comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm ad finem scłi referendum putemus: auc
ccontrario quod ad finem scli ꝑtinet affirmemꝰ
Acuitatis illiꝰ dium ꝑtin̾e. aut qͥ ꝑtin&e ad eiꝰ adu̾tũ¬
itep̃isuoqͥ ÷ eccłia. dicamꝰ ꝑtin̾e ad eiꝰ adu̾tũ nouissimũ ĩ
iorport suo quod ẽ caput eccłiȩ: aut rursus
quodytinet ad aduentum eius nouissunum
ꝑseipsum ad eum ꝑtinere. aseueremꝰ adu̾tum
qs ꝑ eccłiam. In quib omnib sunt quedã
manifesta: quedam uero sic obscura ut uł la¬
boriosum sit ea diuidicare: uel temerariũ qͣn
diui non indelliguntur de his omnib aliquid
definre. Quis enim non uideat ad illã cuui¬
tatem ꝑtin̾e quod dictum ẽ cum autẽ uideri¬
A circundari ab exercitu ierłm. tunc scitote

Expanded text:
Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentuest ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quis enim non uideat ad illam ciuitatem pertinere, quod dictum est: Cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote
Abbreviated transcription (Latin):
mntus eius & consummationis scłi
a cuim discrepant rebus si alius aliquid
quod alius tacet. aut alio modo dicit:
sis autem collata inuicem uiuant ut le¬
sis intellectus regatur: s de omĩb dispu
at longum ẽ nunc. Interrogantib enim do¬
minusca respondit quȩ iam ex illo tempore
suerant sequutura. siue de excidio irłm un¬
de orta ẽ ipsius interrogationis occasio. siue
de aduentu suo ꝑ eccłiam in qua usq ad finẽ
uenire non cessat: in suis enun ueniens ag¬
noseitur dum eius quotidie membra nascũ¬
nir: de quo aduentu ait. a modo uidebitis
flum hominis uenientem in nubib: de qui
hiubib dictum ẽ ꝑ ꝓpħam. mandabo nu-¬
bii meis ne pluant super eam. siue de ipso
se in quo apparebit. uiuos iudicaturus &
mortuos. Cum itaq signa dicat quȩ ad ista
iaꝑtinent. id ÷ ad excidiũ illiꝰ ciuitatis ad ad
sferendum sit diligenti consideratione cernẽ¬
dum est: ne foite quod ꝑtinet ad euersionẽ

Expanded text:
ntus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad adreferendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem
Abbreviated transcription (Latin):
les. Si aut̃ ert̃ corpora: erit qđ uide possint
ocłi corporales.S hec iã satis dicta sint: quell
inicio huius opuscłi mei diligenter lectis
relecta considerans. sine ulla fortasse dubl¬
tatione ꝑspicies ad uidendum deum: ꝑ eul
auxilium cor mundum te deb̃e preꝑarast
De corpore uero sp̃itali si dñs iuuerit.
alio exꝑiemur. quid disputare ualeamibi¬

Expanded text:
ales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint ales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeam
Abbreviated transcription (Latin):
riora nos extendendo. corda mundemus.
enim non tantum quod beatus ambrosuis ꝓ
ocłi carnis aspicere. sed ocłi mentis: de quib¬
ipse saluator ait. Beati mundo corde: quia
si dm̃ uidebunt. Namq sicut alibi idem ih¬
ronimus breuider ac ueraciter definiuit. reli¬
corporał. corporalibus ocłis non uidetur.
has sententias de re tanta uiror cantors nõ
ob hoc interponere uolui. ut cuius quã ho¬
minis sensum. tanquam scripture canonce
auctoritatem sequendum arbitreris: siut il¬
li qui aliter sapiunt conent᷑ mente uidere
quod uerum est. etͥ simplicitate cordis que¬
rere dm̃: nec tam doctos diuinors eloqui¬
ore tractatores demere reprehendant. Nec
te moueat: quod a quibus dam minus con¬
siderate dicitur. Quid tunc uidebunt oct
corporales. si dm̃ non uidebunt:an force
ci erunt. uł sine causa erunt: neq enim
tendunt qui hȩc loquuntur quia si ñ eris
corpora: ꝓfecto illi ocłi non erunt corpon¬

Expanded text:
riora nos extendendo, corda mundemus. Ut riora nos extendendo, corda mundemus. Ut enim non toculi carnis aspicere, sed ocipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatem sequendum arbitreris, sed ut illi, qui aliter sapiunt, conentur mente uidere, quod uerum est, et in simplicitate cordis quaerere deum, ne tam doctos diuinorum eloquiorum tractatores temere reprehendant. nec te moueat, quod a quibusdam minus considerate dicitur: Quid tunc uidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte caeci erunt uel sine causa erunt? neque enim adtendunt, qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, profecto illi oculi non erunt corpor
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ dei miscđia sua implere dignet᷑:
ut uideri possit a nob̃. hȩc uerba scĩ uiri
quȩ non carnalia sed spĩcalia sunt. in quan¬
tum intelligis & uera ẽẽ. non quia ipse dix̃
s quia ueritas sine strepitu clamat agnoscis:
in tantum intelligis unde adhereas dño ce¬
q: ipsam intrinsecus preꝑas incorporalem
locum mansionis eius. ad audiendum silen¬
cium narrationis eius: & uidendam inuisi¬
bilem formam eius. Beati enim mundi cor¬
des ipsi quia ipsi dm̃ uidebunt: non cum eis
sicut corpus ex aliquo loci inderuallo appa¬
rebit. s cum uenerit ad eos & mansionẽ fe¬
cerit apud eos: quoniam sic implebuntur
in omnem plenitudinem dei. non cum fue-¬
rint & ipsi plenus deus: s cum ꝑfecte fuerit᷑
pleni deo. Si autẽ non nisi corpora cogitamꝰ
et nec illud saltem digne cogitare possunis
unde uł ipsa corpora cogitemus: non quedaimͦ
quid adu̾sum nos ipsos loquamur. s ab hacpi¬
tius carnali consuetudine. orando. et in ie¬

Expanded text:
tudinem Dei misericordia sua implere dignetur, ut videri possit a nobis. 53. Haec verba sancti viri, quae non carnalia sed spiritualia sunt, in quantum intelligis, et vera esse, non quia ipse dixit, sed quia veritas sine strepitu clamat, agnoscis; in tantum intelligis unde adhaereas Domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis ejus ad audiendum silentium narrationis ejus, et videndam invisibilem formam ejus. Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Non cum eis, sicut corpus, ex aliquo loci intervallo apparebit; sed cum venerit ad eos, et mansionem fecerit apud eos: quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem Dei, non cum fuerint et ipsi plenus Deus, sed cum perfecte fuerint pleni Deo. Si autem nonnisi corpora cogitamus, et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde vel ipsa corpora cogitemus; non quaeramus quid adversum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando, et in ante
Abbreviated transcription (Latin):
spem futuri scłi: unde dicit apłs. Non sũt con¬
digne passiones huius temporis: ad futura in¬
głam quȩ reuelabitur in nobis. Proinde Ra¬
rissime ȩciam illis quoꝵ uerba dicis te ferre
non posse. quoniam dicunt si nos peccatores
ista meruimus. quare & serui dei barbarors
ferro ꝑempti sunt. & ancille dei captiue duc¬
ce sunt: humiliter & ueraciter & pie respon¬
de. Quantamlibet enim iusticiam seruemus.
quantamlibet dño obedientiam exhibeamꝰ:
nunqͥd meliores ẽẽ possumus trib illis uiris
qui in caminum ignis ardentis ꝓ conseruan¬
da dei lege piecti sunt: et tamenꝰ lege quid il¬
lic dicat ararias unus ex trib: qui aꝑiens os
suum in medio ignis dixit. Benedictus es dñe
ds̃ patrum nror. & laudabile & głosum nom̃
tuum in scła. quoniam iustus es in omiubus
quȩ fecisti nobis. & omnia oꝑa tua uera. & rec¬
tȩ uiȩ tuȩ. & omnia iudicia cua ueritas. & ui

Expanded text:
spem futuri saeculi, unde dicit apostolus: Non sunt conspem futuri saeculi, unde dicit apostolus: Non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Proinde, carissime, etiam illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et ueraciter et pie responde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus tribus illis uiris, qui in camino ignis ardentis pro conseruanda dei lege proiecti sunt? et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus es, domine deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et rectae uiae tuae et omnia indicia tua ueri
Abbreviated transcription (Latin):
fluit: ita oleum quoq infideliũ conficentiũ
e orantium. exprimi et liquari non cesset:
Illis enum qui contra xp̃ianam fidem quere¬
las impias iactare non quiescunt dicences
quod antequam ista doctrina ꝑ mundũ pre¬
dicaret᷑. canta mala non paciebatur genus
humanum: facile est ex euanglio respondẽ:
Dñs enim dicit. seruus nesciens uoluntatẽ
dñi sui et faciens digna: plagis uapulabit pau¬
ciꝰs. Seruus autem sciens uoluntatem domi¬
ni sui & non faciens digna: plagis uapulabit
multa. Quid ergo mirum si xxp̃ianis cempori¬
bus iste mundus tanquam seruus iam sc̃iẽs
uoluntatem dñi sui & non faciens digna pla-¬
gis uapulat multa: actendunt quanta celcri¬
tate ȩuangłium predicatur: & non attendut̃
quanta ꝑu̾sitate contẽpnitur. Serui autem
dei humiles & sci qui duppliciter mala tẽpo¬
ralia paciuntur. quia & ab ipsis impiis & cum
ipsis paciuntur. habent consolationes suas. et

Expanded text:
fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit pauca, seruus autem sciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit multa. quid ergo mirum, si Christianis temporibus iste mundus tamquam seruus iam sciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulat multa? adtendunt, quanta celeritate euangelium praedicatur, et non adtendunt, quanta peruersitate contemnitur. serui autem dei humiles et sancti, qui dupliciter mala temporalia patiuntur, quia et ab ipsis impiis et cum ipsis patiuntur, habent consolationes suas et
Abbreviated transcription (Latin):
uut quodisti. ut in ocłos clericor nrocũ
alcem et acetum mitterent: quor mẽbra
atuam cȩtera plagis horrendis. uulneribusq
sauciarunt: depredantur ȩtiam domos ali¬
quis & incendunt. fructus aridos diripuns
humidos fundunt: & talia ceteris commi¬
nando. multos ȩtiam rebaptizari compel¬
uunt. Pridie quam ista ad te dictaui: ex u¬
noloco ꝑhuiusmodi terrores quad raginta
tocto animȩ mͥ rebaptirate renuntiate
int. Plangenda sunt hȩc non miranda: et
no cum hȩc et in ꝓpħis et in euanglio tanto
ante predicta sit: non itaq debemus tã no¬
bis ipsis eẽ contraris. ut credamus quando le¬
guntur. & queramur quando complent᷑. sed
potius & illi qui increduli fuerunt cum hȩc
in sc̃is libris cconscripta legerent uel audiret.
nunc saltem credere debent cum compleri ĩa
uident ut de his tam magnis pressuris. can¬
quam in torcłari dñi dei nr̃i sicut amurca
infideliũ murmurantium & blas phemantiũ

Expanded text:
tuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum tuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt et talia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista dictaui, ex uno loco per huius modi terrores XL et VIII animae mihi rebaptizatae renuntiatae sunt. Plangenda sunt haec, non miranda, et no, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse contrarii, ut credamus, quando leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃o uictoriano: augustiul
in dño salutem. Litters sul
unpleuerunt grandi dolae
cor nr̃m. quib petisti ueẜ
lixo oꝑe aliqua responderem: cum talibib
quus sefletus. quam ꝓlixi libri debe¬
datis quippe mundus cantis affligi
udib ut pene pars nulla terrarium sit
aii talia qualia scripsisti. comitant᷑ ato
uigantur. Nam ante paruum tempus ȩti
a milis solitudinib egypti ubi monasteria
hada ab om̃i strepitu quasi secura delegerat:
parbaris interfecti sunt fr̃s. Iam uero quȩ
nodo in regionib italie quȩ in galliis nefa
nappetrata sint: ȩtiam uos latere non arbi¬
am: De hispaniis quoq tot ꝓuinciis que
abhis mał dui uidebantur intacte: cȩpe¬
ruint iam talia nunciari. Sed quid longei¬
nis ẽce in regione nr̃a yponiensi. quonĩã
an barbari non actigerunt. clericors dona¬
uarum. et circumcellionum latrocinia sic
iustint ȩccłias: ut barbarors fortasse facta mi¬
ara sint. Quis enĩ barbarus excogitare po¬

Expanded text:
tero VICTORIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Litterae tuae impleverunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus et fletus, quam totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut paene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. nam ante paruum tempus etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu quasi secura degebant, a barbaris interfecti sunt fratres. iam uero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt iam talia nuntiari. sed quid longe imus? ecce in regione nostra Hipponiensi, quoniam eam barbari non adtigerunt, clericorum Donatistarum et Circumcellionum latrocinia sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. quis enim barbarus excogitare po
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽẽ qđ deus nec in loco uidetur s mun¬
do corde: nec corporalib ocłis queritur. nec
circumscribitur uisu. nec tactu tenetur. nec
auditur affatu. nec sentitur incessu & si quid
in his minus intelligimus. uel aliter sapimꝰ.
id quoq nob ds̃ reuelabit: si in quod ꝑuenunꝰ
in eo ambulemus. Pcruenimus autem ut cre¬
credamus dm̃ non corpus ẽẽ s sp̃m. P erue¬
nimus ȩtiam ut credamus dm̃ qd nemo iu-¬
dit unquam. & qd ds̃ lux est. et tenebrȩ in
in eo ñ sunt ulle: et quod apđ̃ eum non est
cõmutatio. nec momenti obumbratio. & qd
lucem habitat in accessibilem. quem nemo ho¬
minum uidit nec uidere potest. & qd̃ pater &
filius & sp̃s sc̃s unus ds̃ est. sine ulla diu̾sitate
& seꝑatione nature. & quod mundicordes eũ
uidebunt. & qd̾ similes ei erimus qm uidebi¬
mus eum sicuti ẽ. & quod ds̃ haritas ẽ. & qui
manet in haritate in deo manet & d̃s̃ in illo

Expanded text:
dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu. et si quid in his minus intellegimus uel aliter sapimus, id quoque nobis deus reuelabit, si, in quod peruenimus, in eo ambulemus. peruenimus autem, ut credamus deum non corpus esse sed spiritum; peruenimus etiam, ut credamus, quod deum nemo uidit umquam et quod deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae et quod apud commutatio, nec momenti obumbratio ; et quod lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest, et quod pater et filius et spiritus sanctus unus deus est sine ulla diuersitate et separatione naturae et quod mundi corde eum uidebunt et quod similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, et quod deus caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ custodiat corda nrã & incelligentias nr̃as
up̃oiħo. Ipsa enĩ par quȩ precellit omnem in¬
elleclum. ñ est utiq minor nr̃o intellectu: ut
um iste sit ocłis corporalib inuisibił. illa pu-¬
duir cẽ uisibił. An aliud pax dei. aliud splen-¬
dor dei. cum idem ipse sit unigenitus filius
cuius & illa haritas quȩ suꝑeminet scientiȩ. cuiꝰ
cogniciõe implebimur in omnem plenitudi-¬
nem dei. non ÷ luce mentis nr̃e inferior: quȩ
illa illuminante tribuitur: porro si ista ĩac¬
cessibił ẽ. oclis carnis: quantomagis illa in
comꝑabiliter suꝑeminens: ac ꝑ hoc cũ sit ali-¬
quid nr̃m uisibile sicut hoc corpus. aliquid
uero inuisibile sicut homo interior. & cũ op¬
timum nr̃m hoc ÷ mẽs adq intelligentia inui¬
sibile sit ocłis corporis. quomͦ id quod ÷ meliꝰ
optimo nro: uisibile erit inferiori nrõ: arbitror
iam de concedere his omĩb consideratis recte

Expanded text:
lectum, custodiat corda nostra et intellegentias noslectum, custodiat corda nostra et intellegentias nosu. ipsa enim pax, quae praecellit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut, cum iste sit oculis corporalibus inuisibilis, illa putetur esse uisibilis. an aliud pax dei aliud splendor dei, cum idem ipse sit unigenitus filius, cuius et illa caritas, quae supereminet scientiae, cuius cognitione implebimur in omnem plenitudinem dei, non est luce nostrae mentis inferior, quae illa inluminante tribuitur? porro si ista inaccessibilis est oculis carnis, quanto magis illa huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc, cum sit aliquid nostrum uisibile sicut hoc corpus aliquid uero inuisibile sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror iam te concedere his omnibus consideratis recte
Abbreviated transcription (Latin):
iccessus: cum gͥ lucem istam omĩ corpotali
luci non solum iudicio rationis. sed amoris
quoq appetitu preposuerimus. quanco id ma-¬
gis ualebimus. tando melius ualebimus do¬
nec sanentur omnes languores anime nr̃ȩ.
omĩa diuidicare: ipsi uero anemine duudica-¬
il animał aut̃ homo ñ ꝑcipit quȩ suut sp̃s
dei stulticia ẽ enim illi: & ñ potest scire. qm̃
sytaliter diidicatur. Qd si nondũ possumꝰ
preserre lucem iudicandemx ei lucide qͣ iudi¬
uur preferre uitã intelligentem uitȩ tan-¬
ammodo sentienti preferre naturam. ñ ali-¬
bi hoc. & alibi aliud. s omĩa quȩ habet ĩ uno
simul habentem sicuti ẽ ipsa nr̃a intelligen¬
da ci naturȩ quȩ ita paltib constat ut minꝰ
sit dimidia quam tota: sicuti ÷ omne corpꝰ:
suꝑfluo de reb tantis ac talib disputamus.
Si autem hoc iam possumus. aliquid melius
quam intellectum nr̃m dm̃ eẽ credamus:
ut pax eius quȩ precellit omnem intellec¬

Expanded text:
accessus.! Cum igitur lucem istam omni corporali accessus.! Cum igitur lucem istam omni corporali luci non solum judicio ratquoque appetitu praeposuerimus, quanto id magis ualebimus, tanto melius ualebimus, donec sanentur omnes languores animae nostraomnia diiudicare, ipsi uero a nemine diiudicari. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi et non potest scire, quoniam spiritaliter diiudicatur. Quod si nondum possumus praeferre lucem iudicantem ei luci, de qua iudicatur, praeferre uitam intellegentem uitae tantum modo sentienti, praeferre naturam non alibi hoc et alibi aliud sed omnia, quae habet, in uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra intellegentia, ei naturae, quae ita partibus constat, ut minor sit dimidia quam tota, sicuti est omne corpus, superfluo de rebus tantis ac talibus disputamus. si autem hoc iam possumus, aliquid melius quam intellectum nostrum deum esse credamus, ut pax eius, quae praecellit omnem intel
Abbreviated transcription (Latin):
contueri. Quam non ideo magnam nosti Q
ingentem aliquam molem conspiciendo lil¬
trasti. Nec cum tibi intus loquitur ut seđ̃m
eam uiuas ullis ꝑstrepit sonis: nec ut ea es¬
nas. corporalium lumen erigis ocłors. Pes l
ilcumq in nr̃a uoluntate. consistit. nob̃
raonspicua est. nec in loco iudetur. nec cor¬
goralib ocłis queritur. nec circum scribitur
usui. nec tactu cenetur. nec auditur affacu.
nei sentitur incessu: quantomagis ds̃ ipse
cuius hoc pignus in nob ẽ ͤnam si interior
homo nt̃ quantulacumq imago eius ñ de
illo genita s ab illo creata. quamius adhuc
renouetur de die in diem. iam tamen in tali
luce habitat. quo nullus ocłoꝵ corporaliũ
sensus accedit. si ea quȩ in illa luce cordis
oelis intuemur. & discernuntur int̾ se. ⁊ nul¬
us locoꝵ spatiis seꝑantur: quancomagis d̃s
qui lucem habitat in accessibilem. corporis sẽ¬
sib quo nec ipsius nͥ mundi potest eẽ. cordis

Expanded text:
contueri. Quam non ideo magnam nosti, quia contueri. Quam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec cum tibi intus loquitur, ut secundum eam vivas, ullis perstrepit sonis, nec ut eam cernas corporalium lumen erigis oculorum; nec ut tulacunque in nostra voluntate consistit, nobisque conspicua est, nec in loco videtur, nec corporalibus oculis quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu: quanto magis Deus ipse cujus hoc pignus in nobis est! Nam si interior homo noster, quantulacunque imago ejus, non de illo genita, sed ab illo creata, quamvis adhuc renovetur de die in diem, jam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea quae in illa luce cordis oculis intuemur, et discernuntur intra se, et nullis locorum spatiis separantur: quanto magis Deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsis nisi mundi potest esse cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ita deditus: ut credat sic ẽẽ. in memoria siu
uł in ipso conspectu cogitationis suȩ solem. li¬
nam. stellas. amnes. maria. montes. colles. un
parietes deniq domus suȩ. uel ȩtiam cubidi
sui. & quicquid ꝑ ocłos corporis tale cognar
et cenet. ut locors spatiis acq interuallis: su
stent. siue moueantur. Porro si ea quȩ iani
ma nr̃a sunt corporalia. locisq simillima. na
interuallis localib in nr̃a memoria reponuus¬
tur: quancomagis illa quȩ nullam gerunel
militudinem corpor. haritas. gaudium. par
longuanimitas. benignitas. bonitas. fides t̃¬
suetudo. continentia. nulla locoꝵ spatia ctil
nulla intercapedine seꝑantur. aut aliquas
cordis quo radios suos mittant. & ea uidea
interualla conquirunt:nonne omnia ĩuus
sunt sine angustia. & suis terminis nota sibs
sine circuitu regionums aut dic in quo ll̃
uideas haricatem: quȩ tamen in tantum il
cognica ẽ. in quantum eam potes mentis all

Expanded text:
ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua uel in ipso conspectu cogitationis suae solem, lunam, stellas, amnes, maria, montes, colles, urbes, parietes denique domus suae uel etiam cubiculi sui, et quicquid per oculos corporis tale cognouit et tenet, ut locorum spatiis atque interuallis siue stent siue moueantur. mo nostro sunt corporalibusque locis simillima, non ec intervallis localibus in nostra memoria reponuntur, quanto magis illa, quae nullam gerunt similitudinem corporum, charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur, aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea videant, intervalla conquirunt! Nonne omnia in uno sunt sine angustia, et suis terminis nota sunt, sine circuitu regionum? Aut dic in quo loco videas charitatem; quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mentis acie
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate diuina. E xclamaui dolens in
illa breui epła: & dixi. audiat caro carna¬
mentem ab huius modi uanitate: illa ĩcre.¬
patione compescui. Facilius quipe inclina¬
mur asolita. & amicum ẽ infirmitati huna¬
ne. corporalem conu̾sationem introrsus ułsg
tere uł admittere : non ubi sana consistat. fa
ubi languida quodamm aut incumbat ac
iaceat. Proinde si non potes aciem mentis
tue a corporearum similitudinum quasi
nubilo ꝑspicue serenare: eas ipsas apudo
ipsam uigilanter attende. Intuere cȩlumo
terram cogitando. sicut ocłis corporis cer¬
do consuesti: easq imagines cȩli & cerrȩ q
ante ocłos cogitationis ꝓducte sunt. uidi
militudines corpors ẽẽ non corpora. Si
iudica contrate ipsam ꝓ te ipsa. si ñ potes ĩ¬
fariam corporalium qualitatum imaginan¬
as formas ab atiȩ tue mentis abigere: ⁊ un¬
de uinceris inde conuince. Neq erĩ est ut
opinor quisquam ȩtiam talib imaginatioit

Expanded text:
auctoritate diuina exclamaui dolens in auctoritate diuina exclamaui dolens in illa breui epmentem ab huius modi uanitate illa increpatione compescui. facilius quippe inclinamur ad solita et amicum est infirmitati animae corporalem conuersationem introrsus uel mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incumbat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud te ipsam uigilanter adtende. intuere caelum et terram cogitando, sicut oculis corporis cernendo consuesti, easque imagines caeli et terrae, quae ante oculos cogitationis productae sunt, uide similitudines corporum esse, non corpora. sic ergo iudica contra te ipsam pro te ipsa, si non potes omnifariam corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie tuae mentis abigere, et, unde uinceris, inde conuince. neque enim est, ut opinor, quisquam etiam talibus imaginationibus
Abbreviated transcription (Latin):
teriorib inderiora distinguis. atq istis illa in¬
effabiliter ante ponis: cumq istis foris relicꝰ¬
cis in illis intrinsecus demoraris. et ea suis
quibdam incorporalib sinib meciendo u¬
dicas: in lilla te putas an in aliqua luce u̾¬
sari: ego enim existimo quod tanta ibi & ca¬
lia tam uera. tam clara. tam certa. iuderi
sine luce non possunt. Ipsam gͥ lucẽ in qua
illa cuncta ꝑspicis intuere: et uide utrũ ad
eam possit accedere ullus corporeoꝵ radius
ocłor. P rofecto non potest.Attende ȩtiã
et utrum in ea uideas ulla locors spacia
uł interualla: responde. Nichil ibi tale ut
arbitror inuenis si uigilanter abigis ab as¬
pectu uitimo: quicquid imaginum corpora-¬
lium exterioris hominis sensus inuexit. S:
forte difficile ẽ. Irruit enim de consuetudi-¬
ne carnał uitȩ. in ipsos quoq interiores
ocłos turba phantas matum. in similitudi-¬
nib corpoꝵ: cui resistere conatur saltem

Expanded text:
terioribus interiora distinguis atque illa istis interioribus interiora distinguis atque illa istis ineffabiliter anteponis cumque istis foris relictis in illis intrinsecus demoraris et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo diiudicas, in nulla te putas an in aliqua luce uersari? ego enim existimo, quod tanta ibi et talia tam uera, tam clara, tam certa uideri sine luce non possunt. ipsam igitur lucem, in qua illa cuncta perspicis, intuere et uide, utrum ad eam possit accedere ullus corporeorum radius oculorum. profecto non potest adtende etiam et, utrum in ea uideas ulla locorum spatia uel interualla, responde. nihil ibi tale, ut arbitror, inuenis, si uigilanter abigis ab aspectu intimo, quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus inuexit. sed forte difficile est; inruit enim de consuetudine carnalis uitae in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum in similitudinibus coi-porum, cui resistere conatus saltem
Abbreviated transcription (Latin):
cõdueris. tͥq p̃sentia inuisibiliter cernis acque
discernis. ullo modo corporeos ocłos comꝑa¬
b. cum ȩtiam de ipsis reb uisibilib q̃ cor¬
poralium ocłoꝵ acie quodam mͦ radiantur.
& de ipsis corporeis ocłis corq acie. quał¬
cumq & quantacumq sit. quantum distet
ab inuisibilib non excellericiorib quibus
etiam nob̃ non uisis fidem debes. sed ab his
quȩ cõmemoraui quȩ non credis absentia.
sed presentia mente contueris:. non eisdẽ ipsis
carnis ocłis. s iͥpͣsis interiorib iudices: cum
gͦ interiores ocłi uidices sint exterior ocłoꝵ.
isti audem illis quodam officio nunciandi. &
ministerio samulantur. multaq illi uideant
quȩ isti non uident. nichil isti uideant unde
non illi tanquam presides iudicent: quis ñ
illos istis in corporali estimatione preponat:
Quȩ cum ita sint: obsecro te cum agitur in
te ipsa hoc tam grande negotium. cum ab ex-¬

Expanded text:
contueris tibique praesentia inuisibiliter cernis atque contueris tibique praesentia inuisibiliter cernis atque discernis, ullo modo corporeos oculos comparabis, cum etiam de ipsis rebus uisibilibus, quae corporalium oculorum acie quodam modo radiantur, et de ipsis corporeis oculis eorumque acie, qualiscumque et quantacumque sit, quantum distet ab inuisibilibus non excellentioribus, quibus etiam non uisis fidem debes, sed ab his, quae commemoraui, quae non credis absentia, sed praesentia mente contueris, non eisdem ipsis carnis oculis sed illis interioribus iudices? cum ergo interiores oculi iudices sint exteriorum oculorum, isti autem illis quodam officio nuntiandi et ministerio famulentur multaque illi uideant, quae isti non uident, nihil isti uideant, unde non illi tamquam praesides iudicent, quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in te ipsa hoc\' tam grande negotium, cum ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. quando erimus ȩquales angłis dei: qͣn¬
cum gͦ nob̃ credere debeas uł non debeas for¬
tassis ignoras. & uł plus uel minus quam de¬
beses nob̃ credendo ne fallaris atcendis. diui¬
nis autem scripturis ȩtiam nondum ꝑspicue
intellectis: credendum ẽẽ non dubitas. S hanc
considerationem credendi uł non credendi. et
difficultatem scientiȩ. & dubitationis ȩstus. &
piam fidem quȩ diuinis debetur affacib. in
tua mente ita ut sunt atcendis & uides: nec
de his omnino quod apud te ita sint. siue
ut ego dixi. siue ut ipsa potius nosti. aliqͥd
ambigis. Uides itaq fidem tuam: uides dubi¬
tationem cuam. Uides studium tuum. uolun¬
tatemq discendi: & cum auctoritate diuina
mouearis ad credenda quȩ ñ uides. hec te
camen credere incunctanter uides: distribu¬
is. & discerius hȩc omĩa. Nũ igitur his ocłis
cordis tui quib hȩc omĩa uera et certa es se

Expanded text:
tionem, quando erimus aequales angelis dei? quantionem, quando erimus aequales angelis dei? quantum ergo nobis credere debeas uel non debeas, fortassis ignoras et, uel plus uel minus, quam debes, nobis credendo ne fallaris, adtendis; diuinis autem scripturis etiam nondum perspicue intellectis credendum esse non dubitas. sed hanc certe considerationem credendi uel non credendi et difficultatem scientiae et dubitationis aestus et piam fidem, quae diuinis debetur affatibus, in tua mente, ita ut sunt, adtendis et uides nec de his omnino, quod apud te ita sint, siue ut ego dixi siue ut ipsa potius nosti, aliquid ambigis. uides itaque fidem tuam, uides dubitationem tuam, uides studium tuum uoluntatemque discendi et, cum auctoritate diuina mouearis ad credenda, quae non uides, haec te tamen credere incunctanter uides. distribuis et discernis haec omnia. Num igitur his oculis cordis tui, quibus haec omnia uera et certa esse
Abbreviated transcription (Latin):
lem. quem nemo hominum uidit nec uidere
potest. & beati mundi cordes quia ipsi dm̃ ui-¬
debunt. et quicqͥd aliud ex illis scĩs libris cõ¬
inemoraui: firmius credis quam id qd dixit
ambrosus. nec in loco ds̃ uidetur. nec incorpo¬
ralib ocłis queritur. nec circum scribitur ui¬
su. nec tattu cenetur: nec auditur affatu.
nec sentitur incessu. Talem quippe ẽẽ intel-¬
lexit uel credidit dm̃: qui mundo corde cons¬
picitur. Hanc autem ȩtiam meam sententiam.
ẽẽ confiteor. aliter gͦ ista. aliter illa diuina di¬
tta uerba in fide recipis. De nob̃ enim tibi
sub est forcasse aliquis scrupulus: ne in his di¬
uinis eloquiis aliquid minus dilucide ĩtel¬
ligamus. et ñ sicut dicła sunt. s sicut suspica¬
mur exponantur a nob̃. Forte enim dicis apd̃
ce ipsam. Qͥd si & mundo corde uidetur ds̃ et
in loco tamen uidetur: aut quid si etiam ocłis
corporalib dm̃ uidebunt qui mundo sunt cor¬
de. cum corruptibile hoc induerit incorrup¬

Expanded text:
quem nemo hominum vidit, nec videre potest; et, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt; et quidquid aliud ex illis Libris sanctis commemoravi, firmius credis quam id quod dixit Ambrosius: Nec in loco Deus videtur, nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. talem quippe esse intellexit uel credidit deum, qui mundo corde conspicitur; hanc autem etiam meam sententiam esse confiteor. . Aliter ergo ista, aliter illa diuina uerba in fide recipis. de nobis enim tibi subest fortasse aliquis scrupulus, ne in his diuinis eloquiis aliquid minus dilucide intellegamus et, non sicut dicta sunt, sed sicut suspicamur, exponantur a nobis. forte enim dicis apud temet ipsam: Quid, si et mundo corde uidetur deus et in loco tamen uidetur? aut: Quid, si etiam oculis corporalibus deum uidebunt, qui mundo sunt corde, cum corruptibile hoc induerit incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
uerat: nec uidendo s credendo cognouerat.
Aecte itaq diximus scimus posse dm̃ uideri
quamuis eum ñ uiderimus: s diuine auctori¬
tati quȩ scĩs libris continetur crediderimꝰ. Q uid
ĩgͦ quod eadem dicit auctoritas dm̃ nemo ui-¬
dic unquam: an fortasse respondetur qd illa
testimonia de uidendo deo sunt. ñ de uiso: ip¬
senum dm̃ uidebunt. dictum ẽ non uiderunt:
eñ uidimus. s uidebimus eum sicuti ẽ. Proui
ilis sententiis ñ est contrariũ dm̃ nemo uidit
inquam. Uidebunt enun quem ñ uiderunt: qui
dcum nemo uidit unquam. & illud qd de moy¬
s scriptum ẽ. quia loquebatur cum deo facie ad
aciem sicuit quis loquitur ad amicum suum. O
llud qd ꝓpħa ysaias de ipso loquens ait. udi
m̃ sabaoch sedentem in throno: & si qua alia so¬
lent similia testimoiua ex eadem auctoritate pro-¬
ari. quomͦ non sunt contraria sententiȩ qua
litest putari .s. ẽẽ cõtrariũ. Qmͦ enĩ uerũ ẽ qd ĩ eo

Expanded text:
fuerat nec uidendo sed credendo cognouerat. fuerat nec uidendo sed credendo cognouerat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum uideri\\ quamuis eum non uiderimus, sed diuinae auctoritati, quae sanctis libris continetur, crediderimus. Quid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umquam? an fortasse respondetur, quod illa testimonia de uidendo deo sunt, non de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, non \'uiderunt\', et non uidimus sed \'uidebimus eum sicuti est. proinde his sententiis non est contrarium: Deum nemo uidit umquam. uidebunt enim, quem non uiderunt, qui est: Deum nemo uidit umquam? et illud, quod de \' Moyse scriptum est, quia loquebatur cum deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum; et illud, quod propheta Esaias de se ipso loquens ait: Vidi dominum ; sabaoth sedentem in throno, et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri, quo modo non sunt contraria sententiae, qua potest putari sibi le esse contrariu
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. ꝗd nec tu potes: nec mente qd au pe
poces: sicut ego meam quam tu ñ potes.Ilole
enim scit quid agatur in homine. nisi sp̃c be
minis qui in ppso c̃: donec ueiat dñs & iluls¬
net abscondita tenebrarum. &e manifestabst d¬
aines cordis. ut eas non solum quisq su
diuleal̃. s et aliors. Sͨdm hoc enim dixi  apł̃s
minem scire quid agatur in homine. nisi sp̃e
ominis qui in ipso est: scđm quod uidemus
a nob̃. Nam sedm id qd credimus nec uidemus:
i multos fideles ẽẽ nouimus: & multis noti
umus. Si gͦ iam ista distincta sunt: ueniamꝰ
qm̃ dm̃ nec corpore aliquando uidimus sicut
hanc lucem. nec mente sic̃ ipsam in nobis qua
id credimus fidem: s: tantum quia scriptũ ẽ
in ea scriptura cuius fideles sumus: qd uerũ
aliquid diceret. scimus inquit quia cũ appa¬
ruerit similes ei erimus: qm̃ uidebimus eũ
icuti ẽ. E cce scire se dixit quod ñdum factũ

Expanded text:
corpore, quod nec tu potes; nec mente, quod tu corpore, quod nec tu potes; nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes. Nemo enim scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est , donec veniat Dt abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, ut eas non solum quisque suas uideat sed et aliorum. secundum hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in nobis; nam secundum id, quod credimus nec uidemus, et multos fideles esse nouimus et multis noti sumus. Si ergo iam ista distincta sunt, ueniamus mus\', quoniam deum nec corpore aliquando uidimus sicut hanc lucem nec mente sicut ipsam in nobis, qua id credimus, fidem, sed tantum quia scriptum est in ea scriptura, cuius fideles sumus, quod uerum  cum tale aliquid diceret: Scimus, inquit, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. ecce scire se dixit. quod nondum factum
Abbreviated transcription (Latin):
nes.qui tunc fuerunt.Nam qui uiderus
uiuientem xp̃m quẽ uiderant morientem.
ipsam tamen resurreccionem cum fieret ñ
uiderunt. si eam certissime crediłunt. it
uidendo & cangendo uiuum. quem noue¬
rant mortuum. Nos totum credimus ubs
resurrex it. & qd ab hominib tunc uisis
& contrectatus sit. & ꝗd nunc uiuat in cͥd
nec iam moriatur: & mors ei ultra ũ dñeas
Res autem ipsa nͣ corporis nr̃i sensib ad ie
sicut ad ÷ celum et terra: nec nr̃e mentis el¬
tutib sicut ad ÷ fides ipsa qua hoc credimis
S iam satis ut puto ista mea prelo quucionl
cognoiusti quid sit uid̾e uł mente uł corpall
et quid ab eis distet crede: ꝗd quidem fit mals
& uidetur mente: qm̃ menti nr̃e fides nr̃a ci¬
picua ẽ: s tamen quod eadem fide creditur d¬
in quo xp̃c resurrexit. et ab aspectu mentlil
terius: sic ut ab ẽ ab aspectu mentis fides ali
quamuis eã eẽ in te credam cum eam ñ uids

Expanded text:
nes, qui tunc fuerunt; nam qui uiderunt nes, qui tunc fuerunt; nam qui uiderunt uiuentem Christum, quem uiderant morientem, ipsam tamen resurrectionem, cum fieret, non uiderunt, sed eam certissime crediderunt uidendo et tangendo uiuum, quem nouerant mortuum. nos totum credimus, et quod resurrexerit et quod ab hominibus tunc uisus et contrectatus sit et quod nunc uiuat in caelis nec iam moriatur et mors ei ultra non dominetur. res autem ipsa nec corporis nostri sensibus adest, sicut adest hoc caelum et terra, nec nostrae mentis obtutibus, sicut adest fides ipsa, qua hoc credimus. Sed iam satis, ut puto, ista mea praelocutione recognouisti, quid sit uidere uel mente uel corpore et quid ab eis distet; credere. quod quidem fit mente et uidetur mente, quoniam menti nostrae fides nostra conspicua est. sed tamen, quod eadem fide creditur, ain quo Christus resurrexit; et ab aspectu mentis alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamvis eam esse in te credam, cum eam non videam
Abbreviated transcription (Latin):
factam. sine qua incelligi ũ potest quie quid
factum corporaliter dicitur: suie creilatur
siue non credatur. Sed ut puto distinguis
mmͦ uideat fidẽ suam qua credit. et quomoda
uideat illam resurrectionis unaginem. in an¬
mo suo factam: quam si audit. uidet etiã qui
ñ credit. hȩc gͦ omĩa uidet partun corpore
partim mente: uoluntatẽ uero ciuis a quoq
dit ut credat. et ipsam xp̃i resurrectionẽ ñ
uidet s credit: & tamen eam uidere dicitu
quodam mentis obtutu. magis scđm cestin¬
niors fidem: quam rerum presentia creditar̃
Illa eium quȩ uidet assunt sensib. uł animi
uł corporis: quȩ autem credit absunt a sen¬
sibus et animi et corporis. quãuis uolunts
eius aquo audit ut credat ñ sit preteritas.
maneat in loquente. quam inseipso id÷ ipse
qui loquitur uidet: ille uero qui audit nõ
eam uidet. s credit. Resurrectio autẽ xp̃i
preterita ẽ: quam nec illi uderunt homi¬

Expanded text:
factam, sine qua intellegi non potest, quicquid factam, sine qua intellegi non potest, quicquid factum corporaliter dicitur, sine credatur siue non credatur. Sed, ut puto, distinguis, quo modo uideat fidem suam, qua credit, et quo modo uideat illam resurrectionis imaginem in animo suo factam, quam, si hoc audit, uidet, etiam qui non credit. Haec ergo omnia uidet partim corpore partim mente. uoluntatem uero eius, a quo audit, ut credat, et ipsam Christi resurrectionem non uidet, sed credit ; et tamen eam uidere dicitur quodam mentis obtutu magis secundum testimoniorum fidem quam rerum praesentia creditarum. illa enim, quae uidet, adsunt sensibus uel animi uel corporis; quae autem credit, absunt a sensibus et animi et corporis, quamuis uoluntas eius, a quo audit, ut credat, non sit praeterita, sed maneat in loquente. quam in se ipso idem ipse, qui loquitur, uidet; ille uero, qui audit, non eam uidet, sed credit. resurrectio autem Christi praeterita est, quam nec illi uiderunt homi
Abbreviated transcription (Latin):
homini crede xp̃m resurrexisse amortius:
si credic attende quid uideat: attende quid
credat: et utrumq discerne. Uidet hominẽ
cuius audit uocem: & ipsa uex in uisis cor¬
poralib deputatur seđm ea quȩ supra di¬
ximus: hȩx duo sunt. testis et testimonium:
quor ad ocłos unum. ad aures alcerũ ꝑci¬
net.S hunc testem fortasse alior testunoni¬
O auccoritate confirmat: diuinarũ sci¬
licet scripturarum. uł quor libet alior. qͥb
est motus ad fidem. Scripture ad uisa ꝑtinẽt
corporis. ocłor si eas legit: uł aurium si
audiuit. Uidet autẽ animo quicquid figu¬
ris litterarum. sonis ue significari incellexit.
Uidet ipsam fidem suam: qua se credẽ sine
cunctatione respondet. Uidet cogitationẽ:
qua cogitat quid ei possit ꝑdẽe qd credit.
uidet uoluntatem: qua accessit ad suscipi-¬
endam religionẽ. Uid& ętiam ipsus resur¬
rectionis quandam imaginẽ in animo suo

Expanded text:
homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorum, si eas legit, uel aurium, si audiuit. uidet autem animo. quicquid figuris litterarum sonisue significari intellexit; uidet ipsam fidem suam, qua se credere sine cunctatione respondet; uidet cogitationem, qua cogitat, quid ei possit prodesse, quod credit; uidet uoluntatem, qua accessit ad suscipiendam religionem; uidet etiam ipsius resurrectionis quandam imaginem in animo suo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ credimus aliis cestib mouemur ad fidẽ.
cum earum rerum quas nec uidisse nos reco¬
limus. nec uidemus. dantur signa uł in uoci¬
b uł in licteris. uł in quib q documentis: qͥb
uisis non uisa credantur. Non autẽ in meri¬
do scire nos dicimus ñ solum ea quȩ uidimꝰ
aut uidemus: uerum & illa quȩ idoneis ad
quamq rem cõmoti testinonus uel testib
credius. Porro si scire ũ incongruent̃ dici¬
inur ętiam illud quod certissimũ credimus.
hinc factum ẽ ut ętiam rectae credita. & si nõ
assint sensib nr̃is: uidere mente dicam᷑. Scien¬
tia quippe menti tribuitur. siue ꝑcorporis
sensꝰ. siue ꝑ ipsum anunũ aliquid ꝑceptũ cog¬
nitumq retineat. & fides ipsa mente utique
uidetur: quamuis hoc fide credatur qd non
uidetur. Unde & apłs petrus dicit. In quẽ mͦ
ñ uidentes creditis. E ipse dñs. Beati qui nõ
uiderunt & crediderunt. Cum itaq dicitur

Expanded text:
quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scientia quippe menti tribuitur, siue per corporis sensus siue per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat, et fides ipsa mente utique uidetur, quamuis hoc fide credatur, quod non uidetur. unde et apostolus Petrus dicit: In quem modo non uidentes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt. Cum itaque dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
do sunt. unde et presentia nominantur uel
animi uel corporis sensib. Nam cũ sint qͥnq
corporis sensꝰ. cernendi. audiendi. olfaciendi.
gustandi tangendi. uisus quidem in eis pre¬
cipue ocłis attributus ẽ: uerumtamen hoc uer¬
bo utimur et in ceteris. Neq enim tantũ di¬
cimus uide quid luceat: s ȩtiam uide quid
sonet. uide quid oleat. uide quid sapiat. uide
qͥd caleat. Nec quia dixi ea. credi ea que absũt
a sensib nrĩs. sic ac ipiatur ut inter illa depu¬
tentur quȩ aliquando iuidimus. et nos uidis¬
se retinemus. certiq sumus: quamius cunc
ñ presto sint. cum recoluntur a nob̃. Neq enĩ
inter credita: s inter uisa deputantur. & ideo
nota sunt. non quia fidem adhibuimus aliis
destibus: si quia nos uidisse sine dubio recor¬
damur & scimus. Constat gͥ nr̃a sciencia: ex
uisis reb & credicis. S in his quȩ uidimus
ul uidemus. nos ipsi testes sumus: in his autẽ

Expanded text:
to sunt, unde et praesentia nominantur, uel to sunt, unde et praesentia nominantur, uel animi uel corporis sensibus. nam cum sint quinque corporis sensus, cernendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, tangendi, uisus quidem in eis praecipue oculis adtributus est, uerum tamen hoc uerbo utimur et in ceteris. neque . enim tantum dicimus: \'Vide, quid luceat\\ sed etiam: \'Vide, quid sonet\'; : \'Vide, quid oleat\'; \'Vide, quid sapiat\'; \'Vide, quid caleat\'. nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem,