comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presens eccł̃ie tempus quo dño
cooꝑante inspẽ fitturi sabbati
laborat intunare. Septies enim
seni: quadraginta duo faciunt
Et sex quidem ad oꝑa: septemuͦ
ad requiem significancdam ꝑri-¬
nere rarus qui dubitet unde be¬
ne popls de terra egypti salua¬
tus quadragnita quidẽ annes
moratur indeserto: s quia sb̃
sp intrandi mrequiem sedu¬
lus exerretur: septies sena .⁊ qua¬
draginta duo ine artissime castra¬
metatur Quorũ ultimo dum ih̃m
ducem suscipit mox aperto iordane
ꝓmissas olum sedes deuictis hosti¬
b adit: sicut ⁊ dñs ilx quadra¬
gesima secunda generatione. ex
quo mundus cecitatis prisce tene¬
bras abraham credente discussit
adueniens incarne baptismi no¬
bis lauachro celi ianuas pandit
Et ip̃i perfecto uirtittum cursu ĩ
quo quod non uidemus sꝑantes
per patientiam expectamus: sub
euisdem ut dictum est numeri sa-¬
cramento. post sieratum. xp̃o drice
let flunium ꝓmissa patrie celes¬

Expanded text:
praesens Ecclesiae tempus quo Domino praesens Ecclesiae tempus quo Domino cooperante in spem futuri Sabbati laborat, intimare. Septies enim seni quadraginta duo faciunt. Et sex quidem ad opera, septem vero ad requiem significandam pertinere, rarus est qui dubitet. Unde bene populus de terra Aegypti salvatus quadraginta quidem annos moratur in deserto, sed quia sub spe intrandi in requiem sedulus exercetur, septies sena, id est quadraginta duo viae arctissimae castrametatur. Quorum ultimo dum Jesum ducem suscipit, mox aperto Jordane promissas olim sedes, devictis hostibus, adit. Sicut et Dominus Jesus, quadragesima secunda generatione, ex quo mundus caecitatis priscae tenebras Abraham credente discussit, adveniens in carne baptismi nobis lavacro coeli januas pandit. Et ipsi perfecto virtutum cursu, in quo quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus sub ejusdem ut dictum est numeri sacramento, post siccatum Christo duce laeti fluvium promissa patriae coeles
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter ut dixi. nõ septem
et undecim s seꝑties undec̃
significatur transgressio. qll
motu facta est hominis peccan¬
tis: hoc est perfectionis sue sta¬
bilitatem transgredientis. cu¬
piditate amplius aliqusd la¬
bendi. Conuenient̾ gͥ undena¬
rio septies multiplicato: ad nu¬
merũ septuagesimũ ⁊ septimũ
cuncta peccata ꝑueniunt. Inquo
numero etiã fit plena remissio
peccatorum. expiante nos carne
sacerdotis nostri. aquo nunc
iste numerus incipit: ⁊ recon¬
ciliante nos deo. ad quem nunc
iste numerus peruenit: ꝑ sp̃m
scm qui columbe sp̃e in hoc bap¬
dismo ubi numerus iste comme¬
moratur apparint. uerum pre¬
misse superius exposttioni siqͥs
resultare uoluerit dicens ma¬
theum non quadraginta unã
sed quadraginta duas genera¬
tiones posuisse: quia iuixta fidẽ
paralipomenon iechonias pro
duab personis patre scilicet ⁊ fi-¬
lio debeat computari: intelligat
eundem nichilominus numer̃

Expanded text:
Quapropter ut dixi non septem Quapropter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi. Convenienter igitur undenario septies multiplicato, ad numerum septuagesimum et septimum cuncta peccata perveniunt. In quo numero etiam fit plena remissio peccatorum, expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos Deo, ad quem nunc iste numerus pervenit, per Spiritum sanctum qui columbae specie in hoc baptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Verum praemissae superius expositioni, si quis resultare voluerit, dicendo Matthaeum non quadraginta unam, sed quadraginta duas generationes posuisse, quia, juxta fidem Paralipomenon, Jechonias pro duabus personis, patre scilicet et filio, debeat computari, intelligat eumdem nihil ominus numerum
Abbreviated transcription (Latin):
decim autẽ: transgressionem dena-¬
rii significant. At si indenarioꝑ
fectio beautudinis significatur:
uncle est etiam illucd qd̃ om̃s
conducti ad uineam denario re-¬
munerantur: quod fit cum sep¬
tenaria creatura trinitati creato¬
ris ad iungit᷑᷑ manifestum est̃
quod transgressio denarii pecca¬
tum significat ꝑsuꝑbram plus
aliquid habere cupientis: ⁊ inti-¬
gritatẽ ꝑfectionemq amitten-¬
tis. Hoc autẽ septies ꝓpterea adn¬
citur: ut motu hominis facta
significetur illa transgressio.
Ternario enim numero: meorp¬
rea pars hominis significatur
Unde est qd̃ ex toto corde extom
anima. extota mente diligere
iubemur dm Quaternario uͥ
corpus. Multis enimmodis qͣ¬
driꝑtita inuenttur natura cor¬
poris. Ex his gͦ coniunctis ho¬
mo constans: non absurde se¬
tenario numero significatur.
Motus autẽ in numeris nõ ez¬
primitur cũ dicimus unum
duo. tria. quatuor ⁊ cet̾a: s cũ
dicunus semel. bis ter quatt̾

Expanded text:
decim autem transgressionem denadecim autem transgressionem denarii signperfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura trinitati Creatoris adjungitur, manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat, per superbam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur. Unde est quod ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligere jubemur Deum . Quaternario vero corpus; multis enim modis quadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non exprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuor, etc., sed cum dicimus, semel, bis, ter, quater.
Abbreviated transcription (Latin):
sue patris que nos expiatos ab om̃i
peccato purgatos coniungit ut si¬
at quod ait apls. qui aũ ad heret
ro qui est penes lucam. ⁊ ip̃e xp̃c a
quo incipit enumeratio. ⁊ deus ad
quem peruenit connumerant᷑: et
qui significatur om̃nim ꝓrsus̾
remissio et abolitio peccatoꝵ. Nam
et huius numeri mentionẽ dñs
fecit: cum eum petrus de dimit¬
tendis peccatis fris interrogass.
Att enim. non solum septies: sed¬
usq septuagies septies ẽẽ dimit¬
tendum. Unde recte creditur com¬
memoratione numeri huius: or̃a
peccata uississe dimitri. Nec time¬
re dñs ⁊ frustra septuagesima et
septima generatione uenit abolitu¬
rus om̃ia peccata: nisi quia millo
numero aliquidlatet: qd̃ ad sig¬
nificationem ꝑtineat omniũ pec¬
catorũ. Hoc aut̾em inundenario
numero et septenario: consideran¬
dum est Qui numeri ꝑse multi¬
plicati: ad tantum ꝑuieniunt. Nã
undecies septem uel septies unde¬
ni: septuaginta septem fiunt. Un¬

Expanded text:
suae Patrisque nos expiatos ab omni suae Patrisque nos expiatos ab omni peccato et purgatos conjungit, ut fiat quod ait Apostolus: Qui autem adhaeret ro qui est penes Lucam, et ipse Christus a quo incipit enumeratio, et Deus ad quem pervenit, connumerantur, et quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim: non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario numero et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim, septuaginta et septem fiunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
plar emandatis: nongentos. xl iiͣ.
Qui frnit matusale: qui fuit e¬
noch. Pulcher generationũt ordo
abaptrrato dei filio usꝙ ad dm̃i pa¬
trem ascendens. septuagesimo gͣ¬
du enoch habet: qui dilata morte
translatus est in paraysum: ut
significet eos qui in grãm adopti¬
onis filiorum ex a qua et sp̃u scõ
regenerantur interim post absri¬
lutionem corporis eternam suscipi¬
endos inrequiem. Septuagenarius
quippe numerus ꝓpter septimam
sabbati adrequiem eorum signifi¬
candam. qui iuuante xp̃i gr̃a de¬
calogum legis impleuerint aptis¬
sime congruit: intꝑr resurrectio¬
nis inmitabili dei sapientie con¬
templande ꝑsecula monstret eẽ
iungendos. Qui fuit sech: qui
fuit adam: qui fuit dei. Qͥa xp̃i
aliqua iniquitas qui nullam ba-¬
buit. non est utiq coniuncta mi-¬
quitatib hominum. quas ĩ sua
carne suscepit: ideo numerus pe¬
nes mathͣm excepto xp̃o est qua¬
dragenarius. Quia nero iusticie

Expanded text:
plar emendatis, nongentos quadraginplar emendatis, nongentos quadraginQui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch. Pulchre generationum ordo a baptizato Dei Filio usque ad Deum Patrem ascendens, septuagesimo gradu Enoch habet, qui dilata morte translatus est paradisum, ut significet eos qui in gratiam adoptionis filiorum ex aqua et Spiritu sancto regenerantur, interim, post absolutionem corporis, aeternam suscipiendos in requiem septuagenarius quippe numerus propter septimam Sabbati, ad requiem eorum significandam qui, juvante Christi gratia, decalogum legis impleverint, aptissime congruit et in tempore resurrectionis, indemutabili Dei sapientiae contemplandae per saecula monstret esse jungendos. Qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit Dei. Quia Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique conjuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit; ideo numerus penes Matthaeum, excepto Christo, est quadragenarius. Quia vero justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
arfaxat sela. uel sale filium: nł¬
lo interposito genuisse ꝑhibet᷑
Sic enim habes. Porro arfaxat.
uixit triginta annos: ⁊ genuit
sale Itemq inparalipomenon.
Arfarxat autẽ genuit sale: qui
et ip̃se genuit heber. Scito ergo
beatum lucam hanc generatio¬
nem de septuagnnita interpre¬
tum editione sumpsisse: ubi
scriptum est quod arfaxat cẽ¬
tum triginta quinq annorũ
genuerit caman. Et ip̃e camã
cum centum triginta fuerit
aumnorum: genuit sela S qͥd
horum sit uerius aut sintrũ¬
ꝙ uerum ẽẽ possit: cłs nouerit
Nes simplietter ammonemus
lectorem. tantam inter utis q
celices inserie temꝑum eẽ cdis¬
crepantiam: ut adilunio us-¬
ꝙ ad natinitatem abrabe. in
ebraica ueritate aunt dricen¬
ginta interp̃tum translatione in
septuaginta septem reꝑiantur eẽ
comprehensi. Et quod quidã chro¬
nographi medii horum incedentes.
ablata tantum cainan generatiõe
nec ceteris annis ad hebreum exem¬

Expanded text:
Arphaxat Sela, vel Sale filium, nuArphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta interpretum editione sumpsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxat centum triginta quinque annorum genuerit Cainan, et ipse Cainan, cum centum triginta fuerit annorum, genuerit Sela. Sed quid horum sit verius, aut si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, ut a diluvio usque ad nativitatem Abrahae in Hebraica veritate anni CCXCginta Interpretum translatione M septuaginta septem reperiantur esse comprehensi. Et quod quidam chronographi medii horum incedentes, ablata tantum Cainan generatione, nec caeteris annis ad Hebraeum exem
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝑsalomonẽ descendit.
in ciui matre ille peccauit: lu¬
cas uero ad ip̃m dauid ꝑ natłm
ascendit: ꝑeuius nominis ꝓ¬
phetam. deus peccatum illius
expiauit. Qui fuit inquit na¬
than: qui fuit dauid. qui fun
iesse. Iste queq numerus qũ
lucas exequit᷑ ceruissime pr¬
sus abolitionem peccatoꝵ indi¬
cat: de quo suo loco uidebis: Ste
mireris si lucas adauid usqz al
axp̃m plures successiones. mactͥł
pauciores: hec est ille quadra¬
ginta tres. ille igiti ecto po¬
sutr: cum peralias ꝑsonas ge¬
nerationem fatearis esse decir¬
samn: Potest enim fieriut alii
longeuam transegerunt utt̃ã
alterius ũ generationis uin
imatura etate decesserint: cũ
uideamus complures senes cũ
sus nepotib uinere: alios u̾
uiros statim filiis obire suscepus:
Qui fuit sela: qui fuit camã:
qui fuit arfaxat: Nomen et ge¬
neratio cainam uxta ebraicam:
ueritatem: neq ingenesi neq
inuerbis dierum inuenit᷑ . Sed

Expanded text:
David per Salomonem descendit, David per Salomonem descendit, in cujus matre ille peccavit. Lucas vero ad ipsum David per Nathan ascendit, per cujus nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit. Qui fuit inquit Mathan, qui fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures successiones, Matthaeus pauciores: hoc est, iste quadraginta tres, ille viginti octo posuit, cum per alias personas generationem fatearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad dm̃: cui mundati et expia¬
ti reconciliam᷑ Merito ⁊ ad optio¬
nis originem ip̃e suscepit: quia
ꝑadoptionem efficimur filii dei
credendo infilium dei: per carnalẽ
uero generationem filius d̃i pou᷑
autẽ demonstrauit nonse ideo
dixisse ioseph filium heli quod de
illo genitus. s quod illi fuerit ad¬
optatus: cum ⁊ ip̃m adam filiũ
dei dixit. cum sit factus adeo: sed
per grãm quam postea peccando
amisit tamqͣm filius inparady¬
so constititus sit. Qua ꝓpter m
generationib mathei significa¬
tur nr̃orum susceptio peccãto¬
rum adño xp̃o: ingenerationi¬
b autem luce significatur a¬
bolicio nr̃orum peccatorum a
dño xp̃o. Ideo eas ille descendens
enarrat: iste ascendens: Quod
enim dicit apls. misit deus si¬
lium suum in similitudinem
carnis peccati: hec est susceptio
peccatoꝵ. Quod autẽ adlit ut
de peccato dampnaret peccatũ
incarne: hec est expiatio pecca¬
torum:. Proinde matheus ab ip̃o

Expanded text:
enit ad Deum, cui mundati et expiaenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, credendo in Filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius Dei potiuautem demonstravit non se ideo dixisse Joseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio peccatorum a Domino Christo: in generationibus autem Lucae, significatur abolitio nostrorum peccatorum a Domino Christo. Ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. Quod enim dicit Apostolus: Misit Filium suum in similitudine carnis peccati , haec est susceptio peccatorum. Quod autem addit: Ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. Proinde Matthaeus ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
re dignatus est prefigurant: Iccir¬
co autẽ iste numerus hanc tempo¬
zalem uitam terrenãꝙ significat:
quia et tempora annorum quadri¬
ꝑtitis uicibus curiunt: ⁊ mundus
ipse quatuor partib terminat᷑
Quadraginta autẽ: quat̾ habent
decem: Porro ip̃a decem: ab unous¬
ꝙ ad quatuor progrediente nu¬
mero consummant᷑. Ad istam itaꝙ
mortalitatẽ nobiscum participandã
quia descendentem xp̃m uoluit sig¬
nificare matheus: ideo ip̃as genera¬
tiones ab abraham usq ad ioseph.
⁊ usq ad ip̃uis xp̃i natiuitatem
descendendo commemorauit ab mi
tio euangelii sui. Lucas autẽ non
abinitio euangelii sui s abaptis¬
mo xp̃i generationes enarrat᷑ nec
descendendo s ascendendo tamqͣm
sacerdotem inexpiandis peccatis
magis ad signans: ubi eum nox
de celo declarauit ubi testimoniũ
ioh̃es ip̃e ꝑhibiit dicens: Ecce qͥ
tollit peccata mundi. Ascendendo
autẽ transiit ad abrahã et ꝑue-¬

Expanded text:
re dignatus est praefigurant? Idcirre dignatus est praefigurant? Idcirco autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significat, quia et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem descetio Evangelii sui; Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi generationes narrat, nec descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans, ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipsi perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit ad Abraham, et perv
Abbreviated transcription (Latin):
bac terra reginos oportet a xp̃o
sccł̃m disciplinam laboriosam.
qua flagellat deus itt sͥptũ
est: omnem filiũ quem recipit Ne¬
ꝙ enim quadragnita due quod fa¬
ciunt ter quaterni ⁊ deni: s ꝓpter
unum iheconiam bis numeratum
quadraginta una generationes
fiunt si ⁊ ip̃m xp̃m ad numeremus
qui huic regende uite nr̃e tempora¬
li atq terrene. tamqͣm numero
quadragenario regalit̾ presidet
Nam quia numerus iste laborio
si huius temporis sacramentũ ẽ
quod sub disciplina regis xp̃i ad¬
u̾sum diabolum dimicamus etiã
illud declarat quod quadragiita
dierum ieiuniũ hoc est humilia-¬
tionem anue consecrauitz Et lex
⁊ ꝓphete ꝑ moysen ⁊ helyam qui qͣ¬
dragenis dieb ieiunauerunt ⁊ euͣ¬
gelium per ip̃ius dñi ieiunium.
quib dieb. quadraginta etiam
temptabatur adiabolo: quid aliud
quam ꝑ omne huius scl̃i tempus¬
temptationem nr̃am in carne sua
quam de nr̃a mortalitate ad sume¬

Expanded text:
hac terra regi nos oportet a Christo hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat Deus ut scriptum est omnem filium quem recipit . Neque enim quadraginta duae, quod faciunt ter quaterni et deni, sed propter unum Jechoniam bis numeratum quadraginta una generationes fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae vitae nostrae temporali atque terrenae, tanquam numero quadragenario regulariter praesidet. Nam quia nusi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius stentationem nostram in carne sua, quam de nostra mortalitate assume
Abbreviated transcription (Latin):
tum reperta aut absq. ullis ac¬
torib commentata sunt: sed
ip̃i hec saluatoris nr̃i scd̃m car¬
nem ꝓpinqui. sen studio tanti
semmnis demonstrandi. seu docẽ¬
di que scdm ueritatem gesta st̃
tradiderunt. Hec affricanus
his ip̃is sillabis ꝓfert: excepto
quod ꝓmathat posuit melchi
quia fortasse uel codex illius sic
habuit: uł inhystoria inqua
hec didicerat eundem mataht
iuenit esse binomiũz Quiag
mathens regale lucas sacerdota¬
lem dñi ꝑsonam suscepere taxã¬
dam: unde ⁊ in quadriga cheru-¬
bin hunc leo fortissimus bestia¬
rum. illum uitulus sacerdotũ
uidelicet hostia designet: eandẽ
uterq sui operis intentionẽ in
genealogia quoq saluatoris
texendam seruainit. Acute nãꝙ
animadu̾sum est matheum qͥ
regiam in xp̃o instituerat insi¬
nuare ꝑsonam: excepto ip̃o xͦ
quadragnita homines ingene¬
rationtm serie nominasse. Nu¬
merus autẽ iste illud tempus
significat: quo mnhoc scło ⁊ in

Expanded text:
tum reperta, aut absque ullis auctum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri secundum carnem propinqui, seu studio tanti seminis demonstrandi, sive edocendi, quae secundum veritatem gesta sunt, tradiderunt. » Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel historia in qua haec didicerat, eumdem Matthat invenit esse dyonymum. Quia ergo Matthaeus regalem, Lucas sacerdotalem Domini personam suscepere taxandam, unde et in quadriga cherubim hunc leo fortissimus bestiarum, illum vitulus sacerdotum videlicet hostia designat, eamdem uterque sui operis intentionem in genealogia quoque Salvatoris texenda servavit. Acute namque animadversum est Matthaeum qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepto ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominasse. Numerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dem germinis siũ filium ꝓpter
quod et scribitur. iacob arttẽ ge¬
nuit ioseph: sed̃m uero legis pr¬
ceptum heli efficitur filius: cuĩ
iacob quia fr̃ erat uxorem ad sus¬
citandum fr̃i semen acceperat.
Et per hoc rata inuenitur atꝙ ĩ¬
tegra generatio:. et ea quam ma¬
theus numerat dicens. iacobañ
genuit ioseph: et ea qͣm lucas
conpetenti obseruatione de sig¬
nat dicens: qui putabatur ẽẽ
filius ioseph. qui fuit heli. Qͥ
et ip̃e subsonante eadem distic¬
tione heli esse filius putabatur
qui fuerat mathat. Quia lei¬
lem hanc successionẽ que uelu
adoptione quadam erga de fur¬
tos constat magis qͣm germius
ueritatem: competenti satis pel
hoc designauit indicio. obsernõ
euangelista: ne ommino in hiuꝰ¬
cemodi successionib genuisse
aliquem nommnaretz Per qued
digna distinctione non descen
dens. s ascendens usq ad adã
⁊ ad ipsum usq peruentt dĩ
Hec autem non nobis adsubi¬

Expanded text:
dem germinis suum filium, propter dem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph: et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens: Qui putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli. Qui et ipse subsannante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctidens, sed ascendens, usque ad Adam, et ad ipsum usque pervenit Deum. Haec autem nobis non ad subi
Abbreviated transcription (Latin):
styrpe uemientes: unũ q̃uem lucas.
alterum quem matheus cõmemorat
habere potuerit:. Dicit enim matheꝰ:
Mathan autem: genuit iacob Ia¬
cobautẽ genuit ioseph uirũ ma¬
rie: S huius nodum questionis
africanus de consonantia euange¬
liorum scribens: aꝑtissime soluit:
Mathan inquit et mathat. diu̾¬
sis temporib de una eademq uxo¬
re estha nomine singłos filios ꝓtrea¬
runt: quia mathan qui ꝑsalomo¬
nem descendit uxorem eam pmus
acceperat. ⁊ relicto uno filio iacob
nomine defunctus est: post cuius
obitum qm̃ lex induam alii iiro
non uetat nubere mathat. qui per
natãngenus ducit. cum eẽt ex ea-¬
dem tribu. s non ex eodem genere
relictam mathe accepit uxorem:
exqua et ip̃e accepit filium nõte
heli: per quod exdiu̾so patrum
genere efficiunt᷑ iacob et heli ute¬
rini frẽs: quorum alter idest ia-¬
cobfr̃is heli sine liberis de functi
uxorem ex mandato legis accipi¬
ens genuit ioseph. natura qui¬

Expanded text:
stirpe venientes, unum quem Lucas, stirpe venientes, unum quem Lucas, alterum quem Matthaeus commemorat, habere potuerit. Dicit enim Matthaeus: Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de consonantia Evangeliorum scribens, apertissime solvit. Mathan, inquit, et Mathat diversis temporibus de una eademque uxore Estha nomine singulos filios procreaverunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ꝓpter illos posint: qui
eum ex ioseph sicut alii hommnes
generant᷑ existimant esse ꝓgeni¬
tum: Unde si quem mouet cum
maria de sp̃u scõ genuerit xp̃m
et ioseph illius non uere s puta¬
tiue pater appelletur. cur nõ ma-¬
rie potuis quam ioseph que nichil
ad eum ꝑtinere iubebatur genera¬
tio describitur: sciat primum nõ
esse consuetudinis scripturarũ nt
mulierum in generationib ordo
texatur: demde ex una tribu fuis¬
se ioseph ⁊ mariam: Unde ⁊ lege
eam accipere cogebatur ut ꝓpmꝙͣ
et quod simul censent᷑ in bethleẽ
ut de una uidelicet styrpe gene¬
rati: atq ideo ꝑgenerationem ioseph
origo quoq marrie monstret᷑. Pul¬
cherrime sane lucas genea logiam xͥ
dicturus. ip̃m patrem premisit lo¬
quentem. tu es filius meus dilectus:
ut eundem uerum dei filium dini¬
na atestatione que uerum hominis
filium humane successionis ordi¬
ne comprobaret. Qui fiit belr qui
duos patres exlinersa proauorũ

Expanded text:
verbum propter illos posuit, qui verbum propter illos posuit, qui eum ex Joseph sicut alii homines generantur, rebantur esse progenitum. Unde si quem movet, cum Maria de Spiritu sancto genuerit Christum, et Joseph illius non vere, sed putative pater appelletur, cur non Maria potius quam Joseph, quae nihil ad eum pertinere videbatur, generatio describatur, sciat primum non esse consuetudinis Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam, unde et lege eam accipere cogebatur, ut propinquam. Et quod simul censentur in Bethlehem, ut de una videlicet stirpe generati, atque ideo per generationem Joseph, origo quoque Mariae monstretur. Pulcherrime sane Lucas, genealogiam Christi dicturus, ipsum patrem praemisit loquentem: Tu es filius meus dilectus , ut eumdem verum Dei Filium divina attestatione, quem verum hominis filium humanae successionis ordine comprobaret. Qui fuit Heli, quiduos patres ex diversa proavorum
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciunt: ut infide sc̃e trini¬
tatis orbis baptizetur innũ¬
sus. Stabat auitẽ in latẽ dex¬
tro atrii sacerdotum contra o¬
rientem ad meridiem: quia
flante noui testamenti grã da-
tum est ꝑeum qui isitanit
nos oriens exalto.S ⁊i nu¬
meris scripture sc̃ẽ locis: trice¬
narius nrimerus xp̃i ⁊ ecclie
sacramentis aptatus mueni¬
ͭ. Nam ⁊ ioseph qui infigit¬
ram resurrectionis noniꝙ testa¬
menti octoginta annis egyptios
a fame defendit tricenarnis ablu¬
tis ergastuli sordib regni guber¬
nacula suscepit: ⁊ dauid eadem eta-¬
te regnum quod septuagenarius
hoc est perpetua quiete dignus cõ¬
pleret mecauit: et erechibel trig̃¬
ta annorũ apertis sibi celis pro¬
phetie dona promeruit: Et q̃uia
ꝑfidem et aduersa longanimit̾
ferri. ⁊ sublimit̾ debent premia
sperari: et arche uel templi alti¬
tudo et tabernaculi longitudo tͥ¬
gnita cubitis mensuratiuz Ut ꝓu-¬
tabatur inquit filius ioseph: Hoc

Expanded text:
aspiciunt, ut in fide sanctae Triniaspiciunt, ut in fide sanctae Trinitatis, orbis baptizetur universus. Stabat autem in latere dextro atrii sacerdotum contra Orientem ad Meridiem, quia stante Novi Testamenti gratia, datum est per eum qui visitavit nos oriens ex alto . Sed et innumeris Scripturae sanctae locis tricenarius numerus Christi et Ecclesiae sacramentis aptatus invenitur. Nam et Joseph, qui in figuram resurrectionis Novique Testamenti octoginta annis Aegyptios a fame defendit, tricenarius ablutis ergastuli sordibus regni gubernacula suscepit, et David eadem aetate regnum, quod septuagenarius, hoc est perpetua quiete dignus compleret, inchoavit, et Ezechiel triginta annorum apertis sibi coelis prophetiae dona promeruit. Et quia per fidem et adversa longanimiter ferri, et sublimiter debent praemia sperari, et arcae vel templi altitudo. et tabernaculi longitudo, triginta cubitis mensuratur. Ut putabatur inquit filius Joseph. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Cui sensui suffragatur: quod
apłi percepta scĩ sp̃c gratia. pͥ¬
mo animarũ tria milia bapu¬
⁊ant: Et quia maris enei men¬
tio incidit: libet ⁊ inceteris qͥmͦ
baptismi regule congruat inqͥ¬
rerez Alabio inquit usꝙ ad la¬
bium cubitorum decem: quia
non terrena nos sollicitudine
coangustari. sed celestis denarii
oportet expectatione dilatariz
Labium eius quasi labrũ cali¬
cis uel folium repandi lilis
quorum uno poculum dñice
passionis. altero patefacta resuz¬
rectionts eius clarctas exprimit᷑
Nam quod ait apłs quicumꝙ
baptrati sumus inxp̃o ib̃u in
morte ip̃uis baptirati sumus.
adlabium calicis pertinet. Qd̾
di lilii respicit: Grossido eius
trium unciarum: ut om̃e bap¬
tiratorum robur fidei. spei cari-¬
tatisq ꝑfectione solidetur: Qͥn-¬
q cubitos habebat altitudins:
qͥuia quicquid uisu auditu.
gustu. olfactu. uel tactu delm¬
quit᷑ totum unda regeneratio¬
nis abluitur: Boues qui por-¬
tant singulas celi plagas terni

Expanded text:
Cui sensui suffragatur, quod apostoli percepta sancti Spiritus gratia, primo animarum tria millia baptizant. Et quia maris aenei mentio incidit, libet et in caeteris quomodo baptismi regulae congruant inquirere. A labio inquit usque ad labium cubitorum decem , quia non terrena nos sollicitudine coangustari, sed coelestis denarii oportet exspectatione dilatari. Labium ejus quasi labium calicis vel folium repandi lilii: quorum uno poculum dominicae passionis, altero patefacta resurrectionis ejus claritas exprimitur. Nam quod ait Apostolus: Quicunque baptizati sumus Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus , ad labium calicis pertinet. Quod di lilii respicit. Crassitudo ejus, trium unciarum, ut omne baptizatorum robur, fidei, spei, charitatisque perfectione solidetur. Quinque cubitos habebat altitudinis, quia quidquid visu auditu, gustu, olfactu, vel tactu delinquitur, totum unda regenerationis abluitur. Boves qui portant, singulas coeli plagas terni
Abbreviated transcription (Latin):
alud quod de miraculo scimus:
Potest autẽ tricennalis baptira¬
ti saluatoris etas etiam nr̃i bap¬
tismatis intimare mysteriũ. pro¬
pter fidem scilicet sc̃e trinitatis ⁊
operationem decalogi legalis: qͥ
nimirum decalogus reuelata
fidei grã sublimius intelligitur
⁊ deuotius impletur. Quasi eñĩ
quoddam sacroscm̃ triennii tem¬
pus baptirandos habere docuit.
qui ait: Ite docete om̃es gentes.
baptitantes eos in nomine patͥs
⁊ filii. ⁊ sp̃c sancti: quasi hoc
idẽ triennium ꝑdecem multi¬
plicari precepit cum subiunx̃
docentes eos seruare omnia. que¬
cumq mandani uobis: Incu¬
ius etiam figura mare eneum
in quo sacerdotes templum intͣ¬
turi lauabant᷑ ⁊ triginta cu¬
bitorum funiculo circuiri exte-¬
rius. ⁊ intus tria milia metre¬
tas capere potuisse narratur:

Expanded text:
aliud quod de miraculo scimus. aliud quod de miraculo scimus. Potest autem tricennalis baptizati Salvatoris aetas etiam nostri baptismatis intimare mysterium, propter fidem, scilicet sanctae Trinitatis et operationem decalogi legalis. Qui nimirum decalogus revelata fidei gratia, quo sublimius intelligitur, eo et devotius impletur. Quasi enim quoddam sacrosanctum triennii tempus baptizandos habere docuit, qui ait: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quasi hoc idem triennium per decem multiplicari praecepit, cum subjunxit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . In cujus etiam figuram mare aeneum, in quo sacerdotes templum intraturi lavabantur, et triginta cubitorum funiculo circuiri exterius, et intus tria millia metretas capere potuisse narratur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipse ih̃c erat incipiens quasi
annorum triginta: ut putabatur
filius ioseph Ih̾̃c annorum trigin¬
ta baptitatur: et tunc demum in¬
cipit signa facere et docere: legiti¬
mum tempus uidelicet ⁊ matu
rum ostendens etatis. his qͥ om¬
nem etatem uel ad sacerdotium.
uel ad docendum putant oportu¬
nam Qui etiam ut supra lectũ
est anno duodecimo etatis sue m
medio doctorum sedens intemplo:
non docens s interrogans uoluit
mueniri: Ut enim non audirent
homines in infirma etate p̃dicare
ille duodennis int̾rogat homines
interra: qui per diminitatẽ suam
semper anglos docet incelo: Nec cõ¬
tra hec mouere quempiam debet:
qd̾ iheremias ato danihel ꝓphetie
sp̃m pueri perceperunt: quia mi¬
racula in exemplo operationis nõ
sunt trabenda Omnipotens eñĩ
deus ⁊ linguas infantiũ facit di-¬
sertas: et exore infantium et lac¬
tentium ꝑficit laudem: S aliud
est quod nos doctrine usu dicim᷑

Expanded text:
Et ipse Jesus erat incipiens quasi Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur filius Joseph. Jesus annorum triginta baptizatur, et tunc demum incipit signa facere et docere, legitimum videlicet et maturum tempus ostendens aetatis, his qui omnem aetatem, vel ad sacerdotem, vel ad docendum putant opportunam. Qui etiam, ut supra lectum est, anno duodecimo aetatis suae in medio doctorum sedens in templo, non docens, sed interrogans, voluit inveniri. Ut enim non auderent homines in infirma aetate praedicare, ille duodenis interrogat homines in terra, qui per divinitatem suam semper angelos docet in coelo. Nec contra haec movere quempiam debet, quod Hieremias atque Daniel prophetiae spiritum pueri perceperunt, quia miracula in exemplo operationis non sunt trahenda. Omnipotens enim Deus et linguas infantium facit disertas, et ex ore infantium et lactentium perfecit laudem. Sed aliud est quod nos doctrinae usu dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
hibui: quia hic est filius dei. Itaq
mysterium trinitatis in baptisino
salnatoris ostendit᷑: ut et nos meiꝰ
nomine baptizandos ẽẽ doceamur:
Quod autẽ dicit. inte complacu¬
it michi : tale est ac si dicat:. In te
placitum meum constitu: hoc est̃
ꝑte gerere quod mͥ placet. Quod
niero sccłm matheum dicitur. inqͦ
michi complacuit. ita exponit᷑
quod omnis qui penitendo corri¬
git aliqua que fecit eo ip̃o quo
penitet. se sibi displicuisse indi¬
cat qui emendat quod fecit Et
quia omnipotens pater sicut intel¬
ligi ab hominib poterat humano
modo locutus est de peccatorib di¬
cens: penitet me fecisse hominem
super terram: quasi sibimet ip̃i
displicuit inpeccatorib quos cre-¬
auitz In solo autem sibi unigeni
it: quia hunc inter homines ho¬
minem creasse non penituit: inqͥ
peccatum nullum omnino inue¬
iit. sicut de illo ꝑ psalmistam di¬
cit᷑. Iurauit dñs et non penitebit
eum: tues sacerdos meternumz

Expanded text:
erhibui, quia hic est Filius Dei . Itaque erhibui, quia hic est Filius Dei . Itaque mysterium Trinitatis in baptismo Salvatoris ostenditur, ut et nos in ejus nomine baptizandos esse Quod Lucas dicit in te complacuit mihi , tale est ac si dicat: In te placitum meum constitui, hoc est, per te gerere quod mihi placet. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: In quo mihi complacui , ita exponitur: Quod omnis qui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipso quo poenitet se sibi displicuisse indicat, qui emendat quod fecit. Et quia omnipotens Pater sicut intelligi ab hominibus poterat, humano modo locutus est de peccatoribus dicens: Poenitet me fecisse hominem super terram , quasi sibimetipsi displicuit in peccatoribus quos creavit. In solo autem sibi unigenitit. Quia hunc inter homines, hominem creasse non poenituit, in quo peccatum nullum omnino invenit, sic de illo per Psalmistam dicitur: Juravit Dominus et non poenitebternum .
Abbreviated transcription (Latin):
potius aprimo conceptus huma¬
ni tempore quem uerum homi¬
nem euudem ⁊ d̃m̃ existere ue¬
rum: aduentu autẽ columbe de¬
monstratum. qd̃ in corpore eus.
id est eccl̃ia precipue baptrra
t accipiunt sp̃m scm̃. Et uox
de celo facta est: Tu es filius m̃s
dilectus: inte complacuit mͥz
Merito iohes inter natos muli¬
erum nulli sed̃s est: cui se bapti¬
zandum credit xp̃cͥ se uidendũ
inuisibilis exibet sp̃c: suũ de
celo filium commendat pater:
Neq enim ip̃i filio quod opti¬
me nouerat: s uel ioh̃i uł ce¬
teris qui acderant quod nossent
inlicabatur: Unde notandum
quod idem iohes. qui eatenus ui¬
rum se fortiorem ⁊ ap̃m euange¬
lirabat: exinde iam uel descensi¬
one sp̃c uel patris ad testatione
premonit᷑ aperte dei filium p̃¬
dicauerit: hic est inquit de quo di¬
.xi: post me uenit uir qui ante me
factus est: quia prior me erat: ⁊ e¬
gonesciebam enm: Itemq de colum-¬
ba: Et ego iudi: ⁊ testimonium ꝑ¬

Expanded text:
potius a primo conceptus humapotius a primo conceptus humani tempore quem verum hominem, eumdem et Deum existere verum. Adventu autem columbae demonstratum, quod in corpore ejus, id est Ecclpiunt Spiritum sanctum. Et vox de coelo facta est: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi. Merito Joannes inter natos mulierum nulli secundus est, cui se baptizandum Christus, se videndum invisibilis exhibet spiritus, suum de coelo Filium commendat Pater. Neque enim ipsi Filio quod optime noverat, sed vel Joanni vel caeteris qui aderant, quod nossent, indicabatur. Unde notandum quod idem Joannes qui eatenus virum se fortiorem et Christum evangelizabat, exinde jam vel descensione Spiritus, vel Patris attestatione praemonitus, aperte Dei Filium praedicaverit: Hic est, inquit, de quo dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat, et ego nesciebam eum . Itemque de columba: Et ego vidi, et testimonium p
Abbreviated transcription (Latin):
gratulamur egyptios:s inde¬
serto mundane conuersationis
hostes occurrunt alii: qui duce
et cooperatrice. xp̃i gr̃a nostro
sudore uincantur: donec ꝓmis¬
sam uite eterne ꝑuieniamus
ad patriam Et descendit sp̃c
sc̃s corporali specie sicut colũ¬
ba mipsum: Bene corporali
specie: quia innatura diuim¬
tatis amortalib uideri non po¬
habitabit incorpore subdito
peccatis: ⁊ qui ad exemplum
symonis infelle amaritudinis
⁊ iquitatis obligatione per¬
durant sortem ineo partemq
habere nullatenus possunt: Un¬
de cum mundi crimina quon¬
dam infiguram baptismi di¬
luuio purgarent᷑ non corrui
s columbe ore delatus oliue
ramus pacem seculo redditam
nuntiauit: mystice docens solis
eis qui incordis symplicitate
baptrai sunt unctionem sc̃i
sp̃c adfuturam: Nemo eñĩ pu¬
tet dñm post baptisma pͥmũ
spirtius scĩ grã ꝑunctum: aut¬
aliquem diuine nature ꝑtem¬
pora gessisse ꝓfetũ: s nouerit

Expanded text:
gratulamur Aegyptios, sed in degratulamur Aegyptios, sed in deserto mundanae conversationis hostes occurrunt alii qui duce et cooperatrice Christi gratia nostro sudore vincantur, donec promissam vitae aeternae perveniamus ad patriam. Et descendit Spiritus sanctus corporali specie sicut columba in ipsum. Bene corporali specie, quia in natura divinitatis a mortalibus videri non pohabitabit in corpore subdito peccatis. Et quia ad exemplum Simonis in felle amaritudinis, et iniquitatis obligatione perdurant, sortem in eo partemque habere nullatenus possunt. Unde cum mundi crimina quondam in figuram baptismi diluvio purgarentur, non corvi, sed columbae ore delatus olivae ramus pacem saeculo redditam nuntiavit. Mystice docens solis eis qui in cordis simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus adfuturam. Nemo enim putet Dominum post baptisma primum Spiritus sancti gratia perunctum, autaliquem divinae naturae per tempora gessisse profectum, sed noverit
Abbreviated transcription (Latin):
diceret omne popłm: nichil mag¬
ni addidit Ih̃u autem baptira¬
to. ⁊ orante aꝑtum est in quit ce¬
lum: quia dum corporis humili¬
tate dñs undas iordanis subiit:
diuinitatis sue potentia celi no-¬
bis ianuas pandit. Dumq ca-¬
ro innoxia frigentib tinguit᷑ a¬
quis: opposita quondam noxiis
rumphea restinguit᷑ ignea Qͥd
enim: Numquid ei tunc celũ
aꝑtum est. cuius oculi celorum
interiora cernebant: s uirtus
ibi baptismatis ostendit᷑ de qͦ
quisq cum egreditur regni ce¬
lestis ei ianua declaratur: sicnt
⁊ illud quod ihc cuius omma
que patris sunt baptiratus
orasse memoratur ad nos infor¬
mandos actum non dubitatur:
quib post lauacrum baptisma¬
tis ut aula celi pandatur non
ociose uiuendum s ienmiis
precib. atq elemosinis est in¬
sistendum: quia ⁊ si peccata st̃
omnia inbaptismo laxata: nõ
adhuc terrene carnis fragilitas
solidata. Namq quasi transi¬
to mari rubro necatos quidem

Expanded text:
diceret omnem populum, nihil magdiceret omnem populum, nihil magni addidit. Jesu autem baptizato et orante, apertum est, inquit, coelum. Quia dum corporis humilitate Dominus undas Jordanis subiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Dumque caro innoxia frigentibus tingitur aquis, opposita quondam noxiis romphaea restinguitur ignea. Quid enim, nunquid ei tunc coelum apertum est, cujus oculi coelorum interiora cernebant? Sed virtus ibi baptismatis ostenditur, de quo quisque cum egreditur, regni coelestis ei janua declaratur. Sicut et illud, quod Jesus cujus omnia quae Patris sunt, baptizatus orasse memoratur, ad nos informandos actum non dubitatur, quibus post lavacrum baptismatis, ut aula coeli pandatur, non otiose vivendum, sed jejuniis, precibus atque eleemosynis est insistendum. Quia etsi peccata sunt omnia in baptismo laxata, non adhuc tamen est carnis fragilitas solidata. Nam quasi transito mari Rubro necatos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pum tenet pulchre iohes euange¬
lista p̃dicante adhuc et baptiran-¬
te dñi precursore ipsum dñm plu¬
res disciplõs facere. ⁊ baptirare tes¬
tatur: mystice docens eum prius
quam incarne nasceret᷑ eternum
per secula d̃m. ⁊ fidelium ꝑ legem
doctorem fuisse populoꝵ. Pulchre
et euangeliste alii post traditum
carceri iohem dñice predicationis
exordium sumunt: quorũ offici¬
um erat post corruptam aiudeis
legem. et quasi tenebris carceris
ignorantie ceca seuaq traditione
fedatam dm̃ in carne apparentis.
ac ꝑcarnem oꝑantis. quasi adue¬
mentis in galyleam celestem pan¬
est celum: Baptiratus aũ dñs
non ip̃e aquis mundari. sz ip̃as
mundare cupiens aquas. que
ablute ꝑ carnem eius peccati nti¬
q nesciam baptismi uis indue¬
rent: et quod tam innumera sub
lege baptismata non poterant cõ¬
tra preuaricationis malũ uim
regeneratiue scĩficationis conci-¬
perent. Unde bene cum baptitatũ

Expanded text:
pum tenet, pulchre Joanne evangepum tenet, pulchre Joanne evangelista praedicante adhuc, et baptizante Domini praecursore, ipsum Dominum plures discipulos facere et baptizare testatur. Mystice docens eum prius quam in carne nasceretur, aeternum per saecula Deum, et fidelium per legem doctorem fuisse populorum. Pulchre et evangelistae alii post traditum carceri Joannem dominicae praedicationis exordium sumunt, quorum officii erat, post corruptam a Judaeis legem et quasi tenebris carceris ignorantia caeca, saevaque traditione foedatam, Domini in carne apparentis ac per carnem operantis, quasi advenientis in Galilaea coelestem panest coelum. Baptizatus est Dominus, non ipse aquis mundari, sed ipsas mundare cupiens aquas, quae ablutae per carnem ejus peccati utique nesciam baptismi, jus induerent, et quod tam innumera sub lege baptismata non poterant contra praevaricationis malum, vim regenerativae sanctificationis conciperent. Unde bene cum baptizatum
Abbreviated transcription (Latin):
cha cum corripere¬
tur abillo de he-¬
rodiade uxore fũs
siu: et de om̃ibus malis que fe¬
cit herodes: adiecit et hoc supra
omnia. et inclusit iohẽm incar¬
ceremz Plenius hec amatheo cõ¬
memorant᷑ et marcho: ioh̃em
nidelicet herodiadis insidiis ñ
modo uinculatum. s etiam ca-¬
pite cesum:. Quod non his cdie¬
aliquot a dño signa patrata
eiusꝙ iam baptĩsma diffamatĩ
scienclum est esse gestum: uerũ
abhoc euuͣngłista propter exagge¬
randam herodis maliciam preoccu-¬
pando comimemoratum: Qui cũ
ad predicationem ioh̃is imꝑitum
uulgus conflueret milites crederẽt
publicani peniterent. totus in com¬
mune popłs baptisma susciperet:
ip̃e e contrario illum non solum
contempnere. s et occidere nõ du¬
bitarit altioris autẽ ratione mys¬
terii quia ioh̃es erͣngłista dedini-¬
nitate xcp̃i tres autẽ alii de eius
humanitate mynisteriũ susceꝑe
scribendr baptista uero ioh̃es legis
neteris que precursor est gr̃e ty¬

Expanded text:
cum corriperetur ab illo, de Herodiade uxore fratris sui, et de omnibus malis quae fecit Herodes, adjecit et hoc supra omnia, et inclusit Joannem in carcere. Plenius haec a Matthaeo commemorantur, et Marco, Joannem videlicet Herodiadis insidiis non modo vinculatum, sed etiam capite caesum. Quod non his diealiquot a Domino signa patrata, ejusque jam baptisma diffamatum sciendum est esse gestum, verum ab hoc Evangelista propter exaggerandam Herodis malitiam praeoccupando commemoratum. Quia cum ad praedicationem Joannis imperitum vulgus conflueret, milites crederent, publicani poeniterent, totus in commune populus baptisma susciperet, ipse e contrario illum non solum contemnere, sed occidere non dubitarit. Altioris autem ratione mysterii, quia Joannes evangelista, de divinitate Christi, tres autem alii de ejus humanitate ministerium suscepere scribendi, Baptista vero Joannes legis veteris quae praecursor est gratiae ty
Abbreviated transcription (Latin):
rebant. ⁊ ornatierant suꝑfluiᷤ
obseruationib phariseorum:
reuertitur ad eos diabolus.⁊
septenario sibi numero demo-¬
num addito. habitat pristi¬
nam domum. ⁊ funt posteri-¬
daillius populi peiora priori¬
l. Multo enim nr̃c maiore de¬
monum numero possidentur.
blasphemantes in synagogis
possessi fuerant ante legis no¬
atam. quia aliuid est uentuꝵ
io credere. aliuid eum nõ susce¬
pise qui uenerit. Septenariũ
autem numerũ adiunctum
alabolo. uel propt̾ sabõm in¬
tellige. uel propt̾ numerum
sup̃ iurgam de radite resse.
⁊ florem quide raclite constẽ-¬
dit. septem sp̃c uirtutũ descen¬
disse narrantur. ita et econtͣ¬
rio uitiorum numerus inclia¬
bolo ꝯsecratus sit.

Expanded text:
bebant, et ornati erant superfluis bebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur blasphemantes in synagogis possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice ejus conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima hominis illuis
peiora priorib. Melius quip¬
pe erat ei mnam ũitatis nõ coꝑ¬
noscere. qͣm post agnitiõem
retrorsum ꝯuerti. Quod in
uida tralitore. uel simone ma¬
go. ceteris q talib specialiter
legius impletum. Quo aut̃
generaliter hec parabola ten¬
dat. ipse scdl̃m math̃m salua¬
tor exposuit. ubi ea t̾minata.
mox subdidit dicens. Sice¬
rit ⁊ generationi huic pessi¬
me. ioest qd̃ de uno quolibet
specialiter geri solere narrani.
hoc intota generaliter huis
populi gente geri nõ desiit.
Inmuntꝰ quippe sp̃o exiuita
uideis quando acceperunt le¬
gem. Et ambulauit ꝑ locaa¬
tida querens sibi requremes¬
pulsus uidelicet aindeis am¬
que eum postea credidissent.
ile nõ inuento loco in natio
nib dixit. Reuertar in domũ
iam. Et ueniens inuenit uacã¬
tem. scopis mundatam. Uasa¬
bat enim templum uideoꝵ ⁊
centem. dimittetur nobis do¬
mus ur̃a deserta. Quia igit᷑
dai ⁊ angeloꝵ presidia nõ ha¬

Expanded text:
novissima hominis illius novissima hominis illius pejora prioribus. Medius quippe erat ei, viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone Mago, caeterisque talibus specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi ea terminata, mox subdit, dicens: Sic erit et generationi huic pessimae, id est, quod de uno quolibet spechoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem, et ambulavit per loca arida quaerens sibi requiem, expulsus videlicet a Judaeis, amQuae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum ram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorumcentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Quia igitur Dei et angelorum praesidia non ha