comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onfieriuult potius quam fingere
id senim Nonres est salit antis corporis sed creden¬
rsanimi. Sedplane sepe ad est misericordiadi per
ministerium cathecitantis ũt sermone commotiis
iamficriudit quod d ecreuerat fingere Quodcum
uelle corperittunc cũ uenis s edeputimus. Et occul¬
tum quidem nobis est quandoueniat animo quẽ iã
corpore presentem uidemus. Sed tamen siccumco
dibemus agere ut fiat in illo hȩc uoluntas etiã sinon ẽ
inlenim deperit quando siest utiq tali nostrã ac¬
dionc firmatur : quamuis quo tempore uel qua
hora coeperit ignoremus
tils es o sarie ut premoneamur ante a si ficripotest
absis quicum norunt. In quostituiamimist uel quib
causis commotus ad suscipiendam religionẽ uenerit.
Quodsi defuerit alius a quo id nouerimus. et iam ipsẽ
interrogandus est : Utexeo quod responderit du¬
camus sermonis exordium. Sedsificto pectore ac¬
cessit humana commoda cupiens uel in commnoda

Expanded text:
non fieri vult potius quam fingere. non fieri vult potius quam fingere. Fides enim non res est salutantis corporis, sed credentis animi. Sed plane saepe adest misericordia Dei per ministerium catechizantis, ut sermone commotus jam fieri velit quod decreverat fingere: quod cum velle coeperit, tunc eum venisse deputemus. Et occultum quidem nobis est quando veniat animo, quem jam corpore praesentem videmus: sed tamen sic cum eo debemus agere, ut fiat in illo haec voluntas, etiamsi non est. Nihil enim deperit, quando si est, utique tali nostra actione firmatur, quamvis quo tempore, vel qua hora coeperit, ignoremus. Utile est sane ut praemoneamur antea, si fieri potest, ab iis qui eum norunt, in quo statu animi sit, vel quibus causis commotus ad suscipiendam religionem venerit. Quod si defuerit alius a quo id noverimus, etiam ipse interrogandus est, ut ex eo quod responderit ducamus sermonis exordium. Sed si ficto pectore accessit, humana commoda cupiens, vel incommoda
Abbreviated transcription (Latin):
mater autem inuidentiae superbia est. Idem dñs
um est. et humanȩ apud nos humilitatis exemplũ
Ut magnus tumor noster. maiore contraria medi¬
cina sanaretur
Magna est enim miseria superbus homo. sed maior
misericordiahumilis ds̃. hacergo dilectione tibi
tam quã finep̃posito. quore feras omnia quae
dicis. quid quid narras itanarra. ut illecuiloque¬
ris audiendo credat. credendo sper&. sperando
lium saluberrimo terrorequatiuntur. caritas
aedificanda est. Vt ab eo quemtimet a marisegau¬
dens eũ redamare audeat. eiusq dilectioni etiã¬
siinpune poss&. tamen displicere uereatur
Rarissime quippe accidit. immo uero numquam
utquis quamueniat uolens ficrixp̃ianus qui nonsit
aliquo ditimore perculsus. Sienim ali quod et̃mo¬
dum spetando ab hominibus quibus scaliter pla¬
citurum non putat. aut aliquod ab hominibus
incomimodum deuitando quorũ offensionem
aut inimicitias reformidat uult fieri xp̃ianus

Expanded text:
mater autem invidentiae superbia est: idem Dominmater autem invidentiae superbia est: idem Dominum est, et humanae apud nos humilitatis exemplum, ut magnus tumor noster majore contraria medicina sanaretur. Magna est enim miseria, superbus homo; sed major misericordia, humilis Deus. Hac ergo dilectione tibi tanquam fine proposito, quo referas omnia quae dicis, quidquid narras ita narra, ut ille cui loqueris audiendo credat, credendo speret, sperando lium saluberrimo terrore quatiuntur, charitas aedificanda est; ut ab eo quem timet, amari se gaudens, eum redamare audeat, ejusque in se dilectioni, etiamsi impune posset, tamen displicere vereatur. Rarissime quippe accidit, imo vero nunquam, ut quisquam veniat volens fieri christianus, qui non sit aliquo Dei timore perculsus. Si enim aliquod commodum exspectando ab hominibus, quibus se aliter placiturum non putat, aut aliquod ab hominibus incommodum devitando, quorum offensionem aut inimicitias reformidat, vult fieri christianus;
Abbreviated transcription (Latin):
mnisq scriptura diuina quacante scriptaest. ad prȩ¬
nuntiandum aduentum dñi scriptaest : Et quiedquid
postea mandatum est litteris & diuina auctorita¬
te firmatum xp̃mnarrat et dilectionẽ monet:
manifestum est Non tantum totam legem & pro¬
phtas in illis duobus pendere pracaptis dilectio¬
nisdĩ & proximi: Quac adhuc sola scriptura sc̃a
erat cumho cdñs dicer&. sedetiam quactumq pos¬
terius salubriter consetreta sunt memoriacq man¬
data diuinanim uolumina litterarum
uapsopter inucterȩ testamento est occultatio no¬
ui. In nouo testamento est manifestatio uete¬
ris : Sccundum illam occultationem carnaliter
intellagentes carnales. et tunc & nunc poenali
timort subiugati sunt. Secundum hanc autẽ
manifestationem spiritales citunc quibus pie
pilsantibus etiam occulta patucunt & nunc
qui non superbequerunt nectiam a pestaclaudan¬
tur. spiritaliter intellegentes donata caritate libe¬
ratisunt
Quia ergo caritatinihil aduersius quã inindentioc

Expanded text:
mnisque Scriptura divina quae ante scripta est, ad praenuntiandum adventum Domini scripta est; et quidquid postea mandatum est litteris et divina auctoritate firmatum, Christum narrat, et dilectionem monet: manifestum est non tantum totam Legem et Prophetas in illis duobus pendere praeceptis dilectionis Dei et proximi , quae adhuc sola Scriptura sancta erat cum hoc Dominus diceret, sed etiam quaecumque posterius salubriter conscripta sunt memoriaeque mandata divinarum volumina Litterarum. Quapropter in Veteri Testamento est occultatio Novi, in Novo Testamento est manifestatio Veteris. Secundum illam occultationem carnaliter intelligentes carnales, et tunc et nunc poenali timore subjugati sunt. Secundum hanc autem manifestationem spirituales, et tunc quibus pie pulsantibus etiam occulta patuerunt, et nunc qui non superbe quaerunt, ne etiam aperta claudantur, spiritualiter intelligentes donata charitate liberati sunt. Quia ergo charitati nihil adversius quam invidentia;
Abbreviated transcription (Latin):
daminododior noncipit a cuiuscacumin quo¬
ldmmodo descendentescagitanur insellat at quo
bono in findistintiũ tarditatidomor ar: eteuto
tuinius quemadimodum longis & perpletis ar¬
faatd is pdcardat ex orecaris quodelertimo
hausto mentis inbibitur : Et quia mulce dissimili
ogita ititedet loqui & libettactr :
Scitiuit nos quid iobis pretogitũ t abilo quidemons¬

Expanded text:
auditor non capit, a cujus cacumine quodam modo descendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tarditate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere; cogitemus quid nobis praerogatum sit ab
Abbreviated transcription (Latin):
deur si stemporbus liberari : nullumq exilla cc̃
perturum qui apquipenent nonexillaerat
ir mumeñ fundamentũ distait habens signaculũ
hoc Nouitdns qui sunt : et recedit ab iniquitate
orniis quinominat nomendñi. Ista cogitantes
& unuocantes dum in cornr̃m minus timbi¬
mus incrstos exitus sermnonis nr̃i propter incer¬
tos motus auditorum Delatabitq nosetiam ipsa perpes¬
siomol estiaqum. promisericordiopere si non inconram
gloriam requiramus: Tunceni est ucre o pusbonum
cũ acaritate iaculatur agentis intentio. Et tã quã adlo¬
cumsuũ rediens rursus in caritate requiescit : lactiouesd
que nos delactet autaliqua auditio indioris doqur
ut cam promendo sermoni nr̃o prȩponereuiolentes cũ
pigrita udtedio loquamur: Uacriores nossuscipict
iocundiorq pracstabitur postlaborem & maiore fi¬
dutia deprecabimur utloquatur nobis ds̃ quo modo
uolumus si suscipiamus hilariter. utloquatur pernos

Expanded text:
decursis temporibus ldecursis temporibus lperiturum, quia qui perierit non ex illa erat. irmum fundamentum Dei stetit, habens signaculum hoc. Cognovit Dominus qui sunt ejus, et discedit ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini . Ista cogitantes, et invocantes Dominum in cor nostrum, minus timebimus incertos exitus sermonis nostri propter incertos motus auditorum; delectabitque nos etiam ipsa perpessio molestiarum pro misericordi opere, si non in eo nostram gloriam requiramus. Tunc enim est vere opus bonum, cum a charitate jaculatur agentis intentio, et tanquam ad locum suum rediens, rursus in charitate requiescit. Lectio vero quae nos delectat, aut aliqua auditio melioris eloquii, ut eam promendo, sermoni nostro praeponere volentes, cum pigritia vel taedio loquamur, alacriores nos suscipiet, jucundiorque praestabitur post laborem; et majore fiducia deprecabimur ut loquatur nobis Deus quomodo volumus, si suscipiamus hilariter ut loquatur per nos
Abbreviated transcription (Latin):
eris dõ: homines autem ꝑ uersos &iamsi intrent
parictes eedesiac. Non cos arbitreris intraturos
in regnũ cadorum. quia suo tempore separabunt᷑.
si se in indius non commutauerint homines er¬
cis quid eras futurussit. quihodicmalus est: nec
Nobis prȩcepta est. Sed etiam dilectio proximi In
quibus duobus praecptis totalex pend& et pro¬
phȩtȩ quam nonimpl& nisiquidõnũ acceperit
trinitas ds̃ est. in quodõ spes omnis ponenda est:
in homine nonest ponenda qualiscumq ille fue¬
rit: aliud est enim illea quo iustificamur. Aliud
illicum quibus iustificamur: Non autem solum
ꝑ cupiditates diabalus temptat .sedetiam per
terrores insultationum & dolorum &ipsius mostis
quid quid autemhomopassus fuerit pronomine
xp̃i. et prospeuitȩ acternȩ & permanens tolerabe¬
rit maior ei merces dabitur: Quia sicesserit dia¬
bolo cum illo damnabitur: sed opera miscricordi¬
ac. cumpiahumilitate impetrant adño.  ut

Expanded text:
eris Deo. Homines autem perversos, etiamsi intrent eris Deo. Homines autem perversos, etiamsi intrent parieles ecclesiae, non eos arbitreris intraturos in regnum coelorum; quia suo tempore separabuntur, si se in melius non commutaverint. Homines erniam nescis quid cras futurus sit qui hodie malus est. Nec nobis praecepta est, sed etiam dilectio proximi, in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Quam non implet nisi qui donum acceperit Trinitas Deus est: in quo Deo spes omnis ponenda est. In homine non est ponenda, qualiscumque ille fuerit. Aliud est enim ille a quo justificamur, aliud illi cum quibus justificamur. Non autem solum per cupiditates diabolus tentat, sed etiam per terrores insultationum et dolorum et ipsius mortis. Quidquid autem homo passus fuerit pro nomine Christi, et pro spe vitae aeternae, et permanens toleraverit, major ei merces dabitur: quod si cesserit diabolo, cum illo damnabitur. Sed opera misericordiae cum pia humilitate impetrant a Domino, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cat: sedetiam quos in ipsa ecclesia catholicaui¬
deris maleuiuentes aut immoderãtis uolupta¬
tibus. uentris &gutturis. aut inpudicos. aut ua¬
nis curiositatibus. uel inlicitis deditos. siue spec¬
taculorum siuerẽ mediorum autdiuinationũ
diabolicarum: Siuẽ mn pempa. & trfoauaritia
atq suꝑbiac. siue inaliquauita quãlexdam¬
nat &punit. non eos imiteris. sed potius comii¬
garis bonis quosinuenturus es facilẽ ectutalis
fucris. Ut simulcolacitis & diligatis dm̃gra¬
tisq̃uiatotum praemium nr̃m ipseerit. ut
in illa uitabonitatecius & pulhitudine ꝑ frua¬
mur. Sedamandus est non sicut aliquid quod
uidetur oculis. sed sicut amatur sapientia & ue
modum sunt sta in hominibus. sedquem ad mo¬
dum sunt in ipso fonte incorruptibilis & in¬
commutabilis sapientiae: quoscumq ergouideris
haec a marcillis coniungere uit perxp̃m quihomo
factus est ut es s& mediator di& hominũ reconcili¬

Expanded text:
cat; sed etiam quos in ipsa Ecclesia catholica vicat; sed etiam quos in ipsa Ecclesia catholica videris male viventes, aut immoderatos voluptatibus ventris et gutturis, aut impudicos, aut vanis curiositatibus vel illicitis deditos, sive spectaculorum, sive remediorum aut divinationum diabolicarum, sive in pompa et typho avaritiae atque superbiae, sive in aliqua vita quam lex damnat et punit, non eos imiteris: sed potius conjungaris bonis, quos inventurus es facile, si et tu talis fueris; ut simul colatis et diligatis Deum gratis: quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa vita bonitate ejus et pulchritudine perfruamur. Sed amandus est, non sicut aliquid quod videtur oculis; sed sicut amatur sapientia, et vmodum sunt ista in hominibus; sed quemadmodum sunt in ipso fonte incorruptibilis et incommutabilis sapientiae. Quoscumque ergo videris haec amare, illis conjungere, ut per Christum qui homo factus est, ut esset Mediator Dei et hominum, reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorum et non solum eos quis unt extra ecdesi¬
am. sed etiã ipsius ecdesi aepaleas quaso post&
usq ad nouissimã uentilationem patientissi me
sufferat. a dimaginem debitum segregabit
Qui autem iñ rident resurrectionem putantes qđ
caro ista quia putrescit resurgerenon potest. ad
poenas in earesurrecturi sunt : & ostendit eis ds̃
quia qui potuit heccorpora facere antequã esseNT
poͣstea est momento restituere sicut erant . Om̃s
autem fiddes regnaturicum x p̃o. ita resurgent¬
in codem corpore ut etiã commnutari mereantur
adincorruptionem angdicam : ut fiant aequor¬
les angelisdĩ. sicut dñs ipse promisit. & laudent᷑
cum sine aliquodefectu. & sincaliquo fastidio. sẽ
dine qualẽneedici Neccogitari ab homine postest
tuitaq credensista. Caue temptationes quia
di abalus quȩrit qui secum pereant. Ut Nonso¬
lum ꝑeos quiextra eclesiam sunt. siue pagani.
Siue iudaei siucheretici. non tehostis ille sedu¬

Expanded text:
mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesimortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui potuit haec corpora facere, antequam essent, potest ea momento restituere, sicut erant. omnes autem fideles regnaturi cum in eodem corpore, ut etiam commutari mereantur ad incorruptionem angelicam: ut fiant aequales Angelis Dei, sicut Dominus ipse promisit ; et laudent eum sine aliquo defectu et sine aliquo fastidio, sempdine, quali nec dici nec cogitari ab homine potest. 55. Tu itaque credens ista, cave tentationes quia diabolus quaerit qui secum pereant: ut non solum per eos qui extra Ecclesiam sunt, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, non te hostis ille sedu
Abbreviated transcription (Latin):
duo ihuxp̃o quodeclesiaeius ꝑ uniuersũ orbem
terrarũ ess& futura ꝑsc̃orũ mastrria passionesq¬
quȩ disseminata et tunc prȩdictũ quando adhuc
nomeneius Et latebatgentes. & ubi notũ erat in¬
ridebatur: et tamen inuistutibus miraculorũ eius
siuequaeꝑ seipse. Siuequa ꝑseruossuos fecit. dũ
annuntiantur haec & creduntur. iãuidemus
qđ predictũ est cẽ completum regesq. ipsos terrȩ
qui antea ꝑ sequebantur xp̃ianos. iamxp̃ino mĩne
subiugatos prȩdictum est. etiam qđ scis mata & he¬
reses ex eius ecdesia essent exiture. et subeius
nominc ꝑlocaubi possent suam nom ꝓp̃igloriã
quaesiturac. & ista conpleta sunt Nu quid
ergo illa quȩrestant nonsunt uentura: mani¬
festum est qui a sicut ista predicta ueneruNT
Seͤd etiam illauentura sunt. quaecumq iustorum
tribulationes adhucrestant. & iudiciidies qui se¬
parabit omne s impios aiustis Inresurrectione

Expanded text:
u Christo, quod ecclesia eius per uniuersum orbem u Christo, quod ecclesia eius per uniuersum orbem terrarum esset futura, per sanctorum martyria passionesque disseminata, et tunc praedictum, quando adhuc nomen eius et latebat gentes et ubi notum erat ridebatur. et tamen in uirtutibus miraculorum eius, siue per se ipse siue quae per seruos suos fecit, dum annuntiantur haec et creduntur, iam uidemus quod praedictum est esse completum regesque ipsos terrae, qui antea persequebantur christianos, iam Christi nomini subiugatos. praedictum est etiam, quod schismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, ubi possent, suam, non Christi gloriam quaesiturae; et ista completa sunt." "Numquid ergo illa quae restant non sunt uentura? manifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam illa uentura sunt, quaecumque iustorum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
bant. quaenunc influctibus sacculinatat& ꝑlig¬
num crucis xp̃ra sub mersione liberaturꝰ prȩdic¬
tum est abrahȩ fideli seruodĩ unihomini quod¬
deillo ess& populus nasciturus. qui coloretunũ
dm̃ interceterasgentes quacidola colebant &
omnia quae illi populo uentura prȩdicta sunt
populo &iam xp̃s pexomniũ sc̃orũ &ds̃uenturus
exsemine ipsius abraham secundum carnem
quam ad sumpsit. ut omnes &iam̃ filii esse
abrahȩ qui fidem eius imitarentur: & sicut fac¬
tum natur estxp̃s demaria uirgine quȩ exil¬
lõ genere fuit: prȩdictum est ꝑprophetas quod
incrucepassurus ess& ab eodem populo iudȩo¬
rum decuius genere secundum carnẽueniebat: & sic
est factum praedictũs est quod resurrecturus eẽt.
resurrexit & sccundum ipsa predicta ꝓphetarum.
a scendit incadum & discipulissuis sp̃m sc̃m misit:
prȩdictum est non solũ prophetis sed etiam ab ipso

