comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem habitaculũ faceret angelis inferiora uͦ hõib.
Propter uos iussu d̃i aqͣ quȩ erat suꝑ faciẽ terrȩ se¬
cessit ut terra uobis ꝓduceret fructꝰ. Cui etiã hu¬
mors uenas latent̃ inseruit ut uob ex ea ꝓflue¬
rent fontes & flumina. Propt̾ uos ꝓducere iussa ẽ
animantia: & om̃ia quȩ ur̃o usui uoluntatiq ser¬
uirent. Annon ꝓpt̾ uos uenti spirant: ut ex ip̃sis
concipiens fructus uob̾ terra parturiat: Nonne
ꝓpt̾ uos ymbres ꝓfluunt & tẽꝑa iucissitudines mu¬
tant. Num propt̃ uos sol oritur & occidit: & muta¬
tiones luna ꝑpetitur᷑. Propt̾ uos mare exhibet fa¬
mulatũ suũ: ut uob̃ in  cunctis cuncta subiaceant.
Nonne pro his om̃ib iusta erit ultionis pena qͥa hoꝵ
om̃iũ largitorẽ quẽ ante om̃ia & agnoscere & ue¬
nerari debiustis solũ p̃ceteris ignoratis: Sed & nc̃
ꝑ ide uos adħuc nuĩtelligentiã eis duco. Nidetis eteni

Expanded text:
idem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. idem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim
Abbreviated transcription (Latin):
diligere uolumꝰ. illũ nob̃ ẽẽ diligendũ sciamus. S illũ
inquit cognoscere non potuimus. istos autẽ & nouimꝰ
& in affectu habemꝰ. Esto. non potuistis cognosc̃e
quid sit deus: quid tam̃ non sit ds ꝑ facile scire po¬
tuistis. Nam quomͦ latere potuit hominẽ quod
lignũ aut lapis aut es uel alia huiusmodi mate¬
ria ñ site Quod si in his quȩ facile dep̃hendẽ po¬
tuistis. animũ ad discutiendu noluistis intende.
certũ ẽ quia & in agnitiõe di ĩpediti estis ñ ĩpos¬
sibilitatis s ignauiȩ uitio. Nã si uoluissetis ex his
ipsis uitilib simulachris ꝓfecto accepissetis intelli
cipio fecit deus cȩlũ & terrã. Terra aũ erat ĩuisibilis
& incõposita. et tenebre erant suꝑ faciẽ abyssi & sp̃ẽ
nus conditoris luce̾ seꝑauit a tenebris. & post illud
inuisibile celũ istud usibile ꝓduxit. ut suꝑiora qͥ¬

Expanded text:
diligere volumus, illum nobis esse diligendum sciamus, sed illum, diligere volumus, illum nobis esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligcipio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super faciem abyssi, et Spiritus nus Conditoris lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora qu
Abbreviated transcription (Latin):
a bono dõ datã cupiunt eã si fieri pot̾ cũ om̃ib habere
comunẽ eciã cũ his qui oderunt eos & ꝑsecuntur. Scuĩt
enĩ quia peccatũ ipsoꝵ causa ignorantie ẽ. Propt̾ea de¬
niq ipse magist̃ cũ ab his qui ignorabant eũ duceret᷑
ad erucẽ: orabat patrẽ ꝓ interfectorib suis et dicebat.
Pat̃ dimite eis peccatũ nesciunt enĩ quid faciunt. limi¬
tantes quoq discipuli magistrũ etiã ipsi cũ paterent
similit̃ ꝓ interfectorib suis orabant. Quod si disciplina
comiersione eoꝵ orare credimꝰ: Tũ dem̃ etiã illud dili¬
gentius considemꝰ: quȩ sit nob̾ causa parentes diligendi
Dro eo inquid qd̾ uitȩ nr̃e uident᷑ auctores. Auctores qdle
uite nr̃e parentes ñ sunt s ministri. Non enĩ uitã p̃bent:
s ingrediendi nob̾ ad hanc uitã exhibent ministeriũ. Au¬
ctor autẽ uite unꝰ & solus ẽ deus. S̾i autẽ auctorẽ uitȩ

Expanded text:
a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam cum his qui oderuntenim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc m̃ inter ꝓpinquos atq consanguineos credentes atq
incredulos. scientiȩ atq ignorantiȩ: ueritatisq & erroris
pugna consistit. Et ob hoc iterũ dicebat qui nos misit.
Non ueni pacẽ mutere in terrã s gladiũ. Qđ si dicit ali¬
quis & quom̃ iustũ uidet᷑ separari filios a parentibus.
audi qͣm̃. quia cũ ipsis si in errore ꝑmaneant. neq illis
ꝓderunt & ipsi cũ illis pariter interibunt. Iustũ igitur
& ualde iustũ ẽ separari eũ qui saluari uult ab eo qͥ non
uult. Sed & illud aduerte quia ñ ex illis qui rectius intel¬
ligunt uenit ista separatio. Tui enĩ uolunt eẽ parit᷑ & pro¬
desse his & docere meliora. Sed & illud propriũ ignoran¬
tie uitĩ: ut confutantẽ se ueritatis lucẽ ñ ferat habere
de ꝓrimo. & ideo ex illis ista nascit᷑ separatio. Nã qͥ scien¬
tiã ueritatis accipiunt qͥa bonitatis plena est. tanquã

Expanded text:
Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
pacem in errorib posito dedit. ne eũ confirmaret ĩ ma¬
lis: sed ignorantiȩ eius ruinis scientiã ueritatis oppo¬
suit. ut si qui forte resipiscerent. & lum̃ ueritatis aspice¬
rent. deceptos se & in precipitia erroris abstractos m̾ito
dolerent. & iracũdiȩ salutaris ignẽ aduersũ decept̾cem
suã conciperent ignorantiã. Ob hoc itaq dicebat. Ig¬
nem ueni mittere in terrã quẽ uolo ut accendat᷑. Est
ergo pugna queda quȩ gerenda nob̾ ẽ in hac uita. Ser¬
mo enĩ ueritatis & scientiȩ necessario separat homines ab
errore & ignorantia sicut sepe uidemiis putrefactas et
emortuas corporis carnes ã conexione iuuentiũ m̃broꝵ
ferro secantis separari. Tale gͦ aliquid ẽ qd̾ ait ueritatis
agnitio. Necesse ẽ enĩ ut salutis causa filius uerbi gr̃a
qui sermonẽ receꝑit ueritatis a parentib separetur in¬
credulis. aut rursũ pat̾ separet᷑ a filio. aut filia a matre

Expanded text:
pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in mapacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre.
Abbreviated transcription (Latin):
indignatione accendit᷑ in nob̃ ignis quida qui uelud
agro sterili ĩmissus consumptis & excoctis radicib pes¬
simȩ uoluntatis bono semine uerbi dei fȩcundiorẽ cor¬
dis preparet. glebam. Puto autẽ qđ satis dignas habe¬
atis causas iracũdiȩ. & quibꝰ iustissimus ignis iste c̾ale¬
scat. si consideretis in quantos uos errores deduxerit
ignorantiȩ malũ. quantosq lapsus & quanta ẽ p̃cipi¬
tia ad peccandũ dedit. ã quant̾is uobbonis abstrarit
uos in futuro scł̃o eternis penis obnorios fecit. Nonne
pro his om̃ib uͥ uob̃ ueritatis lum̃ effulsit. ignis iustissime
indignatiois accendit᷑  iracundiȩ deo placite int̾ uos co¬
surgit incendiũ. quo consumatur & radicitꝰ intereat õe
germ̃ sicut forte intͣ uos malȩ concupiscentiȩ pullula¬
uit: Unde & ipse qui misit nos cũ ueniss & omnem
mundũ uidissec ad maliciã declinasse ñ continuo ei

Expanded text:
indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei
Abbreviated transcription (Latin):
lendũ rus mentis ur̃ȩ ut hic sermo ueritatis qui ẽ uerꝰ
& diligens cordis colone assidiuis excolat disciplinis. Ce¬
strũ gͦ ẽ preb̾e obedientiã. & occupationes ac sollicitudi¬
nes suꝑfluas amputare. ne bonũ uerbi sem̃ ẽnecet nox¬
iũ germen. Potest enĩ fieri ut multi tẽꝑis negligentiam
breuis & assidua reparet diligentia. Incertũ nãq est.
uniusciiusq uitȩ tempꝰ. Et ideo festinandũ ẽ ad sa¬
lutẽ: ne forte cunctantẽ mors repentina preueniat: &¬
ob hoc acrius innitendũ ẽ ut dũ ẽ temꝑis spaciũ collec¬
ta male consuetudinis uicia resecent᷑. Quod ñ alit̾ fac̃e
poteritis nͥ ut irascamini qͦdãmͦ aduersũ uosmetipsos pro
his quȩ mutilit̾ gessistis ac turpit̾. Hȩc enĩ ẽ utilis uita t husta
& necessaria iracundia. ut unusqͥsq in quib errauit &
ꝑperam gessit indignet᷑ & semet ip̃sũ accuset. E .x qua

Expanded text:
lendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus lendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque est uniuscujusque tempus vitae. Et ideo festinandum est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec enim est utilis vita, et justa, et necessaria iracundia, ut unusquisque in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
qui maloꝵ hominum ꝑsuasionib aliquatenus
deinarant & gentib inter
quas habitant:
liano ac reliquis consodalibus
nr̃is gentibq qͤ circa uos sunt
Oportet fr̃s om̃s doctores qui
ad salutẽ aĩarũ instituti sunt.
& ad lucrandas animas ep̃i st̃
consecrati ꝓ cunctis sollicitudinegerere. & errantes ad
uiã ueritatis & ad portũ salutis reducere. Et licet ꝓpt̃
gentes quȩ eirca uos sunt in modico uos errasse contige¬
rit. melius tam̃ redire ad ueritatis uiã quã diutiꝰ ĩ ipso
errore ꝑdurare. Quoscũs enĩ de his qui uos errare fece¬
runt uel de his qui adhuc uerbũ predicationis ñ au¬
dierunt potestis uob̃cũ assumite. et ad uiã ueritatis
reducite ne infructuosi dño inueniamini. Et qm̃qde
sicut ã cultore neglecta terra spinas & tribulos neces¬
sario ꝓducit. ita sensus ur̃ longi temꝑis in curia mul¬
tas et norias opiniones rerũ. & intelligentias false sci¬
entiȩ germinauit: opus ẽ nc̃ multa diligentia. ad exco¬

Expanded text:
qui malorum hominum persuasionibus aliquatenus deviarant, et gentibus inter quas habitabantLIANO ac reliquis consodalibus nostris, gentibusque quae circa vos sunt. Oportet, fratres, omnes doctores qui ad salutem animarum instituti sunt, et ad lucrandas animas episcopi sunt consecrati, pro cunctis sollicitudinem gerere, et errantes ad viam veritatis et ad portum salutis reducere. Et licet propter gentes quae circa vos sunt in modico vos errasse contigerit, melius est tamen redire ad veritatis viam quam diutius in ipso errore perseverare. Quoscunque enim de his qui vos errare fecerunt, vel de his qui adhuc verbum praedicationis non audierunt, potestis, vobiscum assumite, et ad viam veritatis reducite, ne infructuosi Domino inveniamini. Et quoniam quidem sicut a cultore neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad exco
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is indiuisa retractatione meditemur. et sic̃
scriptũ est. narremus ea filus nr̃is. ut ea medi¬
tentur in cordib suis. sedentes in domo. ambu¬
lantes in itinere. dormientes atq surgentes. qr
beatus in dño qui in lege eius meditabitur
die ac nocte. Hoc et magister gentiũ discipłm
suũ secutus instituit. admonens. hec meditare
in his esto subiciens plenitudinẽ attende tibi
imcũbimus institutis. separabim᷑ a uitiis dũ
impensa cura diuino operi humano locum
non relinquit errori. Data.iiii. nonas aprił
agapeto. ũ.c. consule. Item epła hormisde pa¬
pe ad ep̃os hyspanie in qͥ eis iohis constan¬
tinopolitam ep̃i ꝓfessionẽ dirigit propt or¬

Expanded text:
nostris invisa retractatione meditemur; et, sicut nostris invisa retractatione meditemur; et, sicut scriptum est, narremus ea filiis nostris, ut ea meditentur in cordibus suis, sedentes in domo, ambulantes in itinere, dormientes atque surgentes : quia beatus in Domino, qui in lege ejus meditabitur die ac nocte . Hoc et magister gentium, discipulum suum secutus instituit, admonens: Haec meditare, in his esto : et subjiciens plenitudinem, Attende tibiincumbimus institutis, separamur a vitiis dum impensa cura divino operi humano locum non relinqAgapeto II consule. Item epistola Hormisdae papae ad episcopos Hispaniae, in qua eis Joannis Constantinopolitani episcopi professionem dirigit
Abbreviated transcription (Latin):
b hoc patres prouidentia qua sp̃c
sc̃s cultores suos cõpungere dignatus est
incitati. bis in anno ꝑ parroechias singu¬
las concilia haberi deb̃e docuerunt ut in unũ
iuxta salubris institutionis dogmnata congrega¬
ti pro eccłasticis causis tractandis libere conue¬
nirent. ut si iuxta uotũ uniuersa consistunt¬
deum iunctis uocib qui prestat considerata
collaudent. Difficile est enĩ ut cuiusquã cor
sic prauis cogitationib induretur. ut a se pa¬
subiturũ ẽẽ concilii. ꝑrecinctos ad hanc uiam
semꝑ lũbos habeant. scientes rationẽ actuum
suoꝵ ẽẽ reddendam. Suspendantur ab illicitiᷤᷤ
ꝑ formidinẽ. et qui nequiuerint ꝑ pudores.
anno constituisse. et prefinitũ quide si possi¬
bile est inuiolabiliter conuenit custodiri. S
si aut tempoꝵ necessitates. aut emergentes
causȩ hoc non patiuntur impleri semel saltẽ
quãuis non licuerit sine ulla excusatione pre

Expanded text:
Ob hoc Patres Providentia qua Spiritus Ob hoc Patres Providentia qua Spiritus sanctus cultores suos compungere dignatus est incitati, bis in anno per parochias singulas concilia haberi debere docuerunt, ut in unum juxta salubris institutionis dogmata congregati, pro ecclesiasticis causis tractandis libere convenirent, ut si juxta votum universa consistuntDeum junctis vocibus, qui praestat desiderata, collaudent. Difficile est enim ut cujusquam cor pravis sic cogitationibus induretur, ut a se pasubiturum esse concilii. Praecinctos ad hanc viam semper lumbos habeant, scientes rationem actuum suorum esse reddendam. Suspendantur ab illicitis per formidinem, et qui nequiverint per pudoremsanctos constituisse; et praefinitum quidem, si possibile est, inviolabiliter convenit custodiri. Sed si aut temporum necessitates, aut emergentes causae hoc non patiuntur impleri, semel saltem quamvis non licuerit sine ulla excusatione prae
Abbreviated transcription (Latin):
demptione liber iniciauerit. benedictione my¬
stica sacerdotẽ. & tam̃ ad alterius redempti uo¬
luntatẽ uel sponte in hoc uł necessitate consen¬
serit. Quid prodest illi suo errore non pollui
qui consensũ prestat erranti: Proculdubio cõ¬
tra mandata cõmittit. et qui habet peccatum
propriũ. et qui consequitur alienũ. Incassum
animus resistit cupiditati. si non resistit et ti¬
mori. Aduersus hec facilius do iuuante ꝓuide¬
bitur si circa metropolitanos pͥuilegia a scĩs pa¬
trib: constituta ꝑmaneant. si metropolitani
circa parroechias suas ordinem suũ ea quȩ de¬
cet ueneratione custodiant. ut nec ȩlectio prȩ¬
sulis redẽpta detur precuis. & nec obsequentis
quesita oꝑib s si ita fixa habeantur in cordib
quẽadmodũ releguntur in scͥpturis nulla in
templis emptionẽi semina nulla ert̃ fomenta
discordie. sed regnante caritate sub illa quam
nob promisit deus et retribuit pace iuuatur.

Expanded text:
demptione liber, initiaverit benedictione mydemptione liber, initiaverit benedictione mystica sacerdotem, et tamen ad alterius redempti voluntatem vel sponte in hoc vel necessitate consenserit. Quid prodest illi suo errore non pollui, qui consensum praestat erranti? Procul dubio contra mandata committit et qui habet peccatum proprium, et qui peccatum sequitur alienum. Incassum animus resistit cupiditati, si non resistit et timori. Adversus haec facilius, Deo adjuvante, providebitur, si circa metropolitanos privilegia a sanctis Patribus constituta permaneant; si metropolitani circa parochias suas ordinem suum ea qua decet veneratione custodiant, ut nec electio praesulis empta detur pretiis, et nec obsequentis sit quaesita operibus, sed ita fixa habeantur in cordibus, quemadmodum releguntur in Scripturis. Si nulla sint in templis emptionum semina, nulla erunt fomenta discordiae; sed, regnante caritate, sub illa quam nobis promisit Deus et retribuit pace vivatur. III.
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacros cultus impar accederet. Tunc migra¬
bant illa prerogatiua familiarũ ad instituta.
cultoꝵ. nunc ẽ doctrina ꝓ genere. Quod illis fu¬
it nasci: hoc nob̃ imbui. Illos tab̃nacula dabat
natura: nos altarib parturit disciplina. Nec
tantũ de laicis consecrari inhibemꝰ. s ne de pem¬
tentib quidem quisquã ad huiusmodi gradũ
prophanus aspiret. Satis illi postulanti sit uemia.
Qua conscientia absoluat reũ. qui se peccata sua
serandi criminis labem: non habet lucidã sacer
postoli fuerit detestatione ꝑcussus. Tunc deĩn
quis non uile putat ẽẽ quod uenditur. Istã sacer¬
dotib ordinandis reuerentiã seruet electio: ut
in graui murmure popłoꝵ diuinũ credat᷑ esse
iudiciũ. Ibi enĩ deus ubi simplex sine prauitate
consensus. Uerũ ne hanc quidem partẽ sollici¬
tudinis et admonitionis omittimus. ne ille se
a culpa estimet alienũ. qui et si ipse quide a re¬

Expanded text:
ad sacros cultus impar accederet. Tunc migraad sacros cultus impar accederet. Tunc migrabant per illam praerogativam familiarum ad instituta cultorum: nunc est doctrina pro genere. Quod illis fuit nasci, hoc nobis imbui. Illos tabernaculo dabat natura, nos altaribus parturit disciplina. Nec tantum de laicis consecrari inhibemus, sed nec de poenitentibus quidem quisquam ad hujusmodi gradum profanus temerator aspiret. Satis illi postulanti sit venia. Qua conscientia absolvat reum, qui se peccata sua serandi criminis labem, non habet lucidam sacerdpostoli fuerit detestatione percussus . Tunc deinde quis non vile putat esse quod venditur? Istam sacerdotibus ordinandis reverentiam servet electio, ut in gravi murmure populorum divinum credatur esse judicium. Ibi enim Deus, ubi simplex sine pravitate consensus. Verum nec hanc quidem partem sollicitudinis et admonitionis omittimus, ne vel ille se a culpa aestimet alienum, qui, etsi ipse quidem a re
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ constituendi deceat ẽẽ pastoris. Hoc ita fiet.
si non sacerdotu gradus saltu quodã passĩ a la¬
icis transferantur. Longa debet uitã suã proba¬
tione monstrare: cui gub̃nacula cõmittuntur ec¬
clesie. Non negamus ẽẽ in laicis dõ placitos mo¬
res: s milites sũos probatos sibi quert̃ instituta
fidelia. Discere quis debet antequã doceat. et exẽ¬
plũ religiose conuersationis de se potius alus pre¬
stare quam sumere. Emendatiorem ẽẽ cõuenit
popło quem necesse ẽ orare ꝓpopło. Tonga obser¬
uatione religiosus cultus eradatur ut luceat: et cłi¬
calib obsequuis erudiendus inseruiat. ut ad ue¬
nerandi gradus sũmã ꝑductus qui sit fructus
humilitatis ostendat. Non leue nec uacuũ fuit
quod nec apud ueteres quid̃ẽ nͥ leuitici generis
uiri ad scã admittebantur altaria: ne pessime
meritis. aut pretio aut p̾sumptione contentis¬

Expanded text:
ritum constituendi deceat esse pastoris. Hoc ita fiet, ritum constituendi deceat esse pastoris. Hoc ita fiet, si non sacerdotii gradus saltu quodam passim laicis transferantur. Longa debet vitam suam probatione monstrare, cui gubernacula committuntur Ecclesiae. Non negamus esse in laicis Deo placitos mores, sed milites suos probatos sibi quaerunt instituta fidelia. Discere prius quisque debet antequam doceat; et exemplum religiosae conversationis de se potius aliis praestare, quam sumere. Emendationem esse convenit populo, quem necesse est orare pro populo. Longa observatione religiosus cultus tradatur, ut luceat, et clericalibus obsequiis erudiendus inserviat, ut ad venerandi gradus summa perductus, qui sit fructus humilitatis ostendat. Nec leve nec vacuum fuit, quod nec apud veteres quidem, nisi Levitici generis viri, ad sancta admittebantur altaria, ne pessime,eritis contemptis, aut pretio, aut praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
seruemus. Dicit enĩ dũs nr̃. Qui diligit me sermo¬
nem meũ seruabit. et pater meus diliget eũ: & ad
eũ ueniemꝰ & mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Et licet
hec possint generaliter dicta sufficere. ut uł de¬
clinemus errata uł custodiamus catholica consti¬
tuta: tam̃ quia ioħis fr̃is & coep̃i nr̃i nob̃ insinua¬
tione uulgatũ est contra canonũ reuerentiã non¬
nulla presumi ꝑiculũ qd̾ doctorib imminet de
taciturnitate declinans. et propħica uoce cõpũc¬
tus quȩ dicit. loquere ne taceas gn̾alib edicendũ
credidi constitutis.
t in sacerdotib ordinandis que st̃ a patrib
prescripta et definita cogitetis. quia sicut
tes sic et in eligendis his curã oportet ẽẽ ꝑspicuam.
Irreprehensibiles enĩ conuenit ẽẽ. quos preesse ne¬
cesse est corrigendis: nec quisquã illi deesse per¬
sone penes quã est religionis sũma. Et substan

Expanded text:
servemus. Dicit enim Dominus noster: Qui diligit me, sermoservemus. Dicit enim Dominus noster: Qui diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus dileum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Et licet haec possint generaliter dicta sufficere, ut vel declinemus errata. vel custodiamus catholicanobis insinuatione vulgatum est, contra canonum reverentiam nonnulla praesumi, periculum, quod doctoribus imminet de taciturnitate declinans, et prophetica voce compunctus, qua dicitur: Loquere, ne taceas , generalibus edicendum credidi constitutis. I. Ut in sacerdotibus ordinandis, quae sunt a Patribus praescripta et definita cogitetis: quia sicut tes, sic et in eligendis his curam oportet esse perspicuam. Irreprehensibiles enim esse convenit, quos praeesse necesse est corrigendis: nec quidquid illi deesse personae, penes quam est religioni summa et substanti
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis. Hormisda. Benedicta
trinitas deus noster qui ꝑ mi¬
sericordiã romane rei publicȩ
ꝑ uniuersas partes suȩ pacis tranquillitate dif¬
fusa nob̃ quoq uiam monstrandam cirea nos in¬
uicem caritas indulsit. ut qui coheremꝰ firmitate
fidei iungamur quoq uotiua iocunditate collo¬
quii quo facilius dũ ꝑ litterarũ mynisteria ad uos
usq ꝑtendimus etiam corda ur̃a ad religiosum
cultũ apłicis admonitionib incitemꝰ & dũ dilec¬
tionis cultũ nr̃e reddimꝰ uelut quodda debitũ
dilectissimi fr̃s continuas & humiles preces. et do¬
minũ nr̃m oris et cordis lacͥmis supplicantes iugi
deprecatione poscamus. ut et institutione et oꝑe
illi cuius eẽ menbra cupimus hereamus. nec unqͣm
ab illa uia que. xp̃c est deuio tramite declinemus
ne ab eo iuste quem nos impie relinquimꝰ deseram᷑.
Quod cũ suꝑni fauoris auxilio ea nob̃ potest ratione
contingere: si apłica dogiata. si patrũ mandata

Expanded text:
stitutis Hormisda. 147 Benedicta trinitas Deus noster, qui per misericordiam suam Romanae reipublicae per universas partes sua pace et tranquillitate diffusa nobis quoque viam monstrandae circa nos invicem charitatis indulsit; ut qui cohaeremus firmitate fidei jungeremur quoque votiva jucunditate colloquii; quo facilius dum per litterarum ministeria ad vos usque pertendimus, etiam corda vestra ad religiosum cultum apostolicis admonitionibus incitemus, et dum dispensationis nostrae reddimus velut quoddam debitum, dilectissimi fratres, continuas et humiles preces, et Dominum nostrum oris et cordis lacrymis supplicantes jugi deprecatione poscamus, ut et institutione et opere illi cujus esse membra cupimus haereamus: nec unquam ab illa via quae Christus est devio tramite declinemus, ne ab eo juste quem nos impie relinquimus deseramur. Quod cum superni favoris auxilio ea nobis potest ratione contingere, si apostolica dogmata, si Patrum mandata
Abbreviated transcription (Latin):
cilla famulari sed ad faciẽ iussa ueniat. Nã si semel
mentẽ possidens ceꝑit. iustũ esse reputat etiã qq
crudeliter facit. hinc eñ scͥptũ est. Ira em̃ uirr iu¬
sticiam dei non oꝑatur. hinc rursũ dicitur. Sit
om̃is homo uelox ad audiendũ. tardus autẽ ad
loquendũ. et tardus ad iram. Hȩc autẽ uos aucto¬
re deo om̃ia seruare non ambigo: sed occasione
admonitionis exorta. bonis ur̃is actib me furtiue
subiungo. ut qd̾ non admoniti facitis quando uo¬
bis admonens additur iã non soli faciatis. Omp̃s au̾
deus in cunctis actib ur̃is celestis brachii extensione
uos protegat. uob̾q & presentis uite prosꝑa et pꝰt
multa annoꝵ curricula gaudia et̾na concedat.

Expanded text:
cilla famulari, ut ad faciem iussa veniat. Nam si semel cilla famulari, ut ad faciem iussa veniat. Nam si semel mentem possidens coeperit, iustum esse deputat etiam, quod crudeliter facit. Hinc enim scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur. Hinc rursus dicitur: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum et tardus ad iram. Haec autem vos auctore deo omnia servare non ambigo, sed occasione admonitionis exorta bonis vestris actibus me furtive subiungo, ut, quod non admoniti facitis, quando vobis et admonens additur, iam non soli faciatis. Omnipotens autem deus in cunctis actibus vestris caelestis brachii extensione vos protegat vobisque et praesentis vitae prospera et post multa annorum curricula gaudia aeterna concedat.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a mala reuocemꝰ ÷ quatinꝰ et nr̃a cognoscamꝰ
ẽẽ quȩ peccando fecimꝰ: & soluis om̃ipotentis di
munera cũ peccata declinamꝰ:
ustodienda quoq est mundicia corporis in
studus bone actionis. quia iuxta uocem p̃¬
dicantis apłi. tẽplũ dĩ sc̃m ẽ qd̾ estis uos. Qui
rursus ait. hec ẽ enĩ uoluntas di scificatio ur̃a
Quã scĩficationẽ dixerit. ostendens protinꝰ adiunx
Ut abstineatis uos a fornicatione. & sciat unusquisq¬
ur̃m suũ uas possidere in scificatione & honore.
& non in passionib desiderii.
psa quoq gubnacula erga subiectos magno st̃ mo¬
deramine tẽpanda. ne potestas menti subrepat
Uunc emm regnũ bene regit᷑. cũ regnandigła aĩo
non dñatur. Curandũ quoq est ne ira subrepat:
taciatq citius omne quod non licet. Ira quippe etiã
cũ delinquentiũ culpas exquirit. non debet m̃ti
quasi dña preire. s post rationis tergũ uelut Ane¬

Expanded text:
mala nostra revocemus, quatenus et nostra cognoscamus mala nostra revocemus, quatenus et nostra cognoscamus esse, quae peccando fecimus, et solius omnipotentis dei munera, cum peccata declinamus? Custodienda quoque est munditia corporis in studio bonę actionis, quia iuxta vocem praedicantis apostoli templum dei sanctum est, quod estis vos. Qui rursus ait: Haec est voluntas dei, sanctificatio vestra. Quam sanctificationem, quid dixerit, ostendens protinus adiunxit: Ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisqvas suum possidere in sanctificatione et honore et non in passionibus desiderii. Ipsa quoque regni gubernacula erga subiectos magno sunt moderamine temperanda, ne potestas mentem subripiat. Tunc enim regnum bene regitur, cum regnandi gloria animus non dominatur. Curandum quoque est, ne ira surripiat, / ne fiat citius omne, quod licet. Ira quippe, etiam cum delinquentium culpas exequitur, non debet menti quasi domina praeire, sed post rationis tergum velut an
Abbreviated transcription (Latin):
in quibusdam suis laudib excutit. ita ut decepta
mens admiretur ipsa quã sint magna que fecit.
Que dũ ꝑ occultũ tumorẽ apud semet ipsã extollit᷑.
eius qui donũ tribuit gr̃a pͥuatur. hinc ẽ enĩ qd̃ ꝑ
propħe uocẽ contra suꝑbientẽ animã dicitur. Ha¬
bens fiduciã in pulchritudine tua. forncata es
in nomine tuo. fiduciã quippe anime in pul¬
chritudine sua habere ẽ: in semet ipsa de iusta
oꝑatione presumere. Quȩ in suo nomine forncat᷑
quando in hoc quod recte egit. non conditoris
laudẽ dilatare appetit. sed sue opinionis głam
requirit. Hinc rursũ ꝑ propħam scͥptũ est. Quo
pulchrior es descende. Anima etenĩ unde ẽ pul¬
chrior: inde descendit: quando ex uirtutis deco¬
re quo exaltari apud deũ debuit ab eius gr̃a per
suã elationẽ cadit. Quid ergo in his agendũ est
nͥ ut malignꝰ sp̃c cũ nob̃ ad eleuandam mentem
reducit bona quȩ egimus. nos semꝑ ad memoriã

Expanded text:
in quibusdam suis laudibus excutit, ita ut decepta in quibusdam suis laudibus excutit, ita ut decepta mens admiretur ipsa, quam sint magna, quae fecit. Quae dum per occultum tumorem apud semetipsam extollitur, eius, qui donum tribuit, gratia privatur. Hinc est enim, quod per prophetę vocem contra superbientem animam dicitur: Habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo. Fiduciam quippe animę in pulchritudine sua habere est, in semetipsam de iusta actione praesumere. Quae in suo nomine fornicatur, quando in hoc, quod recte egit, non conditoris laudem dilatare appetit, sed suę opinionis gloriam requirit. Hinc rursus per prophetam scriptum est: Quo pulchrior es, descende. Anima etenim, unde est pulchrior, inde descendit, quando ex virtutis decore, quo exaltari apud deum debuit, ab eius gratia per suam elationem / cadit. Quid ergo in his agendum est, nisi ut, malignus spiritu cum nobis ad levandam mentem reducit bona, quae egimus, nos semper ad memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
qui hostis insidie cauende. qui quanto maio¬
ra in hominib dona conspicit. tanto hȩc aufer
re subtiliorib insidiis exquirit. Neq enĩ latrun¬
culi in uia caꝑe uiatores uacuos expetunt: sed
eos qui auri uascula uł argenti ferunt. Uia qͥppe
est uita presens: & tanto quisq necesse ẽ ut insi¬
diantes sp̃c caueat. quanto maiora st̃ dona quȩ
portat. Oportet ergo excellentiam ur̃am in tanto
hoc de conuersione gentis subdite munere qd̃ ac¬
cepit sũmoꝑe custodire pͥmũ humilitatẽ cordis.
ac dem̃ munditiã cordis. Cũ enĩ scriptũ sit. om̃is
qui se exaltat: humiliabit᷑. & qui se humiliat ex¬
altabitur: profecto liquet quia ille ueraciter alta
amat. qui mentẽ suã ab humilitatis radice non de¬
secat. Sepe nãq malignus sp̃c ut bona destruat qͥbꝰ
prius aduersari non ualuit. ad oꝑantis mentẽ post
ꝑactam oꝑationẽ uenit: eamq tantis cogitatiõib

Expanded text:
qui hostis insidiae cavendae, qui quanto majoqui hostis insidiae cavendae, qui quanto majora in hominibus dona conspicit, tanto hre subtilioribus insidiis exquirit. Neque enim latrunculi in via capere viatores vacuos expetunt, sed eos qui auri vascula vel argenti ferunt. Via quippe est vita praesens. Et tanto quisque necesse est ut insidiantes spiritus caveat, quanto majora sunt dona quae portat. Oportet ergo excellentiam vestram in tanto hoc de conversione gentis subditae munere quod accepit summopere custodire prius humilitatem cordis, ac deinde munditiam corporis. Cum enim scriptum sit: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur , profecto liquet quia ille veraciter alta amat, qui mentem suam ab humilitatis radice non desecat. Saepe namque malignus spiritus, ut bona destruat quibus prius adversari non valuit, ad operantis mentem post peractam operationem venit eamque tacitis cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
narrante cognoui. Qui cũ ur̃e excellentie cõ¬
stitutionẽ quandã contra iudeoꝵ ꝑfidiã dedisset.
inde quib probatã fuerat rectitudinẽ mentis
ur̃e inflectere pecumarũ sũmã offerendo moliti
st̃. Quã excellentia ur̃a contẽpsit. & om̃ipotenti
do placere querens auro innocentiã pretulit. Qua
in re mͥ dauid regis factũ ad memoriã uenit: cui
dũ concupita aqua de cisterna bethleemitica. qͦ
inter hostiles cuneos habebatur. ab obsequentibus
militib fuisset oblata. protinꝰ dixit. Absit a me.
ut sanguinẽ istoꝵ hominũ bibam. Qui aquam
dño. Si gͥ ab armato rege in sacrificiũ di uersa
ẽ aqua contempta. pensemus quale sacrificium
om̃ipotenti d̃o rex optulit qͥ pro amore illius
ñ aquã sed aurũ accipe contempsit. Itaq fili ex¬
cellentissime fidenter dicã. quia libasti aurũ
dño. quod contͣ eũ habere noliusti.
agna st̃ hec & om̃ipotentis dei laudib tribu¬
enda. Sed inter hȩc uigilanti st̃ studio anti¬

Expanded text:
novi, quia cum vestrae excellentiae constitutionem quamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, hi, de quibus probata fuerat, rectitudinem mentis vestrae inflectere, pecuniarum summam offerendo, moliti sunt, quam excellentia vestra contempsit, et omnipotenti Deo placere quaerens auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui dum concupita aqua de cisterna Bethlemitica quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset oblata, protinus dixit: Absit a me ut sanguinem istorum hominum bibam . Quam quia m Domino . » Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore illius non aquam, sed aurum accipere contempsit. Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam, quia libasti aurum Domino quod contra eum habere noluisti. IV. Magna sunt haec et omnipotentis Dei laudibus referenda. Sed inter haec vigilanti sunt studio anti
Abbreviated transcription (Latin):
Et prb̃r penitẽtẽ iussus ab ep̃o suo reconciliet
Ut diocesis q̃ ep̃m nũquã habuit non habeat
UI Ut qui criminib implicati st̃ cłieos ñ accusent
UIt qui excomunicatũ alterius susceꝑit ex comunicetur
Quanti debeant iudicare sac̃̾dotẽ atq leuitã
t nullus parroechiã alienã presumat
XII Ut sine consultu metropolitam nullus ordinet᷑ ep̃e¬

Expanded text:
er poenitentem jussus ab episcopo suo reconciliet. 5. Ut dioecesis quae episcopum nunquam habuit, non habeat. 6. Ut qui criminibus implicati sunt, clericos non accusent. 7. Ut qui excommunicatum alterius susceperit, excommunicetur. 10. Quanti debeant judicare sacerdotem atque levitem. 11. Ut nullus parochiam alienam praesumat. 12. Ut sine consultu metropolitani nullus ordinetur ep
Abbreviated transcription (Latin):
comprehensa sunt uł alus concilus conscripta que se¬
cundũ legẽ inueniuntur custodire nos oportet. Sidl
uero statuta suꝑgressus corruꝑit: uel pro niehilo ha¬
benda putauerit. si laicus ẽ. comunione. si clicus est.
honore pruietur. U niu̾si dixerunt. Placet. plauu
Gratuis epe dixit. Supest iam ut plaeita om̃un
nr̃oꝵ quȩ ad consenfum nr̃m sunt scripta. ur̃a quoq
subscͥptione firmetis. Nnuersi dixerunt. Et consen¬
sisse nos concilui huius scͥpta testantur: et subseͥptio¬
ne nr̃a consensus declarabitur nr̃. Et subscͥpserunt.
LAPLIGIT CONGILIUM GART¬

Expanded text:
comprehensa sunt, vel aliis conciliis conscripta secomprehensa sunt, vel aliis conciliis conscripta secundum legem inveniuntur, custodire nos oportet. Si quis vero statuta supergressus corruperit vel pro nihilo habenda putaverit, si laicus est, communione; si clericus est, honore privetur. Universi dixerunt: Placet, placet. Gratus episcopus dixit: Superest jam ut placita omnium nostrum, quae ad consensum vestrum sunt scripta, vestra quoque subscriptione firmetis. Universi dixerunt: Et consensisse nos concilii hujus scripta testantur: et subscriptione nostra consensus declarabitur noster. Et subscripserunt. XIII CONCILIUM CART
Abbreviated transcription (Latin):
bundantius ep̃c adrumetinus dixit. In nr̃o conci¬
Nlio statutũ ẽ ut non liceat clericis fenerare. Qd¬
fetiã scĩtati tue ⁊ huic concilio uideatur: p̃senti pla¬
cito designetur. Gratus ep̃c dixit. Nouellȩ suggestio¬
nes quȩ uel obscurȩ sunt uł sub genere latent. ispes¬
te a nob formam accipient. Ceterũ de quib aꝑtissi¬
me diuina scͥptura sanxit non differenda sententia
est: sed potuis exequenda Promde quod in laicis
reprehenditur id multomagis in cłicis oportet pre¬
dampnari. U nuersi dixerunt. Nemo cont̃ ꝓpħas.
nemo contͣ eugłia facit sine periculo.
conclusionẽ. U niuersi tytuli designati ⁊ digesti te¬
neant sententias suas. Sane credo uos retinere mul¬
tis concilus a patrib nr̃is. et traditionẽ temerariã
ẽẽ dampnatã ⁊ rebaptizationis impietatẽ eẽ pumen¬
dam. Quas res etiã nr̃o concilio eredo iã terminuas
accepisse. N eliqua ũ que uł facta uł dicta superus

Expanded text:
bundantius episcopus Adumetinus dixit, in nostro concilio statutum est, ut non liceat clericis fenerare; quod sanctitati tuae et huic concilio videatur praesenti placito designetur. Gratus episcopus dixit, novellae suggestiones quae vel obscurae sunt, vel sub genere latent inspectae a nobis formam accipient. Caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit non differenda sententia est, sed potius exsequenda, proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis clericis oportet praedamnari; universi dixerunt, nemo contra prophetas nemo contra Evangelia facit sine periculo. conclusionem, universi tituli designati et digesti teneant sententias suas. Sane credo vos retinere multis conciliis a patribus nostris, et traditionem temerariam esse damnatam, et rebaptizationis impietatem esse puniendam, quas res etiam nostro concilio credo jam terminum accepisse, reliqua vero quae vel facta vel dicta superius
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs enim nullius indigens remissione peccati. nec
querens remediũ renascendi. sic uoluit baptirari.
quom et uoluit circũcidi. hostiãq ꝓse emundati¬
onis offerri. ut qui factus erat ex muliere sic̃ apłs
aut. fieret & sub lege quã non uenerat soluere. secd
lidit sac̾mentũ: quia in om̃ib pͥmatũ tenens
se docuit eẽ pͥncipiũ. & tẽ regenerationis potenti¬
am sanrit quando de latere ipsius ꝓflurerunt
sanguis redẽptionis & aqua baptismatis. Sic̃
uero uetus testamentũ nom testificatio fuit. et
lm faeta est: sic diuersa sacrificia unã hostiã
reformauerunt & multoꝵ agnoꝵ occeisio illius
immolatione finita ẽ. de quo dicitur ⁊ ece ag¬
mui dei. ecce qui tollit peccata mundui. Sie et̃

Expanded text:
Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec quaerens remedium renascendi sic voluit baptizari, quomodo et voluit circumcidi hostiamque pro se emundationis offerri, ut qui factus erat ex muliere, sicut Apostolus ait, fieret et sub Lege, quam non venerat solvere, sed didit sacramentum, quia in omnibus primatum tenens, se docuit esse principium, et tunc regenerationis potentiam sanxit, quando de latere ipsius profluxerunt sanguis redemptionis, et aqua baptismatis. Sicut ergo Vetus Testamentum Novi testificatio fuit, et er Jesum Christum facta est, sic diversa sacrificia unam hostiam reformarunt, et multorum agnorum occisio illius immolatione finita est, de quo dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
nde quia manifestissime patet baptiran¬
dis in eccła electis hȩc uo tempora de qb
locuti sumus eẽ legitima dilectionẽ uram
monemus ut nullos alios dies huic obseruantie
beatur pͥncipalis tam̃ maximi sacram̃ti eustod&e¬
enda nob ẽ mystice rationis exceptio ñ interdicta
licentia qua in baptismo tribuendo quolibet
tempore ꝑiclitantib subuenitur. Ita enĩ adhas
auas festiuitates conexas sibimet. atq cognatas
in colobiũ & in pacis securitate degentiũ libera
uota diferimꝰ. ut in mortis ꝑiculo. in obsidionis
discrimine in ꝑsecutionis angustus. in timore nau¬
fragn nullo tempore hoc uere salutis singulare pre¬
siduũ ciuquã denegemus. Si quis autẽ epyphanie
festiuitatẽ que in suo ordine debito honore uenan¬
da e ob hoc existimat pͥuilegiũ habere baptismatis
qr hoc quidam putant quod in ead̃e die dñsad
baptismuĩ sc̃i iohannis accesserit: sciat illuis baptis¬
carnis. neq ex uoluntate uiri. sed ex deo nati sunt.

Expanded text:
nde quia manifestissime patet baptizandis in Ecclesia electis haec duo tempora, de quibus locuti sumus, esse legitima, dilectionem vestram monemus ut nullos alios dies huic observantiae beatur, principalis tamen et maximi sacramenti custodienda nobis est mystica et rationalis exemplatio: non interdicta licentia, qua in baptismo tribuendo quolibet tempore periclitantibus subvenitur. Ita enim ad has duas solemnitates connexas sibimet atque cognatas incolumium, et in pacis securitate degentium libera vota differimus: ut in mortis periculo, in obsidionis discrimine, in persecutionis angustiis, in timore naufragii nullo tempore hoc verae salutis singulare praesidium cuiquam denegemus. Si quis autem Epiphaniae festivitatem, quae in suo ordine debito honore veneranda est, ob hoc existimat privilegium habere baptismatis, quia hoc quidam putant, quod in eadem die Dominus ad baptismum sancti Joannis accesserit: sciat illius baptiscarnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
deo in odorẽ suauitatis. aut qd̾ unqͣm sacrificiũ
sacratius fuit quã quod uerus et eternꝰ ponti¬
fex altari crucis ꝑ immolationẽ sue carnis im¬
posuit: In conspectu dñi p̾tiosa iustoꝵ mors
fuit. nullius tam̃ insontis occisio redemptio fu
tiȩ. non dona usticie. Singulares quippe singu¬
lis mortes fuert᷑ nec alteriꝰ quisquã debitum
suo fine ꝑsoluit. cũ filiꝰ hominis unꝰ solꝰ dñs nr̃¬
in quo om̃s crucifixi. om̃s mortui. om̃s sepulti
exaltatus fuero a terra: omĩa trahã ad me ipsũ.
łides etenĩ iustificans impios & creans iustos ad
humanitatis recͣcta participiũ in illo adquirit
salutẽ in quo solo se inuenit innocentẽ liberũ ha¬
bens ꝑ grãm dei de eius potentia głari. qͥ contra
hostem humani gen̾is in carnis nr̃e humilitate
congressus. his uictoriã suã tribuit. in quorum

Expanded text:
Deo in odorem suavitatis ? Aut quod unquam sacrificium Deo in odorem suavitatis ? Aut quod unquam sacrificium sacratius fuit, quam quod verus et aeternus pontifex altari crucis per immolationem suae carnis imposuit? Licet in conspectu Domini pretiosa justorum mors fuit , nullius tamen insontis occisio, redemptio tiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo fine persolvit, cum inter filios hominum unus solus Domin quo omnes crucifixi, omnes mortui, omnes sepulti, exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Fides etenim vera, justificans impios et creans justos, ad humanitatis suae 275 tracta participem, in illo acquirit salutem, in quo solo se homo invenit innocentem, liberum habens per gratiam Dei de ejus potentia gloriari, qui contra hostem humani generis in carnis nostrae humilitate congressus, his vindictam suam tribuit, in quorum
Abbreviated transcription (Latin):
deus: si hominis causã mediator dei & hominũ
non susciꝑer: Qua uͦ ratione ueritatẽ mediatoriᷤ
implet nͥ qͥ in forma dĩ eqͣlis est patri in forma ser¬
ui particeps eẽt et nr̃i ut mortis uinculũ unius
prȩuaricatione contractũ unius morte qͥ solꝰ
morte nichil debuit. solueret᷑: Effusio enĩ iusti
sanguinis xp̃i tã fuit diues ad preciũ: ut si u¬
niuersitas captiuoꝵ. in redẽptorẽ suũ cred̾et.
nullũ diaboli uinculũ retineret: qm̃ sicut apłs
ait. uͥ abundauit peccatũ. suꝑhabundauit et¬
gr̃a. Et cũ sub peccati p̃udicio nati. potestatẽ
acceꝑint ad iusticiã renascendi. ualidiꝰ factũ ẽ
donũ libertatis quã debitũ seruitutis. Quam
itaq sibi in huius sac̃menti p̾sidio spem relinqͣnt:¬
qui in saluatore nr̃o negant humani corporis
ueritatẽ: Nicant quo sacrificio reconciliati: qͦ
sanguine st̃ redẽpti. Quis est ut apłs ait qui tͣ¬
didit semet ipsũ pro nob̃ oblationẽ & hostiam

Expanded text:
r Dei hominumque non susciperet? Qua vero ratione veritatem mediatoris impleret, nisi qui in forma Dei aequalis est Patri in forma servi particeps esset et nostri, ut mortis vinculum, unius praevaricatione contractum, unius morte qui solus morti nihil debuit solveretur? Effusio enim justi sanguinis Christi, tam fuit dives ad pretium, ut si universitas captivorum in redemptorem suum crederet, nullum diaboli vincula retinerent: quoniam, sicut Aposait, Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia; et cum sub peccati praejudicio nati potestatem acceperint ad justitiam renascendi, validius factum est donum libertatis condebito servitutis. Quam itaque sibi in hujus sacramenti praesidio, spem relinqqui in Salvatore nostro negant humani corporis veritatem? Dicant quo sacrificio reconciliati, dicant quo sanguine sint redempti. Quis est, ut Apostolus ait, qui trdidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ minorẽ cũ catholica fides utrũq suscipiat.
utrũq defendat. que scdm confessionẽ beati apłi¬
mediator apparuerit. ut in unitate ꝑsone copu¬
lans utͣmq naturã. et solita sublimaret insolitis.
deus et homo: loquit᷑ homo et calũpniaris do:
Ille in se uaturã cõmendat humanã: in illo au¬
des deformare diuinã. Gemina est gͦ substantia
xp̃i: diuina scilicet qua eqͣlis est patri. humana
enim unus est homo in anima rationali & carne.
sic unus ẽ xp̃c deus & homo: ac ꝑ hoc xp̃c deus
in singulis confitemur. Deus te conuertat ĩ bonũ
frater. et recte fiłi normã te in om̃ib tenere &
docere concedat. amen. Data bl̃ man. Iustiniano

Expanded text:
se esse minorem ; cum catholica fides utrumque suscipiat, se esse minorem ; cum catholica fides utrumque suscipiat, utrumque defendat, quae secundum confessionem beati mediator apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam, et solita sublimaret insolitis, tus sit Deus et homo, loquitur homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam, tu in illo audes deformare divinam. Gemina ergo est substantia Christi, divina scilicet, quae aequalis est Patri; humana enim unus est homo in anima rationali et carne, sic unus est Christus Deus et homo: ac per hoc Christus Deus,. Christum in singulis confitemur. Deus te convertat in bonum, frater, et rectae fidei normam te in omnibus tenere, et docere concedat. Amen. Data calendis Maii, Justiniano