comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Accipit ut̃q in exinauitõne sume maiestatis
Ecce qͦmͦ triplex illa reꝓinistio onisirnt᷑
in ħ triplici signo ut sit sigmĩ. in corrup¬
tis incorruptõnis. himiliatõ erattatõnis
exmanitõ fute᷑ plenitudinis. Id qͣm bunile sa¬

Expanded text:
accipit uterque in exinanitione summae majestatis. Ecce quomodo triplex illa promissio confirmatur in hoc triplici signo: Ut sit signum incorruptio incorruptionis, humiliatio exaltationis, exinanitio futurae plenitudinis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
p̾teriree. uł p̾uenire. ĩ tm̃. ut ꝑatus quilib łegit¬
timã ꝯcipiendi ñ dicam diẽ. s horam. s ⁊̃ momĩ¬
tum. ex hora ꝑiendi possit colligere : s forte
dicturi sunt. qd̾ diligencia testium tauta e¬
rat cͥta id ipm̃: ut ñ possit eos iteratio concu¬
bitus latere: ⁊ ꝙ idem concubitꝰ eꝰ testes erãt.
pͥmus eẽt uiri accessus ad eam: ex signis uͥgi¬
nitatis eius poterant dephendere. ħ ÷̃ qd̾ in¬
nuunt : qͥ eam ĩ pͥma uri ad eã accessione ꝯ¬
cepisse dicunt. Miror ꝓfessionis impudencian
ecce ĩ qnͣtum ꝓ eis agͣit designatam puerpe
uera. Constat nãq satis ꝙ sit multa turpi¬
tudine plena. fedum ualde. ⁊ nimis deforme.
concumbenti assistere. ⁊ signa uirgiuita¬
tis curiosis oculis querere. Eece ut uo¬
lunt sub aspͣtib honest arum ꝑsonarum tantꝰ¬
ꝓpħa ⁊ ꝓpħissa coheunt: ꝙ lenones ⁊ pubłice
ꝓstitute uix ł ulło mͦ fac̾e p̾sunt. O quanto

Expanded text:
m ut peritus quilibet legitimam concipiendi non dicam diem, sed horam, sed etiam momentum ex hora pariendi possit colligere? Sed forte dicturi sunt quod diligentia testium tanta erat circa idipsum, ut non posset eos iteratio concubitus latere, et quod idem concubitus, cujus testes erant, primus esset viri accessus ad eam ex signis virginitatis ejus poterant deprehendere, hoc est quod innuunt qui eam in prima ad eam viri accessione concepisse dicunt. Miror professionis impudentiam. Ecce inquantum pro eis agit, designatam puerperententia sit vera. Constat namque satis quod sit multa turpitudine plena. Foedum valde, et nimis deforme concumbenti assistere, et signa virginitatis curiosis oculis quaerere. Ecce, ut volunt, sub aspectibus honestarum personarum tantprophetissa coeunt, quod lenones et publice prostitutae vix vel nullo modo facere possunt. O quanto
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dicunt. I legiuiꝰ qͥd uigo concipiat ⁊ pariat
aessioue ad eam legit᷑ prierꝑa concepisse. Non
fugiẽs prẽm dẽliquit Nisi forte ox scͥptͣis ꝓb̾are
potuũit ex alia eos uxore genuisse ⁊ illa inoitua istã
duxisse uł illa adhuc iuuente cũ ista adultasse
Scce cũ qnͣta ñitiendi impudentia uꝰ ẽẽ uolũt.
ouiẽ qͦd ꝓcacit̃ fingunt. Ecce qͦuͦi tota ericũstã¬
tia lttẽ ñ uob̾ ur ip̃i uolunt. s illis inuenta

Expanded text:
nt. Ibi legimus quod virgo concipiet et pariet. cessione ad eam legitur puerpera concepisse. Non fugiens patrem dereliquit, nisi forte ex Scripturis probare potuerint ex alia eos uxore genuisse, et illa mortua istam duxisse, vel illa adhuc vivente cum ista adulterasse? Ecce cum quanta mentiendi impudentia verum esse volunt omne quod procaciter fingunt. Ecce quomodo tota circumstantia litterae non nobis, ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
siguũ ẽ eiꝰ qͦd futm ẽ in corꝑe: An forte qd
in capite p̃ceslit in corꝑe ip̃iꝰ aliud agte
aliud p̃sagit. atq aluidẽ qd̾ intiu actitat
atq alud qd in fut᷑m p̃signat: Oꝑatur
intini que st̃ ad iustificationẽ p̃̾signat in
postu̾ que st̾ ad głificationẽ. Qm ex ꝑ p̃¬

Expanded text:
re? An forte quod in capite praecessit in corpore ipsius aliud agit, aliud praesagit, atque aliud est quod interim actitat atque aliud quod in futurum praesignat? Operatur interim quae sunt ad justificationem, praesignat in posterum quae sunt ad glorificationem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nemo c̃ditur descende̾ adinferos ex his qͥ ad uitã
sut̃ p̃destinati. Ecce qd̾ ad qͣlem lib̾ationẽ sꝑan¬
dam. ecce adqualẽ timorẽ tollendũ datũ ẽ illud
qͦd loqͥmͥ signũ. Oqnto sanctiꝰ oqnͣto salubrius
dacũ ẽ signiun. in redẽptionẽ captiuitatis diabo¬
uce. qͣm ĩ lib̾atione̾ de manu regis syrie. ⁊ filii

Expanded text:
nemo creditur descendere ad inferos ex his qui sunt ad vitam praedestinati. Ecce ad qualem liberationem sperandam; ecce ad qualem timorem tollendum datum est illud quod loquimur signum. O quanto satius! o quanto salubrius datum est signum in redemptionem captivitatis diabolicae, quam in liberationem de manu regis Syriae et f
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filia ex humauitate. S si uirił eẽt sexꝰ ꝗͣ
assumeret. ⁊ uirił de qͦ assumẽt hrẽt sane
uir gemuiũ ꝑ hac parte honoris solatiũ.
femina nullũ. ⁊ certe si de uiro formari
longiꝰ discecderet. O qutũ honoris uel dig¬

Expanded text:
ex humanitate. Sed, si virilis esset sexus quem assumeret, et virilis de quo assumeret, haberet sane vir geminum pro hac parte honoris solatium; femina nullum. Et certe, si de viro formari longius discederet. O quantum honoris vel dig
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ honiinẽ ꝓ secutꝰ e usq in exilrũ ñͥ ut eũ pt
triandi signũ familiare illud in hac ierã ꝑggrina¬
none diume cohabitatõis ꝯtub̾niũ. Certe qeqt᷑¬
xp̃i temꝑa p̃cessunt pt mortem ad iuferni claust᷑
descenduñt. E cce exiliũ. pt ęxiliũ captiuitas. Post
Ad tollendũ ita tiuiorẽ tante captiuitatis ad
amouendũ uietũ futẽ dãp̃natiors datꝰe nob̾

Expanded text:
s hominem prosecutus est usque in exsilium, nisi ut eum post triandi signum, familiare illud in hac nostra peregrinatione divinae cohabitationis contubernium. Certe qi tempora praecesserunt, post mortem ad inferni claustra descenderunt. Ecce exsilium post exsilium, captivitas post cAd tollendum itaque timorem tantae captivitatis, ad removendum metum futurae damnationis datus est
Abbreviated transcription (Latin):
magni erit. ꝙ sc̃iam reꝑbandi malum ⁊ esigtẽ¬
di bonum habebit: Numquid ÷ totum h ꝙ dic̃e
uolunt. qd̾ emmanuel eoꝵ insani capita nõ
erit Ecce it̾m dico. Iuuencłam ꝯciꝑe ⁊ pare¬
Nich sane. Alioqͥn iñ eo qd̾ dico: me qͣ ꝓpham
habete. Ecce p̾dico. ecce fut᷑um ꝓmicto. Et
iuuencła ꝯcipiet. ⁊ pariet filiun: qͥ butỹrum

Expanded text:
magni erit, quod scientiam reprobandi malum et eligendi bonum habebit? Nunquid est totum hoc quod dicere volunt quod Emmanuel eorum insani capitis non erit? Ecce iterum dico, juvenculam concipere et pareNihil sane. Alioquin in eo quod dico me quasi prophetam habere, ecce praedico, ecce futurum promitto, quia juvencula concipiet, et pariet filium qui butyrum
Abbreviated transcription (Latin):
opposito mͦ ex ordine ꝯͣrio ⁊ simłi qͣdã dissłi̾tu¬
dine sibi ĩ uicẽ responcłe uidiũ. Illic fenĩa
de iuro solo. hic uir de femiã sola. Ibi ex for¬
ceret. hic ex fragilioꝵ fortior fruct̾ificatur
qͥ atrũq reꝑaret. uides ne tanta similitułis
dissimilitudo dissiłitudinisq similitudo.
qͦmͦ nos ãmonet. qͦddam nouitatis pͥncipu
m istis sic̃ qd̃dã uetustatis pͥncipiũ extitisse m
ulis. In pͥmo homĩe quedã uetustatis ieo¬
atio. in posti̾tatis sue ꝯdempnatõne̾. In scdđo
homine qͥdã nouitatis in coatio ĩgenĩs sui
restauratõnẽ. Ille ita adã pͥmꝰ capd e ⁊ pͥn

Expanded text:
opposito, modo ordine contrario, et simili quadam dissimilitudine sibi invicem respondere videntur. Illic femina de viro solo, hic vir de femina sola. Ibi ex forrtiori sexu fragiliori fortior fructificatur, qui utrumque repararet. Videsne tanta similitudinis dissimilitudo, dissimilitudinisque similitudo quomodo nos admonet quoddam novitatis principium in istis sicut quoddam vetustatis principium exstitisse in illis? In primo homine quaedam vetustatis inchoatio in posteritatis suae condemnationem. In secundo homine quaedam novitatis inchoatio in generis sui restaurationem. Ille itaque Adam primus caput est et
Abbreviated transcription (Latin):
mi sunt. ut suꝑficie cenꝰ inspt᷑a. aide antum eiꝰ
modo int̾ maiꝰ habemus. Nlam ubi dietens.
ecce uirgo ꝯcipiet. quedam p̾mittiutu. ⁊̃ etͭ
sub iungunt᷑. ĩ quib sentencie u̾itał obmł uat
ñ tollit᷑. Ad obnubilandam u̾itatem uin al¬
incelligenti. ꝑspicuũ apparebit illd̾ ꝙ s de¬

Expanded text:
modi sunt, ut superficie tenus inspecta videantur aliud modi sunt, ut superficie tenus inspecta videantur aliud modo inter manus habemus. Nam ubi dictum est: Ecce virgo concipiet, quaedam praemittuntur, quaedam subjunguntur in quibus sententiae veritas obnubilatur, non tollitur. Ad obnubilandum veritatem juxta arintelligenti perspicuum apparebit illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter attendete. a lxm̃ ꝯmendao
signum ip̃m discute. ⁊ ħ putoꝰ posse suf¬
ficere. Illud aũ iñ pͥmis fatendum ÷ nͨ om¬
nino negari potest: qd̾ sacratura queqi
fidei nr̃e sacram̃ta in dẽis xeharuu eet
obscure ꝓlata. Tenebrosa enim aqua: in nu¬
bibus aeris. Erant enim quedan que sca tu
oportebat: ⁊ sinuliter quedam. que psco
tempore nescir ratio exigebat. ꝯ popter
illud qd̾ et superius iam signauimus. ne
opus redemptionis nostr imgimus. ne
A malignis spiritibus. uel hormbear
slam uti iam dictum est. si dregnoulsent
ssent. Que igitur in sacramentił ad̾ tẽ¬
pus oportebat latere. partim obiub lã¬
tur figurarum uelamine. partim am¬
biguitate. et obscuritate ipsius littere:
Et ilorum quidem que littere cireumia¬
centis perplexione obnubi lautur. quedam
huiꝰmõdi sunt. ut nunquam uisi in ppodao
spiritu interpretate xpistum sonate ⁊ĩ¬
telligerentur. Q uae est alid Q eg p¬
to uocaui tilu meuim. Quedam autem es¬

Expanded text:
ligenter attendere. Ad ultimum vero signum ipsum discutere, et hoc puto posse sufficere. Illud autem in primis fatendum est, nec omnino negari potest, quod sacratiora quaeque fidei nostrae sacramenta in dictis prophetarum erant obscure prolata. Tenebrosa enim aqua in nubibus aeris . Erant enim quaedam quae scire oportebat, et similiter quaedam quae pro tempore nesciri ratio exigebat. Propter illud quod et superius jam significavimus, ne opus redemptionis nostrae impediretur a malignis spiritibus vel hominibus. Nam, uti jam dictum est, si cognovissent, ssent . Quae igitur in Christi sacramentis ad tempus oportebat latere, partim obnubilantur figurarum velamine, partim ambiguitate et obscuritate ipsius litterae. Et illorum quidem quae litterae circumjacentis perplexione obnubilantur, quaedam hujusmodi sunt ut nunquam nisi Spiritu sancto interpretante Christum sonare intelligerentur quale est illud: Ex Egypto vocavi filium meum. Quaedam autem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣntũ rẽ sustinuit. ꝑ omiã frib assimi¬
lari. S qͦd muliebrẽ de muliebͣ sexuas¬
funiẽ ñ debuit rõ suꝑiꝰ monstrata osten
geminato in hnnilierũ solatio itilis sexiis
singłaris pͥuuilegii nil fimłe mnẽt. Notandũ aũ
nũ sextim scđ̾m congruentiã duoꝵ statuũ
sibi succedentiũ. Ibi de sexi fortiori fragilior
ꝓducit᷑ qñ de adam eua format᷑. Sic ⁊ status sta¬
tum seqr᷑ ⁊ meliore fublato detior sub ratͦlucitur.
Prior fuit añ peceñi qn̾ potuit hõ uirilit̾ stare
⁊ fortit̾ aigere. Sod̾s post pecom qũ oportuit eum
muliobinetꝰ uiiẽ. ⁊ airnali illicebie iuiltisoenat᷑

Expanded text:
sustinuit per omnia fratribus assimilari. Sed quod muliebrem de muliebri sexu assumere non debuit, ratio superius monstrata ostendnfunderet et geminato in hoc mulierum solatio virilis sexus singularis privilegii nil simile haberet. Notandum autem num sexum secundum congruentiam duorum statuum sibi succedentium. Ibi de sexu fortiori fragilior producitur, quando de Adam et Eva formatur. Sic et status statum subsequitur, et meliore sublato deterior subintroducitur. Prior fuit ante peccatum, quando potuit homo viriliter stare et fortiter agere. Secundus post peccatum, quando oportuit eum mulieb
Abbreviated transcription (Latin):
dine: Libido sane cã doloris. ⁊ dolor effectꝰ
libidinis. Ex esfcũ gͥ cã ninuit᷑. In eo qd̾ dr᷑
Indolore paries filios. E contrio aut̃ simł¬
n eꝯͦ. hic ex subłone caẽ ꝑpendit᷑ effectus ip̃iꝰ
subleuatio. Que .N. concepit eũ uͥgniitate¬
bidine conseqnt̃ nitelligit᷑ peꝑilse sine dolo¬
re. Ibi nec ꝯceptus sũ culpa. nec partus sñ
pena. hic qr ꝯceptõ sñ ꝯcupiscentia ⁊ ꝑturitoᷤ
sũ p̃ssura. Qd gͥ humã nat᷑a ꝑdidit in pu¬

Expanded text:
dine? Libido sane causa doloris, et dolor effectus libidinis. Ex effectu igitur causa innuitur in eo quod dicitur in dolore paries filios. Econtrario autem simectus ipsius sublatio. Quae enim concepit cum virginitabidine, consequenter intelligitur peperisse sine dolore. Ibi nec conceptus sine culpa nec partus sine poena, hic quia conceptio sine concupiscentia, et parturitio sine pressura. Quod igitur humana natura perdidit in
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ ⁊ resur. comedit. fuit ad refectõnẽ.
ad reꝓbationẽ mali. Nã malii ñ solũ cogno¬
scitur ex qualitate sui s pleniꝰ atq ꝑfectiꝰ
cognoscit᷑ ex cõꝑatione ⁊ collatõne boni. Co¬
mestio gͥ q̃ fiut ad refect̾ione᷑ : potuit ẽẽ ad
repbationẽ mali seu ⁊̃ ad aꝓpbationẽ boni.

Expanded text:
ctionem comedit, fuit ad refectionem, ad reprobationem mali: nam malum non solum cognoscitur ex qualitate sui, sed plenius atque perfectius cognoscitur ex comparatione et collatione boni. Comestio igitur quae fuit ad refectionem potuit esse ad reprobationem mali, seu etiam ad approbationem boni.
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. głam incorruptõnis qua ĩmortalis
factiis ẽ. Prerogatiuã dignitatis qͣ ad di si¬
młitudinẽ fes̃ ẽ. habundantiã plenitudi¬
nis qua in loco uoluptatis positus ẽ. Denu¬
datõnẽ ĩmorta litatis audis ubi de ligno ue¬
tito legis. quac̾q die comedis ex eo morte mo¬
rieris. honoris degͣdatio dignitatisq detrac¬
tio fait tibi de illa sublimitate simłitudis cli
recidit in siłitudinẽ iut̾i. homo uiqͥt cũ in

Expanded text:
a immortalis factus est, praerogativam dignitatis qua ad Dei similitudinem factus est, abundantiam plenitudinis qua in loco voluptatis positus est. Denudationem immortalitatis audi ubi de ligno vetito legis: Quacunque die comederis ex eo, morte morieris , honoris degradatio dignitatisque detractio fuit, ubi de illa sublimitate similitudinis Dei recidit in similitudinem jumenti: Homo, inquit, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
S tuꝑius diximus. qui nõ potest intelli¬
g̾ere ꝓponentem: audiat us exponentem
Qͥ nõ hẽ oculos ad idend̾. ħat ⁊ aures uł¬
ad aũdiend. Nuqͥd ⁊ uol sic ceci estis: ut¬
⁊ surdi sitis: O ñ potestis ĩtellig̾e: uũquid
q̃ potestis uł credere÷ si autem creditis. cͥ
fidẽ nr̃am uauis cauillationibus ĩpugna¬
tis: Qͥd iuuat ꝑfidia arguiũta ꝯͣ fidem ad
nolitis aut ũ posstas holĩeꝰ. Nonue hoc
est cisternam aꝑire: ⁊ sine operculo relinquere:
Quid ÷ ambiguitatis opacum. pplexlonat ere¬
fundum argumentando ostendeter ꝯmꝰ qu¬
teum effodere uł cisternam aꝑire : ad qͣstionẽ
aũt ꝓpositam nłłam solutõnem reddce. s. qu̾alo n ͤ¬
solubilem relinquere: quid alid ÷ qmꝰ ciatadm̃
aꝑtam ⁊ sine oꝑcuło reliq̃re s sirecedernam
bos aut asinus in eam  sed̾m legis p̃ceptim do¬

Expanded text:
superius diximus, qui non potest intelligere proponentem, audiat vel exponentem. Qui non habet oculos ad videndum, habeat vel aures ad audiendum. Nunquid et vos sic caeci estis, ut et surdi sitis? Quod non potestis intelligere, nunquid non potestis vel credere? Si autem creditis, cur fidem vestram vanis cavillationibus impugnatis? Quid juvat perfidiae argumenta contra fidem addnolitis, aut non possitis solvere? Nonne hoc est cisternam aperire, et sine operculo relinquere? Quid est ambiguitatis opacum perplexionisque profundum argumentando ostendere, quam puteum effodere, vel cisternam aperire? Ad quaestionem antepropositam nullam solutionem reddere, sed quasi insolubilem relinquere, quid aliud est quam cisternam apertam et sine operculo relinquere? Sed si ceciderit bos aut asinus in eam, secundum legis praeceptum, do
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓpͥetatis sue simłitudiẽ̾ longiꝰ recederet⁊
ad nr̃am minꝰ appĩqͣret. ꝓpͥetati enĩ sue eẽt
dissimile si patrem ⁊ mnre̾m hr̾et in huma¬
nitate qui solũ mͦ prem̃ he̾bat in diuinita¬
ũ sicut unũ pͥncipii̾ erat nigm̃s nr̃ĩ ppa¬

Expanded text:
proprietatis suae similitudine longius recederet, et ad nostram minus appropinquaret. Proprietati enim suae esset dissimile, si patrem et matrem haberet in humanitate, qui solummodo patrem habebat in divinitaut sicut unum principium erat in generis
Abbreviated transcription (Latin):
erant quedã egena ⁊ ĩfia bona ad quoꝵ
isũ peccando descendit quoꝵ exꝑientiã pͥꝰ
sum exmaniuit. ⁊ formã serui accipiens
fes ẽobediens do priꝰ. ꝑ exꝑientiã didicit
qͦd prius ꝑ exꝑientiã nescurit. Iuxta hũc
modũ ⁊ didicit ex usu comestionis qui de
eẽt int̾malũ famis ⁊ benũ refectionis. Buty.
⁊ mel. comedendo eode mͦ cepit edocĩ. quale
sit ad s̃militudinẽ cłi c̾atũ. muscis assimiłas.
Exrꝑiendo didicit ꝙͣ indigna soleat illa nobit
catura di pati. ⁊ eo ip̃o quomꝰ op orteat illi ꝯpa¬
ti uł illiꝰ miser̾i. Debuit. it. uit ait apł ꝑ omĩa¬

Expanded text:
erant quaedam egena et infima bona ad quorum usum peccando descendit, quorum experientiam prius s est obediens Deo Patri, per experientiam didicit, quod prius per experientiam nescivit juxta hunc modum didicit ex usu comestionis quid esset inter malum famis et bonum refectionis. Butyrum et mel comedendo eodem modo coepit edoceri quale sit ad similitudinem Dei creatum muscis assimilari. Experiendo didicit quam indigna soleat nobilis illa creatura Dei pati, et eo ipso quomodo oporteat illi compati, vel illius misereri. Debuit enim, ut ait Apo
Abbreviated transcription (Latin):
dom librũ qͣmus sit breuis sermo int̾pͥrabi¬
lis ad dicendum : scd̾m illud. De qͦ mͥ gnͣdis
sermo: ⁊ int̾p̾tabił ad dicendum. Et sane ꝙ
cius. si dicimius. ꝙ idc̾to ĩ graudi ꝙ fieri so¬
let libͦ scribi p̾cipitur. ut memoriter tene¬
atur. ⁊ ad posteroꝵ noticiam tnͣsmittatur.
nã grandes libͥ ñ tam facile admittiuitur
uł de loco ad loc̃ tnͣfferunt᷑. s ꝙ priꝰ ĩ lib ͦ scri¬

Expanded text:
sit brevis, sermo interpretabilis ad dicendum, secundum illud de quo mihi grandis sermo et interpretabilis ad dicendum, et sane quertius, si dicimus, quod idcirco in grandi quod fieri solet libro scribi praecipitur, ut memoriter teneatur, et ad posterorum notitiam transmittatur. Nam grandes libri non tam facile amittuntur, vel de loco ad locum transferuntur. Sed quod prius in libro scri
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ad id marune ad qd inaxͤ fieri nolebãt.
Dabit᷑ aũ ad mariiã głam diuinã. dabit᷑ ulis
ad magnã confisionẽ suã. Nabit᷑ ꝓculdubio
ad destructõnẽ idolate ad ꝯfusionẽ onũs ⁊dolat᷑.
Confundẽt᷑ aut̃ alii ad penã. alii inpenitũtiã¬

Expanded text:
num ad id maxime ad quod maxime fieri nolebant. Dabitur autem ad maximam gloriam divinam, dabitur illis ad magnam confusionem suam. Dabitur procul dubio ad destructionem idololatriae, ad confusionem omnis idololatrae. Confundentur autem alii ad poenam, alii in poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾anda erat a facie duoꝵ regui illoꝵ qm pu¬
ex accepiss scĩam disc̾neñdi bonũ ⁊ malum Ri¬
beratio itaq: eiꝰmni scĩam p̾cessit. Noñ  ⁊tẽp¬
estiua illa scĩa: pͥt̾ite lib atõnis signum ẽẽ por̃¬
tuit.Nam uti uolunt. debet rem ip̃ai p̾te¬
dere tel aũ. significata. signo supar p̾ce
hc itaq rõne sicut illius liberationis eẽ nõ
signum eẽ potuit: ꝙ uli alłerunt de enina¬
nuele suo. siam dcã illa piũ scĩa. q̃ sola i¬
uenta ⁊̃ ꝓ signo eẽ potiusse. ex lectione ꝓphe¬
tica ꝓbat᷑ lib̾ationi succedere. Libentꝰ n fal¬
lor frẽs accipitis. ut caput golie ꝓpͥo trucide¬
tur mutͦne. ⁊ p̾sumptõne assercionis iudaice
apͥa refellat᷑ argum̃tatõe.s dicunt. itẽ  a
signum illd̾ ad ħ dandum erat. it instantẽ
tinc tetuporis timorem tołłe potuiss. set
uon potunt is q̃ pꝰ tot annos futura erat
timorem tolle. qui tunc instabat. Ad ħ̃ p̃e

Expanded text:
a prius liberanda erat a facie duorum regum illorum, quam puer accepisset scientiam discernendi bonum et malum. Liberatio itaque ejusmodi scientiam praecessit. Non ergo intempestiva illa scientia praeteritae liberationis signum esse potuit. Nam signum, ut volunt, debet rem ipsam praecedere. Res autem significata, signo succedere. Hac itaque ratione sicut illius liberationis signum esse non signum esse potuit quod illi asserunt de Emmanuele suo. Nam dicta illa pueri scientia quae sola inventa est pro signo esse potuisse ex lectione prophetica probatur liberationi succedere. Libenter, ni fallor, fratres, accipitis ut caput Goliae proprio trucidetur mucrone, et praesumptio assertionis Judaicae propria refellatur argumentatione. Sed dicunt item quod signum illud ad hoc dandum erat, ut instantem tunc temporis timorem tollere potuisset. Sed non potuit res quae post tot annos futura erat timorem tollere qui tunc instabat. Ad hoc ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lia samarie corã rege asiyrioꝵ. Ecce pro¬
pheta uentura pͥdixit. scͥpto ꝯmendauit. testeᷤᷤ
adhibuit. ut pꝰqmͣ cepissent eẽ ꝯpleta. hiuc
stripto. hinc testimonio ꝯꝑbarent᷑ eẽ p̾dc̃ã
⁊ sic ex his q̃ ĩ ꝓximo uentura predixerat.
⁊ ꝓbari poterant. ꝓbarent᷑ ⁊ illa uera eẽ q̃¬

Expanded text:
lia Samariae coram rege Assyriorum Ecce propheta ventura praedixit, scripto commendavit, testes adhibuit, ut postquam coepissent esse completa, hinc scripto, hinc testimonio comprobarentur esse praedicta; et sic ex his quae in proximo ventura praedixerat et probari poterant, probarent
Abbreviated transcription (Latin):
certe ni fallor nec hoo dicẽ audebunt qdꝰ habundã¬
tiore᷑ p̃cetis qui aute eũ fuert᷑ grãm uł acceꝑit ꝑ se¬
fatentur ex quanctone sue nature ⁊ nrẽ in tini¬
tatẽ uuiꝰ eiꝰdẽq ꝑsone: Recte gͦ ẽma. recte no¬
biscũ d̾s dr̃. qui in uitate nr̃e natẽ nerꝰ ds c̃p¬

Expanded text:
certe, nisi fallor, nec hoc dicere audebunt, quod abundantiorem prae caeteris qui ante eum fuerunt gratiam, vel acceperit per sefatentur ex conjunctione suae naturae et nostrae in unitatem unius ejusdemque personae? Recte ergo Emmanuel; recte nobiscum Deus dicitur, qui in unitate nostrae naturae verus
Abbreviated transcription (Latin):
leñdurm ꝯtendunt sigtiũ datũ faisse. n co ⁊ e o
ture sunt iuuencłam suam sub tanta festuat&e
ꝯcepisse ⁊ peꝑisse. ut nouitas ip̃a miraclirt
cipiratio iopinate rei. facile poss decͨtal am¬
mas ad fiduciam erigere. ⁊ iñ spei cͥtitudiuu
solidate. s ꝯsulte quid̾ ħ iudei dice̾ noluit
ꝙ sqͥrture auctoritate ꝓbare ñ possunti sic̃
nͨ ilud utiq audent affirmare. designatum
puerum ex butyri ⁊ mellis ꝯmestione disare¬
ciouis scĩam anticipalłe. nͨ accepisse quidem
qmͣuis scͥptura uideatur ħ ipm uelle. Bitirũ

Expanded text:
lendum contendunt signum datum fuisse, nisi forte dicturi sunt juvenculam suam sub tanta festinatione concepisse et peperisse, ut novitas ipsa miraculi et praecipitatio inopinatae rei facile posset dejectos animos ad fiduciam erigere, et in spei certitudine solidare. Sed consulte quidem hoc Judaei dicere nolunt quod Scripturae auctoritate probare non possunt, sicut nec illud utique audent affirmare, designatum puerum ex butyri et mellis comestione discretionis scientiam anticipasse, nec accepisse quidem, quamvis Scriptura videatur hoc ipsum velle: Butyrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quom᷑ ꝓpͥe obitionis argum̃tis. tefellix¬
unc sentencia iudaite assercionis
itaq ut c̃ udeis uł iuidaizantib ꝯgredi¬
ami᷑ ex equo. sicut illi uolunt nos nicħ addẽ
ex nr̃o: sic ⁊ eodem eqͥtatis iure exigimꝰ ab
illis. ad u̾ba ꝓpħie uichil addere ex suo. Di¬
ut ip̃i uolũt. ecce iuuencła ꝯcipiet ⁊ pariet
filium. Nõ dic̃. ecce ꝓpħissa ꝯcipiet ũ dic̃. ecce
illa aũ illa ꝯcipiet. Nõ dicit deniq iuuẽtlłam
suã illã ꝯcept᷑am: ad pͥmã uiri accessionẽ ãd
eam. Simpłr dͭ ecce ꝯcipiet ⁊ pariet filiũ:

Expanded text:
tis refellitur sententia Judaicae assertionis. Nunc itaque ut cum Judaeis vel Judaizantibus congrediamur ex aequo, sicut illi volunt nos nihil addere ex nostro, sic et eodem aequitatis jure exigimus ab illis ad verba prophetiae nihil addere ex suo. Diut ipsi volunt: Ecce juvencula concipiet et pariet filium. Non dicit: Ecce prophetissa concipiet; non dicit: Ecce illa, aut illa concipiet; non dicit denique juvenculam suam illam concepturam ad primam viri accessionem ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis replicatur. c̃ d ͦ q añqmͣ sciat pũ uocare pa¬
trem suum aũ mr̃em suam auferetur fortitudo da¬
masci. ⁊ spolia samarie coram rege assyriorum.
Ecce ut aiũt tota capłi ꝯtinencia: uob̃ ꝯsonat. Nos
ꝑ abrupta: nos ꝑ planã incedimꝰ uiam. Nam to¬
ta lut̾e cͥcimistancia reclamãte : uui uersicło
adheretis. Cum aũ ab eis q̃rit᷑. qͦmͦ fut᷑e lib̾atõ¬
nis signũ eẽ pꝰsit. ꝙ minoris etatis feĩa .ł ab¬
scondita ⁊ secreta ꝯcipiat ⁊ pas tc riat. d̾

Expanded text:
 vocare patrem suum aut matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. Ecce, ut aiunt, tota capituli continentia nobis consonat. Vos per abrupta, nos per planam incedimus viam. Nam tota litterae circumstantia reclamante, universiculo adhaeretis. Cum autem ab eis quaeritur quomodo futurae liberationis signum esse possit quod junioris aetatis femina, vel abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
scientes bo.⁊ ma. Hic e regroue simłe aliquid
tit᷑. Sane comestio ħ ad ini̾tũ. illic fuit
ad reatũ. qd illic p̃uaricat̃ouiis. hic fuit uir¬
tutis. Iste nr̃ ẽman. scĩaui bora⁊ mali. corae¬
deudo obtirunt. ille ꝓmissam sibi scĩam
comedendo obtniẽ ñ potuit. Ibi legͣ qͦd hõ
eiectꝰ sit de padxso. qͣsi de dñi ꝯtabilo atq

Expanded text:
et malum . Hic e regione simile aliquid titur. Sane comestio hic ad meritum, illic fuit ad reatum, quod illic praevaricationis, hic fuit virtutis. Iste noster Emmanuel scientiam boni ac mali comedendo obtinuit, ille promissam sibi scientiam comedendo obtinere non potuit. Ibi legitur quod homo ejectus sit de paradiso, quasi de Domini contubernio atque
Abbreviated transcription (Latin):
uñ uudeꝰ posset excetari. scd̾m illudͦ exceca cor
ra sunt ꝯtenciosi xp̃iani. si dicimꝰ altitũdinẽ
archani diuini. sub u̾boꝵ ambage abscondi:
ut eẽt uũ ꝯtinggeret diabolum iuf atuas ii
pp̃ illũd Si enm cegnonssent: mĩqmͣ dñ¬
&łe crucifixent. s uł i solum coget iudeos
ambiguitatem u̾ocabuli. sub hac quani ac¬
ceptamꝰ acceptione reciꝑe: quia alit̾ signũ
qd ꝓxħa ponit oĩno nullum erit. i¬

Expanded text:
excaecari, secundum illud: Excaeca cor uri sunt contentiosi Christiani, si dicimus altitudinem arcani divini sub verborum ambage abscondi, ut esset unde contingeret diabolum infatuari, propter illud: Si enim cognovissent, nunquam De crucifixissent? Sed vel hoc solum coget Judaeos ambiguitatem vocali sub hac quam acceptamus acceptione recipere, quia aliter signum quod propheta ponit omnino nullum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
re. s scĩficare. Nlesat spẽ scũs mundiciam uir¬
gins minuere. s auge̾: nescit fedare. s gR¬
ficare. Qͥ gͦ uͭdum ht̃ cor illuminatum ad
ĩcelligendum sensũ uaticinanitis ꝓpħe: ast at
saltẽ aures ñ gͣues ad obaudiendum exponẽ¬
Exceca cor ppłi hꝰ. ⁊ aures eiꝰ aggͣua. Qr nͦ dum

Expanded text:
. Nescit Spiritus sanctus munditiam virginis minuere, sed augere; nescit foedare, sed glorificare. Qui ergo necdum habet cor illuminatum ad intelligendum sensum vaticinantis prophetae, afferat saltem aures non graves ad obaudiendum exponenExcaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava . Q
Abbreviated transcription (Latin):
lẽt̃ iudĩ ł iudaꝵ antẽs oppone: ad ea q̃ sentimꝰ¬
Nostre assertioni reclamãt iudĩ : sub¬
tͣmꝰ ant. ĩ mo acclamãt illi: uidaizãtes urĩ obi¬
ciũt małt̃a: qͥb putant refellẽ asscaonẽ nr̃am.
er assertionẽ suã. pͥmũ itãq ÷ Augĩ e ceuet aet¬

Expanded text:
lent Judaei, vel judaizantes opponere ad ea quae sentimunostrae assertioni reclamant Judaei, submurmurant, imo acclamant illis judaizantes nostri. Objiciunt multa quibus putant refellere assertionem nostram. ruere assertionem suam. Primum ita
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is uerbis ꝓpħe. unde xͥanus illuminat᷑. inde iu¬
deus excecatur. diabolus infatuat᷑. Etce uͥ agnus
ambulat. elefans natat : s nõ enatat. Ecce
uͥ xͥana simplicitas planã uiam ĩuenit. currit.
nec offendit. iudaica ꝑfidia sub ui̾gitur: diabolꝰ
tur diabolus: ut p̾sumat fieri pecõrem. quiͦ cõ¬

Expanded text:
is prophetae unde Christianus illuminatur, inde Judaeus excaecatur, diabolus infatuatur. Ecce ubi agnus ambulat, elephas natat, sed non enatat. Ecce ubi Christiana simplicitas planam viam invenit, currit, nec offendit, Judaica perfidia submergitur, diabolus tur diabolus, ut praesumat posse fieri peccatorem quem con
Abbreviated transcription (Latin):
.re.m. ⁊ eli .bo. O qmͣ m̾ito uidentes deĩ sunt
qͥ ĩ tã longinqum uide̾ potu̾unt. Qͥ .n. hodie dict᷑
ꝓpba: olim dicebat᷑ iudẽs sexcentis fe̾ ⁊ eo amplius
annis si nos cͦnografi ñ fallunt: sunt ista pͥuisa
aũ p̾dc̃ã. Añqmͣ fcã. Uide gͦ ĩ qmi longinqum ꝓspexit.
qui ista p̾dixit. Miraris ut arburoꝵ de p̾uidencie¬

Expanded text:
 . O quam merito videntes dicti sunt qui in tam longinquum videre potuerunt! Qui enim hodie dicitur propheta, olim dicebatur videns. Sexcentis certe, et eo amplius annis, si nos chronographi non fallunt, sunt ista praevisa atque praedicta antequam facta. Vide ergo in quam longinquum prospexit qui ista praedixit. Miraris, ut arbitror, de pe
Abbreviated transcription (Latin):
sensib.Et qnͣtũ c̃ mea pugno memoria. numꝗͣ me
arbitror. alma ĩ młre nupta legisse. s in ea q̃ uir
go: ut ñ solũ uͥgo sit. s uͥgo iuinioris etans. ⁊ ĩ
anuis adolescencie. pͭ enim fieri: ut uͥgo sit uetu
la Ista aũ uͥgo erat ĩ ãnis puellarib: uł c̾te uͥgo
nõ ꝑ uella. ⁊ q̃ adhͨ uirum nosse ñ potest. s iã nu¬
bilis. Deniq ⁊ ĩ denteronomio: sub puelle ⁊ ado¬
lescentule nomine uͥgo intelligit᷑. Si in uen̾it
inquit hõ in campo puellam desponsatam. ⁊ ui
opprimens dormierit cum ea: interficietis iut̃
solum qͥ concubuit cum ea: ⁊ puelle nichil fa¬
cietis. sion ÷ adolescentule pcẽm mortis: q qͥmͦ
siquis insurgat ꝯͣ ꝓximũ suũ ⁊ int̾ficiat aĩam

Expanded text:
sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est: ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in anla. Ista autem virgo erat in annis puellaribus, vel certe virgo, non puella, et quae adhuc virum nosse non posset, sed jam nubilis. Denique et in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam, et vi opprimens eam dormierit cum ea, interficietis virum solum qui concubuit cum ea, et puellae nihil facietis. Non est adolescentulae peccatum mortis, quia quomodo si quis insurgat contra proximum suum, et interficiat animam
Abbreviated transcription (Latin):
dece ꝓeħisse plius butẏrum ⁊ mel ꝯmedet: eĩ
uen̾ie̾ add sc̃ĩam ꝗͣ possit abhominari malum et
diligẽ bonum. Unde aũ qũ ilłe ad annos. disttio¬
uis ꝑueu̾it: tanta sic futura copia in terra
hostibilit̾ uastata. ut lac qd̾ ꝑ butirum t̃cessi¬
ginus. ⁊ melle fluat. subiungit. QIA añ qmͣ
ĩciat ⁊ e̾. bñ pot̾it tunc puer butẏrum ⁊ arel
ꝯmedere: ꝙ ĩ infantili etate eiꝰ dereliiquetur
horianu de tem tͦbium tra. a duobs regiquetat

Expanded text:
etissae filius butyrum et mel comedet cum venerit ad scientiam qua possit abominari malum et eligere bonum. Unde autem quando ille ad annos discretionis pervenerit, tanta sit futura copia in terra hostiliter vastata, ut lacte quod per butyrum intelligimus et melle fluat, subjungit, quia antequam sciat, etc. Bene poterit tunc puer butyrum et mel comedere, quia in infantili aetate illius derelinquetur Syria et decem tribuum terra a duob
Abbreviated transcription (Latin):
ad extrenum pꝰ enim̾ationem eoꝵ q̃ uastitatẽ
legibiliter scribat nascituri de iuuencła uel
ab scondita nomina duo hec. Uelociter spol ia
detrabe. cito predare. ⁊ ne qua fraus uł dolus
esse putaretur. uł ue alio qmͣ ad ꝓpħissam
ysaỹe Uidelicet uxorem. ⁊ filium ex ea natũ.
quod de uirgine uł pocius iuuencula paritura
dicitur inu̾teret᷑: adhibuit ⁊ du os. cui tre
di bñ deberet. testes: ⁊ sub hiis testib ad ꝓ¬
phetissam maritali officio accessit. ⁊ ꝯcepit.¬
⁊ peperit. cuiꝰ nomen domino p̾cipiente sic̃
sub iungitur appellat. ca̾mq qrͣ sic debeat
appellari. supponit. Exce inquiunt omnia
cõnabiliter ꝓcẽdunt: omĩa q̃ ꝓ mittunt᷑
tiunt. ꝓ mittit᷑ iuuencula: que nõ dum cõ¬
ceperat᷑. in signum paritura filium. adhi¬
bentur testes duo fideles: qui uisu ⁊ audi¬
nii ꝓphetissam ad quam ysayas accessit ado¬
lescentulam esse dinoscere. ⁊ ex. uiri ad
illam accessione. oepisse. cum tempꝰ pariẽ¬

Expanded text:
ad extremum post enumerationem eorum quae vastitatem legibiliter scribat nascituri de juvencula, vel abscondita pueri nomina duo haec: Velociter spolia detrahe, cito praedare. Et ne qua fraus, vel dolus subesse putaretur, vel ne alio quam ad prophetissam Isaiae videlicet uxorem, et filium ex ea natum quod de virgine, vel potius juvencula paritura dicitur inverteretur, adhibuit et dues quibus bene credi deberet testes, et sub his testibus ad prophetissam maritali officio accessit, et concepit, et peperit cujus nomen Domino praecipiente, sicut subjungitur, appellat, causamque quare sic debeat appellari supponit. Ecce, inquit, omnia rationabiliter procedunt, omnia quae promittuntur fiunt; promittitur juvencula quae nondum conceperat in signum paritura filium. Adhibentur testes duo fideles, qui visu et auditu prophetissam ad quam Isaias accessit, adolescentulam esse dignoscere, et ex ea viri ad illam accessione concepisse, cum tempus parien
Abbreviated transcription (Latin):
hab ebat colũpnas.xi. contra se inuicẽ positas. Gx
abulacis iã diximꝰ. Attende qͥm argute factura
portiois eebͥmit᷑ ĩ eo qͦd porticus colũpuarũ noĩd¬
toex eo uidelicet ꝗͦd ab extioi parte muro carens
coliĩpnis distiaguebat᷑. Eͦd p̾t maiorẽ porticũ se
etis diib subseient᷑ adiungit᷑. sic intelligens

Expanded text:
icem positas. Ex ambulacris jam diximus. Attende quam argute factura porticus exprimitur, in eo quod porticus columnarum nominatur, ex eo videlicet quod ab exteriori parte muro carens columnis distinguebatur. Quod post majorem porticum, de caeteris duabus subsequenter adjungitur, sic intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diett Onĩa lapidib p̃ciosis qui ad nouã qͥ nd̃
rap misuiã dã intrinsecus qͣm extrinsecus serratꝰ
era at a fundam̃to usq ad sũmitatẽ parieti. Lap¬
oi cunt᷑. Qudo suꝑficiales lapides cã ex parce uni¬
eri qͣm ex parte ext̾iori ita ordinantur. ut uinctu¬
re suꝑpositor ñ ꝯcurrant ẽ iuncturis supposto¬
rũ. Si nota ꝗd dr̃. Ad normã quadã atq m̃sura
Serrant᷑ aut̃ ad unã m̃surã qñ runctura supioꝵ
semꝑ oceurrit ꝯtia mediũ inferioꝵ. S qͥpͥus adi¬
uerat qd serrati erant tã int̾setus qͣm extͥnsecꝰ
q̃d ĩ qd̾ ad huc adiungit. ⁊ intrinserus usq ad
ꝗla tebant ⁊ atrinsetus sorrati erant c̃ lapidib
qhinc uide apparebant extu serus. fũ ndanta
sie oeto cubito⁊ desup lapides pͥciost eqs uaus
sisurs sesierant. Sicut ĩ fundam̃tto sieniti

Expanded text:
icum omnia lapidibus pretiosis qui ad normam quandam atque mensuram tam intrinsecus quam extrinsecus serrati erant a fundamento usque ad summitatem parietdicuntur, quando superficiales lapides tam ex parte interiori quam ex parte exteriori ita ordinantur ut juncturae superpositorum non concurrant cum juncturis suppositorum. Sed nota quod dicitur: Ad normam quamdam atque mensuram. Serrantur autem ad unam mensuram, quando junctura superiorum semper, occurrerit contra medium inferiorum. Sed qui prius dixerat quod serrati erant tam intrinsecus, quam extrinsecus quid est quod adhuc adjungit, et intrinsecus usque ad qui latebant intrinsecus serrati erant cum lapidibus qui hinc inde apparebant extrinsecus: Fundamenta sive octo cubitorum: et desuper lapides pretiosi aequalis mensurae secti erant. Sicut in funda
Abbreviated transcription (Latin):
obitiones uł qõnes ponit. nͨ soluit. ⁊ uidetur
eis uelud palmã dẽdisse: dum eas ueluti inso¬
lubiles relinquit. In eiꝰmodi iͣꝙ positõnib scã¬
dalizant᷑ ꝑitiores. infatuant᷑ imꝑiciores. ĩ tmũ.
ut usq hodie ex eius discipulis existant. qͥ supͣ
poĩtam ꝓpħiam. ñ de beata maria qͥn pocius
de ꝓpħisia dc̃am ꝯtendant. Ad tollendum gͦ
errorem uł eoꝵ qͥiam decepti sunt. uł adhuc de¬
cipi possunt. statui aliqͣ scͥbere: ⁊ poĩtis obi̾cio¬
nib obuiare. Prima itaq fuͦte oꝑis hꝰ libet¬

Expanded text:
tiones ponit, nec solvit, et videtur velut eis palmam dedisse, dum eas veluti insolubiles relinquit. In ejusmodi itaque positionibus scandalizantur peritiores, infamantur imperitiores, in tantum ut usque hodie ex ejus discipulis existant qui supra positam prophetiam non de beata Maria, quin potius de prophetissa dictam contendant. Ad tollendum ergo errorem vel eorum qui jam decepti sunt, vel adhuc decipi possunt, statui aliqua scribere, et positis objectionibus obviare. Prima itaque operis h
Abbreviated transcription (Latin):
lieit dextẽ. legat᷑ substantiue. qͣniteĩ ad id qd addit
domꝰ. transitiue. Ecce qua ⁊ ubi intrabat᷑ s quomͦ
illue a scendebat᷑  & ꝑ cocleã ascendebant ĩ medi¬
ũ cenałm. Nota ꝙͣ artificiose unũ aꝑte dictt. alte¬
rũ tacite urnuit. Ostiũ medii latĩs det̾mi naiut.¬
⁊ de ostio meilii cenacłi tacuit. E qu̾so aut̃ de uia
ascensionis ĩ uiediũ cenacłm loqͥt᷑. de uia ascensi¬
onis ĩ mediũ latus tacite p̃terisse uidet᷑. S utͦ¬
biq qd tacet de uno. dat idẽ intelligi ex eo qd̃
dicit de alto. Una uua ascensionis adutrũꝙ ser¬
uiebat.⁊ ad .xixͫ. ascensionis cubitũ intͦitus ad
ntrũ q patebat. Hec uia ĩ pariete id ÷ ĩ ipso
muro ĩ dext̃a qͥdẽ ħ ẽ australi parte erat. q̃ in
girũ gradatĩ ducta ad suꝑiora ferebat. uñ eã
septura co eleaꝰ qͣlem ⁊̃ usus uitẽ uocat. Iuxta id
aut̃ qd̾ adlictũ : deuia ⁊ ostio medii latis intel¬
ligt possumꝰ. qͥd de t̾cio sentire debeamꝰ. Qͦo

Expanded text:
icit dexterae, legatur substantive; quantum ad id quod addit domus, transitive. Ecce qua et ubi intrabatur, sed quomodo illuc ascendebatur: Et per cocleam ascendebant in medium coenaculum. Nota quam artificiose unum aperte dicit et alterum tacite innuit. Ostium medii lateris determinavit, et de ostio medii coenaculi tacuit. E converso autem de via ascensionis in medium coenaculum loquitur; de via ascensionis in medium latus tacite praeterisse videtur. Sed utrobique quod tacet de uno, dat idem intelligi ex eo quod dicit de altero. Una via ascensionis ad utrumque serviebat, et ad tringinta ascensionis cubitum introitus ad utrumque patebat. Haec via in pariete, id est in ipso muro in dextera quidem, hoc est australi parte erat, quae in girum gradatim ducta ad superiora ferebat: unde eam Scriptura cocleam, qualem etiam usus vitem vocat. Juxta id autem quod dictum enim de via et ostio medii lateris, intelligere possumus quid de tertio sentire debeamus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dcã explanatõne. Scd̾o uͦ ꝙͣ ꝓ testimonio ad¬
uungo quedã u̾ba beati Ieroninli: qmͦ admod̾
ab ipõ edita sũt ĩ explanatõnẽ eiꝰdem loci. Ulti¬
mo aũ loco libet ex meo addere: qnͣtum puto
ad refellendas obitiones pꝰse sufficere Obicio
cce uͥgo pon̾e de urõ enmanule.

Expanded text:
testimonio adjungo quaedam verba beati Hieronymi, quemadmodum ab ipso edita sunt in explanationem ejusdem loci. Ultimo autem loco libet ex meo addere quantum puto ad refellendas objectiones posse sufficere. OBJECTis opponere de nostro Emmanuele.
Abbreviated transcription (Latin):
tabulatis cedrinis. Unꝰ idẽq paries marmo¬
reus erat extͥnsecuis ⁊ tabulis cooꝑtus int̾rises¬
e nͦ iuparte tantũ s totꝰ. Hoc ẽ qd̾ aꝑte det¬
minat᷑ ĩ eo qͥd subiungit᷑ a ꝑauim̃ito dom̃ usp
ad siũnitate̾ parietũ ⁊ usq ad laqͥaria oꝑiit
lignis int̾risecus. Oꝑuit itaq lignis parietes
ponĩa. usꝙ ad sũma laq̃̾aria. Extexit paiu¬
m̃tũ domꝰ tabulis abiegnis. Ecce dĩftra paui¬
m̃ti atꝙ parietis. illd̾ tegitur tabulis abiegns
iste cedriis. Postista descbit tabulatũ qd di¬
uidebat ext̾ius tẽplũ a sc̃is sc̃oꝵ. Edificauitq
ue cubitor ad poftiorem partẽ tẽpli talialata
cedrina a pauim̃to usq ad suꝑiora ⁊ fecit intĩ orẽ
domũ oraculi in sõe sc̃oꝵ. Notandũ qͦd ista tabła¬
ta dñr erecta. a pauim̃to usq ad suꝑ iora. ñ aũ
usq ad laq̃aria. Namusq ad laq̃aria plusqͣm

Expanded text:
tabulatis cedrinis. Unus idemque paries marmotabulatis cedrinis. Unus idemque paries marmoreus erat extrinsecus, et tabulis coopertus intrinsecus; nec in parte tantum, sed totus. Hoc est quod aperte determinatur, in eo quod subjungitur: A pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis intrinsecus. Operuit itaque lignis parietes per omnia usque ad summa laquearia. Et texit pavimentum domus tabulis abiegnis. Ecce differentiam pavimenti atque parietis: illud tegitur tabulis abiegnis, iste cedrinis. Post ista describit tabulatum quod dividebat exterius templum a Sanctis sanctorum: Aedificavitque viginti cubitorum ad posteriorem partem templi imento usque ad superiora et fecit interiorem domum oraculi in sanctum sanctorum. Notandum quod ista tabulata dicuntur erecta a pavimento usque ad superiora, non autem usque ad laquearia. Nam usque ad laquearia plusquam
Abbreviated transcription (Latin):
isrł iti dereluiquã ppłm meũ isrł. Hec oĩa
ꝑ se satis patent. ⁊ nr̃a expositione ñ in digẽt.
Addo cũ ⁊ illud qͦd forte salomon ħ diuuu¬
tatis responsũ int̾ oꝑatid̾ accepit. ⁊ bono in¬
cepto diuina beniuolenti benigno fario¬
re occurrit. ⁊ qͦ ordine st̃ impleta. eod̾ ⁊scͥpta
Seqͥtur. Igit᷑ edificauit salomon clomũ⁊
ꝯsũmauit eã. Hoc suꝑiꝰ iã dixat. s ecce idẽ
repetit. pꝰtqmͣ ex diuino responso ostendit.
auꝰ dignitatis ⁊ auctoritatis domꝰ m̃ito fiũt
quã dñs se uelle in habitare p̃dixit. Ac si aꝑ¬
tiꝰ dixisset. opꝰ qͦd tante digutatis fuit. edisi¬
cauit ⁊ ꝯsũmauit. Forte ista tẽpli ꝯm̃datio ⁊
adħ porĩt ualere. it legentiũ qͥlibet ñ me au¬
leat arguere. ex eo qd̾ uid̾it me. obscuriora
q̃qr cũ tanta diligentia cliscittẽ. ⁊ explanare:
Suꝑiꝰ descͥpsit tẽuli ext̾iora. ñc incipit describe̾
es iitiordi Et edificauit parietes domꝰ itiͥnsecꝰ

Expanded text:
 non derelinquam populum meum Israel. Haec omnia per se satis patent, et nostra expositione non indigent. Addo tamen et illud quod forte Salomon hoc Divinitatis responsum inter operandum accepit, et bono incoepto divina benevolentia benigno favoredificavit Salomon domum et consummavit eam. Hoc superius jam dixerat: sed ecce idem repetit, postquam ex divino responso ostendit cujus dignitatis et auctoritatis domus merito fuerit, quam Dominus se velle inhabitare praedixit, ac si apertius dixisset: Opus quod tantae dignitatis fuit aedificavit et consummavit. Forte ista templi commendatio, et ad hoc poterit valere, ut legentium quilibet non me audeat arguere, ex eo quod viderit me obscuriora quaeque cum tanta diligentia discutere et explanare. Superius descripsit templi exteriora, nunc incipit describere ejus interiora: Et aedificavit parietes domus intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
lent poliri. simectia uit̃ hos minorib lapidib ⁊ mi¬
nime polrtis solent repleri. S ĩ oꝑib salomonis ca
ali giei mediũ cenebant qͣm illi qui intt̾ius extiuisq
apparebant. ꝓpoliti erant. ita ut essent ibi tres ordi¬

Expanded text:
lent poliri: sed media inter hos minoribus lapidibus et milent poliri: sed media inter hos minoribus lapidibus et minime politis solent repleri. Sed in operibus Salomonis tam illi qui medium tenebant, quam illi qui interius exteriusque apparebant, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpositũ fuerat. Ualue aut̃ ñ hinc uide ꝑendeu¬
tes. s se inuicẽ tenentes aꝑiebant᷑. ⁊ ĩ aprendo uł
claudendo mͦ inuicẽ plicabant᷑ mͦ explicabant᷑.
Nota qd̾ in uttͦstii potte hinc iũ solent ĩ ipso muro
rant duo postes ex parte int̾iori ⁊ duo alii ex
parte ext̃ĩori. Unꝰ quisq aut̃ ut dr̃ quadrangu¬
lus erat. ꝓ ut ratio oꝑis ĩ eo loci seu ⁊̃ ratio mis¬
t̾ii exigebat. His q̃ ħ loco de ostiis legimꝰ. simil&
ẽ qd̾ in descriptione tẽpli apud exechielen inue¬
nimꝰ. Et duo ostia inqͥd erant ĩ tẽplo ⁊ĩ scũario
⁊ ĩ cduob ostiis ex utraq parte bina erant ostis¬
ola q̃ in se iuicẽ plicabant᷑. Bina enĩ ostiola erãt
ex utraq parte ostiori. Qͦd ĩ seq̃ntib dicit de
muro int̾ioris aqͥ. intelligend̾ ÷ ⁊ de muid tẽ¬
pli. s de muro eo cłi. dequo miñ uidetur. Et
ñi suꝑficiales tẽ lapides tã int̾ĩores qͣm extiores so¬

Expanded text:
situm fuerat. Valvae autem non hinc inde pendentes, sed se invicem tenentes aperiebantur, et in aperiendo vel claudendo modo invicem plicabantur, modo explicabantur. Nota quod in introitu portae hinc inde solent in ipso muro rant duo postes ex parte interiori et duo alii ex parte exteriori. Unusquisque autem, ut dicitur, quadrangulus erat, prout ratio operis in eo loci, seu etiam ratio mysterii exigebat. His quae hoc loco de ostiis legimus, simile est quod in descriptione templi apud Ezechielem invenimus: Et duo ostia, inquit, erant in templo, et in sanctuario; et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur. Bina enim ostiola erant ex utraque parte ostiorum. Quod in sequentibus dicit de muro interiori atrii, intelligendum est et de muro templi: sed de eo dicitur, de quo minus videretur: Et tri superficiales tantum lapides tam interiores quam exteriores so
Abbreviated transcription (Latin):
paral i pomañ. scribit. Posuit q earer ĩ anam¬
radio qd̾ erat ꝯsttũ neniore. Nota ꝗd locus ille ne
libeni uocaba᷑. Ecoe de armam̃taris. nc̃ ꝯsicẽ¬
mꝰ ea q̃ dicunt᷑ de regia domo. Patet ddem̃sura
reddeamnꝰ q̃ dicuntur de ipsius factura. dicit ex
sequntib colligt᷑ tplex ordo colĩ narũ ibierat. qr
mũ a fronte in frontẽ ĩ duas medietates dliude¬
bat. Alius aut̃ ordo ĩ genuna diftinguebat me¬
dietatẽ una t̃cuis uͦ iu tondẽ medietate aliã.

Expanded text:
Paralipomenon scribitur: Posuitque ea rex in armamentario, quod erat consitum nemore . Nota quod locus ille nemLibani vocabatur. Ecce de armamentario: nunc consideremus ea quae dicuntur de regia domo. Patet de mensura, videamus quae dicuntur de ipsius factura. Sicut ex sequentibus colligitur: triplex ordo columnarum ibi erat, quordo totam domum a fronte in frontem in duas medietates dividebat. Alius autem ordo in gemina distinguebat medietatem unam; tertius vero in totidem medietatem aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
de illis. Nã ittͣbiq duo ostia rant. ⁊ ut̾biq u¬
ũ de parte australi ⁊ alt̾ma eoꝵ ex parte aqͥlo¬
nari pendebat tra ut unũ eor affigẽtur expar¬
te intt̾iori. alt̾̃m uͦ ex parte ext̾iori. Tam illis qm
istis ꝯuenit qd̾ cle istis adiungit. Et utr̃ꝙ ostiũ
dupplex erat. ⁊ se inuicẽ tenens aꝑiebat᷑. Utͦbiq
utr̃q ostiũ dupplex erat. q̃m utr̃q ex duob osti¬

Expanded text:
de illis. Nam utrobique duo ostia erant, et utrobique unum ex parte australi, et alterum eorum ex parte aquilonari pendebat, ita ut unum eorum affigeretur ex parte interiori; alterum vero ex parte exteriori. Tam illis quam istis convenit quod de istis adjungit: Et utrumque ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. Utrobique utrumque ostium duplex erat; qu
Abbreviated transcription (Latin):
In istis aut̃ nuuicturis artificiosa q̃dam ꝯcatenatio.
Nodosa ꝙ plect̾arũ ꝑplexio celata erat. sic̃ lib̾ paralipo¬
menon si liñ recolo in his u̾bis ꝯmemorat. Seulsit p
ĩ ea ħ ẽ in domo. palmas ⁊ qi cathenulas se inuicẽ
plectentes. Seqt᷑. Oraculũ aut̃ inmedio dõni in inti¬
ori parte fecerat. ut ponẽtur ibi archa fedis dñi.ẜ¬

Expanded text:
In istis autem juncturis artificiosa quaedam concatenatio, In istis autem juncturis artificiosa quaedam concatenatio, nodosaque plectarum perplexio coelata erat, sicut liber Paralipomenon, si bene recolo, in his verbis commemorat: Sculpsitque in ea hoc est in domo palmas: et quasi catenulas se invicem complectentes . Sequitur: Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneretur ibi arca foederis Domi