comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bona sua ĩ t̾ra sepeliũt qr nec meio memoia ꝗcꝙͣ mõtuis
cõfert nec oꝑa eoꝵ sempit̾na st̃ siqd aut uno tremõe
dissipantur terre & con cõruũt aut fortuito cõsum̃tur
ĩtendio: aut hostili aliqꝰ impetu diruunt᷑ aut cexte uetusta¬
te ip̃a dissoluta labuntur. Nihil. est .n. ut ait oratõ ope
& manu factu qđ nõ cõficiat & cõsumet uetustas: at
hȩc ustitia & lenitas floreseit cottidie mnagis. Illi gͦ
meliꝰ ꝗ t̾bulib siuis aut clientibus largiunt᷑ aliꝗdn¬
fitentia nõ erit. qd & si gratum est his quib dat̃ uu¬
stum tñ nõ ẽ qr si nõ fia̾t nͣ mali seꝗt̃ unũ ig̾ certũ
& uerum libertatis offitiũ ẽ egentes atq ĩutiles alẽ. C¬

Expanded text:
bona sua in terra sepeliunt, quia nec memoria quicquam mortuis bona sua in terra sepeliunt, quia nec memoria quicquam mortuis confert nec opera eorum sempiterna sunt, siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt aut fortuito consumuntur incendio aut hostili aliquo impetu diruuntur aut certe uetustate ipsa dissoluta labuntur. nihil est enim, ut ait orator, opere et manu factum quod non conficiat et consumat uetustas. at haec iustitia et lenitas florescet cottidie magis. illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur — alificentia non erit. Quod et si gratum est iis, quibus datur, justum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. Unum igitur certum et verum libera
Abbreviated transcription (Latin):
retinẽt nęq p̾miũ ĩ eo qđ sit scũit. deum ꝑdere timẽt
ꝑdunt & in id qđ maxĩe cauẽt ĩcidũt. Ut quicꝗd lãguĩt᷑
& fragilia sibi cõꝑent aut certe maxĩs sus dãnis nihil cõ¬
seqͣntur. Quid .n. ditendu est de his ꝗ populãi leuitate
ducti uł magnis urbib suffecturas opes exhibendis mu-¬
gnẽibus ĩpendũt nͥ eos dem̃tes atq furiosos ꝗ p̃stent id
pp̃ło qđ & ip̃i ꝑdant & nemo eors ꝗb p̾stat᷑ accipiat ᷑ ãtq¬
Iriu aut obliuiscunt᷑ hoĩes & alteriꝰ dãna ꝑ ĩgratis hñt
aut &̃ offendũt si nõ ẽ libidmi uulgi satisfactu ut & iã
hõies stultissimi malu sibi malo cõꝑauerĩt ut si adeo
platuerĩt nͥ ampliꝰ ꝙͣ manẽ fauorem paucoꝵq dierum
fabulas assequãt᷑. Sic quottidie leuissimoꝵ hoĩ pat̾moĩa
ĩ res suꝑuacuas ꝓdigunt᷑. Nũ gͦ illi sapientiꝰ ꝗ utiliora
& diuturniora ciuibꝰ sius exibent munera. hi .s ꝗ publi

Expanded text:
sciunt, dum perdere timent, perdunt et in id quod maxime canent incidunt, ut quidquid largiuntur et fragilia sibi conparent aut certe maximis suis damnis nihil consequantur. quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti uel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus inpendunt, nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo quod et ipsi perdant et nemo eorrium, aut obliuiscuntur homines et alterius damna pro ingratis habent aut etiam offenduntur, si non est libidini uulgi satisfactum, ut etiam homines stultissimi malum sibi malo conparauerint, aut si adeo placuerant, nihil amplius quam inanem fauorem paucorumque dierum fabulas adsequantur: sic cotidie leuissimorum hominum patrimonia in res superuacuas prodiguntur. num ergo illi sapientius, qui utiliora et diuturniora ciuibus suis exhibent munera, ii scilicet qu
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ꝗnꝰ is qui lib̾alis bñignusq ẽẽ dicit᷑. offm̃ nõ fructũ
sequat᷑. Cur gͦ ydoneis potiꝰ largiris ni ut p̾ea m̾cedem
recipias: Te ig auctore ac p̃ceptore iustitię quisꝗ ydonẽ
nõ erit. nuditate siti fame cõfitiet. Hec hõies topiosi &
usq ad delitias habũdantes sb̃uenuĩt ultime necessitati
si uirt̾ m̾cedem nõ exigit si ꝑp̃ se ut dicitis expectenda
ẽ. Ergo iustitiam matrem pͥncipemq uĩtutu suo p̾cio
nõ tuo cõmodo extima. ei potissim̃ tribue aquo nihil
est quisꝗs iõ p̾catur qr te hoĩem putet. Abite umbras illas
imaginesq iustitiȩ atq ip̃am ueram ꝙ expressam tene. lã¬
gire tȩcies debilib clauclis destitutis ꝗb nͥ largĩe mori-¬
endum ẽ. In utiles st̃ hõib sa utiles deo ꝗ eos retin&¬

Expanded text:
dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum sequatur. cur ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihilest quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis destitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt homi
Abbreviated transcription (Latin):
lligẽt ĩ hũanu esse ac nefariũ mox alio capite qͣi actꝰ poe¬
nitentia sic ait nõ nũꝙͣ tñ est largiendu nec hoc henigni¬
tatis genꝰ oiõ repudiandum: & sȩp̃e idoneis hõib egẽtib
de re familiãt imꝑtiendu ꝗd est ydoneis. mempe hisꝗ
restitũe dc referre grãm post̾ si nũc cico uiuẽt exclamaẽ
ꝓst̃o hic hic .u. Tulli aberrasti a uera iustitia eamq uno
u̾bo sb̾stulisti cũ pietatis & hũanitatis offã utilitate metit᷑
es Hon.n. ydoneis hõib largiendu est. sa ꝙͣtu potes nõ
ydoneis. Id .n. iuste id pie iđ hũane fit qđ sine spe reci¬
piendi fecẽis. hȩc est uera illa & germana iustitia cuius
solidam & expressam effigiem nulla temere uos dicitis
ip̃e plurib locis clamas m̾tenaria nõ eẽ uĩtute. faterisq
ĩ libris legum tuaꝵ libtatem gratuitam ẽe his u̾b̾ nec est

Expanded text:
llegeret inhumanum esse ac nefarium, mox alio capite quasi actus paellegeret inhumanum esse ac nefarium, mox alio capite quasi actus paenitentia sic ait: nonnumquam tamen est largiendum nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum et saepe idoneis hominibus egentibus de re far miliari inpertiendum. quid est idoneis? nempe iis qui restituere ac referre gratiam possint. si nunc Cicero uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus es. non enim idoneis hominibus largiendum est, sed quantum potest non idoneis. id enim iuste, id pie, id humane fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est
Abbreviated transcription (Latin):
siderent. tñ illa discernũt qr nõ re ip̃a uera sae ueili¬
tate pñti oĩa metuunt᷑ Illos .n. quos ꝑitulo subripuĩt
spant sibi gram relaturos. Egentes aũt qr nõ sꝑant. per
ire arbitrant quicꝗd eiꝰmõi hõib ĩꝑtiant hinc est illa
plauti detestanda smã male meret᷑ ꝗ m̃dico dat quod
edat. Nam & illud qđ dat pit & illi ꝓducit uita ad mi¬
ẜiam. At .n. poeta fortasse ꝓ ꝑsona locutꝰ est quid n. tulliꝰ
i suis officialib libris non ne hoc idem suadet nõ ẽẽ oĩo
largiendu. Sic .n. dixit largitio q̃ fit ex re familiai fontẽ
ip̃m hñignitatis exhauriat. Ita bnĩgnitate ben ignitas tollit
Qua cumꝰ ĩ plires usussis eo minꝰ ĩmultos uti possis & idẽ
paulo post. Ꝙd aũt est stultiꝰ ꝙͣ qđ libenter facias curãe
hoĩes ab huãnitate monetq ut rem familiarẽ diligenter
custodiãt malit̾q arcam ꝙͣ iustitiam cõẜuae. Qđ tũ ĩte¬

Expanded text:
siderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa uera, sed utilisiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa uera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. illos enim quos periculo subripiunt spire arbitrantur quidquid ejusmodi hominibus impertiant. Hinc est illa Plauti detestanda sententia: Male meretur, qui mendico dat, quod edat. Nam et illud, quod dat, perit; Et illi producit vitam ad miseriam. Atenim poeta fortasse pro persona locutus est. Quid Marcus Tullius in suis Officialibus libris, nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? Sic enim dixit: « Largitio quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit; ita benignitate benignitas tollitur, qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. » Et idem paulo post: « Quid autem est stultius, quam quod libenter facias, curarehomines ab humanitate, monetque ut rem familiarem diligenter custodiant malintque arcam quam iustitiam conseruare. quod cum inte
Abbreviated transcription (Latin):
hĩc ĩ nocentes mõtuos sẽpeli. Quid ꝓdestꝰ ꝑdite neꝗuiȩ
bestiarios facẽ lotupletes & ĩstru̾e ad flagitia: Trãsfer
ad magnũ sacͥfitiu male ꝑitura ut ꝓ ħis ueris mie¬
rib habeas a deo munꝰ ęternũ. Magna est miẜitõdię
m̃tes cui deus pollicet᷑ pectata se tĩa remissuꝵ si audiẽis
inꝗt p̃ces supolicis tui & ego audiam tuas si misertus
laborantiũ fueis & ego ĩ tuo labore miẜebor: si aũt nõ
Srespexe̾is nec adiuueris &e ego aiĩm tuu contra te ge¬
ram. tiusq te legib iudicabo.

Expanded text:
hinc innocentes mortuos sepeli. quid prodest perditae nequitiae hinc innocentes mortuos sepeli. quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes et instruere ad flagitia? transfer ad magnum sacrificium male peritura, ut pro his ueris muneribus habeas a deo munus aeternum. magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur peccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplicis tui, et ego audiam tuas: si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. si autem non respexeris nec adiuueris, et ego animum tuum contra te geram tuisque te legibus iudicabo.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ facẽ sempit̾nu aut thesauros tuos custodi deo
credere ubi nõ furem p̃donẽq timeas nõ rubiginẽ nõ
si iustitiam tanti putas seg̃re abiectis honẽib quȩ te
p̃mũt lib̾a te ip̃m cõpedib & catenis ut expeditꝰ ad
deum curras. magni & excelsi aĩ est despice̾ & calcare
mõtalia. sae si hãnc uirtutẽ nõ capis ut diuitias tuas
ĩ aram dei cõferas ut fragilibus tibi cõpes firmiora
libabo te metu. Diã ista p̃cepta nõ tibi soli dant᷑ s&
õĩ ppło qui mte cõiũctus est & coheret sic̃ hõ unꝰ si solus
magnis opib nõ sufficis ꝓ uirili ꝑte oꝑare iustitiam sic
nũc suaderi tibi putes ut rem familiarem tũa minuas
uł exhaurias. S& que ĩsuꝑuatua fueras ĩpensintꝰ ad me¬
liora cõu̾tas. Unde bestias emis hinc captos redime un
feras pascis. hmc pauꝑes ale. uñ hoies ad gladiu cõꝑas

Expanded text:
bonum facere sempiternum aut thesauros tuos custodi deo bonum facere sempiternum aut thesauros tuos custodi deo credere, ubi non furem praedonemque timeas, non rubiginem, non m potest. si iustitiam tanti putas, sequere abiectis oneribus quae te premunt, libera te ipse conpedibus et catenis, ut expeditus ad deum curras. magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. sed si hanc uirtutem non capis, ut diuitias tuas in aram dei conferas, ut fragilibus tibi conpares firmiora, liberabo te metu. omnia ista praecepta non tibi soli dantur, sed omni populo, qui mente coniunctus est et cohaeret sicut homo unus. si solus magnis operibus non sufficis, pro uirili parte operare usam, sic . neque nunc suaderi tibi putes ut rem familiarem tuam minuas uel exhaurias, sed quae in superuacua fueras inpensurus, ad meliora conuertas. unde bestias emis, hinc captos redime, unde feras pascis, hinc pauperes ale, unde homines ad gladium comparas,
Abbreviated transcription (Latin):
alienis ꝑ hũanitatem ꝗ̃ est multo certior iustior q̃ cũ
iam nõ hõi p̾statur ꝗ nihil sentit sa deo soli cui carissim̃
sacfitiu est opus iustum. Dicet aliꝗs fortasse si hee
oĩa fetero. nihil hẽbo. Quid .n. si magnꝰ hoĩu nñs egebit
algebit capietur moriet᷑ ut hec facientem uł uno die
pat̾monio exiu sit necesse ꝑdam ne rem familiarem meo
aut maioꝵ labore q̃sitam ut iam ip̃i mͥ aliena miẜicor¬
ꝗͥllius eẽ testantur. hoc qđ times solicitudinũ portus ẽ
An ignoras quot ꝑiculis qͦt cãib cũ his malis opib sub-¬
iaceas. q̃ tecu lm̃ agent si sine tuo truore trãsierint
Tu uõ p̃da honustus incedis & spolia geris q̃ ĩritent dĩos
&̃ tuoꝵ. Quid gͦ dubitas bñ collocare id qđ tͥ forsam
enpiet aut unu latcinium aut existens repente ꝓsep¬
tio aue hostilis aliqͣ direptio: Qd uerẽ fluxũ & fragile

Expanded text:
alienis per humanitatem? quae est multo certior iustiorque, cum alienis per humanitatem? quae est multo certior iustiorque, cum iam non homini praestatur, qui nihil sentit, sed deo soli, cui carissimum sacrificium est opus iustum. dicet aliquis fortasse: \'si haec omnia fecero, nihil habebo. quid enim? si magnus hominum numerus egebit algebit capietur morietur, ut haec facientem uel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rem familiarem meo aut maiorum labore quaesitam, ut iam ipsi mihi aliena misericorquillius esse testantur? hoc quod times sollicitudinum portus est. an ignoras quot periculis, quot casibus cum his malis opibus subiaceas? quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. tu uero praeda onustus incedis et spolia geris, quae inritent animos etiam tuorum. quid ergo dubitas bene collocare id quod tibi forsan eripiet aut unum latrocinium aut existens repente proscriptio aut hostilis aliqua direptio? quid uerere fluxum et fragile
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ĩpiam sapiãm cum om̃e hũanu genus respuit: iu
diuine uoces que id fieri iubent. ueru illi nõ audẽt
ditẽ id non ẽẽ faciendu: sa si forte non fiat nihil ẽẽ
ĩcomodi itaq in ea re nõ tam ẜcipientiu ꝙͣ cõsgłantium
fungunt᷑ offõ ut si forte id sapienti eueneĩt ne se ab hoc
miẜum putet nos aut̃ nõ quid sapienti ferendũ sit di¬
cimꝰ sa quid face̾ ip̃e debeat. Itaq nõ q̃rimꝰ nũc uerũ¬
netota sepeliendi xõ sit utilis nec ne s& hec ã si sit
inanis ut illi existimãt tñ facienda est. uł ob hoc solũ
qđ apud homines bñ & hũane fieri uidetur Aũis .n.
quęritur a ꝓpõitu ponderatur. Non gͦ patiem̃ figam
& figm̃tu dei feris ac uolucrib ĩ p̃lam iat̾ẽ sa red¬
damꝰ id terre uñ ortum ẽ & ꝙͣuis ĩ hoĩe ignoto nece¬
locũ qr destꝰ suctedet hũanitas & ubicũq hõ desiderabit᷑

Expanded text:
quorum inpiam sapientiam cum omne humanum genus respuit, tum quorum inpiam sapientiam cum omne humanum genus respuit, tum diuinae uoces, quae id fieri iubent. uerum illi non audent dicere id non esse faciendum, sed si forte non fiat, nihil esse incommodi. itaque in ea re non tam praecipientium quam consolantium funguntur officio, ut si forte id sapienti euenerit, ne se ob hoc miserum putet. nos autem non quid sapienti ferendum sit dicimus, sed quid facere ipse debeat. itaque non quaerimus nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis necne, sed haec etiamsi sit inanis, ut illi existimant, tamen faciendum est uel ob hoc solum, quod aput homines bene et humane fieri uidetur; animus enim quaeritur et propositum ponderatur. non ergo patiemur figuram et figmentum dei feris ac uolucribus in praedam iacere, sed reddemus id terrae, unde ortum est, et quamuis in homine ignoto necelocum, quia desunt, succedet humanitas, et ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
ctanter ac fortiter sbeat. cũ sciat se taros suos do re¬
linꝗ̃re nec his unꝙͣ p̃sidiũ defutuꝵ egros queq ꝗb đ fu¬
erit ꝗ assistat curandos fouendosq susciꝑe sũme hũani¬
tatis & magne oꝑatõis est. Quod qui feceit hic uiuam
hostiam deo acꝗret & qđ alteĩ dedeĩt ad tempꝰ ip̃e a do
accipiet ĩ et̾num. ultim̃ illud & maxim̃ pietatis offm̃ est
ꝑegrinoꝵ & pauꝑum sepultura. Quod illi uĩtutis iustitiȩ¬
q doctores ꝓrsus nõ attigerũt. Hec .n. pot̾ant id uidere
ꝗ utilitate oiã offitia metiebant᷑. In cet̾is .n. ꝗ̃ supͣ dicta
st ꝙuis ueꝵ limitem nõ tenuerĩt tñ qm̃ cõmõdi aligad
ĩ his rep̃henderũt qi odere quodã ueĩtatis retenti ꝓpriꝰ
liq̃rũt. ꝗn &̃ nõ defuerũt ꝗ suꝑuataneam facent sepultu¬
ram. nihilq ẽẽ dicent mali iactẽ ĩhũanu & abiectum

Expanded text:
ctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos Deo rectanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos Deo relinquere, nec his unquam praesidium defuturum. Aegros quoque, quibus defuerit qui assistat, curandos fovendosque suscipere, summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, vivam hostiam Deo acquiret; et quod alteri dederit ad tempus, ipse a Deo accipiet in aeternum. ultimum illud et maximum pietatis officium est peregrinorum et pauperum sepultura: quod illi uirtutis iustitiaeque doctores prorsus non attigerunt. nec enim poterant id uidere qui utilitate omnia officia metiebantur. in ceteris enim quae supra dicta sunt quamuis uerum limitem non tenuerint, tamen quoniam commodi aliquid in iis deprehenderunt, quasi odore quodam ueritatis retenti propiuliquerunt. quin etiam non defuerunt qui superuacaneam facerent sepulturam nihilque esse dicerent mali iacere inhumatum et abiectum.
Abbreviated transcription (Latin):
is uõ dignus est laule qm̃ ut facẽt sola ductus est huani¬
tate. Ibi gͦ iustitia ẽ ubi ad hñfaciendu necessitatis inculũ
nullu est. hoc ig̃ offinꝰ lm̃ignitatis ne añponẽ qđ lagitõi¬
munerũ debuit qđ ẽ compãtis & e duob bonis iđ qđ sit me¬
lius eligentis. Illa .n. largitio hom̃ pat̾monia sua ĩ mare
abicientiu inanis & leuis & ab omi iustitia remotissima
est. Itaq ne dici qđ mun̾a oport& ĩ ꝗb nemo accipit n
ꝗ accipe nõ mẽtur. Non minꝰ magnu iustitiȩ opus est pu¬
pillos & uiduas & destitutos & auxilio ĩdigentes tue̾i atꝙ
tucela carent: se cur ita sit non ꝓspicuĩt. Deus .n. cuius
ꝑpetua clem̃tia est. idarto uduas pupillosq defendi ac fo¬
ueri iubet: ne quis xespectu ao miẜatõe pignoꝵ suoꝵ retã¬
detur. Quo minꝰ mõtem ꝓ iustitia fideq suscipiat sed ĩcũ¬

Expanded text:
is uero dignus est laude, quoniam ut faceret sola ductus est humaniis uero dignus est laude, quoniam ut faceret sola ductus est humanitate. ibi ergo iustitia est ubi ad bene faciendum necessitatis uinculum nullum est. hoc igitur officimunerum debuit, quod est comparantis, et e duobus bonis id, quod sit melius, eligentis. Illa enim largitio hominum patrimonia sua in mare abjicientium inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, in quibus nemo accipit, nisi qui accipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque ri eos, qui tutela carent: sed, cur ita sit, non perspiciunt. Deus enim, cujus perpetua clementia est, idcirco viduas pupillosque defendi ac foveri jubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur, quominus mortem pro justitia fideque suscipiat: sed incun
Abbreviated transcription (Latin):
sar ad umbrã imaginẽq iustitię. Ignoscẽdũ ẽ ig̃ umbratico
& imaginaro p̃cepto̾i. nec ab eo u̾itas exigenda est qui se
nescire fateat᷑. Captiuor redemptio magnu atq p̃clarũ ui-¬
stitię munꝰ est: qđ idem ip̃e Tulliꝰ approbauit atq hȩc beni
cupletãi tenuiores. hanc ego cõsuetudinẽ benignitatis lar¬
gitioni mun̾um loge añpono. hec ẽ gͣuiu hõiu atq ma-¬
cum apud ĩuistos siꝗ hec faciãt graues & magni appellẽt᷑
his .n. maxĩe laudis est bñficae quos nemo sperauit ẽẽ
facturos. Nam ꝗ bonũ facit uł cõsanguineo uł ꝓximo uł
amico aut nullã aut certe nõ magnã laudem meret: quia
facẽ debet sitq ĩpiꝰ ac detestabilis nͥ fecĩt id qđ ab eo natã
ip̃a & netessitudo exigit & si facit nõ tam glorie asseq̃ndȩ ep
rep̃hensionis uitañte gratia facit ꝗ añt facit alieno & ignoto

Expanded text:
sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — captiuorum redemptio magnum atque praeclarum iustitiae munus est, quod idem ipse Tullius adprobauit. atque haec benigncupletari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est grauium hominum atque macum aput iniustos, si qui haec faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo uel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exigit, et si facit, non tam gloriae adsequendae quam reprehensionis uitandae gratia facit. qui autem facit alieno et ignoto,
Abbreviated transcription (Latin):
his ꝗ ꝓdesse nullo mõ possit Nt ille ĩ recipiẽdis illustb
nihil spectauit aliud nͥ utilitatẽ. Hec dissimulauit homo
igenios ꝗd ex eo cõmodi sꝑaret. ait .n. ꝗd faciat potẽtem
apud exteros futuꝵ ꝑ grãm pͥncipũ quos sibi hospitii & ami¬
ciciȩ uire cõstͥnrerit Oꝙͣ multis argum̃tis Ciceronis ĩcõ¬
stantia si id agerem coargui poss& nec tam nr̃is ꝙͣ siuis
ubis reffelleretur. Idem quippe ait. Ita mĩme ẽẽ iurũ boñ¬
Idem ã negat simplicis & aꝑti hõis eẽ ambĩẽ simulãe aliꝗd
& p̃tendere aliud agẽ uideri cũ alind agat p̃stare se
litia eẽt. tu m ꝑ om̃s portas circũcurses ut aduenientes ppłoꝵ
atq urhiu pͥncipes domũ tuã ĩuites ut ꝑ eos apud ciues eoꝵ
potentiã cõsequare uelisq te iustũ & huanu & hospitalom
sciens ĩ hos se laqog ĩduxit qđ ut ei possit ignosci testifi¬
catus ẽ nõ ad ueram iustitiam quã nõ teneat pcepta sedare

Expanded text:
i prodesse nullo modo possunt. at ille m recipiendis lnlustribus nihil spectauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid ex eo commodi speraret. ait enim, qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure constrinxerit. o quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! nec tam nostris quam suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad et praetendere, aliud agere videri, cum aliud agat; praestare se litia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare,
Abbreviated transcription (Latin):
pñte suu tructũ sae ad iustitiam ꝗͥ sola nõ ĩterit. Tenẽ¬
du ẽ ig̾ õĩm̃o ut ab offo miẜicordię spes rapiendi absie
ab hoĩe expectes iã nõ hũanitatis erit illa s& bñfitii fe¬
nͨ ab eo comodi spectans uẽ sibi p̃stet qr m̾cedem capiat
a deo. Idem deus p̃cepit ut si qñ cenã ꝑaue̾imꝰ ĩ cõuictu
eos adhibeamꝰ ꝗ reuocãẽ nõ possint & uicẽ redde̾ ut oĩs
itdictu sibi putet aut tõione cũ amicis aut caritate cu
ꝓrimis : la notu nõb deus fecit qđ sit ueꝵ & iustũ opꝰ.
Ita nos oꝑt& tũ ꝓximis uiue̾ dũ mõ stiamꝰ illud ad hõie¬

Expanded text:
ructum, sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendum est igitur omni modo ut ab officio misericordiae spes recipiendi absit ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faenihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. itemm adhibeamus qui reuocare non possint et uicem reddere, ut omnis aen quisquam interdictum sibi putet aut communione cum amicis aut caritate cum proximis, sed notum nobis deus fecit quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiue
Abbreviated transcription (Latin):
pħi auit sa eam dtorq̃nt a uera iustitia a ad cõmodũ ra¬
pũt. Recte in ꝗt cico a theofrasto ẽ landata hospitalitas
stu hospitib illustrib. Fodẽ mõ rursus errauit qͦtũ cu
ydoneis eẽ dicẽt largiendum. Non .n. iusti & sapientis uiri
domꝰ illustrib debet patẽ s& humilib & abiectis. Nã illu-¬
stres illi aꝑ potentes nulla re post̾ ĩdigẽ quos opulẽtia
est nͥ qđ̾ sit loñfitiu. Bñficiũ aũt si refert᷑ ĩterit atq

Expanded text:
iunt, sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. rium hospitibus illustribus. » Eodem modo rursus erravit, quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. Non enim justi et sapientis viri domus illustribus debet patere, sed humilibus et abjectis. Nam illustres illi ac potentes nulla re possunt indigere; quos opulentia est, quod non sit beneficium ; aut si refertur, interit ac
Abbreviated transcription (Latin):
referũt. Nam pãcum ẽẽ aue cõstantẽ aut cautũ aut ꝗe¬
tu aut fortem aut seuerũ. Uixtutes st̃ qđ sac huiꝰ tẽm¬
porariȩ iutȩ. Nos aũt ꝗ hanc uitam cõtẽnimꝰ alias nõb

Expanded text:
referuntur. nam parcum esse aut constantem aut cautum aut quiereferuntur. nam parcum esse aut constantem aut cautum aut quietum aut fortem aut seuerum uirtutes sunt quidem, sed huius temporariae uitae. nos autem, qui hanc uitam contemnimus, alias nobis
Abbreviated transcription (Latin):
I. gͦ in hoĩe p̃clarũ & extellens est bonũ miẜicõdia ułq
diuinis testimoniis &e bonoꝵ malorũq cõsensu optim̃
uideat᷑ appar& phos longe abfuisse ab hũano bono qui neq p̃¬
modũ singulãis est ꝓuitio semꝑ huert̃. libet hic ĩt̾ponere
ũtutes a uitiis distingũẽ qđ est sane facillim̃. Quis .n.
nõ possit liberalem a ꝓdigo seperãe ut illi faciũt aut ꝑcũ
ꝗ̃ st̾ bona fines suos habeant quos si excesserĩt ĩ uitia
labunt᷑ ita ut cõstantia nͥ ꝓ ueitate suscepta sit fit ĩpu-¬
dentia. Itẽ fortitudo si nilla netessitate cogẽte aut nõ ꝓ
cõtumatia est. Seu̾itas aẽ nisi se intra cõgiuẽtes nocẽtiũ
poenas coerceat fit sceua crudelitas. Itaqͣ dicũt eos: ꝗ
mali uideant nõ sua sponte pectãẽ. nec mala potiꝰ eligẽ
s& bonoꝵ sp̃e lapsos ĩcidere ĩ mala dũ bonoꝵ ac malorũ
discrim̃ ignorant. hȩc qđ falsa nõ st̾ sa ad corpꝰ cuncta¬

Expanded text:
go in homine praeclarum et excellens est bonum misericordia, idque divinis testimoniis, et bonorum malorumque consensu optimumatur: apparet philosophos longe abfuisse ab humano bono qui neque prmodum singularis est pro uitio semper habuerunt. libet hic interponere uirtutes a uitiis distinguere: quod est sane facillimum. quis enim non possit liberalem a prodigo separare, ut illi faciunt, aut parcum ec quae sunt bona fines suos habent ? quos si excesserint, in uitia labuntur, ita ut constantia nisi pro ueritate suscepta sit, fit inpudentia. item fortitudo si nulla necessitate cogente aut non pro contumacia est. seueritas etiam nisi se intra congruentes nocentium poenas coerceat, fit saeua crudelitas. itaque dicunt eos qui mali uideantur non sua sponte peccare nec mala potius eligere, sed bonorum specie lapsos incidere in mala, dum bonorum ac malorum discrimen ignorant. haec q
Abbreviated transcription (Latin):
su aũis cõmouet᷑ ex hoĩs tollũt cupiditatẽ letitĩa me¬
tu mestitia quoꝵ duo pͥora ex bonis st̃ aut futuris
duc pñtib posteriora exmał. Fodẽ mõ hȩc quatuor
mõbos ut dixi uotant nõ tam nã insitos ꝙͣ praua
opinione susceptos & idcixco eos censent extirpãi po-¬
sse radicitꝰ. si bonoꝵ maloꝵq opinio falsa tollat᷑. Si n.
nͨ censeat sapiens bonu: mhil malũ nec cupiditate ar¬
descet nec letitia gestiet nec metu tẽrebitur nec egri¬
tudine cõtrahetur. Mox uidebimꝰ an effitiãt qđ uelit̃
aut ꝗd efficiãt qđ uelunt. Int̾im ꝓpõitu arrogãs ac
pene furiosum qui se putẽt mederi & eniti posse

Expanded text:
su animus commovetur, ex homine tollunt; cupiditatem, laetitiam, metum, moestitiam, quorum duo priora ex bonis sunt aut futuris, aut praesentibus, posteriora ex malis. Eodem modo haec quatuor, morbos ut dixi vocant, non tam natura insitos, quam prava opinione susceptos. Et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. Si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum; nec cupiditate ardescet, nec laetitia gestiet, nec metu terrebitur, nec aegritudine contrahetur. Mox videbimus, an efficiant, quod velint, aut quid efficiant: interim propositum arrogans, ac pene furiosum, qui se putent mederi, et eniti posse
Abbreviated transcription (Latin):
eandem sm̃a latuis explitauit ĩ illo ẜmone ꝑfecto qͥm scͥpsit
ad regẽ. uterq uõ demonas eẽ affirmat inimicos et uexa¬
tores hominũ. Quos iõ Tris megistus angelos malignos
&NTENoue tropupde. appellat. adeo nõ ignorant ex cęlestib
deprauatos t̾renos eẽ coepisse.

Expanded text:
ententiam latius explicavit in illo sermone perfecto, quem scripsit ad regem. Uterque vero daemonas esse affirmat inimicos et vexatores hominum; quos ideo Trismegistus ἀγγέλους πονηροὺς appellat: adeo non ignoravit ex coelestibus depravatos, terrenos esse coepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator oiu deus. Ille legis huiꝰ ĩuentor disceptatõ satõ
cui qui nõ parebit ip̃e se fugiet ac nam hõĩs asꝑnat᷑. hoc
ip̃o luet maximas poenas &̃ si tetera supplitia q̃ putant
effugeĩt. Quis saxam̃tu dei sciens tã significanter enãriẽ
legem dei possit ꝙͣ illam hõ longe a u̾itatis notitia remotꝰ
ex pressit: Ego uõ eos qui u̾a ĩprudentes loquũt᷑ sic hñdos

Expanded text:
imperator omnium Deus, ille legis hujus inventor, disceptator, lator; imperator omnium Deus, ille legis hujus inventor, disceptator, lator; cui qui non parebit, ipse se fugiet, ac naturam hominis aspernatus, hoc ipso luet maximas poenas, etiamsi caetera supplicia quae putantur effugerit. » Quis sacramentum Dei sciens, tam significanter enarrare legem Dei posset, quam illam homo longe a veritatis notitia remotus expressit? Ego vero eos, qui vera imprudentes loquuntur, sic habendos
Abbreviated transcription (Latin):
multo clariꝰ sole est ꝙͣ hic quem tarne mõtali uidemꝰ sic̃
reget sic gubnabit ut ad sum̃u sapĩę uĩtutisq portũ siñ
ullo erroͬe ꝑducat. Suscipienda ig̃ dei lex est. q̃ nos ad hoc
iter dirigat. Illa sca illa tęlestisꝰ quã .N. Tulli ĩ libro de
re. pͣ. t̾cio pene diuina uõce depinxit. cuiꝰ ego ne plura
ffusa ĩ om̃s cõstans sem̃pit̾na q̃ uocet ad offm̃ iubendo
uetando a fraude deterreat q̃ tñ neq ꝓbos frustra uib&
ant uetat nec ĩꝓbos iubendo dut uetando mouet. huic
legi nec ꝓpagãri fas est neq derogari ex hac aliꝗd lica
neq tota abrogari põt. Nec uõ aut ꝑ senatu aut ꝓ ppł
solui hac lege possumꝰ neq est q̃rendus explanator aue
ĩterp̃s eius aliꝰ nec erit alia lex xomȩ alia athenis alia p̾¬
hec s& a om̃s gentes & om̃i temꝑe una lex & sempit̾na
& ĩmutabilis cõtinebit imusq erit coĩs qͣi magister &

Expanded text:
multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad summum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore perducat. suscipienda igitur dei lei est, quae nos ad hoc iter dirigat, illa sancta, illa caelestis, quam Marcus Tullius in libro de re publica tertio paene diuina uoce depinxit: cuius ego, ne plura ffusa in omnis, constans, sempiterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae tamen neque probos frustra iubet aut uetat nec inprobos iubendo aut uetando mouet. huic legi nec obrogari fas est neque derogari aliquid ex hac licet neque tota abrogari potest, nec uero aut per senatum aut per populum solui hac lege possumus, neque est quaerendus explanator aut inter- pres Sextus Aelius, nec erit alia lex Romae alia Athenis, alia i tempore una lex, et sempiterna, et immutabilis continebit; unusque erit communis quasi magister, et
Abbreviated transcription (Latin):
b aĩs sumaq cõcordia unũ sequam̃ ae colamꝰ deum as
angusta qm̃ pantiõib uirtus data est. & ardua. qñtad
bonu qdđ sumu est atq sublime ñ cũ sũma. difficuleate
poti ubi appare non pot grunt. Errant gͦ uelut ĩ maͬi
magno: nec quo ferant᷑ incelligũt qr nec uĩa cernũt
nec ducẽ sequũt᷑ ullum. Eademꝰ nãq rõe hanc utę̧ uiã
q̃ri eporta: qͣ in alto iter nauib q̃ritur. que nͥ aliquod
celi lum̃ obẜuent ĩ cet̾is cursib uagant. Quisꝗs aũt
rectum iter iuitȩ tenẽ nitit᷑ nõ t̾ram debet aspicẽ: sed
telum & ut aꝑtiꝰ loqͥr nõ hoĩẽm seꝗ debet s& deu. Non
his t̾restrib simulatris s& deo ẜuire cȩlesti. nõ ad corpꝰ
referre oĩa s& ad m̃tem non huic uitę dare oꝑam sae gt̾ne
Itaq si oculos semꝑ ĩ cęlum ĩtendas & solem qua orit᷑ ob-¬
ẜues eumq habeas uitȩ qͣi nauigii ducem sua sponte in
uiã pedes dirigentur & illua celeste lum̃ qđ sanis mntib

Expanded text:
is summaque concordia unum sequamur et colamus deum, et angusta, quoniam paucioribus uirtus data est, et ardua, quoniam ad bonum quod est summum atque sublime nisi cum summa difficultate potius, ubi apparere non potest, quaerunt. Errant ergo velut in mari magno, nec quo ferantur intelligunt, quia nec viam cernunt, nec ducem sequuntur ullum. Eadem namque ratione hanc vitae viam quaeri oportet, qua in alto iter navibus quaeritur; quae nisi aliquod coeli lumen observent, incertis cursibus vagantur. Quisquis autem rectum iter viae tenere nititur, non terram debet aspicere, sed coelum: et ut apertius loquar non hominem sequi debet, sed Deum; non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudeat̃ eẽ discrim̃ aliqđ falsi & ueri mali &e boni
Alia ducit luxinosos alia eos qui frugi appellant᷑ aba ĩpe¬
ritos alia doctos alia inextes. alia strenuos alia stultos
luptates aut dinitias nõ fuguit ab hac publica aede¬
lebri uia modice ee segregatꝰ. Eos aũt ꝗ aut uirtute seq
uolut̃ aut cõteptum rert ꝓfitentur ꝑ cõfragosa queda
p̃cipitia trahit. sa tñ oĩa illa itinera ꝗ̃ spẽm bonoriu
ostentant. Non st̃ alie iuę sa diũticula & semite que
uident qđ ab illa cõi dextrou̾ sum seꝑari. Ad eandem
tñ & ad unũ om̃s exitum sub ip̃o fine referunt᷑. Ibit
dux ille cõuĩgit om̃s ubi opus fuerat honos amalis. fõtes
ab inertib. sapientes a stultis seꝑari. In deoꝵ s. cultu¬

Expanded text:
ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos luptates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice segregat, eos autem qui aut uirtutem sequi uolunt aut contemptum rerum profitentur, per confragosa quaedam praecipitia trahit. sed tamen illa omnia itinera quae speciem bonorum ostentant non sunt aliae uiae, sed deuerticula et semitae, quae uidentur quidem ab illa communi dextrouersum separari, ad eandem tamen et ad unum omnes exitum sub ipso fine referuntur. ibi enim dux ille coniungit omnes ubi opus fuerat bonos a malis, fortes ab inertibus, sapientes a stultis separari, in deorum scil
Abbreviated transcription (Latin):
am illi om̃s qui alioꝵ cõfessam stultitiam sapientes existimãt᷑
sp̃ẽ ĩtutis ĩ ducti umbras & imagines app̃hendũt. Nihil
uerum qđ ea fit rõne qm̃ uia illa mendar q̃ fert ad ocasi
cum sit tota stultitię ht̃ aliquid simile sapĩe qđ ãcipũt
hi qui stultitiã publitam itelligũt & ut ht̃ uitia manife
scelus sic imaginẽ quandam sƿem̃q iustitię. Qũo .ñ.
p̃cursor eiꝰ iuȩ duꝰ uis & potestas om̃is ĩ fallendo est uni¬
usos ĩ fraudem poss& ĩduce̾ nͥ uerisimilia hõib oftentare:
Deus.n. ut ĩ mõtale illud archanũ eiꝰ ĩ aꝑto eẽt posuit in
uia sua q̃ hoĩes ꝓ malis & turpib asꝑnarentur ut au̾si
a sapiã & uẽitate quã sine ullo dute raꝗrebãt ĩ ud ipm̃
icuderẽt qđ uitare ac fugere cupiebant. Ituq illa ꝑditois
ac mõtis uiam multiplicem oñdit uł ꝙ multa st̃ gña utę
uł ꝙ diĩ multi ꝗ colunt᷑ huiꝰ ilux puaritator ac sẜ̾ dolus

Expanded text:
am illi omnes qui per aliorum confessam stultitiam sapientes existimantur, specie uirtutis inducti umbras et imagines adprehendunt, nihil uerum. quod ea fit ratione, quoniam uia illa mendax, quae fert ad occasum, cum sit tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut habet uitia manifesbet apertum scelus, sic imaginem quandam speciemque iustitiae. quomodo enim praecursor eius uiae cuius uis et potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ueri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut immortale illud arcanum eius in operto esset, posuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernarentur, ut auersi a sapientia et ueritate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent quod uitare ac fugere cupiebant. itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tatur ad quos tõsolandos pͥus uen̾at. Nam q uiolaxunt
impie hũilem sentient ĩ potestate iuctorem eaq oiã q̃
legunt & nõ ĩ telligũt. deo repensante patient᷑. quippeꝗ
nefandas manꝰ ĩ tuler̃t sintad ęt̾na supplicia destinati. Sed
ert nbb contra uidȩos sceꝑata materia in qua illos errois
& sceleris reuincemus

Expanded text:
vertatur, ad quos convocandos prius venerat. Nam qui violaverunt vertatur, ad quos convocandos prius venerat. Nam qui violaverunt impie humilem, sentient in potestate victorem; eaque omnia quae legunt, et non intelligunt, Deo repensante patientur, quippe nefandas manus intulerunt, sint ad aeterna supplicia destinati. Sed erit nobis contra Judaeos separata materia, in qua illos erroris et sceleris revincemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui st̃ ĩpedim̃tis plurib ĩplicati ĩmo u̾õ cathenati & com¬
pediti suiunt ad nutũ dñȩ cupiditatis q̃ illos ĩ extritabilib
gna onera gestantes. Angustus ad modu trames ẽ. ꝑ quem
expeditus ac nudus. Nam isti locupletes multis & ingẽtibus
sarcinis honẽati ꝑ uiã mõtis ĩcedunt. ꝗ̃ latissima est qm̃
Late ꝑditio dñatur. his aterba st̃ his uenena ꝗ̃ deus ad
iustitiam p̃cipit. quȩq nos dei magisteĩo de iuĩtate ac uẽi¬
tate dissereͥmꝰ. Quib si repugnare audebũt hostes se ne
ut finis oꝑi possit ĩponi. Id aũt superest ut de uiditio
ĩ t̾ram. ut unicuiq ꝓ m̾ito aut p̾miu ꝑsoluat aut poenã.
Itaq ut ĩ qͣrto libro de pͥmo de pͥmo aduentu eiꝰ diximi
sic ĩ hoc ẜm referamꝰ aduentũ: quem uidei q & confitẽt
& sꝑant. s& frustra qm̃ netesse est ad eos cõsolandos re¬

Expanded text:
tes, qui sunt inpedimentis pluribus inplicati. immo uero catenati et contes, qui sunt inpedimentis pluribus inplicati. immo uero catenati et conpediti seruiunt ad nutum dominae cupiditatis, quae illos inextricabilibus gna onera gestantes: angustus admodum trames est per quem i fuerit expeditus ac nudus. nam isti locupletes multis et ingentibus sarcinis onerati per uiam mortis incedunt, quae latissima est, quoniam late perditijustitiam praecipit, quaeque nos Dei magisterio de virtute ac veritate disserimus. Quibus si repugnare audebunt, necesse est ut finis operi possit imponi. Id autem superest, ut de judicio in terram; ut unicuique pro merito aut praemium persolvat, aut poenam. Itaque ut in quarto libro de primo adventu ejus diximus, sic in hoc secundum referamus adventum, quem Judaei quoque et confitentant, sed frustra, quoniam necesse est ad eos confundendos re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mãib fidem comodabũt ei doctrine q̃ illos iub&  om̃i
potentia & honõe cõtempto hũiles uiue̾ atq ita hũiles
ut & acciꝑe ĩ iurũ possint & referre nolĩt: si acceperĩt.
hi st̃ hoiẽs qui contra uẽitatẽ clausis oculis quo quo mo
Latrant. Qui aũt sani erũt .i. nõ ita uitiis ĩm̾si ut ĩsana¬
biles sint & credent his & libenter accedent & qͥcamq¬
dicius aꝑta & plana & simplitia & qđ maxĩe opus ẽ uera &
ĩexpugnabilia illis uidebuntur Nemo iũtuti fauet nͥ qui
seꝗ põt. Seꝗ aut̃ nõ facile est oĩb. hi post̾ quos pauꝑtasa
rerum ĩdigentia ex̾cuit & capates uirtutis efficit. Nãm si
uirtꝰ est tollerantia maloꝵ nõ capuit gͦ iũtutem ꝗ semꝑ ĩ
bonis fuerũt qr mala neq exꝑti st̃ neq ferre post̾ assue¬
tudine ac desiderio bonorum quȩ̨ sola nouerũt. Eo fit ut
pauꝑes & hũles deo credant faciliꝰ qui st̾ expediti ꝙͣ diui¬

Expanded text:
os iubet omni potentia et honore contempto humiles uiuere atque ita humiles, ut et accipere iniuriam possint et referre nolint, si acceperint. hi sunt homines qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo latrant. qui autem sani erunt, id est non ita uitiis inmersi, ut insanabiles sint, et credent his et libenter accedent, et quaecumqudicimus aperta plana simplicia et, quod maxime opus est, uera et inexpugnabilia illis uidebuntur. nemo uirtuti fauet nisi qui sequi potest, sequi autem non facile est omnibus: ii possunt quos paupertas et rerum indigentia exercuit et capaces uirtutis effecit. nam si uirtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo uirtutem qui semper in bonis fuerunt, quia mala neque experti sunt neque ferre possunt adsuetudine ac desiderio bonorum, quae sola nouerunt. eo fit ut pauperes et humiles deo credant facilius, qui sunt expediti, quam diui
Abbreviated transcription (Latin):
& diuina t̾renis & ꝑpetua brẽuib eẽ añponenda q̃m tem¬
poralia st̾ p̃mia uitioꝵ. sempit̾na uĩtutu. Exponã ig̃
effectus a deo qd plato ꝗ de mũdi fabritatione disse¬
ruit. nec scire poterat nec explicare: quippe ꝗ cȩleste
misteriũ qđ nõ nͥ ꝓphetis ac deo docente discitur igno
pit. ita finem capiat uecesse est. Nam aristoteles cũ

Expanded text:
petua brevibus esse anteponenda, quoniam temporalia sunt praemia vitiorum, sempiterna virtutum. Exponam igitur  quare sit effectus a Deo: quod Plato, qui de mundi fabricatione disseruit, nec scire poterat, nec explicare; quippe qui coeleste mysterium, quod non nisi prophetis ac Deo docente discitur, ignocepit aliquando, ita finem capiat necesse est. Nam Aristoteles cum
Abbreviated transcription (Latin):
grant qr nõ post̾ uenditis aut dilargitis quȩ amant tenui
cultu uitam degẽ sine dubio maluntꝰ id ẽẽ factu quo de¬
sideriis sus renũtiare cogunt᷑. Item ꝗ libidinu stimulis
ĩcitati ut ait poeta. In furias ignẽq ruunt utiq ĩcredi¬
bilia nos afferre dicunt qr uulnerãt aures eoꝵ p̃cep¬
ta cõtinẽtiȩ q̃ illos a uoluptatib suis ꝓhibent ꝗb aia
caña suam cum cõꝑe adiudicau̾unt. Qui uõ ambitione

Expanded text:
grant, quia non possunt, venditis aut dilargitis quae amant, tenui grant, quia non possunt, venditis aut dilargitis quae amant, tenui cultu vitam degere, sine dubio malunt id esse fictum, quo desideriis suis renuntiare coguntur. Item, qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, In furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos afferre dicunt; quia vulnerant aures eorum praecepta continentiae, quae illos a voluptatibus suis prohibent, quibus animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uidẽt quẽad modum poss& tanta rerum magnitudo ĩ teriẽ
& hanc p̾scriptionẽ uella effuge̾ semꝑ ait fuisse mũdum
cum terram & aquam & ignẽ disꝑire cõsumi extinguiq ui¬
deamꝰ q̃ st̃ utiq mũdi ꝑtes ĩtelligitur id totũ eẽ mõtale. oui¬
st̾ m̃br̃a mõtalia. Ita fit ut natum sit quicꝗd põt ĩterire.
s& & om̃e qđ sub uisu oculoꝵ ueĩt & corporale utait plato
& solubile sit necesse ẽ. Unus ig epicũtꝰ auctõe democto
tos ut tũ uñ eos odor illę sapĩę tam suauis tã iocidus
ast laueĩt nullo mõ senẜit. Int̾i necessariũ puto admo
piditatib ꝙ̃ sensꝰ om̃e gͣuant ĩbetillesq reddũt: aut ã si
ĩtelligent dissimulabũt tñ & hȩc uera ẽẽ nolẽt qr tͣhũt
Auiciis & scientes malis suis fauent: quoꝵ suauitate ca¬
puint᷑ & iũtutis uiam deẜunt. cuiꝰ acerbitate offendũt
Nam qui auaritia & opum ĩ explebili quadam siti fia¬

Expanded text:
non videret quemadmodum posset tanta rerum magnitudo interire, et hanc praescriptionem vellet effugere, semper ait fuisse mundum, cum terram, et aquam, et ignem disperire, consumi, extinguique videamus, quae sunt utique mundi partes, intelligitur id totum esse mortale, cujus membra sunt mortalia. Ita fit, ut natum sit quidquid potest interire. Sed et omne quod sub visum oculorum venit, et corporale, ut ait Plato, et solubile sit necesse est. Unus igitur Epicurus, auctore Democrito, tos, ut tamen unde eos odor ille sapientiae tam suavis, tam jucundus afflaverit, nullo modo senserint. Interim necessarium puto admonpiditatibus, quae sensus omnes gravant, imbecillesque reddunt; aut etiam si intelligent, dissimulabunt tamen, et haec vera esse nolent, quia trahuntur a vitiis, et scientes malis suis favent, quorum suavitate capiuntur, et virtutis viam deserunt, cujus acerbitate offenduntur. Nam qui avaritia, et opum inexplebili quadam siti fla
Abbreviated transcription (Latin):
Ene habet iacta sunt fundamenta ut
ait eximiis orator. Uerum nos nõ funda¬
menta solum iecimꝰ quȩ firma & ydonea-
essent oꝑi ꝑferendo sed magnis robustisq
molib edifitiũ totũ pene usq ad simam
ꝑdux imꝰ. Restat id qđ est multo facilius.
uł tegere uel ornare. sine quo tñ priora oꝑa & ĩutilia st
& ĩ grata. Nam quid ꝓdest aut falsis religionib liberai
autꝰ ĩtelligẽ uera. quid aũt uanitatem false sapĩę ꝑudẽ
aut q̃ sit uera cognosce̾: Quid ĩꝙͣ ꝓdest celestem illam
iustit̾iam defendere quid cum magnis difficultatib cultũ
sserendum ne priora oĩa irrita & ĩfructuosa uidẽãt᷑
si hoc tuiꝰ tã illa suscepta st̃ ĩcertu relinqmꝰ. ne quis
forte arbitretur tantos labores ĩ tassum suscipi dũ eoꝵ
cęlesti m̾cede diffidit. quã deus statuit ei ꝗ hec suania
terrȩ bona ꝑ sola nudaq iurtute cõtempserit. Satis &
hiuic parti faciamꝰ cum testimoniis diuinaꝵ licteraꝵ cu¬

Expanded text:
ene habet, iacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum nos non fundamenta solum iecimus quae firma et idonea essent operi perferendo, sed magnis robustisque molibus aedificium totum paene usque ad summa perduximus. restat, id quod est multo facilius, uel tegere uel ornare, sine quo tamen priora opera et inutilia sunt et ingrata. nam quid prodest aut falsis religionibus liberari aut intellegere ueram? quid aut uanitatem falsae sapientiae peruidere aut quae sit uera cognoscere? quid, inquam, prodest caelestem illam iustitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultumsserendum, ne priora omnia irrita et infructuosa uideantur, si hoc cuius causa illa suscepta sunt incertum relinquamus, ne quis forte arbitretur tantos labores in cassum suscipi, dum eorum caelesti mercede diffidit, quam deus statuit ei qui haec suauia terrae bona prae sola nudaque uirtute contempserit. satis et huic parti faciamus cum testimoniis diuinarum litteraru
Abbreviated transcription (Latin):
regim̃ neq requies a malis ulla. Oĩs .n. terra tumultuabit
frement ubiq bella. om̃s gentes ĩ armis erũt & se ĩuuitem
oppugnabũt: Cuitates inter se finitime p̃liabunt᷑ a pͥma
oiu egyptus stultaꝵ suꝑstitionu luet poenas & sangiũe
uelut fliũe opietur. Tunc ꝑagrabit gladius orbẽ metes
ꝯia & tanꝙ̃ messem tũcta ꝓsternens. Cuiꝰ uastitatis & cõ¬
fusionis hȩc erit causa ꝙ romanũ nom̃ quo nc̃ regitur
orbis horret aiis ditẽ: soe ditam qr futur est. collet ȩtia
& imꝑium ĩ asiam reuertetur ac rursus oriens dñabit atq oc¬
cidens ẜuiet. Hec miꝵ cuiꝙͣ debet uide̾i si regnũ tanta
mole fundatu acit tam dui ꝑ tot & tales uiros auctũ tãtis
deniq opib cõfirmatu aliqñ tñ cõruet. nihil est .n. hũanis
uirib laboratu qđ nõ huanis ȩquȩ ĩb destrui possit qm̃

Expanded text:
regimen neque requies a malis ulla. omnis enim terra tumultuabitur, regimen neque requies a malis ulla. omnis enim terra tumultuabitur, frement ubique bella, omnes gentes in armis erunt et se inuicem obpugnabunt: ciuitates inter se finitimae proeliabuntur et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas et sanguine uelut flumine operietur. tum peragrabit gladius orbem metens omnia et tamquam messem cuncta prosternens. cuius uastitatis et confusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis — horret animus dicere, sed dicam, quia futurum est — tolletur e terra inperium in Asiam reuertetur ac rursus oriens dominabitur atque occidens seruiet. nec mirum cuiquam debet uideri, si regnum tanta mole fundatum ac tamdiu per tot et tales uiros auctum, tantis denique opibus confirmatum aliquando tamen conruet. nihil est enim humanis uiribus laboratum quod non humanis aeque uiribus destrui possit, quoniam