comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sancti om̃s nolunt ab eniͣgłii societate disced̾e ⁊ id̾o
delectantur uocari donatiste sicut euugłiste. tuq po¬
tius eis facis iniuriam cum scͥbis in latino sermone¬
non nisi latinam regłam ꝓbans. donatianos a dona¬
to sicut ab arrio ⁊ nouatos arrianos ⁊ nouatianos
uelles uocari. ⁊ Sam ego cum scͥb̾em iam a nescio qͥ¬
bus ꝓpagatum sonab̾at ħ nom̃. Nets id mutare tu¬
raui. cum ⁊ ħ ad distunctionem qmͣ uolebam satis suf¬
fic̾e existimarem. Si enĩ demostenes clatissimus
oratorum quibus u̾boꝵ tanta fuit cura qnͣta rerum
auctorihus nr̃is tam̃ tumi ei non ulłam locutionis in¬
solentiam obieciss acschines negauit ille ĩcomposi¬
tas eẽ fortunas gretie illo nean ab illo ubo usus fu¬
erit. ⁊ huc an illuc manum porrexͥit: qnͣtominꝰ nos
laborare debͥemus. de regilis diriuandorum nõinũ.
qnͣdo sine illud siue illud dicamus: intesligit᷑ sine

Expanded text:
sancti omnes nolunt ab euangelii societate discedere, et ideo sancti omnes nolunt ab euangelii societate discedere, et ideo delectantur uocari Donatistae sicut euangelistae, tuque potius eis facis iniuriam, cum scnonnisi latinam regulam probans, Donatianos a Donato, sicut ab Ario et Novato Arianos et Novatianos, velles vocari. Nam ego cum scriberem, jam a nescio quibus propagatum sonabat hoc nomen, neque id mutare curavi, cum et hoc ad distinctionem quam volebam satis sufficere existimarem. Si enim Demosthenes clarissimus oratorum, quibus verborum tanta fuit cura, qauctoribus nostris, tamen, cum ei nonnullam locutionis insolentiam obiecisset Aeschines, negauit ille in eo positas esse fortunas Graeciae, illone an illo uerbo usus fuerit et huc an illuc manum porrexerit, quanto minus nos laborare debemus de regulis deriuandorum nominum, quando, sine illud siue illud dicamus, intellegitur sine
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicatur. Ostendi enam qmͣ non debeatis ideo pu¬
tare apud uos ẽẽ hominem baptizandum. quia ⁊
nos consentimus. qd̃ ⁊ hri a uobis b̾aptismꝰ pꝰsit
to ⁊ sanctiora funt tanto ab eis mutisius penalius¬
q tͣctantur. Unde cun ad eccłiam scãm ueniunt ip̃i
corrigendi sunt. non a bonis illa molanda que nec
a malis mutata sunt. Audi ergo tresconi dum bre¬
uit̾ ⁊ ħ demonstrabo. nithil te dixisse ꝑ totam epłam
tuam quo refelleres meam isi forte qd̾ me noĩa di¬
riuare nł declinare dociusti. ut a donato donatianoᷤᷤ
pocus qmͣ donatistas dic̾em. qmͣ tam̃ g̾cam saltẽ de¬
ełmationem eẽ concedis Uidelic qd̾ ita donatiste
a donato. ut euuͣgłiste ab euugłio noĩentur. Ed̾
te delectari ditis ut a urĩs euu głm p̾dicantib a simi¬
li mutuata sit uecabuli declinatio. Uide ergo ne for¬
te ipi p̾ores ħ uolu̾int applłari quia donatum hñt
ꝓ euugłio. ⁊am sic isti a donati ꝑte quomodo s¬

Expanded text:
dicatur. ostendi etiam, quam non debeatis ideo putare apud uos esse hominem baptizandum, quia et nos consentimus quod et haberi a uobis baptismus possitnto sanctiora sunt, tanto ab eis inutilius poenaliusque tractantur. unde cum ad ecclesiam sanctam ueniunt, ipsi corrigendi sunt, non a bonis illa uiolanda, quae nec a malis mutata sunt. Audi ergo, Cresconi, dum breuiter et hoc demonstrabo nihil te dixisse per totam epistulam tuam quo refelleres meam, nisi forte quod me nomina deriuare uel declinare docuisti, ut a Donato Donatianos potius quam Donatistas dicerem, quam tamen Graecam saltem declinationem esse concedis, uidelicet quod ita Donatistae a Donato ut euangelistae ab euangelio nominentur, quo te delectari dicis, ut uestris euangelium praedicantibus a simili mutuata sit uocabuli declinatio. uide ergo, ne forte ipsi priores hoc uoluerint appellari, quia Donatum habent pro euangelio. nam sic isti a Donati quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
agnosc̾e. susciꝑe retusatis. acceptare non uisltis. s
eligitis impbare. audetis exsufflare. non metuiteᷤᷤ
it̾are. Et cum in ħ ip̃o qd̾̃ ea que int̾ nos mutata
non sunt nos suscipimus. uos repeslitis. nos si a uo¬
bis data sunt data iudicanius. nos si a nobis data st̾
tamqmͣ non data repetitis cum tam diu̾sa seqͥmini
appellari nos ħeticos dedignamini Attende diligẽ¬
ter quid dicas. quid dicam. Tu c̾te diffinisti ⁊ dixisti
ħefis est. diu̾sa sequentium secta. Scisma u̾o ea¬
dem seqñtium sepatio. Item tu dixisti nobis ⁊ uo

Expanded text:
agnoscere, suscipere recusatis, acceptare non uultis, sed agnoscere, suscipere recusatis, acceptare non uultis, sed eligitis inprobare, audetis exsufflare, non metuitis iterare. et cum in hoc ipso, quod ea quae inter nos mutata non sunt nos suscipimus, uos repellitis, nos si a uobis data sunt data iudicamus, uos si a nobis data sunt tamquam non data repetitis, cum tam diuersa sequimini, appellari uos haereticos dedignamini. Adtende diligenter quid dicas, quid dicam. tu certe definisti et dixisti: haeresis est diuersa sequentium secta, schisma uero eadem sequentium separatio
Abbreviated transcription (Latin):
Tnia namꝙ ꝓosusti. quorun si unum posiusses¬
satis suꝑq suffic̾e̾t. S quasi contͣ donatianos
fidelit᷑ ages ne quisqmͣ uł nimis acutus id quod
semel breuit̾q dixisses int̾p tarialit̾ conaretur.
etam obtunsis aurib ⁊ cordib tuam curasti ĩ mer¬
gͥe atq incustare suĩam. Una riqus religio eadem
satͣmenta. nichil in xprana obseruatione diu̾sum
⁊ adhuc adilsus iuicem saboramus. Nam tandem
alitñdo cohibere dissentionem resartite dissensionẽ.
finite fitem amate pacem. Quid repłatis. quid ex¬
sufflatis. quare rebaptizatis: Una religio esti eadẽ
satͣmenta. inchil in xͥana obseruatione diu̾sum. Ndã
si nobis ⁊ uobis non est unus bap̃s. Quomodo est
Ĩdem eego ⁊ baptismus. Item si nobis ⁊ uobis diu̾¬
sus ẽ hap̃s. quomodo nebil ẽ in xp̃iana obsuatione
est diu̾sum: ⁊on ergo diu̾sus ÷ ⁊ bap̃s. Que tũ
ita sint: nos recte qd̾ unum atq idem neq diu̾sum
est: n impbamus. uͦ exsusslamus. nͨ it̾amus. s ag¬

Expanded text:
ia namque posuisti. quorum si unum posuissessatis superque sufficeret. sed quasi contra Donatianos fideliter ageres, ne quisquam uel nimis acutus id quod semel breuiterque dixisses interpretari aliter conaretur, etiam obtunsis auribus et cordibus tuam curasti inmergere atque inculcare sententiam : una, inquis, religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. et adhuc aduersus inuicem laboramus. iam tandem aliquando cohibete dissensionem, resarcite discissionem, finite litem, amate pacem. quid reprobatis, quid exsufflatis, quare rebaptizatis? una religio est, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. nam si nobis et uobis non est unus baptismus, quomodo est idem ergo et baptismus. item si nobis et uobis diuersus est baptismus, quomodo nihil est in christiana obseruationee diuersum, non ergo est diuersus et baptismus. quae cum ita sint, nos recte, quod unum atque idem neque diuersum est, nec inprobamus nec exsufflamus nec iteramus, sed ag
Abbreviated transcription (Latin):
nullum uł uiciosum ẽẽ dicamus. ¶ Iam pau¬
ca restant ex epła ad iubaianum. s quia ĩ eps
⁊ de p̾t̾ita eccłie consuetudine dicit᷑ ⁊ de bap̃õ
uere hominib rem manifestam parum aitẽ¬
deutib. qͥuia iussi sunt ab apł̃o i xpõ lapti
tari qui baptismum ioh̃is acceꝑant nõ negligẽ¬
ter iractanda sunt: ⁊ inuolumẽ aliud diffenda
ne hꝰ modus ĩmoderatus sit.

Expanded text:
nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam paunullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptismo nem hominibus rem manifestam parum adtendentibus, quia iussi sunt ab apostolo in Christo ari qui baptismum Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen aliud differenda, ne huius modus inmo
Abbreviated transcription (Latin):
asud eẽ sacͣmentum baptismi. alud cõuersio¬
nem cordis: S ad salutem hominis ex utrces
comꝑleri. Nec si uinum horum defu̾it. Des
putare debemus consequens ẽẽ ut ⁊ alt̾m hoꝵ
defint: ieatu hominem muolui. Et baꝑtifms
quidemi pot meẽ: u̾ conu̾sio cordis defu̾it. Cõ¬
ulsio aut̃ cordis potest quidem mẽẽ nõ ꝑcepto
baptismo:. s contẽpto baptismo: non potest.
⁊eq enim ullo modo dicenda est conu̾sio cor¬
dis ad deum cum dei sacramentum contempni¬
tur. Iuste igit᷑ rep̾hendimꝰ: anathematiramꝰ
detestans. abhonmamur ꝑu̾sitatem cordis he¬
ticoꝵ nõ hñt. Quapp̃ cum ad fidem ⁊ u̾tatem
ueniũt. ⁊ agentes penitenciam remitti sͥ pc̃ta
deposcunt. non eos decipimus. neq fallimus
cum correctos a nobis ac reformatos meos quod
depͣuati ato ꝑu̾si sunt ad regnum celorum. sᷤ
Discipłinis celestib erudimꝰ ut qd̾ in eis ite¬
grum ẽ nullo modo uolemus. nec ꝓpter ho¬
miuis uitium. Si quid in homine dei ẽ: ut

Expanded text:
aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri; nec si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum erit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igitur reprehendimus anathemamus detestamur abominamur peruersitatem cordis ht non habent. Quapropter cum ad fidem et veritatem veniunt, et agentes poenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos in eo quod depravati atque perversi sunt, ad regnum coelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium, si quid in homine dei est, uel
Abbreviated transcription (Latin):
esti secuta est increscente ipã iusticia. cuũ signa¬
tulum in nifante p̾cesserat: ita m baptriatis
infantib p̾cedit regen̾ationis satͣmentũ ⁊ si
xpianam tenu̾it pietatem: seqr̃ etiam ĩ corde
coniisis cuiꝰ mist̾ium p̾cessit in corpe. Et sicirt
millo lattone qued ex baptism sacmento defu¬
erat compleuit omĩpotentis benignitas quia
non suꝑbia uł contemptu s necessitate defue¬
rati sit m nifantib qui baptriati sunt moriũ¬
tur in eadem gr̃a omĩpotentis implere credenda
est. quod non ex impia uoluntate. S exetatis
indigericia nͣ corde credere ad iusticiam possũt. pͦ
ore confiti ad salutem. Ideo cum ꝓ eis alii respõ¬
dent ut impleatur erga eos celebratio satmen¬
ti: ualet utiq ad eorum consecͣtionem: quia ip̃i
respond̾e non possunt. At si ꝓ eo qui respon¬
dere potest. alius respondeat non itidem ualet.
Ex qua regula illud in euugłio dem̃ ẽ. qd̾ eum

Expanded text:
est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaest, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum et, si christianam tenuerint pietatem, sequetur etiam in corde conuersio cuius mysterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cisione caruis qmͣ prior popłs accepit. qmͣ pͥusam
acciꝑet iustificatus abraham. sicut cornelius etiã
cit tamen apłus de ip̃o abralam. sigraum accep̃
circumcisionis. signaculum iusticie fider qui iã
corde crediderat. ⁊ deputatum illi erat ad uisticiam.
Cur ergo ei p̃ceptum est ut omnẽ deinceps ĩ fau¬
tem masculum octauo die cucumcideret qui nõ¬
dum potat corde credere. ut ei deputaret᷑ ad iusti
ualebat Quod in filio moysi ꝑ angłm mani¬
festatum est: qui cum incircuncisus adhuc a ma¬
tre ferretur p̃senti ⁊ euidenti ꝑiculo ut ccumti¬
deretur exactum est: ⁊ cum ftm̃ eẽt depulsa ꝑnii¬
ita incornełio pcessit sanctificatio spũ alis ⁊ dono
spsĩs sancti. ⁊ accessit sacͣmentum regeu̾ationis
in sauatro baptisim. Et sicut mysaat qui octauo
sue natiuutatis die toxiuntisus ẽ : p̾cessit signa¬
culum iusticie fidei ⁊ qm̃ patris fidem muĩtatus

Expanded text:
cisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam cisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iest. Dicit tamen Apostolus de ipso Abraham, Signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur ad iustiualebat? quod in filio Moysi per angelum manifestatum est, qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et euidenti periculo ut circumcideretur exactum est et, cum factum esset, depulsa perniita in Cornelio praecessit sanctificatio spiritalis in dono spiritus sancti et accessit sacramentum regenerationis in lauacro baptismi. et sicut in Isaac, qui octauo suae natiuitatis die circumcisus est, praecessit signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ płimum dic̾c ualeret: non serui daptismũ
accepisset. Uerum quia ꝑ se ipã consid̾anda est.
excepta salute hominis cui ꝑficiende ad hibetur.
salutem hr̃e non possunt. Sicit autem in latue
quia ꝑ necessitatem corꝑalit᷑ defuit. ꝑfecta salꝰ
est. quia ꝑ uetessitatem desit qd̾ latroni affuit:
ꝑficitur salus. Q nod traditum tenet inulsi¬
tas eccłie cum puuli infantes Raptirantur qui
rite nõ dum possunt corde tredere ad iusticiam:
⁊ ore confiti ad salutem quod satro potuit. qui ⁊̃
flendo ⁊ uagiendo cum in eis mist̾ium celeb̾rat᷑.
ip̃i mestis uocib obstrepunt. ⁊ tam̃ nullus xp̃ia¬
norum dix̾it eos mnauit baptizari. Et si qͥsqmͣ q̃¬
rat i hac re auctoritatem diuiam. qmͣqmͣ quod:
uniu̾sa tenet ecclesia nͨ concisiis institutum. Sed
semꝑ retentum est nõ nͥ auttoritate apłica tͣdiũ
ualeat in ꝑuusis ẜaptismi sacͣmentum. ex crcũ¬

Expanded text:
tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adhibetur, salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, perfecta salus est, quia perficitur salus, quod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit: quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circum
Abbreviated transcription (Latin):
ob aliud gxistimo baptirandi minꝰ ioh̃i fiuisse
aitributum. ita ut iohamus baptismus dic̾etu
uisi ut dñs ip̃e qui dederat tum serui baptism̃
non spreuiss acciꝑe: dedicaret humilitatis
uiam: ⁊ qnͣti pendendum eẽt suum baptisma qͦ
ipe baptizaturus erat: tali fcõ aꝑtissime decla¬
raret. Duideb̾at enim tamqm̃ ꝑitissimus medicꝰ
salutis et̾ͥne quorumdam non defuturum tumo¬
rem. qui cum intellectu u̾itatis ⁊ ꝓbabilib mo¬
rib ita ꝓfetisent ut mułtis baptizatis uita
arts doctͥna se pponere minime dubitarent: suꝑ¬
uacaneum sibi crederent buptizari qnͣdo ad illũ
mentis ħitum se ꝑuenisse sentirent: ad quem uił¬
ti saptizati adhuc ascendere conarent.¶Qud
aut̃ ualeat ⁊ quid agat in homrine corꝑalit̾ ad hi¬
bita sancheficatio satmenti sine qua tam̃ sat᷑ ille
non fuit. quia nõ eus accipiende uoluntas defuit
S non accipiende ncͣtͣitas affuit: difficile ⁊ dicẽ Nͥ

Expanded text:
ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse adtributum, ita ut Iohannis baptismus diceretur, nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum non spreuisset accipere, dedicaret humilitatis uiam et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi
Abbreviated transcription (Latin):
norum suorum. Nec quia credidit passus ẽ
S dum patitur credidit. Qnͣtum itaq uleat
etiam sine uisibile baptismi sacͣmento qd̾ apꝰ¬
ait. corde creditur ad iusticiam. ore confessio fit
ad safutem. i illo latrone declaratum ẽ. S tũc
impletur inuisibilit̾: cum mist̾ium baꝑtismi
non contemptꝰ resigionis s articulus ncc̃itatis
exeludit. Nam mułto magis in cornelio ⁊ in
amicis eius qmͣ in illo satrone posset uideri suꝑ¬
fluũ ut aqua etiam tinguerentur. ĩ quib iã
donũ spc̃ sancti qd̃ non insi baptiratos alios acte¬
pisse sancte scͥpture testantur: c̾to quo udicõ
qͥd̾ illis temꝑib congruebat. cum lingius locuie¬
in quolib ꝓuertu int̾ioris hominis. si forte
ante b̾aptismum usq ad spũalem intellem̃ pio
torde ꝓfecit: contempu̾e sacͣmentum qd̾ minis¬
troꝵ oꝑe corpasiter adhibetur. s ꝑ ħ deus ho¬
minis consecrationem spũalit̾ oꝑatur. ¶ Nec

Expanded text:
norum suorum, nec quia credidit passus est, norum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod a corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latrone declaratum est. sed tunc impletur inuisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. nam multo magis in Cornelio et in amicis eius quam in illo latrone posset uideri superfluum ut aqua etiam tinguerentur, in quibus iam donum spiritus sancti, quod non nisi baptizatos alios accepisse sancta scriptura testatur, certo quoque indicio, quod illis temporibus congruebat, cum linguis loquein quolibet prouectu interioris hominis, si forte ante baptismum usque ad spiritalem intellectum pio corde profecerit, contemnere sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. nec
Abbreviated transcription (Latin):
que neq si impbiretur dixiss ei angłs. Acceptate
sũt elemosine tue ⁊ exaudite sunt orõnes tue. n
si suffic̾et ad capessendum regnũ celoꝵͦ ut ad pe¬
trum mittet mou̾etur: Sic non est inꝑpbandum
euugłicum baptismi sacͣmentum. etiam si extͣ
etcłiam fu̾it acceptum. Quod tam̃ qaia nõ ꝓ¬
ficit ad salutem uisi ille qui ħt integritatem
baptismi sua quo pͣuitate correcta incorpetur
non eoꝵ. s xp̃i ẽ agnostamus. Baptismi sa¬
ne uicem aliqnͣdo implere passionem: de latro¬
ne illo cui non baptrato dcm̃ est. Hodie mecũ
eris in ꝑridyso. non leue documentum idem beat᷑
tẏpriamis assumit. Quod etiam ates etiam cõ¬
sidans: inuenio non tantum passionem ꝓnomĩe
xpĩid quod ex baptismo deerat posse supplere. s
etiam fidem comi̾sionemq cordis. si forte ad ce¬
lebnͣdum mist̾ium baptismi mangustiis tem¬
porum succurri non potest. Neq enĩ latͦ ille
ꝓ nomine xp̃ĩ trucifixus est: S ꝓ m̾itis faci¬

Expanded text:
baretur dixisset ei angelus: acceptatae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae, neque si sufficeret ad capessendum regnum caelorum ut ad Petrum mitteret moneretur —, sic non est inprobandum euangelicum baptismi sacramentum, etiamsi extra ecclesiam fuerit acceptum. quod tamen quia non proficit ad salutem, nisi ille qui habet integritatem baptismi sua quoque prauitate correcta incorporetunon eorum sed Christi est agnoscamus. Baptismi sane uicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradiso, non leue documentum idem beatus Cyprianus adsumit. quod etiam adque etiam considerans inuenio non tantum passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conuersionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis faci
Abbreviated transcription (Latin):
frrmatamq nequitiam intuentes: ⁊ eam p̾cep¬
torum diuinorum reguł comꝑantes: intelligũt
eiuͣ multis z b aniis ⁊ paleis sine faus siue intꝰ
posirs. S tam̃ in fme aꝑtissime seꝑandis deũrꝰ¬
est dñs. Eecedite a me qui oꝑamini miquitatẽ:
⁊ ite in ignem et̾num. qui p̃paratus est dẏabelo
⁊ angelis eius. De conilsione aũt nllus despe¬
randum est siue foris siue itus constituti ꝙͣpͣdiu
patientia dei ad penitentiam adduciti ⁊ nifitat in
ip̃i aliqnͣdo misereant᷑ anime sue placentes deo.
uerailit usq in fmem saluis non erit. ⁊ Neq noꝰ
ditimꝰ uͥ̾cumq ⁊ quomodocumq baptizati baꝑtisim¬
festum sit: Eecte itaq nos dꝰ admnonet m euuiꝰ ne¬

Expanded text:
firmatamque nequitiam intuentes et eam praecepfirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fnus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. uerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati festum sit. Recte itaque, Dominus nos admonet in E
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantur. se tribulatione excitare uinculis
eius. Qos tam̃ intus fuisse idem eyprianus
intelligit. Cum ergo non possint tenebre illiũ¬
uare aut iniquitas iustifitare sicut idem dicit.
quero quemad̾m pot̾ant isti in ipã intusecdlesia
baptizare. QLuero quemad̾m uasa illa que nõ
in honorem s in contumeliam domus magna
continet. intra ipam̃ domũ magnam possit sc̃¬
test siue cum ꝑ eos datur: siue tum ab̾ eis qͥ cor¬
de ⁊ uita in melius non cõmutantur: accipitur.
De quib intus positis ip̃e dicit. Scło u̾bis solis ⁊
non fcĩs renũtiantes. Sunt ergo ⁊ intꝰ hostes di.
les sunt ad salutem ꝓdesse. is ipi ea possunt sua in¬
mũdicia maculare. Quod ttaq dicit. nichil eis ad
gr̃am eccłiasticam ⁊ ad salutem licere. qui spargen
est. quia ⁊ foris ⁊ intus mueniunt ᷑ tales. Seꝑa¬
tionem tam̃ eoꝵ qui nitꝰ sunt ab illuis columba
ꝑfectione atq unitate non solum deus nouit ĩ

Expanded text:
arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctitest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei unt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentest, quia et foris et intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in
Abbreviated transcription (Latin):
tisma u̾bis euuͣgłicis datur. qualib ea ꝑilsitate
intesligat ille ꝑ quem datur. uł ille cui datur:
ipm ꝑ se scm̃ est. ꝓpt̾ illum cuiꝰ est. Et si quis
ꝑ hominem ꝑu̾sum id accipiens non accipiat tñ
ministri ꝑu̾sitatem. S solam mist̾ii sc̃itatem.
in bona fide ⁊ spe ⁊ caritate unitati compagina
ba sicut cant̾ serpentia. s ꝑ euuͣglica sacͣmenta
de celesti fonte manantia. Si aut̃ ipẽ qui accipit
ꝑu̾sus esti uec ꝑu̾so ad salutem ꝓdest qd̾ datur.
⁊ scm̃ tam̃ in eo ꝑmanet qd̾ accipitur: is ei si cor
que intus est. Nouit enim dñs qui sunt euiᷤ.
Et recedat ab mniquitate omis qui muotat no¬
men domini. Nulla etiam cõmunio ẽ luci ⁊ te¬
nebris. non solum que foris s q̃ intus sunt. Qͥ¬
enm̃ ddit frẽm suum ut ait ioħs intenebris ẽ
usq adhuc. Et utiq oderant paulum qui inui¬
Die maliuolentia ⁊ dissensione xpm̃ annũtianteᷤᷤ

Expanded text:
tisma verbis evangelicis datur, qualibet ea perversitate tisma verbis evangelicis datur, qualibet ea perversitate intelligat ille per quem datur, vel ille cui datur, ipsum per se sanctum est propter illum cujus est. Et si quis per hominem perversum id accipiens, non accipiat tamen ministri perversitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et charitate unitati compaginatba sicut cancer serpentia, sed per evangelica Sacramenta de coelesti fonte manantia. Si autem ipse qui accipit perversus est, nec perverso ad salutem prodest quod datur; et sanctum tamen in eo permanet quod accipitur, nec ei si corrquae intus est. Novit enim Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. Nulla etiam communio est luci et tenebris ; non solum quae foris, sed etiam quae enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes
Abbreviated transcription (Latin):
m̃o inquit eorum sicut cancꝰ serpit. Ex quib est
hymeneus ⁊ pbiletus qui cuta u̾itatem aberra¬
uerunt. dicentes resurrectionem fcãm ẽẽ ⁊ fi
dem quorumdam subũtunt Firmum funda¬
mentum. dei stat: hñs signaculuni ħ. NIouit
dñs qui sunt eus. Et recedat ab iniquitate
omĩs qui nominat nomen domini. In magna
aut̃ domo non solum uasa aurea sunt ⁊ argẽ¬
tea: s ⁊ lignea ⁊ fictilia. Si ergo ⁊ isti quorũ
sermo ut canc̾ serpebat. tanqmͣ uasa in contu¬
meliam in domo magna erant. qmͣ domiũ mag¬
nam eccłie ipĩs unitatem cỹprianus intelligͥ.
⁊funtriud istorum cancer baptismum xp̃i ui
cłabaat: Ita ergo ne foris ficut nͨͤ intus quis¬
qmͣ qui ex ꝑte drabeli est potest uł inse uł ĩ
quoqmñ matułare sacͣmentum qd̾ xp̃ĩ est. Non
itat dat remissionem ꝑct̃orum sermo qui sicut
cant̾ serpit ad aures audientium. S cũ bap¬

Expanded text:
mo, inquit, eorum sicut cancer serpit. ex quibus est mo, inquit, eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Filetus, qui circa ueritatem aberrauerunt, dicentes resurre quorundam fidem sed firmum fundamentum Dei stetit habens signaculum hoc cognovit Dominus qui sunt eius et discedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini in magna autem domo non solum tea, sed et lignea et fictilia . Si ergo et isti quorum sermo ut cancer serpebat, tanquam vasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam Ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intelligit, numquid istorum cancer Baptismum Christi violabat? Ita ergo nec foris, sicut nec intus, quisquam qui ex parte diaboli est, potest vel in se vel in quoquam maculare Sacramentum quod Christi est. Non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium : sed cum Bap
Abbreviated transcription (Latin):
tie fue qnͣta iastatio: ut quis audeat aut fac̾e posse.
se credat qͥd̃ uͦ apłis concessit dũs ut ⁊ kania a fru
ream purgare concessum sit: paleas conet᷑ a triti¬
co seꝑare. Cumq apłus dicat. in domo aũt magna
non solum sunt uasa aurea ⁊ argentea s ⁊ lignea
isi in die disi uasa lignea diuini aidoris icendio
concrementur: ⁊ fictilia ab eo qui data est fr̾ea uir¬
ga: confringant᷑. Sic igitur arguens cẏpͥanꝰ eos
qui tanqmͣ maloꝵ consortium deuitantes se ab uni¬
tate dirruꝑant. ostendit magnam domũ qmͣ diẽ
apłus. ubi ẽẽnt non solum aurea uasa ⁊ argen¬
tea. S ⁊ lignea ⁊ fictilia. non se intellexisse nisi
nisi eccłiam ubi eeñt boni ⁊ mali donec infine
sicut area uentilata purgetur. qd̾ si ita est: ĩ ipã
eccłia idest in ipã domo magna erant uasa in con¬
tumeliam. quoꝵ sermo ut canc̾ serpebat. ⁊ Iam
cum de illis aplus loqueretur: ħ docuit. Et ser¬

Expanded text:
tiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse tiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea isi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et ser
Abbreviated transcription (Latin):
tio mortuoꝵ non est: Auaros aũt ubi nõ detes¬
tatur: Aut uero potuit quicqmͣ dici ueheniẽtu ᷤᷤ
qmͣ ut ydolorum seruitus auaricia drẽtur. sicut id̾
apłus posuit. nͨ cypͥamis alit̾ intellexit. ⁊ littis
sius ubi opus erat mseruit: Qui tam̃ confitetur.
temꝑib suis in eccłia fuisse non qͣlescumq auaroᷤ.
S raptores ⁊ fen̾atores. is quoslib homines s epiᷤ¬
copos. qmͣqmͣ ⁊ istos de quib ait apłus. Sermo
eorum ficut canc̾ serpit: uellem intellig̾e̾ foris fu¬
isse: s me cyp̾anus ip̃ẽ non sinit. Eum enim ad
antonianum scͥbens ostend̾e̾t aute tempus ultime
seꝑationis nustorum ⁊ miquoꝵ nullo modo eẽ ꝓpter
cõmixtionem maloꝵ ab unitate eccł̃ie recedendum
uͥ declarat qmͣ sit stũs.⁊ illa qmͣ meruit martyrii
cłaritate dignissimus ait. Qnͣtus arrogancie tumor
est qnͣta humilitatis ⁊ lenitatis obliuio ⁊ arregã¬

Expanded text:
ctio mortuorum non est? auaros autem ubi non detesctio mortuorum non est? auaros autem ubi non detestatur? aut uero potuit quicquam dici uehementius, quam ut idolorum seruitus auaritia diceretur, sicut idem apostolus posuit nec Cyprianus aliter intellexit et litteris suis ubi opus erat inseruit? qui tamen confitetur temporibus suis in ecclesia fuisse non qualescumque auaros, sed raptores et faeneratores, nec quoslibet homines, sed episcopos. quamquam et istos, de quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis iustorum et iniquorum nullo modo esse propter commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuit. qd̾ ⁊ si apud eos non tam̃ ipõrum tẽ cognos¬
cit. Non nos concedimus h̾etito baptismũ. S il¬
lius baptismum. de quo dcm̃ ẽ. Hic ẽ qui lapti¬
zat : ubicumq inuen̾imus agnoscimꝰ. ꝑfidus ã
⁊ blasphemus si in ꝑfidia ⁊ blasphenia ꝑman¬
sissent: nͦ exͣ eccłiam nec nitra eccc̃iam remissionẽ
accipit pecoꝵ. Aut si ꝓpt̾ uim sac̾menti ad pũs
tum temꝑis accipit ⁊ foris ⁊ itꝰ eadem uis oꝑi¬
tur. sicut uis nominis xp̃i expussionẽ demoni¬
corum satrisegam pͣuitatem. ita ut dicant sermo.¬
nem eorum sicut cancer s serꝑe. Oiud enim ͤ Et
illos qui diceb̾ant. mandutemus ⁊ bibamꝰ. tras
enuĩ moriemur. Nonne corruptores moretbonoꝵ
ꝑ mala colloqiua paulus eẽ manfestat contrauo
subiungens corrumpunt mores bonos colloquia
mala: Et tam̃ eos nitus fusse significauit cum
ait. Quomodo quidam dicunt in uobis qr resurrͤ¬

Expanded text:
tribuit quod si et apud eos, non tamen ipsorum esse cognostribuit quod si et apud eos, non tamen ipsorum esse cognoscit. Non nos concedimus haeretico Baptismum; sed illius Baptismum, de quo dictum est, Hic est qui baptizat , ubicumque invenerimus, agnoscimus. Perfidus autem et blasphemus si in perfidia et blasphemia permanserit, nec extra Ecclesiam, nec intra Ecclesiam remissionem accipit peccatorutum temporis accipit, et foris et intus eadem uis operatur, sicut uis nominis Christi expulsionem daemonicorum sacrilegam prauitatem, ita ut dicant sermonem eorum sicut cancer serpere. quid enim? et illos, qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorum per mala conloquia Paulus esse manifestat, continuo subiungens: corrumpunt mores bonos conloquia mala? et tamen eos intus fuisse significauit cum ait: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurre
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣ in nomine xp̃i: non contͣ eccłiam. ⁊ intꝰ ex ꝑte
dyaboli contͣ eccłiam. ¶ Quid quod etiam mir̃
est quod accidere posse muenit: qui diligent᷑ adu̾tit.¬
uit. quosdam salua caritate docere aliquid mnuti¬
le sicut petrus gentes uidaizare cogebat. sicut ip̃e
cẏpͥanus ħeticos denuo baptizari. Unde tasibus
bonis memb̾s in caritate radicatis ⁊ in aliquo nõ
recte ingredientib dicit apłus: si quid alit̾ sapi¬
tis. id quo deus uobis reuelabit. Et quostam
rursus sine caritate dec̾e aliquid salubre: de qͣlib
dominus ait. cathedram moysi sedent. que dicũt
facite. que aũt faciunt fac̾e nosite. Dicunt euum ⁊
non faciunt: Unde ⁊ apłus de illis inuidis ⁊ mali
one inquit siue caritate: xp̃c annũtietur. Quapp̃
⁊ intus ⁊ foris ꝑu̾fitas hominum corrigenda ẽ. di¬
uina uero satͣmenta ⁊ eloquia non hominib tͥbu¬
enda. Non itaq patrocinat᷑. Beticis qui nõ eis

Expanded text:
liqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte liqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte diaboli contra ecclesiam. Quid quod etiam mirum est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id quoque deus uobis reuelabit —, et quosdam rursus sine caritate docere aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. undeone, inquit, sive veritate Christus annuntietur . Quapropter et intus et foris perversitas hominum corrigenda est, divina vero Sacramenta et eloquia non hominibus tribuenda. Non itaque patrocinatur haereticis, qui non eis
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqi ad columbam inicam ꝑtinentes posst
tamen acciꝑe ⁊ hrẽ. ⁊ dare haptismi scĩtatem ml¬
lo modo sua ꝑu̾sitate molatam situt ex ipius cy¬
priani lut̾is admouem. ut quid tͥbuimus ħeticis
aliena. ut quid dicimus eorum ẽẽ quod xp̃i est: as
non pocuis i eis ⁊ imꝑatoris nr̃i signa cognoscimꝰ.
⁊ desertorum facta emendamus: Quapp̃ aliud
est quidem sicut dicit scũs cypͥamis eos qͣu ratus
foris surit ⁊ contͣ eccłiam fatiunt male uiuendo ⁊
in suam uitam infirmas animas traducendo ⁊ nõ¬
uulli qui foris sunt in xp̃i nomine locriũt᷑. nec
oꝑari que xp̃i sunt s foris eẽ ꝓhibentur: qñ eos¬
ut sanentur uł corripimꝰ uł arguimꝰ. uł hortam᷑.
Nam ⁊ ille foris erat: qui cum discipulis nõ se¬
Quod dñs ne ꝓhib̾etur admonuit. qmͣuis utiq
in quo saucius erat curandus eẽt illis u̾bis dñi
u̾ ait. Qui non est merum aidu̾sum me ẽ. ⁊ qui
mecũ non colligit: spargit. Et foris ergo furat a¬

Expanded text:
nequaquam ad columbam unicam pertinentes, possunt tamen accipere et habere et dare Baptismi sanctitatem, nullo modo sua perversitate violatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris admonemur; utquid tribuimus haereticis aliena? utquid dicimus eorum esse quod Christi est; ac non potius in eis et Imperatoris nostri signa cognoscimus, et desertorum facta emendamus? Quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui intus intus sunt . contra ecclesiam faciunt male uiuendo et in suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur nec operari quae Christi sunt sed foris esse prohibentur, qut sanentur vel corripimus, vel arguimus, vel hortamur. Nam et ille foris erat, qui cum discipulis non sequod dominus ne prohiberetur ammonuit, quamuis utique in quo saucius erat curandus esset illis uerbis domini ubi ait:quinon est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. et foris ergo fiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
uitas quͣto ꝑiculosior est ⁊ tortuosior: tanto ĩstã¬
cius ⁊ oꝑosius corrigenda ẽ. Nec ideo tamen
si quid h̃t integrum. p̾sertun nõ suũ s dei ꝓꝑtͥ
euis prauitatem uł nullum putandum ẽ uł eo¬
dem uituꝑandum ẽ. uł eius pͣuitati tͥbuendum.
ac nõ illuis largitati. qui etiam fornicanti a se a¬
nime ⁊ eiuti post amatores suos dedit panem
siuum ⁊ uinum suum. ⁊ oleum siuimaiuł alimen¬
ta uł ornamenta que nͨ a se ipã. is ab eius ama¬
torib ei sunt. S ab illo qui eam miserans U̾ꝙ
uoluit ad quem redeat ammonere. ¶Nun¬
quid potest inquid ius bapm̃i ẽẽ maior aut po¬
tior. imͣ confessio qmͣ passio. ut quis corã hoĩ¬
bus xpm̃ confiteatur ⁊ sangume suo baptiret
Et tam̃ inquid neq ħ baptisina h̾etico ꝓdest
si qmͣuis xpm̃ confessus extͣ eccłiam fuit eccis.

Expanded text:
auitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instanauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen si quid habet integrum praesertim non suum sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? et tamen, inquit, neque hoc baptisma haeretico prodest, s
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie catholice cõmunionem. Alium uero ħ idem
sentire. s in catholica baꝑtizari. existimantem
ipam̃ eẽ cathosicam fidem. Istum non dũ dico here
ticum nisi manifestata sibi doctrina catholice fid̾i
resist̾e malu̾it: ⁊ illud quod tenebat eleg̾it. Mdo
anteqmͣ fiat: manfestum est illum esd̾ foris bap¬
tizatus est ẽẽ peiorem. Itaq m ħ sola falla opmni¬
o: in illo aũt etiam ip̃a diuisio corrigenda ẽ: S
in nentro ipõrum sacͣmenti u̾itas repetende ¶O¬
si quisqmͣ idem sentiat quod illi. ⁊ ẽẽ h̾esem noue¬
rit ab unitate catholica seꝑatam. U̾ ħ docetur et
discit᷑. S alicuiꝰ seculares emolumẽti causa ĩ ca¬
tholica unitate baptizari uolu̾it. uł mea baptira¬
tus ꝓpter ħ inde exire nolu̾it: uon solum seꝑat᷑
hñdus est. uerum etiam tanto sceleratus qnͣto
magis errori ħesis ⁊ diuisioni unitatis faslatiam
simulationis adiungit. Quiͣ ob̾rem cuiꝰq hoĩs pͣ¬

Expanded text:
ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo tum etiam foris in errore asiquo consti¬
tutus. uero tamen sacͣmento foris baptiratus ec
clesie redditur unitatr sicut false fidei uera succe¬
dit: non sic potest etiam uero baptismo uerus
quod eorum malum est corrigatur. nõ qd̾ dei boñ
est: repetatur. ¶ Dicit aliquis. Nichil ne ergo
int̾est si duo merrore pari atq malitia constitu¬
ti sunt: nͨ uita ⁊ corde mutato. alius eorũ foris
forralus intus baptrretur: Fateor int̾esse. Ille
enim prior est qui etiam foris baptizatur: S eo
nłtm nͨ ꝑuum masum. Si tam̃ ille quiintꝰ lap¬
tizatur non ꝓpt̾ asiquod t̾r̾enim. aut tempale
iitus ẽẽ uoluit: s ed̾ unitatem eccłie totororbe
disfuse. scismatum concisionib p̾tusit. Aliocͥ
etiam ipẽ c nit̾ illos qui foris sunt deputandus
est. ¶ Constituamꝰ ergo duos aliquos isto mo¬
to. Unũ eorum u̾bi gr̃a id sentire de xp̃õ. qd̃ foti¬
nus opmatus est: ⁊ in eius ħesi op baptizatus exͣ

Expanded text:
et ideo cum etiam foris in errore aliquo constiet ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eonullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terreintus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra
Abbreviated transcription (Latin):
matis ludificarentur irrident ⁊ detestantes at
confctentes abiciunt. Nec tam̃ ideo non aite¬
pisse baptismũ existimantur. aut talem lapm̃
accepisse diciuitur. qualis fuit error ipõꝵ. S
in eis ⁊ sacͣmenti integritas honoratur ⁊ m̃tis
uanitas emendat᷑. etiam si confirmata ⁊ for¬
tasse multis contentionib defensa casuerat. Q¬
ꝓpt etiam ħeticus qui ꝑspicue foris est si laptis¬
mũ illic euuͣgłitum accepit. non talem utiq bap¬
tismum accepit: quali errore cetatur. Et ꝓꝑt̾ea
si resipiscens uiderit relinquendum ẽẽ qd̃ ma¬
le tenuerat. non simul relinquend̾ est bonũ qd̾
acceꝑat. Nec quia error illius imꝓbandus ẽ:
ꝓp̃ea in illo xp̃i baptismus exsufflendus ẽ. Iam
enmi ex hiis quos intus contigit de deo falsa o¬
pmantes baptizafi satis elutet bap discnendã
ẽẽ salmenti u̾itatem a male credentis errore. qmͣ¬
uis utrumq in uno homine ualeat inueniri

Expanded text:
matis ludificarentur, inridentes et detestantes adque matis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est bonum quod acceperat, nec quia error illius inprobandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his, quos intus contingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam amenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri,
Abbreviated transcription (Latin):
qui accedit ad baptismum xp̃i aꝑte blasphemat
patrem xpĩ. s aliud qͣm u̾itas habet de patre xͥ¬
xp̃i sentiendo. blasphemare cõuincitur. Iam sa¬
tis ostendimus ad suptismũ qui uͥbis euuͣgłiciᷤᷤ
consecͣtur non ꝑtin̾e cuiꝰqmͣ uł dantis uł actipi¬
entis errorem siue de patre siue de filio siue de
spũ sancto alit̾ sentiat qmͣ doctrina celestis in¬
enim carnałes ⁊ animales etiam intus baptizã¬
tur. cum aꝑte dicat apłus. Animalis aũt lo
non ꝓcipit que funt sp̃c dei. Et ꝑceptoiam baꝑ¬
tusmo dicit eos adhuc animales eẽ Sed̾m
sensum aũt carnalem nõ pot̾ nͥ carnasit̾ de deo
saꝑe: anima corꝑeis sensib dedita. Unde mł̾ti
post baptismum ꝓficientes ⁊ maxime qui in¬
ẜantes uł pui baptirati sunt. qnͣto magis eoꝵ
intellectus serenatur ⁊ illuminat᷑ dum int̾ior
homo renonatur de die in diem pͥores suas opi¬
moues quas de deo habebant. cum suis phantas¬

Expanded text:
qui accedit ad baptismum Christi aperte blasphemat qui accedit ad baptismum Christi aperte blasphemat patrem Christi, sed aliud quam ueritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientispiritu sancto aliter sentiat quam doctrina cenim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei, et percepto iam baptismo dicit eos adhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantas
Abbreviated transcription (Latin):
Nn quis aũt mundau̾it semet ipm̃ ab istius modi.
eat uas in honorem scĩficatum utile dnõ ad omne
opus bonum semꝑ ꝑatum. Quomꝰ aũt se ab eiꝰ¬
m ddi quisquis mũdare debeat paulo suꝑuis osten¬
dit dicens. Recedat ab miquitate om̃is qui no¬
minat nom̃ dĩ ne audeat in fine cum palea sũ
que antea de ꝑa area uolauit. siue que in ultuno
sepanda est. Recedite a me qui oꝑamini miqui¬
tatem. ¶nde apparet quidem sicut dicit cypͥamiᷤᷤ
non ea statim suscipienda ⁊ assumenda q̃ iactan¬
tur in xp̃i nomine: S que g̾untur in xp̃i uita¬
te. S nori utiq in xp̃i u̾itate g̾itur fundos insi¬
diosis fraudib raꝑe usuris multipłicantib fe¬
nꝰ aug̾e. scło uͥbis solis renũtiare. que omĩa ⁊
intus geri satis ẏdoneus testis ipe declarat. Iani
uero quod młtis u̾bis ꝓsequitur non posse ĩ xͨ
baptizari eos qui patrem xp̃i blasphemant. cũ
eos errore błasphemare manifm̾ sit. non enim

Expanded text:
 quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum. quomodo autem se ab eiusmodi quisque mundare debeat, paulo superius ostendit dicens: recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini, ne audiat in fine cum palea, siue quae ante de area uolauit siue quae in ultimo separanda est: recedite a me qui operamini iniquitatem. unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim suscipienda et adsumenda quae iactantur in Christi nomine, sed quae geruntur in Christi ueritate. sed non utique in Christi ueritate geritur fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere, saeculo uerbis solis renuntiare. quae omnia etiam intus geri satis idoneus testis ipse declarat. am uero quod multis uerbis prosequitur non posse in Christo baptizari eos qui patrem Christi blasphemant, cum eos errore blasphemare manifestum sit — non enim
Abbreviated transcription (Latin):
in reguum celorum. ⁊p̃e etiam dixit. Nisi hunda¬
uerit iusticia ur̃a plusqmͣ scribaꝵ ⁊ phiseorum:
non intrabitis in regnum celorum. Namq ne
secura eẽt iusticia tathecumiui dcm̃ est. Nisi qͥs
renatus fult ex aqua ⁊ spũ: non intrabit in regñ

Expanded text:
in regnum caelorum, ipse etiam dixit: nisi abundain regnum caelorum, ipse etiam dixit: nisi abundauerit iustitia uestra plus quam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. namque ne secura esset iustitia catechumeni, dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit