comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tificat: s p̾cisum ẽ. non ergo
fructificat. S ecce uirga aarõ
in tab̾natulo contra nature or¬
dinem repentur amigdalas
protulisse. Alioqum quiu est
tot megipto ph̾oni magnali¬
a ac signa portendere. filiorũ
isrłcateruas egyptiis ꝑ eunti¬
b ꝑ diuisum mare transferre
largissima fluenta exaridi sa¬
xi rupe ꝓducere: ⁊ heritonti¬
na menia nõ armis frem̃tib
s tubis clangentib dissipare.
postremo quid ẽ instuporem
om̃iũ scłoꝵ solem in celo ad
impium iosue ꝑunuis diei spa¬
cium sistere ꝑ erechiam u̾o de¬
cem adorientẽ lineis reuocare
entatres pũos furentis incen¬
dii uires extingnere: circa da¬
melem n̾o cruentos leonum
rictus ⁊ rabida ora refrenare.
Quid inqm hec omĩa sunt. nisi
friuola sapientium huuis mũ¬
di sensa confund̾e ⁊ contra na¬
ture consuetudinẽ diuine uͥ¬
tutis głiam mortalib reuela¬
re: Ueniant dialectici sine po¬
tius ut putantur heretici. ip̃i

Expanded text:
tificat; sed praecisum est, non ergo tificat; sed praecisum est, non ergo fructificat. Sed ecce virga Aaron in tabernaculo contra naturae ordinem reperitur amigdalas protulisse. Alioquin quid est tot in Aegypto Pharaoni magnalia ac signa portendere, fidelium catervas Aegyptiis pereuntibus per divisum mare transferre, largissima fluenta ex aridi saxi rupe producere, Iericontina moenia non armis frementibus sed tubis clangentibus dissipare? Postremo quid est in stuporem omnium saeculorum, solem in caelo ad imperium Iosue per unius diei spacium sistere, per Ezechiam vero decem ad orientem lineis revocare, circa tres pueros furentis incendii vires extinguere, circa Danihelem vero cruentos leonum rictus et rabida ora frenare? Quid, inquam, haec omnia sunt, nisi frivola sapientium huius mundi sensa confundere et contra naturae consuetudinem divinae virtutis gloriam mortalibus revelare? Veniant dialectici, sive potius ut putantur heretici, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ alfintatem istam dequa
Aneritur. scilicet utrum possit
aliquid fuisse simul ⁊ ñ fuisse.
ñ ẽẽ. naturis existennium re¬
rum nulla posse rõne congni¬
ere: ad solas añ n̾borum pug¬
nasq dedisserendi acrõtinan¬
di sunt consetmẽtus ꝑtin̾e.
Quam obrem in dubitabili fide
credendum ẽ dm̃ om̃ia possesi¬
ue faciat. siue ñ faciat. Nam ip
malum ẽ: potius d nichil po¬
tius quã aliqͥd. atq ideo nichil
p̃iudicat. si dicamus dm̃i om̃ia
posse. licet mala omĩa ñ pos¬
sit cum mala ñ intra om̃ia. s
extra omia potius debẽant sup¬
putari. hinc ẽ ꝙ sepediuina
nirtus armatos dialetitoꝵ
sillogismoꝵ eorumqs u̾sutias
destiuit: ⁊ que ap̃ eos necessa¬
ria. iam meitabilia iudican¬
tur oĩum philosophoꝵ argu¬
menta confundit. Audi sillo¬
gismũ. Si lignum ardet pro¬
fecto uritur. s ardet ergo iu
ritur. S ecce moyses uidet¬
rubum ardere ⁊ ñ comburi. Rͣ¬
sus. si lignum p̾cisum ẽ ñ fiuc¬

Expanded text:
ur alternitatem istam, de qua quaeritur, scilicet, utrum possit 628 aliquid fuisse simul et non fuisse; non esse, naturis existentium rerum nulla posse ratione congruere; ad solas autem verborum pugnas, quae de disserendi ac ratiocinandi fiunt consequentiis pertinere. Quamobrem indubitabili fide credendum est, Deum omnia posse, sive faciat, sive non faciat. Nam quod malum est, potius debet dici nihil, quam aliquid, atque ideo nihil praejudicat, si dicamus Deum omnia posse, licet mala omnia non possit; cum mala non intra omnia, sed extra omnia potius debeant supputari. Hinc est, quod saepe divina virtus armatos dialecticorum syllogismos, eorumque versutias destruit; et quae apud eos necessaria jam atque inevitabilia judicantur, omnium philosophorum argumenta confundit. Audi syllogismum: Si lignum ardet, profecto uritur; sed ardet, ergo et uritur. Sed ecce Moyses rubum ardere et non comburi. Rursus si lignum praecisum est, non fruc
Abbreviated transcription (Latin):
intantis spurtitiis solam mł¬
tis iniseriis ut ad solent puer¬
pere consternatam ⁊ obuolu¬
tam adcuius partum multe¬
tudo angelorũ canit głia in
exrelsis deo: ⁊ int̾ra pax hõĩb
bone uoluntatis. Ergo uͥ ⁊ ꝑ
quem tanta p̾dicantur: nõ
rredo ꝙulleignomime in ma¬
culate matri contig̾int. aut
dolores carnis.s ⁊ magi uene¬
rabilit̾. deinceps intrant dom̃:
oblatis inim̾ib: quem cum
mr̃e inueuiunt. ad orant in¬
qmͣ eius primogenitum. Pri¬
mogenitum autẽ ñ eum quẽ
secuntur fr̃s. s quem nullus
antetedit. Qmͣuis eum quidã
poluerint potius unigenitũ
dici debere qmͣ primogentũ:
tũ qr idionia scriptarum ẽ:
quic quid pͥmum aꝑit uuluã
primogenitum uocari scifica¬
tumq ẽẽ dño maluit eunͣge¬
lista scd̃m eundem ritum pri¬
mogenitũ. qmͣ imigenitũ dre.
Non ꝙ aꝑuit uuluam lege
nature. ut mos ẽ cec̃aꝵ femi¬
narum. sicut isli auĩt: s qr ex
ea natus ẽ tam primogenitus
qmͣ ⁊ uugenitus. lege diuina

Expanded text:
in tantis spurcitiis, solam, multis miseriis, ut assolent puerperae, consternatam et obvolutam; ad cujus partum multitudo angelorum canit: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ergo ubi et per quem tanta pax praedicatur, non credo quod illae ignominiae immaculatae matri contigerint aut dolores carnis. Sed et Magi venerabiliter deinceps intrant domum,oblatis muneribus quem cum matre inveniunt. Adorant, inquam, ejus primogenitum. Primogenitum autem, non eum quem sequantur fratres, sed quem nullus antecedit. Quamvis enim quidam voluerint potius unigenitum dici debere quam primogenitum, tamen quia idioma Scripturarum est quidquid primum aperit vulvam primogenitum vocari, sanctificatumque esse Domino, maluit Evangelista secundum eumdem ritum primogenitum quam unigenitum dicere, non quod aperuit vulvam lege naturae, ut mos est caeterarum feminarum, sicut isti aiunt, sed quia ex ea natus est tam primogenitus quam et unigenitus, lege divina
Abbreviated transcription (Latin):
monacho qi deheremo ad
iobium rediens ꝑ ĩmu¬
diciam lapsus int̾iit.
orro aũ cum płima suppe¬
tant id potissimũ ꝙ nobis an¬
fe paucos dies contigit referre
congnium iudicamus. mona¬
chus quidã simplicis nature
humilicq modestie. nobis ali¬
qñ cohĩtaturus adhesit: acꝑ
octenniũ ferenobiscum in he¬
remo ñ solum caste. s iuxta
laudabilit᷑ uixit. Et qm̃ scri¬
bendi ꝑitus extitit: ñ pauca
nobis librorũ nolumina pol¬
lucibilit̾ ex arauit. Nuꝑ aũ cũ
ob eso negetus corpore acrobꝰ¬
tior solito uideretur: cepit ob¬
stinate deposcere. ut ad suum
ꝑmittetur monast̾ium reme¬

Expanded text:
monacho, qui de eremo ad coenobium rediens, per immuditiam lapsus interiit. Porro autem, cum plurima suppetant, id potissimum, quod nobis ante paucos dies contigit, referre congruum judicamus. Monachus quidam simplicis naturae humilisque modestiae nobis aliquando cohabitaturus adhaesit, ac per octennium fere nobiscum in eremo non solum caste, sed, juxtlaudabiliter vixit; et, quoniam scribendi peritus exstitit, non pauca nobis librorum volumina pollucibiliter exaravit. Nuper autem, cum obeso vegetus corpore ac robustior solito videretur, coepit obstinate deposcere ut ad suum permitteretur monasterium reme
Abbreviated transcription (Latin):
pit bñoc̃s. nec noue adinrenti¬
onis pondus debere suꝑponi
necnos antiquis ẽẽ prĩb sant¬
tiores qui uidelicet hec suꝑsti¬
tiosa ac suꝑuatua indicantes
psallendi nobis metam omnẽ¬
q uiuendi regulam p̃fix̾mt.
hac sane debenius ẽẽ contenti
ne abilla incantuis declinantes
panfractus ⁊ muia oncamnur
erronei. Quid plura : Contͣ re¬
ginam inundi p̃liari insusẽ:
⁊ confecit. Ad hoc nimirũ frẽs
u̾suta machinatione pellexit᷑
ut solitas bẽ marie laudes ul¬
terius ñ offerent. S odiuim̃
iuditiũ a nr̃e pranitatis in tui¬
tu ñ dormitans. Moxenm ad¬
n̾sus p̃fatum monast̾tum tot
adñsitatum grandines tot im¬
diq bellorum atq conflictuũ
exortesunt tempestates. ut ip̃is
cotidie monachis minaces gla¬
dii netis exitiũ intentarent.
fiunt undiq dep̃dationes atq
rapine: conflagrant cũ segeti¬
b aree. Familiares ac serui scĩ
loti trudelit̾ trutidantur ⁊ nõ
iam ymago mortis. s mors ĩp̃a

Expanded text:
pit Benedictus, nec novae adinventionis pondus debere superponi, nec nos esse antiquis Patribus sanctiores, qui videlicet haec superstitiosa ac supervacua judicantes, psallendi nobis metam omnemque vivendi regulam praefixerunt; hac sane debere nos esse contentos, ne ab illa incautius declinantes, per anfractus et invia ducamur erronei. Quid plura? Contra reginam mundi praeliari visus est et confecit. Ad hoc nimirum fratres versuta machinatione pellexit, ut solitas B. Mariae laudes ulterius non offerrent. Sed, o divinum judicium a nostrae pravitatis intuitu non dormitans! Mox enim adversus praefatum monasterium tot adversitatum grandines, tot undique bellorum atque conflictuum exortae sunt tempestates, ut ipsis quotidie monachis minaces gladii necis exitium intentarent. Fiunt undique depraedationes atque rapinae, conflagrantur cum segetibus areae, familiares ac servi sancti loci crudeliter trucidantur, et non jam imago mortis, sed mors ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ac summa colligitur cui cunc¬
ta sacrarum scripturarũ uolu¬
mina famulantur. Sequo bõ
petrus ut audientium corda
digno t̾rore concut̾et ad ueri¬
et in quit dies dñi sicut fur ĩ
quo celi magno impeni tran¬
sieut: elementa u̾o calore sol¬
uentrir. uñ ⁊ mox subditur.
Cum hec omĩa dissoluenda sint
quales oportet uos ẽẽ inscĩs cõ¬
u̾sationib ⁊ pietatib expectã¬
tes ⁊ ꝓperantes in aduentum
diei dm̃i ꝑ quem cellardentes sol¬
uentur elem̃ta u̾oignis ardo¬
retabescent: Dequo ⁊ uidat
dicit apłꝰ. Ecce ueniet dñs ĩ
sc̃ĩs mulib suis fac̾e iuditium
contͣ om̃s. redarguere omnes¬

Expanded text:
ac summa colligitur, cui cuncac summa colligitur, cui cuncta sacrarum Scripturarum volumina famulantur, de quo beatus Petrus, ut audientium corda digno terrore concuteret: « Adveniet, inquit, dies Domini sicut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur . » Unde et mox subnda sint, quales oportet esse vos, in sanctis conversationibus et pietatibus exspectantes, et properantes in adventum diei Domini, per quem coeli ardentes solventur, elementa vero ignis ardore tabescent? » De quo et Judas dicit apostolus: « Ecce veniet Dominus in sanctis millibus suis facere judicium cont
Abbreviated transcription (Latin):
re caris ergastulo uioleut e
uellitur: ut ad et̃na supplitia
iam cum a maritudine ꝑtra¬
hatur. Iamu̾o post eg̃sũonẽ
de corpore quis explicare uale¬
tes cunei feralib telis instruc¬
tiit̾ obsideant:⁊ ne transire
lib̾a possit anima uelut mi¬
litarimore constipate legio¬
nes oppugnant. Hec ⁊ huius¬
modi frequent̃ in cordeu̾ sa¬
re. quid ẽ aliud qmͣ lenotinã¬
cia iite huius blandimenta
respuere inuudo repudium
dare. illices motus carius eli¬
dere solumq ꝑfectionis adi¬
piscende ꝓpositum in decli¬
ut illuis amaritudine uale¬
atͣmundi falsa dulcedo con¬
tempni ad euadendas nam¬
q diabolice pugne molesti¬
as ualenter assurgimus: si
necessitatis ultime ꝑiculum
ꝓuide ꝑtractamus. Nam sire¬
pentinus atq t̾ribilis aduen¬
tus xp̃i digne ꝑpenditur. ꝙͥ
erit inmũdo ubimẽs huma¬
na uł desipiens delectetur:
Ille nempe dies ẽ. adꝙ̃ om̃is
p̾cedentium scłorum intentio

Expanded text:
rae carnis ergastulo violenter rae carnis ergastulo violenter evellitur, ut ad aeterna supplicia jam cum amaritudine pertrahatur. Jam vero post egressionem de corpore quis explicare valetes cunei feralibus telis instructi iter obsideanlibera possit anima, velut militari more constipatae legiones, oppugnant? Haec et hujusmodi frequenter in corde versare, quid est aliud quam lenocinantia vitae hujus blandimenta respuere, mundo repudium dare, illices motus cardere, solumque perfectionis adipiscendae propositum indecliut illius amaritudine valeat mundi hujus falsa dulcedo contemni. Ad devitandas namque diabolicae pugnae molestias valent; assurgimus, si necessitatis ultimae periculum provide pertractamus. Nam si repentinus ille atque terribilis adventus Christi digne perpenditur, quid erit in mundo ubi mens humana vel desipiens delectetur? Ille nempe dies est ad quem omnis praecedentium saeculorum intentio
Abbreviated transcription (Latin):
tentes oculi contabescunt: dũ
pectus palpitat. raucũ guttur.
auhelat. dentes paulatim ni¬
g̾scunt. ⁊ qnͣdam uelut origi¬
nem contrahunt: pallescunt
ora menbra cuncta rigescunt.
qmͣ uitine morti p̾cedentia fa¬
mulantur officia: assunt om̃ia
simul gesta ⁊ ũba. Nec ĩ ip̃e co¬
gitationes desunt: ⁊ cuncta hec
amarum adu̾sus auctorẽ testi¬
monũi reddunt. Coaceruant᷑
omĩa ante respuentis oculos:
⁊ q̃ conspic̃e refugit. coactus.
⁊ iuitus atcẽdit. Ad ẽp̃terea
hinc horrenda demonũ turba:
iluc uirtus angelica. In illo qͥ
mediusẽ liciuido dep̾hendit᷑:
cui parti iure possessio uẽdice¬
tur. Nam sipietatis in eo iu¬
dentur insignia inuitationis
angelice blauditiis delinitur:
attzarmonice melodie dulte¬
ome ut exeat prouocatur.
Ꝙ sieum sinistre parti m̾itoꝵ
nigredo ⁊ feditatis squalorad¬
iudicet in tolerabili moxter¬
rore contutitur repentini imi¬
petus molencia ꝑturbatur p̃¬
cipitant̃ innaditur. ac de mise¬

Expanded text:
entes oculi contabescunt, dum pectus palpitat, raucum guttur anhelat, dentes paulatim nigrescunt, et quamdam velut aeruginem contrahunt, pallescunt ora, membra cuncta rigescunt. quam vicinae morti praecedentia famulantur officia, assunt omnia gesta simul et verba. Haec et ipsae cogitationes desunt, et cuncta haec amarum adversus auctorem testimonium reddunt. Coacervantur omnia ante respuentis oculos, et quae conspicere refugit, coactus et invitus attendit. Adest praeterea hinc horrenda daemonum turba, illinc virtus angelica. In illo qui medius est liquido deprehenditur, cui parti jure possessio vindicetur. Nam si pietatis in eo videntur insignia, invitationis angelicae blanditiis delinitur, atque harmonicae melodiae dulcedine ut exeat provocatur. Quod si eum sinistrae parti meritorum nigredo et foeditatis squalor adjudicet, intolerabili mox terrore concutitur, repentini impetus violentia perturbatur, praecipitanter invaditur, ac de mise
Abbreviated transcription (Latin):
ubinotandumẽ diem tremẽ
di iuditii qmͣ proxine qmq
ꝑuicit̾ ad uentare ꝓpha consi¬
derat: ad cuius agilitatem ex¬
p̃ssins in culcandam tot acce¬
lerandi nomina coaceruat. uͥ
scilicet ad aures indictionis bis
ponit iuxͣ. de inde uelox ⁊ ni¬
mis: ut licuido doceat qr oculus
fidi ⁊d iam uedet inlimine. ꝙ
insidelib ⁊ tetis corde putatur
ꝑ diuiturne longinqiuitatis
ab senciam. pariupendunt. De
hoc ultime ⁊ irremediabilis
necessitatis die p̾conatur ẏsa¬
ias dicens. Ecce dies dm̃ uenit
crudelis ⁊ idignatione ple¬
nus. ⁊ ire furorisq. ad deponẽ¬
dam t̾ran insolitudinẽ. ⁊ pec

Expanded text:
Ubi notandum, tremendi diem judicii, quam proxime, quamque perniciter adventare propheta considerat, ad cujus agilitatem expressius inculcandam tot accelerandi nomina coacervat: ubi scilicet ad auxesim dictionis, bis ponit juxta, deinde velox, et nimis, ut liquido doceat quia oculis fidei id jam videtur in limine, quod infidelibus et caecis corde putatur per diuturnae longinquitatis absentiam parvipendunt. De hoc ultimae et irremediabilis necessitatis die praeconatur Isaias, dicens: « Ecce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in solitud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iol̾s in apocalipsi. Ecce uenit
cum nubib ⁊ iudebit omuris
oculus eum ⁊ quieum pupu¬
gunt: ⁊ plangent se super se
om̃s trib t̾re. Et malachias
ait. Ecceuenit dñs ex̃tituum.
⁊ quis pot̾it. cogitare oiẽ ad¬
uentus eius. ⁊ quis stabit ad
uidendum eum: Et paulo p̾.
Ecce dies ueniet succensa cũ
caminus. ⁊ erunt om̃is suꝑbi.
⁊ om̃s fatientes impietatem

Expanded text:
s in Apocalypsi: « Ecce veniet cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt, et plangent se super se omnes tribus terrae . » Et Malachias ait: « Ecce venit Dominus exercituum, et quis poterit cogitare diem adventus ejus, et quis stabit ad videndum eum? » et paulo post: « Ecce dies veniet, succensa quasi caminus, et erunt omnes superbi et omnes facientes impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
u autem dña mea. dña ĩ¬
huam mea. ĩmo ⁊ regina:
dño meo celesti scilicet regi ꝑ
sumilia q̃ de diuini furoris ⁊ in¬
dignationis amaritudine. mũ¬
di leguntur amatorib ĩmin̾̃e
trebrins ꝑ lege subtilins me¬
ditare: ut hoc uelut amare
confectionis autidoto. sibilos
antiqui serpentis eius q leca¬
le uirus possis enadere. Inme¬

Expanded text:
u autem, domina mea, domina, inquam, mea, imo et regina, Domino meo, coelesti scilicet regi, psimilia, quae de divini furoris et indignationis amaritudine leguntur mundi amatoribus imminere, crebrius perlege, subtiliter meditare; ut hoc velut amarae confectionis antidoto sibilos antiqui serpentis ejusque lethale virus possis evadere. In me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii thalami iurles amplexus
abhorrur alieno p̃sertim mis¬
teri uiro me peratus ignoraui
Tuoro dñe ñ aspicias pcc̃a mea:
s placeat coram te ut sc̃oꝵ tu
oꝵ ultiscaris miuriam. In cõ¬
spectu ergo ppłi tui ostende uir¬
tutem ⁊ ad głiam scĩsumi no¬
minis. prode mee ꝑditionis auc¬
torem. Producatur in mediũ̃.
⁊ impunitatẽ crudelissim sce¬
leris. desne frandis aufugio
ñ lncretur. Cimiq multahis
similia amaro spũ ñclam. seo
uociferando ꝓfund̾et. ⁊ ppłs ei
ꝓ merore compaciens: idem uo¬
tis ⁊ p̃cib diuinam elemẽtiã
imploraret: Auctor sceleris uͥ
latebat. de moniaco spu repẽ¬
te cornpitur: ⁊ infurorẽ ni¬
miũatq uesaniam rabidus
ꝓsiliuit. om̃sq insui ammi-¬
rationẽ. semet ip̃m lamando
ac discerpendo com̾itit. Dant¬
itaq fremitus ⁊ rugitus. pro¬
priis se manib crudelit̾ lace¬
rabat modo uelut uolans in
alta ꝓsiliens. modo se cum gra¬

Expanded text:
proprii thalami viriles amplexus proprii thalami viriles amplexus abhorrui, alieno praesertim misceri viro me penitus ignoravi; te oro, Domine, non aspicias peccata mea, sed plaorum ulciscaris iniuriam. In conspectu ergo populi tui nunc ostende virtutem, et ad gloriam sanctissimi tui nominis prode meae perditionis auctorem. Producatur in medium, et inmunitatem cruentissimi sceleris de suae fraudis aufugio non lucretur. Cumque multa his mulier amaro spiritu non clam, sed vociferando profunderet, et populus, ei pro moerore compatiens, idem votis et precibus 635 divinam clementiam imploraret; auctor sceleris, ubi latebat, daemoniaco spiritu repente corripitur, et in furorem nimium atque vesaniam rabidus prosiliit, omnesque in sui admirationem, semetipsum laniando ac discerpendo, convertit. Dans fremitus et rugitus, propriis se manibus crudeliter lacerabat, modo velut volans in alta prosiliens, modo se cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut dolorem mente conceꝑat
moxq contitus abiit: s ecte bre¬
ui temporis elapso spatio mari¬
tus redit. stratus repetit. Cui
protinus uxor expostulans. ⁊
uehement̾ exprobans art.
Optime pot̾is hod re scõꝵ mr¬
tirum que tibitam contign¬
a ẽ eccłiam ingredi: ⁊ cum cet̾is
Cumq uir attonitus quidilla
loũretur inquireret: euentũ¬
q rei sicut contig̃at ꝑ ordinẽ
cognonisset: ut̃ti se dep̾hen¬
dentes irrisos ac turpissima lu¬
dificatione de lusos: intollera¬
hili doloris angustia conster¬
nati sunt. Int̾ea dum ppłs ec
cłiam hunc inde conflueret ut
nocturne landis osticium deuo¬
tus audiret: taudẽ ⁊ issi resũp¬
to spũ richilommꝰ conuenert.
atq oñ u̾etundie rubore pꝰ¬
posito q̃ relam suam coram õi¬
b deposuerunt: p̃sertim mu¬
lier la ceros crines euellens et
profundens iugubres emitte¬
bat ululatus incelur. Dñe
tu inquit corda hominum
nosti tu conscĩe mee testis es.
crego hac scĩssima nocte. ⁊̃¬

Expanded text:
ut dolorem mente conceperamoxque concitus abiit. Sed ecce, vix brevi temporis elapso spatio, maritus redit, stratum repetit. Cui protinus uxor expostulans, et vehementer exprobrans, ait: Optime poteris hodie sanctorum martyrum, quae tibi tam contigua est, Ecclesiam ingredi; et cum caeteris Cumque vir attonitus quid illa loqueretur inquireret, eventumque rei sicut contigerat per ordinem cognovisset, uterque se deprehendentes irrisos, ac turpissima ludificatione delusos, intolerabili doloris angustia consternati sunt. Interea dum populus ad Ecclesiam hinc inde conflueret, ut nocturnae laudis officium devotus audiret, tandem et illi, resumpto spiritu, nihilominus convenerunt, atque omni verecundiae rubore postposito, querelam suam coram omnibus deposuerunt, praesertim mulier laceros crines evellens, et perfundens, lugubres emittebat ululatus in coelum: « Domine, tu, inquit, corda hominum nosti, tu conscientiae meae testis es; quia ego hac sanctissima nocte eti
Abbreviated transcription (Latin):
ncholao sũmo pontifi¬
ti pecrus pcc̃or monachus debi¬
te subiectionis obsequiũ. Nuꝑ
maiestatis auctoritate colloqͥ¬
um scĩs eoꝵ femorib uolui se¬
ras appon̾e: cemptaui genita¬
lib sacerdotum ut ita loqͣr
continentie fibulas ad hib̾e.
ter indiciimis: huiut añ capi¬
tuli nudam saltim promissio¬
nem tremulis ꝓ latam labus
disticilus ex torqiuemus. Pri¬
mo qr fastigium castitatis at¬
ting̾e se posse desꝑant: deinde
qr sinodali seplectendos eẽ sẽ¬
tentia pp̃ luxurie uiciũ nõ

Expanded text:
NICOLAO summo pontifici, PETRUS peccator monachus debitae subjectionis obsequium. Nuper majestatis auctoritate colloquium, sanctis eorum femoribus volui seras apponere, tentavi genitalibus sacerdotum, ut ita loquar, continentiae fibulas adhibere. ter indicimus. Hujus autem capituli nudam saltem promissionem tremulis prolatam labiis difficilius extorquemus. Primo, quia fastigium castitatis attingere se posse desperant: deinde quia synodali se plectendos esse sententia propter luxuriae vitium no
Abbreviated transcription (Latin):
e confẽplatur. Sonet inquit
uox tua m aurib meis: nox
enim tua dultis ⁊ facies tuade¬
cora. O quam suaue cõmerti

Expanded text:
e contemplatur: « Sonet, inquit, vox tua in auribus meis: vox enim tua dulcis et facies tua decora. » O quam suave commerci
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ssu. ut multi hereticoꝵ dixe¬
runt addidit. upes mea ab
ub̃̾ib mr̃is mee. Ergoubim̃r
i ubera narrant᷑: u̾itas carnis
⁊ ñ fantastua p̃dicatur. Qui
licet clauso udero sit nat᷑ qm̃
ip̃e sibi ꝑniũ fecit᷑ saluo sigil¬
lo pudoris sicut ⁊ conceptus tñ
de carne uirs inis procreatus
inemoratur. Sic itaq totum
fcm̃ẽ ut fieret nouũ sr̃ t̾ram

Expanded text:
sse, ut multi haereticorum dixesse, ut multi haereticorum dixerunt, addidit: Spes mea ab uberibus matris meae. Ergo ubi mater et ubera narrantur, veritas carnis et non phantasma praedicatur; qui licet clauso utero sit natus, quem ipse sibi pervium fecit salvo sigillo pudoris, sicut et conceptus, tamen de carne Virginis procreatus mmemoratur. Sic itaque totum factum est, ut fieret novum super terram
Abbreviated transcription (Latin):
alias añ omis qui deuentre ma¬
tris uenit ad lucem inmũdo:
ñ insi mitu ⁊ oꝑatione dĩ pro¬
creatus uenit. xp̃c añ de uir¬
gine sp̃ali ⁊ meffabili quodam
modo procreatus: absq uexa¬
tione mr̃is ing̃ssus ẽ mund̾.
Et iõ pium ẽ credere ꝙ ñ sic̃
cet̾i. s nouo ⁊ adiurabilior¬
dine: ds ⁊ homonatus ẽ ĩmũ¬
do. Huic ergo ẽ ꝙ iheremias
testatur. faciet dñs nonũ sr̃
t̾ram: ⁊ mulier circumdabit
it ⁊ admirabile ꝙ uirgo con¬
cepit sine semine. ⁊ sine cor¬
ruptione iuri: uetustas nõ
potuit ẽẽ inpartu ⁊ ideo nicħ¬
ominus credendum ꝙ simili
modo nouo ⁊ admirabili ordi¬
nenatus sit inmũdo: sine do¬
lore ⁊ sine gemitu. ⁊ sine ulla
corruptione carnis. Et huicẽ
ad premait. Tu es qui extraxi¬
sti me deuentre. Ac si patenter
dicat. Ex traxisti me qr non
eo ordine sum eg̾ssus deuto.
ut cet̾i nascuntur cũ ingen¬
ti uexatione mir̃is: s nouoe¬

Expanded text:
Alias autem omnis qui de ventre maAlias autem omnis qui de ventre matris venit ad lucem in mundo, non nisi nutu et operatione Dei procreatus venit. Christus autem de Virgine speciali et ineffabili quodam modo procreatus, absque vexatione matris ingressus est mundum. Et ideo pium est credere quod non sicut caeteri, sed novo et admirabili ordine Deus et homo natus est in mundo. Hinc ergo est quod Jeremias testatur: Faciet Dominus novum super terram, mulier circumdabit it et admirabile quod Virgo concepit sine semine et sine corruptione viri, vetustas esse non potuit in partu; et ideo nihilominus credendum quod simili modo, novo et admirabili ordine, natus sit in mundo sine dolore, et sine gemitu, et sine ulla corruptione carnis. Et hinc esad Patrem ait: Tu es qui extraxisti me de ventre . Ac si patenter dicat: Extraxisti me, quia non eo ordine sum egressus de utero, ut caeteri nascuntur, cum ingenti vexatione matris, sed novo
Abbreviated transcription (Latin):
minarũ: ñ insi ex delicto et
maledictione prime originis ue¬
nisit. Uñ ⁊ int̾rogemus istos se¬
quaces helindũ heretiti. qui
⁊ si iurginẽ eam ñ denegant
ꝑ mansisse: pudicitiam tñ cõ¬
maculant. ⁊ grãm qua plena
hut ac sim massa prime dãp¬
nationis. contͣ angeli uocem
maledictioni subiatuit: ⁊ uer¬
bum pr̃is de carne pcc̃i qd̾ absit
ut caro fieret hominẽ assũp¬
sit. S qr contra fidem catholi¬
cam ẽ sic saꝑe. beata uirgo ple¬
nagrã n dolorem sensit n
corruptionẽ iuscerum ꝑtulit
q qͣnͣtum aliena fuit aculpa
intm̃ exͣnea a maledicto pͥme
dampnationis. ⁊ tm̃ minimis
ꝑmansit acorruptione carnis.
b uerantur om̃s filie eue cũ
pariũt. uñ ꝓpħ̃a ĩ ꝑsona xp̃i
ad prẽm. Tues in quit qui ex¬
traxisti me de uentre. spes me¬
a abub̾ib mr̃is mee. Ergo cũ
dicit. tu es qui extraxisti me:
singularẽ suam declarat na¬
tiuitatem suamt deut̾o enix.

Expanded text:
minarum non nisi ex delicto et minarum non nisi ex delicto et maledictione primae originis veniunt. Unde interrogemus istos sequaces Helvidii haeretici, qui etsi virginem eam non denegant permansisse, pudicitiam tamen commaculant et gratiam qua plena huc ac si in massa primae damnationis contra angeli vocem maledictioni subjacuit, et Verbum Patris de carne peccati quod absit, ut caro fieret, hominem assumpsit. Sed quia contra fidem catholicam est sic sapere, beata Virgo plena gratia neque dolorem sensit, neque corruptionem viscerum pertulit, quia quantum aliena fuit a culpain tantum extranea a maledicto primae damnationis, et tantum immunis permansit a corruptione carnis, ibus vexantur omnes filiae Evae cum pariunt. Unde Propheta in ad Patrem: Tu es, inquit, qui extraxisti me de ventre, spes mea ab uberibus matris meae . Ergo cum dicit: Tu es qui extraxisti me, singularem suam declarat nativitatem, suaviter de ventre enixus.
Abbreviated transcription (Latin):
effabile ẽ : uł quis intesligẽ¬
uͥ totum ẽ diuinũ ⁊ in comp̃¬
hensibile ꝙ narratur: Ait
namq eungelista. Genera¬
tio xp̃i sic erat. utiq gene¬
ratio ista carnalis: sic erat.
meffabilis: qñ ꝑhanc p̃scrip¬
tam ⁊ meffabilem gen̾atus
per erat. Et ꝙ semꝑerat exe¬
fnitate. potuit sĩ extempore.
quicquid fcm̃ ẽ in eo mirabi¬
le. Uñ płimũ desipiunt. qui
dñt eum cõmuni lege natu¬
re ẽẽ natum: qui ñ ea lege cõ¬
stat ẽẽ conceptus. qmͣ heclex
nascendi. quie mĩt lex nascẽ¬
diuocatur: exintio prime dã¬
puationis ẽ. Et ideo ait apłs.¬
siumus om̃s nos aliqñ filii irẽ
sicut ⁊ cet̾i. u ab sit a fidelium
cordib ut ita xp̃c natus cre¬
datur filus ire. sic̃ cet̾i nas¬
cuntur in uitio corruptionis
de qta corruptione dolor ⁊ ge¬
mitus multiplicantur. Alias
aũ scd̃m carnem nec gemit᷑
nec dolor sine cormptione
iuscerm: nec cormptio sine
dolore cordis ⁊ genitu. Gemi¬
tus ⁊ corruptio in partu fe¬

Expanded text:
est? Vel quid intelligenubi totum et divinum et incomprehensibile, quod narratur? Ait namque evangelista: Generatio Christi sic erat . Utique generatio ista carnalis sic erat, ineffabilis, quando per hanc praescriptam et ineffabilem generatus per erat. Et quod semper erat ex aeternitate, potuit fieri ex tempore, quidquid factum est in eo mirabile. Unde plurimum desipiunt qui dicunt eum communi lege naturae esse natum, qui non ea lege constat esse conceptus; quoniam haec lex nascendi, quae nunc lex naturae vocatur, ex vitio primae damnationis est. Et ideo ait Aposs nos omnes aliquando filii irae, sicut et caeteri . Sed absit a fidelium cordibus ut ita Christus natus credatur filius irae, sicut caeteri nascuntur in vitio corruptionis, de qua corruptione dolor et gemitus multiplicatur. Alias autem secundum carnem nec gemitus nec dolor sine corruptione viscerum, nec corruptio sine dolore et gemitu; gemitus et corruptio in partu fe
Abbreviated transcription (Latin):
simi totam eam possedit: ꝓpt̃ea
ũe caro euis iam non caro pcc̃i
fuit. in qua d̾s totum in fudit:
cato adnos uenit. Qui iure ñ
solum legem nature uitiate
innascendoñ tenuit uere nec
legem primeoriginis qmͣ habe¬
rent femine. si mandatũ seruas¬
set m̃r oĩum eua mꝑadiso. A
te ñ sinepcc̃o originali fuit. cu¬

Expanded text:
simi eam totam possedit? Propterea vere caro ejus jam non caro peccati fuit, in qua Deus se totum infudit, cato ad nos venit; qui jure non solum legem naturae vitiatae in nascendo non tenuit, verum nec legem primae originis, quam haberent feminae, si mandatum servasset mater omnium Eva in paradiso. Alte non sine originali pec
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Nam quis hoc loco ꝑmpos¬
quidum queat enarrare: qmͣ¬
nis utrasq om̃s debeant crede¬
re. Huic ergo colligitur ꝙ suꝑ¬
stitiosa sit istoꝵ cunctatio. ⁊
suꝑflua disputatio qui dñt os¬
tia uentris ⁊ nulue euma ꝑu¬
isse ⁊ colliuione sanguuns ut
se traxisse in quib om̃ib ge¬
mitus ⁊ dolor multiplicatur.
tristicia ⁊ erumpne augentur
ut nemo sine hiis pariat fili¬
um. S absit acordib fideliũ
ut tale aliquid suscipitentur
de maria uirgine: que proma¬
leoictione prime originis bene¬
dictionẽ attulit mundo. Uñ
⁊ ip̃a. siquidem ut dixi ab an¬
gelo bñdicta uñdicta p̃dicat᷑
inmulierib ⁊ salutatur offi¬
ciosissime ut mr̃ dnũ p̃om̃i

Expanded text:
bit ? Nam quis hoc loco pro imposbit ? Nam quis hoc loco pro imposquidum queat enarrare, quamvis utrasque omnes debeant credere. Hinc ergo colligitur, quod superstitiosa sit istorum cunctatio, et superflua disputatio, quia dicunt ostia ventris et vulvae eum aperuisse, et colluvionem sanguinis, ut se traxisse: in quibus omnibus gemitus et dolor multiplicatur, tristitia et aerumnae augentur, ut nemo sine his pariat filium. Sed absit a cordibus fidelium, ut tale aliquid suspicentur de Maria virgine, quae pro maledictione primae originis benedictionem attulit mundo. Unde et ipsa siquidem, ut dixi, ab angelo benedicta praedicatur in mulieribus, et salutatur officiosissime ut mater Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ si p̾clara satratissime uir¬
ginis natiuitas nniu̾salit̾ tã
scã ⁊ tam głiosa iure colitur: ⁊
ueneratur. qnͣtomagis ip̃a qñ
ab angelo iam grã plena offi¬
tiosissime salutatur. Namcũ
ditit ei aue celeste ueneratio¬
nis obsequium exhibet. Cum
aũ dicit grã plena: ex integro
tam exclusam ostendit: ⁊ re¬
stitutã grãm declarat. Cum
dicit uñdictatu: fructum be
⁊ decoxit. ut eẽt sanctior qmͣ
astra celi. Porro qñ uirtus al¬
tissimi cotam eam obumbra¬
uit: fcm est ut eius inut̃o ne¬
niens u̾bum ꝙ erat inprin¬
cipio sempit̾nũ ap̃ prẽm ca¬
ro fieret extempore: ⁊hĩtaret
in nobis. Au diant gnoui dis¬
putatores ⁊ iuestigatores no¬
ui im auditi partus: audiant
natura ⁊ sexu mulierum. de¬
inde recogitent ut quidnatu¬
ram requirunt ⁊ cõmunẽ le¬
gem nascendi: ubi totum di¬
uinũ ẽ. ⁊ meffabile diuina uir¬
tus ꝙ oꝑatur. Generationẽ
eins inquit ꝓpħa quis enarra¬

Expanded text:
Quod si praeclara sacratissimae VirQuod si praeclara sacratissimae Virgisancta et tam gloriosa jure colitur et veneratur, quanto magis ipsa, quando ab angelo jam gratia plena officiosissime salutatur? Nam cum dicit ei Ave, coeleste venerationis obsequium exhibet . Cum autem dicit gratia plena, ex integro iram expulsam ostendit, et restitutam gratiam declarat. Cum dicit benedicta tu, fructum benet decoxit, ut esset sanctior quam astra coeli. Porro quando virtus Altissimi totam eam obumbravit, factum est ut ejus in utero veniens Verbum, quod erat in principio sempiternum apud Patrem, caro fieret ex tempore et habitaret in nobis. Audiant igitur novi disputatores et investigatores novi et inauditi partus, audiant et natura et sexu mulierum; deinde recogitent ut quid naturam requirunt et communem legem nascendi, ubi totum divinum est et ineffabile, divina virtus quod operatur? Generationem ejus inquit propheta quis enarra
Abbreviated transcription (Latin):
lix ⁊ beata p̾̃dicatur. Emin ũo
sinõ beata eẽt ⁊ głiosa nequa¬
qm tam festiua celebraretur
ubiq ab uniu̾sis. S qr tam sol¬
lempit̃ colitur: constat exauc
inut̃o scĩficata originale pccm̃
Uñ ⁊ si ieremie dies atqz iob
maledicta pronuntiat᷑ dies in¬
qmͣ natiuitatis eorum: tñ dies
cm̃ inchoata ẽ. felix marie na¬
tiuitas. beata pro mincatur.
⁊ colitur religiose satis. Ꝙ si
ipc̃co eẽt: iure maledicti dre¬
tur ⁊ gemebunda potiusqm̃
bñdicta: qñ nuinciatum ẽ pri
eius ꝙ nata ẽẽt inscło. Nunt
aũ q uniusam bñdictione su
A illustrat eccĩam: ñ inm̾ito stĩ¬
ficata in spũstõ colitur uene¬
randa. Nullins gͥ natiuitas ce¬
⁊ beata uirgo maria nisi inu¬
t̾o mr̃is scificata ẽẽt minime¬
eius natiuitas colenda eẽt. Nt̃
aũ qr ex auctoritate totuis ectie
ueneratur.: constat eam ab oi
originali pc̃co mĩnunẽ fuisse.
ꝑ qmͣ non solum maledictio
nedictio om̃ib condonatur.

Expanded text:
lix et beata praedicatur? Enimvero si non beata esset et gloriosa, nequaquam ejus festivitas celebraretur ubique ab omnibus. Sed quia tam solemniter colitur, constat ex aucin utero sanctificata originale peccatum. Unde etsi Jeremiae dies atque Job maledicta pronuntiatur, dies, inquam, nativitatis eorum,  inchoata est felix Mariae nativitas, beata pronuntiatur et colitur religiose satis. Quod si in peccato esset, jure maledicta diceretur et gemebunda potius quam benedicta, quando nuntiatum est patri ejus, quod nata esset in saeculo. Nunc autem quia universam benedictione sua illustrat Ecclesiam, non immerito sanctificata in Spiritu sancto colitur veneranda. Nullius igitur nativitas ceet beata virgo Maria nisi in utero matris sanctificata esset, minime nativitas ejus colenda esset. Nunc autem quia ex auctoritate totius Ecclesiae veneratur, constat eam ab omni originali peccato immunem fuisse, per quam non solum maledictio nedictio omnibus condonatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sus incantitis: fons signatus.
Ortus siquidem conclusus: qr
qũ ds̃ ing̾ssus ẽ ad cam incor¬
ruptam inuenit. s fons signa¬
tus ꝑmansit. qñ d̾s ⁊ homo na¬
tus ẽ exea: nec tñ fontẽ pudo¬
ris aut sangumis integritatẽ
iuolauit. Nam sanguis ⁊ fons
pudoris qui corruptus ñ fuit
incõceptione prolis. excoitu
iiri: ñ credo ꝙ dorrumpi de¬
bũit in natiuitate. ꝙ crucia¬
tionẽ mr̃is ⁊ contaminationẽ
honestatis hũit. Huic est

Expanded text:
sus in Canticis, fons signatus : hortus siquidem conclusus, quia quando Deus ingressus est ad eam, incorruptam invenit; sed fons signatus permansit, quando Deus et homo natus est ex ea, nec tamen fontem pudoris aut sanguinis integritatem violavit. Nam sanguis et fons pudoris, qui corruptus non fuit in conceptione prolis ex coitu viri, non credo quod corrumpi debuerit in nativitate, quod cruciationem matris et contaminationem honesta
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Et ĩo de hac natinitate ut
dixi iure dictum credimus. Ge¬
nerationẽ enis quis enarrabit.
Quia ⁊ ista meffabilis ẽ: ⁊ mi¬
ra natuntas carnis: ñ sicut isti
canunt cõmuni lege nature
sacram̃to gr̃e. Nam qd̃ nascitur
cendi. s potestas. Et ideo nõ
ẽ ꝙ requirat humana sapia
ihac natiuitate. nisiqr ũhũ
caro ftm̃ ẽ. ⁊ natus ẽ ut uoluit.

Expanded text:
etiam de hac nativitate, ut dixi, jure dictum credimus: Generationem ejus quis enarrabit ? Quia et ista ineffabilis est mira nativitas carnis, non sicut isti caecuciunt, communis ex lege naturae, sed sacramento gratiae. Nam quod nascitur cendi, sed potestas. Et ideo non est quod requirat humana sapientia in hac nativitate, nisi quia Verbum caro factum est, et natus est ut voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerant: cum uirgintatis ho¬
nore. Uirginitatis aũ honor ꝑ¬
maxinuis ẽ. si ⁊ nirgo d̾m pa¬
riat ⁊ hominẽ: ⁊ tñ ex homine
nato nuslis affligatur kariis
sigillum pudoris. Karie namq
dire affligitur corpus aut a¬
nimius. S beata maria nichil
horum ꝑtulit: que ⁊ gaudium
hũit in fructu ⁊ honorem in
partu. Huic quo dr̃ concepis¬
se. Eaua gͥ conditione dr̃ con¬
cepisse ac peꝑisse. etura ⁊ per¬
mansisse. Nouenim in par¬

Expanded text:
cum virginitatis honore. Virginitatis autem honor permaximus est, si et virgo Deum pariat et hominem, et tamen ex homine nato nullis affligatur kakiis sigillum pudoris. Kakiae namque dire affligitur corpus et animus. Sed beata Maria nihil horum pertulit, quae et gaudium habuit in fructu, et honorem in partu: hinc quoque dicitur concepisse. Aequa igitur conditione dicitur concepisse, ac peperisse, aequa et permansisse. Non enim in par
Abbreviated transcription (Latin):
ralib. aliud ẽ natos homines
grãm ad optionis ꝑeum acciꝑe.
aliud ẽ singularit ꝑ dininita¬
tis potentiam dm̃ ex ip̃o concep¬
tu prodisse. Qua pp̃ queso ces¬
sent isti dre sic eum ẽe natum
ut cet̾i nascuntur: qr ñgenuit
enm: uirgo d̾i gemtrix exorigi¬
ne prime p̾naricationis ut re
daturͥ sine dolore. ⁊ sinegemi¬
tu sine molestia ⁊ erumpna. si
nis inprima origine: retribui¬
tiones sunt ⁊ uindc̃e. At u̾o be¬
ata maria licet ip̃a de carne pͤ¬
cati sit nata ⁊ procreata. Ipsa¬
q qmͣius caropct̃i fu̾it: nõ tñt¬

Expanded text:
natos homines gratiam adoptionis per eum accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodisse. Quapropter, quaeso, cessent isti dicere, sic eum esse natum, ut caeteri nascuntur; quia non genuit eum Virgo Dei genitrix ex origine primae praevaricationis ut rent Deus credatur, sine dolore et sine gemitu, sine molestia et aerumna, sinnis in prima origine retributiones sunt et vindictae. At vero beata Maria, licet ipsa de carne peccati sit nata et procreata, ipsaque quamvis caro peccati fuerit, non t
Abbreviated transcription (Latin):
non illum ut cet̾os adoptio fi¬
lios dĩ fecit filium: s diuinita¬
tis natura illum inꝓpriũ d̃i fi¬
lium ex altaint. ⁊ donauit isli
totus ꝯ̃i filius. homo ⁊ u̾bum. qr
nũqm ñ fuit d̾i filuis qui sempi¬
t̾nus ꝑmanet mimiti genitoris
unigenitus. Nũ qmͣgͥ ip̃e pur᷑
hõ conceptus n natus: sicut
cet̾inascuntur infantes: ut ei
exadoptionis gr̃a aut ex molu¬
nĩto uirtutum p̾rogatiua filii
p̃staretur: s di u̾bum qr caro
fc̃m ẽ. assumpsit hominẽ inse

Expanded text:
non illum, ut caeteros adoptio filios Dei, fecit filium, sed divinitatis natura illum in proprium Dei Filium exaltavit, et donavit illi totus Dei Filius homo et Verbum, quia nunquam non fuit Dei Filius, qui sempiternus permanet unici genitoris unigenitus. Nunquam igitur ipse purus homo conceptus, neque natus sicut caeteri nascuntur infantes, ut ei ex adoptionis gratia, aut ex emolumento virtutum praerogativa filii praestaretur; sed Dei Verbum, quia caro factum est, assumpsi
Abbreviated transcription (Latin):
orro dum
stili huius exaro dictator
artitulum: ecce desid̾ins religi¬
ꝯsus cassmensis monast̾n abbas
accedit. Quinimir̃ sic̃ beato da¬
meli cognatione iungitur no¬
minis: sic enm abillo ñ separat
assertio m̾tatis. hic itaq mͥ a
liquid narrat: ꝙ ip̃a ratio per¬
suadet ut scribam. Seruus in¬
quit dĩ neapolitane regionis
inp̃rupta rupe uixͣuiam pu¬
nimirũ dum nocturno tempo¬
re psalleret ⁊ fenestram cellule
horarum explorator aꝑiret: et¬
ce indet multos igros homi¬
nes tamqmͣ echiopes iter carꝑe
⁊ longo tractu omistos fenosa¬
ginarios cõminare. Cumq eos
gr̃a. hec im̃torum pabula deuet¬
tarent: maligni iquiũt sp̃c su
mus. hec paramus ñ pabula pe¬
torib alendis s fomenta potint
igniũ hominib cõmburendis.
Prestolamur enim in proximo
principẽ tapue pandulfum qui
iam de cumbit: ⁊ iohẽm magis¬
trũ militũ neapolitane ciuita¬
tis. qui ad huc uiuit in columis.
Ilico uir dĩ p̃fatum ioh̾em impi¬

Expanded text:
orro dum styli hujus exaro dictator articulum, ecce Desiderius religiosus Casinensis monasterii abbas accedit. Qui nimirum, sicut beato Danieli cognatione jungitur nominis, sic eum ab illo non separat assertio veritatis. Hic itaque mihi aliquid narrat, quod ipsa ratio persuadet ut scribam. Servus, inquit, Dei Neapolitanae regionis in praerupta rupe, juxta viam punimirum dum nocturno tempore psalleret, et fenestram cellulae horarum explorator aperiret, ecce videt multos nigros homines tanquam Aethiopes iter carpere, et longo tractu onustos feno sagmarios comminare. Cumque eosgratia haec jumentorum pabula devectarent: Maligni, inquiunt, spiritus sumus, et paramus non pabula pecoribus alendis, sed fomenta potius ignium hominibus comburendis. Praestolamur enim in proximo principem Capuae Pandulphum, qui jam decumbit; et Joannem magistrum militum Neapolitanae civitatis, qui adhuc incolumis vivit. Illico vir Dei praefatum Joannem impi
Abbreviated transcription (Latin):
ture ordinẽ ad arbitrium esti¬
cacissime sue uoluntatis ĩ flec¬
tit: ut quinirẽm uirginẽ nas¬
cendo seruau̾at iuolatam qmͣ¬
lib si uolu̾it. integram reddat᷑
Equale nempe fuit deo ⁊ prins
enoch ⁊ helyam in carne reci¬
nere uiuentes: ⁊ post lazarũ
ac iudue filium de sepulch̾s
educere resurgentes. De pa
mana menia celebri fama
uulgatur. ꝙ indelicet romu¬
lus qui conditor urbis asseri
miruta ex magna ad huc ꝑ¬
te cernuntur: in hanc nocẽ
cũ defumam̃to oꝑis cõfisus e¬
ruꝑit. Certum est enim et
ĩmobilit̾ fixum. qr in uirgo
peꝑerit: domus ista ñ corru
tur. Ex gentilis hois lingua.
sicut rei probauit euentus
egressaẽ ꝓpħica. Nam nocte
qua saluator ad redemptionẽ
nr̃ãm ex nirginali aluo pro¬
cessit: sicut dr̃ palatium cor¬
ruit. Utrumq nimirũ ⁊ uir¬
ginem parere. ⁊ edificium ni¬
ere: hõi ignoranti dm̃ in pos¬
sibile uidebatur. atqu utrũ¬

Expanded text:
turae ordinem ad arbitrium efficacissimae suae voluntatis inflectit, ut qui matrem virginem nascendo servaverat, violatam quamlibet si voluerit integram reddat? Aequale nempe fuit Deo, et prius Enoch, et Eliam in carne retinere viventes; et post Lazarum ac viduae filium de sepulcris educere resurgentes. CAPUT mana moenia celebri fama vulgatur, quod videlicet Romulus, qui conditor Urbis asseritmiruta, ex magna adhuc parte cernuntur, in hanc vocem, quasi de firmamento operis confisus eruperit: Certum est, inquit, et immobiliter fixum, quia nisi virgo pepererit, domus ista non corruetur, ex gentilis hominis lingua, sicut rei probavit eventus, egressa est prophetia. Nam nocte, qua Salvator ad redemptionem nostram ex virginali alvo processit, sicut dicitur, palatium corruit. Utrumque nimirum et virginem parere, et aedificium ruere, homini Deum ignoranti, impossibile videbatur. At qui utrum
Abbreviated transcription (Latin):
as: bene mͥ. qr me intua integͣ¬
tate te nuntiante receꝑas. Be¬
ne tecum. qrruine partes ange¬
lice hominib reparantur: bñ
ducor. Bñ tecum. qr in pace tu¬
a homines recipis: bñ metum
pi. Bene tetum. qr u̾bum incar¬
natum ad oras: bñ metũ. qr na¬
ture mce est. illa u̾itas qmͣ ado¬
gele: unius titulum dñantis
licitus est. Bñ promisit m̃ͥ tetũ
hr̃e celum: qr me sicut te seuo¬
luit solum hr̃e dm̃. Bñ me sui
nominis inp̾ssione notait: qr
ex illuis corporis sanguine me
redemit. quẽ tum sede prĩt ad¬
oras ⁊ intueris ⁊ uenerarit. ꝑs
sortis tue ẽ ut nõ uiiqmͣ absta¬
tu bĩtudinis corrueres: pars
sortis mee ẽ. ut post casum me¬
uni reparer in assumpsione cor¬
poris d̾i mei. Pars sortis ẽ tue
ut semꝑ cum deo meo eẽs: ꝑs
sortismee ẽ ut aliqnͣ possem c̃
deo meo ẽe. Pars sortis tue est.
ut numtimͣ decidas a natura
tue bĩtudinis: pars sortis mee
ẽ ut reparer aliqñ in dignita¬

Expanded text:
as; bene mihi, quia me in tuam integras; bene mihi, quia me in tuam integritatem, te nuntiante, receptas. Bene tecum, quia ruinae partis angelicae hominibus reparantur; beneducor. Bene tecum, quia in pace tua homines recipis; bene mihi,pi. Bene tecum, quia Verbum incarnatum adoras; bene mihi, quia naturae meae est illa veritas quam adogele, unius titulum dominantine pollicitus est; bene mihi promisit tecum habere coelum, quia me sicut te se voluit solum habere Deum; bene me sui nominis impressione notavit, quia ex illius corporis sanguine me redemit, quem tu in sede Patris adoras, intueris et veneraris. Pars sortis est tuae, ut nunquam a statu beatitudinis corruas, pars sortis meae est, ut post casum meum reparer in assumptione corporis Dei mei. Pars sortis est tuae, ut semper cum Deo meo esses; pars sortis est meae, ut aliquando possem cum Deo meo esse. Pars sortis est tuae, ut nunquam decidas a naturae tuae beatitudine; pars sortis est meae, ut reparer aliquando in dignita
Abbreviated transcription (Latin):
rebas: de u̾bo cognou̾as que
cognoscenda de u̾bo narrabat:
de uerbo hauseras. quib hau¬
ꝓpinabas: ut qualĩt ex carue
mr̃is incarnari posset mr̃is a¬
nime nuntiares. Uid̾unt te
celestes uirtutes nũciaturi filii
impiis de seruire ind̾unt elem̃¬
ta illum te hr̃e dnm quem de
tali muciabas progene nasci¬
turimi : uid̾unt socii głie tue.
se ⁊̃ tecum coram isto homine
hunc indeo assumptũ homi¬
nẽ: tanteq seruitutis officia
nouis p̾coniis intułunt: qñẽ
ad clamatũ głia in excelsis
bona uoluntate credentib. Ip¬
se te misit desent diceres iur¬
gini qruid eẽt: quid futurũ
eẽt nosse dederat tibi. Ip̃ete
sue diuinitatis sciã ꝑlustra¬
uit: qui sue humilitatis nũ¬
tiũ fecit. Ip̃e te minciare se ĩ
serui forma nasciturum mi¬
serat: quẽ in głia sua in imi¬
tate pat̾ne u̾itatis ad orabas.
miserat: qui te celestium secre¬
torum archanis instugoerat.
Bñ tetum. qr diminutionis par¬
tis tue redintegͣtionẽ annũti¬

Expanded text:
rebas, de Verbo cognoveras quae cognoscenda de Verbo narrabas, de Verbo hauseras quibupropinabas. Ut qualiter ex carne matris incarnari possit, matris animae nuntiares. Viderunt te coelestes virtutes nascituri Filii imperiis deservire, viderunt te elementa illum te habere Dominum quem de tali nuntiabas progenie nasciturum; viderunt socii gloriae tuae se etiam tecum coram isto homine hunc in Deo assumptum hominem, et antiquae servitutis officia novis praeconiis intulerunt, quando est acclamatum: Gloria in excelsis bona voluntate credentibus . Ipse te misit, ut de se diceres Virgini, qui de se quod futurum esset nosse dederat tibi. Ipse te suae divinitatis scientia perlustravit, qui suae humanitatis nuntium fecit. Ipse te nuntiare se in servi formam nasciturum miserat, quem in gloria tua in unitate paternae virtutis adorabat. miserat, qui te coelestium secretorum arcanis instruxerat. Bene tecum, quia diminutionis partis tuae reintegrationem annunti
Abbreviated transcription (Latin):
secratio cuuslib eccłiastiti or¬
dinis. intra catholitam fiat et¬
cłiam inunitate iudelicet orto¬
doxe fid̾i ⁊ inutro nimirũ rec¬
tasit fides quicquid bono ꝑbo
nũ tradatur: hoc ⁊̃ malo ꝑma¬
lum efficatit̾ ex hibetur: qr sa¬
tramentum hoc non ministrã¬
tis uł ministraturi pendet exx
meritoͥ s ex ordine eccłiastice
institutionis. ⁊ in uocatione di¬
uini nominis. Et qm̃ sicat ẽ unꝰ

Expanded text:
secratio cuiuslibet aecclesiastici orsecratio cuiuslibet aecclesiastici ordinis intra catholicam fiat aecclesiam, in unitate videlicet orthodoxae fidei, ut in utroque nimirum recta sit fides, quicquid bono per bonum traditur, hoc etiam malo per malum efficaciter exhibetur, quia sacramentum hoc non ministrantis vel ministraturi pendet ex merito, sed ex ordine aecclesiasticae institutionis et invocatione divini nominis. Et quoniam, sicut un
Abbreviated transcription (Latin):
bomis medicus uenenũ ꝓpina¬
ret egroto. Numquid enim bu¬
cella illa qmͣi uide dñs porrexit
bonañ fuit: S ꝙerat causa
salutis illi fcm̃ ẽ mat̾ia dampna¬
tionis: qr instrum̃tũ pacis non
paccatus accepit. Cuncti ⁊ licͥ¬
do nouimus. qr mistĩum encha¬
ristie ꝙ de sacro sc̃õ altari sineiꝰ¬
ti siue pcc̃ores actipimus: uti¬
q bonum ẽ. Nec bonus meliuis
nec malus accipit penuis. Et tñ
dicit apłs. qr in dignus iuditiũ
sibi manducat ⁊ bibit ñ diiu¬
dicans corpus dm̃. Si ergo ⁊ il¬
lud corpus dm̃ ẽ. ꝙ indignus
accipit  ꝑspicuũ ẽ qr resbona
malou̾titur ad ꝑnitiem: que
bono utiq prouisa ẽ ad salutẽ.
Nec tũres mala dicenda ẽ. qr no¬
cet : nec ideo sacram̃tum eẽ de¬
sũt. qr ex ecrandus accipit: s
potius asserẽ dum ẽ. q in dig¬
no eadem res fcã ẽ occasio mor¬
tis: que bonis proturata est
adremedium salutis. In dubi¬
tant̃ gͥ credendum ẽ : ꝙ sicon¬

Expanded text:
bonus medicus venenum propinabonus medicus venenum propinaret egroto. Numquid enim buccella illa, quam ludae Dominus porrexit, bona non fuit? Sed quod erat? causa salutis, illi factum est materia dampnationis, quia instrumentum pacis non pacatus accepit. Cuncti etiam liquido novimus, quia mysterium eucharistiae, quod de sacrosancto altari sive iusti sive peccatores accipimus, utique bonum est. Nec bonus melius, nec malus accipit peius. Et tamen dicit apostolus, quia indignus iudicium sibi manducat et bibit, non diiudicans corpus Domini. Si ergo et illud corpus Domini est, quod indignus accipit, perspicuum est, quia res bona malo vertitur in perniciem, quae bono utique provisa est ad salutem. Nec tamen res mala est dicenda, quia nocet, nec ideo esse sacramentum desiit, quia execrandus accepit. Sed potius asserendum est, quia indigno eadem res facta est occasio mortis, quae bonis procurata est ad remedium salutis. Indubitanter igitur credendum est, quod, si con