comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et si factus est: et resoluetur. Reddant ergo isti rationẽ
si possunt: cur aut factus in principio sit: aut postea resol-¬
uatur. Quod quia docere non poterat Epicurus siue De
mocritus sua sponte natum esse dixit: seminibus interse
passim coeuntibus. quibus iterum resolutis : discidium atq
interitum secuturum. Corrupit ergo quod recte uiderat:
et totam rationem penitus ignorantia rationis euertit. re¬
degitq mundum et omnia quae in eo geruntur: ad simi-¬
litudinem cuiusdam somnii uanissimi. siquidem rebus hu-¬
manis nulla ratio subsistat. Cum uero mundum omnesq
partes eius ut uidemus: mirabilis ratio gubernet: cũ cae¬
li temperantia: et aequalis in ipsa uarietate cursus astro¬
rum luminumq caelestium: temporum constans ac mira
descriptio: terrarum uaria fecunditas: plana camporum
monumenta: et aggeres montium: Uiriditas Ubertasq
syluarum: fontium saluberrima eruptio: fluminum op¬

Expanded text:
t: si factus est, et resolvetur. Reddant ergo isti rationem, t: si factus est, et resolvetur. Reddant ergo isti rationem, si possunt, cur aut factus in principio sit, aut postea resolvatur. Quod quia docere nomocritus, sua sponte natum esse dixit seminibus inter se passim coeuntibus: quibus iterum resolutis discidium atque interitum secuturum. corrupit ergo quod recte uiderat et totam rationem penitus ignorantia rationis euertit redegitque mundum et omnia quae in eo geruntur ad similitudinem cuiusdam uanissimi somnii, siquidem rebus humanis ratio nulla subsistet. cum uero mundum omnesque partes eius ut uidemus mirabilis ratio gubernet, cum caeli temperatio et aequalis in ipsa uarietate cursus astrorum luminumque caelestium, temporum constans ac mira descriptio, terrarum uaria fecunditas, plana camporum, munimenta et aggeres montium, uiriditas ubertasque siluarum, fontium saluberrima eruptio, fluminum op
Abbreviated transcription (Latin):
intercipimus: Cur deniq augemur : minuimur: interi¬
mus: Quid habet rationis ipsa generatio: Quid perpetu-¬
a successio: Nimirum uideri deus uoluit: et suis uariis ima-¬
ginibus tanquam sigilla confingere: quibus se oblectaret:
et nihilominus tamen si ita esset: curae haberet animantes:
praecipueq hominem: cuius imperio cuncta subiecit. Qui
autem dicunt semper fuisse mundum. Omitto illud: qͦd
esse ipsum sine aliquo principio non potest: unde extrica¬
re se nequeunt. Sed hoc dico: si semper mundus fuit: nul¬
lam potest habere rationem. quid enim potuit in eo ratio mo¬
liri: quod nunquam sumpsit exordium. Nam priusꝗͣ fiat
aliquid aut struatur: opus est consilio: ut disponi possit
quẽ admodum fiat. nec incipi quicquam potest sine pro-¬
uisione rationis. Itaq omne opus ratio praecedit. non ha¬
bet ergo rationem quod factum non est. Atqui mundus
habet rationem qua et constat et regitur: ergo et factus ẽ.¬

Expanded text:
intercipimus? Cur denique augemur, minuimur, interiintercipimus? Cur denique augemur, minuimur, interimus? Quid habet rationis ipsa generatio? quid perpetua successio? Nimirum videri nos Deus voluit, et suis variis imaginibus tanquam sigilla confingere, quibus se oblectaret; et nihilominus tamen, si ita esset, curae haberet animantes, praecipueque hominem, cujus imperio cuncta subjecit. Qui autem dicunt semper fuisse mundum, omitto illud, quod esse ipse sine aliquo principio non potest, unde extricare se nequeunt; sed hoc dico: si mundus semper fuit, nullam potest habere rationem. Quid enim potuit in eo ratio moliri, quod nunquam sumpsit exordium? Nam prius quam fiat aliquid, aut struatur, opus est consilio, ut disponi possit quemadmodum fiat, nec incipi quidquam potest sine provisione rationis. Itaque omne opus ratio praecedit. Non habet ergo rationem, quod factum non est. Atqui mundus rationem habet, qua et constat, et regitur; ergo et factus es
Abbreviated transcription (Latin):
te dicebam: cum assumpsissent id quod erat uerum: idest mũ¬
dum a deo factum: et hominum causa esse factum. tamen qͦ¬
niam eos in consequentibus ratio defecit: non potuerunt de¬
fendere id quod assumpserant. Deniq Plato ne Dei opus im¬
becillum et ruinosum faceret: in aeternum dixit esse man-¬
surum. Si hominum causa factus est: et ita factus est: ut
esset aeternus. cur ergo ipsi quoꝵ causa factus est: non sunt
sempiterni: si mortales propter quos factus est: ergo et ipse
mortalis atq solubilis. neq enim pluris est ipse ꝗͣ hi quoꝵ
gratia factus est. ꝙ si ei ratio quadraret: intelligeret peritu¬
rum esse quia factus est: nec posse in aeternum manere: nisi
ꝙ tangi non potest. Qui autem negat hominum causa factũ:
hic nullam rationem tenet. Si enim dicit ipsum fabricatorẽ
sua causa tanta haec opera esse molitum: cur ergo nos nati
sumus: Cur mundo ipso fruimur: Quid sibi uult humanige¬
neris coeteroꝵq animantium fictio: Cur aliena commoda

Expanded text:
te dicebam cum assumpsissent id quod erat verum, id est, mundum a Deo factum, et hominum causa esse factum; tamen, quoniam eos in consequentibus ratio defecit, non potuerunt defendere id quod assumpserant. Denique Plato, ne Dei opus imbecillum et ruinosum faceret, in aeternum dixit esse mansurum. Si hominum causa factus est, et ita factus est ut esset aeternus, cur ergo ipsi quorum causa factus est, non sunt sempiterni? Si mortales, propter quos factus est, ergo et ipse mortalis atque solubilis. Neque enim pluris est ipse, quam ii, quorum gratia factus est. Quod si ei ratio quadraret, intelligeret periturum esse, quia factus est; nec posse in aeternum manere, nisi quod tangi non potest. Qui autem negat hominum causa factum, hic nullam rationem tenet. Si enim dicit, ipsum fabricatorem sua causa tanta haec opera esse molitum, cur ergo nos nati sumus? cur mundo ipso fruimur? Quid sibi vult humani generis caeterorumque animantium fictio? Cur aliena commoda
Abbreviated transcription (Latin):
xi: ꝗͣ desertio diuinae religionis putanda est: quae sola effi¬
cit ut homo hominem carum habeat. Eumq sibi fraternitatiᷤ
uinculo sciat esse constrictum. siquidem pater idem et deus
est omnibus: ut dei patris communis beneficia cum iis qui
non habent partiantur: nulli noceat: nullum praemat: non
foreo claudat hospiti: non aurem precanti: sed sit largus:
beneficus: liberalis: quas Regias esse laudes Tullius exi¬
stimauit. Haec est profecto iusticia: et hoc aureum saeculũ:
quod ioue regnante primum corruptum: mox et ipso et om¬
ni eius progenie consecrata: deorumq multorum cultu su-
scepto fuerat omne sublatum.
Capͫ uii

Expanded text:
xi, quam desertio divinae religionis putanda est; quae sola effixi, quam desertio divinae religionis putanda est; quae sola efficit ut homo hominem carum habeat, eumque sibi fraternitatis vinculo sciat esse constrictum: siquidem pater idem omnibus Deus est, ut Dei, patrisque communis beneficia cum iis qui non habent, partiatur, nulli noceat, nullum premat, non fores claudat hospiti, non aurem precanti; sed sit largus, beneficus, liberalis, quas regias esse laudes Tullius existimavit. Haec est profecto justitia, et hoc aureum saeculum, quod Jove primum regnante corruptum, mox et ipso, et omni ejus progenie consecrata, deorumque multorum suscepto cultu, fuerat omne sublatum. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
q uiribus gentem bello uicerat: occisione deleuerat: Quid mi¬
rum si omnis multitudo insolito mȩtu pressa: in unius adulatio
nem concesserat: Hunc uerebantur: huic honorem maximũ
deferebant. Et quoniam mores ac uitia Regis imitari genus
obsequii iudicatur. Abiecerunt omnes pietatem: ne expro¬
brare Regi scelus uiderentur: si pie uiuerent. Sic assidua
imitatione corrupti: diuinum fas reliquerunt. et paulatim
male uiuendi consuetudo mos factus est. Nec iam quicquam
ex antecedentis sceculi pio atq optimo statu mansit. sed explo
sa iusticia ueritatem secum trahens: reliquit hominibus errorẽ.
ignorantiam: caecitatem. Imprudentes igitur poet &e: qui eã¬
ad caelum confugisse cecinerunt: idest ad iouis Regnum
Si enim saeculo quod uocant aureum: iusticia in terra fuit: a
ioue utiq pulsa est : qui aureum saeculum commutauit. Sae¬
culi autem commutatio et expulsio iusticiae nihil aliud ut di¬

Expanded text:
m viribus gentem bello vicerat, occidione deleverat? Quid mim viribus gentem bello vicerat, occidione deleverat? Quid mirum, si omnis mulnem concesserat? hunc uenerabantur, huic honorem maximum deferebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari genus obsequii iudicatur, abiecerunt omnes pietatem, ne exprobrare regi scelus uiderentur, si pie uiuerent. sic adsidua imitatione corrupti diuinum fas reliquerunt et paulatim male uiuendi consuetudo mos factus est. nec iam quicquam ex antecedentis saeculi pio atque optimo statu mansit, sed explosa sa justitia, et veritatem secum trahens, reliquit hominibus errorem, ignorantiam, caecitatem. Imprudentes igitur poetae, qui eam confugisse cecinerunt ad Jovis regnum. Si enim saeculo, quod vocant aureum, justitia in terra fuit, a Jove utique pulsa est, qui aureum saeculum commutavit. Saeculi autem commutatio, et expulsio justitiae, nihil aliud, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
misericordia: iam superba et tumida in aequalitate gaudebant:
altioresq se coeteris hominibus satellitum comitatu: et ferro:
et ĩsigni ueste faciebant. Hinc honores sibi et purpuras et fasces
inuenerunt. ut securum gladiorumq terrore subnixi: quasi
iure dominorum perculsis ac pauentibus imperarent: in hac cõ¬
ditione humanam uitam Rex ille constituit: qui debellato ac
fugato parente: non Regnum sed impiam tyrannidem ui et ho¬
minibus armatis occupauit. Et aureum illud iustumq saeculum¬
sustulit. coegitq homines malos et impios fieri. uel ex hoc ipso
ꝙ ipsos auertit a deo ad se adorandum: quod terror insolen¬
tissimae potestatis expresserat. Quis enim non metueret eum quẽ
arma cingebant: quem ferri et gladioꝵ fulgor insuetus circunda¬
bat : Aut qui parceret alieno: qui ne patri suo quidem peper¬
cerat: Quem uero metueret: qui Titanam robustam excellentẽ¬

Expanded text:
misericordia, iam superba et tumida inaequalitate gaudebant misericordia, iam superba et tumida inaequalitate gaudebant altioresque se ceteris hominibus satellitum comitatu et ferro et insigni ueste faciebant. hinc honores sibi et purpuras et fasces inuenerunt, ut securium gladiorumque terrore subnixi quasi iure dominorum perculsis ac pauentibus imperarent. in hac condicione humanam uitam rex ille constituit, qui debellato ac fugato parente non regnum, sed impiam tyrannidem ui et hominibus armatis occupauit et aureum illud iustumqsustulit, coegitque homines malos et impios fieri, vel ex hoc ipso, quod ipsos avertit a Deo ad se adorandum: quod terror insolentissimae potestatis expresserat. Quis enim non metueret eum, quem arma cingebant, quem ferri et gladiorum fulgor insuetus circumdabat? aut cui parceret alieno, qui ne patri quidem suo pepercerat? Quem vero metueret, qui Titanum robustum et excellente
Abbreviated transcription (Latin):
U OR UM. omnium maloꝵ fons cupiditas erat: quae sci¬
licet ex contemptu uerae Maiestatis erupit. non tantum
enim non participabant aliis il quibus aliquid affluebat: sed alie¬
na quoq rapiebant: in priuatum lucrum trahentes omnia. et quae
antea in usus hominum singuli laborabant: in paucorum domos
conferebant. ut enim caeteros seruitio subiugarent: inprimis ne-¬
cessaria uitae subducere et colligere caeperunt. Eaq firmiter
conclusa seruare. ut beneficia caelestia facerent sua. non propter
humanitatem: quaȩ nulla in ipsis erat. sed ut omnia cupidita¬
tis et auariciae instrumenta contraherent. Leges etiam sibi iu¬
sticiae nomine munitas iniquissimas iniustissimasq sanxerũt.
quibus rapinas et auariciam suam contra uim multitudinis tue¬
rentur. Tantum igitur autoritate: quantum uiribus aut ope¬
ribus: aut auaricia praeualebant. Et quoniam nullum in his
iusticiae uestigium fuit: cuius officia sunt humanitas: aquitas

Expanded text:
uorum omnium malorum fons cupiditas erat: quae scilicet ex contemptu verae majestatis erupit. Non tantum enim, non participabant alios ii quibus aliquid affluebat: sed aliena quoque rapiebant, in privatum lucrum trahentes omnia, et quae antea in usus hominum etiam singuli laborabant, in paucorum domos conferebantur. Ut enim servitio caeteros subjugarent, in primis necessaria uitae subducere et colligere coeperunt eaque firmiter conclusa seruare, ut beneficia caelestia facerent sua, non propter humanitatem, quae nulla in eis erat, sed ut omnia cupiditatis et auaritiae instrumenta conraderent. leges etiam sibi iustitiae nomine iniquissimas iniustissimasque sanxerunt, quibus rapinas et auaritiam suam contra uim multitudinis tuerentur. tantum igitur auctoritate, quantum uiribus aut opibus aut malitia praeualebant. et quoniam nullum in iis uestigium iustitiae fuit, cuius officia sunt humanitas aequitas
Abbreviated transcription (Latin):
ur ergo gratias non agis ei qui huius beneficii autor est:
Cur non ipsius uirtutem: prouidentiam: potestatem metiris
animo: cuius opera miraris: Etenim necesse ẽ: ut multo mi¬
rabilior sit qui mirabilia fecit. Si te quispiam uocasset ad cae¬
nam: in eaq optime acceptus esses: num sanus uiderere:
si pluris faceres ipsam uoluptatem: ꝗͣ uoluptatis autorẽ: Adeo
philosophi ad corpus omnia referunt: nihil prorsus ad men¬
tem. nec uident amplius ꝗͣ quod sub oculos ueĩt. Atqui re¬
motis omnibus officiis corporis in sola mente ponenda est
hominis ratio. Non ergo ideo nascimur: ut ea quae sunt fa¬
cta uideamus: sed ut ipsum factorem rerum omnium contem¬
plemur: idest mente cernamus. Quare siquis hominem qui ue¬
re sapit interroget. cuius rei gratia natus sit: Respondebit

Expanded text:
cur ergo gratias non agis ei, qui hujus beneficii auctor est? cur ergo gratias non agis ei, qui hujus beneficii auctor est? cur non ipsius virtutem, providentiam, potestatem metiris animo, cujus opera miraris? Etenim necesse est, ut multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. Si te quispiam vocasset ad coenam, in eaque optime acceptus esses, num sanus viderere si pluris faceres ipsam voluptatem, quam voluptatis auctorem? Adeo philosophi ad corpus omnia referunt, nihil prorsus ad mentem; nec vident amplius quam quod sub oculos venit. Atqui, remotis omnibus officiis corporis, in sola mente ponenda est hominis ratio. Non ergo ideo nascimur, ut ea, quae sunt facta, videamus, sed ut ipsum factorem rerum omnium contemplemur, id est, mente cernamus. Quare si quis hominem, qui vere sapiat, interroget, cujus rei gratia natus sit, respondebit
Abbreviated transcription (Latin):
ne homo sit quidem: sed putemus non ex tempore dictum
illud effusum. Uideamus in tribus uerbis quot et quanta pec¬
cauerit. Primum ꝙ omne hominis officium in solis oculis
posuit: nibil ad mentem referens: sed ad corpus omnia. qͥd
si caecus fuisset : officium ne hominis amitteret: quod fieri
sine occasu animae non potest: Quid caeterae corporis par¬
tes: num carebunt suis quoq muneribus: Quid quod plus
est in auribus ꝗͣ in oculis situm: quoniam doctrina et sapiẽ¬
tia percipi auribus solis potest: oculis solis non põt. Caeli
ac solis uidendi causa natus es. Quis te in hoc spectaculũ
induxit: aut quid caelo rerumq naturae uisio tua confert:
Nimirum ut hoc immensum et admirabile opus Laudes: Con¬
fitere ergo rerum omnium esse constitutorem deum: qui
te in hunc mundum quasi testem laudatoremq tanti sui o-¬
peris induxit. Magnum esse credis uidere caelum ac solẽ.

Expanded text:
nec homo sit quidem. Sed putemus non ex tempore dictum nec homo sit quidem. Sed putemus non ex tempore dictum illud effusum. Videamus, in tribus verbis quot et quanta peccaverit. Primum, quod omne hominis officium in solis oculis posuit, nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. Quid si caecus fuerit, officiumne hominis amittet, quod fieri sine occasu animae non potest? Quid caeterae corporis partes? num carebunt suis quaeque muneribus? Quid, quod plus est in auribus, quam in oculis situm; quoniam et doctrina, et sapientia percipi auribus solis potest, oculis solis non potest. Coeli ac solis videndi causa natus es? Quis te in hoc spectaculum induxit? aut quid coelo rerumque naturae visio tua confert? Nimirum, ut hoc immensum et admirabile opus laudes. Confitere ergo rerum omnium esse constitutorem Deum, qui te in hunc mundum, quasi testem laudatoremque tanti sui operis induxit. Magnum esse credis videre coelum ac solem:
Abbreviated transcription (Latin):
ENIO. nunc ad uerae sapientiae summum bonum:
cuius natura hoc modo determinanda ẽ. Primum
ut solius hominis sit: nec cadat in ullum aliud animal. De¬
inde ut solius animi: nec cõmunicari possit cum corpore.
ostremo ut non possit cuiꝗͣ sine scientia et uirtute contin-¬
gere. Quae circunscriptio illas omnes sententias excludit
ac soluit. Forum enim quae dixerunt nihil tale est. Di¬
cam nunc quid sit: ut doceam quod institui: philosophos
omnes caecos atq insipientes fuisse. qui quod est homini
summum bonum constitutum: nec uidere: nec intellige¬
re: nec suspicari aliquando potuerunt. Anaxagoras cum
ab eo quaereretur: cuius rei causa natus ẽẽt. Respondit so-¬
lis ac caeli uidendi. Hanc uocem admirantur omnes: ac
philosopho dignam uidicant. At ego hunc puto non inue¬
nientem quid responderet. effudisse hoc passim. ne tace¬
ret. Quod quidem secum si sapiens fuisset: cõmentatũ et
meditatum habere debuit: quia siquis rationem sui nesciat.

Expanded text:
enio nunc ad verae sapientiae summum bonum, cujus natura hoc modo determinanda est. Primum, ut solius hominis sit, nec cadat in ullum aliud animal; deinde, ut solius animi, nec communicari possit cum corpore; postremo, ut non possit cuiquam sine scientia et virtute contingere. Quae circumscriptio illas omnes sententias excludit, ac solvit; eorum enim quae dixerunt, nihil tale est. Dicam nunc, quid sit; ut doceam quod institui philosophos omnes caecos atque insipientes fuisse qui, quod esset homini summum bonum constitutum, nec videre, nec intelligere, nec suspicari aliquando potuerunt. Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cujus rei causa natus esset, respondit, coeli ac solis videndi. Hanc vocem admirantur omnes ac philosopho dignam judicant. At ego hunc puto non invenientem quid responderet, effudisse hoc passim, ne taceret. Quod quidem secum, si sapiens fuisset, commentatum et meditatum habere debuit: quia si quis rationem sui nesciat,
Abbreviated transcription (Latin):
uisionibꝰ auocatur ne obdormĩat: ita falsis ne excitetur. Nam si
nullas imagines cernat: aut uigilare illam necesse ẽ: aut per-¬
petuo morte sopiri. Dormiendi ergo causa tributa est a deo ratio
somniandi: et quidem in cõmune uniuersis animantibꝰ. sed il¬
lud homini praecipue: ꝙ cum eam rationem deus quietis causa
daret: facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per
somnium. Nam et historiae sepe testantur extitisse somnia: qͦ¬
rum presens et admirabilis fuerit euentus. et responsa uatũ
nr̃oꝵ ex parte somnii constiterunt. Quare neq semper uera
sunt: neq semper falsa. Uirgilio teste. qui duas portas uo
luit esse somnioꝵ. Sed quae falsa sunt dormiendi causa ui¬
dentur : quae uera immittuntur a deo: ut imminens bonũ
aut malum hac reuelatione discamus.

Expanded text:
uisionibus auocatur, ne obdormiat, ita <per noctem; falsis, ne excitetur: nam si uisionibus auocatur, ne obdormiat, ita <per noctem; falsis, ne excitetur: nam si nullas imagines cernat, aut uigilare illam necesse erit aut perpetua morte sopiri. dormiendi eigo causa tributa est a deo ratio somniandi et quidem in commune uniuersis animantibus, sed illud homini praecipue, quod cum eam rationem deus quietis causa daret, facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. nam et historiae saepe testantur extitisse somnia quorum praesens et admirabilis fuerit euentus, et responsa uatum nostrorum ex parte somniis constiterunt. quare neque semper uera sunt neque semper falsa, Vergilio teste, qui duas portas esse uoluit somniorum. sed quae falsa sunt, dormiendi causa uidentur, quae uera, inmittuntur a deo, ut imminens bonum aut malum hac reuelatione discamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Latet autem mens oppressa somno: tanꝗͣ ignis obdu-¬
cto cinere sopitus: quem si paululum commoueris: rursus
ardescit: et quasi euigilat. Auocatur ergo simulacris do¬
nec membra sopore irrigata uegetentur. Corpus enim ui¬
gilante sensu: licet iaceat immobile: tamen non est quietũ.
quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus
omnes ad se astrictos tenet. Sed postꝗͣ mens ad contem¬
plandas imagines ab intentione traducta est: tunc demũ
corpus omne resoluitur in quietem. Tra ducitur autem
meno cogitatione caeca. cum cogentibꝰ tenebris secum tantũ¬
modo ẽẽ caeperit. dum intenta est in ea de quibꝰ cogitat: repente
somnus obrepit: et in species proximas sensim ipsa cogitatio decli¬
nat. Sic ea quae sibi ante oculos posuerat: uidere quoq incipit.
deinde procedit ulteriꝰ: et sibi auocamenta inuenit: ne saluberri-¬
mam quietem corporis interrumpat. Nam ut mens ꝑ diem ueris

Expanded text:
tur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obdutur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obducto cinere sopitus: quem si paululum commoueris, rursus ardescit et quasi euigilat. auocatur ergo simulacris, donec membra sopore inrigata uegetetur: corpus enim uigilante sensu, licet iaceat inmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus omnes ad se adstrictos tenet. sed postquam mens ad contemplandas imagines ab intentione traducta est, tunc demum corpus omne resoluitur in quietem. traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit. dum intenta est in ea de quibus cogitat, repente somnus obrepit et in species proximas sensim cogitatio ipsa declinat: sic ea quae sibi ante oculos posuerat, uidere quoque incipit. deinde procedit ulterius et sibi auocamenta inuenit, ne saluberrimam quietem corporis interrumpat. nam sicut mens per diem ueris
Abbreviated transcription (Latin):
EQ UIT UR. alia et ipsa in extricabilis quaestio.
idem ne sit anima et animus. an uero aliud sit illud
quo uiuimus. aliud autem quo sentimus: et sapimus. Nõ
desunt argumenta in utranq partem. Qui enim unum
esse dicunt: hanc rationem sequuntur. ꝙ neq UIUI sine
sensu possit: nec sentiri sine uita. ideo esse non posse di¬
et uidendi officium et sentiendi habere rationem. idcir¬
co animum et animam in differenter appellant duo Epi¬
curei Poetae. Qui autem dicunt esse diuersa sic argumẽ¬
tantur: ex eo posse intelligi aliud esse mentem: aliud¬
ẽẽ animam. quia in columi anima mens possit extingui.
quod accidere soleat insanis. Item ꝙ anima morte sopia¬
tur. animus somno. et quidem sic. Ut non tantum quid fi¬
at : aut ubi sit ignoret. sed etiam rerum falsarum cõtem¬
platione fallatur. Quod quomodo ipsum fiat: non potest
peruideri: cur fiat: potest. Nam requi es cere nullo pacto
possumus: nisi mens uisionum imaginibꝰ occupata tenea¬

Expanded text:
equitur alia et ipsa inextricabilis quaestio, idemne sit anima et animus an uero aliud sit illud quo uiuimus. aliud autem quo sentimus et sapimus. non desunt argumenta in utramque partem. qui unum esse dicunt. hanc . rationem secuntur, quod neque uiui sine sensu possit nec sentiri sine uita, ideoque non posse esse diet uiuendi officium et sentiendi habere rationem. idcirco animum et animam indifferenter appellant duo Epicurei poetae. qui autem dicunt esse diuersa, sic argumentantur: ex eo posse intellegi aliud esse mentem, aliud animam, quia incolumi anima mens possit extingui, quod accidere soleat insanis, item quod anima morte sopiatur, animus somno et quidem sic, ut non tantum quid faciat aut ubi sit ignoret, sed etiam rerum falsarum contemplatione fallatur. quod ipsum quomodo fiat non potest peruideri, cur fiat potest. nam requiescere nullo pacto possumus, nisi mens uisionum imaginibus occupata tenea
Abbreviated transcription (Latin):
sus est: Uidelicet nil tunc Romanis accidit fatis lunoĩs
iniquae. cum Hanibal duos exercitus populi Romani et a¬
stu et uirtute confecit. Nam iuno audere non poterat aut
carthaginem defendere: ubi arma eius et currus fuit: aut
Romanis nocere: quia progeniem troiano a sanguine duci
udierat: tyrias olim quae uerteret arces. Sed illorum sunt
isti lusus qui sub nominibus mortuorum delitescentes uiuẽ¬
tibus plagas tendunt. Itaq siuie illud periculum quod immi¬
net uitari potest: uideri uolunt id placati auertisse. sue non
potest: id agunt: ut propter illorum contemptum accidis
se uideatur. Itaq sibi apud homines qui eos nesciunt autori¬
tatem ac timorem pariunt. Hac uersutia et his artibus notici¬
am ueri ac singularis dei apud omnes gentes in ueterauerunt.
Suis enim uitiis perditis saeuiunt et crassantur: ut perdant. Id¬
circo etiam humanas hostias excogitauerunt: ipsi hostes humani

Expanded text:
sus est? uidelicet nihil tunc Romanis accidit fatis lunonis sus est? uidelicet nihil tunc Romanis accidit fatis lunonis iniquae, cum Hannibal duos exercitus populi Romani et astu et uirtute confecit. nam Juno audere non poterat aut Carthaginem defendere, ubi arma eius et currus fuit, aut Romanis nocere, quia progeniem — Troiano a sanguine duci audierat, Tyrias olim quae uerteret arces. sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitiscentes uiuentibus plagas tendunt. itaque siue illut periculum quod imminet uitari potest, uideri uolunt id placati auertisse, siue non potest, id agunt ut proptse videatur. Ita sibi apud homines, qui eos nesciunt, auctoritatem, ac timorem pariunt. Hac versutia, et his artibus, notitiam veri ac singularis Dei apud omnes gentes inveteraverunt. Suis enim vitiis perditi, saeviunt, et grassantur, ut perdant. Idcirco etiam humanas hostias excogitaverunt ipsi hostes humani
Abbreviated transcription (Latin):
tum boni quid impendet: illi se id facturos: uel prodigiis: uł
somniis: uel oraculis pollicentur: si sibi templa si honores si sa-¬
crificia tribuantur. Quibus datis cum illud acciderit: qđ ne¬
cesse est: summam sibi pariunt uenerationem. Hinc templa
deuouentur: et nouae imagines consecrantur: mactantur gre¬
ges hostiaꝵ. Sed cum haec facta sunt: nihilominus tamen et¬
uita et salus eoꝵ qui haec fecerint immolantur. Quotiens
autem pericula impendent: ob aliquam se ineptam et leuem
causam profitentur iratos. sicut luno Uarroni qđ formosũ
puerum in templo louis ad exuuias tenendas collocarat.
et obhanc causam Romanum nomen apud cannas pene de¬
letum est. Quod si luno alterum Ganymedem uerebatur:
cur iuuentus Romana luit penas: Uel si dii tantũmodo du¬
ces curant: caeteram multitudinem negligunt. Cur Uarro
solus euasit qui hoc fecit: Et paulus qui nihil meruit occi¬

Expanded text:
tum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel tum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum, sed cum haec facta sunt, nihilo minus tamen uita et salus eorum qui haec fecerint immolatur. quotiens autem pericula impendent, ob aliquam se ineptam et leuem causam profitentur iratos, sicut Iuno Varroni, quod formonsum puerum in tensa lorus ad exuuias tenendas conloca.cerat: et ob hanc causam Romanum nomen aput Cannas paene deletum est. quodsi luno alterum Ganymeden uerebatur, cor iuuentus Romana luit poenas? uel si dii tantummodo duces curant, ceteram multitudinem neclegunt, cur Varro solus euasit qui hoc fecit et Paulus qui nihil meruit occi
Abbreviated transcription (Latin):
nerua de Caesare. Hinc ꝙ serpens urbem Romam pesti¬
lentia liberauit. Epidauro arcessitus. Nam illud demoni-¬¬
arches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perductꝰ
est. siquidem legati ad eam rem missi draconem secum mi¬
rae magnitudinis attulerunt. In oraculis autem uel maxi¬
me fallunt: quoꝵ praestigias prophani a ueritate intellige¬
re non possunt. Ideoq ab illis attribui putant et imperia
et uictorias: et opes: et euentus prosperos rerum. Deniq
ipsoꝵ nutu sepe rem .p. periculis imminentibus siberatã.
Quae pericula et responsis denuntiauerunt: et sacrificiis pla¬
cati auerterunt. sed omnia ista fallaciae sunt. Nam cum
dispositiones dei praesentiant. quippe qui ministri eiꝰ fue¬
runt. interponunt se in his rebus: ut quaetunq a deo uel
facta sunt. uel fuint. ipsi potissimum facere aut fecisse uide¬
antur. Et quotiens alicui populo uel urbi secundum dei statu¬

Expanded text:
nerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestinerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et responsis denuntiauerint et sacrificiis placati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur, et quotiens alicui populo uel urbi secun- , dum dei statu
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare conantur: non quo ullum honorem desiderẽt. qͥs
enim honor perditis est: nec ut deo noceant: cui noceri non
potest: sed ut hominibus quos nituntur a cultura et noticia
uerae Maiestatis auertere: ne immortalitatem adipisci possĩt:
quam ipsi sua nequitia perdiderũt. Effundunt itaq tenebraᷤ.
et ueritatem caligine obducunt: ne dominum: ne patrem
suum norint: et ut illiciant facile in templis se occulunt, et
sacrificiis ipsis presto adsunt. Eduntq sepe prodigia: qͥ¬
bus obstupefacti homines fidem cõmodent simulacris di¬
uinitatis ac numinis. Inde est ꝙ ab augure lapis nouacu-¬
La incisus est. et ꝙ iuno eus migrare se Romam uelle re-¬
spondit. ꝙ fortuna muliebris periculum denuntiauit: ꝙ
claudiae manum nauis secuta est: ꝙ in sacrilegos et Iuno
nudata: et locrensis proserpina: et Ceres milesia uindi-¬
cauit: et Hercules de Appio: et iupiter de Atinio: et Mi-¬

Expanded text:
uindicare conantur, non quo ullum honorem desiderent — quis uindicare conantur, non quo ullum honorem desiderent — quis enim perditis honor est? — nec ut deo noceant, cui noceri non potest, sed ut hominibus: quos nituntur a cultu et notitia uerae maiestatis auertere, ne inmortalitatem possint adipisci, quam ipsi sua nequitia perdiderunt. offundunt itaque tenebras et ueritatem caligine obducunt, ne dominum, ne patrem suum norint, et ut facile inliciant, in templis se occulunt et sacrificiis omnibus praesto adsunt eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti homines fidem commodent simulacris diuinitatis ac numinis. inde est quod ab augure lapis noua-cula incisus est, quod Iuno Veiens migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Mi
Abbreviated transcription (Latin):
solus sit eget: neq angeli cum sint immortales: dici se deos
aut patiuntur aut uolunt. quorum unum solumq officiũ
est: seruire nutibus dei: nec omnino quicꝗͣ nisi iusta face¬
re. Sic enim mundum regi a deo dicimus: ut a rectore pro¬
uinciam: cuius apparitores nemo socios esse in regenda pro¬
uincia dixerit: quanuis illorum ministerio res geratur. Et
hi tamen possunt aliquid praeter iussa rectoris: per ipsius igno¬
rantiam quae est conditionis humanae. Ille autem preses
mundi et rector uniuersi: qui scit omnia: cuius diuinis ocu¬
lis nihil septum est: solus habet rerum omnium cum filio suo¬
potestatem: nec est in angelis quicꝗͣ nisi parendi necessitas. Ita¬
q nullum sibi honorem tribui uolunt: quorum honor in deo
ẽ. Illi autem qui desierunt a dei ministerio: quia sunt uerita¬
tis inimici et prȩuaricatores: dei nomen sibi et cultum deoꝵ

Expanded text:
solus sit, eget neque angeli, cum sint inmortales, dici se deos solus sit, eget neque angeli, cum sint inmortales, dici se deos aut patiuntur aut uolunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus dei nec omnino quicquam nisi iussu facere. sic enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuius apparitores nemo socios esse in regenda. prouincia dixerit, quamuis illorum ministerio res geratur. et hi tamen possunt aliquid praeter iussa rectcris per ipsius ignorantiam, quae est condicionis humanae: ille autem praeses mundi et rector uniuersi, qui scit omnia, cuius diuinis oculis nihil saeptum est, solus habet rerum omnium potestatem nec est in angelis quicquam nisi parendi necessitas. itaque nullum sibi honorem tribui uolunt, quorum honor omnis in deo est, illi autem qui desciuerunt a dei ministerio, quia sunt ueritatis inimici et praeuaricatores dei, nomen sibi et cultum deorum
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipsi autores praesentia sua faciunt: ut uera esse credan¬
tur. Ita hominum crudelitatem mentita diuinitate delu-¬
dunt: quod illis uerum aperire non expedit. Hi sunt qui
imagines et simulacra fingere docuerunt: qui ut hominum
mentes a cultu ueri dei auerterent: effictos mortuorum Re¬
gum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui con¬
secrariq fecerunt: et illorum sibi nomina quasi personas ali¬
quas induerunt. sed eos Magi et ii quos uere maleficos uul-¬
gus appellat: cum artes suas execrabiles exercent: ueris su
is nominibus cient illis caelestibus quae in litteris sanctis le¬
guntur. Hi porro incesti ac uagi spiritus: ut turbẽt omnia
et errores humanis pectoribus offundant. serũt ac miscẽt
falsa cum ueris. Ipsi enim caelestes multos finxerunt esse
gelorum in caelo: et unus parens ac dominus omnium deus.
sed ueritatem mentitis nominibus inuolutam ex oculis abstu¬
lerunt. Nam deus ut in principio docui: neq nomine cum

Expanded text:
dem ipsi auctores praesentia sua faciunt, ut vera esse credantur. Ita hominum credulitatem mentita divinitate deludunt, quod illis verum aperire non expedit. Hi sunt qui imagines, et simulacra fingere docuementes a cultu ueri dei a.uerterent, effictos mortuorum regum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus apis nominibus cient, illis coelestibus, quae in litteris sanctis leguntur. Hi porro incesti ac vagi spiritus, ut turbent omnia, et errores humanis pectoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum veris. Ipsi enim coelestes multos esse finxerunt,gelorum in coelo, et unus parens ac dominused ueritatem mentitis nominibus inuolutam ex oculis abstulerunt. nam deus, ut m principio docui, neque nomine, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eo esse ullum: quo efficitur: ut non sit omnino. Itaq cũ
gradatim ascendisset: in extremo gradu constitit: quia
iam praecipitium uidebat. Sed quid prodest reticuisse ac
periculum dissimulasse: Necessitas illum uel inuitum ca¬
dere coegit. Dixit enim quod noluit: quia argumentum
sic ordinauit: ut ad illud quod euitabat: necessario deue¬
niret. Uides igitur quo perueniat ira sublata: et deo ad¬
empta. Deniq autem nullus id credit: aut admodum
pauci: et quidem scelerati ac mali qui sperant peccatis
suis impunitatem. Quod si et hoc falsum inuenitur: nec
iram in deo esse nec gratiam. Ueniamus ad illud: quod ter¬
tio loco positum est.

Expanded text:
eo esse ullum: quo efficitur ut non sit omnino. ita cum eo esse ullum: quo efficitur ut non sit omnino. ita cum gradatim descendisset, in extremo gradu restitit, quia iam praecipitium uidebat. sed quid prodest reticuisse ac periculum dissimulasse? necessitas illum uel inuitum cadere coegit: dixit enim quod noluit, quia argumentum sic ordinauit, ut ad illud quod deuitabat necessario deueniret. uides igitur quo perueniat, ira sublata et deo adempta. denique aut nullus id credit aut admodum pauci et quidem scelerati ac mali, qui sperant peccatis suis inpunitatem. quod si et hoc falsum esse inuenitur, nec iram in deo esse nec gratiam, ueniamus ad illud quod tertio loco positum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uerisimilitudine unius sententiae: necessario in ea quae se¬
quebantur: incurrit. Prima enim sententia fuit: iram in
deo non conuenire. Quod cum illi uerum et in expugnabi¬
le uideretur: non poterat consequentia recusari. quia u-¬
no affectu amputato: etiam caeteros affectus adimere deo
necessitas ipsa cogebat. Ita qui non irascitur: utiq nec gra¬
tia mouetur: quod est ir ae contrarium. Iam sic non ira in eo
nec gratia est. Utiq nec mȩtus: nec laticia: nec męxor: nec
misericordia. Una est enim ratio cunctis affectibus: una
cõmotio: quae in deum cadere non potest.Quod si nullus
affectus in deo est. quia quicquid afficitur: imbecillum
est. ergo nec cura ullius rei: nec prouidentia est in eo.
Iucusq peruenit sapientis hominis disputatio: caetera quȩ
sequuntur obticuit. scilicet quia nec cura sit in eo: nec ꝓ
uidentia. ergo nec cogitationem aliquam: nec sensum in

Expanded text:
verisimilitudine unius sententiae, necessario in ea, quae severisimilitudine unius sententiae, necessario in ea, quae sequebantur, incurrit. Prima enim sententia fuit, iram in Deum non convenire. Quod cum illi verum et inexpugnabile videretur, non poterat consequentia recusare, quia uno affectu amputato, etiam caeteros affectus adimere Deo necessitas ipsa cogebat. Ita qui non irascitur, utique nec gratia movetur, quod est irae contrarium: jam si nec ira in eo, nec gratia est, utique nec metus, nec laetitia, nec moeror, nec misericordia. Una est enim ratio cunctis affectibus, una commotio, quae in Deum cadere non potest. Quod si nullus affectus in Deo est, quia quidquid afficitur, imbecillum est; ergo nec cura ullius rei, nec providentia est in eo. Hucusque pervenit sapientis hominis disputatio; caetera, quae sequuntur; obticuit: scilicrouidentia, ergo nec cogitationem aliquam nec sensum in
Abbreviated transcription (Latin):
tibus surdus : Si colentibus cȩcus: Quid tam dignum: tã
proprium deo: ꝗͣ prouidentia: Sed si nihil prouidet: amisit
omnem dignitatem. Qui ergo totam uim: totam deo sub¬
stantiam tollit: quid aliud dicit: nisi deum omnino non eẽ:
eniq. M. Tullius a Possidonio dictum refert id Epicurũ
sensisse nullos deos esse. sed ea quae de diis locutus sit: de¬
pellendae inuidiae causa dixisse. Itaq uerbis illum deos re¬
linquere: re ipsa tollere. quibus nullum motum: nullum
tribuit officium. ouod si ita est. quid deo fallacius: Quod
a sapiente et graui uiro debet esse alienum. Nic uero si aliud sen¬
sit: et aliud locutus est. quid aliud appellandus est: ꝗͣ dece¬
ptor bilinguis: malus: et propterea stultus: Sed non erat
tam uersutus Epicurus: ut fallendi studio ista loqueretur.
cum etiam scriptis ad aeternam memoriam consignaret. sed
ignorantia ueritatis errauit. Inductus enim a principio

Expanded text:
tibus surdus, si colentibus caecus? Quid tam dignum, tam tibus surdus, si colentibus caecus? Quid tam dignum, tam proprium Deo, quam providentia? Sed si nihil curat, nihil providet, amisit omnem divinitatem. Qui ergo totam vim, totam Deo substantiam tollit, quid aliud dicit, nisi Deum omnino non esse? Denique Marcus Tullius a Posidonio dictum refert, id Epicurum sensisse, nullos deos esse, sed ea, quae de diis locutus sit, depellendae invidiae causa dixisse: itaque verbis illum deos relinquere, re autem ipsa tollere, quibus nullum motum, nullum tribuit officium. Quod si ita est: quid eo fallacius? quod a sapiente et gravi viro debet esse alienum. Hic vero si aliud sensit, et aliud locutus est, quid aliud appellandus est, quam deceptor, bilinguis, malus, et propterea stultus? Sed non erat tam versutus Epicurus, ut fallendi studio ista loqueretur, cum haec etiam scriptis ad aeternam memoriam consignaret: sed ignorantia veritatis erravit. Inductus enim a principio
Abbreviated transcription (Latin):
schola Epicuri: sicut iram in deo non esse: ita nec
gratiam quidem. Nam cum putaret Epicurus alienum eẽ
a deo malum facere: quod ex affectu iracundiae plerunq na-¬
scitur: ademit ei etiam beneficentiam: quoniam uidebat conse-¬
quens esse: ut si habeat iram deus: habeat et gratiam. Itaq ne
illi uitium concederet: etiam uirtutis fecit expertem. Exhoc
inquit beatus et incorruptus est: quia nihil curat. neq habet
ipse negocium: neq alteri exhibet. Deus igitur non est: si
nec mouetur: quod est proprium uiuentis: nec facit ali-¬
quid impossibile homini: quod est proprium dei. si omnino
nullam habet uoluntatem: nullum actum: nullam deniq ad¬
ministrationem quae deo digna sit. Et quae maior: et quae
dignior administratio deo assignari potest: ꝗͣ mundi guber¬
natio : ꝗͣ cura uiuentium: maximeq generis humani: cui
omnia terrena subiecta sunt: Quae igitur in deo potest esse
beatitudo: si semper quietus et immobilis torpet: Si precã¬

Expanded text:
schola Epicuri est: sicut iram in deo non esse, ita ne gratiam quidem. nam cum putaret Epicurus alienum esse a deo male facere ac nocere, quod ex adfectu iracundiae plerumque nascitur, ademit ei etiam beneficentiam, quoniam uidebat consequens esse ut si habeat iram deus, habeat et gratiam. itaque ne llli uitium concederet, etiam uirtutis fecit expertem. \'ex hoc\' inquit \'beatus est et incorruptus, quia nihil curat neque ipse habet negotium neque alteri exhibet\'. deus igitur non est, si nec mouetur, quod est proprium uiuentis, nec facit aliquid inpossibile homini, quod est proprium dei, si omnino nullam habet uoluntatem, nullum actum, nullam denique administrationem quae deo digna sit. et quae maior, quae dignior admimstratio deo adsignari potest quam mundi gubernatio, quam cura uiuentium maximeque generis humani, cui omnia terrena subiecta sunt? quae igbeatitudo, si semper quietus, et immobilis torpet? si precan
Abbreviated transcription (Latin):
ore conceptus. quia multoprius gignitur anima: ꝗͣ conci¬
pi aer ore possit. Non enim post partum insinuatur in cõ¬
pus: ut quibusdam philosophis uidetur. sed post concep¬
tum protinus cum foetum in utero necessitas diuina for-¬
mauit. quia adeo uiuit intra uis cera genitricis: ut et in-¬
cremento augeatur: et er aebris pulsibus gestiat emicare. De¬
niq abortum fieri necesse est: si fuerit animal intus extin¬
ctum. Coeterae definitionis partes eo spectant: ut illis
nouem mensibus quibus in utero fuimus: mortui eẽ uide¬
amur. Nulla ergo ex his tribus uera sententia ẽ. Nec ta¬
men in tantum falsos esse dicendum ẽ: qui haec senserũt
ut omnino nihil dixerint. Nam et sanguine simul et
calore et spiritu uiuimus. Sed cum constet anima in cor-¬
pore bis omnibus adunatis: non expresserunt propͥe quid¬
esset: quia tam non potest exprimi ꝗͣ uideri.

Expanded text:
ore conceptus, quia multo prius gignitur anima quam conciore conceptus, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinuatur in corpus, ut quibusdam philosophis uidetur, sed post conceptum protinus; cum fetum in utero necessitas diuina formauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et incremento augeatur et crebris pulsibus gestiat emicare. denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. ceterae definitionis partes eo spectant, ut illis nouem mensibus quibus in utero fuimus, -mortui fuisse uideamur. nulla ergo ex his tribus uera sententia est. nec tamen in tantum falsos esse dicendum est qui haec senserunt, ut omnino nihil dixerint: nam et sanguine simul et calore et spiritu uiuimus. sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quidesset, quia tam non potest exprimi quam uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
men oleo. Qui autem ignem putauerunt: hoc usi sunt ar¬
gumẽto: ꝙ presente anima corpus caleat: recedente frige¬
scat. Sed ignis et sensu indiget: et uidetur: et tactu cõ¬
burit. Anima uero et sensu aucta est: et uideri non potest.
et non adurit. Unde apparet animam nescio quid ẽẽ deo
similem. At illi qui uentum putant: hoc falluntur: ꝙ ex
aere spiritum ducentes uiuere uideamur. Uarro itaq de¬
finit. Anima est aer conceptus ore deferuefactus in pul¬
mone: tepefactus in corde: diffusus in corpus. Haec aper
tissime falsa sunt. neq. N. tam obscuram nobis huiusmodi
dico eẽ rationem: ut ne hoc quidem intelligamus: quid ue¬
ro esse non possit. An si mihi quis dixerit aeneum eẽ cae
lum: aut uitreum: ut Empedoeles ait aerem glaciatum.
statim ne assentiar: quia caelum ex qua materia sit ignorẽ.
Sicut enim hoc nescio: ita illud scio. Anima ergo non ẽ aer

Expanded text:
men oleo. qui autem ignem putauerunt, hoc usi sunt armen oleo. qui autem ignem putauerunt, hoc usi sunt argumento, quod praesente anima corpus caleat, recedente frigescat. sed ignis et sensu indiget et uidetur et tactu conburit, anima uero et sensu aucta est et uideri non potest et non adurit. unde apparet animam nescio quid esse deo simile. at illi qui uentum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes uiuere uidemur. Varro ita definit: anima est aer conceptus ore, deferuefactus in pulmone, ttissime falsa sunt. Neque enim tam obscuram nobis hujusmodi dico esse rationem, ut ne hoc quidem intelligamus, quid verum esse non possit. An si mihi quis dixerit, aeneum elum aut uitreum aut, ut Empedocles ait, aerem glaciatum, statimne adsentiar, quia caelum ex qua materia sit ignorem? sicut enim hoc nescio, ita illud scio. anima ergo non est aer
Abbreviated transcription (Latin):
UPEREST. de anima dicere. quanꝗͣ percipi ra¬
tio eius et natura non possit. Nec ideo tamen
immortalem esse animam non intelligimus quoniam quic¬
quid uiget moueturq perse semper. nec uideri aut tan¬
oi potest: aeternum sit necesse ẽ. Quid autem sit aĩa
nondum inter philosophos conuenit: nec unꝗͣ fortasse cõ¬
ueniet. Et alii sanguinem esse dixerunt: alii ignem: alii
uentum. Unde anima uel animus nomen accepit: quod grae¬
ce uentus &PEa ot dicitur. nec illorum tamen quisquã
dixisse aliquid uidetur. Non enim si anima sanguine: aut
per uulnus effuso: aut febrium calore consumpto uidetur
extingui. continuo in materia sanguinis animae ratio ponẽ¬
da ẽ. ueluti si ueniant in quaestionẽ: lumen quo utimur:
quid sit et respondeatur oleum eẽ quoniam consumpto
illo: Lumen extinguitur. cum sint utiq diuersa: sed alte¬
ꝵ sit alterius alimentum. Uidetur ergo aĩa similis eẽ lumini.
quae non ipsa sit sanguis: sed humore sanguinis alitur. ut lu¬

Expanded text:
uperest de anima dicere, quamquam percipi ratio eius et natura non possit. nec ideo tamen inmortalem esse animam non intellegimus, quoniam quidquid uiget moueturque per se semper nec uideri aut tangi potest, aeternum sit necesse est. quid autem sit anima nondum inter philosophos conuenit nec umquam fortasse conueniet. alii sanguinem esse dixerunt, alii ignem, alii uentum, unde anima uel animus nomen accepit, quod graece uentus #vsj.o<; dicitur: nec illorum tamen quisquam dixisse aliquid uidetur. non enim si anima sanguine aut per uulnus effuso aut febrium calore consumpto uidetur extingui, continuo in materia sanguinis animae ratio ponenda est, ueluti si ueniat in quaestionem lumen quo utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo lumen extinguitur, cum sint utique diuersa, sed alterum sit alterius alimentum. uidetur ergo anima similis esse lumini, quae non ipsa sit sanguis, sed umore sanguinis alatur ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
huic potest irasci propter superbiam. cur non magis pecca
tori qui Legem cum ipso pariter latore contempserit:
ipse disceptator et iudex. quam cum poneret: non ademit
sibi omnem potestatem: sed habet ignoscendi licentiam.

Expanded text:
huic potest irasci propter superbiam, cur non magis pechuic potest irasci propter superbiam, cur non magis pectori, qui legem cum ipso pariter latore contempserit? ipse disceptator et judex: quam cum poneret, non utique ademit sibi omnem potestatem, sed habet ignoscendi licentiam.