comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃s regnum tradidit qm̃ nemopotest ad patrem
uenire nisicredideritirxp̃m sicutipse ineuangelio
dicit nemouenitad patrem nisi perme. Cum
ei acuauerit omnem principatum & potestatem
acirtutem euacuatis peccatis euacuabuntur
a nobisomnes conera po trstates abeo quod
nobis sesequentibus principatus & potestatem
qua nos uicerit uirtus enimeorum nostra pec¬
cata sunt Oporte tenim illum regnare don ec po¬
nat cumomnibus scilicet suis done cautem non
semperfinem significat sicutestillud. ego ds̃ ues¬
er don ec senescatis & cetera alia aliteropor¬
et inquid regnare omnibus xpmdone c inimi¬
os & inseincredulum subiciat sibi & patri
donestautem una subiectio nainiustos ad sefide
ecredulitate uenientes subiciet infideles au¬
em & impios destruens subiugauit aeterno
supplicio deputandos cum autemdicat omnia¬
ui subiecit ei omnia caute a postolus dicit¬

Expanded text:
Christus regnum tradit, quoniam nemo potest ad Patrem Christus regnum tradit, quoniam nemo potest ad Patrem venire, nisi crediderit in Christo, sicut ipse in Evangelio dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Evacuatis peccatis, evacuabuntur a nobis omnes contrariae potestates: ab eo, quod nobis se sequentibus principantur potestate, qua nos vicerant. Virtus enim eorum, nostra peccata sunt. Oportet autem illum regnare, donec ponat. Cum omnibus scilicet suis. Donec, non semper finem significat: sicut est illud: Ego Deus vester, donec senescatis, et caetera talia. Aliter: Oportet, inquit, regnare omnibus Christum, donec inimicos, et in se incredulos, subjiciat sibi et Patri. Non est autem una subjectio: nam justos, ad se fide et credulitate venientes, subjicit. Infideles autem, et impios destruens, subjugabit aeterno supplicio deputandos. Omnes iniqui subjecit ei omnia. Caute Apostolus dici
Abbreviated transcription (Latin):
resur rectionis uolens ostendere hocdicit sicutin
adammortales sumus sic& in xp̃o inmortales eri¬
cemporis uelonoris Cumtradiderit regnum dõ
x patri regnum scilicet humanigeneris secun¬
dum petri epistolã & apocalipsiniohanis patri
tradendum adseritesse perfilium utibi regnet
ds̃ pergloriam ubi peruitia diabolus ante regna¬
bat dõ & patri. dm̃& patrẽ dm̃s ecundum humꝰa¬
nitatem patrẽsecundum deitatem Hoc loco ca¬
lumniari solent arriani dicentes minoremesse
filium sienim cradidit inquiunt patriregnum ip¬
se utiqueregnare iain desinet quibus primo di¬
cendum est quia hic non de crinitatis substantia sed
confirmat ergo secundumeam s ubstantiam eius lo¬
quitur quia mortuis resurrexit sedła menideo
xp̃s non regnabit quia regnum traditurus est patri
ergone pater regnaret ante quamei tradatur a filio
siutem pater nontunc primum regnabit quam¬
uis tunc suscipiat regnum xecfilius illum quamuis
tradere uideatur amitutaliter in .hoc dõ patri

Expanded text:
resurrectionis volens ostendere, hoc dicit: sicut in Adam mortales sumus: sic et in Christo immortales eriresurgent. Cum tradiderit regnum Deo et Patri. Regnum scilicet humani generis, secundum Petri epistolam, et Apocalypsim Joannis, Patri tradendum asserit esse per Filium: ut ubi regnet Deus per gloriam, ubi per vitia diabolus ante regnabat. Deo et Patri. Deo, secundum humanitatem: Patri, secundum deitatem. Hoc loco calumniari solent Ariani, dicentes, minorem esse Filium. Si enim tradet, inquiunt, Patri regnum: ipse utique jam regnare desinet. Quibus primo dicendum est: quia hic non de Trinitatis substantia, sed Ergo secundum substantiam ejus loquitur, qui a mortuis resurrexit. Si tamen ideo Christus non regnabit, quia regnum traditurus est Patri: ergo nec Pater regnarat, antequam ei tradatur a Filio. Si autem Pater non tunc primum regnavit, quamvis tunc suscipiat regnum: nec Filius illud, quamvis tunc tradere videatur, amittit. Aliter: In hoc Deo patri
Abbreviated transcription (Latin):
Sictamen quasi perignem quod sille nonniisi perignom
saluuserit quiiustus ex proproest quia non negligenter
aedificauit discipulcis quid deillis fiet quinec sermone aedifi¬
cant & superscandali tant exemplo N escitis quia templũ
ue in singulis siue in uniuersa edesia. Si quis autem tem¬
plumdĩ uio lauerit disperde illum ds̃ templumenim dĩ scm̃
est quodestis uos siue suum corpus peccando si ue ecdesi am
ad prauam doctrinam seducendum uelcerte exemplo proprio
uita siue mors omnia creata sunt propters cõs quicum nihil
habeant possident cuncta si autem uolumus haeca dliberta¬
tem referro arbitrii & quoduelintellegant siue mortem
si ueuitam S iue presentiam siue futura omnia enimuestra
sunt quod sc̃s tampresentiam quam futuram diuinitus sint
ad tributa itom xp̃iuitam mortemque significat qm̃ propter
nos & mortuus est & resurrerit & osautem xp̃i suta est¬

Expanded text:
Sic tamen quasi per ignem. Quod si ille nonnisi per ignem Sic tamen quasi per ignem. Quod si ille nonnisi per ignem salvus erit, qui justus ex proprio est, quia negligenter aedificavit discipulos: quid de illis fiet, qui et sermone non aedificant, et insuper scandalizant exemplo? Nescitis, quia templumve in singulis, sive in universa Ecclesia? Si quis autem templum Dei violaverit; disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Sive s populum, ad pravam doctrinam seducendo, aut certe exemplo proprio vita, sive mors. Omnia creata sunt propter sanctos, qui cum nihil habeant, possident cuncta. Possumus autem haec ad libertatem referre arbitrii, ut quod velint eligant, sive mortem, sive vitam. Sive praesentia, sive futura. Omnia enim vestra sunt. Quod sanctis, tam praesentia, quam futura divinitus sint attributa: item Christi vitam mortemque significat. Quoniam propter nos et mortuus est, et resurrexit. Vos autem Christi. S
Abbreviated transcription (Latin):
uscuius que opur manifertus erit dieremm
dñi declarauit quia in igne reuelabitur. in ae¬
denatria genera sunt bonorum est bonam &
melius & optimũ quod autem primuri aurũ
posuit ut sermo melius toxeretur siue ad ser¬
titudinem non as piciem comparauit quia ar¬
gentum fortior est auro ideo meliores ponitur
locotrea sunt econtrario genera malorum
malum peius & pessimum quelignis fenum
scipula ecomparantur: et umur cuiur que
opus qualir sitignis probauit sicuius opus
manserit qud suꝑ aedificat uit mercedemac¬
cipiet : durum & argentum non solum non
ardent sed perignem splendidiora radiabunt
ligna uero & cetera cremabuntur siue examinatione
iudicii igniuoluit comparare iuxta consuetudinem
scripturarum Sic uius opus arserit detrimen¬
cum patietur
Siquis negligenter ait uerbo docuera aute cimiplo
perdec laboremsuum qui aopus aridum infirmumque
penfecit ⁊ pseautem saluus erit in propria iusticia

Expanded text:
uscujusque opus manifestum erit. Dies enim Domini declarabit: quia in igne revelabitur. In Ecclesia tria genera sunt bonorum. Est bonum, et melius, et optimum. Quod autem primo aurum posuit ut sermo melius texeretur, sive ad fortitudinem, non ad speciem comparavit. Quia argentum fortius est auro, ideo meliori ponitur loco. Tria sunt econtrario genera malorum: malum, pejus, et pessimum. Quae lignis, feno, et stipulae comparantur. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus manserit: quod superaedificavit, mercedem accipiet. Aurum et argentum non solum non ardent, sed per ignem splendidiora radiabunt. Ligna vero et caetera cremabuntur. Sive examinationem judicii, igni voluit comparare: juxta consuetudinem Scripturarum. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Si quis negligenter aut verbo docuerit, aut exemplo, perdet laborem suum, quia opus aridum infirmumque perfecit. Ipse autem salvus erit. In propria justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
magirtros & qdoctores significat superfunda¬
mentum quod est xp̃s homines recte insttu¬
re uel praue in quibus magistrorum doctri¬
a indie iudicii inigne uelabitur ubi consum¬
tis peccatoribus probatima nebunt doctores autem
suꝑhis qui probati fuerint mercedem r&ribucionir
accipient millir uero quos ignis &cuserit dam¬
naadficientur quia in uacuum laborauerunt
idem autem magiscri iiudicium uenienter sal¬
uifient si tamen ipricaus a non suerint perditor̃
quodautemait sic uius opus arserit dam noaffec¬
tirerit non hic ut quidamputant inigne flãme
ansura sunt opera sed homines qui itaoperati
sunt ut mere antur incendio deputarisi autem
opera idest ꝗerimina punirentur saluo eo qui
ꝑparauerat nonerat ei damnum sed lucrum
undemeni festeo stenditur sicue supra conpr¬
hensum est homineres se aurum argentum.
lapides preciosos ligna fenum stipula quiac.¬

Expanded text:
magistros, et doctores significat super fundamagistros, et doctores significat super fundamentum quod est Christus homines recte instituere, vel prave, in quibus magistrorum doctrina in die judicii in igne revelabitur, ubi consumptis peccatoribus, probati manebunt. Doctores autem super his, qui probati fuerunt, mercedem retributionis accipient: in illis vero quos ignis exurit, damno afficientur: quia in vacuum laboraverunt. Iidem autem magistri in judicium venientes, salvi fient, si tamen ipsi causa non fuerint perditorum. Quod autem ait: Si cujus opus arserit, damno affectus erit. Non hic ut quidam putant in igne flammae arsura sunt opera, sed homines, qui ita operati sunt, ut mereantur incendio deputari. Si autem opera, id est, crimina punientur, salvo eo, qui perpetraverat, non erit ei damnum, sed lucrum. Unde manifeste ostenditur, sicut supra comprehensum est, homines esse aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam. Quia a
Abbreviated transcription (Latin):
monisi spiritaliter intellegat sare ñ potest:¬
Vt sapiens arcitectus funda mentum posui non
potest inperitur arcitectus ponere fundamen¬
tum :alius autem super edificat alius doctus
institiuit super sidem quam ego funda ui v nusquis¬
que autem ludeat quo modo odific& sollicita qua
fortia & recta pari&um latera cotsurgant :
fundamentum enim aliud nemo potest ponere
pneter id qud positum est quis est xp̃riħs nori¬
ost aliurxp̃rquẽ possit uobis aliquis predicare
pr&er dimi cui fide firmis si mec credisdistis hoc
salumagitur neper doctorum negl egentia ob no¬
xii incipiatir essege henne: siquis autem ȩdifica
super sundamentum hoc : hucus ars est qui super¬
edificat lic& minor sit ineperecu.ius ille est qui
posuit fundamentum non ergo unur quis que ho¬
mo super fadem sua maedificat sed qui lib& doc¬
torqui a n&pari&̃s ꝑsealiquando possunt eri¬
ginis fuerintaboperatore construoti item hic

Expanded text:
mo nisi spiritualiter intelligat, scire potestmo nisi spiritualiter intelligat, scire potestUt sapiens architectus fundamentum posui. Non potest imperitus architectus ponere fundamentum. Alius autem superaedificat. Alius doctor instituit supra fidem, quam ego fundavi. Unusquisque autem videat quomodo superaedificet. Sollicitus quam fortia et recta parietum latera consurgant. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est: quod est Chrisstus, quem possit vobis aliquis praedicare, praeter Jesum cui fide firmissima credidistis. Hoc solum agitur, ne per doctorum negligentiam obnoxii incipiatis esse gehennae. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc. Ejusdem artis est, qui superaedificat, licet minor sit in opere, cujus ille est, qui posuit fundamentum. Non ergo unusquisque homo super fidem suam aedificat, sed quilibet doctor: quia nec parietes per se aliquando possunt erigi, nisi fuerint ab operatore constructi. Item hic
Abbreviated transcription (Latin):
tatis cruci fixissent hoc loco ad defepsio neꝑ
uersi dogmatis due aerssis ab untuntur a pollona¬
ris scilic& et arriiunam ꝑfectam ad sumptibo¬
minis naturam destruat aliaut dĩ uerbũ ad se¬
rat essepas sibilem neque illam intellegentes
maies tatir dnm̃ &iam ad sumptum hominem
dicam neista sciens non dĩtatir sed humanitatis
pas sibilem essenaturam. Item alia exposito dñr
maiertatis carnepatitur carne oruci sigitur
carnemoritur substanta autem dĩtatis in pas¬
sibilis est & simile modo &iam a postulus p&ros
testatur inepisto lasua xp̃m pronobis incarnẽ
pas sũ dicens qui peccata nostra ipseportabit in
corporesuo suꝑlignum Itemalio lo eo xp̃o igit̃¬
namer sequibus carnales hominer delecan¬
tur & ipsi ita scagit ut a nemine iudie&tur
siue omnia spiritalis discernit & intelle¬
git & sensus illius ab homine non intelleg¬
tur animali item alia exposito omniadiꝰ¬
cit quȩ sunt spiritalia non enimarites &
dis ciplinas liuius mundique animalirbo¬

Expanded text:
tatis crucifixissent. Hoc loco ad defensionem perversi dogmatis, duae haereses abutuntur, Apollinarii scilicet et Arii. Una, ut perfectam assumpti hominis naturam destruat. Alia, ut Dei Verbum asserat esse passibile, neque erat intelligens, majestatis Dominum etiam assumptum hominem dictum: neque ista sciens, non divinitatis, sed humanitatis passibilem esse naturam. Item alia expositio: Dominus majestatis carne patitur, carne crucifigitur, carne moritur, substantia autem deitatis impassibilis est. Et simili modo etiam apostolus Petrus testatur in Epistola sua Christum pro nobis in carne passum, dicens: qui peccata nostra ipse portavit in corpore suo suesse, in quibus carnales homines delectantur. Et ipse ita se agit, ut a nemine judicetur. Sive omnia spiritualis discernit, et intelligit: et sensus illius ab homine non intelligitur animali. Item alia expositio: Omnia dicit, quae sunt spiritualia. Non enim artes et disciplinas hujus mundi, animalis ho
Abbreviated transcription (Latin):
mecas cunc tocredentes conteneantur solitamen
quiua teuixerint premium caeleste percipient item
hoc loco intereos quistadio currunt unum accipien¬
te palma significa tomnerecte fidem tenentem &
precepta seruantem Omis autem qui in agone
contendit ab omnibus seabrinet. ab omnibus escis
quȩcur sumeorum in pedire consuerunt Et
illiquidem ut corruptibile coronã accipiant nos
autem incorruptam noninua num curro uel

Expanded text:
metas cuncti credentes contineantur, soli tamen metas cuncti credentes contineantur, soli tamen qui juste vixerint, praemium coeleste percipient. Item hoc loco inter eos, qui in stadio currunt, unum accipientem palmam, significat omnem recte fidem tenentem, et praecepta servantem. Omnis enim, qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Ab omnibus escis, quae cursum eorum impedire consueverunt. Et illi quidem, ut corruptibilem coronam accipiat, nos autem incorruptam. Ego i
Abbreviated transcription (Latin):
exortando dumdicit circumibia rasuestras & ut qui¬
uducri face remeos quisinelege erant. contra arria nos
testa mentum lex expelletur  actus sum infirinus
utinfirmos lucri facorem propter in firmos oleraman¬
ducaui cumsecurus possim carnibus uesci promisciuis
Omnibus omnia faccussum ut omnes facerem saluos
non aliquidmilii necquerens quod mihi utileert sed quoc
multis itemaliter in lnsque superius memor auimus
non ut quidam maleexestimant ⁊lum etiam inlicitis
consensisse Omnia autem facio proptere uangeliũ
ut particepsoius efficiar vtineo partem merear
habere cum scĩs Nescitis quiabii qui instadio cur¬
runt omnescurrunt sed unus acepit brauium sicur¬
rice ut conprebendatis hic stadii cursum iustitiae uel
fidei comparauit quia quomodo illis cumomnes intra
stadium currunt nonnis. quibene cuuir rerit dig¬
nus prȩmio iudicatur ita a hic quamuis intrasidẽs

Expanded text:
exhortando, dum dicit: Circuivi aras vestras, et ut quiexhortando, dum dicit: Circuivi aras vestras, et ut quilucrifacerem eos, qui sine lege erant. Contra Arianos etTestamentum lex appellatur. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Propter infirmos olera manducavi, cum securus possem carnibus vesci promiscuis. Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos. Non aliquid mihi, nec quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis. Item aliter: In his quae superius memoravimus: non ut quidam male existimant, illum etiam illicitis consensisse. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus efficiar. Ut in eo partem merear habere cum sanctis. Nescitis quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? Sic currite, ut comprehendatis. Hic stadii cursum, justitiae vel fidei comparavit: quia quomodo illic cum omnes intra stadium currunt, non nisi qui bene cucurrerit, dignus praemio judicatur: ita et hic, quamvis intra fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dico ⁊dest numquid proprio tantum sensu loquor
Anetlex haec nondicit scriptum estenim non alli¬
tam quamiudeos utiudeos lucrarer hebreos¬
dicit quando sepurificauit intemplo quod tempore
gratie sciebat essesuper fluum His qui sublege
sunt quasi sublege essem ostendit quomodo fue¬
rit cum ipsis & ipseiudeos potestita intelligi quod
samaritanus dixerit es sesublege quilegemtan¬
Cun ipse nones sem sublege ut eosqui s ublegeerant lu¬
cri facerem non ost sublege uetereque peccatoribus
da taesse prȩscribitur His quisi nelege erant
tam qua isinelege essem sinelege littere &agenti¬
bus in primis solamfidem querebat quasi non habe¬
ret precepta legis xp̃i quȩ illos obseruare doceret
siue in eo quuillos adfidei credulitatem nontam legali¬
bus doctrinis quamrationabilibus argumentis pro¬
uocabat sicut athenis fecis seper inbetur pinlosopos
& paganos perphilosophiam & ararum & titulum

Expanded text:
dico? Id est, numquid proprio tantum sensu loquor? dico? Id est, numquid proprio tantum sensu loquor? An et lex haec non dicit? Scriptum est enim in ltamquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer. Quando se purificavit in templo, quod Tempore gratiae sciebat esse superfluum. His qui sub lege sunt, quasi sub lege essem. Ostendit quomodo fuerit cum ipsis et ipse Judaeus. Potest et ita intelligi, quod Samaritanos dixerit esse sub lege; qui legem tanse non essem sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem. Non est sub lege litterae, quae peccatoribus data esse perscribitur. His qui sine lege erant, tamquam sine lege essem. Sine lege litterae: et a gentibus in primis solam fidem quaerebat, quasi non haberet praecepta legis Christi, quae illos observare doceret, sive in eo quo illos ad fidei credulitatem non tam legalibus doctrinis, quam rationabilibus argumentis provocabat. Sicut Athenis fecisse perhibetur, philosophos et paganos per philosophiam, et ararum titulum
Abbreviated transcription (Latin):
expetitilli utmola asinaria suspendatur collo eius
&c mittatur in profundum maris quanto grauior
pena illos expectat ut ad comparationem illius hoc quod
grauis simumest leue putetur & notandum quod in
x p̃o peccare dixerit qui in membro peccaueritxp̃i ũ¬
quid non habemus potestatem sororem mulierem circum¬
ducendi Nondixit mulieres ducendi nede ixoribus dice¬
re putarecur sed circum ducendi inquid perpro¬
uintias qua necessaria desuis facultatibus ministra¬
rent S icut& ceteria postoli nionillos condempnat sed¬
suumdat exem plum illienim fidelioribus predica¬
bant & apudiudeos antiqua hecerat consuetudo
ut necessaria doctoribus adiscipulis predscarentur
quodgentes adhucru des poterat scandab pate
tionemuineȩ & gregis copulum uultinti digi
sicutibi uineam decgypti transtulisti & iterum da¬
bo uobis pastores secundum cormeum & pascentuos
cum disciplinaumquid secundum hominem hae

Expanded text:
expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et mittatur in profundum maris. Quanto gravior poena illos exspectat, ut ad comparationem illius, hoc quod gravissimum est, leve putetur! Et notandum, quod in Chisto peccare dixerit, qui in membro peccaverit quid non habemus potestatem sororem mulierculam circumducendi? Non dixit, mulieres ducendi, ne de uxoribus dicere putaretur: sed circumducendi, inquit, per provincias, quae necessaria de suis facultatibus ministrarent. Sicut et caeteri apostolisuum dat exemplum. Illi enim fidelioribus praedicabant: et apud Judaeos antiqua haec erat consuetudo, ut necessaria doctoribus a discipulis praeberentur: quod gentes adhuc rudes poterat scandalizare. tionem vineae et gregis, populum vult intelligi, sicut ibi: Vineam de Aegypto transtulisti. Et iterum: Dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos cum disciplina. Numquid secundum hominem haec
Abbreviated transcription (Latin):
non ne uobis manducastis & bibistis Nequesimanducaue¬
mus cui enim dubiumest Nullum nequemanducando ha¬
bundare neque non manducando agerecume contrario
illis magis formidanda inopia sit quigolam recinemi norun
sed quiamagnitudine fidessue quodidolis immolata
uescerentur adscriberent ideo a postolus neque in illis
edendis fidei habundantiam neque innonedendis in¬
opiam es setestatur id ete autem nefonte haeclicentia
uestra Vide cene quoduobis fufficere minus creditis
aliis obsit potest & illisdici qui destruunt exemploqued
a edificant uerbo Ofendiculum fiatinfirmis Neperuos
offendant & cadant ienim qui suiderit eum quiha¬
bet scientiam inido leorecumbentem non ne consuentia
oius cum sit infirma aedificabitur admanducandum
ido lotita & peribit infirmus intua conscientia frater
tis Quicumque scandali tauerit unumdepus illis istis

Expanded text:
nonne vobis manducastis et bibistis? Neque enim si manducavenonne vobis manducastis et bibistis? Neque enim si manducavemus. Cui enim dubium est, nullum neque manducando abundare, neque non manducando egere? cum econtrario illis magis formidanda inopia sit, qui gulam retinere non norunt. Sed quia magnitudini fidei suae, quae idolis immolata sunt vesci, ascribebant: ideo Apostolus neque in illis edendis fidei abundantiam, neque in non edendis inopiam esse testatur. Videte autem ne forte haec licentia vestra. Videte, ne quod vobis sufficere minus creditis, aliis obsit. Potest et illis dici qui destruunt exemplo, quod aedificant verbo. Offendiculum fiat infirmis. Ne per vos offendant et cadant. Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta? Et peribit infirmus in tua scientia frater,tis. Quicumque scandalizaverit unum de pusillis istis,
Abbreviated transcription (Latin):
qua mexemplis ceterum sidiuina scientia inflat ut
quidamputant quare illosamplius uult docendo in¬
flare & in principio ipsius epistole gratias sedicit
dõ agere quod omniscientia sintrepleti suum quoque
a libiꝰ proponit exemplum dicens & sumperitus sermone
sed nonscientia sepectiam arguit ignor antes & igno¬
rantiam teonebris comparauit galatas eque stul¬
titia notat necnon & ephesis lumens apientiȩ sup¬
pliciter deprecatur C arita suero aedipicat Qui¬
a non querit quȩ sua sunt sedque acdificent fr̃s
decur sapiens stultus qui enim uiuere sapiensest
insipientioremse omnibus arbitratur undesalo¬
monait uidiuirum qui sibis apiens esse uidebatur
& spem habuit insipiens magis quamille Si quis
autem diligitdm̃ hic cognitus estabeo ⁊llediligit dm̃
qui aedificat fratres sicut dicitur petrosiamas me
pasce oues meas Esca autem nos non commendat dõ¬
sicut dicit aggeus propheta & simanducastis & bibistis

Expanded text:
quam exemplis. Caeterum si divina inflat, ut quam exemplis. Caeterum si divina inflat, ut quidam putant, quare illos amplius vult docendo inflare? Et in principio ipsius Epistolae, gratias se dicit Deo agere: quod omni scientia sint repleti. Suum quoque alibi proponit exemplum, dicens: Et si imperitus sermone, sed non scientia. Saepe etiam arguit ignorantes. Et ignorantiam tenebris comparavit. Galatas aeque stultitiae notat, necnon Ephesiis lumen sapientiae suppliciter deprecatur. Charitas vero aedificat. Quia non quaerit, quae sua sunt, sed quae aedificent fratrdetur sapiens, stultus est; qui enim vere sapiens est, insipientiorem se omnibus arbitratur. Unde Salomon ait: Vidi virum, qui sibi sapiens esse videbatur, et spem habuit insipiens magis quam ille. Si quis autem diligit Deum, hic cognitus est ab eo. Ille diligit Deum, qui aedificat fratres, sicut dicitur Petro: Si amas me, pasce oves measSicut dicit Aggaeus propheta: Et si manducastis et bibistis,
Abbreviated transcription (Latin):
possitis implere iustitiam Hocitaque dico frs hi c omni
intentione atiam in ha bente suxores ad continentiam
coortatur ut multomagis suadeat non nuberi non habentes
empus breueest reliquum est ut a quihabentuxores tam¬
quam non habentes sint tempus uite nostrȩ modicum ad se¬
rit ut doceatuo luntatem quȩ cito finitur non magnopere
ad petendam sed magis concupiscendum esseaecernum prȩ¬
mium castitatis Siquis autem turpem seuideri exesti¬
mat superuirginesua quod sit superadulta turpis
uideri poterit sicupientem uirginem suam nubere
nom permittat & illa fuerit fornicata item hodo co
non parentes dicit uirginum filia rum nequeenim
potestate illorum potenesse alienȩ propositum
continentiȩ sed unum queq que haberẽ propriȩ
carnis arbitrium sieam incorruptã serua re
Scientia inflat Illascientia que ex sensu proprio
Rhumano descendit eosqui precer eam diuinam non
habuerint inflat & que coniecturis magis ntitur

Expanded text:
possitis implere justitiam. Hoc itaque dico, fratres. Hic omni possitis implere justitiam. Hoc itaque dico, fratres. Hic omni intentione etiam habentes uxores ad continentiam cohortatur, ut multo magis suadeat non nubere non habentes. Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam non habentes sint. Tempus vitae nostrae modicum asserit: ut doceat voluptatem, quae cito finitur, non magnopere appetendam: sed magis concupiscendum esse aeternum praemium castitatismat super virgine sua, quod sit superadulta. Turpis videri poterit si cupientem virginem suam nubere non permittat, et illa fuerit fornicata. Item hoc loco non parentes dicit virginum filiarum: neque enim potestatis illorum potest esse propositum alienae continentiae; sed unumquemque habere propriae carnis arbitrium, eam incorruptam servareScientia inflat. Illa scientia, quae ex sensu proprio et humano descendit, eos qui praeter eam divinam non habuerint, inflat, et quae conjecturis magis nititur,
Abbreviated transcription (Latin):
si autem intali copula constitutus adfidem fuerituocatus
non deberecum coniungale uinculum soluere. Sed & pͥotes
liberfieri magis utere magis utere seruitio usque a deo non
prodestlibertas nec seruitus nocet itemsimiliter ad eosquima¬
trimonio iuncti sunt a postolus loquitur dicens. sed & si potes
liber fieri magis uterectm sita mentibidõ pudice uolenti
soruire non fuerit molesta ne fortetuo consortio aciam & ip¬
dñi non habeo quod sub preceptum est si nonimpleatur pu¬
nit impletum mortem tantum caret quianihil exsedat
sed quod debet ex soluet. Consilium autem do. consilium
autem saluator s dicenus sunt qui se castrauerunt prop¬
terregnum caelorum  amquammiseri cordiam conse¬
cutadño suo exemplodocet Nonnisi indnm gloriandum
Vt fidelis simidñi mei semperseruio occupatus Ego autem
uobis parco vobis uirginibus utminor labore maiorem

Expanded text:
Si autem in tali copula constitutus, ad fidem fuerit vocatus, Si autem in tali copula constitutus, ad fidem fuerit vocatus, non debere eum conjugale vinculum solvere. Circumcisfieri liber, magis utere. Usque adeo non prodest libertas, nec servitus nocet. Item similiter ad eos qui matrimonio juncti sunt, Apostolus loquitur, dicens: Sed et si potes liber fieri, magis utere: si tamen tibi Deo pudice volenti servire, non fuerit molesta, quando forte tuo consortio, etiam ipDomini non habeo. Quod sub praecepto est, si non impleatur, punit. Impletum morte tantum caret, quia nihil ex se dat: sed quod debet, exsolvit. Consilium autem do. Consilium est autem Salvatoris dicentis: Sunt qui se castraverunt propter regnum coelorum. Tamquam misericordiam consecutus a Domino. Suo exemplo docet, non nisi in Domino gloriandum. Ut sim fidelis. Domini mei semper servitio occupatus. Existimvobis parco. Vobis virginibus, ut minori labore majorem
Abbreviated transcription (Latin):
rificate & portatedin in corpore uestro glorificate
dm̃ actibus uestris & portatecum cius imaginem con¬
seruando sicutait alibi sicut portauimusi maginem
terreni itaportemusimaginem caelestis Circumcisus¬
Aliquis uocatus est non adducat praeputium In preputio
aliquis uocatus est non circumcidatur. Non pucetsensuper¬
flue circumcisum nede hocpeniteat. fuit enim suo tempore
neces sarium siue hoc modonon adducat praeputium quosi¬
nelegis cerimoniis uiuat quiatunc quibus damapostoli
permittebant operalegalia custo direne subito alegeretrac¬
ti scandalum paterentur. ⁊temalia expositio. euidens holo co
non hicdecircumcisione carnis aut preputio a postolum loque
Naqueonim fieri potest circumcisum aliquem possepraepu¬
tium adducere sed adeos sermnoest. qui sunt in coniugiocons¬
tituti hocenim dicit siquis ad fidemdi accesserit uxorem non
l abens postmodum gentilem coniugem non debetaccipere

Expanded text:
rificate, et portate Deum in corpore vestro. Glorificate Deum actibus vestris, et portate eum, ejus imaginem conservando: sicut ait alibi: Sicut portavimus imaginem terreni, ita portemus imaginem coelestis. Caliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio autem aliquis vocatus est, non circumcidatur. Non putet se superflue circumcisum: nec de hoc poeniteat: fuit enim suo tempore necessarium. Sive hoc modo: non adducat praeputium, quo sine legis caeremoniis vivat: quia tunc quibusdam Apostoli permittebant opera legalia custodire, ne subito a lege retracti, scandalum paterentur. Item alia expositio: Evidens est hoc loco, non hic de circumcisione carnis, aut praeputio Apostolum loqui: neque enim fieri potest, circumcisum aliquem posse praeputium adducere; sed ad eos sermo est, qui sunt in conjugio constituti: hoc enim dicit: Si quis ad fidem Dei accesserit, uxorem non habens: postmodum gentilem conjugem non debet accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
de hoccapitulo diuersa senserunt . Nam quidam dicunt
sicut insuis esurientibus esurut uel cibatur ita& in
ecclesia sua quȩ est corpus eius ipse subicitur aliiaiun
quodipsahumana natura quam induit ingratia¬
rum actionem semperposset esse subiecta diuini¬
tati quameam secum unum faciendo omnia ei sub¬
iecerit multietiam alia &diuersa dicunt quȩ in¬
serere & enumerare prolecum est Quidmihi
gunt multa dicuntur inepistolis quȩ in actibus
non tenentur & multa in actibus quȩ in epistolis
non scribuntur. perallegoriamautem bestie pos¬
sunt intelligi aduersariȩ potestates sicutat tinpsal¬
mo neradas bestuis animasconfitentium tibi at
quas hicdicit sepugnas se Cot didiemorimur¬

Expanded text:
de hoc capitulo diversa senserunt. Nam quidam dicunt, sicut in suis esurientibus esuriit, vel cibatur: ita et in Ecclesia quae est corpus ejus ipse subjicitur. Alii aiunt, quod ipsa humana natura, quam induit, in gratiarum actionem semper sit subjecta divinitati: cui secum unum faciendo, omnia subjecerit. Multi etiam alia, et diversa dicunt, quae inserere et enumerare prolixum est. Ut sit Tunnon habentur, et multa in Actibus, quae in Enon scribuntur. Per allegoriam autem bestiae possunt intelligi adversariae potestates, sicut ait in Psalmo: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi: ad quas hic dicit se pugnasse. Manducemu
Abbreviated transcription (Latin):
in firmi uos autem fortes uos nobiles nos autemignobi¬
los Nostam quam stulti propterxp̃m omnia sustinemꝰ
uos autem it auultis essexp̃iani ut prudentia scłi tene¬
atis nos infirmi quiauicem redderenolumus uos au¬
temreddendo fortesuosesse gloriamini. nos nibil
habentes uoluntaria paupertate de iectiuos uobis
etiam nobilitatem terreni generis uindicatis Tam¬
quam purgamenta huiusmundi factisumus. si¬
cut scriptum est iustus inmundus est apud malos
omnium peripsemausque adhuc omnium humil¬
num dĩ sed in uirtute hi costenditur nihil prodes se
doctrinam abs que iustitiȩ operibus ei qui non faciat
quȩ facienda persuadet Ouiduultis benignus
magister discipulorum correctionem eorum
potestate demitat ut si penitere uollint elemen¬
tissimus consolator adesset si autem nolent durus
ultor adsisteret & peccacorum ⁊ nuirga ueniam ad
uos aut incaritate & spũ mansuetudinis qualiuir

Expanded text:
infirmi: vos autem fortes. Vos nobiles: nos autem ignobiinfirmi: vos autem fortes. Vos nobiles: nos autem ignobiles. Nos tamquam stulti propter Christum omnia sustinemus: vos autem ita vultis esse Christiani, ut prudentiam saeculi teneatis. Nos infirmi, quia vicem reddere nolumus: vos autem reddendo, fortes vos esse gloriamini. Nos nihil habentes voluntaria paupertate dejecti: vos vobis etiam nobilitatem terreni generis vindicatisquam purgamenta hujus mundi facti sumus. Sicut scriptum est: Justus immundus est apud malos. Omnium peripsema usque adhuc. Omnium humilnum Dei, sed in virtute. Hic ostendit, nihil prodesse doctrinam absque justitiae operibus, ei qui non faciat, quae facienda persuadet. Quid vultis? Benignus magister discipulorum correptionem in eorum potestate dimittit: ut si poenitere velint, clementissimus consolator adesset. Si autem nollent, durus ultor assisteret peccatorum. In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansue
Abbreviated transcription (Latin):
misteriorum dĩ non utequalis xp̃oh iciam queritur in¬
terdispensatores ut fidelis quis inueniatur Inter rogan¬
tis uox est idestiamhic uosputatis constientias iudicare
Mihiautem prominimoest ut a uobis iudicer aut abhumano
die humanum iudicium nullius ducomomente in quosepe
ueritas & iustitia frustratur diemenim hominis non com¬
cupiui hieremias ait S ed neque meipsum iudico egoqui con¬
tientiam ineam optime noui nibiles se me iudico item sidicit¬
a postolus neque meipsum iudico nihi lenim mibi conscius
sum malesentiunt quidicunt nemopotestuitare a pecca¬
to dicens autem sed non inboc iustificatus sum hoc prohu¬
militate dicit Nihi lenim mihi sum constius unde super¬
omnes homines debeantgloriari si hoc paulus dicit quid
a nobis dicidebeant cogitandum est. Om̃s pectaculum¬
facti sumus huic mnundo & angelis & hominibus om̃
nostras publico spectant iniurias siueuere angeli
& homines siue scĩ homines & peccatores Nos stul¬
ti propter xp̃m uos autem prudentes in xp̃onos

Expanded text:
Non ut aequales Christo. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Interrogantis vox est: id est, jam hic vos putatis conscientias judicari. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Humanum judicium nullius dico momenti, in quo saepe veritas et justitia frustratur. Diem enim hominis non concupivi, Jeremias ait. Sed neque meipsum judico. Ego qui conscientiam meam optime novi, nihil esse me judico. Neque meipsum judico. Nihil enim mihi conscius sum. Male sentiunt, qui dicunt: Nemo potest vitare peccatum. Sed non in hoc justificatus sum. Hoc pro humilitate dicit: Nihil enim mihi sum conscius: unde super homines debeam gloriari. Si hoc Paulus dicit: Quid a nobis dici debeat, cogitandum est. Sefacti sumus mundo, et angelis, et hominibus. Omnes nostras publice spectant injurias, sive vere angeli, et homines, sive sancti homines, et peccatores. Nos stulti propter Christum: vos autem prudentes in Christo. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
A postolis predicantibus & multa uirtutum signa faci
te firmaret hunces sex pm s aluatorem mundi quem
mox ses & prophete adnuntiauerunt Ideo secundum
scripturas praedictumesse cominemorat sicutinter
ceterat esaias propheta dicit sicutoues ad occisionem du¬
citur & quasi agnus coraintundente se obinutescit
Item in fraidem proplieta & dabi timpios prosepultura
& diuitem promortesua Similiter oseepropheta testu
die resurrectionem xp̃i futuram adnuntiat dicens
Viuificabitnos postduosdies in dietertia suscitauit nos

Expanded text:
apostolis praedicantibus, et multa virtutum signa facietate firmaret, hunc esse Christum Salvatorem mundi, quem Moyses, et prophetae annuntiaverunt: ideo secundum Scripturas praedictum esse commemorat; sicut inter caetera Isaias propheta dicit: Sicut ovis ad occisionem ducitur, et quasi agnus coram tondente se obmutescit. Item infra idem propheta: Et dabit impios pro sepultura, et divitem pro morte sua. Similiter Osce propheta, tertia die resurrectionem Christi futuram annuntiat, dicens: Vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
rat omne quodsperamus credimus nonomne quod
uerba sensu meloquis sed mallo perpauca ad pro¬
fectum loqui quam multa que nulli proficiant qui¬
daisane quȩrunt quȩ sunt quinque uerba aquib:
econtrario que sint decemmilia est querendum
vtalios struam quam decemimilia uerborum in lin¬
ga idest proprio intellectu & simpliciratione Fr̃i
nolite pueri effici sensibus scire debetis quam diufu¬
taque lingue insignum sunt non fidelibus sed infide
libus bi costenditur crescente fide signacessare
quando infidelium causa danda esse predicebantur
in ecdesus tacent quia contraor dinemest nacurȩ
uellegis ut in conuentuuirorum femine loquantur

Expanded text:
 Omne quod speramus, credimus, non omne quod verba sensu meo loqui. Sed malo perpauca ad profectum loqui, quam multa quae nulli proficiant. Quidam sane quaerunt, quae sunt quinque verba: a quibus econtrario, quae sint decem millia, est quaerendum. Ut et alios instruam: quam decem millia verborum in lingua. Id est, proprio intellectu et simplici ratione. Fratres, nolite pueri effici sensibus. Scire debetis quamdiu futaque linguae in signum sunt non fidelibus. Hic ergo ostenditur crescente fide signa cessare, quando infidelium causa danda esse praedicanturin ecclesiis taceant. Quia contra ordinem est naturae vel legis, ut in conventu virorum feminae loquantur
Abbreviated transcription (Latin):
ct xparitiitus hic prolabore accipitur quia
cuingemit laboratur sicut & partus ponitus
prodolore ad hocergolabor amus ut illa supes¬
indui mereamur sita men expoliaticori
renudi non inuoniamur afide uelopere
pictatis Nama qui sumus inta bernacul

Expanded text:
 Gemitus hic pro labore accipitur: quia cum gemitu laboratur, sicut et partus pro labore ponitur. Ad hoc ergo laboramus, ut illa superindui mereamur. Si tamen vestiti, et non nudi inveniamur. A fide vel opere pietatis. Nam et qui sumus in hoc tabernacul
Abbreviated transcription (Latin):
suo ordine reuoluuntur & cotidie nobis agnus
occiditur e paschacotidie celebramus si sermen¬
tum malitiȩ & nequitie non habemus quid estenim
aliud nisi corruptio naturae fermentum quod
& ipsum prius a natura lidulte dine recedens ad¬
ulterino acoro corruptum est gcripsiuobis ine
pistola ne commisceamini fornicariis nonutique
fornicarns huius mundi autauaris aut rapa¬
scripsi nonutagentibus sed abhis qui peccant
inecclesia separemini sinautem mori debuera¬
tis quos idcirco precipue uiuere interim ds̃ uo¬
luit quobabitatione proficiant infideles Alio¬
quin debueratis de hocmundo exsisse. siuerta
sin autem melius uobis fuerat dehacluce migras se
quam indigere percommunitionem agentium

Expanded text:
suo ordine revolvitur. Et quotidie nobis agnus suo ordine revolvitur. Et quotidie nobis agnus occiditur, et pascha quotidie celebramus: si fermentum malitiae et nequitiae non habemus. Quid est enim aliud nisi corruptio naturae, fermentum, quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino acore corruptum est? Scripsi vobis in Epistola, ne commisceamini fornicariis. Non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut rapascripsi, non ut a gentibus, sed ab his qui peccant in Ecclesia, separemini: sin autem, mori debueratis: quos idcirco praecipue vivere interim Deus voluit, quo cohabitatione vestra proficerent infideles. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Sive ita: sin autem, melius vobis fuerat de hac luce migrasse, quam indigere per commonitionem a gentium
Abbreviated transcription (Latin):
s alua sieri demonstretur item hicostendit eiectũ
extraeclesiam rapideore demonum lacerandum
sipermanserit nolens carnisuitia mortificane uit
test potestatem ut dñiiudicio reseruetur. Non
bona groricio uestra nescitis quia modicum
fermentum totam massam corrumpit Ignora¬
tis quiamalo exemplo possunt plurimi interiro
sed& perunius delictum in omnem populum iude¬
orum iradi legimus aduenisse Ex purgate
uetus fermentum ut sitis noua consparsio sicut
estis azimi Nihil in uobis conuersationis pristine
relinquatis quod sinceritate possitnature conrum¬
pere Et enim paschanostrum immolatus est
xp̃s itaque epulemur non infermentum ueteri
neque in fermentum malitiȩ & nequitiȩ sed inari¬
mis sinceritatis & ueritatis non figura sedueritas
e iudei quidem septem diebus &ma comedebant nos
uero semper sisimpliciter &purȩ uersemus quia
in soptem diebus mundus est factus qui semper in

Expanded text:
salva fieri demonstretur. Item hic ostendit ejectum salva fieri demonstretur. Item hic ostendit ejectum extra Ecclesiam rabido ore daemonum lacerandum, si permanserit nolens carnis vitia mortificare, ut test potestatem, ut Domini judicio reservetur. Non est bona gloriatio vestra: nescitis, quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ignoratis, quia malo exemplo possunt plurimi interire? Sed et per unius delictum, in omnem populum Judaeorum iram Dei legimus advenisse. Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Nihil in vobis conversationis pristinae relinquatis, quod sinceritatem possit naturae corrumpere. Etenim pascha nostrum, immolatus est Christus. Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae: sed in azymis sinceritatis et veritatis. Non figura, sed veritas. Et Judaei quidem septem diebus azyma comedebant. Nos vero semper, si simpliciter et pure versemur. Quia in septem diebus mundus est factus, qui semper in
Abbreviated transcription (Latin):
ad magum VT tolleretur demediouestrum qui boc
opus fecit si ue homoqui pecauit tollatur siue satha¬
nas eiciatur dumnon habet perquemoperetur e¬
go quidem absens corpore presens autem spuiam
iudicaui ut presens prȩsentem seesse dicit inspũ
ne exsolo auditu absentem damnas se puta retur
secundum illud eliseidicentis ad gieri nonnes p̃sme¬
in litterarum mearum auctoritate perquam
dñi quo que uirtus adsistec Traderehuius modi
sathane in interitum carnis ut adripiendi illum
corporaliter habeat potestatem quoddumuide¬
rit sinec carnes hic nec in futuro spm̃requiem ha¬
biturum defacto peniteat & saluatur siue sic
quis que promeritis suis deecdesia pellere satha¬
ne tradetur potestati ut dumcaro eius perpeni¬
tentiam ad flicta quendam interitum patitur ut
sp̃s conseruetur habetenim consuetudinis scrip¬
tura ut hominem in parte totum intellegat siue
ita quia& hic scripture mos est ut in carnꝰe carna

Expanded text:
 Ut tollatur de medio vestrum, qui hoc opus fecit. Sive homo, qui peccavit tollatur, sive Satanas ejiciatur, dum non habet per quem operetur. Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu: jam judicavi ut praesens. Praesentem se esse dicit in spiritu, ne ex solo auditu absentem damnasse putaretur: secundum illud Elisaei dicentis ad Giezi: Nonne spiritus mein litterarum mearum auctoritate, per quam Domini quoque virtus assistit. Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis. Ut arripiendi illum corporaliter habeat potestatem. Quod cum viderit se nec carnis hic, nec in futuro spiritus requiem habiturum: de facto poeniteat ut salvetur. Sive sic quisque pro meritis suis de Ecclesia pellitur, Satanae traditur potestati: ut dum caro ejus per poenitentiam afflicta, quemdam interitum patitur, spiritus conservetur. Habet enim consuetudinem Scriptura, ut hominem in parte, totum intelligat. Sive ita, quia et hic Scripturae mos est, ut in carne carnal
Abbreviated transcription (Latin):
tur ostendit : ex quibus dm̃ aue torem uenera
& agnuscere debuerunt : placuit dõ ꝑstulttia pre¬
dicationis saluor facere credentes non quo ue¬
re stultitia sit predicatio crucis & quia apud
illor ita haberetur gm̃ & iudȩi signa p&unt
iudei ex consu&udinem proph& arum signa
p&unt quia &iam uidentes credere nolue¬
runt & greci sapientiam querunt artis dieo¬
lectice & humane sapentiȩ natiu onem Nos autõ
audiunt xp̃m a secrucifsixum siue scandalum
illir est audirexp̃m mori potuis se quem illiqua¬
si in mortalem spectant in de est quel dicebane
nos audimus glege quia xp̃s man& maernũ¬

Expanded text:
tur, ostendit: ex quibus Deum auctorem venerari, tur, ostendit: ex quibus Deum auctorem venerari, et agnoscere debuerunt. Placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Non quod vere stultitia sit praedicatio crucis: sed quia apud illos ita haberetur. Quoniam et Judaei signa petunt. Judaei ex consuetudine Prophetarum signa petunt, quae etiam videntes credere noluerunt. Et Graeci sapientiam quaerunt. Artis dialecticae, et humanae audiunt Christum a se crucifixum. Sive scandalum illis est audire Christum mori potuisse, quem illi quasi immortalem exspectant. Inde est, quod dicebant: Nos audivimus ex lege, quia Christus man
Abbreviated transcription (Latin):
ne diaboli liberauit quod anteꝑ incredulita¬
te intellerere non ualobant: quia quod stultul¬
tum est dĩ sapientius est hominibur. quo ds¬
tultum putatur dĩ omnen humaneom sapien¬
tiam antecedit quia sapientia sua liberare
non petuerunt qui ꝑerucis misterium sti

Expanded text:
incredulitatem intelligere non valebant. Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Quod stultum putatur Dei, omnem humanam sapientiam antecedit: quia sapientia sua liberari non potuerant, qui per crucis mysterium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam stultitia uid&orcredere crucifixũ
Ipsis autem autem uocatis iudeis ad que grecis
dinationem crucis. Itamalia &xpositio ipsi iudei
&gentes cũ crediderint intellegunt uirtutem
di es se quedo uicta morte hominem reuocaun

Expanded text:
 credere crucifixum. Ipsis autem vocatis, Judaeis atque Graecis, dinationem crucis: Item aliter: Ipsi Judaei, et gentes cum crediderint, intelligunt virtutem Dei esse
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ sed eratagabus ceterum patri archas quoque
dobuerat nominare Secundo prophetas tertio
doctores propheta ssunt & qui explanant obscu¬
ra prophetarum & qui bomines exortantur
sicuta libi dicit namqui prophetat hominibus loquitur
aedificationem exortationem & consolationes
sa maior aliis esse non ambit & superfr̃s non concu¬
piscit dominari Nonquerit que sua sunt non quertt
quod sibitantum situtilo sed quodmultis Nun autem¬

Expanded text:
tis: sicut erat Agabus: caeterum patriarchas quoque tis: sicut erat Agabus: caeterum patriarchas quoque debuerat nominare. Secundo prophetas, tertio doctores. Prophetae sunt, qui explanant obscura prophetarum: et qui homines exhortantur, sicut alibi dicit: Nam qui prophetat hominibus, loquitur ad aedificationem, exhortationem, et consolationessa. Major enim aliis esse non ambit, et super fratres non cupit dominari. Non quaerit quae sua sunt. Non quaerit quod sibi utile est, sed quod multis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
& dormiunt multi quod sinos ipsos diudica remus
Nonutique iudica remur erat prȩses correptio
& nunc est sed multitalia patiuntur putamus
consuetudinis es sequod culpeest tribus sa necausis
infirmitates adueniunt corporales autextemp¬
tatione sicutiob & tobiȩ autex peccata sicutasaph
regi & hisqui in presenti ab a postolo arguuntur
autex aliqua in temper antia uttimotheo & hisqui
iubentur medicum honorari Scitis qm̃ cumgen
amagis uelarus picibus idolorum ꝓremo inspũdilo
bilesque non sitis cum religioneenim & mores mutare
debetis & nos se uestrae fidei rationem: Ei nema potest
iniquitatis dñs non cognoscet etiam siuir tutes sint ope¬
rati & ds̃malis operibus denegatur. ged nemo potest
ribus confitetur tem docot corinthios nis inspuscõ
hocest in boni soperibus conuersantes dnmibm dicant¬
gogam nepute muscumde antiquis dixisse prophe¬

Expanded text:
et dormiunt multi. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, et dormiunt multi. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, non utique dijudicaremur. Erat praesens correptio, et nunc est: sed quia multi talia patiuntur, putamus consuetudinis esse, quod culpae est. Tribus sane causis infirmitates adveniunt corporales: aut ex tentatione, sicut Job et Tobiae; aut ex peccato, sicut Asaph regi, et his qui in praesenti ab Apostolo arguuntur; aut ex aliqua intemperantia, ut Timotheo, et his qui jubentur medicum honorare. Huic tantum A magis, vel aruspicibus idolorum. Ideo notum vobisbilesque non sitis! cum religione enim et mores mutare debetis, et nosse vestrae fidei rationem. Et nemo potest iniquitatis Dominus cognoscet, si etiam virtutes sint operati, et Deus malis operibus denegatur? Sed nemo potest ribus confitetur. Item docet Corinthios, nisi in Spiritu sancto, hoc est, in bonis operibus conversantes, Dominum Jesum dicantgoga, ne putemus eum de antiquis dixisse prophe