comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contempnant. quib aduitã bona iuitantur res¬
pondennius fedentissime. Ghomo tii quis es qui res¬
pondears deo. nec eos reu̾it᷑ scm̃ canib demus. aut
apitiamus margaritas nr̃as añ portos. si taisi si iã
ip̃i canes ⁊ porcinõ sirmus. ⁊ demeritis animiae
reuelante spũ scõ sublime aliquid ⁊ auulgaricõ¬
ieclura remotissimũ. Uł exparte atꝙ ĩ enigmatẽ
suspicem̃. Non enĩ apłos hoc loco sc̃os ꝓhibuit
a q̃rendo sed eos qui nõ dum sũt incaritateradi¬
cati ⁊ sundati ut possint comp̃hendere cũ om̃ib
scĩs. latitudinem. longituoinẽ. altitudanem
et ꝓ fundum. ⁊ cet̾a que meodem loco exequitur
Nom engo ꝓhibuit aq̃rendo qui dicit. sp̃italis aũ
oñña iud̾icat. ppe aũ anemine uidicatir et io
p̃cipue. Nos aũ nõ sp̃m huiꝰ mundi accepimus.
leo spm̃i qui exdeo ẽ ut sciamus q̃ adeo donata sũt
nobis. Quos ergo ꝓhibuit nisi luteos atq t̾re¬
isuos qui nõ dumꝰ i xp̃o regenerati atq nuttĩ

Expanded text:
emnant, quibus ad vitam bonam pervenitur, respondeamus fidentissime, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nec eos reveriti sanctum canibus demus, aut projiciamus margaritas nostras ante porcos : si tamen jam ipsi canes et porci non sumus, et de meritis animarum revelante Spiritu sancto. sublime aliquid et a vulgari conjectura remotissimum, vel ex parte atque in aenigmate suspicemur. 2. Non enim Apostolus hoc loco sanctos prohibuit a quaerendo, sed eos qui nondum sunt in charitate radicati et fundati, ut possint comprehendere cum omnibus sanctis latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum, et caetera quae in eodem loco exsequitur . Non ergo prohibuit a quaerendo, qui dicit, Spiritualis autem omnia judicat; ipse autem a nemine judicatur: et illud praecipue, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Quos ergo prohibuit, nisi luteos atque terrenos, qui nondum intrinsecus regenerati atque nutriti,
Abbreviated transcription (Latin):
excrinsecus ꝑ sermonẽ soctantem. aut aliqua
signa infbsłia efficiturꝰ ut ettam ipm̃ uelle d̾s
nire uoluerunt. neꝙ slli qui uenerant uenire po¬
tuissent nisi uecarent᷑. Itaꝙ nec illi debentꝰ tͣri
buere qui uenerunt. qui uocati uenerũt nec illi
qui noluerũt uenire debent alt̾i tribuere. s tm̃
sibi. qm̃ ut uenirent uocati erant in liba nolim¬
tate. uocatio ergo ante m̾itũ uoluntatẽ oꝑatur.
pp̃ea ⁊ si quisqͣm sibi tribuit qd̾ uenit uocatus
nõ sibi pot̾ tribuere qd̾ utocatus ẽ. Qui añ uoca¬
tus nõ uenit. sicut nõ hũit m̃itum p̃mii uduo¬
caretur. sit incheat m̃itum supplitii cũ uoratus
uenire neglexit. Ita erunt duo illa. mid̃m ⁊ in¬

Expanded text:
ecus per sermonem sonantem, aut per aliqua signa visibilia, efficitur ut etiam ipsum velle Deus nire voluerunt; neque illi qui venerunt, venire possent, nisi vocarentur . Itaque nec illi debent sibi tribuere qui venerunt; quia vocati venerunt: nec illi qui noluerunt venire, debent alteri tribuere, sed tantum sibi; quoniam ut venirent, vocati erant in libera voluntate. Vocatio ergo ante meritum voluntatem operatur. Propterea et si quisquam sibi tribuit quod venit vocatus, non sibi potest tribuere quod vocatus est. Qui autem vocatus non venit, sicut non habuit meritum praemii ut vocaretur, sic inchoat meritum supplicii cum vocatus venire neglexerit. Ita erunt duo illa: Miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nascerentur. Nec comp̃hendi potest nisi ab his
qui diligunt dm̃ suũ extoto corde extota aĩa
extota mente sua. ⁊ diligunt ꝓximũ tanquã
se ip̃os. Tanta enĩ caritate fimdati possũt iam
fortasse cũ scĩs comp̃hendere longitudinem la¬
titudinẽ. altitudinem ⁊ ꝓfinadum. Illud ta¬
men constantissima fide retinendũ. neq qͥcqͣ
dm̃ ĩuiste facere. neq ullam ẽẽ naturã. q̃ nõ d̾o
debeat id qd̾ est. quia deo debetur om̃e decus. ⁊
dispensationes ꝑtempoꝵ cõgruentia gnis
humani diligent̃ etatib distributas intue
diuunra enĩ ꝓidentia pulere om̃ia moderã¬
te ita uniũsa gñonis series ab adam usꝙ ad
finem scłi admmnistratur tanqm uniꝰ hois a
pueriticia usq ad senectutẽ temꝑts sui tractũ
etatis gradib t̾minantis. Et ideo inrrutũ etiã
gradus ĩmorib donec ueniat᷑ ad sũmam.

Expanded text:
is qui diligunt Deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente sua, et diligunt proximos suos tanquam se ipsos . Tanta enim charitate fundati, possunt jam fortasse cum sanctis comprehendere longitudinem, latitudinem, altitudinem et profundum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam quae non Deo debeat id quod est: quia Deo debetur omne decus et dispensationes, pro temporum congruentia, generis humani diligenter aetatibus distributas intuetDivina enim providentia pulchre omnia moderante, ita universa generationum series ab Adam usque ad finem saeculi administratur, tanquam unius hominis a pueritia usque ad senectutem temporis sui tractum aetatis gradibus terminantis. Et ideo virtutum etiam gradus in moribus, donec veniatur ad summam
Abbreviated transcription (Latin):
endam satis est. Quantũ ad decipiendũ artinit.
fũma ⁊ ꝑfecta uirtus ẽ neminẽ decipe. atq il¬
lud exhibere qd̃ dcm̃ ẽ. Sit in ore ur̃o ẽ ẽ. nõ
nõ. S qr hoc eis imꝑatũ ẽ quib iam regnum
maiora quib debetur heo p̃miũ. Regnũ erĩ
celoꝵ nim patit᷑. ⁊ qui uim faciunt diripĩt
illud. Querendum ẽ quib gradib ad istam
sũmitatẽ ꝑfectionẽ ꝙ ueniatur. In quib itaꝙ
gradib ĩuentunt᷑ isli in quib addhuc t̾renũ
regnũ ꝓmitebatur. Quo ꝓmisso tanquam
puuli pluderent. ⁊ ab uno deo hñdante qui ẽ

Expanded text:
endam satis est, quantum ad decipiendum attinet, summa et perfecta virtus est neminem decipere, atque illud exhibere quod dictum est, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non . Sed quia hoc eis imperatum est, quibus jam regnum majora, quibus debetur hoc praemium; Regnum enim coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud : quaerendum est quibus gradibus ad istam summitatem perfectionemque veniatur: in quibus utique gradibus inveniuntur illi, quibus adhuc terrenum regnum promittebatur, quo promisso tanquam p
Abbreviated transcription (Latin):
tio. adiudiciũ ꝑtinet bĩtudo eoꝵ qͥ uenerũt uo¬
cati ⁊ suppliciũ eoꝵ qui uenire noluerũt. Nũqͥd
ergo latebat pħonem qnͣtum boni ꝯsecute fu̾int
ilłe terre ꝑ aduentum ioseph. Illius ergo reigeste
tractans nõ eẽt ingratus. Quod aũ huic uocati¬
oni obtempare nõluit. ⁊ exercuit crudelitatem
tuit penam ut induraret᷑ illi tor. ⁊ tantã coci¬
tatem mentis pateret᷑ ut tot ⁊ tantis tam q ma¬
nifestis dei signrs nõ crederet qua posset eius sup¬
plicio sine obdurationis siue ultime iusibilis su̾b¬
metsioris erudi. ppłs cuiꝰ afflictione ille ⁊ ec¬

Expanded text:
tio: ad judicium pertinet beatitudo eorum qui venerunt vocati, et supplicium eorum qui venire noluerunt. Numquid ergo latebat Pharaonem quantum boni consecutae fuerint terrae illae per adventum Joseph ? Illius ergo rei gestatractans non esset ingratus. Quod autem huic vocationi obtemperare noluit, sed exercuit crudelitatem ruit poenam, ut induraretur illi cor, et tantam caecitatem mentis pateretur, ut tot et tantis tamque manifestis Dei signis non crederet; quo posset ejus supplicio, sive obdurationis, sive ultimae visibilis submersionis, erudiri populus, cujus afflictione ille, e
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem luti ex eadem consꝑsione facere aliud
quidẽ uas in honorem. aliud incontueliam.
Expurgate uitus ferm̃tum ut sitis noua consꝑ¬
sio.⁊in ea ip̃a nõ adhuc ꝑuulus ixp̃o ut lacte põ¬
de animaꝵ eccultissimis m̾itis. ⁊ de gr̃a ułuisticia
secrera om̃ipotentis dei. Nam de pħone facile respon¬
detur pͥorib m̾itis quib afflyxit ĩ remno suo ꝑe¬
grinos dignũ effc̃m cui olduraretur cor ut nec
manifestissimis signis uibentis d̾i crederet Erea¬
unam massam ꝑtinerent. alit᷑ tam̃ tractandi
erant qui uni deo ingemuerunt ut eis subue¬
niret. Alit̾ illi quoꝵ ĩ iustis onerib ĩgeniue¬
rant. Stilit ergo ĩ multa patia uasa ire q̃ per¬
fecta sulntmꝑditionem. Et eoip̃o qd̾ ait. I multa ꝑ¬
tientia satis significauit priora. eoꝵ poccata in
quib cos ꝑtulit ut oportune tunt undicaret q̃i
de illoꝵ uindc̃a tunt subueniendũ erat hiis qui
libembantur. et ut notas faceret duntias głie

Expanded text:
s luti ex eadem conspersione facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam? Expurga vetus fermentum, ut sis nova conspersio , et in ea ipsa non adhuc parvulus in Christo ut lacte pode animarum occultissimis meritis, et de gratia vel justitia, secreta omnipotentis Dei. 4. Nam de Pharaone facile respondetur, prioribus meritis quibus afflixit in regno suo peregrinos, dignum effectum cui obduraretur cor, ut nec manifestissimis signis jubentis Dei crederet. Ex eaunam massam pertinerent, aliter tamen tractandi erant qui uni Deo ingenuerant. Pertuniret: aliter illi, sub quorum injustis oneribus gemuerant. Pertulit ergo in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso, quo ait: In multa tientia, satis significavit priora eorum peccata, in quibus eos pertulit; ut opportune tunc vindicaret, quando de illorum vindicta subveniendum erat his qui liberabantur. Et ut notas faceret divitias glor
Abbreviated transcription (Latin):
petcatum imam massam fecerint. nõ tam̃ nlła
ẽ uit̃ eos diu̾sitas. precedit ergo Atqͥd in pc̃c̃o¬
rib quo qmͣuis ñ dum sint iustificati digni ef¬
fitrantur iustiftcatõe. Et item p̃cedit in alus pec¬
catorib quo digni sũt obtinsione habes eundẽ
apłm alibi dicentem. Qm̃ nõ ꝓbarierũt deum
hr̃e innoticiã. dedit illos deits m reꝓbũ sensum.¬

Expanded text:
peccatum unam massam fecerint, non tamen inter eos est ulla diversitas; praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione; et item praecedit in aliis peccatoribus quo digni sint obtusione. Habes eumdem apostolum alibi dicentem, Quoniam non probaverunt Deum habere in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
aut certo qmuis grauiorib ⁊ multes. tam̃ mag¬
no gemtu. ⁊ colore penitendi mĩa dei digmisfu̾it
nõ ip̃uts ẽ qui si resuq̃retur int̾iret. s miseren¬
tis dei qui eiꝰ p̃tib dolorib ꝙ sũbuenit. Patũ ẽ
enĩ uelle nsr dnis misereatimꝰ S deus ñ miseret᷑
qui ad pacem uocat. nisi uoluntas p̃cesserit. qr

Expanded text:
aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ impiis ⁊ pet̃orib mortuus ẽ ut ad credendũ nõ
m̾ito sed gra uocaremur Credendo aũ ⁊̃ m̾itum
collocaremus. Pct̃ores gͥ credere iubentur. ⁊ ap̃tis
credendo purtantur. nescrunt enĩ quid recte ui¬
uendo uisurĩ sunt. Qua pp̃ cũ uidere nõ possint
nisi recte uiuant net recte inũe ualeant. msi cre¬
dant manifestum est afide inciptendũ ut p̃cepta
quib credentes a seculo hoc aũtuntur cor mũdũ
faciant ubi inderi deus possit Beati enĩ mundi cor¬

Expanded text:
 impiis et peccatoribus mortuus est , ut ad credendum non merito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus possit. Beati enim mundo cor
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m s scd̾m cartnem. mortali generatõe for¬
maniur. ⁊ om̃s una massa luti fc̃i siumis ꝙꝑ
ẽ massa peccati. Cum ergo m̾itũ peccanido a¬
miserimus ⁊ mifcd̃ia dei remota ncħ aluid
peccantib nisi et̾na dampuatõ debeatur. Qͥd
uibi uult homo dehat massa ut deo respondeat
et dicati Quare sit me fecisti: Si uis ista cognosce¬
qui dedit potestatẽ filios dei fieri credentib ĩnõie
eius. ⁊on aũ qd̾ tu cupis anteqm credant diuina
nosse cupientib m̃ces eius camationis. m̃itisred¬
ditur. tredendo aũ m̃itum comꝑatur. Ip̃a etgo gĩa

Expanded text:
sed secundum carnem mortali generatione formamur, et omnes una massa luti facti sumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscequi dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, divina nosse cupientibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo autem meritum comparatur. Ipsa autem gra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽalib gͥ hominib dicit apłs. O homo tu qͥs
es qui respondeas deo. Numqͥd dicit figm̃tum
ei qui se finxit. Quare sit me fecisti: Qm dui g
figmentũ es. nõ dum ꝑfectus filius. qr nõ dũ
hausisti plenissimã grãm. qua nobis data est
potestas filios dei fieri quo possis audire. Iam
nõ uos dicam seruos s amicos. ẽi quis es qͥ
respondeas deo. ⁊ uelis dei nosse consilium. Qui
si hominis tͥ equał nosse uoluisses imprudent̃
faceres. nisi prius ĩ amicitiam reciꝑeris. Sicut
ergo partauimꝰ ymaginem t̾reni partemꝰ ⁊ y
magmẽ cẽlestis. exuentes nos ueterẽ hominẽ
et induentes nouũ. ut nõ ditatur nob lutes
figm̃to. Numqͥd dicit sigm̃tũ ei qui sefmxit

Expanded text:
itur hominibus dicit Apostolus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Quamdiu ergo figmentum es, nondum perfectus filius, quia nondum hausisti plenissimam gratiam qua nobis data est potestas filios Dei fieri , quo possis audire, Jam non dicam vos servos, sed amicos ; tu quis es, qui respondeas Deo, et velis Dei nosse consilium? qui si hominis tibi aequalis nosse voluisses, impudenter faceres, nisi prius in amicitiam recipereris. Sicut ergo portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis , exuentes nos veterem hominem et induentes novum , ut non dicatur nobis quasi luteo figmento: Numquid dicit figmentu
Abbreviated transcription (Latin):
turi ⁊ acciꝑent qiͣ reddituri. Quam ⁊ m̃cedem tam
diurm laboris atq opis ꝓ taliũ ansmaꝵ gradu
nõ t̃iustam deus ẽẽ uoluit ⁊ penã illoꝵ quos
digne fecit amitt̾e id quod reddere debuerunt.
ip̃m que sllo solo digna sũt ei q soli ꝯueniunt
sicuti ẽ slluminare animas ⁊ se ip̃m eis ad per¬
fruendũ p̃bendo sapientes. beatas q p̃stare alia
ꝑ seruientẽ sibi creaturã integ̾rimis legib ꝓ
meritis ordinatĩ q̃dam eoꝵ uibens. q̃dam ꝑ¬
mittens usꝙ ad passet ad ministrationẽ. sicut

Expanded text:
turi, et acciperent quasi reddituri . Quam et mercedem tam turi, et acciperent quasi reddituri . Quam et mercedem tam diuturni laboris atque operis pro talium animarum gradu non injustam Deus esse voluit, et poenam illorum quos digne fecit amittere id quod reddere debuerunt. ipsum, quae illo solo digna sunt, eique soli conveniunt; sicuti est illuminare animas, et se ipsum eis ad perfruendum praebendo, sapientes beatasque praestare: alia per servientem sibi creaturam, integerrimis legibus pro meritis ordinatam, quaedam eorum jubens, quaedam permittens, usque ad passerum administrationem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
legum moderatione dampnatũ. qui posset ĩ ĩnocẽ¬
tem sua crudelitate ꝓcutere. Nam neq ꝑ se ip̃m ħ
uidex fatit. neꝙ ꝑ p̃rincipẽ uł aduocatũ. aut aliꝙ̃
in officio suo eut tale minist̾ium ñ ꝯuenient̾ impo¬
nitur. Hinc ẽ etiã qd̾ in rationabilib ammali¬
b utimur ad eas res quas ꝓ homines agi nefa¬
rium ẽ. Nam utiq dignus ẽ fur morsu lacera
nõ deceat minist̾ia q̃dam sũt media quib dig¬
na ĩuinguntur officia ut eis utens ip̃a insticia.
nõ solum talia pati q̃mq imꝑet qualia paricũ
decet. s etiam hiis facientib quos talia fac̃̾e ñ
minus decet. Qua pp̃ cum egyptii deceptione
ni intali adhuc gradu moꝵ constitutus eẽtut
nõ indigne hostẽ decipet. fcm̃ ẽ ut iuberet d̾s
uł pocius ꝓ illoꝵ cupiditate ꝑmitt̾et ut uasa
aurea ⁊ argentea quib adhuc t̾rem regni appe¬
titores inhiabant. ⁊ pet̾ent ab egyptiis ñ reddi¬

