comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genib flexis supplex suꝑnã pietatẽ
rogar&. ut uł ab huiꝰcemodi languore
si hoc sibi utile ess& liberar&. uł si se
tali molestia diutiꝰ castigari diuina
ꝓuidente gr̃a oportera pacienter
dolorẽ ac placidam̃te sustiner& illatũ
Fecit gͥ ut animo disposuerat. & inbe¬
cilles artus baculo sustentans intra¬
uit eccłam. & ꝓsternens se ad corpꝰ
uiri dĩ. pia intentione ꝑ eiꝰ auxilit̃
dñm sibi ꝓpiciũ fieri p̃cabat᷑. Atq int̃
p̃ces uelut in soporẽ solutus. sensit
ut ipse referre postea erat solitus. qͤsi
magnã latãq manũ caput sibi in par¬
te quadolebat tetigisse eodẽq tactu
totã illã quȩ languore pressa fuerat
corporis sui partẽ paulatim fugiente
dolore ac sanitate sub sequentẽ. ad pe
gilans sanissimꝰ surrexit. ac ꝓsua san¬
tate dño grãs denuoreferens. qͥd erga
se actũ ess& frĩb indicauit. Cunctisq
congaudentib. ad ministeriũ qđ sollici¬

Expanded text:
genibus flexis supplex supernam pietatem genibus flexis supplex supernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, liberaretur; vel si se tali molestia diutius castigari divina providente gratia oporteret, patienter dolorem ac placida mente sustineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subsequente, ad pedegilans sanissimus surrexit, ac pro sua sanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cunctisque congaudentibus ad ministerium quod solici
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore ñ pauco hospitũministerio de¬
seruiens. Quinunc usq suꝑ. ẽ. testi¬
moniũ habens ab uniuersis fr̃ib cun¬
ctisq suꝑuenientib hospitib. qđ uir¬
ess& multȩ pietatis ac religionis in¬
iunctoq sibi offitio suꝑne tantũ mer¬
cedis grã subditus. Hic cũ quad ã die
lenas siue saga qͥb in hospitale uteba¬
tur in marilauass&. rediens doinũ
repentina medio itinere molestia ta
diu ꝓnus iacens. uix tandẽ resurger&.
Resurgens aut̃. sensit dunidiã corporis
sui partẽ acapite usq ad pedes para¬
lisis languore depressã. & maximo
cũ labore bacło innitens. domũ pue¬
uit. Crescebat morb paulatun.. & uo¬
cte suꝑueniente grauior effectus. ẽ.
itaut die redeunte. uix ipse ꝑ se exur¬
gere aut incedere ualer&. Quo affe¬
ctus in cõmodo. concepit utillumũ¬
mente consiliũ. ut ad eccłam quoquo
mͦ poss& ꝑueniens intrar& ad tũbam
reuerentissi patris cudbercti. ibiq

Expanded text:
tempore non pauco hospitum ministerio detempore non pauco hospitum ministerio deserviens, qui nunc usque superest, testimonium habens ab universis fratribus cunctisqesset multae pietatis ac religionis, injunctoque sibi officio supernae tantum mercedis gratia subditus. Hic cum quadam die lenas sive saga quibus in hospitale utebatur, in mari lavasset, rediens domum repentina medio itinere molestia  Adiu pronus jacens, vix tandem resurgeret; resurgens autem sensit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes paralysis languore depressam: et maximo cum labore baculo innitens domum pervenit. Crescebat morbus paulatim, et nocte superveniente gravior effectus est, ita ut, die redeunte, vix ipse per se exsurgere aut incedere valeret. Quo affectus incommodo, concepit utillimuut ad ecclesiam quoquo modo posset perveniens, intraret ad tumbam reverentissimi Patris Cudberct, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
culi cȩlestis gr̃a saeratus.ẽ. Et quã
beatus .ẽ cuiin eo facultatẽ qͥes¬
cendi dñs totius beatitudinis au¬
ctor atq largitor prestare digna¬
bitur. Hȩe & huiꝰ modi plura ubi¬
cũ multis lacrimis & magna con¬
punctione antistes lingua etiã
tremente cõpleuit. fecer̃ fr̃s ut
iusserat. & in uolutũ nouo ami¬
ctu corpus. nouaq in theca recon¬
ditũ. supra pauim̃tũ scũarii posuer̃.
Nec mora dõ dilectus antistes eađ¬
berc̃. morbo correptus.ẽ. acerbo
acꝑ dies crescente multũq ingra-¬
uescente ardore languoris. non¬
pulchro benedicti patris cudbereti
ponentes.. apposuer̃ de suꝑ archã
in qua in corrupta eiꝰdẽ patris m̃bra
locauerant. In quo etiã loco. signa
sanitatũ aliqͦtiens facta meritis amboꝵ
testimoniũ fer̃. E quib aliqͣ. in libro
uitȩ illiꝰ olim memor ie mandauimꝰ.
memorandũ duximus. Erat in eodẽ
monasterio frat̾ qͥdã nomine badudeng̾

Expanded text:
culi caelestis gratia sacratus est; et quam culi caelestis gratia sacratus est; et quam beatus est cui in eo facultatem quiescendi Dominus totius beatitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mora, Deo dilectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies crescente multumque ingravescente ardore languoris, nonpulcro benedicti Patris Cudbercti ponentes, adposuerunt desuper arcam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim memoriae mandavimus.mmodum duximumonasterio frater quidam, nomine Badudegn,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ubi uide fr̃s. nimio mex timore ꝑ¬
culsi.. festi¬
nar̃ referre anti¬
stiti¬
ũ& quȩ inuenerañ.
qͥ tũ
forte in remo¬
tiore ab ȩccła loco. re
tiore ab eccła
loco. reflu¬
is undiq pelagi fluctib cincto.
solitarius manebat. Iu hoc & enĩ
sẽꝑ qͣd ragesimȩ tẽpus agere. in hoc
qͥdraginta ante dñicũ natale dies
in magna continentiȩ orationis &
lacrimarũ deuotione transigere
solebat. In qͦ etiã. uenerabilis p̃deces¬
sor eiꝰ cudberet. priusquã insulã¬
tius dño militabat. Attuler̾ autẽ
ei & partẽ indum̃torũ. quȩ corpꝰ
scm̃ ambierant. Quȩcũ ille & mu¬
nera gratant̃ acciꝑ&. et iniracła
libent̃ audir&.. nã & ipsa indum̃¬
ta qͣsi patris adhuc corporicireũ¬
data. miro de osculabat᷑ affectu.
noua in qͥt indum̃ta corpori ꝓ eis
quȩ tulistis circũdate. & sic repo¬
nite in archã quã parastis. Scio
aut̃ certissime. qͥa ñ diuuacuus
remanebit locus ille qͥ tanta mira¬

Expanded text:
Quod ubi videre fratres, nimio mox timore perculsi, festinaverunt referre antistiti quae invenerant, qui tum forte in remotiore ab ecclesia loco retiore ab ecclesia loco refluis undique pelagi fluctibus cincto, solitarius manebat. In hoc etenim semper Quadragesimae tempus agere, in hoc quadraginta ante dominicum natale dies in magna continentiae, orationis et lacrymarum devotione transigere solebat: in quo etiam venerabilis praedecessor ejus Cudberctus, priusquam tus Domino militabat. Attulerunt autem et partem indumentorum, quae corpus sanctum ambierant. Quae cum ille et munera gratanter acciperet, et miracula libenter audiret, nam et ipsa indumenta quasi Patris adhuc corpori circudata miro deosculabatur affectu, « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis, circumdate, et sic reponite in arca quam parastis. Scio autem certissime quia non diu vacuus remanebit locus ille, qui tanta mira
Abbreviated transcription (Latin):
Auicũ dic qͣdã ingressus eccłam
aꝑuiss& thecã reliqͥarũ. ut portio¬
nẽ earũ roganti amico prestar&.
contigit & ipsũ adolescentẽ cui
ocłs languebat. in eccła eadẽ tunc
ad esse. Cũq prb̃r portionẽ quã
uoluit amico dediss&. residuũ
dedit adolescenti. ut suo in locore.¬
poner&. At ille salubri instinctu
ammonitꝰ. cũ accepiss& capillos
scĩ capitis. apposuit palpebre
languenti & aliqͣndiu tumorẽ
illũ infestũ horũ appositione cou¬
primere ac mollire curabat. Iuo
facto. reliqͥas ut iussus erat sua
in checa recondidit. credens suũ
ocłm capillis uiridĩ qͥb attactus
sua fides fefellit. Erat enĩ ut re¬
ferre erat solitus tunc hora circit᷑
illa exigebat cogitar & et facer&.
inminente horã ipsius diei sexta
repente contingens ocłm. ita sanũ
cũ palpebra inuenit.. aesi nil um¬
quã in eo deformitatis ac tumoris
chorecicauita laborantib inmari fr̃ib

Expanded text:
Qui cum die quadam ingressus ecclesiam, Qui cum die quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capillis viri Dei quibus adtactussua fides fefellit. Erat enim, ut referre erat solitus, tunc hora circiterilla exigebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoris choretica vita, laborantibus in mari fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ nuꝑ mͥ ꝑ ipsũ in qͦ factũ est frẽm
innotuit. Est aut̃ factũm monaste.¬
rio qđ iuixta amnẽ diacore constru¬
ctũ abeo cognom̃ accepit. cui tunc
uir religiosus suidberet abbatis iure
p̃fuit. Erat in eodẽ adolescens. cui
tumor de formis palpebrã ocłi fȩda¬
uerat. Qui cũ ꝑ dies crescens ocło
interitũ minaret᷑: curabant medi.¬
ei huc appositis pigmentorũ fom̃tis
emollire. nec ualebant. Iuidã ab
metumaioris ꝑicłi uetabant. Cũq
tẽpore ñ pauco frat̃ p̃fatus tali incõmo¬
dolaborar&. neq imminens ocło
subito diuine pietatis grã ꝑ scĩssi¬
mi patris cudb eti reliqͥas
sanari.Nam ad insula qͣndo
pus
psiꝰ post¶ multos sepubtu¬
re annos incorruptũ repꝑerunt.
reliquiarũ rogantib amicis dare
uł ostende in signũ miracłi posseÑ.
harũ particłam reliqͥarũ. eo tẽpore
habebat penes se qͥdã de prbis ciꝰ
dẽ monasterii nomine truidred.
qͥ nunc ipsiꝰ monasteri abba est.

Expanded text:
 per ipsum in quo factum est, fratrem innotuit. Est autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam absmetu majoris periculi vetabant. Cumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculosubito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando pus us post multos sepe annos incorruptum reperieruntreliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est.
Abbreviated transcription (Latin):
XUIII Ut quodinred. mertiorũ. & offa. ori
bitu romȩ uitã finierint. & de uita uł
XX Ut religioso abbati adriano. albinus.
uil frido in episcopatu accasuccesserit.
I Ut ceolfrid abb̃. regipictorũ archite

Expanded text:
XIX. Ut Coinred Merciorum, et Offa orienbitu Romae vitam finierint; et de vita vel X. Ut religioso abbati Hadriano Albinus, Uilfrido in episcopatum Acca successeritX. Ut religioso abbati Hadriano Albinus, Uilfrido in episcopatum Acca successerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi cudberet. post mortẽ uiuero.
cuiꝰ ante mortẽ uita sublimts cre¬
bris annis miracłorũ etiã patebat
inditiis. trans actis sepulture eius
annis undecĩ. inmisit in animo
nienda putabant. atq in nouo re-¬
condita loculo. in eodẽ qͥdẽ loco sed
supͣ pauim̃tũ digne uenerationis lo
carent. Qđ dũ sibi placuisse cadb̃to
antistiti suo referrent: annuit con¬
silio eorũ. iussitq ut die depositio¬
nis eiꝰ hoc facere meminissent. Fece¬
runt aut̃ ita. & aꝑientes sepulerũ.
inuener̃ corpus totũ quasi ad hue
uiuer& in tegrũ & flexilib artuũ

Expanded text:
ni Cudberct post mortem viveret, cujus ante mortem vita sublimis crebris etiam miraculorum patebat indiciis, transactis sepulturae ejus annis undecim, immisit in animo nienda putabant: atque in novo recondita loculo, in eodem quidem loco, sed supra pavimentum dignae venerationis gratia locarent. Quod dum sibi placuisse Eadbercto antistiti suo referrent, adnuit consilio eorum, jussitque ut die depositionis ejus hoc facere meminissent. Fecerunt autem ita: et aperientes sepulcrum, invenerunt corpus totum quasi adhuc viveret, integrum, et flexili
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ & ipsi ad curã ep̃i familiarit̃ ꝑtine¬
rent. quia nimirũ aidan qui primꝰ ei
loci ep̃s fuit. cũ monachis illue & ipse
monachus adueniens. monachicã in
eo conuersationẽ in stituit. quomͦ & priꝰ
beatus pat̾ augustinus in cantia fecisse
noscit᷑. scribente ei reuerentissimo
papa gregorio. qđ & supra posuimus.
Sed qͥa tua frat̃nitas in qͥt mon asterii
regulis erudita. seor sũ fieri ñ deb& a
clericis suis. in eccła anglorũ quȩ nuꝑ

Expanded text:
tamen et ipsi ad curam episcopi familiariter pertinetamen et ipsi ad curam episcopi familiariter pertinerent. Quia nimirum Aedan qui primus ejus loci episcopus fuit, cum monachis illuc et ipse monachus adveniens, monachicam in eo conversationem instituit: quomodo et prius beatus Pater Augustinus in Cantia fecisse noscitur, scribente ei reverentissimo papa Gregorio, quod et supra posuimus. « Sed quia tua fraternitas, inquit, monasterii regulis erudita, seorsum fieri non debet a clericis suis; in
Abbreviated transcription (Latin):
celare p̃sumer&. om̃s palã quȩ gesseraN
conficendo ꝓferrent. qđ qͥ animirũ hȩe
fructib abstergerent. Solebat autẽ
sendũ. & pauꝑtate parit̾ ac rusticitace
sua. doctorũ arcebant accessũ. Quos
tunc ille pio libent̾ mancipatꝰ labori.
dustria. ut de monasterio egressus
uł trib. ñnũquã etiã mensepleno
domũ ñ redir&. sed demoratus in men¬
tanis. plebẽ rusticã uerbo p̃dicationis
simul & oꝑe uirtutis adcelestia uocar&
Cũ gͦ uenerabilis dñi famulus multos
in mailronensi monasterio degens
annos. magnis uirtutũ signis effulge
ipsius eata. ad insulã lindis farnensiũ.
ut ibi qͦq fr̃ib custodiã discipline
regularis & auctoritate ꝓpositi intima¬
r&. et ꝓpria actione p̃monstrar &.¬
Nam ipsũ locũ tunc idẽ reuerentissumus
pat̾ ahbatis iure regebat. Siqͥdẽ atẽpo¬
rib ibidẽ antiquis. & ep̃s cũ clero. &
abbas solebat manere cũ monachis: qͥ

Expanded text:
celare praesumeret; omnes palam quae gesserant, celare praesumeret; omnes palam quae gesserant, confitendo proferrent, quia nimirum haec fructibus abstergerent. Solebat autem sendum, et paupertate pariter ac rusticitate sua doctorum arcebant accessum. Quos tamen ille pio libenter mancipatus labori tdustria, ut de monasterio egressus vel tribus, nonnunquam etiam mense pleno domum non rediret; sed demoratus in montanis, plebem rusticam verbo praedicationis simul et opere virtutis ad caelestia vocaret. Cum ergo venerabilis Domini famulus multos in Mailrosensi monasterio degens annos, magnis virtutum signis efulgereipsius Eata ad insulam Lindisfarnensium, ut ibi quoque fratribus custodiam disciplinae regularis et auctoritate praepositi intimaret, et propria actione praemonstrareet ipsum locum tunc idem reverentissimus Pater abbatis jure regebat. Siquidem a temporibus ibidem antiquis et episcopus cum clero, et abbas solebat manere cum monachis; qui
Abbreviated transcription (Latin):
magistri & exemplo sue actionis. re¬
gularẽ instituelut ad uitã. Nec solũ
ipsi mon asterio regularis uitȩ monita
simul & exẽplũ p̃bebat. sed &uulgus
curabat amorẽ. Nam & multi fidem
quã habebant iniquis ꝓphanabant
oꝑibus. & aliqͥ etiã tẽpore mortalitatis
neglectis fidei sacram̃tis qͥb erant un¬
buti aderratica idolatrie medican¬
crmina coneurrebant. quib missam
Adutrorũq gͦ corrigendũ errorẽ. crebro
ipse de monasterio egressus. aliqͦtiens
equo sedens. sed sepius pedes incedens.
circũpositas ueniebat ad uillas. & uiã
ueritatis p̃dicabat errantib. Qđ ipsũ
etiã. boisil. suo tẽpore facere consueue¬
rat. Erat qͥppe moris eo tẽpore popłas
anglorũ.. ut ueniente in uillã clerico
turi confluerent: libent̾q ea quȩ dice¬
rent᷑ audirent. libentius quȩ audire
uł intelligere poterant oꝑando seque¬
rent᷑. Porro cudbercto tanta dicendi¬
erat peritia. tantus amor ꝑ suadendi

Expanded text:
ri, et exemplo suae actionis regularem instituebat ad vitam. Nec solum ipsi monasterio regularis vitae monita simul et exempla praebebat, sed et vulgus curabat amorem. Nam et multi fidem quam habebant, iniquis profanabant operibus: et aliqui etiam tempore mortalitatis, neglectis fidei sacramentis quibus erant imbuti, ad erratica idolatriae medicamina concurrebant; quasi missam Ad utrorumque ergo corrigendum errorem crebro ipse de monasterio egressus, aliquoties equo sedens, sed saepius pedes  Al., pedibus incedens, circumpositas veniebat ad villas, et viam veritatis praedicabat errantibus; quod ipsum etiam Boisil suo tempore facere consueverat. Erat quippe moris eo tempore populis Anglorum, ut veniente in villam clerico turi confluerent; libenter ea quae dicerentur, audirent; libentius ea quae audire et intelligere poterant, operando sequerentur. Porro Cudbercto tanta erat dicendi peritia, tantus amor persuadendi
Abbreviated transcription (Latin):
dõ uictimȩ salutaris offerr& non
el euata in altũ uoce. sed ꝓfusis ex
imo pectore lacrimis. dño sua uota
cõmendabat. Duob aut̃ annis in
episcopatu ꝑ actis.. repetut insulã
gis illius quȩ solauita dicenda.ẽ. iã
apꝓpiar& introitus: sicut ipse qͦq
tempore eodẽ non nullis uerbis ob¬
scuriorib. quȩ tam̃ post modum¬
ut manifeste intelligerent᷑. solita
sibi simplicitate panciebat. Quib dã
aut̃ hoc idẽ etiã manifeste reuelabat.

Expanded text:
Deo victimae salutaris offerret, non Deo victimae salutaris offerret, non elevata in altum voce, sed profusis ex imo pectore lacrymis, Domino sua vota commendabat. Duobus autem annis in episcopatu peractis, repetiit insulam gis illius quae sola vita dicenda est, jam adpropiaret introitus: sicut ipse quoque tempore eodem nonnullis, sed verbis obscurioribus, quae tamen postmodum manifeste intelligerentur, solita sibi simplicitate pandebat; quibusdam autem hoc idem etiam manifeste revelabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse plus lindis farnensis eccłe in
qua conuersatus fuerat dilegit
p̃fici. placuit ut earta reuerso
ad sedẽ eccłȩ agustaldensis. eiure¬
gende primo fuerat ordinatus.
cudberet eccłȩ lindis farnensi
gub̃nacła susciꝑ&. Qui susceptũ
ẽpiscopatus gradũ: ad imitationẽ
beatorũ apłorũ. uirtutũ ornabat
or ationib ꝓtegebat assiduis. &
ctores iuuare sol&.. ea quȩ agenda
docebat. ipse prius agenda p̃mon¬
strabat. Erat qͥppe ante om̃nia diui¬
nȩ caritatis igne feruidus. pacien¬
ciȩ uirtute modestus. orationũ
deuotione sollertissime intentus.
affabilis om̃ib qͥ ad se consolatio¬
nis gra ueniebant. Hoc ipsũ qͦq
orationis locoducens: si infirmis
fr̃ib opẽ suc exbortationis tribu¬
er&. sciens quia qͥdix̃. diliges dñm
dm̃ tuũ.. dixit etiã diliges ꝓximũ.
Erat abstinentie castigatione insignis.
erat grã conpunctionis sẽꝑ ad cęle.¬
stia suspensus. Deniq cũ sacrifitiũ

Expanded text:
ipse plus Lindisfarnensi Ecclesiae in ipse plus Lindisfarnensi Ecclesiae in qua conversatus fuerat, dilexit praefici; placuit ut Eata reverso ad sedem Ecclesiae Hagustaldensis cui regendae primo fuerat ordinatus, Cudberct Ecclesiae Lindisfarnensis gubernacula susciperet. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat orationibus protegebat assiduis et ctores iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo pstrabat. Erat quippe ante omnia divinae caritatis igne fervidus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus qui ad se consolationis gratia veniebant; hoc ipsum quoque orationis loco ducens, si infirmis fratribus opem suae exhortationis tribueret; sciens quia qui dixit, Diliges Dominum Deum tuum; dixit et, Diet abstinentiae castigatione insignis erat gratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. Denique cum sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
crui. tandẽ rex ipsc p̃fatus. unacũ
in insulã nauigauit. Conuener
& de ipsa insula lindis farnensi in
hoc ipsũ multi de fr̃ib. genufle¬
ctunt om̃s. adiurant ꝑ dñm. lacri¬
mas fundunt. obsecrant. donec
ipsũ qͦq lacrimis plenũ. duleib Oe¬
trahunt latebris. atq ad synodũ
uis multũ renitens. un anim a cun¬
ctorũ uoluntate suꝑat᷑. atq ad
suscipiendũ episcopatus offitiũ. eol¬
lũ submittere conpellit᷑. Eo maxi¬
me uictus sermone: qđ famulus
cuncta quȩ eimessent suꝑuentura
patefacere. antistitẽ qͦq cũ futu¬
rũ esse p̃dixerat. Nectam̃ statimor¬
dinatio decreta: sed ꝑ acta hieme
quȩ imminebat. in ipsa soleumi¬
tate paschali conpleta.ẽ. ebor aci
conuenientib ad consecrationẽ
eiꝰ septẽ ep̃is. in qͥb beatȩ memorie
theodorus primatũ tenebat. Ele¬
ctus. ẽ. aut̃ primo in episcopatum
agustal densis ȩccłe.ꝓ. o tunbercto

Expanded text:
erui; tandem rex ipse praefatus, una cum erui; tandem rex ipse praefatus, una cum  insulam navigavit. Conveniunt et de ipsa insula Lindisfarnensi in hoc ipsum multi de fratribus, genuflectunt omnes, adjurant per Dominum, lacrimas fundunt, obsecrant; donec ipsum quoque lacrimis plenum dulcibus extrahunt latebris, atque ad  Al., vis multum renitens, unanima cunctorum voluntate superatur, atque ad suscipiendum episcopatus officium collum submittere compellitur: eo maxime victus sermone, quod famulus cuncta quae eum essent superventura patefaceret, antistitem quoque eum futurum esse praedixerat. Nec tamen statim ordinatio decreta, sed peracta hieme quae imminebat, in ipsa sollemnitate Paschali compieta est Eburaci convenientibus ad consecrationem ejus septem episcopis in quibus beatae memoriae Theodorus primatum tenebat. Electus est autem primo in episcopatum Hagustaldensis Ecclesiae pro Tunbercto
Abbreviated transcription (Latin):
entib grẽ suȩ cęlestis copiamini
nar&. nil om̃ino ñ dico spicarũ. sed
nec herbe qͥdẽ ex eo germinariusq
ad estatis tẽpora contigit. Unde
uisitantib se ex amore frĩb. ordeũ
iussit afferri. si forte uł natura
solullius. uł uoluntas ess& suꝑni
largitoris. ut illius frugi sibi
potius seges oriretur. Qđ dũ sibi
allatũ ultra om̃e tẽpus serendi.
ultra om̃em spẽ fructificandi eodẽ
in agro serer&. max copiosa seges¬
in agro exorta. desid̾atam ꝓprĩ
laboris uiro di refectionẽ p̃bebat.
ũ gͦ multis ibidẽ annis dõ solitariꝰ
seruir&. tanta aut̃ erat altitudo
aggeris quamansio eiꝰ erat ualla¬
ta. ut cęlũ tantũ exca eusꝰ introi¬
tũ siciebat aspicere poss& contigit
ut congregata smnodo ñ parua sub
te memorie theodorus archiep̃s
su ad episcopatũ eccłe lindis farnen¬
sis eligeret᷑. Quicũ multis lega¬
tariis aclitteris ad se p̃missis. ne¬
quaqͣm suo monasterio posser

Expanded text:
entibus gratiae suae caelestis copiam minentibus gratiae suae caelestis copiam minnaret, nil omnino, non dico spicarum, sed ne herbae quidem ex eo germinare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius seges oriretur. Quod dum sibi adlatum, ultra omne tempus serendi, ultra omnem spem fructificandi, eodem in agro sereret, mox copiosa seges exorta desideratam proprii laboris viro Dei refectionem praebebat. Cum ergo multis ibidem annis DIV, tanta autem erat altitudo aggeris quo mansio ejus erat vallata, ut caelum tantum ex ea, cujus introitum sitiebat, aspicere posset, contigit ut congregata synodo non parva subtae memoriae Theodorus archiepiscopus su ad episcopatum Ecclesiae Lindis farnensis eligeretur. Qui cum multis legatariis ac literis ad se praemissis, nequaquam suo monasterio posset
Abbreviated transcription (Latin):
crescentib meritis rebigiose intentio¬
nis. ad anachoretice qͦq contẽplationis.
quȩ diximꝰ silentia secreta ꝑuenit. Ue
icis. & fimplici oratione conseripsimꝰ.
hoc tantũ inp̃senti cõmemorare satis
sit. qđ aditurus insulã. ꝓtestatus est
fr̃ib dicens. Simͥ diuina gr̃a in loco
illo donauerit ut deoꝑamanuũ mea¬
rũ uiuere queã: libens ibi morabor.
Sin alias: ad uos citissime dõ uolente
reuertar. Erat aut̃ & locus & aqua
prorsus. & frugis & arboris in ops. sed
& spũum malignorũ frequentia. hu¬
mane habitationi minus accõmodus.
ibidẽ expulsis hostib mansionẽ angu¬
stam circũ uallante angere. & domos
in ea necessarias iuuante fr̃m manu
idest oratoriũ & habitacłm cõmune
construxiss&: iussit fr̃s in eiꝰ dem
habitacłi pauim̃to foueã facere.
Frat aut̃ tellus durissima & saxosa.
ad fidẽ & p̾ces famulidĩ. alio dieaqͣ
plena inuenta ẽ. Quãusq adhane
diẽ. sufficientẽ cunctis illo adueni¬

Expanded text:
crescentibus meritis religiosae intentionis, ad anachoreticae quoque contemplationis, quae diximus, silentia secreta pervenit Dicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc tantum in praesenti commemorare satis sit, quod aditurus insulam protestatus est fratribus, dicens: « Si mihi divina gratia in loco illo donaverit, ut de opere manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: ibidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxosa, ad fidem et preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem cunctis illo adveni
Abbreviated transcription (Latin):
XXUIab ex tranea inuasione liberar&. Ipso¬
etiã anno quofinẽ uitȩ accepit̃ rex
egfridus. ep̃m ut diximꝰ fecerat
ordinari lindis farnensiũ eccłȩ uirũ
sc̃m ac uenerabilẽ eudberetũ. quimn
insula ꝑ modica quȩ appellat᷑ farnę.
& ab eadẽ eccła nouẽ fermemilib pas¬
suũ in oceano ꝓcul ab est uitã solitariã
ꝑ annos plures in magna corporis &
mentis continentia duxerat. Quiqͥdẽ
a prima ȩtate pueritię. studio religio.¬
se uite semꝑ ardebat. sed abineunte
steriũ. mahilros. qđ in ripa uidi flumi¬
nis positũ. tunc abbas ecta. uir om̃iũ
mansuetissimꝰ ac simplicissimꝰ rege¬
bat. qͥ postea ep̃s hagustaldensis. siue
lindis farnensis eccłe factus ẽ. ut supra
memorauimꝰ. cui tẽpore illo p̃positus
boisil. magnarũ uirtutũ & ꝓph& ici
sp̃s sac̃dos fuit. Huiꝰ discipulatui cud¬
beret. humilit̾ subditus & scientiã

Expanded text:
ab extranea invasione liberaret. ab extranea invasione liberaret. etiam anno quo finem vitae accepit rex Ecgfrid, episcopum, ut diximus, fecerat ordinari Lindisfarnensium Ecclesiae, virum sanctum et venerabilem Cudberctum qui in insula permodica quae appellatur Farne, et ab eadem ecclesia novem ferme millibus passuum in Oceano procul abest, vitam solitariam per annos plures in magna corporis et mentis continentia duxerat. Qui quidem a prima aetate pueritiae, studio religiosae vitae semper ardebat; sed ab ineunte sterium Mailros, quod in ripa Tuidi fluminis positum, tunc abbas Eata, vir omnium mansuetissimus ac simplicissimus regebat: qui postea episcopus Hagustaldensis, sive Lindisfarnensis Ecclesiae factus est, ut supra memoravimus: cui tempore illo praepositus Boisil magnarum virtutum et prophetici spiritus sacerdos fuit. Hujus discipulatui Cudberct humiliter subditus, et scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ condignũ conditus. ẽ. Preerat
qͥdẽ tunc eidẽ monasterio regiauir¬
go. eblfleduna. cũ matre eaufle¬
de. quarũ sup᷑ fecimꝰ mentionẽ.
S ed adueniente illuc ep̃o: maxinũ
regendi auxiliũ sunul & sue uite
solatiũ. deuota dõ doctrix in ue¬
nit. Successit aut̃ egfrido uire¬
gnũ alfrid. uir in scripturis do¬
ctissimꝰ. qui frat̃ eius & filiꝰ osuiu
regis. eẽ. dicebat᷑ Destructũq
regni statũ. quãuis intrafines angu¬
stiores nobilit̾ recuꝑauit. Quo
uidelic& anno qͥ. ẽ. ab incarnatio¬
ariorũ rex cũ post egberctũ frẽm
suũ qͥ nouẽ annos regnauerat. ipse
duodecĩ annos regnass&. mortuus
c̃. inpugna australiũ saxonũ. qͦs
contracũ aedric filiꝰ egbercti
aggregarat: & int̾ medendũ de¬
functus. acpost cũ idem aedrie
anno uno ac dimidio regnauit.
Quo defuncto. regnũ illũd aliqđ
tẽporis spatiũ. reges dubi ut
externi disꝑdiderunt.. donec
confortatꝰ in regno. religione
simul & industria gentẽ suam

Expanded text:
ejus condignum conditus est. Praeerat quidem tunc eidem monasterio regia virgo Aelbfled una cum matre Eanflede quarum supra fecimus mentionem. Sed, adveniente illuc episcopo, maximum regendi auxilium simul et suae vitae solatium devota Deo doctrix invenit. Successit autem Ecgfrido in regnum Alfrid, vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius Osuiu regis esse dicebatur: destructumque regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Quo videlicet anno, qui est ab incarnatioariorum rex, cum post Ecgberctum fratrem suum qui novem annis regnaverat, ipse duodecim annis regnasset, mortuusest in pugna Australium Saxonum, quos contra eum Edric filius Ecgbercti adgregarat, et inter medendum defunctus. Ac post eum idem Edric anno uno ac dimidio regnavit: quo defuncto regnum illud per aliquod temporis spatium reges dubii vel externi disperdiderunt; donec lconfortatus in regno, religione simul et industria gentem suam
Abbreviated transcription (Latin):
& edilrede rege mercinenioo. siũ
regni eiꝰ anno septimo: p̃sidente theo¬
doro grã dĩ archiep̃o britannie insule
& ciuitatis doruuernensis. una cũ eõ
sedentib cȩteris ep̃is britannue insulȩ
uiris uenerabilib. p̃positis sacro seĩs
euangłuis. in loco qui saxonico uocabu

Expanded text:
et Aedilredo rege Mercinensium, annoregni ejus anno septimo: praesidente Theodoro, gratia Dei archiepiscopo Brittaniae insulae, et civitatis Doruvernis; una cum eo sedentibus caeteris episcopis Brittaniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qu
Abbreviated transcription (Latin):
ertu duce brecco. uastauit misere
gentẽ innaxiã & nationi anglorũ sẽꝑ
amicissimã. itaut nec ȩccłus qdẽ aut
monasteriis manus parcer& hostilis.
At insulani & qͣntũ ualuere armis arma
repellebant. & inuocantes diuinȩ
continuis in p̃cationib postulabant. Et¬
quãuis maledici regnũ dĩ possiđe non
possint. creditũ est tam̃ qđ hu qͥ merito
impietatis sue maledicebant᷑. otius dño
uindice poenas suireatus luerent.
Si quidẽ anno post hunc ꝓxcimo: idẽrex
cũ temere exercitũ ad uastandã picto¬
rũ ꝓuintiã duxiss&. multũ ꝓhibentib
amicis & maxime beatę memorie eudb̃¬

Expanded text:
it misere gentem innoxiam et nationi Anglorum semper amicissimam; ita ut ne ecclesiis quidem, aut monasteriis manus parceret hostilis. At Insulani, et quantum valuere, armis arma repellebant, et invocantes divinae continuis diu imprecationibusquamvis maledici regnum Dei possidere non possint, creditum est tamen, quod ii, qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius, Domino vindice, poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cutb
Abbreviated transcription (Latin):
timplo p̃fate ultionis sunt poena
multati. Que mͥ cuncta sic esse fa¬
cta. reuerentissunꝰ mns̃ conpresbit̃
edgils. referebat. qͥ tunc illo mo¬
nasterio degebat. Postea aut̃ dece¬
dentib inde ob desolationẽ pluri¬
mis incolaruł. in nr̃o monasterio
plurimo tẽpore conuersatus. ibidẽq
defunctus. ẽ. Hec ideo nr̃ȩ historie
inserenda credidinus. ut ammione¬
remꝰ lectorẽ oꝑũ dñ quã terribilis¬
in consilus suꝑ filios hominũ. ne
forte nos tempore aliquo carnis ille.¬
cebris seruientes. minusq dĩiudi¬
tiũ formidantes. repentina ira eiꝰ
corripiat. & uel tẽporalib dãpnis
iuste seuiens affligat. uł ad ꝑpe¬
tuã ꝑditionẽ distrietius ex amians

Expanded text:
templo praefatae ultionis sunt poena templo praefatae ultionis sunt poena multati. Quae mihi cuncta sic esse facta reverentissimus meus compresbyter Aedgils referebat, qui tunc in illo monasterio degebat. Postea autem discedentibus inde ob desolationem plurimis incolarum, in nostro monasterio plurimo tempore conversatus ibidemque defunctus est. Haec ideo nostrae Historiae inserenda credidimus, ut admoneremus lectorem operum Din consiliis super filios hominum; ne forte nos tempore aliquo carnis inlecebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius examinans
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ. & eȩterarũ sunt illecebra¬
rũ cubilia conuersȩ. Uirgines
qͦq dõ dicate. contẽpta reue dexi¬
rentia sue ꝓfessionis. qͦtiens
uacant. texendis subtiliorib in¬
dum̃tis oꝑam clant qͥb aut se¬
ipsas ad uicẽ sponsarũ in ꝑicłm sui
status adornent: aut externoꝵ
sibi uirorũ amicitiã cõparent.
Un de morito locohiuc & habitato¬
rib euꝰ grauis de celo uindicta
aut̃ abbatissa. Et quare ñ eitius
hoc conꝑtũ mͥ reuelare uoluistue
Qui respondit. Timui ꝓpt̾ reueren¬
tiã tuã. ne fortenimiũ conturba¬
reris. Et tam̃ hanc consolationẽ ha¬
beas: qđ in dieb tuis hec plaga
ñ suꝑueni&. Qua diuulgata
uisione: aliquantulũ loci accole
paucis dieb tunere. & se ipsos int̃¬
missis facinorib suis castigare
coeper̃. Uerũ post obitũ ip̃sius
abbatisse redier̾ ad pristin as sor¬
des immo sceleratiora feceruN.
Et cũ dicerent pax & securitas. Qx¬

Expanded text:
tionum, et caeterarum sunt inlecebrationum, et caeterarum sunt inlecebrarum cubilia conversae. Virgines quoque Deo dicatae, contempta reverentia suae professionis, quotiescumque vacant, texendis subtilioribus indumentis operam dant quibus aut seipsas ad vicem sponsarum in periculum sui status adornent, aut externorum sibi virorum amicitiam comparent. Unde merito loco huic et habitatoribus ejus gravis de caelo vindicta autem abbatissa: « Et quare non citius hoc compertum mihi revelare voluisti? » Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte nimium conturbareris; et tamen hanc consolationem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet. » Qua divulgata visione, aliquantulum loci accolae paucis diebus timere, et seipsos intermissis facinoribus castigare coeperunt. Verum post obitum ipsius abbatissae redierunt ad pristinas sordes, immo sceleratiora fecerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, ex
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓximo.ẽ ut ignis assumens
in ciuerẽ conuercat. Qđ ille au¬
diens. mnex ut intrauer̃ mona¬
steriũ. matri congregatio¬
nis uocabulo ebbe. curauit in¬
dicare. At illa merito turbata
de tali p̾sagio. uocauit adse
uirũ. & diligentius ab eo rem
uł unde hoc ipse noss& in qͥrebat.
Quiait. Nuꝑ occupatus noctuui¬
gilus & psalmis: uidi astantẽ
mihi subito quendã in cogniti
uultus. Cuiꝰ p̃sentia eũ essem
exterritus. dix̃ mͥ ne timerẽ.
Et quasi familiari me uoce allo¬
quens: bene facis in qͥt. qͥ tẽpore
indulgere: sed uigiliis & ora¬
oꝑib redimere. & cũ cessant a
laborib rerũ temporaliũ: tunc
ꝓ appecitu bonorũ et̾norũ liberiꝰ
laborare. Sed hoc tam̃ paucissi¬
sauitatẽ animȩ sue occupatum
repꝑi. sed om̃s prorsus & uiri &
femine aut somno torpent uer¬
ti. aut ad peccata uigilant. Nã
& domunełe quȩ ad orandũ uł
legendũ facte erant: nune in
comesationũ. potationũ. fabula¬

Expanded text:
in proximo est ut ignis absumens in proximo est ut ignis absumens in cinerem convertat. » Quod ille audiens, mox ut intraverunt monasterium, matri congregationis, vocabulo Aebbae, curavit indicare. At illa merito turbata de tali praesagio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc ipse nosset, inquirebat. Qui ait: « Nuper occupatus noctu vigiliis et psalmis, vidi adstantem mihi subito quendam incogniti vultus: cujus praesentia cum essem exterritus, dixit mihi ne timerem; et quasi familiari me voce alloquens, Bene facis, inquit, qui tempore indulgere, sed vigiliis et oraoperibus redimere, et cum cessant a laboribus rerum temporalium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum liberius laborare; sed hoc tamen paucissisanitatem animae suae occupatum reperi: sed omnes prorsus et viri et feminae aut somno torpent inerti, aut ad peccata vigilant. Nam et domunculae quae ad orandum vel legendum factae erant, nunc in commessationum, potationum, fabula
Abbreviated transcription (Latin):
rat. neq ultra ad eũ iuxta suũ
condictũ rediit. At ipse memor
p̃cepti eiꝰ simul& ꝓmissisui: to¬
tũ selacrimis pęnitentie. uigi¬
lus scĩs & continentie mancip̃a¬
uit. itaut qͥnta solũmͦ sabbati
nus ꝑmaner&. Cũq sac̃dotẽ
suũ hiberniã secessisse. ibiq
de functũ esse audisso sẽꝑ
ex eo tẽpore uixta condictum
eius memoratũ. continentie
modũ obseruabat. & qđ cau¬
sa diuini timoris semel obreatũ
conpunctus coeꝑat. iã causa
diuini amoris delectatus p̃mus
indefessus agebat. Qđ dũ mul¬
to tẽpore sedulus exequeret᷑.
contigit eũ die quadã de mo¬
nasterio illo longius egressũ.
comitante secũ uno de fribus
ꝑactoitinere redire. Quicũ
monasterio ꝓpinquarent. &
ȩdificia illius sublunit̃ erecta
aspicerent. solutus .ẽ. inlaere¬
mas uirdi: & tristitiã cordis
uultu in dice ꝓdebat. Qđ intuens
comes. quare facer& in qͥsiuit.
At ille. Cuncta in qͥt hȩc quȩ cer¬
nis. edificia publicauł priuata.

Expanded text:
rat, neque ultra ad eum juxta suum condictum rediit. At ipse memor praecepti ejus simul et promissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae mancipavit; ita ut quinta solum Sabbati nus permaneret. Cumque sacerdotem suum Hiberniam secessisse ibique defunctum esse audisset, semper ex eo tempore juxta condictum ejus memoratum, continentiae modum observabat; et quod causa divini timoris semel ob reatum compunctus coeperat, jam causa divini amoris delectatus praemiis indefessus agebat. Quod dum multo tempore sedulus exsequeretur, contigit eum die quadam de monasterio illo longius egressum, comitante secum uno de fratribus, peracto itinere redire: qui cum monasterio propinquarent et aedificia illius sublimiter erecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et tristitiam cordis vultu indice prodebat. Quod intuens comes, quare faceret inquisivit. At ille: « Cuncta, inquit, haec quae cernis aedificia publica vel privata,
Abbreviated transcription (Latin):
scłarẽ illũ habitũ relinquere. ac
it. susceptũq in monasterio: cũ
om̃ib suis fr̃m cohorti associauit.
ussitq illũ seriẽ sacrȩ hystorie
doceri. At ipse cuncta quȩ audien¬
do discere poterat. rememorando
secũ & quasi mundũ animal ruminan¬
do. in carmen dulcissimũ conuer¬
tebat. suauiusq resonando. do¬
ctores suos uicissim auditores sui
faciebat. Canebat aut̃ de creatione
mundi & origine humani generis.
& totam genesis hystoriã. de egres
scripture hẏstorus. de incarnatione

Expanded text:
aecularem illum habitum relinquere, et aecularem illum habitum relinquere, et iomnibus suis fratrum cohorti adsociavit, jussitque illum seriem sacrae historiae doceri. At ipse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in carmen dulcissimum convertebat; suaviusque resonando, doctores suos vicissim auditores sui  Al., suos faciebat. Canebat autem de creatione mundi, et origine humani generis, et tota Genesis historia, de egressScripturae historiis, de incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
optime cõposita. ex alia in aliã
linguã ad uerbũ sine detrũto
sui decoris ac dignitatis trans fer¬
ri. Exurgens aut̃ a somno. cuu¬
cta quȩ dormiens cantauerat me¬
moriter retinuit. & eis mox plura
in eundẽ modũ uerba dõ digni car¬
minis adiunxit. Ueniensq mane
aduillicũ qͥ sibi p̃erat. qͥd doni ꝑce¬
piss& indicauit. atq ad abbatissã
ꝑductus iussus. ẽ. multis docti¬
orib uiris p̃sentib indicare som¬
niũ & dicere carmen. ut uniuer¬
sorũ iuditio qͥd uł unde ess& qđ
referebat ꝓbaretur. Uisũq est
om̃ib. cȩlestẽ ei grãm adño esse
concessã. Exponebantq illi quen¬
dã saerȩ hystoriȩ siue doctrinȩ
sermonẽ. p̃cipientes ei sipossã
hunc inmodulationẽ carminis
transferre. At ille suscepto nego¬
tio. abiit. & mane rediens. optimo
carmine qđ iubebat᷑ conpositum
reddidit. Unde mox ab batissa
amplexata.ẽ. grãm dĩ in uiro. &¬

Expanded text:
optime composita, ex alia in aliam optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem, praecipientes ei, si posset, hunc in modulationem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et mane rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexata gratiam Dei in viro, s
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ess& ad stabula iumtorũ
quorũ ei custodia nocte illa erat
dediss& sopori. astitit ei qͥdã ꝑ sõniũ.
cũq salutans ac suo appellans no¬
mine. cȩdmon. in qͥt. canta mͥ aliqͥd.
At ille respondens. nescio in qͥd canta¬
re. Nã & ideo de conuiuio egressus
huc secessi: qͥa cantar eñ poteram.
Rursũ illeqͥcũ coloquebat᷑. At tam̃
ait mͥcanta. Et ille. Canta inquit
principiũ creaturarũ. Quo accep¬
to responso. statim ipse coepit can¬
tare in laudẽ dĩ conditoris uersus
qͦs nũquã audierat. Quorũ iste est
sensus. Nunc laudare debemꝰ aucto¬
rẽ regni cȩlestis. ꝓotentiã creato¬
ris. & consiliũ. facta patris głȩ.
quomͦ ille cũ sit ȩt̃nus dĩ. om̃ium
miracłorũ auctor extitit. Quipri¬
mo filiis hominũ cęlũ ꝓculmine
tecti. Dehinc t̾ram̃ custos humani
generis om̃pscreauit. Hic est
quẽ dormiens ille canebat. Neq
enĩ possunt carmina quãuis

Expanded text:
egressus esset ad stabula jumentorum egressus esset ad stabula jumentorum quorum ei custodia nocte illa erat dedisset sopori, adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantareprincipium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
qui carminã religioni & piegati
apta facere solebat. itaut qͥcqͥd
ex diuinis litteris ꝑ unterp̃tes
discer&: hoc ipse post pusillũ
uerbis poeticis maxima suauita.¬
te & conpunctione conpositis. in
sira idest anglorũ lingua ꝓferr&
uiꝰ carminib multorũ sepe animi
& alii post illũ ingente anglorũ reli¬
giosa pocmata facere tẽptabant
diuinitus adutus. gratiscanendido¬
nũ accepit. Undenilum quã friuoli.
& suꝑuacui poematis facere potuit:
sed ea tantũ modo quȩ adreliglonẽ ꝑ¬
tinent. & ad religiosã eiꝰ linguã dece¬
bant. Si quidẽ in habitu scłari. usq
ad tẽpora ꝓuectioris etatis constitut᷑.
Nil carminũ aliqͣndo didicerat. Unde
ñ nũquã in conuiuio cũ ess& letitiȩ
causa decretũ. ut om̃s ꝑ ordinẽ can¬
tare deberent. ille ubi apppinqͣre
sibi cycharã cernebat. surgebat a
media cȩna: & egressus ad suã do¬
mũ repedabat. Qđdũ tẽpore qͦdam
facer&̾. et relicta domũ conuiuu

Expanded text:
qui carmina religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi t alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant;divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore quodam faceret, et relicta domo convivii
Abbreviated transcription (Latin):
nib quantũ uales insiste . quo
p̾occupando faciẽ dñi in confes¬
sione. ꝓpitiũ eũ inuenire mere¬
aris. At ille quẽ nimius rex con¬
scientie cenebat dolor. & interiꝰ
peccator ũ uincłis quib grauabat᷑
otius desidabat absolui. adoles¬
centiorsũ in qͥt ȩtate & uegetus
corpore: quic qͥd mͥ imposueris
agendũ. dũ modo saluus fiam
iñ die dñi totũ facile ferã. etiã¬
si totã noctẽ standoin p̃cib per¬
agere. si integrã septimanã iu¬
bẽas abstinendo transigere. Iui
dix. Multũ est ut tota septua¬
na absq alim̃to corporis ꝑdures:
sedbiduanũ uł triduanũ sat est
obseruare ieiuniũ. Hoc facito
donec post modicũ tempus redi¬
ens adte qͥd faceredebeas. &
quan diupenitentie insistere
tibi plemus ostendã. Quib di¬
ctis. & descripta illi m̃sura pęni¬
tendi abut sac̾dos. & ingru¬
ente causa subita secessit᷑ in¬

Expanded text:
nibus, quantum vales, insiste, quo nibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: « Adolescentior sum, inquit, aetate, et vegetus corpore: quidquid mihi imposueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente causa subita, secessit
Abbreviated transcription (Latin):
& supra meminimꝰ: ꝑ culpã incuriȩ
flamis absũptũ est. qđ tam̃ amalitia
in habitantiũ in eo. & p̃cipue illorũ qui
maiores. Eẽ. uidebant᷑ contigisse.
om̃s qui nouere facillime potuer
aduertere. sed ñ defuit punien¬
dis ammonitio diuine pietatis.
qua correptiꝑ ieiunia. fletus &
p̃ces iram a se instar niniuitarũ
iusti iudicis auerterent. Erat nãq
in oratione transierat. Quȩ qͥẽ
illi districtio uitȩ artioris primo
ex nec essitate emendande suȩ pra¬
uitatis obuenerat. sed ꝓcedente
tẽpore. necessitatẽ in consuetudi¬
ne̾ uerterat. Si qͥdẽ in adolescen
tia sceleris aliqͥd cõmiserat.: qđ
cõmissũ ubi ad cor suũ redut gra¬
iussime exhorruit: & seꝓ illõpu¬
niendũ a districto uidice timebat.
Accedens gͦ ad sac̃dotẽ a qͦ sibisꝑa¬
bat iter̃ salutis posse demonstra¬
ri. confessus est reatũ suũ. peci
eiꝰ cõmisso. dix̃. Grande uulnus.
grandioris curã medelȩ̨ desidat.
Et ideo ieuiniis. psaliis & oratio¬

Expanded text:
supra meminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namquein oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiiejus commisso dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et oratio