comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue credẽt calũpnie suf¬
fragari. Quid enĩ aliud
ueteris scripture diui¬
sacratissima loquitur
noui pagina testam̃ti.
Nam ut pauca ꝓponam
desingulis. abrahã fidei
pat̃. ysaac ꝓmissionis
eleccio. qui spetialiter
beate tͥnitatis inse mi¬
sterium p̃tulere. nõne
⁊ cum dõ sepius lãbant᷑
⁊ domestica nichominꝰ
negocia procurabant
Nec ĩ iacob maxime ui¬
cissitudo elucet. qui cũ
dm̃ fatie uidiss ad fa¬
tiem. unde ⁊ locum fa¬
nuel noiãuit. statim
itineris exegente neces¬
sitate ad disponendam
cõuersus familiã. ancil¬
las tuxores cum liberis
⁊gregib ꝑturmas distri¬
buit. Sie ⁊ moyses legis¬
lator solus cum dñomo¬
ratus ĩmonte.ꝯmisso
uicissim ppło se reddebat.
Mec semꝑ ctiuim taber¬
naculi incolebat secretũ.
set foras egressus. tumul¬
tuosas litigancium cãs
nõ leui plerumq negocio
dirimebat. Ild̃ qͦ ño lõge
uidetur ab hac intelligen¬
cia resultare. qd̃ sedens

Expanded text:
suae crederet calumniae sufsuae crederet calumniae suffragari. Quid enim aliud veteres scriptursacratissima loquitur Novi pagina Testamenti? Nam, ut pauca proponamus de singulis, Abraham fidei pater, Isaac promissionis electio, qui specialiter beatae Trinitatis in se mysterium praetulere, nonne et cum Deo saepius loquebantur et domestica nihilominus negotia procurabant? Haec in Jacob maxime vicissitudo elucet, qui cum Deum facie vidisset ad faciem, unde et locum Phanuel nominavit, statim itineris exigente necessitate, ad disponendam conversus familiam, ancillas et uxores cum liberis et gregibus per turmas distribuit. Sic et Moyses legislator solus cum Domino moratus in monte, commisso vicissim populo se reddebat; nec semper divini tabernaculi incolebat secretum, sed foras egressus, tumultuosas languentium causas, non levi plerumque negotio dirimebat. Illud quoque non longe videtur ab hac intelligentia resultare, quod « sedens
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. qui actiuã uitam
ꝯtẽplatiue int̃miscere
nefas iudicant. ut in
dent scĩtati deuoluere
possint calũpniã. satis
tcm̃ putamus. Seꝑatĩ
tam̃ nequis forte nos
respuat quasi p̃t scriptu¬
raꝵ auctoritatẽ sensu
yes ꝓferentes humano.
sacris testimoniis uolu¬
mus illustrare sentẽciã.
ñ alienũ ab huiꝰ operis
intencione extimãtes.
si adectificatõnẽ legen¬
cirm p̃sentẽ dei famu¬
lũ antiꝗs scis fuisse ostẽ¬
damus in hac discrectio¬
nis uͥtute conformem.
lonic gͦ scale iacob patͥ¬
archa cũ suꝑlapidem
misticũ fessum capud
dormiens reclinass ĩni¬
gelos dei nõsolum ascẽ¬
dentes ꝑdiuinã cotem¬
placionem .s ⁊̃ descendẽ¬
tes ꝑ humaniã ꝯpassicẽ.
Qd̃ quidem misterium
et insuo conubio idei
pat̾archa exercuit. dum
post pulcrioris amplex̾
fecundioris ꝯiugis coi¬
tum. sepius repetiuit.
Hoc si ernuloꝵ teme¬
ritas adu̾tiss nullaten̾
diumã historiã stulte

Expanded text:
cuntur qui activam vitam cuntur qui activam vitam contemplativae intermiscere nefas judicant, ut in dent sanctitati, devolvere possint calumniam, satis dictum putamus. Separatim tamen, ne quis forte nos respuat, quasi praeter Scripturarum auctoritatem sensu haec praeferentes humano, sacris testimoniis volumus illustrare sententiam; non alienum ab hujus operis intentione existimantes, si ad aedificationem legentium praesentem Dei famulum antiquis sanctis fuisse ostendamus in hac discretionis virtute conformem. Huic ergo scalae Jacob patriarcha, cum super lapidem mysticum fessum caput dormiens reclinasset, « innigelos Dei non solum ascendentes per divinam contemplationem, sed etiam descendentes per humanam compassionem . » Quod quidem mysterium et in suo connubio idem patriarcha exercuit, dum post pulchriores amplexus, fecundioris conjugis coitum saepius repetivit. Haec si aemulorum temeritas advertisset, nullatenus divinam historiam stultae
Abbreviated transcription (Latin):
stulticia ñ ab horret. se¬
ip̃am lingue uolubilis
inpugnat calũpnia. dũ
eũdem nc̃ argius id fecis¬
se. qd̃ paulo ante arguis
ñ fecisse. Nã superius
qd̾ liam ante rachelem
ñ duxĩt. hic causaris qd̾
manie martham p̾tuleit.
S mistice ⁊ dẽ st̾ lia tinar¬
cha. rachel ⁊ maria. Pre¬
ferre gͥ qͣntum ad ordinẽ
martham marie ñ po¬
tuit. si liam racheli nõ
p̾tulit. Qd̃ si digͥtatis
intelligatur p̃lacio. sic
qͦ inte uanitas eminet
obiectoris. de aliene m̃tis
iudicio qd̾ nesciat asserẽ¬
tis. Quantũ ẽ exillius
potuit apperere. manã
ueracit marthe digͥtate
pposuit qui ꝓpt̾ dei amo¬
rem fr̃ĩb ministrauit.
Inqua ꝯpassioẽ ñ ardui
ppositi retrogradus uio¬
lator. s electoꝵ oĩum ⁊
ip̃ius capitis extitit piis¬
simus emulator. Hec ẽ
hec ⁊ future regła stĩtatis.
qua int̃ utrũq margi¬
nẽ insignitis uirtutum
gͣdib usq ĩfinẽ seculi
discurrere ñ cessat famu

Expanded text:
stultitia non abhorret, sestultitia non abhorret, seipsam linguae volubilis impugnat calumnia, dum eumdem nunc arguis id fecisse, quod paulo ante arguis non fecisse. Nam superius, quod Liam ante Rachelem non duxerit, hic causaris, quod Mariae Martham praetulerit. Sed mystice idem sunt Lia et Martha, Rachel et Maria. Praeferre igitur, quantum ad ordinem, Martham Mariae non potuit, si Liam Racheli non praetulit. Quod si dignitatis intelligatur praelatio, sic quoque in te vanitas eminet objectoris, de alienae mentis judicio quod nesciat asserentis. Quantum enim ex illius potuit apparere, Mariam veraciter Marthae dignitate praeposuit qui propter Dei amorem fratribus ministravit: in qua compassione, non ardui propositi retrogradus violator, sed electorum omnium et ipsius capitis exstitit piissimus aemulator. Haec est haec et futurae regula sanctitatis, quam inter utrumque marginem, insignitis virtutum gradibus, usque in finem saeculi discurrere non cessat famul
Abbreviated transcription (Latin):
actinũ ꝓculdubio nego¬
ciũ exercebit. Ruisus
ociosa ĩmo nulla erit
fr̾na dileccio. uͥ meritis
ad dĩ erigatur ĩtencio.
Cogit nos qͦ debet rõnis
inuicte necessitas Itagͥ
cũ due uite suis abĩm¬
cem meritis sĩt discrete.
ab eodem tamen ꝯmunit
lege q̃unt uicaria p̾sideĩ.
Cũq adinferiorẽ pro ne¬
cessitate requint᷑. ñ est
casus s descensio. ñ est
p̃uaricatio set õpassio.
In hac gͣ parte s iuꝵ scũm
transgreissioĩs arguerem
atguenda transgressio.
& d̾ uoͣ illũ prisciꝰ ontinis
asseris ꝑu̾sorem. ⁊ ante
thalamos rachelis pulcri¬
tudinẽ imprudentis ꝓci
exemplo frustra tẽptasse.
miꝵ nisi sõpnias hec ui¬
disti. Quippe gestoꝵ ip̃ius
eudens ⁊ordinata narra¬
cio. nec tuam credo latere
potuit cecitatẽ. Ibi enĩ de
nõ siletur. Porro qd̾ eum
rie. friuola ꝓrsus ⁊ uana
ꝓbatur obiectio. Nam si
hec ad tp̾is ordinẽ p̾lacio
referatur. qd̾ quidẽ ab in¬
cauti tantũ criminatoi̾s

Expanded text:
actuum procul dubio negotium exercebit. Rursus otiosa, imo nulla erit fraterna dilectio, nisi meritis ad Deum erigatur intentio. Cogit nos quo debet rationis invictae necessitas: ita igitur, cum duae vitae suis ab invicem meritis sint discretae, ab eodem tamen communiter lege queunt vicaria possideri. Cumque ad interiorem pro necessitate recurritur, non est casus, sed descensio; non est praevaricatio, sed compassio. In hac ergo parte virum sanctum transgressionis arguere, arguenda transgressio. 5. Quod vero illum prisci ordinis asseris perversorem et ante Liae thalamos Rachelis pulchritudinem, imprudentis proci exemplo, frustra tentasse, mirum, nisi somnians haec vidisti: quippe gestorum ipsius evidens et ordinata narratio nec tuam, credo, latere potuit caecitatem: ibi enim de non siletur. Porro, quod euriae, frivola prorsus et vana probatur objectio. Nam si haec ad temporis ordinem praelatio referatur; quod quidem ab incauti tantum criminatoris
Abbreviated transcription (Latin):
gocium ꝑtinẽtes affigẽ
et ualde longrn. ⁊ nõ
ualde ẽ necessariu: Soli
dei filius iħs xp̃s nobis
suffitiat ad exemplum
decui plenitudine om̃s
acceperunt. ⁊ cuius tota
intris uita moꝵ extitit
disciplina Ils gͦ minc
ascendit inmontem
solus orare. nc̃ uenit
ad cliscipulos quos un¬
det influctib labora¬
re Nũc turbis ergat
munera santatũ. Brãs¬
figuratꝰ in monte. suã
paucis ostendit głam.
reu̾sus adturbas. sup¬
plicantis ꝓfilio patris
coram multis exaudit
miseriam. Aliquando
fre domino ꝯfitetur.
aliqñ seipm ꝯturbans
pamici funere lacrima¬
tur: Docet dubo qd̾ ostẽ¬
dit exemplo. cum non
solum clauso hostio pa¬
trem orare. s ⁊ aperto
bñficio frĩ petẽti succũ¬
rere nos hortat. Idem
et incanticis ꝯtẽplatã
ꝓbat eccła. q̃rens se ã
lecto quietis interne
adexteriorem quã exer¬
cuerat curam ⁊p̾dicatõ¬
nis offitium spõso reuo¬
dante ꝯpelli. Ego ĩquid¬

Expanded text:
tinentes affigere, et valde longum, et non valde necessarium, solus Dei Filius Jesus Christus nobis sufficiat ad exemplum; de cujus plenitudine omnes acceperunt, cujus tota in terris vita, morum exstitit disciplina. Jesus ergo nunc ascendit in montem solus orare; nunc venit ad discipulos, quos videt in fluctibus laborare; nunc turbis erogat munera sanitatum; transfiguratur in monte; suam gloriam paucis ostendit: reversus ad turbas, supplicantis pro filio patris coram multis exaudit miseriam. Aliquando terrae Domino confitetur; aliquando seipsum conturbans, pro amici funere lacrymatur. Docet et verbo quod ostendit exemplo, cum non solum clauso ostio Patrem orare, sed et aperto beneficio fratri petenti succurrere nos hortatur. Idem et in Canticis contemplativa probat Ecclesia, querens se a lecto quietis internae ad exteriorem quam exuerat curam, et praedicationis officium, sponso revocante, compelli. « Ego, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
narraturo. nõ alienũ
michi uidetur qͦrumdã
blasphemiis obuiare. i
quoꝵ srontib ⁊ ore sacri¬
lego draconis bestie pro¬
culctubio caracter agno¬
scitur. De illa enĩscriptũ

Expanded text:
narraturo non alienum mihi videtur quorumdam blasphemiis obviare, in quorum frontibus et ore sacrilego draconis et bestiae procul dubio caracter agnoscitur. De illa enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
corruunt sacram̃ta. Nã
ut laxos cutiitꝰ breui cõ¬
plexione succingã. si fla¬
grantissimus dei amor ĩ¬
quo ꝯͣpͤlatiue uite sũma
ꝯsistit fr̃nam dilecciõe
que ẽ actiue cã uł maxi¬
ma deuorat ⁊ extĩguit.
dum et ip̃e simul extin¬
guitur. nulla remanet
portio caritatis. Qui eͥ
nõ diligit frẽm quem
uidet. dm̃ quẽ ñ uidet.
qm potest ctilige᷑. Item

Expanded text:
corruunt sacramenta. Nam ut laxos circuitus brevi complexione succingam, si flagrantissimus amor quo contemplativae vitae summa consistit, fraternam dilectionem, quae est activae causa vel maxima, devorat et exstinguit, dum et ipse simul exstinguitur, nulla remanet portio charitatis. « Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? » Item
Abbreviated transcription (Latin):
hoc olim magnus ille
⁊ mirabilis heliseus.
cuĩ sacroꝵ ossiũ tactu ca¬
dauer hominis resurre¬
xit. Nec tam̃ puer p̃¬
missus cum baculo. de¬
functum mulieris ma¬
gne filiũ eiꝰ imꝑio po¬
tuit suscitare. Nõ quod
tantũ ꝓpħam fefellerit
exundans grã ꝯferatur.

Expanded text:
hoc olim magnus ille et mirabilis Eliseus, cujus sacrorum ossium contactu cadaver hominis resurrexit , nec tamen puer praemissus cum baculo defunctum mulieris magnae filium ejus imperio potuit suscitare; non quod tantum prophetam fefellerit exundans gratia conferatur:
Abbreviated transcription (Latin):
tante uirtutis effectus.
cũ deneruoꝵ eiꝰ ꝯcussiõe
fragor emissus. t̾rorem
subitum tamꝙͣ de tecti
ruma p̃sentib incussi¬
sset.

Expanded text:
tantae virtutis effectus, cum de nervorum ejus concussione fragor emissus terrorem subitum, tanquam de tecti ruina, praesentibus incussisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibitꝰ. rursũ despexit.
oulier eͥ illa meretrix
erat. ⁊ ob hoc infans cũ
lac respueret dampna¬
bat pecc̃m. Mesciebat

Expanded text:
adhibitus, rursum despexit. Mulier enim illa meretrix erat, et ob hoc infans, cum lac respueret, damnabat peccatum; nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
Obertus gen̾e aruernꝰ.
ꝯditone lroer. natus
ẽ de parentib xͥanis.
matre rangade. patre
Geraldo. qui ut crechitur
abt̾i Geraldi aurelianẽ¬
sis stirpe pͥiseam dixeit
originem. Hũc apͥma
infancia dei seruum fu¬
tenderet. nõ sine dõ l¬
tu urgẽte ne sate.
in solitudine partũ effu¬
dit. Mimiꝵ solitudĩs
erat futurꝰ amator. et
uitã hãc ĩquã nasçeba¬
tur uiã reputaturꝰ non
patriam. Delatus est
inde cũ matre ad castrũ.
⁊ sic̃ fieri sol cuidã mu¬
lien tradit᷑ ad lactãdũ:
Quem cũ illa marnie
ad mouiss. gustare no¬
luit: ñ tam lactis dete
hoc ꝯtinuo. cũ ⁊matris
ubera libens suxit.⁊pͥo¬
rem illam tẽptandi cã

Expanded text:
obertus genere Arvernus, conditione liber, natus est de parentibus Christianis, matre Raingarde, patre Geraldo, qui, ut creditur, a beati Geraldi Aureliacensis stirpe priscam duxit originem. Hunc a prima infantia Dei servum futenderet, non sine Dei nutu, urgente necessitate, in solitudine partum effudit. Nimirum solitudinis erat futurus amator, et vitam hanc in qua nascebatur, viam reputaturus, non patriam. Delatus est inde cum matre ad castrum, et sicut fieri solet, cuidam mulieri traditus ad lactandum. Quem cum illa mammae admovisset, gustare noluit, non tam lactis deteshoc continuo, cum et matris ubera libens suxit, et priorem illam, tentandi ca
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ac mente celum
respitiens. adiurato ꝑ
dei nom̃ inimico ut
sisset transgredi nefas
erat. Ad primũ gͦ iubẽ¬
tis uocem t̾ritus aduer¬
sarius. ⁊ uas captiuũ
ꝯpulsus dimitte. qd̾
sobam potuit. lassum
redlictit et uexatum.
Ldõ post paululum re¬
treatus sumptis quas
sc̃s optulit enlogiis. sa¬
nus ⁊ gaudens ad ꝓpria
remeruit.

Expanded text:
oculis ac mente coelum oculis ac mente coelum respiciens, adjurato per Dei nomen inimico, utsisset transgredi nefas erat. Ad primam ergo jubentis vocem territus adversarius, et vas captivum compulsus dimittere, quod solum potuit, lassum reddidit et vexatum. Homo post paululum recreatus, sumptis quas sanctus obtulit eulogiis, sanus et gaudens ad propria remeavit.
Abbreviated transcription (Latin):
plus prosuit pdicendo.
mulier saltu ⁊ discursi¬
bus ꝑ eccłam debachata.
repentino impetu ꝯuerꝰ¬
titur ad altare. tãquã
manũ sacris spolus ĩ¬
iectura. Uir sc̃s infeli¬
cis femine miseratus
insaniã. dilata ĩteri
gula ꝙͣ tenebat ꝑussã
leuiter senerius incre¬
pauit: Deinde ꝯu̾sus ad
ris expulsus. Concidit
et ĩimico recedẽte. ꝯ fec¬
ta. ꝓtinus obdormiuit.
Post moticũ exꝑrecta.
m̃te iã sana. s adhuc
corꝑe fatigato. panem
sibi flagitauit afferri.
Quẽ auiro dei benedic¬
tum. cupide sumpsit.
et sic facta incolumis
tepedauit adsua mlt̾o
uirtictis exemplum cir
rem habitans. cũ tanto
plenus ẽẽt demoĩo ut
nulli parcens se ip̃um
dentib inrẽstaret. solã
iuiri dei p̾senciarri palã
ꝓfitens formidabat.
Qnẽ sui toto corꝑe uĩcu¬
lis irretitum. ⁊ tamqͣm
mortuum infereto de¬
portantes. eideri scõ pa¬
uctum nimis ac reluc¬
tantem rep̾sentãt. Ille
suꝑ eum facta or̾one.⁊

Expanded text:
plus profuit praedicendo, plus profuit praedicendo, mulier saltu et discursibus per ecclesiam debacchata, repentino impetu convertitur ad altare, tanquam manum sacris spoliis injectura. Vir sanctus infelicis 1444 feminae miseratus insaniam, dilata interim gula quam tenebat percussam leviter, severius increpavit; deinde conversus ad ris expulsus. » Concidit et inimico recedente, confecta protinus obdormivit. Post modicum experrecta, mente jam sana, sed adhuc corpore fatigato, panem sibi flagitavit afferri, quem a viro Dei benedictum cupide sumpsit: et sic facta incolumis, repedavit ad sua, multo virtutis exemplum circrem habitans, cum tanto plenus esset daemonio, ut nulli parcens, seipsum dentibus infestaret, solam viri Dei praesentiam palam profitens formidabat. Quem sui toto corpore vinculis irretitum, et tanquam mortuum in feretro deportantes, eidem sancto pavidum nimis ac reluctantem praesentant. Ille super eum facta oratione, et
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum mr̃m agricole
cum abossessis corporibꝰ:
ip̃ius imꝑio pellerent᷑
ulicrem demoniacam
cuiꝰdam rustici uxorẽ.
amicoꝵ fides ad eum cu¬
randem adcluxerat.
Que ineccłam ubi sc̃s
orabat uix introbucta.
tenitente qui eam pos¬
sederat ĩnnico: ore terri¬
sono cepit in eum mi¬
nas et ꝯuicia iaculari.
Rob̾te inquiẽs roberte
de casa dei. quid anr̃is se¬
dib aduena nos tẽptas
extrudere: Mos te pocius
cum tuis breui ꝓturba¬
birus. intolerabiles
quas hic patiere mole¬
stias incendio cumulã¬
tes. Nec tͥ ꝓderunt col¬
lege tui agricola bonom¬
ensis. simphorianꝰ ecdu¬
censis. marcellus diẽsis.
priuatus numatensis.
niliams bruititensis.
ques tibi paras adnos
dum qui deicasa nouo
noĩe uocaretur. scõrum
reliquias quoꝵ noĩa re¬
censebat inferendas.
Et cum futura bonaua¬
ticinaretur inuitꝰ. saltẽ
ciebatur. Hoc solum de
futuris libens p̾dixit.
ꝙ locus eẽt conflag̾tur
incendio. Set et in hoc

Expanded text:
sanctorum martyrum, Agricolae sanctorum martyrum, Agricolae cum ab obsessis corporibus ejus imperio pellerentur. Mulierem daemoniacam, cujusdam rustici uxorem, amicorum fides ad eum curandam adduxerat. Quae in ecclesiam, ubi sanctus orabat, vix introducta, retinente qui eam possederat inimico, ore terrisono coepit in eum minas et convicia jaculari: « Rotberte, inquiens, Rotberte de Casa Dei, quid a nostris sedibus advena nos tentas extrudere? Nos te potius cum tuis brevi perturbbimus, intolerabiles quas hic patiere molestias incendio cumulantes. Nec tibi proderunt collegae tui Agricola Bononiensis, Symphorianus Aeduensis, Marcellus Diensis, Privatus Mimatensis, Julianus Brivatensis, quos tibi paras ad nosdum, qui Casa Dei novo nomine vocaretur, sanctorum reliquias, quorum nomina recensebat, illuc inferendas; et cum futura bona vaticinaretur invitus, saltem tiebatur. Hoc solum de futuris libens praedixit, quod locus esset conflaturus incendio; sed et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
creuit et religionis obser¬
uancia: Quam ñ tantũ
extorquebat censure dis¬
tricrio. quantum offere
bile scĩtatis ꝯ mercium.
cum suis adderet quisq
eos uexabat insuffitiẽtia
sc̾itatis. Mam qd apt
auans efficere sol inho¬
nestus amor petumie.
ut adquisita q̃l paripẽ¬
dant. dum solis ĩhiant
acqrendis. hoc ineis oꝑa¬
batur honestissimus
iusticie amor. ⁊ iexple¬
bilis q̃dam sicdici liceat
religionis auaritia. hanc
eorum intencioem p̾ce¬
debat tam magne ꝑfec¬
cionis signiferac magr̃.
qui retroacta obliuisces.
et inanteriora semetipm
extendens. more apłi se¬
quebatur ad destinatũ.
exemplo. discipulorum
opinio. indei laudem
longe lateq finitimos
excitabat. Accessit ad
uite mĩtum. tanta mira¬
culoꝵ potencia. ut iam
illis in locis nulbas am¬
bigẽt. uirum sanctum
plane adco meruisse gr̃a
curacionum. Quam sic
ille ꝓ humilitatis custo¬
dia fideliter petentib
ministrabat. ut duui¬
na bñfitia nõsuis set

Expanded text:
crevit et religionis obsercrevit et religionis observantia, quam non tantum extorquebat censurae districtio, quantum offerebbile sanctitatis commercium, cum suis adderet  al. aeos vexabat insufficientia sanctitatis. Nam quod apud avaros efficere solet inhonestus amor pecuniae, ut acquisita quaelibet parvipendant, dum solis inhiant acquirendis; hoc in illis operabatur honestissimus justitiae amor, et inexplebilis quaedam, si dici liceat, religionis avaritia. Hanc eorum intentionem praecedebat tam magnae perfectionis signifer ac magister, qui retroacta obliviscens, et in anteriora semetipsum extendens, more Apostoli sequebatur ad destinatum, exemplo discipulorum opinio in Dei laudem longe lateque finitimos excitabat. Accessit ad vitae meritum tanta miraculorum potentia, ut jam illis in locis nullus ambigeret virum sanctum plane a Deo meruisse gratiam curationum, quam sic ille pro humilitatis custodia fideliter petentibus ministrabat, ut divina beneficia non suis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
reccioe̾m pena multatũ.
Nam partem illã suam
eẽ nouerit q̃ remansit.
Nõ ẽ ablata set cilata.
ut et sidem sibi nõ du¬
bitet. que defecerat resta¬
urandã. Oquanta est
uirtus fidci. cuiꝰ defectum
senciunt ⁊ uimẽta. His
et talib freqͥnter utens
ẜmonib. non solum
socios instruebat. set et
incolarum mitigabat
pristinam feritatẽ. pau¬
latĩq eos brutis morib̾
exuens. tamꝙͣ de feris
homines fatiebat. ma¬
iori certe miraculo quã
na corpora transmutaet
inferas. Frigebat eorũ
mentis oculos adigno¬
scendum oũim creatorẽ.
et qd̾ preter ip̃m nulla
sit aiarũquies enume¬
ratis mundane uite la¬
borib ac ꝑiculis fatile
ꝯuincebat. Ita factum
ẽ ut nonnulli cĩgulum
deponentes. et sc̃o eius
ad herentes contub̾nio.
xͥ se seruitio ibidem ĩꝑpe¬
tuum manciparẽt. Eet
et de cłicali ordine qͥdam
eius edocti magisterio.
uitam solitariam ⁊ege¬
nam domesticris desicus
pretulerunt. Crescente
igͥ numero discipuloꝵ.

Expanded text:
em poena multatum: nam partem illam suam esse noverit, quae remansit: non est ablata, sed dilata, ut et fidem sibi non dubitet, quae defecerat, restaurandam. » O quanta est virtus fidei, cujus defectum sentiunt et jumenta! 14. His et talibus frequenter utens sermonibus, non solum socios instruebat, sed et incolarum mitigabat pristinam feritatem, paulatimque eos brutis moribus exuens, tanquam de feris homines faciebat, majori certe miraculo, quamnitur, humana corpora transmutaret in feras. Erigebat eorum mentis oculos ad agnoscendum omnium Creatorem, et quod praeter ipsum nulla sit animarum quies, enumeratis mundanae vitae laboribus ac periculis, facile convincebat. Ita factum est ut nonnulli cingulum militiae deponentes, et sancto ejus adhaerentes contubernio, Christi se servitio ibidem in perpetuum manciparent. Sed et de clericali ordine quidam ejus magisterio edocti, vitam solitariam et egenam domesticis deliciis praetulerunt. Crescente igitur numero discipulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla prius defeccionis
dectisse uestigia. Ad hec
uir ses grãs egit. et ut
erat semꝑ simplicis ac ꝓ¬
mpte ad edificatonem
facũdie. uultu hylari
conu̾sus ad fr̃s. discat
inquid dilectur nr dal¬
macius infide xͥ nichil
amplius hesitare. qͣndo
et nb̃ ficducia nr̃a p̃sẽti
mercede respõdit. et se

Expanded text:
ulla prius defectionis ulla prius defectionis dedisse vestigia. Ad haec vir sanctus gratias egit; et ut erat semper simplicis ac promptae ad aedificantes facundiae, vultu hilari conversus ad fratres: « Discat, inquit, dilectus noster Dalmatius in fide Christi nihil amplius haesitare, quando et nobis fiducia nostra praesenti mer
Abbreviated transcription (Latin):
bãtus. ut incunctant᷑
uł totum darẽt. nõ co¬
gitantes de crastino. Qdã
fr̃ib cum solus ĩ eccła
cotitianas dtinuas
lacrimas cum pretib
ĩmolare. audit uocem
petentis helemosinã.
Surgit festinus. ĩgre¬
ditur cellulam. dat to¬
tum qd̃ repperit. Totũ
que sr fuerat hestẽne
cene. suffectura tam̃
iterũ trib ad m̃sam.
quoꝵ scil refeccio paꝵ
distaret ab inechia. Re
it. Qd cum molestetu
pater ũr. quia his ĩdi¬
getis. Quã sñam se¬
quens euestigio confir¬
mauit euentus. ñ sine
miraculo dubitantis
frĩs inꝑfeccione notata:
Abbas arbertus ꝗut
suꝑius dictum ẽ locũ
illis habendum ꝯcesse¬
rat. nõ ignorans affli¬
gi steribitate solitudiniᷤᷤ
scõrum uolũtariã pau¬
diccione mittebat clitel¬
larios panib honea̾tos
ac iuno. Duos gͦ missi
btõ uiro p̃sentant. t̾ciũ
inuia more quodan᷑ soli¬
to nunciant defecisse.
Nam neq uirib fuisse
ceteris inferiorem. neq

Expanded text:
beatus, ut incunctanter beatus, ut incunctanter vel totum darent, non cogitantes de crastino. 13. Qfratribus, cum solus in ecclesia quotidianas et continuas lacrymas cum precibus immolare, audit vocem petentis eleemosynam. Surgit festinus, ingreditur cellulam, dat totum quod reperit. Totum quae superfuerat hesternae coenae, suffectura tamen iterum tribus ad mensam, quorum scilicet refectio parum distaret ab inedia. 1442it: quod cum moleste tuPater vester quia his indigetis . » Quam sententiam sequens e vestigio confirmavit eventus, non sine miraculo dubitantis fratris imperfectione notata. Abbas Arbertus, qui, ut superius dictum est, locum illum illis habendum concesserat, non ignorans affligi sterilitate solitudinis sanctorum voluntariam pau mittebat clitellarios panibus oneratos ac vino. Duos ergo missi beato viro praesentant; tertium in via, more quodam insolito, nuntiant defecisse. Nam neque viribus fuisse caeteris inferiorem, neque
Abbreviated transcription (Latin):
lestias gaudentes suffer
mis ac fronidib. pacciuntͥ
interse dẽ mesticam curã
ut illi manib oparentur
adiuctum. ip̃e leccioni ⁊
oracioni incurbẽt. Labo¬
rabant illi manib oꝑãdo.
laborabat ⁊ iste sepe genu¬
flectendo: Illis exertitatõ
corporis elitiebat sudorem
hunc cordis ꝯpuncio lacͥ¬
mis ꝑfundebat. Illorum
fatigatõnẽ pausacio.isti
lassitudinem leccio recre¬
abat: P rederat omnib
qd singuli. plus tamen
duob qd̾ tertius labora¬
bat. Nam ⁊ diñ illis ĩ si¬
nuabat ꝑ lecrioĩs doctri¬
instanciam. Ita cum se¬
minaret eis sua spirita¬
lia. nõ erat tam mag¬
num simetẽt eoꝵ carna¬
lia. Inoratorio qo ut¬
cũq refecerãt. certis ho¬
ris ⁊noete ⁊ inter diu
Cibum parau ⁊ anidũ
cum grarum accice̾ una
sumebant. quiꝰ pars ma¬
xima pauꝑib ⁊ pegͥnis
si qui forte diu̾tissent
ad locũ resuabat᷑. Mos
illis erat. siquid h̾rent
omni petenti tribuere.
Sic socios institueãt uii

Expanded text:
lestias gaudentes sufferrlestias gaudentes sufferrmis ac frondibus, partiuntur inter se domesticam curam, ut illi manibus operarentur ad victum, ipse lectioni et orationi incumberet. Laborant illi manibus operando, laborabat et iste saepe genufleetendo. Illis exercitatio operis eliciebat sudorem; hunc cordis compunctio lacrymis perfundebat. Illorum fatigationem pausatio, istius lassitudinem lectio recreabat. Proderat omnibus quod singuli; plus tamen duobus quod tertius laborabat: nam et Deum illis insinuabat per lectionis doctriinstantiam. Ita cum seminaret eis sua spiritalia, non erat tam magnum si meteret eorum carnalia. In oratorio quod utcunque refecerant, certis horis, et nocte, et interdiu cibum parcum et aridum cum gratiarum actione una sumebant, cujus pars maxima pauperibus et peregrinis, si qui forte divertissent ad locum, reservabatur Mos illis erat, si quid haberent, omni petenti tribuere; et sic socios instituerat vir
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. si cede̾nt ĩ ꝯgressu
scd̃o qui supassent in
pͥmo. qͦs scil experta
feciss ⁊ pug̃ docciores. ⁊
uictoria fortiores. Hooc
armoꝵ. rudes ac defectu¬
is ꝯmilitonũ aĩos cõfor¬
mabat. dita ueld qͦͣdam
artificio ꝓpagabat in eis
laboris patienciã. utens
sepe seq̃ncium uictoriaꝵ
ad ꝯfitiendas pͥores pug̃s.
⁊ rccordacione ꝯfectanim
pugnaꝵ ad acquirẽdas
seq̃ntes uictorias. S ⁊ de
sacris eos auctoritatib
instruebat. ut magis
eligerent admodicum
affłigi cum ppło dĩ qͣm
iecũditatem. cum hanc
partem sequatur et̾na
dãpnacio. illã sempit̾na
felicitas. Quapꝑ aspice¬
rent inremuneracioẽm
aspicẽnt ĩ auctorẽ fidei
ꝓposito s gauctio susti¬
nuit crucem. ꝯfusione
dtempta: hois et aliis
talib fatigatos qñ socio¬
rum animos reparabat.
cum se nec laboris ꝯmu¬
nitas nec fr̃ne sollicitu¬
dinis ꝓpͥetas fangaret
breniq post tempore tã
ut iso soluanqͣscũq mo¬

Expanded text:
rebat, si cederent in congressu rebat, si cederent in congressu secundo qui superassent in primo, quos scilicet experta fecisset et pugna doctiores, et victoria fortiores. Hoc armorum, rudes ac defecturos commilititonum animos confirmabat. Et ita velut quodam artificio propagabat in eis laboris patientiam, utens spe sequentium victoriarum ad conficiendas priores pugnas, et recordatione confectarum pugnarum ad acquirendas sequentes victorias. Sed et de sacris eos auctoritatibus instruebat, ut magis eligerent ad modicum affligi cum populo Dei quam jucunditatem, cum hanc partem sequatur aeterna damnatio, illam sempiterna felicitas. Quapropter aspicerent in remunerationem, « aspicerent in auctorem fidei proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta . » His et aliis talibus fatigatos quandoque sociorum animos reparabat, cum se nec laboris communitas, nec fraternae sollicitudinis proprietas fatigaret; brevique post tempore tam ut non solum quascunque mo
Abbreviated transcription (Latin):
tas: qui moꝵ unanimi¬
tate feris ꝯsimiles. ser¬
uos dei quos sustentare
debẽnt. ꝯuiciis irrgebat
ac minis. insanos etiam
iudicantes. ꝗ locũ steri¬
lem quẽ uel sicopias at¬
tulissent . nõ ẽẽnt passuĩ.
nicħ hñtes cepissent ĩco¬
diabolũ certam̃ ũerant.
iam ñc inpug̃bant᷑ abei
m̃bus: Quatas ĩ mole¬
stias senserint ac pertu¬
ierint. tacendo magis
putamus expͥmi quã
laĩndo. Nam plerũq
totum ĩnuit taciturm¬
tas. cum uix partem
absoluat loquacitas. S
resistebant adu̾sitatib
patiendo. ⁊ uincebant
inpugͣntes nõ repug̃ndo.
Mentes duoꝵ roborabat
tercius. uelud tyrones
macie ueteranus: docẽs
si pͥmos hostis impetus
suꝑassent. seq̃ntes młto
suꝑaturs facili. Nam
qͣntꝰ uicto metꝰ acrrescat.
tantã iuttori fiduciam
inp̃senti redlebat uicto¬
res. s adfutura quaq
certamina ꝓmꝑciores.
Qd̾ si postea uehem̃cior
incubuiss temptacio.
iam turpissimum asse¬

Expanded text:
tas, qui morum immanitas, qui morum immanitate feris consimiles, servos Dei, quos sustentare deberent, conviciis urgebant ac minis, insanos etiam judicantes, qui locum sterilem, quem vel si copias attulissent, non essent passuri, nihil habentes coepissent incodiabolum certamen inierant, jam nunc impugnabantur ab ejus membris. Quantas ibi molestias senserint ac pertulerint tacendo magis putamus exprimi, quam loquendo: nam plerumque totum innuit taciturnitas, cum vix partem absolvat loquacitas. Sed resistebant adversitatibus patiendo et vincebant impugnantes non repugnando. Mentes duorum roborabat tertius, velut tirones in acie veteranus, docens, si primos hostis impetus superassent, sequentes multo superaturos facilius: nam quantus victo metus accrescit, tanta victori fiducia in praesenti reddebat victores, sed ad futura quoque certamina promptiores. Quod si postea vehementior incubuisset tentatio, jam turpissimum asse
Abbreviated transcription (Latin):
uiliani dm̃ ut nobis
utiliora prouideat ĩplo¬
rate. Ingrediunt ecclam
orant prostrati. reddeũt
firmiores. Explorauãt
satis eorum sidem. tẽpꝰ
iam uenerat demigndi.
Noc tantũ restabat. ut
locus sibi a dõ concessus.
etiam at̾renis dominis
traderetur. Assumpto
ergo altero ecluobꝰ aniciũ
tendit. Ibi dnimora¬
bantur. duo germani
nobiles. ambo canonici.
alter ⁊abbas. Alteri ar¬
ip̃ius bt̃ĩ uiri chiscipulꝰ
ac monachus p̾ea fuit.
impetrauit. quos ꝓuici¬
nitate locorum fama
scĩtatis eius latere non
paratis. die constituta
hẽmum petiit cũ duob̾
discipłis. quorum pͥor
stepħs. seq̃ns dalmacius
uocabatur: Inueniunt
spinas ⁊uepres. horro¬
rem simul ac solitudĩe.
postremo locum bonis
om̃ib indigentẽ. nsi
ꝙ eis bonumꝰ erat. bonis
om̃ib inlige̾. Nam
qͣnto longe fierẽt ab ho¬
minib. tanto se dõ ꝓpĩ¬
quiores credebãt. ⁊ qnto
tãto plura recepturos
et̾na. Aux̃ loci difficulta¬
tes etiam uicinioꝵ ĩꝓbi¬

Expanded text:
uliani, Deum, ut nobis utiliora provideat, implorate. » Ingrediuntur Ecclesiam, orant prostrati, redeunt firmiores. 11. Exploraverat satis eorum fidem, tempus jam venerat demigrandi: hoc tantum restabat ut locus sibi a Deo concessus etiam a terrenis dominis traderetur. Assumpto ergo altero e duobus Anicium tendit, ubi morabantur duo germani nobiles, ambo canonici alter etiam abbas; alteri Aripsius beati viri discipulus ac monachus postea fuit. impetravit, quos pro vicinitate locorum fama sanctitatis ejus latere non paratis, die constituta eremum petiit cum duobus discipulis, quorum prior Stephanus, sequens Dalmatius vocabatur. Inveniunt spinas et vepres, horrorem simul ac solitudinem, postremo locum bonis omnibus indigentem, nisi quod eis bonum erat bonis omnibus indigere. Nam quanto longe fierent ab hominibus, tanto se Deo propinquiores credebant; et quanto tanto plura recepturos aeterna. Auxit loci difficultates etiam vicinorum improbi
Abbreviated transcription (Latin):
tes adhoc protege̾ solet
ut sibi seruiant. Qua¬
ꝓpt̾ si ad herere do fumi¬
ter decreuistis. habetis
me uel corrutẽ uł inmi¬
strum. utinã tam neces¬
sarium ꝙͣ deuotum. Ca¬
uere at humane mẽtis
Mstantiam. ⁊ adhuc
nͥ molestum ẽ adeũtes

Expanded text:
tes ad hoc protegere solet tes ad hoc protegere solet ut sibi serviant. Quapropter si adhaerere Deo firmiter decrevistis, 1440 habetis me vel comitem, vel ministrum, utinam tam necessarium, quam devotum. Cavete autem humanae mentis inconstantiam, et adhuc, nisi molestum est, adeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
Atilli nicħ moti apposi¬
to. ĩmo scĩuiri ẜmõibꝰ
młtomag̃ aĩati. nullis
se frangendos adu̾sitati¬
bus. nulla uoluptatũ
recordatiõe uacillatures
Sufficẽ sibi qd̾ satis ex¬
perti eẽnt pecc̃i uias dif¬
ficiles. ⁊ se lassatos ĩtel¬
ligẽnt sine cã. Welle
deinceps militare xp̃o.
cũ seriuiri ñ pot̃ sine
mercede. cum hoc ip̃m
nõ seruire petro. magͣ
sit merces. Preterea
dni infirmitati ⁊ igno¬
rancie sue penitus pro¬
uiclisse. qui talem sibi
dediss magr̃m. cuiꝰ et
u̾bo doceri ⁊ exemplo po¬
ssent firmari. Mam ⁊
insinuare fatienda. et
facere nouãt insinuata:
Quapꝑ se illi acdhesuros.
ac deuote famulaturos
ĩom̃ib. Ad hec uir scũs
totum dõ arrogans nich̾
sibi. potens ẽ inꝗd ds
stabilire nutantes. in¬
struere nescientes. Neq
timentus ẽ ĩaliquo cõ¬
trarie potestatis ĩcurs
his ques sirna potestas
protexerit: Proteget
at̃ sibi uos ꝓcultubio
seriuentes. quino seriuẽ¬

Expanded text:
At illi nihil moti a proposiAt illi nihil moti a proposito, imo sancti viri sermonibus multo magis animati, nullis se frangendos adversitatibus, nulla voluptatum recordatione vacillaturos, Sufficere sibi, quod satis experti essent peccati vias difficiles, et se lassatos intelligerent sine causa; velle deinceps militare Christo, cui serviri non potest sine mercede, cum hoc ipsum non servire peccato magna sit merces. Praeterea Deum infirmitati et ignorantiae suae penitus providisse aiebant, qui talem sibi dedisset magistrum, cujus et verbo doceri, et exemplo possent firmari: nam et insinuare facienda, et facere noverat insinuata, quapropter se illi adhaesuros, ac devote famulaturos in omnibus. Ad haec vir sanctus totum Deo arrogans, nihil sibi: « Potens est, inquit, Deus stabilire nutantes, instruere nescientes. Neque timendus est in aliquo contrariae potestatis incursus his, quos summa potestas protexerit. Protegit autem sibi vos procul dubio servientes, qui non servien
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia cogitamus. Non
enina inciꝑe bonum. set
consumae laudabile ẽ.¬
ꝑ impetum. istd̾ ꝑ uir¬
tutem semꝑ ꝯtingit.
Ad hoc ñ ꝓpone summa
tolerabile ẽ ꝓpt̃ huma¬
nam fragilitatem. ca¬
dere autem apposito da¬
mpnabile ꝓpt̃ diaboli¬
cam transgressionem.
uidete gͦ diligent̃. ⁊ itmͣ
atq iterum uobiscum
u̾sate. necdum tẽditis
adcumulũ ꝑfeccionis.
fiatis uob̾ causa quod
absit maioris dampna¬
cionis. Proponitem̃ti
carere disponitis. ⁊ ecli¬
u̾so multas ⁊ magnas
inuurias ꝗb mũdo ua¬
ledicentes tractitis uos¬
metĩpos. Iamẽ sitim
algorem nuditatem
uigilias laborem/. ab¬
iecdioẽm ꝯtumelias
postremo quicꝗd hoies
fugiunt. nos segmimi.
Cauete necdum ista se¬
quentur. uos fugiatis.
Dicebat talia. nõ quo
ees aceptis salubribus
defreret. s ut ꝯtrauen¬
tura q̃libr p̃mineret ac
ꝑ hoc redleret. ad tole¬
randum robustos ques
nulla tẽptacioĩs uarie¬
tas offende̾t imparatos.

Expanded text:
praemia cogitamus. Non praemia cogitamus. Non enim incipere bonum, sed consummare laudabile eper impetum, istud per virtutem semper contingit. Ad haec non proponere summa, tolerabile est propter humanam fragilitatem; cadere autem a proposito, damnabile propter diabolicam transgressionem. Videte ergo diligenter, et iterum atque iterum vobiscum versate ne, dum tenditis ad cumulum perfectionis, fiatis vobis causa, quod absit! majoris damnationis. Proponite menti, carere disponitis; et e diverso multas et magnas injurias, quibus mundo valedicentes traditis vosmetipsos; famem, sitim, algorem, nuditatem, vigilias, laborem, abjectionem, contumelias, postremo quidquid homines fugiunt, vos sequimini: cavete ne, dum ista sequentur, vos fugiatis. » Dicebat talia, non quod eos a coeptis salutaribus deterreret, sed ut contra ventura quaelibet praemuniret, ac per haec redderet ad tolerandum robustos, quos nulla tentationis varietas offenderet imparatos. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
si tescirem ꝯmissa fidel̃r
ẜuatuꝵ. Dat ille ꝯtinuo
fidem quam petebat.
aucditq ꝑ ordinem qd̾
petebat. Concipit int̾
aucliendum uirtutis
ꝓuocatꝰ exemplo. ad
aggrediendura tante
ꝑfeccionis ꝓpositum
uehementer accẽctitur.
Rogat postremo p̾cib
submissis. ut uiro dei
se pecc̃orem insinuet.
nec tante lauctis ꝯsor¬
cio iudicetur ĩdignus.
Offert se nõ socium. s
ministrũ. ⁊ nũqͣm se
ab huiꝰ ꝓfessioĩs tenor̃
desciturum sub fidei
sponsione promittit.
Sic prior miles seq̃ntẽ
lucratus. letus cũ socio
reu̾titur admagistrum.
Gaudet ille de spiritali
prouentu. ⁊ fructus se¬
minũ que iecerat p̾cibꝰ
deo ꝯmendans. diuine
militie tirones alloꝗt᷑̃.
Congratulor ofili nestre
infirmitatis conscius.
inuia dei quã ip̃e artam
nimis ⁊ arduam asserit.
socios uos ac sustentato¬
res habere desidero. Set
timenclum nob̾ ualde
intelligo. ne tanere nes
laboriosissime militie
astringamus. dũ sola

Expanded text:
si te scirem commissa fideliter si te scirem commissa fideliter servaturum. Dat ille continuo fidem quae petebatur, auditque per ordinem quod petebat. Concipit inter audiendum virtutis provocatus exemplo, ad aggrediendum tantae perfectionis propositum vehementer accenditur. Rogat prostremo precibus submissis, ut viro Dei se peccatorem insinuet, nec tantae laudis consortio judicetur indignus. Offert se non socium, sed ministrum, et nunquam se ab hujus professionis tenore desiturum sub fidei sponsione promittit. Sic prior miles sequentem lucratus laetus cum socio revertitur ad magistrum. Gaudet ille de spiritali 1439 proventu, et fructus seminum quae jecerat precibus Deo commendans, divinae militiae tirones alloquitur: « Congratulor, o filii, vestrae infirmitatis conscius, in via Dei, quam ipse arctam et nimis arduam asserit, socios vos ac sustentatores habere desidero. Sed timendum nobis valde intelligo, ne temere nos laboriosissimae militiae astringamus, dum sola
Abbreviated transcription (Latin):
ecce inuia deinutu pa-¬
uotis sius momnib
respondentẽ. Exaudi¬
tum erat ante preces
pium eius desiderium.
ministri p̾currebat effc̃s.
Tendit tamen ille quo
ceꝑat. ut loco precum
grates ꝑsoluẽt. Addit
nũciat qd̃ ferebat. ex po¬
nit loci solitudinem. ⁊
ceteras adante uiuen¬
dum oportunas inpor¬
tunitates. Congratula¬
tus uir dei. gr̃as egit.
et adcetera strenue ꝓse¬
q̃nda diligenciam frĩs
ortatur. Deerat uotis
unum. ut t̾cium tanti
ꝓpositi socium ĩuenirẽt.
Mam et inter duos t̾ciꝰ
sol ẽẽ qiuincubũ carita¬
tis. ⁊ sub hoc numero
unanimes trino ⁊ uni
dõ uidebantur ꝯuenien¬
cius suituri. Accessit
brem qd̃ deerat. dun¬
na gr̃a militis ĩdustͥã
ꝓsequente. Nam dum
ille reu̾sus adsuos de
acquirendo sicut dcm̃ ẽ
socio cogitaret. nec dissi¬
mularet uultu mutate
m̃tis habitudinẽ. reqͥsi¬
tus aquodam familiai
suo item milite. cur p̃t̾
solitum cogitabundus
appareret. dicerẽ ĩquid.

Expanded text:
ecce in via, Dei nutu, paecce in via, Dei nutu, pavotis suis in omnibus respondentem. Exauditum erat ante preces pium ejus desiderium, ministri praecurrebat effectus. Tendit autem ille quo coeperat, ut loco precum grates persolveret. Addit nuntiat quod ferebat, exponit loci solitudinem, et caeteras ad arcte vivendum opportunas inopportunitates. Congratulatus vir Dei, gratias egit, et ad caetera strenue prosequenda diligentiam fratris hortatur. 9. Deerat votis unum, ut tertium tanti propositi socium invenirent. Nam et inter duos tertius solet esse quasi vinculum charitatis, et sub hoc numero unanimes trino et uni Deo videbantur convenientius servituri. Accessit brevi quod deerat, divina gratia militis industriam prosequente: nam, dum ille reversus ad suos, de acquirendo, sicut dictum est, socio cogitaret, nec dissimularet vultu mutatae mentis habitudinem, requisitus a quodam familiari suo milite cur praeter solitum cogitabundus appareret: Dicerem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
intellexit uir do plenus
hunc s̃ͥ scrium ac uolũta¬
tis nimistrum diuinitꝰ
destinatum. Gauisus gͦ
nõ parum. totum deside¬
rii sui secretum aperit.
socim se pollicetur. Pac¬
tum firmat. hominem
letum dimnittit. dans il¬
li negitium. ut locum
assiscat: Dictat loci cõgru¬
enciam. ecclesiolam scili
aliquam inheremo. des¬
tam licet ac dintam.
tam̃ parrochialem. ubi
de labore manuu uł her¬
barum raclicib uictus
qualicumq poss acꝗri.
Parrochialem ut credo.
ne sinonum ĩ alieno col¬
locarẽt oratorium.uete¬
rib locis inferre uidẽnt᷑
inuinam: Nec enim
qd̃ suꝑne tantum ca
merrẽtis. arripere dis¬
ponebant. alicuiꝰ terre¬
ne cupiclitatis saltim
umbra decebat fuscari.
Miles itaq fide iam
plenus ⁊ stãcia. ut cep¬
tum suum dei clem̃cia
ꝓsꝑaret: admemoriã
beãte uirginis aniciũ
ire decreuit. sciens nich
sibi adimpetrandum
efficatius. ꝙͣ si matris
apł̃ filium patrocinio
uteret. Quo cdũ ꝓperat.

Expanded text:
intellexit vir Deo plus intellexit vir Deo plus hunc sibi socium ac voluntatis ministrum divinitus destinatum. Gavisus ergo non parum, totum desiderii sui secretum aperit, socium se pollicetur, pactum firmat, hominem laetum dimittit, dans illi negotium ut locum adsciscat. Dictat loci congruentiam, ecclesiolam scilicet aliquam in eremo, desertam licet ac dirutam, tamen parochialem, ubi de labore manuum, vel herbarum radicibus victus qualiscunque posset acquiri; parochialem, ut credo, ne si novum in alieno collocarent oratorium, veteribus locis inferre viderentur injuriam: nec enim quod supernae tantum causa mercedis arripere disponebant, alicujus terrenae cupiditatis saltem umbra decebat fuscari. Miles itaque fide jam plenus et constantia, ut coeptum suum Dei clementia prosperaret, ad memoriam beatae Virginis Anicium ire decrevit, sciens nihil sibi ad impetrandum efficacius, quam si matris apud filium patrocinio uteretur. Quo dum properaret,
Abbreviated transcription (Latin):
reuocatum. qr forte aliͥ
plus poss ꝓficere. tem¬
ptauit si uel inter suos
implere poss optatum.
Scum domesticoꝵ nẽo
salutarib monitis p̾bẽt
assensum. in reuocabilit
urgens ꝓpositum. ꝓfect
ẽ roam. ut apłorum int̾¬
cessio a deo sibi qd̃ deside¬
rabat ꝯsilium impetͣret:
Qd̾ desiderabat hoc erat.
ut ab hoĩum frequẽcia
remotus. eclificare p̾set
insolitudĩe moãsteriũ.
uͥ sb̾ religionis ħitu can¬
noĩcam uitam cũ duob̾
uł trib ducẽt. soli dõ ꝓ¬
fessus. Reu̾sus ronia.
postulata infide nichil
hesitans expectabat.
rilatus ẽ aliqͣntulum.
credo ut dilacione crescẽt
desiderium. Inteã miles
quidam dõ inspirante
petiturꝰ accessit. qualiter
recc̃oꝵ suoꝵ magnitudi¬
nem quoꝵ ꝯsciẽtia tor¬
q̃batur digna posset sa¬
tisfatione delere. Nicħ
dei recuꝑandam gr̃am nõ
subiret. Accepit asc̃o. ut
cum ille respondisset. id
qͥdera se facturum si fiei̾
poss cum ip̃o libentissime.

Expanded text:
revocatum, quia forte alibi revocatum, quia forte alibi plus posset proficere, tentavit si vel inter suos implere posset optatum. Sed cum domesticorum nemo salutaribus monitis praeberet assensum, irrevocabiliter urgens propositum, profectus est Romam, ut apostolorum intercessio a Deo sibi quod desiderabat consilium impetraret. Quod autem desiderabat, hoc erat, ut ab hominum frequentia remotus aedificare posset in solitudine monasterium, ubi sub religionis habitu canonicam vitam cum duobus vel tribus duceret soli Deo professus. Reversus Roma, postulata in fide nihil haesitans exspectabat: dilatus est aliquantum, credo, ut dilatione cresceret desiderium. 8. Interea miles quidam, Deo inspiranto, petiturus accessit; qualiter peccatorum suorum magnitudinem, quorum conscientia torquebatur, digna posset satisfactione delere, nihilDei recuperandam gratiam non subiret. Accepit a sancto ut rcum ille respondisset id quidem se facturum, se fieri posset cum ipso, libentissime,
Abbreviated transcription (Latin):
Elegerat elucense ceno¬
bium. religioĩs ac disci¬
pline loci fama ꝯmotꝰ.
Adhibito itaq sibi uno
tantũ itineris ñ ꝯsilu
socio. inopinatus iter
arcipuit. metuens quod
⁊ acricdit ne si manifest
fieret. detineretur atep¬
tis. Quis eͥ ou̾rm tali
uellet carere patrono. qui
tam młtoꝵ ꝑsepe necessi¬
tatib occurriss : Oculus
erat ceco. pes clando. Ue¬
stim̃tũ nudis. cibus ie¬
umis. pupillis ⁊ iudius.
uir ⁊ pat. Aꝑcio clausis.
tectum ꝑegͥnis. Egris
medicina. mortus se¬
pultura. Comperto ergo
qd̃ latent̾ discedẽt. mira¬
ta eͥ familia ꝓficiscentis
dm̃ solitudinẽ ic tacitꝰ¬
nitatem. rem post pau¬
lulum diuulgauerat.
Propere om̃s ueld̾ ꝓ sa¬
lute publica solliciti pro¬
sugum insecuntur. te¬
nent redacirnt. Frubuit
nõ magis impeditum.
ꝙͣ rnamfestatum dolens.
exrñtis egritudinemor¬
bum incurrit. Uñ cum
cepiss ꝯualescere: intel¬
ligens se dei uoluntate
a loco inquo intenderat

Expanded text:
elegerat Cluniacense coenoelegerat Cluniacense coenobium, religionis ac disciplinae loci fama commotus. Adhibito itaque sibi uno tantum itineris, non consilii socio, inopinatus iter arripuit, metuens quod et accidit, ne, si manifestus fieret, detineretur a coeptis. Quis enim omnium tali vellet carere patrono, qui tam multorum persaepe necessitatibus occurrisset? Oculus erat caeco, pes claudo, vestimentum nudis, cibus jejunis, pupillis et viduis vir et pater, apertio clausis, lectum peregrinis, aegris medicina, mortuis sepultura. Comperto ergo quod latenter discederet, mirata enim familia proficiscentis domini solitudinem ac taciturnitatem, rem post paulo divulgaverat, propere omnes, velut pro salute publica solliciti, profugum insequuntur, tenent, reducunt. Erubuit non magis impeditum quam manifestatum dolens, ex mentis aegritudine morbum incurrit. Unde cum coepisset convalescere, intelligens se Dei voluntate a loco quo intenderat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis cũ uoce loq̃retur
uitã taceret. Nancum
bene uiuendi formam.
ostendẽt in se ip̃o. se ip̃m
nullatenus ostẽtabat.
Morum g̾uitatẽ p̾sere¬
bat inuultu. modestiam
m̃tis incessu ⁊ habitu fate¬
batur: Affabilem se õĩb
exhibebat. cum tamen
singulis pro ꝯdictionis
uł etatis. uł etiam moꝵ
diu̾sitate ꝓprium p̾seri¬
taret affectum. Ioic siꝙ¬
dem discreccione uir pru¬
dens oñm ꝓuidebat sa¬
luti. ut quasi uicinus
⁊ familiaris omnibus
ꝑsuadẽt. cum singlorũ
inse trans formass ꝑso¬
nas. Deniq cũ oinnes
se crei uolebat inferio¬
rem. Int hec ⁊tẽplacio¬
nis amore flagrabat. ut
qͥ semꝑ bonis meliora.
meliorib optima uellt
adiunge̾. bustauerat
uelud intrasitu . ꝙͣ sua¬
uis ẽ dominus. ⁊ totis
mectullis cordis deside¬
rabat uacare soli do. ut
qͣsi p̃libatam dulcedinẽ
pleno gutture mentis
auriret. Destinauit gͥ
mutare locum. ⁊ resic¬
tis om̃ib xp̃m sequi:

Expanded text:
quamvis cum voce loqueretur, quamvis cum voce loqueretur, vitam taceret. Nam cum bene vivendi formam ostenderet in seipso, seipsum nullatenus ostendebat. Morum gravitatem praeferebat in vultu, modestiam mentis incessu et habitu fatebatur. Affabilem se omnibus exhibebat, cum tamen singulis pro conditionis, vel aetatis, vel etiam morum diversitate proprium praesentaret affectum Hac siquidem discretione vir prudens, omnium providebat saluti, ut quasi vicinius et familiarius omnibus persuaderet, cum singulorum in se transformasset personas. Denique cum omnes se credi volebat inferiorem. Inter haec contemplationis amore flagrabat, ut qui semper bonis meliora, melioribus optima vellet adjungere. Gustaverat velut in transitu quam suavis est Dominus, et totis medullis 1437 cordis, desiderabat vacare soli Deo, ut quasi praelibatam dulcedinem pleno gutture mentis hauriret. 7. Destinavit igitur mutare locum, et relictis omnibus Christum sequi;