comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenetint desertores. unitate.n. gaudeo et in
xp̃o umũ sunt. Et si aliuts alud. eo aluis aliuo
aut aluis aliter. et alius aliter uera tam̃ omẽs
dicunt. nec dͥ ullo modo contrana: si puis lector
accedat. si mittis legati si non heretico aĩo unten
xetur. sed fideli corde unde edificetur inquirat.
dam ergo qm̃ singłoꝵ patrim gn̾ãtiones quos
ut umus homo duos łeea non est ab humano
genere alienum. singulos eusigelatas narran¬
das suscepisse credimus: non est a ueritate ña
fides aliena. Quo circa inter se iam euugłistis
ꝯuenientib ͭ sicut faustus promiat ut cumiq
succumbite. an et illud quos adunxit uos mno¬
net adhuc: Qmͣuis nec sic quidem inquit dig¬
num erit et ex ut̾o credere dm̃. eo dm̃ xpĩanorii.
Quasi nos ipam diumam naturã ex feminen
t̾o extitisse credłinus: Nonne modo cominonro¬
raui apłicum testimoniũ usbi ait de uideis. qͦꝵ

Expanded text:
uenerint desertores. unitate enim gaudent et in uenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inquirat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? quamuis nec sic quidem. inquit. dignum erit et ex utero natum credere deum et deum christianorum. quasi nos ipsam diuinam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
rit ascendens ꝓͣnq ad iosepb abraham sed usq
ad dñi qui fecio hominem. et dato p̾cepto pore¬
statem dedit. ut credens fuius doi fiereti et cur
ille in capite libri. gn̾ationes ip̃as enm̾auit
ille aũt cum dñs srluator a ioħe baptizatꝰ fuis¬
mam computasti tanqũa iuslis minus apparo¬
baptismo dñi ꝯmemoratur ad septuagnta.
remissionem. ꝯmendat dicens. Nontantum
sepcies: sed eciam septuagies sepcies: nisllo pat¬
to indagare possetis. nisi aut ab aliquo catholi¬
rore correcti pietate catholica peteretis ut acci¬
peretis. quereretis ut inueniretis pulsaretis: ur
b intelligendis hic nodus etat intellecta na¬
tura et adoptione solutũ est: frustra se uolu¬
it ad duos ensigelistas conferre. et aliis duob
auferre. magis offensurus ad quos se contu¬
lisset. quã eos a quib ab stulisset. Non em̃ a¬
mant scĩ suos electores: s suoꝵ socioꝵ eos in¬

Expanded text:
rit, ascendens, non usque ad Abraham, sed usque rit, ascendens, non usque ad Abraham, sed usque ad Deum qui fecit hominem, et dato praecepto potestatem dedit ut credens filius Dei fieret: et cur ille in capite libri generationes ipsas enumeravit; ille autem, cum Dominus Salvator a Joanne baptizatus fuismam computatis, tanquam una minus apparebaptismo domini commemoratur, ad septuaginta remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholirore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut bus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos in
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur p̃r: neo nos reste dicimꝰ. pr̃ nr̃ qui es inceł.
cordissima uoluntate adoptati scd̃m doctͥnam apo¬
stolicam et fidelissimam ueritatem. Ipm̃ quippe h̾e¬
mus et desi et dnm̃. et patrem deum: quod ab ip¬
so ctiam ex hom̃ib parentib conditi sumꝰ. Om̃n:
quod ei sb̾diti suinus. Rrem̃. quod eius adoptõe¬
renati sumus. facile fuit ergo religiosis perstru¬
tatorib diuinaꝵ litt̾aꝵ aliqntulum consid̾are et
ed uos si studium contentionis non excetareo:
facile uidere possetis. Sed ab illis uiris alia oci¬
am quesita et inuenta sunt: csi om̃s haꝵ nar¬
rationũ ꝑtes ꝑtractarent. Hec aũt uĩo inteller¬
tui longissime remota sinit. Itaq eciam in ma¬
nichei errore constituti. id quod in reb humaniꝰ
fieri soles ut alius carne generet fuiũ. alius .e¬
um uoluntate adoptet. ac sic unꝰ duos pattes
ħeat si non adu̾so aĩo leg̾etis. cogitando ude

Expanded text:
dicitur pater, nec nos recte dicitur pater, nec nos recte cordissima uoluntate adoptati secun- . dum doctrinam apostolicam et fidelissimam ueritatem. ipsum quippe habemus et deum et dominum et patrem: deum, quod ab ipso etiam ex hominibus parentibus conditi sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptrenati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus divinarum Litterarum, aliquantulum considerare, eur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab illis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent: haec autem a vestro intellectu longissime remota sunt. Itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum voluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non adverso animo legeretis, cogitando videre
Abbreviated transcription (Latin):
adoptio qnͣti sacram̃ti sit: huis attp huiꝰmodi tesfĩo¬
de s̾a sua. de quo dicitur. Cũ ĩ forma dei eẽt non
rapinam arbitratꝰ est c̃ẽ equał deo. Nos aũ nonde
sb̾a sua genuit. creatura .n. sumꝰ qm nõ genuit s
tauit. Iste itaꝙ modus quo uos deus cũ ĩa eẽmus
ab ip̃o uõ nati sed conditi. et instituti suo uerbo.
et grã sua genuit ut filii eius cemus adoptio uo¬
catur. Unte ioħ̾es dicit. Dedit eis potestatem filios
dei fieri ¶Cũ gͥ uis adoptionis filioꝵ apud patres
nr̃ds. et in scͥpturis scĩs usitatumsit. que impieta¬
tis dem̃tia p̾cipitat pruis euugłistas flitatis argũe
quod diu̾sas gnãtiones ꝯmemorauerũti tanqũa
uitt᷑ uera c̃e nõ possint ꝙ cogitare et attend̾e et ui¬
d̾e quod facillimũ est qua crebra ꝯsuetudine grãs
humani. unus homo duos peẽs hr̃e potuerit. uñ
cuiꝰ carne homo sio genitus. alterũ cuiꝰ uolũtate
cũ iam homo eẽc filius sit adoptauꝰ: Quisi ñ rede

Expanded text:
adoptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimogenuit de substantia sua, de quo dicitur: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua gentauit. iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorutraeque verae esse non possint; quam cogitare et attendere et videre quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani, unus homo duos patres habere potuerit; unum cujus carne homo sit genitus, alterum cujus voluntate, cum jam homo esset, filius sit adoptatus? Qui si non recte
Abbreviated transcription (Latin):
lucas exposuit. Attendunt .n. ista nõnulli. et iutẽt
nõ posse a duob uits per ꝯmixtionem carnis ho¬
minem gigni. et ĩo putant istam qonem nõ pos¬
se dissolui. Nec intuentur quod usitatissimum
genitus. sed eciam eum a quo fuerit adoptatus.¬
¶ Neq .n. adoptionis iũłm apud antiquos alie¬
num ab eoꝵ morib fint. csĩ eciam feĩas inueni¬
amꝰ adoptasse oͥ filios no ex utero suo natos. sic̃
sara exagar. et lya ex ancilla sua. et filia pħonis
moysen adoptauit. Ipse aũ ia cob nepotes suos
filios ioseph adoptauit. Ipm̃ uero adoptionis i¬
nomen plurimũ ualere in nr̃e fidei sacram̃to
apłica doctrma testatur. Unde apłs paulus cũ
de udeoꝵ mentis loqueretur: quoꝵ est inquit
adoptio et gła. et testam̃ta. et legis latio quoꝵ
met ip̃is ingemiscimꝰ a doptionem exspectantes
redẽptionem corporis nr̃i. Item alio loco. Cũ aũt
uenit plenitudo tp̃is. misit deus filiũ suũ fcm̃

Expanded text:
Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum ici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla sua et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur. unde apostolus Paulus cum de Iudaeorum meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorumet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri; item alio loco: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. diuinaꝵ scͥpturaꝵ ꝑtractatores diligentis¬
simi nõ uiderent qui quidẽ in latina lingua ꝓ¬
panci sunt: eos aũ in greta quis numerat:Ui¬
derunt eam piane. Quid .n. facilus: Aut quis
pauiulũ intuens istam nõ uideat. Sed pie cogi¬
tantes tante austoritatis emmentiam. lat̾e ibi
aliquid crediderunt. quod petentib daretur. ob¬
Petierunt quesierũt puisauerũt. acceperunt
luenerunt. intsierũt. Nempe tota in hoc q̃d est
qũo potuerit duos pr̃es hr̃e ioseph. Hoc .ni. si po¬
tuisse fieri demonstrat᷑: nulla om̃io causa ẽ cur
quisqũa istoꝵ euangelistaꝵ in diuersis gn̾ati¬
omub enumerandis fĩm dixisse credatur. adu¬
ob .ii. prib iam nouerit nurũ neq contrarium
quod et aui duo et ataui et ꝓaui ẽẽ potuerunt
et quieguid supra est usq ad dauid. cuius erant
amibo faii. et saiomon qui ꝑtinet ad ordinẽ qũe
matħs secuitus est. et mnathã qui est in serie qũa

Expanded text:
viri, divinarum Scripturarum pertractatores diligentisviri, divinarum Scripturarum pertractatores diligentissimi, non viderent? qui quidem in latina lingua perpauci sunt; eos autem in graeca quis numeret? Viderunt eam plane. Quid enim facilius, aut quis paululum intuens, ista non videat? Sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam, latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, obpetierunt, quaesierint. pulsauerunt, acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph. hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis generationibus enumerandis falsum dixisse credatur. a duobus enim patribus iam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam
Abbreviated transcription (Latin):
m euuigelistis tanꝙħ repugnantiamomꝰ¬
sent diligenter quer̾e qũa tenĩe damp¬
naro maliusses. ut saitẽ ip̃ ip̃am que quasi pri¬
ma fronte occurrit aꝑtissimã reprignantiã cogi¬
tares. msi aliquid illic magnũ lateret difficile
fier potuisse. ut tanta eis auctoritas in t̾raꝵ or¬
be p̃beretur. qua dͥ tos hõĩm doctissimoꝵ ingeni¬
a sbiacerent. Quid .n. magnũ est uide̾ quod ui¬
stituant matħs ad qͥũe t̾minet lucas a quo inci¬
piat. qui pp̃ quoddã. cũ eius mr̃e sanctũ et uir¬
gnale ꝯuigiũ. eciam ip̃e parens xp̃i meruit ap¬
pellari. ut pp̃ irilem dignitatẽ ab ip̃o uel uiq
ad ipm̃ gn̾ationes ꝯtexerentur: Qͥd ergo ma¬
gnum est quod uidistis. quod aliũ prem heat
iosepħ scd̾m matħm.: alium scd̾m lucam. et de¬
alum. et deinceps sursimi uersus usq ad dauid:
per tam muitas generationes alios parentes eius
ab isto. alios ab illo ꝑenumerari: Ita ne tam aꝑ¬
tam mamfestamq diu̾sitatem tot acutiet docti

Expanded text:
 euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uistituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lucam, et illum, et deinceps sursum versus usque ad David, per tam multas generationes alios parentes ejus ab isto, alios ab illo enumerari? Itane tam apertam manifestamque diversitatem, tot acuti et docti
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: et uentura sigrarentur. Sed quid dcũri
sunt ad usus apłm qui ait. Hec om̃ia in figura
ꝯtingebant illis. scͥpta sunt aũ pp̃ nos in quos
finis scłoꝵ obuenit: Ette ip̃e aꝑuit cur ille lr̃e
accipiantur a nob̃. et cut illa rerũ signa iam ne¬
cesse nõ sit ut obsuẽtur a nob̾. Cum .n. dicit. scͥp¬
ta sunt pp̃ nos: ꝑculdubio demonstrat qnͣta no¬
b̾ cura legenda et intelligenda. et in qnͣta au
Cũ uero dicit. figure nr̃e fuerunt. et in figura
contingebant silis: ostendit ĩa nõ opus ut cum
res ipsas manifestatas agimus: figuraꝵ pre¬
nũciantiũ celebrationi ẜiuamꝰ. Unde dicita¬
lioloco. Nemo nos uidicet in cibo aut ĩ potii.¬

Expanded text:
ta sunt ventura significarentur. Sed quid dicturi ta sunt ventura significarentur. Sed quid dicturi sunt adversus Apostolum qui ait: Haec omnia in figubant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit ? Ecce ipse aperuit cur illae Litterae accipiantur a nobis, et cur illa rerum signa jam necesse non sit ut observentur a nobis. Cum enim dicit, Scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda, et in quanta auipta sunt: cum vero dicit, Figurae nostrae fuerunt; et, In figura contingebant illis, ostendit jam non opus esse ut cum res ipsas manifestatas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus. Unde dicit alio loco: Nemo ergo vos judicet in cibo, aut in pot
Abbreviated transcription (Latin):
mt̾ meam fidem queris et tuã. hoc qr tͥ mentiti
libet et illiberalit̾ ag̾e. ut quod mẽte od̾is. uerbo
collautes. ego non fallere p̾cepra didici. quod sẽ¬
cio loquor. tam turpium odisse me fateor p̾cepto
cum utetus ab heredib noui testamenti:
iam supradiximꝰ. Sed qr paulo añ de pro¬
missis eiꝰ faustus egit. nũc aũ de p̾ceptis eiꝰ ag̾e¬
noluit: respondeo istos om̃io nestire. quid it̾sit
inter p̃cepta uite agende. et p̾cepta uite sig̃tande
Exempli gr̃a. non concupisces: p̾ceptũ est agen
de uite. Cirtuncides om̃e masculũ octauo die: p¬
ceptũ est significande uite. Ex hac quippe imꝑi¬
cia mainichei et om̃s quib displicent litt̾e uet̾is
testamenti. quicquid deus mãdauit priori ppło
tes. et ea modo non obẜuari a ĩadu̾tentes: ex mo¬
re p̾sentis tpr̃is illa rep̃hñdunt. que utriq illi tẽ¬
pori congruebant. quo ista que nunc manifesta¬

Expanded text:
inter meam fidem quaeris et tuam; hoc, quia tibi mentiri inter meam fidem quaeris et tuam; hoc, quia tibi mentiri libet, et illiberaliter agere, ut quod mente oderis, verbo collaudes: ego fallere non didici, quod sentio loquor, tam turpium odisse me fateor praecepttum uetus ab heredibus testamenti noui iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eivoluit; respondeo istos omnino nescire quid intersit inter praecepta vitae agendae, et praecepta vitae significandae. Exempli gratia: Non codae vitae: Circumcides omne masculinum octavo die, praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, et omnes quibus displicent litterae Veteris Testamenti, quidquid Deus mandavit proprio prites, et ea modo non observari animadvertentes, ex more praesentis temporis illa reprehendunt, quae utique illi tempori congruebant quo ista quae nunc manifes
Abbreviated transcription (Latin):
torporeum non pro diuina sba. et pro sapĩe luce
coleretis.
Nam ꝑitomen ego ut pudendã despur
at si nõ fallor et tu. Cessationẽ salb̾oꝵ ut suꝑ¬
nacuam: Credo quod et tu. Sacrificia ut ydola¬
tuam: Non dubito quod et tu. Portina ceite¬
nõ ego sola abstineo: Tu item non solam comedio. S̾
tus destruitur testam̃tũ. Annophegie ebdomadas.
scenophegia. uterq nrm̃ tanqu̾a mutilia ed uana
ꝯtempsit. lieis uestib ño inserere purpuras in
adultiis ponere uestem linostimam. bouem et asi¬
nuni uing̾e si nece sit in sacrilegiis numerare. cal¬
uum aut reburrum et simił note hoiẽm ño costi¬
tuere sacer dotem. qi sũt hiͦ apud dm̃ ĩmũdi: ut̾q¬
ꝯtẽpsimus. risimus. noc in scd̃is ħuimus. nec in
primis. Que om̃ia p̾cepta sunt. et ĩtificationes
uet̾is testam̃ti. Quod ergo obicis: d̾ mecũ ꝯmu¬
ne est siue crimen putandũ. seu recte fcm̃. Uterq
.ii. nrm̃ uet respuit testam̃tũ. Ergo si quid int̾sit

Expanded text:
orporeum non pro diuina substantia et pro sapientiae luce coleretis. nam peritomen ego ut pudendam despui, ac, si non fallor, et tu; cessationem sabbatorum ut superuacuam, credo. quod et tu; sacrificia ut idolatriam, non dubito, quod et tu; porcina certen ego sola abstineo, tu item non solam comedis. egotus destruitur testamentum. azymophagiae hebdomadas, scenopegia uterque nostrum tamquam inutilia et uana contempsit; lineis uestibus non inserere purpuras, in adulteriis ponere uestem linostimam, bouem et asinum iungere, si necesse sit, in sacrilegiis numerare. caluum aut reburrum et similis notae hominem non constituere sacerdotem, quia sunt huiusmodi apud deum inmundi. utcontempsimus, risimus, nec in secundis habuimus, nec in primis: quae omnia praecepta sunt et justificationes Veteris Testamenti. Quod ergo objicis, tibi mecum commune est, sive crimen putandum, sive recte factum: uterque enim nostrum Vetus respuit Testamentum. Ergo si quid intersit
Abbreviated transcription (Latin):
le uiciũ nos cauere p̃monum. Cum .ii. thesau¬
naudi et ĩmũdicia ño ruminandi. alio loco ita
scͥptum est. Thesauiꝰ desid̾abilis reqiuescio in
ore sapientio: uir aũ stultus glutit illũ. hec a
similitudines rerum in locutionib et obẜuati¬
onib figuratis pp̃ querendi et ꝯꝑandi ex̾citat̾om
rõnales mentes utiliter et suauiter mouent.
Sed peiori populo multa talia nõ tm̃ audienda
uerum eciam obsuanda p̾cepta sunt. Tempꝰ
.n. erat quo nõ tiñ dcĩs seo eciã fcĩs ꝓpħari o¬
umonera obseruationũ non sunt ospoita. ꝓphe¬

Expanded text:
le uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaule uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaua, de hac munditia ruminandi alio loco ita scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus uel obseruationibus figuratis propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oum onera obseruationum non sunt imposita, prophe
Abbreviated transcription (Latin):
stultum et sapientẽ dic̾es: utrũꝙ hoc uerbũ
natura uocis et litt̾aꝵ et sillabaꝵ. quib cõstat
utiq mũdum eẽ. sigc̃atione aũ unũ hoꝵ uerbũ
s qm̃ quiddam ĩmũdũ significat. Et fortasse
quod est in rerum figuris porcus. et hoo est ĩ rr̃
gn̾e stultus. et tam illud aĩal qu̾a iste due silla¬
be quod d̾r stuitus quiddã unũ idemq sigc̃at.
Immũdũ quippe illud aĩal in lege poĩtum ẽ:¬
eo quod nõ rumineo. Non aũ hoc eius uicium:
sed natura est Sunt aũt hoĩes qui per hoc aĩal
sigr̃antur. et ĩmũdi ꝓprio uicio nõ natura: qui
cum libñt̾ audiant uerba sapiẽ: postea de bis
om̃io nõ cogitant Quod .n. utile audieus et
uelut ab intestino memorie tanꝙͣ ad os cogi¬
tationis recordandi dulcedine reuocare: quid
Quod qui nõ faciunt illoꝵ aĩaliũ gñe figurã¬
tur. Uñ et ip̃a a taub carnib abstinentia: ta¬

Expanded text:
stultum et sapientem diceres, utrumque hoc verbum stultum et sapientem diceres, utrumque hoc verbum natura vocis et litterarum et syllabarum quibus constat, utique mundum est; significatione autem unum horum verbum, sed quoniam quiddam immundum significat, et fortasse quod est in rerum figuris porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal quam istae duae syllabae quod dicitur stultus, quiddam unum idemque significat. Immundum quippe illud aeo quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc animal\' significantur, immundi proprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid equod qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia ta
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ mũdum nõ solum escaꝵ. sod oĩm creaturarũ.
Nam et ip̃a olera eo poma et om̾is fruges. et i¬
totam t̾rã et celum ꝯmixtione gentis tenebꝵ
ꝑibent inqͥnatam. Utinam gͦ et in ceteris cibis
errori suo congruerent atq ab hiis q̃ ĩmunda di¬
cunt om̃ib abstinendo. fame pociꝰ morerentur:
qmͣ tales blasphemias ꝑtinacit̾ loquerentur.
Nlam se corrig̾e atq em̾̃dare nolentib hoc eẽ u¬
quidam cibi carniũ ꝑibentur. cur nõ sid contͣ¬
ria ista snña qua dicto apłs om̃ia m̃da mundis
et om̃is creatura dei bona est: si possunt intelli¬
gant hoc apłm de ipĩs dixisse naturis. illas ã¬
naturas litt̾as pp̃ quasdã p̾figurationes tp̃ic̾o¬
gruentes. aĩalia quedã ño natura sed si gc̃atõe
ĩmũda dixisse. Itaq uerbi gr̾a si de porco et ag¬
no reqͥratur: utrũq natura m̃dũ est. qr omnis
creatura dei bona ẽ. Quadam u̾o sig̃catione
agnus m̃dus. porcus ĩmũdus est. Tanqũã si

Expanded text:
scarum, sed omnium creaturarum. Nam et ipsa olera, et poma, et omnes fruges, et totam terram, et coelum, commixtione gentis tenebrarum perhibent inquinata Utinam ergo et in caeteris cibis errori suo congruerent, atque ab iis, quae immunda dicunt, omnibus abstinendo, fame potius morerentur, quam tales blasphemias pertinaciter loquerentur! nam se corrigere atque emendare nolentibus, hoc esse uquidam cibi carnium prohibentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit Apostolus, Omnia munda mundis; et, Omnis creatura Dei bona est ; si possunt, intelligant hoc Apostolum de ipsis dixisse naturis; illas autem Litteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes, animalia quaedam, non natura, sed significatione immunda dixisse. Itaque, verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura Dei bona est; quadam vero significatione agnus mundus, porcus immundus est: tanquam si
Abbreviated transcription (Latin):
q ingeratis: respondete si potestis. Nec ip̃a ieui¬
nia uob̾ competunt. Non .n. opoetet uacare forna¬
cem in qua spũale aurũ de sf̾coris cõmixtione pͣ¬
gatur. et a misandis nexib diuina m̃bra soluũ¬
tur. Qua pp̃ ille est misericordior int̾ uos: qui se po¬
tuerit ita ex̾cere. ut nch̾ eius ualitudim obsio se¬
pe crudos cibos sumere. et multa consumare. uos
aũ et tantas penas esce ur̃e irrogando crudełr
uet̾is execiari. et ydo latriam noĩare: et i huits.¬

Expanded text:
que ingeratis? respondete, si potestis. nec ipsa ieiuque ingeratis? respondete, si potestis. nec ipsa ieiunia uobis conpetunt; non enim oportet uacare fornacem, in qua spiritale aurum de stercoris commixtione purgatur et a miserandis nexibus diuina membra soluuntur. quapropter ille est misericordior inter uos, qui se potuerit ita exercere, ut nihil eius ualetudini obsit saepe crudos cibos sumere et multa consumere. uos autem et tantas poenas escae uestrae inrogando crudelitueteris execrari et idolatriam nominare et in huius
Abbreviated transcription (Latin):
et mollia possunt ab sorberi: Si ergo ista cõpen¬
satione tam multos cibis urĩs dolores infligitis :
curab illo solo ab stmnetis. ad ꝙ̃ maxime ista ne¬
cessitas cogit. Nam fructus põt et crudꝰ come¬
di. sicut se nõ nulli urm̃ exercuerunt. ut hoc
nõ tm̃ de pomis: uerum eciã de omib oleribus
fac̾ent. Si autem nõ uellatur. aut decidatur
aut quoquomodo dematur ex terra. uł arbore.
uenire ad escam nullo pacto põt. Hoc ergo faci¬
le debuit ẽe ueniale et sine quo ei sb̃uenre non
ualeretis: non illi tam młti cruciatus quos ĩ
dic̾e̾ nõ erubescitis. Certe nouit omĩa uita que
ibi ẽ. et p̾sentit quis eam ꝯueniat. uementib
ergo elcĩs et poma carpentib: gaudere debuit
nõ plorare. illum tnͣsitoriũ dolorem tanta feli¬
citate compensans. et tantã euadens miseriam
si in alios incidisset. Cur itaq pomũ nõ decer¬
patis. cum decepto tam multas plagas dolores¬

Expanded text:
et mollia possunt absorberi ? si ergo ista conpenet mollia possunt absorberi ? si ergo ista conpensatione tam multos cibis uestris dolores infligitis, cur ab illo solo abstinetis, ad quem maxime ista necessitas cogit? nam fructus potest et crudus comedi, sicut se nonnulli uestri exercuerunt, ut hoc non tantum de pomis, uerum etiam de omnibus oleribus facerent. si autem non uellatur aut decidatur aut quoquo modo dematur ex terra uel arbore, uenire ad escam nullo pacto potest. hoc ergo facile debuit esse ueniale, sine quo ei subuenire non ualeretis, non illi tam multi cruciatus, quos in dicere non erubescitis. certe nouit omnia uita, quae ibi est, et praesentit, quis ad ea conueniat. uenientibus ergo electis et poma carpentibus gaudere debuit, non plorare illum transitorium dolorem tanta felicitate conpensans et tantam euadens miseriam, si in alios incidisset. cur itaque pomum non decerpatis, cum decerpto tam multas plagas dolores
Abbreviated transcription (Latin):
Iam quid in igne paciantur ubi certe non refiort᷑
uita que in eis est. Non .n. feruens ołla sc̃d uen
tri comparari põtr᷑ Et tñ irridetis tan ꝙͣ suꝑflu¬
am salb̃i cessationẽ. Qnͣto utiq sanius non fo¬
lum eam nõ rep̾hend̾etis in pr̃ib qñ saꝑflua ñ¬
futa sed etiam nunc qñ iam suꝑflua est. ip̃am
pocius teneretis. ꝙͣ istam ur̃am nõ sig̾cationẽ
acceptabilem. sed errore dampnabilẽ: Qme
ciam nõ implendo. rei estis ẜm oppinionẽ ur̃e
uanitatis. et uani ẜm iudiciũ ueritatis. Sicitis
.ni. dolorem sentire frustũ cũ de arbore carpi¬
tur. sentire cũ concid̾r. cum teritur. cũ coqͥt᷑
cũ manducatur. Non ergo debiustis uesci nͥ
eis que cruda et illesa possunt tnͣsuorari: utu¬
num saltem dolorem cũ decerpuntur. nõ a uob̾
sed a urĩs auditorib paterentur. Sed dicitis. Qũs
sb̃uenimꝰ tante uite. si ea tm̃ assumimꝰ. q̃ incocta

Expanded text:
iam quid in igne patiantur, ubi certe non reformatur iam quid in igne patiantur, ubi certe non reformatur uita, qutri comparari potest: et tamen irridetis, tanquam superfluam sabbati cessationem. Quanto utique sanius, non solum eam non reprehenderetis in Patribfuit, sed etiam nunc, quando iam superflua est, ipsam potius teneretis quam istam uestram non significatione acceptabilem, sed errore damnabilem; quam etiam non inplendo rei estis secundum opinionem uestrae uanitatis. et uani secundum iudicium ueritatis. dicitis enim dolorem sentire fructum, cum de arbore carpitur, sentire cum conciditur, cum teritur, cum coquitur, cum manducatur. non ergo debuistis uesci nisi eis. quae cruda et inlaesa possunt transuorari. ut unum. saltem dolorem, cum decerpuntur, non a uobis, sed a uestris auditoribus paterentur. Sed dicitis: quomodo subuenimus tantae uitae, si ea tantum absumimus, quae incocta
Abbreviated transcription (Latin):
siliati homicida cucuib̾ataꝵ quaꝵ uob̾ afferat
mirũ dictu uiua cadauera. Nam si non eas oc¬
ciditr quid uos in tali fc̃o metuitis: Si autẽ
octidũtur cũ docerpuntur: quõ eis mẽ uita
cu purgande atq recreande manducando
atq ructando uos assertis ibuenire : Accipitis
ergo uiuentes cucurbitas. quas si possetis de¬
glutire deberetis: ut post illud unũ nulnus
in quo eas cum decerpit ur̃ auditor. reus fcũs
est. et ur̃a indulgentia lib̾andus. caltem dein¬
ceps ad officmam aqualiculi ur̃i. ubi deum
ur̃m illo plio confractum reformare possetis
illese atq integre peruenirent. Nunc autẽ
añꝙͣ eis conterendis deutes ĩ cũbano minu¬
tatim si hoc palato placuenit: cõciduntur a uo¬
bis. Quib tam crebris uulnenb eaꝵ quom
uos nõ estis rei:. uidete ꝙ̃ ad modũ uob expedu
ut quod uno i .uii. dieb faciunt uidei et uos co¬
tidie fac̾etis. et a tali ociam domestico oꝑe cessaretis

Expanded text:
rosiliat, homicida cucurbitarum, quarum uobis adferat, rosiliat, homicida cucurbitarum, quarum uobis adferat, mirum dictu, uiua cadauera. nam si non eas occidit, quid uos in tali facto metuistis? si autem occiduntur, cum decerpuntur, quomodo eis inest uita, cui purgandae atque recreandae manducando atque ructando uos adseritis subuenire? accipitis ergo uiuentes cucurbitas, quas, si possitis, degluttire deberetis, ut post illud unum uulnus, in quo eas cum decerpsit uester auditor reus factus est uestra indulgentia liberandus, saltem deinceps ad officinam aqualiculi uestri, ubi deum uestrum illo proelio confractum reformare possitis, inlaesae atque integrae peruenirent. nunc autem antequam eis conterendis dentes incumbant, minutatim, si hoc palato placuerit, conciduntur a uobis; quibus tam crebris uulneribus earum quomodo uos non estis rei? uidete, quemadmodum uobis expediret, ut quod uno in septem diebus faciunt Iudaei, uos cotidie faceretis et a tali etiam domestico opere cessaretis.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei in tali cͥcuncisione. Uos aũ nolite erubesc̾e
si potestis: cum uob̾ dr. Ergo ne deerat d̾o ur̃o quid
ag̾eti ne sue nature ꝑtem istis m̾bris que sic des¬
puitis implicaretur. Pudenda quidem ista di
casti adhibent ueretodiam. impudici peculan¬
ciam. deus iustĩam ¶ Lessatõnem uero salboꝵ
iã quid̃ suꝑuacuam ducimꝰ ad obseruandum
ex quo spes reuelata ẽ nr̃e quietis eterne. nõ
nob̾ hoc tẽpore patefc̃a sunt. Non tm̃ sermo¬
nib sed et actib p̾ figuranda. et p̾nũcianda ᷑
illo signo quod legimus res ista p̾notata ẽ ꝙͣ
tenemus. uos autem uolo mͥdicatis cur urãm
cessationem nolitis implere. Iudei quippe salb̾o
suo quod ad huc carualit̾ sapiunt. non solum ĩ
agro fructum nullum deceipunt: sed nec udo¬
mo concidunt aut coquu̾it. uos aũ cessantes qͥ¬
dos cultello uł faicicula armatus i ortum ꝑ¬

Expanded text:
fidei in tali circumcisione. uos autem nolite erubescere, fidei in tali circumcisione. uos autem nolite erubescere, si potestis, cum uobis dicitur: ergone deerat deo uestro, quid ageret, ne suae naturae partem istis membris, quae sic despuitis, inplicaret? pudenda quidem ista dicubsistit: quibus casti adhibent uerecundiam, inpudici petulantiam, deus iustitiam. Cessationem uero sabbatorum iam quidem superuacuam ducimus ad obseruandum, ex quo spes reuelata est nostrae quietis aeternae, non nobis hoc tempore patefacta sunt non tantum sermonibus, sed et actibus praefiguranda et praenuntianda, illo signo, quod legimus, res ista praenotata est, quam tenemus. uos autem uolo mihi dicatis, cur uestram cessationem nolitis inplere? Iudaei quippe sabbato suo, quod adhuc carnaliter sapiunt, non solum in agro fructum nullum decerpunt, sed nec in domo concidunt aut coquunt. uos autem cessantes qu uos pascendos cultello uel falcicula armatus in hortum p
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis ꝑu̾sitate mutari: qnͣto inag̾ omĩa
mũda sunt d̾o: qui semꝑ inꝯmutabilis et in ꝯ¬
murabilis ꝑmanet. De cuiꝰ sapĩa diuina dcm̃
est. in eis libris quos rep̾hendendo uehementiꝰ
inquinamini. quod nicħ inquinatũ in eamĩ¬
currit et attingit ubiq p̃p suam mũdiciã. Qua¬
pp̃ o ĩmũdissima uanitas ita ne displicet tibi
i m̾beo humano uñ humana gn̾atio ꝓpaga¬
tur signum regn̾ationis humane illum cui m̃da
sunt omĩa. dm̃ ussisse constitui: et placer tͥ eciã
in flagitiis que illo mẽbro ab impudicis homũb¬
patitur in uariis turpib cceruptelis. que coniu¬
gali quoq concubitu creditis inquinari: Audete
iam dicere quod soletis. Ergo ne deerat ubi deus
p̃figuraret signaculum iustĩe fidei: nisi in men
bro illo: Respondetur. Cur .n. et ibi uõ: Primo qͥ¬
a om̃ia mũda m̃dis. quͣtomagis deo: Deinde
qr apłs dixit. signaculum datum abrahe iusticie

Expanded text:
uoluntatis peruersitate mutari, quanto magis omnia uoluntatis peruersitate mutari, quanto magis omnia munda sunt deo, qui semper incommutabilis et incontaminabilis permanet? de cuius sapientia diuine dictum est in eis libris, quos reprehendendo uehementius inquinamini, quod nihil inquinatum in eam incurrit et adtingit ubique propter suam munditiam. quapropter, o inmundissima uanitas, itane displicet tibi in membro humano, unde humana generatio propagatur, signum regenerationis humanae illum, cui munda sunt omnia, deum iussisse constitui et placet tibi etiam in flagitiis, quae illo mepatitur in uariis turpibus corruptelis, quem coniugali quoque concubitu creditis inquinari ? audete iam dicere, quod soletis:ergone deerat, ubi deus praefiguraret signaculum iustitiae fidei, nisi in illo membro ? respondetur: cur enim et ibi non ? primo quia omnia munda mundis, quanto magis deo. deinde quia hoc apostolus dixit signaculum datum Abrahae iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ uidentur. qr illa m̾bra tanꝙͣ ĩmũda adu̾san¬
tur. aut aduersari se fingunt: in eas infidelita¬
tis et erroris ĩmũdicias inciderunt. ut cũ decest̾ã¬
tur c̾cuncisionem carnis. quã dixit apłs. signa¬
ołm iusticie fidei. in ip̃is tñ carnalib mẽbris
diuina dei sui m̃bra credant colligata et inqͥ¬
nata detineri. Unde cum carnẽ humanã ĩm̃
dam dñt: et dm̃ illic ex parte qua sbi tenetur
ĩmũdũ fcm̃ dicere compellantur. quippe quẽ
mũdari oꝑtere asserunt. Quod donec fiat qnͣ¬
tum fieri potuerit: int̾im nunc eũ ꝑpeti omĩa
que carnes pacuuntur. non tm̃ in labore et do¬
lore afflict̾onũ. sed cciã in uoluptate corrup¬
telaꝵ. Ei namq se dñt ꝑcere quod nõ ꝯcũbũti
ne nodis carneis arciis implicet᷑. et sordidius
inquinetur. Cum ergo apłs dicat. omĩa mũda
mũdis et utiq hom̃ib qui possunt indet̾ius

Expanded text:
sibi videntur, quia illa membra tanquam immunda aversansibi videntur, quia illa membra tanquam immunda aversantur, aut aversari se fingunt, in eas infidelitatis et erroris immunditias inciderunt, ut cum detestentur circumcisionem carnis, quam dixit Apostolus signaculum justitiae fidei , in ipsis tamen carnalibus membris divina Dei sui membra credant colligata et inqunata detineri, ut, cum carnem inmundam dicunt, et deum illic ex parte, qua ibi tenetur, inmundum factum dicere conpellantur, quippe quem mundari oportere adserunt: quod donec fiat, quantum fieri potuerit, interim nunc eum perpeti omnia, quae carnes patiuntur, non tantum in labore et dolore adflictionum sed etiam in uoluptate corruptelarum. ei namque dicunt parcere, quod non concumbunt, ne nodis carneis: artius inplicetur et sordidius inquinetur. cum ergo apostolus dicat: omnia munda mundis, utique hominibus, qui possunt in deterius
Abbreviated transcription (Latin):
eis iudicet declarat qmͣ nõ sit nocẽ. ut iam hec
ẜuentur. Cum aũ dicit quod est u̾bra futdrũ:
ostñdit qmͣ oportuerit. ut illo tp̃e obẜuarentur
quo ista que nob̾ iam manifestata eluxerunt.
ꝑ tales unibras figuraꝵ futura p̾dicebant᷑. ¶ Pro¬
nis dies ex die quidem passioms tercius post di¬
eni tñ salbati. hoc est post septimũ octauus fu¬
it ꝑfecto spoliarẽtur carnali uelam̃to mortali¬
ũ desid̾ioꝵ et cordis cͥcuncisione gaudentes. et¬
nõ eam in carne ad umbratã figura tãq deri¬
derent. tp̃r uet̾is testam̃ti. qmͣuis iam tp̃ no¬
uni testam̃ti fieri obseruariq non congruerer. cor
In quo .n. menbro cõgruentius expoliatio car¬
nał et mortalis cocupiscentie figurat᷑. quam
unde carnalis et mortaus fetus exoritut. Sed
sicut dicit apłs. om̃ia mũda mũdis: ĩmũdis aũ
et infidelib nicħ est mũdũ. sed polluta est eoꝵ
et mens et conscĩa. Itaq isti qui nimis mundi

Expanded text:
eclarat, quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Pror, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati. hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti, quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur, quam unde carnalis et mortalis fetus exoritur? sed, sicut dicit apostolus, omnia munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluet mens et conscientia . Itaque isti, qui nimis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
gñs in terra. sed econtia q nõ sit de hoc m̃do. qr a
pr̃e d̾o ꝓcesserit. qr descend̾it de celo. qr nõ sͥ sint
mr̃ ei frẽs: nisi qui fec̾int uolũtatẽ prĩs sui qͥ in
celis est. Et adhes: illi ip̃i qui has ei genealogias
ascribunt non eum añ natiuitatẽ cognouisse ui¬
dentur. sed neq statim ut natus est quo cred̾ent᷑
ea scͥpsisse que erga eum ocłis sius ind̾int gesta:
sed inueni gesta iam et maturo conuĩcti sunt ei
idest annoꝵ ferme trignita: si quid̃ et etas ascͥbi
diuinis põt sine blasphenua. Quare cũ in om̃i
testimonio u̾itatis hoc sꝑ queri soleat utrũ ne
quis audierit an uid̾it. isti uero nec audisse se fa¬
teantur ab ip̃o gn̾atõnns hunc ordinem. aut qr
om̃io sit natus nec uidisse oculis. qi longo pͦt¬
dicanti tam stuitũ uidetur hoc cred̾e: qu̾ã si quis
iustum cetũ et surdum testem in udiciũ uoces.

Expanded text:
ia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descenderit de caelo, quia non sibi sint mater et fratres, nisi qui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo pdicanti, tam stultum videtur hoc credere, quam si quis caecum et surdum testem in judicium vocet.
Abbreviated transcription (Latin):
teat scda natiuitate dimitti. sed eos pp̃ea bap¬
thari ut regñatione adoptati admittantur
ab aliquo malo obligationis uet̾i ab soluti. Nã
eciam si non baptizentur ꝓmitunt eis extrare.¬
fuisse corpore moriturũ. neq ita moriturũ miti
ulpe s ꝯditione nature. Obiciuntur eis aua
no milla sed ita sun maxiine ex quib ĩ telli¬
guntur eciã illa uł cuncta uł pene cuncta pẽ¬

Expanded text:
orteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra refuisse corpore moriturum; neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa, vel cuncta vel pene cuncta pe
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝯpellitur. caritatẽ aũ negant qua pie ui
te inflat non sit dei donũ ip̃a carttas que ut sc̃ia
no infleo edificat descruunt eciã or̃ones quas
facio ecc̃a siue pro infidelib et dostrmedei resi¬
stentib ut ꝯu̾tantur ad dm̃ siuc ꝑfidelib ut
angeatur eis fides et ꝑ seuerent meo. Nec
quippe nõ ab ip̃o accipete sed a seipĩs homlee
pelagis in ep̃al iudicio palestino dampna¬
rimetuens dampnare ꝯpulsus est. sed ĩ post̾i¬
orib suis scriptis hoc ĩuenitut docere in id eci¬
am ꝑgrediũtut ut dicant uitam iustoꝵ ĩ hoc
cila et ruga quasi nõ sit xp̃i eccã que toto t̾ra¬
rũ orbe clamat ad dm̃. Dimitte nob̾ debita
ntã ꝓuulos etiã negant ẜm adam carnalit᷑
natos ꝯtagiũ mortis antiq̃ prima natiuitate
ꝯtrahe sic.nͥ. eos sine ullao pcc̃i originał um¬
culo asserunt nasci ut prorsus nd sit ꝙ eis oꝑ¬

Expanded text:
tia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiutia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiute inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines Pelagius, in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant uitam iustorum in hoc cula et ruga ; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra . Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis op
Abbreviated transcription (Latin):
elagianoꝵ ẽ heresis hoc tp̃e oĩm recen¬
tisima a pelagio monacho exorta. Q
magr̃m celestinus secutꝰ est ut sestatores eoꝵ c̃
celestiam ñ cupentut. hii dei gr̃e qua p̃destinati su¬
merium de potestate tenebraꝵ eru ito in eũ cre¬
damus atq in regnũ ip̃ius tianferamur. pp̃ ꝙ a
it. Nemo uenit ad me insi fu̾it ei datum a patre
meo et qua diffunditur caritas ĩ cordib urĩs ĩ tm̃¬
mimici sunt ut sine hac posse hoiem̃ credant fa¬
c̾e om̃ia diuina mandata.¶ Demꝙ pelagiꝰ a fr̃i¬
b increpatus qd̾ nncħ tribueres aduitorio gr̃ed̾i
ad enis mandata facienda ñ eam lib̾o arbitrio
pponereo sed in fideli caniditate supponeret di¬
cens ad hoo eam dari hom̃ib ut q̃ fac̾e ꝑ lib̾m ar¬
bitriu uiderentur faciliꝰ possint ĩplere ꝑ gr̃a
dicendo uti uo faciliis possint uoluit credieci¬
legem atq doftiiam ut distamꝰ q fac̾e et que
Qare debeam᷑. Non aũ ad hoc ꝑ donũ sp̃c sc̃i ut

Expanded text:
elagianorum est haeresis hoc tempore omnium recentissima, a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praeeruimur de potestate tenebrarum, ut in eum credamus, atque in regnum ipsius transferamur, propter quod ait: Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo: et qua diffunditur charitas in cordibus nostimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam libero arbitrio praeponebat, sed infideli calliditate supponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum arbitrium facilius possint implere per gratiam. dicendo utique: "ut facilius possint t" uoluit credi, etilegem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hoc, per donum spiritus sui ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed res erat. Qũe et si nouerat ẜm carnẽ cũ ad¬
huc mortuns eẽt: iam tm̃ nõ nouerat qi eũ re¬
surrexisse nouerat. et ultra ei mortẽ ño dñatu¬
ram. Et qr om̃s in illo eo si nõdũ re: iam tñ hoc
sumꝰ: sequitur et dic̃. Si quagͥ in xp̃o noua crea¬

Expanded text:
sed res erat. quem etsi nouerat secundum carnem, cum adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum resurrexisse nouerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: ꝓpħis credite. Quap̃ nos testimoniit de sai¬
natore nrõ nullis egemꝰ: exẽpla tm̃ uite hone¬
sto et prudentiam ac uͥtutẽ in ꝓpħis q̃rimus
quoꝵ nicħ in uideoꝵ fuisse uatib qi te nõ latu¬
erit sentio. Si quidẽ ꝯsulente me cur eos acci¬
piendos putares. nõ imꝑuide nec ĩ urbanit̾ si¬
lentio eoꝵ mandatis oꝑib. in sola tnͣsiliustis p̾sa¬
gia: oblitꝰ utiq scͥptũ ẽẽ. nũqm uindenari imã
de spinis. nec de tͥbulis ficus. Quapp̃ hec strictim
int̾in et castigate ad int̾rogationẽ tuã respõd̾im:
qua queris cur nõ accipiamꝰ ꝓpħas. Aloqͥn nicħ¬
eos de xpõ ꝓpħasse. habunde iam ꝑentũ nr̃orum
libris ostñsũ est. Ego uo sllud adiciam. qr si hebĩ¬
ciustes xpm̃ scientes et p̾dicantes. tam flagiti¬
ose uixerũt. nire et ĩ ip̃os dici pot̾it id qd paulꝰ
de gentiũ sapientib ꝯtestatur Qta cũ cognonis¬
scut dm̃: nõ ut dm̃ odl arificanerũt aut grãs ege¬

Expanded text:
ditis, prophetis credite. quapropter nos testimoniis de saluatore nostro nullis egemus; exempla tantum uitae honestae et prudentiam ac uirtutem in prophetis quaerimus, quorum nihil in Iudaeorum fuisse uatibus quia te non latuerit sentio, siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non inprouide nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus in sola transiluisti praesagia, oblitus utique scriptum esse "numquam uindemiari uuam de spinis nec de tribulis ficus." quapropter haec strictim interim et castigate ad interrogationem tuam responderim, quia quaeris, cur non accipiamus prophetas; alioquin nio prophetasse abunde iam parentum nostrorum libris ostensum est. ego uero illud adiciam,. quia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gentium sapientibus contestatur: quia cum cognouissent deum, non ut deum clarificauerunt aut gratias ege
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ ip̃is mortuus ẽ: et resurrexio. Eo qd̾ hic di¬
es hic seqͥtur. et tanꝙͤ ꝑfestũ enumerat qd̾ futu¬
rũ est. Et simł inquit excitauit. eo simł sed̾e fec̃¬
seder: nõdũ aũ nos. Sed qr spe certaq futurũ ẽ
iam tenemꝰ: simul sedere nos dixit in celestibus
nõdũ i nob̾: sod ĩa in illo. Namq ne putares
Uo ostend̾et insuiꝑ uenientib scłis suꝑhũndãtes
diuicias grẽ sue in bengintate suꝑ nos ĩ xp̃o
iħu¶ Hinc est et illud. Cum .n. ẽemꝰ in carner pas¬
siones pocõꝵ q̃ per legẽ sũt oꝑabantur ĩ m̃bris
nr̃is. in frustũ ferrent morti. Iam .ni. dixit cũ c̃e¬
mꝰ in carne. quas ĩa nõ eeñt in carne. Quod ita
intelligit᷑. Cũ ẽemꝰ in spe rerũ carnauũ. qñ lex
q̃ impleri nõ põt msi ꝑ caritatẽ spũalẽ. ad huc¬

Expanded text:
tuus est et resurrexit; et quod hic diet hic sequitur, et tanquam perfectum enumerat quod futurum est. Et simsedet, nondum autem nos; sed quia spe certa quod futurum est iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in ueCum enim essemus in carne, passiones peccatorum quae per legem sunt operabantur in membris nostris ut fructum ferrent morti. Ita enim dixit, cum essemus in carne, quasi jam non esset in carne, quod ita intelligitur: Cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex quae impleri non potest nisi per charitatem spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm carnẽ xpm̃: s ĩa nũc nõ nouimꝰ. Certe iam
nunc cui its appares pp̃ resurrectonẽ xp̃i hoc
ut qui uiuũt ĩa ñ oͥ uiuant: s ei qui ꝑ ip̃is in¬
ortuus est et resurrexit. Quid ẽ .n. aliud nõ¬
a sibi. s illi uiuant. nͥ ut nõ ẜm carne uiuãt

Expanded text:
m Christum, sed iam nunc non nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sib