Expanded text:
legum moderatione damnatum, qui posset etiam innocenlegum moderatione damnatum, qui posset etiam innocentem sua crudelitate percutere. Nam neque per se ipsum hoc judex facit, neque per principem vel advocatum, aut aliquem in officio suo, cui tale ministerium non convenienter imponitur. Hinc est etiam quod irrationalibus animantibus utimur ad eas res quas per homines agi nefarium est. Nam utique dignus est fur morsu lacerarnon deceat; ministeria quaedam sunt media, quibus digna injunguntur officia; ut eis utens ipsa justitia, non solum talia pati quemque imperet, qualia pati eum decet, sed etiam iis facientibus, quos talia facere non minus decet. Quapropter cum et Aegyptii deceptione ni in tali adhuc gradu morum constitutus esset, ut non indigne hostem deciperet; factum est ut juberet Deus, vel potius pro illorum cupiditate permitteret, ut vasa aurea et argentea, quibus adhuc terreni regni appetitores inhiabant, et peterent ab Aegyptiis non reddi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝑu̾sitate uł ad uindcãm pcc̃oꝵ. uł ad exer¬
citationẽ purgatõem q eoꝵ qui scd̃m d̾m rena¬
scunt᷑ mninfimis nature gradib ordinatus est.
Legimus enĩ deceptũ regẽ falso uatitinio ꝑseu¬
do ꝓpħaꝵ. ⁊ ita legimus ut neq sine diuino iu¬
ditio fc̃m ĩueniamus. Qm̃ dignus erat ille sic
decipi. neq ꝑ eũ angłm fc̃m sit quẽ deceptionis
officiũ sisciꝑe nõ deceret. s ꝑ angłm erroris qui
sibi ultro tales partes imponi cũ leticia postula
salutem animaꝵ diuinos libros sp̃u scõ mo¬
deratus ẽ. ut nõ solũ manifestis pasc̾e. s ⁊̃ ob¬
scuris ex̾cere nos uellet. Ex hac gͥ inestimabili
atq subluni rerũ admini stratõe q̃ sit ꝑ diui¬
nam ꝓuidentiam qͣ tnͣsccipta ẽ naturalis lex
tionũ ymagines seruent. Hinc ẽ qd index dãp¬
natũ pcutere indignũ suã ꝑsona ⁊ nefariũ usdi¬
cat. eius tam̃ uissu hoc facit camnifex. qui ꝓsua
cupiditate sic ordinatus ẽ in officio ut ꝑcutiat

Expanded text:
sitate vel ad vindictam peccatorum, vel ad exercitationem purgationemque eorum qui secundum Deum renascuntur, in infimis naturae gradibus ordinatus est. Legimus enim deceptum regem falso vaticinio pseudoprophetarum: et ita legimus, ut neque sine divino judicio factum inveniamus, quoniam dignus erat ille sic decipi; neque per eum angelum, quem deceptionis officium suscipere non deceret; sed per angelum erroris, qui sibi ultro tales partes imponi cum laetitia postulasalutem animarum divinos libros Spiritu sancto moderatus est, ut non solum manifestis pascere, sed etiam obscuris exercere nos vellet. Ex hac igitur ineffabili atque sublimi rerum administratione, quae fit per divinam providentiam, quasi transcripta est naturalis lex tionum imagines servent. Hinc est quod judex damnatum percutere indignum sua persona et nefarium judicat: ejus tamen jussu hoc facit carnifex, qui pro sua cupiditate sic ordinatus est in officio, ut percutiat
Abbreviated transcription (Latin):
et qm̃ sũmi angłi sp̃italit̾ uiuunt. infirim aũ
animaliter. bestie uo ⁊ om̃ia petora carnaliteiꝰ
Corpus aũ nõ uiuit. s uiuificat᷑. Om̃is creatura
inhomine est qr ⁊ intelligit spũ. ⁊ sentit amima
et localit̾ corpore mouet᷑. Om̃ũ itaq treatura in
homine congemuiscit ⁊ dolet. Non esum totã sed
oẽm dixit. Tanqm si quis dicat qm̃ solem om̃s
honimes uident qui sũt in columes a nõ toti uidẽt.
qui tm̃ cculis uident. Ita in homine om̃is crea¬
tura ẽ. quia ⁊ intelligit ⁊ uiuit. ⁊ corpꝰ ht. sed
nõ totacreatura in ip̃so ẽ. Quia sunt p̃t̾ ip̃m
et angłi qui intelligant ⁊ uiuant. ⁊ sint ⁊ pe¬
cora que uiuant ⁊ sint. ⁊ corpora que tm̃ mͦ sĩt.

Expanded text:
Et quoniam summi Angeli spiritualiter vivunt, infimi autem Et quoniam summi Angeli spiritualiter vivunt, infimi autem animaliter, bestiae vero et omnia pecora carnaliter, corpus autem non vivit, sed vivificatur; omnis creatura in homine est, quia et intelligit spiritu, et sentit anima, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine congemiscit et dolet. Non enim totam, sed omnem dixit: tanquam si quis dicat, quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident: ita in homine omnis creatura est, quia et intelligit et vivit et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et Angeli, qui intelligant et vivant et sint, et pecora quae vivant et sint,
Abbreviated transcription (Latin):
tutes ac potestates. aut celum ⁊ t̾ra ⁊ mare ⁊
omia que in eis sunt S qr om̃is creatura ꝑtim
spĩtalis ẽ. partim anialis. partim corp̃ ealro
Quod ut ab inferiorib consideremꝰ corporat crea¬
tura ꝑ locũ ostenditur. ammalis aũ usũfitat
corporalem. sp̃italis aĩalem regit ⁊ tũ bene reoit
cũ ip̃a regenda se sibicit. Cum aũ transgreditur
p̃cepta eius laborib ⁊ erũpnis ꝑ eadem ip̃a que
regere pot̾at implicat᷑. Qui ergo uiuit excorpore
carnalis homo uł aĩal uocatur. Carnalis qr carua¬
lia sectatur. Animalis aũ qr fertur dissoluta las¬
cnua anue sue qm nõ regit sp̃o. neq cõhercet
uitra metas naturalis ordinis. qr ipẽ se ñ sub¬
dit regendũ deo. Qui aũ sp̃u aĩam regit. ⁊ ꝑani¬
mam corpus qd̃ fatere nõ potest nisi d̾m heat
et ip̃e rectorem. Qm̃ sicut cap̃ mulieris uiruta
caput uiri xp̃c uocatur sp̃italis que uita cum
aliqua molestia. nũc agitur. post aũ nũllã patret ͤ

Expanded text:
s; aut coelum et terra et mare, et omnia quae in eis sunt, sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur, animalis autem vivificat corporalem: spiritualis animalem regit; et tunc bene regit, cum ipsa regendam se subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat implicatur. Qui ergo vivit corpore, carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum habeat et ipse rectpus , vocatur spiritualis. Quae vita cum aliqua molestia nunc agitur, post autem nullam patietur.
Abbreviated transcription (Latin):
sus legib sermentia dens pum̾iat. ⁊ digne dig¬
na supplicia retribuat. cũ ille tranqͥllissimus
uirtutem enĩ tu ostendis qui nõ crederis ẽẽ in
uirtute ꝯsũmatus. S mhiis qui scrunt audati¬
am traducis. Tu aũ dñs uirtutũ cũ tranquilli¬
tate uidicas. ⁊ cũ magna reuerentia disponis nos

Expanded text:
suis legibus servientia Deus puniat, et digne digna supplicia retribuat, cum ipse tranquillissimus Virtutem enim tu ostendis, qui non crederis esse in virtute consummatus, sed in iis qui sciunt audaciam traducis. Tu autem Dominus virtutum, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos
Abbreviated transcription (Latin):
he requiescit. p̃sertim qr dixit eamdẽ creaturam
que cõgemiscit ⁊ dolet uanitati ẽẽ subiectam. ꝙ
desũmis ⁊ excellentib uirtutũ potestatũq crea¬
turis nephas ẽ cred̾e. Deinde liberari eam dixit a
seruitute int̾itus quo illos cetidisse qui incelis
agunt uitam beatissimã nõ possumꝰ credere. tam̃
nicħ temere confirmandũ. ⁊ pia diligentia etiã
atq etiam u̾ba diuina tractanda sũt. ne forte cõ
gemiscit ⁊ dolet. ⁊ uanitati subiecta ẽ possit alto
aliquo mͦ intelligi. ut de sũmis angłis qm diu
nr̃e infirmitati uissu dñi nr̃i opitulantur nõ
impie possit existimari. S siue illa qͣm executi
sumus. siue alia aliquã huĩ capłi expositio ꝓfexẽ¬
dum ẽ ꝓferatur. id tamẽ cauendũ ẽ ne uiolet
aut uulneret catholicam fidem. Scio enĩ uanos
hereticos de hoc capło multa impia ⁊ inepta iac

Expanded text:
m quae congemiscit et dolet, vanitati esse subjectam; quod de summis et excellentibus Virtutum Potestatumque creaturis nefas est credere. Deinde liberandam eam dixit a servitute interitus; quo illos cecidisse, qui in coelis agunt vitam beatissimam, non possumus credere. Tamen nihil temere confirmandum est, sed pia diligentia etiam atque etiam verba divina tractanda sunt; ne forte quae congemiscit et dolet et vanitati subjecta est, possit aliquo modo alio intelligi, ut de summis Angelis, quamdiu nostrae infirmitati jussu Domini nostri opitulantur, non impie possit existimari. Sed sive illa quam exsecuti sumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proferatur; id tantum cavendum est, ne violet aut vulneret catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jac
Abbreviated transcription (Latin):
as mentes nr̃as obtulimꝰ deo. ĩ nobis ip̃is conge
cati sumus. totos nos liberos transactis ot̃s
molestiis exom̃i parte dei filios eẽ manifestet
Spe enĩ salui fc̃ĩ sumus. Spes aũ que ñ uidet᷑
nõ ẽ spes. Tunc ergo erit res q̃ nũc spes est
cũ apparuerit quid erimꝰ .i. similes illi. qm̃
uidebimus eũ sicuti ẽ. Hoc capłm si hoc mͦ¬
ut tractatũ ẽ apiatur. nõ incidimꝰ in illas
om̃s angłos sip̃bluesꝙ uirtutes ĩ dolore ⁊ ge¬
mitib ẽẽ añqm nos penitus liberem̃. q̃m
dictum ẽ. Om̃is creatura congemiscit ⁊ dolet
ꝯf̃uis enĩ adiuuent nos ꝓ sua sublimitate¬
suũ dignatus ẽ mitc̃e. tãm̃ sine gemitu ⁊ dolorib¬

Expanded text:
as mentes nostras obtulimus Deo, in nobis ipsis congemcati sumus, totos nos liberatos, transactis omnibus molestiis, ex omni parte Dei filios esse manifestet. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Tunc ergo erit res quae nunc spes est, cum apparuerit quid erimus; id est, similes illi, quoniam videbimus eum sicuti est. 7. Hoc caput tractatum est, aperitur, non incidemus in illas omnes angelos, sublimesque virtutes in dolore et gemitibus esse, antequam nos penitus liberemur: quia dictum est: Omnis creatura congemiscit et dolet. Quamvis enim adjuvent nos pro sua sublimitatsuum dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ aũ inquit om̃is creatura congemscit
s ⁊ nos ip̃i exceptis corporib ĩ nobis ip̃is cange¬
iniscimꝰ. Et beuedixit primitias hñtes sp̃c .i.¬
quoꝵ iam sp̃c tanqͣm sacrificiũ oblati st̃ deo
et diuino caritatis igne comp̾hensi. Hee sunt
pͥmitie hominis. qr ueritas primũ spm̃ nt̃m
obtinet. ut ꝑ hunc cet̾a conp̃hendant᷑. Iam gͦ
ht̃ pͥmitias oblatas deo qui dicit m̃te seruio
legi dei. carne aũ legi peccati Et qui dicit d̾s¬
Infelix homo quis me liberabit de corpe mortis
huiꝰ : Et ad huc talib d̾r. uiuificabis ⁊ morta¬

Expanded text:
Non solum autem » inquit, omnis creatura congemiscit sed et nos ipsi, exceptis corporibus in nobis ipsis congemiscimus. Et bene dixit, « primitias spiquorum jam spiritus tanquam sacrificium oblati sunt Deo, et divino charitatis igne comprehensi. Hae sunt primitiae hominis; quia veritas primum spiritum obtinet, ut per hunc caetera comprehendantur. Jam ergo habet primitias oblatas Deo qui dicit, « mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » ; et qui dicit dInfelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? : et adhuc talibus dicitur: Vivificabit et morta
Abbreviated transcription (Latin):
rerelatto filioꝵ dei. qm nũc expectat expectatio
creature. Nõ qd̾ creatura teuełonem expectet
alt̾ius natite. que nõ sit creatura. s ip̃a qualis
nunc ẽ expectat qñ sit. qualis futura ẽ. tanqͣm
si diceret᷑ oꝑante pictore sibiectis sibi colorib.
et ad opus eius ꝑatis expectatio coloꝵ manifest.¬
tionẽ ymaginis expectat. Nõ qr tunt alii ⁊ ali
subiecta est. Hoc est sslud. uanitas iranitatũ
et om̃ia uanitas. que hñdantia homini ĩ oñu
labore suo quẽ ip̃e laborat sub sole. Eui dcm est
Inlabore manducabis paemi. Uinitati enĩ ccecaitura
subiecta ẽ nõ sponte. bene additum ẽ nõ sponte
homo quippe sponte peccauiti s nõ sponte demm¬
pnatus ẽ. peccatũ itaq fuit spontaneũ contra
p̃ceptum facere u̾itatis. peccati aũ pena sulci
fallatie. Non ergo sponte creatura uanitati

Expanded text:
revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae; non quod creatura revelationem expectet alterius naturae, quae non sit creatura, sed ipsa, qualis nunc est, exspectat, quando sit; qualis futura est. Tanquam si diceretur; operante pictore, subjectis sibi coloribus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii « subjecta est. » Hoc est illud. « Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . » Quae abundantia est homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole; cui dictum est. In labore manducabis panem? « Vanitati ergo creatura subjecta est, non sponte. » Bene additum est, « non sponte. » Homo quippe sponte peccavit; sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non enim sponte creatura vanitati
Abbreviated transcription (Latin):
remansit tantũ mͦ creatura. Ip̃a itaq treatuta
.i. ⁊ ip̃a que ñ dũ uocatur fcuoꝵ forma ꝑfecta
s tantũ uocatur creatura. liberibit᷑ a seruitute
int̾ctus. Quod itaq ait. ⁊ ip̃a liberabitur fa¬
cit intelligi. ⁊ ip̃a quemadinod̾ nos .i. ⁊ de up̃it
nõ est desꝑandum. qui nõ dũ nocantur fili der
quia nõ dum crediderunt. s tm̃ creatura quia
et ip̃i credituri sunti ⁊ liberabitur aseruitute
iut̾itus quem admod̾ nos qui iam fłlu dei sũ
qͣmius nõ dum apparuent quid extius. libe¬
rabitur ergo a seruitute int̾icus. in libertatem

Expanded text:
remansit tantum creatura, ipsa itaque creatura, id est ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi et ipsa quemadmodum nos: id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum creatura: quia et ipsi credituri sunt, et liberabuntur a servitute interitus, quemadmodum nos qui jam filii Dei sumus, quamvis nondum apparuerit quid erimus. Liberabuntur ergo a servitute interitus, in libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tanquã se ip̃m. Que aũ in hoc itinere ꝑi¬
cula difficultates q meruende sint. ⁊ quib
semꝑ nascitur. Quia qui semꝑ xxxix
nascitur nõ dum ẽ natus. ⁊ numꝙ uatus est.
aut natus erit si semꝑ nascitur. Aluid ẽ enĩ
nasci alud est natũ esse. Ac ꝑ hoc munquã
Itm̃ aliud sit ingenium. aliud mitits. aliud
et multis uerbo ore pautis cogata trintas
diligentissime inuestigandum ẽ. qd̾ ait

Expanded text:
mum tanquam se ipsum. Quae autem in hoc itinere perimum tanquam se ipsum. Quae autem in hoc itinere pericula difficultatesque metuendae sint, et quibus per nascitur. Quia qui semper nascitur, nondum est natus; et nunquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam tiae: item cum aliud sit ingenium, aliud virtus, aliud et multis verbo, re paucis cognita Trinitas: diligentissime investigandum est, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
et de mauitate iactantie. deceatur q qm sit pu¬
dendum eis placere uelle quos nolis mutart.
appetit qd̃ in alioꝵ hominũ potestate ẽ. Qui gͦ
imitatur bonos intllĩ hominis appetit laudem.
qui malos digmis ẽ laude. Si aũ plac̾e homi¬
nib ideo uis ut eis ꝓsis ad diligendum d̾m
nõ iam hoc sed aliud cupis. Qui añ placere cu¬
pit. neccͣm ad̾huc ht̃ timorem. ꝑrimũ ne
occistre peccando int̾ ypocritas ad nõ ꝯputetꝰ.
denide si benefc̃ĩs platere appetit ne hancm̃ce¬
dem occupans ꝑdat qd̾ daturus ẽ deits. S de¬
uicta ista cupiditate cauenda suꝑbia ẽ. diffi¬
clle est enĩ ut digneturꝰ sociari hominib cũ eis iã
placere nõ desiderat. ⁊ plenũ se iurtutis putat.
Itat adhuc necc᷑arius est timor neillud ctiam
qd̾ nidetur hr̃e auferatur ab eo. Et manib ac
pedib ligatis mittatur intenebͣs ext̾iores.
Qua pp̃ dei tunor nõ solum inchoit. sed etrã

Expanded text:
et de inanitate iactantiae doceaturque, quam sit puet de inanitate iactantiae doceaturque, quam sit pudendum eis placere uelle quos nolles imitariappetit quod in aliorum hominum potestate est. qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. si autem placere hominibus ideo uis, ut eis prosis ad diligendum deum, non iam hoc, sed aliud cupis. qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem, primum, ne occulte peccando inter hypocritas a domino computetur, deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est deus. Sed deuicta ista cupiditate cauenda superbia est. difficile est enim, ut dignetur consociari hominibus qui eis non placere desiderat et plenum se uirtutibus putat. itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod uidetur habere auferatur ab eo et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores. quapropter dei timor non solum inchoat, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
que in hoc mudo bona putãt᷑ ⁊ mala penitus
contempnenda sunt. Hic p̃stantissimũ illud ⁊ u¬
nicũ exemplũ dñici hõis ꝓponendum est. Qui
cũ se tot miraculis. tantã rerum potestatẽ hr̃e¬
demonstrat: ⁊ ea sp̃uit que magna bona ⁊ ea susti¬
nuit que magna mala imꝑiti putant. quos mo¬
res ⁊ disctplinam netanto minus quisq ager aus¬
deat qnͣto slud magis onerat. ⁊ de pollicitatiomi¬
b atq hortationib eius. ⁊ demutantiũ multi
qm nõ sint illa despanda ostendendum ẽ. At ubi
fuerint carnaliũ uoluptatũ illecẽbre sꝑate cauẽ¬
dum ẽ ne surrepat. atq sucedat cupiditas pla¬
cendi hominib. aut ꝑ altqua fc̃a mirabalia. aut
ꝑdifficilem contiuentiam siue patientiam. aut
ꝑ aliqm largitionem. aut nõĩe scientie. uł eloq̃n¬
tie In eo genere ẽ ⁊ cupiditas honoris. Contͣ que
om̃ia ꝓferantur ea. scripta sunt delande caritatis.

Expanded text:
quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et dquam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliquam largitionem aut nomine scientiae uel eloquentiae. in eo genere est et cupiditas honoris. contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
mire. potest etiam ⁊ pulcritudinem sentire uirtu¬
tis. Qm̃ exempsis uł recentib si qua occurruntuł
ꝓcurante siue muet̾i. siuie ĩ nouo testam̃to excelle¬
tissimam auctoritatem religionis accepit sinul
fc̃oꝵ. Iam u̾o cũ aligua nõ peccandi consuetudo
qd̃ honerosum putabatur facile ẽẽ ꝑsuaserit in¬
cipiat gustan dillcedo pietatis ⁊ cõmendari pult̾¬
tudo uirtutis ut caritatis libertas ꝓseruitute
timoris emineat. Tunt tam ꝑsuadendum ẽ fide¬
lib p̃cedentib regenerationis sacram̃tis q̃ necc̃e
ẽ płimũ moueant quid int̾ sit int̾ duos hõmes
ueterem ⁊ nouũ. ext̾iorem ⁊ int̾iorem. terrenũ
et celestem .i. int̾ eum qui bona camalia ⁊ temꝑa¬
lia. ⁊ eũ qui sp̃italia eterna sectatur. monendũq
neꝑitura benefitia ⁊ tnͣseuntia expectentur a deo
quib impbi homines habundare possunt. sẽd
firma ⁊ sempit᷑na. ꝓ quib accipiendis anuma

Expanded text:
inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtuinuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis uel recentibus, si qua occurrunt, una prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simulfactorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad sap̃iam enĩ tenditur. ⁊ nicħ uerius eo qd̾ dc̃m
est. initiũ sap̃ie timor dñi. Nemo ẽ quipꝑe qui
nõ magis dolorem fugiat qͣm appetat uolupta¬
tem. Qnͣdo quidem iidemus. t̾ manissimas besti¬
as amaxinus uoluptatib absterreri doloꝵ metu
Qd̾ cum meaꝵ consuetudinem uert̾it domite et
mansuete uocantur. Qua pp̃ qm̃ in est homini
ratio que conseruit cupiditati ꝑu̾sione misera¬
bili ut homines nõ tumeat. suggent latere posse
cõmissa. ⁊ ad tegenda occulta peccata astutissi¬
mas fallatias comꝑat. Eo fit ut homines quos ñ¬
dum delectat pulcrtudo uirtutis msi penis apec¬
cando deterreant᷑ que uerissime ꝑ scõs ⁊ diumos
uiros p̃dicantur. Et quod celant hominib deo celã¬
ri nõ posse constituant. difficilius doment᷑ ꝙͣ fere
Ut aũ timeatur deus diuina ꝓuidentia regi mnũ¬
sa ꝑsuadendum ẽ nõ tam rõnb. Quas qui potest

Expanded text:
Ad sapientiam enim tenditur, et nihil verius eo quod dictum Ad sapientiam enim tenditur, et nihil verius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
aritatem uoco qua amantur ea que ñ sũt
ꝓ ip̃o amante contempnenda .i. quod et̾ñ
est ut qd̃ amare ip̃m et̾num potest. Deusigit᷑
et animus quo amatur caritas ꝓprie dr pur¬
gatissima ⁊ cõsũmata. si nich aliud amatur.
Hanc ⁊ dilectionem daciplacet. S cũ deus ma¬
conseq̃nter ⁊ corpori. nõbis id nõ curantib ali¬
quo appetitu satagente. sed tm̃ ꝓmpta ⁊ oblata
sumentib. Caritas aũ uenerium ẽ spes adipis¬
cendoꝵ aut retinendoꝵ tpaliũ. nutrim̃tum es ẽ
ĩminutio cupiditatis. ꝑfectio mlla cupidatas.
Signũ ꝓuectus et̃ est minutio timoris. Signũ
ꝑ fectionis eius nullus eius mullus timor. quia¬
tadix est oĩum maloꝵ cupiditas ⁊ cõsumata di¬
lectio foras nuitit timorem. Quisquis gͥ eam
mctrire uũltt: instet minuendis cupiditatĩb
est aũ cupiditas amor adipiscendi aut opti¬
nendi temporalia. Huiꝰ minuende mitiũ est
d̾m timere qui solus tuneri sine amore nõ pot̃.

Expanded text:
aritatem voco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemnenda: id est, quod aeternum est, et quod amare ipsum aeternum potest. Deus igitur et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur: hanc et dilectionem dici placet. Sed cum Deus maconsequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum perfectionis eius nullus timet radix est omnium malorum cupiditas ; et, consummata dilectio foras mittit timorem . Quisquis igitur eam nutrire vult, instet minuendis cupiditatibus. Est autem cupiditas, amor adipiscendi aut obtinendi temporalia. Hujus minuendae initium est, Deum timere, qui solus timeri sine amore non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ac sp̃t creature nõie contineat᷑. Sicaũ dem̃ est ip̃a
creatura liberabitur a seruitute mt̃itus uliber¬
tatem głie filioꝵ dei. qͣl nos nõ sumꝰ creatura
sed filii dei. Inquoꝵ głie libertatẽ liberabitura
seruitute crcatura. Item dicit Scumis enĩquia
onũs treatura ĩgemuscit ⁊ dolet usq adhuc. N õ
solun aũ ssla. sed ⁊ nos ip̃i tanqm aliud simꝰ

Expanded text:
est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. Item dicit, Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos i
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc parusli. ⁊ ad sp̃italia contemplanda mi¬
nus ydonei usq adhumilimas nr̃as coꝑitano¬
nes si miscd̃ia diuina porrexitiut quomicũq
cernere niteremur qd nõ euident᷑ atq ꝑspicue
dernebamus. Id ip̃m moritur qd̾ in eingmate
cernebamus. cũ facie ad faciem cernere cepuus
eum aũuenerit qd̃ ꝑfectum ẽ. auferetur ꝙ expar¬
te est Ita nobis quodam mͦ moritur pat̾ in enig¬
mate. ⁊ idem ip̃e fit hereditas cũ facie ad fatiem
possdetur. Non quia ip̃e moritur. s imꝑfecta ĩ
eũ nr̃a iusio ꝑfecta usione ꝑimitur. et tamẽ
iicittia pornos nutriret. ad aliam plenissimã
et enidentissimam nõ efficerem̃ ydoner Qd̾ si ⁊̃¬
ap d̃i. sed icom p̾uetũ qui ꝓficiebat etate ⁊ sa¬
mentia puuts incellectus admittit. ꝓpria illa sus¬
ceptione. sed nata que coĩs ei cũ ceteris hominib
nõ ẽ cus tanqͣm morte possideat hereditatẽ ma¬
nifestumẽ. Non enĩ nos coheredes eẽ eius possimĩ

Expanded text:
adhuc parvuli et ad spiritalia contemplanda minus idonei, usque ad humillimas nostras cogitationes se misericordia divina porrexit, ut quomodocunque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus. Id ipsum moritur, quod aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est . Ita nobis quodam modo moritur Pater in aenigmate, et idem ipse fit haereditas, cum facie ad faciem videtur; non quia ipse moritur, sed imperfecta in eum nostra visio perfecta visione perimitur: et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad aliam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. 2. , sed secundum puerum, qui proficiebat aetate ac sapientia , pius intellectus admittit, propria illa susceptione servata, quae communis ei cum caeteris hominibus non est, cujus tanquam morte possideat haereditatem, manifestum est. Non enim nos cohaeredes ejus esse possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
quo mors testatoris ꝑuictimã ẜ̃figurabatur.
Si eigo q̃ratur qũo sumꝰ scd̃m uerba eiusdẽ apłi
coheredes xp̃i ⁊ fllii atq heredes dei cũ etiã here¬
ditas morte decestoris firma teneatur. nec illo ãuo
modo herelitas possit intelligi respondet᷑. ip̃o
qm diu cũ sllis ẽ sponsus. Heredes gͦ eius diti¬
mur. qr reliquit nobis patis etcłiastice possõnẽ
ꝑ fidem dispensationis tempalis. qmͣ in hac ui¬
ta possidemus. qd testatus est dicens. Pacẽ meã
do uobis. pacẽ meã relinquo uobis. Coheredes¬

Expanded text:
aefigurabatur. Si ergo quaeratur quomodo simus secundum verba ejusdem Apostoli cohaeredes Christi, et filii atque haeredes Dei , cum etiam haereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo haereditas possit intelligi, respondetur ipso quandiu cum illis est sponsus . » Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possessionem, per fidem dispensationis temporalis, quam in hac vita possidemus, quomodo testatus est dicens: « Pacem do vobis, pace
Abbreviated transcription (Latin):
qsͣus ex nobis constet. quẽadmod̾ filii eĩ ma¬
tris dacimus qmͣius exnobis confret. S rursũ
queri potest cuĩ morte sumus etiã nos heredi¬
tas dei. scd̃m illud. dabo tibigintes heditatẽ tuã
nisi forte huĩ mundi quo prius tanti dñante
tenebamur. Post aũ cũ dicimus. mundus mͥ¬
crutifixus ẽ. ⁊ ego mundo. Possidet nos xp̃ mor¬
tuo illo qui nos possidebat. cũ ei renũtiamus

Expanded text:
ii ejus matris dicimur, quamvis ex nobis constet. 3. Sed rursum quaeri potest, cujus morte facti simus etiam nos haereditas Dei, secundum illud, Dabo tibi gentes haereditatem tuam : nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ; possidet nos Christus, mortuo illo qui nos possidebat: cum ei renuntiamus
Abbreviated transcription (Latin):
numerus metiri ꝑ partes equales quadragena¬
rium nũm potest. pretꝰ hos quos enumerauimꝰ.
et computatos ad quin qͣgenariũ numerũ duxi¬
spiritalit̾ ad iiusibilia capienda qui uisibilib
temꝑalib qr crediderunt. ipĩs iudelicet .x. dieb
nario nũo indicans quẽ quadragenariꝰ ⁊putat᷑.
equalib partib suis edit. ⁊ fit quinqͣgenarius
situt tempali dispensatce cũ equitate admamuistia¬
ta puenitur ad ꝑfectionem qm̃ denarius nũs sis¬
nicat. Qui denarius simul cũ quadragenario. qn¬
copulatur recte uidetur quinqͣgenarĩ mĩs ad
que tempalis dispensationis fidemi. atq et̾nita¬
tis futurẽ spem caritate amplectit᷑ .i. qͣi quadrage
nartũ deuarto copulatus. Hec aũ eccłia ad qͣm
ꝑtinet quinqͣgenarius nus sine quia extrib ge¬
uerib hominũ eligatur uideis ⁊ gentib ⁊ carna¬
lib xp̃ianis. sute quia sacram̃to trmitatis mi¬
buitur nĩo quo sigcatur terducto adcentena¬

Expanded text:
numerus metiri per partes aequales quadragenarium numerum potest, praeter hos quos enumeravimus, et computatos ad quinquagenarium numerum perduxispiritualiter ad invisibilia capienda, qui visibilibus temporalibusque crediderant. Ipsis videlicet decem diebus nario numero indicans, quem quadragenarius computatis aequalibus partibus suis edit, et fit quinquagenarius: sicut temporali dispensatione cum aequitate administrata pervenitur ad perfectionem, quam denarius numerus significat, qui denarius simul cum quadragenario quinrali copulatur, recte videtur quinquagenarius numerus ad quae temporalis dispensationis fidem atque aeternitatis futurae spem charitate amplexatur, id nario numero copulans. Haec autem Ecclesia, ad quam pertinet quinquagenarius numerus, sive quia ex tribus generibus hominum eligitur, Judaeis, et Gentibus, et carnalibus Christianis, sive quia sacramento Trinitatis imbuitur, numero quo significatur ter ducto, ad centena
Abbreviated transcription (Latin):
simul ducta fiunt .x. Qzua pp̃ disciplinã que
ĩsinuat conditorẽ dñi. ⁊ conditam creaturam
recte sig̃cat denarius numerus. Et cũ corpus
ꝑfectum atq in ext̾minabile subdit᷑ anime
ꝑfecte atq mext̾minabili. Rairsus ꝙ ip̃a sub¬
ditur xp̃o ⁊ ille deo. nõ tanqim̃ dissimilis. aut
alt̾ius nature. s tanqm patri filiꝰ hoc totũ eodẽ
numero denario recte sig̃catur qd̃ post resur¬
rectionem corporis sꝑatur. futurũ meternum. st
fortasse p̃pea qui conducunt᷑ ad uineam denartũ
accipiunt m̾cedis nõie. Sicut aũ .i. ⁊ .ii. ⁊ .iii.
ducta .xł. funt. Si aũ quat̾narius numerus rec¬
te corpus sigc̃at. pp̃ quatuor naturas notissimas
quib constat siccam. humnidam. calidũ ⁊ figidã.
Et qd̵ ꝓgressio a puncto ad longitudinẽ. a longi¬
tudine̾ ad latitudinẽ. a latitudine ad altitudi¬
nem soliditatem corꝑis facit. Que rursus quat̃¬
nario numero continetur. ñ absurde intelligitur.

Expanded text:
simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine . Sicut autem unum et duo unt. 2. Si autem quaternarius numerus recte corpus significat, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam et humidam, frigidam et calidam; et quod progressio a puncto ad longitudinem, a longitudine ad latitudinem, a latitudine ad altitudinem, soliditatem corporis facit, quae rursus quaternario numero continetur: non absurde intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
reguant iusti pͥmo temporalit sit̃ in apocalipsi
seriptum ẽ. Denide met̾num milla ciuitate
que ibi descibitur. ubi iam conquiescente dispẽ¬
satione tempali. qua quadragenario nũo sig¬
nificatur denarius remanet. qͣm mercedẽ scĩ qui
opantur ĩuinea p̃cepturi sunt. de heclitate dei¬

Expanded text:
raliter, sicut in Apocalypsi scriptum est, deinde in aeternum in illa civitate quae ibi describitur , ubi jam conquiescente dispensatione temporali, quae quadragenario numero significatur, denarius remanet, quam mercedem sancti qui operantur in vinea percepturi sunt. 3. Potest et