Expanded text:
bant, quae nunc in fluctibus saeculi natat et per ligbant, quae nunc in fluctibus saeculi natat et per lignum crucis Christi a submersione liberatur. praedicatum est Abrahae fideli seruode illo esset populus nasciturus, qui coleret unum Deum, inter caeteras gentes quae idola colebant, et omnia quae illi populo ventura praedicta sunt,populo etiam Christus Rex omnium sanctorum et Deus, venturus ex semine ipsius Abraham secundum carnem, quam assumpsit, ut omnes etiam filii essent Abrahae qui fidem ejus imitarentur, et sic est factum. Natus est Christus de Maria Virgine, quae ex illo genere fuit. Praedictum est per prophetas quod in cruce passurus esset, ab eodem populo Judaeorum de cujus genere secundum carnem veniebat, et sic est factum. Praedictum est quod resurrecturus esset, resurrexit. Et secundum ipsa praedicta prophetarum, ascendit in coelum, et discipulis suis Spiritum sanctum misit. Praedictum est non solum a prophetis, sed etiam ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
homines liberaresi sibi ipsi non sint inimici& non
resistant miscricordiȩcreatoris susmisit unigeni¬
tum filium suũ hoc est uerbum suũ aequalẽ sibi
ꝑ quod condidit omnia: et manens quidem in sua
diuinitate. & non recedens a patre. Nec in aliquo
mutatus ad sumendo tamen hominẽ & incarne
mostalis hominibus apparendo uenit adhomi¬
nes ut quem ad modũ ꝑ unũ hominẽ qui primus
factus est. Idestadam mors intrauit ingenus
humanũ quia consensit mulieri suae. seductȩ adi
xp̃m deletis omnibus peccatis praeteritis.
credentes incũ omnes inae t̃nã uitã in grede¬
rentur Omnia ergo quȩnuncuides in edesia
dĩ & subxp̃i nomine pestotũ orbemterrarum :
ante sȩcula iam prȩdicta sunt. & sicut ealegimus
ita & uidemus. et inde aedificamur infidem fac¬
tam estaliquando diluuium ꝑ totã terram ut
peccatores delentur &tamqi illi quieua scrunt
in arta. sacramentũ future eodesiae demonstra¬

Expanded text:
homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non resistant misericordiae creatoris sui, misit unigenitum filium suum, hoc est uerbum suum, aequalem sibi, per quod condidit omnia. et manens quidem in sua diuinitate et non recedens a patre nec in aliquo mutatus, assumendo tamen hominem et in carne mortali hominibus apparendo uenit ad homines, ut, quemadmodum per unum hominem, qui prius factus est, id est Adam, mors intrauit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a dialegum Christum deletis omnibus peccatis praeteritis credentes in eum omnes in aeternam uitam ingrederentur." n Omnia enim, quae nunc uides in ecclesia dei et sub Christi nomine per totum orbem terrarum geri, ante saecula iam praedicta sunt et, sicut legimus, ita et uidemus et inde aedificamur in fidem. factum est aliquando diluuium per totam terram, ut peccatores delerentur; et tamen illi qui euaserunt in arca sacramentum ecclesiae futurae demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
onedesperet quempatientiadĩ uid& uiuere. non
obaliud sicut apostolus ait . nisiut adducatur ad
penitentiam: Silongus tibiuidetur iste sermo
quotã quã praesentem rudem hominẽ instruxi.
lic& eatibi dicerebreuius. longiorem tamen essede¬
bere non puto quamquã multũ inter est quid
res ipsa cumagitur moncat & quid auditorũ prae¬
sentia Nonsolum ferit sed etiam desiderare seos¬
tendat cum autẽceleritate opusest : Uidequã fa¬
cile explicaritota respossit. Fac rursus adesse
illud quod superior. respondisse: quia & si non hoc
respondet. hoceum respondere debuis sedicendũ
est: deiñde hoc modo decetera contexenda : Uere
frater illa magna & uerabcatitudo est quȩ in
futuro sȩculo sc̃is promittitur : omnia uero uisi¬
biliatranscunt & omnis huius sȩculi pompa &
deliciae. et curiositas interibunt: Et secum
ad interitũ trahunt a matores suos: a quo interi¬
tu hoc est poenis sempiternis d̃smiscricors uolens

Expanded text:
one desperet, quem patientia Dei videt vivere, non one desperet, quem patientia Dei videt vivere, non ob aliud, sicut Apostolus ait, nisi ut adducatur ad poenitentiam . 51. Si longus tibi videtur iste sermo, quo tanquam praesentem rudem hominem instruxi, licet ea tibi dicere brevius, longiorem tamen esse debere non puto: quanquam multum interest quid res ipsa, cum agitur, moneat, et quid auditorum praesentia non solum ferre, sed etiam desiderare se ostendat. Cum autem celeritate opus est, vide quam facile explicari tota res possit. Fac rursus adesse rrogatum, illud quod superior respondisse; quia et si non hoc respondet, hoc eum respondere debuisse dicendum est. Deinde hoc modo et caetera contexenda. 52. Vere, frater, illa magna et vera beatitudo est, quae in futuro saeculo sanctis promittitur. Omnia vero visibilia transeunt, et omnis hujus saeculi pompa et deliciae et curiosiad interitum trahunt amatores suos. a quo interitu, hoc est poenis sempiternis, deus misericors uolens
Abbreviated transcription (Latin):
eis honorari: Nec sichabendam eẽ illam speciem be¬
nedictione sci ficatã quẽ ad modũ habetur nusu
quõd lib& dicendũctiam quid signific& et sermo
illequẽ audiuit. quidinillo condiãt. cuius illares
similitudine gerat: deindemonendus est
Ex hac occasione. ut siquidetiam inscripturis audiat
Quod carnaliter sonat ẽtiã sinon intellegit credat ta¬
men sp̃italealiquid significare quod ad scõs mores
futurãq uitam ꝑtineat: hoc autẽ it abreuiter dĩs¬
cit : ut quid quid audierit ex libris canonicis. qđ ad
dilectionẽ aeternitatis & ueritatis et sc̃ĩtatis & ad
dilectionem pximi referre nompossitꝰ figurate
dictum ud gestum essecredat: atq ita conetur intelle¬
gere. ut adillam geminã referat dilectionẽ: Itasa¬
ne ut proximum Noncarnaliter intellegat. sedom¬
nem quicũ eo in illa sc̃ã ciuitate potest eẽ.siueiam. siue
nondum appareat & ut denullius hominis corrati¬

Expanded text:
eis honorari; nec sic habendam esse illam speciem beeis honorari; nec sic habendam esse illam speciem benedictione sanctificatam, quemadmodum habetur in usu quolibet: dicendum etiam quid significet et sermo ille quem audivit, quid in illo condiat, cujus illa res similitudinem gerit. Deinde monendus est ex hac occasione, ut si quid etiam in Scripturis audiat quod carnaliter sonet, etiamsi non intelligit, credat tamen spirituale aliquid significari, quod ad sanctos mores futuramque vitam pertineat. Hoc autem ita breviter discit, ut quidquid audierit ex Libris canonicis quod ad dilectionem aeternitatis et veritatis et sanctitatis, et ad dilectionem proximi referre non possit, figurate dictum vel gestum esse credat; atque ita conetur intelligere, ut ad illam geminam referat dilectionem. Ita sane ut proximum non carnaliter intelligat, sed omnem qui cum eo in illa sancta civitate potest esse, sive jam, sive nondum appareat: et ut de nullius hominis correcti
Abbreviated transcription (Latin):
sodebes quantũ cumq proficeris sedinillo qui
cos & triustificando tales facit securus es dedõ.
quiã non mutatur. de homine autem nemo pru¬
denter securus est sedsullos qui nondũ iusti sunt
ama redebemus ut sintquanto ardentius qui iam
sunt amandisunt sed aliud est diligerchominẽ
aliud spemponere In hominet᷑antũq interest ut
illud ds̃ iubeat. hoc prohibeat : si autem aliquas ud
in sultaciones uel tribulationes pronomin exp̃i pas¬
sus non defeccris a fide necabona opera ũita de¬
uiaueris. maiorem meraedem accepturus es:
sed humilis estodõ ut nonte ꝑmittat temptari ultr&
ui restuas. hisdictis interrogandus est anheccredat¬
atq: obseruar desider& quodcũ responderit: sol¬
lemniter utiq signandus est & eclesiȩ moretrac¬
tandus: desacramento sane quod accipit cumei
benc cõmendatũ fuerit. signaculaquidem rerũ
diuinarũ ẽe uisibilia: sed resipsas in uisibiles in

Expanded text:
so debes quantumcunque profeceris, sed in illo qui so debes quantumcunque profeceris, sed in illo qui eos et te justificando tales facit. Securus es enim de Deo, quia non mutatur: de homine autem nemo prudenter securus est. Sed si illos qui nondum justi sunt, amare debemus, ut sint: quanto ardentius qui jam sunt amandi sunt. Sed aliud est diligere hominem, aliud spem ponere in homine: tantumque interest ut illud Deus jubeat, hoc prohibeat; si autem aliquas vel insultationes, vel tribulationes pro nomine Christi passus, non defeceris a fide, nec a bona vita deviaveris, majorem mercedem accepturus es. sed humilis esto Deo: ut non te permittat tentari ultra vires tuas. His dictis, interrogandus est anatque observare desideret. Quod cum responderit, solemniter utique signandus est et Ecclesiae more tractandus. De sacramento sane quod accipit, cum ei bene commendatum fuerit, signacula quidem rerum divinarum esse visibilia, sed res ipsas invisibiles in
Abbreviated transcription (Latin):
facit uoluntatẽ patris meis multidicent mihi in illa
die. dñ edñe in nominetuo manducatiimus &bibi¬
mus: Omnibus ergo qui intalibus operibus ꝑse¬
uerant damnatio finis est. Cumergo uideris
multos non solumhȩc facere sedetiam defendere
atq suad ereteneadlegemdĩ. et nonscquaris prar¬
uaricatores eius: nonenim secundũ illorum sensũ.
sed secundum illius ueritatem iudicaberis coniun¬
gerebonis. quos uides a maretecum. regemtuum:
multos eniminuenturus essi & tutalis essecoperis
Namsi inspectaculis cumillis eẽcupiebas &cis inhȩ¬
rerequitecum ulaurigam uel uenatorem. uel ali¬
quem stritionẽ simul amabant quantomagis
tedelectart deb&corum coniunctio quitecũ
amantdm̃. dequonũ quã erubesc& amatorcius
quia non solum ipsepotest u incisedetiam dilecto¬
res suos iedd& inuictos . Nec tamenetiã inipsis
bonis quiteuel prȩcedunt ueltibi comitantur

Expanded text:
facit voluntatem Patris mei. Multi dicent mihi in illa facit voluntatem Patris mei. Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus et bibimus . » Omnibus ergo qui in talibus operibus perseverant damnatio finis est. Cum ergo videris multos non solum haec facere, sed etiam defendere atque suadere, tene te ad legem Dei, et non sequaris praevaricatores ejus. Non enim secundum illorum sensum, sed secundum illius veritatem judicaberis. Conjungere bonis quos vides amare tecum regem tuum. Multos enim inventurus es: si et tu talis esse coeperis. Nam si in spectaculis cum illis esse cupiebas, et eis inhaerere qui tecum vel aurigam, vel venatorem, vel aliquem histrionem simul amabant: quanto magis te delectare debet eorum conjunctio qui tecum amant Dominum, de quo nunquam erubescet amator ejus: quia non solum ipse non potest vinci, sed etiam dilectores suos reddet invictos, nec tamen etiam in ipsis bonis qui te vel praecedunt vel tibi comitantur
Abbreviated transcription (Latin):
datores. alcatores adulteros fornicatores remedia sa¬
crilega sibi alligantes. praecantatoribus & mathemati¬
cis ud quarum lib& impiarum astiũ diuinatoribus
deditos anima duer surusetiam̃ illȩturbe impleant
cedesias perdies festos xp̃ia norũ quȩ impleNT eethe¬
atra ꝑdies sollemnes paganorum eth acc uidendo
adimitandũ temptabicris & quiddicãuidibis quod
etiam nuncͥam utiq nosti Nonenim nescis multos qui
appellantur xp̃iani haccomnia mala operariquar
breuiter cominemoraui & aliquanto fostas segra¬
uiora facere homines nonignoras: quos nosti appel¬
lari xp̃ianos sed si hoc animo uenistiutquasi securus
talia facias multum erras. Nectibi proderit nomen
xp̃i. cumcoeperit seuerissime iudicare quiprius
dignatus est miseri cordissime subuenirei predixit
enim ista & ait ineuangelio: Non omnis quidicit mi¬
hi dñ edñe intraliit in regnum caelorum: sed isqui

Expanded text:
datores, aleatores, adulteros, fornicatores, remedia sadatores, aleatores, adulteros, fornicatores, remedia sacrilega sibi alligantes, praecantatoribus et mathematicis vel quarumlibet impiarum artium divinatoribdeditos; animadversurus etiam quod illae turbae impleant ecclesias per dies festos Christianorum, quae implent et theatra per dies solemnes paganorum: et haec videndo ad imitandum tentaberis. Et quid dicam? Videbis quod etiam nunc jam utique nosti: non enim nescis multos qui appellantur Christiani, haec omnia mala operari quae breviter commemoravi. Et aliquando fortasse graviora facere homines non ignoras, quos nosti appellari Christianos. Sed si hoc animo venisti ut quasi securus talia facias, multum erras: nec tibi proderit nomen Christi cum coeperit ille severissime judicare qui prius dignatus est misericordissime subvenire. Praedixit enim ista et ait in Evangelio: « Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed is qui
Abbreviated transcription (Latin):
heretici uelscis matici dicuntur. conatur etiam id
quidem interdum sed tameni id etiã aliquando conat᷑
& ꝑ iuda eos temptare atq seducere: sed maximerauen¬
dumest Neꝑ homines qui sunt in ipsa catholicȩa
ccdesia quos udutpaleamusq ad tempus uentilatio¬
nis suae sustin& unus quisq temptetur. et deciput᷑:
Prop̃terta eñi ds̃ patiens est in illos ut & suorũ decto¬
rũ fidematq prudentiam ꝑillorũ ꝑuersitatẽ exer¬
cendo confirm& et quia denumero eorũ multi pro¬
fitiunt & ad placendum dõ miserateanimassuas mag¬
no impetuconuestuntur. Noneni momnes sibi
ꝑpatientiã dĩ thensauritant iram. indic iraciusti
iudicueius sed multos eadem omni potentis patien¬
tia ꝑducit ad saluberrimũ penitenti a adolorem
Quod doner fiat ex eroctur ꝑeos illorũ quiiã pectam
ui amtenent non solumt&d erantia sedetiam miseri¬
cordiã multo sergo uisurusesebriosos auaros frau¬

Expanded text:
haeretici vel schismatici dicuntur, conatur etiam id haeretici vel schismatici dicuntur, conatur etiam id quidem interdum. Sed tamen id etiam aliquando conatur et per Judaeos tentare, atque seducere. Sed maxime cavendum est ne per homines qui sunt in ipsa catholica Ecclesia, quos velut paleam usque ad tempus ventilationis suae sustinet, unusquisque tentetur et decipiatur. Propterea enim Deus patiens est in illos, ut et suorum electorum fidem atque prudentiam per illorum perversitatem exercendo confirmet; et quia de numero eorum multi proficiunt, et ad placendum Deo miserati animas suas, magno impetu convertuntur. Non enim omnes sibi per patientiam Dei thesaurizant iram in die irae justi judicii ejus: sed multos eadem Omnipotentis patientia perducit ad saluberrimum poenitentiae dolorem . Quod donec fiat, exercetur per eos illorum qui jam rectam viam tenent, non solum tolerantia, sed etiam misericordia. Multos ergo visurus es ebriosos, avaros, frau
Abbreviated transcription (Latin):
dem ambulamus epedimusenim quod nonuidimus
ut ipsis meritis fideietiam uiderquod credimus et in¬
hȩrere mercamur. Ut aequalitatem patris & fili i.
et sp̃ssc̃i & ipsius trinitatis unitatem quomodo sint hȩc
tria unus ds̃. noniam uerbis fidei et strepentibus silla¬
bis ꝑsonemus. sed contemplatione purissima & arden¬
tissima. in illo silentio sorbeamur. Haectenefix a
incordetuo & inuocadm̃ cui credis ut tucaturte. ad¬
uersus temptationes di aboli et estocautus netibi alic¬
unde hostis ille subrepat. qui ad solatium malȩuolen¬
tissimum damnationis suaccũ quibus damnetur in¬
quirit. Non enimꝑeos solos quixp̃ianũ NomeN
oderunt &dolent eo nomine occupatũ eẽ. orbem
terrarũ et ad hucsimulacris & dȩmoniorũ curiosita¬
tibus serui redesiderant. aud et ille temptare xp̃ia nos
sed &iam percos quospaulo ante cõmemoriui mus
deunitate ecclesiae. udut potatauit rep̃cisos qui

Expanded text:
fidem ambulamus . Credimus enim quod non videmus, fidem ambulamus . Credimus enim quod non videmus, ut ipsis meritis fidei etiam videre quod credimus et inhaerere mereamur; ut aequalitatem Patris et Filii et Spiritus sancti, et ipsius Trinitatis unitatem, quomodo sint haec tria unus Deus, non jam verbis fidei et strepentibus syllabis personemus, sed contemplatione purissima et ardentissima in illo silentio sorbeamus. 48. Haec tene fixa in corde tuo, et invoca Deum cui credis, ut tueatur te adversus tentationes diaboli: et esto cautus, ne tibi aliunde hostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. Non enim per eos solos qui christianum nomen oderunt, et dolent eo nomine occupatum esse orbem terrarum, et adhuc simulacris et daemoniorum curiositatibus servire desiderant, audet ille tentare christianos: sed etiam per eos quos paulo ante commemoravimus, de unitate Ecclesiae, velut putata vite, praecisos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Incorruptionis promeritis pietatis. autcorruptibi¬
lem corporis conditionẽ promeritis iniquitatis non
quȩ moste soluatur. sed quȩ mater iam sempiternis
doloribus pracbeat. Eugeergo perimmobilem fi¬
dem et̃ mores bonos fuge frater illa tormenta. ubi nec
tostores deficiunt. nec tostimoriuntur quibussine
fine mors est non posse incruciatib mori& ex ardesce
amore atq desiderio sempiternȩuitȩ sc̃orũ ubi nec
operosacritactio necrequies desidgriosa. Lauserit
dĩ sine fastidio sinedefectumnullum in animotȩdium
pullus labor incorpore nulla indigentia: nectua
cui subueniri desideres. nec proximicui subuenire
festines: Omnes dditiaed serit et socictas sc̃eciui¬
tatis in illo & deillo sapienter beateq uiuentis. tffici¬
emurenim sicut ab illo promis sum speramus et ex¬
patamus acquales angelis di & cumeis pariter illa
trinitate ꝓfruemur. iamꝑspeciem inquanunc ꝑfi

Expanded text:
incorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibiincorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibilem corporis conditionem pro meritis iniquitatis, non quae morte solvatur, sed quae materiam sempiternis doloribus praebeat. 47. Fuge ergo per immobilem fidem et mores bonos, fuge, frater, illa tormenta, ubi nec tortores deficiunt, nec torti moriuntur; quibus sine fine mors est, non posse in cruciatibus mori. Et exardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa erit actio, nec requies desidiosa; laus erit Dei sine fastidio, sine defectu: nullum in animo taedium, nullus labor in corpore; nulla indigentia, nec tua cui subveniri desideres, nec proximi cui subvenire festines. Omnes deliciae Deus erit et satietas sanctae civitatis in illo et de illo sapienter beateque viventis. Efficiemur enim, sicut ab illo promissum speramus et exspectamus, aequales Angelis Dei , et cum eis pariter illa Trinitate perfruemur jam per speciem, in qua nunc per
Abbreviated transcription (Latin):
brorumq conpago antepaucos annos priusquam
natus. uel etiam prius quã in matris inutero concep¬
tus esses ubierat haec moles & hec statura corporis
tui non ned eoccultis huiuscreaturae secretis dñodõ
inuis ibiliter formante processit inlucem cestisq
actatum incrementis in istam magnitudinẽ formã¬
ꝙ surrexit. Num quidergo difficile estdo quieti¬
am aggeres nubium ex occulto inmomento contra¬
hit & contegit cȩlũ inictutem poris reddere istam
quantitatem corporistui sicut erat. qui eã facerepo¬
tuit siononerat crede  ergo fostiter & in concus¬
se quia omnia quȩ uidentur quasi percundo huma¬
nis oculis subtrahi salua & integra sunt omni poten¬
tiaedĩ quiea cumuoluerit sineulla mora & difficul¬
tate reparabit. eadumtaxat quȩ iustitia eius repa¬
randa esse udicat ut in his corporibus redd aN
homines factorum suorũ rationẽ inquibus ea fece¬
runt . & in his mercantur. aut cõmutationẽ clestis

Expanded text:
brorumque compago ante paucos annos, priusquam brorumque compago ante paucos annos, priusquam natus, vel etiam priusquam in matris utero conceptus esses? ubi erat haec moles et haec statura corporis tui? Nonne de occultis hujus creaturae secretis, Domino Deo invisibiliter formante, processit in lucem, certisque aetatum incrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Numquid ergo difficile est Deo, qui etiam aggeres nubium ex occulto in momento contrahit, et contegit coelum in ictu temporis, reddere istam quantitatem corporis tui sicut erat, qui eam facere potuit sicut non erat? Crede ergo fortiter et inconcusse quia omnia quae videntur quasi pereundo humanis oculis subtrahi, salva et integra sunt omnipotentiae Dei; qui ea cum voluerit, sine ulla mora et difficultate reparabit, ea duntaxat quae justitia ejus reparanda esse judicat: ut in his corporibus reddant homines factorum suorum rationem, in quibus ea fecerunt; et in his mereantur aut commutationem coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ciues ambarũ illa rũ ciuitatium ruceptis corporibus
surrecturi sunt. et rationem uitesuȩ ante tribunal
xp̃i iudicis reddituri. Ueni& enim incdaritatem
potestatis quiprius in humilitatehumilis uenire
Dignatus est &omnes pios ab impiis segregabit
ontantũ es quiineũ crederc omnino noluerunt sed
pꝰenam act̾nam cumdiabulo. Sed sicut nullumgau¬
dium. rerũ temporalium exaliquapaste similepo¬
test inuenirigaudio uitȩ aet̾nȩ quã sc̃i accepturi
suNt itanullus cruciatus poenarum temporalium
potest sempiternis iniquorũ cruciatibus cõparari
taq fratres confirmatẽ ipsum in eius nominc atq ad¬
iutorio ciui credis aduersus linguascorum qui fi¬
dem nram rident dequibus diabolus seductorior
uerba loquitur maxime uolens i riderefidem resur¬
rectionis sed exteipso crede futurũte essctũ fueris
quandocumante non fueris. Nunc esseteui des ubi
enimerat ista moles corporistui &ista forma mem¬

Expanded text:
cives ambarum illarum civitatum receptis corporibus cives ambarum illarum civitatum receptis corporibus surrecturi sunt, et rationem vitae suae ante tribunal Christi judicis reddituri. Veniet enim etiam in claritate potestatis, qui prius in humilitate humanitatis venire dignatus est, et omnes pios ab impiis segregabit: non tantum eis qui in eum credere omnino noluerunt, sedpoenam aeternam cum diabolo; sed sicut nullum gaudium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitae aeternae quam sancti accepturi sunt, ita nullus cruciatus temporalium poenarum potest sempiternis iniquorum cruciatibus comparari. Itaque, frater, confirma teipsum in ejus nomine atque adjutorio cui credis, adversus linguas eorum qui fidem nostram irrident, de quibus diabverba loquitur, maxime volens irridere fidem resurrectionis. Sed ex te ipso crede futurum te esse cum fueris, quando cum ante non fueris, nunc esse te vides. Ubi enim erat ista moles corporis tui et ista forma mem
Abbreviated transcription (Latin):
praedictũ erat pgtarctur. Et exea prȩciderctur in¬
fructuosas armentaquibus hereses & scismata per
loca facta sunt subxp̃inominc. nonipsius gloriam sed
suam quȩrentium: Perquorũ aduersitates magis
magisq exercerctur ecdesia et probaretur atq. in¬
lustraretur & doctrina eius & pacientia
mnia ergo hae sicuttanto ante prȩdictalegimus sic &
facta cognoscimus: Et quem ad modũ primixp̃iani
qui a nondũ ista ꝓuenis seuidebantur. miraculis moue¬
bantur uttrederent: Sic nos qui a omnia ista ita cõ¬
pleta sunt sicut eã in libris legimus. qui longe tnte quã
hec implerentur conseriptisunt ubi omnia futuret
dicbantur ct̃p̃sentia iamuidentur. acdificamur ad fi¬
dem. Utctiam illa quȩ restant sustinentes & ꝑscuc¬
rantes indño sinedubitationeuentura credamus si¬
qũe adhuc tribulationes futurac incisdem sc̃riptu¬
releguntur: Et ipseultimus iudicudies ubi omines

Expanded text:
praedictum erat putaretur, et ex ea praeciderentur inpraedictum erat putaretur, et ex ea praeciderentur infructuosa sarmenta, quibus haereses et schismata per loca facta sunt, sub Christi nomine non ipsius gloriam, sed suam quaerentium, per quorum adversitates magis magisque exerceretur Ecclesia, et probaretur atque illustraretur et doctrina ejus et patientia. Omnia ergo haec, sicut tanto ante praedicta legimus, sic et facta cognoscimus, et quemadmodum primi Christiani, quia nondum ista provenisse videbant, miraculis monebantur ut crederent: sic nos quia omnia ista ita completa sunt, sicut ea in libris legimus qui longe antequam haec implerentur conscripti sunt, ubi omnia futura dicebantur, et praesentia jam videntur, aedificamur ad fidem, ut etiam illa quae restant sustinentes et perseverantes in Domino, sine dubitatione ventura credamus. Siquidem adhuc tribulationes futurae in eisdem scriptis leguntur, et ipsi ultimus judicii dies, ubi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
na constituit: Inscrens cis ꝓpm̃udut lapidem angu¬
larem sicut ꝑ̃ prophetam prenuntiatus erat. In
quo ambo quasi parictes dediuerso uenientes. de iu¬
dȩis iuidelicet atq gentibus germana caritate copu¬
larentur. Sed postea grauiores et crebriores ꝑ sccu¬
tiones ex incredulis gentibus aduersus xp̃ĩ ecdesi¬
am surrexerunt : et implebatur indiess ingulos
uerbum dñi predicentis. Ecce ego mitto uos udut
oues in medioluporũ sed illauitis quȩ ꝑ orbem
terrarum sicut deilla prophetatũ t abipsod ño pracnun¬
tiatũ erat fructuosos palmites diffundebat: Tanto
pullul abat amplius quanto uerĩore masterũ sangui¬
nerigabatur. Quibus peromnes t̃rasinnumerabili¬
ter profideiueritate morentibus : etiamipsa ꝑsequen¬
tia regnacesserunt . & adx p̃incognoscendũ atq uene¬
randũ. fracta suꝑbiac ceruiceconuer sa sunt
postebat autem ut cadem uitis sicut ad ño identidem

Expanded text:
na constituit, inserens eis Christum velut lapidem anguna constituit, inserens eis Christum velut lapidem angularem, sicut per prophetam praenuntiatus erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque gentibus germana charitate copularentur. Sed postea graviores et crebriores persecutiones ex incredulis gentibus adversus Christi Ecclesiam surrexerunt, et implebatur in dies singulos verbum Domini praedicentis: « Ecce ego mitto vos velut oves in medio luporum . Sed illa vitis quae per orbem terrarum sicut de illa prophetatum et ab ipso Domino praenuntiatum erat, fructuosos palmites diffundebat, tanto pullulabat amplius, quanto uberiore martyrum sanguine rigabatur. Quibus per omnes terras innumerabiliter pro fidei veritate morientibus etiam ipsa persequentia regna cesserunt, et ad Christum cognoscendum atque venerandum, fracta superbiae cervice, conversa sunt. Oportebat autem ut eadem vitis sicut a Domino identidem
Abbreviated transcription (Latin):
&cor unũ indm̃: Deinde etiam ipra iudȩis carna¬
libus ciuib carnis sue ꝑsecutionẽ passi atq disꝑsesuNt
Et imitarentur ctiã ipsipatientiã d ñi suiqui aqui cos
mansuctus passus fuerat mansue factos prosepa
tuubebat. Exipsis scorum ꝑsecutoribus fucrat
etiam a postolus paulus. et inxp̃ia nos maxime seuibat
Sed postta credens & a postolus factus. missus est utgen¬
tibus cuangeliũ predicaret. Craui ora perpessus
pronominexp̃i. quam fecerat̃ contra nom enx p̃i
Scclesias autem constituens ꝑ omnes gentes qua cu¬
angelium seminabat in pense precipiebat. ut qm̃ ip¬
si exidolorũ cultu uenientes et ad unumdm̃ colendũ
rudes non facide poterant rbussuis uenditis & dis¬
tributis seruiredõ: Oblationes facerent in pau¬
peres scorum quierant in codesiis iudoȩ quȩ xp̃o
crediderant. Ita illos tam quã milites illo sautẽ
tamquã stipendiarios ꝓuinciales a postolica dactri¬

Expanded text:
cor unum in Dominum . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnacor unum in Dominum . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem passi atque dispersi sunt:et imitarentur etiam ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se jubebat pati. Ex ipsis sanctorum persecutoribus fuerat etiam apostolus Paulus, et in Christianos maxime saeviebat, sed postea credens et apostolus factus missus est ut gentibus Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes facerent in pauperes sanctorum qui erant in ecclesiis Judae quae Christo crediderant. Ita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctri
Abbreviated transcription (Latin):
sũ amplius admirantes quod in eius nomineque uelu¬
tia se oppressum et uictum riserant. tanta mira¬
cula fierent. penitendo conuersi crediderunt
in cum miliaiũdeorum. Nonerant iamilli tempo¬
ralia benefiti a terrenũ uec rgnũ desideranteradõ
nec promissum regemx p̃m̃ carnaliter expactantes:
sed in mostaliter intellegentes eediligentes cum quip
ipsis ab ipsis tanta mortaliterpestulit et cisusq
a sesperandam eodesiderandam exemplo suȩ resur¬
rationis ostendit. Itaq iamucteris hominis terre¬
na desideria mostificantes et sp̃italis uitȩ nouitate
flagrantes. sicut prȩceperat in euangeliodñs uende¬
bant omnia quȩ habebant & prȩciarerũ suãrum
ante pedes a postolorũ ponebant. ut ipsi distribue¬
rent unicuiq sicut cuiq opus erat. Uiuentesq
inxpianadilectione concorditer : Nondicebant ali¬
quid suum. sederant illis omnia cõmunia. et anima¬

Expanded text:
sum amplius admirantes quod in ejus nomine quem velusum amplius admirantes quod in ejus nomine quem veluti a se oppressum et vinctum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspectantes, sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit: et eis usque ortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritalis vitae novitate flagrantes, sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique sicut cuique opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ iam diximus significare spmscm̃ sicut postdñi¬
passionem etresurrationẽ quod est uerũ paschor
Noniam lapideis tabuliscorda dura signĩficans. sedcũ
essent unuꝰ locum congregati in ipsahicrus alem: Factus
est subito decȩlo sonus. quasi ferretur flatus uehemens
Et ui se sunt illis linguȩ diuisȩ quasiignis. et coeperunt
linguis loqui. itaut omnes quia dillos uenerant suam
linguã quisq cognosceret. Ad illa menĩ ciuitatẽ ex
omniterra conuenibant iud eiquacũq dispersicrant
& diuersas linguas gentiũ diuersarũ didicerunt.
Deindecumtota fidutia xpm̃ predi cantes incius no¬
minc multa signa facibant: Itautquendã mostu¬
um transeunte petro umbracius tetigerit & resur¬
rexerit : sed cũ uiderent iudȩi tanta signa ficri in
cius nomine quem pastim ꝑ inuidiam. pastim per
errorem crucifixerunt. Alii inritati sunt et per¬
sequendos predicatoreseius a postolos. aliiucro idip¬

Expanded text:
ne jam diximus significari Spiritum sanne jam diximus significari Spiritum sanpassionem et resurrectionem, quod est verum pascha, non jam lapideis tabulis corda dura significans, sed cum essent uno in loco congregati in ipsa Hierusalem, « Factus est subito de coelo sonus quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae quasi ignis, et coeperunt linguis loqui, ita ut omnes qui ad illos venerant suam linguam quisque cognosceret . » Ad illam enim civitatem ex omnibus terris conveniebant Judaei quacunque dispersi erant, et diversas linguas gentium diversarum didicerant. Deinde cum tota fiducia Christum praedicantes in ejus nomine multa signa faciebant, ita ut quemdam mortuum transeunte Petro umbra ejus tetigerit et resurrexerit. Sed cum viderent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt: alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus apostolos, alii vero idip