comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestate qmͣ in nature necessitate consistere.
Exemplis eciã uł siłitudinib quid dicat illu¬
strat. ut puta inquit loqui possum. Quod lo¬
qui possum: meũ ñõ ẽ. Quod loquor. meũ est
.i. ꝓprie uoluntatis. Et qr ꝙ loquor meũ est: u
mei ates uoluntatis. necẽ est me sẽper loqͥ posse.
Et si noluero non posse loqu: ño possimitũ ñõ
posse logui. nisi menbrum silud forte a dinam:
quo loquendi impleri officiũ porest. Multa qui¬
dem dici possent quib si uelit homo adimat sͥ
possibilitatem logñdi: nõ adempto illo menbro
quo loquimur. ueludsi aliquid fiat: unde uox
ip̃a tollatu loquinemo por̾it manentib men-¬
bris. Non .i. uox hoĩs m̃brũ est. uexato sane al¬
quo uit̾iore m̃ebro fieri pot non adẽpto. S ne
uerbo p̾mere iuidear: mͥq contentiose dicatur
eciam uexare adimere est. possumꝰ quid̾ id essi¬
c̾e. et ore aliquib u̾culis. sic elauso atq obsera¬

Expanded text:
potestate, quam in naturae necessitate consistere. potestate, quam in naturae necessitate consistere. » Exemplis etiam vel similitudinibus quid dicat illustrat: « Ut puta » inquit, « loqui possum: quod loqui possum, meum non est; quod loquor, meum estmeum est, utmei atque uoluntatis, necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, non possum tamen non posse loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur, loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieri potest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: \'etiam nexare adimere est\', possumus quidem id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obsera
Abbreviated transcription (Latin):
audiat debere reputari. Si nesciremꝰ que seqñ¬
tur hiis tm̃ mõ auditis. falca nos de illis iactan¬
te fania. et quibdam fr̃ib ydoneis testib asse¬
uerantib: credidisse putaremꝰ. Quid .ñ. dicibre¬
mus potint es ueriꝰ. qmͣ possibilitatẽ ño peccan¬
di qntatumq est uł erit in homine. non insi
do debere reputarir Hoc et nos dñis. Iungamꝰ
dextera ¶An andienda sunc cetera: Audienda
piane er corrigenda utiq uł cauenda. Nam cũ
dicitur in quit ipm̃ posse atbitrii humam om̃io
non e̾̃e. sed nature. sed auctoris nature dei .s. et
qui fieri potest. ut absq dei gr̃a intelligatur ꝙ
ad dm̃i pprie ꝑtinere censetur. Iam cepit appare¬
re quid dicat. S ed ne foete fallamut latius id ex¬
planat et clarus. Sed ut hoc mauifestius ĩquit
fiat: paulo latiꝰ disputandũ est. Dicimꝰ᷑ .ii. ciu̾tũ¬
q rei possibilitatem ño tam in arbitrii humãt

Expanded text:
audiat debere reputari! » Si nesciremus quae sequaaudiat debere reputari! » Si nesciremus quae sequantur, his tantummodo auditis, falsa nos de illis, jactante fama et quibusdam fratribus idoneis testibus asseverantibus, credidisse putaremus. Quid enim dici breuius potuit et uerius quam possibilitatem non peccandi, quantacumque est uel erit in homine, non nisi deo debere reputari? hoc et nos dicimus, iungamus dexteras. An audienda sunt cetera? audienda plane et corrigenda utique uel cauenda. nam cum dicitur, inquit, ipsum posse arbitrii humani omnino non esse, sed naturae, sed auctoris naturae, dei scilicet, ecqui fieri pad Deum proprie pertinere censetur? » Jam coepit apparere quid dicat: sed ne forte fallamur, latius id explanat et clarius. « Sed ut hoc manifestius, » inquit, « fiat, paulo latius disputandum est. Dicimus enim cujusque rei possibilitatem, non tam in arbitrii humani
Abbreviated transcription (Latin):
fun̾it. uł sint aliqui homines in hac uita sine
pcc̃o. sed uitum eẽ potuerint siue possint. ita e¬
go eciam si fisse uł ẽẽ consenciam mulło tñ
potuisse uł posse confirmo: insi iuslificatos
fixum. Ea quippe fides iustos sanauit anticͦis:
que sanar eo nos .i. mediacoris dei et hominũ
hom̃is iħu xp̃i. fides sanguiuis eiis. fides cru¬
cis eius. fides mortis et resurrectionis eius. hñ¬
et loquimur Iste uero obieta sͥ qone ĩ qua
reueia intolerabilis uidecur cordib xp̃ĩans:
quid respondeat attendamꝰ. actin. S hoc est
quod multos mouet inquies quod ño ꝑdei
gr̾am hoiẽm sine poc̃o ẽs posse defendis. p̃rori᷑
disputari. ea qmͣ in alios et in ip̃os hiñs dilectio¬
ne disserimnus non ferimus. Audiamus igitͥ qu̾o
se ab obiestione q̃onis huiꝰ expediat Oignoran¬
ciocecitas inquit: o imperite mentis ignauia. q̃
id sine doi gr̃a defensari existimat: quod d̾o tm̃

Expanded text:
fuerint uel sint aliqui homines in hae uita sine fuerint uel sint aliqui homines in hae uita sine peccato, sed utrum esse potuerint siue possint\', ita ego etiamsi fuisse uel esse consentiam nullo modo tamen potuisse uel posse confirmo nisi iustifieatos fixum. ca quippe fides iustos sanauit antiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habener quod et loquimur. Iste uero obiecta sibi quarevera intolerabilis videtur cordibus christianis, quid respondeat attendamus. Ait enim: « Sed hoc est quod multos movet, inquies, quod non per Dei gratiam hominem sine peccato esse posse defendis. » Prorsudisputari, ea quam in alios et in ipsos habemus, dilectione non ferimus. Audiamus igitur quomodo se ab objectione quaestionis hujus expediat. « O ignorantiae caecitas, » inquit, « o imperitae mentis ignavia, quae id sine Dei gratia defensari existimat, quod Deo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
rere sufficerea sed si uoluissea Quis .n. eũ nescio
sanũ et inculpabilem fcm̃: et lib̾o arbitrio at
ad uiste uiuendũ porestate lib̾a constitutuniͤ
Sed nũo de illo agitur q̃m semiuinũ latͦnes
in uia reliquerunt. Qui grauib saucun con¬
fossusq uislnerib: ño ita põt ad iusticie culm̃
ascendere: sicut potuit inde descend̾e. Quu
eciam si iam in stabulo est adhuc curatur.
Non gͥ deus impossibilia iuibere sed mbendo ã¬
moneo eo fac̾e̾ quod possis. et pet̾e quod ño
possis. Iam nũc ideamꝰ unde possit unde ñ
possit. Iste dicit uoluntate nõ est: quod nat᷑a
porest. ego dico uoluntare quid̾ ñ est homo
iustus. si natura põt. Sed medicina pot̾it qd̃
uicio ño potest. Quid etgo iam opus ẽ in
plurib imorari: Ueniamꝰ int̾uis ad causã
qm in hac dumtaxat q̃one uł iolam uł pe¬
ne solam cum istis hñis. Sicus .n. ipe dicio ad
quod mĩc agit ño ꝑtinete. ut queracur ntrũ

Expanded text:
rere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit rere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera constitutum ? sed nunc de illo agitur, quem semiuiuum latrones in uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus non ita potest ad iustitiae culmen ascendere, sicut potuit inde descendere, qui etiam si iam in stabulo est adhuc curatur. non igitur deus inpossibilia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis et petere quod non possis. iam nunc uideamus unde possit, unde non possit. iste dicit: uoluntate non est, quod natura potest. ego dico: \'uoluntate quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina poterit quod uitio non potest\'. Quid ergo iam opus est in pluribus inmorari? ueniamus interius ad causam, quam in hac dumtaxat quaestione uel solam uel paene solam cum istis habemus. sicut enim ipse dicit, ad quod nunc agit non pertinere ut quaeratur, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
miner sins qmͣ quid possent eẽ defendimus.
litate contendit: in qua nec nos adu̾sus eũtͦ¬
tare opus ẽ. Nam neq illud nimis curo: uit̃
fuint hio anqui. uł suit uł cẽ possint. qui ꝑ
festam cui nich ad dendũ eẽt. huẽtint. uł ha¬
beant. uł hituri stnt caritatẽ dei. Ip̃a est ueris¬
id quod uoluntate honĩis adurta per dei gr̃̾am
fieri posse confiteor et defendo. qñ uł ubi uł ĩ quo
fiat nimiũ certare ño debeo. neq de ip̃a possibili¬
tate ꝯtendo. cum sanata et ad uita homĩs uolun¬
tate possibilitas ipsa simiũ cũ affectu in scĩs pro¬
ueniat: dum caritas dei qnͣtum plenissime natu¬
ra nr̃a caua atq purgata capere pot. diffidit᷑
Melus iaq deicausa agitur: qmͣ se isde agen¬
do dicit defensare nm. cum es creator et saiuator
agnoscitur qmͣ cum defensa uelud sana iuri¬
b q integuis creatura opitulatio saiuatoris ĩ
qmͣ iustus. talem hoĩem fec̾it. qui pccĩ malo ca¬

Expanded text:
mines sint quam quid possint esse defendimus. mines sint quam quid possint esse defendimus. litate contendit, in qua nec nos aduersus cum certare opus est. nam neque illud nimis curo, utrum fuerint hic aliqui uel sint uel essfectam, cui nihil addendum esset, habuerint uel habeant uel habituri sint caritatem dei - ipsa est enim uerisid, quod uoluntate hominis adiuta per dei gratiam fieri posse confiteor et defendo, quando uel ubi uel in quo fiat nimium certare non debeo. neque de ipsa possibilitate contendo, cum sanata et adiuta hominis uoluntate possibilitas ipsa simul cum effectu in sanctis proueniat, dum caritas dei, quantum plenissime natura nostra sana atque purgata capere potest, diffundmelius itaque dei causa agitur — quam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura opitulatio salnatoris inaquam iustus talem hominem fecerit, qui peccati malo ca
Abbreviated transcription (Latin):
et bap̃i enis absolutione purgati sũt. soĩficatos
cẽ nõ dubium sit. Non plane isto restimomo
pbat quod uult. Nam dcm̃ ẽ. Sicut ꝑ unius¬
ciam iom̃s homines in iustificationẽ inte:
nussus p̾tͦmissut ẽ. Nlon qr om̃s in eũ credũt
et baptismo eius abluũtur: sed qr nemo ĩti¬
ficatur. nisi in eum credat. et baptismo euis
auo pͥtꝰ ipm̃ quuqm fieri posse credatur. Si¬
cut imolitt̃aꝵ magr̃o in ciuitate constituro
rectissime dicimꝰ. om̃s iste. hic liti̾as doceti
non qr om̃s ciues litt̾as discunt: sed qr ne¬
mo discio: insi quẽ ille docuerit. sic nemoiꝰti¬
ficatur. nisi ꝙ̃ xp̃c iustificaueriti Sed esto in¬
quit consentiam. qr om̃s pec̃ores fuisse testa¬
tur. Dicit .n. quid fuerint. non quod aliud tẽ
ño potuerint Qm̾obrem et si om̃s homineᷤ
inquit pcc̃ores possent pbari: definitionitũ
nrẽ ne quaqm̃ idoboẽt᷑. qui nõ tam quid ho¬

Expanded text:
et baptismi eius ablutione purgati sunt, sanctifieatos et baptismi eius ablutione purgati sunt, sanctifieatos esse non dubium sit. non plane isto testimonio probat quod uult. nam sicut omnes homines in iustificationem uitae, nullus praetermissus est, 11011 quia omnes in eum credunt et baptismo eius abluuntur, sed quia nemo iustificatur nisi in eum credat et baptismo eius uns fieri posse credatur. sicut uno litterarum magistro in ciuitate constituto rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit, sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit. Sed esto, inquit, consentiam quia omnes peccatores fuissetestatur. dicit enim quid fuerint, non quod aliud esse non potuerint. quamobrem et si omnes homines, inquit, peccatores possent probari. definitioni tamen nostrae nequaquam id obesset, qui non tam quid ho
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ego hic exclameu : Inno exlamabo.
et istis increpitabo dolore xpĩano. Euacuati
estis a xp̃o. qui in narura iustificamini a gr̃a
excidistis. Ignorantes .i. dei uistitiam. eo urã¬
uolentes constituere. iisticie dei non estis sbiefli.
Gicu n. sinis legis. ia enam nature humanem
ciose caluator xpe est ad iusticiam om̃i credenti. ꝙͥ
aũ sͥ opposur ab eis dici contra quos loquitur:
Om̃s .n. peccauerũt manifestum est. ꝙ de hiis
dicebar apłs qui tunc erant hoc est de uideis
et gentib. Sed plane illud quod ꝯmemoraui
ꝑ imũ hoĩem pccm̃ inttauit in mũdũ. et per
pocm̃ mors. eo uta in om̃s hoĩes ꝑm̃siio. in quo¬
om̃s peccaui. et antiquos et recensiores. eri
so intelligi oportere. Sicut ꝑ umꝰ inquit deli¬
ctum in om̃s homines in ꝯtempnationem
sic ex ꝑ uiꝰ uisticiam in om̃s hoĩes in iustifica¬
tionem uite. Cum per xp̃i inquit iusticiam:
non om̃s sed eos qui illi obedire uoluerum

Expanded text:
etiam ego hic exclamem, immo exclamabo etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et unolentes constituere iustitiae dei nonlegis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omni credenti. Quid autem sibi opposuit \'ab eis dici contra quos loquitur: omnes enim peccauerunt\'? manifestum est quod de his dicebat apostolus qui tunc erant, hoc est de Iudaeis et gentibus. sed plane illud, quod commemoraui: per unum hominem peccatum intrauit in mundum e t per peccatum mors et ita in omnes homines omnes peccaverunt; et antiquos et recentiores, et nso intelligi oportere. « Sicut per unius, » inquit, « delictum in omnes homines in condemnationem; sic et per unius iustitia m i n omnes homines in iustifi icationem uitae, eum per Christi, inquit, iustitiam non omnes, sed eos tantum, qui illi oboedire uoluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ celo. in quo oporter saluos fieri nos et possi¬
bslitatem nature humane ita defenderer: ut
homo ꝑ lib̾m arbitriũ. ut eciam sine isto no¬
mine saluus ẽe posse credatur. Sed putat for¬
tasse ĩo necessaaũ ẽs xp̃i nomẽ: ut ꝑ enuis euss¬
głm discamus ꝙ̃ admodũ iuuere debeamus.
ño eciam ut euis adiuuenuir gr̾a quo bñ ii¬
uamus. uel huic saltem confiteatur eẽ misã¬
biles tenebras in aĩo humano. qui scit ꝙ̃admo¬
dum debeat leonem domare. et nescit ꝙ̃ admo¬
dũ uiu̾ẽ. anet hoo ut sciat sufficit ei lib̾m ar¬
bitrium. lexq natiualis: heo est sapĩa u̾bi
qua euacuatur crux xp̃i. Sed qui dixit. Pdã
sapĩam sapientiũ: qr ista crux ño põt euatu¬
ari: ꝑfecto ista sapĩa per stulticiam p̾dicat̾ois
quã credentes sanantur eu̾titur. Si .n. possi¬
bilitas naturar per lib̾m arbittiũ. et ad cog¬
nostendũ qũo uuere debeat. eo ad bñ uuniẽ¬
euacuatũ est standalum trucis. Cur non

Expanded text:
sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium discamus quemadmodum uiuere debeamus, non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat eeuacuatum est scandalum crucis. cur non
Abbreviated transcription (Latin):
porrs que bona eꝰ ses de uiciis carnanb mide ñ
losatur homo sine gt̃a saluatoris. nec qñ per
mortem corpoas descendit a corpore. Et hoc itt
diceret aplo. quid supra dixerat: uideo aliam
legem in menbris meis repugnantẽ legio
mes es captiiũ me ducentem in lege pct̾iqͥ
humane mobedientia uolinitatis inflitxio o¬
rareamatiir iit sanetut. Quid tt̃ de nature pͦ¬
abutate pͥsimnttur. Uulnerata. sauciata. ue¬
xata ꝑditẽ ueta confessione: ño faisa defen¬
cestiria. cum tacetur. Qui si om̃io nicħ de gr̃a
dei diceret nec eam qõnem souiendamõ ĩpo

Expanded text:
poris, quae bona est, sed do uitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratia saluatoris nec quando per mortem corporis discedit a corpore. et hoc ut diceret apostolus, quid supra dixerat ? uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege paceati, oedientia uoluntatis inflixit. orare sinatur, ut sanetur. quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? uulnerata, sauciata, uexata. perdita est. uera confessione, non falsa defencessaria, cum tacetur. qui si omnino nihil de gratia dei diceret nec eam quaestionem so
Abbreviated transcription (Latin):
dũ e. rinde contludit. Si gͥ. eo sp̃c bonꝰ est.
eocaro bona. ut a bono auctore condia: qui
ciꝰ pot ut duo bona possimt sͥ ẽẽ conttaria: o¬
Omito drẽ. q tora huiꝰ r̃ocmatio tur baretur.
si quis ab eo qͥreres estus et frigiis quis secto:
srderei .n. sine dubio deus. Non ergo multa ĩ¬
d̾rogo. Ap̃e concludat. utrũ aut ista possint di¬
ai non bona. aut nõ appareant mtꝰ se eẽ cont᷑¬
tia dio fede ditio. Qualitates sũt isto sbarũ¬

Expanded text:
dum est. deinde concludit: si igitur et spiritus bonus et caro bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? omitto dicere quia tota huius ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae su
Abbreviated transcription (Latin):
it degr̃a qdnem. Id sydit quod hebat incor¬
quio sentires dubitabamꝰ. Pemde multis u̾bis
apłi conatur ostñde: iunide ño est controu̾sia ꝙ
caro ad ilło ita sepe noĩetur: ut uelit intelligi
cati condiarasi sunt uoluntati hoñ. nõ na¬
tura accusatur. sed uiciis. medicus queritut.
Quid est quod int̾rogat: Quis fecit homini
¶pm̃. Et responder sͦ. ꝯme dubio deus. Et itẽ
mt̾rogat. S arnem quis creauit. Itẽq sedeo
qoem credo dens. Int̾rogao terrio. bonũ est qͥ
utrume cteanis dous : fdee. suilli dubm̃ ẽ.¬

Expanded text:
t in corquid sentiret dubitabamus. Deinde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controuersia, \'quod caro ab illo ita saepe nominetur, ut uelit intellegi carnis contraria sunt uoluntati hominis; non natura accusatur, sed uitiis medieus quaeritur. quid est quod interrogat: uitiis fecit homini spiritum? et respondet sibi: sine dubio deus. et item interrogat: carnem quis creauit? itemque respondet: idem. credo, deus. interrogat tertio: bonus est qui utrumque creauit deus ? respondet: nulli dub
Abbreviated transcription (Latin):
catnẽ. Hec .n. iuitẽ adu̾santur. ut nõ q̃ ua
dis faciatis. ad otlł sit opmor id scripsit. quibus
diciti. Qui etgo tribuit nob spm̃ eo uirtutes o¬
patur iuos. ex oꝑibꝰ legis. n ex auditu fidei
Unde appares eum xpĩans loqui. eo quib deꝰ
tribuerat sp̃m. Eigo etiam baptizatis. Ecce et bap¬
tratis cãro muenitur eẽ contiaria. et nõ ad eẽ pos¬
sibilitas iia qm inseparabilit insitam dicit eẽ ra¬
turte b est quod ait. Quifiꝰ pot̾ ut cuicumq baꝑ¬
tnato sis caro contraria. Qũolibet intelligat car
nem qr reuera ño natura euit que bona ẽ: sed ui¬
eia catrialia caruis hoc loco noĩe ñicupant᷑ eccltũ
eciam baptiatis caro contiaria ẽ. Et qũo contra¬
uaᵈ ui nõ quod uoliuit faciant. Etce ades uolũ

Expanded text:
carnem; haec enim inuicem aduersantur, u t non ea quae uultis faciatis. ad Galatas, ut opinor, id scripsit, quibus dicit: qui ergo tribuit uobis spiritum et uirtutes operatur in uobis, ex operibus legis an ex auditu fidei? unde apparet eum Christianis loqui et quibus deus tribuerat spiritum, ergo etiam baptizatis. ecce et baptizatis caro inuenitur esse contraria et non adesse possibilitas illa, quam inseparabiliter insitam dicit esse naturae. ubi est quod ait: qui fieri potest ut cuicumque baptizato sit caro contraria? quomodolibet intenem, quia revera non natura ejus quae bona est, sed vitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur; ecce tamen etiam baptizatis caro contraria est: et quomodo contraria? Ut non quod volunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit om̃ipotens. qr nec mori põtiet negare se
ipm̃ nõ pot̾i quid est ergo quod loquitut et qͥ¬
b locutionũ regulis conatur ꝑsuad̾e. quod ñ
uutt consid̾are. ad huc addit et dicit. qr uero
posse nõ pectare nr̃m nõ ẽ. et si uoluerimus

Expanded text:
erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se ipsum non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare? adhuc addit et dicit: quia uero posse non peccare nostrum non est, et, si noluerimus
Abbreviated transcription (Latin):
strum eẽt. Nam es tunc eẽt aduitoriũ dei e
tanqm lumen sanis ocilis. quo adiutiuideãt
se prebere uolentib. Quia uero de hac uita dis¬
putat ubi corpus quod corrumpitur aggͣuat
aĩam. et deprim tͤtena ħitatio sensii multa co¬
gitantem. miror quo corde eciam sine aduitorio
medicine saluatoris ntĩ nr̃m puter eẽ ño ꝑeccare.
posse uero nõ pectare nature ẽẽ contendat: ꝙͣ
sic apparet ẽẽ uictatam: ut hoc maioris uiciisit
no uid̾e ¶Quia nõ peccare in quit nrm̃ ẽ: possu¬
nius peceare et nõ peccare. Quid si alius dicat
qr nolle infelicitatem urm̃ ẽ possuts eam
et uenle et nolle. Et tñ eam uelle om̃io nõ pos¬
sum. quis .n. ulło mõ uelle eẽ possis infelix e¬
oram si aliud uult ubi eum et nolentẽ. infe¬
licitas consequatur. Oemde q dei multoma¬
gꝰ est nõ pecoare ñõ audebimꝰ eum dicoꝰ et pec¬
care posse et nõ percare. Absit a nob̾ ut dm̃ pos¬
se peccare dicamꝰ. ño .n. ut stulti putant ĩo ñ

Expanded text:
strum esset; nam et tunc esset adiutorium dei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo magis est non peccare, num audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut stulti putant, ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
dei no sunt sb̾iesti. Quo si añt iusticia dei de qͣ
hic loquitur: conseqñtꝰ aꝑit dicens. filius enim
legis xp̃c ad iusticiam om̃i credenti. hanc itaq nͦti¬
cam tei non in p̾cepto legis. quo timor incutit᷑
gãs uelud pedagogi timor ducto ꝯstitutam ee
qui intelligit ip̃ intelligit quare sit xpianus

Expanded text:
 iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis, quo timor incutiturgis uelut paedagogi timor ducit. constitutam esse qui intellegit, ipse intellegit quare sit Christianus.
Abbreviated transcription (Latin):
uemier. Et utiq nicħ pcci. Unde ĩpoĩtus mortis
Idest qri ño morior nccĩtatem pcc̃: sed obediencie
uolintate. Dicit nullũ malũ bom alituiꝰ esse
causam. Quasi pena bonũ si: qua tñ multi em̃i¬
dati sunt. Sunt ergo mala: que prosunt mira¬
bili mĩa dei. umquid ille bom aliquid passis
est qui dixio auitisti faciem tuam a me. et fcũs
simi conturbatus. Non utiq. Et tñ hec ei ꝯtut¬
uatio ꝯtta suꝑbiam fuit mediciał quodã m̃õ.
Dixena n. in hũdantia sua. ño mouebor in eter¬
nũ. Et s tuibuebat: quod a dño habebat. Quid .n.
hebat quod ño acceꝑat: Quare ostñdendũ ei fu¬
etat. inide hrẽti ut recipet humis qd̾ suꝑbus aii¬
decor meo uitutẽ. In qua ego hũndancia mea
dicebam. nõ mouebor. Cum ħ mͥ eẽt abste. nõ¬

Expanded text:
ortis id est quia non morior necessitate peccati, sed oboedientiae uoluntate. Dicit \'nullum malum boni alicuius esse causam\', quasi poena bonum sit, qua tamen multi emendati sunt; sunt ergo mala quae prosunt mirabili misericordia dei. numquid ille boni aliquid passus est, qui dixit: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus ? non utique; et tamen haee ei conturbatio contra superbiam fuit medicinalis quodammodo. dixerat enim in abundantia sua: non mouebor in aeternum et sibi tribuebat quod a domino habebat. quid enim habebat quod non acceperat? quare ostendendum ci fuerat unde haberet, ut reciperet humilis, quod superbus amideeorimeo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebam: non mouebor, eum hoc mihi esset absque to
Abbreviated transcription (Latin):
te ur̃a ẽẽ aꝑtis ainib nõ audire. facit eciam
fortasse taus obtinatio: q̃ ipm̃ sensũ nrm
adimar ut in ur̃a potestate sic eciam audire
ño posse. ⁊  odoratu autem quid dicit: nisi pa¬
rum quod dicio attendit Non est in nr̃a pote¬
stato posse odorari: ił nõ posse. sed i nr̃a potesta¬
si quis nos islic manib ligatis constituat. ser¬
nara prorsus intogritate ac salute m̾ebroꝵ. ue¬
ducere cogiiur simul et odorem ꝙ̃ nolumus
ttahinᷤ ¶Sicut orgoiste asitudines tłe sunttĩ
et illud pp̃ quos eas uoluit ad hibere. Se quit᷑
ii. ed dicit Simuliergo mõde nõ peccandi pos¬
abiitate intelligendũ est: quod peccare nrm̃

Expanded text:
am fortasse talis opturatio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod dicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in nostra potestasi quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum ueducere cogimur, simul et odorem quem nolumus trahimus. Sicut ergo istae similitudines falsae sunt, ita et illud propter quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod non pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uincisli non posse a libidmosic oꝑib tẽpate: non
est natura instituti hom̃is: sed pena dampnati. Cũ
aũ de lib̾a uolutate reste faciendi loquinur. de
illa .s. in qua homo fcũs est loquimur.¶ Hinc iam
hom̃ib de ip̃ius ignorantie difficultatis ꝙ in pro¬
lem primi hom̃is craiestis uiciis atq̃ tsissuas ue

Expanded text:
ibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis u
Abbreviated transcription (Latin):
am om̃i credenti: quidixit. ego sum uia. In qua
iam ambulantes: tñ t̾ruit uox diuina: ne qua¬
si de ꝓpriis in ea uirib extollantur. Nam quib
pp̃ hoc ait apłs. cum timore et tremore ur̃ãm ip̃o¬

Expanded text:
am omni credenti , qui dixit, Ego sum via . In qua am omni credenti , qui dixit, Ego sum via . In qua jam ambulantes tamen terruit vox divina, ne quasi de propriis in ea viribus extollantur. Nam quibus propter hoc ait Apostolus, Cum timore et tremore vestram ipso
Abbreviated transcription (Latin):
et. Non sicut quidam putant: qd̃ ip̃i faciant.
Nullos .i. uidetur atrendisse. cũ dixit et ip̃e fa¬
cien nisi eos qui dñt nos facimꝰ .i. nos ip̃i nos
ipõs iustificamus Qͥ quid̃ oꝑamur et nos: sed
qr sine sllo nicħ face̾ possumꝰ. Utrumq .n. scͥp¬
mĩa tua sb̾ sequetur me. per om̃s dies uite me¬
e. Nouelemꝰ ergo ad eum uiam nr̃am: co̾ fes¬
fessione. nõ defensione laudemꝰ. Si .n. non ẽ
ip̃ius uia sed nr̃a: ꝓculdubio nõ ẽ resta. Ne¬
uelemꝰ eũ confitendo. qr nõ eũ latet eciam¬
si operire conenuir. bonũ est aũ ꝯfit̾i dño.I¬
ta .n. qd̃ ei placet dabit nob̾. si quod ei dupli¬
ceo in nob: displiceat es nob̾. Au̾te sicut scͥp¬
tum est semitas ur̃as a ua sua. et nrãm faciat
eẽ que sua ẽ. qm̃ ab ip̃o p̾betur credentib me
um eo sꝑantib in eum ut ipẽ faciat. Ipa ẽ.n.
ia uista. qmͣ ignorantes qui zelum dei hñt s¬

Expanded text:
et, non, sicut quidam putant, quod ipsi faciant. et, non, sicut quidam putant, quod ipsi faciant. nullos enim uidetur adtendisse, cum dixit: et ipse faciet, nisi eos qui dicunt: nos facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur et nos, sed quia sine illo nihil facere possumus. utrumque enim scripia tua subse q quetur me per omnes dies uitae meae. reuelemus ergo ad eum uiam nostram confessione, non defensione laudemus. si enim non est ipsius uia, sed nostra, procul dubio non est recta. reuelemus eam confitendo, quia non eum latet, etiamsi operire conemur. bonum est autem confiteri domino. Ita enim quod ci placet dabit nobis. si quod ci displicet in nobis. displiceat et nobis. auertet. sicut scriptum est. semitas nostras a uia sua et nostram faciet esse quae sua est, quoniam ab ipso praebetur credentibus in eum et sperantibus in eum ut ipse faciat. ipsa est enim uia iusta. quam ignorantes qui zelumdei h
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qua potestate uiciatus e.¶ Et hec quidem
ita dixerim: ut altuis dei uiditiũ me fatear ig¬
norate. Cur eciam ipãm suꝑbiam. que et in
recte fcĩs aĩo insidiatur humano. non cito deus
sanet pro qua sananda impie aiẽ cũ lacrimis
et magnis genitib supplicant ut ad eam su¬
ꝑandam et quodãmõ calcandam et opterẽdã
dexteram conatib porrigat: ubi .n. lecatꝰ hõ
fuit maliquo bono oꝑe se eciã suꝑasse suꝑbi¬
am: ex ip̃a leticia caput erigit et dixit. Ex ce e¬
go uiuo. quid triũphas: et ĩo uiuo qr triumphã
alute tp̃o .n. fortasse de illa quasi uicta trump¬
hare delectat: cum extrema eius umbra ilło me¬
ridie qnͣtum arbitror ab sorbebitur. qui meri¬
dies scriptura dicente ꝓmuttitur. Et educet si¬
cut lumem iustĩam tuam et uidiciũ tuum
sicut meridiem. si fiat ꝙ supra scriptũ est. Re¬
uela dño uiam tuã. et sꝑa in eum et ip̃e faci¬

Expanded text:
tur qua potestate uitiatus est\'. Et haec quidem tur qua potestate uitiatus est\'. Et haec quidem ita dixerim, ut altius dei indicium me fatear ignorare cur etiam ipsam superbiam, quae et in recte factis animo insidiatur humano, non cito deus sanet; pro qua sananda illi piae animae cum lacrimis et magnis gemitibus supplicant, ut ad eam superandam et quodammodo calcandam et obterendam dexteram conantibus porrigat. ubi enim laetatus homo fuerit in aliquo bono opere se etiam superasse superbiam, ex ipsa laetitia caput erigit et dicit: \'ecce ego uiuo, quid triumphas? et ideo uiuo, quia triumphas\'. ante tempus enim fortasse de illa quasi uicta triumphare delectat, cum extrema eius umbra illo meridie, quantum arbitror. absorbebitur, qui meridies scriptura dicente promittitur: et educet sicut lumen iustitiam tuam e t indicium tuum sicut meridie, si fiat quod supra scriptum est: reueIa ad dominum uiam tuam et spera in cum, et ipse faci
Abbreviated transcription (Latin):
et gemẽtib. Et quid̾ suꝑbra cũ magnũ sit ip̃a
pocm̃: tra sine aliis ꝑ seip̃a ẽ ut eciam plerũq
ut dixi nõ in pccĩs sed inipĩs recte fcĩs pede cele¬
riore suꝑueniar et obrepat. Sed id uerussime dic¬
tum est: quod iste alitꝰ intellexi iniciũ om̃is p̃¬
cati suꝑbia. qm̃ dyabolũ a quo extitit origo pec¬
cati. ip̃a deiecit. Eo sb̾seqñte inuidentia: hoĩem
stantẽ unde ipẽ cecidit inde ib̾u̾tu. Nam utiq ac¬
a deo¶Quid añ sibi uult quod dicit. Deinde qͦ¬
mõ deo pro illiꝰ pcc̃ĩ reatu sb̾ditus ẽe poterto ꝙ
sim̃ nõ ẽe cognouit: Suum .n. ñõ est inquite ii
nocm̃ est. aut si suũ est: uoluntariũ est. Et si uo¬
ex parte sanatũ est. Quod quid̾ ut molescereti
de non reste usa saitate descendio. Et quo uici¬
o iam male ualens: uł infirmitate uł cecitate
plura ꝯmittit. Pro quo supplicandũ est ut sane¬
tur. et deinceps ut ꝑpetua sanitate uiuatur. sso
suꝑbiendũ quasi homo eadem potestare saue¬

Expanded text:
ipsa peccatum, ita sine aliis per se ipsa est, ut etiam plerumque, ut dixi, non in peccatis. sed in ipsis recte factis pede celeriore superueniat et obrepat. sed ideo uerissime dictum est, quod iste aliter intellexit: i initium o mnis peccati superbia. quoniam diabolum. a quo extitit origo peccati, ipsa deieeit et subsequente inuidentia hominem stantem unde ipse cecidit inde subuertit. nam utique iaea deo. Quid autem sibi uult quod dicit: deinde quomodo deo pro illius peccati reatu subditus esse poterit, quod suum non esse cognouerit ? suum enim non est, inquit, si necessarium est. aut si suum est, uoluntarium est; et si uoex parte sanatum est; quod quidem ut inolesceret, de non recte usa sanitate descendit; ex quo uitio iam male ualens uel infirmitate uel caecitate plura committit pro quo supplicandum est, ut sanetur et deinceps in perpetua sanitate uiuatur, non superbiendum, quasi homo eadem potestate sane
Abbreviated transcription (Latin):
siuerum est: nullo modo suꝑbum eẽ dicendũ ẽ.
amn. ficutissime atq uerusiine. In qua magᷤ
ꝑte humilitas collocanda est: Sine dubiofłi¬
t̾atis. si in ea que uitatis ꝓbatur eẽc suꝑbia est.
ac ꝑ hoo placet illi: et reste placen ut in ꝑte
n̾itatis: nõ in ꝑte fłitatis magꝰ hunulitas
collocetur. Ex quo est conseqũs ut ille qui
xisse minime dubitetur. nec causa humili¬
tatis hoc fłm dixisse uideatur. ꝑp̾ea .n. addi¬
dit. et ueritas in nobis non est. cũ forte suf¬
fic̾et dice̾. Nos ip̃os decipinuis: nisi atten¬
d̾er quosdam putare posse. ĩo dcm̃ nos ip¬
ios decipimus: qr eciam de uerbo bono quite
laudat extollitur. Addendo itaq et ueritat
in nob̾ ño est manifeste ostendit ficut eci¬
am huic rectissime placet hoc om̃io uerũ

Expanded text:
si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua magis parte humilitas collocanda est ? sine dubio falsitatis, si in ea quae ueritatis probatur esse superbia est. ac per hoc placet illi et recte placet, ut in parte ueritatis, non in parte falsitatis magis humilitas collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui xisse minime dubitetur, ne causa humilitatis hoc falsum dixisse videatur. Propterea enim addidit, Et veritas in nobis non est: cum forte sufficeret dicere, Nos ipsos decipimus; nisi attenderet quosdam putare posse, ideo dictum, nos ipsos decipimus, quia etiam de vero bono qui se laudat extollitur. Addendo itaque, Et veritas in nobis non est, manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino verum
Abbreviated transcription (Latin):
et tnͣsibit et mu̾istrabit eis. Non .n. cũ ista con¬
memoramꝰ arbitriũ uoluntatis tollimꝰ. sed
deigr̃am p̾dicamꝰ. Cui .n. prosunt ista nisi uo¬
lenti: sed humilit̾ uolenti. nõ se de uoluta¬
tis uirib. tanqmͣ ad ꝑfc̃onẽ iusticie sola sut¬
ficias extollenti Abat aũ ut dicam᷑. ꝙ a qui¬
b dam contia so dici ait. Comparari hoĩe᷑
d̾o: si absq pecõ ẽẽ asseratur. Quasi uero an¬
gelus qui absq pcc̃o ost ꝯparetur d̾o. Ego qͥ¬
dem hoc sentio. q eciam cũ fu̾it in nob̾ tan¬
ta iusticia. ut ei addi om̃io racħ possio: non
equabitur creatura creatori. Si aũ aliqui
prorsus cy ille est: uiderint ꝙ̾ ad modum
astruam smn̾am suam. mͥ hoc fateor ñ ee
ꝑsuasum. Iam sane hoo nultũ faueo libribꝰ
auctori. quod adu̾sus eos qui dñt rõnabile qͥ¬
deminderur eõ quod asseris. sed suꝑbum ẽ dici
hominẽ absq pcc̾o ẽe posse ita sydeo. ut omĩo

Expanded text:
et transibit et ministrabit eis. non enim, cum ista comet transibit et ministrabit eis. non enim, cum ista commemoramus, arbitrium noluntatis tollimus, sed dei gratiam praedicamus. cui enim prosunt ista nisi nolenti, sed humiliter uolenti, non se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufficiat, extollenti? Absit autem ut ei dicamus, qubusdam contra se dici ait, « comparari hominem Deo, si absque peccato esse asseratur »: quasi vero angelus, quia absque peccato est, comparetur Deo. Ego quidem hoc sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta justitia, ut ei addi omnino nihil possit, non aequabitur creatura Cprorsus quod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam; mihi hoc fateor non esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse\' ita respondet, ut omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
plinam ne qñ uascatur dñs: et ꝑeatis de ma i᷑a
cum exarserit in brem tra eius suꝑ nos. Non
aro neqñ irascatur dñs. et nõ uobis ostẽdat ui¬
am iustam: aut nõ uos introducat in uam
ustam. sed iam illic ambulantes sic t̾rere po¬
tuit: ut dicereo. ne pereatis de uia iusta. Unde
nisi q suꝑbia quod tociens dixi. et sepe dicend̾
ost eciam in ip̃is recte fcis cauenda est. Idest ĩ
ip̃a ua iusta ne homo dum ꝙ dei ẽ deputat su¬
uun: anuitat ꝙ dei est et redeat ad suũ. Ideo
quo psalmꝰ ip̃e ꝯcluditut faciamus. b̾i om̃s
qui ꝯfidunt in eũ. Utiq ut ip̃o faciat: ipẽ
dñe da nobis. Ip̃o meadem uia deducatr cui
dicitur. Deduc me dñc in uia tua et ambsa¬
bo in ueritate tuia. Ip̃e ad illa quo uia ducit ꝓ¬
musa ꝑducat cui dicitur. Et enim illud ma¬
nus tua deducer me: et ꝑducet me dextera tua
ꝯͥpẽ ibi pastat recũbentes. cum abrabam ysa¬
ac et iacob. de quo dcm̃ est. faciet eos retũbere

Expanded text:
s de uia iusta, cum exarserit in breui ira eius super uos. non ait \'ne quando irascatur dominus\' et non \'uobis ostendat uiam iustam\' aut \'non uos introducat in uiam iustam\', sed iam illic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est, id est in ipsa uia iusta, ne homo, dum quod dei est deputat suum, amittat quod dei est et redeat ad suum? ideo quo psalmus ipse concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in e u m, utique ut ipse faciat, ipse domine, da nobis; ipse in eadem uia deducat, cui dicitur: deduc m e, domine, in uia tua et ambulabo in ueritate tua; ipse ad illa, quo uia ducit, promissa perducat, cui dicitur: etenim illue manus tua deducet me et perducet me dextera tua; ipse ibi pascat recumbentes cum Abraham, Isaae et Iacob, de quo dictum est: faciet eos recumbere
Abbreviated transcription (Latin):
festum sit eciam ip̃am ẽẽ pocm̃: Tam pecca¬
re inquit suꝑbire est: qm̃ suꝑbire peccare. Nam
quere quid sit qd̃ cumq pecmi. et uide si mueni¬
es aliqd̾ sine suꝑbie appellat̾one pocm̃. hanc ã¬

Expanded text:
ifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccaifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccare, inquit. superbire est quam superbire peccare. nam quaere quid sit quodcumque peccatum et uide, si inuenies aliquod sine superbiae appellatione peccatum. hanc a
Abbreviated transcription (Latin):
necẽ est petcare. ne pecces. sed dicitur hom̾i. di¬
serit aliqnͣtum deus: unde suꝑbis. ut stias ño tu¬
um. sed enis eẽ. et distas suꝑbus nõ eẽ. Nam illo
eciam apłi quale est: Nonne ita muabile ut ni¬
si qr ip̃e dicit. cui uera dicenti ꝯͣdic̾e̾ nefas est
sio nicredibile: Quis .n. nestiat fideliũ a sacha¬
na uenisse pͥmam pccĩ suasionẽ. et qd ille pͥmꝰ
acuta. que acutule sonant. et discussa ĩue¬
niuntur obtusa. Quid qd̃ eciam siłitud̾ies
adhibeo quib mag̾ a̾moneat quid ei debo¬
ar sꝑderi: Quid ampliꝰ dicam inquit in¬
ignis quis qm extingui nõ põt ignib: sed
tñ poisunt ut docui dolores curari dolorib.
Possunt eciam si querat ex dudat uenenis
uenena depelli. Nam si et au̾tit aliqñ calo¬
res febrium quibdã calorib medicinalib
srangi: eciam ignes ignib fortasse cõcedet
extingni¶ Quodã mõ inquit suꝑbiam ip̃am
a pcc̃o seꝑanimꝰ. Quid .n. hoc urgec cũ msm¬

Expanded text:
Necesse est peccare, ne pecces: sed dicitur homini, Deserit aliquantum Deus unde superbis, ut scias non tuum, sed ejus esse, et discas superbus non esse. Nam illud etiam Apostoli quale est, nonne ita mirabile, ut nisi quia ipse dicit, cui vera dicenti contradicere nefas est, non sit credibile? Quis enim nesciat fidelium, a satana venisse primam peccati suasionem , et quod ille primus acuta, quae acutule sonant, et discussa inveniuntur obtusa. Quid quod etiam similitudines adhibet, quibus magis admoneat quid ei debeat responderi? Quid amplius dicam, inquit, nignes quisquam extinguere non potest ignibus, sed tamen possunt, ut docui, dolores curari doloribus? possunt etiam, si quaerat et discat, uenenis uenena pelli. nam si et aduertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinalibus frangi, ctiam ignes ignibus fortasse coneedet extingui. Quonam modo, inquit, superbiam ipsam a peccato separabimus ? quid enim hoc urget, cum man
Abbreviated transcription (Latin):
b dictut. Numi timore ed tremore ut̾am ip̃oꝵ sa¬
lutem oꝑamim. Deus .n. est qui oꝑatur ĩ uobis
et uelle eo oꝑari. ꝓ bona uolutate. Quare ergo
cũ timore es tremore. eo nõ potiꝰ cũ securitate si
deus oꝑatur. nisi q pp̃ uolimtatem nrãm sine
qua dñ no possum oꝑari. cito pot sucriꝑe aĩo hu¬
cat i hundantia sua. ño mouebor i etͦnun:
Ideo q ui uolinitate sua pͥstitetat decori eiꝰ uit¬
tutem: au̾tit paidulum faciem suam ut qui
hoc dixerat fieteo conturbatus: qqm̃ ip̃s d̾ ille

Expanded text:
bus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum sabus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; deus enim est qui operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate. quare ergo cum timore et tremore et non potius cum securitate, si deus operatur, nisi quia propter uoluntatem nostram, sine qua bene non possumus operari. cito potest subrepere animo hucat in abundantia sua: non mouebor in aeternum? ideo qui uoluntate sua praestiterat decori eius uirtutem, auertit paululum faciem suam, ut qui hoc dixerat fieret conturbatus, quoniam ipse est ille
Abbreviated transcription (Latin):
cano trastat et u̾sat. et qntum sͥ udetur redar¬
lor dolore tollatur. Hoc si exꝑti nõ ẽemꝰ. et ma
liquib tͤis ubi ista nũqu̾a ꝯtingerant audite.¬
ainiis. sine dubio utiq deridentes. fortassis eci¬
am ũb̾ hiꝰ utemur. et dice̾mus. Absurdissimũ
est dolorem necm̃ fuisse: ne islceris dolor eẽt. S
deus inqͥunt poĩ omña sanare. Hoc utiq agn
ut sũnet᷑ omia. sed agit iuditio suo: nec ordine̾
canandi accipit ab egroto. Pculdubio quipe
fmistimũ apłmn uolebat effice: qui tñ dicit. Uir.¬
tur m infimitate ꝑficitur. et nõ ei tociens o¬
ranti aufert nosciso ꝙͥ stimislũ carnis ꝙ sͥ dic̃
datum. ne in magnitudine reuelationũ ex¬
tolleretur. ¶etera .n. uicia tm̃ in maiefc̾is
uaient. sola autõ suꝑbia: eriam in recte fcl̃s
cauenda est. unde admonentur illi: ne dona
dei sus potestati tribuendo. seseꝙ extollendo gͦ¬
uiut ꝓeant. qmͣ̃ si incħ oꝑarentur boni. Qui¬

Expanded text:
sane tractat et uersat et, quantum sibi uidetur, redarlor dolore tollatur. hoc si experti non essemus et in aliquibus terris, ubi ista numquam contigerant, audiremus, sine dubio utique deridentes fortassis etiam uerbis huius uteremur et diceremus: \'absurdissimum est dolorem necessarium fuisse, ne ulceris dolor esset.\' Sed deus, inquiunt, potest omnia sanare, hoc utique agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. procul dubio quippe firmissimum apostolum nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ors corporis maneat. cpͣiuis uenerit de pcc̃o: iam
et hoc millis ad scẽ memorie marcellinũ libͥs
es hoc est p̃ciũ nr̃m quo nos a morte redimeret
Et hoc istoꝵ disputatio euacuare contendit cũ
ab eis ira natura humana defend̾ ut possit libe¬
rum arbitriũ isto p̾cio nõ egeꝰ. ut a potestate te¬
nebraꝵ eo p̃posui morus in regnũ xp̃i dm̃ tnͣffe

Expanded text:
ors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam ors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, et hoc est pretium nostrum, quo nos a morte redimeret. et hoc istorum disputatio euacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et praepositi mortis in re
Abbreviated transcription (Latin):
ei dĩs mortẽ corporis ad pccm̃ ualere: ubi so¬
sola uindc̃a est. Nemo aũ peccat corpore mori¬
endo. sed ad pccm̃ ualet mors aic. qͣm desertut
uita sua. ħ est deus eis. Que necẽ est mortu¬
a oꝑa faciat: donec xp̃i gr̃a reuiuistat. famem
et sirim et ceteras molestias corꝑales. ab sio ut
dicamꝰ necessitatem hrẽ peccandi. Quib mo-¬
lestiis excitata uita iuistoꝵ splendidius enitu¬
i et eas ꝑ pacĩam suꝑando maiorẽ głam com¬
ꝑauir. sed aduta gr̃a dei. adita spũ dei. ad iu
sed humili confessione foriitudinẽ ꝑmerens.
Nouerat .n. d̾o dice̾. Qm̃ tu es pacĩa m̾ea. Ne qͣ
gr̃a et ad iutorio. et m̃ia. sine qua bñ nõ possu¬
mꝰ nui̾e nescio quare omio iste ncħ dicit im¬
mo eciã uelud sibi adiustĩam sufficientẽ si so¬
la uolintas assit defendendo naturã gr̃e xp̃i qͣ
soluto ꝑ gr̃am pcc̃ reatu. ad excitationẽ fidei m¬

Expanded text:
ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae necesse est mortua opera faciat, donec Christi gratia reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patientiam superando maiorem gloriam conparauit, sed adiuta gratia dei. adiuta spiritu dei, adiutallens, sed humili confessione fortitudinem promerens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. de qua gratia et adiutorio et misericordia. sine qua bene non possumus uiuere, nescio quare omnino iste nihil dicit; immo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam gratiae soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei m
Abbreviated transcription (Latin):
iste dicat. ño debuit sic ĩdicari pccm̃: ut poc̃or
ꝑ uindc̃am plura ꝯmitt̾et Fortasse respondeat.
dm̃ ad isa nõ cog̾e. s dignos deseri: tm̃ deser̾e.
Si hoc dici uerissime dicit. Deserti quippe ut
dixi luce usticie et ꝑhoc ꝯtenebrati. quid pari
qui dormis et exurge a mortins et illuminabͭ
te xp̃a: Mortuos ueritas dicit. Uñ est et illud.
gie mortuos sepelire mortuos suos. mortuos
ergo u̾itas dicit: quos iste dicit ledi et niciari ño
potiusse pcc̃o. Quia iudelicet didicit pcem̃ ño ẽẽ
sb̾am. Nemo ei dicit sic hoiẽm fcm̃. ut de iusticia
quid̾ posses in petm̃ ire. et de pcc̾o ad iustĩam
redire ño posset. Sed ut in pocm̃ires. sufficto li¬
b̾m arbitriũ quo se ipẽ uiciauit. ui aũ redeat ad
iusticiã: opus ht̃ medico. qm̃ sanꝰ ño eꝰ. Opus
hĩ uiuificatore: qr mortuus ẽ. De qua gracia
oĩo iste incħ dicĩ quasi sua soia u̾i̾tate uolu̾̃ta¬
te se possit sanare. qr eũ potui sola uiciare. Nõ

Expanded text:
c uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariaqui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — unde est et illud: s i n e III mortuos sepelire mortuos suos —, mortuos ergo ueritas dicit, quos iste dicit laedi et uitiari non potuisse peccato, quia uidelicet didicit peccatum non esse substantiam. nemo dicit sic hominem factum. ut de iustitia quidem possit in peccatum ire et de peccato ad iustitiam redire non posset; sed ut in peccatum iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non