comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñe inducis nos tu. si decipimur ab eo
ꝙ nec repellere possumus. ꝓpt̾ te nec cauere
sine te. Si gͦ dñe inducis nos tu. ⁊ decens
ñ erit bonitati tue. si ꝑdicio nr̃a in tuam
causatõem conu̾tatur. ꝓpterea ne nos indu¬
cas in temptatõnem. s libera .n. a malo. Utr̃¬
q enĩ petimus ut a futuris custodias que
cauere ñ possumus sine te ⁊ a p̾teritis libe¬
res que ñ fecimus ꝑ tẽ. Itaq ne nos indu¬
cas intemp. s li.ni. a ma. Libera nos a ma¬
luxurie opponitur precedens crapula sũb¬
sequentis libidinis fomes est. Itaq ꝑ gu¬
lam recte contͣ luxuriam ad or̃onem conu̾¬
timus. libera nos a malo. Nos enĩ captiui
tenemur. nec possumus exire a uiolenta
manu uicioꝵ ⁊ a seruitute pec̃ci nisi tu
eripias. libera nos. Ecte ad quem finem
uenit suꝑbia nr̃a. tu fecisti nos ut om̃i
creature tue dñatemur. tͥ soli dño creatu¬
rarum omnium subiecisti. uenit autem

Expanded text:
Domine, inducis nos tu, si decipimur ab eo Domine, inducis nos tu, si decipimur ab eo quod nec repellere possumus propter te, nec cavere sine te. Si ergo, Domine, inducis nos tu, et decens non erit bonitati tuae, si perditio nostra in tuam causationem convertatur, propterea ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Utrumque enim petimus, ut et a futuris custodias, quae cavere non possumus sine te, et a praeteritis liberes, quae non fecimus per te. Itaque ne nos inducas in tentationem; sed libera nos a maluxuriae opponitur, praecedens crapula, subsequentis libidinis fomes est. Itaque post gulam recte contra luxuriam ad orationem convertimur, libera nos a malo. Nos enim captivi tenemur, nec possumus exire a violenta manu vitiorum et a servitute peccati, nisi tu eripias, libera nos. Ecce ad quem finem venit superbia nostra. Tu fecisti nos, ut omni creaturae tuae dominaremur; tibi soli Domino creaturarum omnium nos subiecisti. Venit autem
Abbreviated transcription (Latin):
ducamur a te. Ergo dux nr̃ estu. duc bñ
qr u̾itas es. duc ad bonum qi uica es.
Si erramus te sequentes reprehenderis. tu
qui ducatum p̾bere debes. Multa occurr̃t
in uiã uite huiꝰ que seducere conantur. s
tuũ est diregere ne seducamur. sicut tuũ
ẽ defendere ne oppͥmamur. uide gͦ dñe ut
impleas quod cuũ est. Tu ducatum spopon¬
disti currentib ad te. Duc gͥ et dirige nos
ne forte error temptationis nr̃e hic tͥ ascri¬
batur. si nos ꝑ fluitatẽ excedere ꝑmitis in il¬
lam. qui necc̃itate ducis ad illam. Idciro.
dñe ne inducas nos in temptationẽ. Tibi
enĩ imputabimus si fieri ꝑ miseris. hm̃s
hic aliquid ꝙ opponamus adu̾sum te si de¬
relinquimur a te. Idcirco hic adusus tuã
maiestatẽ amplius aliquid p̾sumimus.
qͥ sic fecisti nos ut sine illo uiuere ñ possi¬
mus. cum quo securi ẽẽ non possumus. ꝓp¬
terea si socias illi custodi ab illo. Alioqͥn

Expanded text:
ducamur a te. Ergo dux noster es tu, duc bene, ducamur a te. Ergo dux noster es tu, duc bene, quia veritas es, duc ad bonum, quia vita es; si erramus te sequentes, reprehenderis tu, qui ducatum praebere debes; multa occurrunt in via vitae hujus, quae seducere conantur, sed tuum est dirigere, ne seducamur, sicut tuum est defendere, ne opprimamur. Vide ergo, Domine, ut impleas, quod tuum est. Tu ducatum spopondisti currentibus ad te. Duc igitur et dirige nos, ne forte error tentationis nostrae hic tibi ascribatur, si nos per superfluitatem excedere permittis in illam, qui necessitate ducis ad illam. Idcirco, Domine, ne nos inducas in tentationem; tibi enim imputabimus, si fieri permiseris. Habemus hic aliquid, quod opponamus adversum te; si derelinquimur a te. Idcirco hic adversus tuam majestatem amplius aliquid praesumimus, qui sic fecisti nos, ut sine illo vivere non possimus, cum quo securi esse non possumus; propterea si socias illi, custodi ab illo. Alioquin,
Abbreviated transcription (Latin):
mitati blande suggerit etiam id ꝙ conces¬
sum ñ est necessitati. Hec est temptatio ꝙͣ
falsa rõ nititur comꝓbare. ut quasi id ꝙ
necessitati debitum est rationabilit̾ sus¬
cipitur. Hoc quoq quod m̾ito suꝑflui¬
tati deputandum ẽ non caueatur. Itaq
temptat uicium blande ꝑ necessitatem
tangens si forte ꝑ ip̃am necessitatẽ emollire
animum possit ad suꝑfluicatẽ. Hec est tẽp¬
cacio sctłm ꝓprietatem cetera uicia impug¬
nant grauare possunt. S qr a natura
faciendi rõnem non hñt. quasi tempta¬
re non possunt. pp̃ hoc sp̃aliter temptatõ
nominata ẽ qi callide ꝑ suadet quod licitũ
non est ad quam qr ꝑ naturalem neces¬
sitatem ineuitabiliter acceditur: ñ rogat
ꝙ impossibile ẽ. ut ad illam ñ ueniat.
s tm̃modo ut in illam ñ inducitur. se
nos inducas in temptationẽ. Tres enim
ductores in uia hac qua gradieris curri¬
mus ad te. non enĩ ꝑuentemus ad te nisi

Expanded text:
mitati, blande suggerit etiam id quod concesmitati, blande suggerit etiam id quod concessum non est necessitati. Haec est tentatio, quam falsa ratio nititur comprobare, ut quia id quod necessitati debitum est, rationabiliter suscipitur, hoc quoque, quod merito superfluitati deputandum est non caveatur; itaque tentat vitium blande per necessitatem tangens, si forte per ipsam necessitatem, emollire animum possit ad superfluitatem. Haec est tentatio secundum proprietatem. Caetera vitia dum impugnant, gravare possunt, sed quia a natura, faciendi rationem non habent, quasi tentare non possunt; propter hoc specialiter tentatio nominata est, quia callide persuadet quod licitum non est, ad quam quia per naturalem necessitatem inevitabiliter acceditur, non rogat, quod impossibile est ut ad illam non veniat, sed tantummodo, ut in illam non inducatur. Ne nos, inquit, inducas in tentationem. Tu es enim ductor noster in via hac, qua currimus ad te, non enim perveniemus ad te, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nis adducunt. Temptare ⁊ enĩ est callide
experiri.⁊ quasi blandis quibdam cona¬
tib premissis ante uolentiam impulsio¬
nem probare quid estimari possit de illo
ꝙ dubium est. Ubi ergo indissimulata
uolentia ẽ non tam temptacio qͣm opp̾s¬
sio. Si preualẽs inuasio nominat᷑. Appe¬
titus itaq edendi. qr ꝑ insitam necessita¬
tem dñatur. tanto efficatius quiqͥd addu¬
cit ingerit. qͣntominus repelli potest. eti¬
am tunc cum ꝓpter id quod illi repͥhen¬
sibile in est ꝓbari non pocest. Nam ⁊ qͣn¬
to suꝑflua suadet qͣmuis ꝑ rõnem ab
excessu cohibeatur. ñ tamen ab eo ꝙ debi¬
tum ẽ necessitati composcitur. Itaq i tẽ
illi ad sustentatõem nature ex necessita¬
te seruimus. qñ illum immoderatũ de¬
siderii feruorem metas necessitatis tran¬
sire uelle cognoscimus. Propterea qr ꝑ de
bitum necessitati obsequium subsequit᷑.
euicino pulsans cum eo ꝙ dulce ẽ infir¬

Expanded text:
nis adducunt. Tentare etenim est callide nis adducunt. Tentare etenim est callide experiri, et quasi blandis quibusdam conatibus praemissis, ante violentam impulsionem probare, quid existimari possit de illo quod dubium est. Ubi ergo indissimulata violentia est; non tam tentatio quam oppressio est, si praevalet, invasio nominatur. Appetitus itaque edendi, quia per insitam necessitatem dominatur, tanto efficacius quidquid adducit, ingerit, quanto minus repelli potest, etiam tunc, cum propter id quod illi reprehensibile inest, probari non potest. Nam et quando superflua suadet, quamvis per rationem ab excessu cohibeatur, non tamen ab eo quod debitum est necessitati, compescitur. Itaque et tunc illi ad sustentationem naturae ex necessitate servimus, quando illum per immoderatum desiderii fervorem, metas necessitatis transire velle cognovimus, Propterea quia per debitum necessitati obsequium suscipitur, e vicino pulsans cum eo quod dulce est infir
Abbreviated transcription (Latin):
te accẽdam᷑ ad dilectoẽm ⁊ ꝑ dilectõem reno¬
uam᷑ ad remissionẽ sic̃ scͥptum ẽ dimissa st̃
ei pecc̃a multa qm̃ dilex̾ multum. Idcirco
pͥus da et indulge panem da refectionẽ.
Infunde dilectionem ⁊ indulge remissio¬
nem. Da panem cottidianum ut egrotis
quẽ sempit̾num prebiturus es sanis.
Modo da ut sepe repu̾tat᷑. postea datus
ut numqͣm int̾mittatur. Modo da pau¬
latim ad sustentationẽ. Postea daturꝰ
iugiter ad repletionem. modo da medici¬
nam. postea ad głam. Sic ergo prius pa¬
tra uicium gule opponitur. orat enĩ ut
ñ inducatur in temptationẽ. neq sedu¬
catur ab illecebra blandiente que sub ue¬
lamento necessitatis familiarius accedẽs
euicino pulsat mentis constanciam. ⁊ blan¬
de prouocat irritans in excessum suꝑflui¬
tatis. Nam ⁊ idcuro specialiter ħ pestis tẽp¬
tacio appellatur. qr cetera uicia longe a na¬
tura sunt humana. ⁊ ob hoc qͣnto minus
rõnis preferunt. tanto minus temptatio¬

Expanded text:
et per dilectionem renevemur ad remissionem, sicut scriptum est: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Idcirco prius da panem, da refectionem; infunde dilectionem et indulge remissionem. Da panem quotidianum ut aegrotis, quem sempiternum praebiturus es sanis; modo da, ut saepe repetatur, postea daturus ut nunquam intermittatur; modo da paulatim ad sustentationem, postea daturus jugiter ad repletionem; modo da ad medicinam, postea ad gloriam. Sic ergo prius patra vitium gulae opponitur. Orat enim, ut non inducatur in tentationem, neque seducatur ab illecebra blandiente, quae sub velamento necessitatis familiarius accedens, e vicino pulsat mentis constantiam, et blande provocat; irritans in excessum superfluitatis. Nam et idcirco specialiter haec pestis tentatio appellatur, quia caetera vitia longe a natura sunt humana; et ob hoc quanto minus rationis praeferunt, tanto minus tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
contempnit᷑ tercium instat ec suꝑat᷑. Quod
sedenti iuxta est p̾sentis uite ẽ edificatio. ꝙ
suꝑius fucure expectatio. Quod iuxta ẽ in
dextera boni oꝑis cautelam significat. Ꝙ
in sinistra contͣ malum munimen circum¬
spectionis designat. Quod sursum est re¬
tro est. qi que futura sunt non uident᷑.
Uinq septena in sacra scriptura fra¬
ter inueni q̃ uolo si possum sic̃ pos¬
tulas singillacim enumerando ab in¬
uicem distinguere. Post ea uͦ quam in¬
ter se habeant conuenientiam. eadem ꝑ
singła sͥ conferendo demonstrare. Primo
Scd̾a inuidia. Tercia ira. Quarta tristi¬
cia. Quinta auaricia. Sexta gula.
septima gula luxuria. Contra hec se
cundo loco constituunt᷑ . uii. peticiones
que in dñica oratione continentur. Pri¬
ma qua dr deo. Sanctificetur nom̃ tuũ
Scd̃a qua dr. Adueniat regnum tuũ. Ter¬
cia qͣ dicitur. Fiat uoluntas tua sic̃ in ce¬

Expanded text:
contemnitur. Tertium instat et superatur. Quod contemnitur. Tertium instat et superatur. Quod sedenti juxta est, praesentis vitae est aedificatio, quod superius, futurae exspectatio. Quod juxta est in dextra, boni operis cautelam significat. Quod in sinistra contra malum munimen circumspectionis designat. Quod sursum est retro est, quia quae futura sunt non videntur. uinque septena in sacra Scriptura, frater, inveni, quae volo, si possum, sicut postulas, prius sigillatim enumerando, ab invicem distinguere; postea vero quam inter se habeant convenientiam, eadem per singula sibi conferendo demonstrare. Primo da, invidia; tertia, ira; quarta, acedia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima, lucundo loco constituuntur septem petitiones, quae in Dominica oratione continentur: Prima, qua dicitur Deo: Sanctificetur nomen tuum; secunda, qua dicitur: Adveniat regnum tuum; tertia, qua dicitur: Fiat voluntas tua, sic
Abbreviated transcription (Latin):
templationis sunt. duo alia ad manifestũ
p̾dicationis ꝓrecedunt. t̾ror scił et blandim̃¬
tum qͣsi duo pistillia anteriorem partẽ ca¬
thedre tipice portantia. ut scił. ex timore t̾ror
prodeat. et ex amore blandim̃tum ꝓcedat. Et
in sinistra qͥdem parte timor posteriꝰ. ⁊ ter
t̾ror ante constituit᷑ut in dextra amor retͦ.
et blandimentũ ante p̾ponatur. Unde ⁊ ea
q̃ retrorsum consistunt pistilia in altũ por¬
rigunt᷑ anteriora quasi genib c̃aptantur.
qr timor et amor per contemplatõem ampliꝰ
in utraq parte concipiunt. t̾ror uero ⁊ blan¬
dimentum in p̾dicatione non qͣntum est
semꝑ s qͣntum expedit ꝓferendo paruuł: ⁊
qui adhuc quasi genib eccłie matris por¬
cantur condescendunt. Quod sedenti deor¬
sum ẽ terrena significat. Sub ip̃o necessi¬
tas. in dextra prosꝑitas. in sinistra adu̾sitas.
Primum portat et p̾mitur. Scłm astat ⁊

Expanded text:
templationis sunt, duo alia ad manifestum templationis sunt, duo alia ad manifestum praedicationis procedunt, terror scilicet et blandimentum, quasi duo pistillia anteriorem partem cathedrae typicae portantia, ut scilicet ex timore terror prodeat, et ex amore blandimentum procedat. Et in sinistra quidem parte timor posterius, et terror ante constituitur, ut in dextra amor retro, et blandimentum anteproponatur. Unde et ea quae retrorsum consistunt, pistillia in altum porriguntur anteriora, quasi genibus coaptantur, quia timor et amor per contemplationem amplius in utraque parte concipiunt; terror vero et blandimentum in praedicatione, non quantum est semper, sed quantum expedit proferendo parvulis; et qui adhuc quasi genibus Ecclesiae matris portantur, condescendunt. Quod sedenti deorsum est, terrena significat. Sub ipso necessitas, in dextra prosperitas, in sinistra adversitas. Primum portat et premitur. Secundum astat et
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum ⁊ ñ sum locutus. Non ẽ mirũ
si turbatur homo. qi homo est. s si tur¬
bationem suam ñ moderatur. hoc est mi¬
rum qi rõnalis est. Propt̾ea si turbatur
ñ loquatur. frenet linguam. claudat cõ¬
scientiam. ut ꝙ intus ortum ẽ ꝑ infirmi¬
tatem. foris ꝑ discretionem cohibeatur do¬
scriptura ẽ in qua iugit̾ ppło pre¬
sidere debet. ⁊ ꝑ auctoritatem preceptionis.
et ꝑ exemplum conu̾sationis. Posterior¬
pars cathedre contemplatio est. que latet in
abscondito. anterior pars predicatio que ꝓpo¬
nitur in manifesto. duo pistillia q̃ inpos¬
teriori parte consistunt contemplatio est. ⁊
amor. qr dum ꝑ contemplationẽ mentis ad
ineffabilem di maiestatem respicimus. timor
nascitur. dum uͦ in enarrabilem bonitatẽ
eius consideramus. amor gn̾atur. ⁊ subsistit
contemplatio in his q̃ quasi retro sunt. et
uideri ñ possunt timori in nixa ⁊ amori.
Postea ex ip̃is his duob que in occulto cõ¬

Expanded text:
tus sum et non sum locutus . Non est mirum tus sum et non sum locutus . Non est mirum si turbatur homo, quia homo est; sed si turbationem suam non moderatur, hoc est mirum, quia rationalis est. Propterea si turbatur, non loquatur, frenet linguam, claudat conscientiam, ut quod intus ortum est per infirmitatem, foris per discretionem cohibeatur, doScriptura est, in qua jugiter populo praesidere debet, et per auctoritatem praeceptionis, et per exemplum conversationis. Posteriorpars cathedrae contemplatio est, quae latet in abscondito; anterior pars praedicatio, quae proponitur in manifesto. Duo pistillia quae in posteriori parte consistunt, timor est et amor, quia, dum per contemplationem mentis ad ineffabilem Dei majestatem respicimus, timor nascitur; dum vero inenarrabilem bonitatem ejus consideramus, amor generatur: et subsistit contemplatio in iis quae quasi retro sunt et videri non possunt, timori innixa et amori. Postea ex his duobus quae in occulto con
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. s ꝑiculum tm̃ non eẽt.⁊ adhoc simi¬
liter respondeo. qr si nulla delectatio esset
in cogitatione nullus omnino labor eẽt
in contͣdictione. qr animus omne ꝙ nõ
delectaret facile refutaret. Hic uͦ labor est
cum eo pugnare ꝙ placet. Hoc est amare
pariter ⁊ imꝓbare. Que tũ delectatio si fir¬
mum ẽ animi ꝓpositum in bono. non so
nouissime addidisti de motib ꝑturbatio¬
nis. qui ñ numqͣm occasionib incurren¬
tib quietẽ mentis concutiunt. u̾bis psal¬
miste respondeo. Irascimini et nolite per¬
care. que dicitis in cordib ur̃is ⁊ incubi¬
lib ur̃is compungimini. Si ira uenit
ad animum. non ꝓcedat actio ad pecc̃m.
⁊ ex eo quod intus mens ꝑ iram turbatur
conscientia ꝑ penitentiam compungat᷑.
Hoc est enim remediũ ut si uenerit tur¬
batio. ⁊ cohibeatur ne excrescat. ⁊ compun¬
gatur. ut desinat. et fiat quod dr. turba¬

Expanded text:
esset, sed periculum tantum non esset: ad hoc simiesset, sed periculum tantum non esset: ad hoc similiter respondeo quod, si nulla delectatio esset in cogitatione, nullus omnino labor esset in contradictione, quia animus omne quod non delectaret, facile refutaret. Hic vero labor est cum eo pugnare quod placet, hoc est amare pariter et improbare. Quae tamen delectatio, si firmum est animi propositum in bono, non solnovissime addidisti de motibus perturbationis, qui nonnunquam, occasionibus incurrentibus, quietem mentis concutiunt, verbis Psalmistae respondeo: Irascimini, et nolite peccare. Quae dicitis in cordibus vestris, in cubilibus vestris compungimini . Si ira venit ad animum, non procedat actio ad peccatum; et ex eo quod intus mens per iram turbatur, conscientia per poenitentiam compungatur. Hoc est enim remedium, ut si venerit turbatio, et cohibeatur ne excrescat, et compungatur ut desinat, et fiat quod dicitur: Turba
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit. Ab occultis meis munda me.
et ab alienis parce seruo tuo. Et iterum.
respicio qui uidet ꝙ ego uidere ñ possum.
ut mundet me etiam abhis sordib ubi
sum maculatus ꝑ culpam. nec illumi¬
natus ꝑ scĩam. Ipsi enim confiteor eulpã
meam ñ solum qr malum feci. s qr etiã
malum meũ cogitare et cognoscere negle¬
xi. ꝓpterea ad illum intendo miscd̃iam
implorans. ut manu pietatis sue tergat
maculas ignorantie mee. qui et si ignoro
quid feci ñ tamen ignoro qr male feci. Ꝙ
postea dixistis sepe te cogitationib quib¬
dam p̾teritoꝵ maloꝵ ꝑ illicitam qͣndam
delectationem in animo renascentib per¬
turbari. atq ex hoc admodum contͥstari.
pp̃ea quod nũ numqͣm etiam in temꝑe
orationis his pulsari soleas et uexari. bre¬
uiter respondeo. qr si pugna non eẽt. uic¬
toria non eẽt nulla eẽt. Quod aut̃ subiun¬
xisti malle te alio genere fatigari uͥ labor

Expanded text:
clamavit: Ab occultis meis munda me, clamavit: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Et iterum, respicio, qui videt quod ego videre non possum, ut mundet me etiam ab his sordibus, ubi sum maculatus per culpam, nec illuminatus per scientiam. Ipsi enim confiteor culpam meam, non solum quia malum feci, sed quia etiam malum meum cogitare et cognoscere neglexi. Propterea ad illum intendo misericordiam implorans, ut manu pietatis suae tergat maculas ignorantiae meae; qui, et si ignoro quid feci, non tamen ignoro quod male feci. Quod postea dixisti, saepe te cogitationibus quibusdam praeteritorum malorum per illicitam quamdam delectationem in animo renascentibus perturbari, atque ex hoc admodum contristari, propterea quod nonnunquam etiam in tempore orationis his pulsari soleas et vexari. Breviter respondeo quod, si pugna non esset, victoria nulla esset. Quod autem subjunxisti malle te alio genere fatigari, ubi labor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a nobis sufficerent gr̃a quid faceret:
Propterea enĩ gr̃a necessaria ẽ. qr ex oꝑe
suo non iustificatur homo coram illo. Nõ
gͥ sic doleamus de imꝑfectione nr̃a. ut mi¬
nus respiremus uel sꝑemus in bonitate
sua. Deiñ etiam hoc animam tuã mo¬
uere dixisti. ꝙ p̾ceritoꝵ commissoꝵ tuoꝵ
memoriam succendens obluio in mulcis
confudit. ut ñ possis sicut dignum fu̾at
eoꝵ in quib offendisse d̾m tedolens re¬
minisci. Et hec quidem tantomagis tͥ fi¬
unt suspecta. qͣntomagis occulta existũt.
Uera sunt hec. nec est ꝙ contͣdici possit.
In om̃ib his ꝑiculum patitur homo. ⁊¬
⁊ subiacet iudicio. Si mĩa iusticiam nõ
mittiget. S deus nr̃ misericors est:⁊ par¬
cit supplicib ⁊ humilem numqͣm dere¬
lĩquit. Magna qͥdem culpa erat percatũ
ñ cauere. ⁊ successit alia culpa ꝑpetrata ma¬
litia periculum ñ timere ⁊ auertere ocu¬
los ne malum suum uideat homo. ⁊ ut

Expanded text:
nostra nobis sufficerent, gratia quid faceret? nostra nobis sufficerent, gratia quid faceret? Propterea enim gratia necessaria est, quia ex opere suo non justificatur homo coram illo. Non igitur sic doleamus de imperfectione nostra, ut minus respiremus, vel speremus in bonitate divina. Deinde etiam hoc animam tuam movere dixisti, quod praeteritorum commissorum tuorum memoriam succedens oblivio in multis confudit, ut non possis sicut dignum fuerat, eorum, in quibus offendisse Deum te doles, reminisci. Et haec quidem tanto magis tibi fiunt suspecta, quanto magis occulta existunt. Vera sunt haec; nec est quod contradici possit. In omnibus his periculum patitur homo, et subjacet judicio, si misericordia justitiam non mitiget; sed Deus noster misericors est, et parcit supplicibus, et humilem nunquam derelinquit. Magna quidem culpa erat peccatum non cavere et successit alia culpa, perpetrata malitia, periculum non timere, et avertere oculos ne malum suum videat homo et ut
Abbreviated transcription (Latin):
expectantis tarditas. Seus ꝓ homine se
inclinat ad precem. Magna caritate. mag¬
na necessitate. magna utilitate. Magna
caritate qua tm̃ diligitur impius. mag¬
na necessitate qua aliter ñ saluatur per¬
ditus. Magna utilitate qua sic reuocatur
au̾sus. Ego rogabo patrem. Quate rogat
qui dare ht̃: ostendit quid de ip̃o sentias:
Hoc est ut intelligas bonum tuũ. ⁊ ibi
sentias unde queras.
Querĩs quid tͥ faciendum sit ꝓ eo quod
in habitu religionis positus oꝑa digna ꝓ¬
fessioni tue ñ habes. Recte equidem ka¬
rissime mou̾is imꝑfectum tuũ conside¬
rans. Iustus est dolor. si tam̃ nimius nõ
times. ne forte tibi ñ ignoscat d̾s tollis
illi bonitatẽ suami. Hec est maior iniqui¬
tas. Plus impius efficeris. si ꝓ tua iniqͥ¬
tate aliquid minus senseris de ip̃us bo¬
nitate. Demus gͦ confusionem nobis pec¬
cata nr̃a confitendo. demus głam illi de
ip̃ius mĩa nullatenus diffidendo. Si oꝑa

Expanded text:
exspectantis tarditas. Deus pro homine se exspectantis tarditas. Deus pro homine se inclinat ad precem. Magna charitate, magna necessitate, magna utilitate. Magna charitate, qua tantum diligitur impius. Magnan ecessitate, qua alitur, non salvatur perditus. Magna utilitate, qua sic revocatur aversus. Ego rogabo Patrem. Quare rogat qui dare habet? ostendit quid de ipso sentias, hoc est, ut intelligas bonum tuum, et ibi sentias unde quaeras.Quaeris quid tibi faciendum sit pro eo quod in habitu religionis positus, opera digna professione tua non habes. Recte equidem, charissime, moveris, imperfectum tuum considerans. Justus est dolor, si tamen nimius nontimes, ne forte tibi non ignoscat Deus, tollis illi bonitatem suam. Haec est major iniquitas. Plus impius efficeris, si pro tua iniquitate aliquid minus senseris de ipsius bonitate. Demus ergo confusionem nobis peccata nostra confitendo, demus gloriam illi de ipsius misericordia nullatenus diffidendo. Si opera
Abbreviated transcription (Latin):
siderio magno feruntur. ut sciant solum
ꝙ uerum ẽ. in reb conditis. Et est qͥdem
etiam illic ꝙ uire delectare debeat. ita tñ
si cor hominis ꝑ id ꝙ infra diligitur ad
amorẽ illius qui sũme bonus est accenda.¬
tur. Propterea melus ẽ illud quo docet᷑
homõ primum semetip̃m cognoscere. ⁊ ꝙ
est ut corrigat. ⁊ quod eẽ debet ut ẽẽ stude¬
at. postea creatorem suũ ut agni tum que¬
rat ⁊ inueniens in illo requiescat.
rogat ꝓ sp̃u sancto mitendo dis¬
cipuł. Qui rogat deus. quẽ rogat deus.
ꝑ quo rogat deus. deus rogat d̃m ꝓ eo.
mira res. unum bonum est ⁊ insinuat se
nob̾ ut querere discamus illud. uult enĩ de¬
siderari. ⁊ aptat semetip̃m ad nos ut ꝓuocet
ad amorem querendi. Rogat docens roga¬
tur ap̾cians. promittit consolans. Nisi ro¬
garet. ñ ostenderetur indigentis necessita.
nisi rogaret̃ non incelligeretur muneris
dignitas. nisi ꝓmitteret ñ confirmaret᷑

Expanded text:
siderio magno feruntur, ut sciant solum siderio magno feruntur, ut sciant solum quod verum est in rebus conditis. Et est quidem etiam illic quod jure delectare debeat; ita tamen si cor hominis per id quod infra diligitur, ad amorem illius, qui summe bonus est, accendatur. Propterea melius est illud quo docetur homo primum semetipsum cognoscere, et quod est ut corrigat, et quod esse debet, ut esse studeat; postea Creatorem suum ut agnitum quaerat, et inveniens in illo requiescat. rogat pro Spiritu sancto mittendo discipulis. Qui rogat est Deus, quem rogat Deus, pro quo roget Deus. Deus rogat Deum pro Deo. Mira res! Unum bonum est, et insinuat se nobis, ut quaerere discamus illud. Vult enim desiderari, et aptat semetipsum ad nos, ut provocet ad amorem quaerendi. Rogat docens, rogatur appretians, promittit consolans. Nisi rogaret, non ostenderetur indigentis necessitas; nisi rogaretur, non intelligeretur muneris dignitas; nisi promitteret, non confirmaretur
Abbreviated transcription (Latin):
odit. ⁊ forte inuenit ꝙ querit ⁊ uerum ẽ.
qr sic ledi potest. s uerum hoc ad iniqͥtatẽ
ducit ñ ad bonitatem. Alius querit quomͦ
multiplicare possit pecuniam augere diui¬
tias. lucra cumulare. ⁊ contingit aliquan¬
do ut inueniat᷑ quod querit. ⁊ uerum est
omnino. qr sic fieri pot̾. et sic agi. s uerũ
hoc bonum sibi iunctum non ht̃. uerum
qͥdem bonum ẽ. s cum uero bonum ñ est.
qr cupiditas bonitas ñ est. Alium curiosi¬
tas trahit ad querendũ uerum. In sectat᷑
rumores noua captat secreta scrutatur: ut
uicio suo pabulum ministret. ⁊ est hic si¬
milit̾ uerum sine socio bono. ut in om̃ib
his uerum bonum ñ inueniatur. alii ue¬
rum q̃runt. ⁊ amant illud hr̃e. qr uerum
ẽ. ⁊ hii recte qͥdem dirigunt᷑. qr uerum q̃¬
runt ꝓpter bonũ. s non ꝑducunt᷑. quia
ñ querunt ꝓpter summum bonum. Ta¬
les sunt qui scrutant secreta nature. ⁊ de¬

Expanded text:
odit; et forte invenit quod quaerit, et verum est odit; et forte invenit quod quaerit, et verum est quod sic laedi potest. Sed verum hoc ad iniquitatem ducit, non ad bonitatem. Alius quaerit quomodo multiplicare possit pecuniam, augere divitias, lucra cumulare; et contingit aliquando ut inveniatur quod quaerit. Et verum est omnino quia sic fieri potest, et sic agi; sed verum hoc, bonum sibi junctum non habet. Verum quidem bonum est, sed cum vero bonum non est, quia cupiditas bonitas non est. Alium curiositas trahit ad quaerendum verum. Insectatur rumores, nova captat, secreta scrutatur, ut vitio suo pabulum ministret, et est hic similiter verum sine socio bono, ut in omnibus his verum bonum non inveniatur. Alii verum quaerunt, et amant illud habere, quia verum est. Et hi recte quidem diriguntur quia verum quaerunt propter bonum; sed non perducuntur, quia non quaerunt propter summum bonum. Tales sunt qui, scrutantur secreta naturae, et de
Abbreviated transcription (Latin):
Co ut crescas in ip̃o. Imitari potes non
equari.
labiis tuis. ꝓpterea benedixit te deus in
et̾num felicitas retributionis. pͥmum be¬
nedixit ad hoc. postea benedixit suꝑ hoc
Ad hoc in temꝑe. ꝓpter hoc inet̾nitate.
ad hoc benedixit ut bonum ꝑficeretur.
ꝓpter hoc benedixit ut bonum remune¬
esiderium cognoscende u̾itatis in¬
tantum naturale anime ẽ. ut qͣn
Cotidiane questiones indicant. qr scire
uerum om̃s cupimus. Tota uita hoĩs
in questione ẽ. Quam du uiuit᷑ que¬
ritur. Nemo falli uult etiam si quisq fal¬
lere uelit. In hoc uͦ probat cor humanũ
nicħ magis ꝓprium sibi eẽ quam uetũ.
S ꝑuersi in uerum querunt uͥ salus
non ẽ. uerum qi homines sunt uͥ salꝰ
ñ est. qr pu̾si sunt. Uetum et ñ bonum.
Propterea non inueniunt uerum bonum.
Alius querit ad iniquitatẽ alius querit ad
cupiditatem. Alius q̃rit ad curiositatẽ. Que¬
rit alter quomͦ ledere possit illum quem

Expanded text:
so, ut crescas in ipso. Imitari potes, non so, ut crescas in ipso. Imitari potes, non aequari.cationis. Propterea benedixit te Deus in aeternum, felicitas retributionis. Primum benedixit ad hoc, postea benedixit propter hoc. Ad hoc, in tempore; propter hoc, in aeternitate. Ad hoc benedixit ut bonum perficeretur; propter hoc benedixit, ut bonum remuneDesiderium cognoscendae veritatis intantum naturale animae est, ut, qQuotidianae quaestiones indicant quod scire verum omnes cupimus. Tota vita hominis in quaestione est. Quandiu vivitur, quaeritur. Nemo falli vult, etiam si quisque fallere velit: in hoc vero probat cor humanum nihil magis proprium sibi esse quam verum; sed perversi ibi verum quaerunt ubi salus non est. Verum quia homines sunt, ubi salus non est, quia perversi sunt. Verum et non bonum. Propterea non inveniunt verum bonum. Alius quaerit ad iniquitatem, alius quaerit ad cupiditatem, alius quaerit ad curiositatem. Quaerit alius quomodo laedere possit illum quem
Abbreviated transcription (Latin):
formam xͥ. similitudinem xp̃i. Hanc
indue. hanc assume. Conformare com¬
metire. Sursum ⁊ deorsum ꝑgit sapi¬
entia a fine usq ad finem. Sursũ ma¬
iestate. deorsum humilitate. Si altitu¬
dinem respicis: nemo xͦ sublimior. Si
deiectionem intendis. nemo xͦ humi¬
lior. Uide qͣntum descendit humilita¬
te filius erat. ⁊ factus est seruus. ⁊ accepit ñ
solum conditionem serui ut sub eẽt. s et
mali serui ut uapularet. et ampluis ut
solueret ꝑ penam ꝙ non rapuerat ꝑ cul¬
pam. Sic itaq humiliatus est. Quomo¬
do: Equalis ad subiectionem. iustus ad
passionem nec ad qͣmlibet s mortis. nec
cuiꝰlibet. s confusionis. Quis sic gloria¬
ri põt̃. quis sic humiliari: usq ad unũ
humiliatus usq ad summũ exaltatus.
Descendens ñ reliquit ultra quo humi¬
liaretur. ascendens ñ reliquit ultra quo
exaltaret᷑. Descende. post xp̃m humilia¬
te infima paciendo. ascende. post xp̃m
caritate. summa appetendo. ꝑge cum ip¬

Expanded text:
risti, similitudinem Christi; hanc indue, hanc assume. Conformare, commetire. Sursum et deorsum pergit sapientia, a fine usque ad finem. Sursum majestate, deorsum humilitate. Si altitudinem respicis, nemo Christo sublimior. Si dejectionem intendis, nemo Christo humilior. Vide quantum descendit humilitate. Filius erat, et factus est servus, et accepit non solum conditionem servi, ut subesset, sed et mali servi, ut vapularet, et amplius ut solveret per poenam quod non rapuerat per culpam. Sic itaque humiliatus est. Quomodo? Aequalis ad subjectionem, justus ad passionem; nec ad quamlibet, sed mortis; nec cujuslibet, sed confusionis. Quis sic gloriari potest? quis sic humiliari? Usque ad infimum humiliatus, usque ad summum exaltatus. Descendens non reliquit ultra quo humiliaretur; ascendens non reliquit ultra quo exaltaretur. Descende post Christum humilitate infima patiendo; ascende post Christum charitate summa appetendo. Perge cum ip
Abbreviated transcription (Latin):
aut nociua. aut in honesta. aut inuti¬
lia. Inutilia aut̃ sunt. que nec loquenti¬
bus nec audientib ꝓsunt. In honesta sũt.
que uł illius qui loquit᷑ uel illius qui¬
cui loquit᷑. uel illius de quo loquitur.
dignitati ñ conueniunt. Nosciua sunt.
que suis suasionib animos auditoꝵ si¬
ue ad errorem. siue ad pͣuitatem indu¬
cunt. Hec aut̃ tria .i. nociua inhones¬
ta. inutilia duob modis discerni pos¬
sunt . .i. scłm qualitatem reꝵ de quib
locutio fit. et scłm qualitatem ꝑsonaꝵ.
ꝑ quas uel ad quas uel de quib locutio

Expanded text:
aut nociva, aut inhonesta, aut inutiaut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loquitur, vel illius cui loquitur, vel illius de quo loquitur dignitati non conveniunt. Nociva sunt quae suis suasionibus animos auditorum sive ad errorem sive ad pravitatem inducunt. Haec autem tria, id est nociva, inhonesta, inutilia, duobus modis discerni possunt, id est secundum qualitatem rerum de quibus locutio sit, et secundum qualitatem personarum per quas, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Alacer. sine inquietudine. Maturus:
sine ꝓteruia. ⁊ sine turbulentia seuerꝰ Mol¬
lem gestum. temꝑat turbidus. ⁊ turbidũ
mollis. dissolutum procax. procacem dis¬
solutus. citatus tardum. ⁊ tardus citatũ:
qr inter uicia contraria. medius limes
uirtus ẽ. Hec de gestu ad p̾sentem doctri¬
nam dicta sufficiant. Si qui uͦ tam du¬
ri cordis fu̾int. ut his ad monitionib in¬
formari nequeant. illos qͥdem acrioribus
stimulis urgeri oportet. ut quod spon¬
te facere nolunt. faciant uł inuiti. Scio
enĩ quam difficile sit cor malicia indu¬
ratum ad formam discipline. et sp̃em ho¬
uestatis incuruare: s necesse ẽ ut dura
mat̾ia cum facile ad formam non flec¬
titur. ei et acrioris flamie incendium.
et mallei grauioris tonsio adhibeaturi.
dum sit. hanc pͥmum generali distinc¬
tione discernitur. ut uidel numqͣm in
sermonib disciplinatis ociosa adhibean¬
tur. Ociola aut̃ sunt omnia que sunt

Expanded text:
tate, alacer sine inquietudine, maturus tate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris tunsio adhibeatur. Cdum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eo mͦ atq mensura faciat quo facien¬
dum ẽ .i. nec plus nec minus. nec ali¬
ter qͣm oportet faciat. Quatinus in
actu suo. sic et dirigatur et moueatur
ut in nulla umqͣm parce temꝑantie
limitem. aut formam honestatis exte¬
dat. hoc est ut in paucis exemplifice¬
mus. ridere. sine asꝑtione dentium.
uidere sine defixione ocłoꝵ. Ioqui si¬
ne extensione manuũ. ⁊ intẽptatio¬
ne digitoꝵ. sine contortione labio¬
rum. sine iactatione capitis. sine eleua¬
tione suꝑcilioꝵ. Incedere sine modula¬
rum sine gesticulatione scapulaꝵ. Sede¬
re: sine diuaricatione crurũ. sine alterutͣ
suꝑietione pedum. sine extensione uel
agitatione tibiarum. sine alt̾na acubita¬
tione laterum. iacere sine disiectione mẽ¬
broꝵ. et ut tandem de hac parte finem lo¬
quendi faciamus. gestus hominis in om̃i
actu ẽẽ debet. gratiosus sine mollicie. quie¬
tus sine dissolutione. Grauis sine tardi¬

Expanded text:
eo modo atque mensura faciat quo facieneo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulaum, sine gesticulatione scapularum; sedere sine divaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tardi
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat unum quodq in quo alteri
debeat succurrere. et in quo dum ali¬
ud mouet᷑ se debeat quietum custodire.
Est enim qͣsi quedam res publica corpꝰo¬
ris humanũ in quo singłis membͥs
sua officia distributa sunt. Dum ergo
unum m̃brum alterius m̃bri officiũ
in ordinate sͥ uendicat. quid aliud qͣm
concordiam uniu̾sitatis ꝑturbat: Dũ¬
q aliud suo motu. alt̾ius motum ĩ¬
pedit. certe illi qͣm natura moderatur.
dispositioni contͣdicit. Prima igitur
est custodia discipline in gestu. ut o¬
unũquodq m̃brum in eo ad qd̃ crea¬
tum est officio se contineat. neq alteriꝰ
m̃bri ministerium. sua ad mixtione
confundat. Idest ut oculi uideant. au¬
res audiant. nares olfaciant. os loqua¬
tur:. manus oꝑentur. pedes ambulent:
quatinus neq tͣnsmutentur officia o¬
m̃broꝵ neq inordinate ꝑmisceantur.
Secunda est custodia discipline in ges¬
tu. ut unumqd̃q m̃brum id ꝙ fac̃

Expanded text:
ut sciat utrumquodque in quo alteri ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit,
Abbreviated transcription (Latin):
In eo enim ꝙ dicitur. homo apostata.
uir in utilis notat᷑ defluxio mentis:
in eo aut̃ quod dicitur. graditur ore per¬
uerso. terit pede. annuit ocłis. digito lo¬
quit᷑. demonstratur confusio actionis. Hĩc
etiam ẽ illud quod dr in libro eccłiastico.
ex uisu cognoscitur uir.⁊ ab occursu fa¬
ciei cognoscit᷑ sensatus. amictus corporis
et risus dentium. et ingressus hominis
enunciant de illo. qr uidelicet ꝑ id quod
foris sũi bñ siũ male ag᷑ interior animi qͣ¬
litas intuentium oculis patent̾ indicat᷑.
Et idcirco oportet ut adhanc ꝑturbatio¬
nem se dandam custodia discipline op¬
ponatur. que unum quodq membrum ad
suũ officium restringat. quatinus dum
alterum m̃brum oꝑatur. alt̾m aut om̃i¬
no quietũ maneat. aut si forte eiꝰ opera
illi necessaria esse cognoscitur. suo motu
ad cooꝑandum illi decenter et ordinate
moueatur. Ita ut nicħ confuse. nicħ pre¬
posterum in m̃bris corꝑis agatur. sed

Expanded text:
In eo enim quod dicitur: Homo apostata In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesiastici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enuntiant de illo . Quia videlicet per illud, quod foris sive bene sive male agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
poetice. illius subsannationis elogyo ꝓ¬
clamare. Humano capiti ceruicẽ pictor
equinam. Iungere si uelit: et uarias in¬
ducere plumas. Undiq collatis m̃bris
ut turpiter atrum. DSesinat in piscem.
mulier formosa suꝑne. Certe tale michi
uidetur. hoc portentuose figurationis
uni reddatur forme. S ne forte satirã
pocius qͣm doctrinam edere uideamur.
cum płima adhuc enumeranda suꝑsĩt.
modestie hic quoq obluusci ñ debemꝰ:
etiam sic fortassis negligentib et in¬
disciplinatis qͣntum ipsi in his erubes¬
cere debeant. meluis silendo ostendimus.
Scire tñ debent unum ẽẽ uicium. qd̃
prius intͥnsecus statum mentis dissipat.
ac post modum extͥnsecus in membris
ordinem actionis ꝑturbat: sic̃ iam sepiꝰ
memorato salomonis testimonio comꝑ¬
batum ẽ: ubi in apostata homine pͥus
quidem mentis auersio. atq defluxio p̾¬
cessisse dr ac postmodum confusio atq
ꝑturbatio actionis. subsecuta memorat.

Expanded text:
poeticae illius subsannationis elogio propoeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figurationis uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
lo decorto uoci uenienti opponunt.
Alii typum nescio quem figurantes
oculum int̾uidendum. alium claudt̃.
alium aꝑiunt: alii. maiori ridiculo cũ¬
medietate oris loquunt᷑. Sunt p̾terea
mille larue. mille subsannationes et cor¬
rugationes narium. mille ualgia ⁊ con¬
tortiones labioꝵ: que pulcritudinẽ faciei
et decorem discipline deformant. Est enĩ
facies discipline speculum. cui tanto ma¬
ior custodia adhibenda ẽ. quanto minus
si quid in ea pecc̃m fuerit celari pot̾. Tem¬
ꝑanda est gͥ facies et modificanda in ge¬
stu suo. ita ut nec proterue exasperet᷑.
nec molliter dissoluat᷑. s semꝑ habeat
et rigidam dulcedinẽ. et dulcem rigorẽ
Alii nauigant brachiis incedentes. et
duplici quodã monstro. uno ⁊ eodẽ tem¬
pore pedib deorsum in t̾ra ambulant.
et lacertis sursum in aere uolant. Quod
est queso monstrum hoc. ꝙ simul in
se fingit. ⁊ hominis incessum ⁊ nauis
remigiũ. et auis uolatum: libet in ħ

Expanded text:
lo detorto voci venienti opponunt. lo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda ẽ. ut scilicet id agat unũ quodq
m̃brum ad quod fcm est. ut neq loqua¬
tur manus. neq os audiat nec oculus
lingue officium assumat. Sunt enĩ qui¬
dam. qui nisi buccis patentib ausculta¬
re nesciunt: et quasi ꝑ os sensus ad cor
influere dẽbeat. palatum ad u̾ba loqñ¬
tis aꝑiunt. Alii quod alhuc peuis est.
in agendo uł audiendo. quasi canes siti¬
entes linguam ꝓtendunt: ⁊ ad singy¬
las actiones uelut molam. labia con¬
torquendo curumducunt. Alii loquen¬
tes digitum extendunt. suꝑcilia erigunt.
et ocłos in orbem rotantes. aut ꝓfunda
qͣdam consideratione defigentes. cuiꝰdam
in trinsecus magnificentie conatus ostẽ¬
dunt. Alii caput iactant. comam excuci¬
unt. uestimenta ad aptando compoñt.
et latera cubicando. pedesq extendẽdo.
ridiculam satis ostentationis formam
fingunt. Alii qͣsi ambe aures ad audi¬
endum facte ñ sint. alt̾am tantum col¬

Expanded text:
servanda est, ut scilicet id agat unumquodque servanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum col
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea multum ualet disciplina ad co¬
herrendos pͣuos motus animi. quatinꝰ
mala desideria. dum ꝑ custodiam disci¬
pline stringunt᷑ ne foras effluant. tandẽ
aliqñ etiam interius surgere ac moueri
omnino desuescant. Quia gͥ uitia gesti¬
culationum descripsimus: ordo exigit.
ut nunc quis sit in om̃i gestu modus dis¬
cipliue diffiniamus. ꝙ et si fortasse ꝑ sin¬
gula facere ñ possumus: magis tamen
expedit aliquid iñ. ad eruditionem drẽ:
qͣm omnino silere. Primum gͦ diligent᷑
obseruandum ẽ. ut singula m̃bra: suũ
teneant officium. neq usurpent alienũ:
deiñ ut unum quodq suum opꝰ tam
decenter ac modeste impleat. qͣtinus per
in disciplinam aspicientium ocłos non
offendat. Nam in quolibet hoꝵ peccetur:
dignum rep̾hensione ẽ siue scilicet m̃bͣ¬
ad inuicem actus suos confundant. siue
id quod iuste agere debent. recte ñ exple¬
ant. Discrecio actionum in m̃bris con¬

Expanded text:
Propterea multum valet disciplina ad coPropterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris con
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑ ascente die in noctis tenebris et cali¬
gine. et ecte mulier occurrit illi. ornatu
meretricio p̾parata ad capiendas animas.
garrula et uaga. quietis impatiens. nec
ualens in domo consistere pedib suis.
nun foris. nunc in plateis. nunc ango¬
los insidians. appͥhensumq deosculat᷑
iuuenem et ꝓcaci uultu blanditur. Sta¬
tim eam sequitur. qͣsi bos ad uictimam
ductus. et quasi agnus lasciuiens et ig¬
norans ⁊ nescit quod ad uincula stultus
trahatur. donec transfigat saguta iecur
eius. Ueluti si auis festinet ad laque¬
um: et nescit qr de ꝑiculo anime illuis
agitur. Uie inferi domus eius. penetͣn¬
tes inferiora mortis. Nemo gͥ deinceps
putet parum delinquere eos qui contra
disciplinam ad turpes motus. ⁊ in ordi¬
natas gesticulationes m̃bra sua inflec¬
tunt: qr numqͣm scriptura tam seue¬
re istos exceriores corꝑis motus in nob̾
rep̾henderet. nisi omnis exterioris hõis
in honesta figuratio. ⁊ motio indecens
ab interiori mentis corruptione man̾et.

Expanded text:
noctis tenebris et caligine. Et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio, praeparata ad capiendas animas, garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedibus suis; nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians, apprehensumque deosculatur juvenem, et procaci vultu blanditur . Statim eam sequitur quasi bos ad victimam, ductus, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus, veluti si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret.