comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ curantes ubiq
Quͥod eungelizarent uel quo¬
modo curarent apłi. marcus
exponit plemus. Predicabant
inquit ut penitentiam ag̾ent.
⁊ ungebant oleo multos egro¬
tos. ⁊ sanabant. Dicit iacobꝰ.
Infirmatur quis in uobis: in¬
ducat ꝑrbr̃os eccl̃ie. ⁊ orent si¬
ꝑ ipsum. ungentes eum oleo
in nomine domini.: ⁊ si in pec̃cis
sit. dunittentur ei. Unde pacet
ab ipsis apłis hunc scẽ eccl̃ie
morem ẽẽ contracditum. ut põ¬
tificali benedictione consecͣto
oleo perungatur egroti. Pre¬
dicabant autem ut peniterti¬
am agerent. ⁊ supramisit iloꝰ
inquit eungelizare regnum
dei: quia udelicet utrumq iu¬
xta iohis baptiste uel ipsius
saluatoris exemplum prelisa¬
bant. penitentiam agite. ap¬
propinqͣbit enim regnum ce¬
lorum. Regni enun celoꝵ ia¬
mus propinquare est. de hii
queme quib ab eo discesse¬
rat penitere.

Expanded text:
tes et curantes ubique. tes et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent Apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant. Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum ungentes eum oleo, in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione conseoleo perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exemplum praedicabant. Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis propinquare est, de his quemque quibus ab eo discesserat poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. temptatuos dñs
deus ũr. ut sciat si diligitis eñ
Iua seductionis est. hec proba¬
tionis. Utrumq ergo accipien¬
dum est a domino apłis dc̃m.
⁊ ut nec uirgam ferrent: ⁊ ut ñ
nisi uirgam ferrent. Cum em̃
scł̃m mathm dicereteis. nolte
possidere aurum. necꝑ argertl.¬
⁊ cetera. continuo subrecit dig¬
nus est enim oꝑariꝰ cibo suo.
Unde satis ostendit. cur cos
hes possidere ac ferre uolu̾t. sõ
quo necessaria nõ sint susci¬
tationi huius iite. sz quia sic
eos mittebat. ut eis hec deber
monstraret ab illis. quib eut¬
glium credentib annuntia¬
rẽt. Claret autem hec nõ uap̃¬
cepisse clñm. tamqͣm euñglisde¬

Expanded text:
s vester, ut sciat si diligitis eum. Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum, neque argentum, etc.; continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quod necessaria non sint sustentationi nujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem, haec non ita praecepisse Dominum, tanquam E
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut languores curarent.
⁊ misit illos predicare reg¬
num dei. ⁊ sanare infirmo.¬
Et seliͣ. Concessa primum po¬
testate signorum. misit predica¬
re regnum dei: ut ꝓmissoꝵ mag¬
ntudini attestaritur etiam mag-¬
nitudo factorum. fidemq uerbis
daret uirtus ostensa. ⁊ noua fa¬
cerent qui noua predicarent.
Unde nũc quoq cum fidelium
numerositas excreuit. intra sc̃am
eccl̃iam multi sunt. qui iuitu¬
tum tenent: ⁊ signa urtutum
nõ habent. quia frustra miracu¬
lum foris ostenditur. si de est qd̃
intus oꝑetur. Nam iuxta ma¬
gidri gentium uocem lingue
insignum sunt. nõ fidelib s

Expanded text:
 ut languores curarent, et misit illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmoetc. Concessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fi
Abbreviated transcription (Latin):
na mundi eligit deus. ut con¬
findat fortia. Pauperes autẽ
abiles dicuntur: qui uidi¬
tilio apud semetip̃os infir¬
nisunt. Nam pauperes ⁊ qͣi
fortes sunt: qui ⁊ positi ĩ pau¬
ꝑtate suꝑbiunt. Cecinero sũt
qui nullum ingenii lumen
habent. Claudi quoq qui
ratos gressus inoperatione
ssohabent. S dum morum
uitia in memibroꝵ debilitate
sgnaritur: profecto liquet qꝑ sic̃¬
s̃ illi poc̃ores fuer̃t qͥ nocati ue¬
nur noluert ita htũ quoqꝵ pͤca¬
S pcores suꝑbi respuunt᷑ ⁊ pͤ
atores humiles eligunt᷑ Hos ita¬
ꝙ eligit qͦs despicit mundꝰ: qr
plerũꝙ ip̃a despectio hoĩem re¬
uirat ad semetip̃m. Pauꝑes de
biles. seci ⁊ claudi nocant᷑ ⁊ ue
luint. qr infirmi quiq atꝙ ĩ¬

Expanded text:
ma mundi eligit Deus, ut conma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Pauperes autem et debiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccased peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaque eligit quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur quod veniunt, quia infirmi quique, at
Abbreviated transcription (Latin):
uina ꝯscitutum. nõ nulli t̃n
nõ ꝑhoc fetunditatem prolis. s
desideria expetunt uoluptatis.
Et ideo per rem iustam signis¬
cari potest nõ incongrue res ĩ¬
iusta. Ad cenam nos ergo eter¬
ni ꝯuiuiii summus pateifami¬
lias irauitat. s dum hunc ter¬
rena tura occupat: illum alien
astus sagax cogitatio deuastal.
alterius etiam meritem uolup¬
tas carnalis inquinat. fasti¬
diosus quisq ad eterne inte
epulas nõ festinat. Et renstis
seruus nuntianit hoc dr̃o
suo. Tunc iratus paterfani¬
lias dixit seruo suo. Exi eto
in plateas ⁊ iucos ciuitatis:
⁊ parperes ac debiles. ⁊ cecos ⁊
clandos introluc huc. Eate qͥ
trene substantie plus iusto
intumbit. uenaire ad dm̃cam
enam recusat. qui labori curi¬
Qsitatis insudat p̾parata uite
imenta fastidit. qui carna¬
ib desideriis inheret sp̃italis
amriii epulas respuit. Quia
eggo uenire superbi renuunt
panperes eliguntur. Cur lxx.
qua uixta pauli uocem infir¬

Expanded text:
vina constitutum, nonnulli tamen vina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis. Et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus Paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo suo: Exi cito in platees, et caecos, et claudos introduc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incumbat, venire ad Dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inhaeret, spirituales convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? quia, juxta Pauli vocem, infir
Abbreviated transcription (Latin):
nere probatio ad curiositatem sõlet.
S notandum. qd̃ ⁊ is qui propt̾
iullam. ⁊ is qui propter probãda
iuga boum acena sui muitatoris
extusat. uerba humilitatis ꝑmis¬
cet dicens. Rogo te habe me excu¬
satum. Dum enim dicit rogo. ⁊
tamen uenire contempnit.humi¬
liras sonat in uoce. superbia in
astione. Et ecce hoc dinidicat pra¬
uus quisq tum audit. nec tamẽ
ea que diuidicat agere desiscit.
Nam dum cuilibet ꝑuerse agenti
dicimus conuertere: deum seque¬
re. mundũ relinque. ubihunc nͥ
ad dñicam cenam uocamꝰ: Sed
cum respondit ora pro me quia¬
iomo pectorsum hc facere non
possum: quid aliud agie nisin
gat ⁊ excusat. Dicens namꝙ p
sator sum. humilitatẽ insinmeti.
subuingens autem ꝯuerti nõ
possum. suꝑbiam demonscrat.
Et alius dixit. Uxorem duxi: et
ideo nõ possum uenire. Quid
ꝑuxorem nisi uoluptas carmiꝰ
accipitur: Nam qͣmuis borũ
sit ꝯuigium. atq: ad propagi¬
dum sobolem prouidentia di¬

Expanded text:
nere probatio ad curiositatem solet. nere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum quod et is qui propter villam, et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit nisi rogat et excusat? Dicens namque, Peccator sum, humilitatem insinuat, subjungens autem, Converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem, nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem Providentia di
Abbreviated transcription (Latin):
rusantium cansa subiungit᷑
cum protinus subinfertur. Pri¬
mus dixit ei. Uillam emi. ⁊ ne¬
cesse habeo exire ⁊ uidere illam. ro¬
go te habe me excusatum. Qͥd
ꝑuillam insi t̾rena substantia
designatur: Exit ergo uidere
uillam. qui sola exteriora cogi¬
tat propter substantiam. Et
alt̃ dixit. Iuga boum emi qͥnq
⁊ eo probare illa: rogo te habe
me extusatum. Quid inqͥnꝙy
iugis boum nisi quinꝙ corporiᷤ
sensus accipimꝰ: Qui reste quoq
uigaboum uocati sunt: quia in
utroq sensu geminantur. Qui
udelicet corporales sensus. quia
ꝯp̃hend̾e nesciũt int̾na: s sola ext̃¬
ora cognoscũt ⁊ deserentes ĩtuna ea
tas designat᷑ graue nãq curiostta¬
tis est uitium. que dur cuinsli-¬
bet mentem ad inuestigandã
uitam proximi exterius ducit.
semper ei sua intima abscondit.
Propter hoc namq ⁊ de eisdem qͥn-¬
q iugis boum dicitur: eo probare
illa: quia indelicet aliqͣndo perti-¬

Expanded text:
cusantium causa subjungitur, cusantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam: rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exit ergo videre villam, qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum, nisi quinque corporis sensus accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sensu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia comprehendere nesciunt interna, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea tas designatur. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa, quia videlicet aliquando perti
Abbreviated transcription (Latin):
murmur reprehendens. Homo
itaq qui duos filios habuisse
dicitur. deus pater intelligitur
duorum uidelicet gentror po¬
puloꝵ. ⁊ quasi duaꝵ geñis
humani stirꝑium auctor at¬
q creator. Maior enim filius.
eos qui in uniꝰ dei ꝑmanse¬
re cultura: minor eõs qui usq¬
ad colenda ydola deum deseruere
significat Pars substantie que
minorem filium contingit. ipse
sensus in homine rationalis est.
Uiuere enim intelligere memi-¬
nisse ingenio alacri excellere. di¬
ium substantia muneris est.
Quam minor filius expetit apa¬
tre: cum homo sua potestate de¬
lectatus. perliberum sese arbttu
regere atq ad dĩo quesinit exu¬
ere conditoris. Diuisitq illis sb̃¬
stantiam: fidelib scilicet suegr̃e
protecticem quam desiderabãt

Expanded text:
murmur reprehendens. Homo murmur reprehendens. Homo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi duarum generis humani stirpium autor atque creator. Major enim filius eos qui in unius Dei permansere cultura; minor, eos qui usqad colenda idola Deum deseruere significat. Pars substantiae quae minorem filium contingit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est. Quam minor filius expetit a patre, cum homo, sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere atque a dominio quaesivit exuere conditoris. Divisitque illis substantiam, fidelibus scilicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc auaritie estib anhelet:
aut quid prodest si re culpaᷤ
lam lugeat: ⁊ tamenadhuc
siuidie facib tabescat. Sed
lunus est ualde quod dicimꝰ
ut qui peccata deplorat. plorã¬
da minue ꝯmutat. Nam cogi¬
tandum sũmopere est: ut qui
se illicita meminit ꝯmisisse. aqͥ-¬
busdam etiam licitis studea per¬
manere abstinere. quatuiꝰ per hoc
conditori suo satisfaciat. ut qui
ꝯmisit prohibita. sibimet ipsi ab¬
scidere debeat etiam cõmissa.¬
it autem. Homo quidã
habuit duos filios: ⁊ lixit
adolescentior ex illis patri. Da
michi portioẽm substantie mee.
que me contingit. Et diuisit ill̃
substantiam. Marmurantib
de pecc̃oꝵ susceptice scribis ⁊ ph̃i¬
seis: tres ex ordine parabolas
saluator posuit. Duabz pͥmis
de quib disputatum est. qͣntũ
ipse cum angelis de penitẽtũ
salute gaudeat insinuans. Ter¬
cia uero que sequitur nõ suũ
tantũmodo suoꝵq gaudium
demonstrans. s ⁊ inuidentium

Expanded text:
adhuc avaritiae aestubus anhelet? adhuc avaritiae aestubus anhelet? aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam commissa. Ait autem: Homo quidam habuit duos filios, et dixit adolescentior ex illis patri: Da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et divisit illis substantiam. Murmurantibus de peccatorum susceptione, scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit, duabus primis de quibus disputatum est, quantum ipse cum angelis de poenitentum salute gaudeat insinuans. Tertia vero quae sequitur, non suum, tantummodo suorumque gaudium demonstrans, sed et invidentium
Abbreviated transcription (Latin):
dicte: que tanto superne sapl¬
entie urcta sunt. quanto ei ꝑ
grãm etinue uisionis appeo¬
pmqͣnt. S intuendum als
ista mulier decem dragias ha¬
biusse ꝑhibetur. Angelortum qͥp¬
ꝑe ⁊ hominũ naturam ad cog¬
noscendum dominus se ꝯdidit.
quam dum consistere ad et̾m-¬
tatem uoluit: eam proculdubio
ad suam similitudinẽ creauit.
Decem uero dragias habuit
mulier. quia nouem sunt ordi¬
nes angelorum. S ut comple¬
retur electoꝵ numerus.homo
decimus creatus est. quia cõ¬
sitore suo nec post cilpam pe¬
ait. quia hũc eterna sapien¬
ta ꝑ carnem miraculis cho¬
uiscans. ex lumine teste repa¬
sauit.
Tadico uobis gaudiũ erit co-¬
ram angelis dei suꝑ uno pec̃co-¬
repenitentiam agente. Penitẽ-¬
uam agere est.⁊perpetrata ma¬
aplangere:⁊plagenda non
mpetrare. Nam qui sic alia
deplorat: ut tamen alia ꝯmit¬
sat adhuc penitentiam agere
autignorat aut dissimulat.
Quid enim prodest si peccata
quis luxurie defleat. ⁊ tamẽ

Expanded text:
pernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Poenitentiam agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Impios enim ⁊ suꝑbos conm-¬
nienter nõ uidere dictaur tau¬
qͣm ante cculos nõhabere.
Ante cculos enum haberi: nõ
nisi qui diliguntur dici so¬
lent. Et miscl̃ia motus est. E
octurrens cetidit super collũ
eus. Non enun pater uinge¬
nitum filium eius descruit
in quo usq ad nr̃am long̃ĩ¬
qm etiam peregͥnatiõem tutͣ¬
rit. atq descendit quia deu̾
erat in xp̃o. mundum recon¬
cilians sibi. Et ipse domunꝰ
ait. Pater in me manens:
ipse facit opera sua Quid
est cadere super collum eur
nisi inclinare ⁊ humaliai
in amplexum euis brachil.
suum: Et brachium domini
riuerbo gr̃e dei adspem ĩdill¬
gentie peccorum hc est post
longa ttinera remcantem
apatre mereri osculum sal¬
tatis. Dixitq ei filius. fiĩ
peccaui incelum ⁊ coramie.
iam nõ sum dignus uocarifi¬
liis trius. Incipit iam pecrata

Expanded text:
Impios enim et superbos conveImpios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui diliguntur dici solent. Et misericordia motus est, et occurrens cecidit super collum ejus. Non enim Pater unigenitum Filium deseruit, in quo usque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit atque descendit, quia Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Et ipse Dominus ait: Pater in me manens ipse facit opera sua . Quid est autem cadere super collum ejus, nisi inclinare et humiliare in amplexum ejus brachium suum? Et brachium Domini ri verbo gratiae Dei ad spem indulgentiae peccatorum, hoc est, post longa itinera remeantem a Patre mereri osculum charitatis. Dixitque ei filius: Pater, peccavi in coelum et coram te; jam non sum dignus vocari filius t
Abbreviated transcription (Latin):
tib angelicis. sanctis q aĩab.
in quibz est sedes dei significat.
Coram te uero: inipo consciẽtie¬
sp̃c interioris cõclaui. quia dei
soluis oculi penetrare uelebãt.
Et iam nõ sum dignus uocari
filius tuus. fac me sicut unũ
te mercennariis tius. Ad filii
quidem affectun qui omnia
que patris sunt: sua ẽẽ ñ ambi¬
it. aspirare nequaqͣm p̾sumit.
s mercennarii statum iam ꝓ
mertede seruiturus desiderat.
uerum ne hũc quidem nisi pa¬
terna dignatione se mereti
posse testatur. Ubi sunt ergo
pelagianiste que sua se uirtute
saluari posse confidunt. contra
aꝑtissimam i̾itatis sententiã
que ait. sine me nichil potestis
facere: Et surgens uenit ad pa¬
trem suum. Uenire ad patrem
est in eccl̃ia ⁊stitiu per fidem.
ubi iam possit ẽe peccõrum le¬
gntima ⁊ fructuosa ⁊fessio.
Cum autem ad huc longeẽt
⁊ anteqͣm intelligeret deum.
sz tamen cum iam pie quere¬
ret: iudit illum pader ipsims.

Expanded text:
tibus angelicis sanctisque animabus, tibus angelicis sanctisque animabus, in quibus sedes est Dei, significat; coram te vero, in ipso conscientiae interioris conclavi, qua Dei solius oculi penetrare valebant. Et jam non sum dignus vocari filius tuus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ad filii quidem affectum, qui omnia quae patris sunt sua esse non ambigat, aspirare nequaquam praesumit, sed mercenarii statum jam pro mercede serviturus desiderat. Verum ne hunc quidem nisi paterna dignatione se mereri posse testatur. Ubi sunt ergo Pelagianistae, qui sua se virtute salvari posse confidunt, contra apertissimam veritatis sententiam quae ait: Sine me nihil potestis facere ? Et surgens venit ad patrem suum. Venire ad patrem, est in Ecclesia constitui per fidem, ubi jam possit esse peccatorum legitima et fructuosa confessio. Cum autem adhuc longe esset. Et antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret. Vidit illum pater ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianis superne gr̃e reficĩt᷑
alimoniis. At uero fame pereũt.¬
qui extia patris edes positi. uen¬
trem cupuint implere de siliquiˢ.
idest qui sine fide uiuentes. uitã
beatam manis philosophie
studiis inquirunt. Situt eterũ
panis qui cor hominis cõfirmat:
uerbo dei quo mentem reficiat.
assimulatur: ita siliqua que et
ipsa manis foris mollis est. ⁊cor¬
pus nõ reficit. s implet. ut sit
magis oneri qͣm usui. seculari
sapientie nõ inmerito compa¬
ratur. Cuiꝰ sermo facundie pla¬
usu sonoris. s uirtute utilitatis
est uacuus. Surgam ⁊ ibo ad
patrem meum. ⁊ dicam illi. Pa¬
ter peccaui in celum: ⁊ coramte.
Quam miscl̃ie piumq noue-¬
rat patrem. qui nec offensus a
filio patris dedignetur audireuo-¬
cabulum. Surgam ego inquit:
quia me iacere cognoui Et ibo
quia longe recessi. d patrẽ meũ:
quia sub principe porcormise-¬
rabili egestate tabesco. Pecca¬
ui autem inceluri: coram spiri¬

Expanded text:
quotidianis supernae gratiae reficiuntur quotidianis supernae gratiae reficiuntur alimoniis. At qui, extra patris aedes positi, ventrem cupiunt implere de siliquis, id est, qui sine fide viventes, vitam beatam inanis philosophiae studiis inquirunt. Sicut enim panis, qui cor hominis confirmat , verbo Dei quo mentem reficiat, assimulatur, ita siliqua, quae et ipsa intus inanis, foris mollis est, et corpus non reficit, sed implet, ut sit magis oneri quam usui, saeculari sapientiae non immerito comparatur, cujus sermo facundiae plausu sonorus, sed virtute utilitatis est vacuus. Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misericordem piumque noverat patrem, qui nec offensus a filio patris dedignetur audire vocabulum. Surgam ergo, inquit, quia me jacere cognovi; et ibo, quia longe recessi, ad patrem meum, quia sub principe porcorum miserabili egestate tabesco, Peccavi autem in coelum, coram spiri
Abbreviated transcription (Latin):
snum de siliquis. quas porci
manducabant. Silique qui¬
l porcos pascebat sunt doctri¬
in seculares. sterili suauitade
resonantes. De quibz laudes
ydolorum fabulaꝵxq: ad eos
gentium uario sermone atq
sarminib ꝑcrepant. quib
demonia delectantur. Unde
cum iste saturari cupiebat. a¬
liquit solidum ⁊ reftum qd̃
ad beatam intam pertineret.
inuenire uolebat in talibus.
⁊ nõ poterat. hoc estenim quod
aut. Et nemo illi dabat. In se
autem reu̾sus: dixit. Iam
silicet abeis que formsetus
sustea ilitiunt:⁊ seducunt.
inconscientie interiora reducere
faciens intentic̃em suam dixit.
Quanti mercẽnarii in domo pa¬
tus mei abundant panib. ego
autem hic fame pereo. Unde hoc
scire poterat in quo tanta erat
obliuio dei sicut inomnib ydo¬
latris fuit. nisi quia ista recogi¬
talio iam resipiscentis est. cum
eungelium predicetur. Mercen¬
narii ergo patris labundant pa¬
nib quia qui future mertedis
intiutu digna operari satagũt.

Expanded text:
suum de siliquis, quas porci suum de siliquis, quas porci manducabant. » Siliquae quibus porcos pascebat, sunt doctrinae saeculares sterili suavitate resonantes, de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos gentium vario sermone atque carminibus perstrepunt, quibus daemonia delectantur. Unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum, quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: « Et nemo illi dabat. » « In se autem reversus, » jam scilicet ab eis, quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt, in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam, dixit: « Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. » Unde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Mercenarii ergo patris abundant panibus, quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsumpsit significant. Fames
in regione longinqͣ. indigen¬
tia uerbi u̾itatis est. iobliu¬
ore creatoris. De qua dictum
est in prophis. quia mutet do¬
minꝰ famem in t̾ra. nõ famem
panis. neq siti aque. sz au¬
diendi uerbi dei. Etipse cepte
egere. ⁊ abiit. ⁊ adhesit uniani¬
um regionis illius. Merito
egere cepit. qui thesauros sapi
tiuiũ regionis illiuis cuiegẽs
adhesit. ille est utiq qui cõcu¬
piscentiis t̾renis metito sus
ꝑuersitatis prepositus. prin
teps huiꝰ mundi a cdomino uo¬
catur. Et de quo apl̃s. Deus in¬
quit huiꝰ seculi extecauit metes
infidelium. Et misit illum ĩuil¬
lam suam: utt pasceret porcos.
In uillam mitti est. substãtie
gari. De qua in alia parabo¬
la quidam sp̃uales epulas
ad quas iniuitabatur fastidi¬
ens dixit. Uillam emi. ⁊ neces¬
si habeo exire ⁊ uidere illam.
ꝑorcos uero pascere est ea quib
inmũdi sp̃ gaudeant operari.
Etcupiebat implere uentrem

Expanded text:
consumpsit significat. Fames consumpsit significat. Fames in regione longinqua, indigentia verbi veritatis est, in oblivione Creatoris. De qua dictum est in prophetis: Quia mittet Dominus famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Et ipse coepit egere, et abiit, et adhaesit uni civium regionis illius. Merito egere coepit, qui thesauros sapiecivium regionis illius cui egens adhaesit, ille est utique qui concupiscentiis terrenis merito suae perversitatis praepceps hujus mundi a Domino vocatur. Et de quo Apostolus: « Deus, inquit, hujus saeculi excaecavit mentes infidelium . » « Et misit illum in villam suam, ut pasceret porcos. » In villam mitti, est substantiaeari subjugari. De qua in alia parabola quidam spirituales epulas, ad quas invitabatur, fastidiens, dixit: « Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam . » Porcos vero pascere, est ea quibus immundi spiritus gaudeant operari. « Et cupiebat implere ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
gregatis omnib adolesceritior
filius peregre profectus in regio¬
nem longinquam. ⁊ ibi clissipa¬
uit substantiam suam uiuiẽdo
luxuriose. Longe profectus est
nõ locum mutando: s animũ
Quanto eterm quisq plus in
prauo opere delinquit. tanto a
dei gr̃a longuis recedit. Quod
nõ post multos dies dixit fcm.
ut ꝯgregatis omnib peregre
proficisceretur: inregiõem longĩ¬
qͣm: quia nõ multo post insti¬
tuuoem humani gen̾is placuit
anime per liberum arbitrium
ferre secum qͣndam uelut poren¬
tiam nature sue. ⁊ deserere eum
aquo conlita est. presidens ui¬
rib sius. Quas iures tanto cõ¬
sumit citius: quanto eum deserit
a quo date sunt. Itaq hanc iu¬
tam prodigam uocat amantẽ
fundere atq spaciari pompis
exteriorib iritus manescentẽ.
cum ea quisq sequitur que
ab illa procedunt. ⁊ relinquite¬
um qui sibi est interior Et pt¬
quam omnia dissipasset.
fasta est fames ualida in regi¬
one illa Omnia que dissipa¬
uit ornamenta nature que

Expanded text:
ior filius peregre profectus est in regionem longinquam, et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. Longe profectus est, non locum mutando, sed animum. Quanto etenim quisque plus in pravo opere delinquit, tanto a Dei gratia longius recedit. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus, peregre proficisceretur in regionem longinquam, quia non multo post institutionem humani generis placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et deserere eum a quo condita est praesidens viribus suis. Quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et reliqui eum qui sibi est interior. Et postquam omnia dissipasset, facta est fames valida in regione illa. Omnia quae dissipavit, ornamenta naturae quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui signatur perpastorem: ip̃e
⁊ ꝑ mulierem. Ipse enum deus.
ipse ⁊ dei sapientia. Et quia y¬
mago exprimitur indragnia
giiem dei fuerat. peccando asi¬
militudine sui conclitoris reces¬
sit. S accendit mulier lucemã.
quia sapientia dei apparuit in
humanitate Lucerna quippe
lumen intesta est: lumenuero
intesta est. diuinitas in carne.
Accensa autem lucerna euerit
domum: quia mox ut euis le¬
uinitas per carnem claruit:
omnis se nr̃a conscientia con¬
cussit. Domus namq eu̾trur:
cum consideratiõe ratus siu
humana conscientia ꝑturbat᷑.
Eutrsa uero domu iuenitur
dragina: quia dum perturbat᷑
ꝯscientia hominis: reparatur
in homine similitudo conditoris
Et cum inuenerit: conuocata¬

Expanded text:
Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem, ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia, quia imago exprimitur in dragma.itus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa, est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox, ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit; domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Eversa vero domo invenitur dragma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑius diximus plerumq con¬
tingit: ut eos incarnalib desi¬
deriis suis mundihuins ad-¬
uersitas feriat. Sepe namq
aut longa egritudine tabescũt
ant affuicti inuiriis ꝯcidunt.
aut ꝑcussi grauiorib dampnis
affliguntur. seq ipsos insius de¬
sideriis reprehendentes ad cdñm
conuertunt. Qui ergo huiꝰ mũdi
aduersitatib fracti. ad dei amorẽ
deiredeunt. atq a presentis uite
desideriis corriguntur. quid istini¬
si compelluntur ut intrent: sed
ualde est tremenda sententia. q̃
protimis subinfertur: Ait enim.
Dico autem nobis: qd̾ nemo ui¬
roꝵ illoꝵ qui uocati sunt gusta¬
bit cenam meam. Ecre ꝑse uerat:
ꝑangelos nocat. ꝑ patres uocat.
ꝑpastores uocat: plerumq ꝑmi¬

Expanded text:
perius diximus, plerumque conperius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat. Saepe namque aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti, ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? Sed valde est tremenda sententia, quae protinus subinfertur. Ait enim: Dico autem vobis, quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam meam. Ecce per se vocat, per angelos vocat, per patres vocat, postolos vocat, p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ld ⁊ ĩbe mũdo si habent ubi
delectent᷑ s ductis ad cenã panpib
quid puer subuingat audia¬
mus. Domine fc̃m est ut impera¬
sti: ⁊ adhuc locus est. Multi tales
ad dñicam cenam exiidea colle¬
sti sunt: s multitudo que ex isra¬
elitico populo credidit. locum su¬
ꝑni ꝯiuii nõ impleuit. Intra¬
uit iam freq̾ntia indeorum: s
adhuc locus uacat in regno.
ubi suscipi debeat numerositaᷤᷤ
gentium. Unde ⁊ eidem seruo d̃r.
Exi in uias ⁊ sepes. ⁊ compelle
intrare: ut impleatur domus
mea. Cum de nicis ⁊ plateis ad
cenam dominus inuitat. illũ
uidelicet ppłm designat. qui te¬
nere legem suburbana ꝯuersa¬
tione nouerat. Cum uero ꝯui¬
uas suos colligi ex iis ⁊ sepib
precipit. nimirum agrestem po¬
pulum colligere: idest gentilem
quent. Notandum uero quod
inhac inuitatione tercia non
dicitur inuita: s compelleit᷑¬
re. Nam sunt nõnulli. qui bo¬
na facienda intelligunt: sed
hec facere desistunt. Hiis ut su¬

Expanded text:
 hoc mundo non habent ubi delectentur. Sed, ductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad dominicam coenam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam Dominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat. Cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaerit. Notandum vero quod in hac invitatione tertia non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt. His, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
ceserto: ⁊ uadit ad illam que
perierat. donec inueniat illar
Ette mira dispensatione pi¬
tatis similitudinẽ u̾itas dalt.
qͣm ⁊ inse ipse homo recogndo¬
sceret. ⁊ tamen lec specialit ad
ipsum auctorem hominsi ps¬
tineret. Quia enun centenani
numerꝰ est perfectus. pseceri
oues habuit cumangeloꝵl
stantiam ⁊ homirũ creauil.
S una dins tũc periit qlide
percando homo pascua uitede¬
reliquit. Drmisit aute nosal¬
ginta nouem oues in deserto:
quia illos sumos angelorum
choros reliquit in celo. Curau¬
sem celum desertum nocatur.
nisi qd̃ desertum dicit᷑ derelictũ:
Tunc autem celurri homo dese¬
ruit: cum petcauit. In deserto
autem nonagintanonem
mues remanserant: qͣndo in t̾¬
iam dominꝰ unam querebat: qꝑ
rationabilis creature numerus
angeloꝵ uidelicet ⁊ hominum.
que ad udendum deum con¬
dita fuerat pereurite homine
erat imminitus. Et ut ꝑfesta
sũma ouiũ integraretur in
celo: homo ꝑditus querebat᷑ ĩ
t̾ra. Et cum inuerierit illam:

Expanded text:
e perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae nangelorum videlicet et hominum, qui ad videndum Deum conditi fuerant pereunte homine erat imminutus, et ut perfectius summa ovium integraretur in coelo: homo perditus quaerebatur in terra. Et cum invenerit illam
Abbreviated transcription (Latin):
domum cuiisdam principis
ph̃iseoꝵ salbato manducare
panem: ⁊ ipsi obseruabant
eum. Et ecce homo quidam ydro-¬
pitus erat ante illum. Hydro¬
pis morb ab aquoso humoe
nocabulum trahit. Grece enim
ydor aqua uocatur. Est autem
humor subcutaneus. de uitio
uesice natus. cura inflatione
turgente. ⁊ anbelitu fetido pr¬
priumq est ydropiti. qͣntoma¬
gis habundat humore inoru¬
nato. tanto amplius sitire. Et
ideo recte comparatur ei. qͤm
fluxus carnalium uolupta¬
tum exuberans aggrauat.
Comparatur diuiti auaro:
quia quanto est copiosior di¬
uitiis. quib nõ bene utitur.
tanto ardentiꝰ talia ꝯcupisit.
Et respondens ih̾c: dixit ad le

Expanded text:
ipis Pharisaeorum Sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum, et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum. Hydropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit a
Abbreviated transcription (Latin):
iscipłis precepit ⁊ a ferm̃to
y pochrisis cauere. ⁊ eos quicor¬
pus occidũt nõ metuere. nec inper¬
secttiõe quid locuturi sint cogitare.
ꝑtenti quodã intrare lu
⁊ frẽm suũ diuidi hereditatem
parabolam ponit de diuite auaro.
mox ⁊ discipulis sollicituclinẽ cibi
uestisq qua carent aues precipit eui¬
tandum.
Usillo gregi regnũ ꝓmittens
possidenda uel possessa propter
gilandum quoq serui boni maliꝙ
mentione facta precipiens seruum
sciente uoluntatẽ domini multis igno¬
rantẽ uero paucis uapulare ⁊ firmat.
oñem int̾ram se dicit necessitu liuii¬
dinũ diuisione missurũ ⁊ faciem celi
probantes debere tempꝰ intelligere ma¬
nifestũ atq ꝯsentiendũ aduersario
mina pronuntiat.
ontiatis quibusdã apillato ooci¬
sis ait om̃s nisi penitentiã agãt
similit ꝑituros. uel sieut illi decent
⁊ octo ruina turris oppressi parabo¬
lam quoq de sterili arbore fici po¬
gloriosis.¬

Expanded text:
is quoque praecipit a fermento hypocrisis cavere, et eos qui corpus occidunt non metuere, nec in persecutione quid locuturi sint cogitare . Petente quodam inter se et fratrem suum dividi haereditatem, parabolam ponit de divite avaro. Mox et discipulis sollicitudinem cibi vestisque, qua carent aves, praecipit evitandam . Pusillo gregi regnum promittenpossidenda vel possessa propter gilandum quoque, servi boni malique mentione facta, imperat. Servum scientem voluntatem domini sui, nrantem vero, paucis vapulare confirmat . Ignem in terram se dicit necessitudine divisorum missurum, et faciem coeli probantes debere tempus intelligere manifestum, atque consentiendum adversario in via pronuntiat . Nuntiatis quibusdam a Pilato occisis, ait omnes, nisi poenitentiam agant, similiter perituros; vel sicut illi XVIII turris ruina oppressi. Parabolam quoque de sterili arbore fici pogloriosis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt milia. ⁊ septem panib
refecti: hoc est ⁊ eungelica refe¬
ctione sublimes. ⁊ sp̃uali sũt
gr̃a docti. Cuiꝰ significande di-¬
stantie causa. mistice reor inĩ
troitu quidem tab̃naculi qͥn-¬
q columpnas deauratas an¬
te oraculum uero. idest sancta
sc̃oꝵ quatuor fieri iussas. qͥa
uidelicet incipientes ꝑ legem
castigantur. ne peccent. ꝑfecti
artem ꝑ gram ut deuotinus deo
umant admouentur. ait aut̃
ad discipulos suos. Facite illoᷤᷤ
discumbere ꝑ conuiuia quin¬
quagenos. Et ita fecerunt.
Diuersi ꝯuiuantiũ discubitꝰ.
diu̾sos ꝑ orbem ꝯuentus eccl̃i-¬
arx que unam catholicam fa¬
cuint designant. Qui bene nõ
solum quinquageni: s atcest¬
ante marco etiam centeni dis¬
cubuerunt. Nam quia qum¬
quagesimus penitentie pseli¬
mus est: centenariꝰ artẽ nume¬
rus deleua transit in dexterã
quinquageni ad conuiuiũ
domini discumbunt. qui ad¬
huc inpenitentia ꝯmissoꝵ po¬

Expanded text:
sunt millia, et septem panibus sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa mystice reor in troitu quidem tabernaculi quinque columnas deauratas, ante oraculum vero, id est, Sancta sanctorum quatuor fieri jussas, quia videlicet incipientes, per legem castigantur ne peccent; perfecti autem per gratiam, ut devotius Deo vivant admonentur. Ait autem ad discipulos suos: Facite illos discumbere per convivia quinquagenos. Et ita fecerunt. Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum quae unam catholicam faciunt designant. Qui bene non solum quinquageni, sed attestante Marco, etiam centeni discubuerunt: nam quia quinquagesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dextra. Quinquageni ad convivium Domini discumbunt, quia adhuc in poenitentia commissorum po
Abbreviated transcription (Latin):
gelium ioħis panẽs qui legẽ
designant. ordeacii fuisse referũ¬
tur. qui iumentorũ maxime
rusticorumq est cibus seruoꝵ.
quia incipientib necdum q ꝑ¬
fectis audientib aspiora ⁊ qua¬
si grossiora sunt ꝯmittenda p̃¬
cepta. Animalis enim homo:
dona tribuens. semperq ad per¬
fectioem prouocans primo qͥn-¬
q panib quinq milia. scc̾o
septem panib quatuor homi¬
num milia reficit tercio disci¬
pulis sue carnis ⁊ sanguinis
nusterium credit. ad ultimũ
magno munere dat electis. ut
edant ⁊ bibant suꝑ mensam
suam inregno suo. Erant autẽ
fere uiri quinq milia. Quia
quinq sunt exterioris hominis
sensus. quinq milia uiri dñm
secuti designant eos: quu ĩ secula¬
ri adhuc habitu positi ext̾iorib
q̃ possidẽt bñ uti nouer̃t. Qͥ recte
qnꝙ panibꝰ alunt᷑ qr tales ne¬
cesse est legalib adhuc preceptis
institui. Nam qui mundo cad̃ĩ-¬
tegrum renuntiant. ⁊ quatuor

Expanded text:
gelium Joannis, panes, qui legem gelium Joannis, panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo ndona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt illi. Dimitte turbas.
ut euntes in castella uillas¬
ꝙ que circa sunt. diuertant:
⁊ inuenient escas. Die decli¬
nata turbas saluator reficit.
quia fine seculoꝵ propinqͣn¬
se.uel cum sol iusticre ꝑ nob̃
occubuit. ad intiua sp̃nalis
itedie sumꝰ tabe saluati. Ait
autem ad illos. Uos date iłt
manducare. Prouocat apłos
siofractionem panis. ut iłł
se nõ habere testantib mag¬
iiudo signi notior fiat. si¬
mul insinuans. quia ꝑ eos
aolichie ieiuina nr̃a sunt cor¬
da pascenda. Quid enim a¬
din petrus. cum ꝑ epsas loqͥ¬
tur. uisi ut uerbi pabulo
braa nr̃a male reuma saci¬
entur: Quid paulus. quid io¬
hannes ꝑ eplas loquentes o¬
pantur. nisi ut mentes nr̃e ce¬
lestia alimenta ꝑcipiant. ⁊ ĩ¬
edie sue fastidium. quo morie-¬
bantur uintant: At illi dixer̃t.
⁊ duo pisces utriusq testamẽ¬
ti. que dutiꝰ abdico mysterioꝵ
latentiũ. quasi undis abyssi
tegebantur. atq alebantur oc-¬
culta. Bene autera iuxta eun¬

Expanded text:
xerunt illi, Dimitte turbas, ut euntes in castella, villasque quae circa sunt, divertant et inveniant escas. Die declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum Sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia per eos quotidie jejuna nostra sunt corda pascenda. Quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid Joannes per Epistolas loquentes operantur, nisi ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium, quo moriebantur, vincant? At illi dixerunt:ae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evan
Abbreviated transcription (Latin):
benedicit: quia ueniens ĩ cal¬
ne nõ alia quam que preli-¬
cta sunt prelicat: s propħie
dicta misteriis gr̃e granda
demonstrat. Respicit in celũ
ut illuc dirigendam mentis
aciem. ibi lucem scientie dere¬
at ẽẽ querendam. Frangit ⁊
ante turbas ponenda distu¬
buit discipulis: quia causa
legis ⁊ prophetie satramẽta
eis quiꝑ mumdum predicẽt
patefecit. Et sublatum estes
suꝑfint ilis fragnientoꝵ.
cphim duodecim. Quod tͣbi
suꝑest discipulis suis tollitur
quia satratiora misteria que
arudib capi nequeunt non
negligenter omittenda. s st̃
inquirenda ꝑfectis. Nam co¬
chori figurantur. foris quidẽ
hominib despecti. s intus sa¬
lutaris cibi reliquus ad alen¬
ia humilul̃ corda cumulati:
Constat enum cophinus ope¬
ia seruilia geri solere: s ip̃e
cophinos panum fragñtis
impleuit. qui infirma huius
mundi ut fortia confunderet
elegit.

Expanded text:
ens in carne, non alia quam praedicta sunt praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis qui per mundum praedicent patefacit. Et sublatum est quod superfluit illis fragmentorum cophini duodecim. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur, quia sacratiora mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cochori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia longior uita eligebat᷑.
s quia mors ꝑtendebatur ne
dolor citiꝰ finrretur. Uerum ip̃e
de morte pessima: occidit om¬
nẽ mortem. Sessima enĩ erat
nõ intelligentib iudeis. Nã
a domino electa erat. Ip̃e erm
crucem suam signum habita¬
turus erat. ip̃am trucem de di¬
abolo suꝑato tanqͣm trophe¬
um infrontib fidelium po¬
siturus. ut diceret apłs. michi
autẽ absit gloriari nisi incru¬

Expanded text:
quia longior vita eligebatur, quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat, non intelligentibus Judaeis. Nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato, tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem absit gloriari, nisi in cru
Abbreviated transcription (Latin):
ditioẽm quandam fc̃am in ci¬
uitate et homicidiũ: missus
in carcerem. Heret uideis usꝙ
hodie sua peticio. quam tanto
labore impetrarunt. Qui enim
data sibi oꝑtione pro ih̃u latro¬
nem. prosaluatore interfectorẽ
ꝓdatore uite elegerunt adepto-¬
rem. merito salutem iusamq
ꝑdiderunt. ⁊ latrociniis se ac
seditionib intantum submer¬
serunt. ut et patͥam regnum¬
q suum. qd̃ plus xp̃o amaue¬
re ꝑdiderint. ⁊ actenus eam qͣ
uendidere. uel anime uel corpo¬
ris libertatem recipere nõ merue¬
runt.
Terum autẽ pilatꝰ lotut est ad
illos. uolens climutere ih̃m.
At illi subclamabant dicẽtes.
crucifige crucifige eum. Qnͣ¬
ta perfidorum crudelitas que
nõ solum occidere innocẽtem.
s pessiro genere mortis occi¬
dere. hoc est crucifigere deside¬
rat. Sendentes enim iriligno
crucifici. clauib ad lignum
pedib manib q confixi ꝓ¬
ducta morte uetabantur. Et
dui uiuebaturꝰ in crute. nõ

Expanded text:
ditionem quamdam factam in ciditionem quamdam factam in civitate et homicidium, missus in carcerem. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro salvatore interfectorem, pro datore vitae, elegerunt ademptorem, merito salutem vitamque perdiderunt, et latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, vel animae, vel corporis libertatem recipere non meruerint. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi subclamabant dicentes: Crucifige, Crucifige eum. Quanta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est crucifigere desiderant! Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur, et diu vivebantur in cruce, non