comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt haereses & scismata: quiaid quod
in eis xp̃i est ald probatur : Quodautem ipsorũ est
improbatur: magis enim qui hanc legem
re baptiz anditenuerunt : inplura frusta cor¬
qisunt: Iamuero cumdicit episcopum docibi¬
lemeẽ debere: & adiungit. Docibilis autẽ ille :
quiest addiscendi patientiã lenis & mitis:
O post& enimepisco pas nontantũ docere sea
& discere quia &ille melius doc& qui cotidie
crescit & proficit discendo meliora: hisutiq
uerbis satis indicat uirscs. & piacaritate prae¬
diturnoneẽ m&uendũ sic eius epistolas lege¬
re : utsi quid postea pluribus & diuturniob
inquisitionib: compestũ ecclesia confirmaus
non ambigam: Quia sicut multa eranł quȩ
doctus er prianus docer&. sic erat & aliquio
quode prianus docibilis discer&, quod au¬
tem nosammon& ait ad fontẽ recurran
id est ada postolicã traditionem & indecGialẽ
inuostia tempora dirigamus optimue est d

Expanded text:
uerunt haereses et schismata, quia id quod uerunt haereses et schismata, quia id quod in eis Christi est adprobatur, quod autem ipsorum est inprobatur. magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilem esse debere et adiungit: docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate praeditus non esse metuendum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribus et diuturnioribus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non ambigamus, quia, sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. quod autem nos ammonet, ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et
Abbreviated transcription (Latin):
nare filiosdĩ siautẽ quaeritur utrũ spiritalit̃ na¬
tus sit quibaptisinũ xp̃i apudhaer&icosaccepit
ta quaeri porest utrũ spiritaliter natussit qui
baptis mũxp̃i ñ ad dm̃ ueraci corde conuersus in
eatholica accepit: uec tamen ideobaptis mũ nonac¬
cepit: Iamilla quae instephanũ irritatur effu¬
dit retractare nolo quia & nonopus est. Eadẽ
quippe ipsa dicuntur quaeiam satis discur¬
sasunt & ea praeterire melius est : quae
periculũ ꝑniciosȩ dissensionis habuerunt:
stephunus autẽ &iam abstinendos putauert:
quide suscipiendis haer&icis priscam consu&u¬
linem conuellere conarentur : iste aute questi¬
onis ipsus difficultate permotur & scĩs
caritatis uisceribus largissime preditusinuni¬
tate cu meis manendũ quid quersa sentirent:
Itaquã uis cominotius. sedta men fraterne in¬
dign&ur. uicittamen pax xp̃i in cordib: eorũ.
utintali discepͣtione. nullũ intereosmalũ schis¬
matisorer&ur: Non autẽ hincuberius ecre¬

Expanded text:
are filios dei. sicut autem quaeritur, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi aput haereticos accepit, ita quaeri potest, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi non ad deum ueraci corde conuersus in catholica accepit, nec tamen ideo baptismum non accepit. Iam illa quae in Stephanum inritatus effudit retractare nolo, quia et non opus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus enim etiam abstinendos putauerat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem conuellere conarentur, iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus et sanctis caritatis uisceribus largissime praeditus in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita quamuis commotius sed tamen fraterne indignetur, uicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oreretur. non autem hinc uberius excre
Abbreviated transcription (Latin):
onis suf fragantur: posuit enim ex euangelio
testimonium quod natum ÷ de carne caro
matici: Omnia quȩ cumq faciunt carnaliar
morauit iste ex secutus : quoniã quicumque
hec faciunt regnum dĩ non hereditabunt
deunde adiecit & dixiti condemnat itaq aposco¬
los cumomnibus malis & quidiuisionem faciunt hoc
÷schis imaticos & her&i cos bene qđ en umerans
opera carnis int̃ q & hereses sunt inuenit
& dix̃ simul omnia dami nantem apostolum: In¬
terrog&ergo ipsum scm̃ crprianum & audiatab
eo quam multi &iam intus secundum opera ma¬
la carnis uiuunt q: cum heresib: damnata postł
& tamen baptiz ant & baptizantur: Curergo soli
her&i dicuntur baptismum hahere non posse
quem habent socii damnationis ipsorum: anuari¬
usalambese dixit: secundum scripturarum scarum
auctoritatem decerno her&icosom̃s bapti ⁊ andos
sic inecdȩsiã scam̃ ammittendos huiores pond&ur

Expanded text:
oni suffragantur, posuit enim ex euangelio oni suffragantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum est de carne caro matici omnia quaecumque faciunt carnalia sunt morauit, iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt regnum dei non heredi tabu ni. deinde adiecit et dixit: condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diu-isionem faciunt, hoc est schismaticos et haereticos. bene quod enumerans opera carnis, inter quae et haereses sunt, inuenit et dixit simul omnia damnantem apostolum. interroget ergo ipse sanctum Cyprianum et audiat ab eo, quam multi etiam intus secundum opera mala carnis uiuunt, quae cum haeresibus damnat apostolus, et tamen baptizant et baptizantur. cur ergo soli haeretici dicuntur baptismum habere non posse, quem habent socii damnationis ipsorum? Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptixandos et sic in ecclesiam sanctam admittendos. Huic respondetur
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur: oms quis eculo uerbis &iam non factis
renuntiant: nonutiq despu sed exaqua solanas¬
cuntur: quitamen & intus teste ci prianosunt:
necesse ÷ enim ut unum deduobus concedatur
aut illiqui fallaciter seculo renuntiant nascun¬
tur despũ quamius ad ꝑnitiem non ad salutem
atque ita possunt & her&dicua in si illud quod
am adhoc ual& ut fallaciter seculo renuntian¬
tes non nascantur despũ: & potest quis. baptiz¬
ria qua & non nasci despũ & frustranẽ mersi¬
anus ait : neq sps sine aqua operari potest nos
aquasine spũ Iamuero & alibi sepe dictum est
quomodo fieripossit ut habeant communiter
unum baptisma. quiecclesiam non habentunos
sicut fieri potest in ipsec intus ecclȩsia ut nonls¬
beant unum spm̃ scĩ periustitiam & in mun¬
diperauaritiam : &tamen habeant unum ba¬
tis masicenimidictum est. unum corpus i
est ecdesia sicut unus sp̃s &unum baptis ms
iam c&era que dixit nostrȩ potius asdseri¬

Expanded text:
qui saeculo verbis et non factis renuntiant, non utique de Spiritu, sed ex aqua sola nascuntur: qui tamen et intus teste Cypriano sunt. Necesse est enim ut unum de duobus concedatur: aut illi qui fallaciter saeculo renuntiant, nascuntur de Spiritu, quamvis ad perniciem, non ad salutem, atque ita possunt et haeretici: aut si illud quod am ad hoc ualet, ut fallaciter saeculo renuntiantes non nascantur de spiritu, potest quis baptizari aqua et non nasci de spiritu et frustra Nemesianus ait: neque spiritus sine aqua operari potest nec aqua sine spiritu. iam uero et alibi saepe dictum est, quomodo fieri possit, ut habeant communiter unum. baptisma qui ecclesiam non habent unam, sicut fieri potest in ipsa intus ecclesia, ut non habeant unum spiritum sancti per iustitiam et inmundi per auaritiam et tamen habeant unum baptisma. sic enim dictum est unum corpus id est ecclesia, sicut unus spiritus et unum baptisma. iam cetera quae dixit nostrae potius adserti
Abbreviated transcription (Latin):
ppprianum hoctenebat ecclesico Curdenne
toteius college in concilio dixeruntorationẽ
& ueritatem consu&udini prȩponen dere dẽ
non potius dicerunt eos qui aliud facere uel¬
lent& contra ueritatem & contra consueu¬
dinem facere Deremis sioneudiuera peoss¬
tonem utrumꝰ baptis mum apud hes aoco fisi¬
er quid inilu uiderocur Ianinalio uole ia

Expanded text:
Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius dixerunt eos, qui aliud facere uellent, et contra ueritatem et contra consuetudinem facere? De remissione autem peccatorum, utrum per baptismum aput haereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uol
Abbreviated transcription (Latin):
moriȩ uiro conuenientes epis copi plurimi
hoc statuerunt. proinde ab ipso agrippino
res noua facta est : quomodo autem dicat
atque ex inde in hodiernum totmilia here¬
ticorum in prouinciis nr̃is ad ecclesiam con¬
uersi nonas pernati sunt. neque cunctati
mmo & rationa biliter & libenter amplexi
sint ut lauacri uitalis & salutaris baptisini
gratiam consequerentur : Non uideo mis
forte hocdicat ex inde in hodiernun qusa
nulla deiuls ex quo in ecclesia ꝑagrippinicon¬
cilium baptizati sunt quȩstio alicuiupecom¬
municationis exorta est. Caerum si perma¬
nebat ab agrippino usque ad eyprianum con¬
sueudo baptigandi abhȩr&icis uenientes ut
quid facta sunt acrpriano dehac re concilia
ut quid eidem iubaiano dicit nonse remiuo¬
uam facere aut repentinam sed abcegrippino
constitutam Cur enim iubaianus denouitate
turbecr&ur ut eum peraueturitatem eegrip¬
pini sanari oporter& si abagrippino usenad

Expanded text:
moriae uiro conuenientes episcopi plurimi moriae uiro conuenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. proinde ab ipso Agrippino res noua facta est. quomodo autem dicat: adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illis, ex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est. ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt a Cypriano de hac re concilia? ut quid eidem Iubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrippino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
runt & cum discederent cobstulerunt
Cat holica uero propterea non deb& ite¬
rare baptismum quiapud her& icosda¬
tus est neiudicare uideatur ipsorum es¬
ses quodxpĩ est Aut eos non habese quod
intus cum acceperint amittere uuque
foras exeundo nonpossent hocenim &i¬
tem ipse crprianus cum c&leris statuit
utsi abhȩresibus redirent adecclesiam
quicum que in ea fuerant baptiz xerip
iam per becptismũ sed ꝑpenitentiã recips¬
rentur: Vnde constat eos non posse amitte¬
re recedentes quod non recipiunt remean¬
tes: Non autem sicut herȩsis ipsorum est sicut
error ipsorum est sicut sccgrilegium dis¬
sensionis ipsorum est. sic &iam bcptismus
la ipsorum malac. quando redeunt corri¬
guntur. In eo quod ipsorum non est illa ag¬
noscendus est . cuius est: Ideo autem non se.
nouam aut repentinam rem statuis se be¬
atus crprianus ostendit : quia sub a grippino
fieri iam coeperat. Annisunt inquid multi
& longa a&as ex quo sub agrippino bone me¬

Expanded text:
runt et cum discederent abstulerunt. runt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare uideatur ipsorum esse quod Christi est aut eos non habere, quod intus cum acciperent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per baptismum sed per paenitentiam reciperentur. unde constat eos non posse amittere recedentes quod non recipiunt remeantes. non autem, sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut sacrilegium dissensionis ipsorum est, sic etiam baptismusla ipsorum mala quando redeunt corriguntur, in eo quod ipsorum non est ille agnoscendus est cuius est. Ideo autem non se nouam aut repentinam rem statuisse beatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri iam coeperat. anni sunt, inquit, multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae me
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ad scclutem bene utentium siue ad
perniciem male utentium : Anuero solis
uel &iam lucernae lux cumpercenosa dif¬
funditur nihil inde sordium contrahit: &
bceptismus xp̃i potest cuius quam scelerib
inquinari sienim adipsacsres uisibiles
quibus sacramenta tra etantur animum
cunferamus quis nesciat eas esse corrup¬
tibiles siautem ad id quodperillas agitur
quis non uide at non posse corrumpi quam¬
uis homines perquos cegitur prosuis morib
uel prȩmia percipiant ł poenas luant: Recte
autem non mouit crprianum. quod scripsit
iubaianus nouatianensis rebaptizare eos
quiadse excatholica uenireNt neque enim
quid quid her&ici ꝑuerse fuerint imita¬
ti propterea faciendum a catholicisnion
est quia illi similiter faciunt : sed aliud
est cur her &icirebaptizare nondebe¬
ant aliud curcatholica: hȩr&ici enim
nec si in catholica faciendum ess& facere
deberent : quia hoc in catholicis nones se
dicunt quod ipsi cum ibi essent accepe¬

Expanded text:
siue ad salutem bene utentium siue ad siue ad salutem bene utentium siue ad perniciem male utentium. an uero solis uel etiam lucernae lux, cum per caenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cuiusquam sceleribus inquinari? si enim ad ipsas res uisibiles quibus sacramenta tractantur animum conferamus, quis nesciat eas esse corruptibiles? si autem ad id quod per illas agitur, quis non uideat non posse corrumpi, quamuis homines per quos agitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent accepe
Abbreviated transcription (Latin):
sie quia eis inlicite utuntur ponhersuci sor¬
lum sed &iccm omnes iniqui &impu sedta¬
men illi cornigendi aut puniend illa ue¬
po aguoscenda & ueneranda sunt Nuditsa¬
ne debacre nonunum sedduo ł amplius
facta uesse concilia sed tamen africana: Nã &
in quodam septuaginta & unum episcopas fu¬
isse commemorat ⁊ quorum omnium aucto¬
ritati uniuersȩ ecclesiȩ cum longe pluribus
episconis toto orbe diffusȩ. auctoritatem non
dubitamus cum ipsius crpriani pace prȩponere:
cuius uniuerse ecclesiȩ in euulsibile membrũ
seesse gaudebat on est autem aqua profana
& codultera superquam dĩ nomen inuocatur
& tam si a profanis & adulteris in uoc&ur: quia
nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulte¬
rum est baptismus uero xp̃i uerbis euan¬
gelicis consecratus & percdulteros & inadul¬
teris sõs est : quamuis illi sint ipudici & im¬
mundi: quia ipsa eius scĩtitas pollui non potest :¬
& sacramento suo diuina uirtus cdsistit

Expanded text:
ecclesiae, quia eis inlicite utuntur non haeretici soecclesiae, quia eis inlicite utuntur non haeretici solum sed etiam omnes iniqui et impii. sed tamen illi corrigendi aut puniendi, illa uero agnoscenda et ueneranda sunt. Dicit sane de hac re non unum, sed duo uel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae ineuulsibile membrum se esse gaudebat. Non est autem aqua profana et adultera super quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum est. baptismus uero Christi uerbis euangelicis consecratus et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundi, quia ipsa eius sanctitas pollui non potest et sacramento suo diuina uirtus adsistit
Abbreviated transcription (Latin):
illã frustra fuisse. Institutamatque ro
boratam : & uigilantius &iam pystas disputatio¬
nes tanti sacramenti. saluberrimam obseruati¬
onem in ecdesia catholica non potuisse muta¬
ris sed  conciliorum &iam maiore robore
confirmatam religio sissime custo diriꝰ scri¬
bit ergo adiubaianum crprianus deher&i¬
corumꝰ baptismo quiuidentur ei foris positi ex
tra ecclesiam constituti uindicare sibirem. nec
iuris sui n& potestatis: quod nos in quiđ nec ra¬
tum possumus nec legitimum putare : quando
hoc apudeos esse const& inlicitum: uec nosab¬
nuimus eum qui apud hȩr&icos ł in aliquo sehus¬
iccte extra communione ecclȩsiȩ baptizat᷑.
nonei prodesse : inquantum hȩr&icorum &
schismaticorum peruersitati consenuertec
illos quibaptigant quamuis ipsum & uerumm
dent bccptismi sacramentum : reci tom
facere extra ecdȩsiam colligere & contro
eedesiam sentise : sedccliud est non haberecali¬
quid aliud noniure habere ł in licite usurpas

Expanded text:
illam frustra fuisse institutam , illam frustra fuisse institutam , boratam et uigilantius etiam post istas disputationes tanti sacramenti saluberrimam obseruationem in ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam maiore robore confirmatam religiosissime custodiri. Scribit ergo ad Iubaianum Cyprianus de haereticorum baptismo, qui uidentur ei foris positi et extra ecclesiam constituti uindicare sibi rem nec iuris sui nec potestatis: quod nos, inquit, nec ratum possumus nec legitimum putare, quando hoc aput eos esse constet inlicitum. nec nos abnuimus, cum qui aput haereticos uel in aliquo schismate extra communionem ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum peruersitati consentit, nec illos qui baptizant, quamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recte tamen facere extra ecclesiam colligere et contra ecclesiam sentire. sed aliud est non habere aliquid, aliud non iure habere uel inlicite usurpare.
Abbreviated transcription (Latin):
& ccm mon& nos non fuisse in possibile ut de
baptismo crprianus cliquid aliter secper&
quam ueritas postulabat : quȩ ab ecclesicc & an¬
te illum. & post illum retenta est: si potu¬
it ccliquid &iam p&rus aliter sapere quoq
ueritas non habebat quam paulo apostolo: doc¬
tore didicimus ⁊ item felix abus lacceni dĩx
In hȩr&icis sine ecclesice bacptismo admitꝰ¬
tendis Nemo consu&udinem rationi & ueritati
prȩponatꝰ qquia consu&ud nem ratio & ueritas
semper excludit siratio siueritas optime : sed
hoc mox uidebimus: interim aliam fuisse consũ¬
honoratus atucca dixit: cum xp̃s ueritas st inc¬
gis ueritatẽ quam consu&udinem sequi debe
mus ⁊his omnibus sententiis declaratur non ex¬
tra ecclesiȩ communionem nos esse constitutos.
Donec ueritas quam dicunt huic consu&udini
esse prȩponendam liquidȩ luxerit : si autem
ueritas id a peruerit esse r&inendum. quodilla
consu&udo p̃scripserat : manifestum erit nec

Expanded text:
et admonet nos, non fuisse impossibile ut de et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam ueritas postulabat, quae ab ecclesia et ante illum et post illum retenta est, si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quod ueritas non habebat, quam Paulo apostolo doctore didicimus. Item In haereticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper ehoc mox uidebimus; interim aliam fuisse consueHonoratus agis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus . his omnibus sententiis declaratur non extra ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec ueritas quam dicunt huic consuetudini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id aperuerit esse retinendum quod illa consuetudo praescripserat, manifestum erit nec
Abbreviated transcription (Latin):
contempta ueritaẽprȩ sumit consu&udi¬
nem sequi: Aut circa fratres in uidus est
&malignus quibus ueritas reuelatur:
Aut circa dm̃ ingratus est. cuius inspirati¬
one ecdesic eius instruitur: Utrum ue¬
ritas reuelata sit: mox quȩ remus tamen
celiam fuisse ecclesiȩ consu&udinem:
&iam iste confessus est  dicit & libosus iua¬
gensis: in euangelio dñs egosum inquidue¬
ritas non dixitꝰ egosum consu&udonta¬
que manifestata ueritate cedat consuetu¬
doueritati: plecne quis dubit& udieem co¬
to mani fes tate debere consu& udidebune¬
dere sed de manifestata ueritate uidebimt
uunct comen & iste aliam fuisse consu&udi¬
nem manifestat tem zo simusatarasadiũ
reuelatione facteo ueritatis cedat ertcur
cidebit cessit paulo ueritatẽp̃ dicantir polu
t quidem iste dicere consu&udneanu
sed errorem: uerum tame ne pũdies qura
&e perus q uiprius circum ci debat. cessit pae¬
lo ueritatem prȩdicanti satis indicat quod
aliud &icm debaptismo fieri solebat: si mul

Expanded text:
contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. Dicit et Libosus Uagensis: In euangelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non dixit: ego sum consuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudo ueritati. plane quis dubitet ueritati manifestatae debere consuetudinem cedere? sed de manifestata ueritate uidebimus; nunc tamen et iste aliam fuisse consuetudinem manifestat. IteReuelatione facta ueritatis cedat error cidebat cessit Paulo ueritatem praedicanti. Iuit quidem iste dicere consuetudinem, sed errorem: verumtamen cum dicit, Quia et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul
Abbreviated transcription (Latin):
osexisse declauit exisse: Dicit & apostolus
de quibusdam qui circa ueritatem aberra¬
uerant & fidem quorundam subuerte¬
bant quorum sermo ut cancer secpi¬
ebat : quoscum euitandos esse dicebet
inunatamen domo magna eos fuis sesig¬
nificat sedtam quam uasa in contume¬
liam credo quod nondum foras exierant
aut siiam exierant: quo modo eosdicit
in eadem iagna domocum uasis honora¬
bibus Nisi forte ipsa sacra menranquert
peparatis &iam her&icorum conuentr¬
culis nonmutata suntadunam inagnato
domum dicit omnes sed diuersis meritis
pertinere alios in honorem alios incori¬
rumeliam: sicenim loquituratomorhȩiõ
scribens prosanas autem uerborum no¬
uitate se uita maltum enim ꝓficientadui
piaatem & sermo eorum sicut cancer sei¬
pit exquibus est hrmeneus & fil&us quucil¬
caueritatem aberra uerunt dicentes
resurrectionemiam factam eẽ & fidem

Expanded text:
eos exisse declarauit. dicit et apostolus eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profanas autem uerborum nouitnpietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
cit: mandatum nouum douobis. ut uos
inuicem diligatis & iterum: In hoc scien
omnes quia discipuli mei estis siuos inui¬
cem dilexeritis: quis autem dubit& non
eis solis dictum quitunc pereius carnẽ
uerba presentis audiebant sed & eis qui
nunc per euangelium sedentis incȩlo uer.¬
ba cognoscunt: Ille enim uenit non legem
soluere sed implere : plenitudo autem
legis caritas: qua multum uiguit cypria¬
nus ut debaptis moaliud sentiens non tam̃
dese rer& unitatem & essẽ inuite domi¬
nica radicatum sarmentum fructuosũ
quod &iam ferro passionis purgar& cȩ¬
lestis cgricola ut maiorem fructum
dar&: huius autem fraterne caritatis
inimici. siue aꝑte foris sint siue intus ẽẽ
abamicis sed &iam si occasiones desint cũ
intus uidentur. ab illa in uisibili caritatis
comperge separati sunt : Vnde io hannes dicit:
ex nobis exierunt sed nonerant ex nobis¬
nobiscum: Nonait quod exeundo aliem fac¬
tisunt sed quod alieni erant. propterhoc

Expanded text:
cit: mandatum nouum do uobis, ut uos cit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, sed et eis, qui nunc per euangelium sedentis in caelo uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem soluere, sed implere. plenitudo autem legis caritas, qua multum uiguit Cyprianus, ut de baptismo aliud sentiens non tamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis inimici, siue aperte foris sint siue intus esse ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobisnobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos herdicorum esse baptis mum dicimus
uerbis eucongelicis consecratum conmo¬
t factis eorum &iam quȩ dĩ sunteiseo¬
buere uolumus: quasi ea contaminare po¬
tuerunt Aut propterea sua facere quȩ di
sunt quia ipsi dĩ esse noluerunt: que
÷ illcc mulier cedultera quamosee pro¬
phecc designat. quȩ dixit ibo postamato¬
pres meos qui mihidant pocnes meos &a
quam meam uestes meas & lintecrouna
iecc & uniuersa quȩ mihi condecentu
Pices quidam hoc & deprȩuaricatrice iu¬
deorum gente intellegere sed tamenquo
dios imitantur pseudo xp̃iani hoce nendo
comnes her &ici & schis matici nisi peudo¬
israhelitas Erant enim &ueri is rahelitae sic̃
ipse dñs nathana eli ꝓhib& testimohuun e¬
cens. ecce uere israhelita inquo dolus ponest
quisunt autem uerixp̃ĩaninisi dequibus drĩs
dicit quidiligit me mandata mea custodit
Quid est autem custodire mandata eius ni¬
si indilectione persistere : Vnde &iam di¬

Expanded text:
nos haereticorum esse baptismum dicimus nos haereticorum esse baptismum dicimus uerbis euangelicis consecratum, , commoti factis eorum etiam quae dei sunt eis tribuere uolumus, quasi ea contaminare potuerunt aut propterea sua facere quae dei sunt, quia ipsi dei esse noluerunt?. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat, quae dixit: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et uniuersa quae mihi condecent? licet quidem hoc et de praeuaricatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici et schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli perhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. qui sunt autem ueri christiani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
nisi se tales correxerint si pacientia di
ad pȩnitentiam adducens tempus corri¬
gendi largitur: illi sane qui propterea
dicunt non esse iterandum baptismũ.
quia manus tantum modo imposita est eis.
quos philippus diaconus bepti ar& Ni¬
hil adrem pertinens dicunt absit. utcum
uerum quȩrimus. talibus argumentis uta¬
mur qua propt̃ magis her&icis noncedi¬
mus. si quod habent dexp̃i ecclesicc non esse
dicamus ipsorum Nec propter scelera deser¬
torum imperatoris nr̃i signa nolimus ag
quicquid eius apud aliquem cegnoscimus
Nullo modo ei concedamus ut suum propriũ
es se arbitr&ur: ipsecerte ds̃ ⁊elans. forni¬
canti ase feminȩ infigura p̃uaricatricis
plebis exprobat. & dicit quod ÷ a quȩ ipsius
essent deebet a matoribus siis. & abeedi
rursus accipiebat quȩ non illortni sedip¬
sius erant: Inter adulteram fenuna me
&adulteros ccmatores dona suco tamen
ds teom quoom zelcens iratu agnoseuina

Expanded text:
nisi se tales correxerint, si patientia dei nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumentis utamur. quapropter magis haereticis non cedimus, si, quod habent de Christi ecclesia, non esse dicamus ipsorum nec propter scelera desertorum imperatoris nostri signa nolimus agnlans est, quidquid eius aput aliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus, ut suum proprium esse arbitretur. ipse certe deus zelans fornicanti a se feminae in figura praeuaricatricis plebis «xprobrat et dicit, quod ea quae ipsius essent dabat amatoribus suis et ab eis rursus accipiebat quae non illorum, sed ipsius erant. inter adulteram feminam et adulteros amatores dona sua tamen deus tamquam zelans iratus agnoscit. et
Abbreviated transcription (Latin):
rum nonturpilucrum tales tamen ipsi¬
us copriani temporibus baptizabant quos
coepiscopossuos fuisse cum magnogemitu
confit&ur & cum maogna tolerantie mer¬
cede perp&itur rremirsam tamen peq¬
catorum nondabant quȩ per orationes sco¬
rum id est percolumbȩ gemitus datur
quicumq baptig & si ad eius pacem illi
pertinent. quibus datur: Nonenimrap¬
foribus & freneratoribus dicer& dr̃s
sicui dimi seritis peccata dimittentus
illi sicui tenueritis tenebuntur. foris
quidem nec ligari aliquid potest. nec solci
ubi non sit quiaut ligare possit aut soluen
sed soluitur quicum columba fecerit pacẽ e
ligatur quicum columba non hab& pacẽ
siue aperte foris sit. siue in tus esse uideat᷑.
dathan uero & abiron quisibi facrificandi
licentiam usurpare conatisunt contra
unitatem populidĩ. & filii aaron quialie¬
num ignem altari imposuerunt. noui¬
mus quod inpune non fecerint: necnos
talia scelera dicimus inpunita remanere

Expanded text:
rum, non turpilucrum. tales tamen ipsirum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationes sanctorum, id est per columbae gemitus datur, quicumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere
Abbreviated transcription (Latin):
& baptigant & baptigentur: sicut autem istiqͥ
intus cum gemitu tolerantur. quam uis ade¬
andem columbȩ unitatem adillam glorio¬
sam ecdesiam non habentem maculam aut
rugam. aut aliquid huius modi non pertine¬
ant tamen sicorrigantur & se pessimos ad
baptismum accessisse fateantur non rebaptizan¬
tur: sed incipiunt ad columbam pertinere
percuius gemitus peccata soluuntur. Acu¬
ius pace alienati tenebantur sic & qui a¬
pertius forissunt sieadem sacramenta
sumpserunt cum correcti adecclȩsie
ueniunt unitatem: non iterato baptismo.
sed eadem caritatis lege & unitatis uincu¬
lo liberantur: nam si non nisi in ecdesiȩ p̃¬
positis & euangelica lege acdominica ordi¬
natione fundatis. lic& baptizare : numquid
tales erant qui fundos insidiosis fraudibus
rapiebant & usuris multiplicantibus sae¬
nus augebant. Arbitror enim quia illido¬
minaca ordinatione fundati sint. quibus
cum formam dar& a postolusait. Nonaua¬

Expanded text:
et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu tolerantur, quamuis ad eandem columbae unitatem et ad illam gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et se pessimos ad baptismum accessisse fateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem sacramenta sumpserunt, cum correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non aua
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcolumbȩ gemitus poterunt adiuuareisi¬
cut nec intus positum porsunt si aduersum
se ipse peruitam pessimam teneat debita
peccatorum Non solum si peraccipitrem sed
&iam si peripsius columbȩ pium ministe¬
rium baptig&ur sicut misitme inquid pa¬
ter & ego mitto uos: hoccum dixiss& inspira¬
uit & ait illis: Accipite spm̃ scm̃ sicuius re¬
miseritis peccata remittentur illi. sicuius te¬
nueritis tenebuntur illi: Ergo siperso¬
nam ge rebant ecclesiȩ & siceis hoc dictũ esi
tamquam ipsi ecdesiȩ dicer&ur. Paxecele¬
sie dimittit peccata &abecdesiae pace ali¬
e nacioten& peccata : Non secundum arbitri¬
um hominum sed secundum arbitrium
dĩ & orationes scõrum spiritalium. quiom¬
nia iudicant Ipsi autem anemine diiudican
unitatis in solis bonis esttiam spiritalibus ł
ad spiritalia concordi oboedientia proficien¬
tibus : In malis autem non est. siue foris tumul¬
tuentur. siue intus cum gemitu tolereNTur.

Expanded text:
cae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantunitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ergo baptigant qui fundos insidi¬
osis fraudibus rapiebant. &usuris multi¬
plicantibus foenus augebant. si sola illa colũ¬
ba idest illa unitas quȩ nisi in bonis intellegi
non potest simplex & casta & perfectabap¬
tigat. An forte perorationes scõrum spi¬
ritalium. qui sunt in ecclesia tam quam percolũ¬
be creberrimum gemitum magnum gerit᷑
sacramentum & occulta dispensatio miseri¬
cordiȩ dĩ ut eorum &iam peccata soluantur. qui
non percolumbam sed peraccipitrem baptizan¬
tur si ad illud sac ramentum cum pace catho¬
lice unitatis accedunts quod siita est cur noner¬
go per eorum orationes cumquisq ab beresi
aut schis mate ad pacem catholicam uenitꝰ peccata
soluuntur : sacramenti autem integritas ubiq
cognoscitur sed ad peccatorum illam in reuo¬
cabilem remissionem extraunitatem ecclȩ¬
siȩ non ualebit Nec inhȩresi autshis mnate con¬
stitutum scõrum orationes idest illius uni¬

Expanded text:
quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiquomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, si sola illa columba, id est illa unitas quae nisi in bonis intellegi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? an forte per orationes sanctorum spiritalium, qui sunt in ecclesia, tamquam per columbae creberrimum gemitum magnum geritur sacramentum et occulta dispensatio misericordiae dei, ut eorum etiam peccata soluantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud sacramentum cum pace catholicae unitatis accedunt? quod si ita est, cur non ergo per eorum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius uni
Abbreviated transcription (Latin):
ppni babere non possunt sicita si uoĩ cepde
caritis decorde puro & econscientia bonĩ & fide
non ficta quod lib& her&ici & schis maticiac¬
cipiant caritas quȩ operit multitudinem
peccatorum proprium donum est catholi¬
cȩunitatis & pacis Nec eius in omnibus qui
om̃s sunt
aneeiur sicut suo loco uidebimus: pra&
ipsam tamen esse illa caritas non potest
sine qua c&era &iam siagnosci & ad proba¬
ripossunt. prodesse tamen & liberare ñ
possunt: manus autem impositio non sicut
baptismus rep&i non potest quidest enim
aliud nisi oratio super hominem Nam quod
intrpounitatis p&ro dñs dedit potestatem
ut id soluer&ur interris. quod ille soluis s&
manifestum est quod illa unitas. &iam u¬
na columba ꝑfecta sit dicta : numquid ergo
ad eandem columbam pertinent om̃s auari
dequibus in eadem catholica grauiter idem
crprianus ingemuit: Nam utopinor. rapto¬
res non columbȩ sed accipitres dicipos sunt

Expanded text:
boni habere non possunt, sicut est finis praecepti boni habere non possunt, sicut est finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. manus autem inpositio non sicut baptismus repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super hominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandem columbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suum ut ardeant nihileis prodest:
Non autem habent di caritatem quieclesiȩ
non diligunt unitatem : Acperhoc recte intel¬
miraculis attestantibus permanus impositi¬
sie primordia dilatandec: quis enim nunehos
e pectat ut hi quibus manus ad accipiendum
spm̃ scm̃ inponitur repente incipiant lire¬
quis loqui sed in uisibiliter & latenter in tel¬
legitur propter uinculum pacis eoruni cora¬
đrbus diuina caritas inspirari : ut possintd¬
cere quõ caritasdi diffusa est in cordib nris
operationes sunt sp̃sscĩ quas idem a postolus
oum quodam loco quantum fes sicense obinia¬
uest cominemoras s& ita conclusit : ominia
uutem hec operatur unus atque idem spsduo
dens ꝓropria unicuiq prout uult unergo
diusdnsacramentum quod haberȩ diam simõn
magus potuit aliud operatio sp̃squȩ in malis
aua haminibus fieri sol& sicut saulhabun
ꝓph&i ami aliud operatio eiusdem sps quarints

Expanded text:
corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Non autem habent Dei charitatem, qui Ecclesiae non diligunt unitatem: ac per hoc recte intelsibilibus miraculis attestantibus per manus impositisiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut ii quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? sed invisibiliter et latenter intelligitur propter vinculum pacis eorum cordibus divina charitas inspirari, ut possint dicere, Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nostris operationes sunt Spiritus sancti, quas Apostolus quum quodam loco, quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conclusit: Omnia autem haec operatur unus atque iddiuidens propria unicuique prout uult. cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon magus potuit, aliud operatio spiritus, quae in malis etiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam, aliud operatio eiusdem spiritus, quam nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid qui contristant me p̃uolent᷑ plagamea soli¬
dec est unde sanabor dum fit facta est mihi
sicut aqua mendax non habeus fidem. sifi¬
gurate atque allegorica locutione profe¬
tiȩ nusquam poner&ur aquenisi que bcp¬
tismum significar& laborcremus quȩre¬
re. quidsibi uelint hȩc uerba hieremi¬
e nunc autem cuma pertissime in apo¬
calippsi exponantur aquȩ propopulis
positȩ Curnon intellegam aquam men¬
dacem. & sine fide populum mendacẽ
acperfidum nescio: sps̃ autem sc̃s quodd
in sola catholica permanus impositionẽ
dari dicitur Nimirum hoc intellegi
maiores nr̃i uoluerunt. quodaposto
bis: ipsa est enim caritas. quam non ha
bent qui ab ecclesie catholicȩ comiunione
precisunt: Ac per hoc &iam si linqͦuis ho¬
minum loquar & angelorum loquantur
si sciant omnia sacramenta & omnem sci¬
entiam & si habeant omnem ꝓph&iam &
omnem fidem ita ut montes transferant &
distribuant omnia p auperibus. & tradant

Expanded text:
ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea soliut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum mendacem ac perfidum nescio. Spiritus autem sanctus quod in sola catholica per manus inpositionem dari dicitur, nimirum hoc intellegi maiores nostri uoluerunt quod apostolbis. ipsa est enim caritas, quam non hbent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt: ac per hoc etiamsi linguis hominum et Angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habeant omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferant, et distribuant omnia sua pauperibus, et tradant
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ Numquid tamen ideo non integrum
sacramentum accipiunt: Aut num quid ideo
si profecerint &opinionum carnalium ua¬
nitatem emendauer int denuo quid accepe¬
rant rep&endum est accipit quisq secundũ
fidem suam sed quantum capit gubernandẽ
ille miscricor dicc dĩ: dequa pręsumens idẽ
cepostolus dicit siquid aliter secpitis id quoq
uobis ds̃ reuelebit: laqueitamen her&icos¬
rum & schismaticorum propterea carnalib
nimium perniciosi sunt : quia ipse ꝓuectus
eorum inter cluditur. confirmata sententi¬
auanitatis aduersus catholicam ueritatem
& confirmata animositate dissensionis adues¬
sus catholicam pacem: sacramenta tamen siea¬
dem sunt ubiq sunt integra &iam si praue
intelleguntur & discordiose tractantur sieut
scriptura ipsius euangelii si eadem ipsa est ubiq
integra est &iam siinnumerabili falsarũ opinio¬
nũ iarstate asferatur: Nam quod ait hieremias

Expanded text:
spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum accipiunt aut numquid ideo., si profecerint et opinionum carnalium uanitatem emendauerint, denuo quod acceperant repetendum est? accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordiose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias:
Abbreviated transcription (Latin):
hecb&ur : & incexime caritas pacis. sine qua
c&era prodesse nonpossunt: sed tamencũ
ad sunt non quasi desint tradenda sunt. sed
ut fructuose & non perniciose hebeantur.
per ipsum uinculum pacis &eminentiam
caritatis agendum est: Quamobrem sie¬
uangelicis uerbis in nomine patris & filui
& sps scĩ marcion baptismum consecre¬
bat : integrum erat sacramentum : Quamuis
eius fides sub eisdem uerbis celiud opinan¬
tis. Quam catholica ueritas doc& non esset
integra. sed fubulosis facsitatibus in qui¬
natac: nam subisdem uerbis id est in no¬
mine patris & filii & sp̃s scĩ. Nonsolum
marcion aut ualentinus autarrius aut
eunomius. sed ipsi carnales paruoli
ecclesiȩ. quibus dicebcat aepostolus. non po¬
tui loquiuo e uacsi spiriteclibus sed quacsi car¬
ncclibus si possent diligenter singuluinter¬
rogecri totdiuersitates opinut ionum fos¬
tassis quod homines numerarentur.
Animelis enim homo non percipit̃ que sunt

Expanded text:
habetur et maxime caritas pacis, sine qua habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nomine patris et filii et spiritus sancti, non solum Marcion aut Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
arrepta fide catholica illud ex animo respuat
Numquid si hoc confessus fuerit denuo bas¬
tipundus est aut si ante quã discat & confite¬
atur hoc sentire inueniatur. & quid abice¬
re debeat quidue credese doceatur mani¬
festumq fiat in ea salsitate fidei baptizatum
fuisse num quid denuo baptis andus est qud
ias quia illa scitas sacramenti uerbis euan¬
gelicis consecrata super eum integra ꝑua¬
nebat sicut eam traditum acceperat quã¬
uis ip̃se in carnalis mentis uanitate constitu¬
tus pecliud cum baptiz ar&ur creders
quamcredere debuirs& quapot matoses¬
tum est fieri posse ut fide ñ integra integrũ
inquam maneat baptismi sacramentum
&t i deo illa quȩ dediuer sorũ her &ieo ruen
uari&late dicuntus adistam quęstionem
Nonpertinent : illud enim in quoque corri¬
gendum est quod ille perquem corrigitur
prauum esse perspexerit. illud sccnandum
est quodegrotat illud dandum est quod non

Expanded text:
arrepta fide catholica illud ex animo respuat, arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditam acceperat, quamuis ipse in carnalis mentis uanitate constitutus aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non