comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima sua fore hoꝵ similia. Idcir¬
co deniq audit. columba mea in fora¬
minib petre. quod in xp̃i uulnerib
tota deuotione uersetur. ⁊ iugi me¬
ditatione demoretur in illis. Inde
martiri tolerantia. inde illi fidutia mag
na apd̃ altissimum. Non ẽ. quod uereatur
martir ex sanguẽ liuidamq leuare ad e¬
um faciem. cuius liuiore sanatus ẽ: głosã
representare similitudinẽ mortis eiꝰ. utiq
in pallore auri. Quid uereatur cui etiã
a dño dicit᷑ ostende faciem tuam : ad qͥd:
Ut mͥ uidetur se mͥ ostendere uult. Ita
ẽ: uideri uult. ñ uidere. Quid enim il¬
le non uidet: Non ẽ ei opus ut quis se os¬
tendat a quo nil ñ uidetur nec si se abs¬
condat. Uult gͦ uideri. Uult benignus
dux deuoti militis uultum ⁊ oculos in
sua sustolli uulnera. ut illuis ex hoc
animum erigat. ⁊i exemplo sui reddat ad
tollerandum fortiorẽ. Enmuero non sen¬
tiet sua. dum illius uulnera intuebitur.

Expanded text:
novissima sua fore horum similia. Idcirnovissima sua fore horum similia. Idcirco denique audit: Columba mea in foraminibus petrae, quod in Christi vulneribus tota devotione versetur, et jugi meditatione demoretur in illis. Inde martyrii tolerantia, inde illi magna fiducia apud Deum altissimum. Non est quod vereatur martyr exsanguem lividamque levare ad eum faciem, cujus livore sanatus est, gloriosam repraesentare similitudinem mortis ejus, utique in pallore auri. Quid vereatur cui etiam a Domino dicitur: Ostende mihi faciem tuam? Ad quid? Ut mihi videtur, se magis ostendere vult. Ita est: videri vult, non videre. Quid enim ille non videt? Non est ei opus ut quis se ostendat, a quo nil non videtur, nec si se abscondat. Vult ergo videri, vult benignus dux devoti militis vultum et oculos in sua sustolli vulnera, ut illius ex hoc animum erigat, et exemplo sui reddat ad tolerandum fortiorem. 8. Enimvero non sentiet sua, dum illius vulnera intuebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis. illis utiq quas post se relinq̃¬
re consueuit. Nunc dignationis suȩ pos¬
teriora demonstiet. alias ingła dignitatiᷤ
faciem suam Nemonstraturus. Sublimiᷤ
in regno. s suauis in cruce. In hac me
uisione p̾ueniat. in illa ad impleat. ad¬
implebis me leticia cum uultu tuo. Utra¬
q uisio salutaris. utraq suauis. s illa
in sullinitate. ista in humilitate. Illa
in splendore. hec in pallore ẽ. Deniq ⁊
pallens aurum. qͣm fulgens auricalcũ
⁊ qd̃ stultum ẽ dei: sapientius ẽ homini¬
b. Aurum u̾bum. aurum sapientia ẽ
Hoc aurum semetipsum decolorauit.
abscondens formam dei.: ⁊ formam ser-¬
ui p̾tendens. decolorauit ⁊ eccł̃iam q̃
ait. Nolite considerare quod fusca sim:
quia decorauit me sol. Ergo ⁊ posteri¬
ora ipsius in pallore auri. que fuscũ
ñ erubuit crucis. unctionẽ passioniᷤᷤ
ñ horrinit. liuorẽ uulnerum ñ refugit.
Etiam complacuit sibi in illis. ⁊ optat

Expanded text:
dulcedinis, illis utique quas post se relinqudulcedinis, illis utique quas post se relinquere consuevit. Nunc dignationis suae posteriora demonstret, alias in gloria dignitatis faciem suam demonstraturus. Sublimis in regno, sed suavis in cruce. In hac me visione praeveniat, in illa adimpleat. Adimplebis me, ait, laetitia cum vultu tuo . Utraque visio salutaris, utraque suavis; sed illa in sublimitate, ista in humilitate; illa in splendore, haec in pallore est. 1477 7. melius pallens aurum quam fulgens aurichalcum, et quod stultum est Dei sapientius est hominibus. Aurum Verbum, aurum Sapientia est. Hoc aurum semetipsum decoloravit, abscondens formam Dei, et formam servi praetendens. Decoloravit et Ecclesiam, quae ait: Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . Ergo et posteriora ipsius in pallore auri, quae fuscum non erubuit crucis, ustionem passionis non horruit, livorem vulnerum non refugit. Etiam complacet sibi in illis, et optat
Abbreviated transcription (Latin):
nim sc̃m detur canib. uł margarite por-¬
is: Nobis autẽ reuelauit ds̃ ꝑ sp̃m suũ.
tiam. ⁊ aꝑtis foraminib introduxit in fc̃ã
Luanta in his multitudo dulcedinis. ple-¬
id illa sic referta cellaria. atq ad admo¬
utionem ꝓpħe relinqͣm ciuitates .⁊ ha¬
itabo in petra. ero quasi colum ba
IIIudificans in summo ore foraminis ut
minl um moyse positꝰ in foramine petre:
Nranseunte dũo merear saltem posteri-¬
ora eiꝰ prospicere. Nam faciem stantis
id ẽ. in cominutabilis daritatẽ quis ui¬
deat. nͥ qui introduci iam meruit nos
aut contempnenda posterioꝵ contẽ¬
platio. Contempnat herodes. ego tanto
magis non contempno: quantomagis
contemptibilem se ostendit herodi. Habẽt
aliquid ⁊ posteriora dñi quod uidere de¬
lectet. Quis scit si conuertat᷑ i ignoscat ds̃.
⁊ relinqͣt post se benedictionẽ : Erit cũ
ostendet faciem suam ⁊ salui erimꝰ. Sed
interim p̾ueniat nos in benedictionibus

Expanded text:
aritae porcis? Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum, etiam et apertis foraminibus introduxit in sancta. Quanta in his multitudo dulcedinis, plenad illa sic referta cellaria, atque ad admonitionem prophetae relinquam civitates, et habitabo in petra . Ero quasi columba nidificans in summo ore foraminis, ut cum Moyse positus in foramine petrae, transeunte Domino, merear saltem posteriora ejus prospicere . Nam faciem stantis, id est incommutabilis claritatem, quis videat, nisi qui introduci jam meruit, nonaut contemnenda posteriorum contemplatio. Contemnat Herodes; ego tanto magis non contemno, quanto magis contemptibilem se ostendit Herodi. Habent etiam aliquid et posteriora Domini quod videre delectet. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Erit cum ostendet faciem suam, et salvi erimus. Sed interim praeveniat nos in benedictionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ille miserationũ ñ fuerit. Quod si mi¬
scđie dñi multȩ. multus nichilominꝰ
ego immeritis sum. Quid enim si multoꝵ
sim mͥ conscius delictoꝵ: Nempe ubi ha¬
bundauerunt delicta. suꝑhabundauit
eternum ego quoq miscdias dñi in et̾mĩ

Expanded text:
ille miserationum non fuerit. Quod si misericordiae Domini multae, multus nihilominus ego in meritis sum. Quid enim si multorum sim mihi conscius delictorum? Nempe ubi abundavit delictum, superabundavit et
Abbreviated transcription (Latin):
Apet ꝓham ñ possit oꝑire duos. Iusticia tua
usticia in ȩternum. Quid longius ȩteriita¬
e: Et te pariter ⁊ me oꝑiet largiter. larga
i eterna iusticia. Et in me quidẽ oꝑit in-
nultitudinẽ peccatoꝵ. in te aut̃ dnẽ quid.
isi pietatis thesauros. diuitias bonitati:
ee in foraminib petre reposite mͥ. Quã
nagna multitudo dulcedinis tue in il

Expanded text:
etam, non possit operire duos . Justitia tua, justitia in aeternum . Quid longius aeternitate? Et te pariter et me operiet largiter larga et aeterna justitia. Et in me quidem operit multitudinem peccatorum; in te autem, Domine, quid nisi pietatis thesauros, divitias bonitatis? Hae in foraminibus petrae repositae mihi. Quam magna multitudo dulcedinis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirtutes. ad mores optimos negligent̾
iam ñ mͦ uenire sponsus s ⁊ accelerare .i.
cum desid̃io uenire credendus ẽ. Illus nã¬
q desid̃ium tuum creat ⁊ qd̃ tu eiꝰ ꝓpe¬
ras sermonẽ ad mitere. inde ẽ qd ipse fe¬
stinat intrare. Non enim nos eum s ip¬
se inquit pͥor dilexit nos. Iam si etiam
ignitum eloquium sentis. atq ex eo con¬
scientiam uri in recordatione peocati. re¬
Deniq iuxta ẽ dñs his quitribulato st̃
corde. Si uͦ ñ solum compungeris in ser¬
mone illo. s ⁊ conu̾teris totus ad dñm.
iurans ⁊ statuens custodire iudicia ius¬
ticie eiꝰ: etiã adeẽ ipsum iam noueris. p¬
sertim si te inardescere sentias amore eiꝰ.
Et enim utrumq de illo legis:⁊ ignem ui¬
delicet ante ipsum p̾cedere: ⁊ ipsum nic¬
hilominꝰ ignem eẽ. Moy ses siquidẽ de illo
dicit. quia ignis consumens ẽ. Differũt
autẽ qd̃ is qͥ p̾mutit᷑ ignis. ardorẽ habet

Expanded text:
ad virtutes, ad mores optimos, negligentead virtutes, ad mores optimos, negligentejam non modo venire Sponsus, sed et accelerare, id est cum desiderio venire, credendus est. Illius namque desiderium tuum creat; et quod tu ejus properas sermonem admittere, inde est quod ipse festinat intrare; non enim nos eum, sed ipse, inquit, prior dilexit nos . Jam si etiam ignitum eloquium sentis, atque ex eo conscientiam uri in recordatione peccati; reDenique juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde . 7. Si vero non solum compungeris in sermone illo, sed et converteris totus ad Dominum, jurans et statuens custodire judicia justitiae ejus, etiam adesse ipsum jam noveris, praesertim si te inardescere sentias amore ejus. Etenim utrumque de illo legis, et ignem videlicet ante ipsum praecedere, et ipsum nihilominus ignem esse. Moyses siquidem de illo dicit quia ignis consumens est . Differunt autem, quod is qui praemittitur ignis ardorem habet
Abbreviated transcription (Latin):
io insonuerit de humilitate. uel pati¬
ientia deferenda p̾latis maxime autem
e sectanda scĩmonia ⁊ pace ⁊ cordis pu¬
itate querenda: qm̃ quidẽ scdm scͥp¬
turas. et domum domini decet scĩtudoi
factus ẽ in pace locus eiꝰ. ⁊ mundi corde do¬
mini uidebunt. Quicqͥd itaq siue de hiᷤᷤ
siue de aliis quib libet uirtutib sugestũ
animo fuerit: significatio ut dixi erit
mͥ uisitationẽ dm̃ uirtutum imminere ani¬
mȩ meȩ.S ⁊ si corripuerit me iustus in mi¬
scdia: iincrepauerit me id ipsum sentiam.
sciens quia emulatio iusti ⁊ beniuolentia.
iter faciunt ei qui ascendit suꝑ occasum.
Bonus occasus cum ad correptionẽ iusti
stat homo: ⁊ corruit uitium: ⁊ dñs ascen¬
dit suꝑ illud. conculcans hoc pedib i con¬
terens ne resurgat. Non gͦ contẽpnenda
increpatio iusti. quȩ runa peccati. cordis
sanitas ẽ. necnon ⁊ dei uia ad animã. S nͦ
ullus omĩno sermo qͥ edificet ad pietatem.

Expanded text:
mo insonuerit de humilitate vel patimo insonuerit de humilitate vel patidientia deferenda praelatis; maxime autem de sectanda sanctimonia et pace, et cordis puritate quaerenda, quoniam quidem Scriptura ait: Domum Domini decet sanctitudo ; et: Factus est in pace locus ejus ; et: Mundi corde Deum videbunt . Quidquid itaque sive de his, sive de aliis quibuslibet virtutibus suggestum animo fuerit, significatio, ut dixi, erit mihi, visitationem Domini virtutum imminere animae meae. 6. Sed et si corripuerit me justus in misericordia, et increpaverit me, idipsum sentiam, sciens quia aemulatio justi et benevolentia iter faciunt ei qui ascendit super occasum . Bonus occasus, cum ad correptionem justi stat homo, et corruit vitium, et Dominus ascendit super illud, conculcans hoc pedibus, et conterens ne resurgat. Non ergo contemnenda increpatio justi, quae ruina peccati, cordis sanitas est, nec non et Dei via ad animam. Sed nec ullus omnino sermo, qui aedificet ad pietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nosa. Quis sapiens. ⁊ intelliget hȩc. ita ut
a idigne abinuicem distinguere:⁊ desi¬
nare singula queat. ac diffinire ad intel¬
gentiam alioꝵ: Si ame illud sꝑatur. e¬
o ea mallem ab exꝑtoaudire: ⁊ qui as-¬
ietus sit ⁊ exercitatus sit in talib. At qm̃¬
ntio abscondere eligit quod silentio ꝑ¬
pit. ⁊ seruare secretum suum sibi. id
bi tutius arbitratur: dico ego cui ex of¬
cio loqui ẽ. nec tacere licet. quicqͥd illud
ieunt. sane altiora relinquens app̾hen¬
petlre illa ualentib. Si gͦ ammonitꝰ fuero¬
suan ilł foris ab homine. uł intus a sp̃u de tu¬
abipida iusticia: ⁊ seruanda equitate. isti¬
atirust smodi salutaris suasio erit mͥ ꝓfecto p̾¬
antia imminentis aduentus sponsi.⁊⁊
aratio quedam ad digne suscipiendũ
:dicendo quia iusticia ante eum am¬
alabit. Et item loquit᷑ deo sic. Iustici
i iudicium inquit p̾paratio sedis tuȩ.
ichilominꝰ spes eadem arridebit. si ser¬

Expanded text:
mosa. 5. Quis sapiens et intelliget haec, ita ut mosa. 5. Quis sapiens et intelliget haec, ita ut ea etiam digne ab invicem distinguere, et designare singula queat, ac definire ad intelligentiam aliorum? Si a me illud speratur, ego ea mallem ab experto audire, et qui assuetus sit et exercitatus in talibus. At quolentio abscondere eligit quod silentio percipit, et servare secretum suum sibi, id sibi tutius arbitratur: dico ego, cui ex officio loqui est, nec tacere licet, quidquid illudqueunt, sane altiora relinquens apprehendere illa valentibus. Si igitur admonitus fuero, vel foris ab homine vel intus a Spiritu, de tuenda justitia et servanda aequitate; istiusmodi salutaris suasio erit mihi profecto praenuntia imminentis adventus sponsi, et praeparatio quaedam ad digne suscipiendum dicendo quia justitia ante eum ambulabit ; et item loquitur Deo sic: Justitia et judicium, inquit, praeparatio sedis tuae Nihilominus vero spes eadem arridebit, si ser
Abbreviated transcription (Latin):
uotis om̃ib studeat scđm ysaiam ꝓpħam.clers ipbe
parare uias dnĩ. rectas facere semitas dlfmntꝰ bo
ad dñm. ⁊ quia ꝓuidebam dñm in cons¬
pectu meo semꝑ ⁊ nonne hic accipiet b
nec unqͣm ignorabit tempꝰ uisitation
suȩ. qͣntum libet is qui in sp̃u uisitat
clam destinuis ueniat ⁊ furtiuris: iitpc¬
te uerecundus amator. Adhuc gͦ long
agentem bene ugilans anima sobria ñ¬
te ꝓspiciet: ⁊ deinceps uniu̾sa comperiei
quȩ indilecti aduentu sponsam tam sol Atat ul pa¬
ter qͣm signant̾̃ adu̾tisse monstrauimu amt. ⁊oh¬
quia ipse ait qͥ mane uigilau̾int ad me um autdi¬
inuenient me. Nam i desideriũ festin  iuls pi¬
isagnoscet et quando ꝓpe. et quando pre¬
to iam erit continuo sentiet. s ⁊ respici¬
ntis se ocłm qͣsi solis radium ꝑfenestras
i rimas ⁊ parietis subeuntem beato oculo
ernet: ⁊ demum audiet uoces exultatio¬
ns. ⁊ amoris. appellata amica. columba. for¬

Expanded text:
votis omnibus studeat secundum Isaiam prophetam votis omnibus studeat secundum Isaiam prophetam parare vias Domini, rectas facere semitas Dei sui , cad Dominum ; et quia providebam Dominum in conspectu meo semper : nonne hic accipiet benec unquam ignorabit tempus visitationis suae, quantumlibet is qui in spiritu visitat, clandestinus veniat et furtivus, utpote verecundus amator. Adhuc ergo longe agentem bene vigilans anima sobria mente prospiciet, et deinceps universa comperiet, quae in dilecti adventu sponsam tam solerter, quam signanter advertisse monstravimus quia ipse ait: Qui mane vigilaverint ad me, invenient me . Nam et desiderium festinantiagnoscet: et quando prope, et quando praesto jam erit, continuo sentiet; sed et respicientis se oculum, quasi solis radium per fenestras et rimas parietis subeuntem, beato oculo cernet: et demum audiet voces exsultationis et amoris, appellata amica, columba, for
Abbreviated transcription (Latin):
sum: sic̃ in om̃ĩb diuitiis. Et reu̾a quid
diuitiȩ salutis. quid cordis delitie. quid a¬
nime uera ⁊ cauta securitas. nisi dñi attes¬
tationes: Non enim inquit qui se ipsum cõ¬
mendat ille ꝓbatus ẽ: s quẽ deus comiñ¬
dat̃. Ut quid nos actenus adhuc fraudam᷑
commnendationib seu attestationib his
diuinis. ⁊ paterna hereditate pͥuamur.
Quasi minime ⁊ nos uoluntarie genuerit
uerbo u̾itatis. sic in nullo meminimꝰ. ab
illo taliter comm̃datos. nec ulla de nobis
assecutos testimonia eiꝰ. U̾bi ẽ quod apłs
dicit quia ipse sp̃c dei testimonium ꝑ¬
hibet sp̃ui nr̃o. quod filii dei sumus:
Quomͦ filii. si exꝑtes hereditatis: Argu
it ꝓcerto negligentiȩ ⁊ incurie. ipsa io¬
pia nr̃a. Nam siquis nr̃m integre ⁊⁊ ꝑfecte lipuan
uixta sapientis cor suum tradat ad uignlt quipld¬
landum diluculo ad dnm qui fecit illum noit li¬
⁊ in conspectu altissimi deprecet᷑. simulo sleaamp lit¬

Expanded text:
in omnibus divitiis . Et revera quid divitiae salutis, quid deliciae cordis, quid animae vera et cauta securitas, nisi Domini attestationes? Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . 4. Utquid nos hactenus adhuc fraudamur commendationibus seu attestationibus his divinis, et paterna haereditate privamur? Quasi minime et nos voluntarie genuerit verbo veritatis, sic in nullo nos meminimus ab illo taliter commendatos, nec ulla de nobis assecutos testimonia ejus. Ubi est quod Apostolus dicit, quia ipse Spiritus Dei testimonium perhibet spiritui nostro, quod filii Dei sumus . Quomodo filii, si expertes haereditatis? Arguit nos pro certo negligentiae et incuriae ipsa inopia nostra. Nam si quis nostrum integre et perfecte, juxta verbum Sapientis, cor suum tradat ad vigilandum diluculo ad Dominum qui fecit illum, et in conspectu Altissimi deprecetur , simulque
Abbreviated transcription (Latin):
nen. ad ñquerenda que sua sunt de¬
briatur: qd̾ solo acmiro sp̃c sci magistĩo
intra cellam uinariã obtinetur. uirtus
si quidẽ discretionis absq caritatis feruo¬
re iacet: ⁊ feruor uehemens absq discre¬
tionis temꝑamento p̾cipitat. Ideoq lau¬
dabilis cui neutrũ deest: quatinꝰ ⁊ feruor
discretionẽ erigat: i discretio feruorem
regat. Ergo talit̾ oportet ẽẽ moratum.

Expanded text:
non ad quaerenda quae sua sunt debriatur; quod solo ac miro Spiritus sancti magisterio intra cellam vinariam obtinetur. Virtus siquidem discretionis absque charitatis fervore jacet, et fervor vehemens absque discretionis temperamento praecipitat. Ideoque laudabilis, cui neutrum deest: quatenus et fervor discretionem erigat, et discretio fervorem regat. Ergo taliter oportet esse moratum
Abbreviated transcription (Latin):
cellam s incellaria płalit̾ se introductã¬
ostendit. Iam ad cubilum ueniamus.
Quid ⁊ istud: Et id me p̾sumo scire
quid sit: Minime mͥ tante rei arrogo
exꝑientiã. nec glorior in p̃rogatiua q̃
soli seruatur beate sponse. cautus ui¬
ta illud grecoꝵ scire meipsum. ut sci¬
am etiam cum ꝓpħa quid desit mͥ. ła¬
men si nichil omnino scirem. nichil
dicerem. Quod scio ñ inuideo uobis.
nec subtraho. Quod nescio. doceat uos
qui docet hominem scientiam. Dixr i me
ministis in theorice contemplationis arch¬
ano. regis eẽ querendum cubiculum. S qͦ¬
mͦ de unguentis dixisse me scio. multa ui¬
delicet ⁊ diuersa penes sponsum ea eẽ nec
puto cubiculum regi eẽ s plura. Nam

Expanded text:
cellam, sed in cellaria pluraliter se introductostendit. 9. Jam ad cubiculum veniamus. Quid et istud? Et id me praesumo scire quid sit? Minime mihi tantae rei arrogo erientiam, nec glorior in praerogativa, quae soli servatur beatae sponsae, cautus juxta illud Graecorum, scire me ipsum; ut sciam etiam cum Propheta, quid desit mihi . Tamen si nihil omnino scirem, nihil dicerem. Quod scio, non invideo vobis, nec subtraho: quod nescio, doceat vos qui docet hominem scientiam Psal. XCIII, 10. Dixi, et meministis, in theoricae contemplationis arcano regis esse quaerendum cubiculum. Sed quomodo de unguentis dixisse me scio, multa videlicet et diversa penes sponsum ea esse, neputo cubiculum regi esse, sed plura. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sumebat filiũ patris sui qui ẽ in celis.
Porro si filiũ ⁊ heredem: heredem dei. co
se acquiuisse. hereditate ista testimonioꝵ
dni. Utinam ego de me uł uium merue¬
rim tenere testimonium dñi: quia is ñ

Expanded text:
sumebat filium patris sui, qui est in coelis. sumebat filium patris sui, qui est in coelis. Porro si filium, et haeredem; haeredem Dei, cohse acquisivisse haereditate ista, testimonia Domini. Utinam ego de me vel unum meruerim tenere testimonium Domini! quia is n
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Respex̃ similit̾ hoc loco sponsã: ⁊ nec
tremuit illa. nec fleuit ad instar petri:
quia ñ sapiebat t̾ram. sicut ille. Dedit uͦ
leticiam in corde eius. affatu testificans qͦ
quitur audi. qͣm ñ indignantis sint. sed
amantis. Sequit᷑. Surge ꝓꝑa amica mea.
columba mea. formosa mea. felix consci¬
entia quȩ de se ista meretur audire. Qͥs
putas in nobis ẽ adeo uigilans. ⁊ obseruãs
tempus uisitationis suȩ. sponsumq ad uen¬
tantem ita ꝑ singula eiꝰ momenta diligen¬
ter explorans. ut cum uenerit ⁊ pulsa¬
uerit confestim aperiat ei: Non enim
sic ista de eccłia reruntur. utͣ singłi noᷤ
qui simul eccłia sumus participare his̾
eius benedictionib debeamꝰ. Et enim in
hoc generalit̾ om̃s atq in different uoca¬
ti sumus. ut benedictiones hereditate poꝰ¬
sideamus. Unde ⁊ audebat dicere ad dñm
quidã. Hereditate ad quisiui testimonia
tua in ęt̾num: quia exultatio cordis mei
sunt. Illa pito hereditate. quia se ẽẽ p̾¬

Expanded text:
tis. Respexit similiter hoc loco sponsam, et nec tremuit illa, nec flevit ad instar Petri, quia non sapiebat terram, sicut ille; dedit vero laetitiam in corde ejus, affatu testificans, quuae loquitur, audi quam non indignantis sint, sed amantis. Sequitur: Surge, propera, amica mea, columba mea, formosa mea. Felix conscientia, quae de se ista meretur audire! Quis, putas, in nobis est adeo vigilans et observans tempus visitationis suae, sponsumque adventantem ita per singula ejus momenta diligenter explorans, ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiat ei? Non enim sic ista de Ecclesia referuntur, ut non singuli nos, qui simul Ecclesia sumus, participare his ejus benedictionibus debeamus. Etenim in hoc generaliter omnes atque indifferenter vocati sumus, ut benedictiones haereditate possideamus. Unde et audebat dicere ad Dominum quidem: Haereditate acquisivi testimonia tua in aeternum, quia exsultatio cordis mei sunt ; illa, puto, haereditate, qua se esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
N eum qui p̾ẽ. Optimum aut̃ in morib
dixerim. i sunimam discipline huiꝰ ꝑfe¬
cte app̾hendisse. cui totas has cellas abs¬
q offendiculo ꝑcurrere ⁊ cireuire do¬
natum ẽ. qui in nullo prorsus aut resi¬
stat pͥorib aut inuideat parib. aut
subiectis uł desit incura. uł in suꝑbia
p̾sit. p̃latis obediens. sotiis congruens.
subditis utilit̾ condescendens. Quod
quidẽ ꝑfectionis insigne. haua dubiũ
sponse amiuerim. Innuit hoc etiam

Expanded text:
 eum qui praeest. Optimum autem in moribus dixerim, et summam disciplinae hujus perfecte apprehendisse, cui totas has cellas absque offendiculo percurrere et circuire donatum est: qui in nullo prorsus aut resistat prioribus, aut invideat paribus, aut subjectis vel desit in cura, vel in superbia praesit; praelatis obediens, sociis congruens, subditis utiliter condescendens: quod quidem perfectionis insigne haud dubius sponsae annuerim. Innuit hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ hic manentẽ ciuitatẽ: s futurã ĩ¬
quirimꝰ. S ⁊ militamꝰ in eis tanqͣ inta¬
b̾nacłis: ꝓrsus uiolenti ad regnũ. Deniq
militamꝰ in hoc corꝑe. ꝑegrinam᷑ a dño. id:
aluce. Nam dñs lux ẽ.⁊ in qͣntũ qͥsq cũ

Expanded text:
emus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . Sed et militamus in eis, tanquam in tabernaculis; prorsas violenti ad regnum. Deniquemilitamus in hoc corpore, peregrinamur a Domino, id est a luce. Nam Dominus lux est; et in quantum quisque cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ullatenꝰ conferendũ głe ⁊ docori
sponse. eo ipso succumbens qͦd p̾t̾it i
hec figura ipsius: utpote corꝑea.⁊ corꝑeis
subiacens sensib. Que enĩ uident᷑ temꝑa¬
lia sunt: que aũt ñ uident᷑ et̾na. S ẽ rati¬

Expanded text:
ipsum ullatenus conferendum gloriae et decori ipsum ullatenus conferendum gloriae et decori sponsae, eo ipso succumbens, quod praeterit et haec figura ipsius, utpote corporea, et corporeis subjacens sensibus. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna . 3. Sed est
Abbreviated transcription (Latin):
pellib eiꝰ. adu̾te in psalmo. Extendens
ait celũ sic̃ pellẽ. Non ille ꝓfecto salomõ
i si multũ sapiens. multũq potens ex¬
tendit celũ sic̃ pellem. s is potiꝰ qͥñ tam
⁊ condidit. Istiꝰ siqͥdẽ ⁊ ñ illiꝰ illa uox
ẽ. Quando p̾ꝑabat celos haut dubiũ
qͥnds̾ pat̾: ego aderã. Aderat sine dubio
p̃ꝑanti celos sua uirtꝰ. suaq sapi̾a. Nec
putes astitisse ociosam:⁊ qiͣ ad spectan¬
dum solũmꝰ: qr dixit aderam ñ etiã p̾pa¬
bam. Respice paulisꝑ inferiꝰ ⁊ inue¬
nies aꝑte subiungentẽ qr erat cũ eo cõ¬
ponens oĩa. Deniq ait. Quecũq oꝑa p̾r
fac̃: hec ⁊ filiꝰ similit̾ fac̃. Et ipse itaq
extendit celũ sic̃ pellẽ Pulcherrima pell
que inmodũ magni cuiꝰdã tentori uni¬
u̾sam oꝑiens faciẽ t̾re: solis. lune. atq
stellarũ uarietate tam spectabili hu-¬
manos oblectat aspectꝰ. qͥd hac pelle for-¬

Expanded text:
pellibus ejus adverte in Psalmo: Extendens, pellibus ejus adverte in Psalmo: Extendens, ait, coelum sicut pellem . Non ille profecto Salomon, etsi multum sapiens, multumque potens, extendit coelum sicut pellem; sed is potius qui non tam it. Istius siquidem, et non illius illa vox est: Quando praeparabat coelos, haud dubium quin Deus Pater, ego aderam. Aderat sine dubio praeparanti coelos sua virtus, suaque sapientia. Nec putes astitisse otiosam, et quasi ad spectandum solummodo, quia dixit, aderam, non etiam, praeparabam. Respice paulisper inferius, et invenies aperte subjungentem, quia eram cum eo componens omnia . Denique ait: Quaecunque enim Pater facit, haec et Filius similiter facit . Et ipse itaque extendit coelum sicut pellem. Pulcherrima pellis, quae in modum magni cujusdam tentorii universam operiens faciem terrae, solis, lunae atque stellarum varietate tam spectabili humanos oblectat aspectus. Quid hac pello for
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. Qͥa namq eoꝵ q̃ in facie lucent si
int̾ne cuiꝰpiã scẽ aĩe pulchritudini cõ¬
parct᷑. ñ uile ac fedũ recto appareat esti¬
matori: Qͥd in qͣm tale in se ostñdit ea
q̃ p̾terit figura hꝰ mundi: qd̾ equare
spẽm aĩe possit illiꝰ. q̃ exuta t̾rem hõĩs
netustatẽ. eiꝰ qͥ de cęlo ẽ decorẽ induit. or¬
nata optimis morib ꝓ monilib. ipso
purior. sic̃ ⁊ excelsior ethere sole splen¬
didior: Noli gͦ respicere ad istum salomo¬
nẽ: cũ indagare cupis. cuiꝰcemodi se pelli¬
dicit. formosa sum sic̃ pelles salomonis:
Magnũ ac mirabile qͥddã ut ego estimo:
ce plusquã salomon hic. Nam usq ad eo
cificus. qd̾ qͥdẽ salomon int̾p̾tat᷑. s ⁊ pax
ipsa uocet᷑: paulo ꝑhibente. qr ipse est
pax nr̃a Apud istũ salomonem ñ du¬
bito posse inueniri: qd̾ decori ponse oĩ¬
no comꝑare ñ dubitẽ. Et p̾sertim de

Expanded text:
simus. Quid namque eorum quae in facie lucent, si simus. Quid namque eorum quae in facie lucent, si internae cujuspiam sanctae animae pulchritudini comparetur, non vile ac foedum recto appareat aestimatori? Quid, inquam, tale in se ostendit ea quae praeterit figura hujus mundi, quod aequare speciem animae possit illius, quae exuta terreni hominis vetustatem, ejus qui de coelo est, decorem induit, ornata optimis moribus pro monilibus, ipso purior sicut et excelsior aethere, sole splendidior? Noli ergo respicere ad istum Salomonem, cum indagare cupis cujusmodi se pellidicit: Formosa sum sicut pelles Salomonis? Magnum et mirabile quiddam, ut ego aestimo: Ecce plus quam Sacificus quod quidem Salomon interpretatur, sed et pax ipsa vocetur, Paulo perhibente quia ipse est pax nostra . Apud istum Salomonem non dubito posse inveniri quod decori sponsae omnino comparare non dubitem. Et praesertim de
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a quesisse de illo cõmoda uideamꝰ. ĩ emꝑet
sane dilecti gaudiũ mesticiã desolatoꝵ: ⁊ to¬
lerabiliꝰ fiat nob̃ qd̾ nob̾cũ ñ ẽ. qr cũ dõẽ. fre¬
tus gͦ oronib urĩs: uolo si possum in lucẽ
ꝓd̾e quicqͥd illud ẽ. qd̾ oꝑtũ illis pellib sen¬
tio. q̃ in exemplũ decoris sponse ꝓducte st̃.
remansit. Porro discussum ⁊ declaratũ: qͦmͦ
nigra sit. si c̃tabnacła cedar. Quomͦ gͦ sic̃ pel¬
les salomonis formosa: Quasi uͦ salomon
in omni gła sua qͥcquã habuĩt condignũ.
quas pelles istas sic̃ ⁊ tab̾nacła cedar respi¬
cere dicẽmꝰ: fortasse compet̾et. nec dicẽt
uñ id congruere monstraremꝰ. sic̃ ⁊ mon¬
strabimꝰ. At uͦ si sponse cdaritati quarũ¬
cũq decorẽ pelliũ comꝑandũ putamꝰ. hͥ
ꝓrsus opꝰ nob̃ ẽ. eiꝰ ad quẽ pulsastis auxi¬
lio. qͣtinꝰ misteriũ hoc digne aꝑire pos¬

Expanded text:
nostra quaesisse de illo commoda videamur. Temperet nostra quaesisse de illo commoda videamur. Temperet sane dilecti gaudium moestitiam desolatorum; et tolerabilius fiat nobis quod nobiscum non est, quia cum Deo est. Fretus re quidquid illud est, quod opertum illis pellibus sentio, quae in exemplum decoris sponsae productae sremansit: porro discussum et declaratum, quomodo nigra sit sicut tabernacula Cedar. Quomodo ergo sicut pelles Salomonis formosa , quasi vero Salomon in omni gloria sua quidquam habuerit condignum quas pelles istas, sicut et tabernacula Cedar respicere diceremus, fortassis competeret, nec deesset unde id congruere monstraremus, sicut et monstrabimus. At vero si sponsae claritati quarumcunque decorem pellium comparandum putamus, hic prorsus opus nobis est ejus ad quem pulsastis auxilio, quatenus mysterium hoc digne aperire pos
Abbreviated transcription (Latin):
hiqm̃ amabat᷑ ab om̃ib sic̃erat amabił ual¬
de: conu̾sus ad orationẽ. cũ fleni ⁊ gemitu.
expecta in quã dñe usq ad reditũ. Resti¬
tutũ amicis tolle iã eũ si uis: ⁊ ñ causabor.
Exaudisti me dẽ. conualuit. opꝰ ꝑfecimꝰ: qd̾
inuinxeras. rediuimꝰ cũ exultatione. repor¬
tantes manipulos pacis. Porro ego pene¬
oblitꝰ sũ meȩ conuentioĩs: s ñ tu. Rudet
singultuũ hoꝵ: qͥ p̾uaricatioĩs meargu¬
unt. Qͥa plura : Repetisti cõm̃datũ: recepi¬
stituũ. finẽ u̾boꝵ indicunt lacͥme: tu ilł
dñẽ finem modumq in dixeris:.
cum reu̾tentẽ in patͥam ꝓsecuti su¬
mꝰ: redeo fr̃s ad ꝓpositũ edificandi qd int̾mise¬
ram. Incongruũ namq ẽ du flere letantẽ:
⁊ sedenti ad epulas lacͥmas multas ing̾ere in¬
portunũ. S ⁊ sinrãs defleamꝰ erũpnas. ne id
qͥdẽ oportet ninis: ne ñ tam amasse illũ ꝗͣ

Expanded text:
quoniam amabatur ab omnibus, sicut erat amabilis valquoniam amabatur ab omnibus, sicut erat amabilis valde; conversus ad orationem cum fletu et gemitu: Exspecta, inquam, Domine, usque ad reditum. Restitutum amicis tolle jam eum, si vis, et non causabor. Exaudisti me, Deus: convaluit, opus perfecimus quod injunxeras, redivimus cum exsultatione reportantes manipulos pacis. Porro ego oblitus pene sum meae conventionis, sed non tu. Pudet singultuum horum, qui praevaricationis me arguunt. Quid plura? Repetiisti commendatum, recepisti tuum. Finem verborum indicunt lacrymae; tu illis, Domine, finem modumque indixeris. 1cum revertentem in patriam prosecuti sumus, redeo, fratres, ad propositum aedificandi quod intermiseram. Incongruum namque est diu flere laetantem; et sedenti ad epulas lacrymas multas ingerere, importunum. Sed et si nostras defleamus aerumnas, ne id quidem oportet nimis, ne non tam amasse illum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ipunitꝰ ẽ. qͥ debuit ⁊ coronatꝰ qͥ meruit: et
id huc duco. Bene utrũq fec̃. dulcis ⁊ rectꝰ dñs.
Niscd̾iã ⁊ iudiciũ.c.t. d. sancet tͥ mi scdia¬
im fecisti cũ seruo tuo.G: cantet ⁊ iudicium
d nos portamꝰ. In alt̾õ bonꝰ: in alt̾o iustꝰ lau¬
aberis. An soliꝰ lausbonitatis: Est ⁊ iustici¬
÷. Iustꝰ es dñe. ⁊ rectũ iudiciũ tuũ .G. tu dedi
ti: tu abstulisti: ⁊dolemꝰ ablatũ: ñ tñ obli¬
uiscim᷑ qd̾ datꝰ fuit. Et grãs agimꝰ qd̾̃ hr̃e
illũ meruimꝰ: qͦ carere in t̾m ñ uolumꝰ. in¬
tm̃ ñ expedit. Recordabor dñe pacti mer ⁊¬
miserationis tue: ut magis nstificeris in
anno p̾t̾ito biterbi eẽmꝰ: egrotauit ille. ⁊¬
suꝑ plo rge i inualescente languore cũ iã ꝓxima uidet᷑¬
stiarm afai uocatio: ego eg̾rime ferens comitẽ ꝑegͥna¬
fidi imnsugnisug tionis: i illũ comitẽ in t̾ra relinquere alie-¬
salonsilimarsi na: nec resignare hisqͥmͥ eũ cõmiserant:

Expanded text:
tur Prorsus illa nox illuminatio tua in deliciis tuis. Accitus sum ego ad id miraculi, videre exsultantem in morte hominem, et inm fecisti cum servo tuo Girardo; cantet et judicium, quod nos portamus. In altero bonus, in altero justus laudaberis. An solius laus bonitatis? Est et justitiae. Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Giris ad introitum regni, porta inferi; et fovea perditionis, ad inventionem salutis: idque ab homine peccatore. Juste nimirum, quia tu inique in hominem innocentem et justum potestatem temeraria usurpasti. Mortua es, o mors, et perforata anno praeterito Viterbii essemus, aegrotavit ille, et invalescente languore, cum jam proxima videretur vocatio, ego aegerrime ferens comitem peregrinationis, et illum comitem in terra relinquere aliena, nec resignare his qui mihi cum commiserant,
Abbreviated transcription (Latin):
lans iam in nouitate uite: S si hoc ẽ cur
non magis de p̾t̾ito nigra fui. ⁊ ñ nigra
sum dic̃: si cui tñ placet hic sensus. id
qd̾ sequitur. sic̃ tabernacła cedar: sic̃ pel¬
les salomonis: sic oportet intelligi. ut de
uetĩ quidẽ conu̾ satione. cedar. de noua u̾o:
tabernacła cedar: postea formosa sic̃
pelles gło si regis. S uideamꝰ qͦmͦ ad sta-¬
tum potiꝰ uite potioris utrũq respiciat.
Si considemꝰ habitũ ext̾iorẽ scõꝵ. eũ qui
in facie ẽ. quã sit humilis utiq i abiectꝰ.
⁊ quadã neglectus in curia. cũ tñ idẽp¬
tidem intꝰ reuelata facie głam dĩ specu¬
lantes. in eandem imaginẽ tͣnsformen¬
tur declaritate in claritatẽ tanquam
adñi sp̃u: Nonne una quelibet talisa¬
nima. merito nobis uidebitur posse res¬
pondere ex probrantib sͥ nigredinẽ. ni¬
gra sum s formosa: Ui stͥ deniq demõ¬
stiẽ anmã. i nigrã parit̾ ⁊ formosame¬

Expanded text:
lans jam in novitate vitae? Sed si hoc est, cur lans jam in novitate vitae? Sed si hoc est, cur non magis de praeterito, nigra fui, et non nigra sum, dicit? Si cui tamen placet hic sensus, id quod sequitur, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis , sic oportet intelligi, ut de veteri quidem conversatione Cedar, de nova vero tabernacula Cedar: postea formosa, sicut pelles gloriosi regis. 5. Sed videamus quomodo ad statum potius vitae potioris utrumque respiciat. Si consideremus habitum exteriorem sanctorum, eum qui in facie est, quam sit humilis utique et abjectus, et quadam neglectus incuria; cum tamen identidem intus revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformentur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu : nonne una quaelibet talis anima merito nobis videbitur posse respondere exprobrantibus sibi nigredinem: Nigra sum, sed formosa? Vis tibi denique demonstrem animam et nigram pariter,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pulchritudine utiq compositionis.
neuo ñ carere nigredinis: s sane in loco
ꝑegrinationis sue. aliqͥn erit cũ eã sibi inpata¬
exibebit gle̾ głosam. ñ habentẽ macłã. aut
rugã: aut aliquid huiꝰ modi. At uͦ nunc
si diceret quia nigredinẽ ñ hrẽt: seip¬
sam seduce̾t. ⁊ u̾itas in eo ñ eẽt. Quãob¬
rem ne mireris quia dix̃ nigra sum. ⁊ rur-¬
sum nichilominus qr formosa sit głatur.
Quomͦ enĩ ñ formosa: cui dr̃ ueni formosa
mea: Ciu aut̃ dr̃ ueni. ñdum ꝑuenerat: ne
forte quis putet hoc dictũ ñ quidẽ hiuic
nigrȩ quȩ adhuc laborat ueniendo in ura:
s beate illi que iam ꝓrsus absq nigredine
regnat in patria.S audi unde nigram:⁊
unde formosam sedix̾it. An nigrã quidẽ
obtetrã conu̾sationẽ quã priꝰ habuit sub
pͥncipe huiꝰ mundi imaginẽ t̾restris hoĩs
adhuc portans ⁊ formosam uͦ de celestis
similitudine quam pꝰ cõmutauit. ambu¬

Expanded text:
cum pulchritudine utique compositionis, cum pulchritudine utique compositionis, naevo non carere nigredinis; sed sane in loco peregrinationis suae. Alioquin erit cum eam sibi in patiae gloriosam, non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi. At vero nunc si diceret, quia nigredinem non haberet, se ipsam seduceret, et veritas in ea non esset. Quamobrem ne mireris quia dixit: Nigra sum, et rursum nihilominus, quia formosa sit, gloriatur. Quomodo enim non formosa cui dicitur: Veni, formosa mea? Cui autem dicitur: Veni, nondum pervenerat, ne forte quis putet hoc dictum, non quidem huic nigrae, quae adhuc laborat veniendo in via; sed beatae illi, quae jam prorsus absque nigredine regnat in patria. 4. Sed audi unde nigram et unde formosam se dixerit. An nigram quidem ob tetram conversationem, quam prius habuit sub principe hujus mundi, imaginem terrestris hominis adhuc portans; formosam vero de coelesti similitudine, quam postea commutavit, ambu
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ confessionẽ. siue ob fideliũ corꝑa¬
lem saltẽ societatẽ. seu etiã ꝓpt̾ spẽ fut᷑e
salutis. aqua omĩno ñ sunt quãdui hic
iuuunt uł tales desꝑande. qͣntũ libet u¬
uant desꝑate: ñ incongrue filiȩ ierłm
nominantur. Uideamꝰ iam qͥd illud fue¬
rit dicere: iugra sum s formosa. Nulla¬
ne in his u̾bis repugnantia ẽ: Absit.
Propt̾ simplices dico. qͥ int̾ colorẽ ⁊ for¬
mam discern̾e ñ nouerunt: cũ forma
ad cõpositionẽ ꝑtineat. nigredo color
sit. Non omẽ deniq qd̾ nigrũ ẽ. continuo
deforme ẽ.Nigredo u̾bi causa in pupil¬
la ñ dedecet. Et ingri quidã lapillimn
ornamentis placent: ⁊ nigri capilli candi¬
dis uultib etiã decorẽ augent ⁊ gr̃am. Sic
tibi qͦq faciłe adu̾tere ẽ in reb innume¬
ris. Quãꝗͣ sine numero sunt. que in suꝑ¬
ficie qͥdẽ repperies decoloria in cõpositi¬
one uͦ decora. Tali fortassis mͦ pot̾ sponsa

Expanded text:
munem confessionem, sive ob fidelium corporamunem confessionem, sive ob fidelium corporalem saltem societatem, seu etiam propter spem futurae salutis, a qua omnino non sunt, quandiu hic vivunt, vel tales desperandae, quantumlibet vivant desperate; non incongrue filiae Jerusalem nominantur. 3. Videamus jam quid illud fuerit dicere: Nigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam discernere non noverunt, cum forma ad compositionem pertineat, nigredo color sit. Non omne denique quod nigrum est continuo deforme est. Nigredo, verbi causa, in pupilla non dedecet; et nigri quidam lapilli in ornamentis placent; et nigri capilli candidis vultibus etiam decorem augent et gratiam. Sic tibi quoque facile advertere est in rebus innumeris. Quanquam sine numero sunt, quae in superficie quidem reperies decoloria, in compositione vero decora. Tali fortassis modo potest sponsa,
Abbreviated transcription (Latin):
mulcere uocabulo: quia cure fuit ei in¬
firmarũ potius oꝑam dare saluti. quã
ꝓprie ultioni. Omnib qͥdẽ optanda ista ꝑ¬
fectio. ꝓpͥe aut̃ optimoꝵ forma ẽ. p̾latoꝵ..
Sciunt qͥppe boni fidelesq p̃positi. languẽ¬
tiũ sibi creditam ammaꝵ curã: ñ põpã
sumq int̾nũ murm᷑ ciꝰpiã illarũ querule
uocis inditio dep̾hendunt: ⁊ si in ipsosus¬
q ad conuitia ⁊ contumelias ꝓrũpentis me¬
dicos se. ⁊ ñ dños agnoscentes: parant cõfestĩ
adu̾sus frenesim aĩȩ ñ uindictã s medici-¬
nã. Hec gͥ ratio. cur sponsa filias ierłm di¬
cat eas ipsas ꝙͣs maliuolas sustinet atqy
maledicas: iudelicet ut inblando sermone
delimat murmurantes cõmotionẽ sedet.
sanet liuorẽ. Scͥptum ẽ enĩ. Lingua pacifi¬
so ita easmnõĩat sponsa. Siue enĩ ꝓpt̾ sa¬
cram̃ta eccłie que indifferent̾ quidẽ cum
bonis suscipiunt. siue ꝓpt̾ fidei eque cõ¬

Expanded text:
mulcere vocabulo, quia curae fuit ei inmulcere vocabulo, quia curae fuit ei infirmarum potius operam dare saluti quam propriae ultioni, 2. Omnibus quidem optanda est ista perfectio; proprie autem optimorum forma est praelatorum. Sciunt quippe boni fidelesque praepositi, languentium sibi creditam animarum curam, non pompam. Cumque internum murmur cujuspiam illarum querulae vocis indicio deprehendunt, etsi in ipsos usque ad convicia et contumelias prorumpentis; medicos se et non dominos agnoscentes, parant confestim adversus phrenesim animae, non vindictam, sed medicinam. Haec igitur ratio cur sponsa filias Jerusalem dicat eas ipsas, quas malevolas sustinet atque maledicas: videlicet ut in blando sermone deliniat murmurantes, commotionem sedet, sanet livorem. Scriptum est enim: Lingua pacifiso ita eas nominat sponsa. Sive enim propter sacramenta Ecclesiae, quae indifferenter quidem cum bonis suscipiunt; sive propter fidei aeque com
Abbreviated transcription (Latin):
cce quod dixeram in sermone quia
emulis lacessientib sponsa respon¬
dere cogatur que corpore quidem de mi¬
mero ad olescentularum ẽẽ uident᷑. aĩo ã
longe sunt. Ait nempe. Nigra sum s for¬
mosa filie ierłm. Patet qd̾ detraherẽt ei:
ingredinẽ impꝑantes. S adũte sponse pa-¬
cientiã ac benignitatẽ. Non mͦ enĩ ñ red¬
didit maledictũ ꝓmaledicto: s insuꝑ be¬
nedixit. filias ierłm uocans. que mag̃ ꝓ
sua nequitia filie babilonis. uł filie ba¬
al: aut si quod aliud nomen imꝓꝑii oc¬
currisset. appellari meruerant. Sane di¬
dicerat a ꝓpħa. immo ab ipsa unctione
que docet suauitatẽ. calamũ quassatũ
ñ conterendũ. ⁊ linũ fumigans ñ extin¬
guendũ. Propt̾ea ñ putauit ampliꝰ irritã¬
das satis cõmotas ꝑ se: nec quicꝗͣ adden¬
dum stimuł inuidie qua torquebantur
Magis aut̃ cũ his qͥoderunt pacem studu¬
it eẽ pacifica: sciens se etiam insi pienti¬
b debitricẽ. Maluit gͦ ipsas fauorabili de¬

Expanded text:
cce quod dixeram in sermone, quia aemulis lacessentibus sponsa respondere cogatur, quae corpore quidem de numero adolescentularum esse videntur, animo autem longe sunt. Ait nempe: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem . Patet quod detraherent ei, nigredinem improperantes. Sed adverte sponsae patientiam ac benignitatem. Non modo enim non reddidit maledictum pro maledicto, sed insuper benedixit, filias Jerusalem vocans, quae magis pro sua nequitia filiae Babylonis, vel filiae Baal, aut si quod aliud nomen improperii occurrisset, appellari meruerant. Sane didicerat a propheta, imo ab ipsa unctione quae docet suavitatem, calamum 1350 quassatum non conterendum, et linum fumigans non exstinguendum . Propterea non putavit amplius irritandas satis commotas per sed nec quidquam addendum stimulis invidiae, qua torquebantur. Magis autem cum his qui oderunt pacem, studuit esse pacifica, sciens se etiam insipientibus debitricem. Maluit ergo ipsas favorabili de
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia p̾bet. ⁊ occupat excolendo
ac decorando int̾iori illi. qͥ ad imaginẽ dĩ
ẽ: ⁊ renouat᷑ de die in diẽ. Certi st̃ enĩ deo
ñ posse ẽẽ qͥcqͣm acceptiꝰ imagine sua: si
ꝓpͥofui̾t restituta decori. Propt̾e̾a ⁊ omĩs
głia eoꝵ intꝰñ foris ẽ: hoc ẽ ñ in flore fem.
aut in ore uulgi. s in dño. Unde dicũt.¬

Expanded text:
diligentia praebet et occupat excolendo diligentia praebet et occupat excolendo ac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Certi sunt enim Deo non posse esse quidquam acceptius imagine sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, non in flore feni, aut in ore vulgi, sed in Domino. Unde et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cui reposita fuerat corona iusticiȩ. Can¬
dida ꝓinde pauli aĩa erat. ⁊ sapĩa sede¬
bat in ea: ita ut sapi̾am loqueret᷑ int̾ ꝑ¬
fectos. sapĩam in mistĩo absconditã. ꝙͣ. ne-¬
mo pͥncip ũ mundi huiꝰ agnouit. Porro
hunc in eo sapĩe iusticieq candorẽ nigre¬
do illa ext̾ior dep̾sentia corꝑis infirma.
de laborib płimis. de ieuiniis. ac uigiliis
multis: aut oꝑabat᷑. aut ꝓm̾ebat᷑. Ideoq
et qd̾ nigrum ẽ pauli: speciosus c̃ omni
ornatu extrinseco. oĩ etiã regio cultu. A
comꝑabit᷑ ei qͣntalibet pulchritudo car¬
nis: ñ cutis utiq nitida ⁊ arsura. ñ facieᷤ
colorata. uicina putredini. ñ uestis p̾ti¬
osa obnixia uetustati: ñ auri spẽs. splen¬
dor ue gẽmarũ. seu queq talia. q̃ oĩa sũt
ad corruptionẽ. Merito ꝓinde om̃is cura
scõꝵ spreco ornatu cultuq suꝑfluo ext̾io¬
ris sui hominis qͥ certe corrumpit᷑. oĩ se

Expanded text:
cui reposita fuerat corona justitiae . Cancui reposita fuerat corona justitiae . Candida proinde Pauli anima erat, et sapientia sedebat in ea, ita ut sapientiam loqueretur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus agnovit. Porro hunc in eo sapientiae, justitiaeque candorem nigredo illa exterior de praesentia corporis infirma, de laboribus plurimis, de jejuniis ac vigiliis multis, aut operabatur, aut promerebatur. Ideoque et quod nigrum est Pauli, speciosius est omni ornatu extrinseco, omni etiam regio cultu. Non comparabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gemmarum, seu quaeque talia, quae omnia sunt ad corruptionem. 7. Merito proinde omnis cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se
Abbreviated transcription (Latin):
bis iudicet᷑. aut ab his qͥ scdm faciẽ iudicãt.
homo siqͥdẽ uidet in facie: ds aut̃ intuet᷑
cor. Propt̾ea ⁊ simgra foris. s intus formo¬
sa: ut ei placeat. cui se ꝓbauit. Non enim
uob̾: quib si adhuc plac̾et xp̃i seruus ñ
eẽt. Felix ingredo que mentis candorẽ
tat istiusmodi nigris: quos aut humili¬
tas penitentie. aut caritatis zelus. tam¬
quã solis estus decolorasse uidetur. Si fu¬
erint ait peccata ura ut coccinũ. quasi
nixdealbabunt᷑: ⁊ si fu̾int rubra quasi
u̾miculꝰ ueluc lana alba erunt. Non
plane contempnenda in scĩs extera ista
nigredo. que candorẽ oꝑat᷑ int̾num: ⁊ sedem
ꝑude p̾ꝑat sap̃ie. Candor ẽ enim uite et̾ne
sapientia ut sapiens diffinit: ⁊ candidã
oportet eẽ. animã in qua ipsa sedere eleg̾it.
Qd̾ si anima iusti sedes ẽ sap̃ie: haut dubie
dixerim iusti ẽẽ candidam ⁊ fortassis ius¬
ticia ipsa candor ẽ. Iustus aut̃ erat paulꝰ.

Expanded text:
bis judicetur, aut ab his qui secundum faciem judicant. bis judicetur, aut ab his qui secundum faciem judicant. Homo siquidem videt in facie, Deus autem intuetur cor . Propterea etsi nigra foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non enim vobis: quibus si adhuc placeret. Christi servus non esset. Felix nigredo, quae mentis candorem tat istiusmodi nigris, quos aut humilitas poenitentiae, aut charitatis zelus, tanquam solis aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Non plane contemnenda in sanctis ista nigredo extera, quae candorem operatur internum, et sedemeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae sapientia, ut Sapiens definit : et candidam oportet esse animam, in qua ipsa sedem elegerit. Quod si anima justi sedes est sapientiae, haud dubie dixerim animam justi esse candidam. Et fortassis justitia ipsa candor est. Justus autem erat Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus hic erat. Itane paulũ o filie ierłm
de p̾sentia corꝑis estimatis.⁊ tanquã de-¬
colorẽ deformẽq contẽpintis : qr cernitis
homunculũ afflictari in fame ⁊ siti. in
frigore ⁊ nuditate. in laborib plurimis.
in plagis supramodũ. in mortib freq̃nt̾ᷤ
hec sunt que denigrant paulũ Ero hinꝰ¬
modi doctor gentium reputat᷑ in gloriuꝰ.
ignobił. niger. obscurus. tanꝗͣ deniq ꝑ ip¬
sima huiꝰ mundi. En ĩuero ñne ipse ẽ qͥ
rapitur in paradisum: qui unũ alter̾¬
q ꝑ ambulans usq ad t̾rium sui puritate
penetrat celũ: Ouere pulchrrima aĩa. qͣm
i ͥinfiriũ in habitantẽ corpusculũ pul¬
chritudo celestis admittere ñ despexit: an¬
głica sublimitas ñ reiecit. claritas diuina
ñ reppulit. hanc uos dicitis nigrã: Nigͣ
ẽ s formosa filie ierłm. Nigra ur̃o: formo¬
sa diuino angłicoq iudicio. Et si ingra est.
forinsecus ẽ. sibi aut̃ ꝓminimo ẽ. ut auo¬

Expanded text:
aulum, o filiae Jerusalem, de praesentia corporis aestimatis, et tanquam decolorem deformemque contemnitis, quia cernitis homunculum afflictari in fame et siti, et frigore et nuditate, in laboribus plurimis, in plagis supra modum, in mortibus frequenter? Haec sunt quae denigrant Paulum. Pro hujusmodi doctor gentium reputatur inglorius, ignobilis, niger, obscurus; tanquam denique peripsema hujus mundi. Enimvero nonne ipse est qui rapitur in paradisum, qui unum alterumque perambulans, usque ad tertium sui puritate penetrat coelum? O vere pulcherrima anima! quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo coelestis admittere non despexit, angelica sublimitas non rejecit, claritas divina non repulit. Hanc vos dicitis nigram? Nigra est, sed formosa, filiae Jerusalem. Nigra vestro, formosa divino angelicoque judicio. Etsi nigra est, forinsecus est. Sibi autem pro minimo est, ut a vo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatẽ ⁊ mansuetudinẽ ⁊ uisticiã. Beatꝰ
qui te in his hominẽ int̾ homines conu̾¬
santẽ diligent̾ obseruans: se ipsum p̾bet
ꝓ uirib imitatorẽ tui. hoc iam beatitu¬
dinis munꝰ. formosa tua pͥmitias sue
dotis accepit: nec qd̾ formosũ ẽ tui. imi¬
tari pigͣ. nec qd̾ nigrũ sustinẽ confusa.
Unde ⁊ dicebat. Nigra sum s formosa fili
ȩ ierłm. Et addidit similitudinẽ. sic̃ ta¬
bernacła cedar: sic̃ pelles salomonisat
istud obscurũ ẽ: nec attingendum o̾mo
fatigatis. habetis tempꝰ ad pulsandum
Si ñ dissimulatis: aderit qui reuelat
misteria. Nec cunctabit᷑ aꝑire: qui ⁊
ad pulsandũ inuitat. Ipse ẽ enĩ qui

Expanded text:
veritatem, et mansuetudinem, et justitiam. Beatus veritatem, et mansuetudinem, et justitiam. Beatus qui te in his hominem inter homines conversantem diligenter observans, se ipsum praebet pro viribus imitatorem tui. Hoc jam beatitudinis munus formosa tua primitias suae dotis accepit; nec quod formosum est tui, imitari pigra; nec quod nigrum sustinere confusa. Unde et dicebat: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem; et addidit similitudinem: Sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. At istud obscurum est, nec attingendum omnino fatigatis. Habetis tempus ad pulsandum. Si non dissimulatis, aderit qui revelat mysteria; nec cunctabitur aperire, qui et ad pulsandum invitat. Ipse est enim qui