comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niquitas. Ienundatꝰ clamat: redemptor exau¬
diat. Ipse homo seuendidit. ꝑ lib̾um arbitri¬
im sub dominante iniquitate: ꝙ accepit
cium exiguam de arbore uetita uolunta¬
m.Ipsẽg̃ clamat. Itenera mea dirige quȩ
ego distorsi: gressus meos dirigt quos ege ipse
meo arbitrio dep̾uaui: dirige scd̾m uerbum
tuum. Quidẽ dirige scd̾m ũbumcuũ: Ut
recti sint gressus mei: quia reccum ẽ u̾bum
cuum. Eego inquit dicturus sum sub pond̾e
miquitatis: sedu̾bum tuũ regula ẽ u̾itatis.
Me ergo ame distortum corrige canquam ad
regulam: hoc ẽ ad uerbum rectũ. Ergo gres¬
sus meosdirige scd̾m u̾bum tuum: & ne domi¬
netur michi omĩs iniquitas: Uendidi me: redi
me. ꝓendidi me arbitrio meo: redine me sangui¬
ne cuo. Inuenditore erubescat suꝑbia: in redemp¬
coglorierur grã. Deusenim suꝑbis resistit: hu¬
aut̃ carnalis sum. uenundatꝰ subpeccato. Quod
enim oꝑor ignoro.: nõ enĩ quod uoloago. Nõ quod
uolo ago carnalisdicit: non legem sed se accu¬

Expanded text:
to. Venumdatus clamat, redemptor exaudiat. Ipse homo se vendidit per liberum arbitrium sub dominante iniquitate, et accepit pretium exiguam de arbore vetita voluptatem. Ipse ergo clamat, Itinera mea dirige, quae ego distorsi: Gressus meos dirige, quos ipse meo arbitrio depravavi: dirige secundum verbum tuum. Quid est, dirige secundum verbum tuum? Ut recti sint gressus mei, quia rectum est verbum tuum. Ego, inquit, distortus sum sub pondere iniquitatis, sed verbum tuum est regula veritatis: me ergo a me distortum, corrige tanquam ad regulam, hoc est, ad verbum rectum. Ergo, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Vendidi me, redime me: vendidi me arbitrio meo, redime me sanguine tuo. In venditore erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Deus enim superbis resistit, huautem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor ignoro: non enim quod volo ago. Non quod volo ago, carnalis dicit: non Legem, sed se accu
Abbreviated transcription (Latin):
huuus pessimi dnĩ dominatu. p̾cioso sangui
redempti sumꝰ. Et quid ꝓderat legem ac¬
disse iubentem acminantem: ⁊ non adiubẽ¬
ntem. ut sub illa eẽmus reiante gram̃ dei:
nibio lex spiritalis ẽ. Sed quid: ait apłs:
cimus enim quia lex spiritalis ẽ: ego aut̃ car¬
dissum. ueuundatus sub peccato. Noli ergo
irari. Ouenundate sub peccato: sitibi dnãt᷑

Expanded text:
atu, pretioso sanguine redempti sumus. Et quid proderat Legem accepisse jubentem ac minantem, et non adjuvantem, ut sub illa essemus rei ante gratiam Dei? dubio Lex spiritualis est. Sed quid ait Apostolus? Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum venumdatus sub peccato. Noli ergo mirari, o venumdate sub peccato, si tibi dominetur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipsaueritas: hocẽ xpĩanȩ fidei fundiñti.
non cecidit. Nuit ille: quia dimisit nta
Manens ille: descendit ad racentem. Siste
ingrã domiui uoluntatẽ.: ⁊ ineuis adutompdre
diceiquod cantasti. Gressus meos dirige sebmll̃
tuum: & nedominetur mͥomĩs inniquicatꝰ. hal.

Expanded text:
t, ipsa veritas, hoc est christianae fidei fundamentum. non cecidit. Ruit ille quia dimisit manentem, manens ille descendit ad jacentem. 6. In nunc vero tu naturae defensor, vel potius oppugnator, dum quasi de natura sana laudas Creatorem, excludis a languida Salvatorem. Qui creavit
Abbreviated transcription (Latin):
grauem quandã sarcinã
et graue iugum unqui¬
tatis uitare cupiebat: qui
dõ dicebat. Gressus meos
iigamus quid orantem audierimꝰ. et quid
pondendo ȩciam nos ipsi orauerimꝰ. Om̃s
n ad scm̃ psalmũ quantũ arbitror deuoto
ierati corde respondimus: erantes et dicẽ¬

Expanded text:
gravem quamdam sarcinam et grave jugum iniquitatis vitare cupiebat, qui Deo dicebat: Gressus meos intelligamus quid orantem audierimus, et quid respondendo etiam nos ipsi oraverimus. Omnes enim ad sanctum Psalmum, quantum arbitror, devoto et veraci corde respondimus, orantes et dice
Abbreviated transcription (Latin):
annou ut medicũ uocantem nõ audiamus: Oin¬
felix infirmitas. ad se uocat medicus: ꝙ litibꝰ occu¬
patur egrotus. Uide quid dicat uocando. Uenice
adme om̃s qui laboritis Vbi laboratis: nisi sub sar¬
cinis peccatorũ. nisi sub iugo malȩ dnẽ iniquicatis:
uenite adme om̃s qui laboratis: ⁊ oneratiestis: et ego
uos reficiam. Ego qui feci. reficiam. Ego inquit uos
reficiam: quia sine me nichil pocestis facere. Q. uo¬

Expanded text:
an ut medicum vocantem non audiamus? O infelix infirmitas! ad se vocat medicus, et litibus occupatur aegrotus. Vide quid dicat vocando: Venite ad me, omnes qui laboratis. Ubi laboratis, nisi sub sarcinis peccatorum, nisi sub jugo malae dominae iniquitatis? Venite ergo ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Ego qui feci, reficiam. Ego, inquit, vos reficiam: quia sine me nihil potestis facere .
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam ꝓpriam ide cumq studeo mu¬
tuare: ut tibi amicomeo subuenam. Et
suta necesse ẽ: eciam argenteum incumdĩ¬
trao netu miuriam paturis. Quando¬
peteli benesicium: po profesus ẽ penit̾
non hubere. xtubi dixit quos possessio¬
nem suam uenderet: quasi amico subue¬
nire se cdixit. et cum eum ad hancnecessita¬
dem adduxerit : dicit illi ut uenditionẽ
facere debeat. et casellam proqua prius:
uerbi gra faorte centum solidos offerebat ut
eum opprum uideret. nec medietatem p̃¬
cu cdare adquieuit. litis emnitanib sicut
supra iam dictumẽ. euangłista prochi¬
mat: uepregnantribꝰ et nutrientib litis

Expanded text:
pecuniam propriam, undecumque studeo mupecuniam propriam, undecumque studeo mutuare, ut tibi amico meo subveniam; et si ita necesse est, etiam argentum meum distraho, ne tu injuriam patiaris. Quando beneficium petebat, professus est penitus non habere: at ubi dixit quod possessionem suam venderet, quasi amico se subvenire dixit: et cum eum ad hanc necessitatem adduxerit, dicit illi ut venditionem facere debeat; et pro casella, pro qua prius, verbi gratia, forte centum solidos offerebat, ut eum opprimi viderit, nec medietatem pretii dare acquiescit. Istis enim talibus, sicut jam supra dictum est, Evangelista proclamat. Vae praegn
Abbreviated transcription (Latin):
natur. Nichil sperans non concupisit: nõ
ẽ preguans amnio: Siũ iuxta aliquis iui¬
anus sit pauper. qui uel i necessitate po¬
situs est. ut possit uende. uel potest opprimi
ut cogatur uencdere: micitur occulus sꝑat
seposse tollere. aut iullam aut coloniam.
uiemi pauperis: et iminittit ei atiquas
tribulationes. Werbi gr̃a: agit secretuis
apt̾ eos. qui possunt ut ilium exactoeres aut
debitis multis. necesfebabeat iuendere ca¬
sellam: unde ipse aut filli sustententabãt᷑.
Necessitite g̃ compulsꝰ. uenit ad illum.¬
percinus nequitiam preunturet affligitur
et nesciens quod ipsius inmissione hoc pa¬
titur. dicit adeum. domine da miebiro¬
go te. paucos solidos. patior necessitatem.
urgeor acreditore. Et ille. Non habeom̾
bete. ut ille oppressus calumnu necesseha¬
beat uendere. deniq cum ei dixenit qd̾
pro niiia afflctione fua compellitur de¬
tra̾ere: statim ille respondet. Et si nonhabeo

Expanded text:
natur; nihil sperans non concipit, non natur; nihil sperans non concipit, non est praegnans animo. Si vero juxta aliquis vicinus sit pauper, qui vel in necessitate positus est, ut possit vendere; vel potest opprimi, ut cogatur vendere; injicitur oculus, sperat se posse tollere aut villam aut coloniam vicini pauperis, et immittit illi aliquas tribulationes. Verbi gratia agit secretius apud eos qui possunt, ut illum exactores aut debitis multis necesse habeat infelix vendere casellam, unde aut ipse, aut filii sui sustentabantur. Necessitate ergo compulsus venit ad illum,per cujus nequitiam premitur et affligitur: et nesciens quod ipsius immissione hoc patitur, dicit ad eum: Da mihi, domine, rogo te, paucos solidos; patior necessitatem, urgeor a creditore. Et ille: Non habeo mobere, ut ille oppressus calumnia, necesse habeat vendere. Denique cum ei dixerit, quod pro nimia afflictione sua compellatur distrahere, statim ille respondet: Etsi non habeo
Abbreviated transcription (Latin):
deficiamus. de ipsis enum tribulationib cũ
cuangłium legeretur audistis: ue pregnã¬
tib et nutrientib P regnantes sunt. qui
inspe intumescunt: nuitrientes autẽ id ÷
lictantes. qui iam adepti sunt quod ᷤ cͦupe¬
erant. Et enim mulier prignans in spetu¬
mens filii: nondum uidet fiuium. Quȩ au̾
iam lactat: amplectitur quod sperabat. sreg¬
nans est. qui res alienas concupiscit: mitriens
est quiiam rapuit quod concupierat: Et
ut hoc apertuis etiam simplices intelligere
possint: aliquam similitudinem ꝓponamꝰ
Concupiscit aliquis uillam alienam: et di¬
cit. Bona ẽ. ista uulla incimimei. Osi meies¬
set. osi adiungerem illam. et et facerem de
isto fundo et deillo unitatem. Amat et a¬
uaritia unitatem. Quod amat. bonumẽ:
ẜ ubi amandum sit. nescit. Forte diuesẽ.
uicinus ille: qui babet uillam bonam: &
suspicatur quod illam non possit tellere:
quia potens est homo et preualet se contra
illũ defendere. Nec concupiscit necinpres¬

Expanded text:
s. De ipsis enim tribulationibus cum Evangelium legeretur, audistis, Vae praegnantibus et nutrientibus. Praegnantes sunt, qui in spe intumescunt: nutrientes autem, id est lactantes, qui jam adepti sunt quod concupierant. Etenim mulier praegnans in spe tumet filii, nondum videt filium: quae autem jam lactat, amplectitur quod sperabat. Praegnans est, qui res alienas concupiscit; nutriens est, qui jam rapuit quod concupierat. Et ut hoc apertius etiam simplices intelligere possint, aliquam similitudinem proponamus. Concupiscit aliquis villam alienam, et dicit: Bona est ista villa vicini mei: o si mea esset! o si adjungerem illam, et facerem de isto fundo et de illo unitatem! Amat et avaritia unitatem: quod amat bonum est; sed ubi amandum sit, nescit. Forte dives est vicinus ille qui habet villam bonam, et suspicatur quod illam non possit tollere; quia potens homo est, et praevalet se contra illum defendere: nec concupiscit, nec impraeg
Abbreviated transcription (Latin):
latio deesse non poterit. Sic
enim nos sicut audistis con¬
testatur apłs dicens. om̃s qui¬
pie uolunt uiuere in xp̃o: persecucionem
patiuntur. Et iterum. Per multas tribu¬
lationes oportet nos intrare in regnum ce¬
loꝵ. Uenturi sunt dies tribulationis. et
maiarum tribulationum dies uenturist̃:
sicut dicit scriptura. Et quantum accedũt
dies: augentur cribulationes: No̾mo sibi
promittat. quod euangłium non promit¬
tit. Quom̾ enim appropuiquante fine mũ¬
di sicut dicit euangłium ab undabit mi¬
quitas. refrigescet Raritas: sic ꝓpter ipsas mi¬
quitates nimquam dcerit aduersitas opũ
ẽ. ut animum nr̃m non solum ad poem¬
tentiam: s etiam ad patientiam prepare¬
quam dixerunt. Necesse ẽ. utusq infinem
sie finem sicfiat. quemadinodum dixerũt.
Non nob̾ promittunt scripture nr̃e in hoc
seculo: nisi tribulationes. pressuras. angus¬
tias. angmenta doloꝵ. abundantiam tampta¬
tionim. sicut et ipse dominus in euangłio

Expanded text:
latio deesse non poterit. Sic enim nos, sicut audistis, contestatur Apostolus dicens: Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur ; et iterum, Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum coelorum . Venturi sunt dies tribulationis et malarum tribulationum; venturi sunt, sicut dicit Scriptura: et quantum accedunt dies, augentur tribulationes. Nemo sibi promittat quod Evangelium non promittit. Quomodo enim appropinquante fine mundi, sicut dicit Evangelium, abundabit iniquitas, refrigescet charitas ; sic propter ipsas iniquitates nunquam deerit adversitas. Opus est ut animum nostrum non solum ad poenitentiam, sed etiam ad patientiam praeparequam dixerunt: necesse est ut usque in finem sic fiat, quemadmodum dixerunt. Non nobis promittunt Scripturae nostrae in hoc saeculo, nisi tribulationes, pressuras, angustias, augmenta dolorum, abundantiam tentationum. Sicut et ipse Dominus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
miramini: deus hoc facit: homo enim
scdm corpus in loco est. et de loco migͣt:
et cum ad alium locum uenerit. in eo
locounde uenit non erit. ds̃ autem
implet omĩa et ubiq totus est: non
scđm spatia tenetur locis. Erat tam̃
ra: scdm inuisibilem maiestatem et in
celo et in terra. Ideo ait: ubi ego sum: uos
non potetis uenire nec dixit non pote¬
ritis: s non potestis. Tales enim tunc e¬
rant: qui non possent. Nam ut sciatis
hoc non ad desperationem dictum: et
discipulis suis dixit tale aliquid. Quo
ego uado uos non potestis uenire: cum
ꝓ illis orans dixerit: pater uolo ut ubi
ego sum: et ipsi sint mecum. deniq hoc
petro exposuit et ait illi. Quo ego uado
non potes me modo sequi: sequeris aũ
postea. dixerunt ergo iudei: non ad ip¬
sum s ad se ipsos. Quohic iturus est quia
non inueniemus cum: Numquid in dis-¬
ꝑsionem gentium iturus est. et docturꝰ
gentes: Non enim sciebant quod dixe

Expanded text:
miramini? Deus hoc facit. Homo enim miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenetur locis. Erat tamenrra, secundum invisibilem majestatem in coelo et in terra: ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gen
Abbreviated transcription (Latin):
huc accipiebat iniuriam. Non enim attĩ¬
debat quod ab ipsis moriebatur. s quod
ꝓ illis moriebatur. Multum est quod il¬
lis concessum est. et ab ipsis. et ꝓipsis. it
nemo de sui peccati dimissione desꝑet:
quando et illi ueniam meruerunt qui
runt xpm̃ suo scelere morientem: a
crediderunt in xpm̃ suis scelerib igus¬
centem. Quousq biberent sanguinem
quem fuderant: de sua salute despẽi¬
uerunt. Ergo hoc dixit. queretis me et
non inuenietis. et ubi ego sum uos non
potestis uenire: qr quesituri illum erant
post resurrectionem conpuncti. Nec di¬
xit ubiero: s ubi sum. Semꝑ enim ibi
erat. xpc. quo fuerat rediturus. Sic e¬
nim uenit: ut non recederet. Unde alio
loco dicit. Nemo ascendit in celum nisi
qui de celo descendit: filius hominis qui
est in celo. Non dixit qui fuit in celo.
In terra loquebatur: et in celose cẽ dice¬
bat. Sic uenit ut inde non abscederet:
sic redit. ut nos non derelinqueret. Qͥd

Expanded text:
huc accipiebat injuriam. Non enim attenhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione desperet, quando illi veniam meruerunt, quirunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cum dñs resurrexit. et ascendit
in celum: tunc ꝑ discipulos facta sunt
magna s ille ꝑ illos qui et ꝑse ipsum. Ip¬
se quippe illis dixerat. Sine me nichil po¬
testis facere. Quando claudus ille qui se¬
debat ad portam. ad uocem petri surr.¬
xit et suis pedib ambulauit ut hont¬
nes mirarentur: sic eos alloqutus est pe¬
trus. quia non in sua potestate ista fecrt
s in uirtute illius quem ipsi occiderunt.
Multi compuncti dixerunt. Quid facien
Widerunt enim se ingenti criminͤ impie¬
tatis astrictos. quando illum occiderunt
quem uenerari et adorare debuerunt. t
hoc putabant eẽ inexpiabile. Magnum
enim facinus erat: cuius consideratio illos
faceret desꝑare. S: non debebant despera¬
re: ꝓ quib in cruce pendens dñs digna¬
tus est orare. dixerat ciuim. Pater ignos¬
ce illis: quia nesciunt quid faciunt. U¬
debat quosdam suos inter multos alie¬
nos: illis iam petebat ueniam: a quib ad¬

Expanded text:
etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos alienos; illis jam petebat veniam, a quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
dete quid sibi dixerit turba ipsa cõmo¬
ta miraculis. Numquid xpc̃ cum ue¬
nerit plura signa facturus est: Utiq
si duo non erunt: hic est. Crediderunt
illi audita multitudinis fide. et eo mur¬
mure quo. xpc̃ głificabatur: miserunt
ministros ut eum apprehenderent: quem
apprehenderent adhuc nolentem: Quia
ergo non poterant apprehendere nolentẽ:
missi sunt ut audirent docentem. Quid
docentem: dirit ergo iħc. adhuc modic̃
tempus uobiscum sum. Quod modo uul¬
tis facere facturi estis: s non modo quia
modo nolo. Quare adhuc modo nolo:
Quia adhuc modicum tempus uobiscũ
sum: et tunc uado ad eum qui misit me.
Implere debeo dispensationem meam:
et sic ꝑuenire ad passionem meam. Que¬
retis me et non inuenietis: et ubi ego sum
uos non potestis uenire: hic iam resurreeti¬
nem suam p̃dixit. Noluerunt enum agnos¬
cere p̃sentem: et postea quesierunt cum
uiderent in eum iam multitudinem ere¬
dentem. Magna enim signa facta sunt

Expanded text:
dete quid sibi dixerit turba ipsa commodete quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, plura signa facturus est? Utique si duo non erunt, hic est. Crediderunt illi audita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirent docentem. Quid docentem? Dicit ergo Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum. Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non modo; quia modo nolo. Quare adhuc modo nolo? Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum: et tunc vado ad eum qui me misit. Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. 9. Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire. Hic jam resurrectionem suam praedixit: noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderunt in eum multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
latrones uiuentes. Supplicium quip¬
pe crucis ideo durius erat. quia diutiꝰ
crucabat & oms crucifiri longa morte
necabantur. Illi autem ne remauerent
in ligno crurib fractis coacti sunt mori:
ut possent inde deponi. dns autem inuẽ¬
tus est mortuus: et adnurati sunt homi¬
nes Et qui eum uiuum contempserunt.
mortuum sic admirati sunt ut diceret̃
quidam: uere filius dei erat hic. Unde
et illud est frs̃. ubi ait querentib ᷤ ͤego sũ.
et illi retro redeuntes oms ceciderunt.
erat ergo in illo potestas summa. nec ho¬
ra cogebatur mori. s horam expectabat
qua oportune fieret uoluntas. non qua
inuiti impleretur necessitas. de turba
autem multi crediderunt in eum. hu¬
miles et pauꝑes saluos faciebat dñs:
principes insaniebant : ĩdeo medicum ñ
solum non agnoscebant: s etiam occide¬
re cupiebant. erat quedam turba que
suam egritudinem cito uidit: et illius
medicinam sine dilatione cognouit. Ui¬

Expanded text:
latrones viventes. Supplicium quiplatrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus. Principes insaniebant; et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere cupiebant. Erat quaedam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
quor. quicum audierint non dum uenit
hora eius. edificantur ad credenda fata.
et fiunt corda eoꝵ fatua: ut ergo noue¬
ritis potestatem morientis. ipsam passio¬
nem recolite. crucifirum intuemini. dix̃
in ligno pendens. sitio. Illi hoc audito: ꝑ
arundinem in spongiam obtulerunt ei
acetum in cruce. accepit: et ait: ꝑfectum
est. Et inclinato capite. reddidit spm̃. Ui
detis potestatem morientis. quia hoc ex-¬
pectabat uolens donec oĩa c̃plerent᷑: que
de illo p̃dicta fuerant ante mortem fu-¬
tura. dixerat enim ꝓpħa: dederunt in
escã meã fel: et in siti mea potauerunt
me aceto. Expectabat ut hec omiã com¬
plerentur: postea quam completa sunt:
dixit: ꝑfectum est. et abscessit potestate:
quia non uenerat necessitate. Ideo plꝰ¬
quidam miratisunt. istam potestatem
morientis. quam potentiam miracula
facientis. Uentum est enim ad crucem:
ut corpora deponerentur de lignoz qm̃
sabbatum illucescebat: et inuenti sunt

Expanded text:
quor, qui cum audierint, nondum venit quor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec p̃ceditur hesterno. nec excluditur cras¬
tino. In hoc autem scło uoluuntur dies.
et alii transeunt. alii ueniunt: nullus ma¬
net: et momenta quib loquimur inuicem
expellunt. Nec stat prima sillaba: ut sona-¬
re possit scła. Ex quo loquimur aliquan¬
tum senuimus: et sine ulla dubitatione
senior sum modo quã mane. Ita nichil stat:
mchil firum manet in tempore. Amare
itaq debemus ꝑ quem facta sunt tempo¬
ra. ut liberemur a tempore et figamur
ineternitate: ubi iam nulla est mutabili
ꝑ quem facta sunt tempora: factum et̃ int̾
omiã ꝑ quem facta sunt omĩã. factum eẽ
quod fecit. Factus est enim quod fecerat.
factus est enim homo qui hominẽ fecerat.
ne ꝑiret quod fecerat. Scdm hanc dispen¬
sationem iam uenera hora natiuitatis eiꝰ &¬
natus erat: s nondum uenerat hora pas-¬
sionis. ideo non dum passus erat. Deniq
ut noueritis non necessitatem s potesta¬
tem morientis. ꝓpter nõnullos hoc lo¬

Expanded text:
nec praeceditur hesterno, nec excluditur crasnec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitper quem facta suomnia per quem facta sunt omnia, factum eum esse quod fecit; factus est factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
auus ulius uelhora que est nisi uoluntas
luat nonergo dixit horam in qua coge¬
retur mori: s qua dignaretur occidi. Tem¬
pus enim expectabat quo moreretur: qi
et tempus expectauit quo nasceretur.
de hoc tempore apłs loquens ait. Cum aũ
uenit plenitudo temꝑis: misit deus fili-¬
um suum. Ideo multi dicunt. Quare nõ
ante uenit. xp̃c: Quib respondendum
est. quia non dum uenerat plenitudo
temꝑis. moderante illo ꝑ quem facta st̃
tempora. Sciebat enim quando uenire
deberet. Primo ꝑ multam seriem tempo¬
rum et annoꝵ: predicandus fuit. Non e¬
nim aliquid paruum uenturum fuit. diu
fuerat predicandus: semꝑ tenendus. Quan-¬
to maior iudex ueniebat: tanto p̃conũ
largior series p̃cedebat. deniq ubi uenit
plenitudo temꝑis: uenit et ille qui nos li¬
beraret a tempore. Liberati enim a tem-¬
pore. uenturi sumus ad illam eternitatẽ
ubi non est fͣinis. nec dicitur ibi quando
ueniet hora. dies est enim sempiternus. qͥ

Expanded text:
illius; illius hora quae est, nisi voluntas illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
unde possent scire quod nesciebant: sub¬
iecit Ego scio eum. ergoa me querite ut
sciatis eum. Quare autẽ scio cum: Quia
ab ipsosum. et ipse me misit. Magnifi¬
ce utrumq monstrauit. ab ipso sumin
quit quia filius de patre: et quicquid
filius est. de illo est cuius est filius. Ideo
dnm̃ tħ̾m dicimus deum de deo: patrẽ
non dicimus deum de deo. s tantum
deum. Et dicimus deñm iħm lumen de
lumine: patrem non dicimus lumen
de lumine. s tantum lumen: ad hoc gͦ
ꝑtinet. quod dixi ab ipso sum. Quodaũ
uidetis me in carne: ipse me misit bl
audisipse memisit noli intelligere natli¬
re dissimilitudinem s. generantis auetori
ta trssimuerebant ergo illum apprebende¬
re. et nemo misit in illum matius. quia nõ¬
dum uenctat hora cius. hoc est quia nole¬
datquia est enim non dum uenerat ho¬
raciuis: Hon enim dns sub fato natus est.
hoc nec de te credendũe quantomag̃ de illo ꝑ
quem factus &s: Si tua hora uoliuitas est

Expanded text:
unde possint scire quod nesciebant, subunde possint scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus, Deum de Deo; Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum, lumen de lumine; Patrem non dicimus lumen de lumine, sed tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit: Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctorirebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est
Abbreviated transcription (Latin):
uerus qui misit me. quem uos nescitis.
hoc est dicere. Et me scitis: et me nesci¬
tis. hoc est dicere. Et unde sim nesci¬
iħc a nazareth. cuius etiam pareutes
nostis. Solus enim in hac causa latebat
uirginis partus. cui tamen testis erat
maritus. Ipse enim hoc poterat fidelit̾
indicare: qui posset maritaliter et xe¬
lare. hoc ergo excepto uirginis partu:
totum nouerant in iħu quod ad homi¬
nem ꝑtinet. Facies ipsius nota erat. patͥa
ipsius nota erat: genus ipsius notume¬
rat ubi natus est sciebatur. Recte en
dixit et me nostis. et unde sim scitis:
scđm carnem et effigiem hominis quã
quem uos nescitis. S ut eum sciatis. cre¬
dice in eum quem misit. et scietis. deum¬
enim nemo uidit umquã. nisi unigeni¬
tꝰ filiusqͥ est in sinupatris: et cui ipse nar¬
rauit: et patrem nemo cognoscit nisifi¬
lius et cui uoluerit filius reuelare. deniq
cum dixisset s est uerus qui misit me.
quem uos nescitis: ut ostenderet eis

Expanded text:
verus qui me misit, quem vos nescitis. verus qui me misit, quem vos nescitis. » Hoc est dicere, Et me scitis, et me nescitis: hoc est dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nesci a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam quem vos nescitis. « Sed ut eum sciatis, credite in eum quem misit, et scietis quod nemo vidit Deum unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognovit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. « Denique cum dixisset: sed est verus, qui misit me, quem vos nescitis, ut ostenderet eis,
Abbreviated transcription (Latin):
ter eius. unde nata est ista opinio apud
iudeos. quam modo audiuimus: xpc̃
cum uenerit nemo scit unde sit. nisi qr
utrumq p̃dicauerant et p̃nunciauerãt
scripture: Scđd̾m hominem p̃dixerũt
scripture unde ec̃t : scđm deum late¬
bat impios. et querebat pios. ad hoc enĩ
et isti dixerunt. Xpc̃ cum uenerit nemo
scit unde sit. quia hanc opinionem in¬
ilł generauerat. quod ꝑ ysaiam dictum
est: generationem autem eius quis enar¬
rabit : deniq et ipse dñs ad utrumq
respondit. et quia nouerant eum unde
eẽt. et quia non nouerant: ut attestãtur
ꝓphetiã scã que de illo ante p̃dicta est.
et scđm humanitatem infirmitatis. et
scđm diuinitatem maiestatis audite
ergo uerbum dnĩ frs̃. uidete queãdino¬
dum confirmauit eis: et quod dixerut̃
istum nouimus unde sit. et quod dixe-¬
runt. xp̃c cum uenerit nemo scit un¬
de sit. Clamabat ergo docens in tem¬
sim scitis: et a me ipso non ueni s est

Expanded text:
ter ejus; unde nata est ista opinio apud ter ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Audite ergo Verbum Domini, fratres, videte quemadmodum confirmavit eis et quod dixerunt, « Istum novimus unde sit; » et quod dixerunt, « Christus cum venerit, nemo scit unde sit. Clamabat ergo docens in temsim scitis; et a meipso non veni, sed est
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerunt principes quia hic est. xp̃c.
fecerunt sibi questionem qua eis uide¬
retur non ipse eẽ xp̃c. adiungentes enim
dixerunt. S istum nouimus unde sit:
xp̃c autem cum uenerit nemo srit und
sit. hec opinio apud iudeos unde nata
fucrit. quod xpc̃ cum uenerit nemo sere
unde sit: Neni: in aniter nata est. Si con-¬
sideremus scripturas. inuenimus fr̃e.
runt unde sit. Rursum silocum natiui¬
tatis eius queramus. tam quam inde sit
Ubi natus est: nec hoc latebat iudeos ꝓp¬
ter scripturas que ista p̃direrunt. Nam
cum eum uisa stella magiquererent ad¬
orare. uenerunt ad herodem. dixerunt
quid quererent et quid uellent. Ille aut̃
conuocatis eis. qui legem sciebant: que¬
siuit ab eis ubi xpc nasceretur. Illi dixe¬
runt In bethleem iude et testimonium
ctiam ꝓpħicum ꝓtulerunt. Si ergo ꝓpħe
predirerant et locum unde erat origo
carnis eius. et locum ubi peꝑit eum ma¬

Expanded text:
cognoverunt principes quia hic est Christus? cognoverunt principes quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideremus Scripturas, invenimus, fratrrunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium etiam propheticum protulerunt . Si ergo Prophetae praedixerant et locum unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit ma
Abbreviated transcription (Latin):
EMINIT CA¬
cuni pristinis sermo¬
nibus et lectum ẽẽ
in euangelio et a no¬
bis ut potuimus
disputatum: quod
dñs iħ̾c ideo uelutꝰ occulte ascendit
a diem festum. non quia timebat ne
teneretur. cuius potestas erat ut non
teneretur: s ut significaret etiam in
ipso die festo qui celebrabatur a iudeis.
se occultari et suũ eẽ misterium: Hodi¬
erna ergo lectione apparuit potesta.
que putabatur timiditas. L. oquebat᷑
enim palam in die festo: ita ut mira-¬
rentur turbe et dicerent. quod audi-¬
uimus cum lectio legeret᷑ nonne hic ẽ
quem querebant iudei interficere: Ec
ce palam loquitur: et nichil ei dicunt.
Numquid uere cognouerunt principes
quia hic est xp̃c: Qui nouerant qua se¬
uicia querebatur: mirabantur qua po¬
tentia non tenebatur. deinde non ple¬
ne intelligentes illius potentiam. puta¬
uerunt eẽ pͥncipum scientiam. quod
deo peꝑcerunt ei quem tanto tempore
occidendum quesierunt. deinde ipsi illi
qui apud se ipsos dixcrant. numquid

Expanded text:
eminit Chastra pristinis sermonibus et lectum esse in Evangelio, et a nobis ut potuimus disputatum, quod Dominus Jesus ideo velut occulte ascendit ad diem festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod deo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. 2. Deinde illi ipsi apud seipsos, qui dixerant, Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
tus est qui omĩum crimina confitentiũ
relaxauit. Tamen et ipsa crux. si atten¬
das tribunal fuit. In medio enim iudice
constituto. unus latro qui credidit libe¬
ratusest: alter qui insultauit dampnatur⁊
Iam significabat quod facturus est de ui¬
uis et mortus: alios positurus ad derte¬
Simił ille latro futuris ad sinistrã. simił ai¬
ille alter futuris ad dexteram: Iudicaba¬
tur: et iudicium minabatur¬
no eo loco ubi ait. in nouissimo autem
die festiuitatis stabat ihc et clamabat

Expanded text:
tus est qui omnium crimina confitentium tus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dextes ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabaturAb eo loco, In novissimo autem die festivitat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dixerat non sum missus nisi ad oues
que ꝑierunt domus isrł: quomodo ha¬
bet alias oues. ad quas non est misus:
nisi quia significauit p̾sentiam corpora¬
lem. non se missum exhibere nisi solis iu¬
dcis. qui uiderunt et occiderunt: et ta
men inde multi et ante. et postea. credi¬
derunt. Messis prima de cruce uentila¬
ta est. ut cẽt semen: unde alia messi s con¬
surgeret. Nunc uero cum fama euange¬
lii et bono eius odore excitati credunt fi¬
deles cius ꝑ om̃s gentes: erit expectatio
gentium quando ueniat qui iam uenit.
quando ab omĩb uideatur. qui tunc aqͥ¬
busdam uisus est: a quibusdam uisus¬
non est quando ueniat iudicaturus qui
uenit iudicandus: quando ueniat discre¬
turus. qui uenit ut non discerneretur.
Non enim ab impiis xpc̃ est discretus:
s cum impiis iudicatus: de illo enim dic¬
tumẽ: Et inter inquos deputatus est.
Lacro euasit: xpẽ dampnatus est acce¬
pit indulgentiam criminosus: dampna¬

Expanded text:
Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui viderunt et occiderunt? Et multi tamen inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damna
Abbreviated transcription (Latin):
batur: Tangebat et non uidebatur. nes¬
ciebatur et sanabatur. figura quippe e¬
rat: quod dñs interrogauit: quis me te¬
tigit: quasi ignorans: ignoratam sana¬
uit. Sic fecit et gentib̃ non eum didici¬
mus in carne. et meruimꝰc arne̾ eiꝰ mandu¬
care: et in carne eius membra eẽ. Quare :
Quia misit ad nos. Quos: Precones disci¬
pulos suos. seruos suos. redemptos suos
quos creauit: s quos et redemit frs su¬
os. Totum parum dixi: Mlembra sua.
se ipsum. Misit enim ad nos membra sua:
et fecit nos membra sua. Tamen scđm
spettem eorpis quam iudei uiderunt. &
contempserunt non apud nos fuit xpc̃.
quia et hoc de illo dictum erat sicut apłꝰ
dicit. Dico enim xp̃m̃ ministrum fuis¬
se cirtumcisionis ꝓpter ueritatem dei.
ad confirmandas ꝓmissiones patrum:
ad illos debuit uenire. a quoꝵ patrib
se sic ait. Non sum missus nisi ad ouec
glorificare deum. Quid et ipse dns̃. habeo¬
et alias oues. que non sunt ex hoc ouili.

Expanded text:
batur: tangebat, et non videbatur; nesbatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus se sic ait, Non sum missus nisi ad oves glorificare Deum . Quid et ipse Dominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili .
Abbreviated transcription (Latin):
queris: Quis est hic sermo quem dixit. q̃¬
retis me et non inuenetiꝰ et ubi ego sum
uos non potestis uenire: Unde hoc dix̃
dñs nescierunt: et tamen aliquid quod
futurum erat nescientes prenunciauert̃.
dixit eium hoc dñs quia locum si tamen¬
locus dicendus est. id est sinum patris
unde num quam recedit unigenitus fili¬
us. non illi nouerant. nec cogitare idonei
erant: ubi erat. xp̃c. unde non recessit
xpc̃. quo rediturus erat xpc. ubi mane-¬
bat. xpc̃. Unde hoc cordi humano cogi¬
tare ne dum lingua explicare: Hoc ergo
illi nullo modo intellexerunt: et tamen
ex hac occasione salutem nram̃ p̃dixert̃.
quod dns iturus eet̃ ad disꝑsionem gen¬
tium et impleturus quod legebant: et
non intelligebant. Populus quem non
cognoui seruiuit michi: in obauditu au-¬
ris obaudiuit michi. Illi non audierut̃
in quorum occuł fuit: illi aurib audie¬
runt in quoꝵ aurib sonuit. Illius enim
eccłie uenture de gentib typum gere¬
bat mulier: que sanguinis fluxum patie¬

Expanded text:
 Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat Christus, ubi manebat Christus. Unde hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patie
Abbreviated transcription (Latin):
qua uult consulere ꝓximo.Si enim putat
ł quod bibit sibi soli ipsidebet sufficere: non
fluit aqua uiua de uentre eius. Si autem
ꝓximo festinat consulere: ideo non siccat
quia manat. Uidebimus nunc quid sit
quod bibunt qui credunt in domino: quia
utiq xp̃iani sumus. Et si credidimus bibi¬
mus. et unusquisq in semet ipso debet
agnoscere. sibibit: et si uiuit ex eo quod bi
bit. Non enim nos deserit fons: si non dese¬
ramus fontem. Exposuit cuangłista & di¬
xit unde dñs clamasset. et ad qualem po
diceus. hoc autẽ dicebat. de spũ quem accep¬
turi erant credentes in eum. Non dum enĩ
erat spc̃ datus. quia iħc non dum fuerat
ꝓprium. de quo loquebar cum animum
comendarem. Animus enim cuiuscumq
ꝓprius eius est sp̃c: de quo dicit apłs paulꝰ.¬

Expanded text:
qua vult consulere proximo. Si enim putet qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid sit quod bibunt, qui credunt in Domino; quia utique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agbit; non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. « Exposuit evangelista et dixit, unde Dominus clamasset, ad qualem potdicens: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat spiritum, de quo loquebar cum animum commendarem. Animus enim cujusque, proprius est spiritus ejus: de quo dicit Paul
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur quam diligit: Quia non ei red-¬
ditur quod impendit. Si ergo ip̃si corpo-¬
rum amatores. redamarise uolunt & hoc
eos magis delectat si ament᷑: quales ama-
tores sunt animoꝵ: Et si magni sunt a¬
matores animorum. qͣles sunt dĩ amato
res qui pulcros animos facit: Sicut e¬
nim animus facit decus in corꝑe. sic deus
in animo. Nonenĩfacit corꝑiund ametur:
nisi animus. Qui cum iniguerit: cadauer
horrescis. Et quantũcumq pulcrha illa
membra dilexeris: sepelire festinas: decꝰ
ergo corꝑis animus: decus animi. de u
ciamat ergo dñs ut ueniamus et bibamꝰ.
sintus sitiamus: et dicit quia cum bibe¬
rimus. flumina aque uiue fluent de uentre nr̃o:
Uenter interioris hominis: conscientia cor¬
dis est. Dibito ergo isto liquore ᷤ uiuescit pur¬
gata conscientia. et haurieni fontem habe¬
bit: etiam etiam ipsa fons erit. Quid est
fons uel quid est fluuius. qui manat de
uentre interioris hominis: beniuolentia:

Expanded text:
irascitur quam diligit? Quia non ei redirascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia,