comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditorib ¶Eadem lege e¬
xx. in.nõ alit̾ manumitte
pmittitur quam siundcã
apud concilũ iusta cã ma¬
numissionis apꝓbata fĩt¬
manumissione ssut. hecue¬
lutisiquis patremsaut ma¬
tremaut filium . filiamuea¬
ut frem sororemne.naturals
aut pedigogumant nut̾cẽ
educatoremueaut alump¬
numalum ꝑnamuc:aut
collactancum manumita
aut ẜuum pcinatoris bndi q̃¬
⁊ decemannis manumitta¬
tur semelaũt c̃a apꝓbata. six̃
ua siue flasit. ñoretractatur.
¶Cumergocertus modu
manumittendiminorib¬

Expanded text:
Item eadem lege domino non aliter manumittere permittitur, quam si vindicta apud consilium iusta causa manumissionis adprobata fuermanumissionis sunt, veluti si quis patrem aut matrem aut filium filiamve aut fratrem sororemve naturales aut paedagogum, nutricem, educatorem aut alumnum alumnamve aut collactaneum manumittat, aut servum procuratoris habendi gret decem annis manumittatur. Semel autem causa adprobata, sive vera sive falsa sit, non retractatur. Cum ergo certus modus manumittendi minorib
Abbreviated transcription (Latin):
tiam quidem cam nonbreboca¬
gert Siucro pmanẜit in buimoi
impia uoluntate.et iepudium s¬
marito transmisint uidemus q̃¬
demdotem uiro dari comiminibꝰ
filus scom legem ẜuandam. Si
autemfilios nonbũit lucrum
ficn manto muliciem ucro pen¬
culo idicis negociimandicn¬
tis tradicpo ciuitatis inqua co¬
munit domicilium hucrunt q̃¬
tenus illius prouidentiam mo¬
nastium ipa. ad mitatur ut con¬

Expanded text:
tiam quidem eam non habere hoc agere, si vero permanserit in huiusmodi impia voluntate et repudium marito transmiserit, iubemus dotem quidem viro dari communibus filiis secundum legem servandam, si autem filios non habuerit, lucrum fieri marito, mulierem vero periculo iudicis negotium audientis tradi episcopo civitatis in qua communiter domicilium habuerunt, quatenus illius providentia in monasterium ipsa mittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
be dare filus. tciam uero mona¬
steno in quo mutitur.applicare
uirepprictatis. ¶Suicro filios ñ
babuent sint autem ciparentes
tamen sub potate eam babente
irationabili repudio consense¬
nintinbocenim consencientes
nich̾ cos penitus ex suba filicha¬
bere pmittimus.S homnianc¬
nerabili monasteno uolumus
siuero uider qui negocium era¬
minat boc non fecent et tdident
in boc de prehensamcuutatis epo
ut cebeat inmonastenum mit¬
ti si quidem in bac felicissimaci¬

Expanded text:
e dari filiis, tertiam vero monasterio in quo mittitur applicari iure proprietatis; si vero filios non habuerit, sunt autem ei parentes,tamen sub potestate eam habentes inrationabili repudio consenserunt: in hoc enim consentientes nihil eos penitus ex substantia filiae habere permittimus, sed haec omnia venerabili monasterio volumus Si vero iudex qui negotium examinat hoc non fecerit et tradiderit in hoc deprehensam civitatis episcopo, ut debeat in monasterium mitti, si quidem in hac felicissima ci
Abbreviated transcription (Latin):
et nr̃o issigneturerano. Siaute
et uir cirea mulierem tñsigestudr¬
ent matuimonium et uratiõabi¬
lit repudium studuent destinart
iubemus reddere quidem cum i¬
quam suscepit dotemuna cum
sposalitia largitate. et tantumer
alia cius suba prebere mulien q̃¬
tum t̾ciam ptemꝰ sposalitie faciet
largitatis et siquidem filii suntci
usum imp̃is rebetiam ꝓpͥctate
ct p̾dc̃as quidem dispositiones i¬
desolutis rationabilit autctra¬
urationabilit nuptiis ordina.
⁊ omnia dememoratis caĩb ẜmꝰ
autempropriam uxorem flagel¬
lis. Aut fustib cecident sine aliqri
canim quas contraurores adꝯ
matumonii solutionem sufficc̃i
uissimus macumonii. quidenso¬
luticem exhoc ficĩno lumus ux
autem qui monstratur. siuebiñ¬

Expanded text:
et nostro assignetur aerario. Si autem et vir circa mulierem transigere studuerit matrimonium et inrationabiliter repudium destinare, iubemus reddere quidem cum quam suscepit dotem una cum sponsalicia largitate, et tantum ex alia eius substantia praeberi mulieri quantum tertiam partem sponsaliciae faciet largitatis. Et si quidem sunt eius usum in ipsis rebus etiam proprietatem. Et praedictas quidem dispositiones de solutis rationabiliter aut inrationabiliter nuptiis ordinavimus, et omnia de memoratis casibus autem propriam uxorem flagellis aut fustibus ceciderit sine aliqua causarum, quas contra uxores ad matrimonii solutionem sufficere iussimus, matrimonii quidem solutionem ex hoc fieri nolumus, virum autem qui monstratur sine huius
Abbreviated transcription (Latin):
quamlibet psonam ad priore
muetcartularios in quo huiu¬
moimaritus militabatet eos
scutribunum. sitamenadẽ ini¬
rogauit siproiutate mortuus
ẽeius  conure ut illis sanctise¬
uangelus propositis subgestr
monumentorum ꝓponant siꝓ
uentate iuir mortuus c. et p̾tqͣm
hecgesta monumentorum co¬
fectã mulierprosuo testimoĩo
pecpit etiam p̾t ħuibemus ma¬
nere campunius  annispatuz
ut etiam post huncdiscursumi
liceat legittimas contrabere nu¬
ptiassiautem preter bancob¬
ẜuatoem mulier presumpẜit ad
aliud uenue matrimonium. et
ipa et quiduccamuxoremnel¬
lut ad ultii pumant. Si autez
qui subgestis monumtorum
cum uuciurando testatisunto¬
uincantur etiam p̾tca falsumd̃¬
posiuissetestimonium. ipi ꝯder
militia denudati .x. aunlibrun¬

Expanded text:
que personam ad priores numeri et cartularios, in quo huius maritus militabat, et eos seu tribunum, si tamen adest, interrogaverit, si pro veritate mortuus est eius coniux, ut illi sanctis evangeliis propositis sub gestis monumentorum deponant, si pro veritate vir mortuus est. Et postquam haec gesta monumentorum confecta mulier pro suo testimonio perceperit, etiam post haec iubemus manere eam unius anni spatium, ut etiam post hunc decursum liceat legitimas contrahere nuptias. Si autem praeter haec observationem mulier praesumpserit ad aliud venire matrimonium, et ipsa et qui ducit eam uxorem velut adulteri puniantur. Si autem qui sub gestis monumentorum cum iureiurando testati sunt convincantur etiam postea false deposuisse testimonium, ipsi quidem militia nudati X auri
Abbreviated transcription (Latin):
antenuptialcin donationeme¬
orum filus conẜuaridisponim
siquisautemborum ctiam ma¬
ntus forsam autuxor p̾tqua pp
castitatem exconsensu solũmin.
aut luxun osc inuens iubenus
siquidem sicuti dictumẽ filii fin̾t
ex memorato conuuigio supdotẽ
et proprictatem pene sube illiu
quecomuncitur deliquisse psor
gubuaricos et pasciabillo preci
lege contrarium egit. Si autem
ambo parentes inbuiusmodi
uitioincidanttunc utnusq pa¬
rentis subam filiis. applicariSi¬
spensatorem aut hus quimincẽ

Expanded text:
antenuptialem donationem eorum filiis conservari disponimus. Si quis autem horum, aut maritus forsan aut uxor, postquam propter castitatem ex consensu solvitur maut luxuriose vivens, iubemus, si quidam, sicut dictum est, filii fuerint ex memorato coniugio. super dotet proprietatem poenae substantiae illius quae convincitur deliquisse persogubernari eos et pasci ab illo parente legi contrarium egit. Si autem ambo parentes in huiusmodi vitio incidant, tunc utriusque parentis substantiam filiis applicari, dispensatorem autem his qui in minore
Abbreviated transcription (Latin):
rȯibo.applican. et cos quitalia de¬
liquenint legictimis subdisup¬
plicus.alitenm sepationem ar¬
qui mexpeditionib sunt ⁊ ĩmi¬
litus constituti sine milites sint
siue federati siue scolares siũ alii
quidem suos alia quacumqz mi¬
litia armata constituti melius
ordinare pspeximus. et iubemu
quantos cumq.annos inerpe¬
dicione mansint substineit hor
uxores licet neclictas nec respo¬
sum aliqd̾ asius maritis susccp¬
int. ¶Siquauero ex huius moi
mulicrib suum maritum aud¬
erit mortuum neccunçadalias
camuenire nuꝑtias siminus
nisi prius ccesrit mulicr ꝑse
aut psuos parentes aut ꝑ aliaz¬

Expanded text:
onibus applicari, et eos qui talia deliquerunt legitimis subdi suppliciis. Aliter enim separationem qui in expeditionibus sunt et in militiis constituti, sive milites sint sive foederati sive scholares sive alii quidam sub alia quacumque militia armata constituti, melius ordinare perspeximus. Et iubemus quantoscumque annos in expedito manserint, sustinere horum uxores, licet nec litteras nec responsum aliquod a suis maritis susceperint. Si qua vero ex huiusmodi mulieribus suum maritum audierit mortuum, neque tunc ad alias eam venire nuptias sinimus, nisi huius accesserit mulier per se aut per suos parentes aut per alia
Abbreviated transcription (Latin):
moununa cx alia suadare sȯstã¬
tia uxorictiam constante matri¬
forsam suspicaturaliquemulle
sue uxoris illudeir castitatieto¬
testationes cierscripto tres de¬
stinainit hntes trum testimoĩa
uirorum fidedignorum. et post
bastres scripto contestationes
uuenent cum conuenien tem

Expanded text:
uria ex alia sua dare substantia uxori etiam constante matriforsan suspicatur aliquem velle suae uxoris illudere castitati et contestationes ei ex scripto tres destinaverit habentes testimonia virorum fide dignorum, et post has tres ex scripto contestationes invenerit cum convenientem
Abbreviated transcription (Latin):
cumaccesẜituł aliꝗd infrant¬
nr̃ẽlegis machinantempta¬
uent pretio ac bnfito se caritu¬
nim cognoscat notanum uere
quisuptali contetu libellum ł
aliud instm consc̃pserit post ⁊¬
amissionemofficii infaimie pe¬
nculum sustinere sanctimus:¬

Expanded text:
um accesserit vel aliquid in fraudem legis machinari temptaverit, pretio ac beneficio se cariturum agnoscat. Notarium vero qui super tali contractu libellum vel aliud instrumentum conscripserit, post ammissionem officii infamie periculum sustinere sanctimus
Abbreviated transcription (Latin):
in se uia continet. ¶Aque
ductus c̃ius aque ducende
ꝑfundum alienum. ¶Prẽ¬
diorum urbanorum sunt st̃¬
suitutes que edifficus in he¬
ret. Ideo aut urbanorum pẽ¬
diorum ducte sunt. qm edi¬
fitia omnia urbana predia
no tignum ĩ mttere. ut stillu¬
ciduim ulflum recipiatqs
tollat quis edes suasne liu¬
minibꝰ sui icimi efficiatur.
¶Imrusticorum predioruz
suitutes. quidam computa¬
n recteputant. aquehanstũ
pecoris adaquam appulsũ
ius pascendi. calcis coquede
arene fodiende qdeo autem
hec suitutes prediorum ap¬
peuantur. qm sine prediis
costitui nõ possunt. nemoc̃¬

Expanded text:
in se via continet. aquae ductus est ius aquae ducendae per fundum alienum. Praediorum urbanorum sunt servitutes quae aedificiis inhaerent, ideo urbanorum praediorum dictae quoniam aedificia omnia urbana praediano tignum immittere: ut stillicidium vel flumen recipiat tollat quis aedes suas, ne luminibus vicini officiatur. In rusticorum praediorum servitutibus quidam computari recte putant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae. Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur, quoniam sine praediis constitui non possunt. nemo
Abbreviated transcription (Latin):
corum predio¬
rum iura suth
Iter accus iua
aque ductus. ¶Iteꝵ ẽius
cundi ambulandi homĩs.
ño etiam iumentum.agen¬
diuł uebiculum. ¶actus ẽ
mentum ⁊̃ uluebiculum a¬

Expanded text:
corum praediorum iura sunt haec: iter, actus, via, aquae ductus. iter est ius eundi, ambulandi homini, non etiam iumentum agendi vel vehiculum: actus est mentum vel vehiculum
Abbreviated transcription (Latin):
nssimus priuaros
habeatsiuos editos quippe ⁊
anrequam susciperet dignira¬
tem quodnon solum ciream
masculos  dignosciturconsti¬
rurum uerumenamcireafili¬
as sinul condinione seruan¬
dum cumautem paternos ho¬
nores mudere fiuis nonopp¬
orretasenatoreuelsolo clan¬

Expanded text:
ssimus privatos habeat filios, editos quippe, antequam susciperet dignitatem: quod non solum circa masculos dignoscitur constitutum, verum etiam circa filias simili condicione servandum. Cum autem paternos honores invidere filiis non oportet, a senatore vel solo cla
Abbreviated transcription (Latin):
capitulis locuntur.⁊ auimeq
demamissionem non irrogt
aliisaut penis eo subicuit.
qui precepta carum neglexe¬
rnt. S depublicis urdicus ħ¬
exposuimus ut sit nobio pos¬
sibile summo digito⁊ quasip
iudicem eatetigisse. aliquir
diligentior eorum scientiauo¬
bis erlatiorib digestorum
seu pandectarum uibris deop¬
pitioaduentura est.

Expanded text:
capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis hexposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum sive pandectarum libris deo propitio adventura est.
Abbreviated transcription (Latin):
igit satis iniustum est statum
florẽtis antepanmonii anitoesi¬
tis molestiafatigan adineatus
pristinos innium aquemod
temporis prescripnone submo¬
ra prccipimus reuocan.¶m¬

Expanded text:
igitur satis iniustum est statum florentis ante patrimonii aridae sitis molestia fatigari, ad meatus pristinos universum aquae modum temporis praescriptione submota praecipimus revoca
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siduorum maticauolun¬
tate dnorum confusesint to¬
tumidcorpus.qd exconfusi¬
onefit. utriusq comune esti
uelutisiqui uina sua ꝯfudrit
aut massas argenti ulaun ꝯ

Expanded text:
Si duorum materiae ex voluntate dominorum confusae sint, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel
Abbreviated transcription (French):
stipulationib optimume¬
nt penam subicẽ. ne quãtit
stipulationis inictosit. ac
necc̃ẽ sitactori ꝓbare quid

Expanded text:
stipulationibus optimum erit poenam subicere, ne quantitas stipulationis in incerto sit ac necesse sit actori probare, quid
Abbreviated transcription (Latin):
dum cẽ existimanmus. Cũ
cium antiquitatem in ueri¬
mus legata quidem cdistric¬
te conciudentem fideicõmis¬
sis aũt que exuoluntate ni¬
gis descendebant defunctoꝵ
pinguiorem nãm indulgẽ¬
tem neccĩum eẽ duximusi¬

Expanded text:
dum esse existimavimus. cum enim antiquitatem invenimus legata quidem stricte concludentem, fideicommissis autem, quae ex voluntate magis descendebant defunctorum, pinguiorem naturam indulgentem, necessarium esse duximus
Abbreviated transcription (Latin):
um quidem erant legatorũ
mõ ꝑ pceptõem. Etc̾ta quedã
uba unicuiq genenlegatoꝵ
assignata erant ꝑ que sĩgla
genera legatorum significa¬
bantur. S ex costitutõibo di¬
uorum principum sollẽpn¬
cas buiusmõiborum peni¬
cus sublatac̾. ¶ nostra autẽ
constitutio quam cum ina¬
gna fecimus iugubratõe de¬
functorum uoiuntates ua¬
udiores eẽcupientes ⁊ nubi¬
s uoluntatib eorum fauen¬
tes cdisposuit ut omnibꝰ le¬
liceat legatanis idpsequi ñ
solum pactões ꝓsõãles.sꝑ

Expanded text:
im quidem erant legatorum modo per praeceptionem: et certa quaedam verba cuique generi legatorum adsignata erant, per quae singula genera legatorum significabantur. sed ex constitutionibus divorum principum sollemnitas huiusmodi verborum penitus sublata est. nostra autem constitutio, quam cum magna fecimus lucubratione, defunctorum voluntates validiores esse cupientes,  voluntatibus eorum faventes, disposuit, ut omnibus leliceat legatariis id persequi non solum per actiones personales,
Abbreviated transcription (Latin):
stantino prestitus nec nõ. aduo
pieratis mecauotheodosio. aii¬
ctus expendi qmcrescit mopia
si frumenta que proanonatri¬
buumtur.adusus alios depura¬
depublicosibiemere que aliis
uende potuissent. ¶d.a.a. p̃po.⁊

Expanded text:
stantino praestitus nec non a divo pietatis meae avo Theodosio auctus expendi, quoniam crescit inopia, si frumenta, quae pro annona tribuuntur, ad usus alios deputapublico emere, quae aliis vendere potuissent. D. X k. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃litateꝑommia ponoites cum qñ
duiitat intrap̾dictum anob̾tp̃c ĩ¬
cestam conugemcum coqui post
hancuram legemincestas et odibi¬
ctiam aliquid delegutimis filiiser
nr̃a constirurõe factis extimamu.
recteschre nos tamq̃miegis pr̃es
et adicere ciet soluore dubitatoem
ctenimcum taluntelletu abinitõ
icgemposiumus. namet silcguti¬
morum quisqmũt pater⁊ obcũte
ci urore erominbrantctiamlime¬
tñsigente bĩuit q̃ndam consuciuti¬
nem ad aliam mulrem q̃ licebat q̃
lime duc̃c uxorem etfuennt filiici
cit autetiam posteaulctiam solii
mancantante  dotalia filusccũdr
autemno procreatis aut criamp̃t¬
q̃mnatisunt mõientibrertimare¬
nunt quidam nõposse sccundos c̃e
simos qmpre cristantaex poricon¬
inge. alu legutum et ꝓprii filiiqd̃
nulla mitctam etconseqͥntemh̃t
conscantiam sicnim buinsmodi
filiesinos limos etpprios demon¬
strauimus cotalium docum̃tore
timis criam pat̾ moritiurethus

Expanded text:
litate per omnia ponentes eum, qui non dimittit intra praedictum a nobis tempus incestam coniugem, cum eo, qui post hanc nostram legem incestas et odibietiam aliquid de legitimis filios ex nostra constitutione factis, aestimavimus recte se habere nos tamquam legis patres et adicere ei et solvere dubitationem. Etenim cum tali intellectu ab initio legem posuimus. Nam et si legitimorum quisquam sit pater, et obeunte eius uxore ex hominnsigente, habuerit quasdam consuetudinem ad aliam mulierem, quam licebat etiam legitime ducere uxorem, et fuerint filii ei cit, aut etiam postea, vel etiam soli maneant ante dotalia filii, secundis aut non procreatis aut etiam postquam nati sunt morientibus, aestimaverunt quidam non posse secundos em praeexistant et ex priori coniuge alii legitimi et proprii filii. Quod nullam rectam et consequentem habet consonantiam. Si enim huiusmodi filios nos legitimos et proprios demonstravimus, dotalium documentorum itimis pater moritur, et his
Abbreviated transcription (Latin):
spectabilibr mĩs refe¬
ieroanis sunt foras relinqreer
constiruti sunt. primun quidẽ
cosñmmulritudine constitut¬
tos nos nt pote multos peos. au¬
diimus singlorum facile pe¬
titiones. ¶Discentes plure
cẽ ꝙ̃ dudum fecimus. s appaũ¬
enint quidam nram largitatẽ
iminsum uocantes ⁊ multo
quidemnobintroducentes syp¬

Expanded text:
spectabilibus nostris referendariis sunt foras relinquere constituti sunt. Primum quidem eos non in multitudine constitutos nos, utpote multos per eos adiuvemus singulorum facile petitiones discentes, plures esse quam dudum fecimus. Sed apparuerunt quidam nostram largitatem in immensum vocantes, et multos quidem nobi
Abbreviated transcription (Latin):
alentes ⁊ aliameiprebentes suf¬
fitientem cantoem sanc toem sic̃¬
hinceste coniugis subfiscofaciẽ¬
da siuofilii nõ sunt erporib ĩcrl¬
pabilib nuptus h agenti procre¬
atitunctocius cius sube dominꝰ
erit fiscus. henim ctiam inp̾tra

Expanded text:
lentes et aliam ei praebentes sufficientem sanationem, sicut praincestae coniugis sub fisco facienda. Si vero filii non sint ex prioribus inculpabilibus nuptiis haec agenti procreati, tunc totius eius substantiae dominus erit fiscus. Hoc enim etiam in postea
Abbreviated transcription (Latin):
submutimus s siquecumq ĩce¬
ste fc̃csunt imptic siquidem con¬
tingit cas quolib mõdissolin si¬
centiam ile hãt exquoomnibu
isinuatae intraduos annos

Expanded text:
submittimus. Sed si quae incestae factae sunt nuptiae, si quidem contingit eas quolibet modo dissolvi, sicentiam ille habeat, ex quo omnibus insinuata est, intra duos annos
Abbreviated transcription (Latin):
cird̃ priiꝰ anobis dc̃m medicum
fi brdes. ¶Hoc ideualnte sictiam
postq̃m priusdimis it coniuger
iatam alteram duxerit secundũ
leges uxorem filus ciet expriore
cristentib et postea eclegitimap¬
creatis sic enim prius tempclem¬
tie nncimus dote quippe pcedẽ¬
ti muln danda zi autemuxorem
ñdimiserit in traduos annos er
quolexpublicesueriti sumat᷑¬

Expanded text:
cundum prius a nobis dictum modum fieri heredes. Hoc eodem valente, si etiam postquam prius dimiserit coniugem atam, alteram duxerit secundum legem uxorem, filiis ei et ex priore existentibus et postea, ex legitima procreatis. Sic enim prius tempus clementia vincimus: dote quippe praecedenti mulieri danda. Si autem uxorem non dimiserit intra duos annos, ex quo lex publice fuerit insinuata
Abbreviated transcription (Latin):
nentiaqueplacuerunt nobetper
hanc iegem declarata sunr agno¬
scens opieffectuq tradere festim
preceptontens apud gentium p̾s¬
sides ut et qui foris sunt hommne

Expanded text:
tia, quae placuerunt nobis et per hanc legem declarata sunt, agnoscens operi effectuique tradere festinet, praecepto utens apud gentium praesides: ut et qui foris sunt homine
Abbreviated transcription (French):
quidemqui ncestis copul.antrn
imprus inpimitos sinuntercis
antempcedentẽ sobolemumq ĩcrs¬
pabilem cristentempriuant reb
parͣs ur ncc̃citas sitcos qdẽ qpcãt
smñrearuẽe cos aurez quimnorii
sunt tamqu peccantes puniri
tas etnefandas⁊dampatas no

Expanded text:
dem qui incestis copulantur nuptiis impunitos sinunt, ex eis autem procedentem sobolem utique inculpabilem existentem privant rebus patris: ut necessitas sit eos quidem qui peccant sine reatu esse, eos autem qui innoxii sunt tamquam peccantes puniri.tas et nefandas et damnatas vo
Abbreviated transcription (Latin):
sacdotalem censuram et creati¬
onis lniam szet inaliquis que
aquensis autem ep̃c hat prefa¬
tam cuutatem ctomnia cruse
castella et rñtoria ⁊ cc̃cas ut p̾sit
bono siaconim scelus erca cuu¬
tate ec̃c̃a repellere nch̾rt mortho¬
xamfidem tñsformare nt gscia
beanitudocua ninumis dispo¬
sitcem iopresentem  legem adi
tuam uenabilem sedem t̃nsmi¬
simus. urippetuum tale b̃nfin
hat parrie nre ecc̃e indei omipor¬
tentis gliam er minuminis sẽ¬
pitn am recordatoẽm. ¶Qn aũt
tuc sedigubnatorem ab hacli¬
cedere iuce contingẽit protp̃re
archiepõrum enis ueñabilisro
censi eponz ad hoc comuniõe sẽ¬
uanda beatirudo igitur tuaqre
nra sancritetͥnitas modis oib
adeffectum pducere nõ diffẽat.

Expanded text:
sacerdotalem censuram et creationis licentiam. Sed et in Aquis, quae Aquensis autem episcopus habeat praefatam civitatem et omnia eius castella et territoria et ecclesias, ut possit Bonosiacorum scelus ex ea civitate et terra repellere vel in orthodoxam fidem transformare. Vt igitur sciat beatitudo tua nostri numinis dispositionem, ideo praesentem legem ad tuam venerabilem sedem transmisimus, ut in perpetuum tale beneficium habeat patriae nostrae ecclesia in dei omnipotentis gloriam et nostri numinis sempiternam recordationem. Quando autem tuae sedis gubernatorem ab hac luce decedere contigerit, pro tempore archiepiscopum eius a venerabili suo censi episcopo neque ad hoc communione servanda. Beatitudo igitur tua quae nostra sanxit acternitas modis omnibus ad effectum perducere non differat.
Abbreviated transcription (Latin):
mar̾it etconintent quidem sobo
cupient q̃lia plunmactiam et rõa¬
bilia animonent analiasitq
cipẽa nõconsiscatiosolums⁊ctiã
cinguli prinatio et exilium⁊ siuil
continere nõ antem delectan et a¬
mare ultratminumett̃ditum ro¬
bis anatura etiam his legibꝰ repr¬
gnare mulrquoq silegemsciens
nanc quidem neglerert incestis
añt semet ip̃am tradiderit ip¬
tus subcadem constituẽda ẽ pera.
suio contigerit exporib nupru¬
et inculpabilib filios eẽciant ne¬
potes forre ant uitius parnamii
lmor accipiant successioem suc
quidem potans pat̾s suppliciofc̃
pascẽtes autem cumet auance¬
cessana prebentes. Nam licet lgx
sentem nram constitutõem curẽ
nullo contristandosicaste uirit
ucebiremm nich pecc̃ates subha

Expanded text:
maverit, et confuderit quidem sobolcupierit qualia plurima etiam irrationabilia amovent animalia: sitque ei poena non confiscatio solum, sed etiam cinguli privatio et exilium, et si continere, non autem delectari et amare ultra terminum et traditis nobis a natura etiam his legibus repugnare. Muliere quoque, si legem sciens hanc quidem neglexerit, incestis autem semetipsam tradiderit nuptiis, sub eadem constituenda poena.o contigerit ex prioribus nuptiis inculpabilibus filios esse ei, aut nepotes forte aut ulterius, paternam mox illi accipiant successionem, suae quidem potestatis patris supplicio facti, pascentes autem eum et alia necessaria praebentes. Nam licet leguaesentem nostram constitutionem currens: nullo contristando, si caste vixerit; licebit enim nihil peccantes sub hac
Abbreviated transcription (Latin):
ad supenores partes thẽet uirta
cam puintie constiture facilius
sentiant ulius medicinamaito
tu a beatitudoctomines pretrĩẽ pͥ¬
me iustimane sacroscĩ antistite

Expanded text:
ad superiores partes trahere, et iuxta eam provinciae constitutae facilius sentiant illius medicinam. Et ideo tua beatitudo et omnes praefatae Primae Iustinianae sacrosancti antistites
Abbreviated transcription (Latin):
aufscãnicis xcessa. ¶Necenim
ħimpiał est pprium maiestatis
suromium placentium nobet
bonestate ministñtium foras a¬
liquos crhiis constituam anro
ministio nulloomoocedimus

Expanded text:
auferamus eis concessa nec enim hoc imperialis est proprium maiestatis: sed ut omnium placentium nobis et honeste ministrantium foras aliquos ex his constituamus a nostro ministerio, nullo omnino concedimus
Abbreviated transcription (Latin):
szcentum mmmoannorumi
lapsusp̃alem exceptoemeis.
opponiscimusurmancant
ncis tocius occidentis ecc̃iis
ꝓfurũam et inorientales pã¬
tes ꝓpagandam mniq̃saliqd¬
utsir deo omĩpotentidignuz
dc̃a num diuinarum rerum
ruitioncc iniquis hominib
imperiumremancat psidir̃
et turus peccandi locus etiar
tione sese tucatur tempus
ppunrate pretendes Qdigi¬
tur nr̃a ctnitas adomĩpotcti
dci honorem uencande sedi sr̃¬

Expanded text:
ntummodo annorum lapsu temporalem exceptionem eis opponi sancimus, ut maneant licis totius occidentis ecclesiis profuturam et in orientales partes propagandam in quas aliqut sit deo omnipotenti dignum donarium divinarum rerum tuitio, nec iniquis hominibus impium remaneat praesidium et tutus peccandi locus etiam ba allegatione sese tueatur, tempus pro puritate praetendens. Quod igitur nostra aeternitas ad omnipotentis dei honorem venerandae sedi s
Abbreviated transcription (Latin):
sectomis primc iustinianc anti¬
scite sint cius uidices et discept¬
tat ores quicqdoriaturint̾ces
discrimme ip̃i hoc dinmant et
finem cumpoanta cos ordinent
n adalium quedam cãtur. s su¬
umcognoscant archepmomis

Expanded text:
et omnes Primae Iustinianae antistites sint eis iudices et disceptatores: quicquid oriatur inter eos discrimen, ipsi hoc dirimant et finem ei imponant et eos ordinent, neque ad alium quendam eatur, sed suum cognoscant archiepis
Abbreviated transcription (Latin):
et secunda macedoni.a⁊ pars sede
pannonie que in batensieciuita¬
te cum cĩm inantiquis tem põibꝰ
fimu p̾fectura fuit constituta i¬
minis prefectus pretono delimi¬
tanacintate intesalonicam pro¬
fugiis uenerat. Tuncipam prefec¬
turam et sacerdotal honorsecut
nrarespublica ancta c̃ urut᷑q ri¬

Expanded text:
 pars secundae Pannoniae, quae in Bacensi est civitate. Cum enim in antiquis temporibus Sirmii praefectura fuerat constituta, iemius praefectus praetorio de Sirmitana civitate in Thessalonicam profugus venerat, tunc ipsam praefecturam et sacerdotalis honor secutus nostra respublica aucta est, ut utraque ri
Abbreviated transcription (Latin):
adagunt intͥminatam crigipe¬
repetilicet. m redoi c̃p̾sibile sit¬
qr exh̾lex nr̃a multitudicm qde
expellens introducẽs uo urtutẽ
q̃ nõ ĩmultis apparet ⁊ p̾cipuc in
uins pcedebat quidem exparͥb
bomis suam autemintam con¬
stiruentes ram ĩpetitõnib indi¬

Expanded text:
agunt, interminatam exigi poerepeti licet neque reddi est possibile. Sitque et hoc lex nostra multitudinem quidem expellens, introducens vero virtutem, quae non in multis apparet, et praecipue in viris procedat quidem ex patribus bonis, suam autem vitam constituentes tam in petitionibus indi
Abbreviated transcription (Latin):
dociiñ sp̃ali numinis legeil¬
legis ugorextendarura sitto¬
cius occidentis nec ñorienti
clias nr̃as siuc mincptinẽte
seuposteacis acquirendolex
norum metis temporalesex¬
ceprones circumcludebant.
⁊ sixpotheca frũt paulolongi¬
ora cisspacia condcabantnȯ

Expanded text:
i nostri numinis lege illegis vigor extendatur, et sit totius occidentis, nec non orienticlesias nostras sive nunc pertinentes seu postea eis acquirendae, lex norum metis temporales exceptiones circumcludebant et, si hypotheca fuerat, paulo longiora eis spatia condonabant, nos
Abbreviated transcription (Latin):
patre obligatur ¶ Sumpossi¬
bils conditio obligaroib̾ad¬
tiatur in chualet stipulatio. I¬
possibilis aũt condiciohẽtur
cuina tura impedimento est
quo minus eristat. ucluti si
quis ita dixent. si digito celũ
cetigerodare spõdes. at sut̾
gatio intelligium Idecq statĩ

Expanded text:
tur. Si impossibilis condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stipulatio. impossibilis autem condicio habetur, cui natura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita dixerit : ‘ si digito caelum attigero, dare spondes? ’ at si ita g
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tpr̃a qdꝯnunc scĩmus. ¶It tñ¬
ut quemadm int filios⁊ nepotẽ
exfilio. antiquitas statuit.ñ in
tes usintͥpnepotes et neptes
sonas ut utraq pgenies mats¬

Expanded text:
et tempora et nunc sancimus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non inter omnes nepotes et neptes sonas, ut utraque progenies mat
Abbreviated transcription (Latin):
filios
nr hui qui prius nati sunt nare
ionolebant quroam nequaq̃m
pores. añ cristentib aomiuari.⁊
hemendauimus et dedimus.
cisctiamsicul si mortui sunt ⁊
ẽut ul si.altqn filii post docalia
nõnascantuz at ramenprece¬
dentes. licct añ dotalianatisũt̾
int̾snos ascribi. patre quippe ad
hfestinante. ¶Sialurd quidez
tale oceumt exhiusmoinaqr
ꝯsucturomenati fila crant alic¬
cin.at ille cos nolebat ncḣano¬
bis. tomuentomofacere suos
nuptialium confectione docri¬
intorum delibante antem hpa¬
tre. mortua ẽ mulier ⁊ ꝯstirutõi
cum desernt modus nõemm
crat .ao qm oporteret iptiale

Expanded text:
filios, neque hi qui prius nati sunt maneaideo volebant quidem nequaquam priores a non existentibus adiuvari: et hoc emendavimus et dedimus eis etiam sic, vel si mortui sui sunest, ut vel si aliqui filii post dotalia non nascantur, attamen praecedentes, licet ante dotalia nati sunt, inter suos ascribi, patre quippe ad hoc festinante. Sed aliud quiddam tale occurrit. Ex huiusmodi namque consuetudine nati filii erant aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confectione documentorum; deliberante autem haec patre mortua est mulier et constitutionis eum deseruit modus: non enim erat ad quam oporteret nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
apredecessorib nĩs⁊ ante ro¬
omnes auilia nos apientissio
quia nuillalexnzsenatus con¬
sultum prolatummre publicꝰ
romanorum idr.oomma
sufficient᷑ ab iitiopmulgari
s multa indig̾e correctionexit
adnatureuaricratemacius
machinationes sussitiat Igit¬
quia dehiis qui ernaturalib
iosuorum ius puenuunt ml¬
tas et nanas conscripsimus
uementes aliqutode cẽ hiis
qia staturast. hec inpresenti.
filios procreaiut.⁊ postea ctiam
nuptialia fecent instrumta⁊
legittimos exca pcre auit filiõ¬

Expanded text:
praecessoribus nostris et ante omnes a Iuliano sapientissimo, quia nulla lex neque senatusconsultum prolatum in republica Romanorum videtur ad omnia sufficienter ab initio promulgatum, sed multa indigere correctione, ut ad natinationes sufficiat. Igitur de his qui ex naturalibus ad ius suorum perveniunt multas et varias conscripsimus nvenientes aliquid deesse his quae iam statuta sunt, hoc in praesenti filios procreaverit et postea ei etiam nuptialia fecerit instrumenta et legitimos ex ea procreaverit filio
Abbreviated transcription (Latin):
petatur.xoillos qui deputant co
refent cxurde piculum qomne ⁊¬
dampnum corum cam fcm̃hus
qui.abcis lesi sunt curabunt ne¬
cessitatem hntibctiam ꝯpetẽtib
iudicibsicis int̾pellatiosiat ppar¬
rarc modis ommbr⁊cos qui crse¬
is offitiis. nirscolis. aut scrutiis
cligunt ministũtes. hinc lesisi
dampnum curare smouider ꝯ¬
sensitaliqumalignitatem. ab
aliquoministñmum si expellat
quidem audiitoriosuo cos qnõ
cum urilioppimone caĩs urunt
alios antem instituat sin azelctoe
iculic. ¶Siquis antem glorio¬
sissimorum. aut eloqͥntissimoꝵ i
dicum temoucatur indicare pro
meis succedat auditorio n hoc
noc tecernentes alu t̾didenmu

Expanded text:
peccatur, ad illos qui deputant eos referri exinde periculum, qui omne damnum eorum causa factum his qui ab eis laesi sunt curabunt. Necessitatem habentibus etiam competentibus iudicibus, si eis interpellatio fiat, praeparare modis omnibus eos qui ex suis officiis aut scholis aut scriniis eligunt ministrantes hinc laesis damnum curare. Si vero iudex senserit aliquam malignitatem ab aliquo ministrantium fieri, expellat quidem auditorio suo eos qui non cum utili opinione causis utuntur, alios autem instituat senteIII Si quis autem aut gloriosissimorum aut eloquentissimorum iudicum removeatur iudicare pro in eius succedat auditorio, nisi hoc nos decernentes alii tradiderimu
Abbreviated transcription (Latin):
deputata duos quidem aureos
abut᷑q parte incontestõne liti
accipereduos insine negocui ⁊ ul¬
tra hoc nichqd̃ctiam predccesso

Expanded text:
deputata, duos quidem aureos ab utraque parte in contestatione litis accipere et duos in fine negotii, et ultra hoc nihil quod etiam praecesso
Abbreviated transcription (Latin):
les atq dulatorie sũt q̃ ad tps̃
nocent ⁊ tpris dilacõcm tubu¬
unt. qualis ẽ pc̃iconuenti. cum
nam finito cotprnoimpedit
actor rem exequi. Egobii qbi

Expanded text:
les atque dilatoriae sunt, quae ad tempus nocent et temporis dilationem tribuunt: qualis est pacti conventi, cum nam finito eo tempore non impeditur actor rem exsequi. ergo hi qui
Abbreviated transcription (French):
tim. nus.alamanĩcus go¬
ticus fiaui germanicus t¬
ticus alamancus Widali¬
cus affricanus. puis felix.
iclitus. uictorac triuphi¬
tora semꝑangustus cupi¬

Expanded text:
tinianus Alamanicus, Gothicus, Francicus, Germanicus, Anticus, Alanicus, Wandalicus, Africanus, pius, felix, inclitus, victor ac triumphator semper augustus. P
Abbreviated transcription (Latin):
ẽc̃ armatani Ut utrumq tẽ¬
pus et bellorum et pats rec¬
te possit gubuans⁊ princeps
romanus uictor cristat non
solum m hostilihͣꝯ prelus. set
ctumplegittimos tromites
callum pniantium imquii¬
tates expelat et fiattam uñ
religiosissnitus quamuicti
hostib tru pbator. ¶ Quo¬
ua anuente deo ꝑfecimius
Et bellicos oidem̃ sudoresro¬
stros barbansegentes subiu
Tnra deciuctẽ cognoscunt.
Et tam affrica quamalic in¬
numerose prouintie post ta¬
ca temporim spacia nostns
uictorus acelesti numiep̃¬
stitis.iterur:a dictioni ioma¬
ne nostro adite impcrioi¬

Expanded text:
esse armatam, ut / utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat, non solum in hostilibus preliis, sed eciam per ultimos tramites calumpniancium iniquitates expellat et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator. Quontia adnuente Deo perfecimus. et bellicos quidem sudores nostros barbaricae gentes sub iuga nostra deductaefo cognoscunt et tam Africa quam aliae innumerosae provinciae post tanta temporum spatia nostris victoriis a caelesti numine praestitis iterum dicioni Romanae nostroque additae imperio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtestatur. ¶Omnes uõpo
et cum sacratissimas constõ¬
nes antca confusas inlucul¬
lentam creximus consonati¬
amtc̃nyam extendinus cu¬
ram ad ĩmensa prudentie re¬
tis uolumina opus despa

Expanded text:
otestantur. omnes vero popEt cum sacratissimas constitutiones antea confusas in luculentam ereximus consonantiam, tunc nostram extendimus curam et ad immensa prudentiae veteris volumina et opus desp
Abbreviated transcription (Latin):
mabilis uir famosissimusis
ncrs atione etppe incessimum
⁊ cenressimum etatatis annu
unturib et corporis opacomb¬
moistiumscimus cum n prõp¬
te agere. s primo probare ꝓiuta
san ant piita maligna antp̃¬
mruspessimis sugent quidem
ppsiumuitium admoastium
autemuenir. Et siquidem uc̃ax

Expanded text:
mabilis, vir famosissimus in conversatione et prope vicesimum et centesimum aetatis agens virtutibus et corporis opmonasterium: sancimus, eum non prompte agere, sed primo probare pro vesan aut pro vita maligna aut vitiis pessimis fugerit quidem, propter suum vitium ad monasterium autem venerit. Et si quidem verax
Abbreviated transcription (Latin):
tomm sinclib̾i forte sint siue
ẜnitoilerare nodum moachi¬
cumhitum promerentes. s
tonfura et neste corum quila
anocanturirti et manesic di¬
inna discente seloquia et rcu¬
entissimos eorumabbates re¬
quirere cos sincliberisint siue
serm undecis desidenum ui¬
te singnians accessit erdisce¬
tes. Ibeis qui a nulla malig̃

Expanded text:
tum sive liberi forte sint, sive servi tolerare, nondum monasticum habitum promerentes, sed tonsura et veste eorum qui laici vocantur, uti et manere, sic divina addiscentes eloquia. Et reverendissimos eorum abbates requirere eos, sive liberi sint, sive servi, et unde eis desiderium vitae singularis accesserit, et discentes ab eis qu
Abbreviated transcription (Latin):
statem nocim facilis c̃ inre
hominum murato s⁊ cumi
tnennio tota ira pmans int
optimos semet ipõs et tollat¬
les aliis moaichis ⁊ p̾sulidmo¬
strãtes hos mo̾stica premerẽi
uestem itq tonsura etsiucli¬
berifint sine calumpmaper¬
maneresme serm penitusñ¬

Expanded text:
statem. Non enim. facilis est vitae mutatio, sed cum triennio tota vita permanserint, optimos semet ipsos et tolerabiles aliis monachis et praesuli demonstrantes, hos monachicam promereri vestem atque tonsuram, et sive liberi sint, sine calumnia permanere, sive servi, penitus
Abbreviated transcription (Latin):
nocet ar ille manus extendar
ad celum. ꝓporonem locum co¬
sccret deofigens in contsair
tis signumdicimus autema
adorandam etbonoãndam i¬
cium bonumutiq qdlam
et decens fidam̃tum pone
hiraqr principiumpieuene¬
rabilium moastiorum fabri
ctiam desingulis moãechis
cogitandum ẽquoconueciti
ficumoet utium libos solum
autemctiam forte seruos cor
ꝗdomnes similit diumn a su¬
sceṗgrãpredicans palamqr
qntum ad deicultumñẽ mã¬
culus nr femina n liber ce n
saẽs sequentes regulas cos¬

Expanded text:
ocet, at ille manus extendat ad caelum et per orationem locum consecret deo, figens in eo nostrae salutis signum dicimus autem adorandam et honorandam vcium, bonum utique quoddam hoc et decens fundamentum ponens. Hoc itaque principium piae venerabilium monasteriorum fabrictem nobis etiam de singulis monachis cogitandum est, quo convenit fieri modo, et utrum liberos solum aut etiam forte servos, eo quod omnes similiter divina suscipit gratia, praedicans palam quia, quantum ad dei cultum, non est masculus neque femina, neque liber neque Sa
Abbreviated transcription (Latin):
dinemute forte aussugies et
no pueritate sc̃imonii hium
acupiscens hunoreddidomiõ
cum qͣrb forsan ampuit. sim̃
uoquidominus approbatci
dart ius mrandum qr nich ci
ceredomii Sincrois quidem q
dicit scẽe dominumnichralẽ
talib accus antur cripa comĩe¬
sarõne ponestus ac mius ⁊ for¬
te testimõimhat aliorum qo
ectiam apuddnium consisten
disciplinatus fuit ethoestatis

Expanded text:
dinem vitae forte defugiens et non pro veritate sanctimonii habitum concupiscens, hunc reddi domino cum quibus forsan ampuit, si vero, qui dominus approbatur, dare ei jusjurandum, quia nihil cet domum. Si vero is quidem qui dicit se esse dominum, nihil tale talibus accusatur, ex ipsa conversatione honestus ac mitis, et forte testimonium habeat aliorum, quia etiam apud dominum consistens discendi cupidus fuerit, et honestatis
Abbreviated transcription (Latin):
aut possidcudetur quiputa
si det qui nuillonie rem here¬
ditatem sciens adse nõ ꝑtinẽ
possidet. Idco. uitadipiscẽde
põnis uocatur intelictum. qr
ci tantum utile est qui minc
primum conatur.a dipiscire¬
ipossessionem.Itaꝙ siquis
Adeptus possessionem ami¬
hoc interdictum ei mnutile est
Interdictum quoq quod
appellatim salinanum adipi¬
scende possessionis cansa.co¬
paratum est. coquodutitur
dominus fundi derebus col¬
loni quas bus promercedib

Expanded text:
autem possidere videtur qui putat sidet qui nullo iure rem hereditatem, sciens ad se non pertinere, possidet. ideo autem adipiscendae possessionis vocatur interdictum, quia ei tantum utile est qui nunc primum conatur adipisci rei possessionem: itaque si quis adeptus possessionem amihoc interdictum ei inutile est. interdictum quoque, quod appellatur Salvianum, adipiscendae possessionis causa comparatum est, eoque utitur dominus fundi de rebus coloni quas is pro mercedib
Abbreviated transcription (Latin):
tus controu̾siam apupillo¬
num pr̃e passus c̃ excusatur
atutela. ¶Item maiorsep¬
tuaginta annis acutela uł
ꝯstitutione ꝓhibenturadtr¬
telamuicuram aspirart a de¬
out ne excusatoe opus fiat.¬
in qua costitutõe cauetur.x̃
nec pupillus ad legittuna
tutelam nocetur.necadulty.
cum erat in ciuile eos quial¬
uenoauxilio in rebosius ad¬
ministrandis egerenoscun¬
turet subaliis reguntinalio¬
ium tuteiam ulcuram sbnre
¶dem ⁊ inmiite obẜuandũ
e. ut nec uoions ad tuteleho¬
nadmittatur. ¶Itez iome

Expanded text:
tus controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela vel constitutione prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admitta
Abbreviated transcription (Latin):
deicommissa fu¬
eritbereditas de
prodat ⁊ꝯtinuo qd actu fuĩt
renũtiet p̾t hanc fidẽ.ttia ab
oĩb defuctibois pcipiat põtõe
Ꝙ si abuxõe defctu ist̃ ad offro
uotiomis tuefuerit reuclatẽ
tus essc uoluit brdem. siges¬
ta apparuerit tali premio mri¬
cipetur. ut exomni patrimo¬
nio medium consequatur.
et cum fisconostro celebret
diuisionem.Idem etiam ha¬
bitura priuilegium. utpriõ¬

Expanded text:
dei commissa fuerit haereditas, prodat, et continuo quod actum fuerit renuntiet, et post hanc fidem tertiam ab omnibus defuncti bonis percipiat portioneore defuncti istud officio devotionis tuae fuerit revelatum, ctus esse voluit heredem, si gesta aperuerit, tali praemio mancipetur, ut ex omni patrimonio medium consequatur et cum fisco nostro celebret divisionem, id etiam habitura privilegium, ut prio
Abbreviated transcription (Latin):
sz dudum scĩta mẽantamanc
ant ap̃accipientes doñ uiuñt
li deciesmilies cẽium aliquidi
nelint morientes qd̃cim cx.l
datum ciucnum priuatus auf¬
deusufuctu legumuonimus
illudq̃ iseri legibonumc̃qõ¬

Expanded text:
sed dudum sancita teneant, et maneat apud accipientes donec vivunt, licet decies milies contrarium aliquid velint morientes. Quod enim ex lege datum est lucrum privatus aufde usufructu legum venimus, illud quoque misceri legi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uememorie alexandro sup alios
plimmos antiquorum legis lat¬
torum det̾minatum c̾atsiquis
marimisit ancillamdemde cadr¬
catuxorem atillant undar clata.
⁊epulata soliut cuca maumisso
nuptias ucire inuto pͥoreman¬
tosz deinceps nuptias  foncato¬
nemiudicata coruptoem. s no
nupciasym. ecqͦ mume ñdecen

Expanded text:
vae memoriae Alexandro super alios plurimos antiquorum legislatorum determinatum est, ut si quis manumiserit ancillam, deinde eam ducat uxorem, at illa ut videtur elata et epulata solverit circa manumissornuptias venire invito priore marito, sed deinceps nuptias fornicationem iudicat et corruptionem, sed non nup
Abbreviated transcription (Latin):
cautela constirit nuntiare h
siforte digne in quisirionest̃
psonca adduci adhano felici¬
simamciutatem⁊ pcas sub¬

Expanded text:
cautela constituere et nuntiare hic, si forte dignae inquisitione sint personae et adduci ad hanc felicissimam civitatem et poenas su
Abbreviated transcription (Latin):
quantum in pcculiositan dede¬
citur quicod suus domino q¬
uecius in potãte eius sit di. et
qd supc̃. adsolum ꝑeculium ir¬
telligitur. ¶Aliquandotam̃
dnisit nõ decducitir ex peculio
no suo suus debeat. adexpeculi¬
ocius decducitur. Cet̾um dubi¬
culio. deq eo ꝯd inremdĩuẽ
sumẽ agere possit. S illeerit
stultissimus si omissa actiore
qua facilime solidum excc̃tu

Expanded text:
quantum in peculio sit, ante deducitur quidquid servus domino quive in potestate eius sit debet, et quod superest id solum peculium intellegitur. aliquando tamen ni sit, non deducitur ex peculio, rio suo servus debeat, id ex peculio eius non deducatur. Ceterum dubiculio deque eo quod in rem domini versum est agere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contr
Abbreviated transcription (Latin):
demc. S incorum quos qui
testõ fc̃õ decesẜint. nam siali¬
enus postumus.brs fuit in¬
stitutus. quamius hrlicaẽ
iure cuuliadurino potat. cũ
institutio noualebat hono
it̃. qĩ ⁊ iure culi nõ in cogni¬

Expanded text:
est, sed in eorum quoque qui testamento facto decesserint. nam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honoitur, quasi et iure civili non incogni
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandiuetisuins. s mag̃
cofirmandi gr̃a pollicetur bo
sunt.dat ẜmtabulas bonorũ
hrdes⁊agnatos.ad bonorum

Expanded text:
pugnandi ueteris iuris, sed magis confirmandi gratia pollicetur bonsunt, dat secundum tabulas bonorum suos et agnatos ad bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
pignus. autaypothecã qnͣtu
adactõem ꝑtinet.ypothecan¬
am nichintẽ. nam de quare
int̾cclitorem ⁊ debitorem ꝯre¬
neritut sit ꝓdebitoobligta
utraq hacapplłone cocinetũ¬

Expanded text:
pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua re inter creditorem et debitorem convenerit ut sit pro debito obligata, utraque hac appellatione continetu
Abbreviated transcription (Latin):
econtinendicimus que simł
⁊tracditur c̃ditori Maxime si
mobilis sitiat ea que siñ tͣcli¬
tõe. nuda conuentionetenẽt.
ꝓprieypotece applloe ꝯtineri¬

Expanded text:
e contineri dicimus quae simul etiam traditur creditori, maxime si mobilis sit: at eam quae sine traditione nuda conventione tenetur proprie hypothecae appellatione
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sacrosenatiu binus regie cuntat̾is¬
ct ordinatum respicit
legem scͥpsimus supgloriosissimis ro¬
ioffõpatium puchimus morum̃ hii
sb̾alicna sint potate Namet siemanci¬
patioms actiodndum quidemapca¬
honestisiidati ap̾sidentenniũsis iꝑio¬
ño cos posse patna potͬate libare. ¶Nẽ
aũt clem̃tius. antetiam honestia mre¬
pn cegitãtes.⁊ supgloriosissimis cõsi¬
lib quipprium nom̃ impeni postimi¬
perium prebentasolis cosularib co¬
dicillis honorantur⁊supcingul que
libre acuna possunt. hoc c̃ prefecture
⁊ magñ militatus om̃s. dicimus art
inip̃is scdib⁊ opib agnitis hip̃mi

Expanded text:
 sacro senatui huius regiae civitatiset ornatum respicit legem scripsimus super gloriosissimis noin officio patrum provehimus nostrorum, hi sub aliena sint potestate. Nam si emancipationis actio dudum quidemhonestissimi dati a praesidente universis imperio non eos paterna potestate liberare? Nunc autem clemtes et super gloriosissimis consulibus, qui proprium nomen tempori post imperium praebent, et solis consularibus codicillis honorantur, et super cingulis quae liberare a curia possunt, hoc est praefecturae et magistromilitatus dicimus autem in ipsis sedibus et operibus agnitis hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
aliquibr quoscumq nos pbau̾mus
ꝙ eos libet acuria h ualeatant pot̾ate
cos libet patrumant auorum namsi
merctur militiam antq̃mlib digta¬
tem adipiscaturabimperiorepcte li¬
batinz.⁊ inipam rapitiur igcuitatem

Expanded text:
aliquibus, quoscumque nos probaverimus, quod eos liberat a curia, hoc valeat et ut potestate eos liberet patrum aut avorum. Nam si meretur militiam aut quamlibet dignitatum adipiscatur ab imperio, repente liberatur et in ipsam rapitur ingenuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes honora¬
tiseu cunlium
scumintariuz
uehicuł digni¬
tatis suei. caru¬
cis intraurbem sacratissimno¬
muns semperurantur. De pri
rbs constanti

Expanded text:
mnes honorati seu civilium seu militarium vehiculis dignitatis suae, id est carrucis, intra urbem sacratissimi nominis semper utantur. D. III dio cons
Abbreviated transcription (Latin):
Ouitur aũtomi
obligatio soluti
siucignorante. ulinuitosor¬
tiofiat Item sireus solucĩt
etiam hii quip eointuenert¬

Expanded text:
itur autem omnis obligatio solutiosive ignorante vel invito solutio fiat. item si reus solverit, etiam ii qui pro eo inter
Abbreviated transcription (Latin):
¶Item ꝓacceptilatoem toli¬
turobligato. Est aut accepti¬
iatioymaginana solutio. ꝙ
enim ex uborum obligatõe
tito debetur id qdsiuesit citi
remittẽ potit sicfien. ut pati¬
atur. huba debitorem dicere
fiatut latins ubis soletex¬

Expanded text:
eptilationem tollitur obligatio. est autem acceptilatio imaginaria solutio. quod enim ex verborum obligatione Titio debetur, id si velit Titius remittere, poterit sic fieri, ut patiatur haec verba debitorem dicere:fiat, ut Latinis verbis solet