comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non exaudit᷑us esset sine iuitio aute presciuit.
deo qͣsi deus tiuic nouerit quid uelunꝰ ⁊ quo ĩdi¬
geamꝰ. qui omĩia anteqͣm fiant. sicut et postͣ
tura temporalos causas ad et̾nam u̾itatẽ reffc̾e.
ꝯiue petendo quid erga se fiat. siue ꝯsulendo
quid fatiat .
Id̾ dcm est de angeł aitribuit ur

Expanded text:
non exauditurus, sine initio ante praescivit. non exauditurus, sine initio ante praescivit. Deo quasi Deus tunc noverit quid velimus et quo indigemus, quia omnia antequam fiant sicut et postquam tura temporales causas ad aeternam Veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat. 7. Quod dictum est de angelis attribuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplant᷑. Unde et dnͣr angeli or̾ones et uota
nr̃a offerre deo. ñ qr eum to doceãt. S qr eius
uoluntatem suꝑ eis consulunt. Onde augꝰ.
nr̃e. ut quodam modo eas offerant deo ⁊ de huꝰ
consulant. et quod deo iubente implend̾ esse
retis oratõm ur̃am obtulideo. ad om̃ia quidem
srienda sufficit deo suđ ꝑ fectio. habet tñ nũtios
.i. angelos. ñ qui ei que nescit annũtient. ñ .n. sũt
ulla que nestiat. S bonũ eoꝵ est de oꝑibus suis eiꝰ
cõsulere u̾itatem. et hoc est qd̾ ei dnͣr ñ nlła nũti¬
are. non ut ip̃e ab eis discat. S ut ał eo ip̃i ꝑ ubũ
eius sine corporali sono. nũtiaut ⁊̾ quos uolu̾it
ab eo missi ad quo uolu̾it. totum ab illo. et ꝑ¬
silud uerbum eius audientes .i. in eius uerita¬
te iuuenientes quid sit fatiendũ. quid quibus
et qͣnto nũtiandum sit. Nam et nos orantes¬
eo. uec ista ex temꝑe nouit. S fut᷑a om̃ia tem¬
ꝑalia. atq in eis ⁊̃ quid et qͣndo ab illo petitu¬

Expanded text:
templantur. Unde et dicuntur angeli orationes et vota nostra offerre Deo; non quia eum doceant, sed quia ejus voluntatem super eis consulunt. Unde Aug., nostrae, ut quodammodo offerant Deo, et de his consuiant; et quod Deo jubente implendum esse retis, orationem vestram obtuli Deo. Ad omnia quidem scienda sufficit Deo sua perfectio; habet tamen nuntios, id est, angelos, non qui ei quae nescit annuntient non enim sunt ulla quae nesciat, sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere voluntatem. Et hoc est quod dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo hic per verbum ejus sine corporali sono nuntient, etiam quod voluerint ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate invenientes quid sibi faciendum, quid, quibus, et quando nuntiandum sit. Non ergo diciteo . Nec ista ex tempore cognovit, sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid et quando ab illo petitu
Abbreviated transcription (Latin):
maximinũ. in tempło inquit suo habitat deus .s.
d celum et terram. añꝙͣ face̾t sancto. ubi habi¬
tabat: I n se habitat deuꝰ. apud te habitat᷑ deuꝰ.¬
et aput se non est. Non ergo sic sancci sunt domus
der ut ea sbtͣcta cadat d̾ ꝯ̃mo sic habitat d̾ ĩ scĩs
at spppse discesserit: ceꝰdant.

Expanded text:
Maximinum: In templo, inquit, suo habitat Deus, sciDeus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitat Deus apud te, et apud se est. Non ergo sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant.
Abbreviated transcription (Latin):
uarietates eius ñ dubit ĩuestigare. ⁊ locũ et
tempꝰ et cet̾a que supͣdiximꝰ. qu̾ib cognitis ad¬
sit beniuolus. paratꝰ crigere. et secum homis
portare. hat dulcedinem in affcõne. discretõm
in uarietate doceat ꝑ seuerantiã. caueat ne cor¬
tuit in potestatem pͥmã. et si petrꝰ post lapsum
restitutꝰ fuu̾it. et sepe lapsig sac̾dotib: reddita
sit dignitatis potestaꝯ. ñ tñ est ncͣce ut om̃ibus
que concedit. et quasi imperat. inuenitͤ ⁊ alia
s cõcordant. cũ .ii. tot sunt qui labunt᷑ ut p̾sti¬
nam dignitatem ex auctoritate defendãt ⁊ qͣi
usũ p̾candi sibi fatiant. recidenda est spes ista.
Si uero locus est ubi ista ñ recͤrant restitui posẜ¬
esse sac̾co qui alios ligat et soluit. discretꝰ .s. et
iustꝰ. Alioquin mortificat sepe aĩas que ñ moriũ¬
tur. et uiuificat que ñ uiuũt. et ita iucidit ĩ ma¬

Expanded text:
varietates ejus non dubitet investigare, et locum, et varietates ejus non dubitet investigare, et locum, et tempus, et caetera quae supra diximus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat ne cortuit in potestatem primam. Etsi enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas, non est tamen necesse ut quae concedit et quasi imperat. Invenitur auctorsed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non concurrant, restitui posesse sacerdos qui alios ligat et solvit: discretus, scilicet, et justus; alioquin mortificat saepe animas quae non moriuntur, et vivificat quae non vivunt; et ita incidit in ma
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicans .n. aliũ qui est iudicaudꝰ cõd ampnat se¬
ip̃m. cognosdat se gͥ et purg in se quod ałio uidet
sibi offerre. et caueat ut a se proiecerit quicquid
ĩ alio dampnosũ reperit. aĩadu̾tat quod qui sine
pc̃to est: pͥmꝰ in illam lapidem mittat᷑ . ideo .n. libe¬
rauit pͤcatritem. qr non erat qui iuste ꝓiceret
lapidem. quomodo lapidaret. qui se lapidandũ
cognoscer c nullꝰ .n. erat sine pcc̃o in quo intelli
git᷑ om̃g fiusse. Naͣm uenialia semꝑ remittebã¬
tur ꝑ cerimouias. si quid gͥ pccͣm iu eis erat: cri¬
cerdotũ et detestabile. qui ñ priꝰ se iudicant: qͣm
alios alligent. caueat spũał iudex sicut ũi ꝯmi¬
sit crimen nequitie: ita ne careat mun̾e scientie.
op̃t ut sciat cognoscere quicqͥd debet iudicare.
iuditiaria .ni. potestas hoc postulat. ut qui deb
iudicare discernat. diligens igit᷑ ũuestigator
sapient̃ int̾rog a pct̾ore. quod forsitan ignoret.
uł uerecõdia uelit cccultare. coguito uero cͥmĩe

Expanded text:
udicans enim alium ille qui est judicandus condemnat seipsum. Cognoscat igitur se, et purget in se quod in alios videt sibi offerri, caveat, ut a se projiciat quidquid in alio damnosum reperit, animadvertat, quod « qui sine ccato est primus in eam lapidem mittat. Ideo enim liberavit peccatricem, quia non erat qui juste projiceret lapidem. Quomodo lapidaret qui se lapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato: in quo intelliisse reos. Nam venialia semper remittebantur per caerimonias. Si quod igitur peccatum in eis erat, cricerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo investigator sapienter interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito vero crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid aditiendũ ibi fore. uec asserendo se dixis¬
se aperit. ita dicenꝰ. quod quid̾m ñ ꝯfirmaui.
qmi hoc putare me dixi.s tñ aditiendũ fuit
si in hͣc scelerata ientiꝰ ꝑu̾sitate finierit hͣuc
uitam. qui de quocumq pessimo ĩ hͣc uitarsti¬
tuto ñ est desperandũ. nec pro illo ĩ prudent drat᷑
de quo non desperatur. Hiiꝯ uerbis ĩ sinuatur
pcc̃m p̾missa diffõne descriptũ t unc solĩ de bere
duui esse. et ideo pro onũi esse orandũ. Unde ⁊¬
et illud iohĩs. ñ pro eo dico ut quis oret. sic ac¬
cipienduui uidet᷑. ut pro aliquo pcc̾ante ad
tam ñ oremꝰ. dum aut̃ in nͣt uita est: nͨ pec̾ni
illiꝰ iudicare nec de illo desꝑare s pro illo grare

Expanded text:
aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere hac vita, et ideo pro omni esse orandum. Unde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo peccante ad mtam, non oremus. Dum autem in hac vita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare
Abbreviated transcription (Latin):
piũam adducit. paganꝰ est hodie. iudeus infe¬
lix est hodiẽ. heretitꝰ est hodie. scismaticꝰ est ho¬
die. quid si cͣs mplertt᷑ catholicani pacem. et
sequat᷑ cat holicam u̾itatem : quid si isti quo ĩ
qucumq gn̾e erroris notas et tamꝙͣ despera¬
tissimos dampnas aute ꝙͣ finiãt istã uitã agũt
uita esse orandũ. nec de aliquo esse diffidend̾
qr conuerti põt duni in hͣc uita est. Iuia ñ pͭ
sciri de aliquo otr̃ pͤcau̾it ad mortẽ uł ĩ sp̃m .s.

Expanded text:
ei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant  hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem vel i
Abbreviated transcription (Latin):
catuin ad mortem est. cum post agnitõi dei per
gr̃ani xp̃i oppugͣt aliquis fritatem. et adu̾suꝯ
ip̃am grãm qͣ recõciliatus est deo ĩ uidentie futil
agitatur. quod fortasse est peccare: in sp̃m sc̃m.
quod pct̾m dicit᷑ non remitti ñ qd̾ nou sit igno¬
scendũ pcc̾m si peniteat. s qr tauta est labes pͤ¬
cati illius. ut dep̾candi humilitatem subire
non possit. etiam si pcc̾m suũ mala ꝯscientia
agnoscere et anuu̾tiare cogat᷑. ut iudas cũ
dixit peccaui. fatilius desperan s culcͣrit ad
iaqueũ. qͣm humuilitate ueniam peteret. qd̾

Expanded text:
ccatum ad mortem est, cum post agnitionem Dei per gratiam Christi oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod fortasse est peccare in Spiritum sanctum, quod peccatum dicitur non remitti; non quia non sit ignoscendum peccanti si poeniteat, sed quia tanta est labes peccati illius, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti formi gratia spiritꝰ sancti sint decori. et quoꝵ
doctͥna. et comul̾sationis forma ead̾m grã ĩ aliis
tͣnsfundat᷑. neꝰ celestes margaritas spũaliũ u̾boꝵ
offitioꝵ q diuinoꝵ sordide uite pedib cõculcent.
liti. subdiaconi. dyaconi. sac̾dotes. om̃s tñ clenci

Expanded text:
tiformi gratia Spiritus sancti sint decori; ex quorum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent .lyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes tamen clerici
Abbreviated transcription (Latin):
deo. sͣ qr in ip̃a anima uł meute sub̾aliter
subiecto. ut color in corꝑe. qr et si relatiue
dũr ad inuicem: singula tam̾ subalit̾ sunt
in sua sib̃a. Ecte ex quo sensiu illa tria dican¬
.xu. det᷑. in iuente nalit̾ diuinitꝰ instituta quis¬
quiꝰ uiuaciter ꝑspicit. et qͣm magnũ sit in ea ͦ
unde potest t̾ sempit᷑na ĩ cõmutabiłq natura
recoli. conspici. ꝯcupisdi. reminiscitur .ii. per
memoriam. intuet᷑ ꝑ intellñtiam. amplec¬
tit᷑ ꝑ dilc̃omi. profecto reꝑꝑit illius sũme tri¬
nitatis ymagniem u¬

Expanded text:
et quia in ipsa anima vel mente substantialiter  in subjecto, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantialiter sunt in sua substantia. Ecce ex quo sensu illa tria dicanc. 4, in mente naturaliter divinitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum fit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci, reminiscitur enim per memoriam, intuetur per intelligentiam, amplectitur per dilectionem, profecto reperit illius summae Trinitatis imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ. huiꝰ .n. t̾nitatis uestigiũ ĩ c̾at᷑is appa¬
ret. hec .ii. q̃ arte diuina facta sunt et uui¬
tatem q̃ndam in se ostendunt. ⁊ spẽm ⁊ or¬
diuem. nam quodq hoꝵ c̾atoꝵ et unũ alqͥd i
rum. ac toctͥne uł artes aĩaꝵ. et ordinẽ ali¬
qͥm petit. aut tenet. sicut sunt pondera. uel
collocatõnes corpoꝵ. et amores uł delectatõnes
aĩaꝵ. et ita in c̾atͤis p̾lucet uestigiũ ⁊ rinitatis.
In illa .n. t̾ nitate slĩma origo est oim reri et

Expanded text:
us enim Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem et ordinem. Nam quodque horum creatorum, et unum aliquid rum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
trem. et alius est esse filium. quia alia est notio qͣ
pater est pat̾. alia qua filius est filiuꝰ. S si tͣnspo¬
nas ut dicas. alius est prẽm esse. aliud filiũ esse. ua¬
riat᷑ intsłũtia. et ideo non conceditur. est .ii. sensus
tasliꝰ. ac si dicat᷑. aluid est quo pat̾ est. ñ quid̃ pater.
S eit aliud quo filius est. ñ quid̾ ftiuꝰ S estꝰ qd peni¬
est deus. eo gͥ filius est: quo pater est. ł ita id̾m est
prẽm esse. ⁊ filium esse. s ñ est id̾messe yr̃em. ⁊ eẽ

Expanded text:
t aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod peniDeus est. Eo ergo Filius est quo Pater est, et ita idem est Patrem esse quod Filium esse; sed non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrem et quod sulsiem sit geuitꝰ ⁊ ingeuitus.
ufrum simlit diũ sum sit esse pr̃em. ⁊ esse filiũ
an id̾m. Ao qd̾ dñis. qr ex eod̾m sensu quo dicit᷑
diu̾sun genitꝰ et iugenitꝰ. et quo dr̃ ñ esse id̾m dre
genitum. ⁊ ingenitũ. potest dici non esse id̾m. s diu̾¬
sumi esse pren ⁊ esse faiũ. uł esse sp̃m .s. qr ñea no¬

Expanded text:
 ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus et ingenitus, et quo dicitur non esse idem dicere genitum et ingenitum, potest dici non esse idem, sed diversum, esse Patrem et esse Filium, vel esse Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
uiro mixta femina geuerare cõ sueuerat. li quet gͥ
qd̾ pret̃ nade ordinem uirgo generauit. et hoc qd̾
ꝯ fitimꝰ corpꝰ ex uirgine est. Iuid ergo hic queris
nat᷑e ordinem in xpisti corꝑe. cum p̾ternat᷑am sit
ipẽ partus ex uirgine Itemante bñdcõm alia¬

Expanded text:
uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex Virgine est. Quid ergo hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse partus ex Virgine? Item, ibid.: A
Abbreviated transcription (Latin):
qr sermo xp̃i creat᷑am mutat. et sic ex pane sit
corpꝰ xpisti et uiũ cũ aqͣ in calice mislum st san¬
panis et uiti⁊ idem corpꝰ xpisti et sangͥs ꝯsecrat᷑.
Corpus xp̃i et u̾itas est et fignra. u̾itas: dũ corpꝰ
efficit᷑. figa uero est: id quod ext̾ius sentit᷑. Item nͦ.¬
eucebius emisenus. inuisibił sac̾dos uisibiles crea¬
d̾as in subãm corꝑis et sang̾nis sui u̾ło suo socreta
potestate ꝯmutat. Ex hiis aliis plurib ꝯstat ue¬

Expanded text:
mutat, et sic ex pane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calicem missum fit sanpanis et vini idem corpus Christi et sanguis consecratur. Corpus Christi et veritas estefficitur; figura vero est id quod exterius sentitur. Item Eusebius Emisenus: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo, secreta potestate
Abbreviated transcription (Latin):
et castitatem ñ ualuerit ꝑ continentiã sustin̾e:
tõnis ñ ꝑducat᷑ in cbaos. S hoc de laicis uiris.
ri lic debitum reddere. qͣm sibi reddidit illicitã:
sororem eius cognoscendo. nͨ t̾ post mortẽ eius¬
uxoris lic ei uł adultere copulari ĩ coniugiũ
tem ⁊acharias pp . concubusti cũ sorore uxoris
tue ͤ si fecisti neutͣm habeas. et uxortua si fu
erit sceleris conscia et contin̾e ñ uult: nubat ĩ
dño cui ult . tu uero et adułt̾a sine spe cõiu

Expanded text:
et castitatis non valuerit continentiam sustinere, tionis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris re debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine sp
Abbreviated transcription (Latin):
ticos. qui pecantib post bapt᷑m. semł tm̃ dicebãt
utilem esse pnĩam. ita adhuc instant ꝑ fidi qui
sapiunt plus qͣm op̾t. non sobrii. set excedentes

Expanded text:
ticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Non .i. om̃ia ut ait augꝰ quib utend̾¬
est diligenda sunt. set oa iola que uł nobisdum so¬
tictate qͣdaui refferiuit᷑ in d̾m. sicut̃ est homo uł
angeluꝰ. uel ad nos relata benefitio dei ꝑ nos iu¬
Sigent. ut corpuꝰ. quod ita p̾cipiendũ est diligrꝰ
ut ei ordinate prudent̾q consissatur.

Expanded text:
quibus utendum, diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicut est homo vel angelus; vel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudenterque consulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is uirtutib intelligendũ est. et isti boni
motꝰ uł affcus mi̾ta sunt et dona dei. quibus
merem᷑ ⁊ ip̃oꝵ augneutatõm. et alia que secũt᷑
hic et in fut᷑o nobis apponũtur .i

Expanded text:
caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et alia quae consequenter hic et in futuro nobis apponuntur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ. uiũqd̃q eoꝵ dei uoluntas. quia ista sigua sunt
diuine uoliuitatis. q̃madinos ⁊ signa ire dñr ira.
⁊ dilconis signa dilectio apołłantur. et dicit᷑ iratus
deus. et nĩ est ira in eo aliqua S signa tm̃ que foris
fiunt. quib iratꝰ ostenditur: ira ip̃ius nominant᷑.
tropos diu̾se uoluntates di dn᷑r. quia du̾sa sunt
ala que per tropum uoluntas mui di mu dnͣ
Ubi cͥioluutus dei pro p̾cepto ⁊ ꝯ silio accipiatur.

Expanded text:
n unumquodque eorum Dei voluntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellantur; et dicitur iratus Deus, et tamen non est ira in eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur. 9. Ubi voluntas Dei pro praecepto et consilio accipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
latinis nccͣitate de in effabili t̾ nitate dcm sit. ape¬
riens in .uii.l. deͫ. tri ait. loq̃ndi causa de ineffa¬
bilib ut fari aliquo modo possemꝰ dc̃m est a grecis.
let intelligi. et ut intelligat᷑ saltem ĩ enigͦmate̾:
placuit ita dici ut cum q̃reret᷑. quid tria sint: aͥd
diceretur que tria ese fides uera ꝓnĩtiat. cũ ⁊ pa¬
trem nou dicit esse filium. et sp̃m .s. scas donũ dei.
uł qui treꝯ: cõferimꝰ nos ad ĩueniendum aliꝙ nom̃¬
quo cõplectam᷑ hec tria. Nec occͤrit animo qr super¬
eminentia diuiuitatis usitati eloquii facultate in
excedit. ueriꝰ .n. cogitat᷑ deus. qͣui dicit᷑. et ueriꝰ est:
quid tres sunt: q̃ranuꝰ. quid ꝯmune habeant. ñ¬
.ii. possunt dici tres prẽꝰ. qr tm̃ pat̾ ibi pr̃ est. uec

Expanded text:
Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Graecis, let intelligi. Et ut intelligatur saltem in aenigmate, plquae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem non dicit esse Filium, et Spiritum sanctum quod estvel quid tres, conferimus nos ad iquod complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem excedit. Verius enim cogitatur Deus, quam dicitur, et verius est quid tres sunt? tres videnim possunt dici tres patres, quia tantum Pater ibi Pater est; nec
Abbreviated transcription (Latin):
s unus deus cun patre. Si uero addit᷑ genuit
d̾m qui ñ est deus pat̾: hic distinguimꝰ. quia
hic sensus uerꝰ est. Si uero intlłr sic genuit
d̾m qui ñ est deua pat̾ .i. qui ñ est deus qͥ est
pat̾. Iic sensus falsus est .Unꝰ. n ⁊ idem est

Expanded text:
Deus cum Patre. Si vero additur: Genuit Deum qui non est Deus Pater; hic distinguimus, quia hic sensus verus est. Si vero intelligatur sic: Genuit Deum qui non est Deus Pater, id est qui non est Deus qui Pater est, hic sensus falsus est. Unus enim et idem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ecce hiis u̾biꝰ satis ostendit᷑ qd̾ homo aute
pcc̃m ĩdigebat grã oꝑante ⁊ cooꝑante. ñ .ii. ha¬
homo ante lapsũ uirtu

Expanded text:
 Ecce his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim hahomo ante lapsum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
leberando et p̾ꝑando uoluntatem hõis ad lomĩ. ege¬
bat ita homo ea ñ ut liberaret uoluntatẽ suã que
pc̾ci su̾a ñ fu̾at. s ut p̾paret ad uolun endum
efficatit̾ bonu̾ ꝙ ꝑ se ñ poterat. ñ .n. pot̾at lonũ
accept᷑a ꝑ meritũ ꝙͣ uis sñ gr̃a nͨ tunc illd̾ me¬
ritũ esse potuisset. qr et si ꝑccͣm in solo ess arbit̾o

Expanded text:
ur enim liberando et praeparando voluntatem hominis ad bonum. Egebat itaque homo ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad volendum efficaciter bonum, quod per se non poterat. Non enim poterat bonum acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat a
Abbreviated transcription (Latin):
um qui est deuꝰ pat̾. aut d̾m qui ñ est deꝰ pat̾.
nit deum qui est deuꝰ prͣ : gͦ genuit se ip̃m.
sic ꝓponũt. si deus pr᷑ gemut d̾m. aut d̾m qͣ¬
est deꝰ pr̃t aut d̾m qui nͨ est deus pat̾. hoc .n. ⁊
sanc. ⁊ pͣue intelligi potest. ⁊ ideo Rndũ est
ita. deus pr̃ genuit d̾m᷑ qͣui est ip̃e pr̃. hec di¬
cimꝰ esse falsum et concedimꝰ altͣm .s. genu¬

Expanded text:
qui non est Pater, nuit Deum qui est Deus Pater, ergo genuit seipsum. sic proponunt: Si Deus Pater genuit Deum, aut Deum qest Deus Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Hoc enim sane et prave intelligi potest; et ideo respondendum est ita: Deus Pater genuit Deum qui est ipse Pater. Hoc dicimus esse falsum, et concedimus alte
Abbreviated transcription (Latin):
aitꝰ. hoc sr̃uis celum qd̾ a uolubilitate iũdi
se cretũ est mox ut c̾atũ est sc̃is auglĩs reple¬
tũ est. quos in pͥncipiocum celo ⁊ tepracom¬
ditis dũs testat᷑ dicens. ubi eras cũ me łaui¬
darent ast  matutina. ⁊ iubilarent om̃s fi¬
lii dei. Astͣ matutina ⁊ filios dei eosd̾m ange¬
io appłlat. celũ .n. in quo posita sunt lu¬
minaria ñ in pͥncipio. s sod̾a die fc̃m est.

Expanded text:
 Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut angłos. s priꝰ uir̃. doinde mullerẽ de tuiro.
Ideo .s. ut unũ esset gn̾is humani pͥncipiũ. qͣtinꝰ
ĩ hoc suꝑbia diaboli confunde̾t᷑. et hoĩs humilias
dei similitudine sublimaret᷑. diabolus quippe
aluid pͥncipiũ ẽsse ã deo cupierat. Ideoq ut eius
suꝑbia retunderet᷑ hoc homo ĩ mun̾e accepit:
qd̾ diabolus peruerse rapere uoluit. set optin̾e
ñ potuit. et ꝑ hoc ymago dei ĩ homi̾e aꝑꝑuit.
qr sicut deꝰ om̃ib reb extitit p̾ncipiũ c̾atõnis:
ita homo om̃ib hoĩb pͥncipiũ gen̾atõnis ¶ͥdeo
⁊̃ ex uno homine om̃s esse uoluit deꝰ. ut dũ cog¬
uosg̾ent se ab uno esse om̃s se qͣi unũ amarẽt.
Ã de lat̾e uiri ñ de alia cor

Expanded text:
 deinde mulierem de viro. Ideo scilicet, ut unum esset generis humani principium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existmo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent.  de latere viri, non de alia cor
Abbreviated transcription (Latin):
n eodem quoq ꝑ adiso mulierẽ formauit de
costa uiri. sicut post plantatũ ꝑadisũ hoĩemq in
eõ positũ. et post uniu̾sa animalia ad eũ ducta su¬
is qr nõib designata subñtit scͥptura. et ĩmisit dẽ
soporem in adam. cumq obdormisset tulit unain
de costis eius et formauit eam ĩmlr̃mshic atcen¬

Expanded text:
n eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de tantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in mulie
Abbreviated transcription (Latin):
postͣuero sic erit ut uelle male ñ possit. nͨ ideo ca¬
reati esse sic uolumꝰ. ut ẽẽ miseri ñ solũ nolimuꝰ
s neqͣqͣni ꝓrsus uelle possiius. Sicut gͦ aĩa nostra
semꝑ hĩtura est. s ordo seruandꝰ fuit quo deꝰ uolu¬
it ostend̾e̾ qͣm bouũ sit animal ratõuale qd̾ ⁊ pec¬
care possit ꝙͣuis meliꝰ sit qd̾ p᷑care ñ possit. Ecce
iiis u̾biꝰ euident᷑ astruit᷑ qd̾ post leat it udiniꝯ

Expanded text:
Postbeati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra semper habitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astru
Abbreviated transcription (Latin):
terre altitudĩem tegeret: dici põt. ĩ illis ꝑtib
ĩ aquis posse lucere. cum ⁊̃ nautaꝵ oꝑone
sepius illustrent᷑ qui in ꝓfundũ mersi eͣ x ore
oleo aqͣs sibi illustͣnt. que multo rariores fu¬
erunt in pͥncipio qͣm modo sint. qr ñdũ cong̾¬
gate fuerdait ĩ uno loco. facta gͦ lux illa ui
ceni et locum solis tenebat. que motu suo tͥ¬
uesꝑam facẽt. deinde reuocata ad ortũ au¬
roram .i. mane illustͣret. ⁊ ita diuisit deus
lucẽ et tenebͭͣͣ ⁊ applłauit lucem diem et
tenebras noctem.
Quod dies dulis

Expanded text:
terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partiin aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa quae vicem et locum solis tenebat, quae motu suo civesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem. 4. Quod dies diversis
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qd̾ si ante p̾dc̃a temꝑa copulam iuierint:
seꝑari pꝰsunt. ꝙͣuis uoluitate ⁊ assensu ꝑentũ
iuncti sint. qui uero in pueritia copulati post
anuos pub̾tatis nolunt se relinquere. s ĩ cõiũc¬
tõne ꝑman̾e: iam ex hoc effitiunt᷑ cõiuges ⁊ de¬
inceps ne q̃unt se parari. Item sponsalia aute¬
septẽniũ contͣhi ñ possunt. Solo .ii. consensui.
contͣhunt qui int̾uenire ñ potest. nisi ab alter¬
ut᷑ ꝑte intelligat᷑ qd int̾ eosagit᷑. duo illa ex se¬
cuti sumꝰ. cum alioꝵ quoꝵdam adiͨtione. quib¬

Expanded text:
te praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. Item, septennium contrahi non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quib
Abbreviated transcription (Latin):
Non .n. ñ pot iutgignere. s ñ oportuit. qua¬
si potuit. s ñ oportuit: ñ est nobiꝰ ꝑspicuũ. ape¬
rire quomͦ sit hoc uerum. et ideo sub silentio po¬
tus esset p̾t̾eundum: nisi me suꝑ hoc aliquid
loqui cogeret: iustantia querentium.

Expanded text:
Non enim non potuit gignere, sed non oportuit, quasi potuit, sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset praetereundum, nisi me super hoc aliquid loqui cogeret instantia quaerentium.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia sui fuit. quod flius ñ genuit s ei nõ
ruelebat. sicut deus filuis non est deus pater.
nͨ tñ hec ex impotentia sui est. ¶am ⁊ pater
simłr̃ non est filiuꝯ. nͤ hec est ex impotentia pa¬
tris. Sꝰ querit maximiuꝰ arrianorum ep̃s. Un¬

Expanded text:
tentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus Arianorum epis
Abbreviated transcription (Latin):
S different᷑. nichił in deo noscibile maiꝰ digniꝰ¬
q uidet᷑ : qͣm eum intellig̾etrinũ et unũ. hcc
aut̃ om̃s tunc ꝑ spẽm cognoscent. unde sequit᷑
ut ũ sit aliquid ueatitudini ꝑtinens ĩ cognitũ
alicui leatoꝵ. om̃s gͥ cincta illa uidebunt qͦꝵ
di differiuit. alius .i. alio magis. alius alio mi¬
nus fulgebitu¬

Expanded text:
 differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnes tunc per speciem cognoscent. Unde sequitur ut non sit aliquid beatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videbudi different. Alius enim alio magis, alius alio minus fulgebit
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩtentem. uisi absente ep̃o si ultima nc̃citas
est: quod uniu̾sam cõmou̾it urbem. ante alisi¬
dam .s. ante introitum ecc̃e. manꝰ ei imponent᷑.
Item aurelius ep̃c dixit᷑. si quis in ꝑiculo fu̾it con¬
stitutꝰ et se reconciliari diuinis altarib pecie¬
rit. si ep̃c ab sens fu̾it deb pb̃r consulere ep̃m ⁊
sic pereclitantem eius p̾cepto reconciliare.

Expanded text:
poenitentem, nisi absente episcopo ultima necessitas est, quod universam commodiam, scilicet introitum Ecclesiae, manus ei imponatur. Item Aurelianus episcopus ait: Si quis in periculo fuerit constitutus, et se reconciliari divinis altaribus voluerit, si episcopus absens fuerit, debet presbyter consulere episcopum; et sic periclitantem ejus praecepto reconciliare.
Abbreviated transcription (Latin):
ciliatio penitentiũ. et puellaꝵ consectio a p̃sbi¬
teris ñ fiat Itom reconciliare q̃niq̃m ĩ pubbli¬
ca nussa pbr̃o non liceat. puellaꝵ dam̃ consocra¬
An oblato eius sit reci

Expanded text:
itentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecraAn oblatio ejus sit reci
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ ingenitum fides certa declarat. quia si dixe¬
uuuͦ. si aut̾ genitũ duos filios credere oulpa¬
mur. Sicut .n. solus filius dr᷑ genitꝰ: ita solꝰ
pater dicit᷑ ingenitꝰ eo quod ab alio non sit.
est de alio. ideo soluꝰ applłat᷑ ingonitꝰ. ñ quid̾ ĩ scͥp¬
t᷑is. S in consuetudine disputantiũ. et de re tan¬
ta sermonem qͣlem ualuerunt proforentiũ. fi¬
lius aut̃ de pre natꝰ cst. et spiritꝰ .s. de prẽ pͥnci¬
palit᷑. et ꝯmu̾iter de utroq procedit. ideo cum
sp̃m .s. genitum ñ dicamꝰ. dicere tñ ñ audemꝰ
ingenitum. ne in hec uocabulo uł duos patres
in ala tͥnitatẽ. uł duos qui ñ sunt de alio qͥ spiã

Expanded text:
genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixe; si autem genitum, duos credere Filios culpamur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quod ab alio non sit; est de alio. Ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patre natus est; et Spiritus sanctus de Patre principaliter etm genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. młtiplicem .n. et ĩuolutam teuet intllũtiam.
nͨ deo ꝓprie conpetit qui ñ est debitor nob̾is. nͥ forte
ex ꝓmisso. nos uero ei debitores sumꝰ ex cõmisso.
ut aut̃ uenenũ euacuet᷑. distingue ilbi senꝰ ñ pot̾
d̾ facere nisi quod deł .i. nisi quod uilt: fł̾m est¬

Expanded text:
habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, id est, nisi quod vult, f
Abbreviated transcription (Latin):
onĩe quod deb. n pot̾ facere nisi quos deb. ñ gͦ pot̃
facere msi qd̾̃ facit. Item aut deb dimitt̾e quos
dimittit. ne fatiat. aut ñ deb. Si ñ deb: ũ rectẽ
dimittit. Si uero deb dimttere. gͦ si deb facere.
Si aut̃ ñ deb: ñ dec. ns op̃t eum facere. ⁊ si ñ debet¬

Expanded text:
omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si n
Abbreviated transcription (Latin):
um erunt. Nunc .n. et si patiant᷑ tenebras
in cecitatementis ñ dam̃ penitus extͣlucen
del sunt. uͦ corporali luce pͥuaut᷑. de hoc augꝰ

Expanded text:
um, erunt. Nunc enim etsi patiantur tenebras in caecitate mentis, non tamen penitus extra lucem Dei sunt, nec corporali luce privantur. De hoc Aug
Abbreviated transcription (Latin):
.ni. fructꝰ est: uitatio gehenne. et ad eptio głie.
mortificat᷑ .ii. illa pu̾ia. et alia aute acta lona ꝑ
seq̃ns pet̾ni. ut ñ sortiant᷑ m̾cedem qͣm meruerũt
cum fierent. ⁊ qͣm hr̾ent si pct̾m ñ succeder. sec ⁊
cessit. et alia ante an acta bona: reuiuisciunt.
s illa tm̃ que ex caritate prodierunt. illa enim
sola uiua sunt: que in caritate fiunt. Ideo si ꝑ
seq̃ntia pcc̾a mortificant᷑. ꝑ sb̃seq̃utem ꝓnĩam¬

Expanded text:
enim fructus est vitatio gehennae, et adeptio gloriae. enim fructus est vitatio gehennae, et adeptio gloriae. Mortificantur enim illa poenitentia et alia anteacta bona per sequens peccatum, ut non sortiantur mercedem, quam meruerunt cum fierent, et quam haberent si peccatum non succederet. Sed et ntia quae praecessit, et alia anteacta bona reviviscunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, per subsequ
Abbreviated transcription (Latin):
mosinas te pet̾is p̾teritis: ꝓpitieͣndꝰ est deus.
ñ ad hec emeudꝰ quodã mͦ ut ca semꝑ liceat
impune ꝯmitt̾e. nemini .ii. dedit laxamẽ¬
tum pcandi. et si miserando deleat ꝯmissa
pct̾a si ñ satt̃ffactõ congrua negligat᷑. Itẽ
pius ppͣ. iicħ prodest homini ieiunare ⁊ orare
et alia religionis opera agere nisi mens ab ĩ¬
iquitate reuocetur. Iui gͦ a mał sic mentẽ
reuocat. ut cõmissa plangat. et plangẽda cõ¬
mittere ñ uelit. noe sait̾ fface̾ negligͣt᷑ : uere
penitet. Nec ideo non est uera pnĩa. qr forte
post ñ de ꝓposito: set casu. uł in firmitate pcabit.
Ille aut̾ irrisor est et non penitens: qui sic cõ¬
missa plangit: ut plangenda uoluntate ul
oꝑe ꝯmitt̾e non desinat. ille ⁊̾ qui post lacri
lutem. qr est momentanca: non ꝑseuerans. It̃
illud. inanĩ est pn̾ia qͣm seq̃ns culpa coinqͥnat:
sic intelłndũ est. in anis est: scil carens fructu
illius pñie: qͣni seq̃ns cilpa non coinqͥnat. illius

Expanded text:
mosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non pmissa plangit, ut plangenda voluntate, vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymlutem, quia est momentanea, non perseverans. Item illud: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic intelligendum est: Inanis est, scilicet carens fructu illius poenitentiae quam sequens culpa inquinat. Illius
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa redeunt: fatile est intllr̃e. nicħ de ue¬
nia relinquit᷑: qr pct̾a dimissa it̾m replicant᷑.
sicut .n. ille qui ex seruitite in libertatem ma¬
numittit᷑. Int̾im uere liber est. et tñ ꝓpt̾ offen¬
sam in seruitutem postͣ reuocatur. sic ⁊ penitẽ¬
ti pcc̃a uere dimiitunt᷑. et tñ ꝓpt̾ offensam que
replicatur: it̾m redeunt. Si uero non redire
dicant᷑. sane potest dici ⁊̃ sic. nichil de uenia re¬
linqui. non quod dimissa pcc̃a it̾m iuiputent᷑. T
sec qr ꝓpt̃ ingͣ.itudiuen ita reus et inmũdus
constituit ᷑: ac si illa redirent.
De sollempniet᷑

Expanded text:
edeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manumittitur, interim vere liber est, et tamen propter offensam in servitutem postea revocatur; sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replicatur, iterum redeunt. Si vero non redire dicantur, sane potest dici etiam sic nihil de venia relinqui; non quod dimissa peccata iterum imputentur, sed quia propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur. ac si illa redirent. 3. De solemni et
Abbreviated transcription (Latin):
tia: qͣm diu sustentatur a pñia. dłcͤit᷑ in.ͣ dũs.
uade et noli ampliꝰ peccare. ñ dixit. ne pecces.
s nec uoluntas petandi in te oriatur. qd̾ qͦmͦ
hic semꝑ doleat. et de dolore gaudeat. et ñ sit satis
quod dol. s ex fide doleat. et ñ semꝑ doluisset doleat.

Expanded text:
atia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: atia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo diatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat.
Abbreviated transcription (Latin):
illud. nicħ prossuit lamenta ⁊ c. et aild̾ incħ
ualet. ⁊ cͥ. si .n. replicent᷑ pet̾a nich̾ ual ad saal̃t
ułꝰ ad ueniam in fine p̾cedens lamentũ. qr nich̾
relinquit᷑ de uite mũditia. qr aut̃ pcc̃a dimissa
redeunt. ut quibdam plac. cũ xeplicant᷑. uł si
ñ redeunt: eis tam̾ deletis ꝓpt̾ ingͣtͣitudinem
ita reus et ĩ mũdus ꝯstituit᷑. cũ adħ expiandis
implicat᷑. ut si iam deleta redirent. de hoc tam̾
ual ad salutẽ obtinendam. uł ad mũditiã uite
habendam: ueniam de maleftĩs poscere et ma¬
la denuo it᷑are. Ita ⁊̾ intllñdũ est illud. qd idem
augꝰ. alibiait. pnia est quedam dolentis uindc̃a¬
ꝯtinue dolendũ est de pcco qd̾ declarat ip̃a deno¬
minatõis uirtꝰ. pn̾itere .n. est: penã tenere.
ut semꝑ puniat in se ulciscendo: qd̾ ꝯmisit pec¬
pimiens in se: qd̾ dolet ⁊ misisse. Iuid restat
nobis. nisi dolere in uita ᵈ ubi .n. dolor fiuitur

Expanded text:
sunt lamenta, etc.; et illud, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent. De hoc tamenvalet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de malefactis poscere, et malefacta denuo iterare. Ita etiam intelligendum est illud quod idem August., alibi ait: PoenitentContinue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit pecpuniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uam iuscdĩam. et ut gn̾alit̃ breuit᷑q ꝯplectar ꝙͣ
de iurtute habeo notionem: uirtꝰ est caritas. qua
possit augeri. qͣm diu homo hic uiuit: in nemine
est. Hic insinuari uidet᷑ quod aliquis possit dici ea
tem mag̾ affitit᷑ actus uuiꝰ uirtutis qͣm alteriuꝰ.¬
et ꝓpt̃ diffram accuũ ip̃as iurtuto mag̃ uł minꝰ
hr̃e: dici potest. et aliqͣm ñ hr̃e. cũ tñ simł om̃ꝯ ⁊ pa-¬
riter halrat qͣntũ ad mentis habitũ. uͭł eẽntiam
cul. In accu uero aliam mag̾. aliam minꝰ habet.
aliam ⁊ non ht̃. ut uir uistꝰ uteno coniugio nõ
ht̃ continentiã in actu. qͣm tñ halet Cur ergo¬

Expanded text:
uam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam uam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de possit augeri, quamdiu hic homo vivit, in nemine est. Hic insinuari videtur quod aliquis ea ratione tem maget propter differentiam actuum ipsas virtutes magis vel minus habere dicitur. Potest et aliquam non habere, cum tamen simul omnes et pariter habeat quantum ad mentis habitum vel essentiam cujusque. In actu vero aliam magis, aliam minus habet, aliam etiam non habet, ut vir justus utens conjugio, non habet continentiam in actu, q
Abbreviated transcription (Latin):
one tua satiꝯ apparuit ñ placuisse arictoritatibus¬
nlłam nr̃e. nec si pec̾a sunt ꝑiia. qr ubi uutꝰ nulla est:
uchil rectũ est. nec tñ ideo ũ est pͣuo pͣuiua. distorto¬
q distortius. Si aut̃ quod puto esse ueriꝰ sacriꝯq lrĩs
congruentiꝰ. ita sunt anime intentõnes ut corporis
m̾bra. ñ quod uideant᷑ locis set quod seutiant᷑ affec¬
tib. et alius illiminat᷑ ampliꝰ. alius minꝰ alius oĩo
caret lumi̾e ꝑfecto. ut quisq illustͣ tione pie carita¬
tis affcũs. iii alio actu mag̃. iñ alio minꝰ. s̃ aliqͦ nich̃.
Sic dici pocest hr̃e alian. et aliam ñ hr̃e. et aliã mag̾
et aliam minꝰ hr̃e uirtutem. Nam maior est ĩ isto
caritas qͣm in illo. recte possumꝰ dicere et aliqͣ in isto.¬
nulla iu illo. qͣntũ ꝑtinet ad caritatem que pietas
est. et in uno quid̃ homine quod maiorẽ ht̃ puditi¬
tiam qͣm ꝑatĩam. et maiorem hodie qͣm heri. si proti¬
cit. et ad huc ñ habrat continentiã. et habeat ñ par¬

Expanded text:
one tua satis apparuit non placuisse auctoribus nosa sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rectum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius. si autem — quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius — ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine tis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis, et aliam minus. Nam et major est in isto charitas quam in illo: et ideo recte possumus dicere et aliqnulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non par
Abbreviated transcription (Latin):
deutia. et iustitia. et temꝑantia. Si .n. dixeris eqͣ¬
les istos esse iu fortitudine. set illũ p̾stare pruden¬
tia: sequit᷑ eius fortitudo iniꝰ prudens sit. ac per
hoc uͦ fortitudiue eqͣles sunt. qr illiꝰ est fortituco
p̾dentior. atq ita de cet̾is uirtutib ĩuenieꝯ. sl om̃s
eadem ꝯsideratõne ꝑcurras. ¶ Ex hiiq. icla

Expanded text:
dentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clar
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad cͥminis ueniam. s ad oꝑis pcc̃i dissercõm:
reffe̾ndũ est. ut ideo ꝑs ciuitatis dicat᷑ cõplui.
qr ab actu et delectõne pcci cui ante seruiebat:
modo cessat. ñ qd̾ eius ueniã habeat. uocat᷑ q
pluuia talis illa ꝯtinentia qua ab opere pc̃ci
reuocat᷑. qr ex fonte gratie dei id cordi instillat᷑.
ut uł sic paulatim ad pnĩam ueniat. uł eo n¬
minꝰ a deo puniat᷑. qui diutͦnioꝵ delectatõne et
actu pcc̃i maiꝰ ibi accumulass tormentũ. Si
uero ad indulgentiã reatus pluuia referat᷑.

Expanded text:
minis veniam, sed ad operis pravi desertionem referendum est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo alt̾m iudicas te ip̃m cõdampnas. qͣ¬
ꝓpt̾ qͥsquis forncatõnis causa uult abicere
uxorem: prior debet esse a fornicatõne pur¬
silẽs adult̾is feminis penas. cum tanto gͣmꝰ
eos puniri oꝑtu̾it qͣnto mag̃ ad eos ꝑtinet.
et iurtute uincere et exemplo reg̾e feminas.
Ex hiis apparet qd̾ ad ulter ad ult̾ am ñ ualet¬

Expanded text:
In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione pursimiles adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram
Abbreviated transcription (Latin):
ita .ii. ait ioħ̃s. dilectio ex deo est. ⁊ paulo post. deꝰ dilec¬
tio est. ubi mai̾festat eam se dixisse dilectõm deum
qͣm dixit ex deo. deuꝰ ergo ex deo est dilectio. Item
in eodm. Ioħs uolens de hac re aꝑtꝰ loqui: inquit.
In hec cognouimꝰ. quia in ip̃o manemꝰ. et ip̃e ĩ nob̃.
qr de sp̃u .s. cedit nobis. spiritꝰ itaq is. de quo dedit
nobiꝰ. facit nos indeo manere. et ip̃m in nobiꝰ. hoc
aut̃ facit dilectio. ip̃e est gͥ deuꝯ dilectio. ip̃e gͦ sigcat᷑¬

Expanded text:
ta: Dilectio ex Deo est . Et paulo post: Deus dilectio est . Ubi manifestat eam se dixisse dilectionem Deum quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. » Item in eodem: Joannes volens de hac re apertius loqui. In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Spiritus itaque sanctus de quo dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis: hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique pa
Abbreviated transcription (Latin):
potuiti infirnius est. si potuit ⁊ noluit inuidus. ex
dr̃e quod si potuit d̾s rem meliorem face̾ ꝙͣ facit
t̃uidus est.  ñ ual hꝰ similitud̾is iuductio. quia
filiũ gemut de suba sua. ideo si posset gign̾e eqͣlẽ
ẽqͣt et ñ gigneret: inuidus esset. alia uero que

Expanded text:
potuit, infirmus est; si potuit et noluit, invidus. Ex lunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae