comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ces famuli dĩ alio die aqua plena inuenta ẽ. quae usq̃
adhanc diẽ sufficientẽ cunctis illo aduenientib grit
pore congnuo seminaro nil om̃ino non dico spicarũ
sed ne herbae quidẽ ex eo germinari usq ad estatis tẽ¬
pora contigit. Unde uisitantib se ex more fribus orde¬
um uissit afferri. si forte uel natura soli illius. uel
uoluntas eẽt suꝑni largitoris. ut illiꝰ frugis ibi potius
copiosa seges exhorta desideratã ꝓprii laboris uir
dĩ refectionẽ p̃bebat . Cũ ergo multis ibidẽ annis dõ

Expanded text:
preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem cunctis illo advenientibus gratiae pore congruo seminaret, nil omnino, non dico spicarum, sed ne herbae quidem ex eo germinare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius copiosa seges exorta desideratam proprii laboris viro Dei refectionem praebebat. Cum ergo multis ibidem annis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
xin cudberctus crescentib meritis religiosae inten¬
tionis: ad anachoreticae quoq contemplationis
uersibus heroicis & simplici oratione conscripsimus :
hoc tantũ in p̃senti cõmemorare satis sit quod aditu¬
rus insulam ꝓtestatus ẽ fr̃ibus dicens Simichi diuina
gr̃a in loco ulo donauerit. ut de oꝑe manuũ mearũ uiue¬
re queam: libens ibi morabor. Sin alias : aduoscitsn¬
me dõ uolente reuertar. Erat aũt locus & aqua ꝓrsus
Cfirugis& arboris inops sed & sp̃uum malignoꝵ
frequentia humanae habitationiminus accõmodus
sed ad uocũ uiri dĩ habitabił ꝑ om̃ia factus est Si quidẽ
expulsis hostibus mansionẽ angustã circũ uallante ag¬
gere & domos in eas necessarias iuuante fratrũ manu
id est oratoriũ & habitaculũ cõmune construxis set uissit
fr̃s in eiusdẽ habita culi pauim̃to foueã facere. Frat autẽ
tellus durissima & saxosa. cui nulla om̃ino spesuenae
fontanae uideretur in ẽẽ. quod dũ facerent : ad fidem &

Expanded text:
xin Cudberct crescentibus meritis religiosae intentionis, ad anachoreticae quoque contemplationis, versibus heroicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc tantum in praesenti commemorare satis sit, quod aditurus insulam protestatus est fratribus, dicens: « Si mihi divina gratia in loco illo donaverit, ut de opere manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: sed ad votum viri Dei habitabilis per omnia factus est, siquidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxosa, cui nulla omnino spes  Al., species venae fontanae videretur inesse. Quod dum facerent, ad fidem et
Abbreviated transcription (Latin):
S& quidẽ ut dixi ꝓhibuer̃ amici ne hoc bellũ miret:
patrẽ egbenctũ ne scotiã nil se ledentẽ impugnanit
datũ ẽ iłli ex poena pecrati illiꝰ. ne nunc eos qui ipsum
ab iteritu reuocare cupiebant audiret. Ex quo tẽpore
spes ooepit & uirtus regni angloꝵ fluere : ac retro sub¬
lapia referii Nam & pieti terrã possessionis suae qua
tenuer̃ angli & scotti qui erant in brittanna brittonĩ
nus habent ꝑ annos circiter quadraginta sex. Ubi int̃
fereutio addictos uel de tra pietor fuga lapsos etiã
reuerentissimus uirdĩ trumuini qui ineos epis copa¬
tũ accepat. recessit cũ suis qui erant in monasterio
ebbera urniga posito quide in regione angloꝵ sed
iinicinia freti: quod angloꝵ terras piccoꝵq diste¬
mmaen eosqi ubicũq poterat amicis ꝑ monasteria
oommnendans. ipse in saepe dicto famuloꝵ famula¬
rũq di monasterio quod uocat᷑ streanes halc

Expanded text:
Et quidem, ut dixi, prohibuerunt amici ne hoc bellum iniret;Et quidem, ut dixi, prohibuerunt amici ne hoc bellum iniret;Patrem Ecgberctum, ne Scottiam nil se laedentem impugnaret, datum est illi ex poena peccati illius, ne nunc eos qui ipsum ab interitu revocare cupiebant, audiret. Ex quo tempore spes coepit et virtus regni Anglorum fluere, ac retro sublapsa referri. Nam et Picti terram possessionis suae quam tenuerunt Angli et Scotti qui erant in Brittania,  Al. addnus habent per annos circiter quadraginta sex; ubi inter servitio addictos, vel de terra Pictorum fuga lapsos, etiam reverentissimus vir Dei Trumuini qui in eos episcopatum acceperat, recessit cum suis qui erant in monasterio Aebbercurnig, posito quidem in regione Anglorum, sed in vicinia freti quod Anglorum terras Pictorumque disterminat; eosque ubicumque poterat, amicis per monasteria commendans, ipse in saepedicto famulorum famularumque Dei monasterio quod vocatur Streanaeshalc
Abbreviated transcription (Latin):
nno dñcae in carnationis sex centesimo octoge¬
simo qͥrto ecgfridus rex nordan hr̃mbroꝵ
misso hiberniã cũ exercituduce bercto. uas¬
tauit misere gentẽ in noxiã. & nationi angloꝵ sẽꝑ
amicissima : ita ut ne eccłiis quidẽ aut monasteriis manꝰ
parceret hostilis. aut insulani in quantũ ualuere armis
arma repellebant. & conuocantes diuinae auxilium
sint : creditũ est tamen qđ hi qui merito impietatis suȩ
maledicebantur ocius dĩ uindicta poenas sui reatus
luerent. Si quidẽ anno post hunc ꝓximo idẽ rex cum
temere excereitũ aduastandã pictoꝵ ꝓumntiam duxeisset :
multũ ꝓhibentibus amicis & maxime beatae memorae
cutlbercto qui nuꝑ fuerat ordinatus ep̃s introductus ẽ
simulantib fugã hostibus in angustiã in accersoꝵ mon¬
tiũ. & cũ maxima parte copiarũ quas secũ ad duxerat
extinetus est anno aecatis suae qͣdragesimo. regni autẽ
qͥnto decimo die t̃cio decimo Ralendarũ ianuariarũ

