comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem animo intuemur. pactimur qđ sominãtes. putamus
em̃ necesse eẽ ut onme / quod est in aliquo sit loco poitum :¬
regionemq optinecat ullã: Porro qdđ neq interra/ neq m
celo sit minime exister. Ob quã oleprauationẽ itemq cilias
consanguineais / nec in repielatiõe quidem el consideratione
uere exñtis/ uereq ꝑnigilis nature mẽte consistimus propter
et caligantẽ aniii nri intentionẽ cum syluȩ naturam
consideramut uamis somniis comparãs et opimoni / que ex
sentibus nascitur. Et enim cum corpus aliquod iudemus
aut tangimus ⁊ necesse est id a nobis fentiri cum locis
suis et regionibus Tceq enim sine loco / nec uero sine sede
sentrri corpus ullum potest. Bicit ergo nos hac opiõio
ꝑcelebrate consuctudine ilte ẽẽ imbutos: ut cum res intel¬
ligibles contemplamur ammor putemus eas cõsistere
et regionez ⁊ que ꝑceptis corporũ formis exornata est i u
Syluam. Cuius partes / ex quibus constat/ quia diuisas

Expanded text:
id animo intuemur, patimur quod somniantes: putamus enim necesse esse, ut omne quod est in aliquo sit loco positum regionemque obtineat ullam, porro quod neque in terra neque in caelo sit minime existere. Ob quam deprauationem itemque alias consanguineas ne in reputatione quidem et consideratione uere existentis uereque peruigilis naturae mente consistimus propter et caligantem animi nostri intentionem, cum siluae naturam consideramus, uanis somniis comparat et opinioni quae ex sensibus nascitur. Etenim cum corpus aliquod uidemus aut tangimus, necesse est id a nobis sentiri cum locis suis et regionibus; neque enim sine loco nec uero sine sede sentiri corpus ullum potest. Dicit ergo nos hac opinionis percelebratae consuetudine ita esse imbutos ut, cum res intellegibiles contemplamur animo, putemus eas consistere etiam regionem quae perceptis corporum formis exornata est, uidelicet siluam. Cuius partes ex quibus constat quia diuisas
Abbreviated transcription (Latin):
fuit unũ ¶ Quoniam enim tri uel numerorũ uel figurarum
proportione. ita ut postremũ primo comparetur : nicissimꝙ ut
extreniũ cum medio sit mediũ cum primo conferatur / id / qđ
mediũ est itum primũ dit / tum postremũ. Postrema uero et
iprima media funt . Ita neccitas cogit ut eađ sit ea que deuin¬
cta fuerunt. Cadem aũt cum facta sit / efficitur ut omnia sint
unum ¶. Cum enim ex tribus uel numeris uł molibuss uel
ulla alia potentia medietas iio ꝑinde quadeat ut sumitas medio
rursumq ut miũ medio / sic medietas summo : tum certe medie¬
tas / a summo / et item imo inhil differt. Rursumq ex timis
illis ad medietatis condinonẽ / atq eiusdem parilitatem redactis
cu medietas quoq extimorũ uicem suscipit: fit / opinor / ut
tota materia una et eciđ roñe societur : eoq facto eadem sobi
erunt uniuersã membra quippe cum eoiũ sit una conditio. Unis
porro effectis membrsi unũ erit / atq item totum. Innotatiões¬

Expanded text:
t. Quando enim trium vel numerorum vel figurarum imum proportione, ita id postremo comparetur, vicissimque, ut extremum cum medio, sic medium cum primo conferatur, id, quod medium est, tum primum fit, tum postremum, postrema autem et prima media fiunt; ita necessitas cogit, ut eadem sint ea, quae diiuncta fuerant; eadem autem cum facta sint, efficitur, ut omnia sint unum. ulla alia potentia medietas imo perinde quadrat ut summitas medio, rursumque ut imum medio, sic medietas summo, tunc certe medietas a summo et item imo nihil differt rursumque extimis illis ad medietatis condicionem atque ad eiusdem parilitatem redactis cum medietas quoque extimorum uicem suscipit, fit, opinor, ut tota materia una et eadem ratione societur eoque pacto eadem sibi erunt uniuersa membra, quippe cum eorum sit una condicio; unis porro effectis membris unum erit atque idem totum. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
uallũ / quotiens nimero ad numerũ comparato maior mĩorẽ
totum in se continet. et eius tercia portionĩ. Quapropter¬
it limes aduersus nouẽ / unã ex medietatibus comparatus
epitritus eius ese inuenitur ⁊ continet em̃ tolum ĩx. el eis
a limitibues precellentur duplici diuersa q rone. Altera

Expanded text:
uallum, quotiens numero ad numerum comparato maior minorem totum in se continet et eius tertiam portionem. Aeque duodecim limes aduersum nouem, unam ex medietatibus, comparatus epitritus eius esse inuenitur; continet enim totum nouem et eius a limitibus praecelluntur duplici diuersaque ratione, altera
Abbreviated transcription (Latin):
cabat: ut singulis essent bina media. Tix enĩ audeo dicere
medietates ⁊ quas greci mess otetas appellant ⁊ sed quari ĩta dixeũ.¬
ita intelligatur. Erit eni planus carinu alterã eađ parte pre¬
stantẽ ertremis⁊ eademq suꝑatã. Alterã pari numero presiantes
quo singula interualla binis medictatibus fulcirentur. Medietatũ
limite. Altera pari summa et ęquali ad nnietũ modo precellebat
lit Chalcidius describendia ẽ itaq figura smmilis eius. quȩ paulo
supenus ex scuipta est ⁊ soliz ab ca muneus distans ⁊ ita ut mais¬
res mimeri contineantur ⁊ quorũ interualla bina medietatum

Expanded text:
cabat, ut in singulis essent bina media vix enim audeo dicere medietates, quas Graeci meso/thtas appellant; sed quasi ita dixerim, intellegatur; erit enim planius, earum alteram eadem parte praestantem extremis eademque superatam, alteram pari numero praestantem quo singula interualla binis medietatibus fulcirentur. Medietatum limite, altera pari summa et aequali ad numerum modo praecellebat limitis. Describenda est itaque figura similis eius quae paulo superius exscripta est, solis ab ea numeris distans ita ut maires numeri contineantur quorum interualla binarum medietatum
Abbreviated transcription (Latin):
quod genitum fuerit ¶ Rursus igitur iidendum ille fabricator
tanti operis / utrum sit imitatus exemplar: Id ne semꝑ umi et idẽ
ut sui Simile. An id quod guãtum ortumq dicimus: ¶ Porro¬
non est dubiu ad cuuismodi exemplum animaduerterit mundam
operis fundamenta constituens. Otrum aid inimutabile perpetuaq
obtinens proprictatez. In ad fachumn: atq claboratum ⁊ lnnotatioes

Expanded text:
ulgus nefas. Rursus igitur videndum, ille fabricator huius tanti operis utrum sit imitatus exemplar, idne, quod semper unum et idem et sui simile, an id, quod generatum ortumque dicimus. non est ad cuius modi exemplum animaduerterit mundani operis fundamenta constituens, utrum ad immutabile perpetuamque obtinens proprietatem an ad factum et elaboratum. Nam si es
Abbreviated transcription (Latin):
in membris quiddem talibus / ꝑ que nouo admisso cibo / uerus liquit
poĩto pelleretur. Neq emĩ quitꝙ̃ exeo recedebał : nec erat accedẽdi
facultas cunctis coercitis: sed corruptela partũ intra se senescẽ¬
tium uicem quandam obtinebat crbatus. Idlemq ut ageret / pateret
et om̃ĩa Aundi globus. partibus suis intra se agentibus / ac ꝑpe¬

Expanded text:
ritus -nec membris quidem talibus per quae nouo admisso cibo uetus liquore posito pelleretur. Neque enim quicquam ex eo recedebat nec erat accedendi facultas cunctis coercitis, sed corruptela partium intra se senescentium uicem quandam obtinebat cibatus idemque ut ageret et pateretur etiam omnia mundi globus partibus suis intra se agentibus ac perpe
Abbreviated transcription (Latin):
paestantiorẽ fore / ꝙ̃ si aliorũ ad miniculis egeat ¶ Neq erant
aere circũ fuza externa Amndi ⁊ ut respmitionẽ requireret
lec ueco desiderabat / eut alimenta corporis: aut detractionem
confect el consumpti cibi ⁊ neq em̃ ulla diecessio fiori potorat
nus orcessio. Neq uero erat mde: Itaq seipe consimptioue ca
sonis alebat sui. quo ip̃e ꝑ ae et ase et pateretus et facetet
omio. Sĩs enum talus est ille: qui ista iñgit et condidit ipm̃
de conteutũ et̃ Mundũ neꝑ egere altro Caset opr top

Expanded text:
t anima circumfusa extrema mundi, ut respirationem requireret, nec vero desiderabat aut alimenta corporis aut detractionem confecti et consumpti cibi; neque enim ulla decessio fieri poterat neque accessio, nec vero erat unde. Itaque se ipse consumptione et senio alebat sui, cum ipse per se et a se et pateretur et faceret omnia. Sic enim ratus est ille, qui ista iunxit et condidit, ipsum se contentum esse mundum neque egere altero. Itaque ei nec
Abbreviated transcription (Latin):
proplereaq excusat/ ⁊atus beacdatũ istum ael a strouomaz¬
potius q ad phisilogiã ꝑtinere. parcibolas enim quasdam
appellat / que comitatus sunt siderũ: ut uixta solem indiu¬
dui semꝑ Mercurius et lucifer reciprocos circuitus: quos
astrologi r egradlationes uocant. Pro grescusitem ad prece/¬
dentia / professionẽ etiam cõiugationem. Hlactenus Chalci

Expanded text:
proptereaque excusat ratus tractatum istum ad astronomiapotius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam appellat, qui comitatus sunt siderum, ut iuxta solem indiuidui semper Mercurius et Lucifer; «reciprocos circuitus», quos astrologi regradationes uocant, «progressus» item ad praecedentia profectionem, etiam «coniugationem»: duplex uero
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeorum profecto sapientes uiri et consioleratione recũ
celestiũ satis exercitati quesine dñr recentem ortum dei
Reptaq illa moiestate puerili ueneratos ẽẽ: et uota deo¬

Expanded text:
Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum caelestium satis exercitati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puerili ueneratos esse et uota tan
Abbreviated transcription (Latin):
Iste ꝗdem clarus: sed bristia fata minatur . Tunc opior
enm fuerit interuallo temporis uisus / uidetur porro inter¬
poĩto quadriennio ⁊ sed non in eisdem locis. Quater porro
tiius Egiptiorum quoq prophe stellã quandã aliqͦ
annis nõ uisam uerentur quam uocant Ach. porro syolus
exoriens morbos p̃płorim ml̃torumq optimalu mortes denũ¬
ciat. Homerus deniq idipin latenter exeꝗtur in Il liadis¬
exordio. cum dicit propter ira Achillis cuius pater
peleus mater uero maritima fuerit dea morbum atq interi¬
tum nõ modo clarorum uirorũ / seol aliorum quoq animalu
et pecorum bello necessariorũ extitisoe. Quegdem sumpto ex¬
ordio cetera poetica licentia finxit. Est quoq alia san¬
ctior et uenerãblior historia / quę ꝑhibet ortu stelle cuiusdas
nõ morbos / mortesq denuntiatasised descensum dei ubili¬
rablis ad humane conseruationis terumq mortalium
gram. Quam stellam cum nocturno itiner conspexinẽt

Expanded text:
Iste quidem clarus, sed tristia fata minatur, tunc, opinor, cum fuerit interuallo temporis uisus; uidetur porro interposito quadriennio, sed non in isdem locis. Quater porro annus. Aegyptiorum quoque prophetae stellam quandam aliquot annis non uisam uerentur, quam uocant Ach. Porro sidus hoc exoriens morbos populorum multorumque optimatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui exordio, cum dicit propter iram Achillis, cuius pater Peleus, mater uero maritima fuerit dea, morbum atque interitum non modo clarorum uirorum sed aliorum quoque animalium et pecorum bello necessariorum extitisse; quo quidem sumpto exordio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent
Abbreviated transcription (Latin):
tellarm uero choreas et alterius applicatioẽs ad alteram
uaniorq giros quos edunt / admixabli uenustate uxta cim¬
bitus circłorum / reditusq et anfiactus ad eas sedes ex ꝗbus
progresse sunt: accessus ẽt et recesous. cumq contigne sibi
muitẽ fiunt : quales ex contagione sui conditiones accipiant.
quãq et cuiusmodi nanciscantur qualitatẽ ex uaria designa¬
tione. cumq q aliquanto internallo temporis fieri solet
certe stelle merse ac latentes oꝑiuntur: ꝗd siginficent: el
mox aut post aliquanto futura portendant : uel cum inso¬
litis horis curriculisq temporũ ⁊ ursus emergunt et appa¬
rent ⁊ quantos denuntient motus iis ꝗ ronem motus earũ
nihil agentio ac frustra laborautis est maxime cum motut
earm descriptioq sil / a uisu alq ocłis dispũtantis iẽota
Qnapropter que de sideribus iunsibilibusꝙ diuinio potestatib
dicta sunt / satis suꝑꝙ dicta finem habeant suum Dnola¬

Expanded text:
tellarum uero choreas et alterius applicationes ad alteram uariosque gyros, quos edunt admirabili uenustate iuxta ambitus circulorum, reditusque et anfractus ad eas sedes ex quibus progressae sunt, accessus etiam et recessus, cumque contiguae sibi inuicem fiunt, quales ex contagione sua condiciones accipiant quamque et cuius modi nanciscantur qualitatem ex uaria designatione, cumque -- quod aliquanto interuallo temporis fieri solet -- certae stellae mersae ac latentes operiuntur, quae significent et mox aut aliquanto post futura portendant, uel cum insolitis horis curriculisque temporum rursus emergunt et apparent, quantos denuntient metus his qui rationem motus earum ionibus persequi nihil agentis ac frustra laborantis est, maxime cum motus earum descriptioque sit a uisu atque oculis disputantis remota. Quapropter ea quae de sideribus uisibilibusque diuinis potestatibus dicta sunt satis superque dicta finem habeant suum. A
Abbreviated transcription (Latin):
deorum et inter ip̃os contursiones quũq mn orbibus eoru
conuersioẽz / quũq antecessiones emanant: quũq inter Ie
pene conbiugant / eorum ꝗ prope copulentur contraria ⁊ ȩgiõe
aul pene quoq aul ante labuntur: ꝗs ꝙ temporibus a nro
aspertu oblite scont. ⁊ ur susq emersi horrorẽ inculiant ⁊a
lienis ex ꝑtibus si uebis expliccĩr conemue nullo poĩto sub
oelis simulachro earũ ⁊ccũ frustra suscipietur labor. Sed
hec satis dicta sunt /a nobis que de deorum ꝗ cernumtur

Expanded text:
deorum et inter ipsos deos concursiones, quaeque in orbibus eorum conversiones quaeque antecessiones eveniant, cumque inter se paene contingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione et pone quos aut ante labantur quibusque temporibus a nostro aspectu oblitescant rurtionis expertibus, si verbis explicare conemur nullo posito ob oculos simulacro earum rerum, frustra suscipiatur labor. Sed haec satis sint dicta nobis, quaeque de deorum, qui cernuntur
Abbreviated transcription (Latin):
opera/ que propter modulatã et consona celebrantur agita¬
tionẽ/ quam idem appellat xo peiaer in progrescibus
et anfractibus earundem stellarum ꝑspicue udentur. Et
cum apparent mimo quoddam incitatoq motu progiene lon¬
gnis: nel cumdin stare in uno / atq eodem loco / et item cũ
rebror sum feeri putantur ⁊ tum in cetibus quoq et effulsio¬
nibus / et absconsionibus uł in eois / uel in occidnis: cõuee¬

Expanded text:
opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem, quam idem appellat choream, in progressibus et anfractibus earundem stellarum perspicue uidentur, ut cum apparent nimio quodam incitatoque motu progressae longius uel cum diu stare in uno atque eodem loco et item cum retrorsum ferri putantur, tum in coetibus quoque et effulsionibus et absconsionibus uel in eois uel in occiduis, conuer
Abbreviated transcription (Latin):
et Mimnoi motus agitur in antecedentia. Adde qđ¬
nature ammaliũ conoruentius est progredi q ⁊ecessim
moueri. Totius demq corporis conformatio inꝗt hal¬
pronida nature solertia sic ordinata est ore uultu
ad precedentia uersum locata : aucibus quoq ad spa¬
tiandum sensibus. prorsum spectantib. Supest ut de

Expanded text:
e motus agitur in antecedentia naturaeque animalium congruentius progredi quam recessim moueri; totius denique corporis conformatio prouida naturae sollertia sic ordinata est ore uultuque ad praecedentia uersum locata, ducibus quoque ad spatiandum sensibus prorsum spectantibus. DE
Abbreviated transcription (Latin):
q recedendi ralti diuna mens rite ulterius mage q recessim
uoluit moueri Priores quoq corporis parbes/ meliores posterio¬
ribus iudicaus. In homime pͦ omnũ e regione certa capitis
ꝑsonam uultus subdidit : ecanq appellauit faciem: eidemq
instrã/ que adminiclarentur / pronidis cnime motibus assi
Hactens probatum satis caput preter ceterum corpus honora¬
tiuseẽ ÷ et optimati quadam eminentia preditũ : cui deliqua

Expanded text:
 recedendi rata diuina mens ire ulterius mage quam recessim uoluit moueri; priores quoque corporis partes meliores posterioribus iudicans in homine primo omnium e regione certa capitis personam subdidit uultus eamque appellauit faciem eidemque instrumenta quae adminicularentur prouidis animae motibus assiEst autem caput praeter ceterum corpus honoratius et optimati quadam eminentia; cui reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
meus nr̃a cum ip̃o semper ⁊ ab eiustemplo et uecbo ninquã recedat
Semꝑ in lectione scripturarũ inꝗt ambiosius / sit meditationib
piamus. et in ip̃i finiamus. Ita toturs hie iute nr̃e dies et curso
diei ab se sumat principiũ : et inse desiat. tlec liͦ. 2ͦ. de Abraa¬
¶ conuersione moueretur. Sex autem reliquos motus septirauĩt ab¬
igitur conuersionẽ / que pedibus nõ egebat / crura pedesq / non
dedit ¶ Maxima itaq una conuersione / atq ecid ip̃e circũ
se torquetur / et uertilur. Sex aũt celi quos motus ab eo sẽpant
Itaq eum ab omni rõne liberauit. ⁊d hanc igitur conuer siõnem
que peclibus et manbus non egeret/ mgrediendi membra non
dedit. ¶ Neq ullum locum ex loco muttuis ⁊ ideoq in orbes
serbur: et uelut fixo ciecum uolat caredmȩ: proptercaq rata et

Expanded text:
stra cum ipso semper sit: ab ejus templo, ab ejus verbo numquam recedat. Semper in lectione Scripturarum sit, meditationibus, piamus, et in ipso desinamus. Ita totius hic vitae nostrae dies, et cursus diei ab se sumat principium, et ipsi desinat. Sicut enim a prin torquetur et vertitur. Sex autem reliquos motus ab eo separavit igitur conversionem, quae pedibus et gradu nonet maxime. Itaque una conversione atque eadem ipse circum se torquetur et vertitur. Sex autem reliquos motus ab eo separavit itaque ab omni erratione eum liberavit. Ad hanc igitur conversionem, quae pedibus et gradu non eitus neque ullum locum ex loco mutans ideoque in orbem fertur et uelut fixo circumuolat cardine; proptereaque rata et
Abbreviated transcription (Latin):
miꝗe suꝑ hec / animal ẽ: et auimal intelligens: dexteras partes
habebit: profecto eas: in quibus ẽ miliũ motus et ex qua parte
perinde / ut cetera ammalia mouentur primitus. Hec uero poro¬
porro Mundi pars in eois ẽ: proptereaq tfomerũ puto lapm̃
habitis augurantẽ dixisse. Dextor ad eoum nolitans solemq
diemq. Nec nero summũ quid / aut erit inũ in effigie pyle
sed in uiuente / aut animali pila uere dici hec iilul impedit.
undiq uersum membris omnibus similib effectis et ad in de/¬
eliuem ⁊otimlitatẽ redactis: nullum dextrũ nullũ smistrũ
lextrasq et smistras partes scit intus later. Sic Mundi
partiũ diuersa inter siciet qius indiffereti membrotũ simili¬
tuoline occultatur in suꝑficie : motu tamẽ et spirãbłi prode

Expanded text:
s animal est et animal intellegens, dextras partes habebit profecto eas in quibus est initium motus et ex qua parte perinde ut cetera animalia mouentur primitus. Haec porro mundi pars in eois est proptereaque Homerum puto lapsum alitis augurantem dixisse Dexter ad eoum uolitans solemque diemque. Nec uero summum quid aut imum erit in effigie pilae, sed in uiuente atque animali pila uere dici haec nihil impedit. undique uersum membris omnibus similibus effectis et ad indecliuem rotunditatem redactis, nullum dextrum, nullum sinistrum dextrasque et sinistras partes scit intus latere; sic mundi partium diuersa interstities, quamuis indifferenti membrorum similitudine occultatur in superficie, motu tamen et spirabili proditur
Abbreviated transcription (Latin):
sinstrum latus susq in dextrai ĩflexit. Diuer sum porio per
ayanietrũ in dismistrum latus. Calem quippe semꝑ et constans
sibi ciruectio idest aplanes ꝑ quã meuidialis crccłus uoluitur
dextera mundi parte monetur. Bextera uõ mindi pars oriens ẽẽ
mõtu / quo subter obliquitabez orbis signisti planetes mouentur¬

Expanded text:
sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, diuersum porro per diametrum in sinistrum latus». Eadem quippe semper et constans sibi circumuectio, id est aplanes per quam meridialis circulus uoluitur, dextra parte mundi mouetur. Dextra porro mundi pars oriens esse  interiorem motum quo subter obliquitatem orbis signiferi planetes mouentur
Abbreviated transcription (Latin):
plicat uisus fusiomi⁊ tune nimirũ incurrentia semet
muitẽ duo snmlia in umus corporis opem cobaent
quo concurrũt oclorum acies emicantes quoq effluentis intimne
susionis acies contigue naginis occursu reꝑcutitur lotus
ige hoc siilem eandemq sortitũ passionem / et ob meliffe¬
rentem sumlitudiem eiusdem passionis effectũ cum quid
aliua tangit: uł ipsum ab cilio tange : tactuũ motu dif¬
fundens se ꝑ omne corpus ꝑꝙ corpus usq ad amma
porrigens sensum efficit : ꝗ uisus uocatur dnnotatiões

Expanded text:
plicat se uisus fusioni, tunc nimirum incurrentia semet inuicem duo similia in unius corporis speciem cohaerent, quo concurrunt oculorum acies emicantes quoque effluentis intimae fusionis acies contiguae imaginis occursu repercutitur. Totum igitur hoc similem eandemque sortitum passionem et ob indifferentem similitudinem eiusdem passionis effectum, cum quid aliud tangit uel ipsum ab alio tangitur, tactuum motu diffundens se per omne corpus perque corpus usque ad animam porrigens sensum efficit qui uisus uocatur. At pos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo fieri. Quoties intimi caloris lumẽ qđ in of¬
fense ꝑ ocłos fluit/ aliquã iusiblem materia quam
contigua naginẽ appellal /incurrit: ibidemq iuxta
materie qualitatẽ formatum et coloratũ lumen illud.¬
sensus uisusq confit ex eo lumine : ꝙ contigut iaginis
occursu reꝑcuno radio ⁊ edditu facto ad ocłorum fores usq

Expanded text:
 dicit quotiens intimi caloris lumen, quod inoffense per oculos fluit, aliquam uisibilem materiam, quam contiguam imaginem appellat, incurrit ibidemque iuxta materiae qualitatem formatum et coloratum sensus uisusque confit ex lumine qui contiguae imaginis occursu repercussus reditu facto ad oculorum fores usque
Abbreviated transcription (Latin):
atq idem est ⁊Alterum quide affert opionem sentus rõñis
expertem. Quod ⁊ otum opmnabile est / ia gignitur et interit.
ductu et inuestigatione tõnis / semper est. Porio alteru opimõe
cum irionali senen opinabile : proptereaq incertum / nascens
et occidens neq imnꝙͣ in existenti conaictione constanti
et rata perseuerans lnnotationes

Expanded text:
er est; alterum, quod adfert opinionem sensus rationis expers, quod totum opinabile est, id gignitur et interit ductu et inuestigatione rationis, semper idem, porro alterum opinione cum inrationabili sensu opinabile proptereaque incertum, nascens et occidens neque umquam in existendi condicione constanti et rata perseuerans. Omne autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut uera que ueriatue in ii / quȩ sunt somper cađ: et in hi
que multintur ⁊ cum in eođ et in altero mouentur / ipra ꝗdẽ
sese et sine ullo sono / cum eandẽ partẽ attingit / qua sensuc
cieri potest orbis illus generis alterius mimutatus ^ et rec¬
tus om̃a amimo mentiq demintiat: tum opmioues fumac/
nentes semꝑ eedem nõ sousu sed intelligentia conbuentur ¶¬
Aotusq eius tõnabilis sine uoce/ sine sono çum ꝗod sensibłe
spectat/ crrculusq diueisi generis sine crrore stcbur ute⁊ dico
soisu / et certa mintiante/ cuncte amimę recte opimoner
el digne crãde littate nascuntur. Potio cum indininũ gemis
semꝑꝙ ĩdem conspexeat / ea que sunt / mota intimo fideliter
mintiante intellectus et sciã conualescunt. Quequide om̃a
in amina fieri/ eidemꝙ insiginci palam est

Expanded text:
autem vera, quae versatur in iis, quae sunt semper eadem, et in iis, quae mutantur, cum in eodem et in altero movetur ipsa per sese sine voce et sine ullo sono, cum eam partem attingit, qua sensus cieri potest, et orbis illius generis alterius inmutatus et rectus omnia animo mentique denuntiat, tum opiniones adsensnentes semper eadem non sensu, sed intellegentia continentur otusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. Quae quidem omnia in anima fieri eidemque insigniri palam est
Abbreviated transcription (Latin):
in iis que nascuntur/ et occidunt ud manufanit/ et proesus
ommib / que sortiunbur: et recte tanĩe auiã mouetur ⁊ idem
hic intime mentis motus est / nascuntur uere opimiones: et cie¬
dulitate digne. Nec tamẽ satis certa prouenit et firma co¬
guitio ⁊ si quidem inter sciam et opimonẽ sit ampla distantia

Expanded text:
orsus omnibus quae sentiuntur, et recte tamen mouetur idem hic motus intimae mentis, nascuntur uerae opiniones et credulitate dignae. Nec tamen satis certa prouenit et firma cognitio, siquidem inter scientiam et opinionem sit ampla distantia
Abbreviated transcription (Latin):
quomam resipas acie sua comprehendit. Latior¬
tamẽ est auclitus ⁊ quoma etiã de rebus absentibus
instruit. Chalcidius. Modulatus siꝗdem aer arti/¬
clate uoci ⁊ factusq uor/ et intelligiblis or̃o/ ꝑgil ad
ad intimos sensus audientis⁊ intellectu mincias

Expanded text:
qui res ipsas acie sua comprehendat, alter latior ideo quod etiam de rebus absentibus instruat, modulatus siquidem aer articulatae uoci factusque uox et intellegibilis oratio pergit ad intimos sensus audientis, intellectui nuntians
Abbreviated transcription (Latin):
pola mentes hominũ usq ad celi connera protelat.
ab eo quereretur / curnatus fuinet ostenso celo
syderibusq monstratis / respondire fertur. Ad horũ
omnu contemplatiõe. At uero stoici oleũ iusum uo¬
cantes. qđ optimũ pitabat. Id enim płchro dei no¬
mine tribuendũ esse ixerũt. Ihcophrastus uisus
płchutuamẽ afferens uisum formę nonnue appellat
qđ quorũ extrata ẽ acies udendi uultus informes
sit⁊ et uelut in elerna consternatioe. Hemq ex ocłoro
habitu mens atq animus iudicatur irascentium¬
moetentiũ / letantiuĩ: Irascentiu ꝗdem ut apđ ł tome¬
iũ commote mentis oralor. Stabat acorba mens
defizco lumine terre. Et ilem furor ignea lumina
uoluit. Aetentiũ uero infert poea de eo / q uigi fle-¬
tu oclos amiserat. Mcerore lumina linqunt ftem
ap. Ciceronẽ. In huius amantis sim fratris sui¬
grenno merore / et lachrimis conseuescebat. hnic¬

Expanded text:
s hominum usque ad caeli conuexa protelat, ab eo quaereretur cur natus esset, ostenso caelo sideribusque monstratis respondisse fertur: «ad horum omnium contemplationem». At uero Stoici, deum uisum uocantes, quod optimum putabant, id enim pulchro dei nomine tribuendum esse dixerunt; Theophrastus uisus pulchritudinem asserens uisum formae nomine appellat, quod quorum extincta est acies uidendi uultus informes sint et uelut in aeterna consternatione. Denique ex oculorum habitu mens atque animus indicatur irascentiumaerentium laetantium; irascentium quidem, ut apud Homerum commotae mentis orator: Stabat acerba tuens defixo lumine terrae, et item: Furor ignea lumina uoluit, maerentium uero, ut fert poeta de eo qui iugi fletu oculos amiserat: Maeroreque lumina linquunt, item apud Ciceronem: In huius amantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenescebat.
Abbreviated transcription (Latin):
temporariũ exorolia. Hec ꝗꝓpe olemũ ad nalurale
ꝑtinel questionẽ ẽ Quid : S olierum et noctiũ iuice
consiclerata menses/ et anni et horarũ curricula
mumerata sunt : mimeriq ortus et genitura chonẽ
sel utilio et neces sarius docel ila diceno/ Mulo¬

Expanded text:
exordia; haec quippe demum ad naturalem pertinent quaestionem. Quid quod dierum et noctium uice considerata menses et anni et horarum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensisit utilis et necessarius docet, ita dicens
Abbreviated transcription (Latin):
diei noctisq insinuata nobis alterna uice menses
cinorũq obitus / et anfractus nati / eorumq ipõrum
dinumeratio. E ꝓ dimimeratione ꝑfectus et ab solutus
extitil nuimerus. Tum bemporis ⁊ecordatio / quę nc̃m
uniuerse ⁊ ei queri docuit curamq inuestigationis in¬
iecit/ mentibus quasi quodoa seminariũ phis pundens
Quo bono inbi maius unquã ad hominũ gemissa
liuina munificentia commeauit. Hoc igẽ maxinũ
beneficiũ insus / oclorumq ẽe dico. nmora alici pre¬

Expanded text:
diei noctisque insinuata nobis alterna uice menses diei noctisque insinuata nobis alterna uice menses annorumque obitus et anfractus nati sunt eorumque ipsorum dinumeratio et ex dinumeratione perfectus et absolutus extitit numerus, tum temporis recordatio, quae naturam uniuersae rei quaeri docuit curamque inuestigationis iniecit mentibus, quasi quoddam seminarium philosophiae pangens, quo bono nihil umquam maius ad hominum genus diuina munificentia commeauit. Hoc igitur maximum beneficium uisus oculorumque esse dico; minora alia prae
Abbreviated transcription (Latin):
ille. Nec clia uertit ¶. Oportet autem inbellectus di
scipline amaborẽ prudentis sime nature principalem
cam non adminicla caẽ principalis inqrerer̃. Illas
uero / que aib ciliis mote mouent alias / scdaõ existimã¬
añ nobis quoq igr̃ in euñd̃ modum faciendũ esti et
de utioꝙ cari gener̃ disserendũ. Sed separatim ꝗdẽ
de optimis⁊ quę cum intellectu pruolentiaq cuna
honesta et bona moliuĩtur. Secrsum uõ de iis: que
mente prudentiaue casse temere/ et ut libet confua
et mordmata / que faciũt ⁊elinquũt. Eł de oculoꝵ
ꝗdem ministerii cã / ob quã nacti sunt ecĩ quã habet¬
iudendi uirtutem / satis dictum. De precipua lomẽ utili¬
tate operis eorum mox erit aptior diuerendi locus. Uisus
em̃ iuxta meã sententia causa est maximi comodi
plerisq nõ ociose natis / atq institutis ob id ipm̃ qđ
nunt caomus. Neq enim de uinuersa re qs piam que¬
ieret. insi prius stellis sole / celoq uisis Ał muit

Expanded text:
ia sunt corpora. Oportet autem intellectus et disciplinae amatorem prudentissimae naturae principalem causam, non adminicula causae principalis inquirere, illas uero, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Nobis quoque igitur in eundem modum faciendum est et de utroque causarum genere disserendum, sed separatim quidem de optimis, quae cum intellectu prudentiaque cuncta honesta et bona moliuntur, seorsum uero de his quae mente prudentiaque cassae temere et ut libet confusa et inordinata quae faciunt relinquunt. Et de oculorum quidem ministerii causa, ob quam nacti sunt eam quam habent uirtutem, satis dictum, de praecipua tamen utilitate operis eorum mox erit aptior disserendi locus. Visus enim iuxta meam sententiam causa est maximi commodi plerisque non otiose natis atque institutis ob id ipsum quod nunc agimus; neque enim de uniuersa re quisquam quaereret nisi prius stellis sole caeloque uisis. At nunc
Abbreviated transcription (Latin):
se amatorẽ prophitetur/ necesse intelligentis sapiẽlisꝙ
nature primas causas congrer Denide scdas cãs
rerum earũ que necessario mouẽt aimmas ip̃e ab alis
monentur. Quocirca nobis sic cerno ẽẽ faciendũ:
ut de utroq nos ꝗdem dicamus gnẽ carum. Sepa¬
ratim tam de his que cum intellgentia sunt effi¬
cientes pulcherrimarũ rerũ / atq optimarũ : et de
iis que uacanbes pruclentia in constantia perturbata¬
queq efficiũt. At de oclorum ꝗdem ccũs ut hẽent
ecẽ nim / quam nuĩc habent i satis ẽẽ ferme diqtuis
plidõ. Maxina aut eorũ uetattas donala humans
generi deorũ muncẽ deniceps explicetur. Rerum
enim optimarũ cognitiones nobis oculi attulerunt
nam hec/ que est habita de umuersitate orõ/ a
nobis cut unquã es set iuentta. si neq sidera nꝙ¬
sol neꝙ celũ sub oculorũ aspectũ cadere potuissent. Auc
uero dies noctesq ocłis cognibę tum mensũ amorumq
conuersiones çid mimerũ machinate sunt et spatiũ tem¬

Expanded text:
se amatorem profitetur, necesse est intellegentis sapientisque naturae primas causas conquirere, dein secundas earum rerum, quae necessario movent alias, cum ipsae ab aliis moventur. Quocirca nobis sic cerno esse faciendum, ut de utroque nos quidem dicamus genere causarum, separatim autem de iis, quae cum intellegentia sunt efficientes pulcherrimarum rerum atque optumarum, et de iis, quae vacantes prudentia inconstantia perturbataque efficiunt. Ac de oculorum quidem causis, ut haberent eam vim, quam nunc habent, satis ferme esse dictum puto. Maxuma autem eorum utilitas donata hominum generi deorum munere deinceps explicetur. Rerum enim optumarum cognitionem nobis oculi attulerunt. Nam haec, quae est habita de universitate oratio a nobis, haud umquam esset inventa, si neque sidera nesol neque caelum sub oculorum aspectum cadere potuissent. Nunc vero dies noctesque oculis cognitae, tum mensum annorumque conversiones et numerum machinatae sunt et spatium tem
Abbreviated transcription (Latin):
sideratio et ⁊ actus. Considecatio ꝗdem / ob assiduã
contemplationẽ diuinarũ terũ et inmortaliũ noĩata
Actus uero ꝗ iuxta toncibłis anime delibercitionem
progiedr in tuendis conseruanis ꝙ rebus mortalibus
Utroq antem offiçiorũ generi insus est necessaruis
ac primũ consideratiom Bunobe porro hec tripha¬

Expanded text:
sideratio et item actus, consideratio quidem ob assiduam contemplationem rerum diuinarum et immortalium nominata, actus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationem progreditur in tuendis conseruandisque rebus mortalibus. Vtrique autem officiorum generi uisus est necessarius, ac primum considerationi. Diuiditur porro h
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus ⁊temq uera opio due res sunt : neces se
e hec ipã ꝑsemet ip̃o intellectu potius q sensibus asse¬
quenda. Um uero ut ꝗbusclam ur̃ /ueca opĩo cb intel¬
lectu mbil d̃et. omma q̃ corporea sentimus / certo ha¬
benda sunt. Sed opinor duo ẽẽ dicenda: propterã ꝙ
utraq magna dria distant. Omppe quorũ celterui
doctema nobis insimiet: alteriẽ ꝑ suasionis a sumptio
et alterũ ꝗdem semꝑ cum cõe uerce. porro sine ulla
rõne alterum. Item alterũ nuilla ꝑsuadione traducible
alterũ milans / interceptã sempor / et deriucibłẽ. Quid e¬

Expanded text:
intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, alterum persuasionis assumptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid q
Abbreviated transcription (Latin):
¶Llunt uero sigulis lute ac spẽ tributoe: mumẽtus qͦ ꝙ
illustratoriuã ommnũ gemiturõ sequebaatur: płcħ̃ris om̃ib
ex nõ talibus quondam institutis ⁊ lum iã ordinationẽ
gemturamq corũ singillatim demõstrari cõuenit nouo
quidem et musitato gñẽ demõstrationis. Uerum nobis/ q
onmes eruditionis ingerre uiassi peragraneritis / neqͤ¬

Expanded text:
specie tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo qui de m et inu sitato genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis
Abbreviated transcription (Latin):
iungens totum eius statũ illustrando atq exornando
adeo datã eẽ ammã ex inspiratiõe celesti : quama
iõnis exꝑtem iussu dei uiuis et ammoctib bestiis ter¬
re gremio profusus : quorũ in nũo fuerit etiam illa
sexpens / que primicias generis humani malis suasio¬
nibus illa queciuerit. Nec desunt / q mordmatum
corporibusiam nolasse : que mitia Alundi elementa
censentur. Lõ corum est. ꝯppe si mã est informis et

Expanded text:
iungens totum statum eius illustrando atque exornando iungens totum statum eius illustrando atque exornando a deo datam esse animam ex inspiratione caelesti, quam rarationis expertem, iussu dei uiuis et animantibus bestiis terrae gremio profusis; quorum in numero fuerit etiam ille serpens qui primitias generis humani malis suasionibus illaqueauerit. Nec desunt qui putent inocorporibus iam notasse, quae initia mundi atque elementa censentur. Quippe si est informis et
Abbreviated transcription (Latin):
feustroe causari noscio quam puersitãtẽ ⁊ cum que
prouemũt ex motu stellarũ prouem̃t dic̃atur. Stel¬
le erim cerporce sunt / et ignes celites omniũ ꝓppe
cerporũ ylua nubrix ẽ. ut etiã que sydereus molꝰ
mirus utiłe et inprospeẽ lurbat oriomẽ trahere
uidecantur ex sylua : in qua ẽ młta intemperies : et
improiudus. imꝑetus et casus⁊ alq uł libet ex agila¬
dentia ẽ dei opus et officiũ.iba cecc. fortutaq
uorum Fortuna uero eiue prosperã esse magnaeyx
parte asserit . nõ tamẽ usq quaq: quom̃a materiale
uitiũ limari omnino negrel. Heus itaq syluam
magnifica uirtute exornabat: uitiaq eiuis omfariã
corrigebat: nõ interficiens ne nã syluestris funditus
mleriret. Nec ucro pmidens porrigi / di labariq passin¬
sed ut manẽte natura / que ex incõmodo habitu ad pto¬
perilałe deuocari / comubariq possit: ordinẽ mordmabo
confusioni ordiñe inmoderatiom / et cultũ foedilati cõ¬

Expanded text:
frustra causari nescio quam peruersitatem, cum quae proueniunt ex motu stellarum prouenire dicantur. Stellae porro corpora sunt ignesque caelites, omnium quippe corporum silua nutrix, ut etiam quae sidereus motus minus utiliter et improspere turbat originem trahere uideantur ex silua, in qua est multa intemperies et improuidus impetus et casus atque ut libet exagitadentia quidem est dei opus et officium, caeca uero fortuitaque eorum, fortunam uero eius prosperam esse magna ex parte, non tamen usque quaque, quoniam naturale uitium limari omnino nequiret. Deus itaque siluam magnifica uirtute comebat uitiaque eius omnifariam corrigebat non interficiens, ne natura siluestris funditus interiret, nec uero permittens porrigi dilatarique passised ut manente natura quae ex incommodo habitu ad prosperitatem deuocari commutarique possit, ordinem inordinatae confusioni, modum immoderationi et cultum foeditati con
Abbreviated transcription (Latin):
ttonierũ / ꝙ optauerit interitũ ac uastitatẽ malis
uite ꝙ non inbelligeret mundum sibi oleleri placer
diquiolem sylua que malorum fons est / exteriaretur¬
beneficẽ tianã. maliguã alterã. Addib etiam syl
uã patiblis amme partis / in qua est aliquiol cor¬
pielentum / mortaleq / et corporis siile auchaicẽ

Expanded text:
Homerum, qui optauerit interitum ac uastitatem malis Homerum, qui optauerit interitum ac uastitatem malis uitae, quod non intellegeret mundum sibi deleri placere, siquidem silua, quae malorum fons est, exterminareturbeneficentissimam, malignam alteram, scilicet silam patibilis animae partis, in qua est aliquid corpulentum mortaleque et corporis simile, auctrix
Abbreviated transcription (Latin):
incondita / et lurbuientaiactatioẽ/ certe nõ ex proui
prospera sorde habebatur: et aduersabatur prouidẽ¬
posut Muncdi : unã malignõ ex sylua ⁊ alteram bene¬
ficam ex deo. Ep̃ntibus ĩbaq bonis aç malis bona
quidem ex amma benefica Mundo tributa dicebat¬
ncomoda porio ex siluestri maligna . Unde ait Nume¬
mus. lythagoras quoq fluidam / et sine qualitate syl¬
uam esse censet: nec tamẽ ut utoici nature medie
interq bonorum malorũq uicimã ⁊ qđ genus illi appels¬
lant incuifferens ⁊ sel plane noriã. Beum ꝗppe esce
ut etiam p̃lom uidetur /mitiũ et cam bonorum. Syluã
malorum. At uero q̃đ ex spẽ syluaq sit: indifferẽs
Non cego syluã/ sed munolumn ex sper bonitocte / silue¬
ꝓ malicia tempatũ ⁊ demq ex pronidentia el neces¬
sitate progenitũ ueteru ⁊ heologorũ scitis hoberi h¬
malignã / oboici nec bonõi nec malam dicunt. Prop¬
tereci Numenius laudat Heraclitum ⁊eprehendẽte

Expanded text:
incondita et turbulenta iactatione», certe confusa haec prospera sorte habebatur nec ex prouidens dixerit, unam malignam ex silua, alteram beneficam ex deo. Existentibus itaque bonis ac malis, bona quidem ex anima benefica mundo tributa, incommoda porro ex siluestri maligna, cum diuur Pythagoras quoque, inquit Numenius, fluidam et sine qualitate siluam esse censet nec tamen, ut Stoici, naturae mediae interque bonorum malorumque uiciniam, quod genus illi appellant indifferens, sed plane noxiam. Deum quippe esse — ut etiam Platoni uidetur — initium et causam bonorum, siluam malorum, at uero quod ex specie siluaque sit, indifferens, non ergo siluam, sed mundum ex speciei bonitate siluaeque malitia temperatum; denique ex prouidentia et necessitate progenitum ueterum theologorum scitis habermalignam quoque, Stoici nec bonam nec malam. Dehinc, tereaque Numenius laudat Heraclitum reprehendentem
Abbreviated transcription (Latin):
principaliuz cor porũ / que censentur elemẽta / oralmatiõ
quidem uocot habitum corminiux̃ se: cõicationemq ł
et quasi quandam sõtietatẽ. que nascitur uix a nalogĩa
que talis est . Ut hoc uxta illudd: sic illud iuxta aluiod
uenturam utro appellat ĩpt̃m formã et aeffigiẽ  de
quibus scđm bermetricã rõne disputaturus : que⁊
affert probationes. nouam ꝗdem aliio el incoguta
dicit ẽẽ hant eandł ⁊ onem ãpis tamẽ / ꝗ omines artes¬

Expanded text:
principalium corporum, quae censentur elementa, «ordinationem» quidem uocat habitum eorum iuxta se communicationemque et quasi quandam societatem, quae nascitur iuxta analogiam quae talis est: ut hoc iuxta illud, sic illud iuxta aliud; «genituram» uero appellat ipsam formam et effigiem. De quibus secundum geometricam rationem disputaturus, quae affert probationes, «nouam» quidem aliis et «incognitam» dicit esse hanc eandem rationem, ipsis tamen, qui omnes
Abbreviated transcription (Latin):
bet aũt hoc opificem se et parentem eorũ ẽẽ commemorans
Opificem ꝗdem: ut pote /a quo facti sunt. prem uero: ut qui
consulat prouide quatenus eterm/ ac beati sint. Oꝑa siquidẽ
uos mea ⁊ quia pater est et opifex non sbe. sed gnationis.
Illi enim optimates idest sbelle nõ sunt intelligiblet sed sen¬
ibłes. Et uero fabricator eorũ intelligibłis apprime. Ior¬

Expanded text:
et. «Opificem se et parentem» eorum esse commemorat, opificem quidem utpote a quo facti sint, patrem uero ut qui consulat prouide quatenus aeterni ac beati sint. «Opera siquidem uos mea», quia pater est et opifex non substantiae sed generationis; illi enim optimates, id est stellae, non sunt intellegibiles sed sensiles, at uero fabricator eorum intellegibilis apprime.
Abbreviated transcription (Latin):
decel demiq hoc in gñe oroñis arrchanorũ interp̃tatio fablora
sliliil eroo incõuementer facit author ꝙ opificem deũ induh.
cõcionantẽ/ sancientemq a se genitis que obseruari uellet młts
comb. Rrnno recreationis legentiũ causa. Quippe ⁊ es difficilis
lepido sermone condita / facilius ad intima mentis admittitus
Demde mopinate locutionis uarietas mixta ⁊ eligioni taptie
animis ad maginem. concionantis pñtem laborẽ sentiẽ non
suil Tum imutatio magisterii nouo instituto opis exordio/
nouas uires extitat cudlientis. Siꝗdem et deficit ommo ⁊
endibor aduersus molestiã uinformis eloquii. Porro actentior
fit cum noue bes dispom̃s ostencie. Hot in loco dogmiata et
sua studio se asserit ⁊ ut nõ tam a se muẽta / q̃ adeo predita
uideantur. Predicta aũt non illo sermone / q ẽ positus in sono
uecio ad detlcrrandos motus nlimos propter humane mentit
menitabilem appel lat nomne Aclrastie promulgationẽ  Quid

Expanded text:
Decet denique hoc in genere orationis arcanorum interpretatio fabulosa. Nihil ergo inconuenienter facit auctor, quod opificem deum inducit contionantem sancientemque a se genitis quae obseruari uellet, multis rationibus: primo recreationis legentium causa, quippe res difficilis lepido sermone condita facilius ad intima mentis admittitur; deinde inopinatae allocutionis uarietas mixta religioni raptis animis ad imaginem contionantis praesentem laborem sentiri non sinit; tum immutatio magisterii nouo instituto operis exordio nouas uires excitat audientis, siquidem et deficit omnis auditor aduersum molestiam uniformis eloquii, porro attentior fit, cum nouae spes dispositionis ostenditur. Hoc in loco dogmata etiam sua studiose asserit, ut non tam a se inuenta quam a deo praedicta uideantur, praedicta autem non illo sermone qui est positus in sono uocis ad declarandos motus intimos propter humanae mentis euitabilem» appellat «promulgationem». Quid
Abbreviated transcription (Latin):
naturã deuenat ¶ Etiam ne conaderas o socrate
si est comoda dispo debiti apparatus tibi: placuit .ii. nobio
nuenun quidem ut pote in Astrono. ceteris emiuentem natines
rerum arecua rimatum principe loco dicere / orsun a
mundi sensaliz constitutione: iq̃ ad hõm̃mu genus qnatioc

Expanded text:
arabo. CRATES. Etiamne consideras, o Socrate, si est commoda dispositio debiti apparatus tibi? Placuit enim nobis Timaeum quidem, utpote in astronomia caeteris eminentem naturaeque rerum arcana rimatum, principe loco dicere orsum a mundi sensibilis constitutione usque ad genus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
distont. Ccindido emĩ minimo cdistat qđ dr̃ pallidũ
aliquãto plus. qđ appellatur tubcũ: hoc amplius
cyaneus color: plurmiũ utro ingredo. Ideoq candidũ
el ite ingrũ nou tñi aiuersa sunt / sed conlraria: ge
intercapedo prolurior. Prgo cõbraria separata qdes
a se cunt magna quada separabiõẽ: nec tamẽ alie
na sunt ommino. Facit enim ea ueluti cognata et fon¬
sanguinca genus suũ : qđ colorẽ eẽ pprediximus.
genuis colo: horũ succus el uapor: proptereaq duer¬
sis sensibus comphenduntur. Ut igt̃ ear / que subia¬
cel his ommbus sylua possit horũ facies sincerat
minimeq interpolatas oñdece ipãm necẽe est nullas
mi signa imptessuri leugant prius suꝑficiem ⁊ ub
figure sincere imprimãtur molli codentiq materie¬

Expanded text:
distant — candido enim minimum distat quod dicitur pallidum, distant — candido enim minimum distat quod dicitur pallidum, aliquanto plus quod appellatur rubeum, hoc amplius cyaneus color, plurimum uero nigredo — ideoque candidum et item nigrum non diuersa sunt sed contraria, quia intercapedo prolixior. Ergo contraria separata quidem a se sunt magna quadam separatione, nec tamen omnino aliena sunt; facit enim ea ueluti cognata et consanguinea genus suum, quod colorem esse praediximus. genus color, horum sucus et uapor proptereaque diuersis sensibus comprehenduntur. Vt igitur ea quae subiacet his omnibus silua possit horum facies sinceras minimeque interpolatas ostendere, ipsam necesse est nullas mi signa impressuri leuigant prius superficiem, ut figurae sincerae imprimantur molli cedentique materi
Abbreviated transcription (Latin):
Et concludit asserens omne qđ bene/ atq asfabre
recepturũ erit formas informe ẽẽ deber̃: purũq ab iis
omnib / que exil recepturũt hoc ẽ sine figura et sme
colore / odore etiã et ceberis que corporio nãs̃ secũ
sylua / siue sbã ut lhalco ceseti hr̃et certe qualilͤᷤ
nature sue proprias que mĩquã ab ea recedent. Sed
si necẽe sit eã a/nã sua ddeclinar aliqualenus el
iguescer suscipiet certe cursu et igneao qualitates
tlumecta el ignea contrariae sibi sunt. Qiuppe alterius
humor el frions propria sunt allerius ficcilas et
gnet. siccitas demiũ interiiat humorẽ Uelut alio uta
sue contrariũ / ut alrũ: tunt candor nõ patietur
introeuntes colores sinceros perseuerar / sedl ꝑu tioẽ
sui faciet interpolatos. Quiol igr̃ sibi uult dicet cili
ut puta candor / el ⁊bem moredo : quorũ genus unũ
ẽ quod uocatur color : sed hec duo plurimũ / a se

Expanded text:
Et concludit asserens omne quod bene atque affabre Et concludit asserens omne quod bene atque affabre recepturum erit formas informe esse debere purumque ab his omnibus quae erit recepturum, hoc est sine figura et sine colore, odore silua siue substantia, ut Thales censet, habebit certe qualitates naturae suae proprias, quae numquam ab ea recedent sed, si necesse sit eam a natura sua declinare aliquatenus et ignescere, suscipiet certe rursum igneas qualitates. Humecta et ignea contrariae sibi sunt, quippe alterius humor et frigus propria sunt, alterius siccitas et gnet, siccitas demum interimat humorem, uel, ut alio utamuel contrarium ut atrum, tunc candor non patietur introeuntes colores sinceros perseuerare sed permixtione sui faciet interpolatos. Quid igitur sibi uult, dicet aliqut puta candor et item nigredo, quorum genus unum est quod uocatur color. Sed haec duo plurimum a se