comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctȩ. uasa portant in qͥb ĩmolat᷑ holocaustũ ⁊
uictuna. Quia ⁊ ꝑfecti sic̃ dictũ. ẽ. cũ omĩa
deserunt. totũ cor in amore dñi accendunt:
& ĩꝑfecti sacrificiũ offerunt. qđ exparte de.¬
S uouert̃. Sequit᷑. Et labia eoꝵ palmi uniꝰ re¬
flexa intrinsecꝰ ꝑ circuitũ. Quid. ẽ. hoc quod
m̃sarũ labia palmo metiunt᷑. nͥ qđ in palmo
manꝰ tendit᷑. & scĩ patres atq doctores ea p̃di.¬
cant. in quib auditoꝵ oꝑa tendunt᷑ : Quasi
enĩ manũ extendimꝰ : cũ oꝑa nr̃a dilatamꝰ.
Loquat᷑ gͦ unꝰ quisq doctor. coraudientis
exerceat. ociosoꝵ torporẽ excutiat. Quos
dũ ad oꝑabona tetenderit. palmũ se hab̃e¬
labiis ostñdit. Pensandũ quoq qr in pal¬
mo digitꝰ maior ac minimꝰ tendit᷑. Quid uͦ¬
in maiori acminimo digito. nͥ magna ⁊ extre.¬
ma actio designat᷑ : Palmũ gͦ mensȩ in la¬

Expanded text:
ctae vasa portant in quibus immolatur holocaustum et ctae vasa portant in quibus immolatur holocaustum et victima: quia et perfecti, sicut dictum est, cum omnia deserunt, totum cor in amore Domini accendunt, et imperfecti sacrificium offerunt, quod ex parte devoverunt. Sequitur: « Et labia earum palmi unius reflexa intrinsecus per circuitum. 13. Quid est hoc, quod mensarum labia palmo metiuntur, nisi quod in palmo manus tenditur, et sancti patres atque doctores ea praedicant in quibus auditorum opera tenduntur? Quasi enim manum extendimus cum opera nostra dilatamus. Loquatur ergo unusquisque doctor, cor audientis exerceat, otiosorum torporem excutiat. Quos dum ad bona in labiis ostendat. Pensandum quoque quia in palmo digitus major ac minimus tenditur. Quid vero majori ac minimo digito, nisi magna et extrema actio designatur? Palmum ergo mensae in la
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩt̃nã patriã medullitꝰ anhelant. seq exto.¬
tocorde in lacrimis mactant. Hiuidelicet
uasa suꝑ m̃sam sunt: in quib ĩmolat᷑ holo.¬
caustũ. Et sunt alii qͥ curã ꝓpͥȩ domꝰ gerud.
de filiis cogitant. eisq hereditatẽ seruant.
Qui tñ ȩtͣ̃ni iudicii memores: miscdiã pauꝑib
ĩpendunt. alim̃ta ac uestim̃ta eis ex parte qua
decreuerint tribuunt. hi nuirũ uasa suꝑ
m̃sam st̃. in qͣb uictuna ĩmolata ẽ. ñ holo.¬
caustũ. Quia enĩ patientia ⁊ doctrina scõrũ
admonendo ⁊ sustinendo. suadendo atq ter.¬
rendo alioꝵ corda usq adhoc erudiunt ut oĩa
deserant. ⁊ totos se in amore dii accendant:
alioꝵ uͦ ad hoc usq instruunt. ut qr oĩa relin¬
quere ñualent uł ex parte qua p̃ualent mise¬
ricordes fiant. & carnis curã cũ animȩ cura
partiant᷑: Mensȩ dñi de qͣdris lapidib iustru.¬

Expanded text:
ad aeternam patriam medullitus anhelant, seque ex toad aeternam patriam medullitus anhelant, seque ex toto corde in lacrymis mactant. Hi videlicet vasa super mensam sunt, in quibus immolatur holocaustum. Et sunt alii qui curam propriae domus gerunt, de filiis cogitant, eisque haereditatem servant, qui tamen, aeterni judicii memores, misericordiam pauperibus impendunt, alimenta ac vestimenta eis ex parte qua decreverint tribuunt. Hi nimirum vasa super mensam sunt, in quibus victima immolata est, non holocaustum. Quia enim patientia et doadmonendo et sustinendo, suadendo atque terrendo aliorum corda usque ad hoc erudiunt, ut omnia deserant, et totos se in amore Domini accendant. Aliorum vero ad hoc usque instruunt, ut quia omnia relinquere non valent, vel ex parte qua praevalent, misericordes fiant, et carnis curam cum animae cura partiantur, mensae Domini de quadris lapidibus instru
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis capiunt. ut ex eoꝵ m̃tib holocaustũ
uitȩ atq orationis ĩmolet᷑: Hinc ẽ enĩ quod
paulus cũ adhuc rudis eẽt infidi uocatione
uas appellat᷑ cũ dr̃. Uas electionis michiẽ.
hinc pastores atq doctores ꝓpħa ad monet
dicens. Mundamini qͥ fertis uasa dñi. Ipsi
& enĩ quasi m̃sȩ dñi uasa portant. qͥuitã fide¬
liũ erudiendo tolerant: ut qͣndoq hanc do.¬
mino ad holocaustũ ⁊ sacrificiũ ꝑducant. S.
neq hoc negligent̃ intuendũ ẽ: qđ in eisdem
uasis holocaustũ. ⁊ uictima dr̃ ĩmolari. ho¬
locaustũ enĩ sic̃ & suꝑus diximꝰ uictima est :
ñtũ uictima semꝑ holocaustũ. qr cũ qͥd ex
parte offertur. ⁊ exparte retinet᷑. sacrificiũ
quidẽ ẽ. S holocaustũ ñ ÷. Sunt uero in
multitudine magna fideliũ alii qui quȩ
mundi st̃ oĩa relinquunt. cuncta quȩ possi¬
dent tribuunt. nicħ sibimet ipsis reseruant.

Expanded text:
pietatis capiunt, ut ex eorum mentibus holocaustum pietatis capiunt, ut ex eorum mentibus holocaustum vitae atque orationis immoletur? Hinc est etenim, quod Paulus cum adhuc rudis esset in fidei vocationevas appellatur, cum dicitur, vas electionis mihi est. Hinc pastores atque doctores Propheta admonet dicens: « Mundamini qui fertis vasa Domini ; » ipsi etenim, quasi mensae Domini vasa portant, qui vitam fidelium erudiendo tolerant, ut quandoque hanc Domino ad holocaustum et sacrificium perducant. Sed neque hoc negligenter intuendum est, quod in eisdem vasis, holocaustum et victima dicitur immolari. Holocaustum enim, sicut superius diximus, victima est. Non tamen victima semper holocaustum, quia cum quid ex parte offertur, ex parte retinetur, sacrificium quidem est, sed holocaustum non est. Sunt vero in multitudine magna fidelium aliqui, qui ea, quae mundi sunt, omnia relinquunt, cuncta quae possident tribuunt, nihil sibimetipsis reservant,
Abbreviated transcription (Latin):
audit iniusibilia. sequat᷑ in cęlo. S unũ cu¬
bitũ habet altitudo m̃sȩ: qr unitas ẽ fidei in
corde om̃iũ scõꝵ.unũ dm̃ ẽẽ trinitatẽ. & pa¬
tres testam̃ti uet̾is ⁊ p̃dicatores ꝓfessi sunt cesta
ñt noui. Altitudo itaq m̃surarũ nil uno
unitate concordat om̃iũ fides patrũ s hi
qͥiã in longanuntatẽ spei sũmis uirtutib ꝓfi.¬
cientes unũ ⁊ dimidiũ cubitũ hñt. atqui lati¬
tudine caritatis uno ac dimidio cubito meti¬
unt᷑. in altitudinẽ uͦ fidei uno cubito excres.¬
cunt: magni st̃. & sũma admiratione uene.¬
randi. Debent gͦ paruuloꝵ animas in sinu
suȩ conu̾sationis susciꝑe. atq eas in ꝯspectu
dñi uelut qđdã holocaustũ ac sacrificium
offerre. Unde aꝑte sequit᷑. Suꝑ qͣs ponunt
uasa in quib ĩmolat᷑ holocaustũ ⁊ uictima.
Quid enĩ st̃ animȩ fideliũ nͥ uasa sc̃a quȩ u̾ba

Expanded text:
audit invisibilia sequatur in coelo. Sed unum cuaudit invisibilia sequatur in coelo. Sed unum cubitum habet altitudo mensarum, quia unitas est fidei in corde omnium sanctorum. Unum Deum esse Trinitatem et patres testamenti veteris, et praedicatores professi sunt testamenti Novi. Altitudo itaque mensurarum nil uno unitate concordat omnium fides Patrum. Sed hi qui jam in longanimitate spei summis virtutibus proficientes, unum et dimidium cubitum habent, atque in latitudine charitatis uno ac dimidio cubito metiuntur: in altitudine vero fidei uno cubito excrescunt, magni sunt et summa admiratione venerandi. Debent ergo parvulorum animas in sinu suae conversationis suscipere atque eas in conspectu Domini velut quoddam holocaustum ac sacrificium offerre. Unde apte sequitur: « Super quas ponunt vasa in quibus immolatur holocaustum et victima. » Quid enim sunt animae fidelium nisi vasa sancta, quae verbum
Abbreviated transcription (Latin):
te cũ ꝓximo. atq illud qđ eis ualde maiꝰ. ẽ.
ad huc inamore d̃ĩ quẽ ñ uident integrum
ñ ẽ. De hoc amore qͥ hic incipit᷑. ut ex uisi¬
one dñi in et̃na patria ꝑficiatur: Recte
ysaias loquit᷑ dicens. Uiuit dñs cuiꝰ ignis
ẽ in syon: ⁊ caminꝰ eiꝰ in hierłm. Plus est
aut̃ caminũ ẽẽ : ꝗͣ ignẽ. Quia ẽẽ ignis ⁊
paruus pot̃. in camino aut̃ uastior flam¬
ma suocendit᷑. Syon uͦ speculatio. hierłm
aut̃ uisio pacis dr̃. Iacẽ uero nr̃ãm hic in¬
terim speculamur. ut illic pꝰmodũ plene
aliquatenꝰ ardemꝰ: ubi de illo aliqͥd contẽpla¬
mur. S ibi plene ardebimꝰ ubi de illo plene
uidebimꝰ: quẽ amamꝰ. Altitudo uͦ mensurarũ
ẽ. cubiti uniꝰ. Quȩ ẽ enĩ altitudo scõꝵ nͥ fides
inuisibiliũ : ꝑfidẽ enĩ creditur qđ ñ uidetur:
atq idõ ꝑ hanc iustoꝵ m̃sa ad altitudinẽ ducit᷑.
ut cuncta uisibilia despiciat int̾ra. & ea quȩ

Expanded text:
 cum proximo; atque illud in eis quod valde majus est, id est amor Dei quem non vident, adhuc integrum non est. De hoc amore, qui hic incipitur, ut ex visione Domini in aeterna patria perficiatur, recte Isaias loquitur, dicens: Vivit Dominus, cujus ignis est in Sion, et caminus ejus in Jerusalem . Plus est autem caminum esse quam ignem, quia esse ignis et parvus potest, in camino autem vastior flamma succenditur. Sion vero speculatio, Jerusalem autem visio pacis dicitur. Pacem vero nostram hic interim speculamur, ut illic postmodum plenaliquatenus ardemus, ubi de illo aliquid contemplamur; sed ibi plene ardebimus, ubi illum plene videbimus quem amamus. 11. Altitudo vero mensarum est cubiti unius. Quae est enim altifidem enim creditur quod non videtur, atque ideo per hanc justorum mens ad altitudinem ducitur, ut cuncta visibilia despiciat in terra, et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ carnali eoꝵ uita postulant. m̃sȩ dñi car.¬
nes oblationis portant. It gͦ sint ꝓ quib
conu̾sis ⁊ flentib rogent: oportet ut eisdẽ
priꝰ in peccato positis p̃dicent. & cũ iã ceꝑint
peccata relinquere. atq ad innocentiã festi.¬
nare: necẽe ẽ ut erga eos in ore doctoris
incremita p̃dicationis ex crescant. & qͥb dã
doctrinȩ suȩ u̾bo tanto uehem̃tius insis-¬
tat: qͣnto eos qͣuius cecidisse considat. ui.¬
delicet sciens. qđ ipse tanto mercedẽ magnȩ
remunerationis accipiat: qͣnto uerbis suis
alios de ꝓfundiorib peccatis leuat. Libet
int̾ hec sci euangłii ad mediũ u̾ba deduce.¬
re: cuiꝰ sacra historia ꝑ hoc qđ factũ ÷ mira¬
culũ narrat. Mira quȩ cotidie aguntur de.¬
nunciat. Nã confessi atq ieiuni ad dñm
popłi cũ uenissent: discipłis dñs dix. Mi.¬
sereor suꝑ turbã. qr ecce iã triduo sustinetĩ
me: nec hñt qđ manducent. Et si dimisero
eos ieiunos in domos suas: deficient in uia

Expanded text:
eorum vita postulant, mensae Domini carnes oblationis portant. Ut ergo sint pro quibus conversis et flentibus rogent, oportet ut eisdem prius in peccato positis praedicent; et cum jam coeperint peccata relinquere, atque ad innocentiam festinare, necesse est ut erga eos in ore doctoris incrementa praedicationis excrescant, et quibusdam doctrinae suae verbo tanto vehementius insistat, quanto eos gravius cecidisse considerat, videlicet sciens quod ipse tanto mercedem magnae remunerationis accipiat, quanto verbis suis alios de profundioribus peccatis levat. 22. Libet inter haec sancti Evangelii ad medium verba deducere, cujus sacra historia per hoc quod factum miraculum narrat, mira quae quotidie aguntur denuntiat. Nam cum fessi atque jejuni ad Dominum populi convenissent, discipulis Dominus dixit: Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quid manducent; et si dimisero eos jejunos in domos suas, deficient in via;
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. Quanto & enĩ quisq plus in pͣuo
ope errauit. tanto ab oĩpotente dño longiꝰ
recessit. Nã ⁊ ꝓdigꝰ filiꝰ qͥ patrẽ deseruit:
abiit in regionẽ longinquã in qua porcos
pauit: qr uitia nutriuit. Dent᷑ gͥ alim̃ta
eis etiã qͥ delonginquo ueniunt. qr ꝯuersis
peccatorib doctrinȩ scę̃ cibi p̾bendi sunt.
ut in dm̃ uires reparent. qͣs in flagitiis
amisert̃. Qui sepe a doctorib tanto ne-¬
cesse ÷ ut largiorib cibis doctrinȩ satient᷑:
ꝯfitendo relinquere ⁊ fletib punire: Necẽe
ẽ ut doctores scĩ ꝓ eoꝵ peccatis sollicite ex¬
orent. qͣtinꝰ m̃se dñi carnes oblationis por¬
tent. Qđ quotiens agunt & in hoc ꝓ alie¬
nis peccatis int̾ueniunt: sua ante di ocłos
ãpliꝰ detergunt. qr ea ipsa caritate se iusti.¬
ficant: qua mira pietate ꝓ alienis iniqͥta.¬
tib se in lam̃tis mactant. Nec laboriosum
debet ẽẽ doctori ꝓ conuersis peccatorib

Expanded text:
veniunt. Quanto etenim plus quisque in pravo veniunt. Quanto etenim plus quisque in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Deo longius recessit. Nam et prodigus filius qui patrem deseruit, abiit in regionem longinquam, in qua porcos pavit, quia vitia nutrivit. Dentur igitur alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Qui saepe a doctoribus tanto necesse est ut a largioribus cibis doctrinae satientur, confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exorent, quatenus mensae Domini carnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt, quia ea ipsa charitate se justificant, qua mira pietate pro alienis iniquitatibus se in lamentis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus pro conversis peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinos indomũ suã dñs noluit ne deficiant
inuia: Quia uidelicet conu̾si peccatores in
p̃sentis uitȩ ua deficiunt. si insua ꝯscientia
sine doctrinȩ sc̃e pabulo dimittant᷑. Ne gͦ
lassemur in huiꝰ pegrinationis itinẽre. pas¬
cendi sumꝰ sacra admonitione. Ualde autem
pensanda. ẽ. pia sententia quȩ ꝓcessit ex ore
uenert̃. Est aut̃ qͥ nicħ fraudis ⁊ nicħ carn̾a¬
lis corruptionis exꝑtꝰ: ad om̃ipotentis dei
seruitiũ festinauit. Iste delonginquo non
uenit: qr ꝑincorruptionẽ ⁊ innocentiam
ꝓximꝰ fuit. Aliꝰ nulla ĩpudicitia. nullis fla¬
gitiis in quinat᷑. solo aut̃ conuigio exꝑtus.
Ad ministeriũ spiritale conu̾sus ẽ. Neq iste
uenit de longinquo: q usus coniunctione
concessa. ꝑ illicita ñ errauit. Alii uero post
carnis flagitia. alii pꝰ falsa testimonia. alii
pꝰ ꝑpetrata homicidia ad penitentiã rede¬
unt: atq ad om̃ipotentis dĩ seruitiũ con-¬
uertunt᷑. Hi uidelicet. ad dñm delonginqͦ

Expanded text:
mum suam Dominus non vult ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittuntur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia, quae processit ex ore st enim qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, sola autem conjugia expertus ad ministerium spirituale conversus. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post perpetrata homicidia, ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de lon
Abbreviated transcription (Latin):
alio latere fuerunt. Habet &e porta quȩ
ꝑgit adaqͥlonẽ duas m̃sas hinc. & duas
inde : eosdẽ quos diximꝰ pͥncipes sacerdo.¬
tũ & seniores popłi inmaiori auctoritate
regiminis. scribas quoq ⁊ phariseos qui
rudi illi popło minori loco p̃fuert̃. Sed he
m̃se uxta portã sunt quȩ ad aquilonẽ ꝑgit:
qr cũ qͣtuor isti ordines popło p̃eẽnt. synago.¬
ga in ꝑsecutione redẽptors nr̃i seuiens: ad
torporẽ ꝑfidiȩ ꝓrupit. Quȩ tñ mensȩ ha.¬
buert̃ sacrificiũ: qđ uixta solã littãm tenu.¬
erunt. Unde & ad torporẽ frigoris lapsi st̃:
ꝙ flãma sp̃s succeusi uͥ sunt. Interiores
autẽ m̃sȩ holo caustũ ñ hñt: qr siue in cordibꝰ

Expanded text:
alio latere fuerunt. 7. Habet et porta quae pergit ad Aquilonem duas mensas hinc, et duas inde, eosdem quos diximus principes sacerdotum et seniores populi in majori auctoritate regiminis, Scribas quoque et Pharisaeos, qui rudi illi populo minori loco praefuerunt. Sed hae mensae juxta portam sunt quae ad Aquilonem pergit, quia cum quatuor isti ordines populo praeessent, Synagoga in persecutione Redemptoris nostri saeviens, ad torporem perfidiae prorupit. Quae tamen mensae habuerunt sacrificium, quod juxta solam litteram tenuerunt; unde et ad torporem frigoris lapsi sunt, quia flamma spiritus succensi non sunt. Interiores autem mensae holocaustum habent, quia sive in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ioris uestibuli constructas. ut ĩmoletur
suꝑ eas holo caustũ ⁊ ꝓpeccato ⁊ ꝓ delicto.
loco lapides qͣdros accipimꝰ. Nisi qͦslibet scõs.
quoꝵ uita in ꝓsꝑitate. atq adu̾sitate nouit
fortit stare: Lapis & enĩ qͣdrus ȩque stat:
in quocũq latere fuerit uersus. Quisqͥs ꝙͦ in
ꝓsꝑitate ñ extollitur. in adu̾sitate ñ frangit᷑.
suasionib ad malũ ñ trahitur. uituꝑationib a
bono oꝑe ñ reuocat᷑: lapis quadrus ẽ. Et qͣsi
ex oĩ latere statũ habet: qui casũ inqualibet
ꝑmutatione ñ habet. Certe cũ iudeoꝵ popu¬
lũ ꝓpħa afide perire cognosceret. ⁊ scõe
sunt exgentib infidei ⁊ uite fortitudine
solidati: in magna consolatione locutus ẽ.
dicens. Lapides cecidert̃: s quadris lapidib
edificabimꝰ. Uidens quippe inscã ȩccła apo.¬
stolos. martires. atq doctores surgere: de
lapidũ casu. id ÷ de iudeoꝵ ꝑditione minꝰ do¬

Expanded text:
interioris vestibuli constructas, ut immoletur interioris vestibuli constructas, ut immoletur super eas holocaustum et pro peccato et pro delicto, loco lapides quadros accipimus, nisi quoslibet sanctos, quorum vita in prosperitate atque adversitate novit fortiter stare? Lapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque latere fuerit versus. Quisquis ergo in prosperitate non extollitur, in adversitate non frangitur, suasionibus ad malum non trahitur, vituperationibus a bono opere non revocatur, lapis quadrus est. Et quasi ex omni latere statum habet, quia casum in qualibet permutatione 1406 non habet. Certe cum Judaeorum populum propheta a fide perire cognosceret, et sanctsunt ex gentibus in fidei et vitae fortitudine solidati, in magna consolatione locutus est, dicens: Lapides ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus . Videns quippe in sancta stolos, martyres et doctores surgere de laterum casu, id est Judaeorum perditione, minus do
Abbreviated transcription (Latin):
nise hinc ⁊ qͣtuor m̃sȩ inde. ꝑ latera portȩ.
Dũ enĩ fides ⁊ uita. doctrina ⁊ ꝓpħia in bonoꝵ
m̃tib custodit᷑. portanrã id est intellectus
sacrieloquii. qͣtuor ex latere m̃sas habet.
Cũq in ꝓficientib popłis scã p̃dicatio pati¬
entiã ⁊ benignitatẽ seruat. quȩ priꝰ incarna¬
lib circũcisiõnẽ ⁊ sacrificiũ custodiunt: Men¬
sȩ quoq qͣtuor qͣsi exalio latere monstrantur:
Quȩ simul om̃s octo ad ĩmolandũ fiunt. Qua¬
tuor uidelicet int̾iores adbolocaustũ. Quatuor
uͦ exteriores ad sacrificiũ. Quia ⁊ hi qui in scã
ȩccła fidẽ. uitã. patientiã. atq benignitatem
custodiunt. sũmis ia ꝓcul dubio uirtutib pol¬
lent. Et hi qͥ in synagoga doctrinã. ⁊ ꝓpħiam.¬
⁊ circũcisionẽ. ⁊ sacrificiũ cognouerunt: alia
offerendo. atq sibimet ipsis alia retinendo.
deuotionis uictimã oĩpotenti dño dederunt.
S quia suꝑius dictũ ẽ. id cuco mensas qͣtuor

Expanded text:
hinc et quatuor mensae inde per latera portae. Dum enim fides et vita, doctrina et prophetia in bonorum mentibus custodit, porta nostra, id est, intellectus sacri eloquii quatuor ex latere mensas habet. Cumque in proficientibus populis sancta praedicatio patientiam et benignitatem servat, quae prius in carnalibus circumcisionem et sacrificium custodivit, mensae quoque quatuor, quasi ex alio latere monstrantur: quae simul omnes octo ad immolandum fiunt, quatuor videlicet interiores ad holocaustum, quatuor vero exteriores ad sacrificium. Quia et hi, qui in sancta Ecclesia fidem, vitam, patientiam atque benignitatem custodiunt, summis jam procul dubio virtutibus pollent. Et hi qui in synagoga doctrinam et prophetiam, circumcisionem et sacrificium cognoverunt, alia offerendo atque sibimetipsis alia retinendo, devotionis suae victimam omnipotenti Domino dederunt. Sed quia superius dictum est idcirco mensas quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑: qr fides ⁊uita. patientia ⁊ benignitas.
de uita scõꝵ in exẽplũ datȩ st̃ sequentibꝰ popłis:
ut iã uestibulũ m̃sas habeat. id ⁊ uirtutes ui¬
tȩ popłs teneat: in qͥb oĩpotenti d̾o oratiois
sacrificiũ in ara sui cordis incendat. Quioqͥd
enĩ boni fideles sõẽ ȩocłȩ popłi uł fecerunt. ł
faciunt: hoc in exẽplo de p̃dicatoꝵ suoꝵ uita
susceperunt. Ande & enĩ m̃sas hoc uestibu¬
lum haberae. nͥ quadros lapides inuenisset:
It enĩ unũ de quadris lapidib breuit ad me¬
diũ deducamꝰ. Uultis frs rm̃i finẽ uidere:¬

Expanded text:
patientia et benignitas de vita sanctorum in exemplum datae sunt sequentibus populis, ut jam vestibulum mensas habeat, id est virtutes vitae populus teneat, in quibus omnipotenti Deo orationis sacrificium in ara sui cordis incendat. Quidquid enim boni fideles sanctae Ecclesiae populi vel fecerunt, vel faciunt, hoc in exemplum de praedicatorum suorum vita susceperunt. Unde enim mensas hoc vestibulum haberet, nisi quadros lapides invenisset? Ut enim unum de quadris lapidibus breviter ad medium deducamus, vultis, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
excubant in custodiis tẽpli. Et garophilaciũ
qđ respicit uiã aquilonis : sacerdotũ qui ex.¬
cubant administeriũ altaris. Si enĩ utraq
facies ad australẽ uiã tenebant. qͦmͦ nc̃ unũ
ad meridianã. atq aliud ad aquilonis uiã
respicere dicit᷑ : S in his u̾bis agnoscius.
qđ garophilaciũ sacerdotũ qui excubant
incustodiis tẽpli ita positũ fuerat: ut solã¬
meridianã uiã respiceret. gazophilaciũ uͦ
sacerdotũ qui excubant ad ministeriũ alta.¬
ris ita erat in atrio.: ut & ad australẽ uiã
& aqͥlonis faciẽ intenderet. quatiꝰ ⁊ cum
garophilatio sacerdotũ qͥ excubant incus.

Expanded text:
odiis templi, et gazophylacium quod respicit viam Aquilonis sacerdotum qui excubant ad ministerium altaris. Si enim utraque facies ad Australem viam tendebant, quomodo nunc unum ad meridianam atque aliud ad Aquilonis viam respicere dicitur? Sed in his verbis agnoscimus quod gazophylacium sacerdotum qui excubant inmeridianam viam respiceret: gazophylacium vero sacerdotum qui excubabant ad ministerium altaris, ita erat in atrio, ut australem viam et aquilonis faciem intenderet: quatenus et cum gazophylacio sacerdotum, qui excuba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio minimꝰ figurat᷑. Hȩc gͦ oportuit
facere ⁊ illa ñ omittere. qr si opꝰ nr̃m palmũ
metiri uolumꝰ : sic necesse.ẽ. ut tendat᷑ muini.¬
mus. qͣtinꝰ maior digitꝰ ñ attrahat᷑. Bene
autẽ cũ m̃sarũ labiã metiunt᷑ & m̃sura pal¬
midicit᷑ additur uniꝰ. ut ex doctoꝵ p̾dicati.¬
one sic̃ unitas tenet᷑ infide. ita qͦq unitas
m̃tiũ seruet᷑ ioꝑe: Ne ꝑ opꝰ bonũ qđ alt̃ agit.
alt̃ ad discordiȩ malũ ꝓrũpat. Ita etiã bona

Expanded text:
procul dubio minimus figuratur. Haec ergo oportuit facere, et illa non omittere, quia si opus nostrum palmo metiri volumus, sic necesse est ut tendatur minimus, quatenus major digitus non attrahatur. 14. Bene autem cum mensarum labia metiuntur, et mensura palmi dicitur, additur unius, ut ex doctorum praedicatione sicut unitas tenetur in fide, ita quoque unitas mentium servetur in opere, ne per opus bonum quod alter agit, alter ad discordiae malum prorumpat. It
Abbreviated transcription (Latin):
lo quatuor m̃sas habet: qr scã ȩccłia ad eru¬
ditionẽ fideliũ popłoꝵ. quatuor regentium
ordines accipit. Quos paulus exdono om̃i¬
potentis dĩ enumerat dicens. Ipse dedit
quosdã quidẽ apłos: quosdã aut̃ ꝓpħas.
alios uͦ euangłistas. alios autẽ pastores.
⁊ doctores. Pastores uͦ & doctores unum
regentiũ ordinẽ nominat : qr gregẽ dĩ ipse
ueracit̾ pascit qͥ docet. Habuit quoq ⁊ por¬
ta exterior m̃sas qͣtuor: qr uidelicet sina¬
goga obsequii exterioris obseruantiã ꝑ pͥnci¬
pes sacerdotũ ⁊ seniores popłi. ꝑscribas atq
pharisȩos tenuit. Qui scilicet phariser etiã
legis doctores uocati sunt. Siue autẽ exte¬
riori. seuinteriori portȩ due m̃se hinc st̃
& due inde: qr in exordiis suis scã eccła
ñ eos qͥin uet̾i popło fuerant. s eos qui in¬
tẽpore qđ nõ ẽ. habet euangłistas. atq
doctores. Quia uͦ euangłiũ bonũ nuntiũ

Expanded text:
lo quatuor mensas habet, quia sancta Ecclesia ad erulo quatuor mensas habet, quia sancta Ecclesia ad eruditionem fidelium populorum quatuor regentium ordines accepit, quos Paulus ex dono omnipotentis Domini enumerat, dicens: « Ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores . Pastores vero et doctores unum regentium ordinem nominat, quia gregem Dei ipse veraciter pascit qui docet. Habuit quoque et porta exterior mensas quatuor, quia videlicet Synagoga obsequii exterioris observantiam per principes sacerdotum et seniores populi, per Scribas atque Pharisaeos tenuit. Qui scilicet Pharisaei etiam legis doctores vocati sunt. Sive autem exteriori seu interiori portae duae mensae hinc sunt, et duae inde, quia in exordiis suis sancta Ecclnon eos qui in veteri poptempore quod nunc est, habet evangelistas atque doctores. Quia vero Evangelium bonum nuntium
Abbreviated transcription (Latin):
manib nrĩs. Male dicim᷑ : ⁊ benedicimus.
ꝑ secutionẽ patimͣ. ⁊ sustinemꝰ. Blasphemam.
⁊ obsecramꝰ. Uultis benignitatẽ cognoscere:
Ego autẽ libentissime impendã:⁊⁊ suꝑ ĩpen¬
dar ipse ꝓ animab ur̃is. Acne forsitan cre.
fuerit: mox ad eosdẽ discipłos subiungit
dicens. Licet plus uos diligens: minu̾ss
diligar. Cũ gͦ a popło fideli ad imitandas
uirt᷑utes scõꝵ p̃dicatoꝵ uita cognoscitur:
ꝓfecto inuestibulo de quadris lapidibus
m̃sȩ construunt᷑. Habuit uͦ & synagoga
spiritales patres indoctrina atq ꝓpħia. ex
quib exẽplũ uitȩ in uirtutib traheret. S
rudis eiꝰ popłs mag̃ ꝑ timorẽ seruiens quã
ꝑ amorẽ sequens. uitas patrũ noluit imi.¬
tari qͣs uidit: atq ido porta exterior quȩ
ad aquilonẽ ꝑgit. m̃sas ñ habet adbolo cau¬
stũ. S qr hȩc moralit dixunꝰ. restat ad huc
ut easdẽ m̃sas ꝑ intelligentiã typicã ꝑseru¬
temur. Porta ⁊ enĩ nr̃a in interiori uestibu

Expanded text:
ris; maledicimur, et benedicimus, persecutionem patimur, et sustinemus; blasphemamur, et obsecramus . Vultis benignitatem cognoscere? Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris . Ac ne forsitan credafuerit, mox ad eosdem discipulos subjungit, dicens: Licet plus vos diligens, minus diligar . Cum ergo a populo fideli ad imitandas virtutes sanctorum praedicatorum vita cognoscitur, profecto in vestibulo de quadris lapidibus mensae construuntur. Habuit vero et Synagoga spiritales patres in doctrina atque prophetia, ex quibus exemplum vitae in virtutibus traheret. Sed rudis ejus populus, magis per timorem serviens quam per amorem sequens, vitam patrum noluit imitari quam vidit, atque ideo porta exterior quae ad Aquilonem pergit, mensas non habet ad holocaustum. Sed quia haec moraliter diximus, restat adhuc ut easdem mensas per intelligentiam typicam perscrutemur. 6. Porta etenim n
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror cõphendisse. Qui rursꝰ ait. Exparte
cognoscimꝰ: ⁊ ex parte ꝓpħamꝰ. Cũ aut̃ ue.¬
nerit qđ ꝑfectũ ẽ : euacuabit᷑ qđ exparte ÷.
ẽ. ⁊ ex parte cognoscit. cubitũ habet Quan¬
plene uid̾e ñ possunt ubi spei ocłm mittuã:
hoc qđ suꝑ unũ cubitũ hñt in dimidio eubito
recidat᷑. Quatinꝰ in hac uita semꝑ se ĩꝑfectos
aspiciant: & ardentius ad ꝑfectionẽ currad̃.
Habent quoq m̃sȩ latitudinẽ cubiti uniꝰ &

Expanded text:
arbitror comprehendisse . Qui rursus ait: Ex parte arbitror comprehendisse . Qui rursus ait: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod exest, et ex parte cognoscit, cubitum habet, quanplene videre non possunt, ubi spei oculum mittunt, hoc quod super unum cubitum habent, in dimidio cubito recidatur: quatenus in hac vita semper se imperfectos aspiciant, et ardentius ad perfectionem currant. Habent quoque mensae latitudinem cubiti unius et
Abbreviated transcription (Latin):
ad caritatis ãplitudinẽ ꝑtinere. Mensȩ gͦ
quȩ ad holocaustũ constructȩ st̃. longitu¬
dine cubiti unsꝰ ⁊ dimidii metiunt᷑ : qr sci
patres atq doctores qͥ se longaniniter ad
secreta spei intimȩ extendt̃: per hoc qđ in
uirtutib uiuunt. quantũ ad humanã quidem
m̃surã ꝑtinet ualde ꝑfecti st̃: Quantũ uͦ ad
diuina mistia quȩ plene abhontine capi non
possunt ꝗͣdui in hac mortali carne subsistit:
ꝑfecti ñ sunt. In semet ipsis gͦ iã cubitũ hñt.
indo aut̃ adhuc cubitum᷑ ñ hñt: qr iam
quidẽ in uirtutib plene ꝓficiunt. s tñ aliqͥd
de do ad huc ex parte agnoscunt. Fcce iterũ
in m̃sura m̃sȩ : ad testimoniũ paulus occurrit.
Uideamꝰ an eiꝰ uita. cubito integro m̃suretur.
Dicit enĩ. Quot quot ꝑfecti sumꝰ: hoc sapiamꝰ.
Uideamꝰ si in his quȩ de dosentit. iã se ad ꝑci.¬
pienda mistĩa ꝑfecte tetenderit. Ego me ñ

Expanded text:
ad charitatis amplitudinem pertinere. Mensae ergo ad charitatis amplitudinem pertinere. Mensae ergo quae ad holocaustum constructae sunt, longitudine cubiti unius et dimidii metiuntur, quia sancti patres atque doctores, qui se longanimiter ad secreta spei intimae extendunt, per hoc quod in virtutibus vivunt, quantum ad humanam quidem mensuram pertinet, valde perfecti sunt, quantum vero ad divina illa mysteria quae plene ab homine capi non possunt, quandiu in hac mortali carne subsistunt, perfecti non sunt. In semetipsis ergo jam cubitum habent, in Deo autem adhuc cubitum non habent, quia jam quidem in virtutibus plene proficiunt, sed tamen aliquid de Deo adhuc ex parte cognoscunt. Ecce iterum in mensura mensae ad testimonium Paulus occurrit. Videamus an ejus vita cubito integro mensuretur. Dicit enim: Quotquot perfecti sumus, hoc sapiamus . Videamus si in his quae de Deo sentit jam se ad percipienda mysteria perfecte tetenderit: Ego me non
Abbreviated transcription (Latin):
condi eloquia tua. ut non peccẽ tͥ. S quia
m̃sȩ hȩ unde sint constructȩ cognouimus:
cubiti uniꝰ. & dimidii. & altitudinẽ cubta
uniꝰ: hunc locũ quidã exposuit diceus. Lon¬
gitudinẽ ⁊ latitudinẽ habet m̃sa unũ cu
bitũ & dimidiũ id.ẽ ꝑ quadrũ: quȩ simul
iunctȩ. tres cubitos faciunt. Qui tres cubi¬
ti hñt in altitudinẽ cubitũ unũ: ut mist̾i̾a
trinitatis. uniꝰ cubiti hoc ẽ diuinȩ maiestatiᷤᷤ
m̾̃sura conseruet. Qui uidelicet sensꝰ exposi¬
tionis idcirco ñ potest stare: qr in illa sum¬
ma trinitate quȩ om̃ia qreauit. oĩa contin&
dimidiũ nicħ ẽ: nec ex duob dimidiis ali¬
quidimũ. Neq enĩ qͥcꝗͣ iminutionis ac
decisionis habet illa substantia: quȩ semꝑ
in cõmutabił manens. nec detrim̃tũ recipit:
nec augm̃tũ. Sepe aut̃ diximꝰ longitudi.¬
nẽ ad longanuitatẽ spei. latitudinẽ uero:

Expanded text:
condi eloquia tua, ut non peccem tibi . Sed quia condi eloquia tua, ut non peccem tibi . Sed quia mensae hae unde sint constructae cognovimus, cubiti unius et dimidii, et altitudine cubiti unius. 9. Hunc locum quidam exposuit, dicens: Longitudine et latitudine habent mensae cubitum unum et dimidium, id est per quadrum, quae simul juncta tres cubitos faciunt. Qui tres cubiti habent in altitudinem cubitum unum, ut mysteria Trinitatis unius cubiti, hoc est divinae majestatis, mensuram conservent. Qui videlicet sensus expositionis idcirco non potest stare, quia in illa summa Trinitate quae omnia creavit, omnia continet, dimidium nihil est, nec ex duobus dimidiis aliquid unum. Neque enim quidquam imminutionis ac decisionis habet illa substantia, quae semper incommutabilis manens, nec detrimentum recipit, nec augmentum. Saepe autem diximus longitudinem ad longanimitatem spei, latitudinem vero
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ omnẽ eoꝵ cogitationẽ in bono oꝑe as¬
sumit flãma amoris di: qͣsi holo caustũ simul
qđ inuenit incendit. Holocaustũ enĩoffert:
qͥ siue in bono oꝑe. seu inscã cogitatione me¬
dullitꝰ accendunt᷑. Mensȩ uͦ hȩ ex quadris
lapidib factȩ st̃: qr dũ cotidie sacrieloquis
in sius cordib u̾ba meditant᷑. ad offerendũ
dño orationis holocaustũ qͣsi ex q̃dris lapidibꝰ
construunt᷑. Uerba & enĩ scripturȩ sacrȩla¬
pides qͣdri st̃ qͥubiq stant: qr exnullo latere
rep̃hensibilia inueniunt᷑. Nã in om̃e quod
p̃titum narrant. in om̃ẽ qđ uenturũ adñti¬
ant. in onĩe qđ moralit̾ p̃dicant. in om̃e qđ
spiritalit̾ sonant: qͣsi in diuerso latere statũ
hñt. qr rephensionẽ ñ hñt. Corda itaq sc̃e¬
tant. semet ipsos dño a carnali uita in cogi¬
tatione mactant. Unde scriptũ ẽ. Lex dei
eius incorde ipsius. ⁊ ñ supplantabunt᷑ gres¬
sus eiꝰ. Et unde rursũ dr̃. In corde meo abs.¬

Expanded text:
od omnem eorum cogitationem in bono opere absumit, flamma amoris Dei quasi holocaustum totum simul quod invenit incendit. Holocaustum enim offerunt, qui sive in bono opere, seu in sancta cogitatione medullitus accenduntur 8. Mensae vero hae ex quadris lapidibus factae sunt, quia dum quotidie sacri eloquii in suis cordibus verba meditantur, ad offerendum Dconferuntur: verba etenim Scripturae sacrae lapides quadri sunt, quia ubique stant, quae ex nullo latere reprehensibilia inveniuntur. Nam in omne quod praeteritum narrant, in omne quod venturum annuntiant, in omne quod moraliter praedicant, in omne quod spiritaliter sonant, quasi in diverso latere statum habent, quia reprehensionem non habent. Corda itaque sanctotant semetipsos Domino a carnali vita in cogitatione mactant. Unde scriptum est: Lex Dei ejus in corde ipsius, et non supplantabuntur gressus ejus . Et unde rursum dicitur: In corde meo abs
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑ fingula garophilatia. ostiũ infrontibꝰ:
portarũ. Garophilatia suꝑiꝰ diximꝰ corda
doctoꝵ : quȩ scientiȩ diuitias seruant. Fron¬
tes aut̃ portarũ st̃ uerba atq oꝑa p̃dicatoꝵ.
in qͥb eos foris agnoscimꝰ quales apđ se in¬
trinsecꝰ uiuant. Est aut̃ ostiũ ꝑgarophi¬
latiã singula infrontib portaꝵ: qr unus¬
quisq doctor incorde auditoris intelle¬
ctũ aꝑit. indictis ⁊ oꝑib patrũ. ¶ũ enĩ
pecri apłi p̃dicationẽ discutimꝰ: cũ pauli

Expanded text:
 ostium in frontibus  ostium in frontibus portarum. 14. Gazophylacia superius diximus corda doctorum, 1398 quae scientiae divitias servant. Frontes autem portarum sunt verba atque opera praedicatorum, in quibus eos foris agnoscimus quales apud se intrinsecus vivant. Est autem ostium per gazophylacia singula in frontibus portarum, quia unusquisque doctor in corde auditoris intellectum aperit in dictis et operibus patrum. Cum enim Petri apostoli praedicationem discutimus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
porta orientalis ante portã aqͥlonis ⁊ austri:
quia indiuinitate sua dñs. ante gentilitatẽ
uͦ narratione sub seq̃nti porta austri. ori¬
entis ⁊ aqͥlonis: qr redẽptor nr̃ in humana
natura int̾ udȩã ⁊ gentilitatẽ nasci dig.¬
natꝰ ẽ Quia ⁊ infide synagoge uenit. &¬
ante initiũ eccłȩ quã exgẽntĩb collegit.
In prima gͦ descriptione sit orientalis por¬
ta ante portã aquilonis ⁊ austri: in scđda
aut̃ int̾ portã austri ⁊ aqͥlonis orientis
porta nominet᷑. qr ex diuinitate ante ces¬
sit omĩa. ⁊ ex humanitate uenit int̃ om̃ia.
Quia & decedentis uidee finis factꝰ ẽ.: et
subsequentis gentilitatis mitiũ. Igitur qr
ea quȩ necdu dicta fuerant ut dñolargi¬
ente potuimꝰ rimati sumꝰ. et eaquȩ sẽpiꝰ
sunt replicata trans currimꝰ: Nõ ad ea ue¬
niamꝰ. quȩ sic iã pordinẽ dicuntur. ut in
eis pene nicħ de his quȩ dicta st̃ replicet᷑.¬

Expanded text:
porta Orientalis ante portam Aquilonis et Austri, porta Orientalis ante portam Aquilonis et Austri, quia in divinitate sua Dominus ante gentilitatem vero narratione subsequenti porta Austri, Orientis et Aquilonis, quia Redemptor noster in humana natura inter Judaeam et gentilitatem nasci dignatus est, quia et in fine Synagogae venit, et ante initium Ecclesiae, quam ex gentibus collegit. In prima ergo descriptione sit Orientalis porta ante portam Aquilonis et Austri; in secunda autem inter portam Austri et Aquilonis Orientis porta nominetur, quia et ex divinitate antecessit omnia, et ex humanitate venit inter omnia, qui et decedentis Judaeae finis factus est, et subsequentis gentilitatis initium. Igitur quia ea quae necdum dicta fuerant, ut, Domino largiente, potuimus, rimati sumus et ea quae saepius sunt replicata transcurrimus, nunc ad ea veniamus quae sic jam per ordinem dicuntur, ut in eis pene nihil de his quae dicta sunt replicet
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦ aliis p̃cipit᷑. uxori uir debitũ reddat.
similit̾ autẽ ⁊ uxor uiro: qͣsi uestibulũ qd
exteriꝰ respicit designat᷑. Qđ quãuis extra
huc agit qđ carnis ẽ: ⁊ tñ abonoꝵ nume.¬
ro alienꝰ ñ ẽ. Potest aut̃ ⁊ ꝑ orientis portã
questio animũ pulsat. cur in supiori narra¬
tione ꝓpħȩ prius orientalis. post modum
aquilonis. ac deinde austri porta descripta ẽ.
Cumq easdẽ portas interior atrio narraret:
prius portã austri deinde orientis. et t̾cio
in loco descripsit aqͥlonis. Cur aut̃ ñ eundẽ
ordinẽ quẽ cȩꝑat tenuit. s hunc in portaꝵ
descriptione ꝑmutauit. ut & priꝰ diceret ori¬
entis portã. aquilonis ⁊ austri: & pmodũ
austri. orientis. ⁊ aqͥlonis. S si aqͥlonis no¬
mine gentilitas designatur: cunctis studio¬
se legentil liquet. qr ante synagogã gentili¬
tas fuit. Nã & uir ipse a quo hębrei appella¬
ti sunt: ex gentib ẽ electꝰ. Dicatur ergo

Expanded text:
aliis praecipitur uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro, quasi vestibulum, quod exterius respicit designatur. Quod quamvis extra huc agit, quod carnis est; et tamen a bonorum numero alienus non est. Potest autem et per orientis portam quaestio animum pulsat, cur in superiori narratione prophetae, prius Orientalis, postmodum Aquilonis, ac deinde Austri porta descripta est. Cumque easdem portas in interiori atrio narraret, prius portam Austri, deinde Orientis, et tertio in loco descripsit Aquilonis. Cur autem non eumdem ordinem quem coeperat tenuit, sed hunc in portarum descriptione permutavit, ut et prius diceret Orientis portam, Aquilonis et Austri, et postmodum Austri, Orientis et Aquilonis? Sed si Aquilonis nomine gentilitas designatur, cunctis studiose legentibus liquet quia ante Synagogam gentilitas fuit. Nam Heber ipse, a quo Hebraei appellati sunt, ex gentibus est electus . Dicatur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ spiritalit accensa: s etiã ingentilitatiᷤᷤ
multitudine. ad sc̃ȩ fidei sacram̃taᷤ. conu̾sa
ardent corda scõꝵ amore cę̧lestis patriȩ.
inhiant gaudia ȩt̾na. suspirant ad societatẽ
scõꝵ ciuiũ incęlo. s tñ exẽpla huiꝰ ardoris
quẽ dono sc̃ĩ sp̃s accepert̃. abspiritalib pa-¬
trib synagoge capiunt. Inde ipsa quoq
gazophilacia ⁊ in aqͥlonis latere posita.
ocłos ad uiã australẽ tendunt. Ecce enim
amore calemꝰ. Iudeȩ patres aspicimꝰ. qui
nob̾ in suis dictis cotidie scĩ desiderii exem¬
pla p̃bent. Annon qͣsi calore meridiani
feruoris ardebat qͥ estuabat dicens. Sicut
ceruus desid̾at ad fontes aquarũ. ita desi¬
derat anima mea ad te ds̃. sitiuit anima

Expanded text:
 spiritaliter accensa, sed etiam in gentilitatis multitudinem ad sanctae fidei sacramenta conversae ardent corda sanctorum amore coelestis patriae, inhiant gaudiis aeternis, spirant ad societatem suorum civium in coelo. Sed tamen exempla hujus ardoris quem dono sancti Spiritus acceperunt, ab spiritalibus patribus synagogae capiunt. Unde ipsa quoque gazophylacia et in aquilonis latere posita, oculos ad viam australem tendunt. Ecce enim amorem calemus Judaeae Patres aspicimus, qui nobis in suis dictis quotidie sancti desiderii exempla praebent. An non, quasi calorem meridiani fervoris ardebat, qui aestuabat, dicens: « Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te Deus. Sitivit anima
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ nouũ. porta uero exterior. testa.¬
m̃tũ uetꝰ. Quia & hoc spiritalẽ intellectũ
aꝑit . & illud rudib adhuc m̃tib inhisto¬
ria sacrieloquis litt̾am custodit. Habet aut̃
porta int̾ior inmagnaiã multitudine fi¬
deliũ popłoꝵ duo latera. Yidelicet dilectio¬
nẽ di. ⁊ dilectionẽ ꝓximi. Binȩ aut̃ m̃se
sunt hinc ⁊ inde : qr in dilectione di. neces¬
sario tenenda ẽ. fides ⁊ uita. Indilectione
aut̃ ꝓximi: debae sũmopere patientia ⁊
benignitas custodiri. Est enĩ indilectio.¬
ne di necessaria fides & uita: qr uidelicet
scriptũ ẽ. Sine fide : ĩpossibile. ẽ placere
đo. Et rursꝰ scrptũ ẽ. Fides sine operib

Expanded text:
Testamentum Novum, porta vero exterior TestamTestamentum Novum, porta vero exterior Testamentum Vetus, quia et hoc spiritalem intellectum aperit, et illud rudibus adhuc mentibus in historia sacri eloquii litteram custodivit. Habet autem porta interior in magna jam multitudine fidelium populorum duo latera, videlicet dilectionem Dei et dilectionem proximi. Binae autem mensae sunt hinc et inde, quia in dilectione Dei necessario tenenda est 1404 fides et vita, in dilectione autem proximi debet summopere patientia et benignitas custodiri. Est enim in dilectione Dei necessaria fides et vita, quia videlicet scriptum est: Sine fide impossibile est placere Deo . Et rursus scriptum est: Fid
Abbreviated transcription (Latin):
loportȩ in terioris. &binȩ hinc ⁊ inde exte.¬
rius in aquilonis porta describunt᷑. Que
simul om̃s octo sunt. in quib ĩmolat᷑. his
itaq de ext̾iori narratione discussis. ad
spiritalẽ intellectũ sermo redeat. qr tanto
iam nob̾ interioris ẽẽ largiente dño facilior
debet. qͣnto nos ext̾ioris descriptionis igno¬
rantia ñ angustat. Possunt &e enĩ portarũ
nomine sicũt suꝑius dictũ ẽ. scĩ p̃dicatores
intelligi. ut uestibulũ portȩ sit populus.
Quidũ m̃te humili u̾ba p̃dicationis suscipit.
in eo m̃sȩ ad sacrificiũ ex uirtute construan¬
tur. Rursũ nicħ obstat. si portã accipimus
hoc qđ nob̾ ꝑ ora p̃dicantiũ sacri eloquii
intellectus aꝑitur : ut uestibulũ porte
eiꝰdẽ nob̾ p̃dicationis u̾ba sint quȩ priꝰ hu¬
milit̾ accipimꝰ. ut pꝰ ad sacri eloquii intelli.¬
gentiã ueniamꝰ. Sit itaq nob̾ porta int̾ior

Expanded text:
lo portae interioris et binae hinc et inde extelo portae interioris et binae hinc et inde exterius in Aquilonis porta describuntur, quae simul omnes octo sunt, in quibus immolatur. His itaque de exteriori narratione discussis, ad spiritalem intellectum sermo redeat, qui tanto jam esse, largiente Domino, facilior debet, quanto nos exterioris descriptionis ignorantia non angustat. 2. Possunt etenim portarum nomine, sicut superius dictum est, sancti praedicatores intelligi, ut vestibulum portae sit populus. Qui dum mente humili verba praedicationis suscipit, in eo mensae ad sacrificium ex virtutibus construuntur. Rursum nihil obstat si portam accipimus hoc, quod nobis per ora praedicantium sacri eloquii intellectus aperitur, ut vestibulum portae ejusdem nobis praedicationis verba sint quae prius humiliter accipimus, ut post ad sacri eloquii intelligentiam veniamus. Sit itaque nobis porta interior
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ qͣs etiã porta quȩ respicit uiã aquilonĩ
eẽ memorat᷑ : ꝓfecto patoe aliud uestibulum
intrinsecꝰ atq aliudextrinsecꝰ fuisse. qr et
priꝰ porta interior: & pꝰmodũ hoc in loco.
exterior a quilonis porta describit᷑. Nam
cũ tres portas superius descripsiss&e: tres quoq
alias int̾ioris atrii eẽ memorauit. quarum
extremã aqͥlonis porcã narrauerat: s ut
p̃dictũ ẽ. atrii uit̾ioris. Nc̃ gͦ cũ duȩ mensȩ
hinc inportȩ uestibulo ⁊ duȩ m̃sȩ inde descri¬
bunt᷑: adhuc de eadẽ int̾ioriporta sermo
contexit᷑. Quippe cũ ꝓtinꝰ subinfert᷑. ꝙr ad
latus exterius qđ ascendit adostiũ portȩ quȩ
ꝑtingit adaquilonẽ duȩ m̃sȩ. & ad latꝰ alt̾m
ante uestibulũ porte duȩ m̃sȩ. Porta qͦ inte¬
rior binas ꝑlatera inuestibulo m̃sas habere
descripta ẽ : ⁊ porta ext̾ior similit̃ binas.
Quatuor aut̃ hinc ⁊ qͣtuor inde m̃sȩ parit̃
fiunt: dũ ꝑ latera singula binae inuestibu¬

Expanded text:
am porta quae respicit viam Aquilonis esse memoratur, profecto patet aliud vestibulum intrinsecus, atque aliud extrinsecus fuisse, quia et prius porta interior, et postmodum hoc in loco exterior Aquilonis porta describitur. Nam eum tres portas superius descripsisset, tres quoque alias interioris atrii esse memoravit, quarum extremam Aquilonis portam narraverat, sed, ut praedictum est, atrii interioris. Nunc ergo cum duae mensae hinc in portae vestibulo et duae mensae inde describuntur, adhuc de eadem interiori porta sermo contexitur, quippe cum protinus subinfertur quia ad latus exterius, quod ascendit ad ostium portae quae pergit ad Aquilonem, duae mensae; et ad latus alterum ante vestibulum portae, duae mensae. Porta ergo interior binas per latera in vestibulo mensas habere descripta est, et porta exterior similiter binas. Quatuor autem hinc et quatuor inde mensae pariter fiunt, dum per latera singula binae in vestibu
Abbreviated transcription (Latin):
ante uestibulũ portȩ duȩ m̃sȩ. Quatuor
m̃se hinc.⁊ qͣtuor m̃sȩ inde ꝑ latera portȩ.
Octo m̃se erant suꝑ quas ĩmolabant. IN
quib uidelicet u̾bis magna caligo dubieta.¬
tis oritur. utrũ hȩc de una porta qͣlibet. an
de duab. aut de singłis portis dicantur.
S dũ quat̾nȩ m̃sȩ ꝑ latera describuntur.
ac pꝰmodũ insũma conclusione dr̃. octo
m̃sȩ erant. suꝑ quas ĩmolabant: patet. qr
hoc sp̃s non de singłis portis qͣs suꝑius de¬
scripserat dicat. Quia si portȩ sex fuꝑius
enarratȩ quat̾nas m̃sas ꝑ latera haberent:
simul om̃s ñ octo s qͣdraginta ⁊ octo dice¬
rent᷑. Rursũ si hoc de una dr̃: magno ob.¬
staculo nr̃a intelligentia reuerberat᷑. qđ
pꝰ descriptũ portȩ uestibulũ ubi duȩ m̃sȩ
hinc ⁊ duȩ inde ẽẽ narratȩ st̃: adhuc ad

Expanded text:
rtae, duae mensae. Quatuor mensae hinc et quatuor mensae inde per latera portae. Octo mensae erant super quas immolabant. » In quibus videlicet verbis magna caligo dubietatis oboritur, utrum haec de una porta qualibet, an de duabus, an de singulis portis dicantur: sed dum quaternae mensae per latera describuntur, ac postmodum in summa conclusionis dicitur: « Octo mensae erant super quas immolabant, » patet quia hoc spiritus non de singulis portis quas superius descripserat dicat. Quia si portae sex superius enarratae quaternas mensas per latera haberent, simul omnes non octo, sed quadraginta et octo dicerentur. Rursum si hoc de una dicitur, magno obstaculo nostra intelligentia reverberatur, quod post descriptum portae vestibulum, ubi duae mensae hinc et duae i
Abbreviated transcription (Latin):
se lauisse cognouunꝰ: Ergo ne inmundati¬
one nr̃a desꝑauimꝰ. qui tot̃ exẽpla misodię
inpignore tenemꝰ : & cessamꝰ ueniã quęrere.
atq cũ lacrimis fiduciã hab̾e. qͥtantoꝵ iam
emundationẽ spei nrẽ pignꝰ accepimꝰ: Que¬
rere enĩ miscđie fontẽ debuimꝰ: etiã si clausꝰ
ẽẽt. Patet: ⁊ negligimꝰ. Mittamꝰ ocłos fidei
in mundũ unuĩersũ. consideremus qͣnti
peccatores dieb ac noctib ꝑlam̃ta in hoc fonte
nuscđiȩ lauant᷑. qͣnti pꝰ tenebras ad lucẽ. qͣnti
pꝰ macłas ad munditiã redeunt. Curramꝰ cũ
talib pꝰ mortis tenebras ad aquã uitȩ: consi¬
deremꝰ qͣntũ peccauimꝰ. qͣntũ cotidie peccamꝰ.
atq ut appareamꝰ mundi pꝰ culpas. lauemꝰ
holocaustũ.

Expanded text:
se lavisse cognovimus? Ergone de emundatise lavisse cognovimus? Ergone de emundatione nostra desperabimus, qui tot exempla misericordiae in pignore tenemus? et cessamus veniam quaerere, atque cum lacrymis fiduciam habere, qui tantorum jam emundationem spei nostrae pignus accepimus? Quaerere enim misericordiae fontem deberemus, etiamsi clausus esset. Patin mundum universum, consideremus quanti peccatores diebus ac noctibus per lamenta in hoc fonte misericordiae lavantur, quanti post tenebras ad lucem, quanti post maculas ad munditiam redeunt. Curramus ergo cum talibus post mortis tenebras ad aquam vitae; consideremus quantum peccavimus, quantum quotidie peccamus, atque, ut appareamus mundi post culpas, lavemus holocaustum.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. ⁊ menstruatã m̃tẽ deluat ab ĩmunda
cogitatione. Patet qͥ fons: curramꝰ cũ lacri¬
mis. lauem᷑ hoc fonte pietatis. In hoc fonte
ipse quoq dauid lotus ẽ: cũ rediit ad lam̾¬
ta pęnitentiȩ. pꝰmaculas grauis culpe.
Ipsum qͥppe in uenire fontem quę rebat. cũ
diceret. Red de mͥ lȩtitiã salutaris tui. ⁊
spũ pͥncipali confirma me. Iħs enĩ hebraice
iħu reddi postulabat. nͥ qđ hunc ante culpã
contẽplari consueuerat. esq contẽplationis
gaudia inculpa ꝑdid̾at : Unde recte post
pęnitentiã. uisionis eiꝰ lȩtitiã sibi redde quȩ¬
rebat. In hoc fonte miscđię lota ẽ maria maq¬
dalene: quȩ priꝰ famosa peccatrix. p̾modum
lauit macłas lacrinis: detersit mactascor¬
amare. In hoc fonte miscđiȩ infine suo lotꝰ
ẽ. latro : qͥsemet ipsũ in morte rep̃hendens.
aculpa sua ablutꝰ ẽ. confessione ueritatis.
Cur gͥ pigrisumꝰ. cur torpentes ⁊ frigidi re.¬
manemꝰ. qui in hoc fonte pietatis. tantos iã

Expanded text:
et menstruatam mentem diluat ab immunda cogitatione. Patet igitur fons; curramus cum lacrymis, lavemur in hoc fonte pietatis. 21. In hoc fonte ipse quoque David lotus est cum rediit ad lamenta poenitentiae post maculas gravis culpae. Ipsum quippe invenire fontem quaerebat cum diceret: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Jesus enim Hebraice,laetitiam Jesu reddi postulabat, nisi quod hunc ante culpam contemplari consueverat, ejusque contemplationis gaudia in culpa perdiderat? Unde recte post poenitentiam visionis ejus laetitiam sibi reddi quaerebat. In hoc fonte misericordiae lota est Maria Magdalene, quae prius famosa peccatrix, postmodum lavit maculas lacrymis, detersit maculas coramare . In hoc fonte misericordiae in fine suo lotus est latro, qui, semetipsum in morte reprehendens, a culpa sua ablutus est confessione veritatis . 22. Cur igitur pigri sumus? cur torpentes et frigidi remanemus, qui in hoc fonte pietatis tantos jam