comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ xenophon in libris quos dictoꝵ ac factoꝵ socrans dementarisoi
coposut negat socratem de celi atq ñẽ causis tõnib q unq̃ dispu-¬
Idcrco q turpitoe seos mentit dicit ꝗ disẜtationes istiuo socrat at¬
taibucrentut rot aut inqunt xenophon cum scripsit platonẽ u-¬
delicet notat in cuiꝰ libris socrates de phisico & musica q. Seoe¬
metris dixerit. sed enim de uiris optimis et grauissimi csbitrot¬
dendum hec: aut sus picandũ fuit : cam̃ eꝗdem esse nõ arbitrer
nõ obtrectationis neq inuidie: neq degloris maiore parend cer¬
tanonis etalecrenim procul a morib philosophie absuntiũ ꝗb ill̃
duo oiũ uidicio excellucrũt. Que t̃s ⁊̃ opinionis asciuiñt ses
profecto ⁊ aꝗ̃ peratio ip̃s plerumq et patilitas uintatũ inem sesi
dconimiliũ & si cotentionis studĩ & uoluntas abeser spequotũ
emulanionis riat am cum ingenis q̃dam magnis duorũ
plurium e in eiusdem rei studio illustrium aũt pari sub fams

Expanded text:
 Xenophon, in libris quos dictorum atque factorum Socratis commentarios composuit, negat Socraten de caeli atque naturae causis rationibusque umquam dispuidcircoque turpiter eos mentiri dicit, qui dissertationes istiusmodi Socrati adtribuerent. Hoc autem, inquiunt, Xenophon cum scripsit, Platonem videlicet notat, in cuius libris Socrates physicapbysica et musica et geometrica disserit. Sed enim de viris optimis et gravissimis si credendum hoc aut suspicandum fuit, causam equidem esse arbitror non obtrectationis nec invidiae neque de gloria maiore parienda certationis; haec enim procul a moribus philosophiae absunt, in quibus illi duo omnium iudicio excelluerunt. Quae igitur est opinionis istius ratio? Haec profecto est: aequiperatio ipsa plerumque et parilitas virtutum inter sese consimilium, etiamsi contentionis studium et voluntas abest, speciem tamen aemulationis creat. Nam cum ingenia quaedam magna duorum pluriumve in eiusdem rei studio inlustrium aut pari sunt fama
Abbreviated transcription (Latin):
simultatis & emulationis mutue putauerũt et eꝰ rei argumẽta quedã
coniectatoric ex corũ scriptis protulerunt ea sunt profecto huiꝰce mõi
ꝙ neq u platone in tot nũo libris mentio usꝗ̃ facta sit xenophontis neq
complurium socratis sectatoꝵ in sermonib.: quos scripsit cõmeminit.
Id &e esse non sincere neq amice uoluntatis inditiũ crediderũt. ꝙ
xenophon inclito illi oꝑi platonis. quod de optĩo statu rei.p. ciuitatisq
adminis trande scriptum t̃: lectis ex co duob ferre libris ꝗ primi
in ułguo exierant opposuit contra conscripsitq aduersum regie

Expanded text:
simultatis aemulationisque mutuae putaverunt et eius rei argumenta quaedam simultatis aemulationisque mutuae putaverunt et eius rei argumenta quaedam coniectaria ex eorum scriptis protulerunt. Ea sunt profecto huiuscemodi: quod neque a Platone in tot numero libris mentio usquam facta sit Xenophontis neque complurium Socratis sectatorum in sermonibus quos scripsit commermerit. Id etiam esse non sincerae neque amicae voluntatis indicium crediderunt, quod Xenophon inclito illi operi Platonis, quod de optimo statu reipublicae civitatisque administrandae scriptum est, lectis ex eo duobus fere libris qui primi in volgus exiera
Abbreviated transcription (Latin):
& res ẽ int̾ duos actꝰ sine testib E as ĩg & credas ei ꝗ petit
cõdem nes q cũ di quo petĩt. qm̃ sicuti dicis duo pareo non st
& ꝗ pent melior ẽ. Hoc q̃đ mihi tum fauorinus ut rirum
pħm decuit suasit Sed magis eo altuisq id esse gistimaui ꝙ̃r
qđ mee etati & medocritatiꝰ conueniret. ut cognouisse et
cõdemurasse de morib nõ de probationib rei geste uiderer:
mihi nõ liquere. atq it uidicatu illo solutuo sum: Terba
ex oratione N Catonis cuius cõmeminit fauorinus hec sunt
Si ambo pareceñt. suie boni. siue mali eeñt ꝙ duo res ges¬
sissent. uti testri non int̾essent. illi unde petit ei potiuo
credendũ esse Hunc si sponsionẽ fecisset gelluis cum turio
uir melior cẽt gellus q̃ tirius. nemo opinorͦ tã uisanꝰ esset
qui iudicatet meliorem esse gellium ꝗͣ tirium. Si non melior gelli
⁊ nrio potius oporteret credi unde petitur.
scripsere nõ ab fuisse. ab cis motus quosdant tacitos & ocultoo

Expanded text:
 res est inter duos acta sine testibus. Eas igitur et credas ei qui petit, condemnesque eum de quo petitur, quoniam, sicuti dicis, duo pares non sunt et qui petit melior est. Hoc quidem mihi tum Favorinus, ut virum philosophum decuit, suasit. Sed maius ego altiusque id esse existimavi quam quod meae aetati et mediocritati conveniret, ut cognovisse et condemnasse de moribus, non de probationibus rei gestae viderer; iuravi, mihi non liquere, atque ita iudicatu illo solutus sum. Verba ex oratione M. Catonis cuius commeminit Favorinus, haec sunsi ambo pares essent, sive boni sive mali essent, quod duo res gessissent uti testes non interessent, illi unde petitur, ei potius credendum esse. Nunc si sponsionem fecissent Gellius cum Turio: Ni vir melior esset Gellius quam Turius, nemo, opinor, tam insanus esset qui iudicaret meliorem esse Gellium quam Turium; si non melior Gellius est Turio, potius oportet credi unde petitur. scripsere, non afuisse ab eis motus quosdam tacitos et occultos
Abbreviated transcription (Latin):
nõta sunt. s eadem ip̃a ex omni terra alia nõ uident et sunt
aliio oĩo ignotissims. Atq ut uidemis inꝗt: et has tantũ mõ
stellas. & ex uns ꝑte t̾re obẜuari debuise: que tandem finis ob¬
seruationis istius fuit: & que tp̃ora satisesse uisꝯ sunt ad ꝑapi¬
endũ ꝗd p̃monstraret. aut cetus stellaꝵ aut circuitus aũt tran¬
situs : nam si isto modo cepta fieri obseriutio ẽ. ut a ĩaduerterc̃s

Expanded text:
unt; sed eadem ipsa ex alia omni terra non videntur et sunt aliis omnino ignarissima. Atque uti demus, inquit, et has tantummodo stellas et ex una parte terrae observari debuisse, quae tandem finis observationis istius fuit et quae tempora satis esse visa sunt ad percipiendum quid praemonstraret aut coetus stellarum aut circuitus aut transitus? Nam si isto modo coepta fieri observatio est, ut animadverteretur
Abbreviated transcription (Latin):
nihil uini potãt caninũ dict̃ qm̃ canis umo caret: Cum igrc
hoĩes ita loquant᷑ ut omne uinũ aut nouũ esse dicãt aut uetus
nullã uim hr̃e significauit: neq noui neq ueteris quod medium
ẽẽt. Idcirco pro uin̾o nõ habendum: ꝗꝗ neq refrigeraret. neq cal.¬
facerer. Restigerare id dic̃ qđ grece dicitur E¬

