comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Me que hoceorum doctrinȩ tribuo ftteor enim & illos sedu lomone¬
re uti siti caueantur. Sed modo medicere desertum lumi ne
Cum aibhis omnibus umbris rerũ meciuerterim ⁊ Solo que uictu aduxli¬
tudinem corporis nec essrio Contentus es sede creuerim: Inlus tractum cuã
dut que fulgentem fuisse cũ ista diligerẽ & his inuolutus tenerer
hominis ẽ ut mitissime dicamminus cicute considerantis res: de quib.
lo qui multum amat⁊ Seduenicimus ad causam si plac & Nambene
noftri Quod reprehendentes man ichiȩicatholit amfidem & maxim e
uetus tesstamentum discerpentes & dilaniantes. Commouent imperttos
Dupro fectonesciunt quatenus sint aocisihenda illa. et quã ammodũ
hausta utiliter inuencis quisiuagientiũ ad hue animarũ medulique
descendant: Et quia sunt ibi quȩdam que subo ffendant an imos igna¬
ros & negle gentes sui : quȩ maxime turbaẽ popultiriter accusari

Expanded text:
neque hoc eorum doctrinae tribuo; fateor enim et illos sedulo moneneque hoc eorum doctrinae tribuo; fateor enim et illos sedulo monere, ut ista caueantur. sed modo me dicere desertum lumine, cum ab his omnibus umbris rerum me auerterim soloque uictu ad ualetudinem corporis necessario contentus esse decreuerim, inlustratum autem atque fulgentem fuisse, cum illa diligerem et his inuolutus tenerer, hominis est, ut mitissime dicam, minus acute considerantis res, de I quibus loqui multum amat. sed ueniamus ad causam. si placet. Nam bene nosti, quod reprehendentes Manichaei catholicam fidem et maxime uetus testamentum discerpentes et dilaniantes commouent inperitos: qui profecto nesciunt, quatenus sint accipienda illa et quemadmodum hausta utiliter in uenas quasi uagientium adhuc animarum medullasque descendant. et quia sunt ibi quaedam. quae suboffendant animos ignaros et neglegentes sui — quae maxima turba est — populariter accusari
Abbreviated transcription (Latin):
nis sime tidicacis sime possunt Sedbhoc puteau aliquiditile inserendum
lit teris meis. Ut eos ammoneam desinantiilibus agere : Vt quem ammo¬
dumillecut. Separatis nugis locorum communium . Res cum re. cau¬
sacumcausa Ratio cumratione confligat: Quare desinant dicere illud
quod in honore habent qua sineces sariũ. Cũ eos quisq desererit quidiudius
audis sec lumen per illumtransitum fecit. Nide senim tum etimax imat
curci. Nam deillis nom inmis ȩstuo: quam hoc inane & faccillimum cidre¬
prehendendum cuiuis essepossit. ⁊ Iitiquȩ hoc discutiendum dimitto
prudentiȩtuȩ : Non enim uereor neme arbiteris in habitatũ lumine
Cũ utȩhuius mundiertm in plicatus tenebro scmspemgerens depulcri¬
tudine uxonis. De pompa diuiticrũ. Dehinitate honorum Ceteris¬
que noxis & perniciosis uoluptatibus : hȩc enimomnia quod tenon la¬
t& cum studio seillos audirem : cupere & sperarenon desistebam

Expanded text:
nissime ac dicacissime possunt? sed ob hoc putaui aliquid tale inserendum nissime ac dicacissime possunt? sed ob hoc putaui aliquid tale inserendum litteris meis, ut eos admoneam, desinant talibus agere, ut. quemadmodum ille ait, separatis nugis locorum communium res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione confligat. quare desinant dicere illud, quod in ore habent quasi necessarium, cum eos quisque deseruerit, qui diutius audisset: lumen per illum transitum fecit. uides enim tu, mea maxima cura — nam de illis non nimis aestuo — quam hoc inane et facillimum ad reprehendendum cuiuis esse possit. itaque hoc discutiendum dimitto prudentiae tuae. non enim uereor, ne me arbitreris inhabitatum lumine, cum uitae huius mundi eram inplicatus, tenebrosam spem gerens de pulchritudine uxoris, de pompa diuitiarum, de inanitate honorum ceterisque noxiis et perniciosis uoluptatibus. haec enim omnia, quod te non latet, cum studiose illos audirem, cupere et sperare non desistebam.
Abbreviated transcription (Latin):
cumeos uehementer ex secra reris uix cid ductus es ut audiendicdbi
at que ex plorandi uiderentur: quaquȩso alia redelectatus es: Nec or¬
dare obsecrote Nisi magna quadat̃ presuraptione acpollicitationer eitionũ
Sed qui adiumultumque deimperitorum erroribus latissime acue he men¬
tissime disputabant. Quod cuiuis mediocriter erudito ess& facillimum: sero
didici : Si quidetiã suorum nobis inserebant neces sitateretinendum: cum
alia non currerent: in quibus ad quies ceremus arbitrabamur: ltet que
nobis fecciebaÑ quod insidio sicucupes solent. Quiciis catos surculos propter
ti quam defigiNt vcsifitientes auas decipian. Obruunt enim: & quo quomodo
co operiunt a licis quȩ circa sunt aquas uel etiam formido losis molitionibus de¬
terrent. Vt in eoriondolos. Non electione sed inopia decidacur : Sedquur non
ipse mihi respotideo: Quodistȩlicutȩ aaclepidȩ similitudin es at que huius modi re¬
prȩ hensiones inomnes qui aliquiddocent. A quouis aduersario effundiurba¬

Expanded text:
cum eos uehementer execrareris, uix adductus es, ut audiendi tibi atque explorandi uiderentur, qua, quaeso, alia re delectatus es, recordare. obsecro te. nisi magna quadam praesumptione ac pollicitatione rationum? sed quia diu multumque de inperitorum erroribus latissime ac uehementissime disputabant — quod cuiuis mediocriter erudito esse facillimum sero didici — si quid etiam suorum nobis inserebant, necessitate retinendum, cum alia non occurrerent, in quibus adquiesceremus, arbitrabamur. itaque nobis faciebant, quod insidiosi aucupes solent, qui uiscatos surculos propter aquam defigunt, ut sitientes aues decipiant. obruunt enim et quoquo modo cooperiunt alias quae circa sunt aquas, uel inde etiam formidolosis molitionibus deterrent, ut in eorum dolos non electione, sed inopia decidant. , Sed cur non ipse mihi respondeo, quod istae lautae ac lepidae similitudines atque huiusmodi reprehensiones in omnes, qui aliquid docent, a quouis aduersario effundi urba
Abbreviated transcription (Latin):
meorum: Id est haec uerba delistorum meorum sunt & longe sunt ab illa salute mea
quam mihi non ueteris sed nouitestamenti gratia pollicetur: Quan quam &iam sic

Expanded text:
meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui testamenti gratia pollicetur. quamquam etiam sic
Abbreviated transcription (Latin):
puteseũ adesse quitibire ligionẽ sittraditurus. Quo naĩ modo illi fi¬
dẽ fcicturus es. uero animo tecicedere. Neq: quicquã inte qđ banc rẽ
cit tinet doliatq simulations esse. Dices bonatuac̃scientia nihilte fingere
quãtis poteris iclipsũ cis serens uerbis : Nenĩ animi tuilate brtas it tut inti¬
me sciaris homo homini aperire possis: Atillesidixerit ececredotibi
S& ñ ẽ ȩquius ut etiã tu credas mihi. cũ tubone ficiũ siciliquid ueri teneo sis
cicepturus. Daturus ego quidres ponde nisiesse credendũ Sed inquis
Ñ nerait melius rationẽmͥ redderes ut et quocũq meducerot sineul la
seq: rertemeritate : eraa forttis se: Sedcũ res tanta sit ut tibi ratione

Expanded text:
putes eum adesse, qui tibi religionem sit traditurus: quonam modo illi fiputes eum adesse, qui tibi religionem sit traditurus: quonam modo illi fidem facturus es uero animo te accedere neque quicquam in te, quod ad hanc rem adtinet, doli atque simulationis esse? dices bona tua conscientia nihil te fingere, quantis poteris id ipsum adserens uerbis, sed tamen uerbis. non enim animi tui latebras, ita ut intime sciaris, homo homini aperire possis. at ille si dixerit: ecce credo tibi; sed nonne est aequius, ut etiam tu credas mihi, cum tu beneficium, si aliquid ueri teneo, sis accepturus, daturus ego? quid respondebimus nisi esse credendum? Sed, inquis, nonne erat melius, rationem mihi redderes. ut ea quocumque me duceret, sine ulla sequerer temeritate? erat fortasse; sed cum res tanta sit, ut deus tibi ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tur utnul laculpus it in regionibus credere: Quidenĩ & credere etcredu¬
lũ eẽ uito sũe quẽ ammodũ & ebriũ et ebriosũ es sequod qui certũ existi¬
mant Nullũ mihi abereposse amicũ uidetur: Si enĩtur peẽ aliquid
credere a ut t᷑pit̃ facit qui amicocredit aut nihilamico credens quo modo
amicũ uł ipsũ uł sea prellet ñ uideo: hic fortassedi ccis: concedit aliquidali quã¬
do eẽ credendũ: Nunc expedi quomodo in religionetur peñ sit credere
ante quã scire faciã si potero qđcirca extequaero. quidex istimes ingra¬
uiore culpaeẽ ⁊ religionẽ tradere indigno. anid qđ caibeis quuillã tra¬
dun lititꝰ credere si quẽ dicã indignũ n inte llegis. Eũ dico qui ficto pec¬
utore accedit: C̃cedisut arbitror magisculpandũ eẽttili omini pandere si
quas scã secretti. Quc̃ religiosis uiris deipsareligione aliquid ad firmã¬
tib: credere : Neq enĩ te aliud res pondere decuerit: Qua renunc sta

Expanded text:
tur, ut nulla culpa sit in religionibus credere. quid? si enim et credere et credulum esse uitiosum est, quemadmodum et ebrium et ebriosum esse? quod qui certum existimat, nullum mihi habere posse amicum uidetur. si enim turpe est aliquid credere, aut turpiter facit, qui amico credit, aut nihil amico credens quomodo amicum uel ipsum uel se appellet. non uideo. hic fortasse dicas : concedo aliquid aliquando esse credendum; nunc expedi, quomodo in religione turpe non sit credere antequam scire. faciam, si potero. quocirca ex te quaero, quid existimes in grauiore culpa esse, religionem tradere indigno, an id quod ab eis, qui illam tradunt, dicitur credere. si, quem dicam indignum, non intellegis, eum dico, qui ficto pectore accedit. concedis, ut arbitror, magis culpandum esse tali homini pandere si qua sunt sancta secreta quam religiosis uiris de ipsa religione aliquid adfirmantibus credere. neque enim te aliud respondere decuerit. quare nunc fac
Abbreviated transcription (Latin):
dequa inalio psalmo dicitur . dñi est salus et suꝑ populumtuum benedictiotua
sicutergo quod legitur dnĩ estsalus non ea salus intellegitur quiadñs saluus est
sedquia hi scilui sunt quosipsesaluos facit siccum legiturdĩ iustiti in eoquod scriptũ :
ignorantes dĩ iustitim & suam uolentes constituere non estilla intellegenda qua
ds iustus est sedqua iusti sunt homines quos gratiasua iustificat Indeenim salui
unde iusti qm̃ quod ait non estopussanis medicus sed maleh abentibus. ex posuit
consequenter dicens. Nonueni uocare iustos sed peccatores Nonigitur secundum
operti iustitiae quaenos fecimus sed secundum suam misericordiam saluos nos

Expanded text:
de qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. de qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei iustitia in eo, quod scriptum est: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, non est illa intellegenda. qua deus iustus est, sed qua iusti sunt homines, quos gratia sua iustificat. inde enim salui, unde iusti, quoniam, quod ait: Non est opus sanis medicus sed male habentibus, exposuit consequenter dicens: Non ueni uocare iustos sed peccatores. non igitur secundum opera iustitiae. quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos
Abbreviated transcription (Latin):
opertibona &x quo iustificamur. non quia prȩcesserunt iustificamur &
hoc est profundum de quo superius iam multa diximus. Continuo in eodem
pstilmo cum dixisset iustitiatua uelut montes dĩ subiunxit: iudicia tua
uelut multa habyssus: In deuenit ad salutem hominib: iumentisq com¬
munem : quic & ipsa & misericordiadĩ est & dicit. homines &iumenta scluos
facies dñe sicut multiplicata est miseri cordiatuad s̃ ut hinc intellegtimus
&iam illam salutem sempit̃nam & in mostalem de quadicit a postolus speenim
salui fstisumus. similiter &istam quȩ hominibus iumentisq communis est
gratis nos accipere non exoperibus ne fostequis e tollatur quia operabona ex
ipsius iustificatione opercmur.: Ipsius enim sumus figmentũ crecitunx p̃o ihũ
inoperibus bonis quȩprepartiuit ds̃ utin illis ambulemus Etilla ergosalus gratuntiẽ

Expanded text:
opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxit: Iudicia tua uelut multa abyssus. inde uenit ad salutem hominibus iumentisque communem. quia et ipsa ex misericordia dei est, et dicit: Homines et iumenta saluos facies, domine, sicut multiplicata est misericordia tua, deus, ut hinc intellegamus etiam illam salutem sempiternam et inmortalem. de qua dicit apostolus: Spe enim salui facti sumus, similiter ut istam, quae hominibus iumentisque communis est, gratis nos accipere non ex operibus, ne forte quis extollatur, quia opera bona ex ipsius iustificatione operamur. ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis. quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. et illa ergo salus gratuita est,
Abbreviated transcription (Latin):
rantes dĩ iustitiam & suam uolentes constituere. iustiticedĩ non sunt sũb iesti:
Illanam que iustitiadĩ commendatur in eo quod dicitur ignorcntesdĩ
iustitiam quanosexeius gratia iustisumus utipsa iustitiaeius nossimus cum
iusteuiuimus credentes ineum qui iustificat impium non illa quaipseiustus :
aeterna sua & incommutabili iustitia. Hȩcitaque iustitia quaȩ nos dĩmunere
iustissimus significatur in psalmo illo ubi scriptum est iustitiatua sicut montes
dĩ Montesquippedĩ scĩ eius sunt. Dequib: alibi dicitur suscipiant montes
pacem populo tuo. Et multa de his montibus scripta sunt figuraita locutione
quȩ commemorare nunc longumest sed quia hocipsum quodds̃ iustificat
homines nimis occulto iudiciofacit qm̃ gratuita gratia facit: sicũt gratia
non exo peribus alio quingratia iam nonest gratia: Ex hoc quippeincipiunt

Expanded text:
rantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. rantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio facit, quoniam gratuita gratia facit — si autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia; ex hoc quippe incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed sibi uentura est. ab eadem significatione non receditur. quia intellegatur
animȩpaisticipatio inidipsum idestrationalem crecituram cum sit mutabilis
non fieri beatm nisici proprio muttbili ad in commutabi lebonum idemq: commu¬
ne quod ds̃ est a quo suꝑha impietate absistit. humilipi etate conuersa sub¬
sistat. Inquo affectu proficiens quicquid boni facit dño facit hocest in eius lau¬
dem cuius graetiã pcepitutfaciat. Vndeest astio gratiarum. quae intimo fidelũ
mosterio caelebratur. Illud autem quod sequitur: & aduntiabunt iustitiã
cius populo quinascetur quem fecit dñs superioris sensus confirmatio est:
Nam quodibi distum est annuntiabiturd ño generatio uenturt hocdistum est
hic. annuntiabunt iustitiam eius Ipsa quippegeneratio queuentura ꝓphe¬
tata est piorum atquescõrum iustitiadĩest non ipsorum Ne sint ex illis quiigno¬

Expanded text:
sed sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur sed sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: Et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus, superioris sensus confirmatio est. nam quod ibi dictum est: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabunt iustitiam eius. ipsa quippe generatio, quae uentura prophetata est, piorum atque sanctorum iustitia dei est, non ipsorum, ne sint ex illis, qui igno
Abbreviated transcription (Latin):
quobeata fiat. sed illud in commutabile cuius pasticipatione &iam sapiens efficit᷑
siueitadictum est annuntiabitur dño generatio uentura : ac sidicctus dño placebunt
qui adnuntiabunt non sibi utita sitd nõ ad nuntiare sicut est dño uiuere sicdistũ
est quimanducat dñomanducat: Et qui non manducat dnõnon manductt
ad hoc quippe addidit & gratias agitdõ ut ostenderetur qui desset. dño facit id ÷
in eius laudefacit. Tuncenim reste. tunciuste. tuncpiefit cumopus bonum in
eius fit laude cuius gratia donatur ut fiat. Acꝑ hoc &iam si eomodo quispiã
uerbah ȩc intellegereuelit uteorum isteordosit annuntiabitur dño generatio
uentura. id estegeneratio ad nuntiabitur quaed̃o uentura est generato oscili¬
cet piorum atque sc̃orum quiaimpiorum &sceleratorum generatio. non dño

Expanded text:
quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicet piorum atque sanctorum, quia impiorum et sceleratorum generatio non domino
Abbreviated transcription (Latin):
futura prophecare: Adnuntiabitur in quit dño generatio uentura & ad nuntia¬
bunt iustiticm eius populo quinciscetur quem fecitañs. Nonait adnuntiab¬
turdñs generationi uentura: sed ad nunti abitur dño generatio uentura
quod nonsic accipiendum est tamquam nescienti aliquid ad nuntietur ut sciit:
sed sicut annuntiant angeli non solum nobis beneficiadĩ uerum &iam illi p̃ces nrt̃is:
Namscriptum est ubi angelus hominibus dicit : Ego obtuli memoriam orati¬
onis urẽ .: Nonut tuncds̃ nouerit quid uelimus uelquo indigeamus: Nouit
Sed quia necesseh abet rationalis creatura obtemperansdõ temporales caiuscis
ad deternam ueritatem referre. siue petendo quoderga sefiat. siue consulendo
quod faciat quipius mentis affectus est utipsa construatur nonut ds̃ instructur.
Nam & hȩcquaedam contestatio est rationalis creaturȩ qđ non sibi ipsa sitbonũ

Expanded text:
futura prophetare. adnuntiabitur, inquit. domino generatio uentura et adnuntiafutura prophetare. adnuntiabitur, inquit. domino generatio uentura et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit do minus. non ait: Adnuntiabitur dominus generationi uenturae, sed: Adnuntiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tamquam nescienti aliquid adnuntietur, ut sciat, sed sicut adnuntiant angeli non solum nobis beneficia dei uerum etiam illi preces nostras. nam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Ego obtuli memoriam orationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, quid uelimus uel quo indigeamus — nouit —, sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
In euuangelio suo locutus est: Sicutemipse cumm formadi a equalis estpctri
tam̃ ꝑ formam seruiquam ꝓpt̃nos ciccepit non suãuo lunititem sed patris sestice¬
re commendeiuit. Quitnto magis nos pro priapriuataque nra uolunitite con¬
temta quatene brcitisumus. Ad illud. Commime lum̃ ut in luminemur & uul¬
tus nr̃i nonerubes cant de bemus acce dere quod in luminait omnem hominemueni¬
entem in hucmundum . Vt cnima nr̃a ipsiuiuat i hoc enim etiam de nobis con¬
sequenter adiungit Cumdicit: & semenmeum serui& illi: qm̃ qui semi¬
nat bonum semen. filias est hominis: Bonum aatem semen. hi sunt fili i regni
Haecporro omnia quae in psalmo isto dicta sunt quianon ad praesens tempus. sed
ad futurorum prophetiã ꝑ tinebant. sicut &iam ipsisrebus apparet siceum conclu¬
dereuoluit utostenderetse non prȩsentia de monstrare uel narrare prȩterita. sed

Expanded text:
in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati sumus, ad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et semen meum seruiet illi, quoniam, qui seminat bonum semen, filius est hominis; bonum autem semen hi sunt filii regni. Haec porro omnia, quae in psalmo isto dicta sunt, quia non ad praesens tempus sed ad futurorum prophetiam pertinebant, sicut etiam ipsis rebus apparet, sic eam concludere uoluit, ut ostenderet se non praesentia demonstrare uel narrare praeterita sed
Abbreviated transcription (Latin):
non sibi sicut suꝑborum priuatosuo bonoldetantium & a communi omnium bono
qđ d s̃ est in anielatione resilientium. Hocutique deuitemus & communi potius uero
omnium bonorum perfrui. quam priuato nr̃o gaudere quaeramus ut quiuiuit iam
non sibiuiuat sicut ait apostolus. sedei qui proipsis mostuus est & resurrexit. Per
hocenim medictor effectus est. ut nos reconciliet dõ ꝑhumilitatem a quoꝑ impia m
suꝑbiam longereces seramus Nequeenim illut tantum scriptumest quod supra
posui. itium omnis peccati suꝑbia sed &iam hoc ibilegitur initium suꝑbide homi¬
nes apostatare adõ. Nonergo sibiui uat quisque sed xp̃o strci ensnon suam setipsi¬
us uo luntatem Et mainens in eius cerutite sicut &ipsefecit uolunttitem patris.
etmn anet in eius carittite. Haec quippenos cimmonens & exemplosuo exhortans

Expanded text:
non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod supra posui: Initium omnis peccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse dominabitur gentium. Hȩcecclesiae dilatione &iam suꝑbi. hocest diuites t̃re
ad dustisunt ut manducarent & quamuis non saturati. tamen adorant Hunc
quippe ordinem ꝓphecia psalmi hoc loco tenuit quemuidemus impleri. adiun¬
git autem In conspestueius procedũnt om̃s quidescendunt in terram Idestom̃s
bona amando terrena non in cȩlum ascendunt: Non enim feciunt qđ cut apł̃s:
sire surrexistis cum xp̃o. quȩ sursum sunt quȩrite ubixp̃s est indexteradĩ sedens: quȩ
sursum sunt scipite nonquȩ suꝑ terram: sed potius quantosibi bonis terrenis.
feliciores uidentus. tanto magis interram descendunt hocest interrena deprimuntur
& ideo in conspestueius procedant hocest ubupseuidet nonubi homines uident qui
eos ex celsos sublimesq arbitrantur: & dnima inquit mea ipsiuiuit. Ipsiutiq:

Expanded text:
et ipse dominabitur gentium. hac ecclesiae dilatatione etiam superbi. hoc est diuites terrae et ipse dominabitur gentium. hac ecclesiae dilatatione etiam superbi. hoc est diuites terrae adducti sunt. ut manducarent, et quamuis non saturati tamen adorant. hunc quippe ordinem prophetia psalmi hoc loco tenuit, quem uidemus impleri. adiungit autem: In conspectu eius procident omnes, qui descendunt in terram, id est omnes bona amando terrena non in caelum ascendunt. non enim faciunt, quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, quaerite. ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt, sapite, non quae super terram, sed potius, quanto sibi bonis terrenis feliciores uidentur, tanto magis in terram descendunt, hoc est in terrena deprimuntur. et ideo in conspectu eius procident, hoc est ubi ipse uidet, non ubi homines uident, qui eos excelsos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique,
Abbreviated transcription (Latin):
isto peregrinatione uenerimus e fide adspeciem abspeculo ad faciem ab enigmate ad pers¬
picuam ueritatem. Non tamen in conuenienter saturcitus dicitur pauꝑtate xp̃i qui pro
iustitia eius hocest propasticipatione uerbi aeterni quam inchoauit interim fide omnia
tem poralia non solum tempertenter contemnitbona uerum &iam patienter sustin& mala
Tales fuerunt piscatores & publicani quia abiesta huius mundi elegit ut confunderetar
fostia. Dehis distum est aedent pauperes & saturabuntur. sed quia istã saturitatem
non apud seipsos tenuerunt: quod am modo enim ructantes dm̃ laudarunt id est p̃dica¬
uerunt. quaerentes eum. hocest non sua quaerentes. sed incum caritate flagrantes.
eorum p̃dicatione com̃motus ut commemorentur & conuestantur addnm uniuersi fines
terre & adorant in conspestueius uniuersce patride gentium ꝗ m̃ dñi estregnum.

Expanded text:
ista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem, ab speculo ad faciem, ab aenigmate ad persista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem, ab speculo ad faciem, ab aenigmate ad perspicuam ueritatem. non tamen inconuenienter saturatus dicitur paupertate Christi. qui pro iustitia eius, hoc est pro participatione uerbi aeterni, quam inchoauit interim fide, omnia temporalia non solum temperanter contemnit bona, uerum etiam patienter sustinet mala. Tales fuerunt piscatores et publicani, quia abiecta huius mundi elegit, ut confunderet fortia. de his dictum est: Edent pauperes et saturabuntur. sed quia istam saturitatem non apud se ipsos tenuerunt, quodam modo enim ructantes dominum laudauerunt. hoc est praedicauerunt quaerentes eum, hoc est non sua quaerentes sed in eum caritate flagrantes. eorum praedicatione commotus est mundus. ut commemorentur et conuertantur ad dominum uniuersi fines terrae et adorent in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
mensam xp̃i & cccipiunt de corpore & sainguinctius. sed adortint tantũ non &i am
sccurantur q̃m nonimitantur manducantes enim paiuperem dedignantur ec̃ pauperes
quia xps pronobis passus est relinquens nobis exemplum ut sequamur uestigicacius
ueruntumen quodhumiliciuit semetipsum ftũtũs oboediens usque ad mostem mostem
autem crucis. asꝑnantur diuites & similia ꝑ p&i respuunt. Tumore non magnitudine infir¬
mittite ergo non scinitate : sed quia ds̃ eum excietiuit amostuis & donauitei nomenquod est suꝑ
omnenomen ut in nomineihũ flestatur omnegenu çȩlestium terestrium & infernorum fama
celsitudinis eius & gloria nominis eius i necclesia usquequaque diffusa ꝑ moti. & ipsi ueniunt
ad mensam manducant & adoraent. Nontamen saturantur : qui anone suriunt a sitiunt
iustitiam. Talesenim saturtibuntur: quã quã ꝑfesta saturitas in illa uita xt̾naerit cumex

Expanded text:
mensam Christi et accipiunt de corpore et sanguine eius, sed adorant tantum, non etiam mensam Christi et accipiunt de corpore et sanguine eius, sed adorant tantum, non etiam saturantur, quoniam non imitantur. manducantes enim pauperem dedignantur esse pauperes, quia Christus pro nobis passus est relinquens nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius. uerum tamen, quod humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis, aspernantur diuites et similia perpeti respuunt tumore non magnitudine, infirmitate ergo non sanitate. sed quia deus eum excitauit a mortuis et donauit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu flectatur omne genu caelestium, terrestrium et infernorum, fama celsitudinis eius et gloria nominis eius in ecclesia usquequaque diffusa permoti et ipsi ueniunt ad mensam, manducant et adorant, non tamen saturantur, quia non esuriunt et sitiunt iustitiam; tales enim saturabuntur. quamquam perfecta saturitas in illa uita aeterna erit, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsea mittat. sed quod infine seminauit cumuenerit minor patre hoc ꝑducat
ad speciem inqua aequalis non recessit a patre. Manducaiuer̃ & ad ortiuer̃ om̃s diuites
terre: Diuites terre suꝑbos intellegere debemus sireste superius pauperes humiles
intellegamus De quibus in euuangeliodicit Becti pauperes spũ qm̃ ipsorum est
regnum celorum. Ipsienim sunt miꝰtes lugentes esurientes & sitientes iustitiam misc¬
ricordes mundo corde pacifici & qui ꝑ secutionem patiuntur propter iustitiam:
quibus prȩdicationibus singillatim beatidinem adiunxit. Contraergo diuites
terre hocloco suꝑbi intellegendis. Nequ e enim frustra ita distinstisunt
ut depauperibus supra diceretur aedent pauperes & saturabuntus : Hicuero
manducauerunt & ad ortiuier̃ om̃s diuites terrae. Et ipsi quippe ad dastisunt ad

Expanded text:
ut ipse amittat, sed, quod in fide seminauit, cum uenit minor patre, hoc perducat ut ipse amittat, sed, quod in fide seminauit, cum uenit minor patre, hoc perducat ad speciem, in qua aequalis non recessit a patre. manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae; diuites terrae superbos intellegere debemus. si recte superius pauperes humiles intellegebamus, de quibus in euangelio dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum; ipsi enim sunt mites, lugentes, esurientes et sitientes iustitiam, miseri cordes, mundo corde, pacifici etqui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quibus praedicationibus singillatim beatitudinem adiunxit. contra ergo diuites terrae hoc loco superbi intellegendi sunt. neque enim frustra ita distincti sunt, ut de pauperibus supra diceretur: Edent pauperes et saturabuntur, hic uero: Manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae. et ipsi quippe adducti sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna &xpestatio est lamuero illud e ligno quod non apparet quod fixum occuliti¬
tur unde cotum illud&x surgitur. ꝓfunditatem significat gratuite gratiae in quomul¬
torum ingenia conteruntur id uestigare conantia ut adextremum eis dicatur
O homo tuquises utrespandeasdõ ViueNt ergo corda saturtitorum pauperum
in saeculum scłi : hocest humilium caritate flagrantium non sua quaerentium sed sco¬
rum sociaettite gaudentium. Hoc primitus in apostolis fastum est. sedlaudando
dm̃ id est predicando graciamdĩ quamdictum est laud abunt dñm quire quirunt
cum quid populorum ad quisieriNt in eo quod sequitur uide : Commemorabuntur
inquit & conuestentur addñm uniuersi finesterite & ad orabunt in conspestueius
uniuersae patriae gentium ꝗm̃dñi est regnum & ipsed ominabitur gentium: Illeinris is
illecruci fixus illederelictus hocregnum ad quirit & tradet infine dõ &lpatri: Non

Expanded text:
superna expectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultasuperna expectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae; in quo multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur:s o homo tu quis es, qui respondeas deo? Viuent ergo corda saturatorum pauperum in saeculum saeculi, hoc est humilium caritate flagrantium, non sua quaerentium sed sanctorum societate gaudentium. hoc primitus in apostolis factum est. sed laudando deum, id est praedicando gratiam dei, quoniam dictum est: Laudabunt dominum, qui requirunt eum. quid populorum adquisierint, in eo, quod sequitur, uide. Commemorabuntur, inquit, et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersaille crucifixus, ille derelictus hoc regnum adquirit et tradet in fine deo et patri, non
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ fides ꝑdilectionem operatur. in futuro autem scło ꝑfecta & plencicari¬
tas. sineullamalorum toleranti non defidecredit quod non uidet necspedeside¬
rat qđ non tenet. sed inae ternum ueritatis in commutabilem speciem contem¬
plabitur. Cuius sine finequietum opuserit laudare quodamcit &a mare
quod laudat. Dehacconsequenter dicit. scire&icm suꝑeminentem scientiã
caritis asep̃ utimpleamini in omnem plenitudinemdĩ In hoc mysterio figura
erucis ostenditur. quienim quid uoluit mostuus est: quomodo uoluit moftuus ẽ
Nonfrustitugitur talegenus mostis elegit nisi in coquoque latitudinis huuis
elonq tudinis &ulatudinis & profunditatis magister & sisteret: Nam latitudo
ganimitati tribuitur .: Alttudo estinea lignipaste quae cibillo quod transuersum
figitur . sursumuersus relinquitur. Hocest adcapud crucifixi quia benesperantium

Expanded text:
tione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo perfecta et plena caritione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit, quod non uidet, nec spe desiderat, quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare. quod amat, et amare, quod laudat. de hac consequenter dicit: Scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo ganimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi. quia bene sperantium
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ ihũ xp̃i. id est non commoda priucita sectantes. sed in commune
ubi salus omnium est consulentes. Nam deipsopane quotales saturantur
quodam loco apostolus dicit. Vnus panis unum corpus multi sumus :
quidergo comp̃hendere quȩ sit inquit latitudo. sicutiam dixi inbonis qui¬
bus beniuolentia porrigitur usque addiligendos in imicos. Et longitudo
ut longanimitate prohaclatitudine molestiae tolerentur. & altitu¬
do ut prohis aeternum quod insuꝑnis est premium. non uanum aliqͥd
temporale speretur. Et profundum unde gratuita gratiadĩ secun¬
dum secretum & abditum uoluntatis eius existit. Ibienim radicati.
ibi fundati sumus. Radicati propter agriculturam. fundati propter edi¬
ficationem: Quaeqm̃ non est ab homine dicitalio loco idem apostolus
dĩ a gricultura dĩedificatio estis: hoc totum agitur cum in hac nr̃ã peregrina¬

Expanded text:
sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes sed in commune, sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes; nam de ipso pane. quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: Unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus. quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos. et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemium, non uanum aliquid temporale speretur. et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius existit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus, radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hac nostra peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
ra nominatur. quderis cuius reigratia hoc su pradixerat. propt̃ quod p&lonon
in firmari in tribulationibus meis ꝓuobis. hocergo eisoptat ut non in firmentur
in tribulationibus apostoli quaspro illis sustinebat. et propterhoc genua flec¬
tebat ad patrem. Proinde non infirmari undeillis sit: sequitur & dicit. ut det
uobis secundum diuitias gloriae sucie uistutẽ corroborari ꝑsp̃m eius. lȩȩsunt
diuitiae dequibus dicit. Oaltitudo diuitiarum. additas enimhabent eusas.
ubi nullis meritis precedentib: quid habemus quod non accepimus : deindeseqt¬
& quid optet adiungit: In in terioreinquit homine habitare xp̃m̃ ꝑfidem in cordo¬
uestris hȩcestuita cordium quiauiuimus in sđm scłi. ab inicio fidei us que
ad finem speciei. Vtincarittete inquit rudicti & fundtti prȩualecitis
comprehendere cumomnibus sc̃is. Ituest communio cuiusdam diuinę
celestisq reipublice: Hinc saturantur pauperes non sua querentes

Expanded text:
ra nominatur. quaeris, cuius rei gratia. hoc supra diierat: Propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit, sequitur et dicit: Ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit:s o altitudo diuitiarum! abditas enim habent causas, ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus, quod non accepimus? deinde sequitur et, quid optet, adiungit: In interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in corduestris. haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei. ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque rei publicae; hinc saturantur pauperes non sua quaerentes,
Abbreviated transcription (Latin):
fundo Sed cum in excelsodicitur : sublimitatis eminentid commendatur. Cum aũt
in profundo difficultas inuestigationis & cognitionis Vndc &illud dõdicitur:
Quammagnificata sunt opertetuah̃e. nimis profunde factae sunt cogitationes
tude: Etiterum. Iudiciatua uelut multa habyssus. Hincigiturest illud apłi.
quod requirendum intercetera posuisti. Huius reigratia inquit flesto genua met

Expanded text:
fundo, sed, cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur, cum autem fundo, sed, cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur, cum autem in profundo, difficultas inuestigationis et cognitionis. unde et illud deo dicitur: Quam magnificata sunt opera tua, domine! nimis profundae factae sunt cogitationes tuae. et iterum: Iudicia tua uelut multa abyssus. hinc igitur est illud apostoli, quod requirendum inter cetera posuisti: Huius rei gratia, inquit, flecto genua mea
Abbreviated transcription (Latin):
exercetur quesẽ ad subueniendum quaquauersum potest porrigit : & haeclati¬
tudo est: Nune lon ganimitate ad diuersa tolerat & ineo quoduerticit tenuit ꝑscue¬
rater ̃ ibae longitudoest: Hocautem totum propter adipiscendan uitam sticit
acternam quȩilli promittitur in excelso & hȩc altitudo est Existit uero ut
occulto ista caritas. ubi fundati quodam modo & radicati sumus ubi citus ae
uoluntatisdi nonuestigantur cuius gratia sumus saluifaieti Non exoperibus iutitie
quȩ nos fecimus. sed secundum eius miscricordiam. uoluntari ae quippegenuit nos
uerbo ueritatis & hoc uoluntas eius in abdito est. Cuius secreti profunditatem quodam
modo expauescens a postolus clamat. Daltitudo diuitiarum sapientiae & scientiȩd
quam inscrutabilia sunt iudiciaeius & inuestigabiles uixeius: qui senim cognouit
sensum dñi: & hocest profundum altitudo quippecommune nomenest: excelso & pro¬

Expanded text:
exercetur, qua se ad subveniendum quaquaversum potest, porrigit; et haec latiexercetur, qua se ad subveniendum quaquaversum potest, porrigit; et haec latitudo est; nunc longanimitate adversa tolerat, et in eo quod veraciter tenuit perseverat, et haec longitudo est: hoc autem totum propter adipiscendam vitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. Existit vero ex occulto ista charitas, ubi fundati quodammodo et rauoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe genuit nos , uerbo ueritatis. et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo expauescens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? et hoc est profundum. altitudo quippe commune nomen est excelso et pro
Abbreviated transcription (Latin):
iitium dutem omnis peccati suꝑbia: qui ad iabolus inre uocabi liter in exteriora
progressus est Hominemque inuidendo & eisimile aliquid suadendo deiecit:
cuihomini inquadam scriptura dicitur. quid suꝑbit terra &cinis : qm̃ inuita
suc ꝓiecit intima sua Inuittis uadistum est tmquã in propria sua & quasi priuata
qua e delestatur omnis suꝑbid Vnde caritas in commune magis quã in priuctũ
consulens dicitur non qucerere quae sucis̃. Hacuiuit corda in scłm scłi : tam quam
saturata pane cȩlesti De quadicit ipse saturcitor. Nisiman duca ueritis carnem meã
& sanguinem biberitis. non habebitis uitam in uobis. Merito ergo istorum quiscatu¬
santur. uiuent corda in scłm scłi: Vita enim xp̃s est : qui habitat incordibus eorum.
interim ꝑfidem post&iam ꝑspeciem. Vident enim tunc ꝑspeculum inenigmat e:¬
tuncdutem sticicad faciem Vndcipsa caritas nuncinbonis operibus dilestionis

Expanded text:
m saeculi. initium autem omnis peccati superbia, qua diabolus inreuocabiliter in exteriora m saeculi. initium autem omnis peccati superbia, qua diabolus inreuocabiliter in exteriora progressus est hominemque inuidendo et ei simile aliquid suadendo deiecit. ! cui homini in quadam scriptura dicitur: Quid superbit terra et cinis, quoniam in uita sua proiecit intima sua? in uita sua\' dictum est tamquam in propria sua et quasi priuata, qua delectatur omnis superbia. Unde caritas in commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in saeculum saeculi tamquam saturata pane caelesti, de qua dicit ipse saturator: Nisi manducaueritis carnem meam et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis. merito ergo istorum. qui saturantur, uiuent corda in saeculum saeculi. uita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam tunc autem facie ad faciem. Unde ipsa charitas nunc in bonis operibus dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
reddam coramtimentib eũ : continuo subiunexit: Aedentpc̃iuperes & scitura¬
buntur.: Ipsienim saturabuntur pane quidecȩlo descendit qui ei coherentes aeus
pacem dilestionemque seruantes imitantur eius humilitatem. Id eo pauperes in
hae paupestate & sciturititc. praecipue a postoli claruerunt. Etlaudabunt in¬
quitdnm̃ quirequirunteum. intellegententes non meritorum suorum sed illius ẽẽ
qratie quosaturcta sunt Requirunt enim eum. qui a non sunt ex eis qui suaquer̃
tribulationem uel mostem : uiuent cordeeorum inscłm scłi. Haec uit cordis non
est insensibus corporis. secretaest in lucequaeintus est: non intenebris quȩforis sunt
infine precepti: non ininitiopeccati finis autem praecepti. est caritas. decordepuro
& conscientiabona & fide non fista. Caritas quaenonemulatur non in flatur: quia

Expanded text:
reddam coram timentibus eum, continuo subiunxit: Edent pauperes et saturareddam coram timentibus eum, continuo subiunxit: Edent pauperes et saturabuntur. ipsi enim saturabuntur pane, qui de caelo descendit, qui ei cohaerentes et eius pacem dilectionemque seruantes imitantur eius humilitatem; ideo pauperes. in hac paupertate et saturitate praecipue apostoli claruerunt. et laudabunt. inquit, dominum, qui requirunt eum intellegentes non meritorum suorum sed illius esse gratiae. quod saturati sunt. requirunt enim eum, quia non sunt ex eis, qui sua quaetribulationem uel mortem, uiuent corda eorum in saeculum saeculi. haec uita cordis non est in sensibus corporis; secreta est in luce, quae intus est, non in tenebris, quae foris sunt, in fine praecepti, non in initio peccati. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, caritas, quae non aemulatur, non inflatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quam uistoinsultunt quod intemporalibus derelinqueris: in eclesia magna confite¬
bortibi: Nonquanta ista synagogaest qude inridet mostem derelisti sedinecclesi a
magna diffusci ꝑomnes gentes quitredit in pesurrestionem non derelisti. hecest unica
illa quam petit demanucanis erui: de qua&iã paulo antedixi in medio ecclesiue
Confessio autem non tantum pecctorum est sed & laudĩ est sicutipse ineuu angebo
Confiteortibi inquit pat̃ dñe cceli & terre. qui abscondisti hȩc iscpientib & pruden¬
tibus & reuelastiea paruulis: Ideosequitur &dicit uotamet reddam coram
timentib: eum: Aedent pduperes & saturtibuntur & laud abuntdnm qui requir̃
cum : Ipsisunt paruuli dequib: dixit & reuelastiea paruulis: timentes eum:
et pauperes id esthumiles qui non alta sapiunt sed timent timoreillo casto non
quopoena formidatur sed quogratia conseruatur: uottiuero sua sacrificium uult
intellegi corporissui: quodestfideliũ sacramentũ. Ideo cum dixisset uota mea

Expanded text:
quam victo insultant, quod me in temporalibus dereliqueris? In Ecclesia magna confitebor tibi: non quanta ista Synagoga est, quae irridet mortem derelicti, sed in Ecclesia magna diffusa per omnes gentes, quae credit in resurrectionem non derelicti. Haec est unica illa quam petit de manu canis erui, de qua etiam paulo ante dixit, In medio Ecclesiae oquitur. Confessio autem non tantum peccatorum est, sed et laudis Dei; sicut ipse in Evangelio, Confitebor tibi, inquit, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Idetimentibus eum. edent pauperes et saturabuntur et laudabunt dominum. qui requirunt eum. ipsi sunt paruuli, de quibus dixit: Et reuelasti ea paruulis, timentes eum et pauperes, id est humiles, qui non alta sapiunt, sed timent timore illo casto, non quo poena formidatur, sed quo gratia conseruatur. Vota uero sua sacrificium uult intellegi corporis sui, quod\' est fidelium sacramentum. ideo cum dixisset: Vota mea
Abbreviated transcription (Latin):
rei curã quã liben t̃audi re ꝓfecto uider&. Qugꝓpt̃ e it̃ curio sideq¬
nito eo regula quo studiosi em̃dandoẽ: Vidergit᷑ utrũ &il lasupq¬
rtora emdanda sint. Quurenĩ ñ ẽsus pictosi nomi neindignus fu

Expanded text:
rei curam, cum libenter audiret, profecto uideretur. quapropter etiam curiosi defrei curam, cum libenter audiret, profecto uideretur. quapropter etiam curiosi definitio ea regula. qua studiosi, emendanda est. uide igitur, utrum et illa superiora emendanda sint. cur enim non et suspiciosi nomine indignus