comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ: duas int̾ra reꝓmissionis: terciã uͦ in capado¬
cia. Est enim cesarea palestine regionis. in littore ma¬
ris magniq̃ prius turris stratonis uocabat᷑: s p̾ea
ab herode mnonore cesaris nobilius reedificata. cesa¬
rea ẽ appellata. In qua dũ herodes. inhonore cesaris.
magnificam domũ albo marmore cõstruxit: ubi¬
nepos eius herodes ab angelo ꝑcussus. eoꝙ. nõ dedis¬
set honorẽ deo. dsũptꝰ uermib expirauit. In hac
cornelus centurio. a simone petro baptiratus :
in hac qͣtuor fuarũ philippi iurginũ sepulchrum.
usq hodie ostendi t᷑. Est ⁊ alia cesarea q̃ ⁊ incap¬
padocia: de qͣ lucas eu̾gelista in act̾ib apłoꝵ ita se
tia autẽ cesarta. ẽ philippi. cuius in hoc loco eũgelis¬
ta memuit: ⁊ ip̃a int̾ra reꝓmissionis. Qm̃ philippus
herodis filiꝰ. in honore cesaris ad radices mõtis liba¬
m. edificauit: et hane cesaream philippi cognomina¬
uit. ubi duo fontes oriunt᷑: imꝰ nomine ior: ait̃ uero

Expanded text:
legimus, duas in terra repromissionis, tertiam vero in Cappadocia. Est enim Caesarea Palestinae regionis, in littore maris Magni, quae prius turris stationis vocabatur, sed postea ab Herode in honorem Caesaris nobilius reaedificata, Caesarea est appellata. In qua idem Herodes in honore Caesaris magnificam domum albo marmore construxit: ubi Herodes ab angelo percussus, eo quod non dedisset honorem Deo, consumptus a vermibus exspiravit . In hac etiam Cornelius centurio a Satuor filiarum Philippi virginum sepulcra usque hodie ostenduntur. Est et alia Caesarea quaedam in Cappadocia, de qua Lucas evangelista in Actibus apostolorum mtia autem Caesarea est Philippi, cujus in hoc loco evangelista meminit, et ipsa in terra repromissionis, quam Philippus Herodis filius in honore Caesaris ad radices montis Libani aedificavit: et hanc Caesaream Philippi cognominavit, ubi duo fontes oriuntur, unus nomine Jor, alter vero
Abbreviated transcription (Latin):
Et cet̾a his similia. bbicũq eñ in latino filiꝰ homĩs
legit᷑. inꝰ ȩbeeo filius adam habet᷑: sicut ẽ illid in
ꝑ salmo. filii hominũ usq quo gͣui corde : ꝓ quo in
hebreo habetur. filii adam. Is int̾rogati discipuli. di¬
uersorũ opinionẽ ꝓfer. dicentes. Alii ioħm baptis¬
tam ali autẽ heliam. ali uero ieremĩã aut unũ

Expanded text:
 et his similia. Ubicunque enim in Latino filius hominis legitur, in Hebraeo filius Adam habetur, sicut illud in Psalmo: « Filii hominum, usquequo gravi corde? » pro quo in Hebraeo habetur filii Adam. Sed interrogati discipuli diversorum opinionem proferunt, dicentes: « Alii Joannem Baptistam, alii vero Eliam, alii vero Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia dies letamarũ idẽ supplicationũ annua
reuolutione recolimꝰ: libet pp̃ simpliciores un exor¬
dium sũpserĩt breuit᷑ ꝯmemorare. Non eñĩ absq euͣgłca
apłica auct̃oritate. in ꝯsuetudinẽ uenisse credendi sũt.
nete inciuitate: quo adusq induamini uirtute ex alto.
At illi pꝰqmͣ eum celũ ascendisse ꝯspexerũt: regressi sc̃
in ierłm ut lucas euͣgłsta dicit cũ gaudio magno et

Expanded text:
ed quia dies litaniarum, id est supplicationum, annua revolutione recolimus, libet propter simpliciores, unde exordium sumpserunt, breviter commemorare. Non enim absque evaica auctoritate, in consuetudinem venisse credendi sunt. nete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . » At postquam eum coelum ascendisse conspexerunt, regressi sunt in Jerusalem, ut Lucas evangelista dicit, cum g
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑmansit. Sicut ip̃e dicit. Igo danihel lugebam
sa in os meum. s neq unguento unctus sum donec
plerent᷑ trium ebdomodarũ dies. Ut ergo sp̃s scĩdo¬
no participes eẽ meream᷑: hos dies cũ om̃i puritate
celebrare uebemꝰ in abstinencia ꝓlixiores. in elemosi¬
nis largiores ut uñ nr̃a caro sentit afflict̾ionẽ. inde
pauꝑum esuries senciat dsolationẽ. Nec solũ pro
nr̃is s eciã ꝓ tocius eccłie necesitatib supplicare

Expanded text:
permansit, sicut ipse dicit: « Ego Daniel lugebam sa in os meum. Sed neque unguento unctus sum, donec complerentur trium hebdomadarum dies . » Ut ergo Spiritus sancti dono participes esse mereamur, hos dies cum omni puritate celebrare debemus, in abstinentia prolixiores, in eleemosynis largiores. Et unde caro nostra sentit afflictionem, inde pauperum esuries sentiat consolationem. Non solum pro nostris, sed etiam pro totius Ecclesiae neces
Abbreviated transcription (Latin):
in cauda  id÷ desperatio: que nos a bo¬
nis ꝑhennib retro trahere conat᷑. In his gͦ simi¬
litudinib hoc dñs ostendit. quia cum sit ip̃e
pius ⁊ clemens. nulli bona petenti mala tribuit. Nõ eñ
ꝑ pane lapidem donat: qr caritatẽ amanti. durũ et ĩ¬
misericordem animũ non tribuit. Nec ꝓ pisce serpẽ¬
tem donat: qr fidem querẽti. neqͣquã ad infidelitatẽ
cogit. S neq ꝓ ouo porrigit scorpionẽ: qr qui in se
habet spem. indesꝑationẽ cadere nõ compellit. Pro¬
pͥum ẽ autẽ eius inm̃se bonitati. aliquando malos fa¬
cere bonos Numqm autẽ bonos cõpellere. ut sint mali
Unde adhuc cõcludit sentñciam dicens. Si gͦ cũ sitis ma¬
li nostis bona data dare filiis ur̃is. qnͣte magis patea
ũr de celo dabit sp̃m bonũ petñtib se: bbi eiudent̃ no¬
mñ nr̃m manifestat᷑. cũ dicit᷑. cum sitis mali. Boni enĩ
adeo yditi. uitio mali sunꝰ effect̾i. Si autẽ nr̃a bonitas

Expanded text:
tio, quae nos ab ovis perennibus retro retrahere conatur. In his ergo si militudinibus hoc Dominus ostendit quia cum sit ipse pius et clemens, nulli bona petenti mala tribuit. Non enim pro pane lapidem donat, quia charitatem amanti durum et immisericordem animum non tribuit. Nec pro pisce serpentem donat, quia fidem quaerenti nequaquam ad infidelitatem cogit. Sed nequhabet spem, in desperationem cadere non compellit. Proprium est autem immensae bonitati aliquando malos facere bonos, nunquam autem bonos compellere, ut sint mali. Unde adhuc concludit sententiam, dicens: Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? Ubi evidenter nomen nostrum manifestatur, cum dicitur: Vos cum sitis mali. Boni enim a Deo conditi vitio mali sumus effecti. Si autem nostra bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ duricia cordis. ⁊ immiscdia. Piscis autem
fidem sig̾cat. Et congrue satis. Nam sicut pisciꝰ¬
aquis nutͥtur. ita fides baptismo roboratur.
dicente dño. Qui credidit ⁊ baptizatus fuerit.
saluus erit. Uel certe ꝑpiscem fides figuratur.
quia sicut piscis sub aquis latet. sic fides illarũ
rerum ẽ que non uident᷑. dicente apło. Est fides.
sperandarum sub̃a rerum. argum̃tum non ap¬
parentum. Uel certe alit̾ ꝑpiscem fides intelli¬
git᷑. quia sicut piscis quo ampliꝰ fluctib tundit᷑
eo mag̃ crescit: sic fides. quo amplius ꝑsecutio¬
nes patit᷑. eo magis proficit. De qua dñs ait. Si
habueritis fidem sicut granum sinapis. dice¬
ris monti huic tͣnsi hinc: ⁊ tnͣsibt. huic cont᷑riꝰ
est serpens. iudelicet infidelitas: siue uenenose
cogitationes. que animam int̾imere conantur.
In ouo. figurat᷑ spes. Quia sicut in ouo fetus
ñdum cernit᷑. s futurus credit᷑. sic spes non
uidet᷑ oculis. s sperat᷑ mente sicut ait apłs.

Expanded text:
id est duritia cordis sine misericordia. Piscis autem fidem sigaqua nutritur, ita fides baptismo roboratur, dicente Domino: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . » Vel certe per piscem fides figuratur, quia sicut piscis sub aquis latet, sic fides illarum rerum est, quae non videntur, dicente Apostolo: « Est fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium . » Vel certe aliter, per piscem fides intelligitur: quia sicut piscis quo amplius fluctibus tunditur, eo magis crescit, sic fides quo amplius persecutiones patitur, eo magis proficit, de qua Dominus ait: « Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, Transi hinc, et transibit . » Huic contrarius est serpens, videlicet infidelitas, sive venenosae cogitationes, quae animam interimere conantur. In ovo figuratur spes, quia sicut in ovo fetus nondum cernitur, sed futurus creditur, sic spes non videtur oculo, sed speratur mente, sicut Apostolus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
rite.⁊ inuenietis: pulsate. ⁊ aperiet᷑ uobis. Om̃is
enim qui petit accipit: ⁊ qui quent inuenit: et
pulsanti aperiet᷑. Pecenda ẽ gͦ uita et̾na orando.
querenda bñ uiuendo: pulsanda. in bonis actibꝰ
ꝑseuerando. Duo enim sunt que in or̃one sollicite
colid̃are debemus: Pͥmum. ut ea petamus que ds
uelit: scđo. ut nr̃a uita. a nr̃is p̾cib non discordet.
frustra enim or̃oni insistit. qui uel ea petit que
deo displicent. uel si bona sunt que petit. ꝑuerse
uiuendo. se indignum exhibet. Unde iacobus a¬
płs dicit. Petitis. ⁊ non accipitis: eo qͦd male pe¬
tatis. Et sicut ait salomon. Qui au̾tit aurem
suam ne audiat legem.. Que aut̃ sunt

Expanded text:
bis. Omnis enim qui petit, accipit: et qui quaerit, invenit: et pulsanti aperietur. » Petenda est ergo vita aeterna orando, quaerendo, vivendo, pulsando, in bonis actibus perseverando. Duo enim sunt quae in oratione sollicite considerare debemus. Primo, ut ea petamus quae Deus velit: secundo, ut nostra vita a nostris precibus non discordet. Frustra enim orationi insistit, qui vel ea petit quae a Deo displicent, vel si bona sunt quae petit, perverse vivendo se indignum exhibet. Unde Jacobus apostolus ait: « Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . » Et sicut Salomon: « Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ticiã eiꝰ. Et iterũ: Petite ⁊ accipietis. ut gaudium
ur̃m sit plenum. Et ne nos in orõne qd petimꝰ
accepturos desꝑemus. adhuc dñs similitudi¬
nem aliam adiungit. dicens. Quis aut̃ ex nobis
patrem petit panem. nũquid lapidem dabit
illi: dut piscem. Nquid pro pisce serpentẽ da¬
bit illi :  aut si petierit ouum. ñ qͥd porriget ei
scorpionem: Panis in hoc loco caritatem sig̃cat:
Et pulchre. Quia sicut panis pͥncipalis ẽ in ui¬
ctualib hominum: sic caritas int̾ cet̾as uirtu¬
tes pͥncipatum tenet. Qd̃ dñs ostendit. qndo
reqͥsitus a scͥba docto qđ eẽt maximum man¬
datum in lege. respondit. Diliges dñm deum
tuum:usq hoc ẽ pͥmum ⁊ maximũ mandatũ.
Uel certe recte ꝑ panem caritas designat᷑. quia
sicut mensa qnͣuis uariis cibis sit repleta. tam̃
sine pane inops ẽẽ uidet᷑. sic cet̾e uirtutes sine
caritate nicħ ẽẽ comꝓbant᷑ sicut ait saluator in
euungłio. Omni habenti dabit᷑ ⁊ abundabit: ei ae

Expanded text:
is . Et iterum: Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum plenum sit . Et ne nos in oratione quod petimus accepturos desperemus, adhuc Dominus aliam similitudinem adjunxit, dicens: Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Aut piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Aut si petierit ovum, nunquid porriget ei scorpionem? Panis in hoc loco charitatem significat, et pulchre; quia, sicut panis principalis est in victualibus hominum, sic charitas inter caeteras virtutes principatum tenet. Quod Dominus ostendit, quando requisitus a scriba docto, quod esset maximum mandatum in lege, respondit: Diliges Dominum Deum ue, « hoc est primum et maximum mandatum . » Vel certe per panem charitas designatur, quia sicut mensa, quamvis variis cibis sit repleta, tamen sine pane inops esse videtur, caeterae virtutes sine charitate nihil esse comprobantur, sicut ait Salvator in Evangelio: « Omni habenti dabitur, et abundabit . »
Abbreviated transcription (Latin):
Singularit igitur paitem marthe pere¬
git: singularitꝰ optimã partem marie ele¬
git, Sed pars se marthe ei aufertur. Iam
enim non erit sollicita ut munstret ei sicut
pucro: cui omnes ordines angłorum mi¬
iustrant sicut dño. Iam non turbabit᷑ fugi¬
c̃s cum eo in egyptũ a facie herodis. quia
ipse ascendit in celum. et herodes descen¬
dit ad infernum a facie eius. Iam nõ tur¬
babitur erga plurima que fecerũt filio suo
iu dei: quia omna subiecta sunt ei. I am
filius marie a iideis uel militib nõ fla¬
uon dñabitur. Pars ergo marthe ei aufer¬
tur. sed bono suo: quia pars marie. ei per¬
ficitur. que non auferetur ab ea. Exal¬
tuta est super choros angeloꝵ. repletũ
est in bomis desideriũ suũ, ut uidet deũ
facie ad faciem sicuti est: gaudet cum fili

Expanded text:
Singulariter igitur partem Marthae pereSingulariter igitur partem Marthae peregit, singulariter optimam partem Mariae elegit: sed pars Marthae ei aufertur . Jam enim non erit sollicita ut ministret ei, sicut puero, cui omnes ordines angelorum ministrant, ut Domino. Jam non turbabitur fugiens cum eo in Aegyptum a facie Herodis; quia ipse ascendit in coelum, et Herodes descendit in infernum a facie ejus. Jam non turbabitur erga plurima, quae fecerunt filio suo Judaei; quia omnia subjecta sunt ei . Jam filius Mariae a Judaeis, vel militibus, non flara non dominabitur . Pars ergo Marthae ei aufertur, sed bono suo; pars vero Mariae ei perficitur, quae non auferetur ab ea. Exaltata est enim super choros angelorum, repletum est in bonis desiderium suum , videt Deum facie ad fac
Abbreviated transcription (Latin):
ata uirgine, quando spiritus sanctus super
uerat. et uirtus altissimi obumbrauit er.
et de eodem spiritu sancto concepit. Quid
de deo non sapiebat. in qua dei sapiencia
latebat. et in cuius utero sibi corpus apta
et sciencie absconditi: Xp̃s aut̾e in maria. er¬
go dei uirtus et dei sapiẽcia et omnes chesau¬
ri sapiencie et sciencie in mariaz Hec non tã¬
tum ad pedes sed etiã ad caput dñi sedens.
audiebat uerbum ex ore eius. Hec conserua¬
bat omnia uerba angelorũ. pastorũ. mago¬
rum. nec non ipsius filii deiz conferens in cor¬
de suo. Nemo unq̃m sicut ista gustauit qͣm
suauus est dñs. In ebriatur ab ubertate do¬
mus delz et corrente uoluptatis sue pota¬
batur. Nec mirum quoniã apud eam. ĩmo
intra eam erat fons uite: de quo manabat
tanta perfeccio utrusq uite. Circa pluri¬
ma ut marcha occupabatur, circa unũ ut
maria delectabatur: quia unũ est necessa¬
rium, Plurima auferũtur: unũ manet

Expanded text:
ata Virgine, quando Spiritus sanctus super ata Virgine, quando Spiritus sanctus super eam venit, et virtus Altissimi obumbravit ei , et de eodem Spiritu sancto coacepit! Quid de Deo non sapiebat, in qua sapientia Dei latebat, et in cujus utero corpus sibi aptabet scientiae absconditi , Christus autem in Maria. Ergo Dei virtus et Dei sapientia, et omnes thesauri sapientiae et scientiae in Maria. Haec non tantum ad pedes, sed etiam ad caput Domini sedens audiebat verbum ex ore ejus. Haec conservabat omnia verba angelorum, pastorum, magorum, nec non ipsius filii sui, conferens in corde suo . Nemo unquam sicut ipsa gustavit quam suavis est Dominus . Inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur . Nec mirum; quoniam apud eam, imo intra eam erat fons vitae , de quo manabat cuncta perfectio utriusque vitae. Circa plurima, ut Martha, occupabatur; circa unum, ut Maria, delectabatur, quia unum est necessarium ; plurima auferuntur, unum manet.
Abbreviated transcription (Latin):
ri. flagellari. conspui: spinis coronari. deride¬
ri colaphizari: crucifigi. mori. sepeliri. Un
de ei congruit quod dictum est. Mh artha
marcha sollicita es: et turbaris erga
plurima. Nemo uero dubitat qd̃ beata
maria uellet filium suũ de omni libera¬
uiari a duunitate: quam cidem filio suo
messe scicbat. per cheoriam que est parse
marie. Hoc est quod marcha conquerit᷑.
qd eam soror reliquerit solam ministrare:
et eius auxiliun in ministerio flagitat:
Hec de paite marche. P orro de parte ma¬
ric que optima predicatur. quanta uel qua¬
lis fuerit in beata maria. quis digne loqua¬
tur:Si talis est ut diximus. ĩmo quia me¬
lior est. qͣm diximus. in beata maria pars
marthe. que canie a dño non laudatur. sed
tamẽ a dño non uituperat᷑. qualis est. pari
quam optimam maria elegit. que sic lauda¬
tur. ut ab ea non auferri dicatur: O quam
magna multitudo dulcedinis dei. fuit in be¬

Expanded text:
ri, flagellari, conspui, spinis coronari, derideri, flagellari, conspui, spinis coronari, derideri, colaphizari, crucifigi, mori, sepeliri. Unde et bene ei congruit quod dicitur: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima . Nemo vero dubitat quod B. Maria filium suum vellet liberaa divinitate, quam eidem filio suo inesse sciebat per theoriam, quae est pars Mariae. Hoc est, quod Martha conqueritur quod eam soror sua reliquerit solam ministrare, et ejus auxilium in ministerio flagitat. Haec de parte Marthae. Porro de parte Mariae, quae optima praedicatur, quanta vel qualis in B. Maria fuerit, quis digne loquatur? Si talis est, ut diximus, imo quia melior est quam diximus, in beata Maria pars Marthae, quae tantum a Domino non laudatur, sed tamen non vituperatur: qualis est pars, quam optimam Maria elegit, quae sic laudatur, ut ab ea non auferri dicatur. O quam magna multitudo dulcedinis Dei fuit in be
Abbreviated transcription (Latin):
illa niscdĩe opera percurramus. que cũ
um ex minimis sius fiuint. deus sibi fac¬
ta confitetur, ista non quemlibet ex mi¬
nimis. sed sũmum dei filium hospitem
suscepit:nudum carne uel pannis ope¬
ruit. esurientem pauit. sicientem lacte
potauit  infirmũ per ĩfan¬
ciam et iacentem non solum uisitauit.
sed eciã balneando. fouendo. leniendo.
gestando frequẽtauit: ut merito de ea
dicatur: a archa autẽ satagebat cirra
frequens mĩsteriũ. Comprehenso et cru¬
cifixo quasi in cartere posito affuit: sican
sciptum est Stabat autẽ iuxta crucẽ
in egyptum a facie herodis: qui suũ
talem filium ideo persequebat᷑: ut mul¬
tos etatis suspecte pueros occideret: Turba¬
batur. cum iudeos insidiantes et mortem ei
inferre molientes cognosceret. Ad ultimum
turbata est ualde: et iuxta symeonem. su¬
am ipsuis aĩam pertransuit gladius. cum
uideret suũ talem filium comprehendi. liga¬

Expanded text:
illa misericordiae opera percurramus, quae, cum illa misericordiae opera percurramus, quae, cum uni ex minimis ejus fiunt, Deus sibi facta confitetur; ista non quemlibet ex minimis, sed summum Dei Filium hospitem suscepit, nudum carne, vel etiam pannis operuit, esurientem pavit, sitientem lacte potavit, infirmum per infantiam et aetatem non solum visitavit, sed etiam balneando, fovendo, liniendo, gestando frequentavit, ut merito de ea dicatur: Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Comprehenso et crucifixo quasi in carcere posito adfuit, sicut scriptum est: Stabat autem juxta crucem in Aegyptum a facie Herodis, qui suum talem filium adeo persequebatur, ut multos suspectae aetatis pueros occideret. Turbabatur cum Judaeos insidiantes et mortem ei inferre molientes cognturbata est valde, et juxta Simeonis vocem, suam ipsius animam pertransiit gladius , cum videret suum talem filium comprehendi, liga
Abbreviated transcription (Latin):
singularis. Nunqͣm in aliqua persona.¬
quam sic alias hec uel illa. quod suũ est.
exhibuit. Cum martham uel mariam di¬
co. earum significata intelligo Sed iam
iudeamus accionem huius marche: dem¬
de coniciamꝰ contemplacõnem huius
marie. Et ut id planius faciamꝰ. quid
alii per martham operantur. et quid is¬
ta operata est conferamus. Alii hospi¬
tem quemilibet in domo sua suscipiunt
ista non quẽlibet. sed propriũ dei filium
qui non habet ubi caput redinet. non
in domo sed in utero suscepit: alii nudũ
quemlibet ueste mutabili atq corrup¬
tibili. undelibet composita operiunt: ĩ
in unitate persone assumpsit: que si¬
ne fine incõmutabilis atq incorrupti¬
bilis permanebit:. Alii quemlibet esuri¬
entem uł sicientem cibo uel potu exteri¬
ori reficiunt, ista hommẽ deum huma¬
nitus indigentem non solum exterioribus
cibis uel potibus pauit: uerum eciã inte¬
riori suo lacte aluit, Et ut breuiter sex

Expanded text:
singularis. Nunquam in aliqua personasingularis. Nunquam in aliqua personaquam sic alias, vel haec, vel illa, quod suum est, exhibuit. Cum Martham, vel Mariam dico, earum significata intelligo. Sed jam videamus actionem hujus Marthae; deinde conjiciamus contemplationem hujus Mariae. Et ut planius id faciamus, quid alii per Martham operantur, et quid ista operata sit, conferamus. Alii quemlibet hospitem in domo suscipiunt, ista non quemlibet, sed proprium Dei Filium, qui non habet ubi caput reclinet, non in domo, sed in utero suscepit. Alii nudum quemlibet veste mutabili atque corruptili undelibet composita operiunt, illin unitate personae assumpsit, quae sine fine incommutabilis atque incorruptibilis permanebit. Alii quemlibet esurientem et sitientem cibo et potu exteriori reficiunt; ista Deum hominem humanitus indigentem, non solum exterioribus cibis vel potibus pavit, verum etiam uteri sui lacte aluit, et ut breviter sex
Abbreviated transcription (Latin):
dem uel talem generabit. Est ergo castel
lum in quod intrauit ihsus. Porta ue¬
ro per quam intraunt est fides. Quia e¬
nim credidit. perfecta sunt ci a domino
que ab angelo dicta sunt: sicut ait ad cã
eluabeth. Nec quia ihesus intrauit cas¬
tellum hoc molatum. Ihesus namq sal¬
uat non molat: confracta solidat. non con¬
fringit solida. Scdm̃ nomen eius. ita et o¬
pus eius. Et mulier quedam marcha noĩc
excepit illum in domũ suam: et huic erat
soror nomine maria. Due iste sorores si¬
cut sancti patres plenissime nobis exposu¬
erunt. duas in sancta eclesia uitas. desig¬
nant. Marcha scilicet actiuam: maria cõ¬
templatuiã. Ista laborat ad exhibenda
indigenti omnia humanitatis officia. Il¬
la uacat et uidet quoniã suains est deus.
Ista cirta exteriora. illa interiora contem¬
platuz. Sicut autem dei mater elt sin gu¬
laris. ita et istarum effectus uitarũ. quax
iste due sorores typum tenent in ea extitit

Expanded text:
dem vel alium talem generabit. Est ergo castellum dem vel alium talem generabit. Est ergo castellum quoddam, in quod intravit Jesus; porta vero per quam intravit est fides. Quia enim credidit, perfecta sunt ei a Domino quae ab angelo dicta sunt ei, sicut ait ad eam Elizabeth. Nec quia Jesus intravit castellum hoc, violatum est: Jesus enim salvat, non violat; confracta solidat, non confringit solida. Secundum nomen ejus, ita et opus ejus. Et mulier quaedam, Martha nomine, excepit eum in domum suam: et huic erat soror nomine Maria. Duae istae sorores, sicut Patres sancti plenissime nobis exposuerunt, duas in S. Ecclesia vitas designant: Martha scilicet, activam; Maria, contemplativam. Ista laborat ad exhibenda indigenti omnia humanitatis officia; illa vacat et videt quoniam Deus est. iora occupatur, illa interiora contemplatur. Sicut autem mater Dei est singularis, ita et istarum effectus vitarum, quarum istae duae sorores typum tenent, in ea exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
castellum hoc magdalum fuisse arbitra¬
tur. a quo maria magbalena cognomi
oni famulatur: Magdalus enim turris dici¬
tur. et humilitati coaptatur. Hic uero nõ
nominatur: sed tamen quoddam dicitur.
quod indiscussum preterire nõ
debemus. Quoddam id est singulare castel
lum: uirgo maria fuit. Quamus enim
multe alie. et murum uirginitatis habeãt
et turrem humilitatis. id est uirgines sint
et humiles. tamen salua uirginitate. ma¬
tres esse non possunt. neq generare: quod
ista sola facit: Et ideo cascellum hoc meri¬
to quoddam. id est singulare dicitur. quia
singulater et iurgo et mater fuit: quod
nulla alia esse potuit uel poterit: Uerum
concedamus aliquam posse esse. uirginem
et matrem. quamius sit impossibile. Eciã
sic uirgo maria erit singularis. quia uni¬
cum dei filium genuit. qui sicut est unicus
uinco patri. ita est unicus unice matri. Ilt
ideo nulla eciam si uirgo pariat: uel eun¬

Expanded text:
castellum hoc Magdalum fuisse arbitracastellum hoc Magdalum fuisse arbitratur, a quo Maria Magdalena cognominoni famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati coaptatur. Hic vero non nominatur, sed tantum quoddam dicitur: quod indiscussum praeterire non debemus. Quoddam, id est singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim et multae aliae murum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est et virgines sint, et humiles, tamen salva virginitate matres esse non possunt, neque filios generare: quod ista sola fecit. Et ideo castellum hoc merito quoddam, id est singulare dicitur; quia ista singulariter et virgo et mater fuit: quod nulla alia esse potuit vel esse poterit. Verum concedamus aliquam posse esse et virginem, et matrem, quamvis sit impossibile: etiam, sic Virgo Maria singularis erit, quia unicum Dei Filium genuit, qui sicut est unicus unico Patri, ita est unicus unicae matri. Et ideo nulla, etiam si virgo pariat, vel eum
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe cum ab angelo filius ei promitte¬
rcuir. respondit. Quomodo fiet istud. quo¬
niam uirum non cognosco: Si cuilibet des¬
ponsate uirgini. in animo suo mibere dis
poncuri. diceret᷑. filium habebis. non mua¬
retur nec interro garet quomodo illud fieret.
utpote que se desponsatam et in proximo
nupturam scirct: et a iuro grauidari usu
et quomodo quod pronuttebat᷑ fiert sci¬
scitata, quoniam qm̃ius desponsata: ta¬
men se nũquam nupturam neq uirum
cognituam cercissime sciebat. Hoc de iur¬
gmitate. De humilitate uero dicendum.
qd̃ cum ab angelo salutaretur mater dei
eligereuir. quomõdo fieret salua uirgunta¬
te cui tantũ timebat doccretur. benedicta
super omnes mulieres predicaietur. respon¬
dit. Ecce ancilla dñi. Et alio loco. Quia
respexit humilitatẽ ancille suc. O sublimᷤ
uirgo mater dei: o mater humilis ancilla
uci. Quid sub limius esse posset: Quidt
humilius de le senure posset: Sunt qui

Expanded text:
Quippe cum ab angelo filius ei promitteQuippe cum ab angelo filius ei promitteretur, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? Si cuilibet virgini desponsatae in animo suo disponenti nubere diceretur, filium habebis, non miraretur, neque interrogaret quomodo illud fieret, ut pote quia se desponsatam, et in proximo nupturam sciret, et a viro fecundari usu et quomodo quod promittebatur fieret, sciscitata: quoniam quamvis desponsatam, tamen se nunquam nupturam, neque virum cognituram certissime sciebat. Hoc de virginitate. De humilitate autem dicendum quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virginitate, cui tantum super omnes mulieres praedicaretur, respondit: Ecce ancilla Domini ; et in alio loco: Quia respexit humilitatem ancillae suae . O sublimis virgo mater Dei! o mater humilis ancilla Dei! Quid sublimius esse posset? Quid humilius de se sentire posset? Sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
murum ab arce. et a muro per arcem ar¬
ceantur. H iu̾modi castello. non iucon¬
grue uirgo maria assimilatur. quam iur¬
guntas mentis et corporis. quasi ita i¬
bidun accessus. nec sensus eins aliqua
corrumperet᷑ illecebra. Et quia uirginita¬
tem cum libido supcrare non possit solet
impugnare superbia. Est in uirgine turri ͤ
humiluatis: que a muro iurgiitatis om¬
nem repellat superbiam. Et quia humilita¬
tem cum superbia superare non possit. solet
impugnare libido: Murus uirgiitatis. a
turre humilitatis omnem repellit libidiunẽ.
et turuis humilitatis. ab alterurro muniũ¬
turz ut nũquam in humili uirgine fuerit
nec superba uirginitas. nec inquinata humi¬
litas: sed semper in eadem pcrmanserit et hu
milis uirginitas. et uirginalis humilitas:
Qmuis autem quod dicitur ita uerum sit.
ut nithil uerius fides xp̃iana credere possit.
Pouamus tamen aliqua de cuangelio. iur¬
gitatis ip̃ius et humilitatis testimonia:

Expanded text:
murum ab arce, et a muro per arcem armurum ab arce, et a muro per arcem arceantur. Hujusmodi castello non incongrue Virgo Maria assimilatur, quam virginitas mentis et corporis, quasi accessurus, nec sensus ejus aliqua corrumperentur illecebra. Et quia virginitatem, cum libido non possit, solet impugnare superbia, est in eadem virgine turris humilitatis, quae a muro virginitatis omnem repellit superbiam. Et quia humilitatem, cum superbia non possit, solet impugnare libido, murus virginitatis a turre humilitatis omnem repellit libidinem. et turris humilitatis ab alterutro muniuntur; ut nunquam in humili Virgine fuerit nec superba virginitas, nec inquinata humilitas: sed semper in eadem permmilis virginitas, et virginalis humilitas. Quamvis autem quod dicitur ita verum sit, ut nihil verius fides Christiana credere possit, ponamus tamen aliqua de Evangelio virginitatis et humilitatis testimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
una et cadem. multociẽs inuenitur di¬
uersa significare, sicut leo. hedus. ignis.
aqua. uel eciã sol: et alia multa. Est enĩ
leo de tribu uida: est leo. qui circuit que¬
rens quem deuoret. Est hedus emissa¬
rius qui peccata nostra portauit, est he¬
dus a sunstris qui dampnatur: Est ig¬
ius quem dñs milit in terram. et quem
uult ut ardeat est iguis qui super impios
cadit ut non uideant solem. Est aqua cuius
flumina auũt de uentre credentis: est aqua
cuius tempestas non nos demergat. Cer
sol iusticie qui nos illuminct: est sol qui
nos non urat per diem. Licet castellum
alias malum significet. ut illud de quo di¬
citur. ite in castellum. ubi et qd̃ additur.
quod contra uos est. plane manifestat qͥd
signiicet: camen hic. castellum in quod
intrauit ilesus. singularem et intemera
turarũ regula. per similitudinẽ accipimꝰ.
Castellum eium dicitur quelibet turris
et murus in circuitu eius. Que duo se¬
se inuicem defendunt: ita ut hostes per

Expanded text:
na et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis, aqua, vel etiam sol, et alia multa. Est enim leo de tribu Juda ; et est leo, qui circuit quaerens quem devoret . Est haedus emissarius , qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris , qui damnatur. Est ignis quem Dominus misit in terram, et quem vult ut ardeat : est ignis, qui super impios cadit, ut non videant solem . Est aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis ; est aqua cujus tempestas non nos demergat . Est Sol justitiae, qui nos illuminet Eccli, XLII, et sol qui nos non urat per diem . Licet ergo castellum alias malum significet, ut illud de quo dicitur: Ite in castellum: ubi, additur , quod contra vos est, plane manifestatur quid significet; tamen hic castellum, in quod intravit Jesus, singularem et intemeratturarum regula, per similitudinem accipimus. Castellum enim dicitur quaelibet turris, et murus in circuitu ejus. Quae duo sese invicem defendunt, ita ut hostes per
Abbreviated transcription (Latin):
non timeo nec hominem reuereor. tamen quia
molesta ẽ mͥ hec uidua. uindi cabo illam. Uult
enim deus nos importunos haberi petitores: ut
sua gratuita dona.nr̃a sint etiam merita. Sem¬
sunt: si tam̃ a p̾cib non cessemꝰ. ⁊ in fide non du¬

Expanded text:
meo, nec hominem revereor; tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam . Vult enim nos Deus importunos habere petitores, ut sua gratuita dona nostra sint etiam merita. Semsunt, si tamen a precibus non cessamus, et in fide non du
Abbreviated transcription (Latin):
cite: ut in eo crescatis in salutem. Et ille si ꝑse
uerau̾it pulsans. dico uob̃. ⁊ si non dabit illi
surgens eo qd̾ amicus eius sit. ꝓpter imꝓbita¬
tem tam̃ eius surget: ⁊ dabit illi quotqͦt ħt
necessarios. Comparatio hic fit a minori ut
intelligas. quia ⁊ si homo ñ amici causa. s
dedio uictus dat. qd̾ pͥus negauerat. multo
mag̃ bona se pecentib deus dabit: qͥn ip̃e nos
ut petamus admonet. Hisi enim ea p̃stare uel-¬
let. nequaqͣm nos ad petendum inuitaret. Uñ
cum alibi diceret. quia oportet semꝑ orare. ⁊ ñ
deficere. posuit similitudinem de iudice iniqͥta-¬
tis. quem int̾pellabat quedam uidua. dicens. Uin¬

Expanded text:
cite, ut in ecite, ut in elli surgens eo quod amicus ejus sit, propter improbitatem tamen illius surget, et dabit illi quotquot habet necessarios. Comparatio hic fit a minore, ut intelligas, quia et si homo non amici causa, sed taedio victus dat quod prius negaverat, multo magis Deus petentibus se dabit, quando ipse nos ut petamus, admonet. Nisi enim ea praestare vellet, nequaquam nos ad petendum invitaret. Nam, cum alibi diceret, quia oportet semper orare Luc. XVIII, posuit similitudinem de judice iniquitatis, quem interpellabat quotidie quaedam vi
Abbreviated transcription (Latin):
respondens. dicat. Noli mͥ molestus e̾ẽ., iam ostiũ
clausum ẽ. ⁊ pueri mei mecum sunt in cubili:
non possum surgere ⁊ daretͥ. Ostium amici. in¬
telligentia ẽ diuini mysterii: qd̾ optabat pau¬
lus sͥ aperiri. ad loq̃ndum u̾bum dei cum fidu¬
tia. Hoc gͦ ostium tamdiu nobis clausum ẽ. quo
apłi siue successores eoꝵ sunt intelligñdi. Et bñ
cum eo in cubili ẽẽ memorant᷑: quia iam in eter¬
na requie sunt recepti. De quib ꝑ propħam dicit᷑.
in cubili ẽẽ memorant᷑. pueri uocant᷑: quia illi
ad et̾nam requiem sunt uenturi. qui puri et
innocentes existunt. Quales erant illi. quib dt̃s
dix̃. Pueri. ñquid pulm̃tarium habetis: ⁊ it̾m
Sinite paruulos uenire ad me: talium ẽ enim
regnum celoꝵ. Gales optabat petrus apłs fieri
suos auditores. quib dicebat. Quasi mͦ geniti
infantes. rationabiles.⁊ sine dolo lac concupis¬

Expanded text:
respondens dicit: Noli mihi molestus esse, jam ostium respondens dicit: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et puenon possum surgere, et dare tibi. Ostium amici est intelligentia divini mysterii, quod optabat Paulus sibi aperiri ad loquendum verbum Dei cum fiducia . Hoc ergo ostium tandiu nobis clausum est, quoapostoli sive successores eorum intelligendi sunt: et bene cum eo in cubili esse memorantur, quia jam in aeterna requie sunt recepti. De quibus per Prophetam dicin cubili esse memorantur, pueri vocantur, quia illi ad aeternam requiem sunt venturi, qui pueri et innocentes existunt, quales erant illi quibus Dominus dicit: Pueri nunquid pulmentarium habetis? Et iterum: Sinite parvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum . Tales hortatur Petrus apostolus fieri suos auditores, quibus dicebat: Quasi modo geniti infantes, rationabiles sine dolo lac concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm cum tͥbularer clamaui:¬
tẽ in oratione petere debeam unanii.  subici¬
ens. amice. cõmmoda mͥ tres panes: q̃m amicus
meus uenit de uia ad me: ⁊ non habeo qͥd ponã
ante illum. Hoc enim in or̃one querere hoc etiam
petere debemꝰ. ut noticiam ⁊ amorem sc̃e tͥnitatiᷤ.
nr̃is cordib infundat. Siue certe tres panes in
or̃one pet̾e debemus. idest fidem. spem. ⁊ carita¬
tem. Amicus uͦ iste qui de uia uenire dicit᷑. nr̃
est animus. Qui tociens a nobis recedit. quotiens
ꝑ lata huius scł̃i desideria. sese cogitando diffun¬
dit. Gunc autem ad nos de uia reu̾tit᷑. quando
et̾ua ⁊ ꝑmanentia sunt scire ⁊ desidare incipit.
S ne fame ꝑeat. amicus rogandus ẽ. ut commo
da: ut amorem sc̃e tͥnitatis ut dictum ẽ nr̃is cor¬
dib largiat᷑. Et quia deus omp̃s. aliqͣndo nr̃a de-¬
sideria dilatat. non ut p̾mium minuat. s ut me-¬
ritum augeat. recte subiungit᷑. Et ille deintus

Expanded text:
Ad Dominum cum tribularer clamaviAd Dominum cum tribularer clamavitem in oratione petere debeamus, declarat subjiciens: « Amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod ponam ante illum. » Hoc enim in oratione quaerere, hoc etiam petere debemus, ut notitiam et amorem sanctae Trinitatis nostris cordibus infundat. Sive certe tres panes in oratione petere debemus, id est fidem, spem et charitatem. Amicus autem iste qui de via venire dicitur, noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties per lata hujus saeculi desideria sese cogitando diffundit. Tunc autem ad nos de via revertitur, quando et permanentia sunt, tenere et desiderare incipit. Sed ne fame pereat, amicus rogandus est ut commodda, ut amorem sanctae Trinitatis, ut dictum est, nostris cordibus largiatur. Et quia Deus omnipotens aliquando nostra desideria dilatat, non ut praemium minuat, sed ut meritum augeat, recte subjungitur « Et ille deintus
Abbreviated transcription (Latin):
que secunt᷑. In quib u̾bis. quid pͥncipalit̃ in or̃o¬
ne petere debeamꝰ. breuit̾ comp̃hendit. de dem̃.
similitudine declarauit. dicens. Quis ur̃m habe¬
bit amicũ. ⁊ ibit ad illum media nocte: Spiritalit̾
amicus iste. deus omps intelligit᷑. Qui cum sit
deus conditor toctus ereature. fideles seruos. amicos
uocare dignatꝰ est. dicens. Uos amic mei estis:
Et iterum. Iam non dicam uos seruos. s ami¬
cos meos. Et rursus. Uos aut̃ dixi amicos meos:
Nox in hoc loco. tribulationem sigc̃at. Sicut
enim dies ad leticiam. sic nox aliqn ad tristiciã
ꝑtinet. Ueniendum ẽ gͦ ad amicum media no¬
cte quia in tribulationis p̾ssura. non animum
ad uindictam p̃parare. neꝙ nosmet ipsos despera¬
re uel frang̾e debenꝰ: s eius auxilium flagitare
qui ait. In mundo p̃ssuram habebitis: s confidite.
quia ego uici mundum. Cum enim deus semꝑ
ne in tribulatione deficiamus: eius adiutoriũ
postulare debemus: sicut psalmista qui dicebat.

Expanded text:
n quibus verbis, quid principaliter in oratione petere debeamus, breviter comprehendit, ac deinde similitudine, declaravit, dicens: « Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte? » Spiritaliter amicus iste Deus omnipotens intelligitur, qui cum sit Deus et conditor totius creaturae, fideles servos amicos vocare dignatus est, dicens : « Vos amici mei estis. » Et item: « Jam non dicam vos servos, » sed amicos meos. Et rursus: « Vos autem dixi amicos meos . » Nox in hoc loco tribulationem significat; sicut enim dies ad laetitiam, sic nox aliquando ad tristitiam pertinet. Veniendum est ad amicum media nocte, quia in tribulationis pressura non animum ad vindictam praeparare, neque nosmetipsos desperare vel frangere debemus, sed ejus auxilium flagitari qui ait: « In mundo pressuram habebitis, sed confidite, quia ego vici mundum ; » cum enim Dominus semper Ne in tribulatione deficiamus, ejus adjutorium postulare debemus, sicut Psalmista, qui dicebat: «
Abbreviated transcription (Latin):
nam ante illum: ⁊ reł. Omelia lectionis eiusđ.
trii. nullum bonũ a nob̃ ipsis nos hab̾e
posse. non solũ ad orandum deuotissimos. set
tiam instantissimos ortat᷑ ⁊ admonet: ut qͣd
do ab illo impetret᷑ qui ait. Sine me nicħ po¬
testis facere. Nam cum in oratione incumb̾et
ut supͣ euungłicus sermo reculit. accesser̃t
ad eum discipuli eius: ⁊ rogauerunt eum di¬
centes. Dñe doce nos orare. sicut iohes docuit¬

Expanded text:
inis Filius, nullum a nobis ipsis bonum habere posse; non solum ad orandum devotissimos, sed etiam instantissimos hortatur et admonet, ut quod do ab illo impleretur qui ait: Sine me nihil potestis facere . Nam cum ipse orationi incumberet, ut supra evangelicus sermo retulit, accesserunt ad eum discipuli ejus, et rogaverunt illum dicentes: Domine, doce nos orare, sicut Joannes Bapt
Abbreviated transcription (Latin):
tiemꝰ uirtutes. qui de tenebris nos uocauit
in ldmirabile lum̃ suũ seiꝰ continue flagĩte:¬
mꝰ auxiliũ. ut lucem scientiȩ quã contulit.
abiciamus ipsi oꝑa tenebrarum: ⁊ indu-¬
amurinos arma lucis. Sic enĩ suplicantes.
concite quȩ desid̾a mus neeĩpimꝰ :quia nimiri
uerba deuote orationis. et qi beati piecprsom ho¬
die natalitia cel ebramus. oportet ut quẽ salutis
p̃conem suscepimꝰ. hunc etiã nr̃ȩ orationis adiu¬¬
torem queramus. Ipsum itaq intercedendo inge¬
mus impetrare. ut ad eam cu i testimoniũ ꝑhibu¬
it. lucem. uitã :i ueritatem ꝑuenire mereamur:¬

Expanded text:
add. ejus, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit iabjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipie operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo ꝑ legis latorem. ꝓpħam uob̃ suscitabit ds̃
ur. defratribus ur̃is: tamquã meipsũ audietisiur¬
ta omĩa quecũq locutus fuerit uobis. Ipsum qͦq
legale sacerdoti ũ tacitis ceri moniarum suaruo
tỹpis. quasimutis litterarum figuris. ⁊acharias
ei dem gratiȩ nascenti testimoniũ ꝑhibet, qͥa
nuichil prorisus in omnibꝰ saceidoti ĩ ueteris obserua:¬
tionibꝰ actũ ułdictũ eẽ credendũ est: qđ non euan
gelii gratia si recte intelligat᷑ expresserit. Quod autem
leclarato pꝰmodũ et confirmato nomine iohannis.
ꝑtũ est os tacharie. et loquebat᷑ benedicens dm̃:
patet utiq quia manifestata ꝑ apłos gr̃a nouitesta¬
menti. multa etiam turba sacerdotũ obediebat fi-¬
deisrelictaq taciturnitate nociua. ad confitenda
laudanda sui dona redemptoris. se deuote submit:¬
tebat. Et qͥdem indie circumcisionisiohis. quan¬

Expanded text:
dicendo per legislatorem: Prophetam vobis suscitabit Deus dicendo per legislatorem: Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum gelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Quo nomine. et totã ȩuangłicȩ dispensationis gratiã
quã p̃dicabat .sͣipsũ specialit dñin signat. ꝑ quẽ eadẽ
gratia mundo donata ẽ. Qui uͦ natũ puerũ patris
rachariȩ nomine. magis quã ioħem uocandũ ẽẽ decer¬
uebant: eos ꝓfecto figurant. qͥ dño nouȩ gratiȩ mune¬
ra declarante cuꝑent eũ potiꝰ consueta sacendotĩi
ueteris edicta p̃dicare. Uñbene ⁊ acharias memor dñ
interp̃tat᷑ quia uidelicet memoriã autique obser¬
uationis. quȩ utiq adño data ẽ. figͤate denuntiat:
Contendebant gͦ denomine natiꝓpħȩ. hi qͥconuene¬
rant: et rachariam hunquocari satagebant: At con
ẽẽt inag̃. astruebant. Quia fuere non nulli cȩlestiũ
sacramentor minꝰ ꝑiti: qui inpͥmordiis euangelii
coruscantis. carnalia adhuc legał sacerdotiĩ statirta
simul obseruanda ẽẽ decẽrnerent. Quos ꝓcerto ipsa
legis doctrina. suscipienda xp̃i gratia. quasi
elisabeth demnomine ioħis. uiua uoce confirmat:

Expanded text:
 evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at cont appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nouu nob̾ suȩ humilitatis exemplũ adhibu¬
it. Fecit redemptionẽ plebissues qͥnos uenunda-¬
tos subp eccato. et antiqui hostis seruitio addic¬
tos: dato sui sanguinis p̃tio liberauit. Unde
magno: glorificate et portate dm̃ incorpore um̃
Plebi autẽ suȩ dicit. non utiq qr ueniens ple¬
bem suam repperit: s qͥa uisitando ⁊ redim endo
suã fecit. Uultis et enĩ audire fr̃s mei qualẽ in¬
uenerit eã. qualẽ reddĩdit: Finis cantici huius
qđ obnoticiam simul ⁊ ꝓlixitatẽ suitotũ cari¬
tati ur̃e recensere. ⁊ explanare longũ duximꝰ
aꝑte denuntiat dicens. Uisitauit nos oriens
exalte Illuminare his qui intenebris ⁊ inũ¬
bra mortis sedent: ad dirigendos pedes nr̃os
in uiam pacis. Inuenit ergo uos sedences in
tenebris ⁊ umbra mortis. hoc ẽ longa percato¬
rũ ⁊ignorantie cecitate dep̃ssos: atq hostis anti¬¬
qui fraude deceptos. obsessosq erioribus: Ipse ei

Expanded text:
ret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhiburet, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbrentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse ete
Abbreviated transcription (Latin):
eadem acceptio sp̃s et ꝓphetia zacharie. hoc quoq
conuenient᷑ figurare credenda est. quia constaret
tempꝰ quo fidelibꝰ panderetur. omĩs legalis sacerdo¬
ti iͣritus et cerimonias. spiritali intus scientia
ferrent: suxta qđ ĩpse iudor duriciã ĩncrepans.
dicit. Si crederetis moysi. crederetis forsitan
et michi. Deme enim ille scripsit. Quid aut̃
ꝓphetans et benedicens dĩ acharias dixerit
audiamꝰ. Benedictus dñs as isrł: qr uisitauis et
fecit iedemptionẽ plebissuȩ. In quib profecto
uerbis notandum ẽ. quia beatus ⁊ acharias. qd
in choatum ⁊ ꝓxime futurũ in spu p̾uiderat:
ꝓphetico more quasiiam factũ eẽt narrabat. Uisi-¬
tauit autẽ nos apparens incarne dñs. quasi benig-¬
nus a se recedentes: quos inpeccatis positos. querere
⁊iustificare curauit. Uisitauit quasi medicus egͦ¬
tos qui ut inueteratum suꝑbiȩ ñe langorẽ sana-¬

Expanded text:
eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitofecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sana
Abbreviated transcription (Latin):
solum iudeor quierant uicini. uł situ uidelicet
loci uel scientid legis. s et ex teraꝵ. usq adfines
terre: gnitiũ corda concussit. Nec tantũ monta¬
na cuncta iudee uerũetiam omnia mundani
regni.mun daneq sapientiȩ culmina.uirtutis
eiꝰ fama transcendit: ita ut relicta ubiq cultura
ac uita priori adꝑcipienda fidĩ illius sa cram̃¬
ta confluerent. Recte et enĩ circum cisĩo. Anicȩ¬
resuritionis ĩmaginem prefert: quia ⁊ hec
octauo die. hoc ẽ post sabbatum. facta ẽ. Et sic̃
illa areatu ꝑpetuȩ mortis absoluere solebat. ita
ista ꝑfectã uĩte inmortalis. nouitatẽ. et inaucto¬
re nr̃o ex hibuit: et in nob̾ sperandã monstrauit:
significat misticȩ qđ multi destirpe sacerdotali.
qͥa confessione xp̃i diutius ora continuerant. pꝰ¬
nodũ ꝑsusceptionẽ fidei illius. sp̃s scĩ uirtute re¬
plendi. dono prophetiȩ sublimandi:imagiste¬
rii pastorał officio popłis eẽnt preferendi. Quãuis

Expanded text:
cini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circumcisioniresurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis