comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquibipenonscipulatus est
tristitiesue mulierhoc ꝓprium
bat solacupnpactoemdotis.
idestquicumproquo dat nõm
p̃tatem bat proalioantenuptia
dcãtõem nupture dedit mulici
⁊ nc̃ciam monumẽtaad hibuc¬
nitcumexcedas summalimam

Expanded text:
in quibus ipse non stipulatus est, tristitiae suae mulier hoc proprium habeat solacium per actionem dotis. id est qui eum pro quo dat non in potestate habeat pro alio ante nuptias donationem nupturae dedit mulieri et necessaria monumenta adhibuerit, cum excedat summam legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
em. Gucdam sunt negõa
in quibo sũpfiuum est mo de¬
ratorem expectanpronintic
idcoq pedancos indices hoc
est quincgocia humiliora di¬
sceptant constituendidamu
presidib põtatem. qi psua

Expanded text:
. Quaedam sunt negotia, in quibus superfluum est moderatorem exspectari provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus praesidibus potestatem. Da
Abbreviated transcription (Latin):
comunib bomisres compa¬
omnium bonorum sociuso¬
stitutus pro competentium
portionum moindempnita¬
titucconsulio portetet ido rez
cmptam eum communicare
contra foripom iuns postula

Expanded text:
communibus bonis res compaomnium bonorum socius constitutus, pro competentium portionum modo indemnitati tuae consuli oportet: et ideo rem emptam eum communicare contra formam iuris postula
Abbreviated transcription (Latin):
mou cãstatutum est hocobs¬
est in huiusmodicãb. siqui¬
dem supsint testes lnambre
corum prostruntursieas ye¬
cusanit concedere testes iteuz
adduci⁊ nonopponicis qdia
testimonium suumdederunt
uel sihocconecdereminimen
maluent cepositiones coru

Expanded text:
causa statutum est, hoc obsest, in huiusmodi casibus, si quidem supersint testes, licentieorum proferuntur , si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimonium suum dederunt, vel, si hoc concedere minime maluerit, deposition
Abbreviated transcription (Latin):
moqḋ ei ꝯpetitaduisus eos ser¬
uato. ¶sin autem oms  ab
bacluce subtractisunt tunc
nccitatem eumponisidescra¬
pture approbita inqua depo

Expanded text:
od ei competit adversus eas servato: sin autem omnes ab hac luce subtracti sunt, tunc necessitatem ei imponi fide scripturae approbata, in qua depo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ambigit. ¶ qd sisp̃aliceꝵ
ulgnalicor neminiprobentur
roeequaliportoe proraca debiti
quantitattomnib creditoribꝰ
consulipõt.
quicꝙ̃ exigẽ probita est debitũ

Expanded text:
non ambigitur. Quod si specialiter vel generaliter nemini probentur tione aequali portione pro rata debiti quantitate omnibus creditoribus consuli potesquicquam exigere prohibita est, debitu
Abbreviated transcription (Latin):
ydoneamuisitatis precedat
¶Eofiãctor no lucrit subi¬
resacimcalumpnic ex hocle¬
gime frũt appbatum nolice¬
ateipenitus ad litem perucĩ¬
re. s cadat abinstituta actõe
quasum prob litigator ⁊ ns

Expanded text:
donea universitatis procedat. Quod si actor noluerit subire sacramentum calumniae et hoc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus ad litem pervenire, sed cadat ab instituta actione quasi improbus litigator, et
Abbreviated transcription (Latin):
stanti iudicũ cicumsinna in¬
terminatoc occurrat ⁊ abud¬
tio cum qualongissime erpel¬
lat. ¶Smnant rcus hoc sacra¬
mentum subire recusaucriti
his capitulis quepronarra¬
tec comp̃bensasunt pro ꝯ fes

Expanded text:
stitia iudicum ei cum sancta interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum subire recusaverit, in his capitulis, quae narratione comprehensa sunt, pro confes
Abbreviated transcription (Latin):
dem S iscmos distraristi ac
p̃cim depcculio corumqd̃. ad
te ptinebat nesciens unde solũe¬
tur accepistiosequens est inte¬
prestantemptoriliba tõm.
exsolutũsi simulatum fc̃m int̾¬
cessituitatẽ mutare potuit qͣ¬
ꝓpt̾aditus p̃ses prouintie si aĩ¬
maducent mnacuam possoez¬
nich c̃etnslatum pronũtiare
ersiteexempto adinducendũ¬
cum inuacuam poem prospere¬
rit conuenin extimabit an p̃ci¬
um sit cxsolutum acsirepererit
nõ cẽsatis p̾cio fẽm boc restituitͥ

Expanded text:
 servos distraxisti ac pretium de peculio eorum, quod ad te pertinebat, nesciens unde solveretur accepisti, consequens est intepraestant emptori liberationem.exsolutum, si simulatum factum intercessit, veritatem mutare potuit. Quapropter aditus praeses provinciae, si animadverterit in vacuam possenihil esse translatum pronuntiare. et si te ex empto ad inducendum in vacuam possessionem perspexerit conveniri, aestimabit, an pretium sit exsolutum: ac si reppererit non e
Abbreviated transcription (Latin):
uoluatur. ¶hec antomnia
locumbreconsemus taminte¬
stamentis suiescriptis siuesu
scriptis habitis quam incod¬
cillis etomniultimo clogio.l
siquidabincestato sueritdere¬
adcaducorum uendiçatõem
augustum priuiium excem
boc rciprinate nreutilitatipre

Expanded text:
volvatur Haec autem omnia locum habere censemus tam in testamentis sive scriptis sive sine scriptis habitis quam in codicillis et omni ultimo elogio vel si quid ab intestato fuerit deread caducorum vindicationem augustum privilegium exercemus, hoc rei privatae nostrae utilitati pr
Abbreviated transcription (Latin):
mpr Cũm indulgẽtianra
intucmentesis reu̾sus adla¬
res tuos  frustra uereris neex
adnotatoe presidis que iam
Sabolita est calumpnam pati

Expanded text:
 Cum indulgentia nostra interveniente sis reversus ad lares tuos, frustra vereris, ne ex adnotatione praesidis quae iam abolita est calumniam pati
Abbreviated transcription (Latin):
deportatus gn̾ali ndulgẽtia
restitutus ẽnccut libos inpo¬
testate recuparet sp̃alit̾ impetͣ¬
uit indubiumnonuenit. he¬
reditatis commodumpuos¬

Expanded text:
deportatus generali indulgentia restitutus est nec, ut liberos in potestatem reciperet, specialiter impetravit, in dubium non venit hereditatis commodum
Abbreviated transcription (Latin):
cam posuenint ⁊legatis aggregã¬
damcecensucrunt aluaut inter¬
cas  doc̃toes queinteruinos cõ¬
sistuĩt camposucrunt dubieta¬
tecorumexplosascimus omes
mortis cadonationis sinciir̃
mortem facientis  fuinteclebra¬
te siue lõgiore cogita tõe mortis
subsccutesunt actis minime
indigere n expectare publica¬
rumpsõaruz presontiam ⁊ caq̃
suphunsmoimonutis solẽt

Expanded text:
t legatis adgregandam esse censuerunt, alii autem inter donationes quae inter vivos consistunt eam posuerunt, dubietate eorum explosa sancimus omnes mortis causa donationes, sive iuxta mortem facientis fuerint celebratae sive longiore cogitatione mortis subsecutae sunt, actis minime indigere neque exspectare publicarum personarum praesentiam et ea quae super huiusmodi monument
Abbreviated transcription (Latin):
oc̃ ⁊ talc uitiũcorigẽtes scimuisp
adoptõem quidem ad cx̃ncamp¬
sonam fcãm iura naturalis pa¬
tris minimcdissoluiszitacumn
familiamtñslatus. cumenim
tanta familia fragilitas estad¬
optionis nt possit inip̃odiect
fiuus  fierctextrancus pemãc¬
parõcm inueninquis paciatur
uira patris nalis nexudrmo
copulata ludibrio defrandarici
inhoc cauetcontradicendi filio
cogatur omnia igiturscõmqd̃
iamdisposiumus cumadextr.¬
ncum pr̃em filius padoptoem
transfurtur mancant integrar
ra sine addemoffitioso querela
siue  adalias cẽs succcssioos sũ ab¬

Expanded text:
onem et tale vitium corrigentes sancimus per adoptionem quidem ad extraneam personam factam iura naturalis patris minime dissolvi, sed ita eum familiam translatus. cum enim tanta fragilitas est adoptionis, ut possit in ipso die et filius fieri et extraneus per emancipationem inveniri, quis patiatur iura patris naturalis nexu divino copulata ludibrio defraudari, cum in hoc casu et contradicendi filio cogitur? Omnia igitur, secundum quod iam disposuimus, cum ad extraneum patrem filius per adoptionem transfertur, maneant integra iura sive ad de inofficiosi querellam sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
patrib nãlib alus danturanti¬
quesapie inciditquedamdub¬
tatiosicoportet talemfilium sip¬
paulus. arit sinceffectu dereliqt᷑
Marcianus uodistinguit neex
bacc̃antriusq patris pderet sue¬
cessioẽm naturalis quidem noli¬
tatecius cucumuentus. Adopti¬
iuuero ꝓpteregestatem ꝙ forte
hebatet itẽrum aliudiunum e¬
ratcxortum si cnimpost patris
naturalis obitum parer adopt¬
nis peremancipationis modũ
iraadoptionis dissoluiss nlli
spes ciremancbarn otrapatris¬

Expanded text:
patribus naturalibus aliis dantur, antiquae sapientiae incidit quaedam dubitatio, si oportet talem filium, si pPaulus autem sine effectu derelinquit, Marcianus vero distinguit, ne ex hac causa utriusque patris perderet successionem, naturalis quidem voluntate eius circumventus, adoptivi propter egestatem, quam forte habebat, et iterum aliud vitium erat exortum: si enim post patris naturalis obitum pater adoptivus per emancipationis modum iura adoptionis dissolvisset, nulla spes ei reman
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑsoluit clectõem doᷤnat qr
et antequam dependat ip̃cht
clectõem quod uclit prestare
mumtestem adducit salunz
uilianum summe auctorita¬
tis hominem et pretoriam e¬
dc̃iordinacorenñobis hecdo¬
cidentibꝰ uiliam et papmiãt
placet sñia. ut ip̃e hatelectõez¬

Expanded text:
solvit electionem donat, qui et antequam dependat ipse habet electionem quod velit praestare,mum testem adducit Salvium Iulianum summae auctoritatis hominem et praetorii edicti ordinatorem. Nobis haec decidentibus Iuliani et Papiniani placet sententia, ut ipse habeat
Abbreviated transcription (Latin):
demq cuuiscumq sortis occ̃oe
p̃tatisutatur⁊ minacẽ fanorem
suĩ muitis his quorumucilit.
agitur ethibere anterhibuisse de
um statiumus ⁊ cũ hon ori habi¬
erit pactam dignitatẽ usur pare
parere noluĩt cam prouintiaz
inqua sibiu surparũtbitare per
iugebicniumnosinatur allo
huc ꝯstituto liceat ꝓsoc̃qua hi¬

Expanded text:
denique cuiuscumque sortis, occasione potestatis utatur et minacem favorem suum invitis his, quorum utilitas agitur, exhibere aut exhibuisse detum statuimus et, cum honore abierit, peractam dignitatem usurpare parere noluerit, eam provinciam, in qua sibi usurpaverit, habitare per iuge biennium non sinatur. Illo adhuc constituto liceat personae, quam h
Abbreviated transcription (Latin):
rexia nuncupãturul siqua  alia
b sociata coherent utexhus ĩ¬
cendium ulinsidias iucunta
reformidet. antangustentur sp̃¬
tiaplatearum ulminuatur põ

Expanded text:
ia nuncupantur, vel si qua alia rivatis sociata cohaerent, ut ex his incendium vel insidias vicinitas reformidet aut angustentur spatia platearum vel minuatur po
Abbreviated transcription (Latin):
clitqui suamsentiat iactũram.
quemadm silegatanus cuip¬
ptertutelam gerendam aliquid
relictum sit non subierit tute¬
lam ciquidem lega tum auffer¬
tur pupillo antemassignatur.
cui ille utilis cẽnoluit.

Expanded text:
ipse suam sentiat iacturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerendam aliquid derelictum sit, non subierit tutelam, ei quidem legatum aufertur, pupillo autem adsignatur, cui ille utilis esse noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
nus insuspenso fiat libertas. n
statuliber intelligaturitaexͥex
nr̃a interpretatione et sincad¬
icctoc libertatis in substitu tõe
et liberet hrspupillo existat.
cimus sanccientes cumquiado¬
mino suosinclibertateheres m¬
stitutus iuderilibertatem acce¬
pisse inppria firmitatedurante
siquis emumsuum purequi¬
dem heredeminstituit. libertatẽ
autem subconditioceidonauit
siquid conditio talis sit queĩ

Expanded text:
nus in suspenso fiat libertas et nus in suspenso fiat libertas et statuliber intellegatur, ita et ex nostra interpretatione et sine adiectione libertatis in substitutione et liber et heres pupillo existat. cimus sancientes eum, qui a domino suo sine libertate heres instituitur, videri libertatem accepisse, in propria firmitate durante, si quis servum suum pure quidem heredem instituit, libertatem autem sub condicione ei donavit, si quidem condicio talis sit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ctamcis libertatom esscuideri.
¶illo uides obseruando utsi
lcgatupul fidcicomissum cis
sinclibet. ate relinquatur maẽ
testoris serulis laboris debit᷑
remunãtione defrandare conẽ¬
tur et non derelictum lꝰ adhuc
am spc̃m dubitatam bencexten¬
datur.siquis etenim in princip¬
li testo seruum suumcuidam le¬
gau̾it. inpupillanañt sub¬
filiosno sinc libertate sb̾stituerit
querebatursnicutilis eet tal sub¬
stitutiõ post mortempupillile¬
gatanio acquintur suicimucilis
est buusmõi substitutio quiasiñ
lib̾tate in seruum ꝓpriumftaest
incliusataq nobis indcturlega¬
tanocum nonstatimacquiriia¬
cire s expectandumẽc sbititutõ¬
nis cuentumetsiquidem pup¬
illomortuo locus fucrit substi¬
tutioniet uberethrs efficiatur
sin autem substicutio minime
locum habũcrit forsican pupi¬
loiaminpubertatem pucnien¬
tctune ad legatarudominiu
tñseat quemiad modum orum
ueteres sicum libertate substite¬
tio fuisset hocindu eebant qual¬

Expanded text:
 libertatem esse videri. Illo videlicet observando, ut, si legatum vel fideicommissum eis sine libertate relinquatur, manetestatoris servilis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc am speciem dubitatam benigne extendatur. si quis etenim in principali testamento servum suum cuidam legaverit, in pupillari autem subfilio suo sine libertate substituerit, qustitutio post mortem pupilli legatario adquiritur, sive inutilis est huiusmodi substitutio, quia sine libertate in servum proprium facta est. Melius itaque nobis videtur legatario eum non statim adquiri sancire, sed expectandum esse substitutionis eventum. et si quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficiatur: sin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo iam in pubertatem perveniente, tunc ad legatarii dominium transeat. Quemadmodum enim veteres, si cum libertate substitutio fuisset, hoc inducebant quate
Abbreviated transcription (Latin):
seruus semandauit gͥt
seruiqrhocliber mandare
paretur inttilitermãdat ꝯsi¬
sterecredebatur actio tnoptima
rõeqr nõ idagitrrut exłpo man¬
daco.s ꝓptermadatum exalio q̃¬
ctunascatur actiodomino q̃ri
placinitobligoem. ¶Sutiq¬

Expanded text:
servus se mandaverit  quia hoc liber mandare omparetur, inutiliter mandat consistere credebatur actio, tamen optima a non id agitur, ut ex ipso mandato, sed propter mandatum ex alio ctu nascatur actio, domino quaeri placuit obligationem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Adusus nominatorẽ
tutoris ulcuratoris minus y¬
doẽc nõ ante puenin potqua
sibonis noiatudcoq fideuisso¬
ris cius nec noncoilegarum
quoq ad quorum ꝑiculum

Expanded text:
. Adversus nominatorem tutoris vel curatoris minus idonei non ante perveniri potest, quam si bonis nominati itemque fideiussoris eius nec non collegarum quoque, ad quorum periculum
Abbreviated transcription (Latin):
formaredebeat creiidentibꝰ
uiris placitis instruetur si
u̾o ꝯstitentcorruptimatrio¬
nuuelut mercedemad captã¬
damintpunititem solutaz

Expanded text:
formare debeat, evidentibus iuris placitis instruetur. Sin vero constiterit corrupti matrimonii velut mercedem ad captandam impunitatem soluta
Abbreviated transcription (Latin):
tice iuderurindiçes quicas
dimiidas suscipsunt. psnam
subtustatem requirere ut hoc¬
qd fenera inducitr dampṅ
hocredoatur et non exquibus

Expanded text:
identur, iudices, qui causas dirimendas suscipiunt, per suam subtilitatem requirere, ut, quod re vera inducitur damnum, hoc reddatur et non ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dedimtib panperes scmetipe
cxinamucrnt uitamsuamo¬
bus penculis exponunt. eta
nematurquialiquam scolan¬
bmiuriaminserre presumat
necobaltenus cisdem prouĩ¬
tic delictumqd̃ aliquando cx
pcrimsa consuctudine fc̃man

Expanded text:
divitibus pauperes semetipsos exinaniunt, vitam suam omnibus periculis exponunt et a nveniatur, qui aliquam scolaribus iniuriam inferre presumat nec ob alterius eiusdem provincie debitum, quod aliquando ex perversa consuetudine fa
Abbreviated transcription (Latin):
iuospoponderit quatinus c̾uz
intracortum tp̃s tradat antcer¬
tamꝙͣtitatem pecunianim pro
comterat ettp̃re sta tuto iames¬
fiuente non pocitcum represẽ¬
tare nonstatim pecumias proi
costipulatas inferres ꝯpetcre
quidem posttp̃s lapsum omn¬
modo penalemactioem nõ autẽ
statimproqua fidcissoradmi¬
sus est profliꝗari s siquidemus¬
q ad sermensium spatium tp̃s
Gereeteam tradere pena sitlibat
sinaut antamplius quamser
mensium tempus ab initiocõ¬
stitutum est.timcquantacũq
tpris curcula data sunt. rupoi
lapsum corumsemestres tinha
berecumindutias intraquas ⁊¬
dem post statutum abinitio tp̃s
complctum malucrit rcumpro
quo conueniturdefendere licere
ciboc facore nisitenorpacu adhoc
reclamau̾it.si forsansinedefensi¬
one facienda proco fideuissit s si
defonsioe  facienda subierit eam
usqad furem adimplere. nullai

Expanded text:
spoponderit, quatenus eum intra certum tempus tradat vel certam quantitatem pecuniarum pro eo inferat, et tempore statuto iam effluente non poterit eum repraesentare, non statim pecunias pro eo stipulatas inferre, sed competere quidem post temporis lapsum omnimodo poenalem actionem, non autem statim summam, pro qua fideiussor admissus est, profligari. Sed si quidem usque ad sex mensuum spatium tempus bere et eam tradere, poena sit liberatus. Sin autem amplius quam sex mensuum tempus ab initio constitutum est, tunc, quanticumque temporis curricula data sunt, tamen post lapsum eorum semenstres tantum habere eum indutias, intra quas dem post statutum ab initio tempus completum maluerit reum pro quo convenitur defendere, licere ei hoc facere, nisi pacti tenor ad hoc reclamaverit, si forsitan sine defensione facienda pro eo fideiussit: sed si defensionem subierit, eam usque ad finem adimplere, null
Abbreviated transcription (Latin):
sidi s oĩmõ penã ꝯferat nisiĩ¬
traprimumin tp̃s qd statutum
est reus prĩcipalis ab haclucefue¬
ritsb̾tractus tuncem̃ penitus i¬
ab exactoc pene liberumcum cu

Expanded text:
sed omnimodo poenam conferat, nisi intra primum tempus quod statutum est reus principalis ab hac luce fuerit subtractus: tunc enim penitus ab exactione poenae liberum eum cu
Abbreviated transcription (Latin):
uandanec facile retẽtã da sanxi¬
mus. ut roe falcidie minimeill
psoms  derelicte  queadinoffȯsi
testĩ querelam exprioribonoca¬
bantur legib non penclitentũ

Expanded text:
anda nec facile retractanda sanximus, ut ratione falcidiae minime illis personis derelicta, quae ad inofficiosi testamenti querellam ex prioribus vocabantur legibus, non periclitentur
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶reditorom debitoribus
tritorem datum nõ tm̃ petitocn
relimo patruo cõstituto necullo
excusan primlio tutordnͣt̾es cu
hentitutoremalium darpro hibe¬
ant iurancc̃itatemad ministrai¬
nonambigiti.

Expanded text:
. Creditorem debitoribus tutorem datum non tantum petitionem legitimo patruo constituto nec ullo excusato privilegio, tutor datus es, cum habenti tutorem alium dari prohibeant iura, necessitatem administratinon ambigit
Abbreviated transcription (Latin):
palibtutore ortum cxaliacunt¬
te necdomicilium ubinomina¬
tur bentem unedari posseabco
uinctiꝑperim offitui. adpericulũ
tere ut ab ip̃o decrrto tribui possit
iubert non probibeatrir.

Expanded text:
palibus tutorem ortum ex alia civitate nec domicilium ubi nominatur habentem iure dari posse ab eiuncti perperam officii ad periculum tere, ut ab ipso decreto tribui possint, iubere non prohibeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
boccnimet uetores leges siquis
cs recte inspexit sanctiebãt. Qd
siquis camrem desierit possidẽ
cuius dominus ulis qui suppo¬
sitamcam hebat crceptõe xgc. uil¬

Expanded text:
hoc enim et veteres leges, si quis eas recte inspexerit, sanciebant. Quod si quis eam rem desierit possidere, cuius dominus vel is qui suppositam eam habebat exceptione tri
Abbreviated transcription (Latin):
dem. O mnes prouintiar
rectores littersmoneantur
uesciantordies atqz incolas
iubimsingularm muros
uł nouos debere facere ułucte¬
res firmins renouaresciltho
pactoimpendus ordinandio
Tut adscripuo curat prouirb
singulorum deinde adscribãs
proextimatoc futuritp̃ris bra¬
toria ciuiumneplus poscat
aliquid quam neccitas imłpa¬
Liut. neue minus neinstans
taquoq distribii. ut parcune¬
tis prebendorum sumptum:
necc̃itas impõaturneiexcusa¬
toe ul aliapresumptoc ab huui¬
mõũmunitateprebenda.
dem. Icmo iudicum init
temitasis crumpatutincõsul¬
tapictatenanoui aliquidno
uiopens existinet in choandũ
uelexdiicrsis openbo orname¬
ta aut marmoraułquamliber
spem quefuisse mnusuetornati
probubitur cuutatis erpere ul
alio trsferre sineussu tuesub¬
limitatis audeat. et enim siqui
cõtrafecerit. sexlibris aurmule

Expanded text:
. Omnes provinciarum rectores litteris moneantur, ut sciant ordines atque incolas urbium singularum muros vel novos debere facere vel veteres firmius renovare: scilicet hoc pacto impendiis ordinandis, ut adscriptio currat pro viribus singulorum, deinde adscribantur pro aestimatione futuri operis territoria civium, ne plus poscatur aliquid, quam necessitas imperaverit, neve minus, ne instans ta quaeque distribui, ut par cunctis praebendorum sumptuum necessitas imponatur: nemini excusatione vel alia praesumptione ab huiusmodi immunitate praebenda.. Nemo iudicum in id temeritatis erumpat, ut inconsulta pietate nostra novi aliquid operis existimet inchoandum, vel ex diversis operibus ornamenta aut marmora vel quamlibet speciem, quae fuisse in usu vel ornatu probabitur civitatis, eripere vel alio transferre sine iussu tuae sublimitatis audeat. Etenim si quis contra fecerit, sex libris auri mul
Abbreviated transcription (Latin):
mpr Siquis intantami
furoris ꝑpon̾it audatiamut
possec̃m itrumapud fiscrim
uł apͥnd homines quoslibet
cõsticutarum asitecuentu
iuditialis arbitrum uolent
iuascrit dñs quidemcon¬
sticutus poemquam abstu¬
lit restituat possessoriet dm̃¬
um cius rciamittat . sinuo
alienarumrtrum possessiõr
muasit.nonsolum cam pos

Expanded text:
 Si quis in tantam furoris pervenit audaciam, ut possessionem rerum apud fiscum vel apud homines quoslibet constitutarum ante eventum iudicialis arbitrii violenter invaserit, dominus quidem constitutus possessionem quam abstulit restituat possessori et dominium eiusdem rei amittat: sin vero alienarum rerum possessionem invasit, non solum eam pos
Abbreviated transcription (Latin):
ducimus par cipemiq huius
opis fccimus. sctanatolu
ip̃c apud benthenses uins int¬
pres ostitutus adhocopus ad¬
dc̃s est.uuz ab.antiqua stirpeli¬
patritium inclice recordarois
questorem ⁊ancessorom ⁊ leor¬
tium filiumcius optima sui
memoriam inlegib relinque¬
runt. ncc nõ ⁊ cretinum iuni
illustrt̃ ⁊ comitem sacrarum̃
largitõum ⁊ optimi ancesso¬
remhuiusmoi alme urb̾ostit᷑¬
tumquioms ad pdc̃mopus
electnnt una cumstephano
theolcomdemlcontio platoc
iacobo ⁊ ostantinoioheraris
prudentissimis quipatroniq¬
dem sut carumapuo maxima
sedem p̾fecture queorientalib
prctorus presioetomis autem
diq accipic̾tes⁊ anobadtãti
operis consumatoem electi sũt
et cumos inunum ouencrt
sout tmnopus nob̾ auctoribu
possint ꝯficẽdco ppitio. in .l.libo¬

Expanded text:
 huius operis fecimus: sed et Anatolium et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ad hoc opus adlectus est, vir ab antiqua stirpe legiPatricium inclutae recordationis quaestorium et antecessorem et Leoncium filium eius optimam sui memoriam in legibus reliquerunt: nec non CRATINVM virum illustrem et comitem sacrarum largitionum et optimum antecessorem huius almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum STEPHANO, THEO, LEONIDE, LEONTIO, PLATONE, IACOBO, CONSTANTINO, IOHANNE, viris prudentissimis, qui patroni quidem sunt causarum apud maximam sedem praefecturae, quae orientalibus praetoriis praesidet, omne autem dique accipientes et a nobis ad tanti operis consummationem electi sunt. et cum omnes in unum convenerunt si, ut tantum opus nobis auctoribus possint c
Abbreviated transcription (Latin):
fiitiuã sniam ad appellatoĩe
cort. intelitem contestatam ñ
iidicem itcuiart quomadmo¬
dumncc abcð appellarc̾cum
cnuimsimulutrumq uocabr¬
lum ponitir tamappellatõie
quam recusationis pronoca¬
nioaut. intelitem contestata
non poͬt porngi putabantqd̃
nec recurirequidem iudicom
cuidam concedatur antelicen
contestitam qd minime ncti¬
tum est cancantitaq indice

Expanded text:
finitivam sententiam ad appellationiscere ante litem contestatam nec iudicem recusare, quemadmodum nec ab eo appellare. cum enim simul utrumque vocabulum ponitur tam appellationis quam recusationis, provocatio autem ante litem contestatam non potest porrigi, putabant, quod nec recusare quidem iudicem cuidam conceditur ante litem contestatam. quod minime vetitum est. cavea
Abbreviated transcription (Latin):
litudinc nec non diu̾sitate ua¬
culabant inunumcorpus col¬
ligereom̃iq iutio purgare ꝓ¬
posiumus.et hoc iamꝑ iuros

Expanded text:
litudine nec non diversitate vacillabant, in unum corpus colligere omnique vitio purgare proposuimus. et hoc iam per
Abbreviated transcription (Latin):
sarfiasuus alamani¬
cusgotticus fronotu
gmanicus  acticus alãi
com̃unib. auidissim cim pedẽ
ut nichanobisccptum inpcr¬
fectum relinquatur. ¶Igitur
fuerat dispse ⁊ quãplima simi

Expanded text:
STINIANUS ALAMANNICUS GOTHICUS FRANCICUS GERMANICUS ANTICUS ALANICUS omnibus avidissime impendere, ut nihil a nobis coeptum imperfectum relinquatur. igitur ifuerant dispersae et quam plurima simi
Abbreviated transcription (Latin):
tincpti. ꝓnepoti. ꝓnepti testõ fidei¬
cõmissolegato donatoncuclali¬
oquolibrtitulo largitõis uletiã
intestati successionem contulint
pater filio filicne in tegra illibat¬
qz custodiat. ut uenderedoĩre reli¬
quere altenobligare sicut necra¬
ternabona nonpossitusufructr
dum taxat ad cumptinente ita
utquemiad modum ĩpesuphus
reb lñiam pocius potestatis am¬
cit itadefunctro co filio filieue p̾ci¬
puacomputenturnecabillis.
qui cxpdtrenatisuntcoheredes:
uendicẽtin.

Expanded text:
fideicommisso legato donatione vel alio quolibet titulo largitionis vel etiam intestati successione contulerint, pater filio filiaeve integra illibataque custodiat, ut vendere donare relinquere alteri obligare, sicut nec materna bona, non possit usu fructu dumtaxat ad eum pertinente, ita ut, quemadmodum ipse super his licentiam totius potestatis amittit, defuncto eo filio filiaeve praecipua computentur nec ab illis, qui ex patre sunt coheredes, vindicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
git anandiendumsit plagiañ
crpn nccne nam sipprictatis tit̾¬
c mancipiu ec̃ ꝯsticent expirasse
cripũs intentionẽ qnersa dñn
lucc manifestabit. siuero serun
alienumcc̃constic̾it postdisce¬

Expanded text:
gat, audiendum sit plagii crimen nec ne. Nam si proprietatis tuae mancipium esse constiterit, expirasse criminis intentionem emersa dominii luce manifestabit: si vero servum alienum esse constiterit, post disce
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. G encralit scimus
utsiquid inscriptis cautum
fuenit pro quibuscumq pecu¬
niis exantecedentecausa des¬
cendentib eamq eausam spe¬
cialiter promissor edixit non
iameilicentia sit causeproba¬
tionemstipulatorem erigere
cum suis acquiescere deceat ñ
celte i peexcontraro ꝑaptissiã
renim argum̃ta scriptis inser¬
ta resigionemiudicis possit
instruereqd mnaliumquem¬
quam modum et non ineu
quem cantio pibet negocium
nimis cnuim indignum esse
iudicamus cumquod suaqs¬

Expanded text:
pu. Generaliter sancimus, ut, si quid scriptis cautum fuerit pro quibuscumque pecuniis ex antecedente causa descendentibus eamque causam specialiter promissor edixerit, non iam ei licentia sit causae probationes stipulatorem exigere, cum suis adquiescere deceat, nisi certe ipse e contrario per apertissima rerum argumenta scriptis inserta religionem iudicis possit instruere, quod in alium quemquam modum et non in eum quem cautio perhibet negotium nimis enim indignum esse iudicamus, u
Abbreviated transcription (Latin):
lildecunonatum ulhonores
deitocangurlinoͬcatoem aprĩci¬
pibꝰ acccperint si appellatonis
anxilionon utancurconsensy
suo noiactõem confirmat. cuz
igitur admimus nocatus ap¬
pellans apud presidem pron¬

Expanded text:
vel decurionatum vel honores devocantur, licet vacationem a principibus acceperint, si appellationis auxilio non utantur, consensu suo nominationem confirmant. Cum igitur ad munus vocatus appellaveris a praeside pro
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nẽpͤassim liceat n¬
mulicrib omnes suos cẽt
retractare in his que pret¬
tiumus sipignoratiamir¬
ris dampnum aliquod cu

Expanded text:
pp. Ne passim liceat mulieribus omnes suos contractus retractare in his, quae praettuimus, si per ignorantiam iuris damnum aliquod circa
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cum ꝓpõas fideicon¬
missum libertatem ita tibidaũ
siucoritestatoris placuiss lici¬
canonadcunte bereditatemad
filium solida hereditas portinẽ
ccpit non refrãgante tnuxore
testoris potes petcrelibertatom
dem. Aidei commnissariaqd
libertas itatibirelicta cumtesta¬
prefinitamctatom impleturu
foretspem libertatis non intor¬
cidereuctus  placitum est

Expanded text:
. Cum proponas fideicommissariam libertatem ita tibi datam, si uxori testatoris placuisset, licet non adeunte hereditatem ad filium solida hereditas pertinere coepit, non refragante tamen uxore testatoris potes petere libertatem. Fideicommissaria quidem libertas ita tibi relicta, cum testapraefinitam aetatem impleturus foret, spem libertatis non intercidere vetus placitum est
Abbreviated transcription (Latin):
ma examinenturctlix suomã¬
te pcurrat.nullo ciobstaculo
obuianteap̃e autem quisacra¬
mentum sibullatum darerecy¬
sanerit. uel hoc atrestetur uel si
fortenonaudcat habeat sibi ĩ
ultim pronocatione repoĩtũ
auxilium et sundex appellaci¬
om presidens benc quidemill¬
tum ius iurandum nonnte
aũt recusatum promntiau̾it
res  sccundumqd̃ iudicata est
pmancbit smaũt non ritebn
quidemillatum  recteaũt reor¬
satumsacramentum promin¬
tiaint. uine cilicebitemendare
cusatosacram̃po pcessitet mẽ
ponits nec prcuiditu nec i¬
iustidispendu cuicumq incũ¬
ret.s et causccirsus abinitio
usqr  adnouissimum t̃minur
nonimpedicturctlis cqualã¬
quebocintulit nullumproro¬
catiomis remedium in hocser¬
uabitur cumnimis crudele c̃
parti que hoc detulit ꝓꝑtor hoc
ip̃m qd̃ indexcius petitione
secutus est suꝑesse pronocati¬
oncm. ¶his de presentibuᷤ
psonisstatutis. nccabsentes
nos fugiunt.s⁊ cos huiclegi

Expanded text:
ma examinentur et lis suo Marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi in ultima provocatione repositum auxilium. Et si iudex appellationi praesidens bene quidem illatum iusiurandum, non rite autem recusatum pronuntiaverit, res secundum quod iudicatum est permanebit. Sin autem non rite quidem illatum, recte autem recusatum sacramentum pronuntiaverit, tunc ei licebit emendare cusato sacramento processit, et nihil penitus nec praeiudicii nec iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lanquae hoc intulit nullum provocationis remedium in hoc servabitur, cum nimis crudele est parti quae hoc detulit propter hoc ipsum, quod iudex eius petitionem secutus est, superesse provocationem. His de praesentibus personis statutis nec absentes nos fugiunt, sed etiam eos huic legi
Abbreviated transcription (Latin):
ctea quetibiab co debenpatr̃t
cumusuns compelle reddere
decct̾is uero que ab alus tuur¬
ris  constituta detenta exacta
nõsunt abboc quinecagend
quidem ꝓpter exceceptionis
obstaculum faculcatem bre
adu̇sus cos quos res tuas te¬
neredicis detorquere tuas pe¬
titoes debes.

Expanded text:
 quae tibi ab eo deberi patuerit, cum usuris compelletur reddere. De ceteris vero, quae ab aliis tui constituta iuris detenta exacta non sunt, ab hoc, qui nec agendi quidem propter exceptionis obstaculum facultatem habere adversus eos, quos res tuas tenere dicis, detorquere tuas petitiones debes.
Abbreviated transcription (Latin):
commissum dederit sincextra¬
neus utequitatis ratiocoitͣ
iomnes pcedat cumenumi
res ꝑtestium sollonpnitatez
ostenditur tunçetnumerus te¬
stiumet nimia subtilitas reqre

Expanded text:
commissum dederit, sive extraneus, ut aequitatis ratio communiter in omnes procedat. Cum enim res per testium sollemnitatem ostenditur, tunc et numerus testium et nimia subtilitas req
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Inbitia cct̾a que nire
non respuuntur nonmino¬
remprobationis ꝙͣ instruir¬
ca continent fidcm quouir si
depprictate domus ambigis
nẽgociumq integrum estuti
res tuas detincit asscũas. sciꝰ
dominum derebo ipctendis
conueniendum cc̃ꝑspicis. E¬
dem.  possidentibꝰ ucdi¬
cata mancipiaquorumdina
aduos ꝑtinore intenditissi
postea quam implcintis in¬
centõem hec non restituantũ
nrisiurandisollempnitate
secuta condempnatio pcedere
tus solcre etcum p̃a re prestaẽ
bõa fide uero ortantes postlica
ãto testationem uniucrsos. t¬
dem. P imancipium turĩ
perim ul furcumablatum a¬
luexnulla instacansa distrate¬
runt uendicãtitibi domimũ
soluedi pretu nulla nccessitac
urogetur

Expanded text:
. Indicia cetera, quae iure non respuuntur, non minorem probationis quam instrumenta continent fidem: quo iure, si de proprietate domus ambigis negotiumque integrum est, utres tuas detinere adseveras, sed eius dominum de rebus repetendis conveniendum esse perspicis. . A possidentibus vindicata mancipia, quorum dominium ad vos pertinere intenditis, si, posteaquam impleveritis intentionem, haec non restituantur, iurisiurandi sollemnitate secuta condemnatio procedere tus solere cum ipsa re praestare, bona fide vero extantes, post litis autem contestationem universos. . Si mancipium tuum per vim aut per furtum ablatum alii ex nulla justa causa distraxerunt, vindicanti tibi dominum, solvendi pretium nulla necessitas irrogetur
Abbreviated transcription (Latin):
cum etiam usucapio cesset. ĩ¬
tentio dominii non absiũt
undehoccasu postliminiore¬
uerso ctra benȩfitium actõis
rescissorie duectapmanet in¬
tegrauendicatio

Expanded text:
cum etiam usucapio cesset, intentio dominii non absumitur: unde hoc casu postliminio reverso citra beneficium actionis rescissoriae directa permanet integra vindicatio
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Mm̃muis ppcrc udex
pignora marccllecapiac di¬
strabuussitanterem iudicxã
prius estergont seruato ordi

Expanded text:
. Nimis propere iudex pignora marcellae capi ac distrahi iussit ante rem iudicatam. Prius est ergo, ut servato ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶ iliã morbitare prĩs
relicta cummanito cimatrero¬
bymatrisnuptaatqz uiduace
uuxcompellitin.
dicuntcũnemo corum quicr
tñsusa lincauemunt exceptis
frect sorore adĩ offitiosi quere¬
lamadmictunturdefalsosanc̃
pacc̃atõcm criminis querinon
prohibentmꝵ.

Expanded text:
. Filia in orbitate patris relicta cum marito, cui matre vobus matris nupta atque vidua esse iure compellitur.dicunt, cum nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam admittatur. De falso sane per accusationem criminis queri non prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
sedenitres mobiles uł semonẽ
tesulincorpalos postannaletp̃s¬
restituere uelectas res statim p¬
extimationis omniumitrum¬
quecrtraĩmobiles sunt usq ad
ducendas mantus prestet fruc¬
tibꝰuidel immobilimm rerum
paris mulicris extp̃redissoluti¬

Expanded text:
sederit res mobiles vel vel incorporales post annalerestituere vel ceteras res statim pestimationis omnium rextra immobiles sunt, usque ad ducendas maritus praestet: fructibus videlicet immobilium rerum parti mulieris ex tempore dissoluti
Abbreviated transcription (Latin):
uetis accionis pulcritudinede¬
corata primũ itaq qd nãle sit ex
stipulatuactionis expõatur ⁊ita
siquid exactoe reiuxorie supuet¬
cłiccũ p̃retoris qd dcaltũtro int̾¬
ductumẽin cestiplatuactõccessa
licta ⁊ dotem consequatur nisispe¬
cialit prodotecimantus cadereli¬
quitcum manifestissimũ c̃ testõ¬
remquinaddiderit uolissecam
utrũoꝯsequi. ¶Mancat exsti¬
pulatuactois ius adsũcc̃ores et
sinc moragismissiois incorrp¬
tũ. ¶ taccat ĩcaretẽtionĩ ubosi¬
tasquidenimopus ẽ induccre
obm̃ores retentoem alioaurilio
exconstituciomibintroductoul¬
exquacaobres doata retentiom
tas ncc̃ia est cum pateatomibus
maritis rerumãmotarum uidi¬
tiuũ ¶ Silcat oblibos retentio
cm̃p̾e naturalis stimulus uł pa
mariti õuxores excogitẽtut poᷤ¬

Expanded text:
teris actionis pulchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actionis, exponatur, et ita, si quid ex actione rei uxoriae supervedictum praetoris, quod de alterutro introductum t dotem consequatur, nisi specialiter pro dote ei maritus ea dereliquit, cum manifestissimum est testaddidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. Quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introductoa ob res donatas retentio tas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. 5c . Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentmariti contra uxores excogitent, ut po
Abbreviated transcription (Latin):
subsccuta sunt ⁊ hecquid̃ depri¬
uatis hõib sanccienda sunt sin
aũtmiles filius fa pecumam
patris stareoportetcc̃tum nul¬
ladiffra introducenda obquã
sumptesunt inplib enimi
ris uins articulis filii fa. mili¬
tes nõ absimiles uidentur hoĩ¬
aliud quidꝙ̃ pecumas accipere
⁊ expendere nisi incausas ut¬

Expanded text:
subsecuta sunt. et haec quidem de privatis hominibus sancienda sunt. Sin autem miles filius familias pecuniam patris, stare oportet contractum, nulla differentia introducenda, ob quam sumptae sunt. in pluribus enim iuris articulis filii familias milites non absimiles videntur hominaliud quicquam pecunias accipere et expendere nisi in causas
Abbreviated transcription (Latin):
tertect frem tuum produnden¬
dis bonis  datus fuentçasola
ptinent quemanentcomuma
tibiet illiniam caquorum par¬
cem siccoidit cum emptoribu
tibicomuma suntctaduersus
singulos arbitrium petere debes
siabilloꝵquoq socictate disccd
placcatcum autom regiombr
dundi aliquisager intorsocios
nõ põt iłexplirib singulierti¬
matec iustafta imnciq socior̃
adiudicãtur compensatiõe mri
tiires obucĩtectis condẽpnato
Adlicitationem nonnunquaz
ctiam extranco emptore admi¬
so. mauimcsise nonsufficert ad
iusta pretia altor crsocus sua pe¬
cuma mncere tulius licitantẽ
pro fitcatur.

Expanded text:
te et fratrem tuum dividendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. Nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptoribus tibi communia sunt et adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest, vel ex pluribus singuli aestimatione iusta facta unicuique sociorum adiudicantur, compensationetii obvenit, ceteris condemnato, ad licitationem nonnumquam etiam extraneo emptore admisso, maxime si se non sufficere ad iusta pretia alter ex sociis sua pecunia vincere vilius licentem profiteatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmhumanitatem ciusdemmira¬
cula ⁊ passiones quas spontecar¬
ne sustinuit cognoscẽtes. ¶Su¬
sccpimus aũt icaquatuorꝯsilia¬
atq pdicat. ¶om̃s ergo sac̾do

Expanded text:
humanitatem, eiusdem miracula et passiones, quas sponte carne sustinuit, cognoscentes. Suscipimus autem sancta quattuoratque praedicat. Omnes ergo sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
fie̾mqm ⁊ipepcosdem scripsit ałz
uram scicatem festinans ioibo
sequiscdemaplicã b̾titudinis ue¬
stre manifestum nobis  faciatis.q
scipia urascitas ⁊ corum quiui¬
daice ausisunt rectadencgare fi¬
demodẽpnat ꝑfidiam plus criz
ita ⁊ cutauos omnium amoruz
⁊ uiesedis crescitauc̃cas ⁊ quead
uos ẽ mnutas sc̃arumeccarum ĩ¬
turbata seruabiturqnpuos didi

Expanded text:
er eosdem scripsit ad vestram sanctitatem festinans in omnibus sequi sedem apostolicam beatitudinis vestrae, manifestum nobis faciatis, quoscipit vestra sanctitas et eorum, qui iudaice ausi sunt recte denegare fidem, condemnat perfidiam. Plus enim ita et circa vos omnium amor et vestrae sedis crescit auctoritas et quae ad vos est unitas sanctarum ecclesiarum inturbata servabitur, quando per vos didic
Abbreviated transcription (Latin):
unumatq cundem ipmosbalẽ
tem passibilem carne cun deip̃z
inpassibilem deitate. ut enum ẽ
indiumnitate ꝑfectus ica idem
ip̃c ⁊ in humanitate ꝑfectus est
inunaenim suba dumitate sus¬
cepimus ⁊ ꝯfitemurquod dnt

Expanded text:
em tem, passibilem carne, eundem ipsum impassibilem deitate. Ut enim est in divinitate perfectus, ita idem ipse et in humanitate perfectus est: in una enim subsistentia unitatem suscipimus et confitemur, quod dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ac passim prouocandiomib
facultas preberetur arbitram
cum qui malam litem fuĩt ꝑ¬
secutus mediocriter penam a
ꝯpetentuudice sustinore. ¶si
autinuiditio ppriamcãm q

Expanded text:
ac passim provocandi omnibus facultas praeberetur, arbitramur eum, qui malam litem fuerit persecutus, mediocriter poenam a competenti iudice sustinere. Sin autem in iudicio propriam causam
Abbreviated transcription (Latin):
tis optinere nõ põssũt cum nob̾
huismodi com̃ta displiccanti
ymagmnanios enim nuntios ite
remedianullius ec̃ momentir
siue nuptus fingant serenun¬
tiasse siucsponsalib etiamuete¬
rib uiris auctorib placuit.

Expanded text:
tis obtinere non possint, cum nobis huiusmodi commenta displiceant. Imaginarios enim nuntios id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive sponsalibus, etiam veteribus iuris auctoribus placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tulis adicientes quideni⁊d
trahetes mimo⁊ mutantes
u̾bacorum ubihoc reicomo¬
ditus exigebat. colligentes
u̾o inunam sanctõem que in
uariis ꝯstonib dispsa sunt
et sonsum carum claniorem
efficientes ita t̾n utordo tem¬
porum carumdem ostõnum
inprimoloco posterib ueroĩ
sedo ponendis ⁊ siqua carum
sinedic⁊ consule inucterbue
codicib ul ibis inquib no
itahiis ponendis. nullaq dy¬
bietate suꝑ gnali carum roboᷤ¬
re exhoc orienda sicut et illas
rescripte uel perpragmatica¬
sanctoem abinitio date eidem
nouo codici ꝓpter utilitatem
sanctionis indulte fuernt
¶hecigituraduram noͣtitiã
ferre pperauimus. ut sciatis
quanta nos  duiturna suꝑ rei
comunium utilitatem cura
sollicitat. studentes certas et
indubitatas mnunum codi¬
licinomine nuncupado co¬
b aditiores litium decisice̾s¬
ones fiat iuditiis. ¶dacay

Expanded text:
tulis, adicientes quidem et detrahentes, immo et mutantes verba earum, ubi hoc rei commoditas exigebat, colligentes vero in unam sanctionem, quae in variis constitutionibus dispersa sunt, et sensum earum clariorem efficientes, ita tamen, ut ordo temporum earundem constitutionum in primo loco, posterioribus vero in secundo ponendis et, si quae earum sine die et consule in veteribus codicibus vel in his, in quibus noita his ponendis nullaque dubietate super generali earum robore ex hoc orienda, sicut et illas rescriptae vel per pragmaticam ab initio datae eidem novo codici propter utilitatem sanctionis inditae fuerint. Haec igitur ad vestram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codilici nomine nuncupando coin omnibus ad citiores litium decisiones fiat iudiciis. Data
Abbreviated transcription (Latin):
regionis qualitas pulit uł min
cinum mareulinamne ꝓbicia¬
turutomielem̃toruz nsuuius
carere incipiat ⁊ utcicelism suꝑ¬
stiti tramortuo  anferatur. De

Expanded text:
regionis qualitas fuerit, vel in convicinum mare vel in amnem proiciatur, ut omni elementorum usu vivus carere incipiat, et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur!
Abbreviated transcription (Latin):
parepidemq rouideturamitr
debitaet lucranoncapere. ¶i
ominiaut ultiinauoluntate.
nsiucinscriptis siuc sĩscriptĩ
uoluntas conficiaturtestibo
amaccõmodantibꝰ.

Expanded text:
par eademque ratio videtur amittere debita et lucra non capere In omni autem ultima voluntate sive in scriptis sive in sine scriptis voluntas conficiatur. Testibam accommodantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dis exhis ꝗgolocis corum¬
q finibꝰ quos ant̾iorumle¬
gum prescripta sanxunt nł¬
los expelli antcicialiq̃n pati¬
mur. nccimpis ec̃ciis reue¬
rendis. itaquenqͣ detinera
atq ꝯstringutcialiquida¬
ut inctualium renim aut re¬
stis negeturant requies set
siquidem ipire fuge appcãt
publice ⁊ seinsacris locis of¬
ferunt quertnitibꝰ oueniẽ¬
dos ip̃is seruatalocis reuen¬
tiauidicum quib subiacẽt
datur quale sibiquisq pi¬
nib ecc̃asticis latitant reli
cus ꝯmodiorem auctas epũ¬
lis clegerit recõditam latẽtẽ¬
q põam decentoꝵ sincullo ĩ¬
¶Cumaũt monitus fucĩt
inpublico priuatoq cc̃tu¬

Expanded text:
 ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum legum praescripta sanxerunt, nullos expelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis ita quemquam detineri atque constringi, ut ei aliquid aut victualium rerum aut vestis negetur aut requies. Sed si quidem ipsi refugae apparent publice et se in sacris locis offerunt quaerentibus conveniendos, ipsi, servata locis reverentia, iudicum quibus subiacent daturi, quale sibi quisque penibus ecclesiasticis latitant, relitiis commodiorem auctoritas episcopalis elegerit, reconditam latentemque personam decenter sine ullo inCum autem monitus fuerit in publico privatove cont
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ¶Ssihoc faceredetra¬
ctet aut differt iuditiorum
legumqsolitus ordoserue¬
turitꝗq sires immobiles
possideat postedcorum sollẽ¬
dicantis usq admodum de¬
bitibonorum eius sinepre¬
diorum traditio scuuend¬
tio celebretur. ¶qdsires
mobiles ht casq extratẽr

Expanded text:
dere. Sed si hoc facere detractat aut differt, iudiciorum legumque solitus ordo servetur. itaque si res immobiles possidet, post edictorum solledicantis usque ad modum debiti bonorum eius sive praediorum traditio seu venditio celebretur. Quod si res mobiles habet easque extra ter
Abbreviated transcription (Latin):
ctcitimo acquiri dixunt quã
aliorumquimalias oppinicẽ
defcrunturn cum maugnita¬
tiseruorũindulgendum est ut
liccatcis  dommiuissioe contẽp¬
tasualibidinefacere stipulatoz
⁊ adalium dominum qui cum
forsitan corrumpit alicnumly¬
crum tñsferrem qd̃ n ferendũ
est.si seruus impius  dommno
quidem qui nssit minimeobe¬
diendum existimau̾it alii antẽ
qui ⁊ forsitan ignorat ⁊nescit
repen tinumadducit solatrum
qͥdcnim sepe apudantiquos q

Expanded text:
tummodo adquiri dixerunt, quam aliorum, qui in alias opiniones deferuntur. Neque enim malignitati servorum indulgendum est, ut liceat eis domini iussione contempta sua libidine facere stipulationem et ad alium dominum, qui eum forsitan corrupit, alienum lucrum transferre: quod neque ferendum est, si servus impius domino quidem qui iussit minime oboediendum existimaverit, alii autem, qui forsitan ignorat et nescit, repentinum adducit solacium Quod enim saepe apud antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsit pecumamactio depecũ¬
lio. idusus geconoĩc efficacit᷑
tus consulti auxiluim licet filii
fam meminit ꝓdnerotes ⁊ p
nepotes porrigitur.

Expanded text:
sumpsit pecuniam, actio de peculio adversus te eo nomine efficaciter tus consulti auxilium, licet filii familias meminit, ad nepotes et ad pronepotes porrigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cessorit huius auctoradmissi
ꝯdc̃pnatioiad dupli rcstitutõ¬
camquantitatem quam mul¬
cte nominc inflixcrit retincbr
¶orcctñad humisinodi legie
tur necputent fcm facileccait
ant pcipitipsnasioc odc̃pnent.
quemculpa no in grauat aut cꝰ¬
rubescenda uarictate iuditu pro
arbitriopprioimugidum esse

Expanded text:
cesserit, huius auctor admissi condemnato ad dupli restitutioeam quantitatem, quam multae nomine inflixerit, retinebitur. Nec tamen ad huiusmodi legis tur. Nec putent factu facile esse, ut aut praecipiti persuasione condemnent quem culpa non ingravat, aut erubescenda varietate iudicii pro arbitrio proprio immutandum esse
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Eoͥs qui ordinano pro¬
nintiasiure modantur ergaco¬
rum ꝑc̃as quos culparectut ch¬
norios.ultraduanim untiarũ
¶ꝓconsulare muo p̾tatem si
mulctandinc̃citas imminch¬

Expanded text:
p. Eos, qui ordinario provincias iure moderantur, erga eorum personas, quos culpa reddit obnoxios, ultra duarum unciarum Proconsularem vero potestatem, si multandi necessitas immin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpõitõc inucĩantur nullumẽ¬
menscripturc imputctur. s ro¬
streclectionihoc ascribati.
codicis menbris antinomia
sicenimanctustateg̾co noca¬
bulonuncupatur auquenẽ
uendicet locum s sit unascõ¬
dianna ꝯsequentia adu̾sano¬

Expanded text:
positione inveniantur, nullum crimen scripturae imputetur, sed nostrae electioni hoc ascribatur.--§ Codicis membris antinomia sic enim a vetustate Graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversa