comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoz res inteos libos ip̃is pa¬
rentib ꝓ suo arbitrio uł elig¬
egamus ¶Inhus aũt cãibꝰ
in quibores ut p̃rnas mater
ptias puem̃t.uł ubiutmat᷑¬
nas patrẽ libens cõibo ẜuare
censunnus. ħ ẽubi mortemu¬
liens mr̃imomo dissolutouir
ad alias nuipcias uennt ¶Sihe¬
reditatemcius parẽtis ꝗ prior
mortuus est ñ adierĩt liberilic¬
ebit eis tanq̃meius tĩnres fue¬
rint qui posfior moritur easi¬
bimet undicare. scilicet uł eiꝰ¬

Expanded text:
que res inter eos ipsos liberos parentibus pro suo arbitrio vel eligegamus. In his autem casibus, in quibus res ut paternas mater ptias venit, vel ubi ut maternas patrem liberis communibus servare censuimus, hoc est ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si hereditatem eius parentis qui prior mortuus est non adierint liberi, licebit eis, tamquam eius tantum res fuerint qui posterior moritur, eas sibimet vindicare, scilicet si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙi fuit ab ea tñsiatum exmat̾¬
is redintegͣoitur facłtatib.
quoillibata. dho quosstatu¬
mus libos pona iincorupta per¬
uemant. ¶Iud ĩ adclimus leg¬
giut sialiquis exeisdẽ filiis q
quos exprioremĩmomo susce¬
ptos c̃ẽꝯstabit. forte decesẜit
matre iam ẜis nuptus funest¬
grnitis uberis suꝑstitib. dꝙ
qͦ ꝑeandẽ successcem abintes

Expanded text:
 fuerit ab ea translatum, ex maternis redintegrabitur facultatibus, quo illibata ad hos quos statuimus liberos bona et incorrupta perveniant. Illud etiam addimus legi, ut, si aliquis ex isdem filiis, quos ex priore matrimonio susceptos esse constabit, forte decesserit, matre iam secundis nuptiis funestprogenitis liberis superstitibus, id, quod per eandem successionem ab intes
Abbreviated transcription (Latin):
mulitm lib̾is dĩb mortemari¬
timrĩmoniodissoluto q̃ debo¬
ins mantiad eam deuolutast̃
ritum quo que de bonis muli¬
eris ad eum deuolutasunt mor¬
te mulieris mĩnomio difsolu

Expanded text:
 morte mariti matrimonio dissoluto, quae de bonis mariti ad eam devoluta sunt ritum quoque quae de bonis mulieris ad eum devoluta sunt morte mulieris matrimonio dissolu
Abbreviated transcription (Latin):
gummod̃ restituatur. uł c̃tesi
sideuissões ydoneas pr̃aredis¬
tulent aut nequiũnt p̃clicteres
mobiles nec dũ matria lib̾is
tͣclite ap̃ eodẽ manebunt. sol¬

Expanded text:
gum modum restituat: Vel certe si fideiussiones idoneas praestare distulerit aut nequiverit, praedictae res mobiles necdum matri a liberis traditae apud eosdem manebunt: sol
Abbreviated transcription (Latin):
xime lib̾i acquirẽtes possĩt
m̃rno ⁊ffectusn suo ĩom̃o de¬
dictam frdeuissc̃em dissiłau̾it
aut forte offrenequiuent.
heedem res apud mulierẽus
in diem uite suemãneb̃t ¶Oĩ¬
b uidel husdẽ maritalibo fa¬
uł ypothece supp̃ite sunt suꝑ
candẽ añnupcias donacõem t
reb alus ad cã ex mariti suba
deuolutis ex eo diequo heedẽ
si qui post traditas matriułde¬
dem suppoĩtis reby pocõres ha¬
beantur libiqui ex eodẽ mũo¬

Expanded text:
s possint materno adfectui sine suo incommodo seaedictam fideiussionem dissimulaverit aut forte offerre nequiverit, eaedem res apud mulierem usque in diem vitae suae manebunt. Omnibus videlicet isdem maritalibus favel hypothecae suppositae sint, super eadem ante nuptias donatione vel rebus aliis ad eam ex mariti substantia devolutis ex eo die, quo eaedesi quis post traditas matri vel dedem suppositis rebus posterior habeatur, liberis, qui ex eodem m
Abbreviated transcription (Latin):
ui quiex ẜo mrimomio suscep¬
ti sunt ꝓsoliditate possideãt.
nẽcpsit libis ex priore susce¬
teitia miime uolũtate mig̃¬
uenit. ¶Qd si postioriir sme
uberis ex eodẽ m̃imomo suste¬
ptis decesẜit. ꝗcꝗdab eo exspõ¬
sauum iargitate uxor fu̾it ge¬
cutaid sibi iuriq suosciat ẽe
mo donator filios reliquis¬
se deceatur. ¶Admmas sa¬
ne ueniens ur ex ħur ex quo¬
lbet a uotitulo facłtates õi
postitas ex quoꝵ suscepta
uiro ꝓdebita sibi porçone uta
a matreur spontanea largitate
siteat. ¶Nos cnm in hac lege
ro pcipue custoliendum ẽe det̾¬
nimus ut exquo cũz ꝯiugio su¬
tepti filii patrum suoꝵ sponsal¬
inas retmeant facultates.

Expanded text:
ui ex secundo matrimonio suscepti sunt pro soliditate possideant, nec prosit liberis ex priore suscetertia minime vota migraverit. Quod si posterior vir sine liberis ex eodem matrimonio susceptis decesserit, quidquid ab eo ex sponsalium largitate uxor fuerit consecuta, id sibi iurique suo sciat esse nio donator filios reliquisse doceatur. Ad maternas sane veniens vel ex hoc vel ex quolibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate sideat. Nos enim hac lege id praecipue custodiendum esse decrevimus, ut ex quocumque coniugio suscepti filii patrum suorum sponsalicias retineant facultates.
Abbreviated transcription (Latin):
Osp̃r ¶Ac editali lege ĩ pꝑe¬
tuum ualitura sc̃imus siexpr
tamigͣut nõ sit eis licitum
uł sñ scripta seu codicilł h̾roit¬
atis iure sũ legati sũ fidciom¬
issi titulo plus uelinq̃re. necdo¬
tis aut anipcias donacionis
nom̃ieseumortis causabitai
donacõne ꝯferrenec int̾ iuuos
sint morte tñdonatoris exc̃tis
filie sumus uł una extitit. Q
si plures liberi funt singłis eq̃s
partes ntib minime plusꝙͣ

Expanded text:
o pp. Hac edictali lege in perpetuum valitura sancimus, si ex ta migraverit, non sit ei licitum vel sine scriptura seu codicillis, hereditatisve iure sive legati vel fideicommissi titulo plus relinquere, nec dotis aut ante nuptias donationis nomine seu mortis causa habita donatione conferre nec inter vivos sint, morte tamen donatoris ex certis filiae, si unus vel una extiterit. Quod si plures liberi fuerint, singulis aequas partes habentibus minime plus,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur xecuta in diẽ uite ꝓ
sibi debita porcc̃e sola tm̃ pos¬
sessionẽ delata . omne huso
superunt ex priore susceptis
istiꝰ mõi facłtatib testandũ¬

Expanded text:
idebitur consecuta, in diem vitae pro sibi debita portione sola tantum possessione delata, omne his qui supererunt ex priore susceptis istiusmodi facultatibus testand
Abbreviated transcription (Latin):
poris post .x. m̃ses  ẜuãduma
ad̃itimꝰ Tami sud ip̃m exig¬
uum puirmus ꝓbrois inusta
notis.honestioris nobilisq
uire spõalium uł iudicio defũt¬
Iti ꝯiugis ꝯsecuta fũat. amĩt̾tat.

Expanded text:
poris post decem menses servandum adicimus, tametsi id ipsum exiguum putemus, probrosis inusta notis honestioris nobilisqueiure sponsalium vel iudicio defuncti coniugis consecuta fuerat, amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cã dõatiomb ftis. aut
testĩ iure directo. aut fideiomis¬
si ur legatititulo. uł cuius lib
mumfice lib̾alitatis p̃mno ex
rum fũmtassecute: iototumi¬
ta ut ꝑcepint in integrũ ad fili¬
os quos exp̃cedente ꝯiugioha¬

Expanded text:
mortis causa donationibus factis aut testamenti iure directo aut fideicommissi vel legati titulo vel cuiuslibet munificae liberalitatis praemio ex rum fuerint adsecutae, id totum ita ut perceperint integrum ad filios, quos ex praecedente coniugio ha
Abbreviated transcription (Latin):
ute ũo eidem matrił ab ea defẽte
restituẽtur lib̾is. sitñ ab hus
fideuissioydoneamñ fũit ob¬
lata. qua cauidebet. ꝙ eidẽ suꝑ¬
stitipusufructueaꝵ dẽ rex mob¬
ilium uł p̾cio quotaxate sunt
usuraꝵ noĩe cẽtesime legittĩe
porib pr̃are ñ diffa̾nt.itaut
utad eãdem luctum redeat lu¬
ctugum restituãtur. ¶Eritiͣ

Expanded text:
utae vero eidem matri vel ab eadem detentae restituentur liberis, si tamen ab his fideiussio idonea matri fuerit oblata, qua caveri debet, quod eidem superstiti pro usu fructu earundem rerum mobilium vel pretio, quo taxatae sunt, usurarum nomine centesimae partem poribus praestare non differant, ita ut ut ad eandem lucrum redeat luctuosum, restituentur. Erit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
adlesionẽm eoꝵ uideatur ĩuen¬
tum. ¶Atõ ⁊̃ humãis sesib huic
legi credidimus inserendum
to ꝑueniunt. ut mantus eas
que ex boms mulicris ad enz

Expanded text:
ad laesionem eorum videatur inventum. Illud etiam humanis sensibus huic legi credidimus inserendum,to perveniunt, vel maritus eas, quae ex bonis mulieris ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
onem fc̃am. restiuicium in lu¬
cem emersit ex hus queꝑig
noranciam confecta sunt. pre¬
uidicim tibi nõ compabit̃.
ostende igiturapud rectorez
urum clarissimum amicum

Expanded text:
onem factam testamenti vitium in lucem emerserit, ex his, quae per ignorantiam confecta sunt, praeiudicium tibi non comparabitur. Ostende igitur apud correctorem virum clarissimum amicum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuo crimmepenam exilusb¬
certo tp̃ris spacio subire decre¬
ti sunt. exatto p̃finto tempo¬
re nec claustris carcerib nec
in locis quib eules uersati
sunt tenem̃tur.

Expanded text:
suo crimine poenam exilcerto temporis spatio subire decreti sunt, exacto praefinito tempore nec claustris carceralibus nec in locis quibus exules versati sunt teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem intremãtipatã p̃r
tuus titło dõacionis tñst¬
ulit. frustrap̃tendit ꝗ deb¬
itori tuo hr̃s ertitit ⁊ sñsũ
fiuisse debitoris nccͣriũm.
cũ sat̃ fũir accões conõieti¬
bi mandatas fuisse.

Expanded text:
nem in te emancipatam pater tuus titulo donationis transtulit, frustra praetendit, qui debitori tuo heres extitit, consensum fuisse debitoris necessarium, cum satis fuerit actiones eo nomine tibi mandatas fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
purescilz ⁊õidonacionis soll¬
empnitate cõpleta. nec retẽto
quidẽ usu fructi. ¶quẽ quidẽ se¬
missem siduob fuiis seu fili¬
fatali unus uł una seu alius
uł alia ex hiisdem intestatus
uł intestata obierit semꝑ ad
suꝑstitesfratres uł sorores uto¬
lumus ꝑtiñe. ¶Sin aũt umi¬
uersi uł uniũse intestatidiez
obicrint dure fortunc ad ma¬
trem solacia ex integroreũtan¬
turita scil ut hunc semissem
queinfilus seufiliab donau¬
erat. in testõ diẽ filiis seu filia¬
b obeim̃tib nursus ip̃a seꝑa¬
tim abultimi filuiuł filie h̃rdit

Expanded text:
pure scilicet et omni donationis sollemnitate completa nec retento quidem usu fructu. Quem quidem semissem si duobus filiis seu filifatali unus vel una, seu alius vel alia ex isdem intestatus vel intestata obierit, semper ad superstites fratres vel sorores volumus pertinere. Sin autem universae vel universi intestati diem obierint durae fortunae ad matrem solacia ex integro revertantur, ita scilicet, ut hunc semissem, quem filiis seu filiabus donaverat, intestato diem filiis seu filiabus obeuntibus rursus ipsa separatim a
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatem uenundedistitu
exꝑiaris suo or̾d̃ĩe. Namut
satis detur tibisero desideras.
qm̃eo tempore quouenund¬
atur hrditas ħnõ est cõpre¬
hensum qius enimeale¬
ge em̃nt ut c̃ditorib h̃rdita¬
niis satisfaciat accipetnacc̃o¬
nes hroitarias minitus co¬
gi nõ potest.

Expanded text:
hereditatem venumdedisti, tu experiaris suo ordine. nam ut satis tibi detur, sero desideras, quoniam eo tempore, quo venumdabatur hereditas, hoc non est comprehensum. quamvis enim ea lege emerit, ut creditoribus hereditariis satisfaciat, excipere actiones hereditarias invitus cogi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio statuto. ¶ Nulla diectu¬
ra immo magis diumnacõ¬
nexa in posterum ẜuand.i.u¬
trumin ꝑsonam certam an
in um bomi arbituo respiciẽ¬
tes echentes ad ħ pacta uene¬
nnt.quia hpenitus ĩpossib¬
ile ẽecdentes ꝑ hiꝯ sc̃ĩonem

Expanded text:
pretio statuto: nulla coniectura, immo magis divinatione in posterum servanda, utrum in personam certam an in viri boni arbitrium respicientes contrahentes ad haec pacta venerunt, quia hoc penitus impossibile esse credentes
Abbreviated transcription (Latin):
dis siquis ita rem cõpauit.
ut res undita ẽet qnͣtiticius
existimaũit.magna dubitacõ
exorta ẽ multis antique cul¬
decidentes scĩmus cum hiꝰꝯ¬

Expanded text:
dis, si quis ita rem comparavit, ut res vendita esset, quanti Titius aestimaverit, magna dubitatio exorta est multis antiqudecidentes censemus, cum h
Abbreviated transcription (Latin):
Mamẜmo sensum actoris
in possõnem ingressus irec¬
te possicetp̃cium sane sieo
noĩe sat̾st̃m ñ ꝓbetur peti pot̃
Nec enim licet in continẽt
futa restindĩt.
tis uoluntate collatasdc̃e
cõpandi. quia nõ astringit
erat ut exͣneos ab ẽptione re¬
mouent. n hommes suo ar¬
bitratu uñdenda distrahent
rebꝯ suis aliquid cognntur
unus quisq suo arbitͣtuẽpt¬

Expanded text:
m consensum auctoris in possessionem ingressus recte possidet. Pretium sane, si eo nomine satisfactum non probetur, peti potest: nec enim licet in continentifinita rescindit.tis voluntatem collata condicione comparandi, quia non adstringit erat, ut extraneos ab emptione removerent, neque homines suo arbitratu vendenda distraherenrebus suis facere aliquid cogantur unusquisque suo arbitratu qua
Abbreviated transcription (Latin):
teena uenientes quocumq ti¬
tulo⁊tulissent. hac quoq cõ¬
uenit o bẜuari. ut quicquid
uxor marito nõ emantipato d¬
uł maritus uxori in potesta¬
te põrte quocumq iuire ułti.¬

Expanded text:
terna venientes quocumque titulo contulissent, hoc quoque convenit observari, ut, quicquid vel uxor marito non emancipato vel maritus uxori in potestate positae quocumque ti
Abbreviated transcription (Latin):
noue capitulũ clariore intp̃¬
tatione scimus ut q̃ ꝑfilios
ne potes ⁊ꝓnepotes. Itemq ĩ
filias ⁊neptes ⁊ neptes ꝓnep
tes qm̃ius inpottate sint mi¬
mme acquiri decuimus ama¬
ritđ uł uxore quocumq titło
colłata siue ultima uolũtate
ns p̃stitum fũat ut minime
ad eum sicãus tusit reũtatuir.
ꝓspiciend̃ est enimne hacimet¬
ta formidĩe pentum circa lib̾os
mumficenciaret᷑ar detur. s ut
hus pot̾tatis iure ad pentes
tñ solo atq usu pentib depu

Expanded text:
novae capitulum clariore interpretatione sancimus, ut, quae per filios nepotes pronepotes itemque filias neptes proneptes, quamvis in potestate sint, minime adquiri decrevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntate nis praestitum fuerat, ut minime ad eum, si casus tulerit, revertatur  prospiciendum est enim, ne hac iniecta formidine parentum circa liberos munificentia retardetur : sed ut his potestatis iure ad parentetamen solo atque usu parentibus depu
Abbreviated transcription (Latin):
quis modestiene ixent.¬
scius ⁊pudoris ignar
ipbo pestrrefitiq male¬
scenda. ac temuilentia mir¬
bulẽtobirectator tp̃or
fuit eum pene noliimꝰ
sb̃iugarin durũ aliqd.
naspum sustiñe. qi suo

Expanded text:
quis modestiae nescius et pudoris ignarus inprobo petulantique malessenda ac temulentia turbulentus obtrectator temporum fuerit, eum poenae nolumus subiugari neque durum aliquid nec asperum sustin
Abbreviated transcription (Latin):
sentiuꝰius criminis pos¬
tulaͣ stireum urta furictus
est. frustraob pẽtiã deserte ac¬
cusacionis ꝯuẽiris. cũ mor¬
treius crimẽ cum penaeius
sitextiñtrũ. acꝑ ħ tibi adẽp¬
Ca est nc̃citas actusatõnis.

Expanded text:
seu cuiusvis criminis postulasti reum, vita functus est, frustra ob poenam desertae accusationis conveniris, cum morte eius crimen cum poena eius sit extinctum ac per hoc tibi adempta est necessitas accusationis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insuspensoꝯ stituta fatidi¬
emfũctꝰ est. trim̃ morte fim¬
tumꝰ est. idẽ obẜuatur Et si
accusatorpentente applloi
tp̃r ultimũ diem obiss¶Si
aũt relegomĩs penã sustirn¬

Expanded text:
et in suspenso constituta fati diem functus est, crimen morte finitum est. Idem observatur et si accusator pendente appellationis tempore ultimum diem obisset. Sin autem relegationis poenam sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
oxis defensione ꝯsistit. H¬
hinc exim̃dascĩon Nam
cum ad cos annos puen¬
erunt qui ad sollicitudi¬
nẽptinẽt curatoris. nccͣrio
ei similif.ut aliis. q̃noꝵ .xxe¬

Expanded text:
oris defensione consistit, huic eximenda sanctioni. Nam cum ad eos annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessario ei similiter ut aliis anno
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cedem. Nemo igiturquiad
possõnes dductor accedit diu
auenas res tenendo uis sibi
ꝓprietatis usurpet. nec cogã¬
tur dñi autamitte q. locauert.
qut⁊ductores utiles sibi for

Expanded text:
cedem. Nemo igitur, qui ad possessionem conductor accedit, diu alienas res tenendo ius sibi proprietatis usurpet, ne cogantur domini aut amittere quod locaverunt aut conductores utiles sibi for
Abbreviated transcription (Latin):
tassis exclude. autannis õib
sr̃ dño suo publice ꝓtestari.
p̃r. ¶Icut in remspẽciales
actiones ult᷑ .xxx. annor spa
ciumnõ ꝓtendantur. sisiq̃
resus us aliq postuetur ul
pona qualitumq acllone
uł ꝑgetutiõne pulsetur. nich¬
ominus erit agenti .xxx. ãn¬
orum p̃scriptio metuẽda. Codẽ
quipignus uł ypothecam.
nõ asuo debĩtore s a suode
tp̃c possidententitur undita¬
re.¶Que ergo ante nõ mo¬
ingisilentio ex quo copete
uireceꝑunt uiuendiultius
ñ hñt facłtatem. nec suffi¬
ciat p̃cib oblatis ꝙdam¬

Expanded text:
tassis excludere aut annis omnibus super dominio suo publice protestari.. Sicut in rem speciales, actiones ultra triginta annorum spaime protendantur. sed si qua res vel ius aliquod postuletur vel persona qualicumque actione vel persecutione pulsetur, nihilo minus erit agenti triginta annorum praescriptio metuenda: eodem qui pignus vel hypothecam non a suo debitore, sed tempus possidente nititur vindicare. Quae ergo ante non moiugi silentio, ex quo competere iure coeperunt, vivendi ulterius non habeant facultatem. nec sufficiat precibus oblatis
Abbreviated transcription (Latin):
sidetis fim̃dum de quo¬
agitur. cumabaltero
nec unec clam nec p̾ca¬
rio possidetis rectorꝓ
b̾it ac satisdationis uł
transferende possõmse¬
dictiꝓpetui forma serua¬
ta de ꝓprietite cognostet

Expanded text:
sidetis fundum de quogitur, cum ab altero nec vi nec clam nec prio possidetis, rector bit ac satisdationis vel transferendae possepetui forma serva proprietate cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
Epr MEc impialeres¬
ponsum qd supplicatioli¬
tigatoris optimut. necin¬
terlocucio coginitoris ex
quacdimq parte innoua¬
re possõnis statum eo q
rem tenet ab sente ꝓmit¬
titur quoniamnegetioꝵ

Expanded text:
 Nec imperiale responsum, quod supplicatio litigatoris obtinuit, nec interlocutio cognitoris ex quacumque parte innovare possessionis statum eo qrem tenet absente permittitur, quia negotiorum
Abbreviated transcription (Latin):
neumut desideras exst¬
ruere ⁊ edificium ei sup¬
ponere ponere potes obf¬
modumusitatũm altitu¬
dims excedas.

Expanded text:
neum, ut desideras, instruere et aedificium ei superponere potes, obsmodum usitatum altitudinis excedas.
Abbreviated transcription (Latin):
filii. ⁊ uos eis estis dis.¬
uos utra pub̾tatemil¬
lis decedentib cepit le¬
reditas ꝑtinere de ex hib¬
endis testamenti ta bu¬
us interdicto. uti posside

Expanded text:
filii et vos eis estis svos intra pubertatlis decedentibus coepit reditas pertinere, de exhindis testamenti tabuis interdicto uti pote
Abbreviated transcription (Latin):
tue potestatis esses sup
reb materis optinui¬
sti potes eos quitibi cõ¬
dempnati sunt coñuen¬
ire. Ꝙ si extitit qui te fili
um in sua potestate esse
contendis interdicto in¬

Expanded text:
tuae potestatis esses, super rebus matris obtinuisti, potes eos qui tibi condemnati sunt convenire. quod si extitit, qui te filium et in sua potestate esse contendit, interdicto in
Abbreviated transcription (Latin):
nonemittẽñte pignꝰ
debitor tuus ea queob
noxia sunt uenundcd̃.
integrumtibiius est.
ea ꝑxequi nõ interdicto
adũesus conductorem
debitorẽm uccom̃petit. s
seruana actione usque
ad exemplũm cius insti¬
tũtur utilis. ⁊duersus ẽp¬
torem:excertenda.
d p̃r ¶Abitãtis p̾cario
brdes ad restituendum ha¬
bitaculum teneri. et cc eos
interdicto ꝓpõrto manifes¬

Expanded text:
n remittente pignus debitor tuus ea quae tibi obnoxia sunt venumdedit, integrum tibi ius est ea persequi, non interdicto adversus conductorem debitoremve competit, sed Serviana actione vel quae ad exemplum eius instituitur utilis adversus empto Habitantis precario heredes ad restituendum habitaculum teneri contra eos interdicto proposito manifes
Abbreviated transcription (Latin):
ranͣtiam.alienam rẽma¬
liquis quaspppriam rẽ¬
occupauerit omnes. ni¬
tem scire debent qd̃ non
suum est hoc ad auosĩ
cumtalis dispositioin
furtiattione iamdud̃
ueterib legibo diffin¬
ita est ditentibout sics
alienanirem aduersꝰ
dominiuouuntatemi
attigerit furri actione̾
teñetur. hus uidelitet
que sup recipienda posi¬
sessione anobis disp¬
osita sunt. locum habe

Expanded text:
rantiam alienam rem aliquis quasi propriam occupaverit. Omnes autem scire debent, quod non suum est, hoc ad alios cum talis dispositio in furti actione iam dudum veteribus legibus definita est dicentibus: si quis alienam rem adversus domini voluntatem attigerit, furti actione tenetur. His videlicet, quae super recipienda possessione a nobis disposita sunt, locum haben
Abbreviated transcription (Latin):
uel colonus uellibertusł
seruus quolibet titulo
retiñebat. nec eos qui dei¬
ecti sunt abgentium nom¬
me possidentes quia min¬
ieip̃is deciso cause mã¬
data sit ab exꝑuida rese¬
cludant necsiserĩu sint
corum reitiant in uire per¬
sonas quia huuismodi
ꝯdictionis homimbcau¬
sas orarefas non sit.Sz
post elapza quoq spãtia
recupande possonis legi¬
bus p̾stituta litigiumeiᷤ
inferentib largiri conue¬
mitut eos momentarie
pinde possom sine ulla
cunctatione restituant.
ac si reuersus dominus
litigass et cuitamen quo¬
ubet tempore reuerso atti¬
onem recuperande possõ¬
is indulgemus qui afi¬
eri potest ut restitutio pp̃
ẜulos infidelesnes
ligentes ꝓpinquos uel

Expanded text:
el colonus vel libertus seu servus quolibet titulo retinebat, nec eos, qui deiecti sunt absentium nomine possidentes, quia minime ipsis dictio causae mandata sit, ab experiunda re secludant, nec, si servi sint, eorum reiciant in iure personas, quia huiusmodi condicionis hominibus causas orare fas non sit: sed post elapsa quoque spatia recuperandae possessionis legibus praestituta litigium eis inferentibus largiri convenit, ut eos momentariae perinde possessioni sine ulla cunctatione restituant, ac si reversus dominus litigasset. Cui tamen quolibet tempore reverso actionem recuperandae possessionis indulgemus, quia fieri potest, ut restitutio propter servulos infideles vel neglegentes propinquos vel
Abbreviated transcription (Latin):
Uem l in debitam pecun¬
liam qiex causa fideussõĩs
obstrictꝰ in cautionem per¬
rorem deduxisti.tam doli
mali exceptionenti qm cõ¬
dicere ut obligo tibi accep¬
to feratur potes. Non esta
dubium fiderussorẽrei pr¬
omittendiboms ad fiscu
deuolutis sudem fiscus ob
debitum restituendum fue¬
rit comuentus ⁊ solucrit li
nñ qm aduersus omnes fid¬
cussores lis ꝯtestaretur un¬
um eorum elig̃e creditoriĩ
si ño ceteros minus ydonec
existimãret. at nunc pogt liti
contestc̃em ⁊̃ peticionẽ diuis¬
am redintegrariuirisrõ nõ¬
quidem quoz pignoribo fi¬
deuissorem a creditoribu
tus sit exploratuuris est
Bem ¶ut ꝓponis funduz
ob debitum obligatumñ
usto p̃cio uñdidisti residuã
qnͣtitatem qm ex p̃cio cidẽ
fuare potuisses refunditibi
a fideussore ñ uire repostis.

Expanded text:
 indebitam pecuniam quasi ex causa fideiussionis obstrictus in cautionem per errorem deduxisti, tam doli mali exceptione uti quam condicere, ut obligatio tibi accepto feratur, potes. Non est autem dubium fideiussorem, rei promittendi bonis ad fiscum devolutis si idem fiscus ob debitum restituendum fuerit conventus et solverit, liantequam adversus omnes fideiussores lis contestaretur, unum eorum eligere creditori, si modo ceteros minus idoneos existimaret. At nunc post litis contestationem petitionem divisam redintegrari iuris rquoque pignoribus fideiussorem a creditoribus tus sit, explorati iuris estSi, ut proponis, fundum ob debitum obligatum non iusto pretio vendidisti, residuam quantitatem, quam ex pretio eiusdem servare potuisses, refundi tibi a fideiussore non iure poscis.
Abbreviated transcription (Latin):
pumcicq̃ deberi compererit
reddiu bebitpignora iemm
quereostipulantinexa fue¬
rant ita demum adius trã¬
seunt si fcã nominis redẽp¬
cione solucio celebrãta ẽuo¬
bisq mandate sũt acc̃ces
Q si factum est ea quoqu

Expanded text:
deberi compererit reddi iubebit Pignora etenim, quae reo stipulandi nexa fuerunt, ita demum ad vos transeunt, si facta nominis redemptione solutio celebrata est vobisque mandatae sunt actiones. Quod si factum est, ea quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
iegittime ꝑfecta debiti inaliũ.
translatiprioris cͣctus fidcius.¬
sores uł mandatores lib̾ator¬
cẽ nõ ambigitur. si mo in pcoti¬
ti se non obligauernt.
crectitõri relicto reo eligendr ĩ
fideuissores isi int cͣchñtes.¬
cum pecumam mmutuam acci¬
peret se nõ obligauit frustra
ex coq tabulas obligõnisu
testis assigauit conuenirs.
Dem Screditorodõm man¬
dato. Aripte cumpecumamri
mutuam daretin accipiẽdis
ypothecis nõ paruit. frustrati
inudicio mandatiꝯuẽmt. qͣ¬
donõ alias te obligasse inte¬
Intra heretur obligacio.

Expanded text:
egitime perfecta debiti in alium translati prioris contractus fideiussores vel mandatores liberatos non ambigitur, si modo in sequenti se non obligaverunt.creditori relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahcum pecuniam mutuam acciperet, se non obligavit, frustra ex eo, quod tabulas obligationis ut testis adsignavit, conveniris.Si creditor condicioni mandato adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipiendis hypothecis non paruit, frustra te iudicio mandati convenit, quando non alias te obligasse intecontraheretur obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶deuissorseumanda¬
tor sun usuras quo oblig¬
atus est iustam causam ret¬
usandi soluere eas non h̃t
¶Ut aũt is qui cum alt̃o fider¬
idaturactio intereos quiso¬
em ex ordine potularisolet
sorib insolidum debitosa¬
tisfatiatacco eiadũsus eũ
qui una fideiussitnõ com¬
petit᷑. potuistisanecũ fisco
solueres desiderasse ut ius
pigñoris ꝙ fiscus huit inte
tñsferetur⁊ si h ita factumẽ
cessis actiomibdutipotis q¬

Expanded text:
deiussor seu mandator si in usuras quoque obligatus est, iustam causam recusandi solvere eas non habet. Ut autem is, qui cum altero fideividatur actio inter eos qui soem ex ordine postulari soletssoribus in solidum debito satisfaciat, actio ei adversus eum qui una fideiussit non competit. Potuisti sane, cum fisco solveres, desiderare, ut ius pignoris quod fiscus habuit in te transferretur, et si hoc ita factum est, cessis actionibus uti
Abbreviated transcription (Latin):
cionem suam ostenterunt. uł
cumplures eẽnt creclitores de¬
bitor quisolus exist̾etadu¬
bitum agnouit⁊ querebatur
si eis ulcidatur licentia.ad¬
uersus. iids in deuocionem
suam extertere.⁊ qĩ tp̃re cmer¬
so exactonem recusare.uł qb¬
dam ex debitorib debitum
agnocentibꝰ uł iniudicio pl¬
satis. debent.⁊ alii ab omncc̾¬
dictione repelli. ¶No b̾ sug¬
gerente uidetur ẽc̃humanũ

Expanded text:
ionem suam ostenderunt, vel cum plures essent creditores, debitor qui solus existeret ad ubitum agnovit, et quaerebatur, si eis vel ei datur licentia adversus alios indevotionem suam exercere et quasi tempore emenso exactionem recusare, vel quibusdam ex debitoribus debitum agnoscentibus vel in iudicio pulsatis debent et alii ab omni contradictione repelli: Nobis pietate suggerente videtur esse humanum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶Onrecte ꝓcuratores ĩ¬
nr̃i: si allegationituc fides ⁊d¬
eẽt.uroire noluerunt ex boms
fidruissoris que ad fiscum ꝓue¬
nerunt pecumin tepetentẽ. s re¬
umprincipalem ꝯuenre uis¬
serunt. cumelectionis potesta
pmitt.itur creditori. S cumtu
duos fideuissores accepisse te
ꝓponas si altydone est intelli¬
gis te clunsa qnͣtitate ptemcõ¬
pctentẽ ⁊ pt̃atore m̃õpetere debe
iadũsus alium fideiussorem
expenri. Namlicet significes ĩ¬
adiectum inobligõne ut singaĩ¬
uli insolidumtenerentur. tñ
nich hres mutatodõnẽmiur¬

Expanded text:
 Non recte procuratores nostri, si adlegationi tuae fides adesset, audire te noluerunt ex bonis fideiussoris quae ad fiscum pervenerunt pecuniam repetentem, sed reum principalem convenire iusserunt, cum electionis potestas permittatur creditori. Sed cum tu duos fideiussores accepisse te proponas, si et alter idoneus est, intellegis te divisa quantitate partem competentem a procuratore petere debere et adversus alium fideiussorem experiri. Nam licet significes adiectum in obligatione, ut singuli in solidum tenerentur, tamen nihil haec res mutat condi
Abbreviated transcription (Latin):
exus estaliorum deuccioe
uł ignicionẽuł ex libello adm¬
omcoemalus debitoribo
p̃iudicarea alus ꝓdẽe credito¬
nb. sititaq generar deuoti
⁊ nemmliceata lieñam inde¬
uctionem sequitum exuna
stirpe unoq font᷑eunus effi¬
uxit cͣctus lir debiticaus⁊ exea¬
demactione apparuit. de fideiꝰ¬

Expanded text:
exus est, aliorum devotionem vel agnitionem vel ex libello admonitionem aliis debitoribus praeiudicare et aliis prodesse creditoribus. Si itaque generalis devotio et nemini liceat alienam indevotionem sequi, cum ex una stirpe unoque fonte unus effluxit contractus vel debiti causa ex eadem actione apparuit. I
Abbreviated transcription (Latin):
que excã fidei ꝯmissi manu¬
misit ut ingͣtum. libtuma¬
cusarẽnõ pot̃.⁊Cum idui¬
dicium extraordinẽ p̃bet
cur quiuoluntate fuo suo
qui debitam restituit.
ingratus circa pronĩguum
extitit.⁊ quadamiactanciał
ꝯtumatia c̃uicem adũsus cũ
erex̾it. aut leu̾is offense ccxit
culpama promis nrsus sub
ncos iudices pr̃oni q̃ relaex¬
orta ĩgratum ostendatͥ eum¬

Expanded text:
ae ex causa fideicommissi manumisit, ut ingratum libertum accusare non potest, cum id iudicium extra ordinem praebeatur ei, qui voluntate servo suo qui debitam restituit. ingratus circa patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices adversus eum erexerit aut levis offensae contraxerit culpam, a patronis rursus sub neos iudices patroni querella exserta ingratum e
Abbreviated transcription (Latin):
porain. quib inguiactiosi¬
cut ip̃is manimus soribꝰ de¬
ferretur sulli date sibi liber¬
tatis ĩmemores. nequicia
recepint seruilis ingenii.
Qdp̃r ¶Ibtined diconis
homines uł coꝵ filii. simiu
tantes docebuntur ingrati¬

Expanded text:
norum, quibus ingrati actio sic ut ipsis manumissoribus deferetur, si illi datae sibi libertatis immemores nequitiam receperint servilis ingenii. p. Libertinae condicionis homines vel eorum filii si tantes docebuntur ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Uberte queũolũ¬
tate promaũtiurenupte
sunt nõ cogantur officiu
patronis suis prare.
nedata a dm̃s manumnit¬
unturmero uire omne ob¬
sequiumpatronis debẽat.
uim ⁊ audacĩam obiccisti erĩ
qui te bñficio suo ex ẜuitute
lm̃am debeatestimabit. ¶ã
siqua tibipecuma debebatur
siue dereb aduersus pr̃onũ
disceptaciofũat. nõꝓtimis
ad litigand̃ cunere debueras
iudici: potunstrominihonore
pr̃ono debito: reẜuato.

Expanded text:
. Libertae, quae voluntate patroni aut iure nuptae sunt, non coguntur officium patronis suis praestane data a dominis manumittuntur, mero iure omne obsequium patronis debent. Pvim et audaciam obiecisti ei, qui te beneficio suo ex servitutlicentiam debeat, aestimabit. Nam si qua tibi pecunia debebatur sive de rebus adversus patronum disceptatio fuerat, non protinus ad litigandum currere debueras:iudici potuisti, omni honore patrono debito reservato.
Abbreviated transcription (Latin):
onp̃ ¶in fraudẽ pro¬
m. libertus aliquid alie¬
naũit q̃tenus legittima
pars  diminuta estreuccã¬
Mp ¶Efuncto qui¬
dem liberto pronus inte¬
tato sũccedens ꝑ accc̃em
caluisianã ineius fran¬
dem alienata reuocarẽ pot̃.ĩ
uerum cum pronum postli¬
berti suimortem.ab eo fundi
ratam asseueras manumis¬
soris factum infirmare succo¬
ssores cius. minime possũt.

Expanded text:
Si in fraudem patroni libertus aliquid alienaverit, quatenus legitima pars deminuta est, revocan Defuncto quidem liberto patronus intestato succedens per actionem Calvisianam in eius fraudem alienata revocare potest. Verum cum patronum post liberti sui mortem ab eo fundi ratam adseveras, manumissoris factum infirmare successores eiu
Abbreviated transcription (Latin):
infende mumic pringnise¬
ius. lib̾a facultas ẽe debet. ⁊̃.¬
¶Patnos ⁊̃ lib̾tos sicuti dicis
imungos tibi fuisse . fe̾ndu
nõ est. p̃res igitur ꝓuncieiũ

Expanded text:
inferendae iniuriae privignis eius libera facultas esse debet: paternos etiam libertos, sicuti dicis, iniuriosos tibi fuisse ferendum non est. Praeses igitur provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
curator pupiuã uładuita
quõdam suamsibi uł filiosu¬
onullo diumno ĩpetrato b̃n¬
ficio. in minnorno colloca¬
liti uł in ꝯfessum de tutela.
Mp̃r. EIquis tutoris uł cu¬
ratoris nõie usurpato idẽ
ministraũit eãq sibi filio¬
ue suo copulauit tales mipti¬
as stare non ad exẽplum̃ tut¬

Expanded text:
curator pupillam vel adultam quondam suam sibi vel filio suo nullo divino impetrato beneficio in matrimonio collocalut confessum de tutela, pp. Si quis tutoris vel curatoris nomine usurpato, id eministraverit eamque sibi filiove suo copulaverit, tales nuptias stare et non ad exemplum tut
Abbreviated transcription (Latin):
mũleestrapere. ⁊ ei qui rapu¬
erit raptamͣscientem delit¬
tum seruare.
⁊ agros habendi buccellarios
nauit armata mancipiascu
buctellarios aut is auros
in suis p̾lus aut iusta se ha:¬
bere temptaũit post exattã
.c. librarum auri ꝯtẽpnatio¬
nemumͣdictam i eos seue¬
rissimam p̃fcirimꝰ sc̃imus ⁊̃
Uiriquoq clarissiꝓuinciar
debebunt. nequis audeat ħ¬
statufi nre mansuctudims
In aliquo iuolarescientes
ꝙ ex dissimu lacionenedi¬
gnitatis ⁊ admministratõis
cingulo priuabuntur.⁊ pot
.c. librarum. auri mulctam
salutis iure q sue piculũi
sustinebunt primatib uide¬
ucet apparicionis sueꝑgoniᷤᷤ
p̃ter aissionẽ fortunaru
suaꝵ capitali quasuppliti¬
oftriendis. deraptuirgin

Expanded text:
mile est rapere et ei qui rapuerit rapta scientem delictum servare.et agros habendi bucellarios navit, armata mancipia seu bucellarios aut Isauros in suis praediis aut iuxta se habere temptaverit, post exactam centum librarum auri condemnationem vindictam in eos severissimam proferri sancimus. Viri quoque clarissimi provinciarum debebunt, ne quis audeat statuta nostrae mansuetudinis in aliquo violare, scientes, quod ex dissimulatione dignitatis et administrationis cingulo privabuntur et post centum librarum auri multam salutis vitaeque suae periculum sustinebunt: primatibus videlicet apparitionis suae personis praeter amissionem fortunarum suarum capitali quoque supplicio feriendis
Abbreviated transcription (Latin):
tores uirginũ honestaꝵ
ur ingenua siue ianid
disponsate fuant siuenõ
minarum licet lib̾trneuł
serue. aliene sint pessima
crimium percantes capi¬
tis supp̃lio plectendos de¬
cerminus⁊ marimesiteo
fũit uirgines uł uiduede

Expanded text:
tores virginum honestarum vel ingenuarum, sive iam desponsatae fuerint sive non, minarum, licet libertinae vel servae alienae sint, pessima criminum peccantes capitis supplicio plectendos decernimus, et maxime si deo fuerint virgines vel viduae
Abbreviated transcription (Latin):
lenturtũ non seriurrmaneã
s ĩ lib̾i⁊ h̾rdes effitiantcum
tantameos nr̃inuminis be¬
cillis data ẽ. tñ h̃rdita te ẜuiᷤ
relicta. qĩmiũctã lib̾tatem
ẽe uiden. ¶Lllo uidelicet obs¬
uando ut si legatũ uł fidei¬
ꝯmissũ eis sinc ub̾tate relĩqͣt᷑.
mancãt in ẜuitute. ñ tñitai¬
pu h̃rdes existantut lib̾alit¬
atẽ ĩ testõris ⁊ ẜuiles labores
debita reniuacõc defmudare
conẽtur.⁊ nõ. delictum liczad¬
huc ẜuis ꝯstitutis. donent. ĩ
s uũ filio suo sñ lib̾tate sb̾strũt q̃¬

Expanded text:
lentur, cum non servi remaneant, sed et liberti et heredes efficiantur, cum tanta in eos nostri numinis becillis data est, tamen hereditate servis relicta quasi iniunctam et libertatem esse videri. Illo videlicet observando, ut, si legatum vel fideicommissum eis sine libertate relinquatur, maneant in servitute. Non tamen ita impii heredes existant, ut liberalitatem testatoris servilis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc servis constitutis, donent. Quaservum filio suo sine libertate substit
Abbreviated transcription (Latin):
lix imꝑfecte etatis exceptio¬
nem non numerate peͬcu¬
mie .ab inicio minorib ñ
ꝯtu̾rere. ne dum mintegr̃
restõnem expectamus aliq
em̃gat obstaculum ꝑ ꝙ hi
bus inquibꝰ uetaiura cur¬
rert quidẽ tp̃rales p̾scripcio¬
nes adũsus minores cõ
cas ip̃o uire nõ dciintre. Me¬
lus iemm est intacta cor
uulnatam remedium q̃re
ꝯcilio quidem cegnos¬
centis de restone minte¬
grum eẽt oportet. Nnm
is qui se minorẽ amms
lesumẽe dicat. diligens
patfamilias fuit. actib¬
qr publicis industuum
se dccunt. ut laꝑsum eum
petatem insmmie nõ sit
uerum sicausa cognitacir¬
cumuntus dep̃hendatiur
pp̃ ħ solum uelud p̃scrpai¬

Expanded text:
is exceptionem non numeratae pecuniae ab initio minoribus non currere, ne, dum in integrum restitutionem expectamus, aliquod emergat obstaculum, per qubus, in quibus vetera iura currere quidem temporales praescriptiones adversus minores conceas ipso iure non currere. melius etenim est intacta iura vulneratam remedium quaeilio quidem cognoscentis de restitutione in integrum esse oportet, num is, qui se minorem annis laesum esse dicat, diligens pater familias fuerit actibusque publicis industrium se docuerit, ut lapsum eum per aetatem verisimile non sit. Verum si causa cognita circumventus deprehendatur, propter hoc solum velut pra
Abbreviated transcription (Latin):
atorem tutoris ułcurator¬
is minus ydonci nõ añ per¬
ueniripotest. quam si bonis
nommati. Itemq fideuisso¬
ris eus nec non couegaru.
rcui. admirstracionis
spectat excussis. nonsit in¬
dempnita pupilliut adul¬
ti satisfãsum.
icipales tutorum nominat¬
ores si administracionis fi¬
mto tempore fumtononĩ
fũunt soluendo. nec ex cau¬
tione figiussiom̃s solidum
exigipossit. posfit pupius
quõdam in subsidiuint̃

Expanded text:
atorem tutoris vel curatoris minus idonei non ante perveniri potest, quam si bonis nominati itemque fideiussoris eius nec non collegarum rtium administrationis spectat, excussis non sit indemnitati pupilli vel adulti satisfactum. icipales tutorum nominatores, si administrationis finito tempore non fuerint solvendo nec ex cautione fideiussionis solidum exigi possit, pupillis quondam in subsidiu
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶ Icut certiuiris ẽmilitẽ
quiscit se filium h̃rs. alioq si¬
nipcit h̃rdes. tacite cum ex h̃rd¬
are intelligi: ita sugnorans
se filiũ hr̃e. alios scribat hrdes.
nõo bẽẽ filio adẽptamhrdita¬
sit mpoftateeum ad successc̃e
uenire indubiumnõ habefis.
Dp̃. ¶Icum uł inuteroh̃ret̃
filia inscio pr̃emiliteabeo p̾t̃ita
sit:uł cuminrebo humanis eã
nõ ẽẽ fłorumoreꝓlato pat̾put¬
auit. nullam eius intestõ fecit
aciomis notam: neq̃qͣm infligit¬
appellau̾it. eiq legatum dedent.
nõ instituẽdo eã ħrdẽexh̾rdalnt

Expanded text:
 Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditasit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habetur. cum vel in utero haberetur filia inscio patre milite, ab eo praeterita sit, vel cum in rebus humanis eam non esse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit dationis notam nequaquam infligitappellavit eique legatum dedit, non instituendo eam heredem exheredavit
Abbreviated transcription (Latin):
hrs exstitit pr̃i. cum qua simł
equis partib hr̃s institit
eras substõe inũcem facta. et
mat quidẽin testate fiuie sibi
successõem defendat. tuaũt ex

Expanded text:
s extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres institutus eras substitutione invicem facta, et mater quidem intestatae filiae sibi successionem defendat, tu autem e
Abbreviated transcription (Latin):
cum patumonnimualeret
fideuissorem accepat int̾tes¬
sisse. in quo cãu non curato¬
ris erit racio ieprehendenda.
si qua lessõ rebo minoris illa¬
ta fuisse aduersustegum or¬
dines conppbetur. s supneglig¬
entia uł dolo icribe qui ueram
substantie taxationem passꝰ
est occultari legib erit. igen¬
dum.

Expanded text:
 patrimonium valeret, fideiussorem acceperat, intercessisse. In quo casu non curatoris erit ratio reprehendenda, si qua laesio rebus minoris illata fuisse adversus legum ordinem comprobetur, sed super neglegentia vel dolo scribae, qui veram substantiae taxationem passus est occultari, legibus erit agendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Deni ¶Eneppetue tui culminis
credimus inuingendum ut sup
omni lumte subtua uinsdittõe
ꝯstituto quẽ dmodum semilitũ
numens ħat castrorumq.accla¬
usis clausarcura poedat. quot ã¬
ins significare nobis propria

Expanded text:
e perpetuae tui culminis credimus iniungendum, ut super omni limite sub tua iurisdictione constituto, quemadmodum se militum numerus habeat castrorumque ac clusurarum cura procedat, quotannis significare nobis propria
Abbreviated transcription (Latin):
Edp̃ ¶Aillum palatinis tibi
obsecundantib cum ꝓumcial¬
ibus uolumus ẽc ꝯmertium̃
s uidices scire debebunt h̾sibi
p̾cipue c̃ẽdmissum. ut ip̃i apro¬
uincialib exigant ⁊ consueta
deposcant.palatinumuero pos¬
sessor nõ horreat qui non sibisz
udicib. atꝙ officus p̃ceptus ẽ¬

Expanded text:
 Nullum palatinis tibi obsecundantibus cum provincialibus volumus esse commercium : sed iudices scire debebunt hoc sibi praecipue esse commissum, ut ipsi a provincialibus exigant et consueta deposcant, palatinum vero possessor non horreat, qui non sibi, sed iudicibus atque officiis praeceptus e
Abbreviated transcription (Latin):
terata. aũcte iuxta modum iu¬
ditis nudatos ũberib sutareᷤ
tulent subiacere p̾cipimus. et
ut facilis execucio ex̾ rerumpb¬
licarum sit ⁊ officium in solẽ¬

Expanded text:
otum iudicis nudatos verberibus, si ita res tulerit, subiacere praecipimus, ut et facilis exsecutio rerum publicarum sit et officiorum insolen
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Ulliiucdicum quip¬
liceat hus relictis priuatorur
sibidomos .adhitandum ne¬
luti p̃tori.as undicare. s sacrat¬
tissima modis omnibomhi¬
tare palacia seup̃toria ut hac
nc̃atate compllantur coru
tem ⁊palacium est ĩ p̃torium
palacium qurõ hitatiom p̃¬
sidis est. p̃torium aut susci¬
piendis conseruandisq spe¬
cieb pubus horreorumiu

Expanded text:
ulli iudicum, qui pliceat relictis his privatorum sibi domus ad habitandum veluti praetoria vindicare, sed sacratissima modis omnibus inhabitare palatia seu praetoria, ut hac necessitate compellantur eorum tem et palatium est et praetorium, palatium quidem habitationi praesidis, praetorium autem suscipiendis conservandisque speciebus publicis horreorum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est.ante sñam
signarebo quas aliquis
tenebatmn priminõ opor¬
tere ⁊ ideo  ea reb.aut fructi¬
bus apud teꝯstitutis illi¬
cite impõita pot̾is ip̃e licite
trahere defraheut amotis ĩ¬
hus causa que ex offõtibũ
inferturtermmnetur.
tinet inprĩmere signa nem¬
mni licet eciam si suas ur ob¬
ugatas sibi eas ẽẽ aliq̾ius
trocmiieain lite p̃stet.

Expanded text:
scriptum est ante sententiam signa rebus, quas aliquis tenebat, imprimi non oportere. Et ideo ea rebus aut fructibus apud te constitutis illicite imposita poteris ipse licite detrahere, ut amotis his causa, quae ex officio tibi infertur, terminetur. tinet, imprimere signa nemini licet, etiam si suas vel obligatas sibi eas esse aliquis atrocinii causa in lite praestet.
Abbreviated transcription (Latin):
minatim uetustis legib cui¬
itates tñsgredientes ip̃i uł
pegrinos negociatores sine
comite commertiorum sus¬
cipientes fũmt dep̾hensi nec b¬
procripcione bonorum nec
penam ꝑ henins exilii ult̾ius
euadant. ergo omnes parit̃
siue priuatiꝰ seu cuiuspiam
dignitatis siue inmilitiacõ¬
stituti. sciant sibi. aut ab hiꝰ
temeritate penitus abstinen¬
dum aut supͣdicta supplitia

Expanded text:
minatim vetustis legibus civitates transgredientes ipsi vel peregrinos negotiatores sine comite commerciorum suscipientes fuerint deprehensi, nec proscriptionem bonorum nec poenam perennis exilii ulterius evadent. Ergo omnes pariter, sive privati seu cuiuspiam dignitatis sive in militia constituti, sciant sibi aut ab huiusmodi temeritate penitus abstinendum aut supra dic
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶Uideportantur
sihrdes scribantur. tanqm
pegrinicape nõpossunt. s
hrditas in ea cã estan qua
cẽtit si scripti non fiussent.
dua parte h̃rs institutus
at qͣm alt̾ h̃rs scriptꝰ capere
nõ posset.us ad nullã ꝑtem
hrditatis pp̃ odic̃cem suam
admittipotuit. exasse h̃rs ex¬
titĩt. Nam residinomemorõ
drum equitem. testõ primo
loco iuliamimut lib̾tũ suũ
hrdem instituisse eiq subsi¬
ituissehns ũbis. ꝙ si exaliq̃
causa primus hrs h̾rditatẽ
stituouitalẽ. pot mortẽ. m̃t

Expanded text:
. Qui deportantur, si heredes scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, sed hereditas in ea causa est, in qua esset, si scripti non fuissent. dua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio drum equitem testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse his verbis: "quod si ex aliqua causa primus hereditatem stituo vitalem", post morte
Abbreviated transcription (Latin):
terumꝯstõnumtenorẽ innatu¬
ralib filus statutum ⁊ innep¬
otes extendimus ¶¶z sim
ccessionemnemimeoꝵ penitꝰ
apim̃us. ⁊ hoc nõ so lũcis ac¬

Expanded text:
tutionum tenorem in naturalibus filiis statutum et in nepotes extendimus. Sed haeccessionem nemini eorum penitus aperimus. Et haec non solum eis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstituerit. Qñ aũteos hrtes p
hr̃des ĩstituit. sol ex uolũt
defũcte datus tutorap̃sidib
sũt admĩstraũint. ꝓtuteleat
cionetenentiur.
lio tutore pupiłdato. ⁊ redimi.

Expanded text:
instituerit. quando autem eos heredes non instituerit, solet ex voluntate defunctae datus tutor a praesidsunt administraverint, protutelae actione tenentur. men tutore alio pupillis dato, redimi
Abbreviated transcription (Latin):
quoz filios sibi legittimos
successores efficẽ. Ita tnut ĩ
mimime eisdẽpr̃ib liceat per
donationẽ urultimã uolũta¬
tem ãpliꝰ eidẽ filio naturli ĩ
dareuł relinquere ꝙͣ unifili¬
ato dederit uł uelinq̃rit curi
Immmima portio datauł relite

Expanded text:
quoque filios sibi legitimos successores efficere, ita tamen, ut minime eisdem patribus liceat per donationem vel ultimam voluntatem amplius eidem naturali filio dare vel relinquere, quam uni filiato dederit vel reliquerit, cui minima portio data vel re
Abbreviated transcription (Latin):
tanatur lib p̃ribo hindulgemꝰ
ut liceat eis nlła legitima sob¬
ole uł m̃re sb̾sistente naturalez
portione roẽ ex sexunciis h̾rces¬
hr̃des scrib̾e. ut licrat abintesta¬
to nullã dĩonem ad pr̃is natu

Expanded text:
uralibus patribus hoc indulgemus, ut liceat eis nulla legitima subole vel matre subsistente naturalem portione, id est sex unciis, heredes scribere, ut, licet ab intestato nullam communionem ad patris nat
Abbreviated transcription (Latin):
ingebat dubitatio rennttẽda
fuit mounte misccłia qͣ ĩdigni
ñ st̃ ꝗ alieno laborãt uicio. Sĩt
itaqr post eatõ. arregt̃em seuad
testato capiant. ꝓut anogatis

Expanded text:
tenda fuit movente misericordia, qua indigni non sunt qui alieno laborant vitio. Sint itaque post eandem adrogationem seu adtestato capiant, prout
Abbreviated transcription (Latin):
habũit p̾gnantẽ fec̾it postea. ĩ
adhuc grauida muliere ꝯstit¬
uta dotalia fefit instr̃a. ⁊ puer
uł puella editꝰ uł edita sit ius¬
tapr̃i sobor nascatur⁊ in pot¬
estate efficiatur ⁊ h̃rdes exis¬
tant morientis siue siueab
intestatosine ex testõ. satis
enim ab surdũ ẽ si fili post¬

Expanded text:
habuerat, pregnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur et heres ei existat morienti sive ab intestato sive ex testamento. Satis enim absurdum es
Abbreviated transcription (Latin):
cionemuł dotema scripsit i abu
tiotalem affectionẽ circa mulierẽ
nõ hũisse q̃ eam dignã ẽc uxorᷤᷤ
ca una eandẽ lance trutinariet
om̃s filios suos inpottate sus
existere genitoribut nec prior
nec minor ullo heatur discrimñe
ati sũt ⁊ sisipcixti ꝓ fruãt fortu

Expanded text:
scripsit, et ab initio talem adfectionem circa mulierem non habuisse, quae eam dignam esse uxoris stea, una eademque lance trutinari et omnes suos et in potestate suis existere genitoribus, ut nec prior nec iunior ullo habeatur discrimine, sed ati sunt, et simili perfruantur fortu