Expanded text:
nihil potatur, caninum dicitur, quoniam canis vino caret. Cum igitur nihil potatur, caninum dicitur, quoniam canis vino caret. Cum igitur homines ita loquantur, ut omne vinum aut novum esse dicant aut vetus —nullam vim habere significavit neque novi neque veteris quod medium esset, et idcirco pro vino non habendum, quia neque refrigeraret neque calefaceret. Refrigerare id dicit quod Graece ψύχειν
Abbreviated transcription (Latin):
dicq̃ ue audco herdla nos suat uuut ia dcedat mibio &uert iludo
diea sis auelio e ae episenet ño qi magis ⁊ liegendo deridicłi fusset¬
Ita &e sencentiã interadebat & uerba corrupte pronũtiabat. Reddie
com̃phndere cum ualebo ab oculis reiuse ad me: & librũ istũ tibito¬
tum legam: Recte inꝗͣ fit oculis mag̃r tuis s in quo illis nihil opꝰ
T Id rogo te dicas mihi caninũ prandium ĩ hoc loco quẽ legisti ꝗd
significat: Atq ille cgregius nebulo qͣi diffali q̃s none. ꝑterritus ex¬
urgit. statim et abiens nõ inꝗt ꝑuã rem q̃ris. taliꝯ ego gratio
nõ docco : Eius aũt loci in quo iã prouerbiũ ẽ uerbꝯ ħecꝰ sunt
Nl on uides apud innescheum scribi triꝯ on̾ꝰ ee̾ uini: nigrum
uirus albũ urinã mediũ. E nouũ refrigerare uetis calefact̾ medũ
esse prandiũ caninũ. Quid significetꝰ prindiũ caninũ: rẽ le¬
uiculã diuu & anxic q̃siuimus prandiũ aũt absteniũ in quo

Expanded text:
deo hercle postulare ut id credatur mihi. Pueri in ludo rudes, si eum librum accepissent, non hi magis in legendo deridiculi fuisseita et sententias intercidebat et verba corrupte pronuntiabat. Reddit conprehendere; cum valebo ab oculis, revise ad me et librum istum tibi totum legam. Recte, inquam, sit oculis, magister, tuis; sed, in quo illis nihil opus est, id, rogo te, dicas mihi: caninum prandium in hoc loco quem legisti quid significat? Atque ille egregius nebulo, quasi difficili quaestione proterritus, exurgit statim et abiens, Non, inquit, parvam rem quaeris; talia ego gratis non doceo. Eius autem loci, in quo id proverbium est, verba haec sunt: Non vides apud Mnesitheum scribi tria genera esse vini, nigrum, virus, album urinam, medium πέψιν? Novum refrigerare, vetus calefacere, medium esse prandium caninum? Quid significet prandium caninum, rem leviculam, diu et anxie quaesivimus. Prandium autem abstemium, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
poendane a im̃o et futile s cum ĩ uiuenibo glie scudio flagrã¬
tib poruucotiam ferociãq & cupidinem pugne luie ncũ bi
blando ibiurgaret atrocitatem rei:& culpam ꝑseuera qdplio
den d icendios alio atq alio uerbo auxit ĩ culcauitq: duplexp
cadem cumpellato admonitionẽ facit ĩ statiorem mdeilla uet¬
euisde sigruficotionis tepeticio ignaua & fiigidio lidete edit
acerbe tamq in uiste necis mirands mortis uteratioe defletor̃

Expanded text:
nane admodum et futtile. Sed cum in iuvenibus gloriae studio flagrantibus pervicaciam ferociamque et cupidinem pugnae leniter tamen ac placide obiurgaret, atrocitatem rei et culpam perseverandi bis idem dicendo alio atque alio verbo auxit inculcavitque, duplexque eadem conpellatio admonitionem facit instantiorem. Ne illa quidem significacerbae tamque iniustae necis miranda mortis iteratione defleta e
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ne usq quaq pruimas aut calotes ciente Rmi tuo lentauano¬
ant tempestates q eodem in tpre alibi placidas alibi uolenta itos¬
alis in genilis alia apc̃ danubium : aliꝗ apud nilum ppostante me
lus consequens ipm ꝗdem corpus & hĩtum tum n poros ilindi ue¬
tir sub alioi arqi alio cdli curuamine nõ eundem manereaħ hui¬
coyuo liquor e stellas is tus quais achaldes & babiloniis sue c̃iptis¬
plutes ꝗͣ ułgo dicerent̃. Posse enimfieri existimabat ut et
ilii ꝗdam planete pari potestate estrit. sine ꝗb recta atq ꝑ¬
petus obscruatio prosici non ꝗret:nq cos tum cerne̾ homines¬

Expanded text:
sicuti non usquequaque pruinas aut calores cient, sed mutant et variant tempestatesque eodem in tempore alibi placidas, alibi violentas moalia in Gaetulis, alia aput Danuvium, alia aput Nilum? Per autem, inquit, inconsequens, ipsum quidem corpus et habitum tam profundi aeris sub alio atque alio caeli curvamine non eundem manere, in homiercepto liquere, stellas istas quas a Chaldaeis et Babyloniis sive Aegypti, non esse plures quam volgo dicerentur; posse enim fieri existimabat ut et alii quidam planetes pari potestate essent, sine quibus recta atque perpetua observatio perfici non quiret, neque eos tamen cerne
Abbreviated transcription (Latin):
dicio fac̃ longe lateq c̃e amplius prolixiuo fusuis in significas
tocius ꝑpe młtitudĩs ciuitatis mortales q̃ homĩes dixisse. Naq
młtoꝵ hominum appellatio intra modicũ qͦ nͣu cohiberi atꝙ
includi põt. Multi aũt mortaleo nescio quo pacto & quodã
sensu ĩ enarrabili omne fere genus qđ in ciuitate ẽ. & ordi¬
nũ & ctatum: & sexuo comphendũt. quod silicet quadrigariꝰ
cum ita ut par erat nõ aprobantes tantũ. s admirantes quoq
audiremus Uidete tamen ne xxistimetis semꝑ atq in omni¬
loco mortales multos pro młtis hominib dicendũ ne plane fiat
ꝯrecũ illud de uarronis satyra prouerbium. S hoc uiditiũ fron¬
tonis & paruis minutisq ⁊ ocabulis nõ p̃t̾mittendũ putaui
ne nos forte fugueret lateretq subtilior huiu̾sce mõi uerborũ
consideratio

Expanded text:
dicio facit, longe longeque esse amplius, prolixius, fusius, in significanda dicio facit, longe longeque esse amplius, prolixius, fusius, in significanda totius prope civitatis multitudine mortales quam homines dixisse. Namque multorum hominum appellatio intra modicum quoque numerum cohiberi atque includi potest, multi autem mortales nescio quo pacto et quodam sensu inenarrabili omne fere genus quod in civitate est et ordinum et aetatum et sexus conprehendunt; quod scilicet Quadrigarius, cum ita ut par erat, non adprobantes tantum, sed admirantes quoque audiremusloco mortales multos pro multis hominibus esse dicendum, ne plane fiat Graecum illud de Varronis satyra proverbium Σὸν ἐν tonis, etiam in parvis minutisque vocabulis, non praetermittendum putavi, ne nos forte fugeret lateretque subtilior huiuscemodi verborum consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
Etba sunt cdaudii quadrigarii ex analium eius xiiiiͦ conu¬
one dimissa. Metellus in capitoliũ uenit cũ młtis mortalib
inde cũ domũ proficescerẽt tota ciuitas cũ reduxit. Gũ is libe
ea q uerba N frontini nobis ei ac plexisq aliis assidentib le¬
grrentur &e cuidã haud sañe uiro indocto uiderẽt᷑ multis mor
talib pro hominib młtis inepte frigideq ĩ historis nimis qd
poetice dixisse. Tum frunto illi ciuhoc uidebatur An tu inquit
aliarũ rerũ homo uidicii elegantissimi mortalib młtis ĩ eptu
tibi uideri & frigidum nihil autem arbitrare cause fuisse. ꝙ uit
modestuo: & puri atq prope quottidiani sermonis mortalibus
maluit q̃ hominib dicere. Eandemq credis futurã fusse
multitudiuis demõstrationẽ si cum multis hõib ac nõ cũ młis
mortalib diceret. Ego ꝗdem in ꝗt sic existimo nisi me scrpto¬
ris istius oĩsq antique or̃onis amor atq ueneratio eeco ẽẽ ui.¬

Expanded text:
ERBA sunt Claudi Quadrigarii ex Annalium eius XIII: Contone dimissa, Metellus in Capitolium venit cum mortalibus multis; inde domum proficiscitur, tota civitas eum reduxit. Cum is liber eaque verba M. Frontoni, nobis ei ac plerisque aliis adsidentibus, legerentur et cuidam haut sane viro indocto videretur mortalibus multis pro hominibus multis inepte frigideque in historia nimisque id poetice dixisse, tum Fronto illi cui hoc videbatur: Ain tu, inquit, aliarum homo rerum iudicii elegantissimi, mortalibus multis ineptum tibi videri et frigidum, nil autem arbitrare causae fuisse quod vir modesti atque puri ac prope cotidiani sermonis mortalibus maluit quam hominibus dicere, eandemque credis futuram fuisse multitudinis demonstrationem, si cum multis hominibus, ac non cum multis mortalibus diceret? Ego quidem, inquit, sic existimo, nisi si me scriptoris istius omnisque antiquae orationis amor atque veneratio caeco esse iu
Abbreviated transcription (Latin):
consimilis que nõ sunt gnis masculini Petibant ibi õẽs ut uł unũ
loresq mutaret . Tum ego intercessi & uade inquã nũe & hẽto
id regrendũ trigints dieo poscꝙ̃ inueneritꝰ repete nosꝰ. Atq ita

Expanded text:
consimilia, quae non sint generis masculini. Petebant ibi omnes ut vel unum consimilia, quae non sint generis masculini. Petebant ibi omnes ut vel unum colores mutaretmnutaret, tum ego intercessi et Vade, inquam, nunc et habeto ad requirendum triginta dies; postquam inveneris, repetes nos. A
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iimici peximi fronte illaro corde tristi quoo neq ut
app̃hendao neq ut mitas scias. Hos uersuo ego cũ de quoda
iscius mõi hoĩes sermones eent in airculo forte uiuenũ eruditior
sane ionobilis Quanta inꝗt licentia audatiq Cecilius hic fuit
cũ fron̾te hylaro nõ fronte hylara dixit et tam ĩ manẽ soloctisnũ
stridie signis collatis e quo fronte peditatu: ecꝗtib atq aliio cũ hosi¬
um legionib pugnauit. Recto qͦ fronte idem Cato eodem ĩ lib
dĩe. Atq ille semĩdoctus gramaticus missas inꝗt auctoritateo faca
quasꝰ ꝗdem ut habeasꝰ posse fueri puto: s rationẽ dic: quã nõ hã
Atq ego his cius uerbis irritatior: ut cum ferebat etaoꝰ. Audi in qũ
mi magiscer rõnem falsam ꝗdem. s quã redargue̾ falsam ẽe ti
nõ queas. Omĩs inquã uocabuls tribus lr̃is finit̃ gb frons finica¬
pons frons. At ille contrs tenitheus audi inꝗt discipule pluro alia

Expanded text:
t adprendas néque uti dimittás scias. Hos ego versus, cum de quodam istiusmodi homine sermones essent, in circulo forte iuvenum eruditiorum sane ignobilis, Quanta, inquit, licentia audaciaque Caecilius hic fuit, cum fronte hilaro, non fronte hilara dixit et tam inmanem soloecismum nstridie signis conlatis, aequo fronte, peditatu, equitibus atque alis cum hostium legionibus pugnavimus. Recto quoque fronte idem Cato in libro eodem dicit. At ille semidoctus grammaticus: Missas, inquit, auctoritates facias, quas quidem ut habeas posse fieri puto, sed rationem dic, quam non habes. Atque ego his eius verbis, ut tum fererguere falsam esse tu non queas. Omnia, inquam, vocabula tribus litteris finita quibus frons finitupons, frons. At ille contra renidens: Audi, inquit, discipule, plura alia
Abbreviated transcription (Latin):
cum sententis nequãq conuẽĩt: s erudictiõri dictioriq ꝗ pra¬
xitelem. ꝗd fucrit: ex libris ex historis cognouerit:
Ratio ẽ. A Catonis censoris de edilib uicio creatis
ex eꝯ or̃one uerba hec sunt. Hlũc itã aiunt ĩ sege¬
tib ĩ herbis bonꝰ frumẽta ẽẽ Nolite ibi nimiã spem hr̃e
Sepe audiui inter oo atq offam młta ĩt̾uenire posse. Uerũ
Uinter offam atq herbam ibi u̾o lungũ int̾uallũ ẽ. Eruc¬
cius claruo qui p̃fectus uerbi: & bis consul fuit. Uix moꝵ¬

Expanded text:
cum sententia nequaquam convenit, sed eruditiori doctiorique, qui Pracum sententia nequaquam convenit, sed eruditiori doctiorique, qui Praxitelem, quid fuerit, et ex libris et ex historia cognoverit. RATIO est M. Catonis Censorii De Aedilibus Vitio Creatis. Ex ea oratione verba haec sunt: Nunc ita aiunt, in segetibus, in herbis bona frumenta esse. Nolite ibi nimiam spem habere. Saepe audivi inter os atque offam multa intervenire posse; verumvero inter offam atque herbam, ibi vero longum intervallum est. Erucius Clarus, qui praefectus urbi et bis consul fuit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uerba latina fecerũt: quiq iis probe usi sunt huma¬
nitatẽ nõ id esse uoluerũt: qđ ułgus existimat qđq agͥis¬
Sdr ce significat dixteritatẽ quandã beniuolentiq̃q ergaͦ oẽs
hom̃ies promixtã: s humanitatẽ appellauerũt id prope modu
dicimus : quas ꝗ sinceriter cupiunt appetunt q .ai sunt &
maxie humanissimi. Huius eni saentie cura & disciplinꝯ
ex yniuersis aĩantib uni hom̃i data ẽ idcirco humaĩtas ap¬
pellata ẽ Sic ĩq eo uerbo Ueteres ẽẽ usos : & cũ pͥmis .M
uarronẽ Ab q tulliũ om̃es firme libri declarant Quãdã
satis hiũ unum ĩterin exemplũ promere: Itaq uerba posui ui¬
ronis e libro rez humanaꝵ. Primo cuiuo principiũ hoc est
Draxiteles ꝗ ꝑꝑ artificiũ egregiũ nemini est paulũ ño hu¬
maniori ignotus humaniori inꝗt nõ ita ut ułgo dp̃. facili&
tracenbili & beniuolo. tam & si rudis literaꝵ sit. Hoc eni

Expanded text:
ui verba Latina fecerunt quique his probe usi sunt humanitatem non id esse voluerunt quod vulgus existimat qficat dexteritatem quandam benivolentiamque erga omnis homines promiscam; sed humanitatem appellaverunt id propemodum qdicimus. Quas qui sinceriter percupiunt adpetuntque, hi sunt vel maxime humanissimi. Huius enim scientiae cura et disciplina ex universis animantibus uni homini data est idcircoque humanitas appellata est. Sic igitur eo verbo veteres esse usos, et cumprimis M. Varronem Marcumque Tullium, omnes ferme libri declarant. Quamobrem satis habui unum interim exemplum promere. Itaque verba posui Varronis e libro Rerum Humanarum primo, cuius principium hoc est: Praxiteles, qui propter artificium egregium nemini est paulum modo humaniori ignotus. Humaniori inquit non ita ut vulgo dicitur, facili et tractabili et benivolo, tametsi rudis litterarum sit, hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ort atq oculis ꝑenigtls ormq̃ ꝗdem hercle uerbis depiuxit
probeꝓ prcterea memini quadaigariũ ⁊ undeuicesimo faciem
pro statura tociusq corporis figura dixisse.
Audabat uendicabatq se nuꝑ ꝯspiam ⁊̃ abrario sedeno
aho iepte gloriosus tanq̃ unus cẽt sub oitelo sabrarũr pella
uarronis enartator quas ꝑtim cinicos. allii menipraisn a ppellãt
at iaciebat inde quecla nõ adm̃or cufficilis ad q̃ coniciendo aspe¬
rata posse naminte dicebat. Tur foete euro egs labrũ extisos

Expanded text:
re atque oculis pérnigris.— Formám quidem hercle vérbis depinxtí probe! Praeterea memini Quadrigarium in undevicesimo faciem pro statura totiusque corporis figura dixisse.LAUDABAT venditabatque se nuper quispiam in libraria sedens homo inepte gloriosus, tamquam unus esset in omni caelo Saturarum M. Varronis enarrator, quas partim Cynicas, alii Menippeas appellant. Et iaciebat inde quaedam non admodum difficilia, ad quae conicienda adspirare posse neminem dicebat. Tum forte ego
Abbreviated transcription (Latin):
S G. inꝗt G. nõ a suib ita ut nos tropici putauer̃t. s ab eo qđ
T S. appellant̃. Hlam & cum oriunt̃ & cum occidunt tẽpesta¬
tes pluuias largos q imbres cient. Pluere aũt greca lingua. E
dicit᷑:. Hec ꝗdem tiro ĩ pandectio S enim Ueteres nr̃i nõ eousq
rupices & agrestes fuerũt. ut stellas hiadas id ciroo suculas nominatis
ꝓyec latine sues dicant᷑. s ut qual greci E nos suꝑ dicimuo quod
gr a mobis pͥmo hĩades demde suculeꝰ appellate. Stelle aũt iste non
in capite thauri sunt ut uro dĩc nullũ enim uidetur pͥter eas stel¬
las thauri caput. s hec ita circulo ꝗ godiacuo dicãt site locateq sir
ut et carũ poĩtu spẽs quedã & simuladorũ esse uideatre tbauti capitis

Expanded text:
 est, non a subus, ita ut nostri opici putaverunt, sed ab eo quod est ὕειν, appellantur; nam et cum oriuntur et cum occidunt, tempestates pluvias largosque imbres cient. Pluere autem Graeca lingua ὕειν dicitur. Haec quidem Tiro in Pandectis. Sed enim veteres nostri non usque eo rupices et agrestes fuerunt, ut stellas hyadas idcirco suculas nominarent, quod ὕες Latine sues dicantur; sed ut quod Graeci ὑπέρ, nos super dicimus, quod ὑάδες, a nobis primo syades, deinde suculae appellatae. Stellae autem istae non in capite tauri sunt, ut Tiro dicit, nullum enim videtur praeter eas stellas tauri caput, set hae ita circulo qui zodiacus dicitur sitae locataeque sunt, ut ex earum positu species quaedam et simulacrum esse videatur ta
Abbreviated transcription (Latin):
appellat: & caũm ⁊̃ t̾ogandi cũ dic̃ quẽ nuc nos grnitiuum dicimus
magni scribas unũ fa̾cito ex tremũ. Siũo hi magnei hĩ amicei cãu
mustitudĩs recto tum ante scribendũ erit. e atq iꝰa ip̃m facies in
similib Item si huiꝰ ete scribas .i. littera sit extrems si huis tere
psctibendũ ẽ Item inci ꝗ scribit in caũ intogandi ueliut eũdi

Expanded text:
appellat et casum interrogandi eum dicit, quem nunc nos genetivum dicimus. appellat et casum interrogandi eum dicit, quem nunc nos genetivum dicimus. amici vel huius magni scribas, unum i facito extremum, sin vero hei magnei, hei amicei, casu multitudinis recto, tum ante i scribendum erit e, atque id ipsum facies in similibus. Item si huius terrai scribas, i littera fit extrema, si huic terrae, per e scribendum est. Item mei qui scribit in casu interrogandi, velut cum di
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩcuriose predã pro manubiis: et manubias pro p̃da posuerĩt
aut tropics quadã figura mutanione uocabuli facẽñt: qđ facẽ con-¬
cessum ẽ scite id ꝑiteq facientib. Sed enĩ ꝗ propͥe atq signate lo
cuti sunt sicuti hoc ĩ loco. A tullius manubias pecciũa dixerũt.
Higidii uerba sunt ex cõmentariorũ gramaticoꝵ xxiiiͦ ho
uoculatio quom̃o pot̾it seruati si nõ sciemuo in omnib ut ualc̾rii
utrũ int̾ogandi aut uocandi sint. Hlam int̾ogandi secunda silła
suꝑiore tono ẽ ꝙͣ pͥma deinde nouissimꝰ deicit᷑. At in cau uocã¬
di sum̃o tono ẽ pͥma dem̃ gradatim descendunt. Sie ꝗdẽ nigidiuos
dici p̃cipit. Sed si ꝗs nuc Ualleriũ appellans in caũ uocandi ẜm
id p̃ceptũ nigidii accuerit. primã nõ aberit. ꝗn uideat sumũ¬
aũt tonũ. G. acutũ dicũt. Et quẽ acentũ nos dicimus uoculanõs

Expanded text:
aut incuriose praedam pro manubiis et manubias pro praeda posuerint, aut incuriose praedam pro manubiis et manubias pro praeda posuerint, aut tropica quadam figura mutationem vocabuli fecerint, quod facere concessum est scite id periteque facientibus. Scuti sunt, sicuti hoc in loco quem adtulit M. Tullius MANUBIAS pecuniam dixisse; NIGIDII verba sunt ex Commentariorum Grammaticorum vicesimvoculatio qui poterit servari, si non sciemus in nominibus, ut Valeri, utrum interrogandi an vocandi sint? Nam interrogandi secunda syllaba superiore tonost quam prima, deinde novissima deicitur; at in casu vocandi summo tonost prima, deinde gradatim descendunt. Sic quidem Nigidius dici praecipit. Sed si quis nunc, Valerium appellans, in casu vocandi secundum id praeceptum Nigidii acuerit primam, non aberit icimus voculationem
Abbreviated transcription (Latin):
oris pluribus simul uotib uerberauerũt. Uultis deniq inꝗd totus
C̃ inꝗt apud eundem ĩ p̃da & manubiis nihil profecto istius mõ
scriptũ ẽ aliud manubie. Ham p̃ds dicitur corpora ip̃a rerum
que capta sunt manubie uo appellate sunt pecuĩs a q̃store ex
uendictione prede redacta. Uirumq gͦ dixit A tullius cumu¬
lande inuidie gr̃s tecẽuiros ablaturos ꝑsecuturooq & p̾dã. que
nũdum ẽẽt uenundata & peccunis̃ q̃ ex uendictiõe prede pcepta
ip̃a prede demõstrat. Hihil eni captũ ẽ hoꝵ atrayano ex host¬
bus. s facta ẽẽ hec comꝑataq ex manubiis.i. ex pecouĩs preda¬
ces declarat. Manubie eni sunt sicuti iam dixi nõ p̃da s pecciũs
dixit intelligi nũc oportet p̃fectũ e̾rrarii significari. Nam curꝯ
crrarii aq̃storib ad p̃fectos translata ẽ. Est tamẽ nõ nusꝗͣ ĩ ue¬
nire ita scripsisse qͦsdam nõ ignobiles scriptores. ut aut temere

Expanded text:
oris pluribus simul vocibus everberaverunt: Vultus denique, inquit, totus, ile est, inquit, apud eundem in praeda et manubiis? Nihil profecto istiusmodi est. scriptum est, aliud manubiae. Nam praeda dicitur corpora ipsa rerum quae capta sunt, manubiae vero appellatae sunt pecunia a quaestore ex venditione praedae redacta. Utrumque ergo dixit M. Tullius cumulandae invidiae gratia decemviros ablaturos persecuturosque: et praedam quae nondum esset venundata, et pecuniam quae ex venditione praedae percepta ptum est horum a Traiano ex hostibus, sed facta esse haec conparataque ex manubiis, id est ex pecunia praedaticia, declarat. Manubiae enim sunt, sicuti iam dixi, non praeda, sed pecudixi, intellegi nunc oportet praefectum aerario significari. Nam cura aerarii a quaestoribus ad praefectos translata est. Est tamen nonnusquam invenire ita scripsisse quosdam non ignobiles scriptores, ut aut temere
Abbreviated transcription (Latin):
fere sint et ex unꝯ sententis cooriant̾ plura tamen ẽẽ exila
mant̃ qm̃ & aures et animũ sepius feruiũt: hoc ornatuo
genuo in crimine uno uocib multis atq seuis extruendo. Ille
ĩam tũc. A. cato antiꝗssimuo in orõnib suis celebrauit sicuo
ĩ illa q̃ inscripta ẽ de decem hominib cum termũ accus auit
ꝙ decem liberos homines eodem tpr̃e int̾fecisset Hisce uerbis
candem oib rem significantib usus ẽ. que quoĩa st̾ loq̃n¬
tie latine. tunc pͥmũ exorientis liñꝗ uerbꝰ ꝗdem sublustri
oꝑire postulas. succidias humanas facis decem funers facio
decem capita libera intecficis decem hominib uitã eripis ĩdicti
cã ĩ uidicatis indamnatis. Item A cato in ot̃onis pͥncipio qũã
dixit in senatu pro rhodiensib cũ uellet res nimis ꝓsꝑas
dicere iib uocabulis ⁊dem sentientib dixit derbo et her

Expanded text:
fere sint et ex una sententia cooriantur, plura tamen esse existifere sint et ex una sententia cooriantur, plura tamen esse existimantur, quoniam et aures et animum saepius feriunt. Hoc ornatus genus in crimine uno vocibus multis atque saevis extruendo ille iam tunc M. Cato antiquissimus in orationibus suis celebravit, sicuti in illa, quae inscripta est De Decem Hominibus, cum Thermum accusavit quod decem liberos homines eodem tempore interfecisset, hisce verbis eandem omnibus rem significantibus usus est, quae quoniam sunt eloquentiae Latinae tunc primum exorientis lumina quaedam sublustriaoperire postulas, succidias humanas facis, tantam trucidationem facis, decem funera facis, decem capita libera interficis, decem hominibus vitam eripis, indicta causa, iniudicatis, incondemnatis. Item M. Cato in orationis principio, quam dixit in senatu Pro Rodiensibus, cum vellet res nimis prosperas dicere, tribus vocabulis idem sentientibus dixit. Verba eius haec
Abbreviated transcription (Latin):
cio ĩstauratioq eiusdem rei sub alio nomine inr manubiis &¬
et ĩ preda. Num ornat & aliꝗs solet or̃one: Num cam
modulatiorẽ apptiorẽq reddit. Hũ oncrandi uł exprobandi
crimĩs c̃a exaggregationẽ aliquã speciosa facit sĩcut in libro
eiusdem. M tulłii ꝗ de constituendo accusatore ⁊ una ea-¬
demq res plurib uerbis uehement̾ atq atrocit̾ dicit̃: Siciliꝯ
tota si un& uoce loquerẽt hoc diceret: qđ auri qđ argenti. qd
ornamẽtoꝵ ĩ meis urbib sedib delubris fuit: Nam cũ ur.¬
bes totas semel dixisset. sedes delubraq addidit q̃ sunt sp̃a
q & urbib Item in eodem libro simili m̃õ siciliq̃ inꝗt proũ¬
fana q̃ infr̃a posuit cõprhendisset. Uerba hȩc item multa
atq uariꝯ depopulatus ẽe̾ uastasseexinauio se spoliasse nõne
Unam: & candem uin ĩ sese hñt sane. Sed ꝗa cum digni¬
tate or̃onis. & cum graui uerboꝵ copia dicunt᷑ ꝗͣꝗͣ eandem

Expanded text:
tio instauratioque eiusdem rei sub alio nomine in manubiis et in praeda? Num ornat, ut alioqui solet, orationem? Num eam modulatiorem aptioremque reddit? Num onerandi vel exprobrandi criminis causa exaggerationem aliquam speciosam facit? Sicut in libro eiusdem M. Tulli, qui De Constituendo Accusatore est, una eademque res pluribus verbis vehementer atque atrociter dicitur: Sicilia tota, si una voce loqueretur, hoc diceret: Quod auri, quod argenti, quod ornamentorum in meis urbibus, sedibus, delubris fuit. Nam cum urbes semel totas dixisset, sedes delubraque addidit, quae sunt ipsa quoque in urbibus. Item in eodem libro simili modo: Siciliam, inquit, prom et fana, quae infra posuit, conprehendisse? Verba haec item multa atque varia: depopulatus esse, vastasse, exinanisse, spoliasse, nonne unam et eandem vim in sese habent? Sane. Sed quia cum dignitate orationis et cum gravi verborum copia dicuntur, quamquam eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uisti neq in ea significatione id dpud quempiã scriptũ lego gra:¬
uioris dumtaxat auctoritatis scriptorẽ: si ut dixi crepidag
et crepidulas pͥma silłs correpts id genus calciamẽtũ appelu¬
laucrũt: quod greci. S. uocant. ciusqͦ calciamẽti sutores crepi¬
darios dixerũt. Semꝑnius a sellio in libro reꝵ gestaꝵ .xiiiiͦ.
C repidariũ inꝗt cũtellum rogauit. acrepidario sutore
Ompcationes deoꝵo ĩ mortaliũ q̃ ritu romano funt exposite sr
maiam ułcani criem unonis molas martis neriemq martis: ex ꝗb
id qđ postremũ posui sic plerosq dicere audio.⁊t pͥmã t̃ eo sulła

Expanded text:
risti. Neque in ea significatione id apud quemquam alium scriptum lego gravristi. Neque in ea significatione id apud quemquam alium scriptum lego gravioris dumtaxat auctoritatis scriptorem; sed, ut dixi, crepidas et crepidulas, prima syllaba correpta, id genus calciamentum appellaverunt, quod Graeci κρηπῖδας vocant, eiusque calciamenti sutores crepidarios dixerunt. Sempronius Asellio in libro Rerum Gestarum XIV: Crepidarium, inquit, cultellum rogavit a crepidario sutoreCATIONES deum inmortalium, quae ritu Romano fiunt, expositae sunt Maiam Volcani, Heriem lunonis, Moles Martis Nerienemque Martis. Ex quibus id quod postremum posui sic plerosque dicere audio, ut priimam in eo syllabam
Abbreviated transcription (Latin):
luissem uos togatos esse pigitũ est anctos saltẽ esse. Et penulatos
si hic sĩt huiuscrmõi uestitus de multo iã usu ignosabilis Solca
⁊ nõ herele uobis minuo q̃ illi tum fuit cui hoc. Ad tullius ꝓ t̃ ꝑi
cimĩe obiectauit. Hec me audiente castritu et q̃dam ali ad
cam rem conducentis romane ce seuere dix̃. Pleriq aũt ex his
ꝗ audierant: reꝗrebant cur soleatos dixisset. ꝗ gallicis nõ soleas
hĩent Sed castritius profecto secte atq ĩ cor rupte locutus ẽ or̃õ
ini ferme id genus ꝗb plantaꝵ caloes tantũ ĩ fine tegunt᷑ cetera
prope nuds or t̾rextib habenis iuncta sunt soleas dixerũt nõnuñq̃
fuece ꝯreca tripidulas gallicas aũt uerbũ ẽeꝰ opinor nouũ nõ diu
mñ etatẽ N Ciceronis usurpari ceptũ: Itaq ab eo ip̃o pesitum est
n secunda antomanaꝵ. Eum galliçis inꝗe et lacerna cucor¬

Expanded text:
luissem vos togatos esse; si pigitum est, cinctos saltem esse et paenulatos. luissem vos togatos esse; si pigitum est, cinctos saltem esse et paenulatos. Sed si hic vester huiusmodi vestitus de multo iam usu ignoscibilis est, est, non hercle vobis minus quam illi tum fuit, cui hoc M. Tullius pro turpi crimine obiectavit. Haec, me audiente, Castricius et quaedam alia ad eam rem conducentia Romane et severe dixit. Plerique autem ex his qui audierant requirebant cur soleatos dixisset, qui gallicas, non soleas, haberent. Sed Castricius profecto scite atque incorrupte locutus est; omnia enim ferme id genus, quibus plantarum calces tantum infimae teguntur, cetera prope nuda et teretibus habenis vincta sunt, soleas dixerunt, nonnumquam voce Graeca crepidulas. Gallicas autem verbum esse opinor novum, non diu ante aetatem M. Ciceronis usurpari coeptum, itaque ab eo ipso positum est in secunda Antonianarum: Cum gallicis, inquit, et lacerna cucur
Abbreviated transcription (Latin):
Ut opinor enĩ mortalia sela suꝑne. Aures de celo demisit
nõ secundũ gramaticã legem antistites. Ham cũ insolentias
uerborũ aucterib dictorum plerumq respueret: huiꝰ tũ uerbi
in ea ꝑte sonitu delectatus sacerdotes inꝗt cereris atq illiuo
fani antistite. Usque adeo ĩ ꝗbusdam neq ronem Uerbi na
cõsuctudirẽ: s solam aurem secuti sunt suis uerba modulis
pensitatem: qđ ꝗ nõ sentiunt ĩꝗt idem ip̃e. A. Cicero cum
de nũosa et apta orone dissereret. quas auris hañt autꝗd
in his hom̃is siłe sit nescio: illud uo cum pͥmis anud homes
ueteres gramatici adnotauer̃t: qđ cũ dixisset: quodã ĩ loco
propͥam ĩ quoq̃ uocis situ iocunditatẽ: Nam si alterũ ĩ alte¬
rius loco ponas utrunq feceris sonitu in suaue.
enim sum eo mãgr̃o discipłos quosdã suos senatores uidisser
feriato die tunicis. et lacenis indutos et galicis calciatos eꝗde ĩ ꝗt ma¬

Expanded text:
ut opinor, enim mortalia saecla superne aurea de caelo demisit ut opinor, enim mortalia saecla superne aurea de caelo demisit non secundum grammaticam legem antistites. Nam cum insolentias verborum a veteribus dictorum plerumque respueret, huius tamen verbi in ea parte sonitu delectatus: Sacerdotes, inquit, Cereris atque illius fani antistitae. Usque adeo in quibusdam neque rationem verbi neque consuetudinem, sed solam aurem secuti sunt, suis verba modulis pensitantem. Quod qui non sentiunt, inquit idem ipse M. Cicero, cum de numerosa et apta oratione dissereret, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit, nescio. Illud vero cumprimis apud Homerum veteres grammatici adnotaverunt, quod, cum dixisset quodam in locopropriam in quoque vocis situ iucunditatem; nam si alterum in alterius loco ponas, utrumque feceris sonitu insuave. enim sum eo magistro, discipulos quosdam suos senatores vidisset die feriato tunicis et lacernis indutos et gallicis calciatos, Equidem, inquit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
crassus uetustus q ꝑꝰ angusto freto dicete Ittidem ⁊̃ scaĩds simis
Usus modulamĩe manifesto peccatu inꝗt nõ peccato. hoc enĩ scriptũ
T uno atq in altero antiꝗssime sidei libro tironiano repꝑi Uerbs
sunt Eiceronis hec: Hsẽmo ita uiuebat ut nulls erus uite ps
sum̃e turpiuidinis esset exꝑs Nemo itꝗ in manifesto peccatu
tenebãt. ut cum ĩprudens fuisset ĩ facto tamen ĩpudentior ui¬
derẽt si negaret. Huiꝰ aũt uecis tum ellegantior. hoc ĩ loco son
ẽ. tũ ro certii &e probatꝰ ẽ. Hic enim peccatus qͣi peccatio tet
Latine q dr̃ sicit hic ĩcestus ce nõ ꝗ admissit s qđ admissus
ẽ ce hic tributus. qđ tributũ nos dicimus aplerisq ueteꝵ dies
qua tñne seruatii arbitratu & allegatu ⁊̃ eo dicimus: sic igitur
in mauifesto peccatu dix̃ ut in manifesto incestu ueteres dix¬
runt. Hon ꝗn latinũ esset peccato dicere: s ꝗꝗ s̃ loco istop¬
situm subtilius ad aurem molliusq ẽ. Lucretiuo eque aurib

Expanded text:
crassius iam vetustiusque, perangusto freto dicere. Itidem in Secunda, simili usus modulamine, manifesto peccatu, inquit, non peccato; hoc enim scriptum in uno atque in altero antiquissimae fidei libro Tironiano repperi. Verba sunt Ciceronis haec: Nemo ita vivebat ut nulla eius vitae pars summac turpitudinis esset expers, nemo ita in manifesto peccatu tenebatur ut cum inpudens fuisset in facto, tum inpudentior videretur, si negaret. Huius autem vocis cum elegantior hoc in loco sonus est, tum ratio certa et probata est. Hic enim peccatus, quasi peccatio, recte Latineque dicitur, sicut hic incestus, non qui admisit, sed quod admissum est, et hic tributqua ratione servata arbitratu et adlegatu meo dicimus. Sic igitur in manifesto peccatu dixit, ut in manifesto incestu veteres dixerunt, non quin Latinum esset peccato dicere, sed quia in loco isto positum subtilius ad aurem molliusque est. Lucretius aeque auribus
Abbreviated transcription (Latin):
augescere Ittide Cato ex originũ .uii. in otonequã cenusas
serꝰuiu galbam dix̃ complurib yocabulis suꝑ eadem t̃ẽ uius
est Aulta me dehorratꝰ sunt. huc prodite anni etas noy
Uires senectius. Ucrum enim pero cũ tantã pem .ꝑ. agici arbi¬
tarer Eed ante omnis apud homerũ eiusdem tel atqriepito¬
uerbis depicta t neq nõ illa ꝙͦ apdl̃ eunde poetam unde uo
duob uetbis sententia cum egregi rõne repenta enit uis
enion cum int̾ aiacem. ce hecorem decertantes afinis op¬

Expanded text:
ginum VII., in oratione quam Contra Servium Galbam dixit, conpluribus vocabulis super eadem re usus est: Multa me dehortata sunt huc prodire, anni, aetas, vox, vires, senectus; verum enimvero cum tantam rem peragier arbitrarer Sed ante omnis apud Homerum eiusdem rei atque senteverbis depicta est. Neque non illa quoque aput eundem poetam una in duobus verbis sententia cum egregia ratione repetita est; Idaeus enim, cum inter Aiacem et Hectorem decertantes armis inter
Abbreviated transcription (Latin):
semimerus huiusce uersus ht̃ ut tertiꝰ in co nomĩe silłs contri
quã sup̃dictum ẽ. corripiendꝰ sit: cuiꝰ sonus: quanta apud uete¬
tes ĩ differentia sit. notius ẽ ꝗͣ ut plura in id uerba sumenda
sint: Eunius aũt in primo annali in hoc uersu ueriẽ in auor.¬
tis et herde nisi qđ mĩme solet numerũ scruare pͥmã sillabã
tetendit terciã corripuit. Ac ne hic ꝗdem p̃termittendũ puto
cui cuiꝰmodi ẽ: qđ incõmentario quoda. Seruii claudii scriptũ
ĩ ueni mihi nerio dictum: qiꝰ nerio hoc ẽ sine ira & cũ placidi¬
tate. Ut co nomĩe mittem tranꝗllũq fieri martẽ preccm̃: ne eni
ꝑticula ut apł grecos. ita plerũmq ĩ latins qͦ lingua pͥuatius est
Cato consularis & censorius publicis iam puatis ꝙ opulentus
teb uillas suas in excultas & rudeo ne tectorio ꝗdem p̃litas
fuisso dĩc ad annũ usq etatis sue septuagesimum atq ibi postes
his uerbis utitur: Neq mibi inꝗt edificatio neq uasum neqt

Expanded text:
huiusce versus habet, ut tertia in eo nomine syllaba, contra quam supra dictum est, corripienda sit; cuius sonitus quanta aput veteres indifferentia sit, notius est quam ut plura in id verba sumenda sint. Ennius autem in primo Annali in hoc versu: Nerienem Mavortis et Herem, si, quod minime solet, numerum servavit, primam syllabam intendit, tertiam corripuit. Ac ne id quidem praetermittendum puto, cuiusmodi est, quod in Commentario Servii Claudii scriptum invenimus, Nerio dictum quasi Neirio, hoc est sine ira et cum placiditate, ut eo nomine mitem tranquillumque fieri Martem precemur; ne enim particula, ut apud Graecos, ita plerumque in Latina quoque lingua privativa estCATO, consularis et censorius, publicis iam privatisque opulentis rebus, villas suas inexcultas et rudes, ne tectorio quidem praelitas fuisse dicit ad annum usque aetatis suae septuagesimum. Atque ibi postea his verbis utitur: Neque mihi, inquit, aedificatio neque vasum neque
Abbreviated transcription (Latin):
tati ꝗde nã cõciliatuo a dolore aũt qͣi agraui quodã ĩ imico abiũc¬
tuoꝰ alienatusq ẽ. Idcirco affectioneo istas pͥmitus penitꝰq ĩditao
aũt cũ his semꝑ et exultantes eas oppͥmitꝰ obteritq & patẽ sibi
lantiꝰ morbi dolorisq exultantis. colluctantẽ inhil cedentẽ nihil
cõfitentẽ neq ut pleriq dolenteo solent eiulantẽ atq lamẽtante
ac miscrũ sese et ĩfellicem appellantẽ. Sed acces tantũ hanelituo
& robustos gemitus edentẽ signa atq ĩdiciꝯ nõ uicti neq oppres¬
si adolore s uincẽ eũ atq opprimẽ enitentis S haud scio ĩꝗt
an dicat aliꝗo ip̃m illd qđ pugnat qd̾ gemit si malũ dolor nõ est
cur necesse ẽ gemere & pugnare. ꝗa cum om̃is que ño sunrt malo me¬
dessia q omni nõ catent s st pleraq noxs ꝗdem magno qr ꝑinie

Expanded text:
tati quidem a natura conciliatus, a dolore autem, quasi a gravi quodam inimico, abiunctati quidem a natura conciliatus, a dolore autem, quasi a gravi quodam inimico, abiunctus alienatusque est—circo adfectiones istas primitus penitusque inditas autem cum his semper et exultantis eas opprimit obteritque et parere sibi lantia morbi dolorisque exultantia conluctantem, nihil cedentem, nihil confitentem, neque ut plerique dolentes solent, eiulantem atque lamentantem ac miserum sese et infelicem appellantem, sed acres tantum anhelitus et robustos gemitus edentem, signa atque indicia non victi nec obpressi a dolore, sed vincere eum atque obprimere enitentis. Sed haut scio, inquit, an dicat aliquis, ipsum illud quod pugnat, quod gemit, si malum dolor non est, cur necesse est gemere et pugnare? Quia enim omnia quae non sunt mala molestia quoque omni non carent, sed sunt pleraque no
Abbreviated transcription (Latin):
sui cõmodis gauderet. ab ĩ cõmodis oib abhorreret. Posteꝯ ꝑ incre¬
menta ctatis exorta esenib suo rõ ẽ et utendi cõsilii reputatio
& honestatis utilitatis q uere cõtemplatio subtilior q et exploratior
cori et honesta dignitus. ac si ei retinende optinende ue ĩcomodũ
extrinsccuo aliqđ obstaret. Contentũ ẽ neq aliud ẽe̾ uere & si¬
pliciter bonũ nisi honestũ. aliud ꝗꝗͣ malum nisi ꝙ turpe eẽt ex
istimatũ ẽ.Reliqua omnis q̃ ĩ medio forẽt. ac neq honesta eeñt
neq turpia neq bonꝰ ce̾ n malo deccetũ ẽ: ꝑ roductionis iñ & re¬
propteꝰ uoluptus qͦ & dolor qđ ad fine ip̃m bene beate ꝙ uiuen¬
di ꝑtinet . & in mediis relicta &e neq ĩ bonis neq ĩ malis uidi¬
cata sunt: S ci qm̃ his pͥmis sensib doloris uoluptatisq ante
cõsilii & rõnis exortũ recens natus homo ĩbutus nõ ẽ & uolup¬

Expanded text:
sui commodis gauderet, ab incommodis omnibus abhorreret. Postea per incrementa aetatis exorta e seminibus suis ratiost et utendi consilii reputatio et honestatis utilitatisque verae contemplatio subtiliorque et exploratior cori et honesti dignitas ac, si ei retinendae obtinendaeve incommodum extrinsecus aliquod obstaret, contemptum est; neque aliud esse vere et simplicitet ac neque honesta essent neque turpia, neque bona esse neque mala decretum est. Productiones tamen et rePropterea voluptas quoque et dolor, quod ad finemfiner ipsum bene beateque vivendi pertinet, et in mediis relicta et neque in bonis neque in malis iudicata sunt. Sed enim quoniam his primis sensibus doloris voluptatisque ante consilii et rationis exortum recens natus homo inbutus est et volup
Abbreviated transcription (Latin):
liam cum apudꝰ. Ttatiũ i erba faceret pacem q oraret ita p̃catũ
esse: Ncria martis te obsecro pacẽ date uti licrat nuptiis propͥis
et prosꝑis uti ꝙ de tui cõiugis consilio cõtingit uti nos utidẽ inti¬
grãs raꝑent: unde liberos etꝰ suis posttris patrie ꝑarent: De tui ĩꝗt
conuigis consilio martem .s. significans ꝑ qđ apparet nõ esse id
poeti& a plauto dictum. Sed cam qͦ traditionẽ fuisse ut nerio ꝙ
ꝗbus dam Uxor esse martis diceretur: Ibi autẽ aĩꝯduertendum
ẽ ꝙ gellius neris dic ꝑ a lr̃am nõ nerio atq neriens preter pla¬
utum ctiamq p̃ter gelliũ licinius uubrex uetus comediaꝵ seͥptot

Expanded text:
liam, cum apud T. Tatium verba faceret pacemque oraret, ita precatam liam, cum apud T. Tatium verba faceret pacemque oraret, ita precatam esse: Neria Martis te obsecro, pacem da, te, uti liceat nuptiis propriis et prosperis uti, quod de tui coniugis consilio contigit uti nos itidem integras raperent, unde liberos sibi et suis, posteros patriae pararent. De tui, inquit, coniugis consilio, Martem scilicet significans; per quod apparet, non esse id poetice a Plauto dictum, sed eam quoque traditionem fuisse, ut Nerio a quibusdam uxor esse Martis diceretur. Inibi autem animadvertendum est quod Gellius Neria dicit per a litteram, non Nerio, neque Nerienes. Praeter Plautum etiam praeterque Gellium Licinius Imbrex, vetus
Abbreviated transcription (Latin):
ua fortunꝯ ac ceres. Ex qͦ nominandi qͦ caũ eundem fieri necesse
⁊. s nerio a Ueterib sic declinãt᷑ q̃i anio nã ꝑ inde & aisñe pc
nerienem dixerũt t̾cis silłs products. Ide aũt suie nerio suie nerienes
Tsabinũ ucrbum ẽ coq signisicãt uirtus & fortitudo. Itemq ex da¬
udiis quos a sabinis oriundos accepimus ꝗ erat egregiꝰ atq p̃stans
qͦ latine neruos appellamus. Herio ĩgr martis uis & potentia
& maiestas queda ẽc̾ martis demõstratur. Plautus añt ĩ truculẽ
cõuigem ẽẽ ncrienẽ martis dic̃. Atq id sub ꝑsona militis ĩ hoc uer¬
su.Mars ꝑgere adueniens salutat nerienẽ uxorẽ suã. Suꝑ es
re audiui non ĩ celebrẽ hominẽ dice̾ nimis comice plautũ ĩꝑito
& incõdito militi falsam nouãq opinionẽ tribuisse. ut nerienẽ
cõuigem esse martis putaret. Sed id ĩꝑite magis q̃ comice dictũ
intelliget qui legit. Gñ gelii annalem tertiũ inquo scriptũ hersi¬

Expanded text:
va, Fortuna ác Ceres. Ex quo nominandi quoque casum eundem fieri necessum est. Sed Nerio a veteribus sic declinabatur, quasi Anio; nam perinde ut Anienem, sic Nerienem dixerunt, tertia syllaba producta. Id autem, sive Nerio sive Nerienes est, Sabinum verbum est, eoque significatur virtus et fortitudo. Itaque ex Claudiis, quos a Sabinis oriundos accepimus, qui erat egregia atque praestanti quoque Latine nervos appellamus. Nerio igitur Martis vis et potentia et maiestas quaedam esse Martis demonstratur. Plautus autem in Truculento coniugem esse Nerienem Martis dicit, atque id sub persona militis, in hoc versu: Márs peregre adveniéns salutat Nérienem uxorém suam. Super ea re audivi non incelebrem hominem dicere, nimis comice Plautum inperito et incondito militi falsam novamque opinionem tribuisse, ut Nerienem coniugem esse Martis putaret. Sed id perite magis quam comice dictum intelleget, qui leget Cn. Gellii Annalem tertium, in quo scriptum est Hersi
Abbreviated transcription (Latin):
trꝰ: õñ. gelliũ dixit: ita esse ã maiorib maiorũ traditũ obẜuatũq
ait ut si quod int̾ duos actũ ẽ. neq tabulis neq testib planũ fien
possit. cum apud iudicem ꝗ de ea re cognosceret uter ex his uie
melior esse quererẽt & si pares eeñt scu boni pariter siue mali
tum illi unde pet̃t crederẽt ac ẜm eũ iudicaret᷑ in hac autem¬

Expanded text:
tra Cn. Gellium dixit, ita esse a maioribus traditum observatumque tra Cn. Gellium dixit, ita esse a maioribus traditum observatumque ait, ut si quod inter duos actum est neque tabulis neque testibus planum fieri possitposit, tum apud iudicem qui de ea re cognosceret, uter ex his vir melior esset quaereretur et, si pares essent seu boni pariter seu mali, tum illi unde petitur crederetur ac secundum eum iudicare