in tricesimo anno ꝓpħȩ etechiel:
tes & ꝓnichilo ducentes creatorem
& insuꝑ etiã criminantes udeb iuxta
illos contẽptissimi creatoris filiũ. iħm

Expanded text:
d juxta prophetae eloquium dicentis: Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Hoc quod dicitur, Emmanuel, non unum nomen sonat, sed rem significat. Adveniente ergo in trigesimo anno prophetat Ezechiel. tes, et pro nihilo ducentes Creatorem, et insuper etiam criminantes, videbis juxta illos contemptissimi Creatoris Filium Dom
Abbreviated transcription (Latin):
& mȩchabat᷑ lignũ & lapidẽ & in his
om̃ib: ñ ẽ conuersa ad me p̃uaricatrix
uida ex toto corde fuo sed inmendaciũ
ñ timuit ex his quȩ fecerat isrł ut toto
corde conuerteret᷑ ad me & deposito
mendacio in quo ꝑ seuerabat uera age¬
ret pęnitentiã. Et dix̃ dñs adme iustifi¬
cauit animã suã isrł ap̃uaricatrice
iuda Peccata isrł cũ uidȩ uitiis conꝑata
iustificant quodã modo animã eiꝰ Sade
& lege sermones istos ad aqͥlonẽ ⁊Si
intellexisti hystoriã uideamꝰ qͥd in his
mrsticꝰ sermo significet. Vocatio gentiũ
expectatio isrł habuit exordiũ ut tes¬
tant᷑ apłi post eã adnuntiationẽ quã
uidȩoꝵ p̃dicauerant synagogis ad uos¬
tos dicentes erat missus sermo. sed qͥa in¬
dignos uos iudicatis ȩt̃nȩ̨ uitȩ ecce con¬
uertim᷑ ad g̃s Paulus quoq sacrata uoce
loqͥt᷑ illoꝵ peccato salus gentib facta ẽ.¬

Expanded text:
lapidem: et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda, ex toto corde suo, sed in mendacium : nec timuit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentium, exspectatio Israel, habuit exordium, ut testantur apostoli, post annuntiationem quam Judaeorum praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus sermo; sed quia indignos vos 871 judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Paulus quoque sacra voce loq
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ de om̃ib conp̃hensa ẽ. in qͥb: mechabat᷑
habitatio isrł. Dimisi eã & dedi libellũ re¬
pudii Dimisi enĩ popłm isrł & eieci eos in
assrrios Et dedi ei libellũ repudii in manu
eiꝰ Et ñ timuit p̃uaricatrix uida post tan¬
ta quȩ passus ẽ isrł dimissaꝰ dõ accipiens
libellũ repudii in manꝰ suas Debuerat
aintiis uida conuerti & ꝑ aliena peccata
correpta sibi similia p̃cauere quȩ ñ solũ
peccare ñ desiit sed pristina peccata du¬
plicauit in tantũ ut ad conꝑationẽ eius
congregatio isrł quȩ priꝰ fuerat & ipsa
dã pnata sit ustior & dedi ei libellũ repu¬
dii in manꝰ eiꝰ & ñ timuit p̃uaricatrix
uida soror eiꝰ & abut & fornicata ẽ. &

Expanded text:
m de omnibus comprehensa est in quibus moechabatur habitatio Israel. Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda soror e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & tanta peccauit ut adõ tradẽt᷑ capti¬
uitati & seruire apđ assrrios usq ad p̃sen¬
tẽ diẽ Et uida peccauit traditusq ẽ. ba¬
byloniis ñ usq ad hodiernũ diẽ ut scriptu¬
ra testatur. sed septuaginta annis de quib:
ieremias ꝓpħauit & daniel . Si intellexisti
hrstoriã quȩ in regnoꝵ libris scripta ẽ

Expanded text:
peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed ut Scriptura testatur septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est,
Abbreviated transcription (Latin):
psũ pͥmũ lectionis sermonẽ qͥ ꝑ obscurus ẽ.
debemꝰ excutere & post ea si dñs ua de¬
derit intelligendi ad altiorẽ sensũ uenire
TIn regnoꝵ libris fert᷑ hystoria quȩ docet
post salomonis in titũ tẽporib roboam
duodecĩ trib fuisse diuisas. Idẽ decem¬

Expanded text:
psum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id e
Abbreviated transcription (Latin):
furore tuo corripias me. Om̃ia quȩ
dĩ sunt bona s̃ & merem᷑ corripi Auscul¬
ta quid dicat. Arguã eos in auditu angu¬
stiȩ eoꝵ. Idõ audimꝰ ea quȩ tribulatio¬
nis sunt : ut em̃dem᷑. In maledictis quoq
leuiticis scriptũ ẽ Si post ista ñ obȩdi¬
erint neq conuersi fuerint adme : ap¬
ponã eis plagas septe. suꝑ peccata eoꝵ
Si aut & post hȩc conuersi ñ fuerint
em̃dabo eos : Om̃ia dĩ quae uident᷑ ama¬
ra eẽ : ad eruditionẽ & remedia ꝓficiunt
sunt scđm eloqͥa scripturarũ : comnpones
scripturas scripturis: ut te apłs do¬
cet. & uideb ibi eẽ. dulcissima ubi a¬
marissima estiment᷑. Scriptũ ẽ in ꝓ¬
pħa. Non uindicabit bis in ipsũ in u̾idi¬
cio. Uindicauit semel: inuidicio per

Expanded text:
furore tuo corripias me. Omnia quae furore tuo corripias me. Omnia quae Dei sunt, bona sunt, et meremur corripi. Ausculta quid dicat: Arguam eos in auditu angustiae eorum. Ideo audivimus ea, quae de tribulatione sunt, ut emendemur. In maledictis quoque Levitici scriptum est: Si post ista non obedierint, neque conversi fuerint ad me, apponam eis plagas septem super peccata eorum. Si autem post haec conversi non fuerint, emendabo eos . Omnia Dei, quae videntur amara esse, in eruditionem et remedia proficiunt.sunt secundum eloquia Scripturarum, compone Scripturas Scripturis, ut et te Apostolus docet, et videbis ibi dulcissima esse, ubi amarissima existimantur. Scriptum est in propheta: Non vindicat bis in idipsum in judicio . Vindicavit semel i
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ omẽm filiũ quẽ recipit. Nullus ẽ eni
letur a patre Et ad hoc mirabilit ad¬
didit dicens. in disciplina ꝑseuerate tanq
filiis uob offert se ds̃. Quis em̃ filiꝰ quẽ
ñ corripuerit pat̃ : qđ si extra disciplina
estis. cuius participes facti s. om̃s gͦ adul¬
qͥ ipso nomine irȩ offensus criminat᷑ eã
in deo cui respondebimꝰ ñ tã irã eẽ. irã dĩ.
quã necessariã dispensationẽ Audi qđ
sit opus irȩ dĩ ut arguat ut corrigat
ut em̃det. Dñe ne inira tua arguas me
neq in furore tuo corripias me. Qui
haec loqͥt᷑ sit furore dĩ ñ eẽ inutilem
ad sanitatẽ sed ad hoc adhibi ut curet
egrotantes ut emundet eos qui sermo¬
nem eiꝰ audire contẽpserint E id circo
nunc dep̃cat᷑ ne talib remedi is emen¬
detͣ ne cũ pęnali medela. recipiat
pristinã sanitatẽ Quasi si seruus iã
mittens ei se imꝑata facturũ. & dic̾at.
Dñe ne in ira tua arguas me neq in

Expanded text:
autem omnem filium quem recipit. Nullus est eniautem omnem filium quem recipit. Nullus est eniletur a patre. Et ad hoc mirabiliter addidit dicens: In disciplina perseverate. Tamquam filiis vobis offert se Deus . Quis enim filius, quem non corripit pater? Quod si extra disciplinam estis, cujus participes facti sunt omnes, adulan aliquis, qui ipso nomine irae offensus criminetur eam in Deo. Cui respondebimus, non tam iram esse iram Dei, quam necessariam dispensationem. Audi quod sit opus irae Dei, ut arguat, ut corrigat, ut emendet: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Qui haec loquitur scit Dei furorem non esse inutilem ad sanitatem, sed ad hoc adhiberi ut curet aegrotantes, ut emendet eos, qui sermonem ejus audire contempserunt. Idcirco nec deprecatur ne talibus remediis emendetur, ne cum poenali medela recipiat pristinam sanitatem, quasi si servus jam ur, repromittens ei se imperata facturum, et dicat: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpr̃ sub dario rege cecinit. Inuenimꝰ etiã
aggeũ multosq alios ꝓpħarũ hisdẽ ꝓphe¬
tasse teporib ex qͥb: indicat᷑ dm̃ ñ tantũ¬
modo punire peccantes : uerũ & miscłia
miscere suppliciis. Quod sidubitas audi
uoces torm̃ta pacientiũ quomodo sacra¬
tim & incruciatib suis clem̃tiã dĩ elo¬
quant᷑ sibab nos pane lacrimarũ & po¬
tab nos in lacrimis in mensurã. Non ait
indifferent̃ in lacrimis sed in lacrimis
inmensura. Miscđia qͥppe dĩ in pondere :
si ñ eẽt. utile conuersioni peccantiũ tor
sed quasi indulgentissimꝰ pat̃ ad hoc
corripit filiũ ut erudiat. quasi pin¬
dentissimꝰ magister seueritate frontis
lasciuũ discipłm castigat. ne amari se
sentiens pereat. Uide salomonẽ sapi¬
entissimum om̃iũ quid de dĩ correp̾tio¬
nib suspicet᷑ Fili noli eẽ pusillanimis
in disciplina dĩ neq deficias corrept abeo
Quẽ eñi diligit dñs corripit. flagellat

Expanded text:
tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis clementiam Dei eloquantur: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos in lacrymis et in mensura. Non ait indifferenter, in lacrymis; sed, in lacrymis et in mensura. Misericordia quippe Dei in pondere. Si non esset utile conversioni peccantium adhised quasi indulgentissimus pater ob hoc corripit filium, ut erudiat: quasi providentissimus magister ita severitate frontis lascivum discipulum castigat, ne amari se sentiens pereat. Vide Salomonem sapientissimum omnium, quid de Dei correptionibus suspicetur: Fili, noli esse pusillanimis in disciplina Dei, neque deficias correptus ab eo . Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat
Abbreviated transcription (Latin):
dũ int̃pres disserit uisa atq ita ubtatis
tepr̃ frugib congregatis posterioris fa¬
mis penuria uincit᷑ ł qͥb om̃ib ꝑspicuũ ẽ.
ñ eẽ immoderatã irã quȩ abhereticis in cre¬
atore rep̃hendit᷑. Poteramꝰ qͥdẽ multas hesto¬
rias retexere adhȩc ꝓbanda quae dixi: sed ne
uidear a ꝓposito receđe conpendiũ facio ser¬
monis cł positũ quippe mͥ est explanare de eo
qđ ꝓpt̃ peccata sua captiuus abductꝰ sit
popłs isrł & ne forte aliqͥs arbitret᷑ pecca¬
tores adõ traditos ab eo ulteriꝰ ñ gubnari
& semel in captiuitatẽ redactos ultra dis
ananias atarias misa el. a peccato immunes
fuer̃: & tam̃ captun effecti s̃ ut ibi positi
captuuũ popłm consolarent᷑ : & ꝑ exoratio¬
nẽ uocis suȩ pęnitentes in ierłm restitue¬
rent : Castigatos ꝓ tẽpr̃: septua ginta qͥppe
annis seruitutis supplicia pẽpenderunt.
fuit & tacharias filiꝰ bachiȩ captiuitatis

Expanded text:
dum interpres disserit vasa, atque ita ubertatis dum interpres disserit vasa, atque ita ubertatis tempore, frugibus congregatis, posterioris famis penuria vincitur. E quibus omnibus perspicuum est non esse immoderatam iram, quae ab haereticis in Creatore reprehenditur. Poteramus quidem multas historias retexere ad haec probanda quae dixi, sed ne videar a proposito recedere, compendium facio sermonis. Propositum quippe mihi est explanare de eo, quod propter peccata sua captivus abductus sit populus Israel. Et ne forte aliquis arbitretur peccatores a Deo traditos, ab eo ulterius non gubernari, et semel in captivitatem redactos, ultra dispAnanias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis suae poenitentes in Jerusalem restituerent castigatos pro tempore. Septuaginta quippe annis servitutis supplicia pependerunt, fuit, et Zacharias filius Barachiae captivitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& hominũ amator ds̃ inter supplicia qͥneg
peccatores punit: etĩa uisitationis suȩ mis¬
cere pietate nec immođata pęna miseros
p̃mere: sẽꝑ talis ẽ ds̃ nr̃. Excruciat nocen¬
tes sed quasi pius pat̃ torm̃tis clem̃tiã so¬
ciat: Si aute uis agnoscere uera eẽ quȩ dici¬
mus : uide qͥd acciderit in ȩgr̃ptia fame
Si uoluisset int̾ficere tantũ ȩgrptios & pu¬
nire cruciatos in septenali fame: fecisset
utiq qđ uoluerat. It neq ioseph in egrptũ
descendisset : neq pharao uidisset somniũ
de his quȩ in egrpto fuerant euentura.
nec regi fuisset ostensũ a principe umari¬
regi somniũ in tp̃tari Nunc uͦ ut cernis: ds̃
flagellat quasi pat̃ : Parcit aut̃ ñsolũ isrł
ꝓpriã mansuetudinẽ Et manifestũ est qͥa
boni dĩ opus suꝑ eos exerceat : dũ ioseph¬
descendit in egr̃ptũ. dũ farao somnis ad¬
monet᷑ dũ princeps uini in t̃p̃tẽ indicat.

Expanded text:
et hominum amator Deus inter supplicia quibus et hominum amator Deus inter supplicia quibus peccatores punit, etiam visitationis suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique quod voluerat, et neque Joseph in Aegyptum descendisset, neque Pharao vidisset somnium de his, quae Aegypto fuerant eventura, nec regi fuisset ostensum a principe vinariregi somnium interpretari. Nunc vero, ut cernis, Deus flagellat quasi pater, parcit autem 878 non solupropriam mansuetudinem. Et manifestum est quia boni Dei opus super eos exerceatdescendit in Aegyptum, dum Pharao somniis admonetur, dum princeps vini interpretem indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
tota in genii sui uela spirantib uentis dedit .¬
& recedens a t̾ra in mediũ pelagus aufugit
Scio te cuꝑe ut om̃e genus transferã dicti¬
oms : p̃tmnnsi causã cur facere ñ possim hoc
tam̃ spondeo qͥa si orante te iħc reddiđit sa¬
nitatẽ ñ dicã cuncta qͥa hoc dixisse temerariũ
est sed ꝑmulta sim trans laturus. ea lege
qua tͥ sepe constitui ut ego uocẽ p̾beã tu
peccati delicta fuerit adõ & captiuitatẽ
sustinens conp̃hensa sit anabuchodonosor
atq: eiecta de t̃ra scã in babyloniã usq ꝑduc¬
ta sit : pauci tam̃ iusti qͥ erant in popło ñ
obculpã suã sustinuer̃ captiuitatem: sed
ob id ne peccatores qͥ fuer̃ iugo captiuitatis
oppressi om̃ino subsidiũ ñ haberent Finga¬
mus qͥppe peccatorib in babylonĩã abduc¬
tis: iustos in antiqͥs finib resedisse Fiebat
ut nunquã peccatores remediũ conseque¬
rent᷑. Disposuit igit᷑ clemens & benignus

Expanded text:
tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: etota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sim translaturus, ea lege quam tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu peccati derelicta fuerit a Deo, et captivitatem sustinens comprehensa sit a Nabuchodonosor, atque ejecta de terra sancta, in Babyloniam usque perducta sit: pauci tamen justi, qui erant in populo non ob culpam suam sustinuerunt captivitatem, sed ob id ne peccatores, qui fuerant jugo captivitatis oppressi, omnino subsidium non haberent. Fingamus quippe, peccatoribus in Babyloniam abductis, justos in antiquis finibus resedisse: fiebat ut numquam peccatores remedium consequerentur. Disposuit igitur clemens et benignus,
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ ẽ. quidẽ amice qđ postulas.
ut origenẽ faciã latinum & ho¬
minẽ uoxta didimi uidentis sen
oculoꝵ ut ipse nosti dolore cruciatus: quẽ
nimia in paciens lectione contraxi : & no¬
tarioꝵ penuria qͥa tenuitas hoc quoq sub¬
sidiũ abstulit. qđ recte cupis tã ardent̃ ut
cupis implere ñ ualeo Itaq pꝰ duodecĩ ome¬
lias in ieremiã quas ia pridem confuso or¬
dine intõtatꝰ sum. Et has .xiiii. in heze¬
chielẽ ꝑ in t̾ualla dictaui id magnopere
curans ut idioma supradica uiri & sim¬
plicitatẽ sermonis quȩ sola ȩcłiis ꝓdest
etiã trans latio conseruaret om̃i rethorice
artis splendore contẽpto res quippe uolum
ñ uerba laudari: & illud breuiter ad mo
nens. ut scias origenis opuscula in omẽm
scripturã eẽ. triplia. Primũ eiꝰ opus excer¬
ta sunt quȩ grece scholia nuncupantur inqs
ea quȩ sibi uidebant᷑ obscura aut quȩ habe
nos uolumina possumꝰ nuncupare In quo oꝑe

Expanded text:
agnum est quidem, amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sentoculorum, ut ipse nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis, implere non valeo. Itaque post quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso ordine interpretatus sum, et has quatuordecim in Ezechielem per intervalla dictavi, id magnopere curans, ut idioma supradicti viri a simplicitate sermonis, quae sola Ecclesiis prodest, etiam translatio conservaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud brevitnens, ut scias, Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere nos volumina possumus nuncupare, in quo opere
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũ dõ fecimꝰ ñ seruamꝰ neq respicimꝰ
priorẽ popłm & testam̃tũ & repmissi¬
ones & nobilitatẽ generis ꝑpeccatũ si¬
mile ꝑdidisse Si essetis filiĩ abraa oꝑa
patris ur̃i faceretis dic̃ eis dñs It in alio
loco ioħs baptista. Ne incipiatis in qͥt di¬
cere in uob̵ qͥa patrẽ habemꝰ abraã. Dico
enĩ uob qͥa potens ẽ ds̃ exlapidib istis sus¬
atare filios abrahȩ. Lapides eẽ nos si¬
gnificans qͥ ad similitudinẽ lapidũ obdu¬
rantes corda nr̃a rennuimꝰ ueritatẽ
Et uere om̃ps ds̃ suscitauit filios de la

Expanded text:
neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista: Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia patrem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abra
Abbreviated transcription (Latin):
pollicentib pauci satis repperiunt᷑ qͥ habeant
fidẽ & ueritatẽ & beatitudine digni sint. Si
itaq dic̃ pͥmũ ꝓpt̃ peccata dimisi ifrł & re
ea quȩ acciderant isrł noluit ad me conuerti¬
De nr̃is loqͥt peccatis qͥlegentes ea quȩ passus
ẽ. popłs iudȩoꝵ ñ timemꝰ neq dicimus si na¬
turalib: ramis ñ peꝑcit. quanto magis nec
nob̾ parcet ds̃ si illos gloriantes eẽ se oliuã
bonã & deradice patriarcharũ abraam
tatẽ dĩ Neq enĩ benignꝰ tantũ ẽ & ñ seuerꝰ
neq seuerꝰ tantũ & ñ etiã benignꝰ eẽt benignꝰ

Expanded text:
pauci sane  Al. satis reperiuntur qui habeant fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter peccata dimisi Israel, etea quae acciderant Isrde nostris loquitur peccatis, qui legentes ea, quae passus est populus Judaeorum, non timemus neque dicimus, Si naturalibus ramis non pepercit Deus, quanto magis neque nobis parcet Deus: si illos gloriantes esse se olivam bonam et de radice patriarcharum, Abrahatatem Dei. Neque enim benignus tantum est et non severus, neque severus tantum et non etiam ben
Abbreviated transcription (Latin):
cultus uoluminib legis exp̃ssus eiectis̃
de regionibsuis Atq ita dedit dñs li¬
bellũ repudii isrł Post eos nos uiqͥ inscri¬
pturis iudȩi uocam̃ Iudȩi aut̃ ꝓpt̃ tribũ
uida ex cuꝰ saluator stirpe descendit con¬
lia futura s̃ peccatis uida immo peiora.
& ut credas in consũmatione scłi de teri¬
ora nob euentura quã euener̃ iudȩis. au¬
di saluatorẽ in euangłio p̃dicantẽ. Cũ
multiplicatȩ fuerint᷑ iniquitates refri¬
gescit caritas multoꝵ. Qui aut̃ ꝑ seue¬
rauerit usq in finẽ iste saluus erit
In alio loco faciet signa & ꝓdigia in cęlo
& in t̾ra ad decipiendos si fieri potest
etiã electos. Tantaq in credulitas incre
ra ẽ. ut saluator nr̃ qͥ om̃ia quȩ s̃ uen

Expanded text:
cultus voluminibus Legis expressus. Ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos nos qui in Scripturis Judaei vocamur Judaei autem propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe descendit conlia futura sunt peccatis Juda imo pejora. Et tu credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura, quoniam venerunt Judaeis, audi salvatorem in Evangelio praedicantem: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, refrigescet charitas multorum: qui autem perseveraverit in finem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet signa et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in ra est, ut Salvator noster, quoniam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& ligna cãpoꝵ quȩ fructũ suũ ꝓducunt
Quȩ s̃ ista ligna cãpoꝵ: dicet fortassis au¬
ditor. Quid iterũ hic heresilogus agit. qͥ unde¬
cunq u̾ba conqͥrit. ut explanationẽ lectio¬
nis effugiat. qͦmͦ intͣ nos celigna docebit &
arbores: si ñ temere obtrectes. etiã nc̃ audi¬
es Qiia ñ potest arbor bona malũ fructũ
facere: neq: arbor mala fructũ bonũ fa¬
cere. Habemꝰ gͦ arbores intra nos siue bonas
siue malas : & quȩ bonȩ s̃ fructꝰ malos
nec malũ. nec uitis: sed una arbor ustitia
uocat᷑. alia prudentia. alia fortitudo alia
tẽꝑantia nominat᷑. Et siuis maiorẽ ad huc
arboꝵ multitu dinẽ : disce qͥb: fortassis dignꝰ
tatis ẽ &. alia arbor sapientie ẽ & alia disci¬
plinȩ ẽ. & alia scientiȩ boni & mali. Suꝑ

Expanded text:
et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camporum, dicet fortassis auditor: quid iterum hic seminiverbius ait? Quid undique verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, jam nunc audies: Quia non potest arbor bona malum fructum facere, neque arbor mala bonum fructum facere . Habemus ergo arbores intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne tas est, et alia arbor sapientiae est, et alia disciplinae est, et alia scientiae boni et mali: super
Abbreviated transcription (Latin):
superiꝰ memorauimꝰ ad hibeo testẽ sapientissi¬
mũ salomonẽ dicentẽ desapientia. lignũ uitȩ
ẽ. in qͥt omt̃ib qͥ amplectuntur eã. Si gͦ sapien¬
tia lignũ uitȩ ẽ: sine dubio & aliud lignũ
ẽ. prudentia. & alud iustitia. Neq em̃ c̃seqͥent̃¬

Expanded text:
hibeam testem sapientissimum Salomonem, dicentem de sapientia: Lignum vitae est, inquit, omnibus qui amplectuntur eam . Si ergo sapientia lignum vitae est, sine dubio et aliud lignum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequent
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ ẽẽ. cuitatẽ litterarũ quȩ post modũ
efficit᷑ dabir qđ ẽ loquela. Hac enĩ quȩ priꝰ
in litteris erat. & scđm litterã intelligebat᷑
modo in ȩccłiis dm̃ ap̃o reuelante dño lo¬
quela effecta ẽ. Loquentib: de ea & disserentib
terarũ ꝓferentib: uͦ de ea sp̃italẽ loquelã
& singuli quẽq doctores & ȩccłarũ & lit¬
quos caleph in cuiꝰ ꝑsona uirtutẽ legis scri¬
pseramꝰ int̾emit: in anis humilitas accipi¬
enda ẽ illa ꝗ homines huiꝰ scłi poete uł ph¬

Expanded text:
gamus esse civitatem litterarum; quae postmodum efficitur Dabir, quod est loquela: haec est enim quae prius in litteris erat, et secundum litteram intelligebatur, modo in Ecclesiis, revelante Domino, loquela effecta est, loquentibus de ea et disserentibus et removentibus de ea spiritalem loquelam. Sed et singuli quoque doctores Ecclesiarum litquos Caleb, in cujus persona virtutem legis descripseramus, interimit? Inanis humilitas accipienda est illa, quam omnes saeculi poetae vel ph
Abbreviated transcription (Latin):
sine consilio. Om̃s enĩ fr̃s qͥ de humilitate
in ani nascunt᷑ : certũ ẽ qͥa extra consiliũ
suspensio qđ designat nichil in eo stabilitatis.
sed uana om̃ia & inp̃ceps ruentia Istos gͦ tres
filios enac eoctiminat & in tfic̃ caleph Et pꝰ
istos ascendit etiã indabir. Nom̃ aũt erat
dabir : priꝰ cuntas litterarũ. Dabir int̃p̃¬
tat᷑ loquela Sed nom̃ dabir priꝰ erat cuntas
litterarũ Igit᷑ ciuitatẽ litterarũ in tellige

Expanded text:
sine consilio: omnes enim fratres qui de humilitate inani nascuntur, certum est quia extra consilium suspensio: quod designat nihil in eo stabilitatis, sed vaga omnia et in praeceps ruentia. Istos ergo tres filios Enach exterminavit et interfecit Caleb, et post istos ascendit etiam in Dabir. Nomen erat Dabir prius civitas litterarum. Dabir interpretatur loquela, sed nomen Dabir erat prius civitas litterarum. Ita civitatem litterarum intelligo
Abbreviated transcription (Latin):
quo suꝑiꝰ diximꝰ. fluuiꝰ effectꝰ lȩtificat
aiuitatem dĩ. Sed & tu si ex om̃a parte mu¬
nitꝰ sis & cõtinentiȩ muro circundatꝰ sa
pientiȩ & magnanimitatis turrib cõfir¬
matꝰ es : etiã tu efficeris ciuitas dĩ. Si uͦ
ad hȩc om̃ia ad ieceris tͥ scientiȩ lum̃ sic̃¬
lis sorte hereditatis accipies. Sed & si te
tradidis legidĩ etiã in ipsa meditab̃is
die ac nocte. & ñ recesserit lib̾ legis
mor sis p̃cepti saluatoris in qͦ dic̃ ꝑscru¬
tamini scripturas. Si gͦ talib studi is
te mancipaueris & eruditionẽ legis diuinȩ
uł legendo uł audiendo obtinueris tuȩ porti¬
onis efficiet᷑ ciuitas litterarũ Et hȩc qͥdem
ꝑpossibilitate sensus nr̃i. uł ecia ꝓ ur̃i au¬
ditus capacitate discussimꝰ. Sũma uͦ scientia
ꝓfundior ac clarior hoꝵ in telligentia apđ
illos erit. qͥ uerã hereditatẽ ueri & urage¬
niti filii dĩ quȩ rȩꝓmissa ẽ. his qͥ eũ ꝑfecte

Expanded text:
diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, siclis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis mor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, et eruditionem divinae legis vel legendo vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
piones qͥ gͦ uult & desiđat ingredi in hereditatẽ
tb uida  oportet eũ ascende ascensiones istas
usq ad scificationẽ ꝑueniunt. Sed ideamꝰ etiã
qͥsint fines expartib orientis. Non quo uelĩ
hunc locoꝵ catalogũ facere. sed ut ministe¬
rioꝵ quȩ ꝑ hȩc significant᷑ contineam̃ ima¬
mare salsum. & post hȩc in parte eiꝰ nomina
uult introire in partẽ filioꝵ uida. transi¬
re priꝰ mare salsum uitȩ salicet huiꝰ mun¬
di undas. & turbines suꝑare. & euade om̃a
quȩ in hoc mundo ꝓincerto sua & lubrico
marinis fluctib cõꝑant̃. ut possit ad ii¬
dȩ trã ꝑuenire & ad fontẽ solis accede
Quis autẽ fons soł uł cuiꝰ solis : illiꝰ scili¬
cet sine dubio de quo scriptũ est. Tim̃tib au
si priꝰ fontẽ euađis: mare salsũ fonte in¬
uenies in t̾ra uide. Quẽ fontẽ : illũ ꝓfecto
de quo dicebat iħc. Qui autẽ bibit de aqͣ
quã ego doer fiet in eo fons aquȩ salien¬

Expanded text:
ui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, usque ad sanctificationem perveniunt. Sed videamus etiam quae sunt fines ex partibus orientis, non quod nunc locorum catalogum facere velimus, sed ut mysteriorum quae per haec significantur contueamur imamare salsum; et post hoc in parte ejus nominattur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine dubio de quo scriptum est: « Vobis ausi prius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem? Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui biberit de aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salien
Abbreviated transcription (Latin):
& inde ꝑrex̃ usq ad uallẽ egr̃pti. Uides qͦmͦ
in occidentis partib & africo & egrptũ nomi¬
nat & occasũ sine dubio ut hȩc om̃ia sciat
unꝰ qͥsq euadenda eẽ. & tͣnseunda ut ita demũ
possit ad tͥbũ regiã ꝑuenire De qͣ dic̃ apłs
de deserto sin qđ tẽptationes significet
idõ necesse ẽ nos transire heremũ tẽptatio¬
nũ : ut sic possimꝰ ꝑuenire in hereditatẽ fi¬
lioꝵ uida. Sed ascenđe nos oportet ascensũ
colliũ ac rabin qđ in t̃p̃tat᷑ scorpiones: Ran¬
seundi gͦ nob̵ s̃ & calcandi etiã scorpiones

Expanded text:
 usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et transeunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de qua dicit Apostolus: de deserto Sina quod tentationes significat; et ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calca
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ uida. scđm plebes eoꝵ. Afinib idumeȩ
a deserto syna: & ad occidentẽ Et cũ descri¬
psisset fines ad occidentẽ: tunc deinde dic̃¬
Ab oriente om̃e in qͥt mare salsũ. It alias
duas partes reticuit Idẽ septẽtrionis uł me¬
ridian. Uide gͦ si ñ feplicata s̃ mrsteriis. licet¬
nos singula uł sentire uł explicare neqͦamꝰ. tam̃¬

Expanded text:
undum plebes eorum a finibus Idumaeae, a deserto Sin ad occidentem. Et cum descripsisset fines ab occidente, ait, et ab oriente; omne, inquit, mare salsum. Et alias duas partes reticuit, id est, septentrionis vel meridiani. Vide ergo, si non repleta sunt mysteriis, licet singula vel sentire vel explicare nequeamus. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
cor uigilans ualet. Sed uideamꝰ etiã pe¬
titionẽ eiꝰ ꝗ pͥmũ poposcit ab iħn caleph fili
gefonnȩ Peto te inqͥt monte hunc sic̃ diõe
dñs. Indie illa nichil humile uł deiectũ
sc̃s reqͥrit. nichil qđ in dimersis cõuallib
iaceat. sed montẽ querit excelsũ. & mon

Expanded text:
cor vigilans valet. Sed videamus etiam petitionem ejus quam poscit ab Jesu Caleb filius Jeffone: « Peto te, » inquit, « montem hunc, » sicut dicit Dominus: In die illa. Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet, sed montem quaerit e
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dix̃ dñs. qͥa si credetis morsi: credetis utu
& mͥ. De me etiã ille scripsit. De me uͦ hoc
ẽ. qđ dix̃. hoc est de caleph qui cor ẽ. Certũ e
qͥa corde scripserit morses. Qutppe qͥ om̃ia
prudent᷑ sapient̃q conscripsit Ait gͦ Ho¬
die ualeo sic̃ ualebã tunc. Scõs qͥppe simi¬
lit̃ ualet. & in p̾sentib & in p̃titis. & in

Expanded text:
 Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet in praesentibus, et in praeteritis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
cor. id ẽ. qͥ om̃ia cũ ratione & prudentia
gerit. & ita cuncta dispensat. quasi ñ sit
aliud nisi cor: In t̃p̃tat᷑ autẽ iefonnȩ pat̃
eiꝰ cũsio. Hic gͦ caleph filiꝰ ẽ. cũsionis
Quis nisi is qui ad dnm c̃uersus ẽ. talem
ex se fructũ ꝓferret. & cor filiũ generar&
est gͦ om̃is qui diuinis sensib uacat. &
prudent̃ cuncta ac rationabilit̃ agit
caleph hic pͥmo qͥdẽ eruditꝰ amorse
Ipse reuelauit paulo: quia lex sp̃itał ẽ Si¬

Expanded text:
cor, id est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, ipse revelavit Paulo, « quia lex spirita
Abbreviated transcription (Latin):
mundi nominant᷑. His igit᷑ ex auctoritate
possit ostendi om̃ĩs homo habet inse aliquẽ
cibũ. quẽ accedenti ad se ꝓximo prebeat
Non enĩ potest fieri ut cũ accesserimꝰ ad in¬
incẽ nos homines. & cũ seruerimꝰ sermonẽ
ñ aliquẽ uł responsione uł int̾rogatione uł¬
bone m̃tis : de his gustũ capimꝰ & mundũ
sumimꝰ cibũ. Siuͦ immundus sit qũe c̃tn¬

Expanded text:
auctoritate possit ostendi. Omnis homo habet in se aliquem cibum, quem accedenti ad se proximo suo praebeat. Non enim fieri potest ut, cum accesserimus adinvicem nos homines, et conseverimus sermonem, non aliquem bonae mentis gustu capimus, mundum sumimus cibum, si vero immundus est quem contin
Abbreviated transcription (Latin):
des qͦmͦ ultimȩ & sũmȩ purificationis ẽ. aurẽ
purificari. ut purꝰ & munđ seruet᷑ auditꝰ &
manũ dexterã ut munda sint oꝑa nr̃a nec
aliqͥd inmundũ his ad misceat᷑ & sordidũ Sed
& pedes purificandi s̃ ut ad opꝰ bonũ tantũ mͦ
dirigant᷑. nec ultͣ lapsꝰ iuuentutis incurrat᷑.
Septies autẽ resꝑgit sac̃dos c̃tͣ dñm ex oleo
Post om̃ia & enĩ que ꝓpurificato celebrata
hostias ordinẽ seruat ut & uirtutẽ suꝑ eũ
septĩplicẽ sp̃s scĩ inuitaret. scđm eũ qͥ dixerat
Redde mͥ lȩtitĩã salutaris tui: & sp̃ũ pͥnci¬
pali c̃firma me. Uel certe qm̃ peccatoꝵ cor¬
da dñs in ȩuangłio testat᷑ a septẽ ghemonib:
lignoꝵ depurificato corde septies excusso
digiti oleo delaret᷑. Si gͦ cũsis a peccato pu¬

Expanded text:
des quomodo ultimae et summae purificationis est aurem purificari, ut purus et mundus servetur auditus; et manum dextram, ut munda sint opera nostra, nec aliquid immundum his admisceatur et sordidum; sed et pedes purificandi sunt, ut ad opus bonum tantummodo dirigantur, nec ultra lapsus juventutis incurrant. Septies autem respergit sacerdos contra Dominum ex oleo: post omnia etenim quae pro purificato celebrata hostias, ordinis erat ut et virtutem super eum septemplicem sancti Spiritus invitaret, secundum eum qui dixerat: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Vel certe quoniam peccatorum corda Dominus in Evangelio testatur a septem daemonibus lignorum de purificati corde septies excusso digitis oleo declaretur. Sic ergo conversis a peccato pu
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. Sed uos si filii estis ȩcłȩ. si euangłicis im¬
buti mysteriis si ubũ caro factũ habitat in uob
agnoscite que dicimꝰ. qͥa dm̃i sunt : ne forte qͥ¬
ignorat ignoret᷑. Agnoscite qͥa figurȩ s̃. quȩ¬
in diumnis uoluminib: scripta s̃. Et idõ tã ꝗ sp̃ita¬
gite quȩ dicunt᷑. Si eñi qͦsi carnales ista sus¬
cipitis : ledunt uos & ñ alunt est eñi & in e¬
uangłiis littera quȩ occidit: Non solũ in ueteri
nouo testam̃to littera quȩ occidat eũ. qͥ ñ sp̃ita¬
lit̃ quȩ dicunt᷑ aduertitur. Si eni scđm litter̃a
sequaris hoc ipsũ qđ dictũ ẽ. nisi manduca ueri¬
tis carnẽ filii hominis. & biberitis meit sangui¬

Expanded text:
e? Sed si filii estis Ecclesiae, si evangelicis imbuti mysteriis, si Verbum caro factum habitat in vobis, agnoscite quae dicimus quia Domini sunt, ne qui ignorat ignoretspirituagite quae dicuntur. Si enim tanquam carnalia ista suscipitis, laedunt vos, non alunt. Est enim et, in Evangeliis littera quae occidat . Non solum in Veteri Novo Testamento littera quae occidat eum, qui non spiritualiter advertit. Si enim secundum litteram sequaris hoc ipsum quod scriptum est: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis meum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Si in qͥt exieris ad bellũ adũsus iimicos tuos.
& uidis ibi mulierẽ decora facie. & c̃cupie¬
pitis eiꝰ. & ungulas eiꝰ & indues eã uestim̃tis
iugubrib & sedebit in domo. lugens patr̃e
suũ & matrẽ suã. & domũ pat̾nã suã. post
triginta dies erit tͥ uxor Sed nunc ñ ẽ. hoc¬

Expanded text:
Si, inquit, exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et concupiepitis ejus, et ungulas ejus, et indues eam vestimentis lugubribus, et sedebit in domo, lugens patrem suum, et matrem suam, et domum paternam, et post triginta dies erit tibi uxor. 2. Dicant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ ex qͦ qͥ sũpserit siqͥdẽ bonꝰ ẽ & debono
thesauro ꝓfert bona. mundũ cibũ p̃bet ꝓoei¬
mo suo Potest enĩ qͥs in nocens & rectꝰ corde
dũ. similit̃ & incetis. Et idõ om̃is homo ut¬
diximꝰ cũ loqͥt᷑ ꝓximo suo. & siue ꝓdest ei ex
sermonib suis siue nocet : mundũ ei aut im¬
mundũ efficit᷑ animal. ex qͥb: uł mundis uten
dũ uł inmundis p̃cipit᷑ abstinendũ: Si scđm
hanc in telligentia dicamꝰ dm̃ sumũ. leges
hominib: ꝓmulgasse puto qđ digna uide¬
bit᷑ diuina maiestate legis latio. Siuͦ assi¬

Expanded text:
cibum, ex quo qui sumpserit siquidem bonus est, et de bono thesauro profert bonum, mundum cibum praebet proximo suo. Potest enim quis innocens et rectus corde, dum, similiter et in caeteris. Et ideo omnis homo cum loquitur proximo suo, sive prodest ei ex sermonibus, sive nocet, mundum ei aut immundum efficitur animal, ex quibus vel mundis utendum est, vel immundis praecipitur abstinendum. Si secundum hunc intellectum dicamus summum Deum leges hominibus promulgasse, digna videbitur humana majestate legislatio. Si vero assi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ medicꝰ ex herbarũ sucis uł arboꝵ uł etiã me¬
talloꝵ uenis animantiũ naturis ꝓfutura corꝑib
medicam̃ta c̃ponit. sed herbas istas siqͥ forte ante¬
quã pratione artis c̃ponat. aspitiat siqͥdẽ in agris
Siu eas intra medici scolã dispositas ꝑordiñe ui¬
derit licet odorẽ tristẽ forte & austerũ reddant
tam̃ suspicabit᷑ eas cure uł remedii aliqͥd c̃anere.
etiã si nondũ uł quȩ uł quał in eis sit sanitatis
ac remedii uirtꝰ agnouerit. Hȩc de cõmunib

Expanded text:
ex herbarum succis, vel arborum, vel etiam metallorum venis, vel animantium naturis profutura corporibus medicamenta componit. Sed herbas istas si quis forte, antequam pro ratione artis componantur, aspiciat, si quidem in agris raeteris: si vero eas intra medici scholam dispositas per ordinem viderit, licet odorem tristem forte et ?: au--erum  reddant: tamen suspicabitur eas curae vel remedii aliquid continere, etiamsi nondum quae vel malis sit sanitatis ac remedii virtus, agnoverit. Medicum vero
Abbreviated transcription (Latin):
res in qͦb scuint se fructꝰ habe ñ posse De¬
ñ potuimꝰ in qͥt in asia ũbũ dĩ loqͥ. hoc ẽ. in¬
posita habuisse femoralia. & continuis se
ne filios generarent qͥa scilicet tales erant
auditores. in qͥb & sem̃ ꝑtret. & ñ possit
habȩ successio Si gͦ ȩccłȩ sac̃dotes cũ in¬
capaces aures uiđit. aut̃ cũ simulatos in¬
spexerint & ypochritas auditores in ponañ
campestre. utant᷑ femoralib ñ ꝑeat sem̃
ũbi dĩ qͥa & dñs eadẽ mandat & dic̃ No¬
lite mittere scm̃ canib: neq margaritas¬

Expanded text:
res in quibus sciant se fructum habere non posse. Deres in quibus sciant se fructum habere non posse. Denon potuimus, inquit, in Asia verbum Dei loqui , hoc est, imposita habuisse femoralia et continuisse se ne filios generarent, quia scilicet tales erant auditores in quibus et semen periret, et non possit haberi successio: sic ergo Ecclesiae sacerdotes, cum incapaces aures viderint aut cum simulatos inspexerint et hypocritas auditores, imponant campestre, utantur femoralibus, ne pereat semen verbi Dei; quia et Dominus eadem mandat, et dicit: Nolite mittere sanctum canibus, neq