comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eprt. uenr̃ serui formã. ei formȩ in qua
dõ patri. ẽ. ȩqualis unir&. & tanto foe¬
dere natuñt ut irq conserer&. ut nec
inferiorem consumer& glorificatio.
nec superiorem minuer& assũptio.
Salua igit᷑ ꝓprietate utriusq substantiȩ.
& in unã cocuntẽ ꝑsonã. suscipitur
a maiestate humilitas. a uirtute in¬
firmitas. ab ęt̃nitate mortalitas.
Et ad dependendũ conditionis pr̃ȩ de¬
bitũ. natunr in uiolabilis paturȩ.ẽ.
unita passibili. ds̃q uerus. homo uerus
in unitatẽ dñi temperat᷑. ut qđ nr̃is
remedus congruebat. unus atq idem
dĩ hominũq mediator. & mori poss&
ex uno. & resurgere exaltero. Merito
uirgineȩ integritati. nihil corruptio¬
nis intulit partus salutis. quia custo
dia pudoris. fuit editio ueritatis. Talis
ergo dilectissimi natiuitas decuit dĩ
uirtutẽ & dĩ sapientiã xp̃m. qua nob̃
& humanitate congruer&. & diuinita¬

Expanded text:
erat, veram servi formam ei formae in qua erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferionec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinita
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo mundus a sorde. nec infans cuiꝰ
.ẽ. unius diciuita suꝑ ternr̃. Nihil
in istã singularem natiuitatẽ. de
carnis concupiscentia tirnsiuit. pi¬
hil de peccati lege manauit. Uirgo
regia dauiticȩ stirpis eligit᷑. quę
sacro gnruidanda fȩtu. diuinam
humanãq ꝓlem prius conciper& m̃te
quã corpore. Et pe suꝑni ignart consi¬
discit angłico. Nec damnũ eredit pu¬
doris. dĩ genitrix mox futunt: Cur nĩ
de conceptionis nouitate desper&. i
efficientia de altissimi uirtute ꝓmutit᷑:
C onfirmat᷑ credentis fides. etiã p̃euntis
ad testatione miirculi. donat᷑q elisab& h
in opinata fecunditas. ut qui conceptũ
dederit sterili. daturus pon dubica
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. & sine quo fac¬
tũ . ẽ. nihil. ꝓpt̃ lib̾andũ hominẽ. ab
ȩt̃na morte. factus. ẽ. homo. ita se ad
susceptionẽ humilitatis nr̃ȩ. sine dimi¬
nutione suę maiestatis inclinans. ut
manens qđ eit. assumensq qđ non

Expanded text:
Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara considiscit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitarper quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non
Abbreviated transcription (Latin):
natalis .ẽ. uitę . quę consupto morta¬
litatis timore. ingerit nobis de ꝓmissa
ȩt̃nitate lȩtitiam. Nlemo abhuius ala¬
critatis participatione secernitur.
U na cunctis letita. cõmunis. ẽ. inrtio.
quia dñs nã peccati mortisq destruc¬
tor. sicut nullũ areatuliberũ rep
perit. ita liberendis om̃ib uenit.
E xult& sc̃s. quia apꝓpinquat ad
palmã. Gaudeat peccator. quia in¬
uitatur ad ueniã. Animet᷑ gentilis.
quia uocat᷑ ad uitã. Tei nãq filius.
scđm plenitudinẽ tẽporis quã diuini
consilii inscutabilis altitudo dispo¬
suit. reconciliandã auetori suonatu
nem humani generis assũpsit. ut in¬
uentor mortis diabolus. ꝑ ipsã quã
Iocerrt uinceretur. In quo conflic¬
tu ꝓnobis inito. magno & minrbili
ȩquitatis iure certatũ. ẽ. dũ om̃ps
eandẽq natunt̃: mortalitatis quidem
nr̃ȩ participem. sed peccati totius ex¬
pertem: Alienũ quippe ab hac pa¬
tiuitate . ẽ. qđ de om̃ib legitur.

Expanded text:
natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum repperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipoeamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ouiũ greges. agni cȩlestis bala¬
tus inuit&. Non enrt inquit ei lo¬
cus in diuersorio. Nũquid tantȩ
illius enent angustiȩ mansionis.
ut nati sub hora paruuli m̃brae nĩ
capera. Sed idcirco mystico re¬
fertur sermone. non inueniri locũ
indiuersorio. quia ingressus mun¬
dũ xp̃ce. fidem in qua poss& requi¬
escere non inuenit. ut ait ipse in
euangłio dicens. Filius autẽ homi¬
nis. non hab& ubi caput reclin&
U nde aduertimus. quia unicus dĩ filius.
pon in spaciosis domib. aureatisq
laqueariis. sed infide credentiũ reqͥ¬
escit. Hunc ergo xp̃m iħm sugentẽ
ubent. Nascentiũ infantũ more uagi¬
entẽ. uilib circũdatũ pannis. iacen

Expanded text:
lium ovium greges agni coelestis balalium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacen
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ crear& om̃ia. ternes luce ꝑfu¬
dit. cęlũ sy derib ad ornauit. & ignea
solem claritate uestiuit. Obuoluit᷑
quidem pannis. sed hi pann uoua
stella prdiante. munemnt᷑ a mages
& exultantib angłis honorantur.
Et ut nouerimus uniuersa hȩc ꝑ
mysteriũ uel fieri uel dici. hic qui
pannis circũ uoluit᷑. p̃dicatus ab ini¬
tio. de sinu patris ȩt̃noq thalamo.
salutariũ nuptiarũ. sponsus uenit
e cęlo. sicut ait uenenrndus dauid̃
Ipse tãquã sponsus ꝓcedens de thala.¬
mo suo. Deinde ut legitur. ponit᷑
in p̃sepio. quia ut ait euangłista.
Non errt illi locus indiuersorio.
N e quẽ fr̃s ista ꝑmoueant. quia om̃is
hȩc in saluatore uilitas. p̃ciosissimũ
prẽ salutis. ẽ. sacnrm̃tũ. Uidete enĩ
quanta sapientia collocari xp̃e dicit᷑
inp̃sepi. qui gemina quadã gñr hu¬
mani generis. & ȩsca enre futurus.
& pastor. Qui bene in p̃sepio ponit᷑.
ut ad pabula ꝑ ennis uitę. spirita¬

Expanded text:
qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
minem. quẽ non suscepit ab homine
Quid. ẽ. hoc minrculi fr̃s: pascit᷑ caro
de carne. non tam̃ genenrta ꝑ carnẽ.
& secreto quodã in cõp̃hensoq conceptu.
ꝓcedit de mortali femina diuna ꝓge¬
nes. Nec mirũ sane. si extitit diuina
natiuitas. ubi non enrt hrmana con¬
ceptio. aut si illã matrẽ non uolauit
partus. quã coitus non fedauit.: Ait
ille quondã futuroꝵ conscius esaias.
popłis & gentib. signũ nouȩ salutis

Expanded text:
minem quem non suscepit ab homine. minem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ustissime fr̃s. festiuitate p̃sentis diei.
in omne se gaudiũ cotus ubiq suscitat
mundus. quia hodie ꝓmissus a sclis
uniuerso orbi. uidex natus. ẽ. & redẽptor
Et necesse. ẽ. ut in cõmune nos om̃s qui
futuri examinis. resurrectionisq pro¬
missȩ salutarem suscepimus fidẽ habe¬
amus metũ quidem de udice. sed de
redẽptore letitiã. Om̃is pãq fidelis
anima. timore corrigit᷑. correctione
lȩtatur Et in hoc hm̃i. quanta erga
humanũ genus om̃i potentis patris
dispensatio. ẽ. quantaue benignitas. ut
quẽ iudicem p̃panrbat in credulis. hunc
credituris p̃mitter& redẽptoren. qua¬
tinus p̃currens miscđia. seueritatẽ ad¬
uentantis iudicis p̃uenir&: Hodie¬
itaq uatus.ẽ. xp̃c. sed inpatiuitate
eius. nm̃ om̃iũ hab& uita patalem. qͥa
qui priuilegia .ii. primȩ patiuitatis
amisimus. uisi tante pos xp̃o. sancti¬
ore partu redimus ad uitã. Hodie pe¬
perit maria. sed ipsa suũ parturiuit
auctorem. Hodie edidit mundo ho¬

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praevenir sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo ho
Abbreviated transcription (Latin):
ponsata ioseph. om̃iũ bonoꝵs in cre¬
dibiles & inmici iudȩi. lapidibus
eã occiderent. idõ uirũ eius hic eum
euangłista appellat. Iosephuireius.
cũ. e&̃. homo iustus. Iustus autẽ in
uerbo. iustus in facto iustus in legs
consũmatione. iustus in initio gr̃ȩ
Iustus itaq cũ fuiss&. & poll& eã tur¬
ducere: uoluit occulte dimittere
mansuetus. sicut pius. sicut misericors
Talis ergo cũ. eã. ioseph. cogitabat
occulte dimittere eã. Hȩc illo inquit
cogitante. Quȩrendũ nobis. ẽ. nunc.
quid cogitauerit. ut occulte eã dimit¬
ter&. Hec cogitabat. ut eã dimittera&.
Si suspitionẽ in ea habebat. quomodo
iustus enrt : Si ergo non. ẽ. suspica¬
tus. uel tale aliquio cogitait cur
eã dimittere uolebat. ut in maculatã

Expanded text:
ponsata Joseph, omnium bonorum increponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimmansuetus, sicut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc quid cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat
Abbreviated transcription (Latin):
itaq unigeniti dĩ dicit᷑ hȩc mater
iurgo maria. digna digni. in ma¬
culata scĩ. una unius. unica unici
Nec enĩ alter unigenitus suꝑ ternr̃
uenit. aut alia uirgo. unigenitũ
genuit. In his om̃ib quȩ dicta sunt.
desponsata legit᷑ mat̾ eius maria
& ait. Inuenta ẽ. in utero habers
Cui inuenta. aut aquo inuenta. ẽ.
P rimo ab angłis custodientib eã. ꝓte¬
gentib eã. conseruantib eã uel eus
beatissimã animã ad honorem illus.
qui ab ipia geneirndus eint. De hine
inuenta. uon in congrue putat᷑ ab
ipso beato ioseph. scõ & iusto. qui
pene licentia maritali. lic& eã non
continger&. futurȩ tamen ut puta¬
bat uxoris om̃ia nouenit. Ioseph
autẽ uir eius inquit cũ. ec̃ẽ. homo
iustus. & noll& eã tinducere. Uirũ
appellauit contrir iudȩoꝵs prruitatẽ.
ut aduersũ uirginẽ nonseuirent
ꝓpterea & desponsata fuit ipsi ioseph
ut supͣdictũ. ẽ Si enĩ non funiss& des¬

Expanded text:
itaque unigeniti Dei dicitur haec mater itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset des
Abbreviated transcription (Latin):
quiq ds̃ & dñs figunim serui suscepit
Non enĩ pars unigeniti uenit in corpore.
uet se ipse diuisit ut dimidius apud
patrẽ. & dimidius. e&̃. in uirgine. sed
totus apđ patrẽ. & totus in uirgine
Totus insinu patris. totus in humano
corpore. Non relinquens superiora.
uenit quȩrere terrena. quȩ incȩlis
sunt conseruans. & quȩ in terri sunt
saluans. Tlbiq om̃ps. inscissus. in¬
diuisus. hic sc̃s. unigenitus ds̃ Si
enĩ hoc uerbũ humanũ & corporale
in missũ in aurib płurimoꝵ nondi¬
uiditur ꝑ singulos. ut pars in alio.
& parssit iterũ in alio. sed in om̃ib
integrũ & plenũ habet᷑. ut in uno¬
quoq totũ sit. quantomagis uerbũ
dĩ unigenitus. ubiq totus. ẽ. & in
cęlo & intermr. & apud patrẽ. & in
uirgine. & non diuidit᷑ ut dictũ ẽ
neq scindit᷑. neq in partes fficit᷑.
sed totus totũ ten&. totũ impl&. to¬
tũ illustint & possid& : Huius

Expanded text:
quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque stenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla. plasmatio eius ipsa quȩ ge¬
nuit. Quis umquã ista audiuit.
Iuis uidit talia: Iuis hoc excogi¬
tare potuit. ut mat̾ uirgo. e&. intacta
genuit : Sicut enĩ quondã rubus
cõburi uidebat᷑. & ignis eũ non tan¬
gebat. & sicut tres pueri in camino
inclusi habebant᷑. & tam̃ eos ponle¬
debat incendiũ. nec odor fumi enet
non aꝑtis allatũ. ẽ. ei purndiũ ab
abbacue: ita & hȩc scã uirgo genu¬
it dnm. sed in tacta ꝑmansit. Mat̃
effecta .ẽ. sed uirginitatẽ non amisit
Genuit infantẽ. & ut dictũ. ẽ. uirgo ꝑ¬
mansit. Tirgo ergogenuit. & uirgo
ꝑmansit. Mat̾ filii effecta. ẽ. & casti¬
tatis sigillũ non ꝑdidit. Quare : quia
non homo tantũ iste qui uidebat᷑. sed
unigenitus erat ds̃ qui in carne ad¬
ueneit. Nec subito carnalit̃ genitus
.ẽ. sed ꝑfecta deitas incorpore uenit.
Integer ergo iste. & indiuisus ds̃. in
humano aduenit uel genitus. ẽ. corꝑe.

Expanded text:
ancilla, plasmatio ejus ipsa quae geancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ fuit necessitas NE.¬
ut desponsata. eẽt. maria
oseph. pisi ꝓpterea quatinus hoc
sacnrmentũ diabolo celaretur.
& ille malignus furudis cõm̃ta
aduersus desponsatã uirginẽ. nulla
penitus inueniss& : Uel idõfuerrt
desponsata ioseph. ut nato infanti.
uel ipsi mariȩ cunr iuderet᷑ gerere
ioseph. siue in egyptũ iens. uel inde
denuo ueniens. Idõ desponsata
fuit ioseph. non tam̃ in concupis¬
centia iuncta. Mater inquit eiꝰ
Mater in maculata. mat̾ in corrupta.
mat̾ intacta. mat̾eius. Cuius eiꝰ:
mat̃ dĩ. unigeniti dñi. & regis om̃ĩ
um plasmatoris. & creatoris cunc¬
torũ. Illius qui in excelsis sine ma¬
tre & int̾ris. ẽ. sine patre. Ipsius
qui incelis scđm deitatẽ insinu. ẽ.
patris. & in t̾ris scđm corporis sus¬
ceptionẽ insinu. ẽ. matris. Omag¬
na amminecionis gñr. o inenarnr¬
bilis suauitas. o in effabile magnũq
saenrm̃tum. Ipsa eadẽ uirgo. ipsa
& mat̃ dñi. ipsa genitrix. ipsa ers

Expanded text:
uerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigenitum, plasmatoris et creatoris cunctorum; illius qui in excelsis sine matre, et in terra est sine Patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. & internr pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Gta utiq dõ. qui despenrtis
mortalib. munus ȩc̃nȩ salutis exhibuit
Et pax hominib bonȩ uoluntatis. quos
ꝓpriũ. diabolica de captiuitate re¬
uocauit. Et quã congrue. & angłicus
inconat sermo cũ dicit᷑. gła in excelsis
dõ. & pax in terra hominib. qđ idem¬
ipse dĩ filius. & apud angłos gloriosus
.ẽ. in excelsis. & bonȩ uoluntatis homi¬
nib pacẽ prestat in terris. Propt̃ qđ
dilectissimi. cõpetentib gaudus. tanta
de salute lȩtem᷑. atq. angłicis nos uo¬
cib sotiantes. honore debito mysteria

Expanded text:
 in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibus, ei Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Atq ut aduertamus poui ac
ueteris testam̃ti unũ. ẽẽ. consensũ.
unũq consiliũ. ait etiã beatissimus
lucas. dominicȩ genertionis relator
egregius dicens: Missus. ẽ. angłs
gabrihel a dõ. ad uirginẽ desponsatã
uiro. cui nom̃ eret ioseph. & ait ad
illã. Ecce concipies in utero. & paries

Expanded text:
 ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ec
Abbreviated transcription (Latin):
constitues. sed nomina & uoca exul¬
tando iħm . id. ẽ. saluatorem: Salua¬
torem eũ. eẽ. testare. Nec ex tẽpore¬
coepisse saluare. sed antiquissimũ
saluatorem. Ipse enĩ saluũ faci& po¬
płm suũ. a peccatis eoꝵ. Duo enim
ꝑ hoc uerbũ p̃clanr designantur
qđ & ds̃ fuerit & dñs. prius ante in
tiabatur. & idõ dictũ. ẽ. ipse saluũ
faci& popłm suũ a peccatis eorũ. ut
uere ds̃. Dĩ enĩ. ẽ. uirtutis. a pecca¬
to saluare. uel peccata dimittere.
Iste ergo filius dĩ. habens popłm
suũ. ipsũ uenit ut dictũ. ẽ. lib̾are
apeccatis atq saluare. siue ex iudȩis
siue exgentib. de quo ipse iã ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
constitues, sed nomina et voca exsulconstitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, Salvatorem; Salvatorem eum esse testare, nec ex tecoepisse salvare, sed etiam antiquissimum salvatorem. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante inctiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per
Abbreviated transcription (Latin):
tib demonstrirbo. qđ ista nec con¬
iux tua. scđm consuetudinẽ coniu¬
gii habeat᷑. nec istẽ qui generitur
tuus filius. eẽ. credat᷑. Quod enĩ¬
sp̃s scs. ẽ. Nã unigenitus filius.
fine. ex uoluntate patris. in huma¬
no corpore. scõ cooꝑante spũ. inter
hiomines uenit. Iste .ẽ. de quoscrip¬
tunr p̃nuntiauit dicers Fuerna¬
tus . ẽ. nobis. & filius datus. ẽ. nob
atris & enĩ unigenitus filius. ex
uirgine natus. ẽ. ut illã uirginem
priorem euã quȩ cecidenrt. iterũ
renouar& atq eriger& & qui per
puruã uoluntatẽ filii effecti fuerrnt
diaboli. ꝑ adoptionem gr̃ȩ. filios
efficer& dei. Pari& inquit filiũ. &
uocabis nom̃ eius iħm. Uirgo generrt.¬
& tu hunc genitũ uocabis iłim. qđ
in t̃pretat᷑ saluator. Ipse enĩ saluũ
faci& popłm suũ. a peccatis eorũ.
Ti ocabis ait nom̃ eius hoc qđ ante fuit.
qđ ante scła nominatũ. ẽ. Non tu
ei pones nomĩ. Nec ex te ei uocabulũ

Expanded text:
tibus demonstrabo quod ista nec tua contibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste qui generatur, tuus filius esse credatur. Quod enisanctus est: nam unigenitus Filius, fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, diceest nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. ei pones nomen, nec ex te ei vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ consuetudinẽ & coniunctionẽ.
longe alienã. Accipe ergo eã. sicut
cõmendatũ cȩleste thesaurũ. ut dei¬
tatis diuitias. sicut plenissimã scĩtatẽ.
sicut ꝑfectã iustitiã. Accipe eã sicut
unigeniti mansionẽ. sicut honorabile
tẽplũ. sicut domũ dĩ. sicut creatoris
om̃iũ ꝓpriã. sicut regis sponsi cȩlestis
domũ inmaculatã Ergo iosephfili
dauid. ne timueris acciꝑe eã tibi cõ¬
mendatã. tuę religiositati creditam:
Serua. fer cunr̃. attende fugiens ab he¬
rode. duc in egẏptũ. iterũ remeap
post herodis mortẽ. deduc internr̃
isrł. Ne timueris acciꝑe mariam
coniugem tuã Coniugem audiens.
non ex pauescas. Non conturberis.
nec tu necquisq sequentiũ. usq in
consũmationẽ scłi. Coniugem eã
dico. ꝓpterea ut diabolo uirgitatẽ
eius occultem. ut iudȩoꝵ prruitatẽ
excludã atq deiciã. ut legis insti¬
tuta non destruã. Et in consequen¬

Expanded text:
tiarum consuetudinem et conjunctionem, tiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conturberis, nec tu nec quisque sequentium usque in consummationem saeculi. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequen
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit illi dicens. Quid dubitas¬
o ioseph: quare in prudent̃ cogitas.
quare in prcionabilit̃ meditaris:
nrt. Huius genenrtionis minister
es & non largitor. seruus & rĩ dñs.
mancipiũ. & non plasmator. Prop¬
terea ministir. serui. custodi. cunẽ
impende. & huic qui pascit᷑. & huic
quȩ genenrt. Ec enĩ si tibi uxor
nominat᷑. si in desponsatione tibi
unigeniti electa mat̃. ẽ. Propterea
ioseph fili dauid. qui has ꝓmissiones
accepit. cui ista fidelia data s̃ testam̃ta
Ioseph fili dauid. non tantũ scđm
carnẽ. sed scđm spĩt. Ioseph fili da¬
uid̾. Si enĩ filius dauid iuste & heres
eius tãquã filius patris. idõ in here¬
ditate accipe ea quȩ illi ꝓmissa sunt
testam̃ta fidelia. Ioseph filidauid.
ne timueris acciꝑe mariã coniugem
tuã Ne timueris. ue trepidaueris.
ne conturberis. sed securus & intre¬
pidus accipe eã. scđm legis p̃ceptũ
uxorem tibi Nominatã. & scđm pup¬

Expanded text:
apparuit ei, dicens: Quid dubitasapparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? jus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum secundum carnem, sed secundum spiritum; Joseph, fili David: si enim filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nup
Abbreviated transcription (Latin):
enrt. Sed idõ eã dimietere uolebat.
qm̃ uirtutẽ mysterii. & sacnrm̃tũ
quoddã magnificũ in eadem non¬
cognoscebat. cui ad pximare sese
indignũ ȩstimabat. Ergo humili¬
ans se ante tantã & tam in effabilem
rem quȩrebat se longe facere. sicut
& beatus petrus dño se humilians
aiebat. Recede a me dñe. qm̃ homo
peccator sũ. Uel sicut ille centurio
ad eundem dñm mittens. dicebat
Nonsũ dignus ut sub cectũ meũ intres.
quia nec meipsũ dignũ ȩstimaui
ad te uenire. Uel sicut scã elisabedh
ad ipsã beatã locuta . ẽ. mariã dicerꝰ
mei adme: Sic & ioseph iuste
humilians sese in om̃ib. cauebat¬
& timebat sibim& istius tantȩ scĩta¬
tis coniunctionẽ adhibere. idcirco
uolebat eã occulte dimittere Di¬
mitto eã dicens. & a me longe faciã
eã & a cognitione mea Maior.ẽ.
enĩ eius dignitas. suꝑ excellt eius
scĩtas. Nec meȩ congriut dignitati
Idõ uolebat occulte dimittere eam
Hoc eo cogitante. angłs dñi ꝑ uisum

Expanded text:
illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariam, diceae I? Sic et Joseph juste humilians sese in omnibus cavebat et timebat sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum
Abbreviated transcription (Latin):
ut libenrr& qđ fecenrt. Hȩc ẽ. ergo
dominicȩ natiuitatis magna solem¬
nitas. hȩc. ẽ. diei huius poua & iri
glorosa festiuitas. aduentus dñi
factus ad homines. Itaq dies iste.

Expanded text:
ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo dominicae Nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste,
Abbreviated transcription (Latin):
tione mundi uasci corporalit̃ uoluit.
ꝓdiens ex uirginis utero. qui enit
in patris imꝑio. Cuius susceptȩ car¬
nis causa. hȩc. ẽ. Post qua enĩ inui¬
dia diaboli. parens ille primus spe
seductus in anicecidit. confestim¬
exiil & ꝑditus. in om̃agenere suo
ndicem malitiȩ & peccati trrduxit
resceb itq in malũ uehem̃tius om̃e
genus mortaliũ. diffusis ubiq scele
peccatũ. consuluit uerbo. lege. ꝓpłs.
signis. plagis. ꝓdigiis. Sed cũ pec
sic quident errores suos ammonitus
agnoscer& mundus misit ds̃ filium
suũ ut carnẽ induer&. & hominib
apparer&. & peccatores sanar&
Qui idõ in homine uenit. quia ꝑse ipsũ
ab hominib cognosci non potuit.
Ut autẽ uideret᷑. uerbũ caro factũ. ẽ.
assum̃do carnẽ. non mutatũ in carne
Assũpsit enĩ humanitatẽ. noꝵ amisit

Expanded text:
tione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestimet perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique scelepeccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanita
Abbreviated transcription (Latin):
ali : Eccegentes quasi stilla situlȩ :¬
& quasi mom̃tũ staterȩ reputatȩ surł
cee in sulȩ quasi puluis exiguus: &
libanus non suffici& ad succendendũ.
& animalia eius nonsufficient ad
holo caustũ: Om̃s gentes quasi ñ
sint sic sunt corã eo: & quasi innihilũ¬

Expanded text:
asi stille situle: et quasi momentum instatere reputate sunt. Ecce insule quasi pulvis exiguus et Libanus non sufficiet ad succendendum: et animalia eius non sufficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint sic sunt coram eo: LXVIII et qu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ lim̃i. latino sermone saluator
dicit᷑. Ecce qualit̾ se in uicẽ concor¬
dantib sententiis. testimonia diuina
confirmant᷑. & cũ p̃dicantiũ diuersa
sint tẽpora. non tam̃ diuersa parnr¬
tio. Nã partũ uirginis quẽ ille p̃di¬
xeit. iste testatur. Quis igit᷑ de di¬
uinitate: xp̃i. quis de redẽptione cunc¬
tetur. quẽ & isaias ꝓfitet᷑ dm̃. &
gabrihel annuntiat saluatorem.
Q ͥus intactȩ puerperȩ aluiũ dubit&
floruisse. qđ uno pene ore. eodẽ spũ
U bi tanti talesq sunt testes. non erubes¬
cit ueritas. sed auditor incredulus
confutatur. Sed iã uideamus. quas
quib ue rursus in iuriȩ illȩ uircutib
decorent᷑: Et ante om̃ia femineo sexu
concipi patit᷑. qui in exordio mundi
om̃ĩpotenti manu. de masculo oꝑatus
.ẽ. feminã. Sed hanc humilitatẽ uas¬
cendi. uirginalis matris sublimat
in tegritas. & quãuis natus xp̃c femi¬
neo ut infans lacte pascat᷑. tam̃ ut
rerũ potens. uirgineis nutrit᷑ uberib

Expanded text:
arissimi, Latino sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodemUbi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pquibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus,
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam suã qua dilex̃ nos misertus
.ẽ. pr̃i. & cũ essemus mortui peccatis.
conuiuificauit nos xp̃o. ut essemus
in ipso noua creatunr. nouũq figm̃¬
tum. Deponamus ergo ueterem ho¬
minẽ cũ actib suis. & adepti partici¬
pationẽ genenrtionis xp̃i. carnis re¬
nuntiemus oꝑib Agnosce o xp̃iane
dignitatẽ tuã. & diuinȩ consors factus
naturȩ. poli inueterem uilitatẽ. de generi
conuersatione reciie dere. Mem̃to
cuius capitis. & cuius sis corporis m̃brũ.
Reminiscere. quia erutus de potestate te¬
nebnrrũ. trrnslatus es in dĩ lum̃ & regnũ.
Per baptismatis sacnrm̃tũ. tu sp̃s scĩ factus
es tẽplũ. Noli tantũ habitatorem prrius
de te actib effugare. & diaboli te iterũ
ẽ. xp̃i. qui inueritate te udicabit. qui

Expanded text:
diam suam, qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum est Christi; quia in veritate te judicabit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iudic lucem magnã: Habitantibus
in regione umbrȩ mortis: lux orta
.ẽ. eis Multiplicastigentem: non
magnisicasti lȩtitiam: Lȩtabuntur
corã te sicut lȩtantur in messe: sicut
eius. & sceptrũ exactoris eius supenesti:

Expanded text:
m magnam: habitantibus in regione umbre mortis, lux horta est eis. Multiplicasti gentem, non magnificasti letitiam letabuntur coram te sicut letantur in messe: sicut eius,
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt. quia oculũ ad oculũ uide¬
bunt. cũ conuerterit dñs syor. Gau¬
dete & laudate simul deserta hierłm.
quia consolatus. ẽ. dñs popłm suũ.
redemit hierłm. Panruit dñs brr¬
chiũ scm̃ suũ in oculis om̃iũ gentiũ.
& uiaebunt om̃s fines terrę. salu¬
tare dei nostai. SERMO BEATI

Expanded text:
us. Quia oculum ad oculum videbunt: cum converterit Dominus Syon. Gaudete et laudate simul deserta Hierusalem: quia consolatus est Dominus populum suum: redemit Hierusalem. Paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium. Et videbunt omnes fines terre: salut
Abbreviated transcription (Latin):
conluctans cũ eo. quiq se ab eosupe¬
neri ꝑmisit. ut hunc mundicordem
merito benedicer&. atq isrł nomina¬
r&. Nobiscũ ds̃. Amplius magisq¬
ꝓ nobis magnificũ certamen adim¬
plens. & usq ad mortẽ accedens. ut
morte sua mortẽ occider&. & bene¬
dictionẽ atq in mortalitatẽ mundo
corde popło condonar&. qui fiduci¬
Aliter dicit. nobiscũ ds̃. ꝑ euangelis

Expanded text:
colluctans cum eo , quique ab eo supecolluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ .ẽ. interp̃tatũ nobiscũ ds̃. Uocant
nom̃ eius prius angłi. p̃sallentes in
dñi om̃iũ & regẽ pacis ad homines
uenientẽ. deinde apłi. unigeniti dĩ
dominationẽ atq uirtutẽ. om̃ib gen¬
tib p̃dicantes Ad huc & sc̃i martrres
contrir ignes & gladios usq ad mortẽ
resistens. deinde cuncti credentes.
ħ oc ipsũ nom̃ usq in consũmationem
sdi. memorantes atq laudantes Et
uocabunt Nom̃erus emma nuhel
qđ ẽ interp̃tatũ nobiscũ ds̃. Qui
uocabunt. nisi isti quoꝵ uocabitua
in terit nom̃ pouũ. ponsicut prius
in figuris & imaginib sed facie ad
faciem apparentẽ: Nobiscũ ds̃
Abnrhȩ patricredentiũ. trib horis
tẽporis. lic& nonꝑ ipsã in effabilem
deitatis suȩ substantiã. sed potius ꝑ
angłicã speciem. a meridie uisus. ẽ.
Nobis triginta trib annis int̾rr ap¬
paruit. & cũ hominib conuersari
ꝑ angłm nihil ominus apparuit.

Expanded text:
quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant nomen prius angeli, psallentes in Deum omnium et regem pacis, ad homines venientem. Deinde apostoli, Unigeniti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes atque laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari r angelum nihilominus apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiã corruptibilẽ ponte¬
nustis: Audite & lȩtamini. Audite
& consolamini. audite qđ uirgo i:
utero accipi&. uon ex desiderio par¬
tum concipiens. Neq serpentis ꝑsu¬
asione decepta. neq eius afflatibus
uenenosis infecta. sed uirgo in utero
accipiai ꝓ̃dicationẽ angłi suscipiens.
ꝓpłarũ testimonia assumens. Cirgo
in utero accipi&. ut dm̃ dignant̃ in¬
carnatũ. ad mundi pariat salutem:
Ecce inquit. Hoc ipsũ qđ dicit ecce.
amminrntis. ẽ. tanti mysterii magni¬
tudinẽ. ut oñs uelut e somno suscitafꝰ
ad hoc dictũ eiugilent. Ecce uirgo
dicit in utero accipi&. & pari& filiũ
Ad conligandũ illũ fortẽ armatũ. ad
conculcandũ caput serpentis impii.¬
ad conterendas uires eius. ad p̃dam
eius diripiendã. atq captiuitatẽ sui
popłi conuertendã. pari& filiũ. ad
denuo reparandũ adam. ad in oboe
riam credulitatẽ fuenit ante deiectũ
Et uocabunt nom̃ eius emmanuhel.

Expanded text:
concupiscentiam corruptibilem non ticoncupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impiindas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, pariet filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedieriam credulitatem fuerat dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel,
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. hereditatẽ tuã & possessionẽ
tuã terminos terrȩ. Ipse saluabit
popłm suũ. a peccatis eoꝵ. sangiuine
uidelic& suo. cunc tos redimens
morte sua. de mortis eos lib̾ans po¬
testate. Ipse saluabit. hoc. ẽ. salua¬
cor om̃iũ hominũ. fideliũ atq cre¬
dentium. Hoc autẽ totũ factũ. ẽ
Quid totũ : hoc ꝑ unigeniti descen¬
sionẽ. hoc de ista dñi incarnatione.
hoc de angłi ad uirginẽ destinatio¬
ne. hoc de ipsius uirginis despon¬
satione. uel castitate. Hoc enĩ cotũ
factũ.ẽ. ad totius mundi salutem
Hoc totũ factũ. ẽ. ut unũ cõpleret᷑
& unũ consũ maret᷑. Quid illud:
qđ uirgo genuit. qđ uirgo ꝑmansit.
qđ mat̾ fuit. & in tacta uirgo ꝑseue¬
nruit. Ecce uirgo in utero accipi&
Audite qđ dicit. om̃s filiȩ ȩuę Audite
om̃s uos qui hereditatẽ doloris &
tristitię. post illã & ex illius condẽp¬
natione sũpsistis Uos quȩ intristitia
genentis filios. uel magis uos quȩ

Expanded text:
 possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae
Abbreviated transcription (Latin):
& implesse omnẽ terrã. & de
quo dicit ⁊acharias. In lapide
uno septẽ oculi sunt. id. ẽ. in xp̃o
uniuersitas scientiȩ spiritalis in¬
habitat. Cuius & apłs petrus me¬
minit ita dicens. Ad quẽ acce¬
dentes lapidem uiuũ. & ipsi tã¬
quam lapides uiui suꝑ adifica¬
mini: Bene scđm purificationẽ
iudaoꝵ tantũ positę erant hẏdrię.
quia iudȩoꝵ tantũ popło lex ꝑ
moysen data. ẽ. Nam gr̃a &
ueritas euangelii. non minus
quia scripturȩ sacrȩ auctores &
ministri ꝓpħȩ. modo de patre
tantũ loquuntur & filio. ut . ẽ.
illud Omĩa insapientia fecisti
Uirtus & enĩ dĩ & sapientia. xp̃c. ẽ

Expanded text:
et implesse omnem terram ; et de et implesse omnem terram ; et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt, id est, in Christo universitas scientiae spiritualis habitat. Cujus et apostolus Petrus meminit, ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Moysen data est. Nam gratia et veritas Evangelii, non minus quia Scripturae sanctae auctores et ministri, prophetae modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti . Virtus enim Dei et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ petiens. matrem de qua hȩc sus¬
cepit pie cognitam. ei quẽ maxime
diligebat discipulo cõmendauit.
Quã diuina facturus. quasi in cog¬
nitam se nosse dissimulat. quia
hanc diuine patiuitatis auctorem
non recognoscit. Erant autem
ibi lapideȩ hẏdriȩ sex posite. scđm
purificationem iudȩorũ. capien¬
tes singulȩ̨ metretas binas uel
ternas. Hydrię uocantur. uasa
aquarũ receptu parata. Grece
enĩ a qua. ẏdor dicitur. Aqua
autẽ. scripturȩ sacrę scientiam
designat. quȩ suos auditores.
& a peccatorũ sorde abluere. &
diuinę cognitionis sol& fonte
potare. Uasa sex quib contine¬
batur. corda sunt deuota scõꝵs.
plum recte credendi ac uiuendi
ꝓposita. ẽ. generi humano. per
Et bene lapidea sunt uasa quia¬
fortia sunt p̃cordia iustorum.
ut pote illius fide & dilectione
solidata lapidis. quem uidit da¬
nihel p̾cisum de monte sine ma¬
nib. factũq in montẽ magnũ.

Expanded text:
perpetiens, matrem, de qua haec susperpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretternas. « Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata, Graece enim aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctoruplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per Et bene lapidea sunt fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis, quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum,