comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b ELEBRAO PROXME DIE ACO
inte merata uirginitas humani
generis edidit saluatorẽ: epiphaniȩ
nobis dilec tissimi uenerandarestiuitas.
dat ꝑseuerantiã gaudioꝵ. ut inter
cogna tarũ sollẽpnitatũ icinasacra¬
menta exultationis uigor & feruor
si dei non te pescat. Ad om̃ium enim
hominũ. spec tat salutẽ: qđ infantia
mediatoris dĩ & hominũ iãuniuerso
declarabat᷑ mundo. cũ ad huc exiguo
detineret᷑oppidulo Quauis enun
isra heliticã gentẽ & ipsius genus una
familiã di legnꝰsae: dequa natura uniũse
humanitatis assumer& noluit tam̃
uitra ma terne habitatunis angustias
ortus sui latere primordia sedmẽx
abomnib uoluit agnosci qui dignat᷑ ẽ
oculos animosque con uerter& : ut confestim
aduerteret᷑ non eẽ otiosũ qđ tã nsolitũ uidebat᷑.
Dedit ergo aspicientib intellectũ qͥ p̃stitit signũ.
Et quod fecit intellegi : fecit in quiri.
& seinueniendum obtulit requisitus.
sulgoris indiciũ intenta contẽplatione

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox b omnibus voluit agnosci, qui dignatus est oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisitus. fulgoris indicium intenta contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
ueri regis generatio choruscar&: cũ rerũ fidẽ
& regna orientis ꝑmagos discerenti& romanũ
imꝑiũ non later&: Nãseuitia hero di Suoleus
primor dia suspecti sibi regis extinguere.
huic dispensationi nesciens seuiebat ut du
atrici intentus facinoreignotũ sibipuerũ
indiscreta infantiu cede ꝑseqͥtur: adnbntiatũ
caelitꝰ dominatoris ortũ insignior ubique
fam aloq ret᷑. Quã praptiorẽ ad narrandũ
diligentiorẽq fatiebat. & suꝑnȩ significa¬
tionis nouitas & c̾ruenitis simi ꝑsecutoris
impietas Tunc aut̃ & iã aegipto saluato
inlatꝰ ẽ. ut gens antiquis errorib: dedita
iã adiucinã salutẽ ꝑoccultã gr̃am uocaret᷑
dilectissimi dies iste manifestatione dr̃ui
conserrat᷑ spetialẽ in toto mundo ohtinuit
dignitatẽ :qu incordib: nr̃is digno deba
splendore clarescere : ut rerũ gestarũ ordinẽ :¬
non solũ credendõ sed etiã intelligendo uenerem.
Quantã eni grãru accionẽ debeamꝰ dõpinlumi¬

Expanded text:
eri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illumi
Abbreviated transcription (Latin):
& ut dm̃ potentiam exercuisse caelestẽ:
Hicnãq quisor dentib cir cdndat᷑ pannis
reguis ꝑchaldeos munerib honoratuR:
Hic qui inp̃sepi humilis iac&. lumine
noui sideris coruscat ecaelo:
Hic qͥuagitas reddit infantie. angdiciexercitꝰ.
uocib conlaudatur H ic qui femineola ẽte
nutritur : multa hominũ milia paruissimo
pane satiauit: Quid illud adiciã qđ dm̃
illũ & uerũ dĩ esse filiũ resurgensamortuis
lazarꝰ ꝓ bat : recept᷑ lum̃ cecus adñtiat.
Tenerandis eius calcata ues tigus marisunda
testatur. Et qđ p̃cellit hac om̃ia. resultans
ecaelo. uox pat̾na confirmat. Propt̃ qđ
dilectis simi ta magnũ hoc natiuitatis
dominicae sacram̃ tume dignis uocibus
honoremus. diligam us p̃ om̃ib castitatẽ.
qͥa ut placere hancsibi xp̃s osten der&.
pudicitiã uteri uirginalis elegit:
Sec tem miscđam. quia pietatis.ẽ. qđ saluam.
Lustitiã sollicite teneamus: qͥa ab hoc unigenitꝰ

Expanded text:
et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ineaelo & in terra. Et sisollicitiuis
perscruteris p̃ter hunc legitimum humane
conceptionis usum : tres ualde mirabiles
nascendi speties operatã reperie strini-
Et prima est quidem quod T tatem:¬
adam figuratus ex limoest Secunda.
quod mulier formata demasculo.
ertiaque & caelestis est quo dxp̃s
processit ex uirgine: Quid orum
non nouũ : Quid hoꝵ. ñ mirabile : quid
horũ nisifidẽ sequam. inquisitio poterit
humana cõplecti : quod aut̃ mistico
hoc conceptu uisitare mundũ suũ
dignatus. ẽ dĩfilius nr̃ae hoc salutis
necessitas flagitabat . nmirum ut celestis
tandẽ generatio reparar&. qđ natiuitas
terrena ꝑdiderat: sedfortassis hunc
quinatus p̃dicatur defemina dũ uilib
obuoluitur pannisdũiacere content.ẽ.
in p̃seni. dũ lacrimosis uagitibus concrepat.
dũma ternis lactatur huberibus dm̃ esse
diffidis: immo ꝑ ista fr̃ ad uerteeum
ut hominẽ infirma ꝓinfirmisꝑtulissȩ.

Expanded text:
fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo: tertia, quae et coelestis est, quod Christus processit ex virgine. Quid horum non novum? quid horum non mirabile? quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat: nimirum ut coelestis tandem geterrena perdiderat. Sed foqui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sps angłicus sermo p̃texit: ne con¬
iecturis carnalis disputationis hebetat᷑.
caeleste tibi ipse mxsterium terrena
argumentione confundas. Aut ñ¬
putas eũ nouũ puerũ in aluo uirginið
potuisse formare : qui cũ primum
conder& hominẽ : nec semen patris
nec uiscera ma terna quesiuit.
Dic itaque quicunq es superne dispen-¬
satiorus arbiter & discussor:q tibi
uidetur uirtus eminemtior. partũ
dedisse uirgini. aut ꝑhec tu hominẽ
creasse de terra. Primus enimhomo
ut ait apłs de t̃raterrenus. secundus
homo de caelo caelestis Si contra
naturam esse contendis quod in¬
mysterio redemptionisnr̃e sinȩ puella
asseritur concepisse: cuius quesonatura .ẽ.
quod inparente generis nri carosinȩ
carne formata est : que is ta est ratio
immo qua caeca contentio. ut non
credatur ds̃ facere hominẽ posse defemina.
potentis o homo tali inne gatio esse
ꝑspicis uoluntatẽ : deopere curre trectas :¬
mia enim sicut legitur dñsque ualuit

Expanded text:
Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysargumentatione confingas. Aut nputas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera matris quaesivit? Dic itaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod inmysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina,ipotentis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli estote. qui a dñs głȩ mortaliu
seconformauit infanciȩ. Sec tamini
humilitatẽ: qu̾adĩ filius discipulos suos
docere dignat est Induite uosuirtutȩ
pacientiȩ. in qua animas uras possitis
adqͥrere: qm̃i quic unctoꝵ. ẽ redẽptio ipse. ẽ

Expanded text:
parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum e
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cor dibus credunti munerib: ptestant᷑
Thusdõ merrã homini aurũ offeruꝑregi
scientes humana diuinãq natura
inunitate uenerantes. quia qderat
in substantis ꝓpriũ. noñ eric in potestate
diuersũ: Reuersis aut magis in regunẽ
sua. & translato iħũ in aegiptu ex ad¬
monitione diuina. ex ardescit srustrat:
in meditationib: suis hero dis insania:
necari om̃s bechleem paruuilos iuba:
Et qm que metuat nescit infantim
generale seuitia. insuspecta sibi tendit
aetatem: Sed quosrex impius eximit
mundo xp̃s inserit caelo: Et qͥb: ñ dum
sanguinis sui inpendit redeptionem.
ia martiri tribuit dignitate: FErigite
ergo dilec tisimi fi deles animos & chorus¬
cante grãm luminis sempiterni& inpenða
humane salutis sacraꝙͥta uenerantes
Diligite casti moniae puritate quiaxpð
nalib desideriisq militant adũsus anima:
Quẽ ad modũ nosp̾sens beat̾ apłs sui s
utlegimus uerbis or tatur. Malitia

Expanded text:
 cordibus credunt muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scientes humanam divinamque naturam in unitate venerandam. Quia quod erat in substantiis proprium, non erat in potestate I. Reversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes,Diligite castimoniae puritatem, quia Cnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia
Abbreviated transcription (Latin):
solutus est om̃is paterne p̃uaricationis
metus: que dia bolicis dudũ fraudib
incurrit. ciruenta morta litas.
Ad est eium nobis caeli terre quȩ
udex . qui rescisso cxro grapho
delictorũ : reatũ nr̃m miseratus
absoluit. Ad .ẽ. ille dñs qui iugum
captiuitatis antique nr̃is aceruicib
soluens. merore mundi aetena
liberãte letificat Adest rex ille
mansuetus qui ꝑspatia totius orbis
caelestis iustitiae gressibus incedens.
suꝑbiente fu ren tis irumici
conterat tirannidem Hodie nãq
par tu riente maria natus ẽ. nobis
d ĩfilius: ut germane carnisnr̃e
conceptione ꝓductus creato ase
homine & pietatẽ paternã. & fr̃nũ
largiret᷑ affectũ. & natꝰ sane ab in¬
tacta est femina. ut eũ pariter
& hominẽ testare tur par tu S
cari decarne nasci ita ñ poterat
dĩcaro defemineo utero. nisisine
generante ꝓdire: P ropt̃ qđ ait
angłs beatissime mariae:

Expanded text:
solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicsolvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificat. Abest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut eum pariter et hominem testaretur partus husi caro de carne nasci, ita non poterat Dei caro de femineo utero nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae:
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnitatẽ natiuitatis xp̃i festiuitas decͥrationis
eius mlux̃. & q in illo die uirgo peperit. in hoc
mudus agnouit. Uerbũ enĩ carofactũ est.¬
sic susceptionis nr̃e tẽperauit exordia. ut iħs̃¬
natꝰ & credentib manisestus & ꝑseqũetio: eẽt

Expanded text:
solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut nat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inspicere ditatẽ. Beatus naq dauid.
urtute omni potentiȩ eiꝰ intendens. dama¬
bat dicens. Mirabilia opera tua dne : &am¬
ma mea nouit ualde. Ualde enĩ sciebat anima
ꝓphȩtalis. opera dĩ omnẽ meditationẽ huma¬
nȩ mentis excedere ꝓpter qd sapientissimꝰ
patriarcha. mortalis sensus c̃ dusus angustus.
que inuestigare npoterat mirabatur. Quis
ergo hominũ discutere aut inquirere
mirabilia inquid opera tua dnẽ. & anima
mea nouit ualde hoc ipsũ enĩ qđ incop¬
hensibilis est ds: anima eiꝰ nouerat.
caro sentire ñ poterat. Omis gͦ quioper
dĩ magis uule examinare quã credere.
ñ sequĩtur animȩ sensũ sed tarnis errore
Etidõ fr̃s non discutiamꝰ qualit̃ ds̃ dedo
natus est: sedcredamꝰ. Nec retractemꝰ
partũ. uirginis sed miremꝰ: ut unigento
di dm̃ & hominẽ confitentes. in offen¬
sam teneamꝰ cȩlestis sidei ueritatem.

Expanded text:
inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
& bone uoluntatis hominib ꝓ ac ẽ
prestat int̾ris Propt̃ quod di¬
lec tissimi conpe tentibus gaudus
tanta desalute letem.
atq.
angłicis nos uocibus soci
honore debito misteria semꝑxp̃i
uirtutesque laudemu S quiuit¬

Expanded text:
 bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemus. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
gemut ds̃. hic tũ uirgo dõ operante concepit
lbisine initio : hic sine exemplo Ibinatus
utconderet uitam: hio factus. ut toller&
mortẽ Ibi patrinatus: bachominibus ꝓereat
lla natutate hominẽ. fecit. bac gene ratto¬
ne hominẽ liberauit. Utraq fr̃s genera¬
tionẽ rius nonposse narrari. sententta
hęc una complectitur Illa enim ẽ ante
homuiem: ista sup hominẽ Illa incogitabilis.
ista mirabilis. Cu aut̃ duas xp̃i do cemusnati¬
uitates. ñbisasseritur dĩ filius natꝰ. seduo ge¬
mmina inuno dĩ filio consirmet᷑ eẽ substantia.
Ibi quoderat natus est: hio quodñ erat factuse¬

Expanded text:
genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit. ad illum quoque diem om̃s cum
gaudio & pace ꝑducat: popłmq suum inside
accepit . quidepatre natiuitatis non hab&
tempus. Hodie ꝑhominẽ filius dĩ ingres¬
sufest mundum: cuius manii ante homi¬
nem factus est mundus. Hodie habitator
cęliuenit adternas. quiterrarum in colas
cuocaret ad celum: Mirabilis in quid dr̃
in scĩs suis. Sunscis suis mirabilis ds̃. quo¬
modo non inseipso mirabilis. Simirabi¬
lis iniohanne quẽ nascrdepatre senis¬
simo & sterili dematre p̾cepit. quanto
magis in se est mirabilis. quiutnr̃ę con¬
ditionẽ carnis induer&. nouũ iurgini
& conceptum dedit & partũ. Ait sõs abba¬
& timui. c̾sideraui oppera tua & expaui.
Quis non expauescat & metuat tanti ꝑ fin¬
ditatẽ misterii. quandoquidẽ unus idẽq
sine conceptione natusest ds. & sine crcante
factus est homo: duas inxp̃o generationes
est uirtus Ibtenim illũ ex semet ipso

Expanded text:
tribuit, ad illum quoque diem omnes cum tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habaet timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes est virtus. Ibi enim illum ex semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnum. Perillum nos filios scłi gene¬
ratio carnalis effecit. ꝑ istum nos filios
dĩ generatio spiritalis exibuit. Ille nos
uitus sub didit. iste nos florere uirtutib
fecit. Ille nos ꝑuitia deiecit quopͥmus
cecidit : iste nos ꝑuirtutes eleuat. que pri¬
mus ascendit. Ille quippe primus cecidit
in infernum: iste primus consoendit incȩ¬
lum. Interea fr̃s. dignum est ut indie᷑
dominicȩ natiuitatis : diem quoq dominicȩ
resurrectionis sollẽpniter audiatis. Un
sic ꝓnobis scđm carnẽs dignatus est
mort: dignatus est ętiã suscitam lste quip¬
pe dies est uisitationis: ille redeptionis
O pris enim grȩ quanos ds unigenitus saluos
fecit. conc̃eptus inutero cepit. ipsumq.
opꝰ gr̃ȩ desepulhro resuscitans impleuit
Conceptus inutero. factus ẽ particeps
mortis nr̃ȩ Resurgens desepuloro. fecit
nos particep᷑s uitȩ sue Nc̃ itaq ons dnm̃
exorem . ut sic ut inisto die gaudiũ suopopło

Expanded text:
ad regnum. Per illum nos filios saeculi genead regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unisic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo
Abbreviated transcription (Latin):
benignitate monstratas:. Tunc ad euam
angłs malus accessit. ut ꝑ eã homo quẽds
fecerat adõ separaretur: nunc aũt ad
mariã bonus angłs uenit. ut in ca humane
nature ds̃ unigenitus uniretur. Uenit
ad euã diabolus: utuitã nobis malignus
austrret Uenit ad mariam gabrihel.
utuitam reddendam hominibus nuntiar&
Perprimi hominis cupam : cepit diabol
homini dominari. ꝑ scđi hominis grãm.
cepit ab homine superari. Suꝑ primõ
suꝑbus : subscđo captiuus. Perillũ nos
captiuatos tenuit : ꝑ istum nos liberatos
amisit. Primus adã nobis auctor extitit
culpȩ: nouissimus adam nobis auetor extitit
gr̃ȩ̃ Ille delimo plasmatus t̾renos ꝓtulit.
iste despũ sco natus cęlestes esfecit
ꝑillum ꝑdidimꝰ grãm priorem : ꝑistum
reccepimus ampliorem. Ille quippe nobis
intulit peccati maculam. cumqua nascere¬
mur ad supplitium: iste nobis contulit
ustificationis gr̃am. ut renasceremur

Expanded text:
benignitate monstratas. Tunc ad Evam benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit. ut eã nonsolum apostate angłi mali
liburar&. uerũ rtiã inseipso suꝑ om̃s bonos
inglos in patris dextera collocaret. Natura
enim quȩ in pͥmo homine amalo angło cap¬
tiuata fuerat: ipsa nunc in scđo homine
suꝑ om̃s bonos angłos regnat. Natura
quȩ in pͥmo homine mundum peccato
polluit : ipsa in scđo homine mundum
apeccato mundauit Primus homo
detra terrenus: scđo homo decelo cęlestis
Primum hominem mulier corrupta
mente decepit : scđm hominẽ uirgo
incorrupta. uirginitate concepit
In pͥmi hominis coniuge. nequitia dia¬
boli seductam de prauauit mentem:
in scđi aut hominis matre. grãdĩ
& mentẽ integrã seruauit & carnem.
Menti contulit firmissimã fidem.
carni abstulit omnino libidinem. Qm̃
igitur miserabiliter ꝓpeccato dãpnatus
est homo: idõ sine peccato mirabiliter
natus est ds̃ homo: Adtendite fr̃s
meditinalis gr̃ę lineas.: diuina nobis

Expanded text:
dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit exnobis. Et ds̃ unigenitus quipa¬
ns est angłorum : atȩtiã homini seipsun.
facer& panem: simulhominis et animam
suscepit & carnem. Accepit utrãq uerã.
utramq. scãm ÷ utr̃aq mundam: Accepit
animã nr̃am sine iniquitate : accepiti cari¬
nem nr̃am cũ mortalitate. Accepita
in imã uistam: ꝓ quã nris animabus ius¬
titiam redder&. Carne uero ꝓpterta
dignatus est habere mortalem. ut scdm̃
ipsam moriens mortẽ uincer&: sođm ip¬
sam xtiam resurger&. ꝑquam nr̃a quoq
corpora suscitaret Magnũ misterium
dileetissimifr̃s. magnum diuinȩ dilectio¬
nis indiium. Homo dm̃ contẽpnens adõ
discessit: ds̃ hominẽ diligens. ad homi¬
mesuenit. Dilex̃ impium : ut facer& iuistũ.
Olilexit infirmum : ut facer&: sanum
dilexit ꝑueriur: it facer& rectum.
Dlilexit mortuũ : ut facer& uiuum.
Etquid mplius dicã: quando quidem
ls unigenitus humanã naturã tantum

Expanded text:
suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui pasuscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysteriumissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Xpistus indie tẽporis : uerbũ caro factum . ẽ.
deutero uirginis matris. Ap̃c dies aet̾nus.
dsuerus de dõuero. Xpistus indie teporis.
sponsus ꝓcędens dethalamo suo: Dies aeter.¬
ciens. Utem̃ panẽ angelorũ manducaret
homo. creator anglorti factus est homo
Utrosq pascens : & integer ꝑmanens. Qua
bonus panis. qui&angłõs pascit ꝑspeciem.
ut deipso satientur inpatria : & nos pascit
ꝑfidem. nedefitiamus inua Ille panis
qui seipsũ dat angłis ad gaudiũ stabilitatis:
scipsum dedit hominib: ad remediũ
sanitatis: Et qui lest angłorum esca.
nobis factus est medicina. Uerũ tamen
hic dilectissimi fr̃s adtendite magnitudi¬
nem ꝗr̃ȩ : & agnoscite quidds̃ lromini.
dignãtus est prerogare xpistus enim dĩ
silius deuer odẽ ds uerus. & unus cumpa¬
tre naturaliter ds̃. semꝑ exscipso scos angłos
pascit : sedtamen angłicam naturã dĩ filuiꝰ
non accepit. Utaũt suã caritatẽ ds̃ com¬
mendar& in nobis filius eius naturã nram

Expanded text:
caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeterciens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e quodnonerat. Urãm uero. quauerbũ
caro factum. uenit quęrere & saluum facere
qđ perierat. Oimipotentiã : quia
fecit omnẽ diem. Gram : quacerto die con¬
cipi. & certo die dignatus est nasci. Idem igitur
minoritus paulominus ab angłis indie fact
est hominum. qui co et̃nus & ȩqualis dõ
Deipso quippe ꝓph&a dicit. Bene nun¬
tiate dedie indiem salutare eius. Quid
est diem dedie. nisi filium depatre.
Est igitur depatre silius. dedie dies. sedta¬
men pat̃ & filius. non duo dies. sed unusest
dies. Est depatre filius. dedõ ds: pater
tamen & filius. nonduo du. sedunus est ds̃
Unusigitur dies eternitatis .: simulpater &
filius a nobis agnoscitur Indie aũt tẽporis.
solus filius inuenitur. Dies enĩ aet̾nus pater
& filius. nr̃m corpus & unimã fecit. Indie uero
temporis . solus filius nr̃m corpus animãq susce¬
pit: Ap̃o dies ȩt̃nus. unigenitus informã dĩ ma¬
nens. Xp̃c indie temporis: unigenitus formã

Expanded text:
am vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam
Abbreviated transcription (Latin):
fecerimꝰ: ꝑ eaquaedidit mereamꝰ accipere
quȩ ꝓmisit Vnde cohor tam̃ dilectionẽuram.
ut abstinentes uas ab omni opere malo. q: sunt.
casta. & iusta. sec temini Filu erum lucis
abicere debent operu tene brarũ. Itaquȩ
odia declinate mendacia abicite. suꝑhia
humilitate destruite. auariciã ꝓicite.
largitatẽ diligite. Dec& enim ut capiti
suo m̃bra conueniant . ut ꝓmissarum
beatitudine meream esse consortes.¬

Expanded text:
fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes
Abbreviated transcription (Latin):
paruulorũ primordia consecrabat.
ut disceretur nemunẽ hominũ diuini
capacẽ esse sacram̃ti quando & iã illa
xp̃m. uocationis nr̃ae fideiq primitiasexul¬
tantib animis beatȩspei initiac iel ebremꝰ
Exinde enim in aet̾nã hereditatẽ coepim̃
introire exinde nobis xp̃mloquentia
scripturarũ archana patuerunt. & ueritas
que uid aeoꝵ. obcaecatio non recipit. om̃ib
nationib: suũlumeninuexit Honorȩ̃tur
itaque sacratissimus dies. in quo salatis nr̃ae
tisunt incunabulis nos om̃ipotentẽ adorem
incaelis Aesicut illi dethesauris suis
misticas dño munerũ species obtuleruiT.
ita & nos decordibus nr̃is quae dõsunt digna
ꝓman̾i. Quauis enim om̃iũ bonoriupse
largitor & iã nr̃ae tam̃ fructũ q:rit indus
Non enim dormientibus ꝓuenit regñ: triȩ:¬
caelorũ . sed inmandatisdĩ laborantib
at que uigilantib:: Ut sidona ipsius non irrica

Expanded text:
parvulorum primordia consecrabat: 117 parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrasunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc principẽ natũ longinquȩ orienta res:¬
lium gentiũ nationes. in insolito nouisideris
splendore didicer̃ Et ne delocoeditiregis
obstruitis: cur inura in fidelitate resedit
dubiũ qđ exurã fit responsione manifestũ.
locunatiuitatis descripcurarũ testimonio
demonstratis. presentiã tenporis decaeli
& terrȩ attestatione cognoscitis. & tam̃ubi
ad ꝑsequendũ anim herodis exarsit. ibi
ad ñcredendũ ur̃ sensus obduruit.
Felicior ergo. ẽ ignorantia infantiũ qͣs ꝑsecutor
occidit : quã ur̃a scientia quosinsua ꝑtur-¬
batione consuluit Uosnolustis eius
regnũ recipere: cuius oppidũ potuistisostendere:
Ellipotuer̃ ꝓ eo moriquẽ nondũ poter consiteri
Itaxp̾sne ullũ eistr̃pus eẽt abꝰq miraculo.
ante usũ linquȩ potestatẽ uerbi tacitus
exerebat. & quasuã dicer& sinite pueros
uenire adme. Taliũ ẽ. enim regnũ caeloꝵ:
oua gła coronabat infantes. & de initussus

Expanded text:
. Hunc principem natum longinquae Orienta. Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppIlli potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
stella decaelo. Quȩ utiq poterat magos
hierosolimis p̃termissiẜuque adcunabula
puerisicut post modũ fecit sua signisicationȩ
ꝑducere. nsi ad confutandã uida eoꝵ duritiã
ꝑtiniuss& ut nonsolũ ductusideris. sed &ia
ipsoꝵ. ꝓfessione in notescer& natiuitas salua
amergo ad eruditionẽ gentiumTtoris.¬
ppheticus sermotransiebat. a pͥreñtiatũ
antiquis oraculispm̃ ali engenarũ
corda discebanticũ udaerũ infelicitas
ueritatẽ ore ꝓferr&. xm̃datiũ cordȩ retiner&.:
Noluer̃ enĩ agnoscere oculis. quẽ desacris indicabap
libris Vt que non ad orabant in infantiȩ
infirmitate humilẽ : post ea crucif gerent
inuirtutũ sublimitate fulgentẽ. Quȩista
in docta doc trinaꝰ. int̾rogati ub ixp̃snasceret᷑.
ueracit̾ & memorit᷑ dicitis quodlegistis.
Inbethleem uidȩ. Sic enĩ dic tũ ẽ. ꝑprophȩta.
Et tubethleem t̃rauida: non esminima
int̃ principes uida. Exte enĩ exi& princeps.
& pastoribus angłi. & nobisnuncia uere pasto

Expanded text:
stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP. III.indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: et tu, Bethleem Iuda, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps  vobis nuntiavere pastores
Abbreviated transcription (Latin):
bone uolun tatis. Gloria utique dõ.
qui desperatis mortalibus mun aet̾ne
salutis exhibuit Et paxhominibus
bone uoluntatis : quos certamine
suoxp̃s suoq pręlio in regnũ ꝓpriũ
di abolica decaptiuitate reuocauit.
Et qua congrue & angelicus intonat
sermo cũ dicitur Gła in excelsisdõ.
&pax in terra hominibus quodidẽ ipse
dĩ filius & apud an głos gloriosus.ẽ. in ex

Expanded text:
bonae voluntatis . Gloria utique Deo, bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamine suo Christus, suoque praelio in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibus, etc., quod idem ipse Dei Filius, et apud angelos glo
Abbreviated transcription (Latin):
erat futurus & pastor Quibene
in presepio ponitur. ut ad pabula
ꝑennis uitȩ. spiritaliũ ouium gre-¬
ges agni caelestis balatus inuit et :
Nonerat inquit eis locus in diu̾sorio:
Honquit tante illius erant angustie
mansionis : ut nati sub hora paruuli
menbra non caperet: Sedidcircomis¬
tico refertur sermone non inueniri
locum indiuersorio : quia ingressus
mundum xp̃s. fidẽ in qua possit
requiescere non inuenit: ut ait
ipse in euuangelio di centS
Tilius autẽ. hominis non hab&
ubi caput reclin& Vnde aduer¬
timus quia unicus dĩ filius nonin
spatiosis domibus auratisque laquȩa¬
riis. sed infide credentium requiescit
Hunc ergo iħm xp̃m sugent̾e hubera.
nascentium infantum more uagientẽ:
uilibus indutũ pannis. iacentẽ¬
uilius in presepi. angelica
m& Steria prosecuntur. & om̃is¬
caelestis excercitus multitudo miratur
consona eum uoce conlaudans& dicers
Qła in excelsisdõ. & pax int̾ra hominibus

Expanded text:
erat futurus, et pastor. Qui bene erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
illũ inhas scłi procellas. & fluc tuantes
sentinam mundi uterus maternus
effudit. uilissimi s circundat᷑ pannis.
Lan nis in duitur ille pronobis: quicũ
crearet om̃ia. terras luce perfudit.
cadum sideribus adornauit. & ignea
solem claritate uestiuit: ob uoluit᷑
quidẽ pannis. sed hi panni pouastella
ra di ante remunerantur amagis.
& exultantibus angelis honorantur.
Et ut nouerimus uniuersa haec per
misteriu uel fieri uel dici: hic qui
pannis circum uoluitur. predicat᷑
abinitio : desinu patris aet̃ noque thalamo
ait uenerandus dauid Ipse tanqua
sponsus ꝓcedens dethalamo suo.
Dein de ut legitur ponitur inp̃sepi.
quia ut ait euuangelista nonerat
illis locus indiuersorio N eque fr̃s
ilta ꝑmoue ant. qui a om̃is hec in
saluatore uilitas p̃tiosis simum
nostrae salutis. ẽ. sacram entum:
Uidete enim quanta sapientia
collocarixp̃s dicitur inp̃sepi: qui gemina
quadamgra humani generis & aesca

Expanded text:
illum in has saeculi procellas, et fluctuantis illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia diuria confirmantur:
Et cum p̃dicantium diuersa sint tempora.
nontamen diusa narratio: Hampartũ
uirginis que ille p̃dixerat : ilte testatur :
Quis igitur de diuinita te xp̃i. quisde
redemptione cunc tetur. que & esaið
profite tur dm̃. & gabriel adnontiat
saluatore : Quisintante puerpere
alĩ dubit& floruis se. qđ uno penaȩ
ore at que eodẽ sp̃u ꝓlocuntur euua-¬
Igelista¬
angłs& propheta : Vbitanti tales quesunt
testes. nonerubescit ueritas . sed auditur
in credulus confutatur Sediam uideam
quas ꝓnobis natus proferat xp̃siniuriað.
quibusue rursusiniurie ille uirtutib
decorentur Et ante om̃ia femineose
sexu concipi patitur: qui inexor dio
mundi om̃i potenti manu. demasculo
operatus est feminã Sed hanc humi¬
litatem nascendi. uirginalis matris
sublimat integritas Et quauis nat᷑
xp̃s feminea ut infans lacte pascatur
tamen ut rerum potens uir gineis
nutritur huberibus: at que ut primũ

Expanded text:
testimonia divina confirmantur, testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelistaangelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum
Abbreviated transcription (Latin):
niundo hominem: quem non suscennt
ab homine Quid.ẽ. hoc miraculitr̃s.
nascitur caro decarne. non tamen
generata ꝑcarnem Et secritoquo¬
da incamp̃siensoque conceptu:ꝓ ecdit
demor talifemina. diuina ꝓ genies. Nec
mirusane sextat druina naniuita:
ubinonera humana conceptio Aut
si illam matrem non iuołauit partuð.
quam cditus non fue dauit: Ait quon¬
dã ille suturorum conscius isaias:
populis& gentibus signũnoue salutis
aperiens Ecce uirgo inutero acci¬
pi& et pariet filium. & uocabunt
nomen eius emmanuel. qđ . ẽ. in ter¬
pretatum nobiscũ deus At quȩ
ut auerta mus noui acue teris testa¬
menti unum esse consensumunũq:
consilium: ait & iambeatis simus lucas dominiͤȩ
generationis relator egregius dicep̃
Missus est angłs gabriel adõ ad uirginem
desponsata uiro. cuinomen erat ioseph.
& ait ad illam Ecce concipiesinutero.
saluator dicitur Ecce qua literse
inuicẽ concordantibus sententus.

Expanded text:
mundo hominem quem non suscepit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in utero concipiet, et pariet 31 Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in uteroSalvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
asTISSimesrs festiuite p̃sentis¬
l diei in omne segaudiũ totus ubiq
suscitat mun dus: quia hodie ꝓ¬
missus a scłis uniuerso orbi iudex
nat̾ est & redemptor: Et ne ces¬
se est ut in commune nos om̃s qui
futuri ex aminis resurrectionis que
ꝓmissae salutare susc epimꝰfidẽ. ha¬
beamusme &um quidẽ deiudice sed de
redẽptore letitiam Omnisnãq
fide lis anima timore corrigitur.
corraptione letatur : Et in hoc
Rm̃i quanta erga humanũ genus om̃i¬
potentis patris dispensatio est : quanta¬
uebenignitas: ut quẽ ui dicẽ prepara¬
bat incredulis. hunccre dituris prȩ¬
mit ter& redẽptorem. Quatinus
p̃currens miscđa: seueritatem ad uer¬
tantis iudicis preueniret. Hodie
itaque natus est xp̃sõ sed in natiuitate
eius nr̃a om̃ium hab& uita natalem.
Quia
qui priuilegia primena¬
tiuitatis amisimus iusitante nos xp̃o
sanctiore partu redimus aduitã:
Nodie peperit maria. sedipsa suũ¬
parturint auctorẽ Hodie edidit

Expanded text:
atres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suuparturivit auctorem. Hodie edidit