comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te potentie nullatenꝰ minor ẽ. diuine tan¬
ta magnitudo iticie. Qm̃ iticiã nosqͦ qͥ
sub patra p̾uaricatione rei detinebam᷑
in eo suscipimꝰ. sic̃ mox ĩ eodẽ pͦs additũ ẽ.
Suscipiant mon  tespacẽ pͥpło. ⁊ coł .i.¬
tes nr̃i ꝯtẽpsert̾ dm̃ in gła sua fulgentem.
nos ad oramꝰ incarne nr̃a nascentẽ. ĩ cru¬
ce sua morientẽ. Hinc .it. tͦtificam᷑ qr suꝑ
antiꝗuũ seruitutis pensũ. qd̾ ẽ. ad orare
dm̃. qd̃ debebat etiã si nunꝗͣ peccasset
genꝰ humanũ. ħ adicit᷑. ut hominẽ cruci¬
fixum ad oremꝰ: hac ĩꝗͣ satisfactiõe efficit᷑.
ut salua iusticia sua nos mnantiquũ sta¬
tũ restituat uistusd̃s¬

Expanded text:
te potentiae nullatenus minor est divinae tanta magnitudo justitiae. Quam justitiam nos quoque qui sub paterna praevaricatione rei detinebamur, in eo suscipimus, sicut mox in eodem Psalmo additum est: « Suscipiant montes pacem populo, et cotes nostri contempserunt Deum in gloria sua fulgentem, nos adoramus in carne nostra nascentem, in cruce sua morientem. Hinc enim justificamur, quia super antiquum servitutis pensum, quod est adorare Deum, quod debebat etiam, si nunquam peccasset genus humanum, hoc adjicitur, ut hominem crucifixum adoremus. Hac, inquam, satisfactione efficitur ut, salva justitia sua, nos in antiquum statum restituat justus
Abbreviated transcription (Latin):
potentie maluit eqͥliter cũ ea iudiciũ
legemꝙ subire iusticie. Qua ꝓpt̾ ante qͣ infor¬
ma serui maliciã uite subiss humance mi¬
nora dedit om̃ib precepta. cũ autẽ homo
factus eẽt.imposuit altiora ad modũ ꝓbi
regis ac strenui qͥ dũ impͥma acie cõmise¬
rit cũ hoste. acri c̾tamine fessus cruentisq
in signis uuln̾ibꝰ. cũ discͥmine̾ uniu̾sos eri¬
puerit. tũ demũ dat p̾cepta fortitudinis
fiduciali. iustiꝰ. ⁊stantiꝰ. utpote factis di¬
cta tuuantibꝰ. militibꝰq murm̃are de la¬
bore. ł delicias querere uiso ducis sangͥ¬
firmitate dñs uͥtutũ. dictũ ẽ antiqͥs. ñ occi

Expanded text:
um ea judicium legemque subire justitiae: Quapropter antequam in forma sui militiam vitae subisset humanae, minora dedit hominibus praecepta; cum autem homo factus esset, imposuit altiora ad modum regis probi ac strenui: qui dum in prima acie commiserit cum hoste, acri certamine fessus, cruentisque insignis vulneribus, cum discrimine universos eripuit, tum demum dat praecepta fortitudinis, fiducialius, justius, constantius, utpote factis dicta juvantibus; militibusque murmurare de labore, vel delicias quaerere, viso ducis sangufirmitate Dominus virtutum, dictum est antiquis: Non occ
Abbreviated transcription (Latin):
peccando. patrẽ offendissemꝰ. ipse natu¬
raminqͣ ꝓ nob̃ moreret᷑ assum̾e dignatꝰ
ẽ. In hac dilectiõe qͥsqͥs illũ imitat᷑. potest
ad illã dĩ similitudinẽ qͣ ꝑ sr̃ biã diabolꝰ
uł ipse homo appetiit ascende. Cũ it dixis¬
set ipse diligite ĩmicos uro̾s benefacite his
qui incęlis ẽ. Ac si dic̾et. Hon magnificentia
scientie de qͣ p̾sumens sathanas dix̃ in corde
suo similis ero altissimo. ł qͣ ur̾is parentib¬

Expanded text:
peccando, Patrem offendissemus, ipse naturam, in qua pro nobis moreretur, assumere dignatus est . In hac dilectione, quisquis illum imitatur, potest ad illam Dei similitudinem quam per superbiam diabolus vel ipse homo appetivit, ascendere. Cum enim dixisset ipse: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui in coelis est . » Ac si diceret: Non magnificentia scientiae de qua praesumens Satanas, dixit in corde suo: Similis ero Altissimo , » ve
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ g. c uictͦ autẽ ipsa ꝑꝗͣ se uicisse pu¬
tabat mortis infirmitate ꝑsistit in eiꝰdem
filii odio inplacabili ꝑuideoꝵ ora negan
eẽ. asserentiũ. S ut  ad pͥmi hoĩs peccm̃
redeã. sciendũ qr prꝰs cĩ. ⁊ ꝗͣ ꝑserpentẽ dia¬
bolus de uetito ligno comede mulierẽ ꝑsu¬
aderet. uterq scił uir & mulier occulta
eiꝰdem hostis inspiratione appetiuerant eẽ
sic̃ dii. Alio qͥn frustra ad ꝑpetͣndũ id qd̾ ꝑ¬
ꝓfructu reꝓmitcit alicuiꝰ oꝑis. Qm autẽ ꝯtͣ
tͥnitatis ꝑsonã magis hͥ hominis qͦ tumor
tesbonũ & malũ. Utiq filiũ qͥ sapientia pa¬
tris ẽ suꝑbe emulate st̃. id ẽ pares illi se fore
arbitrati st̾ habendo scientiã om̃iũ unde
lignum p̾uaricatiois hẏronice nom̃ accepit
ut dic̾et᷑ lignũ scientie boni & mali. licet a
scptore historie sic uocet᷑ etiã ante peccatũ
hominis. Qd̃ ꝑ anticipationẽ istat fieri E¬
adẽ hẏronia dic̃ ipsa qͣ unꝰ ds̃ ẽ tͥnitas. fece

Expanded text:
nt . » Virtus autem ipsa, per quam se vicisse putabat, mortis infirmitate, persistit in ejusdem Dei Filii odio implacabili, per Judaeorum ora negantesse asserentium. Sed ut ad primi hominis peccatum redeam, sciendum quia, priusquam per serpentem diabolus de vetito ligno comedere mulierem persuaderet, uterque, scilicet vir et mulier, occulta ejusdem hostis inspiratione appetiverant esse sicut dii. Alioquin frustra ad perpetrandum id quod perpro fructu repromittit alicujus operis. Quam autem contra Trinitatis personam magis hic hominis quoque tumor tes bonum et malum . » Utique Filium, qui sapientia Patris est, superbe aemulati sunt, id est pares illi sese fore arbitrati sunt, habendo scientiam omnium. Unde lignum praevaricationis, ironice nomen accepit, ut diceretur lignum scientiae boni et mali, licet a scriptore historiae sic vocetur, etiam ante peccatum hominis. Quod per anticipationem constat fieri. Eadem ironia dicit ipsa, quae unus est Deus, Trinitas: « Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ liuore seruił ꝯtumatia torqͤbat᷑ eo qͥ
uni & soli nato ñ facto tota celoꝵ curia ȩqͦ
ut patͥ ꝓ tanta differentia iure famularet᷑.
Gnͣdi qͥppe differ̾tia se se ab uno qͥ erat in
sinu patͥs distare ĩdignabat᷑. cũ se ĩter ce¬
tera ab artifice dõ factũ. illũ ex patre dõ
solũ uidet suꝑ om̾ia natũ. Tc̃ seruilis tu¬
mor adu̾sꝰ eundẽ unigenitũ gͣssatꝰ ẽ. lon¬
ge neqͥus qͣm ismahel ex ancilla ꝓcreatus
ꝯditionis erat differentia. qͦ suꝑbientis odi¬
ũ c̃citabat: Epter qd odiũ iã erat homicida.
testante eodẽ filio ĩ eũgłio suo. ac dicente.
Ille homicida erat ab initio. S homicidiũ
uid tt̃ actuꝑfic̾e ñ pot̾at. cũ ñ dũ in illo dĩ
filio eẽt humana quȩ poss occidi nat᷑a. ꝑ¬

Expanded text:
Filium livore servilis contumacia torquebatur, eo quod uni et soli nato, non facto, tota coelorum curia aeque ut Patri, pro tanta differentia jure famularetur. Grandi quippe differentia sese ab uno qui erat in sinu Patris, distare indignabatur, cum se inter caetera ab artifice Deo factum, illum ex Patre Deo solum videret super omnia natum. Tunc servilis tumor adversus eumdem unigenitum grassatus est, longe nequius quam Ismael ex ancilla procreatuconditionis erat differentia, quae superbientis odium concitabat. Propter quod odium jam erat homicida, testante eodem Dei Filio in Evangelio suo, ac dicente: « Ille homicida erat ab initio . » Sed homicidium illud tunc actu perficere non poterat, cum nondum in illo Dei Filio e
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣm scĩa s suꝑ eminens scĩe caritas cau¬
sa ẽ efficiens ut altissimo similes sitis. Nec
ego uob̾ filioꝵ dei dignitatẽ in udeo. ñ ⁊
rapinã arbitratꝰ sũ me eẽ eqͥlem dõ. s ascen¬
sum suꝑbie adu̾sor ꝑqͣm cũ ascendet satan

Expanded text:
inquam, scientia, sed supereminens scientiae charitas , causa est efficiens ut Altissimo similes sitis: Nec ego vobis filiorum Dei dignitatem invideo; non enim rapinam arbitratus sum me esse aequalem Deo , sed ascensum s
Abbreviated transcription (Latin):
mitas ꝑresurrectionẽ suã. ad ĩcorrup¬
tionis ẽ firmitatẽ solidata. Et notãdũ
significatioẽ qͣsi aspectus cͥstalli horribi¬
lis. qr redẽptor nr̃ unꝰ idẽq serenꝰ iustis.
iniustis ut supͣdictũ ẽ apparebit t̾ribił.
te. s solũ qͣntitate qͦ fluxa fuerat in soli¬
ditatẽ tͣnseunte ĩ sumilitudinẽ lapidis
ascendit pͥmũ qñ resurrex̃. ascendit ĩꝗͣ
in localit̾ adorientis. id ẽ diuinitatis de
qͥ supͣdictũ ẽ ꝯformitatẽ atq coet̾nitatẽ.
sola penitꝰ absorta qͣsi fluxa qͣlitate scd̾m

Expanded text:
mitas per resurrectionem suam ad incorruptionis est firmitatem solidata. » Et notandusignificatione, quasi aspectus crystalli horribilis, quia Redemptor noster unus idemque serenus justis, injustte, sed solum qualitate, quae fluxa fuerat, in soliditatem transeunte, in similitudinem lapidis ascendit primum, quoniam resurrexit, ascendit, inquam, in localiter ad orientis, id est divinitatis, de qua supradictum est, conformitatem atque coaeternitatem, sola penitus absorpta quasi fluxa q
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates urãs. & attritũ ꝓpter scelera
nr̃a. cũ sceleratis reputatũ. & ꝓ tͣnsgres¬
sorib ex orantẽ: hac inquã lectione pro¬
nuntiata. fit quod nunꝗͣ alia die ꝑ an¬
num agit᷑ preter hanc frãm. uinͣ. & mag¬
num diem parasceuen. & preter sabb̃a .iiiͦiͬ.
duale s tractꝰ seqr̃. Ham p̾ter sup̃dictos
diespentecosten. Causa autẽ hȩc ẽ: quia
musicꝰ ille qui dixit. cantauimꝰ uob̃ & ñ
psaltastis. lam̃tauimꝰ & ñ plorastis. cuius
cantationi alła quasi saltatio. lam̃tatioi
uero grad quasi ploratio penitentie respõ¬
det sic̃ suo loco iam dictũ ẽ: ille inquam
musicꝰ his dieb nob̃ aufertur. Nam fr
die parasceue singłas lectiones singłi tͣctͦ
subsecunt᷑. Hac autẽ die qua uenditꝰ. li¬
cet tamen adhuc cũ discipłis habebatur.
unꝰ tantũ tractus ꝓ graduali tanꝗͣ in ꝑfec-¬
tus adhuc luctus assumit᷑. Qd̾ autẽ tracꝰ¬
tus lugentiũ sit. magisq luctui ꝯgruat

Expanded text:
attritum propter scelera nostra, cum sceleratis reputatum, et pro transgressoribus exorantem . Hac, inquam, lectione pronuntiata, fit quod nunquam alia die per annum agitur praeter hanc feriam quartam, et magnum diem Parasceven, et praeter Sabbata Quatuor duale, sed tractus sequitur. Nam praeter supra dictos dies Pentecostes. Causa autem haec est, quia musicus ille, qui dixit: « Cantavimus vobis et non saltastis, lamentavimus et non plorastis , » cujus cantationi alleluia, quasi saltatio, lamentationi vero graduale, quasi ploratio poenitentiae respondet, sicut suo loco jam dictum est. Ille, inquam, musicus his diebus aufertur. Nam ferdie Parasceves singulas lectiones singuli tractus subsequuntur. Hac autem die, quia venditus, licet tamen adhuc cum discipulis habebatur, unus tantum tractus pro graduali tanquam imperfectus adhuc luctus assumitur. Quod autem tractus lugentium sit, magisque luctui congruat
Abbreviated transcription (Latin):
scdm utriꝰq habitus. leticie scilicet ac tri¬
sticie distantiã: regłariũ quoq officioꝵ
diu̾sas ac pene ꝯtrarias retinet qͣlitates.
Missa namq integrũ & ualde festiuum.
imino plusꝗͣ usitatum ht̃ officiũ: ꝑ regła¬
res autẽ horas. neq more usitato integrũ¬
deo debitũ officiũ reddimꝰ. Singłis horiᷤ
capita. io ẽ inicia p̾cidimꝰ. fines quoq ea¬
rũ sub silentio abscondimꝰ. Missa uͦ et
pontificis. multiplicib pietatis sacram̃¬
tis singłariter fecundat᷑. Et sic̃ die qͥuta
in ebdomada mundane creationis ge¬
nꝰ ex aquis ortũ. partim gurgiti remissũ.
partim inaera leuatũ ẽ:ut stirpe una
ꝓdita. diu̾sa raꝑent loca: sic f&.u. huiꝰ
uniꝰ eiusdẽq salutis partim nos depͥri¬
munt intͥsticiam. partim leuant iN
gaudiũ. ut ꝓ una salute edita. ualde
diu̾so cultu uł habitu celebrent᷑ mi-¬
steria. Causas gͦ uxta textũ reqͥrenteᷤᷤ

Expanded text:
secundum utriusque habitus, laetitiae scilicet ac trisecundum utriusque habitus, laetitiae scilicet ac tristitiae, distantiam, regularium quoque officiorum diversas ac pene contrarias retinet qualitates. Missa namque integrum, et valde festivum, imo plus quam usitatum habet officium; per regulares autem horas, neqngulis horis capita, id est initia praecidimus, fines quoque earum sub silentio abscondimus. Missa vero et anus pontificis, multiplicibus pietatis sacramentis singulariter fecundatur. Et sicut die quinta in hebdomada mundanae creationis, genus ex aquia ortum, partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una prodita, diversa raperent loca, sic feria quintunius ejusdemque salutis, partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium, ut pro una salute edita, valde diverso cultu vel habitu celebrentur mysteria. Causas ergo juxta textum requirentes
Abbreviated transcription (Latin):
uerentia. Illud ad suminũ ñ pretereun¬
dum. qd̾ hac die ꝯuenient᷑ hic soluisti¬
cie ad nr̃am salutẽ uenditus ẽ. qr milla
mundane creationis ebdã sol iste uisi-¬
bilis adlucendũ mundo formatꝰ ẽ. E
o uere mira diuine grẽ dispositio.
magna & mira unice caritatis digna¬
tio. Sic ꝓ nob̾ ꝑditis dignatus ẽ pati.
ut ꝓuenditis quoq ñ de dignaret᷑ ue¬
nundari. Uenditi qͥppe fueramꝰ nos uen¬
ditione miserabili. sic̃ ipse ꝑ propħam
dñs dicit. Gratis uenundati estis. & si¬
ne argento redimemini. Uera & diui¬
ni ponderis sententia. Gratis inquit
uenundati estis. id ẽ. falsis ꝓmissiomibꝰ
decepti. Qdͥ enim saltẽ tẽꝑalisemolum̃¬
ti miser assecutꝰ ẽ. homo. ꝓ eo qd̾ reces¬
sit a deo. se ipsum tͣdens diabolo: & sine
argento redimemini. Qⁱͥd enĩ captiua
filia syon ꝓredep̃tione tua dedisti:
urisia fr̃ quã cenam dnĩ dÑi:
nominamꝰ. partimn letarũ. partum
tristiũ uariat᷑ cõiemoratione rerũ: et

Expanded text:
summum non praetereundum quod hac die convenienter hic sol justitiae ad nostram salutem venditus est, quia in illa mundanae creationis hebdomada sol iste visibilis ad lucendum mundo formatus est. Et, o vere mira divinae gratiae dispositio! Magna et mira charitatis unicae dignatio! Sic pro nobis perditis dignatus est pati, ut pro venditis quoque non dedignaretur venundari. Venditi quippe fueramus nos venditione miserabili, sicut et ipse per prophetam Dominus dicit: « Gratis venundati estis, et sine argento redimemini . » Vera et divini ponderis sententia. « Gratis, inquit, venundati estis, » id est falsis promissionibus decepti. Quid enim saltem temporalis emolumenti miser assecutus est homo, pro eo quod recessit a Deo, seipsum tradens diabolo? « Et sine argento redimemini. » Quid enim, captiva filia Sion, pro redemptione tua dedisti? quoque de eodem psalmo est: « Potum meum cum  partim laetarum, partim tristium variatur commemoratione rerum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mine fortiter iherosolumtanos ꝑcutit
udeos. Conseqr enĩ ut ipsi moabitȩ sis.
ut uere st̃. Moab qͥ ppe interp̾tat᷑ ex patre.
Et du̾s cũ dixiss uideis. si filii abrahe esti.
oꝑa utiq abrahe facite. nunc autẽ queri¬
tis me interfic̾e qd̾ abrahã non fec̃: sub se¬
cutus ad iunx̃. uosex patre diabolo estis
Itaq cũ dixiss quis ẽ iste. illo respondente.
atq dicente. ego qui loquor iusticiã. &
ꝓpugnator sum ad saluandũ: rurs uiter¬
intorcłari: id ẽ. cum tu loquaris iusticiã.
quare cruentatꝰ es p̾ssura crucis: At ille
Torcular inquit calcaui solus. subaudit᷑
ꝓ om̾ib ut om̃s lib̾arent᷑. his auditis ȩccl̃iȩ
chorus. sciens agonẽ du̾. sudoremq san¬
guineũ. & orationẽ ꝓ se immo suã eẽ. suas
exaudi me .i. resuscita me: saluũ me fac
uidie. intrauert̾ usq ad animã meã .i.
eo usq ut me occidant: inter qͦs cõmorais.

Expanded text:
mine fortiter Hierosolymitanos percutit mine fortiter Hierosolymitanos percutit Judaeos. Consequitur enim ut ipsi Moabitae sint, ut vere sunt; Moab quippe interpretatur ex patre. Et Dominus cum dixisset Judaeis: « Si filii Abrahae estis, opera utique Abrahae facite, nunc autem quaeritis me interficere, hoc Abraham non fecit , » subsecutus adjunxit: « Vos ex patre diabolo estis . » Itaque cum dixisset: Quis est iste, illo respondente, ac dicente: Ego, qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum , rursus interin torculari? Id est, cum tu loqueris justitiam, quare cruentatus es pressura crucis? At ille: Torcular, inquit, calcavi solus , subauditur pro omnibus ut omnes liberarentur. His auditis Ecclesiae chorus, sciens agonem Domini, sudoremque sanguineum et orationem pro se, imo suam esse, suas exaudi me, id est resuscita me. Salvum me fac, nvidiae, intraverunt usque ad animam meam, id e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agoni z antẽ dnm curcũstantiũ. inam¬
mirationẽ & cõpassionẽ excitare. Concla¬
mata namq ut dictũ ẽ antiphona intͦitꝰ
quȩ de apło sumpta ẽ. qd̾ ualde rarũ est.
pauce namq de nouo testam̃to sup̃te st̃̾:
ꝓtinꝰ ysaias ꝓpħa desid̾antissimꝰ huius
dñice passionis expectator & p̾co. qͦsi pre¬
sens accurrit. lectorisuoce nos aduiden¬
dũ agonẽ illũ excitans atq dicens. Dicite
filie syon. Fcce saluator tuus uenit. Et ad¬
dit. ecce merces eiꝰ cũ eo. & opꝰ illiꝰ coram
illo. pulcre satis breuit̾q cõmendans &
opꝰ passionis cui intendebat. & mercedẽ
głe uł honoris quo coronandꝰ erat ꝑ diui¬
diuinitatis tincta ex purpura sangui¬
nis: linctis inqͥt uestib debosra. B osra
interp̾tat᷑ firma atq munita. significatq
ciuitatẽ ierłm quã ipse qui ab illa cru¬
entatꝰ ẽ. dñs. suo qͦndam auxilio magis
quã muroꝵ ambitu firmau̾at atq mu¬
nierat. Est autẽ ciuitas in moab. quo no¬

Expanded text:
 agonizantem Dominum circumstantium, in admirationem et compassionem excitare. Conclamata namque, ut dictum est, antiphona introitus, quae de Apostolo sumpta est, quod valde rarum est paucae namque de Novo Testamento sumptae sunt, protinus Isaias propheta desiderantissimus hujus Dominicae passionis exspectator et praeco, quasi praesens accurrit, lectoris voce nos ad videndum agonem illum excitans atque dicens: Dicite, filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit . Et addit: Ecce merces ejus cum eo, et opus illius coram illo . Pulchre satis breviterque commendans, et opus passionis, cui intendebat et mercedem gloriae vel honoris quo coronandus erat per divint vestimenta divinitatis, tincta ex purpura sanguinis, tinctis, inquit, vestibus de Bosra? Bosra interpretatur firma atque munita, significatque civitatem Jerusalem, quam ipse, qui ab illa cruentatus est Dominus, suo quondam auxilio magis quam murorum ambitu firmaverat atque munierat. Est autem civitas in Moab: quo no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbans reues & corda. uideã queso ultionẽ
feruescebant. s metuentib ne forte tumul¬
tus fieret inpopło facultas deerat. Namq
sta erat docens intẽplo. noctib uero exibat
inmontẽ qͥ uocatur oliueti. & om̃is pͦpłs ma¬
ne ueniebat ad eũ intemplo. & intantũ nul¬
li umꝗͣ adulatꝰ ẽ. ut ait iheronimꝰ. ut in ma¬
gna uł ampla ciuitate. uł uniꝰ noctis hospi¬
cium unꝗͣ habuerit. Qt quomͦ suꝑb̾simꝰ a¬
manerecta cruce in domo sua quã p̃ꝑaue¬
rat mardocheo. querebat oportunitatem
qua suggereret regi de illo mane ut appen¬
detur. sic diabolꝰ mito ꝯsilio in domo sua

Expanded text:
probas renes et corda, videam, quaeso, ultionem fervescebant, sed metuentibus « ne forte tumultus fieret in populo , » facultas deerat. Namquesta, « erat docens in templo, noctibus vero exibat in montem, qui vocatur Oliveti, et populus magnificabat eum in templo . » Et in tantum nulli unquam adulatus est, ut ait Hieronymus, ut in magna et ampla civitate vel unius noctis hospitium nunquam habuerit. Et quomodo superbissimus Aman erecta cruce in domo sua, quam paraverat Mardochaeo, quaerebat opportunitatem, qua suggereret regi de illo mane, ut appenderetur , sic diabolus inito consilio in domo sua
Abbreviated transcription (Latin):
dor eiꝰ sicut guite sanguinis dec̾rentis in
terram. Apparuit autẽ illi angłs de cȩlo
ꝯfortans eũ. Et qͥdem cet̾i qͦ euangłiste
orasse refert̾ eũ ad patrem quo indubitai¬
ter minor ẽ. scd̃m humaintatẽ. in qͣ etiã
minoratꝰ paulominꝰ ab angłis: s hic diser¬
tus uitulꝰ scilicet lucas. uictimationem
salutaris uituli elegantiꝰ ꝓsequens ex ha¬
bitu eiꝰ ininfirmitate nr̃a orantis. magis
ammirabile mundo & angłis & homini¬
bꝰ p̃bet spectacłmn. Unde ꝯtremiscit ec¬
clesia tantoꝵs mirabiliũ contẽplatͥc. & in
introitu ac si attonita repentino clamore
ꝯcrepat. Innomine dũi om̃e genu flectat᷑¬
& c̃. Numirũ omniũ angłoꝵ hominũq
dñm ꝓcidisse. & in sudore sui sanguinis
agonizare uidens. humana corda hoc
terrifico clamore ꝑcutit. neqͥs audeat sta¬
re rigidꝰ & elatꝰ. cũ ille tantus intã magna
agonia se se ꝓpter nos humilitate deicieis

Expanded text:
dor ejus tanquam guttae sanguinis decurrentis in dor ejus tanquam guttae sanguinis decurrentis in terram. Apparuit autem illi angelus de coelo confortans eum . Et quidem caeteri quoque evangelistae orasse referunt eum ad Patrem, quo indubitanter minor est secundum humanitatem, in qua etiam « minoratus est paulo minus ab angelis . » Sed hic disertus Vitulus, scilicet Lucas, victimationem salutaris vituli elegantius prosequens, ex habitu ejus in infirmitate nostra orantis, magis admirabile mundo et angelis et hominibus praebet spectaculum. Unde contremiscit Ecclesia tantorum mirabilium contemplatrix, et in introitu, quasi attonita repentino clamore concrepat: In nomine Domini omne genuflectatc. Nimirum omnium angelorum hominumque Dominum procidisse, et in sudore sanguinis agonizari videns, humana corda hoc terrifico clamore percutit, ne quis audeat stare rigidus et elatus, cum ille tantus in tam magna sese propter nos humilitate dejiciens
Abbreviated transcription (Latin):
die abiit uidas. & locutꝰ ẽ. cũ pͥncipibus
sac̾dotũ & magistratibꝰ. quẽadmodũ iħm
trad̾et eis. Ꝙ gauisi st̃. & pacti sunt illi
sia hac die capite diminuta ẽ: deponit
hac eadem die ꝯsuetudiualẽ ꝓcessionis
sue cultũ. tociꝰq nocturmi atq diurm
psallẽtii pꝰ hanc diem gaudiũ obscurat usi¬
tatũ. S & ꝑ totum anni circłm inpeniten¬
tialium obseruatiõe ieiunioꝵ ꝓpter causam
luctuosa uox ẽ: paulisꝑ inmorari lib Rimoq
boc dicendũ. qd̃ geminas lectiones. longũ¬
q ac lugubrem ꝓ scdo graduali tractum
ꝓpter iam dictã dñi uenditionẽ p̾sentis diei
meruit officiũ cunctaq officii menbͣ reue¬
rentie dñi orantis. & in faciem suã ꝓstrati
uenerabiliter subseruiunt. De qͦ hac die
ipse auulsus ẽ ab eis quantũ iactꝰ ẽ lapi¬
dis. & positisgenib orabat dicens. Pater
si uis. tͣnsfer calicẽ istũ a me. Et factus in
agonia ꝓlixiꝰ orabat. & factus ẽ. sicut su¬

Expanded text:
locutus est cum principibus sacerdotum et magistratibus quemadmodum Jesum traderet eis. Et gavisi sunt, et pacti sunt illi sia hac die capite diminuta est, deponit hac eadem die consuetudinalem processionis suae cultum, totiusque nocturni atque diurni psallendi post hanc diem, gaudium obscurat usitatum. Sed et per totum anni circulum in poenitentialium observatione jejuniorum, propter causam luctuosa vox est, paulisper immorari libet. Primoque hoc dicendum quod geminas lectiones longumque ac lugubrem, pro secundo graduali, tractum propter jam dictam Domini venditionem, praesentis diei meruit officium, cunctaque officii membra reverentiae Domini orantis, et in faciem suam prostrati venerabiliter subserviunt, de quo hac dieipse avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis, et positis genibus orabat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me. Et factus in agonia prolixius orabat, et factus est su
Abbreviated transcription (Latin):
qđ inbaptismo deletur iniciũ acceꝑit. mͦ
tam̃ diu̾so mors utͣq peccanti homini ac¬
cidit. Nam mortẽ quidẽ aĩe ꝯtumax diui¬
nitatis appetitꝰ intulit. corꝑi autẽ mat̾iã
sẽꝑ uuendi subuemiendo potiꝰ qm ꝑseqͣn¬
do ds̃ abstulit: ecce inqͥens adã quasi unꝰ
ex nob̃ factꝰ ẽ. sciens bonũ & malũ. nc̃ gͦ
uidete neforte mutat manũ suã & sumat
de ligno uite. & uiuat in ȩternũ. UideNs
hȩc irã sonare uł iundictã. s si recte ꝯsi¬
derent᷑. u̾ba st̃ pat̾ne ꝓuidentie. nosq
iam tc̃ alonge circũuolantis qͦdã p̃paratio
tiliũ quidã phylosophoꝵs recte augustino
teste intellexisse laudat᷑. Nã cũ de animis
mortalia uincła illis faciebat. Ita ħ ipsũ¬
pore. admiscdiã dei patris ꝑtin̾e arbitratꝰ

Expanded text:
quod in baptismo deletur, initium acceperit, modo tamen diverso mors utraque peccanti homini accidit. Nam mortem quidem animae contumax divinitatis appetitus intulit, corpori autem materiam semper vivendi, subveniendo potius quam persequendo Deus abstulit: « Ecce, inquiens, Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum; nunc ergo videte ne forte mittat manum suaidentur haec iram sonare vel vindictam, sed, si recte considerentur, verba sunt paternae providentiae, nosque jam tunc a longe circumvolantis quaedam praeparatio tilium quidam philosophorum recte, Augustino teste, intellexisse laudatur. Nam, cum de humanis mortalia illis uincla faciebat.\' Ita hoc ipsupore, ad misericordiam Dei patris pertinere arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ longe differt̾. qi cũ sit dĩ beata ȩt̾ni¬
tas. uł eterna beatitudo. demonũ autem
misera et̾nitas. uł ȩt̾na miseria: homo cuiꝰ
ẽ. miseria mortał. ł mortalitas misera. a
dei qͥdẽ beatitudine cecidit. s usq ad de¬
landum arbitram᷑. cur in baptismo nr̃a cor¬
porea mors ñ deleat᷑. Qum potiꝰ uiro fideli
tus. animã miseria uite p̾sentis absoluat.
Non u ẽ. qͣsi homo ut m̃tiat᷑. neq ut filiꝰ ho¬
minis ut mutet᷑. Uniꝰ eiꝰdẽq gre ꝓpositũ.¬

Expanded text:
t, quia cum sit Dei beata aeternitas, vel aeterna beatitudo, daemonum autem misera aeternitas, vel aeterna miseria, homo, cujus est miseria mortalis vel mortalitas misera, a Dei quidem beatitudine cecidit, sed usque ad daelandum arbitramur, cur in baptismo nostra corporea mors non deleatur, quin potius viro fideli,tus, animam a miseria vitae praesentis absolvat. « Non enim est quasi homo ut mentiatur, neque ut filius hominis ut mutetur . » Unius ejusdemque grat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo absorbebit᷑ id qđ mortale ẽ. auita:
Nec hoc dictũ ẽ. qd̾ id̾o resurrectio ꝯse¬
qͣt᷑. qr baptizati sumꝰ. alioqͥn qͥcũq non
baptirant᷑ ñ resurgent. S qr baptizati su¬
mꝰ p̃miũ recipiet fides. ut cũ om̃s mortui re¬
surgant. soli ĩmutent᷑ fideles. Om̃s qͥđ inqͥt¬

Expanded text:
quando absorbebitur id quod mortale est a vita . quando absorbebitur id quod mortale est a vita . Nec hoc dictum est, quod ideo resurrectio consequatur quia baptizati sumus, alioqui quicunque non baptizantur, non resurgerent, sed quia baptizati sumus, praemium recipiet fides, ut cum omnes mortui resurgant, soli immutentur fideles. « Omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
isꝑ głam patͥs. ita & nos innouitate uite ã¬
bulemꝰ. hic patent̾ ostendit. lucrosã com¬
mutationẽ factã eẽ nr̃e duplicis ac sẽpit̾¬
ne mortis. cui iuste fueramꝰ ad dicti. sciliez
ut ꝑbaptismũ cũ xͦ in iuste morti ad dicto
morientes. ultͣ mori ñ debeamꝰ. Idcͥco namq
mortuus mortis sue fluuiũ. scilicet sangͥnẽ
& aqͣm de lat̾e suo xꝰ effudit. ut ñ deeẽt no¬
b̃ inqͦ eiꝰdẽ mortis sue possemꝰ participes fi¬
eri. & sic a nr̃a lib̾ari. Ualde namq re¬
pugnant iusticie. & cũ usto xͦ mori. & cũ
peccatore diabolo dãpnari. S ñ eadẽ iu¬
sticia pariter & hoc admittit. ut qͥcũq in
simple mortis xͥ. qm suscepit. similitudo
ẽ. Nos autẽ duplam scilicet corꝑis & aĩẽ
mortẽ debentes. baptismi subimꝰ reme
uͦ quȩ corꝑis ẽ. iusticie censura reseruaũ.
uiuit ꝓpt̾ iͦtificationẽ. ipsa qͦ ĩmutabuns
ꝑ resurrectionẽ. id ẽ. fient impassibilia.

Expanded text:
per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Hic patenter ostendit lucrosam commutationem factam esse nostrae duplicis ac sempiternae mortis, cui juste fueramus addicti, scilicet, ut per baptismum cum Christo injustae morti addicto morientes, mori ultra non debeamus. Idcirco namque mortuus mortis suae fluvium, scilicet sanguinem et aquam de latere suo Christus effudit, ut non deesset nobis, in quo ejusdem mortis suae possemus participes fieri, et sic a nostra liberari. Valde namque repugnat justitiae, et cum justo Christo mori et cum peccatore diabolo damnari. Sed non eadem justitia pariter et hoc admittit, ut « quicunquesimplae mortis Christi, quam suscepit, similitudo est. Nos autem duplam, scilicet, corporis et animae mortem debentes baptismi subimus remevero quae corporis est, justitiae censura reservavit.ivit propter justificationem, » ipsa quoque immutabuntur per resurrectionem, id est fient impassibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ iudicii. Nc̃ gͦ presentẽ accipimꝰ
inbaptismo iustificationẽ. fut᷑e uͦ ĩmuta¬
tionis sp̃e. Et sic̃ p̾cedens mors aĩe causa
extitit corꝑee mortis om̃iũq corruptionũ
carnis: sic nc̃ uitał iustificatio sp̃c qͦ m bap¬
tismo reuiuiscimꝰ. causa efficiens erit in
resurrectione. ut ĩmutem᷑ .i. impassibiles
simꝰ. De morte uͦ corꝑis argum̃tandũ ñ ẽ.¬

Expanded text:
c ergo praesentem accepimus in baptismo spiritus justificationem, futurae vero immutationis spem. Et sicut praecedens mors animae causa exstitit corporeae mortis omniumque corruptionum carnis, sic nunc vita vel justificatio spiritus, quo in baptismo reviviscimus, causa efficiens erit in resurrectione, ut immutemur, id est impassibiles simus. De morte vero corporis argumentandum non e
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundũ. sic antipħa q dr̃ ad ĩtitũ¬
uoces uoces ⁊ expectationẽ p̾fert patͥar¬
charũ ⁊ ꝓpħarũ. Ingredit᷑ gͦ antipħa p̾dic.¬
ta ñ minus ꝙͣ semel decantata cũ eiꝰmodi
põpa q̃ significate rei aptissime ꝯgruit:
p̾cedt̾ flãmantes cereoli uidelicet ĩ signõ
gaudii qđ in ortu saluatoris õĩ mundo
effulsit. de qͦ angłs ad pastores. anñtio. u
stri duo. ñ parit̾ neqͣ lat̾t incedenteᷤᷤ. s
añ subdiaconꝰ. pꝰdiaconꝰ. signãt et hi duo

Expanded text:
in hunc mundum, sic antiphona, quae dicitu voces et exspectationem praeferunt patriarcharum et prophetarum. Ingreditur ergo antiphona praedicta, non minus quam semel decantata cum ejusmodi pompa quae significatae rei aptissime congruit. Procedunt flammantes cereoli, videlicet in signum gaudii, quod in ortu Salvatoris omni mundo effulsit, de quo angelus ad pastores: « Annuntio stri duo, non pariter, neque a latere incedentes, sed ante subdiaconos. Signant enim hi duo
Abbreviated transcription (Latin):
aceroołe tandẽ ad troitum:¬
scm̃ altare ingressuro. deb tã
ip̃e sac̾dos. ꝙͣ ⁊ tota p̾sens eccłia dilatare
animã suã. ⁊ amplo fidei sinu tenere
onis. resurrectioĩs. ⁊ ascẽsioĩs dniñ. iħu¬

Expanded text:
acerdote tandem ad sanctum altare ingressuro, debet tam ipse sacerdos quam et tota praesens Ecclesia, dilatare animam suam, et amplo fidei sinu tenere onis, resurrectionis et ascensionis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ siue ante siue pꝰ passionẽ suã dñi nr̃i p̾¬
sentia cõmemorat᷑. ⁊ grue noui testam̃ti
p̾cones locunt᷑. ut qͥsi absponsi p̾sentis u¬
bibus filii eiꝰ lacte ꝯsolatioĩs potent᷑. hȩsi¬
quidẽ scͥpt᷑e ub̃a illa st̃ de qͥb eidẽ sponso
in canticis eccłia dic̃. Quia meliora st̃ ub̾a
tua umo fraglantia ungentis optimis.¬

Expanded text:
sive post passionem suam Domini nostri praesentia commemoratur, congrue novi testamenti praecones loquuntur, ut quasi ab sponsi praesentis uberibus, filii ejus lacte consolationis potentur. Haec siquidem Scripturae ubera illa sunt, de quibus eidem sponso in Canticis Ecclesia dicit: « Quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾eunte ꝯtẽplem᷑. q̃ tanta ẽ tãq utilis. ut
absq ꝯsid̾atione nullatenꝰ debeat p̾teriri.
Nam cet̾a ꝑseqͥ nimis longũ ẽ atq fastidio-¬

Expanded text:
praeeunte contemplemur, quae tanta est tamque utilis, ut absque consideratione nullatenus debeat praeteriri. Nam caetera prosequi nimis longum est atque fastidio
Abbreviated transcription (Latin):
mundi figurant᷑. quȩ om̃s passione dm̃ re¬
passionis in choatur celeb̾tio &e qͣsi longa
fueris põpa p̾missa seqr̃ ipsa salutis nr̃e uicti¬
ma. nr̃arũ m̃tiũ ingerens ocłis eaqͦ nr̃i causa
ꝑtulit uuln̾a. Inchoat᷑ aut̃ a cathecuminis

Expanded text:
undi figurantur, quae omnes passione Domini repassionis inchoatur celebratio, et quasi longa funeris pompa praemissa, sequitur ipsa salutis nostrae victima, nostrarum mentium ingerens oculis ea, quae nostri causa pertulit, vulnera. Inchoatur autem a catechumenis
Abbreviated transcription (Latin):
is. ⁊ uiuũ se ostendit. tangi qͦ dignat᷑¬
& adorari. Notandũ quod cũ cet̾arũ
septene sint partes horarũ .i. u̾sus D̾s
in adiutoriũ meũ intenile cũ gła patͥ.
ymnꝰ psalmi. lectio. responsoria uł uer¬
sus. supplicatio letanie. & oratio cõple¬
tiua. his horis octauũ addit᷑ canticũ
de euangłio qr scił canunt᷑ p octaua.
spectãt enim inbeatitudinẽ resurre¬
ctionis qua maxime insignite sunt. uixta sen¬
sum illiꝰ euangłici capituli. Uesꝑe sabbati
quȩ luscescit ipͥma.s:¬

Expanded text:
is, et vivum se ostendit, tangi quoque dignatur etis, et vivum se ostendit, tangi quoque dignatur et adorari . Notandum quod cum caeterarum septenae sint partes horarum, id est versus Deus, in adjutorium meum intende, cum Gloria Patri, hymnus, psalmi, lectio, responsorium vel versus, supplicatio Litaniae, et oratio completiva. His horis octavum additur canticum de Evangelio, quia scilicet canuntur pro octava, spectant enim in beatitudinem resurrectionis, qua maxime insignitae sunt, juxta sensum illius evangelici capituli: « Vespere Sabbati, quae lucescit in prima S
Abbreviated transcription (Latin):
atq matutine laudis sacͥficium.
magnis est nob̃ sacͣmentis dedicatũ. O¬
mitto quodinumbͣ uet̾is instrumenti.
mane & uesꝑe iugiter offerebat᷑ hol o cau¬
stũ de qͦ dic̃ lex. s acͥficiũ ẽ. dnõ m odorẽ
suauitatis oblatiõe ꝑpetua ingenerati.¬
Iñ .i. harũ splendida clariscit horarũ
stamentũ scͥb suis heredib humilitatẽ
scł ⁊ caritatẽ lauando pedes discipłoꝵ
maxime cõmendans. iterũq recũbens
longi sollempnitate sermonis amicis
& filioł iam moriturus ultimũ uale
uuius in habitu ꝑ egͥni cognoscit᷑ in fra¬
ctione panis. & hospitalia discipłoꝵ
corda in iect o sue caritatis igne succend̾.
Inmatutino petrũ qͥ ter negau̾at gal¬
li cantus redarguit. Dñs respic̃ ⁊ nega¬
tor penitens ad lacͥmas confugit. Itẽ
dilucło scĩs mulierib resurrectione
diũ de albatis angłis annuntiata. tri¬
sticia fideliũ iam incipit conu̾ti iN
gaudiũ. Queritur uiuens cũ mortu¬

Expanded text:
atque matutinae laudis sacrificium magnis est nobis sacramentis dedicatum. Omitto quod in umbra veteris Instrumenti, mane et vespere jugiter offerebatur holocaustum, de quo dicit lex: « Sacrificium est Domino in odorem suavitatis oblatione perpetua in generatiInde harum splendida clarescit horarum stamentum scribit suis haeredibus ; humilitatem scilicet et charitatem, lavando pedes discipulorum, maxime commendans, iterumque recumbens, longi solemnitate sermonis, amicis et filiolis jam moriturus ultimum vale vivus in habitu peregrini, cognoscitur in fractione panis et hospitalia discipulorum corda injecto suae charitatis igne succendit . In matutino Petrum, qui ter negaverat, galli cantus redarguit, Dominus respicit, et negator poenitens ad lacrymas confugit . Item, diluculo sanctis mulieribus resurrectione Domini a dealbatis angelis annuntiata, tristitia fidelium jam incipit converti in gaudium . Quaeritur vivens cum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
neratiõe filii itendit ꝯseqͣnt̾ in telligi opor¬
tere dicendũ ẽ male illos nimiũq carna¬
li sensu sͥmet illusisse. Non i a carne
qͦ ĩ ppa gando passibilr̃ defsuit. argumen¬
tum duc̃e debuerant in ratiõe diume ge¬
neratioĩs. Rebꝰ qͥppe dissimilibꝰ eadẽ ñ cõ¬
ueniunt. Qd autẽ tã dissimile. ꝗͣ carni

Expanded text:
neratione filii contendit, consequenter intelligi oportere dicendum est male illos nimiumque carnali sensu sibimet illusisse. Non enim a carne, quae in propagando passibiliter defluit, argumentum ducere debuerant in ratione divinae generationis. Rebus quippe dissimilibus eadem non conveniunt. Quid autem tam dissimile quam carni
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ it sp̃s ẽ. & eũ qͥ ad orat in sp̃u & u̾itate
oportet adorare. N ob̃ gͦ filiũ dĩ nat᷑aliter
ex patre natũ ⁊fitentib obic̾e nõ dbuerãt.
qd̃ ifessionẽ nr̃am diuine sub̃e passibilitas
quȩ ingen̾atiõe carnis ñ abẽ. id ẽ fluxꝰ uł
diminutio ⁊sequeret᷑. Nã ẽ qͥdẽ aliqͣ simili¬
ꝓpħarũ libͥs sub nominibꝰ sponsi & spon¬
se aut uiri aut uxoris. s om̾ino fig᷑are¬
ħ fit. id ẽ ĩ eo qd̾̃ litt̾a sonat longe aliter in¬
telligas. scił inuiro dm̃. ĩ semine dĩ filiũ.
id ẽ eiꝰ uerbũ. mamore sp̃m sc̾m. inuxore crea¬
turam rationalem id ẽ humanã animã ł an¬
gelicam sub̾am. S ẽ uerior illa similitudo
q̃ ab int̾iore hoĩe sũpta suis hostẽ telis reuer¬
berat. Nam si ab hoĩe similitudo ĩ dm̃⁊ qͥrit᷑.
bat᷑. Non autẽ corpꝰ hoĩs formatũ ẽ ad ima¬
ginem di. qd̾ arbit᷑ti st̃ hi qͥ dñr humanifor¬
mii ꝓ eo qđ dm̃ humanã hab̾e formã suspi¬

Expanded text:
s est, et eum qui adorat, in spiritu et veritate oportet adorare . Nobis ergo Filium Dei naturaliter ex Patre natum confitentibus objicere non debuerant, quod confessionem nostram divinae substantiae passibilitas, quae in generatione carnis non abest, id est fluxus vel diminutio consequeretur. Nam est quidem aliqua similiprophetarum libris, sub nominibus sponsi et sponsae, aut viri et uxoris, sed omnino figurate hoc, id est ut in eo quod littera sonat, longe aliud intelligas, scilicet in viro Deum, in semine Dei Filium, id est ejus verbum, in amore Spiritum sanctum, in uxore creaturam rationalem, id est humanam animam, vel angelicam substantiam. Sed est verior illa similitudo, quae ab interiore homine sumpta, suis hostem telis reverberat. Nam si ab homine similitudo in Deum conquiritur, batur. Non autem corpus hominis formatum est ad imaginem Dei, quod arbitrati sunt hi qui dicuntur Humaniformii, pro eo quod Deum humanam formam suspi
Abbreviated transcription (Latin):
Sq poscit aꝑiri. si ñ insitos nat᷑aliter calet
amore si ñ genuino uiret semine: Instat
it. & intrinsecꝰ. ut sue nat᷑e cõmunionem
rem. suũq u̾bũ iam filiũ. iãq a pͥncipio
⁊ ab ȩt̾no natũ ⁊ adhuc tam̃ut uere sem̃
gͥmet insitũ imultas ꝯuiges idẽ ĩmultaᷤᷤ
animas spargens deoꝵ cotidie multiplicat
testatẽ. f. d.f. At ille de qͦ supͣdictũ ẽ. arriĩ
piens ea quȩ dĩ st̃. & ea sola sapiens qͦ carniᷤ
st̃ audiens dĩ filiũ natũ toto sensu ĩ heret
sit.⁊ hanc passibilitatis calupmã quasi ꝯ¬
seqͥnt̾ ad u̾sũ nos redarguit. Itẽꝙ defilio
Et qͦsi necessario de tẽpalitate cludens. co¬
tendit. S de coet̾nitate ł ꝯsubstantialita

Expanded text:
sibique poscit aperiri, si non insito sibi naturaliter calet sibique poscit aperiri, si non insito sibi naturaliter calet amore, si non genuino viret semine? Instat enim et intrinsecus, et suae naturae communionem rem, suumque Verbum, jam Filium, jamque a principio et ab aeterno natum, et adhuc tamen, ut vere semen sibimet insitum in multas conjuges, id est in multas animas spargens, deorum quotidie multiplicat Dei fieri . » At ille, de quo supra dictum est, Arius piens ea quae Dei sunt, et ea sola sapiens quae carnis sunt , audiens Deo Filium natum, toto sensu inhaeret raductus sit, et hanc passibilitatis calumniam, quasi consequenter adversum nos redarguit. Itemque de Filio » Et quasi necessario de temporalitate concludens, cotendit. Sed de coaeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
le scđdm genꝰ suũ. Ac deinceps. ẜ ducat t̾ra
animã uiuentẽ ingen̾e suo. ⁊ c̃. Tandem ⁊
hominẽ sic plasmauit. ut generaret sic̃
scͥptũ ẽ. adimaginẽ & similitudinẽ suã.
Sic fatuus ille ut ñ uideat. qͣntã creatori
irroget ⁊tumeliã. qͣntãq nat᷑e eiꝰ cͥminetur
sterilitatẽ atq in opiã. ut creat᷑is ab eofactiꝰ
ingenere suo sem̃ afferentib nullũ ipse cre¬
ator generis sui sem̃ habeat. eodẽ utiq bo¬
no qd̃ aliis ꝯtulit ipse careat sterilis desertꝰ
atq solitariꝰ. Nonne gͦ merito contͣ huiꝰ¬
modi de rogatores querit᷑ ipse inꝓpħa dicẽs.
nunqͥd ego qͥ alios parere facio ipse ñ pari¬
am & qͥ aliĩ generationẽ tͥbuo sterił ero: rñ
t exẽplar accepit ut fecunditatẽ suis da¬
ret creat᷑is. si in se ipso sterilitate aridꝰ ex¬
titit. si creans tam multa nicħ de seipso ge¬
nerare ualuit: Ut qͥd tantoꝑe tota nocte
uite p̾sentis ad olescentularũ ostia cͥcuit.

Expanded text:
enus suum . » Ac deinceps: « Producat terra animam viventem in genere suo , » etc. Tandem et hominem sic plasmavit, ut generaret, sicut scriptum est, ad imaginem et similitudinem suam . Sic fatuus ille, ut non videat quantam Creatori irroget contumeliam, quantamque naturae ejus criminetur sterilitatem atque inopiam, ut creaturis ab eo factis, in genere suo semen afferentibus, nullum ipse Creator generis sui semen habeat, eodem utique bono, quod aliis contulit, ipse careat, sterilis, desertus atque solitarius? Nonne ergo merito contra hujusmodi derogatores queritur ipse in propheta, dicens: « Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? et qui aliis generationem t exemplar accepit, ut fecunditatem suis daret creaturis, si in seipso sterilitate aridus existit, si creans tam multa, nihil de seipso generare valuit? Ut quid tantopere tota nocte vitae praesentis adolescentularum ostia circuit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ao neq ut arriꝰ sub̾am separamꝰ neq ut
sabelliꝰ ꝑsonas intͥnitate ꝯfundimꝰ utriꝰq
erroris uoraginẽ declinantes cũ execͣtiõe.
& uia regia currentes uela pandimꝰ m¬
signia ⁊fessionis catholice. Alter. it eoꝵ
filiũ patre minorẽ. & creat᷑am atq uer¬
tibilem ẽẽ contendens. ĩpie atq s̃ celera¬
tissime creatori ħ auferre molitꝰ ẽ. qd̾ ille
creatis a se factis omib qͥ uiunt tantũ.
queq luuunt simul & sentiunt. benigne
largiri dignatꝰ ẽ. Sic ⁊t singła distinx̃. ut
inspecie sua generarent. & ñ degen̾areñ.
germinent inquiens t̾ra herbã inrentem.
& facientẽ semen uixta genꝰsiũ. lignũq fa¬

Expanded text:
 ut Arius, substantiam separamus, neque ut Sabellius, personas in Trinitate confundimus, utriusque erroris voraginem declinantes cum exsecratione, et via regia currentes, vela pandimus insignia confessionis catholicae. Alter enim eorum, Filium Patre minorem, et creaturam atque convertibilem esse contendens, impie atque sceleratissime Creatori hoc auferre molitus est, quod ille creaturis a se factis omnibus quae vivunt tantum, quaeque vivunt simul et sentiunt, benigne largiri dignatus est. Sic enim singula distinxit, ut in specie sua generarent, et non degenerarent: « Germinet, inquiens, terra herbam virentem, et facientem semen juxta genus
Abbreviated transcription (Latin):
cõputamꝰ spm̃ uł animã rationalitatẽ. atq
dilectionẽ ħ tria ft̃. Manifestũqͦ ẽ sp̃m ił
animã ñ ipsã eẽ. qͦ ẽ rationalitas. Alioqͥn
nulla eẽt ratione carens aĩa.S ẽbruta pec¬
coris aĩa que sic̃ ratiõe caret. sic & et̾nitate &
sicut solis fungit᷑ sensib carnis. sic & cũ car¬
ne morit᷑. Item rationalitas ñ ẽ ipsa qͣ diles¬
tio. alioqͥn nullũ rationale eẽt absq dilec

Expanded text:
ationalitatem atque dilectionem. Haec tria sunt. Manifestumque est spiritum vel animam non ipsam esse, quae est rationalitas, alioqui nulla esset ratione carens anima. Sed est bruta pecoris anima, quae sicut ratione caret, sic et aeternitate; et sicut solis fungitur carnis sensibus, sic et cum carne moritur. Item rationalitas non est ipsa quae dilectio, alioquin nullu
Abbreviated transcription (Latin):
NCREA TURA qͦq rationali bene & ꝑfecto de¬
core stituta. tanꝗͣ in specło ꝑlucido. paret
quodãm qi ñ in una sola sic̃ predict᷑ꝰ sabelliꝰ
errat. s intͥb ꝑsonas adoranda subsistit di¬
uinitas. Ecce ti. sic̃ supͣdictũ ẽ. patrẽ & filiũ¬

Expanded text:
creatura quoque rationali bene et perfecto decore constituta, tanquam in speculo perlucido apparet quodammodo, quia non in una sola, sicut praedictus Sabellius errat, sed in tribus personis adoranda subsistit divinitas. Ecce enim, sicut superius dictum est, Patrem et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ł sp̃s non sit. multomagis nec rationali¬
lium ifitens cũ idẽ sp̃s amor sit. dm̃ si¬
ne amore id ẽ hostẽ ł inimicũ tͥ ꝯstituisti.
Si filiũ deneges cũ filiꝰ dĩ sapientia sit.
dm̃ tͥ brutũ & insipientẽ phanatico er¬
rore stitiusti. Nã de filio male senti en¬
tes. nicem fides cilii gentiliũ similis eẽ
Nuncit. Itaq iure catholica fides ut iã¬
supͣdictũ ẽ. sic̃ inarrio. sub̾e separationẽ.
sic ĩ sabellio ꝑsonarũ anathematizat ifu

Expanded text:
vel spiritus non sit, multo magis nec rationalivel spiritus non sit, multo magis nec rationalilium confitens, cum idem Spiritus amor sit, Deum sine amore, id est hostem et inimicum tibi constituisti. Si Filium deneges, cum Filius Dei sapientia sit, Deum tibi brutum et insipientem phantastico errore confinxisti. Nam de Filio male sentientes, Nicaeni fides concilii gentilium similes esse convincit. Itaque jure catholica fides, ut supradictum est, sicut in Ario substantiae separationem, sic in Sabellio personarum anathemat
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ decoristui. & foramina tua in die qͥ con¬
ditus es p̃parata st̃. Et pꝰ pauca. Repleta st̃
ait int̾iora tua iniqͥtate. Rationalitatem
cũ qua ⁊ ditꝰ est foramma eiꝰ appellat. qͥsieut
lapis p̾tiosᷤ auro ligatur. ita spũ scõ qͥ utiq ẽ
dilectio ligari & inunitate celestis ordinis.
cũ poss astringi recusauit. Sic & hõ tumi¬
dus qͥcũq suꝑbiã eiꝰ imitat᷑. Non gͦ ut iã di¬
ctum ẽ dilectio ipsa qͣrationalitas. nec ra¬
creatorẽ dm̃. ñ uniꝰ tantũ s tͥum ꝑsonarũ
eẽ. Quarũ qͣmlibet qͥsqͥs deneget. dm̃ non
ht̃ sic̃ si rationali creat᷑ẽ qd̾libet ex supͣdic¬
tis tͥb detrahas. nulliꝰ dignitatis opꝰ rema¬
net. A missa nãq dilectione. qͥ angłs lu¬
cis fuerat creatꝰ. diabolꝰ princeps tenebrũ
factꝰ. & hõ similit̾ absq dilectione. malꝰ
& eiꝰdem diaboli filiꝰ ẽ. Qd̃ si rationalitas de¬
sit brutũ ẽ omẽ qd̾ uiuit & sentit. Si ai̾a

Expanded text:
opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt . » Et post pauca: « Repleta sunt, ait, interiora tua iniquitate » Rationalitatem cum qua conditus est, foramina ejus appellat, quia sicut lapis pretiosus auro ligatur, ita Spiritu sancto, qui utique dilectio est, ligari et in unitate coelestis ordinis cum posset astringi, recusavit. Sic et homo tumidus, quicunque superbiam ejus imitatur. Non ergo, ut jam dictum est, dilectio ipsa quae rationalitas, nec racreatorem Deum, non unius tantum, sed trium personarum esse. Quarum quamlibet quis deneget, Deum non habet, sicut rationali creaturae quodlibet ex supradictis tribus detrahas, nullius dignitatis opus remanet. Amissa namque dilectione, qui angelus lucis creatus fuerat, diabolus princeps tenebrarum factus. Et homo similiter absque dilectione malus, et ejusdem diaboli filius est. Quod si rationalitas desit, brutum est omne quod vivit et sentit. Si anima
Abbreviated transcription (Latin):
ena aNTica qͦhis tͥb lectionibꝰ chorꝰ suc¬
cunt singła singłis exultationem
indicant renatoꝵ. qđ uire exultare de¬
beant. qr subm̾sis omib pecc̾is ipsi ꝑma
re baptismi transeunt lib̃ati. Uerũ hec
exultatio inmetu & tremore debet ẽẽ.
& cũ laboriosa & necessaria carnis mor¬
tificatione. qͣdui sumꝰ in corꝑe stantes sic̃
in apocalipsi legimꝰ supͣ mare uitreũ.
qd̃ gͣues & rursũ oneratos peccatis susti¬
nere ñ potest. Unde oportet ut abiectiᷤᷤ
onerib scł̃i. & simpli ci tunica ꝯtenti ꝑ¬
sistamꝰ uł ãbulemꝰ suꝑ ħ uitreũ mare
baptismi mixtũ igne sp̃c sc̃ĩ. tenentes sic̃
ibi legit᷑ chytharas dei. id ẽ tota carne
mortificati. & ĩ laude dĩ extenti. canen¬
do trem̃tes. & tremendo canentes iux¬
ta illõ. Seruite dño intimore. &.e.e.c.t.¬

Expanded text:
e his tribus lectionibus chorus succinit, singula singulis exsultationem indicant renatorum, quod jure exsultare debeant, quia submersis omnibus peccatis, ipsi per mare baptismi transeunt liberati. Verum haec exsultatio in metu et tremore debet esse, et cum laboriosa et necessaria carnis mortificatione, quandiu sumus in corpore, stantes, sicut in Apocalypsi legimus, supra mare vitreum, quod graves et rursum oneratos peccatis sustinere non potest. Unde oportet, ut abjectis oneribus saeculi, et simplici tunica contenti, persistamus, vel ambulemus super hoc vitreum mare baptismi, mistum igne Spiritus sancti, tenentes, sicut ibi legitur, citharas Dei, id est, tota carne mortificati, et in laude Dei extenti, canendo trementes, et tremendo canentes, juxta illud: « Servite Domino in timore, et
Abbreviated transcription (Latin):
eatus pp̃. 6̃sͣ. qui sicut in libͦ uite eiꝰ
contineri iam supra diximꝰ. officioꝵ
atq stationũ ordinator exstitit sollertissimꝰ.
intellexit eo sensu quẽ illi sp̾c sc̃s aꝑuit. dignã
q fuer̃ abinitio mundi testimonia redd̃ent᷑.
cui quasi communes ꝑos p̾sentis ȩccłiȩ redde¬
rentur ex equie. Om̃iũ quippe scõꝵs amun¬
di ꝯstitutione. una fuit salus & expectatiõ paᷤ¬
sio redemptoris. & ꝯcordib eoꝵ dictis p̾nuntia¬
ta gestisq p̾figurata ẽ. ac uelud uni subie¬
cta soli. diu̾sis licet ex locis eandem imagi
uersis tẽꝑib ac m̃itis uenientẽ p̃currentes
saluatorẽ. unã eandemq uariis figuris eiꝰ¬

Expanded text:
eatus papa Gregorius, qui sicut in libro vitae ejus contineri jam supra diximus officiorum atque stationum ordinator exstitit solertissimus, intellexit eo sensu quem illi Spiritus sanctus aperuitque fuerunt ab initio mundi, testimonia redderentur, cui quasi communes per os praesentis Ecclesiae redderentur exsequiae. Omnium quippe sanctorum a mundi constitutione una fuit salus et exspectatio, passio Redemptoris, et concordibus eorum dictis praenuntiata, gestisque praefigurata est, ac velut uni subjecta soli, diversis licet ex locis eamdem imaginversis temporibus ac meritis venientes, praecurrentes Salvatorem, unam eamdemque variis figuris e