comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tolus inxp̃o & ineclesia.: Igitur noniamduo sed un a caro
Siergo caro una : ꝓfecto competenter & iamuox una: quid
hicqueris humana in firmitas uocem uerbi ꝑ quod facta sunt
omnia: Nudipotius uocem carnis que facta est in teromnia
quoniam uerbum caro factum est. & habitauit in nobis:
Audi potius medicinȩ uocem quasanaris. ut uideasdm̃ quem
tibiuidendum distulit: hominem autem uidendum attu¬
lit: Occidendum obtulit. imitandum contulit: creden¬
dũ transtulit utistafide aduidendum dm̃ mentis oculis
sanar&ur : Quidergo dedignamur audireuocem corporis
exore capitis: ecdesiain illo patiaebatur quando pec
desia patiebatur. Sicut &iam ipse in ecclesia patiebatur
quando ꝓ illo ecdesia patiebatir: Ham sicut audiuimus
aecclesiȩuocem ixp̃opatientis. Ds̃ds̃ m̃s respiceme
quaremedereliquisti. Si caudiuimus &iam xp̃iuocem in

Expanded text:
tolus, in Christo et in ecclesia; igitur non iam duo sed una caro. tolus, in Christo et in ecclesia; igitur non iam duo sed una caro. si ergo caro una, profecto competenter etiam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt omnia? audi potius uocem carnis, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quando pro ecclesia patiebatur, sicut etiam ipse in ecclesia patiebatur, quando pro illo ecclesia patiebatur. nam sicut audiuimus ecclesiae uocem in Christo patientis: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? sic audiuimus etiam Christi uocem in
Abbreviated transcription (Latin):
uerba delictorum meorum.: Id est haec uerba delictorum meorinsa
& longesunt abilla salutemea. quam mihi nonu&eris sednou
testamenti gratia pollic&ur: quan quã &iamsic distingui potesti
Ds ds̃meus respiceme quarem edereliquisti. lon geasalutemea
Tamquam dicer& relinquen dome hoc est non meexaudiendi
longefactus es a salutemea. Presenti scilic& salutehuius uitȩ un
alius sensussit: uerbadelictorum meorum: Id est istaquedixi
uerba sunt delictorũ. quia uerba sunt carnalium desideriorum:
Haec xp̃s expersonasu corporis dicit quodestecdesia haecox
ꝑsonadicit infirmitatis carnis peccati. quam trans figuraunt
in eam quam sum sit exuirgine similitudinem carnispecet
Haec sponsus expersona sponseloquitur quia uniuit camsi¬
bi quodam modo & apud esaiam ubidicit. Sicur sponso all¬
gauit mihi mitram & sicut sponsam ornauit me ornamente
Alligauitmihi & ornacuit me: tam quamunius uoxest¬

Expanded text:
uerba delictorum meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui testamenti gratia pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, ut alius sensus sit \'uerba delictorum meorum\', id est ista, quae dixi, uerba sunt delictorum, quia uerba sunt carnalium desideriorum. Haec Christus ex persona sui corporis dicit, quod est ecclesia; haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit mihi mitram et sicut sponsam ornauit me ornamento, \'alligauit mihi\' et \'ornauit me\' tamquam unius uox est et
Abbreviated transcription (Latin):
aquas uel in de &iam formidolosis molitionibus
deterrent. ut ineorum dolos non electione sed inopia
decidatur: Sedcur non ipse mihi res pondeo. quod
istue lautȩ aclepidȩ simi litudines. atque huius modi
rep̃hensiones. in omnes qui aliquid docent a quouis
aduersario effundi urbanissime acdica cissime pas¬
sunt. Sed obhoc putaui aliquid tale inserendam
litteris meis ut eosammoneam. desinant talibus agere:
Utquem ammodũ illeait. separatis nugis locorum com¬
munium. res cumre: causa cum tausa. ratiocum ratione confli¬
gat: quare desinant dicereillud quod in ore habent quasine¬
cessarium cumeos quisque deserit qui diutius audiss&. lumen ꝑ
illum transitum fecit: uides enimtu meamaxima cura. nam
deillis nonnimis aestuo. quam hoc in ane & facillimum ad rep̃¬
hendendum cuiuis essepossit : Itaque hoc discutiendum dimit¬
to prudentiaetue: Nonenim uereor neme arbitreris in habita¬

Expanded text:
aquas, uel inde etiam formidolosis molitionibus aquas, uel inde etiam formidolosis molitionibus deterrent, ut in eorum dolos non electione, sed inopia decidant. , Sed cur non ipse mihi respondeo, quod istae lautae ac lepidae similitudines atque huiusmodi reprehensiones in omnes, qui aliquid docent, a quouis aduersario effundi urbanissime ac dicacissime possunt? sed ob hoc putaui aliquid tale inserendum litteris meis, ut eos admoneam, desinant talibus agere, ut. quemadmodum ille ait, separatis nugis locorum communium res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione confligat. quare desinant dicere illud, quod in ore habent quasi necessarium, cum eos quisque deseruerit, qui diutius audisset: lumen per illum transitum fecit. uides enim tu, mea maxima cura — nam de illis non nimis aestuo — quam hoc inane et facillimum ad reprehendendum cuiuis esse possit. itaque hoc discutiendum dimitto prudentiae tuae. non enim uereor, ne me arbitreris inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nunc ubera post longissimam sitim pene exaustus
at que auidus tota auiditate rep&iui. eaqu ealtius fleps
& gemens concussi & expraessi. utid maner& quod mihi
sic affecta ad recreationẽ satis esse poss &. & ad spem redu¬
cendam uit̾ȩ acsalutis : quid ergo deme ipsodicam: Tu
pondum xpĩanus. qui hortatumeo cum eos uehe men ter
exsecrareris uis adductus es ut audienditibi atque explo¬
randi uiderentur i: quaqueso aliare delectatus es Recor¬
dare obsecrote. pisimagna quadam p̃sumptione acpollici
torum erroribus. latissime acuehe mentissime disputa¬
bant. Quod cuiuis mediocriter erudito ess & facillimũ
Serodici. siquid &iam suorum nobis inserebant. necessi¬
tate r&inendum. cumalia nonoccurrerent inquibus ad¬
quiesceremus. arbi trabam᷑: Itaq nobis faciebant quod
insidiosi aucupessolent. quiuis catos surculos propter
aquam defigunt utsitientes auesdecipiant: Obruut
enim & quo quo modo cooperiunt alias quȩ circa sunt

Expanded text:
quae nunc ubera post longissimam sitim paene exhaustus atque aridus tota auiditate repetiui eaque altius flens et gemens concussi et expressi, ut id manarent, quod mihi sic adfecto ad recreationem satis esse posset et ad spem reducendam uitae ac salutis. quid ergo de me ipso dicam? tu nondum christianus, qui hortatu meo, cum eos uehementer execrareris, uix adductus es, ut audiendi tibi atque explorandi uiderentur, qua, quaeso, alia re delectatus es, recordare. obsecro te. nisi magna quadam praesumptione ac polliciitorum erroribus latissime ac uehementissime disputabant — quod cuiuis mediocriter erudito esse facillimum sero didici — si quid etiam suorum nobis inserebant, necessitate retinendum, cum alia non occurrerent, in quibus adquiesceremus, arbitrabamur. itaque nobis faciebant, quod insidiosi aucupes solent, qui uiscatos surculos propter aquam defigunt, ut sitientes aues decipiant. obruunt enim et quoquo modo cooperiunt alias quae circa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sintomnia Sicscriptum est In principio erat uerbum
et uerbumerat apuddm̃ &dserat uerbum hocerat in prin¬
cipio apud dm̃: Omũ peripsũ facta sunt: et sineipso
factumest Nihil: Idẽ Nest factũ sineipsoaliquid Neq
enim audienda sunt deliramenta hominũ quini¬
hil hocloco aliquid intellegendũ putant: & adhuius¬
modi uanitatem ꝓptereaputant cogiposse aliquem.
qui a ipsum nihil infinesententiȩ positũ ẽ. Ergoin¬
quiunt factumest: &ideo quia factũ est ipsumnihil

Expanded text:
sint omnia, sic scriptum est: in principio erat uerbum sint omnia, sic scriptum est: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et d-eus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, id est non est factum sine ipso aliquid. Neque enim audienda sunt deliramenta hominum, qui nihil hoc loco aliquid intellegendum putant et ad huiusmodi uanitatem propterea putant cogi posse aliquem. quia ipsum nihil in fine sententiae positum est. ergo, inquiunt, factum est et ideo, quia factum est, ipsum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
des hab&. &ut cumq ratio uestigauit: diuinarum scrip¬
turarum testimoniis mini endasunt: ut qui eaminore
intellectuassequi Ñ possunt: diuinȩ a uetori tati credant¬
& obhoc intellegere mereantur: quia ut̃ intellegunt
sedecclesi asticis litteris minus instructisun: magis eu
Nos ex nr̃o intellectu ꝓferre quaminillis libris esse
Non arbitrentur:: Itaq dm̃ esse in commutabilem: sic
scriptum est inpsalmis: mutabisea & mutabunt᷑. Tuaut̃
idẽ ipsees & in librosapientie. Deipsa sapientia inseip¬
samanens in noua tomnicer Vnde &apostolus pauls
inuisibili incorruptibili solidõ &apostolusi acob
Omnedatumoptimum & omnedonũ ꝑfectũ desur¬
sumest Descendens apatreluminũ: apudquem
Non est commutatio. Nec momenti obumbratio:
Itemquiaid quod desegenuit hocqđ ipseest: ita abip¬
sofilio breuiterdicitur: Ego& pater uNiũ sumis.
quiafonest autem factus filius quippe cũ ꝑillã facta

Expanded text:
des habet et utcumque ratio uestigauit, diuinarum scripdes habet et utcumque ratio uestigauit, diuinarum scripturarum testimoniis munienda sunt, ut qui ea minore intellectu adsequi non possunt, diuinae auctoritati credant et ob hoc intellegere mereantur ; qui autem intellegunt, sed ecclesiasticis litteris minus instructi sunt, magis ea nos ex nostro intellectu proferre quam in illis libris esse non arbitrentur. itaque deum esse incommutabilem sic scriptum est in psalmis: mutabis ea. et mutabuntur; tu autem idem ipse es; et in libro sapientiae de ipsa sapientia: in se ipsa manens innouat omnia. unde et apostolus Paulus: inuisibili, incorruptibili soli deo et apostolus Iacobus: omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum, apud quem non est commutatio nec momenti obumbratio. item quia id, quod de se genuit, hoc, quod ipse est, ita ab ipso filio breuiter dicitur: ego et pater unum sumus. quia non est autem factus filius. quippe cum per illum facta
Abbreviated transcription (Latin):
quam debuit. Aut quoditaegit sicut in r&uli Nonde¬
buit ł amplius quam oportebat ł ñ c̃uenient̃: ut hoc
ipsũ qđ rep̃hendit᷑ malomoda actũ. Non obaliud
iuste rep̃hendat᷑. Nisiquia nonest ibi seruatus modis
ltem species malae ł incõparatione dicit᷑ formonsioris
atq pulchrioris qđ istasit minors pecies illa maior.
Non mole sed decore Autquiañ congruit huicreicui
adhibita est. ut aliena & in conueniens uideatur
lamquã sinudus homo inforo deambul& quod non offen¬
dit sibalneo uideatur: Similit̃ &ordo tunc malus dicit
cumminus ipseordo seruatur.: Un denonibi ordo sed po¬
tius inordinatio malaest Cum aut̃minus ordinatum est
quam debuit : autñ sicut debuit : tam̃ ubi aliquis modus
aliqua species. aliquis ordoẽ. Aliquodbonum & aliqua
natura est. Vbi aut̃ nullus modus nullaspecies nullus
ordo est nullũbonũ nulla natura est: Haecquenrã fi¬

Expanded text:
quam debuit, aut quod ita egit, sicut in re tali non dequam debuit, aut quod ita egit, sicut in re tali non debuit, uel amplius quam oportebat uel non conuenienter: ut hoc ipsum, quod reprehenditur malo modo actum, non ob aliud iuste reprehendatur, nisi quia non est ibi seruatus modus. item species mala uel in comparatione dicitur formosioris atque pulchrioris, quod ista sit minor species, illa maior, non mole, sed decore, aut quia non congruit huic rei, cui adhibita est, ut aliena et inconueniens uideatur: tamquam si nudus homo in foro deambulet, quod non offendit, si in balneo uideatur. similiter et ordo tunc malus dicitur, cum minus ipse ordo seruatur: unde non ibi ordo, sed potius inordinatio mala est, cum aut minus ordinatum est quam debuit, aut non sicut debuit. tamen ubi aliquis modus, aliqua species, aliquis ordo est, aliquod bonum et aliqua natura est; ubi autem nullus modus, nulla species, nullus ordo est, nullum bonum, nulla natura est. Haec, quae nostra fi
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquo modo essepossint: Necrus sũ moderatũ
oport& dicidm̃ tam quam ab aliquomodum acceperit:
Si aut̃ dicamus eũ summum modũ: fortealiquid dicimus:
sitam̃ ineo quod dicimus summum modum: intellegamis
summumbonũ: Omnis enĩ modus inquantum modis
est. bonus est: Unde omũ moderata. modes ta modifica¬
tu dicisinelaude Ñpossunt: quãquã subalio intellectu
modũ ꝓfineponamis: & nullũ modũ dicamus ubi nul¬
lus est finis: qđ aliquando cũ laudedicit᷑ sic̃ dictũ ẽ & reg¬
nieius Nonerit finis Poss& enimdici &iamñerit᷑
modus ut modus ꝓfine dictus intelleger &ur: Nam
qui nullo modo regnat: Nutiq regnat: Malusergomo¬
dus ł malaspecies ł malusordo: aut ideo dicunt᷑ quia
minorasun quã eẽ debuer̃ autqr non his reb accom¬
modant᷑ quib: accommodandasun: ut ideo dicant᷑
mala quod sintalien & in congrua: tamquam
sidicatir aliquis ñbonomodo egisse qui aminus egit

Expanded text:
ut aliquo modo esse possint. nec rursum moderatum ut aliquo modo esse possint. nec rursum moderatum oportet dici deum, tamquam ab aliquo modum acceperit. si autem dicamus eum summum modum, forte aliquid dicimus, si tamen in eo, quod dicimus summum modum, intellegamus summum bonum. omnis enim modus, in quantum modus est. bonus est: unde omnia moderata, modesta, modificata dici sine laude non possunt, quamquam sub alio intellectu modum pro fine ponamus et nullum modum dicamus, ubi nullus est finis: quod aliquando cum laude dicitur, sicut dictum est: et regni eius non erit finis. posset enim dici etiam "non erit modus," ut modus pro fine dictus intellegeretur; nam qui nullo modo regnat, non utique regnat. Malus ergo modus uel mala species uel malus ordo aut ideo dicuntur, quia minora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommodanda sunt: ut ideo dicantur mala, quia sint aliena et incongrua, tamquam si dicatur aliquis non bono modo egisse, quia minus egit
Abbreviated transcription (Latin):
Necdabis scm̃ tuũ corruptionẽ : Nam uulneratam eẽ con¬
fixione clauor & ꝑcussã delancea quisnegat: Sed&iũ
ipsa quae ꝓpriue ab omnib corruptio corporis dicitur
idest ipsa putredo. siadhucl ab& aliquid quodalte
consumat bonũ minuendo crescit corruptio: quod
sipenitus absũ serit sicut nullũ bonũ. itanullanatura
remanebit. qui aiaicorruptio qđ corrum pat: nonerit:
&ideo nec ipsa putredo erit qui aubisit omnino nonerit:
ideo quippe & parua atq exigua iam communi loquen¬
diusu modicadicunt᷑ qui a modus in eis aliquis restitit:
sine quoiam pĩ modica. sed omnino nullasunt: Illa aut̃
quȩ ꝓpt̃ nimiũ ꝓgressum dicunt᷑ mmodica ipsa nimi¬
&ute culpant᷑: Sed tam̃ &iã ipsa subdõ qui omniu in
mensura & numero & pondere dispos suit Neccesseẽ
ut modo aliquo cohibeant᷑ : Ds aut̃ nec modũ habere
dicendu est. Ne finiseius diciput&ur: Necideo tamen
immoderatus ẽ.: A quomodus omnis rebus tribuitur

Expanded text:
nctum tuum uidere corruptionem. nam uulneratum esse confixione clauorum et percussum de lancea quis negat? sed etiam ipsa, quae proprie ab omnibus corruptio corporis dicitur, id est ipsa putredo. si adhuc habet aliquid, quod alte consumat, bonum minuendo crescit corruptio. quod si penitus absumpserit, sicut nullum bonum, ita nulla natura remanebit, quia iam corruptio quod corrumpat non erit. et ideo nec ipsa putredo erit, quia ubi sit omnino non erit. Ideo quippe et parua atque exigua iam communi loquendi usu modica dicuntur, quia modus in eis aliquis restitit, sine quo iam non modica, sed omnino nulla sunt illa autem, quae propter nimium progressum dicuntur immodica. ipsa nimietate culpantur: sed tamen etiam ipsa sub deo, quia omnia in mensura et numero et pondere disposuit, necesse est. ut modo aliquo cohibeantur. Deus autem nec modum habere dicendus est, ne finis eius dici putetur. nec ideo tamen immoderatus est, a quo modus omnibus rebus tribuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
go singularie int̾er omnes mitie: nos
culpie solutos mitee fac e castos. Uitã
presta puram. iter para tutum: ut uiden¬
tee Ie sum semper colletemur. dit laue
deo patrĩ. summo xp̃o decue spũi sancto

Expanded text:
nes mitis, nos culpis solutos mites fac et castos. Vitam praesta puram, iter para tutum, ut videntes Iesum semper collaetemur. Sit laus deo patri, summo Christo decus, spiritui sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
onfirma tum est
cor uir gmnie in quo diuina
num castie con cepu bisceoi bue
Et benedi cta in eter¬
num deumno bie pro tu lsu
celum teuram-¬
que re¬
gen¬
tem uir go
de i ge ni lrix proce res
comitantur heui lem per
quoe orbie o uana christo¬
sub principe pos sei¬

Expanded text:
onfirmatum est cor Virginis, in quo divina num castis suscepit visceribus; et benedicta in num Deum nobis protulit et oelum terramque regentem. Virgo Dei genitrix, proceres comitantur haeredem, per quos orbis ovans Christsub principe polle
Abbreviated transcription (Latin):
remua dilectiseimi no-¬
bie de um patrem ommpoten tem
ut cunctie mundum purga dr¬
roribus morboe aufe rar
ramem repellai aperia carce rea
uincla dissol uai pc̾regrmanti¬
bus re di lum infirmantibua sa¬
nita tem nauigantibus por¬
tum salu tie indulge ai ei
pacemn tri bu a in di ebue
nostrie insurgentesq repel¬
lai mimicos ci de manu in

Expanded text:
remus, dilectissimi nobis, Deum Patrem omnipotentem ut cunctis mundum purget erroribus 691 morbos auferat, famem repellat, aperiat carcerem, vincula dissolvat, peregrinantibus reditum, infirmantibus sanitatem, navigantibus portum salutis indulgeat, et pacem tribuat in diebus nostris, insurgentesque repellat inimicos; et de manu
Abbreviated transcription (Latin):
spice
mi ne quia fa cta est
deio lata ciuitas ple¬
na di uti is se dei intri-¬
stiti a domina genti um.
Non estqui consoseture am
nisi tu

Expanded text:
spice, Domine, quia facta est desolata civitas plena divitiis. Sedet in tristitia domina gentium, Non est qui consoletur eam nisi tu
Abbreviated transcription (Latin):
e duxi te per deser tum qua¬
tum qua¬
draginta annis ei manna cibaui
te ei introduxi in terram satis opti-¬
mam para¬
sti crucem salua

Expanded text:
eduxi te per desertum quadraginta annis, et manna cibavi te, et introduxi in terram satis optimam parasti crucem Salva
Abbreviated transcription (Latin):
Dum sacrum misterium coone¬
rei iohannes archangelus mi¬
chael tuba cecinu ignosce domine¬
deue noster qui aperie sibrum ci
soliue signacula ciue assel uya.

Expanded text:
Dum sacrum mysterium cerneret Joannes, archangelus Michael tuba cecinit: Ignosce, DomineDeus noster, qui aperis librum, et solvis signacula ejus, alleluia.
Abbreviated transcription (Latin):
Orex gloriae domine uirtutum
qui tr iumphator hodie super om̃co
celoe ascendi sti ne deuel inquae
nos orpha nos sed mitte promissum
patrie in noe spũm beuitatie al-¬

Expanded text:
O Rex gloriae Domine virtutum, qui triumphator hodie super omnes coelos ascendisti, ne derelinquas nos orphanos, sed mitte promissum Patris in nos spiritum veritatis. Al
Abbreviated transcription (Latin):
empua
est ut reueotarade um qui mi
me di ncir domin¬
nus nolite contrista ri nec turbe-¬
tur
tur corbestrum. Rogo pro
uobis pa trem ut ipse uoe custodi-¬

Expanded text:
Tempus est ut revertar ad eum qui misit me, dicit Dominus; nolite contristari, nec turbetur cor vestrum; rogo pro vobis Patrem, ut ipse vos custodia
Abbreviated transcription (Latin):
fantia per quã nostrigendoie re.
parata est uita o gratiss mu delec¬
ces panni quibus pctorum sor dee
eetcosae suni o presepe splendi¬
dum in quo non solum iacuu fe¬
num animalium sed cibua muen-¬
tus est ange Lorum.

Expanded text:
fantia, per quam nostri generis uita est reparata, o gratissimi delecces panni, quibus peccatorum sordes extersimus o praesepe splendidum, in quo non iacuit foenum animalium, sed cibus tus est angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sacri plenitudo temporie. missue est ab
arce prĩe natus orbie conditor. atque
uentre birgina li caro factue prodiu. Ua¬
git infans inter arcta positua presepia.
membra pannie inuoluta birgo mater
alligai/ ei pedes manusq crura stricta
cingu fascia. Lustra sex qui iam pera¬
cta tt̾mpus implena corporie. se bolente
natus ad hoc. passioni deditus. agnus
in cruce leuatur immolandua stipite.
Nic acctum fel arundo sputa claui. san¬
cea. mite corpua peoforatur. sanguia
unda profluu. teora ponlua astra mun-¬
due quo lauantur flumine. Ulecte ra
moe arbor alla. tenia laxa uisctra. e
rigor lentescai ille. quem dedu natiui.¬
tae. ut supdoni membra regie miti ten
daestipite. Sola digna tu fuisti. fdore
nauta mundo naufrago. quẽ sactr cruor
peuunxeu fusus agni corpore Oloria a¬

Expanded text:
ssus est ab arce Patris natus orbis conditor, Atque ventre virginali carne factus prodiit. Vagit infans, inter arcta conditus praesepia, Membra pannis involuta virgo mater alligat, Et pedes, manusque, crura stricta cingit fascia. Lustra sex qui jam peracta, tempus implens corporis, Se volente, natus ad hoc, passioni deditus, Agnus, in crucis levatur immolandus stipite. Hic acetum, fel, arundo, sputa, clavi, lancea, Mite corpus perforatur, sanguis, unda, profluit. Terra, pontus, astra, mundus mos arbor alta, tensa laxa viscera, Et rigor lentescat ille, quem dedit nativitas, Ut superni membra regis miti tendas stipite. Sola digna tu fuisti ferre pnauta mundo naufrago, Quem sacer cruor perunxit, fusus agni corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
amulie tuie quesumue domine cele¬
stis gr̃ae munue impartire: ut quibꝰ
lemnitas. pacie tribuar incrementum.
gem
paritu
diuinum lumen gau.¬

Expanded text:
amulis tuis, Domine, coelestis gratiae munus impartire, ut quibustiva solemnitas pacis tribuat incrementum. gem pariturinum lumen gau
Abbreviated transcription (Latin):
priue cnum scelera commiserar inui-¬
mera. accepta pace benia. regno poti¬
tur gloria. Maria fusis crinibue.
procumbene xp̃i pedibus dum rigar
cum lachrimie, se lauai sorde crimi¬¬
me. Ninc consequuta plurimũ amorie
cogado minum. in celorum palatio. per¬
hemui gaudei premio. Rogamus cogo
domina. nr̃a deleto crimina: luisque
sanctie precibus nor iunge celi ciui¬¬
bus. Patri nato cum flãmine. su laue
eterno tempore: cui est summa deitae
in unitate trimitas. Amen. uersus ec¬

Expanded text:
prius enim scelera Commisit innumera, Accepta pace veniae Regno potitur gloriae. Maria tersis crinibus Procumbens Christi pedibus Dum rigat cum lacrymis, Se lavat sorde criminis. Hinc consecuta plurimum Amoris erga Dominum, In coelorum palatio Perenni gaudet praemio. Rogamus ergo, Domina, Nostra deleto crimina, Tuisque sanctis precibus Nos junge coeli civibus. Patri, Nato cum Flamine Sit laus aeterno tempore; Qui est summa Deitas In Unitate Trinitas. Amen. Ad B
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Quo uulneratur inisuper mucrone
dirae sanctae: ut nos lauarci crimmne/
manauu unda sanguine. Impleta suni
quae concimi Dauĩd fidelie carmine.
dictna in nationibua. regnauu a ligno
deue. Arbor decora ci fulgida ornata

Expanded text:
. Quo vulneratus insuper Mucrone diro lanceae Ut nos lavaret crimine Manavit unda et sanguine. Impleta sunt quae concinit David fideli carmine, Dicendo nationibus: Regnavit a ligno Deus. Arbor deco
Abbreviated transcription (Latin):
nãs
quae in tene brie suni letare
tu se mor iuste susci piene in
ul nas liberatorem anmarum
no stra rum donantem no bie¬
ei resurre cti¬
nem
on ei sus cipe regtin
chri stum amplecttre mari-¬
am qua estcele stie porta ip¬
sa cnuim por tai regem glori¬
ae nouo lumine subsistu uirgo
adducene in manibua filium an-¬
te suci ie rum quẽ accipiene
Syneon in ul nas su as predi-¬
cauii popu sie do minũ de¬
um esse bita ci mortis

Expanded text:
nans quae in tenebris sunt. Laetare et tu senior juste, suscipiens in ulnas liberatorem animarum nostrarum, donantem nobis resurrectionemon, et suscipe regem Christum. Amplectere Mariam, quae est coelestis porta. Ipsa enim portat regem gloriae. Novi luminis subsistit virgo, adducens manibus filium ante luciferum. Quem accipiens Symeon in ulnas suas praedicavit populis Dominum eum esse vitae et mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cus cuiue miscratĩone animae fi.¬
delium requiescuni. famulio ei fa-¬
mulabue tuia. omnibue hic in christo
quit scentibus. da propetiua ueniam pec¬
cãtorum. ut a c̾unctie reatibus abso¬¬
luti. tecum sine fine letantur. Qui te

Expanded text:
us, cujus miseratione animae fidelium requiescunt, famulis et famulabus tuis, vel omnibus hic in Christo quiescentibus, da propitius veniam peccatorum, ut a cunctis reatibus absoluti sine fine laetentur. Pe
Abbreviated transcription (French):
bie qui non cessani clama re di-¬
cen tes san ctus san ctus sanctue
dominus deus eccr ci tuum¬
rex is rael qui regnas sine
famulor
tuoe domi ne ecau di re allẽ¬

Expanded text:
ui non cessant clamare voces: Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Deus exercituum, qui regnas sine famulos tuos hodie exaudire, alle
Abbreviated transcription (French):
cite mihi¬
si quie uor inteuroga ue-¬
est soluen tea ad duxcouni
ad Icsum ei imposucruni il li
bestimenta ei sedu supercum ali-¬
i expandebani uestimenta sua
aa si ramos de arbo¬
ribue prosttonebani ci qui se-¬
quebantur clamabani o sanna bñ

Expanded text:
cite mihiSiquis vobis interrogaverest. Solventes adduxerunt ad Jesum imposuerunt illi vestimenta et sedit super eum. Alii expandebant vestimenta sua a: alii ramos de arboribus externebant: et qui sequebantur clamabant:
Abbreviated transcription (Latin):
geli dictie credidisti Dum
birgo deum ci hominem ge nui-¬
sti ei post partum uirgo mui-¬
ola ta permansi sti.u. G.¬
brie lem archangelum sci mua
diuinitua ie esse affatum u¬¬
terum tuum de spiritu sancto cre¬
bescar iudeue infelix qui dicu
xp̃m ex Io seph semine esse na-¬

Expanded text:
m Virgo Deum et hominem genuisti. Et post partum Virgo inviolata permansisti. Versus: Gabrielem archangelum scimus divinitus te esse affatum. Uterum tuum de Spiritu sancto crebescat Judaeus infelix, qui dicit Christum ex Joseph semine esse na
Abbreviated transcription (French):
Crucifixum in car ne laudate
et sepullum propter boe glorifi ca¬
te resurgentemg de mor te
adora te. Nolite met crucif. ã
iam

Expanded text:
Crucifixum in carne laudate, et sepultum propter nos glorificate, resurgentemque a morte adorate. Nolite metuere, dico jam
Abbreviated transcription (Latin):
eni cre atorspiri tua mẽ¬
tee tuorum uisita. imple supdona gr̃ã:
quae tu creasti pectora. Qui paraclitus
diccoie: donum dei alfissimi. fone uiuͦ
ignie. charitae ei spiritalie unctio. Tu
septiforme munere. dectrae dei tu digi-¬
lue tu rite promissum prĩe. sermone di-¬
tane guttura. Accende lumen sensibue
infunde amorem cordibue. infirma nr̃i
corporie. uirtute firmane perpeti. Nos-¬
tem repellas longiue, paceing donte pro-¬
tinue. ductore sĩc te preuio. uitemue om̃t
noxium. Per te sciamus da patrem nos.¬
camue atq filium te uiriusq spiritum
credamue ommi tempore.dit laua pri cũ¬

Expanded text:
Veni, creator Spiritus, Mentes tuorum visita. Imple superna gratia Quae tu creasti pectora. Qui Paracletus diceris, Donum Dei altissimi. Fons vivus, ignis, charitas, Et spiritalis unctio. Tu septiformis munere, Dextrae Dei tu digitus. Tu rite promissum Patris, Sermone ditans guttura. Accende lumen sensibus, Infunde amorem cordibus. Infirma nostri corporis, Virtute firmans perpetim. Hostem repellas longius, Pacemque dones protinus. Ductore sic te praevio, Vitemus omne noxium Per te sciamus da Patrem, Noscamus atque Filium, Te utriusque Spiritum, Credamus omni tempore. Praesta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e redemptor cui pue rile de¬
cua prompsu o samna pium.
frael es tu rex dauidie ei incli-¬
ta proses nomine qui in domini rex
benedicte uenie. Lucri Cetua in
excelsie te laudai celitus omnia
ei mortalie homo ei cuncta crea¬
ta simus. Pudoi L lebe hebrea ti¬
bi cum palmie obuiam benu cum
prece uoto hymine ad sumus ecce

Expanded text:
iste redemptor, Cui puerile decus prompsit hosanna pium. srael es tu rex, Davidis et inclyta proles, Nomine qui in Domini, benedicte, venis. Coetus in excelsis te laudat coelicus omnis, Et mortalis homo, et cuncta creta simul. Plebs Hebraea tibi cum palmis obvia venit; Cum prece, voto, hymnis adsumus ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ue rcx
no ster fili Dauid re dem-¬
ptor mun di quẽ prophetae pre-¬
di xduuni saluatorem domui Is¬
rael e se uentu rumte e¬
nim ad salutarem uictimã pa-¬
ter misu in mundũ quem expecta¬
bani omnee sancti abori¬
gme mundi a nunc
osanna filio Dauid benedictus¬

Expanded text:
ve, rex noster, fili David, Redemptor mundi, quem prophetae praedicaverunt Salvatorem domui Israel esse venturum. Te enim ad salutarem victimam Pater misit in mundum, quem exspectabant omnes sancti ab origine mundi, et nunc: Hosanna filio David. VI
Abbreviated transcription (Latin):
bie. In me. hyꝰ. Dacris sollemui¬
ie. iuncta sini gaudia ei ex precordiie.
soneiu precomĩa. recedani uelera noua
sini omnia. corda. uocte e opera. No¬
tie recolitur cena nouissima. qua xp̃a
creditur agnum ei azima dedisse frĩbus
iuxta legitima. priscie indulfa pr̃ibus
Postagnum tipicum. expletie epu-¬
lia corpus dominicum datum discipu¬
lia: sic totum omnibus. quod tolum
singulie, aiue fatemur mamibus. De¬
du fragilibus̃ corporis feoculum dedu
ei tristibua sangumie poculum. dict̃o
accipite quod trado uasculum. o mute
ex co bibite. Dic sacrificium istud in¬
stituu cuiue officium committi uo¬
luu solie presbitdoie quibus sic cõ¬
gruu: ut sumani ei deni celdois. La¬
ma angelicus. fu pannis hominũ. dai
panis celicus figuris ttominũ. o res

Expanded text:
acris solemniis juncta sint gaudia, Et ex praecordiis sonent praeconia: Recedant vetera, nova sint omnia, Corda, voces, et opera. Noctis recolitur coena novissima, Qua Christus creditur agnum et azyma Dedisse fratribus, juxta legitima Priscis indulta patribus. Post agnum typicum, expletis epulis, Corpus Dominicum datum discipulis, 4 Sic totum omnibus, quod totum singulis, Ejus fatemur manibus. Dedit ex frugibus corporis ferculum, Dedit ex vitibus sanguinis poculum, Dicens, Accipite quod trado vasculum, Omnes ex eo bibite. Sic sacrificium istud instituit, Cujus officium committi voluit Solis Presbyteris, quibus sic congruit, Ut sumant, et dent caeteris. Panis Angelicus fit panis hominum, Dat panis coelitus figuris t
Abbreviated transcription (Latin):
ya. hymꝰ Pange lingua glo¬
riosi corporis mistc̃oium. sanguĩniia
preciosi quem in mundi precium. fruc¬
tua uentris̃ gẽnerosi rec effudu geu-¬
tium. Nobĩe datus nobie natus. ex in¬
tacta uirgine. ei in mundo conudo sa¬
tue. sparso uerbi semine. sui moras in¬
colatus miro clausu ordine. In sup¬
premae nocte cenae. recumbene cum fra¬
tribue. obscouata lege plene, cibie in
legalibus. cibum turba duodena. se
dai suia manibus. Ueobum caro panẽ
uerum berbo carnem effĩcu fitq san-¬
ad firmandum cor sinctoum sola fidce
iuffici. Lantum dogo sacramentum
uendremur cconui. ei antiquum docu-¬
mentum. nouo cedar ritui. prestei fi-¬
des supplementum. sensuum defectui.
Oenitori genitoq laua e iubilatio. sa¬
lua honor uirtue quoq su ei bñdictio
pcedenti ab btroꝵ compar su laudatio. R

Expanded text:
. Hymnus. Pange lingua gloriosi Corporis mysterium, Sanguinisque pretiosi, Quem in mundi pretium Fructus ventris generosi Rex effudit gentium. Nobis datus, nobis natus Ex intacta Virgine, Et in mundo conversatus, Sparso verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observata lege plene Cibis in legalibus, Cibum turbae duodenae Se dat suis manibus. Verbum caro, panem verum Verbo carnem efficit: Fitque sanAd firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: Procedenti a
Abbreviated transcription (Latin):
inbulate sancti de i
ingredimini in ciuitatem do mi¬
ni preparata est enm uo¬
bie ccclesia no ua¬
ua
ubi populue adorare debear
maicitatom do mi¬
Ambulate sancti dei adso¬
cum destinatum quod bobie
preparatum est aborigine

Expanded text:
bulate, sancti Dei, ingredimini in civitatem Domini; aedificata est enim vobis ecclesia nova, ubi populus adorare debeat Majestatem DomiAmbulate, sancti Dei, ad locum destinatum qui vobis praeparatus est ab origine
Abbreviated transcription (Latin):
Diligamus noe iuicem quia cha.¬
ritas ex deo qst ei qui diligu fratrẽ
suum ex deo na tus est ei bider
bi est charitas ei di lectio ibi
bi noc i ra nec indignatio sed fir¬
ma charitae in perpetuum xp̃e¬
descendu mundũ redmmiere ut libeua¬
reia morte hominẽ exemplũ
prebuu suie dis cipulie ut sibi iui-¬
cem pe dee ablucreni. pẽ Mi

Expanded text:
diligamus nos ad invicem, quia charitas ex Deo est. Et qui diligit fratrem suum, ex Deo natus est, et videt bi est charitas et dilectio, ibi bi nec ira est nec indignatio, sed firma charitas in perpetuumdescendit mundum redimere, ut liberaret a morte hominem. Exemplum praebuit suis discipulis, ut sibi invicem pedes abluerent. Ant.
Abbreviated transcription (Latin):
do mino in sanctã ci ui-¬
ta tem hebreo rum pue¬
ri rqurrectionem uita pro-¬
nunti¬
an tes. Cum ramie pal¬
ma¬
rum osanna clama.¬
bani in ex cel sie. u̾ Cumque
audissei populue quia Iesue benu
hicrosoli mam dcieouni ob-

Expanded text:
Domino in sanctam civitatem, Haebraeorum pueri resurrectionem vitae pronuntiantes, cum ramis palmarum Hosanna clamabant in excelsis.-- Versus cum audisset populus quia venit Jesus Hieroso
Abbreviated transcription (Latin):
mine tu mihi lauas pedes respõ¬
du Iesue a dixu ei ei si non laue¬
ro tibi pedes non habebie partem
mecum .u. Domine non tantũ pe-¬
dee mooe: sedci manue ei capur. a

Expanded text:
mine, tu mihi lavas pedes. Respondit Jesus, et dixit ei: Et si non lavero tibi pedes, non habebis partem mecum. Ant. Domine, non tantum pedes, sed et manus et caput. A
Abbreviated transcription (Latin):
Dancte Bartholomee.
Ora
Ora
Ora
ancte Symon.¬
Ora.¬
ancte Thadee
Ora
ancte Mathia
Ora
ancte Barnaba.¬
Ora
ancte Luca.
Ora
Sancte Marce
Ora¬
ancte Marciasie
Ora
ancte Thimothee.
Ora.

Expanded text:
. ora. ora. ora. Sancte Simonora.ancte Thadee. ora. Sancte Mathia. ora. Sancte Barnaba.ora. Sancte Luca. ora. SanoraSancte Barnaba ora. Sancte Timothee ora.
Abbreviated transcription (Latin):
ma redemptorie ma ter qua per¬
uia ce¬
nene ei stel la ma ris
succurre cadenti surqeoe qui
curai põpusotu quae ge nui¬
sti natu ra mirante tuum san¬
ctum geni torem uir go pri-¬
ue acpo steoiue gabrie lie ab
Ore sumẽne illud aue pecca to¬
rum miscreue. añ.

Expanded text:
ter, quae pervia coenes et stella maris, succurre cadenti Surgere, qui curat, populo: tu quae genuisti, Natura mirante, tuum sanctum genitorem: Virgo prius, ac posterius, Gabrielis ab ore Sumens illud Ave, peccatorum miserere. »
Abbreviated transcription (Latin):
lani in magni cena principie qua¬
prothoplasti pectora bita purga-¬
Hac nocte sator omnium. potenti sai mi¬
steoio. carnem suam cum sanguine. in
A celsie surgeno dapibus. prebei formã
mortalibus humilitatis gr̃a. Petri pe-¬
tene bestigia.¬
dominum. ferendo limpham linteum.
Lermitte dymon ablui. acta figurani
mistica. dum sumus yma baiulo quid
Lauator choris accubai berbig fauos
aggera. quos inter hostem denotar ne¬
Truoc lupe iuda pessime. Ftoe agno miti
basia. dane membra lorie regia qua sor.¬
Nexi soluuntur hodie. carme ac cordie
scelere. ungue sacratur chrismatie spee
Uictori mortie inclitam. pangamua
laudum gloriam. cum pr̃e et scto spũ.

Expanded text:
lent in magni coena principis. Quprotoplasti pectora vitae purgavHac nocte factor omnium potenti sat mysterio. Carnem suam cum sanguine in A celsis surgens dapidus praebet formam mortalibus. Humilitatis gratia Petri petens vestigia.Dominum Ferendo lympham linteam Permitte Simon ablui, acta figurant mystica. Dum summus ima bajulo quid Lavator thoris accubat, verbique favos agerat. Quos inter hostem denotat neTu ex lupe Juda pessime fers agno misi basia. Dans membra loris regia, quae sorNexi solvuntur hodie carnis, cordisque carcere Unguens sacratur crismatis spes ictori mortis inclita pangamus laude gloriam Cum Patre et sancto Spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
Ci delium deuotio depromai hym¬
num domĩno. qui maria Magdalẽnce
sedem dedu in ethere In qua quid essci pi¬
etas. ostendu ciue bonitas. quid posste
penitentia. patefecu clementia. Qua

Expanded text:
idelium devotio depromat Hymnum Domino, qui Mariae Magdalenae Sedem dedit in aethere. In qua quid esset pietas, Ejus ostendit bonitas, Quid donet poenitentia Patefecit clementia. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersccrios cibĩ oluere : at quo olim mortuos cum quibus nullaicon¬
tentio ẽ ticcuscre: Ego quidem illosuros. &omniaitiliter memorit
racndasse. Et magnos acdiuinos fuisse &illcon lemgem dĩiussu ac uo

Expanded text:
aduersarios absoluere atque olim mortuos, cum quibus nulla conaduersarios absoluere atque olim mortuos, cum quibus nulla contentio est. accusare? ego quidem illos uiros et omnia utiliter memoriae mandasse et magnos ac diuinos fuisse et illam legem dei iussu ac uo
Abbreviated transcription (Latin):
adrem cognoscendam ualere arbitror Qualisfuerit illequi scripsit
Honestissime tamen bonus creditur : cuius luteris generi huma no
poteritati que consultum est. Quam obrem uellem mihi isti di ceren
in quo genere ponant ec clesiae catholicae quemputanterrorem:
Si inprimo graue omnino crimen. Sed defensionem longin quamin
NONrequirit Satis ẽ enim negare itanos intellegere : ut illi cum
inuehuntur existimant : Si insecuido nonminus graue ẽ sed ecidem
uocere felluntur : si intertionullum crimen est: age acde in de
scripturtis ipsas considera. quid nenim libris obiciunt ueceris quodđ
dicitur testamenti Num quinnam quod bonisunt Sed melemi¬
telleguntur c̃ nobis : at eos ipsi non accipiunt: Anquia neo boni
sunt Neebene eccipiuntur. at hoc superior defensio satis ex¬
pugntnt: An illuddicent quamuis bene a uobis tccipiant᷑
moli sunt xtimen Quid ẽ ciliudiuuo scum quibus resagit un

Expanded text:
ad rem cognoscendam ualere arbitror, qualis fuerit ille, qui scripsit; ad rem cognoscendam ualere arbitror, qualis fuerit ille, qui scripsit; honestissime tamen bonus creditur, cuius litteris generi humano posteritatique consultum est. Quamobrem uellem mihi isti dicerent, in quo genere ponant ecclesiae catholicae quem putant errorem. si in primo, graue omnino crimen, sed defensionem longam non requirit; satis est enim negare ita nos intellegere, ut illi, cum inuehuntur, existimant. si in secundo, non minus graue est, sed eadem uoce refellentur. si in tertio, nullum crimen est. age ac deinde scripturas ipsas considera. quid enim libris obiciunt ueteris quod dicitur testamenti? numquidnam, quod boni sunt, sed male intelleguntur a nobis? at eos ipsi non accipiunt. an quia nec boni sunt nec bene accipiuntur? at hoc superior defensio satis expugnat. an illud dicent: quamuis bene a uobis accipiantur, mali sunt tamen? quid est aliud uiuos, cum quibus res agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnum igitur genusẽ ꝓbatis simum. Et quti sipur gatissimum : cũ & bona scrip¬
tai sunt & in bonam partem accipiuntur a legentibus Id quo que tamentid huc
induo diuitur. Nonenim penitus exclu diterrorem : Nã uenit plerum que o
Vt cum benesenserit scriptor bene etiã lector sentiat. Sedali ud quamille
Et sȩpemelius sȩpe inferius. Vtilitterta men : Cum a utem & hoc sentimus
quod ille quem legimus. &idẽ uite bene agendȩ ac comodatissimum: cu ula¬
tissime sese hab& ueriis. Nec cilicunde iperitur falsitatis locus : Quod ge¬
nus cum derebus obscuris simis lectioẽ : raris simum ominino est: Ne que
id mea sententiali qui dosciri. Sed iantum modo credipotest : Quibus enim.
cir gumentis absentis uel mortiu hominis uoluntatem ita colligam: Vt de
illa iura rem possim. Cumetiansi prȩsens inter roga retur multa esse
possent quȩ simalus non ess& officiosissime absconder& : Illud cuitem nibil

Expanded text:
unum igitur genus est probatissimum et quasi purgatissimum, cum et bona scripunum igitur genus est probatissimum et quasi purgatissimum, cum et bona scripta sunt et in bonam partem accipiuntur a legentibus. id quoque tamen adhuc in duo diuiditur; non enim penitus excludit errorem. nam euenit plerumque, ut cum bene senserit scriptor, bene etiam lector sentiat, sed aliud quam ille et saepe melius, saepe inferius.utiliter tamen. cum autem et hoc sentimus, quod ille quem legimus — et id est uitae bene agendae adcommodatissimum — cumulatissime sese habet ueritas nec aliunde aperitur falsitatis locus. quod genus cum de rebus obscurissimis lectio est, rarissimum omnino est neque id mea sententia liquido sciri, sed tantummodo credi potest. quibus enim argumentis absentis uel mortui hominis uoluntatem ita colligam, ut de illa iurare possim, cum etiam si praesens interrogaretur, multa esse possent, quae, si malus non esset, officiosissime absconderet? illud autem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ess& nequis quam tam imꝓbus qui mihis uscenser& cum bomin ilcui¬
darem ꝓ positũ & uoluntatem per illa ipsa uerba quȩ aaciper am
quid quod & icũcustuscerum ex ist imator non dubitaret foritas selau¬
idcire opinionem cacuo luntatemtemecm. Cũ & inuocentia mihi placerei
& homo deomine in redubi cibene potius xistimare cumetiam male
licer&: quȩcũ ita sint audientiaa mearum demscripturarum. totidẽ
unditiones & differenticis. Nã ces seẽ tatidem occurrant.
aut enimut iliter scripsit quis picĩ : & nonutiliter ab aliquo intellegi¬
dus coaut utrum que inutiliter ficaut utiliter intellegit lector cum
ille contra qui legiturscripserit horũtriũ primum non in pobco: ul¬
timum noncuro: Ncõque possum reprehendere hominem qui
nulla suciculpamale intellectus est : Nec moleste haiberequem quã
legi qui uerum nonuiderit. Cũ obesse legentibus nihi lui deim

Expanded text:
essetne quisquam tam inprobus. qui mihi suscenseret, cum hominis lauessetne quisquam tam inprobus. qui mihi suscenseret, cum hominis laudarem propositum et uoluntatem per illa ipsa uerba, quae acceperam? quid? quod etiam iustus rerum existimator non dubitaret fortasse laudare opinionem ac uoluntatem meam, cum et innocentia mihi placeret et homo de homine in re dubia bene potius existimarem, cum etiam male liceret. Quae cum ita sint, audi etiam earundem scripturarum totidem condiciones et differentias; nam necesse est totidem occurrant. aut enim utiliter scripsit quispiam et non utiliter ab aliquo intellegitur, aut utrumque inutiliter fit, aut utiliter intellegit lector, cum ille contra, qui legitur, scripserit. horum trium primum non inprobo, ultimum non curo. nam neque possum reprehendere hominem, qui nulla sua culpa male intellectus est, nec moleste habere quemquam legi, qui uerum non uiderit, cum obesse legentibus nihil uideam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi quodeum sensis se non putcit quod sentiri non oporteat hicerror non modo
humanusẽ. Sed scepientic̃ homine dignissimus. Quidenim simihi deciliquo
quemdi ligerem Nuntia retur quodsibicũ esi& barbatus pueritiam at que in ftin¬
nam litiplacere multis cudientibus dixerit ut &iam iurcuierit. Sesimiliter uelle
uiuere ll queitamihi probaretur ut inpudenter negarem. Num reprȩ¬
hendendus uiderer Si eum ex istimarem cum hoc dicer&. significar euolu¬
isse sibi placere in nocentiam. &beis quibus hominumgenus in uoluere tur
cupi ditatibus animunalienum. & ex eo illũ magis magis que diligerem
quam ante adili gebam. Eticisifortasse ille in puerorum ȩtactib:
liber tactem quandc̃ in ludendo &cibando at que ignauum otium stul¬
tus tibiass&. Pac enim eum es sede functũ post quam hocmihinuntia
tumẽ interrogaricne potuis s& quic quam ut a peri& sententiam suam.

Expanded text:
nisi quod eum sensisse non putat, quod sentiri non oporteat? hic error non modo nisi quod eum sensisse non putat, quod sentiri non oporteat? hic error non modo humanus est, sed saepe etiam homine dignissimus. quid enim? si mihi de aliquo, quem diligerem. nuntiaretur, quod sibi, cum esset barbatus, pueritiam atque infantiam ita placere multis audientibus dixerit. ut etiam iurauerit se similiter uelle uiuere, idque ita mihi probaretur, ut inpudenter negarem, num reprehendendus cuipiam uiderer, si eum existimarem, cum hoc diceret, significare uoluisse sibi placere innocentiam, et ab eis, quibus hominum genus inuolueretur cupiditatibus animum alienum, et ex eo illum magis magisque diligerem, quam antea diligebam, etiamsi fortasse illi in puerorum aetatibus libertatem quandam in ludendo et cibando atque ignauum otium stultus adamasset? fac enim eum esse defunctum, postquam hoc mihi nuntiatum est, nec interrogari a me potuisse quicquam, ut aperiret sententiam suam:
Abbreviated transcription (Latin):
se illequẽ legit. alterum genus ãnimaduertisic potest Siquis qui c lucie tius
anmam exatomis es se scribit eamque post mortem in easdem atomos soluic
que interire Iduerum acsibi credendũ arbitretur: Nã & hic nonminus
miser ẽ Siderem tanttud quod falsũ est: ꝓcerto sibi per suasit : Quã quã
idiucretius cuius libris deceptus ẽ Opinatus sit: Quidenim hiuic pro¬
dest decuctoris sententia certumesse. Quando sibi eum non perqulđm
erraret sed cũ quo errar& elegerit. Tertio generiẽ illud ae como deitũ
Si quis epicutu rum loctiaeius. inlibris aili quolo co ubi continem tiã
lcui dect inuirtutȩ illum suũm bomon posuisse asseuers . &ideomono es¬
secuspandaum. Huicenim qui dobẽ errorepecurisi sum muii bont̃m
hominas uolup ttitem illecorporis cre dit cum istenonsede derit
tamtur pinoxiȩque sententiȩ Ne que obliam eausam ei placetit ei picurus

Expanded text:
se ille quem legit. alterum genus animaduerti sic potest: si quis, quia Lucretius se ille quem legit. alterum genus animaduerti sic potest: si quis, quia Lucretius animam ex atomis esse scribit eamque post mortem in easdem atomos solui atque interire, id uerum ac sibi credendum arbitretur. nam et hic non minus miser est, si de re tanta id quod falsum est pro certo sibi persuasit, quamquam id Lucretius, cuius libris deceptus est, opinatus sit. quid enim huic prodest de auctoris sententia certum esse, quando sibi eum non per quem erraret, sed cum quo erraret, elegerit? tertio generi est illud adcommodatum: si quis Epicurum lecto eius in libris aliquo loco, ubi continentiam laudat, in uirtute illum summum bonum posuisse adseueret et ideo non esse culpandum. huic enim quid obest error Epicuri, si summum bonum hominis uoluptatem ille corporis credit, cum iste non se dederit tam turpi noxiaeque sententiae neque ob aliam causam ei placeat Epicurus,
Abbreviated transcription (Latin):
rimeaidẽ si cut egopossũ Non sicut docassimos uiros possemiratussum. Tria genes
sunterroris quibus homines errant cũ ciliquid legunt. Desingulis dice pri¬
mumgenus est in quoid quod stlsu ẽ uerũ putatur: Cũ aliud quis cripnt puttir uer
Alterũ est quaimuis nont̃al a tepcaens non tamen minus noxium cumidquod fed su e
uerũ putittur Idt menputatur quod etic̃ ille quiscripsit puttuit. Ter tium ẽ
cum excili eno scripto intellegitur caliquidueri cũ hocille quiscripsit inteller¬
xerit In quo genere non parum. ẽutilitatis Inmosidiligentius consi¬
deres totus legendi fructus ẽ integer Primigeneris exemplum ẽ ut siquis¬
qua m u erbi gratia dicat & credat rada mantũ apud inferos cuidire. Ac diiu¬
diccie ciuscs mortuorum eo quod maronis incarmine id legerit. hec enim er scit
duobus modis quod &rem non creden dc̃ eredit Ne quȩd oudus ẽ crecdidis¬

Expanded text:
ri meo, id est sicut ego possum, non sicut doctissimos uiros posse miratus sum: tria genera ri meo, id est sicut ego possum, non sicut doctissimos uiros posse miratus sum: tria genera sunt erroris, quibus homines errant, cum aliquid legunt. de singulis dicam. primum genus est, in quo id quod falsum est uerum putatur, cum aliud qui scripsit putauerit. alterum est, quamuis non tam late patens, non tamen minus noxium, cum id quod falsum est uerum putatur, id tamen putatur, quod etiam ille qui scripsit putauit. tertium est, cum ex alieno scripto intellegitur aliquid ueri, cum hoc ille qui scripsit non intellexerit. in quo genere non parum est utilitatis; immo si diligentius consideres, totus legendi fructus est integer. primi generis exemplum est, ut si quisquam uerbi gratia dicat et credat Rhadamanthum apud inferos audire ac diiudicare causas mortuorum, eo quod Maronis in carmine id legerit. hic enim errat duobus modis: quod et rem non credendam credit neque id putandus est credidis