comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ ⁊ boni bonoꝵ actꝰ. siue sermone̾. q̃ in
ꝓpħico uolumine continent᷑. bona seqͤntiũ
ris sine filiis defunctos. de qͥb saducei resur¬
rectionẽ negantes dñm tẽptabant. certam
eccłastici sacram̃ti figurã dixerit hab̾e: nec¬
ñ ⁊ mulierẽ. sterilitatẽ eiꝰ ⁊ mortẽ. ip̃oꝵ qͦ¬

Expanded text:
cur non et boni bonorum actus sive sermones, quae in prophetico volumine continentur, bona sequentium ris sine filiis defunctos, de quibus Sadducaei resurrectionem negantes, Dominum tentabant, certam ecclesiastici sacramenti figuram dixit habere, necnon et mulierem, et sterilitatem ejus, et mortem. Ipso
Abbreviated transcription (Latin):
to cõmemoret᷑: cũ nulli er̃tdubiũ qͥn hoẽs
tante religionis pascha suo tprẽ fac̾e uel¬
lent: ui mistice insinuaret᷑ hanc ẽẽ sũmã
tociꝰ ꝑfectionis: cũ tͣnscensis mundi cupi¬
ditatib atq illecebris uniu̾sis. tota semꝑ
intencione m̃tis alt̾iꝰ uitȩ meditam᷑ in¬
gressũ. Pascha enuĩ tͣnsitꝰ int̾p̾tat᷑: nom̃ in
habens qd̾ uł filii isrł in eo ꝑ ĩmolationẽ

Expanded text:
to commemoretur, cum nulli esset dubium, quin homines to commemoretur, cum nulli esset dubium, quin homines tantae religionis pascha suo tempore facere vellent; ut mystice insinuaretur hanc esse summam totius perfectionis, cum transcensis mundi cupiditatibus atque illecebris universis, tota semper intentione mentis, alterius vitae meditamur ingressum. Pascha enim transitus interpretatur, nomen inde hab
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aũ destructũ ħ ꝑꝑ peccata. filii tͣnsinig̃¬
tionis inmagna cordis ꝯpunctione labori
longo insistentes. ⁊ sepissime ab inunicis
retardati.tandẽ diuinitꝰ adiuti restaura¬
catoꝵ tẽplũ eiꝰ efficiatq acceptã uitȩ in¬
nocentiã comitante eiꝰ grã seruare: s mul¬
ti laboris ÷ eũ qͥ accepta fidĩ sac̃m̃ta peccan¬
do ꝯtẽpnit. pͥstinã reciꝑe dignitatẽ: qr ñ
huic facilis emundatio ꝑ aꝗͣ baptismi de¬
nuo dari pot̾: s infectũ scelus longo peni¬
tenciȩ labore. longis lacͥmarũ fluentis dis¬
trictione continentie. fudore. eluendũ ẽ
Cuiꝰ emundationi ipã qͦ consuetudo uici¬
oꝵ qͣsi inumica samaritanoꝵ turba re¬
pugnat: tanto ad suꝑandũ difficilior. qͣn¬
to ditiꝰ t̾ram cordis uirtute uacuã posside¬
rit. Pot̃ ⁊ hoc dici. qd̾ iõ specialit̾ reedifi¬
cata ac dedicata domo dei. de pascha fac¬

Expanded text:
nunc autem destructum hoc propter peccata, filii transmigrnunc autem destructum hoc propter peccata, filii transmigrationis in magna cordis compunctione labori longo insistentes, et saepissime ab inimicis retardati, tandem divinitus adjuti restauracatorum, templum ejus effici, atque acceptam vitae innocentiam comitante ejus gratia servare; sed multi laboris est, eum qui accepta fidei sacramenta peccando contemnit, pristinam recipere dignitatem; quia non huic facile emundatio per aquam baptismi denuo dari potest, sed infectum scelus longo poenitentiae labore, largis lacrymarum fluentis, districtiori continentiae sudore eluendum est, cujus emundatione ipsa quoque consuetudo vitiorum, quasi inimica Samaritanorum turba, repugnat; tanto ad superandum difficilior, quanto diutius terram cordis virtute vacuam possidebat. Potest et hoc dici, quod ideo specialiter reaedificata ac dedicata domo Domini, de pascha fac
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnia sincero corde celebrarent. Nus¬
ꝗͣ alias nͥ fallor idẽ ppłs isrł ex qͦ egressus ẽ
ex egypto ꝑ moysen: tante deuotionis cum
sac̾dotib ⁊ leuitis. magistris uidelica suis.
exticisse repꝑit᷑. S ħ deuotio castigatione
diuna facta ẽ: cũ ꝓ peccatis suis hostib
affligendi sunt t̾diti: afflicti adu̾sitatib
a peccatis sunt penitendo au̾si: merito pe¬
nitentiȩ ⁊ ꝯu̾sationis st̃ lib̾ati ab hostib:
⁊ d̾o meliꝰ seruituri ꝓpriã reuocati ad patriã.
S & hactenꝰ iudemꝰ sepissime illos qͥ tẽplũ sui
corꝑis siue separatos peccando ꝓfanauerur.
⁊ ꝑ ħ a diabolo sunt captiuati. redisse ad
dñim ꝑpenitentiã: & merito maiore instan¬
tia q̃ pͥus ꝯsueuerant bonis insudasse oꝑib:
qͥb mansionẽ denuo inse ip̃is suo auctori
p̃parent. Notandũ enĩ qd salomon pͥus
tẽplũ in pace sui regni ꝑ maxima. tp̃re
breui nullo oĩmodis cont̾dicente ꝑfecit:

Expanded text:
e celebrarent. Nusquam alias, nisi fallor, idem populus Israel, ex quo egressi sunt ex Aegypto per Moysem, tantae devotionis cum sacerdotibus et Levitis, magistris videlicet suis exstitisse reperitur: sed haec devotio castigatione divina facta est, cum pro peccatis suis hostibus affligendi sunt traditi; afflicti adversitatibus, a peccatis sunt poenitendo aversi; merito poenitentiae et conversationis sunt liberati ab hostibus: et Deo melius servituri, propriam revocati ad patriam. Sed et hactenus videmus saepissime illos, qui templum sui corporis saepius peccando profanaverunt, et per hoc diabolo sunt captivati, redire ad Dominum per poenitentiam. Et merito majore instantia quam prius consueverant, bonis insudasse operibus, quibus mansionem denuo in seipsis suo Auctori praeparent. Notandum enim quod Salomon prius templum in pace sui regni permaxima, tempore brevi, nullo omnimode contradicente perfecit;
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ celi doctissimo salutẽ. Scͥbam legis di
cęli doctissimũ nominat: qr ⁊ ad ip̃m regẽ
fama ꝑuen̾at diuine uirtutis. ꝑ ꝗͣ ille in¬
censam a caldeis legẽ eisdẽ qͥb priꝰ sermo¬
nib tã ⁊ si alio litterarũ caractere renoua¬
uerit. Dm̃ aũ cęli ⁊ ip̃e nominat. ad distinc¬
tionẽ illoꝵ qͦs de hominib mortuis. aut
certe nullis. stultã miseroꝵ uesaniã insti¬
tuisse nouerat. Obsecꝰ aũ ne sit gͣue lectorib
breuit̃ textũ huiꝰ epłȩ ꝑcurrere: & qͣntũ

Expanded text:
. Scribam legis Dei coeli doctissimum nominat, quia et ad ipsum regem fama pervenerat divinae virtutis, per quam ille incensam a Chaldaeis Legem eisdem quibus prius sermonibus, tametsi alio litterarum charactere, novaverit. Deum autem coeli et ipse nominat, ad distinctionem illorum quos de hominibus mortuis, aut certe nonnullis, stultam miserorum vesaniam instituisse noverat. Obsecro autem, ne sit grave lectori breviter textum ep
Abbreviated transcription (Latin):
in lege dĩ tui q̃ ÷ in manu tua. Lex aut̃ dĩ
p̃dicabat. s ⁊ actu implebat. Dñs ꝙͦ nr̃ in
carne apparens. legeꝰ in manu habebat: ñ
iudelicet eã qͦndã ꝑ moysen ꝓut uolebat
statuens: &. nc̃ eandẽ ꝓut uolebat ꝑ se ipm̃
unmutans. atꝙ ad ꝑfectiora tͣnsferens. Uñ
aiebat. Audistis qr dictũ ÷ antiqͥs. Ego aut̃
dico uob̃. & mirũ qͦmͦ u̾bũ qͦ uti solebant

Expanded text:
in lege Dei tui, quae est in manu tua. Lex enim Dei praedicabat, sed actu implebat. Dominus quoque noster in carne apparens, legem in manu habebat, nonvidelicet eam quondam per Moysen, prout volebat, statuens, et nunc eamdem prout volebat per seipsum immutans, atque ad perfectiora transferens. Unde aiebat: Audistis quia dictum est antiquis, ego autem dico vobis. Et mirum quomodo verbum, quo uti solebant
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem longã erũpne mortał reedifi¬
cata: ꝑ głam in mortalitatis suo conditori
uerũ &̃ ob expurgatas atq ablatas sordes
uitioꝵ: recte pꝰ oblatos in dedicationẽ tẽ¬
pli uitulos. arietes. ⁊ agnos. hirci qͦ pro
peccato toctꝰ isrł mactati eẽ ꝑhibentur.
Grã nãq dĩ q̃ uirtutũ bñficia confert:
ipã nequitias scelerũ aufert. Neq ullũ
pelaguis in domũ dĩ ht̃ locũ: qͥ se suosq
ꝑsuadebat lib̾tate ꝓpͥi arbitrii. ł liberari
a malis. ł confirmari posse ibonis. Offe¬
runt᷑ aũ in hac uita hirci ꝓ peccato: cum
electi suꝑnȩ pietati supplicant. ut lib̾ent᷑
a peccatis. Offerunt ⁊ infutura: cũ idem
grãs referunt ei. qd̃ ipõ concedente sint
cantabunt: qr ñꝙͣ se miseros fuisse:: ac ꝑ
donũ ip̃ius beatos eẽ factos obliuiscunt᷑.
Et statuert̃ sac̾dotes in ordinib suis: & leui¬

Expanded text:
vitatem longam aerumnae mortalis, reaedificata per gloriam immortalitatis suo Conditori , verum etiam ob expurgatas atque ablatas sordes vitiorum: recte post oblatos in dedicationem templi vitulos, arietes, et agnos, hirci quoque pro peccato totius Israel mactati esse perhibentur; gratia namque Dei, quae virtutum beneficia confert, ipsa nequitiam scelerum aufert. Neque ullum Pelagius in domo Dei habet locum, qui se suosque persuadebat libertate proprii arbitrii, vel liberari a malis, vel confirmari posse in bonis. Offeruntur autem in hac vita hirci pro peccato, cum electi supernae pietatis supplicant ut liberentur a peccatis. Offeruntur et in futura, cum iidem gratias ei referunt, quod ipso concedente sint cantabunt ; quia nunquam se miseros fuisse ac per donum ipsius beatos esse factos obliviscuntur. Et statuerunt sacerdotes in ordinibus suis, e
Abbreviated transcription (Latin):
Preoccupando dic̃ eos uenisse in ierłm. Nã
⁊ insequenti qͦmͦ uenerint. ⁊ uͥ exercitũ
suũ coadunaueruit: pleniꝰ ex ordine descri¬
bit. Notandũ aũ qd̃ incapite uoluminis
hꝰ scͥptũ ẽ: qr ad ꝑmissũ cyri ascendert̃ de
babilone: ducib ⁊ orobabel ⁊ iosuȩ. de filiis
ida ⁊ beniamin: cũ sac̾dotib ⁊ leuitis. õs¬
qd̾ eẽnt de captiuitate ꝗͣ tͣnstulerat nabu¬
chodonosor rex babilonis in babilonẽ. Hic
aũ sub exra duce. nulla iudȩ ⁊beniamin.
nulla tͣnsinigͣntis nabuchodonosor: s tm̃imͦ
filioꝵ isrł & sac̾dotũ ac leuitarũ qͥ cũ illo
ascendert̃ iñtio ẽ. Uñ ueri simile uidet᷑. qd̃¬

Expanded text:
 eos venisse in Hierusalem. Nam et in sequentibus quomodo venerint, et ubi exercitum suum coadunaverint, plenius ex ordine describit. Notandum autem quod in capite voluminis hujus scriptum est quia ad promissum Cyri ascenderint de Babylone, ducibus Zorobabel et Josue, de filiis Juda et Benjamin cum sacerdotibus et Levitis oquod essent de captivitate quam transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis in Babylonem. Hic autem sub Ezra duce nulla Judae et Benjamin, nulla transmigrantis Nabuchodonosor, sed tantummodo filiorum Israel, et sacerdotum ac Levitarum, qui cum illo ascenderint, mentio est. Unde veri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic̾ ioħes apłs ait. Sanguis iħu filii dei:
emundat nos ab oĩ peccato. Tẽ uera erit
unitas. cũ fuerit ds̃ oĩa in õib : tc̃ uera ari¬
moꝵ sollempnitas in leticia celebrabit᷑: cum
nullo inelectis ꝑmanente ferm̃to malitie.
⁊ neqͥtiȩ. õs inueritate ac sinceritate cor¬
dis. diuine uisioni adherebunt. Et ħ non
in.uii. dieb scłi labentis. s inuna die ui-¬
tȩ ꝑhennis in atriis dni: q̃ melior ÷ suꝑ

Expanded text:
 apostolus ait: Sanguis Jesu Filii Dei mundat nos ab omni peccato . Tunc vera erit unitas, cum fuerit Deus omnia in omnibus . Tunc vera azymorum solemnitas in laetitia celebrabitur, cum nullo in electis permanente fermento malitiae et nequitiae, omnes in veritate ac sinceritate cordis, divinae visioni adhaerebunt; et hoc non in septem diebus saeculi labentis, sed in una die vitae perennis in atriis Domini, quae melior est super
Abbreviated transcription (Latin):
dib impolitis tres. & sic ordines de lignis no¬
uis. cũ tẽplũ õe fuerit interiꝰ cedro uestitũ:
nͥ forte ꝑsarũ erat moris. ita tẽpla facere
uariato. ut t̾ni oꝑis lapidum eẽnt ꝑ pa¬
netes &s quartꝰ de lignis fabre factis. Et
sqͦ intemplo iherosolimoꝵ eodem mͦ fie¬
ri deb̾e putauit. Anforte de atrio sacer¬
dotum intelligendum ẽ eum dixisse. qd̃
circa templũ ingiro factum. tres ordineᷤᷤ
habebat lapidũ politoꝵ: & qͣrtum lignoꝵ
cedri. eratq a stantib ad pectꝰ usq altũ:
aut certe de porti ͤ domꝰ dnĩ q̃ erat ante
faciem templi: de q̃ scͥpt᷑a cũ palatiũ re¬
qus salomonis fabricaret᷑. ita cõmemorat.
fecit ⁊ atriũ magis rotundũ triũ ordinum

Expanded text:
res, et sic ordines de lignis novis, cum templum omne fuerit interius cedro vestitum? nisi forte Persarum erat moris ita templa facere opere variato, ut terni ordines lapidum essent per parietes, et quartus de lignis fabrefactis: et hoc quoque in templo Hierosolymorum eodem modo fieri debere putavit. An forte de atrio sacerdotum intelligendum est eum dixisse, quod circa templum in gyro factum, tres ordines habebat lapidum politorum, et quartum lignorum cedri, eratque astantibus ad pectus usque altum; aut certe domus Domini, quae erat ante faciem templi, de qua Scriptura, cum palatium regis Salomonis fabricaretor, ita commemorat: Fecit et atrium majus rotundum trium
Abbreviated transcription (Latin):
Unnisis gͦ filiis tnsmig̃tionis ĩmolatũ ÷ pas¬
cha. Om̃s comederunt filii isrł ñ solũ qui
reu̾si fuerant de captiuitate. s & õs qͥ ali¬
cubi antea constituti. eo tpre se seꝑauerats
a coinqͥnationib gentiũ t̾rȩ ad eos. Qd̃ &̃
de ꝓselitis recte pot̾ intelligi: qͥ cũ natura
eẽnt gentiles. in ritũ conu̾terent᷑ ppłi dĩ
accepta circumcisione ⁊ hostiis purificati
legalib: ut digni eẽnt & ipĩ participatione
sacͥficii salutaris. Et notandũ qr gentes
t̾rȩ dicit eos qͥ comqͥnationib seruiunt: ut

Expanded text:
latum est pascha, omnes comederunt filii Israel, non solum qui reversi fuerant de captivitate, sed et omnes qui alicubi antea constituti, eo tempore sese paraverant a coinquinationibus gentium terrae ad eos. Quod etiam de proselytis recte potest intelligi, qui cum natura essent gentiles, irritum converterentur populi Dei, accepta circumcisione, et hostiis purificati legalibus, ut digni essent et ipsi participatione sacrificii salutaris. Et notandum, quia gentes terrae dicit eos qui coinquinantibus serviunt; ut
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s isrłi. Hunc artarxerxen sub qͦ exras de
babilonia iherosolimã ascendit: iosephꝰ pu-¬
tat eẽ xexxen filiũ darii qͥ pꝰ eũ regnauit.
Norro chronicoꝵ libri successorem eiꝰdẽ. rex¬
xis. qͥiam apud eos artarxerxes appellat᷑. hic
designatũ estimant. Regnauit aũ darius
sub quo edificatũ ÷ tẽplũ. annis.xxx. sex.
Uost quẽ. rerxes. annis .xx. Post quẽ artabus

Expanded text:
as de Babylonia Hierosolymam ascendit, Josephus putat esse Xerxen filium Darii, qui post eum regnavit. Porro Chronicorum libri, successorem ejusdem Xerxis, qui etiam apud eos Artaxerxes appellatur, hic designatum aestimant. Regnavit autem Darius, sub quo aedificatum est templum, annos triginta sex; post quem Xerxes annos viginti; post
Abbreviated transcription (Latin):
partes erat distributꝰ: ita ut unꝰquisq or¬
do. uicẽ sue ebdomadis ꝑ octonos dies ui-¬
delicet a sabb̃o usq ad sabb̃m. intẽplo mi¬
liber officiis. cura ꝓpͥe domꝰ ager&: ut u̾ba
dierũ narrant. Nã ⁊ in circuitu interi¬
oris sacrarii. iam fecerãt porticꝰ templi: in qͣrũ
ianuis ꝑ uices obseruabant leuitȩ. sic̃ ⁊ ibi
legit᷑. Q d uͦ dr̃ sic̃ scͥptum ẽ in libro moysi:¬

Expanded text:
partes erat distributus, ita ut unusquisque ordo vicem suae hebdomadis per octonos dies, videlicet a sabbato usque ad sabbatum in templo miliber officiis, curam propriae domus ageret, ut Verba dierum narrant. Nam et in circuitu interioris sacrarii jam fecerunt porticus templi, in quarum januis per vices observabant Levitae, sicut et ibi legitur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
to. eacdẽ pietas religionis omiũ mentib
ine̾e memorat᷑: dũ dr̃ purificatos fuisse
sac̾dotes ⁊ leuitas qͣsi unũ õs mundos ad
immolandũ pascha. Quȩ enĩ maior ĩ hac
uita potest eẽ ꝑfectio: ꝗ̃ munde unitas mul¬
titudinis:  Multa nãq sac̾dotũ. multa leui¬

Expanded text:
to, eadam pietas religionis omnium mentibus inesse memoratur, dum dicitur purificatos fuisse sacerdotes et Levitas quasi unum, omnes mundos ad immolandum pascha. Quae enim major in hac vita potest esse perfectio, quam mundae unitas multitudinis? Multa namque sacerdotum, multa Levi
Abbreviated transcription (Latin):
uotionis. ut pꝰ edificatã ac dedicatã domũ
dĩ: mox sac̾dotes ac leuitas qͥ inea minis¬
trarent ordinarent: ne sine causa domꝰ
erecta fulgera: si deessent qͥ intꝰ dõ serui¬
rent. Qd̃ sepiꝰ inculcandũ eis qͥ monaste¬
ria magnifico ope construentes: neq̃qͣm
in his statuunt doctores. qͥ ad oꝑa di po¬
pulũ di cohortent᷑. s suis potiꝰ inbi uolup¬
tatib ac desideriis seruiunt. Qd̃ aũ dicit
sac̾dotes in ordinib suis. ⁊ leuitas in uicibꝰ

Expanded text:
votionis, ut post aedificatam ac dedicatam domum Domini, mox sacerdotes ac Levitae, qui in ea ministrarent, ordinarentur; ne sine causa domus erecta fulgeret, si deessent qui intus Deo servirent. Quod saepius inculcandum eis qui monasteria magnifico opere construentes, nequaquam in his statuunt doctores, qui ad opera Dei, populum Dei cohortentur, sed suis potius inibi voluptatibus ac desideriis serviant. Quod autem dicit sacerdotes in ordinibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satione uota gr̾arum do referunt: cum
multi conspecta eoꝵ uita do deuota. &
ipĩ se ad maiora uirtutũ oꝑa accingunt:
nolentes eis segniores in oꝑib bonis existe:
qͥb innocentiores minꝰ peccando ꝑman¬
serant. Qd̃ &̃ de eis qui nuꝑ at fidẽ ac
sacram̃ta xͥ suscipienda ꝑueniunt. eque
pot̾ accipi: qd̃ sepe multi illoꝵ qͥ in fide

Expanded text:
vota gratiarum Deo referunt, cum multi conspecta eorum vita Deo devota, et ipsi se ad majorum virtutum opera accingunt, nolentes eis segniores in operibus bonis existere, quibus innocentiores minus peccando permanserant. Quod etiam de eis qui nuper ad fidem, ad sacramenta Christi suscipienda perveniunt, aeque p
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Non nulla aũ integra uolumina quȩ
qͦndã ppło isrł habebant᷑. intacta reliq̃rit:
Nonne scͥptũ ÷ ħ in libro iustoꝵ:SS ⁊ in regũ
⁊ in ꝑalipomenon uolumine cõmemorant᷑
alia e qͥb omĩb dñt hodie nulla uspiã posse
uestigia repꝑiri. Ferunt qͦ hebrei neq apd̃
eos de hac re dubitacio ẽ ulla: qd̃ idẽ ezras
leuiores littas excogitauerit. sub nominib
carũ qͣs eatenꝰ habuerant: qͥb uelocissime
tantã libroꝵ copiã q̃ erat consũpta reficẽt.
Uñ ñ solum scͥba: uerũ &̃ scriba uelox cogno¬
minat᷑. Priores aũ litt̾e remansert̃ apuo

Expanded text:
dens . Nonnulla autem integra volumina, quae quondam in populo Israel habebantur, intacta reliquit; Nonne scriptum est hoc in libro Justorum ? Sed et in Regum et Paralipomenon volumine commemorantur alia, e quibus omnibus dicunt hodie nulla uspiam posse vestigia reperiri. Ferunt quoque Hebraei, neque apud eos de hac re ulla dubitatio est, quod idem Ezras le viores litteras excogitaverit sub nominibus earum quas eatenus habuerant, quibus velocissime tantam librorum copiam, quae erat consumpta, reficeret. Unde non solum scriba, verum etiam scriba velox cognomin
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͦs babilonioꝵ ni  le. go p̾ssos inuenit.
ad grãm lib̃tatis n̾itian erudiat. atq
eruditos ad menia patriȩ celestis ꝑducat. Cuiꝰ
pat̾ ẽ salathiel .i. peticio mea ds̃: qͥ ipi dic̃ in
psalmo. Pete a me. ⁊ dabo tͥ gs̃. h.t. S ⁊ unꝰqͥsq
ũ aliud ab illo q̃. ipm̃ diñ querit. pot̾ eũ recte
salathiel .i. peticio mea ds̃ noĩare. uixta illd̃
psalmiste. Qd enĩ mͥ restat incęlo: & a te qͥd .u.

Expanded text:
eos quos Babyloniorum jugo pressos invenit, ad gratiam libertatis erudiat, atque eruditos ad moenia patriae coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, id est, petitio mea Deus, qui ipse dicit in psalmo: Pnon aliud ab illo quam ipsum Deum quaerit, potest recte Salathiel, id est, petitio mea Deus nominari, juxta illud Psalmistae: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui
Abbreviated transcription (Latin):
accusationis a samaritis suscipiens. uenit ierłm
actẽplũ constriu . uephꝰ putat eẽ cambisẽ filiũ
cyri: qͥ pꝰ patrẽ .xxx. annis imꝑio functꝰ. ipse
octo annis regnauit: & pꝰ eũ magi uno anno
regnantes. dariũ filiũ staspi regni habuere suc¬
cessorem. Cuiꝰ scdo anno qͦ tẽplũ edificari ꝑmi¬
tasse an aliqͥt rescͥpserit aut respondit tacet᷑: qi
uł eodẽ qͦ regnare cepit anno decedens. artar¬
xexxi potiꝰ apicẽ regnandi ⁊ ħ curandi reliqͥt:
uł conteꝑaneꝰ qͥdẽ erat artarxerxi: s qͣsi mino¬
ris potentiȩ. illũ magis ħ ĩttare ac decern̾e
ꝑmisit. H ẽ exemplar epłe ꝗͣ misert̃ ad eũ. Ar-¬

Expanded text:
m ac templum construi, Josephus putat esse Cambysen filium Cyri, qui post patrem triginta annis imperio functum ipse octo annis regnavit; et post eum Magi, uno anno regnantes, Darium filium Hystaspis regni habuere successorem. Cujus secundo anno, templum quo aedificari permitasse an aliquid rescripserit, aut responderit, tacetur, quia vel eodem quo regnare coepit anno decedens, Artaxerxi potius apicem regnandi, et haec curandi reliquit; vel contemporaneus quidem erat Artaxerxi, sed quasi minoris potentiae illum magis haec tractare ac decernere permisit. Hoc est exemplar epistolae, etc. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
iubente ñ solũ cyro ⁊ dario. s artarxerre
domũ cłi ẽẽ constructã: cũ continuo sub¬
iungit᷑ eã regnante adhuc dario fuisse
cõpletã ac dedicatã: nͥ forte credendũ ẽ
ꝙ̃ artarxerxen misso ierosolimã plurimo
auri ⁊ argenti pondere. iussisse: ut siquid
minꝰ inedificio uł in ornatu tẽpli siue ua¬
soꝵ eiꝰ eẽt cõpletũ: ex ip̃a ꝗͣ miserat ⁊ do¬
nauerat peccunia ꝑficeret᷑. Nã s exra

Expanded text:
ente non solum Cyro et Dario, sed et Artaxerxe, domum Dei esse constructam; cum continuo subjungitur, eam regnante adhuc Dario fuisse completam ac dedicatam. Nisi forte credendum est etiam Artaxerxen, misso Hierosolymam plurimo auri et argenti pondere, jussisse, ut si quid minus in aedificatione, vel in ornatu templi, sive vasorum ejus esset completum, ex ipsa quam miserat et donaverat pecunia perficeretur. Nam et Ezr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣdicens in qͣntũ pot̾ ꝯstringit: & eũ qui
et̾nã atq oĩpotentẽ ht̃ urtutẽ. ħ idem
ueracit̾ ꝑfic̾e rogat: piaq deuotione desi¬
derat. uͥ ⁊ nom̃ eiꝰ in donio sua ꝑpetuo ma¬
neat: & qͥc̃q hãc impugnare p̾sũpserint.
ipĩ inȩt̃num regno ⁊ uita pͥuent᷑. Quod
eodẽ ordine nc̃ qͦ in scã eccła gerit᷑: cum
t̃renȩ potestates ad fidẽ conu̾se ꝓ statu
eiꝰdẽ ecclȩ publica edicta ꝓponunt: & hãc

Expanded text:
es in quantum potest confringit: et Deum, quia aeternam atque omnipotentem habet virtutem, hoc idem veraciter perficere rogat, piaque devotione desiderat, ut et nomen ejus in domo sua perpetuo maneat; et quicunque hanc impugnare praesumpserint, ipsi in aeternum regno et vita priventur. Quod eodem ordine nunc quoque in sancta Ecclesia terrenae potestates ad fidem conversae pro statu Ecclesiae publica edicta proponunt, et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
salis repugnant. õĩb manifeste ꝗͣ sint in¬
utilia. q̃ ꝑu̾sa patescunt: ꝙ ipĩ iucisdem
oꝑib ñ gaudiũ sͥ uitȩ s mortis potiꝰ laque¬
uni conqͥsisse ꝓbant᷑. Domꝰ ꝙͦ taliũ publicat᷑.
id ẽ publico censui ꝓscribitur: cũ corꝑa q̃
resurrectione ꝑpetuis punienda tormen¬
tis. seuissimis exactorib ħ ẽ inmundis spibꝰ
in potestatẽ tradunt᷑. Bene aũ ac fideliter¬
darius decretũ suũ auxilio diuine poten¬
ciȩ confirmari desidãt: dũ repente dep̃¬
cando subiungit dicens. Ds̃ aũ qͥ habita¬
re fecit nom̃ suũ ibi: dissipas oĩa regna

Expanded text:
ae repugnant, omnibus manifeste quam sint inutilia, quam perversa, patescunt; et ipsi in eisdem operibus non gaudium sibi vitae, sed mortis potius laqueum conquisisse probantur. Domus id est, publico censu proscribitur: cum corpora resurrectione perpetuo punienda tormento saevis exactoribus, immundis spiritibus in potestate traduntur. VERS. Darius decretum suum auxilio divinae potentiae confirmari desiderat, dum repente deprecando subjungit, dicens: Deus autem qui habitare fecit nomen suum ibi dissipet omnia regna
Abbreviated transcription (Latin):
solere intelligi: Quȩ cuncta hic iubente
rege in holocaustũ di cęli offerunt᷑. cũ fa¬
uentib mundi hꝰ potestatib ressc̃ẽ eccłȩ
crescunt: subditi q eis ppłi undiq in unã
eandẽ fidẽ ueritatis .xͦ ꝯsecrandi aggre¬
gant᷑: & qͥcqͥd boni naturalis qͥsq dnunitꝰ
audierit: quicqͥd a uiris eccł̃iarũ salubre
didicerit: totũ hoc in obsequiũ diuini
rent: qr nimirũ ita solũ accepta fiunt
dnõ uota offerentiũ: si scđ̾m catholicȩ pa¬
cis ritũ offerant᷑. Nam qͥc̾q ł pagana suꝑ¬
sticione uł contencione heretica sunt bo¬
na ꝑmixta: ħ bona estimari nullatenꝰ
debent. Offerunt aũ ⁊ sac̾dotes idẽ ꝓ ui¬
ta regis ⁊ filioꝵ eiꝰ. iuxta illd̃ apłi. Obsecro
gͥ pͥmo omniũ fieri obsecrationes. oratio

Expanded text:
solere intelligi? Quae cuncta nunc, jubente rege, in holocaustum Deo coeli offeruntur, cum faventibus mundi hujus potestatibus res sanctae Ecclesiae crescunt, subditique eis populi undique in unam eamdemque fidem veritatis Christo consecrandi aggregantur, et quidquid boni naturalis quisque divinitus audierit, quidquid a viris Ecclesiarum salubre didicerit, totum hoc in obsequium divini rent; quia nimirum ita solum accepta fiunt Domino vota offerentium, si secundum catholicae pacis situm offerantur. Nam quaecunque vel pagana superstitione vel contentione haeretica sunt bona permixta, haec bona aestimari nullatenus debent. Offerunt autem ea sacerdotes iidem pro vita regis et filiorum ejus, juxta illud Apostoli: Obsecro igitur primo omnium fieri ob
Abbreviated transcription (Latin):
ta tunc fuisse uasa intemplo dĩ: signifi¬
cat templũ babilonioꝵ. in qͦ ea nabucho¬
donosor posuerat: ut aꝑtiꝰ supͣ legit᷑. de qͦ
ħ ꝙyrꝰ auferri ac iherosolimã iusserat refer¬
ri. Huc usq litt̾e cẏri regis. q̃ in egbatha¬
nis fuerant inuente: qͥb in repente nouo
atq insolito more. ex ꝑsona ⁊ auctorita¬
te darii regis additũ ẽ. Nc̃ gͦ tatannai
dux regionis qẽ t̃nsflum̃ ⁊ stharbuzan¬
nai ⁊ ꝯfiliarii urĩ a pharsacei qͥ estis trans
flum̃: ꝓcul recedite ab illis. ⁊ dimitcite fi¬
eri templũ d̃i illud a duce iudeoꝵ ⁊ a

Expanded text:
ta tunc fuisse vasa in templo Dei, significat templum Babyloniorum, in quo ea Nabuchodonosor posuerat, ut apertius supra legitur, de quo haec Cyrus auferri, ac Hierosolymam jusserat referri. Hucusque litterae Cyri regis, quae in Ecbatanis fuerant inventae; quibus repente novo atque insolito more ex persona et auctoritate Darii regis additum est: Nunc ergo Thathannai dux regionis, quae est trans flumen, Starbuzannai, et consiliarii vestri Apharsachei, qui estis trans flumen, procul recedite ab illis et dimittite fieri templum Dei illud a duce Iudeorum et
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑ hoc cyrꝰ de suo sensu ꝓtulisse: ⁊ m̾surã
siue ordinẽ oꝑis. ui sͥ congruũ uidebat᷑ ad no¬
tasse. Siqͥdẽ tẽplũ ũ u̾ba dierũ narrant: in men¬
sura pͥma ħẽ int̾ muros int̾iores habebat. Ixͣ.
cubitos longitudinis .xx. cubitos latitudinis.
debat. ⁊ iosephꝰ testat᷑: deiñ alios.Lx. usq ad

Expanded text:
colligitur hoc Cyrus de suo sensu protulisse, et mensuram sive ordinem operis, ut sibi congruum videbatur, annotasse; siquidem templum, ut Verba dierum narrant, in mensura prima, hoc est intra muros interiores, habebat sexaginta cubitos longitudinis, viginti cubitos latitudinis. debat, ut Josephus testatur ; deinde alios sexaginta usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ constructiomi scẽ eccłe motis ꝑsecutioni¬
bus ꝯtͣdixert̃. int̾ quarũ ꝑturbationes ea¬
dem eccłia maxiie mrm̃ uictoria floruit.
Designat dariꝰ piã illoꝵ regũ deuotionẽ. qui
agnita uoluntate ͥanȩ ficłĩ. ñ solũ ñ resis¬
tere.s ⁊ suis eã decretis adiuuare curabant.

Expanded text:
qui constructioni sanctae Ecclesiae mortis persecutionibus contradixerunt; inter quarum perturbationes eadem Ecclesia maxime martyrum victoria floruit. Designet Darius piam illorum regum devotionem, qui agnita voluntate Christianae fidei, non solum non resiste
Abbreviated transcription (Latin):
semorib iudeoꝵ insũptꝰ oꝑis tẽpli: dum
erudiendi atq eccłẽ menbris adunandi
ꝯmittunt᷑: qͣlis fuit cassiodorus qͦndã se¬
nator. repente eccłiȩ doctor. Qͥ dũ in ex¬
positione psalmoꝵ ꝗͣ egregiã fecit. diligen¬
ter intuitꝰ ẽ qͥd ambrosiꝰ. qͥd hilariꝰ. qͥd au¬
gustinus. qͥd cirillus. qͥd ioħes. qͥd cet̾i scĩ¬
patres dixerunt: edoctũ se ꝓcul dubio

Expanded text:
senioribus Judaeorum, in sumptus operis templi, dum erudiendi, atque Ecclesiae membris adunandi committuntur; qualis fuit Cassiodorus quondam senator, repente Ecclesiae doctor; qui dum in expositione Psalmorum, quam egregiam fecit, diligenter intuitus est quid Ambrosius, quid Hilarius, quid Augustinus, quid Cyrillus, quid Joannes, quod caeteri fratres di
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ sacͣm̃tis fidĩ unciant᷑ ppłi: s ⁊ exẽ¬
plis atq eruditione p̃cedentiũ in xͦ istoꝵ.
ad agenda ea q̃ di sunt instituant᷑. Et ħ ñ
ꝓ captu humani ingenii: s sic̃ scͥptum ẽ in
libro moysi. Cui consonat illd̃ dnĩcũ. Eun¬
mig̃tionis pascha. qͣrta decima die m̃sis
pͥmi . Purificati enuĩ fuert̃ sac̾dotes ⁊ leuite
qͣsi unꝰ. õs mundi ad imnmolandũ pascha:
uiuu̾sis filiis t̃nsmigͣtionis ⁊ fr̃ĩb sius sac̾do¬
lebratione pasche pꝰ edificatã domũ dnĩ
referre : cum iã dudũ ẽet p̃missũ. qd̾ a
die pͥmo aduentꝰ sui in ierłm. in cunctis
sollempnitatib dm̃ legitimas hostias atq
holocausta offerrent: nisi forte ꝓpt̾ea de pas¬
cha facto specialit̾ referre uoluit: ũ ãmon̾et
lectorem q̃ filii t̃nsmig̃tiotus edificationem
tẽpli. eadẽ q̃ ceꝑant m̃tis deuotione cõpleue¬
runt Ibi nãq p̃dicatũ ẽ qr cong̃gatꝰ ẽ ppłs¬

Expanded text:
et non solum sacramentis fidei initiantur populi, sed exemplis atque eruditione praecedentium in Christo justorum ad agenda ea quae Dei sunt, instituantur; et hoc non pro captu humani ingenii, sed sicut scriptum est in libro Moysi. Cui consonat illud dominicum: Eunmigrationis Pascha, quartadecima die mensis primi. Purificati enim fuerant sacerdotes et Levitae quasi unus: omnes mundi ad immolandum pascha universis filiis transmigrationis, et fratribus suis sacerdolebratione paschae post aedificatam domum Domini referre? cum jamdudum esset promissum, quod a die primo adventus sui in Hierusalem, in cunctis solemnitatibus Domini legitimas hostias atque holocausta offerrent; nisi forte propterea de pascha facto specialiter referre voluit, ut admoneret lectorem, quia filii transmigrationis aedificationem templi eadem qua coeperant mentis devotione complerint. Ibi na
Abbreviated transcription (Latin):
deiñ holocausto iugi cotidie. dum̃ sͥ plaçare
curabant: q̃ cuncta infigurã p̃cessert̃ eiꝰ qͥ in
sexta etate uenturꝰ in carne. ⁊ holoc austo eiꝰdẽ
sue carnis. ⁊ sanguinis totũ erat orbẽ redẽptu¬
riis. E dificato gͦ altari ⁊ oblatis dõ holocau¬
stis: seqͥt᷑ scͥpt᷑a dicens. Porro tẽplũ dĩ fundatũ
necdũ erat. F undatio tẽpli dei. illoꝵ ħ in loco
mansioniẽq dño incorde ⁊ corꝑe p̃ꝑant. dicen

Expanded text:
deinde holocausto jugi quotidie Dominum sibi placare deinde holocausto jugi quotidie Dominum sibi placare curabant. Quae cuncta in figuram praecesserunt ejus qui in sexta aetate venturus in carne, et hostia ejusdem suae carnis ac sanguinis totum orbem erat redempturus. Aedificato igitur altari, et oblatis Deo holocaustis, sequitur Scriptura dicens: Porro templum Dei fundatum necdum erat. Fundatio templi Dei, illorum hoc in loco mansionemque Domino in suo corde
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ pͥme etatis mundi sic̃ ⁊ .iiͣi. p̃cedentiũ.
oblatis dnõ holocaustis consec̃t᷑. In pͥma nãq
etate beat ꝓthomartir abel pͥmꝰ oĩũ electoꝵ
de pͥmogenitis ouiũ suarũ. ⁊ de adipibꝰ earũ
dõ holocausta obtulit: ingressũq scli nascentis
⁊ pͥmo hostiis peccoꝵ: & ab extremũ ꝓprio cru¬
ore dicauit. Scdẽ exortu etatis. noe oblatis deo
holocaustis. de cunctis q̃ archa tenuerat anima¬
lib iundis ꝯsec̃uit. Terciã etatẽ melchise dech
sac̃dos di sũmi. ⁊ abrahã pat̾archa hic pane ⁊
qͦloco ⁊ qͣndã abrabã filiũ obtulisse ꝑhibet᷑:
deiñ edificato a salomone tẽplo. altare holocau¬
stoꝵ constat eẽ locatũ. Qͥnte nc̃ ȩtatis exordiũ.
iosue filiꝰ iosedech sac̾dos magnꝰ. ⁊ rorobabel fi¬
liꝰ salathiel edificato in eodẽ loco altari. ⁊ obla¬
tis dõ holocaustis. mox ũ discusso iugo longe cap¬
tiuitatis. ierosolimã rediere dedicauert᷑: ac

Expanded text:
initium quintae aetatis mundi, sicut et quatuor praecedentium, oblatis Domino holocaustis consecratur. In prima namque aetate beatus protomartyr Abel, primo omnium electorum, de primogenitis ovium suarum, et de adipibus earum, Deo holocausta obtulit, ingressumque saeculi nascentis, et primo hostiis pecorum, et ad extremum proprio cruore dicavit. Secundae exortum aetatis Noe, oblatis Deo holocaustis de cunctis quae arca continuerat animabus mundis consecravit. Tertiam aetatem Melchisedec sacerdos Dei summi, et Abraham patriarcha, hic pane et quo loco et quondam Abraham filium obtulisse perhibetur; et deinde aedificato a Salomone templo altare holocaustorum constat esse locatum. Quintae nunc aetatis exordium Josue filius Josedech sacerdos magnus, et Zorobabel filius Salathiel, aedificato in eodem loco altari, et oblatis Deo holocaustis, mox ut discusso jugo longae captivitatis, Hierosolymam rediere, dedicarunt; ac
Abbreviated transcription (Latin):
sũpserit: s ip̃ĩ eiꝰ sacm̃tis credentes cõmunica¬
re. eiꝰq ad edificiũ iuuare letant᷑. Uerũ dariꝰ
ꝑlũ edificari p̃cep̃ qd̾ sexto regni eiꝰ anno ꝯplet᷑.i.
sinbibliotheca libroꝵ qͥ erant repositi mba¬
Uilone:⁊ inuentũ ẽ in egbatanis qd̾ ẽ castrum
in medena ꝓuintia. uolumꝰ unũ. Talisq scͥptꝰ
erat in eo cõm̃tariꝰ. In anno pͥmo cyri regis.
loci in qͦ ħ litt̾e sunt inuente: ita posuit. Et
inuentꝰ ẽ in egbathanis constructa turre in
regione medica. Porro alia tͣnslatio sic ht. In
egbathana in edificatione tutissime regionis
medoꝵ. Uñ ueri simile uidet᷑: qd̃ nom̃ mede¬
na. ñ aliud ꝗͣ mediã signific&. Qd̃ aũ seqͥt᷑.
Et u̇ ponant fundam̃ta subportantia: altitu

Expanded text:
pserit, et ipsi ejus sacramentis credentes communicare, ejusque aedificium juvare laetantur. Verum Darius plum aedificari praecepit, quod sexto regni ejus anno completur. in bibliotheca librorum, qui erant repositi in Babylone, et inventum est in Ecbatanis, quod est castrum in Medena provincia, volumen unum, talisque scriptus erat in eo commentarius: Anno primo Cyri regis: Cyri litterae sunt inventae, ita posuit: Et inventus est in Ecbatanis constructa turre, in regione Mediae codex. Porro alia translatio sic habet: In Ecbatana, in aedificio tutissimo regionis Medorum. Unde verisimile videtur, quod nomen Medena, non aliud quam Mediam significet. Quod autem sequitur: Et ut po
Abbreviated transcription (Latin):
annis patͥa ꝓfug: ambrosiꝰ insua ciuitate obsessꝰ.
hilariꝰ inexiliũ religatꝰ: eusebiꝰ mriũ pass: plures
in affrica epĩ linguis abscisis. a sua ꝓuintia eiec¬
ti. Alii atq alii diu̾sis penis uexati. uł uit̾empti.
domũ dĩ ꝗ̃ edificau̾ant. ppłis t̾rȩ ħẽ hoĩb sua¬
donec tprẽ diuinitꝰ ꝓuiso. denuo sapientib ar¬
chitectis reedificande pꝰ captiuitatẽ eiꝰdẽ domꝰ
copia subpetere. id ẽ donec catholicis patͥb res¬
taurande pꝰ dep̃hensas ac suꝑatas hereses eccłie
facultas daret᷑. Conduxer̃̾ aũ adu̾sũ eos consilia¬

Expanded text:
annis patria profugus, Ambrosius in sua civitate obsessus, Hilarius in exsilium relegatus, Eusebius martyrium passus; plures in Africa episcopi linguis abscisis, a sua provincia ejecti, alii atque alii diversis poenis vexati vel interempti, domum Dei, quam aedificaverant, populis terrae, hoc donec tempore divinitus proviso, denuo sapientibus architectis reaedificandae post captivitatem ejusdem domus copia suppeteret; id est, donec catholicis Patribus restaurandae, post deprehensas ac superatas haereses, Ecclesiae facultas daretur. Conduxerunt autem adversum eos consilia
Abbreviated transcription (Latin):
pli. diligent̃ ip̃e cũ sociis u ociꝰ opꝰ ꝑfic̾et᷑. auxiliũ
ferre curauit: u in seqͣntibꝰ scͥptũ ẽ. Que cuncta
m̃ti ⁊ actioni eoꝵ conueniunt: qͥ in gentili pͦ
uita ꝯstituti. ꝯu̾sationẽ scẽ eccłie repente usã
obstupescere. de in rationẽ eiꝰdẽ religionis au¬
dire ac disc̾e student: atq ad ultimũ agi¬

Expanded text:
 auxilium ferre curavit, ut in sequentibus scriptum est. Quae cuncta menti et actioni conveniunt eorum, qui in gentili prius vita constituti, conversationem sanctae Ecclesiae repente visam obstupescere, deinde rationem ejusdem religionis audire ac discere student; atque ad ultimum ag
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ. qͦmͦ dictũ sit lapide ĩpolito domũ
pidib potuisse fieri. S lapide ĩpolito. intelli¬
gendũ lapide nouo: quẽ ip̃ĩ qͥdẽ impolitũ re¬
ꝑerunt: s poliendo. aptũ edificio domusdnĩ
fecert̃. Nam ⁊ si uerũ lapidũ qͥsic̃ ieremias plau¬
gens ostendit. disꝑsi erant in capite oĩũ platea¬
rũ aliqͥ remausert̃: nulli tñ dubiũ qͥn ⁊ noui
erant lapides poliendi ex qͥb opꝰ tẽpli possas
impleri. Cuiꝰ minirũ rei in ꝓmptu ẽ misteri¬
um. cũ uiderimꝰ eccłiam dĩ edificari. ñ solũ
de his qͥpenitendo resipiscunt ad uitã sc̃itatis
q̃ olim peccando ꝑdid̾ant: uerũ &̃ de illis qͥ
nuꝑ ad fidẽ uocati. institucione magistroꝵ
q̃si norma opificũ cõpositi. atq in edifitiũ do¬
mus diũ ꝯgruo sͥ sunt ordine locati. Qͣmuis ⁊

Expanded text:
notandum, quomodo dictum sit, lapide impolito domum pidibus potuisse fieri. Sed lapide impolito intelligendum est lapide novo, quem ipsi quidem impolitum repererunt, sed poliendo aptum aedificio domus Domini fecerunt: nam etsi veterum lapidum, qui, sicut Jeremias plangens ostendit , dispersi erant in capite omnium platearum, aliqui remanserunt; nulli tamen dubium, quin novi essent lapides poliendi, ex quibus opus templi possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu est mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aedificari, non solum de his qui poenitendo resipiscunt ad vitam sanctitatis, quam olim peccando perdiderant; verum etiam de illis qui nuper ad fidem vocati, institutione magistrorum quasi norma opificum compositi, atque in aedificium domus Domini congruo sibi sunt ordine locati. Quamvis e
Abbreviated transcription (Latin):
se dicat᷑: qͥñ his tpr̃ib iherosoluis fuisse: s lon¬
go pꝰ tpr̃ regnante artarxerxe illo uenisse reꝑit᷑.
Aut gͥ uere ibi fuit tprẽ illo qͦ templũ edificabat᷑.
ꝯfacto tẽplo babiloniã rediit: ũ plures de filiis
erit cũ eclificaret᷑ tẽplũ: se tñ illis iungit qͥ edi¬
sicabant: qr qͣsi suũ eẽt õe qd̾ erga fr̃s suos age

Expanded text:
his temporibus Hierosolymae fuisse, sed longo post tempore, regnante Artaxerxe, illo venisse reperitur. Aut ergo vere ibi fuit tempore illo quo templum aedificabatur, et facto templo rediit Babyloniam, ut plures de filiis erat, cum aedificaretur templum, se tamen illis jungit qui aedificabant, quia quasi suum esset omne quod e
Abbreviated transcription (Latin):
rias ita incipit. In m̃se .uiiͣ.inanno .uͦ. darii:
factũ ẽ u̾bũ dnĩ ad rachariã filiũ barachiȩ filiũ
qd̾ nepos illiꝰ fuerit. Ip̃e aũ addo ꝓpħa fuisse no¬
bilis intelligendꝰ ẽ: cꝰ ⁊acharias cũ ẽẽt eximiꝰ
in ꝓpħis iure filiꝰ dic̾et᷑. Int̾q notandũ qͣnti
spc̃ istiꝓpħe fuerint: ũ adu̾s tanti regis edic¬
tũ ⁊ samaritanos gentesq cunctas ꝑ circuitũ
edificationẽ templi impedientes. iuberent tẽ
gis audirent iubentes. ꝗͣ ꝓhibentis regis ĩpiũ.
Uerũ qr sepiꝰ in hoc uolumine de zorobabel ⁊ iosue
torem regẽ ac sac̾dotẽ sũmũ ⁊ gen̾e designareꝵ
⁊ actione modo uidet᷑ ip̃a &̃ nomina eoꝵ qͦmͦ illũ
incolatu heremi. hic de longiori seruitio capti¬
uitatis int᷑duxit: infigurã ueri iħu qͥ electos
suos ab oĩb malis eruens. ad ꝓmissa suꝑni reg¬
ni gaudia inducit : qͥ ẽ filiꝰ iosedech .i. dnĩ. ius¬
tiq de qͦ canit᷑ inpsalmo. Dñs iustꝰ concid&s .c. p:¬

Expanded text:
in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae filium  videlicet quod nepos illius fuerit. Ipse autem Addo propheta fuisse nobilis intelligendus est, cujus Zacharias cum esset eximius in prophetis, jure filius diceretur. Inter quae notandum, quanti phetae fuerint, ut adversum tanti regis edictum et Samaritanos, gentesque cunctas per circuitum aedificationem templi impedientes, juberent tempgis audirent jubentes, quam prohibentis regis imperium. Verum quia saepius in hoc volumine de Zorobabel et Josuetorem, regem ac sacerdotem summum et genere designarent et actione, commodum videtur ipsa etiam nomina eorum, quomodo illum incolatu eremi, hic de longiore servitio captivitatis introduxit, in figuram veri Jesu, qui electos suos ab omnibus malis eruens, ad promissa superni regni gaudia inducit, qui est filius Josedec, id est, Domini justi, de quo canitur in psalmo: Dominus justus concidet c
Abbreviated transcription (Latin):
artarxerxi. Illa nãq accusatione iherosolimita¬
rũ ħ laude ñsotũ gentis ẜ. ⁊ dĩ oĩpotentis plena
r̃. Deniq ita incipit. Dario regi pax õs. Notũ
sit regi isse nos ad uideã ꝓuintiã ad domũ dĩ
magni q̃ edificat᷑ lapide impolito: & ligna po

Expanded text:
Artaxerxi. Illa namque accusatione Hierosolymitarum, haec laude non solum gentis, sed et Dei omnipotentis plena est. Denique ita incipit: Dario regi pax omnis. Notum sit regi, isse nos ad Judaeam provinciam, ad domum Dei magni, quae aedificatur lapide impo
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ fuerit indomo dĩ tui. qͣntũcũq neces¬
se ẽ ut expendas: dab̾ de thesauro ⁊ de fis¬
co regis. Mensis aũ adar cꝰ die t̾cia domꝰ
dnĩ completa ẽ. ipẽ ÷ qͥ apd̃ nos martiꝰ
uocat᷑. Quẽ scͥptã duodecimũ annũ ux¬
ta cursũ lunȩ sols appellare. Nec uacat

Expanded text:
opus fuerit in domo Dei tui, quantumcunque necesse est ut expendas, dabis de thesauro et de fisco regis . Mensis autem Adar, cujus die tertia domus Domini completa est, ipse est qui apud nos Martius vocatur, quem Scriptura duodecimum annum juxta cursum lunae solet appel
Abbreviated transcription (Latin):
libris eoꝵ ᷤᷤ ꝓpħarũ pleniꝰ scͥpta sunt. Qib uidelic&.
u̾bis ipĩ uł socordiã redarguerint eoꝵ qͥ negligen¬
tiores erga opꝰ tẽpli extiterant: uł ꝓmisso di au¬
xilio. eos ad oꝑandũ accenderuit. Qua itẽ de¬
uotione ad exhortacionẽ illoꝵ siue ⁊orobabel
ac iosue. seu ppłs oĩs. se ad opꝰ edificande domꝰ
diũ accinxerint: Et qͥdẽ aggeꝰ ꝓpħa ita incipit.
In anno scdo darii regis in uno die m̃sis sexti:
factũ ẽ u̾bũ dnũ inmanu aggei ꝓpħȩ dicens.
Dic ad rorobabel filiũ salathiel. ⁊ ad iħm filiũ io¬
sedech sac̾dotẽ magnũ dicens. Hait dñs exerti

Expanded text:
libris eorumdem prophetarum plenius scripta sunt; quibus videlicet verbis ipsi vel socordiam redarguerint eorum qui negligentiores erga opus templi exstiterant, vel promisso Dei auxilio eos ad operandum accenderint; qua item devotione ad exhortationem illorum Zorobabel ad Josue, seu populus omnis sese ad opus aedificandae domus Domini accinxerint. Et quidem Aggaeus propheta ita incipit: In anno secundo Darii regis, in uno die mensis sexti, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Dic ad Zorobabel filium Salathiel, et ad Jesum filium Jos
Abbreviated transcription (Latin):
ndeoꝵ ñ ualebant hostiũ insectacionib a scõ
ore p̃pediri: a qͣ qͥescentib adhuc ꝓpħis p̃timo¬
re hostiũ cessauerant. Qd̃ eodẽ nc̃ ordine in
nũ aliquandiu ꝑmanserant: repente u̾bis siue
doctoꝵ fideliũ seu diuinarũ scͥpt᷑arũ correpti.
intm̃ bonis studiis feruere incipiunt: ũ nullis
tẽptacionũ ualeant machinis uinci: atq a ꝓposi¬
to sue intentionis reuocari. Querit᷑ aũ merito
qͦmͣ dictũ sit. ad qd̾ respondimꝰ eis qͣsi ⁊ ipe qͥscͥp

Expanded text:
ationibus a sancto opere praepediri, a quo quiescentibus adhuc prophetis prae timore hostium cessaverant. Quod eodem nunc ordine in snum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fidelium seu divinarum Scripturarum correcti, in tantum bonis studiis fervere incipiunt, ut nullis tentationum valeant machinis vinci, aque proposito suae intentionis revocari. Quaeritur autem merito quomodo dictum sit, Ad quod res
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit ꝙ̃ atriũ sac̾dotũ ⁊ basilicã gͣndem⁊
ostia inbasilica. quȩ texit erȩ: inqͣ basilica
tẽplo circũposita. ⁊ ppłs ad orandũ consis¬
tere: & custodes ac ianitores tẽpli ꝑ uices
suas die noctuq solebant excubare. sicut
re pharisei ⁊ scͥbȩ: ꝗͣ nullatenꝰ nͥ in porticꝰ
templi aliq̃s intͦduce̾ potuert̃: aliqñ se¬
paratim sub nomine garophilatioꝵ siue
exedrarũ. siue porticuũ. siue atrioꝵ. Uñ
⁊ illd psalmistę. Qi statis in .d.d: in .a .d. d.n.

Expanded text:
Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . In qua basilica templo circumposita, et populus ad orandum consistere, et custodes ac janitores templi per vices suas die noctuque solebant excubare, sicut re Pharisaei et Scribae , quam nullatenus nisi in porticus templi aliquas introducere potuerunt; aliquando separatim, sub nomine gazophylaciorum, sive exedrarum, sive porticuum, sive atriorum. Unde est illud Psalmistae: Qui statis i
Abbreviated transcription (Latin):
sitatib fatigati. a labore scõ qͥescant. Aderit
nãꝙ diuinũ auxiliũ: qͦ cepta domꝰ dnĩ in
auditoꝵ corda credendo ac bene uuendo
c̃pleat᷑. Adueniãt architectis eisdẽ bene¬
dictio frugũ. uineȩ. fici. malogͣnati. ⁊ oliue
id ẽ habundantia copiosior spãliũ carisma¬
tum: quȩ absq ulla dubietate tanto nobis
qd̃ idẽ aggeus ait. sub dario tẽpli ẽẽ iacta
fundam̃ta. ꝯt̾riũ estim& huic sacre ꝗͣ ex¬
ponimꝰ hystoriȩ : in qͣ scͥptum ẽ scđo anno
cyri regis. fundatũ eẽ a cementariis tẽplũ.
multũ gaudente ⁊ collaudante dm̃ ppło.
Namq tc̃ ipsiꝰ templi fundatio descͥpta ẽ .i.
gum ⁊ ꝑalipomeñ historia refert: nc̃ aũ
cũ edificatione domꝰ ipiꝰ. ꝙ̃ porticuũ ⁊ garo¬
philatioꝵ q̃ ipsam donũ undiq u̾sũ in
gyro ambiebant: edificia fundata nar
rant᷑. Qrũ in libro ꝑalipomeñ ita fit m̃tis.

Expanded text:
sitatibus fatigati, a labore sancto quiescant. Aderit sitatibus fatigati, a labore sancto quiescant. Aderit namque divinum auxilium, quo coepta domus Domini in auditorum corde credendo ac bene vivendo compleatur. Adveniet architectis eisdem benedictio frugum vineae, fici, malogranati, et olivae, id est, abundantia copiosior spiritualium charismatum, quae absque ulla dubietate tanto nobis quod ait Aggaeus, sub Dario rege templi esse jacta fundamenta, contrarium aestimet huic sacrae quam exponimus historiae in qua scriptum est: Secundo anno regis Cyri fundatum esse a caementariis templum, multum gaudente et collaudante Deum populo . Namque tunc ipsius templi fundatio descripta est, igum et Paralipomenon historia refert. Nunc autem cum aedificatione domus ipsius etiam porticuum et gazophylaciorum, quae ipsam domum undique versum in gta fit mentio:
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ ppłis. & aliqͣndo &̃ his qͥ foris sunt
paci illiꝰ fauentib. seniores iudeoꝵ. hoc ẽ
illi qͥ sede magisterii sunt digni. eccł̃iam
suo cotidie ł uerbo uł exemplo edificant.
impugnet : inuenit tñ sermo di aliqͦs ĩ
qͥb uincat: ac fugatis adu̾sariis muros
do templo insisterent: mox donante. dnõ
: ildꝰ rachariȩ. Manꝰ ⁊ orobabel fundaue¬
runt domũ istã: & manꝰ eiꝰ ꝑficient eã: & sci¬
etis qr dñs exercituũ misit aͣd uos. Hoc ẽ cũ
uideritis cẽplũ ab ipõ zorobabel a qͦ ẽ fun¬
datũ eẽ ꝑfectum: tc̃ intelligetis me missũ
adnõ:⁊ qͣ locutꝰ sum ip̃o mandante dixis¬
m̃sis. a die qua fundam̃ta iacta sunt tem¬
pli dnĩ. ponite suꝑ cor urm̃. Nũqͥd iam se¬
men ingermine. & adhuc uinea ⁊ ficꝰ & ma¬
log̃natũ.⁊ lignũ oliue. ñ floruit: Ex die
ista benedicã. Qđ ueracit̃ fuisse p̃dictum.¬
sacre auctores scͥpture ꝓsꝑa structoribꝰ scẽ

Expanded text:
ad fidem populis, et aliquando etiam ex his qui foris sunt, paci illius faventibus, seniores Judaeorum, hoc est illi qui sede magisterii sunt digni, Ecclesiam suam quotidie vel verbo vel exemplo aedificant aimpugnet, invenit tamen sermo Dei aliquos, in quibus vincat, ac fugatis adversariis muros do templo insisterent, mox donante Dominoest illud Zachariae: Manus Zorobabel fundaverunt domum istam, et manus ejus perficient eam; et scietis, quia Dominus exercituum misit me ad vos . Hoc est, cum videritis templum ab ipso Zorobabel, a quo est fundatum, esse perfectum, tunc intelligetis missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixismensis a die qua fundamenta iacta sunt templi Domini ponite super cor vestrum numquid iam semen in germine est et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit ex die ista benedicam esacrae auctores Scripturae prospera structoribus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
cos: samaritani qͥ accusabant. hereticos ũ sẽꝑ
designant. Uñ congrua sͥ uoce. ierłm ciuitatẽ
rebellem &e pessima nũcupant. Talem nãq here¬
tici. catholicã ꝗͣ impugnant unitatẽ iudicant.
Re aũ uera rebellisẽ: & muros parietesq recte
fidi. lapidib testimonioꝵ celestiũ adu̾sus tela
impugnantiũ erroꝵ cõponit. De qͥb dic̃ ysaias.
Et occupabit salus muros tuos: ⁊ portas tuas lau¬
datio. S ñ ẽ pessima dicenda. ñ ab illis solũ mͦ¬
notandũ qd̃ ex eo tprẽ ppłs dĩ iudeoꝵ cepit noĩe
censeri: eo qd̃ ex tͥbu iuda maxime fuerint hi qui
pͥmo de captiuitate. ascendert̃. iherosolunȩ urbis
menia ⁊ opꝰ tẽpli restaurart̃: euacuatãq habita

Expanded text:
ccusabant, haereticos, ut semper, designant. Unde congrua sibi voce Hierusalem civitatem rebellem ac pessimam nuncupant. Talem namque haeretici catholicam, quam impugnant, unitatem judicant. Re autem vera rebellis est, et muros parietesque rectae fidei lapidibus testimoniorum coelestium adversus tela impugnantium errorum componit, de quibus Esaias dicit: Et occupabit salus muros nostros, et portas tuas laudatio . Sed non est pessima dicenda, nisi ab illis solumnotandum quod ex eo tempore populus Dei Judaeorum coepit nomine censeri, eo quod ex tribu Juda maxime fuerint hi qui primo de captivitate ascendentes, Hierosolymae urbis moenia, et opus templi restaurarunt, evacuatamque ha