comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħo homini suat irã ⁊ ad̾o q̃rit miscd̾iam:
dit̃ b̃s augꝰ. diuuna miseratõ cõclesceadẽs. cõ¬
tedit ut saltẽ tc̃ cdebitoribꝰ q̃ debita dimitiãt.
tũ ĩpi debitorẽs ĩclulgẽtiã ab eis sibi dari postu¬
ad mod̾ scriptũ est. Suc neꝗͣ om̃e debitũ

Expanded text:
o homini servat iram, et a Deo quaerit misericordiam . dicit B. Augustinus, divina miseratio condescendens concedit, ut saltem tunc debitoribus suis debita dimittant: cum ipsi debitores indulgentiam ab eis sibi dari postuadmodum scriptum est: Serve nequam, omne de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ .t. u̾e lib̾es nos amdilo. Ista est fr̃s iugiter
ineditanda. ista est iugit tdicẽda or̃o. utpote ꝗͣ
ip̃e saluator docuit ⁊ qͣ nb̾pat᷑m orate p̃cepit.
Nulla est enĩ ista sublimior nulla ittilior. St̃
quidã qͥ sic̃ ethnici głant᷑ se multa u̾ba fũd̾e
multa psalt̾ia leg̾e. diu̾sas horas docantare.

Expanded text:
 vere liberes nos a malo. Ista est, fratres, jugiter meditanda, ista est jugiter dicenda oratio, utpote quam ipse Salvator docuit, et qua nobis Patrem orare praecepit. Nulla est enim ista sublimior, nulla utilior. Sunt quidam qui, sicut ethnici, gloriantur multa verba fundere, multa psalteria legere, diversas horas decantare,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̃ ꝙͣtũ ad dm̃: prudenter qͣtũ ad hoĩes.
fidolĩt ꝗͣtũ ad dm̃: ut uidłc cũ tãta fide. tã¬
totunore. tanta sollititudine. tanta ĩstantia
tanta diligentia q̃ad modũ p̃cepit d̾d u̾bũ
Ti cdispens. Prudent̃ ꝙ̃tũ ad hoĩes: ut scd̾m
capatitatẽ uniꝰ cuiꝰq singłos crudiat. S qd̾

Expanded text:
tum ad Deum, prudenter quantum ad homines? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem u
Abbreviated transcription (Latin):
niosa dic̃e ⁊ aisdire. suꝑbe uirare: ⁊ nõ solũ
iiuis s ⁊ mortuis detraħe. Reddit᷑ ecc̃rũ fibi
omissar̃ oportune ⁊ ĩportune teqͥr̃t. obłoẽs
toto cordis hẏatu cõcupiscũt. ore ññꝗͣ ĩ pru-¬
dent̃ exigũt. aduenientes utraqi manu recipi¬

Expanded text:
ciosa dicere et audire; superbe jurare et non solum vivis, sed et mortuis detrahere? Redditus Ecclesiarum sibi commissarum opportune et importune requirunt, oblationes toto cordis hiatu concupiscunt; ore nonnunquam imprudenter exigunt; advenientes utraque manu recipi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ordinatõem. fĩat uolũtas tua sic ĩ celo
⁊ ĩt̾ca: ut sic̃ ĩ celo faciũt uolũtatẽ tuã chetu¬
bin serraphin. throni. dñationes. p̃tates utu¬
tes. pͥncipatus. angłi. archãgłi. patͥarche¬
⁊ om̃is electoꝵ aĩẽ a uĩculis corꝑm suoꝵ solute.
coram te iã głificate. sic scd̾m gr̃am ate sibi
cõtessam ⁊ scd̃m possibilitatẽ suam faciant eã

Expanded text:
onem. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra; ut sicut in coelo faciunt voluntatem tuam cherubin et seraphin, throni et dominationes, virtutes, principatus, angeli, archangeli, patriarchanimae electae a vinculis corporum suorum solutae, coram te glorificatae, sic, secundum gratiam a te sibi concessam et secundum possibilitatem suam, faciant ea
Abbreviated transcription (Latin):
fuit mĩa q̃ filiũ dei tͣxit de celis. clausit in
angͥto ut̾o mulieris. In uoluit xͫ pannis. sig¬
nauit caractẽ cͥꝯcisionis. subhcit fami suppo
ħ ẽ q̃ ligauit dñm ut absolu̾et suum. hec
qͣ egrocat meditꝰ ut curet᷑ egotus. Scd̃s
gradus fuit humilitas q̃ enĩ maior humilitas
q̃. dt̃a pati. uitã mori. exulare regem
m̃dicare diuitẽ oꝑi obe dire artisicẽ .cͤate᷑

Expanded text:
uae Filium Dei traxit de coelis, clausit in angusto utero mulieris, involvit Christum pannis, signavit charactere circumcisionis, subjecit fami, supposuit m; haec qua aegrotat medicus, ut curetur aegrotus. Secundus gradus fuit humilitas; quae enim major humilitas, quam pati Deum, vitam mori, exsulare regem, mendicare divitem, operi obedire opificem, creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate sic trux dñica horribilis fuit itradite
qr pͦ detestabilis sp tortãti ignominiã asꝑa
incortice p̃p penã. firma in robore p̃p̃ xͥ pacĩam
erecta ꝓceritate. rõne finis. pultͣ inculmine
tuitu nr̃e redẽptõnis sigͤct᷑ ⁊ ꝓ palma crux¬

Expanded text:
nica horribilis fuit in radice, quia primo detestabilis propter tormenti ignominiam; aspera in cortice, propter poenam; firma in robore, propter patientiam; erecta proceritate, ratione finis; pulchra in culmine, tuitu nostrae redemptionis. Figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
niełancia. sp̃m lib̾tatis. gaudiũ securitatis
sactitudinẽ dilectõnis spm̃ lib̃tatis ut sp̃e lib̾
ab int̾iorbꝰ uicĩs m̃ate ñ s̾iuat legi peccati.
Gaudiũ securitatis ut ꝑ bona oꝑa ext̾iora
securus ñ ꝑtimesoit maliciã aliene iniqͥta¬
tis. foititudinẽ discͨonis ut deo fortit᷑ adħe¬
at ꝑ affecdũ caritatis sicut eñ scͥptũ ẽ. forti
ut mors ẽ dilectõ quia sic̃ mors aĩam seꝑat

Expanded text:
 securitatis, fortitudinem dilectionis. Spiritum libertatis, ut spiritus liber ab interioribus vitiis, mente non serviat legi peccati: gaudium securitatis, ut per bona opera exteriora securus, non pertimescat maliciam alienae iniquitatis: fortitudinem dilectionis, ut Deo fortiter adhaereat per affectum charitatis. Sicut enim scriptum est, fortis ut mors est dilectio : quia sicut anima
Abbreviated transcription (Latin):
reglẽ uł ordinis insticuͣͤ nͥ ꝑ indulgenciã p̾lati
sĩplices. claustłes officiales qͥ bona eccłie custo¬
posita qr sic̃ dedeposito ad fraudare aꝑtissimi
expendar instar sacͥlegĩ ẽ. Sũt tñ officiales
ex quoꝵ offo̾ ñ pendet receptio uł custodia

Expanded text:
regulae vel ordinis institutum, nisi per indulgentiam praelati simplices claustrales. Officiales, qui bona Ecclesposita. Quia sicut de deposito aliquid fraudare apertissimi expendat, instar sacrilegii est. Sunt tamen officiales, ex quorum officio non pendet receptio vel custodia
Abbreviated transcription (Latin):
letia corpouis puleritudo elegant̾ ꝯparat᷑ sarm̾¬
o. nã sic̃ sarmentũ admodicũ iurzil ũe marorsd̾itt
hicine. arescit in gnͣdine peseruat᷑ fla̾ma. Si cex¬
ei cogoris puleritudo nũc ⁊ĩ facie u̾nat. nũc hi
mꝑs tenectutis eã fugat. nũc tt̾pestas ⁊sirmi enͥ

Expanded text:
erior corporis pulchritudo eleganter comparatur sarmento; nam sicut sarmentum ad modicum viret in vere, marcescit in hieme, arescit in grandine, reservatur flammae; sic exterior corporis pulchritudo nunc in facie vernat, nunc ab hieme senectutis
Abbreviated transcription (Latin):
ana me dñe ⁊ sanaibor. saluũ meface ⁊ talrus
Sepo. qm̃ laus mea nies. fr̾es qui sanari ragat
infirmũ te ẽẽ ostendit. S quis ÷ iste infirmus
Genus humanũ ĩ cuiꝰ uau ista dñr ĩ firmũ ꝑ pocm̃¬
originale ⁊ ꝑ multa accuaba erat ⁊ medieũ ⁊t¬
ribat. uenit medioꝰ ⁊ sananis ⁊÷ egrotꝰ. dicade
aũ sũt q̃ desanatione humam gñs uobis ex¬
ꝓponimꝰ. Egrotus medicuł. uulña medicina

Expanded text:
ana me, Domine, et sanabor, salvum me fac, et salvus ero, quoniam laus mea tu es . Fratres, qui sanari rogat, infirmum se esse demonstrat. Sed quis est iste infirmus? Genus humanum, in cujus voce ista dicuntur infirmum: per multa actualia erat, et medicum quaerebat. Venit medicus, et sanatus est aegrotus. Duodecim autem sunt quae de sanatione humani generis nobis exoposuimus. Aegrotus, medicus, vulnera, medicina,
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit. o maiores in iurie. o nurabiles ꝯ¬
tumelie discipłis iniuriat᷑ ut ꝑdat pilatꝰ
ut morti adiudicet. Iudeus ut ꝯdepuet
petͥs ut neget. cognatꝰ ut fugiat. gentilis
ut crucifigat. eccͣ xͤͨ dedit oscł̃m discipso¬

Expanded text:
O mirabiles injuriae! Discipulus injuriatur ut prodat, Pilatus ut morti adjudicet, Judaeus ut condemnet, Petrus ut neget, cognatus ut fugiat, gentilis ut crucifigat. Econtra, Christus osculum dedi
Abbreviated transcription (Latin):
uictoꝵ sic xͦ ꝑ crutẽ ꝯsecutꝰ ẽ tͥũphũ. ħ est
seala iadob. a tra atringens incelũ. draco moꝵͣ
douorans dratones magorũ tali ab ext̾minatore
anglõ defendens ebum uͥga moysi diuidens
mare rubrũ indesco tangens isrłititũ ppłm
lignũ amaras aqͣs mutãs indulcedinẽ de
telestis botrꝰ. uidit inqͣm scalam iacob attĩgẽ¬

Expanded text:
 crucem consecutus est triumphum. Haec est scala Jacob, attingens in coelum ; draco Moysis, devorans dracones magorum ; tau, ab exterminatore angelo defendens Hebraeos ; virga Moysis, dividens mare Rubrum , in deserto regens Israeliticum populum: lignum amaras aquas mutans in dulces ; de coelestis botrus. Vidit, inquam, scalam Jacob a te
Abbreviated transcription (Latin):
s uenałr p̾cant claustͣses nͥ ex ꝯtẽptu omi¬
tant᷑. ꝯtemptꝰ uͦ est qñ claustͣlis exꝓposito¬
ñ uult eas suare ut si dicat incorde suo
nolo su̾are silenciũ nolo int̾ ẽẽ ꝓꝓcessioni
nolo sed̾e. stard ambulare. sic̃ cet̾i. tc̃ si qͥdẽ
ĩ talibꝰ omisionibꝰ p̾catũ mortale facit ꝯteptꝰ
praue uołutatis cũ .u. pariibꝰ ordeaceis
hñt ⁊ duos pisces. pisces sic̃ notũ ẽ nutͥũt ᷑¬

Expanded text:
ant claustrales, nisi ex contemptu omittantur. Contemptus vero est, quando claustralis ex propositon vult eas servare. Ut si dicat in corde suo: Nolo servare silentium, nolo interesse processioni, nolo sedere, stare, ambulare sicut caeteri; tunc siquidem in talibus omissionibus peccatum mortale facit contemptus pravae voluntatis. Cum quinque panibus hordeaceis habentur, et duo pisces. Pisces, sicut notum est, nutriunt
Abbreviated transcription (Latin):
st puer unus hic qui bt̃ .u̾. panes ordea¬
ceos ⁊ i. pistes. Nlõ in uitamꝰ uos fr̃es di¬
Ssectisimi ad m̃sam illiꝰ diuitis qui epulabat᷑
cotidie splendide. ñ ad ollas carniũ. ł aduitu¬
lit saginatũ. quia h̃ cibi delicatoꝵ sũt. s po¬
cius ad cibũ tenuemi sp̃nalibꝰ uiris idoneũ
ti ꝓturatũ a multitudine suoꝵ s quẽ puer

Expanded text:
quinque panes hordeaceos, et duos pisces . Non invitamus vos, fratres dilectissimi, ad mensam illius divitis, qui epulabatur quotidie splendide, non ad ollas carnium, vel ad vitulum saginatum, quia haec cibi delicatorum sunt, sed potius ad cibum tenuem spiritalibus viris idoneum: non procuratum a multitudine servulorum, sed quem puer
Abbreviated transcription (Latin):
delicatiꝰ uiuat qͣm cet̾i ut dũ alũ uinũ
positiuũ ip̃e suꝑlatiuũ bibat dũ alũ
fabã ip̃e gallinã comedat. dũ aliĩ gobi¬
.B̾. uota p̃dc̃a de sub̃a ordinis sũt ⁊ ꝑsonis
⁊ statu suo ꝑmanẽtibꝰ sũ p̾cato motͥ reliq̃

Expanded text:
inum positivum ipse superlativum bibat: dum alii fabam, ipse gallinam comedat: et dum gobiVere vota praedicta de substantia ordinis sunt, personis in statu suo permanentibus sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
lis ab eccͣ. in nouitate uite institutꝰ noĩe flu¬
minis affluentia discipline rͣris intlłnda est
alueus fluminis carceralis custodia clustri
ꝑsequẽte gͦ phone puer iste in abueo flu
cipat᷑ claustͣlis custodie claustͥ. Qui euadẽs
carnis inuetut᷑. Qm̃ freq̃nt̃ accidit ut qui
ñ suꝑat᷑ a tẽptacõibꝰ diaboli en̾uit᷑ succidoit
teptatõtoꝰ carnis. ad optat᷑ gͦ a filia phonis
infiliũ ⁊ cã matͥ hebfe nutͥendꝰ dat᷑ quia
quia talis claustlis bonis temꝑalibꝰ foris ab

Expanded text:
 ab ecclesia in novitate vitae institutus: nomine fluminis, affluentia disciplinae regularis intelligenda est: alveus fluminis, carceralis custodia claustri. Persequente ergo Pharaone puer iste in alveo flumcipatur carceralis custodiae claustri. Qui evadens carnis invenitur. Quoniam frequenter accidit, ut qui non superatur a tentationibus diaboli, enormiter succumbat tentationibus carnis. Adoptatur ergo a filia Pharaonis in filium, et tamen matri Hebraeae nutriendus datur: quia talis claustralis bonis temporalibus foris ab
Abbreviated transcription (Latin):
młtipłr̃ ꝯtͣhit᷑. aliqñ a subã rei. aliqñ a co¬
iore. aliquñ a subtilitate aliqñ a forma. a
cia uulpinã ł leporinã induit. Acolore uesti¬
licare maclã ꝓͥetatis ꝯtͣhit᷑ si claustͣłis subti¬
lioribꝰ indum̃tis qͣm cet̃i uti uelit. u̾bi gr̃a
si camisia si tunica. si capa pluuialis desubi¬
tiliori uł molliori mͦ fuerĩt qͣm ꝯsuetudo
reqͥrat. a forma uestim̃ti macsã ꝓͥetatis

Expanded text:
trahitur, aliquando a substantia rei, aliquando a colore, aliquando a subtilitate, aliquando a forma. A cia vulpinam vel leporinam induit: a colore vestilitate macula proprietatis contrahitur, si claustralis subtilioribus indumentis quam caeteri uti velit. Verbi gratia, si camisia, si tunica, si cappa pluvialis de subtiliori vel meliori materia fuerint quam consuetudo requirat: A forma vestimenti macula proprietatis
Abbreviated transcription (Latin):
tati ignocentie. negligencia q̃ adu̾sat᷑ custo¬
die discipline. auaricia corrũpit necãtatẽ
forma panꝑtatis honores. p̃latõnes. ⁊ diusci¬
as hr̃e uolũt. qti p̾lati de ustris ⁊ rapinil
mun̾a accipiũt. qñ ꝓ susceptõne nouicõꝵ
ꝓuentꝰ querũt. qũ de re cõĩ. de thesauro
dei ĩdeficiente loculos sibi faciũt hͥ pocius
m̾cenaris qsn pastores debent apellari eo ꝗ
et nichi etũ iniqͥus qͣm amare p̾cuniã
⁊ hũ uenalem hñt aĩam suam qm̃ ⁊̃ uita sua
manꝰ ⁊ pedes init̾rã ꝓiectũ est. Quid enĩ

Expanded text:
tati innocentiae: negligentia quae adversatur custodiae disciplinae. Avaricia corrumpit necessitateforma paupertatis honores, praelationes, et divitias habere volunt, quando praelati de usuris et rapinis munera accipiuentus quaerunt, quando de re communi, de thesauro Dei indeficientes loculos sibi faciunt: qui potius mercenarii quam pastores debent appellari, eo quod est: Nihil est iniquius, quam amare pecuniam et hi venalem habent animam suam, quoniam in vita sua manus et pedes in terram projectum est . Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
hũc uiuẽdi modũ ñ tenẽt cet̃i. S ñ pͭ
dici uoti tͣnsꝗͣssio: ꝙ uotĩ ẽ melioratõ
tĩ gͦ ille qͥ talia facit reus ẽ uoni. cũ hõi
imi desist̾e cogat᷑. Si enĩ pp̾utã auste¬
riorẽ aͥs fr̃ibꝰ scandalet facit ad cõem
uitã redire debet de necũtate ñ p̃p̃

Expanded text:
ivendi modum non tenent caeteri. Sed non potest dici voti transgressio, quod voti est melioratio. Non ergo ille qui talia facit, reus est voti, cum homini imi desistere cogatur. Si enim propter vitam austeriorem aliquis fratribus scandalum facit, ad communem vitam redire debet de ne
Abbreviated transcription (Latin):
si tailis ẽ qͥ petĩa sua in corde abscõdit dũ tunet
ea mãifã fĩ. freq̃nt̃ etĩ actidit ut pect̃a alicꝰ
signis ł indiciĩs alioꝵ mãĩfã fiant s dĩt in
ꝯfessione sua a p̾lato suo suꝑ ilis ꝯuenit᷑ ille
dicia cͥminis t̾gi callida u̾satõne totꝰ ab oculis
euanescit. cõfessio ⁊ debet eẽ ordinata ut
claust lis suo p̃lato ⁊ t̃ alis culpas suas notas
faciat qr ilłꝰ p̃cipue ẽ ad hib̾e remedũt qui in
cura suscepit egrotũ. Si enĩ pͥnceps t̃renus
in singłis ciuitatibꝰ suis singłõs uidices ordinaret
qͥ ibidẽ cãs erĩgentes detidant pc̃ca pumãt
t̃ ne ille ħͥ p̃t̾taisso iudice sue ciuitatis ad aliũ
tͣnsiret ap̃ pͥncipẽ parit̃ ⁊ suũ iudicẽ reũ se
ꝯscĩe q̃rendo suis pͨtoriꝰ pastoribꝰ pecc̃a sua abs¬
condũtit E aliqͥs claustͣlis qͥ india̾sis raonast̾¬
is fr̃ esscũs licite putat se ꝯfiteri p̾lato elib

Expanded text:
a sua in corde suo abscondit, dum timet ea manifesta fieri. Frequenter enim accidit ut peccata alicujus signis vel indiciis aliorum manifesta fiant, sed dum in confessione sua a praelato suo super illis convenitur, ille dicia criminis callida tergiversatione totus ab oculis evanescit. Confessio etiam debet esse ordinata, ut claustralis suo praelato, et non alii culpas suas notas faciat: quia illius praecipue est adhibere remedium, qui in cura suscepit aegrotum. Si enim princeps terrenus in singulis civitatibus suis singulos judices ordinaret, qui ibidem causas emergentes decidant, peccata puniantpraetermisso judice suae civitatis ad alium transiret, apud principem pariter et suum judicem reum se nscientiae suae quaerendo, suis pastoribus peccata sua abscondunt. Sed est aliquis claustralis, qui in diversis monasteriis frater effectus licite putat se confiteri praelato cuilibet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuictꝰ fu̾it. Sũt aliqͥ inclaustͥs ħ paci sue
pocꝰ qͣm alioꝵ utilitati studentes clamoies fac̾e
subt̃ fugiũt dicentes ilłu ñ deb̾e clamorẽ
fac̾e qͥ se ip̃ia uidet culpa simili. ł maiori eẽ
obligatĩ mn sui exrous prõcraiũ ꝓf̾entes in

Expanded text:
convictus fuerit. Sunt alii in claustris, qui paci suae potius, quam aliorum utilitati studentes, clamores facere subterfugiunt, dicentes illum non debere clamorem facere, qui seipsum videt culpa simili, vel majori esse obligatum, in sui erroris patrocinium proferentes in
Abbreviated transcription (Latin):
anido ꝓclamãdo. arguendo : cũ qͥs corripit frẽta
suũ uit se ⁊ ip̃ra solit. denũciado cũ aͥs frĩs sui
delictũ pͥlato oculte denũciat quẽ ꝑ se intelligit
corrigi ñ p̾se. hoc eiũ ñ ẽ ꝓdicio cͥminis
S correptõ dt̃i mͦ bona intentõne fiat. de¬

Expanded text:
ando, proclamando. Arguendo, cum quis corripit fratrem suum inter se et ipsum solum: denunciando, cum aliquis fratris sui delictum praelato occulte denunciat, quem per se intelligit corrigi non posse; hoc enim non est perditio criminis, sed correctio, dummodo bona intentione fiat: pr
Abbreviated transcription (Latin):
lanimes. sp̃u pauꝑes: humiles. Su ꝑbiẽtes
satiunt nõ fatienda ꝑ elatc̃em: pusillanime ᷤᷤ
fatienda p̃t̾mittũt ꝑ pusillanimitatem. hu¬
miles nõ fatienda p̃termittũt ⁊ facienda fa¬
ciunt ꝑ humilitatem. Pauꝑtas itatp spnitꝰ¬
nichil habens defectionis nichis suꝑfluitatis.¬
ꝑ uiam regiam ducit ad ciuitatẽ suꝑnam.
Deammitres. Mutes sĩt lenes ⁊ patientes:
nui neminẽ ledunt ⁊ ĩprobis cedũt. Pĩt au¬
tẽ qͥdã qͥ iͣ uolunt ẽẽ mtttes ut nͥl curent de
uita abiẽna. neminẽ admoneant. neminẽ de
malo corͣpiant. S tał lenitas nõ est multũ
laudanda: qi patitur defeclũ uͥ deb̾et exer̃e
iltutis esfectum. ẽales igit᷑ debãt ẽẽ mittes
uͭ neminẽ ledant: mala illata patiẽter sb̃sti¬
neãt. ⁊ nõ solum suam s nͦ alienam negligãt
uitã. ut si opꝰ fuerit ⁊ hanis ad meliora exhi¬
beant exhortatõem. ⁊ mał de malo correptio¬

Expanded text:
humiles. Superbientes, faciunt non facienda per elationem. Pusillanimes, facienda praetermittunt per pusillanimitatem. Humiles, non facienda praetermittunt, et faciunt facienda per humilitatem. Paupertas itaque spiritus, nil habens defectionis, nil habens superfluitatisper viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati mites. Mites sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt, et improbis cedunt. Sunt autem quidam, qui ita volunt esse mites, ut nihil curent de vita aliena, neminem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi deberet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam, sed nec alienam negligant vitam, ut, si opus fuerit, et bonis ad meliora exhibeant exhortationem, et malis de malo correptio
Abbreviated transcription (Latin):
oso facit tastum: de ebͥo sob̾cum. de auaro largũ.
de ꝓbigo temꝑatum. de furibũdo mãsuetũ.
de suꝑbo humilem. de iracũdo mittẽ. de ꝑsecuto.¬
re patientẽ. Aqͣm cõu̾cit ĩ uiñ: qñ aust̾ culpam.
ofart grãm. P aqͣm sĩgcãtur mali: ꝑ uinũ boni¬

Expanded text:
oso facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in vinum, quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aq
Abbreviated transcription (Latin):
s lugeamꝰ amissionẽ borior s operũ. amisslo¬
nem uͥtutũ. Lugeat corruptus amissionem
u̾ginalis. integͥtatis: lugeat in alitiosus amis¬
sionẽ putatis. lugeat suꝑbꝰ anuusllonẽ hu¬
militatis. lugeat iratũdꝰ amissions̃ mnt̾ue
tͣnqͥllitatis lugeat auarꝰ amissionẽ largi
lugeat eb̾osus amissionẽ sobͥctatis. lugeat ac
tidiosus amissionẽ sp̃ualis exultatõis. lugeat
tiam. deinde ⁊̃ ꝑ iustitiam. postrema aut̃ per
⁊ stucluose coram occuł cͤatoris lugentiũ. Alis
pliori ferubre accensi lugent ex desid̾io fu¬
ture głe. Et ĩ hiis om̃ib bi qͥlugẽt: qr qͥ
seminant ⁊ latͥmis ĩ exultatõe metent. Abst̾

Expanded text:
bonorum operum, amissionem virtutum. Lugeat corruptus amissionem virginalis integritatis, lugeat malitiosus amissionem pietatis; lugeat superbus amissionem humilitatis; lugeat iracundus amissionem internae tranquillitatis, lugeat avarus amissionem largitatis, lugeat ebriosus amissionem sobrietatis, lugeat acediosus vel taediosus amissionem spiritualis exercitationis, lugeat tiam, deinde per justitiam, postremo autem per et fructuose coram oculis Creatoris lugentium. Alii pliori fervore accensi lugent ex desiderio futurae gloriae. Et in his omnibus beati qui lugent, quia qui seminant in lacrymis, in exsultatione metent . A
Abbreviated transcription (Latin):
uirͦi ⁊ mulieres. s p̃cipue dieb sollẽpnibꝰ gͣg a¬
ti ad basilicas cõuolant: uestib melioribus
coram aspectib homiñ singłi ꝓ posse suose ad¬
omant. domũ d̾i securi qiͣ filis d̾i ꝯmuniter
ĩtrãt. genua flectut. pͤtara tũdũt. manꝰ ex-¬

Expanded text:
iri et mulieres, sed, praecipue diebus solemnibus gregatim ad basilicas evolant, vestibus melioribus coram aspectibus hominum singuli pro posse suo se adornant, domum Dei sancti quasi filii Dei communiter intrant, genua flectunt, pectora tundunt, manus ex
Abbreviated transcription (Latin):
assistũt. ⁊ eos scd̾m possibilitatẽ suam protegũt
et defendunt.¶E̾ mũdo corde: qm̃ ip̃i dñi uidebĩ
Miido corde sunt illi qͥ nec puln̾e ĩutił cogptõis
net luto fedantur pͣue delectationis.
Musido toe̾de sunt qͦs nõ tegit nebula tecre ig¬
norantie: nec corrumpit ardor fede ⁊tupiscĩe.

Expanded text:
assistunt, et eos secundum possibilitatem suam protegunt et defendunt Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Mundo corde sunt illi, qui nec pulvere inutilis cogitationis, nec luto fedantur pravae delectationis. Mundo corde sunt, quos non tegit nebula terrae ignorantiae, nec corrumpit ardor concupiscentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
petimꝰ scĩacari cũ dm̃is scĩficetur nom̃tiũ: No¬
m̃ dei fides est: per qͣm credentib umotestit.
Sc̃ĩficet᷑ nom̃tuũ. stĩsicet᷑ fides tui nominis.¬
q̃ est notitia tui. S nõqͥd nom̃ dñi nõ est ft̃i¬
ficatũ ⁊ sc̃m e Om̃s erã scͥpt᷑e clamãt. om̃s re¬

Expanded text:
petimus sanctificari, cum dicimus, sanctificetur nomen tuum? Nomen Dei fides est Dei, per quam credentibus innotescit. Sanctificetur nomen tuum, sanctificetur fides tua, quae est notitia tui. Sed nunquid nomen Domini non est sanctificatum et sanctum? Omnes Scripturae clamant, omnes re
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. Om̃s homines esurũĩt ⁊ sitiunt. s
alii esuriunt ⁊ sitũt malũ. alieͥesuriũt ⁊ sici¬
unt bonũ. Alii et enĩ esuriũt ⁊ sitiunt aur̃:
angentũ. uestes p̃ciosas. p̃dia. t̾ras. uineas.
domos. eqͦs ⁊ possessiones m̃imm̃as. Ista tũ
om̃ia bona fũt ĩ se: s ĩ ħ qͦdamim᷑ mala esse
dicunt᷑. qd̃ amalis male e suriunt᷑ ⁊ siciunt᷑
Sic ⁊ dñs iniqum dyx̃ manmona .i. diuicias:
nõ qd̾ res diuitiar̃ essẽt iniq̃. s per. ĩiqͥratẽ¬

Expanded text:
t sitiunt, sed alii esuriunt et sitiunt malum, alii esuriunt et sitiunt bonum. Alii etenim esuriunt et sitiunt aurum, argentum, vestes pretiosas, praedia, terras, vineas, domos, equos, et possessiones innumeras. Ista tamen omnia bona sunt in se; sed in hoc quodammodo mala esse dicuntur, quod a malis male esuriuntur et sitiuntur. Sic et Dominus iniquum dixit mammona, id est divitias, non quod res divitiarum essent iniquae,
Abbreviated transcription (Latin):
uscentia que feccrat hominẽ ad suam ymagi¬
nem ⁊ similitũdinẽ. reduc̃e disponẽs eũ ad b̾i¬
tisdinẽ t̃ontulit ei pͥmũ fubsidia salutis. ꝑ sa¬
tͣmenta tedemptionis usꝙ ad aduẽtum redẽp¬
filium suum ĩ terris: ut ꝑ asfumptũ homĩero
hoĩem redim̾et. ⁊ redemptũ ad regna celestia re¬
ucraren sĩc ab iitio multiforiibꝰ sigͣis fuit p̃¬

Expanded text:
tia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redempterras, ut per assumptum hominem, hominem redimeret, et redemptum ad regna coelorum revocaret, sicut ab initio multiformibus figuris fuit pr
Abbreviated transcription (Latin):
nlext̃am ⁊ sinistram ꝑ tliscͤcã mãsuetudinẽ
ip̃i cõsolabũtur. Luctus sol ẽẽ ꝓ amissione ca¬
roꝵs: sic̃ qnͣ aliqͥs amittit caros suos patͣm aũ
mat̾m. filium asi Aliq̃m ꝓpĩqiũ. heu qͣm mul¬
ti lugent caros suos: qui neqͣqͣm lugent se¬
metip̃os. Quã multi lugent dãpna corporalia:
qiu lug̃e cõtempnũt dapna spũalia. Quando
aliquis infirmatur au morit᷑ lugent amici:
quando autẽ peccat dampnabilit. quãdo for¬
nicat᷑. quãdo dicit fr̃i suo fatue. quando iud
muliers̃ ad cõcupiscendam eã nemo luget.
Osanitas insana. o usio ceca. ouita mortua:
ꝓpħauit ysaias dicens. Uheqͥdicitis bonũ
malsi ⁊ ialũ bonũ : pouentes tenebs̃ lucẽ.

Expanded text:
sinistram per discretam mansuetudinem ipsi consolabuntur. Luctus solet esse pro amissione charorum, sicut quando aliquis amittit charos suos, patrem, matrem, filium, aut aliquem propinquum. Heu! quam multi lugent charos suos, qui nequaquam lugent semetipsos! Quam multi lugent damna corporalia, qui lugere contemnunt damna spiritualia? Quando aliquis infirmatur aut moritur, lugent amici. Quando autem peccat damnabiliter, quando fornicatur, quando dicit fratri fatue, quando videt mulierem ad concupiscendum eam, nemo luget. O sanitas insana! o visio caeca! o vita mortua! prophetavit Isaias dicens: Vae qui dicitis bonum malum et malum bonum, ponentes tenebras lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ epͣlicare difficite est. Nisi tor¬
ab alt̃ utro utrũq discretũ. ꝙ
t̾cio die factũ seribceur. tenebras
dñi applsasse quis dixit pp̃ tutssi¬
onẽ corpulenciam. qmͣ lux pene¬
trare nõ pot̾at uł pp̃ obsciisĩã¬
umbrẽ taute molis. ꝙͣ nccͣe est ut ex
altera parte seat corpus. si ex alia
parte luxfieret. Que si pro mole¬
corporis tam magna fu̾it ut occup
spaciũ terre qnͣtũ ex alt̾a parte dies
occupat: nox uocat᷑. Neq .n. om̃s de¬
nebre nox. nã in spelim̃tis ampirs

Expanded text:
e difficile est. nisi forab alterutro utrumque discretum, quod tertio die factum scribitur, tenebras deum appellasse quis dixerit propter crassiorem corpulentiam, quam lux penetrare non poterat, uel propter obscurissiumbram tantae molis, quam necesse est, ut ex altera parte habeat corpus, ex alia parte lux fuerit. corporis tam magna fuerit, ut occupet spatium terrae, quantum ex altera parte dies occupat, nox uocatur; neque enim omnes tenebrae nox. nam et in speluncis amplis
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ erat. ¶ Quapp̃ sispiritalis
lux pꝰ die fc̃a est nĩqͥd nã occidit
u ei succed̾et᷑ uox. Si aũt corlis
q̃nam illa lux qmͣ post occasũ so¬
lid iud̾e ñ possumꝰ. qr net luna
ĩ ea ꝑte celi est in qua sol ut nõ
sit solis lux. s ꝙͣ sit comes eiꝰ ⁊
ei ita ꝯuĩcta ut disc̾ni dinosciq
ñ pomĩt: ad eaud̾ redce difficul
occasu mortũ eircum ieus redit ⁊¬
est iñ alia parte mũdi quo tp̃r pars
uta inqua sumꝰ tenebrescit ĩ noctẽ
ex quo cogctura ꝙ absit ĩ una par¬
te cred̾e deũ fuissẽ. qmͣ parte̾ lux
ista desererer ũ possit ei uespera fi̾¬
diẽ fatiendo suffet̾at q̃ dies ⁊̃ uota¬
ta est. ¶ aut illa pͥor lux regrones
sr̃iores a t̾ra longniquas iliustra¬
bat ut sentiri ñ possit iñ t̾ris. at
leaddito ut ꝑ illam lucem minꝰ
sulgens dies ꝙͣ nc̃ est fuisse creda¬
turã lucis ĩductã ĩ oꝑe c̃atoris c̃
dc̃m est fiat lux ⁊ sdã est lux p᷑ ea
u̾o cũ de luminarib dr quid ex

Expanded text:
ndum erat. Quapropter, si spiritalis lux primo die facta est, numquid- , nam occidit, ut ei succederet nox? si autem corporalis, quaenam illa lux est, quam post occasum solis uidere non possumus, quia nec luna in ea parte caeli est, in qua sol, ut non sit solis lux, sed quasi comes eius eidem ita coniuncta, ut discerni dinoscique non possit, ad eandem reditur difficultoccasu in ortum circumiens redit et est in alia parte mundi, quo tempore pars ista, in qua sumus. tenebrescit in noctem. ex quo cogit, quod absit, in una parte credere deum fuisse, quam partem lux ista desereret, ut posset ei uespera fidiei faciendo suffecerat, quae dies etiam uocata erat? an illa prior regiones superiores a terra longinquas inlustrabat, ut sentiri non posset in terris, atque le addito, ut per illam lucem minus fulgens dies, quam nunc est, fuisse credaturam lucis inductam in opere creatoris, cum dictum est: fiat lux. quid ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ h solẽ nobuis dies est cũ ad a
nobis nox est. Nõ tũ in illa ꝑte ñ
est dies nͥ p̃sencia solis est. ¶ Nisi
forte poeticis figm̃tis cor ĩ aman¬
dũ est. ut credamus sole mari se
alia parte surgere acq sibi eẽt di

Expanded text:
cum habet solem, nobis dies est: cum autem ad nobis nox est; non tamen in alia parte non est dies, ubi praesentia solis est: nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se alia part
Abbreviated transcription (Latin):
formã cupit. ⁊ sit ꝑfecta creatura
ut iñ eo ꝙ scriꝑtura narrat. dix̃
deus fiat. nrełigamꝰ dei dc̃m ĩ cor¬
poreũ ĩ nat᷑ au̾bi eiꝰ cost̾m r̃euocaᷤ¬
tis ad se in perfẽione̾ creature. ut
ñ sit ĩformis. s formet᷑ ẜ sĩgła ã ꝑ¬

Expanded text:
formam capit et fit perfecta creatura? ut in eo, quod scriptura narrat: dixit deus: fiat, intellegamus dei dictum incorporeum in natura uerbi eius coaeterni, reuocantis ad se inperfectionem creaturae, ut non sit informis, sed formetur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
moud id ip̃m ꝑ mirabile est cũ d̾s
nulio spacio sinabaꝵ. s et̾na ĩbi
sui ro̾ ne dix̾it fiat lux. cur tanta
lux fc̃a est s mora dicerui ep̃it ĩ eo
ꝯsums potuit cũ disc̾neretur a tẽ¬
nebris atq nũꝙͣ discretũ suss uõ¬
in ip̃o utiq opere cũ lux sieret
ꝯsetita est. ñ eĩ lux eẽ potiuit uͥ
discerneret᷑ a tenebris. Qd̾ aũt uo
cauit deus lucẽ diẽ ⁊ tenobras nõc
sipiat ut qr sr̃ oia magnꝰ est deus pũ¬
tet ore dei ꝓlatas qmͣuis panculi¬
mas silłas per totũ dicispatiũ põ¬
tiusse distendi. ¶ huc accedit qr

Expanded text:
o idipsum permirabile est, cum Deus nullo spatio syllabarum aeterna Verbi sui ratione dixerit, Fiat lux; cur tanta lux facta est, sed mora diurni temporis in eo consumi potuit, cum discerneretur a tenebris, atque utrumque discretum suis voin ipso utique opere, cum lux fieret, consecuta est: non enim lux esse potuit, nisi discerneretur a tenebris. 20. Quod autem vocavit Deus lucem diem, et tenebras noctesipiat, ut quia super omnia magnus est Deus, putet ore Dei prolatas, quamvis paucissimas syllabas, per totum diei spatium potuisse distendi. Huc accedit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
more dd. est. loqnte deo u̾bñ coe¬
t̃nũ. In est .n. d̾o benignitas sũ¬
ma ⁊ scã ⁊ iusta ⁊ quidã ñ ex in¬
digencia s ex befneficiencia ue¬
menĩ amor in opera sua. pp̃ ea
priꝰqmͣ scrib̾e̾nt᷑ dixie deus fiat
lux. p̾̃cessit seriptura dicens. ⁊¬

Expanded text:
dicendum est, loquente deo uerbum coaeternum. inest enim deo benignitas summa et sancta et iusta et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea priusquam scriberetur: dixit deus: fiat lux, praecessit scriptura dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
celũ appellauit. t̃re ã nõĩe inui¬
sibił ⁊ ĩ ꝯpoite ac tenebrose aby¬
uenire difficile est. sono .n. ñ in¬
corporeũ est. an ex illa ĩꝑfectõe corł
cale corꝰ añ lucẽ c̾atũ atq fa ͣtũ est.
S si ita est: iam erat tp̃c ꝑ ꝙ uox
oceurret sonoꝵq spatia t̾ succede̾¬

Expanded text:
coelum appellavit. Terrae autem nomine invisibilis et incompositae, ac tenebrosa abyvenire difficile est. Sono enicorporeum est. an ex illa inperfectione sucale corpus ante lucem creatum atque formatum est. sed si ita est, iam erat tempus, per quod uox curreret sonorumque spatia sibi succeden
Abbreviated transcription (Latin):
nõ succedente nocte don᷑ diuriñ
spatiũ ꝑ ag̾etur ⁊ tamdiu man¬
sit nox luci succedens donec spa
ne fieret diei seqñtũ uno pͥmo¬
ne deridear ⁊ ab hus qͥ certissime
cognou̾nt ⁊ ab hus qui possũt
faculime ad u̾tere ꝙ eo tp̃r quo

Expanded text:
non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur; et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spane fieret diei sequentis, uno primone deridear et ab iis qui certissime cognoverunt, et ab iis qui possunt facillime advertere quod eo tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥncipiũ manens in se ĩ ꝯmuta¬
błr nullo mͦ cessabat occulta in¬
spiratõe uocatõis loq̾ eĩ create cͥ
pricipiũ est in ꝯu̾teret᷑ ad id ex
posset. Id̾o int̾rogatus filiꝰ quis eẽt¬

Expanded text:
quod principium manens in se incommutabiliter, nullo modo cessat occulta inspiratione vocationis loqui ei creaturae cui principium est, ut convertatur ad id ex possit. Ideoque interrogatus quis e
Abbreviated transcription (Latin):
addidi mñ quo diligenciꝰ de para¬
diso dispueatũ est tytulus autho¬
⁊ coꝵ que inuenta sunt paucio¬
ra firmara. cetera uero ita põita
uelud adhuc requirenda sit. hos
sane libros posterł cepi s pͥus
inspexi maxĩe grecos. de lege .n. dic¬
tũ est ꝙ tamꝙ de semĩne dcm̃ mł¬
eriatini codices hñt ꝓ int̃p̃tan

Expanded text:
addidi, in quo diligentius de paradiso disputatum est. Titulus eoet eorum quae inventa sunt, pauciora firmata; caetera vero ita posita, velut adhuc requirenda sint. Hos sane libros posterius coepi, sed prius inspexi, maxime graecos. De Lege enim dictum est, quod tanquam de semine dictum multi latini codices habent per interpretant
Abbreviated transcription (Latin):
es÷ qua lingua in sonũ ista uox di¬
cente deo fiat lux. qr nũd̾ erat singni¬
rũ diu̾sitas que postea fcã est i edi¬
ficat̾one turris post diluuiũ. quẽ
gitatõ est atq suspicio. Quid gͦ dice

Expanded text:
est, qua lingua sonuit ista uox dicente deo: fiat lux? quia nondum erat linguarum diuersitas, quae postea facta est in aedificatione turris post diluuium. quaengitatio est atque suspicio? quid ergo dice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgregarent᷑ iam apparebant ari¬
da nec totũ abyssus occnpabat.
Si aũt totũ texant quis enit locꝰ
quo collig̾entur ut t̾re ariditas
appareret. Nunquid nam in altũ
ꝯgregate sunt fic̾ sit cũ ad uenti¬

Expanded text:
gregarentur, jam apparebat arida, nec totum abyssus occupabat. Si autem totum texerant; quis erat locus quo colligerentur, ut terrae ariditas appareret? Numquidnam in altum congregatae sunt, sicut fit cum ad venti
Abbreviated transcription (Latin):
susa ꝯtex̾at. Nũ staret. siui̾ circ iũret
ñ erat ex qua parte admutteret noc¬
tem sibi succedait qr nusqmͣ ip̃a dis¬
cedebat ut ei fac̾et locũ. ¶ anex una ¶ alia sxͦ¬
ꝑte fc̃a est ut ip̃a circumiens ⁊̃ noc¬
moles exima parte far̾e̾t diẽ lucis
p̾sencia: ⁊ ex alia nocte̾ lucis ab sen¬

Expanded text:
fusa contexerat, sive staret, sive circumiret, non erat ex qua parte admitteret noctem sibi succedere; quia nusquam ipsa discedebat, ut ei faceret locum. An ex una parte facta erat, ut ipsa circumiens, etiam nocmoles ex una parte faceret diem lucis praesentia, ex alia noctem lucis absen
Abbreviated transcription (Latin):
neaciũ qnͣtũ potes: ꝯsequent̃
adiũgit ⁊ dicit. Om̃i petenti te
tribue. Et qui uoluerit mutu
qd̃ dare honeste ⁊ iuste potes.
Quid: Si enĩ pecuuã petat
qua innocente̾ conetur opp̾me̾
Quid si postremo stuprũ petat
S ne multũ ꝑ sequar que sũt
ĩ numerabilia. id profecto dand̾
est. qd̃ noc tͥ nec alt̾i noceat qnͣ¬
tũ sciri aut credi ab hoĩe pot̃
Et cũ iuste negau̾is qd̃ petit in¬
dicanda est ip̃a iusticia ut non
eũ inanẽ dimictas. Ita oĩ peten¬
ti te dabis quauis ñ sꝑ io qd̃ pe¬
tis dabis. ⁊ aliqñ melius aͥo da¬
bis: cũ petentẽ inuiste correxeris.

Expanded text:
neficium quantum potes, consequenter adjungit, et dicit: Omni petenti te da, et qui voluerit mutuaquod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar quae sunt innumerabilia, iest quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest. Et cui juste negaveris quod petit, indicanda illi est ipsa justitia, ut non eum inanem dimittas. Ita enim omni petenti te dabis, quamvis non semper id quod petit, dabis; sed aliquando melius aliquid dabis, cum petentem injuste correxeris.
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ restitui ñ pot̾. alderũ
qd̾ pot̃. S in illo qd̾ restitus
nõ pot̃ uindicte solatiũ que
nsolet. Qd eñi prodest qd̃ ꝑc¬
sus repercutis : Nũꝙͥ pp̃ea illõ
qd̾ incorpore lesus es rectituii
talia fomcnta desiderat. Neq hic
ricordiam ꝑtinet. S huic uiri
dicte refe̾nde ñ est ydoneus̃ nͥ qͥ
odiũ quo solent flagrare qui se
iudicare desiderant dilectionis
magnitudine superauit. ħinc
appareat posse pcc̃m amore po¬
cius iundicari qmͣ ĩpugnitũ
relinqui. ut illũ in quẽ uindi¬
cat ñ pena miserũ s correpti¬
scĩ uiri ñ nulla peccata mor¬
te punierũt quo ⁊ iuuentib
utilis mecus ĩ cuteretur ⁊ uł
qui morte puniebantur. non
ip̃a mors noceret. s pcc̃m qd̃
augeri posset si iiũent. ñ tem̾e
lli iudicabant quib tale uidi¬
ciũ donauerat deus. Inde est
qd̾ elyas muldos morte affer̾
⁊ ꝓpͥa manu ⁊ igni diuinit᷑¬

Expanded text:
rum quod potest. Sed in illo quod restitui non potest, vindictae solatium quaeri solet. Quid enim prodest quod percussus repercutis? Numquid propterea illud quod in corpore laesum est, restituitur talia fomenta desiderat: sanum ricorddictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correct nonnulla peccata morte puniverunt, quo et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posse, si viverent, non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu, et igne divinit
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ uͥ scriptũ est apłm thomã in¬
p̃cantẽ cuidã a quo palma ꝑcus¬
sus est actrocissime mortis suppli¬
futuro ei scło parceret᷑. Cuuꝰ a le¬
one occisi a cetero corꝑe discerptã
manũ: canił intulit meusis. in

Expanded text:
Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplifuturo ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerptam manum canis intulit mensis in
Abbreviated transcription (Latin):
nias ⁊ uxor eus sic̃ in actib
apłoꝵ legimus ex anies ceci¬
derunt. nec resuscitati sunt s
sepulti. Et si huic libro here¬
tci qui ad u̾sant᷑ uet̾i testam̃¬
to nolunt cred̾e: paulũ apłm
piẽ nobiscũ legunt intueant᷑
dicentẽ. de quodã pcc̃ore quẽ
tudidi sachane ⁊ in ĩc̾itũ car¬
nis ut aĩa salua sit. Et si no¬
lunt hic mortẽ intellig̾e̾. fox¬
tasse enĩ incercũ est qũalib nĩ¬

Expanded text:
nias et uxor ejus, sicut in Actibus apostolorum legimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . Et si huic libro haeretici, qui adversantur et Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt intueantur, dicentem de quodam peccatore: Quem tradidi Satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fotasse enim incertum est, quamlibet vin
Abbreviated transcription (Latin):
ht. multi alterã maxillam p̃¬
bere nouerũt diligere uõ illũ
a quo feriunt᷑ ignorant. At u̾o
ip̃e dñs qui utiq p̃cepta docunit
primꝰ impleuit ꝑcucientise in
maxillam m̾istro sacerdotis nõ
male locutus su. ex probra de
malo. Si bene qui me cedis. Non
tñ id̾o paratus corde ñ fuit non
solũ malterã maxillã cedi pro
salute om̃iũ: si ⁊̃ toto corpe cru¬
cifigi. Ergo ⁊ illud qd̾ sequitur
⁊ qui uoluerit tecũ iudicio ꝯ¬

Expanded text:
ti enim alteram maxillam praebere noverunt, diligere vero illum a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non male locutus sum, exprobra de malo; si bene, quid me caedis ? Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. 59. Ergo et illud quod sequitur, Et qui voluerit tecum judicio
Abbreviated transcription (Latin):
leat equus qũa seruis ⁊ multo
magis aͥd aurũ uł argentũ. S
ille seruus si rectiꝰ ⁊ houestius
⁊ ad dm̃ colendũ accõmodatius
abste dño educat᷑ ⁊ erłgitur.
quã ab illo pot̾ qui eñ cupit
auferre. nescio utr̃ quisqmͣ dr̃
audeat ut uestim̃tũ eũ debẽ

Expanded text:
 multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille servus, si rectius et honestius, et ad Deum colendum accommodatius abs te domino educatur aut regitur, quam ab illo potest, qui eum cupit auferre, nescio utrum quisquam dicere audeat, ut vestimentum eum debere
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ hec est patis inchoatio. ꝑ¬
fecta aũ pax ost talem penitus
malũ. ꝓ minore malo reddat᷑
dicit ne ꝓ malo ullũ reddatur
malũ: mediũ quẽdã locũ ten
ut tm̃ reddat᷑ quantũ acceptũ
est. ꝑ qd̾ a sũma discordia ad sũ¬
mã ꝯcordiam ꝓ tp̃m distribu¬
tionẽ transitus fc̃s est. Quisqͥs
gͦ malũ infert p̾or studio leden¬
di ⁊ nocendi. in de qũatũ distat
ab eo qui nec lesus rependit
hinc ascendens qui oĩo nichil
non enĩ ait. si quis ꝑcusserit¬
noli tu ꝑcutere: s para teas

Expanded text:
t haec est pacis inchoatio: perfecta autem pax est, talem penitus malum pro minore malo reddaturdixit, ne pro malo ullum malum reddatur; medium quemdam locum tenet, ut tantum reddatur quantum acceptum est, per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Quisquis ergo malum infert prior studio laedendi et nocendi, vide quantum distet ab eo qui nec laesus rependiHinc ascendens qui omnino nihilrependerit, propinquat praecepto Domini, nec tamen adhuc ibi est. Par
Abbreviated transcription (Latin):
est uͥ porestate fatiendi uniꝰ
capilli ałbi aut ingri ñ ħemꝰ.
Ergo deo debet usiurandũ in¬
effabilit̾ tenenti om̃ia. ⁊ uͥq
p̃senti quisquis ⁊̃ ꝑ cap̃ suĩ
mitis aũ ⁊ misericors unũ ii¬
dent᷑. S hoc int̾est qd̾ mitis
de quo suꝑnis tractatũ est q̃
pietate nõ ꝯtradieit diui.
ins fułis que in sua peccata
ꝓferunt᷑. neq hiis dei sermo¬
nib quos nõdũ intelsigit
s nullũ benesiciũ p̃stat ei
cui ñ qͣdicit nec resistit. Mi¬
sericors aũt ita ñ resistit ut
Pp eius corrept̾onẽ id fatiat¬
quẽ redd̾et resistendo peiorẽ.

Expanded text:
est, ubi potestatem faciendi unius capilli albi aut nigri non habemus? Ergo Deo debet jusjurandum ineffabiliter tenenti omnia, et ubique praesenti, quisquis etiam per caput suum Mitis autem et misericors unum videntur: sed hoc interest, quod mitis, de quo superius tractatum est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciatquem redderet resistendo pejorem.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uelit dextera maxilla.Sic
eñĩ in exemplarib gretis quib maior
fides adhibenda est repperit᷑. Nam mł¬
ta latnia maxillam tm̃ habent. nõ
⁊̃ dexteram. facies est aũt qua quis¬

Expanded text:
sibi velit dextera maxilla. Sic enim in exemplaribus graecis, quibus major fides habenda est, invenitur: nam multa latina, maxillam tantum habent, non etiam dexteram. Facies est autem qua quis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Sit aũt sermo ur̃ est est ñ
ño. hoo bonũ est ⁊ appetendũ
Qd̾ aũt ampliꝰ est a malo est.
Io est si uirare cogeris scias de
ncc̃itate uenire infirmitatis
eoꝵ quib ad suades. Que in¬
firmitas utiq malũ est. Unde
nos cotidie liberari p̃cam᷑ cũs
qd̾ aũt ampliꝰ est malũ est.
tuaũ ai malil̃ facis qui bene
uterisiuratõe. Que ⁊ si ñ bõa
tam̃ noc̃ia est ut alt̾i ꝑ suadeas
qd̾ irtilit̾ ꝑsuades. S a malo
est illiꝰ: cuiꝰ infirmitate uira¬
re cogeris. S nemo nourt nͥ
qui expertus est: qua sit dif¬
file ⁊ ꝯsuetudinẽ iuraudiex¬
tinguere. ⁊ nũꝙͣ deni̾e facere

Expanded text:
sermo vester, est, est; non, non, hoc bonum est et appetendum: Quod autem amplius est, a malo est : Id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades. Quae infirmitas utique malum est: unde nos quotidie liberari deprecamur, Quod autem amplius est, a malo est . Tu autem non malum facis, qui bene uteris juratione: quae etsi non bona, tamen necessaria est, ut alteri persuadeas, quod utiliter suadeas: sed a malo est illius, cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit, nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ⁊ ñ exeas inde ⁊ c̾. Iudicẽ
intelligo filiũ. pat̾ .n. ñ iudi¬
cat quaqũa. s om̃e iudiciũ de¬
dit filio. mmistrũ intelligo
angelũ. ⁊ angeli inquit m̾is¬
trabant ei. Et cũ angelis suis
ac mortuos. Carõem intelligo
penas uidelz tenebraꝵ quas alio
loco ext̾iores uocat. De soluen¬

Expanded text:
. Judicem intelligo Christum, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Ministrum intelligo angelum: Et angeli, inquit, ministrabant ei; et cum angelis suis dos vivos ac mortuos. Carcerem intelligo poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
michi est deus cui scͬmo in sp̃u
meo. in eiͣgelio filii eius qũo
sine nt̾missione memoriã ur̃i
facio semper in or̃onib meis. Ni¬
si forte quis dicat. tũc habendã
qd iuratur. ut nõ iurauerit᷑
qr nõ dixit ꝑ deũ. S dixit testis¬
mͥ est deus. Nudiculũ est hoc pu¬
tare. Tamen pp̃ ꝯtentiosos aut
quis putet: sciat hoc modo iu

Expanded text:
o in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quomodo sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis . Nisi forte quis dicat tunc habendam quod juratur: ut non juraverit, quia non dixit, per Deum; sed dixit, Testis est Deus. Ridiculum est hoc putare: tamen propter contentiosos aut quis putet, sciat etiam hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
diui a quodã hebreo tñ in
has int̃iectiones gramaticiuo¬
cant particulas or̃oris. sig
ab irascente hemi. Que uoces
nec in aliam lingũa facile tͥns¬
ferunt᷑. Que cã utiq coegit
tam grecũ int̃p̃tẽ qua latm̃
uocẽ ip̃am ponere. cũ qũo
tis ut pͦ pͥ quisq iascatur
⁊ eũ motũ retieat corde
ꝯceptũ. Iam si exdorserit uo
qua feriat᷑ ille cui irascitur
plus estutiq quã si surgens
ira silencio p̃meret᷑. Si u̾o ñ
solũ uox indignantis audia¬
tam eius uituperationẽ in
quẽ profert᷑ designet ⁊ no¬
cet. quis dubitet ampliꝰ ħ
ẽẽ quã si solus indignatõis
sonus ederet᷑. Itaq in pͥmo
unũ est .i. ia sola. In ẜo duo¬
ira ⁊ uos que irã significat.
⁊ in uoce ip̃a certe uitupera¬
tionis exp̃sso. uide nũc ⁊̃ tres
reatus iudicii concilii ⁊ ie¬
henne ignis. Nam in iudicio
loco fateri cogit ip̃a distinctio:
prolatio. qñ nõ iam cũ ip̃o reo

Expanded text:
audivi a quodam Hebraeo, cum id Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis sigvel ab irascente, Hem. Quae voces nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomotis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum: jam si extorserqua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur. Itaque in primo unum est, id est ira sola, in secuira, et vox quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilii, gehennae ignis. Nam in judicio loco fateri cogit ipsa distinctio, prolatio; quando non jam cum ipso reo
Abbreviated transcription (Latin):
maiora sunt inq̃ ꝑ illũ grad̾
generatio humana ꝑuenit.¬
sũc u̾o tractanda illa sunt
ad distingandas etates dispẽ¬
sationis diumne ꝓuidencie
que hũano generi ordinatis¬
sime subuonit. Nõ enĩ adiu¬
uendi regulã usurpandam¬
testatẽ sui corporis. si in r̃s
possit int̾im ad ualere ut ꝑ¬
mutente uxore que marita¬
lis corporis ht̃ potestatẽ pos¬
sit ⁊̃ uir cũ altera que necali¬
ona uxor sit nec a uiro disũt¬
ta ꝯtũbere. S ñ ita est estimã¬
mittente facere posse uideat᷑
Qd̃ om̃iũ sensus excludit. ¶
Qmͣꝙͣ nõ nulle cause possint
existere nͥ ⁊ uxor mariti ꝯsensu ꝙp
ip̃o marito hoc facere debere iude¬
atur. sic̃ anthiochie fcm eẽ ꝑhibe¬

Expanded text:
majora sunt, in quae per illum gradum majora sunt, in quae per illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordinatissime subvenit; non autem ad vivendi regulas usurpandatestatem sui corporis, sed mulier; possit in tantum valere, ut permittente uxore, quae maritalis corporis potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimanmittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint existere, ubi et uxor, mariti consensu, pro ipso marito hoc facere debere videatur: sicut Antiochiae factum esse perhibe