comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis tracũis: Qͥa
caro nõ cliuinitas comprelẽ¬
ditur. Iilud tamen plus cõ-¬
futat ingratum. qd̃ etim tradi-¬
derit. qui cum ẽet dei filius:pro¬
pter nos tamen filius hominis
ẽe uoluit. Et quasi dicat propt̾
te suscepi ingrate. quod tradis.
Interrogatiue sane ꝑnuntian¬
dum pute. quasi amantis af-¬
fectu corripiat prodicorem. iu¬
da osculo filiũ hominis tracdiᷤ.
hoc est amoris pignore uulnꝰ
infligis. ⁊ caritatis offitio san¬
guinem fundis. ⁊ pacis instru¬
mento mortem irrogas. sermuᷤ
dñm. discipulus prodis magi-¬
strum. electus auctorem.
identes autẽ qui circa ip̃m¬
erant qd̃ futurum erat.
dixerunt ei. Domine si ꝑcutimꝰ
gladio: Et ꝑcussit unus exillis¬
seruum principis sacerdotum:
⁊ amputaiit auriclam euus¬
dextram. Petrus hoc fecit. ut io¬
hannes euͣngelista docet. eodem
nimirũ mentis ardore quo ce¬
tera fecerat. Sciebat enim quo¬
modo finees puniendo sacrile¬
gos. mercedem iusticie ⁊ sacer¬

Expanded text:
nquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius hominis esse voluit. Et quasi dicat: Propter te suscepi, ingrate, quod tradis. Interrogative sane pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore vulnus infligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et pacis instrumento mortem irrogas, servus Dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? Videntes autem hi qui circa ipsuerant, quod futurum erat, dixerunt ei: Domine, si percutimus in gladioservum principis sacerdotum, et amputavit auriculam ejus. Petrus hoc fecit ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
seiuendi etiam beatorum mar¬
Mrum ꝑsecutores tenuisse. sa¬
tis eccłiastica demonstrathiscoria.
t pilatus adiudicauit
fieri peticioẽm eorum. Dimi¬
sit autem illis eum qui propt̾
homicidiũ ⁊ seditionẽ missus
fuerat in carcerem quem petebãt.
ih̾m uero tradidit uoluntatie¬
orum. Latro seditiosus ⁊ bomici¬
diorum auctor dirissus est. po¬
pulo iudeorum. idest diabolus.
qui iam olim patria lucis ob
culpam superbie depulsus. ⁊ in
tenebrarum fuerat carc̾e̾m mis¬
sus. Atq ideo indei patem habe¬
re nõ posfunt quia seditionum
principem qͣm dñm eligere ma¬
luerunt. Quia uero barrabas
filius patris uel filius magi¬
ster eorum interpretatur. po¬
test antixp̃i typum gerere. qͤm
illi quib dicitur. nos ex patre
diabolo estis. uero dei filio sũt
prelaturi. Filius autẽ diaboli
antixp̃e. nõ ab ip̃o nascendo: s
sicut ceteri pecc̃ores illũ imitan¬
do uocatur.
t cum ducerent eum ap-

Expanded text:
saeviendi, etiam beatorum marsaeviendi, etiam beatorum martyrum persecutores tenuisse, satis ecclesiastica demonstrat historia. Et Pilatus adjudicavit fieri petitionem eorum. Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant. Jesum vero tradidit voluntati eorum. Latro seditiosus et homicidiorum auctor dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui jam olim patria lucis ob culpam superbiae depulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus, atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem quam Dominum eligere maluerunt. Quia vero Barabbas, filius patris, vel filius magistri, eorum interpretatur, potest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus, non ab ipso nascendo, sed sicut caeteri peccatores illum imitando vocatur. Et cum ducerent eum, a
Abbreviated transcription (Latin):
nem qua popilo satisfaceret.
ne usq ad crucifigendum sal¬
uatorem seiirent: sũmoꝑe que¬
rebat. Nõ modo eum obtulisse
cogitando. s etiam deridendo. ⁊
flagellando nefandorum desi¬
deriis exhibuisse. et uerba eiͣm¬
geliste iohĩs. ⁊ ipsa testaturco-¬
lumpnia cui alligatur. Ille qͥ
soluere compeditos solet. plena
deo membra uerb̃ib subdidit.
que uidelicet columpna mec¬
desia montis syon posita do¬
minici cruoris usq hodie cer¬
nentib uestigia certa demon¬
strat. S heclicet agat pilatus
quid insaciabilis sacrilegoꝵ
furor contupiscat attende.
t illi instabant᷑ nocibꝰ
magnis postulantes
ut cracifigeretiu. Et inuale-¬
scebant nõces eorum. Quiato¬
tam accusatiõem qͣm aduer-¬
sus dñm detulerant. crebra
ac sollicita pilati interroga¬
tione iuclebant euacuatam.
tandem impudici ad solas
se preces conuertunt. ut qd̃
criminando ⁊ quasi racioci¬
nando nequiuerant. iampo¬
stulando ⁊ uociferando perfi¬
ciant. Quem exinde ordinem

Expanded text:
nem qua populo satisfacere, ne usque ad crucifigendum Salvatorem saevirent, summopere quaerebat, non modo eum obtulisse rogitando, sed etiam deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuisse, et verba evangelistae Joannis, et ipsa testatur columna cui alligatur. Ille qui solvere compeditos solet, plena Deo membra verberibus subdidit. Quae videlicet columna in Ecclesia montis Sion posita dominici cruoris usque hodie cernentibus vestigia certa demonstrat. Sed haec licet agat Pilatus, quid insatiabilis sacrilegorum furor concupiscat, attende. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crufigeretur, et invalescebant voces eorum. Quia totam accusationem quam adversus Dominum detulerant, crebra ac sollicita Pilati interrogatione videbant evacuatam, tandem impudici ad solas se preces convertunt, ut quod criminando et quasi ratiocinando nequiverant, jam postulando et vociferando perficiant. Quem exinde ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse totũ moriendo doleret. im¬
mo uniu̾sum late terraꝵ orbẽ
peccctis mortiũ sua morte in¬
noxia celestem resuscitaret ad
uitam.
It tum surrexiss ab or̃one
⁊ ueniss ad discipulos suos.
inuenit illos dormientes pre
tristicia. Et ait illis. Quiddor¬
mitis: Surgite. ⁊ orate:nein¬
tretis interaptatsem. idest ne
nos salix mee passionis ĩcũ¬
bat Ubi liquido demonstrat:
quia ⁊ pro illis orau̾it. quos
⁊ ipids sedulo monet or̃onũ
suasz. iugilando ⁊ orando exi¬
stere participes.
dhuc eo loquente ecce tur¬
ba ⁊ qui uocabat᷑ iudas
unꝰ de duodecim antecedebat
eos. Et appropinquauit ih̃u
ut oscularetur eum. Quare
ostuletur alii euͣngeliste ma¬
nifestant: hoc est ut hoc iude¬
tio dinoscere possint ip̃m ẽẽ
quem traderet. Suscepit ant̾
dominꝰ osculum traditoris.
nõ quo simulare nos doceat.
s ne ꝑditioẽra fugere uideat᷑.

Expanded text:
ipse totum moriendo deleret, iipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vitam. Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suos, invenit illos dormientes prae tristitia. Et ait illis: Quid dormitis? Surgite, et orate, ne intretis in tentationem. Id est, ne in vos calix meae passionis incumbat. Ubi liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, quos et ipsos sedulo monet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fuger
Abbreviated transcription (Latin):
quante morte nr̃e mentis in secer¬
tamen expressit qui nim qͣndam
terroris ac formidinis patimur.
cum ꝑsolutiõem carnis eterro
uditio propinqͣmus. Neq erũ
tũc cuiꝰlibet anima inmerito ter¬
retur quando post pusillum
hoc unuenit quod meternum
mutare nõ possit. Et fc̃s ẽ sudor
eius sicut gutte sanguinis. de¬
currentis inrt̾ram. Nemosudo¬
rem hũc infirmitati deputet:
quia ⁊ contra naturam est su¬
care sanguinem. Neq ad here¬
sim infirmaitatis ꝑtiriere ullo
modo poterit. qd̃ adu̾sus heresĩ
phantasma mentientẽ ꝓfecit ꝑ
sudorem. sanguinis ad corporiᷤ
u̾itatem. s potiꝰ intelligat per
irrigatam sacratamq euis sã¬
guine t̾ram. nõ sibi qui noue¬
rat. s nobis aperte declaratũ.
qd̃ effectum iam sue precis ob¬
tineret. ut fidem uidelicet disci¬
płoꝵ qͣm t̾rena adhuc fragili¬
tas arguebat. suo sanguine
purgaret. Et quicquid illa scã-¬
dali de eius morte ꝑtuliss hoc

Expanded text:
quante morte, nostrae mentis in se cerquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. Et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Nemo sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem. Neque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversus haeresim phantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad corporis veritatem. Sed potius intelligat per irrigatam sacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ante secula extitit homo fc̃s est
in fine scloꝵ. Qui ⁊ priusqͣm ꝑ
resurrectionis exaltaretur glo-¬
riam diuinitate suꝑ angelos
fuit. S tamen abangelis ut
scriptum est humanitate mi¬
noratus. ex qua ⁊ morti subia¬
cuit. At posdqsm mortem resur¬
gendo calcauit. humanitatẽ
suam etiam maiestatib archã¬
geloꝵ supposuit. Certe si quid
sibi heresis ex hoc blanditur. ut
infirmũ affirmet. cui opus fu¬
erit angeli cõfortantis auxilio.
meminerit creatorem angeloꝵ
creature sue nõ eguisse p̾sidio.
quippe qui si uellet duo dec̃ĩ mi¬
lia legionum de celis angeloꝵ
deduceret. Tum deinde necessa¬
rio eo modo eum confortatum:
quo ⁊ tristemẽẽ. Nam si nob̃
tristis est. idest propt̾ nos tͥstis
est. necesse est ut ⁊ propt̾ nos
sit confortatus.⁊ nobis. Et fẽs
inagonia prolixiꝰ orabat. Quid
ꝓ se ille agonia cum peteret:
qui in t̾ris positris celesdia cum
potestate tuibuebat: S approp̃i¬

Expanded text:
ante saecula exstitit, homo factus est ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Qui et priusquam per resurrectionis exaltaretur gloriam, divinitate super angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scriptum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creaturae suae non eguisse praesidio. Quippe qui, si vellet, duodecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Nam si nobis tristis est, id est, propter nos tristis est, necesse est ut et propter nos sit confortatus et nobis. Et factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed, appropin
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate descendi. Si ergo
inquit fieri potest. ut sine ĩ¬
teritu iuseorum credat gen¬
trũ multitudo. passionem re-¬
cuso. Sin autem illi excecãdi
sũt. ut om̃s gentes uidearit.
nõ mea pater uoluntas. s
tua fiat. Aliter. Appropinqͣ¬
ns passioni saluator infirmã¬
tiũ in se uecem sumpsit di¬
cens. Pater si uis: tranferca¬
licem istum ame. eoꝵq tumo¬
rem ut abstraheret srscepit.
Etrursus ꝑ obedientiam for¬
titudinem mentis ostendẽs:
att Uerumptamen nõ mea
uoluntas: s tua fiat. ut cũ
ĩminet. qd̃ fieri uolumꝰ. sic ꝑ
infirmitatẽ petamus ut nõ
fiat. quatinus per fortitudi¬
nem parati sumus ut uolũ¬
tas conditoris nri etiam cõ-¬
tra nr̃am uoluntatẽ fiat.
Appariut autem illi angelus.
decelo: confortans eum. alibile¬
gimus quia angeli accesserũt
⁊ ministrabant ei. In documẽto
ergo utriꝰq nature. ⁊ ei angeli
ministrasse. ⁊ eum angelus cõ¬
fortasse describitur. qm̃ qui d̃s

Expanded text:
voluntate descendi. Si ergo, voluntate descendi. Si ergo, inquit, fieri potest ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso; sin autem illi excaecandi sunt ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas sed tua fiat. Aliter appropinquans passioni Salvator infirmantium in se vocem assumpsit dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me: eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus, ut voluntas Conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. Apparuit autem illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus
Abbreviated transcription (Latin):
abeis: quantũ iactus est lapi¬
dis. tarquam hoc eos typice
ammonuerit. ut in eum diri¬
gerent lapidem. idestusq ad
ip̃m perducerent intentidẽm
legis. que scripta erant in la¬
pide Usq ad illum enum potest
ꝑuienire illelapis: qm̃ finis¬
tͣnsfer calicem istũ ame.
Uerumptamen nõ mea uolũ¬
tas: s tua fiat. Transferri a se
salicem postulat: nõ quidem ti¬
more pacierdi. s misccłia pͥoris
populi:. ne ab illo bibat calicẽ
propinatũ Unde ⁊ signanter
nõ dixit. tͣnsfer ame calicem.
s calicem istum. hoc est ppłm
iudeorum. qui excusatiõem ig¬
norantie habere nõ potest. si
me ccciderit. habens legem. ⁊
proph̃as. qui me cotidie uatici¬
nantur. Et tamen reuertens
in semetip̃m qd̃ exhominis ꝑ¬
sona trepidanter tenuerat.
ex dei filii potestate cõfumat.
Uerumptamen nõ mea uolũ¬
tas: s tua fiat. Nõ inquit hoc
fiat qd̃ humano affectu loqͦr
s propt̾ quod ad terras tua

Expanded text:
ab eis quantum jactus est lapiab eis quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerit, ut in eum dirigerent lapidem, id est, usque ad ipsum perducerent in tentationem legis, quae scripta erat in lapide. Usque ad illum enim potest pervenire ille lapis, quoniam finiransfer calicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habere non potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, qsed id propter quod ad terras tua
Abbreviated transcription (Latin):
dixit illis. Orate ne intre¬
tis intemptatic̃em. Impossibi¬
le est humanam aiam nõ tẽp¬
tari. Unde ⁊ in oratic̃e cdrũca
dicimus. ne nos inducas in
temptaticẽm. nõ temptaticẽm
penitus refutantes. s uires su¬
stinendi in temptationib de¬
precantes. Ergo ⁊ in presentiaꝵ
mini. s ne intretis intempta¬
ticẽm. hoc est ne temptatiouoᷤ
superet ultima ⁊ intra suo ᷤ cas¬
ses teneat Uerbi gr̃a. martyrqͥ
ꝓ ꝯfessiõe dommi sanguinem
fudit. temptatus quidem est
s temptationis retib nõ liga¬
tus. Qui autẽ negat: in pla¬
gas temptationis incurrit.
tipse auulsus est
ab eis qͣntum iactus ẽ
lapidis: ⁊ positis genib ora¬
bat dicens. Dato apłis precep¬
to orandi: ⁊ ipse auulsus ab
eis solus orat proomnib q̃¬
solus erat passurus ꝑ omnib.
significans tantũ or̃onẽ suã.
quantum ⁊ passiõem a nr̃adi¬
stare. Et positis genib orat: ut
humilitatẽ mentis habitu car¬
rus ostendit. aAuulsus est autẽ

Expanded text:
e ne intretis in tentationem. Impossibile est humanam animam non tentari. Unde et in Oratione Dominica dicimus; Ne nos inducas in tentationem : non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo et in praesentiarum, mini, sed Ne intretis in tentationem, hoc est, ne tentatio vos superet ultima, intra suos casses teneat; verbi gratia, martyr qui pro confessione Domini sanguinem fundit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus; qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. t ipse avulsus est ab eis, quantum jactus est lapidis. Et positis genibus, orabat dicens. Dato apostolis praecepto orandi, et ipse avulsus ab eis solus orat pro omnibsolus orat pro omnibus, significans tantum orationem suam, quantum et passionem a nostra distare, et positis genibus orat, ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat. Avulsus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯtumeliam est. uide quia
ꝑhec filius hominis ad dexte¬
ram dei patris sessurus. ⁊ expar¬
te uirginis homo natus. in sua
cum celi nubib est maiestate
uenturus. tinde ⁊ apłs cum cru¬
cis abiecta descripsiss adiunxit.
dicens. propter quod ⁊ deus exal¬
tauit illum. ⁊ donaiitilli nom̃
quod est super om̃e nomen: ut

Expanded text:
contumelia est, vide quia contumelia est, vide quia per haec filius hominis ad dexteram Dei patris sessurus, et ex partu virginis homo natus, in sua cum coeli nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, adjunxit, dicens: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen qu
Abbreviated transcription (Latin):
no ab eoquerebant. ut si dite
solum sapiebant de semine
daiid. calumpniarentur qd̾
sibi arrogaret regiã potestat̃.
E
Eait illis. Si uobis dixero
nõ credetis michi. Si aut̾
⁊ interrogauero: nõ responde¬
bitis mͥ. neq dimittetis. Sepe
illis dixerat xp̃m se eẽ. udeli¬
cet quando aiebat. ego ⁊ pat̾
unum sumus. Et iterum. Ope¬
ia que ego facio. innomine
patris mei hec testimõium per¬
hibent de me. s uos nõ creditiᷤˢ
michi ⁊ cetera talia Interro¬
gauerat quoq quomodo di¬
cerent xp̃m filium ẽẽ daiid.
cum ipse dauid in sp̃u dñm
suum illum uocauerat: nt
tali nimirũ interrogatione
ꝓuocati discerent. etm non
solum uerum hominem. quia
filium daind. s etiam uerum
deum. quia dñm ẽẽ dauid. ue¬
rum illineq dicenti credere
plus est quod audiũt.
thoc autẽ erit filius ho¬
minis sedens adextris uir¬
tutis dei. Si ergo tibi in xp̃o
s iudee pagane. ⁊ heretice con¬
temptus. infirmitas ⁊ crux

Expanded text:
no ab eo quaerebant, ut si dicerno ab eo quaerebant, ut si dicersolum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Et ait illis: Si vobis dixero, non credetis mihi. Si autem et interrogavero, non respondebitis mihi, neque dimittetis. Saepe illis dixerat Christum se esse, videlicet, quando aiebat: Ego et Pater unum sumus ; Et iterum: Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me, sed vos non creditis , et caetera talia. Interrogaverat quoque quomodo dicerent Christum filium esse David, cum ipse David in spiritu Dominum suum illum vocaverit, ut tali nimirum interrogatione provocati discerent eum non solum verum hominem, quia filium David, sed etiam verum Deum, quia Dominum esse David. Verum illi neque dicenti credere plus est quod audiunt. Ex hoc autem erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Si ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane, et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux,
Abbreviated transcription (Latin):
Et interro gauerunt eum dicẽtes.
Opletiza quis est qui te ꝑtussit:
Et alia multa blasphemantes
dicebant in eum. hec quasũ
ꝯtumeliam faciebant eius:
qui se apopulis propħam uo¬
luerit haberi. S ipso dispen¬
sante qui patitur. omĩa pro
nobis fiunt. ut sicut petrus
hortatur. xp̃o in carne passo:
nos eadem cognatiõe armem.
Et heretici autem uel indei us¬
q hodie qui ih̃m deum negãt.
⁊ mnali catholici qui eum repro¬
bis actib exacerbantes. uide¬
ri abillo suas cogitationes ⁊
opera tenebraꝵ nõ autumãt
quasi ei illudentes auint Pro¬
phetira quis est qui te pertus
E ut fc̃s est lies sit:
conuenerunt seniores
plebis ⁊ principes sacerdotũ
⁊ scribe: ⁊ duxerunt illum ĩ
cõciluim suum dicerites. Si
tu es xp̃c: dic nobis. Nõ u̾ita¬
tem desiderabarit. s calump¬
niam preparabant. Si qui¬
dem xp̃m hominẽ taritumodo
destirpe dauid ueriturũ. sperã¬
tes. sicut ei interroganti aliaᷤ
ipsi responderunt. hoc ꝓ mag¬

Expanded text:
Et interrogaverunt eum dicentes: Prophetiza quis est qui te percussit. Et alia multa blasphemantes, dicebant in eum. Haec quasi in contumeliam faciebant ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi: sed ipso dispensante qui patitur, omnia pro nobis fiunt, ut sicut Petrus hortatur Christo in carne passo, nos eadem cogitatione armemur. Et haeretici autem, vel Judaei usque hodie qui Jesum Deum negant, et mali catholici, qui, eum reprobis actibus exacerbantes, videri ab illo suas cogitationes et opera tenebrarum non autumant, quasi ei illudentes aiunt: Prophetiza quis est qui te percussit. Et ut factus est dies, convenerunt seniores plebis, et principes sacerdotum, et scribae, et duxerunt illum in concilium suum dicentes: Si tu es Christus dic nobis. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Siquidem Christum hominem tantummodo de stirpe David venturum sperantes, sicut ei interroganti alias ipsi responderunt, hoc pro mag
Abbreviated transcription (Latin):
terrogandum de hoc ratus salua¬
torem se magis ip̃m nata occasi¬
one. cupit ab eo iudicando liberũ
redeere. Nam sequitur. Pilatus
autẽ audiens galileara: inter¬
rogauit. si homo galileus ẽẽt.
Et ut cognouit quod deherodis
potestate est: remisit eum ad he¬
rodem. qui ⁊ ipse hierosolimis e¬
rat illis dieb. Silatus quidem
ne contra eum quem insontem
⁊ ꝓpt̾ inuidiam traditum cog¬
nouerat. sententiam dare coge¬
retur. herodi eum misit ad audi¬
endum ut ipse potius eum qui
euis patrie tetrarches existebat.
uel absolueret. uel puniret Utrũ
diuina ꝓuidentia ne qua uideis
excusatio remaneret. quasi nõ
ip̃i s romani xp̃m crucifixerũt.
Herodes quoq qui natu ⁊ religi¬
one erat uideus cum exercitiisuo
quid de illo senserit est ostenta¬
re ꝑmissus. simul ⁊ impietas
utriusq ꝓuintie iudee scilicet
in qua natus. ⁊ galilee in qua
nutritus est ⁊ conuersatus. in
eius necem conspirantis osten¬
ditur. Herodes autẽ uiso ihu

Expanded text:
interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cognovit quod de Herodis potestate est, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat illis diebus. Pilatus quidem, ne contra eum, quem insontem et propter invidiam traditum cognoverat, sententiam dare cogeretur, Herodi eum misit audiendum, ut ipse potius eum qui ejus patriae Tetrarchus existebat, vel absolveret, vel puniret: verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusque provinciae, Judaeae scilicet, in qua natus, et Galilaeae, in qua nutritus est et conversatus, in ejus necem conspirantis ostenditur. Herodes autem visu Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit eum dicens. Tu
es rex indeorum: At ille respõ¬
dens ait. Tu dicis. Eodem ũbo
presidi quo ⁊ principib sacec¬
totum respondet. ut propͥasen¬
tentia condempnentur. Et no¬
tandum quod duob domi¬
no obrectis. udelicet quia ⁊
tributa telari dare phiberet.
⁊ se xp̃m regem diceret. Pilatꝰ
de uno regni uerbo interrogã¬
roum putauit. Potuit enim
fieri. ut illud domini iuditis̃
quod ait. reddite cesari qui e¬
saris sunt. ⁊ que dei sunt deo:
etiam pilatum audisse con¬
tigerit. Ideoq causam hanc
quasi aꝑtum inuidoꝵ men¬
datium nichil pendens: solũ
hoc quod nesciebat quesitu
dignum duxerit.
it autẽ pilatus ad prin¬
cipes sacerdotum ⁊ turel
Nichil inuenio cause in hocho¬
mine. hoc est quod ipse pridie
quam pateretur int̾alia discipu¬
lis ait. uenit enim princeps
quicquam S quia princeps¬

Expanded text:
rrogavit eum dicens: Tu rrogavit eum dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandum quod duobus Domino objectis, videlicet quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo , etiam Pilatum audisse contigerit, ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitu dignum duxerit. Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. Hoc est quod ipse pridie quam pateretur inter alia discipulis ait: Venit enim princeps quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
retur. quem de sua morte p̾dr̃e.
Tradetur erum gentib ⁊ slludet᷑.
⁊ flagellabitur. ⁊ conspuetur.
Et postquam flagellauerint:
occident eum. Geritib quippe ro¬
mariis significat. Nam pilaitꝰ
romanus erat: eumq ĩuideã
romani presidem miserant. Cui
crucifigendum tradunt dñm
uidei. q̃ui se isto modo ab eius
interfectic̃e. uelut alienos fa¬
cere cupuint. nõ ut eoꝵ inno¬
centia. s ut dementia monscret᷑.
eperunt autẽ
accusare illum dicentes.
Hunc inuenimus subuerten¬
tẽ gentẽ nr̃am.⁊ prohibentem
tributa dare cesari. ⁊ dicentẽ
se xp̃m regem ẽẽ. argnuntur
impietatis uidei. quod accusã¬
tes saluatorem. ne falso quidẽ
aliquid ueri simile quod ei obi¬
cere possint inueniunt. Et ideo
sicut marchus dicit. conueni¬
entia eorum testimonia nõ e¬
rant. Uerum ipse ut nobis pa¬
cientie preberet exemplum. si¬
cut ante uerberatus. sit ⁊ mo¬
oo accusatus solet. ac reticet
ilatus autem int̾¬

Expanded text:
retur, quem de sua morte praedixit: retur, quem de sua morte praedixit: Tradetur enim gentibus, et illudetur, et flagellabitur, et conspuetur. Et postquam flagellaverint, occident eum . Gentibus quippe Romanos significat. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant, cui crucifigendum tradunt Dominum Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere cupiunt, ut non eorum innocentia, sed ut dementia monstretur. Coeperunt autem accusare illum dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram et prohibentem tributa dare Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Arguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem ne falso quidem aliquid verisimile quod ei objicere possint, inveniunt. Et ideo sicut Marcus dicit: convenientia eorum testimonia non erant . Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Pilatus autem inte
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt autẽ om̃s.
Tuergo es filius dei. Qui¬
ait. uos dicitis: quia egosum.
Ita responsicẽm temperat suã:
ut ⁊ uerum dicat. ⁊ sermo eus ca¬
lumpnie nõ pateat. Maluite¬
nim se xp̃m filium dei probare
quam dicere. ut condempnadi
causa tollertur hiis. qui quod
obicuint. hoc ipsi fatentur.
t illi dixerunt.
Quid adhuc desideramus
testimoium: Ipsi enum audiui¬
mus de ore eius. Testimõiu do¬
mini quod ipse se xp̃m ⁊ filium
dixerit dei. in eo acceperunt quod
ait. Erit filius hominis sedens
adextris uirtutis dei. ⁊ interro¬
gantib tu ergo es filius dei res¬
pondit. uos dicitis quia ego
sum. Sua se ergosententia cõ¬
dempnant. qui eum mortitra¬
dunt: quem ⁊ oris ⁊ temporis
sui testimonio deum ẽẽ cognos¬
cunt. Condempnant ⁊ arrianoᷤ.
qui uerba diuine maiestatism̃¬
tia. clarificato iam post morter
domino noluit intelligere. que
eo uincto adhuc flagellatoq
⁊ irriso qui crutificuri erant
intellexere carnifices.
pilatum. ut sermo ih̃u comple¬

Expanded text:
xerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? Vos dicitis quia ego sum. Ita responsionem temperat suam, ut et verum dicat, et sermone ejus calumniae non pateat. Maluit enim se Christum Filium Dei probare, quam dicere, ut condemnandi causa tolleretur his qui quod objiciunt, hoc ipsi fatentur. At illi dixerunt: Quid adhuc desideramus testimonium? Ipsi enim audivimus de ore ejus. Testimonium Domini, quod ipse Christum et Filium dixerit Dei, in eo acceperunt quod ait: Erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Et interrogantibus: Tu ergo es Filius Dei? Respondit: Vos dicitis quia ego sum. Sua se ergo sententia condemnant, qui eum morti tradunt, quem et oris et operis sui testimonio Deum esse cognoscunt. Condemnant et Arianos, qui verba divinae majestatis nuntia, clarificato jam post mortem Domino, nolunt intelligere, quae, eo vincto adhuc flagellatoque, et irriso, ipsi qui crucifixuri erant intellexere carnifices. Pilatum. Ut sermo Jesu comple
Abbreviated transcription (Latin):
riosius auxiliatorẽ dimittẽdi
ihm. quem nõ reppent querit.
eo cͥminosiores. eos quos unai¬
nimiter euis mortem desideran¬
tes. repperit. arguit. Obtulistis
michi hũc homirẽ. quasi auer¬
tentem ppłm. ⁊ ecce ego coram
uobis interrogans. nullã cau¬
sam inuenio in homineisto:

Expanded text:
riosius auxiliatorem dimittendi riosius auxiliatorem dimittendi Jesum quem non reperit, quaerit: eo criminosiores eos quos unanimiter ejus mortem desiderantes reperit, arguit: Obtulistis mihi hunc hominem, quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans nullam causam
Abbreviated transcription (Latin):
tus in ipsa die. Nam antea
inimici erant ad inuicem hoc
nesandissimum herodis ⁊pi¬
lati fedus. quod in occidẽdo
xp̃opepigerunt. Hactenus eoꝵ
uelut hereditario iure succes¬
sores custodiunt. quando
gentiles ⁊ uidei sicut genere
⁊ religione. ita etiam mente
dissidentes: inxp̃ianis tam̃
ꝑimenda consentuint.
ilatus autem cõuocatiˢ
principib sacerdotũ.
⁊ magistratib ⁊ plebe: dĩc
ad eos. Quantum dimittẽ¬
di ih̃u studium gerat pila¬
tus. attende. Primo accusan¬
tib sacerdotum principib:
nichil se in eo canse dicit ĩ¬
uenisse. Deinde illis incep¬
to ꝑsistentib mittit ad he¬
rodem: ut si uel ille quid in
eo sceleris inuenire possit.
an forte dimittendũ decer¬
nere uidit explorat. Postre¬
mo ⁊ huiꝰ agnita uolunta¬
te. nec inuento ihu facinore.
etiam plebis cui unũ dimit¬
tere per pascha consueuerat.
sententiam querit. Iterũ
quoq ac tercio dimittere illũ
uolens: interrogat. S quo cu¬

Expanded text:
tus in ipsa die. Nam antea tus in ipsa die. Nam antea inimici erant ad invicem. Hoc nefandissimum Herodis et Pilati foedus, quod in occidendo Christo pepigerunt, hactenus eorum velut haereditario jure successores custodiunt, quando gentiles et Judei sicut genere et religione, ita etiam mente dissidentes, in Christianis tamen perimenda consentiunt. Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, dixit ad eos. Quantum dimittendi Jesu studium gerat Pilatus, attende. Primo accusantibus sacerdotum principibus, nihil se in eo causae dicit invenisse. Deinde illis in coepto persistentibus, mittit ad Herodem, ut si vel ille quid in eo sceleris invenire possit, an forte dimittendum decernere velit, exploret. Postremo et ejus agnita voluntate, nec invento in Jesu facinore etiam plebis, cui unum dimittere per Pascha consueverat, sententiam quaerit. Iterum quoque ac tertio dimittere illum volens interrogat. Sed quo cu
Abbreviated transcription (Latin):
grege ĩmolandus: pacientiã
prestabat. Ubi uero responde¬
bat quasi pastorbonus ꝓcre¬
ditis sibi ouib. contralupoꝵ
latronumq insidias pugna
preuit autẽ illũ bat¬
herodes cum exercitu suo.
⁊ illusit indutũ ueste alba
⁊ remisit ad pilatum Qd̃ ue-¬
ste alba induitur. ĩmatuladi
da uiditia passionis. q̃m ag¬
nus dei ĩmatulatus totius
mundi sit petcata ablatur:.
Qui enim in neste alba spretꝰ
⁊ illusus: ipse incasta carne
est passus ⁊ sepultus. Aliter.
Quod hic alba. iuxta uero a¬
lios euͣn gelistas. purpura ul
coccinea ueste indutus illu¬
ditur: gemuinũ martyrii ged
quo ꝑ sc̃e eccl̃ie passiones ad¬
ornantur exprimit: que ⁊ ĩ¬
nocuam eusdem dñi ac spõ¬
si sui mortẽ mirata: dilectus
inquit mens candidus ⁊ ru¬
bicundus. Candidꝰ scilicet
actione. rubicundus sang̃-¬
ne ⁊ ipse uariis membroꝵ
suoꝵ flosculis uernans. iil
pacelilia gignit. in bello rosas
Et fc̃ĩ sunt amici herodes ⁊ pila¬

Expanded text:
grege immolandus patientiam grege immolandus patientiam praestabat; ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus contra luporum latronumque insidias pugnabat. Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Quod veste alba induitur, immaculatae dat indicia passionis, quoniam agnus Dei immaculatus totius mundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illusus, ipse in casta carne est passus et sepultus. Aliter: quod hic alba, juxta vero alios evangelistas purpurea vel coccinea veste indutus, illuditur, geminum martyrii genus, quo per sanctae Ecclesiae passiones adornatur, exprimit. Quae et innocuam ejusdem Domini ac sponsi sui mortem mirata: Dilectus inquit meus, candidus, et rubicundus . Candidus, scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipse variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas. Et facti sunt amici Herodes et Pila
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ⁊ nichil fecit: quia necilliꝰ
credulitas merebatur uidere di¬
uina. ⁊ dñs iactan. nam decli¬
nabat. Et fortasse in herode omẽs
impii significantur. qui silegi
nõ crediderint ⁊ prophis. mira¬
bilia xp̃i opera in eungelio quo¬
q uidere nõ possint.
tabant etiam principes
sacerdotum ⁊ scribe. constã¬
ter accusantes eum. Accusanti¬
b se principib sacerdotum et
scribis. dominꝰ apud pilatum
panca apud herodem nulla res¬
pondit. ne uidelicet crimen di¬
luens dimittentur apreside: ⁊
trucis utilitas differetur. Nam
⁊ iustum ꝓfecto erat: ut pilato
qui inuitus ferebat sententiã.
aliqua in parte responderet. he¬
rodem uero ceteris q iudeoꝵ op¬
timates. quia contra legis se¬
sue detreta innoxium condemap¬
nabant. indignos per omna
suo sermone duc̾et. Propter
illa ergo quib respondẽ noluit.
ad hoc data est de agno simili¬
tudo. ut in silentio nõ reus sed
mnocens haberetur. Ubierim
iacebat quasi agnus toto pro

Expanded text:
cuit et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur uidere diuina et dominus iactantiam declinabat. et fortasse typice in Herode omnes inpii significantur, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi opera in euangelio quoque uidere non possint.Stabant etiam principes sacerdotum et scribae constanter accusantes eum. Accusantibus se principibus sacerdotum et scribis, Dominus apud Pilatum pauca, apud Herodem nulla respondit, ne videlicet crimen diluens dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Nam et justum profecto erat ut Pilato qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderet: Herodem vero caeterosque Judaeorum optimates, quia contra legis suae decreta innoxium condemnabant, indignos per omnia suo sermone duceret. Propter illa ergo, quamvis respondere noluit, ad hoc data est de Agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Commouet ppłmdo¬
incipiens agalilea usq hue.
hic accusantium sermo. magiᷤ
⁊ eum qui accusatur innoxi¬
um. ⁊ eos qui accusant docet
eẽ perusos. Pocuisse enim po¬
pulum.⁊apristini temporis
ignauia docendo ꝯmoiisse.
saliq aftu agalilea usq ad
uideam. hoc est totam afine
usꝙ ad finem t̾ram repromiᷤ¬
sionis pertransisse nõ tͥmĩis.
s iudicium constat ẽẽ iurtutiᷤ.
Potuit namq aliquis ama¬
tor domini. sicut etiam fecit.
eamdem sententiam laudis
loco ponere: dicendo auditorib
bonis uos scitis quod ft̃m est
urrbum ꝑ uniu̾sam uideam. in¬
cipiens agalilea post baptismũ¬

Expanded text:
ommovet populum, doincipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoribus bonis: Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea post baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
fleit amare. Respiciente dño
petrus ad cor reu̾sus. maculam
tergit. quia nõ solum cum agi¬
tur peniteritia. uerum etiam ut
agatur dei miscl̃ia necessaria
est. Respicere namq eius mise¬
reri est.onde psalmista Usq¬
quo in quit exaltabitur ini-¬
micus meus suꝑ me: respice
⁊ exaudime domine deus m̃s.
i dest miserere ⁊ adinua. Quam
nociua sane alloquia ꝑfidorum.
Petrus inter uideos uel hominẽ
se nosse negauit. quem inter cõ-¬
discipłos dei filiũ confessus erat.
s nec in atrio caiphe retentus po¬
terat agere penitentiam. Egredit᷑
foras: ut ab impioꝵ cõcilio secretꝰ.
pauide negationissordes liberis
fletib abluat.
t uiri qui tenebant illum
illudebant ei cedentes. Et
uelauerunt eum: ⁊ ꝑcuciebãt
faciem eius. Impleta est hocloco
ꝓphetia que ait. In uirga percu¬
cient maxillam iudicis israel.
S qui tunc cesus est colaphis
indeorum: ceditur etiam ñc blã¬
ille scelera nõ uideat. s ut ase¬
ipsi sicut quondam moysi fece¬

Expanded text:
flevit amare. Respiciente Domino Petrus ad cor reversus, maculam ae tergit. Quia non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus misereri est. Unde Psalmista: Usquequo, inquit, exaltabitur inimicus meus, super me: Respice, et exaudi me, Domine Deus meus , id est, miserere et adjuva. Quam nociva sane alloquia perfidorum Petrus inter Judaeos vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fletibus abluat.Et viri qui tenebant illum, illudebant ei credentes, et velaverunt eum, et percutiebant faciem ejus. Impleta est hoc loco prophetia, quae ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sed qui tunc caesus est colaphis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasille scelera non videat, sed ut a seipso, sicut quondam Moysi fece
Abbreviated transcription (Latin):
lileus est. Nõ quod alia ling̃
galilei. atq alialoquerentur
eo proprietates. uernaculũ
loquendi sonum utare nõ
possit. Unde in actib apłoꝵ
cum hii quib ⁊ sp̃c sc̃s insede¬
iat. omĩum gentiũ lingnis
loquerertur. int̾ alios quide
diuerso mundi climate con¬
uenerant. etiam qui habitãt
iudeam mirantes. dixisse in¬
ferunitur. Nonne ecce omnes
isti qui locuntur galilei sũt:
Et quomodo nos audiumꝰ
unusquisq linguam nr̃am
in qua nati sumus: Et ait
petrus. Homo. nescio quid di-¬
cis. Et continuo adhuc illo
loquente: cantait gallus.
Solet scriptura sacra sepe me¬
ritum causaꝵ ꝑstatum de¬
signare temporum. Unde petrꝰ
qui media nocte negauit: ad
galli cantum penitiit Qui etiã
post resurrectionem diuina lub
luce dñm quem ter negauerat.
tercio se amare professus est qͥa
nimirũ quod intenebris obli¬
uionis errauit. ⁊ sperate iamlu¬
cis rememoratione correxit. ⁊ el
cem uerelucis adepta presẽtia.
plene totum quicquũd nutane¬

Expanded text:
it. Non quod alia lingua Galilaei atque alia loquerentur do proprietates, vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde in Actibus apostolorum, cum hi quibus Spiritus sanctus insederat, omnium gentium linguis loquerentur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram in qua nati sumus? Et ait Petrus: Homo, nescio quid dicis. Et continuo adhuc illo loquente cantavit gallus. Solet Scriptura sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxitusdem verae lucis adepta praesentia plene totum, quidquid mutave
Abbreviated transcription (Latin):
E
magnaih̾e. ait. Peter
in manꝰ tuas ꝯmendo sp̃m
meum. Et hec dicens expira¬
uit. Patrem inuocando filiũ
dei se ẽe declarat. Sp̃m uero
ꝯmendando. nõ defectura sue
iirtutis. s ꝯfidentiam eius-¬
dem cum patre potestatis in¬
sinuat. Amat enim dareglo¬
riam patu ut nos eclificet
glam dare creatori Cõmen¬
dat itaq patri sp̃m. iuxta
hoc qd̃ delectato corde. ⁊ exul-¬
tantibz spe resurgendilabi¬
is in alio psalmo loquit᷑.
Qm̃ nõ derelinques aĩam
meam in inferno. nec dabi ᷤ
sc̃m tuũ uidere corruptõem.
idens autẽ centurio

Expanded text:
e magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et haec dicens exspiravit. Patrem invocando Filium Dei se esse declarat. Spiritum vero commendando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Commendat itaque Patri spiritum, juxta hoc quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio psalmo loquitur: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Videns a
Abbreviated transcription (Latin):
ne beaiti petri discimꝰ non so¬
lum ab eo negari xp̃m. qui
etiam qui cum sit negat se ẽe
xpĩanum. Dominꝰ autẽ nõait
petro. discipłm meum te negab̃:
sz me negabis. Negauit ergo
ip̃m cum senegauit eius esse
discipłm. Et interuallo fc̃o.
quasi hore unuis: alius qui¬

Expanded text:
ne beati Petri, discimus non sone beati Petri, discimus non solum ab eo negari Christum, etiam qui cum sit, negat se esse Christianum; Dominus autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Et intervallo facto quasi horae unius, alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ isde sexus redimeretur per
donuni passionem Etides mu-¬
lier resurrestionis accipit pͥma
misterium ⁊ mandata custodit.
ut ueterem preuaricationis ab¬
oleret errorem. At ille negaint
eum dicens. Nõ nomi illum.
Quidam pio erga apłm petrũ
affectu. lecum hunc ita inter¬
pretantur. quasi bene dixerit
se illum nõ nosse quem mens
humana nescit compreberde
quia nemo scit filium nisipa¬
ter. Iterum quoq inquusitus
dixerit. o homo nõ sum. mallẽs
se negare quam xp̃m S ⁊ dee
mo nescio quid dicis sigrafi¬
cau̾it se sacrilegia illoꝵ nesci¬
re hoc est reprobando ⁊ exctͣndo
dampnare. S hec qͣm friuo¬
lasit expositio. ⁊ domirꝰ qui se
ueridica contestatione ter ne-¬
gandum a petro dixerat: ⁊ ip̃e
petrus insiruat. qui se hec nõ
de industria. s de subreptice
locutum subsequentib lacti¬
mis manifestat.
t post pusillum: alius
uidens eum dixit. Ettu de
illis es. Petrus uero aitOho
mo nõ sum. In hac negatio¬

Expanded text:
et iste sexus redimeretur per et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Pater . Iterum quoque inquisitus dixerit: O homo, non sum, malens se negare quam Christum. Sed mo, nescio quid dicis, significaverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de aliis es. Petrus vero ait: O homo, non sum. In hac negatio
Abbreviated transcription (Latin):
deum laudare docuit. ille t̾rene ma¬
terie cayphe fotus in atrio. flãmiᷤ
negandi dñm turbas accendit.
hoc moyses aureum ydoli caput.
illo sedechias hieremie prophan¬
tis scripta cõsumpsit. Quitũq
uitiosum noxiumq in se extin¬
guit incendium potest dño cã¬
tare. quia fc̃s sum sicut uter in
priuna: uscificationes tuas
nõ sum oblitus At qui flãma
uirtutũ perdidit audit adño.
Qm̃ habundauit iniquitas:
refrigescit caritas multoꝵ.
Quo frigore torpens ad horam
calefieri cupiebat. quia tempo¬
ralis commodi solatium ꝑfi¬
dorum societate querebat. S
nõ mora respectus adomint: tũ
ignem eoꝵ corpore. tum infide¬
litatem corde reliquit. Quem
cum iudiss ancilla quedam.
sedentem ad lumeri. ⁊ eum fu¬
iss intuita: dixit. Et hic cum il¬
lo erat. Quid sibi uult qd̃ pri¬
ma eum prodit ancilla. cum
uiri utiq magis eum potuerĩt
recognoscere. nisi ut ⁊ isde sexͦ
peccasse in necem dñi uideretur.

Expanded text:
Deum laudare docuit. Ille terrena maDeum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripta consumpsit. Quicunque vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest Domino cantare: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . At qui flammam virtutum perdidit, audit a Domino: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tum infidelitatem corde reliquit. Quem cum vidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen, et eum fuisset intuita, dixit: Et hic cum illo erat. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qui iam proximꝰ erat ne
gaturus Neq enim negare pos¬
set. sixp̃o proximus ad hesisset.
Uerum in hoc maxima nobis ẽ
ammiratione uenerandus. qd̃
dñm nõ reliquit. etiam cunti¬
meret. Quod orum timet. nat᷑a
est quod sequit᷑ deuotionis. qd̃
negat obreptionis. quod peni¬
tet fidei. Aliter. Quod ad passi¬
onẽ euntem clr̃m a longe secͥt᷑
petrus significabat eccl̃iam setu
turam quidem hoc est imitatu¬
ram passiones dñi s longe dif¬
ferenter. Eccl̃ia enim pro se pati¬
tur. at ille pro eccl̃ia. Accenso aut̃
igne inmedio atrio. ⁊ circumse¬
dentib illis. erat petrus in me-¬
dio eorum. Est dilectionis ignis:
est ⁊ cupiditatis. De boc dicitur.
Ignem ueni mittere in t̾ram ⁊
quid uolo nisuit ardeat. De illo.
Ecce uos omnes accendentes
ignem. accincti flaminis. am¬
bulate in lumineignis ñr̃i. ⁊
flammis. quas succendistiꝰ. Iste
super credentes in cenacillo syon
de celo descendens. uariis lingus

Expanded text:
batur, qui jam proximus erat batur, qui jam proximus erat gaturus. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quia Dominum non reliquit etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, signifturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? De illo: Ecce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis