comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca quedã ꝑopaca in nemore eri¬
cmo: undẽ ruius ꝑhenui fonte
manabat. Huc se remotis arbi¬
tris inferre cõsueuãt: ut men¬
tiri posset monitu dee cõuigis
ea sacra ppło se tradẽ. q̃ accep¬
tissima diis erãt. uidelicet as¬
tuciã minois uoluit mitari q̃ se
in antrũ ioius recõdebat. et ibi
diu moratus leges tanꝙͣ sibi a
ioue traditas afferebat: ut ho¬
mines ad parẽdũ nõ mõ imꝑio.
sed etiã religione cõstrĩgẽt. Flec¬
sane difficile fuit ꝑsuadere pa¬
storibus. Itaq põtifices. flamies
salios. augures creauit. deos ꝑ
samilias desc̾psit. S ͨ noui pp̃łi
ferotes ammos mitigauit:. et ad
scudia pacis a rebus bellicis
seuocauit. Sed cũ alios fallẽt.
seipñ tamẽ nõ fefellit. Nam
post annos plimos cornelio et
bebio cõsulibus in agro scribe
petuln sub̾ iamculo arche due
lapidee sut reꝑte a fossoĩbus:
quarũ in astea corpus mime
fuit. in altera septẽ latim lbri

Expanded text:
ca quaedam peropaca in nemore Arica quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se tradere, quae acceptissima diis essent. uidelicet astutiam Minois uoluit imitari, qui se in antrum Iouis recondebat et ibi diu moratus leges tamquam sibi a Ioue traditas adferebat, ut homines ad parendum non modo imperio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit persuadere pastoribus. itaque pontifices flamines Salios augures creauit, deos per familias discripsit: sic noui populi feroces animos mitigauit et ad studia pacis a rebus bellicis auocauit. sed cum alios falleret, se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri
Abbreviated transcription (Latin):
bibaculus inter p̃cipua pietatis
exempla numeratur: q̃ cũ p̃tor
esset tamẽ littoribus peuntibus
ancile portauit: cũ haberet ma¬
gistratus beneficio muneris eius
uacationẽ. Non igit᷑ ille furius
sed plane furiosus fuit : qͥ p̃turã
hoc ministerio se putauit orna̾e.
Merito igit᷑ cũ hec a uiris non
imꝑitis ac rudibus fiant. lucͤtius
exclamat. O stultas homi men¬
tes o pectora ceca. qualibus in
tenebris uite quãtisq pericłis
degit᷑ hoc eui qd̾cũq est. Qiuis
hec ludibria nõ rideat qͥ habeat
aliqͥd sanitatis: cũ uideat hoiẽs
uelut mente captos ea serio face̾.
q̃ si quis faciat in lusu minis las¬
cuius et meptus esse uideatur.
Harũ uanitatũ apd̾ romanos
auctor et cõstitutor sabmnꝯ ille
rex fuit qui maxime ammos ho¬
minũ rudes atq imꝑitos nouis
suꝑsticiomibus implicauit. Quod¬
cũ ut facẽt aliqͣ cũ autoritate:
simulauit cũ dea geria noct᷑nos
se habe̾ congressus. Erat spełũ¬

Expanded text:
Bibaculus inter praecipua pietatis Bibaculus inter praecipua pietatis exempla numeratur, qui cum praetor esset, tamen lictoribus praeeuntibus, ancile portavit, cum haberet, magistratus beneficio, muneris ejus vacationem. Non ergo ille Furius, sed plane furiosus fuit, qui praeturam hoc ministerio se putavit ornare. Merito igitur, cum haec a viris non imperitis ac rudibus fiant, Lucretius exclamat: O stultas hominum mentes, o pectora caeca! Qualibus in tenebris vitae, quantisque periclis Degitur hoc aevi, quodcumque est! Quis haec ludibria non rideat, qui habeat aliquid sanitatis? cum videat homines velut mente captos ea serio facere,  si quis faciat in lusum nimis lasciuus et ineptus esse uideatur? Harum uanitatum aput Romanos auctor et constitutor Sabinus ille rex fuit, qui maxime animos hominum rudes atque inperitos nouis superstitionibus implicauit: quod ut faceret aliqua cum auctoritate, simulauit cum dea Egeria nocturnos se habere congressus. erat spelun
Abbreviated transcription (Latin):
errauerit homo eruditus: iã res
ipã declarat. Si enĩ princeps
iupiter est et deorũ et bligio¬
nũ. si ante illũ nulli dn ulgo co
di. ꝑ quos error omĩs inductus
est et dei ueri memoi̾a sblata.
Ex ipĩs itaq misterus et ceri¬
moniis intellig̾e debuerũt. ho¬
mĩbus se mortius supplita̾e. Nõ
igit᷑ exigo ut aliq̃s poetarũ fit¬
tiomibus credat. Qui hos mẽtiri
putat põtificũ ip̃orũ sc̃pta cõsi¬
deret. et quicq̃d est lictẽarũ ad
sacra ꝑtinentiũ r̾uoluat: plura
fortasse qͣm nos asseĩmꝰ ĩueiat.
ex quibus intelligat mama in¬
epta. cõmẽticia esse omĩa q̃ p
sanctis hãbetur. Si quis aut̃ ꝑ¬
ridebit meptias homi demẽtiũ
illos dico qͦ uł inhonesto saltatu
cripudiãt. uel q̃ nudi. uncti co¬
ronati aut ꝑsonati. aut luto
obliti currũt. Quid de scutis
uetustate iam putridis dicã. q̃
cũ portant deos ipõs se gestare
humeris arbitrãtur: Na furius

Expanded text:
errauerit homo eruditus, iam res errauerit homo eruditus, iam res ipsa declarat. si enim princeps est Iuppiter et deorum et religionum, si ante illum nulli dii uulgo coldi, per quos error omnis inductus est et dei ueri memoria sublata. ex ipsis itaque mysteriis et caerimoniis intellegere debuerunt hominibus se mortuis supplicare. non igitur exigo, ut aliquis poetarum fictionibus credat: qui hos mentiri putat, pontificum ipsorum scripta consideret et quidquid est litterarum ad sacra pertinentium reuoluat: plura fortasse quam nos adferimus inueniet, ex quibus intellegat inania inepta commenticia esse omnia quae pro sanctis habentur. si quis autem pridebit ineptias hominum pene dementium; illos dico, qui vel inhonesto saltatu tripudiant, vel qui nudi, uncti, coronati, personati, aut luto obliti currunt. Quid de scutis jam vetustate putridis dicam? quae cum portant, deos ipsos se gestare humeris suis arbitrantur. Nam Furius
Abbreviated transcription (Latin):
tũ testatur ałunũ. Hiuiꝰ capelle
corio usũ esse ꝓscuto iouẽ cõtͣ
titanas dimicantẽ museus auctor
est. Unde a poetis agyochus no¬
minatur. Ita quicqͥd est gestũ in
abstondẽdo puero: idipm̃ ꝑ yma¬
gnẽ geritur in sacris. Sed et
matris eius misteriũ idẽ cõtinet.
qd ouidius exponit in fastis.
dirdua iã dudũ resonat tunitibꝰ
idem: tutus ut infanti uagiat o¬
galeas pars tundit manes. hoc
curetes habẽt. hoc coribates opꝰ.
res latuit: pristiq manẽt mu¬
tama facti. Eta dee comites. rau¬
caꝙ terga mouẽt. Eymbala pro
galeis ꝓ scutis tympana pulsant
T̃ibia dat phrigios ut dedit añ
modos. Hanc totã opinionẽ. qiͣ
a poetis fictã salustuis respuit
uoluitq ingemose int̾p̃tari. cur
altores iouis dicãtur fuisse cure¬
tes: et sic ait q̃a pn̾cipes duum
intelligẽdi suerũt uetustatẽ ut
cetera in maius cõponẽtẽ alto¬
res iouis celebrauisse. Quantũ

Expanded text:
atum testatur alumnum. huius capellae atum testatur alumnum. huius capellae corio usum esse pro scuto Iouem contra Titanas dimicantem Musaeus auctor est, unde a poetis αὶγίοχος nominatur. ita quidquid est gestum in abscondendo puero, id ipsum per imaginem geritur in sacris. sed et matris eius mysterium idem continet; quod Ouidius exponit in Fastis: ardua iam dudum resonat tinnitibus Ide, tutus ut infanti uagiat ogaleas pars tundit inanes, hoc Curetes habent, hoc Corybantes opus. res latuit priscique manent imitamina facti, aera deae comites raucaque terga mouent. cymbala pro galeis, pro scutis tympana pulsant., tibia dat Phrygios ut dedit ante modos. hanc totam opinionem quasi a poetis fictam Sallustius respuit uoluitque ingeniose interpretari, cur altores. Iouis dicantur fuisse Curetes, et sic ait, quia principes diuini intellegendi fuerunt, uetustatem ut cetera in maius componentem altores Iouis celebrauisse. quantum
Abbreviated transcription (Latin):
marissime cõuiciate cũ risu
et cachunis audiebat. S post¬
qmͣ herculi diuinos honoes ob̾
admirationẽ uirtutis de ferri
placuit a ciuibus ara ei põĩta
est quã de facto borziton no¬
minauit. ad quã duo. uiicti
boues ĩmolarẽtur. sicut illi qs
abstulerat aratori eũq ip̃m sibi
cõstituit sacerdotẽ: ac p̃cepit ut
eisdẽ maledictis semꝑ in celebnͣ¬
dis sacrificiis utẽtur qd̾ negtiret
re uniqͣm epulatũ esse iocundius.
hec in nõ sacra sũt sed sacrilegia
in quibus id sanctũ dicit᷑. qd̾ in a¬
liis si fiat etiã seuerissime umi¬
dicatur. Ip̃ius aũt cretici ioius
sacra: quid alucd qͣm quomõ sit
aut subtractus ã nutritus osten¬
dut: Capella est amalthee ny¬
phe. q̃ uberibus suis aluit infã¬
tem. de qua germanicus cesar ĩ
aratheo carmine sic ait. Illa pu¬
tatur nutrix esse iouis. si uẽ iu¬
piter infans ubera crethee mul¬
sit fidissima caꝑe side̾q claro gͣ¬

Expanded text:
marissime conuiciantem cum risu marissime conuiciantem cum risu et cachinnis audiebat. sed postquam Hercoli diuinos honores ob admirationem uirtutis deferri placuit, a ciuibus ara ei posita est, quam de facto βούζυγον nominauit, ad quam duo iuncti boues immolarentur sicut illi quos abstulerat aratori, eumque ipsum sibi constituit sacerdotem ac praecepit, ut isdem maledictis semper in celebrandis sacrificiis uteretur, quod negaret se umquam epulatum esse iucundius. haec iam non sacra sunt, sed sacrilegia, in quibus id sanctum ducitur, quod in aliis si fiat, etiam seuerissime uindicatur. ipsius autem Cretici Iouis sacra quid aliut quam quomodo sit aut subtractus patri aut nutritus ostendunt? capella est Amaltheae nymphae; quae uberibus suis aluit infantem: de qua Germanicus Caesar in Arateo carmine sic ait: illa putatur nutrix esse Iouis, si uere Iuppiter infans ubera Cretaeae mulsit fidissima caprae, sidere quae claro gr
Abbreviated transcription (Latin):
di. herculis sacra sũt: quorũ a
ceteis longe diuersus ẽ ritus.
Si quidẽ nõ eufennia ut grec ap¬
pellãt. sed maledictis et exe¬
cratiõe cele brãtur: eaq ꝓ uio¬
latis habẽt. si qnͣdo int̾ solenes
ritus. uł imprudẽti alicui exci¬
derit bonũ uerbũ. Quiꝯ rei hec
ratio reddit᷑ nsi tamẽ nłła esse
in rebus uanissimis pocest. her¬
cules cũ eo delatus esset famẽ¬
q patetur. aratorẽ quẽdã cõ¬
spexit oꝑantẽ: ab eoq pete̾
cepit ut sibi unũ bouẽ uendẽt
Em̃uero ille negauit fi̾ posse
qd spes sua omĩs cołede terre
duobus illis iuiuẽcis interetur.
hercules solita uiołe tia usus.
qͥa unũ acciꝑe nõ potuit utrũq
sustulit. At ille infelio cũ boues
suos mactari uideret: miuriã
suã maledictis ultus est. ed̾
homi eleganti et urbano gͣtis¬
simũ fuit. Nã cũ comitibus
suis epulas aptat. dũq alienos
boues ill deuorat. illũ sibi a¬

Expanded text:
di, Herculis sacra sunt, quorum a di, Herculis sacra sunt, quorum a ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ut Graeci appellant, sed maledictis et execratione celebrantur, eaque pro uiolatis habent, si quando inter sollemnes ritus uel inprudenti alicui exciderit bonum uerbum. cuius rei haec ratio redditur, si famen ulla esse ratio in rebus uanissimis potest. Hercules eo cum delatus esset famemque pateretur, aratorem quendam conspexit operantem ab eoque petere coepit, ut sibi unum bouem ueuderet. enimuero ille negauit fieri posse, quod spes sua omnis colendae terrae duobus illis iuuencis niteretur. Hercules solita uiolentia usus, quia unum accipere non potuit, utrumque sustulit. at ille infelix cum boues suos mactari uideret, iniuriam suam maledictis ultus est, quod homini eleganti et urbano gratissimum fuit. nam dum comitibus suis epulas apparat dumque alienos boues deuorat, illum sibi a
Abbreviated transcription (Latin):
uocãt asellos fuisse. qui liberũ
patrẽ trãsuexerit. cũ ammẽ tnͣ¬
sire nõ posset: quorũ alteri p̃
nniũ hoc dederit ut humana
uote soque̾tur: itaq inter eũ¬
et priapũ ortũ esse certamen
de obsem mag̾tudimne p̾apũ uic¬
tũ et iratũ int̾emisse uictorẽ:
Hoc uero multomagis meptũ
est: sed poetis licet qͥdquid ue¬
lint. rion excutio tã de forme
misteriũ: nec priapũ denudo.
ne quid appareat risu dignũ. fi¬
xerint hec sane poete. sed ncce
est maioris aliciiꝰ turpitudinis
tegende gratia ficta sint. Que sͭ¬
igitur queamus. At ea ꝓfecto
manifesta est. Nã sicut lune tau¬
rus mactut᷑ qͥa similia cornua ha
bet. et placat equo ꝑsis radiis¬
hiperiona cictũ. ne det̾ celeri
uictima tarda deo: ita in hoc
q̃a mag̾tudo mẽbri uirilis enor¬
mis est. nõ potuit ei mõstro.
aptior uictima reꝑiri qͣm que
posset ip̃m tui mactat᷑ mitari.
sipud ludũ qd̾ est opidũ rho¬

Expanded text:
vocant? asellos fuisse, qui Liberum vocant? asellos fuisse, qui Liberum patrem transvexerint, cum amnem transire non posset; quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana voce loqueretur: itaque inter eum, Priapumque ortum esse certamen de obscoeni magnitudine; Priapum victum et iratum, interemisse victorem. Hoc vero multo magis ineptum est; sed poetis licet quidquid velint: non excutio tam deforme mysterium, nec Priapum denudo, ne quid appareat risu dignum. Finxerunt haec sane poetae; sed necesse est alicujus majoris turpitudinis tegendae gratia ficta sint. Quae sit ergo quaeramus. At ea profecto manifesta est. Nam sicut Lunae taurus mactatur, quia similiter habet cornua, et Placat equo Hyperiona cinctum, ne detur celeri uictima tarda deo, ita in hoc quia magnitudo membri uirilis enormis est, non potuit ei monstro aptior uictima reperiri quam quae posset ipsum cui mactatur imitari. aput Lindum, quod est oppidum Rho
Abbreviated transcription (Latin):
ita hic ad incestũ patrui mat̾¬
moniũ rapta ꝓserpina. Quã
q̃a facibus ex ethne uertite ac¬
censis. q̃ sisse in ce sicilia ceres
dicit᷑. idcirco sacra eius ardetiũ
tedarũ iactatione celebrãtur.
dlpicd lapsacũ priapo licabilis
uictima est asellus ciiꝯ sacei¬
ficu ratio in fastis hec reddit᷑.
Cũ dii omẽs ad festũ matris cõ
uenissẽt. epulisq saciati noctẽ
lusibus duceñt. quieuisse humi
uestã sompnũq cepisse: ibi pri¬
apũ sompno eus ac pudicitie
insidiantiũ: sed illã intẽpestiuo
clamore aselli quo silenus uehe¬
batur excitatã: libidinẽ uero
insidiatoi̾s esse deceptã hac
de causa lapsacenos asellũ pͥ¬
apo qiͣ in ultionẽ mactare cõsue¬
uisse: apud romanos ueo ues
Quid turpius quid flagitio siuis.
qm si uesta bñficio asi uirgo
est: at poeta fabulã fuit.
slum igit᷑ illud est uerus qd̾ r̃¬
serũt cũ de duabus cancri stel¬
lis loquũtur quas greti onõis

Expanded text:
ita hic ad incestum patrui matrita hic ad incestum patrui matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae uertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra eius ardentium taedarum iactatione celebrantur. aput Lampsacum Priapo litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii ratio in Fastis haec redditur. cum dii omnes ad festum Matris Magnae conuenissent epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quieuisse humi Vestam somnumque cepisse; ibi Priapum somno eius ac pudicitiae insidiatum, sed illam intempestiuo clamore aselli quo Silenus uehebatur excitatam, libidinem uero insidiatode causa Lampsacenos asellum Priapo, quasi in ultionem, mactare consuevisse; apud Romanos vero eumQuid turpius? quid flagitiosius? quam si Vesta beneficio asini virgo est? At poeta fabulam finxit. Num ergo illud est verius, quod reserunt, cum de duabus Cancri stellis loquuntur, quas Graeci ὄνους
Abbreviated transcription (Latin):
luctus ille mutatur. Ideo lucuꝰ¬
nũquãq sacis q̃situs osyrus:
semꝑ em̃ perdũt semꝑ et ĩue¬
nũt. Refertur igit᷑ in sacris
ymago rei q̃ uere gesta est. q̃
ꝓfecto si quid saꝑimiꝰ. declarat
mortale mulierẽ fuisse ac pene
orbã msi unicũ repperisset. Qd̾
illũ ip̃m poetã mĩme fugit. apd̾
quẽ pompeis adolestẽs morte
patris audita hec loq̃tur. Euol¬
uã busto iam numẽ gẽtibꝰ ysim.
et tectũ ligno spergã ꝑ uolgus
osyrim. Hic est osuris. quẽ se¬
rapem uł serapidẽ uolgus appel¬
lat. Solent emĩ mortius cõsetra¬
tis nomĩa ĩmutari: credo ne q̾s
eos putet honnẽs fuisse. Nã et
romulus post mortẽ quirmus
factus est. et ledea nemesis. et
ciete marita. et mo postquã se
p̃cipitauit lencotea materqz ma¬
tuta. et melichertes filius eius
palemon atq portunꝰ. Satra
uero ceteris eleusma. nõ st̃ hiis
dissimilia. rã sicut ibi osyris
puer planctu matris inqui̾tur:

Expanded text:
luctus ille mutatur: ideo Lucluctus ille mutatur: ideo Luc satis quaesitus Osiris. semper enim perdunt, semper inueniunt. refertur ergo in sacris imago rei quae uere gesta est, quae profecto si quid sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene orbam, nisi unicum repperisset. quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adulescens morte patris audita haec loquitur: euoluam busto iam numen gentibus Isim et tectum lino spargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus post mortem Quirinus factus est et Leda Nemesis et Circe Marica. et Ino postquam se praecipitauit, Leucothea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus litant. Amputato enĩ sexu
nec uiros se nec fenniãs facũt.
alia uirtutis quã eandẽ bellonã
uocant in quibus ip̃i sacerdotes
nõ alieno ses suo cruore sac̾ficãt¬
sectis namq humeris et utraq
manu districtos gladios exerẽ¬
tes. currũt efferũtur. insamũt.
Optime igit᷑ qn̾tilianus ĩ fana¬
tico. istud inquit: si deus cogit
iratus est. Etiã ne hec sacra st̃.
ne sanctiꝰ est pecudũ mõ uiu̾e.
q̈m deos tam ĩpios. tã ꝓfanos
tam sang̾narios colere. S unde¬
isti errores et hec tãta flagicia
manauerũt: suo loco dissẽmus.
Interĩ uideamus et cetera: q̃
carent stelere. ne studio insectã¬
di elig̾e uideamur peiora. Isi¬
dis egipcie sacra sũt: quatenꝯ
filiũ ꝑuulũ ul ꝑdideĩt uel ĩue¬
nerit. Nã p̾mũ sacerdotes eiꝰ¬
deglabrato corꝑe pectora sua
condũt: lamẽtãtur sicut ip̃a
cũ ꝑdidit fecerat. Dem̃ puer
ꝓducit᷑ qͣiͣ ĩuentus: et in letitiã

Expanded text:
bus litant — amputato enim sexu bus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec feminas faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, seSectis namque humeris, et utraque manu districtos gladios exerentes, currunt, efferuntur, insaniunt. Optime igitur Quintilianus in Fanatico; « Istud, inquit, si Deus cogit, iratus est. » Etiamne haec sacra sunt? Nonne satius est pecudum more vivere, quam deos tam impios, tam profanos, tam sangisti errores et haec tanta flagitia manauerint, suo loco disseremus. interim uideamus et cetera, quae carent scelere, ne studio insectandi uideamur eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra sunt, quatenus filium paruulum uel perdiderit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eideglabrato corpore, pectora sua tundunt; lamentantur, sicut ipsa, cum perdidit, fecerat. Deinde puer producitur quasi inventus, et in laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
mentiã insanabiłe. Quid illis
isti dn face̾ ampluis possent. si
essẽt iratissum qͣm facuit ꝓpitn
cũ suos cultores parricidiis in¬
quinant. orbitatibus mactant
humanis sensibus spoliãt. Q̾s
potest esse huis hom̃ibus sancti.
aut qͥd in ꝓphanis locis faciãt
qui inter aras deorũ sũma ste¬
lera cõmictũt.: Pestennius fes¬
tus in libris historiarũ ꝑ saci¬
rã refert carthaginẽses sat᷑no
humanas hostias solitos ĩmo¬
lare: et cũ uicti essent ab aga¬
thocle rege siculorũ iratũ sibi
deũ putauisse: itaq ut diligẽtiꝰ
piaculũ soluen̾t. ducẽtos nobi¬
liũ filios ĩmolasse. Tantũ re¬
Cui igit᷑ demẽtissum honnes illo
sacrificio cõsulebãt: cũ tantã
partẽ ciuitatis occiderãt qnͣtã
fortasse ne agathocles quid ẽ
uitor occideãt: Ab isto igit᷑¬
gne sacrorũ nõ minoris infa¬
mie iudicãda sũt publica illa
sacra quorũ alia sut̃ matris
in quibus honnẽs suis ip̃i uirili¬

Expanded text:
mentiam insanabilem! quid illis mentiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum recui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi uirili
Abbreviated transcription (Latin):
biguũ et fax illi et homo iaci so¬
let. Uerũ id genꝰ sacrifici ab
hercule cũ ex hispama rediret
dicit᷑ sublatũ ritu tamẽ ꝑmanẽ¬
te. ut ꝓ ueris hom̃ibus ymagũ
iacentur e scirpo: ut ouidiꝯ
fastis docet. Donec in hec ueĩ
tyrrithius arua: quot amis
cristia leucadio sacra ꝑacta mõ
illũ stramineos in aquã misisse
quirites. herculis exẽplo corꝑa
falsa iace. Hec sacra uestales uir¬
gnies faciũt: ut ait idẽ. Tum
qͦq priscorũ uirgo simulachra
uirorũ. mittẽ eoboreo scirpea põ¬
te solet. 2iã de infãtibus q̃ eidẽ
saturno ĩmolabãtur ꝓpter odiũ
ioius: quid dicam: Nõ inuemio
tam barbaros. tã ĩmanes fiusse
homnĩes. ut paricidiũ suũ id est
tetrũ et execrabile huãno gm̾i
facinus sacrificiũ uocarẽt: cũ
teneras atq inocentes ammas
que maxime est etas parẽtibus
dulcior sine ullo r̾spectu pietatꝭ
extinguerẽt: ĩmanitatẽq om̃iũ
bestiarũ que tamẽ fetus suos
amant feritate suꝑant. O de¬

Expanded text:
biguum, et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imagines iacerentur e scirpo, ut Ouidius in Fastis docet: donec in haec uenit Tirynthius arua, quotannis tristia Leucadio sacra peracta modo. illum stramineos in aquam misisse Quirites, Herculis exemplo corpora falsa iaci. haec sacra Vestales uirgines faciunt, ut ait idem: tum quoque priscorum uirgo simulacra uirorum mittere roboreo scirpea ponte solet. nam de infantibus qui eidem Saturno immolabantur propter odium Iouis quid dicam non inuenio. tam barbaros, tam immanes fuisse homines, ut parricidium suum id est taetrum atque exsecrabile humano generi facinus sacrificium uocarent, cum teneras atque innocentes animas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo respectu pietatis extinguerent immauitatemque omnium bestiarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent! o de
Abbreviated transcription (Latin):
adeo mirandũ quorũ religio cũ
moribus congruit. Nostri uero
q̃ semꝑ mãsuetudinis et humaĩ¬
tatis sibi głoriã unidicauerũt.
nõne sacrilegis huis sacris ĩma¬
nores repperũtur: Un eñ potiꝰ
scelerati sũt habendi. qui cũ sĩt
liberaliũ disciplinarũ studiis ex¬
polici. ab humanitate descistũt.
qm qui eudes et imꝑiti. ad mala
facinora bonorũ ignoa̾tione la¬
bũtur. Apparet tamẽ antiquũ
esse hũc ĩmolandorũ hominũ
ritũ. Si quidẽ saturnꝯ in latio
eodẽ gene̾ sacrificii cultus est.
nõ quidẽ ut homo ad arã ĩmo¬
laret᷑. sed ut in tiberĩ de monte
molbio mictẽtur qd̾ ex r̾sponso
quodã factitatũ uarro auctor
est. Quiꝯ responsi ultimꝰ u̾sus

Expanded text:
adeo mirandum, quorum religio cum adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit: nostri uero qui semper mansuetudinis et humanitatis sibi gloriam uindicauerunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? ii enim potius scelerati sunt habendi, qui cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et inperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. apparet tamen antieum esse hunc immolandorum hominum ritum, siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed ut in Tiberim de ponte Muluio mitteretur. quod ex responso quodam factitatum Varro auctor est: cuius responsi ultimus uersus
Abbreviated transcription (Latin):
frueret᷑. quo ne ip̃i quidẽ frue¬
bãtur. qui lapidẽ frui putauer̃t.
Et huic igit᷑ publice supplicatur
qͣsi custodi fimiũ deo: qͥ nõ tantũ
saipis seꝰ etiã scipes interdũ est.
Quid de hiis dicas qui colũt ta¬
lia: nisi ipõs potissimũ lapides¬
esse et scipites: Diximus de
dis ipĩs qui colũtur. nt̾ de sa¬
cris ac misteriis eorũ pauca di¬
cenda sũt. Apud ciprios aũt hu¬
manã hostiam ioui theutrus mm̃¬
molauit. idq sacrificiũ postei̾s
tradidit. qd̾ est nuꝑ adriano mmi¬
ꝑante sublatũ. Erat lex apus
tauias inhumanã et ferã gẽtẽ
ut dyane hospites ĩmolarẽtur.
et hiis id sacrificiũ młtis tꝑibus¬
celebratũ est. Galliheufũ acq
tentãtẽ. humano cruore placa¬
bãt. Ne latim quidẽ huiꝯ ĩma¬
nitatis exꝑtes fuerũt. Siquidẽ
latialis iupicer etiã nũc sangne
colitur humano. Quid ab huis
bom p̃cantur qui sic sacrificãt.
antur: Sed de barbaris nõ est

Expanded text:
frueretur: quo ne ipsi quidem fruefrueretur: quo ne ipsi quidem fruebantur qui lapidem frui putauerunt.. et. huic ergo publice supplicatur quasi custodi finium deo, qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. quid de ns dicas qui colunt talia nisi ipsos potissimum lapides ac stipites esse? Diximus de diis ipsis qui coluntur: nunc de sacris ac mysteriis eorum pauca dicenda sunt. aput Cyprios humanam hostiam Ioui Teucrus immolauit idque sacrificium posteris tradidit; quod est nuper Hadriano imperante sublatum. erat. lex aput Tauros inhumanam et feram gentem, ut Dianae hospites immolarentur, et id sacrificium multis tcelebratum est. Galli Hesum atque Teutatem humano cruore placabant. ne Latini quidem huius immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latiaris Iuppiter etiamnunc sanguine colitur humano. quid ab his boni precantur qui sic sacrificant? antur? sed de barbaris non est
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽt ut illarũ pudiciciã prior
deus delibasse uideat᷑. et mille
alia portenta: ut iã uamoẽs
qui hec cołeda susceꝑuit ꝙͣ egip¬
cios esse dicamꝰ. qui mõstruosa et
ridicula quedã simulachra uene¬
rẽtur: et hec tamẽ habẽt aliquã
ymaginiẽ. Quid qd̾ lapidẽ colũt
informẽ ac rudem cui nomẽ est
t̾minꝰ: Hic est quẽ ꝓ ioue satur¬
nus dicit᷑ deuorasse. Nec ĩm̾ito
illi honos tribuit᷑. Nã cũ tarq̃nꝰ
capitoliũ fac̾e uellet. atq in eo
loco multorũ deorũ sacella es¬
sent: cõsuluit eos ꝑ auguria u¬
trũ ioui cede̾nt: et cedẽtibꝰ cet̾ĩs
solus t̾mmꝰ mansit. Unde illũ
poeta capitolii miobile saxũ no¬
minat. Iam ex ip̃o ꝙͣͣ magnus
fuerit iupiter ĩuenit᷑. cui nõ ces¬
sit lapis: ea fortasse fiducia. qd̾
eũ de pat̾ins faricibus libauẽat
facto itaq capitolio. supͣ ip̃m
t̾minũ. foramẽ est in cecto relit¬
tũ: ut qa nõ cesseãt libero celo

Expanded text:
aesident, ut illarum pudicitiam prior aesident, ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui haec colenda susceperint quam Aegyptios esse dicamus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra uenerantur. et haec tamen habent aliquam imaginem. quid qui lapidem colunt informem ac rudem cui nomen est Terminus? hic est quem pro Ioue Saturnus dicitur deuorasse nec inmerito illi honos tribuitur. nam cum Tarquinius Capitolium facere uellet atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria utrum Ioui cederent, et cedentibus ceteris solus Terminus mansit. unde illum poeta Capitoli inmobile saxum uocat. lam ex hoc ipso quam magnus Iuppiter inuenitur, cui non cessit lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberauerat. facto itaque Capitolio supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum, ut quia non cesserat, libero caelo
Abbreviated transcription (Latin):
quiete monuisset. ut ex om̃i fru¬
mẽto qd̾ habebãt panẽ faterẽt.
et in hostiũ castra iactaret: eoq
facto soluta esset obsidio despe¬
rãtibus gallis mopia subigi
posse romanos. Que ista religi¬
onũ derisio est: Si earũ defen¬
sor essem. quid tam grauiter q̃ri
possem: ꝙͣ deorũ nomẽ in tantũ
uenisse contẽpcũ. ut tui pissimis
nomĩbus ludibrio habeat᷑: Q̾s
nõ rideat fornatẽ deam: uel
potius doctos uiros celebñdis
furnatalibus opera̾i: Q̾s cũ
audiat deam mutã: tenere risũ
queat. Hanc esse dicũt ex qua¬
sint lares nati: et ipãz larã no¬
minãt uel larundã. Ed p̃stare
colenti potest. que loqui nõ p̃t
Colitur et teta q̃ herculi Fecit
indiciũ de furto boum diuinitatẽ
cõsecuta qͥa ꝓdidit fratrẽ: et
cunina q̃ infantes cuetur in cu¬
nis ac fascinũ submouet: et
sterculus qͥ stercorandi agri ra¬
tionẽ p̾mus induxit: et tutinꝯ
in cuio sinu pudendo nubẽtes p̃¬

Expanded text:
quiete monuisset, ut ex omni fruquiete monuisset, ut ex omni frumento, quod habebant, panem facerent, et in hostium castra jactarent; eoque facto soluta esset obsidio, desperantibus Gallis inopia subigi posse Romanos. Quae ista religionum derisio est? Si earum defensor essem, quid tam graviter queri possem, quam deorum nomen in tantum venisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? Quis non rideat Fornacem deam, vel potius doctos viros celebrandis Fornacalibus operari? Quis, cum audiat deam Mutam, tenere risum queat? hanc esse dicunt ex quasint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. quid praestare colenti potest quae loqui non potest? colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius sinu pudendo nubentes pr
Abbreviated transcription (Latin):
so qd̾ eas hiis meptiis cauillãtur.
A lacedemoniis forte didicerãt
deos sibi ex euentis fingere. Qui
cũ messemos obsiderẽt. et illi fur¬
tuni deceptis obsessoĩbus egressi
ad diripiendã lacedemoniã cutur¬
rissent: a spartanis muliei̾bus fu¬
si fugatiq sunt. Cognitis aũt do¬
lis hostiũ lacedemorn seq̃bãtur.
hiis armate mulieres obuiã lõ¬
guis exierũt. Que cũ uiros su¬
os cernẽnt parare se ad pugnã.
qd putarẽt messemos esse. cor¬
ꝑa sua nudauerũt. At illi ux¬
oribus cognitis et aspectu ĩ libi¬
dinẽ concitati. sicuti erãt armate
ꝑmixti sũt utiq ꝓmiste nec enĩ
uacabat disterne̾: sicuti iuuenes
ab husdẽ antea missi cũ u̾gnubꝰ
ex quibus sũt partheum nati.
ꝓpter huiꝯ facti memoriã. eede
ueneri armate simulachrũq po¬
suerũt. Qd̾ tam et si ex cã nupi
uenit: tamẽ hostia honestius ui¬
decur. armatã uenerẽ cõsecrasse
pistori ara posita est qd̾ eos in

Expanded text:
so, quod eas his ineptiis cauillantur. so, quod eas his ineptiis cauillantur. a Lacedaemoniis fortasse didicerant deos sibi ex euentis fingere. qui cum Messenios obsiderent et illi furtim deceptis obsessoribus egressi ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. cognitis autem dolis hostium Lacedaemonii sequebantur. his armatae mulieres obuiam longius exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudauerunt. at illi uxoribus cognitis et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati permixti sunt, utique promisce — nec enim uacabat discernere — sicut iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi uenit, tamen honestius uidetur armatam Venerem consecrasse Pistori ara posita est, q
Abbreviated transcription (Latin):
crationes seqͥtur qd̾ necesse est.
Qui enĩ sic uirtutes colut id
est q̃a umbras et ymagies u̾¬
tutũ cõsectãtur ea ipã q̃ ue̾a
sũt tenere nõ possũt. Itaq nł¬
ła in quoqͣm uirtus est. uicuis
ub̃iq dommãtibus: nulla fides.
ente. nulla pietas nec cõsan¬
g̾neis nec ꝑntibus ꝓtẽte aua¬
ricia. et cupiditate in uenena
et in ferrũ ruente. nulla pax.
nulla concordia. publice bellis
seuiẽtibus. p̾uatim uo̾ immiciciis
usq ad sangumẽ furentibus: ñl¬
la pudicicia libidmibꝰ effrenatis
cõtaminãtibus: nec tamẽ desĩt
ea colere que fuguĩt et oderũt.
Colut̃ enĩ chure ac sũmis digitis:
q̃ sensibus mtunis horrẽ debuer̃t.
Qui error om̃is ex illius pn̾ci¬
palis ac sũmi bomi ignoratiõe di¬
rendit. Urbe a gallis occupata
obsessi in capitolio romam cũ
ex mulierũ capillis tormẽta
fecissent. eedem ueneri calue cõ¬
secrarũt. Non igit᷑ intelsigũt ꝙͣ

Expanded text:
crationes sequitur quod necesse est, crationes sequitur quod necesse est, qui enim sic virtutes colunt, id est qui umbras et imagines virtutum consectantur, ea ipsa, quae vera sunt, tenere non possunt. Itaque nulla in quoquam virtus est, vitiis ubique dominantibus; nulla fides, ente; nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente avaritia, et cupiditate in venena et in ferrum ruente; nulla pax, nulla concordia, publice bellis saevientibus, privatim vero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus; nulla pudicitia, libidinibus effrenatis contaminantibus: nec tamen desinunt ea colere, quae fugiunt et oderunt. Colunt enim thure ac summis digitis, quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. Urbe a Gallis occupata, obsessi in Capitolio Romani, cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Calvae consecrarunt. Non igitur intelligunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾ homie nõ possũt. Si enĩ co¬
est. e ac sint extra hominẽ.
quid opus est ea colẽ q̃bus careas:
uirtus enĩ cołeda est nõ ymago
uirtutis: et colenda est nõ sacri¬
ficio aliquo aut thure aut p̃cacõe
solemui. sed uolutate sola atq
ꝓposito. Nam quid est aluid cole̾
uirtutẽ. insi eam cõp̃hende̾ aino
ac tenere: Quod unusquisq sił¬
accepit. uelle cõseqͥtur. hic sołꝰ
uirtutis est cultus. Nã religio
ac ueneratio nulla alia ñ uiꝯ
dei tenenda est. Quid ig̃ opus
est uir sapiẽtissime suꝑnaa.¬
suꝑnacius extructõĩbus occupãe.
que possint hũans isibꝰ cedẽ.
erucd sacerdotes institue: uana
et insẜib ilia cultores: Quid ĩmo-¬
lare uictimas: Quid tãtos sup̃¬
tus uł fingendis uł coledis y¬
maginibus impende̾: firmius
et ĩcorruptius tempłũ est: pec
tus humanũ. Hoc potius orne¬
tur: hoc ueris illis mimĩbus
impleat᷑. Has igit᷑ falsas cõse¬

Expanded text:
ab homine non possunt. si enim coab homine non possunt. si enim coest. si autem sint extra hominem, quid opus est ea colere quibus careas? uirtus enim colenda est, non imago uirtutis, et colenda est non sacrificio aliquo aut ture aut precatione sollemni, sed uoluntate sola atque proposito. nam quid est aliut colere uirtutem nisi eam conprehendere animo ac tenere? quod unus quisque simulac coepit uelle, consequitur. hic solus uirtutis est cultus: nam religio ac ueneratio nulla alia nisi unius dei tenenda est. quid igitur opus est, o uir sapientissime, superuacuis extructionibus loca occupare quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere uana et insensibilia culturos? quid immolare uictimas? quid tantos sumptus uel fingendis uel colendis imaginibus inpendere? firmius et inctus humanum: hoc potius ornetur, hoc veris illis numinibus impleatur. Has enim falsas conse
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm grecos prudẽtia uinceret
adiecit: uirtutes eñ oporte̾ nõ
uicia consecrari. Qd̾ si recipis
o marce tulli. nõ uides forte ut
irrũpãt uicia cũ uirtutibꝰ q̃a
mala bonis adherẽt. et in ar̃nis
homi potẽtiora sũt: Que si ue¬
tas consecrari: respõdebit eadẽ
illa grecia. se alios deos colere
ut ꝓfint. alios ne noceant. Sec
eni semꝑ excusatio est eorũ. qui
mala sua ꝓ diis habẽt: ut romai
rubigmẽ ac febrẽ. Si igit᷑ uicia
cõsecranda nõ sũt. in qͦ tibi assẽ¬
tior: ne uirtutes quide. Nõ eni
ꝑ se sapuĩt aut sentĩt. neq int̾
parietes aut ediculas luto fcãs
sed intra mentes collocande sut̾
et int̾ius cõprehẽdende: ne sint
fale si extra hoiem̃ fuerĩt collo¬
cate. Itaq p̃clarã illã legẽ tuã
derideo quã ponis huis uerbis.
dist olla ꝓpter q̃ datur homim
astensus in cełũ. mentẽ. uirtutẽ
pietatẽ. fidẽ earũq laudũ de
lubra sũt. ⁊ atqum hec seꝑari

Expanded text:
tamquam Graecos prudentia uinceret, tamquam Graecos prudentia uinceret, adiecit: uirtutes enim oportere, non uitia consecrari. quod si recipis, o Marce Tulli, non uides fore ut inrumpant uitia cum uirtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt? quae si uetas consecrari, respondebit tibi eadem illa Graecia se alios deos colere ut prosint, alios uero ne noceant. haec enim semper excusatio est eorum qui mala sua pro diis habent, ut Romani robiginem ac febrem. si ergo uitia consecranda non sunt, in quo tibi adsentior, ne uirtutes quidem. non enim per se sapiunt aut sentiunt neque intra parietes aut aediculas luto factas, sed intra pectus collocandae sunt et interius conprehendendae, ne sint falsae, si extra hominem fuerint collocatae. itaque praeclaram illam legem tuam derideo quam ponis his uerbis: ast olla, propter quae datur homini ascensus in caelum, Mentem Virtutem Pietatem Fatquin haec separari
Abbreviated transcription (Latin):
uanitate mentẽ quoq ĩter deos
senatus collocauit. quã ꝓfecto
si habuisset eiusmõi sacra nũꝙͣ
sustepisset. magnũ cico audadq
cõsiliũ sustepisse greciã dipat
ꝙ cupidinuã et amorũ fimulath
in gyninasiis consecrasset. Adu¬
latus est uidelicet accito. et irrisit
hominẽ familiarẽ. Nõ enĩ mag¬
nũ illud aut om̃ino cõsiliũ dicẽ¬
dũ fuit. Sed impudicorũ homi
ꝑdita atq deplorata nequitia.
qui siberos suos quos erudie ad
h onosta deberẽt ꝓstituerũt libi¬
dimi iuuẽtutis a quibꝰ flagicioꝵ
deos et in illis potissimũ locis.
ubi nuda corruptorũ lumĩbus
patẽt. et in illa coli etate uolu¬
erũt: que simplex et impuida p̃us
irretiri et in laqueos pt̃̾ cade̾ ꝙͣ
tauere. Quid mirũ si ab hac gẽte
uniu̾sa flagicia manarũt. apud
quã uitia ip̃ã religiosa sũt: eaq
nõ modo nõ uitãtur uerũ etiã
colutur: Et ideo huic sentẽtie

Expanded text:
uanitate Mentem quoque inter deos uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum Cicero audaxque consilium suscepisse Graeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset: adulatus est uidelicet Athominem familiarem. Non enim illud magnum, aut omnino consilium dicendum fuit, sed impudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honesta deberent, prostituerunt libidini juventutis; a quibus flagitiorum deos, et in illis potissimum locis ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate voluerunt, quae simplex et improvida prius irretiri, et in laqueos potest cadere, quam cavere. Quid mirum si ab hac gente universa flagitia manarunt? apud quam uitia ipsa religiosa sunt eaque non modo non uitantur, uerum etiam coluntur? et ideo huic sententiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ut habẽt florũ om̃nũ potestatẽ
Honeste quidẽ ista dicũtur. sed
inhoneste turpiterq credũtur:
nec debẽt cũ ueritas quẽitur
huiq̃ nos uelamẽta deciꝑe.
Celebrãtur igit᷑ illi ludi cõuẽi¬
enter memoĩe meretricis: cũ
om̃i lastuua. rã p̃ter u̾borũ
licentiã quibꝰ obscenitas omĩs
effũditur. exuũtur eciã uestibꝰ
ppło flagitãte meretrices. que
tũt mimarũ fungũtur officio
et in cõspectu ppłi usq ad sacie¬
tatẽ impudicorũ luminũ cũ pu¬
dendis motibus detmnẽtur
Eloatine simulachrũ in cloaca
maxia reꝑtũ tacius cõsecͣuit
et quia ciuiꝰ esset effigies igno¬
rabat ex loco illi nomẽ ĩposuit
Pauorẽ pallorẽq tullus hos¬
tilius figurauit et coluit. Quid
de hoc dicã. insi dignũ fuisse q̃
semꝑ deos suos sicut opttũ so¬
łet pntes habent. Sib hoc ilłd
marti martelli de cõsecratione
honoris atq uirtutis honestate
nõmi differt: re congruit. Ead

Expanded text:
ut haberet omnium florum potestatem. ut haberet omnium florum potestatem. Honeste quidem ista dicuntur; sed inhoneste turpiterque creduntur. nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelamenta decipere. celebrantur ergo illi ludi conuenienter memoriae meretricis cum omni lasciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibus obscenitas omnis effunditur, exuuntur etiam uestibus populo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio et in conspectu populi usque ad satietatem inpudicorum luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haberet? ab hoc illut Marci Marcelli de consecratione Honoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitui meretritis in tẽpło ami¬
malis effigiẽ posuerũt cuius
nomẽ gerebat. Itaq ut illi mo¬
numẽtũ ex nomĩe. sic isti ex ꝓ¬
fessione fecerũt. Huiꝯ nomi ecꝭ
festus dies dicatus est et la¬
rentinalia cõstituta. Nec hanc
solã romam meretricẽ colunt.
sed faulã quoq ꝙͣ hculis scortũ
fuisse uerrius stribit. Iã qnͣta
ista ĩmortalitas putanda est.
quã etiã mẽtrices assequũtur.
Flora cũ magnas opes ex arte
merecricea q̃suusset ppłm sc̃p̃sit
heredẽ. certãq pecumã r᷑liquit
cuus ex annuo fenore suus natalis
dies celebraetur edicione ludorũ
quos appellat floralia qd q̃a
senatii flagitiosũ uidebat᷑ ab ip¬
so nomie argumentũ suũ placuit
ut pudende rei quedã dignitas
ad dẽtur. deam finxerũt esse. q̃
floribus p̃sit: eamq oportere
placari ut fruges cũ arbõibus
eamq zephiro nuptã qi dotis
loco id accepisse muni̾s a ma̾ito.

Expanded text:
constitui meretricis in templo, aniconstitui meretricis in templo, animalis effigiem posuerunt cuius nomen gerebat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Romani meretricem colunt, sed Faulam quoque, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum mmeretricia quaesivisset, populum scripsit haeredem, certamque pecuniam reliquit, cujus ex annuo foenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos appelant Floralia. Quod quia senatui flagitiosum videbatur, ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. Deam finxerunt esse, quae floribus praesit, eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus eamque Zephyro nuptam, quasi dotis loco id accepisse muneris a marito,
Abbreviated transcription (Latin):
ebãt enĩ małũ. si cõtra p̃blicã
ꝑsuasionẽ faiten̾tur qd erat
uerũ. Qd̾ si hoc cõstat ĩt̾ ip̃os
ex hõibus deos factos: cur ig̾
nõ credũt poci poetis. si qnͣdo
illorũ fugas. et ulna et morter
et bella et adulteria dest̾bũt
Quibus de rebus ĩtelligi datur¬
pacto fieri deos qͥa ne honnẽs
quidẽ ꝓbi fuerũt: eaq ĩ uita
sua gesserũt q̃ mortẽ parĩt
ꝓp̾tis romanorũ religioẽs: qm̃
de cõmunibꝰ dixi. Romiuli nutx
lupa: honoĩbus est affecta di¬
uimis. Et ferrem: si ammale ip̃m
cuius figurã gerit Sed auctor
est luius tarẽtine ẽẽ simulachrũ
et quidẽ nõ corꝑis sed mẽtis ac
morũ. fuit enĩ faustuli .uxor. et
ꝓpter uolgati corꝑis uilitatẽ lu¬
pa inter pastores id ẽ meretx
noniãta est. uñ etiã lupanar
dicit᷑. Exempłu scilic achemẽ¬
siũ in ea figurãda romam secu¬
ti sũt. apud qͦs meretrix quedã
nonnẽ leena cũ tyrãnũ occidis¬
set q̃a nephas erat simulachrũ

Expanded text:
malum, si contra publicam persuasionem faterentur, quod erat verum. Quod si hoc constat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et vulnera, et mortes, et bella, et adulteria describunt? Quibus de rebus intelligi daturpacto fieri deos: quia ne homines quidem probi fuerunt, eaque in vita sua gesserunt, quae mortem pariunt prias Romanorum religiones, quoniam de communibus dixi. Romuli nutrix Lupa honoribus est adfecta diuinis, et ferrem, si animal ipsum, cuius figuram gerit. sed auctor est Liuius Larentinae esse simulacrum et quidem non corporis, sed mentis ac morum. fuit enim Faustuli uxor et propter uulgati corporis uilitatem lupa inter pastores id est meretrix nuncupata est; unde etiam lupanar dicitur. exemplum scilicet Atheniensium in ea figuranda Romani secuti sunt, apud quos meretrix quaedam nomine Leaena cum tyrannum occidisset, quia nefas erat simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
infidiatũ ioui ut eũ necaret. iouẽ
cognitis insĩdiis regnũ sibi demio
uendicasse ac fugasse saturnũ. &
cũ iactatus esset ꝑ omẽs terras ꝑ¬
sequẽtibus armatis qͦs ad eũ cõ¬
phendendũ uł necãdũ iupit᷑ mi¬
serat. uro in ytalia locũ in qͦ la¬
teret muenit. Quibus ex rebus cũ
cõstet illos honnẽs fuisse: nõ est
obsturũ qua ratiõe dn ceperint
nomĩari. Si enĩ nulli reges ante
saturnũ uel uranũ fuerũt ꝓpter
hõi raritatẽ qui agrestẽ uitã
sme ullo rectore uiuebãt nõ est
dubiũ quin illis tꝑribus honnẽs
regẽ ip̃m totãq gentẽ iactare
sãmis laudibus ac nouis honoĩ¬
bus ceꝑint. ut eciã deos appellaent
sũ ob miracũlũ uirtutis hoc u̾e
patabãt rudes adhuc et siplices.
sũ ut fiei̾ solet in adulatõe p̃acis
potẽtie. siue ob bñficia q̾bꝰ erãt

Expanded text:
insidiatum Ioui, ut cum necaret; Iouem insidiatum Ioui, ut cum necaret; Iouem cognitis insidiis regnum sibi denuo uindicasse ac fugasse Saturnum. qui cum lactatus esset per omnes terras persequentibus armatis, quos ad eum conprehendendum uel necandum Iuppiter miserat, uix in Italia locum in quo lateret inuenit. Quibus ex rebus cum constet illos homines fuisse, non est obscurum qua ratione dii coeperint nominari. si enim nulli reges ante Saturnum uel Uranum fuerunt propter hominum raritatem, qui agrestem uitam sine ullo rectore uiuebant, non est dubium quin illis temporibus homines regem ipsum totamque gentem mactare summis laudibus ac nonis honoribus coeperint, ut etiam deos appellarent siue ob miraculum uirtutis — hoc uere putabant rudes adhuc et simplices — siue, ut fieri solet, in adulationem praesentis potentiae siue ob benef
Abbreviated transcription (Latin):
restunt saturno filios ꝓcreatos
atq educatos esse. clam se sedu¬
cit secũ filios suos qui tytam uo¬
cantur. Fratrẽq suũ saturnũ at¬
q opẽ cõprehendit eosq muro
circũegit. Hec hystoĩa ꝙͣ uẽasit¬
docet sibilla erichrea eadẽ fẽ
dicẽs. nisi qd̾ in paucis que ad rẽ
nõ actinẽt discrepat. libeatur
igit᷑ iupiter sũmi sceleĩs crimine
qd patrẽ unixisse cõpedibus ꝑ
hibetur. Pd enĩ tytan patruꝯ fe¬
cit: qd̾ ille cõtra pactioĩs iusuirã¬
dũ mares liberos sustulisset.
Reliqua hystoria sic contexitur.
iouẽ ad ultimũ cũ audiss patrẽ
atq matrẽ custodns circũseptos.
acq in unicula cõiectos uenisse
cũ magna cretensiũ m̃łtitudine
tytãnũq ac filios eius expugͣ
iusse. parẽtes uniculis exemisse
patri regnũ reddidisse. atq in
sortẽ datã ut caueret ne filius
eũ regno expellẽt illu alleuãde
sortis atq effugiendi ꝑiculi grã

Expanded text:
resciuit Saturno filios procreatos resciuit Saturno filios procreatos atque educatos esse clam se, seducit secum filios suos qui Titani uocantur, fratremque suum Saturnum atque Opem conprehendit eosque muro circumegit et custodocet Sibylla Erythraea, eadem fere dicens; nisi quod in paucis, quae ad rem non pertinent, discrepat. Jupiter ergo liberatur summi sceleris crimine, quod patrem vinxiserhibetur. id enim Titan patruus fecit, quod ille contra pactionem iusque iurandum mares liberos sustulisset. reliqua histona sic contexitur: Iouem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumsaeptos atque in uincula coniectos, uenisse cum magna Cretensium multitudine Titanumque ac filios eius pugna uicisse, parentes uinculis exemisse, patri regnum reddidisse atque itasortem datam, ut caueret ne filius cum regno expelleret; illum eleuandae sortis atque effugiendi periculi gratia