comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã censũ. Multũ relĩquit: qͥ
sibi nichil recinuit. Multũ reliqͥt:
qͥ quã libet paruũ. totũ deseruit.
Certe nos et habita. cũ amore possi¬
dem̾: et ea quȩ minime habemꝰ er
desiderio querimꝰ. Qultũ gͦ petrus
et andreas dimisit: quando uterq
etiam desideria habendi dereliqͥt.
Mulcũ dimusit: qͥcũ ropossessa.
etiam concupiscentiȩ renuntia¬
uit. A sequentib gͦ tanta dimis¬
sasunt. quanta ã non sequentibus
concupisci potuerunt. Nemo gͥ cũ
quosdam conspicit multa dereli¬
quisse: apud semet ipsũ dicat. Imi¬
tari huiꝰ mundi contemptores uolo:
s quod derelinquã non habeo. Mul¬
ta fr̃s relinquitiᷤᷤ si desideriis renũ
ciatis. Exceriora enĩ nr̃a: dno quãli¬
bet parua sufficiunt. Cornãq et¬
non substantiã pensat: nec ꝑpendit
quantũ in eiꝰ sacͥficio. s ex quanto ꝑ¬
ferat᷑. am si exteriorẽ substan¬
tiã ꝑpendamꝰ: ecce scĩ negotiatorẽ
nr̃i. ꝑ pecuã angłoꝵ uitã. datis reti¬

Expanded text:
nsum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si destiatis. Exteriora etenim nostra Domino, quamlibet parva, sufficiunt. Cor namqnon substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto feratur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis reti
Abbreviated transcription (Latin):
dicturi sumꝰ. qͥ ab amore p̃sentis
scłi. nec p̃ceptis flectimꝰ. nec uerbe¬
rib emendam᷑ : Sed fortasse aliqͥs
tacitis sibi cogitationib dicat. Ao
uocẽ dnĩcam uterq iste piscator
quid aut quantũ dimisit. qͥ pene
nichil habuit: Sed hac mre fr̃s¬

Expanded text:
 qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in r
Abbreviated transcription (Latin):
seruatis. Terrena qͥ ppe omĩa seruan¬
do amittimꝰ: sed bene largiendo ser¬
uamꝰ. Cum uelocitate temꝑa cran
seunt. Ad uidendũ gͦ citiꝰ iudicẽ nrm.
qͥa cũ magna inportunitate in pellun᷑
ei bonis actib cũ festinatione p̃pa

Expanded text:
servatis. Terrena quippe omnia servanservatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione pra
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uos fr̃s rm̃i. quos scł̃aris habi¬
tꝰ cenet. cũ que sunt tirã cognosci¬
tis: mentis ocłos ad ur̃a reuocate.
cuncta erga uos uicissim gratis agi¬
te. Nolite oꝑis uestri in hoc mundo
retͥbutionẽ quȩrere: quẽ cũ canta
iam cernitis ue locitate defecisse.
temꝑali retͥbutione faciatis. Ipsũ
testẽ uri oꝑis querite: quẽ iudicem
sustinetis. Occulta nunc esse bona
urã uideat. ut ea retͥbutionis suȩ
temꝑe in publico ostendat. Sicut
riturȩ carni cribiutis: uicturȩ
in ꝑpetuũ animȩ non negẽtis.
C i quando enĩ repentinꝰ ignis ha¬
bitaculũ assumit. quisquis posses¬
sor eiꝰ extiterit: rapit quod ualue¬
rit ec fugit. Lucrũ deputat : si
qͥd secũ ex ignib collat. Ecce tribu¬
lationũ flamma mundum concre¬
mat et cuncta quȩ in eo speciosa uide¬
bant᷑: finis iam ꝓxim̾ uelut ignis
deuastat. Lucrũ gͦ fr̃s maxiũ¬
ꝑire remanendo poterat: ad retͥ¬
butionẽ uobis ꝑpetuã largiendo

Expanded text:
es charissimi, quos saecularis habitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse.temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc bona vestra esse videat, ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut riturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergo, fraperire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo
Abbreviated transcription (Latin):
tio exibenda for is signa non fuerant:
qͥ salubrit̃ intꝰ uiuebat. Seidl concessa
potestate p̃dicatiois. concessis uͥtu¬
tũ miraculis: qͥd redemptor nr̃ sub¬
gͣtis date. Presciebat namq non nul¬
los hoc ipsum donũ accepti sp̃s. in
usum negociacionis inflectere: et mi¬
racłoꝵ signa. ad auariciȩ ob seqͥ um
declinare. inc est enĩ quod sy mon
ꝑ impositionẽ manꝰ edita miracula
uenderet. quod male conꝑasset. Hinc
de tẽploredemptor nr̃ flagello de
resticulis facto tͣbas eiecit: cathe¬
dras uendentiũ colunbas euercit.
Colunbas qͥppe uendere ẽ: impositi¬

Expanded text:
cio exhibenda foris signa non fuerant, cio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, qgratis date . Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon per impositionem manus edita miracula venderet quod male comparasset. Hinc de templo Redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit. Columbas quippe vendere est, impositi
Abbreviated transcription (Latin):
si derst quod intꝰ oꝑet᷑. Nam iuxta
magistri gentiũ uocem. lingue
insignũ sunt: non fidelib s infide¬
libus. Unde et iscdem p̃dicator egre¬
giꝰ. qͥ ad p̃dication ĩ uerba dormientẽ. ca¬
dentẽq de fenestra eitthicũ atq auita
fuinditꝰ extinctũ. corã cunctis infide¬
lib orando suscitauit: mi lithene
sciens. patrẽ publũ. dissinteria. febri¬
bq ueratũ. orando saluauit. ꝑegͥna¬
tionis suȩ comitẽ. Et scẽ p̃dicationis
ad iutorẽ timotheũ. ex infirmitate
stomachi lasescentẽ. ñ uerbo curat.
s meclicinaliarte  reparat dicens.
Modico uino uitere ꝓpt̾ stõmachũ. et
frequentes tuas infirmitates. Qui
gͦ infirmũ infidelem. unap̃ce saluat.
cur egrotũ sotiũ mente non roborat:
Quia nimirũ ille foris ꝑ miracłm sa¬
nandus erat. qͥ uiuus interiꝰ non erat:
ut ꝑ hoc quod exterior potestas osten¬
deret. hunc aduitã interior uͥtus
animaret. Egrotanti aut̃ sidelisõ¬

Expanded text:
deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde et idem praedicator egregius inter praedicationis verba dormientem, cadentemque de fenestra Eutychum, atque a vita funditus exstinctum, coram cunctis infidelibus orando suscitavit . Meliten sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum orando salvavit: etionis vero suae comitem, et sanctae praedicationis adjutorem Timotheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli so
Abbreviated transcription (Latin):
in hac lectione eadem sub ungitur.
Infirmos curate: mortuos suscitate.
Leprosos mundate: demones eici¬
te. Florente mundo.crescente hu¬
mano gn̾e. dium hac uita sub sisten¬
te carne. ex ub̾ante rerũ opulentia:
qͥs cũ audiret aliamuitã esse. crede
ret: Quisinuisibilia uisibilib pre¬
ferret: Sed ad salutẽ redeuntibus
infirmis. ad uitã resurgentib mor¬
tuis. carnis munditiã recipientib
um demoniacis. tot uisibilib mira¬
culis exactis: quis non crederet. quod
de inuisibilib audiret: Ad hoc qͥppe
usibilia miracula choruscant. ut
corda audientiũ ad fidem inuisibiliũ
ꝑtrahant: ut ꝑ hoc quod mirũ foris
agit᷑. hoc quodintꝰ est. longe mirabiliꝰ
eẽ sentiat᷑. Unde nunc quoq cũ fide¬

Expanded text:
in hac eadem lectione subjungitur: in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum auret? quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibusundorum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant ut corda audientium ad fidem invisibilium pertrahant; ut per hoc quod mirum foris agitur, hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fide
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uoces sunt. Qui enĩ tot accritꝰ
ꝑcussionib. a suagła cecidit: qua¬
si iam nobis e ꝓximo. regnũ aliud
quod sequit᷑ ostendit. Ipsis iã et
a quib aniat᷑ amarus est. Ipsȩ eiꝰ
ruiine p̃dicant: quod amandus ñ
est.S̾ i enĩ ruinã sui. domͦ quassata
minaret᷑: qͥsqͥs in illa habitaret.
sugeret. Et qͥ stantẽ dilexerat: re¬
ret. Sugit᷑ mundus cadit. et nos
eũ amando ampledim᷑: oppͥmi potiꝰ
uolumꝰ quã habitare. Quia nulla
nos ratio aruina illiꝰ seꝑat: quos
eiꝰ passionib amor ligat. facile gͦ
est nunciam. cũ destruenda omĩa
cernimꝰ: animũ nr̃m ab eiꝰ dilectio¬
ne disiungere. Sed hoc illo intem¬
pore difficillimũ fuit. qͦ tunc p̃dica¬
re celorũ regnũ inuisibile mittebant᷑:
cũ longe lateq om̃s cernerent florẽ-¬
re regna terrarũ. Unde et adiuncta
sunt p̃dicatorib sanctis miracula:
ut fidẽ uerbiꝰ daret uirtꝰ ostensa .y. noua
facerent qͥ noua p̃dicarent:. sicut

Expanded text:
us sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, reret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
chil abeo de p̃mio ȩternȩ recͥbuti¬
onis audierant: et cam̃ ad unũ duĩ
pceptũ. hoc quod possicdere uide¬
bantur. obliti sunt. Quanta nos
quantis minarũ as peritatib deter¬
rem̃. et cam̃ uocancẽ seqͥ concẽmpni¬
mͦ. In celn iam sedet: q̃ deconuer¬
sione nos admonet. Iam iugo fidei
głam strauit: iam ruinis eiꝰ crebreᷤ¬
centib districti sui iuditũ diem

Expanded text:
e retributionis audierant, et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos  affligimur? quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus. In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei gloriam stravit, jam ruinis ejus crebrescent
Abbreviated transcription (Latin):
hanc in sua rectitudine stare conspi¬
ciunt:. ꝑ eam transire non possuut.
Transire namq eorũ est: inmunda
illi desideria spargere. Dicunt gͦ.
incuruare ut transeam. qͥa supsa se
ad ima appetenda non deicit: contͣ hanc
illorꝑ ꝑuersitas nullatenꝰ conualescit.
Et cransire ꝑ eam nequeunt: qͥa con¬
mͦ: cũ cerrena concupiscimꝰ. cũ ad cẽ¬
poralia appetẽda curuam᷑. Pudeat gͦ
cerrena concupiscere: et dorsa menti¬
um ascendentib aduersariis prebere.
Terrã intuet᷑. qͥ curuus est. Et qͦ pre¬
mio sit redemptꝰ non meminit: qͥ ima
querit. N inc etiã ꝑ moy sen dicit᷑:
ut qͥ gibbo p̃mit᷑. nequaquã ad sa¬
cerdociũ ꝓuehat᷑. Et quot quot ap̃i¬

Expanded text:
hanc in sua rectitudine stare conspihanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam conmus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehat
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistam dicit᷑. Incuruatꝰ sum:
et humiliatꝰ sũ usquequaq.
Contemplatꝰ qͥppe. quod ad suꝑnã
lucẽ intuendam homo conditꝰ fue¬
rat. s peccatis exigentibus foras mis¬
sus. mentis suȩ tenebras portat Suꝑ¬
na non appetit. in infimis tendre.
celestia nequaquã desiderat. terre¬
na semꝑ in animo habet. Et hoc
qd̃ de suo gn̾e doluit. in seipso
ex clamauit: dicens. incuruatꝰ sũ.
et humiliatꝰ sũ usquequaq Contẽ¬
plationẽ qͥppe celestiũ ꝑdens sisola
carnis necessaria homo cogitaret:
incuruatꝰ et humiliat esset. s tam̃
usquequaq non esset. Quẽ gͦ a suꝑ¬
nis cogitacionib non solum neces¬
sitas deicit. s etiã uoluptas illicita
sternit: non solũ incuruatꝰ s usque¬
quaq incͦuatꝰ est. ħ inc alius ꝓpħa
de in mundis spiritib dicit. Qui
dixerunt animȩ tuȩ: incuruare ut
cranseamꝰ. Recta qͥppe stat anima cũ
suꝑna desiderat: et nequa quã flet¬
titur ad ima. S maligni sp̃s. cũ

Expanded text:
Psalmistam dicitur: incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplatus quippe quod ad supernam lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat. Et hoc, quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit dicens: Incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis neceincurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum
Abbreviated transcription (Latin):
et octo facit. Quia gͦ homo. qͥ sex¬
to die factus est. ꝑfecta oꝑa habere
noluit. sed ante legẽ. sub lege.atq
mexordio inchoantis gr̃ȩ infirmꝰ
excitit: decẽ et octo annis mulier
curua fuit. Et erat inclinata:
nec omnino poterat sursũ respi¬
cere. Omnis pectator cerrena cogi¬
tans. celestia non reqͥrens. sursũ
respicere non ualet: quia dũ desi¬
deria inferiora seqͥcur. am̃tis suȩ
recticudine curuat᷑. Et hoc semꝑ
uidet: quod sine cessatione cogitat.
b aliꝰ de peccuniis. alius de p̃dioꝵ
anbicu cogitat:. cuncta hec in imo
st̃. Et quando mens talib inplicat᷑:
ab status sui rectitudine flectitur.
Et qͥa ad celeste desideriũ non assur¬
git. qͦ si mulier inclinata sursũ
respicere nequaquã pocest. Seqͥt᷑.
Hanc cũ uideret iħc: uocauit ad
se et ait. Mulier. dimissa es ab in¬
firmitate tua. Et in posuit illi
manũ. et confestim erecta est. uo¬
cauit. et erexit: quia illuminauit

Expanded text:
et octo facit. Quia ergo homo, qui sexet octo facit. Quia ergo homo, qui sexto die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in initio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis mulier curva nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. bus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit
Abbreviated transcription (Latin):
neliora animũ accendit. Ex fetore gͥ
d fructũ reuiuiscit arbor qͥa decon¬
sideratione percati ad bonase oꝑa re¬
suscitat anim̾ꝰ. Et sunt pleriq qͥ in¬
crepaciones audiunt. et tam̃ ad peniten¬
tiam redire contẽpnunt: et infructu¬
osi dõ. hoc in sclo uirides stant. S
audiam quid ficulneȩ cultor adiun-¬
gat. Si quidẽ fecerit fructũ: sin aut̃.
in futurũ succides eã. Quia ꝓfecto
qͥ hic non uult ad fecunditatẽ pin¬
guescere ꝑ increpationẽ: illic cadet
unde iã surgere ꝑ penidentiã non
ualet. et infuturo succidet᷑. quã us
hic sine fructu. uiridis stare uideat᷑.
Erat autẽ docens insinagoga sab¬
batiᷤ. Et ecce mulier quȩ habebat
spm̃ infirmitatis: annis decẽ et octo.
neam: quod decẽ et octo annoꝵ
numerus ad curuam mulierẽ
signat. Sexco enĩ die homo factꝰ
est: atq eodem serdo die oꝑadnĩ
cuncta ꝑfecta sunt. Senarius aut̃¬
numerus in trigonũ ductus. decẽ

Expanded text:
meliora animum accendit. Ex fetore ergo meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. neam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta penumerus in trigonum ductus, decem
Abbreviated transcription (Latin):
n memoria peccatorũ: Peccata et enĩ
carnis: stercora uocant᷑. Unde et
ꝑ ꝓpham dicit᷑. Conputruerunt
iumenta in sterrore suo. Iumtaqͥpe
instercore suo computrescere est:
carnales quosq in fetore luxuriȩ
uitam finire. Nos itaq quociens
carnalẽ m̃tẽ de suis percatis incre-¬
pamꝰ:. quotiens ad eiꝰ memoriã uitia
ante acta redicimꝰ. quas unfructu¬
ose arbori cophinũ stercoris uersa¬
mͦ: ut maloꝵ quȩ egit memoriã
recolat. et ad conpuctionis grãm
qͣsi de stercore pinguescat. Mittit᷑
gͦ cophinꝰ stercoris ad radicẽ arbo¬
rif. quando pͣuitatis suȩ consci¬
entia tangit᷑ memoria cogitatio¬
nis. cũq se ꝑpenitenciã ad lam̃¬
ta mens ercitat: cũq ad bonȩ
oꝑacionis grãm reformat. quasi
ꝑtactũ stercoris relit ad fecundi¬
tatẽ oꝑ is. Radir cordis: plangit
quod fecisse se meminit: displicet
sibi. qualẽ fuisse se recolit incen¬
cionẽ contͣ se dirigit: acq ad

Expanded text:
nisi memoria peccatorum? Peccata etenim nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpant, quotiens ad eius memoriam vitia anteacta reducunt, quasi infructuosę arbori cofinum stercoris versant, ut malorum, quae egit, memoriam recolat et ad conpunctionis gratiam quasi de foetore pinguescat. Mittitur ergo cofinus stercoris ad radicem arboris, quando pravitatis suę conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per pęnitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonę operationisper tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
lumine pͥuant᷑. Ec pressi umbra.
calorẽ solis noti accipiunt: qͥa in¬
de remanent. a deo fragnt unde
in hoc scl̃o male ꝓtegunt᷑. S: de
hoc ꝑuerso qͦlibet et potente pe¬
ne iam reqͥsitio deo non est. Post
est. cur et alios p̃mit. Unde be¬
ne eiusdem uineȩ dñs dicit.
Ut qͥd etiã cerram occupat : Ter¬
rã qͥppe occupat: qͥ m̃tes alienaᷤᷤ
grauat. Terrã occupat: qͥ locũ
quẽ cenet. in bonis oꝑibus non
exercet. S tam̃ nr̃m est: ꝓ talib
dep̃cari. Nam cultor uineȩ qͥd
dicat: aud iam. Dñe dimicte
illam et hoc anno:. usq dũ fo¬
diam cͥca illam. Quid est circa
ficulneam fodere. nͥ infructuo¬
sas m̃tes merepare: Om̃is qͥppe
fossa in imo est. et nimirũ incre¬
patio. dũ m̃tẽ sibi demonstrat:
re debito. cirta infructuosam arbo¬
rẽ fodimꝰ. Post fossionẽ uͦ: qͥd di¬
cat audiamꝰ. Et mictã cõphinũ
stercoris. Quid. ẽ. cophinꝰ stercoris.

Expanded text:
lumine privantur. Et, pressi umbra, lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postqsolummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, rae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris,
Abbreviated transcription (Latin):
pecrus apłs exgtit. hunc nos in¬
cdigni sequim᷑: in quantũ ꝓerudi¬
tione ur̃a docendo increpando
dep̃cando laboram. S cũ magno
iam timore audiendumest: quod
cultori ficulneȩ de infruc tuosa
arbore dicit᷑. sucride eam. Ut qͥd
etiã terrã occupat: Unꝰ quisq
iͣga modũ suũ in quantũ locũ
uite p̃ sentis tenet. si fructũ bonȩ
oꝑationis non exibet. ueluđd in¬
fructuosa arbor terram occupat:
qͥa ineo loco in qͦ ipse est. aliis oꝑan¬
d occasionẽ negat. S in hoc sclõ
potens qͥ libet. si fructũ non habec
cũ p̃stat ceteris. qͥa qͥcumq sub
ipso sunt. exempło pͣuitatil eius
quasi umbra ꝑuersitatiꝰ eiꝰ p̃munt᷑.
Stat desuꝑ arbor infruotuosa. et
subt̃ terra sterilis iacet. Infructu¬
ose arboris desuꝑumbra densat᷑.
et solis radius. ad terrã descende¬
re nequaquã ꝑmittit᷑ qͥa dũ sub¬
iecti quilibet. patromi ꝑuersi ꝑer¬
uersa exempla conspitiunt: ipsi
qͦ infructuosi remanentes ueritatiᷤᷤ

Expanded text:
indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet ntum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa p̃cipiendodocuit. Henit pꝰ legẽ
ꝑ grãm. qͥa pietatis suȩ p̃sentiam
exibendo monstrauit. s tam̃ in tͥb
annis fructũ se non inuenisse que¬
rit᷑. qͥa quordam pͣuoꝵ mentes.
nec inspirata lex naturalis corrigit.
nec p̃cepta erudiunt. nec incarna¬
tionis eiꝰ miracula conuertunt.
corũ ordo expͥmit᷑. Qui dũ p̃sunt

Expanded text:
quia praecipiendo docuit. Venit post legem quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. torum ordo exprimitur? Qui du
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mulier inelinata. nͥ ean dem
naturã significando deuuntiat:
Quȩ et bene plantata est sicut fi¬
cus. et bene creata sicut mulier:
s in culpã ꝓpͥam sponte lapsa. neq
fructũ seruat oꝑationis. neq statũ
rectitudinis. Ad peccatũ quippe ex
uoluntate corruens. qͥa fructum
obedientiȩ ferre noluit. statũ recti¬
tudinis amisit: quȩ ad dei similitu¬
dinẽ condita. dum in sua digni¬
tate non ꝑstitit. quod plantata
uel creata fuerat. seruare contẽp¬
sit. Tercio dñs uinçȩ ad ficulue¬
am uenit: qͥa naturam generis
humani. ante legẽ. sub lege. sub
grã. ex pectando. admonendo. ui¬
sitando reqͥ siuit. Dixit autẽ ad
culcorẽ uineȩ. Ecce anni tres sunt
ex qͦ uemi fructũ querens. in ficul¬
nea hac: et non inuenio. Uenit
ante legem. qͥa ꝑ naturalem intel¬
lectũ qͥ d unꝰquisq exemplo sui:
qualit̃ erga proximũ agere de¬
huisset innocuit. Uenit in lege.

Expanded text:
Quid mulier inclinata nisi eamdem Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ꝑ euũgłiũ suũ aliquan¬
do uerbis loqͥt᷑. aliquando rebus.
aliquando aliud uerbis. atq aliud
reb aliquando autẽ hoc reb qd
uerbis. Duas et enĩ res ex euũgłio
fr̃s audistis. ficulucam infructuo¬
sam. et mulierẽ curuã. et utriq
rei est piecas impensa. Illud aut̃
dixit ꝑsimilitudinẽ: istud egit ꝑ
exibitionẽ. S hoc significat ficul¬
nea infruc tuosa. quod mulier in¬
clinata: et hoc ficulnea reserua¬
ta quod muliererecta. Dñs ui¬
nȩȩ cercio uenit ad ficulneam.
et fructũ minime inuenit. Et
mulier quȩ erecta est. decẽ et octo
annis fuerat curua. hoc autẽ
decẽ et octo annoꝵ numero sig¬
nat᷑. quod cercio dñs uineȩ ad in¬
ꝑhibet᷑. Quia gͥ p̃mittendo sũ matĩ
ora ꝑstrinximꝰ. iam ꝑlectionis ordinem
ingula disseramꝰ. Arborẽ fici habe¬
bat qͥdam plantatã in uinea sua:
et uenit querens fructũ in illa
et non inuenit. Quid arbor fici.
nͥ humanã naturam signat:

Expanded text:
r Evangelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad rhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat?
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe non implcmͦ. Nitim᷑: et infirma¬
mͣ. Mentiᷤᷤ iuditiũ rectitudinẽ cons¬
picit: s ad hanc oꝑis forcitudo succũbit.
Quia nimirũ iam depena pecca¬
ti est ut ex dono qͥdem possit bo¬
nũ conspici: s tam̃ ab eo quod as¬
picit᷑. contingat ꝑ meritũ repelli.
Usitata et enĩ culpa obligat mentẽ:
ut nequaꝗͣ surgere possit ad recti¬
tudinẽ. Conat᷑ et labit᷑. qͥa ubi spõ¬
te diu ꝑstitit: ibi & cũ noluerit. co

Expanded text:
e non implemus: Nitimur et infirmamur. Mens iudicium rectitudinis conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum iam de poena peccati est, ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo, quod aspicitur, contingit per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, i
Abbreviated transcription (Latin):
mo tali in negotio esse ꝑspicis uo¬
luntatẽ. de opere cur retractas:
Omĩa enĩ sicut legit᷑ : dñs que
uoluit fecit in celo et interra.
Et si solliticius ꝑscruteris preter
hunc legitimũ humane concepti-¬
onis usum: tres ualde mirabiles
nascendi sp̃es. operatã inuenies
trinitatẽ. Et prima est quidem
quod adam figuratus ex limo est:
scd̃a quod mulier formata de
masculo. dercia que et celestis est.
horum non nouũ:. quid horũ non
mirabile ÷ quid horum nisi fidem
sequam᷑. inquisitio poterit huma¬
na conplecti: Quod autẽ mistice
hoc concepdo uisitare mundum
suũ dei dignatus est filius. nr̃e
hoc salutis necessitas flagitabat:
nimirũ ut celestis candẽ genera¬
tio repararet. quod natiuitas ter-¬
rena ꝑdiderat. Sed fortassis hunc
qͥ natus predicatur ex femina:
dum uilib ob i¬

Expanded text:
mo, tali in negotio esse perspicis vomo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo: tertia, quae et coelestis est, horum non novum? quid horum non mirabile? quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flnimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus ob
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait angelus : beatissime ma¬
rie. Sp̃s sanctus suꝑueniet inde:
et uirtus altissimi obunbrabit tͥ.
et quod nascet᷑ ex te scm: uocabit᷑
iecturis carnalis disputationis
habitus. celeste tͥ ipse misterium
derrena argumentatione confun-
in aluo uirginis potuisse formari.
qͥ cũ ymũ conderet hominẽ. nec
sem̃ patris. nec uiscera materna
quesiuit: Dic itaq qͥcumq es su¬
ꝑne dispensationis arbiter et dis-¬
cussor. que tͥ uidet᷑ uircus eminen¬
tior. partus dedisse uirgini. aut
ꝑfectũ hominẽ creasse de terra:
Primꝰ enĩ homo ut ait apłs de ter¬
ra t̾renus: scd̾s homo de celo celes¬
tis. Si contra naturã esse conden-¬
dis qd̾ in misterio redemptionis nr̃e
sine uiro puella asseritur concepisse:
cuiꝰ queso nature est. qd̾ in paren¬
te generis nr̃i. caro sine carne for.¬
mata est: Que ista ẽ. ratio im¬
mo quã ceca contentio. ut non
credat᷑ ds̃ posse facere hominem
puluere: Si omipotentis o ho¬

Expanded text:
quod ait angelus beatissimae Maquod ait angelus beatissimae Mariae: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: et quod nascetur ex tjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium terrena argumentatione confundain alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna quaesivit? Dic itaque, quicumque es supernae dispensationis arbiter et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem fecisse? Si Omnipotentis, o ho
Abbreviated transcription (Latin):
cus est om̃is pat̾ne preuaricati¬
onis metus: quẽ diabolicis du¬
dum fraudib incurrit circũ¬
uenta mortalitas. Ad est enĩ no¬
bis celi terreq iudex: qͥ reciso ciro¬
grapho delicꝰtorum. reatũ nr̃m
miseratꝰ absoluit. Ad est ille dñs qͥ
iugũ captiuitatis antiquȩ. nr̃is¬
ã ceruicib soluens. merorẽ mun¬
di eterna libertate letificet. Ad est
rex ille mansuetus. qͥ ꝑ spacia tocius
orbis. celestis iusticie gressib mnce¬
dens: suꝑbientẽ furentis inimiei
conterat tirannidem. Hodie nãq
parturiente maria. natus est no-¬
bis dei filius: ut geͬmane carnis
conceptione ꝓductus. crrado a se
homini. et pietatẽ paternã. et
maternũ largiret᷑ affectum. Et
natꝰ sane ab incacta est femina. ut
eũ parit̃ et hominẽ testaret᷑ par¬
tus humanus: et dm̃ ꝓbaret et̾¬
na uginitas. Nam sicut non po¬
terat nisi caro de carne nasci: ita
non poterat dei caro de femineo
utero sine generante ꝓdire. ꝓpt̃

Expanded text:
tus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate lrex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci, ita non poterat Dei caro de femineo utero nisi sine generante prodire. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
et ut dm̃ potentiam exe
celestem. Hic namq qui
deos munerib honoratur.
in presepi humilis racet. lim
noui sideris coruscat e celo:
qͥ uagitus reddit infantie. an¬
lici exercitꝰ uocib collaudatur.
Hic qͥ femineo lacte nutritur:
multa hominũ milia paruissi¬
mo pane satiauit. Quid illud
aditiam quod dm̃ illũ. et uerũ
dei esse filiũ. resurgens amortuis
lazarus ꝓbat. receptenis lum̃ cecus
adnuntiat. uenerandis eiꝰ calcata
uestigiis. maris unda testatur.
et qd̾ precellit hec omĩa. resultans
ẽ celo uox paterna confirmat:
Ppter quod dilectissimi tam mas¬
num hoc natiuitatis dñice sa¬
cramentũ: dignis uocib hono¬
remꝰ. Diligamꝰ pre om̃ib casti¬
tatem. qͥa ut placere hanc si¬
bi xxp̃c ostenderet: pudicitiam
ginalis eligit. Sectem᷑¬

Expanded text:
et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui s per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectem
Abbreviated transcription (Latin):
care. Hinc ꝑ quemdã sapientẽ dicit᷑¬
Altissimꝰ enim: patiens redd icor:
Patiens enim redditor dicitur:
qͥ uia peccata hominũ. et patit᷑. et
reddit. Nam quod cliu ut conuer¬
tant᷑ tolerat: non conuersos duriꝰ
dampnat. Ad excutiendã uͦ mentis
nr̃ȩ clesidiam. etiam exteriora dap̃
na ꝑ simi litudinẽ admediũ de-¬
ducunt᷑: ut ꝑ hec animꝰ ad suam custo¬
diam suscitet᷑. Nam dicicitꝰ. Hoc
audem scidõte: qm̃ sisciret pater¬
familias qua hora fur ueniret.

Expanded text:
care. Hinc per quemdam sapientem dicitcare. Hinc per quemdam sapientem dicitAltissimus est enim patiens redditor Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam ena per similitudinem deducuntur, ut per haec animus ad suam custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote. Quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur venire
Abbreviated transcription (Latin):
tute aduas iutȩ non euigilat: sal¬
tun in senectute resipiscat. Pensace
fr̃s nm̃i: quia conclusit dei pietas
duritiam nr̃am. Non est iam quid
homo excusationis inueniat: deus
despicit᷑ et expectat. Contempni se
uidet: et reuocat. Iniuriam de con¬
temptu suo suscipit. et cam̃ quan-¬
doq reuertentibus. etiam p̃mia
ꝓmictit. Sed nemo hanc eius lon¬
ganimitatẽ negligat. quia tamdo
districtiorẽ iustitiam in iudiͤo exiget:
quanto longiorẽ patientiam. antr
iuditiũ prerogauit. Hinc et enĩ
paulus dicit. Ignoras. qm̃ benig-¬
nitas dei ad penitentiã te adducit:
Secundũ duritiã autẽ tuam et
cor inpenidens. thessaurieas tͥ irã
indie ire: et reuelationis. iusti iu¬
dicũ dei. Hinc psalmista ait. Deus
udex. iustus: fortis. et longanimis.
Dictiirus qͥppe longanimẽ. p̃misit
iustũ: ut quem uides peccata delin¬
quentiũ diu patienter ferre. scias
hunc quandoq etiam districte uidi¬

Expanded text:
tute ad vias vitae non evigilat saltute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoeniin die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus, judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque etiam districte judi
Abbreviated transcription (Latin):
plitium corruunt: iusti ad claritatis
eius głam ꝑtrahunt᷑. sicut scriptũ
est. Tollatur impiꝰ ne uideat głam dei.
Sed quid si serui in pͥma uigilia.
neg ligentes existant: Prima quippe
uigilia: pͥme ętatis est custodia. Sed
neq sic desperandum est: et abono
opere cessandum. Nam longanuita¬
tis suȩ patientiam insinuans dñs:
subdit. Et si uenerit inscd̃a uigilia.
et suntercia uigilia uenerit. et ita m¬
uenerit: beati sunt serui illi. Prima
quippe uigilia. pͥmeuum cempꝰ est:
idest pueritia. Secunda. adoles cen¬
tia uel iiuentus. que auctoritate sa¬
cri eloquii unũ sunt: dicentis. Le¬
tare iuuenis in ado lescentia tua. Ter¬
cia autẽ. senectus accipitur. Qui gͦ
uigilare in pͥma uigilia noluit: custo¬
diat uel scdam. Et qui conuerti a
prauitatibus suis in pueritia ne¬
glexit : ad uia suitȩ. saltim in temꝑe
uiuentucis eugilent Et qͥ uigilare
in scd̾a iuigilia noluit: terciȩ uigilie
remedia non amittat. Et qͥ iniuuen¬

Expanded text:
t, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt, dicente tare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juven
Abbreviated transcription (Latin):
seruis exibeat. audiam. Am̃ dico uolus.
quod precinget se. et faciet illos dis¬
cumbere : et transiens ministrabit
illis. Precinget sẽ: idest ad recribu¬
tionem preparat. Faciet illos discũ¬
bere: idest in eterna qͥ ete refoueri.
Pisciimbere qͥppe nr̃m: in regno qͥes¬
cere est. Unde rursum dñs dicit.
Cenient et recumbent cum habrahant.
y saac et iacob. Transiens autẽ dñs mi¬
nistrat: quia lucis sue illustratio¬
ne nos satiat. Eransit ͤ uͦ dictum est:¬
qͥa ab humanitatis forma. indiuina¬
tatis suȩ contemplationẽ nos eleuat.
Et transire eius est. in claritatis suȩ
speculationem nos ducere: cum eũ
quem in humanitate in uditium
cernimꝰ: eciam in duunitate post ui¬

Expanded text:
Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero dictum est,quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire ejus, est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post ju
Abbreviated transcription (Latin):
uobis est lectio recitata: sed
ne a liquib eiꝰ ipsa planities. alca for¬
tasse indeat᷑. eam fubbreuicate trans¬
currimus: quatinꝰ eiꝰ expositio. ita nes¬
cientibiis fiat cognita: ut tamen
scientibus non sit onerosa. Quia
uiris luxuria inlumbis sit. femi¬
nis autẽ in umbilico. testatur dñs. qͥ
de cliabolo ad beatũ iob loquit᷑:

Expanded text:
vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ubi sunt illi quiea que hodie cõ¬
limꝰ. nobiscũ transacto anno beati
felicis natalitia celebrauerunt: O
quanta et qualia de presentis uite
ꝓuisione cogitabant: sed surripiente
mortis articulo. repente in his quę
p̃uiderr nolebant. inuenti sunt. Ec
cuncta simul temꝑalia. que tractata
quasi stabilicer tenere uidebantur:
amiserunt. Si gͦ cransacta multitu¬
do generis humani. ꝑ natiuitatem
uiruit in carne. ꝑ mortẽ aruit in
puluere:. iudelicet fenũ fuit. Qiia
gͥ momentis suis hore figiunt.: agi
teneant᷑. Audite quid sapiens salo¬
mon dicat. Quodcumq pocest ma¬
nꝰ tua facere instanter oꝑare: quia
nec opꝰ nec ratio. uec scientia. ner sapi¬
entia. erit apud inferos quo cu pr̃o-¬
feras. Quia gͦ et uenture mortis
tempus ignoram᷑. et pꝰ mortẽ oꝑari
non possum. suꝑest ut aute mortẽ
temꝑa indulta rapiamꝰ. Sic enĩ. sic
mors ipsa cũ uenerit uincitur. si
prius quã ueniat semꝑtuneatur:¬

Expanded text:
est, ubi sunt illi qui ea quae hodie coest, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia ur momentis suis horae fugiunt, agiteteneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas! Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus et post mortem operari non possumus, superest, ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa, cum venerit, vincitur, si, priusquam veniat, semper timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit. Uox nãq ipsa : clamoris
u̾ͥtute succũbit. Et qͥa amultis au¬
diri ñ ualeo. loqͥ fateor int̾ mul¬
tos erubesco: s hanc inme uerecũ¬
diã iͦpse rep̃hendo. Quid enĩ: Nũ¬
qͥd si multis ꝓdesse nequeo. nec pau¬
cis curabo: Et si ex messe porcare
manipulos multos ñ possũ: nũ¬
qͥd nã debeo ad aream uacuus redi-¬
re: Quãuis enĩ quantos debeo fer¬
re ñ ualeo: certe uel paucos. certe
uel cluos. certe uel unũ ferã. Habet
nãq ipsa infirmitatis intentio.
mertedis suȩ certitudinẽ: qͥa suꝑn
arbiter nr̃. et si pondus considerat
in retͥbutione. cam̃ uires pensat
inpondere. Lectio sci euũ głi quã
mͦ fr̃s auclistis. ualde in suꝑficie
hystoriȩ est aperta: s eiꝰ nobis sũt¬

Expanded text:
hibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ta hẏstoriã notat᷑ hora: iuxta in-¬
tellectũ uͦ mysticũ. reqͥrentis sig¬
natur intelligentia. Maria enĩ.
furatũ credidit. Ad huc gͦ erant
tenebre: cũ uenit ad monum̃tũ.
Cucurrit citiꝰ. nuntiauit discipłis:

Expanded text:
ta historiam notatur hora; juxta intellectum vero mysticum, requirentis signatur intelligentia. Maria enim afuratum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, di