comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ut simul nascuntur: simul interirent. non discederet
repente anima: corpusq desereret. sed uno temporis pun¬
cto utrunq pariter dissiparetur. et tam celeriter etiam coͣ¬
pus adhuc spiritu in eo manente deliquesceret: ac periret.
ꝗͣ celeriter anima secedit. immo uero dissoluto corpore a¬
nima uanesceret. uelut humor fracto uase diffusus. Nam
si terrenum et fragile corpus post secessum animae non
statim diffluit: in terramq tabescit : ex qua illi origo ẽ.
Ergo anima quae fragilis non est: in aternum manet: quo¬
niam origo euis aeterna est. Quoniam crescit inquit sensus in
pueris: et in iuuenibus uiget: et in senibus diminuitur: appa¬
ret esse mortalem. Primum non idem est mens et anima. Ali-¬
ud est enim quod uiuimus: aliud quod cogitamus. Nam dor¬
mientium mens non anima sopitur. et in furiosis mens ex-¬
tinguitur: anima manet: et ideo non exanimes. sed demẽ

Expanded text:
Nam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet Nam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet repente anima, corpusque desereret: sed uno temporis puncto utrumque pariter dissiparetur, et tam celeriter etiam corpus, adhuc spiritu in eo manente, deliquesceret ac periret, quam celeriter anima secedit; immo vero dissoluto corpore anima vanesceret, velut humor fracto vase diffusus. Nam si terrenum et fragile corpus post secessum animae non statim diffluit, in terramque tabescit, ex qua illi origo est; ergo anima, quae fragilis non est, in aeternum manet, quoniam origo ejus aeterna est. Quoniam crescit, inquit, sensus in pueris, et in juvenibus viget, et in senibus diminuitur, apparet esse mortalem. Primum non est idem mens et anima; aliud est enim quo vivimus, aliud quo cogitamus. Nam dormientium mens, non anima sopitur; et in furiosis mens exti
Abbreviated transcription (Latin):
cum uis aliqua utrunq discreuerit: quae discretio mors uo-¬
catur: cum utrunq in naturam suam recedit: quod ex terra
fuit : id in terram resoluitur. quod ex caelesti spiritu id cõ¬
stat ac uiget semper. quoniam diuinus spiritus sempiter¬
nus est. Deniq idem Lucretius oblitus quid assereret: et¬
quod dogma defenderet: hos uersus posuit. Caedit idem
retro de terra quod fuit ante: In terram. sed quod missũ
est ex atheris oris. Id rursus caeli fulgentia templa recep¬
tant. Quod eus non erat dicere: qui perire animas cum cor¬
poribus disserebat. sed uictus est ueritate: et imprudenti ra¬
tio uera surrepsit. Praeterea idipsum quod colligit dissol¬
ui animam: hoc est simul cum corpore interire: quoniam siml
nascantur. et falsum est: et in contrarium conuerti potest.
Non enim simul interit: sed anima discedente integrum per
multos dies manet: et plerunq medicatum diutissime durat.

Expanded text:
cum uis aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocum uis aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocatur, utrumque in naturam suam recedit: quod ex terra fuit, id in terram resoluitur, quod ex caelesti spiritu, id constat ac uiget semper, quoniam diuinus spiritus sempiternus est. deniqquod dogma defenderet, hos versus posuit: Cedit item retro de terra quod fuit ante In terram, sed quod missum est ex aetheris oris, Id rursus coeli fulgentia templa receptant. Quod ejus non erat dicere, qui perire animas cum corporibus disserebat: sed victus est veritate, et imprudenti ratio vera surrepsit. Praeterea id ipsum, quod colligit, dissolvi animam, hoc est, simul cum corpore interire, quoniam simul nascantur, et falsum est, et in contrarium converti potest. Non enim simul interit: sed anima discedente, integrum per dies multos manet, et plerumque medicatum diutissime durat.
Abbreviated transcription (Latin):
contra dixetunt refellamus: quae Lucretius .iiiͦ. li¬
bro executus est: quoniam cum corpore inquit anima na-¬
scitur: cum corpore intereat necesse est. At non est par
utriusq ratio: solidum enim et comprehensibile corpus
est et oculis et manu. Anima uero tenuis et tactum ui¬
sumq fugiens. Corpus ex terra fictum atq consolidatũ
est. anima in se nihil concreti: nihil terreni pondeis habet.
Ut Plato disserebat. Nec enim tantam posset habere so¬
lertiam: tantam uim: tantam celeritatem: nisi originem
traheret e caelo. Corpus igitur quoniam fictum expon¬
deroso et corruptibili elemento: et tangibile est et uisibi¬
le corrumpitur: atq occidit. nec uim repellere potest.
quia sub aspectum et sub tactum uenit. Anima autẽ qͥa
tenuitate sua omnem tactum fugit: nullo ictu dissolui po¬
test. Ergo quanuis interse coniuncta et sociata nascantur:
et alterum quod est de terrena concretione formatum: quasi
uasculum fit alterius: quod est a caelesti subtilitate deductã.

Expanded text:
contra disserunt, refellamus; quae Lucretius tertio libro executus est. Quoniam cum corpore, inquit, anima nascitur, cum corpore intereat necesse est. At non est par utriusque ratio. Solidum enim et comprehensibile corpus est, et oculis, et manu: anima vero tenuis, et tactum visumque fugiens. Corpus e terra fictum atque solidatum est: anima in se nihil concreti, nihil terreni ponderis habet, ut Plato disserebat. Nec enim tantam posset habere solertiam, tantam vim, tantam celeritraheret e caelo. corpus igitur quoniam fictum ex ponderoso et corruptibili elemento et tangibile est et uisibile, corrumpitur atque occidit nec uim repellere potest, quia sub aspectum et sub tactum uenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum fugit, nullo ictu dissolui potest. ergo quamuis inter se coniuncta et sociata nascantur et alterum, quod est de terrena concretione formatum, quasi uasculum sit alterius, quod est a caelesti suptilitate deductum,
Abbreviated transcription (Latin):
Seneca
ꝙ Platonem paruo aestimauerit. furiosus ut mihi quidem¬
uidetur: qui homini fuerit iratus: ꝙ non multam pecuniã
perdidit. scilicet aurum appendere debuit tanꝗͣ pro mor¬
tuo hectore. aut tantum ingerere nummoꝵ: quantum uẽ¬
ditor non poposcit: Ex barbaris uero nullum praeter unũ
Anacharsin Seytham qui philosophiam ne somniasset quidẽ:
nisi et linguam et litteras ante didicisset. Cap. XXUI. Qđ¬

Expanded text:
Seneca, quod Platonem paruo aestimauerit, furiosus, ut mihi uidetur, qui homini fuerit iratus, quod non multam pecuniam perdidit: scilicet aurum appendere debuit tamquam pro mortuo Hectore aut tantum ingerere nummorum, quantum uenditor non poposcit. ex barbaris uero nullum praeter unum Anacharsin Scytham, qui philosophiam ne somniasset quidem, nisi et linguam et litteras ante didicisset. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gratis et exploratis omnibus nusꝗͣ ullam sapientiam
comprehenderunt: et alicubi esse illam necesse ẽ: appa¬
ret illic potissimum esse quaerendam. ubi stulticiae ti-¬
tulus apparet. cuius uelamento deus ne arcanum sui di¬
uini operis in propatulo esset: thesaurum sapientiae et
ueritatis abscondit. Unde equidem soleo mirari: ꝙ
cum Pythagoras et postea Plato amore indagandae ue¬
ritatis accensi: ad &gyptios et Magos et Persas usq
penetrassent: ut earum gentium ritus et sacra cogno-¬
scerent. Suspicabantur enim sapientiam in religione
uersari : ad iudeos tantum non accesserint: penes quos
tunc solos erat: et quo facilius ire potuissent. Sed auer¬
sos esse arbitror diuina prouidentia: ne scire possent
ueritatem: quia nondum fas erat alienigenis ingeniis
religionem dei ueri iusticiamq cognoscere. Statuerat
enim deus appropinquante ultimo tempore ducem magnũ
celitus mittere: qui eam perfido ingratoq populo ablatã

Expanded text:
gratis et exploratis omnibus, nusquam ullam sapientiam comprehenderunt, et alicubi esse illam necesse est; apparet, illic potissimum esse quaerendam, ubi stultitiae titulus apparet; cujus velamento Deus, ne arcanum sui divini operis in propatulo esset, thesaurum sapientiae ac veritatis abscondit. Unde equidem soleo mirari, quod cum Pythagoras et postea Plato, amore indagandae veritatis accensi, ad Aegyptios, et Magos, et Persas usque penetrassent, ut earum gentium ritus et sacra cognoscerent suspicabantur enim, sapientiam in religione versari ad Judaeos tamen non accesserint, penes quos tunc solos erat, et quo facilius ire potuissent. Sed aversos esse arbitror divina providentia, ne scire possent veritatem; quia nondum fas erat alienigenis hominibus religionem Dei veri justitiamque notescere. Statuerat enim Deus, appropinquante ultimo tempore, ducem magnum coelitus mittere, qui eam perfido ingratoque populo ablatam,
Abbreviated transcription (Latin):
diuina debuerint. Quae nunc sane omittamus: ne nihil
apud istos agamus: et in infinitum materia procedat. Ea
igitur quaeramus testimonia quibus illi possint aut crede¬
re : aut certe non repugnare. Sibyllas plurimi et maxi¬
mi autores tradiderunt graecoꝵ. Aristochius: et Apol-¬
lodorus Erythreus: nostroꝵ Uarro: et Fenestella. Hi om¬
nes praecipuam et nobilem praeter caeteras & rythream fu¬
isse commemorant. Apollodorus quidem ut de ciui ac
populari sua gloriatur. Fenestella uero etiam legatos
E rythras a senatu esse missos refert. Ut huius Sibyllae
carmina Romam deportarentur. et ea Consules Curio et
octauianus in Capitolio qđ tunc erat curante. Q. catu¬
lo restitutum: ponenda curarent. Apud hanc de summo
et conditore rerum deo huiusmodi uersus reperiuntur.¬

Expanded text:
diuina debuerint. quae nunc sane omittamus, ne et nihil diuina debuerint. quae nunc sane omittamus, ne et nihil apud istos agamus et in infinitum materia procedat. ea igitur quaeramus testimonia quibus illi possint aut credere aut certe non repugnare. Sibyllas fuisse multas plurimi et maximi auctores tradiderunt, Graecorum Aristonicus et Apollodorus Erythraeus, nostrorum Varro et Fenestella. hi omnes praecipuam et nobilem praeter ceteras Erythraeam fuisse commemorant. Apollodorus quidem ut de ciui ac populari sua gloriatur, Fenestella uero etiam legatos Erythras a senatu esse missos refert, ut huius Sibyllae carmina Romam deportarentur et ea consules Curio et Octauius in Capitolio, quod tunc erat curante Quinto Catulo restitutum, ponenda curarent. apud hanc de summo et conditore rerum deo huiusmodi uersus reperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
A E C. habui quae de ira Dei dicerem Donate ca¬
rissime: ut scires quẽ admodum refelleres eos ꝗ
deum faciunt immobilem. Restat ut more Ciceronis uta¬
mur Epilogo: ad perorandum sicut ille in Tusculanis de
morte disserens fecit. Ita nos in hoc opere testimonia di¬
uina quibus credi possit: adhibere debemus: ut illoꝵ per-¬
suasionem reuincamus: qui sine ira deum esse credentes
dissoluunt omnem religionem. sine qua ut ostendimus:
aut immanitate beluis: aut stulticia pecudibus ad aqua¬
mur. In sola enim religione: id est in dei summi notione:
sapientia ẽ. Prophetae uniuersi diuino spiritu repleti:
nihil aliud ꝗͣ de gratia Dei erga iustos: et de ira eius ad¬
uersus impios loquuntur. quoꝵ testimonia nobis quidem
satis sunt. Ueꝵ his quoniam non credunt isti qui sapientiã¬
capillis et habitu iactant. ratione quoq et argumentio fu
erant a nobis refellendi. Sic enim praepostere agitur: ut
humana diuinis tribuant autoritatem: cum potius humaĩs

Expanded text:
aec habui quae de ira <dei> dicerem, Donate carissime, ut scires quemadmodum refelleres eos qui deum faciunt inmobilem. restat ut more Ciceronis utamur epilogo ad perorandum. sicut ille in Tusculanis de morte disserens fecit, ita nos in hoc opere testimonia diuina quibus credi possit adhibere debemus, ut illorum persuasionem reuincamus qui sine ira deum esse credentes dissoluunt omnem religionem: sine qua, ut ostendimus, aut inmanitate beluis aut stultitia pecudibus adaequamur; in sola enim religione id est in dei summi notione sapientia est. prophetae uniuersi diuino spiritu repleti nihil aliud quam de gratia dei erga iustos et ira eius aduersus inpios locuntur. quorum testimonia nobis quidem satis sunt, uerum his quoniam non credunt isti qui sapientiacapillis et habitu iactant, ratione quoque et argumentis a nobis fuerant refellendi. sic enim praepostere agitur, ut humana diuinis tribuant auctoritatem, cum potius humanis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ picta et ficta et gemmis distincta mirari. Sed cum diser-¬
te ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt: et ad cae¬
li spectaculum excitauerunt: tamen spectacula haec publi¬
ca non contemnunt. itaq his et delectantur et libenter in¬
tersunt. quae quoniam maxima sunt irritamenta uitioꝵ¬

Expanded text:
quam picta et ficta et gemmis distincta mirari. sed cum diserquam picta et ficta et gemmis distincta mirari. sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt et ad caeli spectaculum excitauerunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. itaque iis et delectantur et libenter intersunt: quae quoniam maxima sunt inritamenta uitio
Abbreviated transcription (Latin):
nullis excitari aliis illecebris: nisi uoluptatis. Cunq homini
siuie natura suie quis deus nihil mente praestabilius dedisset:
huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum ꝗͣ uoluptatẽ.
Nec enim libidine dominante temperantiae locum esse: neq in
uoluptatis Regno uirtutem posse consistere. sed econtrario
deus id circo uirtutem dedit: ut expugnaret et uinceret uo-¬
luptatem: eamq egredientem fines sibi datos: intra pr aescrip¬
tum coerceret: ne hominem suauitatibus delenitum atq ca¬
ptum: ditioni suae subiiceret: ac sempiterna morte mulcta¬
ret. Uoluptas oculorum uaria et multiplex: quae capitur
ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum: uel natura uł
opere delectabiles: hanc philosophi rectissime sustulerunt.
A iuint enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum
potius ꝗͣ caelata intueri. Et hoc pulcherrimum opus inter mi¬
cantibus astrorum luminibus tanquam floribus adornatum:

Expanded text:
nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus tamquam floribus adornatum
Abbreviated transcription (Latin):
sensuum uoluptates dicam breuiter. Nam et ipsius libri
mensura lam modum flagitat: quae omnes quoniam uitiose ac
mortiferae sunt: uirtute superari atq opprimi debent: uel qͦd
pauloante dicebam de affectibus ad rationem suam reuocari.
Caeterce animantes praeter unam uoluptatem quae ad generan¬
dum pertinent. nullam sentiunt. Utuntur ergo sensibus ad
naturae suae necessitatem. Uident ut appetant ea quibus
opus est ad uitam tuendam. audiunt inuicem: seq digno¬
scunt: ut possint congregari. Quae utilia sunt ad uictum:
aut ex odore inueniunt: aut ex sapore percipiunt: in uti¬
lia respuunt aut recusant. Edendi et bibendi officium uen¬
tris plenitudine metiuntur. Homini uero solertissimi artifi¬
cis prouidentia dedit uoluptatem infinitam: et in uitium ca¬
dentem: quia proposuit ei uirtutem quae cum uoluptate sem¬
per tanꝗͣ cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone
maiore. Stupra uero inquit et adulteria et omne flagitiũ

Expanded text:
sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium
Abbreviated transcription (Latin):
nem fieri necesse esse: et humanaꝵ rerum statum in me¬
lius reformari. cuius rei argumentum pͥus est enarrandũ.
ut ratio eluceat. Mundum Deus et hoc rerum naturae
admirabile opus. sicut arcanis saer e sacrae scripturae
continetur. sex dierum spatio consumauit: diemq septi¬
mum quo ab operibus requieuit: sanxit. Hic est autẽ
dies sabbati: qui in lingua hebreoꝵ a numero nomen acce¬
pit. Unde septenarius numerus legitimus ac plenus est. Nã
et dies septem sunt: quibus per uicem reuolutis orbes cõ¬
ficiuntur annoꝵ. et septem stellae quae non occidunt: et
septem sydera quae uocantur errantia. quoꝵ dispares cur

Expanded text:
nem fieri necesse est, et humanarum rerum statum in menem fieri necesse est, et humanarum rerum statum in melius reformari; cujus rei argumentum prius enarrandum est, quo ratio eluceat. Mundum Deus, et hoc rerum naturae admirabile opus sicut arcanis sacrae Scripturae continetur sex dierum spatio consummavit; diemque septimum, quo ab operibus suis requieverat, sanxit. Hic est autem dies Sabbati, qui lingua Hebraeorum a numero nomen accepit, unde septenarius numerus legitimus ac plenus est. Nam et dies septem sunt, quibus per vicem revolutis orbes conficiuntur annorum; et septem stellae, quae non occidunt; et septem sidera quae vocantur errantia, quorum dispares cur
Abbreviated transcription (Latin):
quare tempus ostendam: ut et iustis merces digna solua¬
tur. et pena merita impiis irrogetur. Plato et multi alii
philosophoꝵ cum ignorarent originem rerum: supremũ¬
q illud tempus quo mundus esset effectus: multa milia
saculoꝵ fluxisse dixerunt. Ex quo hic pulcherrimus mũ¬
di ornatus extiterit. sicuti fortasse chaldeos: qui ut ci¬
cero tradidit in liͦ. de diuinatione primo. qua dringen¬
ta septuaginta milia annoꝵ monumentis comprehensa se
habere delyrant. in quo se quia posse argui non putabãt
liberum sibi crediderunt esse mentiri. Nos autem quos
diuinae litterae ad scientiam ueritatis erudiunt. principi¬
um mundi finemq cognouimus. de quo nuno in fine ope¬
ris disseremus. quoniam de principio in secundo libro ex¬¬
plicauimus. Sciant igitur philosophi qui ab exordio mũ¬
di saeculoꝵ milia enumerant: nondum sextum millesimũ
annum esse conclusum. quo numero expleto consumatio¬

Expanded text:
quare tempus ostendam, ut et justis merces digna solvaquare tempus ostendam, ut et justis merces digna solvatur, et poena merita impiis irrogetur. Plato et multi alii philosophorum, cum ignorarent originem rerum, supremumque illud tempus quo mundus esset effectus, multa millia saeculorum fluxisse dixerunt ex quo hic pulcherrimus mundi extiterit ornatus: secuti fortasse Chaldaeos, qui ut Cicero tradidit in libro de Divinatione primo quadringenta septuaginta millia annorum monimentis comprehensa se habere delirant: in quo quia se posse argui non putabant, liberum sibi crediderunt esse mentiri. Nos autem, quos divinae litterae ad scientiam veritatis erudiunt, principium mundi finemque cognovimus, de quo nunc in fine operis disseremus; quoniam de principio in secundo libro explicavimus. Sciant igitur philosophi, qui ab exordio mundi saeculorum millia enumerant, nondum sextum millesimum annum esse conclusum: quo numero expleto, consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
UON IAM. de immortalitate diximus animae. se-¬
quitur ut doceamus: quatenus homini et quando tri¬
buatur: ut in hoc quoq prauitatis et stulticiae suae perspi¬
ciant errores: qui mortales quosdam decretis placitisq
mortalium deos esse factos opinantur. uel ꝙ artes inuene¬
rant : uel ꝙ usum quarundam frugum docuerant: uel ꝙ
utilia uitae hominum prouiderant: uel ꝙ immanes besti¬
as interemerant. Quae merita ꝗͣ longe ab immortalitate
semota sint: et docuimus inprioribus libris: et nunc do¬
cebimus: ut appareat solam esse iusticiam: quae uitam
homini pariat aeternam: et solum deum qui aeternae ui-¬
tae praemium largiatur. Nam illi qui suis meritis immoͬ¬
tales facti esse dicuntur. quia nec iusticia nec ulla in
iis uera uirtus fuit: non immortalitatem sibi sed mor¬
tem peccatis ac libidinibus quaesierunt. Nec celeste prae¬
mium sed inferna supplicia meruerunt: que pendent simus
cum iis omnibus qui eos coluerunt. Cuius iudicii propin¬

Expanded text:
uoniam de immortalitate diximus animae, sequitur ut doceamus quatenus homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque pravitatis ac stultitiae suae perspiciant errores, qui mortales quosdam decretis placitisque mortalium deos esse factos opinantur, vel quod artes invenerant, vel quod usum quarumdam frugum docuerant, vel quod utilia vitae hominum prodiderant, vel quod immanes bestias interemerant. Quae merita quam longe ab immortalitate semota sint, et docuimus in prioribus libris, et nunc docebimus; ut appareat solam esse justitiam, quae vitam homini pariat aeternam, et solum Deum, qui aeternae vitae praemium largiatur. Nam illi, qui suis meritis immortales facti esse dicuntur, quia nec justitia, nec ulla in his vera virtus fuit, non immortalitatem sibi, sed mortem peccatis ac libidinibus quaesierunt; nec coeleste praemium, sed inferna supplicia meruerunt, quae pendent simul cum iis omnibus, qui eos coluerunt. Cujus judicii propin
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quae fiunt iniuste atq improbe: abhis oriuntur affe¬
ctibus. Si enim commotionis huius quae ira dicitur: impe
tus retundatur. omnes hominum contentiones male sopien¬
tur. nemo insidiabitur: nemo prosiliet ad nocendum. Item
si cupiditas temperetur: nemo terra mariq grassabitur: ne¬
mo exercitum ducet: ut rapiat: et uastet aliena. Item si
ardor libidinum comprimatur: omnis aetas et sexus retine¬
bit suam sanctitatem. Nemo quicquam pudendum aut patie¬
tur aut faciet: ergo uniuersa scelera et flagitia his commotio¬
nibus uirtute sedatis ex hominum uita moribusq tollentur.
Quae sedatio commotionum et affectuum hanc habet rationem:
ut omnia recta faciamus. Omne igitur uirtutis officium est:
non peccare: quo profecto fungi non potest: qui deum ne¬
scit: quoniam ignoratio eius a quo bona oriuntur imprudẽ¬
ter impingit in uitia necesse est. Itaq ut breuius et signi¬

Expanded text:
omnia quae fiunt iniuste atque inprobe, ab his oriuntur adfeomnia quae fiunt iniuste atque inprobe, ab his oriuntur adfectibus. si enim commotionis huius quae ira dicittus retundatur, omnes hominum contentiones malae sopientur; nemo insidiabitur, nemo prosiliet ad nocendum. Item si cupiditas temperetur, nemo terra marique grassabitur, nemo exercitum ducet, ut rapiat et vastet aliena. Item si ardor libidinum comprimatur, omnis aetas et sexus retinebit suam sanctitatem; nemo quidquam pudendum aut patietur, aut faciet. Ergo universa scelera et flagitia, his commotionibus virtute sedatis, ex hominum vita moribusque tollentur. Quae sedatio commotionum et affectuum hanc habet ratiut omnia recta faciamus. omne igitur uirtutis officium est non peccare. quo profecto fungi non potest qui deum nescit, quoniam ignoratio eius a quo bona oriuntur, inprudentem inpingat in uitia necesse est. itaque ut breuius et signi
Abbreviated transcription (Latin):
am recte ad culpam pertinet: non fecisse quae scieris: recte
uoluntas praua et uitiosus animus: quem excusare ignoratio
non potest: punictur. Ergo sicut uirtus non est: bonum ac
malum scire. ita uirtus est: bonum facere. malum non face¬
re. Et tamen scientia sic cum uirtute coniuncta est. Ut scien-¬
tia pr aecedat uirtutem. uirtus sequatur scientiam: quia nihil
prodest cognitio: nisi et actio subsequatur. Horatius ergo pau-¬
lo melius diffiniuit. Uirtus est uitium fugere: et sapientia pͥ¬
ma. Sed inepte: quia eam contrario terminauit: ut si diceret
bonum est: quod malum non est. Cum enim quid sit uirtus:
nescio: ne uitium quidem quid sit scio. Utrunq igitur indiget
definitione: quia natura rei talis est. ut utrunq aut intelli¬
gi aut non intelligi sit necesse. Uerum nos faciamus: quodl¬
le debuit. Uirtus est iram cohibere. cupiditatem compescere.
libidinem refrenare. Id est enim uitium fugere. Nam fere

Expanded text:
am recte ad culpam pertinet non fecisse quae scieris, recte am recte ad culpam pertinet non fecisse quae scieris, recte uoluntas praua et uitiosus animus, quem ignoratio excusare non potest, punietur. ergo sicut uirtus non est bonum ac malum scire, ita uirtus est bonum facere, malum non facere. et tamen scientia sic cum uirtute coniuncta est, ut scientia praecedat uirtutem, uirtus sequatur scientiam, quia nihil prodest cognitio, nisi et actio subsequatur. Horatius igitur paulo melius: uirtus est uitium fugere et sapientia prima, sed inepte, quod eam contrario terminauit, ut si diceret: \'bonum est quod malum non est\'. cum enim quid sit uirtus nescio, ne uitium quidem quid sit scio. utrumque igitur indiget definitione, quia natura rei talis est, ut utrumque aut intellegi aut non intellegi sit necesse. uerum nos faciamus quod ille debuit. uirtus est iram cohibere, cupiditatem conpescere, libidinem refrenare: id est enim uitium fugere. nam fere
Abbreviated transcription (Latin):
secus uenit. Quod autem transire ab altero ad alterum
potest. uirtus non est: quia uirtus sua cuiq est. Scientia
igitur alieni beneficii est: quia posita est in audiendo. Uir¬
tus tota nostra est: quia posita est in uoluntate faciendi
bona. Sicut ergo in itinere celebrando nihil prodest viam
nosse: nisi conatus ac uires suppeditent ambulandi: ita
ueri scientia nihil prodest: si uirtus propria deficiat. Nam fe¬
re etiam ii qui peccant: et si non perfecte: tamen quid sit bo¬
num et malum sentiunt. Et quotiens aliquid improbe faci¬
unt: peccare se sciunt: et ideo caelare nituntur. sed cum eos
honi et mali natura non fallat: cupiditate mala uincuntur:
ut peccent. quia deest illis uirtus: idest cupiditas recta et
honesta faciendi. Ex hoc igitur apparet aluid esse scienti¬
am boni maliq: aliud uirtutem. quia potest esse scientia sine
uirtute: sicut in plurimis philosophorum fuit. In quo quoni¬

Expanded text:
secus uenit. quod autem transire ab altero ad alterum secus uenit. quod autem transire ab altero ad alterum potest, uirtus non est, quia uirtus sua cuique est. scientia igitur alieni beneficii est, quia posita est in audiendo, uirtus tota nostra est, quia posita est in uoluntate faciendi boni. sicut ergo in itinere celebrando nihil prodest uiam nosse, nisi conatus ac uires suppetant ambulandi, ita uero scientia nihil prodest, si uirtus propria deficiat. nam fere etiam u qui peccant, etsi non perfecte, tamen quid sit bonum et malum sentiunt, et quotiens aliquid improbe faciunt, peccare se sciunt et ideo celare nituntur. sed cum eos boni et mali natura non fallat, cupiditate mala uincuntur, ut peccent, quia deest illis uirtus, id est cuhonesta faciendi. Ex hoc igitur apparet, aliud esse scientiam boni malique, aliud virtutem, quod potest esse scieuirtute, sicut in plurimis philo-_ sophorum fuit. in quo, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Nos magnificare: his bene uelle: his uiuere amicum. Cõmo¬
da praeterea patriae prima putare. Deinde parentum: ter¬
tia iam postremaq nostra: A his definitionibus quas Poe¬
ta breuiter compraebendit. M.Tullius traxit officia uiuen¬
di : Panetium Stoicum secutus: eaq tribus uoluminibus inclu-¬
sit. Haec autem ꝗͣ falsa sint mox uidebimus ut appareat quã¬
tum nobis dignatio diuina contulerit: quae nobis aperuit ue-¬
ritatem. Uirtutem esse dixit: scire quid sit bonum et malũ:
quid turpe: quid honestum: quid utile: quid minus. bre¬
uiusq facere potuit: si tantum bonum ac malum diceret
quia nihil poteit esse utile uel honestum: quod non idem
bonum sit. Nihil inutile ac turpe: quod non idem malum¬
sit. Quod et philosophis uidetur: et idem Cicero in tertio
supradicti operis libro ostendit. Uerum scientia non potest
esse uirtus: quia non est intus in nobis: sed ad nos extrin¬

Expanded text:
hos magni facere, his bene uelle, his uiuere amicum: commohos magni facere, his bene uelle, his uiuere amicum: commoda praeterea patriai prima putare, deinde parentum, tertia iam postremaque nostra. ab his definitionibus, quas poeta breuiter conprehendit, Marcus Tullius traxit officia uiuendi Panaetium Stoicum secutus eaque tribus uoluminibus inclusit. haec autem quam falsa sint mox uidebimus, ut appareat quantum in nos dignatio diuina contulerit, quae nobis aperuit ueritatem. uirtutem esse dixit scire quid sit bonum et malum, quid turpe, quid honestum, quid utile, quid minus. breuius facere potuit, si tantum bonum ac malum diceret, quia nihil potest esse utile uel honestum quod non idem bonum sit, nihil inutile ac turpe quod non idem malum. quod et philosophis uidetur et idem Cicero in tertio supra dicti operis ostendit. uerum scientia non potest esse uirtus, quia non est intus in nobis, sed ad nos extrin
Abbreviated transcription (Latin):
UE D. priusquam singulas uirtutes exponere incipi¬
am: determinanda est ipsa uirtus: quam philosophi¬
non recte definerunt: quid esset: aut in quibus rebus
quid operis: quid habeat officii. Nomen itaq solum retinu¬
erunt: uim uero et effectum et rationem perdiderunt. Que¬
cunq autem in definitione uirtutis solent dicere: paucis
uersibus colligit et enumerat Lucilius. quos malo equi¬
dem ponere: ne dum multorum sententias refello: sim lon¬
gior: ꝗͣ necesse est: Uirtus albine est: precium persolue¬
re uerum. Quis inuersamur: quis uiuimus rebus potesse.
Uirtus est homini scire id: quod quaeq habeat res. Uirtus
scire homini rectum: utile: quid sit honestum. Quae bona
quae mala. Item quid inutile: turpe: inhonestum. Uirtus
quaerendae rei finem scire: modumq. Uirtus diuitiis praemi¬
um persoluere posse. Uirtus id dare: quod re ipsa debetur
honori. Hostem esse atq inimicum hominum morumq ma-¬
Lorum. Contra defensorem hominum: morumq bonorum.

Expanded text:
ingulas virtutes exponere incipio, determinanda est ipsa virtus, quam non recte philosophi definierunt, quid esset, aut in quibus rebus; quid operis, quid habeat officii. Nomen itaque solum retinuerunt, vim vero, et rationem, et effectum perdiderunt. Quaecumque autem in definitione virtutis solent dicere, paucis versibus colligit et enarrat Lucilius, quos malo equidem ponere; ne, dum multorum sententias refello, sim longior quam necesse est. Virtus, Albine, est, pretium persolvere verum; Queis in versamur, queis vivimus rebus adesse. Virtus est homini, scire id, quod quaeque habeat res. Virtus, scire, homini rectum, utile, quid sit honestum, Quae bona, quae mala item, quid inutile, turpe, inhonestum. Virtus, quaerendae finem rei scire, modumque. Virtus, divitiis pretium persolvere posse. Virtus, id dare, quod reipsa debetur honori; Hostem esse atqlorum, contra defensorem hominum morumque bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: relicto deo uiuo ad colenda figmenta irretiti demo¬
num fraudibus aberrassent: nec increpiti per prophetas re¬
uerti ad deum uellent. filium suum principem angeloꝵ le¬
gauit ad homines: ut eos conuerteret ab impiis et uanis
cultibus ad cognoscendum et colendum uerum deum. Itẽ
ut eoꝵ mentes a stulticia ad sapientiam: ab iniquitate ad
ustici & opera traduceret. He sunt uie dei in quibus am¬
bulare eum praecepit. haec praecepta quae seruanda manda¬
uit. ille uero exhibuit deo fidem. Docuit enim ꝙ unus de-
us sit: eumq solum coli oportere: nec unꝗͣ se deum esse di-¬
xit: quia non seruasset fidem: si missus ut deos tolleret: et
unum assereret: induceret alium praeter unum. Hoc erat
non de uno deo facere preconium: neo euis qui miserat:
sed suum proprium negocium gerere. ac se ab eo quem
illustraturus uenerat: separare. propterea quia tam fide¬
lis extitit: quia sibi nihil prorsus assumpsit: ut mandata

Expanded text:
fuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemofuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus aberrassent nec increpiti per prophetas reuerti ad deum uellent —, filium suum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conuerteret ab inpiis et uanis cultibus ad cognout eorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad justitiae opera traduceret. Hae sunt viae Dei, in quibus ambulare eum praecepit. Haec praecepta quae servanda mandavit. Ille vero exhibuit Deo fidem. Docuit enim quod Deus unus sit, eumque solum coli oportere; nec umquam se ipse Deum dixit, quia non servasset fidem, si missus ut deos tolleret, et unum assereret, induceret alium, praeter unum. Hoc erat, non de uno Deo facere praeconium, nec ejus qui miserat, sed suum proprium negotium gerere, ac se ab eo quem illustraturus venerat, separare. Propterea quia tam fidelis extitit, quia sibi nihil prorsus assumpsit, ut mandata
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet eum primo in humanitate et carne esse uentuꝵ.
Naec enim est uestis sordida: ut pararet templum deo. et sicut
titio igni ambureretur: idest ab hominibus cruciamenta ꝑ¬¬
ferret: et adultimum extingueretur. Titionem enim
uulgo appellant extractum foco torrem semiustum extin¬
ctum. Quomodo autem et cum quibus mandatis a deo mit
teretur in terram: declarauit spiritus dei per prophetam
docens futurum: ut cum uoluntatem summi patris fideli¬
ter et constanter implesset: acciperet iudicium atq imperiũ
sempiternum. Si in uiis meis inquit ambulaueris: et praece¬
pta mea seruaueris: tu iudicabis domum meam. Quae fue¬
rint uiae dei: et quae praecepta euis: nec ambiguum: nec
obscurum est. Deus enim cum uideret maliciam et falso¬
rum deorum cultus per orbem terrae inualuisse: ut iam no-¬
men eius ex hominum memoria fuisset pene sublatum.
Siquidem iudei quoq quibus solis arcanum dei creditum

Expanded text:
ostenderet eum primo in humilitate et carne esse venturum. ostenderet eum primo in humilitate et carne esse venturum. Haec enim est vestis sordida, ut pararet templum Deo, et sicut titio igni ambureretur; id est, ab hominibus cruciamenta perferret, et ad ultimum extingueretur. Titionem enim vulgus appellat extractum foco torrem semiustum, extinctum. Quomteretur in terram, declarauit spiritus dei per prophetam docens futurum ut cum uoluntatem summi patris fideliter et constanter inplesset, acciperet iudicium atque imperium sempiternum. si in uiis meis inquit ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam. quae fuerint uiae dei et quae praecepta eius, nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uideret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset paene sublatum — siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum
Abbreviated transcription (Latin):
mentibus tum fuisse iudeos arbitretur: qui cum haec
legerent et audirent: nefandas manus deo suo intule¬
runt. Atqui ab eo tempore quo Zacharias fuit usque
ad annum quintũ decimum Tyberii Caesaris quo christꝰ
crucifixus est anni quingenti numerantur. siquidem
Darii et Alexandri adoleuit aetate: qui fuerunt non
multo post ꝗͣ Tarquinius Superbus exactus est. Sed il¬
li rursus eodem modo falsi deceptiq sunt. putantes haec¬
de iesu esse dicta filio Naue: qui successor fuit Moysi: aut
de Sacerdote iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eoꝵ
quae propheta narrauit. Non enim sordidati illi unꝗͣ fue¬
runt: cum alter eorum princeps potentissimus fuerit. alter
sacerdos: aut perpessi sunt aliquid aduersi: ut tanꝗͣ titio
eiectus ex igne putarentur: aut aliquando in conspectu
angetoꝵ steterunt: aut propheta de praeteritis loquebatur
potius ꝗͣ de futuris. Locutus est igitur de lesu filio dei. ut

Expanded text:
mentibus tum fuisse Judaeos arbitretur, qui cum haec mentibus tum fuisse Judaeos arbitretur, qui cum haec legerent, et audirent, nefandas manus Deo suo intulerunt? Atqui ab eo tempore, quo Zacharias fuit, usque ad annum quintum decimum imperii Tiberii Caesaris, quo Christus crucifixus est, prope quingenti anni numerantur; siquidem Darii et Alexandri adolevit aetate, qui fuerunt non multo priusquam Tarquinius Superbus exactus est. Sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt, putantes haecde Jesu esse dicta filio Nave, qui successor fuit Moysi, aut de sacerdote Jesu filio Josedech: in quos nihil congruit eorum, quae Propheta narravit. Non enim sordidati illi umquam fuerunt, cum alter eorum princeps potentissimus fuerit, alter sacerdos: aut perpessi sunt aliquid adversi, ut tamquam titio ejectus ex igne putarentur. Aut aliquando in conspectu Dei et Angelorum steterunt, aut Propheta de praeteritis loquebatur potius, quam de futuris. Locutus est igitur de Jesu Filio Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aternum sacerdotium pollicebatur.Ta charias etiam no¬
mine posito apertissime docuit: sic enim dixit. Et osten¬
dit mihi dominus deus lesum sacerdotem magnum stan¬
tem ante faciem angeli domini. et diabolus stabat ad
dexteram ipsius: ut aduersaretur ei. Et dixit dominꝰ
ad diabolum. Imperet dominus in te: qui elegit bieru¬
salem. et ecce titio eiectus abigne. Et iesus erat indu¬
tus uestimentis sordidis et stabat ante faciem angeli.
et respondit et dixit ad circunstantes ante faciem euis.
lari: et imponite cidarin mundam super caput ipsius.
Et cooperuerunt eum uestimento: et imposuerunt cida-¬
rin mundam super caput ipsus. Et angelus domini sta¬
bat: et testificabatur ad eum dicens. Haec dicit domi¬
nus omnipotens.Si in uiis meis ambulaueris: et praece.¬
pta mea seruaueris: tu iudicabis domum meam: et dabo
tibi qui conuertentur in medio hoꝵ circunstantiũ. Au¬
di itaq lesu sacerdos magne. Quis non igitur captos

Expanded text:
aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam noaeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posito apertissime docuit; sic enim dixit: Et ostendit mihi Dominus Deus Jesum sacerdotem magnum stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat ad dextram ipsius, ut contradiceret ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Imperet Dominus in te, qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat ante faciem angeli, et respondit, et dixit ad circumstantes ante faciem ipsiuslari, et imponite cidarim mundam super caput ipsius; et cooperuerunt eum vestimento, et imposuerunt cidarim mundam super caput ejus; et angelus Domini stabat, et testificabatur, ad Jesum dicens: Haec dicit Dominis omnipotens: si in viis meis ambulaveris, et praecepta mea servaveris, tu judicabis domum meam, et dabo tibi, qui conversentur in medio horum circumstantium. Audi itaque, Jesu sacerdos magne. Quis non igitur captos
Abbreviated transcription (Latin):
UIBUS. ex rebus apparet prophetas omnes de¬
nuntiasse de christo: fore aliquando ut ex gene¬
re Dauid corporaliter natus constitueret aeternum tem¬
plum deo: quod appellatur ecclesia: et uniuersas gentes
ad religionem ueram dei cõuocaret. Haec domus fidelis
hoc immortale templum in quo siquis non sacrificauerit
immortalitatis prȩmium non habebit. Cuius templi et
magni et aeterni quoniam christus fabricator fuit: idẽ
necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. nec
potest nisi per eum qui constituit templum ad aditum
templi: et ad conspectum dei perueniri. Dauid in psal¬
mo cẽtesimonono idipsum docet dicens. Ante luciferũ
genui te. lurauit dominus et non penitebit eum. tu es
sacerdos in aeternum: secundum ordinem Melchisedech
I tem in basileon libro primo. Et suscitabo mihi sacerdo¬
tem fidelem: qui omnia quae sunt in corde meo faciat.
Et edificabo ei domum fidelem: et transibit in conspectu
meo omnibus diebus. Quis autem futurus esset cui deus

Expanded text:
uibus ex rebus apparet, prophetas omnes denuntiasse de Christo, fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad religionem Dei veram convocaret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, immortalitatis praemium non habebit. Cujus templi, et magni, et aeterni quoniam Christus fabricator fuit, idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspectum Dei perveniri. David, in psalmo CIX, id ipsum docet, dicens: Ante luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Item in Βασιλειῶν libro primo : Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia, quae sunt in corde meo, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. Quis autem futurus esset, cui Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nabit omnibus iustis. Uiuent itaq homines tranquillissimã
Uitam et copiosissimam: et regnabunt cum deo pariter. et Re-
et honorificent Regem magnum. cuius nomen erit prae-¬
clarum ac uenerabile uniuersis natiomibus quae sub cae-¬
lo erunt: et Regibus qui dominabuntur in terra. Capͫ.

Expanded text:
 δικαίοις. Vivent itaque homines tranquillissimam vitam et copiosissimam, et regnabunt cum Deo pariter; et regeet honorificent Regem magnum, cujus nomen erit praeclarum ac venerabile universis nationibus, quae sub coelo erunt, et regibus qui dominabuntur in terra. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
acta. Uisiones enim diuino spiritu offerebantur oculis
eorum: et uidebantur illa in conspectu suo quasi fieri ac
terminari. Quae uaticinia eorum cum paulatim fama
uulgasset: quoniam prophani a sacramento ignorabant
quatenus dicerentur. completa iam esse ueteribus saecu¬
lis illa omnia putauerunt: quae utiq fieri compleriq nõ
poterant homine regnante. Cum uero deletio religionibus¬
impiis: et scelere compresso: subiecta erit deo terra
Cedet et ipse mari uector. nec nautica pinus
Mutabit merces: omnis feret omnia tellus.
Non rastros patietur humus: non uinea falcem.
Robustus quoq iam tauris iuga soluet arator.
Tunc etiam. Molli paulatim flauescet campus arista.
Incultisq rubens pendebit sentibus UUa.
Et durae quercus sudabunt roscida mella.
Nec uarios discet metiri lana colores.
Ipse sed in pratis aries iam suaue rubenti
Murice iam croceo mactabit uellera luto.
Sponte sua sandix pascentes uestiet agnos.

Expanded text:
acta. uisiones enim diuino spiritu offerebantur oculis acta. uisiones enim diuino spiritu offerebantur oculis eorum et uidebant illa in conspectu suo quasi fieri ac terminari. quae uaticinia eorum cum paulatim fama uulgasset, quoniam profani a sacramento ignorabant quatenus dicerentur, conpleta esse iam ueteribus saeculis illa omnia putauerunt, quae utique fieri conplerique non poterant homine regnante. cum uero deletis religionibusimpiis et scelere compresso subiecta erit deo terra, cedet et ipse mari uector nec nautica pinus mutabit merces, omnis feret omnia tellus. non rastros patietur humus, non uinea falcem; robustus quoque iam tauris iuga soluet arator. tunc et molli paulatim flauescet campus arista incultisque rubens pendebit sentibus uua et durae quercus sudabunt roscida mella. nec uarios discet mentiri lana colores, ipse sed in pratis aries iam suaue rubenti- murice, iam croceo mutabit uellera luto, sponte sua sandyx pascentis uestiet agnos.
Abbreviated transcription (Latin):
sole lunaq. Tunc auferentur a mundo tenebr e ill&e.
quibus offunditur atq obe aecatur caelum: et luna cla¬
ritudinem solis accipiet. nec minuetur ulterius. Sol
autem septies tanto ꝗ nunc est: clarior fiet. Terra ue¬
ro aperiet faecunditatem suam et uberrimas fruges sua
sponte generabit. rupes montium melle sudabunt. per
riuos uina decurrent: et flumina lacte inundabunt.
Mundus deniq ipse gaudebit: et omnis rerum natura
Laetabitur: erepta et liberata dominio mali: et impie¬
tatis et sceleris, et erroris. Non besti & per hoc tempꝰ
sanguine alentur: non aues praeda. sed quieta et pla-¬
cida erunt omnia. Leones et uituli ad pr aesepe simł
stabunt. Lupus ouem non rapiet. Canis non uenabi¬
tur. Accipitres et Aquilae non nocebunt. Infans cũ
serpentibus Ludet. Deniq tunc fient illa: quae poetae
aureis temporibus facta esse iam Saturno regnante di¬
xerunt. quoꝵ error hinc exortus est. ꝙ prophet & fu-¬
turoꝵ pleraq sic proferunt et enuntiant quasi iam per¬

Expanded text:
. Tunc auferentur a mundo tenebrae illae, quibus offunditur atque obcaecatur coelum; et luna claritudautem septies tanto quam nunc est clarior fiet. terra uero aperiet fecunditatem suam et uberrimas fruges sua sponte generabit, rupes montium melle sudabunt, per riuos uina decurrent et flumina lacte inundabunt: mundus denique ipse gaudebit et omnis rerum natura laetabitur erepta et liberata dominio mali et impietatis et sceleris et erroris. non bestiae per hoc tempus sanguine alentur, non aues praeda, sed quieta et placida erunt omnia. leones et uituli ad praesepe simul stabunt, lupus ouem non rapiet, canis non uenabitur, accipitres et aquilae non nocebunt, infans cum serpentibus ludet. denique tum fient illa quae poetae aureis temporibus facta esse iam Saturno regnante dixerunt. quorum error hinc ortus est, quod prophetae futurorum pleraque sic proferunt et enuntiant quasi iam per
Abbreviated transcription (Latin):
ptam: quasi dotis loco id accepisse muneris a marito:
ut haberet omnium florum potestatem. Honeste ꝗdẽ
ista dicuntur: sed inhoneste turpiterq creduntur. Nõ
debent cum ueritas quaeritur: huiꝰmodi nos uel amẽta
decipere. Celebrantur ergo illi ludi cum omĩ lasciuia

Expanded text:
ptam, quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ptam, quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet omnium florum potestatem. Honeste quidem ista dicuntur; sed inhoneste turpiterque creduntur. Nec debent cum veritas quaeritur hujusmodi nos velamenta decipere. Celebrantur ergo illi ludi cum omni lascivia
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Itaq ut illi monumentum ex nomine: sic isti ex
professione fecerunt. Huius nominis etiam dies festus
dicatus est: et Larentinalia constituta. Nec hanc solã
Romani meretricem colũt: sed Faulam quoq quam
Herculis scortum fuisse Uerrius scribit. Iam quanta ista
immortalitas putanda sit: quam etiam meretrices asseqͣn¬
tur . Flora cum magnas opes ex arte meretricia quae¬
siuisset populum .Ro. scripsit heredem: certamq pecu¬
niam reliquit. cuius ex annuo foenore suus natalis
dies celebraretur editione ludoꝵ quos appellãt flo¬
ralia. Quod quia Senatui flagitiosum uidebatur: ab ip
so nomine argumentum sumi placuit. ut pudend ae rei
quaedam dignitas adderetur. Deam finxerũt esse quae
floribus praesit: eamq oportere placari: ut fruges cũ
arboribꝰ aut uitibus bene prospereq florescerent. Eũ
colorem secutus in fastis poeta non ignobilem nymphã
narrauit: quae sit coloris uocitata: eamq Zephyro nu¬

Expanded text:
bat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex bat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Romani meretricem colunt, sed Faulam quoque, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum magnas opes ex  arte meretricia quaesiuisset., populum scripsit heredem certamque pecuniam reliquit, cuius ex annuo faenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos appellant Floralia. quod quia senatui flagitiosum uidebaso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. Deam finxerunt esse, quae floribus praesit, eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut vitibus bene prospereque florescerent. Eum colorem secutus in Fastis poeta, non ignobilem nympham fuisse narravit, quae sit Chloris vocitata, eamque Zephyro nu