comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝗbꝰ ne illa ꝗdem minima ĩ causis ꝗsꝗͣ recte tueri põt.
qui huic abesse poterit de maximaꝵ reꝵ scĩa : sin oratores nihil
uis esse nisi cõposite ornate/ copiose loqui quȩro id ip̃m ꝗ possit
asseꝗ sine ea sciẽtia quam ei nõ cõceditis. Dicendi eñĩ uirtus nisi &
qui dic& & ea q̃ dicoꝵ ꝑcepta sunt extare nõ ptest. Quã obrem
si ornate locutꝰ eẽt sic̃ & fertur & mihi uidetur physicus de mocri¬
tus materia ᷤᷤ illa fuit physice de qua dixit ornatus uõ ip̃e uerbo¬
rum oratoꝵ putandus est. Et si plato de reb ab cuulib cõtrouer¬
siis remotissimis diuinitꝰ est locutꝰ qđ ego cõcedosi ifdẽ Aristoti¬
les si theophastrus si Carneades in rebus ip̃is de quib disputaue¬
rũt eloquẽtes & indicẽdo suaues atq ornati fuerũt. sint hȩ res¬
est huiꝰ unius orõnis de qua loqmͣ & q̃rimus. Et eĩm uidemus his¬

Expanded text:
sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? Sin oratoris nihil vis esse nisi composite, ornate, copiose loqui, quaero, id ipsum qui possit adsequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? Dicendi enim virtus, nisi ei, qui dicet, ea, quae dicet, percepta sunt, exstare non potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et fertur et mihi videtur, physicus ille Democritus, materies illa fuit physici, de qua dixit, ornatus vero ipse verborum oratoris putandus est; et, si Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est locutus, quod ego concedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atqest huius unius rationis, de qua loquimur, et quaerimus. Etenim videmus, iis
Abbreviated transcription (Latin):
pene uoce repelli oratorẽ agubernaculis aiuitatũ excludi
ab om̃i doctrinareꝵq maioꝵ scĩa ac tantũ in iudicia & cõ¬
tũculas tamq in aliquod pͥstinũ detrudi & compigni uide¬
bam. S ego neq illis assentiebar neq haꝵ cdisputationum
inuentori & principi longe oĩum indicendo grauissimo &
eloquẽtissimo platoni. cuus in athenis cum carneada diligẽ¬
tius legi Gorgiam quo in libro ĩ hot maxĩe ad mirabar plato¬
nẽ qui mihi inoratorib irridendis ipse ẽẽ orator sũmus ui¬
debatur. Uerbi enĩ cõtrouersia iam diu torquet greculos ho¬
populũ aut in senatu copiose loqui tñ huic ip̃i multa tribu¬
at & cõcedat necesse ẽ. Neq enĩsine multa ꝑtractatione
oũim reꝵ publicaꝵ q neq sine legum morum iuris scĩa
neq natura hoĩum in cognita ac morib. in his ip̃is rebꝰ satis
callide uersari & perite potest. Qui aũt hȩc cognouerit

Expanded text:
 omnibus una paene voce repelli oratorem a gubernaculis civitatum, excludi  omnibus una paene voce repelli oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina rerumque maiorum scientia ac tantum in iudicia et contiunculas tamquam in aliquod pistrinum detrudi et compingi videbam; sed ego neque illis adsentiebar neque harum disputationum inventori et principi longe omnium in dicendo gravissimo et eloquentissimo, Platoni, cuius tum Athenis cum Charmada diligentius legi Gorgiam; quo in libro in hoc maxime admirabar Platonem, quod mihi in oratoribus inridendis ipse esse orator summus videbatur. Verbi enim controversia iam diu torquet Graeculos hopopulum aut in senatu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognita ac moribus in his ipsis rebus satis callide versari et perite potest; qui autem haec cognoverit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicendi uisne minima ꝗdem societate contingit᷑. quã obrẽ
ista tanta tamq multa ꝓfitenda ẽẽ nõ censeo satis id ẽ magnũ
ꝙͣ põt prestare ut iniudiciis ea causa quȩ tũq tu dicis melior
& ꝓbabilior ẽẽ uideatur. ut incõtioĩb & in sentẽtiis dicẽdis
ad ꝑsuadendũ tua plurimũ ualeat oratio. deniq ut prudẽ¬
tib disserte studiis etiã uere uideare licere. Hoc amplius si
ꝗd poterit nõ id mihi ui debitur orator s Crassus sua quadã
ppria nõ comuni oratoꝵ facultate posse. Tum ille nõ sũ ĩꝗt
nescius scȩuola ista inter grecos dici & disceptari solere. Au¬
duii enim sũmos hoĩes cum q̃stor ex macedonia uenissem athe¬
nas florente achademia ut tp̃ib illis ferebatur cum eam Car
una ⁊ p̃m illum carneadem diligentius audierat hoĩem oĩum
tii illius tui. omnesarcus & ꝑ ipathetici er istolau̾diodorus.

Expanded text:
ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tanta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes praestare, ut in iudiciis ea causa, quamcumque tu dicis, melior et probabilior esse videatur, ut in contionibus et in sententiis dicendis ad persuadendum tua plurimum valeat oratio, denique ut prudentibus diserte, stultis etiam vere videare dicere. Hoc amplius si quid poteris, non id mihi videbitur orator, sed Crassus sua quadam propria, non communi oratorum facultate posse.' Tum ille 'non sum' inquit 'nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, cum eam Chauna ipsum illum Carneadem diligentius audierat, hominem omniti illius tui Mnesarchus et Peripatetici Critolai Diodorus;
Abbreviated transcription (Latin):
criti᷑ cȩteriq in suo physici uindicarent ĩ dicẽdo & graues ꝗb¬
cũ tibi iustum sacramẽrũ cõtẽnere non licer&. Urgerẽt p̃terea
phylosophoꝵ greges iam ab illo fonte & capite socrate. Nihilte
de bonis rebus inuita nihil de malis nihil de animi ꝑturbatiõibꝰ
nihil de hoĩum moribꝰ nihil de ratioẽ uitę didicisse nihil oĩo
quesisse nihil scire cõuincerẽt. & cum uniuersi inte impetũ
fecissent tum singłe familiȩ litẽ tibi intenderẽt. Instar& acha¬
Peripatethici aũt etiã hȩc ip̃a q̃ ꝓpria oratoꝵ putasses adiu¬
menta atq ornamẽta dicendi a se peti uincerent oportere.
ac nõ solum meliora s etiã multo plura Aristotilẽ. Theophastrũ
de istis reb q omĩs dicendi magr̃os scripsisse ostender&. mis¬
sos facio mathematicos grãmaticos musicos quoꝵ artib uestra

Expanded text:
criti, ceterique in suo genere Physici, vindicarentque ornati homines criti, ceterique in suo genere Physici, vindicarentque ornati homines buseum iusto sacramento contendere non liceret Urgerent praeterea Philosophorum greges. iam ab illo fonte, et capite Socrate; nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus, nihil de ratione vitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire convinceret? et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae litem sibi intenderent. instaret AcaPeripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria oratorum putas esse adiumenta atque ornamenta dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra
Abbreviated transcription (Latin):
nũc aũt inuẽta sunt aut cognita aut oĩo ab oratoꝵ gnͣe trac¬
tata : Eꝗdem Sergium galbam memoriateneo duunũ ho¬
minẽ inlicẽdo & Fmiliũ porcinã &.C. ip̃m Carbonem
quẽ tuadolescentuluᷤᷤ ꝑfulisti ignarum reꝵ hesitantẽ ĩ ma¬
ioꝵ institutis rudem in iure ciuili. & hȩc aetas nostra p̃ter
te crasse ꝗ tuo magis studio ꝗͣ ꝓpͥo munere aliquo dissertoꝵ
ius a nob̾ ciuile didicisti qđ interdũ pudeat iuris ignara est.
Quod uo inextrema or̃one qrͣ tuo iure sumpsisti oratorẽ
in om̃is ẜmonis disputatioẽ copiosissie uersari posse. ied ni¬
si hoc intuo regno eẽmus nõ tulissem. multis quia preessem
ꝗ aut intͣcͣlicto tecũ cõtenderẽt aut te ex iure manu cõser¬
tũ uocarent ꝙ in alierias possessioẽs tam temere irriusses.
Agerent enim fetum lege primũ picthagorei omẽs atq demo¬

Expanded text:
num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tracnum aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et hte, Crasse, qui tuo magis studio, quam proprio munere aliquo disertorum, ius a nobis civile didicisti quod interdum pudeat, iuris ignara est. 2. Quod vero in extrema oratione, quasi tuo iure sumpsisti, Oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime posse versari, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem, multisque praeissem, qui aut interdicto tecum contenderent, aut te ex iure manu consertum vocarent, quod in alienas possessiones tam temere irruisses. Agerent enim tecum lege primum Pythogorei omnes, atque Demo
Abbreviated transcription (Latin):
& aliaꝵ. plura ꝓferre possim detrimẽta publicis rebꝰ qͣ adiu¬
menta ꝑ hoĩes aeloquẽtissĩos inportata. Sed ut reliꝗͣ p̃termic¬
haucł ꝙͣq eloquens & sȩpe alias & maxĩe censor saluti .r.p.
fuit. atq uir nõ accurata quadã orõnis copia. s nuda atq uer¬
bo libertino in urbanas tribus trãstulit. quoel nisi feciss&ꝵ.rẽ. piͫ
quam nũc uix tenemus iam diu nullam haberemus. At uo eius
filii disserti & omĩb uł naturȩ uł doctrinę ꝑtib p̃sidiis ad di¬
cendũ parati. cum ciuitatẽ uł paterno cõsilio uł auiteis armis
florentissimã accepissẽt ista p̃c lara gurbernatrice ut ais ciuita¬
tum eloquẽtia. rẽ.Pi. dissi pauerũt. q̃ leges ueteres moresq
p̃sumus ꝗͣd religiones & cȩrimoĩe. ꝗͣd hec iura ciuilia q̃ iam
pridem in nostra familia se  ulla aloquẽtię laude uersantur:

Expanded text:
et aliarum, plura proferre possim detrimenta publicis rebus quam adiuet aliarum, plura proferre possim detrimenta publicis rebus quam adiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermithaudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atque verbo libertinos in urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset, rem publicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius filii diserti et omnibus vel naturae vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel paterno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclara gubernatrice, ut ais, civitatum eloquentia rem publicam dissipaverunt. Quid? leges veteres moresque praesumus; quid? religiones et caerimoniae; quid? haec iura civilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ab oratorib ciuitates & initio cõstitutas & sepe cõẜuatas ẽẽ
ddixisti. Alterũ ꝙ remoto foro cõtione uidicis senatus statuisti
endis aut incõẜuandis ciuitatibꝰ nõ a sapĩẽtib & fortibꝰ uiris s
a dissertis ornateq dicẽtibꝰ ẽẽ cõstitutas: Anuo Romulus il¬
le aut pastores & cõuenas cõgregasse / aut sabinoꝵ cõiugiacõ¬
iunxisse aut finitimoꝵ uim rep̃ssisse ȩloquẽtia uidet᷑. non cõ¬
silio & sapĩa singłri. Quid in Numa põpilio. Quid ĩ Seruio
Tullio: ꝗd incȩteris regibꝰ quoꝵ multa eximia sũt ad cõstituẽ¬
cdã.rẽ. Pu. num eloquẽtię uestigiũ appar&: Quicdexactis re¬
gib tãcꝵ si ip̃am exactionẽ mente nõ lingua ꝑfectã Luciibruti
esse cernimus: s deinceps omĩa nõne płena cõsilo in ania uer¬
boꝵ uidemus : Ego uo si uelim & nr̃e ciuitatis exemplis uti

