comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte inbis alud aliqͥs lateat:
qͦd adedificafonem nr̃am utilit̃
innotescat. Plus itaq ẽ ẽẽ uirum
qͣm hominẽ. feminas siqͥdem si¬
ue pueros generali uocabulo di¬
cimꝰ homines. Sed scimꝰ qͥa femi¬
nas uiri initute p̃cedt̃. pueroꝰ uͦ
tam prudentia qͣm uirib ante¬
cedt̃. Primo gͥ qͥa hostem suum
callidũ sensit. ꝓ ingenii eiꝰ mira
subtilitate eum hominẽ dixit
Sed qͥa post modũ dep̃hendit eũ
ñ solum prudent sed &̃. fortiter
agere studuit eũ conuenienti
uocabulo uirum appellare. Sic
namq solet sepe excresce uiscer¬
taminis pondꝰ temptat̃onis.
ut q̃ prius fuit tm fraudulen¬
ta. fiat post modũ &̃ uiolenta
Ut quia temptator p̾uałe̾ ñ po¬
tuit ꝑsolam astuciã uincat sal¬
tem ꝑadiunstã uehem̃ciã. Cõ¬
sid̾are libet inuno eodẽq mͦ tẽp¬
tatõnis et pietatẽ diuinȩ dispẽ¬
satõnis. & fraudem diabolice ꝑ¬
u̾sitatis. Priꝰ enĩ fraudulentꝰ hoᷤᷤ¬

Expanded text:
forte in his aliud aliquid lateat, forte in his aliud aliquid lateat, quod ad aedificationem nostram utiliter innotescat. Plus itaque est esse virum quam hominem. Feminas siquidem sive pueros generali vocabulo dicimus homines. Sed scimus quia feminas viri virtute praecedunt, pueros vero tam prudentia quam viribus antecedunt. Primo ergo, quia hostem suum callidum sensit, pro ingenii ejus mira subtilitate eum hominem dixit. Sed quia postmodum deprehendit eum non solum prudenter, sed etiam fortiter agere, studuit eum convenienti vocabulo virum appellare. Sic namque solet saepe excrescere vis certaminis, pondus tentationis, usque prius fuit tantum fraudulenta, fiat postmodum etiam violenta, ut quia tentator praevalere non potuit per solam astutiam, vincat saltem per adjunctam vehementiam. Considerare libet in uno eodemque modo tentationis, et pietatem divinae dispensationis, et fraudem diabolicae perversitatis: prius enim fraudulentus hos
Abbreviated transcription (Latin):
et hoĩe malo ꝓpħa secripi poᷤᷤ¬
tulabat cum dicebat. Eripe dñe
ab homine malo. Ac si aꝑte fate¬
atur dicens. Uide quia talẽ tam
astutũ ho̾tem sustineo cuiꝰ com¬
ꝑatione qͣsi brutum animal ap¬
pareo. Qnͣto animal abhoĩe ex
rõnis pͥuuegio p̃ceditur tanto
intelligentiȩ nr̃ȩ exiguitaᷤ. cal¬
liditatis euis magnitudine su¬
ꝑatur. uix eius insidias aũto.
uix eius astucias dep̾hendo. E¬
ripe me gͦ dñe abhoĩe malo.
Sp̃ales qͥdem uiri qͣsi hoĩes ft̃
qui eorum fraudes facile depre¬
hendt̃. Carnales autẽ meiq si¬
miles eis comꝑati uelt̃ a salia st̃
qͥ eorum insidias parũ uł mi¬
parũ mouet qͦd qͣsi aĩal contra
hosem pugno qͦd brutꝰ qͦdãmͦ
contra callidum insidiatorem de¬
creto. Si ergote ñ mouet qͦd hostiᷤᷤ
meus hõ ẽ moueat te saltem qͦd
maius est. Eripe megͦ.d.a.b.m.
aliis u̾bis idem replicat᷑ & forte
ꝑhominẽmalũ et uirũ iniquũ
idem accipit᷑. Uideamꝰ tam̃ ne

Expanded text:
et homine malo Propheta se eripi postulabat, cum dicebat: Eripe me, Domine, ab homine malo, ac si aperte fateatur, dicens: Vide quia talem, tam astutum hostem sustineo, cujus comparatione quasi brutum animal appareo. Quanto animal ab homine ex rationis privilegio praeceditur, tanto intelligentiae nostrae exiguitas, calliditatis ejus magnitudine superatur. Vix ejus insidias adverto, vix ejus astutias deprehendo. Eripe me ergo, Domine, ab homine malo. Spirituales quidem viri quasi homines sunt, qui ejus fraudes facile deprehendunt. Carnales autem meique similes ei comparati, velut animalia sunt qui ejus insidias parum, vel miparum movet quod quasi animal contra hominem pugno, quod brutus quodammodo contra callidum insidiatorem decerto. Si ergo te non movet quod hostis meus homo est, moveat saltem quod malus est. Eripe me ergo, Dominaliis verbis idem replicatur, et forte per hominem malum, et virum iniquum idem accipitur. Videamus tamen ne
Abbreviated transcription (Latin):
cam᷑ tota die inuigiliis multis. in labo¬
rib supͣ modũ: Nunqͥt adhoc creati
sumꝰ: Absit. Nam licet hõ natꝰ ad laborẽ:
s minime ad laborẽ creatꝰ ẽ. Natiuita ᷤ
inculpa ẽ: ideo ⁊ in pena. Om̃s enim

Expanded text:
multis, in vigiliis abundantius, in laboribus et aerumnis? Nunquid ad hoc creati sumus? Absit! Nam licet homo natus sit ad laborem, sed minime ad laborem creatus est. Nativitas est in culpa, ideo et in poena. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ scs sum. Illam enĩ ꝙͣ putas sam¬
tadẽ nec ipse qͥdem paulꝰ corruptib¬
li adhuc grauatꝰ corpore. arbitrabat᷑
habebat t̾n iam scĩtatẽ ꝓpositi & ꝓposi¬
tum scĩtatis: & tu gͦ si posueris incorde
tuo declinare a malo ⁊ facẽ bonũ. ten̾e
qd̃ cepisti. ⁊ ꝓfice̾ semꝑ in meliꝰ. ⁊ si qͥd

Expanded text:
nctus sum . Illam enim quam putas sanctitatem nec ipse quidem Paulus, corruptibili adhuc gravatus corpore, arbitrabaturhabebat tamen jam sanctitatem propositi, et propositum sanctitatis. Et ut ergo si proposueris in corde tuo declinare a malo et facere bonum, tenere quod coepisti, et proficere semper in melius; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tes pecc̃oꝵ. ꝯterens reducit spẽ uenie.
penitentia ista ⁊ uoluntaria pena qͣm
patim̃. Non solũ aut̃ p̃terita.s ⁊ fu¬
tura repellit. Nam ⁊ tẽptantia ꝓpul¬
sat uicia:⁊ ñ nulla sic ꝑunit. ut raro
om̃ino ñ sit uel sit minor. culpa uͦ nichi¬
lominꝰ agit. ut aut ñ sit aut minor sit
pena. Hon qͥdem ut om̃mo ñ sit a qͦnti

Expanded text:
rens, reducit ad spem veniae poenitentia ista, et voluntaria poena quam patimur. Non solum autem praeterita, sed et futura repellit, nam et tentantia propulsat vitia, et nonnulla sic perimit, ut raro, omnino non sit, vel sit minor. Culpa vero nihilominus agit, ut aut non sit, aut minor sit poena: non quidem ut omnino non sit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
umusa ⁊ oĩa cooꝑent᷑ in bonũ. Inmici
certe nr̃i st̾ iudices. & enĩ si quidem
illi ꝓ nob̾. quis contͣ nos: Si ꝓ nob̾
adu̾sant᷑ hostiũ genera: malũ uidł
duplex. qd̃ facimus. & qd̃ patim. hȩc
utrariaq contͣria. erit si uoluerimus
ut᷑q ꝓnob̾: ut hec qͥdem ab illa libet.
⁊ aduersus istam adiuuet illa. Eoce

Expanded text:
 in bonum. Inimici nostri sint judices. Etenim siquidem illi pro nobis, quis contra nos? si pro nobis adversantur hostium genera; malum videlicet duplex, quod facimus, et quod patimur. Haec nobis utraque contraria, erit, si voluerimus, utraque pro nobis: ut haec quidem ab illa liberet, et item adversus istam juvet illa, ne
Abbreviated transcription (Latin):
scdm ad contempłonis archanc̃
Excludant᷑ gͦ priꝰ hꝰ mͦi fanta¬
siȩ ne forte intꝰ admissȩ confũ¬
dant orõnem. p̃pediant contẽ¬
płonẽ. Solent enĩ hanc ꝑtͣbare.
illam obnubilare. Intra pͥmũ
uelũ petimꝰ adeo bona celestia.
sed qͦm illa accipimꝰ. siꝓximo
nr̃o negamꝰ t̾rena: Equũ ual¬
de si uolumꝰ metere sp̃ualia ñ
dubitemꝰ seminare nr̃a carna

Expanded text:
onis arcanum. Excludantur ergo prius hujusmodi phantasiae, ne forte intus admissae confundant orationem, praepediant contemplationem. Solent enim hanc perturbare, illam obnubilare. Intra primum velum petimus a Deo bona coelestia. Sed quomodo illa accipimus, si proximo nostro negamus terrena? Aequum valde si volumus metere spiritualia, non dubitemus seminare nostra car
Abbreviated transcription (Latin):
odiui. ouanita. omalignitã. Ua¬
nitas suggerit. suꝑfluũ amorẽ
mei. Malignitas tollere nitit̃
amorẽ ꝓximi. ht̃ tñ uanitã de¬
lectationẽ aliqͥm qͣmuis uanã
& ineptam. Malignitaᷤ autẽ¬
nil nouit nͥ dolorem et amari¬
tudinẽ. Quomͦ putas mentẽ
lac̾at iracundia. qͣntum q̃so a¬
nimũ torqͦt inuidia: Qd̾autẽ
Est gͥ malignitas pena et cul¬
pa. duo hec mala maxia: faci¬
le mͥ ꝑsuaseit̃ ut malignitatẽ
ñ diligerem. ĩmo illa coegert̃.
ut malignitatẽ odissem. Et iã
uere odiui eçcłam malignãti¬
ũ.& eam ampliꝰ diligere ñ poᷤ¬
sum. Quonã enĩ mͦ illd̃ diligo
in qͦ d̾m offendo ꝓximũ ledo.
me ip̃m torq̃o: Certe si ñ tang̃
cura ꝓximi. parcam inhoc ut
mͥ. Malignitas et enĩ semper
torqͤt possessoris sui animũ ꝗͣ¬
uis sepe ledere ñ possit suũ er¬
ga qͣm seuit ꝓximũ. Propt̃ ħꝰ¬
modi odiui eccłam malignan¬
tiũ. Sed cũ mala sit omĩs ma¬

Expanded text:
odivi. O vanitas, o malignitas! Vaodivi. O vanitas, o malignitas! Vanitas suggerit superfluum amorem mundi. Malignitas tollere nititur amorem proximi. Habet tamen vanitas delectationem aliquam, quamvis vanam et ineptam. Malignitas nil novit nisi dolorem et amaritudinem. Quomodo putas, mentem lacerat iracundia, quantum, quaeso, animum torquet invidia? Quid autem Est igitur malignitas poena et culpa. Duo haec mala maxima facile mihi persuaserunt ut malignitatem non diligerem, imo illa coegerunt ut malignitatem odissem. Et jam vere odivi ecclesiam malignantium, et eam amplius diligere non possum. Quonam enim modo illud diligo in quo Deum offendo, proximum laedo, meipsum torqueo? Certe si non tangit cura proximi, parcam in hoc vel mihi: malignitas etenim semper torquet possessoris sui animum, quamvis saepe laedere non possit suum erga quem saevit proximum. Propter hujusmodi odivi ecclesiam malignantium, Sed cum mala sit omnis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimis impendẽ. Dari sͥcupi¬
unt: ip̃i tam̃ dare nolt̃. & qͥd q̃so
iniqͥus. & iccͥco cum iniqͣ geren¬
tib non introibo. sciens qͥa sipe¬
tenti ñ do. petens ip̃e ñ accipio
Quec̃q gͦ cogitatõ. uelq̃libet af¬
fectio suadet mͥ auide appetere
aliena. auare retinere ꝓpͥa. oĩo
eam ñ audio. & nisi ea discussa.
& amota: tab̃nacłm dñi ñ intro¬
eo. qͥa iniqͣ st̃ que suadent. & cũ
iniqua gerentib ñ introibo. Sed
demalignantib dĩe qͥd dicã. Sciˢ
dñe qͥa odiui eccłam malignan¬
tiũ. & cumeis sedẽ. qͣntominus
cum eis adte intrare ñ possũ. Qs
amare neq̃o qͥd mirũ si eoꝵ collo¬
qͥa declino: Malignantes st̃ qui
malitiosã omnẽ uoluntatẽ dixe¬
rim. ũe malignã iudicauerim.
q̃ me adlesionẽ ꝓximmi excitat.
uel adeiꝰ odium inflãmat. Scis
autẽ dñe qͥa sepe lacessitꝰ in ui¬
riis ultionẽ ñ cogito. sepe ꝓuoeatꝰ
malignũ. Cum concilio uanita¬
tis ñ sedi. eccłam malignantiũ

Expanded text:
endere. Dari sibi cupiunt, ipsi autem dare nolunt; et quid, quaeso, iniquius? Et idcirco cum iniqua gerentibus non introibo, sciens quia, si petenti non do, petens ipse non accipio. Quaecunque ergo cogitatio, vel quaelibet affectio suadeat mihi avide appetere aliena, avare retinere propria, omnino eam non audio, et nisi ea discussa et amota, tabernaculum Domini non introeo, quia iniqua sunt quae suadent, et cum iniqua gerentibus non introibo. Sed de malignantibus, Domine, quid dicam? Scis, Domine, quia odivi ecclesiam malignantium, et cum eis sedere; quanto minus cum eis ad te intrare non possum? Quos amare nequeo, quid mirum si eorum colloquia declino? Malignantes sunt qui malitiosam omnem voluntatem dixerim, vere malignam judicaverim, quae me ad laesionem proximi excitat, vel ad ejus odium inflammat. Scis autem, Domine, quia saepe lacessitus injuriis ultionem non cogito; saepe provocatus malignum. Cum concilio vanitatis non sedi, ecclesiam malignantium
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. Sic sepe ap̃d se soqͥtur
cogitafo maligna. excecauit
enĩ eam malitia sua. Et putat
odium suũ amorẽ eẽ. et in in

Expanded text:
elle. Sic saepe apud se loquitur cogitatio maligna, excaecavit enim eam malitia sua, et putat odium suum amorem esse, et in in
Abbreviated transcription (Latin):
g̾gat eas in locumunũ et coar¬
tat eas intra metas necc̃itatis
ut appareat arrida. et solidet᷑
ditis ũbis credite uel exempliᷤᷤ
Ecce enĩ qͣntos uides te ad religi¬
onem p̾cessisse & ordinis rigo¬
rem rigide tenere. priꝰ qͥdem ĩ¬
stabiles et leues. & tibi ad mo¬
dum similes. nc̃ inꝓposito sta¬
biles. inbono constanteᷤ pͫm̃te
uagos. studio uanos. nc̃ uero
indisciplina rigidos. in religi¬
one fundatos. Sed qͦmͦ q̃so id
fieri potuit. nͥ qͥa ds maiestatĩ
intonuit dñs suꝑaqͥs multaͤ.
Qd ẽ intonuit suꝑ aqͥs multaͤ.
nͥ ꝑt̾ruit mentes multiplicit̃
uagas. et multũ fluxas: Ex¬
siccauit gͦ meis dñs aqͣm ni¬
miã. et conũtit mare ĩ arsdã.
Qui gͥ exsiccauit inaliis aquaᷤ
multas non pot̃ exsiccare tuaᷤ.
nis suȩ ꝑterr̃e poterit qͥ c̃ uo¬
luit suꝑ illos intonuit: In il¬
lis enĩ d̾s maiestatis intonu¬
it fribiliter in sonuit. corda
ꝑtenuit. & uoluntatẽ mutauit.
Tanta autẽ et tam subita m̃tiᷤᷤ

Expanded text:
gat eas in locum unum, et coarctat eas intra metas necessitatis, ut appareat arida, et solidetureditis verbis, credite vel exemplis. Ecce enim quantos vides te ad religionem praecessisse, et ordinis rigorem rigide tenere, prius quidem instabiles et leves, et tibi admodum similes, nunc in proposito stabiles, in bono constantes: prius mente vagos, studio vanos, nunc vero in disciplina rigidos, in religione fundatos. Sed quomodo, quaeso, id fieri potuit, nisi quia Deus majestatis intonuit super aquas multas? Quid est intonuit super aquas multas, nisi perterruit mentes multipliciter vagas et multum fluxas? exsiccavit ergo in eis Dominus aquam nimiam, et convertit mare in aridam. Qui ergo exsiccavit in aliis aquas multas, non potest exsiccare tuas? ruo perterrere poterit, qui cum voluit, super illos intonuit? In illis enim Deus majestatis intonuit, terribiliter insonuit, corda perterruit, et voluntatem mutavit. Tanta autem et tam subita menti
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ flamã semꝑ sentiat. Qgͥ .ii.
fomitẽ peccati hic plene des¬
truere potuit. uł quis umqͣ
estum libidinis sine cessati¬
one sustinuit: Multũ ẽ itaq
hc̃ ignem sopire. et eiꝰ flamã
extinguere. Non est utiq in
potestate hominiᷤ. ualet ħ
sola uox dñi int̾cidentis flã¬
mã ignis. Uox dñi. conc̃ de
co.d. des.c. hucusq roborauit
contͣ gña temptatõnũ. Ab¬
hĩc ꝓmittendo enum̾at do¬
na gr̃arum qͣi coronã pꝰ uic¬
toriam. p̃miũ post meritũ
tͥumphũ. post tͦpheum. dic̃¬

Expanded text:
 flammam semper sentiat. Quis enim fomitem peccati hic plene destruere potuit, vel quis unquam aestum libidinis sine cessatione sustinuit? Multum est itaque hunc ignem sopire, et ejus flammam exstinguere. Non est utique in potestate hominis, valet hoc sola vox Domini intercidentis flammam ignis. Vox Domini concutieCades. Hucusque roboravit contra genera tentationum. Abhinc promittendo enumerat dona gratiarum, quasi coronam post victoriam, praemium post meritum, triumphum post trophaeum. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgemiscit ꝓbono qͦd ñdũ ac¬
cepit. lild̾ tremit adrecorda¬
tionem diuine maiestatiᷤ. istd̃
liq̃fit. ad contempłonẽ suꝑne
pietatis. Iud̃ gͦ trepidat. et
multa formidine. istõ suspi¬
rat p̃nimia dilectione. Illd̾ ne
rapiat᷑ ad tormenta. istd̃q nec¬
dum subleuat᷑ ad gaudia. In¬
cipientiũ gͦ ẽ concutitimore.
ꝑfectoꝵ autẽ ẽ compũgi a-¬
more. & idcͥco unũ statĩdat᷑ ad
ĩ choationem. aliud ꝓmittit᷑.
ad ꝑfectionem. Recte gͦ deeiꝰ
dicit᷑ concucientis & cõmoue¬

Expanded text:
ingemiscit pro bono quod nondum acingemiscit pro bono quod nondum accepit. Illud tremit ad recordationem divinae majestatis; istud liquefit ad contemplationem supernae pietatis. Illud ergo trepidat multa formidine; istud suspirat prae nimia dilectione. Illud ne rapiatur ad tormenta, istud quia necdum sublevatur ad gaudia. Incipientum ergo est concuti timore, perfectorum autem est compungi amore, et idcirco unum statim datur ad inchoationem, aliud promittitur ad perfectionem. Recte ergo de eis dicitur, concutientis et commove
Abbreviated transcription (Latin):
tud script᷑a scã exꝓpͥo noĩe de¬
signat ut pote qͦd nouit cõ¬
mendat. et approbat. Demalo
loquens ñ nominat. s tmdic̃
desertum. ut intelligaᷤ aliud
qͣdẽlibet qͦd ñ est scm̃. et cades
nomine ꝓrsus indignũ. Utrũ¬
q tam̃ ut diximꝰ concutit᷑. u¬
trumq cõmouet᷑. ut utrũq
ĩmutet᷑. Ad hoc namq concu
titͤ desertum malũ ut cõmu¬
te s inbonũ. Ad hoc cõmouet᷑
deseitcũ bonũ. ut ꝓmoueatur
ĩoptimũ. Et cõmutari de ma¬
lom bonũ comutatiobona . &
inmutari de bono ĩoptimũ
ĩmutat᷑o scã. Recte ergo De ser¬
tum qͦd debono ĩ optimũ in
malũ ẽ. & ob hoc cades diciñ
pot̃. concutit᷑ nec mirũ et cõ¬
pungit᷑ considatõne et horro¬
re ꝓpriȩ iniqͥtatis. Desertũ uͦ
cades eoqͦd bonum iã sit. sed ad
meliora mardescit concutit᷑.
& ip̃m. et compungit᷑ ex desid̾i¬
o amplioris sc̃itatis. Illd̃ gͦ ex¬
pauescit malũ qͦd fecit. istud

Expanded text:
tud Scriptura sancta ex proprio nomino detud Scriptura sancta ex proprio nomino designat, utpote quod novit commendat et approbat. De malo loquens non nominat, sed tantum dicit desertum, ut intelligas aliud quidlibet quod non est sanctum, et Cades nomine prorsus indignum. Utrumque tamen, ut duximus, concutitur; utrumque commovetur, ut utrumque immutetur. Ad hocsertum malum, ut commutetur in bonum; ad hoc commovetur desertum bonum ut promoveatur in optimum. Et commutari de malo in bonum, commutatio bona; et immutari de bono in optimum, immutatio sancta. Recte ergo desertum quod de bono immutatur in malum est, et ob hoc Cades dici non potest, concutitur. Nec mirum, et compungitur consideratione et horrore propriae iniquitatis. Desertum vero Cades, quod bonum jam sit, sed ad meliora inardescit, concutitur et ipsum et compungitur ex desiderio amplioris sanctitatis. Illud ergo expavescit malum quod fecit; istud
Abbreviated transcription (Latin):
turis & gemitꝰ noncessat ex
desiderio diuini amoris. De¬
seitum gͥ malũ est ubi dest̃
desideria celestia. desideriaspi¬
ritalia. Desertum bonũ ubi
ꝓcul desideria scłaria. deside¬
ria carnalia. desertum deniq
idumee. desertũ ẽ malũ. deser¬
tum autẽ cades desertum est
bonum. Utrumq tam̃ concu¬
tit᷑. utrumq exdiuina uocẽ
infletu conpungit᷑. Sed deser¬
tum idumee compungit᷑ for¬
midine. desertum cades uͦ com¬
pungit᷑ amore. Idumea int̃pr̃
terrena. cades inmutata uel
scã. Idumea itaq qͥa nil nouit
nͥ t̾renum. nͥ transitoriũ. fac̃
desertũ malũ. Cades autẽ qr
nil amat nͥ iꝰtum. nil desid̾at.
nͥ sc̃m facit deseitum bonũ.
Idumea desolatio sc̃itatis. inca¬
des desolatio cupiditatis. Rec¬
te desertũ malũ idumea hoc
e t̾rena. recte desertumbonuĩ
sanctitas. regnat t̾rena cupi¬
ditas. in isto abest concupis¬
centia. ꝑmanet scĩmonia. Is¬

Expanded text:
turis, et gemitus non cessat ex turis, et gemitus non cessat ex desiderio divini amoris. Desertum igitur malum est, ubi desunt desideria coelestia, desideria spiritualia; desertum bonum, ubi procul desideria saecularia, desideria carnalia. Desertum denique Idumeae, desertum est malum; desertum autem Cades, desertum est bonum. Utrumque tamen cuncutitur, utrumque ex divina voce in fletu compungitur. Sed desertum Idumeae compungitur formidine: desertum vero Cades compungitur amore. Idumaea interpretatur terrena, Cades immutata, vel sancta. Idumaea itaque quia nil novit nisi terrenum, nisi transitorium, facit desertum malum. Cades autem quia nil amat nisi justum, nil desiderat nisi sanctum, facit desertum bonum. In Idumaea desolatio sanctitatis, in Cades desolatio terrenae cupiditatis; recte desertum malum Idumaea, hoc est terrena; recte desertum bonum  illo deest sanctitas, regnat terrena cupiditas; in isto abest concupiscentia, permanet sanctimonia. Is
Abbreviated transcription (Latin):
Unum uidet᷑ exhib̾e aliud sub
expectatione ꝓmitte. hoc qͦd
dicit᷑ concutientiᷤ desertum ex¬
hibentis ẽ. qͦd additur cõmo¬
uebit desertum cades. hoc ẽ
utiq ꝓmittentiꝰ. Primũ ergo
statim dat᷑ illud scđm expec¬
tat᷑. Gale fuit illud superiꝰ. uox
hoc qͦq notand̾. qͦd sict̃ priuꝰ
frangunt᷑ cedri: postea autẽ
cedri libani. sic et hic pͦconcu¬
tit᷑ desertum. pꝰ ea desertum
cades. Ecceqͦm uͥq priꝰ ponit᷑.
qͦd ꝑtinet adinchoatõnẽ &
aliud ꝓmittit᷑ qͦd cõsumat ꝑ¬
fectionem. Sed nc̃ uideamꝰ q̃
dedeserto dicenda occurrant
Est namq deseitum. alid̃ bo¬
num aliud malũ. Deftũ ma¬
lũ est ubi ft̃ g̾mina uirtutũ.
deftum bonũ ubi longe gt̃ tu¬
multꝰ uitioꝵ. Desertũ ẽ et ma¬
lum desertũ. ubi nulla ẽ cul¬
tura hominũ. ubi nullũ est
sci̾tatis. uel religionis studiũ.
Item. Desertum ẽ. sedbonũ. uͥ
nulłꝰ strepitꝰ tumultuatõnis.
sed insilencio audit᷑ uoxtur¬

Expanded text:
Unum videtur exhibere, aliud sub exspectatione promittere. Hoc quod dicitur concutientis desertum, exhibentis est, quod additur commovebit desertum Cades, hoc est utique promittentis. Primum ergo statim datur, illud secundum exspectatur. Tale fuit illud superius, voxhoc quoque notandum quod sicut ibi prius franguntur cedri, postea autem cedri Libani, sic et hic prius concutitur desertum, postea desertum Cades. Ecce quomodo ubique prius ponitur quod pertinet ad inchoationem, et aliud promittitur quod consummat perfectionem. Sed nunc videamus quae de deserto dicenda occurrant. Est namque desertum aliud bonum, aliud malum. Desertum malum est, ubi desunt germina virtutum. Desertum bonum ubi longe sunt tumultus vitiorum. Desertum est et malum desertum, ubi nulla est cultura hominum, ubi nullum est sanctitatis vel religionis studium. Item desertum est sed bonum, ubi nullus strepitus tumultuationis, sed in silentio auditur vox tur
Abbreviated transcription (Latin):
et decognatione m̃tis tue. et de domo
id: memoria patris tui. Pater tiuis
amorreus. et mater tua cethea. huiꝰ
patris obliuiscere. et tunc concupiꝰ
rex decorẽ tuum. Decor magnus
ẽ si audis et uides. et inclinas aurẽ
tuam. Audis ꝑ obedientiam. iudes
ꝑ intelligentiam. inclinas aurem
tuam ꝑ humilitatẽ. Hic decor hec
omnis gła abintus ẽ in fimbriis
aureis. Nunc decorẽ tuũ rex man¬
suetus concupiscit. E gredere gͦ de
ciuitate. quia uidi inquit iniqui¬
tatẽ et contradictionẽ in ciuitate.
Egred̾e cum pueris hebreis. qui
transeunt simplicit̾ in occursum
diũ. Sterne inuia ramos oliuarũ.
ut oꝑa miscdio pedib eiꝰ accõmo¬
des. Accipe frundes palmarum.
ut triumphes de pͥncipib tenebͣ¬
rum. Nichil in te resideat qd̾ in oc¬
cursum iħu ñ ꝓdeat. quia nec un¬
gła in egipto pharaom relinquen¬
da ẽ. Manus et cor lingue continãt

Expanded text:
et de cognatione mentis tuae, et de domo, et de cognatione mentis tuae, et de domo, id est memoria, patris tui. Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea. Hujus patris obliviscere, et tunc concupiscet Rex decorem tuum. Decor magnus est, si audis, et vides, et inclinas aurem tuam. Audis per obedientiam, vides per intelligentiam, inclinas aurem tuam per humilitatem. Hic decor, hic omnis gloria ab intus est in fimbriis aureis : hunc decorem tuum rex mansuetus concupiscit. Egredere ergo de civitate; quia vidit, inquit, iniquitatem et contradictionem in civitate . Egredere cum pueris Hebraeis, qui transeunt simpliciter in occursum Domini. Sterne in via ramos olivarum , et opera misericordiae pedibus ejus accommodes. Accipe frondes palmarum, ut triumphes de principibus tenebrarum. Nihil in te resideat quod in occursum Jesu non prodeat, quia nec ungula in Aegypto, Pharaoni relinquenda est. Manus et cor, linguae concinant
Abbreviated transcription (Latin):
us uenit tͥ. Oritur t̾ sol. qͥ te et custo¬
diat. et illuminet. et ꝑduducat te
uͥ puluis ñ ẽ. Henit tͥ mansuetus:
Qualis ipse ẽ: talẽ te eẽ uult. Man¬
suesce iugum eiꝰ portare. ut et ipse
sedeat suꝑ te asinã suã et pullum
filiũ subiugalis. Et que ẽ hec asma:
Ipsa que caro uocatur. et mulier
et uirago. qͥa de uiro sumpta ẽ. Et
quis ẽ pullus eiꝰ: Mascłs. uir. Et qͦ¬
ale s quod aĩale. deinde id qd̾ sp̃uale.
Sedet prius rex mansuetus suꝑ asi¬
nam. postea suꝑ pullum. Prius ca¬
ro domatur ut iugo abilis sit: dem̃
nascitur pullus et nutritur. et ro¬
boratur ut sessorẽ suũ portare pos¬
sit. Et qr filius subugał: Quia sub
iuro ẽ mulier et mulieris capud
uir. Et tam̃ filiꝰ ẽ subiugalis. quia
ꝑ mulierẽ uir: s in dolore pariet.
Sedeat suꝑ utrũq rex mansuetꝰ fa¬
ciens pacẽ ne hec sibi inuicem adu̾sen¬
ñ uadis ei: egredere de t̾ra carnis tue

Expanded text:
us venit tibi, oritur tibi sol, qui et te custous venit tibi, oritur tibi sol, qui et te custodiat et illuminet, et perducat te ubi pulvis non est: venit tibi mansuetus; qualis ipse est, talem te esse vult. Mansuesce jugum ejus portare, ut et ipse sedeat super te asinam suam et pullum filium subjugalis. Et quae est haec asina? Ipsa quae caro vocatur, et mulier et virago, quia de viro sumpta est. Et quis est pullus ejus? Masculus vir. Et quituale, sed quod animale est; deinde id quod spirituale . Sedet prius Rex mansuetus super asinam, postea super pullum. Prius caro domatur, ut jugo habilis sit: deinde nascitur pullus, et nutritur, et roboratur, ut sessorem suum portare possit. Et quare filius subjugalis? Quia sub viro est mulier, et mulieris caput est vir. Et tamen est filius subjugalis, quia per mulierem vir, sed in dolore pariet. Sedeat super utrumque Rex mansuetus, faciens pacem, ne haec sibi invicem adversennon vadis ei. Egredere de terra carnis tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
oli Timers filia syon:
ecce rex tiuis uenit tibi
mansuetus. et sedens
suꝑ pullum filiũ sub¬
iugalis. Ueni dñe iħu: ueni desidã¬
te cunctis gentib: quia dormitauit
aĩa mea p̾tedio more tue: et ocłi mei
languerunt p̃mopia luminis tui. o¬
tere sol amabilis ⁊ ut exeat homo¬
M ad opus suum et ad oꝑationẽ suã
usq ad uesꝑam: et opetur ñ cibũ
qui perit. s qͥ ꝑmanet in et̾nũ. Noli
timere filia syon. Timere pusilloꝵ ẽ.
Ideo adhuc filia: quia times. Nondũ
ierlin: s filia sẏon. hoc ẽ specła. Ergo
disce speculari. Noli timere: quia ti¬
mor ocłi turbat. Hilaris pupilla
lucide specłatur. Fides pupilla est o¬
cłi tui. Quomͦꝰ pupilla ocłi subtilissi¬
ma e. et nͥ inpigre ac sollicite custodi¬
atur a palpebris leuissimo et tenuis¬
simi pulu̾is tactu confundit᷑: sic a¬
cies fidei nͥ ꝑuigilem semꝑ habeat
custodiam. nichil citiꝰ conturbatur.
S noli timere filia syon. Ecce rextu¬

Expanded text:
oli timere, filia Sion: ecce Rex tuus venit tibi mansuetus, et sedens super pullum filium subjugalis . Veni, Domine Jesu, veni, desiderate cunctis gentibus, quia dormitavit anima mea prae taedio mortis tuae, et oculi mei languerunt prae inopia luminis tui. Orire, sol amabilis, ut exeat homo ad opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam, et operetur non cibum qui perit, sed qui permanet in aeternum. Noli timere, filia Sion. Timere pusillorum est; ideo adhuc filia, quia times. Nondum Jerusalem, sed filia Sion; hoc est, specula. Ergo, disce speculari; noli timere, quia timor oculum turbat. Hilaris pupilla lucide speculatur. Fides, pupilla est oculi tui. Quomodo pupilla oculi est subtilissima: et nisi impigre ac sollicite custodiatur a palpebris, levissimi et tenuissimi pulcies fidei, nisi pervigilem semper habeat custodiam, nihil citius conturbatur. Sed noli timere, filia Sion: ecce rex tu
Abbreviated transcription (Latin):
Dum enĩ fluitat eura carnẽ cogitatio
umu̾sa: nullũ ex ea sꝑare ⁊ fructum
salutis. Diuidant᷑ g̃ aque abaquis.
Sane inferiores c̾tis limitib coherceant᷑.
c̾tis contineant᷑ alueis. ut necessitatis t̾mi¬
nos ñ excedant: ut ꝑinde suꝑiores copi¬

Expanded text:
um enim fluitat circa carnem cogitatio universa, nullum ex ea sperare est fructum salutis. Dividantur ergo aquae ab aquis,Sane inferiores certis limitibus coerceantur, certis contineantur alveis, necessitatis terminos non excedant.
Abbreviated transcription (Latin):
utens: ad ꝓmerendũ dm̃. Estimati¬
ua ẽ consid̾atio prudenter acdili¬
genter queq scrutans et ponde¬
rans: ad inuestigandum dm̃. Spe¬
culatiua ẽ consid̾atio. sem se colli¬
gens. et quantũ diuinitꝰ adiuuat᷑
reb humanis eximens: ad contẽ¬
plandum dm̃ Puto uigilanter
adiitis. aliarum hanc eẽ fructum: ce¬
teras si non referantur ad istam. qd̾ di¬
cuntur uideri posse. s non eẽ. Et pͥ¬
or quidem absq intuitu huiꝰ. mul¬
ta serit. et nichil metit. Sequens uͦ
nͥ ad istam si dirigat. uadit et non
euadit. Ergo qd̾ pͥmna optat. scda ad¬
orat: tercia gustat. Ad quem tam̃
gustum ꝑducunt et cetere. et si tar¬
diꝰ: nͥ qd̾ pͥma laboriosius. scd̾a qͥeti

Expanded text:
utens ad promerendum Deum. Aestimatiutens ad promerendum Deum. Aestimativa est consideratio prudenter ac diligenter quaeque scrutans et ponderans ad vestigandum Deum. Speculativa est consideratio se in se colligens, et, quantum divinitus adjuvatur, rebus humanis eximens ad contemplandum Deum. Puto vigilanter advertis aliarum hanc esse fructum: caeteras, si non referantur ad istam, quod dicuntur videri posse, sed non esse. Et prior quidem absque intuitu hujus multa serit, et nihil metit: sequens vero nisi ad istam se dirigat, vadit, sed non evadit. Ergo quod prima aptat, secunda odorat, tertia gustat. Ad quem tamen gustum perducunt et caeterae, etsi tardius: nisi quod prima laboriosius, secunda quieti
Abbreviated transcription (Latin):
cessib a uolare interdum cotemplã¬
do ad illa sublimia consueuit. ad
hoc ultimũ genus illos ꝑtinere reor
excessus pauli. E xcessus. ñ ascensus.
Nam raptum potiꝰ fiusse quã ascen¬
disse ipse se ꝑhibet. Ide ẽ qd̾ dicebat.
Siue mente excedimꝰ deo Porro hec ta
ita contingunt. cũ consideratio. et¬
s in loco ꝑegrinationis sue. uirtutis
studio. et adiutorio grẽ facta supior.
sensualitatẽ aut premit ne insolescati
aut cogit ne uagetur: aut fugit ne
inquinet. In pͥmo potentior in sed̾o
libior: in t̾cio purior. Purtatis siqͥ¬
dẽ et alacritatis parit̾ alis: fit illeuo¬
latus. Uis tͥ has considerationis spẽs.
ꝑꝑriis distingui nominib e
icamꝰ si placet pͥmani dispensati¬
uam: sed̃am estimatuiã: terciã
speculatiuã. Horum nominum ra¬
tiones: diffinitiones declarabunt. Dis-¬
pensatiua ẽ consideratio. sensib sen¬
sibilibq reb ordinate. et sotialiter

Expanded text:
cessibus, avolare interdum contemplancessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus, non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet . Inde est quod dicebat: Sive mente excedimus, Deo . Porro haec tria ita contingunt, cum consideratio, etsi in loco peregrinationis suae, virtutis studio, et adjutorio gratiae facta superior, sensualitatem aut premit ne insolescat, aut cogit ne evagetur, aut fugit ne inquinet. In primo potentior, in secundo liberior, in tertio purior. Puritatis siquidem et alacritatis pariter alis fit ille volatus. 4. Vis tibi has considerationis species propriis distingui nominibus? Dicamus, si placet, primam dispensativam, secundam aestimativam, tertiam speculativam. Horum nominum rationes definitiones declarabunt. Dispensativa est consideratio sensibus sensibilibusque rebus ordinate et socialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ordei. Nempe ert̾ hii om̃s docibilos
deus et nulla interueniente creatũ¬
ra solo beati deo. Repatͥasse erit hoc
imaginatio: ueritas ẽ sapientia ẽ.
sensualitas regnat. et consid̾atio ex¬
ular. In qua libe quidẽ et potesta¬
N ie se exerit sensus corporeus: s
itricatus caligat ocłs spiritalio
ꝓio gͥ mirum al ope indigene
aduena indiget: Et felix scđ̾m tempꝰ
iuator. qui ciuium beneficiũ sine quo
transire ñ potest. in obsequium sibi¬
conuertere potuit: utens ñ fruens.
uigens. non petens. exactor non suꝑ
quasilam ueluti ciuium opes expen¬
dere satagit: dispensando in suam et
multoꝵ salutẽ. Nec ille minor qui hc̃
sibi gradum ad illa inusibilia philo¬
sophando constituit: nͥ qd̾ hoc dulesꝰ
illud utiliꝰ⁊ hoc felicius illud fortius
eẽ constat. Atz om̃iũ maximꝰ. qui sũp¬
to ipso usu rerum et sensuum quã¬
tũ quidẽ humane fragilitati fas est
ñ ascensoriis gradibꝰ. s inopinatis ex¬

Expanded text:
orum Dei. Nempe erunt hi omnes docibiles orum Dei. Nempe erunt hi omnes docibiles Dei , et nulla interveniente creatura, solo beati Deo. Repatriasse erit hoc, imaginatio, veritas est, sapientia est, sensualitas regnat, et consideratio exsulat: in qua libere quidem et potestative se exserit sensus corporeus, sed intricatus caligat oculus spiritualis. Quid igitur mirum, si ope indigenae advena indiget? Et felix secundum tempus viator, qui civium beneficium, sine quo transire non potest, in obsequium convertere potuit, utens, non fruens; urgens, non petens; exactor, non supquasdam veluti civium opes, expendere satagit, dispensando 446 in suam et multorum salutem. Nec ille minor qui hunc sibi gradum ad illa invisibilia philosophando constituit: nisi quod hoc dulcius, illud utilius; hoc felicius, illud fortius esse constat. At omnium maximus, qui spreto ipso usu rerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
s exules. Qed uidit ipse hui sententie
auctor. qui cum diceret inuisibila
ꝑusibilia conspici. signanter posu¬
it a creatura mundi. Et uere quid
opius scalis: tenenti iam soliũ: cte¬
atiua celi illa ẽ presto: habens ꝑ
qd pottus ista intueatur.uUidet uer¬
bum et inu̾bo facta ꝑ uerbum: nec
opus habet ex his que facta sunt fae¬
tar is noticiam mendicare. Neq enĩ ut
ut ipsa nouerit ad ipsa descenditi ꝙ̃
ibi illa uidet. ubi longe meliꝰ suntꝰ
ꝓme in seipsis. Vnde nec mediũ reqrit
ad ea corpis sensum: sensus ipsa sibi
seipsa sentiens. Optimum uidendi
genies si nullius egueris: ad omne qd
uari aliunde obnoxiũ fien ẽ mimis¬
qi a ꝓfeto istud. et minus liberĩ . ax
quod et inferiorib indiges : Nonne
pposterum hoc et indignũ ⁊ Blane
supioꝵ quedã iniuria ẽ: inferiorum
opam desiderare.A qua iniuria ne¬
mo hominum ꝑfecte iundicabitur:
nͥ cum quisq euaserit in libtatẽ fili¬

Expanded text:
sed exsules. Quod vidit ipse hujus sententiae sed exsules. Quod vidit ipse hujus sententiae auctor, qui cum diceret invisibilia per visibilia conspici, signanter posuit, a creatura mundi . Et vere quid opus scalis tenenti jam solium? Creatura coeli illa est, praesto habens per quod potius ista intueatur. Videt Verbum, et in Verbo facta per Verbum. Nec opus habet ex his quae facta sunt, Factoris notitiam mendicare. Neque enim ut vel ipsa noverit, ad ipsa descendit, quae ibi illa videt, ubi longe melius sunt quam in se ipsis. Unde nec medium requirit ad ea corporis sensum: sensus ipsa sibi, se ipsa sentiens. Optimum videndi genus, si nullius egueris, ad omne quoari aliunde, obnoxium fieri est minusque a perfecto istud, et minus liberum. 2. Quid, quod et inferioribus eges? nonne praeposterum hoc et indignum? Plane superiorum quaedam injuria est, inferiorum operam desiderare: a qua injuria nemo hominum perfecte vindicabitur, nisi cum quisque evaserit in libertatem fili
Abbreviated transcription (Latin):
et enc pariter absoluere ꝓmissione
DR supiores et si de conside¬
ratione insecbantur ⁊ plurimum tñi
babent actionis admixtum:. dum
res aliquas ñ considerandas tantũ . s
agendas docent uel monent. At qͥ
in manib modo ẽ sola in considati¬
tione uersabitur. Que enim sup suat
id quidẽ instat. actu ñ indigenti
S inspectu. Non ẽ quod in eis actiteꝰ
porro alqua et ab eterno. Et hoc
nelim sollert̾ adu̾tas uir sagacisss¬
me eugeni. quia totiens ꝑegrinat᷑
consideratio tua: quotiens ab illis re¬
bus ad ista deflectitur inferiora et
iusibiliat siue intuenda ad noticiã
fiuie appetenda adusum: siue ꝓ of¬
ficio disponenda uel actitanda st
tam̃ ita u̾satur in his uit ꝑhec il¬
la requirat: haut ꝓcul exulat. Sic
qu siderare: apppiare est:
ublimior iste p̾sentiũ ac dig¬
Inior usus rerũ ẽ: cum iuxta
sapientiam pauli inuisibilia deiꝑ
ea que facta sunt intellecta con¬
spieiuunt᷑ sSane hac scala ques ñ egtt.

Expanded text:
et me pariter absolvere promissione et me pariter absolvere promissione  superiores, etsi de consideratione inscribantur, plurimum tamen habent actionis admistum dum res aliquas non considerandas tantum, sed agendas docent vel monent. At qui in manibus modo est, sola in consideratione versabitur. Quae enim supra sunt id quidem instat actu non indigent, sed inspectu. Non est quod in eis actites,porro aliqua et ab aeterno. Et hoc velim solerter advertas, vir sagacissime Eugeni, quia toties peregrinatur consideratio tua, quoties ab illis rebus ad ista deflectitur inferiora et visibilia, sive intuenda ad notitiam, sive appetenda ad usum, sive pro officio disponenda vel actitanda. Si tamen ita versatur in his, ut per haec illa requirat, haud procul exsulat. Sic considerare, repatriare est. Sublimior iste praesentium ac dignior usus rerum, cum juxta sapientiam Pauli, invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Sane hac scala cives non egent,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplar: assertorem ueritatis. fi¬
dei defensorem⁊ doctorem gentium.
xp̃ianoꝵ ducem ⁊ amicum sponsi.
sponse paraninphum. cleri ordina
torẽ. plebium ÷ magistrum insipi¬
entium. refugium oppressorum ⁊
pauꝑum aduocatum. miseroꝵ spẽ:
tutorẽ pupilloꝵ. iudicẽ uiduarũ :
ocłum cecoꝵ. linguã mutoꝵ ⁊ bacłm
senum. ultorẽ scelerũ : maloꝵ me¬
tum. bonoꝵ głam: uirgã potenti¬
um. malleum tirannoꝵ⁊ regũ pa¬
lectum. Ubi malicie iuncta ẽ po¬
tentia : aliquid tͥ supra hominẽ
p̃sumendũ. Uultus suꝑ facientes
mala. Timeat spm̃ ire tue. qui ho¬
minẽ ñ ueret᷑: gladiũ ñ formidat.
Timeat orationẽ: qͥ ammonitionẽ
contempsit. Cui irasceris tu: dm̃
sibi iratũ. ñ homimẽ pucet. Qui
te ñ audierit. auditurũ dm̃ et
contra se paueat. Qd̃ reliquũ
ẽ de his que supra te sunt. incũ¬
bit iam disputatio. Quam uno¬
O
libro deo adiuuante soluere spero:

Expanded text:
exemplar, assertorem veritatis, fiexemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum ducem, amicum Sponsi, Sponsae paranymphum, cleri ordinatorem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, oculum caecorum, linguam mutorum, baculum senum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum palectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non hominem putet. Qui te non audierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his quae supra te sunt, incumbit jam disputatio: quam uno libro, Deo adjuvante, solvere spero,
Abbreviated transcription (Latin):
tecum iugiter diuinis int̾sirł
officiis: non s int sine honore. Tu¬
um ẽ tales tͥ ꝓuidere: qui digni sint.
Seruiatur eis ab om̾̃ib tanquam
tibi. Necessaria de manu tua acci¬
piant. his contenti sint que tu ꝓ¬
uidis illis. tu uide ne egeant. Suꝑ
hoc quem forte ab aduentantib pe¬
tere deprehendes: iudica gieritã
Id de ostiariis: id de ceteris officialibꝰ
decernerdũ. Uerum hoc ex habuntdã¬
ti: nam formã istam iam olim ate¬
ex positam recordamur:
uid tuo digniꝰ apostolatu: Qd
alubrius ad conscientiã: hone¬
ystius ad famam: utiliꝰ ad famam⁊ u¬
qui ꝓicit auariciam ex calumpnia:¬
et hunc claudere librum: s in calce
aliqua uelim uel antedicta. quasi
ꝙꝑ ilogando repet̾e ⁊ uł add̾e p̃t̾iissa:
onsideres ante omia scãm roma¬
mam cocliam. cui deo auctore
Porro frem diligentium dm̃. et par¬
ticipẽ timentium eum. de cetero
oportere te eẽ considera. formã n¬
sticie: scĩmonie speculum. pietatĩ

Expanded text:
tecum jugiter divinis intersunt tecum jugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est tales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab adventantibus petere deprehendes, judica Giezitam : id de ostiariis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundanti: nam formam istam jam olim a te positam recordamur. Quid tuo dignius apostolatu? quid salubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemqui projicit avaritiam ex calumnia,et hunc claudere librum: sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore porro fratrem diligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
impudicum. ml indecens patiaris
Discant ate coepĩ tui comatulos pu¬
eros. Et comptos adolescentes secũ
non habere. Certe inter mitratos
discurtere calamistratos non decet
Et memento qd̾ sapiens amimonet:
filie tͥ sunt. noli faciẽ tuã hilarem
ad eas ostendere Nec austeritatem
tam̃ suadeo tͥ s. grauitatẽ. Illa ĩ¬
sir miores fugat: hec repͥmit le¬
uiores. Illa si adsit odibilẽ: hec
si desit conit̾ptibilẽ reddit. In oĩl
tani modus melior. Ego nec seue¬
nꝰ uelu: nec dissolutius. Ed hac
mediocritate gratiꝰ: ut nec de
seueritate sis oneri. nec de familiaritate
contemptui: In palatio papam. domi
te patremfamilias exibeto. ament
te domestici tui: si non. facito ut ti¬
meant. Utilis semꝑ custodia oris: q̃
tamen affabilitatis grãm ñ excludat.
Ergo ubiq frenanda lingua preceps:
maxime autẽ in conunuo. Ille con¬
uenientior habitus: si actu quidẽ
seuerus sis. uultu serenus. uerbo serꝰ:
apellam tui. et qui

Expanded text:
impudicum, nihil indecens patiaris. impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus tamen modus melior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille convenientior habitus, si tu actu quidem severus sis, vultu serenus, verbo serius. Capellani, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
fluit cauat t̾ram: sic discurs
temporaliũ conscientiã rodit Si
pocest torrens in agros excurrere
sine lesione satoꝵ: et tu te ista si¬
ne uulnere mentis posse tractare
confidito. Omimodis consulo stu¬
deas a te autere concursum hoꝵ
Multa nescias. plurima dissimu¬
les: ñ nulla obliuiscaris
unt tamen que ignorare te
nolim: mores quoꝵq et stu¬
dia. Non oportet ut uicia domꝰ
tue ultimus scias. quod quã plu¬
rimis douimꝰ contigisse. Qaaꝓp¬
cer ut diximus. alius alia dispen¬
se de disciplina tu ꝓuide. Ihcio
nemimi eiedas. si isolentior abrã
pe uł sermo sonuent. uł habitus ap¬
paruerit. Manus tua suꝑ eimodi.
tu ulciscere inniriam tuã. Impri¬
nitas ausum parit: ausus excesstũ
domum ep̃i decet scitudo decet mo¬
destia. decet honestas: horũ disciplo¬
na custos. Sacerdotis domestici. aut
cetiꝰ honestiores. aut fabula om̃ib
sunt. In uultu. in habitu mi ĩcessu
illor qui cirra te sunt nil residere

Expanded text:
fluit, cavat terram: sic discursus fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum horum. Multa nescias, plurima dissimules, nonnulla obliviscaris. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus contigisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere
Abbreviated transcription (Latin):
tulas non inueniunt: Optimi ui¬
delicet estimatores rerum. qͥ mag¬
nam de minimis: paruam aut nũ¬
lam de maximis curam gerants
ut li quido datur intelligi: patien¬
nus serimus xp̃ĩ iacturam quã
mam sotidianas expensas. cotioi¬
ano recipcamꝰ scrutinio: et aopto¬
ua dn̾ici gregis detrimenta ne¬
scimus. de precio escarunt et nu¬
nero panum. cum ministris coti¬
diana discussio ẽ: rara ad modũ
cũ prb̾ris celebratur collatio de
peccatis popłoꝵ. Cadit asina. et
est qui subleuet eam: perit anima
et nemo qui reputet ¶Nec mirũ.
fectus. Nonne ad singłas supputa¬
tiones istas irascimur urimur.
anxiamur: Quam tolerabiliuꝰ
rerum quã mentiũ susti neremus
iactuiam. Quare inquit non ma¬
gis fraudẽ patimini: Queso. tu qͥ
alium doces. doce teipsum: si tam̃
ram ñ dociusti pluris te hab̾e ꝙͣ
tua. ł ransitoria ista que stare
tͥ nullo pacto queunt: fac ut
ate transeant ñ ꝑte. Riuus qͣ

Expanded text:
tulas, non inveniunt. Optimi vitulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, entiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non docuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus qua
Abbreviated transcription (Latin):
uacans tͥ et eccłie dei. Si quominꝰ
aut fidelis inueniatur aut prudeis.
fideli potius committendũ. Sane
eduobꝰ tutiꝰ hoc. Quam qͣm si ido¬
neus ñ reꝑitur: et si minus fide¬
lem sustinere potius consulo. qͣm
te inmergere laberinto huic. Me¬
mento saluatorem. iudam echo¬
nomum habuisse¶ Qd ep̃o turpius
qͣm intumbere suppellectuli. et
substantiole sue: scrutari omnia.
sciscitari de singłis. morderi suspi¬
tionib: moueri ad queq ꝑdita uł
neglecta : ad uerecundiam dico qͦ¬
rundam eiusmodi. scrutantium
cotidie omnẽ subam suam: nu¬
merantium singła : de minutis
et quadrantib exigentium rati¬
onẽ. Non ita ille egiptius. qui io¬
seph omnib traditis: ignorabat
quid habet in domo sua. Erubes
homo sine fide. fidẽ tamen habu¬
it seruo. suꝑ omnia bona sua con¬
stituens eum. Et hic erat alienige
na. Mira res. Satis suꝑq epĩ ad
manum habent quib aĩas credãt.
et cui suas committant faculta¬

Expanded text:
vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad verecundiam dico quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberet in domo sua . ErubesHomo sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant faculta