comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oratione cessara est oratio de conscientia procedit. si conscientia erubescat
erubescit oratio sp̃s deducitorationem addm̃. Si sp̃s reus apud sesit
conscientiae erubescentis quomodo audebit orationem deducere ab aliare
qua erubescente & ipse suffunditur sc̃s̃ minister. & enim& prof&ica
uox u&eris testamenti scĩ eritis quia ds̃ sc̃s. & rursus. cums cõscĩfica¬
beris. & cum uiro in nocenti in nocuuseris. & cumelecto electus
Debemusenim itaingredi in disciplina dm̃ ut dignumest:
Non secundum carnis squalentes concupiscentia s. itaenim & a postolus:
cuii angelizatur quod scs minister scĩ moniam nouerit mims trare
purificantia enim concordat . ait. & uisiones uident & ponentes fatiem
deorsum &iam uoces audiunt manifestas tams alutares quam & occultas:
S. hec optusio &iam cuminuns nuptiis rescarnis exerc&ur spm̃ scm̃

Expanded text:
oratio necessaria est. Oratio de conscientia procedit. Si conscientia erubescat, oratio necessaria est. Oratio de conscientia procedit. Si conscientia erubescat, erubescit oratio. Spiritus deducit orationem ad deum. Si spiritus reus apud se sit conscientiae erubescentis, quomodo audebit orationem deducere ad altare, qua erubescente et ipse suffunditur sanctus minister? Etenim est prophetica vox veteris testamenti: Sancti eritis, quia deus sanctus, et rursus: Cum sancto sanctificaberis, et cum viro innocenti innocens eris et cum electo electus. Debemus enim ita ingredi in disciplina domini, ut dignum est, non secundum carnis squalentes concupiscentias. Ita enim et apostolus evangelizatur, quod sanctus minister sanctimoniam noverit ministrare. Purificantia enim concordat, ait, et visiones vident, et ponentes faciem deorsum etiam voces audiunt manifestas, tam salutares quam et occultas. Si haec obtusio, etiam cum in unis nuptiis res carnis exercetur, spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quando sp̃italia fructificemus rape occasionem & sinon ex optissimam
attamen oppo tunam non habere cuidebitum soluere sedaquo ex solue¬
reris desisti essedebitor. otefidelem dimisisti debitorem sustmendam¬
numquid si quod diximus damnum iucrum senties percontinentiam.
enim negotiaberis magnam substantiam scĩtatis parsimonia carnis
spm̃ adquires. recogitemus enim ipsam conscientiam nram quamaliũ
sehomo sentiat. cumforte asuafemina cessat.⁊
Spĩtaliter sapit siorationem faciatadnõ propeest caelo scripturis
incumbit totus illicest. si psalmum canit plac& sibi. sidemonem ad¬
iurat. confiditsibi ideo a postolus temporalem purificationem. oran¬
onum commendarum causa adiecit utsciremus quod itempus prodest
sempernobis exercendum esse ut semper prosit. quotidie omnimo¬
mento. oratio hominibus necesseest. utique& continentia postquam

Expanded text:
quando spiritalia fructificemus. Rape occasionem, etsi non exoptatissimam, quando spiritalia fructificemus. Rape occasionem, etsi non exoptatissimam, attamen opportunam, non habere cui debitum solveres et a quo exsolvereris. Desisti esse debitor. O te felicem! Dimisisti debitorem: sustine damnum. Quid si, quod diximus damnum, lucrum senties? Per continentiam enim negotiaberis magnam substantiam sanctitatis, parsimonia carnis spiritum acquires. Recogitemus enim ipsam conscientiam nostram, quam alium se homo sentiat, cum forte a sua femina cessat. Spiritaliter sapit. Si orationem facit ad dominum, prope est caelo. Si scripturis incumbit, totus illic est. Si psalmum canit, placet sibi. Si daemonem adiurat, confidit sibi. Ideo apostolus temporalem purificationem orationum commendandarum causa adiecit, ut sciremus, quod ad tempus prodest semper nobis exercendum esse, ut semper prosit. Quotidie, omni momento oratio hominibus necessaria est, utique et continentia, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
& cum hec&iam deprimis & unis nuptiis. pra&endi ad causam continentia e
possint quanto magis secundo matrimo no recusando preudicabunt gratus
estosi ineltibi indulsit ds̃ nubere gratus autem eris sunterum indulsisse
illum tibi nescias ca&erum ab uteris indulgentia cumsinemo destia uteris
modestia amodo intellegitur. nontibi sufficit desummo illo immaculate
uirginitatis gradu in secundum reccidisse nubendo sed intertium sed adhuc
deuolueris & in quartum & fortassis in plures postquam in secunda statione
continens non fuisti : quianec prebere plures nuptias uoluit quidese¬
cundis reuocandis r&ractauit: Nubamus igitur quotidiae¬
& nubentes ab ultimo die deprehendamur. tamquum sodoma &gomorra
& in continentes demiptiis enim uteri &ubera & in fantes & quando
finis nabendi credopost finem uiuendi renuntiemus carnalibus utali¬

Expanded text:
Et cum haec etiam de primis et unis nuptiis praetendi ad causam continentiae Et cum haec etiam de primis et unis nuptiis praetendi ad causam continentiae possint, quanto magis secundo matrimonio recusando praeiudicabunt? Gratus esto, si semel tibi indulsit deus nubere. Gratus autem eris, si iterum indulsisse illum tibi nescias. Celerum abuteris indulgentia, cum sine modestia uteris. Modestia a modo intellegitur. Non tibi sufficit de summo illo immaculatae virginitatis gradu in secundum recidisse nubendo, sed in ter tium adhuc devolveris, et in quartum, et fortassis in plures, postquam in secunda statione continens non fuisti, quia nec prohibere plures nuptias voluit qui de secundis provocandis retractavit. Nubamus igitur quotidnubentes ab ultimo die deprehendamur, tamquam Sodoma et Gomorra,et incontinentes; de nuptiis enim uteri et ubera et infantes. Et quando finis nubendi? Credo post finem vivendi. Renuntiemus carnalibus, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
fecit quid si &iam duxerit quod non facer& nis i& ad ducendum concupss&
&ad concupiscendum uidiss& nisi si potest duciuxor quamnon uideris neccon¬
cupieris multum sane interest. maritus an caelebs aliam concupiscat.
o mnis mulier &iam caelibi alia est quam diualiena neeper aliud tamen
fitmarita nisiperquod & adultera. lecesuidentur matrimonii & stupri
differentiam facere perdiuersitatem in liciti non perconditionem reupsius
A lioquin queres & iuris & feminis omnibus adest ad matrimonium &stuprum
commixtio carnis scilic&. cuius concupiscentiam dñs stupro ada equauit
Ergo inquid iam & primas id est unasnuptias destruis nec in merito quia &
ipse exeoconstant pro quo &strupum ideo optimum & homini mulierem
non adtingere. &ideo uirginis principalis & scĩtas quia car& stupri affintate

Expanded text:
fecit? Quid si etiam duxerit? quod non faceret, nisi et ad ducendum concupisset fecit? Quid si etiam duxerit? quod non faceret, nisi et ad ducendum concupisset et ad concupiscendum vidisset. Nisi si potest duci uxor quam non videris nec concupieris. Multum sane interest, maritus an caelebs aliam concupiscat. Omnis mulier etiam caelibi alia est, quamdiu aliena, nec per aliud tamen fit marita, nisi per quod et adultera. Leges videatur matrimonii et stupri differentiam facere, per diversitatem inliciti, non per condicionem rei ipsius. Alioquin quae res et viris et feminis omnibus adest ad matrimonium et stuprum? commixtio carnis scilicet, cuius concupiscentiam dominus stupro adaequavit. Ergo, inquit, iam et primas, id est unas nuptias destruis? Nec immerito, quia et ipsae ex eo constant quod est stuprum. Ideo optimum est homini mulierem non attingere, et ideo virginis principalis est sanctitas, quia caret stupri affinitate.
Abbreviated transcription (Latin):
cu permittitur &iudicatur duminpermissione temptatur :
Licebat & apostolis nubere & uxores circum ducere. licebat & decuuangelio
alised quiuire hocusus non est occasionem ad exemplum nosscilic&. &¬
prouocat docensineo esse probationem in quolicentia experimentum
abstinentia e prestuxit: Sipenitus sensus eius interpra&emur non aliud
dicendumerit secundum matrimonium quam speties stupri :
Cumenim dicat maritos hoc in sollicitudine habere que madmodum
sibi placeant. nonutique demoribus nambonam sollicitudinem non sug¬
gilar& & decultu & ornatu & omnii studio formae admlecebras
moliendas sollicitos intellegi uelit. deforma autem & cultu placere
secundum matrimonium qm̃ ea in illo deprehenduntur quae stupro
conp&unt ipsedñs qui uiderit inquid mulierem ad concupiscendum¬
iam stu prauit cam in cordesuo quiautem eam ad ducendum uiderit . minus amplius

Expanded text:
cui permittitur, et iudicatur dum in permissione temptatur. cui permittitur, et iudicatur dum in permissione temptatur. Licebat et apostolis nubere et uxores circumducere. Licebat et de evangelio ali. Sed qui iure hoc non usus est in occasionem, ad exemplum nos suum provocat, docens in eo esse probationem in quo licentia experimentum abstinentiae praestruxit. Si penitus sensus eius interpretemur, non aliud dicendum erit secundum matrimonium quam species stupri. Cum enim dicat maritos hoc in sollicitudine habere, quemadmodum sibi placeant, non utique de moribus nam bonam sollicitudinem non suggillaret, et de cultu et ornatu et omni studio formae ad inlecebras moliendas sollicitos intellegi velit, de forma autem et cultu. placere secundum matrimonium, quoniam ea in illo deprehenduntur quae stupro competunt? Ipse dominus, Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscenduiam stupravit eam in corde suo. Qui autem eam ad ducendum viderit, minus an plus
Abbreviated transcription (Latin):
iceatnunc denuonubere si omne quod lic& bonum &i demapostolus
xclamat. omnialicent sed non omma prosunt quod non prodest.
quodideo bonumest quialic&. anquo dideo quiu prod est
multum existimo esse interlicentiam & utilitatem. debono non dicitur lic&
quia bonum permittit non expec tat sed assumi permititur autem quod
anbonum sit indubio est quodp otest &iam non permisit sinon habeat ali¬
quam suicausam primam quia propter in coninentiae periculum permit¬
titur nuberesecundo quianisi licentia alicuius non bonaerei subiacer&
non ess& inquo probar&ur quid diuinae uoluntati & quis potestati suae
obsequer&ur qui s nrm utilitati praesentiam sect&ur & quis occasionem licen¬
tiae amplex&ur licentia plerumque temptatio est disciplinae quoniam
disciplina per temptationem probatur. temptatio u perlicentia moperatur
ita fit ut omnia liceant sednonomnia expediant dumtemptatur

Expanded text:
Liceat nunc denuo nubere, si omne quod licet bonum est. Idem apostolus Liceat nunc denuo nubere, si omne quod licet bonum est. Idem apostolus exclamat, Omnia licent, sed non omnia prosunt. Quod non prodest, quod ideo bonum est quia licet, an quod ideo quia prodest? Multum existimo esse inter licentiam et salutem. De bono non dicitur LICET, quia bonum permitti non exspectat, sed assumi. Permittitur autem quod an bonum sit in dubio est, quod potest etiam non permitti, si non habeat aliquam sui causam primam, quia propter incontinentiae periculum permittitur nubere secundo, quia nisi licentia alicuius non bonae rei subiaceret, non esset in quo probaretur qui divinae voluntati et qui potestati suae obsequeretur, quis nostrum utilitatis praesentiam sectetur et quis occasionem licentiae amplexetur. Licentia plerumque temptatio est disciplinae, quoniam disciplina per temptationem probatur, temptatio per licentiam operatur. Ita fit, ut omnia liceant, sed non omnia expediant, dum temptatur
Abbreviated transcription (Latin):
&a postolus dicit. Igitursi habesius sacer dotis intem& ipso ubinecesscest
habeas oport& &iam disciplinam sacerdotis nec ubi necesseest
habere iussacerdotis. digamus offers quantomagis laico digamo
capitalcest agere prosacerdote. cumipsi sacerdoti digamofacto aufcratur
a geresacerdotem : Sed necessitati inquis indulig&ur. nulla necessitas
excusatur. quae potest nonesse. nolidenique dicamus deprehendi
& non com mittis in necessitatem ad ministrandi. quod non lic&
digamo omnesnos ds̃ i tauult dispositos esse utubiquȩ sacra mentis
enis obeundis aptisimus unusds̃ una fides una & disciplina usque
adeo nisi & laici e aobseruent perque pres biteri alleguntur. quomodo
erunt presbiteri quidelaicis alleguntur ergopugnare debemus
antelaicum iussum a sccundo matrimonio abstinere dumpresbiteres¬
senonalius potest quam laicus semel fuerit maritus:

Expanded text:
et apostolus dicit. Igitur si habes ius sacerdotis in temetipso ubi necesse est, et apostolus dicit. Igitur si habes ius sacerdotis in temetipso ubi necesse est, habeas oportet etiam disciplinam sacerdotis, ubi necesse sit habere ius sacerdotis. Digamus tinguis? digamus offers? Quanto magis laico digamo capitale est agere pro sacerdote, cum ipsi sacerdoti digamo facto auferatur agere sacerdotem? Sed necessitati, inquis, indulgetur. Nulla necessitas excusatur quae potest non esse. Noli denique digamus deprehendi, et non committis in necessitatem administrandi quod non licet digamo, Omnes nos deus ita vult dispositos esse, ut ubique sacramentis eius obeundis apti simus. Unus deus, una fides, una et disciplina. Usque adeo nisi et laici ea observent per quae presbyteri alleguntur, quomodo erunt presbyteri qui de laicis alleguntur? Ergo pugnare debemus ante laicum iussum a secundo matrimonio abstinere, dum presbyter esse non alius potest quam laicus semel fuerit maritus.
Abbreviated transcription (Latin):
nubunt. possumdicere &iam illud plusesse. quod semel non est.
quod nonunumest. numerus est. denique postunum incipitrum erus.
unam autem est omne quodsemel est. sed xp̃o seruabatur sicutincae¬
teris . itamisto quo que legis plenitudo indegitur apud nos plenius.
atqueinstructius prescribitur. umus matrimonii esseopor tere
qui allegunt in ordinem sacerdotalem usqueadeo quos dam memini
digamos loco deiactos sed sidices. ergoc& eris lic& quos excipit
uamerimus. siputauerimus quod sacerdotibus. non lice at ⁊¬
dinem & plebem constiuit ec lesiae auctoritas & honor perordinis consessum
sc̃ĩficatus adõ ubiec clesiastiei ordinis non est consessus & offers & inguis
& sacerdos estibi solus sedubitres ecclesia est. lic& laici unus quisqueeium
fidesua uiuit necest personarum exceptio apuddm̃. quonam non auditores
logis iustificantur adño sed factores legis iustificabuntur. secundum quod

Expanded text:
nubent. Possum dicere etiam illud plus esse quod semel non est. nubent. Possum dicere etiam illud plus esse quod semel non est. Quod non unum est, numerus est. Denique post unum incipit numerus. Unum autem est omne quod semel est. Sed Christo servabatur, sicut in ceteris, ita in isto quoque legis plenitudo. Inde igitur apud nos plenius atque instructius praescribitur unius matrimonii esse oportere qui alleguntur in ordinem sacerdotalem. Usque adeo quosdam memini digamos loco deiectos. Sed dices: Ergo ceteris licet, quos excipit. Vani erimus, si putaverimus quod sacerdotibus non liceat dinem et plebem constituit ecclesiae auctoritas, et honor per ordinis consessum sanctificatus. Adeo ubi eccelsiastici ordinis non est consessus, et offers et tinguis et sacerdos es tibi solus. Sed ubi tres, ecclesia est, licet laici. Unusquisque enim sua fide vivit, nec est personarum exceptio apud deum; quoniam non auditores legis iustificantur a domino, sed factores, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
coniugiorum habenis donecmundus repler&ur donec noue discipline
materia proficer& nuncuero sub ex tremitatibus temporum compressit
quodemiserat & reuocauit quod indulserat. non sineratione proroga¬
tionis in primor dio & pastinationis inultmo semper mitia laxatur
propterea siluam quis instituit & crescere sinit ut temporesuo caedat
siluerit u&us dispositio que ab euuangelio nouo deputatur in quo& se¬
curis ad radices posita. sic & oculum prooculo. dente prodente. iamse¬
nuit. ex quo iuuenuit. malum promalum nemoreddat. puto autem &iam
in humanas constitutiones ad qued ecr&a posteriora pristinis praeualere
curautem depristinis exemplis. non ea potius agnoscamus quecum
posterioribus communi cant dedisciplina & formau& ustatis ad noui¬
tatem trans: mittunt ecceenim inu&ere legem anim aduerto castratam
licentiams epius nubendi. cautum in leuitico sacerdo tes mei nonplus

Expanded text:
coniugiorum habenis, donec mundus repleretur, donec novae disciplinae coniugiorum habenis, donec mundus repleretur, donec novae disciplinae materia proficeret. Nunc vero sub extremitatibus temporum compressit quod emiserat et revocavit quod indulserat, non sine ratione prorogationis in primordio et repastinationis in ultimo. Semper initia laxantur. Propterea silvam quis instituit et crescere sinit, ut tempore suo caedat. Silva erat vetus dispositio, quae ab evangelio novo deputatur, in quo et securis ad radices posita. Sic et Oculum pro oculo et dentem pro dente iam senuit ex quo iuvenuit Malum pro malo nemo reddat. Puto autem etiam in humanas constitutiones atque decreta posteriora pristinis praevalere. Cur autem de pristinis exemplis non ea potius agnoscamus quae cum posterioribus communicant de disciplina et formam vetustatis ad novitatem transmittunt? Ecce enim in vetere lege animadverto castratam licentiam saepius nubendi. Cautum in Levitico: Sacerdotes mei non plus
Abbreviated transcription (Latin):
duarum natiuitatum unumest. monogamiae praescriptum in utraque
degenerat u que demonoia & orbitat: numerus matrimonii amaledicto uro
cacpitprimus lamen duabus maritatus tresinunam carnem effecit sed& bene¬
dicti inquis patriarchae non modo pluribus uxorib uerum &iam concu¬
binis. coniugiso miscuerunt. Ergo propterea. nobis quoque baebit
innumerum nubere. sanelicebit si adhuc typ̃i futuri alicuins
sacramenta supersunt quos nuptia & uae figurent uł si&am nunc locus
est uocis illius crescite & multipli camini id est singidum aliauox
superuenit. Tempusiam in collecto esse restare. ut & quis uxores habeaNT
tamquam non habentes agant utiqueen n continentiam indicens
& compescens concubitum seminarum generis. ab olefecit. cresciteillud:
& mul tiplicamini utopinor autem unius & eiusdem di utraque promin
tiatio est quitumq uidem in primo rdio sementem generis emisit indultis

Expanded text:
Duarum nativitatum unum est monogamiae praescriptum. In utraque Duarum nativitatum unum est monogamiae praescriptum. In utraque degenerat is qui de monogamia exorbitat. Numerus matrimonii a maledicto viro coepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed et benedicti, inquis, patriarchae non modo pluribus uxoribus, verum etiam concubinis coniugia miscuerunt. Ergo propterea nobis quoque licebit innumerum nubere? Sane licebit, si adhuc typi, futuri alicuius sacramenta, supersunt quos nuptiae tuae figurent, vel si etiam nunc locus est vocis illius: Crescite et multiplicamini, id est, si nondum alia vox supervenit, Tempus iam in collecto esse, restare, ut et qui uxores habeant tamquam non habentes agant. Utique enim continentiam indicens et compescens concubitum, seminarium generis, abolefecit Crescite illud et multiplicamini. Ut opinor autem, unius et eiusdem dei utraque pronuntiatio et dispositio est, qui tum quidem in primordio sementem generis emisit indultis
Abbreviated transcription (Latin):
nec artifex nec materia defeciss& plures costae in adam &infatigabilis manis
nuptus functi formam hominibusdĩ deoriginis auctoritate & primadĩ uoluntates¬
anxerunt. Deniqueerunt inquid duo incarne una non tres neque quattuor
alio quinquo niamuna caro needuo in unam carnem. tuncerunt siconiunctio &
concr&io inunitatem semelfiat. Si uero rursus autsepius iamuna esse desiit
&erunt non dubi punam carnem seduna plane costa inplures. atcum a postolus
maeclesiam & xp̃m in terpr&atur. Prunt duo inunam carnem secuindum
spĩtales nuptias ecclesiae & xp̃i. unus enimxp̃s & u naeius ecclesia agnoscere
debemus duplicatam & ex aggeratam essenobis unius matrimonii. legem:
tam secundum generis fundamentum quams ecundum xp̃isa cramentum. deuno
matrimonio censemur utrubique & carnaliter in adam &spirita liter inp̃o

Expanded text:
nec artifex nec materia defecisset. Plures costae in Adam et infatigabiles manus nec artifex nec materia defecisset. Plures costae in Adam et infatigabiles manus nuptiis functi formam hominibus de originis auctoritate et prima dei voluntate sanxerunt. Denique erunt, inquit, duo in carne una, non tres, neque quatuor. Alioquin iam non una caro nec duo in unam carnem. Tunc erunt. si coniunctio et concretio in unitate semel fiat. Si vero rursus aut saepius, iam una esse desii, et erunt non duo in unam carnem, sed una plane costa in plures. At cum apostolus in ecclesiam et Christum interpretatur, Erunt duo in unam carnem, secundum spiritales nuptias ecclesiae et Christi unus enim Christus et una eius ecclesia agnoscere debemus duplicatam et exaggeratam esse nobis unius matrimonii legem tam secusdum generis fundamentum quam secundum Christi sacramentum. De uno matrimonio censemur utrobique, et carnaliter in Adam et spiritaliter in Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam incidit sp̃s scĩ consilium affirmat sequere ad monitionem cuidiuinitas
patrocinatur sp̃m̃ quidem dĩ &iamfideles habentes & non omnes fideles
a postoli cum ergo quisefidelem dixerat adiecitpostea spm̃ dĩ sehabere
quod nemo dubitar& &iam defideli idcircoiddixit ũsibia postoli fastigum
& efficacia uirtutum documentisque linguarum non exparte quod a&eri
ita sp̃s sc̃i autoritatem adeam speciem adirefecit cum magis nos obsequi uoluit
& factum est iam non consilium diuinis p̃s sedproeius maiestate praeceptum.
dlegem semel nubendi dirigendam ipsaorigo humani generis patro cinatur
contestans quid ds̃ in primordio constituerit informam posteritati
recensendam cum hominem figulass&. eique patre necessario. prospe¬
xisr& unamdecostis eius mutuatus un amillifemina finxit cumutquȩ

Expanded text:
tiam indicit, spiritus sancti consilium affirmat. Sequere admonitionem cui divinitas tiam indicit, spiritus sancti consilium affirmat. Sequere admonitionem cui divinitas patrocinatur. Spiritum quidem dei etiam fideles habent, sed non omnes fideles apostoli. Cum ergo qui se fidelem dixerat adiecit postea spiritum dei se habere, quod nemo dubitaret etiam de fideli, idcirco id dixit, ut sibi apostoli fastigium et efficacia virtutum documentisque linguarum, non ex parte, quod celeri. Ita spiritus sancti auctoritatem ad eam speciem adire fecit, cui magis nos obsequi voluit, et factum est iam non consilium divini spiritus, sed pro eius maiestate praeceptum. Ad legem semel nubendi dirigendam ipsa erigo humani generis patrocinatur, contestans quid deus in primordio constituerit in formam posteritati recensendam. Nam cum hominem fig??lasset eique parem necessariam prospexisset, unam de costis eius mutuatus unam illi feminam finxit, cum utique
Abbreviated transcription (Latin):
cumsollicitudinem nuptorum & innuptorum committit perhecenim.
docens curnon ex pediat nubere dissuad& abeo quod iupra indulserat & hoc
de primo ma trimonio quanto magis desecundo : Cumuero nosadexem plum
suum hortatur uti queostendens quid nos uelit esse. id est continentes pariter
declarat quid nosesse nolit. id est in continentes ita &ipse cumaliud uult id
quod non uult necsponte necuertate permitat. sienim uell& nom permisiss&
immoimperass&: Sed hecce rursus mulierem marito defuncto dicit.
nubere posse sicuiuelit tantumindño. a tenim felicior erit inquid sisicper¬
mans serit secundum meum consilium. suto autem & egodĩ spiñ. habeo
uidemus duo consilia quo supra nubendi ueniam facit. & quo postmodum
continentiam nubendi docit cuiergo inquisassentabimur inspici&
lege cumueniam facit. hominis prudentis consilium. allegat cum continen¬

Expanded text:
cum sollicitudinem nuptorum et innuptorum committit. Per haec enim cum sollicitudinem nuptorum et innuptorum committit. Per haec enim docens, cur non expediat nubere, dissuadet ab eo quod supra indulserat. Et hoc de primo matrimonio, quanto magis de secundo? Cum vero nos ad exemplum suum hortatur, utique ostendens quid nos velit esse, id est continentes, pariter declarat quid nos esse nolit, id est incontinentes. Ita et ipse, cum aliud vult, id quod non vult nec sponte nec veritate permittit. Si enim vellet, non permisisset, immo imperasset. Sed ecce rursus mulierem marito defuncto dicit nubere posse, si cui velit, tantum in domino. At enim felicior erit, inquit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto autem, et ego dei spiritum habeo. Videmus duo consilia, quo supra nubendi veniam facit, et quo postmodum continentiam nubendi docet. Cui ergo, inquis, assentabimur? Inspice et lege. Cum veniam facit, hominis prudentis consilium allegat, cum continen
Abbreviated transcription (Latin):
C&erum desecundo matrimonio scimus plane a postolum pronuntiuasse
solutus es abuxore nequesieris uxorem sedsidu xeris nondelinquis per¬
indetamen & huiussermonis ordinem deconsilio suo non de diuino prae¬
cepto ineroducit multumautem interest interdĩ preceptum & consilium
hominis preceptum domini inquid non habeo sed consilium do quasimi¬
seri cordiam secutus ad nõ fideles esse: ca& erum neque in euangelio
neque in ipsius pauli epistolis ex praeceptodi peruenias permissam
matrimonii ptionem undeunum habendum confirmatur quia quodadño
consilii interiectionem: excessus sui passa. statim sefrenant & reuocat
cum subiungit uerum tamen huius modi pressuram carnis habebunt
cumparc creseeis dicit. Cum tempus incollectumesse adicit :¬
uoo posteat &iam Iabentes matrimonia. prononhabentibus agere

Expanded text:
Ceterum de secundo matrimonio scimus plane apostolum pronuntiasse, Ceterum de secundo matrimonio scimus plane apostolum pronuntiasse, Solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem, sed si duxeris, non delinques. Perinde tamen et huius sermonis ordinem de consilio suo, non de divino praecepto introduxit. Multum autem interest inter dei praeceptum et consilium hominis. Praeceptum domini, inquit, non habeo, sed consilium do, quasi misericordiam consecutus a domino fidelis esse. Ceterum neque in evangelio neque in ipsius Pauli epistolis ex praecepto dei invenias permissam matrimonii iterationem. Unde unum habendum confirmatur, quia quod a domino consilii interiectio, quasi iam recogitationem excessus sui passa, statim se refrenat et revocat, cum subiungit, Verumtamen huiusmodi pressuram carnis habebunt, cum parcere se eis dicit, cum tempus in collectum esse adicit, quo oporteat etiam habentes matrimonia pro non habentibus agere,
Abbreviated transcription (Latin):
nondicomali sed &iam bonialterius ut& sibono alii comparatur
& alio adum bratur. nihi lominus remaneat in boni nomine ca&erũ
si permali conditionem cogitur bonumdici. non tambonum est
quam genus mali inferioris quod a superioremalo obscuratũ
ad nomen bonuimpellitur. auferdeniquȩ conditionem comparationis
u nondiscas melius estnubere. quamuri & quero andicicere audcas melus
remouisti conditionem comparationis. quaedum melius illud facit ita
bonum haberi cogit. melius estnubere quamuri. si caccipiendumest.
quomodo meluis este uno oculo quam duobus carere. sitamen a comparationie
discedas nonerit meluis unumoculum habere quia nec bonum:
Nemoigitur capt& ex hoc capitulo defensionem quod propriae a dinnup¬
tos & uidaosi spectat quibus nulla adhuc coniunctio numeritur quan¬
quam ostenderim &iam illis intellegendam efsepermissi conditionem:

Expanded text:
non dico mali, sed etiam boni alterius, ut, etsi bono alii comparatur non dico mali, sed etiam boni alterius, ut, etsi bono alii comparatur et alio adumbratur, nihilominus remaneat in boni nomine. Ceterum si per mali condicionem cogitur bonum dici, non tam bonum est quam genus mali inferioris, quod a superiore malo obscuratum ad nomen boni impellitur. Aufer denique condicionem comparationis, ut non dicas, Melius est nubere quam uri, et quaero an dicere audeas, Melius removisti condicionem comparationis, quae dum melius illud facit, ita bonum haberi cogit. Melius est nubere quam uri sic accipiendum est, quomodo melius est uno oculo quam duobus carere: si tamen a comparatione discedas, non erit melius unum oculum habere, quia nec bonum. Nemo igitur captet ex hoc capitulo defensionem, quod proprie ad innuptos et viduos spectat, quibus nulla adhuc coniunctio numeratur. Quamquam ostenderim etiam illis intellegendam esse permissi condicionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tende didicerimus non potiorem. apotiore reseindit :¬
Haec praes trinxerim utiama postoli uocesdecurram. in primis autem non
ui debo rinreligiosus si quodipse profit&ur animaduertam omnem
illum indulgentiam nuptiarum. desuo idest dehumano sensu nonde
diuino prescripto induxisse nam & cum deuidins & innuptis defimuit
utinubant. si continere non possunt. quia meliussit nubere
quamuri. conuersus ad alteram speciem. nuptis autem denunto inquid
non quidem ego sed dñs istaostendit ex trans latione personaesuae
in dño id quod supra dixerant non ex dñi persona sed exsua
pronuntiasse. melius est nubere quamuri. sueuoluntas lic&adeos
pertineat quinupti ueluidui afide de praehenduntur. quia tamen
omnes eam adnubendi licentiam amplectuntur. uelimpertractare
qualebonum osteridat quod meliusest poena quod non potestuideri
bonum nisi pessimo comparitum utideo bonumsit nubere quia

Expanded text:
tendae didcerimus non potiorem a potiore rescindi. tendae didcerimus non potiorem a potiore rescindi. Haec praestrinxerim, ut iam apostoli voces decurram. Inprimis autem non videbor inreligiosus, si quod ipse profitetur animadvertam, omnem illum indulgentiam nuptiarum de suo, id est de humano sensu, non de divino praescripto induxisse. Nam et cum de viduis et innuptis definiit, uti nubant, si continere non possunt, quia melius sit nubere quam uri, conversus ad alteram speciem, Nuptis autem denuntio, inquit, non quidem ego, sed dominus. Ita ostendit ex translatione personae suae in dominum id quod supra dixerat non ex domini persona, sed ex sua pronuntiasse, Melius est nubere quam uri. Quae vox licet ad eos pertineat qui inupti vel vidui a fide deprehenduntur, quia tamen omnes eam ad nubendi licentiam amplectuntur, velim pertractare quale bonum ostendat quod melius est poena, quod non potest videri bonum nisi pessimo comparatum, ut ideo bonum sit nubere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sitamen alia istis preposuit. utiq que magis uult dubium ne est
ca nobissec tanda esse quaem auult.⁊ Cum queminus uult quia alia
magis uult. prȩinde habenda suNT ad quesinolit. namostendens.
quid magis uelit min orem uoluntatem maiorem deleuit. quanto¬
que notitia & uae utramque proposuit tanto definiit idtesectari debere
quod declarauit semagis uelle ergo sideo dec larauit. utdsec teris
quodimagis uult si ne dubio nisiita facis contrauoluntatem dĩ sapiendo
contrapotioremeius uoluntatem magis offendis. quam promereris
quo duult quidem faciendo. & quod mauult respuendo ex patre delinqui
exparte si non delinquis non tamen promereris. non porro
& pro mere ri. nolledelin que re est¬
Secundum igitur. matrimonium si exilladĩ uoluntite
quandulgentia uocatur. negabimus meramuo luntatem cuiindulgeniae
causa siexea cui potioralia praeponitur continentiae magis appae¬

Expanded text:
Si tamen alia istis praeposuit, utique quae magis vult, dubiumne est Si tamen alia istis praeposuit, utique quae magis vult, dubiumne est ea nobis sectanda esse quae mavult, cum quae minus vult, quia alia magis vult, perinde habenda sunt atque si nolit? Nam ostendens quid magis velit, minorem voluntatem maiore delevit. Quantoque notitiae tuae utramque proposuit, tanto definiit id te sectari debere quod declaravit se magis velle. Ergo si ideo declaravit, ut id secteris quod magis vult, sine dubio, nisi ita facis, contra voluntatem eius sapis, sapiendo contra potiorem eius voluntatem, magisque offendis quam promereris, quod vult quidem faciende et quod mavult respuendo. Ex parte delinquis; ex parte, si non delinquis, non tamen promereris. Non porro et promereri nolle delinquere estSecundum igitur matrimonium, si est ex illa dei voluntate quae indulgentia vocatur, negabimus meram voluntatem cui indulgentia est causa, si ex ea cui potior alia praeponitur continentiae magis appe
Abbreviated transcription (Latin):
uelle &in hoc prob&ur nostraenga dm̃ mensanea uelimus quecumuolun¬
ateipsius faciant alte&im presse recogitandam esse dicodĩ uoluntatem
quid&iam in occulto uelit. quacenim in manifesto scimus caque ipsa qualiter
in manifestis in tus in spiciendum nam& si quedam uidentur uoluntatemdi
sapere dumhabeo remittuntur non staitim omne quod permittitur
& mera & totauoluntate procedit cius quipermit tit ex indulgentia est
quod cumque permit titur queest sineuoluntate non est:
quatamen aliquam hab& causam in illo cuiindulg&tur. Qua sidemuita
uenit uoluntate passa causamsui que cogit. uolunta tem¬
U idequalissit uoluntas. cuius alterest causa: Secuindaitem speties
conside randa est pure uoluntatis uultnos ds̃ agere qua edam placita sibi
in quibus non indulgentiam patrocinatur. sed disciplina dominatur

Expanded text:
velle, et in hoc probetur nostra erga deum mens, an ea velimus quae cum voluntvelle, et in hoc probetur nostra erga deum mens, an ea velimus quae cum voluntate ipsius faciunt, alte et impresse recogitandam esse dico dei voluntatem, quid etiam in occulto velit. Quae enim in manifesto, scimus omnes, eaque ipsa qualiter in manifesto sint perspiciendum est. Nam etsi quaedam videntur voluntatem dei sapere, dum ab eo remittuntur, non statim omne quod permittitur ex mera et tota voluntate procedit eius qui permittit. Ex indulgentia est quodcumque permittitur. Quae etsi sine voluntate non est, quia tamen aliquam habet causam in illo cui indulgetur, quasi de invita venit voluntate, passa causam sui quae cogit voluntatem. Vide, qualis sit voluntas cuius alter est causa. Secunda item species consideranda est purae voluntatis. Vult nos deus agere quaedam placita sibi, in quibus non indulgentia patrocinatur, sed disciplina dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
itanr̃a est uoluntas. Cum malumuo lumus aduersus dĩ uoluntatẽ¬
qui bonumuult: s orrosiqueris undeuenitea uoluntas. qua quiduo lumus
aduersus dĩ uoluntatem dicam ex nobis ipsis nec temere seminienim tuo
respondeas necesse est. Si quidem ille princeps & generis & delictiadam
uoluit quod deliquit. nequȩ enim diabolu uoluntatem eumposuit
delinquendi sed materiam uoluntati subministrauit. ca&erum uoluntas di
proposito precepto liberepotestatis instituit peruo luntatis liber tatem
uolens deuerges inid quod ds̃ nonuult &itate putas adiab olo subuersum
protoplaistos aduoluntatem dilecti subegit immoneque in uitos neque
ignorantes quid ds̃ noll& utiqueenm nolebat fieri cumad misso mortẽ
destinabat. it adiaboli opus unumest temptare anuelis quiante est
utuelis adhubi uoluist sequitur ut & sibi subiungat non operatus in teuo lun¬
tatem sed nactus occasionem uolumptatis

Expanded text:
Ita nostra est voluntas, cum malum volumus adversus dei voluntateIta nostra est voluntas, cum malum volumus adversus dei voluntatei bonum vult. Porro si quaeris, unde venit ista voluntas, qua quid volumus adversus dei voluntatem, dicam, Ex nobis ipsis. Nec temere. Semini enim tuo respondeas necesse est; siquidem ille princeps et generis et delicti Adam voluit quod deliquit. Neque enim diabolus voluntatem ei imposuit delinquendi, sed materiam voluntati subministravit. Ceterum voluntas deiproposito praecepte liberae potestatis instituit, per voluntatis libertatem volens deverges in id quod deus non vult, et ita te putas a diabolo subversum,protoplastos ad voluntatem delicti subegit, immo neque invitos neque ignorantes quid deus nollet. Utique enim nolebat fieri, cum admisso mortem destinabat. Ita diaboli opus unum est, temptare, an velis, quod in te est, ut velis. At ubi voluisti, sequitur ut te sibi subigat, non operatus in te voluntatem, sed nactus occasionem voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
tellegamus essealiquid in nobis ipsis ca&erum excusabitur omnedelictum
si contenderimus ni hilfieri in nobis sinedĩ uoluntate & hibit definitio ista
in distructionem totius disciplinae. & iamipsius dĩ. Siautque non uult
desua uoluntate producat autnihilest quodds noniult sed quomodo uoat
quedam quibus &iam supplicium adernum comminatur. utiqueenim quae
u&a t nonuult a quibus & offenditur sicut e contrario que uult & praecipit¬
& accepto facit & a &ernitatis mercede dispungit. Igitur cumuult utrũq
ex praeceptiseius didicerimus quid nolit& quiduelit tamen nobis est
uo luntas & arbitrium eligendi alterum sicut scriptimest. Ecceposui
antete. bonum& malum gustasti deagnitatis arbore. &ideo non debe¬
mus quod nostro expositum est arbitrio indnõ referrae. in uoluntatem ei:
quod nomipseuult. aut non uult quod bonum est Qui malumnonuult

Expanded text:
tellegamus esse aliquid in nobis ipsis. Ceterum excusabitur omne delictum, tellegamus esse aliquid in nobis ipsis. Ceterum excusabitur omne delictum, si contenderimus nihil fieri a nobis sine dei voluntate, et ibit definitio ista in destructionem totius disciplinae, etiam ipsius dei, si aut quae non vult de sua voluntate producat, aut nihil est quod deus non vult. Sed quomodo vetat quaedam quibus etiam supplicium aeternum comminatur utique enim quae vetat non vult, a quibus et offenditur, sic et e contrario quae vult praecipit et accepto facit et aeternitatis mercede dispungit. Itaque cum utrumque ex praeceptis eius didicerimus, quid nolit et quid velit, tamen nobis est voluntas et arbitrium eligendi alterum, sicut scriptum est: Ecce posui ante te bonum et malum: gustasti enim de agnitionis arbore. Et ideo non debemus quod nostro expositum est arbitrio in domini referre voluntatem, quod non ipse vult aut non vult quod bonum est qui malum non vult.
Abbreviated transcription (Latin):
pacto aut inuiduitate perseuerat ex arburio tertius gradus superest
monogamia cumpostima trimonium unuminterceptum exindes exui renuntiatur
rima uirginitas felicitatis est. nonnosse in totum. a quo posteac optabis liberari
secundauir tutisest contempnere. cuius uim optime noris reliqua species
sc̃ẽ nubendi postmatrimonium morte dis iunctum pra& eruirtutis.
&iam modestiae lausest: Modestia est enim ablatum nondesiderare
& ablatumad nõ dõ sinecuius uoluntate nec folium dearbore de labitur
nec passer assis unius adterram cadit quam denique modesta illa uox est
Dñs abstulit. ut dño uisumest. ita factum est. &ideo sinuptias sublatas
restauremus siͥnedubio contrauolunta tem dĩ nitimur uolentes haber&ur
noluit: Non est bonae & solide fidei si comnia& uo luntatem dĩ referre¬
& ita adholari unumquemque dicendo nihilfiesi sine mitueius ut nonin¬

Expanded text:
pacto, aut in viduitate perseverat ex arbitrio: tertius gradus superest pacto, aut in viduitate perseverat ex arbitrio: tertius gradus superest monogamia, cum post matrimonium unum interceptum exinde sexui renuntiatur. Prima virginitas felicitatis est non nosse in totum a quo postea optabis liberari: secunda virtutis est contemnere cuius vim optime noris: reliqua species hactenus nubendi post matrimonium morte disiunctum praeter virtutis etiam modestiae laus est. Modestia est enim ablatum non desiderare, et ablatum a domino deo, sine cuius voluntate nec folium de arbore delabitur nec passer assis unius ad terram cadit. Quam denique modesta illa vox est: Dominus dedit, dominus abstulit, ut domino visum est, ita factum est. Et ideo si nuptias sublatas restauremus, sine dubio contra voluntatem dei nitimur. volentes habere rursus noluit. Non est bonae et solidae fidei sic omnia ad voluntatem dei referre ita adulari sibi unumquemque dicendo nihil fieri sine nutu eius, ut non in
Abbreviated transcription (Latin):
Iondubito frater tepost uxorem in pacem remissam adconpositionẽ
animi conuersum deexitu singularitectis cogitare &utique
consilii indigere quanquam in huiusmodi cumfidesua conloqui
deb& unus quisque eius queuires consulere tamenquoniam inista
speciae carnis necessitatis cogitatum mou& quefere apud eandem
conscientiam fidem resistit opusest fidei extrinsecus consilio tamquam
aduosato aduersus carnis necessitates quequidem necessitas facillime
circum scribi potest siuo luntus potiusdĩ quamindul gentia consider&ur:
nemoindul genta utendo promer&ur sed uo luntatiobsequendo uoluntas dĩ est
scĩficatio nr̃a uultenim imaginem suam nos &iam similitudinem fieri utsimus
scĩ si cutipse sc̃s est idbonum sci ficationem dico inspecies distribui complures utip
aliqua carundem deprehendamur : Primas peciesest uirginitas anatiuitate secunda
urginitas a sccunda natiuitate id esta lauaro qua eaut in matrimonio purificatex com¬

Expanded text:
Non dubito, frater, te post uxorem in pace praemissam ad conpositionem animi conversum de exitu singularitatis cogitare et utique consilii indigere. Quamquam in huiusmodi cum fide sua conloqui debet unusquisque eiusque vires consulere, tamen quoniam in ista specie carnis necessitas cogitatum movet, quae fere apud eandem conscientiam fidei resistit, opus est fidei extrinsecus consilio tamquam advocato adversus carnis necessitates. Quae quidem necessitas facillime circumscribi potest, si voluntas potius dei quam indulgentia consideretur. Nemo indulgentia utendo promeretur, sed voluntati obsequendo. Voluntas dei est sanctificatio nostra. Vult enim imaginem suam nos etiam similitudinem fieri, ut simus sancti, sicut ipse sanctus est. Id bonum, sanctificationem dico, in species distribuo complures, ut in aliqua earum deprehendamur. Prima species est virginitas a nativitate: secunda, virginitas a secunda nativitate, id est a lavacro, quae aut in matrimonio purificat ex com
Abbreviated transcription (Latin):
de cucurrisse : Indignabitur ds̃ rationaliter quib: scilic& deb&:
It concupis c& ds̃ rationaliter quae digna sunt ipso : Nam & malo
in dignaebitur. & bono concupis c& salutem: Dat & apls nobis concu¬
piscentiaem : Siquis episcopatum concupiscit. bonum opus concupiscit:
Et bonum opus dicens rationalem concupis centiam ostendit :
Concedit in dignationem: Quidni. quaem &ipse suscepit: Vtinam
&prȩcidantur inquit quiuos subuertunt: Rationalis & indig¬
natio quae ex affectu disciplinȩ est: Atcumdicit fuimus aliquando
natura filii irae. in rationale indignatiuum siggilat. Quod nonsit
ex ea natura quȩ adõ est. sed exillac quam dicbolus induxit.
dñs & ipse dictus sui ordinis: Non potestis duob: dominis seriure:
Pater & ipse cognominatus : Vos exdiabolo patre estis: N&imeas
&illi propri&atem naturae. alterius ad scribere posterioris&
& adultere quem legis auenarum superseminactorem

Expanded text:
decucurrisse. indignabitur deus rationaliter, quibus scilicet debet, decucurrisse. indignabitur deus rationaliter, quibus scilicet debet, et concupiscet deus rationaliter, quae digna sunt ipso. nam et malo indignabitur et bono concupiscet salutem. dat et apostolus nobis concupiscentiam. si quis episcopatum concupiscit, bonum opus concupiscit. sed bonum opus dicens rationalem concupiscentiam ostendit. concedit et indignationem. quidni, quam et ipse suscepit? utinam et praecidantur, inquit, qui uos subuertunt. rationalis est indignatio, quae ex affectu disciplinae est. at cum dicit: fuimus aliquando natura filii irae, inrationale indignatiuum suggillat, quod non sit ex ea natura, quae a deo est, sed ex illa, quam diabolus induxit, dominus et ipse dictus sui ordinis: non potestis duobus dominis seruire, pater et ipse cognominatus: uos ex diabolo patre estis. ne timeas et illi proprietatem naturae alterius adscribere, posterioris et adulterae, quem legis adulterae superseminatorem
Abbreviated transcription (Latin):
in rationale a quo & delictum: Extraneum ađõ. a quo est in rationile¬
ut alienũ : Pro inde delicti diuersitas horum ex distantia auctorum:
Pro inde cumplato solidõ segre gans rationale. duo genera subdiuidit
exrationadȩ indignatiuum quod acppellant thymicomn. & concupis centiuuĩ¬
quod uocant ΕΠΙΘΥΜΗΤΙΚΟΝ: ut sillud quidem commune
sit nobis & leonib: istud uero cum muscis. rationaele porro cumdõ.¬
uideo & dehocmihi esse retractandum propterea quaeimx põ
de prehenduntur : Ecce enim totachaectrinitas & in dño :
Rationale quod oc& quae disserit quosiclutisui assternit:
It in dignatiuum. quo inuehitur inscribas & pharis a eos : Et concu¬
piscentiuum quo pascha cum discipulissuis edere concupiscit. Igitur
apud nos. non semper ex inrationili censendac sunt. in dignatiuũ
& concupiscentiuum quaecertissimus indnm̃ rationliter

Expanded text:
inrationale, a quo et delictum, extraneum a deo, a quo est inrationaleinrationale, a quo et delictum, extraneum a deo, a quo est inrationale alienum. proinde delicti  diuersitas horum ex distantia auctorum. proinde cum Plato soli deo segregans rationale duo genera subdiuidit ex inrationali, indignatiuum, quod appellant θυμικόν, et concupiscentiuuquod uocant ἐπιθυμητικόν, ut illud quidem commune sit nobis et leonibus, istud uero cum muscis, rationavideo et de hoc mihi esse retractandum, propter ea quae in Christo deprehenduntur. Ecce enim tota haec trinitas et in domino: ratiet indignatiuum, quo inuehitur in scribas et Pharisaeos, et concupiscentiuum, quo pascha cum discipulis suis edere concupiscit. igitur apud nos non semper ex inrationali censenda sunt indignatiuum et concupiscentiuum, quae certi sumus in domino rationaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Perrationale & inrationade: Cui definitioni. & nosquidem applaudimus
sed non ut naturae deput&ur ut rumq: Naturale enim rationade ge¬
dendum est. quod animae a primordio sit ingenitum. arationali uideli¬
c& auctore : Quid enim nonrationade quod ds̃ iussu quoq ediderit :
nedumid quod propriae afflatusuo emiserit : In rationale aut̃ posterius
intelle gendum est: Vt quod acciderit exserpentis instinctu ipsum illud
trans gressionis admissum: Atq: exinde in oleuerit in anima adinstariã
naturalitatis. quiacstatim innaturae primordio accidit: Ca&erum
cumidem plato solum rationale dicat. ut in animudĩ ipsius. sinos &bã
in rationale naturae ad scribimus. quam adõ anima nr̃a sortita st.
Aeque in rationde dedõ erit ut pote naturale : Ds̃ auctor est: Sedenim
adiabolo inmissio delicti: In rationale aut̃ omne delictum: Igitur adiabolo

Expanded text:
per rationale et inrationale. cui definitioni et nos quidem adplaudimus, per rationale et inrationale. cui definitioni et nos quidem adplaudimus, sed non ut naturae deputetur utrumque. naturale enim rationale credendum est, quod animae a primordio sit ingenitum, a rationali uidelicet auctore. quid enim non rationale, quod deus iussu quoque ediderit, nedum id quod proprie afflatu suo emiserit? inrationale autem posterius intellegendum est, ut quod acciderit ex serpentis instinctu, ipsum illud transgressionis admissum, atque exinde inoleuerit et coadoleuerit in anima ad instar iam naturalitatis, quia statim in naturae primordio accidit. ceterum cum idem Plato solum rationale dicat ut in anima dei ipsius, si nos etiam inrationale naturae adscripserimus, quam a deo anima nostra sortita est, aeque inrationale de deo erit, utpote naturale, quia naturae deus auctor est. sed enim a diabolo inmissio delicti, inrationale autem omne delictum, igitur a diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
corpus uentilari secundum oschonem. Neq: in capite condudi secundũ
platonem neq: inuertice potius praesidere. secundum xeno craten:
Neque incerebro cubare secundum hippocraten : Sed nec circa cerebri
fundamentum. ut herophilo. Nec in mem bra nullis ut strato eterasistratus :
Nec insuꝑ ciliorum meditullio ut strato physicus : Nec in tota lori capectoris
ut epicurus Sed quod & aegyptii renunciauerunt. & quidiuincerum
Namq homini sanguis circum cordialis. est sensus. Etiam protagoras¬
&iam apollo durus & chrysippus hac sapiunt utue labistis r&usus ascle¬
piades caprassua es quaerat sine cordebalantes. & mus cassuas
abigat sine capite uolitientes : Et om̃s iam sciant sepotius sinecorde & cere¬
bro uiuere quidis positionem animae . conditione bestiarum prae iudica¬
rint: Est &illud adfidem pertinens. quod platobi fariam partitur amimã :¬

Expanded text:
corpus uentilari secundum Moschionem neque in capite concludi secundum corpus uentilari secundum Moschionem neque in capite concludi secundum Platonem neque in uertice potius praesidere secundum Xenocraten neque in cerebro cubare secundum Hippocraten, sed nec circa cerebri fundamentum, ut Herophilus, nec in membranulis, ut Strato et Erasistratus, nec in superciliorum meditullio, ut Strato physicus, nec in tota lorica pectoris, ut Epicurus, sed  quod et Aegyptii renuntiauerunt, et qui diuinarumnamque homini sanguis circumcordialis est sensus. etiam Protagorasetiam Apollodorus et Chrysippus haec sapiunt, ut uel ab istis retusus Asclepiades capras suas quaerat sine corde balantes et muscas suas abigat sine capite uolitantes, et omnes iam sciant se potius sine corde et cerebro uiuere, qui dispositionem animae humanae de condicione bestiarum praeiudicarint. Est et illud ad fidem pertinens, quod Plato bifariam partitur animam