comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non alit̾ quibusdam contingit electis. depͥ¬
cantur enĩ deum pro nõnullis huiꝰ uite con¬
modis. uel adu̾sis. Prouidencia uero diuina
temporalit̾ eorum desiderio minime consu¬
lit. qr meliora ilł in eternum promictit. Orõ
priuatis locis oportunius fundit᷑. magisq ob.¬
orõne uidentib. quoꝵ fructus ẽ non d̾o pla¬
cere s gloriam ab hominib comparare.
Non in multiloquio exaudiuntur homineᷤ
adeo: quasi plurinis eum uerb̾ conentur in¬
flect̾e. Neq .n. conciliat eum multiplex orã¬
tis sermo s pura sinceraq oratõnis intẽ¬
cio. Bonũ est corde semꝑ orare. bonum est¬
etiam et sono uocis deum spũalib hymuᷤ
glorificare. Nich̾ est sola uoce cau̾e sine cor¬
dis intentõne. s sicut ait apostolus. Cantanteᷤ
in cordib urĩs hoc est nonsolũ uoce s corde
psallentes. Unde ⁊ alibi. psallam spũ psallã
⁊ mente. Sicut orõnib regimur: Ita psalmo¬
rum studiis delectamur. Psallendi .n. utilitas

Expanded text:
Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque oboratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, sed et corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . 31. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
cophinis. In .xii. phialis. ⁊ .xii. acecabulis.
dans constans ex duob senariis significãtibꝰ
ꝑfectõnem cogitatõis ⁊ oꝑis siuẽ mentil ⁊
corporis. ex t̾nario młtiplicato ꝑ qͣterna
rium. ⁊ quaternario ꝑ ternariũ. signifi¬
cantibus fidem in diuidue trinitatis. ⁊ iii.
ewangłi starum doctrinam. siue tres uirtũ¬
Hic numerus ex suis ꝑtib aggregatis
excrescit in se denarium. qui constat ex
denario ⁊ senario. mandatoꝵ executõnẽ
significans. qr .x. sunt legis mandata
que in sex dieb exequim᷑. excrescentes in

Expanded text:
cophinis, in duodecim phialis, in duodecim acetabulis, dans, constans ex duobus senariis signantibus perfectionem cogitationis et operis, sive mentis et corporis: ex ternario multiplicato per quaternarium, et quaternario per trinarium, signantibus fidem individuae Trinitatis, et quatuor Evangeliorum doctrinam. Sive tres virtuHic numerus ex suis partibus aggregatis excrescit in sedenarium, qui constat ex denario et senario, mandatorum exsecutionem significans; quia decem sunt legis mandata, quae sex diebus exsequimur, excrescentes in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolabuntur ꝙ ideo post gradale cautatu
alleluya. ꝙ significat in effabile gaudiũ au¬
gelorum ⁊ hominũ. in et̾na felicitate letãtiũ.
hoc est semꝑ laudate dũm. Nam bĩ qui habi¬
centesimꝰ. xiiͦ. psalmus exponit. Cui cũ alleł
p̃mittatur in tytulo: statim psalmꝰ exponẽdo
tytulum incipit. Laudate .p. d. hoc ineffabile
gaudiũ uite presentis ĩopia nullatenus hr̃e
meretur. S pregustans illud in spe. sic̃ ⁊ esur̃
quod gustanerit donec spes mutetꝰ in rem. ꝙ
fides in spẽm. Quapp̃ hoc nomen hebraicum
gaudiũ ꝑegrinũ qͦ uocabulũ signaret potiꝰ
qͣm expͥm̾et. Cuius mist̾ium uelut quoddam
gaudii sillicidium: de diuiciis suꝑne ierłm.

Expanded text:
et ideo post graduale cantatur Alleluia, quod significat ineffabile gaudium angelorum et hominum in aeterna felicitate laetantium, hoc est semper laudare Deum. Nam: BXII psalmus exponit, cui cum alleluia praemittitur in titulo, statim psalmus exponendo titulum incipit: Laudate, pueri, Dominum. Hoc ineffabile gaudium vitae praesentis inopia nullatenus habere meretur, sed praegustans illud in spe, sitit et esurit quod gustaverit, donec spes mutetur in rem, et fides in speciem. Quapropter hoc nomen Hebraicum gaudium, peregrinum quoque vocabulum signaret potius quam exprimeret. Cujus mysterium, velut quoddam gaudii stillicidium, de divitiis supernae Hier
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis sedentes ⁊ flentes in sallicibz organa
suspenderunt. Canitur autem tractus qui tum
asꝑitate uocum tum prolixitate uerboꝵ mi¬
seriam p̾sentis incolatus insinuat. de qua dicit
psalmista. Heu me quia incolatus meus ꝓlon¬

Expanded text:
Babylonis sedentes et flentes in salicibus organa suspenderunt ibid.. Canitur autem Tractus, qui cum asperitate vocum, tum prolixitate verborum miseriam praesentis incolatus insinuat. De qua dicit Psalmista: Heu mihi quia incolatus meus prolon
Abbreviated transcription (Latin):
plebs ut uidit ded̾ laudem deo. ⁊ omĩs populus
gaudebat ĩ uniuersis q̃ gloriose fiebant ab eo.
Nam ⁊ septuaginta duo reu̾si sũt cũ gaudio di¬
centes. Domine ⁊̃ demonia subicumt᷑ nobis
ĩ noĩe tuo. Hiuc est quod a septuagesima us ad
debet carmen leticie decantari. ẜ illud ꝓpħicum.¬

Expanded text:
idit, dedit laudem Deo, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo Luc. X. Nam et septuaginta duo reversi sunt cum gaudio dicentes: Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo ibid.. Hinc est quod a Septuagesima usque ad debet carmen laetitiae decantari, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtrabimus. ut iocundo auditu mens auditoriᷤ¬
ita repleatur. ⁊ rapiatur illuc uͥ semper erit ui¬
ta sine morte. dies sine nocte certa sine sorte.
Iocunditas sine dolore. securitas sine tremore
tͣnͣquillitas sine labore. fortitudo sñ debilicate.
rectitudo sine ꝑu̾sitate. pulcritudo sine defor¬
mitate. u̾itas sine falła. caritas sine malici.a
felicitas sine miseria. Potest tñ alła referri ad
exultatõnem eorũ qui de miracłis xp̃i gaude¬
bant laudantes dñm ⁊ dicentes. qr uidimus

Expanded text:
protrahimus, ut jucundo auditu mens attonprotrahimus, ut jucundo auditu mens attonita repleatur et rapiatur illuc, ubi semper erit vita sine morte, dies sine nocte, certe sine forte, jucunditas sine dolore, securitas sine timore, tranquillitas sine labore, fortitudo sine debilitate, rectitudo sine perversitate, pulchritudo sine deformitate, veritas sine fallacia, charitas sine malitia, felicitas sine miseria. Potest tamen alleluia referri ad exsultationem eorum qui de miraculis Christi gaudebant, laudantes Dominum et dicentes: Quia vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum. iure magis eo tempore frequen¬
tatur. quo xp̃c resurgens eiusdem bĩtudinis
temꝑib caneretur ad missam olim ecclesie
romane ꝯsuetudo non erat. S a beato. ꝯ̃goͦ.
cõstitutũ ĩmo potius restitutũ est. Nã a t̾emꝑe
damasii pape cum pͥus fuiss eadem ꝯsuetudo
defecãt. Deniq cum de boc ⁊ quibdam aliis
quosdam murmurare sentiret. tanqͣm constã¬
tinopolitane eccłie consuetudines sequeretur.
non est dedignatus redd̾e rõnem dicens. Nos
ĩnullo horum altãm eccłiam secuti sumus.
Nam ut alła hic non diceretur de ierosolimo¬
rum eccłia ex bĩ ieronimi craditõne tẽpore
bẽ memorie damasii pape traditur tractum
&ẜ ideo in bac magis sede illam consuetudinẽ
amputauimus que bic a grecis tradita fu̾at.
Canimus gͥ alła post graduale canticũ lecicie.
nitudinem consolationis que repõitã lugen¬
tibus iubilantes potius qmͣ canentes. unãq
breuem digni s̾monis silłam ĩ płes neumas

Expanded text:
ocabulum, jure magis eo tempore frequentatur, quo Christus resurgens ejusdem beatitudinis temporibus caneretur ad missam, olim Ecclesiae Romanae consuetudo non erat, sed a beato Gregorio constitutum, imo potius restauratum est. Nam a tempore Damasi papae, cum prius fuisset, eadem consuetudo defecerat. Denique cum de hoc et quibusdam aliis quosdam murmurare sentiret, tanquam Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudinem sequeretur, non est dedignatus reddere rationem: Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut alleluia hic non diceretur, de Hierosolymorum Ecclesia, ex B. Hieronymi traditione, tempore beatae memoriae Damasi papae traditur tractum; et ideo in hoc magis illam consuetudinem amputavimus, quae hic a Graecis tradita fuerat. Canimus ergo Alleluia post graduale: canticum laetitiae pnitudinem consolationis, quae reposita est lugentibus, jubilantes potius quam canentes, unamque brevem digni sermonis syllabam in plures neumas
Abbreviated transcription (Latin):
bassionis. uidel eorũ quegesta sunt ꝑ ebdomadã
inte paschalem a decima luna pͥmi mensis qͣndo
Iħc adiit ierosolimam. usq ad septimam decimã
qñ resurrexit a mortuis. Propt̃ꝙ int̾ p̾fatõnem
⁊ canonem in plerisq sacramentariis ymago
crucifixi depingit᷑ ut non solũ intellectus litt̾e.
uerũeciã aspectus picture memoriã dominice
passionis inspiret. ⁊ forte diuina fcmz ꝓuidencia¬

Expanded text:
assionis. videlicet eorum quae gesta sunt per hebdomadam ante Paschalem, a decima luna primi mensis, quando Jesus adiit Hierosolymam, usque ad septimam decimam quando resurrexit a mortuis. Propter quod inter praefationem et canonem in plerisque sacramentariis imago Christi depingitur, ut non solum intellectus litterae, verum etiam aspectus picturae memoriam Dominicae passionis inspiret. Et forte divina factum e
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius. & post bec uocauit adam noĩa oi
pecorũ et om̃ĩũauiũ celi. ⁊ omĩũ bestiarum agea
ꝙ iuxta quod uocauit ea adam. hoc est nomẽt
usq in hodiernũ diem. Ipĩ autem ade ñdũ fuer
adiutoriũ simile illi. Et inimisit de

Expanded text:
t haec vocavit Adam nomina omnium pecorum, et omnium avium coeli, et omnium bestiarum agri; et secundum quod vocavit ea Adam, hoc est nomen eorum usque in hodiernum diem. Ipsi autem Adae nondum fuit adjutorium simile illi. Et immisit De
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ medio paradysi. ⁊ lignũ scĩe boni ⁊ mali. flum̃
autem ꝓdiebat ex eden. et irrigabat paradysum
Inde diuiditur in quatuor partes Nomẽ uni pbisõ.
hoc est quod curuit totam terram eiulat. Ibi est
aurum. Aurũ autem terre illius optimũ. Ibi est
carbunculus. ⁊ lapis prasinus. Et nomen scd̃i flu¬
minis gyon. Hoc cirtuit totam terram ethiopie.
Et flumen tertium tygris. Hoc est quod uadit ꝯͣ
assirios. Et flumen quartũ dicitur eufrates. Et sũꝑ¬
sit dñs deus hominem quem fec̾at. ⁊ posuit illum
in paradiso. ut oꝑaretur ibi ⁊ custodiret eum. Et
precepit dñs deus a de dicens. Exxmĩ ligno quod ẽ
in ꝑadiso edes ad escam. de ligno autem sciencie
bom ⁊ mali non edetis. Qua die enim ederitisab ilł
morte moriemini. ꝙ dixit dominus deus. Non es
bonũ hoĩem esse solum faciamus ei adiutoriũ sił¬

Expanded text:
in medio paradisi, et lignum scientiae boni et mali. Flumen in medio paradisi, et lignum scientiae boni et mali. Flumen autem prodibat ex Eden, et irrigabat paradisum: quod inde dividitur in quatuor partes. Nomen uni Phison; hoc est quod circuit totam terram Evilath, ibi est aurum, aurum autem terrae illius optimum; ibi est carbunculus et lapis prasinus. Et nomen secundi fluminis Geon; hoc circuit totam terram Aethiopiae. Et flumen tertium Tigris; hoc est quod vadit contra Assyrios. Et flumen quartum dicitur Euphrates. Et sumpsit Dominus Deus hominem quem fecerat, et posuit eum in paradiso, ut operaretur ibi, et custodiret eum. Et praecepit Dominus Deus Adae, dicens: Ex omni ligno quod est in paradiso, edes ad escam; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis ab eo: qua die enim ederitis ab illo, morte moriemini. Et dixit Dominus Deus: Non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium si
Abbreviated transcription (Latin):
Ost enumeratõnem dierũ septẽ
⁊terpõita est quasi quedam condu¬
o. et appellatus est liber creature
meuui uocari qr uniuersitas scłi a capite usq ad
finem qͣi breuis aliqua ymago in hiis dieb septẽ
sigurata ẽ. Deinde incipit de hoĩe diligentius nar¬
rare. Que om̃is narratio non aperte s figurate n¬
xplicatur. ut exerceat mentes querentium u̾itatẽ.
it spũali negocio a negociis carnalib aduocet. Sic
eium se continet. Hic est liber creature celi ⁊ terre.
umi fc̃s ess dies quo fecit deus celum ⁊ terram. ⁊ oĩa
uridia agri. anteqͣm essent suꝑ terram et omne
abulum agri anteqͣm germĩnaret. Nondũ enim
oluerat deus suꝑ teriam. nec erat homo qͥoꝑaretͦ
n ea.fons autem ascendebat de terra ⁊ irrigabat
mẽm faciem terre. & fixit deus hominem de¬
osuit ibi hominem quem fuxerat. Et ꝓduxit
huc deus de terra om̃e lignum formosimi ad
pectum. et bonũ adescam. Et lignũ uite plãtaũ¬

Expanded text:
t expositionem dierum septem, interposita est quasi quaedam conclusio, et appellatus est liber creaturaemeruit vocari, quia universi saeculi a capite usque ad finem quasi brevis quaedam imago in his diebus septem figurata est. Deinde incipit de homine diligentius narrari. Quae omnis narratio non aperte, sed figurate explicatur, ut exerceat mentes quaerentium veritatem, et spirituali negotio a negotiis carnalibus avocet. Sic enim se continet: Hic est liber creaturae coeli et terrae, cum factus esset dies quo fecit Deus coelum et terram, et omnia viridia agri, antequam essent super terram, et omne pabulum agri, antequam germinaret. Nondum enim pluerat Deus super terram, nec erat homo qui operaretur in ea.omnem faciem terrae . posuit ibi hominem quem finxerat. Et produxit adhuc Deus de terra omne lignum formosum ad aspectum, et bonum ad escam: et lignum vitae plant
Abbreviated transcription (Latin):
habere omĩa bona uł minora: qmͣ magnũ
bonum cũ magno malo. qr et in corporis
bonis melius est habere zachei staturam cũ
sanitate: qͣm golie cum febre. Necte pla¬
ne queritur utrũ non õĩmodis in obediẽs
uirgo ꝯiugate obedienti. s minus obediẽs
obedientiori comꝑanda sit. qr ⁊ illa nuptiał¬

Expanded text:
habere omnia bona vel minora, quam magnum habere omnia bona vel minora, quam magnum bonum cum magno malo: quia et in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate, quam Goliae cum febre. 30. Recte plane quaeritur, non utrum omnimodis inobediens virgo conjugatae obedienti, sed minus obediens obedientiori comparanda sit; quia et illa nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
in egestate uirtutum. Quia nec homo mi¬
sericordia caret qui non ĩuenit miseros qͥb
possit misicorditer subuenire. Uuc acredit qr
non recte comꝑantur homines hoĩb exuno
ali quo bono. fieri .n. potest ut alius ñ habeat
aliquid quod alius habet. s aliud habeat ꝙ
pluris estimandũ est. Mdaius .n. bonũ est o¬
lediencie: qͣm ꝯtinencie. Nlam conubiũ nus
qm nr̃arum scripturarũ auctoritate damp¬
natur. in obedĩa uõ nusqͣm absoluit᷑. Si ergo
ꝓponatur uirgo ꝑmansura s tñ inobediens.
et maritata que uirgo ꝑmanere ñ possit:
s tñ obediens. quam meliorem dicamus miͦ
laudabilem qmͣ si uirgo ess. an dampnabilẽ
sicut uirgo est: Itaq si conferas ebriosam uͥ¬
ginem sobrie ꝯiugate. quis dubitet ⁊ eãdẽ
fore sũam: Nupcie quippe ⁊ uirginitas duo
bona sunt. quoꝵ alterum manis. Sobrietaꝰ
autem et ebrietas sicut obedĩa ⁊ ꝯtinencia.
Illa bona sunt. hec mala. Melius est autẽ

Expanded text:
in egestate uirtutum, quia nec bono miin egestate uirtutum, quia nec bono misericordiae caret, qui non inuenit miseros, quibus possit misericorditer subuenire. Huc accedit, quia non recte conparantur homines hominibus ex uno aliquo bono. fieri enim potest, ut alius non habeat aliquid quod alius habet, sed aliud habeat quod pluris aestimandum est. maius enim bonum est oboedientiae quam continentiae. naquam nostrarum Scripturarum auctoritate damnatur, inobedientia vero nusquam absolvitur. Si ergo proponatur virgo permansura, sed tamen inobediens, et maritata quae virgo permanere non posset, sed tamen obediens, quam meliorem dicamus? Minus laudabilem quam si virgo esset, an damnabilem sicut virgo est? Ita si conferas ebriosam virginem sobriae conjugatae, quis dubitet eamdem ferre sententiam? Nuptiae quippe et virginitas duo bona sunt, quorum alterum majus: sobrietas autem et ebriositas, sicut obedientia et contumacia, illa bona sunt, haec mala. Melius est autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ⁊ femina ĩnupta que cogitat ea que
sunt doͥ. ut sit sc̃a ⁊ corpore ⁊ spũ. cũ audier̾
illum imprudentem ꝑ cunctatorem dicen¬
tem. cu ergo melior qͣm sarra. respondeat
Ego melior sum. s hiis que uirtu te huius
continencie carent. quod de sarra non credo
fecit ergo illa cũ ista uirtute quod illi tp̃ri
ꝯcongruebat. a quo ego sum inmunis. ut ĩ
meo ⁊̃ corpore appareat. ꝙ illa in animo con
seruabat. Res ergo ip̃as si comparemꝰ nullo
modo dubitandum est meliorem ẽẽ castita¬
tem ꝯtinencie qm castitatem nupcialem.
cum tñ utrũq sit bonũ. Homines u̾o cum
comparamus illes melior qui bonũ ampliͦ
qͣm alius ht. Porro qui amplius eiusdem ge¬
neris habet. ⁊ id quod minus est habet. ⁊ id
ꝙ est amplius utiq habet. In sexaginta enĩ
sunt ⁊ triginta. non in triginta sunt et
sexagintã. Non oꝑari autem ex eo qd̾ babet
in distribucõne officiorum po̾situm ÷. non

Expanded text:
sic et femina innupta. quae cogitat ea quae sic et femina innupta. quae cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpit impudentem illum per cunctatorem dicentem: Tu ergo melior quam Sara? respondeat: Ego melior sum, sed his quae virtute hujus continentiae carent: quod de Sara non credo. Fecit ergo illa cum ista virtute quod illi tempori congruebat, a quo ego sum immunis, ut in meo etiam corpore appareat seruabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitatem nuptialem, cum tamen utrumque sit bonum; homines uero cum comparamus, ille est melior, qui bonum amplius quam alius habet. porro qui amplius eiusdem generis habquod est amplius non utique habet. in sexaginta enim sunt et triginta, non in triginta sunt et sexaginta. non operari autem ex eo, quod habet, in distributione officiorum positum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
talem se iste sentit ⁊nouit. ut salua ⁊per¬
mauente in hĩtu animi sui ꝯtinencie uir¬
cute. si ad usum nuptiarum ex aliquo reli¬
gionis officio descendiss. talis maritus et
talis pater ess qualis abrabam fuit. audeat
plaue respondere illi captioso interrogato¬
ri ⁊ dic̾e. Non sum quidem melior ꝙͣ abrahã
in hoc duuitaxat gen̾e̾ ꝯtinencie. qua ille
non carebat ⁊ si non apparebat. s sura talis
non aliud habens. s aliud agens. Dicat
plane ista.Quia ⁊ si uoluerit gloriari nõ
erit insipiens. ueritatem .n. dicit. Si autem
parcit ue quis eum existimet suꝑ id qd̾ eum
uidet. aut audit aliquid ex illo. auferat a
ꝑsona sua nodum questionis. ⁊ ñ de hoĩe.
s de re ip̃a respondeat ⁊ dicat. Qui tantum
potest talis ẽ qualis fuit abrabam. Potest at̃
ti ut minor sit ꝯtinencie uirtus in animo eiꝰ
qui non utitur nupciis quib usus est ab Pã.
ꝯiugii castitatem. qr non potũ ampliorẽ.

Expanded text:
talem se iste sentit et nouit, ut salua et pertalem se iste sentit et nouit, ut salua et permanente in habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum ex aliquo religionis officio descendisset, talis maritus et talis pater esset. qualis fuit Abraham, audeat plane respondere illi captioso interrogatori et dicere: non sum quidem melior quam Abraham, in hoc dumtaxat genere continentiae, qua ille non carebat, etsi non apparebat; sed sum talis non aliud habens, sed aliud agens. dicat plane ista, quia et si uoluerit gloriari, non erit insipiens; ueritatem enim dicit. si autem parcit, ne quis eum existimet super id quod eum uidet aut audit aliquid ex illo, auferat a persona sua nodum quaestionis et non de homine, sed de re ipsa respondeat et dicat: qui tantum potest, talis est, qualis fuit Abraham. potest autem fieri, ut minor sit continentiae uirtus in animo eius, qui non utitur nuptiis quibus est usus Abrahamea tenuit coniugii castitatem, quia non potuit ampliorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩani ⁊ uana u̾sutia. dicitur homini xp̃ia¬
no ꝯtinenti ⁊ nupcias recusanti. Tu ergo
melior qm abraham: Quod ille cũ audie¬
rit non ꝑturbetur. nec audeat dice̾ melior.
nec iam a ꝓpõito delabatur. Illud .ni. ñ uere
dixit. hoc non recte fecit. S dicat. ego qͥd̃
non sum melior qͣm abrabami. s melior÷
castitas celibum: qmͣ castitas nuptiarum
Quarũ abraham unũ babebat in usu. ã¬
bas in hĩtu. Caste quippe ꝯiugaliter uixit.
esse autem castus sine ꝯiugio potũ. s tũc
non oportuit. Ego u̾o facilius non utor n¬
nupciis quib est usus abraham. qm sic u¬
cor nupciis quẽadmodũ usus ẽ abrabam.
Et iõ melior sum illis qui ꝑ animi ꝯtinẽciã
non possunt ꝙ ego. non illis qui pp̃ temporiᷤ
differenciam non fecerunt. ꝙ ego qd̾ autẽ
ego nunc ago. melius illi egissent si tunca¬
gendũ ess. Quod autem illi egerunt sic e¬
go non ag̾em. ⁊ si nũc agendũ ess. Aut si

Expanded text:
inani et uana uersutia dicitur homini christiainani et uana uersutia dicitur homini christiano continenti et nuptias recusanti: tu ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non perturbetur nec audeat dicere: melior, nec a proposito dela batur — illud enim non uere dicit, hoc non recte facit - sed dicat: ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; et ideo melior sum illis, qui per animi incontinentiam non possunt quod ego, non illis, qui propter temporis differentiam non fecerunt quod ego. quod enim ego nunc ago, melius illi egissent, si tunc agendum esset; quod autem illi egerunt, sic ego non agerem, et si nunc agendum esset. aut si
Abbreviated transcription (Latin):
tem ĩ hĩcu animi semꝑ esse debere. in oꝑe aũ
ꝓ rerũ ac temporum oportunitate manifes¬
fuit. Quo arra sicut non est impar meritũ
pacĩe in petro qui passus est ⁊ in iob̾e qui
passus non est. sic non est impar m̃itum ꝯ¬
tinencie in iohe qui nullas exꝑtus ẽ nup¬
cias. ⁊ ĩ abraham qui filios genuit. & illius
enĩ celibatus. et illius conubium ꝓ tempoꝵ
distributõne xp̃o militauerunt. S ꝯtinẽ¬
ciam ioh̾es in oꝑe. abrabam u̾o in solo hĩtu
habebat. Illo itaq tempore cũ et lex dies
patriarcharũ subsequens maledictum
dixit. qui non excitaret semen ĩ isrł. ⁊ qui
pot̾at non ꝓniebat. s tamen habebat. Ex
quo autem uenit plenitudo temporis ut
diceretur qui potest caꝑe capiat ex illo
usq ad huc et deinceps usq in finem qui
habet oꝑatur. Qui oꝑari noluit non se
habere mentiatur. Ac ꝑ hoc ab eis qui cor¬
rumpunt bonos mores colloquiis malis

Expanded text:
tem in habitu animi semper esse debere, in opere autem tem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum oportunitate manifesfuit. quocirca sicut non est inpar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Iohanne, qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubium pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiam Iohannes et in opere, Abraham uero in solo habitu habebat. Illo itaque tempore, cum et lex dies patriarcharum subsequens maledictum dixit, qui non excitaret semen in Israhel, et qui poterat non promebat, sed tamen habebat; ex quo autem uenit plenitudo temporis, ut diceretur: qui potest capere, capiat, ex illo usque adhuc et deinceps usque in finem qui habet operatur, qui operari noluerit, non se habere mentiatur. ac per hoc ab eis, qui corrumpunt bonos mores conloquiis malis,
Abbreviated transcription (Latin):
illi continencie uirtus a cibo ⁊ potu. qnͣdo¬
uel qnͣta in ioh̃ane baptista: uenit enim
non talia dũr in domesticos eius patres nr̃os.
ex alio gen̾e̾ utendo terrenis qnͣtum ad con¬
cubitum ꝑtinet. ecre homines libidinosi ⁊
ĩmundi amatores feminarum ⁊ lasciuiaꝵ
ꝙ̾ tñ sicut in ilło illud non erat uerum. qͣm¬
ius uerum ess quod non sicut ioħes abstĩnerz
a manducando et bibendo. ip̃e enĩ apertissime
uerissimeq ait. uenit ioħes non manducãs
neq bibens. uenit filius hominis mandu¬
caus et bibens. sic nec hoc in ilł patrib uer̃z
nec generans. quem dicunt pagani mãgus
erat uenerit autem tunc ꝓpbeta xp̃i nupci¬
as faciens ⁊ filios ꝓcreans. quẽ dicunt mani¬
chei mulierosus erat. & iustificata est sapĩa
a filiis suis. Quod dñs ibi subierit. cum de Io¬
hanne ac de se illa dixiss. Iustificata ẽ inqͥt
sapĩa a filiis suis. qui uident ꝯtiuencie iurcu¬

Expanded text:
in illo continentiae uirtus a cibo et potu, quain illo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne Baptista? uenit enim non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et inmundi, amatores feminarum et lasciuiarum? et tamen sicut in illo illud non erat uerum — quamuis uerum esset, quod non sicut Iohannes abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis patribus uernon coniugatus nec generans, quem dicant pagani: magus erat; uenerit autem tunc propheta Christi nuptias faciens et filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat. et iustificata est sapientia a filiis suis quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
fit a concubitu. non habent illi quib dicit᷑
si se non ꝯtinent nibant. Hunc uo habent
quib dicitur qui potest caꝑe capiat. Sic
usi sunt ꝑfcĩ animo bonis cerrenis ad aliud
necessariis ꝑ hunc hĩtum ꝯtinencie. qͦ eis
non obligarentur a quo possent eciam eis
non uti. si opus non ess. Nec quisqͣm eis bene
utitur. nͥ qui ⁊ non uti potest. Multi quidem
facilus se abstinent ut non utantur quã
temꝑent ũ bene utantur. Nemo tũ potest
sapienter uti nͥ qui potest ⁊ ꝯtinenter non
uti. Exe hoc hĩtu ⁊ paulus dicebat. Scio et
habundare ⁊ penuriam pati. Penuriam
quippe pati quorũcũq hominũ est. s scire
penuriam pati magnorũ est. Sic ⁊ habun¬
dare quis non potest: Scire autem habun
dare non nͥ corum est quos habundancia ñ
de exemplo de quo nullus dubitat catholi¬
uerit ⁊ bib̾it. nullus ambigit eorum qͥ ex
eius ewangelio fideles sunt. Num gͥ ñ erat

Expanded text:
fit a concubitu non hfit a concubitu non hSi se non continent, nubant . Hunc vero habent quibus dicitur, Qui potest capere, capiat . Sic usi sunt perfecti animi bonis terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae, quo eis non obligarentur, et quo possent eis etiam non uti, si non opus esset. Nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non uti potest. Multi quidem facilius se abstinent ut non utantur, quam temperent ut bene utantur: nemo tamen eis potest sapienter uti, nisi qui potest et continenter non uti. Ex hoc habitu et Paulus dicebat, Scio et abundare et penuriam pati . Penuriam quippe pati, quorumcumque hominum est; sed scire penuriam pati, magnorum est. Sic et abundare quis non podare nonnisi eorum est, quos abundantia nonde exemplo, de quo nullus dubitat catholiuerit et biberit, nullus ambigit eorum, qui ex eius euangelio fideles sunt. num igitur non erat
Abbreviated transcription (Latin):
tute animi quib temptatõ deest qua id
quod intus ẽ in conspectu dei. eciã in homiñ
ꝓcedat. nec tunc ẽẽ incipiat. s ĩnotescat. Iam
enim erat ĩ iob patiencia quam nouerat d̾s.
et cui cestimoniũ ꝑhibebat. s hominibus
ĩnotuit temptationis examine. ꝙ ꝙ late¬
bat intrinsecus per ea que forinsecus illata
sunt nominatum ⁊ manifestatũ est. Habe¬
bat utiq ⁊ tymocheus uirtutem ꝯtinẽdi
a uino. quam non ei abstulit paulus mo¬
nendo. ut uino modico uteretur pp̃ stoma¬
cum ⁊ frequentes suas infirmitates. Alioqͥn
ꝑniciose docebat ut pp̃ salutem corporis
fieret in animo dampnum uirtutis. Sed
qr poterat ea uirtute salua. fieri quod mo¬
nebat ita relaxata est corpori utilitas bibẽ¬
di. ut maneret in animo habitus ꝯtinẽdi.
Ipẽ est .i. hĩtus quo aliquid agitur cũ opꝰ÷.
Tom aut̃ non agitur potest agi. s non est¬
opus. Hunc hĩtum cuta ꝯtinenciam que

