comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sexus arte mutetur: et diabolo diui¬
num plasma maculanti. ꝑ corrupti
atq eneruati corporis delicta placeat᷑:¬
Quod si petiuriam et necessitatẽ pau¬
ꝑtatis ostendit: potest inter cet̾os qͥ
eccłiȩ alimentis sustinent᷑. huius quo¬
q necessitas adiuuari: si tam̃ contẽ¬
tus sit frugaliorib et innocentib cibi:
nec pũtet salario se ẽẽ redimendum.
ut apeccatis cesset: quando hoc ñ
nob̃ s sͥ pͣstat: Cet̾um quantum
uult inde adquirat: qualis questus
est. qui de conuiuio abraham. ysaac
Niacob. homines rapit: et male ac ꝑni¬
ciose inseculo saginatos. ad ȩt̾nȩ famis
et sitis supplicia deducit: Et idõ quan¬
cum potes ab had eum pͣuitate & dede¬
core ad uiam inno̾centiȩ atq ad spem
uitȩ reuoca: ut sit contentus ȩccłiȩ
sumptib: partiorib quidem: s saluta¬
ribus: Quod si illic ȩccl̃ia ñ sufficit.
ut laborantib p̾stet alim̃ta: poterit

Expanded text:
et sexus arte mutetur et diabolo diuiet sexus arte mutetur et diabolo diuinum plasma maculanti per corrupti adque eneruati corporis delicta placeatquod si paenuriam talis et necessitatem paupertatis optendit, potest inter ceteros qui ecclesiae alimentis sustinentur huius quoque necessitas adiuuari, si tamen contentus sit frugalioribus et innocentibus cibis nec putet salario se esse redimendum ut a peccatis cesset, quando hoc non nobis sed sibi praestet. ceterum quantum uult inde quaerat, qualis quaestus est qui de conuiuio Abraham et Isaac et Iacob homines rapit et male ac perniciose in saeculo saginatos ad aeternae famis ac sitis supplicia deducit. et ideo quantum potes ab hac eum prauitate et dedecore ad uiam innocentiae adque ad spem uitae suae reuoca, ut sit contentus ecclesiae sumptibus parcioribus quidem sed salutaribus. quod si illic ecclesia non sufficit ut laborantibus praestet alimenta, poterit
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. Eucratio frĩ.
tua consulendum me
apud uos constitutus in eiusdẽ adhuc
artis suȩ dedecore ꝑseuerat: & magist̃
et doctor ñ erudiendorum puerorum¬
s ꝑdeudorum. id quod inale didicit. ce¬
teris quoq insinuat: an talis debeat
cominunicare nob̾cum: Qd̃ puto ego
nec maiestati diuinȩ nec ȩuangłicȩ dis¬
ciplinȩ congruere: ut pudor et honor
ȩccłiȩ. tam turpi et infami contagioẽ
fedetur: Nam cum in lege ꝓhibeantur
uiri induere uestem muliebrem. ⁊ male-¬
dicti eiusmodi iudicent᷑: quanto maio¬
ris ẽ criminis ñ tantum muliebria
indum̃ta acciꝑe. s et gestus quoq tur¬
pes. et molles. et muliebres. magisterio
impudicȩ artis expͥmere: Nec excu-¬
set se quisquam si a theatro ipse cessaue¬
rit: cum tam̃ hoc cet̾os doceat: Non
potest enim uideri cessasse qui uicari¬
os substituit ÷ oe qui ꝓse uno plures
succidaneos suggerit: contͣ instituti¬
onem dĩ erudiens et docens quemad¬
modum masculus frangat᷑ infeminã:

Expanded text:
yprianus Eucratio fratritua consulendum me apud vos constitutus in ejusdem adhuc artis suae dedecore perseverat, et magister et doctor non erudiendorum, sed perdendorum puerorum, id, quod male didicit, ceteris quoque insinuat: an talis debeat communicare nobiscum? Quod ego puto nec majestati divinae, nec evangelicoe disciplinae congruere, ut pudor et honor ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. nam cum in lege prohibeantur uiri induere muliebrem uestem et maledicti eiusmodi iudicentur, quanto maioris est criminis non tantum muliebria indumenta accipere sed et gestu quoque turpes et molles et muliebres magisterio inpudicae artis exprimere? Nec excuset se quisquam si a theatro ipse cessauerit, cum tamen hoc ceteros doceat. non potest enim uideri cessasse qui uicarios substituit et qui pro se uno plures succidaneos suggerit contra institutionem Dei erudiens et docens quemadmodum masculus frangatur in feminam
Abbreviated transcription (Latin):
tationem:⁊ muscipulam: et desideriam
multa et nocencia: quȩ mergunt hominẽ
inꝑdicionem. et inint̾itum. Radix enim
omnium malorum ẽ cupiditas: quam
quidam appetentes. naufragauerunt
a fide: et inseruert se dolorib multis:
Urorem accipe ex semine parentum. et
noli sumere alienain uxorem: quȩ ñ est
ex tͥbu parentum tuorum: Item ingene
si mittit puerum suum abraham: ut de
semine suo accipiat᷑ rebȩxa filio suo ysa¬
ac. Item in esdrasatis ñsit dõ cum uasta¬
rentur iudĩ: nisi alienigenas uxores cum
filiis quoq quos ex illis ꝓcreauerant
uir eius: si autem dormierit liberata est:
cui uult nubat. tantum in domino: felicior
citis quia qui glutinant᷑ formeariȩ. unũ
corpus sunt: erunt enim duo incarne
unus sp̃c sunt. Item ad chorintios.ii¬
Nolite cuͦniungi cum infidelib. Quȩ
autem participatio est iusticiȩ & iniqͥtati:
dut quȩ cominunio luminis adtenebra:¬
Item de salomone inbasilion: uii: Et ad¬

Expanded text:
tationem et muscipulam et desideria tationem et muscipulam et desideria multa et nocentia, quae mergunt hominem in perditionem et in interitum. Radix enim omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes naufragaverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis Uxorem accipe ex semine parentum tuorum, et noli sumere alienam mulierem quae non est ex tribu parentum tuosi mittit puerum suum Abraham, ut de semine suo accipiatur Rebecca filio eius Isaac. Item in Esdra satis non fuit Deo, cum uastarentur Iudaei, nisi alienigenas uxores cum filiis quoque, quos ex illis procreauerant,uir eiucui vult nubat, tantum in Domino. Felicior citis quia qui conglutinatur fornicariae unum corpus sunt? Erunt enim duo in una unus spiritus est . Item ad Corinthiosnolite conjungi cum infidelibus. Quae est enim participatio justitiae ad iniquitatem, aut quae communicatio luminis ad tenebra? Item de Salomone in Basilion tertio: Et av
Abbreviated transcription (Latin):
be ẽ: bñdictio autem incapite eius qui
cominunicat. Apud ysaiam. ue qui con¬
iungit domum ad domum: & agrum
Num qͥd habitabitis soli suꝑ terram:
Item apuo sofoniam. Edificabunt domoᷤ
et ñ habitabunt : et instituent uineas
et ñ bibent uinum earum: quia ꝓpe ẽ
dies domini. Item in euangło catalucã.
Quid enim ꝓ dest homini lucͥficare
Et it̾um. Dix̃ autem illi d̃s. Stulte acnoc¬
te expostulatur animatua: quȩ ergo pa¬
rasti cuius erunt: Et it̾um. Commemo¬
rare quia recepisti bona inuita tua: larar
autem mala: nunc hic consolatꝰ: tu aut̃
ad eum. Argentum & aurum ñ est michi:
quod autem habeo hoc do tibi. In nomine
p̃hensa manu eius dext̃a: excitauit eum.
Item ad timotheum pͥma. Nichil intulimus
inhunc mundum: uerum nec auferre qͥd̃
possumus: Habentes itaq exibitionem
et tegum̃tum: his contenti simus. Qui
autem uolunt diuites fieri. incidunt intẽp¬

Expanded text:
be est. Benedictio autem in ejus capite est qui be est. Benedictio autem in ejus capite est qui communicat . Item apud Esaiam: Vae qui conjungunt domum ad domum et agrum ad Numquid 323 habitabitis soli super terram ? Item apud Sophoniam: Aedificabunt domos, et non inhabitabunt, et instituent vineas, et non bibent vinum earum, quia prope est dies Domini . Item in Evangelio cata Lucam: Quid enim prodest homini lucrifacere m illic: Dixit autem illi Deus: stulte, hac nocte expostulatur anima tua. quae ergo parasti, cuius erunt? Item illic: Commemorare quoniam percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala. nunc hic consolatur, tu autead eum: argentum quidem et aurum non est mihi: quod autem habeo hoc tibi do. in nomine prehensa manu ejus dextera, excitavit eum . Item ad Timotheum prima: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus. Habentes itaque exhibitionem et tegumentum, his contenti simus. Qui autem volunt divites fieri, incidunt in ten
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃s xciuii. Omnes dii gentium demo-¬
nia: dominus audem cȩlos fecit. De hoc¬
ipso in exodo. Non facietis uob dos ar¬
genteos: neq dõs aureos. Et it̾um. Non
facies t̾ ydolum: nec cuiusꝗͣ similitudi-¬
.lx.:
iborum nimiam concupiscentiã
ñ appetendam: Apud ysaiam:
Edamus et bibamus: cras enim morie¬
mur. Non remittet᷑ uob̃ peccatum istd̃:
quoadusq moriamini. Item in exodo.¬
Sedit ppłs manducare et bibere. et sur¬
Neq si manducau̾imus habundabiiꝰ
neq si ñ manducau̾imus egebimus:
Et it̾um. Eum conuenitis ad manducã¬
dum panem: inuicem expectate. Si quis
esurit. domi manducet: ut non imudi¬
cium conueniatis. Item ad romanos:
beo manducare: quem uos ñ nostis:
Meus cibus ẽ ut faciam uoluntatem eiꝰ
qui me misit: et ꝑficiam opus eius: .lxi.¬
ossidendi concupiscentiam. et
pecuniam ñ appetendam: apud
salomonem. meccłastico. Qui diligit ar¬
gentum: ñ saciabit᷑ eo. Item in paroemiᷤ.
Captans anno nam maledictus inple¬

Expanded text:
niam omnes dii gentium daemonia: Dominus uero caelos fecit. Item in Exodo: Non facietis uobis deos aureos neque deos argenteos. Et rursum: Non facies tibi idolum nec cuiusquam similitudiLX. - IBORUM NIMIAM CONCUPISCENTIAM NON APPETENDAM. Apud Esaiam: Edamus et bibamus, cras enim moriemur. Non remittetur vobis peccatum istud quoadusque moriamini . Item in Exodosedit populus manducare et bibere, et surneque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, egebimus. Item illic: Cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate. si quis esurit, domi manducet, ut non in iudicium conueniatis. Item ad Romanos: beo manducare quem uos non nostis. meus cibus est ut faciam uoluntatem eius qui me misit et perficiam opus eius. POSSIDENDI CONCVPISCENTIAMPECUNIAM NON APPETENDAM. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Qui diligit argentum, non satiabitur argento . Item in Proverbiis: Captans annonam maledictus in ple
Abbreviated transcription (Latin):
ad tractandum: s et pedes eorum. pigri
ad ambulandum: homo enim fecit illoᷤ:
Ee qui sp̃m mutuatus est finx̃ illos. Ne¬
mo autem sibi similem pot̾it homo
dm̃ fingere Cum sit enim mortalis:
mortuum fingit manib iniquis. Me¬
lior autem ipse his quos colit: qm̃ ipse
quidem iuxit. illi numqͣm. De hoc ipso.
Neq attendentes agnouerunt quis eẽt
artifex: s aut ignem. aut sp̃m. aut cita¬
tum aerem. aut gyrum stellarum. aut
nimiam aquam. aut solem ⁊ lunam.
rectores orbis t̾rȩ dõs putauerunt: quo¬
rum siꝓpt̾ speciem hoc estimauerunt:
sciant quanto his dominus sit speciosi¬
or: aut siuirtutes et oꝑa eorum mira¬
ti sunt: intelligant ab ipsis q̃m qui hȩc
constituit fortia. forcior illis est. Idem in
psalmo. c.xxx.iii.Idola gentium argen¬

Expanded text:
ad tractandum, sed et pedes eorum pigri ad tractandum, sed et pedes eorum pigri ad aet qui spiritum mutuatus est, is finxit illos. Nemo autem sibi similem homo poterit deum fingere. Cum sit enim mortalis, mortuum fingit manibus iniquis. Melior est autem ipse iis quos colit; quoniam ipse quidem vixit, illi numquam . De hoc ipso: Neque opera attendentes cognoverunt quis esset artifex, sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem et lunam, rectores orbis terrae deos putaverunt: quorum si propter speciem hoc aestimaverunt, sciant quanto his Dominus sit speciosior: aut si virtutes et opera eorum mirati sunt, intelligant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortia fortior est illis . Item in Psalmo CXXXIV: Idola gentium argen
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua: sic et resurrectio mortuorum.
Seminatur corpus incorruptione: re¬
surgit sine corruptela. Seminat᷑ inigno-¬
minia: resurgit ingła. Seminat᷑ ininfir¬
mitate: resurgit inuirtute. Seminatur
corpus animale: resurgit sp̃ale. Et it̾m.
O portet enim corruptiuum corpus indu¬
ere incorruptionem: et mortale hoc in-¬
duere inmortalitatem. Gunc fiet u̾bum
mors contentio tua: Item in ȩuangłio
ut ubi ego sum: ⁊ illi sint mecum: et uide¬
ant claritatem meam. quam michi de
cata lucam. Nunc dimittis seruum cuũ
domine seđm u̾bum tuum inpacȩ: quia
uiderunt oculi mei salutare tuum. Item
cata ioħm. Si me di lexissetis gauderetis
qm̃ uado ad patrem: quia pater ma¬
ior me est.
e ydolis quȩ gentiles dõs uocant.
Insapientia salomonis. Omnia
idola nationum estimauerunt. deos:
quib nec oculorum uisus ẽ. aduidendũ:
neq nares ad ꝑcipiendum sp̃m: neq au¬
res ad audiendum: nec digiti manuum¬

Expanded text:
tate, sic et resurrectio. tate, sic et resurrectio. Seminatur corpus in corruptione, resurgit sine corruptela. Seminatur in ignominia, resurgit in gloria. Seminatur in infirmitate, resurgit in virtute. Seminatur corpus animale, resurgit spiritale . Et iterum: Oportet enim corruptivum istud induere incorruptionem et mortale hoc induere intentio tua? Item in euangelio ut ubi ego fuero et ipsi sint mecum et uideant claritatem meam quam mihi dedecundum Lucam: Nunc dimittis seruum tuum, Domine, secundum uerbum tuum in pace, quia uiderunt oculi mei salutare tuum. Item secundum Iohannem: Si me dilexissetis, gauderetis quoniam eo ad patrem, quia pater maior me est. E IDOLIS QVAE GENTILES DEOS PVTANT. in Sapientia Salomonis: omnia idola nationum aestimauerunt deos, quibus neque oculorum uisus est ad uidendum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti in man
Abbreviated transcription (Latin):
et omnis claritas eius tanquam fios
feni. Aruit fenum:⁊ flos decidit: ser¬
mo autem domini manet inȩt̾num:
Item apud iezechielem. Dicunt. arida
facta sunt ossa nr̃a ꝑiit spes nr̃a: expi
int̾ram isrł: & dabo sp̃m meum in uob̃
et uiuetis: et ponam uos int̾ram uestrã:
& cognoscetis quia ego dominus locutꝰ
sum. Hȩc faciam dicit dñs. Item insa-¬
pientia salomonis. Raptus ẽ ne malicia
ciꝑet animam illius: placita enim erat
d̾õ anima eius. Item inp̃s. lxxxiii. Quam
di lectissimȩ habitationes tuȩ ds̃ uirtutũ:
desiderat et ꝓꝑat anima mea ad atria
dĩ. Item in epła pauli ad chẽsalonicenseᷤᷤ
Nolumus uos ignorare fr̃s de dormien¬
tib: ne contristemini sicut et cet̾iquisp̃ẽ
ñ habent. Sienim credimus quod iħs
mortuus ẽ et resurrex̃: ita et ds eos qui
dormierunt ꝑiħm adducet cum eo
Item ad corinthios .i. Stulte tu quod se
Et it̾um. Stella a stella differt inclari¬

Expanded text:
et omnis claritas ejus ut flos et omnis claritas ejus ut flos foeni. Aruit foenum, et flos decidit. Sermo autem Domini manet in aeternum Item apud Ezechielem: Dicunt: arida facta sunt ossa nostra, periit spes nostra, expirin terram Israel. dabo spiritum . meum in uos, et uiuetis. et ponam uos in terra uestra, et cognoscetis quoniam ego Dominus locutus sum et faciam, dicit Dominus. Item in Sapientim illius. Placita enim erat Deo anima illius . Item in Psalmo LXXXIII: Quam dilectissimae habitationes tuae, Deus virtutum! Desiderat et properat anima mea ad atria Dei . Et in Epistola Pauli ad Thessalonicenses: Nolumus autem vos ignorare, fratres, de dormientibus, ne contrisn habent. Si enim credimus quia Jesus mortuus est et resurrexit, sic et Deus eos qui dormierunt in Jesu adducet cum eo . Item ad Corinthios I: Stulte, tu quod sefuerit. Et iterum: Stella a stella differt in clari
Abbreviated transcription (Latin):
Item inpsalmo. lxxxuiii. Uisicabo in
uirga facinora eorum: et inu̾beribus
peccata eorum: miscdiam autem meã
ñ disꝑgam ab eis. Item apud malachi¬
am. Et sedebit conflans et emundaus¬
et argentum: et emundabit filios leui.
Item in euangło. Non exibis inde. do¬
nec soluas nouissimum quadrantẽ.¬
eminem contͥstari.lui
morte debere: cum sit inuiuendo
labor̃. & ꝑiculum: in moriendo pax. et
resurgendi securitas: Ingenesi. Tunc
dix̃ ad adam. Quia exaudisti uocem mu¬
lieris tuȩ. et manducasti ex illa arbore
de qua sola p̃ceꝑam tͥ ne manducares:
maledicta erit t̾ra in omnib oꝑib tuis.
In tͥsticia et gemitu edes ex ea omnib
dieb uitȩ tuȩ: spinas et tribulos eicioe
tͥ: et edes pabulum agri. Insudore uultꝰ
tui edes panem tuum: donec reu̾taris
int̾ram. de qua et sum.ꝓtus es: qm̃
t̾ra es et int̾ram ibis. Item illic. Et com¬
placuit enoch dõ: et ñ ẽ inuentus post¬
modum. quia d̃s illum transtulit. Item
apud ysaiam. Omnis caro fenum:

Expanded text:
III: Visitabo in virga facinora eorum et in flagellis delicta eorum. Misericordiam autem meam non dispergam ab eis . Item apud Malachiam: Et sedebit conflans et expuet argentum, et emundabit filios Levi . Item in Evangelio: Non exibis inde donec exsolvas novissimum quadranteeminem contristari morte debere, cum sit in uiuendo labor et periculum, in moriendo pax et resurgendi sedixit Dominus ad Adam: Quia exaudisti vocem uxoris tuae, et manducasti ex illa arbore de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis. In tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus vitae tuae. Spinas et tribulos ejiciet tibi, et edes pabulum agri in sudore vultus tui. Edes panem tuum donec revertaris in terram de qua et sumptus es: quia terra es, et in terram ibis . Item illic: Et complacuit Enoch Deo; et non est inventus postmodum, quia Deus illum transtulit . Et apud Esaiam: Omnis caro foenum,
Abbreviated transcription (Latin):
E qͥ in agro ẽ ñ reu̾tatur retro: & me¬
mores estote uxoris loth Ac ne quis ali¬
qua uł cupiditate rerum. uł suorum dul¬
cedine retardetur. quominus xp̃m sequa¬
tur addidit ⁊ dicit. Qui ñ renuntiat omĩ¬
b quȩ sunt eius: ñ potest m̃s eẽ discipłs:¬

Expanded text:
et qui in agro est non reuertatur retro. meet qui in agro est non reuertatur retro. memores estote uxoris Loth. ac ne quis aliqua uel cupiditate rerum uel suorum dulcedine retardetur quominus Christum sequatur, addidit et dicit: qui non renuntiat omnibus quae sunt eius, non potest discip
Abbreviated transcription (Latin):
& de laqueis scłi liberatos. ñ deb̾e
deuuo ad sct̃m reuerti: ne ꝑdant quod e¬
uaserunt. In exodo iudaicus populus ad
umbram nr̃i & imaginem p̃figuratus.
cum dõ cutore et uindice euasisset phara¬
onis et egipti. id ẽ diaboli. ⁊ scł̃i durissimã
seruitutem: eͥca dm̃ ꝑfidus et ingratus.
aduersus moisen musitat: respitiens soli¬
tudines et laboris incommoda iñ intelligẽs
lib̾tatis ac salutis bñficia diuina. reuerci
querit ad egyptum. hoc ẽ ad scłi seruitu¬
tem. unde fuerat exutus: cum magis
ratum: Quid hoc in quiunt nob̃ fecisti
in eiciendo nos de egrpto: Melius est
nob seruire egiptiis: quam mori inhere¬
mo hac: Et dix̃ moyses ad popłm. fidite.
state: ce cernite salutem quȩ a domino ẽ:
quam nob̾ faciet hodie dominꝰ pugna-¬
minus. ne ad diabolum rursus et ad se¬
culum quib renuntiauimus et unde
euasimus reuertamur: dic̃. Nemo retro
attendens. et suꝑ ponens manum suam
suꝑ aratrum: aptus ẽ. rgno di. Et itum:

Expanded text:
QUEIS SAECULI LIBERATOS, NON DEBERE DENUO AD SAECULUM REVERTI, NE PERDANT QUOD EVASERINT. In Exodo, Judaicus populus, ad umbram nostri et imaginem praefiguratus, cum, Deo tutore et vindice, evasisset Pharaonis atque Aegypti, id est diaboli et saeculi, durissimam servitutem; circa Deum perfidus et ingratus, adversus Moysen mussitat, respiciens solitudinis ac laboris incommoda, et non intelligens libertatis ac salutis beneficia divina, reverti quaerit ad Aegypti, hoc est ad saeculi, servitutem unde fuerat exutus, cum magis ratum: Quid hoc nobis, inquiunt, fecisti in ejiciendo nos de Aegypto? melius est nobis servire Aegyptiis quam mori in solitudine hac. Et dixit Moyses ad populum: Fidite, et state, et cernite salutem quae a Domino est, quam vobis faciet hodie: Dominus ipse pugnadocens ne ad diabolum rursus et ad saeculum, quibus renueuasimus reuertamur dicit: nemo retro ad tendens et ponens manum suam super aratrum aptus est regno Dei. et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ me dignus. Et qui diligit filium aut
filiam suꝑ me: ñ est me dignus. Et qui
ñ accipit crucem suam et sequitur me:
ñ est me dignus: Sic et indeuteronomio
scͥptum ẽ. Qui dicit patͥ et matͥ ñ noui
te: et filios suos ñ agnouerunt: hii custo¬
dierunt p̃cepta tua: et testam̃tum tuũ
seruauerunt. Item apł̃s paulus: Quis
nos inquit separabit a caritate dĩs
Pressura an angustia. an ꝑsecutio. an
fames. an nuditas. anꝑiculum. angladiꝰ:
Sic̃ scͥptum ẽ. quia ꝓpt̾ te occidimur to¬
tadie: estimati sumus. ut oues occisioĩs:¬
s inhis omnib suꝑamus ꝓ eo qui dilexit
nos. Et it̾um. Non estis ur̃i: empti enim
estis p̃cio magno: głificate et portate do
incorpore ur̃o Et it̾um. ꝑ omnib mor

Expanded text:
igit filium aut filiam super me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus . Sic et in Deuteronomio scriptum est: Qui dicunt patri et matri, « Non novi te, « et filios suos non agnoverunt, hi custodierunt praecepta tua, et testamentum tuum seruauerunt. item apostolus Paulus, quis nos, inquit, separabit a caritate Christi, pressura an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum an gladius? sicut scriptum est: quia propter te occidimur tota die, aestimati sumus ut oues uictimae. sed in his omnibus superamus pro eo qui dilexit nos. et iterum: non estis uestri: empti enim estis pretio magno. clarificate et portate Deum in corpore uestro. et iterum: pro omnibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ium timore et honore eucharisti¬
Iam accipiendam. In leuitico:
Anima autem quecumq manducaue¬
rit immundȩ ex carne sacͥficii saluta¬
ris: quod ẽ dñi: et immundicia eius
suꝑ ipsum ẽ ꝑibit anima illa de ppło
suo. Item ad chorintios pͥma: Quicũ¬
q ederit panem aut biberit calicẽ
domini indigne reus erit corporis ⁊
sanguinis domini:
xce. nom

Expanded text:
UM TIMORE ET HONORE EUCHARISTIAM ACCIPIENDAM. In Levitico: Anima autem quaecumque manducaverit ex carne sacrificii salutaris, quod est Domini, et immunditia ipsius super ipsum est, peribit anima illa de populo suo . Item ad Corinthios prima: Quicumque ederit panem aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . XXII. No
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ quȩ homo sibi faciat: neq enĩ
quȩ fiunt factore suo et fabricatore ma¬
iora sunt: aut ꝓteg̾e & seruare quem¬
quam possunt. quȩ ipsa de templis suis
ꝑeunt nisi ab homine seruentur: s nec
homini scđm dispositionem et p̃ceptum
dĩ seruiunt:
cd̾s destructis idolis et elem̃torum
ratione monstrata ostendendum
dm̃ solum colendum ẽẽ÷
entio tc̃ ad dendũ. q̃ cõminatio dĩ sit

Expanded text:
n esse quae homo sibi faciat — neque enim quae fiunt factore suo et fabricatore maiora sunt, aut protegere et seruare quemquam possunt quae ipsa de templis suis pereunt, nisi ab homine seruentur — sed nec homini secundum dispositionem et praeceptum Dei seruiunt. II. Destructis idolis et elementorum ratione monstrata ostendendum Deum solum colendum esse. \' III. Tunc addendum quae comminatio Dei sit
Abbreviated transcription (Latin):
quod intanto fr̃m munͣere religiosoq
conuentu considentib dei sacertlotibus.
& altari posito: nec legi debeant. nec au¬
diri. Neq en facile ꝓmenda sunt. & in¬
caute ac temere publicanda. quȩ discor¬
dioso stilo audientibꝰ scandalũ moueant:
&& frs longe positos ac transmare consti¬
tutos incerta opinione con fundant.
U iderint qui uel furori suo uel libidini
seruientes. & diuinȩ legis & sci̾tatis
in memores. uel iactitare interĩ gestiunt.
quȩ ꝓbare non possunt: & cũ innocen¬
tiam destruere atq exturbare non ua¬
leant: satis habent famã mendacii &
falsi rumoris macłas insꝑgere. Certe qͦd
p̃positis ac sacerdotibꝰ congruit. danda
oꝑa est: ut talia cũ aquibdã scribant᷑
ꝑ nos respuantur. Wbi enĩ erit qđ disci¬
mus ac docem̃ scriptũ eẽ. contine linguã
tuam a malo. & labia tua ne complectã¬

Expanded text:
quod in tanto fratrum religiosoque conuentu considentibus Dei sacerdotibus et altari posito et legi debeat et audiri. neque enim facile promenda sunt et incaute ac temere publicanda quae discordioso stilo audientibus scandalum moueant et fratres, longe positos ac trans mare constitutos incerta opinione confundant. uiderint qui uel furori suo uel libidini seruientes et diuinae legis et sanctitatis inmemores uel iactitare interim gestiunt quae probare non possunt, et cum innocentiam destruere adque expugnare non ualeant, satis habent fama mendaci et falso rumore maculas inspergere. certe. quod praepositis ac sacerdotibus congruit danda opera est ut talia cum a quibusdam scribuntur per nos respuantur. ubi enim erit quod discimus ac docemus scriptum esse: contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquan
Abbreviated transcription (Latin):
nere curemꝰ: & quod in nob̾ est uagabun¬
das et errantes oues. quas quorumdã ꝑui¬
car factio & heretica temptatio a matre se cer¬
nit. ineccłia congregemus: illis solis foris
remanentibꝰ qui obstinatione sua & furo¬
re suꝑ sederunt. & ad nos redire noluert̃:
discretionis et separationis a se factȩ. et
eccliȩ derelicte ip̃si dño rationẽ reddituri.
Quantũ uero ad p̾sbiteriũ quorũdã & fe¬
licissimi causam ꝑtinet: quid hic actum¬
sit ut scire posses. ad te college nr̃i litteraᷤᷤ
manu sua subscͥptaᷤ miserunt: quibꝰ au¬
ditis quod senserint & quod ꝓnuntiaue¬
rint ex eorũ literis disces: Melius autem
dilectione cõmuni ꝑ calidoniũ et fortuna¬
tum collegas nrõs ꝓxime miserã. quȩ de
eodem felicissimo. & de p̾sbiterio eiusdẽ
ad clerum istinc nr̃m & ad plebẽ scripse¬
ram legi illic a frĩb iubeas: quȩ & ordina¬
tionem et rationẽ rei gestȩ loquant᷑: ut tã

Expanded text:
nere curemus et quod in nobis est balabunnere curemus et quod in nobis est balabundas et errantes oues, quas quorundam peruicax factio et haeretica temptatio a matre secernit, in ecclesia colligamus, illis solis foris remanentibus qui obstinatione sua uel furore supersederunt et ad nos redire noluerunt, discretionis et separationis a se factae et ecclesiae derelictae ipsi rationem Domino reddituri. Quantum uero hic ad presbyterium quorundam et Felicissimi causam sit ut scire posses, litteras ad te collegae nostri manu sua subscriptas miserunt: qui auditis eis quid senserint, quid pronuntiaverint, ex eorum litteris disces. Melius autem,dilectione communi per Caldonium et Fortunatum collegas nostros proxime miseram, quae de eodem Felicissimo, et de presbyterio ejusdem ad clerum istic necnon et ad plebem scripseram, legi illic fratribus jubeas, quae et ordinationem et rationem rei gestae eloquantur, ut tam
Abbreviated transcription (Latin):
sermo malus de ore ur̃o ñ ꝓcedat: sed
temeritate conscripta sunt. legi apud
ad me talia adu̾sũ te. & cõprespiteros te¬
cum considentes scͥpta uenissent: clero
& plebi legi precepi. quȩ religiosã simpli
tioni tuȩ affuerant desid̾auimꝰ: ñ ueteres
mores obliti nouũ aliquid querebamꝰ. Iã
nisi eẽt exdiuerso discrepans factio: quȩ
criminosis & calũpniosis cõmentis suiꝰ.
collegarũ suorũ parit̃ & fr̃m plurimoꝵ
turbaret mentes: & corda confunderet.
Eui rei sopiende necessariũ duximus. ut
scribentiũ nob̃ inde collegarũ nr̃orũ fir¬
ma & solida auctoritas pararet᷑: qͥ moribꝰ
uel nouitate uel prauitate gaudentib.
omnẽ ambigendi & discrepandi scrupu¬
lum sustulerunt: & scd̾m consiliũ nt̃m
salubri ratione lib̾atas. in hoc fluctu estu¬
antiũ frm̃ mentes. sincere ac firmit̃ tuũ
sacerdotiũ probauerunt. Hoc eñĩ uel ma¬
xime frat̾ & laboramꝰ & laborare debemuᷤᷤ:
cessorib traditam. qnͣtum possumꝰ oꝑti¬

Expanded text:
sermo malus de ore vestro non procedat, sed temeritate conscripta sunt, legi apud ad me talia adversum te et compresbyteri tecum considentis scripta venissent; clero et plebi legi praecepi quae religiosam simplictioni tuae adfuerant, desideravimus, non veteres mores obliti, novum aliquid quaerebamus. Nam nisi esset ex diverso discrepans factio, quae criminosis et calumniosis commentis suis collegarum pariter ac fratrum plurimorum turbaret mentes, et corda confunderet. Cui rei sopiendae necessarium duximus, ut scribentium nobis inde collegarum nostrorum firma et solida auctoritas pararetur: qui moribvel novitate vel pravitate gaudentibus, omnem ambigendi et discrepandi scrupulum sustulerunt; et, secundum consilium nostrum salubri ratione libratum, in hoc fluctu aestuantium fratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdotium probaverunt. Hoc enim vel maxime, frater, et laboramus et laborare debemus, cessoribus traditam quantum possumus obti
Abbreviated transcription (Latin):
cibum gr̃ȩ panis qui est a benedictione:
et fit mirum spectaculũ. et leuitȩ qui¬
ani ꝯfferebant & sacerdotes immolantes.
et sumii antistites libantes. assistunt pue¬
ro offerenti diltum. qui olim docebant: &¬
iubentur qui precipebant & tinguntur
qui baptirabant et circiui. ⁊ dunt᷑ qui cir¬
cumcidebant. Sie dñs florere uo. ut gen¬
tes. Uidete quemad modũ xp̃c uos duxit.¬

Expanded text:
cibum gratiae panis qui est a benedictione cibum gratiae panis qui est a benedictione et fit mirum spectaculum: et qui Leuitae offerebant et sacerdotes immolantes et summi antistites libantes adsistunt puero offerenti, discunt qui olim docebant et iubentur qui praecipiebant et intinguntur qui baptizabant et circumciduntur qui circumcidebant: sic Dominus florere noluit gentes. uidetis quemadmodum uos
Abbreviated transcription (Latin):
serui dom̃inati regnantes. subiecti ad re¬
gnum uocati: uidentes orbati. orbi illu¬
minati: prudentes ad stulticiã. stulti ad
prudentiam conuersi. Et enim qͥ quondã
suo corde sed indocti. sp̃u nunc scripturas
docent et sciunt & intelligunt: Qui
autem ab inicio docti & ꝑiti & legis dis¬
ciplinam scientes. nesciunt legem. nes¬
eiunt legere. nec intelligunt spiritalia.
& quis ex illis prudentib cupiens uidẽ:
uenit. intelligit: togat ꝑ paruulũ aut
anum. aut uiduam. aut rusticum
dicens: uiuere cupio. dux esto homini
in syon. enarra mͥ nouum testamentum :
reconcilia me dño: ecce trado me tibi
discipulum. interp̾tare mͥ legem: quȩ
acta in horeb dissere: precepta que in sy¬
on et intelligã. Sine literis disserit eis¬
scripturas: & puer docet senem: & anus
ꝑsuadet cdiserto. Correptus gͦ isrł sequit᷑
in iecta manu ad lauacbrum. et ibi testi¬
ficatur quod credidit. et accepto signo
purificatus ꝑ sp̃m. rogat acciꝑe uitam ꝑ

Expanded text:
serui, dominati regnantes, subiecti ad regnum uocati, uidentes orbati, orbi inluminati, prudentes ad stultitiam, stulti ad prudentiam conuersi. Etenim qui quondam uecordes et indocti spiritu, nunc scripturas docent et sciunt et intellegunt: qui autem ab initio docti £ t periti et legis disciplinam scientes, nesciunt legere nec intellegunt spiritalia, et qui ex illis prudentibus cupiens uidere uenit, intellegit, rogat puerum paruulum aut anum aut uiduam aut rusticum dicens: \'uiuere cupio, dux esto homo in Sion: enarra mihi nouum testamentum, reconcilia me Domino: ecce trado me tibi discipulum, interpretare mihi legem, quae acta est in Choreb, dissere praecepta quae in Sion et in lege\'. sine litteris disserit scripturas eis et puer edocet senem et anus persuadet diserto. correptus ergo Israel sequitur iniecta manu ad lauacrum et ibi testificatur quod credidit, et accepto signo purificatus per spiritum rogat accipere uitam per
Abbreviated transcription (Latin):
ortem congressionem eẽ adu̾sus dia¬
bolum: udeo fortit stare debere. ut
polsimus uincere: inepła pauli ad ephesios.
Non ẽ nob colluctatio adũsus carnem ce
sanguinem: s adu̾sus potestates ⁊ pͥncipes
huius mundi. ⁊ harum tenebrarum. adu̾sus
spũalia nequiciȩ incȩlestib. ꝓpt̾ea induite
tota arma ut possitis resist̾e indie nequissi¬
mo. ut cum omnia ꝑfeceritis. stetis accincti
lumbos ur̃os inueritate. inducti loricam
iusticiȩ: et calciati pedes inp̃paratione
ȩuangłii pacis. in omnib sum̃tes scutum
fidi in quo possitis omna iacula ignita
nequissimi extinguere: ⁊ galeam saluatioĩs
et gladium sp̃c qui est sermo:

Expanded text:
ONGRESSIONEM ESSE ADVERSVS DIABOLVM ET IDEO FORTITER NOS STARE DEBERE VT POSSIMVS VINCERE. Paulus apostolus ad Ephesios: Non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus potestates et principes huius mundi et harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in caelestibus. propter hoc induite tota arma Dei, ut possitis resistere in die nequissimo, ut cum omnia perfeceritis, stetis adcincti lumbos uestros in ueritate, induentes loricam iustitiae et calciati pedes in praeparatione euanfidei, in quo possitis omnia ignita jacula nequissimi extinguere, et galeam salutis, et gladium spiritus, qui est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
de eo ad p̃cepta uitalia instrui possent:
et discerent que docerent. Tunc in cȩ¬
lum cͥcunfusa nube sublatus ẽ ut hominẽ
quem dilexit. quem induit. quem amor¬
te ꝓtexit ad patrem uictor imponeret:
iam uenturus ecelo adpenam diaboli
et ad censuram gen̾is. ultoris uigore et
iudicis potestate: ꝑ orbem uero discipłi
magistro et dõ monente diffusi p̃cepta
insalutem darent: ab errore tenebrarũ
ad uitam lucis adducerent: cecos et igna¬
ros agnitione u̾itatis occularent. Ac ne
eẽt ꝓbatio minus solida et de xp̃o deli¬
cata confessio: ꝑtormenta ꝑcruces. per-
multa penarum genera temptantur:
dolor qui u̾itatis testis ẽ admouetur: ut
xp̃c dĩ filius qui hominib aduitam
datus creditur.: ñ tantum p̃conio uocis
s et passionis testimonio ꝓbaretur:
Hunc gͥ comittam᷑. hunc sequimur:
hunc habemus itineris ducem. lucis
pͥncipem. salutis auctorem: cȩlum pari¬
t̾ et patrem querentib et pulsantibus

Expanded text:
de eo ad praecepta uitalia instrui possent et discerent, quae docerent. tunc in caelum circumfusa nube sublatus est, ut hominem, quem dilexit, quem induit, quem a morte protexit, ad patrem uictor inponeret, iam uenturus e caelo ad poenam diaboli et ad censuram generis humani ultoris uigore et iudicis potestate: per orbem uero discipuli magistro et Deo monente diffusi praecepta in salutem dare, ab errore tenebrarum ad uiam lucis adducere, caecos et ignaros ad agnitionem ueritatis oculare. Ac ne esset probatio minus solida et de Christo delicata confessio, per tormenta, per cruces, per multa poenarum genera temptantur. dolor, qui ueritatis testis est, admonetur, ut Christus Dei filius, qui hominibus ad uitam datus creditur, non tantum praeconio uocis sed et passionis testimonio praedicaretur. hunc igitur comitamur, hunc sequimur, hunc habemus itineris ducem, lucis principem, salutis auctorem, caelum pariter et patrem quaerentibus et credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem inȩceliastico: uiri iusti iusti sint
tͥ conuiuȩ. Item mȩccłiastico. Amicus
fidelis medicam̃tum ẽ uitȩ: ⁊ unmorta¬
litatis. Item illic Longe esto ab homi¬
ne potestatem habente occidendi: Itẽ
et qui enarat iusticiam in aures audien¬
tis. Item illic. Sepi aures tuas spiiis:
et noli audire linguam nequam. Item
inpsalmo xuii: Cum iusto iustifica
beris : et cum uiro innocentȩ innocens
tua et mutilis et remissus ioꝑib tuis:
Item mepla pauli ad chorintios. pͥma.
Non insermone est regnum dr̃. s inuͥ¬
cute. Item ad romanos. Non auditores
legis iusti sunt apud dm̃. s factores legiᷤ
iustificabunt᷑. Item in euangłio cata
iohannem. Qui fec̾it et sic docuerit:
maxiius uocabit᷑ in regnora celorum.
Item cata mathm: Omnis qui audit u̾ba
mea & facit ea. similabo eum uiro sapien¬
ti: qui edificauit domum suam. supra
petran: Descendit pluuia÷ uenerunt
fiumina: flauerunt uenti: & impegert̃
indomum illam ⁊ ñ cecidit: fundata e¬

Expanded text:
usti sint tibi conuiuae. Item illic: Amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis. Item illic: Longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et noet qui enarrat iustitiam auri audienti. Item illic: Saepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam. Item in psalmo XVII: Cum sancto sanctus eris et cum uiro innocente innocens tua, et inutilis et remissus in operibus tuis . Et Paulus ad Corinthios prima: Non in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Item ad Romanos: Non auditores legis iusti sunt apud Deum, sed factores legis iustificabuntur. Item in euangelio secundum Iohannem: Qui fecerit et sic docuerit magnus uocabitur in regno caelorum. Itemsecundum Matthaeum: Omnis qui audit uerba mea et facit ea similabo eum uiro sapienti, qui aedificauit domum suam supra petram. flumina, flaverunt venti, impegerunt in domum illam, et non cecidit: fundata e
Abbreviated transcription (Latin):
e bono uirginitatis et continen¬
tiȩ ingenesi. Multiplicans mul-¬
tiplicabo tͥsticias tuas et gemitus tuos:
et intͥsticia paries filios: et conu̾sio tua
aduirũ tuũ: upse tuꝗ dominabitur: De
hoc ipso in euangelio cata math̃m: Non
omnes capiunt uerbũ: silli quibꝰ datũ ẽ:
dones qui se ipsos castrauerunt ꝓpt̃
regnum cȩlorum. Qui potest caꝑe
capiat. Item cata lucam. filii scłi huius.
generant et geñantur: qui autem habu¬
erint agnitionem scł̃i illius: ⁊ resurrec-¬
tionis a mortius. ñ nubent neq nu-
buntur: neq incipient mori: equales

Expanded text:
E BONO VIRGINITATIS ET CONTINENTIAE. In Genesi: Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos; et in tristitia paries filios, et erit conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . De hoc ipso in Evangelio cata Matthaeum: Non omnes capiunt verbum, sed illi quibus datum est. dones qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. qui potest capere capiat. Item secundum Lucam: Filii saeculi huius generant et generantur. qui autem habuerint dignationem saeculi illius et resurrectionis a mortuis, non nubunt neque buntu
Abbreviated transcription (Latin):
te parati trib dieb ñ accedetis ad mulieres:¬
ad qd̃: idix̃: Nõ st̃ panes ꝓphani in manu
mea: nͥ panis sc̃s unus. Si obseruati suĩ
pueri amulierib: manducabunt:
Et in apocalipsi. Hii sunt qui cum
mulierib ñ se coiquinauerunt: ur¬
gines enim ꝑmanserunt: Hii sequuntꝰ

Expanded text:
te parati tribus diebus: non accedetis ad muliereste parati tribus diebus: non accedetis ad mulieresad Dauid et dixit: non sunt panes profani in manu mea, nisi panis sanctus unus. si obseruati sunt pueri a muliere, manducabunt. Item in Apocalypsi: Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinauerunt: uirgines enim
Abbreviated transcription (Latin):
inepła pauli ad chorintios .i. Bonum
ẽ homini mulierem ñ contingere: ꝓpt̃
fornicationes autem unusquisq uxorẽ
uxor uiro. Uxor corporis sui potestatem
ñ habeat: s uir. Similit̾ ⁊uir corporis
sui. potestatẽ ñ habet. s uxor. Nolite
ad tempus uacetis oraAtioni: et it̾um
ad idipsum reu̾ti¬
mini:ne
ꝓpt̾ incon¬
tinentiam urãm Hoc dico scđm ueniã.¬
non scđm iussum. Uolo enin homines
habet karisma a d̃o: alius sic alius autẽ
sic. Item illic. Celebs cogitat ea quȩ sunt
dñi: quomͦ placeat dño. Qui autem
matmonium contrax̃ cogitat eaquȩ st̃
huiꝰ mundi: quomͦ placeat uxori. Sic
et mulier. Et uirgo innupta cogitatb
ea quȩ sunt dñi: ut sit sc̃a et corpore ⁊
sp̃ũ Quȩ autem nupsit. cogitat de his
quȩ sunt mundi: quomodo placeat ui¬
ro. De hoc ipso in exodo. cum p̃cepisset
d̾s̃ moysi ut sc̃ĩficaret popłm suũ in diem
terciũ. et scificauit illũ: ce adiecit dicens: Esto¬

Expanded text:
Corinthios prima: Bonum esthomini.mulierem non tangere. propter fornicationem autem unusquisque uxorem uxor uiro. uxor corporis sui potestatem non habet sed uir. similiter et uir corporis sui potestatem non habet sed uxor. nolite ad tempus ut uacetis orationi: et iterum ad id ipsum reuertimini, ne pter incontinentiam uestram. hoc dico secunlo omnes homines habet donum a Deo, alius sic, alius autem sic. Item illic: Caeleps cogitat ea quae sunt Domini, quomodo placeat Deo. qui autem matrimonium coniuncxit, cogitat ea quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. sic et mulier et uirgo innupta cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore et spiritu. quae autem nupsit cogitat de his quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. Item in Exodo cum praecepisset Deus Moysi, ut sanctificaret populum in diem tertium, sanctificauit ille et adiecit: Esto
Abbreviated transcription (Latin):
cipem eorum głȩ computat: Huiꝰ diei leticiã
de nris sensib possumus estimare. Nam cũ
istic ad litteras urãs. quas de eorũ confessiõe
misistis. letatus sit omĩs frm numerus. et
sumina alacritate hunc nunciũ cõmunis
gratulationis exceperit: quid illic ubi res
ipsa & p̾sens leticia sub ocłis omniũ celebrat᷑:
Cum enim dñs in ȩuangłio suo dicat ẽẽ sũ¬
mũ gaudium incȩlo suꝑ peccatore peni¬
tentiam agente: qnͣto maius ẽ gaudium.
et interris parit᷑ et in cȩlo. suꝑ confessoribꝰ
ad eccłiam dĩ cumgła sua et cũ laude re¬
deuntib: & redeundi uiã cȩteris exemplũ
sui fide et ꝓbatione facientibꝰ: Hic enim
quosdã fr̃s nr̃os error induxerat. quod sib
cõmutationẽ confessorũ sequi uiderentur:
Quo errore sublato: lux omniũ pectoribus
scismatiei
furentis uerbis loqua¬
cibꝰ deci¬
pi: quando. ꝓbatum
sit bonos
potuisse diu aliena fallacia & ꝑfidia extͣ

Expanded text:
cipem eorum gloriae computat. II. Hujus diei laetitiam cipem eorum gloriae computat. II. Hujus diei laetitiam de nostris possumus sensibus aestimare. Nam cum istic ad litteras vestras, quas de eorum confessione misistis, laetatus sit omnis fratrum numerus, et summa alacritate hunc nuntium communis gratulationis exceperit; quid illic, ubi res ipsa et praesens laetitia sub oculis omnium gerebatur? Cum enim Dominus in Evangelio suo dicat, esse summum gaudium in coelo super uno peccatore poenitentiam agente ; quanto majus est gaudium et inad ecclesiam Dei cum gloria sua et cum laude redeuntibus et redeundi uiam ceteris exempli sui fide et probatione facientibus? hic enim quosdam fratres nostros error induxerat quod sibi communicationem confessorum sequi uiderentur. suo errore sublato lux omnium pectoribus schismatici furentis uerbis loquacibus decipi, quando probatum sit bonos potuisse diu aliena fallacia et perfidia extra
Abbreviated transcription (Latin):
litteras ur̃as. et uoti cõmunis amplissi¬
mũ gaudiũ exultant̃ excepimꝰ: maximũ
p̾sbiterũ. & urbanu᷑
confessores
cum sydonio. & ma¬
chario
ad eccł̃iam catholicã re¬
gressos eẽ:
id est errore deposito & scismatico immo
heretico furore deserto. unitatis ac ueri¬
tatis domiciliũ fideli sanitate repetisse.
ut unde ad głam processerant. illic glo¬
riosi redirent: nequi xp̃m confessi eẽnt.
xp̃i post modũ castra desererent: nec tẽp¬
tarent᷑ caritatis atq unitatis fide: qui
uicti robore et uirtute ñ fuerant: Eoce
incolumis et immacłata laudis inte¬
gritas: ecce incorrupta &e solida confi¬
tentiũ dignitas: a desertoribꝰ & ꝓfugis
recessisse: ꝓditores fidei. & ȩccl̃iȩ catholi¬
cȩ inpugnatores reliquisse. Merito illoᷤ
reuerentissimo ut sebitis gaudio. et
plebis frãntas omnis excepit: qm̃ in confes¬
sorib głam suam conseruantibꝰ. & ad unita¬
tem reuertentibꝰ. nemo & ñ sociũ se. & parti¬

Expanded text:
litteras vestras, et voti communis amplissimum gaudium exsultanter excepimus, Maximum presbyterum et Urbanum confessores cum Sidonio et Macario ad Ecclesiam Catholicam regressos esse, id est errore deposito, et schismatico, immo haeretico furore deserto, unitatis ac veritatis domicilium fideli sanitate repetisse; ut unde ad gloriam processerant, illuc gloriosi redirent; ne qui Christum confessi essent, Christi postmodum castra desererent, nec tentarent charitatis atque unitatis fidem, qui victi robore et virtute non fuerant. Ecce incolumis et immaculata laudis integritas, ecce incorrupta et solida confitentium dignitas, a desertoribus et profugis recessisse, proditores fidei et Ecclesiae Catholicae impugnatores reliquisse. Merito illos revertentes summo, ut scribitis, gaudio et plebs et fraternitas omnis excepit: quoniam in confessoribus gloriam suam conservantibus, et ad unitatem revertentibus, nemo non socium se et parti
Abbreviated transcription (Latin):
optans cito ad uos uenire. ut desidio
tam meo quã ur̃o et omniũ frm satis¬
fiat: Oportet nos tam̃ paci cõmuni con¬
sulere: et interdũ quãui cũ tectio animi
ur̃i deẽẽ uobis: ne p̾sentia nr̃i inuidiã
et uiolentiã gentiliũ ꝓuocet: & simꝰ aue¬
tores rumpendȩ pacis. qͥ magis quieti
omniũ consulere debemꝰ: Quando gͥ
uos scripseritis reb compositis me ue¬
nire debere: aut si ante dignatꝰ fuerit
ds̃ ostendere. tc̃ aduos ueniã. Ubi enĩ
morũ et omniũ pauꝑũ curã diligent᷑
habeatis: sed et ꝑegͥnis si qui indigenteᷤᷤ
fuerint. sumptꝰ suggeratis de qnͣtita¬
te mea ꝓpͥa: quã apud Rogatianum
cũ p̾sbiterũ meu̾ dimisi. Quȩ qͣnͣtitas
ne forte iam uniu̾sa erogata fit: misi
eidem ꝑnaricũ acolitũ aliã portionem:
ut largiꝰ et ꝓmptiꝰ. circa laborantes fiat:
oratio. Opto uos fratres larissi¬
mi semper bene U aleRe.

Expanded text:
optans cito ad uos uenire, ut desiderio tam meo quam uestro et omnium fratrum satisfiat.. oportet nos tamen paci communi consulere et interdum quamuis cum taedio animi nostri deesse uobis, ne praesentia nostri inuidiam et uiolentiam gentilium prouocet et simus auctores rumpendae pacis, qui nos magis quieti omnium consulere debemus. quando ergo uos scripseritis rebus compositis me uenire debere aut si ante dignatus fuerit Dominus ostendere, tunc ad uos ueniam. ubi enim morum et omnium pauperum curam peto diligenter habeatis. sed et peregrinis si qui indigentes fuerint sumptus suggeratis de quantitate mea propria quam apud Rogatianum compresbyterum nostrum dimisi. quae quantitas ne forte iam uniuersa erogata sit, misi eidem per Naricum acoluthum aliam portionem, ut largius et promptius circa laborantes fiat operatio. opto uos, fratres carissimi, semper bene ualere
Abbreviated transcription (Latin):
uocabul nomen ẽ. quod apud nos sal¬
uator dicit᷑. Y p̃c acrismatȩ. idẽ. ab unc¬
tione appellat᷑. Legimꝰ inlibris moy¬
si quod auses nauȩ filius. cũ electꝰ eẽt
dux popli. cõmutato nomine ause
iłis cognominatꝰ sit. quo scilicet ostẽ¬
deret᷑. hoc eẽ nom̃ quod pͥncipibus &¬
ducib conueniret. his dum tarat. qui
appellatus est qͥ eductũ de t̾ra egipti po¬
pulum & de erroribꝰ heremi lib̾atum in
terram reꝓmissionis induxit. Et hic
iħs dicit᷑ qui popłm de ignorantiȩ te¬
nebris. eductũ. et de mundi erroribus
euocatũ. introduxit Ad regna cȩlorũ
matis consecrabant᷑ & reges. s illi uelut
mortales & corruptibiles. unguento
materiȩ corruptibilis ungebant᷑ Hic uͦ¬

Expanded text:
vocabuli est nomen, quod apud nos Salvator dicitur. Christus a chrismate, id est ab unctione appellatur. Legimus enim in libris Moysi, quod Auses Navae Filius, cum electus esset dux populi, commutato nomine, de Ause Jesus cognominatus sit, quo scilicet ostenderetur hoc esse nomen, quod principibus ducibus conveniret, his dumtaxat qui sappellatus est, qui eductum de terra Aegypti populum, et de erroribus eremi liberatum in terram Repromissionis induxit. Et hic Jesus, qui populum de ignorantiae tenebris eductum, et de mundi erroribus revocatum, introduxit ad regna caelorum.matis consecrabantur et reges. Sed illi veluti mortales et corruptibiles, unguento materiae corruptibilis ungebantur: hic v
Abbreviated transcription (Latin):
occulta uident᷑ quanto & aspectu sunt
corporeo inuisibilia: De aꝑtiorib reqͥra¬
mus. Fõns quomͦ exse generat fiuuiũ.
Quoautẽ sp̃u rabidum fertur fluentũ: Qd
est quod cũ unũ & inseparabile sit fluuiꝰ
fons. intelligi aut appellari potest. et
tamen qui uiderit fluuiũ uidet & fontẽ.
Exerce te priꝰ in horũ explanatione & dis¬
quod ocłis cernimꝰ educa᷑. & ibi si potes
naturã huiꝰ uisibilis luminis discute
ipso splendorẽ lucis. guomͦ etiam ꝓdu¬
cit uaporẽ. & cum sint tria in reb. unũ
sint. insubstantia. Qd̃ si & hȩc singula¬
inuestigare potueris. scito adhuc diui¬
nȩ generationis mysteriũ tanto eẽ dif¬
ferentiꝰ & eminentiꝰ quanto creator crea¬
turis potentior. qͣnto artifex oꝑe suo
p̾stantior. qͣnto ille qui sẽꝑ ẽ. eo qui de
ds̃ pater eẽ unici filii sui dñi nr̃i. non
discutiendus. Neq enĩ fas est seruo de
natalibꝰ dñi disputare. quẽ contestatꝰ eͦ.

Expanded text:
occulta videntur, quanto aspectui occulta videntur, quanto aspectui corporeo invisibilia: de apertioribus requiramus. Fons quomodo ex se generat fluvium, quo autem spiritu rapidus fertur in fluentum? Quid est, quod dum unum et inseparabile sit fluviuss intelligi, aut appellari potest: et tamen qui viderit fluvium, videt et fontem? Exerce te prius in horum explanatione, et disquod oculis videtur, educam et ibi si potes, naturam hujus visibilis luminis discute, ipso splendorem lucis et producit vaporem, et cum sint tria in rebus, unum sint in substantia, ita investigare potueris, scito adhuc divinae generationis mysterium tanto esse differentius et eminentius, quanto creator creaturis potentior, quanto artifex opere suo praestantior, quanto ille qui semper est, eo qui ex se Pater unici Filii sui Domini nostri, non discutiendus. Neque enim fas est servo de natalibus domini disputare. Contestatus est