comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo natꝰ. ẽ. phalech diuisa. ẽ. t̾ra: Pro¬
uide intelligendũ ẽ. pͥorem quidem
nominatũ: s longe post frẽm suum
iectan fuisse natum: cuiꝰ iectan .xͦii. fi¬
lii tam grandes iã familias haberent.
ut in linguas ꝓprias diuidi possent.
Sic enĩ potuit pͥor ꝯmemorari qͥ erat e¬
tate posterior. quẽ admodũ priꝰ ꝯmemo¬
rati s̃. ex trib filiis noe ꝓc̾ati filii ia¬
phet qui erat minimꝰ eoꝵ: demnde filii
cham qͥ erat mediꝰ postremo filii qͥ erat
pͥmꝰ et maximꝰ. Illarũ antẽ gen¬
tiũ nocabula partim mansert: ita ut
hodieq appareat unde fuerint diriua¬
ta sic̃ ex assur assirii. ex heber hebrei.
partĩ temꝑis uetustate mutata s. ita
ut iux homines doctissumni antiqͥssimas
historias ꝑscrutantes nec om̃iũ s aliqͣ¬
rũ ex istis origines gentium potuerĩt
repꝑirẽ. Nam qͦd ex filio cham qͥ uoca
batur mesraim egiptii ꝑhibent᷑ exor¬

Expanded text:
quo natus est Phalech, diuisa est terra. Proquo natus est Phalech, diuisa est terra. Proinde intellegendum est priorem quidem nominatum, sed longe post fratrem suum Iectan fuisse natum, cuius Iectan duodecim filii tam grandes iam familias haberent, ut in linguas proprias diuidi possent. Sic enim potuit prior commemorari, qui erat aetate posterior, quem ad modum prius commemorati sunt ex tribus filiis Noe procreati filii Iapheth, qui erat minimus eorum; deinde filii Cham, qui erat medius; postremo filii Sem, qui erat primus et maximus. Illarum autem gentium uocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, qubatur Mesraim, Aegyptii sunt exor
Abbreviated transcription (Latin):
Iec monere nos debet qͣmͦ po
tuerit gigas nemroth ad illud
etatis occurrere. qͦ babyloꝵ ꝯdita. ẽ.
et confusio facta linguaꝵ: atq ex ħ
diuisio gentiũ Non enĩ qͥa heber
sextꝰ ẽ. anoe ille autẽ quartꝰ. ideo ñ
potuer̾t ad id tt̃pꝰ ꝯuemire uiuendo:
Hoc enĩ ꝯtigit qͦd plus uiuerent uͥ
pauciores sũt gn̾ationes. minꝰ plu¬
res. aut seriꝰ nati ee̾nt uͥ pauciores.
maturiꝰ: uͥ plures. Sane intel¬
ligendũ ẽ. qͣndo t̾ra diuisa. ẽ. ñ solũ
iã natos ceteros filios filioꝵ noe qͥ
ꝯmemorant᷑ patres gentiũ. s dẽ elꝰ
ȩcatis fuisse: ut numerosas familias ha¬
berent que digne fussent nomiinib gen¬
tiũ. Uude nequaqͣm putandũ qd̾ eo
fuerint ordine geniti: quo cõmemorati
legunt᷑. Aloqum duodecĩ filii iectan
qui erat alius filiꝰ heber frat᷑ phalech.
quomͦ potuer̃t iam gentes face. si post
phalech frẽm suum iectan natꝰ ẽ sic̃ pꝰ
eum ꝯmemoratꝰ. ẽ. q̃ndoqͥdem temꝑe

Expanded text:
ec mouere nos debet, quo modo tuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo non potuerunt ad idem tempus conuenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiuerent ubi pauciores sunt generationes, minus ubi plures; aut serius nati essent ubi pauciores, maturius ubi plures. Sane intellegendum est, quando terra diuisa est, non solum iam natos ceteros filios filiorum Noe, qui commemorantur patres gentium. sed etiam eius aetatis fuisse, ut numerosas familias haberent, quae dignae fuissent nominibus gentium. Unde nequaquam putandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commemorati leguntur. Alioquin duodecim filii Iectan, qui erat alius filius Heber, frater Phalech, quo modo potuerunt iam gentes facere, si post Phalech fratrem suum Iectan natus est, sicut post eum commemoratus est; quando quidem tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ut istam questionẽ pedetentim.
caute q concludam: aut illa que talia
de quibdam gentib sc̾pta sunt om̃i¬
no nulla s̃. aut si sunt homines ñ s̃.
aut ex adam sunt si homines sunt.

Expanded text:
 ut istam quaestionem pedetentim cauteque concludam: aut illa, quae talia de quibusdam gentibus scripta sunt, omnino nulla sunt; aut si sunt, homines non sunt; aut ex Adam sunt, si homines sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ic tamqͣm capiti m̃bra. eccłiam sub¬
iunxisse. martiriũ uictimas ĩmolasse.
m̃sam in uino et panib p̃parasse: uͥ
apparet &ẽ sac̾dotiũ scđm ordinem
mel chisedech: insipientes et inopes
sensu uocasse: qͥa sic̃ dic̃ apłc infir¬
ma mundi elegit ds̃ ut confundẽt
fortia. Qͥb tam̃ infirmis qͦd sequit᷑
dicit. Perelinquite insipientiã
ut uiuatis: et querite prudentiã ut
habeatis uitam. Parcicipẽ autẽ fie¬
ri m̃se illiꝰ ipsum. ẽ. inciꝑe hab̾e uitã

Expanded text:
ic, tamquam capiti membra, ecclesiam subic, tamquam capiti membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem Melchisedech, insipientes et inopes sensu uocasse, quia, sicut dicit ap mundi elegit, ut confunderet fortia. Quibus tamen infirmis quod sequitur dicit: Derelinquite insipientiam, ut uiuatis, et quaerite prudentiam, ut habeatis uitam. Participem autem fieri mensae illius, ipsum est incipere habere uita
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ de tra : possessionẽ eiꝰ p̃ciosam ap¬
p̃hendamꝰ ñ ita obscurũ. ẽ. ut de xp̃o
et possessione eiꝰ eccłia sine laboriosa
expositione ñ possit intelligi. Tale
cam parabolam ostendit dixisse ma¬
los colonos. Hic. ẽ. heres: uenite oc¬
cidamꝰ eũ. et nrã erit ħeditas.
temq illud in eodem libro qͦd iã ante
ꝑstruiximꝰ. cũ ageremꝰ de sterili que
ut fuerit ꝓnunciatũ consueuit intel¬
ligi: ab eis qui. xp̃m sapientiam dei
eẽ. nouert̃. Sapientia edificauit s̃
domũ: et suffulsit colũpnas septem.
ĩmolauit suas uictimas. miscuit in eͣ
uocans cũ excellenti p̃dicatione ad cra¬
terem dicens. qui. ẽ. insipiens deu̾tat
ad me: et inopib sensu dixit. Uenite
manducate de meis panib et bibite
umũ qͦd miscui nob̃. Hic certe ag¬
noscimꝰ dĩ sapientiã. hoc. ẽ u̾bum
patͥ coetn̾um in utero uirginali do¬
nũ sͥ edificasse corpꝰ humanũ: et hu¬

Expanded text:
de terra, possessionem eius pretiosam adde terra, possessionem eius pretiosam adprehendamus, non ita obscurum est, ut de Christo et possessione eius ecclesia sine laboriosa expositione non possit intellegi. Tale cam parabolam ostendit dixisse malos colonos: Hic est heres, uenite, occidamus eum, et nostra erit hereditas. Itemque illud in eodem libro, quod iam ante perstrinximus, cum ageremus de sterili, quae ut fuerit, pronuntiatum consueuit intellegi ab eis, qui Christum sapientiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem; immolauit suas uictimas, miscuit in crauocans cum excellenti praedicatione ad craterem dicens: Quis est insipiens? Diuertat ad me. Et inopibus sensu dixit: Venite, manducate de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ogitauert et errauert̃: excecauit.N.
ilos malicia. ipsoꝵ. N eccłiastico
antẽ fides gentiũ fut᷑a p̃dicit᷑ isto mͦ.
Miserere nr̃i dominator om̃iũ ds̃: et
ĩmite timorẽ tuũ suꝑ om̃s gentes E x¬
tolle manũ tuam suꝑ gentes alienas:
et uideant potentiã tuã. Sic̃ coram
illis scificatꝰ es in nob̃: ita corã nob̃
magnificeris in illis. et agnoscant te
scđm qͦd et nos agnouimꝰ te: qͥa ñ. ẽ.
ds̃ pret̾ te dñe. Hanc optandi et p̃
scͥpta ñ s̃ in canone uideoꝵ.
N trib uero illis qͦs salomonis ꝯstat
esse. et iudei canonicos hñt: ut osten¬
dat᷑ ad xp̃m et eccłiam ꝑtinere. qͦd in
eis eiusmodi repperit᷑. oꝑosa disputa¬
tio necessaria. ẽ: que nos ultra qͣm o
portet si nc̃ adhibeatur ertendit. Ta¬
ñ qͦd in ꝓuerbiis legitur iuros impi¬
os dice. abscondamꝰ in t̾ra uirũ iustũ
inuiste : ab sorbeamꝰ uͦ eum tãꝗͣm in¬
fernꝰ uuuentẽ. et auferamꝰ memoriã

Expanded text:
ecauit enim illos malitia ipsorum. In ecclesiastico autem fides gentium futura praedicitur isto modo: Miserere nostri, dominator Deus omnium, et inmitte timorem tuum super omnes gentes; extolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita coram nobis magnificeris in illis, et agnoscant te secundum quod et nos agnouimus te, quia non est Deus praeter te, Domine. Hanc optandi et prescripta non sunt in canone Iudaeorum. In tribus uero illis, quos Salomonis esse constat et Iudaei canonicos habent, ut ostendatur ad Christum et ecclesiam pertinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in Proverbiis legitur, viros impios dicere, Abscondamus in terra virum justum injuste, absorbeamus vero eum tanquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
talis antiqͥtꝰ recep̃ eccłia: qͦꝵ in u¬
no qͥ appellat᷑ sapientia salomonis:
quippe int̾fectores eius ꝯmemorant᷑
dicentes. circ̃ueniamꝰ iustum qm̃ in
suanis. ẽ. nob̃ et contrariꝰ. ẽ oꝑib

Expanded text:
talis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in utalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia Salomonis, quippe interfectores eius commemorantur dicentes: Circumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et contrarius est operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Degnaũ gͦ dauid in tr̾ena ierłm
filiꝰ celestis ierłm. diuino mul¬
tum testimonio p̃dicatꝰ: qͥa et delic¬
ta eiꝰ tanta pietate suꝑata s̃ ꝑ salu¬
b̃rimã penitendi humilitatẽ : ut
ꝓrs ᷤ int̾ eos sit de quib ipse ait.
Reati qͦrs remisse s̃ iniquitates: &
quoꝵ tecta s̃ peccã. Post hc̃ regnaũ
eidem ppło uniu̾so salonion filiꝰ eiꝰ.
qͥ ut supradictũ. ẽ patre suo uino
cep̃ regnarẽ. Hic bonis miciis ma¬
los exitus habuit. Qppe scde res q̃
sapientiũ animos fatigant. magis
huic obfuer̃t. qͣm ꝓfuit ipsa sapi¬
entia. cẽ nc̃ et deinceps memorabi¬
lis. et tc̃ longe lateq laudata. ꝑro¬
pħasse cẽ ipse repꝑit᷑ in suis libris:
qͥ tres recepti s̃ inauctoritatẽ cano¬
nicam ꝓuerbia. eccłiastes. et canticũ
canticoꝵ. Alii uͦ duo qͦꝵ unꝰ sapien
cant᷑ obtinuit ꝯsuetudõ. Non autẽ
ipse ipsiꝰ ũ dubitant doctiores. Eos
tñ in auctoritatẽ maxime occiden¬

Expanded text:
Regnauit ergo Dauid in terrena Hierusalem, filius caelestis Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta eius tanta pietate superata sunt per saluberrimam paenitendi humilitatem, ut prorsus inter eos sit, de quibus ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Post hunc regnauit eidem populo uniuerso Salomon filius eius, qui, ut supra dictum est, patre suo uiuente coepit regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit. Quippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorum unus sapientcantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occiden
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima iustoꝵs: et głatur patrẽ
sed̾m hab̾e. Uideamꝰ gͦ si sermones
illiꝰ ueri sint et tẽptemꝰ que uent᷑a
sunt illi: et scieuiꝰ que erunt nouis¬
sua illiꝰ. Si enĩ ẽ iustus filiꝰ dĩ sus¬
cipiet illũ. et lib̃abit eũ de manib
contrarioꝵ. Contumelia et torm̃to
int̾rogemꝰ illũ: ut sciamꝰ reu̾entiã

Expanded text:
storum et gloriatur patrem Deum se habere. Videamus ergo si sermones illius ueri sunt. et tentemus quae uentura sunt illi, et sciemus quae erunt nouissima illius. Si enim est iustus filius Dei, suscipiet illum et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrogemus illu
Abbreviated transcription (Latin):
E xt̾minabo inqͥt sculptilia
et conflatilia ponam sepult᷑am tuã:
qͥa ueloces ecce suꝑ montes pedes
euangłieantis et anñciantis pacẽ.
Celebra uiba dies festos tuos. redde
uota tua: qͥa iã ñ adicient ult᷑ ut tnͣ¬
seant in uetustatẽ. Consũmatum. ẽ.
Consũptũ ẽ: ablatũ ẽ. N scendit qͥm
susflat in faciem tuã: eripiens te ex
tͥbulatioẽ. Qascendit ab inferis et
insufflauit in faciem iudȩ hoc. ẽ iu
menuunit ȩxgłm. Ad nouũ enĩ testa¬
m̃tũ ꝑtinent: qͦꝵ dies festi ita sp̃ali¬
t̾ innouant᷑. ut in uetustatẽ tnͣsire
ñ possint. Porro ꝑ euangłm ext̾mi

Expanded text:
Exterminabo, inquit, sculptilia et conflatilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttranseantinuetustatem. Consummatum est, consumtum est, ablatum est. Adscendit, qui insufflat in faciem tuam, eripiens te ex tribulatione. Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit in faciem Iudae, hoc est Iumeminit euangelium. Ad nouum enim testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium extermi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogasset abraham scđm qͦd sciret
qͦd heres eiꝰ erit: dixit illi ds̃.
ccipe mͥ uiuencam trimam. et

Expanded text:
interrogasset Abraham secundum quid sciret, quod haeres ejus erit, dixit illi Deus: Accipe mihi juvencam trimam, et
Abbreviated transcription (Latin):
futium fuerat testamtũ nonũ quo
regnũ cȩloꝵ ꝓmitteret᷑. Hunc enĩ
ordinẽ seruari oportebat sic̃ in uno
qͦ homine qui indm̃ ꝓficit idagit᷑
qͦt ait apłe. ut ñ sit prius qͦd sp̃ua¬
le est. s qͦd animale. postea sp̃uale:
qm̃ sic̃ dicit et uerum. ẽ pͥmꝰ hõ
de t̾ra t̾renus. scd̃s homo de celo¬
celestis. Rexit autẽ ppłm moyses
naliũ. in tab̾nacło et sac̾dotio. et sacͥ¬
ficiis. aliis q misticis pluriusq mã¬
datis. Uoysi successit iħc naue
et in t̾ra reꝓmissionis introductũ
ppłm collocauit ex auctoritate diui¬
na: debellatis gentib a quib eadem
loca tenebant. Qcu płm rexisset

Expanded text:
quo regnum caelorum promitteretur. Hunc enim ordinem seruari oportebat, sicut in uno quoque homine, qui in Deum proficit, id agitur, quod ait apostolus, ut non sit prius quod spiritale est; sed quod animale, postea spiritale; quoniam sicut dicit et uerum est, primus homo de terra, terrenus; secundus homo de caelo. Rexit autem populum Moyses nalium in tabernaculo et sacerdotio et sacrificiis aliisque mysticis plurimisque mandatis. Moysi successit Iesus Naue et in terra promissionis introductum populum conlocauit ex auctoritate diuina debellatis gentibus, a quibus eadem loca tenebantur. Qui cum populum
Abbreviated transcription (Latin):
duxit gͦ moyses ex egipto po¬
płm dĩ nouissimo temꝑe ci¬
cropis atheniensiũ regis: cũ apd̃
assẏrios regnaret aschatades. apd̃
sicionios maratꝰ. apud argiuos tri¬
opas. Esducto autẽ pͦpło in monte
sẏna diuinitꝰ acceptam tͣdidit legẽ
qͦd netꝰ dicit᷑ testam̃tũ. qͥa terrenas¬

Expanded text:
duxit ergo Moyses ex Aegypto populum Dei, novissimo tempore Cecropis Atheniensium regis, cum apud Assyrios regnaret Ascatades, apud Sicyonios Marathus, apud Argivos Triopas. Educto autem populo in monte Sina divinitus acceptam tradidit legem: quod vetus dicitur Testamentum, q
Abbreviated transcription (Latin):
bacuch de quo alio qͣm de xp̃i
aduentu qͥ fut᷑us fuerat intelli¬
git᷑ dicẽ. et respondit dñs ad me:
et dix̃. Scribe uisũ aꝑte in buxo.
ut assequat᷑ qui legit ea: qͥa ad huc
uisio ad tempꝰ. et oriet᷑ in sine et ñ
in uacuũ. Si tardau̾it sustine eũ:
qͥa ueniens ueniet et ñ morabit᷑. In¬
ordinatione aut̃ sua c̃ cantico cui nͥ
nͥ ꝑ cognitȩ nonȩ ac repentine salu¬
tis hominũ in effabił ãmiratio:
N medio dnũ animaliũ cognosce
ris qͥd. ẽ nͥ aut in mecdio duoꝵ testa¬
m̃toꝵ. aut in medio duoꝵ latronũ
aut in medio moysi et heliȩ c̃ illo m
monte sermociuãtiũ: Nũ ap¬
ꝓpinqͣnt anni uosceris. in aduentu
tẽpis ostenderis: nec expouendũ ẽ.
N eo dũ cont̾bata fuerit aĩã mea. in ia
in se transsiguraũ. quoꝵs gentis suit qͥ
c̃ magna ira turbati crucisige̾nt xp̃m
ille miscdł̃ie memor dix̃ : pat᷑ ignosce
ilis qͥa nesciunt qͥd facunt: Ds̃ de
theman ueniet: et sc̃s de monte um¬

Expanded text:
bacum de quo alio quam de Christi aduentu, qui futurus fuerat, intellegitur dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et non morabitoratione autem sua cum cantico cui nisnisi praecognitae nouae ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio ris quid est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo cum turbata fuerit anima mea, in ira in se transfigurauit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte um
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue. nĩ ꝑegrinante in hac t̾ra:
nec suꝑnã patͥam reqͥrente. Qm̃
ficꝰ inquit ñ asferet fructꝰ. et ñ erũt
natiuitates in uineis. Mentiet᷑ opus
oliue: et campi ñ facient escam. De¬
fecert̃ ab esca oues: et ñ suꝑfunt in p̃¬
sepib boues. Uidit eam gentẽ que
xp̃m fuerat occisura: ub̃tatẽ copiaꝵ
ditatẽ more ꝓpħico sigurauit. & qͥa
iram d̃i talẽ ꝓptẽa passa. ẽ. illa geus
qͥa ignorans d̃i insticiã. suã uoluit
ꝯstituere: iste ꝯtinuo. ego autẽ in dño
inqͥt exultabo. gaudebo in deo salutari
meo. Oñs d̃s m̃s uirtꝰ mea statuet pe¬
des meos in ꝯsumationẽ. suꝑ excelsa im¬
ponet me: ut uincã in cantico etꝰ Ino sei¬
licet cantico: de quo similia quedã dñr.
in psalmo. Statuit supͣ petrã pedes me¬
os. et direxit gressus meos: et ĩmisit in os
meũ canticũ nouũ hymnũ deo nr̃o. Ip

Expanded text:
tionis suae, non peregrinante in hac terra, tionis suae, non peregrinante in hac terra, nec supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, non adferet fructus, et non erunt natiuitates in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non facient escam. Defecerunt ab esca oues, et non supersunt in praesepibus boues. Vidit eam gentem, quae Christum fuerat occisura, ubertatem copiarum ditatem more prophetico figurauit Et quia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit onstituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dominus Deus meus uirtus mea, statuit pedes meos in consummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, illo scilicet cantico, de quo similia quaedam dicuntur in psalmo: Statuit super petram pedes meos et direxit gressus meos, et inmisit in os meum canticum nouum, hymnum Deo n
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quidã uideoꝵ ueniebant ad do¬
minũ. facta eiꝰ et uerba mirati: et e¬
surientes panem doctrine mandu¬
cabant absconse ꝓpt̾ metũ uideoꝵ:
sic̃ eos ꝓdidit ȩuangłm. Et ĩmisis¬
ti in mare equos tuos. turbantes a¬
quas multas: que nichil s̃ aliud ꝗͣm
ppłi multi. Non enĩ alii timore ꝯu̾te¬
rent᷑ alii furore ꝑsequerent᷑: nͥ om̃s
turbarent᷑. Obseruauit et expauit
uent̾ meus. a uoce orationis labioꝵ
meoꝵ: et introuut tremor in ossa
mea: et subtꝰ me turbata. ẽ. habitatio
mea. Intendit in ea que dicebat. et ip
et in qua futa cernebat. Turbatis enĩ
p̃płis multis udit ĩminentes eccłiȩ tri¬
bulationes: continuoq se mẽbrũ eiꝰ
agnouit atq ait. R eqͥescam in die
tribulationis tamqͣm ad eos ꝑtinens
qui st̾ spe gaudentes: in tribulatioe
patientes. Ut ascendam inqͥt in pͦ¬
płm ꝑegͥnationis mee. Recedeus
utiq a popło maligno carnalis cogna¬

Expanded text:
enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Doenim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctrinae manducabant absconse propter metum Iudaeorum, sicut eos prodidit euangęlium. Et inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore conuerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quae dicebat, et ipset in qua futura cernebat; turbatis enim populis multis uidit inminentes ecclesiae tribulationes; continuoque se membrum eius agnouit adque ait: Requiescam in die tribulationis. tqui sunt spe gaudentes, in tribulatione patientes . Ut ascendam, inquit, in populum peregrinationis meae: recedens utique a populo maligno carnalis cogna
Abbreviated transcription (Latin):
tua ibunt: hoc. ẽ. non in occultum
s in manifestũ tua uerba mittent᷑.
IN splendore coruscationis armoꝵ
tuoꝵ: subaudiendũ. ẽ iacła tua ibt̃
Dixerat enĩ suis. Que dico nob̃ in
tenebris: dicite in lumine. In cõ¬
nando humiliabis. homines. et in
furore deicies. gentes: qͥa eos qͥ se e¬
ualtant uindicando collides.
E uisti in salutẽ ppłi tui ut saluos
facias. xp̃os tuos: misisti in capita
iuiquoꝵ mortẽ. Nichil hoꝵ. ẽ ex po¬
nendũ. Ercitasti uincła usq ad
collũ. & bona hic possunt intelli¬
gi uincda sapientie. ut iniciant᷑ pe¬
des in compedes. eiꝰ: et collũ in tor¬
quẽ eiꝰ Yrecidisti in stupore m̃tis.
subandiamꝰ uincła. Excitaũ enĩ
bona: p̃cidit mala de quib ei dr̃
dirupisti uincła mea. & hoc in stu¬
pore m̃tis: ĩd. ẽ. mirabilit̾. Capita
potentiũ monebunt᷑ in ea scilicet
admiratione. Aꝑient morsꝰ suos si¬
cut edens pauꝑ absconse. Potentes

Expanded text:
tua ibunt, hoc est \'non in occultum, tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem coruscationis armorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae dico uobis in tenebris, dicite in lumine. In com \'comminando humiliabis homines. Et in furore deicies gentes, quia eos, qui se exaltant, uindicando conlides. Existi in salutem populi tui, ut saluos facias christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem, nihil horum est exponendum. Excitasti uincula usque ad collum, et bona hic possunt intellegi uincula sapientiae, ut iniciantur pedes in conpedes eius et collum in torquem eius. Praecidisti in stupore mentis, subaudimus uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est mirabiliter. Capita potentium mouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes
Abbreviated transcription (Latin):
te. Intendens intendens arcũ tuũ suꝑ¬
sceptra dic̃ dñs: hoc. ẽ ꝯminab̃is iudici¬
p̃dicantiũ te aꝑient᷑ ad confitendũ ho¬
minũ corda quib ẽ. dictum. Scindite
corda ur̃a et non uestim̃ta. Qͥd. ẽ uide¬
bunt te et dolebt̃ popłi: nͥ ut lugen¬
do sint beati: Qd. ẽ disꝑgens aquas in¬
cessii: an ambulando ineis qͥ te usq qͣ
amñciant. hac atq illac disꝑgis fluenta
uoctrinȩ: Quid. ẽ. dectit abyssus nocẽ
suã: an ꝓfunditas cordis humani qͥd ei
uidẽt᷑ ex p̃ssit. Aititudo fantasie sue: tã¬
qͣm uersꝰ suꝑioris. ẽ. expositio. Altitudo
enĩ ẽ abyssus. Qͦ autẽ ait fantasie sũe
subaudiendũ. ẽ. uocẽ dedit. Hoc. ẽ qͦd
diximꝰ. qͥd ei uidet᷑ exp̃ssit. Phantasia
qͥppe uisio. ẽ: quã ñ tenuit. ñ oꝑuit. s
confitendo eructanit. E leuatꝰ. ẽ. sol
et luna stecit in ordine suo. hoc. ẽ as
cłia sub rege suo. IN lucem iacłã

Expanded text:
te/ Intendens intendes arcum tuumsuperte/ Intendens intendes arcum tuumsupersceptra, dicitDominus hoc est ccomminaberis iudicipraedicantium te aperientur ad confitendum hominum corda, quibus est dictum: Scindite corda uestra et non uestimenta.\' Quid est: Videbunt te et dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est: Dispergens aquas incessu, an \'ambulando in eis, qui te usque quaque adnuntiant, hac adque hac dispergis fluenta doctrinae\'? Quid est: Dedit abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani quid ei uideretur expressit\'? Altitudo phantasiae suae tamquam uersus superioris est expositio; altitudo enim est abyssus. Quod autem ait: Phantasiae suae, subaudiendum est uocem dedit; hoc est, quod diximus, quid ei uideretur expressit. Phantasia quippe uisio est, quam non tenuit, non operuit, sed confitendo eructauit. Eleuatus est sol, et luna stetit in ordine suo, hoc est \'ast ecclesia sub rege suo. In lucem iacula
Abbreviated transcription (Latin):
ad cͥdendũ: R espex̃ et tabuer̃t gs̃
hoc. ẽ misertꝰ ẽ: et fec̃ ppłos penitentes.
ontͥti s̃ montes uolentia. hoc est
uim facientib miracłis: elatoꝵ. ẽ. contͥ¬
ta suꝑbia. D efluxer̃t colles. ȩt̾nales:
hoc. ẽ. humiliati s̃ ad tẽpꝰ ut erig̾ent᷑ in
etnũ. INgressus et̾nos eiꝰ ꝓ laboribus
uidi: hoc. ẽ. ñ sine. m̾cede et̾nitatis labo¬
rẽ caritatis aspexi. Tab̃nacła echio¬
pũ expanescent. et tab̃nacła t̾re madi¬
an: hoc. ẽ. gentes repente ꝑterrite. nũ¬
cio mirabiliũ tuoꝵ. &ẽ que ñ s̃ in uire
romano erunt in ppło xp̃iano. N ũqͥd
in fluminib iratꝰ. es dñe. aut in flumi¬
nib furor tuus: aut in mari impetꝰ tuꝰ:
Hoo ideo dictum. ẽ: qͥa non uenit nc̃
ut iudicet mundũ. s ut saluet᷑ mundͦ
ꝑ ipsũ. Quia ascendens suꝑ eqͦs tuos:
et equitatio tua salus. hoc. ẽ. euuangłi¬
ste tui portabunt te q̃ regunt᷑ ate: et
euu̾głm tuũ salus. ẽ. eis qui c̾dunt in

Expanded text:
dendum\'? Respexit. et tabuerunt gentes, hoc est \'misertus est et fecit populos paenitentes\'. Contriti sunt montes uiolentia, hoc est \'uim facientibus miraculis elatorum est contrita superbia\'. Defluxerunt colles aeternales, hoc est humiliati sunt ad tempus, ut erigerentur in aeternum\\ Ingressus aeternos eius pro laboribus uidi, hoc est non sine mercede aeternitatis laborem caritatis adspexi. Tabernacula Aethiopum expauescent et tabernacula terrae Madiam, hoc est \'gentes repente perterritae nuntio mirabilium tuorum etiam quae non sunt in iure Romano erunt in populo Christiano.\' Numquid in fluminibus iratus es, Domine. aut in fluminibus furor tuus aut in mari impetus tuus? hoc ideo dictum est, quia non uenit nunc ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum. Quia adscendes super equos tuos, et equitatio tua salus, hoc est \'euangelistae tui portabunt te, qui reguntur a te, et euangelium tuum salus erit eis, qui credunt in
Abbreviated transcription (Latin):
id. ẽ. feruor caritatis et splendor uit̾atis.
ceꝑim scͥpturarũ altitudinẽ diuinaꝵ qͥ¬
brosa atq condensa s̃: que mentẽ q̃ren¬
tis exerceant. Inde autẽ uenit. c̃ ibi eũ
qͥ intelligit inuenit. Oꝑuit celos
iurtꝰ eiꝰ et laudis eiꝰ plena.ẽ. tr̾a. qͥd. ẽ. nͥ
qͦd cẽ in psalmo dicit᷑ exaltare suꝑ celos
deus. et suꝑ omẽm t̾rã gła tua: Splẽ¬
dor eiꝰ ut lum̃ erit. qͥd. ẽ. nͥ fama eiꝰ c̾den¬
tes illuminabit: Cornua in manib
suit caritatẽ firmã fortitudinis suȩ:
nec exponendũ ẽ. Ante faciẽ euꝰbit
u̾bum. et ꝓdiet in campũ pꝰ pedes eiꝰ qͥd
tꝰ ẽ. et pꝰea qͣm hĩc reuers. ẽ anũciatꝰ¬

Expanded text:
id est fervor charitatis et splendor veritatis.ceperim Scripturarum altitudinem divinabrosa adque condensa sunt, quae mentem quaerentis exerceant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intellegit, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis eius plena est terra quid est nisi quod etiam in psalmo dicitur: Exaltare Deus, et super omnem terram gloria tua ? Splendor ejus ut lumen erit, quid est, nisi, Fama ejus credentes illuminabit? Cornua in manibussuit charitatem firmam fortitudinis suae, nec exponendum est. Ante faciem ejus ibit verbum, et prodiet in campum post pedes ejus, quid tus est; et posteaquam hinc reversus e
Abbreviated transcription (Latin):
que in archa ñ erant cuncta deleca s̃
&ẽ in insulis eẽ potuerĩt si reꝑata ñ s̃.
nͥ ex his quoꝵ gen̾a in utroq sexu
archa seruauit. Possunt quidẽ c̃di
ad insulas natando tͣnsisse s ꝓximas.
Sunt autẽ quedã tã longe posite. a
continentib t̾ris: ut ad eas nulla ini¬
deat᷑ natare potuisse bestiaꝵ. Qdͦ si
homines eas captas secum aduexert.
et eo mͦ ubi habitabant earũ gena
instituer̃t uenandi studio fieri potu
potuisse tranfferri. Siuͦ de tr̃a exorte
sunt scłm originẽ pͥmam. qñ dixit
ds̃ ꝓducat t̾ra animã uiuam: młto
clariꝰ apparet ñ tam reꝑandoꝵ ani¬
maliũ causa qͣm figurandaꝵ uariaꝵ
gentiũ. ꝓpt̾̃ eccłiȩ sacram̃tũ in archa
fuisse omĩa genera: et si in insulis qͦ
tͣnsire ñ possent. młta ammalia tr̾a

Expanded text:
deleta sunt, etiam in insulis esse potuerint, si reparata non sunt nisi ex his, quorum genera in utroque sexu arca seruauit. Possunt quidem credi ad insulas natando transisse, sed proximas. Sunt autem quaedam tam longe positae a continentibus terris, ut ad eas nulla uideatur natare potuisse bestiarum. Quod si homines eas captas secum aduexerunt et eo modo ubi habitabant earum genera instituerunt uenandi studio, fieri potupotuisse transferri. Si uero terra exortae sunt secundum originem primam, quando dixit Deus: Producat terra animam uiuam, multo clarius apparet, non tam reparandorum animalium causa, quam figurandarum variarum gentium propter Ecclesiae sacramentum in arca fuisse omnia genera, si in insulis, quo transire non possent, multa animalia terra
Abbreviated transcription (Latin):
Ix illis gͥ trib hominib noe fi¬
aiis: septuaginta tres uł potius
ut ratio declaratura. ẽ. septuaginta due
gentes totidemq lingue ꝑ t̾ras esse ce¬
uer̃t. N uctus ẽ autẽ num̾us gentiũ.
milto ampli ꝗͣm linguais. Nam et in
affrica barbaras gentes in una lingua
plurimas noiumꝰ. Et homines quidẽ
niltiplicato gen̾e humano ab insulas
inhabitandas nauigio tͣnsire potuisse

Expanded text:
Ex illis igitur tribus hominibus, Noe filiis, septuaginta tres, vel potius, ut ratio declaratura est, septuaginta duae gentes totidemque linguae per terras esse coeuerunt. Auctus est autem numerus gentium multo amplius quam linguarum. Nam et in Africa barbaras gentes in una lingua plurimas nouimus, et homines quidem multiplicato genere humano ad insulas inhabitandas nauigio transire potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ confirmando. s tãqͣm int̾rogando
sic̃ solet a cõminantib dici. quẽ admo¬
dũ ait quidã. ñ arma expedient totaq
ex urbe sequent᷑: sic gͦ accipiendũ ẽ.
tãqͣm dixerit. Nonne om̃ia deficient
ex illis que cͥonati fueriit facere. S

Expanded text:
est confirmando, sed tamquam interrogando, est confirmando, sed tamquam interrogando, sicut solet a comminantibus dici, quem ad modum ait quidam: Non arma expedient totaque ex urbe sequentur? Sic ergo accipiendum est, tamquam dixerit: \'Nonne omnia deficient ex illis, quae conati fuerint facere
Abbreviated transcription (Latin):
ec sic loquit᷑ angłis dunt:
ds̃. quomͦ nos inuicem nob
uł deo ut angłis. uł ipsi angłi nob̾.
sine ꝑ illos ds̃ nob̃: s mesfabili suo
mͣ. Nob autẽ hoc indicat᷑ nr̃o mo¬
do. Dei quippe sublimior ante suũ
factum locutio. ipsiꝰ si facti ẽ. ĩmu¬
tabilis ratio: que ñ habet sonum
strepentẽ atq transeuntẽ s uĩ sem¬
pit̾ne manentẽ et temꝑalit̾ oꝑantẽ.
Hac loqͥt᷑ angłis scĩs: nob̃ autẽ alit̃
longe positis. Qnͣdo autẽ &̃ nos a¬
liquid talis locutionis int̾iorib au¬
rib capimꝰ angelis ꝓpuquamꝰ.¬
on itaq mͥ assidue reddenda ra¬
tio. ẽ in hoc oꝑe de locutionib
dei. Aut enĩ u̾itas incõmutabilis ꝑ se ip¬
sam inesfabilit̾ loquit᷑ rationał c̾ate
m̃itib aut ꝑ mutabilẽ c̾aturã loquit᷑.
sine spiritalib imaginib nr̃o sp̃ui si¬
ne corꝑalib uocib corꝑis sui. Illud sa¬
ne qͦd dictũ. ẽ et nõ ñ deficient ex illis
om̃ia que conati fuerint face̾. ñ dictũ

Expanded text:
ec sic loquitur angelis Deus, quo modo nos in uicem nobis uel Deo uel angelis uel ipsi angeli nobis siue per illos Deus nobis. sed ineffabili suo modo; nobis autem hoc indicatur nostro modo. Dei quippe sublimior ante suum factum locutio ipsius sui facti est inmutabilis ratio, quae non habet sonum strepentem adque transeuntem, sed uim sempiterne manentem et temporaliter operantem. Hac loquitur angelis sanctis, longe positis. Quando autem etiam nos aliquid talis locutionis interioribus auribus capimus, Angelis propinquamuson itaque mihi assidue reddenda est ratio in hoc opere de locutionibus Dei. Aut enim Veritas incommutabilis per se ipsam ineffabiliter loquitur rationalis creaturae mentibus, aut per mutabilem creaturam loquitur, siue spiritalibus imaginibus nostro spiritui siue corporalibus uocibus corporis sensui. Illud sane quod dictum est: Et nunc non deficient ex illis omnia, quae conati fuerint facere, non dictum
Abbreviated transcription (Latin):
iste claudendꝰ. ẽ: ut ambarũ ciuitatum
cursꝰ t̾rene sciłce scdm hominem n¬
uentutis: et celestis scdm dm pꝰ diluiuũ:
et deinceps in rebus consequentib re

Expanded text:
iste claudendus est, ut ambarum ciuitatum cursus, terrenae scilicet secundum hominem uiuentis et caelestis secundum Deum, post diluuium et deinceps in rebus consequentibus re
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ que lapsa. ẽ angłoꝵ: ac sic illa
dilecta et suꝑna ciuitas non fraudet᷑
suoꝵ num̾o cuuũ. qͥn cẽ fortassis et u
a malis contra uoluntatẽ di. s tante. ẽ.
ille sapientie tanteq nircutis: ut in eos
ertus siue fines qͦs bonos et uistos ipse
p̃scuit: tendant omĩa que uoluntati
eiꝰ uident᷑ aduersa: ac ꝑ hoc cũ ds̃ mu¬
tare dr̃ uoluntatẽ. ut quib erat lenis
uerbi grã reddat᷑ iratꝰ. illi potiꝰ qͣm
ipse mutant᷑. et eum qͦdãmͦ nutatũ ĩ
his que patiunt᷑ inuenunt: sic̃ mutat᷑
sol ocłis sauciatis. et asꝑ qͦdã mͦ ex miti
et᷑ delectabili molestus efficit᷑: cũ ipse
apud se ipsum maneat idem qui fuit.
Dicit᷑ ẽ uoluntas d̃i quã facit in cordib
obedientiũ mandatis eiꝰ de. qua dicit

Expanded text:
partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum numero ciuium, quin etiam fortassis et uba malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenverbi gratia, reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur, et eum quodammodo mutatum in his quae patiuntur inveniunt: sicut mutatur sol oculis sauciatis, et asper quodammodo ex miti, et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam voluntas Dei, quam facit in cordibus obedientium mandatis ejus, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
causa ess uicium eiꝰ carere lumine: ita
natura que fruebat᷑ deo obtimã se esse¬
institutã: docet &ẽ ipso uicio quo ideo mi¬
sera. ẽ: qͥa ñ fruit᷑ deo qui casũ angłoꝵ
uoluntariũ iustissima. pena sempitñe
infelicitatis obstrinx̃. atq in eo sũmo
no ꝑmanentib cetis ut de sua sine fine
ꝑmansione certi essent tamqͣm ipsi p̃¬
niũ ꝑmansionis dedit: qͥ fecit hoiem¬
c̃ rectum. ipsũ cũ eodem libero arbi¬
trio tr̾enũ quidẽ animal s celo dig¬
nũ si suo cohereret auctori: miseria
sinilit̾ si eum desereret secut᷑a qͣlis
nate huunodi conueniret. quẽ similit᷑
cũ p̃uaricatione legis cłi ꝑ dei deserti¬
onem peccat᷑m esse p̃sciret. Nec illi ad¬
emit lib̾o arbitrii potestatẽ. simub p̃¬
uidens qͥd boni de malo eiꝰ esset ipse
facturus. qui de mortali ꝓgenie mito
iusteq dãpnata tantũ pͦpłm grã sua
collegit. ut inde suppleat et instauret

Expanded text:
causa esset uitium eius carere lumine: ita causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit adque in eo summo bono permanentibus ceteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tamquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem etiam ipsum rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret
Abbreviated transcription (Latin):
scãm et suꝑnam dicimꝰ cuutatẽ. In qua
res qua sustentent᷑. beatiq sint ds̃ ip¬
se illis. ẽ. taqm uita uictusq ꝯmunis.
qui lib̃um arbitum eidem intellectua¬
li nat᷑e tribuit tale: ut si uellet desere
desertores futuros ñ eis ad emit hãc po¬
testatẽ. potentiꝰ et meliꝰ esse iudicans &̃
de malis bene face̾: qm mala. eẽ. non
sinere. Que omino nulla eent. nͥ nat᷑a
mutabilis. qͣmiuis bona et a sũmo deo
atq incõmutabili bono qͥ bona om̃ia cõ¬
didit instituta. peccando ea sͥ esse fecis:
qͦ cẽ peccato suo teste coniuncit᷑ bonã
conditã se esse natam. Nisi enĩ magnũ
et ipsa licet ñ equale conditori bonũ ess
ꝓfecto desertio di tãqͣm luminis sui mi¬
lũ eiꝰ esse non poss Nam̃ sic̃ cecitas ocłi
uiciũ. ẽ. et idem ip̃sum indicat ad lum̃
uidendũ. eẽ. ocłm c̾atum. ac ꝑ hoc c̃e ip¬
so uicio suo excellentiꝰ ostendit᷑ cet̾is mẽ¬
bris m̃brum capar luminis: ñ enĩ alla

Expanded text:
am et supernam dicimus ciuitatem, in qua res, qua sustententur beatique sint, Deus ipse illis est, tamquam uita uictusque communis: qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut, si uellet desererdesertores futuros, non eis ademit hanc potestatem, potentius et melius esse iudicans etiam de malis bene facere quam mala esse non sinere. Quae omnino nulla essent. nisi natura mutabilis, quamuis bona et a summo Deo adque incommutabili bono, qui bona omnia condidit, instituta, peccando ea sibi ipsa fecisset; quo etiam peccato suo teste conuincitur bonam conditam se esse naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset, profecto desertio Dei tamquam luminis sui malum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem ipsum indicat ad lumen uidendum esse oculum creatum ac per hoc etiam ipso uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris membrum capax luminis non enim alia
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥa oportebat in eo qͥde patre gen̾a¬
tionũ in meliorẽ partẽ. hoc. ẽ suꝑnȩ
ciuitatis separaturarũ pͥmꝰ ꝯmemo¬
rat᷑ exortꝰ. p̃sigurari hominẽ . id. ẽ ho¬
minũ societatẽ: q̃ ñ scd̾m hominẽ in
re felicitatis t̾rene. s scđm d̾m uiuit
in spe felicitatis et̾nȩ: Hec dictũ. ẽ
hic sꝑauit indño deo. aut hic inuoca¬

Expanded text:
generationum in meliorem partem, hoc est supernae ciuitatis, separatarum, primus commemoratur exortus, praefigurari hominem, id est hominum societatem, quae non secundum hominem in re felicitatis terrenae, sed secundum Deum uiuit in spe felicitatis aeternae? Nec dictum est: <Hic sperauit in Dominum Deum\', aut: \'Hic inuoca
Abbreviated transcription (Latin):
qui certe repbatꝰ atq reiectus
ẽ. fituri regni erat umbra in et̾ni¬
tate mansuri. Oleum qͥppe illud qͦ
unctꝰ. ẽ et ab eo crismate. xp̃c. ẽ. dict.
mistice accipiendũ. ẽ: et magnũ sacͣ¬
m̃tũ intelligendũ. Qͦo ieo tantũ
ueneratꝰ. ẽ ipse dauid: ut ꝑcusso cor¬
de pñtau̾it. qñ in tenebroso occultatꝰ
antro. qͦ &̃ saul urgente intrauat ne¬
cessitate nature: exiguam particłam
uestis eiꝰ retrorsum latent̾ abscidit.:
ut hab̃et unde monstraret qͦmͦ ei peꝑ¬
cerit cũ poss occidẽ: atqͣ suspitionẽ
de animo eiꝰ qua scm dauid putans in¬
imicũ suũ uehem̃ter ꝑsequebat᷑ aufer¬
ret. Ne ita reus. eẽt. tanti sacram̃ti in
saule uolati: qͥa uł indum̃tũ eiꝰ sic at¬
trectauit extimuit. Ita enim scͥptũ. ẽ

Expanded text:
qui certe reprobatus atque rejectus est, futuri regni erat umbra in aeternitate mansuri. Oleum quippe illud quo unctus est, et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcũq ñ iuuxerit id. ẽ. toto isto tẽꝑe qͦ a¬
git᷑ pͥma resurrectio ñ audierit uocẽ
filii di. et ad uitam de morte tͣnsierit:
ꝓfecto in scd̾a resurrectione que car¬
nis. ẽ. in mortẽ scd̃am cũ ipsa carne
tͣnsibit. Seqͥt᷑ enĩ: et dicit hec in resur¬
rectione pͥmã. Beatꝰ et sc̃s qui habet ĩ
hac pͥma resurrectione partẽ: id.ẽ. par
ticeps eiꝰ ẽ. Ipse. ẽ autẽ particeps eiꝰ qͥ
ñ solum amorte que in peccatis. ẽ. re¬
uiniscit: uerũ aẽ in eo qͦd reuixerit ꝑ¬
manebit. In istis inqͥt sccła mors ñ ht̃
potestatem. Ht̃ gͦ in reliqͥs de quib su¬

Expanded text:
quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrectio, non audierit uocem filii Dei et ad uitam de morte transierit, profecto in secunda resurrectione, quae carnis est, in mortem secundam cum ipsa carne transibit. Sequitur enim et dicit: Haec resurrectio prima est. Beatus et sanctus qui habet in hac prima reticeps ejus est; ipse est autem particeps ejus, qui non solum a morte quae in peccatis est reviviscit, verum etiam in eo quod revixerit permanebit. In istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. Habet ergo in reliquis de quibus su
Abbreviated transcription (Latin):
gnabt̃ cũ eo mille annis. et c̃ finiti
fuerint nulle anni soluet᷑ sathanas
de custodia sua. aut ñ regni huiꝰ scõꝵ
intelligamꝰ annos nille finiri s mn¬
cł̃i diaboli atq custodiȩ: ut annos
nille id. ẽ. om̃s suos annos queq pars ha¬
beat du̾sis ac ꝓpriis ꝓlixitatib fimen¬
dos: ampliore scõꝵ regno. breuiore diabo¬
li uincło: aut certe qm̃ tͥum annors et sex
m̃siũ breuissimũ spaciũ ẽ. ꝯputari no¬
luisse credat᷑ siue qͦd minꝰ sathane uin¬
cłm. sine qͦd ampliꝰ uidet᷑ regnũ habere
scõi: sic̃ de qͣdringentis annis in sextax.
liqͥd erant. et tñ quadringenti s̃ ñcupati.
Et talia sepe reppiunt᷑ in litt̾is sacͥs si
tit᷑ totũ: qͦd ultimo iã indicio diabolus
et cũ suo pͥncipe ciuuitas inimica passu¬
ra.ẽ. Dicit enim. Et diabolus
qͥ seducebat eos missus. est in stagnũ ig¬
nis et sulphuris. qͦ et bestia et psendo ꝓ¬

Expanded text:
gnabunt cum eo mille annis, et cum finiti gnabunt cum eo mille annis, et cum finiti mille anni solvetur Satanas de custodia sua, aut non regni hujus sanctorum intelligamus annos mille finiri, sed vinculi diaboli atque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos quaeque pars habeat diversis ac propriis prolixitatibus fidos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum spatium est, conputari noluisse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis in sexto deliquid erant, et tamen quadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris sacris. si titur totum, quod ultimo iam iudicio diabolus et cum suo principe ciuitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo et bestia et pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃o qñ patiebant᷑ ꝑsecutionẽ: et ip
lentius possidebat. Absurdissimũ id
quidem: et om̃imͦ aduersandũ. S
certe anime inctrices głosissimoꝵ
martirũ om̃ib dolorib ac laborib
suꝑatis atq sintis: postea qͣm morta¬
lia membra posuert̃. cũ xp̃o utiq
regnauer̃t et regnant donec finiãt᷑
mille anni: ut postea receptis cẽ cor¬
porib iã ĩmortalib regnant. Promi¬
de trib illis annis atq diuiidio aĩe
occisoꝵ ꝓ eiꝰ martirio et que. antea de
corꝑib exiert. et que ipsa nouissima
ꝑsecutione s̃ exiturȩ. regnabt̃ c̃ illo
donec fimat᷑ mortale scłm: et ad il¬
lud regnũ uͥ mors ñ erit tnͣseat᷑. Quo¬
circa cũ xp̃o regnantiũ scõꝵ plures
anni erunt. qm uincłi diaboli atq
custodie: qͥa illi cũ suo rege dĩ filio
iã diabolo ñ ligato õẽ ꝑtres illos an¬
nos ac semissem regnabt̃. Ri emanae

Expanded text:
o patiebantur persecutionem, et ipso patiebantur persecutionem, et ipslentius possidebat. Absurdissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occisorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et quae ipsa nouissima persecutione sunt exiturae, regnabunt cum illo, donec finiatur mortale saeculum et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo non ligato enos ac semissem regnabunt. Remanet
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd c̃ dixiss sac̾dotes di et xp̃i. et regna¬
bunt c̃ eo mille annis. ad iecit et c̃ fim¬
ti sueruit nalle anni soluet᷑ sathanas
de custodia sua: isto enĩ modo et regnũ
scõꝵs et uincłm diaboli simul cessatura
eẽ. significat: ut deide ꝑsecutionis illi
tẽpus nec ad scõꝵ regnum. nec ad custo¬
diam sathane. quoꝵ utrũq in mille an¬
nis. ẽ. ꝑtinere: s suꝑ ad ditum et extra
ꝯputandũ eẽ. c̾lat᷑: cogem᷑ fateri scõs
in illa ꝑsecutione regnatõs ñ. eẽ. c̃ xͦ.¬
m̃bra qͣndo ei maxime atq fortissime
coberebunt: et quo tẽꝑe qͣnto erit acri¬
or impetꝰ belli. tanto maior gła ñ cedẽ
tͥbulationes qͣs passuri s̃. ũ dicendi st̃
regnati. ꝯsetq̃ns erit ut ã supiorib di¬
et illi quoꝵ aninas auctor libri huiꝰ
uidisse se scribit occisoꝵ ꝓpt̾ testimo¬
niũ iħi. et ꝓpt̃ uerbũ dĩ ñ regnabãt

Expanded text:
quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnaquod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis est, pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnaturos non esse cmembra, quando ei maxime atque fortissime cohaerebunt, et quo tempore quanto erit acrior impetus belli, tanto major gloria non cetribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi: consequens erit, ut etiam superioribus diet illi, quorum animas auctor libri huius uidisse se scribit occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei, non regnabant
Abbreviated transcription (Latin):
b erit. qͦd tempꝰ qm exiguũ utrũ ad mil¬
le annos ꝑtineat qͥb et diabolũ ligatũ
dic̃. et scõs regnare cũ xꝑ̃o. aneisdẽ an¬
nis hoc paruũ spaciũ suꝑ addat᷑. atq
extra sit. merito anbigit᷑: qͥa si cdixerim
ad eosdem annos hoc ꝑtinere. ñ tantotẽ¬
pore s ꝓlixiore cũ xp̃o regnũ scõꝵ rep¬
perietur extendi qͣm diabolus alligari.
ꝑfecto enĩ scĩ cũ suo rege. eẽ in ipsa p̃ci¬
pue ꝑsecutione regnabunt tanta ma¬
la uincentes. qͣndo diabolus iã ñ erit al¬
ligatꝰ. ut eos ꝑsequi om̃ib uirib possit.
Qmͣ gͦ ista scriptura eisoẽ nulle annis
utrũq det̾minat diaboli scilicet alliga¬
tionẽ regnũq scõꝵ: cũ trium annoꝵ
et sex mensium int̾uallo pͥus desmat
alligatio diaboli: qm regnũ scõꝵs in his
mille annis ẽ xp̃o: Si autẽ dixerimus
pariũ ꝑsecntionis hitiꝰ hoc spacium ñ
ꝯputandũ in mille anus. s eis impletis
potiꝰ adiciendũ ut ꝓpͥe possit intelligi:

Expanded text:
 utrum ad mille annos pertineat, quibus et diabolum ligatum dicit, et sanctos regnare cum Christo, an in eisdem annis hoc parvum spatium superaddatur, atque extra sit, merito ambigitur: quia si dixerimus ad eosdem annos pertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum reperietur extendi, quam diaboProfecto enim sancti cum suo Rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diabolus non erit alligatus, ut eos persequi omnibus viribus possit. Quomodo ergo ista Scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet alligationem, regnumque sanctorum; cum trium annorum et sex mensium intervallo prius desinat alligatio diaboli, quam regnum sanctorum in his mille annis cum Christo? Si autem dixerimus parvum persecutionis hujus hoc spatium non computandum in mille annis, sed eis impletis potius adjiciendum; ut proprie possit intelligi,