comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue in eccłia tanquam in nube uenientẽ.
icut ȩciam nunc uenire non cessat scđm id
qod ait amodo uidebitis filium hominis
sdentem adextris uirtutis: et uenientem
in nubib cęli. Sed ideo tunc cum potestate
magna. & maiestate: quia maior potestas &s
maiestas eius apparebit scĩs quib magnam
uitutem dabit ne tanta ꝑsequutione iun-¬
undur: siue in corpore suo in quo sedet ad
dexterampatris: in quo ȩtiam mortuus ẽ &
resurierit & ascendit in cęlum: scđm quod
scripcum ẽ in actib apłor. his dictis nubes
suscepit eum: & sublatus ẽ ab eis. Et quia il¬
lie ętiam dictum est ab angłis sic ueniet quo
nodo eum uidetis euntem in cȩlum: meri
dcredendus est non solum in eodem corpo¬
te. uerum etiam in nube uenturus: qm̃ sic
ueuet sicut abiit. et nubes eum suscepit ab¬
euntem. s ed hors duorz quid hic pocius eli¬
gendum sit: iudicare difficile ẽ. Promptior
quidem sensus ẽ. ut quisq cum audierit uł

Expanded text:
sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sicut etiam nunc uenire non cessat secundum id. quod ait: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecutione uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram patris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit uel
Abbreviated transcription (Latin):
seuientib: & remoto timore tanquam a¬
dente mundi felicitate dicentib pax & sul¬
cas. tunc stellȩ cadent de cȩlo. &. uuirtucel es¬
gere uidebantur ꝑsequentib cedent a. cadũ
autem scad̃m matheum & mareum. pͥ cebul
si dierum illors dicitur hoc futurũ.
u transacta tota illa ꝑsequutione ac
sti sed quia precedet tribulatio ut se
hra gentium. gentes uoluit intelligi non
ꝯcientes ad semen abrahe. in quo benedicẽ¬
tr oñs gentes. s gentes quȩ ad sinistrã sta¬
dunt: quando congregabuntur ante iudicẽ
uioꝵ &e mortuoꝵ omnes gentes. Utraque
purs enĩ erit in omnib gentib. Una quȩ
penas altera quȩ prematur: una quȩ di¬
it pax & securitas. altera in qua sol obscure¬
us & non det luna lumen suum. & de qua
cisent stelle: & in qua uirtutes cȩlors mo¬
irantur: & cunc uidebunt filium hominis
uuentem in nube cum potestate ue mnaies-¬
cat  uod uideo duob modis accipi posse.

Expanded text:
saeuientibus et remoto timore tamquam adrisaeuientibus et remoto timore tamquam adridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc stellae cadent de caelo et uirtutes cagere uidebantur, persequentibus cedent et cadent autem secundum Matthaeu dierum illorum dicitur hoc futurum, non quia transacta tota illa persecutione accident ista, sed quia praecedet tribulatio, ut sen terris pressura gentium, gentes uoluit intellegi non pertinentes ad semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det luna lumen suum et de qua cadant stellae et in qua uirtutes caelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. quod uideo duobus modis accipi posse
Abbreviated transcription (Latin):
tuum arescentib hominib pre tunore es
pectatione quȩ suꝑuenient uniuerso orbi
nam uirtuces cęlor mouebuntur. hȩ qu¬
pe in eccłia melius existimo incelligi nedi
preditisse uideatur. quȩ huic mundoe i
te primum eius aduentum euenire cons¬
uerant. & irrideamur ab eis qui hȩc qu
uelut nouissima. & omniũ in aximahori¬
cimus. plura in hẏstoria gentium & mut
maiora legerunt. Eccłia ẽ enim sol & lu
& stelle: cui dictum est speciosa sicut le¬
& electa sicut sol. Ab hac ad oratur iose
in hoc mundo uelut in egypto: ex huma¬
mo subleuatus. Nam illum iosephiat cessi
adorare non potuit. quȩ ande defuneta est
quam iacob uenisset ad filium: ut ilius som
seruaretur. Quando enim sol obscurabitu
& luna non dabit lumen suum. & stelle
dent de cȩlo. & uirtutes celors commo¬
buntur. sicut ab aliis duobus euanglise
hic locus commemoratus est: eccłia non
rebit. impiis tunc ꝑsequutorib ultramd.

Expanded text:
um arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi; nam uirtutes caelorum mouebuntur. Haec quippe in ecclesia melius existimo intellegi, ne dpraedixisse uideatur, quae huic mundo et ante primum eius aduentum euenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec, quae uelut nouissima et omnium maxima horrescimus, plura in historia gentium et multo maiora legerunt. ecclesia est enim sol et luna et stellae, cui dictum est: Speciosa sicut luna, electa sicut sol. ab hac adoratur Ioseph noster in hoc mundo uelut in Aegypto ex humillimo sublimatus: nam illum Ioseph mater certe adorare non potuit, quae ante defuncta est, quam Iacob uenisset ad filium, ut illius somnii seruaretur. quando enim sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, sicut ab aliis duobus euangelistis hic locus commemoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum
Abbreviated transcription (Latin):
pulsare debemus: ut ille apud quẽ ẽ fons ui¬
te det nob iuebriari ab ubtate domus sue.
et uoluptatis sue potare torrente: quo uun¬
datiatq uegetati. non solum cristicia ñ absor¬
beamur:. uerum ȩtiam glemur intribulatio¬
nib scientes quia tribulatio patientiã oꝑat᷑.
pacientia autem ꝓbationem. ꝓbatio spemꝰ
spes uero ñ confundit: non quia ꝑnos ipsos

Expanded text:
pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uipulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes
Abbreviated transcription (Latin):
modum non ut cumq ait quis nos seꝑabit
axp̃o: s ostendens unde cohereamus. xp̃o.
lube uiolentiam. nec tamen habent ualen¬
tiuam seꝑandi: ita conclusit ut eandẽ diceret
haritatem dei. quam dixerat. xp̃i. & quid ẽ
alsaritate. xp̃iꝰ nisi a haricate iustiȩ: be illo
quippe dictum ẽ. qui factus ẽ nob̃ sapientia
adeo. & iusticia & scĩficatio. et redẽptio: ut
quemadinodum scriptum ẽ qui głatur in
domino głietur. sicut gͦ ille est iniquissimꝰ
quem nec pene corporales deterrent ab
inmundis oꝑib sordide uoluptatis: ita illȩ
iustissimus qui nec penarum corporalium
teriore reuocatur a scĩs oꝑib luminosissime
aritatis. quȩ learitas dei quod ꝑpetua cogi¬
satione tenendum ẽ diffunditur in cordi
b nrĩs ꝑ sp̃m sanctum qui datus ẽ nob: ut
qui głatur in dño glietur. Cum gͦ nos huiꝰ
laritatis qua lex uerissume impletur pauꝑes
gentesq sentimus. non de inopia nr̃a diui¬
uas eius exigere. s orando petere. querere.

Expanded text:
modum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factia et sanctificatio et redemptio, ut, quem ad modum scriptum est, \'qui gloriatur, in domino glorietur. sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab inmundis operibus sordidae uoluptatis, ita ille iustissimus, qui, nec poenarum corporalium terrore reuocatur a sanctis operibus luminosissimae caritatis. Quae caritas dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in cordispiritum\' sanctum, qui datus est nobis, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendum non uos supplicis metus urs
s ducat delectatio haritasq iusticiȩ
hȩc quidem quantum mͥ uidetur ñdis
enim frustra premicteret humanum des
ꝓpter infirmitatem carnis urẽ: nisi q l¬
aliquid dicendum fuit. si iam illi ferte po¬
tuissent. Plus quippe seruitus debetur la¬
tiȩ: quam peccato solent homines exhibere.
Nam pena corporis et si non a uoluntass.
camen reuocat ab oꝑe peccati Hee facile s¬
quam ẽ qui palam comittat. quo illicitã &
inmundam ꝑcipiat uoluptatẽ: si cruciatus
umndiste ceitum ẽ continuo sequuturos.
n: atq inter manus ȩtiam crudeliũ ini¬
icoꝵ luceant oꝑa nr̃a coram hominib:
ut quib placere possunt. glificent pa¬
trem nrm̃ qui in ceł est. hinc ẽ quod ille
fortissimus iusticiş dilectoꝵ. exclamat. Qͥs
nos seꝑabit a haritate. xp̃i: t̃ribulatradian
ingustia. an ꝑsequutio an fames. nperi

Expanded text:
uiuendum non uos supplicii metus urgeat, uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi qaliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile quisque est, qui palam committat, quo inlicitam et inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. ant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibentem atq punientem. Et utiq lo
let non eẽ iusticiam: quis dubitauen
est iusticiȩ tał inimicus. ut eam si poste
decur precipientem auferat: nec comu¬
nantem uel iudicantem ferat: inimics
iusticiȩ ẽ: qui pene timore non pecca
cus autem erit si eius amore non per
tunc enim uere timebit peccare. Nan
gehennas metuit: non peccare metur
ardere. Ille autem peccare metuit: qu
catum ipsum sicut gehennas odit. Ipt
ẽ in haritate: eumq ꝑfecta haritasfi
mittit. Tantum porro quisq peccats
odit. quantum iusticiam diligit: que
net: humanum dico ꝓpter infirmitat
carnis ur̃e: sicut᷑ exibuistis membrra
deseruire inmundiciȩ & iniquitati a
iusticiam. sic nunc exibete membra urã d¬
seruire iusticiȩ in scĩficatione. Quid aui
ẽ sicut illud ita & hoc. nisi quemadmodum
ad peccandum nullus uos cogebat tinor
s ipsius libido uoluptasq peccatiͫ sic ad

Expanded text:
prohibentem atque punientem et utique, si prohibentem atque punientem et utique, si mallet non esse iustitiam, quis dubi- 5 taest iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipseest in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod onet: Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae; sicut enim exhibuistis membra uestra deseruire inmunditiae et iniquitati ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste
Abbreviated transcription (Latin):
berantem. Huic gr̃ȩ qua ustificatur ĩpius.
quis quis ingratus uelut ad legem implen¬
dam de suis uirib fidit. ignorans dei iusti¬
tiam & suam uolens constituere iusticiȩ
dei non ẽ subiectus: ac ꝑhoc fit ei lex nõ
absolucionis adiutorium. s uincłm c̾ri¬
minis. non quia lex malum ẽ: s quia pec¬
catum sicut scriptum ẽ ꝑ bonum talibus
. oꝑacur mortem. ꝑ er mandatum enĩ gra¬
uius delinquit: qui ꝑ mandatum scit ꝗͣ
malum sit quod amittit. Inaniter autem
putat uictorem se ẽẽ peccati. qui pene ti¬
more non peccat. quia et si non unpletur
foris negotium male cupiditatis: ipsa ta¬
men mala cupiditas incus ẽ hostis. Et quis
coram deo inuenitur innoceus qui uult
fieri quod uetatur: si subtrahas qđ ane
ac ꝑ hoc in ipsa uoluntate reus est qui
facere quod non licet fieri: s ideo nonsa
quia impune nõ potest fieri. Nam qui
in ipso est: mallet non ẽẽ iusticiam peeg

Expanded text:
berantem. huic gratiae, qua iustificatur impius, berantem. huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus uelut ad legem implendam de suis uiribus fidit,\' ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere, iustitiae dei non est subiectus ac per hoc fit ei lex non absolutionis adiutorium sed uinculum criminis, non quia lex malum est, sed quia peccatum, sicut scriptum est, per bonum talibus operatur mortem; per mandatum enim grauius delinquit, qui per mandatum scit, quam malum sit, quod admittit. Inaniter autem putat uictorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat, quia, etsi non impletur foris negotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa uoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non esse iustitiam peccata
Abbreviated transcription (Latin):
cientib cupiditatib subdita. A quo enim
quis deiuctus ẽ: huic et seruus addictus ẽ.
Et si uos filius lib̾auerit ait ipse dei filiꝰ.
tunc uere libi eritis. Lex itaq docendo &
iubendo quod sine gr̃a impleri non potest.
homini demonstrat suam infirmitatẽ. ut
querat demonstrata infirmitas saluatorẽ:
a quo sanata uoluntas possit. quod infir¬
ma non posset. Lex gͥ adducit ad fidẽ. fides
impetrat sp̃m largiorem: diffundit sp̃s ha¬
ritatem: implet haritas legem: Idõ lex
pedagogus uocatur. sub cuius minacissima
seueritate qui inuocauerit nomen dñi sal¬
uus erit. Quomodo autem inuocabut in
quem non crediderunt: ꝑ inde ne littera
sine spu occidat. sp̃c uiuificans credentib
& inuocantib datur. ⁊ haritas uero dei dif
plenitudo legis haritas. Ita bona ẽ lex ei
qui ea legitime utitur. Utitur autẽ legi¬
time: qui indelligens quare sit data. per
eius comminationẽ confugit ad grãm li¬

Expanded text:
cientibus cupiditatibus subdita; a quo enim cientibus cupiditatibus subdita; a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est, et: Si uos filius liberauerit, ait ipse dei filius, tunc uere liberi eritis. Lex itaque docendo et iubendo, quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas saluatorem, a quo sanata uoluntas possit, quod infirma non posset. lex igitur adducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, diffundit spiritus caritatem, implet caritas legem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima seueritate qui inuocauerit nomen domini,! saluus erit. quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? proinde, ne littera sine spiritu occidat, spiritus uiuificans credentibus et inuocantibus datur, caritas uero dei diffPlenitudo legis caritas. ita bona est lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intellegens, quare sit data, per eius comminationem confugit ad gratiam li
Abbreviated transcription (Latin):
auxictatib nrĩs cogicamus non parua ex
parte recreemur: tanquam et nos in ipsis
quietius tranquilliusq uiuamꝰ: quamuis
ȩtiam cum molestiȩ in huius uidȩ fragilita¬
te crebrescunt. eternam requiem nos desi¬
derare compellunt. Mundus quippe iste
ꝑicłosior ẽ blandus quam molestus: & ina¬
gis cauendus cum se illicit diligi: quã cum
ad monet. cogitq contempni. Nam cũ om¬
nia quȩ in illo sunt concupiscentia carnis
sint et concupiscentia ocłoꝵ et ambicio
scłi: sepe ȩtiam his qui talib spĩtalia inui¬
sibilia ȩcerna preponunt. inserit se terrȩnę
suauitatis affectus: & delectationib suis
ur̃a comittatur officia. Quanto eñ sun
haritati futura meliora: canto sunt. uifir¬
mitati uolentiora presentia. E utinã hi
qui ea uidere & gem̾e nouerunt. iuncere:
et euadere mereantur. qd sine dei gratia
nullomͦ uoluntas implet humana: qe nec
liba dicenda ẽ quandui ẽ uincentib & uĩ¬

Expanded text:
anxietatibus cogitamus, non parua ex anxietatibus cogitamus, non parua ex parte recreemur, tamquam et nos in ipsis quietius tranquilliusque uiuamus. quamuis etiam cum molestiae in huius uitae fragilitate crebrescunt, aeternam requiem nos desiderare compellunt. mundus quippe iste periculosior est blandus quam molestus et magis cauendus, cum se inlicit diligi, quam cum admonet cogitque contemni. nam cum omnia, quae in illo sunt, concupiscentia sint carnis et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi, saepe etiam his, qui talibus spiritalia, inuisibilia, aeterna praeponunt, inserit se terrenae suauitatis affectus et delectationibus suis nostra comitatur officia. quanto enim sunt caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati uiolentiora praesentia. et utinam hi, qui ea uidere et gemere nouerunt, uincere et euadere mereantur! quod sine dei gratia nullo modo uoluntas implet humana, quia nec libera dicenda est, quam diu est uincentibus et uin
Abbreviated transcription (Latin):
omitio frĩ scõ et desidabi¬
li anastasio: augustinus in
dño salutem. Salutandi sin¬
ceritatem tuam fidissima oc¬
curit occasio. honorabilium
alis: ꝑ quos etiam si ñ scriberem posset ha¬
ritas tua omnia quȩ apud nos geruntur
ad discere. Scio enim quantum nos in xp̃o
diligas. quia et tu scis quantum in illo ui¬
cissim a nob̃ diligaris: et ideo non dubita¬
ui ce contristari potuisse. si eos uidisses
sine litteris meis quos a nob ꝓfectos. & tã¬
ta nob̃ familiaritate conuinctos ignorare
quia rescriptor debitor fui. Nam ex quo
sũpsi epłam cuam. nisi nunc primũ res¬
cripsisse me nescio. Tantis enim curis ob¬
stricti & distenti sumus: ut etiam hoc nes¬
ciam. Uob̃ autem quemadinodum sit. et
utrum uob̃ aliquam requiem quantũ in
hac terra potest dñs prestiterit ualde nos¬
se cupimus: qm̃ si głificatur unum m̃brũ
congaudent omnia membra: atq ita plerũ¬
q contingit dum aliquos fr̃s nrõs in quã¬
culacumq requiȩ constitutos. in medits

Expanded text:
OMINO FRATRI SANCTO ET DESIDERABILI ANASTASIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Salutandi sinceritatem tuam fidissima occurrit occasio honorabilium alis, per quos, etiam si non scriberem, posset caritas tua omnia, quae apud nos aguntur, addiscere. scio enim. quantum nos in Christo diligas, quia et tu scis, quantum in illo uicissim diligaris a nobis, et ideo non dubitaui te contristari potuisse, si eos uidisses sine litteris meis, quos a nobis profectos et tanta nobis familiaritate coniunctos ignorare quia rescriptorum debitor fui. nam ex quo sumpsi epistulam tuam, nisi nunc primum rescripsisse me nescio; tantis enim curis obstricti et distenti sumus, ut etiam hoc nesciam. Vobis autem quem ad modum sit et utrum uobis aliquam requiem, quantum in hac terra potest, dominus praestiterit, ualde nosse cupimus, quoniam, si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra atque ita plerumque contingit, ut, dum aliquos fratres nostros in quantulacumque requie constitutos in mediis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
ex grecis exemplarib emendauimus: unde
fortassis fecerimus aliquid cõmodius quam
erat: non tamen qͣuale eẽ debebat. Nã ȩtiã
nunc quȩ forte nos tunc preterierunt. si le¬
gentes mouerut collatis codicib emẽda¬
mus. ita illud quod ꝑfectũ ÷. tecũ nos quoq

Expanded text:
ex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde ex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde fortassis fecerimus aliquid commodius, quam erat, non tamen tale, quale esse debebat. nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes mouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
duntur: tibi animus intendendus eͥ: quã
ꝑ epłas aliquid sꝑandum qd tuum deside¬
rium possit implere: aut certe in presen¬
tia sume quod potero: quam de puto tu¬
am nob̃ ideo non exibere. quia non uis.
Quid enim magnum est adiuuante do¬
mino ut homo lib acuiusquam loci mu¬
nere uenias ad nos siue nob̾cum dui futu¬
rus. siue ꝑacto salcem pauxillo demporis
rediturus: ecce pene factum ẽ qd in qͥnq
uersuum tuoꝵ cercio posuisti. ut magis
loquacem quam eloquaitẽ habes epłam
meam. Quod autem in quindo atq ulti¬
mo uersu septem pedes sunt. utrum nume¬
rus cuum fefellit auditum. an exꝑiri uo¬
liusti utrum ego adhuc ista duidicare ma¬
minerĩ quȩ forte iam obliti sunt. qui tali¬
um aliquando studiosi. postea plurimum
in eccłiasticis literis ꝓfecerunt: psalteriũ
a scõ iheronimo cranslacum ex hebreo non
habeo: nos autem non interpretati sumus.
s codicũ latinoꝵ nonnullas mendositates

Expanded text:
duntur, tibi animus intendendas est, quam duntur, tibi animus intendendas est, quam per epistulas aliquid sperandum, quod tuum desiderium possit explere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinorum nonnullas mendositates
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ȩtiam eẽ participem. Nam si ꝑ bonos
non dispensaretur. non recte apłs diceret.
iinitatores mei estote sicut & ego xp̃i. Rur¬
sus si ꝑ malos non dispensaretur. non de
quib dam dñs diceret. quȩ dicũt facite
quȩ autem faciunt facere nolite: dicunt
enum et non faciunt. Multi ergo dispen¬
satores sunt. ꝑ quors ministerium ꝓuenit᷑
ad ȩternam saludem: si queritur incer dis¬
pensatores ut fidelis quis inueniatur: & in¬
ter ipsos fideles in quoꝵ numero ille qui ñ
fallitur compudet: alius ẽ sic alius aucẽ sic:
sicut unicuiq ds̃ partitus ẽ mensuram fi¬
dei. Itaq te fr̃ h̾arissime atq dulcissime pas¬
cat potius dñs sapientiȩ floribus: et iuui
fontis haustib irriget. Si quid autem ꝑ ope¬
rulam meam religiosissimo studio cuo cõfer¬
fi posse arbitraris. quia et capacem te ẽt̃ in¬
telligo & auidum sentio. magis in alia nr̃a
opuscła quȩ multis uoluminib comp̃hen¬

Expanded text:
hoc est etiam esse participem. nam si per bonos hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si per malos non dispensaretur: non de quibusdam dominus diceret: Quae dicunt, facite. quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. multi ergo dispensatores sunt. per quorum ministerium peruenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frater carissime atque dulcissime, pascat potius dominus sapientiae floribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intellego et auidum sentio, magis in alia nostra opuscula, quae multis uoluminibus comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uolusti: cum ego ex illo thesauro mendi¬
cabunda prece cotidianam stipem rogem.
iuxq impecrem. Oraculum autem legis qͦ
modo sum. de cuius latis atq abdicis pene¬
tralib nescio longe plura quam scio: euiq
mulciplices sinus. opacosq secessus adire
ac penetrare non ualeo sicut uolo: et me
non aliud quam minus idoneum ẽẽ cog¬
nosco : porro sacrator iusticiȩ quis egoͫ cui
me sacratum eẽ ꝑmagnum ẽ: iam uero qd̾
instauratorem sp̃itał glȩ me appellas: da ue¬
niam. multum cui loquaris ignoras. Ipse
quippe adhuc in hac gła sic iustaurator.
ut de dic indiem non solum quantũ accedã
sed utrum omnino ac cedam: aliquid latere
me fatear. Dispensator  lane salucis ȩternę
cum ceteris innumerabilib conserius meis
sum Quod si uolens facio: mercedem habco.
Si autem inuitus: cancum dispensacio mͥ
credita ẽ. Neq enum eẽ salutis illius dis¬
pensatorem ꝑ uerbum et sacramentũ: iam

Expanded text:
uoluisti, cum ego ex illo thesauro mendiuoluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prece cotidianam stipem rogem uixque impetrem. Oraculum autem legis quo modo sum, de cuius latis atque abditis penetralibus nescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non ualeo, sicut uolo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? porro sacrator iustitiae quis ego. cui me sacratum esse permagnum est? iam uero quod instauratorem spiritalis gloriae me appellas, — da ueniam — multum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo. et in xp̃o
predicando. nimiumq tlesidã¬
bili frĩ audaci: augustinus in
dño salutem. B̾ reuem epłam tu¬
am sed plane uehementẽ fla¬
gtadricem ꝓlixe eplȩ meȩ non inuitus ĩmo
etiam letus accepi. non quod facile suffice¬
rem auiditati. s quod gratularer haritati
tuȩ. quia et si non de idoneo expetis: bonũ
est tamen quod expetis. S ad longã quidẽ
eplam conscribendam magis mͥ otium quã
facultas defuit. occupatissimo scilicet. eccłi¬
asticis curisͫ a quib paucule tempoꝵ stillȩ
iux recreant. uel cogitantem aliquid. uel
ea quȩ magis urgent̃ et mͥ uidentur plurib
ꝓfucura. dic tancem: uel reficientem corpo¬
ris uires. nr̃ȩ necessarias seruituti. Nã uer¬
ba non desunt: quib possit multa charta
compleri. S ed quod a nob̾ in eadem sermonis
plixitate desideras: ad hoc me idoneũ non
eẽ respondeo. Thesaurum enun sapientiȩ
de desiderare. dixisti. s minus accepisse quã

Expanded text:
DOMINO DILECTISSIMO ET IN CHRISTO PRAEDICAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed plane uehementem flagitatricem prolixae epistulae meae non inuitus immo etiam laetus accepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisse quam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̾. delectauit me ista saltem ꝑ litteras loqͥ
tecum. quȩ cum presente non potui. & hoc
non ꝑpter te qui non alta sapiens consentis
humilib. s ꝓpter quosdam qui nimiũ arro¬
gant humane uoluntati. quam lege data pu¬
tant ad eam implendam sibi posse sufficere.
nulla suꝑ doctrinam legis grã sc̃ẽ inspirati¬
onis adiucam: ꝑ quoꝵ disputationem infir¬
mitati hominum misere atq indige suadetur
ut nec orare debemus ne incremus intẽp¬
tationem: non quia hoc audeant aꝑte di¬
cere: s eor sententiam uelint nolint hoc
utiq sequitur. Nam ut quid nob̃ dicit᷑ iu¬
gilate et. orate ne intretis in tẽpcationem: ut
quid etiam scdm hanc ex hortationẽ cũ doce¬
rec orare precepit ut dicamus ne nos infe¬
ras inferas intẽptacionem. si hoc non implet᷑
ex adiutorio grẽ diuine: s id totum ẽ in ar¬
bitrio uoluntatis humane: quid plura : salu¬
ta fr̃s qui tecum sunt. & orate ꝓ nob̃ ut salui

Expanded text:
est nobis. Delectauit me ista saltem per litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid etiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit, ut dicamus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui
Abbreviated transcription (Latin):
prehendere uel enumerare sufficiat: aduersus
hȩc tamen tria quȩ ad causam ꝑresentem ꝑci¬
nent. prius ne inala exẽpla imitando ad nequi¬
ciam seducamini. ita uos ꝑ apłm alloquitur ds̃:
ne sitis iugum ducentes cum infidelib. Quȩ
enuim participatio iusticiȩ cum inaquitate:
aut quȩ societas luci ad tenebras: item alio lo
co. nolide inquit seduci: corrum punt mores
bonos colloquia mala. S obri estote iusti. &
nolite peccare. Ut audem linguis detrahenti¬
um non deficiatis: sic ꝑ propħam dicit. au-¬
dite me qui scitis iudicium. popłs meus: in
quor corde lex mea ẽ. Obꝑbria hominũ no¬
lite metuere: & detractione eoꝵ ne suꝑemi¬
Cu: ne quod uos sꝑnunt magni duxeritis:
Sicuc enuim uestimentum ita ꝑ tempus ab¬
sumentur. & sicut lana atinea comedent᷑:
iusticia autem mea in eternum manet. Iã
uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa
suspicando ꝑeatis: illud aplicum recorda-¬

Expanded text:
prehendere uel enumerare sufficiat? aduersus prehendere uel enumerare sufficiat? aduersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequitiam seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci adco: Nolite, inquit, seduci: Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote, justi, et nolite peccare . Ut autem linguis detrahentium non deficiatis, sic per Prophetam dicit: Audite me ququorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. iam uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem suscepit. ut nec literas acciꝑet.
quib in ꝑegrinationem honorem suum quȩ¬
reret: ut in eo loco ubi ambo ignoti sunt cir¬
ca ambos equaliter seruaretur. Et nune si
uob̾ placet ut nomen eius non recicetur. ne his
qui ad eccłiam nolunt accedexe. sicut ait apłs
citari humana ignorantia: si de libro uiuoꝵ
non eum delet iniqua conscientia: pinde fr̃s
mei qui cimetis dm̃ menentote. quoð ait apłs
petrꝰ quoniam aduersarius ur̃ diabolus tan¬
quam leo rugiens. circuit querens quẽ deuo¬
ret. Quem non potest deuorare seductum ad
nequiciam. famam eius inquinare conatur:
ut si fieri potest opꝓbriis hominũ et malarum
linguarum detractione deficiat: et sic in eiꝰ
fauces ruat. Si autem nec famam innocentis
macłare potuerit hoc ei ꝑsuadere temptat: ut
ꝑ maliuolas suspiciones de frẽ suo udicet. et
sic ab illo implicatus absorbeatur. Et qui ᷤ om¬
nes eius captiones & circumuentiones uel cõ¬

Expanded text:
humilitatem suscepit, ut nec litteras acciperet, humilitatem suscepit, ut nec litteras acciperet, quibus in peregrinationem honorem suum quaereret, ut in eo loco, ubi ambo ignoti sunt, circa ambos aequalitas seruaretur. et nunc, si uobis placet, ut nomen eius non recitetur, ne his, qui ad ecclesiam nolunt accedere, sicut ait apostcitari humana ignorantia, si de libro uiuorum non eum delet iniqua conscientia? Proinde, fratres mei, qui timetis deum, mementote, quod ait apostolus Petrus: Quoniam aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens. quem deuoret. quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, famam ipsius inquinare conatur, ut, si fieri potest. opprobriis hominum et malarum linguarum detractione deficiat et sic in eius fauces ruat. si autem nec famam innocentis maculare potuerit, hoc ei persuadere temptat, ut per maliuolas suspiciones de fratre suo iudicet et sic ab illo implicatus absorbeatur. et quis omnes eius captiones et circumuentiones uel com
Abbreviated transcription (Latin):
lle qui diuidit ꝓpria unicuiq ꝓut uult :
Quaꝓpter cum ego noluissem hunc grauis¬
simum dolorem. cordis mei uob ꝑferre in
noticiam. ne uos atrociter & ĩmaniter con¬
rristando curbarem: fortassis ideo noluit ds̃¬
los latere ut nobeum orationib incumbatis
le quos ipse in hac causa nouit nos autem
scire non possumus: ȩciam nob manifestare
dignetur. Nomen autem pb̃ri ꝓpterea non au¬
sus sum de numero collegarum eius uł subpͥ¬
mere uel delere. ne diuine pocestati sub cuiꝰ
examine adhuc. causa pendet. facere uiderer
iniuriam. si illius iudicium meo uellem pre¬
iuditio preuenire: quod nec in negotiis scła¬
rib iudices faciunt quando cause dubitatio
ad maiorem potatem refertur: ut pendente re¬
latione aliquid audeant cõmutare: & in epoꝵ
concilio constitutum est nullum clericum qui
nondum conuictus sic suspendi a cõmunione
deb̾e: nisi ad causam suam examinandam
se non presentauerit. B onifacius tamen hac

Expanded text:
lle, qui diuidit propria unicuique, prout uult. Quapropter cum ego noluissem hunc grauissimum dolorem cordis mei uobis perferre in notitiam, ne uos atrociter et inaniter contristando turbarem, fortassis ideo deus noluit uos latere, ut nobiscum orationibus incumbatis, ut, quod ipse in hac causa nouit, nos autem nosse non possumus, etiam nobis manifestare dignetur. nomen autem presbyteri propterea non ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniuriam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertur, ut pendente relatione aliquid audeant commutare. et in episcoporum concilio constitutum est nullum clericum, qui nondum conuictus sit, suspendi a communione debere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. Bonifatius tamen hanc
Abbreviated transcription (Latin):
us ostendendum ẽ. quam non recte incelligãt
uderas sacras conscriptas ad fidelium salu
tanquam si qͥs quam se medicinalib ferra¬
mentis grauiter uexet: quȩ utiq non ad uul¬
crandum s ad sanandum sunt insticuta. Mul¬
um autem laboraiumus & laboramus. qͣncũ
dñs donat contra diuersos errores arguẽ¬
dos. s: labors nrõꝵ opuscła. si forte habere
desideras. mitte qui tibi describant. Uoluit
enim ds̃ ut hoc facillime possis: qui cibi

Expanded text:
eis ostendendum est, quam non recte intellegant eis ostendendum est, quam non recte intellegant litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem, tamquam si quisquam se medicinalibus ferramentis grauiter uexet, quae utique non ad uulnerandum sed ad sanandum sunt instituta. multum autem laborauimus et laboramus, quantum dominus donat, contra diuersos errores arguendos. sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte, qui tibi describant; uoluit enim deus, ut hoc facillime possis, qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
idherent tecum in recta fide ꝑmaneant:
ut ad fidem rectam si forte in aliquo aliqͥd
deprauati sunt corrigantur. De homine
autem quem suscepit uerbum dei cũ caro
factum ẽ et habitauit in nob̃ emendarem
aliquid. si in eo qd credis falsum aut ꝑu̾sum
inuenirem. hoc gͦ crede ꝗd credis. quia in
illo homine totam naturã nrãm suscepit fi¬
onalem & carnem mortalem sine peccato. In¬
firmitatis enim nr̃ȩ particeps factus ẽ non
miquitatis: ut ꝑ infirmitatem cõmunẽ. sol¬
ueret iniquitatem nrãm. & adduceret nos
s iusticiam suam: bibens mortem nr̃o. et
ꝓpinans uitam de suo. Sed si habes aliquã
scripturam eoꝵ in qua asserunt quod huic
idei sit contrarium. dignare eam mittere:
ut non solum fidem nrãm dicamus. s eors
uoq ꝑfidiam quantũ possumus refellamus.
Sine dubio enim hoc ipsum quod ꝑu̾se & i¬
pie sentiunt. aliquib testimoniis diuinarũ
scripturarum conantur astruere. in quibus

Expanded text:
adhaerent, tecum in recta fide permaneant adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit fionalem et carnem mortalem sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens mortem de nostro et propinans uitam de suo. sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua adserunt, quod huic fidei sit contrarium. dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. sine dubio enim hoc ipsum. quod peruerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scripturarum conantur adstruere. in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dium uero qd ꝑcipimus quando aliqui erdẽ
correcti in melius cõmutantur. & scõꝵ solle¬
cati copulantur. nulli gaudio in hac iusase¬
ꝑari pocest. Propterea scriptum ẽ. Fili sis¬
piens fueris. tibi sapiens eris & preimniss
stm malus euaseris solus hauries ma
uquia cum gaudemus de fidelib & iꝰtis
onerstamur de infidelib et iniquis. illis
solis nocet et eoꝵ malicia & nr̃a tristicia. Nos
uitem ȩciam hoc plurimum adiuuat. apud
psa tristicia congemiscimus & oram᷑. Unde
honorabił & in xp̃o laudabil famula dei &
mesticiam tuam de talib. & ugilantiã atq
cautelam contra tales quam tuis litteris ex¬
presisti multum apꝓbo & laudo: atq ut in
nc uia ꝑseueranter ambules. ꝓ meis uirib
aui hoc exigis & horcor & moneo. ut mise¬
raris eor canquam simplex ut columba:
cucas autem illos tanquam astuta sicut ser-¬
pens: desq oꝑani quantum poces. ut qͥ tibi

Expanded text:
udium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis udium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis s: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustcontristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud dipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
male utuntur dum non corriguntur.s
contra deus ȩtiam mał eor bene utituri
solum ad iusticiam suam quȩ his dignams
ne retribuet. s etiam ad exercitionem et ꝓuer¬
tum scõꝵ suore ut ex ipsa etiam maloꝵ ꝑute¬
sitate boni ꝑficiant et ꝓbentur. & manifesdi¬
cur. sicut apłs dicit: oportet hereses eẽ. u
bati manifesti fiant inter uos. Nam sinullus
ȩtiam maloꝵ bonus usus eẽt deo ad utili¬
tatem electoꝵ suoꝵ qui ȩtiam de malo ui¬
de tantum nobis presticit bonum. ut xpisli
sanguine redimeremur. poterat eos aut ni¬
ci non ꝑmittere quos malos futuros et̃ y¬
sciebat. aut in ipso eors inicio malignitat
excinguere. Sed tantum eos ẽẽ ꝑmittit. M¬
tum nouit expedire atq sufficere ad molil¬
de atq exercende ᷤᷤ domui suȩ. Ideo nr̃am al
illis tristiciam consolatur. quia & ipsa trili¬
tia quamł de illis habemus nos releuat: iles
autem in sua ꝑu̾sitate ꝑ seuerantes grauat ll¬

Expanded text:
male utuntur. dum non corriguntur, sic male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. ga
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃i laudabili famule dei maxime:
augustinus in dño salutem. Quan¬
tum nos studium tuum sanctum lecifics.
tantum rursꝰ contristat quod ꝑ erroresn¬
xios & ꝑniciosissimos ꝓuinciam urãm
nimium ꝑiclitari significas. Sed quia sti
futura predicta sunt: mirandũ ñ ÷ qd exit¬
gant: si uigilandum ne noceant. Hȩe aiẽ
deus libator nr̃ exurgere non ꝑmitteret:
si scĩs eius eciam ꝑ huius modi cẽptadiom
crudiri oporteret. Comꝑant sibi quide
illi sua uoluntate ꝑuersa. & presentis n¬
ritum cecitatis. et fucuri ȩterni supplie
si ꝑ concumatiam indociles fuerint. seq
cum in hac uita sunt. corrigere atq em̃d¬
re neglexerint. Uerumtamen sicut ipsi mu¬
le utuntur bonis der qui facit solem suũ ori
suꝑbonos & malos & pluit suꝑ iustos & in¬
iustos. qui eos ꝑ pacientiam suam ad pent̃¬
tiam uocat cum thesaurizant sibi iram ide
ire & reuelationis iusti uidicis dei: sicurgͥ
ipsi benignitate & patientia. id÷ bonis di

Expanded text:
AUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia, id est bonis dei
Abbreviated transcription (Latin):
iorem pocestatem refercur arbitrium iudi¬
candi. in auentib sicuti erant omnib rebus.
expectetur illa sententia unde iam non li¬
ceat ꝓuocari: ne suꝑiori cognitori fiat inui¬
ria: si eius pendente iudicio aliquid fuerit
inmutatum  & utiq multum interest inter
diuinam humanamq quamlibet excelsissimã
deserat. dñi dilectissimi et honorandi fr̃s.¬

Expanded text:
iorem potestatem refertur arbitrium iudiiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudicio aliquid fuerit commutatum? et utique multum interest inter diuinam et humanam quamlibet excelsissimam deserat, domini dilectissimi et honorandi fr
Abbreviated transcription (Latin):
honorandi fr̃s. ut scripturam da quȩ nob
hec omĩa futura prenuntiauit. & adu̾sus
ea nos firmos eẽ debe premonuit. contra
hominum maledica uaniloquia. suspiciones¬
ꝙ temerarias. corde. xp̃ianissimo cogitetis:
Breuiter itaq dico haritati ur̃ȩ bonifacium
pbrin in nullo crimine apud me fuisse de¬
tectum. nec quiequam me de illo tale ali¬
quid credidisse uel credere. Quomͦ ergo u¬
berem de numero prb̃or nomen eius au¬
ferri: uehementer terrente euangłio ubi
dñs aic. in quo iudicio iudicaueritis iudi¬
cabimini : cum enum causa quȩ inter illum
& spem exhorta est sub diuino examine pen¬
deat. scđm placitum eoꝵ quod uobsi uolucri¬
cis poterit recicari. quis ego sum ut audeã
dei sententiam preuenire in delendo uel sub¬
primendo eius nomine. de quo nec suspicari
cemere mali aliqͥd ep̃s debui. nec dilucide
iudicare homo de occultis hominum potui.
cum in ipsis causis scłarib quando ad ma¬

Expanded text:
honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisse uel credere. quo modo ergo iuberem de numero presbyterorum nomen eius auferri uehementer terrente euangelio, ubi dominus ait: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini? cum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam. in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo nec suspicari temere mali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis causis saecularibus, quando ad ma