comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
RESPARTES
ferant legataruihe
quisoluendo nõe
secum centum quinquagin¬
ta com̃penset. deresrdins cent̾
quinquagintaque exigi non
possunt uenditio fiet nõĩs idq
qͣi solum mbonis fiit. rep̾sen¬

Expanded text:
tres partes ferant legatarii, hqui soluendo non est, secum centum quinquaginta compenset. de residuis centum quinquaginta, quae exigi non possunt, uenditio fiet nominis idque, quasi solum in bonis fuerit, repraesen
Abbreviated transcription (Latin):
Epiturcasius quo hrs agere
pot̾ qnͣnus testator age̾ non
potu̾it. uluti si tutor cum sol¬
Ueret legata non int̾posint
legem falcidiam licuit solut

Expanded text:
eritur casus, quo heres agere potest, quamuis testator agere non potuerit: ueluti si tutor, cum solueret legata, non interposuerit legem Falcidiam capi licuerit solutum
Abbreviated transcription (Latin):
octalicius catulus filia exasse
hr̃de mitituta lib̾to ducenta
legass petiss q ab cout ea con¬
cubine ip̾nis daret ⁊ lib̾tus in¬
uo testatore decessiss ⁊ ꝙ ei rel¬
ictum erataput filiam rema¬
siss cogetur filia id fidĩcõrnt¬
sum conaibine reddere. ¶Q
Alicuius hr̃disnõiatim fideiꝰ
mittitur pot̾ idi̾ itadenum
minatim legatum ẽ accres¬
cit non pr̾abit legatum qd̃¬
norum legontutelam uie
reficiende que ẽ incolomae
orum usqͣ adiam aurelã
.q̾situ e̾. in hoc legatum ua¬
UIeat. iubentius celsꝰ.ꝵ. ꝓpeme¬
dum quidem est in ꝑfecta e̾ ͤ
scriptura intutela aurelie me
tite. quia sinna ascripta non
est pot̾ tũ indi tanta sũmai
legata qnͣta eirei suffic̾et. si
facultatum qmͣ testatorrel¬
quit tunc enim prooffꝰ ni
dicis scdm estimationem pa¬
trimonii ⁊ legati qnͣtitas

Expanded text:
Otacilius Catulus filia ex asse herede instituta liberto ducenta legasset petissetque ab eo, ut ea concubinae ipsius daret, et libertus uiuo testatore decessisset et quod ei relictum erat apud filiam remansisset, cogeretur filia id fideicommissum concubinae reddere. Quod alicuius heredis nominatim fidei committitur, potest uideri ita demum minatim legatum est, adcrescit, non prnorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. Iuuentius Celsus redum quidem inperfecta est haec scriptura in tutelam Aureliae uiae, quia summa adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii et legati quantitas
Abbreviated transcription (Latin):
tã ⁊ si rend̾it pot̾ uidi eum pos¬
ẜonem repudiasse ꝗ fornaz
bengnor est diu̾sa sm̾a mari¬
me cum debonis pentis int̾ fr̃es
disputet᷑ ꝙͥ tñ facilius admit¬
tenoum exisinosi intͣ tp̃s
delate possõnis cautionez of¬
feratz nam post annil qͣm de¬
lata eẽt uonoꝵ possõ uolu̾tari¬
am mõram cautionis admit
trisbonoꝵ possõm accepit. ne¬
pos ex eod inf.mulia retentur
senissẽ hr̾ditati cum emolu¬
m̃to colłonishe̾bit. Id̾ nepossi
postea boꝵ possom intestatipa¬
tris accipiat fr̃i pꝰemãcipatõm
pris q̾sito ⁊ infamiua retento
bona sua conferre cogetur.
hrs mstitutꝰ adeat ⁊ emancipa
est ei ⁊ ita edom̾ se ht̃ Scenola

Expanded text:
uideri eum possessionem repudiasse, qui formam benignior est diuersa sententia, maxime cum de bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cautionem offerat: nam post annum, quam delata esset bonorum possessio, uoluntariam moram cautionis admitttris bonorum possessionem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona sua conferre cogetur.heres institutus adeat et emancipatei: et ita edictum se habet. Scaeuola
Abbreviated transcription (Latin):
telam g̾ere cepint inconsiliu̾
principis assumptos optimu mͣ¬
excius andos qm arca latuis eoꝵ
ag̾ent ⁊ honor delatusfinem
ctitprir icloci non habẽt
domicilium hr̃et enisdemcu¬
rator cecreto p̾̃sidũ ac p̾torisꝯ
stitutus reꝵ. idminustonem

Expanded text:
telam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maexcusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet. domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitut
Abbreviated transcription (Latin):
Egataris qui rogatꝰ Mrẽ¬
ẽ alii omẽ iegatum̃ restituere
Simaluit se excusare. itutela
egit nec optimnt. P łp
petitõnem istitutam exclud̾e
non potit. ¶Quetutorib re¬
parentis reliquuntur pris pꝰ
excusatõnem. ab h̾relib erͣne¬
is quo retim̾ placuit. ꝙ non
M̾ut tutor ꝓmerint. ¶ Tutorẽ
ad tempꝰ erulare iissum ercu¬
san non oportet. s ꝓ tp̃s exiii
curator in locum ip̃nis or dari.

Expanded text:
egatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela,egit nec optinuit. Papipetitionem institutam excludere non poterit. Quae tutoribus reparentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non non ut tutor promeruit. Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non oportet, sed per tempus exilii curat
Abbreviated transcription (Latin):
stituit uxori uestemmu̾du̾ mu¬
librem lanam linum ⁊ aliaor
res leganat ⁊ adiecit ꝓprietadem
autem eoꝵ que supͣscripta st̃ re¬
nti uolo adfilias meas que ue
exhus tunc inuẽt qͥsitum e̾ utr

Expanded text:
stituit, uxori uestem mundum muliebrem lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utr
Abbreviated transcription (Latin):
Imetusca̾ ad eat aliquithroi¬
tatem. fiet ut quia murtusi
rethr̃s ingitutus. an̾ uita deces¬
srit qui hr̾dem semanutũ cõg¬
ꝓcirator eius pecierat hrsam
tegrum ĩplorauat. que stric¬
tonire non competit. qr intra
diem aditionis auitus obñ

Expanded text:
metus causa adeat aliquis hereditatem, fiet ut, quia invitus ret heres institutus ante vita decesserat, quam heredem se institutum cogcurator eius petierat, heredntegrum implorabant, quae stricto iure non competit, quia intra diem aditionis Auitus obisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpr fid̾i.ꝯ. ex hac scriptura de
stari petis ut fr̾em suum hr¬
demfacet. sic enim accipien¬
dam eam scripͣturam acsihr̃¬
ditatem suam rogass eam
restitue. ¶Sabmui ant̾ ĩpu

Expanded text:
icommissum ex hac scriptura debstari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam restituere.Fab‹iu›s Antoninu
Abbreviated transcription (Latin):
nia non ucenͣtur. ¶Qupͥuile o¬
gio submxus est friscuratõne
suscipe non cegitur. ¶ꝑatronꝰ
ĩpubi lib̾to quosdam exlib̾istu¬
tores. aut curatures testõ dedit
qmͣnus eoi ydoneos eẽ costat nͣ¬
ominus nire publico pot̾unt
ex̃cusari ne decrẽto confiriet᷑¬
sis decretis datus ẽqui potinit er¬
cusari. ⁊ priusqmͣ cãs ercusati¬
omi allegaret. inins expupii
quoꝵ iam tutelam.admst̾¬
bat decessit᷑ ubi desut compecẽ¬
nam ip̃o iure tutor eit.⁊.antrqͣ
excusctur potit gͦ tintela eius
qui minc qrto loco muenit᷑
excusari. S cum non sit extu¬
illiuishonu̾ tutele. ¶Sec mei
monet ꝙ dicat aliquis hoc ñ
erigi an ad mĩ strẽt̾ tutela. ħͥ
enim eo ptrui nefit fuita ad¬
ministratio. cet̾msi ꝑiculum
sustrueat cessationis puto ei
tiitor datus est uͥ non aꝑtaꝵ
tabularum tp̃s inspici deue¬
bit. si queratur que pͥor celata
sit tutela. s adite hrditatis

Expanded text:
nia non uiderentur. Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamuis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure publico poterunt excusari, ne decreto confirmesis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competernam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excuillius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto eitutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit t
Abbreviated transcription (Latin):
trez suum p̾tie̾nt sũ hr̾dem institu¬
erit. fidĩcõmissa ñ coget᷑ prare pat̾¬
exsua ꝑte q̃ ei debet᷑ etiamsi adierit
hrclitatem. s ⁊ si filia. uł neptisma¬
nimussa sit. ⁊ pat̾ uł auns p̾ti̾tus
petat bonoꝵ possõm cademq infi
lio uicendasunt. Arceti.

Expanded text:
ierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praeex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adierit hereditatem. sed et si filia uel neptis manumissa sit et pater uel auus praeteritus petat bonorum possessionem, eadem quae lio dicenda sunt. 4 Marce
Abbreviated transcription (Latin):
int̾posint non dełe id filio no¬
ce quia pendinctitatem hrn̾t¬
prs quitacitam fide HAp.¬
Aont leges accomodunt mea
ꝑtenqua frandem adhibui
Faicidia nonutitur. ⁊ .iͣ. senatꝰ
censuitis si maior modꝰ mõis

Expanded text:
interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitatem hes, qui tacitam fidem contra leges accommodauit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus
Abbreviated transcription (Latin):
ppres immĩsas quemichi cum
illo fr̃e meo patruo uro ꝯmim
portone ura mine.iureos. aiu¬
c̾cio pacrato ur̃o patruo accipi¬
atis hiuc test̾o quinqnino suꝑ¬
urit. ⁊ hunde primoniũ reli¬
quit q̃situm est. anh̾rdes luͣcre¬
cii pactati sccłm ũbii supͣscͥpta

Expanded text:
res universas quae mihi cum illo fratre meo patruo vestro coportione vestra mille aureos a Lucretio Pacato patruo vestro accipiatis": huic testamento quinquennio supervixit et abunde patrimonium reliquit: quaesitum est, an heredes Lucretii Pacat
Abbreviated transcription (Latin):
dospecierit quid̾ liros ⁊ pentes
constat. S si uarie donatum
fu̾it exceptis ꝑsonis atestato¬
re morticã ooꝓbata confrt
aduirciem emancipato sicilt
accidit inportionib hr̾dita¬
rus ⁊ legatis. ¶ntestado autẽ
gatorum occurrit. Ap̾.
nonaliis qmͣ exceptis ꝑsomis
legata p̾srabit. DDem.¬

Expanded text:
dos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatis.Intestato autem gatorum occurrit. Papinnon aliis quam exceptis personis legata praestabit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
siue prncens mułr plus ẽet inp¬
ulata siue in pr̃udenslaboni sẽ¬
tnciam ꝓbo. ¶Uxoroniortofro
ꝑtem dotis receꝑat ꝑtem apd̾
nirum relinq̾rat. dem̃ alii ip¬
fat ⁊ it̾m indu.a fc̃a ad priorem
uirum reclierat cui centũ ⁊ x
coti ded̾at i enii pecunie quę
reliq̃ expriore dote erat ñ¬
tionem fec̾at diuortio fco̾ re¬
liqũ ex priore dote hiis diebus
rectlidisssi suꝑnis diuortrimi ĩt
coift̾m non eet qm̃i prioris do¬
tis causansegn̾tem dotis obli¬
to. ¶Suur soco muissu uroris
manente m̾o dotem accep¬
tam feciss etiamsi id pꝑ egesta¬

Expanded text:
siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo. Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum redierat, cui centum decem doti dederat neque eius pecuniae, quae reliqua ex priore dote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus reddidisset, si superius diuortium inter eos factum non esset, quoniam prioris dotis causa in sequentem dotis oblito. Si uir socero iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam fecisset, etiamsi id propter egesta
Abbreviated transcription (Latin):
Sat depotate mea nicipiet nepo
neptis ne menis locum succedẽ
agnatõne na̾sciscuntur negͤ
co modo rumpatur michi tenm̃
sicut ip̃m filium uł hr̃dẽ ĩstitue̾
non iure faciam testanĩtũ itat
nepotem neptem ne exeo nec̾e
dare. ne forte me uiuo filio mor¬
tuo succedñdo in locum emine¬
pos neptis ueqͣi agnat̾one ru̾pat

Expanded text:
tate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, adgnatione nanciscuntur. Ne ergo eo modo rumpatur mihi testamentum, sicut ipsum filium uel heredem instituere non iure faciam testamentum, ita et nepotem neptemue ex eo necesse edare, ne forte, me uiuo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione rumpat
Abbreviated transcription (Latin):
ftinest.s ⁊ cõnsulto quid deleta
er̃ceptone petentes repelluntur
inconsulto uo non regellũt᷑mie
legi possunt. siue non põist̾. qm si
totum testm̃ non exñtet ꝯstat in¬
łe oĩa eaque meo scaipta sũt. ⁊ si
quid̃ illud cuncioit testator tene¬
gabunturactiones siuo aliusi
uito testatore ñ denegabutim
⁊ hr̃didatis portõ adempta e̾ łto
totodtas si fortesit subnitutꝰ¬
ta. qm̃ hr̃ditas semi data adimu
facile non pot̾. s cn nec tirͣta. ¶ Si
quis codicillos intesto̾ confirna¬

Expanded text:
est. Sed consulto quidem deleta exceptione petentes repelluntur, inconsulto vero non repelluntur, sive legi possunt sive non possunt, quoniam, si totum testamentum non exstet, constat valere omnia quae in eo scripta sunt. et si quidem illud concidit testator, deneganvito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta vel tota hereditas, si forte sit substitututa, quoniam hereditas semel data adimi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicillos in testamento confirma
Abbreviated transcription (Latin):
mine imꝑr audias mepacient᷑
delegatis quidstatues. ant̾ cetar
dreit. indeturtibi noluisse testm̃m
Cornelins prisciamt ad nocatuꝰ
ĩmis dixit maninnisit qͦstam ⁊
legata dedit. ant̾ cesar rem᷑ otis¬
ꝯ̾ĩb cum delib̾ass. ⁊ ad mieti rur¬
sus eoidem nississ dixĩt cã p̾sens¬
admittẽ indetur humaniore¬
int̾p̾tationem ut ei duntarat .e sͣ

Expanded text:
mine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?" Antoninus Caesar dixit: "Videtur tibi voluisse testamCornelius Priscianus advocatus nus dixit: "Manumisit quosdam et legata dedit". Antoninus Caesar remotmnibus cum deliberasset et admitti rursus eodem iussisset, dixit: "Causa praesadmittere videtur humanioreinterpretationem, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
titutus uocatur. a quo postumis
ex hr̃datus non est. ruptum est te¬
im̃. ¶ S si ego et ticius mincẽ
submtuti sumus qmͣms inꝑtẽ
substitutõnis exbr̾datus nonsit
mortuo uł repudiante ticio me
huc alto omittnte rumpatur ce¬
stm. ataq sinnul adire possinnus.

Expanded text:
titutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est teum. Sed si ego et Titius invicem substituti simus, quamvis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo vel repudiante Titio me huc altero omittente rumpatur testamentum: itaque simul adire possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
cegnitione principiscum quida
hrdum nõia in duxiss ⁊ pona em᷑
ut caduca a fisco uendicarentur
diu delegatis dubitatum est et
maxime dehii legatis que asscrip¬
ta erant hiis quor maitutõ fu̾at
inducta. płiq ⁊̃ legatarios excł¬
udendos existimauant ꝙ sa nese¬
qu̾dum aiebant si omem scriptu¬
litura. quid gͦ est mimi ⁊ illud in¬
rum p̾utasse ut intestati eritum
int̾p̾tationem sequin̾ minus

Expanded text:
cognitione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco vindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios excludendos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scriptulitura. quid ergo? non et illud inrum putasse, ut intestati exitum interpretationem sequi, non minus
Abbreviated transcription (Latin):
sulto deleta ⁊ inducta cũtꝰ et in¬
sulto non ualẽnt. ¶ Idno tur¬
ꝙ non nissu dnuĩ scriptum
inductum. deletum ne est. ꝓ
nichilo ẽ. ¶Legiaut̾ sic accipi¬
endum ẽ non ntelligi. S ocłis
ꝑspici que scriptasunt. cetm si
extrmsecus intelligannr non bi¬
debuntur logi posse. ¶ Snifficit
aut̾ si legibilia funt inconsulto
deleta siue ab ipo̾ testatore sine
abalio. s nͣolentib mdueta ac¬
cipiendum ẽ ⁊ si nire ꝑducta sit.
si lẽgi potint. ⁊ i̾osi nouissime
inconsulto ꝯtig̾nit. ꝓide ⁊ si
inconsulto suꝑscripu̾t iduri¬
sse semanebunt. ⁊ si adenit
non erunt adempta. S si legi
ñ possu̾t que inconsulto deleca
sunt dicend̾ e̾ non deb̾i. S ħ ita
demũ si aũ ꝯsũmatõnem testĩ

Expanded text:
sulto deleta et inducta nihsulto non ualent: id uero quod non iussu domini scriptum inductum deletumue est, pro nihilo est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. 'inducta' accipiendum est et si perducta sint.si legi potuit: et ideo, etsi nouissime, inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta.Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Multum aut̾ int̾est qͣł condi¬
tio nt̾po̾ita fu̾it.namaut in p̾ti¬
Etum concepta pon itur autm
p̾sens. aut infuturum. ¶In pt̃r¬
tum concepta pon itur uluti
tesm̃ non ẽ ruptum.o si. ad
p̾sens tp̃s conddo ascripta ẽhr
de mitituto ułuti si cicuis consui
ẽ eundem exitum ħt. ut si sitpꝰ¬
tur. Si non sit nͦ possit hr̃s eẽ. nec
suꝑns tesm̾n rumpitur. infutu¬
nuim uo collate condconessi pos¬
sibules sint̾ exist̾e̾ pot̾unt licetñ
extit̾it efficiunt ut suꝑius tes¬
tam̃tum rumpatur.⁊̃ si non ex¬
tit̾int. ¶Si uo ĩpossibiles sint le¬
luti si ticius digito celum tetig̾it

Expanded text:
multum autem interest, qualicio posita fuerit: nam aut in ptum concepta ponitur aut esens aut in futurum. in prtum concepta ponitur ueluti  ruptum. quod si ad praesens tempus condicio adscripta est instituto, veluti "si Titius consul est", eundem exitum habet, ut, si sit, potur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt, existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, etiamsi non extiterint: si vero impossibiles sunt, veluti "Titius si digito
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissi. ⁊ sine dubio uinu̾ta que
islisscripta sunt mca fidĩ cõnus¬
si erunt. non solum legata ⁊ fid̾i
⁊ hii quim sin hrdis loco succedẽ
cesi filium ⁊ er eo nepotem nep¬
tem ue mpotãte ham quia filiꝰ¬
ingͣon p̾cedit. is solus nura sui hr̾¬
dis ht̃ qm̃uis neposquo ⁊ nep¬
ty ereo meadem potate sinit.
¶S si fuins mens meniuo mori

Expanded text:
commissi, et sine dubio uniuersa, quae illic scripta sunt, in causa fideicommiss‹i› erunt, non solum legata et fideit hi, qui in sui heredis loco succedendce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint: sed si filius meus me u
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis hr̃s maititus est atestato¬
re arrogetur pot̾ dici satis ei fc̾m
quia ⁊ an̾qmͣ adoptetur maitu¬
tio ut in er̾neo locum nebit. d¬
Nego ⁊ticius instituti nimꝰ ⁊ anõ¬
uis postumus exhr̾datus sit. a
subintictis nris non sit exh̾rda¬
tus ticio defimcto nec ego quid̃
adire potõ. iam eĩ pꝑ istituti
ꝑsonam a quo postumius exhr̾¬
datus est inci̾ms locum substi

Expanded text:
qui heres institutus est a testatore adrogetur, potest dici satis ei factum, quia et antequam adoptetur, institutio ut in extraneo locum habebat. et Titius instituti simus et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substi
Abbreviated transcription (Latin):
Omimin p̾t̾itus inuo testatore
natus decessit᷑ licet niris scrupu¬
lo sitate miniaq subtuitate te¬
mũ ruptum indeat᷑. attñ si sign¬
atum fuit testm̃ bonoꝵ possõnẽ¬

Expanded text:
mus praeteritus vivo testatore natus decessit: licet iuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum videatur, attamen, si signatum fuerit testamentum, bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
ppͥor femina quonimꝰ sit ĩpu¬
disagnati tutor n̾ obict᷑. ĩoq
patrinis sororem consangin
rit tutor nec iapitruo
nesrat tutores obstat. ¶ Su¬
rduͣs ⁊ mutꝰ nec limi cutores
eẽ possunt cum noc tertõ nͨ alio
modo utiłr dari possĩt. detuto¬

Expanded text:
pior femina, quo minus sit impuberis adgnati tutor, non obicitur, ideoque patruus sororem consanguinrit tutor, nec amita patruo ne sint tutores obstat. Surdus et mutus nec legitimi tutores esse possunt, cum nec testamento nec alio modo utiliter dari possint. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
instrã emptõnum. atem debi¬
toꝵ q̃ infundo p̾legato reman¬
ẜunt ñ iudi legato contin̾i.
Hiis ub̾ domib legatit fid̾i hr̃¬
dummeorũ comntto uti sinant
eum. hre comus meas inqb
ħito milio oĩo excepto cũ oĩi
tatorẽ depecuma numata au̾
instrĩs debitoꝵ sensisse. SE eu̾.¬

Expanded text:
instrumenta emptionum, item debitorum, quae in fundo praelegato remanserunt, non uideri legato contineri. His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni tatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
ductõnis impensaꝵ mułri de¬
legaint. hic̃ tn̾ taratioriis lo¬
cohrdum e̾. quicquid ad reꝑ
riplegaint id indetur legare
gatum ce̾cut alii restitue̾t p¬
lacint solidum çare poͣsse.

Expanded text:
ductionis impensarum mulieri delegauit. haec enim taxationis loco habenda est "quidquid ad te relegat, id videtur legare,gatum esset, ut alii restitueret, placuit solidum capere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
fint. ¶ Si uinum legatum sit ui¬
deannis an cum uase debeatur. et
celsus inquit. inno legato etiam¬
si non sit legatum cum uasis ua¬
sa quo legata indi. non qr ꝑs
mata argenticiphorãsa forte uł
speculi pet̾uli ⁊ qr credibile ẽ mẽ¬
tem testantis eam ẽẽ ut uolu̾it
accessi onemuini eẽ amphoras⁊
sic inquit loqͥm̃ hr̃e uos. ampho¬
ras mille adm̾suram im refen¬
tes. ¶Incolus non puto m̾nnt
uino legato ⁊ cona debeatur
mariie si dep̾sia incella uina¬
¶Incupis aut̃. sine incripłis. pu¬
immobiles magro iilud mat̾m¬

Expanded text:
it.Si uinum legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. et Celsus inquit uino legato, etiamsi non sit legatum cum uasis, uasa quoque legata uideri, non quia pars mata argenti  scyphorum forte vel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut voluerit accessioni esse vino amphoras: et sic, inquit, loquimur habere non amphoras mille, ad mensuram vini referentes. in doliis non puto verum, ut vino legato et dolia debeantur, maxime si depin cuppis autem siue cuppulis puimmobiles in agro uelut
Abbreviated transcription (Latin):
suppesler continebitur q̃ illic fuit
uins ipins grã⁊ uestis non solum
sragula. s qua ibi uti sclebat.¬
¶ Mense quor eboree. ui si que alie
It̃ iutrea.⁊ aurum ⁊ argentum
ꝑma quor siqua ibi fu̾t uius¬

Expanded text:
suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et uestis non solum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae uel si quae aliae, item uitrea et aurum et argentum: uina quoque, si qua ibi fu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃nus manu n scñbi n signari
neccẽ est. ¶Licet incͣonfirmati¬
one codicillorum pr̃f .a. adieci̾t¬
ut non alias ualẽ uẽlit qmͣsuia
manu signatosus subscriptos
tũ uaient fc̃i ab eo codicilli hie
n ab eo signati. n manu enis
scriptifimĩt᷑. nam ea que postea
⁊gerimturpriorib derõgant.¬
¶ Codicilloi ndeuni face̾ potest
ꝯceam̃ facx̾ pot̾.si pꝰtesm̃ fũn
mortuo todicilł quisiega̾t
licet testõ confirmatis ꝓn̾sꝙͣ

Expanded text:
et ipsius manu neque scribi neque signari necesse est. Licet in confirmatione codicillorum pater familiut non alias ualere uelit quam sua manu signatos et subscriptos, tamen ualent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant.Codicillos is demumt non alias ualere uelit quam sua manu signatos et subscriptos, tamen ualent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius
Abbreviated transcription (Latin):
¶In spͤtĩo tabiuaꝵ ⁊ lectõm car
Indicit. ¶Siem ant̾ ⁊ consinem
tabulaꝵ non patitur p̾tordescbi
Auł inspiciad circo nequid lĩ fi¬
łat. nam q etiam inspͣtõ matiã
Falso fabricando instrue pot̾.
¶Utrum aut̃ motinenti potatẽ
inspiciendi uł describ̾ndi. nibet
an desid̾anti tp̃s didoit ad exhidi¬
lixitates ¶Siquis non negans
aput secabinas ẽẽ non paciat
inspici ⁊ descrii omĩmͦ ad hoc
compelletur. si tn neget penes
se tabiras eẽ dicend̾ est adint̾¬

Expanded text:
tiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi vel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest. Vtrum autem in continenti potestatem inspiciendi vel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibilixitates. Si quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compelletur: si tamen neget penes se tabulas esse, dicendum est ad int
Abbreviated transcription (Latin):
testm fu̾nsit inquacumq ma¬
tia fu̾it scriptum ꝙ contineat
supp̾mam uoluntatem. ⁊ tam
testã quequis exhibi desideret
inmi̾soꝵ ei facultas facienda e¬
¶ Si dubitetur ntrum inuat an
uiat. dicendum est p̾torem cã
cognita statue̾ idder̾e ut si lãnt
euim inu̾e non ꝑmittat ĩspici¬

Expanded text:
tum sit, in quacumque materia fuerit scriptum, quod contineat supremam voluntatem: et tamtestamenta, quae quis exhiberi desideret, universorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum vivat an ulat, dicendum est praetorem causa cognita statuere id debere, ut, si liquerit eum vivere, non permittat. I
Abbreviated transcription (Latin):
Iua martutio quosticins uolũit
ĩouitosa est. ꝙ alieno arbitrioꝑ
missa est. nam sati constant᷑¬
netes decreu̾t testam̃toꝵ nira
ip̃a ꝑsefirina ẽẽ oport̾e. non ex¬
alieno arbitriopͣente. ¶Isq
apud hostes est recce hr̃i mititu¬
itur. quia nire post iimnii oĩa¬
rra cuntatis iꝑsonam erin¬
intuspenso retinentur nͨ opp
hoto adire hrditatem pon̾t¬
Seruiis quo eiis recte hr̃s msti

Expanded text:
itutio "quos Titius voluerit" ideo vitiosa est, quod alieno arbitrio permissa est: nam satis constteres decreverunt testamentorum iura ipsa per se firma esse oportere, non exalieno arbitrio pendere. Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omura civitatis in personam eiususpenso retinentur, non hostibus, adire hereditatem potservus quoque eius
Abbreviated transcription (Latin):
respiciendam.s.himiamured
eum quidem qui testatorem su¬
um h̾rdem scripsit intanrtamꝑ¬
tem ei hr̾dem fore. qui aut̾ eimm
non scriprit nec adh̾roitatem¬
ems adrntti. ¶Lp̃.¬

Expanded text:
respiciendam. sed humanius est eum quidem, qui testatorem suum heredem scripserit, in tantamtem ei heredem fore, qui autem non scripserit, nec ad hereditatemius admitti. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾ ueeoꝵ uniet hr̃s michiesto.
crisimosi ut̾q inuat ambos
hrdes c̾e.altõ mortuo eunqui
ne hẽdem miritu̾o ⁊ substituo
tibi. non eritũte condcõne sub¬
aitutum exeadem ꝑte h̾rdem
fore celsus ait. S si te h̾rdem in¬
dem subcondcone instituam nͥl
ures insp̾onei exeãdem ꝑte sub
prior condco extitit id facietꝙ¬

Expanded text:
uterve eorum vivet heres mihi esto". existimo, si uterque vivat, ambo heredes esse, altero mortuo eum qui ione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ex ea parte heredem fore Celsus ait: Sed si te heredem indem te sub condicione instituam, nihures institutiones ex eadem parte sub prior condicio exst
Abbreviated transcription (Latin):
tur hr̾ssine ꝑtentrum primõ
anmedis. uł nꝯuissimo nchil
int̾estͣsuam mortuo q̃drans a¬
lii dodransdatus sit ⁊ alius sine
ꝑte scriptussit labo ait eumqͥ sñ
ꝑte hr̃s institutus sit altm asse̾m
muui ⁊ mortuus ex ꝑteonindia
connnctim h̾rdes instituti su̾t
exalt᷑a alius equas ꝑtes cos hitu¬
quis michi hr̾s erit stichꝰ lib̾⁊ hrs
⁊hr̃dem eum futuꝵ recce putat¬
¶Seruolib̾tatem pure hr̾ditate
sub condcone dari posse i̾ssimũ
puto ut tñ utrumq excondoo̾e¬
cco̾ne ⁊ lib̾ hr̃s erit. ⁊ quocumq
lõco nł mͦ lib̾tas data fin̾t. defici¬
ente autem condc̃one ꝑin̾ hetꝰ
acsi lib̾tas sine h̾rditate data.
certum isbo̾rpossõnem agnos¬

Expanded text:
tur heres sine parte, utrum primo an medio vel novissimo, nihil interest. Si iam mortuo quadrans, alii dodrans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit, alterum assem uiuus et mortuus ex parte dimidia coniunctim heredes instituti sunt, ex altera alius, aequas p‹a›rtes eos habituquis mihi heres erit, Stichus liber et heres heredem eum futurum recte putat.Seruo libertatem pure, hereditatem sub condicione dari posse uerissimum puto, ut tamen utrumque ex condquocumque loco libertas data fuerit: deficiente autem condicione perinde habetur, ac si libertas sine hereditate data fcertum, is bonorum possessionem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti cumu̾enͣt̾ in possõne sit.
aut pupulus hr̾s tutorem ũ hãt
⁊ ĩo ait̾ ca̾e cognitionem adiec¬
tam ꝑꝑ cos quisine duaͣtioneꝑ
litudine ita ĩpedirentur ut in
ras ꝑduci non possint nec tnͣde

Expanded text:
sicuti cum venter in possessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat. Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione letudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tame
Abbreviated transcription (Latin):
Lacet quociens acquiritur ꝑ a
liqm̾ hr̾ditas uł quid aliud eicᷤᷤ
quis in potestate est confestim
na enis ꝑquem acquiritur. et
sic acquiri ei cui acquiritur.
Isolus hr̃s expumib PAuł.¬
ꝑtib fuo institurtus imam ꝑtẽ
omittẽ non possum. n ẽc int̾e
inquibdam hemi subititu¬
tum nec nehidem puto etiam
si aliis mixtis hr̃dib expłib ꝑ¬

Expanded text:
lacet, quotiens adquiritur per aliquem hereditas vel quid aliud ei cuius quis in potestate est, confestimna eius per quem adquiritur et sic adquiri ei cui adquiritur.solus heres ex pluribus partibus fuero institutus, unam partem omittere non possum nec interest, in quibusdam habeam substitutum nec ne. Idem puto etiam, si aliis mixtus heredibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit pure exꝑte sub conco¬
ne. dito sibi cohr̾dẽ. ⁊ nissumeo
adierit. dem̾ eo manumissoꝰ
ditio ait̾nis portionis extit̾it
ĩniᷤ est non michi eẽ acquisi¬
tam illam ꝑtem s ip̾na comi¬
ttari.omĩa enim paria m id tp̾s
ratur ei cui prior portõ acquisi¬
tã est ego quid puto ⁊ si adhuc
inpot̾ate sit iteritmad eundum
ẽẽ si canditio extitit. ⁊ iluo ꝙ¬

Expanded text:
tus sit pure, ex parte sub condicione, dato scilicet coherede, et iussu meo adierit, deinde eo manumisso condicio alterius portionis exstiterit, verius est non mihi esse adquisitam illam portionem, sed ipsum comitari: omnia enim paria permanere t, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit hr̃demiatis constatan¬
ch̾. amplius iũrum prare deb̾e
nato ꝑs aliqua bonorũ enis
publicetur fiscus creditorib
ducenta fiuesue noie cons
gr̃a ꝓmisiss ⁊ pactus fiit nẽ
amplius qm.c. a se petẽtur

Expanded text:
tuerit, satis constat nihil amplius uirum praestare debere, nato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribuducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
e donis nomie certã Affric¬
pecumam ꝓmieat ooidam
adhibuat qui mpilarentꝰ
ꝑtem dotis distcͣto m̾o sibi sol¬
in.ea milla data dote obierat
codem marito suo hr̃de relic¬
to. isq dampnosar hr̃ditatẽ
cins adierat inchomimis sip¬
do h̾rditatem debitricis intel
cotem sibi reddi põstulat ip̃a
fiuam non solum insu̾a pote
negandam accionem sicuti
denegaretur ⁊ si constaret ear

Expanded text:
e dotis nomine certam pecuniam promiserat, quosdam adhibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. nihilo minus stipdo hereditatem debitricis intelldotem sibi reddi postulat: ipsa filiam non solum in sua potesnegandam actionem, sicuti denegaretur, etiamsi constaret eam
Abbreviated transcription (French):
inp̾dia que dotalia indebant᷑
filia si pẽtͣat. generqui resiou¬
edotis ꝓmisisse femis stipul.a¬
tus estita demũ adfine inte
mutua ebite qnͣtitatis cõpen¬
sation es opponẽ mint u̾r. Siꝓpͥ

Expanded text:
in praedia quae dotalia uidebantur filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensati
Abbreviated transcription (Latin):
nem enis pecuie recuꝑande
grã adu̾sus coh̾rdes ħt. ¶ Si
fundum dotuem recepiss
mułr nonhĩta rone fruccuu̾
ꝓportone anni qͣuomiptra
non fuiss inch̾ominus dedo¬
teage̾ pot̾. qr minore dote.
recepiss hoc enim ad dotis

Expanded text:
nem eius pecuniae reciperandae gratia aduersus coheredes habet. Si fundum dotalem recepisset mulier non habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis
Abbreviated transcription (Latin):
Uociem pat̾ dotem dat ⁊ in pu¬
laturita demum msuã ꝑson¬
amdedote actõnem tnͣfert. si
excontmẽti inpuletur. ¶ Ce¬
terum si int̾poito tpr inpiuari

Expanded text:
uotiens pater dotem dat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari
Abbreviated transcription (Latin):
licetur in pot̾ate pentis patoli
cum is moritur ñ fũit eiperis¬
familia hu̾it si ad eos h̾rdi¬
tas suo noie ꝑtinebit. ni no¬
hr̾dationis meruerũt bonoꝵ
possõ enis ꝑtu datur que adeũ¬

Expanded text:
etur, in potestate parentis, cum is moritur, non fuerit, ei libefamilia habuit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit nheredationis meruerunt, bonorum possessio eius partis datur, quae ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
s hc̃ rone nemo intaladie rõ¬
ne dure consntuatur utiꝙ ei
malieno ere hu̾t fundum cͥ
ncc̃ctate qippe obstrictut fuis¬
int̾ hr̾dem ⁊ auos iegatarios hr̃at
unio quidem ticio tantilitem
extimari cebeat qnͣti uenireid
om incturus sit ticuis mortuo
autem ticio non aluid spͤtari
debeat qmͣ ꝙ hr̃s exea causa de¬
buerit.dem.

Expanded text:
 ratione nemo in Falcidiae ratne dure constituatur: utique alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obstrictus fuisinter heredem et alios legatarios habeat, uiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id iu uicturus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam quid heres ex ea causa debuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Diãro suadet eum quilibtatem̃
dare pot̾ ip̃m debe̾ aut p̾senti dic
aut in diem aut sb̾ꝯ dõne dareli¬
u̾tatem. nec hr̃e facultatem in
casum aquolib obuemientis
lib̾tatis ħ̾rdem mstitue.¬

Expanded text:
io suadet eum qui libertatem dare potest, ipsum debere aut praesenti die aut in diem aut sub condicione dare libertatem nec habere facultatem in casum a quolibet obvenientis libertatis heredem institue
Abbreviated transcription (Latin):
sihr̾s ita mstitutus eet quiitiaus
hr̃s esto ita ut stichimi manum¬
ntat. aut ticio centimi ita iogo
ut stichum manimutat. nam
mortuo sticho nemo dicet surm¬
ouendum eum. non indeture¬
min gefectus condco̾ne si parere
contcom non possit. implendas
emm uoluntas si pot᷑. QDe hoc
nirenirando reninttũdonone
ncc̾e adire p̾torem semł enina¬
circo ex quo tiei legati cefn̾t re¬
missum intetur etiam ignora¬
legati cedntem si decessit lega¬
tãrius debeat hr̃s enis actõne le
gatiuti. quasi pire legato reli¬
cto eian hr̃s extit̾it. Paui.¬

Expanded text:
heres institutus esset quis: "Titius heres esto ita, ut Stichum manumittat" aut "Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat". nam mortuo Sticho nemo dicet summovendum eum: non videtur enim defectus condicione, si parere condicioni non possit: implenda est enim voluntas, si potest. De hoc iureiurando remittendo non est necesse adire praetorem: semel enicirco ex quo dies legati cesserit, remissum videtur etiam ignoranlegati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, quasi pure legato relicto ei cui heres exstiterat. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Uher que irosuo erdote pims¬
am pecunam deͣbebat unrum
hrdem itamsitu̾at sicam pecu¬
mam qmͣ doti promisiss n pc̃ti¬
ss. n exegiss. putosi uir demĩci¬
ass cet̾is hr̾dib ꝑ se non stare qͦ
mimis acceptũ face̾t idq exdote
sibi debebatur statim eum hy̾dẽ
futurum. ¶Qsi solum hr̃de¬

Expanded text:
uae uiro suo ex dote promissam pecuniam debebat, uirum heredem ita instituerat, si eam pecuniam, quam doti promisisset, neque petisset neque exegisset. puto, si uir denuntiasset ceteris heredibus per se non stare, quo minus acceptum faceret id quod ex dote sibi deberetur, statim eum heredem futurum. quod si solus he
Abbreviated transcription (Latin):
e enim eum manĩmisitie. S p̃
aditione lib̾tas ẜuo data um uo
luntatem tesratoris cõmialescit
quid sibi legasses. in cħ̾ int̾eit
quogdn iate hr̃s mstitutus nt.¬
uł quis ei legatum sit dum mͦ
aliquo gͣdu id te fecisse ꝑpobei.

Expanded text:
 enim eum manumississe: sed post aditionem libertas servo data secundum voluntatem testatoris convalescit.quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus vel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probes.
Abbreviated transcription (Latin):
hĩditatisnic legato adiecta nõ
supcondcone scriptushri ꝙͣ sena¬
tus aut pͥnceps improbat tesm̾
infirmat pr̃i ac si concco̾ ñ eẽt
meini pot̾ate. nam que fc̃a ledũt

Expanded text:
hereditati sive legato adiecta non sub condicione scriptus heres, quam senatus aut princeps improbant, testamentum infirmet patris, ac si condicio non esset in eius potestate: nam quae facta laedunt
Abbreviated transcription (Latin):
aditam hrditattm miri societã
pot̾. qͣi rei fute᷑ uale̾ mintution¬
in̾t cauentem coħrdi ĩpłe cõ¬
cco̾nem. cetm̃ si solus hr̃i scrip¬
tris sit sub ĩpossibili condconehr̃¬
dem institutũ indi. que sm̾a ua

Expanded text:
aditam hereditatem iniri societas potest quasi rei futurae, ualere institutionuerit, cauentem coheredi implere condicionem: ceterum si solus heres scriptus sit, sub impossibili condicione heredem institut
Abbreviated transcription (Latin):
les sint non nulli hominu̾ adni¬
And contemptu religionis alii
dent ꝙ relictum est p̾tor consulti¬
ssiment̾uẽit. ⁊ enim potuit.
isqii uoluit fc̃mq religionis
controne asrixit subcondcoe
faciendi relmqre.ita enim hoi¬
nes aut facientes ad mittñtin
aut non facientes defic̾erturcõ¬
icõne. ¶ Hoc eccm̃ etiam ad lega¬
ta ꝑtinet. non tm̃ adhrdum m¬
nitutionem. infrõicõmissis quo
oꝑtebit eos qui defidĩcõmisso co¬
gnoscunt ir sub sequi p̾toris e

Expanded text:
les sint nonnulli hominum ad iurandum contemptu religionis, aliierderent quod relictum est, praetor consultissime intervenit. etenim potuit is, qui voluit factum, quod religionis condicione adstringit sub condicione faciendi relinquere: ita enim homines aut facientes admitterentur aut non facientes deficerentur condicione. Hoc edictum etiam ad legata pertinet, non tantum ad heredum institutionem. In fideicommissis quoque oportebit eos, qui de fideicommisso cognoscunt, subsequi praetoris e
Abbreviated transcription (Latin):
aut niret aliud quid̃ indu̾g nͤ¬
quid ei remitti concro ñ debeat
qr pot̾ altĩ concconi pendo eẽse¬
curus. s est ui̾us remittũdam
condronem nealia rõne cõcco
alia eum urgrat adminirand̾.
QQuociens hrs nirare nibetur da¬
rat uissus iurare. Mortuo aut̾

Expanded text:
aut iuret aliud quid, videndum, numquid remitti ei condicio non debet, quia potest alteri condicioni parendo esse securus. sed est verius remittendam condicionem, ne alia ratione condicio alia eum urgueat ad iusiurandum. Quotiens heres iurare iubetur daerat iussus iurare. Mortuo autem
Abbreviated transcription (Latin):
I quis sub condcone P auł.¬
hrdes mititinss si mincem ca¬
inntrent se legata eo testo relic¬
ta reddituros placet remittie¬
n contconemqr ad fraudemle¬
gum respiceret q̃ uetarent qͦs¬
prorantin ꝓindit enini neis
quid acceꝑit. auit omttndo co¬
cconem ꝑdet nr̃ditatem lega¬
tumue.aut cogrtur turoit̾
accipiendo concconem nira¬
re. nount gͦ eum cui iubiuri¬
nirandi contcone ꝙͥ reuctue

Expanded text:
i quis sub condicione heredes instituisset, si inuicem cauissent se legata eo testamento relicta reddituros, placet remitti eis condicionem, quia ad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosprobantur: prouidit enim, ne is, quid accepit, aut omittendo condicionem perderet hereditatem legatumue aut cogeretur turpiter accipiendi condicionem iurare. uoluit ergo eum, cui sub iurisiurandi condicione quid relictum
Abbreviated transcription (Latin):
tabuł sibi uł fulio si intͣ pub̾ta¬
tem decessiss gaium seium fr̾em
suum subintuit. demnde ticium
gaio seĩo ⁊ postea sic dixit. ꝙ si ga¬
nis senis fr̾ meus primoloco sub¬
citutus hr̃s michi ee̾t timctici¬
ofid̾i comissum relinquo qͥroc̃
filnis patrisfa. hr̃s extit̾t coqit᷑
pubtateni mortuo fr̃ testato¬
ris exsubstitutione hr̾ssit. anfi

Expanded text:
 filio, si intra pubertatem decessisset, Gaium Seium fratrem suum substituit, deinde Titium Gaio Seio, et postea sic dixit: "quod si Gaius Seius frater meus primo loco substitutus heres mihi esset, tunc Titio fideicommissum relinquo". quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione heres
Abbreviated transcription (Latin):
mimioeius remanẜit. tunc eiꝰx
te alienata condco deficiet. S si
duosui itasit hr̃des instituti
prius ⁊ sco̾s si mei erunt cu
moriar lib̾i ⁊ hrdes simto. ⁊ alt̾
exhnii sit alienatus celsus recte
putat sic accipiend̾ atq si singi¬
ioi sepatim sub ead̾ condcõnehr̃¬
ides mitituuss. PAuł.¬

Expanded text:
minio eius remanserit": tunc enim parte alienata condicio deficit. Sed si duo servi ita sint heredes instituti: "Primus et Secundus, si mei erunt cum moriar, liberi et heredes sunto" et alter ex his sit alienatus, Celsus recte putat sic accipiendum, atque si singulos separatim sub eadem condicione heredes instituisset. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
locum afferre. s si extrt̾it cõdco
duepure sunt ⁊ io millnsmo¬
m̃ti erit subsituto̾. contͣsipu¬
requis mintuatur. dem̾ subcon.¬
ditione sibi substituatur. nicħ
facit subintutio contconalis
nec mutat.a ca ĩtelligitur. qͥppe
cum ⁊ si excitit conditio due
pure sunt substitutõnes .ẜ ħ¬

Expanded text:
aliquid adferre: sed si exstiterit condicio, duae purae sunt et ideo nullius momenti erit substitutio. contra si pure quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones.
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum scriptus est hr̃s postqm̃
adiss hr̃ditatem inẜintutem rȩ¬
dactus est ⁊ postea lib̾tati donatꝰ¬
est. cui ꝑmissum est ad subistitu¬
tionem uenire que ei intesto̾ fu¬
erat relicta. licet enim hr̾ditatẽ
tutione ictam portonem qnͣta
amisit ꝑcepturum. ¶Dem.

Expanded text:
set heres, postquam adisset hereditatem in servitutem redactus est et postea libertate donatus. cui permissum est ad substitutionem venire, quae ei in testamento fuerat relicta: licet enim hereditatem tutione istam portionem, quantum amisi
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dis institutio ualeat utruq
ab eo filius exm̾datus est. an quia
ip̃e filnus subititutus est. ¶ Iuł lõ¬
gniꝰ pat̾ eos quos sibi hr̃des nstitu¬
erat filiis ita subntuit quisquis
sibi hrs eiͥ t smii e hrdib insti¬
tutii qui tacitam fidem accomo¬
tian̾at ut non capienti ptem ex
eo ꝙ. acceꝑat daret. ad subitituti¬
onem ĩpub̾is  admissisutrum ꝓ¬

Expanded text:
redis institutio ualeat, utrum quia ab eo filius exheredatus est an quia ipse filius substitutus est. Iulius Longinus pater eos, quos sibi heredes instituerat, filio ita substituit 'quisquis sibi heres esset': unus ex heredibus institutis, qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substitutionem impuberis admissus utrum p
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hr̾s excitiss.R2. fr̾sdefuncti q
mutrũq cãsum institutus uł
substitutus est. filio ĩpube̾ defe̾¬
to ea que testator reliquit prã
dari uolo. cumu̾m sit eum testa¬
tori hr̾dem excitisse. SEeu̾.¬

Expanded text:
defuncti, qui in utrumque casum institutus uel substitutus est, filio impubere defuncto ea quae testator reliquit praesdari uolo', cum uerum sit eum et testatori heredem exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
testo emptori hr̃s extitit.siu̾o
intͣpub̾tatem decetsit ex substi¬
tutione quidem lib̾ ⁊ h̾rs sit et
nccͣuis patri pũpilli emptori ã
uoluntariui hrs existit. s dedo¬
qui meus erit. au moriar hn̾
esto. qͣtmu accipiatur meusq¬

Expanded text:
ento emptoris heres exstitit, sin vero intra pubertatem decesserit, ex substitutione quidem liber et heres sit et necessarius patri pupilli, emptori autem voluntarius heres exstitit. VII DE CO"qui meus erit" "cum moriar, heres esto", quatenus accipiatur "meus
Abbreviated transcription (Latin):
ti intellr legatarii ce effectus. et
io certum est illum hrdem nonꝰ
ce ac ꝑ hoc exhiis u̾bis si hr̾s non
erit stichiis lib̾ hr̃sq esto lib̾ et
¶Sipupillus subntutitm sibi ẜ¬
num alienauit eumq emptor
lipm̾ hr̃demq instituit nũqd
nte subintutione h̾at statum

Expanded text:
ti intellegitur legatarii esse effectus, et ideo certum est illum heredem non esse, ac per hoc ex his verbis: "si heres non erit, Stichus liber heresque esto", liber et Si pupillus substitutum sibi servum alienaverit eumque emptor liberum heredemque instituerit, numquid iste in substitutione
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾. n postea ꝑte alienate n¬
renocare acconem seiel
non que meiui fint legat
solutio prior nonꝑimĩt al¬
tam acconem. atiꝑetiam
hanc eantem ꝑtem iliqͦmͦ

Expanded text:
ostea parte alienata reuocari actionem semel non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram actionem, atque etiam hanc eandem partem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
inẜn tabuł cum eoidem sub¬
tituerit exp̾ssit dunis marcꝰ
et comodus imꝑatores scrip¬
ẜunt uoluntatem manifest̾a
ind̾̃i mutue in fcx̾ substituti¬
si ubitũq p̾caria uoluntas
qͥretur comectura potint ad¬
iint. aut desmant c̃e Idem ĩ
familia erit sũ uniu̾iam fa¬
miliam suam siuc c̾tam ułu¬
ti urbanam aut rusticanam
legam̃t ac postea ẜuorum of¬
fic̾a ułmmistia mũtau̾it ca¬
dem st̾ miecticariis uł pedisse

Expanded text:
is tabulis, cum eosdem substitueret, expressit: diui Marcus et Commodus imperatores rescripserunt uoluntatem manifestam uideri mutuae factae substitutisi utcumque precaria uoluntas quaereretur, coniectura potuit adiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac postea seruorum officia uel ministeria mutauerit. eadem sunt lecticariis aut pedise
Abbreviated transcription (Latin):
cadem res legetur. ¶Lp̃.
sit seio fideiq ei̾is comissu
fn̾t sub sx̃ conͣdcone ut ticio
driret. ⁊ ticiuis pendñte condi¬
tione crcessit. sid̾i ꝯmissum
ceficiem apud seuim remanz
non ad filium hrdem ꝑtinz
senatus uolint.Dem.¬
Iticio et menio hr̃clib insti¬
tictu gni quadrigenta relin
centa tiami debepat. ¶Iuł.q¬

Expanded text:
adem res legetur. 60 Ulpsit Seio fideique eius commissum fuerit sub condicione ut Titio daret, et Titius pendente condicione decesserit, fideicommissum deficiens apud Seium manet, non ad filium heredem pertsenatus uoluit.itio et Maeuio heredibus institutis qui quadringenta relinqcenta Titius debebit. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝯ. reliquit eod̾ ur dispigdu
satis est imi reliquisse. nan
postqmͣ ꝑitum ẽ uoluntati
ceti condcõne deficiunt. ¶S
si uno erfanlia hr̃demstitu¬
tur ac si nemo ex familia hr¬

Expanded text:
 reliquit, eodem vel dispari gradu, satis erit uni reliquisse: nam postquam paritum est voluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede institutur, ac si nemo de familia her