comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ possinti tñ uͤitant pp̃ turbulentas occupati¬
ones et in doctͥne ociũ toto pestore tancͣ specio¬
se rachel ferũtur amplexũ. Sed qr bonu ẽ ut
etam hec uta lacius ĩotestens ppłarẽ głam
mereatur intustũ est aũ ut eam ꝯsequatur sia¬
matorem suñ am̃istrandis ecc̾asticis curis act¬
Parum est tibi quod iurũ meũ accepisti. in
cuper et mandragoras faii mei uñ accipere
ꝑ unũ inrũ significans eos om̃s qui cum sint
agendi uirtute abiles et digni quib regimẽ
otc̃e comitaturad dispensandũ illi fidei sacta¬
m̃tũ accensi studio doct̾ue atq indagande
et ꝯtẽplande sapĩe se ab om̃ib actionũ mo¬
lestis remouere ati ĩ ociodistendi ac docẽ¬
di cond̾e uolũt. Ita ergo dcm̃ est. parũ est tͥ¬

Expanded text:
esse possint, tamen evitant propter turbulentas occupatiesse possint, tamen evitant propter turbulentas occupationes, et in doctrinae otium toto pectore, tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexus. Et quia bonum est ut ta paulo latius innotescens, popularem gloriam mereatur: injustum est autem, ut illam consequatur, si amatorem administrandis ecclesiasticis curis aptri suae dicit: Parum est tibi, quod virum meum accepisti, insuper et mandragoras filii mei vis accipere? Per unum virum significans eos omnes qagendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docendi condere uolunt. ita ergo dictum est: parum est t
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝑiculis es labore usantur. ppd̃a lỹe filius ma¬
nero slla capĩe q̃ a nulgi strepiti remotissima
in ꝯtẽplatione i̾tats dulci delestatione defi¬
gitur hant popularẽ głam qnͣtulũ cũq ño
auequereturnsi ꝑ eos qui in mediis turbis a¬
gendo ac suadendo populis psit nõ ut p̾sinte
ted ut p̾sint Quia dum isti actuosi es negocio¬
osi homines ꝑ quos multitud̾is ad m̾istratur u¬
tilitas er quoꝵ auctoritas populis cara ẽ testĩo¬
mũ phibent ociã iute et pp̃ stuidiũ conquirẽde
et ꝯtẽplande u̾itatis ociose. quodamm̃o ma¬
la madragorica ꝑ ham ꝑueniũt ad rachel. ad
ip̃am uero lỹam ꝑ filiũ pͥmo genitũ .i. per
honorem fecũditatis eł ĩ qua ẽ om̃it fructꝰ
laboriose atq int̾ incerta tẽptationũ ꝑielitantis
actionis. Qm̃ plert bono ingenio p̾diti studi¬
oq flagntes qlͣus ydonci regendis populis

Expanded text:
num periculis et labore num periculis et labore uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis ola mandragorica per Liam veniunt ad Rachel, ad ipsam vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatis ejus, in quo est omnis fructus laboriosae atque inter certamina tentationum periclitantis actionis, quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes, quamvis idonei regendis populis
Abbreviated transcription (Latin):
me fateor. nisi forte pp̃ pomi raritatẽ et odorsᷤ
ionditatẽ. Cur u̾o ip̃am rem gestam sca scͥpt᷑a
tace̾ noluerit q̃ nõ utiq talia desid̾ia mlier
cłaꝵ nob̾ ꝓinsinuare curarer nsi aliqͥd ĩ eis
magnũ querere ãmoneret. nicħ ampliꝰ coni¬
ce ualco qsͣn qd̾ ex illo ꝯmuni sensu mͥ sugg̾i¬
tur ut slło mandragorico pomo fignrari in¬
talĩgam. famã bouã. ño eam q̃ ꝯftͥur cũ lau¬
dant hominẽ pauci iusti atq sapientes. s
illam popiiarẽ qua cccam maior e carice noticia ꝯ¬
paratur nõ ip̃a per sese expetenda. sed intentioni
donoꝵ qua gñi humano consilunt per necia. Unde
dicit apłs. Opoctet eciã testimomiũ hrẽ bonũ. ab eꝰ¬
is qui foris cũt. Qui licet patũ sapiant. reddunt
sibi consulitur et splendorẽ iandis et odorẽ bone
opinionis. Nec ad istam głam popularoꝰ primiꝑ
ueniũt coꝵ qui sũt in ecc̃a. isi quiesiqs in actio¬

Expanded text:
me fateor, nisi forte propter pomi raritatem, et odoris me fateor, nisi forte propter pomi raritatem, et odoris jucunditatem. Cur vero ipsam rem gestam sancta Scriptura tacere noluerit, qare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, quae confertur, cum laudant hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et clarior notitia conparatur, non ipsa per sese expetenda, sed intentioni bonorum, qua generi humano consulunt, pernecessaria. unde dicit apostolus: oportet etiam testimonium habere bonum ab eis, qui foris sunt: qui licet paruibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicumque in actio
Abbreviated transcription (Latin):
esdam feminis stlib fecũditatẽ paret. Ac ꝑ hoc
putant om̃iño institisse rachel ut hoc ad fili¬
os sororis acciperer cupiditate pariendi ꝙ ego
nõ arbitrarer. nec sic cũc ꝯcepisset. Nũc uero
cũ post lye duos alios ab illa nocte ꝑtias et dñs
eam ꝑle donauerit. neh̾ est cur de mandrago¬
ra taie aliquid suspicemur quale in millafe¬
mina exꝑti sumꝰ. Sicam gͦ qsuid soutiã. Di¬
cent huic forte meliora doctiores. Cũ .ii. hec
mala ip̃e uidissem et pp̃ istum ipm̃ sacre lecłois
locũ id mͥ obtigisse gratularer. rara .n. res ẽ nã¬
turam coꝵ diligent᷑ qnͣtũ potui ꝑẜuatus sum
nõ aliqua a ꝯmum sensu remotiore scĩa q̃ do¬
cet uirtutes radicũ et potestates ħbaꝵ. sed qfi¬
tum mͥ et crulibes homini renũciabat uisurer
olfatus. et gustus. Uuide rem cõperi pulchr̃a
et suaue olentem. sapore aũ insp̾ido. Et iõ cur
cam mulier tanto opere cdcupuierit ignorare

Expanded text:
escam sterilibus feminis fecunditatem parit; ac per hoc escam sterilibus feminis fecunditatem parit; ac per hoc putant omni modo institisse Rachel, ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarer, nec si tunc concepisset. Nunc vero cum post Liae duos alios ab illa nocte partus, Dominus eam prole donaverit, nihil est cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. Cum enim haec mala ipse vidissem, et propter istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer rara enim res est, naturam eorum diligenter, quantum potui, perscrutatus sum: non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet virtutes radicum et potestates herbarum; sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat visus, et olfactus, et gustus. Proinde rem comperi pulchram et suaveolentem, sapore autem insipido: et ideo cur eam mulier tantopere concupiverit, ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
merosioris ꝓlis accensa. Inuenimꝰ zelphã eius
ancillam intͦp̾tan os hyans qua pp̃ in p̾dicatio¬
nẽ fidei euũgłice quoꝵ os hẏat et cornon hyat.
cũ in scͥpturis adu̾t̾unꝰ. hec intelligitur ancilla
lyc. Scͥptũ est .n. de quibdã. Populus hic labiis
me honorati cor aũ eoꝵ longe ẽ a me. Et talibus
apłs dicit Qui p̾dicas nõ furandũ furaris. qui
dias. ñõ mechandũ mechans. U̾mptñ ut eciã
filios heredes regni suscipiat. Iteo dñs dicit. Oe
dicunt facite q aũ faciut᷑ fac̾e nolito. unde in
labore ũicłoꝵ uita apsica et siue inqͥt occ̃õne si¬
ue ui̾tate xp̃c annũcietur et in hoo gaudes s eo¬
gaudebo. tanqm᷑ et ancilla parienre de ꝑle nu
neficio rachel editꝰ cũ iurũ suũ secũ debita noc¬
te cubiturũ. acceptis a filio le mandragoricis
malis cũ sorore cubitare ꝑinitur. De hoc autẽ
pomignẽ opmari quosdamscio. qd̾ acceptũ ĩ

Expanded text:
merosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius merosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam interpretari "os iens". quapropter in praedicationem fidei euangelicae quorum os eat et cor non eat cum in scripturis aduerterimus, haec intellegitur ancilla Liae. scriptum est enim de quibusdam: populus hic labiis me honorat; cor autem eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis. uerumtamen ut etiam filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: siue, inquit, occasione siue ueritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, segaudebo : tanquam et ancilla pariente de prole nneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. De hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in
Abbreviated transcription (Latin):
tare mardescit uult eum doce quod nouit
neq cum inuidia tabescente uter hre. uidet
sororem labore agendi atq paciendi fuiis
hundantem et dolet pocnus homines curt̾e
ad eam uirtutem quacaꝵ infirnutatib. nccĩta¬
tib q consulitur qmͣ ad illam unde diuinũ et
mꝯmutabile aliquid discitur. hic dolor sigura¬
tur uderur in eo quod scͥptum ẽ. Et zelauit ra¬
chel sororẽ suam. pm̃ qr liquidꝰ pur᷑q intelle¬
sensum nõ ꝑtinet uerb̾ carne editis expͥmi ñ
põt. eligit doctrina capĩe perquasqumq cor¬
poreas ymagines et sisitudines ut cũq cogi
tandẽa insinuare diuina qm ab officio tali¬
a docendi cenare. sicut elegit rachel ex iuro
suo et ancilla suscipere liberos qmͣ sine fili¬
is omio remanore. bala quppe int̾p̃tari d̾e
ĩneterata. hanc huĩt ancillam rachel. De
incõmutabili s̾a diuinitatis alieͥd auditur. suc¬
cipit et h̾a de ancilla sua filios amore hñde mi¬

Expanded text:
tate inardescit — uult enim docere quod nouit tate inardescit — uult enim docere quod nouit neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius homines currere ad eam uirtutem, qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. hic dolor figuratus uidetur in eo quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intellesensum non pertinet, uerbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et simitanda insinuare diuina quam ab officio talia docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interpretari dicitur "inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae nu
Abbreviated transcription (Latin):
dealbationis qd ẽ laban. umptũ uma amatur¬
et alt̾a tołatur. S ed q̃ tołatur. ip̃a prius et u¬
bius recundatur. in si ño pp̃ seip̃am c̾te pp̃ fi¬
lios diligatur. Labor .n. uistoꝵ maximũ fruc¬
tum hĩ in eis quos regnodei gnat int̾ multaᷤ
tẽptationes et tribłationes p̾dicando euũa¬
głium et eos pp̾ quos sũt in laborib hũndan
diũ et coronam suam nocant. Naccsitur aitt̃¬
eis facilus atq copiosuis ex illo ymone fidei
quo p̾dicant xpm̃ crucifixũ et quicqͥd huma¬
nitatis eius ciaus humana cogitatione ꝑcipi¬
tur et infirmos etiam h̃e oculos nõ ꝑturbat.
Rachel aũ clara aspestu et m̃ie oxcedit t̃o et
uidet in pͥncipio u̾bum dm̃ apuddmũ. Et u¬
bilitꝰ cernat. uacare uult ab om̃i negocio et
ĩo st̃ilis. Affectando qippe ociũ quostudia
ꝯtẽplationis ignescũ nõ cõtẽpatur infir¬
nitate hominũ qui in uariis p̾ssis sͥ de¬
sid̾ant sbueniri. Sed oꝑ ed ip̃a ꝑtreandi cari¬

Expanded text:
dealbationis, quae est Laban; sed uet altera toleratur. Sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. Labor enim justorum maximum fructum habet in eis quos regno Dei generant, inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium; et eos propter quos sunt in laboribdium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum; et quidquid humanitatis eius citius humana cogitatione percipitur et infirmos etiam Liae oculos non perturbat. Rachel autem, clara aspectu, mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uuinitatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. affectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi cari
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouũ testam̃tũ quo in lib̾tatẽ uocati simnus.
existimen ꝑtine̾. nõ tñ frustra due sũt. Nisi forte
qr id qd̾ in scͥpturis adu̾ti et inueniri põt due
uite nob in xp̃i corpore p̾dicantur una tp̃alis
ĩ qua laboramꝰ alia et̾na in qua delectationẽ d̾i
ꝯtẽplabim᷑. istam dñs passione. illam rrͦne de¬
claraui admonent nos ad hoc ĩtelligendum
tur laborans. rachel aũ iusũ pͥncipiũ. suie u̾¬
bum ex quo uiderur pͥncipiũ. actio gͦ humane i
mortał q uite ĩ qua uiuimꝰ ex fide multa laborio¬
sa oꝑa facientes int̾ti quo exitu ꝓueniant ad uti¬
litatem eoꝵ quib consulere uolumꝰ. ip̃a ẽ hya
prior uxor ilcob. Ac ꝑ hoc et infirmis ocłis fuis¬
se ꝯmemorat᷑ Cogitationes .n. mortaliũ timi¬
de et mcͦte ꝓuidentie nr̃t. spes u̾o etͦne ꝯtẽpla
tionis dei hñs c̾tam et delestabilẽ itelligenciã
u̾tatis. ip̃a est rachel. um̃ eciã d̾r bona facie et
pultra specie. hanom amat om̃is pie studiosꝰ¬

Expanded text:
em uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi forte quia — id quod in scripturis aduerti et inueniri potest — duae uitae nobis in Christi corpore praedicantur: una temporalis, in qua laboramus, alia aeterna, in qua delectationem dei contemplabimur. istam dominus passione, illam resurrectione declarauit. admonent nos ad hoc intellegendum tur "laborans," Rachel autem "uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium." actio ergo humanae mortalisque uitae, in qua uiuimus ex fide multa laboriosa facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum, quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aettionis Dei habens certam et delectabilem intelligentiam veritatis ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie, hanc enim amat omnis pie studios
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortał homo posset et mori. hoc eũ po
tis corporcis que ꝑ eum creata sunt corpꝰ assu¬
mere sed prorsus ex iuitħo sͥ creare uerã car¬
nem. sicut per eum creata sũt cuncta q̃ nõ e¬
rant quis nr̃m contradic̾e quis nr̃m fi̾ño
potuisse ꝯrenderet: Non ergo id̾o credimus
natum ex uirgine maria quod alit̾ ĩ uera
carue existe atq hom̃ib appellare ñ poss
sed quia sic scciptũ est inea stͥptuta. cui ni¬
si crediderimꝰ nec xpĩam nec salui eẽ pot̾i¬
mus. Credimꝰ ergo ex maria nirgine na¬
et mortuũ. q sic scriptũ est in ewͣgelio. Et ue¬
renatum. et uere mortuũ. quia ui̾tas est euuͣge¬
lium. Cur aũ illa om̃ia in carne ex ur̾o feũ
assumpta pati uoluerit. sũma consilii penes
illum est. siue ꝙ utrũq sexum ꝙ̃ creauerat.
et eriam hoc modo ꝯmendandũ honorandũ¬
q iudicauit assum̃do formam seruiri. et nasdẽ

Expanded text:
et mortalis homo posset et mori, hoc eum potet mortalis homo posset et mori, hoc eum pottis corporeis, quae per eum creata sunt, corpus adsumere, sed prorsus ex nihilo sibi creare ueram carnem, sicut per eum creata sunt cuncta, quae non erant: quis nostrum contradicere, quis nostrum fieri non potuisse contenderet? non ergo ideo credimus natum ex uirgine Maria, quod aliter in uera carne existere atque hominibus adparere non posset. sed quia sic scriptum est in ea scriptura: cui nisi crediderimus, nec christiani nec salui esse poterimus. credimus ergo ex Maria uirgine naet mortuum, quia sic scriptum est in euangelio; et uere natum et uere mortuum, quia ueritas est euangelium. cur autem illa omnia in carne ex utero feminae adsumpta pati uoluerit, summa consilii penes illum est: siue quod utrumque sexum, quem creauerat, etiam hoc modo commendandum honorandumque iudicauit adsumendo form
Abbreviated transcription (Latin):
simulatis. De xp̃o aũ quod nasci ño potuit et
mori potuerit. nec uos diciris. sod ei ex uirg̾iẽ
natiuitatem nullam. mortem aũ in cruce fal¬
sam fuisse contenditis. hoc est eciam ip̃am in il¬
lam. sed ad lucificandos humanos oculos sumu¬
latamad ncħ aliud insrut ab eis qui isla cre¬
diderint eciam nob̃ omĩa mẽtientib ignos¬
catur. Quis autẽ nob̾ ꝓponat quod sͥ quasi ex
ꝑsona catholica faustus ꝓpoum sħc si natus
ũo est. qũo mortuus ẽ. insi qui parum cõsi¬
d̾at ipm̃ adam et natum nõ eẽ. et tñ mor¬
tuũ ẽẽ: Si uoluisser gͦ filius dei inde sibihu¬
manã carnem ueramq formare. uñ forma¬
nit es illi primo honũ. qm̃ omĩa per ipm̃ fr̃a
sunt quis eũ nõ potuisse audiat affirmare.¬
Si demq de celesti. uł aena uł humida creatu¬
ia corpus assumptũ neller ꝯmutare in hũe
carussuerusimã qualitate᷑. in quã et uiucre

Expanded text:
simulatis; de Christo autem. quod nasci non potuerit et simulatis; de Christo autem. quod nasci non potuerit et mori potuerit, nec uos dicitis., sed eius ex uirgine natiuitatem nullam, mortem autem in cruce falsam fuisse contenditis, hoc est etiam ipsam nullam, sed ad ludificandos humanos oculos simulatam, ad nihil aliud, nisi ut ab eis, qui ista crediderint, etiam uobis omnia mentientibus ignoscatur. Quis autem uobis proponat, quod sibi quasi ex persona catholici Faustus proponit: Iesus si natus non est. quomodo mortuus est? nisi qui parum considerat ipsum Adam et natum non esse et tamen mortuum esse. si uoluisset ergo filius dei inde sibi humanam carnem ueramque formare, unde formauit et illi primo homini, quoniam omnia per ipsum facta sunt, quis eum non potuisse audeat adfirmarsi denique de caelesti uel aeria uel humida creatura corpus adsumptum uellet commutare in humanae carnis uerissimam qualitatem. in qua uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
er etͥheuite hom̾is comparo. plane sic sic
accipies triduanam mortẽ dei ut caro in
allo moreretur. qũa de mortaliũ genereas¬
sũpsit. uerum saꝑes. Nam istam tridua¬
nam ⁊p̃i mortem pp̃ et̾nam uitã homiũ fc̃am:
n̾itas euuͣgłica p̾dicat. Cum autẽ nelis triduanã
mortem milla mortali assumpta creatuta: et in
sic desipis. quonio qui nec dm̃ nostinec dona
cuit. Demde qũo illud qd̃ supͣ posm nõ dicis:
bln et hoc distiꝰ es qr pars lucis lux est. et pars
dei teus nõ ess: Postremo ut sine ulla rõcinat̾oe
et plana fidei ueritate a nob audiatis cur hely¬
am hoĩem natum raptum eõ diuiuitꝰ de t̾ta
ctedamus. xp̃m aut et ex uirgine uere uatum
et in crute uere mortuũ. hec ĩo credimꝰ qr et illd̾
de helẏa. ec hoc de xp̃o scã scriptura restatur. cui
nemo plis insi qui credit. nil ĩpuis uemo ud
credit. Illud añt de helya uos negatis qui oĩa

Expanded text:
aeternae vitae hominis comparo. Plane si sic aeternae vitae hominis comparo. Plane si sic acciperes triduanam mortem Dei, ut caro in illo moreretur, quam de mortalium genere assumpsit, verum saperes: nam istam triduasti mortem pro aeterna vita hominum factam veritas evangelica praedicat. Cum autem velis triduanam mortem, nulla mortali assumpta creatura, in ipssic desipis, quomodo qui nec Deum nosti, nec dona Dei. Deinde quomodo illud, quod supra posui, non dicis aAn et hoc dicturus es, quia pars lucis lux est, et pars Dei Deus non est? Postremo ut sine ulla ratiocinatione et plana fidei veritate a nobis audiatis, cur Eliam hominem natum, raptum esse divinitus de terra credamus, Christum autem et ex virgine vere natum, et in cruce vere mortuum: haec ideo credimus, quia et illud de Helia et hoc de Christo sancta scriptura testatur, cui nemo pius nisi qui credit, nisi inpius nemo non credit. illud autem de Helia uos negatis, quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
solo est. quicquid aliquo modo ẽ uł spipale uł
corporale: quia unu̾sa creatura sua utitur ut
ei placet Ilacent aũ illi  scd̾m ueram incon¬
mutabilemq iusticiam. quod ip̃e sibi ẽ oĩa
mutabilia cum ip̃e sit inꝯmutabilis mutãt
promitis siuenaturaꝵ siuescͥoꝵ. Nũquid̾ gͦ
dicturi sumꝰ. ꝙ helyas cũ eet̃ creatura mu¬
tari nõ posset uł indet̾ius uł ĩmelius. aut
illo in scciptura ueracissima põĩtum est.
nõ credamus: insi pitemus hoc solũ pos¬
se facere dm̃ quod iudere ꝯsueuimus. Sed
si homo fuit inquit helyas eo potur ũ mo¬
ri. cur xp̃i cum homo nõ fu̾it nõ potuerit mo¬
ri: Tale est ac si quisqm̃ dicitur. Si potint nͣ
homi̾is i aliquid melius ꝯmician. cur deinͣ
indet̾uus no potuert: Stulte qp honũs ẽ nͣi
pot̃ donare ut regneo in et̾nl: cur non eosͥ
fat̾e̾ ut dapnetur i et̾num. Non hoc inqͥt
ego dico. sed trduanam saltem mortẽ dei

Expanded text:
solo est, quicquid aliquo modo est uel spiritale uel solo est, quicquid aliquo modo est uel spiritale uel corporale, quia uniuersa creatura sua utitur, ut ei placet; placet autem illi secundum ueram incommutabilemque iustitiam, quod ipse sibi est, omnia mutabilia, cum ipse sit incommutabilis, mutans pro meritis siue naturarum siue factorum. numquid ergo dicturi sumus, quod Helias, cum esset creatura, mutari non posset uel in deterius uel in melius, aut illo in scriptura ueracissima positum est, non credamus? nisi putemus hoc solum posse facere deum, quod uidere consueuimus. Sed si homo fuit, inquit, Helias et potuit non mori. cur Christus, cum homo non fuerit, non potuerit mori? tale est, ac si quisquam diceret: si potuit natura hominis in aliquid melius commutari, cur dei natura in deterius non potuerit? stultepotest donare ut regnet in aeternum, cur non et sibi facere ut damnetur in aeternum? Non hoc, inquit, ego dico, sed triduanam saltem mortem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾itum est. Nonergo est quod uere diu̾s fuisse.
Sid iteo ueram est ĩllud fuisse q in nr̃a senten¬
tia uerum est. ño mea reque islm nõ ẽ. Senten¬
cia quipe qua dicimꝰ aliquid fuisse ĩo uera est.
qr islus do quo dicemꝰ iam non est. hanc sen¬
tentiam deus fẽam fac̾e̾ nõ pon̾ qr ñd est contra¬
ieus ueritti. Quod si queras ubi sio hec uera
centeutia. prauus iuenitur in aĩo uĩs. cum idue¬
tum scims et diĩs. Sed si co de aĩo nrõ ab lata fu¬
etto. cumid quos scinus obliti fuerimꝰ. mane
nõ erat huic uerieat deus nõ põi aduersari
inquo est ip̃a sũma et inꝯmuitabilis uertas
quo illustratur ut sio quicqͥd in quoꝵ q a¬
iinis es mentib uerum est ¶Dim̃ipotentẽ
Aũt dm̃ non ita dñs. ac si cum cciam mori
posse credamus. Et qꝑ hoc non potest: ĩo non
sio dicendus om̃ipotens. In e plane omĩpo¬
tens uere solus dicctur qui uere est. ena quo

Expanded text:
aeteritum est ? non ergo est, quod uere dicimus fuisse, aeteritum est ? non ergo est, quod uere dicimus fuisse, sed ideo uerum est illud fuisse, quia in nostra sententia uerum est, non in ea re, quae iam non est. sententia quippe, qua dicimus aliquid fuisse, ideo uera est, quia illud, de quo dicimus, iam non est. hanc sententiam deus falsam facere non potest, quia non est contrarius ueritati. quodsi quaeras, ubi sit haec uersententia: prius invenitur in animo nostro, cum id verum scimus et dicimus. Sed si et de animo nostro ablata fuerit, cum id quod scimus obliti fuerimus, manenon erat. Huic veritati Deus non potest adversari, in quo est ipsa summa et incommutabilis veritas, quo illustratur ut sit, quidquid in quorumque animis et mentibus uerum est. omnipotentem autem deum non ita dicimus, acsi eum etiam mori posse credamus, et quia hoc non potest, ideo non sit dicendus omnipotens. ille plane omnipotens uere solus dicitur, quia uere est et a quo
Abbreviated transcription (Latin):
quod cacturꝰ erat utiq sciebat et id̾o simul
sciebat illud futurũ ño fuisse. quod ne fie¬
rer fastiitꝰ erat. Eo põculdubio pociꝰ uerũ ẽ
quod deus ccit qmͣ quod opinatut homo.
unde tam nõ possunt futura ũo fieri: qm ño
eo sit anquid fłm: quou̾m est. Quapp̾ omĩa q̃
uere futira sũt sine dubio fient. Si aũ fc̃a
non fuerit: fututa nõ erant. Ita om̃ia que
uere p̾certa sumt sine dubio p̾terierũt Qs¬
quis itaq dici si om̃ipotens est deus faciat
ut que fc̃a sũt. fc̃a nẽ frierint. Non uidet hoc
se dic̾e̾. Si om̃potens ẽ faciat ut ca q̃ uera a ͤ
co ip̃o que uera sunt. faita sũt. Potest .n. fa¬
ce ut anquid nõ sit quod erat. Tuic .ii. facit
quod nõ sit gñ id eõ inuenerit de quo fiat. ue
dicat ut id quod ĩa nõ est faciat nõ eẽ. Qͥcꝙͥ¬
in.pͥt̾itũ ẽ: iami ño est. Q si de ip̃o fieri aliꝙͥ
yocest: adhuc c̃ de quo siat. Et si ẽ. qũo p̾¬

Expanded text:
quod facturus erat, utique sciebat et ideo simul quod facturus erat, utique sciebat et ideo simul sciebat illud futurum non fuisse, quod ne fieret facturus erat; et procul dubio potius uerum est. quod scit deus quam quod opinatur homo. unde tam non possunt futura non fieri quam noneo sit aliquid falsum, quo uerum est. quapropter omnia, quae uere futura sunt, sine dubio fient; si autem facta non fuerint, futura non erant . ita omnia, quae uere praeterita sunt, sine dubio praeterierunt. Quisquis itaque dicit: si omnipotens est deus, faciat. ut quae facta sunt, facta non fuerint, non uidet hoc se dicere: si omnipotens est, faciat, ut ea, quae uera sunt, eo ipso, quo uera sunt, falsa sint. potest enim facere, ut aliquid non sit. quod erat; tunc enim facit. ut non sit, quando id esse inuenerit, de quo fiat; ueldicat, ut id, quod iam non est, faciat non esse? q iam non est. quod et si de ipso fieri aliquid potest, adhuc est, de quo fiat, et si est, quomodo pr
Abbreviated transcription (Latin):
magnaua uł iiabilia noĩantur. Cont᷑ uero
illam sũmam nature legem a noticia remo¬
tam siuo impioꝵ siue ad huc infirmoꝵ tam
deus nulllo mõ tacto qm contra se ip̃m non fa
mutabilis legis lucis ꝙ sis ꝑticeps. tanto mag̾
insolita quo minus cerint fitoura. Ac per hoc
quid de helya fcm̃ sit nescimꝰ. hoc de illo tñ cre¬
dimus quod uera scͥptura testatur. Inud sane
aũt dei uoluntas ño hõ: fieri de quocy om̃ĩo
non posse. Pinde si mͥ dicatur posse fieri ut ca¬
ro uerbigra huiꝰ uł illius hom̃is in corpus ce¬
loste mutetur. Concedo fieri posse. s utrum
futurũ sit nescio. Et ĩo uestio. qr quid ħeato de
hac reteiuolitas me later. Inud mets̃ñ
later: sine dubio futur. si hoc dei uolũtas ht̃.
porro si audiam quos aliquid futurũ erats
deus facit nec fierer fidissime respondebo. Ii¬
lud potius futinum erat quod deus fecto. non
illud quod si fiturũ cẽo hoc focisser. Nam deus

Expanded text:
magnalia uel mirabilia nominantur. contra magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facmutabilis legis lucisque fit particeps, tanto magisinsolita, quo minus cernit futura. Ac per hoc quid de Helia factum sit, nescimus; hoc de illo tamen credimus, quod uerax scriptura testatur. illud sane autem dei uoluntas non habet, fieri de quoquam omnino non posse. proinde si mihi dicatur posse fieri, ut caro uerbi gratia huius uel illius hominis in corpus caeleste mutetur, concedo fieri posse, sed utrum futurum sit nescio et ideo nescio, quia quid habeat de hac re dei uoluntas, me latet; illud me tamen non latet sine dubio futurum, si hoc dei uoluntas habet. porro si audiam, quod aliquid futurum erat, sed deus fecit. ne fieret, fidissime respondebo: illud potius futurum erat. quod deus fecit, non illud, quod si futurum esset, hoc fecisset. nam deus,
Abbreviated transcription (Latin):
insertus es in bonamolinam. Id eĩ cont᷑ na.¬
cutam dixit quod est contra consuetudinem
n̾ature qni noticia humana ꝯp̾bñdio ut olea¬
ster mẜtus in olea. ño olcastri baccas sed oliue
piguedinõ ferat. Deus aũ creator ex c̾odi¬
cor om̃ naturaꝵ nicħ contia naturã facir. Id
in.enit cuiq rei naturale ꝙ ille fec̾ĩa quodꝰ
om̃is modus. num̾us. ordo nature. Sed nec ip̃¬
se homo contra uaturã quicqmͣ facit insicũ
percat. Qui tñ supplicio redignur ad natmã
ad naturalem quippe iusticio ordinẽ ptinet
ut aut pcc̃a nõ fians. aut impunta eẽ ñ na¬
leant. Mlibet hoꝵ sit: natuialis ordo ẜuat᷑.
si uõ ab aĩa. certe a deo. Uexant .n. pcõa consci¬
entiam ip̃iq aĩo nocent cum luce iusticie per¬
candi prinatur. eciam si ño conseqñt᷑ dolores
qui uel corrigendis ingerintur us non cor¬
restis iltimi resuanã Ses contra nsñ non in¬
tumq nature. Nontia ꝙ̃ deus cũ aliquid facͤ

Expanded text:
am ; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana comprehendit, ut oleaster insertus in olea, non oleastri baccas, sed olivae pinguedinem ferat. Deus autem creator et conditor omnium naturarum nihil contra naturam facit; id enim erit cuique rei naturale, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, numerus, ordo naturae. sed nec ipse homo contra naturam quicquam facit, nisi cum peccat, qui tamen subplicio redigitur ad naturam. ad naturalem quippe iustitiae ordinem pertinet, ut aut peccata non fiant, aut inpunita esse non ualeant . quodlibet horum sit, naturalis ordo seruatur, si non ab anima, certe a deo. uexant enim peccata conscientiam ipsique animo nocent, cum luce iustitiae peccando priuatur, etiamsi non consequantur dolores, qui uel corrigendis ingeruntur uel non correctis ultimi reseruantur. sed contra nturae, contra quem deus cum aliquid facit,
Abbreviated transcription (Latin):
responderi in hũc modũ. qr si natus est ex feĩa
iłx: ergo et seĩatus ex uito est. Si uero serãtꝰ ex
uiro nõ est: ergo nec natus ex feĩa ẽ. Potuit a̾
ut nos credatis nasci nõ satus. Quare gͦ ñ po¬
tuent et ꝑati nõ partus. aui¬
Emo tibi ꝓpoit quod tͥ ꝓponis. nͥ im¬
ꝑitus qũe decipis nõ instrustus a quo
ꝯiũcaris. Nam iħc et nasci potuit nõ
satus. et pati nõ partus. sedunũ hoꝵ uolutt. al¬
terũ uoluit. Nasci .ii. nõ satus uoluit pati aũ
nõ part᷑ noluit. qr ꝑtͦꝰ ẽ passus. Sicis michi.
unte scis: Quia hoc in errͣgelio uernatis lego
Si au̾̃t tibi dicam. uñ scis ista que dicis. mani¬
chci mͥ opponis auctoritatem. Discis ẽẽ et in
euugłio faisitatem. Ego aũ manicheo ista
dicenti nõ cred̾em nec sinõ mͥ xpm̃ mũtitũ cẽ¬

Expanded text:
responderi in hunc modum, quia si natus est ex femina responderi in hunc modum, quia si natus est ex femina Jesus, ergo et seminatus ex viro est: si vero seminatus ex viro non est, ergo nec natus ex femina est. Potuit autem, ut vos creditis, nasci non satus: quare ergo non potuerit et pati non partus? mo tibi proponit quod tibi proponis, nisi imperitus quem decipis, non instructus a quo convinceris. Nam Jesus et nasci potuit non satus, et pati non partus: sed unum horum voluit, alterum noluit. Nasci enim non satus voluit, pati autem non partus noluit: quia partus est passus. Dicis mihi: Unde scis? Quia hoc in Evangelio veritatis lego. Si autem tibi dicam, Unde scis ista quae dicis? Manichaei mihi opponis auctoritatem, et dicis esse in Evangelio falsitatem. Ego autem Manichaeo ista dicenti non crederem, nec si non mihi Christum me
Abbreviated transcription (Latin):
surꝰ est. quod om̃s humane conditionis siła¬
aluid. Omĩa ueta sunt q̃ ita narrata sunt ił
nõ eũ simulasse sed plane fecisse uł exibu¬
isse conscͥpta sint. Sanc nõ nccĩtate ꝯditio¬
is sed magisti uoluntate. et diuina eciã
potestate. slan homo plerumq et si nolit iasci¬
tur. et si nolit contristat᷑. et si nolit dormit. et si
nolit esurit. ao sitit. Illo añ omĩa ista qi uoluit. sic̃
enam nascũtut homines atq pacuritur. ñõ qr
nolunt nec qñ uolunt. Ille aũ eciam ista: qr uo-¬
luit. ẽñ uera hec. et de illo fidelit᷑ ueracit᷑q con¬
scpta sunt. ut quisquis enuͣgłio eius credidetit:
estate mstiuatur nõ m̃daciis illudat᷑ faust
passus est: ergo et natus est. Non nobis
expedit. mͥ credite. in hiis reb conseẽy¬
tiam q̃rere nature. Alioqͥn infirmabit᷑ omĩs
ur̃a fides. Namet uos sħm ex uirgine natum
iine uiri coitu creditis. Et si ex conseqñtib pͥo¬
ra ꝓbanda sunt: erit hoc fł̾m. poterit .n. et nob̾

Expanded text:
uod omnes humanae conditionis simulatalia; omnia vera sunt, quae ita narrata sunt, ut non eum simulasse, sed plane fecisse vel exhibuisse conscripta sint, sane non necessitate conditionis, sed magisterii voluntate, et divina etiam potestate. Nam homo plerumque etsi nolit, irascitur; etsi nolit, contristatur; etsi nolit, dormit; etsi nolit, esurit, ac sitit: ille autem omnia ista, quia voluit. Sic etiam nascuntur homines atque patiuntur, non quia volunt, nec quod volunt; ille autem etiam ista, quia voluit. Tamen vera haec et de illo fideliter veraciterque conscripta sunt, ut quisquis Evangelio ejus crediderit, veritate instruatur, non mendaciis illudatur. LIBEpassus est, ergo et natus est. Non vobis expedit, mihi credite, in his rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis vestra fides. Nam et vos Jesum ex virgine natum sine viri coitu creditis, et si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. Poterit enim et vobis
Abbreviated transcription (Latin):
minationũ dei. in fine dãpnationẽ dei. Et nꝰ¬
quͣs inquit creditur littͥis s̾met adu̾sis. atq
ꝯtrariis. Sed ĩo tibi hoc uidetur qr nõ intelli¬
gis. Nam et quicquid ꝓtulistis ꝙ tale indere¬
tur demonstratũ ẽ qmͣ nõ intelligas. Et qͥc¬
quid ꝑtuloris demonstrabit. Nulla ergo
causa est quaro illis litt̾is tanta auctorita¬
te credamus. Et plane ista maxima causa
est: cur nos qui aliud amuĩciant: anathe

Expanded text:
minationem Dei, in fine damnationem Dei. Et numinationem Dei, in fine damnationem Dei. Et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet adversis atque contrariis. Sed ideo tibi hoc videtur, quia non intelligis: nam et quidquid protulisti quod tale videretur, demonstratum est quam non intelligas; et quidquid protuleris, demonstrabitur. Nulla ergo causa est quare illis Litteris tanta auctorita credamus; et plane ista maxima causa est, cur eos, qui aliud adnuntiant, anathe
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptiuis illis nõ cĩ credendũ. C erte ñõ aigun̾ta¬
ris: Et tñ in ip̃a quoq argum̃tatione suꝑatis
ad hoc .in. redigitur om̃is argum̃tatio tua: ut ad
extremũ credat aĩl i̾o se in hos mũdo eẽ misetã:
qr miseria sua d̾o suo sb̃uenit. ne ille regno pri
tabilem. corruptibilẽ. uiolabileꝰ. comiqͥnabilõ.
ut pait euis q̃dam nec mũdari ualeat. et ab ip¬
so qui eam sciens m̃ocentem de suis iusceribus.
nicħ̾ q apud se poccantem tante ꝯraminatiom ꝑ¬
mistun. et̾no globi supplicio puniatur. Iste finis
rum utinã sit finis. sed in corde eo in ore ur̃o uł
aliqñ tam execnͣdas blasphenuas credere ac
dicere desinatis. Sed ex ipĩs inquit lutͦis probo
qmͣ eis nõ ubiꝙ credendũ sio qm̃ contrariasͥ
locuntur. Cur nõ ergo dicis pocuis nusqmͣe
is ẽẽ credendũ tanqu̾a incõstantib seseq ĩ¬
pugnantib testib. Si hoc inquit deligo qd̾
ꝯsentaneũ iudco uitati. Tui ueritati: fabule

Expanded text:
non esse credendum. certe non argumentaris ? et tamen in ipsa quoque argumentatione superaris. ad hoc enim redigitur omnis argumentatio tua, ut ad extremum credat anima ideo se in hoc mundo esse miseram, quia miseria sua deo suo subuenit, ne ille regno priueo esse mutabilem, corruptibilem, uiolabilem. coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec mundari ualeat et ab ipso, qui eam sciens innocentem de suis uisceribus nihilque apud se peccantem tantae contaminationi permiscuit, aeterno globi subplicio puniatur. iste finis um: quarum utinam sit finis, sed in corde et in ore uestro, ut aliquando tam execrandas blasphemias credere ac dicere desinatis. sed ex ipsis, inquit, litteris probo, quam eis non ubique credendum sit, quoniam contraria sibi loquuntur. cur non ergo dinconstantibus seseque impugnantibus testibus? Sed hoc, inquit, eligo, quod consentaneum video veritati. Cui veritati? Fabulae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o coͦustat oẽ electum et ibi xpm̃ natum ex ma¬
modare debere. Et ne c̃ ma ecc̃a ab ip̃o xp̃o m
o usq ad hec tepora toto t̾raꝵ cebe dilatata sib
initio traditum et conẜuatum agnoscit aat
approbat. an ei ꝙ̃ eadem ecc̃a incognitũ repro¬
bat cum eciam ꝓferatur ab homũb ita uera¬
cib ut xpm̃ laudent eẽ mentitũ. Hio dicturꝰ
es genealogia ip̃a consid̾e̾tur duoꝵ euuͣgelii li¬

Expanded text:
o constat electum, et ibi Christum natum ex Mammodare debere? Eine quem illa Ecclesia ab ipso Christo e usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem eadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam proferatur ab hominibus ita ueracibus, ut Christum laudent esse mentitum? Hic dicturus es: genealogia ipsa consideretur duorum euangelii li
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in sco eiͣgelio nõ in libro aliciũ hetiei
legitur. sed tu qui ꝑhibes argum̾̃tari cũ de ro¬
b agitur que ꝑtinent ad iħm et querendũ cen¬
ses quid ip̃e. de se quid ue apłi sm de codem p̾dica¬
rint com cepero mathei enuͣgeliũ recitare apłi eiꝰ
ubi narratio natiuitatis eius tota contexitur.
continuo dices. illam narrationẽ u̾o eẽ matħi¬
b usq ad p̾sentes ep̃os c̾ta successione ꝑducta.
Tu mͥ quid contra lesturꝰ es aliꝙ̃ forte librum
manichei ubi iħc uegatur ẽẽ natus de uirg̾ie.
Sicut ergo ego credo illum librũ eẽ manicbi
quomã ex ip̃o tprẽ quo manicheus inuebat
incarne ꝑ discipulos eis cerra successione ꝓ¬

Expanded text:
hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici legitur. sed tu, qui prohibes argumentari, cum de rebus agitur, quae pertinent ad legum, et quaerendum censes, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint, cum coepero Matthaei euangelium recitare apostoli eius, ubi narratio natiuitatiJ eius tota contexitur, continuo dices illam narrationem non esse Matbus usque ad praesentes episcopos certa successione perducta. tu mihi quid contra lecturus es ? aliquem forte librum Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus ex uirgine. sicut ergo ego credo illum librum esse Manichaei, quoniam ex ipso tempore, quo Manichaeus uiuebat in carne, per discipulos eius certa successione
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ed uͦo poterat mori: nͥ natꝰ eẽc. Et ego
respondeo. Noc nasci poterat: nisi d̾s ũ
eẽt. Aut si potuit et teus eẽ. et nasci qͦre
eo no nasci potuerti eo mori: uides ergo utllessi¬
tis nõ c̃ẽ in hus conseqñtiam q̃ rere aut argu¬
m̃tis anuiti. cũ de reb agitur q̃ ꝑtineant ad ic¬
sum: Sed qrendũ pociꝰẽ. quid ip̃c de so. quid¬
ne apłi sui de eodem p̾dicarint. Ip̃a q a deo per¬
trastanda genealogia est et udendũ n sͥ con¬
uemiat nõ ex ꝯiectura passionis et natiuita¬
tis euis exquirere ueritatẽ. qi e pati ñõ natꝰ
potum et nõ natus mimme pati. Pͦresertĩ
ip̃is uobis fatentib deo eẽ impossibile nicħ
Quod erit et ip̃m si hoc constiterto ñ potusse¬
mori non uatũ.
t̾etum ao sepe tibi ꝓponis quod ñõ audis ab
eit a quib confutris. Nemo tibi dicio. Non
poterat mori nisi nat᷑ eẽt quia mortunt a da
qmͣuis natis ño fuisset. sed dicitur cͥ natus
nescio quis hereticus loquit. Mortuus ẽ ei

Expanded text:
Sed non poterat mori, nisi natus esset. Et ego respondeo, Nec nasci poterat, nisi Deus non esset: aut si potuit et Deus esse et nasci, quare non et non nasci potuerit et mori? Vides ergo utile satis non esse, in his consequentiam quaerere, aut argumentis anniti, cum de rebus agitur quae pertineant ad Jesum; sed quaerendum potius est, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint. ipsaque adeo pertractanda genealogia est et uidendum, si sibi conueniat, non ex coniectura passionis natiuitatis eius exquirere ueritatem, quia et pati non natus potuit et natus minime pati praesertim ipsis uobis fatentibus deo esse inpossibile nihil: quod erit et ipmori non natum. Iterum ac saepe tibi proponis, quod non audis ab eis a quibus confutaris. Nemo tibi dicit, Non poterat mori, nisi natus esset: quia mortuus est Adam, quamvis natus non fuisset. Sed dicitur tibi: Natus nescio quis h
Abbreviated transcription (Latin):
est iħc si homo nõ fuit. Et ego abste requuro
Hehyas qũo mortuus ño est cum fu̾o homo: sn
huis mortali pret̾ condinonem suam licuit ins
ĩmoris litanis muad̾e̾. xp̃õ no licuit ĩmortali de
morte si necẽ fiit anquid uslitpare: Et si helyas
nõ magis contra naturam mori potuisse se cõce¬
das. p̾sertim cum eciam hoc non solum de hela
credatis. sid ex de moyse atq mos se enoch. ꝙ sit̃
ĩmortales. et ip̃i rapti cũ corporib sus ĩ celum
Qua pp̃ sihoc argum̃to recte colligitr ihesũ
fuisse hoĩem qꝑ mortuus ẽ. potit eodem inchoꝰ
argum̃to colligi et helyam ño fuisse homind̃
qr mortins ñõ en. fłm est aĩ ño fuisse hoĩem

Expanded text:
est Iesus, si homo non fuit? et ego abs te requiro: est Iesus, si homo non fuit? et ego abs te requiro: Helias quomodo mortuus non est, cum fuerit homo ? an huic mortali praeter condicionem suam licuit ius inmortalitatis inuadere, Christo non licuit inmortali de morte, si necesse fuit, aliquid usurpare? et si Helias uum tantum cur non magis contra naturam mori potuisse concedas, praesertim cum etiam hoc non solum de Helia credatis, sed et de Moyse atque Enoch, quod sint inmortales et ipsi rapti cum corporibus suis in caelum? quapropter si hoc argumento recte colligitur legum fuisse hominem, quia mortuus est, poterit eodem nihilominus argumento colligi et Heliam non fuisse hominem, quia mortuus non est. falsum est autem non fuisse Heliam
Abbreviated transcription (Latin):
are uoluerit iam qsitũ sar erat diximꝰ. De cͥcũci¬
none eciam in suꝑiorib huiꝰ oꝑis ꝑtib cont᷑ ca¬
corporis cõgria diint᷑ datũ quo carius expolia¬
tio figurata est. si ꝙ̃admodũ dcm̃ sit. om̃ia mũ¬
da mũdis. et ⁊pĩana non heretica mente cogita¬
rent nullo mõ uriderent. Sed qi uerum ẽ. et
ꝙ soquitut. In mũdis autẽ et infidolib u̾l est
mũdum. sed polluta sun eoꝵ. et ineus et conad̾a
ridentes eos es dicacitꝰ insultantes leuitꝰ admoue
quid ibi rideant sed quod lugeant. qr deus eorum
er illi ꝑticule q̃ p̾ciditur et illi sapignini qͥ dista¬
ar illigatus et inqumatus ad mixtus ẽ. Faustꝰ.
quem ꝓbationes defecetnt itatur. Respon¬
tebimu̾s tñ eciam ad hoc nec altunde qm de
hiis que credere soletis afferentes exempla.
Que si uera sunt: ꝯfirnabunt es nos. Si elli
destruent et uos. Dicis ergo. Qũo mortuꝰ

Expanded text:
are uoluerit, iam, quantum sat erat, diximus. de circumciare uoluerit, iam, quantum sat erat, diximus. de circumcisione etiam in superioribus huius operis partibus contra cacorporis congrua diuinitus datum, quo carnis expoliatio figurata est, si quemadmodum dictum sit: omnia munda mundis, christiana, non haeretica mente cogitarent, nullo modo inriderent. sed quia uerum est et quod sequitur: inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et : ridentes eos, et dicaciter insultantes, leniter admonquod ibi rideant, sed quod lugeant; quia deus eorum et illi particulae quae praeciditur, et illi sanguini qui distillat, illigatus et inquinatus admixtus est.quem probationes defecerint, utitur. respondebimus. tamen etiam ad hoc nec aliunde quam de his, quae credere soletis, adferentes exempla: quae si uera sunt, confirmabunt et nos; si falsa, destruent et uos. dicis ergo: quomodo mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis iõne mũdandi et spũalia quo quo modo
et ex qfstutacũc paite cogitare possitis. Ꝙ qm̃¬
dui non potesis. heresis ermpe ur̃a nicħ aliud no¬
uit qm̃ es corpus et aĩam et dm̃per locoꝵ spacia ł
sinita ił infinita distende̾. cum solum corpꝰ talia
osiq nõ sitis ¶umai. q̃r cepetit qud̃ sio d̾s fim¬
tũs. qñe millus lotus capit qũo infinitus ꝙ̃ totũ
filuis nouis qũo sinitus ĩmensus. qño nifinitꝰ ꝑ
festus. quo finitus nlłm hñs modũ. qũo infuntꝰ mo
dus omĩum. onĩis cogratio caruał euanescio et si
ilt co fier quod nodim est prins ex eo quod est
etubestit. Qira ip̃ hes quod nob ꝓponitis dedo fini¬
to eo infinito. melins tacendo f̾mitis. donec a fine
legis quod est xp̃c tam longe abettare desmats. de
teo añt abrabam eo ysaac et iacob cũ ip̃e sio om̃is
creature uerꝰ tens. cur illo noie se ppłosuo insimu¬

Expanded text:
ueritatis ratione mundandi, ut spiritalia quoquo modo ueritatis ratione mundandi, ut spiritalia quoquo modo et ex quantacumque parte cogitare possitis. quod quamdiu non potestis — haeresis . quippe uestra nihil aliud nouit quam et corpus et animam et deum per locorum spatia uel finita uel infinita distendere, cum solum corpus tosique non sitis. Cum enim quaeri coeperit, quomodo sit Deus finitus, quem nullus locus capit; quomodo infinitus, quem totum Filius novit: quomodo finitus, immensus; quomodo infinitus, perfectus: quomodo finitus, dus omnium — omnis cogitatio carnalis euanescit; et si uult se fieri, quod nondum est, prius ex eo, quod est, erubescit. quapropter hoc, quod uobis proponitis de deo finito et infinito, melius tacendo finitis, donec a fine legis, quod est Christus, tam longe aberrare desinatis. de deo autem Abraham et Isaac et Iacob, cum ipse sit omnis creaturae uerus deus, cur illo nomine se populo suo insinu
Abbreviated transcription (Latin):
deat insi audito cognounue. Sic namq eo pastor
atqp armemarnis pocorib notas murun. ne eoꝵ
quisq prosuo isurpet alienũ. Quib qr eo uos ałr
iãcobr non solum finem ostñditis hr̃e dñi. sed qd̃
sitis eniã uos ab codem aliem signi enis et sacta¬
m̃nti exptes. ꝙ est iuriliũ mutuatio ꝑ qm̃ idem su¬
oł agnoscĩn Qua ꝓp̃ sihic ẽ deus ꝙ̃ colitis. liquet
ex hoc admodum quod hc̃as finem. Si uero infi¬
ntum dm̃ ed̃ uultis. huic uos ante renũciare nccẽ
est. et or̃one murata ed ertoris p̾teriti mĩ penitu¬
uos bom et man contrauenas breuit᷑ potent edoc̾e.
Qũ quidem siño est malum: ꝓfectoinfinitꝰ ẽ d̾s
ht̃ aũt finem: si malum est. Constar aũ eẽ malũ
rbsiout hoc uos quisqm inflogeo qui uos
nouit aut de hac omio re cũ taub dispu¬
tet. Prius .ii. estis a aigmento carnalium
ꝓanũq cogitationũ pia fide. et qsstulacumq

Expanded text:
deat, nisi audito cognomine. Sic namque et pastor deat, nisi audito cognomine. Sic namque et pastor atque armentarius pecoribus notas inurunt, ne eorum quisque pro suo usurpet alienum. Quibus quia et vos sJacob, non solum finem ostenditis habere Deum, sed quod sitis etiam vos ab eodem alieni, signi ejus ac sacramenti expertes, quod est uirilium mutilatio, per quam idem suos agnoscit. quapropter hic si est deus, quem colitis, liquet ex hoc admodum, quod habeat finem. si uero infinitum deum esse uultis, huic uos ante renuntiare necesse est et oratione mutata erroris praeteriti uestri paenitunos boni et mali contrarietas breuiter poterit edocere. quoniam quidem si non est malum, profecto infinitus est deus; habet autem finem, si malum est; constat autem esse malum . bsit, ut hoc uos quisquam interroget, qui uos nouit, aut de hac omnino re cum talibus disputet. prius enim estis a figmento carnalium corporaliumque cogitationum pia fide et quantulacumque
Abbreviated transcription (Latin):
urã or̾one msi ad signũ nauiges abrahe. Et hũt
quidem certatecausa uideos orare haut absurdũ
est ut pote currũcisos. Si .n. cͥcũcisionis se ĩuocarẽ
faciatis pͣarum intelligo cũ miniie geratis sigͫ
quod huĩt abraham cuꝰ uos ĩuocatis dm̃. ueren.
quod intelligi datur cogitionis mutue causa ne
ase .s. inuicẽ obcrrarenti notas oͥmeo huiꝰ modi
ait̾is ĩposuisse indentur nidei. ac iuideoꝵ deus.
atis ip̃e quid̾ eos cͥcũcisionis obsceno carastere
signauis. quo ubicũq t̾taꝵ fui̾nt ubicum ꝙ gon¬
tum ꝑ cutũcisionẽ tñ ip̃us eẽ nostantur Idẽ
uẽro auĩ uicussim dm̃ pentũ suoꝵ cognomine
signaueriũ quo ubicumq eo ipi fuerit ĩ ma¬
gna qmͣuis deoꝵ freqñtia cũ deus abraham
audierit et dens ysaas. et dens iacob. ꝓtimis seĩ¬
nocari cognostar. Quod fere in mułtis fier sol
imũ hñtib nomẽ uo coꝵ nemo appelatꝰ respõ¬

Expanded text:
uestra oratione, nisi ad signum nauiget Abrahae? et haec uestra oratione, nisi ad signum nauiget Abrahae? et haec quidem certa de causa Iudaeos orare haud absurdum est utpote circumcisos; sic enim circumcisionis se inuocare dfaciatis, parum intellego, cum minime geratis signum, quod habuerit Abraham, cuius uos uocatis deum. uere enim, quod intellegi datur, cognitionis mutuae causa, ne a se scilicet inuicem aberrarent, notas sibimet huiusmodi alternis inposuisse uidentur Iudaei ac Iudaeorum deus . abicumque gentium, per circumcisionem tamen, ipsius esse noscantur; iidem vero suum vicissim Deum parentum suorum cognomine signaverunt, quo ubicumque et ipse fuerit, in magna quamvis deorum frequentia, cum Deus Abraham audierit, et Deus Isaac, et Deus Jacob, protinus se invocari cognoscat. Quod fere in multis fieri solet unum habentibus nomen, ut eorum nemo appellatus respon