comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃. Terciũ astelia martis: que uesꝑuoca¬
tur. Quartũ astella mercurii. qͣm qͥdã cã¬
didũ circłm dñt. Quintũ astella ious.
neris. quã luciferũ auint. que int̾ om̃ra
sidera plus lucis ht̃. Septimũ astella
saturm. que sexto celo locata triginta an¬
nis fercur explere cursũ suũ. ꝓinde aute
autẽ exipsis septẽ stellis. nõia didedeit᷑ di¬
timarẽt dicentes se a sole hr̃e sp̃m. a lu¬
na corpꝰ. a merturio ingemũ ⁊ lignãa
uenere uoluptatẽ. amarte sangͥnẽ. a ioue
temꝑantiã. a saturno humorẽ. Talis qͥppe
extitit gentiliũ stulcĩa qui sͥ finxeĩt tã
ridicłosa figmenta. Apud hebreos autẽ
dies pͥma una sabbati dr. qͥ apd̃ nos diẽ
diñcus d̾r. q̃m gentiles soli dicauert̃.
Scd̾a sabbati scd̃a feria qͤm scłares diẽ
lune uocant. Tercia sabbati t̾cia feria
qͣm illi diẽ maitis uocãt. Qnͣta sabbati
ganis. Quinta sabbati qͥnta feria ẽ.

Expanded text:
lumen. Tertium ab stella Martis, quae Vesper vocalumen. Tertium ab stella Martis, quae Vesper vocatur. Quartum ab stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum ab stella Iovis, stella, quam Luciferum asserunt, qui inter omnia sidera plus lucis habet. Septimum a stella Saturni, quae septimo coelo locata, triginta annis fertur explere cursum suum. 4. Proinde autem gentiles ex his septem stellis nomina diebus dtimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove temperantiam, a Saturno humorem. Talis quippe extitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta. Apud Hebraeos autem dies prima una sabbati dicitur, qui apud nos dies dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt. Secunda sabbati secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati ganis. Quinta sabbati quinta feria est,
Abbreviated transcription (Latin):
sol suꝑ t̾ras. sic̃t nox sol sub t̾ris.
Ut enĩ dies aut nox sit causa ẽ aut suꝑ
t̾ram sol. aut subterris. dies legitimꝰ
spatia sui cursus ab oriente usq ad occi
dentẽ aliũ solẽ celi uolubilitate cõclu¬
dat. Abusiue autẽ unꝰ dies ẽ sꝑaciũ ab
oriente soleusq ad occidentẽ. St̃ autẽ
spacia diei duo. interdianũ. atq noctur¬
te meliore. Unde. et inusuẽ sinecõmemo¬
ratione noctis. nsim dicamꝰ dierũ sict̃
et in lege scͥptum ẽ. factũ ẽ uesꝑe ⁊ma
ab occasu solis. Scd̾m ꝑsas ab ortu solis.
Scđ̃m atthenienses a sexta hora diei. Se¬
cđ̃m romanoꝰ amedia nocte. Unde ⁊ tc̃
gallicimũ ẽ. quoꝵ uox diei ostendit p̃¬
coniũ. qͣndo et mesonictins afflatꝰ eͣt.
Dies dicti adiis quoꝵ noĩa romani sacra¬
sole appellauert̃ qui pͥnceps ẽ om̃iũ si¬
derum. sict̃ isdemdies capd̃ ẽ omniũ di¬
erũ. Scãm aluna que soliẽ splendore:
magnitudine ꝓrima. et exeo mutuat

Expanded text:
sol supra terras, sicut nox sol sub terris. Ut enim dies aut nox sit, causa est aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimuss et nox spatia sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturte meliore, unde et in usu est, ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum est: Factum est vespere ab occasu solis: secundum Persas ab ortu solis: secundum Athenienses a sexta hora diei; secundum Romanos a media nocte. Unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fit. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani Sole appellaverunt, qui princeps est omniun siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Secundum a Luna, quae Soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat
Abbreviated transcription (Latin):
as gignit. qͣm greci deastasin dñt. Se¬
uerus: quas fenis uerus. tenet enĩ sine
pietate iusticiã. Simulator d̾n a simo.¬
lacro. gestat enĩ similitudiẽ eiꝰ qͥ nõ
ẽ ipse. Suasor a suadendo qͦm uult de
peri. scrupor ẽ harena durior. Sacrile
cariꝰ uocat᷑. qr adꝑpetrand̾ scelus arma¬
tꝰ ẽ. Sica enĩ gladius ẽ. a secando uocat᷑ꝰ

Expanded text:
as gignit, quam Graeci διάστασιν dicunt. Seas gignit, quam Graeci διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse. Suasor a suadendo quem vult deperi. Scrupo est enim arena durior. Sacrilegcarius vocatur quia ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est, a secando voca
Abbreviated transcription (Latin):
re quietꝰ. Sedulus familiare uerbũ
terenti hoc ẽ fine dolo. alias asĩduuꝰ
Sodales dͥnr: qͥ ad simbolũ uͦenire cõ¬
sseda suenert qͣsi suadentes. Ipsi et socii di¬
cunt᷑ ꝓpt̾ ꝑieuli et oꝑis societatẽ. qͣsi
in unã caligã et in uno uestigio ma¬
nentes. Stultꝰ hebetior corde sict̃ qͥ
fatuũ eẽ si opinor. idẽ obtusis qͥdẽ
sensib ñ tam̃ in illis stultꝰ ẽ q̃ni ꝑsto¬
porẽ nõ mouet᷑ iniuria. seuitiã emĩ ꝑ¬
feit. nec ultꝰ ẽ. nec ulla ignominia cõ¬
mouet᷑ addolorẽ. Segnis. idẽ sine igne
ingemo carens. se autẽ sine significat.
ut sedulus sine dolo. Secur᷑ qͣsi sine
cura. ioe frigidꝰ ꝑ qd̃. mutiles accipimꝰ.
Stupidꝰ. sepius stupẽs. Suꝑb dictꝰ᷑.qr su¬
ꝑ uult uideri qͣm ẽ. qui enĩ nult suꝑg̾¬
appellatꝰ. qi ñ in facie alicinꝰ. sed ĩ aure
loquit᷑. de altero detrahendo. Sediciosꝰ.
qͥ dissensiones anmoꝵ facit. et discordi¬

Expanded text:
requietus. Sedulus familiare verbum requietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Sodales dicuntur qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi suadentes. Ipsi et socii dicuntur propter periculi aut operis societatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stultus, hebetior corde, sicut qufatuum esse non opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine dolo. Securus, quasi sine cura; id est frigidus, per quod inutiles accipimus. Stupidus, saepius stupens. Superbus dictus quia super vult videri quam est; qui enim vult suappellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordi
Abbreviated transcription (Latin):
Rusticꝰ dictꝰ qd̾ rus operet᷑. idẽ terrã.
apiens dictꝰ. a sapore. qr sict̃ De .s̾.
gustꝰ aptꝰ ẽ ad discretionẽ sapori ᷤ
ciboꝵ sic sapiens ad dinoscentiã rers
atq causaꝵ qͦd unũ qͦdq dinoscat atq
sensũ ueritatiᷤᷤ discernat cui cͣcius ẽ ĩ¬
sipiens qͥd sit sine sapore. nec alicuiꝰ
discrecionis uel sens̾. Studiosꝰ. Sc̃gã qͥsta
ueteri consuetud̾ie appellatꝰ. eo qd̾ hi
qui purificare uolebat sanguine hos¬
tie tangebant᷑. et ex hoc sc̃i nom̃ accepe¬
insincerꝰ. uicrat᷑ꝰ. corruptꝰ. Supremꝰ sũ¬
mꝰ. ab eo qd̾ suꝑemineat. unde et sup̃me
pater dicimꝰ. Suauis. sublimis: ab alti¬
tudine uocat᷑ honoris nã ꝓprie sublime
sidera celi. Speciosꝰ ab specie uł aspec¬
tu. sict̃ formosꝰ. a forma. Sollers. qd̾sit
sollicitꝰ marte et utilis. Soliers em̃a
pd̾ antiqͦs dicebat᷑ qui erat õi bonaar
molabant᷑. ut s sui liberi suꝑstites
eent. Sollicitꝰ qr sollers. ⁊ citꝰ atq in¬

Expanded text:
Rusticus dictus quod rus operetur, id est terram. S Sapiens dictus a sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque causarum; quod unumquodque dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrarius est insipiens, quod sit sine sapore, nec alicuius discretionis vel sensus. Studiosus. Sanctus a veteri consuetudine appellatus eo quod hi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen accepeinsincerus, vitiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et 'Supreme Pater' dicimus. Suavis. Sublimis ab altitudine vocatus honoris. Nam proprie sublime sidera caeli. Speciosus, ab specie vel aspectu; sicut formosus a forma. Sollers, quod sit sollicitus in arte et utilis. Sollers enim apud antiquos dicebatur, qui erat omni bona armolabant, ut sibi sui liberi superstites essent.' Sollicitus, quia sollers et citus atque in
Abbreviated transcription (Latin):
accusatur qͥ pecumaᷤ a sociis cepit. in
hoc iudicio reus si ante moriatur: in
bona eius iuditiũ reddit᷑. Incesti iudi¬
sĩ tiũ in uirgines sacratas. ut ꝓpinqͣs
sanguine constitutũ ẽ. Quitalib mis¬
cent᷑ incesti idẽ incasti habent᷑. Maie¬
statis reatu tenent᷑. hii qui regiã ma¬
iestatẽ leserunt uł molauert. ut qͥ rẽ¬
publicã ꝓdidert̃. uł cũ hostib cõsense.¬
it᷑. Piaculũ dictũ ꝓ eo qd̃ expiari pot̃.
Cõmissa st̃ enĩ que erãt quoqͦ ordine
expienda. De penis in legib conftitu

Expanded text:
accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. De poenis in legibus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
et plautꝰ. Interluer . idest ebibere. et
eluere. Furtũ ẽ aliene rei clandestina
contrectat᷑o. a furuo idẽ anig̃ noratũ
qr in obscuro fit. fuitũ autẽ capitale
crimen a pd̾̃ maiores finit. ante penã qͣ¬
drupli. ꝑuasio ẽ reialiene manifesta
p̾sumptio. fuitũ autẽ earumdẽ rerũ fit
que de loco ad locum transferri porg̃t. ꝑ.¬
uasio autẽ et earũ que tranferunt᷑. ⁊ea¬
rũ q̃ iminobibia st̃. Inficiatio ẽ nega¬
tio debite rei c̃ adebitore deposcitur.
ldem et abiuratio. idẽ rei credite abne.¬
gatio. Ambitꝰ iudiciũ in eũ dat᷑. qui lar.¬
giorẽ honorẽ capit et ambit amissurꝰ
dignitatẽ quã mun̾e inuabit. peculatꝰ
iuditiũ in eũ datur: qui fraudẽ erario
faciũt. pecumãq publicã interuertũt.
slam a pecunia petulatũ ẽ dictũ iudi.
tiũ. Nonã sic iuidicat᷑. furtũ rei publice
sict̃ rei priuate. Nam ille sic iudicat᷑ ut
sacrilegus. qr fur ẽ sacroꝵ. Repetundaꝵ

Expanded text:
Et Plautus: INTER luere mare, id est, ebihere, et eluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscura fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earansferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum
Abbreviated transcription (Latin):
b qͣmquã a suo deiecerit. ut expugna¬
uerit. uis publica ẽ si quis ciuẽ ante
ppłm. ut iudicẽ uel regẽ appellantẽ ne¬
cauerit. aut torserit. sine u̾berauerit
uł uinxerit. Dolus ẽ mentiꝰ calliditaᷤ
ab eo qd̾ delutat. Aliud enĩ agit e alid̾
simulat. petroniꝰ alit̾ exiftimat dicẽs
qͥd ẽ iudicis dolus: nimirũ ubi aliqͥd fẽm
ẽ qd̾ legi dolet. habetis dolum accipite
nc̃ malũ. Calumpia ẽ iurgiũ aliene
litis. acaluendo idest decipiendo dicta.
falsitas appellata a fando aliud qͣm ue¬
rũ ẽ. Inuiria ẽ iniusticia. hinoẽ apd̃
qͥaudet aliqͥd contra ordinẽ iuris. Se
dicio dicit᷑ discensio ciuiũ qd̃ seorsũ a¬
lii ad alios seuͣnt. Nam hiimaxĩe tur¬
batione rerũ. et tumultu gaudent. Sa
lũ compositũ ẽ. ex hoĩe et cede. Qui enĩ
dã ueteres appellabant. Parricidii actõ
ñ solũ mneũ in eũ dabatur. qui parentẽ
idest uel matrẽ. uł patrẽ interemiss.
s in eũ qui frẽm occidit. et dictũ par¬

Expanded text:
t vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. Hinc est apud audet aliquid contra ordinem juris. 11. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. 12.lum compositum est ex homine, et caede; qui enim dam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum par
Abbreviated transcription (Latin):
nimen a carendo nom̃ accepit.
ut furcũ. falsitas. et cet̾a que
non occidunt. sed infamãt. facinus
dictũ a faciendo malũ. qd̾ noceat att̃i.
flagitiũ a flagitando corruptelã libi¬
dinis quanoceat sͥ. heost̃ duogña õiũ¬

Expanded text:
imen a carendo nominatur, ut furtum, falsilas, etc., quae non occidunt, sed infamant. 2. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. 3. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec duo su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͣs mors hominẽ deuorat idẽ. ĩ fan¬
tiam. iuuentutẽ. ⁊ senectutẽ. Quẽ qͥ¬
serpentẽ cũ nouẽ capitib q̃ latine sce¬
dra d̾r. qd̃ uno ceso tria capita excres¬
cebant. s constat ydram iocũ finose
tatẽ in quo uno meatu clauso: multi
ipsa exussit. et sic aque clausit meatꝰ.
fabulaꝵ uulnerib suis creuit.⁊ dũ
sepe reciditur pullulauit igni debi¬
ta. incendioq ꝑttura. fingt̃ et chi¬
merã triformãe bestiã. ore leo. postͤ.¬
mis partib draco. media caprea qͣm
qͥdam phisiologi: ñ animal. s sicilie
montẽ ẽẽ auinti qͥbꝰdam locis leones
et capreas nutrientẽ qͥbꝰdam ardentẽ.
qͥbusdã plenũ serpentib. hẽ belloro¬
fons habitabilẽ fecit. unde chimerã
ur occidisee. Centauris autẽ spẽs uo¬
cabłm indidit. idẽ hominẽ equo mi¬
xtum. qͦs qͥdam fuisse eqͥtes thessaloꝵ¬
dñt. s proͣ qͦd discurrentes in belloue.

Expanded text:
per quas mors hominem devorat, id est, infanper quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quserpentem, cum novem capitibus, quae Latine Excetra dicitur, quod uno caeso, tria capita excrescebant. Set constat ydram locum fuisse tatem. In quo uno meatu clauso multi a loca in circuitu exussit et sic aque clausit meatus. fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos qdicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello vel
Abbreviated transcription (Latin):
tres sorores uniꝰ pulcritudinis qͣsi u¬
mꝰ oculi. que ita spectatores suos sto¬
pescere faciebant. ut eos uertere pu¬
tarent᷑ in lapides. Sirenas tres fing̃t
et ex parte uirgines. et ex parte uolu¬
cres. habentes alas &e ungłas. quaꝵ
una uoce. altera tibiis. t̾cia lira canc¬
bat. que illectos nauigantes sub can
tu innaufragio trahebat. Scd̃m ue.¬
ritatẽ autẽ meretrices fuert. quȩ tiã.¬
seuntes qm deducebãt ad egestatem
his ficte st̃ inferre naufragia. Alas
autẽ habinose: tungłas. qr amor &
uolat et uulnerat. que inde influcti.¬
nã fert̃ capitib succinctã caninis
cum latratib magnis ꝓpt̃ fretũ sicu.¬
limaris in quo naingantes ũticib
inter de concurrentiũ undaꝵ exterui¬
ti latrare estimant undas quas sor¬
bentiꝰ estus uorago collidit. fingt̃ ec
monstra q̃dam irrationabiliũ aĩantiũ.
ut cerbersi inferoꝵ canẽ tria capita
hñtem. sigc̃antes ꝑ eum tres etateꝰ

Expanded text:
tres sorores unius pulchritudinis, quasi utres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navitu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibnt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates,
Abbreviated transcription (Latin):
pim iacentes pedum suoꝵ magnitu¬
dine adumbrent᷑. Antipodes in libia
plantas uensas hñt post crura. etocto¬
nos digitos in plantis. Ippodes insci¬
tia st̃ humana forma et eqͥnos pedeᷤᷤ
hñtes. Inindia fer̃t ẽẽ gentẽ qͥ macro¬
bii nũcupant᷑ duodecĩ pedũ maqͣnru¬
dinẽ habente. Est et gens ibi statia¬
cubitalis. qͦs greci ã cubito pigmeos
na indie tenent. quib ẽ uicinꝰ occea¬
nus. Phibent et in eadẽ india ẽẽ gẽ¬
tem feminaꝵ. q̃ qͥnqͤnnes concipuĩt
et octanũ uite annũ ñ excedt̃. Dñr¬
&&e alia hominũ fabulora portenta q̃
ñ st̃. sed ficta in causis rerũ interpre¬
tant᷑. ut gerionẽ hispanie regẽ tripli¬
ci forma p̾ditum. fuert̃ enĩ tres frẽs
tante cõrordie. ut intrib corporib qͣ¬
siuna anima eẽt. Gorgones qͦq me¬
retͥces cͥnitas serpentib q̃ aspicientẽ
consitert in lapides. hñtes unũ ocu
lum quo inuicẽ utebant᷑. fuerũt aũt

Expanded text:
pini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statucubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos na Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. D alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum lum, quo invicem utebantur. Fuerunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
pefit barbarismꝰ. si ꝓ longa siłła brenis põat᷑
aut ꝓbreui longa. ꝑtonos: si accentꝰ. ĩ alia
silla cõinutet᷑. ꝑ aspiratõnẽ: si adiciat᷑ .h.
littã ubi ñ debet aut detrahat᷑ ubi ẽẽ opor¬
portet. ꝑhiatũ. quociẽs in ꝓnunciatõne
scinditur uensꝰ. anteqͣm compleat᷑. siue qͦtiẽs
uocał uocalẽ sequit᷑. ut muse aomides. fĩt
barbarismꝰ: ⁊ ꝑ mecacismos. iotacismos. &e
labdacismos.¶ Metacismꝰ ẽ qͦtiẽs. in. litt̾ã uo¬
calis sequit᷑: ut bonũ aurũ. iustũ amicũ.
s hoc uitiũ. aut suspensione .m. litt̾ȩ aut
decctione uitamꝰ. lotacismꝰ ẽ. qͦciens ĩ iota
litt̾a. dupplicat᷑ sonꝰ .ii. ut troia. maiia. uͥ
ut unũ iota ñ duo sonare uideãt᷑ Nlap¬

Expanded text:
pe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, pe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi ut unum iota, non duo sonare videantur. Lab
Abbreviated transcription (Latin):
anbarismꝰ ẽ ũbũ. corrupta litt̃a. ui
sono enunciatũ. litt̾a: ut floriet. dõ
florebit. dici oporteat. Sono: si ꝓmedia
silła. ꝓͥma ꝓducat᷑. ut latebre. tenebrȩ.
Appellatꝰ autẽ barbarismꝰ. a barbaris gẽ¬
tib gentib dũ or̃onis latine integͥcatẽ
nescirẽt. Una enĩ queq gens fcã roma¬
noꝵ cumopib suis: uicia qͦq ⁊ ũborũ
et morũ. romã transinisit. Int̾ barbariͤ¬
mũ aut̃. et barbarolexin. hoc int̾ ẽ. qͦd bar¬
barismꝰ in ũbo latmo fit: dũ corrũ p̃r qͣn¬
Do uͦ barbara ũba iatins eloqͥis inserũt᷑
barbarolexis dicit᷑. Itẽ. qͣndo in prosa ui¬
tiũ sit sermonis. barbarismꝰ uocat᷑. qͣn
in metro: methaplasmꝰ dr. Barbarismꝰ fit
aũ scripto et ꝓnunciatõne. Scripto inͦ.
modis. Siqͥs in ũbo. litt̾am uł filtam ad.
adiciat. mutet. transmutet. uł minuat.
ꝓnunciatõne aut̃ fit. in tonis. tẽporib.
aspiratõnib. et reliqͥs que secunt᷑. ꝑ t̾ꝑa qͥp¬

Expanded text:
arbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris genti Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo littminuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quip
Abbreviated transcription (Latin):
nũ .l. exilius. duo. largiꝰ ꝓferimꝰ. qd̾ contͣ
ẽ. Nam unũ. largi. duo. exilius ꝓferre de¬
bemꝰ. Collsio ẽ. quociẽs nouissime silte fi¬
nis: in atteriꝰ ẽ pͥncipio. ut mater terra de

Expanded text:
nam L exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius principio est, ut 'materter
Abbreviated transcription (Latin):
utor qui pupillũ tutet᷑. hoc ẽ into.¬
etur. de quo in consuetud̾ie uulgari
dr̃ quid memone̾. et tutorẽ. & pedago¬
gum olim obrin. Testes dicti. qd̾ testa¬
mento ad hiber solent. sict signato¬
res qd̾̃ testamentũ signẽt. Tetricus mõs
in samnis asꝑimꝰ. unde. & tristes hõies
tetricos dicimꝰ. Taciturnꝰ in tacendo
diuturnꝰ. Trutinator examinator. ex
iuoitii libra ꝑpendẽs recta transiatone
a trutina. que est gemunũ ponderũ
lanxtristis. Tenax nũmi cupidior qd̃
teneat. Int̾dum et ꝑtinax. Truculentꝰ.
et turbulento aspectu. ut torua leena.
& cernimꝰ adstantes nec qͥcqͣm lumine
ra tenebros aq uita. Teterrimꝰ ꝓfero n¬
miũ. Tetiũ uero ueteres ꝓfero dixer̃t.
ut ennius. tetros q elefantos. Terribi
nec facile qualis sit intelligit᷑. Temu¬
lentus ãtemeto idẽ uino dictꝰ. Timidoᷤᷤ.¬

Expanded text:
utor, qui pupillum tuetur, hoc est, intuetur, de quo in consuetudine vulgari dicitur: Quid me mones? Et tutorem, et paedagogum olim obrui. 265. Testes dicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamentum signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translatione a trutina, quae est gemina ponderum lanx. 268. Tristis . . . Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum, et pertinax. Truculentus et turbulento aspectu, ut: Torva leaena; et: Cernimus astantes nequidquam lumine ra tenebrosaque vita. Teterrimus pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro Fero dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephantos. Terribiltat huc et illuc, nec facile qualis sit intelligitur. Temulentus, a temeto, id est, vino, dictus. 272.
Abbreviated transcription (Latin):
ra arbor arabie altitudinis ad qͥnq
cubitoꝵ similis spine qͣm achãtũ uo
sant. Cuius gutta uiridis atq amara.
unde et nom accepit. mirra. gutta e
nĩ sponte manãs p̃ciosiorẽ. elicita
corticis uulnere uilior iudicat᷑. sar¬
mentiꝰ eius arabes igires fouẽt. qͦrõ
fumo satis noxio nisi ad odorem sto¬
racis occurrãt. plerũq insanabileͤ mor¬
bos contraht̃. Mirra autẽ trogodita
ab insula arabie dicta ubi metior colli¬
gitur et purior. Stirax arbor arabiȩ
similis malocidonii cuiꝰ uirgulȩ inter
canicule ortũ canernatim lacrimã fbo

Expanded text:
ra arbor Arabiae altitudinis ad quinque ra arbor Arabiae altitudinis ad quinque cubitos similis spinae quam acanthon uocant Graeci cuius gutta viridis atque amara unde et nomen accepit murra. Quaeius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodytab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur, et purior. 5. Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrymam f
Abbreviated transcription (Latin):
queq flagrantis odoris indra uel
arabia mittit.siue aliȩ regiones. nomẽ
autẽ aromata traxiese uidentur. siue
qd̃ aris imposita diuinis inuocatiomi¬
b apta uideant᷑. siue qd̾ sese aeri inse¬
rere ac miscere ꝓbantur. Nam qͥd est
odor. nisi aer contactꝰ. Tus arbor ara-¬
biȩ imm̃sa atq ramosa lenissimi cor¬
ticis ramis ad aceris qͣlitatẽ. amigda¬
le mͦ sucũ aromaticũ fundens albũ.
& maftitatione ueluti in puluere lo.¬
lutũ. et confrangit᷑ intus pͥnͣgue. ⁊ ig¬
ni ad positũ facile ardescens et appel
lat᷑ apd̃ nos mascuk eo qd̃ sit natura
rotundũ in modũ testiculoꝵ. reliquũ
planũ et pene scabrosũ misꝰ optimũ.
Adulterat᷑ autẽ ad mixta resina siue
gũmmi. sed dinoscitur sua ꝓprietate. Nã
tus igni impositũ ardescit. resina fu.¬
mescit. gumen u̾o liquescit cale factõ.
Tus autẽ atundendo dictũ. hac ⁊ liba¬
num uocatũ. amonte arabie altitudi
libanus dicit᷑ ubi tura colligunt᷑. Mir

Expanded text:
quae fragrantis odoris India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris inposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur. Nam quid est odor nisi aer contactus? Tus arbor Arabiae inmensa atque ramosa lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum latur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista resina sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. Myr
Abbreviated transcription (Latin):
pugnãt gladiatores et inde lo.¬
dus gladiatoriũ dictũ qd̾ ĩeo
iuuenes usũ armoꝵ diũso mͦ cõdis:¬
cant. et mͦ inter se aut gladiis aut
pugnis cercantes. mͦ contra bestias
moedentes. ubi ñ odio sed p̃mio in.¬
lecti subeunt ferale certam. Amphi.¬
teatrũ dictũ qd̾ ex duob teatrs sit
factũ. Nam amphiteatrũ rotundũ ẽ.
Teatrũ uero ex medio amphiteatrs¬
ẽ semicirculi figurã habens. Gentra
equestriũ. Duo enĩ equites p̃cedenti.¬
b prius signis militarib. una ã
porta orientis. alter ab occidenti
ꝓcedebãt. iequis albis cũ aureis
galeis miorib et habiliorib ar¬
mis. sicq atroci ꝑseuerantia ꝓ uirꝰ¬
tute sua miebant pugnã dimican¬
tes. quousq alter in alteriꝰ morte p¬
siliret. ut haberet qui caderet casuo
gloriã qui ꝑimeret. que armatura

Expanded text:
pugnant gladiatores. Et inde ludum gladiatorium dictum quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu condiscant, et modo inter se aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes; ubi non odio, sed praemio inlecti subeunt ferale certamen. Amphitheatrum dictum, quod ex duobus theatris sit factum. Nam amphitheatrum rotundum est; theatrum est, semicirculi figuram habens. Genera equestrium: duo enim equites, precedentibus signis militaribus, unus a porta orientis, alter a porta occidentis, procedebant in albis equis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis, sicque atroci perseverantia pro virtute sua inibant pugnam, dimicantes quousque alter in alterius mortem prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret: qua armatura
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑ eam ad unũ sonũ multi cõ¬
iungunt᷑. docet enĩ inqͣm sillabã exe¬
at futurũ tempꝰ. ne ꝑimꝑiciã qͥs di¬
cat legebo: ꝓ legam. harũ pͥma ⁊ se¬
cd̃a. mittunt futurũ tẽpꝰ. ĩbo. ⁊ ĩbor.

Expanded text:
 eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo
Abbreviated transcription (Latin):
atq rethorũ. Gramaticoꝵ: int̾ria
cadu̾nt tẽpora. p̃tertũ. instans. fut̃m.
ut fecit. facit. faciet. Rethorũ autẽ uni¬
uersa oratõ ũba dñr. ueluti u̾bis boniꝰ nõ
cepit. ũba bona habuit. ubi ñ tmsuba. q̃¬

Expanded text:
atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non ta
Abbreviated transcription (Latin):
iscipli. e lib̾alium arciũ . uii. gc̃.
prima gramatica id est loqͤndi
& copiam eloq̃ncie sue. maxĩe ĩ ciuili¬
cia: dialectica cognom̃to logica. q̃ ditⁱ¬
putat᷑onib subtilissimis u̾a ducernit
a falsis. Quarta arimethica q̃ cõtinet
numeroꝵ causas. & diuisiones. Qnta:
Musica. que in carminib cantib q g¬
sistit. Sexta: geometria. q̃ mensuras
terrȩ. dimensionesq complectit᷑. Sep¬
tima astrononia q̃ continet astroꝵ le

Expanded text:
isciplinae liberalium artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi et copiam eloquentiae suae maxime in civilitia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet le
Abbreviated transcription (Latin):
tamie mulieres uelant᷑. quib mes¬
tu tutissimo tegunt᷑ umbraculo. de
quo in isaia. Anaboladiũ amicto¬
riũ lineũ feminarũ quo humeri
operiunt᷑ qd̾ greci uel latim findo¬

Expanded text:
tamie mulieres velantur, quo in estu tutissimo tegantur umbraculo, de quo in Esaia legitur. Anoboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Greci et Lati
Abbreviated transcription (Latin):
dñt qi belligerantib incertꝰ ẽ. Qd uero
nudo pectore stat. ut bellose qͥsq sine
formidine cordis obiciat. Mars autẽ a¬
pud gͣcos gradiuus d̾r eo qd̾ in bello gra¬
dũ inferant qͥ pugnat. aut qd̃ inpigre
gradiant᷑. Apollinẽ qͣsi diuinatorẽ et
medicũ uellent ip̃m tam̃ etiã solẽ dixe¬
it̃. qͣsi solum. ip̃m titan qͣsi unũ extita
qͣsi ephebũ idẽ adolescentẽ. unde ⁊ sol
puer pingit᷑ eo qd̃ cotidie oriat et noua
luce nascat᷑. phitiũ quoq eundẽ appol¬
linẽ uocari aiunt. aphitone ĩ mense
molis serpentẽ. cuiꝰ ñ magis uenena
qͣm magnitudo t̾rebant. hc̃ appollo
sagiitaꝵ ictib sternẽs nõĩs quoq repor¬

Expanded text:
dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Tquasi ephebum, hoc est adolescentem: unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eumdem Appollinem vocari aiunt, a Pythone immense molis serpente, cuius non magis venenum quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens, nominis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
interuendentes sermofit mediꝰ. Ideo fĩ¬
gitur hr̃e pennas qi citiꝰ u̾ba discurĩt.
Unde uelox et errans d̾r. Alas eiꝰ in capite
et inpedib significare uolucrẽ fieri ꝑ a
furtimagistrũ dnt̃. qr sermo animos au¬
dientiũ fallit. uirgam tenet: qr serpen¬
tes diuidit. id ẽ. uenena. Nam bellanteᷤ
ac dissidentes int̾pretũ orõne sedant᷑.
Unde scdm libiiũ legati pacis caduceato¬
res dñr. Sict enĩ ꝑficiales bella induce.¬
bant᷑ ita pax ꝑ caduceatores fiebat. er.
tine interpres qui ob urtutẽ multaꝵq
artiũ scĩam. trimegistr᷑ id ẽ termaximꝰ
noĩatꝰ ẽ. Curautẽ cum capite canino
canis sagacissimũ genꝰ et ꝑspicax ha¬
sict̃ scitarũ. ubi uiri et femine ĩpugnã
runt. amaronõ ubi sole femine roma¬
noꝵ aliarũq gentiũ: ubi solimares.¬
Item martẽ qͣi effectorẽ mortiũ. Nã a
marte mors nucupat᷑. hc̃ et adulterũ

Expanded text:
t ementes sermo fit medius. Qui ideo fint ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aefurti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermtine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino canis sagacissimum genus et perspicax hasicuti Scytharum, ubi viri et femine in pugnam eunt Amazonum, ubi sole femine: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli maresItem Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ. Unde et orca nũcupat᷑ uas qd̃ re¬
cit aquas. lp̃e & grece acharon. Liberõ
aliberainto appellatũ uolunt qd̃ quasi
mares incoeundo ꝑ eiꝰ beneficiũ emissiᷤ
seminib lib̾ent᷑iqd̾ idem liber et deli¬
cato corpore pingit᷑. dñt enĩ ei muliereᷤ
attributas et uinũ ꝓpter excitandã li-¬
bidinẽ. Unde et frons eiꝰ pampino cin-¬
grate et moderate uinũ bibit᷑. leticiã p̃s¬
tat. cumultra modũ excitat lites.⁊ qͣsi
cornua dat. Idem autẽ et lieus a potoy
lien qd̾ multo uino menbra soluant᷑. is¬
te et grece dionisiꝰ. amonte indie use.
ubi d̾r ẽẽ nutritꝰ. Certũ ẽ qr ẽ et iusa ci¬
uitas in qua colit᷑ idem liber: unde ni¬
seus dictꝰ ẽ. Mencuriũ sermonẽ inter¬
p̃tant᷑. Nam ideo mercuriꝰ. qͣsi medius
currens d̾r appellatꝰ qd̾ sermocurrat int̃
homines mediꝰ iõ et hermes g̃ce qd̾ ser¬
mo uł intp̃tato q̃ ad sermonẽ utiq ꝑti¬

Expanded text:
tium. Unde et orca nuncupatur vas quod retium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eigrate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est, quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus apo tou luein, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dionysos, a monte Indiae Niso, ubi dicitur esse nutritus. Caeterum est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nisaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius, quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes Graece, quod sermo vel interpretatio quae ad sermonem utique perti
Abbreviated transcription (Latin):
credi quales hor̃es eẽ ñ debeant. lanũ di¬
cunt qͦsi mundi uel celi. uł mensiũ ano¬
am. Duas iam facies faciebat. ꝓpt̾ orientẽ¬
et occidentẽ. Qdͦ uero faciũt eum qͣdrifiõ¬
tẽ. et ianumgeminũ appellant ad iiͦii.
mundi partes hoc refert᷑. ut ad .iiii. elem̾¬
ta siue tẽpora. Sed dum hoc fing̃t mon¬
strũ ñ deum faciunt. Neptuũ aqͣz mẽ¬
di p̃dicant. et dictꝰ ab eis neptiꝰ qͣs no¬
betonans. Uulcanũ uolunt ignẽ. idic¬
tus uulcanꝰ qͣsi uolans candor uel qͣsi
uolicanꝰ qd̃ ꝑ aerem uolet. Ignis e nubr
men de aere cadit. lecco autẽ uulcanꝰ de
femore iunonis fingitur natꝰ qd̾ ful¬
mina de imoaere nascunt᷑. Claudꝰ aũ¬
ht̃. Ideo autẽ in fabroꝵ fornace eundẽ
uulcanti actorem dñt. qr sine igne nlłm
metalli genꝰ fundi extendiq pot̃. Plo¬
ton grece latine diespiter uł dictis pat̃.
qͣm aliis orcum uocãt qͣsi receptorẽ mor¬

Expanded text:
credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicredi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciet Occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa, sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. 38. Neptunum aquas mundi praedicant, et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. 39. Vulcanum volunt ignem, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volet, ignis enim demen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Junonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur. 41. Claudus au autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum autorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique poteston Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mor
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos deuorasse. Hoc ẽ annos quoᷤ
tempꝰ ꝓduxerit: in se reuoluit. uł qd̾
eo semina unde oruint᷑ it̃m redeunt.
hc̃ celii patris abscisse genitalia d̾ñt.
qr nicħ de seminib in celonascit᷑. falcẽ
tenent inqͥũt ꝓpt̾ agriculturã sigcãdã.
uel ꝓpter anos et tempora qd̃ in se re¬
deant. uel ꝓpter sapiãm qd̃ int̾ accuta
Sit. In aliquib autẽ ciuitatib sat᷑no
liberos suos apd̃ gentiles ĩmolabãt. qd̾
saturnũ poete liberos suos deuorasse
solitum tradidest̃. Louis autẽ aiuiuãdo
dictꝰ. et iupiter qͣsi iuuãs pater. hoc ẽ
omnib prestans. hc̃ et pͥuato titulo
iouem optimũ dixeit̃ dũ finss et ĩ cestꝰ
in suis impudicꝰ in extraneis. Quẽ modo
taurũ fingunt: ꝓpter europe raptũ. fuit
enĩ innaui cuiꝰ insigne erat taurꝰ mͦ
danaes ꝑmibrẽ aureũ appetiss e concit¬
bitũ ubi intelligit᷑ puditiã mulieriᷤ
ab auro fuios e corruptã mͦ insimilitu

Expanded text:
filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, coelo de seminibus nascitur. Falcem tenet inquiunt, propter agriculturam significandam; vel propter annos et tempora, quod in se redeant; vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles immolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Jovis fertur a juvando dictus, et Jupiter quasi juvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Jovem optimum dixerunt, dum fuisset incestor in suis, impudicus in extraneis; quem modo taurum fingunt propter Europae raptum. Fuit enim in navi, cujus insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetiisse concubitum, ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuis
Abbreviated transcription (Latin):
ce hebreoꝵ. in latina lingna anmal so¬
nat ꝓpt qd̾ de excelsis ad tram cecidit.
et ꝓmerito suo ut animal brutũ effec¬
tus sit. et ip̃e ẽ leuiathan. idẽ serpẽs de
aqs qr in huiꝰ scłimare uolubili usat᷑ aꝰ¬
tucia. lemathan autẽ interp̃e additam̃.¬
tũ eoꝵ. Quoꝵ scilicet. nͥ hominũ : Quib
in paradiso semel culpã p̃uaric̃onis ĩ to¬
rationeᷤ phisicaᷤ conant᷑ traduc̃e eaq ĩ
causis elementoꝵ composita ẽẽ interp̃.¬
tant᷑. Sed hoc ã poetis totũ fictum ẽ. ut
deos suos adorarent aliquib figuris qͦs
ꝑditos ac dedecoris infamia plenos
fuisse historie confitent᷑. omĩo enĩ fin¬
gendi locusuacat: ubi ueritas orss at.
Saturnꝰ origo deoꝵ et tociꝰ posteritatiᷤ.
a paganis designat᷑. hc̃ latini a satu ap¬
pellatũ fert̃. qd̾ ad ip̃m sacio omniũ
ꝑtineat rerũ. uel a temporiᷤᷤ longitu¬
dine qd̃ saturet᷑ annis. unde uenĩ g̃ci eũ¬
cronos nom̃ hr̃e dñt. id ẽ qd̾ tempꝰ qͦ

Expanded text:
Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis inturationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum composita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse, historiae confitentur: omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur: hunc Latini a satu appellatum ferunt, quia ad ipsum satio omnium pertineat rerum; vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et euCronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gationib feminaꝵ. eo qd̵ qͣsi portas
matrũ natoͣꝵ pandat. ⁊ nubentium
maritis. sed hoc philoshi. Poete ã ui
nonẽ iouis asseit̃ sororẽ. et coniugẽ.
Ignẽ enĩ et aerem iouẽ aqͣm it̾rã iu¬

Expanded text:
gationibus feminarum, et quod quasi portas gationibus feminarum, et quod quasi portas matrum natis, et naturas pandat nubentium maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Junonem Jovis asserunt sororem et conjugem; ignem enim et aerem Jovem, aquam et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ omnia moueant᷑ ip̃am ñ moueri.
Qd̃ corruscantes eiꝰ ministri cõstrictigla¬
diis eẽ fingunt᷑. ut significet᷑ om̃s ꝓt̾ra
sua debere pugnare. Qd̃ gallos huic de
seruire feceit̃. significat eos qͥ semine
indigent f̾ram sequi oportere. In ea
qͥppe omnia repperire. &d se apd̃ eam
iactant p̾cipit᷑ inqͥunt. ut qui t̾rã colunt
ne sedeant. semꝑ enĩ eẽ qd̾ agant. Cimba¬
incolendos agros. sed ideo ereȩ qd̾ t̾ram
antiqui ere colebant. priꝰ qͣm ferrũ eẽt
inuentũ. Eandẽ uestam et ignẽ ẽẽ ꝑhi¬
bent. qr t̃ram ignẽ hr̃e ñdubiũ ẽ. ut ex
echna uulcanoq dat᷑ intelligi ⁊ iõ uir¬
ginẽ putant. quia ignis inuiolabile
sit elem̃tũ. nicħq nasci possit ex eoqͥp¬
pe qr omĩa que arripuerit absumat.
Ouidiꝰ inifastis. Nec tu aliud uestam
qͣm uiuã intellige flamã. Nataq de
flãma corpora nulia uides. ꝓpt̾ea et
uirgines ei serurre dñt eo qd̃ sict̃ ex
uirgine ita nicħ ex igne nascat᷑. by

Expanded text:
am non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbain colendis agris, et ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram ignem habere non dubium est ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vides; propterea, et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut de virgine, ita nihil ex igne nascatur. 69.
Abbreviated transcription (Latin):
signis uiderent᷑ ostend̾e futura. In lucis
enĩ consulebant᷑ a paganis. et responsa
illis ñ signis s uocib dabant. Geniũ ã
dictũ qd̾ qͣsi uimhãt omniũ rerũ gignẽ.¬
darum. seu agignendis liberi. Unde ⁊ ge¬
males lecti dicebant᷑ agentib qui nouo
marito sternebant᷑. hec et aliast̃ genti¬
liũ fabulosa figmenta que interp̃tata
sic habent᷑. ut ea ñ intellecta dãpnabilit
tam̃ ad orent. fatũ autẽ dñt eẽ qͥcqͥd dii
fant᷑. qͥcqͥd eciã iupit̃ fatur: Afando gͥ fatũ
dñt id ẽ aloq̃ndo. Qd̃ nͥ hoc nom iam ĩ alia
re soleret intelligi qͦ corda hominũ nolo¬
mꝰ indinare rõnabilit̾ possumꝰ fatũ ap¬
peliare. Non enĩ ab nuere possumꝰ eẽ scͥp¬
tum in litteris sc̃ĩs. Semel locutꝰ ẽ d̾s duo

Expanded text:
signis ostendere viderentur futura. In lucis signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus aendo: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo
Abbreviated transcription (Latin):
pecudes. Caprinas ungulas ht̃. ut solidi¬
tatẽ terre ostendat. quã uolunt dm re-
nachi regis filia. que de grecia uemiens
egiptios littas docuit.⁊ tras colere insti
rapis omniũ maximꝰ egiptioꝵ d̾s. Lp̃e ẽ
apis rex arguioꝵ qui nanib transuect᷑
inegiptũ. cũ ibidẽ mortinis fina e aͦꝑ¬
pellat᷑ ẽ. ꝓpt̾ea qi archa inqua mortuus
ponit᷑. qͣm sarcofagũ noĩant: saros dicit᷑
grece et ibieum uenerari sepultũ cepeif.¬
pͥusqͣm templũ eiꝰ finsset instructõ uelt
soros serapis. Sorapis pͥmo dem̃ una litta
cõmitata serapis dictꝰ ẽ. Apis fuit apd̃ e¬
giptios taurꝰ serapis consecrat᷑. et ab eo
sic nominat᷑ quem egiptꝰ instar numi¬
nis colebat eo qd̾ de futuriꝰ daret q̃dam
manifesta signa. Apparebat enĩ inni᷑phiᷤ
qͤm centũ antistites ꝑseq̃bant᷑. et repen¬
te idem limphatici p̾canebat hꝰ capitiᷤᷤ
imaginẽ sͥ in heremo iudei feceit̃. Faimi

Expanded text:
pecudes. Caprinas ungulas habet, ut solidipecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum enachi regis filia, que de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras colere institrapis omnium maximus Egyptiorum deus: ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Egyptum, cum ibidem mortuus fuissepellatus est; propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coepepriusquam templum eius esset instructum. Velut σορὸς et Apis, Sorapis primo, deinde una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis ima