comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maneat uobiscum in eternũ: sp̃m
ueritatis quem mundus non potest
accipere. Sicut enum idem paraclitus.
idest post mediatoris ascensum alius
humani generis consolator. in semet ip¬
so inuisibilis est: ita omnẽ quẽ reple¬
uerit. ad desideranda in uisibilia accẽ¬
dit. Et q̃m mundana corda. sola u¬
sibilia diligunt. hunc mundus non
accipit: quia ad diligenda in uisibilia
non assurgit. Seculares & enĩ mentes
quanto se foras per desroeria dilatant:
tanto ad receptionem illius. sinũ cor-¬
dis angustant. Et qm̃ ualde in huma¬
no genere pauci sunt. qui a desiderio¬
rum temporaliũ sorde purgati. ad ꝑ-¬
ceptionem sci sp̃c ipsa hac purgatione
dilatantur. uerbũ hoc absconditũ di-¬
ciur: quia illud a quibusdã ꝓculdu-¬
bio in corde concipitur. quod a maxi¬
ma hominũ parte nescitur. Uel certe
hec ipsa afflatio scĩ sp̃c absconditum
uerbum est quia sentiri potest: sed
srepitu locutionis exprimmi nõ potest.

Expanded text:
maneat vobiscum in aeternum, Spiritum maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis quem mundus non potest accipere. Sicut enim isdem Paraclitus, id est post Mediatoris ascensum alius humani generis consolator, in semetipso invisibilis est, ita omnem quem repleverit, ad desideranda invisibilia accendit; et quoniam mundana corda sola visibilia diligunt, hunc mundus non accnon assurgit. Saeculares etenim mentes quanto se foras per desideria dilatant, tanto ad receptionem illius sinum cordis angustant. Et quoniam valde in 161 humano genere pauci sunt, qui a desideriorum temporalium sorde purgati, ad perceptionem sancti Spiritus ipsa hac purgatione dilatentur, verbum hoc absconditum dicitur, quia illud a quibusdam procul dubio in corde percipitur, quod a maxima hominum parte nescitur. Vel certe haec ipsa afflatio sancti Spiritus absconditum verbum est, quia sentiri potest, sed strepitu locutionis exprimi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum quippe absconditũ. in uisi¬
bilis filius uocatur: de quo iohannes
ait. In principio erat uerbum. Quod
ipse quoq absconditum insinuat: dĩ
subiungit. Et uerbũ erat apud dm̃:
&e deus erat uerbũ. Sed hoc uerbum
absconditũ. tunc electorum mentib
dicitur: cum potestas unigeniti fili
credentib manifestatur. Potest etian¬
ꝑ uerbũ absconditũ. allocutio inti¬
me aspirationis intelligi: de qua io¬
hannes dicit. Unctio eius: docet uos
de omibus. Que nimirum aspiratio
huinanã mentem contingendo sũble¬
uat. & temporales cogitationes depri¬
mens. eternis hanc desideriis inflam¬
mat: ut nichil ei iam nisi que super¬
na sunt libeat. & cuncta que inferi¬
us de humana perstrepunt corrup¬
tione contempnat. Absconditũ ergo
uerbum audire est: locutionem sancti
sp̃e corde concipere. que profecto sciri ñ
potest. nisi a quo haberi potest. Unde
& ueritatis uoce. de hac abscondita
locutione dicitur. Ego rogabo patrẽ
&e alium paraclitũ dabit uobis. ut

Expanded text:
erbum quippe absconditum, invisibilis Filius vocatur, de quo Joannes ait: In principio erat Verbum. Quod ipse quoque absconditum insinuat, dum subjungit: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Sed hoc verbum absconditum edicitur, cum potestas unigeniti Filii credentibus manifestatur. Potest etiam absconditum allocutio intimae aspirationis intelligi, de qua Joannes ait: « Unctio ejus docet nos de omnibus . » Quae nimirum aspiratio humanam mentem vat, et temporales cogitationes deprimens, aeternis hanc desideriis inflammat; ut nihil ei jam nisi quae superna sunt libeat, et cuncta quae inferius de humana perstrepunt corruptione, contemnat. Absconditum ergo verbum audire, est locutionem sancti Spiritus corde concipere; quae profecto sciri non potest, nisi a quo haberi potest. Unde et Veritatis voce de hac abscondita locutione dicitur: Ego rogabo Patrem, et alium paracletum dabit vobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quippe diuine iusticie contem¬
plantes. etiam de ipsis operibꝰ iuste
pertimescimus: que nos fortia egisse
ꝑutabamus. Ducta namq ad iuter¬
nam regulam nr̃a rectitudo. si dis¬
trictum iudiciũ inuenit: multis
tortitudinum suarũ sinibus. in inti¬
mam rectitudinem impingit̃. Unde
bene paulus. cum & uirtutũ ossa
habere se cerneret. & tamen subdis¬
tricto examine hec eadem eius ossa
trepidarent: ait. Michi pro minimo
est ut a uobis iudicer aut ab huma¬
no die: sed neq me ipsum iudico. Ni¬
chil enĩ michi conscius sum. Sed qͥa
auditis uenis diuini susurrii hec
ẽadem eius ossa tremuerant: ilico
ad iunxit. Sed non in hoc iustifica¬
tus sum. Qui autẽ iudicat me: dñs
est. Ac si diceret. Et recta egisse me
recolo. & tamen de meritis nõ pre¬
sumo: quia ad eiꝰ examen uita nr̃a
oucitur. sub quo nr̃e fortitudinis
nis angustias superans. per specula-¬
tionis uim de libertate aliquid in¬

Expanded text:
tionem quippe divinae justitiae contemtionem quippe divinae justitiae contemplantes, etiam de ipsis operibus jure pertimescimus, quae nos fortia egisse putabamus. Ducta namque ad internam regulam nostra rectitudo, si 165 districtum judicium invenit, multis tortitudinum suarum sinibus in intimam rectitudinem impingit. Unde bene Paulus cum et virtutum ossa habere se cerneret, et tamen sub districto examine haec eadem ejus ossa trepidarent, ait: Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Sed neque me ipsum judico; nihil enim mihi conscius sum . Sed quia auditis venis divini susurrii, haec eadem ejus ossa contremuerunt, illico adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum: qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: recta egisse me recolo, et tamen de meritis non praesumo, quia ad ejus examen vita nostra ducitur, sub quo nostrae fortitudinis nis angustias superans, per speculationis vim de libertate aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
dinis laudem dicunt: quia ipsa qͦq
que esse in me fortia credidi. tua con-¬
sideratione contremiscunt. Hinc est¬
enm quod manue uiso angelo per¬
timescens dicit. Morte moriemur:
quia iudimus dominum. Quem
uxor protinus consolatur dicens. Si
dñs nos uellet occidere: de manibus
nrĩs holocaustum & libamenta non
suscepisset. Quid est autẽ quod ad ui-¬
sionem angeli. uir fuit timidus. &
mulier audax. nisi quod nobis quo¬
tens celestia demonstrantur. spiritꝰ
quidem pauore se concutit. sed tam̃
spes presumit: Inde namq spes ad
maiora audenda se erigit. unde tur¬
batur sp̃c: qui ea que suꝑna sunt
secretorum celestium. sub leuata mẽs
conspicit. cuncta humanarũ uiriũ
soliditas contremiscit: recte nunc
Dlitur. Pauor tenuit me. & tremor:
& omnia ossa mea per territa sunt.
Ac si aperte diceretur. Subtilitatis in¬
time archana percipiens. unde me
apud me fortem credidi. aute conspec¬
tum iudicis: inde titubaui. Sistric¬

Expanded text:
dinis laudem dicunt, quia ipsa quoque, dinis laudem dicunt, quia ipsa quoque, quae esse in me fortia credidi, tua consideratione contremiscunt. Hinc est quod Manue, viso angelo pertimescens, dicit: Morte moriemur, quia vidimus Dominum . Quem uxor protinus consolatur, dicens: Si Dominus nos vellet occidere, de manibus nostris holocaustum et libamenta non suscepisset . Quid est autem quod ad visionem angeli vir fit timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes ad majora audenda sese erigit, unde turbatur spiritus, quia ea quae superna sunt,secretorum coelestium sublevata mens conspicit, cuncta humanarum virium soliditas contremiscit, recte nunc dicitur: Pavor tenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt. Ac si aperte diceretur: Subtilitatis intimae arcana percipiens, unde me apud me fortem credidi, ante conspectum judicis inde titubavi. Distric
Abbreviated transcription (Latin):
subleuatus. quo suꝑse altiora conspi¬
cit: eo in semet ipso terribilius contre¬
i miscit. Unde & apte subditur. Paur¬
tenuit me &e tremor: de ouuna osil¬
⁊ mea pert̾rita sunt. Quid ꝑ ossa. nsi
fortia acta signantur: De quibus
& per prophetã dicitur. Dñs custodis
omnia ossa eorum. Et sepe ea que a¬
gunt homines. esse alicuius momen
⁊ estimant: quia districtionis uiti¬
me. quam sit subtile iudicium igno¬
aut. Sed cum per contemplationẽ
rapti suꝑna conspicunt. ab ipsa a¬
liquomodo ꝑresumptionis sue secu.¬
eitate lique fiunt: &e tantomagis in
diuino conspectu trepidant. quan-¬
o nec bona sua digna eius exami¬
ni. quem conspiciunt pensant. Hinc
est enĩ. quod is qui fortia operando
profecerat: per sp̃m subleuatus cla-¬
mabat. Omnia ossa mea dicent. Do¬
mine quis similis tibi: Ac si diceret.
Carnes mee uerbum non habent:
quia infirma mea apud te funditꝰ
ulent. Ossa mea autẽ tue magnitu¬

Expanded text:
sublevatus, quo super se altiora conspisublevatus, quo super se altiora conspicit, eo in semetipso terribilius contremiscit. Unde et apte subditur: CAtenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt. - Quia enifortia acta signantur? De quibus et per prophetam dicitur: Dominus custodit omnia ossa eorum. Et saepe quae agunt hoti aestimant, quia districtionis intimae quam sit subtile judicium ignorant. Sed cum per contemplationem rapti superna conspiciunt, ab ipsa aliquo modo praesumptionis suae securitate liquefiunt; et tanto magis in divino conspectu trepidant, quanto nec bona sua digna ejus examine, quem conspiciunt, pensant. Hinc est etenim quod is qui fortia operando profecerat, per spiritum sublevatus clamabat: Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi ? Ac si diceret: Carnes meae verba non habent, quia infirma mea apud te funditus silent; ossa autem mea tuae magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia se penitus subtrahit. ac ter¬
renarũ actionũ strepitũ deserit: e ꝑ
quietis studium uirtutib intenta. u¬
gilans dormit. Deq enĩ ad contẽplan¬
danda interna perducit᷑: nisi ab his
que exterius implicant. studiose subm¬
hatur. Hinc est enĩ: quod per semet ip¬
sam ueritas dicit. Nemo potest duas
dominis seruire. Hinc paulus ait. he¬
mo militans deo. implicat se negotiis
secularib: ut ei placeat cui se ꝓbauit
hinc per prophetam dñs admonet dli¬
Quia igitur nequaqͣm noticia int̾na
concipitur. nisi ab externa implicatio¬
ue cessetur: recte nunc uerbi abscon¬
diti &e diuini susurrii tempus expri¬
mitur. cũ dicitur. In horrore uisionis
nocturne: quando solet sopor occupi¬
re homines. Quia nimirũ mens nr̃a
nullomodo ad ium intime contem¬
plationis rapitur: nisi studiose pri¬
us a terrenorũ desideriorũ tumultu
sopiatur. Sed humanus animus qua¬
dam sue contemplationis machina

Expanded text:
piscentia se penitus subtrahit, ac terpiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium virtutibus intenta, vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Hinc per Prophetam Dominus admonens diQuia igitur nequaquam notitia interna conspicitur, nisi ab externa implicatione cessetur, recte nunc verbi absconditi et divini susurrii tempus exprimitur, cum dicitur: in horrore visionis nocturnae, quando solet sopor occupare homines, quia nimirum mens nostra nullo modo ad vim intimae contemplationis rapitur, nisi studiose prius a terrenorum desideriorum tumultu sopiatur. Sed humanus animus quadam suae contemplationis machina
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sub uidee specie per prophetam
torpens o cio anina defletur: cum di-¬
citur. Uiderunt eam hostes: & derise¬
runt sabbata eius. Precepto & enim
legis: ab exteriori opere in sabbato
cessatur. Hostes ergo sabbata uidentes
irrident. cum maligni sp̃c. ipsa ua¬
cationis otia. ad cogitationes illici-¬
tas ꝑtrahunt: ut una queq anima
quo remota ab externis actionib deo
seruire creditur. eo magis eorum ty¬
rannidi illicita cogitando famulet᷑.
Sc̃i autẽ uiri qui a muncui operib
non torpore. sed uirtute sopiuntur.
laboriosius dormiunt. quam uigi¬
lare potuerunt: quia in eo quod ac¬
tiones huius sclł̃i deserentes superant.
robusto conflictu cotidie contra semet¬
ipsos pugnant: ne mens ꝑ negligen¬
tiam torpeat. ne sub acta ocio ad desi¬
deria in munda frigescat: ne in ipsis
bonis desideriis plus iusto inferue¬
at. ne sub discretionis specie sibimet
parcendo aꝑfectione languescat. Agir
hec: &e ab huiꝰ muudi inquieta concu¬

Expanded text:
Unde sub Judaeae specie per Prophetam Unde sub Judaeae specie per Prophetam torpens otio anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Praecepto etenim legis ab exteriori opere in sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vacationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt; ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus servire Deo creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri, qui a mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt, quia in eo quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub 164 discretionis specie sibimet parcendo, a perfectione languescat. Agit haec, et ab hujus mundi inquieta concu
Abbreviated transcription (Latin):
ta compassione caritatis. nr̃is infir¬
mitatibus condescendant. Et notan¬
dum ualde est quod ille dormiens an¬
gelos conspicit. qui in lapide caput po¬
nit: quia nimirũ ipse ab exteriorib
operibus cessans interna penetrat. qui
intenta mente que principale est ho¬
minis imitationem sui redemptoris
obseruat. Caput quippe in laꝑide po¬
nere est: mente xp̃o in herere. Qui e¬
nim a presentis uite actione remoti
sunt. sed ad suꝑna nullo amore ra¬
piuntur. dormire possunt. sed uidere
angelos nequeunt: quia caput in la¬
pide tenere contempnunt.Sunt nãq
non nulli qui mundi quidem actio¬
nes fugiunt: sed nullis uirtutibus
exercentur. Hi nimirũ torpore nõ stu¬
dio dormiunt. & iccirco interna non
conspiciunt: quia caput non in la¬
pide sed in terra posuerunt. Quibus
plerumq contingit. ut quanto secu¬
rius ab externis actionib cessant:
tanto latius immunde in se cogita¬
tionis strepitũ ꝑ ostium congerant.

Expanded text:
ta compassione charitatis nostris infirta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapide caput ponit. Quia nimirum ipse ab exterioribus operibus cessans aeterna penetrat, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observat. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nullo amore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caput in lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli, qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore non studio dormiunt, et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in terra posueruplerumque contingit ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius in se immundae cogitationis strepitum per otium congerant.
Abbreviated transcription (Latin):
se ab exteriori in quietudine occultat.
Quod bene per iacob in itinere dor¬
mientem figuratur. qui ad caput la¬
pidem posuit &e obdormiuit: a terra
scalam celo ioherentem. in nixũ sca¬
le dñm. ascendentes quoq & descenden¬
tes angelos uidit. In itinere quippe
dormire est: in hoc presentis uite tͣus-¬
itu. areim temporaliũ amore quies¬
re. aere dormire est: in diertu
lab̾cutium cursu. appetitu uisibiliũ.
mentis oculos claudere. quos primis
hominib seductor aperuit. qui dixit.
Scit enĩ deus quod in quocumq die
comederitis ex eo: aperient᷑ oculi ur̃i.
Unde &e paulopost subditur. Tulit qͦ¬
ue fructu illius & comedit: deditq ui¬
ro suo. Qui comedit: & aperti sunt o¬
culi amborum. Culpa quippe oculos
concupiscentie aperuit: quos in nocen¬
tia clausos tenebat. Angelos uero
ascendentes oe descendentes cernere
est: ciues superne patrie contempla-¬
ri. uel quanto amore auctori suo su-

Expanded text:
se ab exteriori inquietudine occultat. se ab exteriori inquietudine occultat. Quod bene per Jacob in itinere dormientem figuratur , qui ad caput lapidem posuit, et obdormivit: a terra scalam coelo inhaerentem, innixum scalae Dominum, ascendentes quoque et descendentes angelos vidit. In itinere quippe dormire, est in hoc praesentis vitae transitu a rerum temporalium amore quiescere. In itinere dormire, est in dierum labentium cursu ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulo post subditur: Tulit de fructu illius, et comedit; deditque viro suo, qui comedit, et aperti sunt oculi amborum. Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos intia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari vel quanto amore auctori suo supe
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis ea que mundi sunt agere
appetit: quasi uigilat. Quisquis uero
internam quietem querens. huiꝰ mun-¬
di mente strepitum fugit: uelut ob-¬
dormiscit. Sed prius sciendum est: quia:.
inscriptura sacra figurate positus.
do torpor negligentie: aliquando ue¬
ro exprimitur calcatis terrenis deside-¬
riis. quies uite. Somni namq uel dor-¬
mitionis nomine. mors carnis intima¬
tur: sicut paulus ait. Nolumus uos
ignorare fratres de dormientibus. Et
paulopost. Ita & deus eos qui dormier̃t
per iħm. ad ducet cum eo. Somno rur-¬
lum torpor negligentie designatur:
siut ab eodem paulo dicitur. Hora
est iam nos de somno surgere. Ut rur¬
sum. Euigilate iusti: & nolite peccare.
Somno quoq calcatis carnis deside¬
riis quies uite figuratur: sicut spon¬
se uoce in cantico canticorũ dicitur.
Ego dormio. & cor meum uigilat: qͥa
uidelicet sc̃a mens. quo se ab strepitu
temporalis concupiscentie comprimit.
eo uerius interna cognoscit: & tanto
alacrius ad intima uigilat. quanto

Expanded text:
Quisquis ea quae mundi sunt agere appetit, quasi vigilat; quisquis vero internam quietem quaerens, hujus mundi strepitum fugit, velut obdormiscit. Sed prius sciendum est quia in Scriptdo torpor negligentiae, aliquando vero exprimitur, calcatis terrenis desideriis, quies vitae. Somni namque vel dormitionis nomine mors carnis intimatur, sicut Paulus ait: « Nolo vos ignorare, fratres, de dormientibus . » Et paulo post: « Ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . » Somno rursum torpor negligentiae designatur, sicut ab eodem Paulo dicitur: « Hora est jam nos de somno surgere ; » et rursum: « Evigilate, justi, et nolite peccare . » Somno quoqriis quies vitae figuratur, sicut sponsae voce in canticorum Cantico dicitur: Ego dormio, et cor meum vigilat ; quia videlicet sancta mens quo se ab strepitu temporalis concupiscentiae comprimit, eo verius interna cognoscit; et tanto alacrius ad intima vigilat, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ in eius uerbis se errasse significãt:
hunc saluandi humiliter precepto¬
rem uocant. Cumq ad cognitionem
preceptoris redeunt: mox ad formã
salutis recurrunt. Sed quia in a-¬
iicorũ dictis prefationem exposi-¬
donis paulo longius duximus:
ipsa iam eorũ suibtiliter uerba pẽ¬

Expanded text:
enim in ejus verbis se errasse significant, enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant; cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Sed quia in amicorum dictis praefationem expositionis paulo longius duximus, ipsa jam eorum verba subtiliter pen
Abbreviated transcription (Latin):
dicut qui ueneni poculum porri¬
i. ora poccili dulcedine mellistã¬
u. dumq hoc quod dulce est pri¬
mo at tactu delibatur. etiã illud
quod est mortiferũ indubitanter
absorbetur: ita heretici per miscent
recta peruersis. ut ostendendo bo-¬
na. auditores sibi adtrahant: ce ex¬
hibendo mala latenti eos peste cor-¬
rumpant. Aliquando tam̃ predica¬
tione sc̃e eccl̃ie atq exhortatione cor-¬
recti: ab hac sensus sui diuersitate sal¬
uantur. Unde & amici iob reconcili-¬
arionis sue sacrifitium eiusdem sc̃ĩ
uri manibus offerunt: atq ad su-¬
perni iudicis grãm. uel addicti reuo¬
cantur. Quos bene in euuangelio il
la decem leprosortim mundatio de¬
signat. In lepra quippe & pars cutis
infulgorem ducitur: &e pars incolo¬
re sano retinetur. Leprosi itaq here¬
dicos exprimunt: quia dum rectis
praua permiscent. colorem sanũ ma¬
culis aspergunt. Unde & bene ut sal¬
uentur: clamant iħu preceptor. Qͥa

Expanded text:
sicut qui veneni poculum porrisicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit; dumque hoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. Itaque haeretici permiscent recta perversis, ut ostendendo bona, auditores sibi attrahant; et exhibendo mala, latenti eos peste corrumpant. Aliquando tamen praedicatione sanctae Ecclesiae atque exhortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. Unde et amici Job reconciliationis suae sacrificium ejusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni judicis gratiam vel addicti revocantur. Quos bene in Evala decem leprosorum mundatio designat. In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, quia, dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur clamant: Jesu praeceptor . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Igitur amicorũ beati iob dic¬
ta licet in quibusdam ualde sint for¬
feriunt. cunctum sui a cuminis mu¬
cronem retundunt. Quia ergo & in
semetipsis magna sunt. sed contra
beatũ iob nullomodo assumi debu¬
erunt. & paulus hec ex uirtute pen¬
sans in auctoritate proferat: & i¬
dex quia in caute prolata sunt ex
quia eosdem amicos beati iob. here¬
ticorum tenere speciem superiꝰ dixi¬
mus: nunc eorum uerba quomodo
hereticis congruant indagemus. Que¬
dam namq ualde recta sentiunt.
sed tam̃ inter hec ad ꝑuersa dilabuin¬
tur. Habent quippe hoc heretici pro¬
prium ut malis bona ꝑ misceant.
quatinus facile sensui audientis
illudant. Si enĩ semper praua dice¬
rent: citius in sua prauitate cogni¬
ti. quod uellent minime ꝑsuaderẽt
Rursum si semꝑ recta sentirent:
fecto heretici non fuissent. Sed dum
allendi arte adutraꝙ deseruiunt.
ax malis bona infitiunt: & ex bo¬
uis mala recipiantur abscondunt.

Expanded text:
venit. Igitur amicorum beati Job dicvenit. Igitur amicorum beati Job dicta, licet in quibusdam valde sint forferiunt, cunctum sui acuminis mucronem retundunt. Quia ergo et in semetipsis magna sunt, sed contra beatum Job nullo modo assumi debuerunt, et Paulus haec ex virtute pensans in auctoritate proferat; et judex, quoniam incaute prolata sunt, ex quia eosdem amicos beati Job haereticorum tenere speciem superius diximus, nunc eorum verba quomodo haereticis congruant indagemus. Quaedam namque valde recta sentiunt, sed tamen inter haec ad perversa dilabuntur. Habent 151 quippe hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent, minime persuaderent. Rursum, si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent. Sed dum allendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt;
Abbreviated transcription (Latin):
que paulus ex auctoritate astruit:
Aut quomodo attestatione pauli
recta putabimus. que ꝑsemetip̃m
dñs non recta definiuit: Sed utͣq
hec citius quã non sint diuersa
cognoscimus: si eiufdem dnĩce sẽ¬
tentie subtilius uerba pensamꝰ.
Que nimirũ cum diceret. ñ estis
locuti coram rectum: ilico adiun¬
xit. sicut seruus meus iob. liquet
ergo. quia quedam in eorũ dictis
recta sunt: sed melioris cõparatio¬
ne superantur. Nam inter alia que
irrationabiliter dicunt. multas ad
beatũ iob fortes sententias ꝓferunt:
sed comparate dictis fortiorib uim
fortitudinis amittunt. Mira autẽ
sunt multa que dicunt: nisi in scĩ
uri aduersitatem dicerentur. In semgr¬
ipsis igitur magna sunt: sed quia
iustum uirum transfigere appetum
eiusdem magnitudinis pondus per¬
duit: quia &e quamlibet forte frustia
iaculum mittitur. ut dura saxa fe¬
riantur. Go namq obtunsum lon¬
gius dissilit: quo intortum fortiter

Expanded text:
quae Paulus ex auctoritate astruit? quae Paulus ex auctoritate astruit? aut quomodo attestatione Pauli recta putabimus, quae per semetipsum Dominus non recta definivit? Sed utraque haec citius quam non sint diversa cognoscimus, si ejusdem Dominicae sententiae subtilius verba pensemus; quae nimirum locuti coram me rectum, illico adjunxit: sicut servus meus Job. Liquet ergo quia quaedam eorum in dictis recta sunt, sed melioris comparatione superantur. Nam inter alia quae irrationabiliter dicunt, multas ad beatum Job fortes sententias proferunt. Sed comparatae dictis fortioribus, vim fortitudinis amittunt. Mira vero sunt multa quae dicunt, nisi in sancti viri adversitatem dicerentur; in semetipsis ergo magna sunt, sed quia virum justum transfigere appetunt, ejusdem magnitudinis pondus perdunt; quia et quamlibet forte frustra jaculum mittitur ut dura saxa feriantur, eo enim obtusum longius resilit quo intortum fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem tamen locutionis de¬
serit. & regulam consolationis ig¬
ignorat. Qui dum loquendi custo¬
diam negligit: usq ad afflicti con-¬
tumelias excedit dicens. Tygris pe¬
riit. eo quod non haberet predam.
rugitus leonis & uox leene & den¬
tes catulorũ leonũ dissipati sunt:
mine. quasi uitio uarietatis notãs.
per leonis rugitum. eiusdem ter-
rorem uiri: per leene uocẽ. loqua¬
citatem coniugis. ꝑdissipatos ue¬
ro dentes catulorum leonũ. destruc¬
tam filiorũ edacitatem signans.
Unde &e bene amicorũ sensum. qui
intiumida correptione se extulit:
sententia diuina reprehendit di-¬
cens. Non estis locuti corã me rec
tum: sicut seruus meus iob. Sed
rum sententiis tanta auctoritate
utitur: si he eorũ sententie domi¬
nica reprehensione cassantur. E¬
liphaz quippe uerba sunt: que
coruithiis intulit dicens. Sicut
scriptum est. Comprehendã sapi¬
entes in astutia eorum. Quomo¬
do ergo quasi praua respiumus.

Expanded text:
humilitatem tamen locutionis dehumilitatem tamen locutionis deserens, regulam consolationis ignorat. Qui dum loquendi custodiam negligit, usque ad afflicti contumelias excedit, dicens: Tigris periit eo quod non haberet praedam. Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum dissipati sunt . idis, quasi vitio varietatis notans, per leonis rugitum ejusdem viri terrorem, per leaenae vocem loquacitatem conjugis, per dissipatos vero dentes catulorum leonum destructam filiorum edacitatem signans. Unde et bene amicorum sensum, qui in tumida correptione se extulit, sententia divina reprehendit, dicetum, sicut servus meus Job . » rum sententiis tanta auctoritutitur, si hae eorum sententiae Dominica reprehensione cassantur? Eliphaz quippe verba sunt, quae Corinthiis intulit dicens, sicut scriptum est: Comprehendam sapientes in astutia eorum . Quomodo ergo quasi prava respuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
huc humilius satagebat dicens. Ro¬
go autẽ uos fratres. ut sufferatis ũ¬
bum solatii: & enĩ per paucis scripsi
nobis. Ephesiis quoq mileti uale¬
dicens: afflictis ac gementib. hu¬
militatem suam ad memoriam reuo¬
cat dicens. Uigilanti memoria re¬
tinentes: qm̃ pertrienniũ nocte ac
die non cessaui cum lacrimis. mo¬
uens unumquemq ur̃m. Gisdem
rursum ꝑ epistolam dicit. Obsecro
uos fratres ego unctus in dño: ut
digne ambuletis uocatione qua uo¬
cati estis. Hinc ergo colligat. si quan
do aliquro recte sentit. quanta hu¬
militate debeat magistro loqui
discipulꝰ si ipse magister gentiũ
in his que cũ auctoritate predicat.
tam summisse discipulos rogat.
hinc unusquisq colligat. eis a qͥbꝰ
bene iuuendi exempla percipit.
hoc quod bene intelligit. quã bu¬
militer dicat: si paulus illis hu¬
mili uoce se subdidit. quos ad iu¬
tam ipse suscitauit. Gliphar autẽ
uis ad consolandũ pietate ueniat:

Expanded text:
huc humilius satagebat, dicens: Rohuc humilius satagebat, dicens: Rogo autem vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii; etenim perpaucis scripsi vobis . Ephesiis quoque Mileti valedicens, afflictis ac gementibus, humilitatem suam ad memoriam revocat, dicens: Vigilate, memoria retinentes quoniam per triennium nocte ac die non cessavi cum lacrymis monens unumquemque vestrum . Eisdem rursum per Epistolam dicit: Obsecro vos, fratres, ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis . Hinc edo aliquid recte sentit, quanta humilitate debeat magistro loqui discipulus: si ipse magister gentium in his quae cum auctoritate praedicat tam submisse discipulos rogat. Hinc unusquisque colligat eis a quibus bene vivendi exempla percihoc quod bene intelligit, quam humiliter dicat; si Paulus illis humili se voce subdidit, quos ad vitam ipse suscitavit. 26. Humiliter vis ad consolandum pietate veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere recta presumeret. nisi de se
prius meliora sensisset. Unde & le¬
uites idem recte ora dicitur. quod
urdelicet robustus dñi interp̃tat᷑:
quia presumptores quiq nisi au¬
daci mente robustos se in dño cre¬
derent. nequaqͣm meliorũ facta uł
dicta uelut infirma iudicarent.
Anici igitur iob dum contra eũ qͣsi
indei defensione prosiliunt: diuini
precepti regulam suꝑbientes exced̃t.
Cum uero quedam facta meliorum.
deterioribus displicent. nequaquã
hu quod mentẽ mouet reticendum
eb sed cũ magna humilitate profe¬
rendum: quatinus intentio pie sen¬
tientis. eo uere seruet formã rectitu¬
dinis. quo per iter graditur humili¬
tatis. Et libere ergo dicenda sunt que
sentimus. & ualde humiliter ꝓmen¬
da que dicimus: ne & que recte inten¬
dimus. hec elate proferendo. nõ recte
faciamus. Paulus auditoribus sius
multa humiliter dixerat: sed de ip̃a
exhortatione humili. placare eos ad¬

Expanded text:
corrigere recta praesumeret, nisi de se corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Levites isdem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur; quia praesumptores quique nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta velut infirma judicarent. Amici igitur Job, dum contra eum quasi in Dei defensionem prosiliunt, divini praecepti regulam superbientes excedunt.Cum vero quaedam facta meliorum deterioribus displicent, nequaquam hoc quod mentem movet, reticendum est, sed cum magna humilitate proferendum; quatenus intentio pie sentientis eo vere servet formam rectitudinis, quo per iter graditur humilitatis. Et libere ergo dicenda sunt quae sentimus, et valde humiliter promenda quae dicimus, ne et quae recte intendimus, haec elate proferendo non recta faciamus. Paulus auditoribus suis multa humiliter dixerat; sed de ipsa exhortatione humili placare eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex sola dilectione ꝓmouetur. Seal
in hoc quod dispensatorie agitus.
iclinatio ipsa fortitudinis. casus pu
tatur imperitis. Unde & nonnuilli
sibditi contra hanc. manũ repre¬
hensionis mutunt: sed auita pro¬
tinus ipsa sua temeritate defitiũt.
leuites ergo quasi abiuuans manũ
tentendit. sed delinquens uitam ꝓ¬
didit: quia dum infirmi quiq for¬
tium facta corripiunt. ipsi a uiuen¬
tium sorte reprobantur. Aliquando
etiam sc̃i uiri quedã minima conde¬
scendentes dicunt: quedam uero sũ-¬
ma contemplantes ꝓferunt. Dum q
ium uel condescensionis uel altitui¬
dnus nescuint: audacter hec stulti
reprehendunt. Et quid est iustum
de sua condescensione uelle corrige¬
re. nisi inclinatam archa suꝑba re-¬
prehensionis manu releuare: Quid
est iustum de incognita locutione
reprehendere. nisi motũ eius fortitu¬
dinis. erroris lapsum putare: Sed ꝑ¬
dit uitã qui archam dei tumide sub¬
leuat: quia nequaqͣm quis sc̃orum

Expanded text:
ex sola dilectione permovetur. Sed ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc, quod dispensatorie agitur, inclinatio ipsa fortittatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum extendit, sed delinquens vitam perdidit, quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsa viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam in imis descendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitudinis nesciunt, audacter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensest justum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam, qui arcam Dei tumide sublevat, quia nequaquam quis sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqͣm se eorũ scientia ꝑ uerba o¬
stenderet: sed loqui recte. linguã con¬
solantiũ magister dolor erudiret
Qui & si qua forsitan diuersa senti¬
rent. dignũ profecto erat. ut hec hu¬
militer dicerent: ne ꝑcusso uulne¬
ra ꝑ immoderata uerba cumulart̃.
de teriorib displicent. uel facta uel
dicta meliorũ: sed eo ab eis nõ teme¬
re reprehendenda sunt: quo appri¬
hendi ueraciter nequaqͣm possunt.
depe aliquid a maiorib dispensato¬
rie agitur: quod aminorib error
putatur. Sepe multa a fortib dicũ¬
tur: que iccirco infirmi diiudicant.
quia ignorant. Quod bene bobꝰ calci¬
trantib inclinata illa testamenti
archa signauit: quam qui casurã
credens leuites erigere uoluit. mox
sententiam mortis accepit. Quid ẽ
menti: Que gestata bobꝰ calcitran¬
tibus inclinatur: quia nõnunꝙͣ
etiam qui bene preest. dum subiec¬
torũ popłoꝵ confusione concutt᷑.
ad dispensationis condescensionen

Expanded text:
nequaquam se eorum scientia per verba onequaquam se eorum scientia per verba ostenderet, sed loqui recte linguam consolantium magister dolor erudiret. Qui etsi qua forsitan diversa sentirent, dignum profecto erat ut haec humiliter dicerent, ne percusso vulnera per immoderata verba cumularent.deterioribus displicent vel facta vel dicta meliorum: sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, 149 quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae infirmi idcirco dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca signavit, quam quia casuram credens Levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit .  Vet. menti? Quae gestata a bobus calcitrantibus inclinatur; quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ exhibet. si etiam uos sic criiciat
quos pie redarguens fouet: Prima¬
igitur beati iob locutione termina¬
ta: uicissim se amici qui consolaturi¬
pie uenerant. eius in crepationi sub¬
iciunt. Dumq ad contentionis uerba
prosilunt: eam pro qua uenerant
causam pietatis amittunt. Qui qui-¬
dem non praua hoc intentione faci¬
unt: sed quam ius affectum percusso
exhibeant. percussum tamen nõ nisi
pro iniquitate crediderunt. Dumq
intentionem bonã nequaquã locuti¬
o cauta subsequit᷑: ipsa pietatis pro¬
positio. intransgressionis uitiũ uer¬
titur. Pensandum namq fuerat: cui
&e quando loquerentur. Iustus quips
erat ad quem uenerant: & diuinis ĩ¬
berib cinctus. Ex ante acta ergo ey
uita debuerunt ea que intelligere
non ualebant. illius uerba perpen¬
dere. & exflagellis presentib nõ illum
redarguere. sed de sua uita formidan.
seq flagellato iusto non quasi ratioei¬
nando erigere. sed flendo sociare. itt

Expanded text:
dicium exhibet, si etiam vos sic cruciat, dicium exhibet, si etiam vos sic cruciat, quos pie redarguens fovet. igitur beati Job locutione terminata, vicissim se amici, qui consolaturi venerant pie ejus increpationi subjiciunt; dumque ad contentionis verba prosiliunt, eam pro qua venerant causam pietatis amittunt. Qui quidem non prava hoc intentione faciunt; sed quamvis affectum percusso exhibeant, percussum tamen nonnisi pro iniquitate crediderunt; dumque intentionem bonam nequaquam locutio cauta subsequitur, ipsa pietatis propositio in transgressionis vitium vertitur. Pensandum namque fuerat, cui et quando loquerentur. Justus quippe erat, ad quem venerant, et divinis verberibus cinctus. Ex anteacta ergo ejus vita debuerant ea quae intelligere non valebant illius verba perpendere; et ex flagellis praesentibus non illum redarguere, sed de sua vita formidare; seque flagellato justo, non quasi ratiocinando erigere, sed flendo sociare; ut
Abbreviated transcription (Latin):
& uenit suꝑ me indignatio. Magna
quippe arte doctrine dicturus uer¬
bera. pretulit recte facta: ut hinc u-¬
nusquisq consideret. que peccantes post¬
modũ supplicia maneant. si sic etiam
iustos tam ualida hic flagella casti-¬
gant. Hinc est enĩ quod petrus ait.
Tempus est ut iudiciũ incipiat de do¬
mo dñi. Et si iustus uix saluabitur.
impius &e peccator ubi parebunt: hĩc
paulus cũ multa inthesalonicensiũ
laude dixisset: ꝓtinus adiunxit. Ita
ut & nos ipsi in uobis gloriemur. in
ecclesiis dei pro patientia ur̃a & fide:
in omnib persecutionib urĩs & tri-¬
bulationib. quas sustinetis in exem¬
plum iusti iudicii dei. Ac si diceret.
Bum tot dura toleratis qui tam recta
agitis. quid aluro quam iusti dei iu-¬
dicii exempla datis: Quia ex ur̃a pe-¬
na colligendum est quomodo feriat
quibus irascitur. si sic uos affligi pa-¬
titur. in quib letatur. aut quomodo
illos ꝑcussurus est quib iustũ iu¬

Expanded text:
Et venit super me indignatio. Magna Et venit super me indignatio. Magna quippe arte doctrinae dicturus verbera praetulit recte facta; ut hinc unusquisque consideret quae peccantes postmodum supplicia maneant, si etiam justos tam valida hic flagella castigant. Hinc est enim quod Petrus ait: Tempus est ut judicium incipiat de domo Dei. Et si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? Hinc Paulus, cum multa in Thessalonicensium laudem dixisset, protinus adjunxit: Ita ut et nos ipsi in vobis gloriemur in Ecclesiis Dei pro patientia vestra et fide, in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei . Ac si diceret: Dum tot dura toleratis, qui tam recta agitis, quid aliud quam justi Dei judicii exempla datis? quia ex vestra poena colligendum est quomodo feriat quibus irascitur, si sic vos affligi patitur, in quibus laetatur; aut quomodo illos percussurus est, quibus justum ju
Abbreviated transcription (Latin):
sciplina cotidie etiam de minimis
purgat. Iusta itaq indesinenter faci-¬
unt. sed assidue dura patiunt᷑. quia
sepe ipsa nr̃a iusticia ad examen di-¬
uine iusticie. deducta in iusticia ẽ:
&e sordet in districtione iudicis. qd̾
in estimatione fulget operantis. Un¬
de paulus cum diceret. nichil michi
conscius sum: ꝓtinus adiunxit. S
non in hoc iustificatus sum. Qui cau¬
sam mox cur non sit iustificatus: ĩ¬
sinuans ait. Qui autẽ iudicat me:
dñs est. Ac si diceret. Iccirco in eo quod
michi nichil conscius sum iustifica¬
tũ me ab nego: quia ab eo qui me iu-¬
dicat. ex aminari me subtilius scio.
Dissimulanda ergo sunt que exterius
fauent. reprimenda que interius ꝑ¬
strepunt. declinanda que quasi neces¬
saria inuoluunt. & tam̃ in his om¬
nib adhuc districti examinis flagel¬
la metuenda: quia & ipsa nr̃a ꝑfec¬
tio culpa non caret. nisi hanc seuerꝰ
iudex insubtili lance examinis mise¬

Expanded text:
sciplina quotidie etiam de minimis sciplina quotidie etiam de minimis purgat. Justa itaque indesinenter faciunt, sed assidue dura patiuntur, quia saepe ipsa nostra justitia, ad examen divinae justitiae deducta, injustitia est, et sordet in districtione 148 judicis quod in aestimatione fulget operantis. Unde Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, protinus adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Qui causam mox cur non sit justificatus insinuans, ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Idcirco in eo quod nihil mihi conscius sum justificatum me abnego, quia ab eo qui me judicat examinari me subtilius scio.  Vet. VIII.  Dissimulanda ergo sunt quae exterius favent, reprimenda quae interius perstrepunt, declinanda quae quasi necessaria involvunt; et tamen in his omnibus adhuc districti examinis flagella metuenda, quia et ipsa nostra perfectio culpa non caret, nisi hanc severus judex in subtili lance examinis mise
Abbreviated transcription (Latin):
intra mentis secreta restringere. & ne¬
quaquã exterius ꝑdesideria dissipare:
ne dum ad multa foras inhiant. a se¬
metipsis alienatis cogitationibꝰ rece¬
dant. Dicat igitur ꝓbatus uir & exer¬
citatus in prosperis dicat. Nonne dis¬
simulaui: nonne silui: nonne qui¬
eui: Ut enĩ supra diximus scĩ ui¬
ri cum eis transitoria prosperitas
arridet. fauorem mundi quasi ne¬
scientes dissimulant: &e forti gres¬
su interiꝰ hoc unde male exterius
subleuantur calcant. Silent autem:
quia nullis praue actionis clamo¬
ribus per strepunt. Omnis namq
iniquitas. habet apud secreta dei
iudicia uoces suas. Unde scriptũ est.
Clamor sodomorũ ce gomorreorum
multiplicatus est. Quiescunt uero
cum non solum nullo cupiditatũ
temporalium turbulento appeditu
rapiuntur: uerum etiam curis pre¬
sentis uite necessariis. immoderatiꝰ
paterna adhuc flagella sentiunt: ut
tanto ꝓfectiores adhereditatem per¬
ueniant. quanto eos pie feriens di¬

Expanded text:
intra mentis secreta restringere, et neintra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a semetipsis alienatis cogitationibus recedant. Dicat igitur probatus vir, et exercitatus in prosperis: Nonne dissimulavi? nonne silui? nonne quievi? Ut enim supra diximus, sancti viri, cum eis transitoria prosperitas arridet, favorem mundi quasi nescientes dissimulant, et forti gressu interius hoc unde exterius sublevantur calcant. Silent autem, quia nullis pravae actionis clamoribus perstrepunt. Omnis namque iniquitas habet apud secreta Dei judicia voces suas. Unde scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quiescunt vero, cum non solum nullo cupiditatum temporalium turbulento appetitu rapiuntur, verum etiam curis praesentis vitae necessariis immoderatius paterna adhuc flagella sentiunt, ut tanto perfectiores ad haereditatem veniant, quanto eos pie feriens di
Abbreviated transcription (Latin):
astẽ merites hec & cũ desunt. ñ que¬
runt. & grauiter etiam cum assunt.
ferunt: quia per exteriorũ curam
a se exire ꝑtimescunt. Quod bene
illa duorum fratrũ uita signatur:
ue quib scriptum est. Factus est esau
uir gnarus uenandi. & homo agri-¬
cola: iacob autẽ uir simplex habita¬
bat intabernaculis. uel sicut in a-¬
lia translatione dicitur. habitabat
domi. Quid enĩ ꝑuenationẽ esau. ni-¬
si eorũ uita figuratur. qui in exteri-¬
oribus uoluptatib fusi carnem se¬
cuntur: Qui etiã agricola esse descri-¬
bitur: quia amatores huiꝰ scl̃i tanto
magis exteriora incolunt. quantoma¬
gis interiora sua inculta derelinqͣnt.
Iacob uero uir simplex intabernaculis
uel indomo habitare phibetur: quia
nimirũ omnes qui incuris exterio¬
ribus spargi refugiunt. simplices in
cogitatione atq inconscientie sue
habitatione consistunt. In tabernacu¬
lis enĩ aut in domo habitare est: se

Expanded text:
autem mentes haec et cum desunt non quaeautem mentes haec et cum desunt non quaerunt, et graviter etiam cum adsunt, ferunt, quia per exteriorum curam a se exire pertimescunt. Quod bene illa duorum fratrum vita signatur, de quibus scriptum est: Factus est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola; Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis . Vel sicut in alia translatione dicitur, Habitabat domi. Quid enim per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes, qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se
Abbreviated transcription (Latin):
in electorũ corpore quasi pisces tͣus¬
eunt. qui in eo quod imis deseruiũt.
aliquando suꝑna conscendere ment
saltib sciunt: ne semꝑ in profcinas
curarum lateant. & nulla eos amo¬
ris sũmi quasi liberi aeris aura con¬
tingat. Qui ergo rebus temporalibꝰ
occupantur. tunc bene exteriora di¬
sponunt. cũ sollicite ad interiora re¬
fugiunt: cum nequaqͣm foris ꝑtur¬
bationũ strepitus diligunt. sed a¬
pud semetipsos intus intranquil¬
litatis sinu requiescunt. Praue &
enĩ mentes temporaliũ rerum tu¬
multus: intra semet ipsas uersare
non cessant. etiam cum uacant. In
cogitatione enĩ seruant depicta que
amant: & quamuis nil exterius fa¬
ciant. apud semetipsas tam̃ subpon
dere inquiete quietis laborant. Qui¬
bus si earuindem rerũ ad ministra¬
tio prebeatur. semet ipsas funditꝰ
deserunt: & fugitiua ac temporalia
per intentionis cursum. continuis
cositationũ passib sequuntur. Pie

Expanded text:
in electorum corpore quasi cibus transin electorum corpore quasi cibus transeunt, qui in eo quod imis deserviunt, aliquando ad superna conscendere mentis saltibus sciunt, ne semper in profundis curarum lateant, et nulla eos amoris summi quasi liberi aeris aura contingat. Qui ergo rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt; cum nequaquam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis sinu requonachorum mentes temporalium rerum tumultus intra semetipsas versare non cessant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semdere inquietae quietis elaborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsas funditus deserunt, et fugitiva haec temporalia per intentionis cursum continuis cogitationum passibus sequuntur. Piae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯonne silui: Qualis erga illicita
opera: ad huc subiciat. Nonne quie¬
ui: Potest autem silere. & qͥescere:
adhuc subtilius ꝓscrutari. Silere
namq est: mentem aterrenorum
oesideriorũ uoce restringerẽ. Uise¬
nu magni clamoris est: tu mul
ne in potestate sunt: cũ terrenarũ
actionũ strepitus pro diuino a¬
more intermittendo post ponunt.¬
ne dum ima indesienter occupant
corde fiiuditus a sumiis cadant. Sci¬
unt enĩ. quia nequaquã mens ad su¬
perna attollitur: si crirars̃ tumul¬
tibus continue in infimis ociupa¬
tur. Ouro enĩ de deo occupata opti¬
neat. que de illo apprehendere aliqͥo
etiam uacans laborat: Bene autem
per psalmistam dicitur. Uacate & in¬
uete. qm̃ ego sum deus: quia qui ua¬
care deo negligit. suo sibi iudicio lu¬
men eius uisionis abscondit. Hinc
etiam per moysen dicitur: ut pisces
pennulas non habent. nõ edantur
Pisces namq qui habent pennulas:
saltus dare suꝑ aquas solent. Soligͦ

Expanded text:
Nonne silui? Qualis erga illicita Nonne silui? Qualis erga illicita opera, adhuc subjiciat: Nonne quievi? Potest autem silere et quiescere, adhuc subtilius perscrutari. Silere namque est mentem a terrenorum desideriorum voce restringere. Vis enim magni clamoris est tumultne in potestate sunt, cum terrenarum actionum strepitus pro divino amore intermittendo postponuntne dum ima indesinenter occupant, cor funditus a summis cadat. Sciunt enim quia nequaquam mens ad superna attollitur, si curarum tumultibus continue in infimis occupatur. Quid enim de Deo occupata obtineat, quae de illo apprehendere aliquid etiam vacans laborat. Bene autem per Psalmistam dicitur: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus ; quia qui vacare Deo negligit, suo sibi judicio lumen ejus visionis abscondit. Hinc etiam per Moysen dicitur ut pisces qui pennulas non habent non edantur . Pisces namque qui habent pennulas, saltus dare super aquas solent. 147 Soli ergo