comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Iam hoc est: noli ad inuidiam exccta¬
ie io quod dcm̃ est. quod necessitati facimꝰ.
deum ẽẽ sb̾ditum seo uoluntarie mifisse a¬
minam. angustimis dixit. Recita quod su¬
pra dictum est. fort̾ dixit. Recitatum est. Si
autem necessitas fuat mittendi animã: nii¬
xit. Audiuimis. Si autem necessitas fuit
mittendi aninam merito est et uoluntas
liberandi eam. Tu ergo dixisti fuisse neces¬
sitatem mittendi animam. Sed si modo
uoluntatem uis dicere. et hoc audio. Cui
noceri nicħ poterat: crudelis uoluntas fu¬
erat mittendi animam ad tantas miseri¬
as. Quod refellendi causa quia loquor
ueniam peto ab illius unius misercordia:
in quo spem liberationis habenius om̃ibus
etroribus hereticorum. fort̾ dixit. Nos dic̾e
asseueras crudelem ẽe deum mittendo ani¬
mai: Fecise uero deum hominem: et in¬
sufflasse in eum animam. quasi utiq pro
sua scientia animam fururam inuolui
et beneficio malorum non posse heredita¬

Expanded text:
dixit: Iam hoc est: noli ad inuidiam excitadixit: Iam hoc est: noli ad inuidiam excitare id, quod dictum est, quod non necessitati facimus itum esse Deum, sed voluntarie misisse animam. 28. AUG. dixit: Recita quod supra dictum est. Et recitatum est: Si autem necessitas fuit mittendi animam, merixit: Audiuimus si autem necessitas fuit mittendi animam. merito est et uoluntas liberandi eam. Tu ergo dixisti fuisse necessitatem mittendi animam. sed si modo uoluntatem uis dicere, et hoc addo: cui noceri nihil poterat. crudelis uoluntas fuerat mittendi animam ad tantas miserias. quod refellendi causa quia loquor, ueniam peto ab illius unius misericordia, in quo spem liberationis habemus ab omnibus erroribus haereticorum. FORT. dixit: Nos dicere adseueras crudelem esse deum mittendo animam; fecisse deum uero hominem et insufflasse in eum animam; quam utique pro sua scientia animam futuram inuolui et beneficio malorum non posse heredita
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine: implicata miseriis. ad hoc
tibi testimonium recitaui a postoli dicẽ¬
tisz Sicue per unum hominem mors ne¬
per unũ hominem resurrectio mortuorũ.
Quis quens amplius: Unde tu responde:
cui noceri non poterat: quare huc nos misit.
Fort̾ dixit. Causa hec querenda est: cur huc
uenerit ammna. aut quare eandem deus hĩc
cupit liberare que in medio malorrumuiu̾.
augustinus dixit. Hanc causain abste que
ro .i. si deo noceri non poterat. quare huc noꝰ
misit. fort̾ dixit. Queritur a nobis si deo ma¬
lum nocere non possit. cur huc amina mis¬
sa fuerit aut qua ratione mundo permix
cta sit. quod in eo manifestum est quod ait
apłc. Nunquid dicit figmentum ei qui se
finxit cur me ita formauis. Si ergo c̾anda
est hec res: int̾rogaudum est qui animam
direxit. nulla cogente se necessitate. Si a
uecessitas fuit: mittendi auimani: merito
est et uoluntas liberandi eam. Augustinꝰ
dixit. Premitur ergo deus necessitate. fort̾

Expanded text:
beatitudine, inplicata miseriis. ad hoc beatitudine, inplicata miseriis. ad hoc tibi testimonium recitaui apostoli dicentis: sicut per unum hominem mors, sper unum resurreQuid quaeris amplius? Unde tu responde; cui noceri non poterat, quare huc nos misit? FORT. dixit: Causa haec quaerenda est, cur huc venerit anima, aut quare eamdem Deus hinc cupit liberare, quae in medio malorum vivit. 26. AUG. dixit: Hanc causam abs te quaero; id est, si Deo noceri non poterat, quare huc nos misit? FORT. dixit: Quaeritur a nobis, si Deo malum nocere non possit, quare huc anima missa fuerit, aut qua ratione mundo permixta sit. quod in eo manifestum est, quod ait apostolus: numquid dicit figmentum ei. qui se finxit: cur me ita formaueris? si ergo causanda est haec res, interrogandus est, qui animam direxit nulla cogente se necessitate; si autem necessitas fuerat mittendi animam, merito est et uoluntas liberandi eam. AUG. dixit: Premitur ergo deus necessitate V FORT.
Abbreviated transcription (Latin):
et tu dignare michi breuiter ad unũ quod
int̾rogo respondere. Noceri deo non pot̾at.
an poterat: Sed queso ut michi non pote¬
rat: respondeas. Fort̾ dixit. poterat non no¬
ceri. angustinus dixit. Quare ergo huci
nos misit scd̾m ur̃am fidem. fort̾ dixit. Pro¬
fessio mea hec est quia noceri nõ poterat
d̾o: et quod deus huc nos direxit. Sed quia
id tibi contrarium est: tu dic qua rationei
hic apparuit amina quam nõ cupit deus
nr̃ et mandatis et ꝓprio filio directo lib̾are. Au¬
gustinus dixit. Qua uideo te int̾rogas me¬
is respondere nõ posse. et me aliquid inter¬
rogare. respondere. noluisse. ecce satiffc̃otͥ:
dum nĩo memineris te ad id quod int̾rogas¬
ui non respondisse. Ainima quare hic ĩ mũ
do sit inuoluta misi̾s. non modo sed paulo
aute nescio quotiens a me dcm̃ est. Pecea¬
uit anima et ideo nisera est. Liberum ar¬
bitrium accepit. usa est libero arbitrio ꝙ̃¬
admodum uoluit: Lapsa est eiecta est de

Expanded text:
et tu dignare mihi breuiter ad unum, quod et tu dignare mihi breuiter ad unum, quod interrogo, respondere. noceri deo non poterat, an poterat? sed quaeso mihi ut "non poterat" respondeas. FORT. dixit: Non poterat noceri. AUG. dixit: Quare ergo huc nos misit secundum uestram fidem ? FORT. dixit: Professio mea haec est, quia noceri non poterat deo et quod deus huc nos direxit. sed quia id tibi contrarium est, tu dic, qua ratione hic adparuit anima, quam nunc cupit deus noster et mandatis et proprio filio directo liberare? AUG. dixit: Quoniam uideo te interrogatis meis respondere non potuisse et me aliquid interrogare uoluisse, ecce satisfacio tibi, dummodo memineris te ad id. quod interrogaui. non respondisse. anima quare hic sit in mundo inuoluta miseriis, non modo, sed paulo ante nescio quotiens a me dictum est. peccauit anima et ideo misera est. liberum arbitrium accepit, usa est libero arbitrio, quemadmodum uoluit: lapsa est. eiecta de
Abbreviated transcription (Latin):
ctrariam naturam: ut eandem sua passione sb̃¬
icientib uictoria deo redderetur. Nam dixit
idem apłs quod non solum eẽt lustatio contra
carnem et sanguuiem: sed contra principes
et potestates et spũalia nequicie et dũatio¬
nem tenebraru. Si ergo utrobiq mala cõ
u̾santur et nequicie hentur. iam ño est so
lum malum ni nr̃is corporib sed in totom̃
sautur et implicite sunt. Angustinus dixit.
agnos suos dñs nr̃ in medio luporũ misit .i.
homines uistos in medio hominũ pcc̃orũ
ad p̾dicationem enuangelii tempore hoĩs
suscepti ab mestimabili diuina sapiencia uͭ̃
a peccato ad iusticiam nos uocaret. Quod
sunt comnemorata. hoc significat dẏabłm
et angelos eius: sicut etiam nos peceato ce¬
ci disse et lapsos ẽe dicimus et obtinuine ter-
sumus: sub uigo eorum sumus: quemad̾m
cum uisti erimus sb̾ uigo iusticie et contͣ
illos luctam hemus ut migrantes ad iusti¬
ciam au eorum dñatione liberemur. Ergo

Expanded text:
trariam naturam. ut eandem sua passione subtrariam naturam. ut eandem sua passione subicientes uictoria deo redderetur. nam dixit idem apostolus, quod non solum esset luctatio contra carnem et sanguinem, sed et contra principes et potestates et spiritalia nequitiae et dominationem tenebrarum. rsantur et nequitiae habentur; jam non solum est malum in notris corporibus, sed in toto musantur et implicatae sunt. 23. AUG. dixit: Agnos suos Dominus in medio luporum misit, id est, homines justos in medio hominum peccatorum, ad praedicationem Evangelii tempore hominis suscepti ab inaestimabili diuina sapientia, ut a peccato ad iustitiam nos uocaret. quod sunt commemorata. hoc significat: diabolum et angelos eius sicut etiam nos peccato cecidisse et lapsos esse dicimus et obtinuisse terrsumus, sub iugo eorum sumus; quemadmodum, cum iusti erimus, erimus sub iugo iustitiae; et contra illos luctam habemus, ut migrantes ad iustitiam ab eorum dominatione liberemur. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
a lege peceati et mortis ad iusticiã conuersi
lib̾amur ut postea eadem ipsa caro que nos
in penis torsit in peccatis manentes sb̾icia¬
tur nob̾ in resurrectione: et nulla aduer¬
sitate nos quatiat. quominus legem et
diuina p̃cepta seruemus ut quia ego
respondituis. dignare tu respondere illud ꝙe
desidero: quemadmodũ fieri possit ut si est
do natura contraria nobis imputecur pes¬
catum qui i illamnaturã non uoluntate
sed ab ip̃o deo cui nocere nicħ poterat missi
sumus. Fort̾ dixit. hoc gñe quem adiuodum
et iħc dixit discipulis suis. Ecce egomitto
uos sicut oues in medio luporũ. Hme scien¬
dum est quod non inimica mente saluator
nr̃ agnos suos .i. discipulos suos iinedio
luporum dirig̾e noluit uisi eẽt aliqua con¬
trarietas que in similitudinẽ luporum eã
dem poneret uͥ et discipulos suos miserat il̃
que forte i medio luporum amme possint
tionem. Hoc more missas ẽẽ aminas in con¬

Expanded text:
a lege peccati et mortis, ad iustitiam conuersi a lege peccati et mortis, ad iustitiam conuersi liberamur: ut postea eadem ipsa caro, quae nos poenis torsit in peccatis manentes, subiciatur nobis in resurrectione et nulla aduersitate nos quatiat, quominus legem et diuina praecepta seruemus. unde quoniam ego respondi tuis, dignare tu respondere illud, quod desidero, quemadmodum fieri possit, ut. si est deo natura contraria, nobis inputetur peccatum. qui in illam naturam non uoluntate, sed ab ipso deo, cui noceri nihil poterat, missi sumus. FORT. dixit: Hoc genere, quemadmodum et dominus dixit discipulis suis: ecce mitto uos sicut oues in medio luporum. hinc sciendum est, quod non inimica mente saluator noster agnos suos, id est discipulos suos in medio luporum dirigere uoluit. nisi esset aliqua contrarietas, quae in similitudine luporum eam deponeret, ubi et discipulos suos miserat, ut quae forte in medio luporum animae possent tionem hoc more missas esse animas contra con
Abbreviated transcription (Latin):
bonam. aut malam. necessarium est eligere
quid uelimus. De isto ergo peccato hominũ
et de ista consuetudine amine fc̃a cum car¬
ne apłs dicit. Aemo uos seducat. Om̃is crea¬
tura que a d̾o fẽa est: bona est. Dicit idẽ apꝰ.
quem tu ip̃e comnemorasti. sicuti per unius
inobedienciam. peccatores constituti sunt
multi. sic et per unius obedientiã iusti consti¬
tuentur multi. quoniã per hominẽ mors: et
per hominem resurrectio mortuoꝵ. Quam¬
cessitatem consuetudinis nr̃e ut non quod
uolumus faciamus. Cum autem gr̃a dei a¬
morem diuinum nob̾ inspirau̾it et nos sue
uoluntati sb̾dicos fecerit: quibus dcm̃ est.i
uos in lib̾tatem uocati estis. et gr̃a dei ub̾a¬
uit me alege pcc̃i liberabimur: cum iusti¬
ẽẽ ceꝑimus. lex mortis est qua dcm̃ ẽ hom̃i:
terra es et in terram ibis. Ex ip̃o enim om̃s
sic nascimur. quia terra sumus et in ter
Propter autẽ graciam dei que nos liberat

Expanded text:
bonam aut malam, nostrum est eligere, bonam aut malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo peccato hominis et de ista consuetudine animae facta cum carne apostolus dicit: nemo uos seducat: omnis creatura, quae a deo facta est, bona est. dicit idem apostolus, quem tu ipse commemorasti: sicuti per unius inobaudientiam peccatores constituti sunt multi, sic et per unius dicto audientiam iusti constituentur multi, quoniam per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. quamcessitatem consuetudinis nostrae, ut non quod uolumus faciamus. cum autem gratia dei amorem nobis diuinum inspirauerit et nos suae uoluntati subditos fecerit, quibus dictum est: uos in libertatem uocati estis, et: gratia dei liberauit me a lege peccati eesse coeperimus. lex mortis est, qua dictum est homini: terra es et in terram ibis. ex ipso enim omnes sic nascimur. quia terra sumus, et in terinis. propter autem gratiam dei, quae nos liberat
Abbreviated transcription (Latin):
pacto enim quamdiunx est: calida ẽẽ po¬
test. Sed quemad̾m illa nix ealore resoi¬
carnis prudencia .i. consuetudo fc̃a cũcar¬
ne. cum fuĩt mens nr̃a illuminata. et ad
arbitrrum diuinelegis totum hominẽ
sibi deus sb̾icerit: per ilłam consuetudinẽ
anune malam. fecit consuetudinem bo¬
nam. Ex quo ille due arbores uona arbor
et mala arbor quas enumerasti uerissime
dcm̃ est a dño quod suos fructus habeaut.
.i. neq bonam posse dare fruftus maios ne¬
ꝙ malam bonos. sed quamdu mala est.
accipiius duos homines: bonum hominẽ
et malum hominem. Quam diu bonus ma
gas istas duas arbores sic õe a dũo positas
ut ibi significaretur lib̾m arbitrium non
naturas ẽẽ istas duas arbores ad eẽ uolui¬
cates nr̃as. Ir̃e ait in euuangelio. aut facite
arborem bonam: aut facite arborem malam.
Quis est qui possit facere naturam. Si eego ini¬
ꝑatum est nobis ut faciamus arborem fuit

Expanded text:
pacto enim quamdiu nix est, calida esse popacto enim quamdiu nix est, calida esse potest. sed quemadmodum illa nix calore resolcarnis prudentia, id est consuetudo facta cum carne, cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos, sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, gas istas duas arbores sic esse a domino positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut
Abbreviated transcription (Latin):
plicatur. ut postea uincere nõ possit quod
abi ip̃a peccando fabricata est. Uidemus mł¬
tos uirare uolle: sed quia iam consuedinẽ
lingua tenuit: nõ posse refrenari cum ea ex¬
cant de ore ip̃orũ. que ñõ possumus dicere
ad mali stiriem ꝑtinere. Ut eñ uob̾cum hi¬
is uerb̃ agani que utinam sicuti de ore nr̃o
nõ recedunt. ita et de corde intelligantur
per paraclitum uirat. Si ergo uultis exꝑiri
uerum ẽẽ quod dico: institute non iirare.
uidebitis illam consuetudinẽ ferri quo
soiet. Et hoc est quod ad ueisus animampu¬
gnat: consuetudo fc̃a cum carne. Ip̃a ẽ in¬
mirum carnis prudencia que qũa diuita
est legi dei subici n̾o potest quamdi pru¬
dencia carius est. S illuminata aĩa: desiñ
illa ẽẽ carnis prudencia. Sic enim dcm̃ẽ
prudenciam carnis non posse legi dei ẽe sub¬
iectam: quemad modũ si diceretur glacia¬
lem iueni calidam ẽe non posse. Aullo

Expanded text:
plicatur, ut postea uincere non possit, quod plicatur, ut postea uincere non possit, quod sibi ipsa peccando fabricata est. uidemus multos iurare nolle. sed quia iam consuetudinem lingua tenuit, non posse refrenare, cum ea exeant de ore ipsorum, quae non possumus dicere ad mali stirpem non pertinere. ut enim uobiscum his uerbis agam, quae utinam sicuti de ore uestro non recedunt, ita et corde intellegantur: per paracletum iuratis. si ergo uultis experiri uerum esse. quod dico, instituite non iurare, uidebitis illam consuetudinem ferri quo solet. et hoc est, quod aduersus animam pugnat. consuetudo facta cum carne. ipsa est nimirum carnis prudentia. quae quamdiu ita est, legi dei subici non potest, quamdiu prudentia carnis est; sed inluminata anima desinit illa esse carnis prudentia. sic enim dictum est prudentiam carnis non posse legi dei esse subiectam, quemadmodum si diceretur glacialem niuem calidam esse non posse. nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ccis huius nisi grã dei per dmũ nr̃m ihm̃ xꝓ
per quem inũdus mͥ crucifixus est: et ego
do. Angustinrs dixit. agnosco et ampleste
ccestimonia diuinaꝵ scripturaꝵ¶ et fidei mde
quemadiodum congriant. sicut deusdo¬
nate dignabitur pancis exponam. Liberũ
se dico qui primas formatus ẽ. Ille sie fis
est: ut nich om̃mo uoluntati eiꝰ refisteres.
si uellet dei p̃cepta scruare. Postꝙ autemli¬
b̾a ip̃e uoluntate peccauit: nõs in necessita¬
tẽ p̾cipitati sumus. qui ab eiuis stire des¬
cendimus. Potest autem umus quisq nrm̃
mediocri consid̾atione inuenire ueriuriõe
quod dico. Hodie namq in actionib nr̃s
antequam consuetudine aliqua implice¬
mur: liberum ħemus arbitriũ faciendi a¬
liquid uel non aliquid faciendi. Cumaũ
ista lib̾tate fecerimus aliquid. et fc̃i ipĩus
tenuerit aninã ꝑiculosa dulcedo et uo¬
luptas: eadem ip̃a consuetudine sua sic im¬

Expanded text:
rtis hrtis hper quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo? AUG. dixit: Agnosco et amplector testimonia diuinarum scripturarum. et fidei meae quemadmodum congruant, sicut deus donare dignabitur. paucis exponam. liberum se dico, qui primus formatus est. ille sic factus est, ut nihil omnino uoluntati eius resisteret. si uellet dei praecepta seruare. postquam autem libera ipse uoluntate peccauit, nos in necessitatem praecipitati sumus, qui ab eius stirpe descendimus. potest autem unusquisque nostrum mediocri consideratione inuenire uerum esse. quod dico. hodie namque in actionibus nostris antequam consuetudine aliqua inplicemur, liberum habemus arbitrium faciendi aliquid uel non faciendi. cum autem ista libertate fecerimus aliquid et facti ipsius tenuerit animam perniciosa dulcedo et uoluptas, eadem ipsa consuetudine sua sic in
Abbreviated transcription (Latin):
reddi. dictum est enim. Si non uenissẽ
et locutus eis fuissem: peccatum nõ ha¬
berent. Nunc uero quia ueni et locutus sũ
et nobaerunt michi credere. ueniam de pͦ¬
cato non ħebunt. Unde paret recte ẽẽ peni¬
tem datam post adrientũ saluatoris. et pꝰ
hanc scientiam rerũ qua possit anima ac
diuins fonte lota et de sordibus et uiciis
cam mnundi tocuis quam corporũ in qui¬
b eadem anima uersatur regno dei uñ
progressa est rep̾sentari. Nam dcm̃ est ab
apostolo quod prudencia carnis iniuicaẽ
d̾o. legi enui dei nõ est sb̾ iecta. nec enim
potest. Daret ergo hiis reb quod animale¬
neficio illiuis que legi dei non est sb̾recta
peccare udetur: non sua sponte. Name
id sequitur quod caro concupiscit aduer
uideo aliam legem in inenbris meis repug¬
nantem legi mentismee. et captiuum med̾
ducentem in lege peccati et mortis. Ergo nii¬
ser ego homo: quis me lib̾abit de corꝑe me¬

Expanded text:
reddi. dictum est enim: si non uenissem reddi. dictum est enim: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. nunc uero quia ueni et locutus sum et noluerunt mihi credere. ueniam de peccato non habebunt. unde paret recte esse paenitentiam datam post aduentum saluatoris et post hanc scientiam rerum, qua possit anima acsi diuino fonte lota de sordibus et uitiis tam mundi totius quam corporum, in quibus eadem anima uersatur, regno dei, unde progressa est, repraesentari. nam dictum est ab apostolo, quod prudentia carnis inimica sit deo: legi enim dei non est subiecta, nec enim potest. paret ergo his rebus, quod anima bona factione illius, quae legi dei non est subiecta, peccare uidetur, non sua sponte. namque idem sequitur, quod caro concupiscit aduersuideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in legem peccati et mortis. ergo miser ego homo, quis me liberabit de corpore mo
Abbreviated transcription (Latin):
lum qisa dixisti radicem om̃ium malorũ¬
cupiditatem. Cupiditas uero non uno mͦ
intelligitur quã dixisti radicem omĩtmm
malorum quasi que in corporib nr̃is so¬
lum u̾setrr: cum constet hoc qd̾ im nobis
u̾satur malum ex auctore malo descende
et portunculã ẽe mali hauc radicem quam
satur malum ex auctore malo descendere
et partitinculam ẽẽ mali hanc radicem ꝙͤ
tu ẽẽ dicis. ut non sit ipsa radix. sed sit portũ¬
culamali: eius mali quod ubiq u̾satur.
Quam radicem et arborem malam dũt
nr̃ appellauit. nũquã fructus bonos as¬
fe̾nten quam nõ plantauit patersuis:
et nũto eradicarr et in ignem mitti. Nã
quod dicis contrarie uature peccatum de¬
bere imputari. Illa natura mali est. et ĩo
peccatum aume si post conmotionẽ
saluatoris nrĩ et sanam doctrinam eius
a contraria et inimica eius stupe nonse
segregauit auuna: et puriorib se adorn¬
nans aninia alit̾ non posse sb̃stancie sue

Expanded text:
lum, quam dixisti radicem omnium malorlum, quam dixisti radicem omnium malorum. Cupiditas vero non uno modo intelligitur, quam dixisti radicem esse omnium malorum, quasi quae in corporibus nostris solum versetur: cum constet hoc quod in nobis versatur malum, ex auctore malo descendere, et portiunculam esse mali hanc radicem quam rsatur malum, ex auctore malo descendere et portiunculam esse mali hanc radicem, quam tu esse dicis, ut non sit ipsa radix, sed sit portiuncula mali, eius mali. quod ubique uersatur. quam radicem et arborem malam dominus noster appellauit numquam fructus bonos adferentem, quam non plantauit pater suus, ac merito eradicari et in ignem mitti. nam quod dicis contrariae naturae peccatum debere inputari, illa natura mali est; et id esse peccatum animae, si post: commonitionem saluatoris nostri et sanam doctrinam eius a contraria et inimica sui stirpe se segregauerit anima, et purioribus se adornans anima; aliter non posse substantiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate peccauit. Nam si cogitur anima
facere malum: neq illa est quod malum
facit: nonne stultum est et plenũ clemeu¬
cie ut gens tenebra peccauit et mͥdetur¬
integer fui: Tu me huc misisti: tuncc̃ita¬
tẽ passus est: tu canisti regnis tuis. cum mag¬
na eis labes et uastitas inmineret. Cum er-¬
go nouis necessitatem quã hic opp̃ssus sum:
qua respirare non potui: quid me accusas
quasi pecrantem aut quid ꝓmittis indul¬
genciam peccatoraum: ad hoc sine ambagi
quod a contraria natura auima cogatur
delinquere: cui non uis ẽẽ radicem insi hoc
ctantum quod in nobis malum uersatur:
cum constet exceptis nr̃is corporib mala
in om̃i mundo uersari. Non ista que in cor¬
poribus solum ħenrus in toto mundo uer¬
tas que in nrĩs corporib uersatur: cum
quando non est cupiditas mali ex nr̃is cor¬
porib ex principili illa contraria u̾satur
ẽe malorum cupiditatem. non unum ma¬

Expanded text:
uoluntate peccauit. nam si cogitur anima uoluntate peccauit. nam si cogitur anima facere malum neque illa est, quod malum fecit, nonne stultum est et plenum dementiae, ut gens tenebrarum peccauerit et me pas fui: tu me huc misisti, tu necessitatem passus es, tu cavisti regnis tuis, cum magna eis labes et vastitas immineret. Cum ergo noveris necessitatem qua hic oppressus sum, qua respirare non potui, cui resistere non potui; quid me accusas quasi peccantem? aut quid promittis indulgentiam peccatorum? Ad hoc sine ambagibquod a contraria natura anima cogatur delinquere: cui non vis esse radicem, nisi hoc tantum, quod in nobis malum versatur; cum constet exceptis nostris corporibus mala in omni mundo versari. Non ista quae in corporibus solum habemus in toto mundo vertas, quae in nostris corporibus versatur: cum quando non est cupiditas mali ex nostris corporibus, ex principali illa contraria natura versatur id radicem esse malorum cupiditatem, non unum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ talia. quał est ip̃e qui fecit. Iniustum ẽ
enm et stultum excedere: ut opera paria
sint artifici et condita conditori. Qua ppt̾
si pia fides est ut omĩa bona deus fecerit qͥ¬
bus tamen ip̃e est multo excellentior lon¬
geq p̾stancior. origo et caput mali est in
ftagauerunt a fide: et inseruerunt se dolori¬
b multis. Si enim radicem omĩum malo¬
rum queris: hes apostolum dicentem. radi
dicis querere non possum. Aut si est aliud
malum curus radix non est cupiditas. Si
autem uerum est om̃ium malorũ radidẽ
ẽẽ cuprdrtatem: frustra aliud auquid ma¬
li genus querimus. Tua nero natura cõ¬
traria quam inducis. quoniam ĩa respon¬
di obiectis tuis. quero ut et tu michi di¬
c̾e digneris si illa natura contraria est to¬
tum malum: neq petcatum potest ẽẽ nͥ
ex illa: penam. ñã ip̃a sola debet mereri
cta sit penitentia que sit iussa penit̾e. Si aĩa
iussa est penitere: ab illa peccatum. et ipsa

Expanded text:
esse talia, qualis est ipse qui fecit. Injustum est esse talia, qualis est ipse qui fecit. Injustum est enim et stultum credere, quod opera paria sint artifici, et condita conditori. Quapropter, si pia fides est ut omnia bona Deus fecerit, quibus tamen ipse multo est excellentior longeque praestantior; origo et caput mali est pecfragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Si enim radicem omnium malorum quaeris, habes Apostolum dicentem, radicdicis quaerere non possum. Aut si est aliud malum, cujus radix non est cuautem uerum est omnium malorum radicem esse cupiditatem, frustra aliud aliquod mali genus quaerimus. tua uero natura contraria, quam inducis — quoniam iam respondi obiectis tuis, quaeso, ut et tu mihi dicere digneris — si illa natura contraria est totum malum neque peccatum potest esse nisi ex illa, poenam ipsa sola debet mereri,ta sit paenitentia, quae sit iussa paenitere. si anima iussa est paenitere, ab illa peccatum et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
situm est enim nobis quod non ab aliqua
contraria natura sed sua sponte homo aut
iusticie seruiat aut peccatis obuoxium se¬
faciat: cum uulla causa nulla contrania
gente si sola u̾saretur anima ĩ corpore c̃o¬
stituta cui deus ut dicis lib̾m arbitriũ de¬
dit sine peceato ẽẽt. nec peccatis obuoxiũ
faceret: Angustinus dixit. Ego dico pec¬
catum non ẽẽ si non ꝓpria uolũtate pes¬
tur. Hinc ẽẽ et p̃mium quia ꝓpria uolun¬
tate recta facimus. aut si penam meretur:
qui peccat inuitus debet et p̾mium me¬
teri qui bene facit inuitꝰ. Quis autem qui¬
dubitet ño deferri p̾mium. nisi ei quibõi
gunus et penam inferri ei qui uoluutate
mali aliquid fecerit. Sed quoniã me ad
priores naturas et sb̾as reuocas. fides me¬
a est omĩpotentẽ deum quod maxune a¬
minadu̾tendũ est et animo figendũ omĩ¬
potentem deum. bonum iustum fecisse ⁊¬
bona: sed ea que ab illo fc̃a sunt. nõ possũt

Expanded text:
situm est enim nobis, quod non ab aliqua situm est enim nobis, quod non ab aliqua contraria natura, sed sua sponte homo aut justitiae serviat, aut peccatis se obnoxium faciat: cum nulla existente contraria gente, si sola versatur anima in corpore constituta, cui Deus, ut dicis, liberum arbitrium dedit, sine peccato esset, nec peccatis se obnoxium faceret. 21. AUG. dixit: Ego dico peccatum non esse, si non propria voluntate peccetur: hinc esse et praemium, quia propria voluntate recta facimus. Aut si poenam meretur, qui peccat invitus; debet et praemium mereri, qui bene facit invitus. Quis autem dubitet non deferri praemium, nisi ei qui bona gimus et poenam inferri ei qui voluntate mala aliquid fecerit. Sed quoniam me ad priores naturas et substantias revocas, fides mea est, omnipotentem Deum, quod maxime animadvertendum est, et animo figendum, omnipotentem Deum, justum et bonum, fecisse bona. Sed ea quae ab illo facta sunt, non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
me credere ostendere possum: ubi eand̃ fidẽ
scripturarum auctoritate furmaru̾m idemg
est quod insinuara quod dixi. ut si mala au¬
ctore deo in mundum peruenerunt. Hoc ipẽ
dicere dignare: anc si recte dico mala ex deo
non ẽẽ. Hoc etiam p̾sentium contemplatio
ꝓsequi debet et suscipere de sb̾stanciis dixim̃
de peccato quod in nobis u̾satur. Si enim
originem non hr̃et: quod cogitamus delicia
facete. non cogerenur ad peccatum uenire
uel ad delictum. Nam quia murti peccam̾
ut cogunur a contraria et inimica nob̃ sb̾a
idcuro sequimur scienclam rerũ. Qua sci¬
entia admonita et memorie pristine re
cognoscet ex quo origniem trahat. In quo
malo uersetur quibus uonis it̾m emẽdet
quod noleus peceauit: possit ne emendatõe
delictorum suorum bonorrm operũ gr̃a
meritum sibi reconciliationis apud deum
collocare auctore saluatore nr̃o quiuos
docet et bona exertere et mala fugere. ꝓpo¬

Expanded text:
me credere ostendere possum, nisi eandem fidem me credere ostendere possum, nisi eandem fidem scripturarum auctoritate firmauerim, id ergo est, quod insinuaui, quod dixi. aut si mala auctore deo in mundum peruenerunt, hoc ipse dicere dignare; aut si recte creditur mala ex deo non esse, hoc etiam praesentium contemplatio prosequi debet et suscipere. de substantiis dixi, non de peccato, quod in nobis uersatur. si enim originem non haberet, quod cogitamus delicta facere, non cogeremur ad peccatum uenire uel ad delictum. nam quia inuiti peccamus et cogimur a contraria et inimica nobis substantia, idcirco sequimur scientiam rerum. qua scientia admonita anima et memoriae pristinae reddita recognoscet, ex quo originem trahat, in quo malo uersetur, quibus bonis iterum emendans, quod nolens peccauit, possit per emendationem delictorum suorum bonorum opmeritum sibi reconciliationis apud Deum collocare, auctore Salvatore nostro, qui nos docet et bona exercere, et mala fugere. Propo
Abbreviated transcription (Latin):
mali fecerit ut a d̾o puniatur aut penitẽ¬
ciam agat peccati. aut ueniam mereatur.
cum nicħ ip̃a peccauit. Fort̾ dixit. de substã¬
ciis ꝓposui quod bonorum tm̃modo deus
anctor. ultro uiero malorũ heatur eo quod
mala ex ip̃o non sint. Merito ergo hoc senci¬
o et ultici deum mala quia ex ip̃oñ. Cete¬
im si ex ip̃o eeñt. aut daret licenciam pec¬
candi quod dicis liberum arbitriũ dedisse
deum. consensio iam inueniebatur delicti
mer: eo quod delicti mei austor eẽt. aut ig¬
norans quod futurus eẽm deluquere. que
np̃e non se dignũ intituisset. hoc ergo ꝓpo¬
situm est a me. et quod int̾rogo ñe utrum
creata et genita. incorruptibile hr̃i hiisre¬
bus paret: et fides euuangelica docet. hec
ego et ꝓposui que sunt crudelitatis nr̃e et
que a te possant in ista ꝑfessione nr̃a fir¬
mari ita tam̃ ut non dẽsit auctoritas fide
i xp̃iane. Et quia nullo genere recte

Expanded text:
mali fecerit, ut a deo puniatur aut paenitenmali fecerit, ut a deo puniatur aut paenitentiam agat peccati, ut ueniam mereatur, cum nihil ipsa peccauerit. FORT. dixit: De substantiis proposui, quod bonorum tantummodo deus creator, ultor uero malorum habeatur, eo quod mala ex ipso non sint. merito ergo hoc sentio et ulcisci deum mala, quia ex ipso non sunt. ceterum si ex ipso essent aut daret licentiam peccandi, quod dicis liberum arbitrium dedisse deum, consensor iam inueniebatur delicti mei, eo quod delicti mei auctor esset, aut ignorans quod futurus essem delinquere, quem ipse non se dignum institueret. hoc ergo propositum est a me, et quod interrogo nunc, utrum creata et genita incorruptibilia haberi, his rebus et paret et fides euangelica docet. haec ego et proposui, quae sunt credulitatis nostrae et quae a te possunt in ista professione nostra firmari, ita tamen, ut non desit auctoritas fidei christianae. et quia nullo genere recte
Abbreviated transcription (Latin):
niendi nullum instum ẽe posser. nec m̾itũ
reste faciendi. nec p̾ceptum diuinum ut a¬
geretur peiitencia de peccatis. nec ip̃a ĩ dul¬
gencia peccatorũ quam nobis deus per do
non uoluntate peccat: hoc arbitror om̃ib
apettum ẽẽ atq perspicuũ. Qua pp̃ nos ũ
mouere debet: si aliqua in hiis que fecit de¬
us: molesta patimur pro m̾itis nrĩs. Sicut .ni.
ille bonus est ut constitueret omĩa: sic iustus
est ut peccatis nõ parcat. Que peceata ut di¬
r nisi libera uoluntas ẽet in nobis: peccata
non ẽẽnt. Si quis enim uerbi eausa ligare¬
tur ab aliquo ceteris menbris et de manueiꝰ
fłin scriberetur siue eis ꝓpria uoluntate. q̃¬
ro. si hoc uidici patefieret᷑: posset hunc homi¬
nem falsitatis crimine condempnare: Qua¬
re si manifestum est petcatum ño ẽẽ: uͥ non
est lib̾m uoluntatis arbitrium: nolo audire
anina quã dicitis aut partem aut uirtu¬
tem aut sermouem aut aliud ꝙ libet dei ꝙͥ

Expanded text:
niendi nullum iustum esse posset nec meritum niendi nullum iustum esse posset nec meritum recte faciendi nec praeceptum diuinum, ut ageretur paenitentia de peccatis, nec ipsa indulgentia peccatorum, quam nobis deus per domnon uoluntate peccat, non peccat. hoc arbitror omnibus apertum esse atque perspicuum. quapropter non nos mouere debent, si aliqua in his, quae deus fecit, molesta patimur pro meritis nostris. sicut enim ille bonus est, ut constitueret omnia, sic iustus est, ut peccatis non parcat. quae peccata, ut dixi, nisi libera uoluntas esset in nobis, peccata non essent. si quis enim uerbi causa ligaretur ab aliquo ceteris membris et de manu eius falsum scriberetur sine eius propria uoluntate, quaero, si hoc iudici patefieret, possit hunc hominem falsitatis crimine condemnare? quare si manifestum est peccatum non esse, ubi non est liberum uoluntatis arbitrium, uolo audire animam, quam dicitis aut partem aut uirtutem aut sermonem aut quodlibet aliud dei, quid
Abbreviated transcription (Latin):
deus et quod que sua sunt ĩ corrupta ma¬
neant uno ex fonte muio labili orta et gẽi¬
ta cetera uero que in hoc mũdo uersant᷑
contraria: non ex deo manasse nec princ¬
pi deo ꝑuisse in hoc seculo .i. quod none
ip̃o originem trahant. Hec ergo in fide fil¬
cepimus quod aliena sint mala a d̾o. au¬
gustinus dixit. Et nr̃a fides ħ est quod ma¬
lorum genitor non sit deus. neq ullamna¬
turam fecerit malam. Sed cum utere
nrm̃ consentiat incorruptibilem deum
et incomquinabilem: prudentium est
estimare et fidelium qrie sit fides puil¬
or: et maiestati dei dignior: illa uͥ asseri¬
tur uel uirtus dei uel pars aliqua dei: uł
sermo dei posse conmutari: uolari. corrũpi.
potentẽ deum et omnem ip̃ius naturam et
sb̾am nulla parte uniquam posse corrumpi:
sed mala ẽẽ uoluntario peccato anime curde¬
dit deus liberum arbitrium. Quod liberũ
arbitrium si nõ dedissec deus: iudicium pu¬

Expanded text:
deus et quod quae sua sunt incorrupta madeus et quod quae sua sunt incorrupta maneant uno ex fonte inuiolabili orta et genita; cetera uero, quae in hoc mundo uersantur contraria, non ex deo manare nec principe deo paruisse in hoc saeculo, id est quod non ex ipso originem trahant. haec ergo in fide suscepimus, quod aliena sint mala a deo. AuG. dixit: Et nostra fides haec est, quod malorum genitor non sit deus neque ullam naturam fecerit malam. sed cum uterque nostrum consentiat incorruptibilem deum et incoinquinabilem, prudentium est aestimare et fidelium, quae sit fides purior et maiestate dei dignior: illa. ubi adseritur uel uirtus dei uel pars aliqua dei uel sermo dei posse commutari. uiolari, corrumpi, potentem deum et omnem ipsius naturam et substantiam nulla parte umquam posse corrumpi, sed mala esse uoluntario peccato animae, cui dedit deus liberum arbitrium. quod liberum arbitrium si non dedisset deus, iudicium pu
Abbreviated transcription (Latin):
natus fui̾t: et scd̾m carnem fcũs sit ei ex se¬
mine dauid. hoc uos cum semper negau̾i¬
ctis. et negeris: quom̃o scripturas flagita¬
tis. et scd̾m eas pocius disseramus. fort̾ dix̃.
Scdm carnem asseritis ex semine dauid:
cum p̾dicetur ex uirgine ẽe natus. et filiꝰ
dei magnifeicetur. fieri enĩ nõ potest ni¬
siut quod desprritu est sp̃c heãtur: et quod
de carne est: caro intelligatur. Contra ꝙ
est ipsa auctoritas enuangelii qua dicit᷑.
sidebunt. nec corruptio in corrupteła pos¬
sidebit. Hic strepit᷑ fcũs est a consedenti¬
bus qui rationib pocus agi uolebant: qi
uidebant eum nõ omĩa que in apłi codice
scripta erant: uelle accipere. Deinde pasi
sermocinatio ab om̃ib hri cepit. quo usb
dic̾e̾t. sermonen dei legatum ẽẽ in gentẽ
tenebraꝵ. Quod cum exhorriussent: qui
aderant. discessum est. postera die adħito
tt̾m notorio: res acta sic est. fortunatus di
xit. Quod nicħ mali ex se proferat omĩit

Expanded text:
natus fuerit et secundum carnem factus sit ei de semine Dauid. hoc uos cum semper negaueritis et negetis, quomodo scripturas flagitatis, ut secundum eas potius disseramus? FORT. dixit: Secundum carnem adseritis ex semine Dauid, cum praedicetur ex uirgine esse natus, et filius dei magnificetur. fieri enim non potest, nisi ut quod de spiritu est, spiritus habeatur, et quod de carne est, caro intellegatur. contra quod est ipsa auctoritas euangelii, qua diciturere non possunt, nec corruptio incorruptelam possidebit. Hic strepitus factus est a consedentibus, qui rationibus potius agi uolebant, quia uidebant eum non omnia, quae in apostoli codice scripta sunt, uelle accipere. deinde passim sermocinatio ab omnibus haberi coepit, quousque diceret sermonem dei ligatum esse in gente tenebrarum. quod cum exhorruissent qui aderant, discessum est. Postera die adhibito iterum notario res acta sic est. FORT. dixit: Dico, quod nihil mali ex se proferat omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝙ fac̾e nõ potuit. sũme inicͥitatis ẽ et ĩta¬
me. Qũa obrẽ ille aĩe quicꝙͥꝑ faciunt si n᷑a
nõ uoluntate faciũt .i. silib̾o et ad faciend̾ et ad
ñ faciend̾ motu aĩ carent. si deniss hiis ab o¬
re suo abstinẽdi potestas nulla concedit᷑. pec¬
catũ caꝵ tene̾ ũo possumꝰ. at om̃s fatent᷑ et
malas aĩas uste et eas q̃ ñ peccauñt ĩ uistedã¬
pnari. fatentur gͥ eas uialas ẽe q̃ peccãt. ille
aũt sicut rõ docuit ñ peccant. aĩaꝵ gͦ malaꝵ gc¬
nescio ꝙ a manicheis inducit᷑ nullũ ẽ. Nunc
bonũ illd̾ gñs uideamꝰ: ꝙ sur sũ ita laudant ut
tari sentiat ssimi illiꝰ boni ꝙ inꝯnuitabiley
a rõ ꝓfitet ᷑ et docet. credat ẽẽ sb̾am. Etce.n.¬

Expanded text:
cit, quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae. quamobrem illae animae quicquid faciunt. si natura, non uoluntate faciunt, id est si libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi carent, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, peccatum earum tenere non possumus. at omnes fatentur et malas animas iuste et eas, quae non peccauerunt, iniuste damnari: fatentur igitur eas malas esse, quae peccant. illae autem, sicut ratio docuit, non peccant; animarum ergo malaod a Manichaeis inducitur. nullum est. Nunc bonum illud genus uideamus, quod rursus ita laudant, uttari sentiat, summi illius boni, quod incommutabile pia ratio profitetur et docet. credat esse substan
Abbreviated transcription (Latin):
dampnet. Si nullas. nullũ uistoꝵ iudiciũ est.
rint hesmi suam uno ictu int̾ficiũt. Conuẽĩt
gͥ mnͥ cũ ilł. aias aliquas d̾ina lege/ iudicioq
dampuari. at hec si bone st̃. q̃ ista iustĩa ẽ. Si
male natura. an uoluntate. Sednatura ẽẽ
male aĩe nullo mõ q̃ut. Uñ hoc docem᷑. de

Expanded text:
damnet: si nullas, nullum meritorum iudicium est. damnet: si nullas, nullum meritorum iudicium est. rint. haeresim suam uno ictu interficient. conuenit igitur mihi cum eis aliquas animas diuina lege iudicioque damnari. at hae si bonae sunt, quae illa iustitia est? si malae. natura, an uoluntate? sed natura esse malae animae nullo modo queunt. unde hoc docemus? de
Abbreviated transcription (Latin):
ruis. an quicꝙͣ ẽ aliud quo magiis laborib
om̃is bonoꝵ porrigatur ĩtentio. nisi ut sũmũ
paucis bonis uistis ꝙ ꝯceditur. ⁊d t̃c illud me¬
r̃ malum. nlło bono aduiuante iam pot̾at.
Si aũ ille anime corpora g̾ebant. et id ocłis ui¬
derant: q̃ lingue. q̃ pectora. q̃ ingenia a laudã¬
dis istis ocłis p̾dicandis q sufficiunt quib nx
possunt m̃tes uistoꝵ adequari. Qũata bona
ĩuenimꝰ in sũmo malo. Si enĩ uide̾ dm̃ ma¬
lum est nõ est bonũ deus. bonũ ẽ aũ deus. boñ
est gͥ dm uid̾e. Et nescio qͥd huic bono cõꝑa¬
ri q̃ at. Porro cꝓ uid̾e ẽ bonũ: unde fieri põt:
ut posse iuderi sit malũ. Qua pp̃ quisqͥs in¬
se tale ac sẽpit̾nũ erat. difficile ħ malo cͥicꝙͣ
melus inueĩtur ¶ostremo ut nicħ hoꝵ lan¬
dandorũ hẽant ille aĩe cĩ illorũ rõnib hr̃e co¬
guntur. q̃rerem utr̃ aliquas an nullas aĩas deꝰ

Expanded text:
rius? An quidquam est aliud, quo magnis laboribus rius? An quidquam est aliud, quo magnis laboribus omnis bonorum porrigatur intentio, nisi ut summum paucis bonis iustisque conceditur. id tunc illud merum malum nullo bono adiuuante iam poterat? si autem illae animae corpora gerebant et id oculis uiderant, quot linguae, quot pectora, quae ingenia laudandis istis oculis praedicandisque sufficiunt, quibus uix possunt mentes iustorum adaequari ? quanta bona inuenimus in summo malo ? si enim uidere deum malum est, non est bonum deus; bonum est autem deus: bonum est igitur deum uidere et nescio quid huic bono conparari queat. porro quod uidere bonum est. unde fieri potest. ut posse uidere sit malum? quapropter quisqse tale ac sempiternum erat difficile hoc malo quicquam melius inuenitur. Postremo ut nihil horum laudandorum habeant illae animae. quae illorum rationibus habere coguntur, quaererem, utrum aliquas an nullas animas deus
Abbreviated transcription (Latin):
serat. et iõ nullũ malũ. Si aũt iõ malũ. qͥ a
licet eẽt sine uolinitate tanꝙͣ ignis tñ si boñ
attigisser: uiolaret atq corrumper qũatũ ẽ
nefas et naturã inali tm̃ uale ad ꝯmutandam
ullã dei partẽ. et ssimũ illd̃ bonũ coruptibi¬
le et molabile cred̾e. Qd̾ si uoluntas ĩerat. ꝓ¬
S in ss̃mo maio añ ꝯmixtionẽ ꝙͣ p̾dicant:
nioboni ẽẽ potuit: aut nicħ uolebant ꝙ apd̃
se ẽẽt. atq illud boñuerũ ꝙ extra erat: appe¬
tebãt. Ista u̾o p̾clara. et magna laude p̾dic̃a¬
da uolinitas ẽ: qua sũmũ appetitur et u̾m
bonũ. Uñ gͥ in fũmo malo motꝰ aĩ. tauta lau¬
de dignissimi. an studio nocendi appetebant.
Primo eod̾ reuoluit᷑ rõ. qui .n. noc̾e uult: bo¬
rat gͥ ĩ eis uł scĩa boni uł opĩo: q̃ in sũmo malo
ullo modo ẽe debeat: demide boñ illud extra se
poĩtũ cui nocere studebant utr̃ om̃io eẽt uñ
cognou̾ant. Si ntellex̾aut qͥd talim̾te p̾clã¬

Expanded text:
 malum. si autem ideo malum, quia licet esset sine uoluntate. tamquam ignis, tamen si bonum adtigisset. uiolaret atque corrumperet: quantum est nefas et naturam mali tantum ualere ad commutandam ullam dei partem et summum illud bonum corruptibile et uiolabile credere? quod si uoluntas inerat, psed in summo malo ante commixtionem, quam praedicant, nio boni esse potuit? An nihil volebant quod apud se esset, atque illud bonum verum, quod extra erat, appetebant? ista uero praeclara et magna laude praedicanda uoluntas est, qua summum adpetitur et uerum bonum. unde igitur in summo malo motus animi tanta laude dignissimus ? an studio nocendi adpetebant ? primo eodem reuoluitur ratio. qui enim nocere uult. borat igitur in eis vel scientia boni, vel opinio, quae summo malo nullo modo esse debebat. Deinde bonum illud extra se positum, cui nocere studebant, utrum omnino esset, unde cognoverant? Si intellexerant, quid tali mente praecla
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos qͥsꝙͣꝑ falliposse coĩcat. Hoc ip̃m .n. falli
nemo põt. si aut ñ uiuat aut nicħ uelit. Nõ
me arbitror qͥccͣẜ obscurũ attulisse: et uere
rem me uellẽ. si quid sit uolũtas ip̃a nestirem
diffinitur. itaq istomõ. uolũtas ẽ aĩ mot᷑ cogẽ¬
tenlło ad aͥd uł ñ admittend̾ uł adypiscendũ
Cur gͦ ita t̾c diffinire ñ possem. an erat diffici
strum dextro ẽẽ dicimꝰ nõ ut arbonigrũ. slam
aũ ĩ medio quascy poĩtus ad alt̾m simist̾ est
ad alt̾m dexter. Si mul quid utrũq unꝰ hõ:
ħ simł utr̃q ad unũ hominẽ nulso mõ. Ita ĩ¬
uitus et uolens simul ẽe quid̾ iius nmpõt. s¬

Expanded text:
ne nos quisquam falli posse conuincat: hoc ipsum enim falli ne nos quisquam falli posse conuincat: hoc ipsum enim falli nemo potest, si aut non uiuat aut nihil uelit. non me arbitror quicquam obscurum adtulisse et uereorem me uelle, si quid sit uoluntas ipsa nescirem. definitur itaque isto modo: uoluntas est animi motus cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. cur ergo ita tunc definire non possem? an erat difficilstrum dextro esse dicimus, non ut nigrum albo? nam autem in medio quisque positus ad alterum sinister est, ad alterum dexter; simul quidem utrumque unus homo. sed simul utrumque ad unum hominem nullo modo. ita inuitus et uolens simul esse quidem unus animus
Abbreviated transcription (Latin):
nu eius fcũrꝰ eẽt: et de industria se plꝰ pot᷑ eti
ler: Non ei quicꝙͣ sõpnꝰ ad im̃ocentiam suffra.
illa ĩcula ꝓfuerunt. Quãꝙͣ hiis obstrictus
reuera resute ñ uałet. sic̃ ille dormiens quid r̃c
fieiz oĩo nesciret. Nũqͥdña gͥ dubitand̾ ẽ quĩ¬
ambo peccasse uidicarẽt᷑. O. uib concessis col¬
auxiliaret ᷑ etiã illud qd̾ iuistĩa pecsantes ten
sola mala uolũtate ꝙͣiuis ꝙ uolu̾it ĩplere ne¬
qui uerint. Quiscͣͣ ne me ista tractantẽ pos¬
at dic̾e in reb obituris abditis q u̾sari. uͥ ꝓpt̾ĩ¬
telligentiũ paucitatẽ uł fraudis uł ostenta¬
tionis suspicio nasci solet ¶Secedat paułper
illa ĩtelligibiliũ sensibiliũ q distinctio. Nul¬
la mͥ flat inuidia: ꝙ tradas aĩas sb̾tiliũ dispu¬
cationũ stimuł ꝑsequor. Licet mͥ me scire uiu̾e
humanũ tã nob̾ cognita ẽ uolũtas nra ꝙͣ uita
eq cũ istam scĩam ꝓfitenur: metuend̾ est.

Expanded text:
nu eius facturus esset, et de industria se plus potus etleret, num ei quicquam somnus ad innocentiam suffragailla uincula profuerunt? quamquam his obstrictus reuera resistere non ualeret, sicut ille dormiens, quid tunc fieret. omnino nesciret. numquidnam igitur dubitandum est, quin peccasse ambo iudicarentur ? quibus concessis colauxiliaretur etiam illud, quod iustitia peccantes tenet sola mala uoluntate. quamuis quod uoluerint inplere nequiuerint. Quisquamne me ista tractantem possit dicere in rebus obscuris abditisque uersari. ubi propter intellegentium paucitatem uel fraudis uel ostentationis suspicio nasci solet ? secedat paulisper illa intellegibilium sensibiliumque distinctio, nulla mihi fiat inuidia, quod tardas animas subtilium disputationum stimulis persequor. liceat mihi me scire uiuere, am nobis cognita est uoluntas nostra quam uita. neque cum istam scientiam profitemur, metuendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ di ꝙ iust̾ia uerat. et uñ lib̾m est austmnere
ꝙͣ ꝙͣ si lib̾m nõ sit: ño est uolũtas. s maliugͦs¬
sius ꝙͣ scrupulosuis etiã rẽ. Nec hic libri ob¬
scuti mͥ scrutandi erant. Uñ dist̾nerem neĩ¬
nem ratuꝑat̾oe uł supplicio digñ qui aut
id uelit ꝙ iusticia uelle ñ ꝑhrbet. aut id nõ
facit eꝑ fac̾e̾ ñõ põt. Nonne ista cantant et
pastores in montib et ĩ theatris poete. et ĩdoctiᷤ
ĩcircuł. et docti inbiblio thetis. et magr̃i ĩ scoł.
et antitutes ĩ sacratis locis. et ĩ orbe t̾raꝵ gñs
humanũ. Ꝙ si nemo uituꝑatoe uł dampna¬
tionedignꝰ ẽ aut ñ cont᷑ uetitũ faciens. aut¬

Expanded text:
abstinere. quamquam si liberum non sit. non est uoluntas. sed malui grossius quam scrupulosius definire. etiamne hic libri obscuri mihi scrutandi erant, unde discerem neminem uituperatione subplicioue dignum, qui aut id uelit, quod iustitia uelle non prohibet, aut id non faciat. quod facere non potest? nonne ista cantant et pastores in montibus et in theatris poetae et indocti in circulis et docti in bibliothecis et magistri in scholis et antistites in sacratis locis et in orbe terrarum genus humanum? quod si nemo uituperatione uel damnatione dignus est aut non contra uetitum iust
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq si id euenisset. paratus eram te rogare
ut achademicorum partes ita susciperes: qͣ¬
si tibi non solum disputasse. sed etiam sen¬
sisse uiderentur uerum non posse compre¬
hendi. Queritur ergo inter nos utrium illo¬
rum argumentis probabile sit: nichil per
cipi posse. ac nulli rei esse asserendum. ꝙ
si obtinueris: cedam libenter. Si autem
demonstrare potero. multo esse probali¬
us. et posse ad ueritatem peruenite sapi¬
entem. et assentionem si semper esse co¬
hibendam: nuichil habebis ut opinor: cur
non te in meam sentenciam transire pa¬
cians. Quod cum illi placuisset. et ceteris
qui aderisrant. iam uespere obumbrati:
domum reuertimur.¬

Expanded text:
itaque si id euenisset, paratus eram te rogare, itaque si id euenisset, paratus eram te rogare, ut Academicorum partes ita susciperes, quasi tibi non solum disputasse sed etiam sensisse uiderentur uerum non posse comprehendi. quaeritur ergo inter nos, utrum illorum argumecipi posse, ac nulli rei esse assentiendum. Quod si obtinueris, cedam libenter: si autem demonstrare potuero multo esse probabilius, et posse ad veritatem pervenire sapientem, et assensionem non semper esse cohibendam: nihil habebis, ut opinor, cur non te in meam sententiam transire patiaris. Quod cum illi placuisset et caeteris qui aderant, jam vespere obumbrati domum revertimus.