comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordiai et tantus in peruersitatis sede ordo deser¬
bitur. Si quod uocet. malum est. omitto illud
ualentissimum quod supra dictitm est. noceri
non potuisse. ubi nullum erat boniun. Sed
si hoc obscurum est: illud certe omĩb eminet
et apparet. quia sicut dixi et ut oines consen¬
tuut quod nocet est malum. fumus en illa
gente bipedib auimalib non nocebat. Ge¬
nuit ea et aluit acoz sustineit sine labe nas¬
centia. crescentia. regnantia. Nunc uero pꝰt¬
quam mixtum est bonum malo uocentior
fumus effectus sustineri a nobis qui cer¬
nnit. necat. Tanta ne maus elementis commix¬
tione boni accessit innuauitas. ta nta deo reg¬
nante peruersitas: Cerce in ceteris uidemus
istam congruentiam que aucorem uestrũ
decepit atq illexit ad componenda mendati¬
a: Cur ni quain tenebre serpentibz aque na¬
tantibus uenti uolantibus congruunt. qua¬
dricpedem uero ignis incendit. et nos fumius

Expanded text:
cordia, et tantus in perversitatis sede ordo descricordia, et tantus in perversitatis sede ordo describitur. Si quod nocet, malum est, omitto illud valentissimum quod supra dictum est, noceri non potuisse, ubi nullum erat bonum: sed si hoc obscurum est, illud certe omnibus eminet et apparet, quia, sicut dixi, et ut omnes consentiunt, quod nocet est malum: fumus in illa gente bipedibus animalibus non nocebat; genuit ea, et aluit atque sustinuit sine labe nascentia, crescentia, regnantia. Nunc vero postquam mixtum est malo bonum, nocentior fumus effectus est; ita ut a nobis qui ceraecat, opprimit, necat. Tantane malis elementis commixtione boni accessit immanitas? tanta Deo regnante perversitas? 17. Certe cur in caeteris videmus istam congruentiam, quae auctorem vestrum decepit atque illexit ad componenda mendacia? Cur, inquam, tenebrae serpentibus, aquae natantibus, venti volantibus congruunt; quadrupedem vero ignis incendit, et nos fumus
Abbreviated transcription (Latin):
a est. malum erit. Si malum mbecillitas ã
piscis. Si steriditas malum non est. quonĩo
malum est. aninal stetile. Si exiluem ma¬
lum non est. quomodo malum est animal
exulans. uel aimal in exilium aliquẽ uut¬
tens. Si seruitus malum non est. quo modo
malum est ammai seruiens uel seruire ꝙ̃¬
piam cogens. Si mors malum uõ est. quo¬
modo mauim est aramal mortaie. uel m¬
fetens mortem: Si ueto hee maia cunti
qriomodo non erunt bona firnutas cor¬
poris uisus. auditus. locutio persuadent
fecunditas. solum genitale. libertas. uita. q̃
om̃ia in illo mal regno fuisse peribetis. et sũ¬
mũ malũ audetis asserere: Postremo si qd̾
omĩo nemo uinquani negauit inconuenĩ¬
entia maium est. quid conuenientius qmͣ
illa sius quib q aminalib elementa. te¬
nebre serpentib. aque uatantibus. uenti
uolantib. ignis edatiorib. fumus elation¬
b. Tanta enim a uob in discordie gente cõ¬

Expanded text:
a est, malum erit? Si malum imbecillitas noa est, malum erit? Si malum imbecillitas nopiscis? Si sterilitas malum non est, quomodo malum est animal sterile? Si exsilium malum non est, quomodo malum est animal exsulans, vel animal in exsilium aliquem mittens? Si servitus malum non est, quomodo malum est animal serviens, vel servire quempiam cogens? Si mors malum non est, quomodo malum est animal mortale, vel inferens mortem? Si vero haec mala sunt, quomodo non erunt bona firmitas corporis, visus, auditus, locutio persuadens, fecunditas, solum genitale, libertas, vita, quae omnia in illo mali regno fuisse perhibetis, et summum malum audetis asserere? 16. Postremo si quod omnino nemo unquam negavit inconvenientia malum est, quid convenientius quam illa suis quibusque animalibus elementa; tenebrae serpentibus, aquae natantibus, venti volantibus, ignis edacioribus, fumus elatioribus? Tanta enim a vobis in discordiae gente con
Abbreviated transcription (Latin):
amigni. bipedia in fumo. Hec enini sicut a uo¬
bis describuntur nullo modo ẽe poterunt. qͦ¬
mam quicquid tale est in quantum est a sum¬
litas malum est: erant ibi animalia in tantacor¬
poris firuitate. ut eorum abortiuos fetus p̾¬
quam te hic secũdũ uestram fabricatus est.
mnundus de celo in terrai cecidisse et mori
non potuisse dicatis. Si cecitas malum est
iudebant. Siuditas audiebant. Si obmute¬
stere aut mutum eẽ malum est ᷑ usq a deo
sterilitas malum est: erat ibi filios ꝑcreandi in¬
agna fecituditas. Si exilium maium est: in
sua terra erant. suasq regiones incolebant.
Si seruitus maliun est: erant ibi eciam qui
reguabant. Si mors malum est: inriebant
et ita uuuebant. ito mentem ipam̃ prorsus
neo post uictoriam dei. ulło modo uiuerĩa mo
uenio tanta bona. hiis malis que coumemor¬
aui contratia: Ilut si hec ũ sunt mala. ulla n¬
ne taudem substantia in quantum substanti¬

Expanded text:
in igne, bipedia in fumo. Haec enim sicut a voin igne, bipedia in fumo. Haec enim sicut a vobis describuntur, nullo modo esse poterunt; quoniam quidquid tale est, in quantum est, a sumlitas malum est, erant ibi animalia in tanta corporis firmitate, ut eorum abortivos fetus, postquam de his secundum vestram sectam fabricatus est mundus, de coelo in terram cecidisse et mori non potuisse dicatis. Si caecitas malum est, videbant: si surditas, audiebant. Si obmutescere aut mutum esse malum est, usque adeo ssterilitas malum est, erat ibi filios procreandi magna fecunditas. Si exsilium malum est, in sua terra erant, suasque regiones incolebant. Si servitus malum est, erant ibi etiam qui regnabant. Si mors malum est, vivebant, et ita vivebant, ut mentem ipsam prorsus, nec post victoriam Dei, ullo modo unquam mori venio tanta bona iis malis, quae commemoravi, contraria? Aut si haec non sunt mala, ullane tandem substantia, in quantum substanti
Abbreviated transcription (Latin):
inspectus. et tenebrat. sed fit per consuetudi¬
nem. ut uos quoq meo siue inconmodo aciẽ
sigamus. Num ergo sinitis. ut illi ueneno e¬
iem comparemꝰ quo mulieri accemensi con¬
suetudo fecit innorium Cespicite gͥ aliqũ
et aduertite si si substantia ulla malum est.
Id̾o quod aliquem ledit: lucemquem colitisi
ab hoc cramine nõ posse defendi. Considemte
poctus hanc inconuementiam. uiuuersa¬
le malum ẽẽ. per quam solis raduis rene¬
brescere facit oculos. cum eis nicħ sit luce io¬
cundius. Hec dixi ut si fieri potest candem¬
dicere desmatis malum ẽẽ tetram per ĩinẽ¬
sum ꝓfundam. et longam malum ẽẽ mẽ¬
tem pet terraui uagantem. malum cẽ qͥn
antra clementoruni auud tenebris aliud.
aquis. aliud uentis. alud igni. aliuid fumo
plenum. malim ẽẽ animalia in illis sin¬
gulis elementis uata. serpentia in tenebris na¬
tantia in aquis. uolatilia uiuentis. quadru pedi

Expanded text:
inspectus et tenebrat: sed fit per consuetudiinspectus et tenebrat: sed fit per consuetudinem ut nos quoque in eo sine incommodo aciem figamus. Num ergo sinitis ut illi veneno eum comparemus, quod mulieri Atheniensi consuetudo fecit innoxium? Respicite ergo aliquando et advertite, si substantia ulla malum est, ideo quod laedit aliquem, lucem quam colitis ab hoc crimine non posse defendi. Considerate potius hanc inconvenientiam universale malum esse, per quam solis radius tenebrascere oculos facit, cum eis nihil sit luce jucundius. dicere desinatis malum esse terram per immensum profundam et longam; malum esse mentem per terram vagantem; malum esse quinque antra elementorum, aliud tenebris, aliud aquis, aliud ventis, aliud igni, aliud fumo plenum; malum esse animalia in illis singulis nata elementis, serpentia in tenebris, natantia in aquis, volatilia in ventis, quadrupedia
Abbreviated transcription (Latin):
nonne et estate cactum refrigerat. et uulueri¬
b que ab igne acciderunt. medicam̃tũ est. Qͥd
stercore aspernabilius: Quid cinere abiectius:
et hec tantas agris utilitates afferiut. ut ean
iuentori a quo eciam stercus nomen accepit
stercutio: diuiuos honores romam deferen¬
dos putarent. Sed quid parua colligam. q̃
sunt innumerabilia. Qnatuor ip̃a que in ꝑ¬
mpti sunt elementa quis dubitet prodeste
per conuementiã. inconuemienter autema¬
dhibita uehementer aduersa ẽẽ uatiue: Nos
qui aere uuiimus: et terra et a qua obruros
necant. Innurmeluabilia uero auimalia per
arenam laxioremq terram repunt uitalit̾.
p̾isces autem ni hoc aere moruintur. Ignis
corpora nr̃a cortumpu. sed conuenienter ad¬
hibitus. et resumit a frigore. et morbos ĩnu¬
merabiles pellit. Soliste cui genu flectitis
quo uere uicħ inter inusibilia pulchrins ĩue¬
iitut: aquilarum oculos uegetat. nf̃os sautiat

Expanded text:
nonne et aestate tactum refrigerat, et vulnerinonne et aestate tactum refrigerat, et vulneribus quae ab igne acciderunt, medicamentum est? Quid stercore aspernabilius? quid cinere abjectius? At haec tantas agris utilitates afferunt, ut eorum inventori, a quo etiam stercus nomen accepit, Stercutio divinos honores Romani deferendos putarent. 13. Sed quid parva colligam, quae sunt innumerabilia? Quatuor ipsa quae in promptu sunt elementa, quis dubitet prodesse per convenientiam, inconvenienter autem adhibita, vehementer adversa esse naturae? Nos qui aere vivimus, et terra et aqua obrutos necant: innumerabilia vero animantia per arenam laxioremque terram repunt vitaliter: pisces autem in hoc aere moriuntur. Ignis corpora nostra corrumpit, sed convenienter adhibitus, et resumit a frigore, et morbos innumerabiles pellit. Sol iste cui genu flectitis, quo vere nihil inter visibilia pulchrius invenitur, aquilarum oculos vegetat, nostros sauciat
Abbreviated transcription (Latin):
uenum malum est istam fecisse ut sͥ malum ũo
cẽti: Quid hoc absurduis. S qi inꝯuenientia ⁊¬
malum est: fecit pociꝰ. ut per modatam conste¬
dinem illud corpus suo corpori conuentret. nã
qñ illa quaubet cailiditate posset efficere. ut sͥ
inꝯuenientia nõ noceret: Quid ita : Qiria qd̾
Oleum nostrił corporib conmodũ esti auiiuali¬
um autẽ multorũ que sex pedes hñt uehemẽtꝰ
aduceisum. Helleborum uonne alio modo cibꝰ ẽ
alio medicamentũ ano uenenum. Salem ĩ mo¬
ratius acceptum. quis non uenenum esse claui¬
auerit. Quod autem et quante corporis cõmo¬
ditates ex eo sint muuerare quis potest. Aqua
maris terrenis animalib cũ bibitur noxia est:
multoꝵ autẽ corporib dum illa humectant᷑
accomodatissima et utilis. In utoq autẽs pis¬
cib saluri. et uoluptati est. Pauis hominem
alit accipitrem necat. Cenum ip̃m quod et hau¬
stum. et holefactum grauiter offendit. et le dit

Expanded text:
nenum malum est, istam fecisse ut sibi malum non nenum malum est, istam fecisse ut sibi malum non esset? Quid hoc absurdius? Sed quia inconvenientia malum est, fecit potius ut per moderatam consuetudinem illud corpus suo corpori conveniret. Nam quando illa qualibet calliditate posset efficere, ut sibi inconvenientia non noceret? Quid ita? Quia quod vOleum nostris corporibus commodum est, animalium autem multis, quae sex pedes habent, vehementer adversum. Elleborum, nonne alio modo cibus est, alio medicamentum, alio venenum? Salem immoderatius acceptum, quis non venenum esse clamaverit? quot autem et quantae corporis commoditates ex eo sint, quis potest numerare? Aqua maris terrenis animalibus cum bibitur, noxia est: multorum autem corporibus, dum illa humectantur, accommodatissima et utilis: in utroque autem piscibus saluti et voluptati est. Panis hominem alit, accipitrem necat. Coenum ipsum, quod et haustum et olfactum graviter offendit et laedit,
Abbreviated transcription (Latin):
magis priusq peruneret. At contra si ei peui¬
crus aliquo pacto detrahatur sine dubitatõe
interiret. Ergo illius corporis malum est anĩ¬
tere: quod nr̃o recipere. Item illi bonũ est hr̃e:
et malum: Nullo modo. Sed malum ẽ: quod
contra naturam ẽ. Hoc em̃ et bestie illi. et uo¬
b̾ inalum est .i. ip̃a inconuenientia que sñ
dubio non ẽ sb̾a. numo est inmica substãcie.
uude est igitur. Attende quo cogat et disces:
si tam̃ in te aliquid interioris luminis uiuit.
Non ẽẽ enim cogit. om̃e quod perumit. r eus u̾o
auctor eeñtie est. nec aliqua eeñcia est potest
nati ut morerentur hauriebant. paulatim
bibendo. sine ullo uł leui inconmodo uantu¬
dinis effecit ut biberet. Itaq eum eẽt aucpĩ
dampnata. Ległinam illam quãtitatẽ ueni
quã consuetudine incerat. accepit ut ceteri. uͨ
ut ceteri extincta est. Quod cum eẽt magno mira¬
culo: issa est in exilumi. Quid putamus si ue¬

Expanded text:
magis priusque perimeret. At contra, si ei penimagis priusque perimeret. At contra, si ei penitus aliquo pacto detrahatur, sine dubitatione interiret. Ergo illius corpori malum est amittere quod nostro recipere: item illi bonum est habereet malum? Nullo modo; sed malum est quod contra naturam est: hoc enim et bestiae illi et nobis malum est, id est ipsa inconvenientia, quae sine dubio non est substantia, imo est inimica substantiae. Unde est igitur? Attende quo cogat, et disces; si tamen in te aliquid interioris luminis vivit. Non esse enim cogit omne quod perimit. Deus vero auctor essentiae est: nec aliqua essentia potest nati ut morerentur hauriebant, paulatim bibendo sine ullo vel levi incommodo valetudinis effecit ut biberet. Itaque, cum esset aliquando damnata, legitimam illam quantitatem veneni, quam consuetudine vicerat, accepit ut caeteri, nec ut caeteri exstincta est. Quod cum esset magno miraculo, missa est in exsilium. Quid putamus, si ve
Abbreviated transcription (Latin):
ptionem aut aliquid huiꝰmodi: At in hiis¬
ostendi uestia naufragia: nisi forte ut soletis
agere. respondebitis malum ẽẽ ignem uenenã
feram. ec cetera huiꝰmodi. Nam eciam de quo¬
dam dicente iunlam ib̾am malum ẽẽ unus
e priatib huiꝰ heresis quẽ familianꝰ et cre¬
buius aut̾ebamꝰ dicebat. Uellom scorpionem
in manii honnnis ponere ac uidere utrum
ño sb̾tuaheret manum. Q uod si faceret: nõ
uerbis. sed re ip̃a comũceretur aliꝙͣ sb̾am
malum ẽẽ quando quidem illud ammalc̃e
sb̾ani non negaret. Et dicebat hec. nõ coram
ilło: sed cum ad eum nos commoti referemꝰ
que ille dixisset. Respondebat ergo ut dixi
pueriliter pueris. Quis .n. indiuscule imbu¬
tus et eruditus nõ uideat per inconuemientiã
corporas tẽperationis hec ledere ac rursus per
conuementiam nõ ledere. sepe eciam conno¬
da nõ parua conferre. Nam si illud ueuenũ
per se ipm malum eẽt eundem scorpionem

Expanded text:
ptionem, aut aliquid hujusmodi? At in hisptionem, aut aliquid hujusmodi? At in hisostendi vestra naufragia, nisi forte, ut soletis agere, respondebitis malum esse ignem, venenum, feram, et caetera hujusmodi. Nam etiam de quodam dicente, nullam substantiam malum esse, unus de primatibus hujus haeresis, quem familiarius crebriusque audiebamus, dicebat: Vellem scorpionem in manu hominis ponere, ac videre utrum non subtraheret manum; quod si faceret, non verbis, sed re ipsa convinceretur aliquam substantiam malum esse, quandoquidem illud animal esse substantiam non negaret. Et dicebat hoc non coram illo, sed cum ad eum nos commoti referremus quod ille dixisset: respondebat ergo, ut dixi, pueriliter pueris. Quis enim meliuscule imbutus et eruditus, non videat per inconvenientiam corporalis temperationis haec laedere, ac rursus per convenientiam non laedere, saepe etiam commodanon parva conferre? Nam si illud venenum per seipsum malum esset, eumdem scorpionem
Abbreviated transcription (Latin):
tia quod ad id ut uõ sit peruenire periuit
tis. Tractautur hec latus. et uberius: s dũ
uobiscum agitur satis est. Ostendenda enĩ
uob̾ ianua fuit quani desperatis. et desꝑan¬
da facitis imperitis. Nam uos introducit ne¬
uo insi uoluntas boud. ꝙͣ paccatã efficit
diuina ꝓuidentia. sicut in ewuͦ canitur. Glo¬
ria in excelsis deo. et in terra pax hom̃ib boue
uoluitatis. Satis esti in quã ut ideatis nul¬
lum ẽe de bono et malo religiose disputatõis
exitum uisi quicquid est. in quãtũ est. ex d̾o
stri in quantũ autem ab eeu̾tia deficit nõ sit
ex d̾o: sed tam̃ diuina ꝓuidentia semper sicũ
umu̾sitati congruit ordinetur. Quod si nd̃¬
dũ uidetis. quid ampluis nũc facio uescio. ił
mimitus eciani tractem ista que dicta sunt.
ritasq perducit. Quid .ii. aliud cum quero
quid sit malum: responsuri estis: nisi aut ꝙx
contra naturam. aut quod noceat aut corru¬

Expanded text:
tiam, ad id ut non sit pervenire permittitur. tiam, ad id ut non sit pervenire permittitur. 10. Tractantur haec latius et uberius, sed dum vobiscum agitur, satis est. Ostendenda enim vobis janua fuit, quam desperatis, et desperandam facitis imperitis. Nam vos introducit nemo nisi voluntas bona; quam pacatam efficit divina clementia, sicut in Evangelio canitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Satis est, inquam, ut videatis nullum esse de bono et malo religiosae disputationis exitum, nisi quidquid est, in quantum est, ex Deo sit: in quantum autem ab essentia deficit, non sit ex Deo, sed tamen divina providentia semper, sicut universitati congruit, ordinetur. Quod si nondum videtis, quid amplius nunc faciam nescio, nisi ut minutius etiam tractem ista quae diia. 11. Quid enim aliud, cum quaero quid sit malum, responsuri estis, nisi aut quod contra naturam est, aut quod noceat, aut corru
Abbreviated transcription (Latin):
ptio: ut possitis inuenire sũmũ malum. Nã
dei bonitas eam rem perduci nõ siuit. et oĩa
difficientia sit ordinat: ut ibi sunit ubi con¬
gruentissime possint ẽẽ douec ordinatis i¬
motib ad id recurrant. iuide defeceriut:
Itaq eciam auimas rõuaies in quib potẽ¬
tissimum est liberum arbitrium deficiẽtes
a ce miferiorib creature gradib ordinatiuͥ
ẽẽ tales decet. Finiunt ergo unsere duinor
iudicio dum conuenienter pro meritis ordi¬
nantur. ex quo illud optune dictum ẽ. qd̃
niset̾tari maxine soletis. Ego facio bona. et
creo mala. Creare namqi dicttur. condere
et ordinare. Itaq implersq exemplatibus.
sicut scriptum est. ego facio bona. et condo
mala. Facere .ni. est onño quod uon erat. cõ¬
dere aurem. ordinare quod utrumq ia m
la que deficiunt .i. ad nõ ẽe tendunt. uon ea
que ad id quo tendunt perueuerunt. Di¬
ctum est enim quod nicħ per diuina ꝓuidẽ¬

Expanded text:
ptio, ut possitis invenire summum malum: nam ptio, ut possitis invenire summum malum: nam Dei bonitas eo rem perduci non sinit, et omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant unde defecerunt. Itaque etiam animas rationales, in quibus est potentissimum liberum arbitrium, deficientes a se, in inferioribus creaturae gradibus ordinat, ubi tales esse decet. Fiunt ergo miserae divino judicio, dum convenienter pro meritis ordinantur. Ex quo illud optime dictum est, quod insectari maxime soletis: Ego facio bona, et creo mala . Creare namque dicitur condere et ordinare. Itaque in plerisque exemplaribus sic scriptum est, Ego facio bona et condo mala. Facere enim est, quod omnino non erat; condere autem, ordinare quod utcumque jam la, quae deficiunt, id est non esse tendunt; non ea quae ad id quo tendunt, pervenerunt. Dictum est enim: Nihil per divinam providen
Abbreviated transcription (Latin):
bat mutatur: sed quia pertebatur in peuis
idest ab eeũcia deficiebat: cuius defectionis au¬
ctor non est qui est auctor eeñtie. Mutatur
gͦ q̃dam in meliora. et pp̃ea tendiut adeẽ:
nec dicuntur ista mutatione peruerti. sed
reuerti. atq conuerti. Peruersio .ii. contra¬
ria est ordinationi. Hec uero que tendunt
cẽ ad ordinem tenduit: que cum fuerint
consecnta. ipmñ ẽe consecutur quantum
id creatura consequi potest. Ordo .ii. ad cõ¬
uenientiam quandam quod ordinat redi¬
git. Nicħ est autem aliud ẽẽ quã unum eẽ.
Itaq in quantũ quidq unitatem adipisci¬
tur: in tantum est. unitas est .n. operatio.
conuementia. et concordia: qua sunt in ꝙͣͣ
sunt ea que composita sunt. Nam simpli¬
cia per se sunt. quia una sunt. Que aũ non
sunt simplicia concordia partium inutaut᷑
umrtatem. et in tantum sumti in quantum
Quicquid itaq corrũpitur eo tendit ut ñ
sit Iamurm̃ est consid̾are quo cogat corru¬

Expanded text:
bat mutatur, sed quia pervertebatur in pejus, bat mutatur, sed quia pervertebatur in pejus, id est ab essentia deficiebat: cujus defectionis auctor non est qui est auctor essentiae. Mutantur ergo quaedam in meliora, et propterea tendunt esse: nec dicuntur ista mutatione perverti, sed reverti atque converti. Perversio enim contraria est ordinationi. Haec vero quae tendunt esse, ad ordinem tendunt: quem cum fuerint consecuta, ipsum esse consequuntur, quantum id creatura consequi potest. Ordo enim ad convenientiam quamdam quod ordinat redigit. Nihil est autem esse, quam unum esse. Itaque in quantum quidque unitatem adipiscitur, in tantum est. Unitatis est enim operatio, convenientia et concordia, qua sunt in quantum sunt, ea quae composita sunt: nam simplicia per se sunt, quia una sunt; quae autem non sunt simplicia, concordia partium imitantur unitatem, et in tantum sunt in quantum Quidquid igitur corrumpitur, eo tendit ut non sit. Jam vestrum est considerare quo cogat corru
Abbreviated transcription (Latin):
caret: induau dum corrũpitur. pocest. Gens
gͦ illa tenebraꝵ si omĩ bono carebat ut dici¬
tis: corrumpi non poterat. Non .ii. habebat
quod ei auferre posset corruptio: que si
nicħ auferat non corrũpit. Audere iam di¬
cere si potestis deum. et d̾i regnũ potuisse
corrumpi: si dyaboli regnũ quale describi¬
tis quomodo corrũpi posset nõ inuenitis Qd
tiam. Nam et illam ũo fastam q̃ sũmũ bo¬
num est ẽẽ incorruptibilem: et ipam corrup¬
tionem que sũmũ malum est non posse cor¬
rũpi. sed hanc uon ẽe sb̾am. Si autem queri¬
tis quid sit. uidete quo conetur perducere.
q̃ corrumpit. Ex se ipa .ii. afficit ea que corrũ¬
puntur. D̾ficunt autem omĩa per corrupti¬
onem ab eo quod erant: et dum non perma¬
nere coguntur. non ẽẽ coguncur Esse enuu
ad manendum refertur. Itaq quod sũme
et maxime ẽẽ dicitur: permanendo in se d̾r.
Nam quod mutatur in meluis nõ qr mane¬

Expanded text:
caret, viduari dum corrumpitur potest. Gens caret, viduari dum corrumpitur potest. Gens ergo illa tenebrarum, si omni bono carebat, ut dicitis, corrumpi non poterat: non enim habebat quod ei posset auferre corruptio, quae si nihil auferat, non corrumpit. Audete jam dicere, si potestis, Deum et Dei regnum potuisse corrumpi, si diaboli regnum quale describitis, quomodo corrumpi posset non invenitis. CAtiam: nam et illam non factam, quae summum bonum est, esse incorruptibilem, et ipsam corruptionem, quae summum malum est, non posse corrumpi, sed hanc non esse substantiam? Si autem quaeritis quid sit, videte quo conetur perducere quae corrumpit? ex seipsa enim afficit ea quae corrumpuntur. Deficiunt autem omnia per corruptionem ab eo quod erant, et non permanere coguntur, non esse coguntur. Esse enim ad manendum refertur. Itaque quod summe et maxime esse dicitur, permanendo in se dicitur. Nam quod mutatur in melius, non quia mane
Abbreviated transcription (Latin):
dͥr utios ut bona eẽt accep̃. Ita et deus sũũ bo¬
nuni est. et ea q̃ fecit bona sunt omĩa: quauis
uõ sit tam bona. qũã ẽ ille ip̃e qui fecit. Quis
.ii. hoc tam insanus audet exigere. ito equaua ss̃
artifici opera. et condita conditori : Quid ãpliꝰ
ramergo tercio quid sit malum. Bespondebitis
fortasse corruptio. Quis et hoc negauerit gnã¬
le malum ẽẽ: Nam hoc est contra .iiiii. hoc est
quod nocet. Sed corruptio nonest in se ipsa:
sed in aliqua sb̾a quã corrũpit᷑ corruptionẽ
ñ est malum ñ est. Quod .n. corrũpitur inte
gritate. et sinceritate priuatur. Quod gͦ ũ ħt
ullam sinceritatem qua priuetur: corrumpi
ñ põt. Quod aũ ht̃ ꝑfecto bonũ est: participa¬
ctione sinceritatis. Item quod corrũpitur. ꝓ¬
fecto peru̾tititur. Quod aũ peru̾titur. priua
tur ordine. Ordo autẽ: bonum ẽ Non gͥ od̾
corrũpitur: bono caret. Eo namq ip̃o quo ñ

Expanded text:
dicitur, utique ut bona esset accepit. Ita et Deus summum bodicitur, utique ut bona esset accepit. Ita et Deus summum bonum est, et ea quae fecit, bona sunt omnia, quamvis non sint tam bona, quam est ille ipse qui fecit. Quis enim hoc tam insanus audet exigere, ut aequalia sint artifici opera, et condita conditori? Quid amplius ram ergo tertio quid sit malum. Respondebitis fortasse, Corruptio. Quis et hoc negaverit, generale malum esse? Nam hoc est contra naturam, hoc est quod nocet. Sed corruptio non est in seipsa, sed in aliqua substantia quam corrumpit: non enim substantia est ipsa corrram ergo tertio quid sit malum. Respondebitis gritate et sinceritate privatur. Quod ergo non habet ullam sinceritatem qua privetur, corrumpi non potest; quod autem habet, profecto bonum est participatione sinceritatis. Item quod corrumpitur, profecto pervertitur; quod autem pervertitur, ordine privatur: ordo autem bonum est. Non igitur quod corrumpitur, bono caret: eo namque ipso quo non
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nature. nocen nullo pacto potest. At si no¬
cere bono priuare ẽ. sicut ostendi: noc̾i ñõ põt
regno tenebraꝵ. qr nicħ ibi boni ẽ. nocͥi ñ p̃t
regno lucis. qr m̃uolabile ẽ. Cui uocebit gͥ ꝙͥ
q̃atis. uidete qmͣ expedita sit smña catholice
discipline. q̃ aliud dicit bonũ quod sũme ac ꝑ
se bonũ est uon participatõne alicuius bouis
bono ut bonum sit: in se tũ mauente illo nicħ¬
q amittente. Hoc aũ bonum qd̃ postea dixmꝰ
creaturam uocat cui noceri per defectũ potest
ita dicam eeũdi auctor ẽ. Ita et maium ostend̾r
quõ dicatur. nõ .ni. scd̃m eeñtiam sed ẜm pri¬
uatõm uerissime d̾r: et natura cui noceri pꝰsit.
appacet. Non .ii. ip̃a est sũmũ malũ ciu bonũ a di¬
mitur dũ noceti neq sũmũ bonũ. q̃ ip̃ea defi¬
cere a bono põt. qr nõ existendo bonũ. sed bonũ
hñdo d̾r bona. Aeq nͣliter bona res ẽ: q̃ cũ fac̾ta

Expanded text:
autem naturae noceri nullo pacto potest. At si noautem naturae noceri nullo pacto potest. At si nocere, bono privare est, sicut ostendi; noceri non potest regno tenebrarum, quia nihil ibi boni est; noceri non potest regno lucis, quia inviolabile est: cui igitur nocebit quod queatis, videte quam expedita sit sententia catholicae disciplinae, quae aliud dicit bonum quod summe ac per se bonum est, et non participatione alicujus boni, sed bono ut bonum sit, in se tamen manente illo, nihilque amittente. Hoc autem bonum quod postea diximus, creaturam vocat, cui noceri per defectum potest:ita dicam essendi, auctor est. Ita et malum ostenditur quomodo dicatur; non enim secundum essentiam, sed t apparet. Non enim ipsa est summum malum, cui bonum adimitur cum nocetur; neque summum bonum, quae propterea deficere a bono potest, quia non existendo bonum, sed bonum habendo dicitur bona. Neque naturaliter bona res est, quae cum facta
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendi gr̃ã q̃rite. Quicquid .n. nocet. bouoa¬
liquo priuat eam rem cui nocet. Nlam si nullũ
bonum adimit: nicħ prorsus nocet. Quid hoc
aptius obsecro uos qui plamus tam expositũ
cuiuis mediocu intellectori mõ nõ pertinani:
Hoc aũ poĩto. uidetur iam ut opiior quid se¬
quatur. In illa quippe gente qũa sĩmũt malũ
eẽ suspicam̾i: noc̾i cuiquã rei nõ potest uͥ ni¬
cħ̾ est boni. Quod si due uature sunt ut affir¬
matis. regnum lucis eo regnũ tenebraꝵ. qm̃
regnũ lucis dĩi ẽẽ fatemini. cui simplicem ꝙͣ
confiteamini ncc̃e ẽ. qd̾ uehem̃ter quid̾ ẽ ad¬
lisum uos. sed tũ noc̃ẽ ẽ confiteamini istam
mñ quã sũmũ bonũ nõ mõ nõ negatis. s eci¬
am uehem̃ter persuad̾e conamin cẽ incon¬
mutabilem. et impetrabilem. et incorrupti¬
bilem. et inmolabilem. Non.ii. auter erit sũ¬
mũ bonũ. Id est .ii. quo nicħ sit melius. Tau

Expanded text:
veniendi gratia quaerite. Quidquid enim nocet, bono aveniendi gratia quaerite. Quidquid enim nocet, bono aliquo privat eam rem cui nocet: nam si nullum bonum adimit, nihil prorsus nocet. Quid hoc apertius, obsecro vos? quid planius? quid tam expositum cuivis mediocri intellectori, modo non pertinaci? Hoc autem posito, videtur jam, ut opinor, quid sequatur. In illa quippe gente quam summum malum esse suspicamini, noceri cuiquam rei non potest, ubi nihil est boni. Quod si duae naturae sunt, ut affirmatis, regnum lucis, et regnum tenebrarum; quoniam regnum lucis, Deum esse fatemini, cui simplicem quaconfiteamini necesse est, quod vehementer quidem est adversum vos, sed tamen necesse est confiteamini, istam naturam, quam summum bonum non modo non negatis, sed etiam vehementer persuadere conamini, esse incommutabilem, et impenetrabilem, et incorruptibilem, et inviolabilem: non enim erit aliter summum bonum; id est enim quo nihil est meiius: tali
Abbreviated transcription (Latin):
.i. contra sb̾am ẽẽ dicatis. Si .ii. contra se fac̃i
ipm̃ ẽẽ sͥ adimit. Quod s perfec̾ite tuno dem̃
peruemiet ad sũmũ malũ. Non aũ perficiet.
qr eam nõ mõ ẽẽ: uerum eciam sẽpiternã ẽe
ẽẽ n uob qui hec intelligere omĩo nequeãt:
scio ruisus ẽẽ quosdam qui ꝙpͣ bono ingemiouͭ¬
cumq ista uideant. maia tũ uoluntate qͣ ipm̃
quoq ingenium fuut amissim pertinaciter
agant et q̃nint poctus quid adu̾sus ista dicãt
quod tardis et ĩbecillib facile persuatur. ꝙͣ.
uera ẽẽ consentiant. Non me tñ scͥpasse peĩ¬
debit. quod aut quis ꝙͣ ĩ uob̾ tandem ũ inicͦ
iudicio consider. urĩnq relinquat errorem
aut quod ingenios. et d̾o sb̾diti acq adhuc
ab studio ur̃o integn legerent. ñ opossunt
eo qũatũ fi̾ potest planius. ꝑ cuctos uos item
nite studia partiũ: et uerum nõ iuincendi s in¬

Expanded text:
ntiam esse dicatis? Si enim contra se facit, ntiam esse dicatis? Si enim contra se facit, ipsum esse sibi adimit: quod si perfecerit, tunc demum perveniet ad summum malum. Non autem perficiet, quia eam non modo esse, verum etiam sempiternam esse esse in vobis, qu haec intelligere omnino nequeant. Scio rursus esse quosdam, qui quanquam bono ingenio utcumque ista videant, mala tamen voluntate, qua ipsum quoque ingenium sunt amissuri, pertinaciter agant, et quaerant potius quid adversus ista dicant, quod tardis et imbecillis facile persuadeatur, quam vera esse consentiant. Non me tamen scripsisse poenitebit quod aut quis quam in vobis tandem non iniquo judicio consideret, vestrumque relinquat errorem; aut quod ingeniosi et Deo subditi, atque adhuc ab studio vestro integri cum legerint, non possint et quantum fieri potest, planius. Percunctor vos iterum nite studia partium, et verum, non vincendi, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
cedit eciam illud qd̾ contra naturã quicqͥd
ẽs utiq nature adu̾setur et eã ꝑmiere nit¬
tur. Tendit gͦ id quod est. fac̾e ut ñ siti Nauri
ip̃a natura. nich est aliud: quam id quod intel¬
ligitur in suo genere aliquid ẽe. Itaq ut nos¬
iam nouo nomne ab eo quod est ẽẽ uocanus
eeñtiam. quã plerũq eciam sustantiam no¬
minamꝰ: ita uet̾es qui hec omĩa nõ habebant
pro eeñtia. et ib̾a naturam uocabant. Id ipm̃
gͦ malum est. si pred̾ pertinatiam uelitis attẽ¬
dere. deficere ab eeñtia. et ad id tend̾e ut nõ
sit. Quo circa cum in catholica d̾r om̃ium n᷑aꝵ
ab eis qui hec possunt intelligere. deũ nõ esse
auctorem mali. Qui .ii. põt ille qui om̃ium
q̃ sunt. causa est. ut suit. causa eẽ rursus urñ
sint. idest ut ab eesitia deficiant et ad nõ esse
tendant. quod inalũ gñale ẽẽ clamat uerssi¬
ma tõ: It uero illa uestra gens maliquam
uultis ẽẽ sũũ malum. quõ eut contra um̃n

Expanded text:
etiam illud, quod contra naturam quidquid est, utique naturae adversatur, et eam perimere nititur. Tendit ergo id quod est, facere ut non sit. Nam et ipsa natura nihil est aliud, quam id quod intelligitur in suo genere aliquid esse. Itaqiam novo nomine ab eo quod est esse vocamus essentiam, quam plerumque etiam substantiam nominamus: ita veteres qui haec nomina non habebant, pro essentia et substantia naturam vocabant. Idipsum ergo malum est, si praeter pertinaciam velitis attendere, deficere ab essentia et ad id tendere ut non sit. 3. Quocirca cum in Catholica dicitur, omnium ab eis qui hoc possunt intelligere, non esse Deum auctorem mali. Quomodo enim potest ille, qui omnium quae sunt, causa est ut sint, causa esse rursus ut non sint, id est, ut ab essentia deficiant et ad non esse tendant? quod malum generale esse clamat verissima ratio. At vero illa vestra gens mali, quam vultis esse summum malum, quomodo erit contra n
Abbreviated transcription (Latin):
ant nec eos auorum crimimbus debere
perfundi. aut non oportere omuiuo quo¬
ri: quaies ant homines qui uestram sectã
profitentur: sed quaus sit ipia professio.
Qruorum ego utrumq cum admisero: ꝙ̃¬
quam nec ilos fidos mandatorum obser¬
uatores demonstrare. ueq ipsam heress
a tot eo tantis nugis acq sceleribus pur¬
gare possitis: aud tamen a uobis magno¬
pere requirani: cur maledictis nisectimi
u xp̃ianos catholici nominis. quorum¬
dam intuentes perditam uitam: cum de
urĩs hominibus haberi questionem aut
mpudenter recusens. aut impudentius
non recusetis uelitis q intelligi in tanta
uestra pancitate latere nestio quos cui
aa precepta custoduit: et in tanta ca¬
tholice multicudine nou uelitis.¬

Expanded text:
ant, nec eos aliorum criminibus debere ant, nec eos aliorum criminibus debere perfundi; aut non oportere omnino quaeri quales sint homines, qui vestram sectam profitentur, sed qualis sit ipsa professio. Quorum ego utrumque cum admisero quanquam nec illos fidos mandatorum observatores demonstrare, nec ipsam haeresim a tot et tantis nugis atque sceleribus purgare possitis, illud tamen a vobis magnopere requiram, cur maledictis insectemini Christianos catholici nominis, quorumdam intuentes perditam vitam; cum de vestris hominibus haberi quaestionem, aut impudenter recusetis, aut impudentius non recusetis, velitisque intelligi in tanta vestra paucitate latere nescio quos, qui sua praecepta custodiunt, et in tanta Catholicae multitudine non velitis
Abbreviated transcription (Latin):
murmuruerunt sustineri mandatai¬
ula nou posse. Inde in sedicionem age¬
bat auditor causam suam complexiõe
breuissima: aut illa omĩa ẽẽ seruanda a
aut alum qui taua sub tali conditio¬
ne precepisset que nuuus posset imple¬
re sturtissimum existimandum. Uicit ta¬
men. non enim auter poterat unuis seu¬
tentiam effrenatissimus plurium strepi¬
tus. Post eciam ip̃e cessit episdopus. et
magno dedecore aufugit. Cuius sane ci¬
bi preter regulam olanculo accepti et sepe
inuenti ferebantur: cum ei de proprio sa¬
cculo diligenter occultato pecimia copio¬
sa suppeteret Hec si faia eẽp dicitis: mimꝰ
apeitis et peruulgatis rebus obsistitis:
S ed utinani hoc dicatis. Cum enim sinit
ista manifesta et hiis qui scire uoluerũt
cognit faculima: intenigitur quam ue¬
ra dicere soleant. qui hec uera esse ne¬
gauerius. Sed auis defensiomibus uti¬
mini: quas ego non improbo. Ant enim
dicitis auquos qui uestra precepta custodi¬

Expanded text:
murmuraverunt sustineri illa mandatmurmuraverunt sustineri illa mandata non posse: inde in seditionem. Agebat auditor causam suam complexione brevissima, aut illa omnia esse servanda, aut illum qui talia sub tali conditione praecepisset, quae nullus posset implere, stultissimum existimandum. Vicit tamen, non enim aliter poterat, unius sententiam effrenatissimus plurium strepitus. Postea etiam ipse cessit episcopus, et cum magno dedecore aufugit: cujus sane cibi praeter regulam clanculo accepti, et saepe inventi ferebantur, cum ei de proprio sacculo diligenter occultato pecunia copiosa suppeteret. 75. Haec si falsa esse dicitis, nimis apertis et pervulgatis rebus obsistitis. Sed utinam hoc dicatis. Cum enim sint ista manifesta, et iis scire voluerint cognitu facillima, intelligitur quam vera dicere soleant qui haec vera esse negaverint. Sed aliis defensionibus utimini, quas ego non improbo. Aut enim dicitis aliquos qui vestra praecepta custodi
Abbreviated transcription (Latin):
deratum et auquando presentem arripu
in domo euis prior ipse incipiat habitare.
Quod ubi factum est: eo congregati sũt
electi omnes qui rome ẽẽ potueriuit. Pmo¬
posita est uiuendi regula. de manichei e¬
pistola. Multis iuitollerabile uisum est. s¬
Abscesserunt. Remanserunt tamen pu¬
dore non panci. Cepit ita nuuit platue¬
rat. et ut tanta prescribat auctoritas. Cui
interimi auditor ine uehementer oues
ad om̃ia cogeret: ueminen tamen ad id
quod non prior ipse susciperes. Interea ii¬
re inter electos oriebantur creberrime¬
onebantur obiciebantur ab inuicemc¬
mina que ie ominia gemeus audiebã
dabatq operam nesoipõs in uirgando
incautissime proderent. Pro debant ne¬
fanda et nimania. Ibi cognitum est otͣ¬
les eeñt: qui tamen inter ceteros uim
preceptorũ illorũ subeundam si bi ẽẽ
putauerunt. Iam de cereris quid suspi¬
caudum erat: aut quid pocus iudican¬
dum: Quid plura: Coacti aliquando

Expanded text:
deratum et aliquando praesentem arripitderatum et aliquando praesentem arripitin domo ejus prior ipse incipiat habitare. Quod ubi factum est, eo congregati sunt electi omnes, qui Romae esse potuerunt. Proposita est vivendi regula de Manichaei epistola: multis intolerabile visum est; abscesserunt: remanserunt tamen pudore non pauci. Coepit ita vivi ut placuerat, et ut tanta praescribebat auctoritas: cum interim auditor ille vehementer omnes ad omnia cogeret, neminem tamen ad id quod non prior ipse susciperet. Interea rixae inter electos oriebantur creberrimae, objiciebantur ab invicem crimina, quae ille omnia gemens audiebat, dabatque operam ut seipsos in jurgando incautissime proderent: prodebant nefanda et immania. Ibi cognitum est quales essent, qui tamen inter caeteros vim praeceptorum illorum subeundam sibi esse putaverunt. Jam de caeteris quid suspicandum erat, aut quid potius judicandum? Quid plura? Coacti aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
mani: quanuus tam familiaris et michi
probatus qui presens erat ad me rem per¬
tulerat ut omño dubitare non posseur e¬
Nam quidam ur̃ auditor in illa memo¬
rabili abstinentia mohilo electis cedens
qui et liberaliter iustitutus eẽt. et urãm
sectam copiose uellet. et soleret defende¬
re. molestissime ferebat quod ei uage
pessime q ħitantium passimq uiuent¬
um electorum mores perditissimi sere
disputauti obiciebautur. Cupiebat ita¬
ta degere parati ceñt congregare in do¬
mum suan. et suis sumptibus sustine¬
re. Erat enim et uon medioctis pecu¬
nie contemptor et non mediocirter
pecuniosus. Querebatur autem iui¬
pediri tautos couatus suos ep̃orum
dissolutione: quibus ad uiuantibus imple¬
r debebat. Interea uester episcoput quidã
homo plaue ut ipse expertus sum rustica¬
nus atq impolitus: sed nescio quomodo ea
ipsa diuitia senior in custodiendis bonis
moribus uidebatur. Hunc duitissime desi¬

Expanded text:
mavi; quamvis tam familiaris et mihi mavi; quamvis tam familiaris et mihi probatus, qui praesens erat, ad me rem pertulerat, ut omnino dubitare non possem. Nam quidam vester auditor, in illa memorabili abstinentia nihilo electis cedens, qui et liberaliter institutus esset, et vestram sectam copiose vellet et soleret defendere, molestissime ferebat quod ei vage pessimeque habitantium passimque viventium electorum mores perditissimi saepe disputanti objiciebantur. Cupiebat itala praecepta vitam degere parati essent, congregare in domum suam, et suis sumptibus sustinere. Erat enim et non mediocris pecuniae contemptor, et non mediocriter pecuniosus. Querebatur autem impediri tantos conatus suos episcoporum dissolutione, quibus adjuvantibus implere debebat. Interea vester episcopus quidam, homo plane, ut ipse expertus sum, rusticanus atque impolitus, sed nescio quomodo ea ipsa duritia severior in custodiendis bonis moribus videbatur. Hunc diutissime desi
Abbreviated transcription (Latin):
ror. qui stupro uefario alienam filiami
sub hitu electi. et saucti uni ad rantum
dedecus infamiam q perduxit: non id
uobis obicio. Fuerit hec homunis perdissimi:
pouis quam consuetudinis urẽ. Non hoc
ergo tantum flagitium in nobis ced in
ilo arguo. Illud tamen in omũibus nob̾
quenia dinodũ ferri. et toleri possit ig¬
noro quod cum ammam partem dei esse
dicatis: asseritis tamen eciam exigno ad¬
mito malo maiorem eius copiam uberta¬
temq seͥparari. Quis eium cum hoc credi¬
deret et cum libido pulsauerit. non ad ta¬
lem ꝑdofẽssionem pocus quã eius libi¬
diuis refrenationem compressionemq
ribus urĩs. Dixiq ip̃e compereum. cum
in ea eem̃ ciuitate ubi ista comnussa sũt.
Rome autem me absente gestum sio: to¬
tum longum est explicare. Dicami tamẽ
breni. Eo ouim res erupit. ut occuita ẽẽ
non posset absentibus. Et ego quidem pꝰ¬
ea rome cum eẽm: omĩa uera me audisse fir¬

Expanded text:
ror, qui stupro nefario alienam familiam, ror, qui stupro nefario alienam familiam, sub habitu electi et sancti viri ad tantum dedecus infamiamque perduxit. Non hoc vobis objicio. Fuerit hoc hominis perditissimi potius quam consuetudinis vestrae. Non enim tantum flagitium in vobis, sed in illo arguo. Illud tamen in omnibus vobis quemadmodum ferri et tolerari possit ignoro, quod cum animam partem Dei esse dicatis, asseritis tamen etiam exigno admixto malo, majorem ejus copiam ubertatemque superari. Quis enim cum hoc crediderit, et eum libido pulsaverit, non ad talem defensionem potius, quam ejus libidinis refrenationem compressionemqueribus vestris? Dixi quae ipse compererim, cum in ea essem civitate ubi ista commissa sunt. Romae autem me absente quid gestum sit, totum longum est explicare. Dicam tamen brevi. Eo enim res erupit, ut occulta esse non posset absentibus: et ego quidem postea Romae cum essem, omnia vera me audisse fir
Abbreviated transcription (Latin):
publica reuocatus est. ꝑfecit q ut ileñ
enim hoc ferte quisquam posset de illa
ecc̃a pelleretur. Et ne impunita res omũo
eẽt: cepit consilum. ut adiunctis sibi a¬
micis hominem pugnis calcibus q con¬
cidet. At ule cum graniter cederetur: o¬
olamabat ut sibi ex auctoritate mauĩ¬
ohei parceretur. Ad am primum hominẽ
peccauisse: et post pecratum fuisse sancti.¬
orem. Talis est nam q apud uos opiuio
de adam et eua longa fabula est: sed ex
es id attingam quod presentia satis. A¬
dam dicitis sic aparentibus fuis geuitũ au¬
ortinis alis principibus tenebraꝵ. ut maxi¬
mam parcem lucis haberet in animam et
per exignam gentis aduerse qui cum sau¬
cte uiueret pp̃ exsuperantem copiam boni
commotam tamen in eo fuisse aduersã
illam partem ut ad concubitum deoliñ¬
aretur. Ita eiui lapsumi eẽ acq peceas¬
se. sed uixisse postea sauctiorem. Hio e¬
go nou tai deuequai homine conque¬

Expanded text:
publica revocatus est; perfecitque ut ille non publica revocatus est; perfecitque ut ille non enim hoc ferre quisquam posset de illa ecclesia pelleretur: et ne impunita res omnino esset, cepit consilium, ut adjunctis sibi amicis, hominem pugnis calcibusque concideret. At ille cum graviter caederetur, clamabat, ut sibi ex auctoritate Manichaei parceretur, Adam primum heroem peccavisse, et post peccatum fuisse sanctiorem. 73. Talis est namque apud vos opinio de Adam et Eva: longa fabula est, sed ex ea id attingam quod in praesentia satis est. Adam dicitis sic a parentibus suis genitum, abortivis illis principibus tenebrarum, ut maximam partem lucis haberet in anima, et perexiguam gentis adversae. Qui cum sancte viveret propter exsuperantem copiam boni, commotam tamen in eo fuisse adversam illam partem, ut ad concubitum declinaretur: ita eum lapsum esse atque peccasse, sed vixisse postea sanctiorem. Hic ego non tam de nequam homine conque
Abbreviated transcription (Latin):
ferebanins. quod eciam si de appetita mu¬
liere. incertum erat: liuoi tamen in illit
duobus quibus meliores coi non inuens¬
ebanius apparebat accerrimus et taua co¬
uicere cogebat. Postremo in theatris elcos
et erate. ec ut udebantur moribus gra¬
ues. cum sine presbitero sepissune uueĩ¬
uius. Oiitto iuucnes: quos eciam rogan¬
tes prosenicis et aurigis deprehendere sole¬
banuis. Que res non mediocri argumento
est. quomodo se possint continere ab occul¬
tis cum eam cupiditatem superare non
possint que illos auditorum suorum ocu
fugitautes. ¶ln uero illius eciam saucti ad
cuius disputationes inficarioꝵ incum
uentitabamus tautum illud flagitiũ
proderetur. si uirgniem scimonialem
mulierem tantum non et pregnantem
facere potuisset: Sed oculun et nicre¬
dibile malum: crescreus uterus latere
non passus est. Quod cum mater fratri
uinem prodidisseo: acerrime doleus. re¬
ligionis tamen nommne ab accusatione

Expanded text:
ferebamus, quod etiamsi de appetita muferebamus, quod etiamsi de appetita muliere incertum erat, livor tamen in illis duobus, quibus meliores ibi non inveniebamus, apparebat acerrimus, et alia conjicere cogebat. 72. Postremo in theatris electos, et aetate, et, ut videbantur, moribus graves, cum sene presbytero saepissime invenimus. Omitto juvenes, quos etiam rixantes pro scenicis et aurigis deprehendere solebamus, quae res non mediocri argumento est quomodo se possint continere ab occultis, cum eam cupiditatem superare non possint, quae illos auditorum suorum ocufugitantes. An vero illius etiam sancti, ad cujus disputationes in ficariorum vicum ventitabamus, tantum illud flagitium proderetur, si virginem sanctimonialem mulierem tantum, non et praegnantem facere potuisset? Sed occultum et incredibile malum crescens uterus latere non passus est. Quod cum mater fratri juveni prodidisset, acerrime dolens, religionis tamen nomine ab accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
cturos profitebantur: quando latibula ⁊
tenebras iuuenirent Duo quidam erãt
existimationis satis boue facili ingenio
atq in uiis suis disputatiomibus princi¬
pes: nobis ampluis quã ceteri familia¬
rius q conuuincti. Quoꝵ imus qui pp̃ stu¬
dia etiam liberauia nob artius adhere¬
bat. hic nunc ibi ẽẽ presbiter dicitur. Hie oͥ
grauiter uindebant. et obiciebat aiter al¬
teri non accusatione. manifesta sed sermo¬
ue apud quos poterat et susurriis: ab eo
molenter accẽptatam cuiꝰdam auditoris
uxorem. Ine autem se purgaus intermi
apud uos. alium eniusdem sceleris elec¬
tum criminabatur: quia apud eundem
auditorem quasi amicus fidelissinuis h̃i¬
tabat. Queni quoniam subito ingrediẽs
cum inuliere deprehenderat. dicebat i¬
ulier et adultero ab illo iniuito atq ĩ¬
iudo consiluum datum ut ma sibi confla¬
retur calumpina: ne si quid proderet cre¬
deretur. Angebamur nos et molestissime

Expanded text:
re profitebantur, quando latibula et re profitebantur, quando latibula et tenebras invenirent. Duo quidam erant existimationis satis bonae, facili ingenio, atque in illis suis disputationibus principes, nobis amplius quam caeteri familiariusque conjuncti. Quorum unus qui propter studia etiam liberalia nobis arctius adhaerebat, hic nunc ibi esse presbyter dicitur. Hi sibi graviter invidebant, et objiciebat alter alteri, non accusatione manifesta, sed sermone apud quos poterat et susurris, ab eo violenter attentatam cujusdam auditoris uxorem. Ille autem se purgans, interim apud nos alium ejusdem sceleris electum criminabatur, qui apud eumdem auditorem, quasi amicus fidissimus habitabat: quem quoniam subito ingrediens cum muliere deprehenderat, dicebat mulieri et adultero ab illo inimico atque invido consilium datum, ut illa sibi conflaretur calumnia, ne si quid proderet, crederetur. Angebamur nos, et molestissime
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum ad ipõs primates detulissemus cõ¬
questam nobis ẽẽ mulierem. quod incõ¬
claui ubi cum aliis feminis erat de illoꝵ
scilicet sanctitate secura ingressus electis
plimbus et ab uno lucerna excincta. i¬
certum cuins eorum in tenebris appetim
eẽt amplexu et coacta in flagitium. insi subsi¬
dio clamoris euasisser. Hoc quoq nobis notis¬
sumini nefas. de quanta consuetudine arbi¬
trandum est: Et hoc factum est ea uocte qua
feste apud uos ugilie celebrantur. Sed re¬
nera eciam si nuillus eẽt proditionis metus.
bat qui simul ingressi erant. Nam omĩ¬
bus peculanter iocantibus : lucerna ex¬
cancta placuerat. Suspicionibus uero ia¬
mie quante apperiebantur cum eos inni¬
dos inueniebanius. cum auaros. cum epu¬
laꝵ exquisitaꝵ auidissĩmos cum in uir¬
giis frequentissimos: cum de rebus exigu¬
is uobilissimos. Non utiq arbitramur e¬
os temperare posse a quibus se tempera¬

Expanded text:
est, cum ad ipsos primates detulissemus conest, cum ad ipsos primates detulissemus conquestam nobis esse mulierem quod in conclavi, ubi cum aliis feminis erat, de illorum scilicet sanctitate secura, ingressis electis pluribus, et ab uno lucerna exstincta, incertum cujus eorum in tenebris appetita esset amplexu, et coacta in flagitium, nisi subsidio clamoris evasisset. Hoc nobis quoque notissimum nefas, de quanta consuetudine venisse arbitrandum est? Et hoc factum est ea nocte qua festae apud vos vigiliae celebrantur. Sed revera etiamsi nullus esset proditionis metus, bat, qui simul ingressi erant. Nam omnibus petulanter jocantibus lucerna exstincta placuerat. 71. Suspicionibus vero januae quantae aperiebantur, cum eos invidos inveniebamus, cum avaros, cum epularum exquisitarum avidissimos, cum in jurgiis frequentissimos, cum de rebus exiguis mobilissimos? Non utique arbitrabamur eos temperare posse, a quibus se tempera