comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe quinq: tam breuit a me commemorate.quã
abste ꝓposite questiones. Pinde si placet addamus
& sextam: & illud potissimũ requiramꝰ. quȩ sit gr̃a¬
noui testam̃ti. Hanc ille om̃s intueantur. et in hãc
ut oportune queq potuerit opus suum conferat no¬
bis: ñ eo scilicet ordine quo eas et tu ꝓposuisti. et ego
recolui. s una queq cum fuerit necessaria. uelut
uocata respondeat. et officium sui impleat. E rgoita
nascatur exordium. Est quedam uita hominis car¬
nalib sensibus implicata: gaudiis carnalib dedita:
carnalem fugitans offensionem. uoluptatemq con¬
sectans. Huius uitȩ felicitas temporalis ẽ: Ab hac
uita inciꝑe necessitatis ẽ: in ea ꝑsistere uoluntatis.
In hanc quippe ex utero infans matͥs funditur.
Huiꝰ offensiones quantum potest refugit: huiꝰ appe¬
tit uoluptates. Nichil amplius ualet.S postea quã
uenerit in etatem qua in eo rationis usus eingilet.

Expanded text:
certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet,
Abbreviated transcription (Latin):
serendo ordinare: ñ ut carptim sic̃ ꝓ posite sunt
de singłis disseram. s uno quodam tenore sermo¬
nis.eas int̾ se conectam. atq contexam: difficile
opus iudetur. Et tam̃ puto faciliꝰ eas solui: si hoc
fecero. Inuicem quippe adiuuabunt si altera pen¬
debit ex altera: donec om̃s ueniant in seriem dis¬
putationis. ñ singulatim separatis locis. quasi u¬
na queq in sua priuata intentione habitet: sed
unum aliquid intuentes. & unum collaborantes.
sociali ratione et indiuidua ueritate: Noluisti gͦ
u seripto commonuisti exponi atq aꝑiri tibi: qͥd
sibieuelit uox illa ãni. d̾s m̃s. as m̃s ut quid me
dereliquisti. et quia sit quod ait apło. ut in carita
¶te iadiea¬
ti et fundati p̾ualeatis comp̃hendere cum om̃ibꝰ
scĩs que sit latitudo. & longitudo. & altitudo. et
ꝓfundum. & que sint quinq uirgines stulte. que¬
ue sapientes. et que sint tenebre exteriores. & quo
mͦ intelligendum sit. uerbum caro factum ẽ. Hȩ st̃

Expanded text:
serendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno quodam tenore sermonis eas inter se conectam atque contexam. difficile opus uidetur. et tamen puto facilius eas solui, si hoc fecero. inuicem quippe adiuuabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes ueniant in seriem disputationis non singillatim separatis locis, quasi unaquaeque in sua priuata intentione habitet, sed unum aliquid intuentes et unum conlaborantes sociali ratione et indiuidua ueritate. Voluisti ergo et scripto commonuisti exponi atque aperiri tibi, quid sibi uelit uox illa domini: Deus meus, deus meus, ut quid me derelte radicati et fundati, praevaleatis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . ebrae exteriores et quo modo intellegendum sit: Verbum dei caro factum est. hae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sam ornauit me ornam̃to. Alligauit mͥ. et ornauit
me:tanquam unius uox ẽ: & tam̃ sponsum et spon¬
sam.xp̃m intelligimꝰ et eccłiam. Si erunt duo in
carne una.sacramentũ magnũ dixit apłs. in xp̃o
et in eccłia. Igitur ñ sunt duo.s una caro. Si gͦ caro
una: ꝓfecto competent̃ etiam uox una. Quid hic
queris humana infirmitas uocem u̾bi: ꝑ quod fac¬
ta sunt om̃ia: Audi potius uocem carnis. que facta
ẽ int̃omnia: qm̃ uerbum caro factum ẽ: & habita¬
uit in nobis. Audi potius medicine uocem qua
sanaris: ut uideas dm quem tibi uidendum distu¬
lit. Hominem autem uidendum attulit. occiden¬
dum obtulit. initandum contulit. credendum
transtulit. ut ista fide ad uidendum dm mentis
ocłs sanaretur. Quid gͦ dedignamur audire uocem
corporis. ex ore capitis: Eccłia in illo patiebatur. quan¬
do ꝑ eccłia patiebatur: sicut etiam ipse in eccłia pati¬
ebatur. quando ꝓ illo eccł̃ia patiebatur. Nam sicut

Expanded text:
sam ornauit me ornamento, \'alligauit mihi\' et \'ornauit sam ornauit me ornamento, \'alligauit mihi\' et \'ornauit me\' tamquam unius uox est et tamen sponsum et sponsam Christum intellegimus et ecclesiam. sed erunt duo in carne una. sacramentum et in ecclesia; igitur non iam duo sed una caro. si ergo caro una, profecto competenter etiam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt omnia? audi potius uocem carnis, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quando pro ecclesia patiebatur, sicut etiam ipse in ecclesia patiebatur, quando pro illo ecclesia patiebatur. nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit. Longe a salute mea u̾ba delictoꝵ meoꝵ.
Id est hec uerba delictorum meorum sunt: & longe
sunt ab illa salute mea. quam mͥ ñ ueteris s noui
testamenti gr̃a pollicetur. Quanquam etiam sic dis¬
tingui potest: ds ds̃ m̃s respice me. quare me de¬
reliquisti. longe a salute mea: Tanquam diceret.
Relinquendo me: hoc est ñ me exaudiendo. longe
factus es a salute mea p̾senti. scilicet salute huiꝰ uite:
ut aliꝰ sensus sit. uerba delictoꝵ meorum. Idest ista
que dixi uerba delictorum sunt:quia uerba carna¬
lium sũt desideriorum. Hec xp̃c ex ꝑsona sui corpo¬
ris dicit. quod ẽ: eccłia: hec ex ꝑsona dicit infirmi¬
tatis carnis peccati. quam transfigurauit in eam
quam sumpsit de uirgine similitudinem carnis
peccati. Hec sponsus ex ꝑsona sponse loquitur: qͥa
ununt eam sibi quodammͦ & apud ysaiam ubi di¬
cit. Sicut sponso alligauit mͥ mitram: & sicut spon¬

Expanded text:
subiungit: Longe a salute mea uerba delictorum meorum, subiungit: Longe a salute mea uerba delictorum meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui testamenti gratia pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, ut alius sensus sit \'uerba delictorum meorum\', id est ista, quae dixi, uerba sunt delictorum, quia uerba sunt carnalium desideriorum. Haec Christus ex persona sui corporis dicit, quod est ecclesia; haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit mihi mitram et sicut spon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ñ uult anima uł ad tempus ab eiꝰ etiam in¬
firmitate disceðe: quamuis eam se sine infirmita¬
te in et̾num recepturam ẽẽ confidat. Pinde mente
seruiens legi d̃i carne autem trahens desideria pecca¬
ti. quib obedire uetat apłs. mentis quidem rati¬
one concupiscit homo pius disolui et ẽẽ cum xp̃o:
s id sensu carnis recusat et refugit: et si fieri pos¬
sit ñ uult expoliari s suꝑuestiri. ut absorbeatur
mortale a uita. id est ut ab infirmitate ad firmi¬
tatem etiam ipsum corpus sine morte media trans¬
feratur. S: hec uerba quibus humanus dies & ui¬
te huius ꝓlixitas concupiscitur. uerba sunt delie¬
torum: et longe sunt ab illa salute cuius nondum
rem. s: iam spem gerimus. De qua scriptum ẽ: qͥa
spe salui facti sumus. Spes autem que uidetur ñ
ẽ spes. Ideoq et in isto psalmo cum dixisset. ds ds̃
m̃s respice me quare me dereliquisti: continuo

Expanded text:
propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam inpropterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. ideoque et in isto psalmo cum dixisset: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? continuo
Abbreviated transcription (Latin):
caput nr̃m. dicitur in hoc ꝑsalmo. Ds̃ d̃s m̃s respice
me: quare me dereliquisti: In eo quippe derelinqui¬
tur dep̃cans: in quo ñ exauditur. Hanc in se uocẽ
transfigurauit iħe. uocem scilicet corporis sui. hoc ẽ
eccłiȩ suȩ: a ueteri homine in nouum hominem
reformande: uocem scilicet infirmitatis hũmane:
cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti:
ut bona noui testam̃ti optare atq sperare ĩa disce¬
ret. In illis autem ueteris testam̃ti bonis ad ueterẽ
hominẽ ꝑtinentibus. p̃cipue concupiscitur uitȩ
huiꝰ ꝑductio temporalis. ut aliquanto diutius te¬
neatur quia semꝑ ñ potest. Ideo mortis diem om̃s
quidem affuturum sciunt. et eum tamen om̃s
aut pene om̃s differre conantur. etiam qui post
mortem se beatius credunt ẽẽ uicturos: tantam
habet iuim carnis et anime dulce consortium. Ne¬
mo enim unquam carnem suam odio habuit. Et

Expanded text:
caput nostrum, dicitur in hoc psalmo: Deus, deus meus, respice caput nostrum, dicitur in hoc psalmo: Deus, deus meus, respice me: quare me dereliquisti? in eo quippe derelinquitur deprecans, in quo non exauditur. hanc in se uocem transfigurauit Iesus, uocem scilicet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinentibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur, quia semper non potest. ideo mortis diem omnes quidem adfuturum sciunt et eum tamen omnes aut paene omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius credunt esse uicturos; tantam habet uim carnis et animae dulce consortium. nemo enim umquam carnem suam. odio habuit et
Abbreviated transcription (Latin):
sitis questionibus tuis. Sic incipit psalmꝰ uicesimꝰ
primꝰ. qui de passione ipsius et reuelatione gr̃e qͣm
fidelibus faciendis liberandisq attulit. in ꝓpħia
tanto ante cantatus est. Pinde eundem ꝑsalmũ
uersum eius exclamauit cum penderet in ligno. cõ¬
memorando. exponendoq ꝑcurram. ut ex hoc in¬
telligas quemadmodum gr̃a testamenti noui nec
eo tempore tacebatur: quando in uetere uelabat᷑.
Dicitur enim ex ꝑsona. xp̃i. qͦd ad formam serui at¬
tinet: in qua nr̃a portabatur infirmitas. Dixit e¬
nim de illo et ysaias. Ille infirmitates nr̃as por¬
tauit: & ꝓ nobis in doloribus ẽ. Ex huiꝰ gͥ infirmitatis
uoce de qua paulus in eo quod petebat ñ ẽ. exauditus.
et ideo quod̃amͦ derelictus. audit tam̃ a dño. sufficit
tibi gr̃a mea nam uirtus in infirmitate ꝑficit᷑: ex uo¬
ce gͦ huiꝰ infirmitatis nr̃e. quam in se transfigurauit

Expanded text:
ropositis tuis. sic incipit psalmus uicesimus et ropositis tuis. sic incipit psalmus uicesimus et primus, qui de passione ipsius et reuelatione gratiae, quam fidelibus faciendis liberandisque adtulit, in prophetia tanto ante cantatus est. Proinde eundem psalmum,ans primum uersum eius exclamauit, cum penderet in ligno, commemorando exponendoque percurram, ut ex hoc intellegas, quem ad modum gratia testamenti noui nec eo tempore tacebatur, quando in uetere uelabatur. dicitur enim ex persona Christi, quod ad formam serui adtinet, in qua nostra portabatur irfirmitas. dixit enim de illo et Esaias: Ille infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. ex huius igitur infirmitatis uoce, de qua Paulus in eo. quod petebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus audit tamen a domino: Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, ex uoce ergo huius infirmitatis nostrae, quam in se transfigurauit
Abbreviated transcription (Latin):
tatione eum scõrum ad d̾m ꝑtinentium reuocaret
auctoritas: suscepit atq intendit agnoscere tam
grande secretum. quod ei laboranti ñ patefactum
ẽ: donec intraret in sanctuarium di. et intellige¬
ret in nouissima. hoc est donec accepto sp̃u sc̃o disce¬
ret desiderare potiora: & ꝓspiceret quȩ pena fu¬
tura sit impns etiam qui fenea quadam tem¬
poralit̃ felicitate floruissent. Hunc psalmũ sep¬
tuagesimum et scđm nocte qua illucescebat sol¬
lemnitas beatissimi cypriani. ꝑ ministeriũ nr̃m
te. atq in cuiꝰ forma serui discere deberemꝰ. quid in
hac uita contemnendum. et quid in alia sꝑandũ
eẽt. in ipsa passione in qua sibi eius inimici mag¬
ni uictoresq uidebantur. suscepit uocem infirmi¬
tatis nr̃e: qua simul crucifigebatur uetus homo ñr.
ut euacuaretur corpus peccati: & dix̃. Ds ds̃ m̃s: ut
quid me dereliquisti: Et hoc unum ẽ. de quinq ꝓpo¬

Expanded text:
tatione eum sanctorum ad deum pertinentium reuocaret tatione eum sanctorum ad deum pertinentium reuocaret auctoritas, suscepit atque intendit agnoscere tam grande secretum, quod ei laboranti non patefactum est, donec intraret in sanctuarium dei et intellegeret in nouissima, hoc est donec accepto spiritu sancto disceret desiderare potiora et prospiceret, quae poena futura sit impiis, etiam qui faenea quadam temporaliter felicitate floruissent. hunc psalmum septuagesimum et secundum nocte, qua inlucescebat sollemnitas beatissimi Cypriani, per ministerium nostrum te atque in cuius forma seruili discere deberemus, quid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passione, in qua sibi eius inimici magni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis nostrae, qua simul crucifigebatur uetus homo noster, ut euacuaretur corpus peccati, et dixit: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et hoc unum de quinque p
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c homo ut ꝑeum reuelaretur gr̃a noui testam̃ti.
que ñ ad temporalem s: ad et̃nam uitam ꝑtinet. ñ
utiq t̾rena felicitate commendandus fuit. Inde sub¬
iectio. inde passio. inde flagella. sputa. contumelie:
crux. uulnera. ettam quam suꝑato subiectoq mors
apsa: ut fideles eius discernant quale pietatis p̃mi¬
um ab illo cuius filii facti eẽnt petere atq sperare
deberent: ne adhoc ꝓ magno seruiretur dõ ut t̃¬
renam felicitatem adipisei quererent ipsi qui ser¬
uirent ipsi. abicientes eam. conculcantes fidem su¬
am.estimando eam mercede uilissima. Unde be¬
neficentissima ꝓuidentia om̃ps d̾s t̾renam felicita¬
tem concessit & impiis: ne ꝓ magno quereretur
a bonis. Hinc ille psalmꝰ septuagesimꝰ et scđs indui¬
cit hominem penitentem. qͦd aliquando corde ñ
recto ꝓ hac do mercede deseruierit. Qua cum polle¬
re atq excellere impios uideret. turbatus ceꝑat co¬
gitare qͦd ds humana ñ curet. Et cum ab ista cogi¬

Expanded text:
 gratia testamenti, quae non ad temporalem sed ad aeternam uitam pertinet, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde subiectio, inde passio, inde flagella, sputa, contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, ut fideles eius discerent, quale pietatis praemium ab illo. cuius filii facti essent, petere atque sperare deberent, ne ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atque excellere impios uideret, turbatus coeperat cogitare, quod deus humana non curet. et cum ab ista cogi
Abbreviated transcription (Latin):
s. causam cominonuit requirendam cum addidit
ut quid dereliquisti me. id est quare: ꝓpter quid.
quam obcausam. ꝓfecto enim erat aliqua causa e¬
aq ñ parua. ut noe liberaret de diluuio: loth dde ce¬
lesti incendio: ysaac de imminenti gladio. iosepħ
de calumnia mulieris. et de custodia carceris. mo¬
ysen ab egyptus.raab de excidio ciuitatis. susannã
a falsis testib. danihelem a leonibus.tres uiros ab
ignib: aliosq patres qͥ et clamauerunt & salui fac¬
ti sunt.et xp̃m ñ liberaret de manibus iudeoꝵ. eũq
in potestate seuientium usq ad mortis exicium de¬
relmnqueret. Ut quid hoc. ꝓpt̾ quid hoc. nisi ꝓpt̾
ius quod paulopost in eodem psalmo dicit: ñ ad
insipientiam michi hoc ẽ corpori meo. eccłiȩ meȩ
ministris meis: Namet in euanglio. quando uni
er munimis meis fecistis inquit: in ichi ftcisis. Sic
itaq dictum ẽ: et ñ ad insipientiam m: quomodo¬

Expanded text:
sed causam commonuit requirendam, cum addidit: sed causam commonuit requirendam, cum addidit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et salui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid hoc nisi propter illud, quod paulo post in eodem psalmo dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis? nam et in euangelio: Quando uni ex minimis meis fecistis, inquit, mihi fecistis. sic itaque dictum est \'et non ad insipientiam m
Abbreviated transcription (Latin):
municent. thesaurient sibi fundamentũ bonũ
in futurum.ut app̃hendant ueram uitã. qualis
in xp̃s ñ tantum sp̃u. uerum etiam carne manifes¬
tata ẽ. cum resurrexit a mortuis: ñ qualem iudei
in illo ꝑemerunt. quando de manib eorum ds̃ ñ
eruit eum quem dereliquisse uisusẽ: exclamantẽ:
d̾s d̾s m̃s. ut quid me dereliquisti. ut eo modo in se
transfiguraret martyres suos.qui et si mori nollẽt
qͦd etiam petro dixit alt̃ te cinget. et feret quo tu ñ
uis. significans qua morte clarificaturus ẽẽt d̾m. et
ob hoc a do suo derelicti uiderentur ad tempus.cum
eis nollet p̾stare quod uellent: illam uocem cordis
emitterent. illumq adhiberent pietatis affectum.
quem passione impendente ore ꝓprio dñs exp̃ssit.
eos in se identidem transfigurans. Uerum ñ quod
ego uolo: s quod tuuis pat᷑. In qͦ primitus nisi in
ipso capite nr̃o debuit apparere. ꝓpt̾ quam uitam
xp̃iam sumꝰ: ꝓpterea ñ ait d̾s m̃s dereliquisti me

Expanded text:
ibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam, qualis in Christi non tantum spiritu uerum etiam carne manifestata est. cum resurrexit a mortuis, non qualem Iudaei in illo peremerunt. quando eum de manibus eorum deus non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo enim primitus nisi in ipso capite nostro debuit apparere, propter quam uitami sumus? propterea non ait: Deus meus, dereliquisti me,
Abbreviated transcription (Latin):
commutandi participes efficimur u̾bi: u̾bum
autem in cominutabile: nichil indeteriꝰ comiu¬
tatũ. particeps carnis effectum ẽ. rationali anima
mediante. Aeq enim homo.xp̃c ut apollinariste
heretici putauerunt. aux ñ habuit animam. aut
ñ habuit rationalem. s more suo scriptura ut xp̃i
humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen
quasi indignum aliquid refugisse uideretur. car¬
nem ꝓhomine posuit. Neq enim quia scriptũ ẽ
uidebit om̃is caro salutare di: anime ibi ñ sunt
intelligende. Nichil ꝓinde aliud dictum ẽ. u̾bũ

Expanded text:
commutandi participes efficimur uerbi; uerbum commutandi participes efficimur uerbi; uerbum autem incommutabile nihil in deterius commutatum particeps carnis effectum est rationali anima mediante. neque enim homo Christus, ut Apollinaristae haeretici putauerunt, aut non habuit animam aut non habuit rationalem; sed more suo scriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen quasi indignum aliquid refugisse uideretur, carnem pro homine posuit. neque enim, quia scriptum est: Videbit omnis caro salutare dei, animae ibi non sunt intellegendae. nihil proinde aliud dictum
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxisset ne carnalis intelligeretur natiuitas.
qͦd scilicet eis id p̃stiterit. qui credunt in nomine eiꝰ.
& ꝑ gr̃am renascuntur spiritalem.ñ ex sanguinib
neq ex uoluntate uiri. neq ex uoluntate carnis. s
ex do: mox commendauit huiꝰ quasi uicissitudinis
sacram̃tum. Tanquã enim mirati. tantũ bonum
ñ auderemꝰ optare: statim subiunxit. Et uerbum
caro factum ẽ: & habitauit in nobis. Quod unũ ẽ.
ex quinq illis. quȩ tibi ex poni uoluisti. Tanqũa
Qiceret. Homines nolite desperare posse uos fieri
filios di. quia et ipse filius d̾i. hoc est ubum di ca¬
ro factum ẽ & habitauit in nob̾. Reddite uicem:
efficiini sp̃s: et habitate in illo qui caro factus
eet habitauit in uobis. Neq enim iam desperan¬
dum ẽ participatione ubi fieri posse homines fi¬
lios di: quando filiꝰ di participatione carnis factꝰ
est filius hominis. Nos itaq mutabiles. in meliuꝰ

Expanded text:
adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine eius et per gratiam renascuntur spiritalem non ex sanguinibus neque ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, quod unum est ex quinque illis, quae tibi exponi uoluisti, tamquam diceret:s o homines! nolite desperare uos fieri posse filios dei, quia et ipse filius dei, hoc est uerbum dei caro factum est et habitauit in nobis. reddite uicem, efficimini spiritus et habitate in illo, qui caro factus est et habitauit in nobis. neque enim iam desperandum est participatione uerbi fieri posse homines filios dei, quando filius dei participatione carnis factus est filius hominis. Nos itaque mutabiles in melius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e: ut et nos manentes in natura nr̃a efficerem᷑
participes nature ipsius: ñ tam̃ sic. Nam illum
nature nr̃e participatio ñ fecit deter iorem: nos
autem fecit nature illius participatio meliores.
Misit itaq d̾s filiũ suũ factum ex muliere factum
sub lege. nam legis sacramenta ꝑcepit. ut eos qui
sub lege erant redimeret. id est quos lex reos tene¬
bat occidente littera. dum p̃ceptum ñ impleretur
antequam uiuificaret sp̃s. quia caritas dĩ que p̃¬
eos qui sub lege erant redimeret. continuo subiunx
ut adoptionem filiorum reciꝑemꝰ: ut uidelicet hu¬
ius gr̃am beneficu discerneret ab illa filui natura
qui missus ẽ. filius ñ adoptione factus. s: semper
genitus filius. ut participata natura filiorum ho¬
minũ. ad participandam etiam naturam suã ad¬
optaret filios hominum. Quaꝓpt̃ etiam cum di¬
xisset. dedit eis potestatem filios di fieri. modumq

Expanded text:
nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, quae preos, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque
Abbreviated transcription (Latin):
piritalis ẽ:¬
ideo ñ ex sanguinibus. ñ ex uoluntate uiri. neq
ex uoluntate carnis. s ex do. hec etiam adoptio
uocatur. Framꝰ enim aliquid antequam ẽẽmus
filn di: et accepimꝰ beneficium ut fieremꝰ qͦd ñ era¬
mꝰ: sicut qui adoptatur. antequam adoptaretur.
nondum erat filius eiꝰ a quo adoptatur: iam tam̃
erat qui adoptaretur. Et abhac generatione gr̃e di¬
scernitur ille filius. qui cum eẽt filius dĩ uenit ut
fieret filius hominis donaretq nobis qui eramꝰ
fili hominis. filios dĩ fieri. factus quippe ẽ. ille qd
ñ erat: s tam̃ aliquid aliud erat. Et hoc ipsum ali¬
quid. uerbum di erat. ꝑ quod facta sunt omnia:
& lumen uerum quod illuminat omne hominẽ:
et d̾s apud dm. Nos quoq ꝑ eius gr̃am facti sumꝰ
qͦd ñ eramus. id ẽ: filii di : s tam̃ aliquid eramus.
Et hoc ipsum mnulto aliquid inferius: hoc ẽ. filii
hominũ. Descendit gͦ ille ut nos ascenderemꝰ: et
manens in sua natura. factus ẽ: particeps nature

Expanded text:
piritalis esideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt omnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ: qui cum in forma di eẽt. sicut dicit apłs.
ñ rapinam arbitratus ẽ. eẽ se equalem dõ. Neq enĩ
usurpationis erat ut rapina diceretur: s: nature
inerat ut eẽt ȩqualis. Semet ipsum tam̃ exinani¬
uit. ñ formam di amittens. s formam serui susci¬
piens. humiliauit semet ipsũ factus obediens usq
ad mortem. mortẽ autem crucis. Uide quemad.
modum eundem hominem quein dm cõmendat.
ut ꝑsona una sit. ne ñ trinitas s quat̾nitas indu¬
catur. Sicut enim ñ augetur numerus ꝑsonarum
cum caro accedit animȩ ut sit unus homo. sic ñ au¬
getur numerus ꝑsonarum.cum homo accedit u̾¬
bo. ut sit unꝰ xp̃c. Legitur itaq u̾bum caro factum ẽ.
ut intelligamꝰ huius ꝑsone singularitatem. ñ ut su

Expanded text:
cum in forma dei esset, sicut dicit apostolus, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo: neque enim usurpationis erat, ut rapina diceretur, sed naturae inerat, ut esset aequalis; semet ipsum tamen exinaniuit non formam dei amittens sed formam serui suscipiens; humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur itaque: Verbum caro factum, ut intellegamus huius personae singularitat
Abbreviated transcription (Latin):
uelandũ.
Inueteri quippe testamento uelamen ẽ: quod t̃c
aufertur cum ad xp̃m quisq inde transierit. Qͦ
crucifixo. uelam̃ etiam templi scissum ẽ: ut signi¬
ficaretur quod apłs de uelamine ueteris testam̃ti
uis rarissima. tam̃ fuerunt et usq ad mort̾e exem¬
pla pacientiȩ:a sanguine abel usq: ad sanguinem
racharie. quorum sanguinem dicit dns iħc & ab e¬
is exigendum qui in patrum suorum a quib illi
occisi sunt iniquitate ꝑsisterent. et in nouo testa.¬
mento nec defuit nec deest bonoꝵ fideliũ multi¬
tudo. qui etiam ista temporali felicitate p̾polleant.
et in ea largitoris di bonitatem miscđiamq exꝑi¬
ant᷑. tenentes tam̃ quod dispensator noui testam̃¬

Expanded text:
uelandum. uetere quippe testamento uelamen est, quod tunc auferetur, cum ad Christum quisque inde transierit. quo crucifixo uelamen etiam templi scissum est, ut significaretur, quod apostolus de uelamine ueteris testamentiuis rarissima tamen fuerunt et usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, quorum sanguinem dicit dominus Iesus et ab eis exigendum, qui in patrum suorum, a quibus illi occisi sunt, iniquitate persisterent, et in nouo testamento nec defuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant et in ea largitoris dei bonitatem misericordiamque experiantur tenentes tamen, quod dispensator noui testame
Abbreviated transcription (Latin):
ui. ñ hoc ordine quo erant ꝓposita. s sicut mͥ dis¬
serenti de gr̃a noui testamenti.tanquã suis locis
congruent̾ occurrere potuerunt. Hic liber sic in¬
cipit. Quinq mͥ ꝓposuisti tractandas questiones.
gra noui testamenti ad honoratum:
Uinq mͥ ꝓposuisti ꝑtractandas que¬
stiones. atq soluendas dilectissime
mi fr̃ honorate: hinc inde raptas.
sic̃ te uł legentem mouere: uł cogitã¬
ti tibi in mentem uenire potuerunt.
fusas quodãmͦ. Quarum solutionem si uelim dis

Expanded text:
ui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disserenti de gratia noui testamenti tamquam suis locis congruenter occurrere potuerunt. Hic liber sic incipit: Quinque mihi proposuisti tractandas quaestiones.A NOVI TESTAMENTI AD HONORATUM. Quinque mihi proposuisti pertractandas quaestiones atque soluendas, dilectissime mi frater Honorate, hinc inde raptas, sicut te uel legentem mouere uel cogitanti tibi in mentem uenire potuerunt, et in conspectum meum fusas quodam modo. quarum solutionem si uelim dis
Abbreviated transcription (Latin):
o ipso tempore quo contra donatistaᷤ
uehement̃ exercebamur. et contra pe¬
lagianos exerceri iam ceꝑamus.amcuᷤ
quidam mͥ misit quinq a carthagine
questiones. et rogauit ut eas illi scri¬
bendo exponerem.Quȩ sunt. quid sibi uelit uox
illa dni. ds̃ m̃s. d̾s m̃s. ut quid me dereliquisti.
& quid sit quod ait apłs. ut in caritate radicati &
fundati p̃ualeatis comp̃hendere cum om̃ib sc̃ĩs
que sit latitudo et longitudo. et altitudo. et ꝓfun¬
dum. et quȩ sint quinq uirgines stulte:que ue.
sapientes. Et que sint tenebre exteriores. Et quomͦ
intelligendum sit. uerbum caro factum ẽ. Ego aut̃
intuens supͣdictam heresim nouam inimic̃a gr̃e
di. sextam michi ꝓꝑosui questionem de gr̃a noui
testam̃ti. De qua disputans int̃posita expositione
psalmi uicesimi primii cuiꝰ capite scriptum est
qͦd dñs exclamauit in cruce: qͦd ille amicꝰ in pͥmis
mͥ ꝓposuit exponendum. om̃ia illa quinq dissol¬

Expanded text:
o ipso tempore, quo contra Donatistas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit mihi quinque a Carthagine quaestiones et rogauit, ut eas illi scribendo exponerem. quae sunt: quid sibi uelit uox illa: deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et quid sit, quod ait apostolus: ut in caritate radicati et fundati praeualeatis conprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et prof undum; et quae sint quinque uirgines stultae quaeue sapientes; et quae sint tenebrae exteriores; et quomodo intellegendum sit: uerbum caro factum est. ego autem intuens supra dictam heresem, nouam inimicam gratiae dei, sextam mihi proposui quaestionem de gratia testamenti noui, de qua disputans interposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit exponendum, omnia illa quinque dissol
Abbreviated transcription (Latin):
to illo primo. Diliges dñm dm̃ tuum ex toto cor¬
de tuo. & ex tota anima tua. Ac ꝑ hoc sapientia ẽ
caritas di. Nec diffunditur in cordibus nr̃is. nisi
per spiritum sc̃m qui datus est nob̾. Inicium aut̃
sapientie timor domini. Et timor ñ est in caritate:
sed ꝑfecta caritas foras mittit timorem. Proinde
p̃missus timor in cor nr̃m pellit inde consuetudinẽ
malorum oꝑum. & seruat caritati locum: qua
quo¬

Expanded text:
to illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corto illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ac per hoc sapientia est caritas dei nec diffunditur in cordibus 11 nostris nisi per spiritum sanctum, qui datus est nobis. initium autem sapientiae timor domini et timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum pellit inde consuetudinem malorum operum et seruat caritati locum, qua qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gaudium: ubi uox laudis & canit᷑. & audit᷑. Qua
uoce laudatur. qui gratis amandus ẽ. toto corde:
tota anima. tota mente: amatoremq suum accen¬
nouum. quam laus di: Demq sequit᷑ et euidentiꝰ
hoc demonstrat. Cũ enim dixisset narrabo nom̃ tu¬
um fr̃ib meis quia dm̃ nemo uidit unquam . s. u¬
nigenitꝰ filius qui est in sinu patͥs ipse enarrauit. at¬
q adiunxisset in medio eccłiȩ cantabo: quom canta¬
uit idem quim nobis cantauit cum ꝓficimus in no¬
mine qͦd narrauit fr̃ib suis. et quia laudẽ di can¬
tauit in nobis continuo manifestauit dicens.Qui ti¬
metis dominũ laudate eum. Quis autem ueracit
laudat: nisi qui sincerit amat: Tantundem gͦ est.
ac si diceret. Qui timetis dñm amate eum. Dixite¬
nim homini: sicut scriptum est. E cce pietas est sa¬
pientia. Porro pietas cultus dĩ ẽ. Nec colitur ille nͥ
amando. Sumina gͥ et uera sapientia est in p̃cep¬

Expanded text:
hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente amatoremque suum accencanticum nouum quam laus dei? Denique sequitur et euidentius hoc demonstrat. cum enim dixisset: Narrabo nomen tuum fratribus meis, quia deum nemo uidit umquam, sed unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit, atque adiunxisset: In medio ecclesiae cantabo te, quo modo cantauit, id est quia in nobis cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis autem ueraciter laudat, nisi qui sinceriter amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, ecce pietas est sapientia\'. porro pietas cultus dei est nec colitur ille nisi amando. summa igitur et uera sapientia est in praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tumca catholica. que toto orbe copiosa diffundit᷑
que usq: ad ultimas gentes crescendo porrigitur
Unde in euangelio dicit. Et p̃dicabitur hoc ęuan¬
głium in uniuerso orbe in testimonium omnib
gentib: & cunc euemet finis. Quod autem ait can¬
tabo: hoc est illud canticum nouum. de quo in ali¬
o psalmo dicitur. Cantate dño canticum nouum:
cantate dño omnis t̃ra. Ipse quippe cantat in no¬
bis. cuius gr̃a cantamus: sicut apl̃s dicit. An uul¬
tis exꝑimentũ eiꝰ acciꝑe qui in me loquit᷑ xp̃c: Me¬
diũ uero eccłie: uł ad eminentiã licet referas &. ip¬
sam manifestationẽ. quia om̃ia quanto clarius nota
sunt. tanto magis in medio c̃ẽ dicunt᷑. uł certe ad in¬
teriores ecclie:quia interiora sunt media. Neq eñi
om̃is qui labus ꝑsonat cantat canticũ nouum: s
qui eo modo cantat ut apłs admonet dicens. cantan¬
tes & psallentes in cordib uris dño. Intus enim ẽ

Expanded text:
unica Catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, unica Catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescendo porrigitur, unde in euangelio dicit: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. Quod autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. bis, cuius gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me loquitur Christus? medium uero ecclesiae uel ad eminentiam licet referas et ipsam manifestationem, quia omnia quanto clarius nota sunt, tanto magis in medio esse dicuntur, uel certe ad interiores ecclesiae, quia interiora sunt media. neque enim omnis, qui labiis personat, cantat canticum nouum, sed qui eo modo cantat, ut apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus uestris domino. intus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nunc attende ubi sit fructus: uł quod derelictus
est. ne exaudiretur ꝓ t̾rena felicitate ñ ad insipienti¬
am. s ut saꝑemus quid noui testam̃ti gr̃a desidera¬
re debeamus: uł quod ñ est derelictus. s exauditus
in eo qͦd ait. ne discedas a me qui dixerat quare me
dereliquisti. Quod utiq contrarium ẽ: nisi illud ad
ualeo. immo quantũ tribuit ille quinos exaudit:
& in xp̃o in quantum homo mediator ẽ. int̃ nos &
d̾m. &. cum xp̃o in quantũ d̾s ẽ. equalis d̾o. et po¬
tens ẽ. facere ut ait apłs supra qu̾a petimꝰ. aut intel¬
ligimus. Uide in hoc psalmo testamenti noui
gratiam. uide illius derelichonis. tribulatioras.
dep̃cationis fructu. quid agatur. quid insinuetur
quid commendet᷑. quid illustretur. Intuere quid
legamus tanto ante ꝓpħatum: quid iam cernamꝰ¬
bus in euangłio ait. Uade et dic fr̃ib meis. Ecclia
illa est quam modo dixit suam tunicam. Hec est

Expanded text:
nunc adtende, ubi sit fructus, uel quod derelictus nunc adtende, ubi sit fructus, uel quod derelictus est, ne exaudiretur pro terrena felicitate non ad insipientiam, sed ut saperemus, quid noui testamenti gratia desiderare debeamus. uel quod non est derelictus sed exauditus in eo, quod ait: Ne discedas a me, qui dixerat: Quare me dereliquisti? quod utique contrarium est, nisi illud ad ualeo, immo quantum tribuit ille, qui nos exaudit, et in Christo, in quantum homo mediator est inter nos et deum, et cum Christo, in quantum deus est aequalis deo et potens est facere, ut ait apostolus, supra. quam petimus aut intellegimus, uide in hoc psalmo testamenti noui gratiam. uide, illius derelictionis, tribulationis, deprecationis fructu quid agatur, quid insinuetur, quid commendetur, quid inlustretur. intuere, quid legamus tanto ante prophetatum, quid iam cernamibus in Evangelio ait: Vade, et dic fratribus meis . Ecclesia illa est, quam modo dixit unicam suam; haec est
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine contra insolitam ueritatẽ latrant̃e: Hec ẽ.
enim canum natura ut cum quib habent consue¬
tudinẽ: siue illi bom siue mali sint. ñ ad eos latrent:
insolitoꝵ aut̃ uisis ꝑsonis etiam innocentib irriten¬
tur. Manu autem canis potestatem mundi signifi¬
cauit. Cuiꝰ etiam regnũ infestum futurũ corpori suo
id est eccłie sue leonis nomine figurauit: in eo qͦd ad¬
iunxit. saluu me fac de ore leonis. Unde scͥptum est.
Nichil inter ẽ. int̾ minas regis. & iram leonis. Quan¬
quam et diabolum apłus petrus leoni comparet ru¬
gienti &. querenti circũeundo quem deuoret. Suꝑbo¬
q huius mundi. xp̃ianis humilibus aduersarios o¬
stendens: consequent dicit. Et a cornib unicoruium
humilitatem meam. Ideo quippe: in uincornibꝰ suꝑbi
intelliguntur. quia suꝑbia odit consortium. et qͣntũ
in ipso est. solus cupit eminere omnib suꝑb. Iam

Expanded text:
suetudine contra insolitam ueritatem latrantem. haec est suetudine contra insolitam ueritatem latrantem. haec est enim canum natura, ut. cum quibus habent consuetudinem. siue illi boni siue mali sint, non ad eos latrent, insolitorum autem personis uisis etiam innocentibus inritentur. manu autem canis potestatem mundi significauit, cuius etiam regnum infestum futurum corpori suo, id est ecclesiae suae leonis nomine figurauit in eo, quod adiunxit: Saluum me fac de ore leonis. unde scriptum est: Nihil interest inter minas regis et iram leonis, quamquam et diabolum apostolus Petrus leoni comparet rugienti et quaerenti circumeundo, quem deuoret. superbosque huius mundi Christianis humilibus aduersaturos ostendens consequenter dicit: Et a cornibus unicornuorum humilitatem meam. ideo quippe in unicornibus superbi intelleguntur, quia superbia odit consortium et, quantum in ipso est, solus cupit eminere omnis superbus. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in alio psalmo dicitur. et lingua corum gla¬
dius acutus. Unde quia in eius carne lingua pre¬
ualuit malignorum. orat ut animȩ nichil noceat
cum dicit. erue a framea animam meã ut hec in ꝓ¬
phetia oratio si ad caput corporis referas. ñ uidet᷑ ue¬
lut indigentis peticio. s potius rei future figurata
p̃dictio. Aut certe quia corpus eius hoc ẽ eccłia gra¬
ues ꝑsequutiones fuerat ꝑpessura. frameam dixit
qua maxime trucidati sunt martyres. Vnde uult
corum animas erui. ne timeant eos qui corpus oc¬
cidunt. animam autem ñ possunt occidere. & con¬
sentiant adillicita. aut etiã in ipsorũ passionibus
immicorum lingũa frameam dix̃. unde anima su¬
ã. hoc est aĩam corporis sui. animã scõrũ suoꝵ uult e¬
rui. Qd̃ aut̃ sequitur & de manu canis unicã meã:
nichil aptiꝰ quam unica eccłia michi uidetur intelli¬
gi. Canem uͦ mundum appallauit: ñ ratione .s. con¬

Expanded text:
sicut in alio psalmo dicitur: Et lingua eorum glasicut in alio psalmo dicitur: Et lingua eorum gladius acutus. unde, quia in eius carne lingua praeualuit malignorum, orat, ut animae nihil noceat, cum dicit: Erue a framea animam meam, ut haec in prophetia oratio, si ad caput corporis referas, non uideatur uelut indigentis petitio sed potius rei futurae figurata praedictio. aut certe, quia corpus eius, hoc est ecclesia graues persecutiones fuerat perpessura. frameam dixit, qua maxime trucidati sunt martyres; unde uult eorum animas erui, ne timeant eos. qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, et consentiant ad inlicita. aut etiam in ipsorum passionibus inimicorum linguam frameam dicit. unde animam suam, hoc est animam corporis sui, animam sanctorum suorum uult erui. Quod autem sequitur: Et de manu canis unicam meam, nihil aptius quam unica ecclesia mihi uidetur intellegi. canem uero mundum appellauit non ratione sed con
Abbreviated transcription (Latin):
Iam illud quod sequitur. nullius expositionis indi¬
get. Diuiserunt sibi uestimenta mea: & suꝑ uestẽ
meam miserunt sortem. Uerba deinde que sub¬
texuntur orantis sunt: tam ex ꝑsona capitis. id
est hominis mediatoris. quam ex ꝑsona corporis quod
ẽ eccłia. quam etiam dicit tunicam suam. Tu autẽ
dñe inquit ne longe feceris auxilium tuum. Hoc
ad eius carnem ꝑtinet: cuius resurrectio ñ in lon¬
gum missa est ut aliorum. In defensionẽ meam aspi¬
ce. Ne quid noceant inimici. qui sibi uidentur
aliquid potuisse carnem ꝑimendo mortalẽ. Non
autem nocent si defendente gr̃a di non eis ad
malum anima suꝑata consentiat. Sic enim et ali¬
bi ꝓpħatum est. Terra tradita in manꝰ impii ẽ: hoc
ẽ caro t̾rena. Erue a framea animam meam. frame¬
a gladius est. Nec utiq tali ferro. s cruce occisus est
xp̃c: nec latus eius gladios. lancea ꝑcusserunt. Iñ¬
lato gͦ uerbo. frameam linguam dixit ꝑsequentiũ:

Expanded text:
Iam illud, quod sequitur, nullius expositionis indiIam illud, quod sequitur, nullius expositionis indiget: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem. uerba deinde, quae subtexuntur, orantis sunt tam ex persona capitis, id est hominis mediatoris, quam ex persona corporis, quod est ecclesia, quam dicit etiam unicam suam. tu autem, domine, inquit, ne longe feceris auxilium tuum. hoc ad eius carnem pertinet, cuius resurrectio non in longum missa est ut aliorum. in defensionem meam aspice, ne quid noceant inimici, qui sibi uidentur aliquid potuisse carnem perimendo mortalem. non autem nocent, si defendente gratia dei non eis ad malum anima superata consentiat; sicut enim et alibi prophetatum est, terra tradita est in manus impii, hoc est caro terrena. Grue a framca animam meam. framea gladiue est; nec utique tali ferro sed cruce occisus est Christus nec latus eius gladio sed lancea percusserunt. translato ergo uerbo frameam linguam dixit persequentium,
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ manꝰ deductus ẽ. Scͥptum ẽ enim. Non sic im¬
pi.ñ sic: s. tanquam puluisquem ꝑicit uentus a fa¬
cie t̃re. Deniq sequitur. Qm̃ circundederunt me
canes multi: concilium malignantium circundedit
me: Tanquam ipsos dixerit puluerem mortis in
quem deductus ẽ: quos dixit canes multos & conci¬
lium malignantiũ: canes uidelicet illos appellans.
qui plerunq contra innocentes latrant. cum quibꝰ
ñ habent consuetudinem. Iam uero in his que sub¬
iungit: tanquam euangłium recitat᷑. Crucifixio
quippe eiꝰ exprimitur: in eo quod dicit. fo̾derunt
manus meas. & pedes meos: dinumerauert omnia
ossa mea. Ipsi uͦ considerauer̃t et inspexerunt me:
fosse sunt enim clauis manꝰ & pedes eius: & cum ex¬
tenderetur in ligno quodamm numerata sunt os¬
sa eiꝰ. Consideratus est autem atq conspectus qͥd illi fu¬
turum ẽẽt. utrum ueniret helyas & liberaret eum.

Expanded text:
quorum manus deductus est; scriptum est enim: Non sic imquorum manus deductus est; scriptum est enim: Non sic impii, non sic; sed tamquam puluis, quem proicit uentus a facie terrae. Denique sequitur: Quoniam circumdederunt me canes multi, concilium malignantium circumded erunt me, tamquam ipsos dixerit puluerem mortis, in quem deductus est. quos dixit canes multos et concilium malignantium canes uidelicet eos appellans, qui plerumque contra innocentes latrant, cum quibus non habent consuetudinem. iam uero in his. quae subiungit, tamquam euangelium recitatur. crucifixio quippe eius exprimitur in eo, quod dicit: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea: ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. fossae. sunt enim clauis manus et pedes eius et, cum extenderetur in ligno, quodam modo numerata sunt ossa eius. consideratus est autem atque conspectus. quid illi futurum esset et utrum ueniret Helias et liberaret eum.