comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixi ac si abs prnncipio. or̾o ista fuiss que asseret futu¬
rum esse aliquid. aut ita u̾itas ess deus. s qm̃ nou pot̃
nitelligi. qĩ si or̾o ista esset u̾itas. illi deee̾t. ut ꝑ ħ qr
non nitelligitur. quia ista u̾itas esse non pot̾uit. si ess
oratio in qua esse posset intelligatur illa u̾tas sine pͥn¬
cipio. fuisse que prima causa est huius m̾tatis. quippe
u̾itas oronis non semꝑ poss esse. Si euis causa non sẽꝑ
ess. ⁊ enim non est uera or̾o que dicit futurum esse
aliquidͭ ip̃a re sit aliquid futurum. nec aliquid est
futurum. s non est iusuima u̾itate. Simiiter de illa
intelligendnni orone que dicit. quia preteritun est
aliquid. naui si ĩ illo intellectu u̾itas or̾onem hu̾it si
facta fu̾it de e̾ẽ potit. necesse est ut euis u̾itatis que
summa causa est. nullus si ñ intlłigi possit. id cͥco nain
u̾e dicitur preteritum esse aliquid. quia ita est in re.
⁊ id̾o est aliquid preteritum. quia sic est in summa

Expanded text:
 quae assereret futurum aliquid esse, aut ista veritas esset Deus: sed quoniam non potest intelligi quando, si oratio ista esset, veritas illi deesset, ut per hoc quia non intelligitur quando ista veritas esse non potuerit, si esset oratio in qua esse posset, intelligatur illa veritas sine principio fuisse, quae prima causa est hujus veritatis. Quippe veritas orationis non semper posset esse, si ejus causa non semper esset. Etenim non est vera oratio, quae dicit futurum esse aliquid, nisi reipsa sit aliquid futurum; neque aliquid est futurum, si non sit in summa veritate. Similiter de illa intelligendum est oratione, quae dicit quia praeteritum est aliquid. Nam si nullo intellectu veritas orationi huic, si facta fuerit, deesse poterit, necesse est ut ejus veritatis, quae summa causa est istius, nullus finis intelligi possit. Idcirco namque vere dicitur praeteritum esse aliquid, quia ita est in re: et ideo est aliquid praeteritum, quia sic est in verita
Abbreviated transcription (Latin):
bent. ip̃a u̾o pilli quicenud deb nec illa r̾one est. ꝙ
est nͥ quia est. D. in di delligo.M. uides ⁊̃ quomodo
ista rectitudo causa sit omnium aliarum u̾tatum. ⁊
rectitudinum. ⁊ nichil sit cansa illius. D. uideo et
fectum summe u̾tatis. ip̃a quo est causa u̾itatis.
quia cogitationis. ⁊ enis. que est in opinione. ⁊iste

Expanded text:
ipsa vero nulli quidquam debet, nec ulla ratione est quod est, nisi quia est. DISC. Intelligo. MAG. Vides etiam quomodo ista rectitudo causa sit omnium aliarum veritatum et rectitudinum, et nihil sit causa illius? DISC. Video et fectum summae veritatis, ipsa quoque causa est veritatis quae cogitationis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ma sola int̾im datur. quicumq u̾o de in obedientia⁊
uintitur. ⁊ ip̾e in anima sola cruciatur. postornam at
omnes mortui: ut dictum est singłatini exanimati fu¬
erunt. finito q seculo. cunctisq resuscitatis illud ⁊̃
generale indicium ꝑ actum fu̾it. boni omnes in celũ
translati in auima simul ⁊ corpore: letabuutur. mali
u̾o in infernim detrusi ⁊ ip̃i in aninia simul ⁊ corꝑe
torquebuntur.

Expanded text:
ma sola interim datur. Quicunque vero de inobedientia ma sola interim datur. Quicunque vero de inobedientia convincitur, et ipse in anima sola cruciatur. Postquam autem omnes mortui, et, ut dictum est, sigillatim exanimati fuerint, finitoque saeculo cunctisque resuscitatis, illud etiam generale judicium peractum fuerit, boni omnes, in coelum translati, in anima simul et corpore laetabuntur; mali vero, in infernum detrusi, et ipsi in anima simul et corpore torq
Abbreviated transcription (Latin):
g̾gati ⁊ fideles ł infideles esse fu̾int comꝑbati. hii si¬
mul omnes in comuiuium collocati sociantur. illi u̾o
in carcerem trusi fame ⁊ siti moriuntur. hic gͥ rex ppͤ
est deus. qui sic disceruit inter bonos ⁊ malos mundi
istius. Ipe ⁊ enim preparato huic ꝑadiso. huic infer¬
no. coinstituit. qr quoscumq sibi fidelr obsequenteᷤᷤ
inuenire pot̾it. postquam omnes ad eum ex hoc secu¬
lo transenntes fuerint comg̾gati. in simui ones in
paradisum in corpore ⁊ anima collocabit. Quoscum
⁊ ip̃i comuenerint omnes sumil in infernum ho¬
ribilider cum diabolo detrudet. omnes itaq ꝑ p̾dica¬
tores suos ad se inuitat. ut quo quisq sibi uelit o¬
bedire agnoscat. uerum enis p̾ceptis. alii obediunt
alii u̾o resiffunt. Utrorum autem alii prius. alii mo¬
riuntur posterius. eius examini rep̾sentantur. quic̃z
ita ei obediens fuisse compbatur requies ei. s ĩ ani¬

Expanded text:
gregati, et fideles vel infideles esse fuerint comprobati, hi sigregati, et fideles vel infideles esse fuerint comprobati, hi simul omnes in convivium collocati, satiantur, illi vero in carcerem trusi, fame et siti moriuntur. Hic igitur rex ipse Deus est, qui sic discernit inter bonos et malos mundi istius. Ipse etenim, praeparato hinc paradiso et hinc inferno, constituit quia quoscunque sibi fideliter obsequentes invenire poterit, postquam omnes, ad eum ex hoc saeculo transeuntes, fuerint congregati, simul omnes in paradiso in corpore et anima collocabit. Quoscunqum ipsi convenerint, omnes simul in infernum horribiliter cum diabolo detrudet. Omnes itaque per praedicatores suos ad se invitat, ut quomodo sibi quisque velit obedire agnoscat. Verum ejus praeceptis alii obediunt, alii vero resistunt. Utrorumque autem alii prius, alii morientes posterius ejus examini repraesentantur. Quicunque itaque ei obediens fuisse comprobatur, requies ei sed in ani
Abbreviated transcription (Latin):
hic itaq rex pparato ex una parte quodan comuiuio
magno. ⁊ ex alia quodam cartere tenebroso. disposuit
qr quoscumq sibi fideles pot̾it comprobars postqnam
omnes comg̾gati fuerunt. faciet sumil discumbere.
quoscumq autem sibi esse infideles comiunc̾e possit. pos¬
tquam ⁊ ip̃i fuerint coing̾gati: intenebrosimi illum
cart̾em simul faciet detrudi. om̃s itaq ad se inuitat
ut quis fidelis quis ue sit infidelis agnoscat. horum a̾
fidelium ⁊ infidelium qui omnes inuitantur. alii pre¬
cedunt. alii sub sequntur. fidelium gͥ cuic̾q ut uenerit
postquam u̾e esse fidelis compbatus fu̾it: oatum inpetũ
int̾e̾a sibi donec comueniant᷑ omnes qui cuni eo st̃ cena¬
turi. ut sinnl incipiant omnes epulari. Infidelium ũ
uenerit quisq postenam comuitus fu̾it infidelis esse
flagellatur interim usq quo comgregentur. ⁊ alii qui
cum eo in carcerem sunt detrudendi ut simui in eo ĩ¬
cipiant omnes cruciati. Mox gͦ ut fuerint omines õo¬

Expanded text:
Hic itaque rex, praeparato ex una parte quodam convivio magno et ex alia parte quodam carcere tenebroso, disposuit quia quoscunque sibi fideles poterit comprobare, postquam omnes congregati fuerint, faciet simul discumbere; quoscunque autem sibi infideles esse convincere poterit, postquam et ipsi fuerint congregati, in tenebrosum illum carcerem simul faciet detrudi. Omnes itaque ad se invitat, ut quis sit fidelis quisve infidelis agnoscat. Horum autem fidelium et infidelium, qui omnes invitantur, alii praecedunt, alii subsequuntur. Fidelium igitur cuicunque, ut venerit, postquam vere esse fidelis comprobatus fuerit, datur mistum interea cibi, donec conveniant omnes qui cum ipso sunt coenaturi, ut simul incipiant omnes epulari. Infidelium autem, ut venerit quisque, postquam convictus fuerit infidelis esse, flagellatur interim, usquequo congregentur et alii qui cum eo in carcerem sunt detrudendi, ut simul in eo incipiant omnes cruciari. Mox ergo ut fuerint omnes con
Abbreviated transcription (Latin):
pudare. s sũ omni disputatione asserendum est. quia de uͥ¬
gine deum hominem nasci o. P. ẜ placitum cordis mei
loqueris. A. est ne ħ solidum ꝙ dixinius aut uanum ali¬
quod sicut mibes. ꝙ dixisti nobis in fideles obicere. B. nich̾
solidius. A. puige gͦ non suꝑ fictam uanitatem: s suꝑ soli¬
dam ueritatem. ⁊ dic quia ualde comuenit ut queuiadm̃
hominis prm̃ ⁊ causa nr̃e dampnationis principium sumit
a femina: ita medicina poc̃i ⁊ causa nr̃e saluationis. nasca¬
tur de femina. ac ne mulieres desperent se ꝑtin̾e ad sor¬
cem beatorum. qnĩ de femina tantim manim processit.
oportet ut ad reformandam spem earum de nuliere tan¬
tum bomin procedat. puige ⁊ hoc. si uirgo erat que cau¬
sa fuit humano gn̾i totus mali. multomagis debet ut uir¬
go sit que causa sit totus boni. hoc quo pige. si mu¬
uer quam fecit dens de iuiro sine femina facta est fñ uir¬

Expanded text:
putare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil solidius. ANS. Pinge igitur non super fictam vanitatem, sed super solidam veritatemm et causa nostrae damnationis initium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de vir
Abbreviated transcription (Latin):
sit de adam ⁊ de eua erit de quibus est omnis homo utri¬
us sexus nec aliquis modus ex tͥbus istis facilior d̾o est
quam alii. ut eo modo pocuis debeat assui. M. uñ pro¬
cedit. A. uerum non est opus multo labore ut osten¬
datur quia mundius ⁊ honestus procreabitur ħo ille de
solo uiro ł femina. quam de comuixtione utrius sicut
omires alii filii hominum B. A. au sufficit. A. aut gͦ de
solo uiro aut de sola femina assumendus est. B. Aliũde
non potest .A. quatuor modis potest deus hominem fa
strat usus. aut nec de uiro nec de femina sicut creauit
adam. aut de uiro sũ femina sicut fecit euam. aut de fe¬
mina sũ niro ꝙ nondum fec̾. ut gͦ hunc quoq modimi
probet sue subiacere potestati. ⁊ ad ħ ipsum opus dilatũ
esfe nichil comueniencius quam ut de femina sũ uiro assu¬
mat illum homuinem quem querimis. Utrum antem de uͥ¬
gine ant de non nirgine dignius ħ f̾iat. non est opus dis¬

Expanded text:
sit, de Adam et Eva erit, de quibus est omnis homo utrisit, de Adam et Eva erit, de quibus est omnis homo utriusque sexus; nec aliquis modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius debeat assumi. BOS. Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut ostendatur quia mundius et honestius procreabitur homo ille de solo viro vel femina, quam de commistione utriusque, sicut omnes alii filii hominum. BOS. Sufficit. ANS. Aut ergo de solo viro, aut de sola femina assumendus est. BOS. Aliunde non potest. ANS. Quatuor modis potest Deus facere homimonstrat; aut nec de viro nec de femina, sicut creavit Adam; aut de viro sine femina, sicut fecit Evam; aut de femina sine viro, quod nondum fecit. Ut igitur hunc quoque modum probet suae subjacere potestati, et ad hoc ipsum opus dilatum esse; nihil convenientius quam ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus dis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ illi utiq stabit ꝑ quem statum sium recuꝑabit.
deus ⁊̃ qũ humanam naturam primitus fet̾ in solo adam
ñ feminam ut de utro sexu multiplicarentur homineᷤᷤ
fac̾e uoluit nͥ de ip̃o aꝑte monstrauit. se non nͥ de adam
uoluisse facere. ꝙ de natura humana facturus erat. qͣpp̃
si genus a de ꝑ aliquem relenatur hominen qui non sit
de eodem gn̾e non in illam dignitatem quam ħiturum
erat fi non peccass adam ⁊ id̾o non integre restaurabr.
⁊ dei ꝓpositum defic̾e inderetur. que duo incomueniẽtia
sunt. ergo necesse est ut de adam assumatur homo ꝑ ꝙ
restauraudnin est genus ade. B. si r̾onem sequinir si¬
cut ꝓposuimus ħ ineintabłiter oz esse . A. inuestigemus
utrum assinñda sit ad̾o natura hominis de patre ⁊ matre
sicut alii sunt honnines. aut de uiro sũ femina aut de
femina sũ uiro. nam quocum modo ex hiis tͥbus modis

Expanded text:
tur, per illum, utique stabit, per quem statum suum recuperabit. tur, per illum, utique stabit, per quem statum suum recuperabit. Deus etiam, quando humanam naturam primitus fecit in solo Adam, nec feminam, ut de utroque sexu multiplicarentur homines, facere voluit nisi de ipso, aperte monstravit se nonnisi de Adam voluisse facere quod de humana natura facturus erat. Quapropter si genus Adae per aliquem relevatur hominem, qui non sit de eodem genere; non in illam dignitatem quam habiturum erat, si non peccasset Adam, et ideo non integre restaurabitur, et Dei propositum deficere videbitur, quae duo inconvenientia sunt: ergo necesse est ut de Adam assumatur homo, per quem restauretur genus Adae. BOS. Si rationem sequimur, sicut proposuimus, hoc inevitabiliter oportet esse. ANS. Investigemus nunc utrum assumenda sit a Deo natura hominis de patre et de matre, sicut alii sunt homines; aut de viro sine femina, aut de femina sine viro. Nam quocunque modo ex his tribus modis
Abbreviated transcription (Latin):
Estat minc querere unde ⁊ quo modo assimet tam¬
deus humanam naturam aut enim assumet eam de a¬
dam aut faciet nouum hominem quemadmodum fecit adã
de nullo alio homine. s si nouum hominem facit nonex
a de gn̾e non ꝑtinebit ad genus humanuim. ꝙ natum est
de adam. quare non debebit satiffac̾e pro eo. qui non erͥ
de illo. sicut enin rectum est ut ꝓ culpa hominis homo¬
satiffatiat. ita neresse est ut satiffaciens idem sit qui pocõi.
aut eiuidem gen̾is. alit̾ namc nec adam nec gemis eius
satisfac̾e pro se. gͦ sicut de adam ⁊ de eua in omnes homi¬
nes pocm̃ propagatum est. ita millus nͥ ł ip̃i uł qui de ip̃ĩs
ł debet. quoniam gͦ iłłi nequeunt necesse est ut de illis
sit qui ħ faciet amplius. sicut adam ⁊ totum gemis eus
ꝑ se stetiss sũ sustentatione alt̾nis creature si non pectass
ita o ut si idem genus resusgit post casum: ꝑ se resurgat
⁊ releuetur. nam ꝑ quenicumq in statum suum restitua¬

Expanded text:
estat nunc quaerere unde et quomodo assumet Deus humanam naturam. Aut enim assumet eam de Adam, aut faciet novum hominem, quemadmodum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quare non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut enim rectum est ut pro culpa hominis homsatisfaciat; ita necesse est ut satisfaciens idem sit qui peccator aut ejusdem generis: aliter namque nec Adam, nec genus ejus satisfaceret pro se. Ergo sicut Adam et Eva peccatum in omnes homines propagatum est; ita nullus, nisi vel ipsi, vel qui de illis  debet. Quoniam ergo illi nequeunt, necesse est ut de illis sit qui hoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se stetisset sine sustentatione alterius creaturae, si non peccasset: ita oportet ut si idem genus resurgit post casum, per se resurgat et relevetur. Nam per quemcunque in statum suum restitua
Abbreviated transcription (Latin):
ille dolor recedit. Maturitatem quandam pretendit. cum¬
q estimat ꝙ ab aliis reputetur matura: licentiam rursiᷤ
querere temptat. quam si hr̃e nequiu̾it: ꝓtimis subdit.
Stuitus est inquit qui bñ agit cum eque boni tͣctetur
⁊ maliꝰ. Si licentiam hr̾e pot̾it. foras comfestim egredit᷑.
h ͨ illuc q uagat᷑ iuuenũ comsortia expetit. młta ñ agẽda ꝯ¬

Expanded text:
ille dolor resedit, maturitatem quamdam praetendit. Cumille dolor resedit, maturitatem quamdam praetendit. Cumque aestimat quod ab aliis reputetur matura, licentiam rursus quaerere tentat. Quam si habere nequiverit, protinus subdit: Stultus est, inquit, qui bene agit, cum aeque boni tractentur et mali. Quod si licentiam habere poterit, foras confestim egreditur, huc illucque vagatur, juvenum consortia expetit, multa non agenda c
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ eas antem qñ est latrona quedam preceptis magr̾e
uix obedire uolens. ħ gͥ qr custodia tedio ei semꝑ existit.
licentiam exeuidi seꝑius querit. ⁊ causas q̃ r̾onabłes ui¬
deantur adinuenit. quam si optin̾e non potest comtristatur
uehementer ⁊ dolet. sueq magr̾e si andet durius respond.
si uo̾ aperta causa non fu̾it: ei occulte detrahit. ꝙ ꝙ faci¬
ebat opus int̾mittit. ꝙ si operari fu̾it iussa. pretendit ꝓti¬
nus ꝙ sit infirma. at si qñ se solam uid̾it: protimis exilit
ostium petit. huc illucq circumspicit. mandat illi uł illi
licentiam querat secum loquendi. ꝙ si in ħ reperta fu̾it
atqs correpta: prosilit statim ni huius modi u̾ba. quid in¬
quid feci quo sic debeam corripi. que mira iusa sum age¬
re. qr inferuntur mͥ comtumelie: s iam satis aꝑtum indẽ
quam iniuste comtra me agatur. itaq residet. mesta.
dolens. ꝙ ita sit reprehensa. at postquam ad modicum

Expanded text:
nter eas autem quandoque est latro quaedam, praeceptis magistrae vix obedire volens. Haec quia custodia taedio semper existit, licentiam exeundi saepius quaerit, et causas quae rationabiles videantur adinvenit. Quam si obtinere non potest, contristatur vehementer et dolet, suaeque magistrae, si audet, durius respondet. Si autem aperte ausa non fuerit, ei occulte detrahit, quodque faciebat opus intermittit. Quod si operari jussa fuerit, praetendit protinus quod sit infirma. Aut si quando se solam viderit, protinus exsilit, ostium petit, huc illucque circumspicit, mandat illi vel illi licentiam quaerere secum loquendi. Quod si in hoc reperta fuerit atque correpta, prosilit statim in hujusmodi verba: Quid, inquit, feci, quod sic debeam corripi? Quae mira visa sum agere, quia inferuntur tot mihi contumeliae? Sed jam satis apertum videtur quam injuste contra me agatur. Itaque residet moesta, dolens, quod ita sit reprehensa. At postquam ad modicum
Abbreviated transcription (Latin):
putant. s demissa ⁊ uallis maxima. bestiis
uiciorum plena. ⁊ caligine tenebrarum densissima. nai
quanto amplius quis suꝑbia inuoluitur tanto lucem u̾i¬
tatis nimis intuetur. nec clare iustum abinuuto quam diu
cioruni sit copia. quasi bestiarimi crudelium multitudo
magua. nam leones crudelitatis. uulpes calliditatis. sexpẽtes
quo uenenose inuidie. rane gratulitatis ⁊ iracomdie. ce¬
tera ⁊̃ uitiorum aiinalia: ibi solent habidare. que ꝙͣ to
plus cuiqͣ familiares hutur. tanto minis quam sint. cru¬
deles uicenteur. consuetudo autem uitii esb. ut ñ facde ui¬
deatur ab illo: qui primitur. s mor ut cessauit. ⁊ ab eo
ce auienau̾̃it. tunc cemum considerau̾it in quanta feditate
⁊ miseria iacuerat ⁊ quam graues morsus malarum re¬
cuius surmitate ux est non modica. ⁊ honestarum ꝑ¬
cdnarimi .i. sc̃arum uirtutum pulch̾rnna turba. s ꝯuic᷑q
ad hnic ꝑnenire desida̾t. noc̃e est ut ꝑ gradus qͦsdam

Expanded text:
putant, sed demissa est, et vallis maxima bestiis vitiorum plena, et caligine tenebrarum densissima. Nam quanto amplius quis superbia involvitur, tanto lucem veritatis minus intuetur. Nec clare justum ab injusto, quandiu tiorum, sit copia quasi bestiarum crudelium multitudo magna. Nam leones crudelitatis, vulpes calliditatis, serpentes quoque venenosae invidiae, ranae garrulitatis et iracundiae, caetera etiam vitiorum animalia solent ibi abundare. Quae quanto plus cuique familiares habentur, tanto minus quam sint crudeles videntur. Consuetudo enim vitii est ut non facile videatur ab illo qui eo premitur, sed mox ut cessaverit et ab eo se alienaverit, tunc demum considerat in quanta foeditate et miseria jacuerat, et quam graves morsus malarum becujus summitate lux est non modica, et honestarum personarum, id est sanctarum virtutum pulcherrima turba. Sed quicunque ad hunc pervenire desiderat, necesse est ut per gradus quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se. ꝙ enim dicitur esse ꝑ anquid udetur esse aut ꝑ es.¬
siciens aũ ꝑ mat̾iam aũ ꝑ aliquod aliud adiumentum ue¬
ꝙ ꝙ ħt ut sit. at summa nͣ millatenus ⁊̃ ꝑ aliud nec÷
postior uł mĩnor se ip̃a aualiqua alia re qr̃ summa na¬
cura nͨ a se nͨ ab alio fĩ potuit nͨ i̾a sibi nec alicuio aliud¬

Expanded text:
per se? Quod enim dicitur esse per aliquid videtur esse aut per efficiens, aut per materiam, aut per aliquod aliud adjumentum vequod habet ut sit: at summa natura nullatenus est per aliud; nec est posterior, aut minor seipsa, aut aliqua alia re. Quare summa natura nec a se, nec ab alio fieri potuit; nec ipsa sibi, nec aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid uł possit cogitando sũ ꝑingendo quale nonquam sit cõ¬
fiug̾e nequatrniam tũ ħ fac̾e ualet nͥ compaciendo in eo ꝑtes qͣs
ex rebus alias cognitis iu memoriam attraxͥ quare in ħ differunt
la cum suffic̾e potuit suo artifici ad suum opus ꝑficiendum. ita u̾o
uec pͥma nͨ sola nec sufficiens ad sinuim opus incipiendun. qͣ¬

Expanded text:
aliquod animal possit cogitando vel pingendo, quale nusquam sit, conaliquod animal possit cogitando vel pingendo, quale nusquam sit, confingere; nequaquam tamen hoc facere valet, nisi componendo in eo partes, quas ex rebus alias cognitis in memoriam attraxit. Quare in hoc differla causa sufficere potuit suo artifici ad suum opus perficiendum; ista vero nec prima, nec sola, nec sufficiens est ad suum incipiendum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba pp̃ ħ sinit inuenta uͥ ista sunt ⁊̃ nullum alnud u̾bum esti
necessarium ad rem coguostendam ⁊ nͥ ista esse ñ possuit nul¬
lum aliud utile est ad rem ostencendam possut ⁊̃ nonabsur¬
de oici tanto ueriora quanto magis rebus quarum sunt u̾ba
similia sunt. ⁊ eas expͥssuis signant exceptis naniz illis rebus
quibus ip̃is utimar pro nominibus suis ad easdem signͣdas.
aluid u̾bum sic s uidetur te siłre cinus est u̾bum aũ sic eã
exprimit quam illa similitudo que in acie mentis rem mpl
cogitantis exprimitur illud gͥ uite dicendum est maxime pͥn
aliud tam siniile reri uł future uł iam existentis iu r̾one a¬
licuius potest esse non iniito u̾d̾i pot̃ apud summam uat̾ani
talem rerum łonem ⁊ fuisse aũquam essent ut ꝑ eam fierent¬
⁊ esse cum facta sunt ut ꝑ eam sciantur. s quanuis sũmam¬
eandem ⁊ ꝑ eandeni suani intimam sonem como̾et quemad mod̾
illa aũ nichil om̃mo aliunde assumpsit. Unde uł earum que fut᷑a

Expanded text:
aliud verbum est necessarium ad rem cognoscendam; et ubi ista esse non possunt, nullum aliud est utile ad rem ostendendam. Possunt etiam non absurde dici tanto veriora, quanto magis rebus, quarum sunt verba, similia sunt, et eas expressius significant, exceptis namque rebus illis, quibus ipsis utimur pro nominibus suis ad easdem significanaliud verbum sic videtur rei simile, cujus est verbum, aut sic eam exprimit, quomodo illa similitudo quae in acie mentis rem ipsam cogitantis exprimitur. Illud igitur jure dicendum est maxime propaliud tam simile rei vel futurae, vel jam existenti in ratione alicujus potest esse: non immerito videri potest apud summam substantiam, talem rerum locutionem et fuisse, antequam essent, ut per eam fierent; et esse, cum facta sunt, ut per eam sciantur. CAPUT XI  aet per eamdem suam intimam locutionem conderet; quemadmodum Illa namque nihil omnino aliunde assumpsit, unde vel eorum quae factura
Abbreviated transcription (Latin):
trix essenͣ uniusa fecisse ex nichilo sũ ꝙ uniu̾sa ꝑ illam fc̃ã
sunt ex nichilo .i. que prius nichil erant nunc sunt aliqͥ
hͣc ip̃a quippe uoce qua dicitur qr illa fec̾ sũ quia ista fc̃a
sunt intelligitur quia cum illa fec̾ aliquio fec̾. ⁊ tũ ista
sunt uic̃ nͥ aliquid ista facta sunt sic en enim aspicien¬
honoribus ne exaltatum dicimus ecce iste fecit ilum de ni¬
chilo aũ factus est iste au illo de nichilo .i. iste qui prins.

Expanded text:
universa per illam facta sint de nihilo: id est, quae prius nihil erant nunc sunt aliquid. Hac ipsa quippe voce qua dicitur, quia illa fecit, sive, quia ista facta sunt; intelligitur quia cum illa fecit, aliquid fecit; et cum ista facta sunt, non nisi aliquid facta sunt. Sic enim aspicienibusve ab aliquo exaltatum, dicimus: Ecce ille fecit istum de nihilo, aut factus est ille ab isto de nihilo: id est, ipse qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾ ꝑ suam ĩtimam łonem fec̾ sũ singła singulis u̾b̾ sũ pocius
nno u̾bo simul omnia dicendo quid magͥ necessarium uid̾i pot
quam hanc summe essen ͤ ł̃onem non esse aliud quam summã
essenciam non gͥ negligent̾ p̾t̾eundum huius łonis comsid̾at̾dẽ
w̾e ꝓprietates aliquas studiose inuestigandas existimo. omstat¬
gͦ ꝑ summam naturam esse factum quicquid non est idem illi
dubiuui aũ non rõnali menti esse potest ꝙ cuncta que facta st̾
eodem ipõ sustinente uigent ⁊ ꝑseuerant iuesse quam diu funt quo
faciente ce uichilo hñt eise ꝙ sunt siuli namq ꝑ omnia r̾one qua

Expanded text:
fecit, per suam intimam locutionem fecit, sive singula singulis verbis, sive potius uno verbo simul omnia dicendo; quid magis necessarium videri potest, quam hanc summae essentiae locutionem non esse aliud quam summam essentiam? Non igitur negligenter praetereundam hujus locutionis considerationem mae substantiae proprietates aliquas studiose investigandas existimo. CAergo per summam naturam esse factum, quidquid non est idem illi. Dubium autem nonnisi rationali menti esse potest, quod cuncta, quae facta sunt, eodem ipso sustinente vigent et perseverant esse quandiu sunt, quo faciente de nihilo habent esse quod sunt. Simili namque per omnia ratione, qua
Abbreviated transcription (Latin):
est aliquid ꝙ non est ꝙ ip̃a sunt. mens enim r̾onalis que
nullo corporeo sensu quis uł quał uł quanta sit ꝑcipitur ꝙͣ¬
to minor ess si ess aliquid eorum ꝙ corporeis sensibus subia¬
cent tanto maior est quam quodl eorum penitus enim ipͣ
summa essencia tetenda est esse aliquid eorum quibus est
alud qd̃ non est quam ip̃a sunt suꝑius ⁊̃ omnino sicut
r̾o docet dicenda quodl eorum quibus est omne qd̾ nõ est
ꝙ ip̃a sit inferius quare necesse est ipam̃ uiuentem sapiẽ¬
tem potentem ommpotentem iterum iustam ueatam eter¬
nam ⁊ quicquid similr̾ melius est quid ergo queratur am
plius quid simima illa sit natura si manifestum est qd̾ oĩ¬

Expanded text:
est aliquid quod non est quod ipsa sunt. Mens enim rationalis, quae est aliquid quod non est quod ipsa sunt. Mens enim rationalis, quae nullo corporeo sensu quid, vel qualis, vel quanta sit percipitur; quanto minor esset, si esset aliquid eorum quae corporeis sensibus subjacent, tanto major est, quam quodlibet eorum. Penitus enim ipsa summa essentia tacenda est esse aliquid eorum, quibus est aliquid, quod non est quod ipsa sunt, superius: et est omnino, sicut ratio docet, dicenda quodlibet eorum, quibus est omne, quod non est quod ipsa sunt, inferius. Quare necesse est eam esse viventem, sapientem, potentem et omnipotentem, veram, justam, beatam, aeternam, et quidquid siplius quid summa illa sit natura, si manifestum est quid omni
Abbreviated transcription (Latin):
nus est quam sapiens quia ome non sapiens melius esset
si eis sapiens simpłr omĩno melius uerum quam non ip̃m̃
.i. quam non uerum ⁊ uistum quam non iunstum ⁊ nimimi
quam non uinum. Meluis autem est in aliquo non ipm
quam ipm̃ ut non auarum quam auarum. nam meluis est
.s. homo ⁊ plumbum sit non aurum tanto melius aliquid
plumbum tanto melius est quanto p̾ciosions ess si esset
aurum patz autem ex eo ꝙ simima natura sic intelligi pot̃
ut nec om̃mo sumnium melius sit quani non sumnium.
nͨ non summun. ueluis est quam summũ ⁊ multa reła eẽ
que nequaquam comtineantur hac diuisione. Utrum u̾o a¬
liqua comtineantur inquirere suꝑsedeo cum ad ꝓpo̾itum su¬
fficiat ꝙ de illis notum est nullum .s. eorum designa
alio sit melus quam ipm̃ sicut nefas putare quam supre
cesse est ut sit quicquid omuino meluis est cinam non ip̃n
alia eniui sola est qua penitus nicħ est meluis ⁊ que melior

Expanded text:
nus quam sapiens; quia omne non sapiens melius esset, nus quam sapiens; quia omne non sapiens melius esset, si esset sapiens. Similiter omnino melius est verum quam non ipsum, id est, quam non verum; et justum quam non justum; et vivit quam non vivit. Melius autem est in aliquo non ipsum quam ipsum, ut non aurum quam aurum. Nam melius est , scilicet, homo et plumbum sit non aurum, tanto melius aliquid sset aurum: et plumbum tanto vilius est quanto pretiosius esset, si aurum esset. Patet autem ex eo quod summa natura sic intelligi pon summum; nec non summum alicui melius quam summum: multa relativa esse, quae nequaquam hac contineantur divisione. Utrum autem aliqua contineantur, inquirere supersedeo, cum ad propositum sufficiat quod de illis notum est, nullum, scilicet, eorum aliquo sit melius quam ipsum: sicut nefas est putare quod sucesse est ut sit quidquid omnino melius est quam non ipsum. Illa enim sola est, qua penitus nihil est melius; et quae melior
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ non eus naturalem designat essenciam. si enim uulla earũ
rerim nonquam esset quarum relatione summa ⁊ maior dr̃
ip̃a net sumina nec maior utellige̾tur nec tũ id cͥto mims bo¬
na esset aut essentialis sue maguitudinis in aliquo detͥm̃tum p¬
pat̾etur ꝙ ex eo manifeste cognoscitur qm̃ ip̃a quiccnuid boni
⁊ magui est non est ꝑ aliud quam ꝑ se ipãm. si gͥ sumima nat᷑a
sic potest intelligi non sumia ut tñ nequaquam sit maior
alia minor quam cum intelligitur summa onnium manifest̃
itaz que relatiue dicuntur omissa quia uullum eorum simpͥ
demonstrat alicuius essentiam ad alia discucienda se comu̾tat in¬
tentio ⁊ quidem si quis singula diligñt᷑ itͥetur quicquid est
p̾t relatiua aũ tale est ut ip̃m omnino meluis sit quam nõ
uis enim ustus non sapiens melior inceatur quam noniꝰtꝰ.
sapiens non tũ est melius simpłr non sapiens quam sapiens
õe quippe non sapiens simpłr inquantum non sapiens ⁊̃ mi¬

Expanded text:
 non ejus naturalem designat essentiam. Si enim nulla earum rerum unquam esset, quarum relatione summa et major dicitur; ipsa nec summa, nec major intelligeretur: nec tamen idcirco minus bona esset, aut essentialis suae magnitudinis in aliquo detrimentum pateretur. Quod ex eo manifeste cognoscitur, quoniam ipsa quidquid boni vel magni est, non est per aliud quam per seipsam. Si igitur summa natura sic potest intelligi non summa, ut tamen nequaquam sit major aut minor, quam cum intelligitur summa omnium:  al. omiitaque, quae relative dicuntur, omissis, quia nullum eorum simpliciter demonstrat alicujus essentiam, ad alia discutienda se convertat intentio. Et quidem si quis singula diligenter intueatur, quidquid est praeter relativa, aut tale est, ut ipsum omnino melius sit, quam non vis enim justus non sapiens melior videatur, quam non justus sapiens, non tamen melius simpliciter est, non sapiens quam sapiens: omne enim non sapiens, simpliciter inquantum non sapiens, est mi
Abbreviated transcription (Latin):
iͣ qm̃ priusquam fierent uniusa erant ii r̾one summe nat᷑e¬
aliquid aut qualia aũ quo modo futura essent quare cum ea
q̃ facta sunt
sit nichil fuisse añquam fierent ꝙͣꝓ¬
tum ad ħ quia non erant ꝙ non sunt nͨ erat ex quo fierent

Expanded text:
iam priusquam fierent universa, erat in ratione summae naturae, quid aut qualia aut quomodo futura essent: quare cum ea quae facta sunt, clarum sit nihil fuisse antequam fierent, quantum ad hoc, quia non erant quod nunc sunt, nec erat ex
Abbreviated transcription (Latin):
netesse est ut illa omnia non plura s unmm sint idem gͥ
de sumina sr̃a dicitur ita ip̃a uno modo una comsid̾atione
est cuid est essenciałr̃. cun enimaliquis homo dicitur cor
summa essencia nillo modo sic est aliquid ⁊ illud idem ẜ
positum est:¬

Expanded text:
necesse est ut illa omnia non plura, sed unum sint. Idem necesse est ut illa omnia non plura, sed unum sint. Idem de summa substantia dicitur; ita ipsa uno modo una consideratione est, quidquid est essentialiter. Cum enim aliquis homo dicitur et csumma essentia nullo modo sic est aliquid, ut illud idem positum est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qm̃ de ula sup̾ma sb̃a idem est dr̾e quĩ est iusta ⁊ quia est
existens insticia ⁊ cum dicitur existens iusticia non est aliud
grue respondetur iusta quan iusticia quod uo in exemplo
iusticie rar̾ esse ꝓspicitur ħ de omnibus que simiłr de ip̃a
suumia natura dicitur indellectus sũcie ꝑ r̾onem constri¬
gitur quicquid gͥ eorum de ipã dicitur non quał uł quan¬
ta s magis quid sit monstratur. s palam q quodl bomĩ
cia sũma u̾itas suma uonitas sumina magnitudo sum
illa sumna natura tota bona est er̃ ne compo̾ita tam plurib
touis aut potius non funt plura bona fit uñ bonum tamplu¬
ribus noniuibus sigͣtum omne namz compositum ut subsis¬
tat indigit hus ex quibus componitur ⁊ illis deb ꝙ est qi¬
penitus summum bonum non est si gͥ illa natura compoĩta
est pluribus bouis ħ onmia q̃ omni compoĩto infunt in illam
incidere necesse est ꝙ nefas falsitatis aꝑta destruit r̾one ⁊

Expanded text:
oniam de illa suprema essentia idem est dicere quia est justa, et quia est existens justitia: et cum dicitur, est existens justitia, non est aliud grue respondetur justa, quam justitia: quod vero in exemplo justitiae ratum esse conspicitur, hoc de omnibus, quae similiter de ipsa summa natura dicuntur, intellectus sentire per rationem constringitur. Quidquid igitur eorum de illa dicatur, non qualis, vel quanta; sed magis quid sit monstratur. Sed palam est quia as, summa bonitas, summa aeternitas, summa magnitudo, sumilla summa natura tot bona est, eritne composita tam pluribus bonis; an potius non sunt plura bona, sed unum bonum tam pluribus nominibus significatum? Omne enim compositum, ut subsistat, indiget his ex quibus componitur; et illis debet qs summum non est. Si igitur natura illa composita est ex pluribus bonis, haec omnia, quae omni composito insunt, in illam incidere necesse est: quod nefas falsitatis aperta ratione destrui
Abbreviated transcription (Latin):
fierent ¶lla autem rerum forma que ni cuuis r̾one res c̾audas
p̾cedit aliquid est aliud quam rerum quedam in ip̃a r̾o ne ło
ueluti cum fab̾ facturus aliquid sue artis opus prius illud
tes acie cogitationis in mente comspiciuntur a frequenti nã
usu coguoscitur quia rem unam tͥpłr loqqui possumus. aut .i.
res loquimur siguis sensibilibus .i. que senfbus corporeis &ẽ¬
nt nos insensibłr cogitando aũ nec sensibiłr uł insensibilit̾
hiis signis dicendo i s res ip̃as uł corporum ymaginatõne ẜ

Expanded text:
fierent. Illa autem forma rerum, quae in ejus ratione res creandas praecedebat, quid aliud est quam rerum quaedam in ipsa ratione locutio; veluti cum faber facturus aliquod suae artis opus, prius illud tes acie cogitationis in mente conspiciuntur. Frequenti namque usu cognoscitur quia rem unam tripliciter loqui possumus. Aut enim res loquimur signis sensibilibus, id est, quae sensibus corporeis senintra nos insensibiliter cogitando; aut nec sensibiliter, nec insensibiliter his signis utendo, sed res ipsas, vel corporum ima
Abbreviated transcription (Latin):
sit recte responderi potest de nichilo .i. nequaquam factum
ens esse ponitur impossibile incomueniencia cõsequutur. Ĩcia
int̾ptatio qua dicitur aliquid esse factum de nichilo est cum
intelligentuus esse quid factum s non esse aligind uũ sit fcñ¬

Expanded text:
sit, recte responderi potest, de nihilo, id est, nequaquam factum est: sit, recte responderi potest, de nihilo, id est, nequaquam factum est: est; quoties esse ponitur, impossibilis inconvenientia consequitur. Tertia interpretatio, qua dicitur aliquid esse factum de nihilo, est cum intelligimus esse quidem factum, sed non esse aliquid, un de sit f
Abbreviated transcription (Latin):
si nichil est aliquio quecum facta sunt ex nichilo facta:
sunt ex anquo si u̾o nichil non est alquid qm̃ iutelligi
iuoetur comsequi ut qnucquis sit fiat ex anquo aũ enim
fit de aliquo aut de nichilo siue gͥ nichil sit aliqiio siue
nichil non sit aliquid comsequi uidetur ut quicquio fact̃
est factum e sit ex aliquo ꝙ si uerum esse ponitur omnib
que supͣ dispoĩta funt opponitur uñ quĩ ꝙ erat nichil aliqnid
dam sbam maxime omuium existentem innent᷑am ad ħ ut
nulla sit facta essent ab ea ut nichil esset ut facta essent r̾o¬
ciando perueneram quare si istud uñ facta sunt ꝙ putabã
esse nichil est aniquid quicqnud imientim estimabam de sum¬
ma essencia est nichil aliquio gͥ intelligendum est de nichi
poni potest si qua sr̃a dicitur esse facta ex nichilo umis quid̃
modus est quo uolumus intelligi penitus non esse fcm̃ ꝙ fcm̃
ip̃a essentia ⁊ de eo ꝙ penitus non fuit nͨ est querenti unde fcm̃

Expanded text:
si nihil est aliquid, quaecunque facta sunt ex nihilo, facta sunt est aliquo. Si vero nihil non est aliquid: quoniam intelligi videtur consequi ut quidquid fit, fiat ex aliquo: aut enim fit de aliquo, aut de nihilo. Sive igitur nihil sit aliquid, sive nihil non sit aliquid; consequi videtur ut quidquid factum est, factum sit ex aliquo. Quod si verum esse ponitur, omnibus, quae supra disposita sunt, opponitur. Unde quoniam quod erat nihil, aliquid  quamdam substantiam maxime omnium existentem inveneram, ad hoc ut omnia alia sic facta essent ab ea, ut nihil esset unde facta essent, ratiocinando perveneram. Quare si illud unde facta sunt, quod putabam esse nihil, est aliquid; quidquid inventum aestimabam de summa essentia, est nihil. Quid igitur intelligendum est de nihiloponi potest, si qua substantia dicitur esse facta ex nihilo. Unus quidem modus est, quo volumus intelligi penitus non esse factum ipsa summa essentia, et de eo quod penitus nec fuit, nec est, quaerenti unde factum
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ summam essenciam sunt ab eadem sumia essencia fc̃a
est ⁊ quia ex nulla est mat̾ia ꝓculdubio nichil apꝑtius ꝙͣ
⁊ illa sumima essencia tantam rerum molem tam mni̾o¬
sam multitudinem formose formatam tam ordiate ua¬
riatam conmuenient᷑ diu̾sam sola ꝑ se ipãm ꝑduxit ex ni¬
se est aliquid ad essenciam esft̾i p̾beat adium̃tum ꝙ sicut
omnes tenent exꝑiiento nio ⁊ nuilli capiatur comtendẽ¬
co ⁊ ux illi susripiatur decipiendo. si gͦ factm̃ est ex nichi¬
lo aliquio ip̃m nichil causa fuit eius ꝙ ex ipõ factum est
ꝑueniret ad esse. si aũ muillum adiimĩtum de nichilo ꝑuelt
ad alicuid cui autem quałr ꝑ suatetur qna ex nichilo aͥd¬

Expanded text:
ntia facta est, et quia ex nulla materia est; procul dubio nihil apertius quam quia illa summa essentia tamen rerum molem, tam numerosam multitudinem, tam formose formatam, tam ordinate variatam, tam convenienter diversam, sola per seipsam produxit ex nise est aliquod ad essentiam effecti praebeat adjumentum. Quod sic omnes tenent experimento, ut etiam nulli rapiatur contendendo, et vix ulli subripiatur decipiendo. Si ergo factum est ex nihilo aliquid, ipsum nihil fuit causa ejus, quod ex ipso factum est. t perveniret ad esse? Si autem nullum adjumentum de nihilo provenit ad aliquid, cui aut qualiter persuadeatur quia ex nihilo a
Abbreviated transcription (Latin):
nec dici potest esse ex alia mat̾ia quam ex summa natura au̾
ex se ip̃a aut ex aliqua tͥtia essencia que utiq milla est cape
nonomuino cogitari ꝑotest esse pͥt̾ illud simmum omi¬
um ꝙ est ꝑ se ipĩn ⁊ unrũsitatem eorum que nonꝑ se s
ꝑ icem summum sunt. q̃ ꝙ nuillo mo aliciunio esb nullinus
rei nͣ est ex sua u̾o natura rerum uniu̾sitas que ꝑ se nõ

Expanded text:
nec dici potest esse ex alia materia, quam ex summa natura, aut ex se ipsa, aut ex aliqua tertia essentia; quae utique nulla est. Quippe omnino vel cogitari potest esse praeter illud summum omnium, quod est per seipsum; et universitatem eorum quae non per se, sed per idem summum sunt: quare quod nullo modo aliquid est, nullius rei materia est. Ex sua vero natura rerum universitas, quae per se non
Abbreviated transcription (Latin):
cat̾e non tũ negligam huins rei ꝓbationem comtexere
cim̃ quippe ad maguum ⁊ celectabilei quiddam me subito
ꝑdux̾ s iuam meditatio nułlam uł simplicem pene qd ła¬
tuam obitionem disputanti mͥ occurrentem negligenddis
quidł cardus intellectus ad audita facile possit accrde gͥ
surdum est ut dicatur quicquid est nichil esse. ꝑ nichil nͦ
non est enua nillo moco iutelligi potest ut ꝙ aliciud est
chil potest esse ex nichilo quia si quis est ex nithilo per
si dicitur ꝑ aliquam alam naturam extitisse ex nichilo nõ
est sumia omnium s aliquo infi̾or nec ꝑ se est ħ ꝙ est s
mum bonuim fuit cum catanti bom fuit aut nullum bonũ
potest intelligi. si autem illuo bonum sñ quo nichilest uo¬
nim ħ ail bonum sñ quo est nullum bonum satis liq̃t hanc
aũ ꝑ nichil aut ex nichilo ꝓculdubio aut ip̃a non est ꝑ se

Expanded text:
cadere; non tamen negligam hujus rei probationem contexere. Quoniam namque ad magnum et delectabile quidam me subito perduxit haec mea meditatio, nullam vel simplicem peneque fatuam objectionem mihi disputanti occurrentem, negligendo, quilibet tardus intellectus ad audita facile possit accedere. surdum erit si dicatur quidquid est nihil esse: per nihil vero non est, quia nullo modo intelligi potesthil potest esse ex nihilo; quia si quid est ex nihilo per si dicitur per aliquam naturam aliam exstitisse ex nihilo, non est summa omnium, sed aliqua inferior; nec est per se onum potest intelligi ante illud bonum, sine quo nihil est bonum: hoc autem bonum, sine quo nullum est bonum, satis liquet hanc aut per nihil, aut ex nihilo, procul dubio aut ipsa non est per se
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa aut quia mͣ fuit unu̾sorum. non enim opus est q̃¬
rere utrum io̾ sint uniu̾sa ꝑ ipãm quia alio faciente aũ
iuerit ⁊ cum repugnet hiis que iam supra patuerunt
si ẜo loco ⁊ non principalr̾ sunt ꝑ ip̃m quecomq sunt ꝓri¬
mum iͣ mͥ querendum esse puto utrum nniu̾sitas rr que
ꝑ aliuo sunt sit ex aliqua mͣ non autem dubito omuem
hanc mõdi molem cum ꝑtibus suis sicut nidenus forma¬
ta aliquo modo intelligi possunt sũ huis formis quas com
spicinus in rebus formatis ut eorum informis aũ ⁊̃ comfu¬
sa natura uideatur esse niͣ omnium corporum suis formis dis¬
si huius m ͤ aliqua mat̾ia illa u̾ius est corporee uniu̾sitati mͣ¬

Expanded text:
universa, aut quia materia fuit universorum. Non enim opus est quaerere utrum ideo sint universa per ipsam; quia alio faciente, autjuverit cum repugnet his quae jam supra patuerunt, si secundo loco et non principaliter sint per ipsam, quaecunque sunt. Primum itaque mihi quaerendum esse puto utrum universitas rerum, quae per aliud sunt, sit ex aliqua materia. Non autem dubito omnem hanc mundi molem, cum partibus suis, sicut videmus, format, spicimus in rebus formatis, ut eorum informis aut etiam confusa natura videatur esse materia omnium corporum suis formis disliqua materia, illa verius est corporeae universitatis m
Abbreviated transcription (Latin):
stritatus de nichilo ẜ gͥ hunc sensum si indelligatur ꝙ supͣ
ostensum est quia pͥt̾ siuumam essenciam cuncta que sunt
abeodem ex nichilo facta sunt .i. non ex aliquo sicut ip̃a com¬
cło precedencia coniuenient̾ comsequntur ita ex eadem com¬
cłone nich̾ incomueniens subseq̃tur quaminis non ĩcomueni¬

Expanded text:
 supra conclusum est, quia praeter summam essentiam cuncta, quae sunt ab eadem, ex nihilo facta sunt, id est, non ex aliquo: sicut ipsa conclusio praecedentia convenienter consequetur, ita ex eadem conclusione nihil inconvenieus subsequetur; quamvis non inconveni
Abbreviated transcription (Latin):
autur bona dici alia ꝑ aliud. ꝑ aliud enim iidetur dici bomis
equs quia fortis est ⁊ ꝑ alino romis equs quia uelox est cũ
qus quia fortis aut uelox idcirto uomns est quo modo fortis
⁊ uelox lateo maluis est. est poꝰ gͥ que madmodum fortis et
sicut pulcͥtudo estimatur bona ⁊ que pulcritudinem iiniant

Expanded text:
antur bona dici alia per aliud. Per aliud enim videtur dici bonus equus, quia fortis est; et per aliud bonus equus, quia velox est. Cum quus, quia est fortis et velox, idcirco bonus est; quomodo fortis et velox latro malus est? Potius igitur quemadmodum fortis et sicut pulchritudo aestimatur bona, et quae pulchritudinem juvant.
Abbreviated transcription (Latin):
multam uniu̾s diu̾sitatem ⁊ sensibus corporeis exꝑimaret ⁊ r̾one
mentic dec̾umis est ne c̾dendum esse. uñ aliquid ꝑ quod unde
sint bona quetumz bona sunt aũ sunt bona alia ꝑ aliud c̾tissi¬
num quid ⁊ omnibus est uoluntatibus adu̾tere ꝑspicuum quia

Expanded text:
multam diversitatem et sensibus corporeis experimur, et ratione multam diversitatem et sensibus corporeis experimur, et ratione mentis discernimus, estne credendum esse unum aliquid, per quod unum sint bona quaecunque bona sunt; an sunt bona alia per aliud. Certissimum quidem et omnibus est volentibus advertere perspicuum quia
Abbreviated transcription (Latin):
I quis unam naturam sũmamgion beati¬
omnium que sunt solam sibi mn anselmi¬
et̾na sua beatitudine sufficientemom archi e¬
nibus rebus aliis ħ ipm̃ ꝙ aliquid sunt añ pẽi
quam ꝙ aliquo modo bñ sunt ꝑ ommipotentem bonitatem su¬
am dantem ⁊ facientem alia ꝙ quam plura que de deo sũ de
euis cͤatur necessario cͦdimus aut non andiendo aut non cͤden¬
do ignorat. puto quia ea ip̃a ex magna ꝑ te simul mediocris
ingenii est potest ipẽ sibi saltem sola r̾one ꝑsuad̾e ꝙ cum mul
tis moi̾s fac̾e possit. Uñ ponam ꝙ illi existimo esse ꝓptissimũ
⁊ enim cum omines frui soł hiis appetant que bona putant in
ꝓptu est ut alñ m̃tis oculis comu̾tat ad inuestigandum illud¬
uũ uñ st̃ bona ea ip̃a que non appetit nͥ quia indicat esse bõa
⁊ dem̃ r̾one ducũte ⁊ illo ꝑsequente ad ea que irr̾onabilit̾ igno¬
cum tacitus dicat cum tam in mim̾abilia sit uona quorum tam

Expanded text:
i quis unam naturam summam omnium quae sunt, solam sibi in aeterna beatitudine sua sufficientem omnibusque rebus aliis hoc ipsum quod aliquid sunt, aut quod aliquo modo bene sunt, per omnipotentem bonitatem suam dantem et facientem, aliaque perplura, quae de Deo, sive de ejus creatura necessario credimus, aut non audiendo, aut non credendo ignorat, putat quia ea ipsa ex magna parte, si vel mediocris ingenii est, potest ipse sibi saltem sola ratione persuadere. Quod cum multis modis facere possit, unum ponam, quem illi aestimo esse promptissimum. Etenim cum omnes frui solis his appetant, quae bona putant; in promptu est, ut aliquando mentis oculum convertat ad investigandum illud, unde sunt bona ea ipsa, quae non appetit, nisi quia judicat esse bona, ut deinde ratione ducente et illa prosequente ad ea, quae irrationabiliter ignocum tacitus dicat: Cum tam innumerabilia bona sint, quorum tam
Abbreviated transcription (Latin):
turam que sic est aliis suꝑior ut millo sit mfror s qd̃
tale est maximum ⁊ optimim est onniium que sirit. ẽ
gͥ quedam uatura que est summuimi omnium que sunt
s autem esse non potest nͥ ip̃a sit ꝑ se id ꝙ est ⁊ cmicta q̃
sunt sit ꝑ ipãm id ꝙ sunt. N̾am cum paulo aut r̾o to
ꝑ istud aut erunt plura sinna s plura simima non
esse manifestum est qrͣ est quedam natura uł sb̾a uł es¬

Expanded text:
quae sic est aliis superior, ut nulli sit inferior; sed quod tale est, maximum et optimum est omnium quae sunt. Est igitur quaedam natura, quae est summum omnium quae sunt. Hoc autem esse non potest, nisi ipsa sit per se id quod est; et cuncta quae sunt, sint per ipsam id quod sunt. Nam cum paulo ante ratio er illud; aut erunt plura summa. Sed plura summa non esse manifestum est. Quare est quaedam natura, vel subs
Abbreviated transcription (Latin):
hñt ut sicut ꝑ se. uerus gͦ ꝑ ip̃m uñ cuncta sunt ꝙͣ ꝑplu¬
ra que sũ eo uno esse non posfunt ut non plura ꝑ se iuicem
res sit ꝑ istud cui dat esse. uam uͦ ip̃a relatiua sic sinit ꝑ in
incem cum enĩ dominis ⁊ si̾nis referuntur ad inuicem ⁊ ip̃i ho
mines qui teferuntur omnino non ant ꝑ inuicem et ipse
relationes quibns ref̾ntur non omuino sunt ꝑ inui¬
cem que eedem sunt ꝑ subiecta cum ita u̾itas omui¬
modo excłtat plura esse ꝑ que cuncta sinit necesse est
unum istuo esse ꝑ quod sunt cuncta que sunt qm̃ gͦ
cuncta que sunt ꝑ sunt ꝑ ipm̃ unum proculdubio ⁊

Expanded text:
nt ut sint per se. Verius ergo per ipsum unum cuncta sunt, quam per plura, quae sine eo uno esse non possunt: ut vero plura per se invicem res sit per illud cui dat esse: nam nec ipsa relativa sic sunt per se invicem. Nam cum dominus et servus referantur ad invicem, et ipsion sunt per invicem; et ipsae relationes quibus referuntur, non omnino sunt per se invicem, quia eaedem sunt per subjecta. Cum itaque veritas omnimodo excludat plura esse, per quae cuncta sunt, necesse est unum illud esse, per quod sunt cuncta quae sunt. Quoniam ergo cuncta quae sunt, sunt per ipsum unum; procul dubio et