Expanded text:
tute animi, quibus temptatio deest, qua id, tute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod intus est in conspectu dei, etiam in hominum procedat nec tunc esse incipiat, sed tunc innotescat! iam enim erat in Iob patientia, quam nouerat deus et cui testimonium perhibebat, sed hominibus innotuit temptationis examine; et quod latebat intrinsecus, per ea, quae forinsecus inlata sunt, non natum, sed manifestatum est. habebat utique et Timotheus uirtutem continendi a uino, quam non ei abstulit Paulus monendo, ut uino modico uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates — alioquin perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo damnum uirtutis — sed quia poterat ea uirtute salua fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. hunc habitum circa continentiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
te pecratũ ẽ: S pecratũ significat anime deserte
a iusticia. bonũ inqͣm sunc nuptiẽ. ⁊ ꝯtͣ omnẽ¬
calumpnias possunt rõne sana defendi Nup¬
tiis tũ sanctorum patrum nõ quas nupcias
s quã continenciam comparem quero. Imo
non nupciis nupcias. Nam par in om̃ibus¬
munus est. mortali hominum nature datũ.
S homines qui nupciis utuntur illis hõib
qui longe aliter nupciis usi sunt. quos con¬
feram quam non ĩuenio quinam ꝯtinen¬
tes illis ꝯiugatis confe̾ndi sint requirend̾ ẽ.
nisi forte abraham ꝯtinere se non posset a
nupciis pp̃ regnũ celorum. qui unicũ proliͤ
pignus pp̃ quod nupcie care sunt potuit in¬
trepidus ĩmolare ꝓpter regnũ celoꝵ. Cõ¬
cĩnencia quippe non corporis s animi uir¬
tusẽ. Uirtutes animi aliqũ in oꝑs manifes¬
tantur. aliqñ in hĩtu latent. sicut martõ¬
rii uirtus eminuit. apparuitq tolerando paᷤ¬
siones. S quam multi sunt in eadem uir¬

Expanded text:
ficat animae desertae a justitia. 24. Bonum, inquam, sunt nuptiae, et calumnias possunt sana ratione defendi. Nuptiis tamen sanctorum patrum, non quas nuptias, sed quam continentiam comparem quaero: imo non nuptias nuptiis; nam par in ommunus est mortali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se non posset a nuptiis propter regnum caelorum, qui unicum prolis pignus, propter quod nuptiae carae sunt, potuit intrepidus immolare propter regnum caelorum. Continentia quippe non corporis, sed animi uirtus est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in eadem uir
Abbreviated transcription (Latin):
iuunitatem. quandam perpetuam retinere.
atq uni uiro xp̃õ spũaliter subdi melius ẽ
utiq ⁊ sanctius si tam̃ ea uocatõne sic utãt᷑
homines quõ scriptũ est. ut cogitent q̃ sunt
domini. quõ placeant domino .i. ut perpetuo¬
ꝯtinenciam eogitent. nequid minus habeat
obedĩa. Quam uirtutem tamqm radicalẽ
atq ut dici solet matricem ⁊plane gen̾alẽ
sci anciqui patres in oꝑe exercuerunt. illam
uero ꝯtinenciam in animi hĩtu tenuerũt
Qui profecto per obedienciam qr iusti ⁊ scĩ
erant ⁊ ad om̃e opus bonũ semꝑ parati. ⁊̃ si
ab onũi concubitu abstinere iuberent᷑ illam
continenciam efficerent. Quanto .ni. facilius
possent uel iussione ues exhortatõne dei nõ
concumbe. qui sobolem cui uni ꝓpagande ser¬

Expanded text:
inmunitatem quandam perpetuam retinere inmunitatem quandam perpetuam retinere atque uni uiro Christo spiritaliter subdi melius est utique et sanctius; si tamen ea uacatione sic utantur homines, quomodo scriptum est, ut cogitent quae sunt domini, quomodo placeant dcogitet continentia, ne quid minus habeat obedientia: quam virtutem tanquam radicalem, atque ut dici solet, matricem, et plane generalem, sancti antiqui patres in opere exercuerunt; illam vero continentiam in animi habitu tenuerunt. Qui profecto per obedientiam qua justi et sancti erant et ad omne opus bonum semper parati, etiamsi ab omni concubitu abstinere iuberentur, efficerent. quanto enim facilius possent uel iussione uel exhortatione dei non concumbere, qui prolem, cui uni propagandae
Abbreviated transcription (Latin):
te pp̃ quam fiunt. soluit᷑ uincłm nupciale nͥ
ꝯuigis morte. quẽad mod̾ si fiat ordinatõ deri
ad ꝓlem congregandam. ⁊̃ si plebis ꝯgregatõ
non subsequatur manet tñ in ilł ordinatis
sacranentũ ordiuatõnis. ⁊ si aliqua culpa qͥs¬
qͣm ab officio remoneatur. sacramento dnũ
semel impõito non carebit. qmuis ad iudiciũ
ꝑmanente. Generatõnis itaq cã fi nuptias. ap
ita tẽstis est. uolo inquit iuniores nubere. Et
qĩ ei diceretur ut quid: continuo subiecit. filioꝰ
procreare: matresfamilias ẽẽ. Ad fidem autem
casticatis illud ꝑtinet uxor non habet potes¬
sacram̃ti illud. uxorem a uiro nõ disced̾e. Ꝙ si
discesserit manere ĩnuptam. aut uiro suo reo¬
ciliari. ⁊ uir uxorem non dimittat. Hec oĩa
bona sunt pp̃ que nupcie bone sunt. proles fideᷤ.
sacram̃tum. Nec prolem autem carnalem iam
hoc tempore quer̾e ac ꝑ hoc ab onĩ tali oꝑe ĩ

Expanded text:
ente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi ente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi coniugis morte. quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio remoueatur, sacramento domini semel inposito non carebit, quamuis ad iudicium permanente. generationis itaque causa fieri nuptias apostolus ita testis est. uolo, inquit, iuniores nubere. et quasi ei diceretur: ut quid? continuo subiecit: filios procreare, matres familias esse. ad fidem autem castitatis illud pertinet: uxor non habet potesrem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari, et uir uxorem non dimittat. haec omnia bona sunt,propter quae nuptiae bonum sunt: proles, fides, sacramentum. nec prolem autem carnalem iam hoc tempore quaerere ac per hoc ab omni tali opere
Abbreviated transcription (Latin):
habitu animi defuiss. quod in istorũ oꝑe
manifestũ est: Seqͣntur ergo pueri agnum
cantantes canticum nouũ sicut in apocalipsi
scriptum ẽ. qui cũ mulierib se nõ ꝯtamina¬
uerunt. nõ ob aluid nͥ qr uirgines ꝑmansant
nes iõ se arbitrentur meliores esse primis ꝑa
sũt. Corũ quippe usus ita se habet ut siquid in eiꝰ¬
est per caruis ꝯmyxtionem ꝙ excedat gn̾andi
necessitatem qmuis uenialit̾ factum fu̾it
ꝯtaminatõ sit. Nam quid expiat uenia. si
oĩo non ꝯtaminat illa progressio: A qua ꝯ¬
taminatõne mirum si ĩmunes essent pueri
sequentes agnum nisi uirgines ꝑmanerent
Bonũ igitur nupciarum ꝑ om̃es gentes at
omes homines in causa generandi ẽ. ⁊ ĩ fide
castitatis. quod autem ad populum dei ꝑtinz
repudio discedente alt̾i nub̾e dumi uir eius ui¬
uit. nec alteram. ipi causa pariendi. Que cũ
sola sit qua nupcie fiunt. nec ea re nõ sb̾seꝙ̃¬

Expanded text:
habitu animi defuisset, quod in istorum opere habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bonum igitur nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis; quod autem ad populum dei pertinrepudio discedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequ
Abbreviated transcription (Latin):
litigiosas. auaras. suꝑbas. q̃ omĩa contͣpre¬
cepta sunt. ⁊ sicut ip̃am euam in obediencie
crimina occidũt. Quapp̃ non solũ obediẽs
inobedienti. s obedientior ꝯiugata minus
obedienti uirgini p̃ponenda est. Ex hac obe¬
diencia pater ille qui sine ipeore non fuit
eẽ sine unico filio et a se occiso paratꝰ fuit.
Unicum .n. ñ ĩm̃to dixerim de quo audiũ
a domino. In ysaac uocabitur tibi semen.
Quanto ergo cicius ut ⁊̃ sine uxore ess si
hoc iuleretur audiret:. Uñ non frustra se¬
pe miramur nõ nullos utriusq sexus ab oĩ
concubitu ꝯtinentes negligent̾ obedire p̃¬
ceptis. cũ ardenter arripuerint non uti cõ¬
cessis Unde quis dubitat ⁊ excellencie scõꝵ
illoꝵ patrum atq matrũ filios gen̾antiũ ñ
recte comꝑari mares et feminas nr̃i tẽporis.
qͣmuis ab onũ concubitu ĩmunes. in uirtu¬
te obedĩe minor Eciam si ilł hominib et in

Expanded text:
litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praelitigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior coniugata minus oboedienti uirgini praeponenda est. Ex hac oboedientia pater ille, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. unicum enim non inmerito dixerim, de quo audiuit a domino: in Isaac uocabitur tibi semen. quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc iuberetur, audiret! unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni concubitu continentes neglegenter oboedire praeceptis, cum tam ardenter adripuerint non uti concessis. unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte conparari mares et feminas nostri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
De
castitas est. et ideo bonũ est s minor qm
uirginał. Tanto ergo minor in bono obe¬
diencie qnͣto maior in bono castitatis. si
alt̾a alt̾i ꝯparetur que p̃ponenda sit iudicat.
qui pͥmo ip̃ãm castitatem et obedienciã
comꝑans. uidet om̃iũ uirtutũ quodã modo
mr̃ẽm ẽẽ obedĩam. ac per id eo potest hoc eẽ
obediencia sine uirginitate. qr uirginitaᷤ
ex consilio est. non ex precepto. Obedienci¬
am u̾o illam dico que preceptis obtemꝑat.
Ideoq dico obediencia preceptorum sineuir¬
ginitate quidem potest. s sine castitate eẽ
non potest. Ad castitatem quippe pertinet
non fornicari. non mechari. nullo ꝯcubitu
maculart que qui non obseruant contra
dei p̃cepta faciunt. ⁊ obhoc extorres sũt a uͥ¬
tute obedĩe. Uirginitas autem ꝓpterea pot̃
esse sine obedĩa qr potest femina consilio uͥ¬
ginitatis accepto ⁊ custodita uirginitate
precepta contempn̾e. sicut młtas sacras
uirgines nouimꝰ. uerbosas. curiosas ebosas.

Expanded text:
da castitas est et ideo bonum est, sed minor quam uirginalis. tanto ergo minor in bono oboedientiae, quanto maior in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedientiam conparans uidet omnium uirtutum quodam modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedientia sine uirginitate, quia uirginitas ex consilio est, non ex praecepto. oboedientiam uero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. ideoque oboedientia praeceptorum sine uirginitate quidem potest, sed sine castitate esse non potest. ad castitatem namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas,
Abbreviated transcription (Latin):
oratõnes. G sicut multa lex ponit in sacram̃¬
tis ⁊ umbris futuroꝵ quedam in semine quasi
materiał informitas. que formata corpꝰ hoĩs
redditura est. in significatõne poĩta ÷ uite in¬
formis ⁊ merudite. a qua informitate qm̃ oꝑ
tet hominem doctriue forma ⁊ eruditõne mũ¬
dari. in huius rei signũ illa purificatõ p̃cepta÷
cepta est. Aut si et hoc pecratũ quisq putat.
non arbitrans accid̾e nisi ex aliquo huiusmodi
desiderio. quod proculdubio falsum ẽ: nũquid
et solita mensium peccata sunt feminarum. a
quib tam̃ eas eadem legis uetustas precepit
expiari. non uͥ pp̃ ip̃am materialem informitatẽ
que frõ ꝯceptu canqͣm in edificatõuem corporiᷤ
additur: Ac per hoc cum informiter fluit signi-¬
ficari per illam lex uolũ auimũ sine discipline
forma. iucedentem fluidum. ac dissolutum. quẽ
formari oportere significat. cũ talem fluxũ cor¬

Expanded text:
orationes. sed sicut multa lex ponit in sacrameorationes. sed sicut multa lex ponit in sacramentis et umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est uitae informis et ineruditae: a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in huius rei signum illa purificatio praecepta est purificatio. aut si et hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita mensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem corporis additur. ac per hoc cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum cor
Abbreviated transcription (Latin):
lexerunt in crigenario fructu ponitur. longe
sanctiore mente suꝑabant qui de suis nupciis
nem distinguendum ab om̃ib gentib sic̃ deo
dispon̾e placuit. ut boc pre cet̾is ad eũ ꝓphetand̾
ualeret. quod p̾nũtiabatur. ex quo gene̾ eciam
et ex qua gente ess in carne uenturus. Ualde
ergo nr̃orum fidelium castis nupciis amplius
bonum erat. ꝙ pater abraham in suo femore no¬
uerat. cui mnanum subde famulum iussit. ut de
uxore que a filio ess ducenda iuraret. Ponens
enim manum sub femore hominis. ⁊ iurans ꝑ
deum celi. quid aliud significabat nͥ in ea carne
que ex illo femore originem duc̾et. deum celi eẽ
uenturum: Bone ergo sunt nuptie. ĩ quib tãto
meliores sunt ꝯiugati: qͣnto castiores. ac fideli¬
ores deũ timent. maxime si filios qͦs carnaliter
rificari lex hominem ⁊ post ꝯiugalem ꝯcubitũ
iubet pecratum ẽẽ declarat. si non est ille qͥ scd̃m
ueniam conceditur. qm̃ eciam nimius imped̾

Expanded text:
lexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe lexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nuptiis nem distinguendum ab omnibus gentibus, sicut deo disponere placuit. ut hoc prae ceteris ad eum prophetandum ualeret, quod praenuntiabatur, ex quo etiam genere et ex qua gente esset in carne uenturus. ualde ergo nostrorum fidelium castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum subdere famulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliterificari lex hominem et post coniugalem concubitum iubet, peccatum esse declarat, si non est ille, qui secundum ueniam conceditur, qui etiam nimius inpedit
Abbreviated transcription (Latin):
uerat: restat uͥ uideamus utrũ saltem conti¬
nentes nr̃ ꝯiugati illis parentib comꝑãdi
sint. nisi forte iam isti preferendi sunt eis
quib nõdũ quos ꝯferamus inuenimus. Ma¬
ius .n. bonũ erat in illorũ nupciis qmͣ ẽ bonũ
ꝓpͥum nupciarum. cum proculdubio bonũ
ꝯtinencie preferendum÷. qr non tali officio
querebant illi filios ex nupciis quali dicunt᷑
isti. ex quodam sensu nature mortał succes¬
sionem de sucressione requirentis. Quod qͥs¬
quis bonũ negat. ignorat deũ omĩum bonoꝵ.
de celestib usq ad terrena. ab ĩmortalib us
ad mortalia creacorem. Hoc autem sensu ge¬
nerandi nec bestie penitus carent ⁊ maxime
alites. quarũ in ꝓrtu ẽ cura nidificandi. et
quedam ꝯiugatorum similitudo. ad simul
ꝓcreandũ atq nut̾endũ. S illi homines is¬
cum nacure mortał affectũ cuiꝰ in suo gen̾e̾ c
castitas acredente dei cultu sicut quidam ĩtel¬

Expanded text:
uerat - restat, ut uideamus, utrum saltem contiuerat - restat, ut uideamus, utrum saltem continentes nostri coniugatis illis patribus conparandi sint; nisi forte iam isti praeferendi sunt eis, quibus nondum quos conferamus inuenimus. maius enim bonum erat in illorum nuptiis quam est bonum proprium nuptiarum, cui procul dubio bonum continentiae praeferendum est, quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur isti ex quodam sensu naturae mortalis successionem decessioni requirentis. quod quisquis bonum negat, ignorat deum omnium bonorum a caelestibus usque ad terrena, ab inmortalibus usque ad mortalia creatorem. hoc autem sensu generandi nec bestiae penitus carent et maxime alites, quarum in promptu est cura nidificandi et quaedam coniugiorum similitudo ad simul procreandum atque nutriendum. sed illi homines istum naturae mortalis adfectum, cuius in suo genere castitas accedente dei cultu, sicut quidam intel
Abbreviated transcription (Latin):
sic sacram̃tum nuptiarum singłarũ nr̃i tẽ¬
poris significat unitatem om̃iũ nr̃m sb̾¬
iectam deo futuram ĩ una celesti ciuita¬
te. Itaq sicut duob plurib ue seruire sic
a uiro uno ĩ alterius transire conubium.
nec cunc licuit. nec nunc licet. nec umqmͣ
licebit. Apostatare quippe ab uno deo. ⁊ ire
in alterius adulterinam suꝑstitõnem sꝑ
est malum. Nec causa ergo numiosioris ꝓ
manus. ut crad̾et uinus uxorem. eciã alt̾ui
domũ filiis impleturam. In nr̃arum qͥppe
nupciis plus ualet scĩtas sacramenti ꝙͣ fe¬
cunditas ut̾i. Si ergo et illi qui pp̃ solam
generatõnem. ꝓpter quam sunt iustitute
nupcie concunibunt. non comꝑantur prĩ¬
b multo aliter ipos filios qͣm istis querenti¬
bus qũqͥdem filiũ immolare iussus abrahã
increpidus ac deuotus quem de tanta des¬
ꝑatõne susceꝑat. unico non peperrit. nisi eo
ꝓhibente manũ depon̾et. quo iulente leua¬

Expanded text:
sic sacramentum nuptiarum singularum nostri temsic sacramentum nuptiarum singularum nostri temporis significat unitatem omnium nostrum subiectam deo futuram in una caelesti ciuitate. itaque sicut duobus pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. nec causa ergo numerosioris pmanus, ut traderet uiuus uxorem etiam alterius domum filiis inpleturam. in nostrarum quippe nuptiis plus ualet sanctitas sacramenti quam fecunditas uteri. Si ergo et illi, qui propter solam generationem, propter quam sunt institutae nuptiae, coniunguntur, non conparantur patribus multo aliter ipsos filios quam isti quaerentibus — quandoquidem filium immolare iussus Abraham intrepidus ac deuotus, quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi eo prohibente manum deponeret, quo iubente leua