comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditis omnẽ stultum egere. et omnẽ qui
egeat stultum ẽẽ. Credo uos etiam con¬
cedere animum stultum ẽe iuclosum
om̃ia q animm uicia uno stulticie nõie
includi. primo autem die disputat̾ouis
nr̃e nequiciam dixeramus ẽẽ ab eodi¬
ctam. quod nec quicꝙͣ sit. cui contrari¬
am frugalitatẽ a fruge fuisse nomma¬
dam atos nequicia hiis duob contrariis
hoc est frugalitate atq nequicia illa du¬
o iudentur emmere ẽe et nõ ẽẽ. Egesta¬
ti autem de qua questio est: quid puta¬
mus ẽe contrariũ: hic cum aliquãtũ
cunctarentur: si dicam inquit trigecus
diuitias. iuudeo paupertatem ẽẽ contrari¬
am. Est quidem: inquam uicuum. Nami
pauꝑtas et egestas: unde atq idem accipi
solent. Tamen aliud uerbum iuuemen¬
dum est. ue meliori ꝑti desit unum uoca¬
bulum. ut cum illa pars pauꝑtatis et e¬
gestatis nomime habundet. ex hac ꝑte
solum opponatur diuiciaꝵ nomen. Ni¬

Expanded text:
ditis omnem stultum egere et omnem qui ditis omnem stultum egere et omnem qui egeat stultum esse; credo uos etiam concedere animum stultum esse uitiosum omniaque animi uitia uno stultitiae nomine includi. primo autem die huius disputationis nostrae nequitiam dixeramus esse ab eo dictam, quod necquicquam sit, cui contrariam frugalitatem a fruge fuisse nominatam. ergo in his duobus contrariis, hoc est frugalitate atque nequitia, illa duo uidentur eminere, esse et non esse. egestati autem, de qua quaestio est, quid putamus esse contrarium? - Hic, cum aliquantum cunctarentur: Si dicam, inquit Trygetius, diuitias, uideo his paupertatem esse contrariam. — Est quidem, inquam, uicinum; nam paupertas et egestas unum atque idem accipi solet. tamen aliud uerbum inueniendum est, ne meliori parti desit unum uocabulum, ut, cum illa pars paupertatis et egestatis nomine abundet, ex hac parte solum opponatur diuitiarum nomen. ni
Abbreviated transcription (Latin):
appellaremus missam. nicħ auud quã egesta¬
tem uoĩaremus. Sedimus autẽ rationẽ
reste stulticiam uocan egestat̾e. Sicut ergo et
om̃is stultus miser. et omĩs miser stultus est:
lta necesse est ño solum omnen qui egeat mi¬
serum. sed oumem etiam qui miser sit egẽ¬
ctem ẽe fateamur. at si ex eo quod et om̃is stł¬
ctus miserest. et omĩs miser stultus ess. confi¬
citur stulticiam ẽẽ miseram: cur non ex eo ꝙ
et quisquis eget miser: et quisquis eit mni¬
ser eges nicħ aliud missam quam egestatẽ
ẽẽ conficunus. Quod cum omĩs ita eẽ fate¬
rentur. illud inquam iam sequitur ut ui¬
deamus quis non egeat. Is enim erit sapi¬
ens ut beatus. Egestas aut̾e stulticia est e¬
gestatis q nomon. hoc autem uerbum
st̾ilitatem quandam et mopiam solet si¬
guificare. attendite queso altius quãtã
cura piscorum hominũ siue omĩa siue ꝙ
manifestum est quedam uerba creatã
sunt earum rerum maxime quarum e¬
rat noticia per necessaria. Iam .n. conce¬

Expanded text:
am, nihil aliud quam egestatem nominaremus. dedimus autem rationem recte stultitiam uocari egestatem. sicut ergo et omnis stultus miser et omnis miser stultus est, ita necesse est non solum omnem, qui egeat, miserum, sed etiam omnem, qui miser sit, egentem esse fateamur. at si ex eo, quod et omnis stultus miser est et omnis miser stultus est, conficitur stultitiam esse miseriam, cur non ex eo, quod et quisquis eget miser et quisquis miser est eget, nihil aliud miseriam quam egestatem esse conficimus? Quod cum omnes ita esse faterentur: Illud iam, inquam, sequitur, ut uideamus, quisnonegeat; is enim erit sapiens et beatus. egestas autem stultitia est egestatisque nomen; hoc autem uerbum sterilitatem quandam et inopiam solet significare. adtendite ergo altius, quanta cura priscorum hominum siue omnia siue, quod manifestum est, quaedam uerba creata sunt earum rerum maxime, quarum erat notitia pernecessaria. iam enim conce
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩc udeamꝰ quid ħ nos aduiuarẽt. Primũ
oĩm ut nicħ ampliꝰ desid̾arẽ. Totam cãm qͥd̾¬
ppe finirent slam cͥsqͥs secreta conscĩe sue le¬
gesq diuinas penitꝰ nature inditas ap̃ amm̃i ĩ¬
tꝰ ubi exp̃ssiores certioresq sunt consulens
has duas diffinitiones uolũtatis atq pcc̃uie¬
ras ẽẽ concedit: totã maĩcheoꝵ hesim paucis¬
simis et brenissimis. s plane ĩiuctisiiis rati¬
oncłis. sñ ulla cũctat̾de ꝯdẽpnat. Q sic consi¬
d̾ari põt. duo aĩaꝵ gña eẽ dñt: uñ bonũ ꝙꝓ ita¬

Expanded text:
nunc. uideamus quid nos haec adiuuarent. primum omnium. ut nihil amplius desiderarem: totam causam quippe finirent. nam quisquis secreta conscientiae suae legesque diuinas penitus naturae inditas apud animum intus, ubi expressiores certioresque sunt, consulens has duas definitiones uoluntatis atque peccati ueras esse concedit, totam Manichaeorum haeresim paucissimis et breuissimis, sed plane inuictissimis ratiunculis sine ulla cunctatione condemnat. quod sic considerari pot
Abbreviated transcription (Latin):
seruire: nt ea que ei sermebant in penaie
nis conu̾terentur. Quare si recte oñia a d̾o
ordinata sunt: et bona sunt: et deus non pati¬
cur malum. fort̾ dixit. Non patitur sed malũ
puenit deus. Augustinus dixit. a quonicha
pusurus erat. fort̾ dixit. hoc meuni ẽ: quia
preuenire non temi̾e. sed uirtute et p̾scien¬
tii. Ceterum nega malum p̾ter deum c̃e tũ
uoluutatem funt. Precept᷑ ño int̾cedit: nisi
Ndiest et contrarietas liba facultas iuiuen¬
diũ datur uisi abi ẽ lapsus. scd̾m apłi rati¬
duom quidicit. Et uos cum ẽẽtis mortui de¬
listis et peccatis ur̃is in quib aliquando a¬
bulatis scdm magistium huius mundi. se¬
̾ princiremi potestatis aeris huus. ec sp̃c
quinuinc oꝑatur l̃ filiis diffidentie. ĩ qui
bus et nos et om̃s aliquando conusati sumꝰ
in des deriis carnis nr̃e facientes uoluntates
consiliorum carius. et eramus naturalit̾ filii

Expanded text:
seruire, ut ea, quae illi seruiebant, in poenam seruire, ut ea, quae illi seruiebant, in poenam eius conuerterentur. quare si recte omnia a deo ordinata sunt, et bona sunt et deus non patitur malum. FORT. dixit : Non patitur, sed malum praeuenit deus. AUG. dixit: A quo enim passurus erat ? FORT. dixit: Hoc meum est, quia praeuenire uoluit, non temere, sed uirtute et praescientia. ceterum nega malum praeter deum esse, uoluntatem ipsius fiunt. praeceptum non intercedit, nisi ubi est et contrarietas; libera facultas uiuendi non datur, nisi ubi est lapsus secundum apostoli rationem, qui dicit: et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris. in quibus aliquando ambulastis secundum magisterium huius mundi, secundum principem potestatis aeris huius. spiritus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in qubus et nos et omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates consiliorum carnis, et eramus naturaliter filii
Abbreviated transcription (Latin):
contigerunt. Nam omĩa deus et bona fecit
et bene ordiuauit. peccatum autem non fe¬
cit et hoc est solum quod dicitur malum no¬
luntarium nr̃m peccatum: et aliud genus
non pertinet: peua peccati ad m̾cedem pertiu¬
Et enĩ ut bonus est deus quia omĩa consti¬
tuic. sic uistus ẽ. ut iũdicet in peccatum. Cũ
ergo om̃ia optine sint ordinata: que uideu¬
tur nobis nũc ad u̾sa ẽẽ. Merito contiger̃
homini lapso qui legem dei seruare nolu¬
it. amine .ii. rõuali que est in hom̃ie: dedit
deus lib̾m arbitrium. Sic emi posser hr̃e
merita: si uoluntate non necessitate boni
ẽemus. Cum ergo oporteat nõ necessitate
sdd uolinitate bonum ẽe. oportebat ut deꝰ¬
nt deus auime daret liberum arbitrium
huic autem anime obtemꝑanti legibus
suis. omĩa sb̾iecit sine adu̾sitate: ut ei cete¬
ra que deus condidit. seruirent. si et ip̃a d̾o
setuite noluisseo. Si autem ip̃a uoluusset d̾õ

Expanded text:
eccatum hominis contigerunt. nam omnia deus et bona fecit, eccatum hominis contigerunt. nam omnia deus et bona fecit, et bene ordinauit; peccatum autem non fecit et hoc est solum, quod dicitur malum, uoluntarium nostrum peccatum. est et aliud genus non pertinet, poena peccati ad uindicem pertinet.etenim ut bonus est deus, quia omnia constituit. sic iustus est, ut uindicet in peccatum. cum ergo omnia optime sint ordinata, quae uidentur nobis nunc aduersa esse. merito contigit hominis lapsi, qui legem dei seruare noluit. animae enim rationali, quae est in homine, dedit deus liberum arbitrium; sic enim posset habere merita, si uoluntate. non necessitate boni essemus. cum ergo oporteat non necessitate, sed uoluntate bonum esse, oportebat, ut deus animae daret liberum arbitrium. huic autem animae obtemperanti legibus suis omnia subiecit sine aduersitate, ut ei cetera, quae deus condidit, seruirent. si et ipsa deo seruire uoluisset; si autem ipsa noluisset deo
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Sic enim legimus. Ipẽ uissit et fc̃a
sunt. ip̃e mandauit et consfituta sunt. fori
dixit. Ex uissione constant omĩa uniu̾sa.¬
do. s uniu̾sa q̃ fc̃a sunt fort̾ dixit. fc̃a souãs
d̾ ad ꝯpõĩtionẽ m̃di huius ec faciẽ uener̃it.
Cet̾m rebus ipĩs p aret quod nicħ simile te¬
uebre et lux: nch simile u̾itas et mẽdaciũ.
nich simile mors et uita. Nicħ simule aĩa
et corpus. et cetera istis similia que et nõib
et specieb distant ab muicem: et merito dixis¬
ce dimĩ nr̃m. arbor quam non plantauit pa-¬
ter meus celestis eradicabitur et in ignem nit¬
tetur. que non afferet fructus bonos ẽẽ arbo¬
rem eradicandam. Hic uero constat ex ratõe
rerum quod due sunt sb̃stancie in hoc mun¬
co que specieb et nom̃ib distant: quar̃ uua
ẽ corporis. alia uero et̾na pr̃is om̃ĩpotentis ꝙͣ
c̃ẽ credimus. augustinus dixit. Contrariai
ista que te mouent ut aduersa senciamus:

Expanded text:
fecerit. sic enim legimus: ipse iussit et facta fecerit. sic enim legimus: ipse iussit et facta sunt; ipse mandauit et constituta sunt. FORT. dixit: Ex iussione constant uniudo, sed uniuersa, quae facta sunt. FORT.. dixit: Facta consonant, t. ceterum rebus ipsis paret, quia nihil simile tenebrae et lux. nihil simile ueritas et mendacium, nihil simile mors et uita, nihil simile anima et corpus et cetera istis similia, quae et nominibus et speciebus distant ab inuicem, et merito dixisse dominum nostrum: arbor. quam non plantauit pater meus caelestis, eradicabitur et in ignem mittetur, quae non adferet fructus bonos, et esse arborem radicatam. hinc uero constat et ratione rerum, quod duae sunt substantiae in hoc mundo, quae speciebus et nominibus distant: quarum est una corporis. alia uero aeterna, patris omnipotentis quam esse credimus. AUG. dixit: Contraria ista, quae te mouent, ut aduersa sentiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tore ẽẽ. quia fc̃a est ex d̾o. aliuis est qui fe¬
cit: aliud quod fecit. Qui fecit corrupti¬
bilis om̃io ẽẽ nõ potest quod aut̾e fecit om̃i¬
modo nõ potest ẽẽ equalem illi qui fecit. for¬
ct̾ dixit. Nec ego dixi auimam similem ẽẽ
d̾o. ded quia dixisti facticiam ẽẽ animam et¬
nicħ preter deum: quero unde. Nam deus
anime sb̃am ad inuenit. Augustinis dixit.
Tantum meniento me respondere ad ea q̃ ĩ¬
t̾rogas: te autem ad ea que int̾rogo respon¬
dere. aniniam dico fc̃am ẽẽ a d̾o ut cetera
omĩa que a d̾o fc̃a sunt. et inter illa q̃ deus
om̃ipt fecit principalem locum datum esse
aiime. Si autem queris unde deus fecit aĩ
mani: memento te confiteri mecum deun
ẽẽ omĩpotentem. Om̃potens autemuonẽ
qui quetii adiuuari aliqua mat̾ia unde
faciat quod uelit. Ex quo est consequens.
ut scd̾m fidem nr̃am om̃ia que deus fecit
per uerbum et sapienciam suam: de nicħo

Expanded text:
ctore esse. quia facta est a deo. aliud est qui fectore esse. quia facta est a deo. aliud est qui fecit, aliud quod fecit; qui fecit, corruptibilis esse omnino non potest; quod autem fecit. omnimodo non potest aequale illi esse. qui fecit. FORT. dixit: Nec ego dixi animam similem esse deo. sed quia dixisti facticiam enihil praeter Deum; quaero undenam Deus animae substantiam adinvenit. 13. AUG. dixit: Tantum memento me respondere ad ea quae interrogas; te autem ad ea quae interrogo non respondere. Animam dico factam a Deo, ut caetera omnia quae a Deo facta sunt; et inter illa quae Deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae. Si autem quaeris unde Deus animam mam, memento confiteri me tecum esse deum omnipotentem. omnipotens autem non est, qui quaerit adiuuari aliqua materia, unde faciat quod uelit. ex quo est consequens, ut secundum fidem nostram omnia, quae deus fecit per uerbum et sapientiam suam, de nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
parte corrumpi potest. et qui ex nussla par¬
te noceri possit. animam uero iudemus et
peteatricem eẽ. et in erumpna uersari et iu̾¬
tatem querere et lib̾atore indig̾e. Hec nui¬
tatio anime ostendit michi quod aĩa ño
cia dei uiolatur. sb̾stancia dei decipitur. ꝙ
nefas est dicere. fort̾ dixit. Ergo negasti aĩ¬
mam ex deo ẽẽ quamdui peccatis et uiciis
et mũdanis rebus deseruit. et errore duci
et sc̃a. hic uero queritur a nob̾ utrũ aĩa
ex deo sit uec ne. Quod nos fateniuir et ostẽ¬
dimus ex saluatoris aduentu ex ip̃ius sc̃a
p̾dicatione. ex ip̃is lectione: dum auimꝰ
et perduceret eam ad et̾uam głam et
restitueret pri. Quid uero de anima tu
ip̃e dicis aut speras: utrum a d̾o uec ne sb̾
tam̃ ex deo ex qua neges ẽẽ aminam nullꝰ
passionib posse sb̾iacere. Augustinus di¬
xit. aininam sic uegaui ẽẽ sb̾am dei. ut
negem illam ẽe deum. sed tam̃ ex d̾o au¬

Expanded text:
ex parte corrumpi potest, et cui nulla ex parex parte corrumpi potest, et cui nulla ex parte noceri possit. animam uero uidemus et peccatricem esse et in aerumna uersari et ueritatem quaerere et liberatore indigere. haec mutatio animae ostendit mihi, quod anima non tia dei uiolatur, substantia dei decipitur: quod nefas est dicere. FORT. dixit: Ergo negasti animam ex deo esse, quamdiu peccatis ac uitiis et mundanis rebus deseruit et errore ducitest et sancta. hic uero quaeritur a uobis, utrum anima ex deo sit necne. quod nos fatemur et ostendimus ex saluatoris aduentu, ex ipsius sancta praedicatione, ex ipsius lectione. dum animiset perduceret eam ad aeternam gloriam et restitueret patri. quid uero de anima tu ipse dicis aut speras, utrum sit a deo, tantiam dei, ex qua neges esse animam, nullis passionibus posse subiacere ? AUG. dixit: Animam sic negaui esse substantiam dei ut negem esse illam deum, sed tamen ex deo au
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuiolabilis. Si nõ potest ei aliquid noceri.
quid ei fcũra erat gens tenebraꝵ contraꝙͣp
dicitis bellum ẽe gestum a d̾o ante cõsti¬
tutionem mundi. In quo bello nos .i. ai¬
mas quas modo indig̾e lib̾atore manifest̾
est: commixtas ẽẽ om̃i malo et morti impli¬
citas asseritis. Nedeo enim ad illud brenis¬
sinrum. Si poterat ei noceri: ño est inuio¬
labił. Si ñ poterat: crudelit̾ huc nos misit:
ut ista patiamur. fort̾ dixit. Anma dei ẽ
an non: augustinus dixit. Si iustum ẽ ut
uon int̾rogatis meis respondeat᷑: et ego in¬
t̾roger.: respondebo. fort̾ dixit. Si in ꝓpria a¬
git anima: hoc a te quero. Angustimus dix̃.
Ego dicam quod tu int̾rogasti: tantum illõ
inemineris te uoluisse. Respondere int̾ro¬
gastis meis me an tius respondere. Si quẽ¬
uis utrum a d̾o descenderit anima: magna
quidem questio ess Sed siue a d̾o descen¬
dit suie ñõ: illud de anima respondeo. nõ

Expanded text:
inuiolabilis. si non potest ei aliquid nocere, inuiolabilis. si non potest ei aliquid nocere, quid ei factura erat gens tenebrarum, contra quam dicitis bellum gestum esse a deo ante constitutionem mundi, in quo bello nos, id est animas, quas modo indigere liberatoris manifestum est. commixtas esse omni malo et morti inplicitas adseritis ? redeo enim ad illud breuissimum: si poterat ei noceri, non est inuiolabilis; si non poterat, crudeliter huc nos misit, ut ista patiamur. FORT. dixit: Anima dei est, an non?\' AUG. dixit: Si iustum est, ut non interrogatis meis respondeatur et ego interroger, respondeo. FORT. dixit: Si in proprio agit anima, hoc a te quaero. AUG. dixit: Ego dicam quod interrogasti; tantum illud memineris te noluisse respondere interrogatis meis, me autem tuis respondere. si quaeris, utrum a deo descenderit anima, magna quidem quaestio est; sed siue a deo descendit siue non, illud de anima respondeo non e
Abbreviated transcription (Latin):
in forma dei ẽẽt constitutus. fcũs est sb̾dit᷑
usq ad mortem et similitudinẽ auimaꝵ
nĩaꝵ ostenderet qũe a dmodũ in se mortis
similitudinẽ ostendit. et prem̃ in se. et se in
pr̃e. ẽẽ q de medio mortuoꝵ resuscitatũ: eo
modo senciamus et de animabi nr̃s futurũ.
quod per se ipm̃ poterimus de hac morte li¬
b̾ari: que aut aliena est ad̾o: aut si ꝓpria ẽ
dei et misercordia ens cessat et lib̾atoris no¬
niẽ et opera lib̾antis. Augustinus dixit. Ego
et tudicis quemad̾m de morte liberenur
Si uoluntate pr̃is descendit ĩ passionem et
mortem et nos. Angustinus dixit. Notũ
est omĩb catholicam fidem ita se hr̃e q d̾
per quod fc̃a sunt om̃ia. et sine quo fcm̃ ẽ
nich ad lib̾ationem nr̃am hominẽ suscep̃.
In ip̃o homine quem suscepit demonstra¬
uit illa que dicis. Slos autem nunc de ip̃iꝰ
dei et meffabił maiestatis sb̾a querimus
utrum et aliquid noceri possit an non pos¬
sit. Si euim potest aliquid noceri ei: ño ẽ

Expanded text:
nstitutus. factus est subditus usque ad mortem, ut similitudinem animarum nostrarum ostenderet. et quemadmodum in se mortis similitudinem ostendit et patrem in se et in patre se esse de medio mortuorum resuscitatum, eo modo sentiamus et de animabus nostris futurum, quod per ipsum poterimus de hac morte liberari: quae aut aliena est a deo aut. si propria est dei, et misericordia eius cessat et liberatoris nomen et opera liberantis. AUG. dixit: Ego et tu dicis, quemadmodum de morte liberemur. si uoluntate patris descendit in passionem et mortem, et nos. AUG. dixit: Notum est omnibus catholicam fidem ita se habere, quper quod facta sunt omnia et sine quo factum est nihil, ad liberationem nostram hominem suscepit. in ipso homine, quem suscepit. demonstrauit illa, quae dicis. nos autem nunc de ipsius dei et ineffabilis maiestatis substantia quaerimus, utrum ei aliquid nocere possit. an non possit. si -enim potest aliquid nocere ei, non est
Abbreviated transcription (Latin):
quod in regno eius reꝑiri possit: sui similẽ
saluatorem direxisse uerbum. natum a c̃õ
nisse. dignas sibi ammas elegiste sc̃e sue
uoluntati mandatis siuis celestib sc̃itas. fi¬
de et notione mibutas celestiũ rerum ip̃o

Expanded text:
 in regno eius reperiri possit; sui similem  in regno eius reperiri possit; sui similem saluatorem direxisse; uerbum natum a constinisse, dignas sibi animas elegisse sanctae suae uoluntati mandatis suis caelestibus sanctificatas, fide et ratione inbutas caelest
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam orationem. deus solus potest nos¬
se et uos. Egotam̃ in oratione in qua inter¬
fui: ncħ turpe fien uidi sed solum contra
fidem animadu̾ti quam postea didici. qd̾
Quis quis autem uob̾ opponit questionẽ
aliquam de morib. elc̾is urĩs opponit. Qͥd
autem int̾ uos agitis. qui elci estis: egosti¬
re nõ possum. Nam et eucaristiam audi¬
ui a uob̃ sepe quod accipiatis. Tempus ã
accipiendi cum me lateres: quod accipi¬
at uide potui. Itaq serua si plac
questionem de morib ut int̾ electos ur̃os
discutiatis si discuti potest Michi data ẽ
a uobis qũa hodre improbo: de ip̃a ꝓposu¬
i. ad ppositum meum nichi respondeatur
fort dixit. Et nr̃a ꝑfessio ip̃a est quod incor¬
raptibilis sit deus. quod lucidus quodi¬
madibił intembilis impassibił. eteruã
lucem et ꝓpriam ħ̾itet. quod nicħ ex se cor¬
mptibile ꝓferar nec tenebras nec dems¬
nes nec sathanam. nec aliquid ad u̾sum¬

Expanded text:
aliquam orationem, deus solus potest nosaliquam orationem, deus solus potest nosse et uos. ego tamen in oratione, in qua interfui, nihil turpe fieri uidi, sed solum contra fidem animaduerti. quam postea didici et probaui, quod quisquis autem uobis obponet quaestionem aliquam de moribus, electis uestris obponit. quid autem inter uos agatis, qui electi estis, ego scire non possum. nam et eucharistiam audiui a uobis saepe quod accipiatis; tempus autem accipiendi cum me lateret, quid accipiatis unde nosse potui ? itaque serua, si placet. quaestionem de moribus. ut inter electos uestros discutiatis. si discuti potest. mihi fides data est a uobis, quam hodie inprobo. de ipsa proposui. ad propositum meum mihi respondeatur. FORT. dixit: Et nostra professio ipsa est, quod incorruptibilis sit deus, quod lucidus, quod inadibilis, intenibilis, inpassibilis aeternam lucem et propriam habitet, quod nihil ex sese corruptibile proferat, nec tenebras nec daemones nec satanam, nec aliud aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
errore purgaret. et a comuxtione solue¬
ret. et a seruitute liberaret. Hoc egonefas
puto credere deum om̃ĩpotent̾e aliqu̾a
adu̾sam gentem timuisse. aut necessita¬
ccem ẽc passum: ut nos merumpnas pre¬
m̾strasse: ista principalia sunt fidei nre
Ex te ergo p̾sentes audiant bomi uiri. u¬
trum sint uera super quib criminam᷑
et appetimur an suit fła. Et enim ex tua
doctrina ex extua expositione et ostensio¬
ne poterunt uero uerius scire nr̃a conu̾¬
sationem si a te fuĩt ꝑdita. Int̾fuisti oũ¬
ni. augustinus dixit᷑. Int̾fui. sed aliaqͥ
est de fide. alia demorib. Ego de fide ꝓpo¬
dire de morib. nec ip̃am questionẽ de¬
sugio. Fortumatus dixit. purgare me pͥ
tinus dixit. ad aliud uocas: cum ego de fide
pposucrim. de morib autẽ ur̃is pleue scire
possunt qui elcĩ nri sunt. Nostis autemme
non electum urm̃: sed auditorem fuisse. Ita¬
gationi. utrum separatim uob̾ cum ħeatis

Expanded text:
errore purgaret et a commixtione solueerrore purgaret et a commixtione solueret et a seruitute liberaret. hoc ego nefas puto credere deum omnipotentem aliquam aduersam gentem timuisse aut necessitatem esse passum, ut nos in aerumnas praeanichaeos administrasse, ista principalia sunt fidei nostex te ergo praesentes audiant boni uiri. utrum sint uera, super quibus criminamur et adpetimur, an sint falsa. etenim ex tua doctrina et ex tua expositione et ostensione poterunt uero uerius scire nostram conuersationem. si a te fuerit prodita. interfuisti orationi? AUG. dixit: Interfui. sed alia quaestio est de fide, alia de moribus; ego de fide propodire de moribus, nec ipsam quaestionem defugio. FORT. dixit: Purgare me pri. dixit: Ad aliud uocas, cum ego de fide proposuerim. de moribus autem uestris plene scire possunt, qui electi uestri sunt. nostis autem me non electum uestrum, sed auditorem fuisse. itagasti, utrum separatim uobiscum habeatis
Abbreviated transcription (Latin):
go iam errorem puto:
quem antea ueritate
putabam: utrũ refte
estimẽ: a te p̾sente au
suminũ errorem puro
onũpotentẽ deum in
quo nobis una ĩpos ẽ. ex aliqua parte u¬
olabilem aut coinquinabilem aut cor¬
ruptibilem credere. Hoc nr̃am heresim
affirmare scio. non quidem hiis uerbis
quibris nunc scio usus sum. Nam et uos
interrogati confitemini deum ẽẽ incor¬
iuptibilem. et omĩo inuiolabilem et ĩ¬
cõĩ quinabilem. Sed cum ceperitis cet̾a
exponere: cogimi eum corruptibuem.: pe¬
netrabilem et coinquinabilem ꝓfiteri
dicitis enim aliam nescio. quã gentem
tenebraꝵ aduersus dei regnum rebellas¬
se. deum autem omĩpotentem cum iu¬
deret quanta labes et uastitas ĩmin̾er
regnis suis młi aliquid aduerse genti op¬
pon̾et et ei resisterer misisse hanc uirtu¬
dem de cuius comixtione cum malo et
tenebraꝵ gente mũdus sit fabricatus.
Hinc ẽe quod hie auime bone laborãt
seruiuut. errant. corrumpũtur: ut ne¬
cessarium hreñt liberatorem qui eosab

Expanded text:
go iam errorem puto, quam antea ueritatem putabam; utrum recte aestimem, a te praesente audsummum errorem puto omnipotentem deum, in quo una nobis spes est, ex aliqua parte uiolabilem aut coinquinabilem aut corruptibilem credere. hoc uestram haeresim adfirmare scio, non quidem his uerbis, quibus nunc usus sum; nam et uos interrogati confitemini deum esse incorruptibilem et omni modo inuiolabilem et incoinquinabilem; sed cum coeperitis cetera exponere, cogimini eum corruptibilem, penetrabilem et coinquinabilem confiteri. dicitis enim aliam nescio quam gentem tenebrarum aduersus dei regnum rebellasse; deum autem omnipotentem cum uideret, quanta labes et uastitas inmineret regnis suis. nisi aliquid aduersae genti obponeret et ei resisteret, misisse hanc uirtutem, de cuius commixtione cum malo et tenebrarum gente mundus sit fabricatus; hinc esse. quod hic animae bonae laborant, seruiunt, errant, corrumpuntur, ut necessarium haberent liberatorem. qui eas ab
Abbreviated transcription (Latin):
deum. hoc est enim ur̃a heresis negat: cum
cetera expositis. fort̾ dixit. hoc sentimus qd̾
nos instruit beatus apostolas paulus qui
cdicit. hoc sentite in nobis quod et ĩ xp̃o iłxi.
Qui cum in forma dei eẽt constitutus: non¬

Expanded text:
deum. hoc enim uestra haeresis negat, cum deum. hoc enim uestra haeresis negat, cum cetera exponitis. FORT. dixit: Hoc sentimus, quod nos instruit beatus apostolus Paulus, qui dixit: hoc sentite in uobis, quod et in Christo Iesu; qui cum in forma dei e
Abbreviated transcription (Latin):
dum anime. aut ob quam causam istum
in mundum uenerunt. ut merito nunc e¬
as per uigenitum dei filium suum. ac sui
similem de hoc mundo lib̾aretr si nicħ p̃t̾
ipm̃. Aug̃ dixit. Non debemus frustrare tã¬
tos qui p̾sentes sunt. et de questione ꝓpõi¬
ta ire ad aliud. si confitemur ambo. si no¬
bis concedimus ẽẽ incorruptibrlem et ĩ¬
molabilem deum. et nicħ patipotuisse.⁊
Ex quo est consequens ut falsa sit here¬
sis ur̃a: que dicit deum cum iuderet ĩiui¬
n̾e uastitatem ac labem regnis suis misir̃¬
se urtatem que cum tenebraꝵ gente bel¬
laret. et ex ea commixtione huic nrãs aĩas
libaret. breuis ergo est oratio mea: et qͣn¬
tum estimo huius plenissiina. Si deus in¬
cħ̾ pati potuit a gente tenebraꝵ. quia ĩ¬
molabilis est: sine causa huc nos misit.
ud nos hic erumpuas paciamur. Si autẽ
aliquid pati potuit: ño est iñmolabilis. et
decipitis eos quibus dicitis ẽe ininiolabilẽ

Expanded text:
dum animae aut ob quam causam istum dum animae aut ob quam causam istum in mundum uenerunt, ut merito nunc eas per unigenitum filium suum ac sui similem de hoc mundo liberaret, si nil praeter ipsum._ AUG. dixit: Non debemus frustrare tantos, qui praesentes sunt, et de quaestione proposita ire ad aliud. si confitemur ambo. si nobis concedimus esse incorruptibilem et inuiolabilem deum et nihil pati potuisse — ex quo est consequens, ut falsa sit haeresis uestra, quae dicit deum cum uideret inminere uastitatem ac labem regnis suis, misisse uirtutem, quae cum tenebrarum gente bellaret, et ex ea commixtione hic nostras animas laborare — breuis ergo est ratio mea et, quantum aestimo, cuiuis planissima. si deus nihil pati potuit a gente tenebrarum, quia inuiolabilis est, sine causa huc nos misit, ut nos hic aerumnas patiamur. si autem aliquid pati potuit, non est inuiolabilis et decipitis eos, quibus dicitis esse inuiolabilem
Abbreviated transcription (Latin):
tunt ad rognum dei teuerti. insi ipm̃ reppe¬
rnt iu̾tatem. uuam et ianuam. Ipẽ . n. dĩx.
Qui me uidit. radit et pr̃emineum. et qͥ
in me credrderit. mortẽ nõ gustabit ĩ eter¬
num: sed transitum facit de morte ad int̾a
et in uidicumi nõ uemer. hiis reb credim᷑.
et ħ est ratio fidenr̃e: et pro uuib amini
ce ad uitam per ꝓpm̃ uenisse fatemun. que
causa p̃cipitauit inmortem. fort̾ dixit. Hinc ĩa
dignare peosequi et contraire si nicħ pret̾ deũ.
augustinus dixit. Inmo tu dignare respond̾e.
id quod int̾rogaris: has animas que causamͣ¬
ti dederit. fort̾ dixit. Innmo tu dignare dicere
utrum aliquid sit p̾ter deum. an om̃ia ĩ d̾o
sint augustinus dixit. Illud ego respondere
possum quod me dñs nosse uolurt: deum
necessitatem pati posse nulla neq ex aliqua
ꝑte molari ato corrumpi. Quo d tu quo
q cum fatearis: quero qua ueressitate huc
miserit animas quas dicis per xpĩ redire. for¬
t̾ dixit. Quod tu dixistis: quia huc usq ti¬

Expanded text:
runt ad regnum dei reuerti, nisi ipsum reppererint, ueritatem, uiam et ianuam. ipse enim dixit: qui me uidit, uidit et patrem et: qui in me crediderit, mortem non gustabit in aeternum, sed transet in judicium non veniet . His rebus credimus, et haec est ratio fidei nostrae, et pro viribus animi e ad vitam per Christum venire fatemini, quae causa praecipitavit in mortem? FORT. dixit: Hinc jam dignare prosequi et contraire, si nihil praeter Deum. 5. AUG. dixit: Imo tu dignare respondere id quod interrogaris, has animas quae causa morti dederit. FORT. dixit: Imo tu dignare dicere, utrum aliquid sit praeter Deum, an omnia in Deo sint. 6. AUG. dixit: Illud ego respondere possum, quod me nosse Dominus voluit, Deum necessitatem nullam pati posse, neque ex aliqua parte violari atque corrumpi. Quod cum tu quoque fatearis, quaero qua necessitate huc miserit animas quas dicis per Christum redire. FORT. dixit: Quod tu dixisti, quia huc usq
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ño ẽẽ. si non ppria uolũtate pec¬
cetur ubi peccatum ilłud intelligi nolui
quod non est etiam pena petcati. Nam
de tali pena dixi alibi in eadem disputi¬
one quod dicendum fuit. Itemq dixi.
ut postea eadem ipsa caro que nos penis
tes sb̾iciatur nob̾ in resurrectione et nul
la aduersitate nos quatiat: quominus
non est ita accipiendum tanquam et ĩ
illo dei regno ubi incorruptibile atq ĩ¬
mortale corpris habebims de diuiuis
sint: sed quia perfectissime ibilex et̾na
seruabitut. et illa duo p̾cepta de dilige̾¬
do deo et pximo non in lectione. sed in
ipsa pert᷑ecta et sempiterna diloctõe
archadio angusto bis et rusmo iuro clã¬

Expanded text:
peccatum non esse, si non propria voluntate pecpeccatum non esse, si non propria voluntate peccetur . Ubi peccatum illud intelligi volui, quod non est etiam poena peccati: nam de tali poena dixi alibi in eadem disputatione, quod dicendum fuit . Itemque dixi: Ut postea eadam ipsa caro, quae nos poenis tes, subjiciatur nobis in resla adversitate nos quatiat, quominus uod non ita est accipiendum, tanquam et in illo Dei regno, ubi incorruptibile atque immortale corpus habebimus, de Scripturis sint: sed quia perfectissime ibi lex aeterna servabitur, et illa duo praecepta de diligendo Deo et proximo, non in lectione, sed in ipsa perfecta et sempiterna dilectioneArcadio Augusto bis et Rufino viris cla
Abbreviated transcription (Latin):
contra fortunatum quendã ma¬
ncheorum presbiterum dispu¬
tami qui płimum temporis apd̾
ꝯpponẽ niterat seduxerat q tam multosut
ꝓpter eos ibi eum delectaret habitare que
disputatio nobis alt̾cantib excepta est a no¬
ccariis: ueluti gesta confic̾entur. Nam et
diem hũt et cousulem. Hant in librũme¬
morie mandandum conferre curaui. uer¬
satur ibi questio unde sit malum: me as¬
se̾nte exortum fuisse homini malum ex
lib̾o uoluntatis arbitrio. illo autem na¬
turam mali deo coet̾nam persuadere mo¬
liente. Sed consequenti die taudem c̃õ¬
fessus est nich̾ se aduersus nos inuenire ꝙ
diceret. Nes saue catholitus fcũs est: sed
Etamen ab yppone discessit. In hoc libro il¬
lud quod dixi animam dico fr̾am ẽẽ a d̾o¬
ut cetera omĩa que a d̾o fc̃a sunt. sed inter
illa que deus omĩpotens fecit. prĩcipalẽ
minias dcãs ẽẽ augeloꝵ. aut non omiũo
aut nõ possit facile repperrri sicut iam su
pra diximus. Item alio loco ego dico incͣꝑͣ

Expanded text:
contra Fortunatum quendam, Manicheorum presbyterum, disputaui, qui plurimum temporis apud Hipponem uixerat seduxeratque tam multos, ut per eos ibi eum delectaret habitare. quae disputatio nobis altercantibus excepta est a notariis, ueluti gesta conficerentur; nam et diem habent et consulem. hanc in librum memoriae mandandum conferre curaui. uersatur ibi quaestio, unde sit malum, me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero uoluntatis arbitrio, illo autem naturam mali deo coaeternam suadere moliente. sed consequenti die tandem confessus est nihil se aduersus nos inuenire, quod diceret, nec sane catholicus factus, sed tamen ab Hippone discessit. In hoc libro illud, quod dixiut caetera omnia quae a Deo facta sunt; et inter illa quae Deus omnipotens fecit, principalem animas dictas esse Angelorum, aut non omnino, aut non possit facile reperiri, sicut supra jam diximus. Item alio loco: Ego dico, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. neq sine anima ẽe posse homi¬
nem. cibos pp̃ quidhorum appetanus pp̃
corpus inquit licencius. Ceten autẽcun¬
ctabantur. uanoq sermone inter se age¬
bant: quomodo posset pp̃ corpus cibus ne¬
cessarius uideri. cum appeteretur ꝓpter
uitam. et iutaũo nisi ad aminam᷑ pextm¬
nent. Tunc ergo iudeturin qũa nob ad
eam partem cibum pertine: quam cibo cres¬
cere robustiorem quod ficri uidemus. accen¬
tiebantur prec̃ trigeciũ aut emĩ. Cur ergo

Expanded text:
ine anima esse posse hominem, cibos propter quid horum appetamus. - Propter corpus, inquit Licentius.— Ceteri autem cunctabantur uarioque sermone inter se agebant, quomodo possit propter corpus cibus necessarius uideri, cum appeteretur propter uitam et uita non nisi ad animam pertineret. — Tum ego: Uidetur, inquam. uobis ad eam partem cibum pertinere, quam cibo crescere robustioremque fieri uidemus ? —Adsentiebanturapraeter Trygetium. ait enim: Cur ego
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̃ iudetur: płane inquit mat̾. nulla re
alia credo aliam animam quã intelltũ it̃
atq sciencia de qua sententia cum trige¬
cuis dubrum se ostenderit. hodie inquit
illa tu ip̃e in me docuisti: unde aut ubi aĩa
pastatur. Nam post aliqũãtã prandii ꝑ¬
tem te dixisti adu̾tisse quo uasculo ut̾em᷑
quod alia nescio que cogitasses: nec tamẽ

Expanded text:
etur? Plane, inquit mater; nulla re alia credo ali animam quam intellectu rerum atque scientia. De qua sententia cum Trygetius dubium se ostenderet: hodie, inquit illa, tu ipse nonne docuisti unde aut ubi anima pascatur? Nam post aliquantam prandii partem te dixisti non advertisse quo vasculo uteremur, quod ali
Abbreviated transcription (Latin):
Quos idẽ sere ño nulla influxis fortu¬
nis calamitas quasi conatibus eorũ ad¬
uersa tempestas inconstantissimamui¬
tam quictam q compellit IHiis autẽ
om̃ib qrui quotumꝙ modo ad beate ui¬
te regionem feruntiu muis ĩmanissi¬
mus mons ante ipm̃ portum constitut᷑
eiu etiam magnas ingredientib giguit
angustias. uehementissime foroand̾
cautissime q iutandus est. Nam ita fui¬
get. ita mentiente illa luce uestitur
ut non solum petuenientib. nondumqp in¬
gressis incoĩendum se offerat. ut eorum uolũ¬
ctati pro ip̃a beata terra satiffasturum polli¬
ceatur. Sed plerumq de ip̃o portu ad sese
homines inuitat eos q non ñ quã detinet

Expanded text:
quos item saepe nonnulla in fluxis fortuquos item saepe nonnulla in fluxis fortunis calamitas, quasi conatibus eorum aduersa tempestas, in optatissimam uitam quietamque compellit. His autem omnibus, qui quocumque modo ad beatae uitae regionem feruntur, unus inmanissimus mons ante ipsum portum constitutus, quo etiam magnas ingredientibus gignit angustias, uehementissime formidandus cautissimeque uitandus est. nam ita fulget, ita mentiente illa luce uestitur, ut non solum peruenientibus nondumque ingressis incolendum se offerat et eorum uoluntati pro ipsa beata terra satisfacturum polliceatur sed plerumque de ipso portu ad sese homine
Abbreviated transcription (Latin):
ccerat. et ad solida gaudia. uelflentes genien¬
ctes q perducat huius gni̾s tñ pleriq ñdũ
longuis euagati: quibusdam nõ ita graui¬
b molestiis reducuntur. Hii sunt honu̾es
cum uel lactimabiles cragenie fortunaꝵ
suaꝵ. uel maniũ negocioꝵ auxie difficiu¬
tates. quasi nicħ aliud hñtes quod agant ĩ
libros doctorum sapientissimoꝵ ꝙ hominũ
truserint: in ip̃o quõ cumq eiugilant. unde
illos nulla mans illuis ꝓmissa nimiũ falso
eorũ qui uel in ip̃o adolescencie lumine
nel iam dui multumq iactar: tam̃ que¬
dam signa respicuint et sue dulcisime pa¬
trie quamius in ip̃is flustib recordantur:
et aut retro cursu in nullo faisi: et
nicħ morati eam repetunt. aut pletumq
nel int̾ nubila demantes uel ingentia cõ¬
tuentes sidera. uel ño nullis illecebris cap¬
ti. bone naingationis tempora diffe̾ntes.
errant duitius. sepe etiam ꝑiclitantur.

Expanded text:
certa et solida gaudia uel flentes gemencerta et solida gaudia uel flentes gementesque perducat ? huius generis tamen plerique nondum longius euagati quibusdam non- ita grauibus molestiis reducuntur. hi sunt homines, quos cum uel lacrimabiles tragoediae fortunarum suarum uel inanium negotiorum anxiae difficultates quasi nihil aliud habentes, quod agant, in libros doctorum sapientissimorumque hominum truserint, in ipso quodam modo portu euigilant, unde illos nulla maris illius promissa nimium falso  tertium eorum, qui uel in ipso adulescentiae limine uel iam diu multumque iactati tamen quaedam signa respiciunt et suae dulcissimae patriae quamuis in ipsis fluctibus recordantur et aut recto cursu in nullo falsi et nihil morati eam repetunt aut plerumque uel inter nubila deuiantes uel mergentia contuentes sidera uel nonnullis inlecebris capti bonae nauigationis tempora differentes errant diutius, saepe etiam periclitantur.
Abbreviated transcription (Latin):
si naingancium genera mͣ uideor ui õe
unum est corũ quos ubi eras compos tationis
assumpserit: paruo impetu pulsuq remorũ de
ꝓximo fugiunt se se q credunt in illa trans¬
quillitate. unde ceteris cinibus quib possaĩt
quo ad mouiti couentur ad se lucidissimum
signum sui alicuius oꝑis erigunt. alt̾m uero
est eorum suꝑioriq contrarium. qui fallatis¬
sime facie maris decepti elegerunt in medi¬
uni ꝓgredi: longe q a sua patria peregrinati.
audent. et eius sepe obluiscuntur. Hos su
nescio quo et ninus latente modo a pupꝑi
uentus quem ꝓsꝑm putant fuit ꝑsecutus:
penetrant in altissima miseriaꝵ eiaci accꝑi
gauoentes: ꝙ eis usquetx fallacissima sere¬
uitas uoluptatum honorum q blanditur.
hiis ꝓfc̃o q ud aliud optandum est quam
quedam in illis rebus a quib iacti excipĩ¬
ctur ni ꝓsꝑa: et si parum est seiuens om̃io tẽ¬
pestas. contraueq flans uentus. qui eos at

Expanded text:
asi nauigantium genera mihi uideor uidere. asi nauigantium genera mihi uideor uidere. unum est eorum, quos ubi aetas compos rationis adsumpserit, paruo impetu pulsuque remorum de proximo fugiunt seseque condunt in illa tranquillitate, unde ceteris ciuibus, quibus possunt, quo admoniti conentur ad se, lucidissimum signum sui alicuius operis erigunt. alterum uero est eorum superiorique contrarium, qui fallacissima facie maris decepti elegerunt in medium progredi longeque a sua patria peregrinari aude-ut et eius saepe obliuiscuntur. hos si nescio quo et nimis latente modo a puppi uentus, quem prosperum putant, fuerit prosecutus, penetrant in altissima miseriarum elati atque gaudentes, quod eis usque quaque fallacissima serenitas uolup! atum honorumque blanditur. his profecto quid aliud optandum e; t quam quaedam in illis rebus, a quibus laeti excipiuntur, inprospera et, si parum est, saeuiens omnino tempestas contrarieque flans uentus, qui eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc apud aliquem integrum inuenerã
ex quo em̾darem: qñ ħ retractaui. oo¬
Iad philosophie portum de¬
quo iam in beate uite regi¬
onem solumq ꝓceditur uir
humanissime atq mague
theodore ratione institurꝰ
cursus et uoluntas ip̃a per¬
ducedei. nescio utrum teniete dixetim. mł̾¬
to minoris numeri homines ad eumper¬
uenturos fuisse. quamuis nunc quoq ui¬
demus rari admodum panciq peruemãt
suni .ii. in hunc mundum. suie deus. sũ
natura. siue necessitas siue uoluntas nr̃a
sue conũcta horum aliqua siue simul
oñia. res .n. multum obscura est. sed tñ
ate iam illustranda suscepta uelud in qd̾¬
ꝙ ꝓiecerit. quotus quisq cognosteret quo
sibi nitendum eẽt. qua ue redeundũ ms̃i
aliquando et iniutos. contraq obuitẽ¬
tes aliqua tempestas que stultis iude¬
tur aduerta. in opcatissimam terram nes¬
centes errantes q comping̾et. Igitur ho¬
minum quos pħia porest accuere. tria qͣ¬

Expanded text:
adhuc apud aliquem integrum inueneram, adhuc apud aliquem integrum inueneram, ex quo emendarem, quando haec retractaui. Hi ad philosophiae portumquo iam in beatae uitae regionem solumque proceditur, uir humanissime atque magne Theodore, ratione institutus cursus et uoluntas ipsa perduceret, nescio, utrum temere dixerim multo minoris numeri homines ad eum peruenturos fuisse, quamuis nunc quoque, ut uidemus, rari admodum paucique perueniant. cum enim in hunc mundum siue deus siue natura siue necessitas siue uoluntas nostra siue coniuncta horum aliqua siue simul omnia — res enim multum obscura est, sed tamen a te iam inlustranda suscepta — uelut in quoassimque proiecerit, quotusquisque cognosceret, quo sibi nitendum esset quaue redeundum, nisi aliquando et inuitos contraque obnitentes aliqua tempestas, quae stultis uidetur aduersa, in optatissimam terram nescientes errantesque conpingeret? Igitur hominum, quos philosophia potest accipere, tria qu
Abbreviated transcription (Latin):
ibrum de beata
uita non post libros
de achademichis. sed int̾
illos ut scriberẽ nõ conting̾̃
Ex occone quippe ortus est diei natalis mei
et tridru disputatione completus: sicut sa¬
tis ip̃e indicat. In quo libro constitit inter
nos qui simul querebamus non ẽẽ/ uitam
beatam nisi perft̾am cognitionem dei. Dis¬
plicet aut̾e illic quod mallio theodoro ad¬
quem librum ip̃e scripsi. quãiuis docto
et xpia no uiro plus tribui qua deberem.
et quod fortunam etiam illic sepe nomi¬
naui: et quod tempore nite huius in solo
animo sapientis dixi mħ̾itare beataii
uitam. quõlibet se h̾eat corpus eus. cum
ꝑfcãm cognitionẽ dei. hoc est qua homini
maior ẽẽ uon possit in futura uita sieret
apostolus. que sola uita beata dicenda est
ubi et corpus incorruptibile atq ĩmortale
spũi suo sine ulla molestia nel reluctatione
sb̃detur. Sane istum librum ni nr̃o codice ĩ¬
druptum reꝑꝑi. et non parum minus hr̃e
eo sic a ft̾ib qͥ nibdam descriptus est. nec

Expanded text:
ibrum de beata uita non post libros de Academicis, sed inter illos ut scriberem contigit. ex occasione quippe ortus est diei natalis mei et tridui disputatione conpletus, sicut satis ipse indicat. in quo libro constitit inter nos, qui simul quaerebamus, non esse beatam uitam nisi perfectam cognitionem dei. Displicet autequem librum ipsum scripsi, quamuis docto et Christiano uiro, plus tribui quam deberem, et quod fortunam etiam illic saepe nominaui, et quod tempore uitae huius in solo animo sapientis dixi habitare beatam uitam, quomodolibet se habeat corpus eius, cum perfectam cognitionem dei, hoc est, qua homini maior esse non possit, in futura uita speret apostolus, quae sola beata uita dicenda est, ubi et corpus incorruptibile atque inmortale spiritui suo sine ulla molestia uel reluctatione subdetur. sane istum librum in nostro codice interruptum repperi et non parum minus habere, et sic a fratribus quibusdam descriptus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
gnitati tue notos int̾un nominib facere.
In primis nr̃a mater cuius metiti credo ẽẽ
omne quod uiuuo. Nauiguis frater meus
tugetius et licencuis cuies et discipiili me¬
i. Nec lartidianum et rusticum consobri¬
nos meos quamus nullum uel grama¬
ticum passi sint: de ẽẽ uolui. ipm̃q eorũ
sensum comiuurem ad rem quam moli¬
ebar. nccͣium ꝑutaui. Erat etiam nobis¬
cum etate minimus om̃ium. sed cuius ĩ¬
genium si amore nõ fallor. magnum qͥd

Expanded text:
minibus facere, in primis nostra mater, cujus meriti credo esse omne quod vivo; Navigius frater meus, Trygetius et Licentius, cives et discipuli mei; nec Lastidianum et Rusticum consobrinos meos, quamvis nullum vel grammaticum passi sint, deesse volui, ipsumque eorum sensum communem, ad rem quam moliebar, necessarium putavi. Erat etiam nobiscum aetate minimus omnium, sed cujus ingenium, si amore non fal
Abbreviated transcription (Latin):
autem ñõ enim uereor eos singulari beni¬
gnitati tue notos int̾m nominib facere.
In primis nr̃a mater cuius metiti credo ẽe
omne quod uiuo. Narugus frater meus
tugetus et licencuis cuies et discipuli me¬
i. Nec lartidianum et rusticum consobri¬
nos meos qrianus nullum uel grama¬
ticum passi sint: de ẽẽ uolui. ipm̃q eorũ

Expanded text:
ngulari benignitati tuae notos interim nominibus facere — in primis nostra mater, cuius meriti credo esse omne, quod uiuo, Nauigius frater meus, Trygetius et Licentius ciues et discipuli mei; nec Lartidianum et Rusticum consobrinos meos, quamuis nullum uel grammaticum passi sint. deesse uol
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃a ciborum parte abstimieras. manus
atq morsus. Ubi igitur erat animus tuus:
quo tempore illud te uescente non attende¬
bat. Inde michi credere et talib epulis ani¬
mus pascitur. id est theoriis et cogitationib
suis. tibi si super cas aliquid percipere posset
De quare cum dubitant̾ streperent: none

Expanded text:
abstinueras manus atque morsus. Ubi igitur erat animus tuus, quo tempore illud, te vescente, non attendebat; inde, mihi crede, et talibus epulis animus pascitur, id est theoriis et cogitationibus suis, si per eas aliquid percipere possit. De qua re cu
Abbreviated transcription (Latin):
pro non edacitate mea creui. Modum inqm̃
suum a natura constitutum hñt omĩa corꝑa:
ultra quam mensuram ꝓgredi nequeant.
Tamen ea mensura minora ẽẽnt: si eis ali¬
menta defuissent quod et in pectorib faci¬
le aĩau̾timus. et nemo dubitat cibis sub¬
tractis omĩum animantiũ corpora marces

Expanded text:
e mea crevi? Modum, inquam, suum a natura constitutum habent omnia corpora, ultra quam mensuram progredi nequeant: tamen ea mensura minora essent, si eis alimenta defuissent; quod et in pecoribus facilius animadvertimus. Et nemo dubitat cibis subtractis omnium animantium co
Abbreviated transcription (Latin):
bus pertineat. Pertinet autem cum eo sb̾¬
ducto ad maciem dedricitur. Om̃s ita esse
censuerumt. Quid ergo anima inquam: nł¬
la ne ħt alimenta ꝓpria. an erus esca scienci¬
a nob̃ iudetur: plane inquit mat̾. nullare
alia credo aliam aninam quã intelleũ it̃
atq scientia de qua sentencia cum trige¬
cuis dubrum se ostenderit. hodie inqurt
illa tu ip̃e in me dociusti: unde ant ubi aĩa

Expanded text:
us pertineat. Pertinet autem, cum eo subducto, ad maciem deducitur. Omnes ita esse censuerunt. 8. Quid ergo anima, inquam? nulla ne habet alimenta propria? an ejus esca scientia vobis videtur? Plane, inquit mater; nulla re alia credo ali animam quam intellectu rerum atque scientia. De qua sententia cum Trygetius dubium se ostenderet: hodie, inquit illa, tu ipse nonne docuisti unde aut u
Abbreviated transcription (Latin):
ohi nebule defuerunt. quibus confund̾e¬
ctur cuisus meus: et dui fatoor quib mer¬
rorem ducebar: labencia in occeanum astͣ
suspexi. Nam et superstitio quedam pue¬
rilis me ab ipsa inquisitione terrebat. Et uͥ
factus erectior illã caliginem dispuli mͥ¬
q persuasi: docentib postqũa iubenti

Expanded text:
ihi nebulae defuerunt, quibus confunderetur cursus meus; et diu, fateor, quibus in errorem ducebar, labentia in oceanum astra suspexi. Nam et superstitio quaedam puerilis me ab ipsa inquisitione terrebat: et ubi factus erectior, illam caliginem dispuli, mihique persuasi docentib
Abbreviated transcription (Latin):
si: maximo traiecto isto mari duu gubnacu¬
la mea repugnancia omĩb uentis in me¬
diis flustibus achademici tenuerunt. De¬
nide ueni in has terras hic septemitionẽ
cui me cre derem didici animauerti .n.
et sepe in sacerdoti̾nt̃i et aliqũ ĩ sermoni¬
b tuis cum de d̾o cogitaretur nicħ omĩo cor

Expanded text:
i, maxime trajecto isto mari, diu gubernacula mea repugnantia omnibus ventis in mediis fluctibus Academici tenuerunt. Deinde veni in has terras; hic septentrionem cui me crederem didici. Animadverti enim et saepe in sacerdotis nostri, et aliquando in sermonis tuis, cum de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilium rerum nu̾o contiñi. neq illas
ꝑ destm̃ intelligi: Si quid̾ anime nõ alio es¬
sent nͥ quo uiuerent. licet .ni. per defectum
ntellig̾entur uiciose qua uirtutis egestate
test ut uite p̾sentia sit causa deficiendi cũ
tanto quisquis deficiat: quanto dest̾tur a¬
urta. Oĩnodo gͥ cum pateret et non posse
sllas animas ab eo auc̃tore separari a quo
ista lux ño separaretur. iam quicquid asfͥ
idqui mallent qui omne quicquid ẽet qͦ¬
mam eẽt in quãtũ cumq eẽt. ex uno deo
ẽẽ p̾dicarent. Recitarent adu̾sum me uo¬
ces illas euuangelicas. Uos p̃ea nõ auditᷤ
fc̃a sunt. et sine ip̃o ecm̃ ẽ nicħ. Et illud apłi
Unus deus ex quo om̃ia et unus dñs iłx rĩt¬

Expanded text:
tellegibilium rerum numero contineri neque illas tellegibilium rerum numero contineri neque illas per defectum intellegi ? siquidem animae non alio essent, nisi quo uiuerent licet enim per defectum intellegerentur uitiosae, quia uirtutis egestate test, ut uitae praesentia sit causa deficiendi, cum tanto quidque deficiat, quanto deseritur uita. Omni modo igitur cum pateret non posse ullas animas ab eo auctore separari, a quo lux ista non separaretur, iam quicquid adferut eos mecum sequi mallent, qui omne, quicquid esset, quoniam esset, in quantumcumque esset, ex uno deo esse praedicarent. Recitarent aduersum me uoces illas euangelicas: uos propterea non aufacta sunt et sine ipso factum est nihil, et illud apostoli: unus deus, ex quo omnia, et unus dominus I