Expanded text:
quod ab oratoribus civitates et initio constitutas et saepe conservatas esse quod ab oratoribus civitates et initio constitutas et saepe conservatas esse dixisti, alterum, quod remoto foro, contione, iudiciis, senatu statuisti endis aut in conservandis civitatibus non a sapientibus et fortibus viris, sed a disertis ornateque dicentibus esse constitutas? An vero tibi Romulus ille aut pastores et convenas congregasse aut Sabinorum conubia coniunxisse aut finitimorum vim repressisse eloquentia videtur, non consilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regibus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiliorum, inania verborum videmus? Ego vero si velim et nostrae civitatis exemplis uti
Abbreviated transcription (Latin):
retur sũmeq in eo el ab orandũ ẽẽ arbitret᷑ ut quo uno hoĩes
sũm a ueniamus qu̾e uis alia potuit aut disꝑsos hoĩes unũ ĩ lo¬
cum agregare aut a fera a grestiq uita hũc humanũ cultũ ciui¬
lemq deducere. aut iam cõstitutis ciuitatib leges iudicia iura
describere: Ac ne plura q̃ sũt pene ĩnumerabilia cõsecter con¬
prehedã breui. sic enĩ statuo ꝑfecti oratoris moderatioe & sapĩa
nõ solum ip̃ius clignitatẽ s & pͥuatoꝵ & plurimoꝵ. & uniuersȩ
rei.p . salutẽ i axime cõtineri. Quã ob rem ꝑgite ut facitis ado¬
lescentes: atq in id studium in quo estis incũbite. ut & nob̾ hono¬
ri & amitis utilitati & rei. pͣu. emolumẽto eẽ possitis.Tum
¶. lelii soceri mei aut de huiꝰ gñis aut arte aut gloria detra¬
ham. S illa duo Crasse uereorꝰ aut tibi possim cõcedere: unũ

Expanded text:
retur, summeque in eo elaborandum esse arbeitretur, ut quo uno homines retur, summeque in eo elaborandum esse arbeitretur, ut quo uno homines summa veniamus, quae via alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregate, aut a fera agrestique vita, ad hunc humanum cultum civuilemque de ducere, aut iam constitutis civitatibus leges, iudicia, iura describere. Ac ne plura, quae sunt pene innumerabilia, consecter, comprchendam breviter. Sic enim statuo, perfecti Oratoris moderatione, et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et privatorum plurimorum, et universae rei publicae salutem maxime contineri. Quam ob rem pergite, ut facitis, adulescentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite, ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse possitis.' Tum  ne aut de C. Laeli soceri mei aut de huius generi aut arte aut gloria detraham; sed illa duo, Crasse, vereor ut tibi possim concedere: unum,
Abbreviated transcription (Latin):
nolit deducere. E ȩt unares in omĩ libero popło maxĩe inpaca¬
tis trãquillisq aiuitatibꝰ prȩcipue semꝑ floruit semꝑq domita
ẽ. Q id eñĩ est aut tã acdmirabile/ ꝗͣ ex infinita multitutline ho¬
minũ unũ existere / qui id qđ omĩb natura sit datũ uł solus uł
cũ paucis facere possit: Aut tã iocũdũ cognitu atq auditu q
sapientib sentẽtiis grauib uerbis ornata oratio & polita : Aũt
tãpotẽs tãq magnificũ qͣ popłi motꝰ iudiciũ religiones senatꝰ
grauitatẽ. unius or̃one cõuerti. Quid tã porro regiũ tam libe¬
rale tãm mugnificũ qͣ opem ferre supplicibꝰ: excitare afflictos
sellia rostra/ curiamq meditere quid ẽẽ põt in otio aut magis
uno p̃stamur uł maxĩe feris qͦd colloꝗmur inter nos & ex pri¬
mere indicẽdo sensa possimus. Quã obrem qu̾is hoc nõ iure mi

Expanded text:
autem velit deducere: haec una res in omni libero populo maximeque in pacaautem velit deducere: haec una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admirabile, quam ex infinita multitudine hominum exsistere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus vel cum perpaucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, sellia, rostra curiamque meditere, quid esse potest in otio aut iucunduno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa possumus. Quam ob rem quis hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
admonuit: ꝗ̃ nõ minꝰ ad opacãdũ hũc locũ patulis ẽ diffusa ra¬
miris ꝗͣ ilba cuius umbrã secutꝰ ẽ Socrates. q̃ mihi uidet᷑ nõ tã
ip̃a aqͥla q̃ describit᷑ q̃ platonis orone creuisse. & qͣsua ille du¬
rissimis pedib fecit ut. se abicer& in herba. atq ita ꝗͣ philoso
cedi est ȩquiꝰ. tũ crassũ ĩmo uo comodius & etiã puluinosq po¬
poscisse. & omĩs in suis sedib ꝗ̃ erãt sub platano cõsedisse dice¬
bat.¶ Ibi ut ex pristino ẜ moẽ relassarent᷑ aĩ oĩum solebat Cocta
narrare Crassum ẜ monẽ quẽdam de studio dicendi intulisse.
ꝗ cum ita eẽt ex orsus nõ sibi cohortandũ sulpitiũ & Coctã sed
magis utrumq collaudandũ uideri. ꝗtantã iam eẽ nt facultatem
Neq ũd mihi ꝗtꝗd inꝗt p̃stabilius iuidet᷑ ꝙͣ posse dicendo tenere
hoĩum cętus: mẽtis allicere uolũtates: impellere quo uelit unde

Expanded text:
admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa raadmonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa acula, quae describitur, quam Platonis oratione crevisse, et quod ille durissimis pedibus fecit, ut se abiceret in herba atque ita illa, quae cedi est aequius.' Tum Crassum 'immo vero commodius etiam'; pulvinosque poposcisse et omnis in eis sedibus, quae erant sub platano, consedisse dicebat. Ibi, ut ex pristino sermone relaxarentur animi omnium, solebat Cotta narrare Crassum sermonem quendam de studio dicendi intulisse. Qui cum ita esset exorsus: non sibmagis collaudandi videntur, quod tantam iam sint facultatem nquit 'praestabilius videtur, quam posse dicendo tenere hominum coetus mentis, adlicere voluntates, impellere quo velit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
titurus putabatur.Eii primo die de tẽporibꝰ ceq uniuer¬
sa .re.pu. quam ob cãm uenerãt multũ inter se usq ad extre¬
mũ tp̃s diei lotutiisũt. quo quidẽ ẜmone multa cliuinitus a
tribunis illis cõsularib cotta deplorata & cõmemorata nar¬
rabat ut nihil incidisset postea ciuitati mali. ꝙ nõ ĩpendere
illi tanto ante uidissent. E oaũt oĩ sermoẽ cõfecto tantã ĩ crasso
humanitatẽ fuisse cũ lauti accubiussẽt tolleret᷑ oĩs illa suꝑio¬
ris tristitia ẜmoĩs: eaq ess& in hoĩe iotũditas & tantꝰ in loquẽ¬
do lepos ut dies inter eoscuriȩ fuisse uderetur cõuiuiũ tu¬
sculani. Postero aũt clie qmͣ illi maiores natu satis qui essent¬
& in ambulationẽ uentũ eẽt dicebat tum sceuolam duob spa¬
tiis tribusq ue factis dixisse. cur nõ inimitamur crasse Sotratẽ
illũ ꝗ ẽ illum ꝗ ẽ in phedro platonis. Nam me hȩc tua platẽnꝰ

Expanded text:
titurus putabatur. Hi primo die de temporibus deque univertiturus putabatur. Hi primo die de temporibus deque universa re publica, quam ob causam venerant, multum inter se usque ad extremum tempus diei conlocuti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis consularibus Cotta deplorata et commemorata narrabat, ut nihil incidisset postea civitati mali, quod non impendere illi tanto ante vidissent. Eo autem omni sermone confecto, tantam in Crasso humanitatem fuisse, ut, cum lauti accubuissent, tolleretur omnis illa superioris tristitia sermonis eaque esset in homine iucunditas et tantus in loquendo lepos, ut dies inter eos curiae fuisse videretur, convivium Tusculani; postero autem die, cum illi maiores natu satis quiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Socratem illum, qui est in Phaedro Platonis? Nam me haec tua platanus
Abbreviated transcription (Latin):
ant ĩ ꝓmptuq sint oĩb. neq ea interpretatioe mea aut orna¬
tius explicari aut planius ex primi possint. Dabis hãc ueniã
m̾i frater ut opinor ut eoꝵ ꝗb sũma dicẽdi laus a nr̃is hõib
concessa est: auctoritatẽ gretis anteponã
Um igit᷑ uehem̃tius inueheret᷑ in cãm pͥncipũ cõsul phi¬
lippiis drusiq tribunatꝰ ꝓ senatꝰ auctoritate susceptus
infrĩgi iam debilitariq uideretur: clici mihi memini
ludoꝵ romanoꝵ dieb. L. crassum qiͣ colligendi sui causa se in
tusculanũ cõtulisse. uenisse eodẽ socer eius ꝗ fuit. Q. mutius.
dicebat᷑ &. M. Antonius: hõ & cõsilioꝵ in .R. pu᷑. socuis: &
sũma cum crasso familiaritate cõiunctus. Exierant aũt cũ ip̃o
crasso adolescẽtes & drusi maxĩe familiares & in quib magnã
tũ spem maiores natu dignitatis suę collotarẽt.C. cocta ꝗ

Expanded text:
ant in promptuque sint omnibus, neque ea interpretatione mea aut ornaant in promptuque sint omnibus, neque ea interpretatione mea aut ornatius explicari aut planius exprimi possint, dabis hanc veniam, mi frater, ut opinor, ut eorum, quibus summa dicendi laus a nostris hominibus concessa est, auctoritatem Graecis anteponam. Cum igitur vehementius inveheretur in causam principum consul Philippus Drusique tribunatus pro senatus auctoritate susceptus infringi iam debilitarique videretur, dici mihi memini ludorum Romanorum diebus L. Crassum quasi conligendi sui causa se in Tusculanum contulisse; venisse eodem, socer eius qui fuerat, Q. Mucius dicebatur et M. Antonius, homo et consiliorum in re publica socius et summa cum Crasso familiaritate coniunctus. Exierant autem cum ipso Crasso adulescentes et Drusi maxime familiares et in quibus magnam tum spem maiores natu dignitatis suae conlocarent, C. Cotta,
Abbreviated transcription (Latin):
nesare. qͣ q us oratoris ꝓfessioq ip̃a bñdicẽcli hoc susciꝑe ac po¬
liceri uidet᷑ ut omĩ de re q̃tũq sit ꝓposita ornate ab eo copio¬
seq dicatur. Sed ꝗa nõ dubito quin hoc plerisq in mẽsum infi
or iam otio studioq habũdãtis uelud ꝑtitionẽ iã quãdam artium fse
tioĩb eam ꝑtem dicẽdi q̃ in forẽsib disceptatioĩb iudicioꝵ aut de¬
liberationũ uersarent᷑. & id unũ genus oratori reliꝗsse. Nõ cõ¬
plectar in his libris amplius qͣ ꝙ huic gn̾i requisita & multũ di¬
sputata sũmoꝵ hoĩum ꝓpe cõsensu ẽ tributũ. Repetãq nõ ab in¬
cun abulis nr̃e ueteris puerilisq doctrine quẽdã ordinẽ p̃cepto¬
rũ: s ea qu& cõdam accepi in nr̃oꝵ hoĩm eloquẽtissioꝵ & oĩ
cdignitate pͥncipũ disputatioẽ ẽẽ ueͣsata. Non ꝙ illa cõtẽpnã
q̃ greci dicendi artifices & doctores reliquerũt. s qm̃ illa pate¬

Expanded text:
s oratoris professioque ipsa bene dicendi hoc suscipere ac polliceri videtur, ut omni de re, quaecumque sit proposita, ornate ab eo copioseque dicatur. Sed quia non dubito quin hoc plerisque immensum infintrina, sed etiam otio studioque abundantis partitionem iam quandam artium fecitionibus eam partem dicendi, quae in forensibus disceptationibus iudiciorum aut deliberationum versaretur, et id unum genus oratori reliquisse; non complectar in his libris amplius, quam quod huic generi re quaesita et multum disputata summorum hominum prope consensu est tributum; repetamque non ab incunabulis nostrae veteris puerilisque doctrinae quendam ordinem praeceptorum, sed ea, quae quondam accepi in nostrorum hominum eloquentissimorum et omni dignitate principum disputatione esse versata; non quo illa contemnam, quae Graeci dicendi artifices et doctores reliquerunt, sed cum illa pate
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ haber& omẽs haber&. easq eẽ in ter se ȩquales & pares.
Tta qui eẽt al oquẽs eum uirtutes omẽs hr̃e atq ẽe sapientẽ. Sed
hec erat spinosa quedam & exilis oratio longeq ab nostris sen¬
sibus ab horrebat. Carneades uo multo uberius hisdem de reb
loquebat᷑ nõ quo aperir& sentẽtiam suã. Hic enĩ mos erat patͥus
achacdemiȩ aduersari semꝑ omĩb in disputãdo. s cũ maxĩe tam̃
hoc sigͥficabat eos ꝗ rethores noĩarẽt᷑ & ꝗ dicẽdi p̃cepta trade¬

Expanded text:
virvirita, qui esset eloquens, eum virtutes omnis habere atque esse sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enim mos erat patrius Academiae adversari semper omnibus in disputando; sed cum maxime tamen hoc significabat, eos,
Abbreviated transcription (Latin):
te aut grauiter aut cle natura reꝵ/ aut de humanis reb lo¬
quantur. Nitidum quoddã genus ẽ ueboꝵ & lȩtũ & pale¬
stre magis & olei q huuis ciuilis turbȩ ac fori. Namq ego¬
met ꝗ sero ac leuiter grecas lr̃as actigissem tñ cũ ꝓcõsul in
siciliam proficiscẽs uenissem athenas cũ plures tum ibi dies
sum ꝓpter nauigandi difficultatẽ cõmoratꝰ. S cum cotidie
cum hoc nescio quo mͦ apued eos increbuiss& me in causis ma¬
ioribus sicuti te solere uersari pro se quȩ quisq poterat de offi¬
cio & or̃one oratoris clisputabat. Hoꝵ alii sicuti iste ip̃e. M. Ne¬
farcus hos quos nos oratores uocaremiis nihil ẽẽ dicebat nisi qͦs¬
cdam oꝑarios lingua celeri & exercitata. Oratorẽ aũt nisi qui
sapiens eẽt ẽẽ neminem. Atq ip̃am aloquẽtiã quȩ ex bñdi¬
cencli scientia cõstar& unam quamdã eẽ uirtutẽ. & ꝗ unam

Expanded text:
te et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus lote et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet, qui sero ac leviter Graecas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse virtutem, et qui unam
Abbreviated transcription (Latin):
aut didicunus aut scire potuimus ꝗ ante ad agendũ qͣ ad co¬
gnoscendũ uenimus: quos inforo quos in ambitioẽ quos in
.R. puͣ. quos in amicoꝵ negoris ip̃ares ante cõfecit ꝙͣ possemꝰ
aliquid de rebus tantis suspicari: Quod si tibi tantũ in uo̾b iude¬
tur. ẽẽ ꝗbꝰ etiã siingeniũ ut putas nõ maxĩe defuit doctrina cer¬
te & otium & hercule etiã studiũ illud discendi acerrimũ defuit.
Quid censes si ad alicuius ingenium uł mauis illa que ego non
attigi accesserint: qualem illum & quãtũ oratorẽ futurũ: Tum
Antonius: ꝓbas mihi iniꝗt ista Crasse q̃ dicis nec dutito quin młto
hac nr̃a uita nostrisq occupationib. Deinde illud & uerendũ
est ne extrahamur ab exercitatioẽ & cõsuetudine dicẽdi popu¬
lari & forensi. Aliud enim mihi quoddã oronis genus ẽẽ
uidetur eoꝵ hoĩum de ꝗb paulo ante dixisti qͣuis illi orna¬

Expanded text:
aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad coaut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maxime defuit, doctrina certe et otium et hercule etiam studium illud discendi acerrimum defuit, quid censes, si ad alicuius ingenium vel maius illa, quae ego non attigi, accesserint, qualem illum et quantum oratorem futurum?' Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicis, nec dubito quin multohac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mihi quoddam orationis genus esse videtur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti, quamvis illi orna
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tam grauiter cdixit q facete. Tua aũt fuit oratio eiusmoĩ
nõ ut ullam artẽ doctrinã ue cõtempneres s ut omẽs comi¬
tes atͣq ministras oratoris ẽẽ cliceres. Quas ego siꝗs sit unus
cõplexus omẽs idemq si ad eas facultates istam ornatissimȩ
oronis adiunxerit nõ possum dicere eũ nõ egregium q̃ͣnilã
hoĩem atq admirandũ fore. S is si quis ẽẽtꝰ aut si etiã ũqͣ
fuiss& aut uero si eẽ poss& tu es unus ꝓfecto ꝗ & meo iu¬
dicio & oĩum uix ullam ceteris oratorib pace eoꝵ dixirim
laudem reliꝗsti. uerũ si tibi ip̃i nihil cleest ꝙ in forensibus
reb ciuilib q uersat᷑ ꝗn scias neq eã tam̃ scientiã quã adiũ¬
gis oratori cõplexus es uideamus ne plus ei tribuamus qͣ
res & ueritas ipsa concedat. F ic Crassus memento ĩ ꝗt
me nõ de mea s de oratoris facultate clixisse. Quid enĩ nos

Expanded text:
non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admirandum fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos
Abbreviated transcription (Latin):
indicat ipse motꝰ lidicerint ne palestrã annesciãt. Et ꝗ aliꝗd¬
fingũt & si tũ pictura nihil utunt᷑ tñ utrũ sciant pingere an
nesciant nõ obscurũ ẽ: sic in oratorib. Hisce ip̃is iudiciorum
cõtionũ senatꝰ etiã si ꝓprie cȩterȩ nõ adhibeantur artes tñ facile
cleclarat᷑ utrũ is qui clicat mĩmͦ in hoc dec lamatorio oꝑe sit
iactatus. an ad dicendũ om̃ib in genuis artib instructus acces¬
serit. Tum ridens sceuola nõ luctabor tecũ inꝗt crasse ãplius.
mihi quȩ ego uelim nõ ẽẽ oratoris cõcederes & ea ip̃a nescio qͦ
modo rursuos detorqueres atq oratori ꝓpria traderes: Quȩ
cum ego p̃tor rhotdum uenissem et cum illo sũmo doctore
istius cliscipline apolloĩo ea q̃ a panetio acceꝑam cõtulissem
irrisit ille quidem ut solebat phyam atq cõtẽpsit multaq

Expanded text:
indicat, ipse motindicat, ipse motfingunt, etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iactatus an ad dicendum omnibus ingenuis artibus instructus accesserit.' Tum ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Crasse, ampmihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque
Abbreviated transcription (Latin):
tis ud̾ ornancli generib socius ac pene par. In hoc qͣ certe prope
idem nullis ut terminis circũscribat aut definiat ius suũ quo
minus ei liceat eadem illa facultate & copia uagari qua uelit.
Nam illued quare sceuola negasti te fuisse laturũ nisi in meo
oratorem ꝑfectum ẽẽ debere: Nũꝙͣ me hercule hoc dicerẽ si
eũ quẽ fingo me ip̃m ẽẽ arbitrarer. S ut solebat. C. lucilius sȩp
dicere homo tibi subiratus mihi ꝑꝑ eam ip̃am cãm minus qͣ uole¬
bat familiaris s tam̃ & cloctus & ꝑurbanus sic sentio neminẽ
ẽẽ in oratoꝵ numero habendũ ꝗ nõ sit omĩb his artib q̃ sunt
libero digne ꝑpolitꝰ: ꝗbꝰ ip̃is siindicendo nõ utimur tam̃ ap¬
par&& atq extat utrũ simiis eaꝵ rudes an didicerimus. ut ꝗ¬
pila lucdunt nõ utuntur ĩ ip̃a lusione artificilo ꝓpͥe palestre. s

Expanded text:
tis vero ornandi generibus socius ac ptis vero ornandi generibus socius ac pidem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fuisse laturum, nisi in meo oratorem perfectum esse debere: numquam me hercule hoc dicerem, si eum, quem fingo, me ipsum esse arbitrarer. Sed, ut solebat C. Lucilius saepe dicere, homo tibi subiratus, mihi propter eam ipsam causam minus quam volebat familiaris, sed tamen et doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorulibero dignae perpolitus. quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque extat, utrum simus earum rudes, an didicerimus Ut quipila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae: sed
Abbreviated transcription (Latin):
tributa in nature obscuritatẽ/ indisserendi subtilitatem in
uitam atq mores. duo illa relin quamꝰ atq largiamur iner¬
tiȩ nr̃e. Tertiũ uoͣ qđ semꝑ oratoris fuit nisi tenebimus ni¬
hil oratoris in quo magnus eẽ possit relinquemus. qua re hic
locus de uita & morib totus ẽ oratori ꝑ cliscendus: cętera
si nõ didicerit tñ poterit si qñ opus erit ornare dicendo.
si modo aq cum erunt delata & ei tradita. Et enĩ si cõstat
inter doctos hoĩes ignarum astrologiȩ ornatissimis atq op¬
timis uersib Aratum de cęlo stellisq dixisse: side rebusru¬
sticis hoĩem abagro remotissũ Nytandrũ colophoniũ poe¬
tica quadam facultate nẽ rustica scripsisse p̃clare: Quid
ẽ cur nõ orator de rebus his aeloquęntissime dicat quas ad¬
certam causam tempusq cognorit: Est enĩ finitimus oratioĩ poe
ta: numeris astrictior: paulo uerboꝵ aũt licentia liberior: mul¬

Expanded text:
n tris partis est tributa, in naturae obscuritatem, in disserendi subtilitatem, in n tris partis est tributa, in naturae obscuritatem, in disserendi subtilitatem, in vitam atque mores, duo illa relinquamus atque largiamur inertiae nostrae; tertium vero, quod semper oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando opus erit, ornare dicendo, si modo ad eum erunt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas adcertam causam tempusque cognorit? Est enim ta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, mul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt orator ignor& tm̃ ꝙ ea teneat q̃ sint indisceptationib
atq usu forensi tam̃ hisde rebus ip̃is si sit ei licendũ cũ co¬
gnouerit ab his ꝗ tenẽt q̃ sint in quaq re multo oratorẽ me¬
lius qͣ ip̃os illos quoꝵ he sint artes esse dicturũ. Ita si de re
militari dicendum huic erit Sulpitio quer& a .q. Mario
affini nr̃o: Et cũ acceperit ista ꝓnũtiabit ut ip̃i.C. Mario
pene. hic melius qͣ ip̃e illa scire uideat᷑. Sincde iure ciuili tecũ
cõmunicabit te hoĩem prudẽtissimũ & ꝑitissimũ in his reb
quas abste didicerit dicendi arte suꝑabit. Sin queres incide¬
rit inqua de natura de uitiis hoĩm de cupiditatibꝰ. de mo¬
do de cõtinẽtia de dolore de morte licendũ sit. forsitan
si ei sit uisũ & si hȩc quidẽ nosse debet orator cũ sexto pom¬
cũq rẽ a quo qͦ cognouerit de ea multo dicat ornatius q ille

Expanded text:
sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudentissimum et peritissimum in eis ipsis rebus, quas abs te didicerit, dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de continentia, de dolore, de morte dicendum sit, forsitan, si ei sit visum,—etsi haec quidem nosse debet orator—, cum Sex. Pomcumque rem a quoquo cognoverit, de ea multo dicat ornatius quam ille
Abbreviated transcription (Latin):
pioseq dixiss&. Neq uoͣ Asclepydesis quo nos meclico ami¬
coq usi sumus cum &loquẽtia uincebat cęteros medicosĩ
eo ip̃o ꝙ ornate dicebat medicine facultate utebatur nõ eloq̃n¬
tiȩ. At̃q illud ẽ probabilius neq tam̃ uerũ qd Socrates dicere so¬
lebat omẽs in eo qđ scirent satis ẽẽ ȩloquẽtes. Illud uerius: neq
ac poliende oratioĩs disserte id ip̃m de quo sciat posse dicere.
Quã obrem si quis uniuersam & ꝓpriam oratoris uim diffinire
cõplectiq uult/ is orator erit mea sentẽtia hoc tã graui dignus
noĩe ꝗ quecũq inciderint q̃ sint clictione explicãda prudẽter
& cõposite & ornate & memoriter dic&ꝵ cum quadam actioĩs
etiam dignitate. Sin cuipiã nimis infinitũ uidet᷑ qđ ita posui
quacũq de re lic& hinc qͣtũ cuiq uidebitur circum cidet atq
amput& : tam̃ illud tenebo si ꝗ̃ ceteris in artibꝰ atq studiis sita

Expanded text:
pioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amipioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilius, neque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, nequeac poliendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignusecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita
Abbreviated transcription (Latin):
maritimaꝵ scĩa. Num apud populũ cle legib iubendis
aut uetandis numde senatu de onũ rei. publice gnͣe dici sine
sũma reꝵ ciuiliũ cognitione & prudentia: Nũ admoueri
possit or̃o ad sensus animoꝵ atq motus uł im flãmandos
uł etiã extinguendos qđ unũ inoratore dominat᷑ sine di¬
ligentissima ꝑuestigatione eaꝵ oĩum rationũ q̃ de nuturis
humani gnis ac morib a pħys explicãt᷑. Atq haud ĩcio an
minus uob̾ hoc sim ꝓbaturus. E quidẽ nõ dubitabo qđ sentio
fitent᷑. Lilustrari aũt or̃one siꝗs istas ip̃as ar̃tis uelit ei
ad oratoris cõfugiẽdum est facultatẽ. Neq enĩ Phylonẽ
ilium architectum ꝗ atheniẽsibꝰ armamẽtariũ fecit cõstat
ꝑ diserte popło rationẽ oꝑis sui redidisse: ex istimandũ
Antonio ꝓ hermodoro fuiss& de naualium oꝑe dicendũ
nũqͣ ab illo cãm didiciss& ip̃e ornate de alieno artificio co¬

Expanded text:
maritimarum scientia; num apud populum de legibus iubendis maritimarum scientia; num apud populum de legibus iubendis aut vetandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cognitione et prudentia; num admoveri possit oratio ad sensus animorum atque motus vel inflammandos vel etiam exstinguendos, quod unum in oratore dominatur, sine diligentissima pervestigatione earum omnium rationum, quae de naturis humani generis ac moribus a philosophis explicantur. Atque haud scio an minus vobis hoc sim probaturus; equidem non dubitabo, quod sentio, fitentur, inlustrari autem oratione si quis istas ipsas artis velit, ad oratoris ei confugiendum est facultatem. Neque enim si Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armamentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis sui reddidisse, existimandum eAntonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio co
Abbreviated transcription (Latin):
tisq descripto. Dicant uł greci uolunt ligurgũ & solonem¬
qm̃ illos quidem censemus in nuo eloquẽtium reponẽdos¬
scisse melius q hysꝑidẽ aut demosthẽ ꝑfectos iam hoĩes
ꝑscripserĩt quos necesse ẽ fuisse prudentes. Anteponat
& hoc gnͣe &. Ser. Galbe. & socero tuo. U. Lelio quos con¬
stat dicendi gloriã p̃stitisse. Nec enĩ negabo ẽẽ quasdã ꝑtes
ꝓprias eoꝵ ꝗ in his cognos cẽdis atq tractandis studiũ suu
omib rebus possit copiose uarieq dicere. Et eĩ sȩpei
his causis quas omẽs ꝓprias eẽ oratoꝵ cõfitent᷑ ẽ aliꝗ quođ
nõ exusii forensi quem solum oratorib cõceditis s ex ob¬
scuriore aliqua sc̃ia sit ꝓmendũ atq sumendum. Quero
enĩ num possit aut cõtra imꝑatorẽ/ aut ꝓ imꝑatore dicisi¬
ue rei militaris: aut sepe etiam sine regionũ terrestiũ aut

Expanded text:
tesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum aut Solonemtesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum aut Solonem—quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam hominesperscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloria praestitisse. Numquam enim negabo esse quasdam partis proprias eorum, qui in his cognoscendis atque tractandis studium suum um, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atque sumendum. Quaero enim num possit aut contra imperatorem aut pro imperatore dici sine rei militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium aut
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mutuor ab illis. Isti ꝗ de his reb disputãt hoꝵ ẽẽ cõcedunt.
Itaq cͥȩtos ubros artisti suo noĩe hos rethoricos & inscribũt &¬
appellant. Et eñi cũ illis in dicendo inciderĩt loci qđ ꝑ sȩpe eue¬
uit ut de his inmortalib depietate de cõcordia. de amicitia
de cõi ciuium de hoĩum & gentiũ uire de aeꝗtate de tẽꝑantia
de magnitudine animi de omĩ uirtutis gnͣe sit dicendũ cla¬
de his reb inangulis cõsumẽdi ocii causa disserant cum con¬
cessero illud tãm oratori tribuam & dabo ut eadem de ꝗbꝰ
illi tenui quodã exanguiq sermone disputant hic cũ omĩ io
disserebam. Cogebat enĩ me. M. Marcellus hic noster ꝗ nũc
edilis curulis ẽ & profecto nisi ludos nũc faceret huic nr̃o
ẜmoni interess&. Ac iam tum erat ad olescentulus his studiis
sociis uectigalib de iure ciuium generatim in ordines ȩta¬

Expanded text:
non mutuor ab illis, isti quae de his rebus disputant, oratorum esse concedunt, non mutuor ab illis, isti quae de his rebus disputant, oratorum esse concedunt, itaque ceteros libros artis suae nomine, hos rhetoricos et inscribunt appellant. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci, quod persaepe evenit, ut de dis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudine animi, de omni virtutis genere sit dicendum, clade his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iudisserebam; cogebat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aeta
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. S tam̃ in his ip̃is reb ꝑmulta sunt q̃ ip̃i magr̃i ꝗ rethorici
uocant᷑ ꝗͥ nec tradũt nec ten&. Qu̾is enĩ nescit maxĩe uim exi¬
stere oratoris in hoĩum nentib ad irã uł ad odium aut dolorẽ
incitandis. uł ab hisce hisdẽ ꝑ motioĩb ad lenitatẽ misericordiãq
reuotãdis : quȩ nisiꝙ naturas hoĩum uimq om̃em humanitatis
causasq eas ꝗbus mentes aut incitant᷑ aut reflectunt᷑ penitꝰ ꝑspexe¬
rit. dicendo ꝗd uol& ꝑficere nõ poterit. Atq totus & totus hic lo¬
cus pħyoꝵ proprius uidetur: neq orator me auctore umqͣ repu¬
gnabit. Sed q illis cognitionẽ reꝵ cõcesserit quia in ea solũ illiuo¬
luerĩt elaborare tractationẽ oronis q̃ sine illa scĩam nullã sibi
& ornata & hoiũm sensib ac mentib accomodata. Quib dle
reb Aristotilẽ & Theophastrũ scͥpsisse fateor. S uide ne hoc
sceuola totũ sit ame. Nam ego que sunt oratori cũ illis comunia

Expanded text:
s permulta sunt, quae isti magistri, qui Rhetorici vocantur, nec tradunt, nec tenent. 2. Quis enim nescit, maximam vim existere Oratoris in hominum mentibus vel ad iram, aut ad odium aut dolorem, incitandis; vel ab hisce permotionibus ad lenitatem, misericordiamque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes aut incitantur aut reflectuntur, penitus perspexerit, dicendo quod volet perficere non poterit. Atque totus hic locus philosophorum proprius videtur, neque orator me auctore umquam repugnabit; sed, cum illis cognitionem rerum concesserit, quod in ea solum illi voluerint elaborare, tractationem orationis, quae sine illa scientia est nulla, sibi et ornata et hominum sensibus ac mentibus accommodata. Quibus de rebus Aristotelem et Theophrastum scripsisse fateor; sed vide ne hoc, Scaevola, totum sit a me: nam ego, quae sunt oratori cum illis communia,
Abbreviated transcription (Latin):
artis est. de honis enĩ rebꝰ & malis equis iniquis utilibꝰ inuti¬
libus honestis turpibus quã potest habere orator sine allis
maxĩe reꝵ artibus facultatẽ aut copiã. Quare hec tibi sint
mi icero q̃ ex posiu qiͣ udicia fontiũ illoꝵ ad quos si nobis
maiora alia cognosces. Ei. Ego uo ac magno quidem studio

Expanded text:
artis est. de bonis vero rebus et malis, aequis iniquis, utilibus inutiartis est. de bonis vero rebus et malis, aequis iniquis, utilibus inutilibus, honestis turpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis maiora alia cognosces. C. Ego vero ac magno quidem studio,
Abbreviated transcription (Latin):
Q apta ut qu& paulo ante p̃cepta dedimus ambigui quoq
proxima sentẽtiȩ & seͥpta eadem ad hoc genus causȩ tertium
referant᷑. nam ꝗb locis in ambiguo defenꝰdimus eã sigͥficatio¬
nẽ quȩ nos adiuuat eius dem in̾ cõtrariis legib nr̃a lex defen¬
dendã ẽ deinde est efficiendũ ut alterius sentẽtiã alterius
uerba clefendamus. itaq modo scͥpto sentẽtiaq p̃cepta eacdẽ
huc omnia tranfferemus:
telligi aut trãctari possent. Nam & parari ip̃m & distinguere
arguere partitiones diuidere & argumẽtoꝵ locosnosse &
argumẽtationẽ ip̃am cõcludere & iudere quȩ sumendainac
uerisimilia ab incredibilibꝰ diiudicare & disting uere: & aut ma¬
le sumpta aut male cõclusa rep̃hendere & eadem uł anguste
dixere aut cdialetici ꝗ appellant᷑ uł ut oratorẽ late ex primere
illius exercitatiõibꝰ & subtiliter disputãdi & copiose dicẽdi

Expanded text:
et apta, ut, quae paulo ante praecepta dedimus ambigui quaeque et apta, ut, quae paulo ante praecepta dedimus ambigui quaeque proxime sententiae et scripti, eadem ad hoc genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo defendimus eam significationem quae nos adiuvat, eisdem in contrariis legibus nostra lex defendenda est. Deinde est efficiendum, ut alterius scripti sententiam alterius verba defendamus. Ita quae modo de scripto sententiaque praecepimus, eadem huc omnia transferemus. tellegi aut tractari possunt. Nam et partiri ipsum et definire et ambigui partitiones dividere et argumentorum locos nosse et argumentationem ipsam concludere et videre quae sumenda in averi similia ab incredibilibus diiudicare et distinguere et aut male sumpta aut male conclusa reprehendere et eadem vel anguste disserere, ut dialectici qui appellantur, vel, ut oratorem decet, late expromere, illius exercitationis et subtiliter disputandi et copiose dicendi