comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nummus tuũ. Ex quib uerbis patet. qr qͥ
concordiam ñ ht: oĩpotenti deo dig̃ne sa¬
cͥficiũ offre nõ ualet. Pensare gͦ debe¬
inus qͣnta sit apd̾ deũ concordie uͥtus.
sine qua nõ placent ip̃a sacrificia qͥb
delentur pc̃ca. Et sciend̾ est. qr cũ ad ꝯ¬

Expanded text:
s tuum . Ex quibus verbis patet quia qui concordiam non habet, omnipotenti Deo sacrificium offerre non valet. Pensare ergo debemus quanta sit apud Deum concordiae virtus, sine qua non placent ipsa sacrificia quibus delentur peccata. Et sciendum est quia cum ad c
Abbreviated transcription (Latin):
defendũt: nͨ se aliis. s alios sibi applicari
cõtendunt. ⁊ si uid̾int sibi nõ obtem¬
bant. Cales solent ẽẽ rebelles manda¬
tis semoꝵ płimũq ĩ eis regnat passio
ĩ obediencie ⁊ inpacieentie. Isti nõ sͥ
idonei ad cõtordiam. Nlã uixta apłi uo¬
cẽ euanuierunt ĩ cogitatõib suis ⁊ ob¬
scuratũ est ĩ sipiens cor eoꝵ. Dicentes
eñ se ẽẽ sapientes : stulti fc̃ĩ st̃. Magna
quippe obsucuritas cordis est suꝑbia:
⁊ ualde stulta sap̃ia ẽ. aliis se uelle pre.¬
ferre. Quo ꝯtra idem apłs ait. Siquis
uidetur ĩt̾ uos sapiens eẽ: stultus fiat
ut sit sapiens. Sapiens enĩ stultus estͥ
⁊ scd̾m dm̃ magna sap̃ia est om̃ib se
iudicare ĩferiorẽ. Uñ scͥptũ est. Qnͣto
maior es: tanto humilia te ĩ om̃ib. hĩc¬

Expanded text:
i contendunt. Et si viderint sibi non obtembantur. Tales solent esse rebelles mandatis seniorum; plurimumque in eis regnat passio inobedientiae et impatientiae. Isti non sunt idonei ad concordiam. Nam, juxta Apostoli vocem, evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum, dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Magna quippe obscuritas cordis est superbia, et valde stulta sapientia est, aliis se velle praeferre. Quo contra idem Apostolus ait: Si quis videtur inter vos sapiens esse, stultus fiat, ut sit sapiens . Stultus enim sapiens est, et secundum Deum magna sapientia est omnibus se judicare inferiorem. Inde scriptum est: Quanto major es, tanto te humilia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
diuina p̾cepta legunt᷑. quatmꝰ lecta intlli¬
ant᷑ ⁊ nõ impleatur: metuenda est sentẽ¬
tia illa a qͦ dr᷑. Sernus qui scit uoluntatẽ
dñi suĩ ⁊ nõ facit: plagis uapulabit i¬
ultis. hinc paulus ait. Nõ emĩ auditoees
legis. s factores iustificabunt᷑. Auditores
Audiamꝰ gͦ sacra p̾cepta pii dñi. ⁊ memo

Expanded text:
divina praecepta leguntur, quatenus lecta iantur et impleantur. Metuenda illa sententia, qua dicitur: Servus qui scit voluntatem domini sui et non facit, plagis vapulabit multis . Hinc Paulus ait: Non enim auditores legis, sed factores justificabuntur . Audiamus ergo sacra praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
abierunt. sponte desernerũt: nobi ᷤ qnͣtũ
potumiꝰ ꝓ eoꝵ salute rententib. Et de don¬
re aliqͥd ĩ ꝯcilio statueremꝰ ordinaretur si fo¬
rte a suꝑbie ꝑu̾sitate correptus est: ꝙ uult
faciat prudentiatur tua. Q fr̃e nͥo eiꝰ ĩ cuiꝰ
iste donatus abscessit: cũ ĩtelligas qͥd sentiã
uescio qͥd respondeam. Contͣdicere tñ prudẽ
cie. honori caritatiq nõ audeo. Et sane sꝑo
id te facturũ qd̾ membris eccłie salubre

Expanded text:
abierunt. sponte deseruerunt nobis, quantum abierunt. sponte deseruerunt nobis, quantum potuimus. pro eorum salute renitentibus. et de Donre aliquid in concilio statueremus. ordinaretur, si forte a superbiae peruersitate correctus est, quod uult, faciat prudentia tua. de fratre uero eius, in cuius ipse Donatus abscessit, cum intellegas, quid sentiam, nescio, quid respondeam. contradicere tamen prudentiae tuae, honori caritatique non audeo et sane spero id te facturum, quod membris ecclesiae salubre
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo ⁊ debita obseruatione
ignitatis tue de donato ⁊ fr̃e eiꝰ. ⁊ quid respõ¬
ĩ xp̃o feruimus. incħ mͥ aliud occurrere potu¬
it. nisi nõ ẽẽ istam uiã dandam seruis dei:
ut se facilius putent eligi ad aliquid meliꝰ.
es monast̾ioꝵ ad militiã cłicatus eliguutur:
cũ ex hiis qui ex ĩ monast̾io ꝑ manẽt nõ tam̃
nisi probatõres atq meliores in cłicũ assum̾e
soleamꝰ. Nisi forte sicut uulgares dicunt.
malus coraula bonꝰ symphoniatus est. ita id̾¬
est ip̃i uulgares de nobis iocabunt᷑ dicentes
Maliis manachus bonus cli̾cus est. Nimis
dolend̾ est si ad tam ruinosam suꝑbiam i¬
monachos subrigimꝰ. ⁊ tam graui contu
cłicũ faciat: si assit ei sufficiens ꝯtiuentia
⁊ tñ desit ĩstructio necessaria aut ꝑsone se¬
culares regularis ĩtegritas. S de istis crodo
arbitͣta sit beatitudo tua qd̾ nr̃a uolunta¬
te ut suis potius ꝯregionałib utiles eeñt
de monast̾io recessisse. s falsũ est. Sponte

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET DEBITA OBSERVANTIA nignitatis tuae de Donato et fratre eius et, quid responin Christo seruimus, nihil mihi aliud occurrere potuit nisi non esse istam uiam dandam seruis dei, ut facilius se putent eligi ad aliquid melius,es monasteriorum ad militiam clericatus eliguntur, cum ex his, qui in monasterio permanent, non tamen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monachus bonus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus et tam graui contumclericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia et tamen desit instructio necessaria aut personae regularis integritas. Sed de istis, credo, arbitrata sit beatitudo tua, quod nostra uoluntate, ut suis potius conregionalibus utiles essent, de monasterio recessissent. sed falsum est; sponte
Abbreviated transcription (Latin):
Que sic hr̃i potest : si fiat᷑ cũ uenĩt ad
monast̾iũ ĩcipit se spoliare ꝓpͥi uolunta¬
te. atq illũ inutari qui ait Nõ ueni fa¬
c̾e uolũtatẽ meã Et iterũ Plit̾ nõ sicut
ego uolo. s sicut tu. hoc est enĩ ꝙ max᷑
adducit concordiam. si quisq nõ suams
ħ est magne humilitatis ĩ diciũ. Inde gn̾a

Expanded text:
quae sic haberi potest si frater dum venit ad monasterium incipit se spoliare propria voluntate, atque illum imitari, qui ait: Non veni facere voluntatem meam . Et iterum: Pater, non sicut ego volo, sed sicut tu . Hoc est enim quod maxime adducit concordiam, si quisque non suam, sed hoc est magnae humilitatis judicium. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
alerent᷑. ectͤ exornarent᷑. pauꝑes recrearẽ¬
tur. ⁊ captiui ꝓ temptoꝵ oꝑtimitate re¬
dim̾ent᷑. Qua p̃p uigilanti ac sollerti
tades eiꝰ administrant. ne eas ĩ suos soł¬
mͦ usus ꝯu̾tant : s magis iuxta possibi¬
litatẽ rerũ xp̃o famulantiũ: inmo eoꝵ¬

Expanded text:
lesiae exornarentur, pauperes recrearentur et captivi pro temporum opportunitate redimerentur. Quapropter vigilanti ac solerti tates administrant, ne eas in suos solummodo usus convertant; sed magis, juxta possibilitatem rerum, Christo famulantium, imo eo
Abbreviated transcription (Latin):
tate ectͤ facultates ambire. S eas pieta¬
sibi de suo sufficiunt erogare: qũ nͥl sit
aliud. habentib dare quã ꝑdere. Itaq¬
sacerdos cui dispensatõis cura cõmissa est.
nõ solũ sine cupiditate. s ⁊ cũ laude pie¬
tatis accipit a populo dispẽsanda. ⁊ fide¬
si dispẽ. sat accepta: qi omĩa sua aut.
ita ut unde pauꝑib subministrat. ⁊ ip̃e tã¬
qm puuꝑ uoluntarius uiuat. Cłici quoq qͦs
pauꝑes aut uoluntas aut natiuitas fecit
nõ eos habendi cupiditas ducit s cogit ui¬

Expanded text:
tate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietatate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietasibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare quam perdere. CAsacerdos, cui dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis, accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut constituit, ita ut unde pauperibus subministrat, inde quam pauper voluntarius vivat. Clerici quoque, quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit,non eos habendi ducit cupiditas, sed cogit vi
Abbreviated transcription (Latin):
pui. ⁊ sine inpeduũto ꝑfectõis posse eccͤ.
deri. Quid sc̃s hylarus : Nonne ⁊ ip̃e
onuã sua aut parentib reliquit aut
uendita pauꝑib erg erogauit. Is dñ
cũ m̾ito ꝑfectõis sue fieret eccͤ. arelatẽ¬
sis ep̃t ꝙ illa tunt habebat eccͣ nõ solũ
possidet s ⁊̃ acceptis fideliũ num̾osis
h̾editatib ampłiauit. Isti gͦ tam scĩ
tamq ꝑfecti pontifices factis eiudentib
clamant posse ⁊ debere fi̾ ꝙ fec̾unt. Qui
arum sine ambiguitate doctissimi si sci¬
rent res eccͤ deb̾e contempni nũqͣm eas
b que hẽba̾t nõ ut possessores. s ut ꝓ¬
curatores facultates eccłie possidebant.
Et idcͥto scientes nicħ ałiud eẽ res eccͤ
nisi uota fideliũ p̾cia pcc̃oꝵ. ⁊ patͥmoni¬
a pauꝑum. nõ eas uẽdicau̾unt ĩ usus
suos ut ꝓpͥas : s ut cõmendatas. pauꝑib
diuiserũt. hoc est possidendo ꝯtempnere.
nõ sibi s aliis possidere ⁊ nec habẽdi cupidi¬

Expanded text:
ni, et sine impedimento perfectionis, posse quae deri. Quid sanctus Hilarius? Nonne et ipse omnia sua, aut parentibus reliquit, aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen, cum merito perfectionis suae fieret ecclesiae Arelatenon solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haereditatibus ampliavit. Isti ergo tam sancti, et tam perfecti pontifices factis evidentibus clamant posse et debere fieri quod fecerunt. Qui arum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas ibus quae habebant non ut possessores, sed ut procuratores facultates ecclesiae possidebant. Enisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
admissis ueniam postulent ⁊ sententi
am ꝓ qualitate admissi ꝑcipiant. Sbi
miant. In refectorio cotidie una resici¬
ant᷑ nisi forte quẽ necessitas abesse ap¬
ulerit: ⁊ hoc nõ licentia magr̃i fiat.
Illis quoꝵ comedentib ⁊ silentiũ relisgiose te¬
uentib cõtinuatim legatur lectio: ⁊lab hiis
ĩtentissime audiat᷑ ⁊ uicissim ĩ refectorio ⁊ ce
teris cõmunib uecessitatib sibi frat̾nitatis of¬
ficio seruiant. ut nullus foras nͥ ꝑ licentiam
egrediatur. egressus quoq nullũ de se decͥtͣ¬
tioni locũ det: s magis imitabilem se cun¬
ctis exhibeat. hanc gͥ genunã pastionẽ p̾la¬
ti sibi comissis ouib impend̾e ĩstant̾ ꝓcu
uidel sũmo pontifici secũ ĩtremẽdi exam¬
inis die illesas p̾sentantes. nõ cũ reprobis
⁊ diuma ultione E⁊ feriendis dampnent᷑.
s potius cũ electis pastorib ꝑpetua felici¬
deũ cultu cordis qtͣ corporis. eiudentib
scͥpture scẽ patet ĩdiciis. Proide canoni¬

Expanded text:
admissis veniam postulent, et sentent am pro qualitate admissi suscipiant: ubi miant: in refectorio quotidie una reficiantur: nisi forte quem necessitas abesse compulerit, et hoc non sine licentia magistri fiat. Illis quoque comedentibus et silentium religiose tenentibus, continuatim legatur lectio, et ab his intentissteris communibus necessitatibus sibi fraternitatis officio serviant. Ut nullus foras, nisi per licentiam egrediatur, egressus quoque nullum de se detractioni locum det, sed magis imitabilem se cunctis exhibeat. Hanc igitur geminam pastionem praelati sibi commissis ovibus impendere instanter procurristo, summo pontifici, secum in tremendi examinis die illaesas praesentantes, non cum reprobis et divina ultione feriendis damnentur, sed potius cum electis pastoribus perpetua feliciDeum cultu cordis, quam corporis, evidentibus Scripturae sanctae patet indiciis. Proinde ca
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Et dñs ĩ eunͣgłio. Beati qͥ audiunt
nob̾ ĩ monast̾io ꝯstitutis humiliter atten¬
ꝯgͤgati. ut ĩmaniues habitetis ĩ domo: ⁊
sit uobis anma una ⁊ coruuũ ĩ deo. Exp̃o¬
Prima uob̾ exi ammonitio fit de uintate
⁊ concordia: ⁊ tali cõcordia que ĩ deo sit. Nã
concordia ad faciend̃ pcc̃m. mala estͥ est.⁊¬
Concordia u̾o ad faciend̾ bonũ. ad sectandã
iusticiam ad seruiend̾ deo: bona est hoc ẽ¬

Expanded text:
in Evangelio: Beati qui audiunt nobis in monasterio constitutis humiliter attencongregati, ut unanimes habitetis in domo, et sit vobis anima una et cor unum in Deo. Primo nobis admonitio fit de unitate et concordia; et tali concordia quae in Deo fit. Nam concordia ad faciendum peccatum mala est; concordia vero ad faciendum bonum, et sectandam justitiam, et serviendum Deo bona est. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
s sue uel głie. uł dominatõĩs uł questus
grã poscunt. S hoc iugilant̾ ꝓpend̾e deb¬
ent qd̾ eadem pastio gregis dñici ñ uni¬
formi s multimoda ẽ sollicitudine gerẽ¬
da. scilic qr ⁊ t̾renda ⁊ subsidia diligẽt᷑
illis p̾bere ⁊ exemplar uͥtutis simul cũ
u̾bo pdicatõis debent sollicite ĩpend̾e. Qͣ¬
p̃p studeat unusquisq p̾latꝰ ut familie
xp̃i annonam spũalẽ carnalẽq fidełr sb̾¬
ministret. ut effici m̾eant᷑ ille eunͣgeli¬
cus seruus de quo dr᷑. Eidelis seruꝰ ⁊ pru¬
dens quẽ ꝯstituit dñs suꝑ familiam suã
ut det illis ĩ tempore tͥtici mensuram.
Ergo sicut subditis nectͣia corꝑis tͥbuñt.
ita nͥlominꝰ studere debent ut idem reli¬
giosissime ordiuẽ canonicũ seruent. ⁊ p̾la¬
tis suis ac magistris honorẽ debitũ humi¬
lr impendant: ut horis canonicis diuimĩ
offm̃ deuotissiie expleant. intus forisq
nõ solũ hĩtu ⁊ actu. s ⁊̃ ip̃o ĩcessu ĩrepre¬

Expanded text:
 suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Sed et hoc vigilanter perpendere debent, quod eadem pastio gregis Dominici, non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda: scilicet quia et terrena subsidia diligenter illis praebere, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis debent sollicite impendere. Quapropter studeat unusquisque praelatus, ut familiae Christi annonam spiritalem, carnalemque fideliter subministret, ut effici mereatur evangelicus servus, de quo dicitur: Fidelis servus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram . Ergo, sicut subditis necessaria corporis tribuunt, ita nihilominus studere debent, ut iidem religiosissime ordinem canonicum servent, et praelatis suis ac magistris honorem debitum humiliter impendant. Ut horis canonicis divinum officium devotissime expleant, intus, forisque non solum habitu et actu, sed etiam ipso incessu irrepre
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie pauꝑib ⁊ militib xp̃i stipendiari¬
e debent ĩtelligi. Uñ totis uisib prelatis
satagend̾ est: ut scõꝵ patrũ dictis ⁊ exem¬
plis ob̾sequentes. de reb sibi cõmissis ut
premissũ est ⁊ subditos gub̾uent: ⁊ pauꝑ¬
es foueant. cunctisq utilitatib ac neces¬
sitatib eccłie fidełr aministrando ꝯsulãt.
quatinꝰ de fideli ãministͣtione ab ip̃o cuiꝰ¬

Expanded text:
i stipendiariae debent intelligi. Unde totis nisibus praelatis satagendum est ut sanctorum Patrum dictis et exemplis obsequentes, de rebus sibi commissis ut praemissum est et subditos gubernent, et pauperes foveant, cunctisque utilitatibus ac necessitatibus Ecclesiae fideliter administrando consulant, quatenus de fideli administ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾aui te: p̾casti ⁊ dyaboli suũ tefecͥas ⁊
redemite: in mũdi cͥcuitu currebas cum¬
⁊ tu desperisti me. ⁊ nõ solũ sermones me¬
os s me ip̃m ꝓiecisti retrorsũ. ⁊ ambula¬
sti post ꝯcupiscẽtias tuas. S o deꝰ bone sua¬
uis mitis amicus dulcis cõsiliariꝰ pendens.
adiutor fortis ꝙͣ ĩ huanus est ꝙͣ tem̾arius
est qui te abicit qui tam hũilem tam mã¬
suetũ hospitẽ a corde suo repellit. O qͣm
ĩ felix ⁊ dampnosa ꝯmitatõ creatorẽ siũ
abit̾e̾.⁊ prauas noriasq cogitatões reciꝑe.
Illd̾ ⁊̃ secretũ cubile scĩ sp̃t .s. secretũ cord¬

Expanded text:
et creavi te: peccasti, et diaboli servum te feceras, et redemi te: in mundi circuitu cum impiis cutu vero despexisti me; et non solum sermones meos, sed me ipsum projecisti retrorsum, et ambulasti post concupiscentias tuas. Sed, o Deus bone, suavis et mitis, amicus dulcis, consiliarius prudens, adjutor fortis, quam inhumanus, quam temerarius est qui te abjicit, qui tam humilem, tam mansuetum hospitem a suo corde repellit! O quam infelix et damnosa commutatio! Creatorem suum abjicere, et pravas noxiasque cogitationes recipere! Ill
Abbreviated transcription (Latin):
si uestigia. ⁊ iam intromitrũtur ad ult̾iã
desid̾ia. Male ꝯuemẽs ⁊ nidecoꝵ est aures
q̃ modo audierant u̾ba q̃ nõ lic hõi loqui
tam cito ĩclinari ad fabulas ⁊ ad detͣctõnes
audiendas. oculos qui mͦ sacͥs latͥmis lup
tizati erãt ꝯfestĩ ꝯn̾ti ad uidendas uaĩtates.
linguã q̃ mͦ dulce epytalanũ sp̃oso cantau̾¬
at q̃ ignitis ⁊ ꝑsuasoriis eloqͥis suis ꝯ sp̃oso
reꝯciliau̾at spõsam ⁊ ĩtroduxat eam ĩ cellã

Expanded text:
si vestigia; et jam intromittuntur adulterina desideria? Male conveniens et indecorum est, aures quae modo audierunt verba quae non licet homini loqui, tam cito inclinari ad fabulas et detractiones audiendas; oculos, qui sacris lacrymis modo baptizati erant, repente converti ad videndas vanitates; linguam, quae modo dulce epithalamium decantaverat, quae ignitis et persuasoriis eloquiis suis cum sponso reconciliaverat sponsam, et introduxerat eam in cellam
Abbreviated transcription (Latin):
nãq sollicita iñ postulãdo: nͥ pͥꝰ eã accẽdiss
meditatõ: aut qͥd ei p̾cedens meditatio
ꝯtuliss nͥ q̃ appetenda monstͣbant᷑ seq̃us
or̃o impetͣss : ad ħ gͦ. ut fructuosa sit
meditatio: opͣ ut seqͥt᷑ or̃onis deuotiõ.
cuiꝰ qiͣ effectus ẽ ꝯtẽplatõis duscedo
tõne ẽ arida. meditatõ sũ lcõne erronea.
Or̃o sine meditatõne tepida. meditatõ sũ
orõne ĩ fructuosa. or̃o cũ deuotõne ꝯtẽp¬
latõis acqͥsitiua. ꝯtemplatõis adeptio sũ
orõne aut rara aut miraculosa. Deus

Expanded text:
sset sollicita ad postulandum, nisi prius eam accendisset meditatio? Aut quid ei praecedens meditatio contulisset, nisi quae appetenda monstrabat, sequens oratio impetrasset? Ad hoc ergo ut fructuosa sit meditatio, oportet ut sequatur orationis devotio, cujus quasi effectus est contemplationis dulcedotione arida est, meditatio sine lectione erronea, oratio sine meditatione tepida, meditatio sine oratione infructuosa; oratio cum devotione contemplationis acquisitiva; contemplationis adeptio sine oratione, aut rara, aut miraculosa. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sentio grãm dei. Ecte ꝯ petro ⁊ ioħe
głam eiꝰ᷑ in monte ꝯtẽplor ecce ꝯ iãcob
pulchre rachel amplexib delector. S
caueat sibi iste ne post ꝯtẽplatõm istã
qͥ eleuatus fu̾at usq ad celos ĩ orina¬
to casu corruat us ad abyssos ne post tã¬
tam dei uisitatõm ad lasciuos mũdi
actus ⁊ carnis illecebras ꝯu̾tat᷑. Cũ
u̾o m̃tis hũane acies ĩ firma u̾i lumĩs

Expanded text:
 Petro et Joanne gloriam ejus in monte contemplor; ecce cum Jacob plerumque Rachelis amplexibus delector. Sed caveat sibi iste ne post contemplationem istam, qua elevatus fuerit usque ad coelos, inordinato casu corruat usque ad abyssos, nec post Dei visionem ad lascivos mundi actus et carnis illecebras convertatur. Cum vero mentis hu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. ⁊ ei cõsentiamꝰ. hc̃ ꝯsensũ exigebat
si scires donũ dei ⁊ siscires qͥs est qui
dic̃ tͥ. Da mͥ bibe: forte petisses ab eo aꝙͣ
instructa meditata est ĩ corde suo boñ
s fore ⁊ utile hẽre hanc in aꝙͣ actẽsa gͦ
hñdi desid̾io. ꝯu̾tĩt se ad or̃onẽ dicens

Expanded text:
rae, et ei consentiamus. Hunc consensum exigebat si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere; forsitan petiisses ab eo aquam instructa, meditata est in corde suo bonum sibi fore et utile habere hanc aquam. Accensa ergo habendi desiderio, convertit se ad orationem, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
gła ccͣ nos efficiãt qũo ĩt̾se ĩuicem disp᷑¬
ant. ⁊ qũo p̾emineant. siqͥs diligenter
ĩspiciat qͥcqͥd laboris aut studii ĩpẽd̾it
ĩ eis ⁊ breue reputabit ⁊ facile p̾ utili ͭ ͥs
⁊ dłcedĩs magnitudĩe. est aut̃ lectõ sedu¬
la scͥpturarũ cũ aĩmi m̃tẽtõe inspectio.
Meditatõ est studiosa m̃tis actio occulte
cendis. Contẽpło est m̃tis ĩdm̃ sus pense
q̃dam suꝑ se eleuatõ etͥne dulcedĩs gau¬
poñ. Meditatõ masticat ⁊ frangit. orõ
saporẽ acqͥrit᷑. ꝯtẽpło est ip̃a dłcedo. que
iocũdat ⁊ reficit. lcõ ĩ cortice. meditatõ
ĩadipe. oro ĩ desidii postulatõne. ꝯtẽpło
m̃ a depte dulcedĩs delcãtõne. ¶ Qd̃ ut expͥs¬

Expanded text:
circa nos efficiant, quomodo inter se invicem differant et praeemineant, si quis diligenter inspiciat, quidquid laboris aut studii impenderit in eis, breve reputabit et facile, prae utilitatis et dulcedinis magnitudine. Est autem lectio, sedula Scripturarum cum animi intentione inspectio. Meditatio est studiosa mentis actio, occultacendis. Contemplatio est mentis in Deum suspensae quaedam elevatio, aeternae dulcedinis gauponit: meditatio masticat et frangit: oratio saporem acquirit: contemplatio est ipsa dulcedo quae jucundat et reficit. Lectio, in cortice; meditatio, in adipe; oratio, in desiderii postulatione; contemplatio, in adeptae dulcedinis delectatione. Quod ut exp
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ d̾s. ⁊ deus est ⁊ unus est deus ⁊ tres
ꝑsone. qr una deitas ĩtrib est. S ecce
dũ inuestigat᷑ u̾a ⁊ simimnia trinitas. in
ip̃a eiꝰ ymagĩe ⁊ similitudine que tam
pulcra tamq subtilis resplendet ĩ aĩa
apparent mire dissimilitudines. Amma
dr̃: nõ tñ est ħ tria. Deus aut eit cͦs
ꝑsone. ⁊ hee tres ꝑsone unus deus. It̾
homo habens ħ tria: una est persona
Sumina u̾o trmitas: nõ eit una ꝑsona.
It̾q in amma: mens precedit tpr:
sequitur ĩ tellectus ⁊ gandiũ. In deo
prius nil post̾uis. Trmnitas gͦ mẽtis
qualisq ymago respectu simime tͥn¬
tatis exigua est ⁊ ex maxima parte
illi dissimilis: s tñ ymago. Nec p̃p
hoc tantũ dit̾ augꝰ. quia sui memin¬
it mens ⁊ ĩ telligit ⁊ diligit se. Sed
qr p̃t̃ meminisse. ⁊ ĩtelligere ⁊ ama¬
re deum: a quo facta est. Qui aut̾
renimuiscer ꝑ memoriam. ĩ tuetur ꝑ
ĩtelligentiam. amplectitur ꝑ dilecti¬
onem. Hinc rep repperit ymagiẽ

Expanded text:
st et unus Deus et tres personae, quia una divinitas in tribus est. Sed ecce, dum investigatur vera et summa Trinitas in ipsa ejus imagine et similitudine quae tam pulchra tamque subtilis resplendet, in anima apparent mirae dissimilitudines. Anima r, non tamen est haec tria. Deus autem est tres personae, et hae tres personae unus Deus. Item homo habens haec tria una est persona. Summa vero Trinitas non est una persona, Itemque in anima mens praecedit tempore, sequitur intellectus et gaudium. In Deo nil prius nil posterius. Trinitas ergo mentis qualiscunque imago respectu summae Trinitatis exigua est, et ex maxima parte illi dissimilis, sed tamen imago. Nec propter hoc tantum dicit Augustinus quia sui meminit mens, et intelligit et diligit se, sed quia potest meminisse et intelligere et amare Deum, a quo facta est. Qui autem reminiscitur per memoriam, intuetur per intelligentiam, amplectitur per dilectionem, hic reperit imaginem,
Abbreviated transcription (Latin):
ciliat que ĩ t̾ris st̾. Sacerdos eosd̾ asꝑgͥ
qr per hoc sac̾siciũ placat dm̃i ⁊ ĩpetrit
ueniam. Et sic asꝑgit superos. Namqͥ
nos enuoidat nu̾m augnentat suꝑnoꝵ
ciuiũ. Dũ aut̾ noĩat sublime alcare ꝯ
recenset noĩa ħ. uixta pͥncipiũ canomis
⁊ in hac parce. tropologice ft̾ logiõ pet¬
tus ⁊ suꝑhum̾ale. ꝙ hitineros tegebat.

Expanded text:
ciliat quae in terris sunt. Sacerdos eosdem aspergit, ciliat quae in terris sunt. Sacerdos eosdem aspergit, quia per hoc sacrificium placat Deum et impetrat veniam, et sic aspergit super nos. Nam, cum nos emundat, numerum augmentat supernorum civium. Dum autem nominat sublime altare, crecenset nomina. Hoc juxta principium Canonis et in hac parte tropologice fert logion pectus et superhumerale quod humeros tegebat,
Abbreviated transcription (Latin):
miii ĩ cena ꝓlatis. que sac̾dos subumgit.
S ea dicturus: sic pͥus ĩcipit. Qͥ pͥdie ꝙͣ¬
.pa. In his u̾bis sumet ĩ altari ꝑanẽ ad ħt
ꝯmuinem. ⁊ eleuatũ benedicit ⁊ signum
crucis ĩprimnt̃. ⁊ pͥnsqͣm deponat rep̾sẽ¬
tat u̾ba dũi dũ dicit᷑ benedixit ⁊ fregit
⁊ que secuntur. Post ea tollit calicẽ ⁊ sig¬
nat. ⁊ repͥsentat uerba diũ dicens. Benedũ¬
⁊ dedit discipulis dicens. accipite ⁊ bibite
ex hoc gũis. hic fit illd̾ ĩ signe miracusũ
In his u̾dis: cib carnis fit cib amine. ꝑ
ra ⁊ panis fit caro ⁊ uim̃ sangͥs. Uñ m̾ito
sac̾dos tollit alt̾litrũq significans hunc
fex ut lex iubebat. aspergit p arã ⁊ et̾¬
us sacrũ sangnine pacifico ⁊ xp̃t taciẽs
patrẽ sang̾nem: quotiens eũ placat ꝑ
carne̾ assumpt᷑am. aram asꝑgit: qͣm¬
diti nũm restaur̃at. angłoꝵ Ext̾iuis sa¬
crũ asꝑgit dũ hoĩes signat: ⁊ pr̃i recõ¬

Expanded text:
mini in coena prolatis, quae sacerdos subjungit. mini in coena prolatis, quae sacerdos subjungit. Sed ea dicturus sic prius incipit: Qui pridie bis sumit ab altari panem adhuc communem, et elevatum benedicit et signum crucis imprimit, et priusquam deponat repraesentat verba Domini dum dicit: Benedixit et fregit, et quae sequuntur. Postea tollit calicem et signat, et repraesentat verba Domini dicens: Et dedit discipulis suis dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes. Hic fit illud insigne miraculum. In his verbis cibus carnis fit cibus animae. Per ra, et panis fit caro, et vinum sanguis. Unde merito sacerdos tollit alte utrumque, significans hunc fex, ut lex jubebat, aspergebat et aram et exterius sacrum sanguine pacifico; et ChrisPatrem sanguine, quoties eum placat per carnem assumptam. Aram aspergit quandiu numerum restaurat angelorum. Exterius sacrum aspergit, dum homines signat, et Patri recon
Abbreviated transcription (Latin):
nouit mente ⁊ actu noĩa sc̃õꝵ. Nec suf¬
ficit tantũ nͥ uerb̾ ꝯmemorare̾ uͥ ip̃e scõs
rep̾sentet intus ĩ amore ⁊ foris ĩ morib
ut intus calens sit amore: ⁊ extͣ chorusca¬
ns norib qd̃ signific cat legion ⁊ suꝑ¬
hum̾ale. hanc gͥ us supplices. Pontifex le¬
patrẽ ꝓ nob̃is. Item sacerdos dũ iuicem xp̃i
gerit. quodãmodo tegit᷑ ⁊ latet. qr nͭ cogi¬
tari. nec enarrari potest quanta uirtus
⁊ potẽtia sit ĩ u̾bis ĩ hoc iupst̾io qr latet ho¬
mines ⁊ angelos quomodo uerba ⁊ mpͥstica
signa crucis ꝓuemiant dona oblata. Dũ eĩ
⁊ quibdam aliis int̾positis rogat ut digue¬
tur facere obłonem. bñdictai. bot est ut
promoneat ĩ melius ascͥptam. hoc est sibi
ꝓpriam ratam ħoc est lt sufficiens sit ad
salutẽ rõnabilem ⁊ acceptabilem hoc est
ut ip̃e recte diuidat ⁊ dñm placare possi
rogat. Et hoc totũ ꝯfert᷑ ĩ illis uerbir do¬

Expanded text:
novit mente et actu nomina sanctorum. Nec sufnovit mente et actu nomina sanctorum. Nec sufficrepraesentet intus in amore et foris in moribus, ut intus calens sit amore et extra coruscans moribus: quod significant logion et superhumerale. Hanc igitur usque Supplices. Pontifex lePatrem pro nobis. Item sacerdos, dum vicem Christi gerit, quodammodo tegitur et latet, quia nec cogitari nec enarrari potest quanta virtus et potentia sit in verbis in hoc mysterio, quia latet homines et angelos quomodo verba et mystica signa crucis provehant dona oblata. Dum enim et quibusdam aliis interpositis rogat, ut dignetur facere oblationem benedictam, hoc est ut promoveat in melius ascriptam, hoc est sibi propriam, ratam, hoc est ut sufficiens sit ad salutem, rationabilem et acceptabilem, hoc est ut ipse recte dividat et Dominum placare possit, rogat. Et hoc totum confertur in illis verbis Do
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾ ecełie intrat cũ sanguine ĩ scã sancdoꝵ
quociens ĩ mente memoriam sanguinis
xp̃i gerens. Hrc incipit myst̾iũ qui nõ sol¬
um mente sed crucis signaculo ꝑ passion¬
em xp̃i recͣctat dũ primo u̾su crucis signũ
apponit. Et nota ꝙ tͥplici noĩe appellat. do.¬
nã. inun̾a. sacͥficia. Io. dona: qr deus ea do¬
⁊̃ trib noib pulchre innitur. ꝯpletũ esse
ĩ hoc sacͥficio: ꝙ olim tͥplex spondebat hosti¬
a legis. In pͥmis usq cõmuicantes. Legal̾
pontifex ingrediens scã sanctoꝵ orabat ⁊ xͦ¬
ante passionem suam orauit se glorificari
discipulosq ꝯseruari. Nũt ⁊̃ sedens ad
dext̾am p̃ris int̾pellat ꝓ nobis. Sic nr mi¬
nist̾ sequens aaron ⁊ xp̃m pro tota supplic
tes us hanc gͥ. Pontifex ut lex iubelut.
thuribulũ aureũ plenũ uiuis carbonibus
intm scã sanctoꝵ secũ portabat ⁊ xp̃c carnis
sue churibulũ omni uͥtute plenũ: tulit ad
astra. Item sac̾dos legalis portabat noĩa pa¬

Expanded text:
nister Ecclesiae intrat cum sanguine in sancta sanctorum, quoties in mente memoriam sanguinis Christi gerens, hic incipit mysterium; qui non solum mente, sed crucis signaculo passionem Christi retractat, dum primo versu crusis signum apponit. Et nota quod triplici nomine appellat: dona, munera, sacrificia. Ideo dona, quia Deus ea doam tribus nominibus pulchre innuitur completum esse in hoc sacrificio quod olim triplex spondebat hostia legis. In primis usque Communicantes. Regalis pontifex, ingrediens sancta sanctorum, orabat, rificari, discipulosque conservari. Nunc etiam sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis. Sic noster minister, sequens Aaron et Christum, pro tota supplicates usque Hanc igitur. Pontifex, ut lex jubebat, thuribulum aureum plenum vivis carbonibus intra sancta sanctorum secum portabat, et Christus carnis suae thuribulum omni virtute plenum tulit ad astra. Item sacerdos legalis portabat nomina Pa
Abbreviated transcription (Latin):
deũ eẽ. quia qui transit ab alio ht̃ ũciũ
Per statum rerũ ĩtellexit unũ eẽ qr or¬
dinate res sibi prouenit. ut summa in¬
fimis. ⁊ pͣ postremis cõcordent. Itaq ꝑ
uuicam concordiam nõ dubitat imũ eẽ
artificẽ. Trinũ quoq cognouit qr per
ĩm̃sitatẽ rerũ diuinam ĩuestigauit potẽ

Expanded text:
Deum esse, quia qui transit ab alio habet initium. Deum esse, quia qui transit ab alio habet initium. Per statum rerum intellexit unum esse, quia ordinatae res sibi proveniunt, ut summa infimis et prima postremis concordent. Itaque per unicam concordiam non dubitat unum esse artificem. Trinum quoque cognovit, quia per immensitatem rerum divinam investig
Abbreviated transcription (Latin):
.si memgriam ĩteiligentiam delectatõm
uł gaudiũ aut si dicamꝰ naturalem uĩ
ĩtelligendi quen mens appellat᷑. ex qua
nascitur noticia. ⁊ exhis ꝓcedit amore
differunt. Tria quoq ad se ĩuicem refe¬
una mens. una essentia ⁊ quicq̃d ad se¬
equalia sibi st̃. qr a singulis capiunt᷑
qr scdm̃ aug̃m. sub stantiałr existent in
amina: nõ tanꝙͣ ĩ subiecto ut color in
corꝑe qr ⁊ si relatine dñr singia. tamẽ
substantiałr st̃ ĩ sua sub̾a. Mens se cogn¬
oscens. notitiam tanquam ꝓlem gingnit
Tercus est amor qui ab ip̃is ꝓcedens u¬
trius ꝯplexio est. Aĩa autẽ ex hoc qd̾
repperit ĩ se iuestigat supra se ⁊ ĩuenit
ĩ deo potentiam.sapientiam. gaudiũ: s
different᷑. In anima eñ sic st̃ qd̾ tempe
mens precedit. ex qua est ĩ tellectus. Sequi¬
tur gaudiũ. In deo simul qr ab et̾no. Sit
suluit creaturam. utrũ aliqd̾ uestigium
trinitͥuitatis ĩ ea repperiret ⁊ nd per
eam cognouit ꝙ ĩ se sentiebat. Per tͣnsi¬

Expanded text:
entiam, delectationem vel gaudium, aut si dicamus naturalem vim intelligendi quae mens appellatur, ex qua nascitur notitia, et ex his procedit amor. differunt. Tria quoque ad se invicem refeuna mens, una essentia et quidquid ad separabilia et aequalia sibi sunt, quia a singulis capiuntur stinum, substantialiter existunt in anima, non tanquam in subjecto, ut color in corpore, quia etsi relative dicuntur singula, tamen substantialiter sunt in sua substantia. Mens se cognoscens, notitiam tanquam prolem gignit. Tertius est amor, qui ab ipsis procedens utriusque complexio est. Anima autem ex hoc quod reperit in se, investigat supra se et invenit in Deo potentiam, sapientiam, gaudium, sed differenter. In anima enim sic sunt, quod tempore mens praecedit, ex qua est intellectus; sequitur gaudium. In Deo simul, quia ab aeterno. Sic consuluit creaturam utrum aliquod vestigium Trinitatis in ea reperiret: et ideo per eam cognovit quod in se sentiebat. Per transi
Abbreviated transcription (Latin):
mouentur cogintione. affcu. ⁊ temꝑe
cognitione: trib modis. ꝑ augm̃tum
ꝑer dimitõem ⁊̃ ꝑ successionẽ. Asfc̃u
mutatur sp̃t cũ mgdo tristis sit. modo
letus. S siue mutet᷑ cogintione siue af¬
fectu. necesse est ut nutatio scd̾m tem¬
pus ꝯnuttetur. Semꝑ enĩ aliq̾d sibi pͥus
haꝵ mutationũ reinouentur adeo qr
nͣ loco mouerur qͥ ubiq est. nec formã
simplex. qr eẽntia ꝑtib caret. nͨ cogni¬
tione qr eiꝰ scĩa. nec c̾sit nec minuitur
tetur nec tempore mutabitur. Quia
caret principio ⁊ fine ⁊ nutabilitate ut
dictũ est. deus et̾mis est. Repperit qͦ rõ¬

Expanded text:
ognitione, affectu et tempore. Cognitione tribus modis, per augmentum, per diminutionem, et per successionem. Affectu mutatur spiritus, cum modo tristis sit modo laetus. Sed sive mutetur cognitione sive affectu, necesse est ut mutatio secundum tempus commutetur. Semper enim aliquid sibi prius harum mutationum removentur a Deo quia nec loco movetur, quia ubique est; nec forma, quia simplex essentia partibus caret; nec cognitione, quia ejus scientia nec crescit, nec minuitur,tetur, nec tempore mutabitur. Quia ergo caret principio, et fine, et mutabilitate, ut dictum est, Deus aeternus est. Reperit quo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma occͣrit. ⁊ data mͥ mitit nos ad me¬
ditatõm. Meditatõ qͥcqͥd appetend̾ sit
diligentꝰ ĩqͥrit ⁊ qͣi effodiens thesaurũ ĩ¬
uenit ⁊ ostendit. S cũ ꝑ se obtin̾e nõ
siderabilẽ cõtẽplatõis suauitatẽ ħ ã adue

Expanded text:
prima occurrit, et data materia mittit nos ad meditationem. Meditatio vero quid appetendum sit diligentius inquirit, et quasi effodiens thesaurum invenit et ostendit; sed cum per se obtinere non siderabilem, contemplationis suavitatem. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
ui uti: frequent̾ alit̾ ⁊ imppͥe accipiã¬
quo ħ fruunt᷑ sancti ĩ sꝑe ⁊ aliqnͣdo ĩ
re qr iam quodam modo hñt quo płe¬
re plene ⁊ ꝑfecte fruentur ĩ futuro.
Utendũ eit uͥtutib gͦ ⁊ ꝑ eas fruend̾
sũma tͥnitate .i. sĩmo ⁊ ĩcõmutabih bono
Idem de bona uoluntate diciꝰ. Uñ aug̾
tes gͦ fruim nõ eis nͥ forte aliqua uͥtus
sit deus. ut caritas. Utitur aut᷑ d̾s nobis
nõ ut nos alus reb. Miseret᷑ enĩ nob̾

Expanded text:
et uti frequenter aliter et improprie accipianet uti frequenter aliter et improprie accipianquo hic fruuntur sancti in spe, et aliquando in re, quia jam quodammodo habent quo plene et perfecte fruentur in futuro. Utendum est virtutibus ergo et per eas fruendum summa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. Idem de bona voluntate dicimus. Unde Autes ergo fruimur, non eis; nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas. Utitur autem Deus nobis, non u
Abbreviated transcription (Latin):
signa. Signũ autem u̾itatis aliud̾ in:
comparatõe. ut cũ res tropoligice signi¬
ficat. Alid̾ ĩ uoce. ut diliges .do.d.t.
tutis: mnoralitas docet᷑. Res  ĩ terior u̾¬
itas: uł uirtus dicit᷑. Res ext̾ior gͦ sig¬
nĩ ut ĩ sacramento u̾bi ĩ carnati duo
ĩuemunt᷑. huãnitas ⁊ diuinitas. Et in
sacraniento corporis dñi. Sp̃es ext̾ior
signũ est. Res int̾ior u̾itas est ⁊ uutꝰ
.i. corpus dñi ⁊ gr̃a qm soli bom ꝓcipi¬
unt. Idem aut̾ res ⁊ signũ: hic ĩuenit᷑
Om̃is gͦ mat̾ia diuiue pagine aut res
aut signũ est. Res hic dñr que ñ hm̃t
significare. Signa: q̃ habent. Quoꝵ q̃¬
dam iustificant: quedã nõ. Itẽ rerũ
alie st̾ quibꝗ quib fruendum est
ut sũmum bonũ Alie quib utẽdum¬
⁊ utuntur ut hoies ⁊ angeli frui aut̃
amare aliqͥd p̃p ip̃m: ut ĩ eo fĩnẽ po¬
nas. Uti est: quod ĩ usũ uenit refer¬
re ad habendũ id qͦ fruend̾ est. licfi

Expanded text:
signa. Signum autem veritatis aliud in signa. Signum autem veritatis aliud in operatione, ut cum res tropologice significat; aliud in voce, ut Diliges Dominum Dtutis moralitas docetur. Res ergo interior veritas vel virtus dicitur, res exterior signum. Ut in sacramento Verbi incarnati duo inveniuntur, humanitas et divinitas: et in sacramento corporis Domini, species exterior signum est, res inni et gratia quam soli boni percipiunt. Itidem autem res et signum hic invenitur. Omnis ergo materia divinae paginae aut res aut signum est. Res hic dicuntur quae non habent significare signa quae habent. Quorum quaedam justificant, quaedam non. Item rerum aliae sunt quibus fruendum est, ut summum bonum; aliae quibus utendum utuntur ut homines et angeli. Frui autem est amare aliquid propter ipsum, ut in eo finem ponas. Uti est quod in usum venerit referre ad habendum id quod fruendum est, licet frui
Abbreviated transcription (Latin):
ethicam. theoricam. logita deuotib de uoci¬
b. Ethica de morib. Theorica: de reb tͥt¬
tat. It̾ theorica sb̾diuidit᷑ ĩ mathematicam
Phĩcam. Theologiam. Mthematica: de in¬
sibilib formis rerũ iusibiliũ agit. Pħici:
de ĩuisibl ĩ iusibiłib naturis rer̃ isibili¬
um. Theologͣ: de ĩiusibilib essentiis ⁊ a ea¬
pp̃ luteralem sensũ. ⁊ rerũ significatoẽm
desid̾amꝰ. ut capiamꝰ nusticũ ĩ tellectum.
aut᷑ ꝑ formã uisibilem nͥ uiuat mathem¬
atica: aut scd̃m naturam ĩuisibilem ubi
natio u̾bi cũ omĩb sacramͣtis suis sicut
opus creatõis matia est pħicoꝵ gentiliũ
s diff̾unt qr ħ ĩ sex dieb ⁊ illd̾ ĩ sex ꝑfi¬
ꝗt᷑ etatib. Diuidit᷑᷑ aut̾ ħ mat̾ia ĩ remĩ¬
t̾iorem. ⁊ speciẽ ext̾iorẽ. Les ĩterior ĩ ue¬
ritatẽ ⁊ uͥtutẽ. Ext̾ior spẽs ĩ signũ u̾itatis
⁊ ĩ signũ uͥtutis. Cũ em̃ auris ĩterior
obsurdu̾at foris locutus est hoi deus ꝑ

Expanded text:
ethicam, theoricam. Logica de vocibus, ethica de moribus, theorica de rebus tractat. Item theorica subdividitur in mathematicam, physicam, theologiam. Mathematica de invisibilibus formis rerum visibilium agit, physica de invisibilibus naturis rerum visibilium, theologia de invisibilibus essentiis et eapropter litteralem sensum, et rerum significationem consideramus ut capiamus mysticum intellectum per formam visibilem ubi juvat mathematica, aut secundum naturam invisibilem ubi natio Verbi cum omnibus sacramentis suis, sicut opus creationis materia est physicorum gentilium; sed differunt, quia hoc in sex diebus, et illud in sex perficitur aetatibus. Drior in veritatem et virtutem; exterior species in signum veritatis, et in signum virtutis. Cum enim auris interior obsurduerat, foris locutus est homini Deus per
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. aug̃ . in li. de tͥnitate. tͥnitatẽ qͣudam¬
u in omi re demonstͥtͣ. ut facilius ꝑt̾n¬
tates creatinarũ: ad t̾nitatẽ creatoris
ascẽdat. S qr hoc lõgũ est redeamꝰ ad
eximium simulachrũ .l. ad m̃tem q̃ ẽ ym¬
ago dei. ut sicut ꝑ illam deũ ẽẽ t miũ

Expanded text:
nitate, trinitatem quamdam in omni re demonstrat, ut facilius per trinitates creaturarum ad trinitatem Creatoris ascendat. Sed quia hoc longum est, recurramus ad eximium simulacrum, id est ad mentem quae est imago Dei, et sicut per illam Deum esse et unum
Abbreviated transcription (Latin):
trinus est nec sole noces hant significãt
tũ trmitatẽ s res quoq ut qñ abraham
ĩ figura sũme tͥmt̃atis tres angelos iud̾.
⁊ unũ adorauit. In baptissino quoq xp̃i.
⁊ tͣnffig᷑atõe ostensa est tͥmtas. tuiꝰ ymag.¬
inem aĩa qͦdam modo repͥsentat. cui deus
se mainfestanit ꝑ naturam ⁊ grͣam. ꝑ na¬

Expanded text:
s. Nec solae voces hanc significant Trinitatem, sed res quoque, ut quando Abraham in figura summae Trinitatis tres angelos vidit et unum adoravit. In baptismo quoque Christi et transfiguratione ostensa est Trinitas cujus imaginem anima quodam modo repraesentat; cui Deus se manifestavit per naturam et gratiam. Per na
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ymago. trinitatis que ĩ deo. Tria ueroᷤ
que foris ĩ creaturis cõspiciunt᷑ tartum
signa st̾: s nõ p̾mago. Licet enĩ ꝑ ĩmã¬
sitatẽ creature ĩ uestigaret᷑ potentia d̾i
nõ tamẽ ĩ m̃sitas est potentia uł pulch¬
ritudo sapientia. uł utilitas beniguitas
Que u̾o ĩ amnia st̃ ⁊̃ ymago st̾ qr sicut
ĩmente est potentia itas des poretio ẽ
s ñmis ĩ cõꝑabłi cuiꝰ ĩ mẽte ꝓpotentia: S

Expanded text:
o Trinitatis, quae in Deo est. Tria vero quae foris in creaturis conspiciuntur, tantum signa sunt, sed non imago. Licet enim per immensitatem creaturae investigaretur potentia Dei, non tamen immensitas est potentia, vel pulchritudo sapientia, vel utilitas benignitas. Quae vero in anima sunt etiam imago sunt, quia sicut in mente est potentia, ita in Deo potentia est, sed nimi
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitatis. eqͣlitatẽ ĩmensitatis ⁊ ꝯmuni¬
onẽ quid̃ unitatis. sñ diuisione. Coeui¬
tadem et̾nitatis: sine successione. Eqͣli¬
tatem ĩ m̃sitatis. sine diminutionẽ iñ
unitate totũ. ĩ inm̾sitate płenũ. ĩ et̾ni¬
tate ꝑfectũ. Cũ aut̃ amina ĩ deo tͥntatẽ
ꝑ hoc ꝙ ĩ se sentieb̾at ꝑcreaturas. ꝑ doc¬
trinã. ⁊ ĩspiratõnẽ ĩuenisset : ut aliqͥ¬
b c̾tis ⁊ discretis uocabulis. de tͥnitate ag̾¬
etur. fides tria qiͣ ꝓpͥi ĩposuit nomina
Eum qͥ a nllo est appellando patrẽ qui
oĩmoda int̾ d̾ina ⁊ hũa uid̾etur simili¬
tudo: adiecit ut prẽm potentẽ filiũ sa¬
at: qui ab ilło erat. Et ille filius cumĩ
subã ⁊ natura id̾e̾ sit̃ qd̾ ille: ñ qͥ ille.
ꝑsona fides repperit catholica ad disc̾tio¬
nem t̾nitatis non ut ꝑid dic̾et᷑ qͥd esset.
lũ ut id̾e dicit nõ diu̾sitatẽ significare
uoluit. sed singularitatẽ uoluit. Cum
eiũ fides plurasi nu̾o ꝑͦs conficet᷑ non

Expanded text:
ernitatis, aequalitatem immensitatis. Et communionem quidem unitatis sine divisione, coaevitatem aeternitatis sine successione, aequalitatem immensitatis sine diminutione. In unitate totum, in immensitate plenum, in aeternitate perfectum. Cum autem anima in Deo trinitatatem per hoc quod in se sentiebat per creaturas, per doctrinam, per inspirationem invenisset, ut aliquibus certis et discretis vocabulis de Trinitate ageretur, fides tria quasi propria imposuit nomina, cum qui a nullo est appellando Patrem; qui omnimoda inter divina et humana videretur similitudo, adjecit ut Patrem omnat qui ab illo erat; et ille Filius, cum in substantia et natura idem sit quod ille, non qui ille. ocabulum persona, fides reperit Catholica ad discretionem Trinitatis, non ut per id diceretur quid esset, lum, ut idem dicit, non diversitatem significare voluit, sed singularitatem noluit. Cum enim fides plurali numero personas confitetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
pore qr iniciu nõ hũit. Idem enĩ a
turũ est finẽ idẽ est ei ẽẽ ⁊ idẽ qd̾ ent
nec ullam recipit mutabilitatẽ. Nul¬
lo enĩ gen̾e mutabilitatis pot̃ nuitari.
Nec enĩ loco uł forma uł temꝑe mu¬
tari p̃t quib modis corꝑaꝰ mutqntur
Mutatur enĩ corpus scd̾m locũ qñ totũ
de loco ĩ locũ tͣnsfertur. Scd̾m formam
.i. dispositõem ꝑtimm: trib modis cũ
alia pars additur. uł anfertur. uł tͣus
uł pallet. tͣnffertur sangius ⁊ est nu.¬
tatio scd̾m formã. Scd̾m u̾o tempus c

Expanded text:
 enim a turum est finem, quia idem est ei esse et idem quod est, nec ullam recipit mutabilitatem. Nullo enim genere mutabilitatis potest mutari. Nec enim loco vel forma vel tempore mutari potest; quibus modis corpora mutantur. Mutatur enim corpus secundum locum, quando totum de loco ad locum transfertur; secundum formam, id est dispositionem partium, tribus modis cum aliqua pars additur vel aufertur ut vel pallet, transfertur sanguis, et est mutatio secundum formam. Secundum vero tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ⁊ creatora᷑. Se cognosc̾e p̾cedit ⁊ uia
est. Creatorẽ autorẽ aut̾ ꝑfecte cognos¬
c̾e patria est. Unum m̾itũ: Alt̾um p̾mi¬
at testamentis. Utrũ tͥb ordinib di¬
stinguit᷑. uetus: continet legem ⁊ ꝓpħ¬
etas ⁊ agyographos. In primo uolumine
ber. iosue. Lib̾ iuidicũ. Liber samuel. qui
est primꝰ. ⁊ secundꝰ regũ. Quartꝰ mala¬
chim qui ĩterp̾tatur regũ. qui dicit᷑
t̾cus ⁊ qͣrtus scd̾m ꝯputatõnẽ latino¬
rũ. Quitus pͥsaias. Sextꝰ ierenuas.¬

Expanded text:
cere et Creatorem suum. Se cognoscere praecedit et via cere et Creatorem suum. Se cognoscere praecedit et via est; Creatorem autem perfecte cognoscere, patria est: unum meritum, alterum praemiat Testamentis. Utrumque tribus ordinibus distinguitur. Vetus continet legem et prophetas et agiographos. In primo ordine ber Josue, liber Judicum, liber Samuelis, qui est primus et secundus Regum; quartus Malachim, qui interpretatur Regum, qui dicitur tertius et quartus secundum computationem Latinorum; quintus Isaias, sext
Abbreviated transcription (Latin):
me tͥntatis ⁊ u̾bi ĩ carnati.au̾ corꝑis ⁊
sanguis dñi. Alie uͦ occulte st̃: qr de qui¬
bdã tractant. q̃ lic ex se facilia st̃. tñ ꝓ
breuitate uł difficultate dñdi. minus
patent ĩtellectui. Unͣ homo qui u̾i co¬
gnoscẽdi desid̾io carere nõ pot̾. crebͥs
monet᷑ questioĩb. Sicut enĩ oculus lu¬
mẽ appetit. ita aĩa u̾m uid̾e. ut bomĩ
ꝓpũ desid̾at qᵈ cognosc̾e ⁊ amare eã fac̾
felicem. S fallitur dũ querit cogno¬
sc̾e u̾m aliqd̾ cuiꝰ cognitio: nõ facit be¬
atũ nec adessebeatũ ꝯducit. Sunt em̃
diu̾sa gn̾a ueri ut est u̾m curiositatis
cuꝑiditatis ⁊ ĩqͥtatis qͦrũ nłłm bonũ ẽ
Est aut̃ quodam genꝰ u̾i. ut ĩcitõe¬
ĩcegnitõe oñm artiũ lib̾aliũ ꝙ quid̾ bo¬
nũ est. nͨ tñ sũmũ bonũ est. qr eiꝰ no¬
ticia nequaquam facit beatũ. S ad¬
ni cognitõem hñdam: sacra miustrat
scriptum. q̃ doc hoĩem se ip̃m cognos¬

Expanded text:
bi incarnati, aut corporis et sanguinis Domini. Aliae vero occultae sunt, quia de quibusdam tractant, quae licet ex se facilia sint, tamen pro brevitate vel difficultate dicendi, minus patent intellectui. Unde homo qui veri cognoscendi desiderio carere non potest, crebris movetur quaestionibus. Sicut enim oculus lumen appetit, ita anima verum videre ut bonum proprium desiderat quod cognoscere et amare eam facit felicem. Sed fallitur dum quaerit cognoscere verum aliquod cujus cognitio non facit beatum, nec adesse beatum conducit. Sunt enim diversa genera veri, ut est verum curiositatis, cupiditatis, et iniquitatis, quorum nullum bonum est. Est autcognitione omnium artium liberalium, quod quidem bonum est, nec tamen summum bonum est, quia ejus notitia nequaquam facit beatum. ni cognitionem habendam sacra ministrat Scriptura; quae docet hominem seipsum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dinaꝵ scͥpturaꝵ ualde ẽẽ utilẽ. In
hoc enĩ ꝙ in diuma pagina tã rerũ qͥmͣ
uocũ neccͣia est significatio: artes ei sub¬
seruiunt. dũ trinium uocum. Quadriu¬
uni pħisicam rer̾̃ administt᷑ notitiã. Sig¬
nificatio tñ rerũ digniorest. q allegorit᷑
sensus acutior tropologitꝰ suamor est. It̾
uoces ex humana: res ex d̾ma instimitõe
significant. Sicut enĩ hõ ꝑ uoces alteri:
sic d̾s ꝓ creaturas uoluntatẽ indicat. Est
enĩ rer̃ significatio ꝓfundior qmͣ uocum
quia uoces aut uinuoce unũ: aut et eqͥuo¬
ce pła significant. S eqͥuoce pauca. ꝓnt
Res aut̾ omĩs aut scdm ext̾iorem formam
significat. ut nix ꝑ albedinẽ. aut scd̃m int̾¬
iorẽ uaturam. uxta illd̾. Capillitui sicut
grex capͣrũ: p̃p subtilitatẽ uidendi. ꝑa¬

Expanded text:
 Scripturarum valde esse utilem. In hoc enim quod in divina pagina tam rerum quam vocum necessaria est significatio artes ei subserviunt dum trivium vocum, quadrivium physicarum rerum administrat notitiam. Significatio tamen rerum dignior est, quia allegoricus sensus acutior, tropologicus suavior est. Item voces ex humana, res ex divina institutione significant. Sicut enim homo per voces alteri, sic Deus per creaturas voluntatem suam indicat. Est enim rerum significatio profundior quam vocum, quia voces aut univoce unum, aut aequivoce plura significant. Sed aequivoce pauca, prout Res autem omnis aut secundum exteriorem formam significat, ut nix per albedinem; aut secundum interiorem naturam juxta illud: Capilli tui sicut grex caprarum : propter subtilitatem videndi. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fregit fuictũq discipulis distͣbuit
Saterdos quoq sequens legem ⁊ xp̃m
panẽ sacro sanctũ partitur ĩtitres ꝑ¬
tes qͣrũ una ĩ. san.ponitur ꝙ illa parte
sita. Alie dice lillis adaptant᷑ ꝑtib ectͤ
pars eccͤ iustificetur. ⁊ alia citiꝰ libet᷑᷑¬

Expanded text:
et fregit, fractumque discipulis distribuit. et fregit, fractumque discipulis distribuit. Sacerdos quoque sequens legem et Christum, panem sacrosanctum partitur in tres partes, quarum una in sanguine ponitur pro illa parte sita. Aliae duae illis adaptantur partibus Epars Ecclesiae justificetur, et altera citius libe