comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessio. qua ex patre ꝓcedit ꝙ
filio. Wenit ꝙ. sua sponte. sp̾c sc̃s¬
quia sicut coequalis est patͥ
ꝙ. filio. ita eamdem habet uo¬
luntatem cum patre.ꝙ. filio
communẽ. Sp̃s enĩ ubi uult
spirat.ꝙ. sicut apl̃s enume-¬
ratis donis celestibus ait. hec
omnia oꝑatur unus atq idem
sp̃s: diuidens singulis prout
uult. Adueniens autẽ sp̃s testi¬
discipulorum cordibus aspirats.
omnia que de illo erant scien¬
da morcalibus. clara illis luce
reuelauit. Quod uideliced
equalis et consubstantialis
patͥ erat ante scła. qd̃ consub¬
tantialis factus est. nobis in

Expanded text:
st qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem. Spiritus enim ubi vult spirat . Et sicut Apostolus, enumeratis donis coelestibus, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Adveniens autem Spiritus testidiscipulorum cordibus aspirans omnis quae de illo erant sentienda mortalibus clara illis luce revelavit, quod videlicet aequalis et consubstantialis Patri erat ante saecula, quod consubstantial
Abbreviated transcription (Latin):
confligere. nrãm mortem
moriendo ac resurgendo pos¬
set destruere. ꝑcoeternam
uͦ patris diuinitatem. nos in¬
terius ui uificando ad diuina
sustolleret. remissionem no¬
bis peccatorum pariter et sp̃s
sancti concederet dona. et
post bonorum perfectionẽ
operum. non solum nos ad
uidendam gloriam clarifica¬
te sue perduceret humani¬
catis. sed et in commutabilẽ
nobis essentiam sue diuine ma¬
iestatis ostenderet: in qua ui¬
rut et regnat cum patre in
unitate sp̃e sancti deus. per¬

Expanded text:
confligere, nostram mortem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis peccatorum pariter ac Spiritus sancti dona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti pe
Abbreviated transcription (Latin):
quid suȩ ouune substantiȩ
ut hereticiuolunt. in fatien¬
dam hominis naturam cõ-¬
mutans: sed ipsa apud patrem
manens totum quod erat.
cocam de semine dauid natu¬
ram hominis ueri. quam
non habebat suscipiens. Un
humanam redemptoris nostri
natiuitatem. hodie annua de-¬
uotione recolimus: et diui¬
nam pariter et humanam eiꝰ
naturam. non annuo sed con¬
tinuo semꝑ amplectamur amo¬
re. Diuinam ꝑ quam creati
sumꝰ cum non essemus: hu¬
manam perquam recreati
conditoris nr̃i uirtus sine as¬
sumptione humanitatis nos
recreare erat idonea: huma¬
na autem eiusdem redemp¬
coris nr̃i infirmitas. sine as¬
sumente se et inhabitante in
se. et cooperante ꝑ se diuinita¬
te nos recreare nequiuit.
Atq ideo uerbum caro factũ e.
id est homo deus factus est
et habitauit in nobis: ut per
coguitum nobis hominis ha¬
bitum. nobis conuersando con¬
gruere. nos alloquendo instru¬
ere. nobis uiuendi uiam pre¬
brere. ꝓ nobis contra hostem

Expanded text:
quid suae divinae substantiae, quid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebat, suscipiens. Undhumanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem
Abbreviated transcription (Latin):
te sc̃o contemplari meruert̃.
uoce de lapsa ad eum huiusce¬
modi a magnifica gloria:
hie est filius meus dilectus
ni quo michi complacui. Et
post passionem resurrectionis
a scensionisq ipsuis. gloria
conspecta. sp̃s eius sunt dono
mirifice refecti. quibus omni¬
bus manifeste cognouerunt
quod huiusmodi gloria non
cuilibet sanctorum. sed illi
solum homini quiest in di¬
unidade unigenitus apatre
conueniret. Quod autem
sequitur. plenum grẽ et
ueritatis. grã plenꝰ erat idẽ
homo iħs xp̃s. cui singulari
munere. ꝑre ceteris mortali¬
bus datũ est. ut statim ex
quo mudero uirgius conci¬
pi et homo fieri inciperet.
uerus essetꝰ deus. Unde et
eadem gloriosa semꝑ uirgo
maria. non solum hominis
xp̃i. sed et dei genitrix recte
credenda et confitenda est.
Idem ueritate plenus erat.
et est. ipsa uide liced uerbi di¬
iunitade. que hominem
illum singulariter electũ.
cum quo unaxp̃i ꝑsona esset.
assumere dignata est. non ali¬

Expanded text:
te sancto, contemplari meruerunt, te sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui : et post passionem resurrectionis ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi solum homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiae et veritatis. Gratiae plenus erat idem homo Christus Jesus, cui singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non ali
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩgiptum descendere: uel ca¬
ro sine anima aliquid uide¬
re potest. Sed hic ꝑ animani
totus homo: ibi signatur ꝑ
carnẽsic gͦ hoc loco quod dicitur.
et uerbum caro factum est.
nichil aliud debet intelligi.
quam si diceretur. et deus
homo factus est. carnem uide¬
liced induendo et animam.
unus homo ex carne cons¬
tat et anima: ita unus ab
incarnationis dempore. x̃p̃e
ex diuinitate carne et ani¬
ma constet. Deus ab eter¬
no in ȩternum existens ue¬
rus ut erat. hominem ex tem¬
pore assumens in unitate̾ suȩ
ꝑsonȩ uerum. quem non ha-¬
buerat. Sequitur. Et uidi¬
mus głam eius. głam qua¬
siunigeniti a patre: plenũ
gr̃ȩ et ueritatis. Gloriam xp̃i
quam ante incarnationem
uidere non poterant homines.
post incarnationẽ uiderunt.
aspitientes huma nitatem mi¬
raculis refulgentem: et in¬
delligendes duliitadem intꝰ
latitantem. Illi maxime qui
et eius claritatem ante passi¬
onem. transfiguranti in mon¬

Expanded text:
in Aegyptum descendere, vel cain Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam, totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam. unus homo ex carne constat et anima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constat: Deus ab aeterno in aeternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in mon
Abbreviated transcription (Latin):
ex sanguinib idest ex natura
maris et feminȩ. a conplexu
conuigii duxit originem. At
nistratur: quam a carnali dis¬
tinguens dominus ait. Nisi
quis renatus fuerit. ex aqua
et sp̃u sancto: non potest in¬
troire in regnum dei. Quod
natum est e̾x carne caro est.
et quod natum est de spũ sp̃s
est. Werum ne quis hominũ
dubitet. filium se dei. et cohe¬
redem xp̃i posse fieri: dat exem¬
plum enuange lista. quia et
ipse filius dei fieri. et inter¬
homines habitare dignatus
est. ut humanȩ particeps exis¬
tendo fragilitatis. homines di¬
uine uirtutis donaret esse
Et filius dei homo factus est.
et inter homines conuersa¬
tus est. Solet namq scrip¬
tura: modo animȩ. mͦ car¬
nis uocabulo totum desig¬
nare hominem. Animȩ iu¬
deliced ut scriptum est: qͥa¬
iacob descendit in egiptũ.
in animabus septuaginta.
Carnis uero ut rursus scrip¬
tum ẽ: et uidebit omnis ca¬
ro salutare dei.Neq enim
uel animȩ sine corporibus

Expanded text:
ex sanguinibus, id est, ex semine ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at tia ministratur; quam a carnali distinguens Dominus ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Quod natum est equod natum est de spiritu, spiritus est . Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri, et habitare inter homines dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse et Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Consideremus quanta uircus
est sidei: cuius merito potestas
datur hominib filios dei fieri.
Unde bene scriptum est: qͥa
iustus ex fide uiuit. Uliit¬
enim iustus ex fide. non illa
que labiorum cantum confessi¬
one profertur: sed ea quȩ
per dilectionẽ operatur. Alio¬
quin fides si non habeat oꝑa:
mortua est insemet ipsa. Nul¬
lus se ipsum despitiat: nul¬
lus de sua salute desperet.
singuli : ut qui eramus longe
mereamur fieri prope. in san¬
guine xp̃i. Uideamus quod
dicitur. quia quot quot rece¬
perunt eum. dedit eis pocesta-¬
tem filios dei fieri. Q uot¬
quot in quit receperunt. Non
est enim ꝑsonarum acceptor
deus. sed in omni gente qui
timet eum. et operatur iusti¬
ciam. acceptus est illi. Quo
autem ordine credentes filii dei
possunt fieri. et quantum
hec generatio a carnali distet.
subsecutus eiuangelista desig¬
iis. neq ex uoluntate uiri sed
ex deo nati sunt. Carnalis qͥꝑ¬
penr̃a singulorum generatio

Expanded text:
Consideremus, quanta virtus Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet, singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes filii Dei possunt fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓmiserat ostendit: ipsi eũ
recipere uenientem magna ex
parte recusarunt. Neq enim
om̃s recusarunt : alioquin
nullus esset saluus. Nunc
audem multi eum ex utroq
populo credendo recepert᷑ :
de quibus ȩuuangelista con¬
sequenter insinuat dicens.
Q uot quot autem receperuii
eum. declit eis potestadem fili¬
os dei fieri his quicredunt in
nomine eius. Consideremus
fr̃s rm̃i. quanta gratia redẽp¬
toris : quam magna sit mul-¬
ticudo dulcedinis eius. Uni-¬
cus ex patre natus est : et no¬
luit remanere unus. Descen¬
dit ad terrã: ubi fr̃s sibi quib
regnum patris sui dare pos-¬
set adquireret. Deus ex deo
natus est : et noluit dei tantũ
filius remanere. Hominis
quoq fil ius fieri dignatus
est. non amittens quod erat.
sed assumens quod non erat:
ut per hoc homines in deisili¬
os transferret. gloriȩq suȩ
faceret coheredes. qui quod
ipse semper habebat ꝑ naturã.
inciperent habere ꝑ graciam.

Expanded text:
ut promiserat, ostendit, ipsi eum ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem magna ex parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt; alinullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Ccharissimi, quanta gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pre ceteris nationibus spe¬
tiali gratia copulauerat.
incarnari dignatus est. In
mundo gͦ erat : et in mundõ
uenit. In m undo erat per
diuinitatem: in mundum
uenit per incarnationem.
Uenire quippe uel abire hu¬
manitatis est : manere diui¬
nitatis. Quia gͦ cum in
mundo esset ꝑ diuinitatem:
mundus eum non cognouit.
dignatus est uenire in mun-¬
dum ꝑ humanitatẽ : ut
uel sic eum mundus cognos¬
ceret. Sed uideamus quod
sequitur. In propria uenit:
et sui eum non receperunt.
Quem enim inpotentia
deitatis cuncta creantem re-
ipsum in carnis infirmitate
miraculis choruscantem.
recipere noluerunt. Et qd̃
grauius est sui eum non re¬
ceperunt. homines sciliced qͦs
ipse creauit. uidei quos pecu¬
lieirem sibi elegerat in ple¬
bem. quibus suȩ cognitionis¬
reuelauerat archanum. quos
mirisicis patrum glorificaue¬
rat actis. quibus sue legis
doctrinam contulerat. ex qui¬
bus se incarnandum promise-¬
rat. et in quibus se mcarnatũ

Expanded text:
prae caeteris nationibus speprae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo erat ergo, et in mundum venit. In mundo erat per divinitatem: in mundum venit per incarnationem. Venire quippe et  Ms., vel abire, humanitatis est; manere et esse, divinitatis. Quia ergo, cum in mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia divinitatis cuncta creantem regeipsum in carnis infirmitate, miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod gravius est, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit; Judaei, quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionisrevelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est: om̃is sapientia
a dño deo est. Cuius utram¬
q naturam. et diuinam ui¬
deliced qua semper ubiq do¬
tus manet. et humanam ex
qua in tempore nacus. loco
inclusus apparuit: consequen¬
ter ȩuuamgelista descriþit
dicens. In mundo erat et¬
mundus per ipsum factus
est: et mundus eum non
cognõuit. In ꝓpria uenit:
et sui eumꝰ non receperunt.
In mundo quippe erat. et
mundus per ipsum factus
est. quia deus erat: quia
totus ubiq. quia sue pre¬
sentia maiestatis. sine labo¬
re regens. et sine honere con¬
tinens quod fecit. Et mun-¬
dus eum non cognouit: qͥ a
lux in tenebris lucet. et cene¬
bre eam non con prehendert᷑
Mundũ namq hoc loco.
dicit homines mundi amo¬
re deceptos: acq inherendo
crȩature. ab agnoscenda sui¬
creatoris maiestate reflexos.
In ꝓpria uenit: quia in mun-¬
do quem per diuinitate᷑ fecit.
ꝑ humanitatem natus appa-¬
ruit. In ꝓpria uenit: quia
in gente iudea. quam sib

Expanded text:
scriptum est: Omnis sapientia scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est, cujus utramque naturam, et divinam videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus, apparuit; consequenter Evangelista describit, dicens: In mundo eratmundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namqdicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bre : nunc autem lux in dño.
Sed multum distat inter
lucem quȩ illuminatur:
et lucem que illuminat. inter
eos qui participatione uere
lucis accipiunt ut luceant.
et ipsam lucem ꝑpetuam. quȩ
non solum lucere in seipsa.
sed sua presentia quoscumq
attingerit illustrare sufficit.
Ad cuius conparationem uere
lucis. non tantum mnores.
quilibet electi. uerum etiã
ipse ioħes quomaior inter na¬
tos mulierum non surrexit.
lux non esse asseritur. ut ui¬
de liced xp̃s non esse quod pu¬
tabatur monstretur. Ille eniͣ
ut scriptum est: erat lucer¬
na ardens et lucens. Ardens
sciliced fide et dilectione: lu¬
cens uerbo et actione. Grãm
fundere: solius est de quo
loqiaturErat lux uera: que
illuminat omnem hom ineͣ
uenientem in hunc mundũ:
Omnẽ iudeliced qui illumi
natur. siue naturali ingenio¬
caret : seu sapientia diuina.
Sicut enim nemo a seipso
esse potest. ita etiam nemo
a seipso sapiens esse pocest:
sed illo illustrante. de quo

Expanded text:
brae, nunc autem lux in Domino . brae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur, et lucem quae illuminat; inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis non tantum minimi quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit, lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse, quod putabatur, monstretur. Ille enim, ut scriptum est: Erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam fundere solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlnatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a semetipso esse, ita etiam nemo a semetipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut apparẽret ipsam
dei sapientiam. ad uidendũ
ipsum solem iusticiȩ: nube
iam corporis cectum. Id est
ad iudendum. audiendũq
hominẽ. qui ds̃ esset: ple¬
num gr̃e et ueritatis. fu¬
it inquit homo missus a¬
deo: cui nomen erat iohes. Hic
uenit in testimoniũ : ut cesti¬
monium ꝑhiberet delumi¬
ne: ut om̃s crederent per il¬
lum. Nonait : ut om̃s crede-¬
rent in illum: Maledictus
enim qui confidit in homine:
et ponit carnẽ brachium su-¬
um. Sed ut om̃s inquit cre-¬
derent ꝑ illum. hoc est per il¬
lius testimonium crederent
tur. Ego sum lux mundi.
qui seqͥt᷑ me non ambulat
in cenebris : sed habebit lu¬
men uite. Sequitur. Non
erat ille lux : sed ut destimo¬
nium ꝑhiberet de lumine.
Erat lux uera : quȩ illumi¬
nat omnem hominem ue¬
nientem in hunc mundum.
Et sancti quidem homines
lux sunt recte uocati: dicen¬
te ad eos domino. Uos estis
lux mundi. Et apłs pau-¬
lus. fiustis aliquando tene¬

Expanded text:
mox, ut appareret, ipsam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus aDeo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent tur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Sequitur: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tene
Abbreviated transcription (Latin):
tis luce priuantur. Et lux
in quit in tenebris lucet:
et tenebrȩ eam non compre-¬
henderunt. Lue quippe est¬
hominum xp̃s. qui omnia
quȩ illuminari merentur.
corda hominum: suȩ presen-¬
tia cognitionis illustrat. Te¬
nebre autem stulci sunt et
miqui: quorum ceca precor¬
dia. lux eternȩ sapientiȩ. qua¬
lia sint manifeste cognoscit
intelligentiam possint.
ueluti si quilibet cecus¬
ꝑfun iubare solis offendatur.
nec camen ipse solem cuiꝰ
lumine ꝑfunditur asꝑitiat.
sed non tamen tales omni¬
no suꝑna pietas despexit.
uerum medelam eis sa lu¬
tis qua ad uidendam lucẽ
ꝑ uenire possent adhibuit.
ipsa lux in iusibilis. ipsa dei
sapientia carnem in qua ui¬
deri posset indiita est. que
in hominis habitu appa-¬
rens. et loquens hominib
paulatun fi de purisican¬
Tͣeorum corda. ad cogni-¬
cionem suȩ diuinȩ uisionis
ꝓueheret. Missus est an¬
te illum homo magni me¬
riti. cuiꝰ testimonio para¬
rentur om̃s ad audiendam

Expanded text:
tis lumine privantur. Et lux, tis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe hominum est Christus, qui omnia quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscit,intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam
Abbreviated transcription (Latin):
uum siue carens apparuit :
Omne hoc inspiricali fac¬
toris ratione. quasi semper
uixerit et iuuit non quia
co edernum est creatori qd̾
creauit. sed quia coe terna
est illi ratio uo luntatis suȩ̨.
in qua ab ȩterno habuit.
et habet . quid. et quan do
crearet. qua liter creatum
gubernet ut maneat : ad
quem finem singula quȩ̨
creauit ꝑdiicat. Sequitur.
Et uita erat liꝑe hominũ.
Quo uerbo aꝑte docetur.
quod ipsa uitalis ratio. per
quam omnia disposita sunt
et reguntur. non omnẽ creatu-¬
ram. sed rationabilem tantum:
ut sapere possit illuminat.
Nomines namq qui ad ia-¬
ginem dei facti sunt. ꝑcipere
sapientiam possunt : ani-¬
malia non possunt. Sed et
animalis quicumq est homo:
non ꝑcipit ea que sunt sp̃s dei.
nde bene cum dixisset.
et uita erat lux hominum:
sub iunxit. et de his qui ab
humane conditionis hono¬
re. ꝓcul recedentes compara¬
ti sunt. iumentis insipienti-¬
bus. et similes facti sunt
illis: atq ideo recte uerita¬

Expanded text:
 vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte verita
Abbreviated transcription (Latin):
mur: et iter eius misticum. misti¬
ca ut decet interpretatione scru¬
temur. A sina et pullus quibus
sedens iherosolimam uenit:
u triusq popłi. iudei udeliced
et gentilis. simplicia corda desig¬
nant. Quibus ipse presidens
queq a noxia libertate. suo fre-¬
nans inꝑio. ad uisionẽ suꝑne pa¬
cis ꝑducit. Ihe rosolima et enim:
uisio pacis interpretatur. Et be¬
ne cum ad montem oliueti
uenisset dominus. discipulos
qui hec animalia adducerent
misit: quia non nr̃is ad eum
meritis. sed sola ipsius grã
largiente ꝑuenimꝰ. iohanne
attestante quiait. Et in hoc ẽ.¬
caritas non quasi nos dilexeri¬
mus dm̃: sed quod ipse dile¬
xit nos. Mons namq oliue¬
ticelsitudinẽ dñicȩ di lectionis.
qua nos misericorditer illustra¬
re ac saluare dignatus est in¬
sinuat. non solum quia olei
natura lucis est ministra. et
laborũ dolorumq solamen:
uerum etiam quia cunctis qͥ¬
b inmiscet᷑. solec excellere li¬

Expanded text:
mur, et iter ejus mysticum mystimur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere li
Abbreviated transcription (Latin):
seruata consũmauit. ac noui
deinceps obseruanda discipulis
sa cramenta contradidit: egressus
in mondem oliueti. dentus est a
iudeis. et mane crucifixus. Ipsa
nos die a demonica dominatione
redemit: qua antiquus ille he-¬
breorum populus. ꝑ inmolacio-¬
nem agni. iugum egiptiȩ ser-¬
uicutis abiecit. Ergo clominus
instar agni paschalis. ance qͥn-¬
q dies quam pati inciperet. lo-¬
cum passionis adiit. ut se insi¬
nuaret esse illum. de quo predi-¬
dit y saias. Sicut ouis ad occisi¬
onem ducetur. et qua si agnus
coram condente se. obinucescet.
et non aꝑiet os suum. Et paulo
suꝑius. Ipse autẽ uulneratus ẽ.¬
sanaci sumꝰ. Sed inuidorũ cor¬
da pͥncipum. in cunctis que ꝓui-¬
de gessit: eum ꝑseqͥ quam in eũ
credere maluerunt: Et mul-¬
tum miseri: uitȩ auctorem mor¬
ti potius dare quam ꝑ eum ipsi
uiuificari studebant. Werum
nos ꝑfidorum cecitate declina¬
ta. eorum magis exempla qui fi-¬
cleliter dñm laudauere sequa¬

Expanded text:
servata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus esanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequa
Abbreviated transcription (Latin):
quem forde adhuc conscienda
minus ꝑfecte castigata accũsat.
nulli dubium quin pauidus
et cremens : cante sollempni-¬
tatis prestolat᷑ aduencũ. Nec
tam̃ hic talis de salude diffi¬
dat. nec aliqua suorum nu¬
merositate uel enoimitate
scelerum confusus baratrũ
desperationis incidat: iux¬
ta illud salomonis. Impus
cum uenerit in ꝓfundũ malo¬
rum condempnit. sed sollicitus
ꝑpendat. quia si tempꝰ annuȩ
festiuitatis. qua de auctoris

Expanded text:
quem forte adhuc conscientia quem forte adhuc conscientia minus perfecte castigata accusat, nulli dubium quin pavidus ac tremens tantae solemnitatis praestolatur adventum. Nec tamen hic talis de salute diffidat, ne aliqua suorum numerositate vel enormitate scelerum confusus, barathrum desperatione incidat, juxta illud Salomonis: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnet : sed sollicite perpendat, quia si tempus annuae festivitatis, qua de auctoris
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc et enim paulus ait. In¬
staurari omnia inxp̃o: que in
celis. et que in terra sunt in
ipso. Recte gͥ osanna in altissi-¬
mis in eius laude canitur: cu¬
ius tota in carnationis dispensa-¬
sacio. ꝓ implenda gła patrie ce¬
lestis aderat. Pinde necesse ẽ.
fr̃s mei. ut ad pmissam no¬
bis patriam. totamentis deuo¬
tione tendam. semꝑ recordan¬
ces quia et siangusta est uia.
qua ingredimur: beata est
mansio ad quam festinamus.
Felitius quippe est ꝑ asperũ
iter ad regnum: quam ꝑ ame¬
num planumq iter duciad
supplitiu. Felitius est conti-¬
nentia carnis tem porali gau-¬
dium ꝑhenne mereri: quam
ꝓ lascuua parui temporis. et̃¬
nam luere iundictam. Ecce
ie iuniũ quadrage simale:
dno auxiliande.iam pluri-¬
ma ex parte compleuimus.
Testis est uniciuq conscientia
sua. quia quanto districtius
se scĩs his diebus dño manci¬
passe nieminit: tantũ ampliꝰ
gaudens. scm̃ dnĩce resurrecti¬
onis tempus expectat. At si

Expanded text:
Hic enim Paulus ait inHic enim Paulus ait instaurari omnia in Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laudem canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis aderat. Proinde necesse est, fratres mei, ut ad promissam nobis patriam tota mentis devotione tendamus, semper recordantes quia, etsi ungusta est via qua ingredimur, beata est mansio ad quam festinamus. Felicius quippe est per asperum iter ad regnum, quam per amoenum planumque ad supplicium duci. Felicius est continentia carnis temporali gaudium perenne mereri, quam pro lascivia parvi temporis aeternam lucrare vindictam. Ecce jejunium quadragesimale, Domino auxiliante, jam plurima ex parte complevimus, testis est unicuique conscientia sua; quia quanto districtius se sanctis his diebus Domino mancipasse meminit, tanto amplius gaudens sanctum Dominicae resurrectionis tempus exspectat. At si
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur et extollitur. supra om̃e
quod dicitur d̃s aut quod colit᷑.
Assumunt autẽ et uer siculum
laudis curbȩ. de psalmo centesi¬
mo septimo decimo:. quẽ le dño
cantatum nemo qͥ dubitet. Un¬
de pulere cde ipso: ineodem psal¬
mo p̃mittitur. L. apidem quẽ
repbauerunt edificantes: hic
factus est incapud anguli. Quia
iudei edificantes suarum decre¬
ta tradicionum. facꝰtus est in
munimentũ utriusq populi
credentis. iudeis sciliced atq gen-¬
tibus. Quod enim in psalmo
lapis angularis uocat᷑ xp̃s: hoc
est utiq quod in euuangłio pre-¬
cedentium sequentiumq collau-¬
datur uoce turbarum. Quod
autem in eiusclem laudis ꝓse¬
cucione subiungitur ossan-¬
na. idest salus. siue saluifica
ialtissimis. ꝑspicue clocet ad¬
uentum dñi in carne non solũ
humani generis in terra sed
et angłorum in celisesse salu¬
tem: quia dum nos ad suꝑna
numerus qui sachana caden¬
ce erat minoratus impletur.

Expanded text:
versatur enim et extollitur super omne versatur enim et extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; quia Judaei aedificantes suarum decreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim in psalmo lapis angularis vocatur Christus, hoc est utique quod in Evangelio praecedentium sequentiumque collaudatur voce turbarum. Quod autem in eisdem laudis prosecutione subjungitur, Hosanna, id est, salus sive salvifica in altissimis, perspicue docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos redempti numerus, qui Satana cadente erat minoratus, impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
eorum qui ante incarnationem
dñicam. et qui postea fuere ꝓba¬
ci. quanuis sacramenta habue-¬
rint ꝓ temporum ratione dis¬
paria: petro attestante quiait.
saluari: quemadmodũ et illi.
Quod autem auint osanna
filio daid. hoc est quod in psal-¬
molegimꝰ. ñi ẽ. salus : et su¬
ꝑ popłm cuum benedictio tua.
Hoc est quod in magne deuoti¬
one laudis. in apocalypsy sc̃oꝵ
chorus resonat: salus deo nr̃o.
qui sedet suꝑ chͣonum et agno.
Bencdictus qui uenit in no¬
mine dñi. In nomine dñi. in
nomine dei patris significat.
quod ipse alibi iudeis noncre¬
dentibus dicit. Ego ueni in
nomine patris mei et nonrece¬
pistisme: alius ueniet in no-¬
mine suo illum recipietis. Ue¬
nit enim xp̃s in nomine cdei
patris: quia in omnibus que
dixit et gessit. patremglorisi¬
care. et glorificandum omnibus
p̃licare curauit. eniet anti-¬
xp̃s in nomine suo. qui cum sit ho
mo nequissimꝰ omniũ. et diabo¬
se filium dei cognominari: ad¬

Expanded text:
eorum qui ante incarnationem eorum qui ante incarnationem Dominicam, et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qui ait: salvari quemadmodum et illi . Quod autem aiunt, Hosanna filio David, hoc est quod in psalmo legitur: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua , hoc est, quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro, qui sedit super thronum, et Agno . Benedictus qui venit in nomine Domini. In nomine Domini, in nomine Dei Patris significat, quod ipse alibi Judaeis non credentibus dicit: Ego veni in nomine Patris mei, et non recepistis me; si alius veniet in nomine suo, illum recipietis . Venit enim Christus in nomine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diabose Filium Dei cognominari: ad
Abbreviated transcription (Latin):
signat exercitum. qui corpora
sua animarũ iudeliced cegu¬
menta. ꝓ dño dabant. quo se¬
quentib electis. p laniorem recte
uiuendi callem facerent. ne qͥ
uide liced clubitarent. ibi pe¬
dem bone actionis ponere in pa-¬
ce. ubi non paucos iuiderent in
bello p̾cessisse martyrũ. Alii
autem cedebant ramos de ar¬
boribus: ꝙ. sternebant inuia.
Rami arborum: dicta sunt
patrum p̾cedentium exempla.
Et quisquis in exemplum
recte uiuendi. siue operandi.
quid ꝓphete. quio apłi. quio
cederi sancti dixerunt. seu fece¬
runt pandit. ramos ꝓfecto
de arboribus cedit. quibus iter
asini dñm portantis cõmpla¬
net: quia sententias de scoꝵ
libris excerpit. ꝑ quas simpli¬
cium xp̃i corda. ne inuia ue¬
ritatis errent edificet. Tur¬
be autem que pͣcedebant et
que sequebantur: clamabans
dicentes. Osanna filio dauid.
WUna eademq confessionis et
laudationis uoce dñn qͥ prece¬
debant et qui secuntur exal¬
cant. quia una nimirũ est fides

Expanded text:
signat exercitum, qui corpora signat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandi quid prophetae, quid apostoli, quidve caeteri sancti dixerunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David! Una eademque confessionis et laudationis voce Dominum, qui praeibant et qui sequuntur exaltant: quia una nimirum fides est
Abbreviated transcription (Latin):
gentili diu libertate efferen¬
des eiuscdem sy nagoge instan-¬
tia. ad fidei et ueritatis sunt
grãm conuersi. Adducentes au¬
cem asinam et pullum discipu¬
li. inposuerunt suꝑ eos uesti¬
menta sua.&. dñm desuꝑ sede¬
re fecerunt. Sestimenta dis¬
cipulorum oꝑa sunt iusticiȩ:
psalmista deste qui ait. Sacer
A sinos quos nudos inueniunt
discipuli suis sternunt uesti¬
imponunt. cum p̃clicatores
sancti quos libet ã sanctitadis
habitu uacuos inueniunt:
hosq uirtutum suarum exẽ¬
plis. ad suscipiendam fidem
et dilectionẽ sui condidoris
inbuunt. Non enim nudã
dñs asmã. non nudum uolu¬
it ascendere pullum. quia si¬
ue iudeus. siue gentilis. nisi
sanctorũ fuerit dictis ornatus
et factis. non podest habere
dnñ rectorem: sed regnat po¬
tius peccatum in mortali eius
corpore. ad obediendum concupis¬
centiis eius. Plurima autẽ dur¬
ba: strauerunt uestimenta sua
in ua. Plurima hec turba.
innumerabilem martrũ de¬

Expanded text:
gentili diu libertate effrengentili diu libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, Psalmista teste, qui ait: Sacerdl., justitia . Asinos quos nudos inveniunt discipuli, suis sternunt vestiimponunt, cum praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum de
Abbreviated transcription (Latin):
nequiuisse. Dicite filiȩ syon.
Ecce rex tuus ueniet tͥ mansu¬
etus. sedens suꝑ asinam et
pullum filium subiugalis.
filia sy on edcła est fidelium:
ꝑtinens ad suꝑnam iherłm.
quȩ est mater omniũ nr̃m.
Cuiusportio tunc non mini¬
ma erat in poƿulo isrł. regem
habens mansuetum: qͥ non
terrena in mittibus sed man¬
suetis celestia dare regna con¬
sueuit dicens. Discite ame.
quia mittis sum et humilis
corde: et inuenietis requiem
animab ur̃is. De quibus
spalmista. Mansueti inqͥt
possidebunt derram: et delec¬
cabuntur in multitudine pa¬
cis.R. ex uͦ mansuetus. man¬
suetis idest humilib corde.
teriam pacis tribuit: quos
in terra belli et tribulationũ
quondam rex impiꝰ idest diabo¬
lus. sũꝑbiȩ uulnere strauit.
Sedens inquit suꝑasinamꝙ.
pullum filiũ subiugalis. qͥ a
requiescit incorde humiliũ.
ꝙ qͥetorum.ꝙ. trementium
uerba eiꝰ. siue eorum qui in sy¬
nagoga iugum legis crahere
nouerunt. seu illorum qui

Expanded text:
nequivisse. Dicite, filiae Sion, nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad supernam Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, cujus portio tunc non minima erat in populo Israel regem habens mansuetum: quia non terrena immitibus, sed mansuetis coelestia regna dare consuevit dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Rex vero mansuetus mansuetis, id est humilibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex impius, id est diabolus, superbiae vulnere stravit. Sedens, inquit , super asinam et pullum filium subjugalis, quia requiescit in corde humilium et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
rant. matheus audem euuan-
głista: qͥ ex hebreis et hebreo
sermone scripxit euuangłium.
etiam asine facit mentionem:
Puida utriq dispensatione. ut
quorum salutem scribendo que
sieruit: hos saluandos a dño
inystice docerent esse figuratos.¬
Ec si quis uobis inquit aliqͥd
dixerit. dicite quia dñs his opꝰ
habet: et confestim dimittet eos.
Et doctoribus precipit᷑. ut si
quid eis obstiterit aduersitatis.
siquis ꝓhibuerit peecatores a
laqueis diaboli solui. et ꝑ con¬
fessionem fidei dño adduci.
non camen predicando desistans:
sed constanter insinuent. qͥa
dñs ad edificandam eccłam
calibus opus habet. Quan-¬
ius enim seuus sit ꝑsecutor.
et inmanis. non potest eorũ ob¬
sistere saluationi: quos no¬
uit dñs qui sunt eiꝰ. quos ad
uitam preordinauit eternã.
Adhibetur audem huic facto
ꝓpħe testimonium. ut ap¬
pareat dnm̃ quidem in om¬
nibus que de ipso erant
scripta conplesse. sed inuidia
cecatos scribas et phariseos: ea
que ipsi legebant incelligere

Expanded text:
rant. Matthaeus vero, qui hebraeus ex Hebraeis, Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum sasierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse figuratosEt si quis vobis, inquit, aliquid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeternam. Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
est. In seruo autem. quia cũ
sciret p̾cursorem se ac bap-¬
tistam sui saluatoris esse
destinatũ. memor tam̃ ꝓpriȩ
fragilitatis. mniunclum sibi
humiliter excusauit offitiũ
dicens. Ego debeo a ce debeo
baptizari.et tu uenis ad me:
Sed quia omnis qui se exal
homines instruendos humi¬
lis apparuit. mox a deo pa
et suꝑ omne quod creatum
est. emineret apparuit uo¬
ce delapsa ad eum huiꝰ modi
a magnifica gła. Hic est filiꝰ
meus dilectus: in quo mͥ cõ¬
placui. Et si delissimus atq
humillimus seruus ille io¬
hannes qui baptit ari ad no
quam dnm̃ baptizare ma
situri. ipsum sacrȩ lectionis
uideamꝰ exordium. Tunc ue¬

Expanded text:
est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed quia omnis qui se exalthomines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patet super omne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magsituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc ve
Abbreviated transcription (Latin):
fuso ꝓ xpõ sanguine. ab
omnib mundauere conta¬
giis. in suꝑ et beata in morta¬
litatis luce digna reddidere:
stolas in sanguine agni. Ideo
sunt inquit ance chronũ
dei. et seruiunt ei die acnoc¬
te in templo eiꝰ. Nonẽ labo¬
riosa sed amabilis et optan¬
da sẽruitꝰ : in dei laudibus
perpetuo adsistere. dies qͥppe &
nox. non incissitudinẽ dempo¬
ris ꝓprie: sed ꝑpecuitatẽ tropi¬
ce signi ficant. Nox enĩ non
erit illic. sed dies una. melior
in at̾riis xp̃i suꝑ milia. in
qua non plorat rachel filios.
suos. sed absterget deus om¬
nem lacrinã ab oculis eorũ
dat q uocem leticie et salu¬
tis ȩcerne in tabernaculis
ustorũ: qͥ uiuiuit et regnat

Expanded text:
fuso pro Christo sanguine ab fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis, insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere; stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus in Dei laudibus perpetuo assistere . Dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic; sed dies una melior in atriis Christi super millia. In qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, datque vocem laetitiae et salutis aeternae in tabernaculis justo
Abbreviated transcription (Latin):
agni. nulla ratione a conte̾¬
planda eiꝰ gła separandi:
acuiꝰ hic amore nec ꝑ suppli-¬
cia poterant separari. Sto¬
lis fulgent albis. et palmaᷤᷤ
in manibus habent. quia pre-¬
mia in operib habent. dũ
corꝑa quȩ ꝓ domino ignib
ac bestiis di lacerari. Ftagris
ab sumi. ꝑ precipitia dissol¬
ii.ungulis abradi. omni mͦ
penarum genere ꝑassisunt
cata recipiunt. Et clamabans
inquit uoce magna dicen¬
ces. Salus deo nr̃o : qͥ se¬
det suꝑ chronũ et agno.
Magna uoce. salutẽ dõ de¬
cantant. qui magna gr̃a¬
rum actione recolunt. non
sua se uirtuce. sed ipfo auxi¬
liante cribulacionũ inpug-¬
nantiũ superasse certamina.
agones et coronas describenᷤᷤ
ꝑpetuas: hii sunt. qui ue¬
nerunt de tribulatione
magna. et lauerunt sto¬
las suas. et dealbauerunt
eas in sanguine agni. Sco¬
las quippe marty res insan¬
guine agni lauerunt. dũ
menbra sua quę oculis in¬
sipientiũ uisa sunt penarũ
squalore fedari. sic potius

Expanded text:
Agni nulla ratione illic a contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro Domino ignibus ustulari, ac bestiis dilacerari, flagris absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi suntcata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce salutem Deo decantant qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute, sed ipso auxiliante, tribulationum impugnantium superasse certamina. agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni. Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes baptistaꝙ. precur¬
sor domini saluatoris. quem
diu uenturum p opulis uer¬
bo predicauerat. ipsum iam
uenientem ad se sicut ex lec¬
tione sancti euuangelii fratres
modo cum legerentur audis¬
tis. mox digito demonstrauit
dicens. Ecce agnus dei: ec-¬
ce qui tollit peccata mun-¬
di. Ecce agnus dei: ecce in¬
nocens &r ab omni peccato
inmunis. ut pode qͥ os quidẽ de ossi-

Expanded text:
oannes Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpote qui os quidem de ossi