comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃. hecuita lux hominũ ẽ: heclire
tenebras aiuminans. Et ut in possibi
⁊ tenebre eam ñ comp̃hendunt. sessit
piscator iste recubans indñi pectus.
accep̃. Non ẽ iste scłi sermo quia res
dequa agit ñ scli res c̃ edatur aliquil
siisignificatione u̾borũ repꝑiri pot̃
ultra qͣm dictum sit. ⁊ si qua sunt alia
hanc inpiscatore doct̾nam: ⁊inco dei
eloquia sentiamꝰ. confessionemq pa¬
tris &e filii ingeniti ⁊ unigenitune¬
narrabilem ⁊ excedentem complexũ
omnem ⁊ smonis ⁊ sensus. teneamus
undiq hereticoꝵ otiosa fraudulen¬
tia. Stat enim ħ fundam̃tũ ualidum
⁊ imotũ adu̾sus om̃s uentos. pluui¬
as. torrentes. ñ flatib pellendum. nõ
stillicidiis penttͣndum. ñ inundatio¬
nib subluendũ. & optimũ ẽ quicqͥd
apłib incursatum. anullotm̃ pot̾it
inpelli. Utaũ q̃dam medicam̃torum
egͥ tudinibꝰ utilia sint. s omnib in
gn̾alis auxiliiata & fides cha̾holica

Expanded text:
fide. --Haec vita lux hominum est, haec lux tenebras illuminans. Et ut impossibiliEt tenebrae eam non comprehenderunt . Cessitpiscator iste recubans in Domini pectus accepit. Non est iste saeculi sermo; quia de qua agitur, non saeculi res est. Edatur aliquid, si in significatione verborum reperiri potest ultra quam dictum sit: et si qua sunt alia hanc in piscatore doctrinam, et in eo eloquia Dei sentiamus: confessionemque Patris et Filii, ingeniti et unigeniti inenarrabilem, et excedentem complexum omnem et sermonis et sensus, teneamus undique haereticorum otiosa fraudulentia. Stat enim hoc fundamentum validum et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, non flatibus pellendum, non stillicidiis penetrandum, non inundationibus subluendum : et optimum est, quidquid a plurimis incursatum, a nullo tamen poterit impelli. Ut autem quaedam medicamentorum aegritudinibus utilia sint, sed omnibus in generalis auxilii: ita et fides catholica
Abbreviated transcription (Latin):
nis adorant: ⁊ pꝰillam inanis scientiȩ
suȩ archanam oꝑationem. posito ĩ cu¬
nis genu flectunt. Si ꝑmagos cunarũ
sordes adorantur. sicuagitus ꝑangłoꝵ
nuntians & nouȩ lucis stella famulat᷑.
Aliud intelligit᷑. aliud uidet᷑. Aliud ocu¬
lis. aliud animo concipitur. Parit uͥgo
partꝰ adõ ẽ. Infans uagit: laudantes an¬
głi audiunt᷑. Panni sordent: d̃s ad orat᷑.
Ita potestatis dignitas ñ amittit᷑. dum
carnis humanitas ad orat᷑. par etiam
reliquȩ ẽ cursus etatis. namonine tp̃s
inuniu̾sis ututum & curationũ ge¬
nib contuendum ẽ: in carnis assum¬
tione hominem dm̃ uͦ ingestis rebus
nec loquinecẽẽ ẽ s sileri a nobeorum
cã quinesciunt: ñ pot̃. Loquiaũ de
deo ñ neieẽ ẽ qui apatre ⁊ filio actoribꝰ
confitend̾: & qͥoem puto an sit ñ tẽ

Expanded text:
nis adorant, et post illam inanis scientiae nis adorant, et post illam inanis scientiae suae arcanam operationem posito in cunis genu flectunt. Sic per magos cunarum sordes adorantur, sic vagitus per angelorum nuntians et novae lucis stella famulatur. Aliud intelligitur, aliud videtur; aliud oculis, aliud animo conspicitur. Parit Virgo, partus a Deo est. Infans vagit, laudantes angeli audiunt. Pannis sordet, Deus adoratur. Ita potestatis dignitas non amittitur, dum carnis humilitas adoratur. Par etiam est reliquae cursus aetatis; nam omne tempus in universis virtutum et curationum generibus contuendum est in carnis assumptione hominem, Deum nec loqui necesse est: sed sileri a nobis, eorum causa qui nesciunt, non potest. Loqui autem de eo non necesse est, qui Patre et Filio auctoribus, confitendus est. Et quidem puto, an
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Sp̃c sc̃s desuꝑueniens uͥginis int̾iora
sc̃ĩficauit. ⁊ inhis spirans quia uͥuult
spcspirat: nature se humane carnis
mmiscuit. & id qd alienum a se erat. ui
ꝑibecillitatem humani corporis dis¬
sideret. u̾ͥtus altissimi uͥginẽ obũbͣuit.
infirmitatem eius ueluti ꝑumbram
cͥcumfusam confirmans. ut ad sem̃ti¬
uam ineuntis sp̃c efficatiam. sub̾am
corporalem diuine uirtutis in umbra¬
uo temparet. Hec conceptionis : digni¬
tas uideamus. partum. uagitum.⁊
cunas. dignitas quȩ seqͣtur. loquitur
ad iosephangłus parituram uͥginem.
& cumquinatus fũit uocandum ema¬
nueł: id: nob̃cumd̾m. Proclamat sp̃c
stellȩ lum̃ effertur. & cęlidñm. signum
dleste ꝓsequitur. Angelus pastoribus
iuntiat natum xp̃m dñm. salutem
uniu̾sorum. multitudo exercitꝰ cȩlestis
in laudem puerꝑii concurrit. & tanti
opis p̃conia diumi cȩtꝰ gaudia eloq̃nt᷑.
Adsunt deinde magimuolutum pã¬

Expanded text:
 sanctus desuper veniens Virginis interiora sanctificavit, et in his spirans, qui ubi vult Spiritus spirat, naturae se humanae carnis immiscuit. Et id quod alienum a se erat, vi ne quid per imbecillitatem humani corporis dissideret, virtus altissimi Virginem obumbrat, infirmitatem ejus velut per umbram circumfusam confirmans, ut ad sementinam ineuntis Spiritus efficaciam substantiam corporalem divinae virtutis inumbratio temperaret. Haec conceptionis est dignitas. Videamus partum, vagitum et cunas, dignitas quae sequatur. Loquitur ad Joseph angelus parituram Virginem, et eum, qui natus fuerit, vocandum Emmanuelem, id est: Nobiscum Deus. Proclamat Spiristellae lumen effertur, et coeli Dominum signum coeleste prosequitur. Angelus pastoribus nuntiat natum Christum Domini, salutem universorum. Multitudo exercitus coelestis in laudem puerperii concurrit, et tanti operis praeconia divini coetus gaudia eloquunturuntiatur. Adsunt deinde magi, involutum pan
Abbreviated transcription (Latin):
mors inferi. salus nr̃a s̃. humaniemũ
riis casa dei filius natus exugine
mulante ce suad̃i uidelicet inũbrãte
metute torporis qͥ mitia consciuic aetce¬
anciaca rris anstitiut ut homo factris
eriurgine nat̾am inse carnis accipet
parunus ad mirtionis sotictate scbi¬

Expanded text:
ue crux, mors, inferi, salus nostra est. Humani enim generis causa Dei Filius natus ex Virgine mulante et sua videlicet Dei inumbrante virtute corporis sibi initia conscivit, et exordia carnis instituit, ut homo factus ex Virgine naturam in se carnis acciperet, perque hujus admistionis societatem sa
Abbreviated transcription (Latin):
in eo fc̃m ẽ. Nam ⁊d quod meo ft̃m
e. etiam ꝑeum fc̃m ẽ. Omnia enim ꝑ
ip̃m. ⁊ impo creata sunt. In ip̃o autẽ
creata: quia nascebatur ereator ds.
S etiam exħsine eonicħ ft̃m est. qͣ
q natum ẽ: & aliudd ẽ qͥili natꝰ accep̃
ñ ht̃ inter se tempus natiuitas. ⁊ p¬
fectus S nchil sine eo fiebat ex his
s se ̃m in coip̃o q̃ ds̃ exeo nascebat̾
intelligens. hoc unigenitꝰ abinge¬
nito. hoc: ego ⁊ pr̃ unum sumus.ħ.
inconfessione pat̾s. & filii. ds unus.
hoc pat̾ infilio. & filius in patre.
hinc. quime indit: uidit &e patrt̃
hinc: omnia quȩ ht̃ pr̃ degit filo.¬

Expanded text:
 nam id quod in eo factum est, etiam per eum factum est. Omnia enim per ipsum et in ipso creata sunt . In ipso autem creata, quia nascebatur creator Deus. Sed etiam ex hoc sine eo nihil factum est, quod quod natum est, et aliud est quod natus accepit. Non habent inter se tempus et nativitas et profectus. Sed nihil sine se fiebat ex iis sed se Deum in eo ipso quod Deus ex Deo nascebatur intelligens. Hoc unigenitus ab ingenito: hoc, Ego et Pater unum sumus : hoc in confessione Patris et Filii Deus unus: hoc Pater in Filio, et Filius in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . Hinc, Omnia quae habet Pater, dedit Fil
Abbreviated transcription (Latin):
de auctore quiunus ingenitus ẽ. ne
in eo quod omnia diceres nicħ̾ eͥt ex¬
ceptum. soluisti metum dicendo &
sinc eo fc̃m ẽ nicħ. Herum confundor
N turbor. ineo quod sine eo fr̃m ẽ nich.
Est gͥ aliquid ꝑ alt̾um ft̃m. q̃d tm ñ
sit sine eo ft̃m. & si aliquid ꝑalt̾um
licet ñ sine eo: i amñ ꝑeum omnia.
quia aluid fecisse. aliud ẽ int̾ueni̾se
fatienti Non hẽo hicpiscator m̃s ut
incetis quod ex meo ꝓferam. a tuo sta¬
tim respondendum ẽ. Omnia ꝑeum
sca sunt sentio. apłus enim pauius
dotuit. uisisibilia & inuisibilia. si¬
ue chrom. sine dominationes. siue
pͥncipatꝰ siue potestatis. omĩa prom¬

Expanded text:
de auctore, qui unus ingenitus est, ne in eo quod omnia diceres, nihil esset exceptum, solvisti metum dicendo: Et sine eo factum est nihil. Verum confundor et turbor in eo, quod sine eo factum est nihil. Est ergo aliquid per alterum factum, quod tamen non sit sine eo factum: et si aliquid per alterum, licet non sine eo; jam non per eum omnia; quia aliud est fecisse, aliud est intervenisse facienti. Non habeo hic, piscator meus, ut in caeteris, quod ex meo proferam; a tuo statim respondendum est, Omnia per eum facta sunt. Sentio. Apostolus enim docuit: Visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principat
Abbreviated transcription (Latin):
bnsigmsatione fl̃iu adhue aliquia immo ali&
illud adhuc totum ẽ Estuo. differor.
hebesto &e unde incipiam nescio Nẽcio
qͥmimplorem: ex quib libris adcam¬
tarum difficultatum enarrationem
uba psumam: e uoluam omnẽ grece
scolam. s legi u̾bi sapiens. uͥ conqui¬
&e sapientes scłimuti sunt. Sapĩam
enim di reꝓpbau̾unt. Sc̃bamgͥ iegis
consalam: S ignorat. quia eixerux
surdos audisse. claudos currisse. pa¬
raliticos constitisse cecos lum̃ recepi¬
se. cecum abut̾o ocłos consetutum.
demones fugatos. egrotos rtualius

Expanded text:
bili generatione Filii adhuc aliquid, immo aliquid illud adhuc totum est. Aestuo differor, hebesco, et unde incipiam nescio. Nescioquem implorem? ex quibus libris ad tantarum difficultatum enarrationem verba praesumam? Evolvam omnem Graeciae scholam? Sed legi: Ubi sapiens? ubi conquiet sapientes saeculi muti sunt; sapientiam enim Dei reprobaverunt. Scribam ergo legis consulam? Sed ignorat; quia ei crux surdos audisse, claudos cucurrisse, paralyticos constitisse, caecos lumen recepisse, caecum ab utero oculos consecutum, daemonas fugatos, aegrotos
Abbreviated transcription (Latin):
minus claudorum cursu. cetoꝵ uisu.
enim mecum in pat᷑ciniũ editarum
suꝑiꝰ difficultatũ. piscator egens i gno¬
uiui in doctus manib lino secupati
ueste umida. pedib limo oblitis.
totus e naui. Querite untelligi¬
te utrum mirabiliꝰ fuit mortuũ
excitasse aninꝑito sc̃ĩam doctne
istius intimasse. dit emĩ. Inpͥnci¬

Expanded text:
minus claudorum cursu, caecorum visConsistit enim mecum, in patrocinium editarum superius difficultatum, piscator egens, ignarus, indoctus, manibus lino occupatus, veste uvida, pedibus limo oblitus, totus e navi. Quaerite et intelligite, utrum mirabilius fuerit mortuos excitasse, an imperito scientiam doctrinae istius intimasse. Ait enim: 35 In
Abbreviated transcription (Latin):
opum. & sabaim. auri. ⁊ thuris. ⁊ mirrȩ
muna deferentib. qͥ qͥdem idip̃m de talibꝰ
ꝓpħa p̃monint dicens.Inconspectu eius
ꝓcident ethiopes.: ⁊inimiti eiꝰ limũ linges
Reges tharsis munera offerent. reges arabũ
labor egipti. ⁊ mercatꝰ ethiopum. ⁊ sabam.
ostendat᷑. scilic&e mundi error magis ad orã¬
tib & electa gentium munera adorato
dem isti sunt: non in obscuro est Respicc in eĩm¬
qłia. Petrꝰ dñm suum secutur᷑ p̃cingit᷑. Intu¬
filio fuo fuerat locutus impleu̾it. Precabũt
inquit. qm̃ inte est ds. Dictum itaq ab apo
rttognosce ⁊ recognitum intellige. Ds̃ in xp̃o

Expanded text:
pum et Sabain, auri, et thuris, et myrrhae munera deferentibus: quod quidem idipsum et alius propheta praemonuit, dicens: In conspectu ejus procident Aethiopes, et inimici ejus limum lingent. Reges Tharsis munera offerent, reges Arabum labor Aegypti et mercatus Aethiopum et Sabain ostenditur, scilicet mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera adorato dem isti sunt, non in obscuro est. Respice ad Evangelia; Petrus Dominum suum secuturus praecingitur . Intufilio suo Deo fuerat locutus, impleverit. Precabuntur, inquit, quoniam in te est Deus . Dictum itaque ab Apostolo recognosce, et recognitum intellige: Deus in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
saluator. Caret contumelia honoris offiti¬
um. Neq confessionem hc ofessionis exẽ¬
plum. maxime cum adu̾sio eiꝰ plena con¬
fu̾sionis sit ⁊ pudoris. Immorare cł̃i uerb̾.
confitere diuocib ⁊ fuge confusionis de¬
nuntiationẽ. Dm̃ enimdi filiũ ab negã¬
do ñ iam dm̃ tam solitario głȩ honore ue.¬
uenerabis : qͣm prẽm filiĩ inhonoratione con¬
temnes. honoris fidem in nascibili dõ confi¬
tere quod p̃ter eum nullus d̃s sit unigenito
deo p̃dica. quod ab̾q eo ds̃ non sit. Audi enĩ¬

Expanded text:
salvator. Caret contumelia honoris officium, neque offensionem habet confessionis exemplum; maxime cum adversatio ejus plena confusionis sit et pudoris. Immorare Dei verbis, confitere Dei vocibus; et fuge confusionis denuntiationem. Deum enim Dei filium abnegando, non tam Deum tamquam solitarium gloriae honore veneraberis, quam Patrem Filii inhonoratione contemnes. Honoris fidem innascibili Deo confitere, quod praeter eum Deus nullus sit: unigenito Deo praedica, quod absque eo Deus non sit. 101
Abbreviated transcription (Latin):
de rubo loquit᷑. yocem cuiuis intelligendam
txistimas utrum eius quiuisus ẽ. an alicuiꝰ
alt̾uis: hicm̃datũ locus nullus ẽ. Ait enim
scͥptura. appariuit aũ illi anglus domini
inflamia ignis de rubo ł rursum. Uocaũ
auttmeum añs de rubo. Moyses: moyses:
⁊ respondit. Luid ẽ: & dix̃ dñs. Ne acceseris
huc Solut caltiam̃tum depedibus tuis.
Locus eniminquostas: t̾ra sc̃a ĩ. Et dix̃ ci.
tgo sum dĩ abraham ⁊ ds̃ ysaac ⁊ d̃s iacob
Qui apparuit in rubo detubo loquitur.
⁊ uisionis locusunus ⁊ uocis ẽ neq alius
qͣm qui ẽ uisus auditur. Qui angłus dĩ est
cumuidetur idem rursum cum audit̃ dñsẽ.
Ipse uero dominus qui audit̾. d̃s deinde a¬
braam iysaac uacob ẽe cognoscit᷑. Cĩt: angłs¬

Expanded text:
de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei: Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Qui apparuit in rubo, de rubo loquitur: et visionis locus unus et vocis est; neque alius, quam qui est visus, auditur. Qui angelus Dei est cum videtur, idem rursum cum auditur est Dominus; ipse vero Dominus qui auditur, Deus deinde Abrahae, Isaac et Jacob esse cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
minimꝰ ad pleniorem absolutionẽ neces¬
saria. s scd̃m ꝓposit̾onis ordinem respõ¬
sionis qͦ ordo rtinendꝰ ẽ. Itaq quȩ ei reli¬
quasunt. in libro alt̾o suo loco exequem̃.
santum ħ nunc in dõ qui bonorem deo
pͥtulat demonst̾ndũ fuit. angłm d̃i qui
uirum qui abrabȩ uisus sit: id̾m e̾t &e do¬
minum. Angłos aũ duos ⁊ cum domino
uisos. ⁊ ab eo ad loth missos. nichil aliud
a ꝓpħa ñ angłos p̃dicatos. Ñ solum aut̃
ad abraham inuiro dc̃ affuit. s ⁊̃ ad iacob
inhomine ds̃ uenit. Neq solum uenit. s
s etiam ad u̾sus eumꝰ qͥuo luctat᷑ infir¬
mꝰ. Nunc deluctȩ sacram̃to ñ ẽ neq in tp̃r
neq in mat̾ia aliquid tractare. Ds̃ certe ẽ:
quia iacob adu̾sus dm̃ inualinit ⁊ isrł do
qͣm adagar hic angłus di ds̃ cẽ. sit cognit᷑.
Cognit᷑ planc ẽ. Neq solum ds̃.s etiam d̃s̃
abraham ⁊ d̃ ysaac: ⁊ d̾s iacob reꝑtꝰ. Angł̃s
enim dominimos si de rubo apparuit. dñs

Expanded text:
m absolutionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, demonstrandum fuit, angelum Dei, qui virum, qui Abrahae visus sit, et Deum esse et Dominum; angelos autem duos, et cum Domino visos, et 94 ab eo ad Lot missos, nihil aliud a propheta nisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum invaluit, et Israel nitus. Cognitus plane est. Neque solum Deus, sed etiam Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob repertus. Angelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ necet est quod negat᷑ Angłus ãi loqui ad
agar cep̃ isinahelem ingentem magnam
ad auctur᷑. eiq innum erabilem gentis pro¬
geniem p̾stiturꝰ. Confessio audientis. ⁊ dñm
cum ẽt. ⁊ am edocet. Smonis enim exordiũ
ab angło ci cepit. s in confessione dĩ ꝯstitit.
Ita qui subministĩo magni consilu nun¬
tiandi di angłus ẽ. ip̃e ⁊ nͣ ⁊ nomine d̾sẽ.

Expanded text:
crimen necesse est quod negatur. Angelus Dei loqui ad crimen necesse est quod negatur. Angelus Dei loqui ad Agar coepit, Ismaelem in gentem magnam adaucturus, eique innumerabilem 91 gentis progeniem praestaturus. Confessio audientis et Dominum eum esse et Deum edocet. Sermonis enim exordium ab angelo Dei coepit, sed in confessione Dei constitit. Ita qui sub ministerio magni consilii nuntiandi, Dei angelus est, ipse et natura et nomine Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
S inuenero sodonus qͥn qͣginta iustosinci¬
uitate remittam omni loco ꝓpter illos. Et
rursum consũmato sermone ad loth frẽm
abrahȩ scͥptura cdĩ. Et dñs pluit ignẽ suꝑ¬
sodomam & gomorram sulphut ĩgnem a
domino decȩlo & rursum. Et dominus uisi¬
tauit abraham sic̃ dixit. ⁊ fec̃ ds̃ abrahȩ
sicut locutus ẽ. ⁊ concep̃ ⁊ pepit sara ab̾hȩ
filium insenectute sua: un tempe sic locut᷑
ẽ illi dominus. Et de hinc expulsa dedomo
abrahȩ cum filio suo ancilla:⁊ in deserto ob
aquȩ inopiam int̾itum pueri tim̃te eadẽ
scͥptura ait. ꝑxaudiũ dñs d̾s uocem pueriũ
dominus uocem pueri de loco inquo est.
Surge ⁊ accipe puerum ⁊ tene manũ
eius. Ingentem enim magnam: fatiam
cordis obtunsio ẽ quȩ irreligiositatis te¬
meritas. aut ignorare hȩc. aut ñ ignora¬
ta negligere : certaita cõmemorata st̃
aut dicta. ne intelligentiam ueritatis
error aliquis aut obscuritas impedirce
Que simposse ignorari docmꝰ impiitatis ẽt

Expanded text:
Si invenero in Sodomis quinquaginta justos in civitate, remittam omni loco propter illos . Et rursum consummato sermone ad Lot fratrem Abrahae, Scriptura dicit, Et Dominus pluit super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem a Domino de coelo . Et rursum: Et Dominus visitavit Saram, sicut dixit, et fecit Deus Sarae sicut locutus est, et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut locutus est illi Dominus . Dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo ancilla, et in deserto ob aquae inopiam interitum pueri timente, eadem Scriptura ait, Et exaudivit Dominus Deus vocem pueri ubenim Deus vocem pueri de loco in quo est. Surge, et accipe puerum, et tene manum ejus; in gentem enim magnam faciam cordis obtusio est, quae irreligiositatis temeritas, aut ignorare haec, aut non ignorata negligere? Certe ita commemorata et cta sunt, ne intelligentiam veritatis error aliquis aut obscuritas impediret. Quae si non posse ignorari doceamus; impietatis esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis in honore nascentis ẽ S in quo tand̾¬
te solumu̾um dm̃. ⁊ qͥm misisti iħm
pat̾ honor a filio reddit᷑ cumdicit te solũ
ũum dm. ñ tñ se filius adiueritate se cer
quia inutroq spes uitȩ t̃. Nec d̾s uerus
ab eo difecit. qui ñ comunctione sucteor.
significationis aut dilationis diu̾sita¬
te disc̾nit᷑. s gignentis &e geniti confessi
quod sequit᷑. ⁊ego teclarificaui suꝑ terrã
oꝑe consũmato q̃ dedisti mͥut fatiam.
Laus pr̃ĩs omnis a filio ẽ: quia in quib
laudabitur filius: lauserit pris. Consũ¬
mat enimomnia quȩ pr̃ uoluit. Si fliꝰ¬

Expanded text:
tis in honorem nascentis est. 14. Sptis in honorem nascentis est. 14. Spte solum verum Deum; et quem misisti Jesum Patri a Filio honor redditur, cum dicit te solum verum Deum. Non tamen se Filius a Dei veritate secernqui in utroque spes vitae est: nec Deus verus ab eo deficit, qui in conjunctione succedit.significationis aut dilationis diversitate discernitur, sed ad gignentis et geniti confessioquod sequitur: Ego te clarificavi super terram opere consummato, quod dedisti mihi ut faciam. Laus Patris omnis a Filio est: quia in quibus laudabitur Filius, laus erit Patris. Consummat enim omnia, quae Pater voluit. Dei Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Claritas autemerat. hȩc. quod ab eo filius
potestatem omnis carnis acceꝑat. Caroaũ
factus ẽ ip̃e: qͥuitȩ et̾nitatem erat caducis
& corportis. ⁊ mortalibꝰ recdditur᷑. Hitȩ autẽ
nĩe ȩt̾nitas ñ opationis erat s uirtutis ef¬
fectus: cumȩt̾nitatis głam ñ iam molitõ
noua. s sola cłi cognitio ẽet sumptura.
Ergo non claritas dõ additur. neq enuim
detesserat ut adderet᷑ s ꝑfilium clarifi¬
cat᷑ ap̃nos. inꝑitos. refugas. sordidos. sine
spe mortuos. sine lege tenebrosos. ⁊ clarifi¬
cat᷑ ꝑidq̃ ab eo filiꝰ potestatimomnis carius
acceꝑit uitamei ȩ t̾nam datus. ꝑhȩc gͥ fili¬
i oꝑa clarificatur pat̃. Ita cumominia filiꝰ
accep̃. clarificatus a patre ẽ: ⁊ cont̃ clarifi¬
cat᷑ pr̃ cum fiunt umu̾sa ꝑfiliũ. i daritã
accepta sic redditurut qͥ claritatis infi¬
lio ẽ: idtotum claritas pat̾s sit: quia a
pr̃ẽ accep̃ omĩa. quia honorfamulantis
ab honore mittentis ẽ ut honor gegnen¬

Expanded text:
erat, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperat caro factus ipse, quod vitae aeternitatem erat caducis et corporeis et mortalibus redditurus. Vitae autem nostrae aeternitas non operationis erat, sed virtutis effectus: cum aeternitatis gloriam non jam molitio nova, sed sola Dei esset cognitio sumptura. Ergo non claritas Deo additur; neque enim decesserat ut adderetur: sed per Filium clarificatur apud nos imperitos, refugas, sordidos, sine spe mortuos, sine lege tenebrosos; et clarificatur per id, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperit, vitam ei aeternam daturus. Per i opera clarificatur Pater. Itaque cum omnia Filius accepit, clarificatus a Patre est; et contra clarificatur Pater, cum fiunt universa per Filium. Et claritas accepta sic redditur, ut quod claritatis in Filio est, id totum claritas Patris sit: quia a Patre accepit omnia; quia honor famulantis in honorem mittentis est, ut honor gignen
Abbreviated transcription (Latin):
times dm nemo uidit uiqͣm nͥ unigenit᷑
fili qui est insinu pat̾s cũ hieremias dm̃
p̾dic&e. qui ⁊ uisus interris ẽ. ⁊ int̾ hoĩes
&e contrectabilis d̃s &̾ ꝓpħam loq̃ntẽ in tel¬
õs tuus unꝰ ÷. hȩc enim Scoherent n orpu¬
tabit᷑ alter adeum inuenit ominẽ scĩs uiam .i

Expanded text:
times, Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu Patris ; cum Jeremias Deum praedicet, qui et visus in terris est, et inter homines et contrectabilis Deus. Et prophetam loquentem intelDeus tuus unus est . Haec enim sibi cohaerent: Non deputabitur alter ad eum: qui in
Abbreviated transcription (Latin):
a nullo ẽ. nosq filio inħeditatẽ a deo prẽ
donamur. legimꝰ namq poce a me ⁊ dabo
t̃ gencis hereditatem tuam. Dõ enim exquo
omina sunt d̃s̃ nullus ẽ qui sine initio ȩtuꝰ
fitente quod d̃s nr̃ sit. filio de patre docente
cibili uirtutis suȩ nomine nuncupato.
soluta cdi prĩs de domino nr̃o ꝓfessio est.
de faliis uris & de filiabꝰ ⁊ de oꝑibꝰ manuum
mear᷑ mandate m. Ego feci t̾ram: ⁊ hominẽ
suꝑ cam. ego omnibꝰ sdibꝰ p̃cepi ego suscita

Expanded text:
a nullo est, nosque Filio in haereditatem a Deo patre a nullo est, nosque Filio in haereditatem a Deo patre donamur. Legimus namque, Posce a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Deo enim ex quo omnia sunt Deus nullus est, qui sine initio aeternus fitente quod Deus noster sit, Filio de Patre docente cibilis virtutis suae nomine, nuncupato. soluta Dei patris de Domino nostro professio est. de filiis vestris et de filiabus, et de operibus manuum mearum mandate mihi. Ego feci terram, et hominem super eam, ego
Abbreviated transcription (Latin):
sic nullus qͦ pꝰea ds futur᷑ sit: totius obid
dictis tractanda ẽ. Ds̃ ip̃e sermonus suites¬
tiusẽ s ipuer eius electus una cum eo testis
t̃ am̃ añ se ñ et. neq pꝰse fut᷑um. Sufficiẽs
quidem sibi ip̃e testis ẽ s testimonio de se
suo testimonium pueri qͣm elegit admis¬
cuit. ynumgͥ duoꝵ testimoniũ ẽ nullum
iam puer intestimonio pat̾s hȩc loqueis.
puet int̾ou eequa gigni habebat elestus.
id ipsum ita ineuangłuis demonstrat. fice
puer m̃s qͣm elegi dilectus m̃s in quo cõpla¬
cuit animȩ meȩ. Non ẽ gͦ añ me alius deus.
⁊ pͥme ñ erit. ȩc̾nȩ uidelicet uindemutabilis
u̾tutis infinitatẽ. ineo qd añ ⁊ pꝰea d̾̃s p̃t̾ se
sit nullus ostendens. Puero tm̃ suo ut intes¬
timonio suo ita & innomine collocato: ⁊ hoc¬
oset ꝓpħam: ñ apponam adhucut misc̾ar
domuiisrł. s enim adu̾sans adu̾sabor illis.
filioꝵ aũ iuda misebor. & saluos fatiam il

Expanded text:
it, nullus quoque postea Deus futurus sit: totius ob id it, nullus quoque postea Deus futurus sit: totius ob id dicti ratio tractanda est. Deus ipse sermonis sui testis est, sed et puer ejus electus una cum eo testis est, Deum ante se non esse, neque post se futurum. Sufficiens quidem sibi ipse testis est: sed testimonio de se suo, testimonium pueri quem elegit admiscuit. Unum ergo duum testimonium est, nullum . Erat enim jam puer in testimonio Patris haec loquens, puer in tribu ex qua gigni habebat electus. Idipsum ita in Evangeliis demonstrat: Ecce puer meus quem elegi, dilectus meus, in quo complacuit anima mea . N me non erit: aeternae videlicet et indemutabilis virtutis infinitatem in eo, quod ante et postea Deus praeter se sit nullus, ostendens: puero tamen suo, ut in testimonio suo, ita et in nomine, collocato. Osee prophetam, Non apponam adhuc ut miserear domui Israel, sed enim adversans adversabor illis: filiorum autem Juda miserebor, et salvos eos faciam in
Abbreviated transcription (Latin):
obmitum dilecte iusticiȩ ⁊ ꝑosȩ miqͥtatis
adeo suo unctus ẽ. Nunquid intellign¬
tiam nr̃ãm aliqͣ saltem nominũ int̾uali
confundunt: nam discrecio tm̃ ꝑsone
inte. ⁊ tuusposita ẽ: innullo tm̃ natiu
eau añ innascibilem dm̃ d̃s ullus. ip̃o di¬
cente. Esto m̃ testis ⁊ ego testis dicit dommũ
dis.: puerm̃s qͣm elegi. ut sciatis ⁊ credatis.
intilligatis qm egosum. ⁊ añ me ñ ẽ aliꝰ
deus. i post me ñ erit. Eiusgͥ qui exnatiuita¬
te est demonstrata ꝑsona. eius qui innasti¬
ciuis. Idenim quod ait tuus. adnatiuita¬
tem refertur. Cct̾um ñ ꝑunit nat̾am. Et ic¬
cirto ds̃ ẽ eius. quia exdõ nat᷑ in dm̃ est.
unr̃ enim ce ds̃ ds tuus: designata uidelicoe
⁊ auctoris & in eogeniti significatione. uno
eodiemꝙ dicto utr̃q illum innature eiꝰdeni
ce dignitatis nuncupatione constituit. Uer̃
ne forte exeo arripi impiȩ assertionis po̾sit
occasio: quod dictum ẽ qm̃ ego sum. i añ me

Expanded text:
itum dilectae justitiae et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? Nam discretio tantum personae in te et tuus posita est, in nullo tamen naturae est autem ante innascibilem Deum Deus ullus, ipso dicente: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus, et puer meus quem elegi, ut sciatis et credatis et intelligatis quoniam ego sum, et ante me non est alius Deus, et post me non erit . Ejus ta est dignitas; et ejus qui ex innascinim Deus, Deus tuus. Id enim, quod ait tuus, ad nativitatem refertur, caeterum non perimit naturam . Et idcirco Deus ejus est, quia ex eo natus in Deum est. Unxit enim te, Deus Deus tuus: designata videlicet et auctoris, et ex eo geniti significatione, uno eodemque dicto utrumque illum in naturae ejusdem et dignitatis nuncupatione constituit. 97 ne forte ex eo arripi impiae assertionis possit occasio, quod dictum est, Quoniam ego sum, et ante me
Abbreviated transcription (Latin):
qminte ẽ ds Solitarium res ista ñ recip̃.
Inteenim p̾sentem ueuti adqͤm sit sermo
significat. Quod aũ sequit᷑ inte ẽ di ñ solũ
eum qui p̃sens ẽ s etiam eum qui manet
im psenti demonstrat habitantem abeo in

Expanded text:
in te est Deus. Solitarium res ista non recipit. In te enim praesentem, veluti ad quem sit sermo, significat. Quod autem sequitur, In te est Deus, non solum eum qui praesens est, sed etiam eum 100 qui maneat in praesente demonstrat: habitantem ab eo in
Abbreviated transcription (Latin):
letum eñim quie quidiẽ. ex eiusoꝑatione
⁊ubsistit hicg̃ unus e disponens adabraham lo¬
quens admoysem. cestans ad isrł. manens inꝓ
micasq uirtutes ligno passionis affigens mor¬
tem infernopimens spei nĩx fidem resurrecti¬
one confirmans corruptonem carnis huma¬
ne gła corporis suiꝑimens. adhuncgͥ ñ depu¬
tabit᷑ asiꝰ. Soli enim ħ unigenito d̾o ꝓpͥasũt.
nunus hic in hac peculiari u̾ͥtutum suarũ
beatitudine natus ex deo ẽ: ñ alt̾ adeum de

Expanded text:
Totum enim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unus est disponens ad Abraham, loquens ad Moysen, testans ad Israel, manens inimicasque virtutes ligno passionis affigens, mortem in inferno perimens, spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis humanae gloria corporis sui perimens. Ad hunc ergo non deputabitur alius. Soli enim haec unigenito Deo propria sunt, et unus hic in hac peculiari virtutum suarum beatitudine natus ex Deo est. Non alter ad eum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnt᷑ alligati iunculis. ⁊ ad orabunt it &e
te. Tu enimes ds̃. i nesciebamꝰ. d̃s isrł salua¬
tor. Erubescent & pudebit om̃s qui ad¬
u̾sant᷑ ci. ⁊ ibunt cum confusione. Est¬
ne adhuc aliquis tem̾itatis locꝰ. aut ul¬
la relicta t̃ ignorationis occasio: ẜ idtm̃
rlictum sit: ut impictas ꝓfessa se ꝓd̾at.
Ds̃ ex quo omĩa sunt: qui omnia man¬
dando fcĩ facti oꝑa sͥ assumens. nͥ utiꝙ
effitenda ũ dixiss ut fierent. testatur
regem ꝑse excitatum iustum. ⁊ edificãtẽ
s dõ ciuitatem. ⁊ pleb̾ captiuitatẽ au̾tẽtt̃.
ncump̾mio: neꝙ cũ mun̾ibꝰ. Gr̃a enĩ om̃s
saluamur. Dcinde ita loqͥtur. pꝰ laborem
egypti. id÷ scłi captiuitatẽ. ⁊ mercat᷑ ethi¬
opumi: ⁊ sabam. excelsiuiri ad sc tͣnsibunt.
& qui tandem existimanoꝰ labor ȩgypti.
&e mercat᷑ cthiopum: ⁊ sabam: recordem̃
orientis magos adorantes dñ m: imunere
uenerantes. & labortmuenientdi usq in
hethleem uidȩ tantutineris metiamur.

Expanded text:
te te. Tu enim es Deus, et nesciebamus. Deus Israel salvator. Erubescent et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Estne adhuc aliquis temeritatis locus? aut ulla relicta est ignorationis occasio: nisi id tantum reliquum sit, ut impietas professa se prodat? Deus ex quo omnia sunt, qui omnia mandando fecit, facti opera sibi assumens, non utique efficienda, nisi dixisset ut fierent, testatur regem per se excitatum justum, et aedificantem sibi Deo civitatem, et plebis captivitatem avertentem, non cum praemio neaborem Aegypti, id est, saeculi calamitatem, et mercatus Aethiopum et Sabain viri excelsi ad cum transibunt. Et qui tandem existimandus labor Aegypti, et mercatus Aethiopum et Sabain? Recordemur Orientis Magos adorantes Dominum et munerantes, et laborem veniendi usque in Bethlehem Judae tanti itineris metiamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tomnascibilitatis natiuitatiq sensu. ac ma¬
nifestata sat̾m̃toꝵ celestium dispensatione
ñ solitarium dm̃ docuit opinandum. cum
angłm ⁊ filium di d̾m: d̃i i angłi& filii
adorabunt. Et ħ qͥdem de moysilibris respo¬
sa a nob̾ sint: uel potiꝰ moyses ip̃c resp̃odĩt.
quia e oheretici actore usi. ꝑuniꝰ dei con¬
fessionẽ putent ꝑsuaderi posse. ne di filius
impii: qn ille unum dm confitens ñ desti¬
tit de cl̃i filio doce quod ds̃ c̃ S consequens
ꝓferre. Tencsdictum. Audi isrł dominus
ds tuus unus c̃. atq utinam recte teneres S
scãm sensum tuumdicti ꝓpħici quero rõnẽ
Ait enimmmpsalmis. Unx̃ te ds̃. d̾s tuus.
Disc̾ne adlegentis intelligintiam unctũ
i ungentem. distinguete ⁊ tuus. adqͦm ⁊
dequo sit sermo demonstra. Supioribus
enimdictis hic confessionis ordo subiectusc

Expanded text:
nascibilitatis nativitatisque sensu, ac manifestata sacramentorum coelestium dispensatione, non solitarium Deum docuit opinandum, cum angelum et filium Dei Deum, Dei et angeli et filii adorabunt. 34. Et haec quidem de Moysi libris responsa a nobis sint, vel potius Moyses ipse responderit: quia eo haeretici auctore usi, per unius Dei confessionem putent persuaderi posse, ne Deus esse impii, cum quando ille unum Deum confitens, non destiterit de Dei filio docere quod Deus est. Sed conseque--Tenes dictum: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est: atque utinam recte teneres. Sed secundum sensum tuum dicti prophetici quaero rationem. Ait enim in psalmis: Unxit te, Deus, Deus tuus . Discerne ad legentis intelligentiam unctum et ungentem: distingue te et tuus: ad quem et de quo sit sermo, demonstra. Superioribus enim dictis hic confessionis ordo subjectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Adoranoꝰ gͦ ẽ afiliis di ⁊ honorificandus
ab angłis dĩ. Ita ⁊ honor iuencrõ dõ adei
filiis ⁊ angelis postulat᷑. Significationem
honorandi ⁊ corum ꝑquos ẽ honorandus
intellige. scilicoe ꝑangłos ⁊ filios c̃ĩ ds ac
ne forte honorem d̃i ñ nat̾ałis existimes p̾tu¬
lari: ⁊ arbitreris ħ in loco moysem de hono¬
rando dõ pr̃e sensisse. cum tmñ pr sit hono¬
randus infilio. tm̃ in bñdictionẽ qͣm sub
eodem nomine adioseph disponit ad uerte.
Ait enim. Et quȩ accepta sunt ciqͥ apparuit
in ruboueniant suꝑ cap̃ ioseph i uerticem
angłs dis̃ ẽ. quia derubo apparuit di angłs
dĩ ⁊ que ei complacita sunt iosepb cũ bñdice¬
ret᷑ optant᷑. Non idõ ñ ds. quia angłus dei ẽ
neq rursum anglus dĩ ñ iccͥco quia ds ẽ.

Expanded text:
Adorandus ergo est a filiis Dei, et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et honor et veneratio Deo a Dei filiis et Angelis postulatur. Significationem honorandi, et corum per quos est honorandus intellige, scilicet per angelos et filios Dei, Deus. Ac ne forte honorem Dei non naturalis existimes postulari, et arbitreris hoc in loco Moysen de honorando Deo patre sensisse, cum tamen Pater sit honorandus in Filio; tamen benedictionem, quam sub eodem sermone ad Joseph disponit, adverte. Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui apparuit in rubo, veniant super caput Joseph et verticem angelus Deus est: quia de rubo apparuit Dei angelus Deus, et quae ei complacita sunt, Joseph cum benedicer optantur. Non ideo non Deus, quia angelus Dei est; neque rursum angelus
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ in honore naturȩ suȩ ⁊ noĩc p̃dicat᷑.
hẽs gͣ angłm qui derubo apparuit. idnm
tui. ⁊ in tellige an occasionem aliqͣm pre¬
dicandi q̃m: ⁊ dm̃ negligat. Ienes nẽpe
an finem cautionis fuiss ait. Letamini celi
letamini gentes cum ppło eiꝰ. ⁊ honorificẽt
cum om̃s angłi di. honorificandus ẽ a dei
unigeniti nom̃ admittit sicuti ñ retipit
innascibilis in eotm̃ quod ẽ innascibilis pͣr¬
ticipem. Est gͦ unus ab uno. neq p̾t̾ innas¬
cibilem d̃m innascibił ds̃ alius ẽ neq p̃t̃

Expanded text:
patur, in honore naturae suae et nomine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et ; et intellige an occasionem aliquam praedicandi Deum et Dominum negligat. Tenes nempe ad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angeli Dei . 95 Honorificandus est a Dei unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis
Abbreviated transcription (Latin):
a dommno.S qui accepisti in domino ce
a noiuditis cognitionẽ cognominis q̃ed
indeo ⁊ dõ cognosce consortium. Iacobdiscẽ¬
dens obmc̃um fr̃is sui somnians utoerat.
sealam fundatum int̾ra. ⁊ contingentẽ cȩlũ.
speam ascendentes ⁊ descendentes angłos
hñdictiones quas abrahȩ & ysaãc ded̾at
bethieem ⁊ habita ibi. ⁊ fac ibi altarium
do qui apparuit tͥ cum fugeres a facie fratͥs
tui. bs honorem dõ p̾tulat. ⁊ p̾tulat cum
altius significatione ꝑsone. Qui inquit
apparuit tͥ cum fugeres. nequa ꝑsonȩ ciꝰ¬
dem confusio nasceret᷑. Ds̃ gͦ ẽqui loquit̃.
ds ide quoloquit᷑. honoris confessio a nͦ
nomine ñ disc̾nit. q̃ significatio subsistẽ¬

Expanded text:
arium. --Sed qui accepisti in Domino et Domino judicis cognitionem, cognominis ejusdem in Deo et Deo cognosce consortium. Jacob discedens ob metum fratris sui, somnians viderat scalam fundatam in terra et contingentem coelum, et per eam adscendentes et descendentes angelos benedictiones, quas Abrahae et Isaac dederat, Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur, Deus et de quo loquitur: honoris confessio a naturae nomine non discernit, quos signif
Abbreviated transcription (Latin):
debant᷑ honorem contintri. contuere qͥd
conspectis duob qui discesserant loth
aixit. Et uidit loth oe surrexit in obuiam
illis ⁊ adorauit infatiem in t̾ra ⁊ cdixit.
Ecce dñi. diu̾titt in domũ pueri ur̃i. hic
pluralem retinuit significationẽ. sim¬
plex uisio angłoꝵ: illic singła rem honori
pat̾arhe fides conficitur hic diuinȩ scͥpt̃t
ego uer paritura sum: Ego autẽ senui. Nũ¬
quia mpossibile ẽ adño ũbum: Intp̃re h
reu̾tar adte infut᷑um.: ⁊ erit sarȩ filius. le¬
nec gͦ scptura ordinem u̾itatis nec plura¬
lem significat᷑onẽ in eoqui ⁊ dñs ⁊ d̾s ag¬
noscebat᷑ admiscens. neq angłis auobus
nuncupat. Iuic hominis offitium ẽ istie

Expanded text:
debantur, honorem contineri; contuere quid debantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus nuncupat. Illic hominis officium est, isthic
Abbreviated transcription (Latin):
sai sic̃ locutus : hir in log̃ndo ñcupa¬
tus. dñs inuisitatione significatꝰ: deus
p̃dicatur in facto Tocutum certe uirum
ñ ignoras. qui abrahe uisus ẽ ⁊ locutus.
Dm qͣm ignorab. scͥptura candem ꝙ̃ uirũ
dix̃at añm confitente: Ipsaenim dix̃. ⁊ cõ¬
cepit. ⁊pepit sara abrahe filium insenes¬
tute sua. ⁊ intempore sic̃ locutꝰ ẽ ei dñs.¬
S uir uent᷑m se locutus est. Sirum crede
&e pariat fidem disce. Dominus ⁊ di ob ħ
uenit: ut sara ⁊ conciperet: ⁊ pareret. In
potestate ai uir locutus ẽ. ineffectu dei
ds̃ p̃stitit Ita sedm iloq̃ndo ⁊ fatiendo
significat. Hiris deinde conspectis trib̾
Nuuo m̃ tu faties ħ u̾bum occidere iustũ
cumimpio ierit iustus sic̃ impiꝰ neqͣꝙͣ
qui iudicas ominẽ t̾ram faties ħ iudi¬
cium. Toco gͥ smone suo abraham fidẽ
agnitum & solum adoratum. ⁊ dñm cõftat¬
fessione tum omnium uiroꝵ quisimului¬

Expanded text:
Sarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupaSarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupatus, Dominus 92 in visitatione significatus, Deus praedicatur in facto. Locutum certe virum non ignoras, qui Abrahae et visus est et locutus. Deum quomodo ignorabis, Scriptura eadem, quae virum dixerat, Deum confitente? Ipsa enim dixit, Et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut locutus es vir venturum se locutus est. Virum crede et pariat, Fidem disce. Dominus et Deus ob hoc venit, ut Sara et conciperet et pareret. In potestate Dei vir locutus est: in effectu Dei Deus praestitit. Ita se Deum et loquendo et faciendo significat. Viri deinde de conspectis tribus Nullo modo tu facies hoc verbum, occidere justum cum impio, et erit justus sicut impius. Nequaquam, qui judicas omnem terram, facies hoc judicium . Toto igitur sermone suo Abraham fidem, agnitum, et solum adoratum, et Dominum conffessione, trium omnium virorum, qui simul vi
Abbreviated transcription (Latin):
ismabel iam docet̃. & multiplicandũ cun¬
dem ẽẽ ingentem magnam. Bñdixi inqͥt ci.
Honitaq demutauit psonȩ suȩ significa¬
tionem. Seenim iam benedixisse demõstc.
Stptura certe sacram̃ti ordinẽ. ⁊ ũe pdicati¬
onis modum ab angło d̾uncipiens ⁊ p̃ea
hisdem de reb eundem loq̃ntem dm̃ con¬
ꝓfectu sermo diuinus. Ds istic ad abrabã
loquit᷑ panturam saram pollicet᷑ pꝰ hec
c̃. Isdem p̾ea dereb ipsis: eundem uir ab
eo uisus alloquit᷑. demutatio tm̃ fit nomi¬
num nichil tñ de confessioe deceditꝰ irũ
enuim lic& conspectum abraham tm̃ d̃ñim
ad orauit. sacram̃tum uidelicoe futurȩ
corporationis agnoscens ctũ cantt fi li
testimonio caruit dño ineũngłio dicente.
conspectus reditum se tp̃re eodẽ pollicã
Contuant responsionis effectum. Mtm̃
to eñ uir ẽt qui respondeat. Quid gͦ scp¬
tura dic & dominus uisitauit saram.
hir gͥ iste dominus ẽ effitiens qã spo
poncieit Ciud aũ sequit᷑: Et fecit deus

Expanded text:
iplicandum eumdem esse in gentem: Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit personae suae significationem: se enim jam benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacramenti ordinem et verae praedicationis modum, ab angelo Dei incipiens, et postea iisdem de rebus eumdem loquentem Deum conprofectu sermo divinus, Deus isthic ad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decessit. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Dominum adoravit : sacramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nec tamen tantae fidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, t . Vir ergo conspectus rediturum se tempore eodem pollicetur. Contuere sponsionis effectum: memento tamen virum esse qui spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dot fecit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ p̃dicat᷑. Et hic qͥdem pͥmum angłus.
ham. Ecce sara uxor tua pariet tͥ filium.
⁊ uocab nom̃ eius ysaac: i statuam tes¬
tam̃tũ nieum ad ilum in cestam̃tum
et̾num. ⁊ scmini eiꝰ pꝰ illum. De ismahel aũ
ambigit᷑ quin qui angłs di dictus est:
idẽ rursum dicat᷑ ⁊ ds: Parit̾q de isma¬
hel sermoẽ i nunc ⁊dudum multipli¬
candus ab eodem ẽ. ⁊ neforte ñ idem qui
ẽet locutus ad agar nunc loqui credetur
eiusdempsonȩ significationem diuinꝰ
sermo cestat᷑ dicens. Et bñdixi eum ⁊ am¬
plificabo eum. Bñdictio exp̃t̾ito ẽ: iam
enim adagar fuerat sermo. Amplifica¬
tio uͦ infuturum. Hunc enim pͥmũ ad
niconsilii est angelus. ds̃ uͦ idem pꝰca
demonstrat᷑. ne qui d̃s ẽ.: ⁊ ẽe angłus cre¬
deret᷑. Sequi tur sermo ordinem rerum.
angelus domini adagar locutus ẽ idem
ad abraham ds̃ loquitur. exeodem ad utĩ
ft sermo. Bñdicitur ismahel ⁊ ingentem
magnam amplificandꝰ ꝓmittitur scrip

Expanded text:
s dicatur. --Et hic quidem primum angelus, s ad Abraham, Ecce Sara uxor tua pariet filium tibi, et vocabis nomen ejus Isaac: et statuam testamentum meum ad illum in testamentum et semini eius post illum. De Ismael autemambigitur, quin qui angelus Dei dictus est, idem rursum dicatur et Deus? Pariterque de Ismael sermo est, et nunc et dudum multiplicandus ab ecdem est. Et ne forte non idem, qui esset locutus ad Agar, non loqui crederetur: ejusdem personae significationem divinus sermo testatur, dicens, Et benedixi ei et multiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fuerat: amplificatio vero in futurum; nunc enim primum ad ni consilii est angelus: Deus vero idem postea demonstratus est, ne qui Deus est, esse angelus crederetur. Sequatur sermo ordinem rerum. Angelus Domini ad Agar locutus est; idem ad Abraham Deus loquitur, ex eodem ad utrumque fit sermo. Benedicitur Ismael, et in gentem magnam amplificandus esse p
Abbreviated transcription (Latin):
pͥea assistunt iuiri tres ad abraham. Cõspes¬
tis tb̾unum adorat. & domino confitetun.
Scͥptura astise uiros tres edidit. s ꝓtarcha
ñ ignorat: qui & adorandus ⁊ confitendus.
Indiscreta assistentium sp̃ẽs ẽ. s ille dñm
suum fic̃i ocłis i uisum̃tis agnouit.
Dehinc sequitur & dix̃ ei. Reu̾tens ueniam
adt ad hoc tempꝰ infuturum ⁊ habebis
nuncelabo ego abraham puero meo que

Expanded text:
assistunt viri tres. Abraham conspectis tribus unum adorat, et Dominum confitetur. Scriptura adstitisse viros tres edidit: sed patriarcha non ignorat qui et adorandus sit et confitendus. Indiscreta assistentium species est; sed ille Dominum suum fidei oculis et visu mentis agnovit. Dehinc sequitur: Et 90 dixit ei, Revertens veniam ad te ad hoc tempus in futurum, et habebit  Dominus, Non celabo ego Abraham puerum meum quae
Abbreviated transcription (Latin):
us ip̃i loqueret᷑ ut diceroe feci adimas¬
nem meam. Dix̃at enĩ ad demonstran¬
dam ñ unitatẽ fatiamꝰ adimaginem¬
nram. neq rursum confudit de solua¬
rio ac ñ solitario incelligintiã. cũ ho¬
dm̃ pr̃em solitarium s̃ hȩc locutum
fuisse affirmare uoles. tamqͣm ꝯcedi
⁊ possit. ut unꝰ setum uelut cum alitas
sit locutus. credat᷑ in eo quod adimagi¬
nera di fec̃ hominem ita uoluisse intel
ligre pͥmum ip̃e testrmonio tuo redargu¬
eris. Dixisti enim expre omnia: s ꝑfili¬
um omnia. Namq ꝑid quod dictum ẽ.
consumat᷑ opato. unc deinde nequidt̃¬
nens. Rgo cram adqͣm gaudebat. Cotidie
cum letaret᷑ orbe ꝑfecto. iletabat᷑ infiluis
hominum. Conclusa ẽ omnis occasio. ⁊ coar¬
tat᷑ adũ confessionẽ uniu̾sꝰ error. ad est
deogenita añ scła sapientia. neq solum
ad est. s ce componit. Est gͦ componens
ap̃ ipsum. Intellige compositionis uł dis¬
positionis offitium. Pater enim ineo qđ̃

Expanded text:
 ipse loqueretur, ut diceret, Feci ad imaginem meam. Dixerat enim ad demonstrandam naturae unitatem, Faciamus ad nostram. Neque rursum confudit de solitario ac non solitario intelligentiam: cum hoDeum patrem solitarium sibi haec locutum fuisse affirmare voles, tamquam concedi tibi possit, ut unus secum velut cum altero sit locutus, credaturque in eo, quod ad imaginem Dei feci hominem, ita voluisse intelprimum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre omnia, sed per Filium omnia. Namque per id quod dictum est. consummatur operatio. 21. ngens, ego eram, ad quem gaudebat; cotidie cum laetaretur orbe perfecto et laetaretur in filiis hominum . Conclusa est omnis occasio, et coartatur ad veri confessionem universus error. Adest Deo genita ante saecula Sapientia. Neque solum adest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Intellige compositionis vel dispositionis officium. Pater enim in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
perubesce. Noneget de lato ate honore in¬
iascibilis ds̃. głam hanc a te solitudinis
ue ñ pͥtulat ñ desiderat hanc opuuois cuȩ
ntelligentiam. uc ob hoc q̃ dix̾it ñ ẽ d̾ s p̃t
ne: eum qͣm ex se genuit dm̃ abneges. Ac
ne sibi hoc adi diuinitatem filii destruendã
ꝑcculiare deferres. unigeniti suigła hono
Quid compata disc̾nis: ꝓpͥum d̃i filio ẽ:
At p̃ter eum ds̃ sit. ꝓpͥum dõ patͥ ẽ: ne ab̾ꝙ¬

Expanded text:
rubesce: non eget delato a te honore innascibilis Deus, gloriam hanc a te solitudinis suae non postulat, non desiderat hanc opinionis tuae intelligentiam; ut ob hoc quod dixerit, Non est Deus praeter me, cum quem ex se genuit Deum abneges. Ac ne sibi hoc, ad divinitatem Filii destruendam, peculiare deferres; Unigeniti sui gloriam quid comparata discernis? Proprium Dei filio est, ne praeter eum Deus sit; proprium Deo patri est, ne ab
Abbreviated transcription (Latin):
lĩs hominũ letantis. Scͥptum ẽ enim.
&undit as quia bona sunt. Piacere pat̾
oꝑa siua gaudee: ꝑse exp̃cepto eius effecta.
Gaudium enim suũ hinc ẽc ꝓfitet᷑. quod
inconsumato orbe ⁊ infiliis hominum
pr letus exister&. ⁊infilis hominũ obio
quia iam in uno adam omne humani
gnis exordium constitiss ñgͦ infabrica¬
tione mundi solitariꝰ pr̃ sͥ loquitur.
sapĩa sua secum ⁊ cooꝑante. ⁊ consũma¬
ta cooꝑatione gaudente Non ignora¬
mus aũ multa ⁊maxima ad abso¬
lutionem horum dictorum t̾ẽ reliqua.
s dilata a nod̃ potiꝰ qͣm dissimulata hñt.
Pleniornamq eoꝵ tractatus: ꝓpositionib̾
cet̾is reseruat᷑ nunc enim tm̃ adid respõ¬
det᷑. quod mexpositione ficłi suȩ uł potiꝰ
amoyse p̃ditum. T u̾e ita p̃dicatum meiiꝰ¬
ea ignorandum ẽẽ quia filius d̃s: tũ idem
morses dm̃ im toto oꝑis sui corꝑe sit ꝓ¬
fessus. Igit᷑ uidendum ẽ quomͦ ⁊ electio
⁊legis latio đm ce dm̃ pari confessionis

Expanded text:
laetantis. Scriptum est enim: Et vidit Deus quia bona sunt . Placere Patri opera sua gaudet, per se ex praecepto ejus effecta. Gaudium enim suum hinc esse profitetur, quod in consummato orbe et in filiis hominum Pater laetus existeret: in filiis hominum ob id, quia jam in uno Adam omne humani generis exordium constitisset. Non ergo in fabricatione mundi solitarius Pater sibi loquitur, Sapientia sua secum et cooperante, et consummata cooperatione gaudente. 22. Comus autem multa et maxima ad absolutionem horum dictorum esse reliqua: sed dilata a nobis potiusquam dissimulata habentur; plenior namque eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id respondetur, quod in expositione fidei suae, vel potius a Moyse pea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videndum est, quomodo et electio et legislatio Deum et Deum pari confessionis