comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. Ires tuasꝯmodauit
aut deposuit is cuius p̃cib me¬
mni aduersus tenentem ties
pagus sit ut tibirestituantun
siquidẽ ei qui deposuit succos¬
sisti iure h̃rditario depõiti. acc̃ce
uti non phiberis. ¶Siuero ne¬
nec ciilinec honorario uire
ad te h̾rditas cius ꝑtinetante¬

Expanded text:
us . Si res tuas commodavit aut deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad expactus sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure ad te hereditas eius pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
uidex alq̃m officia lem aoe¬
amdomum inqua mater
familias degit cum aliquo
fcepto existimet ẽe mittend¬
dam. ut tandem inpblcur¬
protrahas

Expanded text:
udex officialem ad eam domum, in qua mater familias agit, cum aliquo praecepto existimet esse mittendum, ut eandem in puprotrahat,
Abbreviated transcription (Latin):
eminpblicur
protra hat cum certum sit debita
eius que intra domum conside¬
rato sexusemet ꝯtineat domus
cius uł cuius cumꝙ iti h̃itadi¬
stractione publicis nc̃citatib
posse scruari. ꝙ siquis inpubl¬
icum mr̃em familias post hac
credident ꝓtrabendam. inten
marimos reos citraullamind¬
uigenciam capitalipena plecte
Qp̃. ¶Inguli quiq ltur.
iudices sciant celsiorib uins
iudicio ꝓuchuntur honorf¬
icentiam debitam ẽepr̃.anda

Expanded text:
em in publicum protrahat, cum certum sit debita eius, quae intra domum considerato sexu semet contineat, domus eius vel cuiuscumque rei habita distractione, publicis necessitatibus posse servari. quod si quis in publicum matrem familias posthac crediderit protrahendam, inter maximos reos citra ullam indulgentiam capitali poena plectepu. Singuli quique iudices sciant Celsioribus viris iudicio provehuntur, honorificentiam esse debitam praestanda
Abbreviated transcription (Latin):
ñasqz disp̃ones explẽdas studio
ad oẽm ppłorum noticiam eũde
codicem edictis ex moreꝓpõitis ꝑ¬
uenire faciat. Ip̃o ⁊̃ textu codicis ĩ
singłas ꝓuĩcias nr̃o sbiectas ĩpe¬
rio cũnrn diuina subͥnotõneĩ
mittendo. ut eo m̃o adõium not¬

Expanded text:
asque dispositiones explendas studio ad omnium populorum notitiam eundem codicem edictis ex more propositis pervenire faciat, ipso etiam textu codicis in singulas provincias nostro subiectas imperio cum nostra divina subnotatione mittendo, ut eo modo ad omnium not
Abbreviated transcription (Latin):
iorum aliaꝵq rerum qͣs tibi .u
uxore tua donatos dicis sim̃o
sue potestatis cum donaret
funt. ur pr̃is suiuoluntateid
fẽcit.im eadẽ uõlũtate donati¬
oms usz adultimum diem ĩ¬

Expanded text:
iorum aliarumque rerum, quas tibi ab uxore tua donatas dicis, si modo suae potestatis, cum donaret, fuit vel patris voluntate id fecit et in eadem voluntate donationis usque ad ultimum diem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe dotalibo instrum̃tis ꝯscribi
moris est cum.⁊o huc nnillada¬
cio s pollicitãtio tm̃ subsecuta
sit liceat nõ nuim̃a te petume ex¬
cepcionẽopponerenon solum
marito cc̃ uxoremuł eius hẽre
des mortemulieris uł repudi¬
o dissolutomimono. s ĩ h̃r¬
b si cum filio suo dotẽ suscepis¬
se dotalibinstr̃s scriptum sit.
omnĩq ꝑsone qͣm dotẽ suscep¬
isseuna cummanto⁊ strbitiu
⁊ eius similit̃ h̾roib. Ita tr̃nt
intra.annum qñ tm̃o tinuũ a ĩ¬
morte maritiurmulierisuł

Expanded text:
esse dotalibus instrumentis conscribi moris est, cum adhuc nulla datio, sed pollicitatio tantum subsecuta sit, liceat non numeratae pecuniae exceptionem opponere non solum marito contra uxorem vel heredes eius morte mulieris vel repudio dissoluto matrimonio, sed ebus, si cum filio suo dotem suscepisse dotalibus instrumentis scriptum sit, omnique personae, quam dotem suscepisse una cum marito conscribitur, et eius similiter heredibus, ita tamen, ut intra annum tantum continuum a morte mariti vel
Abbreviated transcription (Latin):
petere. suic ꝑinrem. siue ꝑ con¬
dicionem. siue ꝑ infcm acc̃oem
cͤui tenor inmultis ⁊ uarus uir¬
ris articur sepe est admissus.⁊
Excepta uidelicet causa captiui¬
tatis inlocs hns inquib hocq
ab hominamurotingent. Na
sinc̃citas fũit in redc̃pcione capti

Expanded text:
petere sive per in rem sive per condictionem sive per in factum actionem, cuius tenor in multis et variis iuris articulis saepe est admissus, excepta videlicet causa captivitatis in locis, in quibus hoc quod abominamur contigerit. Nam si necessitas fuerit in redemptione capti
Abbreviated transcription (Latin):
ccessit possefsionemtua
uendiderit sint pupiarẽ
distraxit. emptor quisscie¬
cñs atutore b̃rde mercatꝰ
est cum officium morte fi¬
mãturalienam rem comp¬
arando detemporis in tua¬
uonillam potuit acquire¬
te cefensionem. sinuerout
suam distraxit.ignorans¬
q rem alienamemptorcõ¬
parait. neq statim ꝑ tra¬
dicionem possessionis effrt¬
tus est. s tantummodo. a¬
adñsus te statũti temporiᷤᷤ
cum te legittimeetatis ẽe
non diffitraris potestta¬
Imen uti prescripcione.

Expanded text:
ccessit, possessionem tuam vendidit, si ut pupillarem distraxit, emptor, qui sciens a tutoris herede mercatus est, cum officium morte finiatur, alienam rem comparando de temporis intervallo nullam potuit adquirere defensionem: si vero ut suam distraxit ignoransque rem alienam emptor comparavit, neque statim per traditionem possessionis dominus effectus est, sed tantummodo adversus te statuti temporis, cum te legitimae aetatis esse non diffitearis, potest uti praescriptione.
Abbreviated transcription (Latin):
nris qz disponibo  incondẽdis
testĩs cauta sunt: o bfuari. nu¬
legis incẽ optine ita nõtam̃
si ibi scientes lr̃as inisnn fue¬
rint .ui. testesquos adte¬
stimomum ꝯuocari nc̃ceẽ
adhibeantur⁊ unusquis
ꝓ suapcona sb̾ scribat. ubi
aũt nlło loco mimime munti
modis om̃ib testes ad hib¬
eri iubemus. minus aũt nul¬
lo mõconcedimus. ¶Siũo
unus. uit duo. uł plures. sci¬
erint litteras. licet hus ꝓigno

Expanded text:
ispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nulegis vicem obtinere, ita tamen, ut, ubi scientes litteras inventi fuerint, septem testes, quos ad testimonium vocari necesse est, adhibeantur et unusquisque pro sua persona subscribat: ubi autem in illo loco minime inventi modis omnibus testes adhiberi iubemus: minus autem nullo modo concedimus. Si vero unus aut duo vel plures scierint litteras, liceat his pro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ possint ꝓuccare eum tñ
statum debent optinere ⁊̃
ut post ꝓuocationem incũ¬
stoclia si fideiussoris ydor¬
ei copiamnõ heant ꝑseu¬
que interpriuatos mouẽ¬

Expanded text:
 possunt provocare, eum tamen statum debent obtinere, ut post provocationem in custodia, si fideiussoris idonei copiam non habequae inter privatos moven
Abbreviated transcription (Latin):
priora statuta sollẽpnita¬
tis more expleto gesta ad
cõmitatum oĩa dirigãtu.s
ꝗ ẽ ĩ nõscriptis libelłꝰ illi¬
cõ.appellare uoce.cumres po¬
poscerit iudicata taminc s¬

Expanded text:
priora statuta sollemnitatis more expleto gesta ad comitatum omnia dirigantur.  non conscriptis libellis ilico appellare voce, cum res poposcerit iudicata, tam in
Abbreviated transcription (Latin):
Lesunt scĩim̃ rursus tnͣff̾¬
ri adiudicia nc̃ce sit instr¬
uctiones nctrias ꝑ lene ac
gñito nego dirimaturad¬
ep̃ta copia ꝯ qrendi. qͣrꝑ
hennib muretur iudex⁊
subiecta ñ potĩumntĩuemri.¬

Expanded text:
erint scientiam, rursus transferri ad iudicia necesse sit, instructiones necessarias plene actgnito negotio dirimatur, adempta copia conquerendi. Quare perennibus inuretur iudex nsubiecta non potueri
Abbreviated transcription (Latin):
re ordiatus defioremca¬
Tculim reportaũit tamip¬
se qmcurator ad ꝓucca¬
tiomis auxilium possunt
puemire. ¶Eurator uero
solus puocationis litẽ
excebit. sinaũtintimad¬
oleccẽs uemãctatis imp¬
etmuut uł ad legittimã

Expanded text:
re ordinatus deteriorem calculum reportaverit, tam ipse quam curator ad provocationis auxilium possunt pervenire, curator vero solus provocationis litem exercebit. Sin autem interim adulescens veniam aetatis impetraverit vel ad legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
ddp̃. ¶Os qui uemamet¬¬
atis principali clementia ĩ¬
solum auena conem s ĩypo¬
thecammimme posse sinc
dectiintposicionererum sua¬
rumĩmobilium face iubemꝰ
inquar alienacione ul ypo¬
meruerunt. ut sint siti ca¬

Expanded text:
pp. Eos, qui veniam aetatis principali clementia imsolum alienationem, sed etiam hypothecam minime posse sine decreti interpositione rerum suarum immobilium facere iubemus, in quarum alienatione vel hypomeruerunt, ut simili
Abbreviated transcription (Latin):
uicti fuitcum mintegru
restitii pupillamdeider¬
abant cumtnnouis defẽ¬
siombꝰ cãm instrui posse
dicas: ademtcurtoresn
uxoris tu e etedam petant
ut cãs mintegiũ restõisaga¬

Expanded text:
victi sunt, cum in integrum restitui pupillam desiderabant, cum tamen novis defensionibus causam instrui posse dicas, adeant curatores uxoris tuae et petant, ut causas in integrum resti
Abbreviated transcription (Latin):
post impetratam etatis uemq.
ioe ip̃i ꝑse principale bnfici¬
um allegantes non solum
p̃tuiptorum annoꝵ numum
ccatis morum suorum instit¬
ut ꝗpbitatemq ammitestĩo¬
mum iute honestioris ed̃cccã.
honestas mentis q solertia
annum egresse fu̾int uemia ẽ¬
etãtis impetrare scimuess ei¬
pp̃pudorem acuetundiamfe s¬
minarum cetui pblico demõ¬
strari testib nõ cegimus. s p¬
cepta etatis uema: annos eta¬
misso płiratore ꝯcedimus ut
ius hant q̃le iares hr̃e pre

Expanded text:
post impetratam aetatis veniam idem ipsi per se principale beneficium adlegantes non solum praescriptorum annorum numerum ocatis morum suorum instituta probitatemque animi et testimonium vitae honestioris edoceImp. honestas mentisque sollertia annum egressae fuerint, veniam aetatis impetrare sancimus. pudorem ac verecundiam feminarum in coetu publico demonstrari testibus non cogimus, sed percepta aetatis venia annos tamisso procuratore, concedimus, ut ius habeant, quale mares habere
Abbreviated transcription (Latin):
pecuma tua mandanpto.
cius inferre debeas. nz enim
deratis ut agnitas res fur¬
tiuas nonprius utddatis. q̃.
p̃cium fu̾it solutum. ⁊ dm̃s. su¬
rateigitur caũtͥius negociari ⁊̃

Expanded text:
pecunia tua mandantibustius inferre debeas. neque enim deratis, ut agnitas res furtivas non prius reddatis, quam pretium fuerit solutum a dominis, curate igitur cautius negotiari,
Abbreviated transcription (Latin):
saruis tuus exigit.ut rei qͣm
ap̾te eẽ fateans:exhibeas uen¬
ditorẽm. Nam a tnͣseunte ⁊
ignoto emisse dicere ñuent
uolentieuitare alienam bom
iinsuspitionẽm.¬

Expanded text:
sarius tuus exigit, ut rei, quam apud te fuisse fatearis, exhibeas venditorem. Nam a transeunte etiam ignoto emisse dicere non convenit volenti evitare alienam boni viri suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
dempnitatis nom meactio¬
nem utilem competers ex se¬
natus consulto quod aucto¬
re diuo traano parente nr̃o

Expanded text:
demnitatis nomine actionem utilem competere ex senatus consulto, quod auctore divo Traiano parente no
Abbreviated transcription (Latin):
rib sb̃as maritoꝵ detẽtas ⁊̃
Rositaq adantiq̃s leges ꝑ¬
rie actioni qͣminp̾genti subtu¬
limus magnã p̃rogatuã p̃st¬
antes ut contͣ om̃s penepon¬
ales acc̃ones hant prisuleg¬
ia ⁊creditores alios añceda
licet fũant.m̃riores. ⁊ħ cum
in gonalibostatuerant acti¬
ombo si ypothecam respicieb¬
ant illico iusticie ugorẽ rela¬
xabant ⁊ semorib ypothetis
nouas mułris ypothecas sih
hebant accõnes expellebant.
fungitur. cum pene mułtis

Expanded text:
etentas. Nos itaque ad antiquas leges priae actioni, quam in praesenti sustulimus, magnam praerogativam praestantes, ut contra omnes paene personales actiones habeat privilegia et creditores alios antecedat, licet fuerant anteriores. Et haec cum in personalibus statuerant actionibus, si hypothecam respiciebant, ilico iustitiae vigorem relaxabant et senioribus hypothecis novas mulieris hypothecas, si habebat actiones, expellebant, fungitur, cum paene mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
ypothetas contraprnas resł
eius creditores. Inp̾genti aũt
silem p̃rogatiuam ẜuamusi
neͣ postioridatumestuxori. ħ
annori denegetur. si sic man¬
eatcisius incoruptum qͣrĩ
ad huc uiuente matre eoru.
is⁊duab emmdotib ab ea¬
dem suba debitis ex tp̃r p̃roga¬

Expanded text:
ypothecas contra paternas res vel eius creditores, in praesenti autem similem praerogativam servamus, ne, quod posteriori datum est uxori, hoc anteriori denegetur, sed sic maneat eis ius incorruptum, quasi adhuc vivente matre eorum: duabus enim dotibus ab eadem substantia debitis es tempore praeroga
Abbreviated transcription (Latin):
raliter bona sint o bligatai
posteares alus sp̃alit pig¬
noridentur qm̃ ex generali
obligõne pocior ha beturtre¬
ditor qui añcc̃xit si ab illo a¬
ab eo quipostra crediditin¬

Expanded text:
raliter bona sint obligata et postea res alii specialiter pignori dentur, quoniam ex generali obligatione potior habetur creditor qui ante contraxit, si ab illo ab eo qui postea credidit
Abbreviated transcription (Latin):
respicientes neminiscentes
q ⁊alias duas ostõnes feci¬
mus ꝓ dotib mulierib sb̃¬
uementes ⁊ om̃ia inumnum
colligentes sc̃imus exstipła¬
tu acconem qͣm mulieriboiã
ꝓdote instituẽdadedimus. ĩ¬
ciuquiam ĩtacitam donauimꝰ
inẽẽ ypothetam pociora iuracc̃
emus bnficium. licet res dot¬
ales uł exhus ilie comꝑate
nõextent.s quocũq modo
si t̃nre ip̃a fuint parti mar̾ti¬

Expanded text:
respicientes et reminiscentes, quod et alias duas constitutiones fecimus pro dotibus mulieribus subvenientes, et omnia in unum colligentes sancimus ex stipulatu actionem, quam mulieribus iam pro dote instituendam dedimus cuique etiam tacitam donavimus inesse hypothecam, potiora iura contra emus beneficium, licet res dotales vel ex his aliae comparatae non extent, sed quocumque modo si tamen re ip
Abbreviated transcription (Latin):
Mpi Mior quidẽ credi¬
tor compelli n õ pot quiti
bi postĩore lecopignus ac¬
cepisti debitum offerre. S
si tuer ommneq delebatiuz
solũis ꝑignoris tui causa¬

Expanded text:
Prior quidem creditor compelli non potest tibi, qui posteriore loco pignus accepisti, debitum offerre: sed si tu ei omne quod debetur solveris, pignoris tui causa
Abbreviated transcription (Latin):
us dãtamutua pecuma pi¬
gnus accepit pociorẽ Hricer¬
ti acmanfesti iris est. nec
sr̃iori creditori debita fu̾it
so lutaquantitas.¬
actẽꝑ isres marit obliga¬
uit eo mortuo hu quibꝯcas¬
dempignori dederat nõ offi¬
rentes debitum nulla possẽ
ꝑzequi rone. Nam cyregra¬
phanos creditores. netmn
temnec inꝑonam eos qui
debitorinõpbantur sucte¬
ssisseulla rone comienire
possemani festum est.

Expanded text:
 data mutua pecunia pignus accepit, potiorem haberi certi ac manifesti iuris est, nec superiori creditori debita fuerit soluta quantitas.acceperat res maritus obligavit, eo mortuo hi, quibus easdem pignori dederat, non offerentes debitum nulla possunt persequi ratione. nam chirographarios creditores nec in rem nec in personam eos, qui debitori non probantur successisse, ulla ratione convenire posse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
coaccepitita ius suum cõ¬
firmare pot̃sipriori c̃clito¬
ri debitampetiñam soluit.
autcum optulissis ꝙ act¬
perenoluisset camobsigria¬
uit ideposuit. nec m̃usus su
Mp̃i. Idecreto p̃torisq
de fideidmissiius dixitin
ti eiusdẽ fundipigms occu¬
pauit iussu euis quiiure se¬
tentiam exeq̃batur tp̃rpo¬
ciores estis. ¶Namcum de
pignore utq pars ꝯtẽdat
preualet iire quip̃uemt.¬

Expanded text:
co accepit, ita ius suum confirmare potest, si priori creditori debitam pecuniam solverit aut, cum obtulisset isque accipere noluisset, eam obsignavit et deposuitSi decreto praetoris, qui de fideicommisso ius dixit, iti eiusdem fundi pignus occupavit iussu eius, qui iure sententiam exsequebatur, tempore potiores estis. nam cum de pignore utraque pars contendat, praevalet iure, qui praev
Abbreviated transcription (Latin):
ndum extimaũit. sic cãm
am̃tum sit recusatum. ⁊ ita
ceta siuecapitul.a. siue tociͦ
negccii summa examinẽt.¬
⁊ lis suo marte ꝑcurrat nuo
ei obstacło obiuante. Ipoe
aũt qui sacͣmentum sibiil¬
latum darerecus.auit. ułh
attestẽtur. uł si forte ñ audea
hãt sͥ in ultima ꝓuocacõe rep¬
ositum auxiliũ. ¶ Si autẽ
iudex appelłomi p̃gidens be¬
ne quidẽ ulatum uis uirãd̃
nõ nteaũt recusatum ꝓnũ¬
quid̃ illatum recteaũt recu¬
satum sac̃mentum ꝓmũti¬
aũit. tunc ei licebit em̃dare
sãto sacram̃to ꝓcessitamt
inusti stipendn cuiqmin
curret. S ⁊ cause cursus ab
imicio us ad nouissimumt¬
minum nõ impediatur:ilis¬
⁊ lis equa lance trutinabit̃.¬

Expanded text:
sic causam amentum sit recusatum, et ita cetera sive capitula sive totius negotii summa examinentur et lis suo marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. 2a . Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi in ultima provocatione repositum auxilium. 2b . Et si iudex appellationi praesidens bene quidem illatum iusiurandum, non rite autem recusatum pronunquidem illatum, recte autem recusatum sacramentum pronuntiaverit, tunc ei licebit emendare sato sacramento processit, et iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lance trutinabit
Abbreviated transcription (Latin):
mento grando. s donecca
tis mẽbris.⁊ iudice exami¬
nandis ⁊ postqm fũint eñ¬
timata gesta suꝑ iuiram̃to
sub secuta. tuncitm. ad ħ ca¬
pitulumiudiceredeimte et
eoad implentoad cetera per
ab sentium ꝑte obẜuãdis.

Expanded text:
rando, sed, donec ea tis membris a iudice eximinandis et, postquam fuerint ei intimata gesta super iuramento subsecuta, tunc iterum ad hoc capitulum iudice redeunte et eo adimpleto ad cetera pervabsentium parte observandis.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i paitique h̾mnͣtulit nullũ
ꝓuccationis remedium in h̾
reẜuabitur. cum nimis cuide¬
unt s ĩ eos huic legi subiug
latum est. lite forte ꝑpcurat¬
orem untilata nẽce estul ip¬
samprincipalẽpconamda¬
tis certis in ducus ad iuditẽ
uerure. ut ea quede sac̃mẽtis
statutasũt: impleat. uł siui¬
bi degit sub actorum testifi¬
cacione iuram̃tum ab ea uł
dari uł referri. uł recusari: ħꝑ
cet̾ere. ut singuł cãib eũntꝰ
iam diffimtus. imponatur
de iuram̃to aguntur.ur si ĩ
neutrłm facemalũit. ⁊ exi
na parte sub fidetñ gestoꝵ
iurm̃tum pr̃ari uł refemł¬

Expanded text:
ipsi parti quae hoc intulit nullum provocationis remedium in hoc servabitur, cum nimis crudeunt, sed etiam eos huic legi subiugalatum est, lite forte per procuratorem ventilata, necesse est vel ipsam principalem personam datis certis indutiis ad iudicem venire, ut ea quae de sacramentis statuta sunt impleat vel, si ibi degit sub actorum testificatione iuramentum ab ea vel dari vel referri vel recusari, hoc procedere, ut singulis casibus eventus iam definitus imponatur.de iuramento aguntur, vel si neutrum facere maluerit, et ex una parte, sub fide tamen gestorum, iuramentum praestari vel refe
Abbreviated transcription (Latin):
reuentissimoꝵ antistitumco¬
il ocare.ldeo paciẽtiam ⁊ modẽ¬
stiam suam qͣm leges ñe et
publica discplina up̃oru

Expanded text:
rentissimorum antistitum collocare. ideo patientiam et modestiam suam, quam leges nostrae et publica disciplina et ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
uł militarb uł apd principia
itas exigit fimĩa eẽcensem ¶A
lustris igitur. ⁊ magnifica auͣctaᷤ
tua ꝓ innato sibi circarẽpb̃licã

Expanded text:
is itas exigit, firma esse censemus. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua pro innato sibi circa rem publica
Abbreviated transcription (Latin):
urletheophilus. uinetiam de¬
sertissimi togati amplissimi fo¬
rituc sublimitatis digcorus at
uimus cum sedula tͣuͣm pugi¬
u industria moderata digesti¬

Expanded text:
urbe Theophilus, viri etiam disertissimi togati amplissimi fori tuae sublimitatis Dioscorus atque vimus, cum sedula et pervigili industria moderataque digesti
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta ser uiros ꝑdiuersa
scrimia ⁊ officiamilitare dec̃m¬
magnificenciatua. siuegula¬
res ⁊ presides ⁊ ꝙ unusquisq ex
offõ eorum de publicos sequi
debeat. noticia subt̃ annera de¬
nistraciones gub̾nare studeãt
ut nullus eorum.uit cupidita¬
te sit declitus. aut uolentias. i¬
uquas uł ip̃e inferat ur iudici¬
bus. iut officus eorum aut qb̃¬
cumq aluis collatorib infre
pmittat. licet enimpomnes ꝑ¬
uincias mñs deo uiuante festi¬
nemus. ut illesos hant colla¬
menuerunt deouiuante ꝑnos
iumen lib̾tatis. ispicere. ergoi
iubemus omnes uolẽcias et ĩ¬
omnem auariciam cessare ⁊ iu¬
sticiam atq ũitatem cuca om̃s
m̃os tributaios resuari. Sic
enim ideus placatur⁊ ip̃ius pͦ¬
sunt celerius sicut colatores
alii m̃e reipublice releuariat¬
q florere. Sportulas eciama
ab officiotam uin magnifi¬
cip̃fecti affricam qm ieliquo¬
rum uiditum sic exigi iubem
ħ ĩ in prenti scione credimus
ordinãdumut nõmultadi¬

Expanded text:
nonaginta sex viros per diversa scrinia et officia militare decermagnificentia tua, sive consulares, et praesides, et quod unusquisque ex officio eorum de publico consequi debeat, notitia subter annexa denistrationes gubernare studeant; ut nullus eorum aut cupiditati sit deditus aut violentias aliquas vel ipse inferat vel iudicibus aut officiis eorum aut quibuscumque aliis collatoribus inferre permittat. licet enim per omnes provincias nostras deo iuvante festinemus, ut illaesos habeant collameruerunt deo iuvante per nos lumen libertatis adspicere. Ergo iubemus omnes violentias et omnem avaritiam cessare et iustitiam atque veritatem circa omnes nostros tributarios reservari. sic enim et deus placatur et ipsi possunt celerius, sicut collatores alii nostrae rei publicae, relevari atque florere. Sportulas etiam ab officio tam viri magnifici praefecti Africani quam reliquorum iudicum sic exigi iubemuHoc etiam praesenti sanctione credimus ordinandum, ut non multa di
Abbreviated transcription (Latin):
arumppłos auigo suitutis e¬
npere qui beneficiũ dei añcesso¬
res nr̃i nõ meruerunt quib
non solum affricam liberare
nõ licuit. s ⁊ ip̃imm romamin¬
derunt. ab eisdem wandalis
captam iominaimpialia orn¬
amentam. affricam exin tnsia
tunc u̾o deus ꝑsuam mise¬
ricordiam nõsolum. iffiicam
⁊drimes eius ꝓuintias nobis
trididit.s nip̃a impialia orna¬
menta que capta. ⁊ roma fũant
ablata. nobrestituit. ergo port
tanta beneficia quenobis di¬
uinitas ꝯtulit. ħ de di denm̃
quas nobrestituere dignatus
est. fumas ⁊ illesas custcliat et
niuers.i. affrica senciat deimĩan
⁊ cogngcant deĩbitatores qm
dunssima captuntitt ⁊ iugoba¬
rbanco liberatimn qnͣta libertate
sub felicissimomr̃o impio dege

Expanded text:
ulos a iugo servitutis eripere? Quod beneficium dei antecessores nostri non meruerunt, quibus non solum Africam liberare non licuit, sed et ipsam Romam viderunt ab eisdem Vvandalis captam et omnia imperialia ornamenta in Africam exinde translata. Nunc vero deus per suam misericordiam non solum Africam et omnes eius provincias nobis tradidit, sed et ipsa imperialia ornamenta, quae capta Roma fuerant ablata, nobis restituit. Ergo post tanta beneficia, quae nobis divinitas contulit, hoc de domini quas nobis restituere dignatus est, firmas et illaesas custodiat et universa Africa sentiat omn cognoscant eius habitatores, quam a durissima captivitate et iugo barbarico liberati in quanta libertate sub felicissimo nostro imperio degere
Abbreviated transcription (Latin):
ere uiteantur. quia sup̃i dispẽ¬
dus lesi non fĩunt: nullam hn¬
beant nẽctatem cius dem m̃e ĩ
affrice tribut.arios p̃grauãdi.
iubemus eigo ut uidices dio¬
cescos affricane tam ciuiles
q̃m militares innr̃o latculo
ꝓcelicillorum atq cartulaꝵ
ꝓmoionis suc ꝯsuetudimbꝰ
nichultraqm sexsolidos pre¬
beant. at uero in scrimio p̃fec¬
torum non ultra .xii. solito:
excessit. Ip̃e quidẽ iudex .xxx.
librarum. iun dispendio sõ¬
iacebait. officium uero eius
non solum simile dispendi¬
um s ⁊ capitalepiculum su¬
stinebit. nami sialiquis ex
quacumq parte ausus fu̾it
uissiones nr̃as exceder ⁊ non
festinaiit cum deitimore ex

Expanded text:
eantur, quia, si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habeant necessitatem eiusdem nostrae Africae tributarios praegravandi. Iubemus ergo, ut iudices dioeceseos Africanae tam civiles quam militares in nostro laterculo pro codicillorum atque chartularum promotionis suae consuetudinibus nihil ultra quam sex solidos praebeant, at vero in scrinio praefectoruexcesserit, ipse quidem iudex triginta librarum auri dispendio subiacebit, officium vero eius non solum simile dispendium, sed et capitale periculum sustinebit. nam si aliquis ex quacumque parte ausus fuerit iussiones nostras excedere et non festinaverit cum dei timore e
Abbreviated transcription (Latin):
piat ordinem ⁊ ꝓpriam hanc
p̾fecturam. ut siquidem ꝑsicũ
atq illiricum. Ita ⁊ affrica p̃¬
toriana maxima pot̾tate spali¬
tera nr̃a clemencia decoretur.
cuius sedemiubemus ẽẽ carta¬
ginem imnp̃facione pblicar
cart. num p̃fectuns. alus eius
nomen ꝯiungi. qm nũc tuaz
excellenciam gubnare dec̃iuime
⁊ abea auxiliante deo septem
ꝓuincie cumsius iudicibodis¬
ponantur. quarum zeigi. que
ꝓꝯsularis. antea uecabaturei
rtago. ⁊ bizanciu ac tripolis
rectores hant ꝯsulare. Reliq̃
mauritama ⁊ sardima a p̃sid¬
ib cum dei auxilio gubnent̃
⁊ inoffõ quidẽtue magnitud¬
mis nec non ꝓ tempore iiri
magnifici p̃fecti. iffrice.ccͣc.i¬

Expanded text:
piat ordinem et propriam habeat praefecturam, ut sicut Oriens atque Illyricum, ita et Africa praetoriana maxima potestate specialiter a nostra clementia decoretur. Cuius sedem iubemus esse Carthaginem et in praefatione publicarum chartarum praefecturis aliis eius nomen adiungi, quam nunc tuam excellentiam gubernare decernimus. Et ab ea auxiliante deo septem provinciae cum suis iudicibus disponantur, quarum Zeugi, quae proconsularis antea vocabatur, Carthago et Byzacium ac Tripolis rectores habeant consulares: reliquae Mauritaniae et Sardinia, a praesidibus cum dei auxilio gubernentur. Et in officio quidem tuae magnitudinis nec non pro tempore viri magnifici praefecti Africae trec
Abbreviated transcription (Latin):
mbꝰ hec quidem nunc om̃ĩpo¬
tens deus pnos ꝑ sua laude ⁊
ꝑsuo nomine demonstrared
dignatus est excedit omina ĩ
mirabilia opa que in secuoĩ¬
ꝯtigernt. ut. iffricaꝑ nos tam
breui tempore recipet libertatem
rant simul hostes ⁊ corporum.
N.imi.mimas quidẽ diuersato¬
rmenta atq supplicia nõ ferẽteᷤ
rebaptizado. ad suam ꝑfidã
transferebant corpora natura
liberis natalib clam uigoba¬
rbanco durissime sbiugabat
Ip̃as quop dei sacro sanctas
eccas suis p̾sidus maculabãt
aliquas uero exeis stabula
ꝓfecenint. uidimus uencra¬
biles uiros uiros qui abscisis
radititus linguis penas suas
mimbilit loquebantur. ellii ÷¬
uero post diuersa torm̃ta ꝑdi
mexiliopegerunt. Ouo ergo

Expanded text:
men hoc, quod nunc omnipotens Deus per nos pro sua laude, et pro suo nomine demonstrare dignatus est, excedit omnia mirabilia opera, quae in saeculo contigerunt, ut Africa per nos tam brevi tempore reciperet libertateui animarum fuerant simul hostes et corporum: nam animas quidem diversa tormenta atque supplicia non ferentes, rebaptizando ad suam perfidiam transferebant; corpora vero liberis natalibus clara iugo barbarico durissime subiugabant. Ipsas quoque dei sacrosanctas ecclesias suis perfidiis maculabant: aliquas vero ex eis stabula fecerunt. Vidimus venerabiles viros, qui abscissis radicitus linguis poenas suas mirabiliter loquebantur: alii vero post diversa tormenta per in exilio peregeru
Abbreviated transcription (Latin):
toriana .c.l. numerotogatis
augendo xludatur. Iubemus
eos qui exhus ad fiscipatro
uccatorumꝯ sortĩo abcedẽ.
cum commitiuas sistoriana
onmeꝙ ꝙ togatus foricel¬
situdnns tuc quolibet cãu
quolibet. acquinturtitulo
ut castrense sibimet im̃ndi
acquirere legisistius auc¬
toritate decieuimus. hus
ommbreciam.adurbita¬
rie p̃fecture aduccationer¬
de togatis fori celsitudims
tue uł illincie seuurbica¬
rie p̃feiture siue de hus qui
clectione tuesedis iegende
testatemq suscepit. posti
ãpactam integre. ⁊csine ĩ¬
ulla opimoneis labe.⁊dm¬
imstrationem⁊ adillud ĩ¬
officum unde absttͣtus est
⁊ ũde sibiuite subsidia cõ¬
pabat remeandi hat fatul¬
tatem. nec causas orarede¬
nuo q̃dã phibeatꝰ inuidia.

Expanded text:
ta numero togatis augendo concludatur, iubemus eos, qui ex his ad fisci patrovocatorum consortio abscedere cum comitiva consistoriana: omneque, quod togatis fori celsitudinis tuae quolibet casu quolibet adquiritur titulo, ut castrense sibimet vindicm adquirere legis istius auctoritate decernimus: his omnibus etiam ad Urbicariae praefecturae advocationde togatis fori celsitudinis tuae vel Illyricianae seu Urbicariae praefecturae sive de his, qui electione tuae sedis regendae testatemque susceperit, post peractam integre ac sine ulla opinionis labe administrationem ad illud officium, unde abstractus est et unde sibi vitae subsidia comparabat, remeandi habeat facultatem nec causas orare denuo quadam prohibeatur invidia.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem ałce̾pisti. adirip̃side b.¬
ꝓuintie oportet ut causacegni¬
ta sitibi deberi libtatem ꝓpexit
ad manumittẽdum eum qui
delrt urgeat. ułr si latitet c̃c la
titantem infpõitoecrefto fib¬

Expanded text:
libertatem accepisti, adiri praeses provinciae oportet, ut causa cognita, si tibi deberi libertatem perspexerit, ad manumittendum eum qui debet urgueat vel, si latitet, contra latitantem interposito decreto ti
Abbreviated transcription (Latin):
Edp̃sLm cegnatos tues
aũdũ pot limimo regresso
affirmes s ad huc in reb
ẽc̃ hũams ⁊ bona eoy fraud¬
ib diuerse partis dissipari
int̾pellatus retto ꝓuĩcie ꝓui¬
ere ꝗstiplante fuopblicosa¬
tis ydonçe dedit.

Expanded text:
m cognatos tuos nondum postliminio regressos adfirmes, sed adhuc in rebus esse humanis, et bona eorum fraudibus diversae partis dissipari, interpellatus rector provinciae proviere, qui stipulante servo publico satis idonee dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
Den Lusepulchra uiol¬
ant donus ut ita dixerim de¬
functoꝵ grminum uidẽtum
fatinus ꝑpetrare. Namisep¬
ultos spoliant destruendo
⁊ uuos polluunt fabricãdo
Si quis igitur de sepulchro
abstulit saxaul marmorał
columpnas aliam ue qmͣtũ¬
q materiam fabricdi gr̾
pondo auricegatur fiscomf
pulchra defendens hancin
uiditium querelam detuũt.
siue quicumq alus accus¬
auerit. uł officiumnunciau¬
erit. que penaprisce seũitati
acccdat. Nich emm derogatũ
est illi. supplicio ꝙ sepulcraĩ¬
uolantib uidctur impõitũ.
huicaũt pene subiacebunt.

Expanded text:
 sepulchra violant, domus ut ita dixerim defunctorum, geminum videntur facinus perpetrare: nam et sepultos spoliant destruendo et vivos polluunt fabricando. Si quis igitur de sepulchro abstulerit saxa vel marmora vel columnas aliamve quamcumque materiam, fabricandi gratia pondo auri cogatur fisco pulchra defendens hanc in iudicium querellam detulerit sive quicumque alius accusaverit vel officium nuntiaverit. Quae poena priscae severitati accedit: nihil enim derogatum est illi supplicio, quod sepulchra violantibus videtur impositum. Huic autem poenae subiacebunt
Abbreviated transcription (Latin):
bustrmidiem functoꝵ ⁊ qͦgẽs
ꝯsecratos cumi ⁊ lapidem Hĩc
cespitem uelicre ꝓximumsa¬
crilegio maiores semꝑ habu¬
erunt. s ⁊ ornamenta quedã
triclims aut portitus auferri
de sep̃ulchris quib primocõ¬
sulentes nem piaculinminti¬
dat contanimata religio defũc¬
torum h fierꝓhibemus pena

Expanded text:
busta diem functorum et aggeres consecratos, cum et lapidem hinc cespitem vellere proximum sacrilegio maiores semper habuerunt: sed et ornamenta quaedam tricliniis aut porticibus auferri de sepulchris. Quibus primis consulentes, ne in piaculum incidant contaminata religione bustorum, hoc fieri prohibemus poena
Abbreviated transcription (Latin):
ator cocucillis quos icri¬
psisti legatum quo sen
fideicommissũreliquisse
legato quidemut fidricõ¬
misso. ibstiñe debes penaue¬
ro falsitibi principali bene¬
teipretenturiuris peritiũ
contra legemcorneliã uidea¬
tur sescribere h̃rdem filius em¬
antipatus pr̃e dictante. tñsi
cum testamentũ nõ nec̃e ec̃t
scriptum iustus successorfu¬
tu̾ius nõ eẽtaccepta bonõꝵ
te hrdem scripisset functus⁊¬
edicro diu claudiiphitũ
est eos qui adserbenda tes¬
tamenta ad hibentur ꝙͣui
dictante testatore.aliq: emo¬
lumentum ip̃is futunmrĩ
scribere ⁊ pena legis cornelie
facienn mrogata est cuius
ueniam depret.itbobig¬
norantiam ⁊ ꝑfitentibꝯ are

Expanded text:
tor codicillis quos scripsisti legatum quoque seu fideicommissum reliquisse legato quidem vel fideicommisso abstinere debes, poena vero falsi tibi principali beneterpretentur iuris periti, ut contra legem Corneliam videatur se scribere heredem filius emancipatus patre dictante, tamen cum et, si testamentum non esset scriptum, iustus successor futurus esset accepta bonorumte heredem scripsisset functusedicto divi Claudii prohibitum est eos, qui ad scribenda testamenta adhibentur, quamvis dictante testatore aliquid emolumentum ipsis futurum scribere, et poena legis Corneliae facienti inrogata est: cuius veniam deprecantibus ob ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
itheoticum fñsferre ¶Si neĩ
heͣ occ̃one accepta dominmm
mine ꝯ cedant ẽphitheotas
⁊ ex hoc ꝯmodum ẽphitheote
pot. Et siquidem dñs ħdare
malurt ⁊ tantam pr̃areqnͣti¬
theota ab alio. accipe pot̾. ip̃m

Expanded text:
yteuticum transferre. Sed ne hac occasione accepta domini minime concedant emphyteutas et ex hoc commodum emphyteutae t. Et si quidem dominus hoc dare maluerit et tantam praestare quantiteuta ab alio accipere potest, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
utrum emp hitheota debeat
cum dommiũolũtate suas
meliorationes que uccabu¬
ata dicũtur a lienare.uł ius
ẽphitheoticũ malium trsfr̃e
an euis exspectareo si sum. ⁊̃

Expanded text:
utrum emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes, quae Graeco vocabucuntur, alienare vel ius emphyteuticum in alium transferre, an eius expec
Abbreviated transcription (Latin):
aliis capitulis obfuarertͣ
reiectione cuiꝰꝗ ẽphithecgim
suscepit. si solitã pensionẽut
pubucaꝵ functonum apoch
eoꝵ que emponemata dicunt᷑
causa inquietatus cumne
se offerre ⁊ debitum spontar
ñalit ca̾utũ est. ¶ Neaũt cͦx
hac causa dm̃s facultas or¬
itatur ẽphitheotas repellere
suos ⁊ redclitum minime uel¬
le suscipe. ut ex hiꝯmachina¬
cionetriennio elapgo. suo iu¬
re is qui ẽphitheim suscep̃
cadat. ln̾̃am eixedimo attest¬
acione pmissa pecumas offe¬
rre. husq obsignatis ⁊ ẜm
legtm depõitis mmimie drice¬
cionis gincrepiculum.

Expanded text:
us capitulis observari et de reiectione eius, qui emphyteusin suscepit, si solitam pensionem vel publicarum functionum apochal eorum quae emponemata dicunturcausa inquietatus, cum nse offerre et debitum spontaneneraliter cautum est. Ne autem ex hac causa dominis facultas oriatur emphyteutas suos repellere et reditum minime velle suscipere, ut ex huiusmodi machinatione triennio elapso suo iure is qui emphyteusin suscepit cadat, licentiam ei concedimus attestatione praemissa pecunias offerre hisque obsignatis et secundum legem depositis minime deiectionis timere periculum.
Abbreviated transcription (Latin):
cium ucratis pateat᷑ ep̃li. iui
diencia uosentib tñactoribꝰ
siactor disceptacõem scissimi
achiep̃i noluit expermemi¬
nentissimetue sedis exiieii
c̃c catholicos sb̃ iuro reuenti¬

Expanded text:
cium vocatis pateat episcopalis audientia, volentibus tamen actoribus, si actor disceptationem sanctissimi archiepiscopi noluerit experiri, eminentissimae tuae sedis examen contra catholicos sub viro reve
Abbreviated transcription (Latin):
duas manumissões ĩfiuos
aut punã emãtipatõemĩce¬
tis lib̾is fisolebant corrigẽ¬
tes siue tollẽtes censemꝰ li¬
tere parentiꝗ li b̾os in pot̾ite
sua ꝯstitutos madoptõemda¬
re desidat smeueti obẜuacõe

Expanded text:
duas manumissiones in filio aut per unam emancipationem in ceteris liberis fieri solebant, corrigentes sive tollentes censemus licere parenti, qui liberos in potestate sua constitutos in adoptionem dare d
Abbreviated transcription (Latin):
ãnced.ant. ubi nec impõitur
turet omma q̃ ad fiuũ arrega¬
tum uetes legũ latores ĩdu¬
xerunt intacta illibata me
orumpionis resuentiu.¬

Expanded text:
antecedant ubi nec imponitur tur, et omnia, quae ad filium adrogatum veteres legum latores induxerunt, intacta illibataque in eorum personis reserventu
Abbreviated transcription (Latin):
articulum i dopcõis i er̃neam
ꝑgõam fc̃e sinc lege relinqͣmus
lm̃andamus tali. adoptiuo pa¬
tri. ioẽ exͣneo siuoluit nch̾ eite¬
stam̃tosuorelinq̃res quic ꝗd ci
relinq̃rit ħ lib̾alitatis sit ñ legi¬
ttimo mĩcło astrict̃. Cũn poia

Expanded text:
articulum adoptionis et in extraneam personam factae sine lege relinquamus, licentiam damus tali adoptivo patri, id est extraneo, si voluerit, nihil ei testamento suo relinquere, sed quidquid ei reliquerit, hoc libertatis sit, non legitimo vinculo adstrictum: cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantarum honores dignitatũ
duximus augendos ut ne sat¬
cro quidem cognitorinec post
uice quo principis.aitoitori
licebit. ut su ntentatum. ap̃se
crimen patefactum fuisset. io
principalẽreferat notitiam. ul
ciomis aũt tantis infende dig¬
nitatib modus nõ insi ĩpri¬
cipis sedebit. abitrio cum sit
ceri. isi forte. iccusator quoq
nõ minoris qmreus sit dignr¬
tatis ¶In hacnamq cãusuper
cosxenda hiꝯaccusatoris calu¬
pina nõiminito ꝯsulẽdaerit
principalis. auͣctas. Uiros autẽ
illustres in hac inclita urbe de¬
gentes qĩ admĩstͣtione honora¬
rus decorati fu̾int codicul licet
talem progatiuã nr̃e uissonis
meruerintut q nõ egenint uide¬
anturegifse: in criminalib ⁊̃
causis magni ficencie tue sedis
⁊ illustrissimenrbicarie p̃frite

Expanded text:
tantarum honores dignitatum duximus augendos, ut nec sacro quidem cognitori, nec posvice quoque principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen , si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. 1a . Ultionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit ceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnia non immerito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse, in criminalibus causis magnificae tuae sedis et illustrissimae urbicariae praefecturae
Abbreviated transcription (Latin):
stitut. est. cum in status q̃onem
eciam qonemactor reiforum ses¬
qui debeat ibitãm libalemagio¬
portet ubi ꝯsistit que. ancilla dici¬
tur licet senatoria dignitate actor

Expanded text:
stituta es, cum in status etiam quaestione actor rei forum sequi debeat, ibi causam liberalem agi oportet, ubi consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate actor
Abbreviated transcription (Latin):
erat quos. infugerat cõp̃h̃n¬
sus non expettata eidẽ uiditiᷤ
cepat militare penitusq em̃¬
dicati hon oris p̃scripcione sb̃¬
mota.nudice quimn locis fu̾it
tietatiquos declinaũat. iggreget᷑.¬

Expanded text:
erit quos aufugerat comprehensus, non expectata eius iudicis coeperat militare, penitusque emendicati honoris praescriptione submota ab iudice, qui in locis aditus eorum societati quos declinaverat adgreget
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis cmanauit iussio. In pr¬
ouintus ueroubilarem foifẽt
aut ubi maiorẽ bonorumpa¬
rtem possident. autubi. assidu¬
Ie conuersintur respondebunt.

Expanded text:
pietatis emanaverit iussio, in provinciis vero ubi larem fovent aut ubi maiorem bonorum partem possident et adsidue versantur respondebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
allegas. ccͣstatutam dsuctudi
formam carore te nõpmittet. c̃
sit durum ⁊ credeulitati ꝓxĩmũ.
extius p̃dus aque augm̃ ortum
sitientibꝰagris tus ad.aliorums
uicmor usũ muina propagari.
Op̃r ILi manifeste decerpos¬
bt usils a que exuettri more ĩ¬
atq obsuatione ꝑ certalocap¬
fluentis utilitatem certis fim̾
uetur prouidebit.

Expanded text:
suetudinis formam carere te non permittet, cum sit durum et crudelitati proximum ex tuis praediis aquae agmen ortum sitientibus agris tuis ad aliorum usum vicinorum iniuria propagari.o. Si manifeste doceri possit ius aquae ex vetere more atque observatione per certa loca profluentis utilitatem certis fundivetur, providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr.Niersas terras q̃a
ent nullagong̃i tprs p̃crip¬
cione officiente iubemus resti¬
tui. itaut nec p̃cium quidẽ ini¬
quis comꝑatorib reposc̃e lice

Expanded text:
niversas terras, quae nent, nulla longi temporis praescriptione officiente, jubemus restitui, ita, ut nec pretium quidem iniquis comparatoribus reposcere lice
Abbreviated transcription (Latin):
lacnepotes quic̃z de nris pos¬
sessõmb iecefsissẽtac seadĩ
diũsamilitic gñadtulissent.
cingulo in quo obrepcerantfr¬
audulent exuti. siad aliqͣs mͣ¬

Expanded text:
ac nepotes, quicumque de nostris possessionibus recessissent ac se ad diversa militiae genera contulissent, cingulo, in quo obrepserant fraudulenter, exuti, si ad aliq
Abbreviated transcription (Latin):
siue masculus siue femina.
dotem uł pollicitus sit ułsp¬
oponderit ꝓ qual mulierecũ
qua mũomum uicitũ est.om¬
nimodo compellatur suãꝯfe¬
fsionem adimplere. Neq e¬
mi ferendũest qiͣ cãu fortuit¬
to inf̾uemente mulierẽ fieri
indotatam ⁊sic.auiro forsitã
iquos iuris conditores seue¬
ritatẽ legis sepius mõlireme¬
sc̃ionem. Nam sispontanea
uolũtate.ab incio lib̾alita¬
tem suam ostẽdit nc̃ce ẽ eum
urçam suis ꝓmissõib sati̾¬
facere ⁊ q. ab inicospõte scrip¬
tum aut in pollicitacõem est
ea compleaturonm aucto¬
ritate uelleiam senatꝰ ꝯstti¬

Expanded text:
sive masculus sive femina dotem vel pollicitus sit vel spoponderit pro qualibet muliere, cum qua matrimonium licitum est, omnimodo compellatur suam confessionem adimplere. Neque enim ferendum est quasi casu fortuito interveniente mulierem fieri indotatam et sic a viro forsitan iquos iuris conditores severitatem legis saepius mollire, menctionem. Nam si spontanea voluntate ab initio liberalitatem suam ostendit, necesse est eum vel eam suis promissionibus satisfacere, ut, quod ab initio sponte scriptum aut in pollicitationem dedea compleatur, omni auctoritate Velleiani senatus
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse ⁊ maioris caucio¬
nem int̾posuisse. si apird eũ
qui sreare cogniturus esto¬
stifit. nch̾ ult̃qͣm accepistitũ
usuris instipulatum ded¬
uctis restituere teiubebit.
cet ypotheca data ouenirrĩ
ceperis. exceptione opposit.
seudoli seu nõ numerate
pecume compellitur petit
orꝓbare pecuniam tibi c̃e
numeratam. Qud nõ inz
oms .ignoscens ⁊̃ solucion¬
em porciomis debiti uł ufu¬
rarum fecenis. intelligis de
non num̃ata petuma mm¬
ium taxde q̃ relamte defre.¬
non debes. non numeratepe¬
cume excepcionem ibiiccũ¬
ĩ habere: ubi qiͣ credita pe¬
cuma petitur. Cum aũter
p̃cedenti causa debiti. in cyr¬
cgraphum qnͣtitas redigi

Expanded text:
accepisse et maioris cautionem interposuisse si apud eum qui super ea re cogniturus est constiterit, nihil ultra quam accepisti cum usuris in stipulatum deductis restituere te iubebit. licet hypotheca data, conveniri coeperis, exceptione opposita seu doli seu non numeratae pecuniae compelletur petitor probare pecuniam tibi esse numeratam: quo non implonis agnoscens etiam solutionem portionis debiti vel usurarum feceris, intellegis de non numerata pecunia nimium tarde querellam te defetem non debes non numeratae pecuniae exceptionem ibi locum habere, ubi quasi credita pecunia petitur, cum autem ex praecedenti causa debiti in chirographum quantitas redigi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.Ettrum ambiguit¬
ates decitentes sc̃ius si quiᷤᷤ
ut ẜuo suomammissionẽ
ĩponat musitm.⁊ccepitobn¬
oxiam seseꝓ c̃ta qnͣtitate fati¬
entem sun lib̾tatem ẜuum̃
ꝓdux̾it siue principalit̃ mu¬
senatꝰ ꝯsultum uelleianum
in h̾ cãutate imꝑantes. Sat̃.
ienm ac̃bum ẽ ⁊ pietatis rõi

Expanded text:
eterum ambiguitatem decidentes sancimus, si quis, ut servo suo manumissionem imponat, mulierem acceperit obnoxiam sese pro certa quantitate facientem, si in libertatem servum perduxerit, sive principaliter musenatus consultum Velleianum in hoc casu tacere imperantes. Satis etenim acerbum est et pietatis rati
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r ¶Opublicar nc̃ata¬
tumr ⁊ priuati errari deportit
utilitas nec cõmoda quedo¬
muinr̃e debenturcallidis de¬
bitor artib diffantur qm
obremeoꝵ appllone reiecta
qui aꝑte manfesteq ꝯuic¬
tisũt h obsuari p̾cepti huiᷤ
auͣtte censemꝰ ut ei q astite¬

Expanded text:
Et publicarum necessitatum et privati aerarii poscit utilitas, ne commoda, quae domui nostrae debentur, callidis debitorum artibus differantur. Quam ob rem eorum appellatione reiecta, qui aperte manifesteque convicti sunt, hoc observari praecepti huius auctoritate censemus, ut ei, quem constite
Abbreviated transcription (Latin):
isi forte executor sĩnemo¬
din iudita comis excedat
a quosi fu̾itapplłatum exet¬
ucione suspensa decemenḋ
putamus. ut sires mobił
est ad qͣm restituendam ex h¬
ecutoris opa fũit indul¬
ta appelsone suscepta posses¬
sorires eademrẽtltur. Ny
doneo collocetur reddendaei
partiꝓ qua sater aegnntor
uoicaũr ¶Qd si depossõne

Expanded text:
isi forte executor sententiae modum iudicationis excedat. A quo si fuerit appellatum, executione suspensa decernendum putamus, ut, si res mobilis est, ad quam restituendam exsecutoris opera fuerit indulta, appellatione suscepta possessori res eadem detrahatur et idoneo collocetur, reddenda ei parti, pro qua sacer cognitor iudicaverit. Quod si de posse
Abbreviated transcription (Latin):
Uem  Bstinendũ prorsꝰ¬
ciens fiscalis caltuli sat̾fac¬
ciopõstulat̃. aũ tubutane fũitio¬
nis souempnemums ex¬
poscitur aut pb̾litił eciã
prisiati dumm̃o eicentis
atq ꝯuĩttis redclibitio deb¬
it flagitaturut ntcͣrio mꝯ
tumatemuigor iudicianus¬

Expanded text:
u. Abstinendum prorstiens fiscalis calculi satisfactio postulatur aut tributariae functionis sollemne munus exposcitur aut publici vel etiam privati, dummodo evidentis atque convicti redhibitio debiti flagitatur, ut necessario in contumacem vigor iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
EE fundis exctutio cessaũtt
et eam suspenderit ꝓucratio⁊
fruttus omnes qui tp̃re int¬
poͣsteanatienint in depõito
collocentur iure fundi penes
cum qui appellau̾it ꝯstitut¬
tosciantaũt seꝓuccatores
uł ab execnoc̃e appellantes
ab articulo sicos ppermint¬
encionem rognitoris suspen¬

Expanded text:
e fundis exsecutio concessa erit et eam suspenderit provocatio, fructus omnes, qui tempore intpostea nati erunt, in deposito collocentur, iure fundi penes eum qui appellaverit constituto. Sciant autem se provocatores vel ab exsecutione appellantes vel ab articulo, si eos perperam intentionem cognitoris suspen
Abbreviated transcription (Latin):
uctus testib supatus. uo¬
ceetiam ꝓpriauitium scelꝰ¬
q confessus. audia turap¬
pellans. ¶Sicut enim hec
ita obsuari disposumnus
itaͣ equum est ut testibap
ductis instrumentis pla¬
tis alusq argumentis ĩ¬
p̃stitis sisnĩa contͣeum la¬
ta sit. ⁊ip̃e quiꝯdempnatus
est. aut mimme ucce suas
midine torm̃torumtent
continse aliquid dixeritp

Expanded text:
ctus, testibus superatus, voce etiam propria vitium scelusque confessus audiatur appellans. Sicut enim haec ita observari disposuimus, ita aequum est testibus productis, instrumentis prolatis, aliisque argumentis praestitis sententia contra eum lata sit, et ipse, qui condemnatus est, aut minime voce sua midine tormentorum territus contra se aliquid dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r Ensquis neuolun¬
tas defuncti testam̃to scripta
reseretur uł ne huquos scri¬
ptos patũit ħrdes in possonẽ
mittanturausus fũit puoca¬
re intpõitamq applloemis
cuius de care nocio erit. recip¬
iendam ẽẽ crediderit .xx. lib̃r¬
aur argenti mulct.⁊ilitiga¬
toremquitaminoporturne
appellauent. ⁊ iuditem quitã
ignaue dinuentiã adhibue¬
rit inuoluat.

Expanded text:
pu. Quisquis, ne voluntas diem functi testamento scripta reseretur, vel ne hi, quos scriptos patuerit heredes, in possessionem mittantur, ausus fuerit provocare interpositamque appellationem is cuius de ea re notio erit recipiendam esse crediderit, viginti librarum argenti multa et litigatorem, qui tam importune appellaverit, et iudicem, qui tam ignave coniventiam adhibuerit, involvat.