comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unnu fustu inunte pasteorationis. Qucotixim̃ eẽ soloecisimnũ uitĩ fastũ in con¬
retupas tũ oritionis: Er goiotacis m̃ inbeerberis moerit. Nc̃ titius inune paste
raponis ẽ fastũ uitiũ: Er golabtacismͦ in bcerbarismoerit. Nc̃ catullis
Nucius in unc paste ẽ orationis qucento autẽ dico hominẽ amicũ Nẽ un aepaers
orationis si duae : Er gosoloecis cnꝰ ẽ quaento tico music a mcobit ꝓe unc pcors
orationis ergosolo ecisim̃ ẽ mec t̃ terra. Tcc̃ hocuitiũ quec illc conlisio sisoloecisis :
Ergouita flco que in singulis pastib: facimꝰ. inputcobimꝰ bccrbatris mis. Reliquas

Expanded text:
um factum in una parte orationis. quid diximus esse soloecismum? uitium factum in contextu partium orationis. ergo iotacismus in barbarismo erit: nam Titius in una parte orationis est factum uitium. ergo labdacismus in barbarismo erit: nam Catullus uel Lucius in una parte est orationis. quando autem dico hominem amicum, non est una pars orationis, sed duae; ergo soloecismus est. quando dico Musa amauit, non est una pars orationis; ergo soloecismus est. mater terra tam hoc uitium est quam illa {conlisio}; sed soloecismi sunt. ergo uitia ista, quae in sing
Abbreviated transcription (Latin):
diceno bcerbacris mus : puicetico quo modo eatilin ne siquiticat berbaris inã fuc̃
in hocuersa. qua rertione ẽ quia li raceturalit longes. Ergosine tuinelit longust

Expanded text:
diceretur barbarismus. puta dico quo modo: Catilinna siqui dicat, barbarismum facit diceretur barbarismus. puta dico quo modo: Catilinna siqui dicat, barbarismum facit in
Abbreviated transcription (Latin):
baerbarisĩu fac̃ Eecehcbesrctionẽ quec dep̃ hendees queendo ẽ illut uitũ quccredo
ples m̃ dr̃: putce sigo in sdita oratione ueli dicere relliquices cadlõnco faciobccrbeerq mũ
nili. quo medo mihi dixisti in solutcc oratione ẽt̃ bcer baerisiũ inuersu eẽ meceplasinũ
& plerũq dicis mihi inũ su eẽ bcerbacrismũ. quo mota sulle ipsebarbccris mus qui
fustus ẽ in ꝓsec. cũ cocperit trens ferri ꝓnecessitcte ponit᷑ appecra m&ceplicsinũ et̃
Siauitẽ & sine ips necessitcte ẽ positus e ppecr& bccrbec rismũ eẽ: puta relliquices tanaũ¬
atq iniitis achilis possa siccreifteũ sus. N enĩ geinatura lit̃ breuis ẽ: ergo
qđ adiecit uncẽ litterct̃ uirgilius & tix̃ relliqͥces ioeo adiecit nĩ qm̃ imperitus fuereit
uoluit adoere s qm̃ uoluerit occurrere necessitccte m&ri : Ergo qm̃ astẽ contẽpsit
necessitectem &ri m&cepla siñ ẽ : Siautẽ nulla necessitate extaente facer&

Expanded text:
barbarismum facit. ecce habes rationem, qua deprehendas, quando est illud uitium, quando plasmus dicitur. puta si ego in soluta oratione uelim dicere relliquias Catilinna, facio barbarismum; mihi: quo modo mihi dixisti in soluta oratione esse barbarismum, in uersu esse metaplasmum, et plerumque dicis mihi in uersu esse barbarismum? quo modo? si ille ipse barbarismus, qui factus est in prosa, cum coeperit transferri, pro necessitate ponitur, apparet metaplasmum esse; si aute. re enim naturaliter breuis est. ergo quod adiecit unam litteram Vergilius et dixit relliquias, ideo adiecit; non quoniam inperitus fuerat, uoluit addere, sed quoniam uoluerat occurrere necessitati metri. ergo quoniam artem contempsit necessitate metri, metaplasmus est. si autem nulla necessitate extante faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
Imeri alicoquȩrit᷑ quotiescũq ꝑ iifacim̃ barbaerismũ. cuirei dabit᷑ hicbarbcoris m̃
scriptu ãpnuntiatu si quomodo illicolegimꝰ .i. littertẽ eõ ã aspinationem :
dix̃ adiecit lutenc̃. Sund aliqͣ uitic quaeuitam debemꝰ. isttos quinq res oebes
uitere. Iote cistnos Iccbocccismos meoteccismos conlisiones hriatos:
illuo. & uidebimꝰ postea quomado carere ebemꝰ : fit hocuitiũ quoties cũq postiti ł .di
sy llcobẽ sequitꝰ uo calis siñ syllac̃bussit. quotiescũq em̃ post .ti ł .di. sequit᷑ uocalis

Expanded text:
rei dabitur hic barbarismus, scriptu aut pronuntiatu, sic quo modo illud legimus, h litteram esse aut aspirationem. dixit, adiecit litteram}. sunt aliqua uitia, quae uitare debemus. istas quinque res debes uitare, iotacismos labdacismos myotacismos conlisiones hiatus. iillud, et uidebimus. postea, quo modo cauere debemus. fit hoc uitium, quotiens post ti uel di syllabam sequitur uocalis, si non sibilus sit. quotienscumque enim post ti uel di syllabam s
Abbreviated transcription (Latin):
ex affestu sonbenis oebemꝰ agnoscen : sinacessites m&ri cogit uine faciat scemec ẽ : Si ait
icc̃ sine necessitactem&ri pot̃ illaresdici. apparaꝰ et̃ soloecismũ &icc̃ in uersu:
Quot modis ait fiund soloecis mi donectus redigitse ceosumcẽ breuittetẽ & dỹ tub

Expanded text:
bemus agnoscere. si necessitas metri cogit ut ita faciat, schema est; si autem etiam sine necessitate metri potest illa res dici, apparet esse soloecismum etiam in uersu. quot modis, ait, fiunt soloecismi? Donatus redegit se ad summam breuitatem et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
DE SO IOE CIS MO
yxim̃ soloecis mũ ẽẽ uitiũ fastũ incentextu pastiũ oratiõn. Ncc̃ simunoũbo
faciat uitiũ bcerbecrismnũ fac̃. Simultecũ bec poncet integrec quitẽ singula
INconexione autt̃ peccantice fac̃ soloe cismum. Vt siquis dicat plurimi¬
Lhominesuenit. plurimi homines uenit singuleo istee hcobentrationẽ suc̃ ÷
Ncc̃ latince s omnia sipsec eonexio ñ serespic̃ : Ergo uitiũ hoc sic dicim solo ecis num:
So loetism̃ distus ẽ haçcausa : soloe quio cc̃populis̃ eͥrca cͥliciã. Hiuener̃ ad cdienoes
oũ pessime loquered exinte tntstũẽ utdicerent uitia ipsc mede lo quendiũ soloe¬
usmni qucesi q̃sic sonceti quẽ ceo motũ illi mede lo quebca T toẽ que uitico talia¬

Expanded text:
de soloecismo diximus soloecismum esse uitium factum in contextu partium orationis. nam si in uno uerbo faciat uitium, barbarismum facit; si multa uerba ponat, integra quidem singula, in conexione autem peccantia, facit soloecismum. ut siquis dicat: plurimi homines uenit, singula ista habent rationem suam, nam Latina sunt omnia, sed ipsa conexio non se respicit. ergo uitium hoc sic dicimus, soloecismum. soloecismus dictus est hac causa: Soloe quidam populi sunt circa Ciliciam; hi uenerunt Athenas, dum pessime loquerentur; exinde tractum est ut dicerentur uitia ipsa male loquentium soloecismi, quasi quae sic sonarent, quem
Abbreviated transcription (Latin):
syllaebe ecce hoc appellatꝰ comee. sibicat. txtire mcexime tite remaxime tues
dastili eccerilhil suꝑ ẽ so ipsi pedes finiunT ipsc̃ elocutionẽ quaet eppellat᷑ colori. A pairo¬
res in cisudicim & ꝓtentũ : ꝓcentũ dicim quoties p̃peo eslegitimos suꝑ ẽ syllabi : Iacisi
dicim̃ quonensibifinit sensus ubipes fitait: HEBARBARIS MO¬
arbaris mẽ & definit quio ẽ becrbaerism̃ plerũq uolum ediquẽ repheno ere
& ipscc rep̃hecisio ostendit nos imperitiores : fac̃ nescio quiuitiũ & dico illi soloes
illiquia aciro logi cc̃fec̃ : dũ uolum̃ nos illũ rep̃hendere. nos conficemur t
uitio sos : Ergo debemꝰ singula uiti cequeh cben ꝓprice nomine ꝓpris nominib: uitupett
uenos inutiae trehicmur : Vt pucao quio estbaerbarism̃. ia pefint: Barbcris nest

Expanded text:
 ecce hoc appellatur comma. si dicas Tityre maxime, Tityre maxime duo sunt dactyli, ecce nihil superest, sed ipsi pedes finiunt ipsam elocutionem, quae appellatur colon. apud oratores incisum dicimus et protentum. protentum dicimus, quotiens post pedes legitimos superest syllaba; incisum dicimus, quotiensbarbarismus est: et definit, quid est barbarismus. plerumque uolumus aliquem reprehendere, et ipsa reprehensio ostendit nos inperitiores. facit nescio qui uitium, et dico illi: soloect, et dico illi quia acyrologiam fecit. dum uolumus nos illum reprehendere, nos confitemur esse uitiosos. ergo debemus singula uitia, quae habent propria nomina, propriis nominibus uituperare, ne nos in uitia trahamur. ut puta quid est barb
Abbreviated transcription (Latin):
Noliquẽ ccomodũ scribitꝰ si c ꝓfesre ssibibo ꝓfer s itc ex premere debes
Vitcendũ ẽ ut syllccba ista uestactꝰ in frbilũ. sillico scire debes quia tuncho facere
debes. sime dic sit. Si autẽ prima fuerit. in prime paste orationis &icc̃siseqͣtur uocalis
non illcc̃ uestit insybilũ Eccedies heb& p: seuocalẽ debemdicere dies si ñdicimꝰ
ceote illipostt̃ priorẽ ut istã mediã facis & dicis meridies Ñ possumdire
mertoies ut sciccs qm̃ teun contingit hoc huic syllcbae quoties mediẽ N quoties
priorẽ : & hoc seruccre dibemꝰ. &icẽ quacntoo p̃ceount duae consoncnes castius
lattero facere qm̃ in ipsco si. llebae a lateris accept sybilũ. Er goqm̃ icc̃ipscsolldo¬

Expanded text:
ibilo profer {sed ita exprimere debes, uitandum est ut syllaba illa uertatur in sibilum}. sed illud scire debes, quia tunc hoc facere debes, si media sit. si autem prima fuerit {in prima parte orationis}, etiamsi sequatur uocalis, non illam uertit in sibilum. ecce dies habet post se uocalem; debemus dicere dies, sed non dicimus. adde illi partem priorem, ut istam mediam facias, et dicis meridies: non possumus dicere meridies, ut scias quoniam tunc contingit hoc huic syllabae, quotiens media est, non quotiens prior est. sed hoc seruare debemus, etiam quando praecedunt duae consonantes, castius. littera facere, quoniam ipsa syllaba a litteris accepit sibilum. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo debemꝰ upheta deorsũ facere & conestere utnt̃q Si dicas uiri diq hle
tore conspicit᷑sus. pot̃ deistis duc uncc̃ facere :ergo tistinstio corrũ pit istas
regulas : Itẽdiser&io ꝓpt̃causcetis creuionis corrũ pere istaes regulas ut pont
a ponẽ sid ixeris ponẽ erit p̃positio si o xeris pone erit uerbũ impirtau
modi : eccȩꝓpẽtas tinstiunẽ corrũ puNTreguleqs quecre conrũ puNt : quicat¬

Expanded text:
 si dicas «uiridique in litore conspicitur sus», potest de istis duabus unam facere. ergo distinctio corrumpit istas regulas. item discretio potest causa discretionis corrumpere istas regulas, ut poné et pône. si dixeris poné, erit praepositio; si dixeris pône, erit uerbum imperatiui modi. ecce propter discretionem corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
nccturelit̃ longees pene ultimaes circũ flexũ habero accenlũ s ñ seqͥt᷑ breuis ut si orodius
Nc̃ leges spono eus ÷ : Ergo uincẽ circũflexus qua noo prior Ncetund t̃ longec est. & ultma
Nec curedit̃ biruis. Ec cehabesict̃ aicẽ deor ss: llabis : Modo uto eam̃ deirissellebis
habeat: Er goscire debemꝰ hoc firmissimũ eẽ T unc ẽticc̃ a fine hecberraccendũ. queenoo
secunda a fine Nicc ture dic̃breuis ẽ Romulus ro longet ẽ &iu. Nec turcdit̃ breuis :¬

Expanded text:
naturaliter longas paenultimas circumflexum habere accentum; sed non sequitur breuis, ut sit trochaeus. nam leges spondeus est. ergo tunc est circumflexus, quando prior naturaliter longa est et ultima naturaliter breuis. ecce habes iam etiam de disyllabis; modo uideamus de trisyllabis. habeat. ergo scire debemus hoc firmissimum esse, tunc tertiam a fine habere accentum, quando secunda a fine naturaliter breuis est. Romulus, Ro longa est et mu naturaliter breuis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &icõ ine ipsco stecre potuiss& : ꝓergo hcebuit rep̃hensionẽ quat &i cõ iniersups¬
s& eẽ siñ int̃poner &ũ a lia llceluttert : Pra&erea queritꝰ quẽ eomodũ fican
in pergrinis uerbis. sienĩ latinus fuerit sermo appellat bcerbecrisimus : Sipor¬
grinus fuerit coppellaet᷑ bcrbccro lexis. utputec siquidict in cestrugec ma gila
& cateias: mastrugeo scogũ dicit᷑ lingua sardorũ. Magalia dieun Ĩ asielingua
a frorũ : Cateia telũ dicimꝰ lingua ꝑsecrũ. Acinaces dicimꝰ lingua me corĩ aẽ:
cauerit inistis ipsis uerbis ̃ or̃ bcerbccrismus. aut m&e plces mus. sibarberoseu
Onns barbcorisimnus fit duob modis. Aut ꝓnuntiatu : ait friptu : ł sc̃ir iptũ. ł ꝓmitito¬

Expanded text:
 in uersu posset esse, si non interponeretur alia illa littera. praeterea quaeritur, quem ad modum fiat in peregrinis uerbis. si enim Latinus fuerit sermo, appellatur barbarismus; si peregrinus fuerit, appellatur barbarolexis, ut puta siqui dicat mastruga magalia et cateia. mastruga sagum dicitur lingua Sardorum; magalia dicuntur casae lingua Afrorum; cateia telum dicimus lingua Persarum; acinaces dicimus lingua Medorum gladicauerit in istis ipsis uerbis, non dicitur barbarismus aut metaplasmus, sed barbarolexis. omnis barbarismus fit modis duobus, aut pronuntiatu aut scriptu:
Abbreviated transcription (Latin):
ccduerbiũ facit:. Pute nom̃ aut nom̃ ẽ. aut sin fuerit rom̃. Nihlaliude
nsi aduerbiũ: Non pot̃ eẽ ꝓnom̃ aut pasticipiũ ssstectina dubũ fct:
Pro nom̃ẽ: siẽ ꝑnomen bene: sinon ẽ ad uerbiũ ẽ. Omnis parsorationisꝰ
deiestec a significatione sui. inceduerbiũ semꝑcadit Num quc̃ potest
fieri ut inccliud cadcct : Vt putccuid eam̃ exemploefalso Hic falsus
hui falsi huic falso dat̃s ẽ : Inueniecm̃ elocutionẽ feclso Aut om̃laba
significare : Autsinon significat nom̃ erit coduerbium. Nocm falsoquae¬
ritur dencctur suco. genꝰ humanũ: hic aduerbiumẽ: Item ꝓnomen.
& ceduerbium ut ẽqui : possũ &itecdicere. quie quitibifec̃ in uiricem᷑ suntee
dicam modo ꝓnom̃erit : sidicasquisscis: ꝓeo qđẽ unde. Ecceicõ nẽ ꝓnomen¬

Expanded text:
aliud est nisi aduerbium; non potest esse pronomen aut participium, sed statim aduerbium facit. pronomen est: si est pronomen, bene; si non est, aduerbium est. omnis pars orationis delecta a significatione sui in aduerbium semper cadit. numquam potest fieri ut in aliud cadat. ut puta uideamus exempla: falso, hic falsus huius falsi huic falso, datiuus est. inueniamus elocutionem: falso aut nomen habet significare, aut, si non significat nomen, erit aduerbium. nam «falso queritur de natura sua genus humanum», hic aduerbium est. item pronomen et aduerbium, ut est qui. possum et ita dicere, qui est qui tibi fecit iniuriam? si ita dicam, modo pronomen erit. si dicas: qui scis? pro eo quod est unde, ecce iam non
Abbreviated transcription (Latin):
inte grefuisse elocutũ ꝓbecunt : Itẽ legimꝰ cepud ciceronẽ olymphus inin mñsuĩ
editus : ol rmmpͥus inors est & cuutes : quomodo habesdicere : siuolueris
oli mplidicere : tod ec̃ aesidicas naxifui significarehabes ciuitutato: siautẽ
in nomine &unũ e signficare & puintic̃ipsec̃ & ciuitetẽ puntue ipsus :
Ergo significa rehccbem̃ sint centũ illcescuutetes quecs legim̃ fuisse inẽ cuitatt̃
quachoc Nomine eppellaetꝰ. Cr&ccȩxinde fastũẽ ut dicer & cr&ec iouis magni:

Expanded text:
integre fuisse locutum probabit. item legimus apud Ciceronem «Olympus in inmensum integre fuisse locutum probabit. item legimus apud Ciceronem «Olympus in inmensum editus». Olympus mons est et ciuitas. quo modo habes dicere? si uolueris: Olympi fui, tale est ac si dicas: Naxi fui; significare habes ciuitatem. si autem in nomine, et unum est significare et prouinciam ipsam et ciuitatem prouinciae ipsius. ergo significare habemus inter centum illas ciuitates, quas legimus, fuisse unam ciuitatem, quae hoc nomine appel
Abbreviated transcription (Latin):
cepollo & debuercet dicere cpud creã iuissit cepollo considere cũ p̃positione
& tecm̃sic ususẽ cr&ae. ac sidicere capuae: id est qua sinom̃ o&ciuitatis
& quid inuenitꝰ incntiqͣ historias Maciores nr̃i ex nominib: rerũ. debari
&icc̃ nomina ipsi sopidis : Imcenisq gelc fluuu cognomine distec:
Sideciuitate loquor: debeo tibidicere gelae fui : Si defluuio loquor.
Non possũ dicere gelacfui sapud gelc fui : Dahominẽ nescient̃ & put ẽme
ineelieritra elocutione fecise soloocismũ : si quitibidicat hocgelac fui dicoili
unciosũ ẽ: quaratione  qm̃ fliuius ⁊ gela & deba hecbere p̃positionẽ. & tu
exclusisti praepositionẽ : Nescio anille sereferect &dicat s ẽ ciutes ide hechuise
nom̃ tale cuutactẽ. & id circosicusũ cẽ de nomine ciutcotis dixisse : Nde nomut

Expanded text:
Apollo». et debuerat dicere: apud Cretam iussit Apollo considere, cum praepositione, Apollo». et debuerat dicere: apud Cretam iussit Apollo considere, cum praepositione, et tamen sic usus est Cretae, ac si diceret Capuae, id est quasi nomen esset ciuitatis. et quid inuenitur in antiqua historia? maiores nostri ex nominibus rerum dabant etiam nomina ipsis oppidis: «inmanisque Gela fluuii cognomine dicta». si de ciuitate loquor, debeo tibi dicere: Gelae fui; si de fluuio loquor, non possum dicere: Gelae fui, sed apud Gelam fui. da hominem nescientem, et putat me in alterutra elocutione fecisse soloecismum. siqui tibi dicat: Gelae fui, dico illi, uitiosum est. qua ratione? quoniam fluuius est Gela, et debet habere praepositionem, et tu exclusisti praepositionem. nescio an ille se referat et dicat, sed est ciuitas, id est habuisse nomen tale ciuitatem, et idcirco sic usum esse, de nomine ciuitatis dixisse, non de nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Distu alit̃ ut scices quomodo necessitate hocfec̃ : distiricehastcogim quinunc
expestact uidestaet uersus omninonpot̃ : Ergocauscemeri hoe fec̃:
N ꝑimperitiam : s ppt m ari necessitatẽ : alt̃nescio quifecit sun psic
hoc facicos in uens quinq longeos : Ideo autẽ mutecũ ut posse& boncc̃ dasulã
facere Ncc qua erectio e in m&ris eadẽ est & inpfc apud benescribentes:
neq in .us. neq in .um. exierit. lam secundũ datm̃dicis: s hacsp̃positiones
quaesde&raimꝰ nominib: ciuitctũ ad dim̃ Nominib: ꝓuinciccrũ :¬
N debeo dicere cefricã ꝑgo : Kas tacginẽ ꝑgo. benedico quia nom̃ ẽciuitatis:
uenio uiciosũ ẽ : Insiciliccsũ benedico: situ uelis dicere siciliȩ sũ. & hoc
uiciosũ ẽ : Ergo nominib: ꝓuinticcrũ debemꝰ addere p̃positiones :
Nee fallat illacres. Legimꝰ ccpud uirgilium & mnantiquee listoric
hoc inuenit᷑. Nec ihuenies a libi istcc̃significationẽ : Aut cr&ȩ iussit consedere

Expanded text:
tu aliter, ut scias quoniam necessitate hoc fecit, dic: Tyria Karthagini qui nunc expectat. uide si stat uersus? omnino non potest. ergo causa metri hoc fecit, non per inperitiam, sed propter metri necessitatem. alter nescio qui fecit ins. ideo autem mutauit, ut posset bonam clausulam facere. nam quae ratio est in metris, eadem est et in prosa apud bene scribentes. neque in us neque in um exierit, iam secundum datiuum dicis. sed harahimus nominibus ciuitatum, addimus nominibus prouinciarum. non debeo dicere: Africam pergo: Karthaginem pergo bene dico, quia nomen est ciuitatis; uenio, uitiosum est. in Sicilia sum bene dico; si tu uelis dicere: Siciliae sum, et hoc uitiosum est. ergo nominibus prouinciarum debemus addere praepositiones. ne te fallat illa res: legimus apud Vergilium, et in antiqua historia hoc inuenitur, nec inuenies alibi istam significationem, «aut Cretae iussit considere
Abbreviated transcription (Latin):
ri debemꝰ đi conpositec iungere ad uerbiis : s legimꝰ ait uid eam istac quae lestas
conposita est : Ñs̃ duaepas tesorationis : si diceres ex inde illeuenit reuera
soloecism̾erat: quẽ id modũ sidicamꝰ demcne illeuenit: C&erũ modo
exinde talesit acsidicas inde:: Iccm non uident᷑ duaepas tes ẽẽ orationis
sunco compositec: Quo modo ñ ẽ deduceb pastib factũ. sunc parsorati¬
benedico : fac ꝓcurator mcus est iste & ñstat elocutio qm̃ꝓ. separata
iam p̃positio ẽ : debuerã dicere . ꝓcurator mecs ẽ iste : si p̃positio autẽ iungitꝰ
itacdebuidicere : ꝓcurator meus ẽ iste si qm̃ sic posui ut uncẽ pastẽ significare :
Nuidentꝰ iccinduae pastes orationis eẽ . siunac conposita: Pp̃positiones erũ quan

Expanded text:
raepositiones iungere aduerbiis; sed legimus, ait. uideamus ista quae lecta sunt, conposita est, non sunt duae partes orationis. si diceres éx índe ille uenit, re uera soloecismus erat, quem ad modum si dicamus: de mane ille uenit. ceterum modo exinde tale est ac si dicas inde: iam non uidentur duae partes esse orationis, sed una conposita. quo modo? non est de duabus partibus factum sed una pars oratibene dico. fac pro curator meus est iste, et non stat elocutio, quoniam pro separata iam praepositio est. debueram dicere: procurator meus est iste. si praepositio autem iungitur, ita debui dicere, procurator meus est iste, sed quoniam sic posui, ut unam partem significarem, non uidentur iam duae partes orationis esse, sed una conposita. praepositione
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimaes̃ Necaliter debemꝰ loqui: Necuos trahat ccustoritees
pleruq sumpit ꝓnecessitate : Nec̃ inuenimꝰ apud iullores uecriepo¬
suec al iquotiens dlecuscilas  uł ꝓpt mara: habem̃ unũ exempliũ

Expanded text:
firmissimae sunt, nec aliter debemus loqui. nec uos trahat auctoritas firmissimae sunt, nec aliter debemus loqui. nec uos trahat auctoritas plerumque sumpta pro necessitate. nam inuenimus apud auctores uarie aliquotiens
Abbreviated transcription (Latin):
in .um. exit: delusin .us. exit: nomincctiuo in loco in .i. facit : Ergo
ubi fuisti delifui : Cibi fuisti mediolani fui: aduerbiũ loci in loco
secundũ gen&iuũ in .i. facit : quando Nominatiuus uel .um. ł .us. fuera
terminatus. Puta Niceus cercedus in sulaes cibi fuisti naxifui
in .us. neq in .um. scclic̃puta bene & in ȩȩ lam secundũ datm̃ ad su¬
mere hacbes : Tybur necin -us exiuit xiec in .um: ergo cibur tiburis
tiburidat̃o. ubitu fuisticiburi fui similit̃ hastaego: lastaginis. Κ astcogii
ubi fuisti Hastacginifui: puta rome Neqnes. Neq in .um. exit. hacc
roma hui romae huicromae ubi fuistiromaefui : & in illis Nominib:
num̃ri tantũ płis. ut scics ecendem eẽ tantũ modo regulac̃: Pute ol
puteolorũ puteolis ubi fuisti puteolis fui : Ñpossũ dicere puteolorũ
sputeolis : Haiae hcciccrũ bans ubi fuistiba is fui. Ista eregulae

Expanded text:
in um exit, Delus in us exit nominatiuo: in loco in i facit. ergo in um exit, Delus in us exit nominatiuo: in loco in i facit. ergo ubi fuisti? Deli fui. ubi fuisti? Mediolani fui. aduerbium loci in loco secundum genetiuum in i facit, quando nominatiuus uel us uel um fuerit terminatus; puta Naxus Aradus insulae sunt. ubi fuisti? Naxi fui, in us neque in um, sed aliter, puta Baiae Athenae, iam secundum datiuum adsumere habes. Tibur nec in us exit nec in um; ergo Tibur Tiburis Tiburi, datiuo. ubi tu fuisti? Tiburi fui. similiter Karthago Karthaginis Karthagini. ubi fuisti? Karthagini fui. puta Roma neque in us neque in um exit, haec Roma huius Romae huic Romae. ubi fuisti? Romae fui. et in illis nominibus numeri tantum pluralis ut scias eandem esse tantum modo regulam, Puteoli Puteolorum Puteolis. ubi fuisti? Puteolis fui. non possum dicere Puteolorum, sed Puteolis. Baiae Baiarum Baiis. ubi fuisti? Baiis fui. istae regulae
Abbreviated transcription (Latin):
Rastagini has tecginẽ õ hastago. ab hacc castccgine. Steent isticasus:
sublccte p̃positione Hastacgine uenio: hoc necdubitactionẽ heb& ad locũ
secundũ acm̃ : deloco secundũ septimũ : & plura alia. putce romc̃ ucedo
roma uenio. beneuentũ uado. beneuento uenio. Capuã uado capua
Necessehceba sicloqui ut hcene flesteet similitudinẽ: puta puteh buş
nedicas mihi Nefoste illud ad numerũ flestee ñ sosimilit̃ sic sequers
Quando ad locũ aco: Quaendo deloco septimo: Qucendo in locouaria ẽ
dubitatio omnino & graeuis sitecm̃ discreuer̃ ecõbene hisregulis quare
ipsius ciuitectis nomincctiuus quomodo exeat utrũ in .us. exeat ari .um
Qucendoergo in loco quaerim̃. ita debem facere ut qua eramꝰ ipsius ciui¬
tietis nominctiuũ supse Nominatiuus ciuitcti saut in .us. aut in .um.
exierit. secundũ gen&duũ fac: puta mediolanũ delus: mediolanũ

Expanded text:
Karthagini Karthaginem o Karthago ab hac Karthagine; stant isti casus. Karthagini Karthaginem o Karthago ab hac Karthagine; stant isti casus. sublata praepositione, Karthagine uenio. hoc nec dubitationem habet, in locum secundum accusatiuum, de loco secundum septimum et pluralia, puta Romam uado, Roma uenio, Beneuentum uado, Beneuento uenio, Capuam uado, Capua necesse habes sic loqui, ut ad hanc flectas similitudinem, puta Puteoli Baiae. ne dicas mihi, ne forte illud adquando ad locum, accusatiuo; quando de loco, septimo. quando in loco, uaria est dubitatio omnino et grauis. sed tamen discreuerunt eam bene his regulis. quaere ipsius ciuitatis nominatiuus quo modo exeat, utrum in us exeat, an in um. quando ergo in loco quaerimus, ita debemus facere, ut quaeramus ipsius ciuitatis nominatiuum: si ipse nominatiuus ciuitatis aut in us aut in um exierit, secundum genetiuum fac, ut puta Mediolanum Delus. Mediolanum
Abbreviated transcription (Latin):
uinticrũ : s quid in sulccẽ : lam sic illec̃ incipies dicere. quẽ ad modũ ꝓuintic̃ :
Quid silocus sit c̃ sic dicim quasi deꝓiuintico : Ñdiscernuntꝰ nisi ciuitates: Nominee
ciuitectũ non possumꝰ itccꝓferre : In nominib: ciurctũ ꝓpriis. haec nomina
seruccndas̃ : Aliquas̃ quae significant ecdlocũ : Aliqua quae significant
deloco aliquac quae significant in loco. Cit dixim̃ paulo post: ergosi quiuult
dicere mediolani ueni. hic mediolcnius. hui: mediolanii. huic mediolcniio.
hunc medio laniũ. omediolani. ab hoc mediolanio: Ergo uideam regultes
regule scod uerbiorũ quomodo decurrunt istȩ ipseregulde : Vtputco ad locũ
quando uolumꝰ significare cedlocũ. ut puta mediolcnius. s hoc nom̃ fac̃¬
nom̃ ubiuere hoc possimꝰ intellegere: Ecce putec hastago hui: Hastaginis.

Expanded text:
uinciarum. sed quid, si insula est? iam sic illam incipies dicere, quem ad modum prouinciam. uinciarum. sed quid, si insula est? iam sic illam incipies dicere, quem ad modum prouinciam. quid, si locus sit? sic dicimus, quasi de prouincia. non discernuntur nisi ciuitates; nomina ciuitatum non possumus ita proferre. in nominibus ciuitatum propriis haec nobis seruanda sunt: aliqua sunt quae significant ad locum, aliqua quae sde loco, aliqua quae significant in loco, ut diximus paulo ante {ergo siqui uult dicere Mediolani ueni. hic Mediolianius huius Mediolanii ut huic Mediolanio hunc Mediolanium o Mediolani ab hoc Mediolanio} ergo uideamus regulas aduerbiorum, quo modo decurrunt istae ipsae regulae. ut puta ad locum: quando uolumus significare ad locum, ut puta Mediolanum nomen, ubi uere hoc possimus intellegere: ecce puta Karthago huius Karthaginis
Abbreviated transcription (Latin):
cumaduer bio significatione hebent: si plecne ait. Ir ahisreb aliquecdiscernim̃
accentu. sensu aliquee Ncc̃ ecce ut intellegec ꝓfesto quando ẽ pastiapum
quando adũbiũ sensudiscerno : Vtautẽ intellegec̃ pone hoc ñ solũ discer nosensu
salicm accentu: ergo inplerisq significatio erit exaccentu : Inplerisq erie
exsensu: hoc qd diturus ẽ ualde nobis cutile: ut scicm̃ quemed modũ loq̃mur
qucndo nos aliqui interrogecnt. putec unde uenisti medio lani ueni. Debem̃
tenere isttes reguleos: Alices nominc ciuitatũ. Alicc ꝓuincicrũ & locorũ
& rerũ & in sulccrũ : Id circo tantũ in nominib: cuitctũ hoc obserucere
debemꝰ ait nũ quã iungacm̃ praepositiones : Reliqueo enimomnicerationẽ
sequcntꝰ nominũ. Putcduae s̃ staeregulae: de nominib ciuitcctũ : & ꝓ¬

Expanded text:
cum aduerbio cognationem habent. sed plane, ait, in his rebus aliqua discernimus cum aduerbio cognationem habent. sed plane, ait, in his rebus aliqua discernimus accentu, sensu aliqua. nam ecce, ut intellegam profecto, quando est participium, quando aduerbium, sensu discerno. ut autem intellegam pone, hoc non solum discerno sensu, sed etiam accentu. ergo in plerisque significatio erit ex accentu, in plerisque erit ex sensu. hoc quod dicturus est ualde nobis est utile, ut sciamus, quem ad modum loquimur. quando nos aliqui interrogat puta: unde uenisti? Mediolani ueni, debemus tenere istas regulas. alia sunt nomina ciuitatum, alia prouinciarum et locorum et rerum et insularum. idcirco tantum in nominibus ciuitatum hoc obseruare debemus, ut numquam iungamus praepositiones. reliqua enim omnia rationem secuntur prouinciarum. puta duae sunt istae regulae, de nominibus ciuitatum et pro
Abbreviated transcription (Latin):
suta dicas ꝓfestomihi ceduillã illud Negotiũ contingit. Eodeẽ acsidiceres
potest & p̃positio ẽẽ & ced uerbium: Ante tẽplũ modo praepositiot̃. cente fec
modo ad uerbiũ ẽ. Ncc̃ quoties casus secunt᷑ p̃rae positio ẽ. Quoties non
ceduerbiũ ẽ : Vt potest & coniunsto eẽ. potest & aduerbiũ : ut uidi
ut peri. ut memcclus cobstulit error: Inipriorib: locis coniunstioẽ : Inu
posteriore cedũbiũ : Haeus & int̃iestio ẽ & adũbiũ sidicas heus &icẽ
mensccs consumimꝰ inquitꝰ iulus modo int̃ iestio ẽ : Haeus in quit iuuenes
monstratemearũ. modo ad uerbiumẽ clamantis :
Ergo uide somnes pastes orationis habere quand ã cognactionẽ cũadũbio
Ncc sidesierit eẽ quod est aihil aliud ẽ ni siceduerbium. ut in nomine falso
In pnomine.qui. In uerbo pone. Inpasticipio ꝓfesto. In coniunstione ut
Im prac positionedte. Ininteriestione heus. ergo om̃s pastes orationis

Expanded text:
ta dicas, profecto mihi ad uillam illud negotium contigit, tale est ac si diceres: potest et praepositio esse et aduerbium: ante templum, modo praepositio est; ante fecur, praepositio est; quotiens non, aduerbium est. ut potest et coniunctio esse, potest et aduerbium: «ut uidi, ut perii, ut me malus abstulit error»: in prioribus locis coniunctio est, in posteriore aduerbium est. heus et interiectio est et aduerbium: si dicas «heus etiam mensas consumimus, inquit Iulus», modo interiectio est; «heus, inquit, iuuenes, monstrate mearum», modo aduerbium est inclamantis. ergo uides omnes partes orationis habere quandam cognationem cum aduerbio. nam si desierit esse quod est, nihil est aliud nisi aduerbium, ut in nomine falso, in pronomine qui, in uerbo pone, in participio profecto, in coniunctione ut, in praepositione ante, in interiectione heus. ergo omnes partes orationis
Abbreviated transcription (Latin):
coꝑtius intellegere. quando s̃ ista in loco. quando de loco : debemꝰ addere
p̃positiones : qm̃ de significat deloco eẽ deintus a deforis: er gosihocest
ut ideodicant ceddendec̃ praepositionẽ. qm̃ significat deloco icꝑte : & ego
cogote dicere adintro cedforecs utcꝑtius ad locũ significes. Nouinu
quia cedlocũ significat : Ergo debeo dicere ad intro ataꝑtius significes ad
cedlocum: si hoc nequaquã possumꝰ facere. &utimur sine p̃positione
& quaendo sit significatio uel in loco uł delo cõde uerbis Inatelle gs:
ccidit &icõ cõpccratio ad uerbuis: Cõpacrationes ad uerbio rum
tress̃. Aut enim pofitiuũ grccdum recipiunt. aut compecratium
Aaut suꝑ latiuũ : Primo scire debes Nomuic ad uerbia reciere
cõparationes: s ec quaeducunt᷑ originẽ a nominib: recipientienbus
cõparationẽ : Nomne ad uerbiũ recipit conparationẽ . Indadũbũ
quod recipit conparationẽ . Venita nominib: recipientib: conparation

Expanded text:
 quando de loco, debemus addere praepositiones, quoniam de significat de loco esse, de intus et de foris. ergo si hoc est, ut ideo dicant addendam esse praepositionem, quoniam significat de loco aperte, ego cogo te dicere ad intro, ad foras, ut apertius ad locum significes. nouimus enim quia ad ad locum significat. ergo debes dicere ad intro, ut apertius significes ad locum. sed hoc nequaquam possumus facere, et utimur sine praepositione. et quando sit significatio uel in loco uel de loco, de uerbis intellegis. accidit etiam conparatio aduerbiis. conparationes aduerbiorum tres sunt: aut enim positiuum gradum recipiunt aut conparatiuum aut superlatiuum. primum scire debes non omnia aduerbia recipere conparationes, sed ea quae ducunt originem a nominibus recipientibus conparationem. non omne aduerbium recipit conparationem, sed id aduerbium, quod recipit conparationem, uenit a nominibus recipientibus conparationem.
Abbreviated transcription (Latin):
quae ei uingitꝰ deb& significationẽ iungere ccllocũ. Antequac̃ dicã aliquid
deregula exemplo colligts. huc& illuc. quomodo tibiuident᷑: ad locũ an
in locam ÷ quaendo dico hucilluc sine dubio adlocũ. ide non ꝑmaenentis im plere
significationẽ scunts : ergosi cedubiaquae significationẽ hacber cuntis ñ pme

Expanded text:
quae iungitur ei debet significationem iungere ad locum. antequam dicam aliquid quae iungitur ei debet significationem iungere ad locum. antequam dicam aliquid de regula, exemplo collige. huc et illuc quo modo tibi uidentur, ad locum an in loco? quando dico huc illuc, sine dubio ad locum, id est non permanentis implent si
Abbreviated transcription (Latin):
artibus : Sad uerbic semꝑ finita. tec̃ loci quã temporis : ut puta hic modo:
Quidicit hiclocũ significat. quidicit modo definit tẽp. puta hic definuit
tẽp: Sccc̃ loci quac̃ tẽporis infinita ubi queendo: Ncc̃ quidicit ubi
locũ ñ significat. quiđt quacndo tẽp ñ significat : Itẽ ad uerbic locorũ
Non enĩ pcessim debemꝰ quaecũq ũbac istis localib: ad uerbus iungere.
s ꝓrerũ quoclitate debemꝰ &icc̃ uerba coniungere: Ideo inuentaesunt
elocutiones: ꝓpt̃ istac̃ causcc̃: Scire debemꝰ qm̃ ñ iungis in loco. nisi rei
quaeẽ in loco: Nuingis deloconisirei queẽ deloco. Niungis ab loco.
nisi reiquae ẽ alloco: Quae puta dua spastes orationis quae significent
idem : si aduerbiũ alo co ẽ & illa quae iungit᷑ deb& habere signifi¬
cationẽ quae aloco iungit᷑: Puta aut ad locũ signific& illa pars

Expanded text:
artibus. sunt aduerbia semper finita tam loci quam temporis, ut puta hic modo: artibus. sunt aduerbia semper finita tam loci quam temporis, ut puta hic modo: qui dicit hic, locum significat; qui dicit modo, definit tempus puta hic definiuit tempus. sunt tam loci quam temporis infinita, ubi quando: nam qui dicit ubi, locum non significat; qui dicit quando, tempus non significat. item aduerbia locorum non enim passim debemus quaecumque uerba istis localibus aduerbiis iungere, sed pro rerum qualitate debemus etiam uerba coniungere. ideo inuentae sunt elocutiones propter istam causam. scire debemus quoniam non iungis in loco nisi rei quae est in loco, non iungis de loco nisi rei quae est de loco, non iungis ad locum nisi rei quae est ad locum, puta duas partes orationis quae significant idem. si aduerbium a loco est, et illa quae iungitur debet habere significationem quae a loco iungitur; quando autem ad locum significat, et illa pars
Abbreviated transcription (Latin):
& sensu : Sidics falso loqueris teleẽ acsidicas mede loqueris. Ergo quo¬
mod õ aduerbiũẽ : si dicas falso homini epistulcẽ dedi. tolicẽ ad uerbiũ
sinomen: taleẽ eruim acsidicerẽ in dosto homini epistulcẽdedi. ergo psensu
itellegis qucendo sit ceduerbiũ quando nom̃ : Caerũ quantũ ad exitũ ꝑtin&
similiaes : Item aliquoties ÷ terminatuis ẽ dat̃s & coduerbiũ non inter ex
excuntẽ. Nam facdatm hiciugubris hui : lugubris. huiclugubri. iugubrat
debuit facere. si tecm̃ mccluit iugubre dicere. ergo & hic tclis ẽ elocutio
queclis & ibi: efAduerbio tricc accidund significatio cõparatio figura:
ignificationes aduerbiorũ multae sunt : Legistis illaes in primcc parte
astis : Sunt qua&ẽp: significant ut hodie : Saliqͣ quae significan
numerũ ut se melbis : Alicquae hostantis ut heia: Alicc q̃ phibentis
utnȩ Alicc quae negantis ut non : & omnic quae hab&is scriptec in ipsis

Expanded text:
ex sensu. si dicas: falso loqueris, tale est ac si dicas: male loqueris. ergo ex sensu. si dicas: falso loqueris, tale est ac si dicas: male loqueris. ergo modo aduerbium est. si dicas: falso homini epistolam dedi, noli esse aduerbium, sed nomen. tale est enim, ac si dicerem: indocto homini epistolam dediintellegis, quando sit aduerbium, quando nomen. ceterum, quantum ad exitum pertinet, similia sunt. item aliquotiens i terminatus est datiuus, et aduerbium non in ter exit, exeuntem nam fac datiuum, hic lugubris huius lugubris huic lugubri lugubriter debuerat facere, sed tamen maluit lugubre. ergo et hic talis est elocutio, qualis et ibi. aduerbio tria accidunt, significatio conparatio figura. significationes aduerbiorum multae sunt; legistis illas in prima parte artis. sunt quae tempus significant, ut hodie; sunt quae significant numerum, ut semel bis; alia hortantis, ut heia; alia prohibentis, ut ne; alia negantis, ut non, et omnia quae habetis scripta in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquac̃ inuenire : E regulcc:omnia adũbicquae inter exeunt saluodatõ
sic ex eunt: id est seruant datm integrũ : puta docili: adistũ datm̃ adde .ter
nulla sylleboc sublata docili dociliter.: Agili adde illi.o. ter agiliter
si hic possit fieri facili faciliter stat res: difficult̃. ibi eẽ pot̾ istaratio. Nũ quid
eẽ pot̃ iam ista ratio sid ixeris difficulter erit dats difficul: quod ñ pot̃ recipere
rationẽ : Ad uerbiũ etum quodinter ex̃ adac̃o deb& nasci ut integersit
dats & sic accipiat syllabeẽ : & quid ñ ullas inuenim regulas contrarias a
dicit inuenimus : Ncc̃ plerũq inuenio dat̃m .o. terminectũ & nihil ominȩ
ced uerbium in .ter. exiens : ut huic duro durit̃ : Legim itẽ qđ aliquoties
idem dats est & idemad uerbiũ Nullaratione motate: ut falso sedulo
dati possunt eẽ & aduerbic possunt eẽ : socccm̃ discrauonẽ accipiun

Expanded text:
aliquam inuenire, est regula: omnia aduerbia quae in ter exeunt saluo datiuo aliquam inuenire, est regula: omnia aduerbia quae in ter exeunt saluo datiuo sic exeunt, id est seruant datiuum integrum. puta docili, ad istum datiuum adde ter nulla syllaba sublata, docili dociliter; agili, adde illuc ter, agilitersi hic possit fieri. facili faciliter, stat res; difficili difficiliter, ibi esse potest ista ratio. numquid esse potest iam ista ratio, si dixeris difficulter? erit datiuus difficul, quod non potest recipere rationem. aduerbium enim quod in ter exit a datiuo debet nasci, ut integer sit datiuus et sic accipiat syllabam. et quid? nullas inuenimus regulas contrarias? dicit, inuenimus. nam plerumque inuenio datiuum o terminatum, et nihilo minus aduerbium in ter exiens, ut huic duro duriter. legimus item quod aliquotiens idem datiuus est et idem aduerbium nulla ratione mutata, ut falso sedulo: datiui possunt esse, et aduerbia possunt esse. sed tamen discretionem accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dccdisfficulier. pot᷑ ẽ. sydisficilit̃: Er gouides q̃ in.ter exiredeba. S¬
militer facili quomodo deba exirq: hic facilis hiui facilis huic facl fiadltꝰ
Quidergo dicim nomina poritis ecẽ ꝓad uerbiis posta quam ec̃ a dũbia
Nondebem haec dicere eẽ ad uerbia si nomince ꝓcedũ bnsposita : & quedietion
utimur edict : tali : In uenimꝰ cepud uergiliũ tales elocutiones horrendudime
toruũ resoncent. quaendo dico horrendũ clamcct. taleẽ acsidicã horrende¬
clamat Ergo quando dico facile locutus est. Tales̃ acsidicã facilit̃ locutus ut
sit nom̃ paduerbio. Difficile taleẽ acsidicã difficiliter: & quid debemdicere
Nomince potius ẽ ꝓceduerbiis : & quaes legiti mccadũbiã facilit & difficiliter
ꝓpt̃ illcc̃ causcc̃ quicc sidxeris difficult̃. cogotedicere faculter. Siautem
dicis faciliter Neccesse hebes dicere difficiliter: Atera resconfirmectur
deceltera re: qm̃ inde utiq originẽ sumunt. s ne fostedicas debemꝰ regulã

Expanded text:
c difficulter potest esse, sed difficiliter. ergo uides quoniam in ter exire debet. similiter facile: quo modo debet exire? hic facilis huius facilis huic facili, faciliter. quid ergo? dicimus nomina potius esse pro aduerbiis posita, quam esse aduerbia: non debemus haec dicere esse aduerbia, sed nomina pro aduerbiis posita. et qua elocutione utimur? dicit tali: inuenimus apud Vergilium tales elocutiones: horrendum clamat, toruum resonant. quaclamat. ergo quando dico: facile locutus est, tale est ac si dicam: faciliter locutus, ut sit nomen pro aduerbio. difficile tale est ac si dicam difficiliter. et quid debemus dicere? nomina potius esse pro aduerbiis. et quae sunt legitima aduerbia? faciliter et difficiliter. propter illam causam, quia, si dixeris difficulter, cogo te dicere faculter; si autem dicis faciliter, necesse habes dicere difficiliter; altera res confirmatur de altera re, quoniam inde utique originem sumunt. sed ne forte dicas, debemus regulam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo sequitꝰ :illoc ad uerbic quae ducuntoriginẽ a uerbo t̃s ecip¬
unt conpacrationẽ qm̃ uerbum non recipit comprarationẽ : ut putta
cursim. stristim Ñ recipiunt comparationiẽ qm̃ ducunt originem aũbo
quia uerbũ ñ recipit conparationẽ : Quid illa ad uerbia quae ori
nẽ ducant a coniunstione : Non recipiurt comparationẽ : Ergoca
aduerbic recipiunt comparationẽ quaeducunt originẽ a nominib¬
recipientib: conparationẽ . & istcc ipso ad uerbia quaerecipiunt con¬
parationẽ. Ini positiuo uncẽ regulcẽ hcebent: In compecratiuo. illc̃ quã
diximꝰ regulcc̃ inde ꝓbacm dehoc ipso Nomine bene mlius optime
Nebreue ut scicos regulaẽ suꝑlatiui. unde uenerit: siue a correptiuo
habent regulae : in positiuo duaes regulae . In comparatiuo una ẽ :
Sunt aliquec aduerbice quae ñ recipiunt conparationẽ . & uolumus
in ipsis facere comparationẽ : mane ñ possũ dicere qđ dicuti multi

Expanded text:
ae ducunt originem a uerbo, non recipiunt conparationem, quoniam uerbum non recipit conparationem. ut puta cursim strictim non recipiunt conparationem, quoniam ducunt originem a uerbo, quod uerbum non recipit conparationem. quid illa aduerbia, quae orinem ducant a coniunctione? non recipiunt conparationem. ergo ea aduerbia recipiunt conparationem, quae ducunt originerecipientibus conparationem. et ista ipsa aduerbia, quae recipiunt conparationem, in positiuo  unam regulam habent. in conparatiuo illam quam diximus regulam inde probamus de hoc ipso nomine bene melius optime. non est breue, ut scias regulam superlatiui, unde uenerit, siue a correpto habent regulae. in positiuo duae sunt regulae, in conparatiuo una est. sunt aliqua aduerbia quae non recipiunt conparationem, et uolumus in ipsis facere conparati
Abbreviated transcription (Latin):
cio quiuenit debemdicere minꝰmane uenit : Itẽ alter tardis¬
si meuenit: quid debem dicere : minime maneuenit: Ergo ea
ad uerbia in quib: non possumꝰ inuenire comparationẽ ut possiN
hocbere uel significationẽ conparationis. debesista habere ad¬
uerbia idest mcgis & maxime ad augendũ : uelminuendũ min¬
& minime : Docuit a nomine cẽ diminutiua & ceduerbia apositiuo
& compaeratiuo: A positiuo primũ primble: : A conparatiuo longuis longi¬
uscule ñ scis lic longulecẽ & nostimores mulerũ dummoliunt̃ dico¬
ncent̃ annuusẽ : Ergo inuenis a positiuo diminutiuũ primũ primole
A compectatiuo longus longiuscule: A suplatiuo autnullec exempla aunris¬

Expanded text:
cio qui uenit, debemus dicere: minus mane uenit; item alter tardiscio qui uenit, debemus dicere: minus mane uenit; item alter tardissime uenit: quid debemus dicere? minime mane uenit. ergo ea aduerbia, in quibus non possumus inuenire conparationem, ut possint habere uel significationem conparationis, debent ista habere aduerbia, id est magis et maxime ad augendum, uel ad minuendum minet minime. docuit et nomina esse diminutiua et aduerbia a positiuo et conparatiuo, a positiuo primum primulum, a conparatiuo longius longiuscule: «non scis hinc longule esse? et nosti mores mulierum: / dum moliuntur, dum conantur, annus est». ergo inuenis a positiuo diminutiuum primum primulum, a conparatiuo longius longiuscule. a superlatiuo aut nulla exempla au
Abbreviated transcription (Latin):
giccm e pot secipere comparationem : Dixim̃ etũ cadubiccre¬
capere conparationem. quae originẽ ducutt a nominib reci¬
pientib conpecrationẽ : siue amcenendo siue ananib: dictum uoluers
mane suie illud siue illud. Nonrecipit conpacrationem : Ergomanius
nemodicit : quidergo cũop: fuerit iuc significatione quid faciemus
& minime : Putc cicero : fac inde aduerbium ciceroniane tullius
tullicone : Ergos ad uerbia quae conparationẽ t recipiunt . s
egent signifne conparationis : quidergo faciemꝰ: ita debemꝰ loqui
puta iste tullicne loqͥt᷑. ealt̃ quiuaeldetullicne loquectꝰ. dicomagis
tullicne loquit᷑: Itẽ alt̃ quiplus debeo dicere maxime tulliane loqueris
ut hoc faciant ista coniuncta ad uerbia. qđ sol& facere conparatiuus
& suꝑ latiuus : Putccille mceneuenit. Nescio qui maturius uerut.
debem dicere magisiane : Itẽ alt̃ macturis si me uenit: debem
dicere maxime mane uenit : Autceste maneuenit. tardius nes¬

Expanded text:
giam, non potest recipere conparationem. diximus enim ea aduerbia recipere conparationem, quae originem ducunt a nominibus recipientibus conparationem. siue a manando siue a manibus dictum uolueris mane, siue illud siue illud, non recipit conparationem. ergo manius nemo dicit. quid ergo? cum opus fuerit hac significatione, quid faciemus?et minime. puta Cicero, fac inde aduerbium, Ciceroniane; Tullius Tulliane. ergo sunt aduerbia quae conparationem non recipiunt, sed egent significatione conparationis. quid ergo faciemus? ita debemus loqui, puta iste Tulliane loquitur; est alter qui ualde Tulliane loquatur, dico: magis Tulliane loquitur; item alter qui plus, debeo dicere: maxime Tulliane loquitur, ut hoc faciant ista coniuncta aduerbia, quod solet facere conparatiuus et superlatiuus. puta ille mane uenit; nescio qui maturius uenit, debemus dicere: magis mane; item alter maturissime uenit, debemus dicere: maxime mane uenit. aut certe mane uenit; tardius nes
Abbreviated transcription (Latin):
istͣ : sꝯ illud ꝑ aco popendicim: meciores erũ nr̃ĩ plencos hecben
clocutiones : sic & istuc quasi istuce: sic ẽfac. quasi face : Suncedũbia
quoe dubics quẽ cedmodũ dicam intro anintus foras anforis. so hoc
intere qđ intus & foris. ducos hocben significationes : Intro & foras uncc̃habs
significationẽ: pute intro forces c̃edlocũ ẽ utrũq: Putec introuado itẽ foras

Expanded text:
open dicimus. maiores enim nostri plenas habebant elocutiones: sic est istuc quasi istuce sic est fac quasi face. sunt aduerbia quae dubia sunt, quem ad modum dicamus, intro an intus, foras an foris. sed hoc interest, quod intus et foris duas habent significationes, intro et foras unam habent significati
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo illa adũbia usurpocta s̃ duo unũ a t̾rentio. unũ acicerone hic
durus hui: duri huic duro dure fac̃. hic in humanus hui: inhumcni
huic in humccno in humcne debuit dicere. & tecm̃ in humaonit̃
dixcit & hoc potius debemꝰ seqͥ illc enũ potius austoritatiss
Omnico enũ ad uerbia quae ad at̃o singłi in .o.exeunt. in .e. mittuns
Quac autẽ int̃ ex eunt ad atõ singłi ueniun ÷ terminato : ut puta
huic facili. facilit̃ uelocit̃. a gili agilit̃. Ueniunt in questionem
illcdio facile & difficile pͥiticesidica s illud in tellegit᷑ s dificile : Taleest
acsidicas intellegit simcele intellegitꝰ. difficile. Ergo mcle beno aduerlis
incunsicenter : Ergo & difficile caduerbiũ erit sorediadntionẽ & noncadus

Expanded text:
ergo illa aduerbia usurpata sunt duo, unum a Terentio, unum a Cicerone: hic ergo illa aduerbia usurpata sunt duo, unum a Terentio, unum a Cicerone: hic durus huius duri huic duro, dure facit; hic inhumanus huius inhumani huic inhumano, inhumane debuit dicere, et tamen inhumaniter dixit. et hoc potius debemus sequi; illa enim potius in auctoritate sunt. omnia enim nomina quae datiuo singulari in o exeunt aduerbia in e mittunt; quae autem in ter exeunt a datiuo singulari ueniunt i terminato, ut puta huic facili faciliter, agili agiliter. ueniunt in quaestionem illa duo, facile et difficile. puta si dicas: illud intellegitur, sed difficile, tale est ac si dicas: intellegitur, sed male intellegitur. ergo male bene aduerbia sunt; incunctanter ergo et difficile adu
Abbreviated transcription (Latin):
&ecc ad uerbi c quae a seoriunt᷑ necesse haebent breuicc eẽ : Relique
uero omnice ꝓducunt᷑: & haec firmec ẽ regula omnino : Qudergo
dicimus de istis coduerbiis quid hanc̃ haebere rationem quando exec̃nt
in ter quando in .e. Ncc inde in dubitationẽ uenerun. terrentius drẽ
duritꝰ. in clis omnib legimꝰ dure. Cicero dixit in illcc testia oratione
Respondit illco ut mer&rix non in humanit̃ : in humcone debem dicere.
Ergo qm̃ in uenimꝰ cedũbia aliqucendo int̃. exeuntia. Aliqueendo
in .e. cobhuna diriuatione. Id circo necessccriaes regulae : &ait sic:
mnicc aduerbiccquaeriuntꝰ a nomine. quaere hoc ipsũ nom qualesit.
& tunc intelleges quẽ ad modũ curreent ipsacedũbice. Qucendo dats
singłrsio. fuerit termincctus in .e. mittit aduerbiũ. Quando aũt
dicĩs singłis ÷ t̃minat᷑ Necesse hecb& in .ter. mittere. puta sidicas
huic dosto. fac̃ doste huic claro fac̃clare. huic admirando ad mirande :

Expanded text:
et ea aduerbia quae a se oriuntur necesse habent breuia esse. reliqua uero omnia producuntur. et haec firma est regula omnino. quid ergo dicimus de istis aduerbiis? quid? hanc habere rationem, quando exeant in ter, quando in e. nam inde in dubitationem uenerunt. Terentius dicit duriter; in aliis omnibus legimus dure. Cicero dicit in illa tertia oratione «respondit illa ut meretrix non inhumaniter»; inhumane debemus dicere. ergo quoniam inuenimus aduerbia aliquando in ter exeuntia, aliquando in e ab una deriuatione, idcirco necessariae sunt regulae. et ait sic, omnia aduerbia quae oriuntur a nomine, quaere hoc ipsum nomen quale sit, et tunc intellegis, quem ad modum currant ipsa aduerbia. quando datiuus singularis o fuerit terminatus, in e mittit aduerbium; quando autem datiuus singularis i terminatur, necesse habet in ter mittere. puta si dicas huic docto, docte facit, huic claro facit clare, huic admirando admirande.