comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per gabrielem marie diuinitus nuntiatur.
& per xp̃m adimpletur: qua de causa de cali
tantaq loqui me indignum fateor. sed & puto
quod nemo qui presumat: nisi qui quanta
sint que panduntur penitus ignorat. Tamen¬
& si ad hat nemo idoneus inuenitur. uotis om
nib cessare non debet quilibet &iã peccator
a laudib quamuis explere nonqueat. quod
sentitur. Unde sermo diuinus cum de peccato¬
re ageret in psalmis. sacrificium inquit lau.
est laudis ad eternam laudẽ sine fine mansurã.
sed nemo apprehendet illud. nisi ego premon¬
strauero. Propterea harissime. qͥa it salutis nr̃e
in laudib est saluatoris: hortor uos moneoq¬
i hac sacra sollempnitate genitricis d̃i Maris
nolite cessare a laudib. Quod si uirgo es gaude.
quia meruisti esse & tu quod laudas. tantum
cura ut sis que digne laudare possis. Quod si
continens & casta. uenerare & lauda. quia nõ
aliunde constat ut possis esse casta quã exgr̃a
xp̃i. que fuit plenissime in maria quã laudas.

Expanded text:
per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudest laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas.
Abbreviated transcription (Latin):
ista salutatio: sed omni admiratione digna.
Si quidem uenerationis fuit delatio. oblatio
plena. In mariam uero totius gr̃e que in xp̃o
est plenitudo uenit. quamquã alit̾. Et ideo
inquit benedicta tu inter mulieres: Ac ꝑ hoc
quicquid maledictionis infusum est ꝑ euam.
cotum abstulit benedictio marie: insuꝑ & gr̃am
refudit xp̃i ortus. quam non habuit prius mun¬
dus omnis. Igitur quod natura non habuit.
usus nesciuit: ignorauit ratio. mens non capit
humana: pauet celum. stuper terra. creatura
omnis etiam celestis miratur hoc totũ ẽ quod

Expanded text:
illa salutatio, sed omni admiratione digna. illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio plena. In Mariam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
salutis effudit: & sfillicidia gr̃e humanis pre¬
stitit mentib. Dñs tecum inquit. Mira res
Et iam erat cum uirgine:. qui ad uirginem
mictebat angłm. & precessit nuntiũ suum
s. sed ã dõ non recessit: nec teneri potuit locis
qui omnib habetur in locis. & tocus ubiq est:
sine quo nichil est cotum. Ergo uerbum patris
numquã a patre discedens homo proprie fieri
dignatus est secreto suo misterio quo ipse nouit.
totus est. & totum accipiens quod dei est: omni
non potuit. Seit enun ds omnia & potest.
Propterea quia ita est. sciuit se ac potuit in uto
uirginis sine sui corruptione miscere acq uniri:
substa ntia ob quod dei genitrix electa & pree¬
lecta uire ab angło gr̃a salutat᷑. & predicatur
plena. Uere plena. ꝑ quam largo sc̃i sp̃e unbre
suꝑfusa est omnis creatura. Et ideo sacispͣrimũ
tur itaq & ipse qualis aut quanta sit quã salu¬
tat. Non enim simplex fateor. uł consueta fuit

Expanded text:
salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praesalutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. totus est, et totum retinens quod Dei est, omninnon potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, na, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devtur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit
Abbreviated transcription (Latin):
morib disciplinam. Et bene angłs aduirginem mit¬
citur. quia semꝑ est angłis cognata uirginitas.Pro¬
fecto in carne preter caruem uiuere. non terrena uita:
sed celestis. Unde incarne anglicam głam acdquurere
maius est meritũ. quã habere. Esse enim angłm
felicitatis est: esse uero uirginem uirtutis: dum hoc
obtinere nititur cum gr̃ã. quod habet angłs
exnatura. Utrumq tamen & eẽ uirginem. uel
angłm. diuini muneris est officium non humanũ
Aue inquit gr̃a plena. Et bene plena: quia ceteris
ꝑ partes prestatur. marie uero simul se cota infu¬
fudit plenitudo gr̃ẽ. Hoc quippe est quod dauid
canit. D escendit sicut pluiia in uellus. Uelo
icaq cum sit de corpore. nescit corporis passio
carnis nescit. Celestis plane imber uirgineũi
uellus placido se infudit elapsu: et tota di¬
uinitatis unda se contulit incarñe. quando
uerbum caro factum est: ac deinde ꝑ crucis
patibulum expressũ terris omnib pluuuiam

Expanded text:
moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis. Unde in carne angelicam gloriam acquirere, majus est meritum quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est, esse vero virginem, virtutis; dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus a natura, utrumque tamen et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passioncarnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
absit uacue inueniamini. Propterea que
sursum sunt sapite. ubi beata ꝑuenit uirgo.
& non que suꝑ terram: quia ur̃a conuersa¬
tio si estis iam quod uouistis in celis fore debet.
Illuc e rigite mentem. illuc abscondite uitam
ur̃am. donec furor ꝑtranseat dñi. quo beata
di genitrix hodie ꝑuenit. Ibi namq habetis
sponsum. ibi pontificem. ibi omnia quecũq
quesistis Illuc dirigite mentẽ: ut cum xp̃c
uirginis filius apparuerit in fine scłi. cum¬
ipso & uos apparaatis in glori a.

Expanded text:
absit, vacuae inveniamini. Propterea quae absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam vestram, donec pertranseat furor Domini, quo beata Dei genitrix hodie pervenit: ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine saecuipso et vos appareatis in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
ac sponse. estote sorores ac propinque. quia
quod carne non potuistis gr̃a totum condonatũ
est uobis. Et ideo diligite matrẽ dñi. que uobis
genuit sponsum immortalem. cuius & uobiscũ
soror est ipsa quia uoluntatem patris fecit. ut
esset mater. Propinqua quidem non carne uobis.
sed sp̃u: ut uniras cõmendãtur eccłie. & societas
di & hominũ efficitur. facite ergo uoluntatẽ
patris & uos. ut unũ ẽẽ possitis. Ornate lam¬
pades ur̃as occurrite sponso. quia iã ad ħo¬
stiũ pulsat: & matrẽ si eam diligitis. sequimi¬
ni. Intus parate & ornate lampades ur̃as. quia
filie regis estis. Omnis ergo gła ur̃a ab intus
sit: & intus habete quod foris luceat. ne forte
inter has sollempnitates priusquam sponsus
ueniat: extinguantur. Nam celebritas huius
diei non nisi accensis lampadib intus. &
foris recte colitur. Ideo emendũ est oleum
dum uacat. ne. cum sponsus uenerit quod

Expanded text:
ac sponsae, estote sorores ac propinquae: quia ac sponsae, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem vobis non carne, sed spiritu: ut unitas commendetur Ecclesiae, et societas Dei et hominum efficitur. Facite ergo voluntatem Patris et vos, ut unum esse possitis. Ornate lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis, sequimini. Intus autem parate et ornate lampades vestras, quia filiae regis estis. Omnis enim gloria vestra ab intus sit, et intus habete, quod foris luceat: ne forte inter has solemnitates priusquam sponsus veniat, vestrae lampades exstinguantur. Nam celebritas hujus diei, non nisi accensis lampadibus intus et foris recte colitur. Ideo emendum est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
beata quia inxp̃o: beatior tamen quecumq
semꝑ uirginib benecopulant᷑ ut ait apostolus.
Mulier innupta & uirgo. cogrtat que sunt
dñi. ut sit scã corpore & sp̃u. Quoddam mͦ enim
magisteriũ uirginitatis uiduarum gliscit. &
confortatur exemplis: Que cum uiris castum
seruarunt conubium. docent integritatẽ magis
uirginib dõ seruandam: & quod prope modũ
non in ferioris uirtutis est. a conugio abstinere.
quod aliquando delectauerit. quã coniugis
delectamenta nescire. In utroq siquidem gradu.
fortitudo laudatur: & celestis uite predicatur
uirtus. Iccirco cognationẽ iam cum xp̃o uterq
ordo sortitur. Uñ dñsꝰ. Quis fecerit in quit uolun¬
tatem patris mei. qui incelis est: ipse meus fr̃ &
soror & mater est. Ubi non sexus. non conditio.
ñ etas discernitur: s qui fecerit inquit uolun¬
tatem patris mei. qui in celis est. Unde quia
libera facultas cunctis prestatur: estote kmne

Expanded text:
beata, quia in Christo, beatior tamen quaecumqubeata, quia in Christo, beatior tamen quaecumqusemper virginibus bene copulantur, ut ait Apostolus: Mulier innupta, et virgo, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu : quodammodo enim magisterium virginitatis, viduarum gliscit et confortatur exemplis, quae cum viris castum servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. Unde Dominus: Si quis, inquit, fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mate discernitur, sed, qui fecerit, inquit, voluntatem Patris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis prestatur, estote, char
Abbreviated transcription (Latin):
olim eximios archangłoꝵ & suꝑbia deiecit. Qua¬
propter gaudece. Gaudete inquam: quia uobis
uia patefacta est celorũ. Quamuis enĩ nobis eadẽ
promittant᷑. uobis tamen iam presto sunt: que cũ
angłis incorruptionẽ seruatis. Que licet de hoc mundo sitiᷤ fauer
tenere omnino non potuit. Beata itaq MaRI A
hodie iam ab omnib gentib longe lateq predicat᷑:
& uobis que secute estis exemplum tande uirginis.
beatitudo condonatur celestis. Quas non illsce¬
bre sollicitant corporis. non colluiuo precipitat
uoluptatis. non estus inflammat incentiue car¬
nis: immo angłica imitatio delectatur in terris.
quorũ infuturo equalitas repmittitur incelis.
erit si sic ꝑmanserit scdm meũ consiliũ. P uto
enim ait. quod & ego sp̃m d̃i habeo. euidenter
uolens exprimere. quid sit inder eam que adhuc
uincta est lege uiro. & inder eam que iam solu¬
ta uinculo. beatior predicatur. Quod si utraq

Expanded text:
olim eximios archangelorum et superbia dejecit. Quaolim eximios archangelorum et superbia dejecit. Quapropter gaudete, gaudete, inquam, quia vobis via patefacta est coelorum. Quamvis enim nobis eadem promittantur: vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem servatis. Quae licet de hoc mundo sitis, tamentenere omnino non potuit. Beata itaque Maria hodie jam ab omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae secutae estis exemplum tantae virginis, beatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelis. erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto enim, ait, quod et ego spiritum Dei habeo: evidenter volens exprimere, quid intersit inter eam, quae adhuc est juncta lege viro, et inter eam, quae jam soluta vinculo beatior praedicatur. Quod si utraque
Abbreviated transcription (Latin):
atq dilectionem: quia rogantib uobis. nec hoc
quidem inexꝑtus. iudicaui negandum. Malui enĩ
excipere ruborem pudoris. quã non exequi iussionẽ
tur: presertĩ cum habeatis uobiscum quas imitari
uirtutis est: cum quib discere potestis affectum.
a me pocius quã magisterium. quod ad laudem
huius diei requisistis. Unde ex cusare ñ debui.
propt̾ obseruantiã grauitatis. ne imꝑtirem de¬
uotioni ur̃e que mandastis. Quod si docere ne¬
quiui. saltem ad laudem tante uirginis. ex hor¬
tari omnino curaui. quatinus non deessem uobis quẽ
diligitis in tante festiuitatis die. sed iũgerer precibꝰ.
iungereruotis. quomodo mente ad ea uobiscũ eleua¬
ri merear ur̃is suffrantib meritis. ad que perue¬
nit beata & intemerata uirgo maria. Ecce
hodierna die ad illum preclarũ. & splendidum
thronum archangłoꝵ. ipsa ꝑ humilitatẽ. ꝑ ince¬
gritatẽ carnis ascendit: unde in temperantia

Expanded text:
atque dilectionem, quia rogantibus vobis ne hoc atque dilectionem, quia rogantibus vobis ne hoc quidem inexpertus judicavi negandum. Malui enim excipere ruborem pudoris, quam non exsequi jussionemtur; praesertim cum habeatis vobiscum, quas imitari virtutis est, cum quibus discere potestis: affectum a me potius quam magisterium ad laudem hujus diei requisistis. Unde excusare non debui propter observantiam gravitatis, ne impartirem devotioni vestrae, quae mandastis. Quod si docere nequivi, saltem ad laudem tantae virginis exhortari omnino curavi: quatenus non deessem vobis quem diligitis in die tantae festivitatis, sed jungerer precibus, jungerer votis, si quo modo mente ad ea vobiscum elevari merear vestris suffragantibus meritis, ad quae pervenit beata et intemerata virgo Maria. Ecce hodierna die ad illum praeclarum et splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia
Abbreviated transcription (Latin):
& implorat auxilium. debet imitari exemplum:
Rogo uos ouirgines. rogo uos o uidue imitami¬
& continentie: umitamini eustochium. quam
habetis uobiscum uirginem. & formã ꝑfecte in¬
tegritatis. Quod siminus in illis est. quam in ma¬
tre dñi. immo qͥa est: habetis ꝓle fecundam
& uirginẽ ꝑpetuã. Quia sicut in cõparatione dĩ
nemo bonus. ita & incomꝑatione matris dñi nulla
inuenitur ꝑfecta. quamuis uirtutib eximnia com¬
probetur. Unus est pater uester. qui incelis est. unus
& magister. una est & forma uirginitatis in Maria:
cui uos omnes ut imaginem reformetis integritatis.
pere. neq preualuit fraus inimici: s ꝑmansit sc̃a
mente ac corpore multis donorũ priuilegiis subli¬
mata. Iccireo hanc imitamini morib sequimini
castitate. huius implorate auxilium. Quod si me
quia ita loquor. presumptionis uelit arguere in ui-¬
dorũ aliquis quod uobis scripserim. arguat caritatẽ

Expanded text:
et implorat auxilium, debet imitari exemplum. et implorat auxilium, debet imitari exemplum. Rogo vos, o virgines, rogo et viduae, imitamiet castitatis. Imitamini Eustochium, quam habetis vobiscum virginem, et formosam perfectae integritatis. Quod si minus in eis est, quam in matre Domini, immo quia est, habetis prole fecundam et virginem perpetuam: quia sicut in comparatione Dei, nemo bonus, ita et in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus et magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetis integritatis, pere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privilegiis sublimata. Idcirco hanc imitamini moribuscastitate, hujus implorate auxilium. XVII. Quod si me, quia ita loquor, praesumptionis velit arguere invidorum aliquis, quod vobis scripserim: arguat charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quod promiserat: & respexit humilitatẽ an
humilitatem sectamini: & matrẽ dñi que se
ancillam uocat. corde amoris imitari procurate:
que didicit abipso sponso cui uos deuoustis humi¬
litatem. quam uos ex se docuit. Unde idem ait.
Discite a me quia mitis sum & humilis corde.
Nonergo beata di genitrix. afilio suo dño nr̃o
didicit celos fabricare. non augłos creare. non
miracula deitatis insignia operari. sed tantum
humiliari: ceteraq uirtutum documenta. intra
humilitatis custodiam ag-¬
gregare. Unde
cum ea semper singularum uirtutũ pue¬
uirtutũ pudi¬
citia comes. in remota mansit. quia¬
omnino pudor indiuiduus uirginitati esse
debet: sine quo recte castitas uera seruari non po¬
test. Numquã igitur beata maria. sine pudore sui
ta uirgo. placeat & opus uirtutis cuius uita. omni
um disciplina est: cuiꝰ  instita sunt eccł̃iarum.
que precellit cunctis. suꝑeminet uniuersis. Prop¬
terea quecumq uirgo sibi ab ea optat premiũ.

Expanded text:
spexit humilitatem anchumilitatem sectamini: et matrem Domini, quae se ancillam vocat, cordis amore imitari procurate, quae didicit ab ipso sponso, cui vos devovistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Unde cum ea semper singularum virtutum pudicitia comes irremota mansit: quiomnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest. Numquam igitur beata virgo Maria sine pudoris sui lis ac tanta virgo, placeat et opus virtutis, cujus vita omnium est disciplina, cujus mores instituta sunt Ecclesiarum, quae praecessit cunctos, supereminet universis. Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq suspirare. neq loqui audeat. exilla hora
Et quis est iste bartholomeus: Respondit de¬
mon. Amicus est d̃i omnipotentis. Et ido huc
uenit in istã prouinciã. ut numina que colunt
nobis signa eius. ut possimus inuenire eũ qui a
inter multa milia hominum. non possumꝰ cog¬
Capillo nigro capitis. & crispo. Caro candida.
Oculi grandes. nares equales & directe aures
cooperte crine capitis. Barba prolixa. habens
paucos canos. Statura equalis. que nec breuis. nec
longa possit aduerti. Uestitur colobio albo.
geminas purpureas. Uiginti sex anni sr̃ qd̃ nũ¬
quã sordidant᷑ uestimenta eius nũquã uedera
genib per diem. centies ꝑ noctem orat dm̃. uox
eius quasi tuba uehemens est: ambulant cũ eo
angeli di. qui non ꝑmittunt eum fatigari.
non esurire. Semꝑ eodem uultu: eodem animo
Omnia preuidet. omnia nouit: omnẽ lin¬
guam omniũ gentiũ. & loquitur & intelligit.
Ecce & hoc quod uos interrogatis. & quo d̃

Expanded text:
ut nec suspirare nec loqui audeat ex illa hora : «Et quis est iste Bartholomeus?». Demon dixit: «Amicus dei omnipoistam venit provinciam, ut numina, quae colunt  nobis» inquiunt «signa eius, ut possimus inuenire eum, quoniam inter multa milia hominum non poterimus agCapilli nigri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens canos paucos, statura aequalis, quae nec brevis, nec nimium possit adverti. Vestitur colobio albo gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejus, neque veterasgenibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et loquitur et intelligit. Ecce et hoc quod vos interrogatis, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
beatus euangłista ceteris excellentior & uicinior uerbo.
Ideo quicquid est quod uirgo genuit: dotũ prout
uersatio eiꝰ post ascensionem xp̃i. generaliter cum
apłis fuit. quousq disꝑguntur: sicuti lucas memi¬
nit dicens. quod regressi quidam a monte oliueti
ierosolimam uenerunt: & ascenderunt in cenacłm
ubi manebat petrus & ioħes. iacobus & audreas.

Expanded text:
beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout versatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq totũ suꝑexcellt de illa que dicunt᷑: quia sunt
diuina atq ineffabilia. Unde uirginitas & fecundi¬
tas prolis. suꝑeminens nouitas est: quamquã huma-¬
num cernatur excarne quod nascitur. Ueruntam̃
& magnificentior multum uirginitas in mania
propterꝰ excellentiã: una tam̃ integritas carnis. &
una uirtus que adinuicem quasi cognata sociant᷑:
hinc quoq ioħes. quicquid est quod maria genu¬
it. euangłi ⁊ando suo cõmendat eloquio uerbũ
quod in principio erat. & uerbum erat apud dm̃.¬
& deus erat uerbum. hoc qͥppe uerbũ quod erat
in principio. & apud deum erat. & ds erat. uerbum
Ipsum dm̃. genuit beata & głosa uirgo maria. ex se
carnem factum: Iccirco & uirgin itas longe sacratior
& fecunditas ut cou ita dicam multo in effabilior:
quam suo pot̾erit ille explicare eloquio. Uerum¬
tam̃ quanto uirginitas cognatior uirginitati:. tanto

Expanded text:
Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deut Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
e docti perueneri nt ueritatem. Quam sane bea¬
cam uirginem. & si om̃s uenerati sunt discipuli.
etq famulabat᷑ officio dilectionis. ioħes tam̃
amplius ac specialius usq adfinem uite: qui sibi
cõmissam accepit insuã. quasi matrem filius:
ciu benignus magister de cruce. mulier inquit
ecce filius tuus. ad discipłm autẽ ecce mater tua.
ut uirgo uigͦini coheret. & deseruit et officiosis¬
sime cura adoptionis. Non enim pudicissima uir¬
ginitas alicui discipłorum rectius quam uirgini
cõmendatur. ut esset adinuicem grata societas
& floridus aspectus: nec non & uenustus conuer-¬
sandi uernans alternatim. pudicitiarum spendor
decoratus. Una siquidem uirtus uirginitatis in
ambobus sed altera proportio in maria. Altera
quidem quia fecundiorsa uero sui
tas. Iccirco & fecunditas inilla. tota difica est
& uirginitas. Alioquin nusquam scđm naturam
nascendi uirginitas. ubi fecunditas p̾dicat᷑: neq
fecunditas. ubi uirginitas integra conseruatur.

Expanded text:
eatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. tas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pro famulatu. & deuotio augeatur pro affectu.
qm̃ hec est uirgo que sola interemit unuersam
hereticam prauitatẽ. sola post dm̃ que nos con¬
firmet in om̃i ueritate: siuisq cõmendet meritis.¬
& precib auxilietur: & ut ip̃si digni inuenia¬
mur in eius laudib. Quod si queritur. post ascen¬
sionemꝰ qͣuid egerit. unum procerto est: quia
uirgo sc̃a corpore. ac mente ꝑmansit. Quam
sane angłs gabriel. ac si celestis paranimphus in-¬
tactam custodiuit: & ioħ̃es apl̃s atq euangłista.
cui xp̃c eam de cruce cõmisit. uirgo uirginem
seruauit: suisq deseruiuit obsequiis. Non quod
eximius ille scõrum chorus apłoꝵ deseruerit eã
inter quos post resurrectionem intrans & exiens.
familiarius contulit de xp̃i incarnatione:
tanto siquidem uerius. quanto abinitio ple-¬

Expanded text:
pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis,s auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostolus, atque evangelista, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio ple
Abbreviated transcription (Latin):
rectio completa. fatentur enum quod ueri
testes non eẽnt: nisi & uera esset eorum resurrec¬
tio. Unde & beatus petrus aixisse legitur: cum
de dauid loq̃retur intestimonium: E sepulcͥrũ
inquit eius apud nos est: quasi non sit auss
dicere. quod ipse aut corpuss eius apud nos
est. sed tantum sepulchrum quo conditus
fuerat. Hinc aiunt resurregisse & ipsum
cum ceteris scĩs et ideo uacuum remausisse
mausoleum: uti nunc beate marie cernit᷑.
Quod sane factum. & de aliĩs quib libet locis
scripturarum firmare conantur: quod hi iam
cum xp̃o regnant resuscitati in et̾na societate.
Quod quia do nichil est impossibile. nec nos
debeata maria factum abnumus: quaqiquã
propter cautelam salua fide. pio magis deside¬
rio opinari oporteat: quam inconsulte defuute
certi sumus. tantisꝑ loquamur adexhortationẽ
ur̃am qualicumq sermone. ad edificationẽ &
laudem nominis dei. ut & religio conseruetur

Expanded text:
leta resurrectio. Fatentur enim quod veri leta resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definirecerti sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur
Abbreviated transcription (Latin):
aspexisti. Ubi in eius honore fabricata est eccłia.
miro lapideo tabulatu. inqua sepulta fuisse ut
cõ dixerim. quia multi nr̃orum dubitant. utrũ
assumpta fuerit simul cum corpore. an obierit
relicto corpore. Quomodo autẽ uł qͦ tempore.
aut a quib ꝑsonis scissimũ corpus eius in de
ablatũ fuerit uł ubi tͣnspositũ utruinue resur¬
Srexit nescitur: quãtauis non nulli astru¬
ede uelint. eam iam resuscitatam: et¬
uerant. quia in sepulchro eiꝰ ut fertur. ñ nisi
manna inuenitur. qđ & scaturire cernitur.
Uerumtamꝰ qu id horum uerius censeatur.
ambigimus. Melius tamen d̃o cotum cui ni¬
chil imposibile est cõmittimus. quã aliud ce¬
mere definire uelimus auctoritate nr̃a. qđ¬
resurrexisse credious. sed utrum redier int
interre puluerem. cedtum non habemus. nisi
quod legimus. qua Imulta corpora ieuo¬
scorum que dormierant surrexerunt. ac ue¬
doctorum senserunt: etiam & in suis reliquer̃t
scriptis: quod iam in illis perpetua sit resur¬

Expanded text:
aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut co dixerim, quia multi nassumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum utrumue resurrexerit nescitur, quamuis nonnulli astruere uelint eam iam resuscitatam verant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, qresurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habemus, nisi quod legimus, quia multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, et vedoctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit comp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħico inscĩs suis laudare iubemur. multo magis
eum in hac celebritate beate uirginis matris eius. oppor¬
tet cum hẏmnis & canticis diligentius extollere. & dig.¬
nis dõ iubilare preconuis. ac mysticis honorare mune¬
rib Nulli dubium quin totum ad głam laudis eius
dum ur̃is cupio parere profectib neforte sicut improb
ita & ut in dignus laudator inueniar. ꝓfecto cum nec
scĩtas nec facundia suppeditet: ut beatam & głosam
quicquid humanis dici potest uerbis. minus ẽ a laude
celi. qua diuinis ẽ & angłicis excellentiꝰ predicata
& laudata preconiis.: a prophetis quidẽ p̾nuntiata.
a patriarehis figuris & eniginatib presiguata ab eu¬
anglistis exhibita & monst̾rata. ab angło uenerabili¬
ter atq officiosissime salutata. Preterea qualis &
quanta esset. ab eodem diuinitus declaratur cum
ait. Aue maria gr̃a plena dñs cetum: benedicta tu in

Expanded text:
prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae Mariae Virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et glorioquidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum dicitur: Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in
Abbreviated transcription (Latin):
õ filie imitamini: que in scola xp̃i ꝑmanere uouistis:
ꝑseuera te in orationibus unanimiter uiuentes. qͦusq
intrare possitis gaudia eterne uite: quo beata uirgo
una societas omnium suꝑnorũ. ubidulcis sollemp¬
nitas angłorum: ubi post labores & erumpnas
felix & suauis refectio animarum. Hodie namq
głosa semꝑ uirgo celos ascendit: Pogo gaudete. quia
ut ita fatear ineffabiliter sublimata cum xp̃o reg.¬
nat ineternum. Regina mundi hodie de cerris. &
depresenti scło nequam eripitur. Iterum dico gau¬
dete quia secura de sua in marcescibili gła. ad
celi iam puenit palatiũ. Exultate inquã ac gaude¬
te et letetur omnis orbis: quia hodie nobis omnib.
euis interuenientib meritis salus aucta est: liobis q̃q
diligentib eam. honor & uirtus una cum reliquis
uirginib sacris amplior prestatur & gr̃a. Iccirco
dilectissime letamini & laudate: quia si dm̃ ore

Expanded text:
o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis go Maria coelos ascendit: rogo, gaudete: quia ut ita fatear ineffabiliter sublimata cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur: iterum dico gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, et gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus ejus intervenientibus meritis salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam, honor, et virtus una cum reliquis sacris virginibus amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimae, laetamini et laudate, quia si Deum ore
Abbreviated transcription (Latin):
cum mulierib & maria matre itĩu: & fr̃ib eius. Ecce
iłiu ascendente. cũ quib uirgo uacat inscola iur¬
tutum. & medicatur inlege mandatorum di: ut & ipsa
sit forma discipline xp̃i. exemplumq ꝑfectionis uir-¬
ginib: Conuersatur autẽ cum testib sc̃e resurrectionis.
& ipsa testis: conuersatur cum senatorib cęli. infra
curiam paradisi : sub sp̃c sci disciplina. & magisterio
sũmi regis cohortes: quoꝵ uita. non erat iam de ter¬
ris. in quib xp̃c preliabatur. sed de celis. Hinc legunt᷑¬
ascendisse leguntur in cenaculum. quo pascha dig-¬
nissime celebratur. Ibi quippe manebant cũ maria
matre iħu. unanimiter aspirati incaritate: ꝑseueran¬
tes inoratione donec induerent᷑ uirtute ex alto. Cẽpe¬
rant enim iam orare: qui dudum cum dño conuer¬
santes: uirtutibus & miraculis pascebantur: se bene
perseuerautes in oratione nichil hesitantes: donec ac¬
ciperent munera sp̃c sci que poscebant. Quos & uos

Expanded text:
matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio a inter primas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos,
Abbreviated transcription (Latin):
S Admirabilem cunctis mentib
dũ incircuitu om̃ium segetes
pluuia rigaret: nec messem.
nec messores. geno uefe saltm
cisceretur itinere: ita ut soletꝰ
fieri cęli decepta fraude sereni
orta tẽpestate ut nauicula eius
uento collisa. pene fluctib ope¬
riretur: ꝓtinus genouefa sus¬
piciens incȩlũ. manib exten¬
sis. auxilium adño precabat᷑:
Tantaycontinuo reddita est
tranquillitas: ut sine dubio xp̃m
oleo benedicto delibutos. sospites
reddebat: Unde factum est: ut¬
a demonio uexatũ uellet perun-¬
cũ scđm preceptionẽ sui ampul-¬
la qua oleum benedictũ habu-¬
erat. uacua fuisset allatas uehe¬
mentissime scã dei famula geno¬
uefa turbata. quid nam ageret
hesitabat Nã pontifex qui oleũ
benediceret de erat: Interea solo
recubans. opitulationem sibi de
cȩlo ad soluendum infirmum¬
cabatur Mox ut aboratione sur-¬
rexit: in manib eius ampulla ole¬
nȩ inuna hora uirtute sxp̃o co¬
operante per eam apparuert̾

Expanded text:
irabilem cunctis timentibus in circuitu omnium segetes pluvia rigaret, porro nec messem nec messoris Genovefe saltim proficisceretur itinere, ita ut solet fieri, caeli decepta fraude sereni, orta tempestatem, navicula eius vento conlesa pene fluctibus operiretur. Protinus Genovefa suspiciens in caelum, manibus expansis, auxilium a Domino precabatur. Talis continuo facta est tranquillitas, ut sine dubio univeoleo benedicto dilibutos sospites reddebat. Factum est, uta demonio vexatum oleo vellet perundum preceptionem sui ampulla, que oleo benedicto habuerat, vacua fuisset allata, vehementissime sancta Dei famula Genuvefa turbata, quidnam ageret, aesitabat; nam pontifex, qui oleum benediceret, deerat. Interea solo recubans, opitolationem sibi de caelo ad absolvendum infirmumcabatur. Mox ut ab oratione surrexit, in manibus eius ampulla olene in una ora virtutis, Christo cooperante, per eam apparuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diũco cum magr̃o reginaldo. erat cum eis quidam uir¬
religiosus de ordine hospitalarioꝵ qui uidit manifeste
bratam uurginem uenientẽ et totum orpꝰ mag̃ri ingi
naldi manu ꝓpria ꝑungentem. Ila uero celestis
unctio sic carnem uiri sancti magistri regmalcli nõ
solum ab estu febrium uerum etiam ab aribre concu¬
piscentie temꝑauit. qd̃ sicut ip̃e postmodum est con

Expanded text:
Dominico cum magistro Reginaldo erat cum eis quidam religiosus de ordine hospitalariorum qui uidit a parte beatam uirginem uenientem et totum corpus magistri naldi manu propria perungentem. Illa uero celestis unctio sic carnem predicti magistri non solum ab estu febrium, sed etiam ab ardore concupiscentie te
Abbreviated transcription (Latin):
Ad reues quidem ait. Stringant᷑ renes tuii. cuigulo ca¬
stitatis. Ad pedes aut̃. ungo pedes tuos in p̾parationẽ
eiͣngelii pacis. Et addidit. die t̾cia mittam tͥ ampul¬
lam restitutõnis plene sanitatis. Tunc ei habitum or¬
dinis p̾dicatoꝵ ostendit. En iuiqͥt hic est habitꝰ oriliniꝰ

Expanded text:
ad renes quidem dicebat: «Stringantur renes tui cingulo castitatis». Ad pedes autem: «Vngo pedes tuos in preparatione euangelii pacis». Et cum dixisset: «Die tertia mittam tibi ampullam restitutionis plene sanitatis», ostendens ei habitum ordinis predicatorum: «Ecce», inquit, «hic est habitus ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
descendit.: &stans suꝑ gradus eliogabili. ueni¬
entib imꝑatorib dix̃. Iniquis asseitionib ani¬
mos imꝑii ur̃i temploꝵ pontifices obsident.
suggerentes dexpĩanis falsa cõmenta: dicentis
eos rei publicȩ aduersarios. quoꝵ orationib ipsa
&ꝓsalute romani exercitꝰ orare noncessant. Cum
hȩc atalia diceret: dio clstianꝰ ait. Cune es sebus.¬
tianus. quẽ nos dudũ int̾fici sagittis iusseramꝰ :¬

Expanded text:
gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa rio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos dudum sagittis jusseram
Abbreviated transcription (Latin):
finica stultitia.ẽ. si neglectus ille qui
prestitic seruus ꝑquem p̃stiterit ho¬
noretur. Et ut aliqua huius dicꝰti com¬
ꝑationem exhibeam. nũquid cũ naueᷤ
potius quã regib grẽ referunt᷑: Sigͦ
non nauigantib sedimꝑantib homi¬
nes qui annonant᷑ asseribunt. quanto
magis soli dõ agendȩ sunt gr̃e cuiꝰ
nucu &hȩc omĩb usib nr̃is elementa deser¬
uiune. asol ipse cotidie terrȩ mariq paric̃
&clauditur infine diei. xindiei iterum
unꝰ x inuisibilis. ẽ. quẽ colitis. xp̃m quẽ
iudei crucifixerunt non colitis. Tranquil¬
linꝰ dixit. Rec te hȩc inquireres. si credẽ
destinares. Incredulis enĩ. uanũ uidet ur
luntas mortalium declinans. oinne quod
uituꝑat uituꝑari desidãt &uult ut lau.¬
detur ab omnib om̃e qđ laudat. Sed sapi¬
entes ꝓmerito suo cuicũq rei auc uitu¬
ꝑationem suam impendẽ nituntur auc
laudem. Frefectus dix̃. Egote de xp̃o

Expanded text:
finita stultitia est, si neglectus ille qui finita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et in diei iterum unus et invisibilis est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Incredulis enim omne quod noluntvoluntas mortalium declinans, omne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
cecidisse. Sed &illud non esimmemor
qł ueniences galli &iam capicolium
occupauerunti xomnem romanam
manum sius ludibriis subiugaruN
Diuersas fames &inenarrabiles. diuer.¬
sasq captiuĩtates. diuersas effusiones
sanguinis. romanus orbis . ẽ. passus. an¬
tequam unũ colerent homines deum.
Nunc uero exquo inuisibilis &uerus
deus cȩpit acredentib coli aucta pace
exultat romanũ imꝑium. Sed quod
peiꝰ ẽ deus qui hoc prestat non cognas¬
citur &creature eiꝰ asseribitur. quicqͥd
acreatore prestatur. Prefectus dixit.
dis p̾stat. nullus nisi sol habebitur
deus. qui aspectu suo terrȩ uiscera
uisitat. ut semina suscepta parturiat.
& genuine sobolis grana inculmo res¬
tituat atq uniuersis salutis mẽ uti¬
litatib & lumei & restaurationem.
parit̃ cribuat a ingorem. Tranquillinꝰ
respondit. Et in hoc error est infinitꝰ
Nam si hodie ꝑseruum suum quispiã
clientib suis tribuat qđ rogatur. in¬

Expanded text:
cecidisse. Sed et illud non es immemor, cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: dis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
tionem inquo malitia & libido reg.¬
nabat. Quẽ non ꝑsecutꝰ. ẽ. qui patri
non peꝑcit: Aut quam sorclem non
exercuit. qui suam germauã accepie
uxorem: Inforo. inplateis. in domibus.
atq in omni loco cotidie legimꝰ. quod
sordidissima uino. & soror & conuỹx
fuerit gloriata iaerapti ganimedis ho¬
nor turpissimꝰ acq incestissimꝰ abip.¬
sis aquib iouis colitꝰ non negat᷑. Num
ergo errasuir subllimissime.qui tales
colis. quales romanȩ ĩubent leges pro
sui facti qualitace dãp nare. &relict̃o
dõ omuipotente qui in cęlis regnat.
lapidi dicis ds̃ mẽ es & ligno dicis
adiuua me: Prefectus dixit. Exquo cȩ¬
pistis blasphemare deos. & acultura eoꝵ
recełẽ. exeo diuersis cladib romanus
orbis opprimitur. Cranquillinꝰ respon¬
dic Non est uerum. Nam si recenseas de¬
cadas stilo liuii digestas. illic inuenies
ĩoui tliura ponentes. una die uiginti
tria milia romani exercitus iuuenes

Expanded text:
cionem in quo malitia et libido regcionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi dicis, Deus meus es tu: et ligno dicis: Adjuva me? 42. Praefectus dixit: Ex quo coepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum erroris discute ouide quȩ
oꝑa. erroris nomine nuncupentur.
Prefectus dixit. Tu dic quȩ oꝑa er¬
roris nom̃ accipiant. Tranquillinus
dixit. Primꝰ error.ẽ. uiam uitȩ relin¬
quere & ꝑuiã mortis gratant᷑ in ced̾e.
Prefectus dix̃. Et quȩ ẽ. uia morti.
Tranquillinus dix̃. Nũ tibi uidet᷑
uĩa mortis. e̾ẽ mortuis hominibus
deitatis nom̃ imponere. &figuras
eoꝵ ꝑligna &lapides adorare. Pre¬
fectus dix̃. Ergo non sunc dii quos
colimꝰ: Tranquillinꝰ dix̃. Incantũ
nõ sunt dii. ut legantur in codicib
iniquos &crudeles & sceleratos paren¬
tes habuerint: & quã inique a dolose
& fraudulent̾ uixerint. & quã mise.¬
rabilit̾ mortui sint. Nũquid ante¬
quam saturnus cretensib imꝑaret.
&filioꝵ suoꝵ carnes comederet. cds̾
incelis non erat : Auc creta insula
habebat regem. & cȩ̨li non habebaÑ¬
deum: Ualde errac. qui putat iouẽ
filium eiꝰ ĩmperare fulminib homur¬

Expanded text:
ipsum erroris discutite, et videtipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortDeitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit: Ergo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut legatur in codicibus iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. Numquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus, homun