comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine ipseacceperat baptizandipoͣstẽa¬
ten ut io hannis baptismus dicer&ur. nescieb
utrum sic ess& daturus &c&eris anuero pro¬
prium baptis mum sic habitur us ut ꝑ quemli¬
b& dar&ur: siue excellentioris gratiaeminis¬
trum siue inferioris : siue percentem fructũ
horunen siue sexagen. siue triceni siue per
frustum siue ꝑ paleam: non nisi illius unius
ẽẽ cognoscer&ur: & hoc ꝑ spm didicit ueliu
columbam descendentem & manentem suꝑs
Itaq: inuenimus dictum ab apostolis & gloria
meam quamuis utique in dno &ministeriũ mi
& prudentiã meã & euangeliũ meũ quã uis ut¬
que a dño in pertitum atque donatum. baptis¬
mus autemmeus nemoeorum dixit omnino.
Neque enim omniumaequalis est gloria: nei
ministrant omnes aequaliter. Nec aequali
prudentia sunt omnes praediti & in euane¬
lizando alius alio melius operatur: & ideo dic
potest alius alio doctior: & ip̃sa doctrina salu¬

Expanded text:
plenitudine ipse acceperat baptizandi potestaplenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaprudentia sunt omnes praediti, et in evangelizando alius alio melius operatur, et ideo dici potest alius alio doctior in ipsa doctrina salu
Abbreviated transcription (Latin):
minum senomina diuidebant: Cumenim
tantum ual& baptis mus ꝑ hominẽ conter¬
tibilem quantum ꝑ apostolum datus itans
illius. necillius: sed xpiesse cognoscitur
quod in ipso dño iohannes ꝑillam̃ columbae
speciaem sedi dicis se testatur: Nam secundũ
quid aliud dixerit. &e gonesciebam eũ non
plane uideo. si enimeum omnino nescir&
non uenienti adbaptismum suum dicer&.
Egoate de beo baptizari. quidestergo qđ
dentem decelo: & mansit supereum &
gonesciebameum: sed quime misit baptiza¬
re inaqua ipsemihi dixit: superquem ui
deris spͥmdescendentem decaelo & manen¬
tem suꝑ eum ipse est quibaptitat inspusco Co¬
lumbautiq: super baptitatum descenderit
dhuc autemuenienti ut baptitar&ur dixerat
goa tedebeo baptizari Iamer gosciebateũ.
si factum sit : nis quia secuindum aliqui deũ
sciebat secundum aliquid ad huc nesciebat᷑
uiebat uidelic& sponsum filium di. decuius ple¬
studine omnes acciperent: sedq sicexcius

Expanded text:
minum se nomina diuidebant. cum enim minum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per apostolum datus, ita nec illius nec illius, sed Christi esse cognoscitur; quod in ipso domino Iohannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizari. quid est ergo qdentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu sancto? columba utique super baptizatum descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius
Abbreviated transcription (Latin):
miistrũdeur illius est baptis mus de quo dic¬
umesi ic est quibapticat sed neq ipsis io¬
innis baptismus iteratus est cum abeobap¬
tizatos baptizariinxp̃o paulus a postolus ius sit
quodenim ab amicosponsi non acce perant.
hoc ab eo ipso sponso accipere debue runt. De
quo ille amicus dixerat: hic est quibapti zat
tis misui potestatem dare alicui uel aliquibus
precipus seruis suis quos iam fecis s& ami¬
cos suos: qualib: ait. Iamnonuos dicam ser¬
uos sed amicos: ut quem ad modum ꝑuirga
florentem de monstratus est aaron sacerdos
itamn eius ecclesi a ubi plura & maiora mira¬
cula facta sunt ꝑ aliquod signũ de monstra¬
rentur excellentioris scĩtatis ministri
dis pensatores mysteriorum quisolibapti¬
rideberent sed si hoc fies & quamuis eis
adno attributus tamen ipsorumiam bapi¬
mus dicer&ur sic ut baptis mus iohannis
it. Idco paulus gratias agit dõ: quod ne mi¬
nemipsorum baptizauerat. qui tamqua
oblitimcuius nomine baptizaties sent ꝑ hi¬

Expanded text:
s de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ipsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo baptizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat tismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per ho
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ paulus debuit: quseadem unitatȩ
contine bantur. Anforte fraudatores &ra¬
paces ad columbȩ illius unice membra pen¬
tinent : & ille non pertin& cui potestas ipse
cendentem monstrata est immo uero illes
time pertin& sti uerõ ł occansione alicus
scandali uel ultimȩ uentilatione atritico ses¬
randi nequaquam ꝑtinent & tamen posti¬
lum baptizatum est post istos non baptigo¬
tur quȩ igitur causa est : nisi quia bapos¬
ma quod illos iussit paulus accipese non ho
quod ꝑio hannem dabatur & ideo in eadens
saunitate ecclesiȩ baptismus xp̃i sibaptia
foeneratore tradatur rep&i non potest: bas¬
tis mum autem iohannis &iam ab ip so
iohanne accipientes posteaxpͥibaptis mobap

Expanded text:
Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent et ille non pertinet, cui potestas ipsa cendente monstrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quia baptisma, quod illos iussit Paulus accipere, non hoc erat quod per Iohannem dabatur? et ideo in eadem ipsa unitate ecclesiae baptismus Christi, si baptizante faeneratore tradatur, repeti non potest, baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi bap
Abbreviated transcription (Latin):
subnixus qui non aduersarius dinsprȩcur¬
sor acpredicator fuit. qui dñm nontantum
uerbis pracnuntiauit: sed & oculis ostendit.
tizauit: sic baptizare non meruit : ut posteũ
baptizarentur. quiabeo fuerint baptizati. &
postauaros fraudatores rapaces faenerato¬
es nemo quemquam in ecclesia baptizandũ
puta bit : Nonne cum haec inuidiose clamaue¬
ro respond&ur mihi quid hoc in dignum pu¬
tas: quasi aut iohannes ex honoratus sit aut
uarus honoratus: sed illius baptis mum.
onopostuit iterari. de quoidem iohannes. ait:
ministrũd&ur illius est baptismus de quodic¬
umestihicest quibaptizat. sed neq: ipsius io¬
annis baptismus iteratus est Cum ab eo bap¬
non baptizatur si propterea paulus post io¬
hannem baptizauit quia io hanne melior
erat curnon &erprianus post faenerat¬
res collegas suos baptiz auit quib ultra c̃¬
parationem melior erat: si propterea pͥ
tales collegas crprianus non baptizauit
quia in unitate cum illo erant nec post

Expanded text:
rsarius domini sed praecursor ac paedicatorfuit, qui dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, tizauit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quministrum detur, illius est Baptismus de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed neque ipsius Joannis baptismus iteratus est, cum ab eo bapnon baptizatur? si propterea Paulus post Iohannem baptizauit, quia Iohanne melior erat, cur non et Cyprianus post faeneratores collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : Potens est inquit dñs misericordia
ia indulgentiam darecosq. qui ad ecclesiam
mpliciter ammissi in ecclesia dormierunt
pecelesiae suae muneribus non separare
ene quidem prae sumpsit. quod carita su¬
tatis cooperire pos s& multitudinem pec¬
torum: Quod si habebat baptismum.
& ab his non recte sentie batur le quecos denuo
Saptiiandor ec censebant dderdratuor dob¬
periebat caritas uintatis. quapadiadne de li¬
ta nondiabolita discessio sedleit anqunde uite¬
tatio bnec eis sc apostolur dieor debquid qlites
sapie bantednis reuaelareneudeouas stis
quiper sacrilegam precisonedib uost aua
tsmus rebaptrant si autem incatholica foli
ost nec baptrant sueergo rebapicilo pas¬
ue nonbaptidant non sunt inum culis pae¬
cis uoide cui lib& istorum uulneri ad labe¬
ant medicinam. tio sautemi slad eceleaero

Expanded text:
sunt? Potens est Dominus misericordia sunt? Potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi, in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separarebene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu inerat ista non diabolica discessio, sed humana temptatio, donec eis, sicut apostolus dicit, si quid aliter sapiebant dominus reuelaret. et ideo uae istis, qui per sacrilegam praecisionem ab unitate tismus, rebaptizant, si autem in catholica sola est, nec baptizant. siue ergo rebaptizent sine non baptizent, non sunt in uinculo pacis, unde cuilibet istorum uulneri adhibeant me
Abbreviated transcription (Latin):
runt : Apesas simum enim sacrileuamen¬
na schismatis. sinulla fuit causa separato¬
nis: Mulla muero fuis secausam separatio¬
nis appar& si mali&iam corurto bono ses
unitate non maculant: Nonautem maco¬
lari inunitate bonos. &iam a cognitis malis do¬
cemus teste er priano quidicit in prȩcritum
deheres ad ecclesiam uenientes si neb aptis mo
ãmmis sos. quorum tamen ne faria sacrilenia
quae suꝑeoserant. qui abaptismodimis san
erant : s polluere & ꝑdere non potuerunt
ecclesie sc̃itatem. nulla malorum contagione
potest perire: qua propter sicr prianun
uerum dixisse consentiunt eoteste uincun¬
tur icrimine schis matis: sicrprianũ fal¬
sum dixisse contendunt. eoteste nonutan¬
tur inquaestione baptismatis: sed nunc̃ qđ
cumbeato cipriano homine pacifico sermo¬
mmari instituimus ꝑ agamus: quicum sibiop¬
oscus s&. quod dicia fratrib: nouerat quid
rgo fi& dehis qui in preeritum đhaere
adecclesian uenientes nne baptis moanis

Expanded text:
runt. apertissimum enim sacrilegium emrunt. apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla fuit causa separationis. nullam uero fuisse causam separationis apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant.non autem maculari in unitate bonos etiam a cognitis malis docemus teste Cypriano, qui dicit in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos; quorum tamen nefaria sacrilegia quae super eos erant, quia baptismo dimissa. non erant, si polluere et perdere non potuerunt ecclesiae sanctitatem, nulla malorum contagione potest perire. quapropter si Cyprianum uerum dixisse consentiunt, eo teste conuincuntur in crimine schismatis, si Cyprianum falsum dixisse contendunt, eo teste non utantur in quaestione baptismatis. Sed nunc quod cum beato Cypriano homine pacifico sermocinari instituimus peragamus. qui cum sibi opposuisset quod dici a fratribus nouerat: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admis
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam talium communione maculatam.
it nonobesse cuiquam inunitate ꝑmanenti
iena &ianinota peccata: Illud autem quia
ere nom possunt. perisre tunc ecclesiam
contagione cominunionis eorum: qiu sinebap¬
tismoadeam sicut crprianus dicit am̃mis uĩ
Alioqum ne coriginem suam poterunt aese¬
nisunt intercepriani passionem a diuuulo¬
rum codicum exustionem : undeistieso ner¬
marum suarũ fumos pctanter occa sionem
faciendi schis matis inuenerunt sicatti consil¬
lumor do declarat restat ut fateanton. mallas
malorum &iam cogintorumtalia conrdeumuo¬
ne contoninari unitatem xpiy quod cunmfis¬
si fuerint noninuenient causam currstab
ecclesisorbis terrarum: quas ꝑapostolobi
institutas pariter legimus se parare debuis
contendant : quia neque illt quorouuir liba
malorum conmixtione perise potuerum
isti quinon perirent sicũ ilit  anrum pe
mansissent separandos eabeuss urum pet¬
douinculum pacis utiq inschuisi nl&tipiers¬

Expanded text:
ecclesiam talium communione maculatam ecclesiam talium communione maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere non possunt, perisse tunc ecclesiam contagione communionis eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi sunt — alioquin nec originem suam poterunt adseni sunt inter Cypriani passionem et diuinorum codicum exustionem, unde isti calumniarum suarum fumos iactantes occasionem faciendi schismatis inuenerunt, sicut consulum ordo declarat —,restat ut fateantur nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari unitatem Christi. quod cum fassi fuerint, non inuenient causam, cur se ab ecclesiis orbis terrarum, quas per apostolos institutas pariter legimus. separare debuisse contendant, quia neque illae quorumlibet malorum commixtione perire potuerunt et isti, qui non perirent si cum illis in unitate mansissent, separando se ab eis et rumpendo uinculum pacis utique in schismate perie
Abbreviated transcription (Latin):
CCLESIAE CAtHOLACE ENU¬
suaudinem prestinam nunettidesde
cionhaer &icis uel sdus maticis ue¬
nientes. sic uangelicis uerbis consecratum
baptismum ꝑceperunt denuononbaptiron.¬
tur beatoer prianoteste utimur. Ipse quip¬
pesibi quȩ stionem proposuit. Exore utique
fratrum: siue quaerentiũ ueritatem siue
proueritate certantium: Inter dis putatio¬
nes enim suas. quib: uolebat ostenderedenu¬
obaptizandos haer&icos. Dequibus satis pro
tempore libris superioribus dis seruimus
ait: sed dic̃ aliquis. quider gofi& de his qui
npr&eritũ dehȩresi ad ecclesiam uenientes
sine baptis moam missi sunt. Hic tota causa
donatitarũ cum quibus nobis de hac quaer¬
dione conflictus est penitus naufragauit:
ienim uere baptis mum non habebant qui
enientes abhaer&icis ita suscipie bantur.
suꝑeoserant peccataeorum: cũcom mu¬
ncatum est talibus. siue abeis quesant ante.
prianum. siue abipsoci priano : necesse :
unum dicatur ex duob aut peris se iãtune

Expanded text:
cclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentium ueritatem siue pro ueritate certantium. inter disputationes enim suas, quibus uolebat ostendere denuo baptizandos haereticos, de quibus satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ntus & foris peruersitas hominum cor¬
igenda est : diuin auero sac ramenta
peloquia non hominib: tribuenda: Non
taq patrocinatur her&icis qui non eis
fribuit quod s̃i & apud eos non tamen ipso¬
um esse cognoscit: Non nos concedimur
haerecico baptismum: sed illius baptis mu
dequo dictum est. hic est qubbaptididibicum¬
da is deneni mus agnoscimai. & bidis urte

Expanded text:
intus et foris peruersitas hominum corintus et foris peruersitas hominum corrigenda est, diuina uero sacramenta et eloquia non hominibus tribuenda. non itaque patrocinatur haereticis, qui non eis tribuit quod etsi aput eos, non tamen ipsorum esse cognoscit. non nos concedimus haeretico baptismum, sed illius baptismum, de quo dictum est: hic est qui baptizat, ubicumque inuenerimus agnoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Alis uer bisdm̃i ubiant: quino nefiooetum
aduer sus me est a quimecuma uun collito
s par git : et foris ergofiunt aliqua mno¬
iinexp̃i non contra ecclesiam : & intus ex
pastẽ diaboli contraeclesiam : Quid quod
&iam mirumest quod accidere posse inue¬
nit. quidiligenter aduertit quos dam saluaca¬
ritate docere aliquid inutile: sicut parus gentes
iudauzare cogebat sicut ipse crprianur hȩ¬
r&icos denuobaptizari : ⁊inde talibus bonis
membris incaritate radicatis & in aliquo ñ
recte in gredientib: dicita pastolus: siquid
aliter sapitis id quo quedr̃ uobis reuelabit:¬
& quos dam rursus sine caritate docere ali¬
quid salubre dequalib: dñrait: Cathe dram
mossi sedent : que dicunt facite quae autem
fatiunt. facrrenolite : Dicunt enim & non
faciunt : Vnde & apostolus de illis inuidis
a maliuolis xpianam tamen salutem ad nun¬
tiantib: : siueo ccassione inquit: siue ue¬
ritatexp̃s ad nunti&ur : qua propter &

Expanded text:
illis uerbis domini ubi ait:quinon est mecum illis uerbis domini ubi ait:quinon est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. et foris ergo fiunt aliqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte diaboli contra ecclesiam. Quid quod etiam mirum est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id quoque deus uobis reuelabit —, et quosdam rursus sine caritate docere aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. unde et apostolus de illis inuidis et maliuolis, christianam tamen salutem adnuntiantibus: siue occasione, inquit, siue ueritate Christus adnuntietur. quapropter et
Abbreviated transcription (Latin):
entes: possunt tamen & accipere & habere
& darebaptis miscitatem: nullo modo suap
uer sitate uiolatam. sicut exxipnlus spians
litteris ãmmonemur Vt quid tribirums
haeresicis aliena : ut quid dicimus eorumẽt
quod epiest : ac non potius ieis &imperu¬
toras noi signacognoscimus & desedosu
factaemendamus quapropter aliud est.
quidem sicut dicit screrprianureos dio
unturineccles a sunt in nominexpiloqui
Aliudeos qui foris runt ei contraecele siam
fatiunt sin nomine xp̃ibaptirari sed&
multiquiintus runt contraecolenam facr¬
unt male iuuendo c insua mustaenuir firin
animas traducendo & non nulliquifonis
sunt ap̃i nomine loquunturtneeo perar
qua e xepisunt sed forisce prolubepirru
quando eos ut sanentur uel corrouintorel
erat quicum discipulis non se quebmia qcꝗͣn¬
a in nomine cpiex pellebat dac mouam qđ
dñs ne pluber&ur ammonunt eniamo ins
utique in quo sautiuserat curandusesuo

Expanded text:
nentes, possunt tamen accipere et habere nentes, possunt tamen accipere et habere et dare Baptismi sanctitatem, nullo modo sua perversitate violatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris admonemur; utquid tribuimus haereticis aliena? utquid dicimus eorum esse quod Christi est; ac non potius in eis et Imperatoris nostri signa cognoscimus, et desertorum facta emendamus? Quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui intus in Ecclesia sunt, in nomine Christi loqui; aliud eos qui foris sunt, ebaptizare. sed et multi qui intus sunt . contra ecclesiam faciunt male uiuendo et in suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur nec operari quae Christi sunt sed foris esse prohibentur, quando eos ut sanentur uel corripimus uel erat qui cum discipulis non sequebatur et in nomine Christi expellebat daemonia, quod dominus ne prohiberetur ammonuit, quamuis utique in quo saucius erat curandus esset
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem ipse utrumque nosam mon&
& intus fuis se. quos dam non seruantes beni¬
uolam caritatem : sed ininuidia & maliuola
dissensioneuersatos. De quib: paulus a postłs
locutus est& ex pastediabolies seinuidor sicut
inepistala quam de zelo & liuore scripsit aꝑ¬
tis sima uoce testatur: Quamobrem cum
mani festum sit fieriposse: ut in eis qui sunt
expaste diaboli scintamen sit sac ramentum
xp̃i Non ad salutem sed adiuditiumeorum
non solum si postacceptum baptis mumꝑuer¬
tantur: sed &iam sitales accipiant sicut idem
n prianus ostendit seculo uerbis solis a ñ fac¬
tis renuntiantes : Necideo sicorrecti postea
Terint illud quod ꝑuer s̃ accsperant iteran¬
um est: quantũ ar bitor iamclar& a liqu&
nista questione debaptis mo non ee cogitan
um quisd& sed qui dd& : Autquis accipiat
ed quid accipiat: Aut quis haheat. sed quid
abeat: sienim homines ex parte diaboli &
leo nequaquam ad columbamunicam pesti¬

Expanded text:
quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli sanctum tamen sit sacramentum Christi non ad salutem, sed ad iudicium eorum, non solum si post acceptum baptismum peruertantur, sed etiam si tales accipiant, sicut idem Cyprianus ostendit, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, nec ideo, si correcti postea fuerint, illud quod peruersi acceperant iterandum est, quantum arbitror, iam claret et liquet in ista quaestione de badum quis det, sed quid det; aut quis accipiat, sed quid accipiat; aut quis habeat, sed quid habeat. Si enim homines ex parte diaboli, et ideo nequaquam ad columbam unicam perti
Abbreviated transcription (Latin):
haer &icur. istemagus: quod si ipsadiuisio qr
uio latae caritatis certis simum indicium est
grauius hab&ur malum : concedortaes se
sed multi amis sacaritate propterea nonexe¬
dere inde dictum est in laude caritatis nor
quaerit qua sua sunt: Nuncerggo que nutio
quomodo poterant hominis exparte eliaboli
piptoro ꝑ adecclesiam non habentẽ muacula
aut rugim aut aliquideius modi dequanra
dictum est una est columba mea quod ienon
pos sunt manifestum est eam inter abiae noso
mere & intrinsecus insidianter& extrse¬
cus oblatrantes : tales tamen&lam nius
ꝑseipsum: neculla ex paste illorum maligos¬
tate uiolatur inqua in finemus q ꝑdurant
quocir caidemnos beatuses prianus docãꝑ
se ipsum ee considerandum baptismu uer¬
bis euangelicis. sicut accepit ecclesia consecratũ
non a diuncta neq: permixta ulla peruer sitate
atq: malitia siue accipientium. siue tradentiũ

Expanded text:
haereticus, iste magus. Quod si ipsa divisio, quia haereticus, iste magus. Quod si ipsa divisio, quia violatae charitatis certissimum indicium est, gravius habetur malum, concedo ita esse. Sed multi amissa charitate propterea non exedere. Unde dictum est in laude charitatis, Non quaerit quae sua sunt . 16. Nunc ergo quaeritur, quomodo poterant homines ex parte diaboli, pertinere ad Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi , de qua etiam dictum est, Una est columba mea . Quod si non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere, et intrinsecus insidiantes, et extrinsecus oblatrantes. Tales tamen etiam intus  sanctum per se ipsum, nec ulla ex parte illorum malignitate uiolatur, in qua in finem usque perdurant. quocirca idem nos beatus Cyprianus docet per se ipsum esse considerandum baptismum uerbis euangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium,
Abbreviated transcription (Latin):
tar diurintus. malitia corrigitur & mutatur
ei non est iterandum baptis ma& illiqui prȩ¬
uentus est abeo quie xher&icis uenit quia
tardius correctus est iterandum est: Ni¬
hil ergo adremꝑtin& dequanunc quaes¬
no est : qui serius setar dius uetonuestata ꝓ¬
pria peruersitate ad rectitudinem fide iuel
spei uel caritatis: Et si enim interiores mali
facilius pos sunt bonifieri . Aliquando tamen
& denumero exteriorum quidam quosdã
interiores conuersione prȩueniunt : &
llis insterilitate manentib: unitate recon¬
ciliati : fructum afferunt cumtolerantia
siue tricenum. siue sexagenum: siuecente¬
num: Aut si ex gania ea sola dicenda sunt:
quaeus que infinemi in maligno errore ꝑ¬
iurant & forismulta frumenta sunt.
Et intus multa trtania: a terumpiores quide¬
tepiorer quam interiores mali: magna quidẽ
quȩ stio est utrum peior fuerit nicolaus iamee¬
terior quam simon adhuc interior: quia ille

Expanded text:
tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, ei non est iterandum baptisma, et illi qui praeuentus est ab eo qui ex haereticis uenit, quia tardius correctus est, iterandum est? nihil ergo ad rem pertinet de qua nunc quaestio est, quis serius se tardiusue conuertat a propria peruersitate ad rectitudinem fidei uel spei uel caritfacilius possunt boni fieri; aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conversione praeveniunt, et illis in sterilitate manentibus unitati reconciliati, fructum afferunt cum tolerantia, sive tricenum, sive sexagenum, sive centenum . Aut si zizania ea sola dicenda sunt, quae usque in finem in maligno errore perdurant; et foris multa frumenta sunt, et intus multa zizania. 15. At enim pejores sunt exteriores quam interiores mali? Magna quidem quaestio est, utrum pejor fuerit Nicolaus exterior jam , quam Simon adhuc interior , quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
foste aliquis exeis ipsis qui recesse ranire¬
uertuntur: nec quis quam dixerit: quide
enim frumenti hab& tezanasienim hocr
itaest & intus & foris ad hoc dumtaxat par
conditio est: Neq enim ings. : anus exteri¬
oribus non inueniuntur grana frumenti
& minterioribus inueniuntur: Deacra¬
mento autem cum queritur non utrum ha¬
beant aliquid frumentit ⁊ ania quȩ ritur
sedutrum habeant aliquid caeli : &exterio¬
ribus enim & interioribus trtaniis cum
ipsotritico est pluuia communis. quae cae¬
lestis & dulcis est : Ipsa &iam siex ea tr tania
steriliter crescunt : sic & euan gelicumx pͥi
sacramentum. diuinum & suaue est: Neq ꝓp¬
ter eorum sterilitatem quos &iam foris com¬
pluit in probandum: Dixerit aliquis interio¬
rati. zania facilius infrumentum conuesti
Concedo. ita eẽ: sed quidhoc pestin& ad bap¬
tis mum iterandum Num quid si foste ali¬
quis ab haer &icis conuersus conuersionis suȩ
tempore ac facilitate prȩuenerit eum. qui

Expanded text:
forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et foris ad hoc dumtaxat par condicio est. neque enim in zizaniis exterioribus non inueniuntur grana frumenti et in interioribus inueniuntur. de sacramento autem cum quaeritur, non utrum habeant aliquid frumenti zizania quaeritur, sed utrum habeant aliquid caeli. et exterioribus enim et interioribus zizaniis cum ipso tritico est pluuia communis, quae caelestis et dulcis est ipsa, etiamsi ex ea zizania steriliter crescunt. sic et euangelicum Christi sacramentum diuinum et suaue est neque propter eorum sterilitatem quos etiam foris conpluit inprobandum. Dixerit aliquis interiora zizania facilius in frumentum conuerti. concedo ita esse, sed quid hoc pertinet ad baptismum iterandum? numquid, si forte aliquis ab haereticis conuersus conuersionis suae tempore ac facilitate praeuenerit eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rismultiplicantib fdenus augere: hiceni
nulla est quaestionis obscuritas a pestescrip¬
turaclamat: Neque auari. Neque rapacer
regnumdĩ possidebunt & qui pȩ cuniam sua
non dedit inusuram : &omnis forniatora
immundus & auarur quod est ido lorũseriu¬
tus non hab& hereditatem in regioxpu&di¬
amiserunt: quod sine dubio manifestatus
cum redeuntibus non restituitur: quando

Expanded text:
ris multiplicantibus faenus augere. hic enim ris multiplicantibus faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt et: qui pecuniam suam non dedit in usuram et: omnis fornicator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regnoamiserunt. quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
culum fidei concordia sacerdotii propter
hoc &iam libellum Nuñc debono patientia
quantum ualuit nostra medio critas ꝑmit¬
tente dnio & inspirante conscripsimus que
adte ꝓmutua dilectione transmisimus hac
ille caritatis patientra. tolerauit non solũ
inobscura quaestione bonos collegas. non
maliuale aliud sentientes. sicut & ipsetole¬
ratus est. Donec proces su temporis salu¬
berrima consu&udo quando ds̃ uoluit : &iam
declarata ueritate plenario concilio firma¬
r&ur sed &iam malo sinani festos sibique
notis simos quinon obscuritate quȩ stionis ali¬
ter sapiebant sed ꝑditae uitȩmori bus contra
quam praedicabant fatiebant: sicut de illis
apostđs dicit: qui praedicas non furandui fu¬
raris: d&calib enim & iste suitem poris epis¬
copis collegissuis & secum in communione
manentib ⁊ nepistala sua dicit: Efurientib in
ecclena fratrib habere argentũ largiter
uelle fundor insidiosis fraudibur rapere usi¬

Expanded text:
culum fidei, concordia sacerdotii propter culum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concilio firmaretur, sed etiam malos manifestos sibique notissimos, qui non obscuritate quaestionis aliter sapiebant, sed perditae uitae moribus contra quam praedicabant faciebant, sicut de illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum furaris. de talibus enim et iste sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usu
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione aliter sapiens. quõđ illids̃ in
caritate ꝑseueranti. cumuell& posteare¬
ue lar& in communionis unitate ꝑman¬
sit ape ste dicens: Neminẽ iucantes nec
aiure communionis aliquem sidiuer sũ
senserit amouentes: Neque enimquis qua
nostrum epis copum seepis coporum con¬
stituit: aut trrannico terrore ad obse¬
quendinecesitataem collegas suas adigit:¬
inquit : pronostra medio critaterescrip¬
simus frater carissime: Nemini prȩscri¬
bentes aut prae iudicantes. quominus. quis¬
que epis coporum quod putat fatiat habensar¬
bitriisui liberam potestatem: Nos quantum
in nobis est: propter haer&i coscum collegis
& coepis copis nostrisnon contendimuscum
quib: diuinam concordiam & dominicam
pacem tenemus: maxime cum& apostolus
dicat: siquis autem putauerit contiosus
esse nostalem consu&udinem non habenius.
Neq ec̃clesia dĩ seruatur a nobis patienter
& leniter caritas animi colleguhonor iun¬

Expanded text:
temptatione aliter sapiens, quod illi deus in temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iudicantes nec a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquam nostrum episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit pro nostra mediocritate rescripsimus, frater carissime, nemini praescribentes aut praeiudicantes quo minus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus, maxime cum et apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uin
Abbreviated transcription (Latin):
eius mali caput atque originem quȩ rer&
hinc diabolus inquit: intermitia statimmun¬
di& periit primus & perdidit: & paulo post :
quale malum est inquit fratres dilectissi¬
mi. quo an gelus cecidit: quocircum ueniri
& subuesdialta illa & praeclara sublimitas po¬
tuit quo deceptus est ipse quidecepit : Exin¬
deinuidia gras satur interris. dum liuo¬
re periturus magistrd̃ perditionis sub¬
sequitur: Dumdiabolum qui zelat imita¬
tur: sicut scriptum est: Inuidia autem
diabolimors intrauit morbemter rarum:
Imitantur esgo illum qui sunt expaste eius :
haec uer bacr priani inepistala populis no¬
ta: quam uera quam fostia recognoscimus:
ueredecuit erprianum dezelo & liuore: &
ar guere grauiter & monere : a quotam mor¬
tifero malo coreius paenitus alienum : tan¬
ta caritatis abundantia conprobabit qua
uigilantis simecustodit cum collegis suis mñ
maliuole debaptismo diuersa sentientib
nec ipsemali uolea contentione sedhumana

Expanded text:
eius mali caput adque originem quaereret: eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: quale malum est, inquit, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantur ergo \'illum qui sunt ex parte eius\'. haec uerba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana
Abbreviated transcription (Latin):
an gelos sonuit xpͥonato gloria mexcel pr
đo & interrapax hominibus bone uolun¬
tatis: quodutique nato interris xp̃o non
sonar& oreangelico: Nisi dr̃ hoc uell&
intellegi eos eẽ inunitate corporis xp̃iqui
sunt inpacexpͥi. Cos autem esse in pacexpͥi
qui sunt bonȩ uoluntatis: Porro sicut in be¬
niuolentia bonauoluntas : sic in mali uolentia
malauoluntas est: Iamuero ipsa iuidia quȩ
non potest eẽ nisimaliuola. quantum malu
est: non quaeramus aliostestes fufficit
nobis ipsecr prianus per qu&em tam multa
de zelo & liuore dñsueracissima intonuit.¬
& salubria prȩcepit : Legamus ergo epis¬
talam crprian detelo &liuore : & uideamus
quantum malũsit inuidere melioribus : Cu¬
ius malioriginem: ab ipso diabolo extitis se
memoriter doc&. Zelare inquit quod bo¬
num uideas & inuidere meliorib: leuea¬
pud cquos dam & modicũ crimen iud&ur
Fratres delectissimi: Deinde paulo postcũ

Expanded text:
angelos sonuit Christo nato: gloria in excelsis angelos sonuit Christo nato: gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi deus hoc uellet intellegi, eos esse in unitate corporis Christi qui sunt in pace Christi, eos autem esse in pace Christi qui sunt bonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eos quiforis sunt & contra ccclesiam fatiunt.
in nominexpi baptirãri : haccuer bacrpri¬
aniamͦmonere nos uidentur distinguamus
inter eos quiforis malisunt : & eos qui in¬
tus malisunt & illos de quibus dicit a posto¬
lus quod euangelium non caste & per inu¬
diam ad nuntiarent: in tus fuis se dicit: &
uerum dicit: hoc tamen puto me nontene¬
re dicere si forir nemopotest aliquid ha¬
bere quod xp̃i est: Nec intus quis quam po¬
test aliquid habere quod diaboliest: sie nim
hostur ille clausur potuit habere spinas dia¬
boli Curnon & extra hostum potuit ma¬
nere fonsxpͥi: si autem non potuit unde in
hirquituserant &iam ipsius a postoli pau¬
litemporib: tantum malum inuidiae. &
maliuolȩ dissensionis Haecenim uerba
ex prianisunt: Anforte inuidia & maliuo¬
la dissensio paruum malumest: quomodo
er goistierant inunitate qui nonerant in
pace : Voxenim non mea nec cuius qua ho¬
minis sed ipsius dnii : Nec ꝑi homines sed per

Expanded text:
eos qui foris sunt et contra ecclesiam faciunt eos qui foris sunt et contra ecclesiam faciunt in nomine Christi baptizare. haec uerba Cypriani ammonere nos uidentur, ut distinguamus inter eos qui foris mali sunt et eos qui intus mali sunt. et illos de quibus dicit apostolus, quod euangelium non caste, sed per inuidiam adnuntiarent, intus fuisse dicit et uerum dicit. hoc tamen puto me non temere dicere: si foris nemo potest aliquid habere quod Christi est, nec intus quisquam potest aliquid habere quod diaboli est. si enim hortus ille clausus potuit habere spinas diaboli, cur non et extra hortum potuit manare fons Christi? si autem non potuit, unde in his qui intus erant etiam ipsius apostoli Pauli temporibus tantum malum inuidiae et maliuolae dissensionis? haec enim uerba Cypriani sunt. an forte inuidia et maliuola dissensio paruum malum est? quomodo ergo isti erant in unitate qui non erant in pace? uox enim non mea. nec cuiusquam hominis, sed ipsius domini, nec per homines, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
sehab&ueritas quaxpo credimus sed non
eo animo quoabonis euangelistis illius co¬
lum bae filiis adnuntiabatur: Neque enim
deher &icis inquiđ: aut deeorum baptis mo
loquebatur mepistalasua paulus ut aliquid
quod adhanc remꝑtineat posuis se osten¬
datur: Ioquebantur defratribus siue mordina¬
te & contra ecclesiasticam disciplinam. am¬
bulantibus. siue euan gelicam ueritatededi
timore seruantibus: & quos damexeis po¬
suit uerbum dĩ constanter atq: intrepide
locutos Quos dam uero in inuidia & dis¬
sensione uersatos: quos dam seruas secir¬
case benĩ uolam caritatem. Aliosuero
habiusse maliuolam dissensionem: sed ta¬
men patienter omnia sustinere : dummo¬
do siue inueritate. siue ꝑ occasionem no¬
menxp̃i quod paulus prȩdicabat ad plu¬
rimorum notitiam ꝑuenir&. & noua ad¬
huc acrudis sermonis
semina¬
tio loquentium praedicatione crebres¬
cer& : por roaliud esteosquiintus. in
ecdesia sunt nomine xp̃i loqui: Aliud

Expanded text:
se habet ueritas qua Christo credimus, sed non se habet ueritas qua Christo credimus, sed non eo animo quo a bonis euangelistis illius columbae filiis adnuntiabatur. neque enim de haereticis, inquit, aut de eorum baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebatur de fratribus siue inordinate et contra ecclesiasticam disciplinam ambulantimore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum Domini constanter adque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, aliquos uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt de nomine Christi loqui aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tradita creditor: & alia multa sunt quȩ lon¬
gum est rep&ere: qua propter si non ni¬
hil dicebant. quib: id quoderu sum est uo¬
lens ꝑ suaderecr prianus ait. Nec quis¬
quam dicat quod accepimus ab apostolis.
hoc sequimur: quanto robustius nunc dici¬
mus quod ecclesiae consu&udo semper te¬
nuit : & quod haec disputatio dis suadere
non potuit. & quod plenarium toncilium
confirmauit. hoc sequimur, hoc accedit qr
bene perspectis ex utr&que latere disputati¬
onis rationibus & scripturarum testimoniis.
potest &i am dici quodueritas decrauit. hoc
sequimur: nam reuera illud quodquidam
crprianidis putationib: opponebant . qđ
ait apostolus. uerum tamen omnimodo si¬
ue ꝑ occasionem siue ꝑueritatem .xpͥrad
nunti&ur recte cr prianus refellit osten¬
dens ad causam herexicorum non ꝑtinere:
quo de his dicebat apostolus quicum mali¬
uola inuidia sua quaerentes inter iusuersa¬
bantur . Xp̃m quidem adnuntiabant. sicut.

Expanded text:
tradita creditur, et talia multa sunt, quae lontradita creditur, et talia multa sunt, quae longum est repetere. quapropter si non nihil dicebant, quibus id quod ei uisum est uolens persuadere Cyprianus ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequimur\', quanto robustius nunc dicimus: \'quod ecclesiae consuetudo semper tenuit et quod haec disputatio dissuadere non potuit et quod plenarium concilium confirmauit, hoc sequimur\'! huc accedit, quia bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et scripturarum testimoniis potest etiam dici: \'quod ueritas declarauit, hoc sequimur.\' Nam reuera illud, quod quidam Cypriani disputationibus opponebant, quod ait apostolus: uerumtamen omni modo siue per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, recte Cyprianus refellit ostendens ad causam haereticorum non pertinere, quoniam de his dicebat apostolus, qui cum maliuola inuidia sua quaerentes interius uersabantur. Christum quidem adnuntiabant, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
do caritatis eius quaunitatem non de seruit
probar&ur Nonideo quis quam tantis cius
firmamentis meritisq: iustutum & tantȩ
copiae gratiarum deb& se audere prepo¬
nere: quia uniuersali concili ammonitus
firmitate uid& aliquid quodille nonuidit: qr
plenarium de hacre concilium non du habe¬
bat ecclesia: sicut nec paria postolimerins
sequis quam tam insanus est ut praeponit:
quia pauli a postoliedocas litteris & ipsius
iam ecclesiae consu&udine roboratus non co¬
git gentes iudaizare. quod parus aliquando
coegerat : Noner gomuenimus aba posto¬
lis aliquem cum apud haer&icos bapozatus
essaineodem baptisino ammis sumesse &
communicasse: sed neque hoc inuenimus
ab haer&icis aliquem uenientem qui apud illos
fuerit baptizatus. ab apostolis denuo baptizatũ
sed illa consu&udo quam &iam tunc homines
sursum uersus respicientes non uidebant a
posterioribus institutam. recte ab apostolis

Expanded text:
do caritatis eius qua unitatem non deseruit do caritatis eius qua unitatem non deseruit probaretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia uniuersalis concilii ammonitus firmitate uidet aliquid quod ille non uidit, quia plenarium de hac re concilium nondum habebat ecclesia; sicut nec Petri apostoli meritis se quisquam tam insanus est ut praeponat, quia Pauli apostoli edoctus litteris et ipsius iam ecclesiae consuetudine roboratus non cogit gentes iudaizare, quod Petrus aliquando coegerat. Non ergo inuenimus ab apostolis aliquem, cum aput haereticos baptizatus esset, in eodem baptismo admissum esse et communicasse. sed neque hoc inuenimus, ab haereticis aliquem uenientem, qui aput illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo baptizatum. sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum uersus respicientes non uidebant a posterioribus institutam, recte ab apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
ni tem poribus qui consu&udinem illadro qua¬
tra qubo febant africana conciladnde qu
x p se paulo antedixit: frustra qui deaornu
rationeiuncuntur consua ud iner nobisop¬
ponutun diterent aba postolis itiadi guae
pcciueniocur istam consududi neturoab
posteneranum aiam ꝑlenariotstur or bn
concilb confirmataest. tam robustun un
nataerd auetoritatem quamsequer eur
uistorta scientia praeditus quar ragisam
nonnis insola africa sactum paucis antes
annis a grippini concilum reprei noren
quod cum sibi aduer sus totius oribo nontr
nuo sespicd cecerner e has ratones arpi¬
puit : quas modonos antiquitate ipsius consue¬
tudinis & plenarii postea concilii auetoritate
firmatidiligentius considerantes. uerisimiles
potius quam ueras eẽ inuenimus. quae illi
ueraeui sae sunt inobscurissima quȩ stione la¬
boranti & de peccatorum remissione fluc tu¬
anti: ut rum pos sit in baptismoxp̃i nonfieri
& utrum possit apudhȩr&icos fieri ubi
ei sĩminus aliquid reuelatum est. ut magnitu¬

Expanded text:
ni temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante se annis Agrippini concilium repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligentius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae uisae sunt in obscurissima quaestione laboranti et de peccatorum remissione fluctuanti, utrum possit in baptismo Christi non fieri et utrum possit aput haereticos fieri. ubi ei si minus aliquid reuelatum est, ut magnitu