comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus ita. Libellus eccł̃iȩ catholice crimi¬
num ceciliani : traditus a parte maiorin. Ite
alius sine sigillo coherens eidemalute datus die
ad se missam. uissit imꝑator uenire partes ad
episcopale iudicium. in urbe roma faciendũ:
ubi quemadmodum causa dicta atq finita
sit et cecilianus in nocens uidicatus sit. indi¬
cant gesta eccłiastica. Iam utiq post pacifi¬
cum moderamen episcopalis iudicii. omnis
contentionis et animositatis pertinatia de¬
bebat extingui: s rursus maiores ur̃i ad im¬
peratorem redierunt: et non recꝰte iudicatũ
neq omnem causam auditam ẽẽ conquesti
unde illiͤm alterum ep̃ale iudicium dedit li¬
bendum an arelatensi gallie ciuitate. Ubi mid¬
ti ur̃i uana et diabolicaᷤ lensione cdampnata. ci
ceciliano in concordiam redierunt: alii uerip¬
tinacissimi et litigiosissimi ad eumdem imꝑatt¬
rem appellauert̃. Postea et ipse coactus episqp̃¬

Expanded text:
ascriptus ita: \'Libellus ecclesiae catholicae crimiascriptus ita: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\', item alius sine sigillo cohaerens eidem alutae, datus dad se missam iussit imperator uenire partes ad episcopale iudicium in urbe Roma faciendum. ubi quem ad modum causa dicta atque finita sit et Caecilianus innocens iudicatus sit, indicant gesta ecclesiastica. iam utique post pacificum moderamen episcopalis iudicii omnis contentionis et animositatis pertinacia debebat extingui. sed rursus maiores uestri ad imperatorem redierunt. non recte iudicatum neque omnem causam auditam esse conquesti sunt. unde ille alterum episcopale iudicium dedit habendum in Arelatensi Galliae ciuitate, ubi multi uestri uana et diabolica dissensione damnata cum Caeciliano in concordiam redierunt, alii uero pertinacissimi et litigiosissimi ad eundem imperatorem appellauerunt. postea et ipse coactus episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
anolinus uẽ proconsul africe. Scripta ce¬
lestia maiestatis ur̃e accepta atq ad ornata.
ceciliano et his qui sub eodem agunt quiq
clerici appellantur. deuotio mea apud acta
paruitatis mee infinuare curauit: eosclemq
hortata ẽ. ut unitate om̃nutm consensu facta.
cum onim omnino mun̾e indulgentia maies¬
tatis ure liberati ẽẽ uideantur catholica cus¬
todita: scĩtatis legis debita reuerentia ac di¬
uinis reb inseruiant. Uerum post paucos
dies extiterunt quidam adunata secum po¬
płi muleitudine qui ceciliano contradicendũ
putarent. quiq fasciculum in aliita sagiatũ
& libellum sine signo obturunt dicationi me.
atq impendio postularunt: ut ad sacrum ae
uenerabilem cominitatum numinis ur̃ diti¬
gerem. Que manente ceciliano instatu suo sub¬
iectis eoruindem actis quo cuncta maiestaᷤ uỹ.
possit ditioscere. paruitas mea dirigere cura¬
uit Transmissi libelli duo: unus in aluta supͣ¬

Expanded text:
ANULINUS VC. PRO CONSULE AFRICAE. Scripta caeANULINUS VC. PRO CONSULE AFRICAE. Scripta caelestia maiestatis uestrae accepta atque adorata Caeciliano et his, qui sub eodem agunt quique clerici appellantur, deuotio mea apud acta paruitatis meae insinuare curauit eosdemque hortata est, ut unitate consensu omnium facta, cum omni omnino munere indulgentiae maiestatis uestrae liberati esse uideantur, catholicae custodita sanctitate legis debita reuerentia ac diuinis rebus inseruiant. uerum post paucos dies extiterunt quidam adunata secum populi multitudine, qui Caeciliano contradicendum putarent quique fesciculum in aluta signatum et libellum sine signo obtuatque impendio postularunt, ut ad sacrum et venerabilem comitatum nominis vestri dirigerem: quae manente Caeciliano in statu suo, subiectis eorundem actis, quo cuncta maiestas uestra possit dinoscere, paruitas mea dirigere curauit. transmissi libelli duo, unus in aluta supr
Abbreviated transcription (Latin):
anuario clerici catholici regionis ypponensium
regionum. Clerici et cirtiuncelliones ur̃i. no¬
uigeneris et maudite crudelitatis ꝑsecutione
in nos seuiunt. Qui si malum ꝓ malo redderent.
etiam sic contra legem facerent xp̃i. Nunc ue¬
ro consideratis omnib factis ur̃is et nr̃is :⁊ in¬
uemimir hoc pati quod scriptum ẽ. retribue¬
bant michi mala ꝓ bonis: et in alio psalmo:
cum his qui oderunt pacem eram pacificus cũ
loquebar illis debellant me gratis. Nam cum
sis intam grandi etate constitucis: arbitram᷑
te obtime nosse quod pars donati que primo
apud carthaginem pars maiorini dicebatur. ul¬
constantinum. S ne forte aut oblita hoc sit
grauitas cua. aut te nosse dissimulos aut etiã
quod non putanuis forsitan nescias ⁊ exemplũ
relationis cunc a nolini ꝓ consulis quem pars
maiorini tunc interpellauit. ut eacrimina
que obiciebant ceciliano ad memoratũ un¬
peratorẽ. ab eodem proconsule mitterentur:
his nr̃is litteris inseruimus. A bõs. nñn.

Expanded text:
ANTABIO CLERICI CATHOLICI REGIONIS HIPPONIENSIUM REGIORUM. Clerici et Circumcelliones uestri noui generis et inauditae crudelitatis persecutione in nos saeuiunt. qui si malum pro maetiam sic contra legem facerent Christi. Nunc vero, consideratis omnibus factis nostris et vestris, invenimur hoc pati quod scriptum est, Retribuebant mihi mala pro bonis ; et in alCum his, qui oderant pacem, eram pacificus; cum loquebar illis, debellabant me gratis. nam cum sis in tam grandi constitutus aetate, arbitramur te optime nosse, quod pars Donati, quae primo apud Carthaginem pars Maiorini dicebatur, ulConstantinum. sed ne forte aut oblita hoc sit grauitas tua aut te nosse dissimules aut etiam, quod non putamus, forsitan nescias, exemplum relationis tunc Anulini proconsulis, quem pars Maiorini tunc interpellauit, ut ea crimina, quae obiciebat Caeciliano, ad memoratum imperatorem ab eodem proconsule mitterentur, his nostris litteris inseruimus. A. GGG. NNN.
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerabili sc̃o patri augui¬
no ep̃o: bonifacius. Graue nobisel
bellum: inimici muero nr̃a pectora
pulsat. Deo funde preces ut soles: tua sit nos
comes oratio. Raucca bucina. terrifica tubi
puto quod et sidera terreat. hostium elare
immanis ad ẽ. s his non terremur. Nouimꝰ
eñi ista: non hodie. Cigo uenerande xp̃i sacer¬
dos pete deum ut iacula in hostes dirigat nẽi
ac se ipsi trucident mutua cede explicit epb
ulectissimo et spectabili uiro bonifacios
hugustinis ep̃c. Graui de pugna con¬
quereris. Dubites nolo: utile tibi tuid
dabo consilium. Arripe manib armaꝰ orad
aures pulset auctoris. quia quando pugnat.
deus aꝑtis celis pectat: et partem quam inspi¬
cit iustam.ibi dat palmam expł epła scĩ ai
augustino ep̃o: bonifacius. Manus suꝑ¬
ba deo uiuante cencidit: quş ante pauls
aucdax. gladium erecta portabat. Multi ex al¬
Qut talis de inimicis ulcio sepe procedat

Expanded text:
omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Grave nobis est bellum. Inimici mucro nostra pectora pulsat: Deo funde preces, ut soles, tua sit nobis comes oratio. Rauca buccina, terrifica tuba, puto quod et sidera terreat; hostium clamor immanis est, sed his non terremur: novimus enim ista non hodie. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi trucident mutua caede. EPISTOLA lectissimo et spectabili viro BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Gravi de pugna conquereris: dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures pulset Auctoris: quia quando pugnatur, Deus apertis coelis prospectat, et partem quam inspicit justam, ibi dat palmam. EPISTOLA XIV. NO episcopo, BONIFACIUS. Manus superba, Deo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adr, venerabilis papa, ut talis de inimicis ultio saepe procedat
Abbreviated transcription (Latin):
prolem generatura sublimem. Generosius quippe
elegit aniciana posteritas tam illustrem familiam
beare nuptias nesciendo. quam multiplicare pari¬
endo: et in carue iam unitari uitam angeloꝵ
quam ex carne numerum adhuc auoert mortalium:
hȩc ẽ. uberior fecundiorq felicitas. non uentre gra¬
ue̾scere s mente grandescere: non lactescere pecto¬
re s corde candescere: non uiscerib cerram. s celum
ueret usq infinem: ad hereł  conuigio quod non
habet finem. Imitentur eam multe familie dñam:
ignobiles nobilem. frabiliter excelse. ex celsius hu¬
milem. Uirgmes que sibi optant anitiorum cla¬
ritatem: eligant sanctitatem Illud eñi quanta
libet cupiclitate quando assequencur: Hoc au¬
tem si plene cupierint: mox habebunt. Prote¬
gat uos incoluines et feliciores dextera altissi
tem ur̃am precipuam. debito ur̃is ur̃is meritiᷤᷤ
officio: dilectione dñi salutamus. Uelationis

Expanded text:
prolem propagatura sublimem. generosius quippe prolem propagatura sublimem. generosius quippe elegit Aniciana posteritas tam inlustrem familiam beare nuptias nesciendo quam multiplicare pariendo et in carne iam imitari uitam angelorum quam ex carne numerum adhuc augere mortalium. haec est uberior fecundiorque felicitas non uentre grauescere sed mente grandescere, non lactescere pectore sed corde candescere, non uisceribus terram sed caelum ueret usque in finem adhaerens coniugio, quod non habet finem. imitentur eam multae famulae dominam ignobiles nobilem, fragiliter excelsae excelsius humilem; uirgines, quae sibi optant Aniciorum clarilibet cupiditate quando assequentur? hoc autem si plene cupierint, mox habebunt. Protegat vos incolumes et feliciores dextera Altissimte praecipuam, debito vestris meritis officio, dilectione Domini salutamus. Velationis
Abbreviated transcription (Latin):
ominarum honore dignissimis. merito
illustrib et prestantissimis filiabus ꝓ
dius quanto clarius: tanto gratuis quanto cicius.
Ur̃e naniq stupis scĩmoniam uirginalem. qͣm
quacumq innotiustrͤ ac per hoc ubiq fama cele¬
berrima predicat uelocissimum uelatũ eius. fide¬
liore at certiore nuntio. litterarum preuenistis:
et prius nos exultare frcistis de cognnto tam ex¬
cellenti bono. quam dubitare de audito. Quis.
uerbis explicet. quis digno preconio prosequat᷑
quantum incomparabiliter gloriosius atq fruc¬
tuosius habeat ex ur̃o sangiuine feninas uirgi¬
nes xp̃c. quam uiros consules mundus: Nam
uolumina temporum si magnum atq preclarũ
ẽ. nominis dignitate signare. quanto ẽ. maius
atq preclarius cordis &ł corporis integritate
transcendere: Magis itaq gaudeat puella nobi¬
lis genere. nobilior sanctitate. quod sit ꝑ diunum
confortium precipuam in celis consecutura sub¬
limitatem: quam si c̃ẽt ꝑ humanum conubium

Expanded text:
OMINARUM HONORE DIGNISSIMIS MERITO INLUSTRIBUS ET PRAESTANTISSIMIS FILIABUS PRdius quanto carius, tanto gratius quanto citius. uestrae namque stirpis sanctimoniam uirginalem quoniam quacumque innotuistis ac per hoc ubique fama celeberrima praedicat, uelocissimum uolatum eius fideliore atque certiore litterarum nuntio praeuenistis et prius nos fecistis exultare de cognito tam excellentissimo bono quam dubitare de audito. quis uerbis explicet, quis digno praeconio prosequatur, quantum incomparabiliter gloriosius atque fructuosius habeat ex uestro sanguine feminas uirgines Christus quam uiros consules mundus? nam uolumina temporum si magnum atque praeclarum est nominis dignitate signare, quanto est maius atque praeclarius cordis et corporis integritate transcendere! magis itaque gaudeat puella nobilis genere, nobilior sanctitate, quod sit per diuinum consortium praecipuam in caelis consecutura sublimitatem, quam si esset per humanum conubium
Abbreviated transcription (Latin):
adheret domino unus sp̃c ẽ. quantomagis ille
qui uerissime dixre ego et patet unum sumꝰ:
quia inseparabiliter patri coheret. ipse et pat̾
unus deus ẽ Si tamen uel hoc uerbum ad¬
mittitur in illa diuinitate ut dicamus coberet:
quod numquam omninouel fuit uel eẽ pocerte.
illa distantia separatum. Ad hoc responde utrũ
tibi placeat biformen sp̃m dici: quando qui adhe¬
heret dño unus sp̃e ẽ. Quod si tibi non places:
nec ego triformen deum dixi patrem et filium
et sp̃m sanctum.s unum deum. Si autem in
presentia uis ut colloquamur gram quidem ha¬
beo dignationi et beniuolentie tue.s sicut iam
michi aliud quod uoliusti rescribere dignatus
es: ita dignare rescribere dictaturos nos eẽ. que
dicturi sumus. et non deero uoluntati tue quan¬
tum me adiuuerit deus. Nam si scribis et sc̃¬
bo. non nos edificat. quomodo nos edificat dicis.
dico᷑: ubi post trepitum uerborum non inueni¬

Expanded text:
adhaeret domino, unus spiritus est; quanto, magis ille, adhaeret domino, unus spiritus est; quanto, magis ille, qui uerissime dixit: Ego et pater unum sumus. quia inseparabiliter patri cohaeret, ipse et pater unus deus est, si tamen uel hoc uerbum admittitur in illa diuinitate. ut dicamus \'cohaeret\', quod numquam omnino uel fuit uel esse poterit ulla distantia separatum! ad hoc responde, utrum tibi placeat biformem spiritum dici, quando, qui adhaeret domino, unus spiritus est. quod si tibi non placet, nec ego triformem deum dixi patrem et filium et spiritum sanctum sed unum deum. si autem in praesentia uis ut conloquamur, gratiam quidem habeo dignationi et beniuolentiae tuae. sed sicut iam mihi aliud, quod uoluisti, rescribere dignatus es, ita dignare rescribere dictaturos nos esse, quae dicturi sumus, et non deero uoluntati tuae, quantum me adiuuerit dominus. nam si \'scribis et scribo> non nos aedificat, quo modo nos aedificat \'dicis, dico\', ubi post uerborum strepitum non inueni
Abbreviated transcription (Latin):
sponiere ueluisses. hoc fortasse non diceres. S.
timen ecce et hoc ipsum quod trifcunem dei perso¬
ium dicam et dictasti. et conscriptum misisti:
et nullam calumpniam tunuisti. Ecce ostendis¬
snuerm ẽẽ quod dico non ideo ce sicite placue¬
rat cum simiil c̃ẽmus uerba cua dic̾tare nolius¬
se quia calumpniam timebas: s quia de ueritate
non confidebas. M odo quia iam tibi placuit dic¬
tare antriformeni dei personam credam: respon¬
deo non me ita credere. Una quippe forma ẽ. qͥa
una ut ita dicam deitas: et ideo unus deus pater
et filius et sp̃s sanctus: Ui autem peto digneris
breuiter respondere quomodo accipias quod
ait apłs. qui ad heret meretrici unum corpus ẽ.
qui autem adheret dño unus sp̃s ẽ. Diuersi eñi
sexiis. corpora sibi adherentia: unum corpus di¬
xic. Et cum sp̃s humanus nullo modo posset
dicere ego et dnis unum sumus. tamen cum

Expanded text:
respondere uoluisses, hoc fortasse non diceres. sed respondere uoluisses, hoc fortasse non diceres. sed tamen ecce et hoc ipsum. quod triformem dei personam dicam, et dictasti et conscriptum misisti et nullam calumniam timuisti; ecce ostendisti uerum esse. quod dico, non ideo te. sicut placuerat, cum simul essemus, uerba tua dictare noluisse. quia calumniam timebas. sed quia de ueritate non confidebas. et modo quia iam tibi placuit dictare, an triformem dei personam credam. respondeo non me ita credere; una quippe forma est, quia una. ut ita dicam, deitas est, et ideo unus -deus pater et filius et spiritus sanctus. Tn autem. peto, digneris breuiter respondere, quo modo accipias. quod ait apostolus: Qui adhaeret meretrici, unum corpus est: qui autem adhaeret domino. unus spiritus est. diuersi enim sexus corpora sibi adhaerentia unum corpus dixit et. cum spiritus humanus nullo modo posset dicere: Ego et dominus unum sumus\', tamen, cum
Abbreviated transcription (Latin):
atere cue nec adreddenda coniutia me ꝑuocare:
nec ad reddendis litteris reuocare potue¬
runt. Ca quupe que scripsisti mouerent me. si a
uetate dĩ non a potestate hominis dicerentur:
Dixisti consilium meũ arborem curuani et no¬
dosam: que nichil in se rectum habet. et aciem ꝑ¬
uertit oculorum: Quid in me diceres. si a placito
quod inter nos statueramus mane ego recessissẽ:
et inre facillima que recte placuerat. curuam
tefragitionem et nodos difficultatis potuissẽ:
q enimaqua cenosa ingurgitatum me iudi¬
cares. s perfidie quod multo peuis ẽ. ebriecate
submersum. si non calis post prandium redesse:
qualis ante prandium recesfissem s ecce nunqͥd
non re seripsisti quod uolusti et nullam calumpniã
stmidasti: Sic ergo potes et cetera: itt sit quod uel
nsipsi uel alii possint considerare et iudicare.
a nod eñi dicis triformem dei ꝑsonam me cre¬
acre. si legere dignatus fuisses quod aliud aliqͣn¬
toprolixius misi: et ad ea que ibi scripta sund

Expanded text:
terae tuae nec ad reddenda conuicia me prouocare nec a reddendis litteris reuocare potuerunt. ea quippe, quae scripsisti, mouerent me. si a ueritate dei, non a potestate hominis dicerentur. dixisti consilium meum arborem curuam et nodosam, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. quid in me diceres, si a placito, quod inter nos mane statueramus, ego recessissem et in re facillima, quae recte placuerat, curuam refragationem et nodos difficultatis posuissem? neque enim aqua caenosa ingurgitatum me iudicares sed perfidiae. quod multo peius est, ebrietate submersum, si non talis post prandium redissem, qualis ante prandium recessissem. sed ecce numquid non rescripsisti. quod uoluisti, et nullam calumniam formidasti? sic ergo potes et cetera, ut sit, quod uel nos ipsi uel alii possint considerare et iudicare. quod enim dicis triformem dei personam me credere, si legere dignatus fuisses, quod aliud aliquanto prolixius misi. et ad ea, quae ibi scripta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenis ergo in scriptiuris aliquid unum de
diuersis naturis. sicut supra ostendimus. s ad¬
ditur uel subaudrtur quid unum: sicutt ex
anuna et corpore dicimus unum animal. &
una ꝑsona. et unus homo uel ẽ. uł sunt. Si¬
ne aliqua uero ad unctione dici unum sunt
si inueneris in scripturis nisi de his que uniꝰ
substantie sunt. iustissime flagitabis ut aliud
proferamus. unde homo usion demoustremus
Sunt eñi et alia multa: s interim de hoc
uno cogita deposito studio contentionis. ut
habeas propitium deum. Non eñi bonum ho¬
minis ẽ. hominem uincere .s. bonum ẽ. homi¬
nis. ut eum ueritas uincat uolentem: quia ma¬
lum ẽ. homini ut eum ueritas uincat inui¬
tum Nam ut ipsa iuncat necesse ẽ. siue ne¬
gantem siue conficentem. Da ueniam si
quid liberius dixi: non ad contumeliam tu¬
am. s ad defensionem meam. Presumpsi eni
de grauitate et prudentia tua: quia potes
considerare quantam michi respondendine¬

Expanded text:
Inuenis ergo in scripturis aliquid -unum de Inuenis ergo in scripturis aliquid -unum de diuersis naturis. sicut supra ostendimus, sed additur uel subauditur quid unum. sicut ex anima et corpore dicimus unum animal et una persona et unus homo uel est uel sunt. sine aliqua uero adiunctione dici unum sunt\' si inueneris in scripturis nisi de his, qui unius substantiae sunt, iustissime flagitabis. ut alia proferamus, unde ὁμοούσιον demonstremus. sunt enim et alia multa; sed interim de hoc uno cogita deposito studio contentionis, ut habeas propitium deum. non enim bonum hominis est hominem uincere, sed bonum est homini. ut eum ueritas uincat uolentem, quia malum est homini, ut eum ueritas uincat inuitum. nam ipsa uincat necesse est sine negantem siue confitentem. da ueniam, si quid liberius dixi non ad contumeliam tuam sed ad defensionem meam. praesumpsi enim de grauitate et prudentia tua, quia potes considerare, quantam mihi respondendi ne
Abbreviated transcription (Latin):
in eis & cu in me: ut sint consũmati ĩunũ. Uide
qͦtiens dix̃ sĩt unum sic̃ & nos unũ sumꝰ. Nusꝗͣ d̃i
dixit iꝑsi et nos simus unũ. s sicut ego et cu
sumus unum. sic et ipsi in nob̃ unt unum.
quia sicut illi erant unius ciusdemq substan
cie. quos etiam unius parcicipes uitȩ eterne
facere uolebat: ita de patre et filio ꝓptirea dic¬
tum ẽ. unum sumus. quia uniꝰ sunt eiusdẽq
substantie. et non participes uitȩ ecerne:s
ipsa principaliter uita ettrna. Et peterat
dicere scd̃m formam serui. et ipsi unum su¬
mus aut unum sunus. nec hoc tamen dixte
quia unam substantiam patris et suam: et
unam illorum uolebat ostendere. Si auteor
dixisset ut tu et ipsi unum sitis sicut ego &
tu unum sumus. aut et tu et ego et ipsi unũ
simuis. sicuit ego et tu unum sumus: nemo
nr̃m recusaret posse dici unum sunt etiam
diuersas substantias. Nunc autem uides quam
non ita sit. quia non ita clixit: et sepe dicen¬
do uehementer commendauit quod dixit.

Expanded text:
me, ut sint consummati in unum . Vide quoties dixit, sint unum, sicut et nos unum sumus; nusquam tamen dixit. Ipsi et nos simus unum; sed, sicut ego et tu sumus unum, sic et ipsi in nobis sint unum: quia stiae, quos etiam unius participationis uitae aeternae facere uolebat, ita de patre et filio propterea dictum est: Unum sumus. quia unius sunt eiusdemque substantiae et non participes uitae aeternae sed ipsa principaliter uita aeterna. et poterat dicere secundum formam serui ego et ipsi unum sumus\' aut \'unum simus\'; nec hoc tamen dixit, quia unam substantiam patris et suam et unam illorum uolebat ostendere. si autem dixisset et tu et ipsi unum sitis, sicut et ego et tu unum sumus\' aut et tu et ego et ipsi unum simus. sicut et ego et tu unum sumus\', nemo nostrum recusaret posse dici \'unum sunt\' etiam diuersas substantias. nunc autem uides, quam non ita sit, quia non ita dixit et saepe .\'>-dicendo uehementer commendauit, quod dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tato. quod agendum dño ad uiuante uisum fue¬
rit agat. Neq eñi tantum pro eis agimnus. cum
hoc aginuiis .s. pͣro nr̃is iam factis catholicis. quibs
illoꝵ uicinitas sic infesta ẽ: ut contempni a no¬
bis nullo modo possit. Et hoc qui dembreiuter
scribere poteram: s uolui te habere aliquid litde¬
rariun nr̃ariu quo rationem eure mee non so¬
lum ipse cognoseeres.s: etiam cuicumq dissua¬
denti ne tuorum correctioni operam uistanter
impendas. nobisq detrahenti quod talia uelini.
nabeas quid respondeas. Quod si suꝑerfluo feci.¬
quod iam ista uel didisceras. uel cogitaueras.
aut honerosus fui quod curis publicis tam os¬
cupato ꝓlixam epłam ingessi. peto des ueniam.
dum tamen quod suggessi et rogaui non spernd
Sic te iatueatur miscdia dei. Expł. epł .s̃. as̃¬

Expanded text:
tato, quod agendum domino adiuuante uisum fuetato, quod agendum domino adiuuante uisum fuerit, agat. neque enim tantum pro eis agimus, cum hoc agimus, sed etiam pro nostris iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas sic infesta est, ut contemni a nobis nullo modo possit. et hoc quidem breuiter scribere poteram; sed uolui te habere aliquid litterarum nostrarum, quo rationem curae meae non solum ipse cognosceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum correctioni operam instanter inpendas, nobisque detrahenti, quod talia uelimus, habeas, quod respondeas. quod si suquod jam ista vel didiceras, vel ipse cogitaveras, aut onerosus fui quod curis publicis tam occupato prolixam epistolam ingessi, peto des veniam, dum tamen quod suggessi et rogavi non spernas: sic te tueatur misericordia Dei. EPISTOLA XC. A
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝑnitiosum fuerat quod habebant. S si cum
transeunt ficti sunt. non ẽ. iam hoc nr̃m sea
dei iuditium. &̾ tamen quidam cum ficꝰti pita¬
rentur qm̃ nissionis ad nos terrores transierunt
tales posterius in non nullis temptacionibus in¬
uenti sunt. ĩte quib dam ueterib catholicis pr¬
ferrentur. Non ergo nichil agitur cum instan¬
ter agitur. Neq eni solis humanis terroribus
murus dure consuetudinis expugnatur. s ct¬
am diuinis auctoritatib atq rationib fides &
intelligentia mentis instruicur. Que cum ita
sit: nouerit benignitas tua homines ur̃os qͥ
in regione ypponensi sunt adhuc ẽẽ donatistas.
nec apud cos quicquam ualuisse litteras tuas.
Cur autem non ualuer int non opus ẽ. scribere:
s mitte aliquem tuorum uel domesticoꝵ. uel
amicoꝵ cuius hoc fidei possis inͥungere: quin
ad ca loca s ad nos primitus ueniat illis omnino
nescientib et nobiscum primitus consilio ꝑtrac¬

Expanded text:
illis perniciosum fuerat, quod habebant. sed si, cum illis perniciosum fuerat, quod habebant. sed si, cum transeunt, ficti sunt, non est iam hoc nostrum sed dei iudicium; et tamen quidam cum ficti putarentur, quoniam iussionis ad nos terrore transierunt, tales posterius in nonnullis temptationibus inuenti sunt, ut quibusdam ueteribus catholicis praeferrentur. non ergo nihil agitur, cum instanter agitur: neque enim solis humanis terroribus murus durae consuetu. dinis expugnatur, sed etiam diuinis auctoritatibus atque rationibus fides et intellegentia mentis instruitur. Quae cum ita sint, nonerit benignitas tua homines uestros. qui in regione Hipponiensi sunt, adhuc esse Donatistas nec apud eos quicquam ualuisse litteras tuas. cur autem non ualuerint, non opus est scribere; sed mitte aliquem tuorum uel domesticorum uel amicorum, cuius hoc fidei possis iniungere, qui non ad ea loca sed ad nos primitus ueniat illis omnino nescientibus et nobiscum primitus consilio pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
sit necesse ẽ. molesta: quia nec utrisq ẽ. inimica.
Nam et frenetici nolunt ligari: et lethargici no¬
lunt excitari S perseuerat diligentia karitatis
freneticum castigare: lechargicum stimulare:
ambos amarcambos offenduntur: s ambo dili¬
guntur Ambo molestati. quam diu egri sunt
indignantur.s ambo sanati gratulantur: De¬
niq non sicut putant & sicut iacꝰtant tales eos
suscipimus quales fuerunt. s omnino mutatos.
quia cẽ catholici non incipiunt. nisi heretici ẽẽ
destiterint. Neq eñ sacramenta eoꝵ nobis mni¬
mica sunt quę cum illis sunt nobis cominuna:
quia non humana sunt s dina Propruis eoꝵ
error auferendus quem male imbiberunt. non
sacramenta que sumliter acceperunt: que ad
penam suam põtant. & habent quanto indigniꝰ
hibent. s tamen habent. Etore itaq derelicto
separationis prauitate correcꝰta. ab heresi ad eccłi
pacem cranseunt quam non habebant: sine qui

Expanded text:
sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phreneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo molestati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo sanati gratulantur. Denique non, sicut putant et sicut iactant, tales eos suscipimus, quales fuerunt, sed omnino mutatos, quia esse catholici non incipiunt, nisi haeretici esse destiterint. neque enim sacramenta eorum nobis inimica sunt, quae in illis sunt nobis communia, quia non humana sunt sed diuina. proprius eorum error auferendus est, quem male inbiberunt, non sacramenta, quae similiter acceperunt, quae ad poenam suam portant et habent, quanto indignius habent, sed tamen habent. errore itaque derelicto, separationis prauitate correcta ab haeresi ad ecclesiae pacem transeunt, quam non habebant. sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
ipse s dñs scĩficat: optare debent qui bapti¬
tantur. ab occultis malis hominibus potius bap¬
titari. quam a manifestis bonis. Multum eñi
eos melius ds. quam quilibet homo ustus sc̃i.¬
ficat. Quod si absurdum ẽ. ut quisq baptiran¬
diis optet ab occulto ad ultero potius baptira¬
ri quam a manifesto casto: Restat utiq ut
quilibet ministroꝵ hominum accesserit. id̾o
ratus sit baptisimis. quia suꝑ quem columba
descendit ipse baptirat. Et tamen cum tam
ꝑspicua ueritas aures et corda hominum fe¬
riat. tanta quodam male consuetudinis uora¬
go submersit: ut om̃ibus auctoritatib ratio¬
nbusq resistere. quam consentirͤ maluit. Re¬
sistunt autem duob modis: aut seiuuendo. aut̃
pigrescendo. Quid igitur hic faciat eccłiȩ
medicina. salutem omnium materna kari¬
tate conquirens: tanquam inter frenaticos et
lethargicos estuans: Numquid contempnere.
numquid resistere uel debet uel potest: Utrisq

Expanded text:
ipse sed deus sanctificat, optare debent, qui baptiipse sed deus sanctificat, optare debent, qui baptizantur, ab occultis malis hominibus potius baptizari quam a manifestis bonis; multum enim eos melius deus quam quilibet homo iustus sanctificat. quod si absurdum est, ut quisque baptizandus optet ab occulto adultero potius baptizari quam a manifesto casto, restat utique, ut, quilibet ministrorum hominum accesserit, ideo ratus sit baptismus, quia, super quem columba descendit, ipse baptizat. Et tamen cum tam perspicua ueritas aures et corda hominum feriat, tanta quosdam malae consuetudinis uorago submersit, ut omnibus auctoritatibus rationibusque resistere quam consentire malint. resistunt autem duobus modis: aut saeuiendo aut pigrescendo. quid igitur hic faciat ecclesiae medicina salutem omnium materna caritate conquirens tamquam inter phreneticos et lethargicos aestuans? numquid contemnere, numquid desistere uel debet uel potest? utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Unde secura eccłia spem non ponit in hoĩe
ne incidat in illam sententiam. in qua scriptu
ẽ. maledictus homo qui spem suam ponit in
homine: s spem suam ponit in xp̃o. qui sic ac¬
cepit formam serui. ut non amitteret forma
dei: de quo dictum ẽ ipse ẽ qui baptitat. Pro¬
inde homo quilibet minister baptismi eius.
qualencumq sarcinam portet: non iste s
suꝑ quem columba descendit ipse ẽ. qui baꝑ¬
tat. Illos autem uana sentientes. tanta absur¬
ditas sequitur: ut quo ab ea fugiant non in¬
ueniant. Cum eni faceantur ratum et uerum
cẽ. baptismnum quando baptirat apud eos aliqͥs
criminosus cuiꝰ crimina lacent: dicimus eis
quis tunc baptizat: nec habent quid respon¬
deant. insi ds̃. N eq eni possunt dicere quod
homo adulter queniquam scĩficat. Quibus
respondennis. Si ergo cum bapticat homo
iustus manifestus ipse scificat. cum autem
baptitat homo unquus occultus tunc non

Expanded text:
sancto\'. unde secura ecclesia spem non ponit in homine, sancto\'. unde secura ecclesia spem non ponit in homine, ne incidat in illam sententiam, in qua scriptum est: Maledictus omnis, qui spem suam ponit in homine, sed spem suam ponit in Christo, qui sic accepit formam serui; ut non amitteret formam dei. de quo dictum est: Ipse est, qui baptizat. proinde homo quilibet minister baptismi eius qualemcumque sarcinam portet, non iste sed, super quem columba descendit, ipse est; qui baptizat. illos autem uana sentientes tanta absurditas sequitur, ut, quo ab ea fugiant, non inueniant. cum enim fateantur ratum et uerum esse baptismum, quando baptizat apud eos aliquis criminosus, cuius crimina latent, dicimus eis: Quis tunc baptizat?\' nec habent, quid respondeant, nisi: \'Deus\', neque enim possunt dicere, quod homo adulter quemquam sanctificat. quibus respondemus: \'Si ergo, cum baptizat homo iustus manifestus, ipse sanctificat, cum autem baptizat homo iniquus occultus, tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
iudicum uel reorum: Iudicate qui cor habe¬
tis hec ẽ. heretica iusticia ut quia orbis terrar̃
non dampnat crimen incognitum: pars do¬
nati dampnec orbem terrarum in auditum.
S sane sufficit orbi terrarum tenere promis¬
siones dei  in se uidere compleri. quod propħe
tanto ante cecinerunt: in eisdem seripturis
agnoscere eccłiam ubi & rex enis xp̃c agnos¬
citur. Ubi enĩ de xp̃o talia predicta sunt.
qualia completa in euangłio legimus: illie
predicta sunt de eccłia. qualia compleri toto
orbe iam cermimus: nisi forte quenquam pru¬
dentium ꝑmouebit quod de baptismo solent
dicere tunc ee uerum baptismum xp̃i cum
ab homine iusto datur. cum et hinc teneat or¬
bis terrarum euidentissimam et euangłicam
ueritatem ubi ioħs ait. qui me misit bapti¬
tare in aqua ipse michi dixit. suꝑ quem uide¬
ris sp̃m descendentem quasi columbam et ma¬
nentem sitper cum: ipse ẽ. qui baptizat in sp̃u

Expanded text:
iudicum uel reorum? iudicate, qui cor habeiudicum uel reorum? iudicate, qui cor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orbis terrarum non damnat crimen incognitum, pars Donati damnet orbem terrarum inauditum? sed sane sufficit orbi terrarum tenere promissiones dei et in se uidere compleri, quod prophetae tanto ante cecinerunt, in eisdem scripturis agnoscere ecclesiam, ubi et rex eius Christus agnoscitur. ubi enim de Christo talia praedicta sunt, qualia completa in euangelio legimus, illic praedicta sunt de ecclesia, qualia compleri toto orbe iam cernimus. Nisi forte quemquam prudentium permouebit, quod de baptismo solent dicere, tunc esse uerum baptismum Christi. cum ab homine iusto datur, cum et hinc teneat orbis terrarum euidentissimam et euangelicam ueritatem, ubi Iohannes ait: Qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit: \'Super quem uideris spiritum descendentem quasi columbam et manentem super eum, ipse est. qui baptizat in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
buit nisi electis iudicib potius quam uictis liti¬
gatorib credere: Habent apud deũ illi uidices
causam suam siue bonam suie malam quid fe¬
cit eccłia toto orbe diffusa. que non obaliud
ab istis rebaptizanda censetur: nisi quia in ea
causa in qua quid ueri ẽẽt uidieart non potuit:
eis potius qui iudicare potuerunt quam eis
qui nec suꝑati cesserunt. credendum putan¬
uitꝰ Omagnum crimen om̃ium gentium
quas in semine abrabe benedicendas ꝓmisit ds̃.
et sicut ꝓmisit exhibuit. Que eum uoce una
dixerint quare nos uultis rebaptizare: respon¬
detur eis. quia nescitis qui fuerint in africa
scorum codicum traditores ⁊ et in eo quod nes¬
ciebatis:. iudicib magis quam accusatoribus
credere uoluistis. Si crimen alienum non gra¬
uat quemquam: quid ꝑtinet ad orbem terrar̃
quod in affrica quisq coministe:Si crimen
cognitum non grauat quemqu̾a: unde po¬
tuit orbis terrarum cognoscere uel crimen

Expanded text:
buit nisi electis iudicibus potius quam uictis litibuit nisi electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit, eis potius, qui iudicare potuerunt, quam eis, qui nec superati cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in semine Abrahae benedicendas promisit deus et, sicut promisit, exhibuit! quae cum uoce una dixerunt: \'Quare nos uultis rebaptizare\', respondetur eis: \'Quia nescitis, qui fuerint in Africa sanctorum codicum traditores, et in eo, quod nesciebatis, iudicibus magis quam accusatoribus credere uoluistis\'. si crimen alienum non grauat quemquam, quid pertinet ad orbem terrarum, quod in Africa quisque commisit? si crimen incognitum non grauat quemquam, unde potuit orbis terrarum cognoscere uel crimen
Abbreviated transcription (Latin):
ii eatholici imperatores aduersus eoꝵ pertina¬
cissimam iniquitatem. aluid sequatur quam
constantini iudieium. apud quem ultro ceci¬
siani accusatores fuerunt. cunis auctoritatem õĩb
transinarinis ep̃is pretulerunt: ut ñ ad illos s ad
lli eccłiȩ causam deferrent. ut ab eo datũ in ur¬
be roma episcopale uditium in quo primum
uicti sunt. rursus apud illum accusarent: ut
ib altero ad arelatum dato episcopali iuditio.
Nillum appellarent. apud quem tamen nouis¬
inc suꝑati. in sua peruersitate manserunt:
io quod ipse diabolus si auctoritatem̃ iudi¬
is quem ultro elegerat tociens uinceretur:
in eẽt tam impudens ut in ea causa ꝑsisteret
s hec humana iudicia deputentur: et circum¬
ueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse di¬
cantur. Cur ergo adhuc accusatur xpianus
cibis terrarum. et nescio quib traditorum cri¬
minib infamatur. qui utiq nec potuit. nec de¬

Expanded text:
tiani catholici imperatores aduersus eorum pertinatiani catholici imperatores aduersus eorum pertinacissimam iniquitatem aliud sequantur quam Constantini iudicium, apud quem ultro Caeciliani accusatores fuerunt, cuius auctoritatem omnibus transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos sed ad illum ecclesiae causam deferrent, ut ab eo datum in urbe Roma . episcopale iudicium, in quo primum uicti sunt, rursus apud illum accusarent, ut ab altero ad Arelatum dato episcopali iudicio ad illum appellarent, apud quem tamen nouissime superati in sua peruersitate manserunt. puto, quod ipse diabolus, si auctoritate iudicis, quem ultro elegerat, totiens uinceretur, non esset tam inpudens, ut in ea causa persisteret. Sed haec humana iudicia deputentur et circumueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse dicantur. cur ergo adhuc accusatur Christianus orbis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec de
Abbreviated transcription (Latin):
iegere si uolueris. immo peto et hortor ut legas.
quib probatur quod maiores eorum qui primi
sc ab eccłie pace di uiserunt. ultro ꝑ anolinum
tunc ꝓconsulem. apud contantinum imꝑatorẽ
iccusare ausi sunt cecilianum. In quo utiq ui¬
adicio si uicissent. quid erat cecilianus ab impera¬
tore passurus. nisi quod in istos postea quam uicꝰti
sunt pronunciauit: S udelicet sieis accusan¬
tibus atq superantib cecilianus eiusq college pel¬
itrentur sedib quas tenebant. uel etiam in sua
conspiratione durantes grauius pumirentur:
nq enim poterat iunctos et resistentes regia
q̃sura contempnere: tunc isti prouisionem
suam. et pro eccłia sollicitam euram predican¬
dam. laudibus uentilarent: Nunc autẽ
quia ipsi suꝑati sunt. qui ea que irtendebant
pobare minime potuerunt: si quid pro sua ini¬
quitate paciuntur ꝑsecutionem uocant nec
intũ furorẽ ꝑditũ minime repͥmũt. uerũ etiã
honorem martyrum querunt quasi uero ap̃ia¬

Expanded text:
egere, si uolueris, immo peto et hortor, ut legas. quibus probatur, quod maiores eorum, qui primi se ab ecclesiae pace diuiserunt, ultro per Anulinum tunc proconsulem apud Constantinum imperatorem accusare ausi sunt Caecilianum. in quo utique iudicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imperatore passurus, nisi quod in istos, posteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusantibus atque superantibus Caecilianus eiusque collegae pellerentur sedibus, quas tenebant, uel etiam in sua conspiratione durantes grauius punirentur — neque enim poterat uictos et resistentes regia censura contemnere —, tunc isti prouisionem suam et pro ecclesia sollicitam curam praedicandam laudibus uentilarent. nunc autem quia ipsi superati sunt, qui ea, quae intendebant, probare minime potuerunt, si quid pro sua iniquitate patiuntur, persecutionem uocant; nec tantum furorem perditum minime reprimunt, uerum etiam honorem martyrum quaerunt, quasi uero Chris
Abbreviated transcription (Latin):
umilis saluto: quod primum est.
Suscepi autem tremens sc̃itatis tuȩ
uerba: uerberib plena. Scio quod
uenie ĩparatur qui ab augustino
ꝑfectissimo sacerdote corripitur: nec debet
ꝙ̃o denegari. quod uoluntas facit aut causꝰ
pse eñi sibi aenegat curam: qui medico suam¬
non publicat. hominem ergo piissime pater
e liminib eccłie raptum: tuis scĩs aspecꝰtib uis¬
sio mea furorq subduxit. Alieno non sunt ista
us de eccłie forib furor. abstrarit: uite tuis
iussionib donamus illesum. Agnosco culpas.
Indigne mee lacrumȩ ningantur tuis iustis
fletib quo possit heç nota nigro scripta ticioẽ
deleri. Eccłiȩ michi introitus non negecur: il¬
lic spero ueniam. ubi ad misiculpam. Obla¬
cio uero domus tͥueͤ ut tua sanctitas iussit:
ad celestis regis mensam eius manib offeret᷑¬

Expanded text:
Humilis saluto, quod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt ista us de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeret
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. qua temeritate tradux isti non intelligen¬
tes: Si autem intelligunt: ambos ut dixi audi¬
ant. et quod uoluerint faciant. Si que etiam
plebs a uob̾ ad nos transsierunt quas putas a
dñis coactas. hoc et ibi fiat: Ambos nos audiant.
et eligant quod placuerit. Si autem nonuis hoc
fieri. cui non apparet non uos de ueritate presu¬
nere: S cauenda ẽ. ira dei: et hic et infutur seb

Expanded text:
gunt, qua temeritate traduxisti non intellegengunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixi, audiant et, quod uoluerint, faciant. si quplebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro sa
Abbreviated transcription (Latin):
Scio te plura audire posse si xp̃c aurem prebe¬
as. et ex ipsa tua possessione ammoneri. quam
impia contra xp̃m loquamini. Si enim huma¬
no iure presumis te possidere firme quod emis¬
R argento tuo. quanto firmius diuino uire
possidet xp̃c quod emit sanguine suo: Et ille
quidem inconcusse possidebit totum quod emit:
de quo dictum ẽ. dominabitur a mari usq ad
mare. et aflumine usq ad terminos orbis terre.
S certe quomodo te confidis non ꝑditurum
quod in africa uideris emisse: qui xp̃m dicis
coto orbe ꝑdito ad solam africam remansisse:
Quid multa: Si uoluntate sua mappaliensos
in tuam comniumonem transierunt. amboᷤ
nos audiant. ut scribantur ita que dicimus.
et a nob̾ sub cripta eis punice interpretentur:
et remoto timore dñationis. eligant quod uo¬
luerint. Ex his enĩ quod dicimus apparebit
utrum coacti in falsitate remaneant: an uolen¬
tes teneant uentatem. Si eñi hec non urtelli¬

Expanded text:
scio te plura audire posse, si Christo aurem praebescio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admoneri, quam impia contra Christum loquamini. si enim humano iure praesumis firme te possidere, quod emisti argento tuo, quanto firmius diuino iure possidet Christus, quod emit sangquidem inconcusse possidebit totum quod emit, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. sed certe quo modo confidis non te perditurum, quod in Africa uideris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse? Quid multa? si uoluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant, ita ut scribantur, quae dicimus, et a nobis subscripta eis Punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant, quod uoluerint. ex his enim, quae dicimus, apparebit, utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes teneant ueritatem. si enim haec non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
eum quidem timere debiustis:
sed quia in rebaptizandis map¬
paliensib sieut homo timere uo¬
liusti: cur non ualeat iussio regalis in prouintia
si tantum ualuit tussio prouineialis in uilla: Si
ꝑsonas compares: tu possessor ille imperator.
Si loca compares. tu imfundo. ille in regno. Si
causas compares: ille ut diuisio resaͥciatur. tu
ut unitas diuidatur. S nos te de homine non ter¬
remus. nam possemus agere ut decem libras au¬
auri scd̃m imꝑatoria uissa ꝑsolueres. An forte
ꝓpterea non habes unde reddas. quod dare iussi st̃
rebaptiz adores. dum multum erogas ut emas quod
rebatites: S nos ut dixi de homine te non terre¬
mus: xp̃c te potius terreat. cui uolo scire quiꝰ respon¬
deas si tibidicat. rrispine carum fuit precuim
tuum ad emendum timorem mappaliensium. et
uilis mors mea ademendum amorem omnium
gentium: plus ualuit rebaptitandis colonis tius
quod numeratum ẽ. de Caculo tuo: quam bapti¬
tandis popłis meis quod manauit de latere meo:

Expanded text:
eum quidem timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in uilla? si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de saeculo tuo, quam baptizandis populis meis, quod manauit de latere meo?
Abbreviated transcription (Latin):
mine inquit tuo benedicentur omnes gentes
Crigite ocłos cordis: & considerate totum orbra
terrarum quomodo in semine abrahe bencditor¬
tur omnes gentes. Tunc ab umo credebatur qͦ
nondum uidebatur: uos iam uidetis et adhuci¬
uidetis. Passio dĩi precium ẽ. orbis terrarum
Ille totum orbem redemit: et uos eum totos
be ad lucrum ur̃m non concorditis.: s. potuis
dampnum ur̃m in parte litigatis. ut totur¬
datis:. Audite in psalmo quo precio redempia
mus. Foderunt manus meas inquit et pedes ami¬
merauerunrt omnia ossa mea. Ipsi uero considͤ¬
rauerunt et conspexerunt me diuiserunt sibi
nestimenta mea et suꝑ uestem meam miseruss
sortem. Quare diuisores uestimentoꝵ dñi ẽs
uultis ⁊ et tunicam illam karitatis desicper
textam quam nec ꝑsecutores eius diuiserunt.
tenere cum toto orbe non uultis: In psalmo ip¬
so legitur: quia totus oibis eam tenet. Comini¬
me aincur inquit et conuercentur ad dim
unss si fines terrȩ et ad orabunt cum in cons¬

Expanded text:
mine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. erigite oculos cordis et considerate totum orbem terrarum, quo modo in semine Abrahae benedicuntur omnes gentes. tunc ab uno credebatur, quod nondum uidebatur; uos iam uidetis et adhuc inuidetis. passio domini pretium est orbis terrarum, ille totum orbem redemit et uos cum toto orbe ad lucrum uestrum non concordatis, sed potius in damnum uestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. audite in psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia  ossamea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem. quare diuisores uestimentorum domini esse uultis et tunicam illam caritatis desuper textam, quam nec persecutores eius diuiserunt, tenere cum toto orbe non uultis? in psalmo ipso legitur, quia totus orbis eam tenet: Commemorabuntur, inquit, et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in cons
Abbreviated transcription (Latin):
obicientes. pͥartem . xp̃i imitatemq dirrumꝑe.
& uos uidetis.S nescio que carnalis consuetudo
frater seruerine ibi uos tenet. et olim doleo. olĩ
gemo maxime prudentiam tuam cogitans.
et olu te uidere desidero. ut de hac re tecum
loquerer. Quid eñi ꝓdc̃. uł salus uel consan¬
gunitas temporalis sieternam xp̃i hereditatẽ
salutemq ꝑpetuam. in ur̃a cognatione con¬
tempnimus: Hec me interim scripsisse subfece¬
rit. que duris cordib ualde pauca sunt. ex ꝓpe
nulla: amnio autem tuo quem bene noui ualꝙ
multaͤ et ualde magna. Non eñi mea sunt. quim
chil sumausi quod expecto mised̾iam dĩ: s iphus
dei ommipotentis. Quem quisquis in hoc scło fen¬
tempserit patrem: in futuro inuemiet iudicem

Expanded text:
obicientes pacem Christi unitatemque disrumpere obicientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae carnalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime prudentiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudicem