comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus sunt difficilia et obscura cibus. Quae
facilia sunt ad intelligendum. et suauia
ad faciendum. lac sunt .i. potus dulcis.
Que facilia sunt ad intelligendum. et
grauia ad faciendum. uinum sunt .i.
potus austerus. Que difficilia sunt ad
intelligendum et grauia sunt ad faciẽ
dum. panis doloris. Que difficilia sunt
ad intelligendum. et dulcia ad faciendũ
panis exultacionis. Quatuor gͥ sunt que
reficiunt. potus dulcis. et potus amarꝰ.
et cib amarus. et cibus dulcis. Item qua¬
tuor sunt gn̾a reficiendoꝵ. alii qui solo
lacte nutriuntur. alii quib cibus fran¬
gitur et masticatur. alii quib nõ mas¬
ticatur s frangit᷑. alii quib nec masti¬
catur nec frangitur. Qui in p̾ceptis dei
ea tm̃ que facilia sunt ad intelligendũ
libenter audiunt. et que leuia sunt ad
faciendum obedient̾ agunt. isti quasi
lacte nutͥuntur. alii aut̃ ad solidum ci¬
bum habiles sunt. qr in p̾ceptis dei ⁊ for¬

Expanded text:
tus sunt; quae difficilia et obscura, cibus. Quae tus sunt; quae difficilia et obscura, cibus. Quae facilia sunt ad intelligendum et suavia ad faciendum, lac sunt, id est potus dulcis. Quae facilia sunt ad intelligendum et gravia ad faciendum, vinum sunt, id est potus austerus. Quae difficilia sunt ad intelligendum et gravia sunt ad faciendum, sunt panis doloris. Quae difficilia sunt ad intelligendum et dulcia ad faciendum, panis exsultationis. Quatuor igitur sunt quae reficiunt: potus dulcis et potus amarus, et cibus amarus et cibus dulcis. Item quatuor sunt genera reficiendorum: Alii, qui solo lacte nutriuntur; alii, quibus cibus frangitur et masticatur; alii, quibus non masticatur, sed frangitur; alii, quibus nec masticatur nec frangitur. Qui in praeceptis Dei ea tantum quae facilia sunt ad intelligendum libenter audiunt, et quae levia sunt ad faciendum obedienter agunt, ii quasi lacte nutriuntur. Alii autem ad solidum cibum habiles sunt, quia in praeceptis Dei et for
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Tria sunt in sermone dei. Ele¬
menta. Exordia et completiones. In ele¬
mentis exp̾ssio uocis est. S intelligen¬
tia non est. In exordio sermonis intel¬
ligentia ẽ. S ꝑfecta non est. In comple¬
tione sermonis ꝑfecta intelligentia ẽ.
figure uet̾is testamenti elementa fue¬
runt sermonis dei. p̾cepta decalogi exor¬
dium fuerunt sermonis dei. Precepta
noui cestamenti completio sunt sermo¬
cine carnis elementum fuit sermonis
dei. Prohibitio mechie carnał exordiũ
fuit. Quando dictum est non occides ex¬
ordium. Qñ dictum ẽ si quis irascitun
fr̃i suo sine causa reus erit iudicio. com¬
pletio. In uet̾i testamento uox fuit. in
nouo intellectꝰ. In uita et̾na res. In ue¬
teri testamento uia fuit. In nouo ue¬
ritas. in et̾nitate uita. Uñ dicitur. Ego
sum uia et u̾itas et uita. Idem enim
Potus facile sumitur sicut est. Cibus su¬
mi ñ potest nisi cum labore quodam
masticetur. Ea que in scripturis inue¬
niuntur facilia ad intelligendum. Po¬

Expanded text:
sermone Dei. Tria sunt in sermone Dei: Elementa, exordia et completiones. In elementis expressio vocis sed intelligentia non est: in exordio sermonis intelligentia est, sed perfecta non est; in completione sermonis, perfecta intelligentia est. Figurae Veteris Testamenti elementa fuerunt sermonis Dei. Praecepta Decalogi exordium fuerunt sermonis Dei. Praecepta novi Testamenti completio sunt sermocinae carnis elementum fuit sermonis Dei. Prohibitio moechiae carnalis, exordium; fuit; quando dictum est: Non occides , exordium; quando dictum est: Si quis irascitur fratri suo sine causa, reus erit judicio , completio. In Veteri Testamento vox fuit, in Novo intellectus, in vita aeterna, res. In Veteri Testamento via fuit, in Novo, veritas, in aeternitate, vita. Unde dicitur: Ego sum via, veritas et vita . Idem enim Potus facile sumitur sicut est. Cibus sumi non potest nisi cum labore quodam masticetur. Ea quae in Scripturis inveniuntur facilia ad intelligendum, po
Abbreviated transcription (Latin):
Hii uero qui ex semet ip̃is dii non sc̃.¬
illi etiam nisi eo a quo sunt hoc quod
sunt in eis. et ꝑ cos oꝑante. et eis cooꝑ¬
ante peccata dimittere non possunt. Quo¬
modo ergo solus deus bonus ẽ. inde sequit᷑.
et quomͦ solus deus mirabilia facit. ⁊ tam̃
de iusto homine dr. fecit enim mirabi¬
lia in uita sua. ita etiam solus deus pec¬
cata dimittit. tunc quoq quando sacer¬
dos ab eo ⁊ ꝑ eũ dimittet. Ip̃e enĩ ħ in hõĩe fac̃.
ꝙ hõ ꝑ eũ fac̃ Nec iõ dicendũ ẽ hoĩem ibi nͥl¬

Expanded text:
Hi vero qui ex semetipsis dii non sHi vero qui ex semetipsis dii non sunt, etiam nisi eo a quo sunt hoc quod sunt, in eis et per eos operante et eis cooperante peccata dimittere non possunt. Quomodo ergo solus Deus bonus est, nec tamen indet quomodo solus Deus mirabilia facit, et tamen de justo homine dicitur: Fecit enim mirabilia in vita sua ; ita etiam solus Deus peccata dimittit, tunc quoque quando sacerdos ab eo et per eum dimittit. Ipse enim hoc in homine facit quod homo per eum facit; nec ideo dicendum est hominem ibi n
Abbreviated transcription (Latin):
foras uenire precepit. ac siȩdemum con¬
fitentes ꝑ ministium sacerdotum ab
exteriori uinculo. Hoc ade est a debito
dampnationis absoluit. Bͥene aut̃ de¬
bitum dampnationis exterius uinculũ¬
dr. qr ꝑtinet ad tenebras exteriore
quas euadere dignus non est. quisqͥs
prius in hac uita a tenebris interiori¬
bus solui non meretur. S male inqͥunt
de sacerdote dñi facitis. qui ei potestatẽ
dimittendi pecc̃a quod deo soli compe¬
tit tribuistis. Non ego sacerdotes deos
facio. Sermo diuinus qui mentiri ñ
potest sacerdotes deos dicit. Diis inqͥt.
non detrahes. ⁊ principi ppłi tui non
maledices. Isti uero contra legis precep¬
uolunt. Neq uero ego sacerdotib potes¬
tatem dimittendi pecc̃a tribui. Ille ho¬
minib potestatem diuinam tribuit.
qui de hominib deos facit. S tamen
ip̃e sicut ex semet ip̃o deus est. ita etiam
ꝑ semet ip̃m quando uult sine huma¬
na cooꝑatione pecta dimutere potest.

Expanded text:
foras venire praecipit, ac sic deinde conforas venire praecipit, ac sic deinde confitentes per ministerium sacerdotum ab exteriori vinculo, hoc est a debito damnationis absolvi. Bene autem debitum damnationis exterius vinculupertinet ad tenebras exteriores quas evadere dignus non est, quisquis prius in hac vita a tenebris interioribus solvi non meretur. Sed male, inquiunt, de sacerdote Deum facitis, qui ei potestatem dimittendi peccata quod soli Deo competit, tribuitis. Non ego sacerdotes deos facio, sermo divinus qui mentiri non potest, sacerdotes deos dicit: Diis inquit, non detrahes, et principi populi tui non maledices . Isti vero contra legis praecep volunt. Neque vero ego sacerdotibus potestatem dimittendi peccata tribui. Ille hominibus potestatem divinam tribuit qui de hominibus deos fecit. Sed tamen ipse sicut ex semetipso Deus est, ita etiam per semetipsum quando vult sine humana cooperatione peccata dimittere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sua uirtute post ruinam peccati surge¬
re ualeret. nisi diuina mĩa gratuito.
preueniens eum suscitaret. ideo necesse
est ut deus gr̃am suam quam pectanti¬
bus nob̃ iuste subtraxerat. quando ad
penitentiam uiuificandi sumus. So¬
la mĩa nullis nostris meritis precedẽ¬
tib reddat. quatinus ip̃a gratia ad¬
ueniens cor nr̃m a torpore in fidelita
tis. et a pecc̃i morte exsuscitet. ut scił.
dum primum ip̃a sola oꝑante ad pe¬
nitentiam compuncti a uincuł torpo¬
ris absoluimur. ip̃a deinde coopante
penitentes a debito dampnationis ab¬
solui mereamur. hoc bene in resuscita¬
cione larari signatum est. quem ipse
dñs ꝑ se prius intrinsecus a uinculo
mortis ab soluit. uiuificatum ẽ autem
deforis ministerio ip̃oꝵ apłoꝵ solui
precepit. Sic namq in sancta eccł̃ia nc̃
mortuos pecc̃is ꝑ solam gr̃am suam in¬
terius uiuificans ad compunctionem
accendit. atq uiuificatos ꝑ confessionẽ

Expanded text:
sua virtute post ruinam peccati surgesua virtute post ruinam peccati surgere valeret, nisi divina misericordia gratuito praeveniens eum suscitaret, ideo necesse est ut Deus gratiam suam quam peccantibus nobis juste subtraxerat, quando ad poenitentiam vivificandi sumus, sola misericordia nullis nostris meritis praecedentibus reddat quatenus ipsa gratia adveniens cor nostrum a torpore infidelitis et a peccati morte exsuscitet, ut scilicet dum primum ipsa sola operante ad poenitentiam compuncti a vinculis torporis absolvimur, etiam ipsa deinde cooperante, poenitentes a debito damnationis absolvi mereamur. Hoc bene in resuscitatione Lazari signatum est, quem ipse Dominus per se prius intrinsecus a vinculo mortis absolvit, vivificatum autem deforis ministerio ipsorum apostolorum solvi praecepit. Sic namque in sancta Ecclesia nunc mortuos peccatis per solam gratiam suam interius vivificans ad compunctionem accendit, atque vivificatos per confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
tendi pecc̃a. s hanc solus dei ẽẽ sicut ⁊̃
in eungelio udei contra dominum o¬
murmurantes. qr dixerit paralitico. di¬
missa sunt tͥ peccata tua. aierunt so¬
lum deum peccata posse dimittere. s
fortassis qui hec de absolutione pecta¬
toꝵ dicunt. quomͦ quisq peccato lige¬
tur. non satis diligenten attendunt.
Duõb enĩ mͦis pecc̃or ligatus est ligatus
est obduratione mentis. ligatus ẽ de
bito future dampnationis. Quam diu
namq gr̃a dei cum homine est solutꝰ
est homo ⁊ bene oꝑandum expeditus.
S cum ꝑ peccatum gr̃a dei subtͣhi¬
tur. statim ip̃a sua obduratione mẽs
intrin secus obligatur. Ista obduratio
siue excecatio mentis interiores tene¬
bre sunt. in quib homo ꝓ pecco suo
in p̾senti obligatus tenetur. et nisi ab
his in hac uita solutus fuerit. post mo¬
dum ligatis manib et pedib in tene¬
bras exteriores proicietur. S qr nemo

Expanded text:
tendi peccata, sed hanc solius Dei esse sicut etiam tendi peccata, sed hanc solius Dei esse sicut etiam in Evangelio, Judaei contra Dominum murmurantes, quia dixerat paralytico: Dimissa sunt tibi peccata tua : aierunt solum Deum posse peccata dimittere. Sed fortassis qui haec de absolutione peccatorum dicunt, quomodo quisque peccato ligetur, non satis diligenter attendunt. Duobus enim modis peccator ligatus est. Ligatus est obduratibito futurae damnationis: quandiu namque gratia Dei cum homine est, solutus est homo, et ad bene operandum expeditus. Sed cum per peccatum gratia Dei subtrahitur, statim ipsa sua obduratione mens intrinsecus obligatur. Ista obduratio sive excaecatio mentis interiores tenebrae sunt, in quibus homo pro peccato suo in praesenti obligatus tenetur, et nisi ab his in hac vita solutus fuerit, postmodum ligatis manibus et pedibus in exteriores tenebras projicitur. Sed quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur. postmodũ in confessione oris
ab eis absolutus eẽ ostendatur. Quod
aut̃ in sola cordis contricione etiam an¬
te confessionem oris pect̃a dimittantur.
ꝓpħ̾ico illo testimonio ꝓbare uolunt ꝙ
dicitur. Quacunq hora ingemuerit
pecc̃or saluus erit. Et alibi. Quia adhͤ
te loquentẽ dicam ecce ad sum. ⁊ psalmi¬
sta. Dixi inquit confitebor adu̾sum me¬
in iusticiam meam dño. et tu remisis¬
ti impietatem pecc̃i mei. Idcirco tamen
post contricionem cordis. confessionẽ
quoq oris ẽe necessariam. qr si quie.
etiam pꝰ impetratam ueniam pecc̃oꝵ
confiteri eadem pecca sua neglexerit.
qͣi institutiones diuine contemptor.
quamuis non ꝓ peccĩs que iam dimis¬
sa sunt teus teneatur: tamen ꝓ contẽp¬
tu reus erit. uel fortassis qr ip̃a pecr̃a
iam ad contumacem redeunt. que pͥ¬
us ꝑ compunctionem humiliato dimis¬
sa fuerunt. Hac ergo ratione ꝓbant ho¬
mines nullo modo potestatem hr̃e dimit¬

Expanded text:
solvitur, postmodum in confessione oris solvitur, postmodum in confessione oris ab eis absolutus esse ostendatur. Quod autem in sola cordis contritione etiam ante confessionem oris peccata dimittantur, prophetico illo testimonio probare volunt quod dicitur: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Et alibi: Quia adhuc te loquente dicam: Ecce adsum . Et Psalmista: Dixi, inquit, confitebor adversum injustitiam meam Domino; et tu remisisti impietatem peccati mei . Idcirco tamen post contritionem cordis confessionem quoque oris esse necessariam, quia si quis etiam post impetratam veniam peccatorum confiteri eadem peccata sua neglexerit, quasi institutionis divinae contemptor, quamvis non pro peccatis quae jam dimissa sunt reus teneatur, tamen pro contemptu reus erit. Vel fortassis quia ipsa peccata jam ad contumacem redeunt, quae prius per compunctionem humiliato dimissa fuerunt. Hac ergo ratione probant homines nullo modo potestatem habere dimit
Abbreviated transcription (Latin):
damm᷑ ꝑ amoris ignem liquefacit. ut
iam ꝑ desideriũ currere inciptat. que
prius frigida existens male torpebat. Et
sicut massa liquefacta ꝑ fistulam ĩ mo¬
netã fundit᷑ et formã accipit ita mens
amoris igne soluta ꝑ radium contẽpla¬
tionis usq in inaginem diuine si¬
militudinis currit amen.
otestatem
remittendi
pec̃ca quidam soli deo ita as¬
cribere conantur ut in ea hominem par¬
ticipem fieri posse nullomͦ concedant.
Et ad confirmationem huius assertio¬
nis adducunt mundationõ illius leꝑ¬
si quem dñs prius ꝑ semecip̃m sani¬
tati restituit. ac si deiñ ad sacerdotes
misit. non ut eius mundatio uirtute il¬
ioꝵ ꝑficeretur. S ut tantummͦ nunc
testimonio illoꝵ confirmaretur. Simi¬
li modo nc̃ in presenti eccł̃ia dicunt mi¬
nisteria sacerdotum nicħ amplius uir¬
tutis hr̃e. nisi quedam tantum modo
signam eẽ. ut ille uidelicet qui prius
ꝑ contricionem cordis intus a dño ab¬

Expanded text:
dammodo per amoris ignem liquefacit, ut dammodo per amoris ignem liquefacit, ut jam per desiderium currere incipiat, quae prius frigida existens male torpebat. Et sicut massa liquefacta per fistulam in monetam funditur et formam accipit, ita mens, amoris igne soluta per radium contemplationis usque in imaginem divinae similitudinis currit. Amen. Potestatem remittendi peccata quidam soli Deo ita ascribere conantur, ut in ea hominem participem fieri posse nullo modo concedant. Et ad confirmationem hujus assertionis adducunt mundationem illius leprosi, quem Dominus prius per semetipsum sanitati restituit, ac sic deinde ad sacerdotes misit; non ut ejus mundatio virtute illorum perficeretur; sed ut tantummodo testimonio illorum confirmaretur. Simili modo nunc in praesenti Ecclesia dicunt ministeria sacerdotum nihil amplius virtutis habere, nisi quaedam tantummodo signa esse, ut ille videlicet qui prius per contritionem cordis intus a Domino ab
Abbreviated transcription (Latin):
tis se inuoluens semꝑ ad ruinam insi¬
diatur. Iste est ille princeps mundi. ꝙ̃
in t̾ra morte sua triumphatum de cor¬
quennin celo ad dexteram pater ne maies¬
tatis sedens suꝑ apłos in linguis igne¬
is misit. Illuc ergo sp̃c sanctus missus
est. unde sp̃c malignus eiectus est. ut
ille intrinsecus habitando custodiat. is¬
te extrinsecus impignando exerceat. Isto
foris flante concutimur. s illo intrinse¬
cus aspirante ñ aꝑiamur. S ecce dum
duoꝵ fabroꝵ flatus de contra spirantes
ad similitudinẽ flamme foris lamben¬
do. quodammͦ nigram reddit. Scd̃m opꝰ¬
est diaboli quando ꝑ consensum pecc̃i
animũ medullitus accendit. et noxia flã¬
ma non iam foris lambendo denigrat.
s intus cremando incinerat. Primum
opus ẽ sancti sp̃c quando inuenit pecca¬
tricem animam et ꝑ compunctionem
rubiginem pecc̃i exurit. Scd̾m quod ex¬
aminata et mundata anima mox eã
desiderio et̾noꝵ bonoꝵ accendit.⁊ quo¬

Expanded text:
tis se involvens, semper ad ruinam insitis se involvens, semper ad ruinam insidiatur. Iste est ille princeps mundi, quem in terra morte sua triumphatum de corquem in coelo ad dexteram paternae Majestatis sedens, super apostolos in linguis igneis misit. Illuc ergo Spiritus sanctus missas est, unde spiritus malignus ejectus est, ut ille intrinsecus habitando custodiat, iste extrinsecus impingendo exerceat. Isto foris flante concutimur; sed illo intrinsecus aspirante non aperimur. Sed ecce dum duorum fabrorum flatus de contrario spirantes ad similitudinem flammae foris lambendo quodammodo nigram reddit. Secundum opus diaboli est quando per consensum peccati animum medullitus accendit, et noxia flamma non jam foris lambendo denigrat, sed intus cremando incinerat. Primum opus sancti Spiritus est quando invenit peccatricem animam, et per compunctionem rubiginem peccati exurit: secundum, quo, examinata et mundata anima, mox eam desiderio aeternorum bonorum accendit, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus sanctus ip̃e ignis est. et afflan¬
do ignem in nob̾ creat. Diabolus autẽ
ñ ignis s frigidus est. et nos ñ afflan¬
do. s ut ita dicam inflando ignem in
nob̾ excitat. Ille creat uirtutem que ñ
erat. iste excitat corruptionẽ que sopita
fuerat. Ideo in sacra scriptura sp̃m.S.
significari inuenimus. qr auster cali¬
dus uentus. et aquilo frigidus. Et sci¬
mus qr uentus calidus afflando de suo
calefacit. uentus frigidus de se calefacere
ñ potest. et tamen ignem accendit. sic
sp̃c sanctus in se h̃c amorem quo nos
inflammnat. diabolus aut̃ in nõbie.
inuenit corruptionem qͣm suscitat. Il¬
le intrinsecus sugg̾endo suauiter aspi¬
rat. iste excrinsecus temptationũ fla¬
tib impingendo quassat. Ille intrin¬
socus ex occulto diuinitatis sue ꝓdiẽs¬
inuisibiliter uisitat cor hominis. et in¬
effabiliter consolatur. iste extrinsecue⁊
cirrumiens. et amfractib sue callidita¬

Expanded text:
Spiritus sanctus ipse ignis est, et afflanSpiritus sanctus ipse ignis est, et afflando ignem in nobis creat; diabolus autem non ignis, sed frigidus est, et nos non afflando, sed, ut ita dicam, inflando ignem in nobis excitat. Ille creat virtutem quae non erat, iste excitat corruptionem quae sopita fuerat. Ideo in sacra Scriptura Spiritumsignificari invenimus, quia auster calidus est ventus, et aquilo frigidus. Et scimus quod ventus calidus afflando de suo calefacit. Ventus frigidus de se calefacere non potest; et tamen ignem accendit. Sic Spiritus sanctus in se habet amorem, quo nos inflammat; diabolus autem in nobis invenit corruptionem, quam suscitat. Ille intrinsecus suggerendo suaviter aspirat, iste extrinsecus tentationum flatibus impingendo quassat. Ille, intrinsecus ex occulto divinitatis suae prodiensinvinsibiliter visitat cor hominis et ineffabiliter consolatur; iste, extrinsecus circumiens et anfractibus suae calidita
Abbreviated transcription (Latin):
tione est precipuus. In eo enĩ inueni¬
tur similitudo uircutis et uicii. ita ut
acies m̃tis foris tacta ꝑ inaginem in¬
tus redeat ad contemplandam u̾itatem.
Amor est enu ignis. et est amor bonꝰ.
malus ignis mał ignis cupiditatis.
Ignis bonus depascitur culpam. Ignis
malus demolitur naturam. Ignis bo¬
nus accenditur a sp̃u scõ. ignis mał
inflammatur a diabolo. Ignis bonus
caritas fons uirtutum. Ignis malus
cupiditas radex uicioꝵ. Ignem bonũ
dñs iħ̾c misit in terram et uoluit ut
accenderetur. Ignis malus est de quo pro¬
pheta dicit. et adhuc ignis in domo u¬
pii. de quo abraham et loch lib̾antur.
Sic enĩ interpretatur ur. hoc est ignis
siue incendium. de quo abraham educ¬
tus ẽẽ ꝑhibetur. S uideamus nunc
quom in nobis oꝑentur hii ut ita di¬
cam duo opifices. sp̃c sanctus ꝑ ignẽ
suum. et diabolus ꝑ ignem suum. Sci¬
endum itaq quod aliter nos accendit
sp̃c sanctus atq aliter diabolus. Nam

Expanded text:
tione est praecipuus. In eo enim invenitione est praecipuus. In eo enim invenitur similitudo virtutis et vitii, ita ut acies mentis foris tacta per imaginem, intro redeat ad contemplandam veritatem. Amor est enim ignis: et est amor bonus, malus, ignis malus, ignis cupiditatis. Ignis bonus depascitur culpam; ignis malus demolitur naturam. Ignis bonus accenditur a Spiritu sancto; ignis malus inflammatur a diabolo. Ignis bonus charitas, fons virtutum; ignis malus cupiditas, radix vitiorum . Ignem bonum Dominus Jesus misit in terram, et voluit ut accenderetur . Ignis malus est de quo propheta dicit: Et adhuc ignis in domo impii . De quo Abraham et Lot liberantur; sic enim interpretatur Ur, hoc est ignis sive incendium, de quo Abraham eductus esse perhibetur. Sed videamus nunc quomodo in nobis operentur, hi ut ita dicam, duo opifices, Spiritus sanctus per ignem suum, et diabolus per ignem suum. Sciendum itaque quod aliter nos accendit Spiritus sanctus, atque aliter diabolus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
foris ex contemplatione diuiciaꝵ pas¬
cituri. Quando aut̃ dicimus auarici¬
am ex tristicia nasci tale est. Quia pꝰ¬
quam homo uit̾num gaudium ꝑdit.
foras mox animum in appetitu exceri¬
oꝵ immoderate diffundit. ut qui int̾
non h̃t̃ unde gaudeat. foris gaudium
querat. et est auaricia immoderatus ap¬
petitus hñdi. Nequaqͣm enim homo
foris falsum gaudium quereret. nͥ pri¬
us intus ueꝵ gaudium amisisset. uñ
constat quod quemadmodũ de suꝑbia
nascitur uana gła. et de uana gła in¬
uidia. de inuidia ira. de ira tristicia.
ita quoq de tristicia nascitur auaricia.
et de gula luxuria. Ista breuiter dicta st̃
de natura ignis et de significationib
suis. S est ꝓfundum ingenium qd̾
inuestigat omnia et sp̃c sapientie pe¬
netrat uniu̾sa. In omnib aut̃ que
uidentur. et a quib reꝵ inuisibiliũ
sumilitudo trahitur solus ignis sicut
locus sup̾mus est. ita quoq significa¬

Expanded text:
foris ex contemplatione divitiarum pasforis ex contemplatione divitiarum pascitur. Quando autem dicimus avaritiam ex tristitia nasci, tale est quia postquam homo internum gaudium perdidit, foras mox animum in appetitu exteriorum immoderate diffundit, ut qui intus non habet unde gaudeat, foris gaudium quaerat: et est avaritia immoderatus appetitus habendi. Nequaquam enim homo foris falsum gaudium quaereret, nisi prius intus verum gaudium amisisset. Unde constat quod quemadmodum de superbia nascitur vana gloria, et de vana gloria invidia, de invidia ira, de ira tristitia, ita quoque de tristitia nascitur avaritia, et de gula luxuria. Ista breviter dicta sunt de natura ignis et de significationibus ejus. Sed est profundum ingenium quod investigat omnia. Spiritus sapientiae penetrat universa. In omnibus autem quae videntur, et a quibus rerum invisibilium similitudo trahitur, solus ignis sicut loco supremus est, ita quoque significa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Calis est gula que foris ex conspec¬
tis deliciis nascitur et pascitur. et intus
animam depascitur. Pot̃ etiam signi¬
ficare hec sp̃es ignis caritatem dei in
penitentib que a sp̃u sancto nascitur
et pascitur: et pecem depascitur. Illa spe¬
cies ignis que seorsum nascitur simul.
et pascitur et depascitur. significat tͥs¬
ticiam que ex unmoderata ira foris
nascitur: intus silentio pascitur: ⁊ ani¬
mam depascitur. Conuenit hoc etiã
aliquando luxurie quod foris ex sp̃e
carnis nascitur intus pascitur cogita¬
cione. et animam depascitur: Non nun¬
qͣm etiam simul intus et ex cogitatio¬
ne nascitur et ꝑ cogitationem pascit᷑.
et animam depascitur. Illa species ig¬
nis que seorsum pascitur simul ⁊ nas¬
citur et depascitur significat luxuriã
quando ex cogitatione intus nascitur
et antmam uitus depascitur. et foris
uisu pascitur. Significat etiam aua¬
riciam quando intus ex tristicia nas

Expanded text:
tur. Talis est gula, quae foris ex conspectur. Talis est gula, quae foris ex conspectis deliciis nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Potest etiam significare haec species ignis charitatem Dei in poenitentibus, quae a Spiritu sancto nascitur et pascitur, et peccatum depascitur. Illa species ignis, quae seorsum nascitur simul et pascitur et depascitur, significat tristitiam, quae ex immoderata ira foris nascitur, intus silentio pascitur, et animam depascitur. Convenit hoc etiam aliquando luxuriae quod foris ex specie carnis nascitur, intus pascitur cogitatione et animam depascitur. Nonnunquam etiam simul intus et ex cogitatione nascitur et per cogitationem pascitur, et animam depascitur. Illa species ignis quae seorsum pascitur simul et nascitur, et depascitur, significat luxuriam, quando ex cogitatione intus nascitur et animam intus depascitur et foris visa pascitur. Significat etiam avaritiam, quando intus ex acedia, id est
Abbreviated transcription (Latin):
pascitur. hoc est in co de quo ardet. Igitͤ
illa species ignis que simul nascitur pas¬
citur et depascitur significat suꝑbiam
que intrinsecus nascit᷑ immoderata de¬
lectatione ꝓprie uircutis et uarcus pas¬
citur. qr quodam mͦ mirabili crescente
uirtute uicium hoc non ininuit. h au¬
getur. Intus etiam depascitur. qr uir¬
tutem unde oritur demolitur. Illa spe¬
cies ignis que seorsum depascitur. si¬
mul nascitur et pascitur. significat
uanam głam que intus animũ depas¬
citur. foris de ostentatione nascitur et
pascitur. Calis est etiam inuidia que
foris de aliena felicitate nascitur ⁊ pas¬
citur. et iitus animam depascitur. Ta¬
lis est ira que foris de illata iniuria naᷤ¬
citur et pascitur. et intus animam de¬
pascitur. Talis est auaricia que fories
de intuitu pecunie nascitur et pascitur.
et intus animam depascitur: Talis est
luxuria que foris ex carnis sp̃e nascit᷑
et pascitur. ⁊ intus animam depasci¬

Expanded text:
pascitur, hoc est in eo de quo ardet. Igitur pascitur, hoc est in eo de quo ardet. Igitur illa species ignis, quae simul nascitur, pascitur et depascitur, significat superbiam, quae intrinsecus nascitur, immoderata delectatione propriae virtutis intus pascitur, quia quodammodo mirabili crescente virtute vitium hoc non minuitur, sed augetur; intus etiam depascitur, quia virtutem unde oritur demolitur. Illa species ignis, quae seorsum depascitur, simul nascitur et pascitur, significat vanam gloriam, quae intus animum depascitur, foris de ostentatione nascitur et pascitur. Talis est etiam invidia, quae foris de aliena felicitate nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est ira, quae foris de illata injuria nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est avaritia, quae foris de intuitu pecuniae nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est luxuria, quae foris ex carnis specie nascitur et pascitur, et intus animam depasci
Abbreviated transcription (Latin):
siue fornicatio. Quoꝵ quedam aliun¬
de hñt nascendi originem. aliunde nas¬
cendi occasionem. Sicut u̾bi gratia. lu¬
xuria ex carnis sp̃e foris habet nascendi
occasionem. intus in animo h̃t nascen¬
di originem. qr intrinsecus concipitur.
extrinsecus excitatur. Hec gͥ diuersie.
modis foris et intus nascuntur: intus
ꝑ originem foris ꝑ occasionem. S in hoc
tamen est differentia uicia quod non
semꝑ sunt in occasione sua cum semꝑ
ea necesse sit ẽẽ in origine sua. Sic̃ cum
mulier speciosa et casta oculum luxurio¬
si ad concupiscentiam trahit. nescia. in
anumo concupiscentis est uicium. s non
in animo occasionem concupiscendi pre¬
bentis. Aliq̃n tamen et in origine siml
et in occasione inuenitur: ut qui adul¬
tera mechum illicit. Igitur uicia in ori¬
gine sua sunt. hoc est in animo unde ori¬
untur. Sicut ignis in eo quod depascit᷑.
hoc est in eo in quod ardet. In occasione
aut̃ sua sunt sicut ignis est in eo unde

Expanded text:
sive fornicatio. Quorum quaedam aliunsive fornicatio. Quorum quaedam aliunde habent nascendi originem et aliunde nascendi occasionem, sicut verbi gratia, luxuria ex carnis specie foris habet nascendi occasionem, intus in animo habet nascendi originem, quia intrinsecus concipitur, extrinsecus excitatur. Haec igitur diversis modis foris et intus nascuntur; intus per originem, foris per occasionem. Sed in hoc tamen est differentia, quod vitia non semper sunt in occasione sua, cum semper ea necesse sit esse in origine sua. Sicut cum mulier speciosa et casta oculum luxuriosi ad concupiscentiam trahit nescia, in animo concupiscentis est vitium, sed non in animo occasionem concupiscendi praehentis. Aliquando tamen et in origine simul et in occasione invenitur, ut cum adultera moechum illicit. Igitur vitia in origine sua sunt, hoc est in animo, unde oriuntur, sicut ignis in eo quod depascitur, hoc est in eo quod ardet. In occasione autem sua sunt, sicut ignis est in eo unde
Abbreviated transcription (Latin):
cionem depascitur. s qr mox ut orta fu¬
erit. ꝑtransit non pascitur. hoc est non
nutritur. Significare etiam pot̃ hic
ignis ꝓpassiones que usq ad consensũ
ueniunt. ⁊ sic quodammodo animũ
ꝑ illicitam delectationem exurunt. s
ñ nutriuntur. q cito resipiscente ip̃o
animo ꝑ compunctionem expellunt᷑.
Illa sp̃os ignis que pascitur et de pas¬
citur. non nascitur qualis est ignis
naturalis. in corꝑe significat natura¬
lem feruorem animi. ꝑ quem homo per¬
cato irascitur. Qui feruor. qr natural̾
est ñ nascitur. Pascitur aut̃ ⁊elo amo¬
ris dei. et lenocinationem mollis am¬
mi naturali depascitur uirtute. quan¬
do uiciis indignatur. et ea contempuit
et respuit. S anteqͣm de reliquis .iiiiͣʳ.
sp̃eb disseram. p̾mittenda sunt que¬
dam. Septem sunt uicia capitalia uel
principalia a quib omĩa alia nascun¬
tur uicia. Hoc est suꝑbia. inuidia. o¬
ira. tristicia. auaricia. gula. luxuria.

Expanded text:
tionem depascitur, sed quia mox, ut orta futionem depascitur, sed quia mox, ut orta fuerit, pertransit, non pascitur, hoc est non nutritur. Significare etiam potest hic ignis propassiones quae usque ad consensum veniunt, et sic quodammodo animum per illicitam delectationem exurunt; sed non nutriuntur, quia cito resipiscente ipso animo per compunctionem expelluntur. Illa species ignis quae pascitur, et depascitur, non nascitur, qualis est ignis naturalis in corpore, significat naturalem fervorem animi per quem homo peccato irascitur. Qui fervor, quia naturalis est, non nascitur. Pascitur autem zelo amoris Dei et lenocinationem mollis animi naturali depascitur virtute, quando vitiis indignatur, et ea contemnit et respuit. Sed antequam de reliquis quatuor speciebus disseram, praemittenda sunt quaedam. Septem sunt vitia capitalia, vel principalia, a quibus omnia alia nascuntur vitia, hoc est superbia, invidia, ira, tristitia, avaritia, gula, luxuria,
Abbreviated transcription (Latin):
quiquid consumi dignum est. unde
dr̃. Deus noster ignis consumens est.
Ip̃a species ignis que nascitur et pasci¬
tur. non depascitur. sicut calor in ouo.
uł splendor in luna significare potest
caritatem imꝑfectis que a sp̃u sancto
oritur et nutritur. qui eos. et ꝑ inter
num illuminat sicut sol lunam. et fo
lina ouium. S qr hii boni sunt. non
inuenit in eis quod exurat. ⁊ ideo nõ
depascitur .i. non consumit s illuminat.
Nam sicut solis radius lucens in arido.
sic sp̃c sanctus radians in corde mun¬
do. In quo arido ideo malignus sp̃c reqͥ¬
em non inuenit. qr sub umbra in secre¬
to calami in locis humentib dormit. Il¬
la sp̃es ignis que nascitur et depascit᷑.
tantum ñ pascitur sicut fulgur: signi¬
ficare potest transitoriam compuncti¬
onem peccat᷑tis anime que uel ex recor¬
datione pec̃coꝵ siue excontemplatione
corm̃toꝵ uel quolibet alio modo nascit᷑.
que ꝑ sũbitum feruorem pͣuam delecta¬

Expanded text:
quidquid consumi dignum est. Unde quidquid consumi dignum est. Unde dicitur: Deus tuus ignis consumens est . Ipsa species ignis quae nascitur et pascitur non depascitur, sicut calor in ovo vel splendor in luna, significare potest charitatem in perfectis, quae a Spiritu sancto oritur et nutritur, qui eos et per internum lumen illuminat sicut sol lunam, et perlina ovum. Sed, quia ii boni sunt, non invenit in eis quod exurat, et ideo non depascitur, id est non consumit, sed illuminat; nam sicut solis radius lucens in arido, sic Spiritus sanctus radians in corde mundo. In quo arido ideo malignus spiritus requiem non invenit , quia sub umbra in secreto calami, in locis humentibus dormit . Illa species ignis quae nascitur et depascitur tantum, non pascitur, sicut fulgur, significare potest transitoriam compunctionem peccatricis animae, quae vel ex recordatione peccatorum, sive ex contemplatione tormentorum, vel quolibet alio modo nascitur, quae per subitum fervorem pravam delecta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exurunt. Illa sp̃es ignis que tantũ
pascitur ut ignis oculoꝵ significare pͥ
sap̃iam creatam .i. incellectum cordis hy¬
mani que quasi oculus in uiridi pasci¬
tur initus contemplatione increate sapi¬
entie. hoc est u̾bi dei. quod nunquam a¬
mairescit. s semꝑ nouum ẽ. et uirens.
Hec est interior pascua in qua sagina¬
mur ꝑ tontẽplationem quemadmodũ
in ext̾iori pascua. hoc est sacra scriptura
reficimur ꝑ lectionem. Siue ergo ingre¬
diamull ꝑ cogitacionem pascuam inue¬
nimus catholicam doctrinam. in qua
utraq uelut oculus in uiridi clarescit
intelligentia cordis nr̃i. Illa sp̃es ignis
que tantũ depascitur sicut ignis soł
extriusecus significare pocest uirtutẽ
diuine nature. cui corruptio nulla aꝓ¬
pinquare potest. que omnem creaturã
innouat. et in nobis rubiginem uicioꝵ
exurit. non sibi a in comꝑando. s nich
ẽẽ faciendo. Cuius uircus tanta est. ut
eius presentiam sustinere non possit.

Expanded text:
non exurunt. Illa species ignis quae tantum non exurunt. Illa species ignis quae tantum pascitur, ut ignis oculorum, significare potest sapientiam creatam, id est intellectum cordis humani, quae, quasi oculus in viridi, pascitur intus contemplatione increatae sapientiae, hoc est verbi Dei, quod nunquam marcescit, sed semper novum est et virens. Haec est interior pascua, in qua saginamur per contemplationem, quemadmodum in exteriori pascua, hoc est sacra Scriptura reficimur per lectionem. Sive ergo ingrediamur per cogitationem, pascuam invenimus Catholicam doctrinam, in qua utraque, velut oculus in viridi, clarescit intelligentia cordis nostri. Illa species ignis quae tantum depascitur sicut ignis solis extrinsecus, significare potest virtutem divinae naturae, cui corruptio nulla appropinquare potest, quae omnem creaturam innovat, et in nobis rubiginem vitiorum exurit, non sibi incorporando, sed nihil esse faciendo. Cujus virtus tanta est, ut ejus praesentiam sustinere non possit
Abbreviated transcription (Latin):
et cum sit et̾na non potest extingui.
Hoc igne impii qr intus ardere nolu¬
erunt. foris ad ignem gehenne cõbu¬
rendi ꝑuenerunt. quodam modo simi¬
le ꝓ simili suscipientes. ut talem ignem
caro foris in ueniret in pena. qualem ig¬
nem mens intus ꝑdiderat in conscien¬
tia. Considera ergo tres ignes istos. ignẽ
solis. ignem caritatis. ignem gehenne.
ignis soł uisibilis. ostendit tͥ inuisibi¬
lem ignem caritatis et monet ut eum
queras. Ignis aut̃ gehenne uisibilie..
penam tͥ minatur. si ꝑdidis inuisibi¬
lem ignem caritatis. Uterq caritati si¬
mulatur. utqͥ caritati famulatur. Iste
demonstrando. ille uindicando. Illa spe¬
cies ignis que tm̃ nascitur ut fulgor
significat ꝓpassiones uicioꝵ que ꝑ cogi¬
tacionem subito de corde exeunt. S q
meus ratione obuiante eas ꝑ consensũ
non recipit. continuo euanescunt. Neq
enĩ pascuntur dum transeunt. neq de¬
pascuntur. dum ꝑ consensum animũ

Expanded text:
et, cum sit aeterna, non potest exstingui. et, cum sit aeterna, non potest exstingui. Hoc igne impii quia intus ardere noluerunt, foris ad ignem gehennae comburendi pervenerunt, quodammodo simile pro simili suscipientes, ut talem ignem caro foris inveniret in poena, qualem ignem mens intus perdiderat in conscientia. Considera ergo tres ignes istos, ignem solis, ignem charitatis, ignem gehennae. Ignis solis visibilis ostendit tibi invisibilem ignem charitatis, et monet ut eum quaeras. Ignis autem gehennae visibilis poenam tibi minatur, si perdideris invisibilem ignem charitatis. Uterque charitati similatur, uterque charitati famulatur. Iste demonstrando, ille vindicando. Illa species ignis, quae tantum nascitur ut fulgor, significat propassiones vitiorum, quae per cogitationem subito de corde exeunt; sed quia mens ratione obviante eas per consensum non recipit, continuo evanescunt. Neque enim pascuntur, dum transeunt, neque depascuntur, dum per consensum animum
Abbreviated transcription (Latin):
ignis excussus de silice et in lignis re¬
ceptus. De silice nascitur. et in lignie.
pascitur: et ligna depascitur. Nona est
que seorsum pascitur: simul nascitur
et depascitur. Qualis est ignis excussus
de glacie et sulphure receptꝰ. De glacie
nascitur. ⁊ glaciem depascitur ⁊ sulphu¬
re pascitur. Decima ẽ que seorsum depas¬
citur simul nascitur et pascitur. Qual
est radius solis lucens in humido. De
sole nascitur et pascitur. ⁊ humorem de¬
pascitur. Un decima ẽ que simul nasci¬
tur pascitur et depascitur: Qualis est
ignis exiens de ligno et ardens in ligno.
Iste sunt undecim sp̃es ignis que for¬
tassis aliquid fortasse significare pote¬
runt. unde utilitas ꝓueniat. si fuerit qͥ
sciat de uisibili igne excudere ignem sa¬
pientie. Ignis soł qui nec nascitur nec
pascitur nec depascitur. significat et̾¬
nam caritatem dei que in ip̃o naturalit̾
existens cum sit ꝑfecta augeri non pot.

Expanded text:
ignis excussus de silice et in lignis reignis excussus de silice et in lignis receptus. De silice nascitur, et in lignis pascitur, et ligna depascitur. Nona est quae seorsum pascitur simul nascitur et depascitur: qualis est ignis excessus de glacie et sulphure receptus. De glacie nascitur, et glaciem depascitur, et sulphure pascitur. Decima est quae seorsum, depascitur simul nascitur et pascitur: qualis est radius solis lucens in humido. De sole nascitur et pascitur, et humorem depascitur. Undecima est quae simul nascitur, pascitur et depascitur: qualis est ignis exiens de ligno et ardens in ligno. Istae sunt undecim species ignis quae fortassis aliquid significare poterunt, unde utilitas proveniat, si fuerit qui sciat de visibili igne excutere ignem sapientiae. Ignis solis qui nec nascitur, nec pascitur, nec depascitur, significat aeternam charitatem Dei, quae in ipso naturaliter existens, cum sit perfecta, augeri non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singłas. Quinta sp̃es ignis est que naᷤ¬
citur et pascitur. non depascitur. Qual
est calor in ouo. qui et de corpore fouentis
oritur et nutritur. s sub̾am oui non de¬
pascitur. Talis est et radius soł in luna.
De sole oritur et nutritur. et corpus lu na¬
re ñ depascitur. Similiter radius solie.
lucens iarido. Sexta sp̃es est que nasci¬
tur. et depascitur: non pascitur. Quale
ẽ fulgur expressum de nubib quod nas¬
citur quando de collisis nubib exit. ⁊ de¬
pascitur illud quod urendo consumit. s
ñ pascitur q subito euanescit. Septima
sp̃es est que pascitur et de pascitur. non
nascitur. Qualis est calor naturalis in
corꝑe. Non nascitur qr naturalis. pascit᷑
aut̃ cibis et uestimentis. ⁊ depascitur
humores corꝑis. De iñ sequuntur .iiii. re¬
lique ex crib ꝓprietatib singule cons¬
tantes. Octaua est que seorsum nascitur.
simul pascitur et depascitur. Qualis est

Expanded text:
per singulas. Quinta species ignis est quae nasper singulas. Quinta species ignis est quae nascitur et pascitur, non depascitur: qualis est calor in ovo, qui et de corpore foventis oritur et nutritur, sed substantiam ovi non depascitur: talis est et radius solis in luna. De sole oritur et nutritur; et corpus lunare non depascitur: similiter radius solis lucens in arido. Sexta species est quae nascitur et depascitur, non pascitur: quale est fulgur expressum de nubibus, quod nascitur, quando de collisis nubibus exit, et depascitur illud quod urendo consumit; sed non pascitur, quia subito evanescit. Septima species est quae pascitur et depascitur, non nascitur: qualis est calor naturalis. In corpore non nascitur, quia naturalis; pascitur autem cibis et vestimentis, et depascitur humores corporis. Deinde sequuntur quatuor reliquae ex tribus proprietatibus singulae constantes. Octava est quae seorsum nascitur, simul pascitur et depascitur. Qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
non nascitur. qr naturalis est. nec depas¬
citur qr consumens non ẽ. Quarta spe¬
cies est que tm̃ depascitur non nascitur
nec pascitur. qualis est ignis solis extͥn¬
secus eni depascitur. unde nec sordes
ei appropinquare possunt. quas non sibi
in corꝑando. s in nich̃m redigendo consu¬
mit. Et hec est differentia inter ignem
soł. et ignem gehenne. quod ignis solis
extrinsecus depascitur. ignis uero gehen¬
ne nec extrinsecus illud in quod ardet.
nec intrinsecus illud in quo ardet demo¬
litur. Commune ergo hñt non nasci.
qr alunde non oriunt᷑. habent cõmu¬
ne ñ pasci. qr ꝑ aliquam materiam
non mutriuntur. s semet ip̃is uiuũt.
Hñt commune intrinsecus non depas¬
ci. qr substantiam suam ñ consumunt.
Deferunt aut̃ quod ignis solis extrinse¬
cus depascitur. ñ ignis gehenne. He
sunt quatuor sp̃es simplices ignis. Se¬
cuntur .iii. duab ꝓprietatib composite

Expanded text:
non nascitur, quia naturalis est; nec depasnon nascitur, quia naturalis est; nec depascitur, quia consumens non est. Quarta species est quae tantum depascitur, non nascitur, nec pascitur: qualis est ignis solis. Extrinsecus enim depascitur. Unde nec sordes ei appropinquare possunt; quas non sibi incorporando, sed in nihilum redigendo consumit. Et haec est differentia inter ignem solis et ignem gehennae, quod ignis solis extrinsecus depascitur; ignis vero gehennae nec extrinsecus illud in quod ardet, nec intrinsecus illud in quo ardet demolitur. Commune ergo habent non nasci, quia aliunde non oriuntur; habent eommune non pasci, quia per aliquam materiam non nutriuntur, sed ex semetipsis vivunt; habent commune intrinsecus non depasci, quia substantiam suam non consumunt. Differunt autem quod ignis solis extrinsecus depascitur, non ignis gehennae. Hae sunt quatuor species simplices ignis. Sequuntur tres duabus proprietatibus compositae
Abbreviated transcription (Latin):
fecto animus delectatione laudis sue cor¬
ruptus conscientiam de u̾itatis testimo¬
nio consulit. non ꝙ ueritatem inueni¬
re diligat. s qr id quod magis ẽẽ deside¬
rat maiori attestatione firmare concu
Res sunt nature ignis. Quod nas¬
citur. quod pascitur. quod depascitur.
hoc est quod oritur: quod nutritur. qd̾
consumit. Et scłm istas tres naturas.
recipit .xi. sp̃es. prima est que fit ꝑ re¬
motionem. que nec nascitur. nec pascit᷑
nec depascitur: qualis est ignis soł et
gehenne. Non nascitur qr extra origi¬
nem non ht̃. Non pascitur. qr nucri¬
mento non indiget. Non depascitur. qr
in subiecta mat̾ia non ardet. Secunda spe¬
cies est que tantum nascitur. ñ pascitun
nec depascitur: qualis est fulgor expressus
a nubib qui nec urit nec findit. moxq ex¬
tinguitur. Cercia sp̃es est que tantum
pascitur. non nascitur nec depascit᷑. qual
est ignis oculoꝵ qui in uiridi pascitur.

Expanded text:
rofecto animus delectatione laudis suae corrofecto animus delectatione laudis suae corruptus conscientiam de veritatis testimonio consulit, non quod veritatem invenire diligat, sed quia id quod magis esse desiderat, majori attestatione firmare concupres sunt naturae ignis, quod nascitur, quod pascitur, quod depascitur, hoc est quod oritur, quod nutritur, quod consumit. Et secundum istas tres naturas recipit undecim species. Prima est quae fit per remotionem; quae nec nascitur, nec pascitur, nec depascitur: qualis est ignis solis et gehennae. Non nascitur quia extra originem non habet; non pascitur, quia nutrimento non indiget; non depascitur quia in subjectam materiam non ardet. Secunda species est quae tantum nascitur, non pascitur, nec depascitur: qualis est fulgor expressus a nubibus, qui nec urit nec findit, moxque exstinguitur. Tertia species est quae tantum pascitur, non nascitur, nec depascitur: qualis est ignis oculorum, qui in viridi pascitur:
Abbreviated transcription (Latin):
querere se finxit. s quod inuenire desi¬
derabat. Sic balaam cum abalac rege
moabitax ad maledicendum filiis isrł
ꝓposita mercede in uitaretur a dño. que¬
rit an ire debeat. et eundi licentiam ac¬
cipit. cui tamen post hec eunti angelus
dñi in uia occurrens obsistit. Quid est
hoc : Si bona fuit uiacͤ angelus ei obsti¬
tit: aut si mala fuit uia. cur deus ei li¬
centiam eundi concessit: S nimirum
prauitas mentis illius hoc meruit. ut
illud pocuis ei deus responderet quod
ip̃e magis audire desiderauit. Nam qͥ
auaricia cecatus ire uolebat. etiam prus¬
qͣm inquireret an ire deberet dum ei li¬
centia eundi conceditur. ad ꝑficiendum
solummͦ id quod concupierat relaxat᷑.
Nec p̾cepto domini ad id faciendũ duci¬
tur. s ꝑmissione dñi facultas uolenti
condonatur. qr et si aliud dñs queren¬
ti respondisset. non scire cupientẽ doce¬
ret. s remanere nolentem cogeret. Si ꝓ¬

Expanded text:
quaerere se finxit, sed quod invenire desiquaerere se finxit, sed quod invenire desiderabat. Sic Balaam cum a Balac rege Moabitarum ad maledicendum filiis Israel proposita mercede invitaretur, a Domino quaerit an ire debeat, et eundi licentiam accipit; cui tamen post haec eunti angelus Domini in via occurrens obstitit . Quid est hoc? Si bona fuit via, cur angelus ei obstitit? aut si mala fuit via, cur Deus ei licentiam eundi concessit? Sed nimirum pravitas menti illius hoc meruit, ut illud potius ei Deus responderet quod ipse magis audire desideravit. Nam qui avaritia caecatus ire volebat, etiam priusquam inquireret an ire deberet, dum ei licentia eundi conceditur, ad perficiendum solummodo id quod concupierat relaxatur. Nec praecepto Domini ad id faciendum inducitur, sed permissione Domini facultas volenti condonatur, quia, etsi aliud Dominus quaerenti respondisset, non ire cupientem doceret, sed remanere nolentem cogeret. Sic p
Abbreviated transcription (Latin):
et laudationẽ ꝑ eandem maloꝵ suoꝵ
memoriam hoc modo se defendere debet
humilitas. Quotiens ad ulatione laudan¬
tium siue reu̾entia exhibentium pul¬
sari ext̾ius atq temptari se senserit. nõ
actendat neq cogitet utrum uerũ sit ꝙ
de se dr. aut dignum quod sibi exibet᷑.
S statim ne decepta mens ꝑ inanem
głam laudem qua foris pulsatur intus
suscipiat ex ip̃o suo uicio ei opponere cu¬
ret. unde potius erubescat dicens cum
psalmista. Auertantur statim erubes¬
centes qui dicunt mͥ euge euge. Quisqͥs
enĩ laudatus de u̾itate consulturus con¬
scientiam adit ex eo ip̃o iam consentire
adulationem conuincitur. qr occasionẽ
approbationis eius non quereret nisi eã
a principio recinere quam abicere ma¬
luisset. Et ideo fit ñ nunquam ut talẽ
iusto iudicio deus. q intencionis eius
prauitatem considerat. ueritatem discer¬
nere non ꝑmittat. et cestimoniũ consci¬
entie iam illi respondeat. non adid quod

Expanded text:
et laudationem per eamdem malorum suorum et laudationem per eamdem malorum suorum memoriam hoc modo se defendere debet humilitas. Quoties adulatione laudantium sive reverentiam exhibentium pulsari exterius atque tentari se senserit, non attendat neque cogitet utrum verum sit quod de se dicitur, aut dignum quod sibi exhibetur, sed statim ne decepta mens per inanem gloriam laudem qua foris pulsatur intro suscipiat, ex ipso suo vitio ei opponere curet unde potius erubescat, dicens cum Psalmista: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge . Quisquis enim laudatus de veritate consulturus conscientiam adit, ex eo ipso jam consentire in adulationem convincitur, quia occasionem approbationis ejus non quaereret, nisi eam a principio retinere quam abjicere maluisset. Et ideo fit nonnunquam ut talem justo judicio Deus, quia intentionis ejus pravitatem considerat, veritatem discernere non permittat, et testimonium conscientiae jam illi respondeat non ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
illius. s meritis nr̃is debere imputari.
Tria deniq sunt ꝑ que humilitas adu̾¬
sus illatam contumeliam se defendit.
primum ut consideremus culpam nr̃am
qua meruimus ut talia patiam᷑. deiñ
ut cogitemus q ept quotiens ad nr̃am
lesionem extitatur ꝓximus. hoc quasi
non ille. s in illo usto iudicio suo ad
nr̃am ꝓbationem siue iubendo siue per¬
mittendo oꝑetur deus. Postremo ut con¬
sideremus ꝙ malum agenti ñ iras¬
cendum. s compat iendum sit. sicut cor¬
poraliter infirmanti siue plagam aut
uulnus hñti. nemo qui sane saperet ñ
potius condolendum qͣm irascendum
existimaret. Pectata enim quasi quedã
sunt uulnera animaꝵ. et omnis qͥ ma¬
le agit. ñ quasi ex uirtute agens. s qͣsi
a uirtute deficiens. et uelud quadam fie¬
nesis egritudine laborans pie colerandꝰ
est. Prima ergo consideratio suadet nob̾
iusticiam. Sid̾a reuerentiam. Tercia mi¬
sericordiam. Contra reu̾entiam autem

Expanded text:
illius, sed meritis nostris debere imputari. illius, sed meritis nostris debere imputari. Tria denique sunt, per quae humilitas adversus illatam contumeliam se defendit: Primum, ut consideremus culpam nostram, qua meruimus ut talia patiamur; deinde, ut cogitemus quod quoties ad nostri laesionem excitatur proximus, hoc quasi non ille, sed in illo justo judicio suo ad nostri probationem sive jubendo sive permittendo operetur Deus; postremo, ut consideremus quod malum agenti non irascendum, sed compatiendum sit, sicut corporaliter infirmanti, sive plagam aut vulnus habenti, nemo sana saperet qui non potius condolendum quam irascendum existimaret. Peccata enim quasi quaedam sunt vulnera animarum; et omnis qui male agit, non quasi ex virtute agens, sed, quasi a virtute deficiens et veluti quadam phrenesis aegritudine laborans, pie tolerandus est. Prima ergo consideratio suadet nobis justitiam, secunda reverentiam, tertia misericordiam. Contra reverentiam autem