comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͣndo in principio creauit deus celũ
et t̾ram. De aliquo plus qñ de costa ui¬
ri facta ẽ mulier: et quando de quinq
panib saciata sunt quinq milia homi¬
nunm. Non ne in sacramento corporis
⁊ sanguinis xͥ cotidie plures eẽntie uni¬
untur cũ substantia panis et uini. q̃
ante benedictionis u̾ba ab essentia cor¬
poris xͥ ueraciter aliud sunt ꝑ ip̃am be¬
nedictionem. sp̃u sancto mirabiliter
u̾tuntur: ita ut post sanctificationem
solum corpus xͥ sit. quod ante ueraciter
panis et uini sub̾a fuit: Neq hec cor¬
pori x extruiserus in augmentũ acce¬
dunt. aut incorꝑantur ut essentialiten
diuersa ꝑmaneant. s in ip̃m commutã¬
tur: ut eẽntialiter prorsus unum fiant.
Hoc tñ opus diuine potentie utrum
alias in natura alicubi modo occulto et
incognito agatur sicut asserendum non
ẽ ita nec ꝑtinacit̾ cum res ualde dubia
sit contͣdicendum. Hic tam̃ ueraciter fi̾

Expanded text:
est, quando in principio creavit Deus coelum est, quando in principio creavit Deus coelum et terram . De aliquo plus, quando de costa viri facta est mulier, et quando de quinque panibus satiata sunt quinque millia hominum. Nonne in sacramento corporis et sanguinis Christi quotidie plures essentiae uniuntur cum substantia panis et vini, quae ante benedictionis verba ab essentia corporis Christi veraciter aliud sunt, per ipsam benedictionem, Spiritu sancto mirabiliter stantiam convertuntur, ita ut post sanctificationem solum corpus Christi sit quod ante veraciter panis et vini substantia fuit? Neque haec corpori Christi extrinsecus in augmentum accedunt, aut incorporantur, ut essentialiter diversa permaneant, sed in ipsum commutantur, ut essentialiter prorsus unum fiant. Hoc tamen opus divinae potentiae, utrum alias in natura alicubi modo occulto et incognito agatur, sicut asserendum non est, ita nec pertinaciter, cum res valde dubia sit, contradicendum. Haec tamen veraciter fieri
Abbreviated transcription (Latin):
deus facere potest. Sunt qui negant ali¬
quid crescere posse nͥ ei aliquid uł aliun¬
de extͥnsecus addatur: uł nouum concret᷑
S non attendunt hii hoc uere increm̃¬
tum non ẽẽ. in quo neq id qd additur
neq id cui additur crescere ꝓbatur. Neq
enim aliud coniuncta sunt qͣm disiun¬
cta fuerunt. S forte impossibile uidea¬
tur ut de una simplici ẽẽntia plures
eẽntie ꝑ incrementũ ꝓdeant: q quod
simplex est nec minus ẽẽ quam est nec
plus ẽẽ putant. Quid ergo dñs plus
ẽẽ inter nich ⁊ aliquid. qͣm inter ali¬
quid et amplius: Quem ergo confite¬
mur creando de nichilo aliquid fecisse.
cur negemus ip̃m aliquid ad amplius
extendere ꝓpagando: Sic est oꝑe in imi¬
onis cũ plures essentie una fuint. Ꝙ
licet a sensib remotum sit tñ in occul¬
to nature sinu in elementis aliquan¬
do fiꝰ quam temerarium est asserere tam
stultum negare. De nichilo aliquid fc̃m

Expanded text:
Deus facere potest. Sunt qui negant aliDeus facere potest. Sunt qui negant aliquid crescere posse, nisi ei aliquid vel aliunde extrinsecus addatur, vel novum concreetur, sed non attendunt hi hoc vere incrementum non esse, in quo neque id quod additur, neque id cui additur, crescere probatur. Neque enim aliud conjuncta sunt, quam disjuncta fuerunt, sed forte impossibile videatur, ut de una simplici essentia plures essentiae per incrementum prodeant, quia quod simplex est, nec minus esse quam est, nec plus esse putant. Quid ergo dicimus plus esse inter nihil et aliquid, quam inter aliquid et amplius? Quem ergo confitemur creando de nihilo aliquid fecisse, cur negemus ipsum aliquid ad amplius extendere propagando? Sic est in opere unionis, cum plures essentiae una fiunt. Quod licet a sensibus remotum sit, tamen in occulto naturae sinu in elementis aliquando fieri, quam temerarium est asserere tam stultum negare. De nihilo aliquid factum
Abbreviated transcription (Latin):
cere aliqua aliqͣ scł̃m essentiam in ma¬
us. Tercium opus est de aliquib facere
aliquid scd̃m essentiam in minus. Quar¬
tum opus est de aliquo facere aliqua ñ
inmauis. Quintum opꝰ est de aliquib
facere aliquid ñ inminus. Sextum opꝰ
est de aliquo facere nich̾. Primum opꝰ
ẽ creationis. Scłm opus est ꝓpagatio¬
nis. Tercium opus ẽ unionis. Quartũ
opus est separationis. Quintum opus
est coniunctionis. Sextum opus est des¬
tructionis. Primum opꝰ et scl̃m et ter¬
cium tm̃ bona sunt. Quartum qͥntum
aliqñ bona aliquando mala. Sextum
cantummͦ malum est. Primum ⁊ scd̃m
et t̾cium soli deo possibilia sunt. Quar¬
tum ⁊ qͥntum cõmunia sunt deo cum
creatura. Sextum soli creature competit.
De nichilo enĩ aliquid facere solus deus
pot̃. Item de aliquo plus scđ̃m ẽentiam
.i. ut una eẽntia in plures excrescat so¬
lus deus facere pot̃. Item de aliquibus
aliquid in minus scdl̃m ẽẽntiam .i. ut
plures essentie in unam redeant. solus

Expanded text:
cere aliqua secundum essentiam in majus. Tertium opus est de aliquibus facere aliquid secundum essentiam in minus. Quartum opus est de aliquo facere aliqua non in majus. Quintum opus est de aliquibus facere aliquid non in minus. Sextum opus est de aliquo facere nihil. Primum opus est creationis. Secundum opus est propagationis. Tertium opus est unionis. Quartum opus est separationis. Quintum opus est conjunctionis. Sextum opus est destructionis. Primum opus et secundum, et tertium tantum bona sunt. Quartum et quintum aliquando bona, aliquando mala. Sextum tantummodo malum est. Primum et secundum, et tertium soli Deo possibilia sunt. Quartum et quintum communia sunt Deo cum creatura. Sextum soli creaturae Creatori competit. De nihilo enim aliquid facere solus Deus potest. Item de aliquo plus secundum essentiam, id est ut una essentia in plures excrescat, solus Deus facere potest. Item de aliquibus aliquid in minus secundum essentiam, id est ut plures essentiae in unam redeant, solus
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ exterioris delectacionis memoriã
ab animo seludit. ut dum suo intrin¬
secus dolori intendere cogitur. ꝙ forie.
sit delectabile minime recordet᷑. Porro
facit qr dum mens tota suꝑnoꝵ gãdioꝵ
dulcedini inhiat supͣ se eleuata non so¬
lum infime delectatõis meminit. s ip
quoq sͥ quodam modo feliciter in obli¬
uionẽ inuenit. Igitur gaudium uani¬
tatis animum disꝑgit. dolor confusio¬
nis colligit. Gaudium consolationis com¬
ponit. dolor exercitacionis ligat. Gaudiũ
felicitatis sanat. fit tamen ñ numqͣm
ut gaudium uanitatis uertat᷑. quibdã
in gaudium consolationis. ⁊ econtͣrio
ꝓ gaudio uanitatis. Rursum aliis do¬
lor confusionis in dolorem exercitacionis
u̾titur ⁊ item aliis dolor confusionis in
dolorem confusionis commutatur.

Expanded text:
omnem exterioris dilectionis memoriam omnem exterioris dilectionis memoriam ab animo seclusit, ut, dum suo intrinsecus dolori intendere cogitur quid foris sit, delectabile minime recordetur. facit, quia, dum mens tota supernorum gaudiorum dulcedini inhiat supra se elevata non solum infimae delectationis non meminit, sed ipsa quoniam sibi quodammodo feliciter in oblivionem venit. Igitur gaudium vanitatis animum dispergit, dolor confusionis colligit, gaudium consolationis componit, dolor exercitationis ligat, gaudium felicitatis sanat. Fit tamen nonnunquam ut gaudium vanitatis vertatur quibusdam in gaudium consolationis: et econtrario  prae gaudio vanitatis. Rursum aliis dolor confusionis in dolorem exercitationis vertitur, et item aliis dolor exercitationis in dolorem confusionis commutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis ẽ ꝓ dampnis temꝑalib contrista¬
ri. Gaudium consolationis ẽ ab impugna¬
tione uicioꝵ quiescere. Dolor exercitationiᷤ
ẽ molestias temptacionum sustinere. Gar¬
dium felicitatis int̾ne dulcedinis iocun¬
ditatem degustare. ꝑ gaudium uanita¬
tis plus elongat anima a deo. qr tanto lõ¬
gius ab eo qui intus est recedit. qͣnto aui¬
dius se ad delectaciones exteriores effun¬
dit. dolor confusiones malam quidem de¬
lectacionem qͣi foris precidit ⁊ animam
intꝰ redire compellit. que tam̃ eo ipso quod
ñ sponte. s quodammͦ coacta ad semetip¬
sam retruditur: nec ꝑfecte uicium dese¬
tit. neq ad uirtutis integͥtatem ueracit̾
reparatur. Gaudium uͦ consolationis iã
quodammͦ mentem extrinsecus fouet at¬
q componit. suadetq ut secum ꝑma¬
nere eligat. neq extͣ dignetur querere
ꝙ untus potest ueracius atq securius
possidere. Porro dolor exercitacionis ita

Expanded text:
sionis est pro damnis temporalibus contristasionis est pro damnis temporalibus contristari. Gaudium consolationis est ab impugnatione vitiorum quiescere. Dolor exercitationis est molestias tentationum sustinere. Gaudium felicitatis est internae dulcedinis jucunditatem degustare. Per gaudium vanitatis plus elongatur anima a Deo, quia tanto longius ab eo qui intus est recedit, quanto avidius se ad delectationes exteriores effundit. Dolor confusionis malam quidem delectationem quasi foris praecidit, et animam intus redire conpellit: quae tamen eo ipso quod non sponte, sed quodammodo coacta ad semetipsam retruditur, nec perfecte intimum deserit, neque ad virtutis integritatem veraciter reparatur. Gaudium vero consolationis jam quodammodo mentem intrinsecus fovet, atque componit, suadetque ut secum permanere eligat, neque extra dignetur quaerere quod intus veracius atque securius possit possidere. Porro dolor exercitationis ita
Abbreviated transcription (Latin):
apientia uincit maliciam. attin¬
git ergo a fine usq ad finẽ forti¬
ter. et disponit omĩa suauiter. Sapien¬
ergo sapĩa maliciam uincit. qñ ꝑ pas¬
sionem crucis diabolum tumphans ab
euis potestate genus humanũ eripuit.
Sap̃ia maliciam uicit. qr plus ad nr̃am
salutem potuit redemptoris gr̃a quam ad
ꝑditionem ualuisset malcia seductoris.
Attingens a fine usq ad finem fortiter.
qm̃ et prius suꝑbum de suꝑnis expulit.¬
⁊ post apud inferos potenter auarum
spoliauit. Disponens omĩa suauiter qr
et pacientiam cum consilio. ⁊ iudicium
cum ratione exhibet.
uinq status h̃t uita humana ꝑ
quos qr nunqͣm in eodem statu
diu ꝑmanere pot. Sine intermissione
mutatur siue in melius ꝓficiens siue de¬
ficiens atq decrescens in peius. Qui sunt.
gaudium uanitatis. dolor confusionis.
Gaudium consolationis. dolor exercitationis.
Gaudium felicitatis. Gaudium uanitatis
est ꝓ lucris temporalib letari. dolor confu¬

Expanded text:
ia vincit malitiam. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Sapienergo sapientia malitiam vicit, quando per passionem carnis diabolum triumphans ab ejus potestate genus humanum eripuit. Sapientia malitiam vicit quia plus ad nostram salutem potuit Redemptoris gratia, quam ad perditionem valuisset malitia seductoris. Attingens a fine usque ad finem fortiter, quoniam et prius superbum de supernis expulit, et post apud inferos potenter avarum spoliavit. Disponens omnia suaviter, quia et patientiam cum consilio, et judicium cum ratione exhibet.uinque status vita humana, per quos, quia nunquam in eodem statu diu permanere potest, sine intermissione mutatur, sive in melius proficiens, sive deficiens atque decrescens in pejus. Qui sunt gaudium vanitatis, dolor confusionis, gaudium consolationis, dolor exercitationis, gaudium felicitatis. Gaudium vanitatis est pro lucris temporalibus laetari. Dolor confu
Abbreviated transcription (Latin):
namus. cum om̃i reuerentia animũ
nr̃m ad obsequium illius subiciamus.
semꝑ sem supͣ nos admirantes eiꝰ poten¬
ciam infra nos despicientes eoꝵ insolẽ¬
tiam. Hic est affectus admirationis
indignationi mixtus ex laudatione
surgens. Sequentis psalmi series ñ
scdm unum affectum texitur. s sepe
de affatu in affectum transit. uerbi¬
gratia. In angustiis constitutus quantũ
cipio. qr tamen quodam mͦ me ab eo dere¬
lictum uideo. ex affectu doloris in hec uer¬
bone p̾sumptionis recurrens aio. Tu aũ
dñe susceptor meus es. ut et merorẽ per
fiduciam releuem. ⁊ fiduciam ꝑ mero¬
rem castigem. Et quis om̃es uircute
psalmoꝵ. quis illas ignitas compunctio¬
nes sanctoꝵ affectuum enumerare loq̃n¬
do potest. quib mens in oratione accen¬
ditur. et gratissimum deo sacrificium in
ara cordis adoletur:¬

Expanded text:
namus, cum omni reverentia animum namus, cum omni reverentia animum nostrum ad obsequium illius subjiciamus semper supra nos admirantes ejus potentiam, infra nos despicientes eorum insolentiam. Hic est affectus admirationis indignationi mistus ex laudatione surgens. Sequentis psalmi series non secundum unum affectum texitur, sed saepe de affectu in affectum transit, verbigratia: In angustiis constitutus; ; quantcipio, quia tamen quodammodo me ab eoderelictum video, ex affectu doloris in haec verbonae praesumptionis recurrens aio: Tu autem, Domine, susceptor meus es . Ut et moerorem per fiduciam relevem, et fiduciam per moerorem castigem. Et quis omnes virtutes psalmorum, quis illas ignitas compunctiones sanctorum affectuum enumerare loquendo potest? quibus mens in oratione accenditur, et gratissimum Deo sacrificium in ara cordis adoletur
Abbreviated transcription (Latin):
gens ex laudationẽ. Item exemplum al¬
terius. Cogitaui mecum qͣnta esset po¬
tencia dei ac deiñ admirari cepi ue¬
saniam hominum qui mortales sunt.
⁊ tñ uoluntati eius obuiare ñ ꝑtimes¬
cunt. Ex hac itaq admiratione cõpul¬
sus sum exdamare et dicere. Quare
fremuerunt gentes. ⁊ est admiratio
muta indignationi. qr uesaniam
admiramur. p̾sumptioni indignam̃.
Uel certe in nob̾metipsis dum foris
assultus uicioꝵ crebros et importunos
aspicimus. ⁊ intrinsecus de dei adiu¬
torio p̾sumimus ip̃am temptationũ
nr̃aꝵ molestiam cum quadam indig¬
nationem arguimus dicentes. Quare
fremuert̃ gentes. ⁊ est summa tocius
psalut ad hoc tendens ut ꝑ dei poten¬
tiam confirmati in solentes adu̾sitates
contempnamꝰ ⁊ tanto nos aduersariis
nr̃is fortiores qͣnto deo uiciniores su¬
mus p̾sumamus. Illoꝵ interitum festi¬
num attendamus dei magnificentiã
contͣ eoꝵ suꝑbiam frangendam oppo¬

Expanded text:
gens ex laudatione. Item exemplum algens ex laudatione. Item exemplum alterius. Cogitavi mecum quanta esset potentia Dei, ac deinde admirari coepi vesaniam hominum, qui mortales sunt, et tamen voluntati ejus obviare minime pertimescunt. Ex hac itaque admiratione compulsus sum exclamare et dicere: Quare fremuerent gentes . Et est admiratio mista indignationi, quia vesaniam admiramur, praesumptioni indignamur, vel certe in nobismetipsis dum foris assultus vitiorum crebros et importunos aspicimus, et intrinsecus de Dei adjutorio praesumimus, ipsam tentationum nostrarum molestiam cum quadam indignatione arguimus dicentes: Quare fremuerunt gentes? Et est summa totius psalmi ad hoc tendens, ut per Dei potentiam confirmati, insolentes adversitates contemnamus, et tanto nos adversariis nostris fortiores, quanto Deo viciniores sumus, praesumamus. Illorum interitum festinum attendamus. Dei magnificentiam contra eorum superbiam frangendam oppo
Abbreviated transcription (Latin):
sit felicitas ẽẽ cum deo. quanta item sit
miseria uiuere ui hoc scło. quanta de¬
mum calamitas semꝑ cruciari in infer¬
no et ex hac meditatione in ea subito
amore celestis patrie atactus ip̃o affe¬
ctu ducente in hec u̾ba decurro. Beatus
totam seriem si scđ̃m intimum cõpun¬
ctionis sensum inquirimꝰ. quid aliud
nisi hoc uͥq dicentem in uenimus: fe¬
lices qui nunqͣm a deo recesserunt. feli¬
cos qui semꝑ cum deo ꝑmanser̃t. felices
qui in eiꝰ obsequio fideles et deuoti per¬
stiter̃t. Nam infelices et miseri illi sunt
qui ab illo elongauer̃t. ⁊ cum illo ꝑse¬
uerare noluerunt. uł qui post ad illũ
ñ redierunt. Gratias illi qͣntum ꝑstiti.
confusio mͥ quantum discessi. Nunc
autem quantum ꝓpe sum elongare no¬
lo. qͣntum longe sum redire cupio. Uti¬
nam ad illum ꝑueniam. utinam ab
illo nunqͣm recedam adiuua me deus
meus. affectus gͥ iste dilectionis est sur¬

Expanded text:
sit felicitas esse cum Deo, quanta item sit sit felicitas esse cum Deo, quanta item sit miseria vivere in hoc saeculo, quanta demum calamitas semper cruciari in inferno, et ex hac meditatione mea subito amore coelestis patriae attractus, ipso affectu ducente in haec verba decurro. Beatus totam seriem si secundum intimum compunctionis sensum inquirimus, quid aliud nisi hoc ubique dicentem invenimus: Felices qui nunquam a Deo recesserunt, felices qui semper cum eo permanserunt, felices qui in ejus obsequio fideles et devoti perstiterunt? Nam infelices et miseri illi sunt, qui se ab illo elongaverunt, et cum illo perseverare noluerunt, vel qui post ad illum non redierunt. Gratias illi qui quantum perstiti, confusio mihi quantum discessi. Nunc autem quantum prope sum elongare nolo, quantum longe sum redire cupio, utinam ad illum perveniam, utinam ab illo nunquam recedam: Adjuva me, Deus meus . Affectus igitur iste dilectionis est sur
Abbreviated transcription (Latin):
gam ce dñe. Ex affectu admirationis
canitur psalmus. Dñe dominus nost̾.
Ex affectu congratulationis canitur
psalmus. Omnes gentes. ⁊ in his oĩ¬
bus est laudatio. Ex affectu humili¬
tatis canitur psalmus. Inte dñe spera¬
ui. Ex affectu doloris canitur psalmus.
ris canitur p̃s. Domine ne in furore. et
in his omnib est mixta querele depͥca¬
cio. Ex affectu indignationis canitur
psalmus. Quid głaris in malicia. Ex
affectu zeli canitur p̃s. Deus ultionũ
dñs. Ex affectu bone presumptionis
canitur psalmus. Iudica me dñe qm̃.
in omnib psalmis non ẽẽ ut ꝑ totã
seriem unius affectus extendat᷑. s sepe de
alio affectu tͣnsitus in alium scđm qd̃¬
mentes orantium diu̾sis modis affici
solent. Hoc aut̃ qualiter ꝑ singulos psa¬
linos cognosci possit explanare ꝓlixio¬
ris oꝑis tractatum expetit. uolumus
tamen hoc in aliquib exempli causa
demonstrare. forte cogitare cepi quanta

Expanded text:
gam te, Domine . Ex affectu admirationis gam te, Domine . Ex affectu admirationis canitur psalmus: Domine Dominus noster . Ex affectu congratulationis canitur psalmus: Omnes gentes . Et in his omnibus est laudatio. Ex affectu humilitatis canitur psalmus: In te, Domine, speravi . Ex affectu doloris canitris canitur psalmus: Domine, ne in furore . Et in his omnibus mista est querelae deprecatio. Ex affectu Indignationis canitur psalmus: Quid gloriaris in malitia . Ex affectu Zeli canitur psalmus: Deus ultionum . Ex affectu bonae praesumptionis canitur psalmus: Judica me, Domine, qin omnibus psalmis non esse, ut per totam seriem unus affectus extendatur; sed saepe de alio affectu tmentes orantium diversis modis affici solent. Hoc autem qualiter per singulos cognosci possit explanare, prolixioris operis tractatum expetit. Volumus tamen hoc in aliquibus exempli causa demonstrare. Forte cogitare coepi quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ratione bonitatis surgit affectus dilecti¬
onis. ex cõmemoratione potentie et for¬
citudinis surgit affectus ad mirationis.
ex cõmemoratione potencie et fortitudi
nis surgit affectus admirationis. ex
cõminemoratione aũ alicuius ꝓsperi
euentus. et facti felicis surgit affectus
congratulationis. Tres sequentes ad il¬
lud genus ꝑtinent. in quo fit cõmemo¬
ratio infelicitatis et miserie. Quia ui¬
delicet affectus humilitatis surgit ex cõ¬
memoratione ꝓprie infirmitatis. Affe¬
ctus doloris surgit ex cõmemoratione
maloꝵ p̾sentium. uł ex recordatione
preteritoꝵ. Affectus timoris ex preuisi¬
one futuroꝵ. Tres ultimi affectus illi
magis scripturaꝵ gen̾i congruunt. in
quo fit inuectio et accusatio in aduer¬
sarios. uidelicet contͣ nequiciam illoꝵ
indignatio. contra iniuriam zelus p̃p
maliciam maior de dei mĩa presump¬
tio. Exempla singłoꝵ hec sunt. Ex affe¬
ctu dilectionis canitur psalmus. Dili¬

Expanded text:
ratione bonitatis, surgit affectus dilectiratione bonitatis, surgit affectus dilectionis, ex commemoratione potentiae et fortitudinis surgit affectus admirationis, enis surgit affectus admirationis, ex commmemoratione autem alicujus prosperi eventus et facti felicis surgit affectus congratulationis. Tres sequentes ad illud genus pertinent, in quo fit commemoratio infelicitatis et miseriae. Quia videlicet affectus humilitatis surgit ex commemoratione propriae infirmitatis, affectus doloris surgit ex commemoratione malorum praesentium, vel ex recordatione praeteritorum. Affectus timoris ex praevisione futurorum. Tres ultimi affectus illi magis Scripturarum generi congruunt, in quo fit invectio et accusatio in adversarios videlicet contra nequitiam illorum, indignatio contra injuriam, zelus propter malitiam, major de Dei misericordia praesumptio. Exempla singulorum haec sunt, ex affectu dilectionis canitur psalmus: Dili
Abbreviated transcription (Latin):
igne corrumpitur. Est affectus admiratio¬
nis. cum aliquid nouum et admirabile
contemplans in stuporem excitatur. Est
affectus congratulationis cum acceptãbi¬
le aliquid et beneplacitum uidens quadã
hylaritate ꝑfunditur. Est affectus humi¬
litatis qñ ex consideratione infirmitatis
sue abelatione sua sponte compͥmitur.
Est affectus meroris. qñ ex consideratione
maloꝵ suoꝵ quodamm contabescens in¬
firmatur. Est affectus timoris qñ ex cõ¬
sideratione imminentium penaꝵ con¬
cutitur. Est affatus indignationis qͣ̃n
in odium aduersarioꝵ ex ipsa iniquita¬
tis coꝵ magnitudine inflammat᷑. Est
affectus zeli qñ ex amore iusticie ad desi¬
derium ultionis accenditur. Est affectꝰ
bone p̾sumptionis quando ex noua ali¬
qua et singulari fiducia ad uendican¬
dum plus solito quippiam animat᷑.
De istis affectib primi tros ad illud
precipue genus scripturaꝵ ꝑtinent in
quo sit laudacio. Quia scił ex commemo¬

Expanded text:
igne corripitur. Est affectus admiratioigne corripitur. Est affectus admirationis, cum aliquid novum et admirabile contemplans in stuporem excitatur. Est affectus congratulationis, cum acceptabile aliquid et beneplacitum videns, quadam hilaritate perfunditur. Est affectus humilitatis, quando ex consideratione infirmitatis suae ab elatione sua sponte comprimitur. Est affectus moeroris, quando ex consideratione malorum suorum quodammodo contabescens infirmatur. Est affectus timoris, quando ex consideratione imminentium poenarum concutitur. Est affectus indignationis, quando in odium adversariorum ex ipsa iniquitatis eorum magnitudine inflammatur. Est affectus zeli quando ex amore justitiae ad desiderium ultionis accenditur. Est affectus bonae praesumptionis, quando ex nova aliqua et singulari fiducia ad vindicandum plus solito quidpiam animatur. De istis affectibus primi tres ad istud praecipue genus Scripturarum pertinent, in quo fit laudatio. Quia scilicet ex commemo
Abbreviated transcription (Latin):
nidem ꝙ ei adu̾santur qui nos ꝑsecunt᷑
quod nob̾ hostes sunt qui ei contradiẽt.
qd̃ odimus que odit. quod diligimus que
diligit. malle nos pp̃ eum odia inimicoꝵ
eus ꝑpeti qͣm contra eum hr̃e pacem eo¬
rum. Omnes gͥ scripture eiusmodi que
ad captationem faciendam congruunt si¬
ue ip̃a captacio ꝑ supplicationem siue ꝑ
postulationem siue ꝑ insinuationem fiat.
aliene ab orationis usu hñde non sunt.
qr licet alique illaꝵ narrationes peticio¬
num ñ habeant. hñt tamen omnes af¬
fectus uircutum quos in nob̾ accendunt.
ꝑ quos orantes citius. qͣm ꝑ uocis petici¬
etatis est omnis uirtus orandi. enumere¬
mus aliquot ex ip̃is ⁊ exemplis demons¬
tremus. ut qr omnes enumerare ñ pos¬
sumus. infiniti enĩ sunt affectus. quid tñ
in om̃ib laudabile sit et deo acceptum ex
quibdam conitiamus. Est affectus dilec¬
tionis. cum forte mens uel uidens uł re¬
miniscens id quod amat subito amoris

Expanded text:
nidem, quod ei adversantur, qui nos persequuntur, nidem, quod ei adversantur, qui nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, qui ei contradicunt, quod odimus quae odit, quod diligimus quae diligit. Malle nos propter eum odia inimicorum ejus perpeti, quam contra eum habere pacem eorum. Omnes igitur Scripturae ejusmodi, quae ad captationem faciendam congruunt, sive ipsa captatio per supplicationem, sive per postulationem, sive per insinuationem fiat, alienae ab orationis usu habendae non sunt, quia licet aliquae illarum narrationes petitionem non habeant, habent tamen omnes affectus virtutum, quos in nobis accendunt, per quos qui orant citius, quam per vocis petitietatis est omnis virtus orandi, enumeremus aliquot ex ipsis, et exemplis demonstremus, ut quia omnes enumerare non possumus infiniti enim sunt affectus quid tamen in omnibus laudabile sit, et Deo acceptum, ex quibusdam conjiciamus. Est affectus dilectionis, cum forte mens vel videns, vel reminiscens id quod amat, subito amoris
Abbreviated transcription (Latin):
ueri amatores s adulatores simus. ⁊ qr
deum ostentacione decipere ñ possumꝰ
nos ip̃o pac pocius decipiamus. Pret̾ea
sicut adulatores simulatam deuotionẽ
priores offerunt. ⁊ ꝑ eam illoꝵ quos de¬
prerantur gr̃am comꝑare uolunt. sic ⁊
nos precib nr̃is preueniamus faciem
dñi. ⁊ ut mereamur optinere ꝙ petimꝰ.
ñ suulatam deuotionem. s ueram ca¬
titatem offeramus. Beatificemus amicos
dñi nostri. indignemur inimicis eius.
laudemus in eo potentiam magnifice¬
mus pietatem. admiremur sap̃iam ex¬
tollemus generositatẽ approbemus equi¬
tatem. Item narremus ei miseriam nos¬
tram. indicemus ei necessitatem nr̃am.
indicemus e reuelemus ei infirmitatẽ
nr̃am. confiteamur ei culpam nr̃am.
dicamus et credamus alium non eẽ. ꝑ
quem possimus eripi. ꝑ quem sꝑemus
lib̾arĩ. Item ostendamus ei aduers arioꝵ¬
nostroꝵ demonum et ꝑuersoꝵ hominum
maliciam crudelitatem. iniquitatẽ. tyran¬

Expanded text:
veri amatores sed adulatores simus, et quia veri amatores sed adulatores simus, et quia Deum ostentatione decipere non possumus, nosmetipsos potius decipiamus. Praeterea sicut adulatores simulatam devotionem priores offerunt, et per eam illorum, quos deprecantur, gratiam comparare volunt, sic et nos precibus nostris praeveniamus faciem Domini, et ut mereamur obtinere quod petimus, non simulatam devotionem, sed veram charitatem offeramus. Beatificemus amicos Domini nostri, indignemur inimicis ejus, laudemus in eo potentiam, magnificemus pietatem, admiremur sapientiam, extollamus generositatem, approbemus aequitatem. Item narremus ei miseriam nostram, indicemus ei necessitatem nostram, indicemus et revelemus ei infirmitatem nostram, confiteamur ei culpam nostram, dicamus et credamus alium non esse, per quem possimus eripi, per quem speremus liberari. Item ostendamus ei, adversarionostrorum daemonum, et perversorum hominum malitiam, crudelitatem, iniquitatem, tyran
Abbreviated transcription (Latin):
et si in eis ñ inuenunt quid laudent
prioꝵ facta ad eoꝵ laudem retorquent.
se deuotos se fidos non solum dñt. s
iurauit et quod ẽẽ noluit hoc omni
studio uideri laborant. Nunquid puta¬
tis iuste reprehendi possent si eẽnt quod
ñ sunt. s ẽẽ se fingunt. Si hoc malum
ẽẽt ut tales ẽẽnt cur cantoꝑe tales uid̾istu¬
dent: Immo uͦ si tales eent qͣles se fingt̃ ⁊ nõ
st̃ u̾e laudabiles ẽẽnt. Nec ob aliã cãm eoꝵ pe¬
ticio ab hõib sepe respuit᷑ nͥ qr tales ñ ẽẽ qua¬
les se fingt̃ eẽ secuntur. Si ergo illi iuste¬
iuste in suis p̾cib repelluntur qr sci¬
untur tales non eẽ quales se ẽẽ fingt̃
ut nos mereamur ꝙ petimus a deo pre¬
cipere quales illi se simulant tales stu¬
deamus in u̾itate deo nos exhibere. Os¬
tendamus foris u̾bis habere nos intus
erga d̃m affectum deuotionis. et nõ so¬
lum ostendamus. s quod ostendimus
habeamus. ne si solum ostendimus. non

Expanded text:
etsi in eis non inveniunt quid laudent, etsi in eis non inveniunt quid laudent, priorum facta ad eorum laudem retorquent, se devotos, se fidos non solum dicunt, sed jurant, et quod esse nolint, hoc omni studio videri laborant. Nunquid putatis juste reprehendi possent, si essent quod non sunt, sed esse se fingunt? Si hoc malum esset ut tales essent, cur tantopere tales videri student? Imo vero si tales essent quales se fingunt et non sunt, vere laudabiles essent. Nec ob aliam causam eorum petitio ab hominibus saepe respuitur, nisi quia tales non esse, quales se fingunt esse, sciuntur. Si ergo illi juste in suis precibus repelluntur, quia sciuntur tales non esse quales se esse fingunt: ut nos mereamur quod petimus a Deo percipere, quales illi se simulant, tales studeamus in veritate Deo nos exhibere. Ostendamus foris verbis, habere nos intus erga Deum affectum devotionis. Et non solum ostendamus, sed quod ostendimus habeamus. Ne, si solum ostendamus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cum in oratione uł psalmos uel
alias quascumq scripturas decantat
diligent̾ consideret cui affectui seruant.
et ad illum affectum toto nisu cor suũ
excitet. ad quem id ꝙ loquit᷑. magis ꝑ¬
tinere uidet. qr si uerboꝵ que loquit᷑
affectum habuerit ꝑ affectum ip̃m me¬
lius u̾boꝵ uircutem cognoscet et intel¬
ligentiam capiet. et ꝑ u̾boꝵ intelligen¬
tiam in maiorẽ deuotionem affectum
bonus deo placeat. humana etiam no¬
bis consuetudo qͣmuis uiciosa quadã
tñ uirtutis imitacione demonstrat.
Certe uidemus adulatores. qualiter se er¬
ga illos aquib aliquid expetunt deuo¬
tos simulant sepe ꝓcedentib obuiant.
in turba constitutos pomposis saluta¬
cionib honorant. transire uolentibus
uiam p̾parant. alios locum dare iubẽt.
dños aduentare ꝓclamant. cathedras in
medio constituuint. puluinaria ster¬
nunt. pedib ꝓuoluuntur. ex antiqͥs
historiis magnalia patrum replicant.

Expanded text:
ergo cum in oratione vel psalmos vel ergo cum in oratione vel psalmos vel alias quascunque scripturas decantat, diligenter consideret cui affectui serviant, et ad illum affectum toto nisu cor suum excitet, ad quem id quod loquitur magis pertinere videt, quia si verborum quae loquitur affectum habuerit, per affectum ipsum melius verborum virtutem cognoscet, et intelligentiam capiet, et per verborum intelligentiam in majorem devotionem affectum bonus Deo placeat, humana nobis etiam consuetudo, quamvis vitiosa, quadam tamen virtutis imitatione demonstrat. Certe videmus adulatores qualiter se erga illos, a quibus aliquid expetunt, devotos simulant. Saepe procedentibus obviam eunt, in turba constitutos pomposis salutationibus honorant, transire volentibus viam praeparant, alios locum dare jubent, dominos adventare proclamant, cathedras in medio constituunt, pulvinaria sternunt, pedibus provolvuntur. Ex antiquis historiis magnalia patrum replicant,
Abbreviated transcription (Latin):
tumcũq ꝓlixa quid in his omnib
tñ intus cor nr̃m nisi hoc unum loqͥ¬
tur. quod eum ad mirans amat.⁊ amã¬
do admiratur: Similiter q̃n de nostra
miseria coram eo orantes agimus que¬
cũq sint uerba qͣntuncumq ꝓlixa
quid in his om̃ib cor nostrum dicit.
nisi hoc unum quod confitemur nos
mĩam eius querere. ⁊ in eo omẽm fidu¬
ciam nr̃am collocare: Que deuotio qͣn¬
est accepta. Item cum adu̾sarioꝵ nos¬
troꝵ maliciam in orõnib nostris co¬
ram deo accusamus qualiacũꝙ sint
uerba quantumcumq ꝓlixa. qui tam̃
aliud ꝑ hec omnia qͣm iustum iudici¬
um dei ad nr̃am liberationem exposci¬
mus. ut eripiat nos ab his quoꝵ tiran¬
nide inuiste opprimimur.⁊ maliciam¬
iuste adu̾samur. Et qr ultionem demni¬
micis nr̃is. ⁊ iudicium cause nr̃e diui¬
no arbitͥo libenter reliquimꝰ. quid est
ꝙ ꝓ hac humilitate ⁊ deuotie iuste a
deo impetrare ñ debeamus: Unusqͥsq

Expanded text:
tumcunque prolixa, quid in his omnibus tumcunque prolixa, quid in his omnibus tamen intus cor nostrum nisi hoc unum loquitur, quod eum admirans amat, et amando admiratur? Similiter quando de nostra miseria coram eo orantes agimus, quaecunque sint verba, quantumcunque prolixa, quid in his cor nostrum dicit nisi hoc unum, quod confitemur nos misericordiam ejus quaerere, et in eo omnem fiduciam nostram collocare? Quae devotio quan acceptabilior. Item cum adversariorum nostrorum malitiam in orationibus nostris coram Deo accusamus, qualiacunque sint verba quantumcunque prolixa, quid tamen aliud per haec omnia quam justum judicium Dei ad nostri liberationem exposcimus, ut eripiat nos ab iis, quorum tyrannide injuste opprimimur, juste aversamur? Et quia ultionem de inimicis nostris, et judicium causae nostrae divino arbitrio libenter relinquimus, quid est quod pro hac humilitate et devotione juste a Deo impetrare non debeamus? Unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
pie deuotionis excitant. ⁊ cor nostrum uel
narrando laudem d̃i ad eius amorem
ꝓuocãt uel nrãm miseriam cominemo¬
rando ante conspectum eiꝰ nos humili¬
ant. uel maliciam adu̾sarioꝵ nr̃oꝵ ex¬
aggerendo et utilem nob̾ sollicitudinẽ
et fiduciam coram ip̃o ampliorem pres¬
tant. Laudem di in potentia et bonita¬
te eus cognoscimus. miseriam nr̃am in
hoc quod fragiles et peccõres sumus.
diripiendum sunt astuti. ⁊ ad oppri¬
mendum impii. Siue gͥ laudem dei¬
in bonitate euis et potentia siue mise¬
riam nr̃am in infirmitate et culꝑa no¬
stra. siue maliciam adu̾sarioꝵ nr̃oꝵ in
tirannide eoꝵ et astucia ad exercitatio¬
nem mentis. ⁊ augm̃tum bone deuo¬
cionis orantes cõmemoremus. nicħ in¬
eptum facimus. et ꝑ pium affectum
quem ip̃a in nobis u̾ba excitant ubi¬
q orantes sumus. ut enim breuiter
cuncta complectar quocienscũq laudẽ
dei narramus quecũq sint uerba qͣn¬

Expanded text:
piae devotionis excitant, et cor nostrum vel piae devotionis excitant, et cor nostrum vel narrando laudem Dei ad ejus amorem provocant, vel nostram miseriam commemorando, ante conspectum ejus nos humiliant, vel malitiam adversariorum nostrorum exaggerando, et utilem nobis sollicitudinem et fiduciam coram ipso ampliorem praestant. Laudem Dei in potentia et bonitate ejus cognoscimus. Miseriam nostram in hoc, quod fragiles et peccatores sumus. a et ad diripiendum sunt astuti, et ad opprimendum impii. Sive igitur laudem Dei bonitate ejus et potentia, sive miseriam nostram in infirmitate et culpa nostra, sive malitiam adversariorum nostrorum in tyrannide eorum et astutia, ad exercitationem mentis et augmentum bonae devotionis orantes commemoremus, nihil ineptum facimus, et per pium affectum quem ipsa nobis verba excitant, ubique orantes sumus. Ut enim breviter cuncta complectar, quotiescunque laudem Dei narramus, quaecunque sint verba quan
Abbreviated transcription (Latin):
inflammant. S qr diu̾sis modis hũa¬
nus affectus ad amorem dei ꝓuocatur.
libet nunc ip̃os singillatim modos dis¬
tinguere. ⁊ distinctos ꝑ exempla demon¬
hoc genus orandi. quod quibdam prorsꝰ
ab orationis usu excludendũ iuidetun.
ad captationem ꝑtinet. quam uidelicet
captationem qͣmuis suꝑus quasi spẽm
supplicationis ad numerau̾imus. scł̃m
qͣndam tamen largiorem consuetudinẽ
ñ solum supplicando s etiam postulando
et insinuando captare solemus. In capta¬
tione aut̃ beniuolentia auditoris comꝑa-¬
t᷑. Q tͥb modis fit siue qñ aliqͥd in laudẽ eiꝰ dici¬
mus siue qñ aliqͥd de nr̃a misi̾a cõmemoramꝰ
uł etiam q̃n aliquid quod ad depͥssionẽ
ad uersarioꝵ nr̃m spectat in medium
ad ditximus. Dicamus igitur omnes.
illas scripturas quas quoꝵdam oppinio
ad orationis usum ñ esse assumendas
existimat. idcirco utiliter debere conue¬
nienter posse inter uota p̾cum nr̃aꝵ
ab orantib tecitari. qi in nob̾ affectũ

Expanded text:
inflammat. Sed quia diversis modis humanus affectus ad amorem Dei provocatur, libet nunc ipsos sigillatim modos distinguere, et distinctos per exempla demonhoc genus orandi, quod quibusdam prorsus ab orationis usu excludendum videtur, ad captationem pertinet, quam videlicet captationem, quamvis superius quasi speciem supplicationis annumeravimus, secundum quamdam tamen largiorem consuetudinem non solum supplicando, sed etiam postulando et insinuando captare solemus. In captatione autem benevolentia auditoris comparatur. Quod tribus modis fit, sive quando aliquid in laudem ejus dicimus, sive quando aliquid de nostra miseria commemoramus, vel etiam quando aliquid, quod ad depressionem adversariorum nostrorum spectat, in medium adducimus. Dicamus igitur omnes illas Scripturas, quas quorumdam opinio ad orationis usum non esse assumendas existimat, idcirco utiliter debere, et convenienter posse inter vota precum nostrarum ab orantibus recitari, quia in nobis affectum
Abbreviated transcription (Latin):
totaꝙ iam illi uacare desiderat eius etiã
ꝓ quo uenit curam libenter p̾ponat. hoc
genus orandi informe ẽ. ⁊ quam pre
cectis om̃ib unicum tam est apud de¬
um preceteris om̃ib preciosum. S int̾
hec tria supplicationum gn̾a infinium
locum captacio medium exactio. suppre¬
mum et excellentissimũ pura oratio op¬
tinet. qr captacio timorem. exactio fidu¬
ciam. pura oratio ꝑfectum ht̃ amorem.
Sciendum ẽ etiam quod supplicatio ali¬
qͣndo fit ꝑ sola nomina. sicut est illud
mĩa mea. refugium meũ. susceptor me¬
us. liberator meus. deus meus. adiutor
meus. Aliqͣndo ꝑ sola u̾ba sicut est res¬
pice. miserere. placare. attende e fac. ali¬
qͣndo simul ꝑ nomina et u̾ba sicut est
illud. uerba mea aurib ꝑcipe dñe in

Expanded text:
totaque jam illi vacare desiderat, ejus etiam, totaque jam illi vacare desiderat, ejus etiam, pro quo venit, curam libenter postponat. Hoc genus orandi in forma est, et quam prae caeteris omnibus unicum, tam est apud Deum prae caeteris omnibus pretiosum. Sed inter haec tria supplicationum genera infimum locum captatio, medium exactio, supremum et excellentissimum pura oratio obtinet. Quia captatio timorem, exactio fiduciam, pura oratio perfectum habet amorem. Sciendum est etiam, quod supplicatio aliquando fit per sola nomina sicut est illud: Misericordia mea, refugium meum, susceptor meus, liberator meus, Deus meus, adjutor meus . Aliquando per sola verba sicut est respice, miserere, placare, attende et fac. Aliquando simul per nomina et verba sicut est illud: Verba mea auribus percipe, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ubicumq infirmitatẽ nr̃am ubi¬
citamus. ⁊ omnino quicquid dei auri¬
bus dignum ⁊ nr̃e necessitati congru¬
um ante peticionis ꝓnunciationem
eloquimur. Exactio est quod fieri solet pꝰ
fcãm postulatinem qñ auditorem ne pe¬
ticio nr̃a apud eum in obliuionem ue¬
niat. quadam ut ita dicam importuni¬
tate atq instantia frequent̾ memorem
facimus. Que memoria trib modis re¬
nouari uidetur uidelicet qͣndo aliquid
uł de ꝑsona eus uel de ꝑsona nr̃a uel
de causa nr̃a iterato dicimus. Unde uel
nos uł causam nr̃am atq peticionem ĩ
eius animo renouemus. hoc genus sup¬
plicandi qͣm apud homines importunũ
uidetur. tam apud d̾m gratum atq lau¬
dabile ẽ. Pura oratio est qnͣdo ex habun¬
dantia deuotionis mens ita accenditur.
ut cum se ad d̾m postulatura conu̾terit
pͥamoris eius magnitudine etiam peti¬
cionis sue obliuiscatur. ⁊ dum amore eiꝰ
quem uidet ꝑfrui uehement̾ concupisc̃.

Expanded text:
mus, ubicunque infirmitatem nostram, ubimus, ubicunque infirmitatem nostram, ubicitamus. Et omnino quidquid Dei auribus dignum, et nostrae necessitati congruum ante petitionis pronuntiationem eloquimur. Exactio est id quod fieri solet post factam postulationem, quando auditorem ne petitio nostra apud eum in oblivionem veniat quadam ut ita dicam importunitate atque instantia frequenter memorem facimus. Quae memoria tribus modis renovari videtur, videlicet quando aliquid vel de persona ejus, vel de persona nostra, vel de causa nostra iterato dicimus, unde vel nos, vel causam nostram atque petitionem in ejus animo renovemus. Hoc genus supplicandi quam apud homines importunum videtur, tam apud Deum gratum atque laudabile est. Pura oratio est, quando ex abundantia devotionis mens ita accenditur, ut cum se ad Deum postulatura converterit, prae amoris ejus magnitudine etiam petitionis suae obliviscatur; et dum amore ejus, quem videt, perfrui vehementer concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
significatio. Tria sunt gn̾a supplicatio¬
num. Captacio. exactio. pura oratio. Cap¬
tacio est ꝙ fit ante postulationem ad p̾¬
ꝑandum ⁊ inlinandum animũ audi¬
toris quod trib modis facimus. Primo
cum aliquid dicimus ꝙ ꝑsonam uel
nr̃m siue infirmitatẽ siue aliud aliqͥd
enumerando qd̃ ad nr̃am causam uel
ꝑsonam cõmendandam ualeat apud eũ
cui nr̃am peticionem offerimus. Scl̃s
modus captationis ẽ cum aliquid in
laudem euis ꝓferimus quem oramus.
carum eum et acceptabilem ẽẽ signifi¬
camus ut nr̃a caritate uicissim eius
dilectionem mereamur. Tercius modꝰ
captacionis ẽ qͣndo aliquid dicimus
per ꝙ apud animum auditoris cau¬
sa adu̾sarii nr̃i siue ꝑsona depͥmitur
ut odio pocius qͣm amore digna ui¬
deatur. Istis trib modis fit captacio.
Hoc aut̃ genere supplicationis frequẽ¬
cissime diuina scriptura uti solet. Hoc
enĩ agimus ubicumq laudos dei cani¬

Expanded text:
significatio. Tria sunt genera supplicatiosignificatio. Tria sunt genera supplicationum, captatio, exactio, pura oratio. Captatio est id quod fit ante postulationem ad praeparandum et inclinandum animum auditoris, quod tribus modis facimus. Primo cum aliquid dicimus, quod personam vel , sive infirmitatem, sive quid aliud enumerando, quod ad nostram personam vel causam commendandam valeat, apud eum cui nostram petitionem 177 offerimus; secundus modus captationis est, cum aliquid in laudem ejus proferimus, quem oramus, charum eum et acceptabilem esse significamus, ut nostra charitate vicissim ejus dilectionem mereamur; tertius modus captationis est, cum aliquid dicimus per quod apud animum auditoris causa adversarii nostri sive persona deprimitur, ut odio potius quam amore digna videatur. Istis tribus modis fit captatio. Hoc autem genere supplicationis frequentissime divina Scriptura uti solet. Hoc enim agimus, ubicunque laudes Dei cani
Abbreviated transcription (Latin):
in se tres principales uͥtutes. habet fi¬
dem. spem. caritatem. Neq enim homo
ꝑ deuotionem se ad dm conuerteret. nͥ¬
et crederet se ab eo saluari posse. ⁊ spe¬
raret eum misereri uelle. Postremo
nͥ eum plusquam mala sua dilig̾et
nequaqͣm illa fugiens refugium sibi
in ip̃o eligeret. Credit ergo sperat ⁊
diligit. Eredit potentiam. sperat mi¬
sericordiam amat custodiam. Nichil gͦ
aliuid est oratio qͣm mentis deuotio
.i. conu̾sio in dm ꝑ pium ⁊ humilẽ
affectum. fide. spe. ⁊ caritate sũbnixa.
S qr multismodis mens ꝑ deuotio¬
nem accẽditur:. rursumq ip̃a deuotio
mentis uariis modis uoce ꝓmit᷑ debe¬
mus aliquas singillatim oronis sp̃es
distinguere. ut apertius ualeamus uirtu¬
tio. Supplicatio ẽ sine determinatione
peticionis. humilis et deuota pͥcatio. Do¬
stulatio ẽ determinate peticioni inserta
narratio. Insinuatio ẽ sine peticione ꝑ
solam narrationem uoluntatis facta

Expanded text:
in se tres principales virtutes habet, fiin se tres principales virtutes habet, fidem, spem, charitatem. Neque enim homo per devotionem se ad Deum converteret, nisi crederet se ab eo salvari posse, et speraret eum misereri velle. Postremo nisi eam plus quam mala sua diligeret, nequaquam, illa fugiens, refugium sibi in ipso eligeret. Credit ergo, sperat et diligit. Credit potentiam, sperat misericordiam, amat custodiam. Nihil ergo aliud est oratio quam mentis devotio, id est conversio in Deum per pium et humilem affectum, fide, spe, charitate subnixa. Sed quia multis modis mens per devotionem accenditur, rursum quia ipsa devotio mentis variis modis voce promitur, debemus aliquas sigillatim orationis species distinguere, ut apertius valeamus ejus virtutio. Supplicatio est sine determinatione petitionis humilis et devota precatio. Postulatio est determinatae petitioni incerta narratio. Insinuatio est sine petitione per solam narrationem, voluntatis facta
Abbreviated transcription (Latin):
rigeret. nec iustis ut custodiret. Quis¬
qr huius modi meditationib ante ora¬
tionis tempꝰ animum suũ exercuit.
nec imꝓuidus fortassis nec trepidus ad
oronem uenit. Meditacio namq assidua
scientiam parit. Scientia uͦ parta igno¬
rantiam pellit. ⁊ compunctionem parit.
Compunctio aut̃ parta desidiam fugat.
et deuotionem parit. Deuotio uͦ oratio¬
nem ꝑficit. Scientia est q̃n homo ad
agnitionem sui illuminat᷑. compun¬
ctio est qñ ex consideratione maloꝵ suoꝵ
cor int̾no dolore tangitur. deuocio ẽ pi¬
us ⁊ humilis affectus in d̾m qui ex cõ¬
punctione gen̾atur. Territus enĩ mag¬
nitudine maloꝵ suoꝵ animus ⁊ diffi¬
dens de ꝓpriis uirib ad dm̃ se conu̾tit.
et tanto ardentius patrociniũ illiue.
tum ẽẽ uidet. in quo confidere possit.
Deuotio gͥ est conuersio in deum pio
et humili affectu. Humilis enĩ est ex
conscientia infirmitatis sue. pius ẽ ex
consideratione diuine dementie. Hec

Expanded text:
rigeret, nec justis ut custodiret. Quisrigeret, nec justis ut custodiret. Quisquis hujusmodi meditationibus ante orationis tempus animum suum exercuit, nec improvidus fortassis nec tepidus ad orationem venit. Meditatio namque assidua scientiam parit, scientia vero parta ignorantiam pellit, et compunctionem parit, compunctio autem parta desidiam fugat, et devotionem parit, devotio vero orationem perficit. Scientia est, quando homo ad agnitionem sui illuminatur. Compunctio est, quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum, qui ex compunctione generatur. Territus enim magnitudine malorum suorum animus, et diffidens de propriis viribus, ad Deum se convertit. Et tanto ardentius patrocinium illius etum esse videt, in quo confidere possit. Devotio igitur est conversio in Deum pio et humili affectu. Humilis enim est ex conscientia infirmitatis suae, pius est ex consideratione divinae clementiae. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
gendum sit. Hinc enĩ salomon dicit. Qͥ
addit scĩam addit dolorem. qr qͣntoma¬
gis homo mala sua intelligit. tanto am¬
plius suspirat et gemit. Postremo suꝑẽ
ut in memoria maloꝵ nr̃oꝵ etiam mi¬
sericordie dei recordemur. qr fiducialius
de futuro euis miserationes requirimus.
si quemadmodum in p̾terito nr̃i miser¬
tus sit cogitenius. Reuocemus ad memo¬
riam bona que tribuit. et quod in peri¬
culis sepe constitutos clementer eripuit.
nec unquam pecc̃is nr̃is quo minus mi¬
seretur unci potuit. oblitos sui de se ad¬
monuit. auersos a se reuocauit. uenientes
ad se benigne suscepit. penitentib indul¬
sit. ꝑseuerantes custodiuit. stantes tenuit.
lapsos erep̾sit. Malas delectationes in
amaritudines cõmutauit. s rursum sa¬
lubriter amaricatis consolationes suas
tribuit. postremo aut̃ tribulatione pͣ¬
gatis quietẽ et pacem ꝑfectam restituit.
qui nec peccantib umqͣm defuit ut cor¬

Expanded text:
gendum sit. Hinc enim Salomon dicit: Qui gendum sit. Hinc enim Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem , quia quanto magis homo mala sua intelligit, tanto amplius suspirat et gemit. Postremo superest ut in memoria malorum nostrorum etiam misericordiae Dei recordemur, quia fiducialius de futuro ejus miserationes requirimus, si quemadmodum in praeterito nostri misertus, sit cogitemus. Revocemus ad memoriam bona, quae tribuit, et quod in periculis saepe constitutos clementer eripuit, nec unquam peccatis nostris quo minus misereretur vinci potuit, oblitos sui de se admonuit, aversos a se revocavit, venientes ad se benigne suscepit, poenitentibus indulsit, perseverantes custodivit, stantes tenuit, lapsos erexit, malas delectationes in amaritudines commutavit, sed rursum salubriter amaricatis consolationes suas tribuit. Postremo autem tribulatione purgatis quietem et pacem perfectam restituit, qui nec peccantibus unquam defuit ut cor
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ adcrescunt. ⁊ rursum decursu tẽ¬
poris abeunt. Alia aut̃ post natiuita¬
tem contrahimꝰ. ⁊ ante mortem ñ eua¬
cuamus. Et quis omnia mala uite hꝰ
enumerare possit: Ut enim preteu¬
mutamus ea mala que om̃s communi¬
ter homines opprimunt qualia esti
uoluerit que ab ineunte etate mala fe¬
cerit que sustinuerit. et constituat añ¬
ocłos suos preterita tempora et dies uite
sue consideretq diligenter quot inanes
labores tulerit. quotiens ꝓ amore huiꝰ ui¬
te frustra desudauerit. quotiens in labo¬
riosis conatib fallaces exitus inuenerit.
et post longos discursus requiẽ nec dum
ullam adeptus sit. cognoscet quid de hac
uita iudicare possit. Cum aut̃ uite hu¬
ius erumpnam considerat etiam que sit
patrie celestis suauitas atq dulcedo attẽ¬
dat et ꝑpendat quid in uen̾it. quid ꝑdi¬
derit. uͥ iaceat unde ceciderit. ut ex utroq
intelligat qͣntum sibi in hoc exilio lugẽ¬

Expanded text:
nobis accrescunt, et rursum decursu temnobis accrescunt, et rursum decursu temporis abeunt. Alia autem post nativitatem contrahimus, et ante mortem non evacuamus. Et quis omnia mala vitae hujus enumerare possit? Ut enim praetermittamus ea mala, quae omnes communiter homines opprimunt, qualia aestvoluerit quae ab ineunte aetate mala fecerit, quae sustinuerit, et constituat anoculos suos praeterita tempora et dies vitae suae, consideretque diligenter quot inanes labores tulerit, quoties pro amore hujus vitae frustra desudaverit, quoties in laboriosis conatibus fallaces exitus invenerit, et post longos discursus requiem necdum ullam adeptus sit, cognoscet quid de hac vita judicare possit. Cum autem vitae hujus aerumnam considerat, etiam quae sit patriae coelestis suavitas atque dulcedo attendat, et perpendat quid invenerit, quid perdiderit, ubi jaceat, unde ceciderit, ut ex utroque intelligat quantum sibi in hoc exsilio lu