comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoq factitatũ Nam ⁊ ordo u̾boꝵ hoc significat.
Num quid ñ habenius potestatẽ in anctucandi &
bibendiͣ aut sorores mulieres cirtũducẽdi: Ubi
de comedẽdo ⁊ bibendo. ac de ministratione sũp¬
tuũ p̃mittit᷑. ⁊ de mulieribꝰ sororibꝰ sic ĩfertur
q̃ de sua sustantia ministrabant. Quoͦ ⁊ ĩueteri
lege desunamite illa scͥbit᷑. que solita sit heliseũ
rẽcipere. ⁊ ponere m̃sam ⁊ panem. ⁊ candelabrũ
⁊cet̾a. Aut certe lotynairac uxores accipinius
tĩ mulieres. id qd̃ ad ditur sorores tollit uxorẽ. et
relatum dealis apłis quod uxores habuerinit: Et
cum de uno scriptuni sit acde cet̾is tacitũ. intellige
debemussine urorib eos fuisse: de quibꝰ nicħtale scͥpt̾a
sigrificat: Et̃ tam̃ ille qui nob̾ obicit ⁊achariam
⁊helisab& ⁊ petrũ⁊ socrũ euis. sciat de ⁊acharia
⁊ helisab& ioh̃m fuisse generatum. idẽ de nup¬
tĩis uirginẽ. de lege eu̾głiũ. de mat̾monio casti¬

Expanded text:
o factitatum. Nam, et ordo verborum hoc significat: Numquid non habemus potestatem manducandi, et bibendi, aut sorores mulieres circumducendi ? Ubi de comedendo et bibendo, ac de administratione sumptuum praemittitur, et de mulieribus sororibus infertur, quae de sua substantia ministrabant. Quod et in veteri Lege de Sunamitide illa scribitur, quae solita sit Elisaeum recipere, et ponere ei mensam, et panem, et candelabrum, et caetera. Aut certe si γυναῖκας, uxores, accipimus, non mulieres, id quod additur, sorores, tollit uxores, et 278 relatum de aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de uno scriptum sit, ac de caeteris tacitum, intelligere debemus sine uxoribus eos fuisse, de quibus nihil tale Scriptura significet. Et tamen ille qui nobis objecit Zachariam et Elisabeth, Petrum et socrum ejus, sciat, de Zacharia et Elisabeth Joannem fuisse generatum, id est, de nuptiis virginem, de Lege Evangelium, de matrimonio casti
Abbreviated transcription (Latin):
& fac bonum: Illud declinamus: hoc seqͥmur
In altero initium: inalt̾o ꝑfectio ẽ. Uerũ ne ĩeo
qd̾ dixit & qui matͥmonio iungit uirginem
suã benefacit estim& aliquis obseruationẽ
nr̃ãm ñ stare ꝓtinus hoc ipsum bonum ex¬
tenuat. ⁊ obũbrat ꝯꝑatione melioriᷤᷤ: ⁊ dic̃
& qui ñ iungit: melius fac̃. Nisi ullaturuᷤ
cit: Ubi aut bonũ. ⁊ meliꝰ ẽ: ibi boni & me¬
loris non unũ ẽ premiũ. &ubi ñ imnũ ẽ¬
premium. Et ibiutiq dona diu̾sa: Tantũ ẽ gͥ
int̃ nuptias ⁊ uirginitatẽ: quantũ int̃ ñ pecca¬
gioꝵ ⁊ uirginitatis. ⁊ int̾ utrumq cauta mod̾ã¬
cione p̃ceptoꝵ. ut nec adsinstram. nec ad dex¬
teram diũter&. s uia regia gͣđet᷑: & illud ĩple¬
r&. nesis multum iustus. rursꝰ monoganiã
digamie cõꝑat: ⁊ quomͦꝰ nuptias subdiderat¬
uirginitati. ita digamiã nuptiis subicit. ⁊ait.¬
Mulier alligataẽ quanto tõꝑe uir eius uiuit

Expanded text:
et fac bonum . Illud declinamus, hoc sequimur. et fac bonum . Illud declinamus, hoc sequimur. In altero initium, in altero perfectio est. Verum ne in eo quod dixit, et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit, existimet aliquis observationem nostram non stare; protinus hoc ipsum bonum extenuat, et obumbrat comparatione melioris, et dicit: Et qui non jungit, melius facit. Nisi illaturus cit. Ubi autem bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium: et ubi non unum praemium, ibi utique dona diversa. Tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccagiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, Mulier alligata est quanto tempore uir eius uiuit.
Abbreviated transcription (Latin):
macula ecͥołiam diligit: uiri quoq in castitate uxo¬
res suas diligant.⁊ sciat unusquisque uassuũ possi¬
dere inscĩficatioẽ: honore. ñ ĩpassione desiderii. sicut
ditiam ħ inscĩficationẽ. Eaeuentes nos ueterẽ homi¬
nem cum oꝑib eius. ⁊ induentes nouũ qui renouat᷑
incognitionẽ uixta imaginẽ cͤatoris sui ubiñẽ grecꝰ¬

Expanded text:
macula Ecclesiam diligit: viri quoque in castitate uxores suas diligant, et sciat unusquisque vas suum possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderditiam, sed in sanctificationem : exuentes nos veterem hominem cum operibus suis, et induentes novum, qui renovatur 266 in cognitionem secundum imaginem Creatoris sui: ubi non e
Abbreviated transcription (Latin):
placeat uron. ⁊ diuisusẽ: Intueam᷑ curarũ uirginis
maritiq dustanciã: Uirgo dño. maritus uxori placere
desidat: & urori placeat sollicitũ ẽ. de his qͣst̃ mundi
que cũ inundo utiq tnsitura sunt. ⁊ diuistis ẽ. in mul¬
tas seslic partẽ sollicitudinũ miseriarũq distract¬

Expanded text:
placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilic
Abbreviated transcription (Latin):
querere urorẽ: Haboe unus quisq nr̃m t̃minos
suos: Redde michi meũ: & tu tene cuũ: Si alligatꝰ
esurori: ne illi de ᷤꝰ repudium: Solutꝰ sum abirore
ñ queram uxoiem: Ut ego ñ soluo ꝯuiga sisemel
ligata sunt: ita tu ñliges quod solutũ ẽ. Simulq¬

Expanded text:
subiecimus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. s
Abbreviated transcription (Latin):
uenit adeu̾głium. ⁊ ꝓponit nobis ⁊achariã ⁊ elisa¬
bech. pecrũ⁊ socrum eius ⁊ ꝯsueta uecorora nõ
uncelligit istoᷤ quoq int̾ eos qui legi seruierunt
in apłatum: reliquunt officium coniugale: Nam cũ
pecrus ex ꝑsona apłox dicat ad dñm. ecce nos reliqui¬
mus omnia ⁊ secun sumus te: respondit ei dominꝰ.
Am̃ dico uobis. qr nemo ẽ qui dimiserit domũ. arit
parentes. aut fr̃s. aut uxorẽ. aut filios ꝓpt̃ regnũ dĩ:
qui ñ recipiat multo plura in scło isto.⁊ inscło uen
turo uitam ȩt̃nam: Si aut̃ nob̃ illud opposuerit: ad
ꝯpbandũ quod omnes apłi uxores habuerint. ñ qͥd

Expanded text:
it ad Evangelium, et proponit nobis Zachariam et Elisabeth, Petrum et socrum ejus, et consueta vecordia non intelligit istos quoque inter eos, qui legi servierint, in Apostolatum, relinquunt officium conjugale. Nam cum Petrus ex persona Apostolorum dicit ad Dominum: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te: respondit ei Dominus, Amen dico vobis, quoniam nemo est qui dimiserit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, qui non recipiat multo plura in saeculo isto, et in saeculo futuro vitam aeternam . Si autem nobis illud opposuerit ad probandum, quod omnes A
Abbreviated transcription (Latin):
apłm: Alulier inquit alligata est: quanto tẽꝑe
iter eius uiuit: Qd si dormierit uir eius lib̾ata est.
nuptias terciasq ꝯcedit in dño: primas cum & hnico
turus: ut filio suo ysa ac alienigenam ñ adducat
uxorẽ. Et ethdras offensam dei huiuscemodi proꝵ
repudiatione compescit. Et malachias ꝓpheta
Preuaricatus est inquit iudas ⁊ ab ominationẽ¬

Expanded text:
anorum minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar uir eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: nuptias concedit in Domino, primas cum Ethnico turus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
multi eͤdiderint habentes carnales dños. qͥbꝰ nrinc
seruire. ꝓhibentur: Porro ad circũcisionẽ quid
facit ꝑman̾e ĩeauocatione ĩ qua uocati sumꝰ cũ
in alio loco idẽ apls clamittce. ecre ego paułꝰ dico¬

Expanded text:
multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, in quo vocati sumus, cum in alio loco idem Apostolus clamite
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Ac pͥmum quia ñ nulloᷤ hanc intelligentiã
rep̾hensuros arbitror int̾rogare libet quȩ sit
consequentia. ut de maritis & uxoribꝰ disputanᷤ
repente transir& ad cõꝑacionẽ uide ce echnic
serui.⁊ liberi: & rursum hac disputatione fini¬
ta redir& ad uirgines dicens: de uirginib aut̃
p̃ceptũ dñi ñ habes: Iuid sibi uult inter coniu¬
gia ⁊ uirgmitatẽ uidei &. echniq. serui lib̃i q
collacio. Scdo quomͦ ꝑossit intelligi. encum¬
cisus aliquis uocatiñ est. ñ ad ducat p̃pucium:
Num quid qui semel amputatũ hab&e p̃puciũ
potest siuelit illuo rursus adducere: demde
quo sensu exponendum sit. quienim indño
mum quid ꝑtineat ad seruitinẽ uł circum¬
Icisionem
unus quisq in quo uocatꝰ ẽ fr̃ in eo ꝑmaneat apud
dm̃: nam ⁊ ꝯtͣriũ ẽ suꝑiori sentenitiȩ. Si enĩ audimꝰ
eum nolite fieri sui hominũ. qua racione posfu.¬
mus in ea ꝑman̾e uocatione qua uocatisrm cũ

Expanded text:
. Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Dommum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium est superiori sententiae. Si enim Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
extrur̃ dño templũ. Unus quisq enim nr̃m ñ
defuturis. s de p̃sentib iudicatur: Qđ si salomoniᷤ¬
illi exempla placent: iam ñ digamus erit tͥgamiꝰ
s nisi septingentas habuerit urores ⁊ tͤcenta ᷤ con¬
cubinas typũ eius ⁊ meritũ implere non poterit
Obsecro ce lector. ⁊ id ipsum sepe ꝯmoneo: ut me¬
scias quȩ loquor necessitate dicere. nec detͣhere¬
de his qui in lege p̃cesserint. sed seruisse eoᷤᷤ tem
tiam crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replete tram
÷ quod his manis ẽ. futuroꝵ typos p̃buisse. Nob

Expanded text:
quisque enim non de futuris, sed de praesentibus judicatur. Quod si Salomonis exempla ei placent, jam non digamus erit et trigamus; sed nisi septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, typum ejus et meritum implere non poterit. Obsecro te, lector, et id ipsum saepe commoneo, ut scias me, quae loquor, necessitate dicere: nec detrahere his qui in Lege praecesserint, sed servisse eos temposententiam: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et quod his majus est, futurorum typos praebuisse. Nob
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere: Quod quid̃e scimꝰ lic p̃postere ħfaciam
hystorie ordinẽ ꝯfunde. &̃ ad dauid frigientẽ ab ime¬
lech sac̾dote dictum: Si mundi sunt pueri ał uro¬
rib ⁊ ille respondit : abheri⁊ nudiꝰ t̃ciꝰ. Panes .Nl.

Expanded text:
abstinere. Quod quidem scimus licet praepostere faciam abstinere. Quod quidem scimus licet praepostere faciam historiae ordinem confundere etiam ad David fugientem, ab Achimelech sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudiustertius . Panes enim
Abbreviated transcription (Latin):
Siaut̃ nubentibꝰ: incarne tͥbulatio ẽ. in qͣsola uidebãt᷑
hab̾e delicias. quiderit reliquũ ꝓpr̃ qd̾ nubant. Cum¬
⁊ inspũ ⁊ ĩ anima ⁊ in ipsa carne cͥbulatiosit : ego aũt
uobis parco. sic ait. oẜ tend̾edo carnis tͥbulationem:
quasi non maiora sint: ꝓpt̃ quȩ nub̃e ñ debeatis. Igitꝰ
hoc dico fr̃s. tẽpꝰ breue ẽ: reliquũ ẽ ut. & qͥhabent
uxme ᷤᷤsic sint tanꝗͣ ñ habentes: Nequa ꝗͣ. i ã de uir

Expanded text:
si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quid erit reliquum, pret in spiritu, et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulationem, quasi non majora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
Curramus ꝑreliquia: neq .ti. nos patit᷑ magnitũ¬
do uoluminis diutius insingulis immoran. Si
aut̃ acceꝑis ixoẽ.: non peccast. aliuo ẽ. ñ pecca¬
re: aliud benefacere. Et si nupserit uirgo ñ pec¬
cauit. Non illa uirgo. quȩ semel dei cultuu se de¬
dicauit: harum.ti siqua nupserit: habebit
dãpnationem qr pͥmã sid̾e irritã fecit: Si aũt
ħ de iudius dictum obiecerit: quãtomagioe
uirginibꝰ p̃ualebit. cũ õ his ñliceat. quibꝰ aliqͣn¬
do licuit. Uirgines .ti. que pꝰ ꝯsecrationẽ nupse¬
runt. ñ tã adułtere st̃ ꝗͣ inceste. Ac ne iud̾etur
ines quod dixerat ⁊ sinupserit uirgo ñ pecca¬
int. rursũ celibes aonuptias ꝓuocare. statim
se refrenauit: ⁊ aliud in ferendo infirmauit
qd̵ concesserat. dicens: Tribulationẽ tm̃ car
habebunt: quibꝰ supͣ indulserat: si acceꝑis uroreo
ñ peccasti. &. si nupserit uirgo ñ peccabit: tͥbulatio¬
rerum. putabanus nuptias saltẽ carnis hab̾e leticiã

Expanded text:
Curramus per reliqua, neque enim nos patitur magnitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccabit, non illa virgo, quae se semel Dei cultui dedicavit. Harum enim, si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de virginibus prevalebit, cum etiam his non liceat, quibus aliquando licuit? Virgines enicestae. Ac ne videretur in eo quod dixerat: Et si nupserit virgo, non peccavit, 259 rursum coelibes ad nuptias provocare, statim se refrenat  Al. refrenavit, et aliud inferendo, infirmavit quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen caionem carnis habebunt? Quibus supra indulserat: Si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit Alrerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis appetit lib̾tatẽ: Ue pregnantib
⁊ nutentibꝰ in illa die: Nõ hic scorta ñlupa¬
naria ꝯdẽpnantin : Se quoꝵ dãpnatioẽ
nulla dtabitacio ẽ. s uteri tim̃teᷤᷤ ⁊ ĩfantũ

Expanded text:
virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum
Abbreviated transcription (Latin):
se castrauerunt ꝓpt̃ regna celoꝵ: ⁊ obmeũ cultũ
noluerunt ẽẽ quod natisunt: Simulq trac̃tãda
sententia ẽ. qͥse in quit castͣuert̃ ꝓpt̃ regnaceloꝵ
Si castrati mercedẽ habent regnacȩloꝵ: ergo
quise ñ castͣuert̃. locũ nõ possunt acciꝑe castra¬
toꝵꝰ: qͥ pot̾ inqͥt caꝑe capiat Grandi ᷤ fidĩ ẽ. grã¬
disq uircuris. dĩ cẽplũ ẽẽ purissimũ totũ se
holoc austum offerre dõ.: ⁊iuxta eund̾e apłm¬
e̾e̾ scm̃ ⁊ corꝑe ⁊ sp̃u: Hii sunt eunuchi qͥse lignũ
aridum obsterilitatem putantes audiunt ꝑ
apłoꝵ : qui obrobur fid̃i uiri nom̃ obtinuit
texit. Et de inceps multi apłi & martyresͥ
illustrescã inscĩtate quã ineloquentia uirs.
quos ex ꝓpriis scͥptiᷤᷤ nosse ꝑfacile ẽ Eesstio
inquit hoc bonũ e̾e̾: ꝑꝑ instantẽ necessitatẽ
Que ẽ ista necessites q sp̃to uincło coniugali

Expanded text:
se castraverunt propter regna coelorum, et ob mei cultum se castraverunt propter regna coelorum, et ob mei cultum noluerunt esse quod nati sunt. Simulque tractanda sententia: Qui se, inquit, castraverunt propter regna coelorum. Si castrati mercedem habent regni coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Doet corpore et spiritu. Hi sunt eunuchi, qui se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt pApostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit.texit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfaci bonum esse propter instantem necessitatem . Quae est illa necessitas quae, spreto vinculo conjugali,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatiꝰ brauium ostendit purissimũ.
fontẽ. ⁊ clamitat.: qͥsitit ueniat ⁊ bibat lqͥ
potest caꝑe capiat: Nondicit uehtiᷤᷤ nolitiꝰ
bibendũ uobis ẽ. atq c̾rendũ: s qui uolue¬
rit. qui potuerit cͤrere atq potare: ille
uincos ille saciabitur Ee idõ pluᷤ amat
uirgines xp̃c.: qr sponte tͥluunt qd̾ sibi nõ
fuerat ĩꝑatũ. Maioriᷤq gr̃ȩ ẽ offerre quod
non debeaᷤ: quam redd̾e quod exigeriꝰ: Apłi
uroriᷤᷤ onere ꝯtẽplato. sitalis ẽ inquiunt
causa hominis cum uxore: ñ expedit nubẽ
hnoꝵ dñs sententiam ꝓbans : recte quid̾e¬
ati sentitis. quod ñ expediat homini ad ce¬
loꝵ regna tendenti acciꝑe uxorẽ : s diffi¬
ciliᷤᷤ res est. ñ os caꝑiunt ũbũ istudͭ ue¬
rum quibꝰ datinnẽ. alioᷤ eimuchoᷤᷤ natitra
facit. alioᷤ iushominum: mͥ illi rr eimu¬
chi placent qͥs castrauit nõ necessitaᷤ
s uoluntas. Libent̃ illos in meos recipio sinu. qui

Expanded text:
virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest capere, capiat . Non dicit, velitis, nolitis bibendum vobis est, atque currendum: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atque potare, ille vincet, ille satiabitur. Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt, quod sibi non fuerat imperatum. Majorisque gratiae est, offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: Recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelorum regna tendenti, accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum. Mihi illi eunuchi placent, quod castravit non necessitas, sed voluntas. Libenter illos in meos sinus recipio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
re ysoppi omnẽ pituitã nexie uoluptatiᷤᷤ excoximꝰ.
Quib in baptistrate mortiuis ẽ pharao.⁊ eimi¬
ũsus eius suffocatꝰ exercitus: Cur rursũ egyptũ
quermius &e pꝰmanna angłoꝵ cybũ. allia ⁊cepe
⁊ peponẽ ⁊ carnes uarias suspiramus: Maritoꝵ

Expanded text:
 noxiae voluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus est Pharao et universus ejus suffocatus exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe et pepones et carnes varias suspiramus? Haec Hie
Abbreviated transcription (Latin):
uxores deseri: Idcirco ait p̃cipio ut in xp̃m de
gentilitate creoentes inita ante fid̾e matͥmo¬
nia non relinquant. qr qui uxorẽ habens cre¬
didit. ñ tanto dei seruitio detinetur quanto
uirgines o innuptȩ: s quodam mͦ ẽ lib̾ior. ⁊ ser¬
uitutis illi frenalaxant᷑. Et dũ uxoris ẽ seruꝰ ut i¬
ta oicam lib̾tꝰ ẽ oñi: sorro qui urorẽ ñ habens
c̃didit.⁊ lib̾ aserutute ꝯuigii uocat᷑ adõẽ iste¬
.N. ad heroe. domino : uinus sp̃c ẽ: Ac neforsitã
ineo quod supͣ oyxerat seruus uocatus es. ñ
sit tibi curȩ. s ce. sipotes liber fieri magis u̾te sugillasse
continentiam uideretur & infamulatũ nõstradi¬
disse ꝯuigũ: infert sententiã que omnẽ casuillatio¬

Expanded text:
uxores deseri. Idcirco ait: Praecipio, ut in Christum de uxores deseri. Idcirco ait: Praecipio, ut in Christum de gentilitate credentes inita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, crediditenim adhaeret Domino, unus spiritus est . Ac ne forsitan in eo, quod supra dixerat, Servus vocatus es, non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere, suggillasse continentiam videretur, et in famulatum nos tradidisse conjugum, infert sententiam, quae omne
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines Adi uestȩ. iuinonis unuure. ĩ scãrumi
queant oidine nimerari. Unu qͥs q inqͣuoca¬
tione uocatis ẽ. inea ꝑmaneat: Quando cre¬
didit: siue ñ habebat siue ñ habebat uxorẽ: ineo ꝑ¬
maneat quo uocatus est. Ac ꝑhoc ñtã uirgineᷤ cogĩ
ut nubant. quam repudia ꝓhib&: ⁊ sic̃ uxoreᷤ habẽ¬
tibꝰ tollit licentiã dimittendi eas: sic uirginib nubaẽ¬
di amputat facultatẽ: Seruus uocat᷑ es. ñ sit tibi
curȩ: si⁊ si potes fieri lib̃. magis utere. Etiã ĩ quit
habeᷤᷤ tui corꝑis potestatẽ. atq ut manifestius
loqͣr seruꝰ uxoris es. noli ꝓpt̃ ħ hab̾e tsticiã. nec de.
amissa uirginitate fuspires. s &̃ si poteᷤ causas¬
aliqͣs inuenire discidii. ut lib̾tate pudicitiȩ ꝑ¬
fruaris. noli salutẽ tuã cũ alteriꝰ interitu que¬
rere. habeto paulisꝑ uxort nec p̃curraᷤ morã¬
tem. expecta. dũ sequitur. qui enim in oño¬
uocatus est: seruꝰ ax p̃i: Reodit causas cur nolit

Expanded text:
 Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habeshabes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus amissa uirginitate suspires. sed etiam sipotescausasaliquas inuenire discidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris vovatus est, servus est Christi. Reddit causas cur nolit
Abbreviated transcription (Latin):
incendio ꝯꝑare: s dic simplicit᷑ bonũ ẽ nubere
Sispecta ẽ mͥ bonitas eius rei: quam magnitu¬
do alterius malimalum e̾e̾ cogit ĩferiꝰ. Ego aũt
non leuius malum s simplex ꝑ se bonũ uolo:

Expanded text:
incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯugi. et ostend̾at se quid uell:. quid ue ꝯced̾et᷑ trã¬
sit ad innuptaᷤ et iuluas.⁊ sit pponit exemplum
⁊ felices uocat si sic ꝑmanserrat: Siaut̃ ñ seꝯtinent
nubant. Io ipsum quod supͣ ꝓpt̃ fornicacione aut
& ne tẽpt& uos sathanas.: ꝓpt̃ in continentiam.
ur̃am: Reddit q causam cur dixerit. si non se con¬
plicitatem in ꝯꝑabilis ꝑse boni Uelud sidicẽt:
melius ẽ unum ocłm habe: quam nullũ Melius¬
ẽ uno aniti pede. ⁊ alterã corꝑis partẽ baculo
sustentare: quam fractis crurib repere Qͥd
agis apłe: Non tibi credodicenti: Et sumꝑitus
sermone: ñ tam̃ scientia quomͦ illud de humi¬
litate descenoit. qui ñsum dignus uocari apłs
& hoc humilitatis dictũ puto: Nosti sermonum
ꝓpͥetates: quam obrẽ ⁊ de epimenide. ⁊ demenan-¬
dro ⁊ de arato quedam sumis testimonia: uibi
de continentia loqueris ⁊ uirginitate. bonumẽ
necessitatem. ⁊ qr bonũ ẽ hõi sic e̾e̾: ubi adnup-¬

Expanded text:
coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si autem non se connubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditqplicitatem inconparabilis per se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere quam nullum. eest uno inniti pede, et alteram partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari Aposet hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum esnecessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nup
Abbreviated transcription (Latin):
ubiait. unus quis q sic̃ uocauit eumds̃ ita ambul
⁊ sic̃ ĩ omnib excłiis doceo. Hic locꝰ ad p̃sentẽ ꝯtroũsi¬
am non ꝑtinz. Noco .N. uixta sentenciã dñi uxorẽ
excepta causa fornicationis ñ repudianda : ⁊ repu¬
diatam uiro. marito alt̾i ñ nub̾e. aut cͥte uiro suo
diss fides hẽ sumus cͤdidiss e duobꝰ: p̃cepit ne cre¬
dens repudios. ñ cͤdentem. Causisq expositiᷤᷤ quod
candidatus fidei sit ĩfidelis: si nolit a cͤdente
dicede: eꝯtͣrio uboe siinfideł repudi fidełe ꝓpt̃
pleriq apłi uissionẽ iungunt᷑ gentilibꝰ ⁊ templa
dĩ idoliᷤᷤ ꝓstituunt. nec intelligunt se eiꝰ corꝑis
coniunctioni q̃ habetes maritoᷤᷤ in xp̃m post¬

Expanded text:
ubi ait: Unusquisque sicut vocavit eum Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus Ecclesiis doceo . Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. dotet enim iuxta sententiam domini uxorem excepta causa fornieationis non repudiandam et repudiatam uiuo marito alteri non nubere aut certe uiro suo st, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejconjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum post
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑspicuũ ẽ honori ꝯtͣriã ẽẽ ꝯtumeliã Ad u¬
xores qͦq Ut uideant ĩ quit uiri castã ꝯũsati¬
onem ur̃am: ⁊ ornatum ĩ abscondito cordis
uxoribꝰ q dat legẽ : ⁊ dãpnato carnis ornatu
castitatẽ p̃dicat: ⁊ ornatũ interioris hominis
mnincorruptione mittis &. silentis sp̃c. quodã¬
modo hoc dicens. Qm̃ exterior nr̃ hõ corruptꝰ
ẽ. ⁊ beatitudinẽ incorruptionis que uirginũ¬
ẽ. ꝓpͥe hab̃e desistis: imitamini incorruptio-¬
nem sp̃s saltim ꝑseram abstinentiam: ⁊ quod
corꝑe non potestis. m̃te p̃state. Haᷤ. Nrp̃e di

Expanded text:
tumeliam. Ad utumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in abscondito cordis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem incorruptionis, quae prest, habere destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has eni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii corꝑis ñ habos potestatem: sediuir. Similit̃
aneis liceat urores dimittere: Qd̃ & dñs in euan
lierem ñ tangere: S q qͥ semel duxit uxnẽ. ñi
diumi ñ peccanti reddat ꝯiugi debitũ qi sponte¬
qui dẽ se alligauit: ut redidere cogeretur: solite
ut uacetis orationi: Oro te quale illud bonũ ẽ quod
dui implet mariti officium: non inplec ꝯtinentis:
Iubes icłe apłs in alio loco: ut semꝑ oremus. Si semꝑ
nilit uiri cohabitantes iuxta scientiã. quafi
ĩpediri dicit orationes officio ꝯuigali: qd̃ aute
ait similit. idcirco adimitacionẽ ꝓuocat uiros:
qr iam supͣ urorib p̃ceꝑat dicens. ut uideant ui¬
sit ñ exteriꝰ ꝯpositio cͥniũ. ⁊ distincio auri. ⁊ ĩcultu
uestis ornatꝰ: s absconditus cordis homti inin¬
corruptione mitis ⁊ silentis sp̃s: ħ ẽ corã dõ pla¬
cens. Cernis quale ꝯiugiũ int̃ uiros uxores q
rem uasculo muliebri Si abstinemus noᷤ acoi-¬

Expanded text:
prii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in lierem non tangere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisdium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeretur. qui ut vacetis orationi. Oro te quale illud bonum est, quodiu impleo mariti officium, non impleo continentis Jubet idem Apostolus in alio loco , ut semper oremus. Si semper Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Ut videant visit non exterius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque rem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coi
Abbreviated transcription (Latin):
repleter t̾ram: necesse fuit pͥꝰ plantari siluã ⁊ cͤscere
ut ẽet quod deinceps possit recidi S̾mulq ssid̾anda
ẽ iusũbi. ⁊ replete t̾rã: Nuptiȩ t̾rã replent: uirgi¬
nitas paradisum: S ⁊ ħintuendum dim taxat
nixtam hebraicã ueritatem. quod cũ scͥptura in
singuloꝵ dixerit. ⁊ uidit ds qr bonũ ẽ. ⁊ ĩ sedõ die¬
hoc omĩno subtͣxit: nob intelligentiã derelinquẽs
nonẽẽ bonum duplicẽ numerum qͥ ab unione
diudat.⁊ p̃siguroe federanuptiarũ Unde ⁊ ĩ archa
noe omĩa animala quecũq bina ingrediuntur
plici nimero ostẽdat᷑: aliud sacͣm̃tũ qd̾ ne inbestiis
quide ⁊ inmũdis auisꝰ digannia ⁊pbata sit. Bina . N.¬
pbina ĩgrediunt᷑ ĩ munda.: septena q̃munda st᷑
ut aberde. noe p̾dilituit̃ qd de inpari numero sta¬
tim do possꝰ offerre: Si aũt̃ tͣnffeit᷑ enoch:⁊ ser¬
uatur indiliuuo noe. non reor idcir co tͣnsiatum
enoch quod urorẽ habuerit. s qd̾ pͥmus inuocaue¬

Expanded text:
e fuit prius plantare silvam et crescere, ut esset quod postea posset excidi. Simulque consideranda vis verbi, replete terram. Nuptiae terram replent, virginitas paradisum. Sed et hoc intuendum dumtaxat juxta hebraicam veritatem, quod cum Scriptura in singulorum dixerit: Et vidit Deus quia bonum est, in secundo diehoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntur,plici numero ostendatur et aliud sacramentum, quod ne in bestiis quidem et in immundis avibus digamia comprobata sit. Bina enim ingrediuntur immunda: et septena quae munda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impari numero statim Deo posset offerre. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio Noe, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habuerit; sed quod primus invocave
Abbreviated transcription (Latin):
uelle.⁊ ñ ꝓpt̃ maioiẽ ruinã ꝯcedere statĩ infeat
ne cẽpite uos sathanas ꝓpt̃ in ꝯtinentiam ur̃am:
Pulchra nimirum indulgentia. ⁊ iterũ ad idipsum
quod erubescit suo uocare nomine. quod tẽptatioĩ
p̃fert sathane: quod causam hab⁊ ĩꝯtinenciẽ. labo
ramts quasi obscurum disserere. cũ exposuerit¬
catorib ꝑpenitentiam foreᷤᷤ aꝑiant᷑ eccłe᷑ quod¬
q his maius est. ĩcestiᷤᷤ: ilam illũ uiolatorẽ nou̾ce

Expanded text:
et non propter majorem ruinam concedere, statim infert: Ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram. Pulchra nimirum indulgentia, et iterum ad ipsum. Quod erubescit suo vocare nomine, quod tentationi praefert Satanae, quod causam habet incontinentiam, 249 laboramus quasi obscurum disserere, cum exposueritcatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne habundantiori tristicia absorbeatur frat̃
scire quid uelit apłs: Iunge quod sequitur: uolo
cipientẽ: ñ ignoscentẽ: hoc inquit uolo. hoc
desidero. ut imitatorẽ mei sitis : sic̃ ⁊ ego. xp̃i. Ille
uirgo de uirgine: de ĩcorrupta ĩcorruptꝰ: Nos
quia homines simius ⁊ natiuitatẽ saluatoris
non possimnus ĩmitari: imitem᷑ saltẽ ꝯũsatio¬
nem: Illud diinitatis ÷ ⁊ beatitudiniᷤ: ħ huma¬
ne ꝯdicionis ÷. laboris. Uolo õs homines sinuleᷤᷤ
mei e̾ẽ. ut dum meisimileᷤ st̃. sinuleᷤᷤ fiant et

Expanded text:
 ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, scire quid velit Apostolus? junge quod sequitur: Volo aecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣrio inquit. donate ei: ꝯsolamini Et si cui quid
donastis ⁊ ego. Ac ne putaremus donũ homuus
ꝯtẽpnaendum addidit: nam ⁊ ego qd̵ donaui pot᷑¬
typpo eius uariam habebat tunicã: Et in spsalmo
titu de aurato. circũdata uarietate Et petrisᷤ
apłs. Sicut cohereoes aniltiplicis gr̃ȩ: quod

Expanded text:
contrario, inquit, donate ei et consolamini, et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis esse contemnendum, addidit: Nam et ego quod donavitypo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quatitn deaurato circumdata uarietate. et Petrus apostolos: «sicut coheredes, ait, \'mnltiplicis gratiae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ab infidele non debe discede: s ꝑmane inmatri¬
monio fic̃ eos inuenissos fides. ⁊ unũ quẽq uł
celib̾e uel marnũ ita durare. ut ẽẽt xp̃i baptiᷤ¬
mate dep̃hensus: infert subito parabola
circũcisi ⁊ ethuici. serui.⁊ ub̾i. ⁊ sub metafora eoꝵ de
nuptis disputat.⁊ innuptis: Circumcisꝰ aliquis
uocatus ẽ : non ad ducat p̃pucium: In p̃puno uocatꝰ :
non circũcidatur: Circumcisio nichil ẽ. ⁊ p̃pucium

Expanded text:
ere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
diliuiũ quasi alt̾o pͥncipio gn̾ishumans uiroꝵ
et uroꝵ pariã iunguntur: & exintegro genera¬
tionis instaurat᷑ benedictio. Crescite ⁊ multipli
mouet᷑ uob̃erit inescam. Sic̃ olera herbarum
dedi uob uniũsa. Currit ad abrahã. ysaac. ⁊iacob
equibꝰ pͥor tͥgamꝰ. sed̾s monogamꝰ t̃cius quatuor
uroꝵ ẽ. lie. rachel bale. ⁊ zelphe t asserit abra¬
ham obfidei meritũ benedictionẽ ingenerati¬
one filii suscepisse: Sarã intypo eccłȩ ciĩ defe¬
cerant muliebria: maledictionẽ sterilitatis
partus benedictione mutasse: Qd̾ rebecca ierit
quasi ꝓpħes int̾rogare dñm. ⁊audierit ab eo. duȩ gẽ

Expanded text:
diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplimovetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcionatorẽ: immo qͣsi sẏrenaꝵ cantus ⁊ fabula ᷤ
clausa aure transite: Ur̃as ferte paulisper
iniurias: putate uos c̃ dño crucifixas phari¬
deisententia est. ꝓpt̾ quod dimittos homo patr̃e
& matrẽ suam. ⁊ adherebit uxori sue: & erunt
duo incarne una Ac neforsitan diceremꝰ hoc scͥp¬
tum inueteri testam̃to: asserit a dño qͦq id ipsum
Statĩq sub nectit̃. Crescite. ⁊ multiplicamini:
& replete t̾rã Et ꝑordinem replicat sech. enos.
cainã. malaleel. larech. enoc. matusalã lamech.
noe. om̃s habuisse uxores: & exdĩ sententia filioᷤ
ꝓcreasse: quasi generationis ordo ⁊historia econ¬
ditionis humane sinȩ coniugib & lib̃is potuerĩt
enarrari: Iste ⁊ in quit enocħ qui ambulauit
cumdeo: et raptus incelũ ẽ. Iste ẽ noe: qui cum
ẽe̾nt utiq multi uirgines ꝓpt̃ ȩtatẽ. solus cũ filis
& uraribꝰ naufrago orbe seruatus. ẽ. Rursũ post

Expanded text:
concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, PhariDei sententia est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post
Abbreviated transcription (Latin):
iuuetis Cunctoꝵ incõmune iouinianus hostiẽ.
Nã ẽqualia omĩũ asserit merita: tã uirginitati
facit inuiriã. dũ eã nuptiis ꝯparat. quam & nuꝑ¬
tiis. sic eas licitas asserens ut scda ⁊ t̾cia matͥmonia.
S ⁊digamis. ⁊ trigamis ad u̾sariꝰ ẽ. ibi ponens scor¬
tatores quondam & libidinosisimos pꝰpenitentiam
ubi duplicata ⁊ tͥplicata matͥmonia: nisi qd̃ in eo
digani ⁊ tͥgami dolere ñdebent. ꝙ id̾e scortator
⁊ penitens in regno celoꝵ &̃ uirginib ad equat᷑.
ꝓponã gͥ manifestiorib ũbis ⁊ habentib aliquam
ꝯsequentiã argum̃ta eius ⁊ exẽpla denuptiis eod̾q
ordine omnia q̃ abeo dictast̃ digeram: Nec mo¬
lestum lectori sit: Si nausiam eius ⁊ uomitum
leg̾e conpellat᷑. libentius antidotũ xp̃i bib&
cum diaboli uenena p̃cesserint. Audite paci¬
enter uirgines. Andite queso uoluptuosissimũ

Expanded text:
juvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis esjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum
Abbreviated transcription (Latin):
tis antiqui hisconsiliis draco de paradiso hominẽ
expulit: Nam ⁊ saturitatẽ ieiuniis p̃ferendo. re¬
ꝓmisit eos inmoriales fituros: quasi ñqͣ possent
corruere:⁊ dũ diuinitatẽ ȩqͣlẽ c̃do pollicet᷑ expii¬
lit eos deparadiso: ut qui iuicdi ⁊ expediti. ⁊ abꝙ.
ulla macula uirgines dñi c̃sorcio fruebant᷑. de¬
iecti in uallẽ lacͥmarũ tunicis c̃sitis⁊ pelliceis ue̾¬
tirentur: S ne lectorẽ duttiꝰmorer: Sequar
uestigia particiõĩs expositȩ. & ad ũ̾ss singulat ꝓpo¬
sitiones scͥpturarũ uł maxime enitar testimo¬
uiis. ne querułꝰ garriat se eloqntia magi qũa
ueritate suꝑatũ: Ed si expleuero. ⁊ illum utriusq in¬
strum̃ti nube oppressero. assumam exempla scłaris
⁊ egregioᷤ inre publica uiros. uirtures uoluptatib¬
aristippo. ⁊ epicuro. & alcibiadi abomĩb solere pre-¬
ferri Uos q̃so utriusq sexꝰ uirgine̾. ⁊ ꝯtinentes. ma¬
riti quoq & digami ut conatus meos erationibꝰ ad¬

Expanded text:
tis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis et egregios in republica viros, virtutes voluptatibAristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
putandum e̾et qd̾ hab̾et aliquando finẽ. ⁊ e̾e̾ cessar
Nunc uͦ cũ breuis sit: ñ tã leticia quã tͥbulatio nup¬
tiarum ẽ: quid accipimus uxores. qͣs cito cogimur
amittere: Et qui flent ĩ qͥt. ⁊ qͥgaudõe. ⁊ emunt. &¬
utuntur hoc mũdo: sic sint quasi ñfleant. gaude¬
ant.emant: utant᷑ ħ mũdo p̃terit .ti. figura
huius mundi Si mũdꝰ tͣnsit quo unũsa claudĩt᷑
immo figura ⁊ ꝯũsatio hec mũdi qͣsimibes p̃terit
int̃ cetera mũdi oꝑa : nuptie p̃teribt̃: Neq ti pꝰ¬

Expanded text:
andam esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. Praeterit enim figura hujus mundi . Si mundus transit, quo universa clauduntur: immo figura et conversatio hujus mundi, quasi nubes, praeterit, inter caetera mundi opera et nuptiae praeteribunt. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
honorabiles nuptias: & cubile unmaculatũ. legimus¬
pͥmã dĩ sententiã: Crescite et multiplicamini: reple¬
te t̾rã. S ita nuptias recipimus : ut uirginitatẽ quȩ
de nuptiis nascitur p̃feram: Nũ quid argentũ non
erit argentũ: si arrũ argento p̃ciosiꝰ ẽ: aut arboris.
et segetis c̃tumelia ẽ. Si radici & foliis. culmo ⁊ ariᷤᷤ.¬
tispoma p̃ferant᷑⁊ fructꝰ ut poma ex arbore. fru¬
m̃tũ estipula: ĩta uirginitas enuptiis. Centesimuᷤ
⁊ sexagesimits. ⁊ cͥcesimꝰ fructꝰ. ꝗͣ ꝗͣ de una t̾ra ⁊ de
uno sem̃te nascat᷑: tam̃ multũ differt innumero.
Triginta referunt᷑ ad nuptias. Nam ⁊ ipsa digitoꝵ
pingit maritũ ⁊ c̃iugẽ: Sexaginta uͦ ad iuduas.
eo qd̃ in angustia ⁊ tͥbulatione sint positȩ. Unde &
suꝑiori digito de pͥmunt᷑. Quanto enim maior est
difsicultas exꝑte quõdam uoluptatis illecebris abstine¬
re: tãto maiꝰ ẽ ⁊p̃miũ: sorro centesimꝰ numerus

Expanded text:
cubileinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum Triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum it. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco frum̃tũ ñ hab puritatẽ suã ͥ &̃ sifimo hor¬
deum p̃ferat᷑ : bonũ illud ẽ nat᷑alit̃. qd ꝯꝑationẽ
ñ hab mali: quod p̾latione alterius non obum¬
tia. Nõ dix̃ bonũ ẽ mulierẽ ñhͣa gere: quasi et
intactu ꝑiculũ sit: quasi quullã detigerit non eua¬
dat. q̃ uiroꝵs p̃ciosas animas capit : que facit ad¬
olescentiũ euolare corda. Alligabit quis insinu-
ignem ⁊ non comburit᷑: aut ambulabit suꝑ car¬
statim aduritur: ita uiritactus ⁊ feminȩ sentit
naturam sitã ⁊ diũsitatẽ sexus intelligit: Narrant
et gentiliũ fabule mithram & erictontũ. uł ĩlapi¬
de uł int̾ra de solo estu libidmis ẽẽ̾ geu̾ato. Unde

Expanded text:
idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo horidcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obum sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carstatim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sui non ħt potestatẽ: s uxor: Nolite fraudare in
uos sathanas ꝓpt̃ incontinentiam ur̃am: Hoc
Uolo aut̃ om̃s homines e̾e̾ : ut me ipsum: Sed
unus quisq ꝓprium hab donũ excło aliuᷤ qͥd̾ e
fic: alius uero sic Dico aut̃ innuptis ⁊ uiduis
bonum ẽ eis sisic ꝑmanserint ut ego. Si aut̃
uri Reũtam᷑ ad capud testimonii. Boñ est
inquit homini: mulierẽ ñ tangere: Siboñ
est mulierẽ ñ tangere: malũ est gͦ tangere
Nicħ .ii. bono ꝯtͣriũ ẽ : nisi malũ: Si autem
malũ ẽ ⁊ ignoscitur: iło conceditur. ne ma¬
lo quid deterius fiat Quale ałi illud bonẽ
quod conditione deterioris conceditur: nõ ͣ. enam
subieciss unus quisq uxorẽ suam habeat: uisi pre¬
nusiss ꝓpt̃ fornicationẽ aut̃: Tolle fornicationes
⁊ ñ dicetur unus quisq uxorẽ suam habeat: Uelud
mam simitam. Tam̃ nequis ꝯpulsus fame comedat
stertus bibulũ ꝯcedo ei ut uescat᷑ ⁊ hordeo: Non

Expanded text:
sui non habet potestatem, sed uxor. Nolite fraudare invvos Satanas, propter incontinentiam vestram. Hoc uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico autem non nuptis et uiduis, bonum est illis si sic maneant, sicut et ego. quod uri . Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut simam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num
Abbreviated transcription (Latin):
simi canis ne paulisꝑ uirus serꝑ palliũ quod
terigerat: abiecit. Spt̃ fornicationes aut̃ unnuᷤ¬
quisque uxorẽ suam habeat: ⁊ una queq uirũ
suum habeat: Nondix̃ ꝓpt̃ fornicationes unus¬
quisq ducat uxorẽ: Alioquin hac exeusatione
ubidini frena laxarde. ut quotienscumq uxor mori¬
tur. dociens ducenda sit alia ne fornicenur: ẜunus¬
quisq uxorẽ fuam habeat. Suã inqͥt habeat. sua
utatur ꝗͣ habebat anteꝗͣ cͤderis. ꝗͣ bonũ erat ñ tan

Expanded text:
od tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Non dixit, propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tan