comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ult̾ius om̃ino non possent. ⁊ hoc de se certissime nossẽt̃.
Hanc plenitudinem beatitudinis non he̾bant. s quia
nesciebant siram futãm miseriam minore quidẽ s tñ
beatitudiue sine ullo uicio fruebant᷑. Nam si suũ ca¬
sum futm nossent et̾nũq suppliciũ beati utiq eẽ nõ
possent. quos huiꝰ tanti mali metꝰ iam tũc niiseros cẽ
compellet. Sic ⁊ hoĩem fecit cũ libero arbitͥo. ⁊ qm̃uis
uicio si ꝑ ip̃m liberũ arbitriũ manẽ uoluisset: ꝑfecto sine
ullo mortis ⁊ infelicitatis exꝑimento acciꝑet mito huiꝰ per
mansionis beatitudinis plenitudinẽ: in qua ⁊ scĩ angeli
sunt beati .i. ut cade̾ non posses ult̾ius: ⁊ hoc certissime
sciret. Nam nec ip̃e posset ⁊̃ in ꝑadyso beatuᷤ eẽ. inmo

Expanded text:
dere ulterius omnino non possent, et hoc de se certissime nossent. dere ulterius omnino non possent, et hoc de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut cadere non posset ulterius, et hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ casuros. qnͣtomig̃ hoc ip̃i reuelata sibi sublimiꝰ ueritate
noun̾t: Nobis quippe benta sine fine uita promila ⁊ equa¬
litas angłoꝵ: ex qua pronussione certi sumꝰ cũ ad illã uitã
post iudiciũ uenerimꝰ. nõ inde nos eẽ lapsuros. Muos si de
se ip̃is angłi nesciunt. non equales s beatiores erimꝰ. Neri
tas aũ nõbis eoꝵ ꝓmisit equalitatẽ Cercũ est ꝙͥ hoc eos
nosse ꝓ spẽm quod nos ꝑ fidẽ. nullam.s. ruinã cuiqsũ sc̃i
angłi ram futãm. Dyabolus uo̾ ⁊ angłi eiꝰ ⁊ si beati erat
añqm̃ cade̾nt ⁊ se in miseriam casuros ẽẽ nesciebant. e¬
rat tñ ad huc quod eoꝵ adde̾tur beatitudini si ꝑ liber̃
arbitriũ in ueritate stetissent. dones istam sũme beatitu¬
dinis plenitudinẽ tanqmͣ p̃iuiũ ip̃iꝰ ꝓmissionis ꝑciꝑent¬
iut magna ꝑ sp̃m scm̃ data abundantia caritatis dei ea¬

Expanded text:
esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunt? Nobis quippe beata sine fine vita promissa est, et aequalitas Angelorum: ex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus, non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli tas autem nobis eorum promisit aequalitatem. Certum est igitur hoc eos nosse per speciem quod nos per fidem, nullam scilicet ruinam cujusquam sancti angeli jam futuram. Diabolus vero et angeli ejus, etsi beati erant antequam caderent, et se in miseriam casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae beatitudinis plenitudinem, tanquam praemium ipsius permansionis accipeitum sanctum data abundantia charitatis Dei, ca
Abbreviated transcription (Latin):
tibus eũ oĩa cooperãtur ĩ bonũ : usqi adeo prorsus oĩa. ut e¬
tiam si qui eoꝵ deuiant ⁊ exorbitant etiã hoc ip̃m eis faciat
ꝓficere ĩ boñ. qr hũiliores redeũt atq doctiores. Saluberri¬
et sciuit magis ad suã oĩpotẽtissimã bonitatẽ sciens perti¬
nere etiam de malis bñ facere. ꝗͣ mala ẽẽ ñ sinere: sic ordi¬
nasse angeloꝵ ⁊ hoĩm uitam ut in ea prius ostẽderet qͥd
posset coꝵ liberũ arbitriũ. deinde qͥd posset sue gr̃e bñ¬
ficiũ. iusticie ꝙ udiciũ. Deniq angeli quidã quoꝵ est
parriceps qui dicit᷑ diabolus: ꝑ liberũ arbitriũ a dñõ deo
refugi fc̃i st̃. Refugientes tñ eiꝰ bonitatẽ qua beati fuers̃t:
ñ potuerũt eiꝰ effugere iudiciũ. ꝑ qd̾ nuserrimi effecti
st̃. Ccteriã ꝑ ip̃ni liberũ arbicriũ ĩ uericate steterunt:
eamq de suo cisu nũqm̃ futõ cercissinã scire meruerunt.
Si eñ nos de scpͥtis scĩs nosse potuimꝰ scõs angłos iã milłos

Expanded text:
tibus omnia cooperantur in bonum: » usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores: et scivit magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis benefacere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse angelorum et hominum vitam, ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae beneficium justitiaeque judiciuprinceps est qui dicitur diabolus, per liberum arbitrium a Domino Deo refugae facti sunt. Refugientes tamen ejus bonitatem, qua beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium, per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum arbitrium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro certissimam scire meruerunt. Si enim nos de Scripturis sanctis nosse potuimus sanctos Angelos jam nullos
Abbreviated transcription (Latin):
tinet nullũ exceptũ facere. nullũ q discernere. s uelle
oẽs saluos fieri. qͥb p̃dicamꝰ hãc pacẽ. Neq ciũ metuen¬
dũ est. ne ꝑdamꝰ cam: si ille cui ñ p̃dicamus ñ fuerit filiꝰ
pacis ignorãtib nobis. ad nos eni reu̾tet᷑ id est nobis ꝓ¬
derit. ista p̃dicatio ñ illi. Si ã suꝑ eũ pax p̃ditata reqͥeue.¬
uult d̾s saluos fieri. qm̃ nos facit uelle. sicut misit spm̃
filii sui clamãtẽ abba pat̾. idͤ nos clamare facientẽ. Proide

Expanded text:
scernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieveDeus vult salvos fieri; quoniam nos facit velle: sicut misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De
Abbreviated transcription (Latin):
tã multis ꝑsecutorib siuis: S placebat oĩ generi hõĩm quod
xp̃i cõgregabat eccła: siue iã intꝰ positis. siue ĩtroducẽdis
ĩ ea. Corripiantur a p̃positis suis subditi frẽs. correptionibus
de caritate uenientib. pro culparũ diu̾sitate diuersis. uel ĩ¬
minorib uel ĩ ampliorib: quia et ip̃a q̃ dãpnatio noĩat᷑
quã facit episcopale iudiciũ. qua pena ĩ eccła nulla ma¬
ior est: pocest si deus uoluerit. ĩ correptione saluberri
ma cedere atꝙ ꝓficere. Neg enĩ scimꝰ quid cõtingat se¬
quenti die: aut ante fune uite huiꝰ de aliqͦ desperandũ est.
aut cõcradici d̾o potest. ne respiciat ⁊ det penitẽtiam.
et de accepto sacrificio sp̃s cõtribulati. cordis qi cõcriti. a re¬
atu ꝙͣius iuste dãpnationis absoluat: dapnatũ qi ip̃e nõ
dãpnet. Pastoralis tũ necessitas ht̃ ne plures serpant di¬
ra cõtagia separare de ouibus sanis morbidã : ab illo cͥ

Expanded text:
tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis a praepositis suis subditi fratres correptionibus de charitate venientibus, pro culparum diversitate diversis, vel minoribus, vel amplioribus, quia et ipsa quae damnatio nominatur, quam facit episcopale judicium, qua poena in Ecclesia nulla major est, potest, si Deus voluerit, ad correctionem saluberrmam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die; aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est; aut contradici Deo potest, ne respiciat et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui
Abbreviated transcription (Latin):
fit beatus: adiutoriũ est ñ solũ sñ qͦ ñ fit. uerũetiã ꝙͦ sit ꝓpt̾
rat posse ñ petcare. posse ñ mori. posse ipm̃ boũ ñ desere.¬
re. datũ est adiutoriũ perseuerãtie: ñ qͦ fier et ut perse¬
ueraret. sed sñ qͦ per liberũ arbitriũ perseuerare ñ pos¬
set. Nũc uͦ scĩs ĩ regñ d̾i ꝑgrãm d̾i p̃dest matis. ñ tale adiu¬
toriũ ꝑseuerãtie datur. s tale ut eis perseuerãtia ip̃a do¬
netur: ñ solũ ut sñ isto dono perseuerãces eẽ ñ possiit. uie¬
rũetiã ut ꝑ hoc doñ ñ nͥ ꝑseuerãtes sit̃. Maior libertas ne¬
cessaria est aduersus tot ⁊ tentas tẽptationes q̃ ĩꝑadiso n fu¬
erũt. dono perseuerãtie nutata atq firmata: ut cũ oi¬
bus amoribus terroribus. erroribus suis uincatur hic mũd̃
hoc sc̃õꝵ martyria docuerũt Denige ille ⁊ t̾rente nullo. et in¬
suꝑ cõtra d̾i t̾rentis ĩperiũ. libero usus arbitrio. ñ stetit ĩ tanta

Expanded text:
t rat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset, nunc uero sanctis in regnum per gratiam praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae detur. sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint\\ his uerbis necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ualemꝰ. et od hoc oẽs saluos fieri uelle debemꝰ: oĩbus ne
ꝑeant. uel ne alios ꝑdãt adhibenda est a nobis medicinali¬
ter seuera correptio: dei ã est illis eam facere utilem quos
ip̃e p̃sciuit. ⁊ p̃destinauit cõformes imaginis filii sui. Si
enĩ aliqũ timore ñ corripimꝰ ne aliquis inde pereat: cur
ñ etiam cimore corripimꝰ ne aliquis inde plus pereat. Ile¬
qr enĩ dilectionis uiscera maiora gestamꝰ: qmͣ beatus apłs qͥ
dicit. Corripite ĩqͥetos. cõsolamini pusillanines. suscipite ĩ¬
firmos. patientes estote ad õẽs. Uidete ne quis malũ ꝓ ma
lo reddat. Ubi ĩcelligendũ est tũc potius malũ ꝓ malo red¬
di: si corripiendus ñ corripitur. s praua dissimulatione
negligitur. Dicit etiã pectantes corã oĩbus corripe: ut cete¬
ri timorẽ habeant. Qd̾ de hiis pecc̃is accipiendũ est q̃ ñ latẽt.
ne cõtra dñi sententiã pucet᷑ locutꝰ. Ille enĩ dicit. Si peccaue

Expanded text:
re non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patalicui reddat . Ubi intelligendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit etiam: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententi
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. Quãtũ ã attinet ad illã differentiã. qd̾ xp̃i corpus ñ disso¬
facultati utrũꝙ ĩpossibie est: diuine ã potestati utr̃q fa¬
cillimũ. Ut cñĩ radius oculi nr̃i ñ citius ꝑuenit ad ꝓpĩqͥora.
tardius ad longinquiora. s utraq ĩtualla parili celeritate cõ¬
tingit: ita cũ ĩ ictu oculi sic̃ apłt dicit sit resurrectio mor¬
tuoꝵ oĩpotentie d̾i ⁊ ĩ effabili nutis tã facile est. q̃ꝙ recẽtia ꝗͣ
duiturno tẽpore dilapsa cadauera suscitare. Incredibilia sẽ
hec qͥbusdã qi ĩ exꝑta: cũ oĩs natura rerũ tã sit plena mira¬
culis ut ñ qͣsi facili ꝑuestigatione racionis. s uidendi cõsuetu

Expanded text:
it. 5. Quantum autem attinet ad illam differentiam, quod Christi corpus, non dissofacultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia quam diuturno tempore dilapsa cadauera suscitare. incredibilia sunt haec quibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestigatione rationis sed uidendi consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
antur se hoĩes corripi qnͣ peccant: nec de ip̃a correptione ar
⁊ peccatis usta pena debet᷑. Ad ip̃a ꝑtiiet iusta correptio q̃
medicmalit̾ adhibet᷑. etiã si salus egrotantis ĩcerta est:
ut si is qui corripit᷑ ad p̃destinatoꝵ numerũ ꝑtinet. sit
ei correptio salubre medicamentũ: si ã ñ ꝑtinet sit ei cor¬
reptio penale tormentũ. Sub isto gͦ incerto ex caritare
adhibenda est cuius exitus ignoratur: et ꝓ illo cui adhibe¬
hõĩs resistit arbitriũ. Sic enĩ uelle ĩ uolentis aut uolentis est po
testate: ut diuinã uolũtatẽ ñ ĩpediat. nec superet potestatẽ.
De hiis euĩ etiam qͥ facũt qd̃ ñ uult: facit ip̃e qd̾ uilt. Et
ex qͥb ĩ aliis opusculis nr̃is alieͦt cõmemorauimꝰ. S hic unũ di¬
cam. Ita dcm̃ est. oẽs hoĩes uult saluos fieri. ut ĩcelligãtur
oẽs p̃destinati: quia õe genꝰ hõim ĩ eis est. Sic̃ dc̃m est pha¬

Expanded text:
antur ergo homines se corripi quando peccant, nec de ipsa correptione conet peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibehomines testate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pha
Abbreviated transcription (Latin):
est acutioris. tanto ã minꝰ. ꝗͣto est obtusioris auditꝰ: cum
ille sonꝰ ñ uarie magis minꝰ ue ĩsonet. s ĩ eo loco ĩ quo st̃
oĩbus equalit̃ p̃sto sit: ꝗͣto excellentiꝰ d̾s natura ĩ corporca

Expanded text:
est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtusioris auditus, cum est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtusioris auditus, cum ille non varie magis minusve insonet, sed in eo loco in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit; quanto excellentius Deus natura inc
Abbreviated transcription (Latin):
absens est. In scip̃o ã: qr ñ cõtinetur ab eis. qͥbus est p̃sẽs.
tanꝗ̃ sũ hus eẽ ñ possit. Nã spacia locoꝵ tolle corporibus:
nusꝗͭ erũc. Et qr nusꝗͣ erũt. nͨ erũt. Tolle ipsa corpora qͣ.¬
litatib corpoꝵ: ñ erit ubi sint. Et id̾o necesse est ut ũ sint.
Nõ si munꝰ capit᷑ d̾s ab illo cui p̃sens est: id̾o ip̃e mĩnor est.
Totꝰ enĩ ĩ se ip̃õ est. Nec ĩ quibus est ita est ut indigeat eis:
tanꝗͤ ñ possit ẽẽ nͥ ĩ eis. Sic̃ ã uͭ ab illo abest ĩ qͦ ũ habitat.
et totꝰ adest ꝗͣuis eũ ille ñ habcat: ita ⁊ illi ĩ qͦ habitat to¬
dũ se diuidit ꝑ hoĩm corda seu corpora. ałiã sui ꝑ tẽ tribu¬
ens huic. aliã alii. sic̾ lux ista ꝑ aditꝰ ⁊ fenestras domoꝵ
S potius si quelibet soñ cũ corporea res sit. ac trãsitoria
surdus ñ capit. surdaster ñ totũ capit. atq ĩ hiis qui audi¬
ũt cũ parit̾ ei ꝓpinquẽt. tanto magis alius alio capit ꝗͣto

Expanded text:
absens; ia se ipso autem, quia non continetur ab eis. quibus est praesens, tamquam sine his esse non possit. nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt et, quia nusquam erunt, nec erunt. tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit, ubi sint, et ideo necesse est, ut non sint.n, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut indigeat eis, tamquam non possit esse nisi in eis. sicut autem nec ab illo abest, in quo non habitat, et totus adest, quamuis eum ille non habeat, ita et illi, in quo habitat, todum dividit se per hominum corda seu corpora, aliam sui partem huic tribuens, illi aliam, sicut lux ista per aditus et per fenestras domorum: sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit, atque in his qui audiunt cum pariter ei propinquant, tanto magis alius alio capit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ⁊ c̃. precipit aplł ut habeat ᷑ caritas. corripit qi non
habetur caritas: orat ut habu̾det caritas. O hõ ĩ p̃cepti¬
one cognosce quid debeas hr̃e. ⁊ correptione cognosce te
tuo uicio ñ hr̃e: ĩ orõne cognosce uude accipias qͥd ius ha¬
bere. Ouicũq d̾i p̃cepta iam tͥ nota ñ facis. ⁊ corripi nõ
uis: etiam ꝓꝓterea corripiendus es. quia corripi nõ uis.
Nõuis eiũ tͥ tua uicia demõstrari. ñ uis ut feriant᷑. fiat ꝙ
tͥ utilis dolor. quo medicũ q̃ras. Nõ uistͥ tu ip̃e ostẽdi. ut
cũ deformẽ re uideas. reformatorẽ desideres: eiqi supplices
ne ĩ illa remaneas feditate. Tuũ qͥppe uiciũ est qd̃ malꝰ
es. et maiꝰ uiciũ corripi nolle qr malus es. Timor ã correpti

Expanded text:
nes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod vis haberevis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͦm electꝰ est uidas. ad opus cui cõgruebat. ab illo qͥppe
lud ꝓꝑ qd̾ ip̃e uenerat. opus uenerabile cõpleretur. Cuni
itaq audimꝰ. ñ ne ego uos duodecĩ elegi. et unꝰ ex uobis di¬
abolus est. illos debemꝰ ĩtelligere electos ꝑ miscd̾iam: a¬
lũ per iudiciũ. Illos gͦ elegit ad obtinẽdũ regñ suũ: illũ
nifestare dignatur grãs agamꝰ: quãtũ uͦ abscõdere ñ aduer
sus cõsiliũ eiꝰ murmuremꝰ. s hoc quoq nobis saluberrimũ¬

Expanded text:
 electus est Judas, ad opus cui congruebat; ab illo quippelud, propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est, illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ergo elegit ad obtinendum regnum suum, illum nifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimu
Abbreviated transcription (Latin):
uat ut faciat cui iubet. Semꝑ est ĩ nobis uolũtas libera: sed
ñ semꝑ est bona. Aut enĩ a iusticia libera est qũ seruit pec̃c̃o
et tũc est mala: aut a pecto libera est qñ seruit iusticie. et
lũtatis bone. qui pͥus fuit uolũtatis male. Tũc utile est
uelle cũ possumꝰ: et tũc utile est posse cũ cũ uolumꝰ. Nam
qͥd ꝓdest si qd̾ ñ possumꝰ uolumꝰ. aut qd̃ possumꝰ nolumus:¬

Expanded text:
uat, ut faciat cui iubet? semper est autem in nobis uoluntas libera, sed non semper est bona. aut enim a iustitia libera est, quando seruit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est, quando seruit iustitiae, et luntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid prodest, si quod non possumus uolumus aut quod possumus nolumus
Abbreviated transcription (Latin):
s quib datũ est. Quibus ã ñ est datũ. aut nolũt. aut ñ ĩplent.
qd̾ uolũt. Quib ã datũ est : sic uolũt ut ĩpleant qd̾ uolunt.
Itaq ut hoc uerbũ qd̃ ñ ab oib capitur. ab aliqͥb capiatur: et
tret ĩ tẽptationẽ: id est ne sit ab illa abstractus ⁊ illectꝰ. Non
ã intrat ĩ cẽptationẽ: si uolũtate bona uĩcat cõcupiscẽciã
malã. Nec tñ sufficit arbitriũ uolũtacis huniane: nͥ a¬
dño cõcedat᷑ uictoria oranti ne ĩtret ĩ tẽptationẽ. Quid uͦ
cuidentius ꝗͣ d̾i ostẽdit᷑ grã ubi qd̾ oratur accipitur.
Si eñ dixisset saluator nr̃. uigilate ne ĩtretis ũtẽptatonẽ:
ãmonuisse tñimͦ uideret᷑ hõis uolũtate̾. Cũ gͦ addidit¬
⁊ orate: ostendit dm̃ adiuuare ne ĩtretur ĩ tẽptationẽ.

Expanded text:
est datum, aut nolunt, aut non implent quod volunt: quibus autem datum est, sic volunt ut impleant quod volunt. Itaque, ut hoc verbum, quod non ab omnibus capitur, ab aliquibus capiatur, et tret in tentationem, id est, ne sit ab illa abstractus et illectus. Non autem intrat in tentationem, si voluntate bona vincat concupiscentiam malam. Nec tconcedatur oranti, ne intret in tentationem. Quid vero evidentius quam Dei ostenditur gratia, ubi quod oratur accipitur? Si enim dixisset Salvator noster, Vigilate, ne intretis in tentationem; admonuisse tantummodo videretur hominis voluntatem: cum vero addidit, et orate, ostendit Deum adjuvare, ne intretur in tentationem.
Abbreviated transcription (Latin):
illo ꝓpterea mirabsit̾ p̃dico. qua ĩ alus ñ iuenio. Habet qͥoẽ
alidͥo siłe etiam illa in rebecce utero lucta gemiuoꝵ. Nerũ et hoc
ret. ⁊ audiret duobus illis infantulit duos populos fuisse fi¬
guratos slescire ã diuina paruulos qͥ nec humana adpuc no¬
uerĩt si uerbis uelimnꝰ ostendere. uereor ne ip̃is sensibus nr̃is
facere uideam᷑ ĩiuriara: qũ id loquẽdo suademꝰ. ubi om̃s ui¬
res. officiũ ꝙ sermonis facillime superat euidentia uerita

Expanded text:
illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lacta geminorum; uerum et hoc ereret et audiret duobus illis infantulis duos populos fuisse figuratos.- i Nescire autem diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia uerita
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e qd̾ nosse: ipã qͥipe notio plenissima uerissima felicissima
et ad eiꝰ aduentũ q̃ hoim saluatorẽ fuerat ꝑitura. id̾o mira. id̾o
ĩ magnis signis deputanda. Id̾o hec exultatio. ⁊ tãꝗͣ matri dñi
reddita resalucatio. sicut solent miracula fieri fcã est diui.¬
nitꝰ ĩ infante. ñ huinanitꝰ ab ĩ fante: quãꝗͣ etiam si usꝙ ad eo
est ĩ illo puero acceleratꝰ usus rõnis ⁊ uolũtatis: ut ĩtra usce¬
ra mat̾na iam posset agnoscere. credere. cõsentire. ad qd̾ ĩ
aliĩs ꝑuulis etas expectatur. ut possit etiã hoc: ĩ muiraculis
habendũ diuine potẽtie. ñ ad humane trahendũ est exẽplar
nature. Nam qũ d̾s uoluit etiã iumẽtũ mutũ rõnabiliter
est locutũ: net id̾o ãmoniti st̃ hoĩes ĩ deliberatõib suis etiã
asinina expectare cõsilia. Qcirca nͨ qd̾ fcm̃ est ĩ ioħe tõtẽpno
nec ude regulã qͥd seutiendũ sit de paruulis figo: ĩmo id

Expanded text:
habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima, felicissima et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consentire, quod in aliis paruulis aetas expectatur ut possint, etiam hoc in miraculis habendum est diuinae potentiae, non ad humanae trahendum exempla naturae. nam quando deus uoluit, etiam iumentum mutum rationabiliter est locutum nec ideo sunt admoniti homines in deliberationibus guis etiam asinina expectare consilia. quocirca nec, quod factum est in Iohanne, contemno nec inde regulam, quid sentiendum sit de paruulis, figo; immo id in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ faciens: plagis uapulabit multis. ⁊c̃. Etce ubi ostẽdit᷑ gra¬
uius peccare hoc̃m scientẽ. ꝗͣ nescientẽ. Nec tũ id̾o fugiendũ
est ad ignorantie cenebras: ut ĩ eis qͥsq reqͥrat excusationẽ.
Aliud est enĩ ne̾cisse: aliud scire noluisse. Uolũtas qͥppe argu¬
itur ĩ eo de quo dititur: uoluit ĩtelligere ut bñ ageret . S
et illa ignorantia q̃ ñ est eoꝵ qͥ scire nolũt. s coꝵ qͥ tãꝗͣ sĩpli¬
cit̾ nesciũt. neminẽ sic excusat. ut sẽpit̾no igne ñ ardeat. si

Expanded text:
 et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Cũ ã oĩs cretura ꝑtĩ corꝑalis sit. partĩ uͦ ĩ corꝑalis qũa
etiã spiritasẽ uocamꝰ: mãifestũ est id qd̾ a nobis pre ac re¬
ligiose fit. a uolũta ᷤ aĩ ꝓficisci. que creatura spiritalis est.
et oĩ corꝑali p̃ponenda: iuide colligit᷑ corporali creature
ñ ẽẽ sacrificandũ. Restat spiritalis: q̃ uel pia uł ĩpia est
a uͦ in hoĩbus ⁊ angelis iniquis. quos etiã demones dici¬
mus. Ac ꝑ hoc uͨ spiritali ꝗͣuis uste creature sacrificãdũ
est: qm̃ qͣtomagis pia est ⁊ subdita d̾o. tãtominus se ta¬
li honore dignarur quẽ scit ñ deberi nͥ d̾o. Quãto gͦ ꝑ
iiciosius est sacrificare demoniis. hoc est iniq spirita¬
li creature: q̃ in hoc xxiio ⁊ caliginoso celo habitãs tã¬
ꝙͣ ĩ aerio carcere suo p̃destinata est supplicio sempit̾no:¬

Expanded text:
 cum omnis creatura partim corporalis sit partim uero incorporalis, quam etiam spiritalem uocamus, manifestum est id, quod a nobis pie ac religiose fit, a uoluntate animi proficisci, quae creatura spiritalis est et omni corporali praeponenda. unde colligitur corporali creaturae non esse sacrificandum. restat spiritalis, quae uel pia uel impia est: a uero in hominibus et angelis iniquis, quos etiam daemones dicimus. ac per hoc nec spiritali quamuis iustae creaturae sacrificandum est, quoniam, quanto magis pia est et subdita deo, tanto minus se tali honore dignatur, quem scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius est sacrificare daemoniis, hoc est iniquae spiritali creaturae, quae in hoc proximo et caliginoso caelo habitans tamquam in aerio carcere suo praedestinata est supplicio sempiterno
Abbreviated transcription (Latin):
metictur ei bcatitudo. Itẽq ĩ uolũtate ꝓpria metit᷑ ma¬
lus hõ mala oꝑa. ⁊ ĩ ea metietur ei miseria: qm̃ ubi qͥsꝙ
bonꝰ est. cũ bũ nult. ibi etiã malus cũ male uult: ac ꝑ hoc
qͥppe uolũtatũ ñ ex tẽpoꝵ spaciis. siue recte fcã siue peccata
metimur. Alioqͥu maiꝰ pecẽm hr̃ctur arborẽ deicere: ꝗͣ ho¬
minẽ occidere. Ild̾ enĩ fit longa mora multis ittibus: hoc
uno ictu. breuissimo cẽpore. Uolũtas ip̃a punitur siue aĩ¬
supplicio. siue corporis : ut q̃ delectatur ĩ peccatis. ipsa plecta

Expanded text:
metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur mametietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per hoc quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. psupplicio sine corporis, ut, quae delectatur in peccatis, ipsa plectat
Abbreviated transcription (Latin):
In quo uidicio iudicaueritis: ĩ eo uidicabimini. tanꝗͣ si dice¬
retur. ĩ qua uolũtate bñfeceritis. ĩ ip̃a liberabimini : uel ĩ
qua uolũtate niale feceritis. ĩ ip̃a puniemini. Uelut si qͥs¬
piã ad turpẽ cõcupiscẽtiã ocolis utẽs excecari iuberet᷑:. re¬
cte utiq audiret. ĩ quib oculis peccasti: ĩ eis suppliciũ me¬
riusti. Iuidicio eiũ qͥsq aĩ sui seu bono. seu malo utitur
uel ad bñfaciendũ. uel ad peccandũ. Unde ñ iniquin est
ut ĩ quo iudicio iudicat ĩ ip̃o iudicetur: hoc est ut ĩ ip̃o aĩ
sui iudicio penas luat. cũ eas penas patitur q̃ male uidicã.¬
humanoꝵ oĩũ est mensura fc̃oꝵ: cõtunuo pena seqͥtur cul¬
paui plerũ ꝙ maior. ñ sentientis cecitate grauiore. Id̾o cũ
dixisset in quo udicio iudicaueritis iudicabimini. sequutus
adiũxit. Et ĩ qua m̃sura mensi fueritis remetietur uobis.
In uolũtate qͥppe ꝓpria metitur bonus hõ bona fcã: et ĩ ca

Expanded text:
In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uoluntate malefeceritis, in ipsa puniemini\', uelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicanhumanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea
Abbreviated transcription (Latin):
nis debitã mercedem recipere meruerũt: tantã scilicet
beacitudinis plenitudiñe. qua eis c̾tissimũ sit seruꝑ in
ila se esse mansuros. Si ã hoc adiutoriũ uel angelo uel ho¬
mini cũ pͥmũ fci st̃ defuisset. qm̃ ñ talis nacura fcã erat ut
sũ diuino adiutorio posset manere si uellet. ñ utiꝙ sua
culpa cecidissent: adiutoriũ qͥppe defuisset sũ q maner e
ñ possent. Nũc ã qͥbus deest tale adiutoriũ. iã pena pecẽ
est. Quib ã datur: sid̾m grãm datur ñ scd̾m debitũ. Et tãto
amiplius datur ꝑ iħ̾n xp̃m dñm nr̃m quib iddare d̾o placuit:

Expanded text:
ere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo vel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
significans. Nuptiarũ bonũ ñ extinguit. s modificat ĩ obedien¬
tiã membroꝵ malũ. ut limitata qͦdã mͦ cõcupiscẽtia carnalis. fi¬
at saltẽ pudicitia cõiugalis. Uirgo ã maria. cui dc̃m est. Et uirtꝰ
alrissimi obũbrabit tibi: ĩ cõcipiendo ꝓlem scãm sub tali uiu¬
braculo nullo ardore cõcupisdentie huiꝰ estuauit. Sñ grã di ui¬

Expanded text:
s dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tinor tanti mali miserũ facẽt Qura uo ꝑ liberũ arbitũ
dĩ deseruit. iustũ iudiciũ dei exꝑtus est: ut cũ tota sira
sterpe que in illo adhuc põita tata cũ illo peceauãt damp¬
naretur. Quot qͦt enĩ ex hac stirpe gr̃a dei liberantur.
a dãpnatõne utiq liberant᷑ qua iam tenebũt᷑ obstridi
Unde ⁊̃ si nullus libaret᷑ iustũ iudiciũ dei nemo iuste
reprehende̾t. Quod gͦ pauci i cõꝑatõne ꝑeũtiũ in suo
u̾o nu̾o multi liberant᷑ gr̃a fit. gratis fit. gr̃e st̾ agende
quia fit: ne quis uelit de suis meritis extollat᷑. s onmne

Expanded text:
 vero per liberum arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo vero numero multi liberantur, gratia fit, gratis fit, gratiae sunt agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne
Abbreviated transcription (Latin):
dus. nec tã bonus ut ñ reqͥrat ista post mortẽ: nec
tã malus ut ei ñ ꝓsĩt ista post mortẽ. Eit nͦ talist
bouo ut ħ ñ requirat: Est ⁊ rursus talis ĩ malo ut
cir ca hic õe meritũ cõꝑatur: quo possit post hãc ui¬
tã releuari quispiam uel grauari. Nemo ã se pi.¬

Expanded text:
a post mortem: nec tam malus vt ei non prosint ista post mortem. Est & talis in bono, vt hæc non requirat. Et est rursus talis in malo, vt circa hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releuari quispiam vel grauari. Non i
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ ĩ oĩbus scĩs st̃ alii aliis sãctiores: nisi abũdãtius haben¬
do habitatorẽ dm̃: Quomͦ gͦ uerũ est qd̾ supͣ diximꝰ qd̾
d̾s ubiq sit totꝰ: qñ ĩ aliis est ãplius. ĩ aliis minus: S nõ
est negligendter ĩ tuendũ: qd̵ diximꝰ : ĩ se ip̃o eẽ ubiq to¬
tũ. Nõ gͦ ĩ eis: qr alia plus eũ capiũt. alia minꝰ. Ideo enim
s ñ solũ uniuersitati creature. uerũ etiã cuilibet ꝑti eiꝰ
totꝰ parit̾ adest. Hiiꝙ ab eo longe ẽẽ dicũt᷑ qͥ peccando dis¬
simillimi fcĩ st̃: et hii ci ꝓpĩquare. qui eiꝰ siłitudinẽ pie
uiuendo recipiũt: sicut recte dicũt᷑ oculi tãto eẽ ab hac lu¬
ce longius. ꝗͣto fuerĩt ceciores. Quid eñ tã longe est a luce
ꝗͣ cecitas. etiã si lux p̃sto sit. atq oculos ꝑfũdat extĩctos

Expanded text:
in omnibus sanctis sunt alii aliis sanctiores, nisi abundantius habendo habitatorem Deum? Quomodo ergo verum supra diximus, quod Deus ubique sit totus, quando in aliis est amplius, iest neglegenter intuendum, quod diximus in se ipso esse ubique totum, non ergo in eis, quae alia plus eum capiunt alia minus. ideo enim sed non solum uniuersitati creaturae uerum etiam cuilibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos
Abbreviated transcription (Latin):
ro si utraqi regio ⁊ dolentiũ ⁊ reqͥescentiũ. id est ⁊ ubi di¬
ues ille torq̃bat᷑. ⁊ ubi pauper lazarus letabat᷑. ĩ inferno
ẽe credenda est: quis audeat dicere dũm ih̾n xp̃m ad
penales inferi ꝑtes uenisse tantũmͦ. nec fuisse apud eos
qͥ m abrahe sinu requiescũt: Ubi si fuit: ip̃e est ꝑady
polliceri. Que si ita sũt: generale ꝑadysi nomen est: ubi
felicit᷑ uiuit᷑. Neq enĩ qr ꝑadisus est appellatꝰ ubi adã
fuit añ pec̃m: ꝓpterca scͥptura ꝓhibita est etiã eccłaui
to expeditior. ⁊ ab hiis oĩbus ãbiguitatibus liber: si

Expanded text:
ro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intelpolliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiato expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corpore. Humulit̾ gͦ doleant qͥ ĩ tãta morte p̃cisisionis ia¬
cent. ut isto qͦdã uulnere matris cat holite reuiiuscãt. Cũ
cuĩ ramꝰ p̾cisus ĩseritur: fit aliud uulnꝰ ⁊ arbore qͦ possit re.¬
cipi ut uiuat: qd sñ uita radicis peribat. S cũ receptꝰ reci¬
pienti coaluerit. ⁊ uigor cõsequitur ⁊ fructꝰ. Si ã sĩ coalu¬
erit. ille qͥdẽ arescit: s uita arboris ꝑmanebit. Clogũt mł¬

