comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut non ẽe patrem uirtute sua poten¬
tem. neq sapientia sua sapientem ꝙ
quis audeat dicere: Aut aluid inpa¬
tre intelligi ẽe. aliuid sapientem ẽẽ. ut
non hoc ip̃o sit quo sapiens est. quod
de anima intelligi solet. que alias in¬
sipiens alias sapiens est uelud na¬
tura mutabilis. et non sumnie ꝑfecte¬
q simplex. aut patrem non ẽẽ aliqͥd
a se ip̃o. et non solum quod pater est.
sed omnino quod est ad filium rela¬
tiue dicis Quomodo ergo eiusdem ẽen¬
cie filius cuius pater. quandoquidẽ
ad se ip̃m uec ẽẽntia est. nec omnino ẽ.
ad se ip̃m. sed ẽẽ eciam ad filium illi
este Adenim multomagis umuis eiꝰ¬
demq ẽentie. quia una eademq ẽen¬
tia pater et filius. quandoquidem pa¬
tti non ad se ip̃m est ip̃m eẽ. sed ad fili¬
um. quam eẽritiam genuit. et qua ẽen¬
tia est. quicquid est. Peit̃ ergo ad si
est. et ut̾q ad inuicem relatiue dicitur.
An pater solus. non solum quod pater

Expanded text:
aut non esse Patrem virtute sua potenaut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
no ut sit quod ad se ip̃m. et ideo sit. qui a
genuit ẽẽntiam suam. Sicut emm
magnus est. non nisi ea quam genu¬
dine ita et est non nͥoea quam genuit
ẽentia. quia non aliud est. illi et̃ alid
magnum ẽe. Ita ne igitur pater est.
ẽentie sue sicut pater est magnitudi¬
nis sue. sicut pater est. iurtutis et sa¬
pientie suec Eadem quippe eius mag¬
nitudo que uirtus: et eadem ẽentia. q̃
magnitudo. Hec disputatõ nata est.
ex eo quod scriptum est xp̃m. ẽe. dei
uirtutem et dei sapientiam. Quaꝓpt̾
in eas angustias sermo coartatur: cum
ineffabilia fari cupimus. ut aut cli¬
camus xp̃m non ẽẽ dei uirtutem et dei
sapientiam. atq ita imprudenter et
impie resistamus apło. aut xp̃m dei
quidem uirtutem et dei sapientiar
ẽẽ fateamur. sed eius patrem non ẽẽ
patrem iurtutis et sapientie sur.quod
xp̃i erit. Sic enim nec xp̃i erit pater.
quia xp̃c dai uirtus et dei sapientia ẽ.

Expanded text:
no ut sit quod ad se ipsum est, ideo sit quia no ut sit quod ad se ipsum est, ideo sit quia genuit essentiam suam. Sicut enim magnus est, non nisi ea quam genudine; ita et est non nisi ea quam genuit essentia; quia non est aliud illi esse, aliud magnum esse. Itane igitur pater est essentiae suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo. 2. Haec disputatio nata est ex eo quod scriptum est, Christum esse Dei virtutem et Dei sapientiam. Quapropter in eas angustias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamus Christum non esse Dei virtutem et Dei sapientiam, atque ita impudenter et impie resistamus Apostolo: aut Christum quidem Dei virtutem et Dei sapientiam esse fateamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod t; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est:
Abbreviated transcription (Latin):
et sapientia et uerbum sit et relatiueidẽ
dicatur. sicut filius et ymago. atq ille
non singulus potens uel sapiens. sed
cum ip̃a uirtute et sapientia quam ge¬
nuit. sicut non singulis decens. sed eo
quod genuit atq cta magnus ea ⁊ cum
ea magnitudine quam genuit. &e si non
alio magnus alio deus. sed eo magnuᷤ
quo deus. quia non aluicl illi est. mag¬
num ẽẽ aluid deum ẽẽ. consequens est.
ut nec deus singulus. sed ea et cum ea
dectate quam genuit. ut sic sit filius
dectas patris. sicut sapientia et uitus
patris. & sicuti est uerbum ce ymago
patris. Et quia non aliud illi est esse¬
ad aliud deum ẽẽ. ita sit eciam eẽntia
patris filius sicuti est. uerbum et yma¬
go eus. Ac per hoc etiam excepto eo quod
pater est: non sit aliquid pater nisi qd̃
est. ei filius ut non tamen ul quod dr
pater quod manifestum est. eum non
ad se ip̃m sed ad filium relatiue dici et
ideo patcem quia est. ei filius. sed omni¬

Expanded text:
et sapientia et Verbum idem sit, et relative et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: ut non tantum id quod dicitur Pater, quod manifestum est eum non ad se ipsum, sed ad Filium relative dici, et ideo Patrem quia est ei Filius; sed omni
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia que uirtus. sicut iam tra¬
stauimus. meminerimus. cum ali¬
quid horum nomino sic accipiend̾
ẽẽ. ac si omna commenorem. Queri¬
tur ergo an pater etiam singulus
sit sapiens. atq ip̃a sibi ip̃e sapientia.
an ita sit sapiens quomodo dicens. Uer¬
bo enim quod genuit licens est non
uerbo quod profertur et sonat et
transit sed uerbo quod erat apucd
deum. et deus erat uerbum et om¬
nia per ip̃m sunt. uerbo equali si¬
bi. quo semper atq in commutabi¬
liter dicit se ipͥm. Non est enum ipse
uerbum. sicut nec filius nec ymago. di¬
cens autem exceptis illis temporalibus
uocibus dei que increatura fiunt. nam
sonant et transeunt. Sicens ergo illo
coeterno uerbo non singulus intelligi¬
tur: sed cum ip̃s uerbo. sine quo non est
utiq dicens. Ita ne et sapiens sicut di¬
cens. ut ita sit sapientia sicut uerbum.
hoc sit uerbum ẽẽ. quod est ẽẽ sapienti¬
am. hec etiam u ẽe iurtutem. ut uirtus

Expanded text:
sapientia quae virtus, sicut jam trasapientia quae virtus, sicut jam tractavimus; meminerimus, cum aliquid horum nomino, sic accipiendum esse, ac si omnia commemorem. Quaeritur ergo an Pater etiam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc etiam esse virtutem, ut virtus
Abbreviated transcription (Latin):
A¶S nunc queramus diligentius
quantum dat deus. quod paulo an¬
te distulimus. utrum et singula
queꝙ intrmnitate peisona possit per
se ip̃am non ceteris duabus dici d̾s.
aut magnus aut sapiens. aut uerus.
aut ommpotens. aut iustus. et si quid
aliud de deo dici potest. non relatiue. s
ad se ip̃m. an non clicatur ista. nisi
cumtrinitas intelligitur. Hoc emm
questionem facit. quia scriptum est.
ꝯcp̃m dei iurtutem et dei sapientiam.
utrum sit pater sapientie. atq uirtu¬
tis sue. ut hac sapientia sapiens sit
quam genuit. et hac iurtute potens
quam genuit. an quia semper potẽs
et sapiens semper genuit iurtutem
et sapientiam. Siceramus enim. Si
ita est. cur non et magnituduus sue
pater sit qua magnus est. et bonita¬
tis qua bonus. et iusticie qua iustus
et alia si qua sunt. aut si hec omnia¬
communia pluribus uocabulis in ea¬
dem sapientia et uirtute intelliguntur.
ut ea sit magnitudo que uirtus. ea
bonitas que sapientia. et ea rursus

Expanded text:
am nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, quod paulo ante distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intelligitur. Hoc enim quaestionem facit, quia scriptum est, Christum Dei virtutem. et Dei sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atque virtutis suae, ut hac sapientia sapiens sit quam genuit, et hac virtute potens quam genuit; et quia semper potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pluribus vocabulis in eadem sapientia et virtute intelliguntur, ut ea sit magnitudo quae virtus, ea bonitas quae sapientia, et ea rursus
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio. Itaq illa tria. et a se inuicẽ
tantum est. Nami quantum tres simł
et plus aliquid surit due quam ima
res et inse infinita sunt: ita et singu
la sunt insingulis et omnia in singu¬
lis. et sigula in omnibus. et omnia
in omnibus. et uum omnnia. Qui
uidet hoc uel ex parte uel per speculũ
et in eigmate. gaudeat cognoscens
deum et sicut deum honoret et graci¬
as agat. Qui autem non uidet. ten¬
dat per pietatem ad udendum. non
per cecitatem ad calumpniandum
quomam unus est. deus: sed tamen
trinitas. Nec confuse accipiendum ẽ.
ex quo ommia per quem omnia. in
quo omnia. nec cliis multis sed ip̃i
gloria in secula seculorum. Expli

Expanded text:
delectatio. Itaque illa tria, et ad se invicemdelectatio. Itaque illa tria, et ad se invicemtantum esse unam, quantum tres simul sunt, nec plus aliquid sunt duae quam una res, et in se infila sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et omnia in omnibus, et unum omnia. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate , gaudeat cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, et gratias agat: qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum; non per caecitatem ad calumniandum. Quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est hreuiter et est. in trinitate sp̃c
sanctus non genitus sed genitoris g¬
nitiq suauitas. ingencti largitatẽ
ato ubertate. perfundens omnes crea¬
turas pro captu earum ut ordinem su¬
um teneant. et locis siis acquiescãt.
Het igitur omnia que arte diuina
facta sunt. et imitatem quandam in se
ostenclunt. et spẽm et ordinem. Quic¬
quid enim horum est et unum aliquid
est. sicut sunt nature corporum. et in¬
genia anmarum et alique specie for¬
marum formatur. sicut sunt figu¬
re uel qualitates corporum. ac doctri¬
ne uel artes animarum. et ordinem
aliquem petitaut tenet. sicut sunt põ¬
dera uel collocationes corporum. atq
amores ac delectat̾ones ammarum
Oportet igitur ut et ꝑ ea creatorem
que facta sunt intellecta conspicien¬
tes. triitatem intelligamus cuuis
increatura quomodo dignum est. appa¬
ret uestigium. In illa enim trinitate o¬
summa origo est retum omnium. et
perfectissima pulcritudo. et beatissima

Expanded text:
tus est breviter, et est in Trinitate Spiritus tus est breviter, et est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant et locis suis acquiescant. 12. Haec igitur omnia, quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem intelligamus, cujus in creatura, quomodo dignum est, apparet vestigium. In illa enim Trinitate summa origo est rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima
Abbreviated transcription (Latin):
uere et aliu ẽẽ. sed idem et ẽẽ et uius¬
re. et primus et summus ac intellect᷑
Cui non est aluid iuuere et aliud
intelligere. sed icl quod est. intellige¬
re hoc uiuere. Hoc et est unum om̃¬
nia tamquam perfectum uerbum.
cuinon desit aliquicl. et ars quedam
ommpotentis atꝙ sapientis dei. plena
omnium rationum. uiuentium. incõ¬
mutabilium. et omnes unum in ea.
sicut ip̃a unum de uno. cum quo unũ
ibi nouit omnia deus que fecit ꝑ ip̃am
Et ideo cum decedant et succedant tem¬
pora. non decedit aliquid uel succedit
scientie dei. Non emm hec que creata st̃
ideo sciuntur a deo quia facta sunt. ac
non pocius ideo facta sunt mutabilia
quia mimittabiliter ab eo sciuntur.
Ille igitur in effabilis quidam comp¬
lixus pattis. et ymaginis. non sine
ꝑfectione. sine cauitate. sine gaudio Il¬
la ergo dilectio. delectatio. felicitas bra
titudo. si tamen aliqua humana uoce
digne dicuntur. usus ab illo appella¬

Expanded text:
ivere et aliud esse, sed idem est esse et viveivere et aliud esse, sed idem est esse et vivere: et primus ac summus intellectus, cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed id quod est intelligere, hoc vivere, hoc esse est, unum omnia: tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt: ac non potius ideo facta sunt vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appella
Abbreviated transcription (Latin):
intrinitate personarum
insinuare ꝓpria. eternitas ur¬
quit in patre. species in ymagine.
usus in munere. Et quia non medio¬
cris austoritatis intractatione scrip¬
turarum et assertione fideiuir exti¬
tit. Hylarius enim hoo inlibris sius
posuit. horum uerborum. id est patris
et ymaginis et muneris. eternitatis
et speciei. et usus. abditam scrutatus
intelligentiam quantum ualeo. non
eum secutum arbitror in eternitatis
uocabulo. nisi quod pater non habe¬
at patrem de quo sit. filius autem de
patre est. ut sit atq ut illi coeternus
sit. Imago enim si perfecte implet il¬
lud cuius ymago est. ip̃a coequatur
ei. non illud ymagini sue. In yma¬
gine speciem nominauit. credo ꝓpter
pulcritudinem. ubi iam est. tanda cõ¬
gruentia et prima equalitas et pͥma
similitudo. nulla in re clissidens et
nullo modo in equalis. et nulla ex
parte dissimilis. sed ad identidem r̾n¬
dens ei cuius ymago est. ubi est. pͥma
et summa uita. cii non est aliud u¬

Expanded text:
Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in Imagine, usus in Munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei vir exstitit; Hilarius enim hoc in libris suis posuit ; horum verborum, id est, Patris, et Imaginis, et Muneris, aeternitatis, et speciei, et usus, abditam scrutatus intelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parte dissimilis, sed ad identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud v
Abbreviated transcription (Latin):
grnta sex. nox tota cum die toto et
nocte tota. Neq enim hoo sine illo sa¬
cramento. quod supra memorauuiN Non
absurde quippe sp̃m diei comparamus:
corpus autem nocti. Sominitum corpͦ
Et iam sio ergo apparet illa ratio simpli
ad duplum in horis triguita et sex:
feruntur Et horum quidem numeroꝵ
causas cur in scripturis sanctis pot̾ci
sunt. potest alius alias in dagare. nel
quibus iste quas ego recłlicui pponen¬
desunt. uel eque ꝓbabiles. uelistis eci¬
am ꝓbabiliores. ⁊ͨtustra tamen eos in
scrip᷑turis positos. ce nullas ẽẽ causas
mistitas. cur illic isti numeri comine¬
morentur: nemo tam stultus ineptꝰ¬
q contenderit. Ego autem quas rełli¬
dntra rationem nemo sobrius. cont᷑
scripturas nemo xpĩanus contra ectam

Expanded text:
ginta sex: nox tota cum die toto et ginta sex: nox tota cum die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim Etiam sic ergo apparet illa ratio simpli ad duplum in horis triginta sex, cumatuor. Et horum quidem numerorum causas, cur in Scripturis sanctis positi sint, potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem quas reddiontra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ec
Abbreviated transcription (Latin):
tionis xp̃i. audieremus. fiuistis enim
aliquando tenebre. nuno autem lux
i domino. insinuat nobis quodam
modo quod a nocte dies sumat exordi¬
um. Sicut enim primi dies p̃p futurum
hominis lapsum a luce in noctem. ita i¬
sti p̃p hominis reparatõnem. a tenebris
ad lucem compitãtur. Ab hora ergo
mortis usq ad diluculum resurrectio¬
nis. hore sunt quadraginta ut et ipsa
hora nona connumeretur. Cui nume¬
io congrit eciam uita eius super t̾rã.
post resurrectionem in quadraginta cli¬
ebus. Et est iste numerus inscriptu
nusterium perfestionis. in quadriꝑtito
mundo. Habent enim quadam ꝓfecti¬
onem decem. et ea quater multiplicata
facumt quadraginta. Auespere autem
sipulture. usq ad diluculum resurre¬
stionis. trigunita sex hore sunt qui est
quadratus senarius. Refertur autem
ad illam rationem simpli ad duplum uͥ
est ccaptatõnis maxima consonantia.Su¬
odecim enim ad iuguiti quatuor simplo
ad cduplum conuenurat. et fiunt tri¬

Expanded text:
tionis Christi audiremus, Fuistis enim tionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum resurrectionis horae sunt quadraginta, ut etiam ipsa hora nona connumeretur. Cui numero congruit etiam vita ejus super terram post resurrectionem in quadraginta diebus. Et est iste numerus frequentism mysterium perfectionis in quadripartito mundo. Habent enim quamdam perfectionem decem, et ea quater multiplicata faciunt quadraginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. Duodecim enim ad viginti quatuor simplo ad duplum conveniunt, et fiunt tri
Abbreviated transcription (Latin):
sed primus dies a parte extrema
totus annumeratus est. Sies uere
certius a parte prima et ip̃e totus.
Leclius autem inter eos. id est sccłs
dies absolute totus cum uiginti qua¬
tuor horis sius. duodeum nocturnis.
et eluodeam diurnis. Crucifixus est
emim primo uideorum uocibus hora ter¬
cia. cum ẽẽt clies sexta sabbati. deuide
in ip̃a cruce suspensus hora sexta. et
sp̃m traclidit hora nona. Sepultus
estiautem cum iam sero factum ẽẽt. si¬
crit se habent uerba euangelii. quod
intelligitur infine diei. Undelibet ergo inci¬
pias eciam si alia ratio recłli potest. quom
non sit contra euangelium iohannis ut
hora tercia ligno suspensus intelligat᷑
totum diem primum non comprehedis.
Etgo aparte extrema totus computabr
sicut tercius a parte prima. Nox enim
usq ad dilutulum quo domini resur¬
reftio declarata est. ad tercium pertinet¬
liem: quia deus qui dixit detenebris
lucem clarescere. ut per graciam noui
restamenti. et participationem resurrec¬

Expanded text:
sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est; dies vero tertius a parte prima, et ipse totus; medius autem inter eos, id est, secundus dies absolute totus viginti quatuor horis suis, duodecim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, sicut sese habent verba Evangelii ; quod intelligitur, in fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad tertium diem pertinet: quia Deus qui dixit de tenebris lucem clarescere , ut per gratiam Novi Testamenti et participationem resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
qui senarium numerum quadragies sexi¬
es habent. Quo numero annorum. tem¬
plum edificatum est: quia eo numero
senariorum corpus domini ꝑfectum est
quod mortis passione destructum tridu¬
o resuscitautt. Sicebat enim hoc de ten¬
plo corporis sui. sicut euidentissimo et
robustissimo euangelii testimonio de¬

Expanded text:
qui senarium numerum quadragies sexiqui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus Domini perfectum est, quod mortis passione destructum, triduo resuscitavit. Dicebat enim hoc de templo corporis sui , sicut evidentissimo et robustissimo Evangelii testimonio de
Abbreviated transcription (Latin):
uideis destructum triduo se pi ⁊ cet̾a.¬
resuscitaturum ẽẽ clicebat. nume¬
rus ip̃e senarius ꝓ anno positus in¬
telligitur. Dicerunt emim. Quadra¬
ginta et sexanius edificatum est dẽ¬
plum. Et quadragies sexies seni. fi¬
unt cducenti septuaguita sexx clies.¬
Qui numerus dierum complet no¬
uem menses et sex dies: qui tamqͣm
decem menses parientibus feminis
imputantur: non quia omnes ad sex¬
titm diem post nonum mensem per¬
ueniunt. sed quia ip̃a perfectio corporis
dommi tot dubus ad partum perdusta
comperitur sicut a maioribus traditũ
suscipiens ec̃ce custodit auctoritas. E¬
stauo enim kalendas aprilis conceptꝰ
creditur: quo et passus. Ita eciam mo¬
numerto nouo quo sepultus est.ubi
nullus erat poĩtus mortuoꝵ. nec ante
neo postea. congruit uterus uirgnus
quo conceptus est. ubinullus semmna¬
tus est mortalium. Natus autem ꝓͣ¬
ditur: octauo kaleridas ianuarias. Ab
illo ergo die acdistum. computati du¬
centi septuaginta sex reperuntur dies

Expanded text:
udaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intelligitur. Dixerunt enim: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum. Et quadragies sexies seni, fiunt ducenti septuaginta sex Qui numerus dierum complet novem menses et sex dies, qui tanquam decem menses parientibus feminis imputantur: non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corporis Domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a majoribus traditum suscipiens Ecclesiae custodit auctoritas. Octavo enim calendas aprilis conceptus creditur, quo et passus: ita monumento novo quo sepultus est, ubi nullus erat mortuorum positus , nec ante, nec postea, congruit uterus virginis quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. Natus autem traditur octavo calendas januarias. Ab illo ergo die usque ad istum computati, ducenti septuaginta et sex reperiuntur dies,
Abbreviated transcription (Latin):
cor nr̃o nobis firma conixio. puigatis
et reconciliatis per mediatorem uite. sic̃
maculati et alienati ab eo recesseramus
per mecliatorem mortis. Sicut enim
diabolus superbus hominem super¬
bientem perducit ad mortem. ita xp̃c
humilis hominem obeclientem redux̃
aduitam quia sicut ille elatus cecidit.
et deiecit consentientem. sic iste humilia¬
tuẜ sucrexit. et erexit credentem. Quia
emm non peruenerat diabolus quo ip¬
se percluxerat. mortem quippe sp̃c in mi¬
pietatem gestabat. sed mortem camis ñ
subierat. quia nec indumentum suscepe¬
rat. magnus homimi uidebatur princeps
in legionibus demonum. per quos falla¬
ciarum regnum exercet. Sic hominem
ꝑ elationis tẏpum potentie quam iustici¬
e cupidiorem. aut per falsam phylosop¬
hiam magis inflans. aut per sacra sacu¬
legia irretiens. in quibus eciam magice
fallacie curiosiores superbioresq a ĩas
deceptas illusasq precipitans subditũ
renebat. pollicens eciam purgationem

Expanded text:
nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseramus per mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, ita Christus humilis hominem oboedientem reduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit et erexit credentem. quia enim non peruenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat — magnus homini uidebatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem
Abbreviated transcription (Latin):
prospectu sunt inuemiius cum labore. que
incelis sunt autem quis inuestigauit. S¬
quia sequitur ce dicit. sensum uerotuum
quis scit. nisi tu dederis sapientiam ce mi¬
seus sp̃m sanctum tuum de altissimis que
incelis sunt quidem non inuestigamus:
quo rerum genere et corpora angelica secũ¬
clum ꝓoriam dignitatem. et corum quedã
corporalis actio continetur. secundum sp̃m
tamen dei missum nobis de altissimis et
impertitam eius gr̃am mentibus nostris.
audeo fiducialiter dicere. nec deum pr̃ẽm.
net uerbum eius. nec sp̃m sanctum quod
quod deus unus est per id quod est. atq
id ip̃m est ullo modo ẽẽ mutabilem. ac per
hoc multo minus uisibilem. quomam sunt

Expanded text:
prospectu sunt inueniemus cum labore. Quae prospectu sunt inueniemus cum labore. Quae in caelus sunt autem quis inuestigabit? quia sequitur et dicit, Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris Spiritum sanctum tuum de altissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continetur; secundum Spiritum tamen Dei missum nobis de altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, quod Deus unus est, per id quod est, atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem. Quoniam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
culis apparuisse mortalium. et delate¬
retali percusso liquorem illumom¬
nino fluxisse. ¶ichiautem utile est
ut memineum unium mearum fra¬
tresq meos admoueam ut memine¬
unt suarum. ne ultra quam tutum
est. humana progrediatur infumitaᷤ.
Quemadmodim emm hes faciunt
angeliuel pocius deus quemadmodum hec
faciat per angelos suos. & quantum fieriue¬
lit eciam per angelos malos. siue sinendo si¬
ne ibendo. siue cogendo. ex occulta sede al¬
tissimi imperii sui. nec oculoꝵ acie penetra¬
re. nec ficlutia rationis enudeare. nec pro¬
festumentis comprehendere ualeo. nec cam
certus hinc loquar ad omnia. que requi¬
ri de his rebus possunt. quam si ed̾m ange¬
lus. aut ꝓpheta. aut apłc. Cogitatones enĩ
mortalium timide. et incerte prouidentie no¬
stre. Corpus enim quod corrumpitur ag
grauat ammam. ce deprimit c̾cena in habi¬
tatio sensum multa cogitantem. Et oliffici¬
cile estͤ manus que interra sunt. & que in

Expanded text:
culis apparuisse mortalium, et de lateculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Corpus enim quod corrumpitmit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et difficile aestimabimus quae in terra sunt, et quae in
Abbreviated transcription (Latin):
intrauetint. resurgere in illo non pote¬
runt. Lapis ergo iacob ut dixi. meliuis
aliquid significauit. quam serpentes
magorum. At enim factum magorũ:
multo mitabilius. Uerum hec ita non
preuidicant rebus intelligendis tam¬
quamsi hominis nomen scribaturau¬
ro. et dei atramento. Illas eciam nubes
uel ignes quomodoꝰ fecerunt ł asssip¬
serintangeli ad significandum quod
annuntiabant eciam si dominus ł sp̃c
sanctus illis corporalibus formis ostẽ¬
debatur: quis nouit hominume Sic̃
infantes non nou̾unt quod in altari
ponitur: et peracta pietatis celebratione
consuitur. ũde uel quomodo conficia¬
tur. unde in usum religioruis assuma¬
tur. Et si num quam discant experimẽ¬
to. uel suo uel aliorum et numquam
illam speciem rerum uideant. nisim
ter celebrationes sacramentoꝵ cum
offertur et datur dicaturq illis auc¬
toritate grauissaͥ. cuius corpus et
sanguis sit. nichil aliuid creclunt
nisi omnino in isla specie dominum o¬

Expanded text:
intraverint, resurgere in illo non poteintraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint Angeli ad significandum quod annuntiabant, etiam si Dominus vel Spiritus sanctus illis corporalibus formis ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum o
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̾participibus sius. ita uirga mo¬
ysi conuersa in serpentem ip̃m xp̃m
ortem autem crucis. undeait. Sicut
exaltauit moyses serpentem in here¬
remo. sic oportet exaltari filium homi¬
nis. ut omnis qui credit in eum nor
pereat. sed habeat uitam eternam: sic̃
intuentes illum serpentem exaltatũ
inheremo. serpentum morsibus non
ꝑibant. Uetus enim homo noster con¬
fixus est. crucicum illo. ut euacuare¬
tur corpus peccati. Per serpentem ã¬
mors intesligitur. que fasta est. a ser
pente in paradiso. modo locutionis ꝑ
efficientem id quod efficitur demonstnͣ¬
te. Ergo uirga in serpentem. xp̃o ĩmor¬
tem. cẽ serpens rusus iuirgam xp̃e
in resurrectionem. totus cum corpore su¬
o quod est ecc̃a. quod infine temporis ercti
quem serpentis cauda significat. quã
moyses tenuit ut redigeretur inuir¬
gam. Serpentes autem magorum tã¬
quam mortui seculi. nisi credentes in
xp̃m tamquam deuorati in corpus etꝰ

Expanded text:
nis prae participibus suis ; ita virga Monis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Chrrtem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpentem enim intelligitur mors, quae facta est a serpente in paradiso, modo locutionis per efficientem id quod efficitur. Demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum deus abraham et deus yscac
et deus iacob. cum scriptura predixis¬
set. iusus est. ei angelus dommi. Lo¬
quitur et homo ex petsona dei dicens.
audi populus meus. et lo quar tibi
isił. ce testificabor tibi deus deusiuus ego
sum. Assumpta est. uirga ad signifi¬
cationem. ce inserpentem angelica facł̃¬
tate mutata est. que facultas cum de¬
sit homini. assumptus est. tamen et
ab homine lapis ad talem aliquam
significatõnem. Inter fastum angeli
et factum homins: plurimum distat.
Illud et mirandum est et intelligend̾.
hoc autemtantummodo intelligen¬
dum. Quod exutroq intelligitur
fortassis unum est. at illa exquib
intelligitur diuersa sunt: tamquã
si dorinui nomen et auro et atramen¬
to scribatur Illudest preciosius. illd̾
uilius. quod tamen in utroq signifi
lapis iacob: melius tamen aliquid
lapis iacob. quam serpentes magoꝵ.
Nam sicut unctio lapͥis xp̃m in car¬
ne in qua unctus est. oleo exultatõ¬

Expanded text:
Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus Domini : loquitur et homo ex persona Domini, dicens, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intelligitur, diversa sunt: tanquam si nomen Domini et auro et atramento scribatur; illud est pretiosius, illud vilius; quod tamen in utroque signifi, quod lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quam serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultatio
Abbreviated transcription (Latin):
factis dei persona significanda imponi¬
suum diuisit in duodecim partes. et ex
eis decem seruo regis salomonis dedit.
regi futuro istł. Aliquando eciam res q̃
non erat quod ꝓpheta. et erat iam int̾¬
renis rebus. in huius modi significa¬
tionem assumpta est. sicut somno ui
so eugilans iacob. fecit de lapide quem
dormiens habebat ad caput. Aliquan¬
do ad hoofit eadem species. uel aliqua¬
tum mansura. sicut potuit serpens¬
ille eneus exaltatus in heremo. si¬
cut possunt et littereuel per acto mi¬
insterio transiture. sicut panis ad hoc
factus inaccipiendo sacramento consu¬
mitur. Sed quia hec hominibus no¬
ta sunt. quia per homines fiunt hono¬
rem tamquam religiosa possunt ha¬
bere stuporem tamquam mira non pos¬
sunt. Itaq illa que per angelos fuĩt.
quo difficiliora et ignotiorã eo mira¬
biliora sunt nobis illis autem tamꝙͣ
sue actiones. note atq faciles. Loquit᷑
expersona dei angelus homini dicẽs.

Expanded text:
factis, Dei persona significanda imponifactis, Dei persona significanda imponisuum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus homini, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis ex eadem massa corpo ꝑ hoĩes¬
rali ad aliquid tamen diuinitus mĩstnͣ¬
annuntiandum nostris sensibus ad cur¬
mouentur: que ꝓpriemiracula et sig¬
na dicuntur. Nec in omibus que no¬
bis a domino deo annuntiantur. ip̃ius
dei persona suscipitur: Cum autem
suscipitur: aliquando in angelo demon¬
stratur. aliquando in ea specie que non
est quod angelus. quamius ꝑ ange¬
lum dispõita ministretur. Qursus cũ
in ea specie suscipitur que non est. qd̾
angelus aliquando iam erat ip̃m corpꝰ
ce ad hoc demonstrandum in aliqua in¬
utatõne assumitur: aliquando ad hoc
exoritur: ce re pacta riusus absumia᷑
Sicuti eciam cum homines annuntiant.
aliquando ex sua persona uerba locuntur.
sicuti cum premitutur dixit dominus.
aut heo dicit dominus. auttale aliquid.
Aliquando autem nichil tale premitoen¬
tes. ip̃am dei personam inse suscipiunt.
sicuti est. intellectum dabotibi. et consti¬
tuam te inuia quam ingredieris. Sic
non solum in dictis uerum etiam in

Expanded text:
quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
siomis in melius non solum ammorum.
Sed eciam corporum hum anorum uso
ad siu modi perfectionem. Cum ergo ad
hec ibi uidenda nullo modo ẽẽnt ydonei.
nec ad illud quidem digni habitisunt.
ut eis ista per sanctos angelos nuntia¬
rentur. siue forisecus per sensum corpo¬
ris. siue interioribus reuelationibus in
sp̃u expressis. sicut pacribus nostris ue¬
ra pietate preditis hec demonstrata sunt.
qui ea predicentes et uel de presentibus
signis. uel de proximis rebus ita ut predix¬
etant factis fidem facientes. austoritatem
cui de longe futuris usq in seculi finẽ
crederetur habere meruerunt. Potestates
autem aerie superbe atq fallaces. eciam
si quedani socretate de et inciutate scõꝵ.
et de uero mecdiatore a sanctis ꝓpħis uel
angelis audita per suos uates clixisse
repperiuntur. id egerunt ut per hec ali

Expanded text:
siones in melius, non solum animorum, siones in melius, non solum animorum, sed etiam corporum humanorum usque ad sui modi perfectionem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo modo essent idonei, ne ad illud quidem digni habiti sunt, ut eis ista per sanctos Angelos nuntiarentur; sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelationibus in spiritu expressis: sicut patribus nostris vera pietate praeditis haec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de proximis rebus, ita ut praedixerant, factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usque in saeculi finem crederetur, habere meruerunt. Potestates autem aereae superbae atque fallaces, etiam si quaedam de societate et civitate sanctorum et de vero Mediatore a sanctis Prophetis vel Angelis audita per suos vates dixisse reperiuntur, id egerunt, ut per haec ali
Abbreviated transcription (Latin):
gelis ca nuntiantibus. siue hominibꝰ
et tantum audiunt. quantum opus
et̃ ille inclicat. cui subiecta sunt om¬
ma. Multa enim predicuntur instm¬
Etu quodam impulsu sp̃u nescientium.
sicutaayphas nescuut quid dixit sed
cum ẽet pontifex ꝓphetauit. Ergo de
successionibus seculorum. et deresurre¬
ctione mortuorum phylosophos nec
illos consulere debemus qui creatoris
eteritatem in quo uiuimus moue¬
mur et sumus. quantum potuerunt
intellexerunt. quia per ea que facta
sunt cognoscentes deum. non sicut de¬
um glorificauerunt aut gracias ege¬
runt. sed dicerites se ẽẽ sapientes stul¬
ci fasti sunt. Et cum ydonei non ẽent
ieternctatem spiritalis in commuta¬
bilis que nature. aciem mentis tam cõ¬
stanter infigere ut in ip̃a sapientia cre¬
atoris atcy restoris unuersitatis. uid̾ent
uolumina seculorum que ibi iam ẽent.
et semper eẽnt. Hic autem futura ẽent
ut non ẽẽnt atq ut ibi uiderent conuer¬

Expanded text:
gelis ea nuntiantibus, sive hominibus: gelis ea nuntiantibus, sive hominibus: et tantum audiunt, quantum opus esse ille judicat, cui subjecta sunt omnia. Multa etiam praedicuntur instinctu quodam et impulso spiritu nescientium: sicut Caiphas nescivit quid dixit, sed cum esset pontifex prophetavit . 23. Ergo de successionibus saeculorum et de resurrectione mortuorum philosophos nec illos consulere debemus, qui Creatoris aeternitatem, in quo vivimus, movemur et sumus , quantum potuerunt intellexerunt. Quia per ea quae facta sunt cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt . Et cum idonei non essent, in aeternitatem spiritualis incommutabilisque naturae aciem mentis tam constanter infigere, ut in ipsa sapientia Creatoris atque Rectoris universitatis viderent volumina saeculorum, quae ibi jam essent et semper essent, hic autem futura essent ut non essent; atque ut ibi viderent conver
Abbreviated transcription (Latin):
m uitorum futura coniciantur .pi. ⁊ c̾.¬
sicut mediti multa preuidendo eciã
licteus mandauerunt. que ip̃iexper¬
ta notauerant. sicut demq agricole
uel eciam naute multa prenuntiant.
Calia enim si ex longis interualł
temporum fiante cliuinatõnes putant᷑.
Anuero si iam uentura precessetint et
longe uisa uenientia nuntientur pro
acuto sensu uidentium. quod cum fa¬
cuunt aerie potestates diuinare credim¬
tur tamquam si qiuisquam de montis
uertice aliquem longe uideat uementẽ
et ꝓximo in campo habitantibus arae
nuntiet. an ab angelis sanctis quibus
ea deus per uerbum sapientiamq su¬
am inlicat. ubi et futura et preterita
stant. uel quibusdam prenuntiert᷑
hominibus uel ab eis audita ruisus
ad alios homines transmittaritur: an
ip̃orum hominum quorumdammen¬
tos in tantum euehantur sp̃u sancto.
ut non per angelos sed perse ip̃os fu¬
turorum instantes causas in ip̃a sum¬
ma rerum arte conspiciant. Audut
enimista et aerie potestates. siue ar¬

Expanded text:
ritorum futura conjiciantur; sicut medici multa praevidendo, etiam litteris mandaverunt, quae ipsi experta notaverunt; sicut denique agricolae vel etiam nautae multa praenuntiant talia enim si ex longis intervallis temporum fiant, divinationes putantur: an vero jam ventura processerint, et longe visa venientia nuntientur pro acuto sensu videntium, quod cum faciunt aereae potestates divinare creduntur; tanquam si quisquam de montis vertice aliquem longe videat venientem, et proxime in campo habitantibus aute nuntiet: an ab Angelis sanctis, quibus ea Deus per Verbum Sapientiamque suam indicat, ubi et futura et praeterita stant, vel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita rursus ad alios homines transmittantur: an ipsorum hominum quorumdam mentes in tantum evehantur Spiritu sancto, ut non per Angelos, sed per se ipsas futurorum stantes causas in ipsa summa rerum arce conspiciant. Audiunt enim ista et aereae potestates, sive An
Abbreviated transcription (Latin):
dimur: parati eciam si ab inimico uera ta¬
mendicente mordemur: utrum in discre¬
te deus apparuerit patribus nostris an¬
tequam xp̃c ueniret in carne. an aliqua
ex trmitate persona. an singillati qua¬
si per uices. Capitulum decuum. An in

Expanded text:
dimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices. CAPUT X. 17. An in
Abbreviated transcription (Latin):
sed non hoc diligimus. Namid ubi uo¬
lumus facile habemus. ut alia omittã.
uel micando digitis tribus. At uero dil¬
gimus. non quod omnis tͥnitas. s quod
trinitas deus est. Hoc ergo diligimus in
trinitate quod deus est. sed deum nullum
alium iudimus aut nouimus. quia u¬
nus est. deus ille solus quem non dum
uidimus et credendo diligimus. S ed ex
quarerum nostrarum similituline uel
comparatione credamus. quod eciam non¬
dumnotum deum diligamus hoc q̃rit᷑.

Expanded text:
sed non hoc diligimus. Nam id ubi vosed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus, quo etiam nondum notum Deum diligamus, hoc quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
nimus in nobis iuxta speciem uel genus.
quo humana ormnis natura pariter conti¬
netur. Quid igitur de illa excellentia tͥm¬
tatis. siue specialiter siue generaliter noui¬
mus. quasi multe sint tales trinitates. qͣꝵ
aliquas experti simus. ut ꝑ regulam simi¬
litudinis impressam. uel specialem uel ge¬
neralem noticiam. illam quoq talem esse
credamus. atq ita rem quam credimus
et non dum nouimus ex parilitate. rei qͣm
nouimus. diligamus. quod utiq lta est.
an quemadmoclum diligius in dormino
iħu xp̃o quod resurrexit a mortius. quã¬
ius in de neminem um quam resurrexisse
uiderimus. ita trinitatem quam non ui¬
dimus. et qualem nullam unquam
iudimus. possumus credendo diligereꝰ
acmorientes aliquando iudimus. atq ex¬
ꝑti sumus. Quid est autem aliquid re¬
surgere nisi reuiuiscere. id est ex morte ad
uitam redire: Cum ergo dicimus et credi¬
mus ẽẽ trmitatem. nouimus quid sit
trinitas. quia nouimus quid sint tria.

Expanded text:
nimus in nobis, juxta speciem vel genus, nimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quemadmodum diligimus in Domino Jesu Christo, quod resurrexit a mortuis, quamvis inde neminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus credendo diligere? ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria;