comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id qd utilitas oratore feret accomodatã facilius ẽ eĩ
cirrẽtem ut aunit incitcie quã comonere languẽtem
Siu id aut nõ erit aut erit obscuriꝰ sit medico disutẽ¬
ti caiusa et graui ad aiõs indicũ ꝑtractandos omnĩ mẽ¬
ee incli cogĩtatõe cura q uersor ut̃ odoit̃ quã sagacissi
possim quid senciant quid existumẽt quid cxpẽctent qͥd
uebut quo duci ordues facilime posse uideaner si seda¬
nt et us ante dixi sua sponte si guo impellimiꝙ ĩ cumbt̃
atq ꝑꝑendunt accipio qd datur et ad id unde alĩquis fla¬
tus oscenditur uelado Siũ ẽ integer quietusq iideꝵ plꝯ
est operis Sunt cuĩ omia dicendõ excitãda nichil adi¬
nãte natu̾a s cãtã unni hab illa que recte a bdño poe
tem excipere aut stantẽ inclinare s ee adu̾santẽ ac rqu¬
gnãtem ut imperator fortis et poceus ac bonꝰ capẽ posse
het est ciũ illa que me ludens crassꝰ mõ flagitabat que

Expanded text:
ret, accommodatam; facilius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit obscurius, sicut medico diligenti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod datur et ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim omnia dicendo excitanda, nihil adiuvante natura. Sed tantam vim habm excipere aut stantem inclinare, sed etiam adversantem ac repugnantem, ut imperator fortis ac bonus, capere possit. Haec sunt illa, quae me ludens Crassus modo flagitabat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
merae possit ut nec discig̃ant᷑ uerbis nec cõfusa
esse uideant᷑ hee ut et ꝓporiius et apud doctos et
senudoctos ip̃e ꝑturro ut aliquo ͦ ad illa maioa ue¬
mamiꝰ Nichil est ciuĩ indicẽdo cantulle maiꝰ qnͣi
ut faneat orritori is qui andiet utiq ipẽ sit mone¬
atim ut ipe impetu quodã ãi ac ꝑturdacõe mgꝭ
quo inditio aut consilio regatur plura emĩ ñto
honuẽs indicant odio aut cupiditate aut iracũdĩa
aut dolore aut leticia ant spe auit tunõe aut crroe
aut aliqͣ permocõe mentis qm ueitcite aut p̃sep̾to
aut mre nopna aliqua aut iudien formula autle
de esse uidetur hiis rebus anthoni quas cepo¬
suisci ꝙ sit tibi cĩ explicandũ ꝙͣ illuc proficis¬
care quo te dicis intendẽ Quid nam inquit ꝗ ordot̾
placeat Inquit catulꝰ et que disposicõ arguiuẽtoꝵ in
qua tu michi semꝑ deꝰ uidei̾ soles uide ꝙͣ sum in qͤt

Expanded text:
umerare possit, ut re distinguantur, verbis confusa umerare possit, ut re distinguantur, verbis confusa esse videantur. Haec properans ut et apud doctos et semidoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis quam veritate aut praescripto aut iuris norma aliqua aut iudici formula aut ledeesse videtur eis rebus, Antoni, quas exposuisti, quod sit tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere.' 'Quidnam?' inquit. 'Qui ordo tibi placeat' inquit Catulus 'et quae dispositio argumentorum, in qua tu mihi
Abbreviated transcription (Latin):
est artis exquesite̾ p̃scribe̾ s est medioc̃s ingẽm iudicae̾ ne¬
q cñi mĩt id agunꝰ ut arcẽ aliꝙ dicẽdi explicemꝰ s ut doc¬
tissimuis homiibꝰ usus nostri qͣi quedã moĩta t̾damꝰ hixs
igitur in locis ĩmẽte et cogitatoẽdefiris et in omĩ re ad dicẽ¬
dũ poĩta ercitatis nichil eut qd oratorẽ ffugẽ possis nõ
m̃s in forẽsibꝰ disceptacõnibꝰ s õmo in oññ gend̾ dicẽdi
di uõ assequetur ut talis uideatur qualẽ uidẽri uelis et
ne aut cognostatur a rer aut neis qui andiãt
de fatigetus silĩtudinis societate propomi oportet
qd afferas et quad ita sit oũdẽ eẽ cisdẽ illis locis in¬
terdum concludẽ r̾lnque̾ alios aliorsum uiui tnͣsi¬
re sepe nõ propone ac roñe ipã affenda quiequdp¬
ponendum fuerit declarat̾ si quid qd̾ dicas priq ut si¬
nuile dicas confirmes dtinde qd agitur adm̃gas p¬
uncta argumẽtoꝵs plerũq occultes ne quis ca n¬

Expanded text:
is exquisitae praescribere, sed est mediocris ingeni iudicare, neque enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed ut doctissimis hominibus usus nostri quasi quaedam monita tradamus. Hic igitur locis in mente et cogitatione defixis et in omni re ad dicendmodo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere dicendi. Si vero adsequetur, ut talis videatur, qualem se videri velit et  debet, ne aut cognoscat artem qui audiat aut defetigetur similitudinis satietate: proponi oportet quid adferas et qua re ita sit ostendere; ex eisdem illis locis interdum concludere, relinquere alias alioque transire; saepe non proponere ac ratione ipsa adferenda quid proponendum fuerit, declarare; si cui quid simile dicas, prius ut simile dicas confirmes, deinde quod agitur, adiungas; interpuncta argumentorum plerumque occulas, ne quis ea n
Abbreviated transcription (Latin):
qt omniũ reꝵ incourias ꝑtes fticultatẽ de husdẽ suppeditai̾
lotis s argniuẽto resiscendũ est aut hus que comprobandicio
cansa sunũtur xprehendendis aut demõstrũdo id qd cõcludẽ
nis uchemẽter agũtur con̾rys cõmocõnibꝰ effenda sunt ut
odio beninolẽtia ut imẜicordia ĩidia tollatur. Suanis at
est ut uehemẽter sepe utlis lonis et facecie que eriã si alio
omĩa trcihi arte possunt natre sunt propia certe neqia
lam artẽ desidcans in quibꝰ tu longe aliis me a sinã ce
ai euellis quo mag̾ michi cciã aut cestis eẽ potes millacẽ
arte sãtis aut si qua ẽ cciusã tuã pocissem ẽ nos nocere¬
go uero inquis omni de re faciiꝰ puto ẽẽ ab honne nõ
cuurbano quĩ de hiis ipĩs faceciis disputae̾ Itacs cũ
quosdas gretos instp̃tos libros eẽ uidissem perridiou

Expanded text:
sdem suppeditari locis. Sed argumento resistendum est aut eis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehendendis aut demonstrando, id, quod concludere nis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea sententia, Caesar, excellis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos docerego vero,' inquit 'omni de re facilius puto esse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
et in alios odiũ statuere discemꝰ et a nob̾ ac nosts dimo¬
uere Eadẽ q hec gn̾a sunt tractanda in uacũdia nel
euercitanda ul sedanda. Nam si quod ipĩs qui audiũt ꝑ¬
inc̃osui aut mutile sit id fciũ augeas odiũ creatim dñ
co ant in bonos uiros ut in eos in quos mimiie quisd
debuerit aut in rẽ ꝑ tum cxercitatur si nõ tam acerbir
ddia tit ant inuidie aut odii nõ dissumilis offeusio Iter
tunor icutitur aut ex ipõꝵ piculis aut et cois ꝰ fercoꝵ hic
dinmt motus nuindie net minus iurm̃ opus sit m̃ ca
caprimenda ꝙͣ moxcicada Iuundent antẽ homies maxiẽ¬
panos haud infenoribꝰ Inuidetur sepe uehemẽter et co
paactis si itoslerintiꝰ se iactant et equabilitate coĩs
uias ẜipstãtia dignitatis aũt fortune sue trẽscũt. que
iilemãda funt maxne dicendũ ẽ nõ eẽ utate pata
Benide eniao uicuis aeq peccaitł tur si erũt honestiort ae

Expanded text:
discemus et a nobis ac nostris demovere; eademque haec genera sunt tractanda in iracundia vel excitanda vel sedanda; nam si, quod ipsis, qui audiunt, perniciosum aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur; sin, quod aut in bonos viros aut in eos, quos minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen aut invidiae aut odi non dissimilis offensio; item timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus: interiomnium motus invidiae nec minus virium opus sit in ea comprimenda quam in excitanda. Invident aam superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepra posse quedam dari ꝑacuta ad ꝑtractanõs anũds
hõm et ad explendas cõrum uolmitates Innꝯ rei scia
si quis uolet magnam quandã artẽ esse dic̃e nõ ⁊̃ pugna¬
lo Et enui cũm pleriqz uenie ac nulla rõne causas
In foro dicant Nõ nulli aũt ꝓpter aliquã cõsuetdinẽ¬

Expanded text:
am dari peracuta ad pertractandos animos hominum et ad excipiendas eorum voluntates. Huius rei scientiam si quis volet magnam quandam artem esse dicere, non repugnabo; etenim cum plerique temere ac nulla ratione causas in foro dicant, non nulli autem propter exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ Tum illud mitio ꝙ tibi unũ ad ignoscẽdũ honnẽs de¬
bcant tenuisti te pro homie pro nccio questore tuo drẽ
ꝙͣ tibi pͥmũ nimisti ad te audiẽdũouia Ecce antẽ cum
inchii aliud profecisse arbitrareo iusi ut homic̃t tibi ciuẽ
nn probum defendendi ignoscẽdũ ꝓpter necessitudinẽ arbi¬
trarẽtur serpe᷑ occulte cepisci nichil tum aliis suspicãti¬
bus me ned iã ꝑtimescẽte ut illã nõ norbami sedicõne.¬

Expanded text:
 tu illud initio, quod tibi unum ad ignoscendum homines dabant, tenuisti, te pro homine pernecessario, quaestore tuo, dicere! Quam tibi primum munisti ad te audiendum viam. Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi civem improbum defendenti ignoscendum propter necessitudinem arbitrarentur, serpere occulte coepisti, nihil dum aliis suspicantibus, me vero iam pertimescente, ut illam non Norbani seditione
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾ua liberalit̾ inscitutꝰ et aliqͦ iam nbutꝰ usu et
satis acri ingenio esse uidea᷑ illũ cũ rapiã ubi non
seclusus aliqua aquula teneatur sed unde uniu̾sũ
flũn ecumpas qui illi sedes ⁊ qͣiͣ domicilia om̃m argu¬
mẽtoꝵe cõmonseret et ca buit᷑ illustret uõis q difftit
uind enĩ est in quo heat ꝗ uiderit oẽ quod sũat᷑

Expanded text:
 liberaliter institutus et aliquo iam imbutus usu et satis acri ingenio esse videatur, illuc eum rapiam, ubi non seclusa aliqua acula teneatur, sed unde universum flumen erumpat; qui illi sedis et quasi domicilia omnium argumentorum commonstret et ea breviter inlustret verbisque definiat. Quid enim est, in quo hae
Abbreviated transcription (Latin):
rõe tractanda nõ eadem prdẽtia qua ille s in hoc
uns gne scudioq maiore Sarneadis uero ius incͣdibi¬
lis illa dicẽdi et uaietas ꝑ qnͣ ess optanda nobis qui
milla unꝙͣ in illis suis dispntocõisꝰ remi defendit ꝙͣ
nõ ꝓbarit nuua oppugnant quã nõ euerterit s hoc
maiꝰ est ꝙdam qd ab hiis qui hec tradũt et docent¬

Expanded text:
ratione tractanda non eadem prudentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque maiore. Carneadi vero vis incredibilis illa dicendi et varietas perquam esset optanda nobis, qui nullam umquam in illis suis disputationibus rem defendit quam non probarit, nullam oppugnavit quam non everterit. Sed hoc maius est quiddam q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣsul est qui consunt patrie quid aliud fecit opinũꝰ
Nam et cõmẽta quereniꝰ et genca et ꝑtes gn̾ibꝰ subi¬
tas et silctudines et dissimilitudines et contdpagnãtia¬
sequẽtia et consentanea et qr precuriẽtia et ipugnãtias
et cusas rees ĩnestigabimꝰ et ea que cã orta suit ẽc̃ maio

Expanded text:
sul est, qui consulit patriae, quid aliud fecit Opimius?nam et coniuncta quaeremus et genera et partis generibus subiectas et similitudines et dissimilitudines et contraria et consequentia et consentanea et quasi praecurrentia et repugnantia et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et maio
Abbreviated transcription (Latin):
mod ncd illussiẽtur presto ẽ qui om̃ẽs docẽ possit qui
hoc pmũ in nrõs mores induxit qui maxime hausit ꝙ
solꝰ effecit Namq cactule. dicã cĩ nõ r̾uetẽs assentãdi cũ¬
suspicõ neminẽ cẽ oratorẽ paulo allusc̾orẽ arbitror neq gͦ

Expanded text:
modum inlustrentur, praesto est, qui omnis docere possit, qui modum inlustrentur, praesto est, qui omnis docere possit, qui hoc primus in nostros mores induxit, qui maxime auxit, qui solus effecit. Namque ego, Catule,—dicam enim non reverens adsentandi suspicionem—neminem esse oratorem paulo inlustriorem a
Abbreviated transcription (Latin):
ui il mediots percitatõnis aut max̾s artẽ quidẽ et p¬
cepta dũtaxat actenꝰ c̾quirũt ut certis dicẽdi luĩnibꝰ
ornẽtur Itemq illa que sunt altiꝰ gnis q̃ue tota ab
oratoe punit᷑ Excogitacõ nõ hñt difficilem ceplitacõ
mage il̃lusdiẽ xornatã q desiderãt Ita q cũ hec duo nb̾
querẽda suit in canẜ p̾mũ ꝗd deide quo mõ dicamꝰ
dlters quod cotũ arce tuictũ uĩdetur tã et si arte rͤqͣmit
tñ prudẽtie est pene mediocris ꝗd dicẽdũ sit uide̾ aAlte¬
rñ ẽ in quo oratorꝭ uis ila dina u̾tus q cernitur ea q̃
dicẽda sunt ornate copiose uarie q dicte dic̾/ Qruare
ilã ꝑtẽ inꝑioie qm̃ semel ita uobis placuit nõ ecusa¬
bo qmiꝰ ꝑ polĩa atq cõficiã quãtũ cõsequar uos indi¬
cabits. qͣuibꝰ ee locis ad eas tres res que ad fĩdẽ fc̃iciẽ¬
dã sole ualent ducat᷑ orõ ut et cõcilientur aĩ et doce¬
antut et moneãtur. Hec sunt eñi cria mundo quẽad

Expanded text:
ni vel mediocris, exercitationis autem maximae; artem quidem et praecepta dumtaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi luminibus ornentur. Itemque illa, quae sunt alterius generis, quae tota ab oratore pariuntur, excogitationem non habent difficilem, explicationem magis inlustrem perpolitamque desiderant; itaqde quo modo dicamus, alterum, quod totum arte tinctum videtur, tametsi artem requirit, tamen prudentiae est paene mediocris quid dicendum sit videre; alterum est, in quo oratoris vis illa divina virtusque cernitur, ea, quae dicenda sunt, ornate, copiose varieque dicere. Qua reobis placuit, non recusabo quo minus perpoliam atque conficiam—quantum consequar, vos iudicabitis—quibus ex locis ad eas tris res, quae ad fidem faciendam solae valent, ducatur oratio, ut et concilientur animi et doceantur et moveantur; haec sunt enim tria. Ea vero quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
prĩcr nõ extins s ea genẽ quescionis pende̾ carisas
hoc nichil adme nualũ eii nob̾ etamẽ ca istis esse d
cũ satis est intelligi nec hoc quidẽ eos osecutos ꝙ in cãto
otio eciãsine hac forẽsi exercitacõe effice̾ potuerũdũt guã
reꝵs discerue̾nt cam q paulo subtaiꝰ &plicareẽ ueꝵ hoc
ut dixi nichil ad me Illud ad me ac nlto eciã mag̾e ad
uos cocta nost̾ et sulpici quõ nũt se istoꝵ artes hñt ptĩẽs.¬
cenda ẽ matitudo caꝵ Est emũ infunita si in psonis podeꝭ¬
qr quot homĩes tot cause sm ad geneꝵ uniu̾sa ̃stiones
uferẽtur ita modice et pance sunt ut cas omẽs diligĩtes
ac mẽdres ac sobrii orctoes ꝑcusas aĩo et prope dicam decã¬
tatas hr̃e debeant Nisi forte ꝙxiscunate a N tuno can¬
salam didicisse .l crassum et ea re m̃lta actulisse Eruã ob
rem postũo nõ nato Curiũ tñ hẽdem Ecpioni esse op nich¬
a ad copiã argum̃toꝵ neq ad cuse uimi ac natue nomerl

Expanded text:
st, non ex eis, sed ex genere quaestionis pendere causas. Sed hoc nihil ad me; nullum enim nobis certamen cum istis esse debet; tantum satis est intellegi ne hoc quidem eos consecutos, quod in tanto otio etiam sine hac forensi exercitatione efficere potuerunt, ut genera rerum discernerent eaque paulo subtilius explicarent. Verum hoc, ut dixi, nihil ad me; illud ad me ac multo etiam magis ad vos, Cotta noster et Sulpici: quo modo nunc se istorum artes habent, pertimescenda est multitudo causarum; est enim infinita, si in personis ponitur; quot homines, tot causae; sin ad generum universas quaestiones referuntur, ita modicae et paucae sunt, ut eas omnis diligentes et memores et sobrii oratores percursas animo et prope dicam decantatas habere debeant; nisi forte existimatis a M'. Curio causam didicisse L. Crassum et ea re multa attulisse, quam ob rem postumo non nato Curium tamen heredem Coponi esse oporteret: nihil ad copiam argumentorum neque ad causae vim ac nat
Abbreviated transcription (Latin):
couegrã in censura imꝑ neq lepore ac fesciuitate cõ¬
dicioi Quar̾ tibi anchomi utͣq assencior et m̃ltũ face¬
tias in dicendo prodesse sepe et eas arte nullo mõ posse
trudi Illud quidem admiror te nobis in eo gene tri¬
buisse tantũ nõ huiꝰ rei quoq palã crasso dẽculisse

Expanded text:
 in censura nuper neque lepore et festivitate conditior. Qua re tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror, te nobis in eo genere tribuisse tantum et non huius rei quoque palmam ut ce
Abbreviated transcription (Latin):
si tu michi ꝙͣis eruditũ homie adduxers ꝙius aciẽ et
acutũ in cogitãdo ꝙnis ad pronĩciãdũ expeditũ si erit ei¬
dem in cõsuetudine cuntatꝭ in exemplis in iuscitutis ĩ moi¬
bus ac uolũtatibꝰ ciũ suoꝵ hospes nõ m̃ltũ ei loci prode¬
rũs illi ex quibꝰ argniũta promũt᷑. Subacto michi in¬
gemo opus est ut igro nõ semel oraito es itcato quo me

Expanded text:
 et  et acutum in cogitando, quamvis ad pronuntiandum expeditum, si erit idem in consuetudine civitatis, in exemplis, in institutis, in moribus ac voluntatibus civium suorum hospes, non multum ei loci proderunt illi, ex quibus argumenta promuntur: subacto mihi ingenio opus est, ut agro non semel arato, sed novato e
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃i illã ꝑs in qua reꝵ ipãꝵ explica ͦ ac defensio poĩtat ẽ
uidetur om̃e hiiꝰ genert qiͣ doct̾nã ꝯtinẽ. de ea pͥmũlo¬
quius et panca dicemꝰ panca enũ sunt que nõ uiam tenta
tam habe̾ uideant᷑ at tibi sapiẽter mouẽte .l. crasso libẽ¬
ter assenciemur ut singulaꝵ causars defensiones quas so¬
lent ingr̃i pueris tradẽ relinquamꝰ Aꝑiamꝰ aute cayi¬
ta ea unde omnis ad ome et causa et orõ disputaꝰ du¬
citur neq enũ quociẽs u̾dũ aliquod est scribendũ nob̾ toti¬
ens cius uoi litere sunt cogitacõe conꝗrende ncͤ quociens
cansa dicenda ẽ tociẽs ad ciꝯ cause se poĩta argum̃ta
duoliu nos oport s habe̾ certos locos qui suit ut literead
S hi loci ei demũ oratori prodesse possũt qui ẽ uersatus
ne et cogitione que scudio et diligẽtia Pcucurrit etatẽ Ilã¬

Expanded text:
Sed quoniam illa pars, in qua rerum ipsarum explicatio ac defensio posita est, Sed quoniam illa pars, in qua rerum ipsarum explicatio ac defensio posita est, videtur omnem huius generis quasi doctrinam continere, de ea primum loquemur et pauca dicemus: paucata habere videamur. Ac tibi sapienter monenti, Crasse, libenter adsentiemur, ut singularum causarum defensiones quas solent magistri pueris tradere, relinquamus, aperiamus autem capita ea, unde omnis ad omnem et causam et orationem disputatio ducitur. Neque enim quotiens verbum aliquod est scribendum nobis, totiens eius verbi litterae sunt cogitatione conquirendae; nec quotiens causa dicenda est, totiens ad eius causae seposita argumenta revolvi nos oportet, sed habere certos locos, qui, ut litterae ad t. Sed hi loci ei demum oratori prodesse possunt, qui est versatus ne et cogitatione, quae studio et diligentia p
Abbreviated transcription (Latin):
docate nos pmabis ut si ꝗd ab anchono aut p̃siissum
aut esictio sit nõ ceplices noq te anthomi si gud doi
drgrlceiscinabinuꝰ nõ potuisse potio ꝙ a crsso dice i
uatsse Rric crassꝰ qu tu inquit anthori omiictis is¬
t̾a que ꝓposiu que nemo hoꝵs desiderat quibꝰ & locis ea
que dicẽda siuit ĩ cciuẜ iꝑiant ꝙͣꝙ a te nono quodãmodo
p̃clareꝙ dicũtur sũt tamẽ et re facaiora et p̃ceptis ꝑua¬
gata ala deprouie nobis unde afferas que sẽpissine trnc¬
tas semꝑ q diuinitus
Eproma equidẽ inquit et quofaciaiꝰ id a te exigam qd̾
petam inchil tibi a me posculanti r̾tusabo Mee totiꝰ
assus incelũ uerbis exculit. Tres sũt racoes ut ante dixi una
antẽ triũ partiũ prima leuitatẽ orõnis. secũda acumẽ terci
uimi desiderat. nam hoc ncce e̾ut is qui nob cam̃ adindi¬
caturꝰ sit aut nichnacõ uolũtat ꝓpendeat in nos aut de¬
fensionis argumẽtis adducat᷑ aut animi ꝑmocõne cogatur

Expanded text:
onio aut praetermissum aut relictum sit, non explices; neque te, Antoni, si quid non dixeris, existimabimus non potuisse potius quam a Crasso dici maluisse.' Hic Crassus 'quin tu,' inquit 'Antoni, omittis ista, quae proposuisti, quae nemo horum desiderat: quibus ex locis ea, quae dicenda sunt in caupraeclareque dicuntur, sunt tamen et re faciliora et praeceptis pervagata; illa deprome nobis unde adferas, quae saepissime tractas semperque divinitus.' 'Depromam equidem,' inquit 'et quo facilius id a te exigam, quod peto, nihil tibi a me postulanti recusabo. Meae totius assus in caeluarum trium partium prima lenitatem orationis, secunda acumen, tertia vim desiderat; nam hoc necesse est, ut is, qui nobis causam adiudicaturus sit, aut inclinatione voluntatis propendeat in nos aut defensionis argumentis adducatur aut animi permotione cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de hercide inquit tatuiꝰ tuindẽ tanꝙꝙ ad aliꝙ̃ libidi¬
isscoputũ sit tũã mẽtẽ ad phyãm appulisti qua
hec cuntas aspernata nũqm est Nã et referta quon¬
dam ytalia nitagoreoꝵ fuit tũ tũ erat in hac gen¬
te magna illa gretia ce quo etiã quida nniã pon¬
piliũ regem nostrũ fuisse pictagoreũ ferũt qͥ annis
ante ꝑm̃la fuit ꝙͣ ipẽ pietagoras quo etiã maior
uir habendꝰ̃ est tum ille sapiõ conscituende ciui¬
tatis dnobꝰ prope seculis ante cognouit ꝙ ecan gͣa¬
Natã esse senseiũt et certe nõ tulit ullos het cuntas aut gloĩa¬

Expanded text:
de hercule' inquit Catulus 'timide tamquam ad aliquem libidide hercule' inquit Catulus 'timide tamquam ad aliquem libidinis scopulum sic tuam mentem ad philosophiam appulisti, quam haec civitas aspernata numquam est; nam et referta quondam Italia Pythagoreorum fuit tum, cum erat in hac gente magna illa Graecia; ex quo etiam quidam Numam Pompilium, regem nostrum, fuisse Pythagoreum ferunt, qui annis ante permultis fuit quam ipse Pythagoras; quo etiam maior vir habendus est, quoniam illam sapientiam constituendae civitatis duobus prope saeculis ante cognovit, quam eam Granatam esse senserunt; et certe non tulit ullos haec civitas
Abbreviated transcription (Latin):
tur a quo quidẽ honuie iã dndũ automi nõ aberunt
oro tua sine tu silitudine illiꝯ diuimi ingenii ĩ cadẽ
incurre uestigia siue eciã illa ipã legisti atq didicis¬
ti qd quide michi magꝭ uei̾simile pidetur Plus Ei
te opere gtis dedisse redꝰ uideo ꝙͣ pitaremꝰ / Tum
ille uerũ inquit ex me audies catulle semꝑ ego exis¬
timaui iocundiorẽ et probaliorẽ huie pop̃nlo ortito¬
rem fore qui p̾mũ ꝙͣ minimã artificii alicꝰ. deni¬
de millã gͥtaꝵ reꝵs significatõ daret atq ego idẽ
ceiscimaiũ petudis esse nõ hom̃ĩs cũ tantas res qͤti
suscipe̾nt ꝓsite̾tur agẽnt seq et uidendi res obscu¬
rissimas et bñ umẽdi et copiose dicẽdi ratiõ datu¬
ros honiibꝰ pollicentur nõ admone̾ ciurẽ s ut eos¬
toĩtritẽ tuã subascultando tñ posses excipe̾ uoces eor
es procia quid ncirrarẽt attende Ita ꝙ feci catulle
et iscoꝵ omnniũ sũmatĩ tãs es gͤca ipã gustani ual

Expanded text:
aberrat oratio tua, sive tu similitudine illius divini ingeni in eadem incurris vestigia sive etiam illa ipsa legisti atque didicisti, quod quidem mihi magis veri simile videtur; plus enim te operae Graecis dedisse rebus video quam putaramus.' Tum ille 'verum' inquit 'ex me audies, Catule: semper ego existimavi iucundiorem et probabiliorem huic populo oratorem fore, qui primum quam minimam artifici alicuius, deinde nullam Graecarum rerum significationem daret: atque ego idem existimavi pecudis esse, non hominis, cum tantas res Graeci susciperent, profiterentur, agerent seseque et videndi res obscurissimas et bene vivendi et copiose dicendi rationem daturos hominibus pollicerentur, non admovere aurem et, storitatem tuam, subauscultando tamen excipere voces eorum et procul quid narrarent attendere. Itaque feci, Catule, et istorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰ consulta res indicata decreta responsa et rlique si q̃
sunt que nõ repm̃tur ab ortõe s ad oratorẽ a cã atqa
re defemĩtur/. Alteã est tota in dispntacõẽ et argniuẽtatõe
oratorꝭ collocata est ita in supenore gene̾ detrãctandis ar¬
guuiẽtis in hoc antẽ̾ eciã de inuemiendis cogitandũ est
dit q isti quidẽ qui docent cũ cansas in plũza genera fitue¬
rũt singulis gnibꝰ argumẽtoꝵ copiã suggent ꝙ eciã ad in
scituẽdõs adolescẽtulos mage aptũ est ut smu ac poĩta cã
sic hñt quo se reftrunt unũ scatĩ cepedita possunt arginũ.¬
ta deproniẽ Tamẽ et tardi ingem est riuulos consectari
fontis reꝵꝰ nõ uidẽ eaiã etutꝭ est usus q nosere a capite
ꝙ uelimiꝰ arcessere et unde omia manãt uidẽ Et p̃m
genꝯillud caꝵ reꝵs que ad oratorẽ defemĩtur medita :¬
tũ nb imꝑꝑetuũ ad omem usum similũl reꝵs esse debebit

Expanded text:
liqua, si quae sunt, quae non reperiuntur ab oratore, sed ad oratorem a causa atque a re deferuntur; altera est, quae tota in disputatione et in argumentatione oratoris conlocata est; ita in superiore genere de tractandis argumentis, in hoc autem etiam de inveniendis cogitandum est. Atque isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt; quod etiam si ad instituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, habeant quo se referant, unde statim expedita possint argumenta depromere, tamen et tardi ingeni est rivulos consectari, fontis rerum non videre, et iam aetatis est ususque nostri a capite quod velimus arcessere et unde omnia manent videre. Et primum genus illud earum rerum, quae ad oratorem deferuntur, meditatum nobis in perpetuum ad omnem usum similium rerum esse debebit;
Abbreviated transcription (Latin):
pi phorfitisti nauerate m̃ltiq alii natutis differũt uolũ¬
tate autẽ siuules sunt et int̾ sese magr̃i es hy qui se ad
causas contulerũt ut demoscenes et perceles ligurgꝰ hes¬
chines dimarchꝰ alii q ꝙͣ plue̾s es̃ et si int̾se pares nõ
fuenunt tantũ om̃es sunt ĩ codem ueritat iumitãde gerie¬
ie uersati quoꝵ ꝙͣ diu mãsit muta tamdiũ genꝰ illud
discr̃di scudiũ q uixit Poscea ꝙͣ extunctꝭ eis oĩs coꝵ̾ me¬
mnonia sensnũ obsturata ẽ et euanuit alia quedã dicẽdi.
molłiora atq x̾missiori uiguemĩt Inde demochares
quẽ aunt sororts filiũ fuisse demoscenis tũ phalcreꝯ ille
demet̾riꝰ oin istoꝵ mea sentẽtia potẽtissimꝰ aliiq eoꝵ
simules extiterũt que si nolemꝰ usq ad hoc tꝑus ꝓsequi ĩ¬

Expanded text:
sti, Naucratae multique alii naturis differunt, voluntate autem similes sunt et inter sese et magistri; et hi, qui se ad causas contulerunt, ut Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique complures, etsi inter se pares non fuerunt, tamen omnes sunt in eodem veritatillud dicendi studiumque vixit; postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguerunt. Inde Demochares, quem aiunt sororis filium fuisse Demostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si volemus usque ad hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
cũ confiteitr tñ ab illo mayestatẽ inminutã negabã
e quo uerbo lege apia tota illa cã pẽdebat atq in hoc
genẽ cãꝵ nõnulli p̃cipĩt ut u̾bũ illud qd causã fecit

Expanded text:
cum confiterer, tamen ab illo maiestatem minutam negabam, cum confiterer, tamen ab illo maiestatem minutam negabam, ex quo verbo lege Appuleia tota illa causa pendebat. Atque in hoc genere causarum non nulli praecipiunt ut verbum illud, quod causam facit
Abbreviated transcription (Latin):
sis aut siat futurũq sit quercis aut quale sit aũt quid
uocetur. Ao int̃ fere canse que quidẽ sũt c̾mim plerũ¬
q infĩciatione defendũtur Mã et depecĩs ⁊pẽtẽdis q̃
maxime sunt neganda scit sũt oĩa et ambitu raro ił¬
nͣsia factis ox delibentionibꝰ plers q ex futuri rad est ex
istãtis aut facti sepe eciã res ne sit necne. s qualis sͭ
quentut ut cũ l optum amsa defendebat apud por¬
pneũ andiẽts E carbo consul nichil de E garchi ne¬
ue ucgabat᷑ s id iure pro salute putrie factũ cẽ dicebt
affricanꝰ de Egarcho int̾roganti r̾spondebat ire ces¬
um uideri. Iucc autẽ omĩa defendũtur que sũt eiꝯ
genere ut aut oportuent aut licuent aut nccẽ fuert
aut impnidẽtia aut casu facta cẽ uidẽatur. Im cũ¬
qd uocctur queritur cũ quo u̾do ꝗd appellandũ sit con¬
tenditur ut michi tp̃i cũ hoc sulpitio in norbom cã
sũma cõcẽtio pleraq cm̃ de hnis que ab isto obitiebãt᷑

Expanded text:
t quaeratur aut quale sit aut quid vocetur. Ac nostrae fere causae, quae quidem sunt criminum, plerumque infitiatione defenduntur; nam et de pecuniis repetundis quae maximae sunt, neganda fere sunt omnia, et de ambitu raro ilversia facti; in deliberationibus plerumque ex futuri, raro ex instantis aut acti. Saepe etiam res non sit necne, sed qualis sit quaeritur; ut cum L. Opimi causam defendebat apud populum, audiente me, C. Carbo consul, nihil de C. Gracchi nece negabat, sed id iure pro salute patriae factum esse dicebat; accho interroganti responderat iure caesum videri; iure autem omnia defenduntur, quae sunt eius generis, ut aut oportuerit aut licuerit aut necesse fuerit aut imprudentia aut casu facta esse videantur. Iam quid vocetur, quaeritur, cum quo verbo quid appellandum sit, contenditur; ut mihi ipsi cum hoc Sulpicio fuit in Norbani causa summa contentio; pleraque enim de eis, quae ab isto obiciebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut que sit inuire uł apte descoẽ uł ornate illustrad posi¬
sibi ẽẽ a iudiciis cansĩsq discede̾ S ut ip̃i solco dicere
nõ licedit neq eiũ auxiliũ suũ sepe auus bonis frusc
implorca̾ paciet᷑ neq id cquo cuio ferat ciutas que siuo¬

Expanded text:
ut, quae sint in iure, vel apte discribere ut, quae sint in iure, vel apte discribere i iam certum esse a iudiciis causisque discedere; sed, ut ipsi soleo dicere, non licebit; neque enim auxilium suum saepe a viris bonis frustra implorari patietur neque id aequo animo feret civitas, quae si vo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ int̾pone̾tur ac nomĩoꝰ oĩs questio est cũ seripitũ ita sit
Si m̃ filiis gignit᷑ is q p̾ns moritur et cet̾᷑/ Tumut michi
ille sit hẽs si natꝰ filiꝰ nõ sit ut uidectur ne qui filio mor¬
hornũ nomĩã s rõ dicõdi et argniuẽtoꝵ formas deside¬
rat in quo eciã isti nos mre cõsulti impediũt adiscendoq̃
deterrent. uideo eĩ in catonis et inbiniti libert nomĩatĩ
fere uͤferri quid alicii de iure uiro aut mulieri rũderit. Cre¬
do us putaremꝰ ĩ hom̃ĩbꝰ nõ ni recõsulta rõnis aus dubi¬
cacõnis cccm aliꝙͣ fuisse ut ꝙ homĩes ĩmĩabiles suit debai
tati a inte cognoscẽdo uolũtatẽ discẽdi suĩl tũ spe ꝑ discẽ¬
di abicemꝰ / Sed hec crassꝰ aliquõ nob̾ cxpedi et exponet
descripta generatĩ Est et cĩ ne forte nescias heri nobis
lus haud quãtpͣ idest difficile crasso q et ꝙ disci potuit de
iure didicit et cy hiis qui cũ docuerũt defuit ipẽ afferret

Expanded text:
is quaestio: cum scriptum ita sit si mihi filivs genitvr, isqve privs moritvr, et cetera, tvm mihi ille sit heres, si natus filius non sit, videaturne is, qui filio morhominum nomina, sed rationem dicendi et argumentorum fontis desiderat. In quo etiam isti nos iuris consulti impediunt a discendoque deterrent; video enim in Catonis et in Bruti libris nominatim fere referri, quid alicui de iure viro aut mulieri responderit; credo, ut putaremus in hominibus, non in re consultationis aut dubitationis causam aliquam fuisse; ut, quod hominesoscendo voluntatem discendi simul cum spe perdiscendi abiceremus. Sed haec Crassus aliquando nobis expediet et exponet discripta generatim; est enim, ne forte nescias, heri nobis lus 'haudquaquam id est difficile Crasso, qui et, quod disci potuit de iure, didicit et, quod eis, qui eum docuerunt, defuit, ipse adferet,
Abbreviated transcription (Latin):
tronersia separatũ est Ita tria sunt oĩo gencã que in
disceptatõ et cont̾uersiã caide̾ possunt quid fiat factũ
futurũ ue sit. aut quale sit aut quomodo nonuetur.
Ma id quidẽ quod quidã gti adiũgut recte ne factũ sic
totũ in co est quale sit
Ed iam ad iustitutũ r̾uertor mer̃i iigibiaccepto¬

Expanded text:
troversia separatum est. Ita tria sunt omnino genera, quae in disceptationem et controversiam cadere possint: quid fiat factum futurumve sit, aut quale sit, aut quo modo nominetur; nam illud quidem, quod quidam Graeci adiungunt, "rectene factum sit," totum in eo est "quale sit." ed iam ad institutum revertar meum. Cum igitur accept
Abbreviated transcription (Latin):
furribz An tu inquit ille de istis coĩb ac ꝑuo agatis uix
huis etati audiẽd̾. puras eciã ne illa neglig̃e̾ possimꝰ q̃ fu
in esse in oratoris uers instrimẽto tam lautã s

Expanded text:
auribus.' 'Ain tu?' inquit ille: 'si de istis communibus et pervagatis vix auribus.' 'Ain tu?' inquit ille: 'si de istis communibus et pervagatis vix huic aetati audiendum putas, etiamne illa neglegere possumus, quae tu inesse; in oratoris vero instrumento tam lautam s
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ quicꝙͣ in lucẽ ꝑferat ac suo quidq in leco solloçet Ego
uero inquit cocta ate ꝑeto sceuola me eĩ ur hunc sulpicium
impedit pudor al hom̃e oĩmi guissimo qui genus hꝰ dispu¬
tanonis semꝑ cõtempsit hoc ꝙ isti forsitan pueroꝵ elemẽta
crassus hͭ q̃ coartauir et ꝑ anguste ⁊ efersit in oroẽ sua dilatet
nobis arq explicet Ego me hercle inquit mutius antea ur̃a
magis uᶜ. causa uolebã quã mea neq eĩ rãtotẽꝑe hãc a cͣsso
riasse mça p eciã causa rego ut qñ tãtum habemes edi ꝑͣium
Iam nobis diu non ꝯtingit ne graueris exedificun
opus ꝙ institrasti formam enim tocis negotui opi¬
monẽ meliorẽ maiorẽ q iideo quã uehemẽter pło cum̃ uero
Inquir srassus mirari salis nõ queo et te hẽt sceuola desi¬
derare que neq ego ira teneo uti qui doceret neq sunr huia
generis lit si optime tenerẽ digna essent ista sapĩa ac tuis

Expanded text:
 in lucem proferat et suo quidque in loco conlocet.' 'Ego vero' inquit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim et hunc Sulpicium impedit pudor ab homine omnium gravissimo, qui genus huius modi disputationis semper contempserit, haec, quae isti forsitan puerorum elementa Crassus haec, quae coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet.' 'Ego me hercule' inquit Mucius 'antea vestra magis hoc causa volebam, quam mea; neque enim tanto opere hanc a Crasso Crasse, mea quoque te iam causa rogo, ut, quoniam tantum habemus oti, quantum iam diu nobis non contigit, ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti: formam enim totius negoti opinione meliorem maioremque video, quam vehementer probo.' 'Enimvero' inquit Crassus 'mirari satis non queo etiam te haec, Scaevola, desiderare, quae neque ego ita teneo, uti ei, qui docent, neque sunt eius generis, ut, si optime tenerem, digna essent ista sapientia ac tuis
Abbreviated transcription (Latin):
in orone probandũ aut refellendũ aut ex suasũ ⁊¬
mi ui atq nati aut ad sium fors. ex sua ui¬
tumant, cũ aut res q̃ sie tota queratur aut pars eiꝰ
aut uocabulũ qd hec̃s aut ꝙpiam remillã quã attĩ¬
gat Extũsetꝰ autẽ cũ ea que suit fotis neq herent
uircinatura colligñtur/. Si res tota queltur diffum
dignitas cinitaes is eam minuit qui exercitũ hostibꝰ
populi romam t̾radidit nd qui eũ qui id feciss ppłi.
romani pocestati tradidit. Sed in ꝑticione hoc modo a
senatiu pondendũ de salute rei publice aut aliud cõsilĩ
instauendũ aut sua sponte friciẽdũ aliud consiliũ super¬

Expanded text:
endum, aut ex re sua sumi vi atque natura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent in rei natura, conliguntur. Si res tota quaeritur, defidignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit, non qui eum, qui id fecisset, populi Romani potestati tradidit." Sin pars, partitione, hoc modo: "aut senatui parendum de salute rei publicae fuit aut aliud consilium instituendum aut sua sponte faciendum; aliud consilium, super
Abbreviated transcription (Latin):
tate de capite hom̃is fõsularis p̃stim cñ hee nõ ĩ crimĩe
aliquo quod ille possit inficiari ẜ inciuili Iure sõstaret Sliq
in gn̾e inferiore ordine si quis apud nos seruisset ex
populo foderato sese qr liberasset et põca donrũ deue¬
isset quesitum ẽ apud minor es nr̃os is num ad suos
post clunmo redisset et amisisset haus tuntatẽ Eedei
de siteitate ꝙ indiciũ grauiꝰ ẽẽ nullũ põt nonue ex
iube ciuili põt ẽ ꝯtencio Cum q̃ret᷑ qui dñi uolũtate

Expanded text:
tate, de capite hominis consularis, praesertim cum haec non in crimine aliquo, quod ille posset infitiari, sed in civili iure consisteret? Similique in genere, inferiore ordine, si quis apud nos servisset ex populo foederato seseque liberasset et postea domum revenisset, quaesitum est apud maiores nostros, num is ad suos postliminio redisset et amisisset hanc civitatem. Quid? de libertate, quo iudicium gravius esse nullum potest, nonne ex iure civili pote
Abbreviated transcription (Latin):
sct̃m ne sit queratur an quale sit an quod nomẽ hẽcit
Quo ꝑspecto scatim occurrit quadã pridẽtia nõ hñs sub¬
actionidꝰ doct̾nas quas isti docent quid facit cam̃ qd rci
cã nõ ent at ip̃m negant tontͣ leges licusse ẜ equs
et in unlgari prudẽtia sita. s illa querẽda que ab accusatoe.
et defensore argumẽta ad id qd in indiciũ uenit spectãti
debent afferri detq hic illud uidendũ ẽ in quo sũmꝰ
qs inpolitiẽ. Conscitunt enĩ in partiendis orõnũ modis du¬
ogenea causaꝵ unũ appellandi in quo suie ꝑsonis ator t
oe diffuatur Ignari om̃is cont̾nersias ãd unuĩsi gnis
bus etͦ naturã referri Nam in ea ip̃a cã de qua antẽ dixi
uiepticat ad oratore locos oprm ꝑsona nichil deci de

Expanded text:
ctumne sit quaeratur, an quale sit, an quod nomen habeat; quo perspecto statim occurrit naturali quadam prudentia, non his subductionibus, quas isti docent, quid faciat causam, id causa non erit. At id ipsum negat contra leges licuisse Decius. et in vulgari prudentia sita; sed illa quaerenda, quae et ab accusatore et a defensore argumenta ad id, quod in iudicium venit, spectantia debent adferri. Atque hic illud videndum est, in quo summus que impolitum: constituunt enim in partiendis orationum modis duo genera causarum: unum appellant, in quo sine personis atque tefiniatur; ignari omnis controversias ad universi generis vim et naturam referri; nam in ea ipsa causa, de qua ante dixi, nihil pertinet ad oratoris locos Opimi persona, nihil Deci; de
Abbreviated transcription (Latin):
effecerĩt leuẽdi laboris sui cã passini ac lile̾ solutas oꝑe
uolitare dic nr̃i cũ negotus forẽsibus atq urbanoõpe
deffeci gestiũt ac politare cupiũt uaciu cuta et lalore
Itaq illud ego qd in cã curiana sceuole dixi nõ dixi secu¬
sat senciebã nã si inquit sceuo la nullũ et testamẽtũ r̃m
sclm nisi qd tu stp̾serit om̃r a te ciues cũ tabulis uememꝰ
qui nõ aͥ quõ nchil agitm qua ꝑmãsio catuole smña me¬
qr cum huc uemi hoc ipsum inchil ag̾e̾ et plane cessarr
de łc̃fat Nã cũ ad addidisti t̾ciũ ⁊ uce eo ẽẽ qui ui tã

Expanded text:
ac libere solutas opere volitare, sic nostri animi negotiis forensibus atque urbano opere defessi gestiant ac volitare cupiant vacui cura ac labore. Itaque illud ego, quod in causa Curiana Scaevolae dixi, non dixi secus ac sentiebam: nam "si," inquam "Scaevola, nullum erit testamentum recte factum, nisi quod tu scripseris, omnes ad te cives cum tabulis veniemus, qui non aliquando nihil agit." In qua permaneo, Catule, sententia meque, cum huc veni, hoc ipsum nihil agere et plane cessare delectat. Nam, quod addidisti tertium, vos esse eos, qui vitam
Abbreviated transcription (Latin):
suis ut eum quẽ dixi si uellem audiret cũq huis se nõ
nolle dixisset loqutꝰ ẽẽ dicit᷑ homo copiosa aliquot loras
de imꝑeri officio et de re militari Tum ceteri qui ullũ adł¬
dierãt cum uehemẽt eeñt delctãti q̃rebant ab hamba¬
le qd̃ uam ip̃e  illo pħio iudicaret hit penꝰ nõ opfĩ
grece sed tame libere respondisse feit multos as tere¬

Expanded text:
suis, ut eum, quem dixi, si vellet, audiret; cumque is se non suis, ut eum, quem dixi, si vellet, audiret; cumque is se non nolle dixisset, locutus esse dicitur homo copiosus aliquot horas de imperatoris officio et de omni re militari. Tum, cum ceteri, qui illum audierant, vehementer essent delectati, quaerebant ab Hannibale, quidnam ipse de illo philosopho iudicaret: hic Poenus non optime Graece, sed tamen libere respondisse fertur, multos se deli
Abbreviated transcription (Latin):
hur̾ ẽ aut reꝑ̾mẽdꝰ aut ĩcitãdꝰ aut oĩ rõce ad tp̃s ad cãm
orõe moderada ẽ in quo sepe beniuolẽtia ad odium odiũ
aũt ad bennolẽtiã a ducẽdñ ẽ qui ut tãꝙͣ machinationẽ
aliꝙ lum ad seneritatẽ hum ad remissionẽ c̃ rumad Esticiã¬
⁊ dorquẽt om̃i smñaꝵ gͣuitate omm̃ p̃lor ponderib
ẽ utendi accedit opportet accĩo uabia resemẽs pbra
aĩ plena spũs pleua doloris plena  uitatie pe
operibus si quis illam artẽ cõphenderit ut tãꝙ phidy
uin catulꝰ quo ista maiora ac mirabiliora fecissi
p̃̾ceptis ea tanta uis comꝑetur nõ ꝙ mea quicẽ
iam infersit neq em̃i btas io mea desiderat et aludo geq
studit a dducta requito nec michi opq ẽ greco ałiqͦ. dato¬
ñꝙ ullum daidiciũ aspexerit ut ꝑypathetitꝰ ille dicit᷑.
phorino cũ hanibal cartagine expulsus ephesimi ad
anthiotum uenisset exul proq eo ꝙ eius nomẽ erãt
magna apud om̃s gloria inuitatꝰ eẽt ab hospitibus¬

Expanded text:
 aut reprimendus aut incitandus aut omni ratione ad tempus, ad causam oratione moderandus in quo saepe benevolentia ad odium, odium autem ad benevolentiam deducendum est; aut tamquam machinatione aliqua tum ad severitatem tum ad remissionem animi, tum atate, omnium verborum ponderibus est utendum; accedat oportet actio varia, vehemens, plena animi, plena spiritus, plena doloris, plena veritatis. In his operibus si quis illam artem comprehenderit, ut tamquam PhTum Catulus 'quo ista maiora ac mirabiliora fecisti,uibusque praeceptis ea tanta vis comparetur; non quo mea quidem iam intersit—neque enim aetas id mea desiderat et aliud genustudio adductus requiro. Nec mihi opus est Graeco aliquo docto ullum iudicium aspexerit; ut Peripateticus ille dicitur Phormio, cum Hannibal Karthagine expulsus Ephesum ad Antiochum venisset exsul proque eo, quod eius nomen erat magna apud omnis gloria, invitatus esset ab hospitibus
Abbreviated transcription (Latin):
cia suuim iiꝰ p̃stare possunt orator aut̃ sime ea nomie
obim̾e suum nõ põt ut ceteri si deserti sit aliquid ab hac
habeaut hic eñi come stias se instruxerit corpꝰ aluinde
dicendi copĩ pet̾e̾ nõ possit
ui fatulus et si inq̾t authomi sũime imnpediẽdi ẽ int̾teb¬

Expanded text:
ine ea nomen obtinere suum non potest; ut ceteri, si diserti sint, aliquid ab hoc habeant, hic, nisi domesticis se instruxerit copiis, aliunde dicendi copiam petere non possit.' Tum Catulus 'etsi,' inquit 'Antoni, minime impediendus est inte
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑta et breuis Post aũt ceuudẽ cam aui proponẽ ña
cẽfirmate orggiiuĩtis et rõnbus demum cõtraria
refutaẽ. Tum autẽ alii conclusionẽ ordius et quasi ꝑ orõ
collocant alii iubent anteqmͣ poretur orandi aut augen-¬
di cã digredi demum concludere ac porare n᷑ hͤ quĩde
rep̃hendo Sunt ciũ ꝯtinue disc̾dutã S tamẽ id qd ncc̃e
fuit ab homĩbꝰ expertis ueritatis nõ peti que enĩ p̃cep.¬
ca pñcipioꝵ et narrationũ esse uoluerũt ea in totis orõ¬
cilius facẽ possum in cursu orõnis ꝙͣ cũ oĩa sunt ĩandi¬
ta docilem autẽ nõ tã pollucor me demĩatund s tamẽ
cũ docco et explano actentũ nõ credo tota actione excitã¬
dis mẽtibꝰ iudiciũ nõ p̾ma demĩtiacõe effice̾ possiniꝰ

Expanded text:
ta, ut brevis; post autem dividere causam aut proponere; nostra confirmare argumentis ac rationibus; deinde contraria refutare; tum autem alii conclusionem orationis et quasi perorationem conlocant, alii iubent, ante quam peroretur, ornandi aut augendi causa digredi, deinde concludere ac perorare. Ne haec quidem reprehendo; sunt enim concinne distributa, sed tamen, id quod necesse fuit hominibus expertibus veritatis, non perite: quae enim praecepta principiorum et narrationum esse voluerunt, ea in totis oratcilius facere possum, cum sum in cursu orationis, quam cum omnia sunt inaudita; docilem autem non cum polliceor me demonstraturum, sed tum, cum doceo et explano; attentum vero crebro tota actione excitandis mentibus iudicum, non prima denuntiatione efficere possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
tia ut uotem us uires nit̾ ingeniũ quidẽ et dilgẽtiã
ꝑpanlũ uoci reliquũ ẽ arti demõstras tantũ ubi q̃ras
atq ubisit illud qd studcas ĩuenire reliqͣ que sũt ĩcura
attencõe aĩ cogitatõe uigilantia assiduitate labore cõ¬
plector uno uerbo quo sepe ican usi sumꝰ diligẽtia qua

Expanded text:
tia est. Inter ingenium quidem et diligentiam perpaulum loci reliquum est arti: ars demonstrat tantum, ubi quaeras, atque ubi sit illud, quod studeas invenire; reliqua sunt in cura, attentione animi, cogitatione, vigilantia, adsiduitate, labore; complectar uno verbo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cõf collicã tensor habuit pncipio dix ͭ Que natura
aut fortuua daret᷑ om̃ib in hñs rebus uiũti se posse
aĩo equo pati q̃ ipsi sibi homĩes parare possẽt in hus̃
rebus se pati nõ posse uinsi Qui laudabit ꝙͣ piam in¬
telliget exponẽda sibi ẽẽ fortime bua Ea sunt generis
Si habuit de re bus hiis usit si nõ habuit sapiẽtes carusse
sed amisorit moderate tulisse de mui quit sapiẽt un quẽ

Expanded text:
 contra conlegam censor habuit, principio dixit: quae natura aut fortuna darentur hominibus, in eis rebus se vinci posse animo aequo pati; quae ipsi sibi homines parare possent, in eis rebus se pati non posse vinci; qui laudabit quempiam, intelleget exponenda sibi esse fortunae bona; ea sunt generis,si habuerit, bene rebus eis usum; si non habuerit, sapienter caruisse; si amiserit, moderate
Abbreviated transcription (Latin):
frcm hrerodẽ quos ut ego audiui tota mintetur asra sic
semꝑ fuisse aliꝙ̃ tuiꝰ se silẽs pleriq eẽ wellent/ hancigr̃
smilitũdinẽ ꝙ mũtaicõe assequi uolet tamẽ exercitacõibus
deebris atq magnis cũ scribendo maxie ꝓseqͣa᷑ qd si hic
nost᷑ sculpiciꝰ face̾t m̃ltis ciꝰ or̃o ess p̃sidio in qua nñti¬
tcidum ut in herbis rustici solent dice̾ ĩ sũma ub̾tate sũͣ¬
mest luxue̾es queda questio de pascenda est hic sulpiciꝰ
me quidem in quit recce moẽs id q michi gratũ est s rec
te quidẽ anthomi matũ sep̾titasse arbitror
uni ille quasi uero inquis nõ ca p̃cipiã aliis q nipi
desiñs Sed tamẽ ne tabulas quidẽ confitei existi

Expanded text:
m Hieroclem, quos ego audivi, tota imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse vellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione adsequi volet, cum exercitationibus crebris atque magnis tum scribendo maxime persequatur; quod si haec noster Sulpicius faceret, multo eius oratio esset pressior; in qua nunc interdum, ut in herbis rustici solent dicere in summa ubertate, inest luxuries quaedam, quae stilo depascenda est.' Hic Sulpicius 'me quidem' inquit 'recte mones, idque mihi gratum est; sed ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum ille 'quasi vero' inquit 'non ea praecipiam aliis, quae mihi ipsi desint: sed tamen ne tabulas quide
Abbreviated transcription (Latin):
sine rõne siue excitatõe dicẽdi ꝙ illam uimi adeptus sit utꝭ
eoꝵ mẽtes qui ant ae re .p. aut de ipsis rebus aut ae luis q
quas ant ꝑ quib dicat cum aliqͣ sratuẽdi ptãte audiãt ad
fingebat ꝙͣadmodũ pellem aut ydrã fingeret seciã si ha
nũꝙͣ seꝑatim facere Sidicisset Tum catula p̃clare uutir

Expanded text:
sive ratione sive exercitatione dicendi, qui illam vim adeptus sit, ut eorum mentis, qui aut de re publica aut de ipsius rebus aut de eis, contra quos aut pro quibus dicat, cum aliqua statuendi potestate audiant, ad fingebat, quem ad modum pellem aut hydram fingeret, etiam si haec numquam separatim facere didiciss