comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circunstantis popłi. hic cũ gautio fra¬
ternitatis audiri. Hunc gͥ fr̃s dilectis¬
suni a me & a collegis qui p̃sentes ad¬
erant ordinatũ sciatis: quod uos scio
& libenter amplecti: & optare tales in
ȩccłia nr̃a quã plurimos ordinari Et
qm̃ semꝑ gaudiũ ꝓperat: nec potest mo¬
ras ferre lȩticia: dominico leget. Interĩ
nob̾ idem auspicatꝰ ẽ pacẽ: dum dedicat
lectionẽ. Nos orationibꝰ frequent᷑ insisti¬
te: & p̾ces nras ur̃is p̾cib adiuuate: ut
dñi miscłia fauens nob̃. eito plebi suȩ &¬
sacerdotem reddat in columem: & mar¬
tyrẽ cum sacerdote lectorẽ. Opto uos fr̃s¬

Expanded text:
circumstantis populi, hic cum gaudio fracircumstantis populi, hic cum gaudio fraternitatis audiri. hunc igitur, fratres dilectissimi, a me et a collegis qui praesentes aderant ordinatum sciatis. quod uos scio et libenter amplecti et optare tales in ecclesia nostra quam plurimos ordinari. et quoniam semper gaudium properat nec potest moras ferre laetitia, dominico legit interim nobis, id est auspicatus est pacem, dum dedicat lectionem. uos orationibus frequenter insistite et preces nostras uestris precibus adiuuate, ut Domini misericordia fauens nobis sacerdotem reddat incolumem et martyrem cum sacerdote lectorem. Opto vos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
eo predicare plus debeã. głam uulnerũ.
an uerecundiã moꝵ: qđ honore uirtutiᷤᷤ
insignis ẽ: an quod pudoris admiratio¬
ne laudabilis: Ita et dignitate excelsus
ẽ. & humilitate sũ missus: ut appareat
illũ diuinitꝰ reseruatũ: qui ad eccłiasticã
disciplinã cȩteris ẽẽt exemplũ: quomo¬
do serui dĩ inconfessione uirtitibꝰ uin¬
cerent: post confessionẽ moribꝰ emine¬
rent. Merebat᷑ talis clericȩ ordinationis
ulteriores gradꝰ et increm̃ta maiora: ñ
de annis suis. sed de meritis estimanduᷤ.
sed interim placuit. ut ab officio lectio¬
nis incipiat: quia & nichil magis con¬
gruit uoci. quȩ dm̃ glosa p̾dicatione
confessa est: quã celebranda diuinis lec¬
tionib ꝑsonare: post uerba sublimnia qͦ
xp̃i legere. unde martyres fiunt: ⁊ ad pul¬
pitũ post catastã uenire: illic fuisse con-¬
spicuũ gentiliũ multitudim: hic a fribꝰ
conspiez: illic auditũ eẽ cum miracłõ

Expanded text:
eo praedicare plus debeam, gloriam uulnerum eo praedicare plus debeam, gloriam uulnerum an uerecundiam morum, quod honore uirtutis insignis est an quod pudoris admiratione laudabilis ita et dignitate excelsus est et humilitate summissus ut appareat illum diuinitus reseruatum qui ad ecclesiasticam disciplinam ceteris esset exemplo, quomodo serui Dei in confessione uirtutibus uincerent, post confessionem moribus eminerent. Merebatur talis clericae ordinationis ulteriores gradus et incrementa maiora, non de annis suis sed de meritis aestimandus. sed interim placuit ut ab officio lectionis incipiat, quia et nihil magis congruit uoci quae Deum gloriosa praedicatione confessa est quam celebrandis diuinis lectionibus personare, post uerba sublimia quaeum» Christi legere unde martyres fiunt, ad pulpitum post catastam uenire, illic fuisse conspicuum gentilium multitudini, hic a fratribus conspici, illic auditum esse cum miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus p̾sbit̾is. & diaco¬
mores ac merita finguloꝵ cõmuni con¬
silio ponderare: sed expectanda ñ sunt
testimonia humana: cũ p̾cedunt di¬
uina suffragia. Aureliꝰ frat̾ nr̃ illustris ad¬
olescens. a dño iam ꝓbatꝰ et deo carus. in
annis adhuc nouellus. s in uirtutis ac fi¬
dĩ laude ꝓuectꝰ minor in ętatis suȩ in¬
dole: sed maior in honore: gemino hic a¬
gone certauit: bis confessus. & bis con¬
fessionis suȩ uictoria głosus: & quando
uicit in cursu factꝰ extorris: et cũ denuo
certamine fortiore pugnauit: triũpha¬
tor et uictor inp̃lio passionis. Quocienᷤ
aduersariꝰ ꝓuocare seruos dĩ uoluit: to¬
ciens promptissimꝰ ac fortissimꝰ miles. et
pugnauit et uicit. Parũ fuerat sub ocłis
ante paucoꝵ quando extorris fiebat
congressũ fuisse: meruit et inforo con¬
gredi clariore uirtute: ut post magistra¬
tus. etiã ꝓ consulẽ uinceret: post exiliũ
tormenta suꝑaret. Nec inuemo quid in

Expanded text:
PRIANVS PRESBVTERIS ET DIACOlere et mores ac merita singulorum communi consilio ponderare. sed expectanda non sunt testimonia humana cum praecedunt diuina suffragia. Aurelius frater noster inlustris adulescens a Domino iam probatus et Deo carus est, in annis adhuc nouellus, sed in uirtutis ac fidei laude prouectus, minor in aetatis suae indole, sed maior in honore: gemino hic agone certauit, bis confessus et bis confessionis suae uictoria gloriosus, et quando uicit in cursu factus extorris et cum denuo certamine fortiore pugnauit triumphator et uictor in proelio passionis. quotiens aduersarius prouocare seruos Dei uoluit, totiens promptissimus ac fortissimus miles et pugnauit et uicit. parum fuerat sub oculis ante paucorum, quando extorris fiebat, congressum fuisse: meruit et in foro congredi clariore uirtute, ut post magistratus et proconsulem uinceret, post exilium tormenta superaret. nec inuenio quid in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scͥptum ẽ palmo mensus sũ celum:¬
et fecit hominẽ ex omni limo t̾rȩ ad ima¬
Inuenimꝰ inscͥpturis ꝑsingulos cardines
orbis t̾rȩ a conditore mundi quatuor stel¬
las constitutas. insingulis cardinib terrȩ.
Prima stella orientalis dicit᷑ anathole. se¬
cunda occidentalis dẏsis. tc̃ia stella aquilo¬
nis arctꝰ quarta stella meridiana dicit᷑ mesẽ¬
bria. Ex nominib stellarum numeto .iiii.
anathole .a. de stella dysis. d. de stella arctus.¬
.a. de stella mesembria m: in his quatuor
litĩs cardinalib habes nom̃ adam. Ham
in numero certo ꝑquatuor litt̃as grecas no¬

Expanded text:
meat scriptum est: palmo mensus sum caelummeat scriptum est: palmo mensus sum caelumet confinxi hominem ex omni limo terrae: ad imainuenimus in scripturis, per singulos cardines orbis terrae esse a conditore mundi quattuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella orientalis dicitur anatole, secunda occidentalis dysis, tertia stella aquilonis arctus, quarta stella meridiana dicitur mesembrion. ex nominibus stellarum numero quattuoanata, de stella Mesembria m; in his quatuor litteris cardinalibus habes nomen Adam. Nam et in numero certo per quatuor litteras graecas no
Abbreviated transcription (Latin):
latina demonstrantẽ ueritatẽ. Qui sunt hii
duo montes: Syna uel syon. quod quidem
paulo post dicturi sumus. Hanc. ueritatis
interp̾tationem ꝓbauimus de pͥncipio gem̾iꝰ
humani uenientẽ. Ita enim ds̃ omĩpotens
ab in icio mundi & deinceps omni homini
nascenti dedit tempꝰ&e factum. Nomina a
parentib suis accipiebant ñ quidem ex se.
s a dõ mente impellebant᷑: qui antequã fiant
omniũ p̃scius ẽ. futurorum. Quales post
increm̃tum ȩtatis suȩ futuri eẽnt posteriore
temporũ uegeti. in nominib hebreis desig
nabat᷑: Quid singulis futurũ eẽt. int̾p̃tatio
nominũ designabat ueritatẽ: sicut tunc
temporis inpatarchis completum ẽ. Scd̃m¬
quod pͥmi hominis carnẽ e t̾rȩ limo eẽ exip¬
so ꝓthoplasto ꝓbamꝰ ueritatẽ. Nomen acce¬
pit a deo hebraicũ. Adam in latino int̾p̃ta¬
tur terra caro facta: eo qđ ex quatuor car¬
dinib orb̃ tr̃arũ pugno comp̃hendit: ñ¬

Expanded text:
Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi duo montes Sina uel nunc Sion: quod quidem post paulum dicturi sumus. ita enim hanc ueritatis interpretationem probauimus de principio generis humani uenientem. ita enim Deus omnipotens ab initio mundi et deinceps omni homini nascent  • de tempus et factum nomina a parentibus suis accipiebant: non quidem ex se, sed a Deo mente inpellebantur, qui antequam fiant praescius est futurorum, quales post crementum aetatis suae futuri essent, posteriore tempore uegeti in nominibus Hebreicis designati habentur, quid singulis futurum esset, interpretatio nominum designabat ueritatem: sicuti tunc temporis in Patriarchis conpletum est, secundum primi hominis carnem a terrae limo esse. ex ipso protoplasto probamus ueritatem. Nomen accepit a Deo. Hebreicum Adam in Latino interpretat terra caro facta, eo quod ex quattuor cardinibus orbis terrarum pugno conprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficans ex unitate popł̃i diuiduas partes:
pars quȩ saluat᷑ & pars incredula. quȩ ꝑit
dicente angło ad rebeccã uxorem ysaac. duȩ
gentes inutero tuo sunt. et duo popłi de uen¬
tre tuo diuident᷑ et popls popłm suꝑabit.
et maior seruiet minori. Nerũ rebecca figu¬
ram portabat ȩccłiȩ: sicut ysaac uir eiꝰ ty¬
pum ipse portabat. xp̃i. Ergo cum dic̃ duȩ
gentes in utero tuo sunt. quia & de duab
gentib duas partes futuras designabat:
partem ydolatͥȩ ꝑditam. & partem credulã
uiuentem ꝑ fidem: hanc unam partẽ genti¬
lium designat in utero ȩcclȩ ꝑ manere. gene¬
rationẽ in ȩt̾num in figura rebeccȩ. & partẽ
popłi in fidelis iudȩoꝵ a uentre rebeccȩ.
diuidi & separari a natiuitate eccl̃ie. Hȩc
fuit p̃figuratio in geneseos ꝑ angl̃os sp̃ua-¬
liter annuntiata. Hȩc uero nomina eorũ mon¬
tium talem habent inter p̃tationẽ: in lingua

Expanded text:
ficans ex unitate populi diuidi duas partes, ficans ex unitate populi diuidi duas partes, partem quae saluatur et partem incredulam quae perit dicente angelo ad Rebeccam uxorem Isaac: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diuidentur et populus populum superabit et maior seruiet minori. uero Rebecca figuram portat ecclesiae, sicut Isaac uir eius typum in se portabat Christi. ergo cum dicit duae gentes in utero tuo sunt. quia et de gentibus duas partes futuras designabat, partem idololatrem perditam et partem credulam uiuentem per fidem, hanc unam partem gentium designat in utero ecclesiae permanere generationem in aeternum in figura Rebeccae, et partem populi infidelium Iudaeorum a uentre tunc Rebeccae diuidi et separari a natiuitate ecclesiae. haec fuit praefiguratio in Geneseos per angelo spiliter adnuntiata. haec uero nomina eorum montium talem habent interpretationem in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. ꝓpt̾ facta mala a diabolo sit ma-¬
culatus. dicente iħu. Odit me scłm qr & ego
odi illum: quia mala facta sunt illiꝰ Et quare
quicquid ẽ in hoc scło tr̃eno scm̃ eẽ non potest:
Syon enim. montem ex ꝓpħico dicto constat
ꝑium dĩ et patͥs sui: et syona montẽ eẽ t̾renũ
in arida t̾ra constitutũ qui ẽ in syria palesti¬
na ubi est t̃ra uidea. Ibi ẽ et ciuitas illa inter¬
fectrix ꝓpħaꝵs. ante cuius portas xp̃c auidȩi ᷤᷤ
crucifixus est in orto. quȩ ciuitas dicit᷑ ierłm.¬
ꝑ ysaiam ꝓph̾am sp̃uali u̾bo execrata et de¬
na ꝑ moysen adhuc in carne t̾rena pͥmi ho¬
minis posito. popło iudȩorũ t̾reno & carnali
legem a dõ accepit illis tradendã: digitis sa¬
cris scͥptam induab tabulis lapideis: licet
digitis sacͥs. tamen digitis infigura carnis
quasi popło carnali. et durissimo. sicut fue¬
runt tabulȩ lapideȩ durissimȩ. in quibus
tabulis legem acceꝑunt: idõ induab. signi¬

Expanded text:
mundus facta mala a diabolo sit maculatus, dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego illum, quia mala facta sunt facta illius. ex qua re quicquid est in hoc saeculo terreno sanctum esse non potest., Sion autem montem ex prophetico dicto constat perium Dei patris sui: et Sina montem esse terrenum in arida terra constitutum, qui est in Syria Palaestina, ubi est terra Iudaea, ubi est et ciuitas illa interfectrix prophetarum, ante cuius portas Christus a Iudaeis crucifixus est in horto, quae ciuitas dicitur Hier Esaiam prophetam spiritali uerbo execrata et dena terreno per Moysen adhuc in carne terrena primi hominis positum populo Iudaeorum terreno et carnali legem dedit. a Deo accepit illis tradendam, digitis sacris scriptam in duabus tabulis lapideis, licet digitis sacris tamen digitis in figura carnis, quasi populo carnali et durissimo sicut fuerunt tabulae lapideae durissimae, in quibus tabulis legem acceperunt. ideo in duabus: signi
Abbreviated transcription (Latin):
a babyloniis. dicebant illis babylonii. Can¬
tate nob̾ canticos de canticis syon. Et iudei
lamentantes captiuitatẽ suam dicebant¬
ad babylomos. ut diximus. lamentantes
se. Quomͦ cantabimꝰ canticũ dñi in t̾ra alie
na: Ecce quatenus completa ẽ interp̃tatio
festũ ẽ. syon montem ligni sacri. regnũ in
scitate iustificatum. dicente clauid. Annun¬
regalis idem ꝓpħa dicit: Ego autẽ consti¬
tutus sum iex ab eo suꝑ syon montẽ scm̃¬
eius: p̃dicans & annuntians imꝑiũ eius.
Quẽ dictum ꝓpħicum ꝑpontiũ pilatum
nsua passione pendens in ligno compleuit.
Pontius pilatus impleta mente a dõ. accepit ca¬
bulam et stilũ. et scͥpsit tͥbus linguis. hebraice
grece et latine: iħ̾c naratenus. rer iudȩorum.
Et in capite ligni clauis tabulã confirit et¬

Expanded text:
in Babylone, dicebant illis Babylonii: Canin Babylone, dicebant illis Babylonii: Cantate nobis cantica de canticis Sion. Et Judaei lamentantes captivitatem suam, dicebant Babyloniis, ut diximus, lamentantes se: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? IX. Ecce quatenus completa est interpretatifestum est montem Sion ligni sacri regnum esse in sanctitate justificatum, dicente David: Annunregalis idem propheta dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem saneius, adnuntians imperium eius. quem dictum propheti cum per Pontio Pilato in suam passionem pendens in ligno conpleuit, Pontius Pilatus impulita mente a Deo accepit tabulam et titulum et scripsit tribus linguis hebreice graece et latine: IESVS. NAZARENVS. BEX. IVDAEORVM et in capite ligni clauis tabulam cum
Abbreviated transcription (Latin):
sic saluatȩ uidentur in ȩt̾na scła scłorum: cũ
imꝑatore et rege summo. Ipsam uͦ passionẽ
pendens in ligno. duas partes popli ꝓspiciens.
speculabatur de alto ligno: partẽ popłi qui
uiderant uirtutes eiꝰ mirabiles. et deificas
patientem illũ in iuriam dolentes pborabãt.
Alii uͦ iudȩi irridentes de arundine caput
ei quassabant blasphemantes. & dicentes.
aue rex iudȩorũ ubi ẽ. patertuus : Ueniat
& lib̾et te de cruce Ex inde exacerbatꝰ pater
fecit cęlum patefactum. & tonitrua facta sunt
sepulchra: et corpora foris missa. Uelum tẽ¬
pli scissum ẽ: & a tanto fragore celi &e terrȩ.
motus om̃isqui stabat ante lignũ. Alii do
iacuerunt: trementes. tamꝗͣ mortui. Tunc
iudei intellȩxerunt se offendisse dm̃. et in
luctum conu̾si sunt: & in ipsa sua passione
compleuit ꝓpħicum dictũ: conu̾tam dies
festos eorum in luctũ. cantica eorũ inlamen¬
tationẽ: Ante enim cũ captiui. detenti eẽnt

Expanded text:
st, saluati uiuebunt in aeterna saecula saeculorum cum imperatorem et regem suum. uero in ipsa passione pendens in ligno duas partes populi prospiciens speculabatur de alto ligno, partem populi qui uiderant uirtutes eius mirabiles et deificas, patientem illum iniuriam dolentes plorabant: alii uero Iudaei inridentes de harundine caput ei quassabant, blasphemantes et dicentes: aue rex Iudaeorum, ubi est pater tuus? ueniat et eliberet te de cruce. exinde exacerbatus pater fecit caelum patefactum, et tonitrua facta sunt sunt sepulcra et corpora foras a se misit, uelum templi scissum est et a tanto fragore caeli et terrae motu omnes qui stabant ante lignum alii doliacuerunt trementes tamquam mortui. tunc Iudaei. intellexerunt se offendisse Deum et in luctum conuersi suncomplevit propheticum dictum: « Et convertam dies festos eorum in luctum, et cantica eorum in lamentationem. » Ante enim, cum captivi detenti essent
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filius geminatũ se uideat. pat᷑ in filio.
et filius in patre: utrosq in uident. idõ spe¬
culum ĩmaculatꝰ. Nam & nos qui illis credi
ipso nos instruente et monente in epła io¬
hannis discipłi sui ad paulũ. Ita me in uo¬
bis uidete: quomͦ quis urm se uidet in aꝗͣ
aut speculũ: Et confirmauit salomonis
dictum de se dicentẽ: qui ẽ speculũ patris¬

Expanded text:
i filius geminatur se uideat, pater in filio et filius in patre utrosque se in se uident: ideo speculus inmaculatus. nam et nos qui illi credimuipso nos instruente et monente in epistula Iohannis discipuli sui ad populum: ita me in nobis uidete, quomodo quis uestrum se uidet in aquam aut in speculum, et confirmauit Salomonicum dictum de se dicentem: quis est speculus i
Abbreviated transcription (Latin):
hic accipiet benedictionẽ a dño. et miscdiã
a dõ salutari suo. Omnis passio hominum
int̾ra cadit: hȩc sola passio crueis de mon¬
strat unde uerũ dicimus montẽ scmlignũ
eẽ passionis: inde in nocens manib & mun¬
do corde. Hoc dicto ꝓph̃ico iudȩos redargue¬
bat. qui moy sen p̃ponunt. xp̃o dño illiuᷤ:
eo quod moyses cum in montẽ ascendisset
calce ꝑcusserit in egipto et mortiferũ manibꝰ
sius in arena obruit. Xp̃c autem in montẽ
scm̃ ascendit. lignum regni sui ut moreret᷑
a iudȩis: non qđ ipse aliquẽ hominẽ mor¬
tificaret. nͥ solum diabolũ inimicũ generi
humano: ex inde ascendens in montẽ in¬

Expanded text:
hic accipiet benedictionem et misericordiam a Deo salutari suo. omnis passio hominum in terra cadet, haec sola passio crucis stantem demonstrat: unde uerum dicimus montem sanctum lignum esse passionis. inde innocens manibus et mundus corda: hoc dicto prophetico Iudaeos redarguebat qui Moysen praeponent Christo domino illius, eo quod Moyses cum in montem Sina ascendicalce percusserit in Aegypto et mortiferatum manibus suis eum in harena obruent: Christus autem in montem sanctum ascendit lignum regni sui, ut moreretur a Iudaeis, quam quod ipse aliquem hominum mortiferaret, nisi solum diabolum inimicum generi humano. exinde ascendens in montem in
Abbreviated transcription (Latin):
dio uentris tui. ꝑcussa in latere uentris de
lancea: Sanguis & aqua mixtus ꝓfusus af¬
fluebat. Inde sibi ȩcclam scam fabricauit:
in quã legem passionis suȩ consecratus di¬
est iuxta tractꝰ aquarũ: quod fructũ suũ
dabit in tẽpore suo. Ecce u̾bum ꝓpħicum
fructũ resurrectionis die tercio spũalit᷑ in¬
telligendũ dicentis: de syon exibit lex et uer
confira. emisit u̾bum dñicum dicens. heli.
heli. & ad impletũ est ꝓpħicum sp̃uale-
ante dictum: de syon exiet lex. et u̾bum

Expanded text:
dio uentris mei. percussus in lateris uentre de latere sanguis aqua mixtus profusus afluebat, unde sibi ecclesiam sanctam fabricauit, in quam legem passionis suae consecrabat diest secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. ecce uerbum propheticum fructum resurrectionis die tertio spiritaliter intellegendum dicentis: de Sion enim exiet lex, hoconfixa emisit uerbum dominicum dicens: Heli, Heli. et adinpletum est propheticum spiritale ante dictum: de Sion exiet lex, et uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
temptatores iudeos item scͥptum ẽ. Tempta¬
uerunt dm̃ in loco in aquoso: Speculũ uero
altitudinẽ ligni declarat. dicente salomone.
Posuerunt me uelut custodiã pomarii: eo
quod in orto ligno confixus inter duos latro¬
nes pependit: & de altitudine ligni ambos
speculabat᷑: in figuraduoꝵ popłorũ male¬
factoꝵ. gentes in scłi malefacta iacentes. iudeoᷤ
interfectores ꝓpħarum. Hii sunt duo popli
malefactores: quoꝵ figuram in se portabait
duo latrones inter quos pependit in noceis¬
xp̃c. Unus blasphemabat. alter uͦ confessus
est: quia in nocens in iuriã patitur. Ih̃e aut̃
ambos speculabat᷑. de ligno speculatorio.
blasphemũ. et confessorem. Confessorẽ salua¬
uit. blasphemum uͦ ꝑdidit. si cuti duos po¬
pulos fecit. ꝑ sequutores derelict in eternȩ
mortis sententias. qui ñ cognouerunt. et
sic de scł̃o exierunt. ꝑient: gentes uͦ ad se

Expanded text:
temptatores Iudaeos. item scriptum est: et temptatemptatores Iudaeos. item scriptum est: et temptauerunt Dominum in loco inaquoso. speculum uero altitudinem ligni declarat dicente Salomone: posuerunt me uelut custodiam pomarii, eo quod in horto in ligno confixus inter duos latrones pependit. et de altitudine ligni ambos speculabatur in figura duorum populorum malefactorum, gentes in saecula mala facta iacentes et Iudaeos interfectores prophetarum. hi sunt duo populi malefactores, quorum figuram in se portabant duo latrones, inter quibus pependit innocens: unus blasphemabat, alius uero confessus est, quia innocens iniuriam patitur. Iesus autem ambos speculabatur de ligno speculatorio blasphemum et confessorem, confessorem saluauit et blasphemum perdidit, sicuti de duos populos fecit. Persecutores derelicti, qui in aeternae mortis sententia sibi non crediderint, si sic de saeculo exierint
Abbreviated transcription (Latin):
tutus: & iacob lenis fuit et minor in figura
popłi nouellioris: qui ex dicto audiens ꝑ cre¬
dulitatis fidem. ex aspredine scł̃i inlenitatem
conu̾sus ẽ. ad iħm dñm. et dĩ filium. Ecce ꝓba¬
uimus ꝑscͥpturaꝵ fidem maiorẽ popłm & ue¬
tustiorẽ eẽ deo in odio conu̾sum: scd̾m int̾pre¬
tationẽ montis sẏna. dicentis. temptatio ȩt̾na
& odium: Itaq & syon monsita interp̃tatur.¬
temptatio exacerbationis & speculatio. Hȩc uͦ
interp̾tatio latina lingius sacris passionẽ cde¬
signat: dicente salomone deipsa passione do¬
minica. Contumelia & tormento int̾rogemꝰ
eum: & sciamꝰ reuerentiã ipsius. & ꝓbemus
pacientiã eius. et temptemꝰ quȩ uentura sunt
illi. Si enim uere filius dei ẽ. suscipiae illum:
& lib̾abit illum de manib contrarioꝵ: morte
turpissima condemnemꝰ eum. Hȩc cogitaue¬
runt. & errauerunt: excecauit illos malicia
eorum. et ñ intellȩxerunt sacram̃ta dĩ. Esse

Expanded text:
tuti. Et Jacob fuit lenis et minor, in figura tuti. Et Jacob fuit lenis et minor, in figura populi nouellioris, qui ex dictoaudientia per credulitatis fidem ex aspredine saeculi in lenitatem conuersus est ad Christum Dominum et Dei filium. Ecce probauimos per scripturarum fidem maiorem populum et uetustiorem esse Deo in odio conuersos secundum interpretationem montis Sina dicentis temptatio aeterna et odium. aeque et Sion mons ita interpretat \'temptatio exacerbationis et speculatio. haec uero interpretatio Latina ligni sacri passionem designat dicente Salomone de ipsam passionem Dominicam: contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reuerentiam illius et probemus patientiam ipsius et temptemus quae euentura sunt illi. si enim uere filius Dei est, suscipiet illum, et liberabit illum de manibus contrariorum: morte turpissima condemnemus illum. haec cogitauerunt et errauerunt: excaecauit illos malitia ipsorum et non intellexerunt sacramentum Dei. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
syna temptatio ȩt̾na. et odium. Inuenimus
cnim in scͥpturis eos eẽ adõ temptatos: ita
positum dicente dño ad moysen. Exeat popłs
iste. & colligat sibi diurnũ indiem: & tẽpta
bo eos. an possint legem meam sustinere. an
non. Et temptati a dõ ꝑ legem inuenti sunt
ab ea lege alieni: ex inde dõ in octio etno con¬
u̾si sunt. et completa ẽ interp̃tatio syna. Ma¬
nifestat uͦ et moy ses ꝑ quem eos ds̃ ꝑlegem tẽ¬
ptauit: in latino ita interp̾tatur similit᷑ moy¬
ses temptatio dei. ⁊ inuentio ꝑ quã temptati
a dõ. inuenti sunt alien a legis obseruatione.
idõ inȩt̾num deo in odio conu̾si sunt. Hoc
odium in ipso genere uidȩorũ scͥptum in ue¬
nimus: dicente ysaac duob filiissuis. esau
maiori et iacob minori. Iacob dilexi. esau aut̃
olio habui. Esau uͭ maior pilosus fuit totus
inquit quasi corium pilosum: infigura ma
ioris popł impietate delictorũ suorum consti¬

Expanded text:
Sina ctemptatio aeterna et odium\\ inuenimus Sina ctemptatio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis eos esse a Deo temptatos ita positum dicente Domino ad Moysen: exeat populus iste et cbo eos an possint legem meam sustinere an non; et tentati a Deo per legem, inventi sunt ab ea lege alieni. Exinde Deo in odium aeternum conversi sunt, et completa est interpretatio Sina. Manifesta vero et Moysen, per quem eos Deus per Legem tentavit, in latino interpretatur similiter Moyses tentatio Dei et inventio, per quem tentati a Deo inventi sunt alieni a Legis observatione, ideo in aeternum Deo in odium conversi sunt. Hoc odium in ipso genere Judaeorum scriptum invenimus, dicente Isaac de duobus suis filiis Esau majore et Jacob minore: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Esau vero major pilosus fuit totus, inquit, quasi corium pilosum, in figura populi majoris, in impietate delictorum suorum consti
Abbreviated transcription (Latin):
pater multarũ gentiũ constitutus ẽ: et
inde in mutato nomine abrabã uocatꝰ ẽ¬
qui interp̃tatur pat̾ multorũ popłorum.
Ecce interim de multis ꝓbationib pauca
qualit̾ designata sint ad nrãm instructionẽ:
ut ex hac interp̾tatione nominũ intelligamꝰ.
montẽ sẏna eẽ terrenum. & montẽ syon eẽ
celestem. Spũaliter in terp̃tatur sẏna tẽpta¬
tio ȩt̾na & odium: & mons syon tẽptatio ex¬
acerbationis et speculatio. Ita intelligitur
cum dicit montem syna temptatio ȩterna.
& odium: eo quod ex eo monte moyses legẽ
acceꝑit popło durissimo & contumaci: ꝑ
quã legem temptati a dõ ȩt̾no. inuenti sunt
non posse eandem legẽ sustinere. In ꝑpetuũ
ex inde dõ in odium conu̾si sunt: idõ in no¬
mne montis syna unde legẽ acceꝑant int̾¬
p̾tatio nominis designauit. popłm tẽptatũ
a dõ et inȩt̾nũ odium eẽ conu̾sũ: idõ dicit᷑

Expanded text:
pater multarum gentium constitutus est: et pater multarum gentium constitutus est: et ideo inmutato a Deo nomine Abraham uocitus est, interpretat \'pater multorum populorum\'. Ecce interim de multis probationibus pauca qualiter designata sint ad nostram instructionem, ut ex hac interpretatione nominum intellegamus montem Sina esse terrenum et montem Sion esse caelestem. spiritaliter interpretat Sina ctemptatio aeterna et odium\', et mons Sion ctemptatio exacerbationis et speculatio,\' ita intellegitur cum dicit {montem Sina ctemptatio aeterna et odium\', eo quod ex eo monte Moyses legem acceperit populos durissimo et contumaci. per quam legem temptati a Deo aeterno et inuenti sunt non posse eandem legem sustinere in perpetuum, exinde Deo in odio conuersi sunt. ideo in nomine montis Sina unde legem acceperant interpretatio nominis designauit populum temptatum a Deo et in aeterno odio esse conuersos: ideo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
passionem declarat. eo quod sexto millesimo
anno hora .ui. passus. resurgens a mortius.
templi similitudinẽ ihc carnẽ suam dixit¬
cebant. Quadraginta & sex annis ȩdificatũ
est fanum istud. et intͥbus dieb excitabis
illud: Dicebat autem iħc de templo corpori
sui. Deinde abel filius ade accepit nom̃¬
hebraicũ: designans frĩs int̾fectionẽ. et
parentũ luctum. Item enoch qui ante di¬
luuium dõ iustus complacuit. idõ de isto
mundo in carnis suȩ natiuitate uiuus
translatus ẽ. in locum ubi ds̃ scit: ex qͦ loco
consũmationẽ mundi in nouare habet in
hoc mundo unde translatus ẽ. ad confun¬
dendũ & reuincendũ antixp̃m. a quo int̾¬
fecti martyria sua implebunt. uiuentes
iudicii meruit uoce iudicis laudari de¬
uicto diabolo & suꝑato: interp̾tat᷑ karissi¬
musdĩ. Et abraham in sua natiuitate a pa¬
rentib fuis abram uocatus ẽ: temptatꝰ
uͦ a dõ fidelis inuentꝰ est & adõ benedictꝰ.

Expanded text:
passionem declarat, eo quod sexto millesimo anno hora sexta passus, resurgens a mortuis q in cuius templi similitudinem Iesus carnem suam esse dixitPharisaei dicebant: quadraginta sex annis aedificatum est fanum istud et hic in tribus diebus suscitabit illum? dic.ebat autem Iesus fanum de corpore suo. Deinde Abel filius Adae nomen accepit Hebreicum, designans fratria interfectionem et parentorum luctum. item Enoch qui ante diluuium Deo iustus conplacuit et ideo de isto mundo in carnis suae natiuitate uiuus translatus est in loco ubi Deus scit: ex quo loco consummatione mundi innouari habet in hoc mundo, unde et translatus est ad confundendum et reuincendum antichristum: a quo interfecti martyria sua conplebunt, uiuentes iudicii meruit uoce iudicis laudari, et ideo deuicto diabolo et superato Iob interpretat \'carissimus Dei\\ aeque et Abraham in sua natiuitate s parentibus suis Abram uocitus est, temptatus uero a Deo fidelis inuentus est et a Deo benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Nos autem annuntiamꝰ uob̃ xp̃m et
hunc crucifixũ: iudȩis quide scandalum.
gentib autẽ stulticiam: ipsis autem uocatis
iuidȩis atq grecis. xp̃m dei uirtutẽ atq sa¬
pientiam. Uerum & alius ꝓpħa declarans
lignum passionis dominicȩ eẽ montẽ sem̃.¬

Expanded text:
autem adnuntiamus uobis Christum; et hunc crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam ipsis autem uocitis Iudaeis et Graecis Dei uirtus et Dei sapientia. sic uerum et alius propheta declarat lignum passionis Dominicae esse montem Si
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ lex moysi data est in monte syna: Herũ
moysi lex data ẽ & syon mons unde lex exiit.
syon mons. inuenimꝰ enim hȩc nomina du¬
orum montiũ ẽẽ: hebraica uͦ siue latina in¬
terp̃tatio nominũ differt ab inuicẽ: ostendeis
aliud eẽ syna montẽ. aliud montẽ syon.
Hec ẽ interp̃tatio de hebraica lingua in lati¬
pretatione non sibi similare. s neq ẽẽ unum
montẽ s potius dud̃ a se inuicẽ differentes.
grã ce honore. Pretẽa cum dicat cdauid ꝓpha
in psalmo uͦ. ego autẽ constitutꝰ sum rex ab
eo suꝑ syon montẽ scm̃ eius. p̃dicans p̃cep¬

Expanded text:
erum Moysi lex data est et Sion mons unde lex exiuit aSion mons. inuenimus enim haec nomina duorum montium esse Hebreice: uero Latina interpretatio nominum differet ab inuicem ostendens aliud esse Sina montem et aliud montem Sion. Haec est interpretatio de Hebreica lingua in Latipretatione non sibi similare, sed neque esse unum montem, sed potius duo inuicem a se differentes gratia et honore. praeterea cum dicat Dauid propheta in psalmo primo: ego autem constitutus sam rex ab eo super Sion montem sanctum eius adn
Abbreviated transcription (Latin):
Robatio capitulorum
quȩ inscripturis deifi¬
cis continent᷑ quȩ in
uet̾i testam̃to figuralit̾
scͥpta sunt ꝑ nouum
testamentũ spũaliter
intelligenda sunt: quȩ ꝑ xp̃m inueritate¬

Expanded text:
ROBATIO capitulorum quae in Scripturis deificis continentur, quae in Veteri Testamento figuraliter scripta sunt, per Novum Testamentum spiritaliter intelligenda sunt, quae per Christ
Abbreviated transcription (Latin):
in ligni speculo exaltato. Quo saluatore. si dia¬
bolus ꝑ ambulans uiã scłarem si ausus fue-¬
rit de uinea sp̃uali hominẽ deplebe dñica
rapere et uexare: confestim a puero cȩlesti cor
lans ad centesimũ fugit ad loca arida & deser¬
ta. Hic ẽ custos puer filius dominicꝰ qui in¬
puer meus. filiꝰ m̃s dilectissimus ponã sp̃m
meum suꝑ cũ: & iudicium gentib annun¬
tiabit. Non clamabit. neq contendet. neq¬
arundinẽ quassatã confringet: & lignum
fumigans non allocabit: quoadusq expel¬
lat contentione iudiciũ et in nomine eius
gentes credent ameni.

Expanded text:
in ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diain ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de plebe dominica separare et uexare, statim a puero caeleste corrlans ad centesimum effugit in locis aridis et desertis. hic custos est puer filius dominicus, qui puer meus filius meus dilectissimus, ponam super eum spiritum meum, et iudicium gentibus nuntiabit: non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine eius gentes credant.
Abbreviated transcription (Latin):
habentẽ & possessorẽ suum. Uerũ tẽpore
maturo ꝓpe diem uindemiarũ ponunt
in uinea custodẽ puerũ in alto ligno. in¬
mediã uineã confixo: & in eo ligno faciunt
speculũ quadratũ de arundinib quassatiꝰ:
& ꝑ singula latera quadraturȩ inspeculo
puer omnẽ uineã ꝓspiciens custodiat: can¬
tans. ne uiator ingrediens uineã dominicã
sibi assignatã ueret uel fures uuã uinears
uestigent. Quod si importunus fur egens in
uineã uoluerit introire. & uuã demere: ilico
puer sollicitꝰ de uinea sua de intus de speculo
dat uocem maledicens. et cõminans. ne in ui-¬
neam uiator aut fur audeat accedere dicens.
fur rectũ ambula: Fur autẽ timens uocem¬
pueri sibi cõminantis refugit de uinea. specu¬
lum uidet: uocem audit: puerũ intus in spe¬
culo sibi cõminantẽ non uidet timenspꝰ uiam
suam uadit. Hic conu̾sus scłaris. similat gr̃ȩ
sp̃ali. Ita ẽ enim et in popło deifico sicut inui
quȩ custoditur iussu dĩpatris a puero xp̃o

Expanded text:
et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo speculam quadratam de arundinibus quassatis, et per singula latere quadraturae specula puer omnem vineam perspiciens custodiat, cantans, ne viator ingrediens vineam Dominicam sibi assignatam vexet, vel fures uvam vineae ulcent. Quod si importunus fur egens in vineam voluerit introire et uvam demere, illic puer sollicitus de vinea sua deintus de specula dat vocem malam, maledicens et comminans, ne in vineam viator fur audeat accedere, dicens: « Rectum ambula. » Fur autepueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uiquae custoditur iusso Dei patris a puero Christo
Abbreviated transcription (Latin):
norũ: iudeos t̾renos qui sibi ꝓ missã adeo
stes qui regna cȩlorũ a dõ ꝓmissa acceꝑunt.¬
& accepturi sunt in futuro scło: Caro autẽ
x pianorũ spialis et in mortalis erit. Aliã
ꝓbationem ueritatis scͥpturis positam. & ea
ueritatem cȩlestẽ sp̃ualem facimꝰ: figuratã
comparationẽ de huiꝰ mundi conu̾su. Di¬
ximus enim montis scĩ syon. quod lignum
regale. et sacram hab̾e int̾p̾tationẽ. de he-¬
breo in greco uel latino. temptatio exacerba¬
tionis & speculatio: eo quod de ligno specu¬
labatur ante se stantes & bonos & malos:
ita inuenimꝰ ipsum ꝑ salomonẽ speculum¬

Expanded text:
o stes quibus regna caelorum a Deo promissa accepturi sunt in futuro saeculo. caro enim christianorum spiritalis et inmortalis erit. Aliam probationem ueritatis scripturis positam t ex ea ueritatem caelestem spiritalem. facimus figuratam comparationem de huius mundi conuersu. diximus enim montis sancti Sion quod lignum regalem et sacrum habere interpretationem de Hebreico in Graeco uel in Latino \' temptatio exacerbationis et speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. Ita inuenimus ipsum saluatorem pe
Abbreviated transcription (Latin):
stramꝰ: quecũq ad uersarii eiꝰ antixp̃i fa
ciunt. repudiare et reicere. & ꝓphana ha-¬
bere debemus: & eis qui de errore & pra¬
uitate uenientes. agnoscunt uniꝰ eccłiȩ
ueram fidẽ: dare illis ꝑ om̃ĩa diuinȩ gr̃ȩ
sacram̃ta: et unitatis et fidĩ ueritatẽ. Op

Expanded text:
stramus, quaecumque aduersariistramus, quaecumque aduersariiciunt repudiare et rejicere et pro profanis habere debemus, et eis qui de errore et pravitate venientes agnoscunt unius Ecclesiae veram fidem, dare illis per omnia divinae gratiae sacramenta et unitatis et fidei veritatem. Op
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: et pars ualere. Si baptirare potuit.
potuit et sp̃m scm̃ dare. Si autẽ spiritũ
scm̃ dare non potest: quia foris constitit
tionem fundata. Ita fit ut cum omĩa
apud illos inania & falsa sint: nichil eoꝵ
quod illi gesserint. ꝓbari a nob debeat.
Quid eñi potest ratũ et firmũ eẽ apud
dm̃. quod illi faciunt: quos dñs et ho¬
stes et adu̾sarioᷤ suos dicit in euangłio
suo ponens: qui ñ ẽ mecũ. adu̾sus me ẽ
et qui mecũ ñ collegit spargit: et beatus
multi facti sunt. unde cognoscimꝰ qͥa no¬
uissima hora est: a nob̃ exierunt. sed ñ
fuerunt ex nob̾: si enim fuissent ex nob̃.
mansissent nob̾cũ. Unde nos quoq col¬
ligere et considare debemꝰ: an qui aduer¬
sarii sunt dñi et appellati antixp̃i: pos¬
sint dare gr̃am. xp̃i. Qua re. qui cũ dño
sumus. et unitatẽ dñi tenemꝰ: & scd̃m eiꝰ
dignationẽ sacerdotiũ in ȩccła admini¬

Expanded text:
esse et pars praevalere. Si Baptizare potuit, esse et pars praevalere. Si Baptizare potuit, potuit et Spiritum sanctum dare. Si autem Spiritum sanctum dare non potest, quia foris constitutu et ratione fundata. Ita fit ut cum omnia apud illos inania et falsa sint, nihil eorum quae illi gesserint probari a nobis debeat. Quid enim potest ratum et firmum esse apud Deum quod illi faciunt quos Dominus hostes et adversarios suos dicit in Evangelio suo ponens : Qui non est mecum adversum me est; et qui non mecum colligit, spargit. Et beatus multi facti sunt. Unde cognoscimus quia novissima hora est. Ex nobis exierunt, sed non fumansissent nobiscum. unde nos quoque colligere et considerare debemus an qui aduersarii sunt Domini et appellati sunt antichristi possint dare gratiam Christi. quare qui cum Domino sumus et unitatem Domini tenemus et secundum eius dignationem sacerdotium eius in ecclesia admini
Abbreviated transcription (Latin):
quando constet oleũ scĩficari et eucha¬
ristiam fieri apud illos omnino ñ pos¬
se. Scire autẽ. et meminisse debemus
scͥptum eẽ. oleum peccatoris ñ ungat
caput meũ: quod in psalmis p̾monuit
sp̃c sc̃s: ne quis exorbitans & auia ueri¬
tatis exerrans: apud hereticos &. xp̃i ad¬
uersarios ungeretur. Sed & ꝓbaptira¬
to quã facere p̾cem potest sacerdos sa¬
crilegus et ꝑeccator: cum scͥptũ sit ds̃
peccatores non audit: sed qui dm̃ colue¬
rit et uoluntatẽ eius fecerit illũ audit:
Quis autẽ potest dare quod ipse ñ ba¬
beat: Aut quomͦ potest spũalia gerere..
qui ipse amiserit sp̃m scm: Et id cireo
baptirandus ẽ. et innouandꝰ qui ad
foris tinctꝰ. in baptismo uͦ et eccłastico ediã
hoc ipsum deponat. quod homo ad dm̃¬
ueniens dum sacerdotẽ querit: insacri
legum fraude erroris incurrit. Cȩcerũ
consentire est in id quod illi baptiraue¬
rint. Neq enim potest illic pars manis

Expanded text:
quando constet oleum sanctificari et euchaquando constet oleum sanctificari et eucharistiam fieri apud illos omnino non posse. scire autem et meminisse debemus scriptum esse: oleum peccatoris non ungat caput meum. quod ante in psalmis praemonuit spiritus sanctus, ne quis exorbitans et a uia ueritatis exerrans apud haereticos et Christi aduersarios ungeretur. sed et pro baptizato quam precem facere potest sacerdos sacrilegus et peccator? cum scriptum sit: Deus peccatorem non audit: sed qui Deum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quis autem potest dare quod ipse non habeat, aut quomodo potest spiritalia gerere qui ipse amiserit spiritum sanctum? et idcirco baptizandus est et innouandus qui ad foris tinctus in baptismo uero et ecclesiastico etiam hoc ipsum deponat quod homo ad Deulegum fraude erroris incurrit. III. Caetconsentire in id quod illi baptizaverint. Neque enim potest pars illic inanis
Abbreviated transcription (Latin):
dicat in numeris: & omnia quecunq
tecigerit inmundꝰ inmunda erunt:
Aut quomͦ baptirans dare alteri remis¬
sam peccatorũ potest: qui ipse sua pec¬
cata deponere ertra ȩccl̃am non potest:
Sed et ipsa int̾rogatio quȩ fit in baptis¬
mo: testis est ueritatis: Nam cũ dicimꝰ.
credis uitam ȩt̾nã. et remissionẽ pecca
toꝵ. scam̃ eccl̃am: intelligimꝰ remissionẽ
peccatorũ non nͥ in ȩccła dari: apud he¬
reticos autẽ. ubi ȩccła non sit. non pos¬
se peccata dimitti. Itaq qui hereticos
ȩccłam tribuunt: quos baptisma ha¬
bere contendunt. Ungi quoq necesse
est eum qui baptiratꝰ sit: ut accepto
crismate. id est unctione. unctꝰ eẽ dei
& habere in se grãm xp̃i possit: porro
autem eucharistiã. Est unde baptirati
ungunt᷑ oleum in altari scificatũ. Sc̃i¬
ficare autẽ non potuit olei creaturã: qͥ
nec altare habuit. nec ȩccłam. Unde nee
unctio sp̃ualis ẽẽ apud hereticos potest.

Expanded text:
dicat in Numeris : Et omnia quaecumque dicat in Numeris : Et omnia quaecumque tetigerit immundus immunda erant. Aut quomodo baptizans dare alteri remissam peccatorum potest qui ipse sua peccata deponere extra Ecclesiam non potest? II. Sed et ipsa interrogatio quae fit in Baptismo testis est veritatis. Nam cum dicimus: Credis in vitam aeternam et remissionem peccatam Ecclesiam? intelligimus remissionem peccatorum nonnisi in Ecclesia dari, apud haereticos autem, ubi Ecclesia non sit, non posse peccata dimitti. Itaque qui haereticoEcclesiam tribuunt quos Baptisma habere conest eum qui baptizatus est, ut accepto chrismate id est unctione esse unctus Dei et habere in se gratiam Christi possit. porro autem eucharistia est unde baptizati unguntur oleum in altari sanctificatum. sanctificare autem non potuit olei creaturam qui nec altare habuit nec ecclesiam. unde nec unctio spiritalis apud haereticos potest esse,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sed iam pͥdẽ ab antecessoribꝰ nr̃is sta¬
tutam & a nob̃ obseruatã. uobiscũ pari
confessione coniungimꝰ: censentes seili¬
cet & ꝓcerto tenentes. neminẽ baptirare
foris extra ȩccł̃am posse: cum sit baptis¬
ma unũ in sc̃a eccła constitutũ: cũ scͥptũ
sit dño dicente. me dereliquerunt fontẽ
aquȩ uiuȩ: & foderunt sibi lacus detͥtos.
qui non possunt aquã portare: & iterũ
scͥptura diuina moneat et dicat: ab aqͣ
aliena abstine te: & de fonte alieno ne bi¬
beris: O portet uero mundari et scĩficari
aquã prius a sacerdote: ut possit baptis¬
mo suo peccata hominis qui baptiratur
Et spargam suꝑ uos aquã mundã: & mũ¬
dabimini ab om̃ib inmundiciis uris
et ab om̃ib simulacris ur̃is emunda¬
bo uos: et dabo uobis cor nouũ: & spͣm
nouũ dabo in uob̃. Quomͦ autẽ munda¬
re et scificare aquã potest qͥ inmunduᷤ
est. et apud quẽ sp̃c sc̃s non est. cũ dñs

Expanded text:
mus, sed iam pridem ab antecessoribus nostris stamus, sed iam pridem ab antecessoribus nostris statutam et a nobis obseruatam uobiscum pari consensione coniungimus, censentes scilicet et pro certo tenentes neminem baptizari foris extra ecclesiam posse, cum sit baptisma unum in sancta ecclesia constitutum et scriptum sit Domino dicente: me dereliquerunt fontem aquae uitae, et effoderunt sibi lacus detritos qui non possunt aquam portare, et iterum scriptura diuina moneat et dicat: ab aqua aliena abstine te et a fonte alieno ne biberis. oportet uero mundari et sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possit baptismo suo peccata hominis qui baptizatur et aspargam super uos aquam mundam, et mundabimini aet ab omnibus simulacrhis vestris emundabo vos, et dabo vobis cor novum et spiritum novum dabo in vobis. Quomodo autem mundare et sanctificare aquam potest qui ipse immundus est et apud quem Spiritus sanctus non est cum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃rianus. lib̾alis. caldonius. iu¬
mus. Primꝰ ceciliꝰ. policarpus.
Nichomedes. felix. marruciꝰ. successus.
lucianus. honoratꝰ fortunatus. uictor.
donatus. luciꝰ. herculaneus. Pomponiuᷤ.
demetriꝰ. quintꝰ saturniꝰ. Ianuariꝰ. mareꝰ.
alius saturninus. aliꝰ donatus. Rogatianꝰ.
sedastus. tertillus. hortensanus. Itẽ aliuᷤ
saturninꝰ. artius: ianuario: saturnino. ⁊¬
maximo: uuctori: item alio uictori. cas¬
sio. ꝓculo. modiano. tittino. gargillio.
euehitiano. alio gargillio. alio saturnino.
nemesiano. nampulo antoniano. rogatia¬
no. honorato. frĩb salutẽ. Cum simul in
ur̃as quas fecistis de his qui apud he¬
reticos & scismaticos baptirati uident᷑.
an ad ȩccłam catholicã quȩ una ẽ. ueni¬
entes baptirari debeant. De quare quã¬
quam et ipsi illic ueritatẽ et firmitatẽ
catholicȩ regulȩ teneatis: tam̃ qm̃ con¬
sulendos nos ꝓ cõmuni dilectione exi¬
stimastis: sententiã nrãm. non nouã ꝓmi¬

Expanded text:
YPRIANUS, LIBERALIS, CALDONIUS, JUNIUS, PRIMUS, CAECILIUS, POLYCARPUS, NICOMEDES, FELIX, MARRUTIUS, SUCCESSUS, LUCIANUS, HONORATUS, FORTUNATUS, VICTOR, DONATUS, LUCIUS, HERCULANUS, POMPONIUS, DEMETRIUS, QUINTUS, SATURNINUS, MARCUS, ALIUS SATURNINUS, ALIUS DONATUS, ROGATIANUS, SEDATUS, TERTULLUS, HORTENSIANUS, ITEM ALIUS SATURNIUS, SATTIUS, JANUARIO, SATURNINO, MAXIMO, VICTORI, ALIO VICTORI, CASSIO, PROCULO, MODIANO, CITTINO, GARGILIO, EUTYCIANO, ALIO GARGILNEMESIANO NAMPVLO ANTONIANO ROGATIANO HONORATO FRATRIBVS S. Cum simul in uestras quas fecistis de his qui apud haereticos et schismaticos baptizati uidentur, an ad ecclesiam catholicam quae una est uenientes baptizari debeant. de qua re quamquam et ipsi illic ueritatem et firmitatem catholicae regulae teneatis, tamen quia consulendos nos pro communi dilectione existimastis, sententiam nostram non nouam promi
Abbreviated transcription (Latin):
Mulieres ur̃ȩ inȩccłia tareant. Siquid
autem discere uolunt: domiuiros suos
interrogent. Item ad timotheum. Mu-¬
lier cum silentio discat in omni submis
mus formatus est: deinde eua. Et adã
ehicto et merito nr̃o . xlui

Expanded text:
Mulieres uestrae in ecclesiis taceant. si quae autem quid discere uolunt, domi uiros suos interrogent. Item ad Timotheum: Mulier cum silentio discat in omni subiectimus formatus est, deinde Eua: et Adam DELICTO ET MERI
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eos qͥ idolis sacͥficãt: .iiii.
uarto p̾terea docendum ñ facile
ignoscere dm̃ idolatris.
yiito.⁊ quod sic idolate indigne¬
tur ad̃s. ut p̃ceꝑit eos etiam int̾fici qui sacͥ¬
ficare et seruire idolis suaserint:
ubiugendum post hȩc. quod redep̃¬

Expanded text:
aduersus eos qui idolis sacrificant. IIII. Praeterea docendum non facile ignoscere Deum idololatris. V. Et quod sic idololatriae indignetur Deus, ut praeceperit etiam eos interfici qui sacrificare et seruire idolis suaserint. VI. Subiungendum post haec quod rede
Abbreviated transcription (Latin):
ertiȩ uet̾is abrupto: ad obseruanda et
gerenda domini p̃cepta iigilemus.
Simꝰ tales quales nos ẽẽ ipse p̃cep̃ diceis.
Sint lumbi tr̃i p̃cincti et iucerne ar¬
dentes inmanib ur̃is: ce uos similes ho¬
minib expectantib dñm suum q̃ñ
ueniat anuptiis: ut cum ueint et pul¬
sau̾it aꝑiant ei. Beatiserui illi: quos
cumueñt dominꝰ inuei̾nt uigilantes.
Accinctos nos ẽẽ oportet: ne cum expe
ditionis dies uen̾it impeditos: ⁊ impli¬
citos app̃hendat. Luceat in bonis oꝑib
lucem claritatis ȩtnȩ de hac scł̃i erunna
ꝑducat. Expectemꝰ solliciti semꝑ i cau¬
t aduentum dñi repentinum: ut q̃ñ
ille pulsau̾t inigilet fides nr̃a: uigilan¬
tiȩ p̃mium de domino receptura.Si
nec mandata seruentur: si hȩc monita
fallente ñ possumꝰ: serui uigiles xp̃o¬

Expanded text:
ertiae veteris abrupto, ad observanda et ertiae veteris abrupto, ad observanda et gerenda Domini praecepta vigilemus. Simus tales, quales nos esse ipse praecepit, dicens: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris; et vos similes hominibus expectantibus dominum suum quando veniat a nuptiis, ut cum venerit et pulsaverit aperiant ei. Beati servi quos adveniens Dominus invenerit vigilantes . Acditionis dies uenerit, inpeditos et inplicitos adprehendat. luceat in bonis operiblucem claritatis aeternae de hac saeculi nocte perducat. expectemus solliciti semper et cauti aduentum Domini repentinum, ut quando ille pulsauerit, euigilet fides nostra uigilantiae praemium de Domino receptura. si haec mandata seruentur, si haec monita fallente non possumus, serui uigiles
Abbreviated transcription (Latin):
unanimes inoratione. cum mulierib
efficatib p̃cib orabant: id̃o impetra¬
re cum fiducia pot̾ant. quodcunq de
unanmitas diminuta ẽ: ut et largitaᷤᷤ
oꝑationis infracta ẽ. Domos tẽ et fundoᷤᷤ
uenundabant: et thesauros sibiincȩ¬
io reponentes distribuenda inuisus
de patrimonio nec decimas damus: et
cum tiendere iubeat dñs emimꝰ potius
et augemꝰ. Sic in nob̾ emarcuit ingor
fidei: sic credentium robur elangait:
Et icc̾co dñs tempora nr̃a respiciens:¬
meuangłio suo dic̃. fĩlitis hominiscũ
uem̃it pritas inuemiet fidem int̾ra: Uide¬
mꝰ fieri qđ ille p̃dix̃. Indĩtimore inle¬
ge iusticiȩ. indilectione. inoꝑe fides
nulla ẽ. Nemo futurorum metum: ne¬
mo cogitat diem dñi: uiram dñi: et in¬
creduus uentura supplicia: et statuta
ꝑfidis et̃na supplicia. Nemo c̃siderat.
quicquid metueret conscientia nr̃a. si
crederet: quia ñ credit omnino nec
metiit. Si aut̃ crederet. et caueret: sica

Expanded text:
unanimes in oratione cum mulieribus unanimes in oratione cum mulieribus efficacibus precibus orabant, ideo impetrare cum fiducia poterant quodcunque de unanimitas diminuta est, ut et largitas operationis infracta sit. Domos tunc et fundos venundabant, et thesauros sibi in coelo reponentes, distribuenda in usus de patrimonio nec decimas damus, et cum vendere jubeat Dominus, emimus potius et augemus. Sicut in nobis emarcuit vigor fidei, sic credentium robur elanguit: et idcirco Dominus, tempora haec ns ait: Filius hominis cum venerit, putas, inveniet fidem in terra ? Videmus fieri quod ille praedixit. In Dei timore, in lege justitiae, in dilectione, in opere fides est. Nemo futurorum metum cogitat. Diem et iram Domini, et incredulis ventura supplicia, et statuta perfidis aeterna tormenta nemo considerat: quae metueret conscientia nostra, si crederet; quia non credit, omnino non metuit: si autem crederet, et caveret; si ca