comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liares curie aliosq młtos ccͣ se facte ꝯiuracõni cõ¬
seusisse nõ ambig̾et tñgrã illos blandiꝰ agñs eoꝵ
fcã dissimmulare ꝓposuit ue rem atͦtius ꝑ sequini¬
detur. suuiq sꝑans eos alioꝵ penis adiuonitos
a scelestino ꝓpoĩto posse facie reuotari. Dde henti¬
co u̾o couñte montis caueosi regine ꝯsiliun fit
ut datiseis mille auri unciis in hispaniam enm
ad ftẽm remitt̾et. Iussit gͦ septem galeas arma¬
ri q̃ odonem qrͣrellũ in frauciam tnsiturũ ⁊ sub
q̃ ciuitas ex oppoĩto messane suꝑ farum in extre
nusitalie finib sita est. ut inde ꝓmptiꝰ eum ⁊ fa¬
cilius galec susciꝑent. qmͣ pͥmum rex panorm̃
rediturus ab urbe messanensi disced̾et. hũsitaq
sis eiꝰdem panorm̃ ꝑuenit. Gilleb̾tus ãcomes fa¬
rum tnͣsiens cũ militib suis in apuliã reu̾sus eit
ꝯdo u̾o qrͣrellus messane remansit mł̾tũ a tan¬

Expanded text:
liares curie aliosque multos contra se facte coniurationi conliares curie aliosque multos contra se facte coniurationi consensisse non ambigeret, tamen erga illos blandius agens, eorum facta dissimulare proposuit, ne rem atrocius persequi videretur; simulque sperans eos aliorum penis admonitos a scelesto proposito posse facile revocari. De Henrico vero comite Montis Caveosi regine consilium fut, datis ei mille auri unciis, in Hyspaniam eum ad fratrem remitteret. 47.12 Iussit ergo septem galeas armari, quae Odonem Quarrellum in Franciam transiturum et sub quae ciuitas ex oppomis Italie finibus sita est, ut inde promptius eum et facilius galee susciperent, quam primum rex Panormum rediturus ab urbe Messanensi discederet. LIIII. Desis eiusdem Panormum pervenit. Gillebertus autem comes Farum transiens cum militibus suis in Apuliam reversus est. Odo vero Quarrellus Messane remansit, multum a can
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ꝯiuracõue soslẽpnit̾ accusatus pacta cum
accusatore suo monomachia datisq fideiussoribꝰ
dieni ꝯstitutam iussus ẽ expectare.Int̾ea iuortuo
sỹmone comite sagrensi: richardus fr̃ eius illi
substitutus cancellarii parem totis uirib tuebat᷑.
haimibalis quo puer Ramaldi countis filius coẽs
creatus. integre t̾ram pr̃ĩs obtinuit. Gilleb̾tus uo
comes gͣuinensis ꝯsid̾ans cancellariũ oꝑa sua tot
pitanis audatiami ut lorotelli comitatũ acuria
postulans imipetraret. elige̾tq stabilem in quo
erar grad̾ nõ dubio p̃cipicio ꝯuiutare hoc eĩ fcõ
miltorũ in se ꝓcerũ. ⁊ ciuitatũ apulie ꝯgessit n¬
uidiam ⁊ ĩexoribues ĩnniticias suscitauit. Nami
ataepto conutatu lorocesli: rob̾to comiti cuiꝰ om̃s
reditum sũmis desideriis exoptabant: obstruxisse
iuidebat᷑ aditum reũtendi. ⁊ speni q̃ diu fouetat
eos penitꝰ sustulisse: at cancellariꝰlc ñ ulłosfami¬

Expanded text:
eadem coniuratione sollempniter accusatus, pacta cum eadem coniuratione sollempniter accusatus, pacta cum accusatore suo monomachia datisque fideiussoribus, diem constitutam iussus est expectare. Interea mortuo Symone comite Sangrensi, Richardus frater eius illi substitutus cancellarii partem totis viribus tuebatur. Hannibal quoque puer, Rainaldi comitis filius, comes creatus, integre terram patris obtinuit. Gillebertus vero comes Gravinensis, considerans cancellarium opera sua tot pitatus audaciam ut Lorotelli comitatum a curia postulans impetraret, eligeretque stabilem in quo erat gradum non dubio precipitio commutare. Hoc enim facto, multorum in se procerum et civitatum Apulie congessit invidiam et inexorabiles inimicitias suscitavit. Nam, accepto comitatu Lorotelli, Roberto comiti, cuius omnes reditum summis desideriis exoptabant, obstruxisse videbatur aditum revertendi et spem que diu foverat eos penitus sustulisse. At cancellarius, licet nonnullos fami
Abbreviated transcription (Latin):
imuriam hanc nõ in eosqui iudicau̾ant. s in ca¬
put regium pͥncipałr redundare. Dehinc ĩiuctũ
cõtumene ꝙ equum eẽc de iure seu̾itate dec̾nerẽt
at illi iuxca ꝯstitucõnes regum sicilie decreuerũt
curie falsum dice p̾sumpsisset. Captus igit᷑ ⁊ nuili¬
tum custodie deputatꝰ taurominũ iussus est ꝑduci
⁊ ibidem in castello ꝙ in ardua rupe positum oppido
suꝑemiuet: sũma diligencia custodiri. husitaq
duob uiriu pocentissimis ita captis: nemo iam cõ¬
iuratoꝵ suꝑerat ꝙ̃ sibi crede̾t cancellarius formidã¬
dum. Epc aũt agͥgentinꝰ dum ħ in curia g̾erent᷑
p̃senciam suam int̾im curie subtrahebat grauise
fingeus egͥtudine molestari. Nec mł̾to post iohes
de su iopoli ⁊ barcholome pisiuꝰ eiꝰdem cͥminis cõ¬
dempnati sunt ⁊ in principatu salerni ꝑ loca nu¬
intissima distributi. Gault̾iꝰ aũt modicensis super

Expanded text:
iniuriam hanc non in eos qui iudicaverant, sed in cainiuriam hanc non in eos qui iudicaverant, sed in caput regium principaliter redundare. Dehinc iniunctumcontumelie quod equum esset de iuris severitate decernerent. At illi, iuxta constitutiones regum Sicilie, decreveruntcurie falsum dicere presumpsisset. Captus igitur et militum custodie deputatus, Taurominium iussus est perduci et ibidem in castello quod in ardua rupe positum oppido supereminet summa diligentia custodiri. Hiis itaque duobus viris potentissimis ita captis, nemo iam coniuratorum supererat quem sibi crederet cancellarius formidandum. Episcopus autem Agrigentinus, dum hec in curia gererentur, presentiam suam interim curie subtrahebat, gravi se fingens egritudine molestari. Nec multo post Iohannes de Sinopoli et Bartolomeus Parisinus eiusdem criminis condempnati sunt et in principatu Salerni per loca munitissima distributi. Gualterius autem Modicensis super
Abbreviated transcription (Latin):
camerotensis. Index quo tarentinꝰ ⁊ abdenago han¬
uibał filius qui magistrierant iusticiarii. Quib
imucem suꝑ hiis disceptantib uisum est ricardũ
molisii comitem añqm̃ gaytus petrus fugeret
mandram qmab eo acceꝑat. licencia curie tenu¬
isse. Post illius aũt discessum cum eam teñet oc¬
culte neq remut oportebat ad regis uoticiam
referret: uõ iam p̾cario possidentem s ĩuasorem
rectius estimandũ. ut qui sua tm̃ auctoritate nõ
ꝯsenciente s ignorante curia possid̾et. eiunq de
tota t̾ra qmtenuerat in mĩa regis eẽ. tũ pp̃id:
cũ pp̃ dcã oppida q̃ ꝯstabant eũ sua itidẽ auctorita¬
tem ccͣ fidem regi debitam occupasse. ¶Hanc ergo
sentenciã uice ꝯsensuq oĩm boamũdus comes ur
crat uir eloqu̾s in p̾̃sencia regis exposuit. Tinic
ricardus comes exclamauit ĩiuste se grauari. odiũ
mũdum comitẽ ꝓhibuit curia respond̾e. dicens

Expanded text:
Camerotensis, iudex quoque Tarentinus et Abdenago HanCamerotensis, iudex quoque Tarentinus et Abdenago Hannibalis filius, qui magistri erant iusticiarii. Quibus invicem super hiis disceptantibus, visum est Richardum Molisii comitem, antequam gaytus Petrus fugeret, Mandram quam ab eo acceperat licentia curie tenuisse. Post illius autem discessum, cum eam teneret occulte, neque rem, ut oportebat, ad regis notitiam referret, non iam precario possidentem, sed invasorem rectius estimandum, ut qui sua tantum auctoritate, non consentiente sed ignorante curia, possideret, eumque de tota terra cta oppida que constabat eum sua itidem auctoritate contra fidem regi debitam occupasse. Hanc ergo sententiam, vice consensuque omnium, Boamundus comes, ut erat vir eloquens, in presentia regis exposuit. Tunc Richardus comes exclamavit: iniuste se gravari; odium mundus comitem prohibuit curie respondere, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
furtimq adhuc cadem ignorante curia possidẽ. ad
ħ ille respoudit ꝙ gaptꝰ petrus qui tũc p̃erat curie
maudrã ei tenendam ad tempus eo tenore dederat
ut inde singulis aunis cuxie ctam redd̾et pecinue
quͣtitatem. Oppida u̾o q̃ in ꝑtib troianoꝵ ĩuasuse di¬
cebat᷑. itidem sibi a tͤgisio texre illiꝰ cam̾ario fuisse cõ¬
cessa. Iut̾rogatꝰ ideni tͦͣgiĩꝰ quitũc forte p̃sens ade¬
rat. uegauit eum ħ oppida sua licencia tenise
Iussi sũt itaq ꝓceres om̃s p̃t̾ curie familiares in
ꝑtem seced̾e̾. suꝑ hiis q̃ aduersus comitem dicta
fuerant iudicialem sententiam ꝓbat᷑i. Erant aũt
hii qui adiudicium faciend̃ suiter̾ant. boamũdus
monopoł comes. rob̾tus de lauro comes cast̾inus.
rog̾ius eius filius tͥcariti comes. rog̾ius comes a¬
uellini. Symon comes sangrensis. rog̾ius comes
giracii. rog̾nis tironeus. magist̾ coẽstabuł florius

Expanded text:
furtimque adhuc, eadem ignorante curia, possidere. Ad furtimque adhuc, eadem ignorante curia, possidere. Ad hec ille respondit quod gaytus Petrus, qui tunc preerat curie, Mandram ei tenendam ad tempus eo tenore dederat, ut inde singulis annis curie certam redderet pecunie quantitatem; oppida vero que in partibus Troianorum invasisse dicebatur, itidem sibi a Turgisio terre illius camerario fuisse concessa. Interrogatus idem Turgisius, qui tunc forte presens aderat, negavit eum hec oppida sua licentia tenuisse. Iussi sunt itaque proceres omnes, preter curie familiares, in partem secedere, super hiis que adversus comitem dicta fuerant iudicialem sententiam prolaturi. Erant autem hii qui ad iudicium faciendum surrexerant: Boamundus Monopolis comes, Robertus de Lauro comes Casertinus, Rogerius eius filius Tricarici comes, Rogerius comes Avellini, Symon comes Sangrensis, Rogerius comes Giracii, Rogerius Tironensis magister comestabulus, Florius
Abbreviated transcription (Latin):
riam p̾mimisse. Qd̃ siquidem ipẽ negare con¬
tend̾et: se ꝓbaturũ nchilo segniꝰ asserebat
Comes aũt audact̾ ei falsitatem obiciens: et
oblatam ꝓbacõnem ꝓmpta defensionis ĩstan¬
cia subsẽcutus: uirabat nũqmͣ se ꝯͣ cancella¬
rium maliquiq iam cogitasse. ⁊ ut erat im¬
potens ire uelut ex indignacõne ꝓrumpẽs
in lacͥmas: clamabat susceptam cũ boamũ¬
do monomachiamsͥ eẽ ꝓ miuimo. uam se qͥ¬
dem adũsus ulũ aliosq duos ei siłes ꝯfidentissi¬
me pugnaturũ. s hinc eiꝰ aĩo iustam causam¬
poterit. cui deuote semꝑ obsequi studuisset.q
uͥ comitis ei grauinensis offuisset odium. fa¬
cile potuerat a cancellario uemam ĩpetrare
cũ uec eũ nirasse ꝯstaret. ueq iurantib qͥc¬
agerent᷑: rob̾tus comes casertuiꝰ adiecit. eũ¬
dem auctoritate sua dudum ĩ apulia mãdrã
⁊ q̃dam oppida regis ui tͤianoꝵ fiuib ĩuasisse

Expanded text:
riam premunisse. Quod si quidem ipse negare conriam premunisse. Quod si quidem ipse negare contenderet, se probaturum nichilo segnius asserebat. Comes autem, audacter ei falsitatem obiciens et oblatam probationem prompta defensionis instantia subsecutus, iurabat nunquam se contra cancellarium mali quippiam cogitasse, et ut erat impotens ire, velut ex indignatione prorumpens in lacrimas, clamabat susceptam cum Boamundo monomachiam sibi esse pro minimo, nam se quidem adversus illum aliosque duos ei similes confidentissime pugnaturum. Sed hinc eius animo iustam i potuerit, cui deuote semper obsequi studuisset, et nisi comitis ei Grauinensis obfuisset odium, facile potuerat a cancellario ueniam impetrare, cum nec eum iurasse constaret, neque iurantibus quicagerentur, Robertus comes Casertinus adiecit eundem auctoritate sua dudum in Apulia Mandram et quedam oppida regis in Troianorum finibus invasisse
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re ip̃ius ꝯsuctudinemi ⁊ tiramnidẽ pleuiꝰ aguos¬
centes cũ futa diligentius ꝓuident: aiebãt illos
oportẽ uł oĩo ñ capi uł captos in pelagus dem̾gi
aut alias latent̾ int̾fici uł m̃bris saltem pͥnci¬
palib mutilari. hoc enĩ mͦ roger̃ regem pru¬
dentissimũ regno suo pacem olim integram
peꝑisse. utilis quid̃ ⁊ securitatis pleua siũa
s cantam crudelitatem in im̃am ꝓinor cancella¬
rius abhorrebat. ¶Post paucos ĩgit᷑ dies cũ ad
curiam uocati comites aliiq ꝓceres ex ordine
ꝯsedissent: boamũdus tarsensis fr̾ carbonesti
adolescens eg̾gie ututis ⁊ uobilitatis preclare
surgeus in medio ꝓcerum dixit ricardum mo¬
lisii countem uit̾ familiares curie regis ac re¬
gine bũficio ꝯstitutũ erga eos parũ fidelit̾ se ges¬
sisse cũ hus qui adũsus cancellariũ iuraũaut
ꝯsensisset. Ip̃m̃ enĩ nõ solum ex ore henrici co

Expanded text:
terrae ipsius consuetudinem et tirannidem pleniterrae ipsius consuetudinem et tirannidem plenicentes, cum futura diligentius providerent, aiebant illos oportere vel omnino non capi, vel captos in pelagus demergi, aut alias latenter interfici, vel membris saltem principalibus mutilari: hoc enim modo Rogerium regem prudentissimum regno suo pacem olim integram peperisse. Utilis quidem et securitatis plena sententia, sed tantam crudelitatem in misericordiam pronior cancellarius abhorrebat. Post paucas igitur dies, cum ad curiam vocati comites aliique proceres ex ordine consedissent, Boamundus Tarsensis frater Carbonelli, adolescens egregie virtutis et nobilitatis preclare, surgens in medio procerum, dixit: Richardum Molisii comitem, inter familiares curie regis ac regine beneficio constitutum, erga eos parum fideliter se gessisse, cum hiis qui adversus cancellarium iuraverant consensisset. Ipsum enim non solum ex ore Henrici com
Abbreviated transcription (Latin):
ambigentem cuise consilio potissimũ inclina
⁊ potentiam attendentes: ꝑiculosum estimabãt
hoc radicitus amputari. cum c̾tepłib eoꝵ uł
ꝯting̾et qui ꝓpinquoꝵ uellent ĩiurias uindi¬
care.Ideoq cancellario suadebant ut eos deiu¬
ceps initigare pocius qm ꝓsequi souaretiur eis¬
q simł ad curiam ꝯuotatis i. ꝑ seutioregio
ĩgnocens ĩpuuitatem ꝯced̾et s⁊ iogenciam
suam pancis exponens. ac det se quid ad iuit¬
dcam uirib uti posse. s male uintere bũsicus
qui in uiros uobiles quos honorare ꝓposuerat
tiramuce deseruire. Porro gilleb̾tus comes gͣui¬
nensis cuiꝰ sentencia p̃ualuit. hus oiõ ꝯͣria sen¬
ciebat. ncq censebat oꝑtere ꝙ̃piam illorũ im¬
punitum euad̾e ꝙ tanti scełis ꝑticipes aut ꝯso¬
cios eẽ ꝯstaret maxime a dũsus ricardũ moli¬
su comitem qui cũ a curia dudum expulerat
uid̾et ulcõnis sibi tempꝰ ꝯgruũ occurrisse. Alii

Expanded text:
ambigentem cui se consilio potissimum inclinarambigentem cui se consilio potissimum inclinarm numerum et potentiam attendentes, periculosum estimabant hoc radicitus amputari, cum certe pluribus eocontingeret qui propinquorum vellent iniurias vindicare. Ideoque cancellario suadebant ut eos deinceps mitigare potius quam persequi conaretur; eisque simul ad curiam convocatis, in presentia regis ignocis exponens, adderet se quidem ad uindictam uiribus uti posse, sed malle uincere beneficiis quam in uiros nobiles, quos honorare proposuerat, tirannice deseuire. 46.6 Porro Gilebertus, comes Grauinensis, cuius sententia preualuit, his omnino contraria sentiebat, neque censebat oportere quempiam illorum impunitum euadere, quos tanti sceleris participes aut conscios esse constaret, maxime cum aduersus Ricardum, Molisii comitem, qui eum a curia dudum expulerat, uideret ultionis sibi tempus congruum occurrisse. 46.7 Alii
Abbreviated transcription (Latin):
tes: tandem saucios nudos oĩmq rerũ inopes
dimitebant. Quoꝵ magna pars ĩsolame silue
uiuib ꝑierunt. hyemis asꝑitate ꝯsumpti.
urbis gͦ tumultu sedato: barcholomeꝰ lus¬
ciensis cancellariũ adiens ultͦ ꝯfessus est eiꝰd
se ꝯspiracõnis fuisse ꝑticipem ueniamq postu¬
lans ⁊ ꝯgruam satisfactõnem offe̾ns egidii
uenusiui abbatis p̾cib impetrauit ut extra
regui t̾minos aliqnͣti tꝑris sustiñet exilium.
donec uniu̾sis ꝓditorib expulsis integreq
paci curia restituta: regis cum indulgencia re¬
uocaret. t̾tam ip̃ius int̾im ab eodẽ egidio pꝰ¬
sidenda. Huiꝰ secutus exemplũ rog̾ius sorellus
se quo manifestauit cũ aliis iurasse. multis ꝑ¬
suasionũ fraudib cirtũuentũ. s idem uenia
nõ impetrata carc̾ĩdatus est eo ꝙ id tarde con¬
fessus fũat. cũ iam om̃s ꝯiuracõnis auctores
henrici comitis iudicio ꝓd̾ent᷑ ¶hostib itaq

Expanded text:
tes, tandem saucios, nudos omniumque rerum inopes tes, tandem saucios, nudos omniumque rerum inopes dimittebant. 45.47 Quorum magna pars in Solaniae siluae niuibus perierunt hyemis asperitate consumpti. 46.1 Vrbis ergo tumultu sedato, Bartholomeus Lusciensis cancellarium adiens, ultro confessus est eiusdem se conspirationis fuisse participem, ueniamque postulans et congruam satisfactionem offerens, Egidii Venusini abbatis precibus impetrauit, ut extra regni terminos aliquanti temporis sustineret exilium, donec, uniuersis proditoribus epaci curia restituta, regis eum indulgentia revocaret, terra ipsius interim ab eodem Egidio possidenda. Huius secutus exemplum, Rogerius Sorellus se quoque manifestavit cum aliis iurasse, multis persuasionum fraudibus circumventum; sed idem, venia non impetrata, carceri datus est, eo quod id tarde confessus fuerat, cum iam omnes coniurationis auctores Henrici comitis indicio proderentur. Hostibus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ubis adeo conntis mẽtem ⁊ ingeniũ per¬
turbauit: ut uec illius dicta refelleret uec ob¬
rotu purgaret. s in ꝯtumelie ũba ꝓrumpeus
ros̾ ium iu̾dicem ꝑdicorem appellabat ac ꝑuirũ
qiui iureuitando neglecto ꝯsino sͥ credita ꝓdi¬
disset. Ita sua ip̃ius ꝯfessione dãpnatus intra
palatiũ iuissus est custodiri. subitoq mĩciatũ
est incuria milites henrici comitis armatos in
ri st añ palaciũ ꝯuenire. imssiq sũt ꝑurbem
hostiarii qui ciues ab armis iuberent discedẽ
ppłiq mecum sedarent. Indeuoce p̃coma denũ¬
ciatur bispanis ut om̃s eadem die farum tñse¬
ant. Alioquin in crastino quotquot eoꝵ iuẽ¬
ti fu̾int in carc̾em retrudendos. At illi relictis ar¬
mis ut eis imꝑatum fu̾at: ꝓut quisq ceł̾ius
pot̾at in calabriam tnͣsierunt. Greciũo quod
messane gestum fu̾at audientes: spe lucri fu¬
gientib occurrebant. ⁊ młtis eos ũb̾ib affugẽ¬

Expanded text:
45.42 Quibus uerbis adeo comitis mentem et ingenium per45.42 Quibus uerbis adeo comitis mentem et ingenium perturbauit, ut nec illius dicta refelleret nec obiecta negaret, sed in contumeliae uerba prorumpens, Rogerium iudicem proditorem appellabat ac periurum, qui, iureiurando neglecto, consilia sibi credita prodidisset. 45.43 Ita sua ipsius confessione dampnatus, intra palatium iussus est custodiri; subitoque nuntiatum est in curia milites Henrici comitis armatos in ri et ante palatium conuenire; missique sunt per urbem hostiarii, qui ciues ab armis iuberent discedere populique metum sedarent. 45.45 Inde uoce preconia denuntiatur Hyspanis, ut omnes eadem die Farum transeant, alioquin in crastino, quotquot eorum inuenti fuerint, in carcerem retrudendos; at illi, relictis armis, ut eis imperatum fuerat, prout quisque celerius poterat, in Calabriam transierunt. 45.46 Greci uero, quod Messanae gestum fuerat audientes, spe lucri fugientibus occurrebant et multis eos uerberibus affligen
Abbreviated transcription (Latin):
fitan ile dice̾ putareris: uͥ certe te tueꝙͣ opu¬
lentissimã recepisti p̾sens calamitas argumto
nob̾ eẽt quid in te sit spei ac fiducie reponendũ
Qd̾ ergo uiretibi negand̾ palam ũ ausus es pͥ¬
tulare. id ftã ꝯiuracõne ꝑ te ip̃m ausu tem̾ano
subriꝑe conabaris. In quo ⁊ regni quidẽ inuẽ tꝰ
es ꝑtũrbator ⁊ cutͣ maiestateni regiam ꝯtumar
ac̃ rebellis: eoq ipõ meruisti nõ solum t̾ram ꝙͣ
Henricus itaq comes audiens exĩsꝑato palam
eẽ cuntta q̃ gesserat. tanti se cͥminis obiectõne
pulsari. ueq dari sibi copiam ut qͣmlibet dilacõ¬
nis int̾im cãm oppon̾et: int̾ metũ ac stuporẽ
anrie des hensus tarde timideq respondit ñ qͣñ
se ꝯtra canceslariũ conspiasse. at rog̾ius in¬
dex ꝓductus in mediũ qd̾ ille negabat se ꝓba¬
turũ asseruit. dicens se ip̃m minis ad actum
nuꝑ ei iusiurand̾ de morte cancellarii p̾stitisse.

Expanded text:
sitan vere dicere putareris, nisi terre tue, quam opusitan vere dicere putareris, nisi terre tue, quam opulentissimam recepisti, presens calamitas argumento nobis esset quid in te sit spei ac fiducie reponendum. Quod ergo iure tibi negandum palam non ausus es postulare, id facta coniuratione per te ipsum, ausu temerario, subripere conabaris. In quo, et regni quidem inventus es perturbator, et contra maiestatem regiam contumax ac rebellis, eoque ipso meruisti non solum terram quam Henricus itaque comes audiens ex insperato palam esse cuncta que gesserat, tanti se criminis obiectione pulsari, neque dari sibi copiam ut quamlibet dilationis interim causam opponeret, inter metum ac stuporem anxie deprehensus, tarde timideque respondit, nunquam se contra cancellarium conspirasse. 45.41 At Rogerius iudex, productus in medium, quod ille negabat, se probaturum asseruit, dicens seipsum minis adactum nuper ei iusiurandum de morte cancellarii prestitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
rasses mułtos idẽ iutate fecisti. Uelim gͥ te palam
i ẜsentio rogis edic̾e. ꝙ canceuario crimẽ intẽ¬
sit qd̾ tani atroces in eũ iuimacias excitauit᷑.
artibi debitom heditutem subripuit. aut pat¬
mouii cuifmes m̾uasit. Nũquid eũ tͥ dampui
ue uuurie quidpiam intulsse ꝯqretis ⁊m q̃d
uerius eit nuundia stimłatus in eius odium
ecarsisti. Iudignaris uimir̾ eł arbitͥo curiam
regi moleste fers eũ uice regis omib regni
pplis impare .si parem głiam affectas: inrtu¬
te prudentiaq illi teparẽ exhibeas. ⁊t ãbitam
t diguitatem ultro ꝯcedimus. Qd̾ si tem̾ita¬
tis innate p̃iudicio ꝯdẽpnatus eo aspirare nõ
potes ue nos c̾te paciem᷑ sub rectoretem̾ario
regui ꝑicditari fortimam. S ad ħ mchi forte
tespondes te semꝑincuria uiros prudentes ac
strenuos hĩturum ⁊ qd̾ industria tua non
possis hoc eoꝵ facturũ ꝯsilis Qd̾ id quibdã for¬

Expanded text:
rasses, multos idem iurare fecisti. 45.30 Velim ergo te palam rasses, multos idem iurare fecisti. 45.30 Velim ergo te palam in presentia regis edicere, quod cancellario crimen intensit quod tam atroces in eum inimicitias excitavit. An tibi debitam hereditatem subripuit, aut patrimonii tui fines invasit? Numquid eum tibi dampni vel iniurie quidpiam intulisse conquereris? An, quod verius est, invidia stimulatus, in eius odium exarsisti? Indignaris nimirum eius arbitrio curiam regi; moleste fers eum vice regis omnibus regni populis imperare. Si parem gloriam affectas, virtute prudentiaque illi te parem exhibeas, et ambitam tibi dignitatem ultro concedimus. Quod si temeritatis innate preiudicio condempnatus, eo aspirare non potes, neque nos certe patiemur sub rectore temerario regni periclitari fortunam. Sed ad hec michi forte respondes, te semper in curia viros prudentes ac strenuos habiturum, et quod industria tua non possis hoc eorum facturum consiliis. Quod id quibusdam for
Abbreviated transcription (Latin):
aĩum rex eet pꝰ modũ habiturus. Eegr u̾oꝑsuade
t duptabas ut regui tibi curam ⁊ adimnisttõnẽ
toncedet. asserebas eiũ regniam pͥuatas utilita¬
tes sectantem regni statũm det̾ius ꝯuiitare. a¬
urites oppida ꝙ large distribũe. regios paulatim
erharnte chesauros młta demũ age. q̃ ⁊ regnũ
euident᷑ pessundarunt. ⁊ honori filii derogarẽt
tem̾relte tuam agnoscẽs respondit. iͥ uirẽm sus¬
ped ami br̾et: ułto setͥ difficiliꝰ crediturũ. sic it̃
matremi ⁊ filiũ discordiam seminans cũqͥlitat
¶ heu t falsitatem ĩpudent̃ coueris obicͥe h eorũ
ie scias iudicio cognouisse. eite p̾sentes st̃ ambo
qd̾ utriq dixisti corom utroq uega si potes. Nũc
aũ ad aliud deuolutus ꝯsiliũ ⁊ ꝑdicõmi fituis a¬
gitatus : eote scelis ĩ mersistiut cancellaru sã¬
giunẽ tibi ppou̾es hauriend̾. Eligeusq tants
nõ solus iuolui flagitus: cũ idtefacturũ iu¬

Expanded text:
animum rex esset postmodum habiturus. Regi vero persuadere animum rex esset postmodum habiturus. Regi vero persuadere temptabas ut regni tibi curam et administrationem concederet; asserebas enim reginam privatas utilitates sectantem, regni statum in deterius commutare; civitates oppidaque large distribuere; regios paulatim exhaurire thesauros; multa demum agere, que et regnum evidenter pessundarent et honori filii derogarent, temeritatem tuam agnoscens, respondit: ubi matrem suspectam haberet, multo se tibi difficilius crediturum. Sic inter matrem et filium discordiam seminans, tranquilli Heu michi falsitatem impudenter coneris obicere! Hec eorum e scias indicio cognouisse; ecce, presentes sunt ambo, quod utrique dixisti, coram utroque nega, si potes! 45.29 Nunc autem ad aliud deuolutus consilium et proditionis furiis agitatus, eo te sceleris immersisti, ut cancellarii sanguinem tibi proponens hauriendum, eligensque tantis non solus inuolui flagitiis, cum id te facturum iu
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia symon comes olim tenuerat: sͥconcedi.
qiͣ iustam hĩturus adũsus cancellariũ octasionẽ
siquid̃ ħ ei peticio negaret᷑. at gilleb̾tus comes
gͣumensis ex illiꝰ u̾bis oblata abi copia respon
trare potueras: si in aĩmũ induxisset erga regẽ
orum aĩs de te nõ iam opinionem s firmam
stabileniq sentenciam imecisti: ut nõ solum
indignũ tecredant qui ad alciora debeaspino¬
ueri. uer̃ ⁊̃ id tͥ dando ad̾ possides magnoꝑe se fu¬
isse deceptos existim̾et. neq dignũ censeant iu
tegno suo quicquã a te deinceps possid̾i. Ut em̃
tem̾e ꝓdigeq ꝯsumptam ut oꝑꝑida q̃ tibidata
fũant domesticis rapinis ⁊ ĩiurus młtis attrita¬
p̃tereã: ausus es ⁊̃ in ip̃m regem eiꝰq matrem
nequicie tue uenenũ asꝑg̾e. ut regine ꝯsllłes i
castella sua nunire. eoq chesautos suos dum
lic̾et cnͣsferre. dicens inc̾tum eẽ ꝙ gr̃a ipãm:

Expanded text:
Sicilia Symon comes olim tenuerat sibi concedi, Sicilia Symon comes olim tenuerat sibi concedi, quasi iustam habiturus adversus cancellarium occasionem, si quidem haec ei petitio negaretur. 45.22 At Gilebertus, comes Grauinensis, ex illius uerbis oblata sibi copia respondtrare potueras, si in animum induxisses erga regem orum animis de te non iam opinionem, sed firmam stabilemque sententiam iniecisti, ut non solum indignum te credant, qui ad altiora debeas promoueri, uerum etiam id tibi dando, quod possides, magnopere se fuisse deceptos existiment, neque dignum censeant in regno suo quicquam a te deinceps possideri. 45.24 temere prodigeque consumptam, ut oppida, quae tibi data fuerant, domesticis rapinis et iniuriis mpreteream, ausus es etiam in ipsum regem eiusque matrem nequitie tue venenum aspergere, ut regine consuleres castella sua munire, eoque thesauros suos dum liceret transferre, dicens incertum esse quem erga ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
sis gͥ hostiariis: cune familiares. ꝙp̃ comites.
cet̾iq ꝓceres cũ magr̃is iusticiaruis ad curiam
ꝯuocant᷑. Quib admissis cet̾iomes ab ing̃ari
palatu ꝓhibent᷑ p̾ter paucos imlites cancellarĩ
quos ip̃e uisserat introduci.timens netumłtus
ucuriauł sedicõ q̃lib oreret᷑. Cumem̃ sciret ple¬
rosq ꝓcerũ qui aderant henricicomitis fauere
ꝑtib timnebat nesi cũ eo districtius agi cepus
rem in sedicõm ꝯũt̾ent. ideoq subtunta lori¬
cam indutus p̃dictos imltes ꝑatos ibidem adeẽ
uisserat ⁊ a quib dam clicis suisaliquot enses
latent᷑ inferri. Cumq iam om̃s incuria con¬
sodissent. henricus comes ut a ꝯplicib suis e¬
doctus fu̾at. indigenciam suam cepit expon̾s
dicens młtis sedebitis coartari. comitatũ mõ¬
cis caueosi sumptib uł angꝰtis nõ posse sufficere.
peciitq principatũ tarenti uł coĩtatum quemin

Expanded text:
sis igitur hostiariis, curie familiares episcopi, comites sis igitur hostiariis, curie familiares episcopi, comites ceterique proceres cum magistris iusticiariis ad curiam convocantur. Quibus admissis, ceteri omnes ab ingressu palatii prohibentur, preter paucos milites cancellarii quos ipse iusserat introduci, timens ne tumultus in curia vel seditio quelibet oriretur. Cum enim sciret plerosque procerum qui aderant Henrici comitis favere partibus, timebat ne, si cum eo districtius agi cepisset, rem in seditionem converterent, ideoque sub tunica loricam indutus, predictos milites paratos ibidem adesse iusserat et a quibusdam clericis suis aliquot enses latenter inferri. Cumque iam omnes in curia consedissent, Henricus comes, ut a complicibus suis edoctus fuerat, indigentiam suam cepit exponere, dicens multis se debitis coartari; comitatum Montis Caveosi sumptibus vel angustiis non posse sufficere, petiitque principatum Tarenti vel comitatum quem in
Abbreviated transcription (Latin):
comitis edocere. Qd̾ uͥ regina cognouit.au¬
ria cepit distrahi sollicitudĩe młteq fluctuacõ¬
uire. crudele quid̾ tirãuidiq ꝓximũ uidebat᷑
s ⁊ si frĩ part̾et intesligebat᷑ canceslario nõ du¬
biumi capitis ꝑicłm ĩmiñe. neq posse ꝓditores
ab eo qd̾ ceꝑant afferri. simłq ꝯsid̾abat ĩdiguũ
eũ eẽ cui fr̃nuis exhibetur affectus: qui sororis
post hĩta reu̾encia. qui tot eius bñsicioꝵ ĩmer¬
mor id solum ag̾e decreuisset. qd̾ ad eius dedecus
⁊ insamiam nõ ambig̾et retorqñdũ inultisq
rebellandi p̾bens mat̾iam: regni pacem ⁊ quietẽ
uit̾et᷑ modis om̃ib impedire. hinc gͦ delib̾atõm
iusta succedens indignacõ.sĩnam ad eiꝰ aĩo le¬
m̃ciam extͣbauit. placuitq ꝯg̾gata curia co¬
mitem sollẽpni iudicio ꝯueniri. ꝯuictũq uł
ꝯfessum int̾m in aliqͣ municionũ sernari. don
cius iudicio cet̾i possent ꝓditores agnosci. mis¬

Expanded text:
comitis edocere. Quod ubi regina cognovit, ancomitis edocere. Quod ubi regina cognovit, anxia cepit distrahi sollicitudine multeque fluctuationire crudele quidem tyrampnidique proximum videbatur; sed et si fratri parceret, intelligebat cancellario non dubium capitis periculum imminere, neque posse proditores ab eo quod ceperant absterreri; simulque considerabat indignum eum esse, cui fraternus exhiberetur affectus, qui sororis posthabita reverentia, qui tot eius beneficiorum immemor id solum agere decrevisset quod ad eius dedecus et infamiam non ambigeret retorquendum, multisque rebellandi prebens materiam, regni pacem et quietem niteretur modis omnibus impedire. Huic ergo deliberationi iusta succedens indignatio, fraternam ab eius animo clementiam exturbavit, placuitque, congregata curia, comitem sollempni iudicio conveniri, convictumque vel confessum interim in aliqua munitionum servari, donec eius indicio ceteri possent proditores agnosci. Mis
Abbreviated transcription (Latin):
creditum sͥ consiliũ nemini reuelaret. sũmo
u̾o mane cancellariũ adieus: omĩa illi u̾ba co¬
mitis euarrauit. multos inquiens adũsus eũ
sicilie ꝓceres ꝯiurasse. mat᷑e delib̾andũ qualit̾
imꝓbis eoꝵ consiliis obuiet᷑. unꝰ ad hoc diei spa¬
cium indulg̾i. diem eni crastinam ad ꝑagendũ
eorũ ꝓpoĩtum cͥcissime cõstitutam. Tũt cancel¬
larius uocatis ad se gilleb̾to comite gͣuniensi. bo¬
amũdum comite monopoleos. rog̾ioq auesliui co¬
mite de quib maximc ꝯfidebat: rem eos ex ordĩc
totam edocuit. at illi ꝑicłui ĩminens artendẽtes:
rog̾io iudici p̾̃ceꝑunt ut ad comitem rediẽs sacis¬
fac̾et uolutati. ne si iurare uolens adu̾sus eũ
confidenciꝰ loq̃retur. ex hoc ip̃o qͥpꝑiam illi suspi¬
⁊ ob ꝓbriũ ꝓpulsaret. Id cum ille nõ secusac iuss
fuerat ꝑegisset: uisum ẽ cancellario regem ac
reginam suꝑ hiis cõuenire. eosq ꝯsilul ⁊ acta

Expanded text:
creditum sibi consilium nemini revelaret. Summo creditum sibi consilium nemini revelaret. Summo vero mane cancellarium adiens, omnia illi verba comitis enarravit, multos inquiens adversus eum Sicilie proceres coniurasse; mature deliberandum qualiter improbis eorum consiliis obvietur; unius ad hoc diei spatium indulgeri, diem enim crastinam ad peragendum eorum propositum certissime constitutam. Tunc cancellarius vocatis ad se Gilleberto comite Gravinensi, Boamundo comite Monopoleos Rogerioque Avellini comite, de quibus maxime confidebat, rem eos ex ordine totam edocuit. At illi, periculum imminens attendentes, Rogerio iudici preceperunt ut ad comitem rediens, eius satisfaceret voluntati, ne, si iurare nolens adversus eum confidentius loqueretur, ex hoc ipso quippiam illi suspiet obprobrium propulsaret. Id cum ille non secus ac iussus fuerat peregisset, visum est cancellario regem ac reginam super hiis convenire eosque consilium et acta
Abbreviated transcription (Latin):
a curia redeuntem urrueret ĩpuisus ⁊ incautum
occid̾et. Cumq dies instaret qua id sibi faciend̾
decreu̾at a multis occłte iusuitand̾ int̾im exige¬
bat. int̃ quos rog̾ium unũ de iudicib ciuitatis
uocte qͣdam actersiens: peciit itidem ab eo ut iu¬
raret uoluntatem comitis se facturũ. Qui cum
respondisset neqͣqm adeo se tem̾c iuraturũ uisi
rem ei manifestius indicaret: comes ei de mor¬
te cancellarii ꝓpoĩtum suũ aꝑuit. dicens iustos
ꝓceres ⁊ epõs magnamq ꝑtem messanensumi
in id̾ sacram̃to p̾stito ꝯsencire. diemq uicħominꝰ
ad hoc coĩ consilio deputatã eidem exposuit. at il¬
le gratum hoc sibi fore simulans asserensq ne¬
num sapienti displicẽ rem tantoꝵ ꝓcerũ ꝯsiliis
apbatam. s indiscreti ac p̃cipitis eẽ aĩ sũ delib̾a¬
cõne rem cantam inconsulte ꝓmtt̾e: uix tandẽ
in crastinũ inducias impetrauit. int̾poĩta fide ꝙ

Expanded text:
a curia redeuntem irrueret improuisus et incautum a curia redeuntem irrueret improuisus et incautum occideret. 45.8 Cumque dies instaret, qua id sibi faciendum decreuerat, a multis occulte iusiurandum interim exigebat; inter quos Rogerium, unum de iudicibus ciuitatis, nocte quadam accersiens, petiit itidem ab eo, ut iuraret uoluntatem comitis se facturum. 45.9 Qui cum respondisset nequaquam adeo se temere iuraturum, nisi rem ei manifestius indicaret, comes ei de morte cancellarii propositum suum aperuit, dicens multos proceres et episcopos magnamque partem Messanensium in idem sacramento sibi prestito consentire, diemque nichilominus ad hoc communi consilio deputatam eidem exposuit. 45.10 At ille gratum hoc sibi fore simulans asserensque nemini sapienti displicere rem tantorum procerum consiliis approbatam, sed indiscreti ac precipitis esse animi sine deliberatione rem tantam inconsulte promittere, uix tandem in crastinum
Abbreviated transcription (Latin):
agͥgentinũ epm̃i a caucellario defecisse. neglecto
ꝙ ei p̾stit̾at sacram̃to ¶ Inc̾ea gilleb̾tus comes
grauinensis ex insꝑato suꝑueniens ꝯiuratorũ
rep̾ssit audatiam ⁊ incipientem iam aꝑtis uidi¬
cus appat̾e. ꝯpulit intͣ suas ĩt̾im latebras occui¬
tari. Centũ em̃ milites ũ dubie uirtutis secum
addux̾at armis ut p̾monitꝰ fu̾at diligent̾ instruc¬
tos quos de uoĩatissimis apulie ac t̾re laboris mi¬
litib: młtis cognitos bellis eleg̾at. Tota u̾o ciui¬
tas uarus iam ceꝑat rumorib fluctuare ⁊ plebẽ
istosq milites adũsus cancelioriũ pter eam
quiut eo ꝵ mos est in ꝯtumelosa u̾ba p̃cipites.
ꝗ curie patͦtimonio licenciꝰ abutentes. gretos &
Iongobarcos ꝓditores appellabant maltis cosui¬
uinis lacessantes. ¶henticus gͥ comes crebris
coꝵ qui ꝯspirau̾ant exhortacõnib ⁊ consilus
aĩatus. t̾minũ c̾cum ꝯstituit ut in cancellariũ

Expanded text:
Agrigentinum episcopum, a cancellario defecisse, neglecto Agrigentinum episcopum, a cancellario defecisse, neglecto quod ei prestiterat sacramento. 45.3 Interea Gilebertus, comes Grauinensis, ex insperato superueniens coniuratorum repressit audaciam, et incipientem iam apertis indiciis apparere compulit intra suas iterum latebras occultari. 45.4 Centum enim milites non dubiae uirtutis secum adduxerat, armis, ut premonitus fuerat, diligenter instructos, quos de nominatissimis Apuliae ac Terrae Laboris militibus multis cognitos bellis elegerat. 45.5 Tota uero ciuitas uariis iam ceperat rumoribus fluctuare, et plebem multosque milites aduersus cancellarium preter eam, qui, ut eorum mos est, in contumeliosa uerba precipites et curiae patrocinio licentius abutentes, Grecos et Longobardos proditores appellabant, multis eos iniuriis lacessentes. 45.7 Henricus ergo comes, crebris eorum, qui conspirauerant, exhortationibus et consiliis animatus, terminum certum constituit, ut in cancellarium
Abbreviated transcription (Latin):
iuris tͣmite recedentes: ꝯtrou̾siam ipãm le¬
gittimo fine ꝯcludant. Qui die ꝯstituto dili¬
gent̾ allegacõnib utriusq ꝑtis auditis cũ pꝰ
ip̃ius negocii exammatõnem stͣtigotꝰ młtorũ
reus cͥminũ patuisset: lata sm̃a decreuerunt
eimi post bonoꝵ aimissionẽ carti mancipandũ
messanenses gͥ ob redditũ sͥ pͥuilegiũ ⁊ stͣcigoti
dampnatõnem cancellarii nom̃ młtis laudib
extouentes: eius se bñficio lib̾tati redditos fa¬
tebantur. ꝑatos se dicentes ipĩus grã quͣdelib
difficultatis honus susciꝑe. uerũ exitus rei fidẽ
eoꝵ oñdit tam grata ꝑfidius qm leuitate piraci¬
ca uacillare. Paulopꝰ emĩ magna pars ciuũ hen¬
rico comiti suadente barcholomeo parismo qui
płiiũ apd̃ messanenses pot̃at occlt̾e iurauit
Multi quo calabroꝵ qui messanam audito
regis aduentu ꝯfuix̾ant: eisdem erant sacͣmẽ¬
toꝵ nexib irretiti nec inc̾tum erat gentilem

Expanded text:
iuris tramite recedentes, controversiam ipsam leiuris tramite recedentes, controversiam ipsam legitimo fine concludant. Qui, die constituto, diligenter allegationibus utriusque partis auditis, cum post ipsius negotii examinationem stratigotus multorum reus eum, post bonorum amissionem, carceri mancipandum. 44.8 Messanenses igitur ob redditum sibi priuilegium et stratigoti dampnationem cancellarii nomen multis laudibus extollentes, eius se beneficio libertati redditos fatebantur, paratos se dicentes ipsius gratia quantaelibet difficultatis onus suscipere. 44.9 Verum exitus rei fidem eorum ostendit tam Greca perfidia quam leuitate piratica uacillare. 45.1 Paulo post enim magna pars ciuium Henrico comiti, suadente Bartholomeo Parisino, qui plurimum apud Messanenses poterat, occulte iurauit. 45.2 Multi quoque Calabrorum, qui Messanam audito regis aduentu confluxerant, eisdem erant sacramentorum nexibus irretiti, nec incertum erat Gentilem,
Abbreviated transcription (Latin):
deuciam ⁊ ingeniũ agnouisset: arbit᷑tus
eũ parti sue płiuul roboris allaturũ si mẽ¬
tem illd bũficiis sibi posset allice. temptabat¬
rem rem aliquidiu ꝓtrahendo. furentis plebis
iram ꝯpesc̾e. illi u̾o nicħ ex dilacõne inuitato
ꝯsilio uidentes cancellariũ negligencł ac tepi¬
dius responde: rursus accusacõnes ni scͥpta
redigunt. eaq a sũmitatib harũdinũ suspẽ¬
dentes: añ palatiũ ingentẽ clamorem attoi¬
lunt. mniserũ ẽẽ dicentes cecis om̃ib ius suũ ꝯ¬
seqũtib solos messanenses qui regi fidelusi¬
un semꝑ extit̾unt haberi ludubrio ⁊ eorum
uoces in curia ũ audiri. Tũc regina clamo¬
rem uulgi nõ ferens cancessario p̾cipit ut
eoꝵ scͥpta recipiens negociũ hoc sine dilacõ¬
ne defimat. Cancellarius aũt magistris iudi¬
ciariis causam delegabat p̃cipiens uid̾ ut
rigardo stͣtigoto diem dicat. ⁊ nũꝙͣ a distͥcti

Expanded text:
dentiam et ingenium agnovisset, arbitratus dentiam et ingenium agnovisset, arbitratus eum parti sue plurimum roboris allaturum si mentem illius beneficiis sibi posset allicere, temptabat rem aliquamdiu protrahendo furentis plebis iram compescere: illi vero, nichil ex dilatione mutato consilio, videntes cancellarium negligentius ac tepidius respondere, rursus accusationes in scripta redigunt, eaque a summitatibus harundinum suspendentes, ante palatium ingentem clamorem attollunt, miserum esse dicentes, ceteris omnibus ius suum consequentibus, solos Messanenses, qui regi fidelissimi semper extiterint, haberi ludibrio et eorum voces in curia non audiri. Tunc regina clamorem vulgi non ferens, cancellario precipit ut eorum scripta recipiens, negotium hoc sine dilatione definiat. Cancellarius autem magistris iusticiariis causam delegat, precipiens itidem ut Richardo stratigoto diem dicant et nunquam a districti
Abbreviated transcription (Latin):
post aduentum regis maiores ciuuũ cũ magnis
iũib cancellariũ adeuutes rogabant eum
iustantissime ut pͥmlegiũ eius reddi facẽt qd̾
olim rog̾ius rexsuꝑ quibdam ciuitatis ĩniu¬
uitatib fcã postea pemtencia ductus eis abstu¬
lerat at ille tatus sua płimũ int̾eẽ ut eorum
s̾ ꝯciliaret aĩos. uoluit oblata dona suscipere
iłtam uiroꝵ ac mulietũ turbam ꝯfluere. ne
suo ꝙ̃piam iure ftaudari. s in om̃ib iudiciis
districte rigorem obseruari iusticie: ad accusã¬
dum ricardum uessane stͣcͣigotũ audact᷑ ꝓsi¬
liunt. libellos actusacõnis ꝯscribunt. eosq
cancellario porrigentes. ingenti clamore pas¬
tulant uidicio rem ꝯmitti. alii rapinas. hoĩ¬
tidia furca incendia ꝯsensui illiꝰ asserunt a ma¬
leficiis accepta pecin̾a ꝑpetrari. alii uineas ur
domos sibi conq̃runtur ablatas. mlti stupra
nem obitiũt ¶ Cancellarius aũ cũ um pru¬

Expanded text:
post adventum regis maiores civium cum magnis post adventum regis maiores civium cum magnis muneribus cancellarium adeuntes, rogabant eum instantissime ut privilegium eis reddi faceret quod olim Rogerius rex supra quibusdam civitatis immunitatibus factum, postea, penitentia ductus, eis abstulerat. At ille, ratus sua plurimum interesse ut eorum sibi conciliaret animos, noluit oblata dona suscipere,multam uirorum ac mulierum turbam confluere, neque suo quempiam iure fraudari, sed in omnibus iudiciis districte rigorem obseruari iustitiae, ad accusandum Ricardum, Messanae stratigotum, audacter prosiliunt: libellos accusationis conscribunt eosque cancellario porrigentes, ingenti clamore postulant iudicio rem committi. 44.2 Alii rapinas, homicidia, furta, incendia consensu illius asserunt a maleficis, accepta pecunia, perpetrari; alii uineas aut domos sibi conqueruntur ablatas; multi stupra biciunt. Cancellarius autem, cum viri pru
Abbreviated transcription (Latin):
di omĩa que tnͣsituto regi uect̾ia uixta ꝯsuetudi¬
nem pp̃arari. at u̾o circa p̃sixum tminũ repente
ꝯͣ spem oĩum celi facies ĩ mautata qnͣta p̾us ym¬
brium horruerat densitate. tante seremtatis in¬
dicio gratam cepit deinceps sponde temꝑiem.
itaqrex .xuͦ. die uouẽbris ut ꝯstitutũ fuerat
messanã ꝓficiscit᷑. relictis panormi mmilitib ad
rob̾tus comes casertinꝰ cũ filio sugtog̾. tarici
comite ⁊ regis ibidem p̃stolabat᷑ aduentum
qui nuꝑ ab exilio reuocatus fu̾at: a regina i¬
młtis amicoꝵ p̃cib impetͣsse ut ei t̾ra sua qͣm
eitͣ regnũ fugiens amiserat redd̾etur. eaq de
causa cum aduocatis suis ad curiam uen̾at
ꝑtin̾e ꝯtũd̾e̾t. ip̃ĩusq gln̾ pr̃em iniuste ac uio¬
sustĩe. comitemq tim̃et offend̾e ne suspecte
uiro fidi malignandi p̃ł̾etur occasio ⁊ huic pa¬
tͥmoniũ suũ integre fecit restitui ⁊ illi t̾rã abã
cet̾o ꝯtrou̾siam suscitaret. Paucis aũ diebus

Expanded text:
ue transituro regi necessaria, iuxta consuetudinem, preparari. At vero circa prefixum terminum repente contra spem omnium celi facies immutata, quanta prius imbrium horruerat densitate, tante serenitatis indicio gratam cepit: deinceps spondere temperiem. itaque rex, .xv. die novembris, ut constitutum fuerat, Messanam proficiscitur, relictis Panormi militibus ad Robertus comes Casertinus cum filio suo Rogerio Tricarici comite, et regis ibidem prestolabat adventum. ab exilio reuocatus fuerat, a regina multis amicorum precibus impetrasse, ut ei terra sua, quam extra regnum fugiens amiserat, redderetur. 43.13 Eaque de causa cum aduocatis suis ad curiam uenerat rtinere contenderet, ipsiusque Willelmi patrem iniuste ac uiosustinere comitemque timeret offendere, ne suspectae uiro fidei malignandi preberetur occasio, et huic patrimonium suum cetero controversiam suscitaret. Paucis autem diebus
Abbreviated transcription (Latin):
capitis ꝑicło licẽt cãcellario tͥduũ ibi tnͣsig̾e̾: na¬
uem ouerariã in cod̾ inuentã littore a iamiensi¬
b euut. eisdẽq nautis ꝯductis insiriã ꝓsꝑe tnͣsfre¬
tauit. Iut̾ea gentił agͥgentinꝰ ep̃c qͥ in uauem de¬
ienie missus fũat reuocat᷑ ⁊ curie familiaris ef¬
ficit᷑. henricꝰ comos mõtis caueosi. ⁊ ricardꝰ ioli¬
sii comes. cũ płisq messanensiũ .xxiiii. galeis
armatis panoriũ ꝑueniũt uirib q freti curie
statũ iimouant ⁊ decẽ familares instituũt. Ra¬
cardũ siracusũ añ electũ. õcutilẽ agͥgentinũ ep̃m¬

Expanded text:
capitis periculo liceret cancellario triduum ibi transigere, nacapitis periculo liceret cancellario triduum ibi transigere, navem onerariam in eodem inventam littore a Ianuensibus emit, eisdemque nautis conductis, in Siriam prospere transfretavit. Interea Gentilis Agrigentinus episcopus qui in vallem Demenie missus fuerat revocatur et curie familiaris efficitur. Henricus comes Montis Caveosi et Richardus Molisii comes cum plerisque Messanensium .XXIV. galeis armatis Panormum perveniunt, viribusque freti, curie statum innovant, et .X. familiares instituunt: Richardum Siracus
Abbreviated transcription (Latin):
hũs ppłm magno illuc ĩpetu ꝯfluentẽ. Itaq cͦie
familiares ad cãpanariũ reg̾ssi: comitẽ mellẽti
cet̾osq fnͣcos edux̾unt. plebisq sediciosos ĩpetus
et aduẽtũ messanensiũ formidãtes: in duob castel¬
lis partenito carinulaq fec̾ũt illos int̾im ꝯmorari
con eis ad tnͣsfrctand̾ naiigia ꝓuid̾e̾nt: at cãcella¬
rius a portuꝙͣ pͥm̃ potuit auisus ꝑ mazariensiũ
fines austtalẽsicine ꝑtem circuiẽs lecatulã ꝑueĩt.
ꝙ castellũ insinib agͥgentinoꝵ sitũ est. Ibi ne¬
cessario coactus ad t̾ram eg̃di p̃misit epm̃ mal¬
ceusẽ qͥ dux ei datꝰ fũat. ut oppidanis ex ꝑte re¬
gis p̃ciꝑet ut illũ aliqͣtenꝰ ĩpedirẽt. Iami eĩgalea
ꝓcelloso maris turbine fatigata. dissolutis cõ¬
pagib naufragiũ minabat᷑. Cũq breui tem¬
poris int̾uallo ꝯgrue resartiri ñ poss. u sũ c̾co¬

Expanded text:
habens populum magno illuc impetu confluentem. Itaque curie habens populum magno illuc impetu confluentem. Itaque curie familiares ad campanarium regressi, comitem Mellenti ceterosque Francos eduxerunt, plebisque seditiosos impetus et adventum Messanensium formidantes, in duobus castellis Partenico Carinulaque fecerunt illos interim commorari, donec eis ad transfretandum navigia providerent. At cancellarius a portu quam primum potuit avulsus, per Mazariensium fines australem Sicilie partem circumiens, Lecatulam pervenit, quod castellum in finibus Agrigentinorum situm est. Ibi necessario coactus ad terram egredi, premisit episcopum Maltensem, qui dux ei datus fuerat, ut oppidanis ex parte regis preciperet ne illum aliquatenus impedirent. Iam enim galea, procelloso maris turbine fatigata, dissolutis compagibus, naufragium minabatur. Cumque brevi temporis intervallo congrue resarciri non poss
Abbreviated transcription (Latin):
ras suas secutt at libe possident milrtib aipenda¬
rus ĩdusta licc̃tia uł ĩ curia ꝯmorandi. uł ad aliũ
lotum ꝙlib tũseundi. hocita sũ dolo factum iri
uirauĩt. Ricardꝰ siracusanꝰ electus. maths nota¬
c̾unit. Maneu̾o canceslariũ e cãpanatiocũ pau¬
tis sociis extͣhentes: ad portũ eũ gallitũ ꝑdixcer̃t
Qũq galcam ascend̾e̾t.: cauonici panoriitam
quiaderant rogabant eũ ut a sacram̃to fidelita¬
tis eos absolu̾et. at illerem dissimulans nichil
respondit. Tuc crie famihares ceꝑunt eũ pͦ
blandius hortari. dehinc acriꝰ ⁊ ĩportumꝰ ꝯmman¬
tes ĩstare ut electõni tenũcians: eligendi pastoris
canonicis copiã daret. Ille u̾ouidens armatã entũ¬
ftem̾e młtitudĩem: tumultuarimilites. magna¬
tes ĩdignari. ꝙ nͨdũ reu̾tendi uid̾et᷑ aĩiũ abiecis¬
se: metu ꝯpulsus renũciauit electõni. Moxq ga¬
leam ing̾ssus iussit eam a t̾ra ꝓpelli. suspectum

Expanded text:
e possiderent, militibus stipendiariis indulta licentia vel in curia commorandi, vel ad alium locum quemlibet transeundi. Hoc ita sine dolo factum iri iuraverunt Richardus Siracusanus electus, Matheus notacerunt. Mane vero cancellarium e campanario cum paucis sociis extrahentes, ad portum eum Gallicum perduxerunt. Cumque galeam ascenderet, canonici panormitani qui aderant rogabant eum ut a sacramento fidelitatis eos absolveret; at ille rem dissimulans, nichil respondit. Tunc curie familiares ceperunt eum primo blandius hortari, dehinc acrius et importunius comminantes instare ut, electioni renuncians, eligendi pastoris canonicis copiam daret. Ille vero videns armatam circumfremere multitudinem, tumultuari milites, magnates indignari, quod necdum revertendi videretur animum abiecisse, metu compulsus, renunciavit electioni. Moxque galeam ingressus, iussit eam a terra propelli, suspectum
Abbreviated transcription (Latin):
ei aꝑiret. ¶dãgͦ diedormiẽte matho castellano: ga¬
uarretꝰ ut spopond̾at ricard̾ comitẽ a uĩcłis expeditũ
eduxit. Cũq mox ad castellanũ itiñe recto ꝯtẽd̾et.
illead strepitũ pedũ extꝰso sõpno cũ uidiss comitẽ
repẽte ꝑt̾ritꝰ ensẽ arripuit ⁊ sͥ ꝑatas ĩsidias incapd¬
illiꝰ facile retorsisset: insiꝑditor cuiꝰ id oꝑa patͣtumi
fu̾at amplexꝰ ĩpuid̃. feriẽtis cona ñ elud̾e̾t. ⁊ illicul¬
tro ꝙ tenebat suꝑiorẽ dorsi ꝑtem int̾ hum̾os tnͣs¬
fixisset. manu tñ comitis ꝙͣ ensi sb̾lato p̃cend̾at
uulũata. Ita machõ młtis ꝯfosso uulñib. mes¬
sanenses cauronini castellũ ip̃mq comitem

Expanded text:
ergo die, dormiente Matheo castellano, gauarretus, ut spoponderat, Ricardum comitem a uinculis expeditum eduxit. 52.20 Cumque mox ad castellanum itinere recto contenderet, ille, ad strepitum pedum excusso sompno, cum uidisset comitem, repente perterritus ensem arripuit, et siillius facile retorsisset, nisi proditor, cuius id opera patratum fuerat, amplexus improvidum, ferientis conatum eluderet, et illi cultro quem tenebat superiorem dorsi partem inter humeros transfixisset, manu tamen comitis quam ensi sublato pretenderat vulnerata. Ita Matheo multis confosso vulneribus, Messanenses Tau