comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stenditur autẽ usq hodie & inmagna ueneratione habetur
locus ille ubi uenturus adhanc pugnã ossualt signũ scẽ enicis
erexit ac flexis genib dnm dep̃catus ẽ ut in tanta rerũ necessita¬
et suis cultorib celesti succurrer& auxilio: Deniq fertur quia fa¬
ipos: fide sopere eruce ac fouea p̃parata inqua statui deberet
ipse fide feruens hanc arripuerit ac soueg in posuerit edeque
utraq manu erectã tener&. donec ad gesto amilitib puluere t̃rȩ
figeretur. Et hoc facto elata in altũ uoce. cuncto exercitui ꝓcla¬
mauerit. Flectamus om̃s genua. & dnm omĩpotentẽ uiuũ ac
uerũ in cõmune de p̃cemur. ut nos ab hoste suꝑbo acferoce. sua
miseratione defendat. Scit enĩ ipse qͥa usta ꝓsalute gentis nrẽ
bella suscepimꝰ. Fecerunt om̃s ut iusserat. & sic incipiente di¬
luculo in hostẽ ꝓgressi iuxta meritũ suȩ fidei uictoria potiti sunt
Incuius loco orationes innumerȩ uirtutes sanitatũ noscunt᷑ eẽ.

Expanded text:
stenditur autem usque hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Oswaldus, signum sanctae crucis erexit, ac flexis genibus Deum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus coelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata, in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec aggesto a militibus pulvere terrae figeretur, et hoc facto, elata in altum voce cunctoexer citui proclamaverit: Flectamus omnes genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur, ut nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat. Sic enim ipse, quia juste pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Fecerunt omnes ut jusserat. Et sic, incipiente diluculo, in hostem progressi, juxta meritum suae fidei victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse
Abbreviated transcription (Latin):
torũ & omniũ pictorũ monasteriis non paruo tẽpore arcẽ
tenebat Regendisq eoꝵ pontificis p̃erat. Quȩ uidelic& insula
aduis quidẽ brittanniȩ ꝑtin& non magno abeo freto discr& a.
sed doncitione pictorũ qui illas brittanniȩ plcigas in colui
lã dudũ monachis scottorũ tradita eo qđ illis p̃dicantib fidẽ

Expanded text:
arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Atq oꝑationẽ dogmatizabant. uocari iussit & iilfridũ.
atq inter ep̃os consedentẽ dicere fidẽ suã. simul & ꝓum¬
ae. siue insulae de qua uenerat. Cũq catholicusꝰ fid
nodi gestis inseri. Scriptũq: ẽ hoc modo. Uilfridus
causa appellans & ab hac potestate de certis incertisq
idicii sede constitutus. & ꝓ om̃i aqͥlonali parte br¬
tanniae & hiberniae insulis quae ab angloꝵ & brit¬
tonũ. necñ & scortoꝵ & pictoꝵ gentibus incoluntur
tros destinauit. & scđo anno altfridi qͥ post egfridũ¬
ecepit. Sed post u. annos denuo accusatus ab eodẽ ipp
rege & plurimis ep̃is p̃sulatu pulsus ẽ ueniensq ro

Expanded text:
bant, vocari jussit et Vilfridum, atque inter episcopos considentem dicere fidem suam simul et provinciae sive insulae de qua venerat: cumque catholicus fidenodi gestis inseri, scriptumque est hoc modo: « Uilfridus causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisqueudicari a sede constitutus, pro omni aquilonali parte Brtaniae et Hiberniae insulis quae ab Anglorum et Brittonum, necnon Scottorum et Pictorum gentibus incoluntur,tros destinavit: et secundo anno Aldfridi qrecepit. Sed, post quinque annos, denuo accusatus ab eodem ipso rege et plurimis episcopis, praesulatu pulsus est, veniensque Ro
Abbreviated transcription (Latin):
loca ad faciendũ monaisteriũ uł eccłam. priꝰ orationib ac ieiu
nus dnõ consecrarent. Cũq decẽ dies quad ragesimȩ resta¬
ent. uenit qͥ clamar& eũ ad regẽ. Atille neopus religiosũ
gotiorũ regaliũ causa in t̾mitteretur. petiit prbm suũ cr̃ni¬
billũ. qui &iã fr̃ germanus erat ipsius. pia cepta complere

Expanded text:
is Domino consecrent. Cumque decem dies Quadragesimae restarent, venit qui clamaret eum ad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, petiit presbyterum suum Cynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere
Abbreviated transcription (Latin):
audirent fr̃s qͥ in monaisterio eiꝰ erant in ꝓuintia orientaliũ
saxonũ uener̃ illo desuo monasterio homines circiter xxXx.
cupientes ad corpus sui patris aut uiuere sisic dõ placer&. aut
morientes ibi sepeliri. Qui libenter asuis fr̃ib & conmilito¬
ibb suscepti om̃s ibidẽ suꝑueniente p̃fatȩ pestilentiȩ clac
de functi sunt: excepto uno puerulo quẽ orationib patris
sui amorte constat eẽ seruatũ. Nã cũ multo post hȩc tẽpore
uiuer&. et scripturis legendis oꝑam daret : tandem didicit
se aqua baptisicitis non eẽ regeneratũ. & mox fonte laua¬
cri salutaris ablutus: etiã post modũ ad ordinẽ pres biterii
omotus. multũ. in eccła utilis fuit. De quo dubitandũ
non crediderim : quin int̾cessionib ut dixi sui patris ad cui
corpus dilectionis ipsius grã uenerat. sit ab articulo mor¬
tis petentus ut ipse sic mortẽ euader& aeternã & aliis qͦq
frib ministeriũ uitȩ ac salutis ex hiberet

Expanded text:
audissent fratres qui in monasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintia episcopatũ administrar&. et huiꝰ qͦq moncisterii
statutis p̃positis curã gereret: casu contigit ut ad ipsũ mona¬
steriũ tẽpore mortalitatis adueniens tactus ibidẽ infirmita¬
rã reconditũ. Dedit autẽ ep̃s regendũ post se monasteriũ frĩ
suo adda. qui postea ep̃s factus ẽ ut insequentib dicemus
Quatuor siquidẽ hi qͦs diximus germani fr̃s. cedda. & cenibilla¬

Expanded text:
incia episcopatum administraret, et hujus quoque monasterii statutis propositis  Al., praepositis curam gereret, casu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitaaltaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani fratres, Cedd et Cynibill
Abbreviated transcription (Latin):
bitabant orietur uiror calami &iunci. Id ÷ fructus bonorũ
operũ ibi nascerentur ubi prius uł bestiȩ cõmorari uł homi¬
nes bestialiter uiuere consuerant. Studens autẽ uir dnĩ acce¬
ptũ monisterii locũ primo p̃cib: acieiuniis a pristina fla¬
gitiorũ sorde purgare & sic in eo monasterii fundam̃ta iacere
postulauit a rege. ut sibi ꝑ totũ qua dragesimȩ tẽpus qđ insta¬
bat. facultatẽ ac licentiã ibidẽ orationis causa demorari
conceder&. Quibus dieb cunctis excepta dominica ieuniũ

Expanded text:
bitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum bitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽcũ edilualđ filiꝰ osualdi regis qui inde irorũ partibus re¬
gnũ habebat uirũ scm̃ & sapientẽ ꝓbũq morib: uider&
postulauit eũ possessionẽ t̾rȩ aliquã se ad construendũ mona¬
steriũ accipere. inquo ipse rex & frequentius ad dep̃candũ
dnm uerbũq audiendũ aduenire & defunctos sepelire debe¬
r&. Nam & se ipsũ fideliter credidit multũ uiuari eorũ orati¬
onib qͦtidianis qui illo in loco dnõ seruirent Habuit autẽ
idẽ rex secũ fratre germanũ eiusdẽ epĩ uocabulo cȩlin uirũ
eque dõ deuotũ qui ipsi ac familiȩ ipsius uerbũ & sacram̃tũ
fidei p̃dicabat. Erat enĩ prbt̃ qui ministrare solebat ꝑcuius
notitã maxime ad diligendũ noscendũq ep̃m ꝑuenit Fauens
inmontib arduis ac remotis inquibus latronũ icigis latibu¬
la ac lustra ferarũ quã habitacula fuisse uidebant᷑ hominũ
ut iuxta ꝓphetiã isaiȩ incubilib: inquib: prius dracones ha¬

Expanded text:
regnum habebat, virum sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aequefidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumque episcopum pervenitin montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones ha
Abbreviated transcription (Latin):
portunũ
it m̃bra scõꝵ ex diuersis regionib collecta. qͦs pares meritus
receperat cęlũ : sepulchri qͦq unius tener& hospiciũ. Quibus
depositis honorifice atq sociatis : de loco ipso ubi beatimaar¬
trris effasus erat sanguis. massã pulueris secũ portaturꝰ abstu¬
lit. inqua apparebat cruore seruato rubuisse martrrũ cȩdẽ
ꝑsecutore pallente. Quib: ita gestis: innumera homiriũ¬

Expanded text:
portunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominu
Abbreviated transcription (Latin):
im subito quidã tribuniciȩ potestatis cũ coniuge ꝓcedit
inmedio: filiã decẽ annorũ cȩcã curandã sacerdotib
offerens. Quã illi aduersariis offerri p̃ceperunt. Sed hi
conscientia puniente de territi : iungunt cũ parentib: p̃ces
& curationẽ paruulȩ asacerdotib: dep̃cantur. Qui inclina¬
tis animis aduersarios intuentes : orationẽ breuiter fu¬
dunt: Ac deinde germanus plenus spũ scõ. inuocat trinita¬
tẽ. Nec mora adherentẽ lateri suo capsulã cũ scõrũ reliqͥis
collo auulsã : manib conp̃hendit. eãq in conspectu om̃iũ
puellȩ oculis adplicuit. Quosstatim euacuatis tenebris :¬
lumine ueritatis impleuit. Exultant parentes miraculo :
popłs contremiscit . Post quẽ diem ita exanimis omiũ sua¬
sio iniquat deleta ẽ : ut sacerdotũ doctrinã sicientib desidi is
sectarent᷑. Comp̃ssa itaq ꝑuersitate damnabili. eiusq au¬
ctorib confutatis. atq animis omiũ fidei puritate composi¬

Expanded text:
cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto, invocat Trinitatem; nec mora, adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctorum reliquiis collo avulsam manibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit, quos statim evacuatos tenebris lumen veritatis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate composi
Abbreviated transcription (Latin):
broc mailũ qui eos intentos p̃cibus ab arbarorũ gladiis ꝓtege
uersũ nos ad dm̃ suũ claimant: ꝓfecto & ipsi quãuis arma non
ferant contra nos pugnant. qui aduersis nos in p̃cationib ꝑse¬
cunt᷑. Itaq in hos primũ arma uerti iub& et sic cȩteras nefan¬
dȩ militiȩ copias. non sine magno exercitus sui damno deleuit.
Extinctos in ea pugna ferunt dehis qui ad ad orandũ uenerant
mail ad pͥmũ hostiũ aduentũ cũ suis terga uertens eos quos
defende debuerat inermes ac nudos ferientib gladiis reli¬
t. Sic conpletũ ẽ. p̃sagiũ scĩ pontificis august̾ini. quã u
ipso iã multo ante tẽpore ad cęlestia regna sublato: ut etiã
salutis consilia spreuerant.

Expanded text:
Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegerBrocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegerversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad orandum venerant, mail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad caelestia regna sublato, ut etiam salutis consilia spreverant.
Abbreviated transcription (Latin):
essent mortis passuri. Qđ ita ꝑ omĩa ut p̃dixerat diuino agente
iudicio patratũ ẽ. Siquidẽ post hȩc ipse dequo diximꝰ rexangloꝵ
fortissimus ȩdil friđ. collecto grandi exercitu ad ciuitatẽ legionũ
quȩ agente anglorũ legacestir. abrittonib autẽ rectus carlegion
appellat᷑ maximã gentis ꝑfidȩ stragem dedit. Cũq bellũ actu
agente conuenerant. seorsũ intutiori loco consistere sciscitabat᷑
qui essent hĩ. quidue̾ hic acturi illo conuenissent. Erant autẽ
plurimi eoꝵ de monasterio bancor. inqͦ tantus fertur fuisse nu¬
merus monaichorũ. ut cũ inseptẽ portiones cu p̃positis sibi re¬
ctorib: monasteriũ diuisũ. nulla harũ portio minus quã .cco
homines haber&. qui om̃s de labore manuũ suarũ uiuere sole¬
bant. Horũ gͦ plurimi ad memoratã aciem ꝑacto ieiunio tridi¬
ano cũ aliis orandi causa conuenerant. habentes de fensorẽ noe

Expanded text:
essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit DCXIII. Cumque beagente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
eũ i. notantes supbiae cunctis quȩ dicebat contra dicere labo¬
rabant. Dicebat autẽ eis: Quici in multis quide nrç onsuceu¬
dine immo uniuersa ł eccłiȩ contraria geritis & tam̃ si intrib
his mihi obtẽperare uultis ut pascha suo tẽꝑe cȩlebrãtis ut
miniscerio baptizandi quo dõ renascimur. iuxta morem
scẽ romanȩ & apłicae eccłiȩ cõpleatis ut genti anglorũ una nob̾cũ
uerbũ dnĩ p̃dicetis : Cȩtera quȩ agitis quã uis morib: nr̃is contra¬
ria aequanimiter cuncta tolerabimus. Atilli nihilhorũ sefa
rentes ad inuicẽ. qͥa si modo nob ad surgere noluit. quan toma¬
gis siei subdi coeperimus. iam nos ꝓnichilo contẽpn&. Quibus
uir dnĩ augustinus minitans p̃dixisse fertur : qͥa si pacẽ cũ fr̃ib
acciꝑe nollent. bellũ ab hostibus forent accepturi. & si natio¬
ni anglorũ noluissent uiã uitȩ p̃dicare: ꝑhorũ manus ultionem

Expanded text:
eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laboeumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem tae Romanae et apostolicae Ecclesiae compleatis; ut genti Anglorum una nobiscum verbum Domini praedicetis: caetera quae agitis, quamvis moribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facrentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem
Abbreviated transcription (Latin):
conealio a uener̃ primo ad quendã uirũ scm̃ ac prudentẽ qui
d rud eos an achorticã uitã ducere solebat consillentesare au
pedicaridoiẽ augustini suas de serere tradiiones leoetestn qui
respondebat. Si homo dĩ est sequimini illũ. Dixerunt Et
umole lioe possumus ꝓbare : Atille. dñs inqͥt ait collite iugum
meñ supuos cediscite ame qͥa mitissũ &e humit corde. Siooull
suꝑbus e: conistat quic non ẽ. dedõ neq nob eius sermo curar
Procurite inqͥt ut ipse prior cũ suis ad locũ s nodi adueniat
lt si uob appropinqntib ad surrexerit scientes qt famulus xpĩ
es obiemperant̃ illũ audite Si autẽ uos spreuerit ne cora
uob a dbsurgent uoluerit cũ sitis numero plures & ipsesꝑnatur
auobi tecerunt ue dixerat ł accũq ẽ ut uenientib: illis sederar
dugustinus in sella. Qđilli uidentes nox in iram conuertisues

Expanded text:
concilium, venerunt primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui concilium, venerunt primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus probare? » At ille: « Dominus, inquit, ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo superbus est, constat quia non est de Deo, neque nobis ejus sermo curandProcurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia famulus Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mo patris sui. & ut ipse nob̵ insinuare cȩlestib signis dignet᷑ :
quȩ sequenda traditio quib: sit uiis ad ingressũ regni illius
fuerit curatus. huius fides & oꝑatio dõ deuota atq om̃ĩb
sequenda credatur. Qđcũ aduersarii inuiti lic& concedent:
allatus ẽ . quidã degenere anglorũ. oculorũ luce priuatus
Quicũ oblatus bnctonũ sacerdocibus nilcurationis uł sanationis ho¬
rũ ministerio ꝑcipere tandẽ dugustinus iusta necessitate cõpullus
flectin genua sua ad patrẽ dnĩ nrĩ ihu xpĩ. dep̃cansuc uisum
sesoquẽ d miserat restituer& & ꝑ illumintitionẽ unius hom¬
ab ont̃b pidicatur Augustinus Tunc bniccones comnsie lucis gus¬
dẽ in cellexis ẽ uerã euse uiã iusticiȩ quã p̃dicar cangustinus
sednen se possẽ absq suorũ consensu aclicentia puscis abdicare
morib ude postulabant ut scdo si nodus pluribus aduenien¬

Expanded text:
mo Patris sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, mo Patris sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit genucaeco, quem amiserat, restitueret, et per illuminationem unius homab omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut secundo  Al., secunda synodus pluribus advenien
Abbreviated transcription (Latin):
nterea augustinus adiutorio usus aedilbti regis. conuoca¬
uit ad suũ colloquiũ epõs siue doctores ꝓxime brittonũ
ꝓuintiȩ in loco quiusq hodie lingua anglorũ augustine sac.
id ÷ robor augustini in confinio huicciorũ & occidentalium¬
saxonũ appellat᷑. Coepitq eis fr̃na ammonitione suadere
ut pace catholica secũ habita cõmunẽ euangelizandi gentib
ꝓdnõ laborẽ susciperent. Nonenĩ paschȩ dominicũ diem suo
tẽpore. sed a quarta decima usq aduicesimã lunã obserua¬
bant. Quȩ cõputatio occoginta quatuor annorũ circulo cõ¬
bant. Quici cũ longa disputatione habita neq p̃cibus. neq
hortam̃tis neq increpationib augustini ac sociorũ eius p̃be¬
re assensũ uoluissent : sed suas potius traditiones uniuersis
quȩ ꝑ orbẽ sibi in xpõ concordant ecłiis p̃ferrent : sc̃s pater
augustinus hunc laboriosi ac longi certaminis finẽ fecit. ut

Expanded text:
nterea Augustinus adjutorio usus Aedilbercti regis, convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores proximae Brittonum provinciae, in loco qui usque hodie lingua Anglorum Augustinaes ac, id est, robur Augustini, in confinio Huicciorum  AlSaxonum, appellatur: coepitque eis fraterna admonitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum diem suo tempore, sed a quarta decima usque ad vicesimam lunam observabant: quae computatio octoginta quatuor annorum circulo conbant. Qui cum longa disputatione habita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iis inuitati direximus qđ i delio& tantũ insacro sc̃ĩs cȩlebr¬
dũ mysteriis utendilicentiã imꝑauimus Concedentes etiã ti¬
one in omĩb gentib quȩ necdũ conuersȩ sunt dilatetur.
Studeat gͦ tua fr̃nitas hoc qđ sedis apłicȩ humcinitate ꝑcepi
intemerata mentis sinceritate seruiꝰre. intendens cui rei simi¬
litudine tã p̃cipuũ indum̃tũ humeris tuis baulandũ susce¬
peris : talẽq: te dnĩ implorata clem̃tia ex hibendũ stude.
ut indulti muneris p̃mia noncũ reatituidine sed cũ cõmodis
animarũ ante tribunal summi & uenturi iudicis reprȩ¬
sentes. Ds̃ te in columen custodiat: dilectissime fr̃. uiiii.
anglorũ quȩ adaquilonẽ humbrȩ fluminis plagã
habitabat cũ rege suo eduino uerbũ fidei p̃dicante paulino

Expanded text:
diis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrdiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tione, in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege suo Aeduino, verbum fidei praedicante Paulino,
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ : hic saluus erit. Saluati ergo estis spe patientiȩ. & cole¬
rantiȩ uirtute. ut infideliũ corda naturali ac suꝑstitioso mor¬
bo purgata sui consequerent᷑ misericordiã saluatoris. Susce¬
ptis nãq apicib filii nrĩ adulualdi regis. repperimꝰ qͣnta
sacri eloquii eruditione eius animũ ad uerȩ conuersionis & in¬
dubitatȩ fidei credulitatẽ fr̃nitas urt̃ ꝑduxerit: Qua exre
de longanimitate clementiȩ cȩlestis certã assumentes fiduciã
non solũ suppositarũ ei gentiũ plenissimã salutẽ immo qͦq
uicinarũ urȩ̃ p̃dicationis ministerio credimꝰ subsequendã :
quatenꝰ sicut scriptũ ẽ. consũ mati operis uob merces aretri¬
butore omniũ bonorũ dnõ tribuatur. & uere peromẽm t̃ra
exisse sonus eorũ & infines orbt̃rȩ uerba ipsorũ uniuersalis
Pallium p̃terea ꝑlatorẽ p̃sentiũ fr̃nitati cuȩ benignitatis stu¬

Expanded text:
in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spe patientiae, et tolein finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spe patientiae, et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata, sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adulvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione, ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae caelestis certam adsumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, immo quoque vicinarum, vestrae praedicationis ministerio credimus subsequendam: quatenus, sicut scriptum est, consummati operis vobis merces a retributore omnium bonorum Domino tribuatur. Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum, universalis « Pallium praeterea per latorem praesentium fraternitati tuae, benignitatis stu
Abbreviated transcription (Latin):
immo indulta desuꝑ operi urõ ꝑfectio indicauit. Nec enĩ
om̃ps ds̃ aut sui nominis scicram̃tũ. aut urĩ fructũ laboris
deseruit : dũ ipse p̃dicatoribus euangelii fidelit̃ reꝓmisit.
Ecce ego uob̾cũ sũ omĩb diebus: usq ad consũmationẽ scłi.
đspecialiter iniuncto uob ministerio. eius clem̃tia den¬
strauit : aꝑiens corda gentiũ ad suscipiendũ p̃dicationis urẽ
singulare misteriũ. Magno enĩ p̃mio fastigiorũ urõrũ dele¬
ctabilẽ cursũ bonitatis suȩ suffragiis illustrauit : dũ creditoꝵ
uob̾ talentorũ fidelissime negotiationis officiis uberẽ fructũ
impendens ei qđ signare possetis multiplicatis generationibus
parauit. Hocq etiã illci uob repensatione conlatũ ẽ qr
inuincto ministerio iugiter ꝑsistentes. lcuid abili patientia¬
eoꝵ ẽ. sciluatio ꝓpinata. dicente dnõ. Iuiꝑ seuerauerit usq

Expanded text:
imo indulta desuper operi vestro perfectio indicavit. Nec enim imo indulta desuper operi vestro perfectio indicavit. Nec enim omnipotens Deus aut sui nominis sacramentum, aut fructum vestri laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei quod signare possitis, multiplicatis generibus praeparavit. Hocque etiam illa a vobis repensatione collatum est, qui injuncto ministerio jugiter eorum est salvatio propinata; dicente Domino: Qui perseveraverit usque
Abbreviated transcription (Latin):
iescendo
flammis pariter sopitis atq extinctis conpescuit. & quia uir
dĩ igne diuinȩ caritatis fortiter ardebat. quia tẽpestates po¬
testatũ aeriarũ asua suorũq lesione crebris orationib uł
exortationib repellere consueuerat. merito uentis flam¬
misq mundialibus p̃ualere. & nesibi suisq nocerent obti¬
nere poterat. Et hic ergo post quã annis quinq rexit eccłam
eod baldo regnante migrauit ad celos sepultusq ẽ cũ patrib:
suis insepe dicto monasterio. & ecła beatissimi apłoꝵ princi¬
pis. anno ab in carnatione dnĩ sexcentesimo uicesimo quarto.
die octauo kalendarũ martiarũ.
epm. data sibi ordinandis epĩs auctoritate apontifice bone¬
facio quẽ successorẽ fuisse deusdedit supra meminimus.
Cuius aucto ritatis ista ẽ. formaa. Dilectissimo frĩ iusto bone¬
facius. Quã deuote. quãq etiã uigilant̃ ꝓxpĩ euangłio¬
elaborauerit urcĩ fr̃nitas : non solũ epłȩ auob directȩ teno

Expanded text:
iescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardebat, quia  Al., qui tempestates potestatum aeriarum a sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepultusque est cum patribus suis in saepedicto monasterio et ecclesia beatissimi apostolorum principis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quarto, die octavo Kalendarum Maiarum episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, Bonifacius. Quam devote, quamque etiam vigilanter pro elaboraverit vestra fraternitas non solum epistolae a vobis directae tenor,
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus gͦ confirmatione beati patris gregorii augustinꝰ.
meridiani & septẽtrionales angloꝵ popłi dirimunt᷑. fines
imꝑii tetenđat. Est autẽ adorientalẽ plagã cantiȩ. tanatos
insula non modica. idẽ magnitudinis iuxta consuetudinẽ
estimationis anglorũ familiarũ sexcentorũ quã a conti¬
enti t̃ra se cernit fluuius. U antsumu. qui ẽ. latitudi

Expanded text:
oboratus ergo confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orientalem Cantiae plagam Tanatos insula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione retrorsũ redire : summostudio dilectissimi filii
oport& ut opus bonũ qđ auxiliante dnõ coepistis. implea¬
scientes qđ laborẽ magnũ. maior ȩterne recributionis głai
sequit᷑. Remeanti aut̃ augustino p̃posito urõ quẽ & abba¬
tẽ uob̾ constituimꝰ : in omĩb humiliter oboedite. scientes hoc
urĩs anincib ꝑ omiã ꝓfuturũ : qͥcquid a uob̃ fuerit in eius
ammonitione compl&ũ. Omp̃s ds̃ sua uos grc̃i ꝓtegat &¬
urĩ laboris fructũ in aet̃na me patria uidere concedat.
quatenus & si uobcũ laborare nequeo : simul ingaudio re
tributionis inueniar. qđ laborare scilic& uolo. Ds uos in co¬
lumes custodiat dilectissimi filii. Data die .xͦ. kł augusti

Expanded text:
cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod auxiliante Domino coepistis impleascientes quod laborem magnum aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite. Scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid in vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omri laboris fructum in aeterna me patria videte concedat: quatenus etsi vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio re ributionis eveniar, quia laborare scilicet volo. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii. Data die deci
Abbreviated transcription (Latin):
nitus insanctu. Anno .xiiiͦiͦ. eiusdẽ principis. aduentus uͦ
anglorũ inbriitanniã anno circiter centesimo quinqͥgesi¬
mo : misit seruũ dĩ augustinũ & alios plures cũ eo moncichos
timentes dm̃ p̃dicare uerbũ dĩ genti anglorũ. Quicũ ussis
pontificalib obtẽperantes memoratũ opus ad gredi cepis
inerti redire domũ potius quã barbarã ferã incredulãq
gentẽ. cuiꝰ nec linguã quidẽ nossent adire cogitabant. & hoc
sse tutius cõmuni consilio decernebant. Nec mora aui¬
stinũ quẽ eis ep̃m ordinandũ si ab anglis susciperent᷑ dispo¬
suerat : domũ remittunt: Qui ab eato gregorio humili sup¬
plicatu optiner& : netã periculosã ta laboriosã tã incer¬
tã peregrincitionẽ adire deberent. Quib: ille exortato¬
rias mittens litteras in opus eos uerbi diuino confisos auxili
ꝓficisci suad&. Quarũ uidelic& litterarũ ista ẽ forma.
fuerat bona non incipere. quã abhis quȩ cepta sunt

Expanded text:
nitus instinctu anno decimo quarto ejusdem principis, adventus vero Anglorum in Britanniam anno circiter centesimo quinquagesimo, misit servum Dei Augustinum, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepissinerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista est forma: fuerat bona non incipere quam ab his quae coepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruorũ dĩ. Licet a pđ sacerdotes habentes dõ placitã cari¬
tatẽ religiosi uiri nulliꝰ cõmendatione indigeant : quia tam̃
aptũ scribendi sẽ tẽpꝰ ingessit. fraternitati urẽ non amite¬
re scripta curauimus. insinuantes latorẽ p̃sentiũ Augustinũ
seruũ dĩ. decuius certi sumus studio cũ aliis seruis dĩ. Iluc
nos ꝓutilitate animatrũ auxiliante dnõ direxisse : quẽ ne¬
cesse ẽ. ut sacerdotali studio sc̃ĩtas ur̃ti adiuuare. & sua ei sola¬
tia p̃bere festin&. Cui etiã ut promptiores ad suffragandũ
possitis existere : causã uob in iunximus subtilit᷑ indicare. sci¬
entes qđ ea cognita tota uos ꝓpter dm̃ deuotione ad solatian¬
misimꝰ : caritati urẽ in omĩb: cõmendamꝰ. Dste incolum̃ custo¬
impante dnõ nrõ mauricio tiberio piissimo augusto. anno¬

Expanded text:
 Dei . Licet apud sacerdotes, habentes Deo placitam charitatem, religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingessit, fraternitatis vestrae nostra mittere scripta curavimus, insinuantes latorem praesentium Augustinum, servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum auxiliante Deo direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio Sanctitas Vestra adjuvet, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatianmisimus, charitati vestrae in omnibus commendamus. Deus te incolumem custoimperante domino nostro Mauricio Tiberio piissimo Augusto an
Abbreviated transcription (Latin):
quia felicissime mundus statu ageretur. si uel reges phy¬
sopharentur. uł regnarent phrlo sophi. qđ si de pl
losophia huiꝰ mundi uere intelligere. de statu huiꝰ mun¬
di. merito diligere potuit homo huiꝰ mundi. qͣnto magis
ciuib: patriae caelestis in hoc mundo peregrinantib optan¬
dũ est. & totis animi uiribus supplicandũ : ut qđ plus in
mundo qͥppe ualent . eo amplius eius qͥ suꝑ om̃ia ẽ iudi¬
cis mandatis auscultare contendant. atq ad haec
seruanda secũ eos qͦq qui sibi cõmissi sunt exemplis si¬
mul & auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae
sacris inditae litteris qͥb: paschae celebrandi tẽpus nob̵
p̃finitũ. nulla ꝓrsus humana licet auctoritate muta¬
ri. ł quib duȩ m lege morsi duunitus statutae. tcia in
euangłio ꝑ effectũ dñicae passionis & resurrectionis
aduncta ẽ. Ecepit etĩa lex ut pascha pͥmo mense anni.
& tercia eiusdem m̃sis septimana. id est a xvͣ. usq adax¬

Expanded text:
quia felicissimo mundus  Al., mundi statu ageretur, si vel reges philosopharentur, losophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit homo hunc mundum; quanto magis civibus patriae coelestis in hoc mundo peregrinantibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae passionis et resurrectionis adjuncta est. Praecepit enim et tertia ejusdem mensis septimana, id est, a quinta
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus .uii. inquit dieb: at ima comedecis quib
item uerbis tota t̾cia septimana eiusdẽ pͥmi mensis
decernitur solempnis eẽ debe. Sed neputaremus
nuo subiecit. In die pͥmo ñ erit ferm̃tum in domibi
uris. Qui cumq comederit fermentatũ peribit anima

Expanded text:
redemptus. Septem, inquit, diebus azyma comedetis. Quibus redemptus. Septem, inquit, diebus azyma comedetis. Quibus item verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur sollemnis esse debere. Sed ne putaremus nuo subjecit: In die primo non erit fermentum in domibus vestris. Quicumque comederit fermentum, peribit A
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ipsa t̾cia septimana diẽ dñicam expectare. ut in
a tẽporis paschał initiũ tenere debeamus. quã uid¬
cet regulã triformem quisquis rite custodierit. nunqua
in adnotatione festi paschał errabit. Uerũ si de lns sin¬
gulis enucleatius ac latius audire desideras. seriptũ ẽ
in exodo. ubi liberandus de aegrpto popłs isrł pͥmum
pascha facere iubet᷑. quia dixerit dñs ad morsen &
a aron. mensis iste uob̾ pͥncipium mensium pͥmus erit
in mensibus anni. Loquimini ad uniuersum coetũ filioꝵ
isrł. & dicite eis . Decima die mensis huiꝰ. tollat unus qͥsq
agnũ ꝑ familias & domos suas. & paulo post. & ser
uabitis eũ usq ad xiuii mensis huiꝰ. Immolabitq eũ
uniuersa multitudo filioꝵ isrł. ad uesperã. Quibus
uerbis manifestissime constat. qđ ita in obseruatio¬
initiũ t̃ciae septimanȩ faciat in caeli faciẽ ꝓdeunte
agnus immolari uibeatur & qđ ipsa sit nox xi lu¬
nae in qua ꝑcussis aegrptiis isrł ẽ a longa seruitute

Expanded text:
mana diem Dominicam exspectare, atque in ea temporis Paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem quisquis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi Paschalis errabit. Verum si de his singulis enucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum Pascha facere jubetur, quia dixerit Dominus ad Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium mensium primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Israel, et dicite eis: Decima die mensis hujus tollat unusquisque agmolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam. Quibus verbis manifestissime constat, quod ita in observatioinitium tertiae septimanae faciat, in caeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur: et quod ipsa sit nox quintae decimae lunae, in qua percussis Aegyptiis, Israel est a longa servitute
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Ipsa ẽ enĩ eadem nox in ꝗͣ de egrpto ꝑ sangui¬
nem anni israhelitica plebs erepta ẽ. ipsa in qua ꝑ
surrectionẽ xp̃i liberatus ẽ amorte a ẽt̃na popu¬
om̃is dĩ. Mane autẽ illucescente die dñica pͥmam
paschalis festi diẽ celebrarent. Ipsa ẽ enĩ dies. in qͦ
resurrectionis suae głam dñs multifario piae reuela¬
tionis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies
aximoꝵ de qͣ multũ distinete in lenitico scriptũ ẽ

Expanded text:
tionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguitionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem agni Israelitica plebs erepta est, ipsa est in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna omnis Dei populus. Mane autem illucepaschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies azymorum, de qua multum distincte in Levitico scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & uera eẽ ꝓbatur nr̃a definitio. qua tẽpus
paschale primo mense anni & tercia eius ebdoma¬
da celebrandũ eẽ diximus. Ueracit enĩ tertia agit᷑
ina uel pͥma sabbati siue sabbatoꝵ uocat᷑. gaudi
suae resurrectionis fecit ẽẽ solempnẽ. ita hanc apłi
ca traditio festis paschalib inseruit: ut nichil om̃imo¬
dis de tẽpore paschae legalis p̃occupandũ nil mi¬
nuendũ eẽ decerneret. quin potius statuit. ut expec¬
taret᷑ iuxta p̃ceptũ legis idẽ primus anni mensis ex
& cũ haec dies in sabbatũ forte incider&ꝵ. toller&
unus quisq agnũ ꝑ familias & domos suas. & un mo¬
laret eũ ad uesꝑam. id ẽ p̃pararent om̃s eccłiae ꝑ
orbem quae unã catholicam faciunt pane & uini
inmy steriũ carnis & sanguinis agni immaculati
qui abstulit peccata mundi. & p̃cedente congrua
lectionũ orationũ cerimoniarũ paschaliũ solemnita¬
te. offerrent haec dño in sp̃e futurȩ suae redemp¬

Expanded text:
unde et vera esse probatur nostra diffinitio, qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agituruna vel prima Sabbati, sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse sollemnem; ica traditio festis paschalibus inseruit, ut nil omnimodis de tempore Paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret. Quin potius statuit ut exspectaretur juxta praeceptum legis idem primus anni mensis, exEt cum haec dies in Sabbatum forte inciderit, tolleret unusquisque agnum per familias et domos suas, et immolarent eum ad vesperam , id est, praepararent omnes Ecclesiae per orbem, quae unam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis agni immaculati, qui abstulit peccata mundi, et, praecedente congrua lectionum, orationum et caeremoniarum paschalium solemnitate, offerrent haec Domino in spem futurae suae redemp
Abbreviated transcription (Latin):
candidus int̃ oues xp̃i sociabilis ibit.
Corpore nã tumulũ mente suꝑna tenet.
commutasse magis sceptroꝵ insignia credas.¬
Qũe regnũ xp̃i promeruis se uides hic depositus ẽ
triginta septẽ annis imperiũ gentis tenus set illius :¬
mina beatoꝵ apłoꝵ gregorio pontificatũ tenente ꝓfe¬
tus est: cupiens in uicina scoꝵ locoꝵ ad tẽpus peregrinari
in t̃ris. qͦ familiarius a sc̃is reciperetur in caelis Qđ his

Expanded text:
Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptroQuem regnum Christi promeruisse vides. Hic depositus esttriginta et septem annis imperium tenuisset gentis illius, eimina beatorum apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his
Abbreviated transcription (Latin):
dientes exemplũ facti ad studiũ religionis accender&.
Scriptum ẽ ergo hoc modo.
Culmen opes. sobolẽ pollentia regna triumphos¬
ł xuuias. ꝓceres. moenia. castra. lares
Quaeque patrũ uirtus & quae congesserat ipse:
Cedual armi potens liquit amore dĩ
Ut petrũ sedemq petri rex cerneret hospes:
Cuius fonte sacras sumer& almus aquas:
Splendificũq: ubar radianti carpero haustu
Ex quo uiuificus fulgor ubiq fluit.
Precipiensq a lacer rediuiuae p̃mia uitae
Barbaricã rabiẽ nomen & inde suum
Conuersus conuertit ouans petrũq: uocari
Sergius antistes. uissit ut ipse pater
Ponte renascentis que xp̃i gr̃a purgans
Protimis ablatũ uexit in arce poli:
Mira fides regis clementia maxima xp̃i
cuius consiliũ nullus adire potest
Sospes eñi ueniens sub p̃mo ex orbe brutanno
Per uarias gentes ꝑ freca ꝑq uias
Urbẽ romuleam udit tẽplũq uerendũ
Aspexit petri mystica dona gerens.

Expanded text:
dientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. dientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exubias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse, Cedoal armipotens liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Percipiensque alacer recidivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes iussit, ut ipse pater Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani Per varias gentes, per freta perque vias, Urbem Romuleam vidit templumque verendum Aspexit Petri, mistica dona gerens.
Abbreviated transcription (Latin):
occidentalium saxonũ cũ genti suae duobus
annis strenussime p̃ẽẽt relicto imperio ꝓp¬
ter dñm regnũq ꝑ petuũ. uenit rom̃a: hoc sibi głae
singularis desiderans adipisci ut ad limina beã
Apostoloꝵ fonte baptismatis ablueretur. in quo solo
didicerat generi humano patere uitae caelestis in¬
troitũ simul etiã sperans: quia mox baptiz atus car¬
ne solutus ad aet̃na gandia iam mundus transiret.
gio baptizatus ẽ. die scõ sabbati paschalis anno ab
in carnatione dm̃i sex centesimo octogesimo nono. &
in albis adhuc positus languore correptus. duode¬
cimo kalendarũ maiarũ die solutus a carne. & bea
matis papa memoratus petri nom̃ imposuerat. ut bea¬
tissimo apostoloꝵ principi ad cuius sacratissimũ cor¬
pus a finibus trae pio ductus amore uenerat. eciã
nominis ipsuis consortio iungeretur. Qui in eius quoq
eccłia sepultus ẽ: & iubente pontifice ephitafium
ipsius fixa ꝑ scła maneroꝵ. & legentes quoq uel au¬

Expanded text:
Occidentalium Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: gio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo octuagesimo nono: et in albis adhuc positus, languore correptus, duodecimo Kalendarum Maiarum die solutus  Al. add. estmatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice epitaphium ipsius fixa per saecula maneret, et legentes quoque vel au