Expanded text:
ime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est
Abbreviated transcription (Latin):
qi adeo ã calũpiuãdi cupiditate cecãtur: ut ñ attendãt ꝗͣ
sit int̾ se cõtraria q̃ locũt᷑. Ip̃i qͥppe dicũt.⁊ ĩuidiosisime
sibi cõq̃ri iudeut᷑. qd̾ eos ĩ nram cõmunionẽ uiolento le¬
gũ ĩꝑio coartamꝰ. Hoc utiq nullo mͦ faceremꝰ. si res eoꝵ pos¬
sidere uellemꝰ. Quis auarus q̃rit cõpossessorem: Quis dnandi¬
potestate cupiditate ĩflãmatꝰ. uel fastu dñationis clatꝰ. desi¬
derat hr̃e cõsortem : Amemꝰ qd̾ cantamꝰ. ecte ꝙͣ boñ ⁊ ꝗͣ iocũ¬

Expanded text:
iditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem?
Abbreviated transcription (Latin):
bauis ĩ adsalon filius eł ĩ bello qs̾ cõtra patrẽ gerebat fu¬
pate acquisita. suã mesticiã cõsolari: Sie gͦ mat̾ eccła ei¬
tholica bellantib adu̾sus eã. quid aliud ꝗͣ filiis suis. quia
utiq ex ip̃a magna arbore q̃ ramoꝵ suoꝵ porretione to¬
to orbe diffũdit᷑ iste ĩ affrica ranusculus fc̃i est. cũ cos cas¬
intate ꝑturiat ut redeant ad radicẽ. sñ qua uerã uitam
hr̃e sĩ possũt. si aliqꝵ ꝑditione tã multos ceteros colligit:
p̃sertĩ q isti ñ sic ab salon casu bellico. sed spõtaneo magis
interitu ꝑeũt. dolorẽ mat̾ni cordis lenit. ⁊ sanat tatoꝵ li¬

Expanded text:
isi Absalon filius ejus in bello, quod contra patrem gerebat, fupace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis lenit et sanat tantorum li
Abbreviated transcription (Latin):
ti lũt. ⁊ cotidie corrigũcur : et se eẽ correctos atꝙ a
furiosa ꝑnicie liberatos gr̃as agũt. ⁊ qui oderãt diligũt.
molestas ꝙ sibi fuisse leges saluberrimas. ꝗtũ ĩ sanias¬
detestabant᷑: cantũ recepta sanitate gratulantur. et
ĩresiduos cũ qͥbus fuerãt ꝑituri. iam sinuli dilectione
nobiscũ ut parit̾ ĩstemꝰ ne illi ꝑcant exhortant᷑. Mo le¬
stus est enĩ ⁊ medicus furẽti freuetico: et pat̾ ĩdisci¬
pliuato filio. Ille ligando. iste cedendo: ses amnbo di¬
ligendo. Si ã illos negligãt ⁊ perire ꝑmittãt: ilta
potius falsa mãsuetudo crudelis est. Si enĩ eqꝰ ⁊ iu
tes eoꝵ ⁊ ungulas sepe homines ꝑiclitẽt᷑ ⁊ aliqñ uex¬
eutur. ũ tũ eos deserũt. donec ꝑ dolores ⁊ molestias me.¬
dicinales reuocent ad salutem: Eto magis hõ ab hoĩe.
et fr̃ a fr̃e ue ĩ et̾nũ pereat ñ est de screndus : Qui
correctus ĩcelligere potest ꝗͣtũ sibi p̾stabatur bũficiũ:

Expanded text:
ti sunt, et quotidie corriguntur; et se esse correctos, atque ab illa furiosa pernicie liberatos gratias agunt. Et qui oderant diligunt, molestasque sibi fuisse saluberrimas leges, quadetestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et tes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: cũ magna sit res ñ est ꝓfecto mole magna. s licet cor
poralit̾ habcatur: incorporea quadã excellentia est. Nlam
cũ ip̃m ĩ mortale corpꝰ minus sit ĩ parte ꝗͣ in toto: ĩmorta¬
litas eiꝰ tã plena est ĩparte ꝗͣ in toto: et cũ sĩt aliis alia
maiora. ñ tũ alus alia ĩmortaliora st̃ mẽbra. Sic̃ nc̃ qñ ex
oĩ parte sani sumꝰ scd̾m modũ p̃sentis ĩ corꝑe sanitatis.
ñ qr maior est inauꝰ tota ꝗͣ digitꝰ. id̾o manꝰ totius sanita
tẽ maiorẽ dicimꝰ eẽ ꝙͣ digiti: s ĩ illis inequalib equalis ÷
ip̃a. ꝗͣdo ita breuiora grandiorib cõparant᷑. ut qd̾ tã ma¬
gnũ esse ñ potest ꝙͣ est aliud. possit tñ eẽ tã sañ. Esset ã
maior sanitas ĩ maiorib mẽbris: si ẽẽnt maiora sauio

Expanded text:
tur, cum tur, cum poraliter habeatur, incorporea quaedam excellentia est. Nam cum ipsum immortale corpus minus sit in parte quam in toto, immortalitas ejus tam plena est in parte quam in toto; et cum sint aliis alia majora, non tamen aliis alia immortaliora sunt membra. Sicut nunc quando ex omni parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis, non quia major est manus tota quam digitus, ideo manus totius tem maiorem dicimus esse quam digiti; sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut, quod tam magnum esse non potest, quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. Esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora sanio
Abbreviated transcription (Latin):
ã ꝑ id qd̾ hõ: quã ꝗͣ et in eo ipso qd̾ dicit᷑ d̾s ubiꝙ diffusus car¬
nali resistẽdũ est cogitationi. et mẽs a corporis sensibus a¬
uocanda. ne quasi spaciosa magnitudine opinemꝰ dcum
ꝑ cũcta diffũdi. sicut humꝰ aut humor. aut aer. aut
lux ista diffũditur. Om̃is enĩ huiꝰ modi magnitudo mi¬
uor est ĩ sui parte ꝗͣ in toto. Sed ita potius sicuti est ma¬
gna sapientia etiã ĩ hoĩe cuiꝰ corpus est ꝑuũ. et si duo sĩt
sapientes quoꝵ sit alt̾ corpore grandior. neut̃ sapientior:
ñ ÷ illa ĩ maiore maior. in minore minor. aut minor in
uno ꝗͣ᷑ in duobus: s tanta ĩ hoc ꝗͣta in illo: et tanta ĩ uno¬
quoqi qͣta ĩ utroqi. Neq enĩ si equalit̾ sũt oĩo sapientes.
plus sapiũt ambo ꝗͣ singuli : quẽ admodũ si eqͣut sc̃ ĩmor¬
tales ñ plus uiuũt ambo ꝗͣ singuli. Ipsa deuiqi ĩmortalitas
corporis q̃ ĩ xp̃i carne p̃cessit. nobis q ĩ fine futura ꝓmiti¬

Expanded text:
 id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promitti
Abbreviated transcription (Latin):
miãt ⁊ agant cũ eis qd̾ officiũ postulat equitatis. seruato at.¬
ꝙ ĩcõ cusso decore iuirtutis sue. ⁊ illoꝵ uitiis ꝓ rerũ p̃sentiũ
ues usu uel necessitate tractatis: Quãꝗ᷑ ĩ hoc fcõ potest eẽ
aliꝰ facilior exitꝰ. ⁊ expedicior ĩ tellectꝰ. ut ñ uere sp̃m samu¬
helit excitatũ a reqͥe sua credamꝰ: s aliqd̃ fantasma ⁊ inia¬
gmariã illusionẽ diaboli machinatõib fcãm. Qnã ꝓpt̾ea
scͥptura noĩe samuelis appellat. qi solẽt magines earũ re.

Expanded text:
niant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruato atqniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruato atque inconcusso decore uirtutis suae et illorum uitiis pro rerum praesentium uel usu uel necessitate tractatis? Quamquam in hoc facto potest esse alius facilior exitus et expeditior intellectus, ut non uere spiritum Samuhelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Per quã uolu̾it creaturã cui uoluerit creature. uͥꝙi
p̃sens ueritas loquit᷑. Nec ꝓꝑt̾ca magni meriti est cui lo¬
quif᷑ dͦst. Int̾est enĩ qͥo lo quat᷑. quia ⁊ ĩꝑator cũ multis ĩno¬
centib a loquit᷑. quib ꝓuidentisst̃tie cõsulit ad salutẽ. et aũ
euerit maligno spũi excitare aiãm iulti. et tãꝗͣ de ab dicis
mortuoꝵ receptatulis euocare: ñ ne magis miradũ est . qd̾
satbanas ip̃m dñm assũpsit. ⁊ cõstituit suꝑ piuuã tẽpli.¬
No est gͥ muãdũ nec assurdũ credere ex aliqua dispẽsaci¬
onc diuiue uolũtatis ꝑmissũ fuisse samuhelẽ. ut ñ ĩuitus
nec duante atq subiugante magica potentia ueniret. ħ¬
uolens atꝙ obtẽperas occulte dispensationi di q̃ ꝑhytonis¬
aspectib regis. diuina eũ sentẽtia ꝑcussurꝰ. Cur enĩ aĩa bo¬
ni hõis amalis uiuis euocata si uenerit amit tere uideat᷑
dignitatẽ suã: cũ uiui plerũꝙ boni uocati ad malos ue¬

Expanded text:
uia per quam uoluerit creaturam cui uoluerit creaturae ubique praesens ueritas loquitur nec propterea magni meriti est cui loquitur deus; interest enim, quid loquatur, quia et imperator cum multis innocentibus non loquitur, quibus prouidecuerit maligno spiritui excitare animam justi, et tamquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, nonne magis mirandum, quod Satanas ipsum Dominum assumpsit, et constituit super pinnam templi est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse, ut non invitus, nec dominante, atque subjugante magica potentia, sed volens, atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae pythonisaspectibus regis, divina eum sententia percussurus. Cur enim anima boni hominis a malis vivis evocata, si venerit, amittere videatur dignitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ue
Abbreviated transcription (Latin):
tur asserere. quosdã ĩ fine seculi adueniente dño cũ futura
est resurrectio mortuoꝵ ñ ẽe morituros. s uiuos reptos in¬
illã ĩmortalitatẽ q̃ sc̃ĩs eriã ceteris datur repente mutan¬
dos: et simul cũ ilus rapiendos sic̃ dicit ĩ nubibus. Nec aliqͥ
aliud mͥ uisũ est. quociens mͦ de hiis u̾bis uolui cogitare.

Expanded text:
t, asserere quosdam in fine saeculi adveniente Christo cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos inillam inmortalitatem, quae sanctis etiam ceteris datur, repente mutandos et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus; nec aliquid aliud mihi uisum est, quotiens de his uerbis uolui cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa quoꝵ bonꝰ d̾c ssrł: qr recto st̃ cordẽ. Rectũ ã cor est. ñ
resistere pri emẽdanti. ⁊ credere pollicenti. ñ eoꝵ qͥbrs cõmo¬
uent᷑ pedes. et esfũdũt᷑ gr essus atꝙ labũt᷑. sic̃ ĩ alio pꝰs leg᷑
dũ zclant: peccatorib pacẽ peccatoꝵ uidẽtes: et putaut
perire opera sua. qͥa ñ eis reddit᷑ merces peritura. At
iste uir qͥ tumnet dñm. ⁊ ĩ tẽplũ scm̃ d̾i cõu̾satione recti cor¬
dis aptat᷑. nͨ głam homiñ q̃rit. nͨ t̾renas diuitias cõcupiscit:
dante opulcutiꝰ habitat cũ spe uite et̾ne: qͣm cũ hoĩbus
adulantibus. ĩ marmoratis laqueatis ꝙ tectis. cũ trmore

Expanded text:
orum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; dante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore