comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis ÷ ꝯdita caro pͥmoꝵ hõiũ. ut eandẽ suã ĩ mortalitatem
atq incorruptionẽ. ꝑ obseruantiã mandatoꝵ di custodirent.
Inqͥb mandatis ⁊ ħ erat ut de lignis paradisi ꝯcesfis uescerentur.
ab int̾dicto aut se esu tẽꝑarent. ꝑhorũ edulium indite s̾ ĩmortali¬
tatis dona ꝯseruarent. in illius tactu ruinã mortis inuenirent.

Expanded text:
ro primorum hominum, ut eamdem suam immortalitatem atque incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodirent; in quibus mandatis et hoc erat, ut de lignis paradisi concessis vescerentur, ab interdicti autem se esu temperarent, per horum edulium inditae sibi immortalitatis dona conservarent, in illius tactu ruinam mortis invenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ ab hnistoria in mist̾ium surgit. Quid
⁊ eni qͥd ysaac de maioris filis sui uenatiõe
S illo tardante minorẽ rebecca supposuit.
qr dũ udaicꝰ ppłs bona oꝑa foras quęrit.
gentilẽ popłm mat̾ grã introduxit. ut
omipotenti patri cibũ boni oꝑis offerrae.
bndictione maioris fr̃is acciperoe.
Qui eosdẽ cibos ex domesticis animalib¬

Expanded text:
protinus ab historia in mysterium surgat. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalib
Abbreviated transcription (Latin):
nouit corda urã: Qui in imꝑfecto nũo
ponunt᷑. ꝙr nullũ ad ꝑfectũ ñm ad dux̃
lex. Pescas aũ delectabiles q̃ isaac ad
esau .i. iudei domi reliquerat: optima
p̃cepta legis possumꝰ intelligere. Ut ẽ illud.
Diliges dnm dm̃ tuũ ex toto corde tuo ⁊ ex
tota anima tua ⁊ ꝓxinũ tuũ sic̃ te ipsum.
& multa alia sine qͥb nullꝰ iustꝰ ẽẽ potest.
Hȩ sunt optimȩ uestes qͣs iudei domi .i. in
uet̾i testam̃to reliquerant eo qđ ea obser-¬
uare nollent. his popłs gentł indutꝰ &
ornatꝰ addm̃ patrẽ cumꝰ cibis bonorum
oꝑum ꝑrexit. Cum cibis aut̃ ⁊ panes do¬
obtulit. Per panẽ sepe u̾bũ di designat᷑
qr ille congruent̃ ad dm̃ patrẽ cũ cibis
adbona oꝑa agenda admonere ñdesinit.
S ⁊ illud quȩrendũ ẽ curmat̃ pellibus
hedinis manꝰ iacob ⁊ collinuda ꝓtexit.
Pellis nãq cũ ab hedo subtrahitur: caro
apparoe Un delectabiles cibi confici posst̃.
Similit᷑ ⁊ ab uno quoq peccatore oum

Expanded text:
ra . Qui in imperfecto numero ponuntur, quia nullum ad perfectum adduxit Lex . Per escas autem delectabiles, quae Isaac ad Esau, id est, Judaei domi reliquerant, optima praecepta Legis possumus accipere, ut est illud, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et proximum tuum sicut te ipsum ; et multa alia, sine quibus nullus justus esse potest. Hae sunt optimae vestes, quas Judaei domi, id est, in veteri Testamento reliquerant, eo quod ea observare nollent: iis populus gentilis indutus et ornatus, ad Deum Patrem cum cibis operum bonorum perrexit. Cum cibis autem et panes detulit. Per panem saepe verbum Dei designatur, quia ille congruenter ad Deum Patrem cum cibis ad bona opera agenda admonere non desinit. Sed et illud nobis quaerendum est, cur mater pellibus haedinis manus Jacob et colli nuda protexerit. Pellis namque cum ab haedo subtrabitur, caro apparet; unde delectabiles cibi confici possunt: similiter et ab unoquoque peccatore cum
Abbreviated transcription (Latin):
uocare ñ desinit. Manꝰ circundat. cũ ne
in bonis oꝑib extollatur. peocata p̃t̾ita
an ocłos m̃tis sepe ꝑducit. Postꝗͣ ysaac
cibũ sumpsit. obtulit ei iacob ⁊̃ uinũ.
Si ꝑcibũ actiuȩ uitȩ oꝑa designant᷑.
possumꝰ ꝑ uinũ qđ m̃tes hõiũ alienat

Expanded text:
ocare non desinit. Manus circumdat, cum ne in bonis operibus extollatur, peccata praeterita ante oculos mentis saepe reducit. Postquam Isaac cibum sumpsit, obtulit ei Jacob etiam vinum. Si per cibum activae vitae opera designantur, possumus per vinum, quod mentes hominum alienat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd liȩc iuictoria abrahȩ de quinq regib
indicabat. qͦs ille fidei pat̾ nũi misterio
suꝑabat. nͥ qđ fides nr̃a si confirmatasit
de ext̾iori hoĩe triumphauit. Quod uͦ
ille ñ multitudine nec uirtute legionũ.
s tantũ trecentis decem ⁊ octo comitan¬
tib adu̾sarios pͥncipes debellauit: iam
tunc in sacͣm̃to crucis cuiꝰ figura ꝑtab.
litt̾am grecã in nũo trecentoꝵ exprimit᷑.
imaginabat᷑. qđ nos xp̃i passio lib̾ar&& a
dñatu qͥnq carnaliũ sensuũ qui nos
antea uariis uiciis captuiantes ex suꝑa¬

Expanded text:
d haec victoria Abrahae de quatuor regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra si confde exteriore homine triumphat. 3. Quod vero ille non multitudine, nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsu
Abbreviated transcription (Latin):
qut plapsũ peccati de tentos indespationẽ ne se recuꝑare possint ĩmuittat ac ꝑdat.

Expanded text:
quam ut post lapsum peccati deceptos, in desperationem, ne se recuperare possint, immittat ac perdat.quam ut post lapsum peccati deceptos, in desperationem, ne se recuperare possint, immittat ac perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ licet uana sit ⁊ ꝑniciosa. tñ decora
suꝑficie ĩꝑito uulgo in p̃senti ẽẽ uidet᷑.
s infut᷑o ꝑ aduentũ ueri luminis qualis
fuerit apparebit. Porrothadal qͥ sciens
nigũ.siue explorator dr̃. & rex ẽ gentiũ
apte ad significationẽ auaritiȩ tͣnsferri
pot̃. quȩ sagax atq uersuta multos
suo subiugat imꝑio. Tales gͦ reges um
cunt pͥmum abra qui maliciã sonat
siue creaturã. ⁊ rex ẽ sodomoꝵ. hoc ẽ
ciuitatis siue pecudis filentis cũ eis qui
inmalitia uetusta ꝑseuerant : quatinꝰ
more pecudũ cecitatẽ libidinis seqͣntur
ꝑsuadc̃e. Uincunt ⁊ bersa hoc ẽ in an-¬
gustia ꝯstitutũ regẽ .s. gomorrȩ hoc ẽ
popłi tum̃tis ac seditiosi. cũ eos qͥ p̾sentiũ¬
rerũ curis angustant᷑. ac nefas rapinȩ
agere ñ formidant: obruunt ac ꝓst̃nunt.
indesꝑationẽ mittunt. Bale enĩ int̾ptatur p̃cipitatio ł obsorbitio. & inmullare. antiquus hostis mag̃ certat ac satagit.

Expanded text:
na sit et perniciosa, tamen decora superficie imperito vulgo in praesenti esse videtur, sed in futuro per adventum veri luminis qualis fuerit apparebit. Porro Thadal, qui sciens jugum, sive explorator dicitur, et rex est gentium, apte ad significationem avaritiae transferri potest, quae sagax atque versuta, multos suo subjugat imperio. Tales ergo reges primum vincunt Bara, qui malitiam sonat, sive creaturam, et rex est Sodomorum, hoc est caecitatis, sive pecudis silentis, cum eos qui in malitia vetusta perseverant, quatenus more pecudum caecitatem libidinis sequantur, persuadet. Vincunt et Bersa, hoc est, in angustia constitutum regem scilicet Gomorrhae, id est populi tumentis ac seditiosi, cum eos, qui praesentium curis angustantur rerum, ac nefas rapinae agere non formidant, obruunt ac prosternunt. in desperationem mittunt. Bala enim interpretatur praecipitatio vel absorbitio, et in nulla re antiquus hostis magis certat ac satagit,
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt rexsodomoꝵ. ⁊ rex gomor¬
rx. rexq adamȩ. ⁊rex seboim. necñ¬
⁊rexbale quȩ est segor: idirexert̃
contra eos aciem inualle siluri.¬
Scilicet aduersũs chodor laomor.
regem elamitarum:⁊ tadalregẽ
gentiuor.⁊amraphel regẽ senna¬
ar. ⁊ arioch regemponti. qͣttuor
reges aduersuor quinq. Uallis

Expanded text:
si sunt rex Sodomorum et rex Gomorrae rexque Adamae et rex Seboim necnrex Balae quae est Segor et direxerunt contra eos aciem in valle Silicet adversum Chodorlaregem Elamitarum, et Thadal, regem Gentium, et Amraphel, regem Sennaar, et Arioch, regem Ponti: quatuor reges adversus quinque. Vallis
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ut cad&e. ⁊ rex ẽ sennaar. quȩ excus.¬
sio dentiũ ł fetor eoꝵ int̃p̃tatur: pot̃
heresim sig̾care q̃ ad certũ casũ tendens
uerb dolosis sensũ fecidũ euomit. Arioch.
nat gentiliũ stultitiã. qͥ ini qͥtate debri¬
ati. cȩco corde creaturã ꝓcreatore uene.¬
rantur : ⁊ scłi illecebris ꝑ oĩa in uoluunt᷑.
Chodor laomor uͦ qͥ int̃p̃tat᷑ qͣsi deorum

Expanded text:
 excussio dentium, vel fetor eorum interpretatur, potest haeresim significare, quae ad certum casum tendens, verbis dolosis sensum fetidum evomit. Arioth anat gentilium stultitiam, qui iniquitate ebrii, caeco corde creaturam pro Creatore venerantur, et saeculi illecebris per omnia involvuntur. Chodorlahomor vero, quod interpretatur q
Abbreviated transcription (Latin):
pulchre ad frẽm iturꝰ immicũ.: angłoꝵ
se comitantiũ excipit᷑ choris.
Misit aut̃ ⁊ nuncios ad esuu frẽi¬
in t̾rã seir. usq alia turma quȩ reliqua
ẽ saluabitur ⁊c̾. Nunciato sibi frẽ suo
diuisa multitudinẽ suã induo castra
disponere. Ubi quęri pot̃ quomͦ habu¬
erit fidẽ ꝓmissis d̾i qͣndoquidem dixit.
Si uenerit ad castra prima fr̃ m̃s &
occidit ea : erunt scda insalutẽ. S ñ
hoc fieri potuit ut euerter& castra eiꝰ
esau.⁊ tñ ds postillã afflictio¬
impler&e.

Expanded text:
Pulchre ad fratrem iturus inimicum, angelorum se comitantium excipitur choris. Misit autem nuntios ante seet percusserit eam, alia turma quae reliqua est, salvabitur. Nuntiato sibi frdiuisam multitudinem suam in duo castra disposuit. ubi quaeri potest, quomodo habuerit fidem promissis dei, quandoquidem dixit: si uenerit ad castra prima frater meus et exciderit ea, erunt secunda in salutem. sed etiam hoc fieri potuit, ut euerteret castra eius Esau et tamen deus post illam adflictioinpleret.
Abbreviated transcription (Latin):
sui ysaac. Imolatisq uiccimis inmonte¬
uocauit frẽs suos ut ederent pa¬
neos. Quicũ comedissent. man¬
serunt ibi. Laban uerode nocte
consurgens. osculatus : filios&
filias suas. ibenȩdixit illis. reũsq¬

Expanded text:
sui Isaac: immolatisque victimis in montefratres suos: ut ederent panem. Qui cum comedissent: manserunt ibi. Laban vero de nocte consurgens: osculatus est filios ac filias suas: et benedixit illis: re
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum. Quẽ uocauit labantu¬
mulus testis. ⁊ ia cobaceruũ testi¬
moni. ut̃q uxta propͥetatẽ lin¬
quȩ suȩ. Dixitq laban. lumulꝰ¬
iste testis eric int̾me ite hodie:
ud circo appellatũ ẽ nom̃ eius ga¬
laad. id÷ tumulus. cestis. Intueat᷑
dñs ⁊ udicet int̾ nos quandore
cesserimus a nob̃. Si afflixeris filiaᷤ
meas:isi introduxeris uxores¬
nr̃i cestis est absq deo qui pres enᷤ¬

Expanded text:
 eum. quem vocavit Laban: tumulus testis. Et Jacob: acervum testimonii. uterque juxta proprietatem lingue sue. Dixitque Laban. Tumuliste testis erit inter me et te hodie et idcirco appellatum est nomen eius Galaad id est tumulus Testis intueatur Dominus et iudicet inter nos quando rerecesserimus a nobis, si afflixeris filias meas, et si introduxeris uxoresnostri testis est absque Deo, qui praesen
Abbreviated transcription (Latin):
fetꝰ semꝑ laban conditionẽ mutauerit.
Si uiaebat uariũ nasci pecus pꝰ fetũ dice¬
bat. Uolo ut infuturo m̃ uaria nascantur.
Iacob qͥppe hoc audito uirgas incanalib
ñ ponebat. ut futuros fętus siue pecora
uniꝰ coloris ꝓcrearent. Rursũ cũ uidiss&e
uniꝰ coloris nasci pecoralaban: suȩ partis
ea fieri deb̾e dicebat. Et quid plura: Usq
ad uices decẽ semꝑ alaban pecoris sui
ia cob mutata conditio ẽ. ⁊ quoscũq sibi
ꝓposuerat.: ut nasceret᷑ in colorẽ contͣriũ
uertebat᷑. Ne cui aut̃ in .ui. annis .x.
pariendi uices incredibiles uideantur:
canalibus aquarum ante ocłos
arietum ⁊iouiũ. ut in earum con

Expanded text:
fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futuro mihi varia nascantur. Jacob quippe hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, ut futuros fetus sibi pecora unius coloris procrearent. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Laban, suae partis ea fieri debere dicebat. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio est; et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, canalibus aquarum ante oculos arietum et ovium, ut in earum con
Abbreviated transcription (Latin):
nigro quã in albo coloris pecus oriebat᷑.
Ineo aut̃ loco uͥ scriptũ ẽ ut conciꝑent in
uirgis. in hebreo ht̃ laamena. Uim uerbi
quo corpꝰ oẽ concutit᷑. ⁊ imꝑanti uoluptati
uicinus ÷ finis.

Expanded text:
nigro quam in albo coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis, in Hebraeo habet, iehammenna . Vim verbi quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis cortex litte̾ sub aducit᷑. allegoriȩ
candor int̾ior demonstrat᷑. & dum
cortex relinquit᷑. ext̾ioris intellign̾tiȩ
⁊ redẽptor nr̃ in libris eas sacrȩ scientiȩ
Has aspicientes arietes cũ oiub coeunt.
qr rationales nr̃i sp̃s dũ in earũ inten¬
tione defixi st̃ singulis quibq actionib
ꝑmiscentur. ut tales fetus operũ ꝓcreent.
qualia exẽpla p̃cedentiũ in uocib pre¬
boni oꝑis habeat. qr ⁊ nonnũꝗͣ subtͣcto
litt̃ẽ cortice acute int̾̃na consid̾at. &
reseruato nonnũꝗͣ hẏstoriȩ tegmine
bene se int̾orib format.

Expanded text:
ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae  Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent qualia exempla praecedentium in vocibus praeboni operis habeat; quia et nonnunquam subtracta litterae cortice acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in exterioribus format.
Abbreviated transcription (Latin):
uitas atq sententias ĩ exẽplũ ppłi p̾̃bere:
Quȩ nimirũ qr unxta rationis exam̃ recte
st̃: uirgȩ nominant᷑. qͥb exparte corti.¬
cẽ subtrahit᷑. ut in his quȩ expoliantur
corticẽ seru&. ut sic̃ fuert̃ exterius in

Expanded text:
vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum, quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in
Abbreviated transcription (Latin):
seir. ⁊ ꝯtexiut cõmemorationẽ regũ &
pͥncipũ gentis ipsius inꝗͣse ꝯstituit ł quã
ꝓpagauit esari. Post ħ narrationẽ de iosegh
sic intulit. habitabat aut̃ iacob int̾ra cha¬
naan. he aut̃ ꝓcreaturȩ iacob. Ioseph.x.i¬
UII.erat annoꝵ pascens cũ frĩb ones. dein
narrat᷑ causa sõnioꝵ. quẽadmodũ odiosus
frĩb sit factꝰ ⁊ uenditꝰ. Aut gͦ eodẽ anno
septimo decimo. aut ⁊̃ aliqͣnto maior uenit
in egyptũ. ac ꝑ hoc utrolib& mͦ ꝑmanet
debuit. Fuit aut̃ tc̃ iacob exxx.⁊ ꝑboc si

Expanded text:
em regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit uel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem Iacob in terra Chanaan. haec autem procreaturae Iacob. Iosephdeinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus et uenditus. aut ergo eodem anno septimo decimo aut etiam aliquanto maior uenit in Aegyptum. ac per hoc utrolibet modo permanet debuit. Fuit autem tunc Jacob centum tri
Abbreviated transcription (Latin):
uxor illius meezabel filia matred
filiȩ miraab. Hȩcergo nomina
cabulis suis. Dux chãna. dux
alua. dux ietheth. dux ooliba.¬
ma. dux ela. duxphinon. dux
cener. dux cheman. dux mab¬
sar. dux madihel. dux iram.
Hiduces edom habitantes in
terra imꝑii sui. ipse ẽ esau pat̾

Expanded text:
uxor illius Mehetabel, filia Matred, filia Mesaab. Haec ergo nomina vocabulis suis: dux Thamna, dux Alva, dux Jetheth, dux Oolibama, dux Ela, dux Phinon, dux Cenez, dux Theman, dux Mabsar, dux Magdiel, dux Iram: hi duces Edom habitantes in terra imperii sui: ipse est Esau pater
Abbreviated transcription (Latin):
citius mortui st̃ ꝗͣ hii ubi pauciores. Nec
forte moueat aliquẽ qđ int̾ reges edom cõ-¬
memorat᷑. balac filiꝰ beor ⁊ deꝰ similitudine
nõis existi& illũ eẽ balac qͥ restitit moysi
ducenti ppłm isrł. Sciat illũ balã moabitã
fuisse ñ idumeũ. eũq fuisse filiũ sefor. ñ
filiũ beor. s fuisse ⁊̃ ibi tc̃ filiũ beor: balã.¬

Expanded text:
citius mortui sunt quam hic ubi pauciores. Ne citius mortui sunt quam hic ubi pauciores. Ne forte autem moveat aliquem quod inter reges Edom commemoratur Balac filius Beor, et de similitudine nominis existimet illum esse Balac, qui restitit Moysi ducenti populum Israel, sciat illum Balac Moabitem fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor non filium Beor
Abbreviated transcription (Latin):
haberent regẽ filii isrł. fuert̃ hi.
Bale filius beor nomenq urb
eius denaba. Mortuus est autẽ
bale: ⁊ regnauit pro eo iobab filiꝰ
zare de bosra.Cumq mortuus
eẽt iobab. regnauit ꝓeo husan.
de cra chemanoꝵ. Hoc quoq mor¬
tuo regnauit ꝓeo ad ad filius
badadi qui ꝑcussit madian in
regione moab: inomen urbis
eius auith. Cumq morcuus
eẽt adad. regnauit ꝓ eo sela de
masereca. Hoc quoq mortuo
regnauit ꝓeosaul de fluuio
rooboth. Cumq ihic obies et
successit in regnyo baala naor
filius achobor. Istoquoq mor¬
tuo. regnauit ꝓeo adad nom̃q
urbis eius phou. A appellabat᷑¬
ad moy sen. Nã illic inueniuntur fere .xii.
hic aũ usq ad morsen fere.uii. fieri enim
potuit ut iõ ibi plures noĩarent᷑. qr cituis
moriendo płes alt̾ alt̾i successert̃. Sic enĩ
contigit ut aliũ ordinẽ seq̃ns matheꝰ ab
mer&e. Lucas aũ in ordine alio numerans
gñationes n ꝑ salomonẽ sic̃ ipse ꝑ nathan

Expanded text:
haberent regem filii Israhel fuerunt hii Bale filius Beor nomenque urbis eius Denaba mortuus est autem Bale et regnavit pro eo Iobab filius Zare de Bosra cumque mortuus esset Iobab regnavit pro eo Husan de terra Themanorum hoc quoque mortuBadad, qui percussit Madian in regione Moab, et nomen urbis ejus Havith. Cumque mortuus esset Adad, regnavit pro eo Semla de Masereca. Hoc quoque mortuo, regnavit pro eo Saul de fluvio Rooboth cumque et hic obisset successit in regnum Baalanam filius Achobor isto quoque mortuo regnavit pro eo Adad nomenque urbis eius Phau et appellabatad Moysen; nam illic inveniuntur fere undecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem: fieri enim potuit ut ideo ibi plures nominarentur, quia citius moriendo plures alter alteri successerunt. Sic etiam contigit ut alium ordinem sequens Matthaeusmeret ; Lucas autem in ordine alio numerans generationes, non per Salomonem sicut ille, sed per Nathan,
Abbreviated transcription (Latin):
noe omĩa quȩ p̃ceꝑat illi ds̃. Dix̃q
dñs adeuor. Ingredere ti iomĩs
domus cua in arcħa. te enĩ uidi
iustũ coram me in generatioe
colle septena ⁊ septena mascłos.¬

Expanded text:
erat illi Deus dixitque Dominus ad eum ingredere tu et omnis domus tua arcam te enim vidi iustum coram me in generationele septena septena masc
Abbreviated transcription (Latin):
aĩantib q̃ inaqͥs ⁊ int̾ris cõmunit̾ uiuunt.
utrũ fuisse credant᷑ in archa. aut si ñ fuerĩt.
qͦmͦ uiere potuerint. sic̃ st̃ lutrei. ⁊ uttuli
marini. s de his credipot̃ qđ extͣ archã fue¬
rint. habebant tñ loculos p̃ꝑatos extͣ archã.
in qͥb se pot̾ant reciꝑe ueluti in aridis.
Hoc ⁊ de auib sciendũ marinis ⁊ fluuialib
qr uicib in aqͥs erãt.⁊ it̾um in p̃ꝑatis man-¬
animaliũ gn̾a ĩcluduntur in archa. sig̾cat
qr ex om̃ib gentib ⁊ nationib ꝯgregatio
ille discus sig̾cat. Qđ munda ⁊ ĩmunda
ibi st̃ aĩalia. sic̃ in scẽ ȩccłȩ sacͣmtis boni ⁊
mali u̾santur.

Expanded text:
in aquis et in terra communiter vivunt, utrum fuisse credantur in arca, aut si non fuerunt, quomodo vivere potuerint sicut lutri et vituli marini. Sed de his credi potest quod extra arcam fuerint: habebant tamen loculos praeparatos extra arcam in quibus se poterant recipere, veluti in aridis. Hoc et de avibus sentiendum marinis et fluvialibus, quia vicibus in aquis erant, et item in praeparatis mananimalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio ille discus significat quod munda et immunda ibi sint animalia, sic in Ecclesia et sacramentis boni et mali versantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣter ducta .xl. fiunt. Siue ille reatꝰ
qđ ad dies ꝑtin&e exrerũ ꝓsꝑitate. siue
qđ ad noctes exrerũ adu̾sitate otractꝰ
sit : sacram̃to baptismi cęlestis ablutur.
Qđ noe qͥngentoꝵ erat annoꝵ cum ei
locutꝰ ÷ dñs ut archã sibi fac̾et. ⁊ sescento
Uñ ĩtelligit᷑ ꝑ .c. annos archa fabricata.
Q d aliud hic uident᷑ sexies ducti .e. anni
sigͥcare. nͥ etates singłas scłi : Un ista
sexta etas q̃ cõpletus qͥngentis usq ad
sescentos sig̾cat in manifestatione euan.¬
sibi ad uitã ꝯsulit. sit uelut qͣdratum
centesimi qͦ intrat noe in archã. eandẽ
senariã gtatẽ sig̾cat. Duo enimenses
sexagenario nũo ꝯcludunt᷑. Asen ario
aũ nũo ⁊ sexaginta cognominant᷑ : ⁊
sescenti. ⁊ sex milia. ⁊ sexaginta milia.
iorib sũmis ꝑ eundẽ artidm. nũs
in infinita increm̃ta consurgit.

Expanded text:
quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliusignificare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euansibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum centesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia ioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ psalmistȩ factꝰ ẽ sic̃ passer unicꝰ in
ȩdificio. Tanto gͦ mag̃ malitolerandi sunt:
qͣnto ⁊̃ plꝰ habundant. Quia ⁊ in are& tri¬
tura pauca ft̃ grana ꝗ̃ seruant᷑ in horreis.
⁊gͣndes acerui palearum qͥ ignib cõburuã.¬
Excunctis animantib bina ĩ duces i
archã. Quȩrit᷑ de minutis animantib ñ
solũ qͣles sunt mures ⁊ stelliones. s ⁊̃ qͣles
st̃ muscȩ ⁊ crabones. ⁊ scarabei. ⁊ pulices.
si inhis hic mĩs potuerit conseruari .S
sciendũ qđ illa quȩ ñ de coitu generantur.
s de humore t̾rȩ. ł ex quac̃q cadauerũ aut
aliarũ rerũ corruptione nascunt᷑: non
necesse fuit ꝯtineri in archa. Nã ⁊ hoc sub

Expanded text:
ocem, Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto et amplius abundant, quia et in areae tritura pauca sunt grana quae servantur horreis, et grandes acervi palearum qui ignibus comburuEx cunctis animantibus bina induces in arcam. Quaeritur de minutis animantibus, non solum quales sunt mures et stelliones, sed etiam quales sunt muscae, et scabriones, et scarabei et pulices, si in his hic numerus poterit conservari. Sed sciendum quia illa quae non coitu generantur, sed humore terrae vel ex quacunque cadaverum aut aliarum rerum corruptione nascuntur, non necesse
Abbreviated transcription (Latin):
iuixta genꝰ suũ. ⁊ de ium̃tis in gn̾e suo. Illa
qͦ q̃ indomib u̾sant᷑. sic̃ pulices. muscȩ. mu¬
res. ñ necẽe fuit in his hc̃ nũm obseruari.
q̃ intelligunt᷑ tc̃ plura indomib siuis fuisse.
s ⁊ illa aĩalia q̃ excõnuxtione diu̾sign̾is
nascunt᷑. sic̃ miuli ⁊ burdones.⁊ cet̾a talia

Expanded text:
suum, et de jumentis in genere suo. Illa quoque quae in domibus versantur, sicut pulices, mures, muscae, non necesse fuit in his hunc numerum observari, quae intelliguntur tunc plura in domibus fuisse. Sed et illa animalia quae ex commistione diversi generis nascuntur, sicut muli et burdones e
Abbreviated transcription (Latin):
ł triꝑtitã p̃p tres
filios noe. qͦr ꝓge-¬
nie repletꝰ ẽ orbis.
⁊ iõ archȩ ĩferiora
ista dicta st̃. qr in
hac uita t̾rena. est
diu̾sitas gentium.

Expanded text:
 tripertitam propter tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. et ideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq addito ꝓnõie male legt̃ estiman.¬
dũ ẽ itascriptũ ẽẽ qđ ÷ merces. S totũ
nom̃ int̃pͥtat᷑ ẽ merces. Is quippe dicit᷑. ẽ.
⁊ achar merces. Hoc aut̃ iõ qr mandrri.¬
goris filii ruben introitũ qͥ racheli debe-¬
batur ad se uiri emerat. Sequit᷑. Et con¬
lon. ubi nos posiumꝰ habitabit mecũ. ⁊¬

Expanded text:
addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et conlon. Ubi nos posuimus, habitabit mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
racob ꝓpt̾ea iã secura sum. Habitabit it
mecũ uirm̃s Un ⁊ filiꝰ ms uocet᷑ habita¬
culũ. Male gͥ ⁊ uolent̾ in libro nõnim
di RNI. uocant. uirgĩi enĩ insicimis
Rachel ouis. cuiꝰ filiꝰ ioseph ab eo qđ sibi
aliũ addi mat᷑ optauerat: uoc at᷑ augñtũ.

Expanded text:
um: habitabit enim mecum vir meus. Unde et filius meus vocatur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, ci δίκην vocant. Jurgii enim in Sicimis RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tͥ qđ uirũ meũ accepisti insuꝑ ⁊ man¬
dragoras filii mei uis acciꝑe: Per umũ
uiruꝰ significans eos om̃s qͥcũ sint agen¬
m̃tũ. illi accensi studio doctrinȩ atq in¬
Aagande ⁊ contẽplande sap̾iȩ se ab oĩb

Expanded text:
est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoras filii mei vis accipere? 24. Per unum virum significans eos omnes qui, cum sint agendei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ odorẽ hone opinionis. Nec ad istã głana
popłarẽ plurimi ꝑueniunt eoꝵ quͦi st̃ in
ȩccłia. nͥ qͥcũq in actionũ ꝑidis ⁊ labore
uersant᷑. Propt̾ea liȩ filiꝰ mandragorica
mala muenit exiens inagrũ .i. honeste
abulans adeos qͥforis st̃. doctrina uͦ illa
sapię q̃ auulgi strepitu remotasima in
contẽplatione u̾tatis dulci delectatione
defigit᷑: hanc popłarẽ głam qͣntulũcũq
ñ assoqueret᷑ nͥ ꝑ eos qͥ in mediis turbie
tiosi hoĩes ꝑ quos multitudinis admini¬
stratur uralitas. ⁊ qͦꝵ auctoritas popłis
cara est testimonũ ꝑhibent ⁊̃ uitȩ
ppt studiũ ꝯquirendȩ ⁊ contẽplandȩ
ueritatis ociose qͦdã m mala mandrago¬
rica ꝑaliã ꝑueniunt ad rachel. ad ipsan
etp incertamina tẽptationũ piclitandis
actionis. Quã pleriq bono ingenio p̃dia

Expanded text:
ad istam gloriam popularem primi perueniunt eorum, qui sunt in ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis tiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono
Abbreviated transcription (Latin):
te: nã ñ nulli nr̃i ñ eos putant
cęlestes. ł suꝑ cȩlestes angłos fuis¬
se.ñ mirũ si pꝰ peccatũ in hanc s
rent᷑ cȩlestia corpora gerebant.
.i. abelem̃to nat᷑e suꝑioris aliqͣd¬

Expanded text:
nam nonnulli nostri non eos putant coelestes vel supercoelestes angelos fuisse non mirum si post peccatum in ista sunt rentur, coelestia corpora gerebant, id est ab elemento naturae superioris aliq
Abbreviated transcription (Latin):
accip aĩalia. Qđ enĩ eiꝰ humidũ
ẽ. ħ portat alitũ corpora. q̃ ita
nicunt᷑ pennis uolantes: quẽ¬
ad modũ ꝑisces. qͥbꝰdã suis alis
cta uolatalia. Aqͣꝵ enĩ nat᷑a
biꝑtitũ locũ sorata ÷. inferiorẽ
.s. in unda labili. suꝑiorẽ uͦ
aura flabili. Illũ deputatũ na¬

Expanded text:
accipit animalia. quod enim eius humidum est, hoc portat alitum corpora, quae ita nituntur pennis uolantes, quemadmodum pisces quibusdam suis alis cta uolatilia. quarum natura bipertitum locum sortita est: inferiorem scilicet in unda labili, superiorem uero in aura flabili, illum deputatum na
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. qͥ ꝑeruditionẽ philosophiȩ multa ⁊̃
ex ueris cõp̃hendert̃: intellige̾ potestis
qͥmi hic cũ ysaac qui uerbi dĩ qđ in lege
t tenet figurã. neq indissensione semꝑ
pot̾ ẽẽ. neq̃ semꝑ inpace. Phy losophiã
unũ eẽ dm̃ qͥ cuncta creauerit scribunt.
In hoc ꝯsentiunt legi di. Aliꝗͣnti hoc ⁊
cerit ⁊ regat. ⁊ u̾bũ di sit qͦ cuncta mo¬
derent᷑. In ħ ñ solũ legi. s ⁊̃ euangłus con¬
sona scribt̃. Moralis uͦ ⁊ phisica q̃ dicit᷑
phrlosophia pene oĩa ꝗ̃ nr̃a sunt sentit.
Dissidet uͦ a nob̾: cũ do ẽẽ mat̾iã coȩt̾nã
dissidet. cũ negat dm̃ curare mortalia.
s ꝓudentia eiꝰ supͣ lunaris globi spatia
eohibi. Dissident a nob̾. cũ uitas nascen¬
tiũ stellarii cursib pandr̃. Dissident.
cui ꝑpecuũ dict̃ hc̃ mundũ. ⁊ nullo fine
claudendũ. S ⁊ alia plurima st̃ in quib
nob̾cũ ł dissident. ł concordant. & ideo

Expanded text:
e multa etiam ex veritate comprehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia eunum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc cerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel diss
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ⁊i allophiloꝵ pͣuitate cognoscimus
designari. qͥ puteos qͦs ysa ac fod̾at terrȩ
congerie replebant. Hos em̃ nos nimirũ
sib alta penetremꝰ. Quos t̃n occulte re.¬
plent allophili. qñ nob̾ ad alta tenden.¬
tib ĩmundisp̾s t̾renas cogitationes inge¬
runt. ⁊ qͣsi iuuentã diuinȩ scientiȩ aquã
tollt̃. Qđ niinirũ psalnusta ꝑtulerat
qui dicebat. declinate a me maligni.⁊
mandata diꝑscrutari ñ poterat: cum
malignoꝵ spũum insidias inmente

Expanded text:
opere Allophilorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim nimirum sibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allophili, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt et quasi inventam divinae scientiae aquam tollunt. Quod nimirum Psalmista protulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, mandata Dei perscrutari non poterat, cum malignorum spirituum insidias in mente
Abbreviated transcription (Latin):
ialiuor. ipro illo quoq rixati
citias. Profectus inde fodutial¬
ũ puteuos pro quo non concen¬
illius latitudo dicens. Hunc
dila tauit nos dñs. ifecit cre¬
scere suꝑ t̾ram Ascendit autẽ¬
inquisitionis manꝰ ad exhauriendã cordis

Expanded text:
alium et pro illo quoque rixati citias profectus inde fodium puteum pro quo non contenillius Latitudo dicens nunc dilatavit nos Dominus et fecit crescere super terram ascendit auteinquisitionis manus ad exhaurienda cordis
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ exeo qđ aqͣ inuenta ẽ ysaac ad nom̃ cuu¬
titis ꝗͥ ita uocabat᷑ alludens declinauit:
Caululu lictam ⁊ ꝓstridulo hebreoꝵ. Sid.
a qͥ sabe incipit᷑. Grecũ syma .i. hebreum
samech posuit. Alioqͥn ⁊ iuxta alligoriȩ
legẽ. pꝰ tantos puteos infine iurtutũ neqͥꝗͣ
congruit ut ysaac minime aꝗͣ reꝑir&.¬
Abielechille qͥdudũ honorauerat
abrahã uenit nc̃ cũ amicis suis de geraris
ad ysaac ⁊ dic̃ illi ysaac. Quid uenisti
adme: Uos enĩ odistis me. ⁊ eiecistisme
a uob̾. Ad ħ illi respondent. Uidentes inqͥt

Expanded text:
nc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum sin , a quo sabe incipitur, Graecum σ, id est, Hebraeorum samech , posuit. Alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit ut Isaac minime aquam reperAbimelech ille, qui dudum honoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis. At illi
Abbreviated transcription (Latin):
te filii patͥs tui. qm̃
multi ex filiis iacob
lus factꝰ sic̃ scriptũ ÷.
Pariuilus natꝰ ÷ nob̵
Ad p̃dã filimi ascendisti
.i. ascendens in crucẽ

Expanded text:
te filii patris tui, quoniam multi ex filiis Jacob lus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis. Ad praedam fili mi ascendisti, id est, ascendens in cru
Abbreviated transcription (Latin):
furore accensi ⁊ ira:
obtuler̃ xp̃m pontio
pilato dicentes illi.
crucifige crucifige.
⁊ si hc̃ dimittis: ñ es
amicꝰ cesaris. ⁊ in¬
dignatio eoꝵ ꝗͣ
dura dum barabã

Expanded text:
furore accensi, et ira, obtulerunt Christum Pontio Pilato, dicentes illi: Crucifige, crucifige ; et, Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Et indignatio eorum, quia dura, dum Barabbam
Abbreviated transcription (Latin):
duioi. ⁊ utrasq partes contrase
altrinsecus posuit. Aues autẽ
non diuisit. Descenderuntq uo¬
lucres suꝑcadauera.⁊ abigebat
eas abram. Cumq sol occũberet
sopor irruit suꝑ abrã:⁊ horror mag¬
nus ⁊ tenebrosus inuasit eũ. Dic¬
tumq ẽ adeum. Scito prenoscenᷤ
quod ꝑegrinuos futurum sit
sem̃tuũ in t̾ra ñsua. Et subici¬
ent eos seruituci: affligent qua¬
dringentis annis. Uerumta õ
q̃ diuis a erant: sp̃s ĩmundos sig̾cant.
pastũ quendã suũ de carnaliũ diuisi¬
one quȩrentes. Qđ aũ illis considen¬
tib abrahã abigebat eas. significat
multos carnales m̾ito scõꝵ in fine
mundi ab angustis libandos. Qd̃ aũ
circa solis occasũ pauor irruit in abra¬
hã. ⁊ horror magnꝰ ⁊ tenebrosꝰ: sig̾cat
circa huiꝰ scłi finem magnã ꝑturbatio¬
nẽ ab antixp̃o in sõis futurã. de qͣdñs

Expanded text:
contra se altrinsecus posuit aves autem non divisit descenderuntque volucres super cadavera et abigebat eas Abram cumque sol occumberet sopor inruit super Abram et horror magnus et tenebrosus invasit eum dictumque est ad eum scito praenoscens quod peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua et subicient eos servituti et adfligent quadringentis annis verumtamen cantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod autem illis considens Abram, abigebat eas, significabat multos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos; quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre suo iuda ingressus ẽ ȩgiptũ.
Naason pͥnceps tribus uida in deserto
describitur. cuiꝰ filius salmon. t̾rã reꝑ¬
missionis introiit. Cõputa aphares
usq ad naason. ⁊ inuenies gn̾ationes
qͥnq. tã & si ñ nulli ut in tribu leui
ostñdimꝰ : in esrom iniciũ faciant. ⁊¬

Expanded text:
cum patre suo Iuda ingressus est Aegyptum, Naasson princeps tribus Iuda in deserto describitur, cuius filius Salmon terram repromissionis introiit. conputa a Phares usque adNaasson et inuenies generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tribu Leui ostendimus, in Esrom initium faciant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ et. Queripot qͥmͦ apd puteũ iuram̃ti
agrũ plantauit ab rahã. si in illa t̾ra
quẽ admodũ stephanꝰ dic̃. ñ acceperat
hereditatẽ. nec spaciũ pedis. S ecce
itellignda ẽ hereditas quã deus
munere suo fuerat daturꝰ: n empta
p̃cio. Intelligit᷑ aut̃ spaciũ circa pu¬
teũ ad illud emptiõis pactũ ꝑtinere.
inqͦͥ fuerant agnȩ .uii. datȩ. quando
abimelech. ⁊ abrahã sibi ⁊̃ iurau̾int.¬
hoc uerũ sit cũ dicat in epła sua iacob qđ ds̃ neminẽ tẽptau̾it. Nisi qđ locutione scripturarum
peocato implicat᷑. uñi apł s dic̃. Ne forte tẽptau̾it uos is qͥ tẽptat. slã ⁊ alibi scriptũ ẽ. Teptat¬

Expanded text:
ad puteum iuramenti agrum plantauerat Abraham, si in terra illa, quemadmodum Stephanus dicit, non acceperat hereditatem nec spatium pedis. sed ea est intellegenda hereditas, quam deus munere suo fuerat daturus, non empta pretio. intellegitur autem spatium circa puteum ad illud emptionis pactum pertinere, in quo fuerant agnae septem datae, quando Abimelech et Abraham sibi etiam iurhoc verum sit, cum dicat in Epistola sua Jacobus, quod Deus neminem tentet: nisi quia locutioni Scripturarum peccato implicatur: unde Apostolus dicit: Ne forte tentet vos is, qui tentat ; nam et alibi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
mambre. siue in aulone mambre ut
in hebreo habet᷑. s ingeraris. ubi &
bersabeȩ usq hodie oppidũ ẽ. Quȩ
puintiã ante ñ gͣnde tempꝰ ex diuisiõe
p̃sidũ palestinȩ salutaris ẽ dicta.
Huiꝰ reitestis ẽ scriptura quȩ ait. &

Expanded text:
Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus re
Abbreviated transcription (Latin):
abraham oues ⁊ boues. i dedit a¬
bimelech Icusseruntq ãbofȩdꝰ.
& statuit abrahã septeor agnas
gregis seorsuor. Cui dixit abiore¬
lech. Qiuidsibi uolunt septẽ aqne
iste.quã fecisti stare seorsuoos at
ille: Septem inquit agnas accipi

Expanded text:
boves, et dedit Abimelech, percusseruntque ambo foedus. Et statuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae, quas stare fecisti seorsum? At ille, Septem, inquit, agnas has accipi
Abbreviated transcription (Latin):
geraris usq ad montẽ moria .i. sedẽ
tẽpli: iter dierũ triũ sit. ⁊ conseq̃nt
dtie t̾cio illuc ꝑuenisse dicat᷑. Male gͥ
quidã abrahã putant illo tẽpr̃e habi.¬
tasse ad quercũ manbrȩ. cum in de
ad montẽ moria uixuniꝰ diei iter
plenũ sit.

Expanded text:
Geraris usque ad montem Moria, id est, sedem templi, iter dierum trium sit, et consequenter die tertio illuc pervenisse dicitur. Male igitur quidam Abraham putant illo tempore habitasse ad quercum Mambre, cum inde ad montem Moria vix unius diei iter plenum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
suuor. Ipse ueroportabat in ma¬
nibus igneo igladiuos. Cumq¬
auo ꝑgerent simul. dixit isaac
patrisuo. Pat̃imi: at ille respondit.
Quid uis fili: Ecce inquit ionis

Expanded text:
suum. Ipse vero portabat in manibus ignem et gladium. Cumqrgerent simul: dixit Isaac patri suo: Pater mi? At ille respondit. Quid vis fili? Ecce inquit ignis
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt gͦ hebrei hc̃ montẽ ẽẽ. in qͦ pꝰea
tẽplũ conditũ ẽ in arxa orne iebusei.
sic̃ in paralipomenon scriptũ ẽ. Et oeꝑ unt
edificare tẽplũ in m̃se scd̾o. in scđo die
isis in monte moria Qui idcirco
qui docet hoĩes u̾itatẽ. ⁊ inspirat

Expanded text:
Aiunt ergo Hebraei hunc montem esse in quo postea templum aedificatum est in area Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum mense secundo, in secunda die mensis in monte Moria: qui idcirco qui docet homines veritatem, et inspirat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bala concubina patris sui
quod illũ miniore latuit. Erãt¬
aucem tilii iacobduodecim.
filii liȩ. primogenitus ruben.
⁊zabulon. Filii rachel. ioseph.
beniamin. filii balȩ ancille ra¬
chelis. dan. ineptalim. filii zel¬
iacob. qui nati sunt ei in me sopo¬
camia sẏriȩ syriȩ. Uenit etiam ad
ysaac patrem suũ. in mambrȩ
ciuitatẽ arbeȩ. hȩc est hebron. in
qua ꝑegrinatus est abrahã ⁊ ysa¬
ac. & completi sunt dies ysaac
centum octoginta annorũ. Con¬
sũptusq ȩtace mortuus est.⁊
ad positus populosuo senex &
plenus dieruoo:⁊ sepelierunt eũ
esairi iacob filii sui. He sunt aũ
generationes esau. ipse ẽ edom¬
Esau accepit uxores de filiabus
chanaan. ad afiliaoo elom hecheri
Dolibama filiam anae filiȩ se¬
on. heuei. Basemath quoq filiã
hismahel sororem nabaioth.
math genuit rahuhel. Doliba¬
ma edidit iehus: i hielonricho¬
re. Hifilui esau quinaci sunt
¶Uenit ⁊̃ adysaac patrẽ suũ. in manbre

Expanded text:
cum Bala concubina patris sui, quod illum minime latuit. Erautem filii Jacob duodecim. Filii Liae: primogenitus Ruben, sachar, et Zabulon. Filii Rachel: Joseph et Benjamin. Filii Balae ancillae Rachelis, Dan et Nephtali. Filii ZelIacob qui nati sunt ei in Mesopotamiam Syriae venit etiam ad Isaac patrem suum in Mambre civitatem Arbee haec est Hebron in qua peregrinatus est Abraham et Isaac et conpleti sunt dies Isaac centum octoginta annorum consumptusque aetate mortuus est et adpositus populo suo senex et plenus dierum et sepelierunt eum Esau et Iacob filii sui hae sunt autem generationes Esau ipse est Edom uxores de filiabus Chanaan Ada filiam Elom Hetthei et Oolibama filiam Anae filiae Sebeon Evei Basemath quoque filiam Ismahel sororem Nabaioth math genuit Rahuel; Olibama edidit Jehus, et Elon, et Chore. Hi filii Esau, qui nati suntenit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre,
Abbreviated transcription (Latin):
rei. habicatores t̃rȩ. Locham. &
sobal. ⁊ sebeon. ⁊anan.⁊ dison.:⁊
eser. ⁊ disan. Hiduces horrei fi¬
liiseir interra edon. Facci sũt
autẽ filii lochan horRi:⁊ hemã
Erat auteor soror lochan chẽna.
& isti filii sobal. Aliiam i mane.

Expanded text:
rei habitatores terrae Lotham et Sobal et Sebeon et Anan Dison et Eser et Disan hii duces Horrei filii Seir in terra Edom facti sunt autem filii Lotham Horrei et Heman erat autem soror Lotham Thamna et isti filii Soba
Abbreviated transcription (Latin):
rachel &c̾. Effrata uͦ ⁊ bechleẽ unius
urbis uocabulũ ẽ sub int̃p̃tatione con-¬
simili. Siqͥdẽ infrugiferã ⁊ indoniũ pa.¬
nis uertit᷑. p̃p eũ panẽ qͥ decęlo descen-¬
disse dicit.
Et factũ ẽ cũ dimitter& eã aĩa siqͥdẽ
moriebat᷑. uocauit nom̃ eiꝰ filiũ doloris
mei. Pat̃ tiero eius uo cauit nom̃ eius
benianun. In hebreo similitudo omĩs
resonat filiꝰ doloris mei. Qđ nomen
moriens mat̾ imposuit: dr̃ benoni. Filiꝰ
putant beuiamin filiũ dierũ int̾p̃tari.
Cũ enĩ dext̾a appellat᷑ iãmm̃. ⁊ finiat᷑
in .n. litt̾am. dies quidẽ appellantur &

Expanded text:
rae. Ephrata vero et Bethlehem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili, siquidem in frugiferam et domum panis vertitur, propter eum panem qui de coelo descendisse se dicit. Et factum est cum dimitteret eam anima, siquidem moriebatur, vocavit nomen ejus filius doloris mei. Pater vero vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo omnis resonat. Filius doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur Ben oni: filius putant Benjamin filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur iamin, et finiatur in n litteram, dies
Abbreviated transcription (Latin):
insolitudine. cum pasceret a¬
sinos sebeon patris sui. Habuitq
filium dicandisan. ⁊i filiamoo¬
lbama. & isti sunt filii disan.
amdam. ⁊ esban. ⁊ iechran:icha¬
ran. Hiquoq filii eser balaan
izeuan. & achan. Habuit aut̃ẽ
filios. disan. hus.⁊aran. Istidu¬
ceshorreorũ. Dux lothan dux
sobal. dux sebeon. dux ana. dux
dison. dux eser. duxdisan Isti
aduces horreorũ qui impauer̃
int̾raseir. Reges autẽ qui regna¬
uerunt in cra edon ante quã

Expanded text:
in solitudine, cum pasceret asinos Sebeon patris sui: habuitque filium Disan, et filiam Oolibama. Et isti filii Disan: Amdam, et Eseban, et Jethran, et Charan. Hi quoque filii Eser: Balaan et Zavan, et Acan. Habuit autem filios Disan Hus et Aran isti duces Horreorum dux Lothan dux Sobal dux Sebeon dux Ana dux Dison dux Eser dux Disan isti duces Horreorum qui imperaverunt in terra Seir reges autem qui regnaverunt in terra Edom antequa
Abbreviated transcription (Latin):
Facti ft̃ aut̃ filii lothan horri ⁊ theman.
thanna de qua sup̃dictũ ẽ ⁊ thanna erat
concubina el iphar filii pͥmogeniti esau.⁊
ex ipsa natꝰ ÷ amalech. Idcirco aũ horreoꝵ
recordatꝰ ÷. qr pͥmogenitꝰ filioꝵ esau ex filiabꝰ
eoꝵ acceꝑat ꝯcubinã.¶ Qđ aut̃ dr̃ theman

Expanded text:
t fuerunt filii Lothan Bosri, et Emman, Tamna, de qua supra dictum est: et Tamna concubina erat Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Corraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus eorum acceperat concubinam. Quod autem dicitur: Theman,
Abbreviated transcription (Latin):
phar filius ada uxoris esau. Ra¬
huhel quoq filius basematb.
uxoris eius. fueruntq filii eli¬
phar. cheman. omar. sephua.
igatham. ⁊ cener:icore. Erat aũ
chamna concubina eliphar.
filii esau. quȩ peꝑit ei amalech.
uxoris esau. Isti quoq erant
filii olibam filie anȩ.filie se¬
beon uxoris esau. quos genuit
ei hieus. ⁊ hielom. ⁊ core. Hido¬
ces filioruos esau. filii eliphar.
pͥmogeniti esau. Dux cheman.
dux omar. dux sephua. dux ce¬
nerh. duxchore. duxgatham.
dux amalech. Hi filii eliphat.
interra edom. ⁊ hi filii ade. Hi
quoq filii rahuhel filii hes ar.
Dux naath. dux zara. dux seõra.
dux meza. Hiduces rahuhel.
in terra edom. Isti filii bas eorath
uxoris esau. Hii autẽ filii ooli
bama filie ane uxoris esau.
Isti filii esairihiduces eoruos
ipse est edom. Isti filii seyr hor

Expanded text:
phaz filius Ada uxoris Esau: Rahuel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque filii Eliphaz: Theman, Omar, Sephu, et Gatham, et Cenez. Erat autem Thamna, concubina Eliphaz filii Esau: quae peperit ei Amalech. uxoris Esau. Isti quoque erant filii Oolibama filiae Ana, filiae Sebeon, uxoris Esei Hieus et Hielom et Core hii duces filiorum Esau filii Eliphaz primogeniti Esau dux Theman dux Omar dux Sephu dux Cenez dux Core dux Gatham dux Amalech hii filii Eliphaz in terra Edom et hii filii Adae hii quoque filii Rauhel filii Esau dux Naath dux Zara dux Semma dux Meza hii duces Rauhel in terra Edom isti filii Basemath uxoris Esau hii autem filii Oolibbama filiae Ana uxoris Esau isti filii Esau et hii duces eorum ipse est Edom isti filii Seir Hor
Abbreviated transcription (Latin):
stantes que indomib uinagriᷤ
erant. Paruulos quoq ⁊uxo¬
res coruos duxerunt captiuã.
Quib patratis audacter. iacob
dixit ad symeon. ileus. Turba¬
stis me iꝰ dosues me fecistis cha¬
naneis: ipherezeis habitatorib
terrȩ huius. Nos paucisumus.
illi cong̃gati ꝑcucient me: ide¬
lebor ego ⁊ domus mea. Respon¬
derunt. Nũquid ut scorto ab u
cebere sorore nr̃a. Interea locrtꝰ¬
nascende bethel:⁊ habita ibi. Fac¬
q altare dõ qͥ apparuit tibi qͦn

Expanded text:
ntes quae in domibus et in agris erant parvulos quoque et uxores eorum duxere captivas quibus patratis audacter Iacob dixit ad Symeon et Levi turbastis me et odiosum fecistis Chananeis et Ferezeis habitatoribus terrae huius nos pauci sumus illi congregati percutient me et delebor ego et domus mea responderunt numquid ut scorto abuti debuere sorore nostra interea locutet ascende Bethel et habita ibi facque alta
Abbreviated transcription (Latin):
esau uxores suas:ifilios. ifilias.
iomnem animãdomus suȩ.
isubstantiam ⁊ pecora. icuc̃ta
quȩ habere poterat in t̃ra cha¬
naan: abiit in alterã regionẽ.
uites enim erant ualde: ⁊simul
habitare non poterant. Nec su¬
stinebat eos t̾ra peregrinatioĩs
eorum. p̃multitudine gregũ.

Expanded text:
ias, et omnem animam domus suae, et substantiam, et pecora, et cuncta quae habere poterat, in terra Chanaan, et abiit in alteram regionem, vites enim erant valde, et simul habitare non poterant; nec sustinebat eos terra peregrinationis eorum, prae multitu