comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sola scire sapientia ꝓfitetur : cetera autem qͥb istinescio quidi¬
uinantes ueladuanam iactantiam uel ad questum abutunt᷑
praederibus profecto uiliora sunt: nonigitur albi cerius rerum
humanarum acdiuinarum scientiae particep fuit : frustaque
abste istoinodo definitio nostra tẽptata est: postremo cumquid¬
quid praeter reshumanas at quediuinas est : nosuilis simum
ducere & omnino contemnere oporteat. quȩ ro inquibus re¬
bus quaerattuus ille sapiens ueritatem : Indiuinis ait illenam
uirtus &iam in homine sine dubitatione diuina est : Hasigitur
albicerius iamsciebat quastuus sapiens semper inquiret tum
licentius diuinasait & ille nouerat: sed non eas quae a sapiente
quȩrendȩ sunt : quis enim non euerta tomnem loquendi con¬
sue tudinem sici diuinatione concedat. adimat resdiuinas e
quibus diuinatio nominata est quareilla uestra definitio nisifal¬

Expanded text:
sola scire sapientia profitetur; cetera autem, quibus isti nescio qui disola scire sapientia profitetur; cetera autem, quibus isti nescio qui diuinantes uel ad uanam iactantiam uel ad quaestum abutuntur, prae sideribus profecto uiliora sunt. non igitur Albicerius rerum humanarum ac diuinarum scientiae particeps fuit frustraque abs te isto modo definitio nostra temptata est. postremo cum quidquid praeter res humanas atque diuinas est, nos uilissimum ducere et omnino contemnere oporteat, quaero, in quibus rebus quaerat tuus ille sapiens ueritatem. — In diuinis, ait ille; nam uirtus etiam in homine sine dubitatione diuina est. — Has igitur Albicerius iam sciebat, quas tuus sapiens semper inquiret ? — Tum Licentius: Diuinas, ait, et ille nouerat, sed non eas, quae a sapiente quaerendae sunt. quis enim non euertat omnem loquendi consuetudinem, si ei diuinationem concedat, adimat res diuinas, e quibus diuinatio nominata est? quare illa uestra definitio, nisi fal
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat tribueret: quo ille quasi sp̃u ammonitus uel in fla¬
tus haec respondere solitus esset: quaerebat enim uir ille
doctissimus ab his quitalia mirarentur num grammaticam
uel musicam uel geo metricam posset albicerius docere:
quis autem illum nos set & nonistorium omnium imperras¬
simum fateretur : quam obrem ad extremum hortabat᷑
ut animos suos hiquitalia didicis sent illidiuinatio nisine
dubitatione prȩferrent: darent que o peram his discipli¬
nis instruere ad quȩ ad miniculare suam mentem : quibus erim istã
iniusibilium aninantium naturam transils& eam suꝑ euolare contin¬
geret lamres diumae edmominibus concedentib meliores augustio¬
resque multoquam humanaesint quo pacto easille adheqͥ poterat.
qui quidessec ipsenesciebat : nisi forte existimans sidera quae coti¬
diecontem plantur: magnum quĩ dam eẽ in conparatione uehis simi
& secretissimiđĩ quemraro fortasse intellectus: se nsus autem

Expanded text:
dice bat — tribueret, quo ille quasi spiritu admonitus uel infladice bat — tribueret, quo ille quasi spiritu admonitus uel inflatus haec respondere.solitus esset. quaerebat enim uir ille doctissimus ab his, qui talia mirarentur, num grammaticam uel musicam uel geometricam posset Albicerius docere. quis autem illum nosset et non istorum omnium imperitissimum fateretur ? quam ob rem ad extremum hortabatur, ut animos suos hi, qui talia didicissent, illi diuinationi sine dubitatione praeferrent darentque operam his disciplinis instruere atque adminiculare suam mentem, quibus aeriam istam inuisibilium animantium naturam transilire et eam supereuolare contingeret. Iam res diuinae cum omnibus concedentibus meliores augustioresque multo quam humanae sint, quo pacto eas ille adsequi poterat, qui quid esset ipse nesciebat, nisi forte existimans sidera, quae cotidie contemplamur, magnum quiddam esse in conparatione uerissimi et secretissimi dei, quem raro fortasse intellectus, sensus autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in ꝑitissimis canere acpronuntiare concessum est: Ideota¬
liacum in me moriã nostram incurrerint non mirum sisenti¬
ripos sunt ab huius aeris animalibus quibusdam iulissimis
quos de monas uocant: a quibusnos superari acumine ac subti¬
litate sensuum posse concedo ratione autem nego atque id fieri
nescio quo modo secretissimo : at quea nostris sensibus remotissi¬
mo non enimsimiramur apiculã melle posito nescio qua saga¬
citate qua hominem uincit unde ad uolare ideo eam nobis p̃¬
ponere aut saltem comparare debemus : itaque uellem magis
is te albicerius abeo quidscere cuperet inter rogatus ipsa me¬
tradocuis set uel coactus a quopiam consultorum: deresibis
ftatiim ꝓposita uersus proprioscecinis set quod eundem flac¬
cianum saepedixisse soles commemorare cum illud diuina¬
tionis genus magnamentis altitudine derideret at que
despiceret : idque nescio cui abiectis simȩ animulae sicenin

Expanded text:
etiam inperitissimis canere ac pronuntiare concessum est. ideo taetiam inperitissimis canere ac pronuntiare concessum est. ideo talia cum in memoriam nostram incurrerint, non mirum, si sentiri possunt ab huius aeris animalibus quibusdam uilissimis, quos daemonas uocant, a quibus nos superari acumine ac subtilitate sensuum posse concedo, ratione autem nego, atque id fieri nescio quo modo secretissimo atque a nostris sensibus remotissimo. non enim, si miramur apiculam melle posito nescio qua sagacitate, qua hominem uincit, undeunde aduolare, ideo eam nobis praeponere aut saltem comparare debemus. Itaque uellem magis iste Albicerius ab eo, qui discere cuperet, interrogatus ipsa metra docuisset uel coactus a quopiam consultorum de re sibi statim proposita uersus proprios cecinisset. quod eundem Flaccianum saepe dixisse soles commemorare, cum illud diuinationis genus magna mentis altitudine derideret atque despiceret idque nescio cui abiectissimae animulae—sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
dum quȩmente loquuntur aliena de inderes huma nas esseut concedam
res hominum quid quam tuexistimas nostrumesse quod nobis uel dare
ueleripere casus potest : aut cum rerum humanarum scientia dicitur
eadicitur quaquis que nouit: uel quod uel quales fundos habeamus
quidauri ꝗͥdargenti quidensque alienorum carminum cogitemus:
illa est humanarum rerum scientia : quae nouit lumen prudentiae:
temperantiae decus fortitudinis robur iustitiae s. a nc̃tatem: hec
enim sunt quȩ nullam fortunam metuentes: uerenos tradicere aude¬
mus quaes albicerius illedidicisset: num quam mihi credetam luxoriose
de formiter que uixisset: quod autem dixit que muersum uolueret
animoille quo con sulebatur: neq hocputo int̾res nostras essenu¬
merandum: non quo negem honestissimas disciplinas ad posses¬
ssuem quandam nostri animiꝑtinere sed qinauer rum alienum.

Expanded text:
dum, qui mente loquuntur aliena. Deinde res humanas esse ut concedam dum, qui mente loquuntur aliena. Deinde res humanas esse ut concedam res hominum, quidquam tu existimas nostrum esse, quod no\'ns uel dare uel eripere casus potest ? aut cum rerum humanarum scientia dicitur, ea dicitur, qua quisque nouit uel quot uel quales fundos habeamus, quid auri, quid argenti, quid denique alienorum carminum cogitemus? illa est humanarum rerum scientia, quae nouit lumen prudentiae, temperantiae decus, fortitudinis robur, iustitiae sanctitatem. haec enim sunt, quae nullam fortunam metuentes uere nostra dicere audemus; quae si Albicerius ille didicisset, numquam, mihi crede, tam luxuriose deformiterque uixisset. quod autem dixit, quem uersum uolueret animo ille, quo consulebatur, neque hoc puto inter res nostras esse numerandum, non quo negem honestissimas disciplinas ad possessionem quandam nostri animi pertinere, sed quia uersum alienum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando fallitur: scientiaenim non solum cõ prebens is. sedita com
prehensis rebus constat : ut neque in eaquis quam errare nec quibus
libetaduersantibus impulsus nuta redebeat : Vnde uerissime a quibusdã
philusophis dicitur innullo eam possenisi insapiente inueniri quinon
modo perfactum habere debet id quod tuetur ac sequitur uerum &iã
in concus sum tenerescimus autemillum que mcom memorasti mul¬
ta saepefalsa dixisse: quod non solum aliis mihi referentibus comperi
sed prȩsens aliquando ipsepercipi: eumneigitur scientem uocem cum
saepefalsa dixerit : quem non uocarem sicunctanter uera dixisseq hoc me
dearuspicibus & deaugurib: & dehisomnibus quisidera consulunt & de
caniectoribus dixisse puta toteaitaliquem ex hoc genere hominum ꝓferte
si potestis qui consultus numquam derespons issuis dubitauerit numquã
postremo falsa responderit: namide ayibus nihilmihi putoes selaboran¬

Expanded text:
aliquando fallitur. scientialiquando fallitur. scientiprehensis rebus libet aduersantibus inpulsus nutare debeat. unde uerissime a quibusdam philosophis dicitur in nullo eam posse nisi in sapiente inueniri, qui non modo perfectum habere debet id, quod tuetur ac sequitur, uerum etiam inconcussum tenere. scimus autem illum, quem commemorasti, multa saepe falsa dixisse, quod non solum aliis mihi referentibus comperi sed praesens aliquando ipse percepi. eumne igitur scientem uocem, cum saepe falsa dixerit, quem non uocarem, si cunctanter uera dixisset ? hoc me de aruspicibus et de auguribus et de his omnibus, qui sidera consulunt, et de coniectoribus dixisse putatote aut aliquem ex hoc genere hominum proferte, si potestis, qui consultus numquam de responsis suis dubitauerit, numquam postremo falsa responderit. nam de uatibus nihil mihi puto esse laboran
Abbreviated transcription (Latin):
tique insolenter ut diceret quid secum ipse tatitus uolueret:
uergiliiuer sum eum cogitarre respondit: cumille obstupe¬
sactus negare non posset ꝑrexit quȩrere quisnam ues¬
susesset mec albicerius qui gram maticis çolam uix transiens
uidis set aliquando uersum ipsum fecurus & garrulus cane¬
re non dubitauit: numigitur autres humanȩ nonerant
de quibus ille consulebatur aut sinererum diuinarum scien¬
tia tã certa consulentibus & uerares pondit : atutrumque
absur dumest : nam & humanȩ res nihilsunt aliud quã res¬
hominum ut argentum nummifundus postremoi psaetiam cogita¬
tia & resdiuinas ꝗͥ monrecte arbitretur esse ꝑquas homini diuinatio
ipsa contingit : sapiensergo fuit albicerius si sapientiam rerum buma¬
narum diuinarum quescientiam illa definitione concedimus: hic
ille primoinquit egoscientiam non appello inquaille quie ãprositeł

Expanded text:
tique insolenter, ut diceret, quid secum ipse tacitus uolueret, tique insolenter, ut diceret, quid secum ipse tacitus uolueret, Uergilii uersum eum cogitare respondit. cum ille obstupefactus negare non posset, perrexit quaerere, quisnam uersus esset; nec Albicerius, qui grammatici scholam uix transiens uidisset aliquando, uersum ipsum securus et garrulus canere dubitauit. num igitur aut res humanae non erant, de quibus ille consulebatur, aut sine rerum diuinarum scientia tam certa consulentibus et uera respondit? at utrumque absurdum est. nam et humanae res nihil sunt aliud quam reshominum, ut argentum nummi fundus postremo ipsa etiam cogitatio, et res diuinas quis non recte arbitretur esse, per quas homini diuinatio ipsa contingit? sapiens ergo fuit Albicerius, si sapientiam rerum humanarum diuinarumque scientiam illa definitione concedimus. Hic ille: Primo, inquit, ego scientiam non appello, in qua ille, qui eam profitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
pondit: Itemme prȩssente omitto illud: quodineo quod rogabat
nihi lomnino falsus est: sedcumpuer quinum mos ferebateer¬
ta meorum partemcũ adeum ꝑgeremus furatus esset omnes
sibinumerari iussit coegit que illum anteoculos nostros quos abs¬
tulerat reddere prius quam ominino ipseaut eosdem num¬
mosuidisset: aut quantũ sibi allatũ fuerit audissetȩ nobis quid
quod cloctis simum & clarissimum uirum flaccianum mira¬
risolitum esse abste accepimus : quicum defundo emendo es set lo¬
cutus : adillum diuinum remita detulit: ut quid egisset sipo¬
tisessec ediceret: at que ille statim non modo negotugenus sed
etiam in collle uehementer clamabat admirans ipsum fundi
nomen ꝓnuntiauit cumitaes set absurdum ut iuxeuis flactia¬
nus ipsememinis set :iamillud sinestupore animi non queo dice¬
requodami conostro discipulotuo seseuolenti exagitare flagitan¬

Expanded text:
pondit? item me praesente - omitto illud, quod in eo quod rogabatur pondit? item me praesente - omitto illud, quod in eo quod rogabatur nihil omnino falsus est, sed cum puer, qui nummos ferebat, certam eorum partem, cum ad eum pergeremus, furatus esset, omnes sibi numerari iussit coegitque illum ante oculos nostros quos abstulerat reddere, priusquam omnino ipse aut eosdem nummos uidisset aut quantum sibi allatum fuerit audisset e nobis. Quid, quod doctissimum et clarissimum uirum Flaccianum mirari solitum esse abs te accepimus, qui cum de fundo emendo esset locutus, ad illum diuinum rem ita detulit, ut quid egisset, si potis esset, ediceret ? atque ille statim non modo negotii genus sed etiam, in quo ille uehementer clamabat admirans, ipsum fundi nomen pronuntiauit, cum ita esset absurdum, ut uix eius Flaccianus ipse meminisset. iam illud sine stupore animi non queo dicere, quod amico nostro, discipulo tuo, sese uolenti exagitare flagitan
Abbreviated transcription (Latin):
sio sententiae tuae tibi deferenda est : Itaque amnihil aliud
habebis quam definitionem sapientiae quȩ nec mea nec noua
est sed& priscorum hominun & quam uos miror non recor¬
dari non enim nunc primo auditis sapientiam essererum huma¬
narum diuinarũ quescientiã: Hiclicentius quem post istam de¬
finitionem diuputabam quaesiturum ẽẽ quod diceret subie¬
cit statim curergo non quaeso sapientem uocamus flagitiosis¬
simum illum hominem quem ipsi benenouimus ꝑ innumera
scorta solere dissolui a lbicerium dico illum quia pud karthagi¬
nem multes annos consulentibus miraquȩ dam &certa respon¬
dit in numerabilia cominemorare possem nisi et apudeoslo¬
querer qui expertisunt : & paucis nunc fatissit adidquoduolo non
ne coch leariã s mihiautem dicebat cum dominoninueniretur
tuo iussuꝑ contatus non solum quidqͣ reretr uerum &iam no¬
minatim cuius resesset & ubilateret: ciassime uerissimeq res¬

Expanded text:
sio sententiae tuae tibi deserenda est. itaque a me nihil aliud sio sententiae tuae tibi deserenda est. itaque a me nihil aliud habebis quam definitionem sapientiae, quae nec mea nec noua est, sed et priscorum hominum et quam uos miror non recordari. non enim nunc primo auditis sapientiam esse rerum humanarum diuinarumque scientiam. Hic Licentius, quem post istam definitionem diu putabam quaesiturum esse quod diceret, subiecit statim: Cur ergo non quaeso sapientem uocamus flagitiosissimum illum hominem, quem ipsi bene nouimus per innumera scorta solere dissolui, Albicerium dico illum, qui apud Karthaginem multos annos consulentibus mira quaedam et certa respondit ? innumerabilia commemorare possem, nisi et apud eos loquerer, qui experti sunne cochlearium — mihi autem dicebat — cum domi non inueniretur, tuo iussu percontatus non solum quid quaereretur uerum etiam nominatim, cuius res esset et ubi lateret, citissime uerissimeque res
Abbreviated transcription (Latin):
tumego cumiam stilum noxim pediret & quasi leintegro magnum
quiddam disserendum uiderem boriri in alium diem distuli
nam disputare coeperamus soleiam inoccasum declinante
diesque paene totus cumin rebus rusticis ordinandis tum
in recensione primilibri uergilii peractus fuit: de inde
m̃ox in luxit itaenim reserant pridi e constitutȩ ut lar¬
gumẽẽt otium statim peragendum negotium susceptũ ẽ
tum egoheripos tũlastis inquam tregeti utaiudicis mune¬
re adsapientiae patrocinium descenderem : quasiuero
quẽ quam insermone uestro aduersarium sapientia pate¬
retur autullo defendente ita laboraret ut maius implo¬
rare deberet auxilium namneque interuos aliudquȩren¬
dum natum est quam quidsit sapientia in quoeam uestrũ
neuter oppugnat: qui aut̃ quȩ desiderat. neque sit in defini¬
enda sapientia defecisse teputas propterea reliqua defen¬

Expanded text:
— Tum ego, cum iam stilum nox impediret et quasi de integro magnum — Tum ego, cum iam stilum nox impediret et quasi de integro magnum quiddam disserendum uiderem oboriri, in alium diem distuli. nam disputare coeperamus sole iam in occasum declinante diesque paene totus cum in rebus rusticis ordinandis tum in recensione primi libri Uergilii peractus fuit. Deinde mox ut inluxit — ita enim res erant pridie constitutae, ut largum esset otium — statim peragendum negotium susceptum est. tum ego: Heri postulastis, inquam, Trygeti, ut a iudicis munere ad sapientiae patrocinium descenderem, quasi uero quemquam in sermone uestro aduersarium sapientia pateretur aut ullo defendente ita laboraret, ut maius implorare deberet auxilium. nam neque inter uos aliud quaerendum natum est quam quid sit sapientia — in quo eam uestrum neuter oppugnat, quia uterque desiderat — neque si tu in definienda sapientia defecisse te putas, propterea reliqua defen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝑse inuestigatio ueritatis: tumille arridens: merito
nihi in quictista contingunt: duma duersario in renonne¬
cessaria fidenter assentior quasi uero ego sum magnus defi¬
nitor : aut quicquam in disputando magissuꝑ uacancum pri¬
to qui senim moduserit siegorursus uelim defimri abste ali¬
quid & rursus eiusdem definitionis uerba & consequentiũ
Item singillatim omnia fingens quod nihil intellegam de¬
finire flagitem : namquid planissimum non meo iure
definire cogam siufreame sapientiae definitio postulat᷑ :
cuius enim uerbi inanimis nostris aꝑtiorem notionẽ natu¬
raesse uoluit quam sapientiae: sed nescio quo modo cumm̃¬
tis nostrȩ uelutipor tum notio ipsa reliquaerit & uerborũ
sibi quasi uela tet enderit occurrent statim calumniarũ
mille nausragia: quamobrem aut definitio sapientiaene
requitatur aut iudex noster in euis patrocinium dignetur dscendere:

Expanded text:
ipsa per se inuestigatio ueritatis. Tum ille arridens: Merito ipsa per se inuestigatio ueritatis. Tum ille arridens: Merito mihi, inquit, ista contingunt, dum aduersario in re non necessaria fidenter assentior; quasi uero ego sum magnus definitor aut quidquam in disputando magis superuacaneum puto. quis enim modus erit, si ego rursus uelim definiri abs te aliquid et rursus eiusdem definitionis uerba et consequentium item singillatim omnia fingens, quod nihil intellegam, definiri flagitem? nam quid planissimum non meo iure definiri cogam. si iure a me sapientiae definitio postulatur? cuius enim uerbi in animis nostris apertiorem notionem natura esse uoluit quam sapientiae ? sed nescio quo modo, cum mentis nostrae ueluti portum notio ipsa reliquerit et uerborum sibi quasi uela tetenderit, occurrent statim calumniarum mille naufragia. quam ob rem aut definitio sapientiae ne requiratur aut iudex noster in eius patrocinium dignetur descendere.
Abbreviated transcription (Latin):
uia recta quȩ adueritetem duc̃at similiter & hoc inquit ille re¬
fellitur: namcum apud uergilium ae naȩdictum est a matre
ꝑgemodo & quate ducit uia diriges sum: sequens ancuiam adic
quod dictumerat id estaduerum peruenit contendẽ siplacet
ubi pedemille incedens posunt sapientiã pussedici quan quam
stulte prorsus istam descrłtionemtuam conor effringere:
nani causam nieam : nullaplus adiuuat : & enini sapientiam
tia ꝓfcito utitur: & qui sapientia utitur sapienssit necesseest
sapiensigitur erat illeqͥ per fecte quȩ sierit ueritatem etiã¬
siadeam nondum peruenerit namuiaquȩ ducitã uerita¬
tem nullauti opinor intellegitur melius quam diligens
in quisitio ueritatis haeigitur solauia utens iamiste sapiens
erit & nemo sapiens miser: omnis autem homo aut miser
aut beatus beatum igitur faciet nontantum inuentio sed

Expanded text:
uia recta, quae ad ueritatem ducat. — Similiter et hoc, inquit ille, reuia recta, quae ad ueritatem ducat. — Similiter et hoc, inquit ille, refellitur; nam cum apud Uergilium Aeneae dictum est a matre: perge modo et, qua te ducit uia, dirige gressum, sequens hancuiam ad id, quod dictumerat, id est ad uerum, peruenit. contende, si placet, ubi pedem ille incedens posuit. sapientiam posse dici; quamquam stulte prorsus istam descriptionem tuam conor effringere; nam causam meam nulla plus adiuuat. etenim sapientiam tia profecto utitur, et qui sapientia utitur, sapiens sit necesse est; sapiens igitur erit ille, qui perfecte quaesierit ueritatem, etiamsi ad eam nondum peruenerit. nam uia, quae ducit ad ueritatem, nulla, uti opinor, intellegitur melius quam diligens inquisitio ueritatis. hac igitur sola uia utens iam iste sapiens erit. et nemo sapiens miser; omnis autem homo aut miser aut beatus: beatum igitur faciet non tantum inuentio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur inquit: fortas seaitille pedetemt̃ tamen quaeso ut ratio per¬
ueniat risumtuũ nihilenimest foedius risumrisione dignissimo:
quid enim aitille nonnefateris uitae mortemesse contrariam:
Fateorait mihi igitur inquit illeiuia uitae nullamagis uidetur
quameo quaquis que pergit ne in mortem incidat: ad sentiebatur
tregetius ergo siuiator quisspiam quide uerticulum uitans
quoda la tronibus obsideri audierit recta irepergit atqueitae¬
uadat interitum : nonne &uiamuitae & rectam secutus ÷ & eam
sapientiam nominat nemo q̃uomodo igitur omnis recta uitae
uia sapientia est : concessienimee sed nonsolã: definitio autem nihil
cõñplectidebuit quo desset alienum Itaque rursus defini siplacet
quid tibiui detur essesapientia diuilletacuit deinde eninquit
iterum definio si hoetunum quam finirestatuisti: sapientia est

Expanded text:
tur, inquit. — Fortasse, ait ille; pedetemtim tamen quaeso, ut ratio praetur, inquit. — Fortasse, ait ille; pedetemtim tamen quaeso, ut ratio praeueniat risum tuum; nihil enim est foedius risu inrisione dignissimo. — Quid enim, ait ille, nonne fateris uitae mortem esse contrariam ? — Fateor, ait. — Mihi igitur. inquit ille, uia uitaenullamagis uidetur quam ea, qua quisque pergit. ne in mortem incidat. — Adsentiebatur Trygetius. — Ergo si uiator quispiam deuerticulum uitans, quod a latronibus obsideri audierit, recta ire pergat atque ita euadat interitum, nonne et uiam uitae et rectam secutus est? et eam sapientiam nominat nemo? quomodo igitur omnis recta uitae uia sapientia est ? — Concessi enim esse, sed non solam. — Definitio autem nihil conplecti debuit, quod esset alienum. itaque rursus defini, siplacet: quid tibi uidetur esse sapientia? Diu ille tacuit; deinde: En, inquit, iterum definio, si hoc tu numquam finire statuisti. sapientia est
Abbreviated transcription (Latin):
tempore nec quȩrere desi nec inuenire potuerit quopergebat
quam obrem si& mea de scriptio uera & secundum eam nonerrat
illequiper fectequȩrit quamuis nonueniat uertatem beatus que est.
obeamrẽ : quod secundum rationam uiuit : tuauero definitio & fustra¬
taest᷑ a sinonesset nihileat curare deberem: siex fosolum quo dego
definiuisatis causa fir ina ta est : curquȩ so nondum est ista internos
quaestio dissoluta: hictrygetius: das neinquit sapientiam rectam uiã
esseuitaẽ doinquit sine dubio: sed tamen uolomihi sapientiam defini¬
asut sciamutrũqͣ mihiea dem̃tibiesse uideatur & ille parumtibiait
uidetur definia: hocipso quod nunc intergatuses &iam quod uolui
concessisti sienim nonfallor rectauia uitaesapientia nominatur:
tumlicentius: nihilmihi tamridiculum quamista definitio uide¬

Expanded text:
tempore nec quaerere desierit nec inuenire potuerit quo pergebat. tempore nec quaerere desierit nec inuenire potuerit quo pergebat. quam ob rem si et mea descriptio uera et secundum eam non errat ille, qui perfecte quaerit, quamuis non inueniat ueritatem, beatusque est ob eam rem, quod secundum rationem uiuit, tua uero definitio et frustrata est et, si non esset, nihil eam curare deberem, si ex eo solum, quod ego definiui. satis causa firmata est, cur quaeso nondum est ista inter nos quaestio dissoluta? Hic Trygetius: Dasne, inquit, sapientiam rectam uiam esse uitae? — Do, inquit, sine dubio; sedtamenuolo mihi sapientiam definias, ut sciam, utrum quae mihi eadem tibi esse uideatur. — Et ille: Parum tibi, ait. uidetur definita hoc ipso, quod nunc interrogatus es? etiam quod uolui concessisti. si enim non fallor, recta uia uitae sapientia nominatur. — Tum Licentius: Nihil mihi tam ridiculum quam ista definitio uide
Abbreviated transcription (Latin):
nuam uartis impedimentis causs longo agattempore & in ea
morte praeueniatur no ne semꝑ qua estuit & numquam
inuenit necerrauit tamen: non inquit ille semper quies¬
uit recaẽ dicis ait licentius & beneam mones indeenim pror¬
sus nibiladrem ꝑtinet definitiotua: nonenim egobeatumes¬
sedixi quisemꝑ quȩrat uertatem: quod nefieri quidempo¬
test premo quia non semper homo est. dein dequia non ex
quo tempore incipit esfehomo: eoiam potest ae tateit pedi¬
ente uerum quaerere autsisemper idputas dicendum si
nihiltemporis quoiam quȩrere potest perire patitur rur¬
sus tibi al exandriam redeundum est facenim quemquam
ex quotempore ter agere uelaetate uel negotio sinitur ꝑ¬
gere accipereillam uiam atqueut supra dixicum deuiet nus¬
que tte quam ꝑueniat : tamenuita excedere multum ꝓfecto
enrabis. sitibier rasse iste uidebutur quamuis omniquo potuit

Expanded text:
uiam uariis impedimentis causis longo agat tempore et in ea uiam uariis impedimentis causis longo agat tempore et in ea morte praeueniatur, nonne et semper quaesiuit et numquam inuenit nec errauit tamen? — Non, inquit ille, semper quaesiuit. Recte dicis, ait Licentius, et bene admones. inde enim prorsus nihil ad rem pertinet definitio tua; non enim ego beatum esse dixi, qui semper quaerat ueritatem. quod ne fieri quidem potest, primo quia non semper homo est, deinde quia non ex quo tempore incipit esse homo, eo iam potest aetate impediente uerum quaerere. aut si semper id putas dicendum, si nihil temporis, quo iam quaerere potest, perire patitur, rursus tibi Alexandriam redeundum est. fac enim quemquam, ex quo tempore iter agere uel aetate uel negotio sinitur, pergere occipere illam uiam atque, ut supra dixi, cum deuiet nusquam, antequam perueniat, tamen uita excedere, multum profecto errabis, si tibi errasse iste uidebitur, quamuis omni quo potuit
Abbreviated transcription (Latin):
iquantum homini licet operam rationi hocest secandum diui¬
nam illam partem animiuiuentes quambeatam esseuitart̃hes¬
terna internos definitione conuenit atqui ut opinor tahilin¬
uenimus sedtatum modo quae siuimus ueritatem: potest igitur
solaiquisitione ueritatis etam sieam inuenire minime possit
homini beatauita contingere: nam definitio tua iude quanta
sacilitate & cludatur notione communi: & enimerrarcesse
dixisfisemꝑ quȩrere & numquam inuenire : quid siquis quam
nihil quȩrat & intergatus uerbigratia utrum nanimo do
diessitͣmere steamq noete messe opinetur ad queres ponde¬
at non netibi uidetur errarẽ hocigitur erroris genus uelim¬
matissinum non complexa est definitiotua quid sictiam non
errantes cõnplexaest potestꝰ definitio ullaesse uitio sioꝵ
Namsiquis al exandriam querat & ad eam recto pergat itine¬
renonopinor potes eum errantem uocare: quid si eandem

Expanded text:
quantum homini licet, operam rationi, hoc est secundum diuiquantum homini licet, operam rationi, hoc est secundum diuinam illam partem animi uiuentes, quam beatam esse uitam hesterna inter nos definitione conuenit; atqui, ut opinor, nihil inuenimus, sed tantummodo quaesiuimus ueritatem. potest igitur sola inquisitione ueritatis, etiamsi eam inuenire minime possit, homini beata uita contingere. nam definitio tua uide quanta facilitate excludatur notione communi. etenim errare esse dixisti semper quaerere et numquam inuenire. quid, si quisquam nihil quaerat et interrogatus uerbi gratia, utrumnam modo dies sit, temere statimque noctem esse opinetur atque respondeat, nonne tibi uidetur errare? hoc igitur erroris genus uelimmanissimum non conplexa est definitio tua. quid, si etiam non errantes conplexa est, potest definitio ulla: esse uitiosior? nam quis Alexandriam quaerat et ad eam recto pergat itinere, non opinor potes eum errantem uocare. quid, si eandem
Abbreviated transcription (Latin):
sua sique ut in alium diem differri patarentur : indeabalteas :
post tridie autem cum consedisemus : proferre inquam quod
herideperatis: tumlicentius : distuleramus iquit disputationem
nisisaller rogatumeo cu merrori definitio difficillima mihies set :
hi planem quam nonerras : quod ut tibi omenste ad reliqualiben¬
ter optauerim: audiergo inquit quodheri&iã nisunter cessises ꝓ¬
tulis semerpor mihi uidetur essei falsi prouero approbatioiquẽ¬
nullo pacto incidit : qui ueritatem , quaerendã semper existimat
falsunt̃ enim probare non potest : qui probat in hil: nonigitur
pͥdrest errare. beatus autemesse facillune: potest : namne longi¬
us abeam sinobis ipsis ut heralieuit cotidieuiuere licere nhilmi¬
hi occurrit curnos beatus appellare dubiaremus: uixi aisenim
magnamentis tranquillitate ab omini corporis labeanimum uin¬
dicantes & acupiditatium facibus longissime remotidantes

Expanded text:
persuasique, ut in alium diem differri paterentur. inde ad balneas. persuasique, ut in alium diem differri paterentur. inde ad balneas. Postridie autem cum consediheri coeperatis. Tum Licentius: Distuleramus, inquit, disputationem, nisi fallor, rogatu meo, cum erroris definitio difficillima mihi esset. Hic plane, inquam, non erras, quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optaverim . Audi ergo, inquit, quod heri etiam nisi intercessisses, protulissemnullo pacto incidit, qui ueritatem quaerendam semper existimat; falsum enim probare non potest, qui probat nihil; non igitur potest errare. beatus autem esse facillime potest; nam ne longius abeam, si nobis ipsis, ut heri licuit, cotidie uiuere liceret, nihil mihi occurrit, cur nos beatos appellare dubitaremus. uiximus enim magna mentis tranquillitate ab omni corporis labe animum uindicantes et a cupiditatium facibus longissime remoti, dantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tius definire aliquid idoneus nonsum: quamuls errorem definire
sit falius quam finire: ego ait ille definiam quod mihi facillimũ est:
non ingenio sed causa optima: namerrareest utique semꝑ quae¬
rerenumquam inuenire : ego inquit licentius si uelistam definitio¬
nem facileposi sem refellere : iamdudum causȩ meae nonde-¬
fuissem sed qm̃ autres ipsa ꝑsear dua est aut itamihi appar&
petoa uobis utusque in crastinam lucem quaestio differatꝰ:
sinihilo die. quodrespondeã re perrire potuero cum
idsedib mecum ipseuoluã : quod cum concedendum putarẽ
non reronuentibus ceceris deambulatum iresur&imus nobisq
intermos multauaria qu esermocinantibus : ille in cogitatione
defixus fuit : quod cum frustra essesensi set : relaxare animum
maluit & nostro semiscere sermoni : postea cumadues peras¬
ceretꝰ in eundem conflictum redierant se modum̃ imposiuꝑ

Expanded text:
tius, definire aliquid idoneus non sum, quamuis errorem definire tius, definire aliquid idoneus non sum, quamuis errorem definire sit facilius quam finire. — Ego, ait ille, definiam, quod mihi facillimum est non ingenio, sed causa optima. nam errare est utique semper quaerere, numquam inuenire. — Ego, inquit Licentius, si uel istam definitionem facile possem refellere, iam dudum causae meae non defuissem. sed quoniam aut res ipsa per se ardua est aut ita mihi apparet, peto a uobis, ut usque in crastinam lucem quaestio differatur, si nihil hodie quod respondeam reperire potuero, cum id sedulo mecum ipse uoluam. — Quod cum concedendum putarem non rennuentibus ceteris, deambulatum ire surreximus nobisque inter nos multa uariaque sermocinantibus ille in cogitatione defixus fuit. quod cum frustra esse sensisset, relaxare animum maluit et nostro se miscere sermoni. postea cum aduesperasceret, in eundem conflictum redierant; sed modum inposui
Abbreviated transcription (Latin):
quiqua ritperfecte ueritataem: quod si abserdumest: quid dubita¬
mus beatum hominem dicere sola ipsa inquisitione ueritatis mihi
aitille nec secundum rationem uiuere necbeatus ominino quis¬
quis errat iudetr : errataut̃ omnis qui semꝑ quȩrit nec inue¬
nit undetibi unum eduobus monstratũ est aut errantem beatũes¬
sposses aut eum qui quod quȩrit numquã inuenit nonerra¬
re: hicillebeatus errare non potest : &cumdiu siluis set : non autem
errat inquit cumquȩrit quiaut nonerret quȩrit: & trrgetius
ut nonerrit quidem inquit quaerit sederrat cum minime
inuenit : ita autem tibi pro futurum putasti quoderrere non
uult quas inemo erret inuitus: autquis quã omnino erret nisun¬
uitus tumego cumille diucunetaretur quid responderes defini¬
endum uobi sest inquam quid sit error facilius enimeius fines
potestis uidere inquem iam penitus in gressiestis : ego inquit licen¬

Expanded text:
qui quaerit perfecte ueritatem. quod si absurdum est, quid dubitaqui quaerit perfecte ueritatem. quod si absurdum est, quid dubitamus beatum hominem dicere sola ipsa inquisitione ueritatis? Mihi, ait ille, nec secundum rationem uiuere nec beatus omnino quisquis errat uidetur. errat autem omnis, qui semper quaerit nec inuenit. unde tibi unum e duobus monstrandum est, aut errantem beatum esse posse aut eum, qui quod quaerit numquam inuenit, non errare. — Hic ille: Beatus errare non potest. et cum diu siluisset: Non autem errat, inquit. cum quaerit, quia ut non erret quaerit. — Et Trygetius: Ut non erret quidem, inquit, quaerit, sed errat, cum minime inuenit. ita autem tibi profuturum putasti, quod errare non uult, quasi nemo erret inuitus aut quisquam omnino erret nisi inuitus. — Tum ego, cum ille diu cunctaretur quid responderet: Definiendum uobis est, inquam, quid sit error; facilius enim eius fines potestis uidere, in quem iam penitus ingressi estis. — Ego, inquit Licen
Abbreviated transcription (Latin):
nire: aut colligatse & non concupiscat uerum necumid ad sequinon
potuerit necessario miser sit : adhocipsum est beatum hominis: ait
illeper fecte quaerereueritatem. hocenimest peruenire ad finem
ultraquȩ non potest progredi: quisquis ergominus instanter
homo potest hac debet dotoperam inueniendȩ ueritatis &iam seam¬
non inueniat beatus est : totumenim facit quodut faciat itanatus est :
inuentio utem sdefuerit id deerit quod natura non dedit pos¬
tremocum hominem necessesit autbeatum esse aut miserum non ne
dementis esteum quidies noctesq quantum potest instat inuestigan¬
deueritatis miserum dicere. beatus igitur erit: de in de illa definitio
miut arbitror uberius suffragatur: namsibeatus est sicuti est qui
secundum eam partem animiuuit quam regna necetaeris conuenit
& hec pr sratiꝰdicitur quȩ routrum non secundũ rationem uiuat

Expanded text:
nire. aut colligat se et non concupiscat uerum, ne, cum id adsequi non nire. aut colligat se et non concupiscat uerum, ne, cum id adsequi non potuerit, necessario miser sit. — At hoc ipsum est beatum hominis, ait ille, perfecte quaerere ueritatem; hoc enim est peruenire ad finem, ultra quem non potest progredi. quisquis ergo minus instanter homo potest ac debet, dat operam inueniendae ueritati, etiamsnon inueniat, beatus est; totum enim facit, quod ut faciat, ita natus est. inuentio autem si defuerit, id deerit quod natura non dedit. postremo cum hominem necesse sit aut beatum esse aut miserum, nonne dementis est eum, qui dies noctesque quantum potest instat inuestigandae ueritati, miserum dicere? beatus igitur erit. deinde illa definitio mihi, ut arbitror, uberius suffragatur; nam si beatus est, sicuti est, qui secundum eam partem animi uiuit, quam regnare ceteris conuenit, et haec pars ratio dicitur, quaero, utrum non secundum rationem uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
in quã maxime nosuindicaturã sephilo sophia pollicetur: iugumillud
auctoritatis &cussi perfectum nonesseꝗͥadhuc ueritatem requirat.
tumille postdiuturnum silentium : non concedo inquit trrgetius
curquȩ so & plica isticsum enim & habeo audirequo pacto possit & ꝑsec¬
tus homo esse & adhuc quȩrere ueritatem: hicille quiad finem inquit
non peruenit : fateor quod perfectus non sit : ueritatem autem illam
solum dm̃ nosse arbitror : auforte hominis animam cum hoc corpus
hocest tenebnosum carcerẽ dereliquerit: hominis aũt finis est ꝑ¬
fecte quaerere ueritatem: perfectũ enim quaerimus: sed ta menho¬
minem : & tregetius nonigitur potest beatusesse homo quomodo ent̃.
cumid quod magno pere concupiscit ad sequi nequeat  potest autẽ.
homo beate uiuere : siquidem potest secundũeam partem animiui¬
uere quam dominari in homine fasesti: potestigitur uerum in ue¬

Expanded text:
in quam maxime nos uindicaturam se philosophia pollicetur, iugum illud in quam maxime nos uindicaturam se philosophia pollicetur, iugum illud auctoritatis excussi - perfectum non esse, qui adhuc ueritatem requirat. — Tum ille post diuturnum silentium: Non concedo, inquit. - Trygetius: Cur quaeso? explica. istic sum enim et aueo audire, quo pacto possit et perfectus homo esse et adhuc quaerere ueritatem. — Hic ille: Qui ad finem, inquit, non peruenit, fateor, quod perfectus non sit. ueritatem autem illam solum deum nosse arbitror aut forte hominis animam, cum hoc corpus, hoc est tenebrosum carcerem, dereliquerit. hominis autem finis est perfecte quaerere ueritatem; perfectum enim quaerimus, sed tamen hominem. — Et Trygetius: Non igitur potest beatus esse homo. quomodo enim, cum id quod magno opere concupiscit adsequi nequeat? potest autem homo beate uiuere, si quidem potest secundum eam partem animi uiuere, quam dominari in homine fas est. potest igitur uerum inue
Abbreviated transcription (Latin):
concesseras profer q&ille temere dedunquit ciceronem
fuisse sapientem ergonecicero sapiens non suit : a quo in la¬
tina lingua phisofia & incoata est & ꝑfecta : & siconcedam
inquit esse sapientem : non omnia tamen eius ꝓbo atqui
opr etmultacius alia resellas it ñoruimpudenter hocde quoagitur
imꝓbareuidearis : quid si hoc solum non rece illum senssse ad srmare
paratus sum uestra ut opinor nu linter est : nisicuius ponderis
adidquoduolo adadserendum rationes ad feram: pergẽinquidille
quitenim inquit audeam contraeum qui seciceronis aduersarium
ꝓfiatur: hie tregeñus : uolo atendas ait tuiud& noster : quemad modũ
superius beatamuitam definieris : dexistinãque eumbeatumes se
qui secundum eam partem animiuruit : qua mceteris conuenitimpera¬
re: tuautem licenti: uolo uel nunc mihi concedas: Iamenim libertatẽ

Expanded text:
concesseras? profer. — Et ille: Temere dedi, inquit, Ciceronem concesseras? profer. — Et ille: Temere dedi, inquit, Ciceronem fuisse sapientem. — Ergone Cicero sapiens non fuit, a quo in latina lingua philosophia et incoata est et perfecta? — Etsi concedam, inquit, esse sapientem, non omnia tamen eius probo. — Atqui oportet multa eius alia refellas, ut non inpudenter hoc, de quo agitur, inprobare uidearis. — Quid, si hoc solum non recte illum sensisse adfirmare paratus sum? uestra, ut opinor, nihil interest, nisi cuius ponderis ad id quod uolo adserendum rationes adferam. — Perge, inquit ille. — Quid enim, inquit, audeam contra eum, qui se Ciceronis aduersarium profitetur? Hic Trygetius: Uolo attendas, ait, tu iudex noster, quem ad modum superius beatam uitam definieris; dixisti namque eum beatum esse, qui secundum eam partem animi uiuit, quam ceteris conuenit imperare. tu autem, Licenti, uolo uel nunc mihi concedas — iam enim libertate,
Abbreviated transcription (Latin):
puerilis impellit : itaque apudne praesertim cum adbic nutri¬
endieducandi quesitis non solum conceditur sed &iam in prae¬
ceptis habeatis: uol oa deauos discutienda redireo portere quae
concesserias in cautius : et licentius: nor parum inphilosophia ꝓ¬
fectum puto inquit : com in comparatione recti uerique inuenien¬
di contemnitur adisputante uictoria : Ita que libenter obsequor
praeceptis & sententiȩ tuȩ : & tregetum adid quodae mere secon¬
cessisse arbitratur: resenim meiiuiris est redire permitto: tum
alrpius : susceptiame officu nondum partes esse uos met ipsime¬
cum recognoscitis: sed quoniam landudum disposita ꝓfectio
interrumpere meconpellits promeo quoque munere gemi¬
natam sibi potestatem particeps mecũ iudicu nonrennuet.
usque mreditũ meumi : uideo enim hoc uestrum certam̃: longius
ꝓgressurum : & cum discessit : quidinquit licentius temere

Expanded text:
puerilis inpellit. itaque apud Ille, praesertim cum adhuc nutripuerilis inpellit. itaque apud Ille, praesertim cum adhuc nutriendi educandique sitis, non solum conceditur sed etiam in praeceptis habeatis uolo ad ea uos discutienda redire oportere, quae concesseritis incautius. — Et Licentius: Non paruum in philosophia profectum puto, inquit, cum in conparatione recti uerique inueniendi contemnitur a disputante uictoria. itaque libenter obsequor praeceptis et sententiae tuae et Trygetium ad id, quod temere se concessisse arbitratur — res enim mei iuris est — redire permitto. — Tum Alypius: Suscepti a Ille officii nondum partes esse uosmet ipsi mecum recognoscitis. sed quoniam iam dudum disposita profectio interrumpere me conpellit, pro meo quoque munere geminatam sibi potestatem particeps mecum iudicii non rennuet usque in reditum meum; uideo enim hoc uestrum certamen longius progressurum. — Et cum discessit: Quid,inquit Licentius,temere
Abbreviated transcription (Latin):
eamtibi &cidisse arbitror: placuit enim ciceroni nostro
beatum essequi ueritatem inuestigat & iam sud eius inuen¬
tionem nonualeat ꝑuenire : ubihoc inquit cicero dixit:
& licentius: quisigorat eum adfirmas se uehe menter nihil
abhomine peruipose nihilq remanerespienti nisi diligen¬
tissimam in quisitionem ueritatis : proterea quia si incertis
rebus esset ascensus &iam si furtas seueraeforent lberarierrore :¬
nom posset quae maxima est culpasepientis: quam obrem: si& sapien¬
tem necessario beatũ esse credendumest : & ueritatis solainqui sicio ꝑ¬
fectum sapientiae munus est: quid dubitamus &istimare bectamiu¬
tam &uamꝑseipsa inuestigatione ueritatis possecontingere fum
illedicet neandem ad eaquȩ temere concessa sunt rursum re¬
dire, hicego illiboc nonfolent concedere inquam quos ad dispu¬
tandum non inuenin endi uericupiditas : sed ingenu actantia

Expanded text:
eam tibi excidisse arbitror. placuit enim Ciceroni nostro eam tibi excidisse arbitror. placuit enim Ciceroni nostro beatum esse, qui ueritatem inuestigat, etiamsi ad eius inuentionem non ualeat peruenire. — Ubi hoc, inquit, Cicero dixit? — Et Licentius: Quis ignorat eum adfirmasse uehementer nihil ab homine percipi posse nihilque remanere sapienti nisi diligentissimam inquisitionem ueritatis, propterea quia, si incertis rebus esset assensus, etiamsi fortasse uerae forent. liberari errore non posset, quae maxima est culpa sapientis? quam ob rem si et sapientem necessario beatum esse credendum est et ueritatis sola inquisitio perfectum sapientiae munus est, quid dubitamus existimare beatam uitam etiam per se ipsa inuestigatione ueritatis posse contingere? Tum ille: Licetne tandem ad ea. quae temere concessa sunt, rursum redire ? — Hie ego: Illi hoc non solent concedere, inquam. quos ad disputandum non inueniendi ueri cupiditas sed ingenii iactantia
Abbreviated transcription (Latin):
lent efficere : quoniam teinquit uideo magno opere nõsur¬
gereut aduersum inuicem disputemus qđ teutiliter uelle
confido quaero curbeatusesse non possit quiuerũ quae¬
rit etiã ꝓs iminime inueniat: qui beatum inquit trrge¬
tius uolumus esseperfectum in omnibus sapientem: qui autẽ
adhuc quaerit ꝑfectus non est : huncigitur quomodo
asseras beatum : omnino non uideo: & ille potest apue
uiuere inquit auctoritas iorum : Nonomnium inquit
trrgetius quorum tandem ille eorũ scilic& quis apientes
fuerunt tumlicentius carnedes in quit tibi sapiens ñ
uidetur egoait graecus non sum: nesciocarne adefiste
qui fuerit : quid inquit licentius deillo nostro cicerone
quid tandẽ &istimas hiccumdiu tacuis set sapiens fuit
inquit : & illeergo eius de hacresententia hab& a pud te
aliquid ponderis : habet inquit : accipeigitur quae sit: nã

Expanded text:
lent efficere. Quoniam te, inquit, uideo magno opere nos urlent efficere. Quoniam te, inquit, uideo magno opere nos urgere, ut aduersum inuicem disputemus, quod te utiliter uelle confido, quaero, cur beatus esse non possit qui uerum quaerit, etiamsi minime inueniat. — Quia beatum, inquit Trygetius, uolumus esse perfectum in omnibus sapientem. qui autem adhuc quaerit, perfectus non est. hunc igitur quomodo asseras beatum, omnino non uideo. — Et ille: P test apud te uiuere, inquit, auctoritas maiorum? — Non omnium. inquit Trygetius. — Quorum tandem? — Ille: Eorum scilicet, qui sapientes fuerunt. — Tum Licentius: Carneades, inquit, tibi sapiens non uidetur? — Ego, ait, Graecus non sum; nescio Carneades iste qui fuerit. — Quid, inquit Licentius, de illo nostro Cicerone quid tandem existimas ? — Hic cum diu tacuisset: Sapiens fuit, inquit. — Et ille: Ergo eius de hac re sententia habet apud te aliquid ponderis? — Habet, inquit. — Accipe igitur quae sit; nam
Abbreviated transcription (Latin):
qudopinaminidtum licentius y̧ mibt prgrsis. inquitnu dea¬
tur s nã maiores nostra quos sapientes. beatosque a ccepimus
eosolo quo duerum : quae rebant ũ benebea te que uixfrt :
agogratias in quami quod ieum ainpio meiudicem fecis¬
tis: cuifateor. in udeream coeperam: quoniam igit᷑
altemuestrũ uudetur beatam uitã solam inuestigatio¬
neueritatiss al teri nonnisi inuentione possecontingere
matungius autem paulo anteostendit intuam licentipar¬
tem seuelle transire  magna operespecto quales sententia¬
rum uestrarũ patroes sepositis : Resenim magna est & diligenti
discussione dignissima : gires magna est aidicentius magnos uiros
desiderat: Noliquȩrere in quã praeseram in hacuilla quo dubi¬
uis gentium repe rire difficile est & potius &x plica curidqđ
abste non temere ut opinor ꝓla tũest & quatibi ratione uideat᷑ :
Nam & maximȩ rescum a paruis quȩruntur magnoseos so¬

Expanded text:
quid opinamini ? — Tum Licentius: Mihi prorsus, inquit, uidequid opinamini ? — Tum Licentius: Mihi prorsus, inquit, uidetur. nam maiores nostri, quos sapientes beatosque accepimus, eo solo, quod uerum quaerebant, bene beateque uixerunt. — Ago gratias, inquam, quod cum Alypio me iudicem fecistis, cui, fateor, inuidere iam coeperam. quoniam igitur alteri uestrum uidetur beatam uitam sola inuestigatione ueritatis, alteri non nisi inuentione posse contingere, Nauigius autem paulo ante ostendit in tuam, Licenti, partem se uelle transire, magno opere specto, quales sententiarum uestrarum patroni esse possitis. res enim magna est et diligenti discussione dignissima. — Si res magna est, ait Licentius, magnos uiros desiderat. — Noli quaerere, inquam, praesertim in hac uilla, quod ubiuis gentium reperire difficile est, et potius explica, cur id quod abs te non temere, ut opinor, prolatum est et qua tibi ratione uideatur. nam et maximae res cum a paruis quaeruntur, magnos eos so
Abbreviated transcription (Latin):
me inquit nauigius quoda licentio dictum est: potest enim
fortas se hoc ipsum essebeate uiuere inueritatis in quisia¬
oneiuiuere: Defimergo atotrigetius quid sit beatauita ut &
eo cblligam quid res pondere conueniat: Quideesses inquã
ẽẽ aliud beate uiuere nisi secundum id quod in homine opti¬
ranum est iuere : temere : inquit uerba non fundamnã
id ipsum optimum quid it definendum mihiabs teputo: quis
anquam dubita uerit. nibilesse aliud haminis optimum quã
parcem animi euidominantioptem porare
corinenit Aetera quȩ q̃: in homine sunt᷑ : baec autem mealiã
postule si defilitionem : mens aut ratio dicipotest: quod sitibi
nonui dedirs qua rre quomo do ipsea definias uelbeatam a¬
lnuitamuel hominis toptimuros ad sentior in quio qiuder¬
guuio a dpro positum umnquam redeemos iuideur notibinon
rtinuento uerobeate pos seuiup sitantum qugraturq᷑ terea¬
to inquit isontemtiq̃ : illam mmedihiatbĩ mnie uicletur. : Uosinqĩa

Expanded text:
me, inquit Navigius, quod a Licentio dictum est. Potest enim fortasse hoc ipsum esse beate vivere, in veritatis inquisitione vivere. Defini ergo, ait Trygetius, quid sit beata vita, ut ex eo colligam quid respondere conveniat. Quid censes, inquam, esse aliud beate vivere, nisi secundum id quod in homine optimum est, vivere? Temere, inquit, verba non fundam: nam id ipsum optimum quid sit, definiendum mihi abs te puto. Quis, inquam, dubitaverit, nihil aliud esse hominis optimum, quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potenon uidetur, quaere quomodo ipse definias uel beatam uitam uel hominis optimum. — Adsentior, inquit. Quid ergo? ut ad propositum, inquam, redeamus, uideturne tibi non inuento uero beate posse uiui, si tantum quaeratur? — Repeto, inquit, sententiam illam meam: minime uidetur. — Uos, inquam,