comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ. Utr̃ u̾o ꝑ grãm tunc s̃ datam¬
ipsam bĩtudinẽ merueriit: ambigu¬
um est. Quibdam enĩ placet ꝗ eam
meruu̾it ꝑ grãm qͣm in confirmatõe
ꝑceperunt. simulq in eis meritum
⁊ p̃miũ fuisse dñt. nec meritũ p̃cessis¬
beatitudinẽ ꝗͣ receperunt in cõfirma¬
tione per grãm tc̃ appositam nõ me-¬
ruerunt. dicentes tunc nõ fuisse eis
collatam grãm ad merend̾. s ad bea¬
te uiuend̾̃. nõ tunt eis datum ẽẽ boñ
quo mererent᷑. s quo felicit̾ fruerẽt᷑
qd̃ aũ tunc in p̃miũ acceꝑũt per obse¬
quia nob̾ exhibita ex dei obedĩa ⁊ re¬
uerentia mereri dñt. ⁊ ita p̃miũ p̃ce¬
ssit merita ⁊ hoc mͥ magis plac̾e̾ fateor.

Expanded text:
endum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datamipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirmatione perceperunt, simulque in eis meritum et praemium fuisse dicunt; nec meritum praecessisbeatitudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collatam gratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fateor.
Abbreviated transcription (Latin):
cere intendens. unũ de trib tm̃ nũcupet:
ñ impleuit mistiũ. Qd̾ uero ait nomina¬
tis trib uacuũ ẽẽ mist̾i̾um si baptizans
dens unã potentiam trium. intlłigend̾ ẽ
hoc suꝑ eum qui ñ intend̾ nec credit bap¬
titare. qui nõ tm̃ caret fide. s c̃ intentõm
baptitandi nõ habet. Qui gͦ baptitat in
noĩe xp̃i: baptizat in noĩe trinitatis. q̃ iͥ¬

Expanded text:
cere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans dens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Qui ergo baptizat in nomine Christi, baptizat in nomine Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ desiit ad mistĩi plenitudinẽ. Eacionẽ
sequam᷑. Qui unũ dyxit trinitatẽ signa¬
uit. Si xp̃m dicas: ⁊ prẽm a quo unctus
est filius. ⁊ ip̃m qui unctus est filiũ. ⁊ ip
oris eiꝰ pauter indicas. si tñ id cs̃ corde cõp̃¬
cedit. ⁊ filium cuiꝰ est sp̃s nũcupasti. Uñ
ut rõni copuletur auctoritas. dicit dñs
dicat nos reste posse baptiran in spũ scõ.¬
Ex hiis aꝑte intellecisti in nõĩe xp̃i uerũ
baptisma tradi. ubi nichominꝰ insinua¬
i uidetur uer̃ baptisma dan posse in no
zat fidem trinitatis teneat. que trinitas
in quolibet hoꝵz nominũ intelligit᷑. Si
aũt aliquis ꝑuerse credens ⁊ errorem ĩdu

Expanded text:
t ad mysterii plenitudinem. Rationem sequamur: Qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus est, scilicet, Fioris ejus pariter indicas, si tamen id etiam corde comprium ejus cujus est Spiritus, nuncupasti. Unde, ut rationi copuletur auctoritas, Dominus dicdicat nos recte posse baptizari in SpEx his aperte intellexisti in nomine Christi verum Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari posse in nomzat fidem Trinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem indu
Abbreviated transcription (Latin):
a u̾bo sit seꝑata aĩa ł caro. Qui¬
dam putauerunt carnem sicut ab aĩa i¬
ta a diuinitate in morte fuisse. diuisam
Si .n. inquiũt anima media. diuinitas
carnem sibi uniuit. sic̃ suꝑiꝰ p̃taxatũ est
gͦ qñ diuisa est caro ab anima: diisaẽ
u̾bo duud̾etur. fuit aũ diuisa ab aĩa in
morte. alioquĩ uera mors ibi nõ fuiss.¬
s quia ut ait aũs. Mors qͣm timent hõi¬
nes: seꝑatio est anime a carne. Mors ã
quam nõ timent: seꝑatio est anĩe a car¬
ne deo. Utraq uͦ diaboli suasio homini
ꝓpinata est. Sigͦ in xp̃o homĩe uera mors
fuit diuisa est ibi aĩa ac per hoc diuini¬
tas in carne. huic sue ꝓbabilitati ad¬
dunt auctoritatis testimoniũ ambꝵ
enĩ tractans de xp̃i derelictõne. qui in
f̾ce uoce magna clamãs dyxit. Deus d̾̃s¬

Expanded text:
a Verbo sit separata anima vel caro. Quidam putaverunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem univit, sicut superius praetaxatum est; ergo quando divisa est caro ab anima, divisa eVerbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit
Abbreviated transcription (Latin):
se foris ut nõ ad ẽẽt ad defensionem. s
nõ intus defuit ad unionem. si nõ intꝰ¬
defuit ibi cohibuiss potentiam. s exer¬
cuiss. ñ moreret᷑ xp̃o. Mortuus ẽ xp̃c
duunitate recedente .i. effectũ potñe
deffendendo nõ exhibente. hͥ est hyrcꝰ
to in solitudinẽ mittebatur. ut legit᷑
in leuitico. Duo enĩ hyrri. humanitas
⁊ diuinitas xͥ intelliguntur. Iumãi¬
tate gͥ ĩmolata: diuinitas in solitudi¬
nẽ abiit .i. in celum. Unde exiciꝰ. In soli¬
tudinem .i. in celũ tempore passionis
diuinitas abiisse dicitur. nõ lolũmu¬
tans. s qͦdam mͦ uirtutẽ cohibens. ut
possent impii cõsũmare passionẽ. Abi
it gͦ .i uͥtutẽ cohibuit. ⁊ portauit mi¬
quitates nr̃as. nõ ut hẽret. s ut cõsus¬
meret. Deus enĩ ignis cõsumens ẽ . Ex
hiis satis ostend̃r p̃missa u̾ba amb̾ꝵ s

Expanded text:
se foris, ut non adesset ad defensionem, sed se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercuisset, non moreretur Christus. Mortuus est Cest, effectum potentiae defendendo, non exhibendo. Hic est hircus to in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, id est, in coelum. Unde Hesychius: In solitudinem, id est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem. Abit, virtutem cohibuit, et portavit iniquitates nostras ; non ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba Ambrosii sic
Abbreviated transcription (Latin):
us. Nam cum diuinitas mortis lib̾a sit:
utiq mors ibi ẽẽ nõ poterat. nisi uita
aiscederet. qr uita diuinitas ẽ. hͥ uid̾r¬
ab homĩe. que nisi liscessiss:. homo il¬
le mori nõ poss. qd̾ illi ad carnẽ referũt
quam dñt a deo seꝑaram. Quib respon¬
demꝰ illam seꝑatõm sic eẽ accipiendã sic̃
intelligitur derelictõ que ilł u̾bis sig̾ca¬
tur ut quid me dereliquisti. Quomͦ gͦ
derelistũ lamabar.: son recesẽ deus
ab homĩe. ita ꝙ ess soluta unio dĩ ⁊ hoĩs
alioquĩ fuit qd̾dam tempꝰ qñ xͦ adhuc
uiuꝰ hõ erat ⁊ nõ ds̃. quia ad huc uiuꝰ se
derelistũ clamabat: nõ derelinq̃ndũ.
Si gͦ illa derelictio unionis intlligat᷑
fateam᷑ gͥ d̾m. quodam mͦ illũ hõinẽ ĩ
morte deseruisse. qr potestati ꝑseq̃ntiũ
eum exposuit ad tempꝰ. nõ suam poten¬
tiam exercendo illũ deffend̃ ut nõ more¬
retur. seꝑauit se diuinitas. qr subtͣit
ꝓtestõm. s nõ soluit unionẽ. seꝑauit

Expanded text:
rus. nam cum diuinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi uita discederet, quia uita diuinitas est. ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur derelictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me dereliquisti? Quomodo ederelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuit quoddam tempus, quando Cvivus homo erat, et non Deus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit
Abbreviated transcription (Latin):
S ilł duob uelut indum̃to u̾bũ dĩ ue¬
stiretur. ut mortaliũ ocłis cõgruenter
appareret. qui idõ d̃r fastus nerꝰ hõ: qr
iu̾tatem carnis ⁊ aĩe accepit. que duo ꝙ̃¬
in singłaritatẽ. ł unitatẽ sue pͭ accepisse

Expanded text:
sed illis duobus velut indumento Verbum Dei vestiretur, ut mortalium oculis congruenter appareret. Qui ideo dicitur factus verus homo, quia veritatem carnis et animae accepit; quae duo in singularitatem vel unitate
Abbreviated transcription (Latin):
unt ꝙ̃ ꝙ alii qui incarnatõm u̾bi
ñ solum ꝑͣm ex naturis compositã
negant. uerũ q̃s hominẽ aliquẽ sine õs¬
aliqͣm sub̾am. ibi ex aĩa o carne cõposi¬
tam. ł fcãm diffitent᷑. s sic illa duo. scl

Expanded text:
unt et alii qui incarnationem Verbi non solum personam ex naturis compositam negant, verum etiam hominem aliquem sive aliquam substantiam ibi ex anima et carne compositam et f
Abbreviated transcription (Latin):
indum̃to prius assũptõe indum̃ti. nõ ẽ
diuisa ł mutata s una eadem q inmuta¬
ra ꝑmansit. qui scd̾m hĩtum dm̃ hõmẽ
factum dñt. Accipiendo enĩ hominẽ di¬
ccus est deus factus est homo. ⁊ pp̃ accep¬
tum hõiem d̾r deus u̾e ẽẽ homo. os pp̃ as¬
sumẽtem dm̃: d̾r homo ẽẽ deus. Namsi
essentialiter inquiũt illi d̾s ẽẽ hõ. ł hõ eẽ
deus intelligetur. tũc si deus hominẽ as¬
sũpsiss in sexn muliebri. ⁊ mulier essen¬
tiałr deus esset. o econu̾so. at potut d̃s¬
hominẽ assũpsisse in sexu muliebri po¬
tuit gͥ mulier eẽ deus ⁊ econu̾so. aucto¬

Expanded text:
indumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una eademque immutata permansit. Qui secundum habitum, Deum hominem factum dicunt. Accipiendo enim hominem dictus est Deus, factus est homo; et propter acceptum hominem, dicitur Deus vere esse homo: et pminem dicitur homo esse Deus. Nam si essentialiter, inquiunt illi, Deus esset homo, vel homo esse Deus intelligeretur; tunc si Deus hominem assumpsisset in sexu muliebri, etiam mulier essenter Deus esset, et e converso. At potuit Deus assumpsisse hominem in sexu muliebri, potuit ergo mulier esse Deus, et e converso. 7. Aucto
Abbreviated transcription (Latin):
intelligibilius docer ac pleniꝰ
ꝑspici ualeat. p̃mittend̾ est quiddã
ad hoc ualde necessarium. Dictũ quid̃
uicem amant ⁊ nos. hiis autẽ ad dend̾
que caritas cum ita est in nobis. ut
ximũ. in eo ipso dm diligit. quia ip̃a
dilectio deus ẽ .i. sp̃s .s¬

Expanded text:
intelligibilius doceri, ac plenius perspici valeat, praemittendum est quiddam ad hoc valde necessarium. Dictum quidemvicem amant et nos. His autem addendum quae charitas cum ita est in nobis, ut proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilectio Deus est. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr hiuiꝰ nalis potentie actus pẽc sit. si
aliarum potentiarum astus ꝑcc̃a nõ sunt
astus ille uolũtatis. ꝙͣ astus memorie. u
intellestus. hio eiũ actus est. ad aliquid ad¬
ipiscendũ. ł nõ amtitendũ. qui nõ pot̃ eẽ
de malis. quĩ sit malus. Uelle enĩ mala
malũ est. S intelligere.ł memorari mala
malũ nõ est. Quanuis eorũ quidã oẽ hos
actus malos ẽẽ int̾dum nõ unꝓbe asserãt
Memorat enĩ int̾dum quis malum ut faci¬
at ⁊ querit intellig̾e uerum ut sciat mi¬
pugnare. Ecce qͣliter soluit̾ p̃missa qõ ab
hiis qui tradunt omma ẽẽ bona in qͣntũ
sunt. Qui uͦ dñt uoluntates malas pcc̃a
eẽ. ⁊ nullo modo bona. breuiꝰ ixdent. dicẽ¬
tes actum uoluntatis nõ ẽẽ de naͣlibus
s iũ ip̃am ⁊ potentiam uolendi. que sem¬

Expanded text:
naturalis potentiae actus peccatum sit, si aliarum potentiarum actus peccata non sunactus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volendi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs sp̃m scm̃ ẽẽ quo filius diligit᷑ a
pr̃e ⁊ pr̃ a filio. ⁊ quo illi duo seruãt
quicquid illud est. at ipsa cõmuũo ꝯ
illo est. ⁊ unus diligens eum de qͦ ẽ.
⁊ ipsa cdilectõ que si nicħ ẽ. qũo deus
dilectõ est: si nõ est sub̾a qũo deus¬

Expanded text:
 sanctum esse quo Filius diligitur a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo servant quidquid illud est: At ipsa communio coillo est, et unus diligens eum de quo est et ipsa dilectio, quae si nihil est, quomodo Deus dilectio est? Etsi non est substantia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui u̾badei atq archana excellẽt̾
scrutati sunt suꝑ hoc qͣi adu̾sa scͥpsis¬
se uident᷑. Alii quidẽ tradiderunt oĩa
simul in materia ⁊forma. fuisse crea¬
ta qd̃ ãs sentisse uidetur. alii uero ħ
magis ꝓbau̾unt. atq asseruerunt.
ut primũ materia rudis. atq inforĩs
quatuor elementoꝵ. cõmixtionẽ atq ⁊¬
fusionẽ tenens creata sit. postmod̾ uo̾
ꝑ int̾ualla .ui. dierum ex illa mat̾i̾a
rerum corporaliũ genera formata. E¬

Expanded text:
 arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informis, quatuor elementorum commixtionem atque confusionem tenens, creata sit. Postmodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium genera sint formata
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ est libera potestas ⁊ habilitas
uoluntatis rõnał. poterant enĩ uolũtate
eligere qđlibz. ⁊ rõne iudicare .i. discern̾e
in quib constat liberum arbitriũ nec eͤ¬
ati sunt uolentes au̾ti. ł conu̾tr s habiles
ad uolendum hoc uel illud ⁊ post creati¬
onẽ spontanea uoluntate alii elegerũt
malum. alii bonũ ⁊ ita discreuit ds lu¬
cem a tenebris sicut dicit scriptura .ian
głos bonos a mal ⁊ lucem applłauit diẽ:
tenebras uo̾ noctem. quia bonos angłos

Expanded text:
quod est libera potestas et habilitas rationalis voluntatis. Poterant enim voluntate eligere quodlibet, et ratione judicare, id est discernere in quibus constat liberum arbitrium. Nec creati sunt volentes averti vel converti, sed habiles ad volendum hoc vel illud. Post creationem vero spontanea voluntate alii elegerunt malum, alii vero bonum; et ita discernit Deus lucem a tenebris, sicut dicit Scriptura, id est angelos bonos a malis, et lucem appellavit diem, et tenebras noctem; quia bonos angelos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatio ⁊ responsio fidei fit in cathecu¬
mino. cuai ⁊ additur exorcismus. Ante bap¬
tismũ enim fit cathecismus es exorcismꝰ
Dost cathecismũ sequit᷑ exorcismus. ut ab
eo qui iam fide instructus est: adu̾saria uir¬
tus pellatur. Exorcismus de greco in latinũ
d̾r adiuratio. Cathetimus instrustõ. Cathe¬
z izare est istruere. ut de simbolo at rudimẽ¬
tis fidei. Exorcisare est adurare. ut exi ab eo
sp̃s ĩmunde. Simbolum d̾r signũ ł collatõ
Signũ qr eo fideles ab infidelib discernũ¬
tur. Collatio. qr ibi totius fidei sufficien¬
tia ⁊ integntas collata est. Cathecismus
⁊ exorcismus. neophitoꝵ st̃. magis q sacͣ¬
mentalia ꝙͣ sacram̃ta dici debent. Neo¬
ophitus nuper ad fidem conu̾sus. ł in dis¬
ciplina religiose conu̾satõnis rudis. ħ gͥ
bap̃s. s ut baptizandꝰ de fide instruatur
sciat ⁊ cui debitor fiat deinceps. ⁊ ut d̃iaboli
potestas in eominuabꝰ. Onde rastane au
baptismũ cathetizandi debet in hoĩem pre

Expanded text:
interrogatio et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcismus de Graeco dicitur in Latinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neoneophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina relirus, sed ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine prae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ intlligi ysaie ea rõne dc̃m. qr sol ⁊ luna
tunt nõ hebunt ortũ ⁊ occasum. sic̃ nc̃.
unde ꝓph̃a. Lucebit septemplicit̾. ⁊ ñ ue¬
met ad occasum. nec sol nec luna s mor¬
dine quo creati sunt stabunt. ne impii
suo. Ecce aꝑte dͤ solem ⁊ lunam lucere. s
stabiliter ꝑmane̾. ubi ĩ significat infer¬
nũ ẽẽ sub terra. Si uͦ qr quis sit usus lu¬
cis solis ⁊ lune tũc. fateor me ignorare. qr
in scripturis nõ memini me legisse. De¬

Expanded text:
 illud Isaiae ea ratione dictum, quia sol et luna tunc non habebunt ortum et occasum sicut nunc.Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infernum esse sub terra. Si vero quaeritur quis usus lucis solis et lunae tunc, fateor me ignorare, quia in Scripturis non memini me legisse. D
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sol conu̾tetur in tenebras ⁊ luna
in sanguinẽ. ante ꝙͣ ueniat dies dñi mag¬
solis. testante ysaia. Et lux solis septẽpli¬
citer .i sicut lux .uii. dierum qr qͣntũ
lixit sol in prima conditõe .oii. dierũ
ante pc̃im primi hõis tantũ lucebit pꝰ
udiciũ Amorata enĩ fuit sige solis ⁊
lune alioꝵ q siderum. ꝑ pccm primi ho¬
minis. sed t̃c recipiet sol mercedem sui
laboris. qr septemplicit̾ lucebit. ⁊ tunc
nõ erit uicissitudo diei ⁊ nostis. s tm̃ di¬
es. uñ ⁊acharias. Et erit dies una q̃ nota
est dño. nõ dies neq nox. ⁊ in tp̃r uesꝑi
erit lux. qr nõ erit tũt uarietas diei ⁊
noctis. que mͦ est. s continua dies ⁊ lux.
erit tibi inquit amplius sol ad lucendũ
ꝑ diem. nec splendor lune illuminabit
te. s erit tibi dñs in lucem sempit̾nam
Sed his u̾bis nõ negat solem ⁊ lunamtõ
lucere. l significat hiis qui erunt in et̾¬

Expanded text:
dicens, c. 2: Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magsolis, testante Isaia, c. 30: Et lux solis septempliciter, id est, sicut lux septem dierum; quia quantum luxit sol in prima conditione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post judicium. Minorata enim fuit lux solis et lunae, aliorumque siderum, per peccatum primi hominis; sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit vicissitudo diei et noctis, sed tantum dies. Unde Zacharias, c. 14: Et erit dies una quae nota est Domino, non dies neque nox; et in tempore vesperae erit lux, quia tunc non erit varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux.erit ibi, inquit, c. 60, amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere, sed significat his qui tunc erunt in aete
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ consid̾ari oportet ec quo sen
tiplicem mĩam nob̾ exhibuit. ⁊ sccls in qͦ
requirendo mũta iusticiam exhibebit.
minũ ascendimꝰ. sunt iusticia. qͣ a malo
dĩ includi merito queri potest an in oĩ

Expanded text:
ost haec considerari oportet ex quo senstiplicem misericordiam nobis exhibuit; et secundus, in quo requirendo merita justitiam exhibebit. minum ascendimus, sunt justitia, qua a malo Dei includi, merito quaeri potest an in omni
Abbreviated transcription (Latin):
scł̾m effcm̃ ł signũ qr nullum opꝰ dĩ est
in quo nõ sit effc̃s̃. ł signũ equitatis ⁊ de¬
m̃tie siue occulte siue aꝑte. aliqñ enim
manifesta est clementia. siue benignitaᷤ
⁊ occulta equitas. aliqñ econu̾so. De sen¬

Expanded text:
i est in quo non sit effectus vel signum aequitatis et clementiae, sive occultae, sive apertae. Aliquando enim manifesta est clementia sive benignitas, et occulta aequitas, aliquando e converso. DISTIN
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ haberi ⁊ hoc mͦ angłi erant ꝑ¬
fc̃ĩ ante confirmatõnẽ ł lapsum. Se
quid debitum est ł expedit nature
sue ad glorificatõm. ⁊ hoc mͦ ꝑfcĩ fu¬
erunt angeli. post confirmatõnẽ ⁊¬

Expanded text:
tempus haberi, et hoc modo angeli erant perfecti ante confirmationem vel lapsum. Secet quidquid debitum est suae ad glorificationem, et hoc modo perfecti fuerunt angeli post confirmationem
Abbreviated transcription (Latin):
obediãm mandan abraham placeret
dõ cui ꝑ p̃uaricatõm adam displicuerat.
Daͣta cẽ fuit in signũ magne fidei. abra¬
he qui credidit se hĩturũ filium. in qͦ
fieret bñdictõ om̃iũ. Deinde ut h signo
a ceteris natõnib discerneret᷑ populus
ille. In carne uo̾ p̃pucii iõ uissa est fieri
circumcisio. quia in remediũ istitum ẽ¬

Expanded text:
iam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta e
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam. que in ꝑte illa magis dominat᷑ͤ
⁊ qr in ꝑte illa culpam iobedĩe pͥus
homo sensit. decuit ut ibi signũ obedi¬
entie acciꝑet.
Qr̾ die octauo. ⁊ petrino

Expanded text:
nis, quae in parte illa magis dominatur, et quia in parte illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9. Quare die octavo, et petrino
Abbreviated transcription (Latin):
nõ n᷑e b sub̾e dixit eẽ filiũ s filium
uoluntatis dei uolens assere acce¬
dentem dõ uoluntatẽ qͣ gigneret fi¬
lium sicut nos aliquid aliqñ uo¬
lumus qd̃ antea nõ uolebamus.
qd̾ absit ut in dõ ẽẽ credamis. Dicaꝰ
gꝰ u̾bum dei: ẽẽ filium dei n᷑a ñ uolũ¬
tem: comẽndat dicens. Acute ⁊ saneA
quidam Redit hẽtico u̾sutissime ĩt̾¬
roganti. utrum deus filiũ uolens
an nolens genui̾t. ut si drẽt nolens.
absurdissima dei misĩa sequeretur.
Siaũ uolens: continuo qd intende¬
uoluntatis. At ille uigilantissime
incissim quesiuit ab eo. utr̃ deus pr̃
uolens an nolens sit deus. Ut si s̾¬
S̃ deret nolens. sequeret᷑ grandis absur¬
clitas ⁊ misi̾a qͣm de dõ cred̾e magna ẽ
nõ n᷑a. Quid gͦ restabat. nisi ut obmu¬
tesceret sua int̾rogatõne obligatũ
indissolubili uncło se uidens: ex p̃¬
dictis docet᷑ nõ ẽẽ concedend̃ ꝙ deus
uoluntate ł necessitate. ł uolens ł
nolens sit deus. Item ꝙ uolũtate b

Expanded text:
ntiae dixit esse Filium, sed Filium voluntatis Dei; volens asserere accedentem Deo voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus,  natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non voluntem commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendeFilium, sed voluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si nderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est non natura. Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum quod Deus voluntate vel necessitate, vel volens vel nolens, sit Deus. Item, quod voluntate vel
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet. utrum p̃r genuĩt
filium uoluntate. an necĩtate. De ħ
orosius ad aũs. ita ait uoluntate
genuit pr̃ filium ł necessitate uͦ
uoluntate. nec necĩtate. qr necessitaᷤ
ind̾o nõ est. p̃ire uoluntas sapiãm
a quo ennominian heretici horti st̃.
qui cum nõ potuiss intellig̾e. nec cͤ¬
dere uoluiss unigenitũ cli uerbum

Expanded text:
quaeri solet utrum Pater genuerit Filium voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam a quo eunomiani haeretici orti sunt; qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset uni
Abbreviated transcription (Latin):
li quoq auctoritati ĩ nitũtur
qui asserũt duunitatẽ in mor¬
dẽ recessisse ab homĩe sccl̃m carnẽ. ait. n.
athanasius. Maledictus qui totũ ho¬
minẽ quẽ assũpsit dĩ filius. denuo as¬
sũptum. b lib̾atũ t̾cia dio a mortiuis re¬
surrexisse nõ cõfitetur fiat fiat. Si inqͥ¬
unt denuo assũptꝰ est homo in resurrec¬
tione q̃m assũpserat in incarnatõne: de¬
posuit gͦ eum in morte. Seꝑata gͦ fuit
diuinitas in morte ab humanitate. qͥ
⁊ carnem denuo sibi uniuit in resurrec¬
tõne. qr nõ simpliciter hominẽ. s totũ
hominẽ assũptũ d̾. T̃otũ gͥ hominẽ in
morte deposuit .i. aĩam ⁊ carnem. Sed
quis nisi hostis ui̾tatis dicat aĩama
u̾bo depositam : ⁊ tñ nisi ħ fateantur ꝙ
totꝰ homo sit assũptꝰ. nõ ꝓ eis facit illa
austoritas: que totum dͦ assũptũ. Sci¬
endũ est gͥ athanasiũ id dixisse contra
illoꝵ ꝑfidiam qui resurrestb̃m xp̃i ne¬
gabant. putantes morte detim̾: qui

Expanded text:
i quoque auctoritati innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, denuo assumptum, tertia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab humanitate. Quiid est, animam et carnem denuo sibi univit in resurrectione; quia non simpliciter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixisse contra illorum perfidiam, qui resurrectionem Christi negabant, putantes morte detineri eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiretur unusquis ur̃m in noĩe dñi ⁊ c̃.
agunt ⁊̃ penitentiam si pꝰ bãp̃m ita peccaũ¬
int ut excõmũicari. ⁊ post reconcilian me¬
reantur. Eso ⁊̃ penitentia bonoꝵ ⁊ humili¬
um fideliũ pene cotidiana inquia pestora
fragilitati qͣnius ꝑua. tñ crebͣ surrepunt.
Que si collesta contra nos fiu̾nt ita nos gͣ¬
uabũt ⁊ oppriment: sic̃ unũ aliꝙ grande
no grandiflustu nauis openatur ⁊ ob¬
ruatur an paulatĩ subrepens aqͣin sen

Expanded text:
tizetur unusquisque vestrum in nomine Domini, etc. Agunt etiam poenitentiam, si post Baptismum ita peccaverunt, ut excommunicari et reconciliari postea mereantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium poena quotidiana, in qua pectora fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande no grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in se
Abbreviated transcription (Latin):
ratio minima cotidiana peccata. Delet ⁊ il¬
la a quib uita fideliũ. ⁊̃ scelerate gesta. sed
penitendo in melius cõmutata. discedit si¬
qr ⁊ psa elemosina est. ueniam petentib
oĩo ignoscere. Ex his aliis ꝙ p̃missis iam
facile est intelligere. que ꝓuenialib sit ex¬
hibenda satisfactõ. Sufficit enĩ dñicaor̃o cũ
ieuinio aliquo ⁊ elemosinis. sic tñ ut p̃cedat
contrictõ aliquantula ⁊ addatur cõfestio. si
assit facultas. de qua cõfessione post trcta¬

Expanded text:
ratio minima quotidiana peccata, delet et illa a quibus vita fidelium, etiam scelerate gesta, sed penitendo in melius mutata, disceditet ipsa eleemosyna est veniam petentibus omnino ignoscere. Ex his aliisque praemissis jam facile est intelligere quae pro venialibus sit exhibenda satisfactio. Sufficit enim Dominica oratio cum jejunio et eleemosynis: sic tamen ut praecedat contritio aliquantula, et addatur confessio, si adsit facultas; de qua confessione post tract
Abbreviated transcription (Latin):
nitentie. quas mecum ur̃a eruditõ recogno¬
catoꝵ qr nullus sue uoluntatis arbit̾ isi
peniteat eum uetĩs nite: nouam inchoare pͥ
a qua ꝑuili st̃ ĩmunes. cũ baptrant᷑ qui ñ¬
dũ possunt utilibero arbitno. quib tñ ad re¬
missionẽ originał pc̃ci ꝓdest eoꝵ fides a qui¬
b offeruntur. altera est actõ penitẽne pꝰ baꝑ¬
tismsĩ que fit ꝓ uł pcc̃is que legis decalogꝰ
continet. agunt gͦ homines penitẽtiamañ¬

Expanded text:
nitentiae, quas mecum eruditio vestra recognocatorum; quia nullus suae voluntatis arbiter, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam inchoare potest; a qua parvuli sunt immunes cum baptizantur, quia nondum possunt uti libero arbitrio, quibus tamen ad remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur. Altera est actio poenitentiae post Baptismum, quae fit pro illis peccatis quae legis Decalogus continet. Agunt ergo homines poenitentiam an
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniens mereatur augeri cũ
⁊ quid sit ip̃a gr̃a an uircꝰ an nõ. ⁊ si
uirtus. an actus . ł nõ. ut ħ aꝑte insi¬
nuari ualeat . p̃mutend̾ est tria eẽ ge¬
nera bonoꝵ. alia namq sunt magna
alia minima. alia mecdia. ut ãs. ait
in .i. li. retrastatõnũ. Nirtutes inꝙͥ a
quib recte uiuit᷑ magna bona st̃. spe

Expanded text:
eniens mereatur augeri et pet quid sit ipsa gratia, an virtus, an non; et si virtus, an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magna, alia minima, alia media, ut Augustinus ait in primo lib. Retract. Virtutes, inquit, quibus recte vivitur, magna bona sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
lia inquit ante qͣ fierent non erant
quomͦ gͦ dõ nota erant. que nõ erãtͦ
Et rursus. Quomͦ ea faceret que sͥ
nota nõ erant: Non enĩ quicꝗͣ fecit
ignorans. Nota gͦ fecit nõ fcã cogno¬
erant. erant in clĩ scĩa:. nõ erant in sua
natura. Ipsi autẽ dõ nõ audõ dr̃e alio
mͦ ĩnotuisse cum ea feciss. ꝗͣ illo quo ea
nouerat ut faceret. apud q̃m nõ est
ista temporalia essentialiter sint in dõ
s quia in eius scĩa semꝑ sunt. que ui¬
ta est.

Expanded text:
lia, inquit, antequam fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognoerant: erant in Dei praesentia; non erant in sua nmodo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non estista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sint quae vita est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicant᷑ paria pcc̃a : forte qr magis facit contͣ
caritatẽ qui gͣuiꝰ peccat minꝰ qui leuiꝰ. Ne¬
mo.n. peccat nisi adu̾sus illam faciendo. q̃

Expanded text:
cantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣles. u̾bi gr̃a. in fortitudĩe equales sint
⁊ pͣdentia ⁊ iusticia. ⁊ temꝑantia. Si enĩ dix¬
eris eqͣles istos eẽ in fortitudĩe. s illũ p̃sta¬
re prudentia. seqr᷑ ut huiꝰ fortitudo minus
prudens sit. ac ꝑ ħ nec fortitudĩe equales
sunt. qr est illius fortitudo pꝰdentior. atq
ita de cet̾is uͥtutib inuenies. si om̃s eadẽ
cõsidatõne ꝑcurras. Ex hiis clarescit om̃s
u̾tutes nõ modo eẽ onexas. s cẽ pares in
aĩo hominis. Cum gͦ d̾r aliquis aliqͣ p̾mi¬
nere uͥtute. ut abraham fide. iob patiẽtia¬

Expanded text:
nt et prudentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere
Abbreviated transcription (Latin):
utatem. que pietas est. ⁊ in uno homĩe qd̃
maiorẽ hãt pudiciciam ꝙͣ patiãm. ⁊ maiorẽ¬
breuit̾ q cõplectar. qͣm de uͥtute hẽo notio
est diligit᷑. ħ ⁊ in aliis maior. ⁊ in aliis mi¬
nor. in aliis nulla est. plenissima uõ. que
iam ñ possit auger ꝙͣ du homo hic uiuit in

Expanded text:
ritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod ritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam quam patibreuiterque complectar quam de uirtute habeo notioneest diligitur; haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est; plenissima uero quae iam non possit augeri, quamdiu hic homo uiuit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃ sic. Cianssima disputatõne tua satis ap¬
paruit ñ placuisse auctorib nr̃ĩs. ĩmo ip̃i¬
uĩtati. omĩa paria ẽẽ peccata qs̃ si hoc de uͥ¬
tutib uerum sit. quia ⁊ si uer̃ est eum qͥ
ħt unam om̃s uirtutes hr̃e. ⁊ eum quiu¬
nam nõ h̾t. nullam hẽre. nec sic pcc̃a sunt
paria qr ubi iuirtꝰ nulla est. nicħ restum ẽ
nec tñ id̾o nõ est pͣuo pͣuus. distorto q distor¬
tus. Si aũ qd̾ puto eẽ u̾us. sacris litteris cõ¬
gnuentiꝰ ita sint anĩe intentõnes ut corpo¬
uis mẽbra nõ ꝙ uideant᷑ locis. s ꝙ sentiant᷑
affestib. ⁊ alius illuminat᷑ ampliꝰ. aliꝰ minꝰ.
alius omĩo caret lumĩe. ꝓfesto ut quisq illu¬
minatõe pie caritatis affestus. inalio actu
magis. inalio minꝰ in aliqͦ nich̾. Sic d̾ potest
hr̃e aliam. ⁊ aliam nõ hr̃e. ⁊ aliam magis.
isto cantas ꝙͣ in illo. recte possumꝰ dr̃e ⁊ ali¬
qua in isto. nulla in illo. qͣntũ ꝑtinet ad ca¬

Expanded text:
29: Clarissima disputatione tua satis apparuit non placuisse auctoribus nostris, imo veritati ipsi, omnia paria esse peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum sit; quia etsi verum est eum qui habet unam omnes virtutes habere, et cum qui unam non habet nullam habere; nec sic peccata sunt paria, quia ubi virtus nulla est, nihil rectum est; nec tamen ideo non est pravo pravius, distortoque distortius. Si autem quod puto esse verius sacrisque Litteris congruentius ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest habere aliam, aliam non histo caritas quam in illo recte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
lie magis alie minꝰ inaliquo ferueant qõ
est. Quibdam enĩ uidet᷑ ꝙalie magis alie
minꝰ hẽant᷑ ab aliqͦ sĩ in iob patientiae.¬
minuit. in dauid humilitas. in moysẽ mã¬
suetudo. qui cẽ concedũt magis aliq̃m mere¬
hẽri ꝙͣ caritatẽ. Alias gͥ magis ⁊ alias minꝰ
in aliquo ẽs dñt. s nullam pleniꝰ caritate.
que ceteras gignit. has q dñt ẽẽ multas
facies quas memorat apłs. dicens. Ex ꝑso

Expanded text:
aliquo ferveant, quaestio est. Quibusdam enim videtur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem merequam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, dicens, 2 Co
Abbreviated transcription (Latin):
pater inquit scificauit ⁊ misit in hũc
patris ⁊ filii. ⁊ inseꝑabib oꝑatio. Sic g
intelligat illamt incaruatõnẽ ⁊ ec uirꝰ
gine natiuitatẽ. in quafilius intelligit᷑
missus. una eademq oꝑatõne prĩs et
lius. quia a pr̃e ⁊ a u̾bo eius fcm̃ est ut
mitte̾tur .i. intarnatꝰ hõib appareret.
Nõ .n. missus est mutando locũ. quia ĩ
mũdo erat qͣ pp̃ pat̾um inuisibił̾ unat̃
filio secum inuisibili eundẽ filiũ uisibi¬
lem faciendo. misisse eum dc̃s est. qui si
ira uisibilis fieret. ut cum pr̃e inuisi
uerbi in creaturã uisibilẽ mutata. et
transiens u̾teret᷑. ita missus a pr̃e intel¬
ligeret᷑ filius. ut tm̃ missus. nõ etiã cum
patre mittens inueniret᷑. Cum uͦ sic accep¬
ta est forma serui. ut maneret incõmuta¬
bilis forma d̾i. manifestum est ꝙ a pr̃e
⁊ filio. nõ a ꝑentib fc̃m sit qd̾ appareret
in filio .i. ab inuisibili pr̃e. cum inuisibi¬
li filio idem ipse filius iusibilis mit̾et᷑.¬

Expanded text:
pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex  nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et lius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si  uisibilis fieret, ut cum patre inuisiuerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitt
Abbreviated transcription (Latin):
um enĩ dr unus deus. multitudo
deorum exclud̾r. nec numen ꝗͣtita
in diuinitate ponit᷑ tanꝗͣ drẽtur deus
est nec multi sunt. ł plures dii. unde
um. unitas exeludit num̾um dõrum
nec ꝗͣntitatẽ in dõ ponit. quia nͨ nũs
nec ꝙͣ ititas ibi est
Quo sensu ditat᷑ uꝰ¬

Expanded text:
um enim dicitur, unus Deus, multitudo deorum excluditur, nec numeri quantitas in divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt vel plures dii. Unde um, unitas excludit numerum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
it considerandum ẽ. cum d̃s
sit diuina essentia. ⁊ ita clica¬
tur unus d̾s ẽẽ tres ꝑsone. siut
una essentia dr tres ꝑsone. utrũ i¬
ta ualeat sane dici unus d̃s triũ

Expanded text:
ic considerandum est, cum Deus sit divina essentia, et ita dicatur unus Deus esse tres personae, sicut una essentia dicitur tres personae, utrum ita valeat sane dici, unus Deus trium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tres sunt ꝑsone uniꝰ essentie. Nusqͥ ͣ
Qd̃ id̾o puto scõs doctores uitasse
ne ita forte acciperet᷑ in diuinis ꝑ¬
sonis. ut accipit᷑ cum de creaturis
simłe quid dicit᷑. D̾r enim deus a¬
braham ysaat ⁊ iacob. ⁊ deus omĩs
creature. Qd̃ utiq łr pp̃ pͥncipiũ cͤ
ationis. ł gre pͥuilegium ⁊ creat᷑e
subieftõnem ł seruitutem. Cum gͦ
in trinitate nicħ sit creatum ł serui¬
ens ł subiectum: nõ admisit fides ĩ
trinitate talem locutõnis mod̾. ita
etiam eꝯu̾so nõ dicit᷑ de lĩ essentia
ꝗ ipsa sit essentia ab raham. ysaac
⁊ iacob. ł alicuiꝰ creature. ne creato¬
re̾s ⁊ creature nat᷑am cõfund̾e uide¬
amur.
Ꝙ licet potentia sapientia
bonitas de dõ ẜ sub̃am dicantur in¬

Expanded text:
 tres sunt personae unius essentiae; nusquam Quod ideo puto sanctos doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de creaturis simile quid dicitur. Dicitur enim Abraham, Isaac et Jacob, et Deus omnis createationis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non dicitur de Dei essentia quod ipsa sit essentia Abraham, Isaac, et Jacob, vel alicujus creaturae; ne Creatoris et creaturae naturam confundere videamur. 6. Quod licet potentia, sapientia, bonitas de Deo secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mente substantiałr existunt. ñ sic̃
actidentia insub̾is. que possunt ad
substantialiter. nõ tanqͣm in subiͦ¬
to. ut color in corpore. quia ⁊ si rela¬
tiue dñr adinuicẽ. singła tñ substã¬
tialit̾ sunt in sua sub̃ã. Eoce ex quo
nitꝰ instituta. quisqͥs uiuacit̾ ꝑspi¬
cit.⁊ qͣm magnũ sit in ea Unde po¬
test etiam sempit̾na incõmutabilis¬
q n᷑a recoli. conspici. concupisci. re
sũme trinitatis ymaginem. Qd̃ in
illa simli̾tudĩe est dissimilitudo..

Expanded text:
mente substantialiter existunt, non sicut accidentia quae possunt adesubstantialiter, non tanquam in subjecto, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantialiter sunt in sua substantia. Ecce ex quo nitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum fit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci, remsummae Trinitatis imaginem. 15. Quod in illa similitudine est dissimilitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
am sufficienter ostensum ẽ ꝗ dõ austo¬
re nõ fiunt mala. quidam tñ sophistice
incedentes.⁊ idõ dõ odibiles. ꝓbare co¬
nant᷑ ex dõ auctore eẽ ꝗ mala fiunt
hoc modo. Ꝙ mala fiuint uerũ est.
om̃e aũ uerum ꝗ est. est aueritate
que deus est. a dõ gͥ est ꝗ mala fũit.
Ꝙ aũ om̃e uerum a dõ sit confirmãt

Expanded text:
am sufficienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum quod est, a veritate est, quae Deus est; a Deo ergo est quod mala fiunt. Quod autem omne verum a Deo sit, confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
par crit cunstoꝵ gaudiũ: ud̾r ꝙ par s
omiũ bĩtudo. qd̃ constat oĩo non eẽ. ad
qd̃ dici potest ꝙ bĩtudo par eẽt. si ita eẽt
tatem bĩtudinis. Potest tñ sic accipi par
gaudiũ. ut nõ referat᷑ ꝑitas ad intensi¬
onẽ affestõnis gaudentiũ s ad uniu̾¬
sitatẽ rer̃ de quib gaudebit᷑. qr de om̃ĩ
re unde gaudebit unus gaudebunt õs.
Si maior sit b̾itudo scõꝵ ptꝰ iudiciũ.

Expanded text:
d par sit omnium beatitudo; quod constat omnino non esse. Ad quod dici potest quod beatitudo par esset si ita esset ptatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re unde gaudebit unus, gaudebunt omnes. 5. Si major sit beatitudo sanctorum post judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
quia cõpleuit deus die .uiiͦ. opus suũ
⁊ requieuit die .uiiͦ. ab uniu̾so opere
qd̃ patrarat. Requieuisse ̃r deus die
pere requieuit: quia nouam creat᷑am
facere cessauit. Requiesdere enĩ cessare
cessauit a faciendis generib creature.
quia ultra noua nõ condidit. usq ñc̃
tamẽ ut u̾i̾tas in euuangłio ait. oꝑ¬
atur pater cum filio .s. amministrati¬
onẽ eorũdem generum. que tunc in¬
stituta sunt. Creatoris enim uͥtus cã
subsistendi est omĩ creature. Qd̃ gͦ d̾r
pater meus usq modo operatur. ⁊ ego
oꝑor illud. unu̾se creature cõtinuã
amministratõẽ ostend̃. Die gͥ uiiͦ. re¬
quieuit. ut nouam creaturam ult̾uiᷤᷤ
nõ faceret. cuiꝰ mati̾a ł simłitudo ñ p̃¬
cessit. s usq nũc operatur. ut qd con¬
didit: contine ⁊ gub̾nare nõ cesset.
Qualiter accipieud̾ sit ꝙ d̾ꝯ d̾r cõplesse

Expanded text:
quia complevit Deus die septimo opus suum, et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deuspere requievit, quia novam creaturam facere cessavit. Requiescere enim cessare cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administrationem eorumdem generum quae tunc instituta sunt. Creatoris enim virtus causa subsistendi est omni creaturae. Quod ero operor, illud universae creaturae continuam administrationem ostendit. Die ergo septimo requievit, ut novam creaturam ulterius non faceret, cujus materia vel similitudo non praecesserit; sed usque nunc operatur, ut quod condidit continere et gubernare non cesset . 7. Qualiter accipiendum sit quod dicitur De
Abbreviated transcription (Latin):
ita nec mͦ. Idõq uoluntas merito a¬
pud dm iuidicat᷑. que semꝑ a necessi¬
tate libera est. ⁊ nũꝙͣ cogi potest. U¬
bi necessitas. ibi nõ est lib̾tas. ubi ñ
est lib̾tas. nec uoluntas.⁊ iõ nec m̾itũ
ħ lib̾tas in oĩb est. tam in malis ꝙͣ¬

Expanded text:
ita nec modo. Ideoque voluntas merito apud Deum judicatur, quae semper a necessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; et ubi non est libertas, nec voluntas, ideoque nec meritum. Haec libertas in omnibus est, tam in
Abbreviated transcription (Latin):
ciat hereticum et quid sit hereticus.
quid inde scĩ doctores tradant. hylanꝰ ait
Extiterũt plures qui celestiũ uerboꝵ sim¬
plicitatẽ. nõ u̾itatis ip̃iꝰ ab solutõnẽ susciꝑ¬
ent. aliter int̾pretantes ꝙͣ dc̃oꝵ uirtus pos
tularet. de intelligentia enĩ heresis. ñ descͥp¬
tura est. ⁊ sensꝰ ñ sermo sit cumẽ. Idem in
uiii. intelligentie sensus in crimĩe estͥ. Ielx

Expanded text:
ciat haereticum, et quid sit haereticus. quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter tularet. De intelligentia enim haeresis, non de scriptura est: et sensus, non sermo sit crimen. Nunlib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron
Abbreviated transcription (Latin):
D iohes damasc̃. Iñconu̾se q malt̾abilit̾
unte st̃ adiniicẽ ne᷑. neq diuina distã¬
te appria simpluitate. neq humana
aut conu̾sa indĩtatis naturã aut in ñ
ecistentiam diuisa. neq ex duab una
fcã cõposita natura. Composita enĩ naͣ
neutri earum ex quib cõponit᷑ naturis
ꝑficiens alterũ. ut corpus ex quatuorele¬
mẽtis cõpositũ. nec ignis nominat᷑ nec
aer. nec aqͣnec t̾ra. nec horũ alicui hõ¬
cõposite ntͣ post unnonẽ extitit: ex sim¬
plici natura con̾sus ẽ in cõpositam ⁊
neq pr̃i simplicis ne᷑ existenti. neq ma¬

Expanded text:
 Inconverse et inalterabiliter unitae sunt ad invicem naturae, neque divina distante a propria simplicitate, neque humana, aut conversa in divinitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim natura neutri earum ex quibus componitur naturis perficiens alterum, ut corpus ex quatuor elementis compositum non ignis nominatur, nec terra, nec aer, nec aqua, nec horum alicui homcompositae naturae post unionem extitit, ex simplici natura conversus est in compositam; et neque Patri simplicis naturae existenti, neque ma
Abbreviated transcription (Latin):
genitum est u̾bũ. ⁊ de quo ꝓcedit prin¬
cipalit̾ sp̃s sc̃s. nisi d̾s pr. ecce audisti¬
hoc turbaret. ip̃e cõtinuo ex quosensu
dixerit aperit subdens. Id̾o ad didi pͥn
reperit᷑. s hoc qͦ illi p̃r dedit. nõ iam
existenti ⁊ ñdum hñti s quicquid u¬
nigenito u̾bo dedit: gignendo dedit.
Siogͦ eum genuit. ut ⁊̃ de illo donũ
liter ꝓcedat a pr̃e. nõ q pͥus ł magis
ꝓcedat a pr̃e ꝙͣa filio. s qr cum ꝓcedat

Expanded text:
ec de quo genitum est uerbum et de quo procedit principaliter spiritus sanctus nisi deus patehoc turbaret, ipsum continuo de quo sensu, dixerit aperit, dicens: Ideo addidi princreperitur. Sed hoc quod illi Pater dedit non jam existenti, et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum liter procedat a Patre, non quia prius vel magis procedat a Patre quam a Filio, sed quia cum procedat