comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ respondit illis dñs dicens. Nescitis qͣli spũ
estis. filus emĩ hõis nõ uenit aĩas ꝑdere s sai¬
uare cum dignũ utiq ẽẽ uiditare ĩ sama¬
decet̾o corrigentes emendarent᷑: ut aph̾a
helisdus indignatus pueris qui ei ꝯtieliã
faciebant. deo iudice uindicaiit in eos. ut
eo loco ab ursis comed̾ent᷑. nbi silua ẽẽ nega¬
tur. Dñs aũt oblate sibi meretͥci peꝑat
ei iidelicet. qmͣ in adult̾io se dep̾hendisse
maiores uideoꝵ dixerunt. utq pia p̾dicatõ
inceperit nõ ꝯdẽpnandum s ignoscendum
seueritate exdere. quia ⁊ in illum qͥ sald̾is
exiit ligna colligere fimebrit̾ uindicait.
et in filiũ egiptie qui blasphemau̾at in dn̾
siłr ultõnem dedit ⁊ in causa fusilis intuli
ꝑcussit filios isrł unaqueq gͦ lex int̾ ip̃a
pͥmordia sensum suũ plemim ostendit: ut
uetus lex quia ad uindicandũ ꝓmptior e¬
rat. int̾ inicia sua asꝑior uideretꝰ: ut me¬
tu incusso diligentes ⁊ sollicitos faceret au

Expanded text:
spondit illis Domnus dicens, Nescitis cujus spiritus estis. Filius enim hominis non venit animas perdere, sed salvare . Cum dignum utique esset vindicare in Samade caetero corrigentes emendarentur. Et propheta Elisaeus indignatus pueris qui ei contumeliam faciebant, Deo judice vindicavit in eos, ut eo loco ab ursis comederentur, ubi silva esse negatur : Dominus autem oblatae sibi meretrici pepercit, ei videlicet quam in adulterio se deprehendisse majores Judaeorum dixerunt ; ut quia pia praedicatio incoeperat, non condemnandum, sed ignoscendum severitatem exercuit. Quia et in illum qui sabbatis exiit ligna colligere, funebriter vindicavit ; et in filium Aegyptiae qui blasphemaverat in Deum, similiter ultionem dedit ; et in causa fusilis vituli percussit filios Israel . Unaquaeque ergo Lex inter ipsa primordia sensum suum plenum ostendit, ut vetus Lex, quia ad vindicandum promptior erat, inter initia sua asperior videretur, ut metu incusso diligentes et sollicitos faceret aud
Abbreviated transcription (Latin):
taxat. ⁊ saterdos tocuis honoris eccłiastici dig¬
mis hẽatur. Maior enĩ ordo intrase ⁊ apud
se ht̃. ⁊ minorem. pbr̾enim ⁊ dyacom agit
officium ⁊ exorciste ⁊ lectores. pbr̾m autem
intelligi ep̃m ꝓbat paulus apłus. cũ qͣndo thi¬
motheur quem ordinait pbr̃m instruit.
nõ aliter qmͣ cum pbr̃os hoc uocat ⁊ cũ sacer¬
dotes. Nunqͥo ⁊ ministros condyaconos suos¬
dicit ep̃s. non utiq quia młto inflores sunt.
⁊ turpe est uidici dicere pͥmis crimũ. nam
in alexanduam. ⁊ ꝑ totam esyptũ si desit
ep̃o consignat pbͥr. cnita aũt sit dignitas or¬
uuins sacerdotalit causa ostendit cayphe. qui
ũcẽ homo pessimꝰ ꝓpħauit. quare inquit:¬

Expanded text:
taxat — et sacerdos totius honoris ecclesiastici digtaxat — et sacerdos totius honoris ecclesiastici dignus habeatur. maior enim ordo intra se et apud se habet et minorem; presbiter enim et diaconi agit officium et exorcistae et lectoris,. intelligi episcopum, probat Paulus apostolus, quando Timotheum quem ordinavit presbyterum, instruit non aliter quam compresbyteros hic vocat et consacerdotes suos. Numquid et ministros conddicit episcopus? non utique, quia multo inferiores sunt et turpe est iudici dicere primiscrinium. nam in Alexandria et per totam Aegyptum, si desit episcopus, consignat presbiter. Quanta autem sit dignitas ordinis sacerdotalis, causa ostendit Caiphae, qui, cum esset homo pessim
Abbreviated transcription (Latin):
nũquid meliores heliseo sunt. qui aquam fim¬
debat in manus helye. Sic aũt dyaconos adu̾¬
sus pbr̾os defendit. quasi ex pbr̃is dyaconi.
⁊ nõ ex dyaconis pbr̃i ordinent᷑. s quia ro¬
mane eclie ministri sunt. Iccͥto honorabilio¬
res putant᷑. qmͣ apud cetłi eccłias pp̃ mag¬
inficenciam urbis romane. que caput ẽẽ
uidet᷑ om̃ium ciuitatum. si ita est hoc debẽt
⁊ sacerdotib suis uindicare. quasi hii ĩfi̾ores
sunt crescunt. ꝓpt̾ magnificenciã ciuitatis.
qͣnto magis qui potiores sublimandi sunt.
Qincquid enĩ officialib p̾statꝰ augnentũ fit
potestati. sicut honor serui ad laudẽ ꝓficit
dñi. qͣmqͣm apud iustũ iudicem dm̃ imicuiq
hic honor maneat qui cretus est singłis eccli¬
aꝵ officiis. ut qui dyaconiis es dyaconi hono¬
rem per om̃s eccłias hẽat. Non enĩ qͣliscũq
honor est antistiti dei seruire in eiclia dum¬

Expanded text:
numquid meliores Heliseo sunt, qui aquam funnumquid meliores Heliseo sunt, qui aquam fundebat in manus Heliae? Sic autem diaconos aduersus presbiteros defendit, quasi ex presbyteris diaconi et non ex diaconibus presbiteri ordinentur. sed quia Romanae ecclesiae ministri sunt, idcirco honorabiliores putantur quam apud ceteras ecclesias propter magnificentiam urbis Romae, quae caput esse uidetur omnium ciuitatum. si ita est, hoc debent et sacerdotibus suis uindicare, quia, si hi qui inferiores sunt crescunt propter magnificentiam, ciuitatis, quanto magis qui potiores sunt sublimandi sunt! quicquid enim officialibus praestatur, augmentum fit potestati, sicut honor serui ad laudem proficit \'domini, quamquam apud iustum iudicem deum uni cuique hic honor maneat, qui creatus est singulis ecclesiarum officiis, ut qui diaconus est diaconii honorem per omnes ecclesias habeat - non enim qualiscumque honor est antistiti dei seruire, in ecclesia dum
Abbreviated transcription (Latin):
que audacia est pbr̾is ministroc ip̃oꝵ parec
facere. que temeritas uana p̾sũptõ: sacer¬
dotib baiolus tabnaculi. ⁊ om̃ium uasoꝵ
eiꝰ ⁊ lignoꝵ concisoret ⁊ portiores aq̃ conferre.
hoc enĩ officiũ fuit leuitaꝵ tale est. si p̾fec¬
tis officiales dñis serui equent᷑. hoc enĩ scͥp¬
tum est dicente dño ad moysen. accipe tri¬
bum leui de medio filioꝵ ispł. ⁊ statue illos
ante aaron sacerdotem ⁊ deseruient ei. Qͥd
hoc exemplo aꝑtius qd̾ eciam mĩc in ecclia
custoditur. qmͣqͣm romane eccłie dyacom
modice in uerecundiores uideant᷑. Sedendi
tamen dignitatem in eccłia nõ p̾sumũt. ut
aũt nõ om̃ia minist̾ia obsequioꝵ ꝑ ordinem
agant. młt̾itudo facit cłicoꝵ. Nam utiq et
altare portarent ⁊ uasa eiꝰ ⁊ aquam ĩ manus
fund̾e̾nt sac̾doti sicut udimꝰ. per om̃s eccłias.
⁊ sicut constitutum est a dño ꝑ moysen. aut

Expanded text:
quae audacia est presbyteris ministros ipsorum pares quae audacia est presbyteris ministros ipsorum pares facere? Quae temeritatis praesumptio, sacerdotibus baiulos tabernaculi et omnium uasorum eius et lignorum concisores et portitores aquae conferre! hoc enim officium fuit leuitarum. tale est, si praefectis officiales, dominis serui aequentur. hoc enim scriptum est dicente domino ad Moysen: accipe tribum Leui de medio filiorum Israhel et statue illos ante Aaron sacerdotem et deseruient ei. quid hoc exemplo apertius, quod etiam nunc in ecclesia custoditur? Quamquam Romanae ecclesiae diaconi modice inuerecundiores uideantur, sedendi tamen dignitatem in ecclesia non praesumunt. ut autem non omnia ministeria obsequiorum per ordinem agant, multitudo facit clericorum. nam utique et altare portarent et uasa eius, et aquam in manus funderent sacerdoti, sicut uidemus per omnes ecclesias et sicut constitutum est a domino per Moysen. aut
Abbreviated transcription (Latin):
uenit scribimꝰ. quia cum amiciciam offend̾e̾
uolurtus: studiũ qd̃ ad aliqͣm rem occultam
renelandam ꝓficere debuit intricamꝰ ꝙͣuis
apt̾ nimniam stulticiam cuiꝰdam hoc asseueran¬
tis qd̾ in subiectis pandemus istud: ut nobis
ĩ ur̾it caritas memorata. Ne cũ nemo du
ad hec responder: in penis ꝓficeret. ut dii ĩ
uano ex̾citatus emendare nõ possit. hoc enĩ
caritatis studum est que nõ querit que sua
ce stulticia: ⁊ ciuitatis romane iactancie leui¬
tas sacerdotib ⁊ dyaconos pbr̾is coequare cõ¬
tendit. nõ dicam p̾ferre. quia stultuis est.
⁊ forte incredibile uideatur. ⁊ nos nõ emen¬
datores s calũpmatores hẽamur. Qua gͥ lege.
qua ue consuetudine. quonam exemplo hoc
aggredi audeat. Nullũ scire arbitror: ut is¬
tos quib consensus in eccłia datus est nũme¬
ccequet. qui ꝓpt̾ qd̾ antistites dei sunt in domo
dei ⁊ in honore xp̃i cum dignitate ꝯsistũt

Expanded text:
uenit, scribimus, quia, cum amicitiam offendere uenit, scribimus, quia, cum amicitiam offendere nolumus, studium, quod ad aliquam rem occultam reuelandam proficere debuit, intricamus, quamuis propter nimiam stultitiam cuiusdam hoc adseuerantis, quod in subiectis pandemus, istud et nobis iniunxerit caritas memorata, ne. cum nemo ad haec diu responderet, in peius proficeret et diu in uano exercitatus emendari non possit. hoc enim caritatis studium est. quae non quaerit quae sua ce stultitia et ciuitatis Romanae iactantia leuitas sacerdotibus et diaconos presbiteris coaequare contendit, non  forte incredibile videatur, et nos non emendatores, sed calumniatores habeamur. Qua igitur lege quave consuetudine, quonam exemplo hoc aggredi audeat, nullum scire arbitror, ut istos quibus consessus in Ecclesia datus est mquet qui propter quod antistites Dei sunt, in domo Dei et in honore Christi cum dignitate considunt:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is cedit sermonis sublimitas. Itaq hec id¬
simpliciorib ne forte indignos putarent gr̃a
dei. quia minima sunt lit̾cis forensib eruditi.
cum magis ad laudem ꝓficiat simplicitas eoꝵi
qͣmͣ qd̾ prudentes mundi si uident suꝑbia lit̾¬
teraꝵ. hic reddunt nõ u̾bis s consilio pruden¬
tes. Sciũt em̃ in bonis oꝑib requieidere deum
⁊ fidem querere. nõ cultum sermonẽ. legũt
em̃ dicentem dñm. In quo requiescam nisi in
humili ⁊ mansueto ⁊ tremente u̾ba tua.
Qͣnobrem ut digmi efficiamur ad promissa
p̾mia ea que a dño iubent᷑ facere debemus
securi. quia hos diligit dñs qui uerba eiꝰ custo¬
duĩt. Sic em̃ dixit discipłis suis. si diligitis me
p̾cepta mea seruate. ut in hiis dño seruien¬
tes regni eiꝰ heredes ẽẽ possimꝰ. ꝑ ih̾m xp̃m¬
dñm nr̃m. de iactancia romanoꝵ leui
parere uolumus: in uituꝑatõnẽ forte
dademus. qui de re que nulli aliqñ ĩ dubĩ

Expanded text:
omnis cedit sermonum sublimitas. Itaque haec idomnis cedit sermonum sublimitas. Itaque haec idsimplicioribus, ne se forte indignos putarent gratia dei, quia minime sunt litteris forensibus eruditi, cum magis ad laudem proficiat simplicitas eorum, quando quod prudentes mundi non uident superbia litterarum, hi credunt, non uerbis sed consilio prudentes. sciunt enim in bonis operibus requiescere deum et fidem quaerere, non cultum sermonem. legunt enim dicentem dominum: in quo requiescam, nisi in humili et mansueto et tremente uerba mea? quam ob rem, ut digni efficiamur ad promissa praemia, ea quae a domino iubentur facere debemus, securi quia hos diligit dominus, qui uerba eius custodiunt. sic enim dixit discipulis suis: si diligitis me, praecepta mea seruate, ut in his domino seruientes regni eius heredes esse possimus p CI. DE IACTANTIA ROMANORUM LEUITARUM. parere uolumus, in uituperationem forte cademus, qui de re, quae nulli aliquando in dubium
Abbreviated transcription (Latin):
tis quibdam uerũ excludere nitunt᷑. głiam
dat: s bone uolimtatis hõib. qui accurati ma¬
gis uita sunt qmͣ sermone. Istos enĩ reprobat
deus qui oratõne clari sermonis uti uolũt ꝙͣ
bonis actib. Nam ⁊ głiam dei in se nult con¬
uertere: qui rem dei uerbis exornare se pu¬
tat. Des eñ ip̃e ꝑ se placere debent: ut non
sermo s sensus ĩaudet᷑. Si enĩ sensus auctor
est licte. ⁊ uerba ꝓpt̾ res significandas inuenta
sunit. cur nõ magis res ip̃e puro sensu ꝓmende
sint. ut felicuis mentem incitent ad salutẽ ͤ
fidem seruando ⁊ bñuiuendo dei in se osten¬
d̾ent u̾itatem. uñ ⁊ apłus paulus. ⁊ ego ue¬
nens inqͥt ad uos fr̾es. ueni nõ in sublimi¬
tate sermonis aut sapiencie ⁊ inter cet̾a.
quia nõ ait in sermone est regnũ dei: s in
uir tute. ut quia uerba contͣdictõne obnoxi¬
a sunt dei lege. uirtus testis ex isteret: cui

Expanded text:
tis quibusdam uerum excludere nituntur, gloriam tis quibusdam uerum excludere nituntur, gloriam dat, sed bonae uoluntatis hominibus, qui accurati magis uita sunt quam sermone. istos enim reprobat deus, qui oratione clari sermonis uti uolunt quam bonis actibus. nam et gloriam dei in se uult conuertere, qui rem dei uerbis exornare se putat. res enim ipsae per se placere debent, ut non sermo, sed sensus laudetur. si enim sensus auctor est litterae et uerba propter res significandas inuenta sunt, cur non magis res ipsae puro sensu promendae sunt, ut facilius mentem incitent ad salutem? fidem seruando et bene uiuendo dei in se ostenderent ueritatem. unde et apostolus Paulus: et ego ueniens, inquit, ad uos, fratres, ueni non in sublimitate sermonis ant sapientiae, inter cetera: quia non, ait, in sermone eat regnum dei, sed in uirtute, ut, quia uerba contradictioni obnoxia sunt, dei legi uirtus testis existeret, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ño. confiteor tͥ pr̾ dño celi ⁊ t̾re. qui abidon¬
disti hec a sapientib ⁊ prudentib ⁊ reuelasti
ea ꝑuulis. Ita pr̃ qm̃ sic fuit placitũ ante te.
Igitꝰ si dcõꝵ sensum inspiciamus: iudebimnꝰ ea
ꝑiuili uident. apientib mundi qui nullo testi¬
monio ꝯmendati sapientes uolunt dici. Iccͥco
indignum uisũ esb deo hiis ostende̾ u̾itatem
humilib aũt qui nichil de se p̾sumentes: dei
se uoluntati incliant equitate cogente. salu¬
taria reuelanda sunt. hic enĩ prudens deo ẽ:
⁊ salutis sue memor. qui scĩe sue anteponit dĩ
legem. qͣm utiq udet nõ uerboꝵ strepitu ful¬
tiri: s rerũ uͥtutib ⁊ sine dubio. hic stultus
⁊ uanus est: qui huic rei se cõmendat: q̃ nulla
minnt᷑ p̾rogatiua signoꝵ. unde nõ lit̾tatis
scł̃i regnũ deus ꝓmisit s fidelib. neq scruta¬
torib sẏderũ et̾intatem pollicet᷑: sed recte
agentib. nec dẏalecticis qui fraude ⁊ minu¬

Expanded text:
quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruolis. ita, pater, quoniam sic fuit placitum ante te. igitur, si dictorum sensum inspiciamus, uidebimus ea,paruuli uidentur sapientibus mundi, qui nullo testimonio commendati sapientes uolunt dici. idcirco indignum uisum est deo his ostendere ueritatem, humilibus autem, qui nihil de se praesumentes dei se uoluntati inclinant, aequitate cogente salutaria reuelanda sunt hic enim prudens deo est et salutis suae memor, qui scientiae suae anteponit dei legem, quam utique uidet non uerborum strepitu fulciri, sed rerum uirtutibus. et sine dubio hic stultus et uanus est, qui huic rei se commendat, quae nulla munitur praerogatiua signorum. Unde non litteratis saeculi regnum deus promisit, sed fidelibus; neque scrutatoribus siderum aeternitatem pollicetur, sed recte agentibus; nec dialecticis, qui fraude et minu
Abbreviated transcription (Latin):
ni sunt. Iudicare enĩ om̃s possunt. ⁊ nõ tñ
om̃s possunt ẽẽ qd̾ uidicant. potest enĩ pictor
bonus pictor iudicari ab illo dͥ pingͥe nestiat.
⁊ coraida melior alio coraula appbari ab eo
qui altͥuis est artus. Ita et testis põt ẽẽ crean¬
di pbr̃i qui infior ordine est. Est it̾um quo
ut dum iat̾i illoꝵ septi sunt. honore digni
uideantꝰ fcm̃ uerum ẽẽ. quasi officiales enĩ
ab ep̃o mittit᷑ ut obsequium p̾beat ordmãto
Aam ⁊ imꝑator ut impator appareat ordina¬
tur obsequio militari. Non tñ melior nec
par extitus imꝑatori. siam et aman cũ eẽt
carus in honore militari a rege missus est
ut mardocheo in obsequiũ ixet. Ut qͣntũ dig¬
nus ẽẽt mardocheus ex huiꝰ obsequiis noscet᷑.
Ita ⁊ dỹaconi creandis pbr̾is in obsequiũ mit¬
tunt ᷑. ut dignos eos fieri sacerdotes om̃s in¬
telligant. Exceptis enĩ sacerdotib quib obse¬

Expanded text:
ni sunt. iudicare enim omnes possunt et non tamen ni sunt. iudicare enim omnes possunt et non tamen omnes possunt esse quod iudicant. potest enim pictor bonus pictor iudicari ab illo, qui pingere nesciat, et coraula melior alio coraula adprobari ab eo. qui alterius sit artis; ita et testis potest esse creandi presbiteri qui inferior ordine est. Est iterum, quo ut. dum lateri illorum saepti sunt, honore digni uideantur. fac uerum esse; quasi officialis enim ab episcopo mittitur, ut obsequium praebeat ordinando. nam et imperator, ut imperator appareat, ordinatur obsequio militari; non tamen melior nec par exercitus imperatori. nam et Aman. cum esset clarus in honore militari, a rege missus est ut Mardocheo in obsequium iret. ut quantum dignus esset Mardocheus, ex huius obsequiis nosceretur; ita et diaconi creandis presbiteris in obsequium mittuntur, ut dignos eos fieri sacerdotes omnes intellegant. exceptis enim sacerdotibus, quibus obse
Abbreviated transcription (Latin):
gestiones malas seu bonas mĩc plurimũ põt.
aut timent᷑ enĩ ne male suggerant: aut emũ¬
tur ut prestent. hii sunt qui faciũt eos oedĩs
si nõ ꝯsiderare ratõnem. Dum enĩ ꝑ adula¬
tõnem obsequunt᷑ illis illicite p̾cipites illos fa¬
cũt ut plus sibi putent licere. Quippe cũ
uideant. nõ sic deferre sacerdotib. ac ꝑ hoc
ante fieri se putant. S testimomo inquit dẏa¬
com fit pbr. quasi istud ad p̾rogatuam ꝑti¬
nesit magnitudinis. Legimꝰ enĩ ad plebem
dixisse petrum apłm. eligite inqͥt ex uobi
quos constituamus deseriure minist̾ns eccłie
nolo dicere mensis. ecce laicoꝵ testimomo cre¬
ati sunt dẏaconi. ⁊ apłus eum qui ordinandꝰ¬
dr: ep̃s eciam testimoniũ uult hẽre gentiliũ
dic eñ ait. oꝑt enĩ hunc ⁊ testimoniũ hẽre
bonũ ab hiis qui foris sunt. Om̃ium est enim
testimonũ dare ⁊ nõ tñ om̃s hoc honore dig

Expanded text:
gestiones malas seu bonas nunc plurimum potest. gestiones malas seu bonas nunc plurimum potest. aut timentur enim, ne male suggerant, aut emuntur, ut praestent. hi sunt qui faciunt eos ordinis sui non considerare rationem. dum enim per adulationem obsecuntur illis inlicite, praecipites illos faciunt, ut plus sibi putent licere, quippe cum uideant non sic deferri sacerdotibus, ac per hoc anteferri se putant. \'Sed testimonio\', inquit, diaconi fit pre-sbiter\\ quasi istud ad praerogatiuam pertineat magnitudinis. legimus enim ad plebem dixisse Petrum apostolum: eligite, inquit, ex uobis quos constituamusdeseruire minsteriis ecclesiae, nolo dicere mensis\'. ecce laicorum testimonio creati sunt diaconi. et apostolus eum, qui ordinandm testimonium vult habere Gentilium: sic enim ait, Oportet enim hunc et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt . Omnium ergo est testimonium dare, et non tamen omnes hoc honore d
Abbreviated transcription (Latin):
psth credo sc pturaꝵ aut ĩmemores legis ħ
difidinit recordari. ergo debet qui ista putet
asserenda quid leuitis acciderit cum taliter
sperent. sum enĩ nichil inter sacerdotes et
seuitas int̾esse p̾sumerent. deo iudice hyatu
t̾re absorti sunt chore. ⁊ ꝯsentientes ei ⁊. ccl
inros torrens ignis simł ꝯsumpsit. ⁊ orias
rey cum opus sacerdotale p̾sumeret lepra ꝑ¬
fusus est. ut hoc utiq exemplo cet̾i territi nõ
auderent qd̾ concessum nõ est p̾sumere. Nunc
enĩ udemus dẏaconos timiere qd̾ sacerdotu
est agere ꝑ cominuia. ⁊ in oratõne. id uelle ut
respondesttꝰ illis cum istud solis liceat sãcerdotib
Dyacom em̃ ordo est accipe a sacerdote et sic
dare plebi. uides quid pareat uana p̾sũptio.
Inmemores enĩ elatõne mentis eo ꝙ uideant
romane eccłie se ẽẽ ministros. nõ ꝯssderant
quid ills a deo detretum sit: ⁊ quid debeant
custodire. Q tollunt hoc de memoria assidue
statõnes domestice. ⁊ officialitas que per sug¬

Expanded text:
inscii, credo, scripturarum aut inmemores legis haec defendunt. recordari ergo debet qui ista putat asserenda, quid Leuitis acciderit cum taliter saperent. cum enim nihil inter sacerdotes et leuitas interesse praesumerent, deo iudice hiatu terrae absorti sunt Chore et consentientes ei, et CCL uiros torrens ignis simul consumsit, et Ozias rex, cum opus sacerdotale praesumeret, lepra perfusus est, ut hoc utique exemplo ceteri territi non auderent quod concessum non est praesumere. nunc enim uidemus diaconos temere quod sacerdotum est agere per conuiuia et in oratione id uelle, ut respondeatur illis, cum istud solis liceat sacerdotibus. diaconii enim ordo est accipere a sacerdote et sic dare plebi. Uides quid pariat uana praesumptio? inmemores enim elatione mentis, eo quod uideant Romanae ecclesiae se esse ministros, non considerant quid illis a deo decretum sit et quid debeant custodire, sed tollunt hoc de memoria adsiduae stationes domesticae et officialitas, quae per sug
Abbreviated transcription (Latin):
dit aperte xpm̃ dñi ẽẽ et hominem et aposto¬
latum suum non ab homine ẽe ẽẽ sed a xp̃o.
Iuxta quod deus est et a pr̃e deinde ẽe mõ¬
straret deuriq in sb̾iectis ait. Neq .n. ab ho¬
mine accepi illum. sed edoctus sum. sed per
reuelationem iħu xp̃i quid tam apertum
dei .n. doctͥnam nõ per hominem dicit se
assecutum sed ab ip̃o d̾o doctum. Nam nos
dei doctrinam per hominem accepimꝰ. uas
autẽ elc̃onis nicħ se ꝓbat ab apłis assecutũ
hoc est ab honu̾b. Nam si qͣuia dei doctͥna
est. Id̾o non per hominẽ discitur quam per¬
laudem suam testaturr apłs sisic didicit sic̃
ceteri populint quid et dicit neq ab honu¬
ne accepi illud neq edoctus sum sed per ire¬
uelationem iħu xp̃i: quis ambigat hoc loco
xpĩ xpm̃ significatum sed quid mirũ int̾
cetera dicat ad romanos quoꝵ patres ex qͥ¬

Expanded text:
dit aperte Christum deum esse et hominemdit aperte Christum deum esse et hominemlatum suum non ab homine esse, sed a Christo, juxta quod Deus est, et a Patre Deo esse demonstraret. Denique in subjectis ait: Neque enim ego ab homine accepi illud neque didici, sed per reuelationem Iesu Christi. quid tam apertum ? dei enim doctrinam non per hominem dicit se adsecutum, sed ab ipso deo doctum. nam nos dei doctrinam per homines accepimus, uas autem electionis nihil se probat ab apostolis adsecutum, hoc est ab hominibus. nam si, quia dei doctrina est, ideo non per hominem discitur, quam laudem suam testatur apostolus, si sic didicit, sicut ceteri populi? Ut quid et dicit: neque ego ab homine accepi illud neque edoctus sum, sed per reuelationem Iesu Christi? quis ambigat hoc loco Christum deum significatum? sed quid mirum, cum inter cetera dicat ad Romanos: quorum patres et
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliqua indignitas m hoc eis per quam
filius dei sicut ceteri sunt. credi nõ possit: et
est ut dicatur crede xpm̃ filium ẽẽ dei insi qͥ¬
a ut aliter de hoc credatur p̾cipitur quam
de cet̾is: ut quia multi sunt filii dei qui sc̾i¬
tatis causa appellatur hic solus dei filius cͤ¬
datur unde et unicus dicitur. Nam quis
scorum ausus fuu̾it filium dei se dicere non
e a d̾o perfc̾e. Quomodo autem pateretur
se adorari seͥ nesciret se eẽ. cum scriptum sit.
dmñ dm̃ tuum adorab̾ et illi soli seriues:
quippe cum ioħem angelus corripuerit eo
quod adorare se uellet dicens ei. ne feceris
quia enim seruus tuus sũe deum tuum
adora et cum soli dño seruendum scriptu¬
ra testatur. apłs xp̃i ne seruũ fatetur et di¬
cit corinchiis. Nolite fi̾ serui hominũ et
ad galathas paulus apłus. Non ab hõi¬
b ueq per hominem. sed per iħm xpm̃ et de¬
um pat̾et qui suscitauit eum a mortus oste̾¬

Expanded text:
quid aliqua indignitas in hoc est, per quam quid aliqua indignitas in hoc est, per quam filius dei, sicut ceteri sunt, credi non posset, et est ut dicatur: \'crede Christum filium esse dei\', nisi quia, ut aliter de hoc credatur, praecipitur quam de ceteris, ut, quia multi sunt qui filii dei sanctitatis causa appellantur, hic solus uerus dei filius credatur, unde et unicus dicitur? nam quis sanctorum ausus fuit filium dei se dicere, nonae a deo profectae? quo modo autem pateretur se adorari, si nesciret se esse de deo, cum scriptum sit: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, quippe cum Iohannem angelus corripuerit, eo quod adorare se uellet, dicens ei: ne feceris, quia conseruus tuus sum; deum adora, et, cum soli deo seruiendum scriptura testetur, apostolus: qui serucit Corinthiis: nolite fieri serui hominum, et ad Galatas: Paulus apostolus non ab hominibus neque per hominem, sed per Iesum Christum et deum patrem, qui suscitauit eum a mortuis. osten
Abbreviated transcription (Latin):
quis te int̾roget. in hoc credimus quia a d̾o
existi. Si enm non uere a d̾o exiuit: fides apo¬
stolorum manitur. sod non potest quia a
saluatore ꝓbata est respondit enim eis mo¬
do creditis .i. tanta signa uidentes non cre¬
isse et uenisse ut per hanc exic̾tom filium
istum d̾m credere non eeñt ambignum. Si
enim nemo iudit dm̃ insi qui est a d̾o: hic iri¬
dit dm̃ et si nemo uidit prem nisi filuis: hoc
est uere apud dm̃ fuisse et ab eo exisse et ue¬
nisse. Nemo .ii. alius pot̾at a d̾o exire nisi
ħ quim pͥncipio erat apud dm̃ quia et nẽc
credibile nob̾ est uerum filium hunc dnĩ
ctedere sicur dicit iohes in epła pͥma et su¬
mus inquit in uero filio non iepercit et e
uuangelista quia ꝓprium ait sibi patrem
dicebat deum. Si uerus ergo filius est deixͦ
non diceretur: uisi ꝓprie ab eo ẽe genitus a̾
credere filium dei. si unus eẽt de ceteris scĩs
qui filii dei digni funt appellari: aut uon¬

Expanded text:
quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi. si enim non uere a deo exiuit, fides apostolorum exinanitur; sed non potest, quia a saluatore probata est. respondit enim eis; modo creditis, id est tanta signa uidentes non credeo exisse et uenisse, ut per hanc eiitionem filium istum dei credere non esset ambiguum. si enim nemo uidit deum, nisi qui est a deo hie uidit deum, et si nemo nouit patrem nisi filius - hoc est uere apud deum fuisse et ab eo exisse et uenisse; nemo enim alius poterat a deo exire, nisi hic qui in principio erat apud deum, quia et nec eo non incredibile nobis est uerum filium hunc dei credere, sicut dixit Iohannes in epistula prima: et sumus, inquit, in uero filio eiuangelista: quia proprium, ait, sibi patrem dicebat deum. Si uerus ergo filius dei non diceretur, nisi proprie ab eo esset genitus. aut credere filium dei, si unus esset de ceteris sanctis, qui filii dei digni sunt appellari? aut num
Abbreviated transcription (Latin):
tos tactu fimbrie: mulierem a ꝓfluio lib̾a¬
ctam aque naturam iniutatam inumo ã
de persona. dñi nemo pleͤne dubitabit deuir¬
tutib quippe cum dicͤnit illum alii elyam
ẽẽ. alii ierenuam. aut unum ex ꝓpħis. Aam
cum lapidare uelsent illumiudei: respon¬
dit eis iħc multa oꝑa bona ostendi uob̾ a pa¬
tre meo pp̃ quod corum opꝰiis lapidatis me
dixũnt ei uidei. Nos de bono opere lãpide¬
mus te sod de blasphemia quia cum sis nõ:
facis te dni: Sic ergo iudei quod dei opera es¬
sent non ambigebant apll ambigebant qũo
ergo non omis dubitatio de saluatoris perso¬
na erat. Res enim in audita que in sensum
humanum nõ merat: stuporem hominibus
faciebat cum audiebant dicentem illumse
a d̾o exisse et ꝓpriũ sͥ p atrem ẽẽ dm̃. Idcuco
discipłi satis sͥ fcm̃ conficentes manifesta¬
tione uerborũ dm̃i: dixerunt ad eum. Nũc
scimus qm̃ nosti omĩa et non opus ẽ cibiut

Expanded text:
tos. tactu fimbriae mulierem a profluuio libertos. tactu fimbriae mulierem a profluuio liberatam, aquae naturam inmutatam in uinum, an de persona domini. nemo plane dubitauit de uirtutibus, quippe cum dicerent illum alii esse Heliam. alii Hieremiam aut unum ex profetis. nam cum lapidare uellent illum Iudaei, respondit eis Iesus: multa opera bona ostendi uobis a patre meo; propter quod eorum opus lapida. tis me? dixerunt ei Iudaei: nos de bono opere non lapidamus te, sed propter blasfemiam, quia, cum sis homo, facis te deum. si igitur Iudaei quod dei opera essent non ambigebant, apostoli ambigebant? Quoniam ergo omnis dubitatio de saluatoris persona erat — res enim inaudita et quae in sensum humanum non ruerat stuporem hominibus faciebat, cum audiebant dicentem illum se a deo exisse et proprium sibi patrem esse deum —, idcirco discipuli satis sibi factum confitentes manifestationscimus quoniam nosti omnia, et non opus est ut
Abbreviated transcription (Latin):
plenius appareat dnm̃ de sua persona locu¬
timmi quia relicto minido regressus estad do¬
minũ ut si putas uirtutẽ hant ñõ ẽẽ xpm̃
due erunt mitutes et duo filii dei et uͥẽ
illud quod iegitur unigenitꝰ fiaius oei qͥ
est in sinu pris: et it̾m sic enim inquit dilexit
deus hunc nundum ut filium suum daret
pro eo ammadr̾itis iam uirtutem dei que cor¬
poraliter est operata in mundo ipam̃ illam eẽ
que et deiuirtus dicatur et filius et iudes¬
mus quid credid̾unt aut cui apostoli audien¬
des a dño. Ecce it̾m reliquo uob̾ mundum et
uado ad patrem. Responderunt .n. Ecce nũc
palam loquens et ꝓu̾bium nullum dicis n̾c
scimus qm̃ nosti omĩa et non opus est tibuit
quis te interroget: in hoc credimus quia ado
existi. Nunc udeamus si de uirtute ambi¬
gerent discipuliutrum ex d̾o ẽẽt cum ude¬
rent lararum iam fecidum quarto die resus¬
citatum. ceto a natiuitate. oculos reforma¬

Expanded text:
plenius appareat dominum de sua persona locuplenius appareat dominum de sua persona locutum, quia relicto mundo regressus est ad deum. aut si putas uirtutem hanc non esse Christum, duae erunt uirtutes et duo filii dei; et ubi est illud quod legitur: unigenitus filius dei, qui est in sinu patris, et iterum: sic enim, inquit, dilexit deus mundum hunc, ut filium suum unicum daret pro eo? animaduertis iam uirtutem dei, quae operata est corporata in mundo, ipsam unam esse. quae et dei uirtus dicatur et filius. et uideamus quid crediderint aut cui apostoli audientes a domino: ecce iterum relinquo mundum et uado ad patrem responderunt ei: ecce nunc palam loqueris et prouerbium nullum dicis; nunc scimus quoniam nosti omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi. Nunc uideamus si de uirtutibus ambigerent discipuli. utrum ex deo essent, cum uiderent Lazarum iam fetidum quarta die resuscitatum, caeco a natiuitate oculos reforma
Abbreviated transcription (Latin):
et celestem doctirnam de celo et a d̾ose di¬
xit exisse et uenissem mundum. cadem de¬
bũant dicere de se om̃t ꝓph̾e et apłi et qui¬
dixit it̾m telinquo mundum et uado ad
te dicatur significasse. quia doctrinam que
uenerat a d̾o relicto mundo ad dm̃ est re¬
gressa est. aliud enĩ quod dicant nõ hũt. si eĩ
de celo uenisse et a d̾o exisse et uenissom hũs
mundum ad uirtutis et ooctrine pertinet
cansam non ad saluatoris personam cũ dic̃.
It̾m relinquo mundum et uado ad prẽm
ille autem redit unde uen̾at. Sed uidemꝰ
post abcessum dm̃et uirtutem in mundo fu¬
isse et doctrinam. uides ergo non de uirtu¬
cte drm̃ ẽẽ a dño et doctrma sed sp̃alit̾ dese
dmñ locutum quod si uirtutis que in xpõ¬
ħ ip̃a mrtus dm̃ patrem suũ appellat. Ecce
intiris quod tunes quia si uirtus dei fiłi
dei est: ipã utiq untus est de qua dicit apꝰ¬
xpi dei uitatem et dei sapientiã ħ exiuit

Expanded text:
et caelestem doctrinam de caelo et a deo se diet caelestem doctrinam de caelo et a deo se dixit exisse et uenisse in mundum, eadem debuerant dicere de se omnes profetae et ixit: iterum relinquo mundum et uado ad te dicatur significasse, quia doctrina, quae uenerat a deo, relicto mundo ad deum est regressa. aliud enim quod dicant non habent. si enim de caelo uenisse et a deo exisse et uenisse in hunc mundum ad uirtutis et doctrinae pertinet causam, non ad saluatoris personam, cum dicit: iterum relinquo mundum et uado ad patrem, illo autem redit unde uenerat, sed uidemus post abscessum domini et uirtutem in mundo fuisse et doctrinam, uides ergo non de uirtute dictum esse a domino et doctrina, sed specialiter de se dominum locutum. Quod si uirtutis, quae in Chriuirtus deum patrem suum appellat. ecce incurris quod times, quia si uirtus dei filius dei est, ipsa utique uirtus est, de qua dicit ap dei uirtutem et dei sapientiam; haec exiuit
Abbreviated transcription (Latin):
testem suum c̃e ꝑfessus est. ait .ii. riã eẽ. nõ
int̾ cet̾a de doniimo qui desursum uenit
ficatur et testimonium eis nemo accipit
scce iohes om̃s secum parit᷑ ad comꝑatõm
dñ certestres appellat quia illum de cels te¬
statur uenisse: cetos uero om̃s de terra eẽ hoc ẽ
de infi̾orib et ip̃e dñs int̾ cet̾a eadem ioquitur
dicens. Non enim destendi de celo ut faciamuo¬
luitatem meam sed uoluntatem eras qui me
miait patris. et it̾m dñs int̾ alia. hoc sensu loqͥ¬
tur dicens et non dico nob̾ quia ego rogabo
patrem. Ipẽ .ni. pater diligit uos quia uos me
tunc uidentes discipun manifeste illum ẽe
locutum dicunt ei. Ecce nunc palam loq̃ris
et ꝓuerbium ullum dicis. Nunc scimus qui¬
a scis om̃is et ñõ opus est tibi. ut quis te iit̾¬
roget et in hoc credimus qm̃ a d̾o existi hoc
intp̾tatione nõ indigeret quippe cum ista
ap̾ prem̃. Nani si pp̃ iustam conuersationẽ

Expanded text:
testem suum esse professus est. ait enim testem suum esse professus est. ait enim inter cetera de domino: qui de sursum uenit, ficatur et testimonium eius nemo accipit. ecce Iohannes omnes secum pariter ad conparationem domini terrestres appellat, quia illum de caelis testatur uenisse, ceteros uero omnes de terra esse, hoc est de inferioribus. et ipse dominus inter cetera eadem loquitur dicens: non enim descendi de caelo ut faciam uoluntatem meam, sed uoluntatem eius, qui me misit. patris. et iterum dominus inter alia hoc sensu loquitur dicens: et nunc dico uobis, quia ego rogabo patrem. ipse enim pater diligit uos, quia uos me tunc uidentes discipuli manifeste illum esse locutum dicunt ei: ecce nunc palam loqueris et prouerbium nullum dicis; nunc scimus quoniam scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi. haec interpretatione non indigent, quippe cum ista apud patrem. Nam si propter iustam conuersationem
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut fũit. ut eam tempore auquo ase pꝰt̾i¬
orem gnaui̾t sed ut quod secum semper ob¬
tinuit eam de se scilicet genitã sine cepti
anqua distinctione pͥncipii qua semper ful¬
geat semper ex se uelut mu̾e reꝑante cõ¬
lustret sic dei filius ab eterno omĩ prĩ cohe¬
rens hanc quomods euis similitudmẽ temiit¬
ut ut nec ortum h̾at nec occasumm et ut deꝰ
sine origine sempiternus: ita et filius sempi¬
ternus. et ut deus. Unus est simplex idemq
sic cum prẽ ꝑmixtus at nom̾ib et affectib¬
quid̃ distincti. sed idem sit in ambobus.
unde et ut̾q in uno inseꝑabili marestate
contuuius deris itaq filium non ex mat̾iis
discordantib tractum sed ex simplici ac sui¬
głari nature sue styipe ac seminario oditũ.
semper n sẽ h̾itum nec a se ulła unꝙͣ seꝑatõe
dmuissum ita secum continet et amplectitur
ut nicħ in ambob de illa unitate mutetur.

Expanded text:
sit, aut fuerit, ut eam tempore aliquo a se posterisit, aut fuerit, ut eam tempore aliquo a se posteriorem generaverit, sed ut quod secum semper obtinuit, eam de se scilicet genitam sine coepti aliqua distinctione a principio, qua semper fulgeat, semper ex se velut munere reparante collustret: sic Dei Filius ab aeterno omnino Patri cohaerens, hanc quoque ejus similitudinem tenuit, ut nec ortum habeat, nec occasum. Et ut Deus sine origine sempiternus, ita et Filius sempiternus: et ut Deus unus est, simplex, idemque, sic cum Patre permixtus, ut nominibus et affectibus distincti quidem, sed idem sint, in ambobus unus, et uterque in uno inseparabili majestate continuus. Deus itaque Filium non ex materiis discordantibus tractum, sed ex simplici ac singulari naturae suae stirpe ac seminario editum, semper in se habitum, nec a se ulla unquam separatione dimissum, ita secum continet et amplectitur, ut nihil in ambobus de illa unitate mutetur.
Abbreviated transcription (Latin):
congiu entem noc est imus unitum ꝓbus pro¬
Dumbonus benignum beatus beatum ma¬
rimus maximum sempit̾nus eternũ. huĩt
utiq ante mundum cceatate sobolis pͥnci¬
patinii de quo reb oriimdis imꝑtiebat exẽ¬
plam uo gignentium germina suis respon¬
dere senu̾b cogerentur nec sane aut̾ sinebat
ordo legittimus quã ut paterrerum futur᷑.
anẽe debiũt pater ꝓprius. hoc est ꝓprii sui fe¬
tius. Sed quod editum filium diximus: nõ
sic est accipiendum tanqũa nr̃ similem ha¬
beat ortum. Natus q ita sit ut mortales nas¬
ci uidemus cum ꝓrupente fetu existant que
ante non fuant. illa .n. alunde insitis con¬
cepta seminib elementoꝵ sb̾aꝵ cetuuł coi¬
millo auxilio aduinctionis ext̾ue ex se id ꝙ
in se ac secum semper habrũt: inouxit et pro¬
tulit ut .n. si lucem nasci ex sole dicamus qd̃
ab eo ꝓcedat et ꝓfluat non utiq sic dicimus
quasi aliquando sine luce sol autem ẽẽ pos¬

Expanded text:
congruentem, hoc est, unus uni cum, probus procongruentem, hoc est, unus uni cum, probus probum, bonus benignum, beatus beatum, maximus maximum, sempiternus aeternum, habuit utique ante mundum creatae sobolis principatum, de quo rebus oriundis impertiebatur exemplum, ut gignentium germina suis respondere seminibus cogerentur. Nec sane aliter sinebat ordo legitimus, quam ut pater rerum futurus, ante esse debuerit pater proprius, hoc est proprii sui fetus. Sed quod editum filium diximus, non sic est accipiendum tanquam nostri similem habeat ortum, natusque ita sit, ut mortales nasci videmus, cum prorumpente fetu existant quae ante non fuerant. Illa enim aliunde insitis concepta seminibus, elementorum subjectorum coem divinitus nullo auxilio admixtionis externae ex se id quod in se ac secum semper habuit, eduxit et protulit. Ut enim si lucem nasci ex sole dicamus, quod ab eo procedat et profluat; non utique sic dicimus, quasi aliquando sine luce sol aut esse pos
Abbreviated transcription (Latin):
te pͥstanciorsit: magiu aliquid et ma¬
xime bonum ed̾e exstat que exibere debue exs¬
rat sed si quid edisset ꝙ contra modum ex¬
cellentie suc foret: aut nõ potuisset amplꝰ
ꝙ in om̃ipotentẽ nõ cadit aut uoluissec
quod in benignisimũ iud̾etur. Certe ĩ sũ¬
mo d̾o grande non fu̾at: fecisse quod infia
ꝙ dm̃ uincat. Infra se parum fũat quia
minus maximo non congruebat. Simisłi¬
mũ itaq filium suum creans edidit ex se
opiasi alt̾m se a se illud sũmũ et maximũ
bonum ꝙ nob̾ ex do suppetit per eius ad nõ
ꝓpagnem redundauit quin et ħ simul in¬
telligenda ratio est deum qui hunc mun¬
dum condidit ei qui int̾ cet̾a pulcritudi¬
dinis ordiationis q miratula creandi qͦ
naturam sufficiendis sui cuiꝰq grãs feti¬
b tribuit ip̃m prius utiq habuisse quod
ded̾it sulłus .n. dat quod ipe bt. Qui¬
huuĩt etgo filrum totis sͥ similitudinis partib

Expanded text:
te praestantior sit, magnum aliquid et mate praestantior sit, magnum aliquid et maxime bonum edere ex se atque exhibere debuerat, sed, si quid edidisset quod contra modum excellentiae suae foret. aut non potuisse amplius — quod in omnipotentem non cadit — aut noluisse — quod in benignissimum — uideretur. certe in summo deo grande non fuerat fecisse quod intra enim quod deum uincat —, infra se parum fuerat, quia minus maximo non congruebat. simillimum itaque suum filium creans edidit ex se quasi alterum se, ac sic illud summum et maximum bonum, quod nobis ex deo suppetit, per eius ad nos propaginem redundauit. Quin et haec simul intellegenda ratio est deum, qui hunc mundum condidit, ei, qui inter cetera pulchritudinis ordinationisque miracula creandi quoque naturam sufficiendis sui cuiusque generis foetibus tribuit, ipsum prius utique habuisse quod dederit. nullus enim dat quod ipse non habuit ergo Filium totis sibi similitudinis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmolatus est xp̃c̃. quod non solum utiq sed
leg̾ est uerbum dicente moyse et erit cum di¬
ceret uob̾ filii urĩ qui est desuitõ ħ et dice¬
nium quid amplius est necessariũ. lex loq
ciatur ut peruicax manifestum est enim
transitum post pascha fuisse de sanguine
eñi ĩmolati agni supra postes hosti et supͣ
limen posuerunt ut transiens nocte anglłs:
non pertutit donium in qua signum sangͥ¬
nis ess sanguis igitur salutẽ p̾stitit nõ tu¬
situs. quia ut transitus nõ noc̾et: obstitit
uoniã sunc quidam qui nondum
adh discussa erroris caligine. nec p᷑¬
gata uel detensa neterno se uite ea¬
ne terreuo sensu exstimantes dubitant uł
de dei filio uł duos unũ ẽe perfidia enim¬
quoq et contumax natio uideorũ quib
fons leg̾ et sacramentorũ thesiuri patuerũt
nefauis pernegat uocib. breuit quantũ
tractus contractior patitur edisseram. Sie
titur pena dissimulantib ꝑpetua destinat᷑
deus omiĩt cum magnitudine ac bonita¬

Expanded text:
immolatus est Christus . Quod non suum utique, sed Legis est verbum, dicente Moyse, Et erit cum dicent vobis filii vestri, Quae est deservitio haec? Et dice. Quid amplius est necessarium ad testimciatur ut pervicax. Manifestum est enim transitum post Pascha fuisse. De sanguine enim immolati agni super postes ostii et super limen posuerunt, ut transiens nocte angelus non percuteret domum, in qua signum sanguinis esset. Sanguis igitur salutem praestitit, non transitus: quia ut transitus non noceret, obstitit uoniam sunt quidam, qui nondum adhuc discussa erroris caligine nec purgata uel detersa ueternosae uitae terreno sensu aestimantes dubitant uel de dei filio uel duos unum esse — perfida enim et contumax natio Iudaeorum, quibus fons legis et sacramentorum thesauri patuerunt, is pernegat uocibus —, breuiter, quantum tractatus contractior patitur, edisseram. spesdimittitur; poena dissimulantibus perpetua destinatur. Deus omnipotens, cum magnitudine ac bonita
Abbreviated transcription (Latin):
ad caiorem pertinet simile est quantũ
ad naturam longe dissimile. sic et id ꝙ
dcm̃ est qui me iuidet. iudet et parrem
possit uideri sed quia ueri filii dei uerba
suntr non debet alud ad intellectũ ad¬
nutti ꝙͣ ut ĩo hoc udeatur dixisse quia
u̾num sunt natitra pater et filius hoc ẽ
in nissio discrepare alt̾m ab alto. Nams
saluator de uiro et muliere pp̃ea qd̾ una

Expanded text:
ad colorem pertinet, simile est: quantum ad colorem pertinet, simile est: quantum ad naturam, longe dissimile: sic et id quod dictum est, Qui me videt, videt et Patrem, possit videri. Sed quia veri Filii Dei verba sunt, non debet aliud ad intellectum admitti, quam ut ideo hoc videatur dixisse, quia unum sunt natura Pater et Filius, hoc est in nullo discrepare alterum ab altero. Nam si Salvator de viro et muliere, propterea quod una
Abbreviated transcription (Latin):
.n. potest discrepare alt̾ ab alt̾o: quorũ
ymago una sacris scriptutis refertur qd̃
etiam ip̾c filuis firmat cum dicit. qui me
indet idec et pr̃em. Si ergo unum ex
hiis qui uidet ambos uider sine dubio
pater et filius unam hñt ymaginem.
que non eẽt nisi cum sõ scantini eent par̾
et filius quod quidẽ non est ambiguũ circa
noticiam humanam de uero enĩ filio quid
aliuo pot̾it iudicari. quã ut unitas corum
ipsa nominum ꝓprietate nascentis et ge¬
mentis firmetur. Quids enim aliud gn̾et
postolo ioħe qui ait. Sumus in uero filio
iħu xp̃o qui est uerus et uita eterua et a¬
pło paulo similit̾ p̾dicante qui ꝓprio ĩ¬
quit filio suo nõ pepercit: posset᷑ de nudo
nomine filii dubitari. Nam cum addat
quadam opinionis peru̾se almo debere
credi asserunt quam ratio fidei conti¬
net quasi plꝰ. dent deo quam ip̃e de se
uolũit credi. Si enim adiectum non
trem ut sicut lac et gypsum quaittum

Expanded text:
enim potest discrepare ab altero, quorum enim potest discrepare ab altero, quorum imago una sacris Scripturis refertur, quod etiam ipse Filius firmat, cum dicit, Qui me videt, videt et Patrem. Si ergo unum ex iis qui videt, ambos videt, sine dubio Pater et Filius unam habent imaginem; quae non esset una nisi consubstantivi essent Pater et Filius: quod quidem non est ambiguum circa notitiam humanam. De vero enim Filio quid aliud poterit judicari, quam ut unitas eorum ipsa nominum proprietate nascentis et generantis firmetur? Quis enim aliud generet postolo Joanne, qui ait, Sumus in vero filio Jesu Christo, qui est verus Deus, et vita aeterna; et apostolo Paulo similiter praedicante: Qui proprio, inquit, filio suo non pepercit: posset de nudo nomine Filii dubitari. Nam cum addat quadam opinionis perversae aliud debere credi asserunt, quam ratio fidei continet, quasi plus deut Deo quam ipse de se voluit credi. Si enim adjectum non trem: ut sicut lac et gypsum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
co nerum dici filium dei xpm̃. ut ꝓprius id
est desba eius natus intelligatur. Unde
cit. Nam patren et filium unius ẽẽ sb̾e
quod ratio humana pp̃ suam infirmita¬
tem non capit possit sciri nomina sactis
reb aptata sunt congruent per hoc ue¬
ritas pr̃is et filii possit aliquatenꝰ intelli¬
facit aduerti quã nomen hoc quod dici¬
tur filius dei et quia maliguitas etiam
xpĩnomĩhũ petfidiã suã infert ut alit̾
quã ratio ip̃a se ht̃ nomis ip̃ius causam
int̾ytaetur addidit uerus filus. ut ob¬
in ratione nominũ catholice fidei adhe¬
serunt. Ip̃a enim simplicitas non aliter
hoc adũtit ĩꝑturbata quã traditum est
accidente autem et gn̾isatione dum de¬
non contenticredere quod sonant uer¬
ba indignum pitantes si nõ addant au̾
demant. de craditione pͥcipitantis sol¬
licitos .n. se faciut ne deus aliter debe
inducit ad ueritatem imitatis eoꝵ. Nec

Expanded text:
co uerum dici filium dei Christum, ut proprius, id co uerum dici filium dei Christum, ut proprius, id est de substantia eius natus intellegatur. unde cit. Nam Patrem et Filium unius esse substquod ratio humana propter suam infirmitatem non capit, possit sciri, nomina sacris rebus aptata sunt congrue, ut per haec veritas Patris et Filii possit aliquatenus intellifacit adverti, quam nomen hoc quod dicitur Filius Dei. Et quia malignitas etiam ipsis nominibus perfidiam suam infert, ut aliter quam ratio ipsa se habet nominis ipsius, causam interpretetur, addidit, verus Filius: ut obin ratione nominum, catholicae fidei adhaeserunt. Ipsa enim simplicitas non aliter hoc advertit imperturbata, quam traditum est. Accedente autem tergiversatione, dum tiones, non contenti credere quod sonant verba, indignum putantes si non sibi addant aut demant, de traditione praecipitantur. Sollicitos enim se faciunt, ne Deus aliter debeainducit ad veritatem unitatis eorum. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
et filii ostenderet unitatẽ filii. E¬
qͣuomodonon .i. uerus d̾i filius diceret᷑.
nis extitisset de sb̾a dei prĩs. Nec .n. patͥe¬
turueritas et iusticia dei u̾m dicere fili¬
um si de ip̃o ño ño dẽt. Non est .n. uerᷤ
si de ip̃õnon ẽ qui .n. negat de dõnatũ
xpm̃ sctipture calumpniam feͣcit que a do
illum dicit uerum filium ut significet de
d̾o hunc natum. Si .n. non est de d̾o et uerus
fanis dei dicitur: fallax est scriptura qd̾
si scriptura non fallit: cum xpm̃ non fate¬
tur extitisse de d̾o et scripturam euacuat et
xpm̃ negat. uerum filium oei. Non enim
uoluntas uerum filium facit. Sed natiui¬
ctas. sed potentie inquiunt dei hoc est si fal¬
sa faciat uera inimo potentia dei ħ est. Uñ
et om̃i laude dignus est: quia uerum a pd̃
cis est ut falsum dicat. u̾m quod d̾o non c̃õ¬
petit. Nam omĩa quidem potest deus sed
non facit niflut conueniat uerctan eius
ac iusticie. Manisestum est igitur idcir¬

Expanded text:
et filii ostenderet unitatem fysico modo. non enim uerus dei filius diceretur, nisi exstitisset de substantia dei patris; nec enim pateretur ueritas et iustitia dei uerum dicere filium, si de ipso non esset. non est enim uerus, go de ipso est. qui enim negat de deo natum Christum, scripturae calumniam facit, quae ideo illum dicit uerum filium, ut significet de deo hunc natum, si enim non est de deo et uerus filius dei dicitur, fallax est scriptura. quod si scriptura non fallit, qui Christum non fatetur exstitisse de deo, et scripturam euacuat et Christum negat uerum filium dei. non enim uoluntas uerum filium facit, sed natiuitas. sed potentiae\', inquiunt, dei hoc subest, ut falsa faciat uera\'. immo potentia dei haec est, unde et omni laude dignus est, quia uerum apud cis est, ut falsum dicat uerum, quod deo non conpetit. nam omnia quidem potest deus, sed non facit nisi quod conueniat ueritati eius adque iustitiae. Manifestum igitur est idcir
Abbreviated transcription (Latin):
ut anticipentꝰ que post̾iora sunt. unde et
maria cũ post resurrectõnem frat̾s sui
latari ante sex dies pasche in cena unguẽto
dñm unguento. hoc refet añqͣm lazarus
moreretur. qd̾ nisi postea scm̃ iueniremꝰ :
nestiremus quo temꝑe ftm̃ eẽt. S ne forte
post nonam horam scm̃ sit: ut iudens impiꝰ
⁊ crudelissimus uidas occisum saluatorem: ⁊
ob hoc uelum templi stusum t̾ram tremuisse.
sara suia elementa cont̾et. ab ip̃o metu cor¬
rectus doluerit. nõ nestius istũ se tradidise.
In cuiꝰ passione sic indignatus sit uidex deus.
D ⁊ post horam nonam occupati erant sicut
estimo semores ⁊ pͥncipes sacerdotum. uespe
em̃ eadem die pascha acturi erant. sabbato
aũt mĩmos portare nõ licebat scd̾m legem.
ac ꝑ hoc inꝑpbabile est apud me quo die ĩmno
temꝑe laqueo uitam fimret iudas scariotheᷤ.

Expanded text:
ut anticipentur quae posteriora sunt. unde et Maria cum post resurrectionem fratris sui Lazari ante sex dies paschae in cena ungento pdominum ungento. hoc referet antequam Lazarus moreretur; quod nisi postea factum inueniremus, nesciremus quo tempore factum esset. Sed ne forte post nonam horam factum sit ut uidens impius et crudelissimus ludas occisum saluatorem et ob hoc uelum templi scissum, terram tremuisse, saxa fissa, elementa conterrita, ipso metu correptus doluerit, non nescius iustum se tradidisse, in cuius passione sic indignatus sit iudex deus? sed et post nonam horam occupati erant, sicut aestimo, seniores et principes sacerdotum. uespere enim eadem die pascham acturi erant; sabbato autem nummos portare non licebat secundum legem: ac per hoc inprobabile est apud me, quo die, immo tempore laqueo uitam finierit ludas Scariotes.