comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirum increpatio dum mẽ¬
tem sibi demonstrat humi¬
exculture debito tirca infru¬
ctuosam arborem fodimus.
post fossionem uero quid di¬
cat audiamus. Et mittam
cophinos stertoris. Quid est
cophinus stercoris nisi memo¬
ria peccatorum. Peccata et¬
enim carnis stercora uocan
est. carnales quosq infetore
luxurie uitam finire. Nos ita¬
q quociens carnalem in entẽ
de suis pctĩs increpamus. qͦtiẽs
ad eius memoriam uitia
ante acta reducimus quasi
infructuose arbor̾ cophinũ
stercoris uersamus. ut ma¬
lorum que egit memoriam
recolat et adcompunctio¬
nis gratiam quasi de fetore
pinguescat. Mittitur ergo
ris. quando prauitatis sue
conscientia tangitur memo¬
ria cogitationis. Curnq se
per penitentiam ad lamen¬
ta mens extitat. cumq ad
bone operationis gratiam
reformat quasi per tactum
stercoris redit ad fetundita¬
tem operis radix cordis. Plan¬
git ꝙ fetisse se meiinit. dis¬
plicet sibi qualem fuisse sere¬

Expanded text:
mirum increpatio dum menmirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantest carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo ris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se re
Abbreviated transcription (Latin):
densatur.⁊ solis radius ad
terram descendere. nequaꝙͣ
permittitur. quia duni so¬
iecti quibꝰ patroni peruersi
peruersa exempla conspici¬
unt. ipsi quoq infructuosi
remauentes ueritatis lumi¬
ne priuantur. Et pressi um¬
bra calorem solis non acci¬
puint quia inde remanent
a deo frigidi. unde in ħ secło
male proteguntur. Sedde
ħ peruerso quolibet et potẽ¬
te pene iam requitio deo ñ
est. Postquam enim se per¬
didit. querendum soluminꝰ
est cur ⁊ alios preunt. unde
bene eiusd̾ uinee dominus di¬
cit. ut quid etiam terram
cccupat: Terram quippe cocu¬
pat qui mentem suam ⁊ ali¬
en as grauat. Terram oocu¬
pat qui locum quem tenet
in bonis operibus non erer¬
cet. s tamen nrm̃ est pro ta¬
libus deprecari. Nam cultor
uinee quid dicat audiamus.
Domine dimitte illam ⁊ ħ
anno usq dum fodiam cir¬
ca illam. Quid est circa ficl̾¬
neam fodere: insi infrugtno¬
sas mentes increpare: Om̃is
quiꝓpe fossa in uno est. et in¬

Expanded text:
densatur, et solis radius ad densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et ni
Abbreviated transcription (Latin):
onis eius miracula conuert̃t.
Quid uero per tultorem ficul¬
nee insi prepositorum ordo
exprimitur. qui dum pressꝰ
eccłie. nimirum donnnce ui¬
nee turam geritur. Huius
enim uinee primus tultor
petrus apłs extitit. hunc no
indigni sequimur. in qnͣtum
pro eruditione nostra docen
cum magtio iam timore au¬
diendum est quod cultori ni¬
nee de infructuosa arbore di¬
citur succide eam. ut quid eti¬
am terrã occupat: unusquis¬
q iuxͣ modum suum inqnͣtũ
locum iite presentis tenet.
si fractum bone operationis
non exhibet uelut infructno¬
sa arbor terram occupat. qr
meo loco inquo ipse est et a¬
lis operandi occasionem ne¬
gat. S in hoc seculo potenᷤ
quilibet si fructum non h̃t¬
bone ꝯperationis etiam impe¬
dimentum prestat ceteris.
quia quitumq sub ipso sunt
exemplo prauitatis illius qͣiͣ
umbra peruersitatis illius p̾¬
muntur. Stat desuper ar¬
bor infructuosa ⁊ subtuis ter¬
Infruatuose arboris desuper

Expanded text:
onis ejus miracula convertunt. onis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docencum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terInfructuosae arboris desuper umbra
Abbreviated transcription (Latin):
inculpam propriam sponte
lapsa. neq fructum seruat o¬
perationis. neq statum recti¬
tudinis. Ad peccandum quip¬
pe ex uoluntate corruens quia
fructum obedientie ferre no¬
luit. statum rectitudims a¬
misit. que ad dei sumlitudiẽ
condita dumi in sua dignita¬
te non perstitit ad quod plã¬
tata uel creata fuerat serua¬
re contempsit. Tercio dominꝰ
uinee ad ficulneam uenit.
quia naturam generis hu¬
mani aute legem. sub lege.
sub gratia. expectando. ammo¬
uenio fructum querens in
ficulnea hac : non inuenio.
Ueuit ante legem quia per
naturalem intellectum ꝙͥ
uusquisq exemplo sii qua¬
liter erga.ꝓximum agere
debuisset innotuit. Uenit
in lege qr precipiendo docuit.
uenit post legem per gratiã
qr pietas sue presentiam exhi¬
bendo moustrauit. Sed tam̃
intribus annis fuictum se
non inuenisse conquoritur.
qr quorumdam pranorimm
mentes nec spiritnalis lex¬
nec naturalis corrigit. nec p̾¬
cepta erudiunt. nec̃ incarnati¬

Expanded text:
in culpam propria sponte in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admosunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
ommnus ac redemptor
uangelium suum aliqͣndo
uerbis loquitur aliquando
rebus. aliquando aliuduer¬
bis aliquando aliud rebus
aliquando autem ħuerbis
qd̾ rebus. duas  enm res
ex euuangelio fratres audi¬
stis ficulneam infructuo¬
sam et mulierem curuam
et utriq rei est pietas impẽ¬
sa. Illud autem dixit per si¬
militudinem istud egit per
ta. Dominus uinee tercio
uenit ad ficulneam. et fru¬
ctum minme inuenit.
mulier que erecta est decem
et ccto annis fuerat turua.
hoc autem decem : ccto an¬
norum nm̾o signatur. ꝙ
tertio dommus uinee ad m¬
unsse perhibetur. Qma igit᷑
premittendo summatim to¬
ta perstriuximus iam perle¬
ctionis ordine singula disse¬
ramus. Arborem fici habebut
quidam plantatam in uinea
sua. et ueiit querens fructũ
in illa et non muenit. Q̾d
arbor fici insi humanam
naturam significat. quid
mulier inclinata nisi ean¬
dem naturam significãtio
demintiat: que et bene plã¬
tata est sicut ficut ⁊ bene
credita est sicut mulier. S

Expanded text:
ominus et Redemptor vangelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per ta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad nisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dum bonis sius exhorta¬
tionibus malitiam de aliens
cordibus auferunt serpentes
tollunt. Et dum pestiferas
suasiones audiunt. s tamẽ
ad ꝯperationem pranam mi¬
mine pertrahuntur morti¬
ferum quidem est qd̃ bibunt
s non eis nocebit. Qui quoti¬
ens prorimos suos in bono
opere infirmari conspitiunt.
dum eis tota uirtute contur¬
runt et eremplo sue operati¬
onis illorum uitam roborãt
qui in propria actione titu¬
bant quid aliud faciunt nisi
super egros mamis imponũt.
ut bene habeant: Que in¬
mirum miracła tanto ma¬
iora sunt quanto sp̃alia tã¬
to maiora sunt. quanto per
ħ non corpora s amme suscitã¬
tur. hec itaq signa fratres
karissimi auctore deo suiul¬
tis uos facitis. Ex ilł enim
exterioribus signns optineri
uita ab hec operantibus ño
ualet. Nam corporalia illa
miracula ostendunt aliqnͣ¬
do sancitatem ñ autem fati¬
unt. Hec uͦ spiritualia que
aguntur mente uirtutem
urte non ostendunt sed fati¬

Expanded text:
qui dum bonis suis exhortaqui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haec itaque signa, fratres charissimi, auctore Deo si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faci
Abbreviated transcription (Latin):
signa non facitis minime cre¬
didistis : sed hec neccessaria in
exordio eccłie fuerunt. Ut em̃
ad fidem cresceret miratulis
fuerat nutrienda. Quia et
nos cum arbusta. plantamus
tam dui eis aquam fumdimuᷤ
quousq ea int̾ra conualuisse
iudeamus. Ac si semel radicem
fixerint irugatio cessabit. Hinc
est ⁊ enim quod paulus dicit.
Lingue in signum sunt non
fidelibus sed infidelibus. An
habemus de his signis atq uͥ¬
tutibus que ad huc sb̾tilius ⁊¬
sicerare delbeamus: S ancta qͥppe
eccłia cotidie sp̃alit̾ facit quod
tunc per apostolos corporaliter
facielut. Nam sacerdotes eius
cum per exortisim gratiam ma¬
num tredentibus imponunt
et habitare malignos spiritꝰ
in eorum mentibus contradi¬
tunt quid aliud factunt insi
demonia eiciunt: fideles qui¬
q qui iam uite ueteris secula¬
ria uerba derelinquunt. San¬
cta autem uisteria insonãt
conditoris fui laudes ⁊ poten¬
tiam quantum preualent
narrant quid aliud faciunt
nsi noiuis lingins loquñt᷑:

Expanded text:
signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritualiter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
Quia redemptor noster tanto
tunc in indicio districtior uentt.
qnͣto nobis aute iuditum mag¬
nam pietatem prerogauit.
ħ itaq uob̾tum fratres agite.
ħ̾ inmente sedula cogitatione
uersate. Quattnus adhue
rerum perturbationibus am¬
mus fluctuet. iam tamen
spei ur̃e anchoram in eterua
patria figite. intentionem
mentis inuera luce solidate
Ecce ad celum ascendisse do¬
seruemus in meditatione ꝙ
credimus. Et si ad huc hic te¬
nemur in infirinitate corꝑis
sequamur tamen eum pas¬
sibus amoris. Non autem
deserit desiderium nostrum
ipse qui dedit ihesus xpistus
dominus nr̃ qui uunt et reg¬
nat cum patre in unitate spi¬
ritus sancti deus. per omina

Expanded text:
quia Redemptor noster tanto quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque nobiscum, fratres, agite, hac in mente sedula cogitatione versate, quamvis adhuc rivum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei nostrae anchoram in aeterna patria figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse crservemus in meditatione quod credimus; etsi adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium nostrum ipse qui dedit, Jesus Christus Dominus noster, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Uemendo quippe ad
redemptionem nostram quoᷤᷤ¬
dami ut ita dixerim saltus
dedit. Ultis fratres karissim
ipsos saltus eius agnoscere:
de celo uenit in uterum. de ut̾o
uenit inpresepe de presepi ue¬
nit ĩcruce de cruce uenit in
sepulcrum. de sepultro rediit
incelum. En ut nos post se¬
turrere faceret. quosdam pro
nobis saltus manifestata
per carnem ueritas dedit.
Quia erultauit ut gigas
ad currendam iuam ut nos
ei ex corde diceremus. Trahe
nie post te. curremus inodotẽ
unguentorum tuorum. Un¬
de fratres lim̃i oportet ut il¬
luc seqͣmur corde uͥ eum corpo¬
re ascendisse credimus. Deside¬
ria terrena fugiamus. nil
nos iam delectet ininstmis
qui patrem habenius incel
Et hoc nobis magnopere pen¬
sandum est. quia is qui pla¬
tidus ascendit terribilis rediet.
Et quod nobis cum mansue¬
tudine precepit. Hoc anobis
distriarone exiget. ⁊ lemo ergo
indulte penitentie tempora
parmpendat nemo turam sui
dum ualet agere neglegat.

Expanded text:
bus. Veniendo quippe ad bus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, saltus dedit. Vultis, fratres charissimi, ipsos ejus saltus agnoscere? De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecurrere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit, quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me, post te curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde, fratres luc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desiderjam nos delectet in infimis, qui Patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit, terribilis redibit, et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui dum valet agere, negligat,
Abbreviated transcription (Latin):
in altum captiuam duxit
captiuitatem. quia corrupti¬
onem nrãm iurtute fue in¬
corrruptionis absorbuit.
dedit uero dona hominibus
quia misso desuperspiritu.
alii sermonem sapientie. alii
serinonem scientie. alii gra¬
tiam uirtutum alii gratiã
curationum alii gratiam lĩ¬
guarum alii int̾pretationẽ
dona hominibus. De hac as¬
cenfionis eius gła etiam aba¬
tuc ait. Eleuatus est sol .et
luna scetit in ordine suo. Qͥs
enim solis nomine uisi dominꝰ:
et que lune nomine insi eccͣa
designatur: Quousq enim
modo formdauit. At postqͣm
eius ascensione roborata est
aperte predicauit quod cccul¬
te credidit. Eleuatus ergo sol
et luna stecit m ordine suo. qr
cum dominus celum petut sã¬
cta eius eius eccłia in auctori¬
tate predicationis extreuit.
huic eiusdem eccł̾ie uoce per
salomonem dicr. Ecce iste ue¬
nt saliens in montibus et
transiliens colles. Conside¬
rauit namq tantorum ope¬
rum culmina et ait. Ecce
iste uenit saliens in monti¬

Expanded text:
in altum captivam duxit in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem dona hominibus. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousque enimmodo formidavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574 est, aperte praedicavit quod occulte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in monti
Abbreviated transcription (Latin):
eius angeli in alb̾ uestibus ui¬
deri debuer̃. quia qui in natini¬
tate sua apparuit deus humił
in ascensione sua ostensus h̾o
nitate pensandum est. quia
deletum est hodierna die cyro¬
graphum dampnationis nr̃e
mutata est sententia torrup¬
tionis ur̃e. Illa enim nactura
cui dictum est. terra es. ⁊ inter
subleuatione per figuram b̃s
iob dominum auem uocat.
Quia enim ascensionis rius
misterium iudeam non intel¬
ligere consperit. deinfidelitate
eius sententiam ꝓtulit dicẽs.
Semittam ignorauit auis.
aius eim recte appellatus
dominus. quia corpus carne¬
um ad ethera liberauit. Cuiꝰ
auis semittam ignorauit. qͥs¬
quis eum adcelum ascendisse
non credidit de hac sollemni¬
tate per psalmistam dicitur.
Eleuata est magnificentia
tua super celos. de hac rursum
ait. Ascendit deus miubilati¬
one.:dominus muoce tube.
De hac iterum dicit. ascendẽs
in altum captiuam duxit
captuuitatem dedit dona ho¬
minibus. Ascendens quippe

Expanded text:
ejus angeli in albis vestibus viejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est nitate pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es, et in tesublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tiam u̾o signa sequuta sunt :
Sed quia auctor̃ deo breuit̾ le¬
ctionem euuangelicam exponẽ¬
do transcurrimus restat ut ali¬
quid de ipsa tante consideratio
autem nobis primum querẽ¬
dum est quid nam sit ꝙ nato
domino apparuerunt angeli
et tamen non leguntuir in al¬
bis uestibus apparuisse ascendẽ¬
te autem domino missi ange
Sic enum scriptum est. ui¬
deutibus illis eleuatus est
nibes suscepit eum ab dculis
eorum. Cumq intrierentur
incelum euntem illum ecce
duo uiri steterunt iuxta illoᷤᷤ
muestibus alb̃. In albis aũt
uestibus gaudium : sollenmni¬
tas mentis attenditur. Quid
est ergo nato domino non in
alb̃ uestibus. ascendente autẽ
domino in alb uestibus ange¬
sollemnitas angelis facta est
tum delum dominus homo pe¬
netrauit: Quia nascente domi¬
no indebatur diumnitas humi¬
liata ascendente uero domino
est humanitas eraltata. Albe
⁊ ennm uestes exaltationi mag¬
na congruunt quam humi¬
liatiom. In assumptione ergo

Expanded text:
tiam vero signa secuta sunt? tiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae solemnitatis autem nobis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angelSic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angesolemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tum generatus. Consideran¬
dum nodis est quid est quod
marcus ait. sedet adextris dĩ.
et scephamis dicit. iideo celoᷤ
apertos et filium hominis
stantem adextris dei. Quid
quod hunc mrͣcꝰ sedentem ste¬
phanus uero stantem se uid̾e̾
testatur: S scitis fratres quia
sedere iudicantis est. stare u̾o
pugniantis uł adiuuantis.
Qua igitur redemptor nost̾
assumptus inselum et ninc
omnia indicat. ⁊ ad extremum
uidex omniu ueniet. hunc pꝰ
assumptionem marcus sedere
describit quia post ascensionis
sue głam uidex infine iudebit᷑
Stepħs uero in laboris sui cer¬
tamine positus. stantem iudit
quem adutorem habuit. Ꝙ
ut iste int̾ra persequutorum
inficelitatem uinceret. pro
ullo de celo illius gła pugnauit¬
Sequit᷑. Illi aũt ꝓfecti predi¬
cauerunt ubiq domino coope¬
rante ⁊ sermonem confirmã¬
te sequentib signis. Quid ĩ
his considerandum est. quid me¬
morie ꝯmendandum nnsi qd̃
preceptum obedientia obedien¬

Expanded text:
tum generatus. 7. Considerantum generatus. 7. Considerandum vero nobis est quid eMarcus ait: Sedit a dextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicajudex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam judex in fine videbitur; Stephanus vero, in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedien
Abbreviated transcription (Latin):
incrementa distinguitur. ⁊lã
encch translatus helyas u̾o
ad celum subuectus esse me¬
moratur. Ut ueniret post¬
modum qui nec translatus
nec subuectus celum etheri¬
um sua uirtute penetraret.
Qui nobis in se credentibus
qr carnis quoq munditiam
largiretur: so̾ eo ꝑ intrem̃ta
temporum uirtus castitatis
exerceret in ipsa quoq eorum
trans latione qui ascensionẽ
dominicam ut uidelicet fa¬
muli designauerunt ⁊ in ipso
sequi ad celum ascendit dominꝰ
ostendit. Nam enoch quidem
isse helẏas uero neq uxorem
neq filios legitur habuisse.
pensate ergo quomodo per in¬
c̾rementa creuerit munditia
sanctitatis quod ⁊ per transla¬
tos famulos famulos et per
ascendentis domini personam
patenter ostenditur. Transla¬
tus namq est enoch. ⁊ per coi¬
tum genitus ⁊ per coitum ge¬
nerans. Raptus est helyas
per coitum genitus. s non iã
per coitũ generans. assumptꝰ
uero est dommus. neq per
coitum generans neq per coi¬

Expanded text:
incrementa distinguitur. Nam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in seipso qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem it; Elias vero neque uxorem; neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia sanctitatis, quod et per translatos famulos et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch et per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptus vero est Dominus neque per coitum generans, neque per coi
Abbreviated transcription (Latin):
aperte moustraretur quia h̾o
purus aduitorio egebat alie¬
no. per angelos quippe illa
facta : ostensa sunt adium̃¬
ta quia nec ad celum quidem
aereum perse ascendere pote¬
rat quem nature sue infir¬
mitas grauabat. Redemp¬
tqr autem noster incurru ñ
angelis subleuatus legitur.
quia is qui fecerat omma in¬
mirum super omma sua uir¬
tute ferebatur. Illo enim re¬
uertebatur ubi erat et inde
redibat ubi remanebat. Q̾
cum per humanitatem asdẽ¬
deret in celum per diuinitatẽ
suam : terram pariter conti¬
nebat ⁊ celum. Sicut aũt
ioseph a fratribus uenditꝰ
uenditionem redemptoris no¬
stri figurauit. sic enocb trãs¬
latus atq ad celum aerium¬
helyas sbleuatus. ascensionẽ
dominitam designauit. as¬
censionis gͦꝰ sue dominus p̾¬
nintios et testes habuit.
unum ante legem alium
sublege ut quandoq ueni¬
ret ipse qui ueraciter celos
penetrare potinsset. Unde ⁊
ipse ordo in eorum quoq utro¬
rumq subleuatione perqued̃

Expanded text:
aperte monstraretur quia homo aperte monstraretur quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes multas fecimus:
et tunc confitebor illis. quia
dite qui operamini imiquita¬
tem. Nolite ergo fratres ka¬
rissimi amare signa que pos¬
sunt cum reprobis hr̃i com¬
munia. Sed hoc modo dixi¬
mus. caritetis atq pietatis
miracula amate. que tanto
seturiora sunt. quanto ⁊ occlꝰ¬
ta. Et dequibus apud deum
eo maior sit retributio. quo ap̃
homines minor est gła. Se¬
quitur. Et dommus quidem
iħc postqmͣ loquiitus est eis
dextris dĩ. In ueteri testamẽ¬
to cognouimus ꝙ helias sit
raptus incelum. sed alind ÷
celum aerium. aliud etheriũ.
Celum quippe aerium terre
est proximum. unde et anes
celi dicimus. quia eas uolita¬
re iaerem uidemus. In celũ
itaq aereum helyas sb̾leuatꝰ
usq ad finem mundi redeat.
⁊ mortis debitum soluat. Ille
enim mortem distulit. non
euasit. Redemptor autem
mr̃ quia non distulit supera¬
uit. eamq resurgendo ⁊ sũpsit.
⁊ resurrec tionis sue gl̾am ascẽ¬
dendo declanauit. Notandum
gitur ascendisse. ut uidelicet

Expanded text:
multas fecimus? Et tunc confitebor illis, quia dite a me qui operamini iniquitatem . Nolite ergo, fratres charissimi, amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eisdextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus usque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Ille etenim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum gitur ascendisse, ut videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
est. Q̾ cum ita sit. fidei nr̃e
ueritatem in uite nr̃e conside¬
ratione debemus agnoscere.
Tunc enim ueratiter fideles
sumus siqd̃ uerbis promitta¬
mus oꝑib implemus. In die
quippe baptismatis omnibus
nos antiqui hostis operibus
atq omnibus pompis ab re¬
nuntrare promisimus. Itaq
unusquisq uestrum ad consi¬
derationem suam mentis ꝯ¬
tulos reducat. si seruat pꝰ
baptismum qd̃ ante baptis¬
mum spopondit. certus iam
quia fidelis est gaudeat. S
ecte qd̃ promisit minime serꝰ¬
uauit ad exercenda praua o¬
pera ad contupiscendas mũdi
pompas dilapsus est. iude e¬
mus si iam scit plangere ꝙ
errauit. Apud misericordem
namq udicem nec ille fal¬
lax habebitur qui ad ueritatẽ
reuertitur etiam postqm mẽ¬
titur. quia ommpotens deus
dum nostram penitentiam
sustipit ipse suo iudicio hoc
qd̃ erraminus abscondit.¬

Expanded text:
est . Quod cum ita sit, fidei nostrae est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
iutorium fieret cum hanc il¬
la addampnationis sue testi¬
monium superba reppulisset
S cum distipulos ad predi¬
candum ueritas mittit quid
aliud inmundo facit nͥ gra¬
na semimis aspergit: Et pauca
grana mittit in semine ut
multarum messium frugeᷤ
recipiat ex nr̃a fide. Neq et
enm ni uinuerso mundo tã¬
to fidelium messis exurgẽt.
si de manui domini super rati¬
onalem terram illa electa gͣ¬
na predicantuum non nems¬
sent. Sequitur. Qui credide¬
rit et baptizatus fuerit sal
uus qui uero non trediderit
condempnabitur. fortasse unꝰ¬
quisq apud semet ipsum di¬
cit. Ego iam credidi. saluus
ero. Uerum dicit. si fidem ope¬
ribus tenet. Uera et enim
fides est que in ħ quod uerb̾
dicit moribus non contradi¬
cit. Hinc est enim quod dequi¬
bus dam falsis fidelibus pau¬
lus dicit. Qui confitentur
se nosse deum factis autem ne¬
gant. Hinc iohannes ait. Qͥ
dicit se nosse deum et manda¬
ta eius non custodit. mendax

Expanded text:
jutorium fieret, cum hanc iljutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero ncondemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicit: Ego jam credidi, salvus ero: verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbum dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim, quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax
Abbreviated transcription (Latin):
non per animam s per uiri¬
ditatem. Quia ⁊ paulus
dicit. In sipiens tu ꝙ seminaᷤᷤ
non iuuificatur nisi prius
moriatur. Uunt ergo quod
moritur ut uiuificetur. La¬
pides itaq sunt s non uiuũt.
uiuũt sed non sentiunt. Bru¬
ta uero animalia sunt. uiuũt
sentiunt. sed non discernunt.
Angeli et eium sunt uiuũt
sentiunt ⁊ discernunt. Omĩꝰ
autem creature aliquid ht̃
homo. Habet namq cõmu¬
ne esse cum lapiclibus. uiu̾e
cum arboribus. sentire cum
animalibus intelligere cũ
angelis. Sugitur cominu¬
ne ht̃ aliquid cum om̃i crea¬
tura homo uixͣ aliquid omĩs
creatura homo. Omi ergo
creature predicatur eiͣgeli¬
um cum soli homini predi¬
catur. quia ille udelicet doce¬
tur propter quem cuncta st̃
creata in terra et aquo omia
per quamdam sumlitudĩem
alieua non sunt. P otest etiam
omins creature nomme omĩs
natio gentium designari.
Ante ⁊ enim dictum fuerat ĩ
iuam gentium ne abieritis
mine antem dicitur predica
predicatio tunc nobis in ad

Expanded text:
riditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium desiAnte etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur: Praedicatrepulsa praedicatio tunc nobis in ad
Abbreviated transcription (Latin):
increpasse discipulos memo¬
rat. Qua in re quid aliud¬
considerandum est insi quod
idcirco dominus tunc discipu¬
los intrepauit. cum corporali¬
reliquit. Ut uerba que recedẽs
diceret. incorde audientium
artius impressa reman̾ent.
Increpata igitur eorum duri¬
tia quid ammonendo dicat
audiamus euntes in mundũ
uninu̾sum predicate euuge¬
lium ommi creature. Numꝙͣ¬
fr̃es mei secundum enͣgeliũ
uł insensatis rebus uł brutis
ammalibus fuerat predicã¬
dum: ut de eo discipulis disca¬
tur predicate omii creature:
Sed omins creature nomine
signatur omins homo. St̃
namq lapides s nec uiuũt

Expanded text:
increpasse discipulos memoincrepasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporalireliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. res mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque la
Abbreviated transcription (Latin):
uod resurrectionem domi¬
nicam discipuli tarde cre¬
diderunt. non tam illorum
infirmitas quam nr̃a ut ita
dicam futura firmitas fuit.
Ipia namq resurrectio illis
dubit antibus per multa ar¬
gumenta monstrata est. q̃
dum nos legentes agnostimꝰ
quid aliud quam de illorum
dubitatione solidamur. Mi¬
nus enim michi maria mag¬
dalena prestrtit que citius
credidit. quam thomas qui
dui dubitauit. Ille ⁊ ennu
dubitando uuluerum citatri¬
ces tetigit ⁊ de nostro pectore
dubietatis uulnus amputa¬
uit. Ad insinuandam quoq
ueritatem domunce resurree¬
tionis notandum nobis est
quid lucas referat dicens.
Conuestens pretepit eis ab
iherosolinus ne discederent.
Et post panca. Uidentibus
illis eleuatus est et mbes sus¬
cepit eum ab oculis eorum.
Notate uerba signate mi¬
steria. cõuescens eleuectus ÷.
cõmedit et ascendit ut uide¬
licet per effectum comestioĩs
u̾itas patesceret carnis. Mrͣ¬
cus uero priusqͣm celum do¬
minus ascendat eum de cor

Expanded text:
uod resurrectionem dominicam discipuli tarde crediderunt, non tam illorum infirmitas quam nostra, ut ita dicam, futura firmitas fuit. Ipsa namque resurrectio illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est quid Lucas referat, dicens: Convescens praecepit eis a Jerosolymis ne discederent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero priusquam 1569 coelum Dominus ascendat, eum de cord
Abbreviated transcription (Latin):
lit. post modum uero infer¬
in penas de malorum com¬
bustione narrauit. atq in
conclusione subiungit. idõ
scriba doctus in regno celoꝵ
sumlis est patrifamilias
proferenti dethesauro suo
noua et uetera. Ac si aperte
diceretur. ille in sancta ee¬
clesia doctus predicator est
qui ⁊ noua scit proferre de
suauitate regii et uetusta
dicere de terrore supplitii. ut
uel pene terreant quos ꝑre¬
nna non inuitant. Audiat
deregno ꝙ amet. au diat de
supplitio imusquisq ꝙ ti¬
meat ut torpentem animũ
et terre uehement̾ inheren¬
tem si amor ad regnum tͣ
hit uł timor minent. Ecce
emm de gehenne expressione
dititur ibierit fletus et stͥ¬
dor dentium. Sed quia gau¬
dia sequũ tur perpetua la¬
menta hic fratres karis¬
suni uanam letitiam fugi¬
te. sullic flere formdatis.
Nemo et enim potest et ħ
gandere tum seculo. et illic
regnare tum deo. Tempora¬
lis itaq leticie fluxa restrin¬
gite. carins uoluptates eto¬
mate. quicquid animo ex

Expanded text:
lit; postmodum vero inferlit; postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Eclesia doctus praedicator est qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant quos praemia non invitant. Audiat de regno supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta, hic, fratres charissimi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex
Abbreviated transcription (Latin):
men dicta non protulit .
S mneo quod ueritas dicit.
omins scriba doctus in reg¬
ni patrifamilias intelligi
ualet quia non de his qui
fuerant. sed de his qui esse ĩ
ecclesia poterant loquebatur.
Qui tunc noua et uetera
proferunt cum irtrusq te¬
stamentt predicamenta
uocibus et moribus loqũt᷑.
Quod tamen intelligi et a¬
lrter potest. Uetustum quip¬
pe fuit humam generis ad
inferni claustra descendere.
pro peccatis suis supplicia¬
eterna tolerare. Cui per me¬
diatoris aduentum nouũ
aliquid accessit ut sibi recte
studeat uiuere. celorum ua¬
leat regna penetrare. Et hõ
int̾ra editus acorruptibili
uita moriatur. in celo col¬
locandus. Et uetus itaq
est. ut proculpa humanũ
genus meterna pena intere¬
at et nouum ut conuersus
in regno uiuat. Qd̃ ergo in
conclusione loqutionis sue
dominus subdidit. ħ est uti¬
q qd̃ promisit. Prius enim
de regin similitudine the-¬
saurum inuentum ac bo¬
nam margaritam protu¬

Expanded text:
men dicta non protulit.men dicta non protulit.eritas dicit: Omnis scriba doctus in regst patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Qconclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum ac bonam margaritam protu
Abbreviated transcription (Latin):
comparationem dominus
sub breuitate aperit cum sb̾¬
iungit. Sit erit inconsum¬
matione. Exibunt angeli.
et se parabunt malos deme¬
dis iustorum et miitent eos
in caminum ignis. ibi erit
fletus et stridor dentuum.
hoc iam fratres carissimi ti¬
mendum est potius quam
exponendum. aꝑta et enim
uoce tormenta peccantium
dicta sunt ne quis ad igno¬
rantie sue excusationem su¬
am recurreret. si quid de et̾no
supplicio obscure diceretur.
Unde et subditur. Intellexi¬
stis hec omina: dicunt ei.
Utiq domine. atq inconclu¬
sione subrungitur. Ideo oĩs
scriba doctus in regno celo¬
rum similis est homini
familias proferenti de the¬
sauro suo noua et uetera.
Si per nouum et uetus ꝙ
dicitur utrumq test amen¬
tum accipimus. abrahã
doctum fuisse denegamus.
quia noui et ueteris testa¬
menti et sifacta nouit: mi¬
nine uerla nunttauit.
Moysen quoq docto patrifa¬
mmlias comparare non pos¬
sumus. quia et si testamẽ¬
tum uetus edocuit nom ta¬

Expanded text:
comparationem Dominus comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Hoc jam, fratres charissimi, timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domine. 4. Atque in conclusione subjuscriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi ta
Abbreviated transcription (Latin):
sagena scilz. tunc uniu̾salit̾
repletur. cum infine suo hu¬
mani generis summa con¬
cluditur. Quam educunt.
et secus litus sedent quia sic̃
mare seculum. ita seculi fi¬
nem significat litus ma¬
ris. In quo scilicet fine boni
pisces inuasis eliguntur.
mali proititur foras qr
et electi quiq in tab̾nacula
eterna recipiuntur. et inter¬
ni regni luce perdita adexte¬
riores tenebras reprobi pertͣ¬
huntur. Nunc enm bonos
malosq cominumter qua¬
si ꝑnurtos pisces fidei sage¬
na nos continet. Sed litus
pisces qui capti fuerint
mutari non possunt. Nos
autem mali capimur sed ĩ
bouitate permutamur. Co¬
gitemus igitur in captione
ne diidamur in litore. Eoce
dierna sollempnitas. ita u̾
se non modico dampno ad¬
dicat. si qui ex conuentu ur̃o
deesse contingat. Quid ergo
milla die acturus est. qui
a conspectu iuditis rapitur.
ab electorum scrietate separa¬
tur. qui tenebrescit alumĩe.
cruciatur eterna combusti¬
one. Unde et hanc eandem

Expanded text:
sagena, scilicet, tunc universaliter sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce dierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
ellas per ferrum uidemus. qͦs
ira superat. superbia inflat
ambitio perturbat. luxuria
inquinat. Qui fic adipisci reg¬
na celorum per bella perseqͣu¬
tionum non possumnis. Hoc
ipsum nobis turpe sit. ꝙ dm̃n
uolumus saltem per pacem
sequi. Ecce nulli nr̃m ħ tp̃r
dicit deus pro me morere. sed
illicita tantũm᷑ inte defideria
crcide. Qui ergo in pace subi¬
gere carnis desideria nolumꝰ
quando in bello pro deo ipsã
carnem daremus. Rursum
impleta ad litus educitur. et
in uasis bom pisces eliguntur
mali autem prontuntur fo¬
ras. Sancta ecclesia sagene
comparatur quia et piscatori¬
bus est commussa. et per eam
quisq ad eternum regnum
apresentis setuli fluctibus
trahitur ne meterne mortis
profunda mergatur. Que
ex ommi generẽ priscim
congregat quia ad peccato¬
rum uernam sapientes. et
fatuos. liberos. et seruos. di¬
uites. et pauperes fortes. Et
infirmos uocat. Unde et per
psalimstam deo dicitur. Ad
te omnis caro ueniet. Que

Expanded text:
ellas per ferrum videmus, quos ellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursimpleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae