comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc ad ditut de hac arbore.
Holia eiꝰ pulcherrima ⁊ frac
tus niiius. & esca unit̾soꝵ
in ea. Infoliis u̾ba infructu scientia.
mesca doctrina. foliis fractus uesti¬
tur. ⁊ u̾bis composias sententia sc̃ĩa
ornatur. Os entm sapienus ornat
scientiam. srictus bonꝰ sapit ⁊ pascit.
& stientia spũalis. spũ alem esuriem
ꝑsacram aminonitionẽ fuatuter re¬
ficit. folia itaq pulcherrima st̃ t̾iba
diserta. frucius copiosus: sensus e¬
ruditus: inultiplex intellectus. Esca
uniu̾soꝵ ẽ plena eruditio õium. dis¬
creta ammnonitio singłorum. folia
u̾borum pulchta ut arbitror illa ał¬
bor habebat. ⁊ bonoꝵ senstium utili¬
tiq confiliorum fraictib ab unda¬
bat: quie u̾aciter dic̾e potuit. Qui
me audiebant expectabant senten¬
tiam: ⁊ intenti tacebant ad confilit̃¬
meum. Uerbis meis ad d̾e nichil ais¬
debant:.ꝙ. suꝑ illos stillabat eloqͥum
meũ. fractum copiofum illa atbor
habuit. que in ueritate dic̾e̾ potuit.

Expanded text:
dhuc additur de hac arbore: Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius, et esca universorum in ea. In foliis verba, in fructu scientia, in esca doctrina. Foliis fructus vestitur, et verbis compositis sententia ornatur: Os enim sapientis ornat scientiam . Fructus bonus sapit, et pascit, et scientia spiritalis spiritalem esuriem per sacram admonitionem suaviter reficit. Folia itaque pulcherrima, sunt verba diserta, fructus copiosus, sensus eruditus, multiplex intellectus. Esca universorum est plena eruditio omnium, discreta admonitio singulorum. Folia verborum pulchra, ut arbitror, illa arbor habebat, et bonorum sensuum, utiliumque consiliorum fructibus abundabat quae veraciter dicere potuit: Qui me audiebant exspectabant sententiam et intenti tacebant ad consiliumeum. Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum . Fructum copiosum illa arbor habuit, quae in veritate dicere potuit:
Abbreviated transcription (Latin):
um ii flaminare. ꝓpriis meditacio¬
nib n spũ alib throriis notuit. qͦciens
⁊ qͣntitm uoluit   S sic̃ suꝑius in¬
nuimus de arboris altitudine. uideamꝰ
ne forte ⁊hoc in ea sit rep̃hersibile
qd̾ dr̃. fructum numum hab̾e. Non
enim dr̃ qd̾ fructus eiꝰ multus. tłfra¬
orus eiꝰ copiosus. s fructus inquit eiꝰ
numus. fructam nimium arguit. qͥ
dicit. In reb suꝑ uacius noliscruta¬
ri multipliciter. Alud ẽ importune
querere. mpossibilia q̃mus forte
sint utibia. atq aliud curiose iiuesti¬
gare. inutilia. qͣmuis ⁊ ipsa sint pofsi¬
bilia. Illud ꝑtinet ad altitudins m¬
metatem : istud ꝑtinet ad fructuum
suꝑfluitatem. Presumptio incomp̃hen¬
sibilium ꝓhibet᷑: cum dr̃ Attiora te
ne quesieris. ⁊ fortiora te nescrutabe

Expanded text:
um inflammare propriis meditatioum inflammare propriis meditationibus et spiritualibus theoriis novit, quoties, et quantum voluit? Sed, sicut superius innuimus de arboris altitudine, videamus ne forte et hoc in ea sit reprehensibile quod dicitur fructum nimium habere. Non enim dicitur quod fructus ejus multus, vel fructus ejus copiosus, sed fructus ejus, inquit, nimius, fructum nimium arguit qui dicit, in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter. Aliud est importune quaerere impossibilia, quamvis forte sint utilia, atque aliud curiose investigare inutilia, quamvis et ipsa sint possibilia. Illud pertinet ad altitudinis nimietatem, istud pertinet ad fructuum superfluitatem. Praesumptio incomprehensibilium prohibetur, cum dicitur: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ. Morum mutaciones : diuisio¬
nes tempoꝵ. anm cursus. ⁊stellarũ
dispositiones. naturas anmalrum.
ꝯtras bestiartm: ⁊ im uentorum. & co¬
gitaciones hominum. disferentias
arborum. ⁊ uirtites radicum. & que¬
cumq sunt abscondita ꝙ inꝓussa¬
didici. Esca untusoꝵ nonne in illa
fuit: que in hoc ipsum se debitorem
cognouit cum dixit:Gretis ac bar¬
baris. sapientib ⁊ uisipientib debi¬
tor sum. Nonneesca uniu̾sorum inip¬
so ẽ. qui doctrinasua omnra edifica¬
re potest: Nonne escam unit̾sorum
uiseipso habet. grti ꝑ spm consilii
qui menti eiꝰ p̃sidet. & ꝑ gr̾̃am discre¬
tionis quapollet: qͣcumq temptati¬
one circumuentos q̃cumq tͥbula¬
tiono oppressos salubri consilio in¬
struere: ⁊ blanda aminonitione eri¬
gere sufficienter ualet. Nomie
similiter ⁊ ille qͣntum ad semet ipsũ
attinet. oĩum escam in sẽipso utie¬
nit: qui quelibet scã desiõia nutrire.
⁊ ad quelibet bona oꝑa animum su¬

Expanded text:
divisiones temporum, anni cursus, et stellarum dispositiones, naturas animalium, et iras bestiarum, vim ventorum, cogitationis hominum, differentias arborum, et virtutes rcum, et quaecunque sunt absconsa et ididici . Esca universorum nonne in illo fuit qui in hoc ipsum se debitorem cognovit, cum dixit: Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nonne esca universorum in ipso est qui doctrina sua omnes aedificare potest? Nonne escam universorum in seipso habet, qui per spiritum consilii qui menti ejus praesidet, et per gratiam discretionis qua pollet, quacunque tentatione circumventos, quacunque tribulatione oppressos, salubri consilio instruere, et blanda admonitione erigere sufficienter valet? Nonne similiter et ille quantum ad semetipsum attinet, omnium escam in seipso invenit, qui quaelibet sancta desideria nutrire, et ad quaelibet bona opera animum su
Abbreviated transcription (Latin):
crescere debet. Prior iudet᷑ inpue¬
ris: scda inuenit᷑ in adultis. Pu¬
er qũ omnia menbra sua habet.
scd̾m formami ꝑfectꝰ est: et tam̃ scd̾m
naturam ꝑfectꝰ non est. Moust¬
ruosi partus qnͣtiuncũq crescant:
illam ꝑfectionẽ que scđm formam ẽ
ñ recuꝑant. Fides sine bona oꝑa¬
tione. bonũ opus cũ infidelitate.
castitas cum suꝑbia. humilitas
cum luxuria. totum hoc monstru¬
osum facicit. & incħ hoꝵ ad xp̃i¬
anam ꝑfectionẽ attingit. Qui tał
est. xp̃i ũ est. nec de eõ dici potest.
inꝑfectum meũ uiderũt ocłi
tui. Qui antẽ iusticiam habet. qm¬
net: quãuis ꝑfectꝰ uondiun existat.
Recte de eo. xp̃c loquit᷑ ad patr̃e:
imꝑfectum uiqͥens non quemlibet
sed imnꝑfectũ meũ iuiderũt ocłi tui.
Quãuis tales exeaut de corꝑe respi¬
cuuit᷑ tam̃ intuitu diumne gr̃e: re¬
spectu diuine miscđiȩ. Quia imꝑ¬
fectum meu̾̃ uiderũt oculi tui. et¬

Expanded text:
crescere debet. Prior videtur in puecrescere debet. Prior videtur in pueris, secunda invenitur in adultis. Puer quando omnia membra sua habet, secundum formam perfectus est, et tamen secundum staturam perfectus non est. Monstruosi partus quantumcunque crescant, illam perfectionem quae secundum formam est non recuperant: fides sine bona operatione, bonum opus cum infidelitate; castitas cum superbia, humilitas cum luxuria, totum hoc monstruosum facit, et nihil horum ad Christianam perfectionem attingit. Qui talis est Christi non est, nec de eo dici potest, imperfectum meum viderunt oculi tui. Qui autem justitiam habet, quamnet quamvis perfectus nondum existat. Recte de eo Christus loquitur ad patrem. Imperfectum, inquiens, non quemlibet, sed imperfectum meum viderunt oculi tui. Quamvis tales exeant de corpore, respiciuntur intuitu divinae gratiae, respectu divinae misericordiae. Quia imperfectum meu
Abbreviated transcription (Latin):
guris prenuntiata suit intelliginus.
ꝑ anagogen iuisibilia dĩ ꝑ ea q̃ facta
sunt intellecta conspicunus. De tali¬
um gͦ garofilatioꝵ abditis uł pene¬
tͣlibus pdeunt flatus diuine aspiras¬
tionis: iubente tamen illo qͥ ꝓducit
uentos de thesauris sius. E ud̾nt᷑
de singulis garofilatus tres uenti
ꝓced̾e: qui aut̃e ex quibꝰ ꝓdeat. quia
exp̃cedentibus patet suꝑfluum ẽ de¬
signare. Hii sunt duodecĩ uenti
qui discurrunt & ꝑflaut totam t̃¬
ram uiuentium: totã terrã tuam o
eminanuel. Flant autẽ nunc hi i.
cendit suꝑ cherubni. et uolauit su¬
per pennas uentor uonumꝰ.
N perfectum meum uiderunt o¬
culi tui. & in libro tuo oñs scribent᷑.
dies formabunt᷑ & nemo ueis. Alia
est imꝑfectio forme: alia ĩ ꝑfectiosta¬
ture. Ista ẽ qualitatis. illa est qͣnͣti¬
tatis. Una qua quisq talis ẽ. qͣlis
scđ̾m naturam ẽẽ deber. alla qua
qͥsq tantus est. qnͣtum uaturalit

Expanded text:
guris praenuntiata sint intelligimus, guris praenuntiata sint intelligimus, per anagogen invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspicimus. De talium ergo gazophylaciorum abditis penetralibus prodeunt flatus divinae aspirationis, jubente tamen illo qui producit ventos de thesauris suis. Et videntur de singulis gazophylaciis tres venti procedere. Qui autem ex quibus prodeat, quia ex praecedentibus patet, superfluum est designare. Hi sunt duodecim venti qui discurrunt, et perfiant totam terram viventium, totam terram tuam, o Emmanuel. Flant autem nunc hi, nucendit super cherubin, et volavit super pennas ventorum.perfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur, dies formabuntur, et nemo in eis. Alia est imperfectio formae, alia imperfectio staturae. Ista est qualitatis, illa est quantitatis. Una qua quisque talis est qualis secundum naturam esse debet; alia qua quisque tantus quantum naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
galia iuarus sac᷑mentis ecclie: ĩ
ineridiano autẽ garofilatio custodi¬
tur aurũ celestis sapientie. n pri¬
mo fides erudit᷑. In scđo oꝑatio in¬
struitur: utercio deuotio exercet᷑.
i quarto celestium cõtemplatio in¬
choatur. Notandum autẽ quod occi¬
dentale ga ofilatiuui. orientale. os¬
gura p̃cessisse ostendit: et sic diun
se iuicem respicuut. uicissum sibi
deui̾tatis soliditate testimonium
tutum exerciciis ubent̃ desudatur.
& satis constat quod equa sibi lan¬
ce respoudeant. mensura laboris et
qualitas retͥbutioins. lungnutur
occidentale et septemtͥouale garofi¬
latium: similit̾ orientali uinc̾tum
est meridianũ. Nam post hystoriã
coguitam. debeiꝰ querere moralita¬
tẽ: similit̾ post hystoriaui ꝑ allegorie
cogintionẽ ꝓficunꝰ ad anagogen. ꝑ
historiam quid factum sit discinus.
ꝑ moralitem quid faciendũ sit cog¬
noscimꝰ: ꝑ allegoriam sacͣmenta ec¬
clesie quomͦ p̃cedentium rerum fi¬

Expanded text:
galia in variis sacramentis Ecclesiae. In galia in variis sacramentis Ecclesiae. In meridiano autem gazophylacio custoditur aurum coelestis sapientiae. In primo fides eruditur, in secundo operatio instruitur, in tertio devotio exercetur, in quarto coelestium contemplatio inchoatur. Notandum autem quod occidentale gazophylacium orientalegura praecessisse ostendit, et sic dum se invicem respiciunt, vicissim sibi de veritatis soliditate testimonium tutum exercitiis libenter desudatur, et satis constat quod aequa sibi lance respondeant mensura laboris, et qualitas retributionis. Junguntur occidentale et septentrionale gazophylacium, similiter orientali junctum est meridianum. Nam post historiam cognitam debemus quaerere moralitatem. Similiter post istam, per allegoriae cognitionem proficimus ad anagogen. Per historiam quid factum sit discimus, per moralitatem quid faciendum sit cognoscimus, per allegoriam sacramenta Ecclesiae quomodo praecedentium rerum fi
Abbreviated transcription (Latin):
modo iuspirant pietat̾ẽ. mͦ insufflãt
timorem. Aquacũq eiũ celi plaga
sufflet medium locũ tenet &r car¬
dinalis ẽ sp̃c fortituduns: habẽs
hinc uide sibi suffragantes: adex¬
tris spm̃ pietatis. asimstris sp̃m ti¬
moris. Nos gͥ uentos ꝓducit de the¬
sauris suis: ipse cuiꝰ est ile thesaurꝰ.
Tesaurus autẽ ut de ipso aliqͥd
uel breuit᷑ loquamur: qͥa magnus
admodim multũ & copiosus habet᷑.
ꝑ quatuor garofilatia distingiutur.
rumum fab̾catatur in parte ocei¬
deutali ex sensu historico. scđm e¬
rigit᷑ inplaga sept̃etrionali ex sen¬
sũ morali. Terciũ exallegoria exsti¬
uctum stat aboriente: quartum uͦ.
ex auagogen inmeridie. Ingaro¬
filacio occidentali reconditũ ẽ ar¬
gentum eloquentie: ingaxofilatio
ieptempt̾onali recondinit᷑ uarie et ĩ¬
numere uirtutum geminie. Inori¬
entali gazofilatio continent᷑ pur¬
pura et byssus. & çet̾a ornam̃ta re¬

Expanded text:
modo inspirant pietatem, modo insufflant modo inspirant pietatem, modo insufflant timorem. A quacunque enim coeli plaga sufflet, medium locum tenet, et cardinalis est spiritus fortitudinis, habens hinc inde sibi suffragantes; a dextris spiritum pietatis, a sinistris spiritum timoris. Hos igitur ventos producit de thesauris suis ipse cujus est ille thesaurus. Thesaurus autem, ut de ipso aliquid vel breviter loquamur, quia magnus admodum, multus, et copiosus habetur, per quatuor gazophylacia distinguitur. Primum fabricatur in parte occidentali, ex sensu historico; secundum erigitur in plaga septentrionali, ex sensu morali; tertium ex allegoria exstructum stat ab Oriente; quartum vero ex anagogen, in Meridie. In gazophylacio occidentali, reconditum est argentum eloquentiae; in gazophylacio septentrionali, reconduntur variae et innumerae virtutum gemmae. In orientali gazophylacio continentur purpura, et byssus, et caetera ornamenta re
Abbreviated transcription (Latin):
tres uero ad affectimi. Ad uitel¬
lectũ enim ꝑtinet saꝑe. in telli¬
gere. discerne. scire: ad affectũ.
confide̾. dilige̾. tumere. Spiritis
itaq sapĩe et untellectus. sp̃c cõ¬
silii & scientie: congruunt ĩ tel¬
lectui. Sp̃c uero fortitudums et
pietatis. et sp̃c timoris: conueñ
affectui. S scimus quia omins
affectio ex cogitatione orit᷑. uuu¬
quam enum mens circa aliquid af¬
ficit᷑ nͥ prius res ipsa ꝑcogitati¬
ouẽ uideat᷑. Tres gͥ illi sp̃c quos
ad affectum diximus ꝑtine̾: solẽt
ex aliis ad intellectũ ꝑtiuentibis
exurgere. Nani constat qͥa ex sp̃u
tudinẽ exigit᷑. & ad coustantiam
roborat᷑. Sp̃c sapientie spirat ame¬
ridie. sp̃c intellectus flat aboriente:
sp̃c consilii sonat abaquilone. sp̃c
scientie uitonat aboccidente. Et st̃
quatuor hi cadinales uenti. qͣnͣdo
tam̃ spirãt fortitudinẽ. Et haber
unꝰquisq eoꝵ duos suffraganeos.
unũ hinc et alterum unide: qr modo

Expanded text:
tres vero ad affectum. Ad inteltres vero ad affectum. Ad intellectum enim pertinet sapere, intelligere, discernere, scire; ad affectum confidere, diligere, timere. Spiritus itaque sapientiae et intellectus, spiritus consilii et scientiae, congruunt intellectui; spiritus vero fortitudinis et pietatis, et spiritus timoris convenit affectui. Sed scimus quia omnis affectio ex cogitatione oritur. Nunquam enim mens circa aliquid afficitur, nisi prius res ipsa per cogitationem videatur. Tres igitur illi spiritus quos ad affectum diximus pertinere, solent ex aliis ad intellectum pertinentibus exsurgere. Nam constat quia ex spiritu tudinem erigitur, et ad constantiam roboratur. Spiritus sapientiae spirat a Meridie, spiritus intellectus flat ab Oriente, spiritus consilii sonat ab Aquilone, spiritus scientiae intonat ab Occidente; et sunt quatuor hi cardinales venti: quando tamen spirant fortitudinem, habet unusquisque eorum duos suffraganeos, unum hinc, alterum inde, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gia in medio tui egypte. inphara¬
ouem. ex mom̃s seruos eiꝰ. Inegyp¬
to hoc ẽ utenebris sumꝰ quaindui
ĩ hoc mundo uiuimꝰ. ubi conscien¬
tias nras inuicem ñ uidemꝰ: ĩ mo
qđ est grauiꝰ. uos inet ipsos plene
ñ cognoscunus. Sciendũ itaq qr
umiuerse plage qͥbus egyptus a
dũo ꝑcutit᷑. a recte intelligentibus
quasi quaedã fut᷑oꝵ maloꝵ p̾̃sagia
ẽẽ dinoscuntur. Nam ñ solum que
iala post mortem manuna sola
sequant᷑ significant: s etiam illa
que post ultunum iudicii diem inaĩ¬
ma simul & corꝑe a reꝓbis sentian¬
tur. p̃figurant. Signa itaq sunt:
qͥa que post mort̾e uiuꝰ cuiꝰq qͣsi in
ꝓximo futura sut. p̾tendunt.
digia aut̃ẽ et quasi de ꝓcul p̃dicen¬
rimantes miramur: ꝓhis sapien¬
tie thesauris apłs exclamat. & di¬
cit. Oaltitudo diuitiaꝵ sapien¬
tie et scientie cłĩ. Uultis autẽ sci¬
re qui sint uenti quos solet de hꝰ¬
tuor ex his ꝑtiuent ad intellectũ:

Expanded text:
gia in medio Aegypti, in Pharagia in medio Aegypti, in Pharaonem, et in omnes servos ejus. In Aegypto, hoc est, in tenebris sumus, quandiu in hoc mundo vivimus, ubi conscientias nostras invicem non videmus, imo quod est gravius nosmetipsos plene non cognoscimus. Sciendum itaque quia universae plagae quibus Aegyptius a Domino percutitur, a recte intelligentibus quasi quaedam futurorum malorum praesagia esse dignoscuntur. Nam non solum quae mala post mortem in anima sola sequantur significant, sed etiam illa quae post ultimum judicii diem in anima simul et corpore a reprobis sentientur, praefigurant. Signa itaque sunt, quia quae post mortem uniuscujusque quasi in proximo futura sint praetendunt. Prodigia autem, et quasi de procul praedicenrimantes miramur. Pro his sapientiae thesauris Apostolus exclamat et dicit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Vultis autem scire qui sunt venti quos solet de hutuor ex his pertinent ad intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
ratiomi uehemient̃ insistitur. dilign¬
tiꝰ uitenditur. attouita mens nunc
consilii. nc̃ spũ scientie tangit᷑. Oui
ꝑcussit pͥmogenita egypti: ab homine
usq ad pecus. Initium om̃is peccati
sp̃c elationis confundit᷑: recte postꝙͣ.
uenti. ꝓducunt᷑. pͥmogenita egypti
moruuit᷑.enti sunt diuine aspira¬
tiones. p̾mogeinta egypti diabolice
elationes. pͥmogenita egypti huma¬
ne p̃sumptiones. Alii suꝑbrunt de re¬
bus corꝑalibus. alii intumescunt de
rebus spũalib. Uere brutus et a¬
iumalis sensus. quando adinaginẽ
dĩ factus anunꝰ ex his uitumescit: q̃
sibi cõmunia sunt cũ pecoribꝰ. Alii
Suꝑbia uanitatis est. pͥmogenitũ
pecoris: arrogantia scĩtatis ẽ pͥmo¬
genitũ hominis. Flante itaq au
flante etenun spũ titinoris. facile
deicitur omnis tumor elationis. qͣn¬
to magis spirantibꝰ alus atq: aliis.
nunc his nẽ illis inuic̃e sibi succe¬
dentibus.  misit signa & ꝓdi¬

Expanded text:
rationi vehementer insistitur, diligenrationi vehementer insistitur, diligentius intenditur, attonita mens nunc consilii, nunc spiritu scientiae, tangitur. Qui percussit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus. Initium omnis peccati spiritus elationis confunditur. Recte postquam venti producuntur, primogenita Aegypti moriuntur. Venti sunt divinae aspirationes; primogenita Aegypti diabolicae elationes; primogenita Aegypti humanae praesumptiones. Alii superbiunt de rebus corporalibus; alii intumescunt in rebus spiritualibus. Vere brutus et animalis sensus, quando ad imaginem Dei factus animus ex his intumescit quae sibi communia sunt cum pecoribus. AliiSuperbia vanitatis est primogenitum pecoris, arrogantia sanctitatis est primogenitum hominis. Flante itaque auflante etenim spiritu timoris, facile dejicitur omnis timor elationis, quanto magis spirantibus aliis, atque aliis, nunc his nunc illis invicem sibi succedentibus? Et misit signa et prodi
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Dispensante itaq diuiua pietate.
pͥus ante mentis oculos turpitudiis
ur̃e memoria reducit᷑. et postmodũ
meoꝵ recordatione diuuu troris for¬
inidine concutitur: tande uit᷑ con¬
fusionẽ q formidinem dep̃hensa. E
du fatigata uifletu compungit᷑. Nu¬
bem suꝑ me aspexi qͦtienscũq confu¬
sio faciei mee cooꝑuit me. fuiguraes¬
cipio. quando terrores dm̃ mulitant
adu̾sum me: pliuuia desceudit. qti¬
ens potu lectum meũ rigare lacmis¬
uris luis. Sicut sp̃c ubi uult spi¬
rat: sic incħomiinꝰ et qu uult spirat.
S sicut hic audire potes. post pluiuiã
uenti. ꝓ ducunt᷑. beati enĩ qui lugent:
qũo ipsi consolabiuit᷑. Alit spirat sp̃c ti
moris. et alit̃ sp̃c pietatis: atq aliter
sp̃c fortitudinis. ales uentos ꝓ¬
ducit dñs de thesauris siuis. Quãdo
diuine scͥpture archaua runamur.
quosda uentos celestis scientie & sa¬
pientie miramur. S dum tali ammi¬

Expanded text:
nis. Dispensante itaque divina pietate, nis. Dispensante itaque divina pietate, prius ante mentinostrae memoria reducitur, post, mens recordatione divini terroris formidine concutitur; tandem, inter confusionem et formidinem deprehensa et diu fatigata in fletu compungitur. Nubem super me aspexi, quotiescunque confusio faciei meae cooperuit me : fulgura excipio quando terrores Domini militant adversus me; pluvia descendit, quoties potui lectum meum rigare lacryuris suis. Sicut spiritus ubi vult spirat, sic nihilominus et quando vult spirat. Et sicut hic audire potes, post pluviam venti producuntur. Beati enim qui lugent quoniam ipsi consolabuntur. Aliter spirat spiritus timoriss fortitudinis. Tales ventos producit Dominus de thesauris suis. Quando divinae Scripturae arcana rimamur, quosdam thesauros coelestis scientiae, et sapientiae miramur. Sed dum tali admi
Abbreviated transcription (Latin):
mominbus abylsis. Si inueuerit.
cor intelligentia luciduni ut cesũ.
uel econtͣrio ignorantia tene rofũ
ut abyssum. Item si reppererit ĩtemi
constantia solidam ut terrã. uł e c̃o¬
tra concupiscentia iubricrn eit aqͣm.
ubiq quide. et semꝑ om̃a quecũar:
uoluit fecit incelo et int̾ra. iumari
et inom̃ibus abyssis. Educens nre¬
bes abextremo terre. Cerre nr̃e extre¬
ma: peccata infima et oꝑa abiecta.
Atali extremitate nubes ꝓducit̾᷑. quia
exturpitudims nr̃e recordatione. ea¬
ugo confusionis geuerat᷑. S nubec
huiꝰ modi dũ ment̾ẽ obimbilat c̃õ¬
tra ꝯcupiscentie estus. quasi coutra
soris ardores refrigerium prestaee:
Nam qͥ peccasse se memin̾t. et se peccã¬
se erubescit: qnͣto plus dep̾terito do¬
let. tanto amplius de futuro se cauti¬
orem exibet. Eulgura in pluiami
fecit. Aute fuigura mibes. ꝓalucit :
et item fulgura pluua sequre ro
ues caligo confusionis. fulgur erpoctio
maiestatis. pliuuia fletꝰ compunctio¬

Expanded text:
bus abyssis. Si invenit cor intelligentia lucidum ut coelum, vel e contrario ignorantia tenebrosum ut abyssum. Item, si reperit mentem constantia solidam, ut terram, vel econtra concupiscentia lubricam ut aquam, ubique quidem et semper omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis: Educens nubes ab extremo terrae. Terrae nostrae extrema, peccata infima, et opera abjecta. A tali extremitate nubes producitur, quia ex turpitudinis nostrae recordatione caligo confusionis generatur. Sed nubes hujusmodi, dum mentem obnubilat, contra concupiscentiae aestus, quasi contra solis ardores refrigerium praestat. Nam qui peccasse se meminit, et se peccasse erubescit, quanto plus de praeterito dolet, tanto amplius de futuro se cautiorem exhibet. Fulgura in pluviam fecit. Ante fulgura nubes producitur, et item fulgura pluvia sequitur. Nubes caligo confusionis, fulgur terror majestatis, pluvia fletus compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
absq libis: & ub̾a arentia. uulua
studisitas. semen uĩtas: partꝰ bona
uoliutas. Ad hoc debes lege̾: ꝓpt̃ hoc
opportet intelligere ut studeas ndun¬
plere. uuluã habes: si desidĩum lis¬
cendi habes. Si uĩtatẽ iutelbexisti:¬

Expanded text:
absque liberis et ubera arentia. Vulva est studiositas, semen, veritas, bona voluntas. Ad hoc debes legere, propter hoc oportet intelligere, ut studeas adimplere. Vulvam habes, desiderium discendi habes. Si veritatem concept
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ub̃a duo. unum expositionis. al¬
terũ exhortatioins: & accipiunt
sed arentia. Et app̃hendunt scienti¬
am que uiflat. & carent utiq cari¬
tate que edificat. Quoꝵ quide ub̃a
ꝑscientiam tument: s sunt arenti
a. qr dulcedinẽ sp̃c non habent. Et
uidemus hodie multos habe lun¬
guam magniloqͣm: raros autem¬

Expanded text:
ionis, alterum exhortationis. Haec sed arentia; apprehendunt scientiam quae inflat, carent charitate quae aedificat; quorum ubera per scientiam tument, sed arentia sunt, quia dulcedinem spiritus non habent. Et videmus hodie permultos habere linguam magniloquam, raros
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Nam si admala tua uimis at¬
tendas: cito te iidesꝑationis foue¬
am p̃cipitas. E si aute tempꝰ uł ultͣ
modum de dei inscđia confidis. te
ichilomniꝰ in p̃sumptionẽ erigis. N¬

Expanded text:
is. Nam si mala tua nimis attendas, cito te in desperationis foveam praecipitas; si ante tempus vel ultra modum de Dei misericordia confidis, te nihilominus in praesumptionem erigis.
Abbreviated transcription (Latin):
let ignorantiã: qũq aut̃ẽ ppt frigꝰ
designat tristiciam. Nocte igit adege¬
ptum tendit: qui pristiui: erroris sui
uias cum gͣui merore respicit. Qui
emi ꝯscientiȩ sue tenebras cũ ala¬

Expanded text:
let ignorantiam; quandoque propter frigus tristitiam. Nocte igitur ad Aegyptum tendit, qui pristini erroris sui vias cum gravi moerore respicit. Qui enim conscientiae suae tenebras cum ala
Abbreviated transcription (Latin):
comitante u̾i̾tate. Si pristinos erroreᷤ.
si p̃teritas delectationes. ad memo¬
sidandis sponte occuparis. Sed si
sine puritate huc uenis: raꝑisint᷑¬
est: cadis cito inerrorẽ. Si antiquas¬
assuete uoluptatis uias ꝑ concupiscen¬
tiã respicis: siue uirgnne ꝑgis. Si
mala tua excusas. uł iala eẽ dissumu¬
las: sine puero mnegepto moraris.
egyptum: et esto ibi usq dumdicam
tibi. Sicut mͦ ꝑgis ñ ex arbit̾o tuo: sic

Expanded text:
on eris. Si pristinos errores, praeteritas delectationes, ad memosiderandis occupatus; sed quia sine puritate huc venisti, raperis in turecum non est, cadis cito in errorem. Si enim antiquas voluptatis vias per concupiscentiam respicis, sine Virgine matre pergis. Si mala tua excusas vel mala esse dissimulas, sine puero in Aegypto moraris. utroque esto ibi usque dum dicam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
e reuoces me indimdio dieriun
ineoꝵ. Caue gͦ uegligentiã. detes¬
tare suꝑbiam. Cito eñ mensse in
suꝑbiam erigit. que se adurtutis
culm̃ excreuisse ꝑsꝑit. S qͣnto quis
altius supͣ se ꝑsuꝑbiam erigitur.
tanto inferiꝰ subse desẽute dõ ꝑcul¬
pam deicitur: sic̃ scͥptumẽ. scen¬
dunt usq ad celos. et desceudũt usq
adabyssos. Hinc ẽ qͦd ꝑe rechiã dr̃.
go dixi indumdio dierũ ineoꝵ: ua¬
dã adportas inferi. Mirat᷑ siqͥdeui.
quod post qͣm dundiũ annoꝵ exple¬
uitͥ postqͣm aduirtutis culm̃ m̾itis
excreuit: ad inferi portas relabitur.
qui paulo ante celos se tengisse g¬
tulabat᷑. Porte inferi due sũt. que
ingredientes adom̃e malũ iuitͦdu¬
cunt. Una ẽ ignorantia boni. alia
concupiscentia mali. Ad has portã
mortis se descensurũ p̃uidit. quia
a deo ꝓpt̃ mentis elationẽ delictũ
se eẽ de p̃hendit. S mox adoratio¬
nẽ confugit: & ne morẽtur obrun¬

Expanded text:
Ne revoces me in dimidio dierum Ne revoces me in dimidio dierum meorum. Cave ergo negligentiam, detestare superbiam. Cito enim mens se in superbiam erigit, quae se ad virtutis culmen excrevisse perspexerit. Sed quanto quis altius super se per superbiam erigitur, tanto inferius sub se, deserente Deo, per culpam dejicitur, sicut scriptum est: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Hinc est quod per Ezechiam dicitur: Ego dixi in dimidio dierum meorum, vadam ad portas inferi . Miratur siquidem quod postquam dimidium annorum explevit, postquam ad virtutis culmen meritis excrevit, ad inferi portas relabitur qui paulo ante coelos tetigisse gratulabatur. Portae inferi duae sunt, quae ingredientes ad omne malum introducunt. Una est ignorantia boni, altera concupiscentia mali. Ad has portas mortis se descensurum praevidit, quia a Deo propter mentis elationem derelictum se esse deprehendit, sed mox ad orationem confugit, et ne moreretur obtin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se hic ip̃e umplere ñ potuit: si ta¬
men ex hac uita ad illam sine leta¬
li uuluẽ tͣnͣsit. Uiulnꝰ mortale.
peccatũ cͥminale. Nam qͥ icͥmi¬
nali peccato moritur: ueq hic ne¬
q in futo ad dindiũ annoꝵ per¬
ducitur. iri et eium sangiri¬
num et dolosi ñ duundiabunt di
es suos. Qñ enĩ ad dimidiũ ainoꝵ
hoc ẽ ad robustam uirtutũ etatẽ
ꝑueniunt: qui ñquã in bono cres¬
cẽ incipiunt: Si uis gͦ adhas do¬
mimi ꝓmissiones ꝑtingere. festi¬
na adrobustam etatẽ qͦuasi adan¬
noꝵ medium ꝑuenire. Annos di¬
tantum crescis. Qui uirtutis cul¬
meu attingit. dunidiũ anuorũ
impleuit: qr quasi ad robustos iue¬
ritoꝵ amios ꝑuenit. Sciendũ qr
crescentibꝰ ad huc uisidiat᷑ negli¬
gentia. adultis uͦ et ad plenã eta¬
tem ꝓuectis subrepit suꝑbia. S
qͣutum negligis tm̃ decrescis: et¬
quasi post terginu redis: Naui qͥ ĩ
negligentia dep̃hendit᷑. retͦ ꝓcui
dubio reuocat᷑. Roga gͦ dĩn et dic.

Expanded text:
per se ipse hic implere non potuit, si tamen de hac vita ad illam sine lethali vulnere transit. Vulnus mortale, peccatum criminale. Nam qui in criminali peccato moritur, neque hic, neque in futuro ad dimidium annorum perducitur. Viri etenim sanguinum et dolosi non dimidies suos. Quando enim ad dimidium annorum hoc est ad robustam virtutum aetatem perveniunt, qui nunquam in bono crescere incipiunt? Si vis ergo ad has Domini promissiones pertingere, festina ad robustam aetatem quasi ad annorum medium pervenire. Annos ditantum crescis. Qui virtutis culmen attingit, dimidium annorum implevit, quia quasi ad robustos meritorum annos pervenit. Sciendum quia crescentibus adhuc insidiatur negligentia, adultis vero et ad plenam aetatem provectis subrepit superbia. Sed quantum negligis, tantum decrescis, quasi post tergum redis. Nam qui in negligentia deprehenditur, retro procul dubio revocatur. Roga ergo Dominum et dic:
Abbreviated transcription (Latin):
quod sciri ĩi potest insi ab eo qͥ ꝑcipit.
De dando eo nulla nob̃ dubitatio re¬
linquit᷑. quod tantoꝵ uiroꝵ attesta¬
tione ꝓmittit᷑. Tantũ mͦdic nob q̃n
hec erunt: & qd̾ signum qͣn hec fieri
ĩcipient. Non est utiq hoc meũ nos¬
se temꝑa uł moinenta: et que ipse ꝑ
me scire ñ merui. aliis maifestare
rũ notũ facies. Mira ꝓpħe pruden¬
tla. Quod te scire uoluit. tibi tam̃
dicẽ noluit. Si uobis loq̃retur du¬
bitare qͥs poterat: Deo hoc dicit:
quasi cui mentiri ñ audeat. lloluit
ꝗͣ dicere inmiedio aunoꝵ notũ faciet:
S ait. n medio annoꝵ notũ facies.
uide gͦ qui tibi hec manifestari desi¬
das: uide inquam si iam admediũ
auuoꝵ tuoꝵ uenisti: si iam ad ꝑfec¬
tam ȩtatem ꝑ uenisti. Ham in me¬
dia ȩtate ut om̃s nouiniꝰ. statura cor¬
ꝑis inaior. urtus uͦ robustior. Eredo

Expanded text:
quod sciri non potest, nisi ab eo qui perceperit. quod sciri non potest, nisi ab eo qui perceperit. De dando eo nulla nobis dubitatio relinquitur, quod tantorum virorum attestatione promittitur. Tantummodo dic nobis quando haec erunt, et quod signum quando haec fieri incipient. Non est utique hoc meum, nosse tempora vel momenta: et quae ipse per me scire non merui, aliis manifestarerum notum facies. Mira prophetae prudentia, quod te scire voluit; tibi tamen dicere noluit. Si nobis loqueretur, dubitare quis poterat, de hoc dicit, quasi cui mentiri non audeat. Noluit ergo dicere, in medio annorum notum faciet; sed ait, in medio annorum notum faciesui haec tibi manifestari desideras. Vide, inquam, si jam ad medium annorum tuorum venisti, si jam ad perfectam aetatem pervenisti. Nam in media aetate, ut omnes novimus, statura corporis major, virtus vero robustior. Credo
Abbreviated transcription (Latin):
modis ds loqͦus patribꝰ in ppħis si¬
ue mapłis nouissime autẽ loqͥns
et nob̃ infilio suo. ꝓmittit nescio
quid nouum. nescio qͥd magnum.
quod qͥd sit scire omnino ũpotu̾nt
nisi qui exꝑiri meruerint. Est aũt
maina absconditum ut ĩ apoca¬
lipsi beatus ioħ̃s asseruit: et apłs
paulus testatur. qr meor honinus nõ
culo: ne hoc expectaret᷑ iufut᷑o. Uer̃¬
tanien uxta litteram hoc utiq stare
ñ potĩt. neq em̃ qui unam uxorem
ubi uec nubent nec nubent᷑. saltem
uuam mminime habebit. S quia per
centum celeste aliqͥo scͥptura sacra
significare consueuit:meo qđ cen¬
tu plum. ꝓmittitur. dulcediuẽ qͥde
ꝓdulcedine. ꝓmttit. s celestem pro
carnali: spũalem ꝓanimali. ꝓt̾rena
angłicam.. ꝓhumana diuinam. Sed
inquis. Ecce uos reliqͥinis omĩa. qͥd
gͦ erit nobis: Qum potiꝰ quod ꝓmit¬
tit᷑ qͣn dabit̾ nob̾: Non iam dubitamꝰ
de ꝓmissione: s ad huc incerti siums
de temꝑe. Nec iam querimꝰ quid sit:

Expanded text:
modis Deus loquens patribus in prophetis sive apostolis, novissime autem loquens et nobis in Filio suo, promittit nescio quid novum, nescio quid magnum, quod quid sit scire omnino non poterunt, nisi qui experiri meruerunt? Est enim manna absconditum, ut in Apocalypsi beatus Joannes asseruit , et apostolus Paulus testatur, quia in cor hominis non culo, ne hoc exspectaretur in futuro. Verumtamen juxta litteram hoc utique stare non poterit. Neque enim qui unam uxorem in futuro, ubi nec nubent, nec nubentur, saltem unam minime habebit. Sed quia per centum coeleste aliquid Scriptura sacra significare consuevit, in eo quod centuplum promittitur, dulcedinem quidem pro dulcedine promittit, sed coelestem pro carnali, spiritualem pro animali, pro terrena angelicam, pro humana divinam. Sed, inquis: Ecce nos reliquimus omnia, quid ergo erit nobis? Quin potius quod promittitur, quando dabitur nobis? Non jam dubitamus de promissione, sed adhuc incerti sumus de tempore. Nec jam quaerimus quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. qͣnͣtum ds salutẽ hominũ
dilexit: qui etiaui ꝓpͥo filio suo
ñ peꝑcit: s ꝓ nob̃ omibꝰ tradidit
illum. Congruũ ualde fuit. ut
homimi tun̾c ignoscẽt. qđ ds ho¬
unuẽ etiam usq ad hunane ĩ fir¬
mitatis augustias. usq ad crucis
mortisq obpbria dilige̾̃t: q̃n et
homo idoncus erat cuncta iniidi
aminã suam ꝓ ipso nmortẽ pou̾e̾
S sicut pͥus homim cũ adhuc qͣ¬
si infirimor eẽt. hec inamfestari
ũ debuit: sic ꝓculdubio illud ul¬
t̾ius celari non oportuit. Cogita
modo ubi sit constantia martyrũ:
abstiuentia confessoꝵ: pene totũ
hoc in his mͦ temꝑibꝰ defecit. Cur
hoc nͥ quia mundus iam insenũ
aunoꝵ tũscurrit: Quia gͦ aute
annoꝵ dimidium mundo qͣsi ad¬
huc infirmo illud duum consilu
archanum manifestari uou potuit:
uec ultra annoꝵ suoꝵ medium
qũ eum asua uirtute necesse erat
deficere. celari oportuit. recte nẽ
dr̃. Nmedio annoꝵ notũ facies.
S forte gͣtius accipitur: sunhoc ali¬

Expanded text:
it quantum Deus salutem hominis dilexerit, qui etiam proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Congruum valde fuit ut homini tunc innotesceret quod Deus hominem etiam usque ad humanae infirmitatis angustias, usque ad crucis mortisque opprobria diligeret, quando et homo idoneus erat cuncta mundi animam suam pro ipso in morte ponere. Sed sicut prius homini cum adhuc quasi infirmior esset hoc manifestare non debuit, sic procul dubio illud ulterius celari non oportuit. Cogita modo ubi sit constantia martyrum, abstinentia confessorum, pene totum hoc in his modo temporibus defecit. Cur hoc, nisi quia mundus jam in senium annorum transcurrit? Quia ergo ante annorum dimidium mundo quasi adhuc infirmo illud divini consilii arcanum manifestari non potuit, nec ultra annorum suorum medium quando eum a sua virtute necesse erat deficere, celari non oportuit, recte nunc dicitur: in medio annorum notum facies. Sed forte gratius accipitur si in hoc ali
Abbreviated transcription (Latin):
S cogitare. qmͣ malum quod ĩten¬
duunit fraudulent᷑ abscondere:
Uide quibꝰ gͦdibus malũ crescit. ł¬
mo cogitatur. postea dicitur. tandẽ
conclamat᷑: sicut scͥptum est. Cogi¬
taterunt et locuti sunt nequitiam.
iniquitatẽ in excelso locu sunt.
Prius cogitauerunt: postea lotuti
sunt: demũ inexcelso locuti sunt.
loentionem: in excelso lnti sunt.
hoc ꝑtinet ad clamorẽ. Quasi co¬
gitant malum. et ñ loquunt᷑: cũ
quod suadent malum ẽẽ dissimu¬
lant: malũ loquunt s quasi uise¬
creto. qu malum ñ abscondiant
s excusant: malũ loquunt᷑ & ĩ ex¬
celso: qñ quod manifeste ialũ ẽ.
quibuscdã ⁊ibere imꝑant. Coram
gͦ ꝑfectis cogitant: coram imper¬
fecte boius uł malis susurrant:
coram ꝑfecte malis clamitant.
s inuno eodemq homine hunc
ordiuem seruant. dum adꝑditio¬
uem eiun raꝑe festinant. Prius oc¬
cultum malum suadent sub sp̃e
boni: post manifestum malũ sub
excusatione: tand̾e publicũ ma¬

Expanded text:
 cogitare, quam malum quod intendunt fraudulenter abscondere? Vide quibus gradibus malum crescit, primo cogitatur, postea dicitur, tandem conclamatur, sicut scriptum est: Cogitaverunt et locuti sunt nequitiam; iniquitatem in excelso locuti sunt . Prius cogitaverunt, postea locuti sunt, demum in excelso locuti sunt. locutionem; in excelso locuti sunt; hoc pertinet ad clamorem. Quasi cogitant malum, et non loquuntur, cum quod suadent malum esse dissimulant. Malum loquuntur, se quasi in secreto, quando malum non abscondunt sed excusant. Malum loquuntur et in excelso, quando quod manifeste malum est, quibusdam libere imperant. Coram bonis cogitant, coram imperfecte bonis vel malis susurrant, coram perfecte malis clamitant. Sed et in uno eodemque homine hunc ordinem servant, dum ad perditionem eum rapere festinant. Prius occultum malum suadent sub boni specie, post manifestum malum sub excusatione, tandem publicum ma
Abbreviated transcription (Latin):
et erant adhuc tales quibꝰ dũs lac
potum daret nou escam. Erant for¬
tassis adhuc qͣsi mͦ geuiti infantes.
et ad ꝑcipiendum solidũ cibũ om¬
inno impotentes. Moriunt᷑ p̃tẽa
quida inpuericia: ñ nulli subtra¬
hunt᷑ madolescentia. Nullus sa¬
ne istoꝵ ad illud etatis sue tempis
ꝑuenire ponut: de quo ꝓpha aba¬
euc dicit. Nmedio amioꝵ notũ
facies. Puto tam̃ qr taliu ẽ etiã

Expanded text:
et erant adhuc tales, quibus Dominus lac potum daret, non escam. Erant fortassis adhuc quasi modo geniti infantes, et ad percipiendum solidum cibum omnino impotentes. Moriuntur praeterea quidam in pueritia, nonnulli subtrahuntur in adolescentia. Nullus sane istorum ad illud aetatis suae tempus pervenire potuit, de quo propheta Habacuc dicit: In medio annorum notum facies.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatur. tanto ardentiꝰ desid̾a¬
tur. Iu moyse nãq ꝑterram lacte
et melle manantẽ intelligit᷑. insa¬
pientia salomoins ꝑ escam omne
habentem inse delectamcutũ. om¬
nẽq saporem describit᷑. Hanc a
oculus iquit apłs ñ uidit. nec ar¬
ris audiuit: & icor hommnis ñ

Expanded text:
 desideratur. In Moyse namque per terram lacte et melle manantem intelligitur. In Sapientia Salomonis per escam omne habentem in se delectamentum, omnem saporem describitur. Hanc Aoculus, inquit Apostolus, non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptione liberandum postulabat.
Non tam̃i quod dũs hoc precipien¬
do non posser: sed ut humano mͦ
loquens magnitudinẽ ꝑiculi os
liud loqͥ iniquitatem. Quod ad¬
huc cogitamus tm̃. aliis qͥdem oc¬
cultũ est: quod autem loquiniur.
suicipit etiam aliis ẽe manifestũ.
oram gͥ ꝑfectis uiris malignisp̃c
inqͥtatem cogitant: qͥa inqu̾atũ
possunt fraudulente ꝑ suasiõis
dolos occultant. Subspecie et em̃
bomi. bonis uiris mala ꝑsuade
uolunt. qr ad a ꝑta mala oosõi¬
no ꝑtrahere non possunt. Quid

Expanded text:
praeceptione liberandum postulabat. praeceptione liberandum postulabat. Non tamen quod Dominus hoc praecipiendo non posset, sed ut humano modo loquens, magnitudinem periculi ostliud est loqui iniquitatem. Quod adhuc cogitamus tantum, aliis quidem occultum est, quod autem loquimur, incipit etiam aliis esse manifestus. Coram igitur perfectis viris maligni Spiritus iniquitatem cogitant, quia inquantum possunt fraudulentae persuasionis dolos occultant. Sub specie etenim boni bonis viris mala persuadere volunt, quia ad aperta mala eos omnino trahere non possunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
iustum ẽẽ discerint. hinic est illud.
autẽ diabolum malũ et inquum
uocat: malũ quia semꝑ nocere desi¬
dãt. iniquũ. qr uit᷑ equitatis men¬
surã modum sepe ꝑcussionis dila¬
tat. Recte eiũ malus dr̃ ꝓpt̾̃ intenti¬
onem pͥue uoliuitatis: etiã tũc cũ
uinr̃a afflictione ñ excedit metam
eqͥtatis. Priꝰ ꝑsequit᷑ nos quãtum
culpa nr̃a exigit: s cũ hoc adsubu̾¬
sioueui nr̃am suffice̾ non posse ui¬
det. sepe modum excedit. Sciendũ
tam̃ est qr tunc ei diuina bonitas li¬
centie frena relaxat. cñ hoc huma¬
ne utilitati militare posse conside¬
rat. Quia gͦ ꝓpłia uidet tempta¬
torem nr̃m moinui eo quod cͥca
nos agit. malũ intende̾. dicat eũ
maluim: qr uͦ constat eum sepe me¬
tas eqͥtatis uinr̃a insectatione ex¬
cedere: uocet cum iniquũ & dicat.
riuoluit: quia ñ libera. s eripe me
dixit. Forte et ꝑuim id fieri opor¬
tere credebat: qui se ereptione ñ

Expanded text:
justum esse discernit. Hinc est illud: justum esse discernit. Hinc est illud: um vocat, malum quia semper nocere desiderat, iniquum quia ultra aequitatis mensuram modum saepe percussionis dilatat. Recte enim malum dicitur propter intentionem malae voluntatis, etiam tunc, cum in nostra afflictione non excedit metam aequitatis. Prius persequitur nos quantum culpa nostra exigit; sed, cum hoc ad subversionem nostram sufficere non posse videt, saepe modum excedit. Sciendum tamen est, quia tunc ei divina bonitas licentiae frena relaxat, cum hoc humaae utilitati militare posse considerat. Quia ergo Propheta videt tentatorem nostrum in omni eo quod circa nos agit malum intendere, dicit eum malum; quia vero constat eum saepe metas aequitatis in nostra insectatione excedere, vocat eum iniquum et dicit: ri voluit, quia non libera, sed, eripe me dixit. Forte et per vim id fieri oportere credebat, qui se ereptione, non
Abbreviated transcription (Latin):
taminis. pondus temptationis. ut¬
que prius fuit tm̃fraudulenta. fi¬
at postiodũ etiã uiolenta: ut qͥa
temptator p̃ualere ũ potuit ꝑsolã
aftutiam. unicat saltẽ ꝑ adiuinctã
uehem̃tiam. Considare libet ĩ uno
eodẽq modo temptationis. ꝙ pieta¬
tẽ diuiue dispensationis: et fraudẽ
diabolice ꝑuersitatis. Prius enĩ frau¬
dulentꝰ hostis honunẽ leuiore tẽp¬
tatione appetit: ut si forte leui ĩ pul¬
su cecidit: tanto fiat eiꝰ excusatio
imuor. qͣnto fu̾it temptatio leuior.
S cũ ꝑminiora certamina mentem
cuiꝰlibet a suo ꝓposito non deicit. ad
maiora subito se accingit. Longe tñ
alia considatione diunia dispensa¬
tio idem agere ꝑmittit: qui ĩ om̃e
quod agit. humane semꝑ saluti
consulit. Prius si quide erudit ho¬
minẽ ꝑleuiorem pugnã. ut eru¬
ditꝰ discat tande de grauioribꝰ ꝑicu¬
lis reportare triumphum. Nichil
ꝑuuttit. nisi quod pium uł quod

Expanded text:
taminis, pondus tentationis, ustaminis, pondus tentationis, usque prius fuit tantum fraudulenta, fiat postmodum etiam violenta, ut quia tentator praevalere non potuit per solam astutiam, vincat saltem per adjunctam vehementiam. Considerare libet in uno eodemque modo tentationis, et pietatem divinae dispensationis, et fraudem diabolicae perversitatis: prius enim fraudulentus hostis hominem leviore tentatione appetit, ut si forte levi impulsu ceciderit, tanto fiat ejus excusatio minor, quanto fuerit tentatio levior. Sed cum per minora certamina mentem cujuslibet a suo proposito non dejicit, ad majora subito se accingit. Longe tamen alia consideratione divina dispensatio idem agere permittit, quae in omne quod agit humanae semper saluti consulit. Prius siquidem erudit hominem per leviorem pugnam, ut eruditus discat tandem de gravioribus periculis reportare triumphum. Nihil efieri permittit, nisi quod pium vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod brutus quodau ꝯtra callidũ
ĩ sidiatorẽ decerto. si gͦ te u̾mouet
qd̾ hostis mñs homo est: moueat ͤ salt̃e
quod malus est. E ripe me gͦ dñe
ab homuine malo. Sequitur. ui¬
ro unquo. eripe me. Forte alus uer¬
bis idem replicat᷑: & forte ꝑhomi¬
ueni malum & iurũ iniquũ idem ac¬
cipitur. U ideainꝰ tam̃ ne forte ĩ his
aliud aliqͥd lateat. quod adedifica¬
tiouẽ nrãm utilit᷑ innotescat. Plus
itaq ẽ ẽẽ uirũ qm hominẽ. feminas
siquidẽ siue pueros gn̾ali uocabło
dicimꝰ honnues. S scunꝰ qr femiuaᷤᷤ
iuri uirtute p̃cedunt. pueros uero
tã prudentia qmͣ uiribus ante cedt̃.
Primo gͥ qr hostem suũ callidũ sen¬
sit: ꝓingenii eiꝰ mira subtilitate
eũ homiiiẽ dix̃. S qr postmodum
dep̾hendit eum non solũ prudũter
s etiã fortit᷑ agere. studuit eñ con¬
uenienti uocabulo uir̃ appellare.
Sic uãq solet sepe excrescere uiscer¬

Expanded text:
quod brutus quodammodo contra callidum quod brutus quodammodo contra callidum insidiatorem decerto. Si ergo te non movet quod hostis meus homo est, moveat saltem quod malus est. Eripe me ergo, Domine, ab homine, etc. Sequitur: A viro iniquo eripe me. Forte aliis verbis idem replicatur, et forte per hominem malum, et virum iniquum idem accipitur. Videamus tamen ne forte in his aliud aliquid lateat, quod ad aedificationem nostram utiliter innotescat. Plus itaque est esse virum quam hominem. Feminas siquidem sive pueros generali vocabulo dicimus homines. Sed scimus quia feminas viri virtute praecedunt, pueros vero tam prudentia quam viribus antecedunt. Primo ergo, quia hostem suum callidum sensit, pro ingenii ejus mira subtilitate eum hominem dixit. Sed quia postmodum deprehendit eum non solum prudenter, sed etiam fortiter agere, studuit eum convenienti vocabulo virum appellare. Sic namque solet saepe excrescere vis cer
Abbreviated transcription (Latin):
positione manfeste declarauit. Qd
lucidus. quid inanifestiꝰ eo qđ ibidr
Inunicus homo ẽ diabolus. Aohuis¬
modi homine ĩimico. homine ĩiquo.
et hoĩe malo ꝓpħa se eripi postrila¬
bat. eũ dicebat. rpe ie lñe
ab homine malo. Ac si aꝑte fatea¬
tur dicens. Uide qr talem tã astu¬
tum hostem sustineo. cuiꝰ comꝑati¬
one quasi brutũ animal appareo.
Quto anrnial ab homine exroris ꝑ¬
uileggo p̃cedit᷑: tanto ĩ telligentie
nr̃e eriguitas calliditatis eiꝰ magni¬
tudine suꝑat᷑. Uix eiꝰ insidias adũ¬
to: uix eius astutias dep̃hendo.
Eripe me gͦ dñe abhomune malo.
S pũales quide uiri qͣsi homines st̃.
qui eoꝵ frãdes facile dep̾henduut.
Caruales aut̃e meiq similes eis com¬
ꝑati uelut aminalia sunt: qui eoꝵ
insidias parũ uł minime aduertũt.
Uer̃tam̃ homines et ium̃ta saluabis
dũe: que madinodũ multiplicasti
midiam tuã dđs. Ripe gͦme abho¬
inine malo. Si parũ te mouet qͦd
qͣsi aminal contra hominẽ pugno.

Expanded text:
ne manifeste declaravit. Quid lucidius, quid manifestius eo quod ibi dicitur inimicus homo est diabolus. Ab hujusmodi homine inimico, homine iniquo, et homine malo Propheta se eripi postulabat, cum dicebat: Eripe me, Domine, ab homine malo, ac si aperte fateatur, dicens: Vide quia talem, tam astutum hostem sustineo, cujus comparatione quasi brutum animal appareo. Quanto animal ab homine ex rationis privilegio praeceditur, tanto intelligentiae nostrae exiguitas, calliditatis ejus magnitudine superatur. Vix ejus insidias adverto, vix ejus astutias deprehendo. Eripe me ergo, Domine, ab homine malo. Spirituales quidem viri quasi homines sunt, qui ejus fraudes facile deprehendunt. Carnales autem meique similes ei comparati, velut animalia sunt qui ejus insidias parum, vel minime advertunt; verumtamen homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplicabis misericordiam tuam, Deus. Eripe ergo me ab homine malo. Si te parum movet quod quasi animal contra hominem pugno,
Abbreviated transcription (Latin):
ainat anmã suam plus qm me. ñi
est me dignꝰ. S nouimꝰ qr maiorẽ
caritat᷑e nemo habet: qmͣ ut aĩam
suã ponat qͥs ꝓ amicis suis. Pater
gͦ qͥa corpꝰ xp̃i quod est eccłia ad
pleuã etate ꝑuenit. quod medium
dño pot̾ãt etiam iinucos diligẽ:
q̃n idonea erat dnm̃ suũ etiã usq
ad mortem diligere. Iustabat ita¬
q tunc temꝑis tempꝰ illud: de qͦ
ꝑ ab acuc p̾dictum fuerat.In
medio annoꝵ notum facies. Quid
tam̃ est. quod notũ tunc fut᷑um
fuit. quod iam forte dñs uotũ
fecit: Quid queso uͥ myst̾ium il¬
lud prius absconditum qd̃ uenio
huiꝰ mundi pͥncipiun cognouit᷑.
quid inqmͣ nsi altituduieͤm illã
consilii duum suꝑ salutẽ gn̾is

Expanded text:
m me, non est me dignus . Sed novimus quia majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Patet ergo quia corpus Christi quod est Ecclesia, ad plenam aetatem pervenit, quod medium Domino poterat etiam inimicos diligere, quando idonea erat Dominum suum etiam usque ad mortem diligere. Instabat itaque tunc temporis tempus illud de quo per Habacuc praedictum fuerat, in medio annorum notum facies. Quid tamen est quod notum tunc futurum fuit, quod jam forte Dominus notum fecit? Quid, quaeso, nisi mysterium illud prius absconditum, quod nemo hujus mundi principum cognovit, et quid, inquam, nisi altitudinem illam consilii divini su
Abbreviated transcription (Latin):
sentrutia ꝓfertur: qn qͥd futurũ
uenturum sit ab eocde p̃dicitur.
tura quam uirtute crescendo ꝑcur¬
tun deficiendo ꝑ agimus. Nam
usq ad annos triginta uł t̾guita
deficiens fit de die indiem se ipso
minor. hoc in xp̃i corꝑe infallor a¬
git᷑. facile hoc uide̾ potest qͥ subti¬
liꝰ intuetur. Corpꝰ xp̃i dicoꝰ. caput
cum menbris. Iniuitio eiñ mundi
quasi cũ adhuc puereẽt. sufficieb¬
at fidelibus tm̃ indo crede̾: & per
oblationẽ uł sacͥficia ei place̾. Sed
as legis accepit. Nondu tamen
noue̾rat uł potiꝰ ñdum potãt sua
ꝓdño relinquere. aumas suas ꝓ
xp̃o inmorte ponere. Postea uͦ qm̃

Expanded text:
sententia profertur, quando quid futurum venturum sit ab eodem praediciturtura, quam virtute crescendo percurtim deficiendo peragimus. Nam usque ad annos triginta, vel quadraginta deficiens fit de die in diem seipso minor. Hoc in Christi corpore, ni fallor, agitur, facile hoc videre potest, qui subtilius intuetur corpus Christi, dico caput cum membris. In initio enim mundi quasi cum adhuc puer esset, sufficiebat fidelibus tantum in Deo credere, et per oblationem, vel sacrificia ei placere. Sed as legis accepit. Nondum tamen noverat, vel potius nondum poterat sua pro Domino relinquere, animas suas pro Christo in morte ponere. Post