Expanded text:
carnationis sexcentesimo octogesimo quarto, Ecgfrid rex Nordanhymbrorum misso Hiberniam cum exercitu duce Bercto, vastavit misere gentem innoxiam et nationi Anglorum semper amicissimam; ita ut ne ecclesiis quidem, aut monasteriis manus parceret hostilis. At Insulani, et quantum valuere, armis arma repellebant, et invocantes divinae auxilium sint, creditum est tamen quod hi qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius Domino vindice poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cudbercto qui nuper fuerat ordinatus episcopus, introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inaccessorum montium, et cum maxima parte copiarum quas secum adduxerat, exstinctus anno aetatis suae quadragesimo, regni autem quinto decimo, die XIII Kalendarum Juniarum.
Abbreviated transcription (Latin):
sulã lindis farnensiũ : ut ibi quoq fribus custodiã dis¬
ciplinae regularis & auctoritate ꝓpositi intimar&. &
ꝓpria actione p̃monstraret. Namꝰ & ipsũ locũ tunc
idem reuerentissimus pat̾. abbatis uire regebat. Si quidẽ
a tẽporibus ibidẽ antiquis. & ep̃s cũ clero : & abbas so¬
lebat manere cũ monachis. qui tam̃ & ipsi ad curam
ep̃i familiarit̃ ptinerent: quia nimirũ aidanus qui pͥ¬
mus eius loci ẽps fuit cũ monachis illic & ipse monachus
adueniens monachicã in eo conuersationẽ instituit.
quo modo & prius beatus pat̾ augustinus in cantia
fecisse noscitur : scribente ei reuerentis simo papa gre¬
gorio quod & supra posuimus. Sed quia tua fr̃nitas
inquit monasterii regulis erudita seorsum fieri non de
bet aclericis suis. in eccłia angloꝵ quae nuꝑ auctore
dõ ad fidem ꝑducta ẽ : hanc debet conuersationẽ ins¬
tituere. quãe initio nascentis eccłiae fuit patribus

Expanded text:
sulam Lindisfarnensium, ut ibi quoque fratribus custodiam dissulam Lindisfarnensium, ut ibi quoque fratribus custodiam disciplinae regularis et auctoritate praepositi intimaret, et propria actione praemonstraret. Nam et ipsum locum tunc idem reverentissimus Pater abbatis jure regebat. Siquidem a temporibus ibidem antiquis et episcopus cum clero, et abbas solebat manere cum monachis; qui tamen et ipsi ad curam episcopi familiariter pertinerent. Quia nimirum Aedan qui primus ejus loci episcopus fuit, cum monachis illuc et ipse monachus adveniens, monachicam in eo conversationem instituit: quomodo et prius beatus Pater Augustinus in Cantia fecisse noscitur, scribente ei reverentissimo papa Gregorio, quod et supra posuimus. « Sed quia tua fraternitas, inquit, monasterii regulis erudita, seorsum fieri nbet, a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae, auctore Deo, nuper ad fidem perducta est, hanc debet conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuit patribus
Abbreviated transcription (Latin):
di erat peritia. tantus amor ꝑsuadendi quae coepe
latebras ei sui cordis caelare p̃sumer& : om̃s palã¬
quae gesserant confitendo ꝓferrent. qđ quia nimirũ hȩc
eademꝰ illũ latere nullo modo putabant: & confessa dig¬
nis ut imperabat poententiae fructibus abstergerent:
uiculis : qui in ardius asperisq: montibus ꝓcul positi. aliis
horrori erant aduisendũ . & pauꝑtate pariter acrus¬
acitate sua doctoꝵ arcebant accessũ : quos tunc i
pio libenter mancipatus labori tanta doctrinae soler¬
tis excolebat industria ut de monasterio egressus sae
pe ebdomada integra aliquando duab uel tribus nor¬
nũ quã &iam mense pleno domũ non rediret : sed de¬
noratus in montanis pleb̾e rustica uerbo p̃dicat
simul & oꝑe uirtutis ad caelestia uocar&. Cũ ergo
uenerabilis dñi famulus multos in mailronensi monas¬

Expanded text:
dicendi peritia, tantus amor persuadendi quae coeperdicendi peritia, tantus amor persuadendi quae coeperlatebras ei sui cordis celare praesumeret; omnes palaquae gesserant, confitendo proferrent, quia nimirum haec eadem illum latere nullo modo putabant  Al., putarent; et confessa dignis, ut imperabat, poenitentiae fructibus abstergerent. lis praedicare in viculis, qui in arduis asperisque montibus procul positi, aliis horrori erant ad visendum, et paupertate pariter ac rusticitate sua doctorum arcebant accessum. Quos tamen ille pio libenter mancipatus labori tanta  Al., tantum doctrinae sollertis excolebat industria, ut de monasterio egressus saepe ebdomade  Al., hebdomada integra, aliquando duabus vel tribus, nonnunquam etiam mense pleno domum non rediret; sed demoratus in montanis, plebem rusticam verbo praedicationis simul et opere virtutis ad caelestia vocaret. Cum ergo venerabilis Domini famulus multos in Mailrosensi monas
Abbreviated transcription (Latin):
bat: sed o& uulgus circũpositũ longe lateq auita stul¬
tae consuetudinis. ad caelestiũ gaudioꝵ conuertere
curabat amore. Nam & multi fidẽ qua habebant ini¬
quis ꝓfanabant oꝑibus : & aliqui eiã tempore morta¬
litatis neglects fidei sacram̃tis quibus erant imbuti. ad
erratica idolatriae medicamina concurrebant : qui
bere ualerent. Ad utrorũq ergo corrigendũ errorẽ cre¬
bro ipse de monasterio egressus aliquoties equo sedens
sed saepius pede incedens circũ positas ueniebat ad uil¬
las & uiã ueritatis p̃dicabat errantibus quo ipsũ etiam
boisilus suo tẽpore facere consueuerat. Erat quippe
moris eo tempore populis angloꝵ ut ueniente in uil¬
lã clerico uel pres bitero. cuncti ad eiꝰ imꝑium uerbũ
audituri confluerent: libent̃ ea quae dicere it audi¬
rent : libentius quae audire & intelligere poterant
oꝑando sequerentur. Porro cudbercto tanta dicen

Expanded text:
bat, sed et vulgus circumpositum longe lateque a vita stulbat, sed et vulgus circumpositum longe lateque a vita stultae consuetudinis ad caelestium gaudiorum convertere curabat amorem. Nam et multi fidem quam habebant, iniquis profanabant operibus: et aliqui etiam tempore mortalitatis, neglectis fidei sacramentis quibus erant imbuti, ad erratica idolatriae medicamina concurrebant; quasi bere valerent. Ad utrorumque ergo corrigendum errorem crebro ipse de monasterio egressus, aliquoties equo sedens, sed saepius pedes  Al., pedibus incedens, circumpositas veniebat ad villas, et viam veritatis praedicabat errantibus; quod ipsum etiam Boisil suo tempore facere consueverat. Erat quippe moris eo tempore populis Anglorum, ut veniente in villam clerico vel presbytero, cuncti ad ejus imperium verbum audituri confluerent; libenter ea quae dicerentur, audirent; libentius ea quae audire et intelligere poterant, operando sequerentur. Porro Cudbercto tanta erat
Abbreviated transcription (Latin):
pse etiã anno quo finẽ uitae accepit rex ecgfri
dus. ep̃m ut diximus fecit ordinari lindis far¬
nensiũ eccłiae uirũ scm̃ & uenerabilẽ cud berctũ :¬
qui in insula ꝑmodica quae appellatur farne & a
eadem eccłia noue ferme milibus passuũ in oceano
ꝓcul abest. uitã solitariã ꝑ annos plures in magna
corporis & mentis continentia duxerat. qui quidẽ apͥ¬
ma aetate pueritiae studi o religiosae uitae semꝑ
ardebat: sed ab ineunte adolescentia mona chicũ
nasteriũ mailros quod in ripa fluminis positũ. tunc
abbas eita uir om̃ium mansuetis simus ac simplicissimꝰ
eccłiae factus ẽ: ut supra memorauimus. Cui tempo¬
re illo p̃positus boisilus magnarũ uirtutũ & ꝓphe¬
tici sp̃s sacerdos fuit. huiꝰ discipulatui cudberetus hu
plures & auctoritate magistri. & exemplo suae actio¬
nis regularẽ instituebat ad uitã. Nec solũ ipsi monas¬
terio regularis uitae monita simul & exempla p̃be¬

Expanded text:
pso etiam anno quo finem vitae accepit rex Ecgfrid, episcopum, ut diximus, fecerat ordinari Lindisfarnensium Ecclesiae, virum sanctum et venerabilem Cudberctum qui in insula permodica quae appellatur Farne, et ab eadem ecclesia novem ferme millibus passuum in Oceano procul abest, vitam solitariam per annos plures in magna corporis et mentis continentia duxerat. Qui quidem a prima aetate pueritiae, studio religiosae vitae semper ardebat; sed ab ineunte adolescentia monachicum enasterium Mailros, quod in ripa Tuidi fluminis positum, tunc abbas Eata, vir omnium mansuetissimus ac simplicissimusEcclesiae factus est, ut supra memoravimus: cui tempore illo praepositus Boisil magnarum virtutum et prophetici spiritus sacerdos fuit. Hujus discipulatui Cudberct humilplures et auctoritate magistri, et exemplo suae actionis regularem instituebat ad vitam. Nec solum ipsi monasterio regularis vitae monita simul et exempla praebe
Abbreviated transcription (Latin):
scło ad auctorẽ suũ fuerit accersitus in loco ipsius alter ep̃s
caritatis affectu. quã ꝓtantarũ ꝓuintiarũ spatio quȩ int̃nos

Expanded text:
saeculo ad auctorem suum fuerit arcessitus  Al., accersitus, in loco ipsius alter  Al.saeculo ad auctorem suum fuerit arcessitus  Al., accersitus, in loco ipsius alter  Al.charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatiis quae inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
generis confitentes. eũ colere. eiq uota nrã reddere festinemus :¬
& idõ excellentissime fili pat̾na uos caritate qua conuenit exortamꝰ :
ut hoc qđ uos diuina miscđiaa ad suã grãm uocare dignata ẽ. sollici¬
ta intentione & assiduis orationib seruare omĩmodo festinetis. ut
qui uos inp̃senti scło exomĩ errore absolutos ad agnitionẽ sui no¬
is ẽ. dignatus ꝑducere : cȩlestis patriȩ uob p̃par& mansione
Predicatoris igitur urĩ domini mei apostolicȩ memoriȩ gregorii
frequent̃ lectione occupati: p̃oculis affectũ doctrinȩ ipsius quo
ꝓurĩs animab libenter exercuit habetote quatenꝰ eius oratio. et
regnũ urm popłmq augeat. & uos omĩpotenti dõ irrep̃hensibiles
hoc ꝓfidei urẽ sinceritate quȩ nob̾ multimoda relatione ꝑprȩ
sentiũ portitores laudabilit̃ insinuata ẽ gradnto animo attribu¬

Expanded text:
generis confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus? Egeneris confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus? Et ideo, excellentissime fili, paterna vos caritate qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione et adsiduis orationibus servare omnimodo festinetis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris igitur vestri domini mei apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit, habetote; quatenus ejus oratio, et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo inreprehensibiles haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per sentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo adtribu
Abbreviated transcription (Latin):
bone facii successor habebat. Qui ubi gentẽ nordan¬
hymbrorũ cũ suo rege ad fidẽ confessionẽq xpĩ paulino
euangelizante conuersã eẽ didicit: misit eidẽ paulino palliũ
Misit & regi aeduno litteras exortatorias. pat̾na illũ carita¬
te accendens. ut infide ueritaitis quã acceꝑant ꝑsistere semꝑ
omino excellentissimo ac p̃cellentissimo filio aeduino regi
anglorũ honorius ep̃s seruus seruorũ dĩ salutẽ. Ita xpĩcini¬
tatis urẽ integritas circa sui conditoris cultũ fidei ẽ. ardor
censa. ut longe lateq resplendeat. & in omĩ mundo adnuntiata
urĩ oꝑis multipliciter referat fructũ. Sic enĩ uos reges esse cogno¬
scitis: dũ regẽ & creatorẽ urm orthodoxa p̃dicatione edocti. dõ
uenerando creditis. eiq qđ humana ual& conditio mentis urẽ
sincerã deuotionẽ ex soluitis. Quid enĩ dõ nrõ aliud offerre ua¬
lebimus. nisi ut inbonis actib ꝑsistentes. ipsũq auctorẽ human

Expanded text:
Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam acceperant  Al., omino excellentissimo atque praecellentissimo filio Aeduino regi Anglorum, Honorius episcopus servus servorum Dei, salutem. « Ita Christianitatis vestrae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid enim Deo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ qͦq multorũ ostensione firmauer̃ credens baptita¬
tus ẽ : coeper̃ plures qͦtidie ad audiendũ uerbũ confluere.
acrelicto gentilitatis ritu. unitati se scẽ xpĩ eccłiȩ credendo
sociare. Quorũ fidei & conuersationi ita congratulatus esse
rex ꝑhibetur : ut nullũ tam̃ coger& ad xpĩcinismũ. sed tan¬
tũ modo credentes arciori dilectioni quasi conciues sibi re¬
gni cęlestis complecteretur. Didicerat enĩ ad octorib aucto¬
ribusq suȩ salutis seruitium xpi uoluntariũ : non coacti¬
tium esse debere. Nec distulit quin etiã ipsis doctorib suis
donare: simul & necessarias indiuersis speciebus possessio¬
nes conferr&.¬
nterea uir dnĩ augustinius uenit arelas. & ab archi epõ eiꝰdẽ
ciuitatis ȩtherio iuxta qđ iussa scĩ patris gregorii accepe

Expanded text:
culorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizaculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu, unitati se sanctae Christi Ecclesiae credendo sociare. Quorum fidei et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis donaret, simul et necessarias in diversis speciebus possessiones conferrnterea vir Domini Augustinus venit Arelas, et ab archiepiscopo ejusdem civitatis Aetherio, juxta quod jussa sancti Patris Gregorii accepe
Abbreviated transcription (Latin):
płicã primitiuȩ eccłiȩ uitã imitari. orationib uide¬
lic& assiduis. uigiliis. ac ieiuniis seruiendo. uerbũ uitȩ quib
poterant p̃dicando. cuncta huiꝰ mundi uelut aliena sper¬
nendo: ea tantũ quȩ uictui necessaria uidebant᷑ ab eis qͦs
docebant accipiendo. Scđm ea quȩ docebant ipsi ꝑon
uiuendo & paratũ ad patiendũ aduersa quȩq uel etiã
moriendũ ꝓea quã p̃dicabant ueritate animũ haben¬
.do Quidmora : credider̃ nonnulli & baptitabantur.
mirantes simplicitatẽ in nocentis uitȩ : ac dulcedinẽ do¬
ctrinȩ eoꝵ cęlestis Erat autẽ ꝓpe ipsã ciuitatẽ ad ori
ecđat in honore sc̃i martini antiqͥtus facta. dũ ad huc ro¬
mani brittanniã incolerent.: Inqua regina quã xpĩanã
nire . psallere . orare. missas facere. p̃dicare. baptizare
perent. At ubi ipse etiã int̾ alios delectatus uita mundis¬
sima scõr g. & ꝓmissis eoꝵ suauissimis. quȩ uera eẽ mira¬

Expanded text:
 orationibus, videlicet, assiduis, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patiendum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare perent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse mira
Abbreviated transcription (Latin):
atq altera ingalliarũ tenetur . Responsio gregorii papȩ. No¬
uit fr̃nitas tua romanȩ eccłiȩ consuetudinẽ: Inqua se memi¬
nit nutritã. Sed mihi plac& siue in romana. siue ingalliarũ.
seu inqualib& eccłic aliquid inuenisti qđ plus omĩ potenti dõ
possit placere : sollicite eligas & in anglorũ eccłii quȩ adhuc
ad fidẽ noua est institutione : p̃cipua quȩ de multis eccłiis col¬
ligere potuisti in fundas. Non enĩ ꝓlocis res : sed ꝓbonis rebus
loca amanda sunt. Ex singulis gͦ quibusq eccłiis quȩ pia quȩ
religiosa. quȩ recta sunt elige : & hȩc quasi infasciculũ collecta.
apud anglorũ mentes in consu&udinẽ depone

Expanded text:
atque altera in Gallia tenetur. Respondit Gregorius Papa: Noatque altera in Gallia tenetur. Respondit Gregorius Papa: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Eccclesiis colligere potuisti, infundas; non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi in fasciculum collecta, apud Anglorum mentes in consuetudinem depone
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ex his quȩ possidebant aliqͥd eẽ suũ dicebat. s erant eis
pendia sua exteriꝰ accipere. quia & dehisdẽ patrib dequib
p̃fati sumus nouimꝰ scriptũ. qđ diuidebat᷑ singuł ꝓut cuiq
opus erat. Deeorũ qͦq stipendio cogitandũ atq ꝓuidendũ ẽ.
& sub eołiastica regula sunt tenendi. ut bonis morib uiuant.¬
& canendis pscilmis inuigilent. & ab om̃ĩb: in licitis. & cor. et
inguã. & corpus dõ auctore conseruent. Cõmuni aut̃ uit.
uentib: iã defaciendis portionib uł exhibenda hospitalitate.¬
& adimplenda miscđi : nob̵ quid erit loquendũ cũ omẽ qđ
suꝑ ẽ. in causis piis ac religiosis erogandũ ẽ. dnõ omiũ magi¬
stro docente qđ suꝑ ẽ. date elemosinã : & ecce omit̃ munda s̃ uob.¬
Nterrogatio augustini. cũ una sit fides. sunt ȩccłicrũ diuersȩ¬
consu&udines & altera consu&udo missarũ inscãi romcina eccłai

Expanded text:
eorum ex his quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis eorum ex his quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis stipendia sua exterius accipere, quia et de eisdem Patribus, de quibus praefati sumus, novimus scriptum quod dividebatur singulis prout cuique opus erat. De eorum ergo stipendio cogitandum atque providendum est, et sub ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant, et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus illicitis cor et linguam et corpus Deo auctore conservent. Communi autem vita viventibus, jam de faciendis portionibet adimplenda misericordia, nobis quid erit loquendum? Cum omne quod superest, in causis piis ac religiosis erogandum est, Domino omnium magistro docente: Quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda suntconsuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
ii accepe
beato pontifici gregorio gentẽ anglorũ fidẽ xpĩ suscepisse. ac se
ep̃m factũ eẽ. referrent : simul & de eis quȩ necessariae uidebant᷑
quȩstionib: eiꝰ consulta flagitans. Nec mora congrua quȩ situi
responsa recepit . quȩ etiã huic historiȩ nrẽ cõmodũ duximꝰ indere
deliũ oblationib accedunt altario: quãtȩ debeant fieri por¬
gregorius urb̵ romȩ. Sacra scriptura testatur quã te bene
nosse dubium non ẽ. & specialiter beati pauli ad timotheũ
debuiss&. Mos autẽ sedis apłicȩ est ordinatis epĩs p̃cepta tra¬
dere. ut omĩ stipendio qđ accedit : quatuor debeant fieripor¬
tiones. Una uidelic& epõ & stimiliȩ: ꝓpt̃ hospitalitatẽ atq
susceptionẽ. Alia clero tercia pauperib quarta eccłiis repa¬
randis. Sed quica tua fraternitas monasterii regulis eru
re dõ nuꝑ ad fidẽ adducta ẽ: hanc deb& conuersationẽ instrue¬
re. quȩ ininitio nascentis eccłiȩ fuit patrib nr̃is. inqͥbus nullus

Expanded text:
ii acceperbeato pontifici Gregorio gentem Anglorum fidem Christi suscepisse, ac se episcopum factum esse referrent DXCVIII: simul et de eis quae necessariae videbantur quaestionibus, ejus consulta flagitans. Nec mora, congrua quaesitui responsa recepit; quae etiam huic Historiae nostrae commodum duximus indere. delium oblationibus accedunt altario, quatuor debent fieri pore urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum debuisset. Mos autem sedis apostolicae est, ordinatis episcopis praecepta tradere, ut in omni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monasterii regulis erudita, a est, hanc debet conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus « nullus
Abbreviated transcription (Latin):
conuocantur. ut qui inuia iã coniugii p̃cesserunt. insubsequen¬
tis qͦq copulȩ gcuidia misceantur. Curnongͦ & in hac spiri
tali ordinatione qua ꝑsacrũ ministeriũ homo dĩ coniungit᷑.
ales conueniant qͥuel in prouectu ordinati epĩ gaudeant
ꝓeius custodica omnipotenti dõ p̃ces pariter fundant: ui

Expanded text:
convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequenconvocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non tali ordinatione qua per sacrum mysterium homo Deo conjungitur tales conveniant qui vel in profectu ordinati epro ejus custodia omnium ipsi Domino preces pariter fundantur?
Abbreviated transcription (Latin):
int̾iac&. ut epĩ non facile ualeant conuenire : andebeat sine
aliorũ episcoporũ p̃sentia ep̃s ordinari. Responsio gregorii
Et quidẽ in anglorũ ecđia. inqua adhuc solus tu ep̃s inueni¬
ris. ordinare ep̃m non aliter nisi sine ep̃is potes Nam qͣndo
sed frat̃nitatẽ tuã ita uolumus epõs ordinare : ut ipsi sibi
epĩ longo int̃uallo minime disiungant᷑ : quatenꝰ nulla sit
necessitas ut in ordinatione epĩ pastores qͦq aliiqͦrũ p̃sentia
ualde est utilis. facile debeant conuenire. Cũ igitur auctore
dõ ita fuerint epĩ in ꝓpinquis sibi locis ordinati ꝑ omĩai epõrũ
ordincitio sine aggregatis tribus uł quatuor epĩs fieri non deb&
Nã in psis rebus spiritalib ut sapienter & maturȩ dispo¬
nantur: exẽplũ trahere arebus etiã carnalib possumu
Certe enĩ dũ coniugia inmundo celebrantur : coniugati quiq

Expanded text:
interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine aliorum episcoporum praesentia episcopus ordinari? Respondit Gregorius. Et quidem in Anglorum Ecclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam quando Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint episcopi in propinquis sibi locis ordinati, per omnia episcoporum ordinatio sine adgregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fudit. Quic uero sunt multiꝰ anglorũ gente quidũ
adhuc ininfidelitate essent huic nefando coniugio dicuntur
ad mixti : ad fidẽ uenientes ad monendi sunt ut sẽ abstineant
& graue hoc eẽ peccatũ agnoscant. Tremendũ dĩ iudiciũ ti¬
meant : ne ꝓcarnali delectatione torm̃ta ȩterni cruciatꝰ
incurrant. Non tam̃ ꝓhacre sacri corporis ac sanguinis dnũ
unione pͥuandi sunt: ne in eis illa ulcisci uideantur.
inquib se ꝑ ignorantiã ante lauacrũ baptismatis astrinxer
atq: ita portat & dissimulat: ut sepe malũ qđ aduersat᷑
portando & dissimulando conpescat: Om̃s autẽ qui ad
fidẽ ueniunt ad monendi sunt : netale aliquid audeant
ꝑpetrare . Siqui autẽ hoc ꝑpetrauerint: corporis & sangu
nis cõmunione pͥuandi sunt. qui sicut in his qͥperigno¬
rantiã fecerunt culpa aliqͣtenus toleranda ẽ : ita in his
fortiter in sequenda. qui non metuunt sciendo peccare.
ꝯterrogatio augustini. Si longinquitas itineris magna

Expanded text:
sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonenet grave hoc peccatum esse cognoscant. Tremendum Dei judicium pscant, ne pro carnali delectatione tormenta aeterni cruciatus incurrant. Non tamen pro hac re corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videamur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis astrinxerunt. atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non metuunt sciendo peccare. VI. Interrogatio Augustini. Si longinquitas itineris magna
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. quȩ sabillis longa ꝓgeniȩ generatȩ . Responsio gregorii
Hȩc fieri modis om̃ib licet. Nequaquã enĩ insacris eloquiis in¬
uenitur : qđ huic capitulo contradicere uideat᷑. In terrogatio
augustini. Usq ad quottã generationẽ fideles debeant cũ pro¬
pinqͥs sibi coniugio copulari & nouercis & cognatis. siliceat co¬
pulari coniuigio: Responsio gregorii. Quȩdã terrena lex

Expanded text:
accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae? Respondit Gregorius. accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae? Respondit Gregorius. Hoc fieri modis omnibus licet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatur. V. Interrogatio Augustini. Usque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? Respondit Gregorius. Quaedam terrena lex
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogatio augustini. Obsecro quid patidebeat : siquis aliꝗͥd
ꝑsona furis pensare potest : qualit̃ ualeat corrigi. Sunt enĩ quidã
qui habentes subsidia: furtũ ꝑpetrant. & sunt alii. qui inhac rẽ
ex inopia delinquunt. Vnde necesse ẽ. ut quidã dãpnis. quidã
quici ipsi hoc p̃statur qđ corrigitur : negehennȩ ignib: trahatur.
Sic enĩ nos fidelib tenere disciplinã debemus : sicut boni patres
carnalib filiis solent. qͦs & ꝓculpis uerberib: feriunt : & tam̃ i¬
psos qͦs dolorib affligunt hab̾e heredes quęrunt. & quȩ possi¬
ent ipsis seruant. qͦs irati in sequi uident᷑. Hȩc ergo caritas i
m̃te tenenda ẽ : & ipsa modũ correctionis dictat: Ita ut mens ex¬
tra rationis regulã omnino nihil faciat. Addes etiã qͦ modo
ut eccłci cũ augm̃to recipiat : qđ de terrenis rebus uidet᷑ ammit¬
tere. & lucra de uanis quȩrere.
nterrogatio augustini. sidebeant duo germani fr̃s singulas sorores

Expanded text:
nterrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat, si quis aliquipersona furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia delinquunt: unde necesse est ut quidam damnis, quidam vquia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addes  Al., addis, ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores
Abbreviated transcription (Latin):
rena lex
inromana re publica ꝑmittit : ut sibi fr̃ aut soror seu duorũ
frm̃ germanorũ uł duarũ sororũ filius & filic misceantur
Sedexperim̃to didicimꝰ extali coniugio sobolem non posse
suc crescere. & sacra lex ꝓhib& cognationis turpitudinẽ re¬
uelare. Unde necesse ẽ: ut iam tercia. uł quarta generatio fi¬
deliũ. licenter sibi iungi debeant. Nam scđi quã p̃diximus.
ase omĩmodo deb& abstinere. Cũ nouerca autẽ miscere gra
ue ẽ. facinus : qͥa & in lege scriptũ ẽ . Turpitudinẽ patris tui non
reuelabis. Neque enĩ patris turpitudinẽ filiꝰ reuelare potest.
sed quic scriptũ ẽ. Frunt duo incarne una : qui turpitudinẽ
nouercȩ quȩ una caro cũ patre fuit reuelare p̃sũpserit: profe¬
cto patris turpitudinẽ reuelabit. Cũ cognata qͦq miscere pro¬
hibitũ ẽ: quici ꝑ coniunctionẽ priorẽ : caro fratris fuerat fa¬
cta. Proqua re etiã iohannes baptista capite truncatus ẽ.¬

Expanded text:
rena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus, ex tali conjugio sobolem non posse succrescere: et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est, ut jam tertia vel quarta generatione fidelium, licenter sibi jungi debeat. Nam secunda quam praediximus, a se omni modo debet abstinere. Cum noverca autem ve est facinus, quia et in lege scripum est: « Turpitudinem patris tui non revelabis . » Neque enim patris turpitudinem filius revelare potest, sed quia scriptum est: « Erunt duo in carne una , » qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem priorum caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus e
Abbreviated transcription (Latin):
in his quȩ scripsimus aliter quã se ueritas habet
ra lex historiae .ẽ. simplicit̾ ea quȩ fama uulgan¬
te collegimꝰ. ad instructionẽ posteritatis luteris
mandare studuimus. Prȩterea om̃s ad quos hȩc
eadem hẏstoria ꝑ uenire potuerit nrae nationis
legentes siue audientes supplicit̾ dep̃cor: ut pro
neis infirmitatib & mentis & corporis. apud
ꝑnã clementiã sȩpius int̾uenire meminerint.
Et insuis quique ꝓuncus hanc michi suere¬
munerationis uicem rependant : ut qui de sin¬
gulis prouinciis siue locis sublimioribus quae
memoratu digna atq in colis grata crediderarit
diligenter adnotare curaui: apud om̃s fructũ
piae in tercessionis inueniam. ExPlicit Rattatio.¬

Expanded text:
in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet ra lex historiae est, simpliciter ea quae fama vulgante collegimus ad instructionem posteritatis literis mandare studuimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire poterit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint; et in suis quique provinciis hanc mihi suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis sive locis sublimioribus quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter adnotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam. BEDAE VENERABI
Abbreviated transcription (Latin):
fidem xp̃s. quaeue successio sacerdotalis ex titerit.
uel litteris reuerentissimi antistitis cynibercti
uel alioꝵ fideliũ uirorũ: uiua uoce didicimus
Quȩ autẽ in nordanhymbrorũ ꝓuincia ex quotẽ¬
pore fidẽ xp̃i ꝑceper̃ usq ad presens ꝑ diuersas
regiones in eccła sint acta: non uno quolibet au¬
ctore. sed fideli innumerorũ testiũ qui hȩc scire uel
ieminissẽ poterant assertione cognoui : excep
his quȩ ꝑ me ipsũ nosse poterã lnter quȩ notandũ.
qđ ea quȩ de scĩssimo patre & antistite cuheberto.
uel in hoc uolumine. uel in libello gestorũ ipsius
conscripsi : partim ex eis quȩ de illo prius a fratrib
ccłae lindisfarnensis scripta repperi assumps
simplicit̃ fidem hystoriae quã legebã ac cõmodans
partĩ uero ea quȩ certissima uirorũ fideliũ actesta¬
tione ꝑ me ipsũ cognoscere potu. sollerter adice¬
re curaui. Lectoremq supplicit̾ obsecro : ut sĩ qua

Expanded text:
fidem Christi, quaeve successio sacerdotalis extiterit, fidem Christi, quaeve successio sacerdotalis extiterit, vel literis reverentissimi Antistitis Cynibercti, vel aliorum fidelium virorum viva voce didicimus. Quae autem in Nordanbymbrorum provincia ex quo tempore fidem Christi perceperunt usque ad praesens per diversas regiones in Ecclesia sint acta, non uno quolibet auctore, sed fideli innumerorum testium qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis his quae per meipsum nosse poteram. Inter quae notandum, quod ea quae de sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ ꝓdiderunt. Deniq hortatu p̾cipue ipsius
albini: ut hoc opus aggredi auderẽ ꝓuocatus sum
ep̃s qui nunc usq suꝑ ẽ : nonnulla michi de hysto¬
ria ecclesĩ astica ꝓuinciae ipsius. simul & ꝓxima
illius australiũ saxonũ. nec non & uectȩ insulae
litteris mandata declarauit. Qualiter uero ꝑmini¬
steriũ ceddi & ceadda religiosorũ xp̃i sacerdotum
uel ꝓuncia merciorũ ad. fidem xp̃i quã ñ nouerat
enerit. uel prouincia orientaliũ saxonũ. fide
quã olim ex sufflauerat recuperauerit : qualis
etiã ipsorũ patrũ uita uel obitus extiterit. diligen¬
ter a fratribus monasterii qđ ab ipsis. conditũ lestin.¬
gaeu cognominat᷑ agnouimus. Porro in prouincia
orientaliũ anglorũ quȩ fuerint gesta ecclesiastica.
partim ex scriptis uel traditione priorũ: partim
reuerentissimi abbatis esi relatione cõperimus
At uero in ꝓuincia lindissi quȩ sint gesta erga

Expanded text:
parte prodiderunt. Denique hortatu praecipue ipsius parte prodiderunt. Denique hortatu praecipue ipsius Albini ut hoc opus adgredi auderem provocatus sum.episcopus qui nunc usque superest, nonnulla mihi de Historia ecclesiastica provinciae ipsius simul et proxima illi Australium Saxonum nec non et Vectae insulae, literis mandata declaravit. Qualiter vero per ministerium Ceddi et Ceadda religiosorum Christi sacerdotum, vel provincia Merciorum ad fidem Christi quam non noverat, pervenerit, vel provincia Orientalium Saxonum fidem quam olim exsufflaverat, recuperaverit, qualis etiam ipsorum Patrum vita vel obitus extiterit, diligenter a fratribus monasterii quod ab ipsis conditum Laestingaeu cognominatur, agnovimus. Porro in provincia Orientalium Anglorum quae fuerint gesta ecclesiastica, partim ex scriptis vel traditione priorum, partim reverentissimi abbatis Esi relatione comperimus. At vero in provincia Lindissi quae sint gesta erga
Abbreviated transcription (Latin):
& aliorũ pontificũ epłas ꝑ scrtato eiusdem sc̃ȩ eccłȩ
romanȩ scrinio ꝑmissu eiusdem qui nunc ipsi ecđȩ
prȩ.ẽ: gregorii pontificis inuenit. Reuersusq: no¬
bis nr̃ae hystoriae inserendas cũ consilio prȩfati
albini reuerentissimi patris attulit: A principio
itaque uoluminis huius. usq ad tempus quogen
anglorũ fidem xp̃i ꝑcepit: ex priorũ maxime
scriptis hinc inde collectis ea quȩ promeremus
didicimus. Ex inde autẽ usq ad tempora presen¬
tia quȩ in eccła cantuariorum ꝑ discipulos beati
papȩ gregorii siue successores eoꝵ. uel sub quibus
regibus gesta sint: memorati abbatis albini in¬
dũstria nothelmo ut diximus ꝑferente cognouimꝰ
qui etiã ꝓuinciae orientaliũ simul & occidentaliũ
saxonũ. uecnon & orientaliũ anglorũ atq norda
nỹmbrorũ. a quibus presulibus uel quorũ tempon
regũ gr̃am euangelii ꝑceperint: nonnulla michi ex

Expanded text:
et aliorum pontificum epistolas, perscrutato ejusdem sanctae Ecclesiae et aliorum pontificum epistolas, perscrutato ejusdem sanctae Ecclesiae Romanae scrinio permissu ejus qui nunc ipsi Ecclesiae praeest Gregorii pontificis, invenit, reversusque nobis nostrae Historiae inserendas, cum concilio praefati Albini reverentissimi Patris adtulit. A principio itaque voluminis hujus usque ad tempus quo gens Anglorum fidem Christi percepit, ex priorum maxime scriptis hinc inde collectis ea quae promeremus  Al. promemus didicimus. Exinde autem usque ad tempora praesentia, quae in Ecclesia Cantuariorum per discipulos beati papae Gregorii sive successores eorum vel sub quibus regibus gesta sint, memorati abbatis Albini industria Nothelmo, ut diximus, perferente cognovimus. Qui etiam provinciae Orientalium simul et Occidentalium Saxonum nec non et Orientnhymbrorum, a quibus praesulibus vel quorum tempore regum gratiam Evangelii perceperint, nonnulla mihi ex
Abbreviated transcription (Latin):
diuina prȩfecit auctoritas: ob generalis curam
salutis latius propalari desideras. Ut autẽ in his
lectoribus. huius historiae occasionẽ dubitandi
sub traham : quibus hȩc maxime auctoribus di¬
dicerim. breuiter intimare curabo. Auctor ante
om̃s atq ad iuitor opusculi huius. albinus abba
qui in eccła cantuariorũ a beate memoriae.
theo doro archi ep̃o & adriano abbate uiris ue¬
nerabilibus atq eruditissimis institutus diligen¬
ter. om̃ia quae in ipsa cantuariorũ prouincia
uel etiã in contiguis eidem regionibus a discipłis
beati papae gregorii gesta fuere. uel monimentis lit¬
terarũ. uel seniorũ traditione cognouerat. ea michi¬
de his quȩ memoria digna uidebant᷑. ꝓ religiosum
landoniensis eccłae presbiterũ notelmũ. siue litteris
mandata. siue ipsius nothelmi : uiua uoce referenda
transmisit: Qui uidelicet nothelmus. postea romã
ueniens pon nullas ibi beati gregorii papae simul

Expanded text:
divina praefecit auctoritas, ob generalis curam divina praefecit auctoritas, ob generalis curam salutis latius propalari desideras. Ut autem in his lectoribus hujus Historiae occasionem dubitandi subtraham, quibus haec maxime auctoribus didicerim breviter intimare curabo. Auctor ante omnes atque adjutor opusculi hujus Albinus abba qui in Ecclesia Cantuariorum a beatae memoriae Theodoro archiepiscopo et Hadriano abbate viris venerabilibus atque eruditissimis institutus, diligenter omnia quae in ipsa Cantuariorum provincia vel etiam in contiguis eidem  Al., ejusdem regionibus a discipulis beati papae Gregorii gesta fuere, vel monimentis literarum vel seniorum traditione cognoverat: et a digna videbantur, per religiosum Lundoniensis Ecclesiae presbyterum Nothelmum, sive literis mandata sive ipsius Nothelmi viva voce referenda, transmisit. Qui videlicet Nothelmus postea Romam veniens, nonnullas ibi beati Gregorii papae simul
Abbreviated transcription (Latin):
LORIOSISSIMO REGICEOLUUTO
BEDã famulus xp̃i & presbiter
Historiam gentis anglorum ecclesi asti¬
cam quã nuper edideram. libentissime
abr desideranti rex & prius ad legendũ ac proba¬
ndũ transmisi : & nunc ad transcribendũ ac pleni¬
us meditandũ ex tempore retransmitto : Satisq stu¬
dium tuae sinceritatis amplector : quo non solum
audiendis scripturce scãe uerbis aurem sedulus
accomodas. uerũ etiam noscendis priorũ gestis s¬
ue dictis: & maxime nrãe gentis uiroram illustr¬
um curã uigilanter impendis. Siue enĩ hystoria
de bonis bona referat. ad imitandũ bonũ auditor
sollicitus instigatur: seu mala commemoret. de
prauis nichil õminus religiosus ac pius auditor si¬
ue lector: deuitando qđ noxium ẽ. ac ꝑuersũ. ipse
sollertus ad exequenda ea quae bona ac digna dõ
esse cognouerit accenditur. Quod ipsũ tũ quoq
uigilantissime deprehendens: historiã memora¬
tam in notiti& tibi simul & eis quibus regendis te¬

Expanded text:
LORIOSISSIMO REGI CEOLULPHO BAEDA FAMULUS CHRISTI ET PRESBYTER. Historiam gentis Anglorum ecclesiasticam quam nuper edideram, libentissime tibi desideranti, rex, et prius ad legendum ac probandum transmisi, et nunc ad transcribendum ac plenius ex tempore meditandum retransmitto; satisque studium tuae sinceritatis amplector, quo non solum audiendis Scripturae sanctae verbis aurem sedulus accommodas, verum etiam noscendis priorum gestis sive dictis et maxime nostrae gentis virorum illustrium, curam vigilanter impendis. Sive enim historia de bonis bona referat, ad imitandum bonum auditor sollicitus instigatur; seu mala commemoret de pravis, nihilominus religiosus ac pius auditor sive lector devitando quod noxium est ac perversum, ipse sollertius ad exsequenda ea quae bona ac Deo digna esse cognoverit accenditur. Quod ipsum tu quoque vigilantissime deprehendens, Historiam memoratam in notitiam tibi simulque eis quibus te regendis
Abbreviated transcription (Latin):
cuce Namuere dico nobis quia domũ hane taonts
Inee oplecam ẽẽ ꝑspicio. ut ur̃a illa lucerna michi
om̃inodis uideatur ẽe obscura . & cũ meacibuo
quidẽ talia loquente quis qũã responderet uel as¬
sensum pber& iterum dixit. Accendite ergo lbas¬
nam illã qu̾a diu uultis. at tamen scitote quia
aduentura est coepiq narrare quia apparue
ri sibi quidã uir dĩ qui eodem anno faerat de¬
funetus. dicens qđ ad ueniente diluculo ꝑennẽ
ca exortum diei puellae morte ꝓbata est.

Expanded text:
cite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta cite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet, iterum dixit: « Accendite ergo lucernam illam, quamdiu vultis; attamen scitote quia adventura est. » Coepitque narrare quia apparuerit sibi quidam vir Dei  Al. om. Dei qui eodem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente diluculo perennem  Al., ita circa exortum diei puellae morte probata est.