comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt illa uł ꝑtulerunt: Deinde cum ut paulo
ante cõmemoraui. cur uiliano uero xp̃ianitatis in¬
uido supplicastis. cur ab eo basilicas petistis. cur apd
eum solã iusticiã locũ habere dixistis: Si xp̃ianita¬
tis inuidus hȩc audit. quid st̃ a quib hec audit:
At uͦ constantinus nequaꝗͣ xp̃iani nominis inui¬
dus. s plane:.xp̃iano nomine głosus. memor spei ꝗͣ
gerebat in xp̃o. ꝓ eius unitate iustissime iudicans:
acceptari a uobis. nec ad se appellantib meruit Am¬
bo iam.xp̃ianis temporib: s: ñ fuerunt ambo xp̃ia¬
ni.Qd̾ si ambo.xp̃ianitatis inuidi. curad unũ eorũ
sic appellastis. alteri eorum sic supplicastis: Petenti¬
b enim maiorib ur̃is. episcopale iudiciũ dederat
constantinꝰ: et apud romam. & apud arelatũ. Quoꝵ
primum apud eum accusastis: ab altero ad eum
appellastis. Si autem qd̃ uerũ ẽ unus eoꝵ in.xp̃m
crediderat. alt̃ axp̃o apostatauerat. cur xp̃ianis

Expanded text:
runt illa uel pertulerunt? deinde, quem paulo runt illa uel pertulerunt? deinde, quem paulo ante commemoraui, cur Iuliano uero christianitatis inuido supplicastis? cur ab eo basilicas petistis? cur apud eum solam iustitiam locum habere dixistis? si christianitatis inuidus haec audit, quid sunt a quibus haec audit? at uero Constantinus, nequaquam christiani nominis inuidus, sed plane christiano nomine gloriosus, memor spei quam gerebat in Christo, pro eius unitate iustissime iudicans acceptari a uobis nec ad se appellantibus meruit. ambo iam christianis temporibus, sed non fuerunt ambo christiani. quodsi ambo christianitatis inuidi, cur ad unum eorum sic appellastis, alteri eorum sic supplicastis? petentibus enim maioribus uestris episcopale iudicium dederat Constantinus et apud Romam et apud Arelatum, quorum primum apud eum accusastis, ab altero ad eum appellastis. si autem, quod uerum est, unus eorum in Christum crediderat, alter a Christo apostatauerat, cur christianus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceps. ut cum dixisses. quid autem uob est cũ regi¬
b scłi. ñ adiungeres quos sepe. xp̃ianitas inuidoᷤ
sensit: s ñ dubitares dicere quos nunquã xp̃iani¬
tas nisi inuidos sensit: Ita ne uͦ nec ipse cogitasti.
nec eos qui scripta tua legerent cogitaturos putasti.
tot regum exempla tibi reclamantra. nescit quid
loquatur Anquia illi quos cominemoraui ue¬
terũ temporum fuerunt. ideo tibi eos nichil adu̾sa¬
ri arbitraris. quia ñ dixisti qͦs nunquam iusticia
nisi inuidos sensit .s. dixisti. qͦs nunꝗͣ. xp̃ianitas
nisi inuidos sensit. ex illo fortasse tempore uolenseo ᷤᷤ
intelligi iustis inuidere. ex quo. xp̃iani appellari ce¬
ꝑunt: Quid gͦ sibi uolunt exempla ueterũ tempoꝵ.
quib hoc qd̾ imprudent̃ dixisti: imprudentiꝰ doce¬
re uoluisti: Nunqͥd enĩ machabei. uł tres pueri.
uł daniel. ñ anteqũã. xp̃c in t̾ra nasceretur. uł ege¬

Expanded text:
aeceps, ut, cum dixisses: quid autem uobis est cum regiaeceps, ut, cum dixisses: quid autem uobis est cum regibus saeculi, non adiungeres: \'quos saepe christianitas inuidos sensit\', sed non dubitares dicere: quos numquam christia:itas nisi inuidos sensit? itane uero nec ipse cogitasti nec eos qui scripta tua legerent cogitaturos putasti tot regum exempla tibi reclamantia: nescit quid loquatur?\' An, quia illi quos commemoraui ueterum temporum fuerunt, ideo tibi eos nihil aduersari arbitraris, quia non dixisti: <quos numquam iustitia nisi inuidos sensit\', sed dixisti: quos numquam christianitas nisi inuidos sensit, ex illo fortasse tempore uolens eos intellegi iustis inuidere, ex quo christiani appellari coeperunt? quid ergo sibi uolunt exempla ueterum temporum, quibus hoc quod imprudenter dixisti imprudentius docere uoluisti? numquid enim Machabaei uel tres pueri uel Danihel non, antequam Christus in terra nasceretur, uel ege
Abbreviated transcription (Latin):
illesus: sollicita et amica uoce regis ipsius sibi p̃missa.
et ipse cum benedictione de lacu respondit. Rex
in scłm uiue: Cur istas regũ cum scĩs amicitias cũ
sermo tuus ibidem uersaretur. cum istoꝵ famuloꝵ
di in quib hec acta sunt tu ipse cõmemorares exem¬
pla. uł ñ indisti. uł uidere noluisti. uł qd̾ nescio quẽ¬
admodũ excuses. uusa notaq tacuisti: Qd̾ si te sicut
cause pessime defensorem studiũ falsitatis astru¬
ende ñ impediret. & te uolentẽ uł nescientem a lu¬
ce ueritatis au̾teret: ꝓfecto reges quosdã bonos.
quosdã autẽ malos. et alios scoꝵ amicos. aliosimi¬
micos. sine ulla difficultate recoleres. Et miram:
qd̾ se circuncelliones ur̃i sic p̃cipitant. Quis post
te currebat: Obsecro te: quis machariꝰ. quis miles
insequebat᷑ : Nempe in abruptũ falsitatis huius.
nullus nr̃m te impulit. Cur gͦclausis ocłis sicistic es¬

Expanded text:
illaesus, sollicita et amica uoce regis ipsius sibi praemissa illaesus, sollicita et amica uoce regis ipsius sibi praemissa et ipse cum benedictione de lacu respondit: rex, in saeculum uiue. cur istas regum cum sanctis amicitias, cum sermo tuus ibidem uersaretur, cum istorum famulorum dei in quibus haec acta sunt tu ipse commemorares exempla, uel non uidisti uel uidere noluisti uel, quod nescio quemadmodum excuses, uisas notasque tacuisti? quodsi te sicut causae pessimae defensorem studium falsitatis adstruendae non impediret et te nolentem uel nescientem a luce ueritatis auerteret, profecto reges quosdam bonos, quosdam autem malos et alios sanctorum amicos, alios inimicos sine ulla difficultate recoleres. et miramur quod se circumcelliones uestri sic praecipitant? quis post te currebat, obsecro te? quis Macarius, quis miles insequebatur? nempe in abruptum falsitatis huius nullus nostrum te impulit. cur ergo clausis oculis sic isti pr
Abbreviated transcription (Latin):
ra tibi irrepsit obliuio. Nolens enĩ ꝓbare qd̾ reges nũ¬
quã. xp̃ianitas nisi inuidos senserit: cominemora¬
sti tres pueros et damhelem q̃ passi sunt a ꝑsequen¬
tib regib. nec reb ñ uicinis. s plane ipsis. admone¬
ri potuisti. qualis ipse rex post innocentiũ fiãma¬
rũ miracłm. siue in deo laudando atq p̾dicando.
siue in ipsis pueris honorandis extiterit. qualem rex
habuerit danihelẽ: & ñ recusantẽ quib munerib
exornauerit. cum ille. honorem debitũ reddens regie
potestati. qd satis in uerbis eius apparet donũ dĩ quo
p̃ditus erat indicando. interp̃tando eius somnium
ñ subtraxit. Unde cũ ab inuidis sc̃i uiri. sacrilega ue¬
sania calumniantib. inuitus eũ rex in lacũ leonũ
mittere cogeretur: quanquã tristis id fecerit. pre¬
sumpsit eum tam̃ ꝑ auxiliũ dĩ sui saluũ futurum.
ltaq cũ ille refrenata diuinitus leonũ rabie uixisset

Expanded text:
ra tibi inrepsit obliuio. uolens enim probare, quod reges numra tibi inrepsit obliuio. uolens enim probare, quod reges numquam christianitas nisi inuidos senserit, commemorasti tres pueros et Danihelem, quae passi sunt a persequentibus regibus, nec rebus, non uicinis sed plane ipsis, admoneri potuisti, qualis ipse rex post innocentium flammarum miraculum siue in deo laudando atque praedicando siue in ipsis pueris honorandis extiterit, qualem rex habuerit Danihelem et non recusantem quibus muneribus exornauerit, cum ille honorem debitum reddens regiae potestati, quod satis in uerbis eius apparet, donum dei quo praeditus erat indicando interpretando eius somnium non subtraxit. unde cum ab inuidis sancti uiri sacrilega uesania calumniantibus inuitus eum rex in lacum leonum mittere cogeretur, quamquam tristis id fecerit, praesumpsit eum tamen per auxilium domini sui saluum futurum. itaque cum ille refrenata diuinitus leonum rabie uixisset
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ abraham a rege diuinitus admonito. ne atta¬
minaret eius uxorem. et amicissime habitus est:
&. munꝰ accepit. Ysaac filius eiꝰ regem similit̃ amicis¬
simũ exꝑtus ẽ: Lacob in egyptum a rege honorabi¬
lit̃ except᷑: eum etiã benedicit. Quid loquar de fili¬
o eius iosepl: Qui post carceris tribulationẽ. quo¬
uelut igne sicut aurum castitas eiꝰ ꝓbata ẽ. mag¬
nis ab eo sublimatus honorib. urabat etiã ꝑ pha¬
raonis salutem. ñ tanquã typho elatus: s. beniuo¬
lentiȩ ñ ingratꝰ: Regis filia moysen adoptauit.
Dauid: ad alienigenã. regis isrł compulsus iniqui¬
tate confugit. Helyas ante currum pessimi regis.
ñ illius imꝑio. s suocucurrit obsequio. Helyseus.
hospite mulieri siquid sibi forte a rege ꝑ eius int̾ces¬
sionẽ p̃stari uellet: etiam ultro offerendum puta¬
uit. S ad ipsa iam tempora ueniam: quando capti¬
uus d̃i popłs habebatur. ubi ut mitius loquar. mi¬

Expanded text:
pater Abraham a rege diuinitus admonito, ne attapater Abraham a rege diuinitus admonito, ne attaminaret eius uxorem, et amicissime habitus est et munus accepit. Isaac filius eius regem similiter amicissimum expertus est. Iacob in Aegyptum a rege honorabiliter exceptus eum etiam benedicit. quid loquar de filio eius loseph, qui post carceris tribulationem, quouelut igne sicut aurum castitas eius probata est, magnis ab eo sublimatus honoribus iurabat etiam per Pharaonis salutem non tamquam tyfo elatus, sed beniuolentiae non ingratus. regis filia Moysen adoptauit. Dauid ad alienigenam regis Israhel compulsus iniquitate confugit. Helias ante currum pessimi regis non illius imperio, sed suo cucurrit obsequio. Helisaeus hospitae mulieri, si quid sibi forte a rege per eius intercessionem praestari uellet, etiam ultro offerendum putauit. sed ad ipsa iam tempora ueniam, quando captiuus dei populus habebatur, ubi, ut mitius loquar, mi
Abbreviated transcription (Latin):
di dep̃cantes: hoc in eius laude posuistis. quod apud
eum sola iusticia locum haberet. Quibus uerb̾. cre¬
do enim uos latine intelligere.&. idolatria iuliam
& apostasia: iusticia est appellata. Tenetur peticio:
quam ur̃i maiores dederunt. constitutio quã im¬
petrauer̃t. gesta ubi allegauerunt. E uigilate et at¬
tendite: Inimico. xp̃i apostate. aduersario xp̃ianoꝵ.
seruo demonioꝵ. talib u̾bis ille ille ur̃. ille pontiuꝰ
supplicauit. Ite nunc: & nobis dicite: qͥd uobis ẽ cũ
regib scłi. ut surdi surdis popłis legatis. qd̾ cũ ipsis
audire: ñ uultis. Stipulam in oculo fr̃is tui uides.
trabem in oculo tuo ñ uides. Quid inquis uobis est
cum regib scłi. qͦs nunquã xp̃ianitas nisi inuidos
sensit: hoc cum dixisses. enumerare conatus es. qͦs
reges iusti senserint inimicos. nec considerasti qͦd
plures enumerari possint. quos habuerint amicoᷤ.

Expanded text:
di deprecantes hoc in eius laude posuistis, quod apud di deprecantes hoc in eius laude posuistis, quod apud eum sola iustitia locum haberet? quibus uerbis — credo enim uos Latine intellegere — et idololatria Iuliani et apostasia iustitia est appellata. tenetur petitio quam uestri maiores dederunt, constitutio quam impetrauerunt,\' gesta ubi allegauerunt. euigilate et attendite: inimico Christi, apostatae, aduersario chriatianorum, seruo daemoniorum talibus uerbis ille, ille, uester ille Pontius supplicauit. ite nunc et nobis dicite: quid nobis est cum regibus saeculi, ut surdi surdis populis legatis quod cum ipsis audire non uultis: stipulam in oculo fratris tui uides, trabem in oculo tuo non uides. Quid, inquis, uobis est cum regibus saeculi, quos numquam christianitas nisi inuidos sensit? hoc cum dixisses, enumerare conatus es, quos reges iusti senserint inimicos, nec considerasti quod plures enumerari possint quos habuerint amicos.
Abbreviated transcription (Latin):
me talib respondendo. Ac primũ uide quemad-¬
modũ tibi tu ipse aduerseris. Certe istum locum sic
exosus es. Quid aut̃ uobis ẽ cum regib scłi. quos nun¬
quã xp̃ianitas nisi inuidos sensit: His uerbis ꝓhi¬
bes utiq nos ad reges scłi accedere: Et paulo post di¬
cis.Ipsosq idem reges. ne quasi ignari uł nescui ꝑse¬
qui cuꝑent xp̃ianos: his p̃ceptis admonuit ne ꝑi¬
rent. quȩ illos p̃cepta quia nesciunt utinã docere
mꝰ. Aut certe uos illis sine dubio ostenderetis. si uellȩ¬
tis ut uiuerent. Quomͦ gͥ nos regum uis ẽẽ doctores:
Et nr̃i quidem si qua eis amicitia ẽ cum regibus
xp̃ianis: si ea bene utuntur. nichil peccant. Si qͥ uͦ in¬
de extollunt᷑: multo leuius quã uos peccant. Nobis
enim qui sic nos arguitis. quid fuit cumrege paga¬
no.et quod ẽ grauius apostata. &. xp̃iani nominis
hoste iuliano: Aquo uobis basilicas quasi ur̃as red¬

Expanded text:
me talibus respondendo. ac primum uide quemadme talibus respondendo. ac primum uide quemadmodum tibi tu ipse aduerseris. certe istum locum sic exorsus es: quid autem uobis est cum regibus saeculi, quos numquam christianitas nisi inuidos sensit? his uerbis prohibes utique nos ad reges saeculi accedere. et paulo post dicis: ipsosque idem reges, ne quasi ignari uel nescii persequi cuperent christianos, his praeceptis admonuit, ne perirent.mus, aut certe uos illis sine dubio ostcnderetis, si uelletis ut uiuerent! quomodo igitur nos regum uis esse doctores? et nostri quidem, si qua eis amicitia est cum regibus christianis, si ea bene utuntur, nihil peccant; si qui uero inde extolluntur, multo leuius quam uos peccant. uobis enim, qui sic nos arguitis, quid fuit cum rege pagano et quod grauius est apostata et christiani nominis hoste Iuliano, a quo uobis basilicas quasi uestras red
Abbreviated transcription (Latin):
a muliere ꝑsuasum. iustũ pauꝑem occidit. ita nos
quoq iustos & pauꝑes: circa opem dixerim mun¬
danam. nam gr̃a di in nobis ñ est pauꝑ. ñ desinitis
iugulare: Non enim si tamen manu ñ facitis. ñ¬
lingua carnifice hominem iugulatis. Scͥptũ ẽ
enim. Mors et uita: in manib lingue. Om̃s gͦ qui
occisi sunt. tu qui suasor es occidisti. Neq enim ma¬
nꝰ carnificis. nisi lingua tua feruescit. Et ille duruᷤ
pectoris calor. in alienum sanguinem uerbis cuis
accenditur: sanguinẽ iustum. sui uindicem diffu
atq digesto. ubi de regibus scłi aduersus nos inui¬
diose loquimini. si debite digneq respondeam: ue¬
reor ne me quoq crimineris regum iracundiam in
uos concitare uoluisse. quanquã cum more ur̃o un¬
uersalit̃ in om̃s catholicos huiꝰ inuectionis impetu
fereris. nec me utiq pret̾mittis. Curabo tam̃ ostende¬
re si potuero. te hoc potius fecisse talia dicendo. quã

Expanded text:
a muliere percussor, iustum pauperem occidit? ita uos a muliere percussor, iustum pauperem occidit? ita uos quoque iustos et pauperes — circa opem dixerim mundanam; narra gratia dei in nobis non est pauper — non desinitis iugulare. non enim, si tamen manu non facitis, nlingua. carnifice hominem iugulatis. scriptum est enim: mors et uita in manibus linguae. om?ies ergo qui occisi sunt tu qui suasor es occidisti, neque enim manus carnificis nisi lingua tua feruescit et ille durus pectoris calor in alienum sanguinem uerbis tuis accenditur, sanguinem uerbis sui uindicem diffusatque digesto, ubi de regibus saeculi aduersus nos inuidiose loquimini, si debite digneque respondeam, uereor ne me quoque crimineris regum iracundiam in uos concitare uoluisse. quamquam cum more uestro uniuersaliter in omnes catholicos huius inuectionis impetu ferens, nec me utique praetermittis. curabo tamen ostendere, si potuero, te hoc potius fecisse talia dicendo quam
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: S: ut uetera taceam. in ur̃is exemplis adu̾tite:
imꝑatores quã plures ac iudices ur̃os ꝑsequutionẽ
nobis faciendo ꝑisse: ut relinquam neronem qͥ pͥmꝰ
ꝑsequutus ẽ. xp̃ianos. domicianũ similit neronis
maximam partem.traianum.getam. decium. ua¬
lerianum. dioclecianum. ꝑut etiã maximianus. Q
cum thura p̃dicarent. incensis codicib dñicis. pͥmꝰ
marcellinꝰ ep̃c romanoꝵ qui fuit. s & carthaginis
iensurius. et cecilianus: ex ipsis sacrilegis flammis
ut fauillȩ uł cineres remanserunt. Thuris enĩ con¬
scientia om̃s implicuit: qui mensurio consensistis.
Periit macharius. ꝑut ursatius. cunctiq comites
ur̃i: di parit̃ uindicta ꝑierunt. Ursatium nanq bar¬
barica pugna ꝓstratum. seuis unguib alites. canũq
auidi dentes. morsibus discerpserunt. Nonne ide
ur̃o impulsi ꝑcussor ẽ. qui ut rex achab quẽ diximꝰ

Expanded text:
fecit? Sed ut vetera taceam, in vestris exemplis advertite fecit? Sed ut vetera taceam, in vestris exemplis advertite imperatores quam plures ac iudices uestros persecutionem nobis faciendo jerisse. ut relinquam Neronem, qui primus persecutus est christianos, Domitianum similiter Neronis maximam partem, Traianum Getam Decium Ualerianum Diocletianum, perit etiam Maximianus. qui cum tura praedicerent, incensis codicibus dominicis primus Marcellinus, episcopus Romanorum qui fuit, sed et Carthaginis Meusurius et Caecilianus ex ipsis sacrilcgis flammis 111 fauillae uel cineres remanserunt. turis enim conscientia implicuit, qui Mensitrio consensistis. perit Macarius, perit Ursatius cunctique comites uestri dei pariter uindicta perierunt. Ursatium namque barbarica pugna prostratum sacuis unguibus alites canumque alites dente.-; morsibus discerpserunt. nonne idem uestro impulsu percussor est, qui ut rex Achab, quem diximus
Abbreviated transcription (Latin):
nã doceremus. aut certe uos illis sine dubio ostende¬
retis. si uelletis ut uiuerent. uł certe qđ t̾cium ẽ. ipso ᷤᷤ
sibimet legere ur̃a malicia ꝑmisisset. Primꝰ dauitichꝰ
psalmꝰ illis om̃ino suaderet: ut. xp̃iani uiuerent &
regnarent. Quos quidem male decepistis dum uob̾
sese committunt. Nos nanq illis quȩ mala sunt fin¬
gitis: &. quȩ bona sunt occultatis. Hoc tandem legãt
uł serius. quod olim legere debuerunt. Quid enim
dicit: Et nunc reges intelligite: erudimini qui iudi
catis t̃ram. Seruite dño intimore: et exultate ei in tre
more: App̃hendite disciplinam. nequando irascatur
dns: et pereatis de uia iusta. Cum exarserit quam
cito ira ipsius suꝑ uos: beati om̃s qui confidunt in eo.
Imꝑatores inquam suasionib p̃mitis. ut pilatum
quẽ diximus udei p̃sserunt. Licet ipse clamauerit
lauans publice manus. liber sum a sanguine huiꝰ
iusti. tam̃ quomͦ potest a crimine mundus ẽẽ qui

Expanded text:
t certe vos illis sine dubio ostenderetis, si velletis ut viverent; vel certe, quod tertium est, ipsos sibimet legere vestra malitia permisisset: primus Davidicus psalmus illis omnino suaderet, ut christiani viverent et regnarent; quos quidem male decepistis, dum vobis sese committunt. Vos namque illis quae mala sunt fingitis, et quae bona sunt occultatis. Hoc tandem legant vel serius, quod olim legere debuerunt. Quid enim dicicatis terram. Servite Domino in timore, et exsultate ei in tremore; apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Cum exarserit quam cito ira ipsius super vos, beati omnes qui confidunt in eo » . Imperatores, inquam, suasionibus premitis, ut Pilatum, quem, ut diximus, Judaei presserunt, licet ipse clamaverit lavans publice manus, « Liber sum a sanguine hujus justi » : tamen quomodo potest a crimine mundus esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
et plauditis. Hãc sibi inuenit uincibilem causam.
s: iudicib uob̃. nec testem. nec argumentũ requirit.
cui hoc solũ ẽ ꝓbare qđ dicit: quia ei quẽ maxime
odistis. copiosissime maledicit. Nã qm̃ diuine scrip¬
ture testimonia. cũ ꝓeccłia catholica tam densa. et
tam clara recitantur uob dolentib remanet mutꝰ.
elegit materiã ubi uobis fauentib loquatur. et uictꝰ
uerũ similans. statim talia ułctiã sceleratiora dicat
in me: Michi sat ẽ. ad rem quã nunc ago: qd̃ qualis¬
cunq in ea sim. tam̃ eccłia ꝓqua loquor inuicta ẽ:
Homo sum enĩ de area. xp̃i. Palea si malus: granũ si
bonus. Non ẽ huius aree uentilabrum: lingua
petiliani. Ac ꝑ hoc quicquid in eiꝰ paleam malie¬
tiã uere dixerit: nullomͦ frumentis p̃udicat. Qc¬

Expanded text:
et plauditis. hanc sibi inuenit uincibilem causam, et plauditis. hanc sibi inuenit uincibilem causam, sed iudicibus uobis; nec testem nec argumentum requirit, cui hoc solum est probare quod dicit, quia ei quem maxime odistis copiosissime maledicit. nam quoniam diuinae scripturae testimonia cum pro ecclesia catholica tam densa et tam clara recitantur, uobis dolentibus remanet mutus, elegit materiam ubi uobis fauentibus loquatur et uictus. uerum si miliens tantum talia uel etiam sceleratiora dicat in me, mihi sat est ad rem quam nunc ago, quod, qualiscumque in ea sim, tamen ecclesia pro qua loquor inuicta est. Homo sum enim de area Christi, palea si malus, granum si bonus. non est huius areae uentilabrum lingua Petiliani, ac per hoc, quidquid in eius paleam mali etiam uere dixerit, nullo modo frumentis eius
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si cum grana de area dnica excussa simul cũ t̾ra
& palea introrsũ traho. iniuriam resilientis pulueris
suffero. uł cũ dñi mei oues ꝑditas diligent̃ inquiro.
spinosarũ linguarũ ueprib laceror: Obsecro uos de¬
ponite paululũ studia partium. atq int̃ me et peti¬
uanũ cũ aliqua equitate iudicate. Ego eccłiȩ causã
uolo ut noueritis: ille ut incã. Ad quid aliud.nͥ qͥa
testib meis qͦs in causa eccłie constant̃ adhibeo. ñ au¬
det dicere ne credatis. ꝓpħȩ enim sunt et apłi. et ipse
alienum. facile creditis: Et siquos uite mee testes ad¬
hibuero. qͥd magnũ ẽ ut dicat ñeis eẽ credendũ. et
hoc uob̃ cito ꝑsuadeat. p̃sertim q̃m quisqͥs ꝓ me ullũ
u̾bũ fecerit. inunicus partidonati. ac ꝑ hoc ur conti¬
nuo deputabitur: Regnat itaq petiliauꝰ. quando
inme quelibet conuitia iaculatur: ei om̃s acclamatiᷤ

Expanded text:
mirum si. cum grana de area dominica excussa simul cum terra mirum si. cum grana de area dominica excussa simul cum terra et palea introrsum traho, iniuriam resilientis pulueris suffero uel, cum domini mei oues perditas diligenter inquiro, spinosarum linguarum uepribus laceror? obsecro uos, deponite paululum studia partium atque inter me et Petilianum cum aliqua aequitate iudicate. ego ecclesiae causam uolo ut noueritis, ille ut meam. ad quid aliud, nisi quia testibus mei?, quos in causa ecclesiae constanter adhibeo, non audet alienum, facile creditis? Et si quos vitae meae testes adhibuero, quid magnum est ut dicat, non eis esse credendum, et hoc uobis cito persuadeat, praesertim quoniam quisquis pro me ullum uerbum fecerit inimicus parti Donati ac per hoc uester continuo deputabitur? regnat itaque Petilianus; quando in me quaelibet conuicia iaculatur, ei omnes acclamatis
Abbreviated transcription (Latin):
uob quicunq me nostis suꝑfluo loquor ex his quę
nota ẽẽ hominib possunt. hiuͦ qui me ñ nouerunt:
ñ ita iniqui ẽẽ debent in me. ut magis de me credãt
petiliano quã uobis. Nam si laudanti amico creden¬
dum ñ ẽ: nec inunico detrahenti. Restant ea quȩ oc¬
culta sũt hominis. ubi sola conscientia testis ẽ: quę
testis ẽẽ apud homines ñ potest. In his me petilianꝰ
manicheũ ẽẽ dicit: loquens de aliena conscientia.
hoc ego me ẽẽ. ñ dico: loquens de mea conscientia. Eli¬
gite cui credatis. Ueruntam̃ qm̃ nec ista breui ac faci¬
li mea defensione opusẽ: ubi questio ñ de qualicũq
unius hominis merito.s de sc̃e eccłie ueritate u̾satur.
ad uos etiam michi plura dicenda sunt. quicunq in
parte donati. petiliani que in me scͥpsit maledicta le¬
gistis. Que ab illo ñ audirem. si ur̃am ꝑditionem contẽ¬
nerem: si caritatis. xp̃iane uiscera ñ haberem. Quidgͦ

Expanded text:
uobis quicumque me nostis superfluo loquor ex his, quae uobis quicumque me nostis superfluo loquor ex his, quae nota esse hominibus possunt; hi uero, qui me non nouerunt, non ita iniqui esse debent in me, ut magis de me credant Petiliano quam uobis. nam si laudanti amico credendum non est, nec inimico detrahenti. restant ea quae occulta sunt hominis, ubi sola conscientia testis est, quae testis esse apud homines non potest. in his me Petilianus Manicheum esse dicit, loquens de aliena conscientia; hoc ego me non esse dico, loquens de mea conscientia. eligite cui credatis. uerumtamen quoniam nec ista breui ac facili mea defensione opus est, ubi quaestio non de qualiscumque unius hominis merito, sed de sanctae ecclesiae ueritate uersatur, ad uos etiam mihi plura dicenda sunt, quicumque in parte Donati Petiliani quae in me scripsit maledicta legistis, quae ab illo non audirem, si uestram perditionem contemnerem, si caritatis Christianae uiscera non haberem. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cani ur̃o conuiciat᷑ quilibet inimicus. diumn mͦ me
magis ꝓ ur̃a quã ꝓ mea defensione latrare compel¬
lat. Qua tam̃ si opus eẽt ad causam. breuissima fa¬
cillimaq uterer: totũ scilicet uitȩ mec tempꝰ ante¬
quã ꝑciꝑem bapti̾num xp̃i. quantũ ad meas cu¬
piditates erroresq attinet. cum om̃ib imꝑbans
et detestans. ne in eius temporis defensione meã
głam querere uiderer: ñ illius qui me ꝑgr̃am suã
&. a me iꝑso liberauit. Unde. illam uitã meam cũ
uituꝑari audio. quolibet animo id faciat. qui hoc
facit. ñ usq adeo sum ingratus ut doleam. Quantũ
quippe ille accusat uicium meũ: tantũ ego laudo
medicum meum. Quid gͦ iam de illis p̃teritis. atq
abolitis malis meis defendendis laborem. de quib
petilianꝰ multa quidem falsa dix̃.s. plura uera non
dix̃: De tempore autẽ uite meȩ: qd ẽ. post baptismũ.

Expanded text:
cani uestro conuiciatur quilibet inimicus, dummodo me cani uestro conuiciatur quilibet inimicus, dummodo me magis pro uestra quam pro mea defensione latrare compellat. qua tamen si opus esset ad causam, breuissima facillimaque uterer, totum scilicet uitae meae tempus, antequam perciperem baptismum Christi, quantum ad meas cupiditates erroresque attinet, cum omnibus improbans et detestans, ne in eius temporis defensione meam gloriam quaerere uiderer, non illius qui me per gratiam suam et a me ipso liberauit. unde illam uitam meam cum uituperari audio, quolibet animo id faciat qui hoc facit, non usque adeo sum ingratus ut doleam; quantum quippe ille accusat uitium meum, tantum ego laudo medicum meum. quid ergo iam de illis praeteritis atque abolitis malis meis defendendis laborem, de quibus Petilianus multa quidem falsa dixit, sed plura uera non dixit? de tempore autem uitae meae, quod est post baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
uera sc̃a dabant scĩ eẽnt ñ diceret quȩ faciunt facere
nolite: dicunt enim et ñ faciunt. Nullo quippe modo
legitur uua de spinis: quia nunquã de spinarum
radicib oritur. S. cum se spinosis sepibus palmes
uitis implicuit: ñ ideo fructus qui illic pendet hor¬
retur. s: spina cauetur. uua decerpitur. Itaq ut sepe
dixi et uehem̃ter inculco. qualescunq nos simus.
securi estisqui đm patrem et eius eccłiam matrem
habetis. Quanuis enĩ simul hedi cum ouib pascan¬
tur: ñ stabunt ad dexteram. Quanuis simul palca
cũ tritico trituretur: ñ intrabit in horreũ. Quan¬
uis simul pisces mali cum bonis intra retia dñica
natent: ñ mittentur in uascula. Nemo głẽtur. nec
in homine bono. nemo bona dĩ fugiat: nec in homi¬
gocio p̃senti suffecerint. Que si catholica dilectione
retinetis. cum sitis unꝰ grex. de uno pastore securus.
ñ mimis curo. qͦd michi uł congregali ur̃o. ułcerte

Expanded text:
uerba sancta dabant sancti essent, non diceret: quae faciunt facere uerba sancta dabant sancti essent, non diceret: quae faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. nullo quippe modo legitur uua de spinis, quia numquam de spinarum radicibus oritur; sed cum se spinosis saepibus palmes uitis implicuit, non ideo fructus qui illic pendet horretur, sed spina cauetur, uua decerpitur. Itaque, ut saepe dixi et uehementer inculco, qualescumque nos simus, securi estis qui deum patrem et eius ecclesiam matrem habetis. quamuis enim simul haedi cum ouibus pascantur, non stabunt ad dexteram; quamuis simul palea cum tritico trituretur, non intrabit in horreum; quamuis simul pisces mali cum bonis intra retia dominica natent, non mittentur in uascula. nemo glorietur nec in homine bono, nemo bona dei fugiat nec in homii, pro negotio praesenti suffecerint. quae si catholica dilectione retinetis, cum sitis unus grex de uno pastore securus, non nimis curo, quod mihi uel congregali uestro uel certe
Abbreviated transcription (Latin):
bis ex illius suꝑ uos miscdia p̃dicamꝰ. uerum etiam
quicunq nr̃a dispensatione etiam sacram̃tũ sc̃i bap¬
tisim ꝑccpistis. eadem securitate gaudete: qm̃ ñ in
indiustis. nec uos int̾rogaui utrum ad me conuer¬
teremini. s addm uiuum. nec utrum in me crede¬
retis. s. in patrem et filium et sp̃m sc̃m. Qđ si ueraci
animo respondistis. saluos uosfecit. ñ carnis deposi¬
tio sordium.s. conscientie bonȩ int̾rogatio. ñ conser
lianus inconsiderate dixit. conscientia dantis. uel
quod addidit. conscientia sc̃a dantis attenditur: q̃
abluat accipientis. Cum enim hoc datur qd dĩ est:
ue ñ sc̃a: ab accipiente inspici ñ potest. S. plane il¬
lud qd̃ datur potest. qd cognitum ei qui semꝑẽ sc̃s.
ꝑ qualemlibet ministrũ accipiatur. securissime ac¬
cipitur. Nisi enim sc̃a u̾ba eẽnt ex cathedra moysi:
ñ diceret ueritas. Que dicunt facite: Si autem ip̃si qͥ

Expanded text:
bis ex illius super uos misericordia praedicamus: uerum etiam bis ex illius super uos misericordia praedicamus: uerum etiam quicumque nostra dispensatione etiam sacramentum sancti baptismi percepistis, eadem securitate gaudete, quoniam noinduistis, nec uos interrogaui utrum ad me conuerteremini, sed ad deum uiuum, nec utrum in me crederetis, sed in patrem et filium et spiritum sanctum. quodsi ueraci animo respondistis, saluos uos fecit non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, non conserulianus inconsiderate dixit, conscientia dantis uel quod addidit: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis. cum enim hoc datur quod dei estue non sancta, ab accipiente inspici non potest; sed plane illud quod datur potest, quod cognitum ei qui semper est sanctus, per qualemlibet ministrum accipiatur, securissime accipitur. nisi enim sancta uerba essent ex cathedra Moysi, non diceret ueritas: quae dicunt facite. si autem ipsi qui
Abbreviated transcription (Latin):
nat laudantis p̃conium. nec bonã uulnerat conui¬
tiantis opꝓbriũ. Nec sic tam̃ decipitur spes nr̃a que
in d̾no ẽ: etiã si forte in occulto tales s imꝰ. quales nos
putari cupit inimicꝰ. qͥa ñ eã posuistis in nob̾. nec
unquã hoc audistis a nobis. Securi gͦ estis qualescũ¬
q nos simꝰ. qui dicere didicistis: in dño sꝑans ñ infir¬
mabor. Et in dno sꝑabo. ñ timebo quid faciat michi
homo. Et eis qui uos adhominũ suꝑboꝵ t̾renas al¬
titudines seducere moliunt᷑: respondere nostis.
In dño confido. Quomͦ dicitis animȩ: meȩ transini¬
gra in montẽ sicut passer: Nec tantum uos quibꝰ
in nobis ipsa xp̃i ueritas placet: quantũcunq ꝑ
nos et ubicunq p̃dicatur. et quia eam quantulo¬
cunq nr̃e lingue ministerio libent̃ auditis. etiã
de nob̾ bene benigneq sentitis. securi estis quales¬
cunq nossimus. quia in illo spes ur̃a est. quem uo¬

Expanded text:
nat laudantis praeconium nec bonam uulnerat conuinat laudantis praeconium nec bonam uulnerat conuiciantis opprobrium. nec sic tamen decipitur spes uestra quae in domino est, etiamsi forte in occulto tales sumus, quales nos putari cupit inimicus, quia non eam posuistis in nobis nec umquam hoc audistis a nobis. securi ergo estis, qualescumque nos simus, qui dicere didicistis: in domino sperans non mouebor et: in deo sperabo, non timebo quid faciat mihi homo et eis, qui uos ad hominum superborum terrenas altitudines seducere moliuntur, respondere nostis: in domino confido. quomodo dicitis animae meae: transmigra in montem sicut passer? Nec tantum uos, quibus in nobis ipsa Christi ueritas placet, quantumcumque per nos et ubicumque praedicatur, et quia eam quantulocumque nostrae linguae ministerio libenter auditis, etiam de nobis bene benigneque sentitis, securi estis, qualescumque nos simus, quia in illo spes uestra est quem uo
Abbreviated transcription (Latin):
multa ẽ. in cęlis. si qđ dictum ẽ: ꝓpt̃ iusticiã & ꝓpt̃ me:
in bona conscientia teneo. quisquis uolens detrahit
famȩ meȩ: nolens addit mercedi meȩ. Neq enim me
ille suo uerbo tantumm edocuit: et ñ etiã suo firma¬
uit exemplo. Sequere sc̃arũ scripturarũ fidem: in¬
uenies. xp̃m resurrexisse a mortiis. ascendisse in cȩ¬
lũ. sedere ad dexteram patͥs. Sequere criminationes
inimicorũ: iam putabis eũ de sepulchro furatum
ẽẽ a discipłis. Quid gͦ nos quantũ ipse donat de¬
fendentes domũ eius ab inunicis eiꝰ. aliud sꝑare
debemꝰ: Si patreinfamilias beelzebub uocauerunt
quantomagis domesticos eius: Sigͦ toleramꝰ. et con¬
regnabimꝰ. Si autem ñ aur̃ẽ solam ꝑcutit iracundia
criminantis. uerũ etiam conscientiã mordet ueritas
criminis. quid michi ꝑdest. si me continuis laudibꝰ
totus mundus attollat: Ita nec malã conscientiã sa¬

Expanded text:
multa est in caelis, si, quod dictum est propter iustitiam et propter me multa est in caelis, si, quod dictum est propter iustitiam et propter me in bona conscientia teneo, quisquis uolens detrahit famae meae, nolens addit mercedi meae. neque enim me ille suo uerbo tantummodo edocuit et non etiam suo firmauit exemplo. sequere sanctarum scripturarum fidem: inuenieslum, sedere ad dexteram Patris. Sequere criminationes inimicorum, jam putabis eum de sepulcro furatum esse a discipulis. Quid ergo nos, quantum ipse donat, defendentes domum ejus, ab inimicis ejus aliud sperare debemus? si patrem familias Beelzebub uocauerunt, quanto magis domesticos eius! si ergo toleramus, et conregnabimus; si autem non aurem solam percutit iracundia criminantis, uerum etiam conscientiam mordet ueritas criminis, quid mihi prodest, si me continuis laudibus totus mundus attollat? ita nec malam conscientiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sic detrahunt. quoꝵ parti contentioniq inimi¬
cum ẽ: qd̾ de illius ad celos ascensione: & de nomi¬
nis eius tanquam unguenti effusione tanto ante
p̃dictum ẽ: exaltare suꝑ celos ds̃. et suꝑ omẽm t̾ram
gła tua: Hec et talia diuina testimonia. nos adu̾sꝰ
humana uaniloquia ꝓferentes: ab inimicis głe
xp̃i acerba oꝑꝓbria sustinemꝰ. Dicant quod uolũt
dum ille nos exhortetur dicens. Beati qui ꝑsequuti¬
onem patiuntur ꝓpt̃ iusticiam: quia ipsoꝵ ẽ. regnũ
celoꝵ. Beati eritis cum uos ꝑsequuti fuerint &e male¬
dixerint uob̾. et dixerint om̃e malũ aduersũ uos m̃¬
tientes ꝓpt̃ me. Quod ait suꝑius ꝓpt̃ iusticiã. hoc re¬
petiuit quod ait postea ꝓpt̃ me: quia factus ẽ. nob̾
sapientia &. iusticia. et sc̃ificatio. et redemptio. ut
quemadmodũ scriptum ẽ. qui głatur. in dnogłetur.¬
Qui cũ dicat gaudete et exultate: merces enim ur̃a

Expanded text:
Christi sic detrahunt, quorum parti contentionique inimiChristi sic detrahunt, quorum parti contentionique inimicum est quod de illius ad caelos ascensione et de nominis eius tamquam unguenti effusione tanto ante praedictum est: exaltare super caelos, deus, et super omnem terram gloria tua? Haec et talia diuina testimonia nos aduersus humana uaniloquia proferentes ab inimicis gloriae Christi acerba obprobria sustinemus: dicant quod uolunt, dum ille nos exhortetur dicens: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quia ipsorum est regnum caelorum. beati eritis, cum uos persecuti fuerint et maledixerint nobis et dixerint omne malum aduersum uos mentientes propter me. quod ait superius propter iustitiam, hoc repetiuit quod ait postea propter me, quia factus est nobis sapientia et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmoduqui cum dicat: gaudete et exultate, merces enim uestra
Abbreviated transcription (Latin):
quid loquantur. aut nos mandauerimus tanto an
ponerent. quibus pars donati eccłia xp̃i ẽẽ doceat᷑.
Et nos quidem kim̃i cum falsa crimina audimus.
ab eis quos offendimus p̃dicando eloquia ueritatis.
& erroris uaniloquia conuincendo. habemꝰ sicut
nostis abundantissimã consolationem. Nam su n
eis quib me criminantur testimoniũ conscientiȩ
mee. ñ stat contra me: in conspectudi. quo nullus
oculus mortalis intendit᷑. ñ solũ contristariñ debeo¬
uerum etiam debeo gaudere: et exultare: quia
merces mea multa ẽ in cęlis. Neq enim intuendũ
ẽ: quã sit amarũ.s. quam falsum qc audio. & qͣm
uerax ꝓcuiꝰ nomine audio. hoc. et cui dicit᷑. unguen¬
tũ effusum ẽ nom̃ tuũ. Et merito fraglat in om̃ib
gentib. Cuiꝰ odorem. isti qui nobis maledicunt: in
una affricȩ particula conantur includere: Cur
itaq feramus indigne qd nos infamant. qui głe

Expanded text:
quid loquantur, aut nos mandauerimus tanto antquid loquantur, aut nos mandauerimus tanto antponerent, quibus pars Donati ecclesia Christi esse doceatur. et nos quidem, carissimi, cum falsa crimina audimus ab eis, quos offendimus praedicando eloquia ueritatis et erroris uaniloquia conuincendo, habemus, sicut nostis, abundantissimam consolationem. nam si in eis quibus me criminantur testimonium conscientiae meae non stat contra me in conspectu dei, quo nullus oculus mortalis intenditur, non solum contristari nouerum etiam debeo gaudere et exultare, quia merces mea multa est in caelis. neque enim intuendum est quam sit amarum, sed quam falsum quod audio et quam uerax pro cuius nomine hoc audio et cui dicitur: unguentum effusum est nomen tuum. et merito fragrat in omnibus gentibus, cuius odorem isti qui nobis maledicunt in una Africae particula conantur includere. cur itaque feramus indigne quod nos infamant, qui gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione: satis agentes seruare unitatem sp̃s in um¬
culo pacis. Extra quã quisquis colligit: ñ cũ xp̃o col¬
ligit. Quisquis autẽ ñ cum xp̃o colligit: spargit. ẜm¬
de siue de xp̃o. siue de eiꝰ ȩccłia. siue de quacinq alia
re que ꝑtinet ad fidem uitamq ur̃am. ñ dicam nos
nequaquã comparandi ei qui dixit. licet si nos. s om¬
nino qd̃ sequutus adiecit. si angłs de celo uobannũ¬
ciauerit pret̃ quã qđ in scripturis legalib & euangłi¬
cis accepistis: anathema sit. Hec uobiscum & cũ om̃ibꝰ
quos. xp̃o luchrari cupimꝰ actitantes. atq int̃ cȩt̾a scãm
eccłiam quã ind̾i litteris ꝓmissam legimꝰ. &. sicut pro¬
missa ẽ in om̃ib gentib reddi cernimꝰ p̃dicantes: ab
his quos ad eius pacificum gremiũ attrahi cupimus.
ꝓ actione gr̃arũ flaminas meruimꝰ odiorum. quasi
nos eos in ea parte ligauerimꝰ. ꝓqua ñ inueniunt

Expanded text:
dilectione, satis agentes seruare unitatem spiritus in uidilectione, satis agentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, extra quam quisquis colligit non cum Christo colligit, quisquis autem non cum Christo colligit spargit. Proinde siue de Christo siue de eius ecclesia siue de quacumque alia re, quae pertinet ad fidem uitamque nequaquam comparandi ei, qui dixit: ‘Licet si nos’, sed omnino quod sequutus adiecit: ‘Si angelus de caelo vobis annunciaverit praeterquam, quod in Scripturis legalibus et euangelicis accepistis, anathema sit. haec uobiscum et cum omnibus quos Christo lucrari cupimus actitantes atque inter cetera sanctam ecclesiam, quam in dei litteris promissam legimus et sicut promissa est in omnibus gentibus reddi cernimus, praedicantes ab his, quos ad eius pacificum gremium attrahi cupimus, pro actione gratiarum flammas meruimus odiorum, quasi nos eos in ea parte ligauerimus, pro qua non inueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
bioꝵ sc̃a scriptura describit. p̃ciosior ẽ: lapidib p̃cio¬
sis. Nemo dicat illum sequar qm̃ ipse me: xp̃ianum
fecit: aut illũ sequar. qm̃ ipse me baptirauit. Neq qͥ
plantat ẽ aliquid. neq qui rigat: s. qui increm̃tum
dat d̾s. Et ds caritas ẽ. et qui manet incaritate in do
manet.&. đs in illo manet. Nullus etiam p̾dicans
nom̃ xp̃i. & gestans ac ministrans sacramentum. xp̃i.
sequendus ẽ contra unitatem. xp̃i. Opussuũ ꝓbet unꝰ¬
quisq : et tunc in semetipso tantũ glam habebit. et
ñ in altero. Unusquisq enim ꝓpriũ onus portabit.
Onus indelicet reddende rationis: quia unusquisq
nr̃m ꝓ se rationem redaet. Non itaq amplius inui¬
cem iudicemꝰ. Nam quantũ attinet ad onera mutuȩ
caritatis. inuicem onera ur̃a portate: et sic adimple¬
bitis legem.xp̃i. Qui enim putat se eẽ aliquid cum
nichil sit: seipsum seducit. Sufferamꝰ gͦ inuicem in

Expanded text:
rbiorum scriptura sancta describit, pretiosior est lapidibus pretiorbiorum scriptura sancta describit, pretiosior est lapidibus pretiosis. nemo dicat: \'illum sequar, quoniam ipse me christianum fecit\' aut: ilium sequar, quoniam ipse me baptizauit\'. neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus; et deus caritas est, etmanet, et Deus in illo manet . Nullus etiam praedicans nomen Christi, et gestans ac ministrans Sacramentum Christi, sequendus est contra unitatem Christi. Opus suum probet unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit, onus uidelicet reddendae rationis, quia unusquisque nostrum pro se rationem reddet. non itaque amplius inuicem iudicemus. nam quantum attinet ad onera mutuae caritatis, inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliquid cum nihil sit, se ipsum seducit. sufferamus ergo inuicem in
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem eccłiȩ toto orbe diffuse: ꝑ alienis peccatis
nullomͦ ẽẽ deserandam. traxerunt in eandem ꝑni¬
ciem. ut etiam si ipsi scirent uera crimina quibusdã
se obicere: eo modo ꝑiret infirmꝰ in eorum scientia.
nis. interimebat in se bonum pacis. quod habebat
cum fr̃ib bonis. Qui partim talia ñ audierant. par¬
tim ñ discussa et ñ ꝓbata temere credere formidaue¬
rant. partim iudicib eccłiasticis ad quos transina¬
re tota causa ꝑducta ẽ. qualiacunq illa eẽnt pacifi¬
ca humilitate reliquerant. Nos gͦ sc̃a germina uni¬
ce matris catholice: huiusmodi sceleris et erroris exẽ¬
plum. subditi dño quanta potestis uigilantia p̃caue¬
te: Quantalibet doctrinȩ ac famȩ luce p̃fulgeat. la¬
pidemq se ẽẽ iactet p̃ciosum. quisquis uos trahere uo¬
luerit post se ipsum: mementote qđ illa mulier for¬
tiset una uniamabilis uirosuo. quã in ultimo ꝓu̾¬

Expanded text:
unitatem ecclesiae toto orbe diffusae pro alienis peccatis unitatem ecclesiae toto orbe diffusae pro alienis peccatis nullo modo esse deserendam, traxerunt in eandem perniciem, ut, etiamsi ipsi scirent uera crimina quibusdam se obicere, eo modo periret infirmus in eorum scientia, nis interimebat in se bonum pacis quod habebat cum fratribus bonis, qui partim talia non audierant, partim non discussa et non probata temere credere formidauerant, partim iudicibus ecclesiasticis, ad quos trans mare tota causa perducta est,. qualiacumque illa essent, pacifica humilitate reliquerant. Uos ergo, sancta germina unicae matris catholicae, huiusmodi sceleris et erroris exemplum subditi domino quanta potestis uigilantia praecauete. quantalibet doctrinae ac famae luce praefulgeat lapidemque se esse iactet pretiosum, quisquis uos trahere uoluerit post se ipsum, mementote quod illa mulier fortis et una uni amabilis uiro suo, quam in ultimo Proue
Abbreviated transcription (Latin):
cantis. fiunt ista in eccłia: et ille sp̃s interioris lenita¬
tis ardet zelo dĩ. ne uirgo casta un uiro desponsata
xp̃o. in aliquibussuis membris. sicut eua seducta est
serpentis astucia corrumpatur a castitate quȩ ẽ. in
xp̃o. Neruntam̃ absit a seruis patriffamilias ut in¬
memores sint p̃cepti d̾ni sui. et sic adu̾sus ziraniorũ
inultitudinẽ flagrantia sc̃ȩ indignationis ignescant.
ut cũ ea uolunt ante: tempus colligere: simul eradice¬
tur et triticum. Cuiꝰ peccati isti rei tenerentur. etiam si
uera crimina traditorib quos insimulabant se ob¬
iecisse inonstrarent. qm̃simul ñ solum ab iniquis. qͦ¬
rum societatem uelut euitabant. s. etiam a bonis fide¬
lib in om̃ib gentib constitutis: quib ea que se nosse
dicebant ꝓbare ñ poterant. impia p̃sumptione se¬
parati sunt. secumq multos apud quos aliqua aue¬
coritate p̃ualebant. et qui minus intelligere poterãt

Expanded text:
cantis. fiunt ista in ecclesia et ille spiritus interioris lenitacantis. fiunt ista in ecclesia et ille spiritus interioris lenitatis ardet zelo dei, ne uirgo casta uni uiro desponsata Christo in aliquibus suis membris, sicut Eua seducta est serpentis astutia, corrumpatur a castitate quae est in Christo. uerumtamen absit a seruis patris familias, ut immemores sint praecepti domini sui et sic aduersus zizaniorum multitudinem flagrantia sanctae indignationis ignescant, ut, cum ea uolunt ante tempus colligere, simul eradicetur et triticum. cuius peccati isti rei tenerentur, etiamsi uera crimina traditoribus quos insimulabant se obiecisse monstrarent, quoniam simul non solum ab iniquis, quorum societatem uelut euitabant, sed etiam a bonis fidelibus in omnibus gentibus constitutis, quibus ea quae se nosse dicebant probare non poterant, impia praesumptione separati sunt secumque multos, apud quos aliqua auctoritate praeualebant et qui minus intellegere poterant
Abbreviated transcription (Latin):
de tradicione i actarunt: tam̃ consortiũ xp̃ianorũ
quosusq ad extrema t̃rȩ diuina scͥptura cõmendat
ꝓpt̃ hoc qd̾ ipsi scierunt. illi autẽ nescierunt. relin¬
quere nullomͦ debuerunt. Neq hoc ideo dixerim.
ut negligatur eccłiastica disciplina. ut ꝑmittatur
quisq facere quod uelit sine ulla correptione. et qua¬
dam medicinali uindicta. et t̾ribili lenitate. et carita¬
tis seueritate. Nam ubi erit illud apłi. corripite inqͥe¬
tos. consolamini pusillanimes. suscipite infirmos.
pacientes estote ad om̃s. indete: ne quis malũ ꝓ malo
anicui reddat: sum hoc utiq subiecit uidete neqͥs ma¬
ium ꝓmalo alicui reddat. satis ostendit ñ ẽẽ malam
ꝑ malo redditionem corripere inquietos. quanuis
ꝓculꝑa inquietudinis reddatur pena correptionis.
Nongͣ malũ ẽ. correptionis pena. cum sit malũ culpa.
Neq enim ferrũ ẽ inimici uulnerantis: s medici se¬

Expanded text:
de traditione iactarunt, tamen consortium chriatianorum, de traditione iactarunt, tamen consortium chriatianorum, quos usque ad extrema terrae diuina scriptura commendat, propter hoc quod ipsi scierunt, illi autem nescierunt, relinquere nullo modo debuerunt. Neque hoc ideo dixerim, ut neglegatur ecclesiastica disciplina, ut permittatur quisque facere quod uelit sine ulla correptione et quadam medicinali uindicta et terribili lenitate et caritatis seueritate. nam ubi erit illud apostoli: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete ne quis malum pro malo alicui reddat? cum hoc utique subiecit: uidete ne quis malum pro malo alicui reddat, satis ostendit non esse mali pro malo redditionem corripere inquietos, quamuis pro culpa inquietudinis reddatur poena correptionis. non ergo malum est correptionis poena, cum sit malum culpa; neque enim ferrum est inimici uulnerantis, sed medici se
Abbreviated transcription (Latin):
seducit. et sufficere uult ad popłorum xp̃ianorum
separationem. suũ ułeorum iudiciũ. qui malos
quosdam cominunione sacram̃torũ. rp̃ianȩ reli¬
gionis indignos se aꝑtissime nosse dicunt. De quibꝰ
tam̃ quicquid nosse dicunt. uniu̾se eccłie que ꝑ om̃s
gentes sicut ẽ p̃dicta diffundit᷑. ꝑsuadere ñ possunt.
Et cum istorũ quasi quos nouerunt refugiunt com¬
munionẽ. illius deserunt unitatẽ. Cum potius de¬
berent si ẽet in eis caritas om̃ia sufferens. ne se a bo¬
nis diuiderent. quos in om̃ib gentib aliena mala
docere ñ poterant. ipsi in unagente tolerare qd̃ no¬
uerant. Unde etiam ñ disciissa causa in qua docum̃¬
tis grauissimis conuineunt᷑ calumniati innocentibs.
ꝓbabilius creditur. traditionis erimina falsa finxis¬
se: qui ñ dubitauerũt longe sceleratiꝰ crim̃ nefariȩ
diuisionis adinitere: Quia et si uerũ eẽt quicquid

Expanded text:
seducit et sufficere uult ad populorum christianorum seducit et sufficere uult ad populorum christianorum separationem suum uel suorum iudicium, qui malos quosdam communione sacramentorum christianae religionis indignos se apertissime nosse dicunt, de quibus tamen quidquid nosse se dicunt uniuersae ecclesiae, quae per omnes gentes sicut est praedicta diffunditur, persuadere non possunt. et cum istorum quasi quos nouerunt refugiunt communionem, illius deserunt unitatem, cum potius deberent, si esset in eis caritas omnia sufferens, ne se a bonis diuiderent, quos in omnibus gentibus aliena mala docere non poterant, ipsi in una gente tolerare quod nouerant. unde etiam non discussa causa, in qua documentis grauissimis conuincuntur calumniati innocentibus, probabilius creditur traditionis crimina falsa finxisse, qui non dubitauerunt longe sceleratius crimen nefariae diuisionis admittere, quia, etsi uerum esset quidquid