comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Cominemorabunt᷑ et conuitentur ad dñm uniu̾¬
si fines t̾rȩ. His atq huiusmodi ꝓphicis documentis
p̃dictum ostenditur qͦd uidemꝰ impleri ꝑ xp̃m. futu¬
rum fuisse ut d̾s isrł quem unũ dm uerum intelli¬
gimꝰ. ñ in una ipsa gente quȩ appellata ẽ. isrł. s in
om̃ib gentib coleretur. et om̃s falsos deos gentium.
& a templis eorum. et a cordib cultorum suoꝵ demo¬
liretur. Eant nunc isti. et adhuc contra xp̃iaña reli¬
gionem. contra uerum di cultum uanitates pͥstinas¬
defensitare audeant. ut cum strepitu ꝑeant. Nam &
hoc de illis p̾̃dictum ẽ. in psalmis: dicente ꝓpħa. Se¬
disti suꝑ thronum qui iudicas iusticiam. Increpasti
gentes. et ꝑut impiꝰ: nom̃ eoꝵ delesti in et̾num et in

Expanded text:
ommemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. his atque huius modi propheticis documentis praedictum ostenditur, quod uidemus inpleri per Christum, futurum fuisse, ut deus Israhel, quem unum uerum deum intellegimus, non in una ipsa gente, quae appellata est Israhel, sed in omnibus gentibus coleretur et omnes falsos deos gentium et a templis eorum et a cordibus cultorum suorum amoliretur. Eant nunc isti et adhuc contra christianam religionem, contra uerum dei cultum uanitates pristinasdefensitare audeant, ut cum strepitu pereant. Nam et hoc de illis praedictum est in psalmis, dicente Propheta: Sedisti super thronum qui judicas aequitatem, increpasti gentes et periit impius, nomen eorum dele
Abbreviated transcription (Latin):
o delitescunt. uł dep̃hensa pumuntur. si nichil hoꝵ
fieri sinit om̃ps. nisi qͦd ei iusto placet. cum iusto qd̃
iniustum ẽ: placere ñ possit: Contra hoc dictum ẽ.
ñc om̃ino talia ñ ficri. Sacra enim illa ñ fiunt inqͥt
recte fiebant. ea t̃c dõ placere demonstrabant᷑. eo ipso
qͦd ab om̃ipocente ac iusto fieri sinebant᷑. Si quid aut̃t
ñc ꝓhibitoꝵ sacrificioꝵ fit occulte atq illicite: ñ ẽ. illi
pontificali sacrificioꝵ generi comꝑandũ. s. in eo de¬
ꝑutandui qͦd etiã nocturno fit tempore: cũ hec om̃ia
illicita ipsis pontificalib libris certum sit ꝓhiberi at¬
q: damnari. hic respondi. Cur gͦ uł talia ꝑmittit ds
fieri si nichil eoꝵ malefactoꝵ contemnit. q̃ contͣ religio¬
nẽ fiunt: p̃sertim cũ hec eũ curare hinc etiã concedere
cogant᷑. qui pontificales libros magni estimant. qͦd ca
q̃ his libris ꝑhibent᷑. utiq diuinit᷑ ꝓhiberi asserunt:

Expanded text:
o delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum o delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fieri sinit omnipotens, nisi quod ei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non firecte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari. hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni aestimant, quod ea, quae his libris prohibentur. utique diuinitus prohiberi asserunt?
Abbreviated transcription (Latin):
male fierent. Hic ego si ꝓpterea inquam mala non
sunt quia placere hinc ꝓbantur. qͦd ea fieri sut
om̃ps. quomͦ erit bonum qͦ fieri ꝓhibentur et euer¬
tuntur: Si autem bonũ ñ est quod cuertunt᷑ que
do placent. hoc fieri ñ sineret omps: quia et hoc
contra religionem fit qua colitur d̾s si ea que deo
placent ab hominib euertuntur. Si autem hoc ut
male fiat ꝑmittit omp̃s: ñ ideo putanda sunt il¬
la bona. quod ea fieri ꝑmisit omp̃s. Dictum contͣ
ẽ: concedendum ẽẽ: nunc ista recte ñ fieri. immo
ideo prorsus iam ñ fieri qͦd omĩpotenti nunc displi¬
cent. ueruntamen placuisse cum fierent. Nos enim
nescire unde tunc placuerint. nunc autem unde
displiceant. dum tam̃ certũ sit nec tunc ficri potuis¬
se: nisi placuissent omĩpotenti. nec nunc cessasse
nisi displicuissent ommipotenti. Ad hoc ego. Cur gͦ
inquam & nunc talia clanculo fiunt. quȩ uł ꝑpetu¬

Expanded text:
male fierent. Hic ego: Si propterea, inquam, mala non male fierent. Hic ego: Si propterea, inquam, mala non sunt, quia Deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens; quomodo erit bonum quod fieri prohibentur et evertuntur? Si autem bonum non est quod evertuntur quae Deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens; quia et hoc contra religionem fit qua colitur Deus, si ea quae Deo placent ab hominibus evertuntur. Si autem hoc ut male fiat permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona quod ea fieri permisit omnipotens. 5. Dictum contra est, concedendum esse nunc ista recte ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuissent omnipotenti.. ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ oportere: ad hoc quoq respondi. Nunc gͦ ei dis¬
plicent: cũ templa et simulacra eu̾tunt᷑ &. illa genti¬
ũ sacrificia si facta fuerint pumunt᷑. Sicut eñ dici¬
tur ñ ea fieri potuisse. nisi d̃o placuissent. et iaco bo¬
na putanda. qm̃ iusto placent. ita dici potest. ñ ea
ꝓhiberi euerti. pumiri potuisse. nisi dõ displicerẽt:
acꝑhoc si tunc ideo recte fiebant. quia iusto dõ pla¬
cere hinc ostendebant᷑ qͦd ab illo fieri sinebantur.
ideo nunc inique fiunt. quia dõ displicere hinc
ostendunt᷑. qͦd ea ueliubet. uel ꝑmittit euerti. sont
hoc dictum ẽ: iniusta quidem ẽẽ nunc ista. ñ tam̃¬
mala et iniusta quia contra leges quib ꝓhibent᷑
fiunt. ideo autem ñ mala. quia si mala eeñt. nun¬
quã utiq deo placuissent. Porro si nunꝗͣ placuissent
nunquã facta eẽnt. illo ñ sinente qui om̃ia potest.
et qui talia ñ contemneret. quando tam magna st̃
ut contra ipsam religionem qua ãs colit᷑ fierent. si

Expanded text:
ri non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita dici potest non ea prohiberi, euerti, puniri potuisse, nisi deo displicerent; ac per hoc si tunc ideo recte fiebant, quia iusto deo placere hinc ostendebantur, quod ab illo fieri sinebantur, ideo nunc inique fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est iniusta quidem emala; et ideo injusta, quia contra leges quibus prohibentur fiunt; ideo autem non mala, quia si mala essent, nunquam Deo utique placuissent: porro si nunquam placuissent, nunquam et facta essent, illo non sinente qui omnia potest, et qui talia non contemneret; quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem qua Deus colitur fierent, si
Abbreviated transcription (Latin):
nifestissime iniusta fieri. sicut homicidia. adulte¬
ria. furta. rapinas. & cȩtera huiusmodi. que qͣnuiᷤ
iusto do eo qͦd iniusta sint. sine dubitatione displi¬
ceant. idem tam̃ omp̃s ea fieri certa iudicii ratione
sui ꝑmittit. ñ utiq imꝑune: s ad eorum damnati¬
onem a quib fiunt que displicent iusto. Et cum e
contrario diceretur. ñ quidem ẽẽ dubitandum. quod
om̃ps et iustus sit ds .s. hec humana peccata q̃ contͣ
societatem hominũ ficrent ñ eũ curare dũ fierent. ꝓp¬
terea posse fieri que utiq fieri ñ possent. si om̃psñ
siuisset. illa uͦ que ad ipsum religionis cultũ ꝑtinẽt.
nullomͦ ab eo credendum ẽẽ contemini. ac ꝑ hoc fieri
ñ potuisse. nisi ei placuissent. et ideo mala ea puta¬

Expanded text:
nifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adultenifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas et cetera huius modi: quae quamuis iusto deo eo quod iniusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni. ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissent. et ideo mala ea puta
Abbreviated transcription (Latin):
gione xp̃iana aduersus p̃sumptionem et tanquã
mirã et magnam scientiam paganorũ quẽ recorda¬
tum atq completum litteris mandandũ putaui.
ñ exp̃ssis ꝑsonis contradicentium quanuis xp̃iani es¬
sent. et magis contradicendo querere uiderent᷑ quid
paganis respondere oporteret.Cumgͦ diuinatione
demonum quereretur. et affirmaretur p̃dixisse nes¬
cio quem. euersionem templi serapis. quȩ in alexan¬
dria facta ẽ: respondi ñ ẽe mirandum. si istam euer¬
sionem templi & simulacri sui imminere demoneᷤs
et scire et p̃dicere potuerunt. sicut alia multa quã¬
tum eis nosse et p̃nunciare ꝑmittitur. Et cum michi
referretur. ñ gͦ sunt male diuinationes huiꝰmodi.
nec do displicent. alioqͥn omp̃s et iustus. ista fieri ñ ꝑ¬
mitteret. si mala et iniusta eeñt: respondi ñ ideo
hȩc uideri iusta debere. qͦd ea fieri ꝑmittit om̃ipo¬
tentissimꝰ et iustissimꝰ ds̃. Nam et alia multa ma¬

Expanded text:
gione christiana aduersus praesumptionem et tamquam gione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradicentium, quamuis christiani essent et magis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissimus et iustissimus deus; nam et alia multa ma
Abbreviated transcription (Latin):
E R idem tempus accidit michi ex qua¬
dam disputatione necessitas. ut de
diuinatione demonum libellum
scriberem: cuius titulus iste ipse ẽ. In
eius autem quodam loco ubi dixi. de¬
mones aliquando et hominum dispositiones. ñ
solum uoce ꝑlatas. uerum etiam cogitatione con¬
ceptas. cum signa quedam ex animo exprimunt᷑
in corpore. tota facilitate ꝑdiscere rem dixi occul¬
tissimam audaciore asseueratione: Nam ꝑuenire
ista ad noticiam aemonũ ꝑ ñnulla etiã exꝑiũita cõ¬
ꝑtum ẽ. s: utrum signa quedam dentur ex corpore
cogitantium illis sensibilia. nos autem latentia.
an alia ui et ea spiritali ista cognoscant. aut diffi¬
cillime potest ab hominib aut om̃ino ñ potest in¬
ueniri. hic liber sic incip̃.  Quodam die in di¬
ebus scĩs octauarum: Erpł recctatio. Incip̃lib ui
Uodam die in dieb scĩs octauarum.
cum mane apud me adessent multi
fr̃s laici xp̃iani. et in loco solito consediᷤ¬
semꝰ: ortus ẽ. sermo de reli¬

Expanded text:
er idem tempus accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam loco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi occultissimam audaciore asseueratione, quam debui; nam peruenire ista ad notitiam daemonum per nonnulla etiam experimenta conpertum est. sed utrum signa quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia ui et ea spiritali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest inueniri. Hic liber sic incipit: Quodam die in diebus sanctis octauauodam die in diebus sanctis octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de reli
Abbreviated transcription (Latin):
qua comparatiuus gradus qͦd ante positum ẽ au¬
get. ñ qͦd ante factum ẽ. imꝑbat. et adiungens sic̃
bene et melius. male et peius. horribilit̾ et horribi¬
lius. ita ẽẽ ꝓbabilit̃ et ꝓbabilius. Unde tibi collige¬
re uideris et dicis. si uos ꝓbabilius: nos gͦ ꝓbabilit̃.
Hinc ego in illo ꝓlixiore trium librorum oꝑe suo lo¬
co tibi satis aut plusquam satis fortasse respondi. et
ostendi exillis litteris ubi uerba didicimꝰ. quomodo
comparatiuus gradus ñ semꝑ augeat qͦd comparat
aliquando imꝓbet cui comparatur. Inde ẽ. di me¬
liora pus. inde ẽ: meliorib opto auspicus. lege dili¬
gent̃ plura ipse reꝑies. S nonne miraris obsecro
te in hac causa maximianensium ex qua tibi adom¬
nia nunc statui respondere: nec huiꝰ michi defuisse
loquutionis exemplum: In illa quippe luculentis¬
sima et facundissima sententia concilii bagaiensis.

Expanded text:
qua comparativus gradus quod ante positum est auqua comparativus gradus quod ante positum est auget, non quod ante factum est improbat, et adjungens, Sicut bene et melius, male et pejus, horribiliter et horribilius, ita esse probabiliter et probabilius. Unde tibi colligere videris, et dicis, Si vos probabilius, nos ergo probabiliter. Hinc ego in illo co tibi satis aut plus quam satis fortasse respondi et ostendi ex illis litteris, ubi uerba didicimus, quomodo conparatiuus gradus non semper augeat quod conparat, aliquando inprobet cui conparatur. inde est: di meliora piis, inde est: melioribus opto auspiciis. lege diligenter, plura ipse repperies. sed nonne miraris, obsecro te, in hac causa Maximianensium, ex qua tibi ad omnia nunc statui respondere. nec huius mihi defuisse locutionis exemplum? in illa quippe luculentissima et facundissima sententia concilii Bagaiensis:
Abbreviated transcription (Latin):
dit et diffundit eccłia. Oͦd discipłis p̃dicens. etiam
ascensurus in celum. eritis inquit michi testes in
iherłm et in totã uideam et samariã: et usq in fi¬
nes t̾re. Hec igitur eccłia incipiens ab iherłm seq
ꝑ om̃s gentes tam euidenti fecunditate diffundens
ut te ipsum confiteri cogat. qͦd in xp̃ianum nom̃
ꝓuidentia d̃i totus cotidie uertitur mundus: hec
inquã eccłia que d̃no dõ dorum loquente a solis or
tu usq ad occasum uocatur. nullomͦ ab afris tra¬
ditorib pollui potuit. quos om̃ino nesciuit. si ma¬
ximiani sacrilegi surculi ñ polluere plantaria. tot
collegas eius tantum quia ordinando manꝰ ei ñ imn¬
posuerunt. quanuis eum a primiano damnatũ
laudauerint. primianũq damnauerint. quan¬
tionem multo ꝓbabilius nos uobis obicimꝰ. respon¬
des me hoc mͦ fuisse confessum. qͦd eam uos nob ꝓba¬
bilit̃ obiecistis. docens etiam regłam loquutionis.

Expanded text:
dit et diffundit ecclesia. quod discipulis praedicens et iam dit et diffundit ecclesia. quod discipulis praedicens et iam ascensurus in caelum: eritis, inquit, mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae. haec igitur ecc omnes gentes tam euidenti fecunditate diffundens. ut te ipsum confiteri cogat, quod in christianum nomen prouidentia dei totus cotidie uertitur mundus, haec, inquam, ecclesia, quae domino deo dtu usque ad occasum vocatur, nullo modo ab Afris traditoribus pollui potuit, quos omnino nescivit; si Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria tot collegas ejus, tantum quia ordinando manus ei non imposuerunt; quamvis eum a Primiano damnatum laudaverint, Primianumque damnaverint; quamtionem multo probabilius nos vobis objicimus ; respondes me hoc modo fuisse confessum, quod eam vos nobis probabiliter objicitis; docens etiam regulam locutionis,
Abbreviated transcription (Latin):
casum. Ex syon species decoris eiꝰ. Huic ꝓphetico tes¬
timonio concinit euangłiũ ubi de ipso idem dñs
dicit. oportebat.xp̃m pati & resurgere a mortuis
t̾eia die: et p̃dicari in nomine eĩ penitentiam et
remissionem peccatorum ꝑ om̃s gentes: incipienti¬
b ab iherłem. Qa enim illic dictum ẽ. uocauit ter¬
ram a solisortu usq ad occasum: hoc dictũ ẽ. hic
ꝑ om̃s gentes. Et qͦd ibi dictum ẽ. ex syon species
decoris eiꝰ. hoc dictum ẽ: hic incipientibus ab iheru¬
salem. Non enim tantũmͦ ibi passus ẽ. xp̃c. s. ibi eti¬
am resurrexit. inde ascendit in cęlum. ibi centũ
uiginti homines congregatos die pentecostes mis¬
so de celo sp̃u sc̃o impleuit. Ibi uno die tria. alio
quinq milia credentium in suum corpꝰ conu̾sa su¬
scepit. Inde in totam uideam et samariam et in
orbis t̾rarum. ceteras gentes se fructificando diffu¬

Expanded text:
casum: ex Sion species decoris eius. huic prophetico tescasum: ex Sion species decoris eius. huic prophetico testimonio concinit euangelium, ubi de se ipso idem dominus dicit: oportebat Christum . pati et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quod enim illic dictum est: uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, hoc dictum est hic: per omnes gentes, et quod ibi dictum est: ex Sion species decoris eius, hoc dictum est hic: incipientibus ab Hierusalem. non enim tantummodo ibi passus est Christus, sed ibi etiam resurrexit, inde ascendit in caelum, ibi centum uiginti homines congregatos die pentecostes misso de caelo sancto spiritu impleuit, ibi uno die tria, alio quinque milia credentium in suum corpus conuersa suscepit, inde in totam Iudaeam et Samariam et in orbis terrarum ceteras gentes se fructificando diffu
Abbreviated transcription (Latin):
estus et trituram huiusscłi tolerant. ultima uentila¬
tione purganda. S: tibi ad hȩc om̃ia nichil facilius
quã maximianensium causa respondet. Si enĩ in
paucis frequent ẽ. u̾itas. et errare multorũ ẽ: ꝑmitte
ut maximianenses quanto uobissunt imꝑares pau¬
citate: tanto uos suꝑent ueritate. Non facis. Noli gͦ
in comparatione multitudinis gentium catholica¬
rum de ur̃a paucitate głari: sicut ñ uis ut maximi¬
anenses in comparatione multitudinis ur̃ȩ de sua
paucitate glorientur. Qͦd autem de afris traditorib
narras. nescis aut qualiscunq hominis corde ñ sen¬
tis. in conflictu quo ueritas queritur cũ ꝓbatio ñ se¬
quitur. quam sit uana et inepta narratio: in qua
refellenda oꝑam ñ consumerem. nec siñ haberem in
causa maximianensiũ tam facile sine ulla amba¬
ge compendium. Sacrȩ sunt littere: Ds̃ dorũ dñs
loquutus ẽ. et uocauit t̾ram. a solis ortu usq ad oc¬

Expanded text:
aestus et trituram huius saeculi tolerant ultima uentilaaestus et trituram huius saeculi tolerant ultima uentilatione purganda. sed tibi ad haec omnia nihil facilius quam Maximianensium causa respondet. si enim in paucis frequenter est ueritas et errare multorum est, permitte ut Maximianenses, quanto uobis sunt inpares paucitate, tanto uos superent ueritate. non facis: noli ergo in conparatione multitudinis gentium catholicarum de uestra paucitate gloriari, sicut non uis, ut Maximianenses in conparatione multitudinis uestrae de sua paucitate glorientur. Quod autem de Afris traditoribus narras, itane nescis aut qualiscumque hominis corde non sentis, in conflictu quo ueritas quaeritur, cum probatio non sequitur, quam sit uana et inepta narratio? in qua refellenda operam non consumerem, nec sicausa Maximianensium tam facile sine ulla ambage compendium. Sacrae sunt Litterae: Deus deorum Dominus locutus est et uocauit terram a solis ortu usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
ti suꝑ ordinare minime timusti. ut cum quis in eo¬
dem testamento dicat ad abraham. sic erit semen tuũ
sicut stelle cęli. et sicut arena maris. hoc tu irritum fa¬
ciens & partem donati ꝓ qua nullum testimonium
recitas suꝑordinans. in paucis inquis frequent᷑ ẽ. u̾i¬
tas: errare multorum ẽ. ñ intelligens quomͦ ad̾no dic¬
tum sit paucos intrare ꝑ angustam portam. cum et
multos dixerit ab oriente et occidente recubituros
cum abraham. ysaac et iacob: & in apocalysi demon¬
strentur ex om̃i gente et tribu et lingua milia candi¬
datorum. quȩ nemo numerare possit. Qui ꝓfecto et
multi sunt ꝑse ipsos. et idem ip̃si pauci sunt in com¬
paratione longe plurium qui cũ diabolo pumiendi
sunt. Que tam̃ frum̃ta diuinis in et̾̃num horreis des¬
tinata. ꝑ totum mundũ dilectionis unitate sociata.
uł ab scandalis et euolentus hereticorum. siue ab in¬
teriore tanquã palea sua multis ñ recte uiuentibus

Expanded text:
ti superordinare minime timuisti et, cum deus in eoti superordinare minime timuisti et, cum deus in eodem testamento dicat ad Abraham: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris, hoc tu irritum faciens et partem Donati, pro qua nullum testimonium recitas, superordinans in paucis, inquis, frequenter est ueritas, errare multorum est. non intellegens, quomodo a domino dictum sit paucos intrare per angustam portam, cum et multos dixerit ab oriente et occidente recubituros cum Abraham, Isaac et Iacob et in Apocalypsi demonstrentur ex omni gente et tribu et lingua milia candidatorum, quae nemo numerare possit. qui profecto et multi sunt per se ipsos et idem ipsi pauci sunt in conparatione longe plurium, qui cum diabolo puniendi sunt. quae tamen frumenta diuinis in aeternum horreis destinata per totum mundum dilectionis unitate sociata sine ab scandalis et uiolentiis haereticorum siue ab interiore tamquam palea sua multis non recte uiuentibus
Abbreviated transcription (Latin):
rescissione fecistis: ñ desperandum ẽ. qͦd et nobiscũ
concordare possitis. Multo enim magis uos delecta¬
re debet ad pacem faciendam totus orb̾.xp̃ianꝰ: qm
quos tanta criminationis atrocitate damnastis.
multo minꝰ uos inquinat unitas tot gentium . xp̃i¬
anarum cui nescio quorũ afrorum crimina de¬
monstrastis. et multum uos inquinat scelus quo
urãm societatem ab eiꝰ eccliȩ ꝓ qua tot ac tanta diui¬
na testimonia recitantur. societate separastis. Quib
diuinis testimonus humana temeritate ausus es
contradicere: cum et tu iꝑse nescio quom eadem ui
ueritatis fateri coactussis. qͦd in.xp̃ianum nom̃ totꝰ
cotidie uertitur mundus. Ausus es inquam testa¬
mento di reluctari. cum dicat apłs. hominis testam̃¬
tum confirmatum. nemo irritum facit. aut suꝑordi¬
nat. Abrahe dictȩ sunt ꝓmissiones: et semini eiꝰ. Hoc
testam̃tum irritũ facere. huic testam̃to partem dona¬

Expanded text:
rescissione fecistis; non desperandum est quin et nobiscum rescissione fecistis; non desperandum est quin et nobiscum concordare possitis. Multo enim vos magis delectare debet ad pacem faciendam totus orbis christianusquos tanta criminationis atrocitate damnastis; multo minus vos inquinat unitas tot gentium christianarum, cui nescio quorum Afrorum crimina demouestram societatem ab eius ecclesiae, pro qua tot ac tanta diuina testimonia recitantur, societate separastis; quibus diuinis testimoniis humana temeritate ausus es contradicere, cum et tu ipse nescio quomodo eadem ui ueritatis fateri coactus sis, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. Ausus es, inquam, testamento dei reluctari, cum dicat apostolus: hominis testamentum confirmatum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. hoc testamentum irritum facere, huic testamento partem Dona
Abbreviated transcription (Latin):
cederet. tam ñ ẽ imputandum catholice eccłiȩ. quã
nec illud qͦd saluio fecerunt abitinenses primiano
uł restituto imꝑutauerim. Qͦduͦ post exaggeratas
ꝑsequutiones quas partem donati ꝑpessam fuisse
dixisti. et totum tacens qͦd p̃cessit a ur̃is. et multa di¬
cens que ñ ꝓbantur in nr̃is. de psalmis testimoniũ
subiecisti et dixisti. nonne de his qui talia faciunt
dictum ẽ. ueloces pedes eorum ad effundendum san¬
guinem. & uiam pacis ñ cognouerunt: Hec ipsa et
alia multo longeq grauiora illo bagaiensi concilio
ep̃i ur̃i in felicianum p̾̃textatumq dixerunt. et cer¬
te illi nulliꝰ carnis sanguinem fuderant: nullum
in uos iuolentiȩ corporalis impetum fecerant. s: qui
hec in eos dicebant multo sceleratius eos sacrilegio scis
matis sanguinem spiritalem fundere iudicabant.
Unde sicum illis post tam grauia in eos dicta pacẽ
sine honoris eorum decoloratione. sine baptismi eoꝵ¬

Expanded text:
cederet, tam non est imputandum catholicae ecclesiae quam cederet, tam non est imputandum catholicae ecclesiae quam nec illud, quod Saluio fecerunt Abitinenses, Primiano uel Restituto imputauerim. Quod uero post exaggeratas persecutiones, quas partem Donati perpessam fuisse dixisti, et totum tacens quod praecessit a uestris et multa dicens quae non probantur in nostris, de psalmis testimonium subiecisti et dixisti: nonne de his qu.i talia faciunt dictum est: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, et uiam pacis non cognouerunt?, haec ipsa et alia multa longeque grauiora illo Bagaiensi concilio episcopi uestri in Felicianum Praetextatumque dixerunt. et certe illi nullius carnis sanguinem fuderunt, nullum in uos uiolentiae corporalis impetum fecerunt, sed qui haec in eos dicebmatis sanguinem spiritualem fundere judicabant. Unde, si cum illis post tam gravia quae in eos dicta sunt, pacem sine honoris eorum decoloratione, sine Baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ: ñ utiq ꝑsequitur medicus freneticum. s freneticꝰ
medicum. Seuicia igit᷑ ur̃a et uolentissima audatia
ꝑ circuncelliones ur̃os clericorum ur̃oꝵ satellites om¬
nib nota. comprimenda fuit legib quȩ contra uos
late sunt. et quodammͦ colligenda. simul ut in quo
essetis errore. et quo sacrilegio contra unitatem pacem¬
q. rp̃i uideremini saltem ipso t̃rore commoniti. co¬
gitare atq emendare uelletis. sicut t̾rorib ur̃is per
potestatum scłarium uissiones exagitati. felicianus
et p̾textatus. qͦd corde nimium duro et ꝑuersissimo
saluius noluit. scisina quod qͦ a uob̾ fecerant correxe¬
runt: & ad ur̃am cominunionem societatemq re¬
dierunt. Totũ autem corrigeretur. si ad radicem catho¬
licam a uob̾ om̃ib rediretur. Quicqͥd uͦ factum ẽ. ad¬
uersus uos qͦd temꝑamentum . xp̃iane dilectionis ex¬

Expanded text:
non est, non utique persequitur medicus freneticum, sed freneticus non est, non utique persequitur medicus freneticum, sed freneticus medicum. saeuitia igitur uestra et uiolentissima audacia per circumcelliones uestros clericorum uestrorum satellites omnibus nota conprimenda fuit legibus, quae contra uos latae sunt, et quodammodo conliganda, simul ut, in quo essetis errore et quo sacrilegio contra unitatem pacemque Christi diuideremini, saltem ipso terrore commoniti- moniti cogitare atque emendare uelletis, sicut terroribus uestris per potestatum saecularium iussiones exagitati Felicianus et Praetextatus — quod corde nimium duro et peruersissimo Saluius noluit — schisma quod a uobis fecerant correxerunt et ad uestram communionem societatemque redierunt. totum autem corrigeretur, si ad radicem catholicam a uobis omnibus rediretur. quidquid uero factum est aduersus uos, quod temperamentum christianae dilectionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
si psequutionem quam passus est saluius ab illo.
quem ipse contra eum ordinauit. et in ea ciuitate u¬
bi suꝑ collegas principatum gerit. potuit nescire pͥ¬
mianus. Fateberis igitur uelis nolis. ne restitutum.
ne primianum. ne partem donati damnare cogaris.
ñ solum et inustos pati. uerũ etiam et iustos facere
posse ꝑsequutionem. Aut si eam que iuste fit ñ ẽẽ
appellandam ꝑsequutionem putas. nec uos a nob̃. nec
ur̃os a nr̃is ꝑsequutionem poteris ꝓbare ꝑpessos. ma¬
gisq nos demonstrauimꝰ eam nos ꝑpeti a clericis et
circuncellionib ur̃is. qui corde duro et insulso. nec
intelligentes nec ferentes qͦd eis consulimꝰ ad salut̃ẽ:
tanto in nos furore seuiunt. ut ea que nob faciunt
nec numerare nec commemorare nec digne u̾bis
explicare sufficiam. Pinde cum freneticus medicũ
uexat. & medicus freneticum ligat. aut ambo inui¬
cem ꝑsequuntur. aut si ꝑsequutio nisi que male fit

Expanded text:
si persecutionem, quam passus est Saluius ab illo, si persecutionem, quam passus est Saluius ab illo, quem ipse contra eum ordinauit, et in ea ciuitate, ubi super collegas principatum gerit, potuit nescire Primianus? fateberis igitur uelis nolis, ne Restitutum, ne Primianum, ne partem Donati damnare cogaris, non solum et iniustos pati, uerum etiam et iustos facere posse persecutionem. aut si eam quae iuste fit non esse appellandam persecutionem putas, nec uos a nobis nec uestros a nostris persecutionem poteris probare perpessos, magisque nos demonstrabimus eam nos perpeti a clericis et circumcellionibus uestris, qui corde duro et insulso nec intellegentes nec ferentes, quod eis consulimus ad salutem, tanto in nos furore saeuiunt, ut ea quae nobis faciunt nec numerare nec commemorare nec digne uerbis explicare sufficiam. Proinde cum freneticus medicum uexat et medicus freneticum ligat, aut ambo inuicem persequuntur aut, si persecutio nisi quae male fit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ uis repeto. fecit restitutus: passus ẽ. saluius.
Quem m ex his duob xp̃ianũ nisi restitutum. quem
sacrilegũ nisi saluium respondebis: Iaceat gͥopor¬
tet imꝓbatumq respuatur. et qͦd dixisti nullam ẽẽ¬
ẽẽ iustam ꝑsequutionem. et qͦd dixisti quis ñ uult
testamento consentire ꝓlato. qui ꝑsequutionem pati¬
tur an qui facit. quia et iusta ꝑsequutio ẽ. quam ꝑtu¬
lit saluius: & restitutus fecit. Passus est saluius. et ti¬
bi ẽ restitutus laudabilis: damnabilis saluius. Ne¬
q eñ occulte factum ẽẽ dicturꝰ es. aut posset hoc latere
primianum qͦd in ea ciuitate factum ẽ. ubi iꝑse ep̃c
p̃sidebat. et in tanta ciuitate apud tantũ iudicem.
ut ex hoc aliis etiam ciuitatib occultũ eẽ ñ possec.
Aut si hoc et int̾ occulta deputandum ẽ. cur ñ uis
gnorare orbem t̾rȩ: si quid mali fecit. quoa quidẽ
absit ut fecerit ꝑsequutionis tempore cecilianus.

Expanded text:
quae non uis repeto: fecit Restitutus, passus est Saluius. quae non uis repeto: fecit Restitutus, passus est Saluius. quem mihi ex his duobus christianum nisi Restitutum, quem sacrilegum nisi Saluium respondebis? iaceat igitur oportet inprobatumque respuatur et quod dixisti nullam esse iustam persecutionem et quod dixisti: quis non uult testamento consentire prolato, qui persecutionem patitur an qui facit?, quia et iusta persecutio est, quam pertulit Saluius et Restitutus fecit. passus est Saluius, et tibi est Restitutus laudabilis, damnabilis Saluius. neque enim occulte factum esse dicturus es aut posset hoc latere Primianum, quod in ea ciuitate factum est. ubi ipse episcopus praesidebat, et in tanta ciuitate. apud tantum iudicem, ut ex hoc aliis etiam ciuitatibus occultum esse non posset. aut si et hoc inter occulta deputandum est, cur non uis ignorare orbem terrae, si quid male fecit — quod quidem absit ut fecerit — persecutionis tempore Caecilianus,
Abbreviated transcription (Latin):
umphandus. Capto enim seni. mortuos canes alliga¬
uerunt in collo: et sic cum illo quantum libuit sal¬
tauerunt. Hoc si uellem exagerare dicendo. nonne for¬
tassis hanc penam uix cormentis regum et ruscorũ
quibus mortua uiuis corpora coniungebant. compa.¬
randam ẽẽ monstrarem: Nonne homo senex. et qui
haberi uolebat ep̃c. omnium iudicio de socitate ui¬
uorum atq mortuorum ext̃minandus eẽt. si duob
sibi suppliciis unde unum subeundũ ẽẽt ꝓpositis. ñ
potius hereret cadauerib humanis.quã saltare eli¬
geret cum caminis: Aunc aspice mea uerba illa q̃
te refellisse arbitratus es. immo iam ñ ipsa. s ꝓ ipsis
ista quȩ dicam. Ecce enim ñ dico si ꝑsequutionem
facere ñ licet. fecit restitutus. Nec dico. si ꝑsequutionẽ
qui patitur habendus ẽ. innocens: maxiinianꝰ est
passus.S dico. si ꝑsequutionem qui patitur haben¬
dus ẽ. innocens: passus est saluius. Gesta recito: u̾ba

Expanded text:
umphandus. capto enim seni mortuos canes alligaumphandus. capto enim seni mortuos canes alligauerunt in collo et sic cum illo quantum libuit saltauerunt. hoc si uellem exaggerare dicendo, nonne fortassis hanc poenam uix tormentis regum Etruscorum, quibus mortua uiuis corpora coniungebant, conparandam esse monstrarem? nonne homo senex et qui haberi uolebat episcopus omnium iudicio de societate uiuorum atque mortuorum exterminandus esset, si duobus sibi suppliciis, unde unum subeundum esset, propositis non potius haerere cadaueribus humanis quam saltare eligeret cum caninis? Nunc aspice illa mea uerba, quae te refellisse arbitratus es, immo iam non ipsa, sed pro ipsis ista quae dicam. ecce enim non dico: \'si persecutionem facere non lqui patitur habendus est innocens, Maximianus est passus\'. sed dico: \'si persecutionem qui patitur habendus est innocens, passus est Saluius\'. gesta recito, uerba
Abbreviated transcription (Latin):
ites hides
certe quam speciem saluius apud suos uł martyris
uł confessoris ostendat. qui ꝑsequente restituto hec
meruit a ꝓconsule audire. Et tam̃ ñ solum scđ̃m nos
uerum etiam scđm uos impius et sacrilegus iudicat᷑
Iam uͦ postea quam sententia ꝓconsularis abitinen¬
sib allegata ẽ: ꝑ quam ciuitatem uicinam udica¬
tum impleri ur̃i meruerant. eoqͦd pene om̃s mem¬
bresitani saluium diligebant. quȩ fecerint idem
abitinenses. homini etate grauissimo piget dicere:
quia ea ñ apud acta fecerunt. S: tam recenti memo¬
ria cum om̃ibus documentis sit clarior ipsa testifi¬
catio ciuitatum: breuit᷑ attingam. qͦd illic cum iter
agerem comꝑi. Nam quia eis ꝓ defendendis ex qͣn¬
tacunq parte sedibus suis. etiam post ꝓconsulis
iudicatum turbe sibi fauentis fiducia. saluius re:¬
pugnare temptauerat. uictus aliquando compre¬
hensus ẽ. ñ iam ducendus ad iudicem. ubi inter par¬
tes fuerat ꝓlata sententia: s. pompa miserabilis tri¬

Expanded text:
ite? uides certe, quam speciem Saluius apud suos uel martyris uel confessoris ostendat, qui persequente Restituto haec meruit a proconsule audire, et tamen non solum secundum nos, uerum etiam secundum uos impius et sacrilegus iudicatur. Iam uero posteaquam sententia proconsulis Abitinensibus allegata est, per quam ciuitatem uicinam iudicatum impleri uestri meruerant, eo quod paene omnes Membresitani Saluium diligebant, quae fecerint idem Abitinenses homini aetate grauissimo, piget dicere, quia ea non apud acta fecerunt; sed tam recenti memoria cum omnibus documentis sit clarior ipsa testificatio ciuitatum, breuiter attingam, quod illic, cum iter agerem, conperi. nam quia eis pro defendendis ex quantacumque parte sedibus suis etiam post proconsulis iudicatum turbae sibi fauentis fiducia Saluius repugnare temptauerat, uictus aliquando conprehensus est, non iam ducendus ad iudicem, ubi inter partes fuerat prolata sententia. sed pompa miserabili tri
Abbreviated transcription (Latin):
mianensium causa refellat atq conuincat: da ue¬
niam si quo fortasse uerbo duriusemisso te offendi.
Et si afer in affrica tam magnam maximianensi¬
um causam in capite affrice exortam meis admoni¬
tus litteris tam sero requisisti. nec requisitam falsa
narrantib ur̃is sicut iam cernis inuenire potuisti.
timete đm. tor.xp̃ianas gentes tam lata ꝑ mundũ
xp̃iana unitate porrectas. ignotorum affrorum ig¬
notisq criminib nolite ꝑfundere: et ꝓ pace. xp̃i re¬
dite ad eccliam quȩ ñ damnauit incognitos: si pro
pace donati placuit reuocare damnato:

Expanded text:
mianensium causa refellat atque conuincat, da uemianensium causa refellat atque conuincat, da ueniam, si quo fortasse uerbo durius emisso te offendi, et si Afer in Africa tam magnam Maximianensium causam in capite Africae exortam meis admonitus litteris tam sero requisisti nec requisitam falsa narrantibus uestris, sicut iam cernis, inuenire potuisti, timete deum, tot christianas gentes tam lata per mundum christiana unitate porrectas ignotorum Afrorum ignotisque criminibus nolite perfundere et pro pace Christi redite ad ecclesiam quae non damnauit incognitos, si pro pace Donati placuit reuocare damnatos.
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis quanins a uobis nunquam ꝓbata sint:ta¬
m̃ pollui ñ potuisse cogemn confiteri. qui dixistis
qͥd socios maximiani quibus ad redeundũ dilatio¬
nem dabatis. eiusdem maximian sacrilegi surculi
ñ polluere plantaria. Unde nos tanto post nati mul¬
to minꝰ possumꝰ ad eandem traditorum et thurifica¬
torũ originem ꝑtinere: si tunc parit̃ uiuentium soci¬
etatem maiorum nr̃oꝵ maculare ñ potuit. Et cum¬
ꝑsequutiones quanuis contra ueritatem seuissimas
nob̾ facere soleatis. tam̃ ex aliqua parte maximianen¬
ses ꝑsequutionib correxistis: et eos quanuis ñ ipsis
iam damnatis data fuerit. tam̃ post illius dilatio¬
nis t̃minum suscepistis. et baptismum qũe foris a
ur̃a cominunone dederant. quib dilatione redeun¬
di ianuam pandebatis: etiam post eandem dilatio¬
nem cognitum et apꝓbatum ñ rescidistis. Quare cũ
uideas nichilate dici potuisse. qͦd ñ hec una maxi¬

Expanded text:
ditionis, quamuis a uobis numquam probata sint, taditionis, quamuis a uobis numquam probata sint, tamen pollui non potuisse cogimini confiteri, qui dixistis, quod socios Maximiani, quibus ad redeundum dilationem dabatis, eiusdem Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria; unde nos tanto post nati multo minus possumus ad eandem traditorum et turificatorum originem pertinere, si tunc pariter uiuentium societatem maiorum nostrorum maculare non potuit. et persecutiones quamuis contra ueritatem saeuissimas nobis obicere soleatis, tamen ex aliqua parte Maximianenses persecutionibus correxistis et eos, quamuis non ipsis iam damnatis data fuerit, tamen post illius dilationis terminum suscepistis et baptismum, quem foris a uestra communione dederant quibus dilatione redeundi ianuam pandebatis, etiam post eandem dilationem cognitum et adprobatum non rescidistis. quare cum uideas nihil a te dici potuisse, quod non haec una Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
pagauit. datum baptismum destruatis. Pinde qͦd
breuit᷑ ꝑcurrenda arbitratus es quo lectoris memo¬
riam recreares. eodem ordine accipe: quam nec te
nec alios fallere debeas.Nam et arrogantiȩ non ẽ:
uel querere uł asserere ueritatem. et quod nunꝗͣ.
putas potuisse diffiniri. ñ solum a prudentib et
qm timentib diffinitum est. s etiam uos totum qͦd
sine fine putabatis: maximianenses suscipiendo fi¬
nistis. Et uos ñ ad contentionem s ad collationẽ
uocamꝰ: qui maximianenses etiam forensib litib
ꝑculistis. et in eis qui in maximiani scismate bapti¬
rati sunt. quanuis nequaquã illic baptizari debue¬
rint. tam̃ xp̃i baptismum cognouistis. et eccłiȩ fon¬
tem alit̾ debere intelligi. ad quem nisi bonꝰ nullus
accedit: acceptato ba. ptismo quemsacrilegi extra de¬
derant declarastis. et maiores nr̃os uł sc̃am eccłiam
quam tenemꝰ. alienis criminib turificationis et tra¬

Expanded text:
apostolos propagauit, datum baptismum destruatis. Proinde quapostolos propagauit, datum baptismum destruatis. Proinde qubreuiter percurrenda arbitratus es, quo lectoris memoriam recreares, eodem ordine accipe, quam nec te nec alios fallere debeas. nam et arrogantiae non est uel quaerere uel adserere ueritatem, et quod numquam putas potuisse definiri, non solum prudentibus et deum timentibus definitum est, sed etiam uos totum, quod sine fine putabatis, Maximianenses suscipiendo finistis. et uos non ad contentionem, sed ad conlationem uocamus, qui Maximianenses etiam forensibus litibus perculistis et in eis, qui in Maximiani schismate baptizati sunt, quamuis nequaquam illic baptizari debuerint, tamen Christi baptismum cognouistis et ecclesiae fontem aliter debere intellegi, ad quem nisi bonus nullus accedit, acceptato baptismo, quem sacrilegi extra dederant, declarastis. et maiores nostros uel sanctam ecclesiam quam tenemus alienis criminibus turificationis et tra
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ sapiunt fidelit̃ disputat: Scriptum ẽ. inquis. In
aures imprudentis noli quicquã dicere: ne irrideat
sensatos sermones tuos. Nolite nobis in aures qua¬
si secretum dicere. si ñ prudentes putatis. sicut nec
xp̃c in aures phariseorum dicebat. qͦd tamen adeoᷤ
refellendos ipsis audientib ꝓferebat. Palam nobis
ostendite: ut si ñ corrigimur conuincamur: quomͦ
uos si ad unitatem ueneritis. maculet orbis xp̃ianꝰ:
quos damnat᷑ ñ maculat felicianꝰ. Scriptum ẽ. Noli
respondere imprudenti scđm imprudentiam eius:
ne similis fias illi. Nonne ibi sequitur. s. responde
illi contra imprudentiam eiꝰ: ne sibi sapiens uide¬
atur: Hoc et uos facite. Nolite responsione ur̃a nr̃e
qua:a putatis imprudentiȩ consentire. sed unde
possit redargui respondete. Respondete inquã quo¬
modo baptismum quod maximianenses in sacri¬
lego scismate ministrarunt. sine aliqua destructi

Expanded text:
ter sapiunt, fideliter disputat! scriptum est, inquis: in ter sapiunt, fideliter disputat! scriptum est, inquis: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne inrident sensatos sermones tuos. nolite nobis in aures quasi secretum dicere, si non prudentes putatis, sicut nec Christus in aures Pharisaeorum dicebat, quod tamen ad eos refellendos ipsis audientibus proferebat. palam nobis ostendite, ut si non corrigimur conuincamur, quomodo uos, si ad unitatem ueneritis, maculet orbis christianus, quos damnatus non maculat Felicianus. scriptum est: noli respondere inprudenti secundum inprudentiam eius, ne similis fias illi. nonne ibi sequitur: sed responde illi contra inprudentiam eius, ne sibi sapiens uideatur? hoc et uos facite; nolite responsione uestra nostrae quam putatis inprudentiae consentire, sed unde possit redargui respondete. respondete, inquam, quomodo baptismum, quod Maximianenses in sacrilego schismate ministrarunt, sine aliqua destructio
Abbreviated transcription (Latin):
alienorum. s diuinorũ sacramentorum cõmunica¬
tũ ẽ. cum damnatis et dictum ẽ de aliis sacrilegis. q̃ cũ
damnato maximiano communicabant: qͦd eossa¬
crilegi surculi ñ polluere plantaria. Si de ꝑsequu¬
tione agitur. damnatos ꝑsequuti estis: animosos ꝑ¬
i sequutionib corrrexistis. i de baptismo agitur.
in sacrilego scismate datum baptismũ suscepistis. Qd
adhuc manit̃ ne ueritas cognoscatur errorq fugiat᷑.
diuina ñ intellecta testimonia ꝓferuntur: Scriptũ
ẽ.Si quis se putat contentiosum ẽẽ: nos talem consu
etudinem ñ habemꝰ. S nec restitutus. qui cũ saluio
membresitano. ꝓpt̃ cellulas et agellos ut eum locis ex¬
pelleret. forensi strepitu controuersiaq conflixit. con¬
tentiosus habitus ẽ: a uobis. quantominꝰ debet con¬
tentiosus putari. qui ñ ꝓusurpanda uł auferenda
s ꝓ communicanda hereditate celestium. eisqui ali¬

Expanded text:
alienorum, sed diuinorum sacramentorum, communicaalienorum, sed diuinorum sacramentorum, communicatum est cum damnatis et dictum est de aliis sacrilegis, qui cum damnato Maximiano communicabant, quod eos sacrilegi surculi non polluere plantaria; si de persecutione agitur, damnatos persecuti estis, animosos persecutionibus correiistis; si de baptismo agitur, in sacrilego schismate datum baptismum suscepistis: quid adhuc inaniter, ne ueritas cognoscatur errorque fugiatur, diuina non intellecta testimonia proferuntur? scriptum est: si quis se putat contentiosum esse, nos talem con- . suetudinem non habemus. sed nec Restitutus, qui cum Saluio Membresitano propter cellulas et agellos, ut eum locis expelleret, forensi strepitu controuersiaque conflixit, contentiosus habitus est a uobis; quanto minus debet contentiosus putari. qui non pro usurpanda uel auferenda, sed pro communicanda hereditate caelestium eis, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
adici pos¬
se nunc saltem fortasse iam agnoscis. Unde ñ
michi arrogans sicut credis aut calumniaris ue¬
lut inuictam eloquentiam sic eam uolui cõmen¬
dare:s magis ut intuerentur qui legerent talẽ
ẽẽ causam. ꝓ qua asserenda uł potiuis demonstͣn¬
da: nullius sit facundie patͦcinium requirendũ.
Ecce iam ñ dico tricipitem bestiam errorem ur̃m:
quia suauissimꝰ uerborum emendator es: s dico ca¬
lumniam triꝑtitam. Nec dico nos ei tanquam tri¬
denti telo ex hac maximianensium causa debere re¬
sistere: s dico triꝑtita defensione: Nec dico in eorũ
fronte configite: aut in ora coartate: s.dico eorum
imprudentiã cohibete: sermonemq reprimite:
Xunqͥd qm uerba mutata sunt. ex transiatis facta
sunt ꝓpͥa: Ideo maximianensium causa mutata ẽ.
cuiꝰ compendio sic suꝑemini. ut nichil uob̾ restet si
aliquando sapiatis: nisi finita ꝑuicaci animosita¬
te paccari. Si de communione agitur: ñ peccatoꝵ

Expanded text:
adici posse nunc saltem fortasse iam agnoscis. unde non mihi adrogans, sicut credis aut calumniaris, uelut inuictam eloquentiam sic eam uolui commendare, sed magis ut intuerentur, qui legerent, talem esse causam, pro qua adserenda uel potius demonstranda nullius sit facundiae patrocinium requirendum. Ecce iam non dico tricipitem bestiam errorem uestrum, quia suauissimus uerborum emendator es, sed dico \'calumniam tripertitam\'; nec dico nos ei tamquam tridenti telo ex hac Maximianensium causa debere resistere, sed dico \'tripertita defensione\'; nec dico in eorum fronte configite aut in ora coartate, sed dico eorum inpudentiam cohibete sermonemque reprimite. numquid, quoniam uerba mutata sunt et ex translatis facta sunt propria. ideo Maximianensium causa mutata est, cuius conpendio sic superamini, ut nihil uobis restet, si aliquando sapiatis, nisi finita peruicaci animositate pacari? Si de communione agitur non peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
respondisse: s. nichil te uideo refellisse. Consideratis
autem om̃ib que a medicta sunt. puto qͦd facillime
cause male diffidentia tuos nobiscum nolle confer¬
re. Ut enim hanc solam maximianensium cau¬
sam in medium ꝓferamus. nichil contradici pos¬
dam

Expanded text:
respondisse, sed nihil te uideo refellisse. consideratis respondisse, sed nihil te uideo refellisse. consideratis autem omnibus, quae a me dicta sunt, puto quod facillimecausae malae diffidentia tuos nobiscum nolle conferre. ut enim hanc solam Maximianensium causam in medium proferamus, nibil contradici posiam
Abbreviated transcription (Latin):
se primianꝰ euacuauerit: que damnans dix̃ in feli¬
cianũ. Eͦasi inueneris: nec par erit causa. quia ille
accusationem instituerat. quam falsam ẽẽ ꝑuidens
cum ueniȩ postulatione damnauit. ñ asꝑnans em̃¬
dationis humilitatem. dignitate primatus. sed
potius recolens prudens qͦd scriptum ẽ. Quanto
magnꝰ es. tanto humilia te in om̃ibus: & coram do
inuenies gr̃am. Isti autẽ ñ inuicem apud alios ac¬
cusauerant. s aduersus inuicem iudices sederant.
ꝓinde inuicem damnauerant: damnati concorda¬
uerunt. Non inuidemus in parte donati pacem
damnatoꝵ: si et xp̃i pacem ñ respuant in orbe t̾raz.
sernis iam ut arbitror quam inanit dixeris. quod
uidearis tibi ad om̃ia respondisse: quȩ mea epła
continentur. Si enim ꝓpterea respondisti. quia ta¬
cere noluisti: ñ quidem ad om̃ĩa. s tamen respon¬
disti. Si autem ad hoc respondisti. ut ea que a me
dicta sunt euacuares. indeo te quidem ad multa

Expanded text:
se Primianus euacuauerit quae damnans dixit in Felise Primianus euacuauerit quae damnans dixit in Felicianum. quod si inueneris, nec sic par erit causa, quia ille accusationem instituerat, quam falsam esse peruidens cum ueniae postulatione damnauit, non aspernans emendationis humilitatem dignitate primatus, sed potius recolens prudens quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus et coram deo inuenies gratiam, isti autem non inuicem apud alios accusauerant, sed aduersus inuicem iudices sederant. proinde inuicem damnauerunt, damnati concordauerunt. non inuidemus in parte Donati pacem damnatorum, si et Christi pacem non respuant in orbe terrarum. Cernis iam, ut arbitror, quam inaniter dixeris, quod uidearis tibi ad omnia respondisse quae mea epistula continentur. si enim propterea respondisti, quia tacere noluisti, non quidem ad omnia, sed tamen respondisti. si autem ad hoc respondisti, ut ea quae a me dicta sunt euacuares, uideo te quidem ad multa