comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ẽ prĩ nõ accepisse sed
dare. ꝓpriũ autẽ filii tã
accepisse ꝙͣ dare. Cõueni¬
encia itaq ẽ ĩ dando. diffe¬
rẽcia u̾o ĩ accipiẽdo. Qͦmͦ
autẽ ĩ hac mutua cõueni¬
encia prĩs ymaginẽ filiͦ
gestat: sicut supiꝰ docunꝰ¬

Expanded text:
o est Patri non accepisse, sed dare, proprium est Filio tam accepisse quam dare. Convenientia itaque est in dando, differentia vero in accipiendo. Quomodo autem in hac mutua convenientia Patris imaginem Filius gestat, sicut superius docu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ utriusq ꝓductio uni¬
formis nõ est. Si eñ utͣ¬
qz uniformis ess. una se¬
cundũ ordinẽ. nature. al¬
tera pncipalior ñ fuiss.
Q̾ autẽ una pͥncipalior
altã sit: suꝑior disputa¬
tio inueĩt. Scimus autẽ
qm̃ ĩ ꝓpagatione hũana¬
iũ ꝑsonaꝵ: młtiformis
ẽ modꝰ scd̾m diu̾sos ger¬
manitati ᷤ gͣdus sic̃ suꝑiͦ
iã diximꝰ. nã aliꝰ ẽ ꝓcedẽdi
modus filii de pr̃e suo. aliꝰ
nepotis ab auo. aliꝰ autẽ
dico de istis uideri põt et
ĩ reliquis. Int̾ omne ᷤ autẽ

Expanded text:
m utriusque productio uniformis non est. Si enim utraque uniformis esset, una secundum ordinem naturae, altera principalior non fuisset. Quod autem una principalior altera sit, superior disputatio invenit. Scimus autem quoniam in propagatione humanarum personarum multiformis est modus, secundum diversos germanitatis gradus, sicut superius jam diximus. Nam alius est procedendi modus filii de patre suo, alius nepotis ab avo, alius autem dico de istis, videri potest et in reliquis: inter omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝙͣ pr̃i uidet᷑ esse cõmune
de sua ꝑsona ꝑsonã ꝓduc̾e
ad ymaginẽ sili̾tu dimꝰ sue
utͦbiq ꝓcedens de altõ ui¬
det᷑ esse ꝓducẽtis ymago.
Si gͦ recte ingeniti filius
dicit᷑ quẽ ꝓducit de se ad y
tur filius geniti quẽ geni¬
tus ꝓducit de se sb̾ ymagi¬
ne similitudĩs sue. Sz res
rei ymago dici nõ solet ꝓ
eo ꝙ utraq simile ht̃. Mͦ¬

Expanded text:
Filio quam Patri videtur esse commune de sua persona personam producere ad imaginem similitudinis suae, utrobique procedens de altero videtur esse producentis imago. Si igitur recte ingeniti Filius dicitur quem producit de se ad imtur Filius geniti, quem genitus producit de se sub imagine similitudinis suae? Sed res rei imago dici non solet, pro eo quod utraque simile non
Abbreviated transcription (Latin):
gurã nõ ĩp̃ssit eius filiuᷤ
dici nõ debuit ꝙͣuis de eo
nalit̾ ꝓcesserit. sicut nõ ĩ
om̃i ꝓcessione existentis de
existente secund̾ oꝑacionẽ
nature solet usus uni ꝓ¬
lis alteri parentis nomẽ
accõmodare.
Ed sicut cõmune.
est pri et filio diui¬
nitatis plenitudinẽ natu¬
ralit̾ dare: sic est cõe filio
et spũi scõ plenitudinem
diuinitatis a semetipĩs
nõ hr̃e. Si gͦ filius recte
tatis silitudinẽ quã h̃t cũ

Expanded text:
guram non impressit, ejus Filius dici non debuit, quamvis de eo naturaliter processerit. Sicut non in omni processione existentis de existente secundum operationem naturae, solet usus uni prolis, alteri parentis nomen accommodare. Sed, sicut commune est Patri et Filio dinitatis plenitudinem naturaliter dare, sic est commune Filio et Spiritui sancto plenitudinem divinitatis a semetipsis non habere. Si igitur Filius recte tatis similitudinem quam habet cum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Cur gͥ dic̃ huic hoĩ ex com¬
mestione ꝓuenisse. qd̾ pͥmo hõi
fallacit᷑ ꝓmissum ẽ. ex comestiõe
posse ꝓuenire. nͥ ut intelligamus
hic fuisse ad m̃itũ. seu ⁊̃ ad reme¬
ditim. qd̾ absq dubio ibi fuit ad
reatuͣ. Uides certe quomodo secdu¬
ctor ñr. fraudulentie sue lucͣ que
ꝑ mulierem acquisiuit. it̾m ꝑse
mͣ mulieris amisit. Utinã tandẽ
aliqͣn iudi euigilent utiuã tan¬
dem aliqͣn sapiant: intelligãt
hanc eẽ mulierem. hanc eiꝰ eẽ ꝓlem.
de quib a dño dictũ ẽ ad serpentẽ.
Inimicicias ponam int̾ te. ⁊ mu¬
lierem int̾ semͣ tuuͣ ⁊ semͣ illius.
sur ñ intelligunt ħ mulieris se¬
mñ p̾dictas immicia̾s exertusse:⁊
iuictoriam obtinuisse. cũ audiãt
hunc ex comestione ad illõ ꝓfe¬
cisse. uini constat ad serpentis sua¬
sionẽ. pͥmuͣ hominẽ defecisse:
Ecce quomͦ impugnatoris nr̃i sen¬
tencia. ꝑ istũ omino incontͣriũ ẽ
u̾sa. Qͥcquid ille homini fraudu¬

Expanded text:
x comestione provenisse quod primo homini fallaciter promissum est ex comestione posse provenire, nisi ut intelligamus hic fuisse ad meritum, seu etiam ad remedium, quod absque dubio ibi fuit ad reatum? Vides certe quomodo seductor noster fraudulentiae suae lucra quae per mulierem acquisivit, iterum per semen mulieris amisit. Utinam tandem aliquando Judaei evigilent! Utinam tandem aliquando sapiant, et intelligant hanc esse mulierem, hanc ejus esse prolem de quibus a Domino dictum est ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, inter semen tuum et semen illius! Cur non intelligunt hoc mulieris semen praedictas inimicitias exercuisse, et victoriam obtinuisse, cum audiant hunc ex comestione ad illud profecisse, unde constat ad serpentis suasionem primum hominem defecisse? Ecce quomodo impugnatoris nostri sententia per istum omnino in contrarium est versa. Quidquid ille homini fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
&bibendo. uerũ ̃ esuriendo ⁊i sici¬
endo. siuie alio quolibet exꝑien¬
di mͦdidicit. que pͥꝰ ꝑ exꝑientiã
nesciuit. Et comedendo quidem
non solum ex esu butirr ⁊ mellis.
immo ⁊ ex usu cuiꝰq comestionis.
Potuit gͦ ⁊ de aliis dici cibis hoc
qd̾ dictũ ẽ de cibo butiri ⁊ mellis.
S scͥptura diuina quedã ex industͥa

Expanded text:
etiam esuriendo et sitiendo, sine alio quolibet experiendi modo didicit quae prius per experientiam nescivit, et comedendo quidem non solum ex esu butyri et mellis, imo et ex esu cujusque comestionis. Potuit ergo et de aliis cibis hoc dici, quod dictum est de cibo butyri et mellis. Sed Scriptura divina quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ nr̃oꝵ exꝑientiã suscepit. s in
eo ip̃o nature nr̃e acquisiuit. noͣ
solum illam qͣm pͥmꝰ homo ꝑdidit.
u̾m ⁊̃ illam qm quidem ñ uetitũ
edendo. s abstinendo acquirere
potuit. Certe añ p̃uaricationis re¬
atũ ꝑ exꝑientiã nouit homo qͥd
cẽt int̾eẽ gaudiis paradisi: s necdũ
gaudũs celi: Nouit quid sit ẽe in
loco uoluptatis: nesciuit qͥd sit fo¬
re ingła et̾nitatis. Nonne pͥorem
illam recuꝑauit homo. qnͣaudi¬
uit homo. ab homine d̾o. hodie
mecũ eris in paradiso: Honne ⁊
istam sublimẽ acciꝑe m̾uit hõ ꝑ

Expanded text:
orum experientiam suscepit, sed in eo ipso naturae nostrae acquisivit, non solum illam quam primus homo perdidit, verum etiam illam quam quidem non vetitum edendo, sed abstinendo acquirere potuit. Certe, ante praevaricationis reatum per experientiam, novit homo quid esset interesse gaudiis paradisi. Sed necdum gaudiis coeli. Novit quid sit esse in loco voluptatis, nescivit quid sit fore in gloria aeternitatis. Nonne priorem illam recuperavit homo, quando audivit homo ab Homine Deo: Hodie mecum eris in paradiso? Nonne et istam sublimem
Abbreviated transcription (Latin):
illa sublimitate qmͣ hr̃e pot̾at.
ad abiectam istam ⁊ humilem
scĩam recidit fmanuel n̾r come¬
dendo ⁊ ascendendo. humilẽ istã
deposuit: ⁊ sublimẽ illã apphen¬
dit. Dicitis qr oportuit xp̃mpati.
⁊ resurg̾e a mortuis ⁊ ita intͣre
ingłam suam. Qͥd si dicimꝰ opor¬
p̾hend̾e illam qm locuti sumus
sublimem scientiam: Dicitis quia
tanti m̃iti fuit passiq xͥ ut exiuir¬
tute pacientie. n̾uerit in omnẽ
plenitudinẽ gle introire: ł alios
introduc̾e. Qd si nos dicimꝰ qmͣ
tanti pond̾is apd̃ dm̃ fuit. qd̾
emanuel nr butirũ ⁊ mel come¬
dit. qđ muscis ⁊̃ cõmunicauit.
ut ex humilitatis eiꝰ m̃ito inõ¬
nem plenitudinẽ scientie. iure
iam debeat ł ipse intͣre. ł alios in¬
troduc̾e: S qd̾ dictũ ẽ nr̃m pue-

Expanded text:
illa sublimitate quam habere poterat, illa sublimitate quam habere poterat, ad abjectam istam et humilem scientiam recidit; Emmanuel noster comedendo et ascendendo, humilem istam deposuit, et sublimem illam apprehendit. Dicitis quia oportuit Christum pati, et resurgere a mortuis, et ita intrare in gloriam suam. Quid si dicimus oporprehendere illam quam locuti sumus sublimem scientiam? Dicitis quia tanti meriti fuit passio Christi, ut ex virtute patientiae meruerit in omnem plenitudinem gloriae introire, vel alios introducere. Quid si nos dicimus quoniam tanti ponderis apud Deum fuit, quod Emmanuel noster butyrum et mel comedit, quod muscis etiam communicavit, ut ex humilitatis ejus merito in omnem plenitudinem scientiae jure jam debeat, vel ipse intrare, vel alios introduce
Abbreviated transcription (Latin):
post. xp̃i resurrectionẽ. istam ac-¬
cepit homo post xͥ ascensionem.
Emanuelitaq nr. ut dictũ ẽ ꝑ pri-¬
mam illã humilem acquisiuit
nature nr̃e nouissimã istã sub¬
limẽ. S si comedendo obtinuit
illam. numqͥdñ ⁊ istam: Utiq
qr istam obtinuit. illa mediante.
comed̃itis ex eo. eritis sicut dũsci-¬
entes bonũ ac malũ. de eadem
intelligamꝰ. qd̾ in hoc loco legimꝰ.
Butirum ⁊ mel comedet. ut sciat
reꝓbare malum. ⁊ elig̾e bonum.
humqͥd nam scͥptura ñ iudr hoc
tacite in nuere. que dicit hic excoͣ¬
mestione ꝓuenisse. qd̃ ibi falaci-¬
ter ꝓmittitur ex comestione pos-¬
se ꝓuenire: Hanc autẽ sublimẽ
⁊ suꝑeminentẽ. xp̃c in sua ascen¬
sione obtinuit. qnͣ ingłam suam
inet̾nũ intͣuit. Attende qͥd dr̃ qͦmͦ¬
ibilegit᷑. Et conuescens inqͥt p̃cep̃
ilł ab ierosoluis ne disced̾ent.⁊
paucis int̾iectis ad ditur: uidenti¬
b ilł eleuatꝰ ẽ. Ecce qr comedit. ⁊
ascendit. Adam comedendo ab

Expanded text:
risti resurrectionem, istam accepit homo post Christi ascensionem. Emmanuel itaque noster, ut dictum est, per primam illam humilem acquisivit naturae nostrae novissimam istam sublimem. Sed si comedendo obtinuit illam, nunquid non et istam? Utique quia istam obtinuit illa mediante, comederitis ex eo, eritis sicut dii scientes bonum ac malum ; de eadem intelligamus, quod in hoc loco legimus: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum . Nunquidnam Scriptura non videtur hoc tacite innuere quae dicit hic ex comestione provenisse quod ibi fallaciter promittitur ex comestione posse provenire? Hanc autem sublimem et supereminentem Christus in sua ascensione obtinuit, quando in gloriam suam in aeternum intravit. Attende quid ibi legitur: Et convescens, inquit, praecepit illis ab Hierosolymis ne discederent, et paucis interjectis additur: Videntibus illis, elevatus est . Ecce quia comedit et ascendit. Adam comedendo ab
Abbreviated transcription (Latin):
nich̃ominꝰ p᷑cipitaciõis
gradibꝰ solã̾us humanꝰ apd̾
sem⁊ ipsum obrigesc̾e. m̃tis obli¬
gatione. m̃tis obduratione. m̃tis ef¬
frenatione. Mentis obligatio est
qñ assueta eã de lectacio ita inso¬
lubiłr implicat. ut se apeccĩ ꝯsue¬
tudine explicare etiã cũ uelit ñ
ualeat. cum iã oĩo petcare ñ desi¬
stit. in quantũ eã in punitas sinit.
Ccce qr qͦm arrogantia spoliat.
extollñtia eneruat. ⁊ quẽ extollen¬
tia eneruat. ꝯtumatia pͤcipitat ⁊
qͣm ꝯtumatia ad peccand̃ pͤcipitat.
peccandi ꝯsuetudo pꝰmod̾ paulatĩ
ligat. Tali aĩe. talit̾ꝙ ligate clamat
uox illa ꝓpħe. Solue uĩcla colli tui¬
captiua filia syon. Talib uincłis

Expanded text:
nihilominus praecipitationis gradibus, solet animus humanus apud semetipsum obrigescere, mentis obligatione, mentis obduratione, mentis effrenatione. Mentis obligatio est, quando assueta eam delectatio ita insolubiliter implicat, ut se a peccati consuetudine implicare, etiam cum velit, non valeat; cum jam omnino peccare non desistit, in quantum eam impunitas sinit. Ecce quia quem arrogantia spoliat, extollentia enervat; et quem extollentia enervat, contumacia praecipitat; et quem contumacia ad peccandum praecipitat, peccandi consuetudo postmodum paulatim ligat. Tali animae, taliterque ligatae, clamat vox illa prophetae: Solve vincula colli tucaptiva filia Sion . Tali
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis cornibꝰ dm̃ in pugnat. sic intͥ¬
b sequentib deo repugnat. Nã
obligatione. obduratione effrena¬
tione sui. mens male munita fortit̃
resistit. ne ullus duum timoris
impulsus facile eã humiliare pos¬
sit.

Expanded text:
primis cornibus Deum impugnat, sic in tribus sequentibus Deo repugnat. Nam obligatione, obduratione, effrenatione sui mens male munita fortiter resistit, ne ullus divini timoris impulsus facile eam humiliare possit.
Abbreviated transcription (Latin):
timore. nulla uindicte seu̾itate asuiᷤ
ex cessib coherceri pot̃. qui eiꝰ mͦi ẽ.
Et ut aꝑtis utam᷑ exemplis. scunt
flagitiosi qͣlẽ dap̃nationẽ. insinis
flagitiis dep̾hensi sustineant. uł
sustin̾e debeant. ⁊ tñ a flagitioꝵ
ꝑpetratione. nec se cohibe ualent.
Aliud ẽ desid̾ium sinm cohibe nõ
posse. c̃inpunitas blandit᷑. atq alid̾
cło ñ ꝯmittit᷑. Insuꝑiori gͥ gradu
aũis insolubiłr ligat᷑ ad culpam.
inisto ueld̃ insensibiłr obdurat᷑
ad penã. In illo pudor. in isto cal¬
cat᷑ ⁊ timor. Audi quid de his dicat᷑.
qui in hoc gͣdu ad penã obduran¬
tur. ꝑ oussi inqͥt eos ⁊ ñ doluert̃.
mentes effrenatio ẽ qñ absq ulla
hesitacione. uł retͣctatione aĩmꝰ
se ad omnẽ p̃uaricationẽ exponit.
& pudoris chamofrenoq timoris
ex cusso preceps in omnia ruit.⁊ fit
de reliquo sic̃ equus ⁊ mulus quibꝰ
ñ ẽ intellectꝰ. In iluobꝰ suꝑioribꝰ
a̾ius asius desidiis etiã cum reluo¬

Expanded text:
dictae severitate a suis excessibus coerceri potest, qui ejusmodi est. Et, ut apertis utamur exemplis, sciunt flagitiosi qualem damnationem in suis flagitiis deprehensi sustineant vel sustinere debeant, et tamen a flagitiorum perpetratione nec se cohibere valent. Aliud est desidorium suum cohibere non posse, cum impunitas blanditur, atque aliud culo non committitur. In superiori igitur gradu animus insolubiliter ligatur ad culpam, in isto velut insensibiliter obduratur ad poenam. In illo pudor, in isto calcatur et timor. Audi quid de his dicatur, qui in hoc gradu ad poenam obdurantur: Percussi, inquit, eos, et non doluerunt . Mentis effrenatio est, quando absque ulla haesitatione, vel retractatione animus se ad omnem praevaricationem exponit, et pudoris chamo, frenoque timoris excusso, praeceps in omnia ruit, et fit de reliquo sicut equus et mulus quibus non est intellectus . In duobus superioribus, animus a suis desideriis, etiam cum reluc
Abbreviated transcription (Latin):
lum qd̃ hẽat esse. hoc em̃
intelligi dat᷑ in uerbo cõpo¬
sito ex adiũcta sibi pp̃osici¬
one. Quid est emĩ existẽ
nisi ex aliquo sist̾e hoc est
sb̾stãcialit̾ ex aliquo esse.
In uno itaq hoc uerbo exi¬
st̾e uł sub uno nomine exi¬
stencie datur subintelligi
posse. et illam cõsideracio¬
nẽ que ꝑtinet ad rei qua¬
litatẽ. et illã que ꝑtinet
ad rel originẽ.

Expanded text:
uo habeat esse. Hoc enim intelligi datur in verbo composito ex adjuncta sibi praepositione. Quid est enim existere nisi ex aliquo sistere, hoc est substantialiter ex aliquo esse? In uno itaque hoc verbo existere, vel sub uno nomine existentiae, datur subintelligi posse, et illam considerationem quae pertinet ad rei qualitatem et illam quae pertinet ad rei originem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic dicã ꝙͣ insiste̾. hoc ẽ
alicui subiecto ĩher̾e Qd̾
autẽ sist̾e dicit᷑: ad utrũq
se hr̃e uidet ᷑ ⁊ ad id quod
aliquomodo ⁊ ad id quod
nullo modo habet sb̃siste.
tam ad id uidel qd̃ oportet
qmͣ ad id qd̃ om̃o nõ opor¬
tet sbm esse. unũ em̃ est
create alterũ ĩcreate na

Expanded text:
 insistere, hoc est alicui subjecto inhaerere. Quod autem sistere dicitur, ad utrumque se habere videtur, et ad id quod aliquo modo, et ad id quod nullo modo habet subsistere, tam ad id videlicet quod oportet, quam ad id quod omnino non oportet subjectum esse. Unum enim est creat
Abbreviated transcription (Latin):
tinet ad rõnẽ obtinẽcie¬
tam illã inꝙͣ in qua q̃ritꝰ
quale quid sit de quolibet
ente. ꝙͣ illã ĩ qua querit᷑
unde habeat eẽ. Unde no¬
men existẽcie trahit᷑ a u̾bo
qd̃ est existe̾. In u̾bo cõsist̾e̾
notari põt qd̃ ꝑtinet ad
considerationẽ unã. silit̾
ꝑ adiũctã ex p̃positionem
notari põt qd̃ ꝑtinet ad
aliã. ꝑ id quod dicit᷑ aliqͥd

Expanded text:
ertinet ad rationem obtinenTam illam, inquam, in qua quaeritur quale quid sit de quolibet, antequam illam in qua quaeritur unde habeat esse. Nomen existentiae trahitur a verbo quod est existere. In verbo sistere notari potest quod pertinet ad considerationem unam, similiter per adjunctam praepositionem, ex, notari potest quod pertinet ad aliam. Per id quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
dũ adhuo inbonis oꝑib uiuit.
infirmitatem suam attendere. &
niohil sibi nichil suis meritis
asoͥbere. & int̾ quelibr uirtutum
exercitia humilitatis custodiam
non deserere. sed ueracit̾ & absq
simulatione qͥcquid mali sibi ip̃i
quicquid boni diuine gr̃e ascͥ¬
bere. Et solet quidem pietas
suꝑna uiros etiam uirtutum
in quibus dam humiliare. et
grãm subtrahere. donec discant in¬
t̃quelibet moꝵ insignra nil altum
saꝑe. nichil de ꝓpͥa uirtute p̾simi̾e.
felices qui alieno casu potius quam
ꝓpͥo humane fragilitatis in firma ad¬
discunt. & ad humilitatis gr̃am
ꝓficiunt. S & cumeis quidem be¬
ne agitur qui ex ꝓpͥa riuna adhu¬
militatis custodiam eingilant. cum
tandem aliq̃n pꝰ infirmitatis sue
lapsum fortiores resurgant. Utriq
rei tipus urregis nabugodonosor
ruina uł reꝑatione expͥmitur. quia
& idem ipse post rumam admaio¬
rem gl̃am reꝑatur. & multi ꝑ enis
ruinam adcircunspectionis caute¬

Expanded text:
dum adhuc in bonis operibus vivit dum adhuc in bonis operibus vivit infirmitatem suam attendere, et nihil sibi, nihil suis meritis ascribere, et inter quaelibet virtutum exercitia humilitatis custodiam non deserere, sed veraciter et absque simulatione quidquid mali, sibi ipsi, quidquid boni divinae gratiae ascribere? Et solet quidem pietas superna viros etiam virtutum in quibusdam humiliare, et gratiam subtrahere, donec discant inter quaelibet morum insignia nil altum sapere, nihil de propria virtute praesumere. Felices qui alieno casu potius quam proprio, humanae fragilitatis infirma addiscunt, et humilitatis gratiam proficiunt. Sed et cum eis quidem bene agitur qui ex propria ruina ad humilitatis custodiam evigilant, cum tandem aliquando post infirmitatis suae lapsum fortiores resurgant. Utriusque rei typus in regis Nabuchodonosor ruina vel reparatione exprimitur, quia et idem ipse post ruinam ad maiorem gloriam reparatur, et multi per ejus ruinam ad circumspectionis caute
Abbreviated transcription (Latin):
onec cognoscant ant.¬
unientes quod dñet᷑
excelsus in regno hominũ.
Ecce utilitas. ut cognoscant
inuentes. Affectus in nob̃
dum in bono fõrtes sunt. & ad
lͥitutum oꝑa conualescunt. dñ
gram cooꝑantem hñt. c in stu¬
diis sp̃italib se exercere ualent.
Tunc ꝓculdubio moriunt᷑. cũ
eis gr̃a cooꝑatrio subtrait᷑. Sub¬
trahitur autem cum de suis boniͤ.
diuinis uͦ donis m̃s imꝓba suꝑ¬
bit. ce sua sibi merita ascribit. Sub¬
tracta gr̃a affectus boni deficiũt¬
& ad omne bonum languescunt &
sic deuiuentib mortui fiunt.
Quid enim aliud ẽ uirtutum de¬
fectus. quã quasi qͥdam illarũ
interitus: Qui gͥ infirmitatem
suam gr̃amq diuinam tunc pri¬
mũ attendunt. cum iam inbono
deficiunt isti post mortẽ & quasi
ꝓmorem diuine dñationis & mo¬
derationis magisterium ut be¬
neficium discunt & agnoscũt.
Quid gͥ est suꝑne maiestatis
dñium &e pͥncipatum in regno
hominum. uiuentes agnosẽẽ. nisi
unum quemq eo etiam tempore

Expanded text:
onec cognoscant viventes quod dominetur excelsus in regno hominum. Ecce utilitas, ut cognoscant viventes. Affectus in nobis dum in bono fortes sunt, et ad virtutum opera convalescunt, dum gratiam cooperantem habent, et in studiis spiritualibus se exercere valent. Tunc procul dubio moriuntur, cum in eis gratia cooperatrix subtrahitur. Subtrahitur autem cum de suis bonis et divinis donis mens improba superbit, et sua sibi merita ascribit. Subtracta gratia, affectus boni deficiunt et ad omne bonum languescunt, et sic de viventibus mortui fiunt. Quid enim aliud est virtutum defectus, quam quasi quidam illarum interitus? Qui igitur infirmitatem suam, gratiamque divinam tunc primum attendunt cum jam in bono deficiunt, isti post mortem, et quasi per mortem divinae dominationis, et moderationis magisterium vel beneficium discunt et agnoscunt. Quid igitur est supernae majestatis dominium et principatum in regno hominum viventes agnoscere, nisi unumquemque eo etiam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ne tale aliquid scͥb̃&: S ab¬
sit de anima tam sc̃a & aĩa
ꝓpħali tale aliquid suspicari.
S tale utiq regnum uł imꝑiũ
de dñi pietate postulabat am¬
de salutis sue ꝓuentum uł ꝓ
uectum sꝑabat. Da imꝑnim ĩ¬
quit puero tuo. & salnũ fac fili¬
um ancille tue. Pete gͦ & tu tale
imꝑum uł regnũ adño deo
tuo. ut ꝓ hac parte psallere pos¬
sis. ego aũ constitutꝰ sum rex
abeo. Uera namq satis sentẽtia.
Cuicumq uoluerit dabit illd̾.
Non est enun uolentis neq cur¬
rentis s miserentis dei. Si eñi
nichil h̃s quod non accepisti.
qͣnto magis regnum:¬

Expanded text:
ne tale aliquid scriberet? Sed abne tale aliquid scriberet? Sed absit de anima tam sancta et anima, prophetali tale aliquid suspicari. Sed tale utique regnum, vel imperium de Domini pietate postulabat, unde salutis suae proventum, vel provectum sperabat. Da imperium, inquit, puero tuo, et salvum fac filium ancillae tuae. Pete ergo et tu tale imperium, vel regnum a Domino Deo tuo, ut pro hac parte psallere possis: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Vera namque satis sententia, cuicunque voluerit dabit illud. Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei. Si enim nihil habes quod non accepisti, quanto magis regnum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Uiuentes utiq eins modi cognitio¬
nem habent. q̃n & in bona intentio¬
ne ꝑdurant. & nicħ desua uͥtute
p̃sumunt. s totum quod utiliter
possunt. dño ascͥbunt. eo quod
ip̃e sit qui solus dñatur in regno
hominum. q̃m dñi ẽ regnum et
ipse dñabitur gentium. Sane
& illd̾ regnum ext̾ius quo hoĩes
hominib p̾ ẽe solent & illud
item int̾ius quo uiciis & passi¬
onib siuis pͥncipari debent. ab
ipso disponitur. & dispensat᷑.
& utrumq ex eius muinere possi¬
detur. S aid̃ utiq uitare & fu¬
gere omĩno oportet. sicut ma¬
gistra ueritas ꝓprio exemplo
nos docet. Istud autem debemꝰ
desid̾are. & querere. & cum sũ¬
mo desidio postulare. & cum
ꝓpħa supplicare. Daimꝑium pu¬
erotuo. Nũquit nam queso ã¬
mam ꝓph̃alem tante ambitioĩs
credere oportet. ut regnum istsi¬
ticum a dño peteret. & abeiꝰ¬
modi eum peticione neo saltẽ
pudor cohibet: S siñ potuit
cohibere lingam ne hoc petert.
cur ñ saltẽ ꝓhibuit manum

Expanded text:
ejusmodi cognitionem habent, quando et in bona intentione perdurant, et nihil de sua virtute praesumunt, sed totum quod utiliter possunt, Domino ascribunt, eo quod ipse sit qui solus dominatur in regno hominum quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Sane et illud regnum exterius quo homines hominibus praeesse solent, et illud item interius quo vitiis et passionibus suis principari debent ab ipso disponitur, et dispensatur, et utrumque ex ejus munere possidetur. Sed illud utique vitare et fugere omnino oportet, sicut magistra veritas proprio exemplo nos docet. Istud autem debemus desiderare, et quaerere, et cum summo desiderio postulare, et cum Propheta supplicare: Da imperium puero tuo . Nunquidnam, quaeso, animam prophetalem tantae ambitionis credere oportet, ut regnum Israeliticum a Domino peteret, et ab ejusmodi eum petitione nec saltem pudor cohiberet? Sed si non potuit cohibere linguam ne hoc peteret, cur non saltem prohibuit manum
Abbreviated transcription (Latin):
Ed si ad illud recur¬
ĩdubitata rõne collegimꝰ qd̃
ad huiꝰ pplexionis enodacio¬
nẽ sufficiat elic̾e pot̾imus.
Quesiuimꝰ ⁊ ĩuenimꝰ qd̃ id
sit ĩnascibili de se ꝓlẽ ꝓduce
exigente rõne hoc ip̃m uelle.
ꝓcul dubio si ꝓthoplaustus
ille adã nͣale hr̃et ut pro uo¬
lũtate eciã de se solo cõsb̾alẽ
sibi ⁊ ꝑ omĩa cõformẽ pro¬
duc̾e potuiss. pͥncipali nichi¬
lominꝰ g̾mãitate iũg̾ent᷑¬

Expanded text:
ad illud recurindubitata ratione colligimus, quid ad hujus perplexitatis enodationem sufficiat elicere poterimus, quaesivimus et invenimus quod id sit innascibili de se prolem producere exigente ratione hoc ipsum velle. Procul dubio si protoplastus ille Adam naturale haberet ut pro voluntate etiam de se solo consubstantialem sibi et per omnia conformem producere potuisset, principali nihilominus germanitate jungerent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd a nob̾ ĩdiscussũ remane¬
at qd̃ ĩfirmũ auditorẽ iu¬
ste mou̾e debeat ad ip̃m qd̃
de tnͣsũpcione noim diximꝰ
diligẽciori adhuc cõsidãcio¬
ne discuciamꝰ. mirabitur
aliquis fortassis quare ad
dĩna ĩ de transferũt᷑ noĩa uͥ
rõ silĩtudinis obuiat ⁊ nõ
pocius ĩ de ubi hĩtudinũ col¬
lacio ex nõ nlla ꝑte cõcordat.
nõ em̃ h̃t̃ hũana nͨa ut fi¬
lius ꝓcedat de solo pr̃e scd̾m
ꝑte qua nõ nulla sili̾tudĩs
rõ alludit. qͦmͦ cõgruũ erit
ĩ de transsimie ubi ꝓportio¬
nalitatis cõguencia nlła
occurut: notãd̾ itaq in
pͥmis si mito ĩ illa deitate
dicit᷑ filiꝰ qui ab uno solo
ꝓcedit si m̃to dicit᷑ pater
a quo solo ⁊ unico originẽ
trahit admonem᷑ ex hiis
uocabulis ꝙ pͥncipalis ꝓ¬
cul dubio g̾manitas ibi
est ꝙ̃ ad modũ hoc ĩ nostͤ
na õino esse nõ põt. Ex
hiis inꝙͣ uocabulis cõpelli¬
carnale sapere sed ad altiorẽ
intll̾igenciã corde ascendẽ et

Expanded text:
emaneat quod infirmum auditorem juste movere debeat, idipsum quod de transumptione nominum diximus diligentiori adhuc consideratione discutiamus. Mirabitur aliquis fortassis quare ad divina inde transferuntur nomina ubi ratio similitudinis obviat, et non potius inde ubi habitudinum collatio ex nonnulla parte concordat. Non enim habet humana natura ut Filius procedat de solo Patre secunparte qua nonnulla similitudinis ratio alludit, quomodo congruum erit inde transumere ubi proportionalitatis congruentia nulla occurrit? Notandum itaque in primis si merito in illa Deitate dicitur Filius ab uno solo procedit, si merito dicitur Pater a quo solo et unico originem trahit, admonemur ex his vocabulis quod principalis procul dubio germanitas ibi est, quemadmodum hic in nostra natura omnino esse non potest. Ex his, inquam, vocabulis compellicarnale sapere, sed ad altiorem intelligentiam corde ascendere, et
Abbreviated transcription (Latin):
uides c̾te quomͦ ex hac cõsi¬
deracione rõ manifesta occ᷑¬
ment̾ ĩ illa ꝑsonarũ trim¬
tate ex duob unus ad alte¬
rũ pat̾ dicit᷑ alt̾ ad unũ eũ¬
dẽ ip̃m filiꝰ noĩat ͦ Ecce in
tanti mist̾ii ꝓfunditate qͦ¬
modo ĩ simłachro siłi̾tudĩs
diune ⁊ nr̃e ĩfumitatis cõ¬
sid̾ãcione elucescit quidẽ
nec dissili̾tudo sine siłitudĩe
nec siłitudo sine dissili̾tudĩe.
dissili̾tudĩs absq dubio ẽ
qd̃ ĩ nr̃a natura filius de
solo pr̃e ꝓcedẽ nõ põt. Sili¬
tudiis autẽ: ꝙ si hoc esse
potuissz atq cõtĩg̾et eadẽ
g̾manitatis uocabula ĩ
silĩ g̾manitate singulis
cõuenirẽt. Ecce iã ut cre¬

Expanded text:
consideratione ratio manifesta occuienter in illa personarum Trinitate ex duobus unus ad alterum Pater dicitur, alter ad unum eumdem ipsum Filius nominatur. Ecce in tanti mysterii profunditate quomodo in simulacro similitudinis divinae et nostrae infirmitatis consideratione elucescit quidem nec dissimilitudo sine similitudine, nec similitudo sine dissimilitudine. Dissimilitudinis absque dubio est quod in nostra natura filius de solo patre procedere non potest. Similitudinis autem quod si hoc esse potuisset atque contingeret eadem germanitatis vocabula in simili germanitate singulis convenirent. Ecce ja
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ hũana nã sexu ᷤ
sũ sexum: g̾mãitatis noĩa
uauant᷑: parẽtẽ ĩ uno sexu
patrẽ: ĩ alio dicimꝰ matrẽ. ꝓ¬
lẽ ĩ uno sexu filiũ dicimꝰ. in
ut ab eo sexu qui dignior eẽ
cognoscit᷑ ad id qd̃ oim̃ dig¬
nissimũ ẽ noĩa tnͣsferẽt᷑ ui¬
des gͦ ꝙͣ cõueniẽt̾ optinuit

Expanded text:
 humana natura sexus rsum sexum germanitatis nomina variantur, parentem in uno sexu patrem, in alio dicimus matrem. Prolem in uno sexu filium dicimus, in ut ab eo sexu qui dignior esse cognoscitur, ad id quod omnium dignissimum est nomina transferrentur. Vides ergo quam convenienter obtinui
Abbreviated transcription (Latin):
tute reprehendimꝰ. inquali¬
bet uirtute uł gr̃ã cau̾e debe¬
mꝰ. Audi aꝑte. diligent̾ adu̾-¬
te. memorit̾ retine. si in aliqͣ
gr̃a. in aliqua industria. si
in aliqua uirtute tua confi¬
quidem ⁊ satis imꝓbe hono¬
rem ei impendis. nec dicã
dm̃ tͥ facis. Qui głatur in
dño gloriet᷑. Maledictus
homo qui confidit ĩ hoĩe.
gͦ qui confidit in se. uł aliqͣ
sua uirtute. Głam meã in¬
quit alt̾i ñdabo. nͨ laudẽ
meam sculptili

Expanded text:
rtutem reprehendimus, in qualirtutem reprehendimus, in qualibet virtute, vel gratia cavere debemus. Audi aperte, diligenter adverte, memoriter retine si in aliqua gratia, in aliqua industria, si in aliqua virtute tua confiquidem et satis improbe honorem ei impendis, ne dicam Deum tibi facis. Qui gloriatur, in Domino glorietur. Maledictus homo qui confidit in homine, ergo qui confidit in se vel aliqua sua virtute: Gloriam meam, inquit, alteri non dabo, nec laudem meam sculptili
Abbreviated transcription (Latin):
autem danielis officiũ multi¬
plicilaude comm̃damꝰ. ⁊ de
iurtute deuotionis bone opi¬
nionis fraglantiam sermoĩs
nr̃i comm̃datione circũquaq
diffundimꝰ. bonu̾ opꝰ quidem
facimꝰ. si in hũs om̃ib daneł
nr̃i ñ tam głam qͣm utilita-¬
tem querimꝰ. Et ut aꝑtiꝰ dicam
qͥd sentiam bonum ẽ utiq ob
deuotionis grãm: ⁊ orationis
instanciam uitam nr̃am re¬
stͥngere. bonumẽ iurtutẽ ora¬
tionis comm̃dare. ⁊ laudib
efferre. si tam̃ ad hoc fiat ut
nr̃a deuotio in meliꝰ excrescat.
⁊ feruentior exurgat. non
ut gloriosior appareat. Qm
multi sunt qui cũ ꝑ oratio¬
nis instantiã aliqmͣ se opti¬
nuisse gr̾am ciedunt. mul¬
tũ iam de sua deuotione ut
scĩtate p̾sumentes magna
⁊ ab aliis de ea estimari uoltͣ.
hoc ẽ qd nabugodonosor pͦt¬
qͣm ꝑdamelem ad uoti sui
desid̾ium ꝑuenit. tam in ep-¬
to qm uano eum honore cu¬
mulauit. Hoc autẽ qd̾ cir¬
ca hanc de qua loquunͦ uͥ¬

Expanded text:
autem Danielis officium multiautem Danielis officium multiplici laude commendamus, et de virtute devotionis, bonae opinionis fragrantiam sermonis nostri commendatione circumquaque diffundimus, bonum opus quidem facimus, si in his omnibus Danielis nostri non tam gloriam quam utilitatem quaerimus. Et, ut apertius dicam quid sentiam, bonum est utique ob devotionis gratiam et orationis instantiam vitam nostram restringere, bonum est virtutem orationis commendare et laudibus efferre, si tamen ab hoc fiat ut nostra devotio in melius excrescat et ferventior exsurgat, non ut gloriosior appareat. Quam multi sunt qui cum per orationis instantiam, aliquam se obtinuisse gratiam credunt, multum jam de sua devotione vel sanctitate praesumentes magna et ab aliis de ea aestimari volunt. Hoc est quod Nabuchodonosor postquam per Danielem ad voti sui desiderium pervenit, tam inepto quam vano eum honore cumulavit. Hoc autem quod circa hanc de qua loquimur vi
Abbreviated transcription (Latin):
riari uelle :¬
ostias inquit & incensũ
precepit ut sacͥficarent᷑
ei. Animalia ꝓ damele occid̾e.
uł incensum cremare: ⁊ eiꝰmͦi
quelibet in eius usꝰ uł utili¬
tatem expendẽ. omnino non
ẽẽt culpabile. Culpabile autẽ
hec illi sacrificare. ⁊ homini
mortali diuinũ honorẽ in¬
pendẽ. In hostie immolatio¬
ne brutoꝵ ⁊ irrationabiliũ
caro mactatur: in incensi con¬
crematione: suauis ordor la¬
tius spargit᷑ Quasigͥ uiua s
bruta caro mactatur. qnͣ qui
buslibet irrationabilis appeti-¬
tus ł affectus in nobis carius
contͥcione mortificat᷑. Et tunc
uelut in censi odorem latiꝰ sp̃a¬
gimꝰ. qñ cuiꝰcumq uirtutis o¬
pinionẽ dignis laudũ p̾coniis
dilatamꝰ. Ex hiis itaq que in
nr̃is appetitib uł affectib ad¬
huc bestialit̾ uiuunt. ꝓ dame¬
le nr̃o mactare. ⁊ eiꝰmõi mortifi¬
catione̾ in deuotionis nr̃e usuͣ
⁊ utilitatem exertere absq ulla
contͣdictione ñ erit inutile. sũ

Expanded text:
riari velle. Hostias, inquit, et incensum praecepit ut sacrificarent ei. Animalia pro Daniele occidere, vel incensum cremare, et ejusmodi quaelibet in ejus usus vel utilitatem expendere omnino non esset culpabile. Culpabile autem haec illi sacrificare, et homini mortali divinum honorem expendere. In hostiae immolatione, brutorum et irrationabilium caro mactatur, in incensi concrematione suavis odor latius spargitur Quasi igitur viva, sed bruta caro mactatur, quando quilibet irrationabilis appetitus vel affectus in nobis carnis contritione mortificatur, et tunc velut incensi odorem latius spargimus, quando cujuscunque virtutis opinionem dignis laudum praeconiis dilatamus. Ex his itaque quae in nostris appetitibus vel affectibus adhuc bestialiter vivunt pro Daniele nostro mactare, et ejusmodi mortificationem in devotionis nostrae usum et utilitatem exercere absque ulla contradictione non erit inutile. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
in nob rõni repugnat. Ut̾ꝙ
itaq in t̾ra iam dicta regnũ
sibi uendicat.⁊ de die indiẽ
dilatare festinat. s ille ꝑiu
olentiã. iste ꝑ fraudulentiã.
Iste subiugauit sibi infide¬
les omes s utinam solos.
ille sibi subiecit fidelium ⁊̃
quoslibi malos. & utinam
mimme uexaret uel bonos.
S quos queso ñ uexat ardor

Expanded text:
in nobis rationi repugnat. Uterque in nobis rationi repugnat. Uterque itaque in terra jam dicta regnum sibi vendicat, et de die in diem dilatare festinat; sed ille per violentiam, iste per fraudulentiam. Iste subjugavit sibi infideles omnes, sed utinam solos; ille sibi subjecit fidelium etiam quoslibet malos, et utinam minime vexaret vel bonos. Sed quos, quaeso, non vexat ardor
Abbreviated transcription (Latin):
malos. In duob utiq regib in¬
telligimus tirãnidẽ duoꝵ pͥnci¬
palium uicioꝵ. sic̃ int̾ra: cõtrici¬
onis & captiuitatis nr̃e malũ.
Ut autẽ meluis cognoseas qua¬
litatem huiꝰ misere de qua lo¬
quimur t̾re. cogita tͥplicem illã
regionem in habitationis nr̃e.
ñ dico asyam europam & affri¬
cam. s triplicem ꝯtͥcionẽ ꝯditi¬
onis humane. Prima regio mi¬
sere huiꝰ in habitationis nr̃e ẽ
humana corruptibilitas. scd̾a ã
humana passibilitas. t̾cia uͦ hu¬
mana mortalitas. Nam sepe ex
corruptione pͥmo quid̃ insensi¬
bili: deducitur ad quãlibet
molestam et axiã passionem.
passiones aut̃ uarie deducũt
ad mortẽ. H aũ t̾ra misera. et
in habitacio molesta habet
duros ex actores. malignos
reges. trucem tiranidem exer¬
centes. In uicio ꝯcupiscentie
ht̃ regem fortem. in uicio ig¬
norantie regem fallacem.
Ille oppͥmit. iste seducit. hinc
gemino regi militat. quicqͥd

Expanded text:
malos. In duobus utique regibus inmalos. In duobus utique regibus intelligimus tyrannidem duorum principalium vitiorum, sicut in terra contritionis et captivitatis nostrae malum. Ut autem melius cognoscas qualitatem hujus miseriae de qua loquimur terrae, cogita triplicem illam regionem inhabitationis nostrae, non dico Asiam, Europam et Africam, sed triplicem contritionem conditionis humanae. Prima regio miserae hujus inhabitationis nostrae est humana corruptibilitas, secunda autem humana passibilitas, tertia vero humana mortalitas. Nam saepe ex corruptione primo quidem insensibili deducitur ad quamlibet molestam et anxiam passionem; passiones autem variae deducunt ad mortem. Haec autem terra misera, et inhabitatio molesta habet duos exactores malignos reges trucem tyrannidem exercentes: in vitio concupiscientiae, habet regem fortem. In vitio ignorantiae, regem fallacem. Ille opprimit, iste seducit. Huic gemino regi militat quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
terra erat. quando abangło au¬
diebat. Aue gr̃a plena. ecce cõ¬
cipies & paries filium. Absq
dubio ⁊̃ tunc scđm carnem
t̾ra erat. & int̾ram ibat. Ter¬
ra erat ꝑ mortalitatẽ. & ĩt̾rã
ibat ꝑmortẽ. Uñ ħ gͦ illi tali
t̾re. talem fructũ facẽ posse:
S ꝯstat ꝓcerto quia nͥ ad plenũ
purgata fuisset: fructum ta¬
lem tãq sublimen face̾ ñ poss
Qđ diximus. dicamꝰ aꝑciꝰ. Ni¬
si abomni uicioꝵ ꝯtagio pe¬
nitus purgata fuisset: dm̃ dei
filium gn̾are ñ posset. Ut enĩ
uirgo ꝯciꝑet uirgo pareret:
summa sc̃itate sũma purita¬
te opus habebat. Quo ĩꝙ
ordine. quaue rõne ad tante
sublimitatis grãm uͥgo głosa
ꝓmouetur: mistico eloquio
dr. Quia añquam puer sciat
repbare malum.⁊ eligere boñ
de relinquet᷑ t̾ra. quã tu dete¬
staris a facie duoꝵ regum su¬
oꝵ. Terra sane aterendo dr et
m̾ito exea ꝯtͥcionis nr̃e malũ figã¬
tur. Habet itaꝙ hec terra reges
suos. et utinam tam bonos quã

Expanded text:
terra erat, quando ab angelo audiebat: Ave, gratia plena; ecce concipies, et paries filium . Absque dubio etiam tunc secundum carnem terra erat, et in terram ibat: terra erat per mortalitatem, et in terram ibat per mortem. Unde hoc ergo, illam tali terrae talem fructum facere posse? Sed constat pro certo quia, nisi ad plenum purgata fuisset, fructum talem, itaque sublimem facere non posset? Quod diximus, dicamus apertius. Nisi ab omni vitiorum contagione penitus purgata fuisset, Deum Dei Filium generare non posset. Ut enim virgo conciperet, virgo pareret, summa sanctitate, summa puritate opus habebat. Quo itaque ordine, quave ratione ad tantae sublimitatis gratiam Virgo gloriosa promovetur, mystico eloquio ciat reprobare malum, et eligere bonum, derelinquetur terra quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum . Terra sane a terendo dicitur, et merito ex ea contritionis nostrae malum figuratur. Dicitur itaque haec terra reges suos, et utinam tam bonos quam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cͥcũuenit error ignorantie:
Qui pꝰ ꝯcupiscentias eunt.
umi istoꝵ regum deseruiut᷑.
Alt̾i aũ deseriuunt ad nu¬
tum. qui dicunt bonum
malum. ⁊ malum bonum.
ponentes dulce ĩamarum.
et amarum indulce. po¬
nentes lucẽ tenebras. et
tenebras lucẽ. Taliter
utiq et talibꝰ regib ꝯtingit
nos sepe subseruire. int̾ra cap¬
tiuitatis nr̃e. Habemus itaq
in duob regib duplex uiciũ.
tenemus in t̾ra ꝯtͥcionis nr̃e
triplex malum. Illa ad culpã.
ista ad penam. S pie mentis
ẽ illa pacient̾ sustinere que st̃
ad penam. ab ominari autẽ
⁊ detestari ea q̃ sunt ad culpã.
Impietatis uͦ ẽ. illa q̃ ad culpam
sunt libent̾ amplecti. ea aut̃
q̃ ad penam sunt funditꝰ de-¬
testari. Hinc ẽ quod adĩpium
regem ꝑ ysaiam dr. Terra in qͥt
quã tu detestaris. Absq du¬
bio inpii de testãt᷑ mortalita¬
tem. quia semꝑ inu̾ẽ uellent.
ut semꝑ peccare possent. De¬
testant᷑ passibilitatẽ quia uel¬

Expanded text:
n circumvenit error ignorantiae? Qui post concupiscentias eunt, uni istorum regum deserviunt. Alteri autem deserviunt ad nutum qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes dulce in amarum et amarum in dulce, ponentes lucem tenebras et tenebras lucem. Taliter utique, et talibus regibus contingit nos saepe subservire in terra captivitatis nostrae. Habemus itaque in duobus regibus duplex vitium, tenemus in terra contritionis nostrae triplex malum. Illa ad culpam, ista ad poenam. Sed piae mentis est illa patienter sustinere quae sunt ad poenam, abominari autem et detestari ea quae sunt ad culpam. Impietatis vero est illa quae ad culpam sunt libenter amplecti, ea autem quae ad poenam sunt, funditus detestari. Hinc est quod ad impium regem per Isaiam dicitur: Terra, inquit, quam tu detestaris. Absque dubio impii detestantur mortalitatem, quia semper vivere vellent, ut semper peccare possent. Detestantur passibilitatem, quia vel
Abbreviated transcription (Latin):
quod utriq absq dubio odio¬
sum ꝯꝓbatur. Nam regi
isrł & eis qui de isrł erant:
erat utiq odiosum. quod ĩ eis
deficienda erat series regum.
scdđm postiorem modum. & regi
iuda & eis qui de iuda erãt erat
abominandũ. quod nec regẽ
hr̃e possent scłm pͥorẽ modũ.
Rege itaq isrł in regem achar
ĩpie seuiente. & rege achaz sig¬
num sue lib̃ationis ĩpie respu¬
ente. utroq autem in deum
ꝑu̾se agente. ifrłitici regni de¬
fectus tam scdm legitimum ꝗͣ
scđm ad ult̾inum ordinem p̾cli¬
citur ut iñ det᷑ intelligi ex qͣ
culpa regalis potestas ad ali¬
Defec¬
tus isrłitici regni. & aduẽ¬

Expanded text:
quod utrique absque dubio odioquod utrique absque dubio odiosum comprobatur. Nam regi Israel, et eis qui de Israel erant, erat utique odiosum quod in eis deficienda erat series regum secundum posteriorem modum. Et regi Juda, et eis qui de Juda erant erat abominandum, quod nec regem habere possent secundum priorem modum. Rege itaque Israel in regem Achaz impie saeviente, et rege Achaz signum suae liberationis impie respuente, utroque autem in Deum perverse agente, Israelitici regni defectus tam secundum legitimum, quam secundum adulterinum ordinem praedicitur, ut inde detur intelligi ex qua culpa regalis potestas ad aliDefectus Israelitici regni, et adven
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenã tranffertur.
otandum sane quale.
quid sit qͦd sermo ꝓpħi¬
cus futurum p̃dicat. & sub
qua occasione tales minas
intentat. Eo utiq tempore
qͦ ut̃q rex & ille uidłc qui de
isrł & ille qui de uida erãt.
ad tã magnum & manifestũ
diuine religiõis odium pro¬
ruꝑãt. eo in quam tempore
futurum p̃dicit᷑. quod utͥq
displiceat. qͦd utͥq odiosum
existat. Nam uera religio
tam odiosa erat isrłico regi.
ut ꝯtͣ frẽs suos magis decer¬
taret sic̃ suꝑus d ocuimus
proeu̾sione cultus diuni. ꝗͣ
prodilatatione uł locupleta¬
tione regnisui. Regi uͦ uida sic̃
suꝑiori tͣctatu ꝓbatur. inuenit᷑
tam odiosa existe̾. ut mallet sub
instantis ꝑiculi metu tͦpidare.
quã signum sue lib̾ationis ac¬
ciꝑe. tam ꝓuide quam ĩpie ca¬
uens ne illd̾ a dñofieret. quod
ad eius głam accedet & quod
ad cultus ipsius ꝯfirmationẽ
ꝓfic̾e̾t. Utroq gͥ rege ĩpie ĩ dm̃
agente m̾ito futurum p̃dicit᷑.

Expanded text:
alienigenam transfertur. RICH. Notandum sane quale quid sit quod sermo propheticus futurum praedicat et sub qua occasione tales minas intentat. Eo utique tempore quo uterque rex, et ille videlicet qui de Israel, et ille qui de Juda erant, ad tam magnum et manifestum divinae religionis odium proruperant; eo, inquam, tempore futurum praedicitur quod utrique displiceat, quod utrique odiosum existat. Nam vera religio tam odiosa erat Israelitico regi ut contra fratres suos magis decertaret, sicut superius docuimus, pro eversione cultus divini quam pro dilatatione, vel locupletatione regni sui. Regi vero Juda, sicut superiori tractatu probatur, invenitur tam odiosa existere, ut mallet sub instantis periculi metu trepidare quam signum suae liberationis accipere, tam provide quam impie cavens ne illud a Domino fieret quod ad ejus gloriam accederet, et quod ad cultus ipsius confirmationem proficeret. Utroque igitur rege impie in Deum agente, merito futurum praedicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
potestis. s faciet cum temptatio¬
ne ꝓuentum ut possitis sustinere.
Nisi ergo arbor ista nimis alta
fuisset. & de sua uirtute in tumes¬
c̃et. nimisq p̾sum̾et sententiam
succisionis diuinit᷑ ñ acciꝑet. at¬
tende mͦ grandem arborem ⁊ de
fortitudinis sue abundantia nimis
p̃sumentẽ. Ego dixi in quit inha¬
bundantia mea non mouebor in
et̾num. S statim ex subtractioe
gr̃e suꝑuenientiq tẽptatione
didicit. quid uł quantum de se¬
ipsa potuit. Auertisti inquit faci¬
em tuam ame. & factus sum cõtur¬
batus. Arbor itaq succiditur. qñ cõ¬
stantie uirtus temptationibus
paulatim attenuatur. tandemꝙ
funditus tollitur. Nonne arboriᷤ
illius robur succisum fuit que
dixit. Dereliquit me uirtus mea
& lumen ocłoꝵ meoꝵ & ipsum ñ
est mecum: Nonne uirtꝰ eiꝰ subttͣ¬
ta arborq succisa adima ruit q̃n
adunius ꝯcupiscentie respectum
in adult̾ium. & de adulu̾o inhomi¬
cidium cecidit:¬

Expanded text:
potestis, sed faciet etiam cum tentatiopotestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere . Nisi ergo arbor ista nimis alta fuisset et de sua virtute intumesceret, nimisque praesumeret, sententiam succisionis divinitus non acciperet. Attende modo grandem arborem, et de fortitudinis suae abundantia nimis praesumentem: Ego dixi, inquit, in abundantia mea, non movebor in aeternum . Sed statim ex subtractione gratiae supervenientique tentatione didicit quid, vel quantum de seipsa potuit: Avertisti, inquit, faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Arbor itaque succiditur, quando constantiae virtus tentationibus paulatim attenuatur, tandemque funditus tollitur. Nonne arboris illius robur succisum fuit quae dixit: Dereliquit me virtus mea, et lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum . Nonne virtus ejus subtracta arborque succisa ad ima ruit, quando ad unius concupiscentiae respectum in adulterium, et de adulterio in homicidium cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
ligni nisi permissione dei.
uosunt que exp̃senti
possumus patenter
colligere pͥmum quod non
possunt nos maligni sp̃s nͥ
quantũ ꝑmittuntur tempta¬
re. scđm quia si uixta omnẽ
uirtutem suam ad nr̃am in¬
pugnationem relaxarentur
nemo poss eoꝵ impetum to¬
lerare. Qui enim arborem suc¬
cidere possunt &e uolunt et
tñ non nisi ꝑmissi succidunt. pa¬
tet ꝓfecto quia sine dei ꝓmissio¬
ne nil in nr̃a insectatione p̾su¬
munt. S quid in hominibus
p̾sumerent sine dei ꝑmissione.
qui attestante euangłio nec gre¬
gem porcorum sine diuina li¬
centia ausi sunt inuad̾e: Tan¬
tum itaq in electoꝵ ĩpugnatiõe
eis licentie relauxatur. qͣntum
utilitas eoꝵ exigit uł iusticia m̾e¬
tur. Que enĩ humana uirtus eoꝵ
impetum poss sustin̾e. si talem tã¬
tamq arborẽ accepta diuinitus
licentia statim potuerunt euer¬
tere: S consolat᷑ nos in hoc apłs
paulus. fidelis inquit ẽ dñs qͥ
non sinit uos temptari ultra qͦd

Expanded text:
ligni nisi permissione Dei. Duo sunt quae ex praesenti possumus patenter colligere. Primum quod non possunt nos maligni spiritus, nisi quantum permittuntur, tentare. Secundum quia, si juxta omnem virtutem suam ad nostram impugnationem relaxarentur, nemo posset eorum impetum tolerare. Qui enim arborem succidere possunt, et volunt, et tamen non nisi permissi succidunt, patet profecto quia sine Dei permissione nil in nostra insectatione praesumunt. Sed quid in hominibus praesumerent sine Dei permissione qui, attestante Evangelio, nec gregem porcorum sine divina licentia ausi sunt invadere? Tantum itaque in electorum impugnatione eis licentiae relaxatur, quantum utilitas eorum exigit, vel justitia meretur. Quae enim humana virtus eorum impetum posset sustinere, si talem tantamque arborem, accepta divinitus licentia, statim potuerunt evertere? Sed consolatur nos in hoc apostolus Paulus: Fidelis, inquit, est Dominus, qui non sinit vos tentari supra id quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum oportu̾it ad cordis contͥcio¬
nem animꝰ emollitur. Studeat gͦ
euismodi facultatem seu facilita¬
tem compunctionis ⁊ deuotioĩs
hr̃e qui ad eam qm suꝑiꝰ assig¬
nauimꝰ scientie dilatatonẽ cupit
atting̾e. Priꝰest enĩ ut damel ꝑ
arioch ⁊ cum festinatione intro¬
eat qͣm regi sermo desid̾atꝰ inno

Expanded text:
cum oportuerit, ad cordis contritiocum oportuerit, ad cordis contritionem animus emollitur. Studeat ergo ejusmodi facultatem, seu facilitatem compunctionis et devotionis habere, qui ad eam quam superius assignavimus scientiae dilatationem cupit attingere. Prius est enim ut Daniel per Arioch, et cum festinatione introeat, quam regi sermo desideratus inn
Abbreviated transcription (Latin):
Solutionem inquit reginar¬
rabo: ladditur. Tunc arioch
festinꝰ introduxit damelẽ
ad regem: idixit ei. Inue¬
ni hominem de filiis tͣnͣs¬
migrationis uide. qui solu¬
tionem regi annuntiet. Ecce
ut audis accepta ꝓmissione
solutionis illiꝰ qm rex mul¬
tum desid̾auit. damelem ari-¬
och ad regem introduxit. Ut
suꝑiꝰ dictũ eͣ damel ab arioch
manuducitur qñ ex consp¬
ectu districte equitatis feruor
deuotionis inflamatur. Mul¬
tis autem moi̾s atq respecti¬
b humanꝰ compungit᷑ aimꝰ.
Optimꝰ autem pene modus
compuntionis qui surgit ex
consid̾atione districti exami¬
nis. Daniel itaq ñ a quotus
s quasi ab arioch te intͦdu¬
citur. qñ ex consid̾atione u̾e
iusticie minꝰ seruate animꝰ
intime compungit᷑ Ad regẽ
introducitur. ⁊ qͣ regie potesta¬
ti asistitur. qn̾ uera deuotio ex
uirtute possidetur. ⁊ ea animꝰ ꝓ
arbitrio utitur. festine introdu¬
citur qͣndo facile ⁊ absq mora

Expanded text:
Solutionem, inquit, regi narSolutionem, inquit, regi narrabo. Et additur: Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae qui solutionem regi significet. Ecce, ut audis, accepta promissione solutionis illius quam rex multum desideravit, Danielem Arioch ad regem introduxit. Ut superius dictum est, Daniel ad Arioch manuducitur, quando ex conspectu districtae aequitatis fervor devotionis inflammatur. Multis autem modis atque respectibus humanus compungitur animus. Optimus autem pene modus compunctionis qui surgit ex consideratione districti examinis. Daniel itaque non a quovis, sed quasi ab Arioch tunc introducitur, quando ex consideratione verae justitiae minus servatae, animus intime compungitur. Ad regem introducitur, et quasi regiae potestati assistitur, quando vera devotio ex virtute possidetur, et ea animus pro arbitrio utitur. Festine introducitur, quando facile, et absque mora