comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit uobis ut ego uecdem si enim non ecluero paraditur
non ueniet & cetera tem quam diceret expedit uob
ut hec for maserui auseractur a uoliis aro quidem
fecitum uerbum abito in uolis sednolo adhuc mecrer¬
naeliter diligatis unde ec subditur si non habiero para¬
litus non uenie aeduor Acsidiceret non potestis cape¬
se spũ quai diu secundum carnem nosse persistitis¬
xp̃msiccutem abiero inquid mit tam eum ceduos.
xp̃o ecutem dircedente corporacliter non solum
spr̃ sc̃s sed hec pacter efilius illi affuit ispi un¬
teliter nain cum excarnelibur essent spĩtodes
futuri profesto ecpeetrem e: silium et spm sc̃m̃ capa¬
cius fuerant abituri & cumuenerit ille
Arguec mundum depeccato edeiustitia et de iudicio
depercato quidem quia noncredunt inme deiustip¬
ticcuero quiaed patrem uado &icem eiem non uidi¬
bitis me arguitur itaque mundus depec cato in¬
credulitatis arguitur et deiustitia eorum quiere¬
dunt ipso quippe fidelium conpaeratio insidelium

Expanded text:
 Paracletus non veniet, etc. Tanquam diceret: Expedit vobis ut haec forma servi auferatur a vobis. Caro quidem factum Verbum habito in vobis, sed nolo adhuc me carnaliter diligatis. Unde et subditur: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos, ac si diceret: Non potestis capere Spiritum, quamdiu secundum carnem nosse persistitis: Si autem abiero, inquit, mittam eum ad vos. Christo autem discedente corporaliter, non solum Spiritus sanctus, sed et Pater et Filius illis adfuit spiritaliter. Nam cum ex carnalibus essent spirituales futuri, profecto et Patrem et Filium et Spiritum sanctum capacius fuerant habituri. Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio; de peccato quidem, quia non crediderunt in me, de justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Arguitur itaque mundus de peccato incredulitatis, arguitur et de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
pertinore substantiami quiloquebatur semen
abrahe factuserat & ut abra hanfieretante
perpeccatum de quo omnes originem duximus
non solum mortis sed &iamini quitatis uenit
dñs spuit interram desaliua sua lutum fecit
quia uerbum carofactum est & inunexi tocu¬
los e misit illum ad piscinam siloe qui inter¬
enim ille fuissa missus nemonostrumessa ab
iniqui etate dimissus lauit ergo oculos in ea pis¬
cina baptiratus est in xp̃o & inluminatus est
caecitas enim in fidelitas est & in luminatio fides
questionem qui ppe dño proposuerunt quispec¬
cauit hic ampa renteseius ut caecus nascoretur
respondit ils ne que bicpeccauit neque parentes eius
rente seius sed non ipso peccato factumest ut cae¬
cus nasceritur seduc manisestaretur operadi in

Expanded text:
ernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Venit Dominus, spuit in terram, de saliva sua lutum fecit, quia verbum caro factum est, et unxit oculos, et misit illum ad piscinam Siloem, qui interristus; nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, baptizatus est in Christo, et illuminatus est. Caecitas enim infidelitas est, et illuminatio fides. Quaestionem quippe Domino proposuerunt: Quis peccavit hic aut parentes eius ut caecus nasceretur respondit Iesus neque hic peccavit neque parentes eius rentes ejus, sed non ipso peccato factum est, ut caecus nasceretur, sed ut manifestarentur opera Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
nis quidecoe lo descendit uhic corporatur acdesia ad par¬
ticipandam beatitudinem sempiternam propter quod
distum est afferte depiscipus quos a preendistis nunc
te indexteram partem eiam nonualebant illut trab¬
tur non nisi inlitore id est insinem scłi cumre surrecserine
uite huius in somno pacis uelut in profundo latentes donec ad
litus receper ueniat qđ raebatur quasi acubitis ducentis:
deceme septem potest plene conpreendi: ducamus ergo per
trigonium deceme septem e s̃unt quinquaginta  hunum

Expanded text:
nis qui de coelo descendit . Huic incorporatur Ecclesia ad participandam beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est, Afferte de piscibus quos apprehendistis nuncte in dexteram partem, et jam non valebant illud trahtur, non nisi in littore, id est, in fine saeculi, cum resurrexerint, vitae hujus in somno pacis, velut in profundo latentes, donec ad littus rete perveniat, quod trahebatur quasi a cubitis ducentis. decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem, et veniunt quinquaginta et unum
Abbreviated transcription (Latin):
in astibus a postolorum sp̃s scr dicit segregate
mihibar naban esaulum inopus quod elegieos
inquuangelium dĩeuu angelium latinaebona
adnuntiatio dicitur natiuitatis scilice ap̃i
passionis eresurrectionis et inaelum a scen¬
sionis Quod acccepromiserat per prosetas

Expanded text:
in Actibus apostolorum Spiritus sanctus dicit, Segregate in Actibus apostolorum Spiritus sanctus dicit, Segregate mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod elegi eos. In Evangelium Dei. Evangelium, Latine bona annuntiatio, dicitur: nativitatis scilicet Christi, passionis, et resurrectionis, et in coelum ascensionis. Quod ante promisera
Abbreviated transcription (Latin):
amen uetere quam in nouo testamento id est abra¬
ham & petrȩ et caterorum profectu e incremen¬
bto meritorum mutata sunt nomina ita et pau¬
ꝯlus ingratia prosiciens nomen sibiipsimut auit
Seruus ihũ xp̃i a seruo coepit ut explum nobis humi¬
litatis os tenderit quasi imitator eius quiex in a¬
niuit seipsum formam serui accipiens e humili¬
auit seipsum factus oboediens usque ad mortem
propter quod edr̃ illum exalta uit it aluic per
sidelem primum seruitium meruit a postola¬
tum item non secundum timorem sed secundũ
dilestionem sicut ipse dicit uiuo autem iam non
ego uiuit uero in mexp̃r Vocatus a postolus iam
in presentia ad hoc uocatus ut esset apostolus
item ostendit non solum uocatum seadaposlo¬
latur gratiam sed e segre gatum in predica¬
tionẽ gentium ut ipsi me morat nos ingencibus
ipsi autem in circum cissione uocatus ergo axp̃o
ad apostola cum segregaui autem in predicati¬
anem gentium ut ostendat unam esse substan

Expanded text:
tam in veteri, quam in novo Testamento, id est, Abraham, et Petri, et caeterorum, profectu et incremento meritorum mutata sunt nomina: ita et Paulus in gratia proficiens, nomen sibi ipse mutavit. Servus Jesu Christi. A servo coepit, exemplum nobis humilitatis ostendens: quasi imitator ejus, qui exinanivit seipsum, formam servi accipiens, et humiliavit seipsum, factus obediens usque ad mortem: propter quod, et Deus illum exaltavit. Et hic per fidele primum servitium meruit apostolatum. Item, non secundum timorem, sed secundum dilectionem, sicut ipse dicit: Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus. Vocatus apostolus. Jam in praesentia ad hoc vocatus, ut esset apostolus. Item ostendit, non solum vocatum se ad apostolatus gratiam: sed et segregatum in praedicationem gentium, ut ipse memorat. Nos in gentibus: ipse autem in circumcisione. Vocatus ergo a Christo in apostolatum; segregatus autem in praedicationem gentium, ut ostendat unam esse substant
Abbreviated transcription (Latin):
uolo manere donec ueniat nonsic intelligendumẽ
quosi diexenit romanere uoelpermanere red e peta¬
re qm̃ quod pereũ significatur non utique nune sed eũ
uinitus praedicatas & commendates noutuae¬
cloria que rumest uncin side altero inspecie
und in tempore peregrinationis altore i naet̃¬
nitate mnansionis une in labore altere inrequie
una inuia altere in patriaune i nopere actionisal¬
dicitur huic sequere me deilloautem sic eum uolo
manere donec ueniem acsidicere tume sequere
perimitationem perferendi temporalie maq¬
lo & illemoneat donec sempiterne uenio redi¬
turus bona hoc perperum significatum est plus
amantem sed minus amatum quie minus nos a¬
matxp̃s miseros quem beatos ueritatis autem con¬
templationem qualistunc futura ẽ minus amemus
qui e nondum nouimus nec habemus haeo perio¬
hennem significata est minus ementem sed plus
a matum quia id quod perillum figuratum ẽ
ta quae fecit ilis qua e siscribantur persingula
nec ipsu marbitror mundum capere eos qui scri¬

Expanded text:
enim manere donec veniam, non sic intelligendum est quasi dixerit remanere, vel permanere, sed exspectare: quoniam quod per eum significatur, non utique nunc, sed cum vinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum una est in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una iuna in via, altera in patria; una cum hoste pugnat, aldicitur huic: Sequere me. De illo autem: Si eum volo manere donec veniam. Ac si dicat: Tu me sequere, per imitationem perferendi temporalia mala. Ille maneat, donec sempiterna venio reddius. Hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum, quia minus nos amat Christus miseros quam beatos. Veritatis enim contemplationem, qualis tunc futura est, minus amamus, quia nondum novimus, nec habemus. Haec per Jnec veniat Dominus exspectantem; sed plus amatum, quia id quod per illum figuratum est, ta quae fecit Jesus: quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere posse eos qui scri
Abbreviated transcription (Latin):
uel sabbaties cacterorum huius mod inonabsque iustitiae
operibus dequibus becctus i a cobusdicit fides sineo perib:
bus legis ostendit esse es iemgratia eopera aniuda eo¬
rum dĩtantum nonne es gentium numquidiudgosso¬
lus dĩ creauit a ut deillis soliscuramgerat nam& sigentes
peccauerunt el uos & siuos conuertimim& lli siuobis
uenitx p̃s ex lege ꝓmissus e illis nã frequent̃ prophetaeent̃
deiudeoꝵ uocacionem dixerunt Immo & gentium pul¬
chrae modum seruabit in uerbisimmodixit utostende¬
re magisgentes quam primum se nonerentci rurmncisi
& a brahomante circumoi sonenpustus & ndditrati

Expanded text:
vel sabbati, et caeterorum hujusmodi: non absque justitiae vel sabbati, et caeterorum hujusmodi: non absque justitiae operibus, de quibus beatus Jacobus dicit: Fides sine operibus bus legis, ostendit esse etiam gratiae opera. An Judaeorum Deus tantum? Nonne et gentium? Numquid Judaeos solos Deus creavit: aut de illis solis curam gerit? Nam et gentes peccaverunt, et vos; et si vos convertimini, et illi. Si vobis venit Christus ex lege promissus, et illis. Nam et frequenter Prophetae etiam de Judaeorum vocatione dixerunt. Immo et gentium. Pulchre modum servavit in verbis. Immo dixit: ut ostenderet magis gentes, quamvis non erant circumcisi. Et Abraham ante circumcisionem justus. Et reddi
Abbreviated transcription (Latin):
tur aba postolo exdusa est itemiudȩ us interrogat ꝑ
quam legem faccorum idest pernaturalemopera legis
refertur ab a postolo non sed perlegem fidei perquam le¬
gem factorum non subauditurestꝰ Sed perlegem fidei
legem dicit statum sidei terminũm hocest nouumtes¬
tamentum arbicramuren imiu stificori hominem
persidem sineo peribus legis certisumus ueliudi comus
abutuntur quidam hundocum ad discrutionem operũ
iustitiae solomfidem possesufficere ad firmantes cũ
item alibi dicatapostolus e si habuero omnem fidem
itaut montes transferom coritatem autem non habeã
nihilmibi prodest in que ceritate alio lo colegis asserit
plenicudinem continere dicens plenicudo legis estcori¬
tas quod si hȩccorum sensui uidenturesse contraria
si ne quibu soperibus legisa postolus iustificeri hominẽ
perfidem dixisse credendus est scilic& circumcisionis

Expanded text:
tur ab Apostolo: Exclusa est. Item, Judaeus interrogat. Per tur ab Apostolo: Exclusa est. Item, Judaeus interrogat. Per quam legem? Factorum? id est, per naturalem. Opera legis refelluntur ab Apostolo. Non. Sed per legem fidei. Per quam legem? Factorum? Non, subauditur, est: sed per legem fidei. Legem, dicit statum fidei terminum, hoc est, novum Testamentum. Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis. Certi sumus, vel judicamus. Abutuntur quidam hoc loco ad destructionem operum justitiae, solam fidem posse sufficere affirmantes: cum tamen alibi dicat Apostolus: Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam: charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. In qua charitate, alio loco legis asserit plenitudinem contineri, dicens: Plenitudo legis est charitas. Quod si haec eorum sensui videntur esse contraria: sine quibus operibus legis Apostolus justificari hominem per fidem dixisse credendus est, scilicet circumcisionis,
Abbreviated transcription (Latin):
onem perfidem in sangui nemipsius ados Itensionem
iustitia e suae ut propitietur eis qui credunt secius sangui¬
ne liberandos propter remissionem praecedentium
delictorum propterea passusestxp̃s ut propositum dĩ
sedare quotandem punire decreuerat peccatores
Insustentationem dĩ adostensi onem iustitiae eius in hoc
tempore uultostende redm̃ quidem ad hoc expectasse
ut tandem secorregerent delinquentes illosuero male
usus patientia di adiaiora proficis sepeccata undeiob
illiustissimus suitem poreait depeccatore dediceidẽ
locum paenitentiae illiabutitur eo in superbia
Vt sitips eiustus eiustificanseum qui ex fideest ihũ qui so
lus iustus inuentus est & quemips eiustifica uerit non ex
operibus sed exside Vbiestergo gloriatiotua exlusa
est adiuda eum loquitur negloriabariste operibus me¬
ruisse iustitiam item interrogatio iudei est es respondi¬

Expanded text:
orem per fidem in sanguine ipsius, ad ostensionem orem per fidem in sanguine ipsius, ad ostensionem justitiae suae. Ut propitietur eis, qui credunt se ejus sanguine liberandos. Propter remissionem praecedentium delictorum. Propterea passus est Christus, ut propositum Dei sedaret: quo tandem punire decreverat peccatores. In sustentatione Dei, ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore. Vult ostendere Deum quidem ad hoc exspectasse, ut tamdem se corrigerent delinquentes. Illos vero male usos patientia Dei in majora prolapsos esse peccata. Unde Job ille justissimus suo tempore ait de peccatore: Dedit ei Deus locum poenitentiae: et ille abutitur eo in superbia. Ut sit ipse justus, et justificans eum, qui ex fide est Jesu Christi. Qui solus inventus est, et quem ipse justificaverit: non ex operibus, sed ex fide. Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Ad Judaeum loquitur: ne glorieris te operibus meruisse justitiam. Item interrogatio Judaei est. Et responde
Abbreviated transcription (Latin):
omne senimpecca uerunt e egent gloriam di
quia non habent sutm iustificati gratis pergrati¬
aminsius sinculla operumactione perbaptismũ
quod omnibus non merentibus gratis peecata dono¬
uit Perredem ptionem qua e est in xp̃o ibũqua
nos redemit sangui nesuo de morce cuiperpecca¬
tum uerditi s ueromus secundũ esuem dicentem
peccatis uestris uenundatiestis quam mortemxp̃suicit
quia non peccauit omne sautem rei eramus mortiscui
seilli in debititradidit ut nos suo sanguine redemeres
undẽ propheta praedixerat gratisuenunda tiestis
& sine pecunia redimimini hocest quianibil prouobi sac¬
cepistis e xpiestis sanguine mredemendi simulillud
notandum quia redemit nos nonemit quia ante perna¬
turam ipsius fueramus bc& simus nostris ab eo abenati
delictis tuncsa nefructuosa erit redemptionostra si pexca¬
recossemus quem proposuitds in prumptum anteoculos
omnium posuit ut qui redemi uult accedat Propitiati¬

Expanded text:
enim peccaverunt, et egent gloria Dei. Quia non habent suam. Justificati gratis per gratiam ipsius. Sine ulla operum actione per baptismum, quod omnibus non merentibus gratis peccata donavit. Per redemptionem, quae est in Christo Jesu. Qua nos redemit sanguine suo de morte: cui per peccatum venditi fueramus: secundum Isaiam dicentem: Peccatis vestris venundati estis. Quam mortem Christus vicit quia non peccavit. Omnes autem rei eramus mortis: cui se ille indebite tradidit, ut nos suo sanguine redimeret. Unde Propheta praedixerat: Gratis venundati estis, et sine pecunia redimemini. Hoc est, quia nihil pro vobis accepistis, et Christi estis sanguine redimendi. Simul illud notandum, quia redemit nos, non emit: quia ante per naturam ipsius fueramus, licet simus nostris ab eo alienati delictis. Tunc sane fructuosa erit redemptio nostra, si peccare cessemus. Quem proposuit Deus. In promptu ante oculos omnium posuit: ut qui redimi vult, accedat. Propitiat
Abbreviated transcription (Latin):
cus dñi aperuit ut illic quod am modo uite ostium pande¬
recur unde sacramenta aec desie manauerunt tiam e
in monumento nouo positus est ihs̃ inquo nondum quis que¬
positus erat sicut in mariae uirginis utero rrmo anteillum
nemo pos illum conceptus est ita in hac munumento nemo
anteillum noma postillum sepultus est : quid cursur duorũ¬

Expanded text:
tus Domini aperuit? Ut illic quodammodo vitae ostium pandetus Domini aperuit? Ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt. Nam et in monumento novo positus est positus erat: sicut in virginis utero nemo ante illum, nemo post illum, conceptuante illum, nemo post illum sepultus est. Ibi ergo pr
Abbreviated transcription (Latin):
quaiħs aquã conuersurus in umnũ dixerat matri quid
nihi &etibi est malier noadũ uenit oramea sicergo matrẽ
magistra &e domini sui dircipulus u amulus accept insuait
qua s do distiidebiagur umi cuique prout duiquȩ opurerat intelligen¬
dum est sic dis cributum fuisse uhic discipulo quod opur grat᷑ ut
illic euiam beatam mariae tamquam matris eius portio ponere¬
tur: et eiur quuram quiꝰ quid eiesset necesarium percineret
quippe ipsi er ł acctum degener&tes auino patriarcarum et
profetarum et tanquam deplenoua se deiniquita temundi
huiur impleti corhabentes uelutsfungia cauernosis quot am¬
modo adque cortuosi s latibulis fraudulentum isopum autem
namque humilitatimundamur per arundinem uero scrip
nisi quod profetia tanto tempore ante a predixerat nam
ante a illae dixerat sitio tanquam diceret hoc minus fecis¬
tis date quid estis et impletum est insiti meo potauerunt
me aceto Quid significat quod hunus militum lancea la¬

Expanded text:
qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Sic ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ut quando distribuebatur unicuique prout unicuique opus erat. Intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur, et ad ejus curam, quidquid ei esset necessarium pertineret. quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem namque humilitate mundamur; quia nisi nisi quod prophetia tanto tempore antea praedixerat? nam antea ille dixerat: Sitio. Tanquam diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis, et impletum est: In siti mea potaverunt me aceto . Quid significat, quod unus militum lancea la
Abbreviated transcription (Latin):
quisse petatores tucets iannones se cgnosicet
xp̃si promobis montuus est maltorena  magis
iusti ficathnosipeccatorestontum dilexit quon¬
tomagiscustodi& iustos  nsanguineipsius sadut
erimus abira peripsum non animalium sicut
in lege caueamus ergonẽpeccondo eum pollutum
dicamus sicutdicit i pseo postolus ad hebreossiem̃
cum inimicies semus reconciliati sumusdõ pere
mortem filiieius peccatore s inimioi sunt contẽ

Expanded text:
fuisse peccatores, dicens, jam non esse significat: Christus pro nobis mortuus est: multo igitur magis justificati nunc. Si peccatores tantum dilexit: quanto magis custodiet justos! In sanguine ipsius salvi erimus ab ira per ipsum. Non animalium sicut in lege. Caveamus ergo, ne peccando eum pollutum dicamus: sicut dicit ipse Apostolus ad Hebraeos. Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Fil
Abbreviated transcription (Latin):
illo utorecur ut uelletpro inde traditor t raditor
erater quemtraderecupiebat ad queitan alã
tradendo facie hat ut detradi tobonum fiereo
quod nesciebat sceba tenim dñs quid facere
proamicis hacsi comma dederac pater in ma¬
nus eius & inusum male & in affectum bona¬

Expanded text:
illo uteretur ut vellet. Proinde traditor traditus illo uteretur ut vellet. Proinde traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat. Atque ita malum tradendo faciebat, ut de tradito bonum fieret, quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, ac sic omnia dederat Pater in manus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nissime occurrit in hoc nomine quae damco¬
gruentia utrarumque linguarum hoc ua que¬
nomeninterpretans nobis beatus euangeli cuo
anteditin festum inquio pasche sciensilis quia
uenithort ut transire exhoc mundo atprire
quet essent illo transeunte sine dubio secutipas
enimlegis xp̃sa diustitiam omnierederu altter
infinem dilaxit usque ao mortem dilecit ioestus que
admor temillumdilectio ipse perdueit qura
tantum dilexit suos ut moreretur proptereos
& caena facta quindi abolus misis si incordeiu¬
dictum est ÷ amparata & ad conuiuantium mense
usum que perducta non trans acta neque finita
si queris qui dmiserit diabolus incoriudae hocutiq
non sit pera urem sed percogitationem iamtalis
uenerat ad conuiuium explorator pastoris insidi¬
ator saluatoris uenditor redemtoris sciens quia
omnia dediterpater inmanus & quia ado exiuit
deditei pater in manus ergo & ipsum traditorẽ
namsi ipsum in manibus non haberet non utique

Expanded text:
nissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. nomen interpretans nobis beatus Evangelista, ante diem festum, inquit, paschae, sciens Jesus, quia venit hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem. quod essent illo transeunte sine dubio secutura. enim legis Christus ad justitiam omni credenti. Aliter, in finem dilexit, usque ad mortem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio illa perduxit, quia tantum dilexit suos, ut moreretur propter eos. Et coena facta, cum diabolus misisset. Coedictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta, non transacta neque finita. Si quaeris, quid miserit diabolus in cor Judae, hoc utique, non fit per aurem, sed per cogitationem. Jam talis venerat ad convivium explorator pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris. Sciens, quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, dedit ei Pater in manus, ergo et ipsum traditorem. Nam si ipsum in manibus non haberet, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pateromnia dedisse in manus illat discipulo¬
rum non manus sed pedeslauit & cum sesciret
serui impleuit officium nec illius dedignatus ẽ
pedes lauare cuius manusiam praeuidebat ins¬
celere crucitendus suis expoliatus est uestimen¬
tis & mortuus in uolutus est linteis & totailla
pehumane utilitaus humilitas ut ea conmen¬
dare suo exemplo &iam diuinitatis sublimi¬
tas quid est uenitergo adsymonem perum
quasi aliquibus iam lacdass& nonita intelligen¬
dumest quod post aliquos ad illumuenerit sed
quod abillo ceperit quilo tus est non ha¬
habeco pus nisi pedes lauare sedest mundus
totus & cetera uti quemundus totus preter
pedestomo quidem in scõbaptisio ⁊ otus abluit¬
non precerpedes sed totus omnino uerum tamen
quin in rebus humanis postox uiuiur utier
terracalcatur ipsugitur humani affectus
sine quibus in hao mortalitate non uiuitur qua¬
sipedessunt ubiexhumanis rebus afficimur

Expanded text:
a Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et cum se sciretservi implevit ofpedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere crucifendus. Suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus, involutus est linteis, exspoliatupe humanae utilitati humilitas, ut eam commendaret suo exemplo, etiam divinitatis sublimitas. Quid est: venit ergo ad Simonem Petrum? quasi aliquibus jam lavasset, non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare, sed est mundus totus, etc. Utique mundus totus praeter pedes. Homo quidem in sancto baptismo totus abluitnon praeter pedes, sed totus omnino. Verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani aflectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur
Abbreviated transcription (Latin):
luminaergosunt omnes sẽi sed credendo ab eo
inluminatur a quosiquis recesserit tene¬
brabitur lumen autem illud quo inluminan¬
tur a se recedere non potest qur autem dicit
ut omnis qui credit inme in tenebris nonina¬
neat satis mani festat om̃s se inte nebris in¬
uenisse sed ne in eis tenebrismaneant in uen¬
tisunt debent credere inlucem qua e urnit
inmundum quieper illum factus est mundus

Expanded text:
Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; qLumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tenebris invenisse: sed ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis hoc autom dixit ut patricrederecur
aequalis qui creditinme in quro non credit
in hoc quiuidit me sed creditineum quimisit
me aut cum credit in patrem qui sibi aequalẽ
genuit me non quom odo meuidit sed quicre¬
dat inme quomodo in eum quimi sit meus
que ad eo enim nihildistat intereum & me
ut qui meuidec uideat eum quimisit me

Expanded text:
hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum quque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt, videat eum qui misit me
Abbreviated transcription (Latin):
quio creditinme qui non creditinme secun¬
dum id quod in me uide sed in eum qui me
misit uccum credit in patrem credateum habe¬
refilium sibia equalem e tunc uere credat
inme nansi puta uerit eum non habere nisi
filios secundum gratiam qui sunt eius utiq
creatura non uerbum sed facco peruerbum
nec habere filium aequalem sibi at que coa euer¬
num sem pernatum paritor in commutabilẽ
exnullo dissimilem atque in parem noncre¬
dit impatrem qui eum misit quia non est hoc
pater qui eum misit & ideocum dixis set cre¬
dit inme non creditinme sed in eum quimisit
me neputa recur sic uolunsse intelligipatrẽ
tam quam patrem multorum filiorum per
gratiam regeneratorem non unius uerbi
aequalis sibi continuo subiecit e quiui deme
uidec eum quimis it me num quidait quiui¬
dec me nonuidec me sed eum quimisitmne
sicut dixerat qui credit in me noncredatinme
sed eum quimisitme illud nam que d ixit ne
sicut uidebatur crederecurtantu modo filius

Expanded text:
quit, credit in me, qui non credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo cum dixisset, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; ne putaretur sic voluisse Patrem intelligi tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiticictus surgio postuocem magnam sed at¬
hucligatus manus & pedes & facies illius sudo¬
mo cratligata temenforas iam processit quio
significat quando contmnis morcuus iacos &
sitanta conteminas quanta dixi sepultus iaces
quande confiteris procedis sedut consitearis
ds̃ facit inagia in uocem clamando idest mag¬
na gratia uocando sed ut soluerentur peccato
eius ministris hocdixit dñs quidest soluite illum
erat pascha iudaeorum &ceera illum diem
festum iuda ei cruerum haberedñi sanguine
uoluerit illodie resto occisus estagnus qui nobis
cundom diem festum suo sanguine consecrauit

Expanded text:
vivificatur: surgit post vocem magnam, se advivificatur: surgit post vocem magnam, se adhuc ligatis manibus et pedibus: Et facies illius sudario erat ligata, tamen foras jam processit, quid significat? quando contemnis mortuus jaces, et si tanta contemnas, quanta dixi, sepultus jaces, quando confiteris procedis, sed ut confitearis Deus facit, humana voce clamando, id est, magna gratia vocando, sed ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit
Abbreviated transcription (Latin):
quia flere bominem docuit sremere quodemo¬
do deb& homo in accus satione malorum ope¬
rum ut uolentia paenitendicedat consuetudo
peccandi dixit ubi posuistis eum sus quiamor¬
tuussit & nesci s ubisit sepultus & iste significa¬
tio est quiasio perditum hominem quasi nesit
ds̃ talis est uoxdĩ paradiso postea quambomo
peccouit ademubies dicuntei dñe ueniec uide
quidest uide miserere uid ecenu dñs quon¬
domiserecur dixeruntergo iudae eccequo¬
modo amabat eceum & reliqua quidesto
mabateum non ueniuocare iustos sed pecco¬
tores mortuus sublapide reus sublegȩ lex
quaedata est iudae is in lupide sempta est
omnes autemre sublege sunt beneui uentes
cum lege quid est ergo lepidem remouete
grauo predicate quidest quod uoce magna
clamauit latare ueniforas quem difficilo
surgit quemmoles inalae consuecudinis
premit sed ia mensurgit occultagratia intur

Expanded text:
quia flere hominem docuit. Fremere quodammoquia flere hominem docuit. Fremere quodammodo debet homo in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi. Dixit: Ubi posuistis eum? Scis quia mortuus sit, et nescis ubi sit sepultus? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem, quasi nescit Deus. Talis est vox Dei in Paradiso, posteaquam homo peccavit: Adam, ubi es? Dicunt ei: Domine, veni et vide. Quid est; Vide? miserere, videt enim Dominus quando miseretur. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum, et rel. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est. Omnes autem rei sub lege sunt, bene viventes cum lege. Quid est ergo lapidem removere? Gratiam praedicare. Quid quod voce magna clamavit: Lazare, veni foras? Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit. Sed tamen surgit, occulta gratia intus
Abbreviated transcription (Latin):
mor cer carnis non morietur inaeternum
propteruitam sp̃s & in mortalaatem resus¬
recuonis credis hocat illiutique dñe egocredidi
quieetues xp̃s filius dĩ qui in mundum uenisti
quando hoc credidi credidiqui atues resurrec¬
tio & uita et qui intecredit et simortuus suerit
uiue iħs ergoutui dit eamplorantem fre¬
mnuit spũ & cetera quidest quodturbat se¬
mecipsum xp̃s nisi ut significatib quomodo
turbari tudebeas cumtante mole neccatigra¬
uoris & premis adtendifti enimt eui distitere¬
um computa stibi illud feci et pepercit ds̃ illud
comisi & distulitme euangelium audiui e con¬
tensi baptraatus sum & iterum ad eadem reuo¬
lutus sum quid facio coeo unde euado quan doisto
dicis iamfreme xp̃s incordecuo quia fides frer
resurgantis fremat xp̃s increpe sehomofle¬
uit xp̃s fleat sehomo qua reenimfleuitxpsnisi

Expanded text:
mortem carnis, non morietur in aeternum, mortem carnis, non morietur in aeternum, propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine, ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio et vita, et qui in te credit, et si mortuus fuerit, vivet. Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, fremuit spiritu, etc. Quid est, quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas cum tanta mole peccati gravaris et premeris. Attendisti enim te, vidisti te reum, computas, tibi illud feci, et pepercit Deus, illud commisi, et distulit me, Evangelium audivi, et contempsi, baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum. Quid facio? unde evado? quando ista dicis, jam fremet Christus in corde tuo, quia fides fremit. resurgentis. Fremat Christus, increpet se homo. Flevit Christus, fleat homo. Quare enim flevit Christus? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
habent incorde fire quodtib fierinonuis alio non fe¬
ceris e henclegem trans gediuntur homine secce
alter dies mortis dita est & iamleo diuinitus er
samulumdĩ moy sen dictum esi illie noncecides
non mechaberis non fals intestimonium dices
eccole scrinta est ex ipsa contempintur eccetoru¬
usdies montis quidrestat uenit euangelium
ideolittera sine gratio reos faciebat quosconsi¬
terres gratialiberabat predicatur ubique xp̃s¬
minatur gehe mam uitampromitor. aecer¬
nam e ipsa contempnitur trans mediuntur
homines euangelium eccequartus dies mortis
merito iamput et num quid et alibus neganda
est misericordia absit &iom ad tales dñs exci¬
tandos non de dignatur accedere dixitergo
tuus quia egosum resur rectio & uita quiere¬
dit inme &iam simortuus fuerit incorneuiue
inanima donecresurgat & caronum quani
postea moritura e omnis quiuiuit in carne
a credit in me ec simorietur atempus propter

Expanded text:
habent in corde fixam: Quod tibi non vis, alii ne fehabent in corde fixam: Quod tibi non vis, alii ne feceris, et hanc legem transgrediuntualter dies mortis. Data etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen, dictum est illic: Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur, ecce tertius dies mortis, quid restat? Venit Evangelium, ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes, gratia liberabat. Praedicatur ubique minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. tuus. Quia ego sum resurrectio et vita, qui credit in me, et jam si mortuus fuerit in carne, vivet in anima donec resurgat, et caro nunquam postea moritura. Et omnis qui vivit in carne, et credit in me, et si morietur ad tempus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
& consotiatus aeternitati nune animeme¬
qui iubos animam meanisi turbari uideo ani¬
mamtuam quomodo sufforam quod graue
tanta firmitas sensit quale funda mertum quae¬
ramũ petra subcumbit seduideor mihi audere
incogitationemea respondente mihi dñm e
quod admodo di contem magis sequeris quia sic
audiinmeuocem infirmitatistuae uires suggero
utcurras necneprimo quod adceleras sec trans¬
fero inme quoo trepidas & subterno quatrans¬
sicame exhora hac sed propterea uens inboron
cuius uoluntatem certam at que diuinam tuae
uolumitati humanae infirmeq praeponas
quides autem glorifica tuum nomen nisiin sue
um &iam in similibus passionibus seruorum
suorum uenit ergo uexdae caelo a clarificaui
& iterum clarisicabo & darisi caui antequam

Expanded text:
tem, Nunc anima mequi jubes animam meam, si turbari video animam tuam? quomodo sufferam quod grave tanta firmitas sentit? quale fundamentum quaeram, si petra succumbit? Sed videor mihi audire in cogitatione mea respondentem mihi Dominum, et quodammodo dicentem: Magis sequeris, quia sicaudi in me vocem infirmitatis tuae: vires suggero ut curras, nec reprimo quod acceleras; sed transfero in me quod trepidas, et substerno qua transfica me ex hac hora, sed propterea veni in hanc cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponasQuid est autem: Clarifica tuum nomen, nisi in suum, etiam in similibus passionibus servorum suorum? Venit ergo vox de coelo: Et clarificavi, et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
mentitur patermendaciisuiest si enim ab aliome¬
dacium accepisti & dixisti tuquidem mentitus es
cepisti mendacium diabolus autem aseipsomendan
fuit menda cium suum ipsegenuit a nemine audi¬
uit quomodo dr̃ pater genuit filium uerita tomsic
diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium

Expanded text:
mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es cepisti mendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
gloriameius pesponditilĩs a dixit non prop¬
torme uor haeeuenit sed propter uos hic
ostendit illam uocem non sibi indicatam quod
iamsciebat sed eis quibus indicarioportobat sicut
autem illauex non propter eum sed propteralios
diuinitate facta est sicanimacius non prop¬
tereum sed propteralios uolumtatetur¬
bata est nunciudiciumes mundi nunc

Expanded text:
est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. Hic ostendit illa vice non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter illos divinitus facta est, sic anima ejus non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. Nunc judicium est mundi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
pronobis passus est ait apostolus petrus relinquens
nobis exemplum ut sequantur uestigia eius sequen
tibus uero quod fruetum quam mercedem quod
nore nisiut sit qum filio eius quod enim superius
ait ub egosumillie & minister meuserit hoc in¬
telligitur hicex posusse nam quem maiorem heno

Expanded text:
pro nobis passus est, » ait apostolus Petrus, « relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . to, et quem fructum, quam mercedem, quod nore, nisi ut sit cum filio ejus? quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, hoc intelligitur exposuisse cum dicit, Hono
Abbreviated transcription (Latin):
deditutes sot sicgignendo dedit ut nos sot quia simplici
sed hocipsum & adiunxit qui memisit mecumest sier¬
go tecum est odnẽnonunus ab aliomisus ẽ sed ambo
uenistis & tamencum ambosimulsint unus missus
altermisit qm̃missio in carnatio ẽ & ipsa in carnatio.
filii tantumest non etpatrismisit itaque paterfiliũ
sed non recessita filio non relinquidme inquid solum
qua requia quae placita sunt ei facio semper ipsa est
aequalitas semper non exquadaminitio a deinceps
seo sine initio sine fine dĩ enimgenerationon habet
initium temporis qui a pergenitum facta sunt tem

Expanded text:
dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset; quia simplicisdedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset; quia simplicissed hoc ipsum. « Dixit ergo isgo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo similes sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio est incarnatio, ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Ergo, inquit, « qui mquia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
modo dicit multa habeo de uobis loqui & iudicare sedali¬
uo est noniudico aliud non habeo iudicare non iudicodac̃
ad praesens uenerat enimuts alua recmundum non
lius ueracis ueritassum pater autem uerax de suo e¬
exalta ueritis filium hominis & cetera ex al¬
tationem quippe dicit passionis nonglorificationis cru¬
cis non caeli quia & ibi exaltatus e stquando pependit in lig¬
no sedilla ex altatio humiliatio fuit tunc enim factusest
obediens usque ad mortem crucis hocoportobat impleri
pereorummanus quipostea suerunt credituri quib:
intraret error sabellianorum quidicunt ipseest
pater aute mest sed non est dequo ẽ quodergo addidit
sicut docuit mepater haecloquor non sic docuit quasi
indoctum genuerit sed hocest eum dociusse quod ẽ sci¬
entem genuisre & hocest docuit mepater quod est sc¬
entem megenuit mepater ab illoergo habet ut¬
nonerit a quo habet ut sit nonut prius ab illo es set & ab
illo postea non esset sedquemad modum illigignendo

Expanded text:
modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non lius veracis, veritas sum. Pater veritas est, exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebper eorum manus, qui postea fuerant credituri, quibuintraret error Sabellianorum, hoc est Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Paternoverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum illi gignendo
Abbreviated transcription (Latin):
rauperes enim semper habebitis uobis cum
meautem non semper habebitis intelligius
uult me non semper babebitis noli ex pauescere
uidae dictum est sed quo reergo non dixit habes
sed habebitis qui a nonunus estiudas unus malus
corpus malorum signi ficat iniudae persona¬
significati sunt in aeclesia mali ipsis dictum est
inoautom non semperhabebitis alat̃ secundum

Expanded text:
Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Intelligimuautem non semper haJudae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significatsignificati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dñs glorificaretur resurrectioni carnis suae nonenim
alium sp̃m etiam prophetae habuerunt quȩ cp̃muen¬
turũ praenunti auerunt sed modis quidam futurus
erat dationis huius quiomnino antea non apparuerat
de ipso hicdicitur nus quamenim legimus antet congre
gatos homines accepto spũscõ linguis omniumgentium
iocutos fuisre postresurrectionem autem primum quan¬
dehocergo dictumẽ nonerat sp̃sdatus qui ai h̃s nondum
erat glorificatus namideo ipsum s p̃m noluitdare nisi
cumes set glorificatus ut in suo corpore ostenderet uitã
quammodo non habemius sed in resurrectionesperamꝰ¬
in montem fruecuosum in montem ungent in montem
crismatis ubi enimdecebat docerexpm nisimmonta
grece latine unctionuncupatur ideo autem nosinexit
qui aluctatores contradiabolum fecit adducuntau
nimium esse mittemnimium mansuctum oeilloquip¬
pe fuerat ante praedictum intende prospere proce¬

Expanded text:
Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim alium spiritum etiam Prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat dationis hujus, qui omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea cogatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium fecit locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quanDe hoc ergo dictum est: Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum itate ferventibus; ideo ipsum Spiritum noluit dare, nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione speramtem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisigraece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et dilucunimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere
Abbreviated transcription (Latin):
dixit despũquemaccepturierant credentes in eum. nondũ
enimerat sp̃sdatus qui a ihs nondumerat clarificatus est
ergo sits interior &uenter intorior quia ẽ homo interior
quidem interior inuisibilis exterior autem uisibilis. sed melior
interior quam exterior & quam non uidetur hocplus ama¬
hominis conrtientiatordis estibibito ergo istolicore uiuescit
purgata consuentia & auriens fontem habebit adam ipsa
fons erit quidest fons & quidẽ fluuius quimanat deuen¬
tre interioris hominis. beniuolentia quauult consulere pro¬
ximo sienim putet quia quodbibet sibi ipsi debetsufficere
non fluet aquauiua deuentre eius. si autem proximo festinat
consulere ideonon sicat qui amanat quomodo nonerat sp̃s¬
gelio quod eum inspũscõ agnouerit simeo nagno uerit
&iam anna uidua prophetissa agnouerit iohannes
ipsequi eum baptirrauit impletus spuscõ ⁊acarias multa
taenim indicia praecedentis sp̃uscĩ habemus antequam

Expanded text:
u quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amahominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimusgelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias multa ta ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera ait dñs &uerumait & sego de metesti¬
monium peribeo uerumest testimonium meum qui¬
a scio undeueniet quouado patremuolebatintelligi
patrigloriam dabat filius aequalis glorificatrum
a quo e stmisus quantum debechomo glorificare cum
disse in caelum ibi sederead dexteram patris inde
esseuenturum adiudicando suiuos & mortuos &¬
sed ques toista duobus modis soluitur ut aut
hoc intelligamus non udicoquemquam idẽ mocd
sicut dicit alio loco egononuem utiudicem mundum
sedut saluum faciam mundum non iudicium negan¬
dos a differendo autcerte quiadexerat uos secun¬
dum carnem iudicatis ita subiunxit egononiudico
quem quam ut subaudias secundum carnem &r¬

Expanded text:
de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum disse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuosestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
ego honorificopatrem sic &uos honori fica retis me
ego facio quod debeo uos non facitis quod debitis ego
autem in quid nonquaero gloriammeam estquique¬
uidicat discernit : quomodo ẽquiquer atetiudicet
estpater quigloria meam auragloria disternit¬
& separetnam secundum forman serui multum
incerest intergloriam xp̃i & gloria materorum
hominum iamenam̃ dicouobis si quissermonem

Expanded text:
ego honorifico Patrem, sic et vos honorificaretis me: ego facio quod debeo, vos non facitis quod debetis. 4. Ego autem, inquit, non quaero gloriam meam; est qui quaejudicat? discernit. Quomodo est qui quaerat et judicet, est pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet, nam secundum formam servi, multum interest, inter gloriam Christi et caeterorum hominum. Amen amen dico vobis, si quis sermonem