comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortem aut certe non sleret qui mortuũ resuseitandipꝰ¬
modũ habuerat potestatem ¶ unde apparet eũ sola ea
causa fuisse sumi notũ quod ad hostilem carissimũ suũ
Renocare denuo ꝓpropt̾ creditõs allquos uel confinidendos
icre dulos urgebat᷑ ¶ Demq sic subsecutus est domina
unde ille coactus est flere ne uidearis dormientis selici¬
tatibus inruidere ab alieno mũdo ad piopriũ transuũt
cnͣsiuit ad dñm et de hoscili pria ad pac̾nã patuã mi¬
domꝰ nr̃a huiꝰ corꝑis resoluatur ꝙ habitatõem habemꝰ
non manu scãm et̾nam in celis caruit gͦ domo quã nec
nosse debuerat caruit malis ciubus quoꝵ odia susci¬
nebat/ nec adhuc ꝑeg̾naretur in cerra contraria sicut
ncumbẽ quis quis a ꝑeg̾nacoe redue meruent ad
uenit ad mũdi cõmerciũ negociũ explicauit ẜedit et
deo debitũ soluit ¶ Fomꝑauit propter quã desconderat

Expanded text:
mortem, aut certe non fleret qui mortuum resuscitandi pomortem, aut certe non fleret qui mortuum resuscitandi postmodum habuerat potestcausa fuisse commotum quod ad hostilem uitam carissimum suum reuocare denuo propter credituros aliquos uel confundendos incredulos urgebatur. denique sic subsecutus est dicens:unde ille coactus est flere, ne uidearis dormientum felicitatibus inuidere. ab alieno mundo ad proprium transiuit, transiuit ad Dominum, et de hostili patria ad paternam patriam midomus nostra hujus corporis resolvatur, quod habitationem habemus non manu factam aeternam in coelis . Caruit ergo domo, quam nec nosse debuerat; caruit malis civibus, quorum odia sustinebat, ne adhuc peregrinaretur in terra contraria, sicutincumbere, quisquis a peregrinatione redire meruerit ad venit ad mundi commercium. Negotium explicavit, rediit, et Deo debitum solvit. Comparavit propter quam descenderat
Abbreviated transcription (Latin):
sticia ¶nam et fidelem aĩam putas intra carterẽ mũdi
smoran cui totus mũdus naufrangiũ est tantis et tali¬
bus tempestatibus uite tot impugnacoeẽ diaboli tot
corporis bella tot clades seculi tot calamitates euasit
et lacͥmas fundis quasi nestias quod inte ipe cocidie pa¬
cane Propter quod dnẽ sic admouet apłos suos di¬
cens si me diligeretis gauderetis qm̃ uado ad patirm.
plane mortuũ lazarũ fleuit sed non suas fudit Rsu¬
reccionis ꝓmissor dolorem docere non qot̾at nec fide
ꝑfidiam faceret quã docebat doluit lazarã nõ dorm
Reuoetire hanc uitam dnẽ daus in gemiscebat quã
cudoles eẽ sublatã contra lacͥmas enus pugnant la¬
habet parem ille uolebat Reddere labonbus quem
dilexerat et tu amare credis cui laboꝵ nolebas adhuc
restare tormẽta ¶ Cet̾m si putas eum mortuũ lazarĩ
doluisse aut non ꝑmisisset exire quã pellere potãt

Expanded text:
stianum et fidelem animam putas intra carcerem mundi stianum et fidelem animam putas intra carcerem mundi remorari debuisse, cui totus mundus naufragium est? 169 Tantis et talibus tempestatibus vitae tot impugnationes diaboli, tot corporis bella, tot clades saeculi, tot calamitates evasit. Et lacrymas fundis, quasi nescias quid in te ipse quotidie patiaris. Propter quod Dominus sic admonet Apostolos suos dicens: Si me diligeretis, gauderetis, quoniam vado ad patrem . Plane mortuum Lazarum flevit, sed non tuis lacrymis. Resurrectionis promissor dolere non poterat, ne fidem perfidiam faceret quam docebat. Doluit Lazarum non dormirevocare. Hanc vitam dans Dominus ingemiscebat, quam tu doles esse sublatam. Contra lacrymas ejus pugnant lahabet parem. Ille nolebat reddere laboribus quem dilexerat, et tu amare te credis cui laborum volebas adhuc restare tormenta? Caeterum, si putas eum mortuum Lazarum doluisse, ante non permisisset exire qui repellere poterat
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat ad solaciũ cui nuillũ p̾ponendũ scimus affectũ Cod
de derat tulerat qui creauerat ¶ Quid certas plange quod
ad tempus accoꝑas cõmodau̾lit ut haberes quo tempor e
uoluisset et cum uellet crarsus auferret, nichil abstulit
tuũ qui Reciꝑe dignatꝰ est propriũ creditum suũ Reci¬
pere decuerat creditorem et nichil aliud decet ꝙͣ credito¬
ri suo grãs age̾ ¶ Mntuantẽ sic iob legimiꝰ quã sequauĩ
deuocissimam bocem ¶ dũo anquit dedit dne abstulit᷑
sicut dño cplacuit ita fc̃m est sit nome̾ diũ bũddem pare
gͦ non erat hec sola consolacio contra luctũ ꝙ nemõ
lugere debeat cum aliquid crediderit fas non erit apud
Ansalacoiẽ alia cprouidencia que Iaculis occurrat. crbita¬
tios gaudere debiuiꝰ de seculo Rrecedentibus si secult
contra nos inimicicias sentiromus plangimiꝰ beneficia
uolebat adhuc qui dolet aliquem dormientẽ et int̾ fautꝰ
uite pñtis uidere cupiebat misorũ laborare ad quid tri¬

Expanded text:
ficit ad solacium, cui nullum praeponendum scimus affectum. quod dederat tulerat qui creauerat. quis certat alius plangere quod ad tempus acceperat ? commodauerat ut haberes quantocumque tempore uoluisset et cum uellet rursus auferret. nihil abstulit tuum qui recipere dignatus est proprium. creditum suum recipere decuerat creditorem, et nihil aliud decet quam creditori suo gratias agere mutuantem. sic Iob legimus quam sequamur deuotissimam uocem. Dominus, inquit, dedit, Dominus abstulit. sicut Domino placuit, ita factum est. sit nomen Domini benego non erat haec sola consolatio contra luctum quod nemo lugere debeat cum aliquid reddiderit alienum, quia fas consolationis alia providentia, quae jaculis occurrat orbitatis. Gaudere debuimus de saeculo recedentibus, si saeculi contra nos inimicitias sentiremus, et plangimus beneficia tat. Periclitari volebat adhuc qui dolet aliquem dormientem, et inter fluctus vitae praesentis videre cupiebat miserum laborare. Ad quid chri
Abbreviated transcription (Latin):
singulore causus examinare pessimiꝰ ¶Ses et quis
nithi caldomus cellega mens seupserit quid ꝙ ago
ei restupserm ut sciretis utriusq eplẽ exemplum
licterio meis iuuri quod totũ peto frĩbus mĩs lega¬
tis ut magis ac magis ad pacienciam componans᷑
net delicto prioni adiciant adhuc alius deliaũ ut
dum nobis nec enuãgelio bolũt serures/ nec secũdũ
uniũ̾soꝵ confessorum licteras causas suas examinari
somper bene balere et nostri meminisse frat̾intatẽ

Expanded text:
causas examinare possimus. Sed et quid mihi Caldonius collega meus scripserit quidque ego ei rescripserim ut sciretis, utriusque epistolae exemplum litteris meis junxi. Quod totum peto fratribus nostris legatis, ut magis ac magis ad patientiam componantur, nec delicto proprio adjiciant adhuc aliud delictum, dum nec nobis nec Evangelio volunt servire, nec secundum universorum confessorum litteras causas suas examinari mper bene valere et nostri
Abbreviated transcription (Latin):
noneo daud lec dicit dñs non tu edificabis i dnũ ad
babitandũ s eut cum impleti fuerint diẽs tui et dorine¬
uie cum patrib tiuis sustitabo iemẽ tuũ posite qͣui er de¬
ete io mo et parabo regrũ eius hic edificabit mithe donu
u nomine meo et erictam thionu eius in secułaͫ et egoe¬
donues eius et reguũ eius usq in secusa in conpeetia mẽt
te mno euuangtesio dũs ditit Non resuquer s mtepio

Expanded text:
Dominus omnipotens; Non tu aedificabis mihi domum ad inhabitandum: sed cum impleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, et parabo regnum ejus. Hic aedificabit mihi domum in nomine meo: et erigam thronum ejus usque et regnum eius usque in saecula in conspectu meo. Item in euangelio Dominus dicit: Non relinquetur in templo
Abbreviated transcription (Latin):
nͦ ptem issit igitu extosset signũ in gentes q̃ seuit
songte et attuiset issos a sũmo terre. et ecce tito seuet
uenient non esurient neq sitient ¶ Item illit ecce
itaq dominator dominus sabaoth auferẽt a iuda et ab
ibalui ualentem et ualidurni ualenciam pains et ua¬
lenciam aque ¶ Itrm in pĩalmo xxxiiiͦ Bustate

Expanded text:
gitur extollet signum inter gentes quae sunt longe et adtrahet illos a summo terrae. et ecce cito leuiter uenient, non esurient neque sitient. Item illic: Ecce itaque dominator Dominus sabaoth auferet a Iudaea et ab Hierusalem ualentem et ualidam, ualentiam panis et ualentiam aquae. Item in psalmo XXXIII: Gustate
Abbreviated transcription (Latin):
si sargiũem e̾ occisi baptisiuo eius abluerĩt et ĩ ecciã
transeũtes preceptis eius obtemperauerint ¶Apud
tiplicaueritis preces non exandiam bos marus
enm ur̃e sanguine plene sũt lauani mundi
estote auferte nequitiaui ab inimicis urĩs a con¬
te benefacere exquirite iudiciũ conseruate eũ qui¬
iuiriam patit᷑ inditate pupillo et iustificate uidua

Expanded text:
SI SANGVINEM CHRISTI OCCISI BAPTISMO EIVS ABLVERINT ET IN ECCLESIAM TRANSEVNTES PRAECEPTIS EIVS OBTEMPERAVERINT. Apud tiplicaueritis preces, non exaudiam uos. manus enim uestrae sanguine plenae sunt. lauamini, mundi estote, auferte nequitias ab animis ute bonum facere, inquirite iudicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo et iustificate uidua
Abbreviated transcription (Latin):
signatus ẽ quẽ si dederis honũ stienti liũs ad legẽdũ
dicit nõ possum legere signatꝰ est enim s nulla die
audient suidi ẜmonẽ lib̾ri et qui in tenebris et qui ĩ
nebula sunt oculi cecorũ indebunt ¶ Item apud ie¬
remiam in nouissunis dieb cognostetis ea ¶ Item
apud dauielem mimi ẜuiones ⁊ signa librũ usq ad
tempus ꝯsumationis quo addistant multi ⁊ nupleat᷑
agrucio qm̃ cũ fiet dispersio cognostent omia het ¶
tem in epla pauli ad corinchios p̾mo, nolo einiz uos
ignorare fr̃es qr patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt¬
¶ Item ad coruithios ii ͦ obtiisi sunt seusus eorum
bsq in hunc diem/ hoc eodem lamẽto in lectiõe uet̾is
cestauiẽti manente quod̃ non reudlabitur quia in xp̃o
euacuatur et bso i bodernũ siquaudo sequꝰ mox¬

Expanded text:
signatus est: quem si dederis homini scienti litteras ad legendum, dicet: non possum legere, signatus est enim. sed in illa die audient surdi sermones libri, et qui in tenebris et qui in nebula sunt, oculi caecorum uidebunt. Item apud Hieremiam: In nouissimo dierum cognoscetis ea. Item apud Danielem: Muni sermones et signa librum usque ad tempus consummationis, quoad discant multi et inpleatur agnitio: quoniam cum fiet dispersio, cognoscent omnia haec. Item in epistula Pauli ad Corinthios prima: Nolo enim uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt. Item ad Corinthios secunda: Obtunsi sunt sensus eorum usque in hunc diem hoc eodem uelamento in lectione ueteris testamenti manente, quod non reuelatur, quia in Christo euacuatur: et usque in hodiernum, si quando legitur Moy
Abbreviated transcription (Latin):
et saocina meu seiuis ẽ ¶Epastores ueteres cessaturi essent
et noui encipeient. ¶Apuderethnelem pro ꝓterea hec Dicit
dũg.. Scce ecco sup pastores et inquiram ones meãs de ma¬
nbrcotẽ et auertã eos ut non pastant ouẽs mcas et iam
nõ pasteut eas̾: et extraham eas de ore eoꝵ et pastã eãs
cuiti irdicio alpud ieremicum dñs dicit Et dalo bobis
ristores stdmm̃ cor merm et pastent uos pascentes curi disti¬

Expanded text:
ES CESSATURI ESSENT, ET NOVI INCIPERENT. Apud Ezechielem: Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorum, et avertam eos ut non pascant oves meas; et jam non pascent eas, et extraham oves meas de ore eorum, et pascam eas cum judicio Apud Hieremiam Dominus dicit: Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos pascentes cum disci
Abbreviated transcription (Latin):
esset / in peͦ. c.uiii. aute luciferũ generaui te. Iurauit
dũe et nõ penitebit eum tu es sacerdos ineternũ scdm̃
ordinẽ melchisedech ¶ Item in basileon iͦ deus abhe¬
ly sacerdotem et sustitabo mͥ sacerdotẽ fidelem qui dĩa
que siut in corde meo faciet et edificabo ei doniũ fide¬
et erit qui remãserit in domo tua beniet adorare mo
ses ꝓmuissus sit stilicet qui testamẽtũ nouũ daret ⁊ q
matris audiri deberet ¶ Indeuteronomio deus ad mor¬
seni et dixit dñs ad moysem ꝓphetam excitabo illis
de franibzeorũ situt te et dabouerbũ meũ more erꝰ
et loquet᷑ ad eoe ea que precepero ei et quisquis non
audierit que loquetur ꝓphã ille in nomine meo ego
unidicabo ¶ Deniq et xpus in euuõgelio cata iohen
strutanũ sipturas in quib putatis uos iuitã et̾uã hĩe
hec sunt que testimomo frnt de me et non uultes ue¬
nire ad me ut ritam hẽatis ¶ Nolite putare qr ego
ues accuso apud patrem/ est qui uos accuset maysẽs i

Expanded text:
uciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Item in Basilion primo Deus ad Heli sacerdotem: Et suscitabo mihi sacerdotem fidum, qui omnia quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo ei domum fideus diebus; et erit, qui remanserit in domo tua, veniet adorare in SES PROMISSVS SIT, SCILICET QVI TESTAMENTVM NOVVM DARET ET QVI MAGIS AVDIRI DEBERET. In Deuteronomio Deus ad Moysen: Et dixit Dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in ore eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierit quae loquetur propheta ille in nomine meo, ego uindicabo. De quo et Christus in euangelio cata Iohannem: Scrutamini scripturas, in quibus putatis uos uitam aeternam habere. haec sunt quae testimonio sunt de me: et non uultis uenire ad me, ut uitam habeatis. nolite putare, quia ego uos accuso apud patrem. est, qui uos accuset, Moyses, in
Abbreviated transcription (Latin):
ex deputatũ est ei ad iustitiam cognostetis ergo qma
ex fide sunt hnsunt filn abiale prouidens autẽm
stuiptura quia ex fide iustificat gentes deus prenũ¬
ciauit abrabe qr benedicentiu in icło omĩs tentes Iñ
qui ex fide sũt benedicti sunt cum fideli abrtham / qui
ihrlm perdituri essent et terram quã acceperat iełit¬
igui eruste regionẽ uitim in conspectu urõ aliem co¬
medunt eam et deserta et subuersa ẽ apopulis alie¬
nis dereliquetur filia syon sicut occisa in unea ⁊ sic
custodiariuõ in cucumerario quasi ciuitas que explut¬
naruu et iuse dũs sabaoth reliquisset nobis semen s¬
terrru quasi sodoru fiuisenus et quasi gomorra simi¬

Expanded text:
tis ergo, quia qui ex fide sunt, hi sunt filii Abrahae. prouidens autem scriptura, quia ex fide iustificat gentes Deus, praenuntiauit Abrahae, quia benedicentur in te omnes gentes. igitur qui ex fide sunt, benedicti sunt cum fideli Abraham. QVOD HIERVSALEM PERDITVRI ESSENT ET TERRAM QVAM ACCEPERANT RELICigni exustae; regionem vestram in conspectu vestro, alieni comedent eam; et deserta et subversa a populis alienis derelinquetur filia Sion, sicut casa in vinea, et sicut custodiarium in cucumerario, quasi civitas quae expugnatur. Et nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha simi
Abbreviated transcription (Latin):
latus ẽ Et noe qui in terris omnib ob delicta penu¬
til sol in quo humanũ genus ẜuaretur electus est ⁊
melchisedecli sacerdos sedm̃ cuius ordiuem xpũs repir¬
mssus est dũc illud signaculũ fem̃s non piofecit
illo die expecto deuni qui auertit faciẽ suam a donio
iacob et fidens ero in illum ¶ Item in euuangelio
omes et prophete et lex usq ad iohauuẽ prophetiza¬
uerũt ¶ E lex noua dari hrẽt ¶Apud micheam
procedet ler et uerbum dñi ab ihrlm et iudicabit int̾
gentes ¶ Item in euuangelio iurta matheũ et ecce
uox deinde dicens luc ẽ filius mens dilectissimꝰ in quo
bene seusi ip̃m audite Q dispositio alia et testanẽtũ
nouũ dari lie̾ret. Apud iheremuam ecce dies ueniunt¬
dicit dũs et cõsumabo donui israel et domũ iuda cesta¬
mẽtum nouũ non scdm cestamẽtũ quod disposui pati¬
bz eoꝵ in die qua apprehendi manũ eoꝵ ut educerẽ

Expanded text:
latus est et Noe qui in terris omnibus ob delicta pereulatus est et Noe qui in terris omnibus ob delicta pereuntibus solus, in quo humanum genus seruaretur, electus est, et Melchisedech sacerdos, secundum cuius ordinem Christus repromissus est: tunc quod illud signaculum feminis non proficit,: expecto Deum, qui auertit faciem suam a domo Iacob, et fidens ero in illum. Item in euangelio: Omnes prophetae et lex usque ad Iohannem prophetauerunt. QVOD LEX NOVA DARI HABERET. Apud Micheam Sion enim procedet lex et uerbum Domini ab Hierusalem et iudicabit in gentes. Item in euangelio secundum Matthaeum: Et ecce uox de nube dicens: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene sensi: ipsum audite. QVOD DISPOSITIO ALIA ET TESTAMENTVM NOVVM DARI HABERET. Apud Hieremdicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum Novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die qua apprehendi manu
Abbreviated transcription (Latin):
uoiue ⁊ suciel u teu in euuangelio fuit fume bend
quod illuiãt onme̾n honnem beniẽte ĩ hunc mũdum
in hoc mũdo fuit et mũdus per ip̃m faccus est et nũdus
enui nõ cognouit ¶ Item illic qui nõ credidert iã iudica¬
tus ẽ quia uon credidit in nomine unici filii dei hoc auĩ
est iudiciũ qm̃ lur uenit in seculũ et magis dilerernt
te iuter uos nouitatẽ et ne semãueritis in spiuis circũ¬
dite bos de bestio/ et ciocũdite prepuciũ cordis ur̃i ne exe¬
morses dicit In nouissiis dieb ciocuridet deus cortu
et cor semimis tui ad diun denui amandum ¶ Item
apud ihuͫ aue et dioit dũs ad ilrm̃ fat tibi cutellos pe¬
trinos nimus acutos et asside et ciocuniti de seculo filios is¬
rael ¶ Item paulus ad collocenses. Sircũcisi estid circũ¬
cisione nõ manu facta in expoliatõne carius s in cira¬
asione up̃i ¶ Item ꝙ adam p̾mus adeo factꝰ inicuo¬
cũcisus et abel ustus et enocl qui deo placuit et trans¬

Expanded text:
el. Item in euangelio suo: Fuit lumen uerum, quod inluminat. omnem hominem uenientem in hunc mundum. in hoc mundo fuit, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non agnouit. Item illic: Qui non crediderit, iam iudicatus est, quia non credidit in nomine unici filii Dei. hoc autem estte inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis: circumcidite uos Deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne\' exeat. Item Moyses dicit: In nouissimis diebus circumcidet Deus cor tuum et cor seminis tui ad Dominum Deum amandum. Item apud Iesum Naue: Et dixit Dominus ad Iesum: fac tibi cultellos petrinos nimis acutos et adside et circumcide secundo filios Israel. Item Paulus ad Colossenses: Circumcisi estis circumcisione non manufacta in expoliatione carnis sed in circumcisione Christi. Item quod Adam primus a Deo factus incircumcisus et Abel iustus et Enoch qui Deo placuit et trans
Abbreviated transcription (Latin):
cauroꝵ aut sanguiẽm hutorũ bibam Sacrfita deo sacͥ¬
ficiũ laudis et redde altissimio uota tua. Iuuota me ĩ
die pressiur et eximã te et clauficabis me ¶ Item in
erdem poͦ. dacuficiũ laudis clarificauit me et illic uia
ẽ in qua ostendam illi salutare dei ¶ Item in p̾s inp ͦ
Sacrificate sacrifitiũ iustitie sperate in dnõ ¶ Itemꝰ
apud malathiaui non ẽ in uolũtas circa uos dicit do¬
minus et sacaficiũ acceptũ non hẽbo ex manib urĩs
meũ apud gentes et in omni loco odor incensi offerĩ¬
in nouue meo et sacrificiũ mũdũ  qm̃ magnũ nomẽ¬

Expanded text:
Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Invoca me in die pressurae, et eruam te et clarificabis me . Item in Psalmo eodem: Sacrificium laudis clarificabit me, illic via est in qua ostendam illi salutare Dei. Item in Psalmo IV: Sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in Domino. Item apud Malachiam: Non est mihi uoluntas circa uos, dicit Dominus, et sacrificium acceptum non habebo ex manibus uestrum est nomen meum apud gentes, et in omni loco odores incensi offerini meo, et sacrificium mundum: quoniam magnum est n
Abbreviated transcription (Latin):
antiqua nolite reputare ecce facio noui que nũt ouentu et
cogoitetis et faciã in deferto muam et fluĩa in loco maqͥso
adaquare genus nõm escitũ ꝑsefem meam quam acqͣsuli
petra et finet aqua et bilet plere mea ¶ Itcm in eimãtrelio
cata ietseuu Iosinued dicit Ecto quidẽ uos faptito mnqua

Expanded text:
antiqua nolite reputare. ecce facio noua, quae nunc orientur, et cognoscetis, et faciam in deserto uiam et flumina in loco inaquoso, adaquare genus petra, et fluet aqua, et bibet plebs mea. . Item in Evangelio cata Matthaeum Joannes dicit: Ego quidem vos baptizo in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
te filii patris tui. catusus leonis uida defrigate nuliios
cendisti fili Recubans obdorinisti uelut leo et ut tatu¬
lus leominis quis ercitabit illũ non deficiet p̾uceps
de iuda et dux de seniorib eius quoadusq uemant die¬
sita illi et ip̃e est spes gentiũ deligans ad uitẽ pullũ
suũ et ad cilitiũ pullũ asine sue lauauit in uiuo stollã
suã et in sanguine uue amictũ suũ formdolosi gul
eius a uino et caudidi dentes eius magis ꝙͣ lacͥ dem
de mimimis de populo romano diccũ ẽ ecce populiu
quasi populus leomnus astendet ¶ In deutero nomio di¬
us gentes in caput incixdulus autẽ populus mi cand
Slpud er echielem Audite noce tube et dixerent po
audienius proptẽa audient gentes et qui pastut ꝑei¬

Expanded text:
te filii patris tui, catulus leonis Iuda. de frutice, fili mi, te filii patris tui, catulus leonis Iuda. de frutice, fili mi, ascendisti, recubans obdormisti uelut leo et uelut catulus leonis. quis excitabit illum ? non deficiet princeps de Iuda et dux de femoribus eius, quoadusque ueniant deposita illi, et ipse est spes gentium. deligans ad uitem pullum suum et ad cilicium . pullum asinae suae. lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. formidolosi oculi eius a uino et candidi dentes eius magis quam lac. Inde in Numeris de populo nostro dictum: Ecce populus quasi populus leoninus exurget. Item in Deuteronomio: Eritis gentes in caput, incredulus autem populus in caudam. Item in Ezechiel: Audite uocem tubae. et dixerunt: non audiemus. propte
Abbreviated transcription (Latin):
domo patris lui et uade in islam terram quani nbr osten¬
dero e faciciuite in gentem magam et beuedesiedicã
magnifitato noiuen tuũ et erio benedictus. et benedice q
te fenedixerunt et masedicam qui te maledreeruunti enbs¬
nedicrutut in te omnei trbus terie de hoc ip̃o in geues
de senedixi ysaat iacob et dixit ecce odor filii mer sicut
diceruenit benedictus ¶ De hoc ip̃o igenesi Dbidi
dit aute Iosepl qũi superpõsiut pater suus manũ dextera
ui capue efram graue illi uisum eͣ et apprehendit rosto
manũ patris sui auferie eam a capite enam ad capu¬
manasẜe ¶Dieit autẽ Ioseph ad patĩe suum suon firpẽ
hic ẽ pͥmitiuus meus suꝑpone dexterã tuã supei tapiu
eis ille autẽ noluit et dixit stio filu stio et bac erit
in populum et hic exaltabitur s frater illius iunior
maior illo erit et semien illius eut in multitudine gẽti¬
um Item in genesi ¶ Inda te laudabũt fratres tui ⁊
marius tue super docsum mimicorũ tuoꝵ/ adorabũt

Expanded text:
ibi ostendero. et faciam te in gentem magnam et benedicam te et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus. et benedicam, qui te benedixerit, et maledicam, qui te maledixerit, et benedicentur in te omnes tribus terrae. Item illic: Et benedixit Isaac Iacob: edixerit benedictus . De hoc ipso in Genesi: Ubi autem vidit Joseph quoniam superposuit pater suus manum dextram super caput Effraim, grave illi visum est; et apprehendit Joseph manum patris sui, auferManasse. dixit autem Ioseph ad patrem suum: non sic, pater. hic est primitiuus meus, superpone dexteram tuam super caput eius. ille autem noluit et dixit: scio, fili, scio. et hic erit in populum, et hic exaltabitur, sed frater eius iunior maior illo erit, et semen eius erit in multitudinem gentium. Item in Genesi: Iuda, te laudabunt fratres tui, manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. adorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
a uia sua mala et a nequissinus affectionib uestris et
bũtabitt in terra ista qua dedi uobis et patrib uris a sclõ
usqz in seculum. nolite auibulare post deos alienos ut ẜ¬
uiatis eis et ne adoraueritis eos ne mcctetis me in opib
manuũ ur̃aꝵ ad disperdendos uos et non audistis me
sum dño deo oĩpotenti. quia dereliquerũt te filii i sraelꝰ al¬
taria tua demolierũt. et ꝓpħetas tuos interfecerunt gladio
et remansi ego solus et querunt aiam meã aufferre a
me ¶ Item in esdra deciderunt ate. et abiecerũt legẽ
tuã post dorsum suũ et ꝓphãs tuos interfecerũt qui obte¬

Expanded text:
a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne adoraueritis eos et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos: et non audistis me.sum Domino Deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius, et quaerunt animam meam auferre a me. Item in Esdra: Desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obte
Abbreviated transcription (Latin):
reut eti dobe secuti Nuit in exado popilus ad aauon exur¬
ne et stic nobis deoe qui nos precedunt. quia morpes uio
lite qua roo euecit de eccipto quid ei acciderat no stuuue
huic delictũ grande fecenũt  deos auteoo  et upentese
et uũt si dnttis ei deliccũ dimicte sinantem deiᵈ ͤ nc¬
de libro tuo quẽ scupsisti et dixit dñs lid monei pi
quis deliquit aute me deleam cum de libro mes/ Itẽ in
deuterononuo Sacrificauerũt demoniis ⁊ non deo Itẽ
in libio iudicũ et ficerũt filii ismel malignũ cõtra diun
deuui patrũ suoꝵ qui eiecit eos de terra egipti et secuti
iter facere malignũ contra dumm et ẜiuerũt baal et diie
alieingenaꝵ et reliquerũt dumn et non seruierũt illi
¶Item quõ ꝓpheti non crediderint et eos interfeceruit
apud ierenuam dñs dicit ansi ad uos ẜuos meos ꝓpħas
qute lucem mittebam et no audiebatis me neq iuten¬
debatis aurib ur̃ĩs dicentes. Conuertatur uisquisqr

Expanded text:
s ad Aaron: Exurge et fac nobis deos qui nos praecedant: quia Moyses uir hic, qui nos eiecit de Aegypto, quid ei acciderit, non scimus. hic delictum grande. fecerunt sibi deos aureos et argenteos: et nunc si dme libro quem scripsisti. Et dixit Dominus ad Moysen: Si quis deliquit ante me, deleam illum de libro meo . Item in Deuteronomio: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo . Item in libro Iudicum: Et fecerunt filii Israel malignum contra Dominum Deum patrum suorum, qui eiecit eos de terra Aegypti, et secuti iterum facere malignum contra Dominum et seruierunt Baal et diis alienigenarum et reliquerunt Dominum et non seruierunt illiPHETIS NON CREDIDERINT ET EOS INTERFECERINT. Apud Hieremiam Dominus dicit: Misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, dicens: conuertatur unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
Iprianus Quirmo filio falutẽ obtemperãdũ
fuit fili carissime desiderio tuo spiritali in¬
peusissuma petitõe diuina magisteria postẽ¬
ti quib nos dũs per scripturas sauctas eru¬
dire et iustruere dignatus est ut atenebus errorum
abducci et luce euis pura et tandida lumiati mã iite
per salutaria sacramiẽta tenecauus Et quid sicut peti¬
sti ita a nobis sermo compositus. et libellus compẽdio
breuiante digestus est ut que scribebaut᷑ non copia
latiore diffundere s ꝙͣtũ mediocas memoria sug¬
gerebat exceptis capitulis ⁊ aduexis queq necessaua

Expanded text:
PRIANVS QVIRINO FILIO SALVTEM. Obtemperandum fuit, fili carissime, desiderio tuo spiritali inpensissima petitione diuina magisteria poscenti, quibus nos Dominus per scripturas sanctas erudire et instruere dignatus est, ut a tenebris erroris abducti et luce eius pura et candida luminati uiam uitae per salutaria sacramenta teneamus. et quidem sicut petisti, ita a nobis sermo conpositus et libellus conpendio breuiante digestus est, ut quae scribebantur non copia latiore diffunderem, sed quantum mediocris memoria suggerebat, excerptis capitulis et adnexis necessaria quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe uemientes ¶Item libellus alius continet xpĩfacranie
ta ꝙ idem uenerit qui sedin scapturas ãnũciatus est. et
gesserit. ac perfecent uniuersa quib intelluti et cognosc̃i
posse prediccus est que lecientib interim prosiit ad pͥ¬
nia fidei limanienta formanda plus roboris tibi dibit
et mattus ac mactis intellectus cordis operabit᷑. ferutãtu
scripirus uẽteres ei nouas plenius et uniuersa librorum
spãliũ uolumina perlegenti/ naui nos nũt de diuirus fo¬
tib impleuinus modicũ quod tibi interim mittere nuis
bibere uberius ei satuuui copiosius poteris si tu quoq ad
cosdem diuinos pleuitudiiuis fontes nobistũ pauiter potatu¬

Expanded text:
toto orbe uenientes. item libellus alius continet Christi sacramentum, quod idem uenerit, qui secundum scripturas adnuntiatus est, et gesserit ac perfecerit uniuersa, quibus intellegi et cognosci posse praedictus est: quae legenti interim prosint ad prima fidei liniamenta formanda. plus roboris tibi dabitur et magis ac magis intellectus cordis operabitur scrutanti scripturas ueteres ac nonas plenius et uniuersa librorum spiritalium uolumina perlegenti. nam nos nunc de diuinis fontibus inpleuimus modicum quod tibi: interim mitteremus. bibere uberius et saturari copiosius poteris, si tu quoque ad eosdem diuinae plenitudinis fontes nobiscum pariter potatu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes trepidauerũt et capti sunt quia uerbũ dni
reprobauerũt ¶ Item apud salomonem querũt me
mali et non inuement odio eium hũerunt sapiẽtiã
ẜmonẽ aute diũ nõ receperirt ¶ Item in ps xxuiĩ
redde eis retabutõem eorũ qm̃ non intellexerũt in oꝑi¬
bus dum ¶ Item in ps. lxxxiͦ non coguouerũt neq in¬
tellexerũt in umbra deambulant ¶ Item in euuan ͦ¬

Expanded text:
sapientes trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum Domini sapientes trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum Domini reprobauerunt. Item apud Salomonem. Quaerunt me mali et non inuenient. oderunt enim sapientiam, sermonem autem Domini non receperunt. Item in psalmo XXVII: Redde eis retributionem eorum, quoniam non intellexerunt in operibus Domini. Item in psalmo LXXXI: Non cognouerunt neque intellexerunt, in tenebris ambulant. Item in euan
Abbreviated transcription (Latin):
ugnoii los possessorem siuĩ et asuus presepe dini sui¬
isiues autẽ me non cognouit et populus meus me nõ
intellexit be gens peccatux populus plenus pcc̃is se¬
men nequã filustelerati dereliquistie dũm illũ sanctũ¬
isiuel ¶ Ncem apud̃ eundem dñe dixit uade ⁊ dic pplo
isti auie audietis et non intellugens et udentes iudebitis
et non uidebitis incrassaru enim cor populi huis et au¬
rib gratut᷑ audierũt ⁊ oculos suos concluseriũ ne in¬
deaut forte occulis et aurib audiam et corde intelli¬
gant et conuertantur ut curem eos ¶ Item apud
ihe̾miami dñs dicit me deue liquerũt fontem aque ui¬
ue et foderiunt s lacus detritos qui non possunt aquã
portare ¶ Item apudeuudem. Ecce sermo dei faccꝰ
do rura sua passeres custodierũt tempora mtroitꝰ
sui populus auccu meus non cognorit iudiciũ diũ
quomodo dicitis sapientes fumus et lex dñi nobistũ
est in cassum facca est metatura falsa. stribe cõsusi st

Expanded text:
us praesepe Domini sui, Israel me non cognovit et populus meus non intellexit: vae, gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen nequam, filii scelerati, dereliquisti Dominum DeuItem apud eundem Dominus dicit: Vade et dic populo isto: aure audietis et non intellegetis et uidentes uidebitis et non uidebitis. incrassauit enim cor populi eius, et auribus grauiter audierunt et oculos suos concluserunt, ne forte uideant oculis et auribus audiant et corde intellegant et reuertantur, et curem Hieremiam Dominus dicit: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et effoderunt sibi lacus detritos, qui non poterunt aquam portare . Item apud eumdem: Ecce sermo Domini factus do, ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit iudicium Domini. quomodo dicitis: sapientes sumus et lex Domini nobiseum est? in cassum facta est metatura falsa, scribae confusi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nomia monciũ talem hñt int̾pretatõem in lingua
latina demonstrans ueritatem qui sunt hii duo mõ¬
tes syna bel nũt syon. quod quidem pest paululmn
dictiui suꝰ ita eñ bant deritatis int̾pretacõem
nascenti de tempꝰ et sc̃m nomia a parentiliꝰ suis
accipiebãt non quidem ex se sed adeo mente impel¬
lebant᷑ quid anteꝙͣ fiant p̾scius futoꝵ quales post¬
crementũ etatis sue futun essent ¶ Posteriõre tem¬
pore negetati in om̃ibus hebraicis designantur quod
singulis futurũ est int̾pretatõ nominũ designabant
ueritatem sicuti tunt temporis inpatriarchio est cõ¬

Expanded text:
nomina eorum montium talem habent interpretationem in lingua nomina eorum montium talem habent interpretationem in lingua Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi duo montes Sina uel nunc Sion: quod quidem post paulum dicturi sumus. ita enim hanc ueritatis interpretationem nascent  • de tempus et factum nomina a parentibus suis accipiebant: non quidem ex se, sed a Deo mente inpellebantur, qui antequam fiant praescius est crementum aetatis suae futuri essent, posteriori tempore verbis et nominibus hebraicis designaretur; et quid singulis futurum esset, interpretatio nominum designaret veritatem; sicuti tunc temporis in Patriarchis com
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitas dicitur ihrłm ꝙ esaiam ꝓph̃am spiritali u̾bo
ex crepata et derelicta nec in merito deus ex eodem
monte sỹna t̾reno ꝑmoysem ad huc mcarcere et¬
treno ꝓͥmi hõĩs positum populo iudeoꝵ terreno et
carnali legem adeo accepit illis tradendam ¶ Digi
carnali et durissimosicut suerũt tabule lapidee duris¬
sime in quibus tabulis legem acceperũt ideo in duabꝰ
significans exunitate popali diuidi in duas ꝑtes pars
que seruat᷑ et pars incredula que perit dicentẽ auglm
ad rebecam uxorem ysaac due gentes mutero tuo sãs
et duo populi de uentre tuo duuident᷑ et populꝰ pepu¬
lũ suꝑalit et maior ẜuuiẽt minori rebeca beio figniã
portãt eccliẽ sicut y̾saac uir eius tipum in se portabat᷑
trie ꝑditam et ꝑtein inicredulam. uidentem ꝙ fidem
hanc unam ꝑtem genciũ designat inuteio ecclesiẽ
separari natiuitatem ecclesie hec fuit presiguracio
ingeneseo ꝙ angłos spiritalit̾ adnũciata hec bero

Expanded text:
ciuitas dicitur Hierusalem per Esaiam prophetam spiritali uerbo execrata et derelicta, nec inmerito. et Deus ex eodem monte Sina terreno per Moysen adhuc in carne terrena primi hominis positum populo Iudaeorum terreno et carnali legem dedit. a Deo accepit illis tradendam, digiticarnali et durissimo sicut fuerunt tabulae lapideae durissimae, in quibus tabulis legem acceperunt. ideo in duabus: significans ex unitate populi diuidi duas partes, partem quae saluatur et partem incredulam quae perit dicente angelo ad Rebeccam uxorem Isaac: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diuidentur et populus populum superabit et maior seruiet minori. uero Rebecca figuram portat ecclesiae, sicut Isaac uir eius typum in se portabat trem perditam et partem credulam uiuentem per fidem, hanc unam partem gentium designat in utero ecclesiae separari a natiuitate ecclesiae. haec fuit praefiguratio in Geneseos per angelo spiritaliter adnuntiata. haec uero
Abbreviated transcription (Latin):
de syon epibit lex et uerbum dñ as ab ĩbĩlm quate¬
nis hoc intelligere debeamꝰ ucrũ sp̃na mons ubi a
dño moy̾si lex data est/ et sy̾on mons unde les exiu̾it
hec nomĩa duoꝵ montiũ esse ebraic̃e ẜere latme in¬
eprecatio nominũ differt ab inuitem / ostendẽdalius
esse sỹna montẽ aliud montem ẜyon sec est mepre̾ta¬
speculacio ¶ uides ergo in ebraita int̾ ptatõe non sibi
fimulare sed neq esse unũ montem sidꝙotiũs duo
liucem a se difforentes grãm et honorem ꝓoretc̃a
cum dicat dauid ꝓphã in psalmo secmido ego autem
constieutꝰ sum Rex ab eo suꝑ sỹon montem sanctio

Expanded text:
de Sion enim exiet lex, et uerbum Domini ab Hierusalem. quatenus hoc intellegere debemus? utrum Sina mons ubi a Deo Moysi lex data est et Sion mons unde lex exiuit haec nomina duorum montium esse Hebreice: uero Latina interpretatio nominum differet ab inuicem ostendens aliud esse Sina montem et aliud montem Sion. Haec est s et speculatio. uides ergo in Hebreica interpretatione non sibi similare, sed neque esse unum montem, sed potius duo inuicem a se differentes gratia et honore. praeterea cum dicat Dauid propheta in psalmo primo: ego autem constitutus sam rex ab eo super Sion montem sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
dominũ et possessorem suũ uero / berũ temꝑe ma¬
turo ꝓte diom uindeniaꝵ ponent in uineã custodẽ
puerum malto ligno media biea confixo et in eo
terna que fiũe cauerna .xii. cꝑ quã quadraturam
cauerno ꝑ custos puer om̃em uineam respicions
eustodiat cantans ne uiator ingredions uineam de¬
ninicã sibi adsignatam. bexet bel fures unam et¬
puer sollicitꝰ de uinea deintꝰ de speculo dat bocom
maledicens et ꝯminans ne in unieam uiator fur
audeat accedere dicens pecte ambula ¶ sur autẽ
timeno uocem pueri sibi ꝯminantis resugit de
binea speculum bidet uocem audit puerum intus
speculũ sibi ꝯminantem non uidet tunet post bi¬
neam suam badit ¶ Hic ꝯuersus secularis sinuli aũt
claritate spiritali ¶ Ita est in populo deisicy sicũt in
Eineam t̾renam sit in uiieam dñicam spuitalis plels
speculum in ligno exaltatũ qũ si biator diabolus
ambulans uiam secularem, qui ausus fuerit de uinea
spiritali hoĩem de plebe dinnca daipere et bexare

Expanded text:
et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo et in eo terna, quae fiunt cauerna duodecim: per quam quadraturam cauernorum custos puer omnem uineam perspiciens custodiat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dominica et spiritalis plebs speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de plebe dominica separare et uexare,
Abbreviated transcription (Latin):
cõuersi sunt et exacerbatio eo eni tempore quo
in aigno confipus pependit fuerũt azimoꝵ qui sũt
dies festi iudeoꝵ eodem die metuentes factũ esse t̾re
mocum et celi fragore proserati facie in t̾ra plangẽ¬
tes in luctũ cõnersi sũt et in ip̃am suã passionem
complenit ꝓphecicũ diccum ut ꝯu̾tam dies eoriõ in¬
cantate nobis de cantito cantias syon et iudei lamen¬
tantes captiuitatem suam dicebant ad babilones ut
diximꝰ lamentantes se quomo cantamꝰ conticũ dni
interra aliena ¶ Ecce quatenus completa est inter¬
pretacio montio sỹon temptacio ex acerbatõis et spe¬
culacõis/ unde mamfestum est syon montẽ ligni sacti¬
Regnũ dei ingentibus quia dñs Regnauit dẽ ligus
et transunt ingontibꝰ de quo Regño ligni Regãlis
suꝑ sỹon montem sanctum oiis adnũcians Imperiũ
eius quod dictũ ꝓpħitum ꝙ ponciũ pilitũ in suam
passionem pondens in ligno compleuit poncius pr¬

Expanded text:
conuersi sunt, et fuit exacerbatio. eo enim tempore quo conuersi sunt, et fuit exacerbatio. eo enim tempore quo in ligno confixus pependit dies fuerunt azimorum, qui sunt dies festi Iudaeorum. eo die metuentes factum esse terrae motum et caeli fragorem prostrati facie in terra plangentes in luctum conuersi sunt, et in ipsam suam passionem inpleuit propheticum dictum: et conuertam dies festos Cantate nobis cantica de canticis Sion. Et Judaei lamentantes captivitatem suam, dicebant Babyloniis, ut diximus, lamentantes se: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? IX. Ecce quatenus completa est interpretatio montis Sion, tentatio exacerbationis et speculatio. Unde manifestum est regnum Dei in gentibus, quia Dominus regnauit de ligno et transiuit in gentibus. de quo regno ligni regalis super Sion montem sanctum eius, adnuntians imperium eius. quem dictum propheti cum per Pontio Pilato in suam passionem pendens in ligno conpleuit, Pontius Pi
Abbreviated transcription (Latin):
alius bero confessus ut innocens iniũriam pacit᷑¬
Oħus autem ambos speculabat᷑ de ligno speculatono¬
et blaphemũ et confessorem ꝯfessorom salliauit et
blaphe mũ ꝑdidit sicuti de duobꝰ populis fecit ꝑse
uati biuent in et̾ria secula seculoꝵ ¶ Cum impa¬
partẽm copuli qui bidebant uirtutes enĩs mirabiles
et deificas patientem illum iniuriam dolentes plo¬
rabant alii uero Iudei irridentes de armdine capud
ei quassabant, blaphemantes et dicentes, aue sex
iudeoꝵ ubi est pater tuus boniat et liberet te de cr̃u¬
ce ¶ Exinde pater exacerbatꝰ fecit celũ patefactũ
ta fracta sunt sepultra et corpora sua eicierũt. et
soras miserũe belum tẽpli scissũ est et atanto sea¬
gore celi et terre om̃s qui scabant ante lignũ alii¬
dolentes alii uero blaphemantes illudentes ꝓstrati
infaciem iacuerũt erementes tanꝙͣ mortui ¶ Tunc
iudei intellexerũt se offondisse dñm et in luctum

Expanded text:
alius uero confessus est, quia innocens iniuriam patitalius uero confessus est, quia innocens iniuriam patitJesus autem ambos speculabatur de ligno speculatorio, blasphemum et confessorem; confessorem salvavit et blasphemum perdidit, sicuti de duobus populis fecit. VIIvatae videbunt in aeterna saecula saeculorum imperaPars populi, qui viderant virtutes ejus mirabiles et deificas, patientem illum injurias dolentes plorabant: alii vero Judaei irridentes, de arundine caput ejus quassabant, blasphemantes et dicentes: « Ave rex Judaeorum, ubi est pater tuus? Veniat et liberet te de cruce. » Exinde exacerbatus Pater fecit coelum patefieri, patefacta sunt sepulchra, et corpora sua ejecerunt, et foras a se miserunt; velum templi scissum est; et a tanto fragore coeli et terrae motu, omnes qui stabant ante lignudolentes alii uero blasphemantes inludentes prostrati in faciem iacuerunt trementes tamquam mortui. tunc Iudaei. intellexerunt se offendisse Deum et in luctum
Abbreviated transcription (Latin):
intpretatõem monte spna dicentio tempstatio eetie
et diodco sãto et ston mons ita int̾ pretat  tempeatiẽ¬
et exacerbatois et speculatio sec bero Int̾ pretario le¬
tina ligni sacu passionom designat dicente salomone
de np̃o passione dominica ꝯtumelia et tormenta pn¬
rioꝵ morte turpissima comdompnomꝰ illũ hoc cogi¬
cau̾u̾t et erram̾ĩt et excecauit illos malicia cordis¬
illoꝵ et non intellexerut sacramonta deĩ ¶ Ecc̃e
de int̾precatoribus iudeis Item scuptũ est et temp¬
caueru̾e deũ in loco in aquoso speculũ uero altitu¬
dinẽ ligui declarat dicente salomone/ posueñt me
delut euscodiam pomarii eo quod in horto in ligno
consiens anter duos lationes popendit ⁊ de altitu¬
dmne ligmi amboo speculabat᷑ in sigura duoꝵ populot
malestoꝵ gentes in seculi mala sacta iacentes et
iudeos iutfectores ꝓpharum ¶ hni sunt duo popul
malefactores quoꝵ fiam in se portabant lutrones¬
duo iut̃ quos pependit innocens unꝰ blaphomabut

Expanded text:
interpretationem montis Sina dicentis temptatio aeterna et odium. aeque et Sion mons ita interpretat \'temptatio exacerbationis et speculatio. haec uero interpretatio Latina ligni sacri passionem designat dicente Salomone de ipsam passionem Dominicam: contumelia et tormento in Haec cogitaverunt et erraverunt; excaecavit illos malitia ipsorum, et non intellexerunt sacramenta Dei. » Ecce tentatores Judaeos: item scriptum est: « Et tentaverunt Deum in loco inaquoso. » Speculum vero altitudinem ligni declarat, dicente Salomone: « Posuerunt me velut custodiam pomarii, » eo quod in horto in ligno confixus inter duos latrones pependit: et de altitudine ligni ambos speculabatur in figura duorum populorum malefactorum, gentes in saecula mala facta iacentes et Iudaeos interfectores prophetarum. hi sunt duo populi malefactores, quorum figuram in se portabant duo latrones, inter quibus pependit innocens: unus blasphemabat,
Abbreviated transcription (Latin):
natũ se bideat pater in silio et filiu̾s in piẽ utioq
se inse iudent ideo speculũ immatulatũ ¶ nam ⁊
discipuli sui ad paulũ ita in me uobis iudete quomõ
quis nr̃m uidet in aqua et speculo ¶ Et cõfirmauit¬
salomonicũ dc̃m de se dicentem quod est speculum
immatulatũ pr̃is berum eciam et uitem beram se
uitis est uera utiq conscat ꝙ et nos qui in ptło
erxdimꝰ et ip̃m indiinꝰ sumꝯ uitis uera que est

Expanded text:
inatum se videat; Pater in Filio et Filius in Patre, utrique inatum se videat; Pater in Filio et Filius in Patre, utrique se in se vident, ideo speculum immaculatum. Nam et discipuli sui ad populum: Ita me in vobis videte, quomodo quis vestrum se videt in aqua aut in speculo: et coSalomonicum dictum de se dicentem: quis est speculus immaculatus patris. Vero etiam et uitem ueram se uitis est uera, utique constat quia et nos qui in illo credimus et ipsum induimus sumus uitis uera quae est
Abbreviated transcription (Latin):
anideĩatõem xp̃i in hanc eiuĩtatem sanctam et noua
introierue que fpiritalis est eccliã ¶ Ecce probauom
ꝑ om̃iũ scripturaꝵ deificabũ fidem duo montes sỹna
in terra et syon in celo duoꝵ testamentoꝵ cporcate
figura ueteris sỹna et noui syon. ex quibus duobꝰ
montibus de duobus cestamentis posteriore tẽpore
de monstratos. et de palatos duos populos ueterem
p̾orem indeorum et nouũ postenorem populum
xpĩanors/ iudeos terrenos. quibus terra piomissa
a dũo acceperut / carnales et xp̃ianos celestes qui¬
bus regna celor adeo promissa eoꝵ acceperunt
talis erit aliã probacoẽm beritatis in scripturis
positam. exeamꝰ bere talem et celestem spiritalẽ
facimꝰ figam ꝯparatõnũ de hũĩor conu̾sus diximꝰ
cio exacerbatois et speculacio eo ꝙ lignũ speculala᷑
ante se stantes bonos et malos Ita Inuenimꝰ ip̃m
saluatorem ꝓ salomonem speculũ inimaculatiun
pñs ẽẽ dictũ eo ꝙ sanctus spũs et dei filiũs gem¬

Expanded text:
istiani in hanc ciuitatem sanctam et nonam introierunt, quae spiritalis est ecclesia. Ecce probauimus per omnium scripturarum deificarum fidem duo montes Sina in terra et Sion in caelo duorum testamentorum portare figuram, ueteris Sina et noui Sion: ex quibus duobus montibus, uidelicet duobus testamentis posteriori tempore demonstratos et depalatos duos populos, ueterem et priorem Iudaeorum et nonum et posteriorem populum christianorum: Iudaeos terrenos quibus terra promissa a Deo acceperunt carnales et christianos caelestes quibus regna caelorum a Deo promissa accepturi sunttalis erit. Aliam probationem ueritatis scripturis positam t ex ea ueritatem caelestem spiritalem. facimus fitio exacerbationis vel speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. XIII. Ita invenimus ipsum Salvatorem per Salomonem speculum immaculatum Patris esse dictum, eo quod Spiritus sanctus Dei Filius gem
Abbreviated transcription (Latin):
dulexi . estiu aũt odio habin estau sro maron pilostoo
fuit totuo inquid quasi corium pilosuo in figuusa po¬
puli maioris in imꝑietatem dilectoꝵ suoꝵ astitutꝰ¬
¶Re diros qui fuid lemio minor in figuram poputi
nouedliorio quiex dicto audientiam ꝑ crudeatatis fid
ep aspredmem seculi in leuitatem comiersus ad dñm ꝓpm¬

Expanded text:
dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero maior pilosus dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero maior pilosus fuit totus, inquit, quasi corium pilosum, in figura populi maioris in inpietate delictorum suorum constituti. et Iacob fuit lenis et minor, in figura populi nouellioris, qui ex dictoaudientia per credulitatis fidem ex aspredine saeculi in lenitatem conuersus est