comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nou potest calix domini ẽẽ aqua sola. neq
uinu solum. isi cum utͦꝙ misceat᷑. Et cipͥa¬
nus. Calix domini nõ est aqua sola aut ui¬
nũ solum. sicut nec corpꝰ dñi potest eẽ farina
sola. nisi utrũq fuent adunatũ. ⁊panis uniꝰ
conpage solidatũ. Hoc quidam ꝯstant̾ affir¬
mant dicentes. ꝙ sicut aqͣ sine uino cõsecra¬
ri non potest: sic uinũ sine aqͣ transsubstãtia¬
ri non ualet. qr de latere xp̃i simiil utnĩq ma¬
nauit. Alii uͦ conceclunt ꝙ si quisꝙͣ nõ inten¬
deus heresim intͦducere obliuone uł ignoran¬
tia pret̾miserit aqͣm. Ine quidem uehemen¬
ter est corripitndꝰ. ⁊ gͣuit̾. non tũ fit irritum
nem. hoc modo non potest. nisi fiat simplici¬
ter uel ignorant̾. uel non potest .i. nõ debet.
qr non dicit᷑ posse fieri ꝙ de iure nonfit. Nam
⁊ grecoꝵ eccłia dicit᷑ aquam non apponere sac¬
mento. Ait enim cipͥamis. siquis deantecesso¬
gisterio docuit. potest simplicitati eiꝰ indulgen

Expanded text:
non potest calix Domini aqua sola esse, neque vinum solum, nisi utrumque misceatur. Et Cyprianus: « Calix Domini non est aqua sola, neque vinum solum, sicut neque corpus Domini potest esse farina sola, nisi fuerit utrumque adunatum, et panis unius compage solidatum. » Hoc quidam constanter affirmant, dicentes, quod sicut aqua sine vino consecrari non potest, sic vinum sine aqua transsubstantiari non potest, quia de latere Christi simul utrumque manavitdens haeresim introducere, oblivione vel ignorantia praetermiserit aquam, ille quidem vehementer est corripiendus, et graviter, non tamen fit irritum nem, hoc modo: non potest nisi fiat simpliciter vel ignoranter; vel non potest, id est non debet, quia non dicitur posse fieri, quod de jure non fit; nam et Graecorum Ecclesia dicitur aquam non apponere sacramento. Ait enim Cyprianus: « Si quis de antecessogi
Abbreviated transcription (Latin):
Ria quippe sunt inhoc sacramento dis¬
creta. idelicet forma uisibilis. ĩ̾utas
corporis. ⁊ uͥtus spũalis. forma panis ⁊ uini.
u̾itas carnis ⁊ sangͥnis. uͥtus unitatis ⁊ cari¬
tatis primũ oculo cernit᷑. sccłm: animo cre
ditur. terciũ: in corde ꝑcipit᷑. Primũ est sa¬
cramentũ monres. Secundũ est sacramen¬
tũ ⁊ res. Gercium est res ⁊ non sacramẽtũ. Sed
pͥmum est sacramentũ rci. Terciũ uero est res

Expanded text:
ria quae sunt in hoc sacramento discreta, videlicet, forma visibilis, veritas corporis et virtus spiritualis; forma panis et vini, veritas carnis et sanguinis, virtus unitatis et charitatis. Primum ditur, tertium corde percipitur. Primum est sacramentum, et non res; secundum est sacramentum et res; tertium est res et non sacramentum. Sed primum est sacramentum gemi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos altissimi. Nos gͥ assistentes ad offtrẽ¬
ramus arietinam ꝓteruiam. feritatẽ tauri¬
nam. hirciuamq libidinem iugulantes.
uxta ꝙ inpsalmo cantauimꝰ. holocausta
medullata offeram tͥ cum incenso ⁊ anetibꝰ.
of. tͥ bo. cum hyrcis. Ac deinde sicut munus
abel. sicut sacͥficiũ abrahe. sicut hostiã mel
bus debemus siłitudinem intueri. Nam illa
uetera sacͥficia nouũ sacͥficium figurabãt.
Quid enim ꝑ munus abel offerentis de pri¬
fuit int̾fectus a fre̾ : sic ip̃e malitiose fuit a

Expanded text:
en. XIV. Nos ergo assistentes ad offerenramus, arietinam propter viam, feritatem taurinam, hircinamque luxuriam jugulantes. Juxta quod in Psalmo cantavimus: Holocausta medullata offeram tibi cum incensoves cum hircis . Ac deinde sicut munus Abel, sicut sacrificium Abrahae, sicut hostiam Melcbus debemus similitudinem intueri. Nam illa vetera sacrificia, hoc novum sacrificium figurabant. Quid enim per munus Abel offerentis de prifuit interfectus a fratre, sic ipse malitiose fuit oc
Abbreviated transcription (Latin):
i ambigat aꝙͣ inuinũ transire. cum młto
uini modicũ infundit᷑ aque. Alioqͥn tota ui¬
ni substantia ꝑ guttam aque mutat᷑ ut qͦd¬
dam fiat ex illis confusum ꝙ nec sit aqua nec
uinũ. Sic gͦ tota fontis uł fluminis aqͣ ꝓpt̾
modicam uini stillam incõfusionis speciem
mutaret᷑. nec panis ille posset ineucharistiã
consecrari. qͥ factus est de frum̃to. cui forte
cõmixtũ fuerat unũ gͣnum ordei uel auene
Qd autem si plus apponat᷑ aque ꝙͣ uini.
erit irritum sacram̃tũ: Oportet qͥdem ꝙ tã¬
tum uini ibi ponat᷑ : ꝙ a que cõmixtũ saporẽ
uini retineat. licet autem diligenti studio u¬
num optimũ sit querẽdũ. ut insacͥficiũ ot¬

Expanded text:
sire, cum multo vino modicum infunditur aquae? Alioquin tota vini substantia propter guttam aquae mutatur, ut quoddam fiat ex illis confusum, quod nec sit aqua nec vinum. Sic ergo tota fontis vel fluminis aqua propter modicam vini stillam in confessionis speciem mutaretur, nec panis ille posset in eucharistiam consecrari, qui factus est de frumento, cui forte mistum fuerat unum granum hordei vel avenae. Quid autem si plus apponatur aquae quam vini, erit irritum sacramentum? Oportet quidem quod tantum vini ibi ponatur, quod aqua commistum saporem vini retineat. Licet autem diligenti studio vinum optimum sit quaerendum, ut sacrificium of
Abbreviated transcription (Latin):
Ribus autem ex causis tur cucharistia¬
sacramẽtũ corꝑis ⁊ sangͥnis sui xͥ sub
alia specie sumendũ instituit ad augendũ
meritũ. ad fouendum sensum. ad uitandũ
ridiculum ad augendum m̾itũ. qm̃ aliud
ibi cernit᷑. ⁊ aliud eẽ credit᷑. ut fides habeat¬
meritum. cui humana ratio nõ prebet ex¬
perimentũ. Ad fouendum sensum: ne abhoe¬
reret animꝰ ꝙ cerneret oculus. qr non cõsue¬
uimus carnem crudam comedere. ł sangͥnẽ
humanũ potare. Ad uitandũ udicłm: ne
insultaret paganus cum idem ageret xͥanus.
ut ita u̾itas assit. indicłm desit. Adhoͥ nigo
go xp̃c sub specie pͥncipalis edulũ sumeñ¬
dam ꝓposuit eucharistiam. nt sensus foue¬
retur inuno. ⁊ fides edificaret᷑ inaltero.
fouetur enim sensus inimo: dum solita
ꝑcipit. Edificatur aũ fides in altero dũ meo
ꝙ uidet qͦle sit illud ꝙ non uidet agnoscit.
Cibi enĩ ⁊ potus panis ⁊ uini principalis sub̾a¬

Expanded text:
ribus autem ex causis sacramentum corporis et sanguinis sui Christus sub alia specie sumendum insmeritum, ad fovendum sensum et ad vitandum ridiculum; ad augendum meritum, quia aliud ibi cernitur, et aliud meritum cui humana ratio non praebet experimentum. Ad fovendum sensum, ne abhorreret animus, quod cerneret oculus, quia non consuevimus carnem crudam comedere, vel sanguinem humanum potare. Ad vitandum ridiculum, ne insultaret paganus, cum id ageret Christianus, ut ita veritas adsit et ridiculum desit. Ad hoc ergo Christus sub specie principalis edulii sumendam proposuit eucharistiam, ut sensus foveretur in uno, et fides aedificaretur in altero. Fovetur enim sensus in uno, dum solita percipit; aedificatur fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. cibi autem et potus, panis et vinum principalis sub
Abbreviated transcription (Latin):
re putauerunt. Dicentes autem in sacramẽ¬
to altaris u̾itatem corporis ⁊ sangͥnis xͥnon
esse. s ymaginem tantũ ⁊ speciem. ⁊ fig̾am
ꝓ eo ꝙ scͥptura memorat aliquotiens id qd̾
in altari suscipit᷑. esse sacramentũ ⁊ miste¬
rium. ⁊ exemplũ. Ꝙ ꝑfecto laqueum erro¬
ris incurrunt. Ꝙ nec sacram̃ta dei reuert̃ẽ
suscipiunt. nec auctortates scͥpture ꝯuemẽ¬
ter intelligunt. nescientes scͥpturas. neq uͥ
xͥ ueritas ẽ qr figura est. ⁊ resurrectio xͥ ueri¬
tas non est : quia figura est. Nam ⁊ mortẽ
⁊ resurrectionẽ xͥ figuram ⁊ ymaginẽ ⁊ si¬
militudinẽ eẽ manifeste declarat apostolus
dicens. Xp̃c mortuus est ꝓ delictis nostris. ⁊
resurrexit ꝓpter iustificatõnem ur̃ãm. Et petuꝰ¬

Expanded text:
re putaverunt dicentes, in sacramento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esse, sed imaginem tantum et speciem et figuram, pro eo quod Scriptura memoret aliquoties id quod in altari suscipitur, esse sacramentum et mysterium et exemplum. Qui profecto laqueum erroris incurrunt, quia nec sacramenta Dei reverenter suscipiunt, nec auctoritates Scripturae convenienter intelligunt, nescientes Scripturas neque vti veritas est, quia figura est. Et resurrectio Christi veritas non est, quia figura est. Nam et mortem et resurrectionem Christi figuram et imaginem et similitudinem esse manifeste declarat Apostolus dicens: Christus mortuus est pro delictis nostris, et resurrexit propter justificationem nost
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ man. ⁊bi. Ideoq iuxta uocem eiusciẽ apłi
ꝓbet seip̃m homo. ⁊ sic de pane eclat ⁊ de cali¬
mendosumamꝰ uidiciũ: uł sumere cessando
uicħ ominꝰ incͣramꝰ ꝑicłm. Necessario qͥppe su¬
mdus ẽ agnus. ut auastante angło ꝓtegam᷑.
Nec exire possumꝰ de egypto nisi celebrando
phase: paschalem agnũ edamꝰ. Dicit gͦ qͥspiã
mine non sum dignus. ⁊c̃. Audiat qͥd suꝑ
peccandiᷤ guari magis dico eucharistie ꝑcep¬
tione ꝙͣ purificari. ⁊ licet qͥs peccõ mordeatur
si tñ peccandi de cetero non habeat uoluntatẽ
S hoc de illo dico quem mortalia pect̃a non
frequentiꝰ: saltem ter in anno om̃s ꝯmuni

Expanded text:
. XI. Ideoque juxta vocem ejusdem Apostoli: Probet seipsum homo, et sic de pane illo edat et de calimendo sumamus judicium, vel sumere cessando nihilominus incurramus periculum. Necessario quippe sumendus est Agnus, ut a vastante angelo protegamur, nec exire possumus de Aegypto nisi celebrando phase paschalem agnum edamus Exod. XII. mine, non sum dignus ut intres sub peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non frequentius, saltem ter in anno homines communi
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑ : uͥ post consecrationẽ existit. ⁊ qͦmͦ sepa¬
ratur auino cu fuerat inunũ ꝯmixta: Prete¬
rea non solũ sangͥnem bibet sacerdos in hoc sa¬
cramẽto. si post consecͣtionem aqua pura ꝑmã¬
serit. post gͦ unam sũptionem iterum eodẽ die
cõmunicare non debet. ac si prius aqͣm bibiᷤ¬
set. Nam id circo sacerdos postꝗͣ aqm ꝑfun¬
dit. eodem die iterum nõ sacͥficat. qr uinũ
purum assumit. Anforte sicut uinũ muta¬
tur insacram̃tũ redẽptionis : sic ⁊ aqͣ tnsit ĩ
sacramẽtũ regnationis. que delatere xͥ parit̃
effluxerunt. Quis hoc audeat diffinire : Ilã
sangͥnem illũ resũpsit. quem effudit ĩcruce.
Sienĩ capillus de capite non perit. qnto ma¬
gis sanguis ille non ꝑiit. qui fuit de u̾itate na¬
ture: Quid ergo de cͥcumcisione prepucui uł un¬
bilici precisione dicetur e An in resurrectione
xp̃i similiter rediit ad u̾itatem humane sub¬
stanntie: Credit᷑ tamẽ inlat̾anensi basilica

Expanded text:
vertitur, ubi post consecrationem existit? et quomodo separatur a vino, cui fuerat in unum commista? Praeterea non solum sanguinem exhibet sacerdos in hoc sacramento, si post consecrationem aqua pura permanserit, post unam ergo sumptionem iterum eodem die communicare non debet, ac si prius aquam bibisset. Nam idcirco sacerdos postquam profudit, eodem die iterum non sacrificat, quia vinum purum assumit. An forte sicut vinum mutatur in sacramentum redemptionis, sic et aqua transit in sacramentum ablutionis, quae de latere Christi pariter effluxersanguinem illum resumpsit quem effudit in cruce. Si enim capillus de capite vestro non perit, quanto magis sanguis ille non periit qui fuit de veritate naturae. Quid ergo de circumcisione praeputii vel umbilici praecisione dicetur? an in resurrectione Christi similiter rediit, ad veritatem humanae substantiae? Creditur enim in Lateranensi basilica
Abbreviated transcription (Latin):
est res. ⁊ alterius rei sacramentũ. Est cium res
pͥmi qr significatur ⁊ continet᷑ a pͥmo. uidelicet
a forma uisibili. ⁊ est sacramentũ tertii. qi sig¬
nificat ⁊ efficit tertium .i. unitatem eccłla¬
sticam. Illud gͦ sane debet intelligi ꝙ dñs ait
Pauꝑes semꝑ habebitis uobiscũ: me aũ non
semꝑ habebitis. Ne uideatur autẽ ⁊̃ ẽẽ ꝯt᷑rium

Expanded text:
 res, et alterius rei sacramentum. Est enim res primi, quia significatur et continetur a primo, videlicet a forma visibili; et est sacramentum tertii, quia significat et efficit tertium, videlicet unitatem ecclesiasticam. Illud ergo sane debet intelligi quod Dominus ait: Pauperes semper habetis vobiscum, me autem non semper habebitis
Abbreviated transcription (Latin):
eucharistiam. Qo aũ ordine deinceps sume¬
retur: disponendũ apłis reseruauit. Q corpꝰ¬
ccipiens ⁊hunc preclarum xͥ tocum simł
nomice ponit᷑ ꝓcontento. Nam unus ⁊idem
⁊ tunc ⁊ nunc ⁊ hic ⁊ alibi sacͥficat᷑ ab om̃ib.
totus est incelo. ⁊ totus in altari. simul ⁊ se¬
det ad dexteram pr̃is. ⁊ manet sub spe sacra¬
menti. Miraris ꝙ uerbum dei iuxta sacͣmẽti
ueritatem totum simul indiu̾sis locis existat.¬
⁊ non miraris ꝙ uerbum hominis iuxtauo¬
tis naturam totum simul ẽ in aurib diuer¬
sorum. Quid queris naturã in xͥ corꝑe cũ pre¬
ter naturam sit ip̃e natus de uirgine: Dic gͦ¬

Expanded text:
eucharistiam, quo autem deinde ordine sumeeucharistiam, quo autem deinde ordine sumeretur, disponendum apostolis reservavit. CAPccipiens et hunc praeclarum calicem. nomice, ponitur pro contento. Nam et unus et idem et tunc et nunc et hic et alibi sacrificatur ab omnibus, totus in coelo, et totus in altari, simul et sedet ad dextram Patris et manet sub specie sacramenti. Miraris quod verbum Dei juxta sacramenti virtutem totum simul in diversis locis existit. Et non miraris quod verbum hominis juxta vocis naturam totum est simul in auribus diversorum. Quid quaeris naturam in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse natus de Virgine? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
mati celebramꝰ uigit̾ ꝑ musteriũ. ꝙ semel offe¬
rebat᷑ inpreciũ. Nam ubi u̾itas uenit: figura
cessauit. ⁊ signũ est sublatũ de medio cũ iam
non erat res aliqͣ que futura significaret᷑.
s que piesens ꝑciperet᷑. Mansit tamẽ fig᷑a
donec fuit inueritate ꝯpletũ. ꝙ ĩsimilitudi¬
ne priꝰ erat exhibitum. ob id etiam corpus
tũ ⁊ artuis memorie ꝯmendarẽt. Uñ nouissi¬
mũ condens ħedib testamentũ. uos inquid
estis qui ꝑmansistis mecũ intẽptationibus
meis. Et ego dispono uobis regnum sicut pr̃
spũi scõ. ut inhonorẽ tanti sacram̃ti prius in
os xp̃iani dñicũ corpꝰ intͣret. sicut iͥgmos
iste seruatur. Non enim qr post cibos dñs de¬
dit ideo pransi uł cenati debent illud acciꝑe.
quẽadmodũ illi faciebant qͦs arguit apłs di¬
cens. Duenientib uobis inumũ: lam nõ est
dominicã cenã manducare. Unusqsq enim
cenam suam presumit ad manducandũ. I
alius quidem esurit: ⁊ alius ebrius est. Sal

Expanded text:
l offerebatur in pretium. Nam ubi veritas venit, figura cessavit, et signum est sublatum de medio, cum jam non erat res aliqua quae futura significaretur, sed quae praesens perciperetur; mansit tamen figura, donec fuit in veritate completum, quod in similitudine prius erat exhibitum. Ob id etiam Christutum arctius memoriae commendarent. Unde novissimum condens haeredibus testamentum: Vos, inquit, estis qui mecum permansistis in tentationibus meis, et ego dispono vobis regnum, sicut PatSpiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti prius in os Christiani Dominicum corpus intraret, sicut ubique mos iste servatur. Non enim quia post cibos Dominus dedit, ideo pransi vel coenati debent illud accipere, quemadmodum illi faciebant, quos arguit Apostolus, dicens: Convenientibus vobis in unum jam non est Dominicam coenam manducare, unusquisque suam coenam praesumit ad manducandum, et alius quidem esurit, alius ebrius est I Cor
Abbreviated transcription (Latin):
plum fuit ut peccõ moriam᷑. ⁊ resurrectio eiꝰ
exemplũ fuit ut iusticie uiuamꝰ. Numqͥdideo
ueritas non fuit : Ergo xp̃c uere mortuus nõ
est. ⁊ uere non resurrexit. Si mors eius ⁊ res᷑¬
rectio eius uera non fuit. Absit. Nam ꝓpħ̃a
de illo preclixit. uere languores nr̃os ip̃e tu

Expanded text:
plum fuit, ut peccato moriamur, et resurrectio ejus exemplum fuit, ut justitiae vivamus. Nunquid ideo veritas non fuit? ergo Christus vere mortuus non fuit, et vere non resurrexit; si mors ejus vel resurreetio ejus vera non fuit, absit! Nam propheta de ipso praedixit: Vere languores nostros ipse tu
Abbreviated transcription (Latin):
diffinire. Iuud autem om̃ĩno nephas est opi¬
nari. quod quidam dicere presũpserunt. ui
delicet aqm
fleuma mẽ¬
tiunt᷑ exisse non attendentes qꝙ
duo precipua eccłie sacram̃tã
fluxerũt. Iuidelicet sacramẽtũ redẽptio¬
nis in sangͥnem. ⁊ sacramẽtũ regeneratio

Expanded text:
diffinire? Illud omnino nefas est opinari, quod quidam dicere praesumpserunt, videlicet aquaflegma mentiuntur exivisse, non attendentes quod duo praecipua Ecclesiae sacramenta fluxerunt, videlicet et sacramentum redemption
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. Testamentũ inqͥt mortus con¬
firmatũ est. Alioqͥn nondum ualet dum¬
ualet dum uiuit qͥ testatus est. Porro testa¬
quem modum dicit apłs. Ideo noui testam̃¬
ti mecliator est si remissionẽ accipiant qui
uocati sunt et̾ne heditatis. Et scdm hunc:¬

Expanded text:
estamentum, inquit, in mortuis confirmatum est, alioquin nondum valet, dum vivit qui testatus est Hebr. IX. Porro Testaquemadmodum dicit Apostolus: Ideo novi testamenti mediator est, ut repromissionem accipiant, qui vocati sunt, aeternae haereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
cce dies domini ueniet crudelis ⁊ indig¬
nationis plenus. ⁊re. ⁊ furoris. ad po¬
nendam terram insoutudinẽ. ⁊ peccõres eius ex¬
terrendos de ea. qm̃ stelle celi ⁊splendor earum
non expandent lumen suum. obscuratus ẽ sol
mortusuo. ⁊ lana non splendebit inlumine
suo. ⁊ uisitabo suꝑ orbem mala. ⁊ cont᷑ impi

Expanded text:
cce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in solitudine, et peccatores ejus conterendos ex ea; quoniam stellae et splendor earum non expandent lumen suum, obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo; et visitabo super orbem
Abbreviated transcription (Latin):
nicułꝰ. ⁊ ꝓ cͥspanti crine caluiciũ. ⁊ ꝓfascia
pectorali ciliciũ. Ecce uista reddit᷑ pena pro
culpa. ut ineo puniant᷑ inquo peccauerant.
byssus uaria de :gypto texta est inuelũ. Iacinctꝰ
et p̾pura de inlulis elisa. facta sunt oꝑimentũ
tuum. dentes eburneos ⁊ ebeninos eã mutatie¬
tam ibissum ⁊ sericũ. ⁊ toccũ pposuert̃ in mer¬
catu tuo. dedan ĩstitores tui ĩ capitib ad seden¬
dum ⁊ repleta est igłificata nimis. s nc̃ contͤta
es inmari. ⁊ indeꝓfundis aqͣrum opes tue.
pis aulam adisset. ⁊ du pulsans non ꝙͣ uirtu¬
fuiss admissus. s qͦtiens temptassec ĩ tibus.¬
gredi tociens contigiss repelli: mutauit habi¬
tum ⁊ assũpsit ornatũ. tunc ad pͥmã uocem
aditus patuit uenienti. qͥ ꝓcedens ad pͥncipem
palliũꝗd gestabat cepit uenerabilit̾ osculani.
Suꝑ quo pͥuceps admirãs qͥd ħ ag̾et exqͥsiũ. Phi¬
losopħ respondit. honorãtem honoro. qiꝙ nͥ

Expanded text:
niculus, et pro crispanti crine calvitium, et pro fascia pectorali cilicium». 2 Ecce iusta redditur pena pro culpa, ut in eo puniantur in quo peccaverunt. bissus varia de Egipto texta est tibi in velum, iacintus et purpura de insulis Elisa facta sunt operimentum tuum. Dentes eburneos et hebeninos commutaveta, et byssum, et sericum, et chadchod proposuerunt in mercatu tuo. Dedan institores tui in tapetibus ad sedendum, et repleta es, et glorificata nimis. Sed nunc contrita es in mari, et in profundis aquarum opes tuae pis aulam adisset, et diu pulsans non fuisset admissus, sed quoties tentasset ingredi, toties contigisset eum repelli, mutavit habitum, et assumpsit ornatum. Tunc ad primam vocem aditus patuit venienti; qui procedens ad principem, pallium quod gestabat, coepit venerabiliter osculari. Super quo princeps admirans, quare hoc ageret, exquisivit. Philosophus respondit: « Honorantem me honoro, quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
carnis est ad uoluptates. concupiscentia
gñant cupiditatem ⁊ auariciam. Uolupta¬
tes paruint gulam ⁊ luxuriã. honores ru¬
triunt suꝑbiam ⁊ iactantiã. U cupiditate
confirmat apłs dicens. Qi uolunt diuites fie¬
ri: incidunt intemptationem. ⁊laqueum
diaboli. ⁊ desideria multa ⁊ nociua. ⁊ inuti

Expanded text:
carnis ad voluptates, concupiscentia generant cupiditates et avaritiam: voluptates pariunt gulam et luxuriam: honores nutriunt superbiam et jactantiam. CAPUT confirmat Apostolus dicens: « Qui volunt fieri divites, incidunt in tentationem et in laqueum diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
dibile iudicat᷑. ut scd̃m eandẽ nat᷑am simul
eẽt mortalis ⁊ immortalis. ꝙ tamẽ cõgiue¬
bat ei sccłm eandẽ ꝑsonam. fuerunt alii qͥ
ab om̃i culpa:. lib̃ erat ab om̃i pena. ut nicħ
morti deberet ꝓ eo ꝙ pecc̃ĩ nicħ haberet. Susti¬
nuit tamẽ sponte mortalitatẽ. q mortem
sustinere uolebat. qr si mortalitatem ñ susce¬
pisset: omĩno mori non potuissec. Ut ergo
ꝓbaret ꝙ erat mortalis. nõ necessitate s uo¬
luntate. qñ uoluit mortalitatẽ deposuit.⁊
qñ uoluit mortalitatẽ recepit. Legit᷑ it in
euangłio ꝙ cum iudei dixissent iħ̾m usq ad
sicut impassibilis ꝑ mediũ illoꝵ tnsibat. Q¬
tuor it sunc głificati corꝑis ꝓpͥe qualitates. ui¬
delicet claritas. subtilitas. agilitas ⁊ impassi¬

Expanded text:
catur, ut secundum eamdem naturam simul esset mortalis et immortalis, quod tamen congruebat ei secundum eamdem personam. Fuerunt alii quiab omni culpa, liber erat ab omni poena, ut nihil morti deberet, pro eo quod peccati nihil haberet, sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat. Quia si mortalitatem non suscepisset, omnino mori non potuisset. Ut ergo probaret quod mortalis erat, non necessitate, sed voluntate, quando voluit mortalitatem deposuit, et immortalitatem recepit. Legitur enim in Evangelio, quod cum Judaei duxissent Jesum usque ad sicut impassibilis per medium transibat. Quatuor enim sunt glorificati corporis propriae qualitates, videlicet claritas, subtilitas, agilitas et impassi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo debeat uit̾iũ mortale ꝯmittere ne ꝓxri¬
mus aluid mortale cõmittat eligendũ est po¬
tius sacerdoti non ꝓdere peccõrẽ. qmͣ ut ille ñ
peccet. s uie potius debet eligere. ut abstinedo
reddat᷑ suspectus. ꝙͣ ꝯmunicando mandu¬
aut ad malum eucharistiam iude tͣdiderit. Et
quidem non uidet᷑ ad bonũ dedisse. ne sua sit in
nem denotet uel affectũ cum dicit᷑ ad malum:
neutra specie totũ existere. s sub ut᷑q simł existe¬
retotum. nͨ debet intelligi ꝙ sub bucella pa¬
nis intincta xͦ eucharistiam dedit tͣditori. ꝑ bu
cellam intinctã atq porrectã suũ demiq tradi

Expanded text:
nemo debet vitium mortale committere, ne proxinemo debet vitium mortale committere, ne proximus aliud mortale committat, eligendum est potius sacerdoti non prodere peccatorem, quam ut ille non peccet, sed ille potius debet eligere, ut abstinendo reddatur suspectus, quam communicando mandu ad bonum an ad malum Eucharistiam Judae tradiderit. Et quidem non videtur ad bonum dedisse, ne sua fraudatnem denotet vel affectum, cum dicitur, dedit ad malum, neutra specie totum existere, sed sub utraque simul existere totum. Nec debet intelligi, quod sub buccella panis intincta Christus eucharistiam dederit traditori, sed per buccellam intin
Abbreviated transcription (Latin):
effudit indomo symonis leꝓsi. concesso tñꝙ
iudas acceꝑit eucharistiã ꝙ expositores ple¬
riq concedunt. querendũ est qua ratione
medicus salutaris medicinã dabat egroto.
ꝙͣ ei sciebat esse mortiferã. Sciebat it qd̾ qͥ
manducat indigne: iudiciũ sͥ manducat¬
ibibit. Anu̾suo doceret exemplo ꝙ sacerdos
non debet illi cõmunionẽ negare cur᷑as cri¬
men ⁊si sibi sit notũ non tam̃ est eccłie ma¬
nifestum: neforte non sit curator s ꝓditor.
uñ cautũ reꝑit᷑ incanone. Non ꝓhibebat
dispensatoe pingues terre mensam dñi mã¬
ducare. s moneat exactorẽ timere. Sit ita si
nicħ est ꝙ melius ualeant Rdere. Porro cum
minꝰ malũ sit reddi suspectũ de cͥmine ꝙͣ com¬
mitt̾e cͥmen. ⁊ de duob malis cũ alterũ urgec
minus sit eligendũ. cu aiscretus sacerdos non
neget eucharistiã cͥminoso. qͣtenus minus ma¬
lum incͣrat. ut maius euitet .I. ut reddatur
suspectus ne manducet indigne. Sane cũ

Expanded text:
si. Concesso autem quod Judas acceperit eucharistiam, quod expositorum plerique concedunt, quaerendum est qua ratione medicus salutaris medicinam dabat aegroto, quam ei sciebat esse mortiferam? Sciebat enim, quod qui manducat indigne, judicium sibi manducat. An ut suo doceret exemplo, quod sacerdos non debet illi communionem negare, cujus crimen etsi sibi sit notum, non tamen Ecclesiae manifestum, ne forte non sit corrector sed proditor. Unde cautum reperitur in canone: Non prohibeat dispensator Domini pingues terrae mensam Domini manducare. Sed moneat exactorem timere. Sit ita, si nihil quod est melius valeat responderi. Porro cum minus malum sit reddi suspectum de crimine quam committere crimem. Et de duobus malis, si alterum urget, minus sit eligendum, cur discretus sacerdos non neget eucharistiam criminoso, quatenus minus malum incurrat, ut majus evitet, id est ut reddatur suspectus, ne manducet indigne. Sane cum
Abbreviated transcription (Latin):
Non est intelligendũ ꝙ sũptum corpꝰ
de manu dñi sͥ discipłi ministrarent. s qͥ con¬
secͣuit idem ⁊ ministrauit. ac si diceret. come
huiꝰ insinuans. Duplicit̾ enĩ corpus xͥ ꝯmedi¬
tur. qr duplicit̾ intelligit᷑. Uerũꝙ de u̾gine
tͣrit ⁊ incruce pepẽdit. Misticũ ꝙ est eccłia xͥ spi

Expanded text:
 sumptum corpus de manu Domini sibi discipuli ministrarent, sed qui consecravit et ministravit ac si diceret: Comed insinuans. Dupliciter enim corpus Christi comeditur, quia dupliciter intelligitur. Verum, quod de virgine traxit et in cruce pepend
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd incinerat᷑ cũ sacmentũ cremat᷑. Respon¬
det᷑ ꝙ sicut miracłose substãtia panis ꝯu̾tit᷑
cũ corpꝰ dñicum incipit ẽẽ substantia subsa¬
cramento: sic qͦdã mͦ miracłose reu̾tit᷑ cum
falso trahit᷑ acontͣriis. hic i est color. ⁊ sapor.
qͣntitas ⁊ qͣsitas. cumͣ in alterutro sit colora¬
tum aut sapidũ. quant̃ aut qͣle. Miracłm
qͥppe uincit nat᷑am. ⁊ legi detͣhit dispensatio.
Sane in nat᷑a dei est tͥnitas ꝑsonarũ. uidelicet
IIIIII. sub̾arũ. uidelicet deitas. corpꝰ ⁊ anĩa.
Insacͣmento corꝑis est tͥnitas sp̃eꝵ. uidelicet
panis ⁊ uinũ ⁊ aqua. In nat᷑a dei nec est accidẽs
in sub̾a. nec substantia sub accidente. In yposta¬
substantia ꝯsistit sub accidente. Qualc corpu̾
suũ dedit incena. mortale an immortale.
ad questionem. Ego diuina sacramẽta magi
ueneranda ꝙͣ discutienda ꝓfiteor simplicitati
rursus qͣle dedit
ip̃e nouit. fuerunt
tamẽ qͥ dicerent
ueracit̾ erat qͥ dabat.

Expanded text:
quid incineratur cum sacramentum crematur? respondetur quod, sicut miraculose substantia panis convertitur, cum corpus Dominicum incipit esse sub sacramento, sic quodammodo miraculose revertitur, cum falso a contrariis. Est enim hic color et sapor, quantitas et qualitas, cum nihil alterutro sit coloratum aut sapidum, quantum aut quale. Miraculum quippe vincit naturam, et legi detrahit dispensatio. Sane in natura Dei est trinitas personarum, videlicet initas, videlicet deitas, corpus et anima; in sacramento corporis est trinitas specierum, videlicet panis, vinum et aqua; in natura Dei nec est accidens in substantia, nec substantia in accidentia; in hypostasubstantia consistit sub accidente. CAPUT XII. Qustus dedit in coena, mortale an immortale, nc pertinent quaestionem. Ego divina sacramenta magis veneranda quam discutienda profiteor, simplicitati rursus quale dederit ipse novit. Fuerunt tamen qui dicerent citer ipse erat qui dabat
Abbreviated transcription (Latin):
nis textus ostendit. ⁊ sine uino panẽ ⁊ sine
pane uinũ consecrari ꝯtingit. Grauit̾ tam̃
offendit qui negligent̾ aut ignorant̃ alte¬
rutrã speciem pret̾mittit. Grauiꝰ qͥ scient̾ aut
sponte maxime si formã intendat mutare. ł
sum. Dicunt aliqͥ ꝙ uinũ apponere debet ⁊ suꝑ
illud solũm consecrationẽ repetere. Alii ꝙ appo¬
sito uino panem ꝯsecratum sicut indie paras¬
ceue debet ĩmitere. sicq sumere sacͥficiũ. Ego

Expanded text:
nis textus ostendit, et sine vino panem, et sine nis textus ostendit, et sine vino panem, et sine pane vinum consecrari contingit. Graviter tamen offendit, qui negligenter aut ignoranter alterutram speciem praetermittit: gravius qui scienter aut sponte, maxime si formam intendit mutare, vel sum? Dicunt aliqui, quod vinum apponere debet, et super illud solummodo consecrationem repetere. Alii, quod, apposito vino, panem consecratum, sicut in die Parasceves, debet immittere, sicque sumere sacrificium. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ritur utrũ necessitate cogente uel casu inter¬
cedente sola panis materia possit in eucha¬
ristiam consecrari. sicut sub sola panis sp̃e
debet eucharistia rseruari. Sunt sane qͥ
dicunt. ꝙ cũ uerbum ⁊ elemẽtũ efficiant sa¬
cramẽtũ. nec forma uerboꝵ nec materia re¬
rum qͣs xp̃c exp̾ssit : mutari non posse siue
m̃ti. qr sicut uinũ sine pane sic panis sine
mittat᷑ incalicẽ. siue ordeum ꝓ frumẽto forme¬
tur inpanem: sicut neutrũ ꝑ se : sic neutrum
cũ alio transsubstantiat᷑ incarnem. aut mu¬
tatur insangͥnem. Nam si panis sine uino
uel uinũ sine pane mutari posset in carnẽ
aut insangͥnem. In hiis itaq: regionib in
quib alterutrũ inueniri non potest: Licite
posset alterum sine altero consecrari. Minus
enim ignorantia ꝙͣ necessitas uel negligẽtia
ꝙͣ difficultas excusat. Alii uͦ dicunt. ꝙ cñ xͦ¬
pͥus conu̾tent panẽ in carnem. ⁊ postea mu
tauerit uinũ insangͥnẽ sicut eungłice lectio¬

Expanded text:
ritur utrum, necessitate cogente vel casu intercedente, sola panis materia possit in eucharistiam consecrari, sicut sub sola panis specie debet eucharistia reservari? Sunt sane qui dicunt, quod cum verbum et elementum efficiant sacramentum, nec forma verborum nec materia rerum, quas Christus expressit, mutari potest sive  sicut vinum sine pane, sic panis sine mittatur in calicem, sive hordeum pro frumento formetur in panem. Sicut neutrum per se, sic neutrum cum alio transsubstantiatur in carnem, aut mutatur in sanguinem. Nam si panis sine vino, vel vinum sine pane, mutari posset in carnem aut in sanguinem: in his regionibus, in quibus alterutrum inveniri non potest, licite posset alterum sine altero consecrari. Minus enim ignorantia quam necessitas, vel negligentia quam difficultas excusat. Alii vero dicunt, quod us convertit panem in carnem, et postea vinum mutavit in sanguinem, sicut evangelicae lectio
Abbreviated transcription (Latin):
circa panis ⁊ uinũ insacrificiũ offerunt᷑. qd̾
ualet ad tuitionem corporis ⁊ anime. N si sub
alterutra tantũ sp̃e sumeret᷑: ad alterius tm̃
putaret᷑ ꝑtinere salutem. Et ꝙͣ. uis sub specie
panis sangͥs sum t᷑ cum corpore. ⁊ sub specie
uini corpꝰ sumat᷑ cũ sangͥne tamẽ nͦ sangͥs sub
sp̃e panis. nec corpꝰ sub specie uini bibit᷑ aut co¬
medit᷑. Ꝙ sicut nec sangͥs comedit᷑ nec corpꝰ
bibitur: ita neutrũ sub spẽ panis bibit᷑ aut sb̃
specie uini ꝯmedit᷑. ⁊ si ꝯcessibile uideat᷑ ꝙ corpꝰ
bibendo uel sanguis comedẽdo sumat᷑. Est ergo
modus sumẽdi carnẽ ⁊ sangͥnem qͦ neutrum

Expanded text:
circa panis et vinum in sacrificio offeruntur, quod valet ad tuitionem carnis et animae, ne si sub alterutra specie tantum sumeretur, ad ulterius tantum putaretur pertinere salutem. Et quamvis sub specie panis sanguis sumatur cum corpore, et sub specie vini corpus sumatur cum sanguine, tamen nec sanguis sub specie panis, nec corpus sub specie vini bibitur, et comeditur, quia sicut nec sanguis comeditur nec corpus bibitur, ita neutrum sub specie panis bibitur, aut sub specie vini comeditur. Et si concessibile videatur quod corpus bibendo, aut sanguis comedendo sumatur. Est ergo modus sumendi carnem et sanguinem, quo neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enu ineffabilis est illa unio qͣ deus
factus est homo: sic ineffabilis est illa conu̾sio
qua panis fit caro. Nec tamen panis ita dicen¬
dus est incarnari qi panis fit caro. sicut uerbũ¬
uerbum manens ꝙ erat ita factũ ẽ caro ꝙ car¬
nem assũpsit. non transiuit incarnẽ. S pa¬
nis desinens esse ꝙ erat ita fit caro ꝙ. tnͣsit in
carnem. non assumit carnem. Cur euchanstia
id est corpus ⁊ sanguis. Utͣq: tamẽ species cõ-¬
nam naturam totam assumpsit. ut totã re¬
dimeret. Panis refertur ad carnem. ⁊ uinũ
ad animã. qr uinũ sangͥnẽ oꝑat᷑. inqͦ secles est

Expanded text:
Sicut ineffabilis est illa unio qua Deus factus est homo, sic ineffabilis est illa conversio qua panis fit caro. Non tamen ita panis dicendus est incarnari, quia panis fit caro. erbum manens quod ita erat, factum est caro, quod carnem assumpsit, non transivit in carnem, sed panis desinens esse quod erat, ita fit caro, quod transit in carnem, non assumit carnem. CAPUT XXI. Cur id est corpus et sanguis, utraque tamen species conistus humanam naturam totam assumpsit, ut totam redimeret. Panis enim refertur ad carnem, et vinum ad animam, quia vinum sanguinem operatur, in quo sedes est
Abbreviated transcription (Latin):
maria magdalena iam parasse uidet᷑ ⁊ ꝑ in¬
spirationem preocupasse misteriũ unctioĩs
teste u̾itate que dixit. mittens hec. unguẽtũ
rum. Sinite illam uͭ in die sepult᷑e mee seruet
ulud. s unguentũ ꝙ pͥus inceꝑat postea con¬
sũmauit. Porro dispositio sacerdotũ disposi¬
tiom dci preualere non potuit. qͥ disposuerat uͭ

Expanded text:
 Magdalena jam parasse videtur, et per inspirationem praeoccupasse mysterium unctionis, teste Veritate, quae dixit: Mittens hoc unguentum irum: Sinite illam, ut in diem sepulturae meae servet. Sed unguentum quod prius inceperat, postea consummavit. Porro dispositio sacerdotum dispositioni Dei praevalere non potuit, qui disposuerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionem id ꝙ fuit panis est corpus xp̃i. Quod
inde uidetur. Qm̃ qui sacerdos fuerit sacer¬
dos erit. ⁊ qui sacerdos est fẽs: sacerdos est.
Similiter ꝙ corpus fuerit. erit corpus. ⁊ ꝙ cor¬
pus est factum: est corpus. Qͥs enim dixerit
ꝙ hic fit illud si nũꝙͣ hoc erit illud. bradit ĩ
augustinus ante consecrationẽ ẽẽ panẽ ⁊ ui¬
num ꝙ natura formauit. Post consecrationẽ
uero carnem ⁊ sanguinẽ ꝙ bũdictõ consecra¬
uit. Et ambrosius in hec uerba. Qd̃ erat paniꝰ
ante consecrationẽ. iam est xp̃i corpꝰ post conse¬
crationẽ. Nam ⁊ si panis nec erit corpus xͥ nec
aluid. Panis itaq nichil erit. ⁊ ita panis ad¬
nichilat᷑. Ergo nec corpus xͥ fit nec aliud. Si
uͦ dicatur ꝙ panis erit corpꝰ xp̃i: statim inte¬
nͨ passum. nec mortuũ nͨ sepultũ. Demon¬
stratis qͦ diu̾sis panib oportebat concedi qd̃
hoc ⁊ illud erunt idem ⁊ non sunt idem. hoc

Expanded text:
is fuit, est corpus Christi. Quod inde videtur, quoniam qui sacerdos fit, erit sacerdos, et qui sacerdos est factus, sacerdos est. Similiter quod corpus fit, erit corpus, et quod corpus est factum, est corpus. Quis enim dixerit, quod hoc sit illud, si nunquam hoc erit illud. Tradit etiam Augustinus, ante consecrationem panem esse et vinum quod natura formavit, post consecrationem vero carnem, et sanguinem, quod benedictio consecravit. Et Ambrosius in haec verba, quod erat panis ante consecrationem, jam est corpus Christi post consecrationem. Nam etsi panis nec erit corpus Christi, nec aliud, panis ibi nihil erit, et ita panis annihilatur, ergo nec fit corpus Christi, nec aliud. Si vero dicatur, quod panis erit corpus Christi, statim infet natum, nec passum, nec mortuum, nec sepultum, demonstratis quoque diversis panibus, oportebit concedi, quod hoc etiam illud erit idem, et no
Abbreviated transcription (Latin):
it natum nec passum. sicut non sequit᷑.
Aliquid est pater quod nec genuit nec spira¬
uit. Ergo pater nec genuit nec spirauit. Qd
autem infertur. hoc ⁊ illud erunt idem. et non
sunt idem. Hoc gͥ fiet illud. non prouenit. S
ita rectius inferet᷑. Hoc gͥ fit aliquid ꝙ erit il¬
lud. sicut pater ⁊ filius sũt idem. non tam̃ pr̃
est filius. s id qd̾ est filius. Licet autem hoc
erit illud: nũꝙͣ. tamen erit uerũ hoc ẽẽ illud.
qm̃ hoc desiit desinit ẽẽ hoc ⁊ incipit ẽẽ illud.
cipit esse egrum. Qmius ⁊̃ id qd̾ fuit panis
sit corpus xp̃i: non tñ corpus xͥ est aliqͥd quod
fuit panis. Qm̃ id ꝙ fuit panis est aliud om¬
fuit. sicut iniquũ ꝙ fuit saulus est paulus.
non tñ est paulus iniquũ ꝙ fuit saulus. Qd̃
enim sccłm naturã ꝯtingit in accidentib. hoc
scd̾m miraculum accidit unaturis.
Est aũ duplex conu̾sio. sub̾alis udelicet ⁊ for¬
malis. Nam sicut aliquando forma ꝯuercit᷑ si

Expanded text:
it natum, nec passum, sicut non sequitur, aliquid est Pater, quod nec genuit, nec spiravit, ergo nec Pater genuit, nec spiravit. Quod autem infertur, hoc et illud erunt idem, et non sunt idem, hoc igitur fiet illud, non provenit, sed ita rectius inferretur, hoc ergo fiet aliquid quod illud erit. Sicut Pater et Filius sunt idem, non tamen Pater est Filius, sed id quod est Filius. Licet autem hoc erit illud, nunquam tamen erit verum hoc esse illud, quoniam hoc desinit esse hoc, et incipiet esse illud. piet esse aegrum. Quamvis etiam id quod fuit panis sit corpus Christi, non tamen corpus Christi est aliquid quod fuit panis, quoniam id quod fuit panis, est aliud omfuit. Sicut iniquum quod fuit Saulus est Paulus, non tamen Paulus est iniquum, quod fuit Saulus. Quod enim secundum naturam contingit in accidentibus, hoc secundum miraculum accidit in naturis. Est autem duplex conversio, substantialis videlicet et formalis. Nam sicut aliquando forma convertitur
Abbreviated transcription (Latin):
gius meus sacerdos conficiat: credibile
dixit. litteram construentes hoc ordine. Acce¬
pit panem benedixit. subaudiendũ est dicẽs.
hoc est corpus meũ. ⁊ tunc fregit ⁊ dixit. Acci
postolos formam conficiendi doceret. Alu u̾
dixerunt qr ⁊ sacramentũ ꝯfecit. ⁊ instituit pꝰ¬

Expanded text:
th. XXVI, sacerdos conficiat, credibile dixit, litteram construentes hoc ordine: Accepit panem, benedixit, subaudiendum est dicens: Hoc est corpus meum, et tunc fregit et dedit, et apostolos formam conficiendi doceret. Alii vero dixerunt, quod et sacramentum confecit et
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum humores absq cuiꝰlibet cibi materia
uł effluant insecessum: uł emittant᷑ ad uomi¬
tum. Cũ gͦ post dispensationis offm̃ aliqͥd ite¬
rato sentitur. In hoc qͦ species ad ꝓpͥetatẽ sen¬
sui famulat᷑. ut u̾itas similitudinis uͥq ser¬
uet᷑. Nam in qͦ similitudo deficeret: in eo sacra¬
mẽtũ non eẽt. s ibi se ꝓderet. ⁊ fidei locũ aufer¬
ret. Nec iam crederetur s uideret᷑. ꝙ ita fieri
non oportet. Itaq: qͣntũ ad nos seruat ꝑ om̃ia
corruptibilis cibi similitudinẽ. s qntũ ad se ñ
amittit inuiolabilis corꝑis ueritatem. Specieᷤ
quandoq corroditur ⁊ maculat᷑. S ueritas
nũꝙͣ corrũpit᷑. aut inqͥnat᷑. Si qñ tale qͥd uide¬
ris: noli timeres. sed esto sollicitus tͥ. Ne tu
xp̃c localiter descendat de celo uł ascendat in
celum cũ exhibet aut subtͣhit presentiã corpo¬
ralem. analiter incipiat uel desmat esse sub
spetie sacram̃ti. Respondeo. Non oportet nos

Expanded text:
ur, cum inter humores absque cujuslibet cibi materia vel effluant in secessum, vel emittantur ad vomitum. Cum ergo post dispensationis officium aliquid iterato sentitur. In hoc ergo species ad proprietatem famulatur, ut veritas similitudinis ubique servetur. Nam in quo similitudo deficeret, in eo sacramentum non esset, sed ibi se proderet, et fidei locum auferret, neque jam crederetur quod ita fieri non oportet. Itaque quantum ad nos servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, sed quantum ad se, non amittit inviolabilis corporis veritatem. Species quandoque corroditur vel maculatur, sed veritas nunquam corrumpitur aut coinquinatur. Si quanto tale quid videris, noli timere sibi, sed esto sollicitus tibi ne tu utrum Christus localiter descendat de coelo, vel ascendat in coelum, cum exhibet aut subtrahit praesentiam corporalem, an aliter incipiat vel desinat esse sub specie sacramenti, respondeo non oportere nos
Abbreviated transcription (Latin):
manducari qr corpus eius comedit᷑. it a panis
dicendus est in ip̃m mutari qm̃ incorpus euiꝰ
panis sicut uere mutat᷑ in ip̃ius carnem. ita
uere mutatur in ip̃m. Ego tamen sicut in
corpus humanũ. ideo panis tnͣssubstantiet᷑
inhominẽ. Q non homo sed hominis pars

Expanded text:
manducari, quia corpus ejus comeditur, ita panis credendus est in ipsum mutari, quoniam in corpus ejus panis sicut vere mutatur in carnem ipsius, ita vere mutatur in ipsum. Ego tamen sicut in corpus humanum, ideo panis transsubstantietur in hominem, quia non homo, sed hominis pars
Abbreviated transcription (Latin):
sedens. Ad tempꝰ tamẽ presentiã exhibuit cor¬
poralem. ut homines ad spũalẽ presentiã in¬
uitaret. Cum sacramẽtũ tenet᷑ ⁊ comedit᷑ et
gustat᷑ : xp̃c corporalit̾ ad est. inuisu. intactu.
in sapore. Qmdui corporalis sensus afficit᷑: cor¬
poralis presentia non aufert᷑. Postꝙͣ añ ꝑcipi¬
endo sensus deficit corporalis. de inceps nõ ẽ que¬
renda corporalis presentia: s spũalis retinẽda.
Dispensatione completa : xͤ de ore tnͣsit ad cor.
Meliuis u est ut ꝓcecdat inmentẽ: ꝙͣ descẽdat
inuentrem. Cib est non carnis s anime ue¬
nit ut ꝯmeclat᷑. nõ ut ꝯsumat᷑. Ut gustet᷑. nõ

Expanded text:
sedens. Ad tempus tamen praesentiam exhibuit corporalem, ut ad spiritualem praesentiam invitaret. Cum sacramentum tenetur, comeditur et gustatur, Christus corporaliter adest in visu, in tactu et in sapore, quandiu corporalis sensus afficitur, corporalis praesentia non aufertur, postquam in percipiendo sensus deficit corporalis. Deinceps non est quaerenda corporalis praesentia, sed spiritualis est retinenda. Dispensatione completa, Christus de ore transit ad cor. Melius est enim ut procedat in mentem, quam ut descendat in ventrem. Cibus est non carnis, sed animae. Venit ut comedatur, non ut consumatur: ut gust
Abbreviated transcription (Latin):
sub specie panis. infide cordis. De cõmestione sa¬
cramẽtali dominꝰ ait. Accipite ⁊ comedite. hoc
est corpus meũ ꝙ ꝓ uobis tradet᷑. hoc facite in
meam ꝯmemorationẽ. hoc mͦ tam boni ꝙͣ ma
li manducãt. S boni cõmedunt ad salutem.
derent: non dixisset apłs. Qi mãducat indigne:
iudiciũ s manducat ⁊ bibit. nõ diuudicãs corpꝰ¬

Expanded text:
sub specie panis, in fide cordis. De comestione sacramentali Dominus ait: Accipite et comedite, hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur, hoc facite in meai manducant. Sed soli boni comedunt ad salutem, derent, non dixisset Apostolus: Qui manducat indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corp
Abbreviated transcription (Latin):
naturã corporis indusset głificati. Subtilita¬
tencum nasceret᷑ ex uͥgine. claritatem cũ
tnffiguraret᷑ in monte. agilitatem cũ ince¬
det suꝑ mare. Impassibilitatẽ cũ mandu¬
caret᷑ incena. Sicut enim signũ passibilita¬
tis exhibuit incorpore immortali cũ post res᷑¬
rettionẽ ostendit manus ⁊ latus: sic incorpe
mortali signũ impassibilitatis ostendit. cũ
carnẽ ⁊ sangͥnem añ passionẽ exhibuit. Potͤ
tamẽ salua fide concedi. ꝙ tale tunc dedit qͣle
habuit. mortale uidelicet ⁊ passibile. non ꝙ
sub sacramẽto poterat pati. Nunc autẽ su¬
mit᷑ a nobis immortalis ⁊ impassibilis. Nec
tamen maiorẽ habet nunc efficaciã: sicut nͤ
maiorem habet potentiam. Ꝙ gͦ passibilis
edebat᷑. ⁊ tamen non ledebat᷑ non erat huma

Expanded text:
ati corporis induisset. Subtilitatem cum nasceretur ex Virgine; claritatem, cum transfiguraretur in monte; agilitatem cum incederet super mare; impassibilitatem cum manducaretur in coena. Sicut enim signum passibilitatis exhibuit in corpore immortali, cum post resurrectionem ostendit manus et latus, sic in corpore mortali signum impassibilitatis, cum carnem et sanguinem ante passionem exhibuit. Potest tamen salva fide concedi, quod tale dedit, quale tunc habuit, mortale videlicet et passibile. Non quod sub sacramento poterat pati. Nunc autem sumitur a nobis immortale et impassibile. Nec tamen majorem habet nunc efficaciam, sicut nec majorem potentiam. Quod ergo passibilis edebatur, et tamen non laedebatur, non erat huma
Abbreviated transcription (Latin):
uitis usq in diem illum cum illũ bibam uo¬
biscũ nouũ in regno patͥs mei. Iudas gͦ nõ ade¬
rat qͥ cum eo nõ erat bibiturus in regno. bitẽ¬
cium qͦ nuslum excipiens ait ꝓ uobis effun¬
detur. S alioꝵ multos eccepit. cũ inqͥt ꝓ mul¬
tis effundet᷑ in remissionẽ pect̃oꝵ. Uñ cũ scłm¬

Expanded text:
n diem illum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei ibid.. Judas ergo non aderat, qui cum eo non erat bibiturus in regno. Bibentium quoque nullum excipiens ait, pro vobis effundetur, sed aliorum multos excepit, cum, inquit, pro multis effundetur in remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
ponerent sacͥficui ritum temere mutauere. qͦs
politanũ directam sr̃ uariis confutauit hesib.
qui latinos inter ceteros arimatos notabãt
cum ip̃i ferm̃tarii nuncupent᷑. de tͥb ubis que
memorant᷑ incanone. que nullus euange¬
ustarum descbit. uidelicet eleuatis ocłis ince¬
lum. et̾ni testamenti fidei misteriũ. Qs ergo
tante p̃sumptionis excitit ⁊ audacie uͭhec de
corde suo temptau̾it int̾ponere: Sane formã
postolis accepit eccłia. Multa qͥppe tam de uer¬
bis qͣm de factis dominicis pret̾miserunt eu̾n¬
głiste. que tamen apłi suppleuert̃. ut est iud̃¬

Expanded text:
ponerent, sacrificii ritum temere mutavere, quos ponerent, sacrificii ritum temere mutavere, quos politanum directam super variis confutavit haeresibus. Qui Latinos inter caetera azymitas vocabant, cum ipsi verius fermentarii nuncupentur. CAPUT V. De memorantur in canone, quae nullus evangelistarum describit, videlicet elevatis oculis in coelum, aeterni Testamenti, mysterium fidei. Quis ergo tantae praesumptionis exstitit et audaciae, ut hoc de corde suo tentaverit interponere? Sane formam oli, et ab ipsis apostolis accepit Ecclesia. Multa quippe tam de verbis, quam de factis Dominicis praetermiserunt evangelistae, quae tamen apostoli suppleverunt, ut est i
Abbreviated transcription (Latin):
manet. Iillud. Beati qui seminatis suꝑ aquas
at designare. qͥ sicut aumus panis de pura mas¬
sa sine fermento oficit᷑: ita corpus xp̃i de illibata
iigine sine pecc̃o conceptũ est. Ceterũ idsolũ
latinis sufficeret contra grecos. ꝙ cõstantinopo¬
litanam eccłiam multarũ hereseon corruptõ
fermentauit. ut non solũ corruptio hereticõ:
uerum ⁊̃ heresiarchas ꝓduceret. romanamañ
eccłiam suꝑ apostolice fidei petram stabili soldi¬
tate fundatam. nulla ꝓrsus heretice p᷑uitatis
ꝓcella potuit conqͣssare. sed illud integra fide sẽ¬
per seruauit ꝙ ab ip̃is accepit apłis. qui prescu¬
tialiter eam sacris instituere doctͥnis. ⁊ eccłia¬
stici ritus doctͥnam docuerunt. Ab ip̃is ergo
beatis apłis petro ⁊ paulo qͦs ⁊ uiuos babuit:
⁊ defunctos custodit. hunc sacͥficii ritum acce¬
pit. quem hactenus inuolabili cultu seruaũ
Greci uero postꝗͣ domini tunicã inconsutilem
diuiserunt. ut ꝑpetue diuisionis scandalũ int̾¬

Expanded text:
et illud: Beati qui seminatis super aquaat designare, quia sicut azymus panis de pura massa sine fermento conficitur, ita corpus Christi de illibata Virgine sine peccato conceptum est. Caeterum id solum Latinis sufficeret contra Graecos, quia Constantinopolitanam Ecclesiam haereseon corruptio fermentavit, ut non solum haereticos, verum etiam haeresiarchas, produceret. Romanam autem Ecclesiam super apostolicae fidei petram, stabili soliditate fundatam, nulla prorsus haereticae pravitatis procella potuit conquassare. Sed illud semper integra fide servavit, quod ab ipsis accepit apostolis, qui praesentialiter eam sacris vel instituere doctrinis, et ecclesiastici ritus regulam docuere. Ab ipsis ergo beatis apostolis Petro et Paulo, quos et vivos habuit, et defunctos custodit, hunc sacrificii ritum accepit, quem hactenus inviolabili cultu servavit. Graeci vero postquam tunicam Domini inconsutilem diviserunt, ut perpetuae divisionis scandalum inter
Abbreviated transcription (Latin):
simul ꝯsecratoria uerba pronuntiẽt Queritur
an ille solus conficiat qͥ primꝰ ꝓnuntiet. Qd
gͦ ceteri faciunt. an iterant sacramẽtũ: Pote¬
rit gͦ ꝯtingere ꝙ ille non cõficit qui celebrat pͥn¬
cipaliter. ⁊ ille conficiet qui secundario cele¬
brabit. ⁊ sic pia celebrantis intentis defrau¬
dabit᷑. Sane dici potest ⁊ ꝓbabilit̾ responden
ꝙ siue prius siue posterius ꝓferant sacerdotes
referri debet eoꝵ intentio ad instans ꝓlationis
ep̃i cũ pͥncipalit̾ celebranti concelebrant. ⁊ tũc
om̃s simul consecrant. ⁊ conficiunt. ꝙ ꝙ nõ¬
nulli ꝯsentiant. ꝙ qui pͥus ꝓnũtiat: ille cõse¬
crat. nec alioꝵ defraudatur intentio qr fcm̃ ẽ
nales romanũ circũ stare pontificẽ. ⁊ cũ eo pa¬
riter celebrare. cũq cõsũmatũ est sacͥficiũ de
manu eius ꝯmunionẽ accipere significantes
apłos qͥ cum domino pariter discũbentes sacm¬

Expanded text:
simul consecratoria verba pronuntient. Quaeritur, an ille solus conficiat, qui primus pronuntiat? Quid ergo caeteri faciunt, an iterant sacramentum? Poterit ergo contingere, quod ille non conficit qui celebrat principaliter, et ille conficiet, qui secundario celebrabit, et sic pia celebrantis intentio defraudabitur? Sane dici potest, et probabiliter responderi, quod sive prius, sive posterius proferant sacerdotes, referri debet eorum intentio, ad instans prolationis episcopi, cui principaliter celebranti concelebrant, et tunc omnes simul consecrant, et conficiunt. Quanquam nonnulli consentiant, quod qui prius pronuntiat, ille consecrat: nec aliorum defraudatur intentio, quia actumnales Romanum circumstare pontificem, et cum eo pariter celebrare. Cumque consummatum est sacrificium de manu ejus communionem recipere, significantes apostolos, qui cum Domino pariter discumbentes sa