comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. a ihi quidẽ ita iocũda huius libri cõfectio fuit ut nõ
mo absterserit om̃es senectutis molestias. sed effecerit
gne philosophia poterit. cui qui pareat omẽ tempꝰ ȩtatis
sine molestia possit degere. Sed de cȩteris et diximꝰ mul¬
ta et sepe dicemus. hunc librum de senectute ad te mi¬
simus. Oniem autẽ sermonẽ tribuimus non Titono.
ut Aristoteles. parum enĩ auctoritatis esset ĩ fabula. sed
.al. Catoni seni. quo maiorem auctoritatẽ haberet ora¬
tio. Apud quem lelium et Scipionẽ facimus admi¬
rantes ꝙ istam facile senectutẽ ferat. eisq eum respõ¬
dentem. Qui si eruditius uidebit᷑ disputare ꝙͣ cõsue¬
uit ip̃e ĩ suis libris: attribuito literis grȩcis. quarũ con¬
stat eum ꝑstudiosum fuisse ĩ senectute. Sed qͥd opꝰ ẽ plura: Iã
cȩt̾arũ rerũ tuã excellentẽ. M. Cato ꝑfectamq sapien¬

Expanded text:
retur. mihi quidem ita iucunda huius libri confectio fuit, ut non retur. mihi quidem ita iucunda huius libri confectio fuit, ut non modo omnis absterserit senectutis molestias, sed effecerit gne philosophia poterit, cui qui pareat omne tempus aetatis sine molestia possit degere. sed de ceteris et diximus multa et saepe dicemus: hunc librum ad te de senectute misimus. omnem autem sermonem tribuimus non Tithono, ut Aristo Cius, parum enim esset auctoritatis in fabula, sed M. Catoni seni, quo maiorem auctoritatem haberet oratio; apud quem Laelium et Scipionem facimus admirantis, quod is tam facile senectutem ferat, eisque eum respondentem; qui si eruditius videbitur disputare quam consuevit ipse in suis libris, attribuito litteris Graecis, quarum constat eum perstudiosum fuisse in senectute. sed quid opus est plura? iam erum tuam excellentem, M. Cato, perfectamque sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Cite siquid ego adiuto curamue leuasso.
Quȩ nũc te coquit et uersat ĩ pectore fixa: et qua
Ecquid erit p̃mii: Licet enĩ mihi uersibꝰ
eisdem affari te o attice quibus affatur
Naminiũ ilłe uir haud magna cum re. sed plenus fidei.
quanꝙͣ certo scio nõ ut flamininũ sollicitari te Tite sic
noctesq diesq. Noui enim moderõnẽ aĩ tui et equitatẽ.
teq cognomen nõ solum athenis deportasse. sed humani¬
tatem et prudentiã intelligo. Et tamen te suspicor eisd̃
rebus quibꝰ me ipsũ interdũ grauius cõmoueri. quarum
consolatio & maior ẽ. et ĩ aliud tempꝰ differenda. Hunc
autem mihi uisum ẽ de senectute aliquid ad te cõscribe.
Hoc autẽ onere qd̾ mihi cõmune ẽ tecũ. aut iam urgentis
aut certe aduetantis senectutis et te et me ⁊ ipsũ leuari
uolo et si te quide id modice ac sapient et ferre et laturũ
eẽ certe scio. Sed mihi cũ de senectute uellem scribere. tu
occurrebas dignus eo mun̾e cũ uterq nr̃m cõmunit̾ ute¬

Expanded text:
ite, si quid ego adiuero curamve levasso quae nunc te coquit et versat in pectore fixa, ecquid erit praemi? licet enim mihi versibus isdem affari te, Attice, quibus affatur Flamininum ille vir haud magna cum re, sed plenus fidei, quamquam certo scio non, ut Flamininum, sollicitari te, Tite, sic noctesque diesque, novi enim moderationem animi tui et aequitatem, teque non cognomen solum Athenis deportasse, sed humanitatem et prudentiam intellego. et tamen te suspicor isdem rebus quibus me ipsum interdum gravius commoveri, quarum consolatio et maior est et in aliud tempus differenda. nunc autem visum est mihi de senectute aliquid ad te conscribere, hoc enim onere, quod mihi commune tecum est, aut iam urgentis aut certe adventantis senectutis et te et me ipsum levari volo; etsi te quidem id modice ac sapienter, sicut omnia, et ferre et laturum esse certo scio. sed mihi, cum de senectute vellem aliquid scribere, tu occurrebas dignus eo munere, quo uterque nostrum communiter ute
Abbreviated transcription (Latin):
quo mihi ille cernebat eẽ ueniendũ. Quem ego meu
casum fortiter ferre uisus sum. non quo ȩquo aĩmo
ferrem. sed me ipe consolabar existimãs non longinqͣm
int̾ nos disgressum et discessum fore. His mihi rebus
Scipio. id enim te cum lelio admirari solere dixisti le¬
uis est senectus. nec solum non molesta. sed etiã iocun¬
da. & si ĩ hoc erro qui aĩmos hoĩm ĩmortales ẽẽ credã:
libenter erro. nec mihi hunc errorem quo delector dũ
uiuo extorqueri uolo. Sin mortuus ut quidam ꝓhiloꝰ¬
sophi censent nihil sentenciã nõ uereor. nec hunc er¬
rorem meũ philosophi mortui irrideant. Qd̃ si nõ sumꝰ
ĩ mortales futuri. tamen extingui hoĩ suo tempore opta¬
bile est. Nam habet natura ut aliarũ om̃ium rerum
sic uiuendi modũ. Senectus aut̃ ȩtatis pͤactio tanꝙ̃ fa¬
bulȩ cuiꝰ defatigationẽ fug̾e debemus p̾sertim adiũ¬
cta satietate. Hȩc habui de senectute quȩ dice̾m. ad

Expanded text:
quo mihi ipsi cernebat esse veniendum. quem ego meum quo mihi ipsi cernebat esse veniendum. quem ego meum casum fortiter ferre visus sum, non quo aequo animo ferrem, sed me ipse consolabar existimans non longinquum inter nos digressum et discessum fore. His mihi rebus, Scipio, id enim te cum Laelio admirari solere dixisti, levis est senectus, nec solum non molesta, sed etiam iucunda. quod si in hoc erro, qui animos hominum immortalis esse credam, libenter erro nec mihi hunc errorem, quo delector, dum vivo, extorqueri volo; sin mortuus, ut quidam minuti philosophi censent, nihil sentiam, non vereor ne hunc errorem meum philosophi mortui irrideant. quod si non sumus immortales futuri, tamen exstingui homini suo tempore optabile est. nam habet natura, ut aliarum omnium rerum, sic vivendi modum. senectus autem aetatis est peractio tamquam fabulae, cuius defetigationem fugere debemus, praesertim adiuncta satietate. haec habui de senectute quae dicerem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
giatur ut ex hac etate  ꝓueriscam. et ĩ cunis uagiam.
ualde recusem. Nec uͦ uelim quasi decurso spacio ad
carceres a calce reuocari. Quid enim habet uita com¬
modi: quid non potius laboris: Sed ht̃ sane. habet
certe. tamen aut satietatẽ aut modũ. Non enim lubet
mihi deplorare uitam. qd̾ multi et docti sȩpe fecerunt.
Neq me uixisse penitet. quĩ ita uixi ut non frustra me
natum existimem. Et ex uita ita discedo tanꝙͣ̃ ex ho¬
spitio. nõ canꝙͣ e domo. Cõmorandi enim natura di¬
uersoriũ nobis non habitandi dedit. O preclarũ diem
q ex hac turba et colluuione discedam. Proficiscar
enim nõ ad eos solum uiros de quibus ante dixi. ue¬
rum etiam ad Catonẽ meũ quĩ nemo uir melior na-¬
tus est. nemo pietate p̾stantior. cuiꝰ a me corpus ẽ
crematũ. qd̾ contra decuit ab illo meũ. Animus uͦ
nõ me deserens. sed respectans.ĩ ea profecto loca discessit

Expanded text:
giatur ut ex hac aetate repuerascam et in cunis vagiam, giatur ut ex hac aetate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spatio ad carceres a calce revocari. quid habet enim vita commodi? quid non potius laboris? sed habeat sane; habet certe tamen aut satietatem aut modum. non libet enim mihi deplorare vitam, quod multi et ei docti saepe fecerunt, neque me vixisse paenitet, quoniam ita vixi, ut non frustra me natum existimem, et ex vita ita discedo tamquam ex hospitio, non tamquam e domo; commorandi enim natura devorsorium nobis, non habitandi dedit. O praeclarum diemque ex hac turba et colluvione discedam! proficiscar enim non ad eos solum viros, de quibus ante dixi, verum etiam ad Catonem meum, quo nemo vir melior natus est, nemo pietate praestantior, cuius a me corpus est crematum, quod contra decuit ab illo meum, animus vero non me deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝑtinere. An cẽse ᷤ ut de ipse aliquid more senũ
glorier: Mene tantos labores diurnos nocturnosq do¬
mi militiȩq suscepturũ fuisse si usdem finibus gloriã
meam quibus uitam essem trans acturus: Nõne me¬
lius multo fuisset ociosam ȩcatem et quieram sine ul¬
lo labore et contentione traduc̾e: Sed nescio quomodo
aĩmus erige̾s se posteritatẽ ita semꝑ prospiciebat qͣsi
cum excessiss& e uita. tum deniq uicturus esset. Qd̃
quidem ni ita se haberet ut animi ĩmorcales eẽnt:
haud optimi cuiꝰq animus maxime ad ĩmortalem
qui plus cernat iudere se ad meliora proficisci. Ille au̾t
cui obtũsior sit acies non uidere: Equidem efferor stu¬
dio patres uestros quos colui et dilȩxi uidendi. Neꝙ
uero eos solum cõuenire habeo quos ipe cognoui. sed
ipos etiam de quibus audiui et legi et ip̃e conscripsi. So
quidẽ me proficiscentẽ haud sane quis facile retraxe

Expanded text:
sos pertinere. anne censes, ut de me ipse aliquid more senum sos pertinere. anne censes, ut de me ipse aliquid more senum glorier, me tantos labores diurnos nocturnosque domi militiaeque suscepturum fuisse, si isdem finibus gloriam meam quibus vitam essem termina- turus? nonne melius multo fuisset otiosam et quietam aetatem sine ullo labore et contentione traducere? sed nescio quo modo animus erigens se posteritatem ita semper prospiciebat, quasi, cum excessisset e vita, tum denique victurus esset. quod quidem ni ita se haberet ut animi immortales essent, haud optimi cuiusque animus maxime ad immortalitaqui plus cernat et longius, videre se ad meliora proficisci, ille autem, cuius obtusior sit acies, non videre? equidem efferor studio patres vestros quos colui et dilexi videndi, neque vero eos solum convenire aveo, quos ipse cognovi, sed illos etiam, de quibus audivi et legi et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane quid facile retraxer
Abbreviated transcription (Latin):
autem solus nec cũ adest. nec cum discedit apparet. Iam
uͦ uidetis nihil ẽẽ morti tam simile ꝙͣ somnũ. atqͥ dor¬
mientiũ aĩ maxime declarant diuinitatẽ suã. Multa
enim cũ remissi et liberi sunt. futura ꝓspiciunt. Ex quo
ĩtelligitur quales futuri sũt cũ se plane corporũ uincuł
relaxauerint. Quare si hȩc ita sunt: sic me colitote in¬
quit ut deum. Sin una ẽ int̾iturus aĩmus cũ corpore
uos tamen deos uerentes qui hanc omẽm pulcritudinẽ
tuent᷑ et regunt memoriã nr̃i pie ĩuiolateq seruabi¬
tis. Cyrus quidẽ hȩc moriẽs. nos si placet nr̃a uideamꝰ.
Nemo unꝙͣ mihi Scipio ꝑsuadebit aut patrẽ tuũ paulii.
aut duos Paulum et africanũ. aut Africani patrẽ. aut
patruũ. aut multos p̾stantes uiros quos enumerare
nõ est necẽẽ. eẽ tanta conatos quȩ ad posteritatis me¬
moriam ꝑtinerent nͥ animo cernerẽt posteritatẽ ad se¬

Expanded text:
autem solus nec cum adest nec cum discessit apparet. iam autem solus nec cum adest nec cum discessit apparet. iam vero videtis nihil esse morti tam simile quam somnum. atqui dormientium animi maxime declarant divinitatem suam; multa enim, cum remissi et liberi sunt, futura prospiciunt; ex quo intellegitur quales futuri sint, cum se plane corporis vinculis relaxaverint. qua re, si haec ita sunt, sic me colitote,” inquit, ut deum, sin una est interiturus animus cum corpore, vos tamen, deos verentes, qui hanc omnem pulchritudinem tuentur et regunt, memoriam nostri pie inviolateque servabitis. Cyrus quidem haec moriens; nos, si placet, nostra videamus. nemo umquam mihi, Scipio,persuadebit aut patrem tuum Paulum, aut duos avos Paulum et Africanum, aut Africani patrem aut patruum, aut multos praestantis viros, quos enumerare non est necesse, tanta esse conatos quae ad posteritatis memoriam pertinerent, nisi animo cernerent posteritatem ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
maior hec dicit. Nolite arbitrari o mihi carissimi filu
me cum a uobis discessero nusꝙͣ aut nullũ fore. Nec
enim dũ eram uobis cum aĩmũ meũ uidebatis. sed eũ
ẽe ĩ hoc corpore ex iis rebus quas gerebã ĩtelligebatis.
Eundẽ gͥ ee credicote etiam si nullũ uidebitis. Nec uero
clarorum uirorũ post mortem honores ꝑian̾ent: si ni¬
hil eorum ipõrũ aĩmi effice̾nt quo iustius memoriam
sui teneremus. Mihi quidem nunꝙ̃ ꝑsuaderi potuit aĩ¬
mos dũ ĩ corporibus eẽnt mortalibus uiuere. cũ exces¬
sissent ex iis emori. Nec uͦ tuni animũ ẽẽ ĩsipientem
cum ex insipienti corpore euasisset. Sed cum oĩ admi¬
xtione corporis liberatus purus et integer ẽẽ cȩpisset:
tũ eẽ sapientem. Atq etiam cũ homis natura morte
dissoluitur cȩterarũ rerũ ꝑspicuũ est quo quȩq disce¬
dant. Abeunt enim illuc omĩa unde orta sunt. aĩmꝰ

Expanded text:
maior haec dicit: “nolite arbitrari, o mihi carissimi filii, maior haec dicit: “nolite arbitrari, o mihi carissimi filii, me, cum a vobis discessero, nusquam aut nullum fore. nec enim, dum eram vobiscum, animum meum videbatis, sed eum esse in hoc corpore ex eis rebus quas gerebam intellegebatis. eundem igitur esse creditote, etiam si nullum videbitis. nec vero clarorum virorum post mortem honores permanerent, si nihil eorum ipsorum animi efficerent, quo diutius memoriam sui teneremus. mihi quidem numquam persuaderi potuit animos dum in corporibus essent mortalibus vivere, cum excessissent ex eis emori; nec vero tum animum esse insipientem cum ex insipienti corpore evasisset, sed cum omni admixtione corporis liberatus purus et integer esse coepisset, tum esse sapientem. atque etiam, cum hominis natura morte dissolvitur, ceterarum rerum perspicuum est quo quaeque discedat, abeunt enim illuc omnia, unde orta sunt; animus
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus oraculo apollĩs iudicatus. Quid multa:. Sic
ꝑsuasi mihi. sic sentio. cum tanta celeritas aĩmorũ sit.
tanta memoria p̾teritorũ. futurorũq prudentia. tot
artes. tantȩ scientiȩ. tot inuenta. non posse eam natu¬
ram quȩ res eas contineat ẽc̃ mortalẽ. Cumq semꝑ
agitetur aĩmus. nec pͥncipiũ motus habeat quia se ipse
moueat. ne finem quidem habiturũ ẽẽ motus quia nũ¬
ꝙͣ se ipse sit relicturus. Et cum simplex animi natura
eet neq haberet i se quicꝙͣ ꝑmittum dispai sui atq dis¬
simile: non posse eam diuidi.& si nõ possit: non posse
interire. magnoq eẽ argum̃to homines scire pleraq añ
ꝙͣ nati sunt. ꝙ iam pueri cum aites difficiles discant.
ita celeriter res ĩnuniabiles arripiant. ut eas nõ tum
primũ accipere uideant᷑. sed reminisci et recordari. hȩc
Plato dicit ur̃. Apud xenophontẽ aũt moriens Crus

Expanded text:
tissimus oraculo Apollinis iudicatus. quid multa? Sic tissimus oraculo Apollinis iudicatus. quid multa? Sic mihi persuasi, sic sentio, cum tanta celeritas animorum sit, tanta memoria praeteritorum futurorumque prudentia, tot artes, tantae scientiae, tot inventa, non posse eam naturam, quae res eas contineat, esse mortalem; cumque semper agitetur animus nec principium motus habeat, quia se ipse moveat, ne finem quidem habiturum esse motus, quia numquam se ipse sit relicturus; et cum simplex animi natura esset neque haberet in se quicquam admixtum dispar sui atque dissimile, non posse eum dividi, quod si non posset, non posse interire; magnoque esse argumento homines scire pleraque ante quam nati sint, quod iam pueri, cum artis difficilis discant, ita celeriter res innumerabilis arripiant, ut eas non tum primum accipere videantur, sed reminisci et recordari. haec Platonis fere. apud Xenophontem autem moriens Cyrus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere arbitror. et ea quidem uita q̃ est sola uita nume¬
randa. Nam dum sumus ĩclusi ĩ his compagibus cor¬
poris. munere quodã necessitatis et graui opere ꝑfungi¬
mur. Est enim aĩmus celestis ex altissimo domicilio de¬
pressus et quasi demersus ĩ terram. locũ item diui n  eͤtͤ
mos ĩ corpora humana ut essent qui terras tuerentur.
quiq celestium ordinẽ contẽplantes imitarent᷑ eum
uitȩ modo atq constantia. Nec me solum ratio atq
disputatio impulit ut ita crederem. sed nobilitas etiã
sumorũ philosophorũ atq auctoritas. Audiebam Pyta¬
goram prtagoreosq incolas poene nostros qui ẽent ita¬
lici philosophi quondã noĩati nunꝙͣ dubitasse quin ex
uniu̾sa mente᷑ delibatos aĩmos haberemis. Demõstra¬
bantur mihi pret̾ea quȩ Socrates supͥmo uite die de im¬
mortalitate aĩmorũ disseruisset is qui esset sapien¬

Expanded text:
vivere arbitror et eam quidem vitam, quae est sola vita nomivivere arbitror et eam quidem vitam, quae est sola vita nominanda. nam dum sumus inclusi in his compagibus corporis, munere quodam necessitatis et gravi opere perfungimur; est enim animus caelestis ex altissimo domicilio depressus et quasi demersus in terram, locum divinae naturae aemos in corpora humana, ut essent qui terras tuerentur quique caelestium ordinem contemplantes imitarentur eum vitae modo atque constantia. nec me solum ratio ac disputatio impulit ut ita crederem, sed nobilitas etiam summorum philosophorum et auctoritas. audiebam Pythagoram Pythagoriosque, incolas paene nostros, qui essent Italici philosophi quondam nominati, numquam dubitasse quin ex universa mente divina delibatos animos haberemus. demonstrabantur mihi praeterea quae Socrates supremo vitae die de immortalitate animorum disseruisset, is qui esset omnium sapien
Abbreviated transcription (Latin):
lissimus quidẽ hostis honore sepultẽ carere passus est.
Sed legiones nostras qd̾ scripsi ĩ originibus. ĩ eum locũ se¬
pe profectas alacri animo et erecto unde se redituras nũ¬
ꝙ aibitiaient᷑. Qd gͥ adulescentes. et ii quidem nõ so¬
lum indocti. sed etiam rustici contemnũt: id docti senes
extimescunt: Omĩno ut mͥ quidem uidet᷑ rerum oĩum sa¬
tietas uite facit satietatem. Sunt puericiȩ certa studia.
num gͥ ea desiderant adulescentes: Sunt et ĩeuntis ado¬
lescentiȩ. num ea constans iam requirit ȩtas q̃ media
dr̃: Sunt etiam ȩcatis. ne ea quidem quȩrunt᷑ a sene-¬
ctute. Sunt extrema studia quedam senectutis. Ergo
ut suꝑiorum etatũ studia occidunt. sic etiam occidũt
seneccutis. Qd cum euenit satietas uitȩ tempꝰ maturũ
mortis affert. Equidẽ non enim uideo cur quid ipe sen¬
.P. Scipio tuq .C. leli uiros clarissimos mihiꝰ amicissĩos

Expanded text:
lissimus quidem hostis honore sepulturae carere passus est, lissimus quidem hostis honore sepulturae carere passus est, sed legiones nostras, quod scripsi in Originibus, in eum locum saepe profectas alacri animo et erecto, unde se redituras numquam arbitrarentur. quod igitur adulescentes, et ei quidem non solum indocti sed etiam rustici contemnunt, id docti senes extimescent? omnino, ut mihi quidem videtur studiorum omnium satietas vitae facit satietatem. sunt pueritiae studia certa: num igitur ea desiderant adulescentes? sunt ineuntis adulescentiae: num ea constans iam requirit aetas, quae media dicitur? sunt etiam eius aetatis: ne ea quidem quaeruntur in senectute. sunt extrema quaedam studia senectutis: ergo, ut superiorum aetatum studia occidunt, sic occidunt etiam senectutis; quod cum evenit, satietas vitae tempus maturum mortis affert. non enim video, cur, quid ipse senP. Scipio tuque, C. Laeli, viros clarissimos mihique amicissimos,
Abbreviated transcription (Latin):
gendam ẽẽ mortem quã ĩmortalitas consequat᷑. Iam
sensus moriẽdi si aliquis ẽẽ potest isq ad exiguũ tẽpꝰ
p̃sertim seni. post mortem quidem sensus aut optan¬
dus aut nullus est. Sed hoc meditatũ ab adolescẽtia
debet ẽẽ mortẽ ut negligamꝰ. Sine qua meditatione tra¬
quillo ee aĩo nõ potest. Aloriendum enim certe est. et
idincertum an eo ip̃õ die. Alortem gͥ omĩbus horis im¬
pendentem times quis pot̾it aĩo consistere: De qua nõ
ita longa disputatione opus ẽẽ uidetur cum recorder nõ
Abrutum qui ĩ liberanda patria ẽ int̾fectus. non duos
Decios qui ad uoluntariã mortẽ cuisum equorũ ĩcitaue¬
datam cõseruaret. Non duos Scipiones qui iter poenis
uł corporibus suis obstruere Uoluerũt. Nõ auũ tuũ.L.
Paulum qui morte luit college ĩ cãnensi ignominia de¬
meritatem. Non. M. Marcellum cuiꝰ interitũ ne crude¬

Expanded text:
gendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. iam gendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. iam sensus moriendi aliquis esse potest, isque ad exiguum tempus, praesertim seni: post mortem quidem sensus aut optandus aut nullus est. sed hoc meditatum ab adulescentia debet esse, mortem ut neglegamus; sine qua meditatione tranquillo animo esse nemo potest. moriendum enim certe est, et incertum an hoc ipso die. mortem igitur omnibus horis impendentem timens qui poterit animo consistere? De qua non ita longa disputatione opus esse videtur, cum recordor non L. Brutum, qui in liberanda patria est interfectus, non duos Decios, qui ad voluntariam mortem cursum equorum incitavedatam conservaret, non duos Scipiones, qui iter Poenis vel corporibus suis obstruere voluerunt, non avum tuum L. Paulum, qui morte luit collegae in Cannensi ignominia temeritatem, non M. Marcellum, cuius interitum ne crude
Abbreviated transcription (Latin):
sponsũ est. cum illi qͥrenti qua tandem re fretus sibi tã
audaciter obsisteret respondisse dr̃ senectute. Sed uiuen¬
di est finis optimus cum ĩ tegra mente certisq sensibꝰ
opus ip̃a suũ eademqͤ coqͥgmẽtauit. natura dissoluit.
ut nauim. ut ȩdificiũ idem destruit facillime qui con¬
struxit. sic hominẽ eadem optime quȩ conglutinauit.
natura dissoluit. Iam omĩs conglutinatio recens egre
inueterata facile diuellitur. Ita fit ut illud breue uite
reliquũ nec auide appetendũ senibus. nec sine causa de¬
serendũ sit. Uetatq Pytagoras iniussu imꝑatoris id est
dei de p̾sidio et statione uite decedere. Solonis quidem
sapiẽtis elogium est quo se negat uelle suã mortem
dolore amicorũ et lamentis uacare. Uult credo carum¬
se eẽ suis. sed haud scio an melius Ennius. Nemo me la¬
crimis decoret. neq funera faxit fletu. Non cen set lu¬

Expanded text:
sponsum est, cum illi quaerenti qua tandem re fretus sibi tam sponsum est, cum illi quaerenti qua tandem re fretus sibi tam audaciter obsisteret respondisse dicitur senectute. sed vivendi est finis optimus, cum integra mente certisque sensibus opus ipsa suum eadem quae coagmentavit natura dissolvit. ut navem, ut aedificium idem destruit facillime qui construxit, sic hominem eadem optime quae conglutinavit natura dissolvit. iam omnis conglutinatio recens aegre, inveterata facile divellitur. ita fit ut illud breve vitae reliquum nec avide appetendum senibus nec sine causa deserendum sit; vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione vitae decedere. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortem dolore amicorum et lamentis vacare. volt, credo, se esse carum suis. sed haud scio an melius Ennius: nemo me lacrumis decoret, neque funera fletu faxit. non censet lu
Abbreviated transcription (Latin):
data sunt. fructus aũt senectutis ẽ ut sȩpe dixi ante
partorũ bonorũ memoria et copia. Omĩa uero qͥ secũ¬
dum naturã fiunt. sunt habenda ĩ bonis. Quid ẽ enĩ
tam secundũ naturã ꝙͣ senibus emori: quod idẽ con¬
tingit adolescentibus adu̾sante et repugnãte natu¬
ra. Itaq adolescentes mori mihi sic uident᷑ ut cum
aque multitudine flame uis opprimit᷑. Senes autẽ
sicut cũ sua sponte nulla adhibita ui cõsumptꝰ ignis
extinguit᷑. Et quasi poma ex arboribus cruda si sunt
ui auellunt᷑. si matura et cocta decidũt: sic uitã ado¬
lescentibus uis aufert. senibus matiuitas. Quȩ quidẽ
mihi tam iocunda sunt: ut quo propius ad mortem¬
accedam. quasi terram uidere uidear. aliq̃ndoq ĩ portũ
ex longa nauigatione eẽ uenturus. Senectutis autem
nullus certus terminus. Recteq ĩ ea uiuit᷑ ꝙ munꝰ¬
Ex quo fit ut animosior etiã senectuͥs ꝙͣ adolescẽtia et

Expanded text:
data sunt. fructus autem senectutis est, ut saepe dixi, ante data sunt. fructus autem senectutis est, ut saepe dixi, ante partorum bonorum memoria et copia. omnia autem, quae secundum naturam fiunt, sunt habenda in bonis; quid est autem tam secundum naturam quam senibus emori? quod idem contingit adulescentibus adversante et repugnara. Itaque adolescentes mori mihi sic videntur, ut cum aquae multitudine flammae vis opprimitur. Senes autem sic cum sua sponte, nulla vi adhibita, consumptus ignis exstinguitur. Et quasi poma ex arboribus cruda si sint, vi avelluntur, si matura et decocta, decidunt, sic vitam adolescentibus vis aufert, senibus maturitas, quae jam mihi tam jucunda est, quo propius ad mortemaccedam, quasi terram videri videar, et aliquando in portum ex longa navigatione venturus. Senectutis autem nullus certus est terminus, recteque in ea vivitur, quontemnere, ex quo fit ut animosior etiam sit senectus quam adolescentia et
Abbreviated transcription (Latin):
iuxerit. Sed mihi ne diuturũ quidem quicꝙͣ uidet᷑
ĩ quo est aliquid extremũ. Cum eni aduenit: tũ illud
qd̾ preterit effluxit. tm̃ remanet qd̾ uirtute et recte
factis consecutus sis. hore quidẽ cedunt et dies et men-¬
seset ãni. nec p̾teritum tempus unꝙ reu̾titur. nec qͥd
sequatur sciri potest. Qd̾ cuiq temporis ad uiuendu
ditir eo debet ẽe contentus. Neq enim histrioni ut pla¬
ceat pagenda est fabula modo in quocunꝙ fuerit actu
probetur. nec sapienti usq plaudite ueĩendũ ẽ. Breue
enim etatis tempus satis longũ est ad bene honesteq
uuendũ. Sin processeris longus. non magis dolendũ
eꝙ agricole dolẽt pterita uͥni tpris suauitate estatẽ
autumnũq uenisse. Uer enim tanꝙ̃ adolescentiam
significat. ostenditq fructus futios. Reliqua autẽ
tempora demendisq fructibus et ꝑcipiendis accõmo¬

Expanded text:
vixerat—sed mihi ne diuturnum quidem quicquam videtur, vixerat—sed mihi ne diuturnum quidem quicquam videtur, in quo est aliquid extremum; cum enim id advenit, tum illud, quod praeteriit, effluxit; tantum remanet, quod virtute et recte factis consecutus sis. horae quidem cedunt et dies et menses et anni, nec praeteritum tempus umquam revertitur nec quid sequatur sciri potest. quod cuique temporis ad vivendum datur, eo debet esse contentus. neque enim histrioni, ut placeat, peragenda fabula est, modo in quocunque fuerit actu probetur; neque sapientibus usque ad plaudite veniendum est, breve enim tempus aetatis satis longum est ad bene honesteque vivendum; sin processerit longius, non magis dolendum est, quam agricolae dolent praeterita verni temporis suavitate aestatem autumnumque venisse. ver enim tamquam adulescentia significat ostenditque fructus futuros; reliqua autem tempora demetendis fructibus et percipiendis accommo
Abbreviated transcription (Latin):
enim et consiliũ et rõ senibus mest. qui si nulli fuissẽt
nulli omĩno ciuitates fuissent. Sed redeo ad mortẽ im¬
pendentẽ. qd̾ est istud crimen senectutis. cũ id uideatis
cum adolescentia eẽ cõmune: Sensi ego ĩ optimo filio meo
tũ ĩ expectatis ad amplissimã dignitatem fratribꝰ. Sci¬
pio mortem omĩ ȩtate eẽ cõmunẽ. At spenat adulesce̾s
diu se uicturũ. qd̾ sperare idem senex non potest. Insi¬
pient̾ sperat. Quid enim stultius ꝙ incerta pro certis
habere. falsa pro ueris: At senex nec qd̃ speret quidem
habet. At est eo meliore conditione ꝙͣ adolesce̾s cum
id quod ille sperat hic consecutus ẽ. Ille uult diu uiue¬
re. hic diu uixit. Qͣ ꝙͣ o dii boni quid ẽ ĩ homĩs uita di¬
u. Da enim sup̃mũ tempus. exspectemus tartessiorũ
regis etatem. fuit enim. scriptũ uideo. Archatonius
quidã qui octoginta regnauerit ãnos. centũ uiginti

Expanded text:
enim et ratio et consilium in senibus est, qui si nulli fuissent, enim et ratio et consilium in senibus est, qui si nulli fuissent, nullae omnino civitates fuissent. sed redeo ad mortem impendentem. quod est istud crimen senectutis, cum id ei videatis cum adulescentia esse commune? sensi ego in optimo filio, tu in exspectatis ad amplissimam dignitatem fratribus, Scipio, mortem omni aetati esse communem. At sperat adulescens diu se victurum, quod sperare idem senex non potest. insipienter sperat; quid enim stultius quam incerta pro certis habere, falsa pro veris? At senex ne quod speret quidem habet. At est eo meliore condicione quam adulescens, quioniam id quod ille sperat hic consecutus est: ille volt diu vivere, hic diu vixit. quamquam, o di boni, quid est in hominis natura diu? da enim supremum tempus; exspectemus Tartessiorum regis aetatem—fuit enim, ut scriptum video, Arganthonius quidam Gadibus, qui octoginta regnaverat annos, centum viginti
Abbreviated transcription (Latin):
probo et eam sicut alia modicam. acerbitatem nullo
modo. A uaricia uͦ senilis quid sibi uelit nõ intelligo.
Potest enim quicꝙͣ ẽẽ tam absurdius ꝙ̃ quo iuȩ minus
restetꝰ eo plus uiatici quȩxere. Quarta restat cã quȩ
maxime angere atq sollicitam hab̾e nostram etatẽ
uidetur appropĩquatio mortis quȩ certe a senectute
gligenda est sic omĩno extinguit aĩmũ. aut etiam
optanda si aliquo eum deducit ubi sit firturus aet̾nꝰ.
Atqui tercium certe nihil ĩ ueniri põt. Quid gͥ timeam
si aut non miser post mortem. aut beatus etiã fu tu
sit exploratum se ad uesperum ẽẽ uicturũ: Quinetiã
ȩtas multo pluris ꝙ nostrę casus mortis habet. faciliꝰ
ĩ morbos incidũt adulescentes. grauiꝰ egrotant. tristiꝰ¬
egrotant uł curant᷑. Itaq pauci ueniũt ad senectutẽ.
Qd ni ita accideret: melius et prudentiꝰ uiueret᷑. Alens

Expanded text:
probo, sed eam, sicut alia, modicam; acerbitatem nullo probo, sed eam, sicut alia, modicam; acerbitatem nullo modo; avaritia vero senilis quid sibi velit, non intellego. Potest enim quicquam esse absurdius quam, quo viae minus restet, eo plus viatici quaerere? quarta restat causa, quae maxime angere atque sollicitam habere nostram aetatem videtur, appropinquatio mortis, quae certe a senectute glegenda est, si omnino exstinguit animum, aut etiam optanda, si aliquo eum deducit ubi sit futurus aeternus. atqui tertium certe nihil inveniri potest. quid igitur timeam, si aut non miser post mortem, aut beatus etiam futurusit exploratum se ad vesperum esse victurum? quin etiam aetas illa multo pluris quam nostra casus mortis habet: facilius in morbos incidunt adulescentes, gravius aegrotant, tristius curantur. itaque pauci veniunt ad senectutem; quod ni ita accideret, melius et prudentius viveretur. mens
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gͥ corporũ uoluptates cum auctoritatis pͥmus com¬
pmrandȩ : quibus qui splendide usi sunt ut mihi uiden¬
tur fabulam ȩtatis ꝑegisse nõn tanꝙ̃ in exercitati hi¬
striones ĩ extremo actu corruisse. At sunt morssi. et
anxi et iracundi. et difficiles senes. si quȩximus etiã
auari. Sed hec morũ uitia sũt nõ senectutis. Ac mo¬
rositas tamen et ea uitia quȩ dixi hñt aliquid excusa¬
tionis no illius quidẽ iuste. sed quȩ probari posse uide¬
atur. contemni se putant. despici. illudi. Pret̾ea ĩ fra¬
gili corpore odiosa om̃is offensio est. Quȩ tamen oĩa
dulciora fiunt et moribus bonis et artibus. Idq cumĩ
uita tum ĩ scena ĩ telligi potest ex iis fratribus qui in
adelphis sunt. Quanta ĩ altero diuitas. ĩ altero comi¬
tas: Sic se res habet. Ut enim nõ om̃e uinũ. sic ͥ omĩs¬
etas nature uetustate coacescit. Seueritatẽ ĩ senectute

Expanded text:
sunt igitur voluptates corporis cum auctoritatis praemiis comsunt igitur voluptates corporis cum auctoritatis praemiis comparandae? quibus qui splendide usi sunt, ei mihi videntur fabulam aetatis peregisse nec tamquam inexercitati histriones in extremo actu corruisse. At sunt morosi et anxii et iracundi et difficiles senes. si quaerimus, etiam avari; sed haec morum vitia sunt, non senectutis. ac morositas tamen et ea vitia, quae dixi, habent aliquid excusationis, non illius quidem iustae, sed quae probari posse videatur: contemni se putant, despici, illudi; praeterea in fragili corpore odiosa omnis offensio est; quae tamen omnia dulciora fiunt et moribus bonis et artibus, idque cum in vita tum in scaena intellegi potest ex eis fratribus qui in Adelphis sunt. quanta in altero diritas, in altero comitas! Sic se res habet: ut enim non omne vinum, sic non omnis natura vetustate coacescit. severitatem in senectute
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dicere aiunt solitũ lacedemonẽ ẽẽ honestissi¬
mũ domicilium senectutis. Nusꝙͣ enim tantũ tribui¬
tur ȩtati. nusꝙͣ et senectus honoratior. Quinetiam
memorie proditum est cũ athenis ludis quidã ĩ thea¬
trum grandis natu uenisset magno conse ssu locum
ei datum nusꝙͣ a suis ciuibus. Cum aũt ad lacedemo¬
nios accessisset qui legati cũ ẽẽnt. certo ĩ loco conside¬
rant: consurrexisse omẽs illi dicunt᷑. et senem fessũ
recepisse. Quibus cum a cuncto cõsessu plausus esset
multiplex datus: dixisse ex iis quendã atheniẽses sci¬
re que recta ẽẽnt. sed fac̾e nolle. Multa ĩ uestro col¬
legio prȩclam. Sed hoc de quo agimus. Impͥmis quo ut
quisq ȩtate antecedit: itt sentenciȩ pͥncipatũ tenet
Neq solum honore añcedentibꝰ. sed iis etiam qͥ cum
impio sunt maiores natu augures anteponunt᷑. Qe¬

Expanded text:
tionem, dicere aiunt solitum Lacedaemonem esse honestissitionem, dicere aiunt solitum Lacedaemonem esse honestissimum domicilium senectutis; nusquam enim tantum tribuitur aetati, nusquam est senectus honoratior. quin etiam memoriae proditum est, cum Athenis ludis quidam in theatrum grandis natu venisset, magno consessu locum nusquam ei datum a suis civibus, cum autem ad Lacedaemonios accessisset, qui, legati cum essent, certo in loco considerant, consurrexisse omnes illi dicuntur et senem sessum recepisse; quibus cum a cuncto consessu plausus esset multiplex datus, dixisse ex eis quendam Atheniensis scire quae recta essent, sed facere nolle. multa in nostro collegio praeclara, sed hoc, de quo agimus, in primis, quod, ut quisque aetate antecedit, ita sententiae principatum tenet, neque solum honore antecedentibus, sed eis etiam, qui cum imperio sunt, maiores natu augures anteponuntur. q
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt fama cõsentiẽs. Quem uirum nuꝑ .P. Crassũ pon¬
tificem maximũ. quem postea. A. Lepidu eodem sa¬
cerdotio prȩditũ uidimus: Quid de Paulo aut africa¬
noloquar: aut iam ante de Maximo:. quorũ non in
sentẽcia solum. sed etiam ĩ nutu residebat auctoritas.
ut ea pluris sit ꝙͣ omnes adolescẽtiȩ uoluptates. Sed
ĩ omi oratione mem̃tote mea me senectutẽ laudare.¬
que fundamẽtis a dolescẽtiȩ cõstituta sit. Ex quo effi¬
citur id qd̾ ego magno quondã cũ assensu oĩm dixi
miserã eẽ senectutẽ quȩ se orone defenderet. Nõ ca¬
ni. nec ruge repente auctoritatẽ arriꝑe possunt. sed ho¬
neste acta superior ȩtas fructus capit auctoritatis ex¬
tremos. Hȩc enim ip̃a sunt honorabilia que uident᷑
leuia atq cõmunia salutari. appeti. decidi. assurgi.
deduci. reduci. consuli. q̃ apud nos et ĩ aliis ciuitati¬
bus ut queq optime morata est. ita diligẽtissime
obseruant᷑. Lysandrũ lacedemoniũ cuiꝰ modo feci mẽ¬

Expanded text:
uem virum nuper P. Crassum, pontificem maximum, quem postea M. Lepidum eodem sacerdotio praeditum vidimus! quid de Paulo aut Africano loquar, aut, ut iam ante, de Maximo? quorum non in sententia solum, sed etiam in nutu residebat auctoritas. ut ea pluris sit quam omnes adulescentiae voluptates. sed in omni orationemementote eam me senectutem laudare,ae fundamentis adulescentiae constituta sit. ex quo efficitur id, quod ego magno quondam cum assensu omnium dixi, miseram esse senectutem quae se oratione defenderet. non cani nec rugae repente auctoritatem arripere possunt, sed honeste acta superior actas fructus capit auctoritatis extremos. haec enim ipsa sunt honorabilia, quae videntur levia atque communia—salutari appeti decedi assurgi deduci reduci consuli, quae et apud nos et in aliis civitatibus, ut quaeque optime morata est, ita diligentissime observantur. Lysandrum Lacedaemonium, cuius modo feci men
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uir ⁊ uyoe amẽt. uxodẽ pͥuat amato
ꝑ ca uiro . nͨ eã pͥuat amoreniri.
ꝯ̃ ingis ãplectẽs tumulũ ꝓ ꝯigeuexat
Ongue genas ocłosfretibus. ora sona.
H ãc uuat ip̃e dolor neqͥt hac de sede reulłi
G rãdine seu tenebͥs sen p̃ce siue mimis
Eccereũ dapnat index crux horrida punͣ.
In cruce custodit tp̃e noctis eques.
Hic sitit ad tumulũ uocat ħ c̃ t clamoe ⁊ ignis
Orat aq̃ munꝰ. ħ dat ⁊ ille bibit.
egrũ nectareisaud cor lig̾e uerbis
h c̃ uocat ad pͥm̃ cura timoris opꝰ.
S redit ⁊ dulces monitꝰ ĩtex amaro
Cordi. nicta soͥit cast᷑a doloris amor.
Sirmetuẽs fur furẽ. suspẽdia furis.
Disit sit uduã tactus amgee. petit
Hãt ligat ãplxxii frũctũ ligit alceis.
Hĩc redit ad furẽ s loca fure carent
Hͥ dol ħ q̃stu. dolorh ĩstigat amicã
N õ bũ semato furetimore p̃mor
Rex mͥ suãd ded̾at. mxreguis ẽsis
Terret. ⁊ extorrẽ meuibꝰ esse timor
I p̃a diri bustũ resent̃ ꝓ fure cathenat

Expanded text:
t, uxorem priuat amato Parca uiro, nec eam priuat amore uiri. Coniugis amplectens tumulum, pro coniuge uexat Vngue genas, oculos fletibus, ora sono. Hanc iuuat ipse dolor, nequit hac de sede reuelli Grandine seu tenebris seu prece siue minis. Ecce reum damnat iudex: crux horrida punit, In cruce custodit tempore noctis eques. Hic sitit; ad tumultum uocat hunc et clamor et ignis: Orat aque munus; hec dat et ille bibit. Egrum nectareis audet cor inungere uerbis; Hunc uocat ad primum cura timoris opus. Sed redit et dulces monitus intexit amaro Cordi: uicta subit castra doloris amor. Vir, metuens furi furem, suspendia furis Visit, sed uiduam, tactus amore, petit. Hanc ligat amplexu fructumque ligurit amoris. Hinc redit ad furem, sed loca fure carent. Hic dolet, hoc questu dolor hic instigat amicam: «Non bene seruato fure, timore premor. Rex mihi seruandum dederat: me regius ensis Terret et extorrem me iubet esse timor»Ipsa uiri bustum reserat, pro fure catenat
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ u aitui ur̃a nec̃ẽ clem̃tia demat
Cõdite me latebris ut iuui ubͣ fugã
hũc tumiłat feñ p̃sepe reuisit aritor
f rõdibꝰ ⁊ feno munit alitꝙ boues
ħͥ redit. ac c̾nꝰ uitasse ꝑicla gandet
Bobꝰ agit gͣ tes eqͥbus iuius ait.
⁊ leue intari cecũ si uenent arg̾
Argũ si poti̾s iũce uictor eris¬
E t̃tum fert ocdos. cui se deb̾e fatẽt᷑.
ħ domꝰ ⁊ ferui tantaꝑ iura loq
Res tua te reꝑit argũ res altͥa cecũ
Qͥ t dormitat scit uigilare sibi
Hͥ sil argꝰ ĩit stabulũ bobusꝙ innustt᷑
P lus equo denues iud̾at ẽẽ boues.
d munt pĩepe cibo d fulg̾at ira¬

Expanded text:
 uestra necem clementia demat: Condite me latebris, dum iuuet umbra fugam». Hunc tumulat fenum. Presepe reuisit arator: Frondibus et feno munit alitque boues. Hic redit ac ceruus uitasse pericula gaudet, Bobus agit grates. E quibus unus ait: «Est leue uitare cecum. Si uenerit Argus, Argum si poteris fallere, uictor eris. Centum fert oculos; cui se debere fatentur Et domus et serui totaque iura loci. Res tua te reperit Argum, res altera cecum. Qui tibi dormitat scit uigilare sibi». Hic silet. Argus init stabulum bobusque ministrat; Plus equo tenues uiderat esse boues. Dum munit presepe cibo
Abbreviated transcription (Latin):
Feitiudeus opes .s honꝰ fert pͤtote
tͦ metu dãpni sibi munie regis amorẽ
f irinat. ut accepto p̃duce tiitꝰ eat
R egiꝰ hc̃ pͣicnia regit. cor cuł adurit
Auri dira sitif qͥ parat ense nephas
Silua pat sbͥeunt indeus more seq̃tis

Expanded text:
Fert iudeus opes, sed onus fert pectore go, metu damni, sibi munere regis amorem Firmat, ut accepto preduce tutus eat. Regius hunc pincerna regit, cor cuius adurit Auri dira sitis, qui parat ense nefas. Silua patet, subeunt. Iudeus in ore sequentis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rap̃ ẽse capd̾ ⁊ opes metit ⁊ scrobe celat¬
F uinis agiceeleres ãnł ĩ orbe rotas
ꝑ dices dñi cene pĩcͥna mĩstrat¬
ꝵ id ⁊ anisu iux nacatille sus
R ex audiresicit ħ differt dice cãsã
F iclocꝰ ãbo fedẽt ħ petit illerefert
Rex dol ⁊ leto mẽtit᷑ gaudia risu
ꝑ ĩcernã crucis eẽ reũ setẽtis ꝓdit

Expanded text:
Celat. Agit celeres annus in orbe rotas. Perdices domini cene pincerna ministrat, Ridet et a risu uix uacat ille suo. Rex audire sitit; hic differt dicere causam. Fit locus, ambo sedent: hic petit, ille refert. Rex dolet et leto mentitur gaudia uultu. : Pincernam crucis esse reum sententi
Abbreviated transcription (Latin):
Lrͦiiis eques sb̾ rege iugẽt h p̃lia regis¬
ħ ic dispẽs it opes. hic uͥ ⁊ illesinex
I niudie p̃flata genis inata doloris.
C ũ moueãt obsta senẽ. p debił etas
ħ t̃ mou. ac semi cͥmine iusus ebes
ꝑ cũt iura seni. si ꝓ sene pugm amicꝰ.¬
Cui nsłiusodor fenoris ari ꝓb
M ẽdicat pugilẽ. s abt̃ qͥ pugni amicꝰ¬
⁊ ã refugit iuso turbine falsus amor
Dũ fortima tonat fugitiuos t̾r amicos
Sollicitat m̃tẽ iusta q̃rela senuis
ꝗ a m̾itis emi młto s mͥ fecit amicos
P õgadies. cũctosabstulit ora breuis
D ẽtor amicor ꝓplo nõ restitit uinis
ꝗ nã dedi mttis nemo repensat openꝰ
Rebar pace friii. mã paci ꝰ g̾it etas
S mea turbouit gandia liior edax¬
ħ osti tlta meo palinã pepig̃ete pesco
I ne cal. cateo uiribꝰ. ille uig uut aħmi
Armna parũ noni. se totũ prebuit almis
⁊ mͥ isus ebes uisus atutꝰ ei.
si il mͥ p̃b op̃ẽ nisi iuste gr̃ã cause

Expanded text:
iuis, eques sub rege uigent: hic prelia regis, Hic dispensat opes; hic uir et ille senex. Inuidie, perflata genis, innata doloris FCum moueant obiecta senem, plus debilis etas Hunc mouet ac senii crimine uisus hebes. Parcunt iura seni si pro sene pugnet amicCui nullius odor fenoris arma probat. Mendicat pugilem, sed abest qui pugnet amicus: Nam refugit, uiso turbine, falsus amor; Dum fortuna tonat, fugitiuos terret amicoSollicitat mentem iusta querela senis: «Quos meritis emi, multos mihi fecit amicos Longa dies, cunctos abstulit hora breuis. De tot amicorum populo non restitit unus, Quamque dedi multis, nemo repensat opem. Rebar pace frui: mea paci congruit etas, Sed mea turbauit gaudia liuor edax. Hosti multa meo palmam pepigere: tepesco, Ille calet; careo uiribus, ille uiget; Arma parum noui, se totum prebuit armis. Est mihi uisus hebes, uisus acutus ei. Nil mihi prebet opem nisi iuste gratia cause;
Abbreviated transcription (Latin):
S eqͥ putat uictũ in cito iũcat eum
N isꝰ de seretim ictus oblita futuri.
Dexta corporeas ꝓdiga fũdit opes
Ictus ip̃e suos steriles expend̾it ĩ usus
⁊ feriẽs hostẽ se mag̾ ip̃e ferit
S ꝓpe nͥtutis opes alꝰꝯdit arator
d̾ ulos expẽse detͣ ⁊ horeisue
Aut metu fallit aut armis tp̃at ictꝰ
p᷑ dicitq iinas frõtis itrũꝙ iubar
Bormitãs iugilit ⁊ cssans cogitat icł
⁊ metuẽs aud dextͣ notat ꝙ locupꝰ
ħ mora ñ artis eccõ s cłpa timris
Qredit᷑. arte fruẽs ẽẽ indetur teri
S ndorẽꝙ suũ t̃ git ab or esuo
⁊ qͣibiti nõdũ rustica adua tert
Re bun cedit᷑ enii seꝙ cadede seds

Expanded text:
Seque putat uictum ni cito uincat eum. Nil de se retinet uirtus oblita futuri: Dextera corporeas prodiga fundit opes; Ictus ipse suos steriles expendit in usus Et feriens hostem se magis ipse ferit. Sed proprie uirtutis opes abscondit arator Dum locus expense detur et hora sue: Aut motu fallit aut armis temperat ictus Predicitque minas frontis utrumque iubar; Dormitans uigilat et cessans cogitat ictus, Et metuens audet dextra notatque locum. Hec mora non artis ratio, sed culpa timoris Creditur; arte fruens, esse uidetur iners. Sudoremque suum tergit ab ore suo.In cubiti nodum rustica claua ferit. Robur: cedit eques seque cade
Abbreviated transcription (Latin):
I nstitor ⁊ pssũ põde fuste p̃mit.
I lle netẽ spat. nece ꝓnitẽte qͥete.
Nã eͥbella facit ⁊ tỹpana pelł a selli.
ħ̾ lassatur ⁊ ħ pulsa tonãte manu.
Cui sua uita noc. caueat s̾ rũpe uitã.
N õ neces miti uire quiescit ħomu.
Motꝰ uooetañ c̾uꝰ fug̃. auia silue
desit. anra temz. claust bouuia sbͥit
bos ait aut luci tenebeas aut eqͥra cãpe
T utius t̃crares hĩc ꝑig̾ ĩde leuis.
Huc ueniet custosꝙ boñ stabuliq mag̃i

Expanded text:
ssum pondere fuste premit. Ille necem sperat, nece promittente quietem, Nam cribella facit et tympana pellis aselli, Hec lassatur et hec pulsa tonante manu. Cui sua uita nocet, caueat sibi rumpere uitam. Non nece, sed meriti iure quiescit homo.Motus uoce canum ceruus fugit, auia silue Deserit, arua tenet, claustra bouina subit. Bos ait: «Aut luci tenebras aut equora campi Tutius intrares, hinc piger, inde leuis. Huc ueniet custosque boum stabulique magi
Abbreviated transcription (Latin):
Aite suatays iuuenis irretit. amorẽ
p ĩgit. ⁊ e ficto fc̾tꝰ amoreuen
Amltis fertinłta ꝓcis. ex oĩbꝰ. unũ
Eligit. huic u̾i spond amoris opes.
I cipit ille dolos. ⁊ reddit qualia sũpst
G is mea sĩꝙ tuus. nosdee eqͦ amor
Su̾e ñ uellem nͥ met̃ uu̾e uelles.
Tn m sola salꝰ. tm sola qͥes
S n falltmes. nã metualĩgua fefellit
P tia ratõ scire futa. facit
F alle uł̾t hodie si qua fefellit heri.
T ayda si qͥs amacti sua gi se credat amdra
t ays amore cari miuiꝰ amantis amiat
Nã fugrẽda facit ⁊ faciẽda fugit
M ens uaga discuxrͤ ⁊ m̃tisꝯsonat etas.
M tis ⁊ etatis tur biue frena fugit.
I ra senis pͥnit ꝓ nati cͥmie seruos.
I nstruit ista fenẽ fabula necta seri.
Cauta bouẽ uitulũ ꝙ manꝰ supponͣ arat᷑.
hͥ sb̾it ille ingũ pellit. arator ait
G ande let̾aratii q̃ domat usus arãdi.
A boue maiori. discat arare minor
Nõ placet ut sudes. s desexẽpla minori.

Expanded text:
Arte sua Thais iuuenes irretit: amorem Fingit et ex ficto fructus amore uenit. A multis fert multa procis; ex omnibus unum Eligit, huic ueri spondet amoris opes. uum». Percipit ille dolos et reddit qualia sumpsit: «Sis mea simque tuus. Nos decet equus amor; Viuere non uellem nisi mecum uiuere uelles: Tu mihi sola salus, tu mihi sola quies; Sed falli timeo, quia me tua lingua fefellit. Preteriti ratio scire futura facit. t. Fallere uult hodie, si qua fefellit heri». Thaida si quis amat, sua, non se, credat amari: Thais amore caret, munus amantis amatNam fugienda facit et facienda fugit. Mens uaga discurrit et menti consonat etas: Mentis et etatis turbine frena fugit. Ira senis punit pro nati crimine seruos. Instruit ista senem fabula nota seni. Cauta bouem uitulumque manus supponit aratro: Hic subit, ille iugum pellit. Arator ait: «Gaude, letus ara, tu quem domat usus arandi. A boue maiori discat arare minor. Non placet ut sudes, sed des exempla minori,
Abbreviated transcription (Latin):
Lĩ qͥt mes q̃ sum auis de nespeꝰ nomen¬
Nec tim oppositi costra iunare choni
⁊ monitu torp altͥa turba metu.
Amplexat᷑ anes uluis uictoria letis.
ꝓ titulo penã tr̃as suga suiuit auis.
Selle nuda suo ꝓ plumis ułn̾a nestit
Edictũꝙ sb̾it. ne nͥ nocte Solet¬
F õ bonꝰ cuus qͥ p̃fert crubus hostem¬
S̾ tilit̾ seruit wreluo duobꝰ heris¬

Expanded text:
Linquit aues que sumit auis de uespere nomenNec timet oppositi castra iuuare chori.  monitu; torpet altera turba metu. Amplexatur aues ulnis uictoria letis; Pro titulo penam transfuga sumit auis: Vellere nuda suo, pro plumis uellera uestit Edictumque subit ne nisi nocte uoletbonus est ciuis qui prefert ciuibus hostem: Vtiliter seruit ne
Abbreviated transcription (Latin):
Q ua tiͥ ꝯͥditur nil sapit esca mͥ.¬
I ib̾tas aĩ cibꝰ÷ ⁊ uera uoluptas.
Qua qui diues erit dicior ẽẽ neqͥt
Nolo uellemeũ ꝓ tͣꝑi uẽd̾e lucro.
H as qui uẽdit op̃es. hoc ag uͭ sit ĩops.
Nõ bñ ꝓ toto libertas uẽdit᷑ auxo.
ħ celeste bonũ p̃t̾it orbis opes
Nos labor edomuit te fou ĩ ercia sorbes.
Oĩa q̃ nr̃i cura laboris emit.
D isce pati famis arie iugũ ł disce labori.
Ced̾e teꝙ tui cura laboris alat.
Sic uẽtti seruire negãt seuẽt ĩ anẽ
ꝯ ꝑie. orat ope tl dat auara manꝰ.
I lle p̃ces itͥat. it̾ũ fugit illa p̃cãtẽ.
ĩ stomachi fũdo tep obetq calor.
Sicta fame nat᷑a fugit uis arida fances
o serat. nͭ solitũ nõ iuat yee cibũ.
Sult epulas dare sera manꝰ .s. corporis.
S lpes ñ recipit tũte. s aurepͣces.
S imia sic fat᷑. natis ut in dedetꝰ om̃e
S ufficeret quide pars michi ꝑua tue
Q d̾ ꝓd minia capos isculpere cauda

Expanded text:
Qua nisi conditur, nil sapit esca mihQua nisi conditur, nil sapit esca mihi. Libertas animi cibus est et uera uoluptas, Qua qui diues erit, ditior esse nequit. Nolo uelle meum pro turpi uendere lucro; Has qui uendit opes, hic agit ut sit inops». Non bene pro toto libertas uenditur auro: Hoc celeste bonum preterit orbis opes.Nos labor edomuit, te fouit inertia: sorbes Omnia, que nostri cura laboris emit. Disce pati famis acre iugum uel disce labori Cedere, teque tui cura laboris alat». Sic uentri seruire negant; se uenter inanem Comperit, orat opem: nil dat auara manus. Ille preces iterat: iterum fugit illa precantem. In stomachi fundo torpet obitque calor; Victa fame natura fugit, uis arida fauces Obserat ut solitum non sinat ire cibum. Vult epulas dare sera manus, sed corporis egri Vulpes: non recipit mente, sed aure preces. Simia sic fatur: «Natis ut mihi dedecus ornem Sufficeret caude pars mihi parua tue. Quid prodest nimia campos insculpere cau