comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solet eẽ cũ ex̾citus portis ꝓce¬
dit. Qͥccͥto fu̾it aluid abusi¬
urũ noĩa sũmatim sb̾iungi¬
mꝰ. Qiuies uocati qd̃ ĩ unum
coeũtes uiuant: ut uita ꝯmu¬
nis ⁊ ornatior fiat ⁊ tutior. Do¬
mus uniꝰ familie hĩtacłm ẽ.
sic̃ urbs uniꝰ ppłi sic̃ orbis do¬
miciliũ tociꝰ gen̾is humani.
Est aũ domꝰ genꝰ familie. siue
ꝯunctio iuri ⁊ uxoris. Incipit
Nam familia ẽ lib̾i ex lib̃is
legib suscepti a femore. Ge¬
nꝰ aũ agignendo ⁊ ꝓ gen̾an¬
do. dcm̃. aut a definitione c̾toꝵ
ꝓgnatoꝵ: ut nationes que
ꝓpriis nat cognationib t̾mina¬
te gentes appellant᷑. Populꝰ
ẽ humane młtitud̾is uiris cõ¬
pulus aũ eo distat a plebib qd̾
Populꝰ gͦ tota ciuitas ẽ. iisig̃
u̾o plebs .÷. Plebs aũ dicta A
płalitate. Maior ÷ enĩ numef̾

Expanded text:
solet esse cum exercitus portis procesolet esse cum exercitus portis procedit; quidquid fuerit aliud, abusiina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive coniunctio viri et uxoris. Incipit Nam familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae ropriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris conpulus autem eo distat a plebibus, quPopulus ergo tota civitas est, vulgus vero plebs. Plebs autem dicta est a pluralitate, maior est enim numerus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is reb de quib tͣnslata st
mutuant᷑. Acies dicta qd̃ fꝰ¬
ro armata sit.⁊ accumine
gladioꝵ. Ex̾citꝰ młtitudo
ex uno gen̾e ab ex̾citatione
belliuocata. Classes dicte
aꝓpt̾ diuisionẽ ex̾citus: qui
pꝰ ea manipłi dicti st̃. Unde¬
⁊ uirgiliꝰ. Classib ħ locꝰ est.
Bic acies c̾tare solebãt. Nã
pͥea ⁊ classica nauiũ dicta.
Nodꝰ ꝓpͥe est densa peditũ.
młtitudo. sic̃ turma eqͥtũ.
Nodũ aũt dictũ ꝓ difficul¬
tate. qd̾ iuix possit resolui. Cu¬
neus est collecta miniũ mili¬
tũ młtitudo: unde ꝓpt̾ qd̾ ĩ unũ
coit ⁊ ipã coitio in unũ cuneus
aũt equites ob hoc dicti qr tegt̃
pedites alaꝵ uice. Cornua no¬
cantur extremitas ex̾citus qd̾
intorta sit. Agmẽ dr̃ cũ exͥci¬
tus itͥ fatit au agendo uecatũ
ꝓ eundo. Plantꝰ Qͦ te agis ⁊¬
ipẽ. Est enĩ ⁊ ip̃e ex̾citus am¬
bulans. Nam agmen dr̃ ad̾
in longitudniẽ directũ ẽ qͣł

Expanded text:
ipsis rebus de quibus translata sunt ipsis rebus de quibus translata sunt mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus, multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata est. Classes dicte sunt propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunirgilius: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. 60. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodus autem dictus, pro difficultate, quod vix possit resolvi. 61. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus autem equites ob hoc dicti, quia tegpedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale
Abbreviated transcription (Latin):
.i. fasciculos stipule iał herbe
alicuiꝰ ꝓ signis faciebãt: a uꝰ
signo manipulares milites
cognominati st̃. De qͥb luca¬
nꝰ. Cõuocat armatos extim¬
plo ad signa mamplos. Tur¬
ma t̾ͥgnita eqͥtes st̃. Roma¬
ni enĩ equites in una tribu
trecenti fuerũt. De singlis
enĩ centuriis decẽ dabãtur
⁊ fiebat turma. Cohors qͥn¬
gentos milites ħt. T̃ria sũt
nilitie gen̾ia Sactͣmũtũ eue
clettionẽ uirat unquisco
Sules se ñ recedeꝰ militiarne
post ꝯpleta stipendia p mi
to dũ ad sb̃itum bellũ. nõ
pũ mies s ⁊ cet̾i euocan¬
tur. Onde ⁊ consul solebat
ice. qui rem publiçam sal¬
uam eẽ uult me seqͣtur. Cõ¬
uratio q̃ fit in tumultu qñ
ucnũ urbis ꝑiculũ singu¬
los uirare ñ patit᷑ s repen¬
te colligit᷑ młtitudo ⁊ tumł¬
tuosa mira conflat᷑ Hec ⁊
tumłtuatio dr᷑. In aciẽ autẽ
iste fere forme st̃. Ex̾citus. clas¬
sis nodꝰ. cuneus ale. cornua.
agnien. Qͤ forna ⁊ noĩa ab

Expanded text:
 fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt; Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, eelectionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id etio dum ad subitum bellum non solum miles, sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. In acie autem iste forme fere sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, ale, cornua, agmen, que forma et nomina ab
Abbreviated transcription (Latin):
re ducis sese quis Bonũ ñ dnĩ
mnore ꝯsulis. Monarches st̾ qͥ
singularẽ possidẽt pͥncipatũ
qͣus fuit alexand̾ ap̃ grecoĩ ⁊
iuliꝰ ap̃ romanos. Hinc et
ptim regui tenentes Nami
eam philippꝰ. Patritu inde uo¬
diti. qr alicuiꝰ locitutelam p̾¬
sidialit᷑ tenent. T̃ribum uo¬
cati: qr militib siune ꝑlebibꝰ
ura tribuũt. Ciliarchi st̃ qͥ
mille p̾sunt qd̾ nos millena¬
nos nũcupamus. ⁊ ẽ nom̃ gre
cum. Centuriones dicti eo ꝙ
ab eo qd decem nulitib p̾ferũ¬

Expanded text:
re ducis se quisque bonum.' Non dixit re ducis se quisque bonum.' Non dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apud Romanos. Hinc et partem regni tenentes: nam aeam Philippus. Patricii inde vodicti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenaos, nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti eo qu eo quod decem militibus praeferun
Abbreviated transcription (Latin):
sit. filiꝰ actie q̃ uata ẽ de soro¬
re iulii cesaris. Seges aũ ob
hanc causam ap̃ grecos rasiler
sustmẽt. Unde ⁊ bases coronaᷤ
hũt. Qnͣto enĩ quisq magis
Ñonitꝰ: tanto ampliꝰ pondere
grece idẽ latine ⁊ reges. No
ap̃ uet̾es int̾ regem ⁊ tyrans
nulla discretõ erat. ut ꝑsm
pacis erat dextram tetegisse
ni uocabant᷑. Nam tyro fors
De quib dñs loquit dicens.
Per me reges regnant. ⁊ tyra¬
ni ꝑmetenent t̾ram. Iamp¬
ea musum accidit tyrannos
uocari pessimos atq impbos
reges. luxuriose dñationis¬
dñationis cupiditatem ⁊ttu¬
delissimã dñatõem inppłises
dentem cõiecit lampada tumꝰ
ꝓ pͥmꝰ. Dictꝰ aũ pͥnceps a cap¬
endi sig̃catione qd̃ pͥmꝰ capir
sic̃ municeps ab eo qd̾ muni
capiat. Dux dictus eo qd̾ sit di¬
tor ex̾citꝰ. S ñ statim quiaũs
pͥncipes uł duces st̃ etiam re¬
ges dici possunt. In bello aũt
meliꝰ ducem nõiari ꝙͣ regem.
Nam ũ nom̃ expͥmit ĩ p̾lio du

Expanded text:
 filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graecos βασιλεῖς sustinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere r, iidem Latine et reges; nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio est, ut: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse vocabantur. Nam tiro fortis, de qualibus Dominus loquitur dicens: Per me reges regnant, et tyranni obtinent terram . Jam postea in usum accedit, tyrannos vocari pessimos atque improbos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis dentem coniecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus. Sed non statim, quicumque principes vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem. Nam hoc nomen exprimit in proelio duc
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ curie ⁊ ꝯg̾gationes distinc¬
te ppłoꝵẜ. Et uocate tͥb ab eo
qd̾ in pͥnciꝰ romani tͥfarie fue¬
rũt a romulo disꝑtiti. in sena¬
torib militib ⁊ plebib. que
tam̃ trib nc̃ młtiplicate nom̃
pͥstiũ retinent. Senatui nom̃
etas dedit: qd̾ seniores ẽẽnt. Alii
a smnendo dictos accipiũt sena¬
tores. Ipĩ enĩ agendi facultatẽ
dabant. Senatꝰ ꝯsultꝰ a ꝯscilẽ¬
do ⁊ tͣctando ẽ dictus. qd̾ sic fit ut
consulat ⁊ noc̾e ñ possit. Patres
cam alebant. Patres ꝯscͥpti. qr
dũ romutꝰ decem curias senato¬
rũ elegisset nõia eoꝵ p̾senti
ppło in tabulas aureas ꝯtulit.
aitq inde patres conscͥpti ua¬
ti Prmc ordines senatoꝵ
les: t̾cii clarissimi. Iam infb
us ad legitimos annos eq̃s
romanꝰ erat:deide anccipie¬
bat honorẽ senatorie digniti¬
tis. Consors ap̃ uet̾es romanos
erant. Est enĩ nom̃ ꝯcensoris
dignitas uidicialis. Censere
enĩ iudicare ẽ. Itẽ censores se

Expanded text:
quam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres cam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum iles, tertii clarissimi. Iam inferusque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Unde ⁊ qui his p̾sũt. cen¬
turiones dicunt᷑. Sub centu¬
riati u̾o st̃. ũ qui in p̾ma s
qui in scd̃a centuria st̃ .q. st̃
pͥma centuria tñ stͥcti etiam
ip̃i ⁊ in speculis postri ĩ bel¬
lo st̃: ut si pͥma defec̾it. isti¬
ip̃i qͦs sub se diximꝰ. laborã¬
tib pͥmis sb̃ueniãt. SOnde
⁊ ad insidiandũ ponit᷑ sb̾ceu¬
turiatꝰ .q. armis dolosis ĩsti¬
tus. Manipulus ducentor.

Expanded text:
sa. Unde et qui his praesunt censa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est
Abbreviated transcription (Latin):
git. Excubitores dicunt᷑ pro
eo qd̃ extubias semꝑ agunt.
Sũt .n. ex num̾o militũ iiiiͦ.¬
⁊ in porticib excubant ꝓpt̃¬
regalem custodiam. Excubie
Uñ ⁊ iugiles. Uelites erant
ap̃ romanos genꝰ militie a
uolitando uocati. Lecti enĩ a¬
gilitate uiuenes cũ armis
suis post t̾ga equitum ꝯsede¬
bant: ⁊ mox cũ ad hostes uẽ¬
tũ eẽt eqͥs dissiliebãt. ⁊ ꝯti¬
nuo pedites ipĩ ex alia ꝑte
eqͥtibꝰ ꝑ eqͦs aduecti fuerant
dimicantib hostẽ ꝑturbabãt.
Ah his gͥ uelitib elephanti
qndam hannibalis tp̃e retͦ acti.
cũ regi iã a suis ñ possent. fa¬
brili scalpro int̾ aures adacto
necabant. Castͣ st̃ uͥ miles ste¬
terit. Dicta aũ castͣ qiͣ casta: uł
qd̾ illic castraret᷑ libido. Nã nũ¬
qmͣ his int̾erat mulier. Mili¬
tia aũ amilitib dicta. aut a
mltis qiͣ młticia qiͣ negotum
ducentas. Centuria ẽ ꝑs ex¬
citus in centenos milites dii¬

Expanded text:
git. Excubitores dicuntur pro git. Excubitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant pregalem custodiam. Excubiae Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo ex̾ceri armis. Nam sexto
detimo anno tirones militabãt
qrꝰ etiã solo sub custodib agebãt.
litasse constat nisi depõita ser¬
uitute. excepto hannibalis
temꝑe cũ post carnas cannẽse
pliũ intanta necessitate fius¬
sent romani ut ne lib̾andorũ
quid̃ seruorp daret᷑ facultas. De¬
sertores uocati eo qd̃ desertis mi¬
litarib officiis euagant᷑. Hii ĩ
alios num̃os militie nom̃ da¬
re ꝓhibent᷑. s si ñ magni tem¬
poris culpã ꝯtͣxerint cesi nume¬
ris suis restituũtur. S ⁊ qͥ de¬
serũt ex̾citum ad hoĩtes tͣnseũ¬
tes ⁊ ip̃i desertores uocant᷑. Cõ¬
septi milites dicũtur. qr ĩ ta
bulis cons̾unt᷑ ab eo qui eos
ducturus est: sic̃ tͣnscͥpti nocã¬
tur.dum de aba malia legio¬
nem transeũt ⁊ in de traticrip¬
ti qͥa uoĩa dant ut transc̾ban¬
tur. Optiones dicti qd̾ sint elec¬
ti. nã optare elig̾e ẽ: sic̃ ẽ iuid̾.
Optauitq locum regno .i. ele¬

Expanded text:
primos exercere armis. Nam sexto primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant,litasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conpti militia dicuntur, quia in bulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, sicut est illud: optavitque locum regno, id est, ele
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ ex mile electus. Bo¬
mulus aũ pͥmꝰ ex ppło militeᷤᷤ
sũꝑsit. ⁊ appellauit. Lib̃ uͦ pͥ¬
m᷑ militie ordinẽ docuit. Mi¬
les aũ ordinariꝰ dr̃. aut exͣ or¬
dinariꝰ. Ordmariꝰ ẽ q̾ ꝑ ordinẽ
militat: nͨ adhuc aliqͥuẽ con¬
secutꝰ gͣdũ honoris. Est enĩ
gregariꝰ .i. huilis militie. Ex¬
tra ordinariꝰ uͦ ẽ: qui ob u̾tu¬
tem ꝓmouet᷑ ex ordine. Enie¬
riti dicũtur uet̾am soluti q
militia qͥ iam in usu p̃lii nõ
st̾.⁊ qr mereri militare dr̃ ab sti
tis suffragiũ ꝯsequũt᷑. Eqͥstres
milites dicti eo qd egꝰ sedeant.
Itẽ militat ille mequestri ord̾ie.
Sirones dicũtur fortes pu̾i qui
ad militiam delegantur. atq ar¬
mis gͥ̾endis habiles existũt. Hii
enĩ ñ ex sola ꝓfessione natiui¬
tatis. s aspectu ⁊ ualitudine cor¬
ꝑis existimant᷑. Uñ ⁊ tirones
dicti quiq anteqmͣ sacm̃to ꝓ¬
bati sint milites ñ st̾. Romane
aũ militie mos fuit puberes

Expanded text:
le electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles autem ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris: est enim gregarius, id est, humilis militiae: extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emermilitia, qui iam in usu proelii non nt, et quia mereri militare dicitur, ab stiptis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes
Abbreviated transcription (Latin):
os ptholomei ap̃ athenienses
citropide. Augustus idõ ap̃ ro¬
manos nom̃ impii est eo qd̾ o¬
lini aug̾ent rem publicam am¬
plificando. qd̾ nom̃ pͥmꝰ senat᷑
octauiano cesari tradidit. ut
qr auxerat t̾ras ipõ noĩe ⁊ titu¬
lo consecͣretur. Dum aũ idem
ludos expectaret.⁊ ꝓnũtiatũ
eẽt illi a ppło ut uocaret᷑ ⁊ dõ.
statim manu uultuq au̾so
indecoras adulatões rep̾ssit. ⁊
diũ appellationẽ ut homo de¬
olmauit. atq in seqñti die om¬

Expanded text:
os Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem ideludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso, indecoras adulationes repressit, et Domini appellationem, ut omen, declinavit, atque insequenti die om
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sexto annio pꝰ reges eedu¬
fost Sumi eñ plebs a senatir
terensores creauit. qui eoꝵ li¬
ftatem tuerent. ⁊ cos adũsus
nunam nobilitatis defende¬
putrcinde ⁊ defensores dẽbes¬
ettiam inꝑpboꝵ defendant
defensores existunt. Numera¬
mui erariis inferũt. Functi
pbes tid̃ fungant᷑ officio ⁊ ho¬
nore aliquo dicti. Hinc ⁊ de¬
finittos mortuos dicimꝰ. cui
opleuerũt uite officia: nich
oñiam faciunt. Municipes
pĩ eodem municipio natrab
officio munerũ dicti eo qd̾ pu¬
blica nuia accipiũt. Mumnia
onĩ officia st: unde ⁊ ĩmimeᷤᷤ
dicũtur. qui nlłm gerũt offi¬
ciũ. Municipales orignales
ciues ⁊ in loco offm̃ g̾entes.
Decuriones dicti᷑ qd̾ sunt de
ordine curie. Offm̃ .n. curie ad¬
ministnͣt. Unde ñ ÷ decurio
ꝑticipauit. Curiales aũ idem
⁊ deturiones. Et dicti curialeᷤ
tꝰ ⁊ duũ uirales. curialiũ of¬
filioꝵ ordĩes st̾. Pricipiles

Expanded text:
 sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus injuriam nobilitatis defenderent, unde et defensores dlentiam inproborum defendant. defensores existunt. Numeramum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, ticipavit. 24. Curiales autem iidem et decuriones. Et dicti curiales,atus et duumvirales curialium officiorum ordinis sunt. Principales
Abbreviated transcription (Latin):
.u seꝑans ⁊ sec̾nens. Mix¬
ta enĩ ⁊ adult̾ata int̾ se ꝑ ig¬
nẽ metalla dissociat ⁊ abauro
⁊ argento es plũbũ secernit.
alia quo metalla ab igne de¬
fendit. ⁊ cũ sit natura eris f¬
riq durissima. si abs stag¬
no fu̾it uritur ⁊ crematur.
Stagnũ illitũ erxis uasis sapo¬
rem facit gͣciorẽ. ⁊ compescit
uitꝰ erugiis. specula etiã ex eo
tempant᷑. Cerussa quo ex eo
sic̃ ex plumbo ꝯficitur
lectrũ uocatũ qd̃ ad radiũ
solis clariꝰ auro argenteq
reluceat. Sol eñi a poetis electł
uocatur. Defecatiꝰ ẽ enĩ ħ metal¬
lũ om̃ib metallis Hus t̾a sũt
gen̾a. Unũ qd̃ ex piu arborib
fluit. qd̾ suciaũ dr̃. Alt̾um me¬
cio hẽtur. Terciũ qd̾ fit de tribꝰ
ꝑtib auri ⁊ argenti una. qͣs
ꝑtes etiam si nat᷑ale soluas m¬
nenies: unde nichil int̾esse na¬
tum an fcm̃ Ntrumq enĩ euiꝰ¬
dem nature ẽ. Electrum qd̾ est
naturale et̾moĩ nature ẽ ut in

Expanded text:
 separans et secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficiturlectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum meetio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tuagnita duaꝵ ubraꝵ. sũmũ cẽ¬
cũ igniti ꝯstat. Centenariũ nu¬
meri nom̃ ẽ eo qid̾ centum lib¬
rũ pond̾is sit. Qͦd pondꝰ ꝓpt̾ ꝑ¬
fectionẽ centenarii nisi institu¬
erũt Romani. De mensuris
ensura ẽ res aliqͣmͦ suo uel
temꝑe cͥcũ scͥpta. Haut cor
gitudo ⁊ breuitas. s ⁊ solẽ istũ
aꝓpͥam su orbis hr̃e m̃surã. qd̾ ge¬
ometͥci ꝑscrutari audent. Tem¬
noꝵ. Unde ⁊ metiri pedes hora¬
rũ dicimꝰ. ħ ẽ m̃surare. ꝓpne¬
da ⁊ ficca ꝑ modios urnas ⁊ am¬
phoras. Mensuraꝵ ꝑs minima
appendens siliqͣs nouem: q tͥpli¬
catus ꝯculam facit. Concula de¬
ma una ⁊ dimidia ad ĩpletur.
Cat pondꝰ decẽ dragiis appẽ¬
ditur. qui etiam a quibꝰdam no¬
minat: Oxifalus fit qͥ qͥ nq dͦg¬
me addunt᷑ ad decẽ. Acttabłm
qipͣta ꝑs emine ẽ duodecĩ drag¬
mas appendens. Cotila ẽ emma
hñs ciatos sex qͤ idctͥo cotila uo¬
cat᷑. qr cote greco sermonein¬
cisio dr̃. Et emina sextarii i

Expanded text:
tuaginta duarum librarum, summus centum viginti constat. Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt Romani. De mensuris . Mensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec gitudo, et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutari audent. Temnorum. Unde et metiri pedes horarum dicimus, hoc est, mensurare. da et sicca: ut per modios, urnas et amphoras. Mensurarum pars minima appendens siliquas novem, quod triplicatum chonculam facit. Choncula drachma una et dimidia adimpletur. Cyathi pondus decem drachmis appenditur, qui etiam a quibusdam  Oxifalus ut si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in
Abbreviated transcription (Latin):
ninate iuideãt᷑ aures imita
dratum frum̃ti uͦ modios ita¬
licos tres. Cadus grecaam¬
phora ẽ ꝯtmens urnas tres.
Urna m̃ sura ẽ ꝙ greti qͥdam
uas est que ꝓͣcondendis de¬
functoꝵ cmerib ad hib̾i so¬
let. Dectꝰ poeta. Celo tegitur
tiatur. qͣ ẽ dimidiꝰ ms a ꝑ¬
fecto denario. artaba m̃sura
ẽ qͤ ap̃ aegẏptios sextarioꝵ sep¬
tuagnita duoꝵ ꝯpoĩta ex mso ꝓp

Expanded text:
minatae videantur aures imitardem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet; de quo poeta: celo tegitur, tiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero p
Abbreviated transcription (Latin):
statera regit᷑. ⁊lances eqnͣtur.
Unde ⁊ in lancib amentũ dicit᷑.
Unicuiq aũ pond̾i c̾tus ẽ modꝰ.
noĩb ꝓpriis designatꝰ. Calcus
nuimima ꝑs pond̾is qͣrta ꝑs o¬
boli ẽ constans Ientis geminis
gͣius. Appellat᷑ aũ calcus ad̾ sit
ꝑuulus sic̃ ⁊ lapis calculus. qui
adeo minimꝰ ẽ ut sine moles¬
tia sui calcet᷑. Siliqͣ incesma
ꝑs qnͣta solidi ẽ ab arbore cuiꝰ
sem̃ ẽ uocabłm tenẽs. Ceratim
oboli ꝑs media ẽ hñs saliqmͣ
unã ⁊ semis. Hũc latinitas se¬
nuobolũ uocat. Ceratim aũt gͤ
bens ceratim duos. calcos qͣtuor.
fiebat enĩ olim ex ere ad instar
sagute. unde ⁊ nom̃ agrecis ac¬
cepit. Hoc ẽ saguta. Sripulꝰ
sex siliqͣrũ pond̾e constat. Hic
ap̃grecos grãma uocat᷑. Eri¬
pulus aũdictus ꝑ diminutio¬
nẽ a lapillo breu qͥ scrupus
uocatur. Dragnia octaua ꝑs
uucie ẽ ⁊ deuarii pond̾. Argen¬
ti trib constans scri pulis .i de
cem ⁊ octo siliquis. Denariũ

Expanded text:
t lances equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est modus, nominibus propriis designatus. Calcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis; appellatur autem calcus, quod sit parvulus sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est, ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore cuius semen est vocabulum tenens. Cerates oboli pars mediaunam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Grbens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium
Abbreviated transcription (Latin):
unũ nomisma unus argenteᷤ
erat. Hoc enĩ ab assyriis cep̃.
chanaan pͥmꝰ banc aduexerit
forͣm. Solidũ ap̃ latmoł alio
noĩe sextula dr̃. qd̾ his sex un¬
cia compleat᷑. Hũc ut diximꝰ
uulgꝰ aureũ solidũ uocat. Cꝰ
t̾ciam ꝑtem idõ dixͥunt t̾miᷤ¬
sem. eo esd̾ solid̾ faciat tͣmissꝰ
S extula bis assumpta duellã
facit. ter posita stat̾em reddit.
S̾tat᷑ aũ medietas uncie est
appendens aureostͤs. Unde t uo¬
cat statͥ qd̾ trib solidis stet. ħ
⁊ semiuntia qr semis ħt deun¬
cia. H ⁊ semissis qr pond̾is se¬
missis ẽ qiͣ semis axis. Qͣdran¬
tem hebrei siłr codrantẽ uocãt.
Et uocatꝰ qͣdrans qd̾ untie qrͣ¬
tam ꝑtemappendat. Sicel qui
latino sermone siclus corruꝑte
appellatꝰ. hebreũ nom̃ ẽ hñs ap̃
eos uncie pondꝰ: ap̃ latmnos aũt
⁊ grecos qrta ꝑs uncie ẽ. ⁊ stat̾is
medietas dragnias appendens
duas. Unde cũ in lut̾is diuinis
legitur. siclus uncia ẽ. cũ uͦ m

Expanded text:
us argenteus erat: hoc enim ab Assyriis coepit: Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidus apud latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sexuncia compleatur. Hunc ut diximus vulgus aureum solidum vocat. Cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat termissus. Sextula bis assumpta duellam facit; ter posita staterem integrum reddit: stater autem medietas uncie est, appendens aureos tres, unde et vocatus stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, qmis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sappellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est, cum vero in
Abbreviated transcription (Latin):
Drimꝰ moyses qͥ õs antecedit
arguius ponderũ rõem in grecia
ꝯstituit. Et licet alii antiqͥores
tior fuit. Pondꝰ dcm̃ eo qd in sta¬
tera libratũ pendeat: hinc ⁊ pẽ¬
sum. Abusie aũ pondꝰ libͣ una
ẽ : unde etiam dispondiꝰ dictũ.
na pond̾um lancis eqͣlis ex aĩe¬
facta. pendens. facta ꝓpt̾ talen¬
ta ⁊ centenaria appendenda si¬
cut monĩsana ꝓ ꝑna modica¬
no ĩ medio stilo librata eqͣliter
nonĩ accepit. Ubi pͥmũ eiꝰ u suᷤ
reꝑtus ẽ. Hec duas lances ñ ht
s uirga ẽ signata libris ⁊ im¬
ciis: ⁊ uago ponde m̃surata. Ex¬

Expanded text:
rimus Moyses qui omnes antecedit Argivus ponderum rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores tior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est unde; etiam dipondius dictus na ponderum lanx equali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicauno in medio stilo librata, equaliter nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata.
Abbreviated transcription (Latin):
Mortarium qd̾ ibi iam seĩa
in pulu̾em redacta ⁊ mor¬
tua condiantꝰ. Citicula est¬
m qͣ crtunducta. coliria resol¬
uũtur. Erit enĩ lenis. Nam
asꝑa frangi potius qmͣ re¬
solui collirium facit. De odo¬
miana lingꝰ greta uocatꝰ
qd̾ sit odorarsse. Nam thi¬
mo dr̃ flos qui odorem refert.
igne ꝯsumit᷑ dum offert.
Thetraidos formule mcensi
m longitudinem porrecte. q̃
fiunt ex qͣtuor pigmentis.
intensum qd̃ exp̃ssura ma¬
mixtum. Nnguentum aͦ
fectum aliarũ spẽtũ ꝯmix¬
tione augetur odous iocũ¬
ditatem sumens ⁊ longus

Expanded text:
mortarium, quia ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantin qua circunducta collitia resolvuntur, erit enim lenis; nam aspera frangi potius quam resolvi collitium facit. DE miama lingua Graeca vocatur, quod sit odorabile. Nam thcitur flos qui odorem refert. igne consumitur, dum offertur. Tetraidos formulae incensi in longitudinem porrectae, quae fiunt ex quattuor pigmentis. incensum quod ex pressura mamixtum. Unguentum vero confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris iucunditatem sumens et longius
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinas medicie ars
ñ contineat᷑. Propt̾ea ilie
singulares contment cau¬
sasꝰ ista u̾o oĩum. Nam ⁊
grãmaticam medicus scire
iubetur: ut intellig̾e uł ex¬
pon̾e possit que legit. Si-¬
milit̾ ⁊ rethoricam ut ue¬
racib argũtis ualeat de¬
fiire. que tractat. Necñ
⁊ dyalecticam ꝓpt̾ infirmi¬
tatum causas rõe adhibita
ꝑscrutandas atq curandas. S̾

Expanded text:
nas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Nchiridion dic dicorum
tum qd̃ manu astring
dum plurima ꝯtineat fr̃a¬
menta. Cyron .n. grece ma¬
nus uocat᷑. Flebotomũ ab
intisione uocatum. Nam
Incisio grece. tomũ dc̃itomii¬
tudme cucurbite a suspmio
uentosa uocat. emio aĩa

Expanded text:
nchiridion dictum est, eo quod manu astringatur, dum plurima contineat ferramenta. Cyron enim grece, manus vocatur. Phlebotomum vocatum ab incisione. Nam incisio grece tomum dicitudine cucurbite, a suspirio ventosa voca
Abbreviated transcription (Latin):
Co us cutem iub aicius estu
minib. ł terendis. Henic
usi in qͥ aprie tipsane feri
mi ⁊ pigmenta ꝯcidi solent
Narto aũ refert palumuẽ
quẽdam in italia fiusse. qui¬
de pisendis p̾fuit arius.
Nnde ⁊ pilimini ⁊ pistores.
ab hoc gͥ pilum ⁊ pilam m¬
uentam quib far pnisit᷑.
⁊ ex eius noĩe ita appellata
Dilum aũt est unde ꝯti¬

Expanded text:
 cutem, vel altius estuaminibus, id est terendis: hincusui, in qua proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. 6. Varro autem refert Pilumnum quemdam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni, et pistores. Ab hoc ergo pilum et pila inventa, quibus far pinsitur, et ex ejus nomine ita appellata. Pilum autem est unde
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ grecos de trinitate hoc
mͦ est. Una usia. Ac si di¬
cat. unam nat᷑am aut unã
eẽntiam. Tres p̃postases
qd̾ resonat in latiũ uł tͤs ꝑs¬

Expanded text:
apud Graecos de Trinitate hoc modo est: Una οὐσία, ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, v
Abbreviated transcription (Latin):
ut memoria. intelligentia. ⁊
uoliuitas. in quib mens ħt ĩ
se qnͣdam ymagiẽ diuine tͥ¬
nitatis. Nam dum tria sint
unũ stͥ: qr ⁊ singula in se ma
tria. In natura unũ: ĩ ꝑsoĩs t̾a.
Unũ ꝓpter maiestatis ꝯĩonem.
appellat᷑ ingenitꝰ. filsꝰ solus.
de patre est natus: idõ solus
amboꝵ nũturpatur. spc̃. In hac
t̾nitate alia st̃ appellatuia¬

Expanded text:
ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se mantria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionappellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellati
Abbreviated transcription (Latin):
cib nascit᷑. Et dictꝰ culmꝰ qͣi ca¬
lamꝰ. Folliculũ ẽ theca frumĩe
suꝑ spicã uallo instructa mu¬
nimẽ p̾tendit. ne auiũ mio¬
rũ morsib spica suis fructib
exuatur. aut uestigiis ꝓtera¬
tur. Stipule st̾ folia seu ua¬
gine quib culmꝰ ambit᷑ atq fus¬
citur. ne pond̾e frugis curuet.
qͦ ambĩt culiũ. ⁊ dicta stipu¬
la qiͣusta. ⁊ qrͣ ustipula. stipu¬
la dicta ab usto. Collecta eĩ mes¬
se enĩ messe urit᷑ ꝓpt̾ cult᷑am
agri. Item stipula uł qr ꝑs esꝰ
uritur. ꝑs int̾dũ. ꝓ palea p̃ci¬
dit᷑. Palea a qũibdam uocari
dr̃ qd̾ pala uentilet᷑ ut frum̃e¬
ta purgent᷑. Gentiles añt pale¬
am a qͣdam pale frugũ ĩuent̾
na pales ⁊te memoranda cane¬
mꝰ. Itẽ alii a pabulo nũcupatã.
dũt paleam qd̃ ea pͥmũ sola in
pascendis aĩalib pastus p̾beba¬
tur. Cuiꝰ natura ex drio tantũ
ẽ frigida ut obrutas mues flu

Expanded text:
cibus nascitur: et dictus culmus quasi cacibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti per spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis proteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrina Pales, et te, memoranda, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives flu
Abbreviated transcription (Latin):
lũ triticũ. Alt̾um distinciũ eo ꝙ
duos ordines hẽat. Hoc pleriq
calaticum uocant. Terciũ t̾men¬
⁊ celerit̾ colligꝰ. Sandula a di¬
nisione uocata: duplex ẽ enim
scindit᷑ q .⁊. diuidit᷑. Centenũ
appellatum eo qd̃ in plerisq lo¬
cis iactus seĩs eiꝰ iͥncrem̃tũ fru¬
ges centesimũ renascant᷑. Hinc
⁊ miliũ a multitud̾ie fructꝰ uo¬
catũ. Panitiũ dcm̃ qd̾ młtis in
regionib ex eo panis uice hoͦ ᷤᷤ
sustentent. q. panis uitiũ. Pis¬
tum a pastoͣ. Sisamũ grecum
nom̃ ẽ. Carrago a farre dicta. Est
enĩ ħ̾ba ordeacia adh uiridis nͨ¬
dũ gͣius ad mat᷑itatem tͥggenti¬
b. Spicam de maturis frugi¬
bꝰ abusuie dicimꝰ. Clam ꝓpͥe spi¬
ca ẽ cũ ꝑculmi folliculũ .i. extͤ¬
mũ tumorẽ ariste adh tenues
ĩ mod̾ spiculi emmẽt. Arista
appellata qd̾ pͥus ipã arescat. Cul¬
mꝰ ẽ ip̃e calamꝰ spice qͥ a radi¬

Expanded text:
lum triticum; aliud disticum, quia lum triticum; aliud disticum, quia duos ordines habeat, hoc plerique calaticum vocant; tertium triment celeriter colligitur. Scandula a divisione vocata; duplex est enim scanditurque, id est dividitur. Centenum appellatum eo quod in plerisque locis iactus seminis eius in incrementum frugis centesimum renascatur. Hinc et milium a multitudine fructus vocatum. Panicium dictum quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ap̃ autiqͦs enĩ molaꝵs usus
nũdũ erat. s frum̃tum ĩ pilam
missũ frangebant ⁊ ħ erat geuꝰ
molendi. Adoreũ tͥcici genꝰ qd̾ i¬
dem nulgo sem̃ dr̃. Ador qͦndam
appeslatum ab edendo q eo pͥmo
usi st hoĩes. siue qr in satͥficio ip¬
suis gen̾is panis ad asas offẽ¬
batur. iuide adorea satͥficia dur᷑.
lligo geuꝰ trititi a selecto dem̃
Nam ĩ pane spẽs eiꝰ p̃cipua est.
Trimẽse tͥticũ sõ nũcupatũ qͥa
satum post tres m̃ses colligit᷑.
Nam uͭ ꝓpt̾ aqmͣ aliamue cau¬
sam miatura satio omissa est p̾¬
sidiũ adhoc petitur. Halica gͦ¬
cũ nom̃ ⁊. Halicastrũ siłe est
halice pondere ⁊ bonitate p̾cipua
Drdeũ dictũ qd pͤ cet̾is gn̾bꝰ fru¬
mẽti. ante fiat aridum. uł qd̾
spica eiꝰ ordines hẽat. Hoꝵ ta
gen̾a. Primũ exaticũ uocatur.
eo qd̃ spica eius sex ordines ha¬
beat. qd̵ quidam cant̾mũ appel
lant. qm̃ aĩalia meliꝰ quiͣ tͥticũ
pascit. ⁊ hoĩes salubrius qmͣ ma¬

Expanded text:
tur; apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam aliave causa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipua. Hordeum dictum quod prae ceteris generibus frumenti ante fiat aridum, vel quod spica eius ordines habeat. Horum tria genera. Primum hexaticum vocatur eo quod spica eius sex ordines habeat; qlant, quia animalia melius quam triticum pascit et homines salubrius quam ma
Abbreviated transcription (Latin):
menta uł uina magno
labore qͤruntꝰ ab incolendo uo¬
cata. Duuitie enĩ antiquoꝵ in
hus duob erant. bene pasc̾e.
⁊ bñ arare. Cultã agͥ ciniis ara¬
cio. int̾missio. incensio stipula¬
d. st̾coratio. octatio. runcatõ.
utilem humorẽ exudat. Aratõ
dicta qr de. ere pͥus t̾re cuitam
ex̾cebãt. anteqmͣ fr̾i fiusset u¬
sus reptus. Dupłx ꝑ aũ aratõ
unalis ⁊ autũpnalis. Int̾mis¬
sio ẽ qͣ alt̾ius annus naciuis a¬
ger ures recipit. S teroratio

Expanded text:
menta vel vina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in iis duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. 2. utilem humorem exsudat. Aratio dicta, quia de aere prius terrae culturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex est autem aratio: vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annis vacuus ager vires
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ẽ qui ꝑagros iacit᷑: ⁊ dict᷑
go letam̃ uocat᷑. eo qd̾ suo nu¬
trimẽto leta faciat g̾mina red¬
datq arua pniguia ⁊ fecum¬
da. Docatio ẽ cũ rustici satione
facta bob dimissis. gͣndes gle¬
bas cedũt. ac ligonib frangt̃
⁊ duta octatio qͣiͣ obcecatio qͦd
oꝑiat seĩa. Obcecare gͥ ẽ oꝑire
tram scĩa. uites uł arbores. Rũ¬
catio ẽ a t̾ra herbis uellere. nã
rus t̾ra ẽ. Sultꝰ a sole uocatꝰ.
qd̃ ꝓscissus solem capiat. Ue
tio pͥma cũ ad huc durus ag̾
qr hoc sereno celo faciend̾ ñ ꝑ
sis a metendo .i. a recidendo deã¬
Reges aũ de seĩe dicta ad̾ iacimꝰ
suie a sectione. De frumentis.
runa ceres cepit uti frugibꝰ
glebam dimouit aratro. pͥma de¬
ges aũ reliꝙͣ. frum̃ta aũ uł fru¬
ges afrim̃do. hod ẽ a uescendo dc̃e.

Expanded text:
mus est, qui per agros iacitur. Et dictus go laetamen vocatur, eo quod suo nutrimento laeta faciat gdatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta, bobus dimissis, grandes glebas cedunt ac ligonibus frangunt. Et dicta occatio, quasi obcecatio, quod operit semina. Occare igitur est operire terram, semina, vites, vel arbores. Runcatio est a terra herbas vellerus terra est: sulcus a sole vocatus, quod proscissus solem capiat. Vertio prima, cum adhuc durus ager quod hoc sereno coelo faciendum est,s. Messis a metendo, id Seges autem de semine dicta quod iacimus, sive a sectione. De frumentis . Prima Ceres cglebam dimovit aratro; Prima deges autem reliqua. Frumenta autem, vel fruges, a frumendo, hoc est, 312 a vescendo, dictae.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ qd̃ debet adimplet. sic̃ ⁊
magne uirtutis cui ꝯtͣrius ⁊ pu¬
sillanimis. Magnificꝰ a magna
faciendo uocabłm tͣrit. Mansu¬
etꝰ mitis uł domitꝰ.q. manu
agens. Mitis leuis. ⁊ mantu¬
tꝰ. ⁊ cedens ĩꝓbitatib ⁊ ad su¬
nendam muiriam tacens s
tit. Memor uł qui memoruan
tenet uł qͥ memoria tenet᷑.n
gister maior instatione. san
steron grece statio ltndr̃. en¬
nst̃ minor in statione. sui
qr osficiũ debitum manib
ritis. aut etate. aut honore a
facundia. aut uirtute. au̾ oĩs¬
dicum illi sufficiat. Miser
tem amiserit. Scd̃m aũ ci¬
cednem ꝓpͥe mortuꝰ qͥ ĩ tus¬
culanis miseros mortuosi
gat. ꝓpt̾ qd̾ iam amiserul
uitam. Miserabilis qd̃ sit
miserie habilis. Mestꝰ nat
nat᷑a aĩ ⁊ m̃tis: Unde ⁊ me¬
tus. Mendicꝰ dictꝰ. qr minꝰ¬
ht̃ uitã degat. siue qr mos
erat ap̃ antiqͤs. os claudere
egeno ⁊ manũ extende ꝙͣ
ianu dice̾. Mendax qd̾ m̃tẽ
tuis fallat. Malignꝰ qr ma¬

Expanded text:
ficium quod debet adimplet; sic et magnae virtutis. Cui contrarius pusillanimis. Magnificus, a magna faciendo vocabulum traxit. 169. Mansuetus, mitis, vel domitus, quagens. Mitis, lenis et mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio dicitur. Minister, minor in statione, sive quia officium debitum manibus ritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnidicum illi sufficiat. Miser tem amiserit. Secundum autem Ciceronem proprie mortuus, qui in Tusculanis 1, 5 miseros mortuos vocat, propter quod iam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis. Mestus, nanatura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia min vitam degat: sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus,
Abbreviated transcription (Latin):
uiationẽ humam refugiũt
imicoꝵ caroꝵ suspecti st.
uliciosus. det̾ior malo. qa
ossitͥ malus. Amalo aũ pe¬
or dr̃. a bono det̾ior. Melior
rus. Nam meliꝰ qͣr mollius.
nax a facie oculoꝵ qñ fu¬
iose ardescũt. ut uidens am¬
pliꝰ ꝑtimescat. Minator est
non̾itor. S monitor dr̃ cũ p̃¬
qũtiat bona: minator cũ pre¬
qũtiat adu̾sa. Mulcator eo ꝙ
landis u̾bis mulceat ad de¬
linandũ auimũ. Transla¬
tio amulso es idẽ qd̃ acceptũ
lenire solet fauces dolentis.
aut oppletum sordib stoma¬
dũ. Metatores appellant᷑ qui
lis qd̾ uigorem sexus enerua¬
libido matros faciat. Manc̾
milis sicut iutabũdꝰ uiuẽ¬
ti similis. Qnͣdo .ii. dicimꝰ mori
turꝰ ẽ. Moribundꝰ aũ ñ uere s
uiri sili̾s morientis ẽ. Meretͥe
dicta eo qd̾ p̾ciũ libidinis me¬
reat᷑. Inde ⁊ m̾torie tab̾ne. slã
⁊ milites cũ stipendia accipiũt
mereri dnr. Morimulio dcũs

Expanded text:
rsationem humanam refugiunt et amicorum carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior malo, quia frequenter malus. A malo autem peior dicitur: a bono deterior. Melior reus: nam melius quasi mollius. Minax, a facie oculorum, quando furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator et monitor. Sed monitor dicitur cum praenuntiat bona: minator, cum nuntiat adversa. Mulcator, eo quod blandis verbis mulceat ad declinandum animum: translatio a mulso, id est quod acceptum lenire solet fauces dolentis aut oppletum sordibus stomachum. Metatores appellantur qui lis, quod vigorem sexus enervialibido macros faciat, sive amilis, sicut vitabundus, vitanti similis. Quando enim dicimus, moriturus est: moribundus autem non vere, sed veri similis morientis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, mereri dicuntur. Morio
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat qmͣ greci cotilam
uocant ẜ .e. grecũ si acceꝑit
uractũ .e. latinũ sigc̃at sexta¬
dicat acitabulũ qd̃ greci oxi

Expanded text:
demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextaindicat acitabulum, quod Graeci oxif
Abbreviated transcription (Latin):
csd̾ ex eo apex .i. cap̃ anti¬
quoꝵ tumphantium corona¬
batur. Hercules aũt hanc ħ¬
bam pͥmꝰ capiti cͥcũtulit. slã
nc̃ ppłm capite p̾fe̾bat. Nc̃
oleastrum. nc̃ apiũ: cuiꝰ radi¬
ces efficacit̾ pugnãt. ꝯtͣ insidi¬
as uenenoꝵ. Euis gen̾is st̾: pe¬
trosilenon. ipposilenon. ⁊ oleo¬
silenon. Petrdosilenon uocatũ

Expanded text:
d ex eo apex, id est, caput antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit. Nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cujus radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum. Ejus generis sunt petroselinon, hipposelinon, et oleoselinon.
Abbreviated transcription (Latin):
causa. sicut homo abhumo u̾
ꝓpͥe homo ẽ appellatꝰ. ex quibus
exempli grã q̃dum in ħ opere po

Expanded text:
causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam in hoc opere po
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ẽẽt scil ne feminis repus¬
nantib libido cog̾et uiros ali¬
ud appet̾e aut in aliũ sexũ pro

Expanded text:
iro esset, scilicet ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum pro
Abbreviated transcription (Latin):
trahitur. Formica dicta eo qd̾ fe¬
rat micas farris. cuiꝰ sollercia
multa. Ouidet enĩ infuturũ. ⁊
p̾parat estate qd̃ hyeme comedat.
Inmersse aũ elegit tͥticũ. ordeũ
ñ tangit. dũ pluit eis suꝑ fru¬
mẽtũ totũ eicit. Dicunt᷑ in ethi¬
opia ẽẽ formice ad formã cam.
q̃ arenas aureas pedib eruũt
qͣs custodiũt neqdͥs auferat. cap¬
tantesq ad necem ꝑsequũtur.
formicis satis infestũ qd̾ se in
pulu̾e abscondit ⁊ formica fru¬
m̃eta gestantes int̾ficit. Omde
saut̃ leo ⁊ formicat᷑ uocatur. qͥa

Expanded text:
trahitur. Formica dicta, ab eo quod fetrahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica
Abbreviated transcription (Latin):
ppetua tenebris. Est .n. abs
culis semꝑ t̾ram fodit ⁊ hu¬
mum eg̾it. ⁊ radices subter
frugib comedit. qd̃ greci a¬
falaca uocant. Glires dicti st̃
qi ꝓnig̾s eos effic̃ sompieꝰ.
Nam glisc̾e dicimꝰ cresc̾e. Hie¬
me enĩ tota dormiũt. ⁊ ĩmobłes
qiͣ mortui iacent: temꝑe estiuo
reuiuiscũt. Hiricius aĩal spi¬
nis cooꝑtum. qd̃ ex inde dr̃ nõĩa¬
tum. eo qd̾ sb̃rigit se qnͣdo spi¬
nis suis claudit. quib udiq
ꝓtectus ẽ contͣ insidias. Nã sta¬
tim ut aliquid p̾senserit. pͥm̃
se sb̃rigit atq in globũ ꝯu̾sus
in sua se arma recolligit. Huiꝰ
prudencia q̃dam ẽ. Nam dum
asciderit uuam de uite. supinꝰ
sese uolutat suꝑ eam. ⁊ sic eã
exhibet natis suis. Girrillus
nom̃ a sono uocis ht̃. Hic retro
ambulat. t̾ram terebrat. Stͥdet
noctib. Nenat᷑ eũ formica. cir¬
cũ ligata capillo ĩ cauernã el ꝯ
iecta. afflato pͥus pulu̾e ne se
abscondat. tta formice ꝯplexib̾

Expanded text:
perpetua tenebris. Est enim absque perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus