comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnam discretionem quamuis & unam plus litteram ha¬
bere posset & si es set suae ut non es set autuꝰ sed ea utu. ac perhoc
merito quaeritur quid sit quod dictum est. nam facile intelli¬
geretur senem qui uirgam ferebat comore quo illa aetas bacu¬
lum solet ut se indinauit ad dñm adorandum. id utique fece¬
rit super cacumen uirgaesuae quam sic ferebat ut super eam
caput indinando adoraret dm̃: quid est ergo ad orauit suꝑ
catumen uirgaceius Id est filii sui ioseph &r forteculerat
ab eo uirgam quando ei iurabat idem filius & dum eam tenet
post uerba iurantis nondum illam red ditam moxadorauit
dm: non enim pudebat eum ferretantis per in signe potestatis
filii sui. ubi figura magnȩrei futurae praesignaba tur
quam uis in hebrȩo facillima huius quaestionis ab solutio
essedicatur. ubi scriptum perhibent & adorauit is rahel
ad caput lecti. in quo utique senex iacebat. & sic positum

Expanded text:
magnam discretionem, quamvis et unam plus litteram hamagnam discretionem, quamvis et unam plus litteram habere posset, et si esset suae, ut non esset αὐτοῦ, sed ἑαυτοῦ, ac per hoc merito quaeritur, quid sit hoc quod dictum est. Nam facile intelligeretur senem, qui virgam ferebat, eo more quo illa aetas baculum solet, ut se inclinavit ad Dominum adorandum, id utique fecerit super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum. Quid est ergo, adoravit super cacumen virgae ejus, id est, filii sui Joseph, et is forte tulerat ab eo virgam, quando ei jurabat idem filius, et dum eam tenet post verba jurantis nondum illam redditam, mox adoravit Deum. Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae designabatur, quamvis in Hebraeo facillima hujus quaestionis absolutio esse dicatur, ubi scriptum perhibent, et adoravit Israel ad caput lecti, in quo utique senex jacebat, et sic positum
Abbreviated transcription (Latin):
PUTANT QUODDICUNT AD ORAS SEIACOS
IO SEEH FILUMSUUMUELCERTE ADORASSE
FASTIGIUM UIRGEEIUS NECESSARIUM
DUXIMUS QUALITERID ABEATOHIERO¬
NIMO ETBEATO AU CUSTINO EXPONATVR
SUB NECTENDUM
SCRIBIT ITAQUEBIATUS HIERONIMUS
IN UBRO HEBRAICARŨ QUAESTIONUM¬
ost quam in quit iurauerat ei filius securus depetitione
quam rogauerat . ad ora uit dm̃ contra caput lectuli sui.
scs & dõ deditus uir oppressus senectute. habebat lec¬
tulum positum ut ipse iacentis habitus absque difficul¬
tate ulla adorationem es set paratus:
Quod habent latini codices & ad orauit supercaput uir gae
eius non nulli emendantes habent adorauit supercaput uirgae
suae uel in capite uirgaesuae siue in cacumen uel supercacumen
fallit enim eos graecum uerbum quod eis dem litteris scribitur
siue cius siue suae. sed accentus dispares sunt & ab eis quiista
nouerunt in codicibus non contempnuntur.: ualent enim ad

Expanded text:
putant, quod dicunt adorasse Jacob putant, quod dicunt adorasse Jacob Joseph filium suum, vel certe adorasse fastigium virgae ejus, necessarium duximus, qualiter id a beato Hieronymo et beato Augustino exponatur subnectendum. Scribit itaque beatus Hieronymus in libro Hebraicarum QuaestionumPostquam, inquit, juraverat ei filius, securus de petitione quam rogaverat, adoravit Deum coram caput lectuli sui; sanctus et Deo deditus vir, oppressus senectute, habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla ad orationem esset paratus. cap. 62: « Quod habent Latini codices, et adoravit super caput virgae ejus, nonnulli emendantes habent adoravit super caput virgae suae, vel in capite virgae, suae, sive in cacumen, vel super cacumen. Fallit enim eos Graecum verbum, quod eisdem litteris scribitur, sive ejus, sive suae, sed accentus dispares sunt, et ab eis qui ista noverunt in codicibus non contemnuntur. Valent enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
quaecoram dõ est permittuntur. sed propter offensi¬
onem hominum. ne impediantur asalute uitanda
sunt eauero non licere . & ideo non expedire. quaesic ipsa iusti¬
tia uetantur . ut facienda non sint &iam siab eis quibus
in noti tiam fuerint perlata non laudentur IT POSTPAUC̃
Expedittunc quando non solum periustitiam quaecorã
dõ est permittitur. sed eciam hominibus nullum ex hoc
impedimentum salutis infertur. Tunc autem non expedit
id quod licitum est quando permittitur quidem. sed
usus ipsius potestatis
affert impedimentum
salutis
HAECIDEO IN SERUNTUR UT HI QUI
imagines erigunt memoriaeaui sa & amoris. illud
caueant. nequod ab illis forte deuote & licite fit in fir¬
mis in scandalum euenire contingat ut sic suae deuotioni
satis faciant quatenus salutem in firmorum non ob¬
liuis cantur. & in firmam conscientiam fratrum occa¬
sione superstitionis praebend& commaculent
FR GARAD AD ORATIOÑE IMAGINUM

Expanded text:
quae coram Deo est permittuntur, sed propter offensiquae coram Deo est permittuntur, sed propter offensionem hominum ne impediantur a salute vitanda sunt, ea vero non licere et ideo non expedire, quae sic ipsa justitia vitantur, ut facienda non sint, etiamsi ab eis, quibus in notitiam fuerint perlata non laudentur. » --Item post pauca: « Expedit tunc, quando non solum per justitiam quae coram Deo est permittitur, sed etiam hominibus nullum ex hoc impedimentum salutis infertur. Tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quid, sed usu ipsius potestatis affert impedimentum salutis. » Haec ideo inseruntur, ut hi qui imagines erigunt memoriae causa et amoris, illud caveant, ne quod ab illis forte devote et licite fit, infirmis in scandalum evenire contingat, ut sic suae devotioni satisfaciant, quatenus salutem infirmorum non obliviscantur, et infirmam conscientiam fratrum, occasione superstitionis praebendae, commaculent.fragari ad adorationem imaginum
Abbreviated transcription (Latin):
Potestergo aliquid licere & non expedire . Expedire autem
quod non licet non potest. Ac perhoc non omnia licita expediunt
omnia autem inlicita non ex pediunt. Sunt quippelicita
quae non expediunt. sicut apostolo teste didicimus. sed id quod
inter in licitum est . &ideo non expedit atq: quod licitum est necc
tamen expedit quid intersit aliqua uniuersali regula dif¬
finire difficileest. ET IN ERΑ. Qua propter quia uerum
dixis seapostolum dubitare non possumus. & aliqua peccata
es selicita dicere non audemus restat ut dicamus fieri aliquid
quod non ex pediat. & tamen silicitum est non esse peccatũ
quamuis qm̃ non expedit non sit utique facendum
ET POST PAV CAVTIgtur sipossumꝰ enitamur inter
id quodlicet & non expedit: & id quod non licet atq deo
nec expedit. aliquo certo fine distinguere ea mihi uidentur
licere & non expedire quaeper iustitiam quidem

Expanded text:
« Potest ergo aliquid licere et non expedire. Expedire autem « Potest ergo aliquid licere et non expedire. Expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non omnia licita expediunt, omnia autem illicita non expediunt. Sunt quippe licita, quae non expediunt, sicut Apostolo teste didicimus , sed id quod inter illicitum est, et ideo non expedit, atque quod licitum est, nec tamen expedit, quid intersit, aliqua universali regula diffinire difficile est. » --Et infra: « Quapropter quia verum dixisse apostolum dubitare non possumus, et aliqua peccata esse licita dicere non audemus, restat ut dicamus fieri aliquid, quod non expediat, et tamen si licitum est, non esse peccatum, quamvis quoniam non expedit, non sit utique faciendum. » --Et post pauca: « Ut igitur si possumus enitamur inter id quod licet et non expedit, et id quod non licet atque ideo nec expedit, aliquo certo fine distinguere, ea mihi videntur licere, et non expedire, quae per justitiam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Dchis autem quaeidolis sacrificantur. scimus quia omnes
scientiam habemus. & quia idolum nihil est
QUODBEATUS AMBROSIUSITAEXPONIT
Hinquit inflatierant perscientiam quiidola contra sa¬
lutem fratrum imperitorum carnes sacrificatorum edebant
scientes licere carnem edere. & quod nihil est idolum. ideo
non contamin ariedentem . hiscandalum fratribus erant
caritatem praeoculis non habentes. quia pluserat carnem
contemnere. quam fratriscandalum facere. ET EOST PAVCA
Propterquod siesca scandalitat fratremmeum. non mandu¬
cabo carnem in aeternum ut non fratrem meum scandalizem
intantum caritati studendum docet. ut licita proinlicitis ha¬
beantur. neobsint fratri. quantum enim maliest perinlicita
non delinquere . & perea quae concessa sunt offendere. utlex
seruetur in inlicitis & in licitis noncus todiatur dum in con¬
siderate edunt.
VNDE beatus a postolus dicit omnia mihilicent. sed non
omnia expediunt. Quod beatus augustinus ita exponit

Expanded text:
his autem quae idolis sacrificantur, scimus quia omnes scientiam habemus, et quia idolum nihil est. Quod beatus Ambrosius ita exponit: « Hi, inquit, inflati erant per scientiam, qui idolo contra salutem fratrum imperitorum carnes sacrificatorum edebant, scientes licere carnem edere, et quod nihil est idolum, ideo non contaminari edentem, hi scandalum fratribus erant charitatem prae oculis non habentes, quia plus erat carnem contemnere, quam fratri scandalum facere. » --Et post pauca: « Propter quod si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in aeternum, ut non fratrem meum scandalizem, in tantum charitati studendum docet, ut licita pro illicitis habeantur, ne obsint fratri; quantum enim mali est per illicita non delinquere, et per ea quae concessa sunt offendere, ut lex servetur in illicitis, et in licitis non custodiatur, dum inconsiderate edunt. » Ubi beatus Apostolus dicit: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Quod beatus Augustinus ita exponit:
Abbreviated transcription (Latin):
tergentes habitas ałtendi decuerat. nedum recto ⁊elo
in caute succenderis. fero cibus animis scandalum genera¬
res Frangiergo non debuit quod non adiorandum in eccle¬
sus. sed ad instruendas solum modomentes fuit nescientium
collocatum. Et quia in locis uenerabilibus scõrum depingi
historias non sineratione uetustas admisit . si telum discre¬
tione condisses. Sine dubio & eaquae intendebas salubrit̃
obtinert & collectum gregem nondispergere sed potius
poteras congregare. ut pastoris intemerito iomenexcel
leret nonculpa dispersoris incumberet Hinc autem
duminhoc animitui in cautenimis motus ex sequeriss
itatuos scandaliz asse filios perbiberis ut maxima
corum pars atua se communione suspenderuti Quando
ergo a douile dominicum errantes oues adducas. quiquas
habes detinere non pracuales : Proin debor tamur
ut uelsiunc studeas esse sollicitus at qabbactẽ prae sumptione

Expanded text:
ter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo ter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras congregare, ut pastorleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incauto nimis motu exequeris, ita tuos scandalizasse filios perhiberis, ut maxima eorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile Dominicum errantes oves adduces, qui quas habes, retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
prohibere debuit. quatinus & litterarum nescii haberent
undescientiam historiae colligerent. & populus
in picturae ad oratione minime peccaret
Perlatum inquit si quidem adnos fuerat. quod inconst¬
derato telo succensus. scorumimagines subhac quasi excusati¬
ne neadorari debuissent confringeres. Et quidem quia eas
adorare uetuisses: omnino laudauimus. fregisse uero
reprehendimus. Dic frater a quo factum sacerdote ali¬
quando auditum est quod fecisti. sinon aliud uel illud te
non debuit reuocare. ut despectis aliis fratribus. solumte
scm̃ & esse crederes sapientem : Aliud est enimpicturam
adorare aliud picturae historia quid sit adorandum ad discere
Nam quod legentibus scriptura. hoc idotis praestat pictura
cernentibus Quia in ipsa ignorantes uident quod se¬
quidebeant. in ipsa legunt quilitteras nesciunt. unde p̃cipue
gentibus prolectione pictura est. quod magno perete qui in¬

Expanded text:
prohibere debuit, quatenus et litterarum nescii haberent prohibere debuit, quatenus et litterarum nescii haberent unde scientiam historiae colligerent, et populus in picturae adoratione minime peccaretPerlatum quidem ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem quia eas adorari vetuisses omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit revocare ut despectis aliis fratribus solum te sanctum et esse crederes sapientem? Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est, quod magnopere a te qui in
Abbreviated transcription (Latin):
fulmin is indicia reseruauit. Statuam ueroxp̃i tunc
quidem pagani trabentes confregerunt. Poste a uero x p̃iani
colligentes in ecdesiam recondiderunt. quod hactenus
reseruatur
ER GASCORUMIAAGINES FIABENDAS
ET HISTORIN PICTURAS. SC̃SSIMI ET EGRE¬
GII AT QUEAD MIRABILIS TOTIUS QUECATHO¬
LICAE ECCLESIAE DOCTISSIMI UIRI BEATI
GREGORII PAPAE SEQUENTIA DICTADECLA¬
RANT SCRIBIT AUTE ADSERINUM MASSI¬
LI EN SEM EP̃M
ndico inquit adnos dudum peruenisse. quod frater nitas urã
quosdam imaginum adoratores aspiciens. easdem
ecclesiis imagines confregit atque proiecit . Et quidem
telum uos nequid manu factã adoraripossit habuisse
laudauimus. sed frangere easdem imagines non debuisse
iudicamus. Id circo enim pictura in ecdesis adhibetur.
uthi qualitteras nesciunt: saltim in parietibus uidendo
legant quaelegere in codicibus nonualent. Iuaergo
fraternitas & illa seruare & abeorum adoratu populum

Expanded text:
fulminis indicium reservavit. Statuam vero Christi tunc fulminis indicium reservavit. Statuam vero Christi tunc quidem pagani trahentes confregerunt. Postea vero Christiani colligentes, in ecclesiam recondiderreservatur.erga sanctorum imagines habendas et historiarum picturas, sanctissimi et egregii atque admirabilis totiusque catholicae Ecclesiae doctissimi viri beati Gregorii papae sequentia dicta declarant. Scribit autem ad Serenum Massiliensem episcopum: ndico dudum ad nos pervenisse quod fraternitas vestra, quosdam imaginum adoratores aspiciens, easdem in Ecclesiis imagines confregit atque projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere easdem imagines non debuisse indicamus. Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, ut hi qui litteras nesciunt, saltem in parietibus videndo legant quae legere in Codicibus non valent. Tua ergo fraternitas et illas servare, et ab earum adoratu populum
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo facio ipsi dõ in iuriam : corrumpis teipsum. & unde
iniuriam dõ facio quia corrum pomeipsum : unde tibi
facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuã
pictã inquatabula imago tua est. indo motua in aniter posita
aduanum honoremtuum nec sentiens nec loquens. nec uidens
siquis illam lapidet nonne tibi facit contumeliam .c
nas ecciuitatẽ replecam idolis conspexisset . ara s ab illis honora¬
tas destruxit. sed ratione ignorantiam redarguit. ueritãs iura
monstrauit. ITE INEO DEM LIBRO .UI.
llud quoque quod subiuliano prouenit. narrarenon sileo.
Fuit enim signum quidem uirtutis xp̃i. et indicium contra
principem iracundiȩ dĩ. Cum enim agnouisset in caesarea
phrlippi ciuitate pheniciae quampan eam uocabant in signe
constituerit. eo deposito suam ibi statuam collocauit.
quae uiolento igne decaelocadente. cir caeius pectus. diui¬
sa est. ut caput cumceruice una parte deiectum atque
interra fixum. reliqua uero pars hactenus restitit. &

Expanded text:
Quomodo facio ipsi Domino injuriam? corrumpis teipsum. Et unde facio injuriam Domino, quia corrumpo meipsum? Unde tibi facit injuriam, qui voluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad vanum honorem tuum, nec sentiens, nec loquens, nec videns, si quis illam lapidet, nonne tibi facit contumeliam? » enas, et civitatem repletam idolis conspexisset, aras ab illis honoratas destruxit, sed ratione ignorantiam redarguit, veritatis jura monstravit. » --Item in eodem libro VI: « llud quoque, quod sub Juliano provenit, narrare non silebo. Fuit enim signum quidem virtutis Christi, et indicium contra principem iracundiae Dei. Cum enim agnovisset in Caesarea Philippi, civitate Phoeniciae, quam Paneam vocant, insigne constituerat, eo deposito, suam ibi statuam collocavit. Quae violento igne de coelo cadente, circa ejus pectus divisa est, et caput cum cervice una parte dejectum atque in terra fixum: reliqua vero pars hactenus restitit, et
Abbreviated transcription (Latin):
factum adorart nonlicit qm̃ scriptum est. dnm̃ dm̃tium
adorabis &illi s oli seruies : Aedeinde subiungenduror
quia picturae imaginum quae ad aedificationem snporie
popalifaicte sueront ut nescientes litteras iposando toine
peendentes quoddictumsit discere transissec ina dorationẽ
uideras : Tdcireo commotiuses ut tasimagires fiong norae¬
ciperes. at queris dicendum siad hanc instreue uuoueis mee
qun i agines aitiquitos factaesunt habere ualtasinel ess
eas timodis omnibus & offerri & haberi permittas : At
indica quod non tibi ipsa uisio historiae quae pictura teste
pandebatur displicuerit. sed illa ad oratio quae picturis
fuerat in competenter exhibita . atque in his uerbis eorum
mentes demulcens eos ad concor diamtuam reuoca. & si
quis imagines facere uoluerit. minime prohibe: adorare
uero imagines omnimo dis deuita. Sed hoc sollicite fra¬
ternitastua ammoneat. ut ex uisionere⁊ gestae ardo¬
rem conpunctionis percipiant. & in adorationem solius

Expanded text:
rari non liceat, quoniam scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies: ac deinde subjungendum, Quia picturae imaginum quae ad aedificationem imperiti populi factae fuerant, ut nescientes litteras ipsam historiam intendentes quod dictum sit discerent, transisse in adorationem videras, idcirco commotus es ut eas imagines frangi praeciperes: atque eis dicendum, Si ad hanc instructionem ad quam imagines antiquitus factae sunt habere vultis, in ecclesiis eas modis omnibus et offerri et haberi permittas, atque indica quod non tibi ipsa visio historiae, quae pictura teste pandebatur displicuerit, sed illa adoratio quae picturis fuerat incompetenter exhibita. Atque in his verbis eorum mentes demulcens eos ad concoquis imagines facere voluerit, minime prohibe, adorari vero imagines modis omnibus veta. Sed hoc sollicite fraternitas tua admoneat, ut ex visione rei gestae ardorem compunctionis percipiant, et in adoratione solius
Abbreviated transcription (Latin):
Iudaei inquit deciuitate ur̃a huc uenientos que stinobis
sunt quod sy nago gameorum quae caralis sita est
p&crus quiex eorum super stitione axpi anae fideicultũ
dõ uolentẽ perductus est adhibitis sibi quibus dam indis¬
ciplinatis Sequenti diebaptis matissui hoc est dominica
ipsa festiuitate paschali cumgraui scandalo sineura
occupauerit uoluntate. Atque imaginem illic genetricisdĩ
qua fonte surgens indutus fuerat a łposuis set
ET ΡΟSTEAUCA Considerantes inquit hacderẽ urãe uolunta¬
tis intentum ac magis iudicium his hortamur affectibus.
ut sublata ex inde cumea quia dignum est ueneratione
imagineatque cruce debeatis quod uiolenter ablatum est

Expanded text:
udaei, de civitate vestra huc venientes, questi nobis sunt quod synagogam eorum quae Caralis sita est, Petrus qui ex eorum superstitione ad Christianae fidei cultum, Deo volente, perductus est, adhibitis sibi quibusdam indisciplinatis, sequenti die baptismatis sui, hoc est, Dominica in ipsa festivitate Paschali, cum gravi scandalo sine vestra occupaverit voluntate, atque imaginem illic genitricis Deiqua de fronte surgens indutus fuerat, apposuisset. Et paulo post: Considerantes, inquit, hac de re vestrae voluntatis intentum ac magis judicium, his hortamur affatibus, ut, sublata exinde, cum ea qua dignum est veneratione, imagine atque cruce, debeatis quod violenter ablatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Audent respondere non ipsa corpora colere: sed quae
illis regendis praesident numina
STENIM SICUT PREMISSA SC̃ORU PATRUM
DOCUMENTA DECLARANT SC̃I ANGELI ET SC̃I
uiri non sunt colendinecad orandi hocenim & ipsi re¬
fugiunt sed sola caritate non autem serui tutehonoran¬
di nec scis martrribus templasacra & sacrificia sed solidõ
constituenda praesertim cum honorandi sint propt̃
imitationem non adorandi propter religionem: qua
ratione autqua auctoritate ad oratio incensum lum in a¬
ria & cetera quae inepistola graecorum ad numerant᷑¬
eorum imaginibus exhibenda sunt : Qua propter
omis sa omni superstitione. conuenit scaẽ catholicae
&apostolicȩ et desiae religioni ergascõrumimagines
hanc discretionem tenere. sicut eximius doctor
beatus papa gregorius docuit & in suis scriptis
nobis tenendum sequendumq reliquit
NEIGITUREXSUPERSTITIONE AUT IX QUA¬
LIBET AUA OCCASIONE SCAN DALA
infirmioribus fratribus prouenire possent. hoc summo¬

Expanded text:
Audent respondere, non ipsa corpora colere, sed quae illis regendis praesident numina. » Si enim, sicut praemissa sanctorum patrum documenta declarant, sancti angeli et sancti viri non sunt colendi nec adorandi, hoc enim et ipsi refugiunt, sed sola charitate, non autem servitute honorandi, nec sanctis martyribus templa, sacra et sacrificia, sed soii Deo constituenda, praesertim cum honorandi sint propter imitationem, non adorandi propter religionem, qua ratione antiqua auctoritate adoratio, incensum, luminaria, et caetera, quae in epistola Graecorum annumerantur eis exhibenda sunt? Quapropter omissa omni superstitione convenit sanctae catholicae et apostolicae Ecclesiae religioni erga sanctorum imagines hanc discretionem tenere, sicut eximius doctor beatus papa Gregorius docuit, et in suis scriptis nobis tenendum sequendumque reliquit. CAPUT VII. Ne igitur ex superstitione aut ex qualibet alia occasione scandala infirmioribus fratribus provenire possent, hoc summo
Abbreviated transcription (Latin):
Indumentum imperiale sin iuria ueris. nonne eum
qui induitur in iurias : nescis quia siquis imaginem
imperatoris iniuriat. ad eum ipsum imperatorem
principaliter dignitatieius adfert in iuriam:
Mescis quiasiquis imaginem ex ligno aut excolore
detra hit non sicut adelementum sinc anima ausus
iudicatur. sed sicut aduersus imperatorem disse¬
gregatam imaginem totidem imperatoris gestans
eius in iuriam adimperatorem deducit

Expanded text:
Indumentum imperiale si injuriaveris, nonne eum qui induitur injurias? Nescis, quia si quis imaginem imperatoris injuriat, ad eum ipsum imperatorem principaliter dignitati ejus affert injuriam? Nescis, quia si quis imaginem ex ligno aut ex colore detrahit, non sicut ad elementum sine anima ausus judicatur, sed sicut adversus imperatorem disgregatam imaginem totidem imperatoris gestans ejus injuriam ad imperatorem deducit.
Abbreviated transcription (Latin):
sic anima non miran dum est si potentiam tantam non habet quan¬
cam ille ad cuius similitudinem factae st. & cetera
SIENIMIMAGO HUMANI CORPORIS NECTANTŨ
UALERE ASSERITUR QUANTŨ VERACITER IE SUN
CORPUS UALERE PERHIBETUR
QUA CAUSA SIBI SUEFRA GARIPOSSEPUTANT
NON NULLIREPREHEN SI ONEDIGNI QUINILLA
SUNODO GRECORŨ MEDIATIONE IMAGINVM
SIBI NECESSARIAMESSE DICERE PRAE SŨESERUN

Expanded text:
sic anima non mirandum est si potentiam tantam non habet, quansic anima non mirandum est si potentiam tantam non habet, quantam ille ad cujus similitudinem facta est. CASi enim imago humani corporis nec tantum valere asseritur, quantum veraciter ipsum corpus valere perhibetur, qua causa sibi suffragari posse putant nonnulli reprehensione digni, qui in illa synodo Graecorum mediationem imaginum, sibi necessariam esse dicere praesumpserun
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ueraciter unum dm̃ cumpatrefilium uera fides ad orat
quae sic dõnouit acreaturis omnibus seruiendum ut nouerit
creaturae non debere diuinae seruitutis obsequium
constituta est nulli coli mortuorum nihildenique ad¬
orari quod sit factum et conditum adõ. sedunum ipsum
dm̃ qui fecit et condidit omnia
sautem in mortalem animam fecit ut opinor nisi forte
tibi aliter uidetur. Ergo tuuel les talia fieri ab hominibus
qualiad s̃ fecit Non e quidem hoc dixerim sed quem¬
admodum ipse in morcalis in mortale quid damfecit ad simi¬
litudinem suam. sic et nos inmortales adõ factiad similitudi¬
nem nr̃am quid facimus inmortale essedeberet. recte diceres
sia deius imaginem pingeres tabulam quod inte in mortale
essecredis N unc uero in ea ex primis similitudinem corporis
quod profecto mortale est : Quomodoergo sumsimilis dõ
cum in mortalia nulla possum facere ut ille quomodo nec
imago corporistui potest hoc ualere quod tuum corpus ualet

Expanded text:
Sic veraciter unum Deum cum Patre Filium vera fides adorat, quae sic Deo novit a creaturis omnibus serviendum, ut noverit creaturae non deberi divinae servitutis obsequium.constituta est, nullum coli mortuorum, nihil denique adorari quod sit factum et conditum a Deo, sed unum ipsum um qui fecit et condidit omnia. autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet;
Abbreviated transcription (Latin):
RES PON SIO ATHANASII
Non utdeos imagines ad oramus nos fideles sicut
pagani. absit. Sed tantum modo affectu & caritatis
nostraeanimae aduultum faciei imagines apparentes:
unde multoties uultu deleto. sicut lignum purum
at que commune iam quoddudum fuerat imago combsũ¬
rimus. Sicut enim ia cobaꝑproximans morti. sum mi¬
tatem uirgae iosephadorauit. non uirgam honorifi¬
cans. sed quieam tenebat. sic & fideles non pro aliquo
alio modo imagines adoramus non prodesiderio effi¬
gie declarata
ITEMBEATI CURILLI AEXANDRINI EEL
IN SER MO NE MATTHEI
EUAN GELISTAE

Expanded text:
Responsio Athanasii: « Non ut Deos imagines adoramus, nos fideles sicut pagani, absit. Sed tantummodo affectu et charitatis nostrae animae ad vultum faciei imagines apparentes. Unde multoties vultu deleto sicut lignum purum atque commune, jam quod dudum fuerat imago, comburimus. Sicut enim Jacob approximans morti, summitatem virgae Joseph adoravit, non virgam honorificans, sed qui eam tenebat, sic et fideles non pro aliquo alio modo imagines adoramus, non pro desiderio effigie declarata. » Item beati Cyrilli Alexandrini episcopi, in sermone Matthaei evangelistae
Abbreviated transcription (Latin):
ETSẼSSC̃IUNIUS SOLI UERIDI
ICHAHELET THEOPHILUS
FIDELES IN IP SODÕ IMEERATORES
ROMANORŨ DILECTO ET HO NORABILFRATR
HIUDOUUICO GLORIOSOREGI FRANCORŨ¬
ETLAN GOBARDORŨ ET VOCATO EORŨ IMEERAT̃RI

Expanded text:
sancti, unius soli veri Dei, Michael et Theophilus fideles in ipso Deo imperatores Romanorum dilecto et honorabili fratri Ludovico glorioso regi Francorum, Longobardorum, et vocato eorum imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ imperator dicitur et imperatoris imago. et
non duo imperatores. Neque enimfortitudo
scinditur neque gloria diuiditur Si cut enim quae
tenetur noster principatus et potestas unasic et quȩ
erganos glorificatio una et non multae. qm̃ imagi¬
nis honor ad primam formam transit

Expanded text:
m imperator dicitur, et imperatoris imago, et non duo imperatores. Neque enim fortitudo scinditur, neque gloria dividitur. Sicut enim quae tenetur noster principatus et potestas una, sic et quae erga nos glorificatio una, et non multae, quoniam imaginis honor ad primam formam transit
Abbreviated transcription (Latin):
quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat.
et in fra. Illud quod est secundum institutionies
hominum partim superstitiosum est. partim ñ est
Supertitiosum est quicquid institutum est ab homi¬
nibus ad facienda et colenda idola pertinens.
uel ad colendam sicut dm̃ creaturam. Et post pauca
in eodem sequitur libro. Appetunt tameN
omnes quanidam similitudinem in signifi¬
cando ut ipsa signa inquanitum possunt
rebus quae significantur similiasint. Sed quia
multis modis simile aliquid alicui potest esse non
constat talia signa inter homines. Nisi consensus¬
accedat. Inpicturis uero etstatuis ceteris huius

Expanded text:
quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. » Et infra: « Illud quod est secundum institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est. Superstitiosum est quidquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens, vel ad colendam sicut Deum creaturam. » --Et post pauca in eodem sequitur libro: « Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt rebus, quae significantur similia sint, sed quia multis modis simile aliquid alicui potest esse, non constant talia signa inter homines, nisi consensusaccedat, in picturis vero et statuis caeteris hujus
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo tempore quotale aliquiduidit nos ignora¬
remususque adeo manifestumest Non ipsos homi¬
nes sed imagines eorum uideri. et pha rao spicas sedi¬
it uidis se in somnis et boues nonspicarum aut
boum imagines. Siigitur liquido constat no
liquido constatno¬
minibus earum rerumꝰ quarum imagines sunt
casdem imagines appellari non mirum est quo d
scriptura dicit samuhelem uisum et cetera
NOGUSTINI IN LBRO DE DOCTRINA¬
XPI ANA
SECUNDO
Signum est enim res practer speciem quam in¬
gerit sensibus aliud aliquid exse faciens in co¬
gitationem uenire. sicut uestigio uiso. transis se
animal cuius uestigium est cogitamus. et uiso fumo
igniem sub esse cognoscimus : Signorum igitur.
alia sunt Naturalia. alia data: signa data sunt
quaediuinitus inscripturis sc̃ĩs continentur per
homines nobis indicata sunt quiea conscripserunt
et cetera. Ante omnia igitur opus est dĩ timo¬
rem conuerti ad cognoscendam eius uoluntatem

Expanded text:
cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoracum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat noliquido constat nominibus earum rerum quarum imagines sunt, easdem imagines appellari; non mirum est quod ScriptAugustini in libro de Doctrtiana secundo: « Signum est enim res praeter speciem quam ingerit sensibus aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire, sicut vestigio viso, transisse animal cujus vestigium est cogitamus, et viso fumo, ignem subesse cognoscimus. Signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. Signa data sunt, quae divinitus in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt, et caetera. Ante omnia igitur opus est Dei timorem converti ad cognoscendam ejus voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quae pinguntur atque figuntur ex aliqua
materiie metalli aut ligni uelcuius cumque rei
aptȩ adopera huius modi quaetiam uidentur
in somnis et omnes fere imagines earum rerum
quarum imagines sunt appellari nominibus solent
Quis enim est qui hominem pictum dubitet uocare
hominem: quando quidem et singulorum quorũq:
picturam cum aspicimus. propria quoque no¬
mina in cunctanter adhibemus. uelut cumintu¬
entes tabulam aut parietem. dicimus. illecice¬
ro est ille salustius. ille achilles. ille hector
hoc flumen symois. illa roma cum aliud nihilsint
quam pictae imagines. unde cherubim cumsint
celitus potestates. factae tamen exmetallo quod
imperauitds̃ super arcam testamenti magnȩrei
significandae gratia. Non aliud quamcherubim
illa quoque figmenta uocitantur . Item quisquis
uidet somnium Nondicit uidi imaginem augustini
autsim pliciani. sed uidi augustinum aut simplicianũ

Expanded text:
omnia quae pinguntur atque finguntur ex aliqua omnia quae pinguntur atque finguntur ex aliqua materie metalli, aut ligni, vel cujuscunque rei aptae ad opera hujusmodi, quae etiam videntur in somnis, et omnes fere imagines earum rerum quarum imagines sunt appellari nominibus solent. Quis enim est, qui hominem pictum dubitet vocare hominem? quandoquidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quoque nomina incunctanter adhibemus, velut cum intuentes tabulam aut parietem dicimus, ille Cicero est, ille Salustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Symois, illa Roma. Cum aliud nihil sint, quam pictae imagines, unde cherubim cum sint coelitus potestates, factae tamen ex metallo, quod imperavit Deus, super arcam testamenti magnae rei significandae gratia, non aliud quam cherubim illa quoque figmenta vocitantur. Item quiuidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustini aut Simpliciani," sed: "uidi Augustinum et Simplicianum",
Abbreviated transcription (Latin):
uob gatut dletenim et attendi caclo relinquat
uor potuit dicere siquis morsus fuerit aspiciat
incesnamolopuis et saluabitur : aut aspiciat ad
meni sani propositionis scorum panum et saluabitur:
aine ndaltere aut ad uelum : aut in arca aut inima¬
storem cherubim aut in propitiatorium scanihu
h& un. ed medium adduxit legis lator magnus: sed
solanfixit crucis imaginem et hanc permale dictũ
serpentenis. Dic mihi ut fidelis famulus quod in¬
tendicis N quod abrenuntias aedificas : qui dicis
non facies sculptile et fusile sculpis serpentem
Sedilla quidem lege posui ut materias abscidam
impietatis et populum hunc eruam omni idolorũ
cultura. Nunc autem effundo serpentem. ut prae¬
figurem imaginem saluatoris. et cetera
ITẼ SCIAUCUSTINI AD DULCITIG. IN QUESTIONE
SEXTADE SAMUHELIS EMAGINE
Solentenim inscripturis imagines earum rerum
nominibus appellari quarum imagines sunt: sicut

Expanded text:
t salvabitur? Ut enim et attendi coelo relinquat, t salvabitur? Ut enim et attendi coelo relinquat, non potuit dicere, si quis morsus fuerit, aspiciat lucernam luminis, et salvabitur? Aut aspiciat ad mensam propositionis sanctorum panum, et salvabitur? Aut ad altare, aut ad velum, aut in arcam, aut in imaginem cherubin, aut in propitiatorium, sed nihil horum ad medium adduxit legislator magnus, sed solam fixit crucis imaginem, et hanc per maledictum serpentem. Dic mihi ut fidelis famulus, quod interdicis facis, quod abrenuntias, aedificas, qui dicis, Non facies sculptile et fusile , sculpis serpentem? Sed illa quidem lege posui, ut materias abscindam impietatis, et populum hunc eruam omni idolorum cultura. Nunc autem effundo serpentem, ut praefigurem imaginem Salvatoris, etc. » Item sancti Augustini ad Dulcidium, in quaestione 6, de Samuelis imagine. « Solent enim in scripturis imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
traa cognoscimus Putamus ergo spiritaliter
esse inuestiganda quae facta sunt. facta tamen ẽẽ
negare non possumus. et cetera
Immoiam in nomine xp̃i uenire gaudeamus iamtener¬
tes sceptrum subduntur ligno crucis iam fit quod
praedictum est  ad orabunt cum omnes reges tetibie
omnes gentes seruient illi. Iam enim in frontibus
regum pretiosius est signumcrucis. quam gemma
diadematis
MΩΑΩ GVSTINI defilio abrahae ducto ad
sacrificium inter cetera
Nonenim frustra motiestis cum hoc dicerem eru
cornua habet: Sic enim duoligna compinguntinse
ut spcuteni anucis reddint Sicut ergo imagine cru¬
ons inultis locis uidemus ut fiant duo cornur quib ur
infigantur manus cornibus haerentem arietem
crucifiqum dñm uideo et cetera
ITS SCISIUEAIAXI GABALENSIS DESERMONE
SCAE CRUCIS INTERCITER
Puites non erat iustum dici siquis uestrum morsus
bstuerit respicut in caclum sursum adanrot s

Expanded text:
trina cognoscimus. Putamus ergo spiritaliter trina cognoscimus. Putamus ergo spiritaliter esse investiganda quae facta sunt, facta tamen esse negare non possumus, etc. » Item jam in nomine Christi venire gaudeamus, jam tenentes sceptrum subduntur ligno crucis, jam fit quod praedictum est, adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Jam enim in frontibus regum pretiosius est signum crucis quam gemma diadematis. » Item Augustini de filio Abrahae ducto ad sacrificium, inter caetera: « Non enim frustra moti estis, cum hoc dicerem, crux cornua habet: sic enim duo ligna compinguntur in se, ut speciem crucis reddant. Sicut ergo imagine crucis multis locis videmus, ut fiant duo cornua, quibus infigantur manus, cornibus haerentem arietem crucifixum Dominum video, etc. » Item sancti Severiani Gabalensis de sermone sanctae crucis, inter caetera: « Putas non erat justum dici, si quis vestrum morsus fuerit, respiciat in coelum sursum ad Deum, e
Abbreviated transcription (Latin):
moporte filium hominis hocenim inter est
tutu siguram siue imaginem & remipsam
fugui uprestabat uitam tem poralem resipsa
msicut unctiolapidis xp̃m in carne in qua
unctus ese oleo exultationis pracpa ticipie¬
bus sius itauirgamorsi conuerse in serpen¬
tem ipsumrxpmfactum oboedientem usque aumor¬
temieius unde ait sicut ex altauit morses serpeme
it on ec aleatum inheremo serpentum mor sibusnon
peribunt uetus homo noster crucifixusest enisti
cum illo perserpentem autem mors intellrgieur
quae facta est a serpente in paradrso modo lo¬
eutionis perefficientem id quodefficrtut o¬
mon strante: ergo uirga in serpente xp̃sinmor te
et serpensrursus in uirga. xp̃c in resurrectione totus
in corpore suo quod est ecdesia etcetera
Itr beati augustini in libro exodi intercetera
Facta credimus quem ad modum facte legipouisee doci
ipsa fectalumsran fuis se futurorum apostolica doc¬

Expanded text:
oportet Filium hominis . Hoc enim interest oportet Filium hominis . Hoc enim interest inter figuram sive imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa, m sicut unctio lapidis, Christum in carne in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis, ita virga Moysi conversa in serpentem ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem ejus, unde ait, sicut exaltavit Moyses serpentetem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribunt, vetus homo noster crucifixus est cruci cum illo: per serpentem autem mors intelligitur, quae facta est a serpente in paradiso, modo locutionis per efficientem id quod efficitur. Demonstrante ergo virga in serpente, Christus in morte, et serpens rursus in virga, Christus in resurrectione, totus in corpore suo quod est Ecclesia, etc. » Item beati Augustini in libro Exodi inter caetera: « Facta credimus, quemadmodum facta legimus, et tamen ipsa facta umbram fuisse futurorum, apostolica doc
Abbreviated transcription (Latin):
cruci neque figuris scõrum dii nostri escis
non enim sunt dii nostri. sed similitudines
um & adorantium. Qui enimhonoratmar trrẽ
dm̃ honorat. & qui matrem eius honorat. ipsi
dõ honorem offert. & qui apostolum honorat.
quimisit eum honorat. & cetera
ITEMBEATI AU GUSTINIDEEO QUOD APPARU
ITOS MOYSI. ET DEUIRGAETMANU COLORATA
ETAQUA IN SAN GUINEM ET POST QUAE DAM
INTERPOSITA SUBIUNXIT
icut morses ex altauit serpentem inheremo.
ita exaltari oportet filium hominis. ut omnis
qui credit in eum non pereat. sed habeat uitam
aecernam. hoc est quicumque percussus fuerit
a serpentibus peccatorum . x p̃m intueatur.
& habebit sanitatem in remissionem
peccatorum
ITEM eiudem scĩ augustini superiohannem
euangelistam de eodem sermone om elia
inter cetera
Inter immodo fratres ut apeccatosanem ur
xpmerucifixum intueamur. quia sicut mor¬
fes er altauit serpentem in heremo. ita exalca

Expanded text:
cruci, neque figuris sanctorum, dii nostri estis, cruci, neque figuris sanctorum, dii nostri estis, non enim sunt dii nostri, sed similitudines um et adorantium. Qui enim honorat martyrem, Deum honorat, et qui matrem ejus honorat, ipsi Deo honorem offert, et qui apostolum honorat, qui misit eum honorat , etc. » Item beati Augustini, de eo quod apparuit Deus Moysi, et de virga et manu colorata et aqua in sanguinem, et post quaedam interposita subjunxit: icut Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam ; hoc est, quicunque percussus fuerit a serpentibus peccatorum, Christum intueatur, et habebit sanitatem in remissionem peccatorum. » Item ejusdem sancti Augustini super Joannem evangelistam de eodem sermonem homilia , inter caetera: « Interim modo fratres, ut a peccato sanemurcrucifixum intueamur, quia sicut Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. Si cut enim multotiens dixi
mens scrutatur in omni osculo & in omni¬
adoratione & cetera sic ohomo xp̃ianorum
populiquanti cumque signacrucis & imaginum
osculantur non ipsis uenerationem lignis aut la¬
pidibus proferunt aut auro autcorruptae ima¬
giniaulrpsanis sed perilla docreatori qui & eorũ
Nomnium creator est gloriam & osculum
& uenerationem offerunt & in fra q uienim diligit
amicum suum autregem & magis benemerenti
si ue filiumeius uidens siue uirgam siue sedem siuecoro¬
nam siuedomum siue seruum tenens osculatur & ho¬
norat perhos bene factorem & magisdm quando
enim uides xp̃ianos ad orantes crucem cognosce
qm̃ cruci fixoxp̃o ad orationem proferunt & non
ligno Nam sina turam ligni uenerati essent om¬
nino & arbores & nemoliadorarent si cut & tu
ali quando israhel adorabas dices arbori & ligno
tumibies ds̃ & tume genuisti. Ergo non sic dicimus

Expanded text:
ostendimus. Sicut enim multoties dixi: ostendimus. Sicut enim multoties dixi: Mens scrutatur in omni osculo, et in omniadoratione, etc., sic, o homo, Christianorum populi quanticunque signa crucis et imaginum osculantur, non ipsis venerationem lignis aut lapidibus proferunt, aut auro, aut corruptae imagini, aut lipsanis, sed per illa Deo creatori, qui et eorum et omnium creator est, gloriam et osculum, et venerationem offerunt. » Et infra: « Qui enim diligit amicum suum, aut regem, et magis bene merentem sive filium ejus videns, sive virgam, sive sedem, sive coronam, sive domum, sive servum tenens osculatur et honorat per hos benefactorem, et magis Deum. Quando enim vides Christianos adorantes crucem, cognosce, quoniam crucifixo Christo adorationem proferunt et non ligno. Nam si naturam ligni venerati essent, omnino et arbores, et nemora adorarent, sicut et tu aliquando Israel adorabas dicens arbori et ligno: Tu mihi est Deus, et tu me genuisti . Ergo non sic dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
enim domum praesepium &betleemi
&cetera scã eius tabernacula. Si cut enim
amicos eius apostoloscius & scõs martires. &
reliquos scos xp̃i uero passionem in eclesus
& indomibus & in plateis & in imaginibus. & ini
uelis & incubiculis & inuestibus & in omnilo co
designamus ut inde sinenter as picientes haec
recordemur & non obliuis camur sicut tu ob¬
litus es dñidĩtui & sicuttu adorans librum legis
non naturam pellium & atramenti adoramus
sed uerba dĩ quae in eo continentur: Sic & ego ima¬
ginem xp̃i adorans non naturam lignorũm
aut colorum adoro. absit. Sed inanimatam
figuramxp̃itenens peream xp̃m spero tenere &
adorare & in frasequitur. Nam & ipsos filios nr̃os
& patres factos existentes. & peccatores saepius
osculamur. & non in hoc condemnabimur.
non ut deos eos osculamur. sed amorem nostrae
naturae quem erga eos habemus per osculum

Expanded text:
enim domum, praesepium, et Bethleem, enim domum, praesepium, et Bethleem, et caetera sancta ejus tabernacula, sicut enim amicos ejus, apostolos ejus, et sanctos martyres, et reliquos sanctos, Christi vero passionem in ecclesiis et in domibus et in plateis, et in imaginibus, et in velis, et in cubiculis, et in vestibus, et in omni loco designamus, ut indesinenter aspicientes haec recordemur, et non obliviscamur, sicut tu oblitus es Domini Dei tui, et sicut tu adorans librum legis non naturam pellium et atramenti adoras, sed verba Dei quae in eo continentur. Sic et ego imaginem Christi adorans, non naturam lignorum aut colorum adoro, absit, sed inanimata in figuram Christi tenens, per eam Christum spero tenere et adorare. » Et infra sequitur: « Nam et ipsos filios nostros, et patres factos existentes, et peccatores saepius osculamur, et non in hoc condemnabimur, non ut deos eos osculamur, sed amorem nostrae naturae, quem erga eos habemus per osculum
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat xp̃i anus dixit. bened ixisti. neque
a nobis ut diiadorantur scõrum effigies
Vgnorune esigna Sienim ut dm̃ adorant
lignortum imagines debebunt omnino et ce¬
litnligiaodorare. Si uero ut dmadorarent
lignum non omnino deleta effigie imaginem
incederent & iterum
Dcimus que sunt annexa duo ligna crucis adoro
signum ꝓpterxp̃m qui inea crucifixus esto
atubi diuisa fuerint ab alterutrum proicio
ta suscendo & sicut quiiussionem imperato¬
ho suiscipiens & osculatus et signum nonlatum
honorat aut chartam aut plumbum sedim pe¬
ratori salutem & uenerationem red didro
des di pianorum ꝓuerisignum crucis adoran¬
tes non naturam ligni ueneramur sed signum
si figuram xpi ipsum uidentes per i posum
qui inea erucifixus est osculamur et ador¬
mus eceora : & post pauca Sicutenimo
uirgam xp̃i crucema doramus Si cutenim
sedem e lec um eius scm sepulchrum. Sicut

Expanded text:
fiebat. Christianus dixit, bene dixisti, neque fiebat. Christianus dixit, bene dixisti, neque a nobis ut dii adorantur sanctorum effigies imagines, et signa. Si enim ut Deum adorant lignorum imagines debebant omnino et caetera ligna adorare; si vero ut Deum adorarent lignum, non omnino deleta effigie imaginem incenderent. » --Et iterum: « Damus quae sunt annexa duo ligna crucis, adoro signum propter Christum qui in ea crucifixus est, at ubi divisa fuerint ab alterutrum, projicio ea et incendo. Et sicut qui jussionem imperatoris suscipiens, et osculatus est signum, non lutum honorat aut chartam, aut plumbum, sed imperatori salutem et venerationem reddidit, sic et Christianorum pueri signum crucis adorantes non naturam ligni veneramur, sed signum et figuram Christi, ipsum videntes, per ipsum, qui in ea crucifixus est, osculamur et adoramus, etc. » --Et post pauca: « Sicut enim virgam Christi crucem adoramus, sicut enim sedem et lectum ejus sanctum sepulcrum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc uero deuenerandispictisq imaginibus
nes ponsum faciamus ut obstruantur oraloquen¬
tium iniquitatem Legali senim & haectra ditdo
& ardidm̃ dicentem ad morsenimagines dias
cherubim aureas sculptas construe
obumbrantes propitiatorium. & i terum
templum quodostendit ds erechihelo facies
dixit palmarum & leonum & hominum
& cherubim a pauimento eius. usque ad came¬
ram tecti. certe terribilis sermo qui praecepit
is raheli nefaceret quod libet sculpti le
neque imaginem. neque similitudinem quae
sunt incaelo. & quae sunt interra
ipse praecepit morsi facere sculptilia anima¬
lia & cherubim unde et salomon ex lege
suscipiens signum plenum fecittem plum
aere et sculptile & fusile. leonum. boum
& palmarum & hominum. & non est repre¬
hensus adõ. Si enim me reprehee uis
proimaginibus. reprehende dm̃ qui haec
fieriiussit in memoria eius esse erganos:
udaeus dixit. Sed non ad orabantur illȩ sicut
dii similitudines. sed memoria tantũ modo

Expanded text:
Nunc vero de venerandis pictisque imaginibus responsum faciamus, ut obstruantur ora loquentium iniquitatem. Legalis enim et haec traditio, et audi Deum dicentem ad Moysem: Imagines duas cherubim aureas insculptas construe obumbrantes propitiatorium . Et iterum, templum quod ostendit Deus Ezechieli: Facies, dixit, palmarum et leonum, et hominum et Cherubim a pavimento ejus, usque ad cameram tecti , certe terribilis sermo, qui praecepit Israeli ne faceret quodlibet sculptile, neque imaginem, neque similitudinem quae sunt in coelo, et quae sunt in terra, ipse praecepit Moysi facere sculptilia animalia et cherubim. Unde et Salomon ex lege suscipiens signum plenum fecit templum aere et sculptile, et fusile, leonum, boum, et palmarum et hominum, et non est reprehensus a Deo. Si enim me reprehendere vis pro imaginibus, reprehende Deum qui haec fieri jussit, in memoria ejus esse erga nos. Judaeus dixit, sed non adorabantur illae, sicut dii similitudines, sed memoria tantummodo