comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃os dicimꝰ. hoꝵ aut̃ discretio a gentilib intͦ¬
ducta uidetur. qui suos flamines. alios simpłr
flamities alios archif lamines. alios prothofla¬
mines appisabant. Sãcerdotes .n. gentiliũ fla¬
mines dicebant᷑ qui hẽbant in capite pilleun
in quo erat ureuis uirga desuꝑ hñs aliquid lane.
quod cum ꝑ estum ferre ñ possent: filum tm̃ ĩ ca¬
pite ligare ceꝑunt. midis .n. capitib eis incede̾
ne fas erat. Unde ⁊ a fllo quo utebant᷑ flamines
dcĩ sunt. qͣi filamines. s festis dieł filo deposito:
pilleũ imponebant pro sac̾dotii eminentia un¬
atos a uimentis applłati sunt
cuiꝰ significatio młt iplex est. modo .ii. sacerdo

Expanded text:
copos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo. inquit ita. gentiũ pͣdicator uolens uuitatẽ
uat᷑e in prẽ ⁊ filio docere. ait. spͣiritꝰ dei ĩ uobi est
osiriꝰ. si in nod̃is est spiritꝰ dei. s et hic spiritꝰ dei
qui suiditauit xp̃m ĩ nobis est sp̃s: et sp̃s̃ xp̃i ĩ no¬
bis est .i. nͨ tñ uͭ dei est spiritꝰ. qui in nobis est.¬

Expanded text:
bo, inquit ita: Gentium praedicator volens naturae unitatem in Patre et Filio docere ait, Rom. 8: Spiritus Dei in vobis est; sumus, si in nobis est Dei Spiritus, sed et hic Spiritus Dei,qui suscitavit Christum in nobis est Spiritus, et Spiritus in nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tatis ⁊ de se suꝑba p̾sũptio que ꝑ temptatõm fuerat
cõuincenda e aut ꝑ ituendaͤ deniq ñ cõtenta suasi¬
one spentis aspexit lignũ bonũ essi. decorũ aspectu.
uͭ cͥdens se inde posse mori: forte putauit deũ a licuiꝰ
cã sigͣtõnis illa dixisse. Ideo manducauit et dedit
uiro suo fortassis cũ aliqͣ ĩliasione qͣm sc̾ͥpt᷑a intelli¬
gendam reliquit. uel forte ñ fuit suaderi nec̾de ĩ
cũ illaui mortuam illo cibo ñ uideret uir. ¶ Sic̃
gͦ ñ est ꝑmissus dyabolꝰ temptare femĩam nͥ ꝑ spen¬

Expanded text:
statis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non videret vir. Sicut ergo non est permissus diabolus tentare femi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestigandũ qͤue fu̾it origo et radix iliꝰ pͤcati.
Iindã putant qͣnidã elatõm ĩ animo hõis p̃cessisse.
sr̃gen  ita dicenꝰ. ñ est putandũ qd̾ homo deiceret᷑
nisi p̾ cessiss ĩ eo quedam elatio cõpͥmenda. ut perhu¬
militatẽ pcc̃i sciret qͣm falso de se p̾sumpserit. et qd̾
ñ bñ se ht̃ nat᷑a si a fatiente recesserit ¶ Idem ĩ eodem

Expanded text:
estigandum, quae fuit origo et radix illius peccati? Quidam putant quamdam elationem in animo hominis praecessisse, s., ita inquiens: Non est putandum quod homo dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se habet natura si a faciente recesserit. Item in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiasꝰ cecestintes. qui tatiatii appłłati
sinit hii nuptias om̃io dampnant. ac pares for¬
o nicatõnib alis q corruptõnib fatiunt. ñ reci¬
piunt in suoꝵ nuło conugio utentem marẽ uel
feminã. Iuod aut̃ ros bona sit coniugiũ ñ modo¬
int̾fuit xpistꝰ. eas q miraculocõmendauit:
aqua in uinũ conu̾sa. qui ⁊̃ postea uirũ uxorẽ

Expanded text:
nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem rinterfuit Christus, easque miraculo commendavit aqua in vinum conversa. Ipse etiam postea vi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uidet᷑ mulier scd̾as posse cõtͣhere nuip
coniuge. quod si et ille aliam acceꝑit copu¬
lam. tunc hii qui iurauerant: ꝑuris cri¬
tur recipere conuubia. hec seruandũ est cui
ut̾q id̾m fatetur. s uir si asserit se debitum
reddidisse uxori et illa diffitet᷑ : cui potiꝰ fides
hũda merito querit᷑. de hcͥcͣ ita statutũ est.
Si quis acceꝑit uxorem. et habu̾it eam ali¬
quo temꝑe. et ip̃a femina dicit qd̵ ñ qͣm coiss
cum ea. et ille uir dicit qd̃ sic fecit. in u̾itate
uiri consistat. qr uir est caput mlr̃is. hec de
nat᷑ali impꝰuibilitate statutũ est.e huis
De hiis

Expanded text:
Tunc videtur mulier secundas posse contrahere nuptTunc videtur mulier secundas posse contrahere nuptconjuge. Quod si et ille aliam conjugem acceperit, tunc hi qui juraverant, perjurii criora cogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, quia vir est caput mulieris . Hoc de naturali impossibilitate statutum est. 3. De his
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ conuen̾int. et tunc mlr̃ scd̃as imptias con¬
tͣhat. uir aut̃ qui frigitate nat᷑e est absq spe
coniugi ꝑmaneat. Ait .n. sic int̾rogasti de
hiis qui mat̾monio iuncti sunt. et mibere ñ
possunt. si ille aliam. iił illa alisi duc̾e pꝰ sit.
de quib scͥptũ est iiir et młr si se cõiunxe¬
rint. et post dix̾it mlr̃ de uiro qd̾ coire ñ pos¬
sit cumea: si po̾t probari qd̾ dicit. post iꝰtũ
iuditiũ accipiat aliũ. Si uero ille acceperit
sam frigide nat᷑e dicunt se ñ poise inuicem
oꝑam carni dantes cõmisceri iste uero
si ñ potest ea uti pro uxore: habeat eam
qͣsi sororem qd̾ si recinacłm̃ coniugale uo¬
luerint rescinderei maneant utͥq ĩnupti.
Nam si ħ uic ñ potuit nalit concordare quo¬
modo alt̃i cõueniet. git᷑ si ułt uir aliam
uxorem ducere uł acciꝑe mai̾feste patet rõ
qr sugerente dyabolo odii fomite exosam
hũit. et ideo eam dimittere mendatii fal¬
tõm carnis cõuicti una caro effecci fuissẽt.

Expanded text:
as nuptias contrahat. Vir autem qui frigidae naturae est, absque spe conjugii permaneat. Ait enim sic: Interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari quod dicit per justum judicium, alium accipiat, si vero ille acceperit sam frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes, commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habet eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerit rescindere, maneant uterque innupti, nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Item: Si vir aliam uxorem vult accipere, manifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et ideo eam dimittere mendacii faltionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
frigiditas uature. et si quod est aliud. peni¬
tus uero illegitimi sunt ꝑ uotũ ꝑ ordinenp
ꝑ cognatõm. ꝑ disparem cultui. medu uͦ
.s. nec plene legictimi. nͨ om̃io illegntimi
ꝑ frigidicatem. uł conditõm si n. tales iun¬
gunt᷑ ignorant᷑. cõmanere possunt. quil

Expanded text:
frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, per frigiditatem, per conditionem. Si enim tales junguntur ignoranter, commanere
Abbreviated transcription (Latin):
assent᷑. ili forme aut̃ puerꝑium ubi ñ est ani¬
ma uiua: lex ad homicidiũ ꝑtinere noluit. di
ꝯdeoq mulccat᷑ pͤcunia. ñ reddit᷑ anima ꝓ aĩa.
S iam formato corꝑi aĩa dat᷑. ñ in cõceptucor¬
ꝑis nascit᷑ cum semine deriuata. Nam si cũ
semine ⁊ aĩa existit de anima et młte anime
cotidio ꝑerint. cũ semen fluxui ñ proficit nati¬
nitati pͥm̃ op̃t domũ cõpagiari. ⁊ sic habita¬
torem induci cum ergo lmeamenta cõpacda nõ
homicidium donͣ elementa confẽcta suas yma¬
gines. menbraq suscipiant. Ex hiis apparo
tunc homicidas esse qui aborsum ꝓ u curant:
gum formatum est et animatũ puerꝑium ade

Expanded text:
ero: Informe autem puerperium, ubi non est anima viva, lex ad homicidium pertinere noluit. Dicideoque mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, tunc et multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non homicidium, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant. Hic apparet tunc eos homicidas esse, qui abortum procurant cum formatum est et animatum puerperium.
Abbreviated transcription (Latin):
telligi hic duas uoluntates exprimi. ait ita hec
cont᷑ͣ cuticiano. qui dũt in xpisto uuam tinuo
luntatem. hic aut̃ ostendit huniauã que ꝓpt̾
ĩ firmitatem carnis recusat passd̃m. et diuina:
qͣntũ distat d̾ ab homine. tm̃ uoluntas dei a
uoluntate hoĩs. Unde hoĩem gerenꝰ xpistuꝯ:¬
in qͣ et suam et urãm fig᷑auit uitam. qr caput
eru cst. et ad eum sicut menbra ꝑtinemus.
pater inquit si fieri põt tͣuseat a me calix
iste. hec ħumnana uoliuitas erat ppriũ aliqͥd
et tamꝙͣ priuatuim uolens. s qr rectũ uult
esse hoĩcm. et ad d̾m dirigi: sicodit. ñ quod
ego uslo: q quodtu uia. ac si dret. uide te
in mer quia potes aliquid ꝓpriũ uelle. Ut
d̾. stiquid uelit. concedit᷑ hoc humane fra¬

Expanded text:
telligi hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; et divinam, Quantum distat Deus ab homine, tantum a voluntate hominis. Unde hominem in qua et suam et nostram figuravit, qui caput est, et ad eum sicut membra pertinemus. Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens.esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae fra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminente t᷑ batione: clamaudi ad dñm. ⁊ subi¬
tieudi uoliuitatem suam: diuine uoliuitati.
Ut sĩ pulsante molestia ⁊ istaut᷑. ꝓ enudla a¬
motione orent. S si nequeant uitare ⁊ dicãt
quod ip̃e xpistꝰ. ñ ergo ad iiisipientiã fuit:
quod ⁊x pistꝰ clamãs ũ audit᷑ ad salutẽ cor

Expanded text:
imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiimminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ forͣ dicat᷑: ad uerte. hominiꝰ sbãm gerit.
hominis assumpsit affcm. ñ ergo qͣsi d̾s set
qͣi homo loquit᷑. suscepit quid̃ ooliuitatem
nieam. mea est uoluntas. qͣm suam dixit.
cum ait. non sicut ego uolo: s sicut tu
ht̃ pater eamd̾ et filius halet uoluntatẽ.
cad̾m est xp̃i u oliuitas que paterna. una
gͥ uoliuitas est prĩs et filii S alia uoluutas
hominis: ala alia d̾i. ut scias oitam ĩ oolũ¬
tate esse hominis. passionem aut̃ xp̃i ĩ uo¬
luntate diuina: ut pateret᷑ pro nobis.
Hiĩꝰ testimoniis euident᷑ docet᷑. in xpisto
duas fuisse uoluntates. quod qr negauit
ꝯdemipuatꝰ est. et ex affectu humane sensu ali¬
tatiꝰ quid̾ non rõniꝯ: iiud uoluit. et petiit: qd̾
ñ iinpetͣuit. sec ideo potiit ut iiupetͣret. q sdie¬
uat d̾m non esse fc̾urum illud. nͨ tilud fĩ usebat
affectu rationiꝯ. uł uoluntate diuinit᷑atiꝰ.¬
¶ ad quid ergo petũte ut meubris forͣui preber

Expanded text:
qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo, sed sicut tuPater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negaviodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet
Abbreviated transcription (Latin):
gatõne dei mĩam sentiant. ut minꝰ qͣm meru pene..¬
erint: puniant᷑ quidam autumãt eos nullam
releuatõni pene habit᷑os. qd̃ ꝯfirmant iachobi auc¬
toritate dicentis. uiditiũ sine mĩa fiet illi qui ñ
tas. quia et in iudicando sb̃uenit. et ita ñ de est
mĩa. et miserendo id ex hibet quod promisit. ne
desit ueritas. erga om̃s aut̾ quos liberat ⁊ dãp
dat intelligi aliquid a deo fieri uͥ ip̃e ñ miseret᷑.
¶S hiis eccͤrit quod ait cassiodorꝰ suꝑ psalmũ qu

Expanded text:
gatione Dei misericordiam sentiant, ut minus quam meruerint puniantur. Quidam autumant eos nullam relevationem poenae habituros; quod confirmant Jacobi auctoritate dicentis, c. 2: Judicium sine misericordia fiet tas, quia et in judicando subvenit, et ita non deest misericordia, et in miserando id exhibet quod promisit, ne desit veritas. Erga omnes autem, et quos liberat, et quos dat intelligi aliquid a Deo fieri, ubi ipse non miseretur. Sed his occurrit quod ait Cassiod. super psal.
Abbreviated transcription (Latin):
dnͣr tres ꝑsone .i. tres sbsistentie. tres entes. Non .n.¬
uł sbsistentes. ut sicut eẽncia q̃ est eis ꝯ mũis uere
acꝓprie est. it a illi tres uere ac ꝓpric srsutentie uelen¬
tes intelligant᷑ ideo aug̃ causas dictoꝵ discernens⁊
dicittres ꝑsonas esse unã eẽntiã. isł euisd̾m essentie.
ñ ex cad̾m essentia. ne aliud intellig̾tur esse ꝑsona.
essentia. et uiꝰ eẽntie. Non aut̃ una sunt ꝑsona. ẜ¬

Expanded text:
r tres personae, id est subsistentiae, vel tres entes. Non envel subsistentes, ut sicut essentia quae est in eis communis vere ac proprie est, ita illi tres vere ac proprie entetes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, essentia et unius essentiae, non autem sunt una
Abbreviated transcription (Latin):
fidem et caritatem. quod obseruatũ peiorem facta.¬
u̾gat in exitum potus est mutandũ qͣm ad
implendum. Unde ambꝵ. est contͣ offitiũ non
uoto mut a decretum. quod uncaute uouisti:
ñ fatias. impia est ꝓmissio: que scelere ad imple¬
tur. Idem. ñ est obscruand̾ cacͣment̃ quo malum
ĩcaute promittit᷑. ut si quis adułtere ꝑpetuam
fidem cũ ea ꝑmanendi polliceat᷑. tollerabilius .n.
est. ñ implere sacͣmentũ: qͣm ꝑman̾e̾ iu stupro.
Item. si quid nos ĩcautiꝰ iutare contigerit quod
obseruatũ peiorem uergat in exitum: lib̾e illd̾
salubriori consilio nutand̾ nouimꝰ. ac mag̃ in¬
stante nccͣte perorandũ esse nobis qͣm pro uitã¬
do ꝑiurio in aliud crimen gͣuius esse diu̾ten¬
dum. deinde. iutauit dauid ꝑ deũ occidere na¬
bal uirũ stultũ. s ad primã iut̃cessionẽ abyga
il prudentis remisit minas. reuccauit ensem
in uaginam. nͨ aliquid culpe se tali ꝑiurio cõ¬
pietas fuit. Iurauit dauid teuiere: set uon

Expanded text:
fidem et charitatem, quod observatum pejorem vergat in exitum, potius est mutandum quam implendum. Unde Ambros. in lib. de Officiis 22, voto muta decretum. Quod incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio conpietas fuit. Juravit David temere, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
apłꝰs ad gͣnlataꝯ de se loqͣnꝰ ait. qui tribuit uo¬
biꝰ spͣm et oꝑatur uirtuteꝰ in uobis. Etce euiden¬
a deo spiritꝰ .s. ut .n. ait augꝰ suꝑͣ eundm locum ex
fideꝰ in qͣ p̃dicatõne adim̾tum ⁊ p̾sentiam sc̃i spui
tus senserant. Sicut illo tp̃r ĩ nouitate ĩuitatõiꝰ
ad fidem: ⁊̾ sensibilib miraculi p̾sentia sci spintꝰ¬

Expanded text:
al., c. 3, de se loquens ait: Qui tribuit vobis Spiritum, et operatur virtutes in vobis. Ecce evidena Deo Spiritus sanctus, ut enim ait Aug., super eumdem locum, t. 4, fides, in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant. Sicut illo tempore in novitate vocationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia sancti Spi
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ illis sp̃m .s. tribuit apłus. ñ utiq ip̃m mit¬
tendo in ces. S p̃dicando eiꝰ fidem xp̃i qͣm alliꝯ reci¬
pientib quod spiritꝰ .s. in eis esset : aliquib sig¬
nis uisibilib monstͣbat᷑. Non ergo hoĩes qͣntũ¬
cumq sancti dare possunt sp̃m .s.ui

Expanded text:
n utique ipsum mittendo in eos, sed praedicando eis fidem Christi; quam illis recipientibus, quod Spiritus sanctus in eis esset, aliquibus signis visibilibus monstrabatur. Non ergo homines, quantumcumque sancti, dare possunt Spi
Abbreviated transcription (Latin):
um. alioquin: qm̃ in multis locis offertͤ. multi sũt
xpusti. ñ. s unꝰ ubiq est xpistꝰ. et hic plenꝰ exñs
et illic plenus. sicut quod ubiq offert᷑ unũ est
hiis colligit᷑ sacri¬
fitiũ esse et dici quod agit᷑ in altari et
xp̃m semel oblatum .et cotidie offerri. S
alit̾ tunc: et aliter nũc. et ⁊̾ que sit uirtꝰ huiꝰ

Expanded text:
quoniam in multis locis offertur: Multi sunt Christi; non, sed unus ubique est Christus, et hic plenus existens, et illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est his colligitur esse sacrificium et dici quod agitur in altari; um semel oblatum, et quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uiii qõnũ qui qͣrit᷑ qrͣ uolu̾it deus mũdũ fuc̾e
cãm q̃rit uoluntatis dei. om̃i aut̃ causa effiti¬
eus maior est eo quod effitit᷑. nicħ aut̃ maiꝰ est
uoluntate d̾i. ñ gͦ eius causa q̃renda est. Id̾m
⁊̃ p conͣtͣ manicheo. si qui dix̾int quid placu¬
it deo facere celuin ⁊ t̾ram; respondend̾ est eis
qui uoluntatem dei nosse de siderant. causaꝰ ⁊
uoluntatem dei scire q̃ runt. qd̾ uoluntas dei
omniũ q̃ sunt ip̃a sit causa Si .n. ht̃ cãm uolũ¬
taꝰ. est aliquid quod an̾cedit uoluntatẽ der ꝙ
nefas est credere. qui gͦ dicit. qr̃ fecit d̾s celum
et t̾ram i ꝑndendũ est isli: quia uoluit. uolũ
taꝯ .ii. dei est causa celi et terre. et ibo maior uo¬
liuitas dei: qͣm celum et terra. qui aut̃ dicit.
querit ꝙͣ est uoluntas dei. Nicħ aut̃ maiꝰ ĩueni¬
ri pot̾. conpesdat gͦ se humana temeritas ⁊ id
quod ñ est ñ querat. ne id qd̃ est ñ ĩueniat. Ecce

Expanded text:
 Qui quaerit quare voluerit Deus mundum facere, causam quaerit voluntatis Dei. Omnis autem causa efficiens major est eo quod efficitur. Nihil autem majus est voluntate Dei. Non ergo ejus causa quaerenda est. Idem libro contra Manichaeos, si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis: Qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt, quod voluntas Dei omnium que sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. Qui ergo dicit: Quare fecit Deus coelum et terram? Respondendum etas enim Dei causa est caeli et terrae, et ideo maior quam caelum et terra. Qui autem dicit: quaerit quam est uoluntas Dei. Nihil autem maius inueniri potest. Compescat se igitur humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero minorem: quomͦ omĩĩa que hab pater
filii suit: Si prĩs oĩpotentia filii non est: ñ omuia
procill dubio que ht̃ pat̾ filii sunt. at om̃ia fillii sf.
pater potentior fillo i
ilit̾ probat filiũ eqͣlẽ prĩ.

Expanded text:
igitur; si vero minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet Pater, Filii sunt. At omnia quae habet Pater potentior Filio. 5. Aliter probat Filium aequalem Patri.
Abbreviated transcription (Latin):
impiis. ⁊̾ in hẽticis p̃cisis ⁊ dampnatis
xp̃i sacͣmenta ꝑ manere cũ uuire dandi pos¬
sunt .n. dare s ꝑnitiose. et quib dederint
ñ sunt it᷑ in ordinandi. que p̾missis ex oppͦo¬
sito obuiare uidentur
Det̾minatõ pre

Expanded text:
impiis, etiam in haereticis praecisis et damnatis, impiis, etiam in haereticis praecisis et damnatis, Christi sacramenta permanere cum jure dandi. Possunt enim dare, sed perniciose; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi; quae praemissis ex opposito obviare videntur. 3. Determinatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
imponitur. ne ñ homini. s ip̃i sacͣmento fi¬
dari possit: sic iu ordinatõne ius dandi estu
trũq quid ad ꝑuitiem suam. s aliud est non
hp̃e. a liud ꝑuitiose habere. aliud salubriter
sunt: nulla iam questio est. quin hẽant et
dare possint. s ꝑnitiose hñt ꝑnitioseq dãt.
qr extͣ uincłm pacis sunt neutri satͣmento
fatienda inuria est. Sicut ñ recte halet qͥ
ab unitate recedit. s tũ habet. et ideo redeũ¬
ti ñ redditur. Sicut tͥ ñ recte dat qui ab imi¬
tate recedit. s tñ dat. et ideo qui ab eo acci¬
pit: uenienti ad unitatem ñ iterat᷑. Idem.
t᷑ ñ modo heretici s t̾ om̃s impii. S illi corri¬
gendi sunt ⁊ puniendi. illa aut̃ agnoscenda
⁊ ueneranda Item gg. qod dicitis ut qui or¬
dinati sunt. it̾m ordinent᷑ ualde rudiculoss̃
est. ut .n. baptizatꝰ semel. it̾m baptirari nõ
debet: ita qui cõsectus est semel. in eod̾m

Expanded text:
imponitur, ne non homini, sed ipsi sacramento, fiimponitur, ne non homini, sed ipsi sacramento, fidari possit, sic in Ordinatione jus dandi est: utrumque quidem ad perniciem suam. Sed aliud est non habere, aliud perniciose habere, aliud salubriter sunt, nulla jam quaestio est quin habeant et dare possint; sed perniciose habent, pernicioseque dant, quia extra vinculum pacis sunt. Neutri sacramento facienda est injuria. Sicut non recte habet qui ab unitate recedit, sed tamen habet, et ideo redeunti non redditur, sic etiam non recte dat qui ab unitate recedit, et tamen dat; et ideo qui ab eo accipit, venienti ad unitatem non iteratur. Idem: tur non modo haeretici, sed etiam omnes impii; sed illi corrigendi sunt et puniendi, illa autem sunt agnoscenda et veneranda. Item Gregor.: Quod dicitis ut qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
de heticis et dampnatis quõd quidam dñt bapt̃a
quod accepit ñ amittit qui rocedit ab ecc̃a. ius
dandi quod accepit amittit: multis modis appa¬
ret in auit̾ dici. pͥmo qr nulla ostendit᷑ causa:
cur ille qui illd̾ baptisma a nutt̃e ñ põt. iusdã¬
di possit amittere. utrumq .n. sacͣmentũ est. ⁊
qͣdam consecͣtõne utrũq homini dat᷑. illd̾ cum
ip̃a ꝑte uenientes ⁊̃ p̃posti pro bono pacis cor¬
recto scismatis errore suscepti siuit. et si ui¬
sum est opus est esse ut ead̾m ossitia gererẽt
que agebant: ũ sunt r᷑sum ordinaudi. Set
sicut bapt̃s in eis: ita ordinantio mansit in¬
tegra. qr in p̾cisione fu̾at uitiũ qd̾ ĩ unitate
pacis est correctum. ñ in sacͣmentis. que
ubicumq siuit: ip̃a sunt. ⁊ cum ip̃i expedire
uidet᷑ ecc̃e ut p̃positi eoꝵ uenientes ad catho¬
licam sotietatem honores suos ibi ñ admini¬
stͣnt. Noneis tñ ip̃a ordinatõnis sacͣmenta
detͣhunt᷑. s suꝑ eos manent. Iõ ñ eis manus

Expanded text:
ereticis etiam damnatis quod quidam dicunt, Baptisma quod accepit non amittit, qui recedit ab Ecclesia, jus dandi quod accepit amittit, multis modis apparet inaniter dici: primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit aquadam consecratione utrumque homini datur: illud, cum ipsa parte venientes etiam praepositi, pro bono pacis correcto schismatis errore suscepti sunt, et si visum est opus esse ut eadem officia gererent quae gerebant, non sunt rursum ordinati; sed sicut Baptismus in eis, ita Ordinategra, quia in praecisione fuerat vitium quod unitate pacis est correctum, non in sacramentis quae ubicunque sunt ipsa vera sunt. Et quum expedirevidetur Ecclesiae, ut praepositi eorum venientes ad catholicam societatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa Ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos manent. Ideoque non eis manus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepti ratione i
habeat. quia ñ recte currit᷑ ũ quo cͤͣrendũ est̾
nesciatur. quomodo autem sciret᷑ si nullig
p̾ceptis ostendereturt᷑. Etce halos cur silud
p̾ceptum est quod hic ponit᷑ impleri non põt.

Expanded text:
cepti ratione. Shabeat? Quia non recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
uatus. uulueratꝰ quid̾ ĩ nalib bonis quib ñ est pri¬
uatꝰ alioquin ũ posset ail reparatio. spoliattꝰ uero gͣ¬
tuitis que ꝑ gr̃am nat᷑alib addita fuerũt. hec stͥ ͨ¬
ad gn̾alem quippe grãm dei ꝑtinent. Sepetũ hꝰ moĩ
fit distiuctio cum gr̃e uocabulũ ad spẽm ñ ad ge

Expanded text:
. Vulneratus quidem in naturalibus bonis, quibus non est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad gen