comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m carnẽ: cũ fructꝰ large ꝓueniunt: cũ ha¬
bundant om̃ia quib uiuimꝰ. Quisquis inde
ñ laudat dm̃: ingratus est. Adu̾sitates uͦ sunt
indolorib. in languorib: in p̃ssuris. in amis¬
sione rerũ: intͥbulationib. Ergo confit̾e dño.
in cythara. Siue tibi abundet terrenũ aliqͥd.
siue desit: grãs age illiqui dedit. uel abstulit.
Non enim tͥ ablatus ẽ ille qui dedit: qmͣuis tibi
ablatũ fuerit qd̾ dedit. Tange gͦ cordas in cor¬
de: & dic tanqm incythara inferiore. dñs de¬
dit. dñs abstulit. sicut dño placuit ita fac̃¬
tũ est: sit nomen dñi benedictũ. Iamu̾cũ at¬
tendis suꝑiora dona di. quid tͥ contulerit p̃¬
ceptoꝵ:: qua doctna cęlesti te imbuerit. quid
tͥ desuꝑ ex illiꝰ ueritatis fonte p̃cȩt̾is dedi̾t: con¬
uert̾e a& ad psalt̾iũ: psalle dõ inpsalt̾io decem
cosdarũ. Precepta enim legis: decem sunt.

Expanded text:
secundum carnem: cum fructus large proveniunt: cum asecundum carnem: cum fructus large proveniunt: cum abundant omnia, quibus vivimus: quisquis inde non laudat Deum ingratus est. Adversitates vero sunt in doloribus, in languoribus, in pressuris, in amissione rerum, in tribulationibus. Ergo confitere Domino in cythara, sive abundet tibi terrenum aliquid, sive desit: gratias age illi, qui dedit, vel abstulit , non est enim tibi ablatus ille qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit, quod dedit. Tange ergo chordas in corde; et dic tanquam in cythara inferiore, Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit ita factum est . Sit nomen Domini benedictum. Jam vero cum attendis superiora dona Dei: quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritatis fonte prae caeteris dederit, convertere et ad psalterium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
homo & uerbũ: tam̃ quia scit se nichil hr̃e
ex humanitate: orat ut det aliis exemplũ
orandi: qui nicħ ꝓrsus in humanitate sua
debent confidere. Dico ne discedas: s potius
exurge adiuuando me. Et intende iudicio meo:s
idẽ considera quale sit iudicium de me fac¬
tum. Et ne putaret᷑ iudiciũ attendi debere
scd̃m penã: id̾o adiungit. Deus m̃s & dñs
meus: in causãmeã. Ac sidiceret. Tu qui es cre¬
ator meus. & rector meus: intende ñ inpenã:
s in causã meã. Non inid quod mecũ habet
latro cõmune: s in illud quod beati qui ꝑ secu¬
tionẽ patiunt᷑ ꝓpter iusticiã. Hec enim causa
discreta ẽ: nam pena similis est & bonis & ma¬
lis. Itaq martyrẽ ñ facit pena: s causa. Et¬

Expanded text:
Homo et Verbum, tamen, quia scit se nihil habere Homo et Verbum, tamen, quia scit se nihil habere ex humanitate, orat, ut det aliis exemplum orandi, qui nihil prorsus in humanitate sua debent confidere. Dico ne discedas, sed potius, 24 Exsurge, adjuvando me: et intende judicio meo. Id est, considera quale sit judicium de me factum. Et ne putaretur judicium attendi debere secundum poenam, ideo adjungit: Deus meus, et Dominus meus in caussam meam. Ac si diceret, Tu qui es creator meus et redemptor meus, intende non in poenam, sed in caussam meam. Non in id, quod mecum latro commune, sed in illud quod beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Haec enim causa discreta est. Nam poena similis est bonis et malis. Itaque martyres non facit poena, sed causa.
Abbreviated transcription (Latin):
mantes: crucifige crucifige. Dixerunt euge
eugeri. bene bene. Insultatoria laus est. Ui¬
derunt oculi nr̃i. Uidimꝰ qualis eẽt: & tan¬
demeum cognouimꝰ. Ubi sunt uirtutes.
quas faciebat: Cur qui saluauit alios se¬
ipsumñ saluat: Dñs autẽ patiens erat in
cruce: ñ potentiã ꝑdiderat: spatientiã de¬
monstrabat. Quid enĩ illi erat de cruce descen¬
dere. qui potuit postea de sepulcro resurg̃e:
S cessisse uideret᷑ insultantib : & hoc oporte¬
bat ut resurgens suis se ostenderet. & ñ illis:
quia resurrectio ipsiꝰ uitã nouã significabat.
Uita autẽ noua amicis nota ẽ: ñ inimicis.
Nidisti dñe insultationes & obꝓbria illorũ:
Cognouisti eorũ nequiciã: & meã innocentiã.
Et ideo ne sileas: s ꝓfer sententiã. Qui ñ siles
a p̃cepto: ñ sileas auidicio. Dñe ne discedas
a me. Quamuis sit securus qd̃ abeo ñ disce¬
dat ds: una enim ꝑsona induab naturis.

Expanded text:
mabant, Crucifige, crucifige. Dixerunt, Euge, mabant, Crucifige, crucifige. Dixerunt, Euge, euge. Id est. bene, bene . Insultatoria laus est. Viderunt oculi nostri. Vidimus qualis esset, et tandem eum cognovimus. Ubi sunt virtutes, quas faciebat? Cur, qui salvavit alios, seipsum non salvat? Dominus autem patiens erat. In cruce non potentiam perdiderat, sed patientiam demonstrabat. Quid enim illi erat magnum de cruce descendere, qui potuit postea de sepulchro resurgere? Sed cessisse videretur insultantibus. Et hoc oportebat, ut resurgens suis se ostenderet, et non illis: quia resurrectio ipsius vitam novam significabat: vita autem nova amicis nota est, non inimicis. 23. Vidisti, Domine, Insultationes et opprobria illorum. Cognovisti eorum nequitiam, et meam innocentiam. Et ideo, Ne sileas. Sed profer sententiam. Qui non siles a praecepto, ne sileas a judicio. Domine, ne discedas a me. Quanvis sit securus, quod ab eo non discedat Deus una enim persona in duabus naturis
Abbreviated transcription (Latin):
laudabo te. ñ suꝑgaudeant mͥ qui aduer¬
sant᷑ mͥ iniq: qui oderunt me gratis & an¬
nuunt oculis. Suꝑgauderent quidẽ: si
xꝑc ñ resurgeret. S quia resurrexit: gau¬
dium eoꝵ conu̾sum est in luctũ. Beneaũ
ait. quia iniq aduersabant᷑ ei: scilicet ñ
examore s ex odio:ñ studio corrigendi. ẜ¬
uoluntate nocendi. Gratis autẽ odunt. idẽ
sine culpa. sine merito. Annuentes oculis
sunt ypocrite simulati: qui uultu ꝓnun¬
tiant. quod in corde ñ gestant. De quib mox
uerax es: & non respicis ꝑsonã hominis. Hec
& his similia. pacifica uerba sunt: subad¬
ulationis figura. Et in iracundia terre lo¬
quentes: dolos cogitabant. Irati loquebant᷑.
timentes ne teram ꝑderent & gentẽ. Hȩc aũ
hac causa iracundo animo ꝓt̾ra sua loque¬
bant᷑ ut iħm dolo tenerent & occiderent.
Talis erat eoꝵ cogitatio. Et dilatauerunt
suꝑ me ossuũ: palam blasphemantes. &e cla¬

Expanded text:
laudabo te: 20. Non supergaudeant mihi qui adverlaudabo te: 20. Non supergaudeant mihi qui adversantur mihi inique, qui oderunt me gratis, et annuunt oculis. Supergauderent quidem, si Christus non resurgeret: sed quia resurrexit, gaudium eorum conversum est in luctum. Bene autem ait, quia inique adversabantur ei, scilicet non ex amore, sed ex odio: non studio corrigendi, voluntate nocendi. Gratis autem oderunt, id est, sine culpa, sine merito. Annuentes oculis sunt hypocritae simulati, qui vultu pronuntiant quod in corde non gestant. De quibus moxverax es, et non respicis personam hominis . Haec et his similia pacifica verba sunt sub adulationis figura. Et in iracundia terrae loquentes, dolos cogitabant. Irati loquebantur, timentes ne terram perderent et gentem . Haec autem hac caussa iracundo animo pro terra sua loquebantur, ut Jesum dolo tenerent et occiderent. Talis erat eorum cogitatio. 22. Et dilataverunt super me os suum. Palam blasphemantes. Et cla
Abbreviated transcription (Latin):
respicies: Quando miscdit̾ attendendo facie s⁊
ut de eoꝵ me eruas potestate: Restitue ani¬
mã meam a malignitate eoꝵ: a leonib uni¬
cam meam. Ac sidiceret. Animã meã quȩ u¬
nica est immunis a peccato: nulla enim ani¬
ma alia sine peccato: hancinquã animã erep¬
tam a malignante poplõ. & aleonib om̃ib
scilicet pͥncipib. & sacerdotib lib̾atã. resti¬
tue a passione:ut facias eam redditã corꝑi.
cũ ipso corpore immortałe & in corruptibilẽ.
Quid factura es oscã anima. postquã resur¬
rexeris: Confitebor tibi in ȩccłia magna: in
popło graui laudabo te. fit quid̾e confessio
in om̃i multitudine: s ñ in om̃ib laudat᷑
ds. Inista enim magna ȩccłia. toto terrarũ
orbe diffusa: palea ẽ &e frumentũ. Palea uo¬
lat. frumentũ manet. Igit᷑ in graui płoquẽ
uentꝰ temptationis ñ aufere. in his ds̃ lau¬
dat᷑: nam in palea semꝑ blasphemat᷑. Et qͥa

Expanded text:
e, quando respicies? Quando misericorditer attendendo facies, e, quando respicies? Quando misericorditer attendendo facies, ut de eorum me esuas potestate? Restitue animam meam a malignitate eorum, a leonibus unicam meam. Ac si diceret, Animam meam, quae unica est, immunis a peccato. Nulla enim alia anima sine peccato. Hanc, inquam, animam ereptam a malignante populo, et a leonibus, scilicet principibus et sacerdotibus liberatam, restitue a passione: ut facias eam redditam corpori, cum ipso corpore immortalem et incorruptibilem. Quid factura es, o sancta anima, postquam resurrexeris? 19. Confitebor tibi in ecclesia magna, in populo gravi laudabo te. Fit quidem confessio in omni multitudine, sed in omnibus laudatur 157 Deus. In ista enim magna Ecclesia toto terrarum orbe diffusa, palea est, et frumentum. Palea volat, frumentum manet . Igitur in gravi populo, quem ventus tentationis non aufert, in his Deus laudatur. Nam in palea semper blasphematur. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
dei est: descendat nunc de cruce &e credimꝰ ei Sub¬
sannauert̃ me subsannatione. Quia postquã
dixit subsannauert̃. & subsannatione addi-¬
dit: aꝑte insinuat. quia illa subsannatio
ñ ex uerbi p̃cipitatione. s ex studio. & exani¬
mi delib̾atione fuit. Frenduerunt bestiali
ferocitate suꝑme dentib: id ẽ corrosionib suis.
Ex his gͦ uerbis nobis ostendit: quantã humi¬
litatẽ. quantã karitatẽ. quantã patientiã.
erga tam prauos. tam ꝑuersos. tam ꝑfidos.
pius redemptor ñr habuerit. Qua inre scien¬
dũ nobis est:quia hec causa fuit qua pate¬
ret᷑ caput nr̃m᷑:. ut uidelicet corꝑi suo patien¬
tie p̃beret exemplũ. Dñs enim uoluntate
passus est: non necessitate. Noluntaria eius
passio nr̃a est necessaria consolatiõ. ut quando
forte talia patimur. caput nr̃m intueamur:
atq eius exemplo cõmoniti. discamꝰ & nos cũ
eopati. Sienim compatim᷑: & congłabimur.

Expanded text:
Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . SubDei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Subsannaverunt me subsannatione. Quia postquam dixit, Subsannaverunt, etiam, Subsannatione addidit, aperte insinuat, quia illa subsannatio non ex verbi praecipitatione, sed ex studio, et ex animi deliberatione fuit. Frenduerunt bestiali ferocitate, super me dentibus, Idest, corrosionibus suis. Ex his ergo verbis nobis ostendit, quantam humilitatem, quantam caritatem, quantam patientiam, erga tam pravos, tam perversos, tam perfidos, pius Redemtor noster habuerit. Quia in re sciendum nobis est, quia haec caussa fuit, qua pateretur caput nostrum: ut videlicet corpori suo patientiae praeberet exemplum . Dominus enim voluntate passus est, non necessitate. Voluntaria ejus passio, nostra est necessaria consolatio: ut quando forte talia patimur, caput nostrum intueamur: atque ejus exemplo commoniti, discamns et nos cum eo pati. Si enim compatimur, congloriabimur .
Abbreviated transcription (Latin):
eos. tanqmͣ ꝓximos & fres suos. Maiorẽ aut̃
hac dilectionẽ nemo habet: quã ut animã su¬
amponat quis ꝓ amicis suis. Et quia ei nole¬
bant acquiescere: humiliabat᷑ tanquã lu¬
gens incorpore. & contristatꝰ in anima. Exem¬
plogͦ dñico ammonem᷑. ut ñ solum quos to¬
leramꝰ amemꝰ: s etiam pͣua eoꝵ oꝑa contͥstati.
defleamus. Ego sic ꝓeis humiliabor ⁊ illi autẽ
quid: Sequit᷑ & dicit. Et aduersũ me letatift̃:
de his quȩ mͥ aduersa & contͣria fuerunt. Et
conuenert̃ in unũ consiliũ. & eandẽ uoluntatẽ:
ut me dolo traderent &e caꝑent. Congregata
idẽ multiplicata & coadunata sunt suꝑme
flagella. & ignoraui: nesciebã enim in me cul¬
pam qua debuissem flagellari. Dissipati sunt:
uet compuncti. Scd̾m enim int̾iorẽ hominẽ suire
destructi: atq a caritatis uinculo diuisi. Uel dis¬
sipati sunt: quando terremotꝰ & signa uidert̃.

Expanded text:
ximos et fratres suos . Majorem autem ximos et fratres suos . Majorem autem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Et quia ei nolebant acquiescere, humiliabatur tamquam lugens in corpore, et contristatus in anima. Exemplo ergo Dominico admonemur, ut non solum quos toleramus, amemus: sed etiam prava eorum opera contristati delleamus. Ego sic pro eis humiliabar: illi autem quid? Sequitur et dicit: 16. Et adversum me laetati sunt. De his quae mihi adversa et contraria fuerunt. Et convenerunt in unum consilium et eamdem voluntatem, ut me dolo traderent et caperent . Congregata, idest, multiplicata et coadunata sunt super me flagella, et ignoravi. Nesciebam enim in me culpam, qua debuissem flagellari. Dissipati sunt nec compuncti. Secundum enim interiorem hominem sunt destructi, atque a caritatis vinculo divisi. Vel dissipati sunt, quando terraemotus et signa viderunt .
Abbreviated transcription (Latin):
uix unũ latronẽ inuenit. quẽ in cruce guł¬
ret: Et apłi enim fugerant. Nullũ autes
ius aut meliꝰ negotiũ est intͥbulatione. qnl
cedere ab eo strepitu qui foris ẽ: & in int̾iola
secreta mentis ire: ibiq orare dñm. ne uitei¬
tatione uincam᷑: deinde ut etiam illi quind
ꝑsequunt᷑ ad sanitatẽ iusticiȩ conuertans.
Ideo subiunctũ ẽ. Et oratio mea insinu mes
conuertet᷑. ꝑ sinum. agnoscimꝰ secretũ. Ins¬
creto cordis debemus orare. ubi deus uidet.
deus audit. nde in ȩuangłio d̃t. Tu aitẽs
oraueris: intra in cubiculũ tuũ & cȩt̾a. Et hoc
habebat patrẽ. D̾s enim erat inxꝑo: mundũ re¬
concilians sibi. In se gͦ habebat quẽ dep̃caret᷑:
quia ipse dixerat. egoinpatre. & pat̾ in me est.
Quanto autẽ affectu eos diligebat ꝓ quib ora
ponit᷑ casus ꝓcasu. Ac si diceret᷑ quasi de ꝓximo
&e de fr̃e. Complacebat gͦ rꝑc deo pat̾ de ꝑsecuto¬
rib suis. quasi de fr̃ib & ꝓximis: diligebat enĩ¬

Expanded text:
n cruce gustaret? Et Apostoli eum fugerunt . Nullum autem majus aut melius negocium est in tribulatione, quam recedere ab eo strepitu, qui foris est: et in interiora secreta mentis ire, ibique orare Dominum, ne in tentatione vincamur. Deinde ut etiam illi qui nos persequuntur, ad sanitatem justitiae convertantur. Ideo subjunctum est; 14. Et oratio mea in sinu meo convertetur. Per signum agnoscimus secretum. In secreto cordis debemus orare, ubi Deus videt, ubi Deus audit. Unde in Evangelio dicitur, Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et caetera . Et hoc habebat Patrem. Deus enim erat in Christo, mundum reconcilians sibi . In se ergo habebat, quem deprecaretur: quia ipse dixerat, Ego in Patre, et Pater in me est . Quanto autem affectu eos diligebat, pro quibus orabponitur casus pro casu: ac si diceret, quasi de proximo et de fratre. Complacebat ergo Christus Deo Patri de persecutoribus suis, quasi de fr
Abbreviated transcription (Latin):
incorde ipsoꝵ. S cuiꝰ lingua durat. meditari to¬
tadie laud̃ẽ di : S oꝑa bona. uitabona: linguã
suam hñt apud dm̃. Si totadie bene iuixeris: to¬
tadie laudabis deum. Explicit depsalmo.xxx¬

Expanded text:
in corde ipsorum . Sed cujus lingua durat meditari toin corde ipsorum . Sed cujus lingua durat meditari tota die laudem Dei? Sed opera bona, vita bona linguam suam habent apud Dominum. Si tota die bene vixeris, tota die laudabis Deum. 159 TITULUS PSALMI XXX
Abbreviated transcription (Latin):
deuelint in se głari: ideo mox adiunctum est.
Et dicant semꝑ magnificet᷑ dns. Semꝑ enim
oportet illũ magnificare & laudare. qui oꝑat᷑ in
nobis & uelle & oꝑari: ꝓ bona uoluntate. Recte
autẽ subdit: qui uolunt pacem serui eiꝰ. Neq
enim sufficit serius di uelle iusticiã: nisi stude¬
ant & uelle pacem. Unde cum suꝑius dixisset de¬
clina amalo & facbonũ: ꝓtinus adiunxit. inqͥre
pacem &e ꝑsequere eam. Pax est: quando caro &
sꝑe concordant in deo. In hac pace complet᷑ iusticia:
& nichiliam restat aliudnisi ꝑseu̾antia. Unde
apte mox subdit᷑. Et lingua mea meditabit᷑ iu¬
sticiã tuã: totadie laudem tuam. Uideret᷑ ma¬
gis ad cor ꝑtinere meditatio: quã ad linguam.
S quia sc̃i uiri die acnocte meditant᷑ in lege dñi.
& quȩ meditant᷑ loquunt᷑: id̾o lingua eoꝵ di iusti¬
ciã meditari dr̃. Hinc scͥptum est. Os sapientiũ:

Expanded text:
de velint in se gloriari, ideo mox adjunctum est. de velint in se gloriari, ideo mox adjunctum est. Et dicant semper, Magnificetur Dominus. Semper enim oportet illum magnificare, et laudare, qui operatur in nobis, et velle et operari pro bona voluntate . Recte autem subdit: Qui volunt pacem servi ejus. Neque enim sufficit servis Dei velle justitiam, nisi studeant et velle pacem. Unde cum superius dixisset, Declina a malo et fac bonum : protinus adjunxit, Inquire pacem et persequere eam. Pax est, quando caro et spiritus concordant in Deo. In hac pace completur justitia. Et nihil jam restat aliud, nisi perseverantia. Unde apte mox subditur: 29. Et lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam. Videtur magis ad cor pertinere meditatio, quam ad linguam. Sed quia sancti viri die ac nocte meditantur in lege Domini , et quae meditantur, loquuntur: ideo lingua eorum Dei justitiam meditari dicitur. Hinc scriptum est, Os sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
huc subdit᷑. Induant᷑ confusione e reuerentis
qui maligna loquunt᷑ suꝑ me. Id est & illi si¬
milit̾ conuertant᷑ erubescentes mala sua. &
mͥ reuerentiã exhibentes: qui siñ facto. uel
uerbo peccauert̃ suꝑ me. Ideo dixit induan¬
t᷑: ut ꝑ penitentiã p̃terita mala tegerent᷑. Q
cont᷑: exultent & letent᷑ qui uolunt iusticiã
meam. Ad corpꝰ simul& animũ ꝑtinet exul¬
tatio: Leticia. tantũ ad animũ. Exultare ttaq
& letari ẽ: ext̾ius & interiꝰ gaudio repleri. Q
uolunt declinare amalo & facere bonum:hi
sunt qui uolunt iusticiam dei. Et notandũ
qd̾ ñ ait qui faciunt: s qui uolunt. Multienĩ
faciunt oꝑa iusticiȩ: ñ ex uoluntate. Nemo
autẽ inuitꝰ benefacit: etiam sibonum est qd̾
facit. Nam si actio uidet᷑ bona: uoluntas tam̃
tenet᷑rea. Iusticiȩ uero uirtꝰ. ñ in actione est:s
inuoluntate. Bene gͦ hi qui uolunt iusticiam
uibent᷑ exultare: quia amor iusticiȩ & nouam
uitam generat. & gaudium spiritale. Et ne in¬

Expanded text:
 confusione et reverentia, qui maligna loquuntur super me. Id est, et illi similiter convertantur, erubescentes mala sua, et mihi reverentiam exhibentes, qui si non facto, vel verbo peccaverunt super me. Ideo dixit, Induantur, ut per poenitentiam praeterita mala tegerentur. Quo contra, 28. Exultent et laetentur, qui volunt justitiam meam. Ad corpus simul et animam pertinet exultatio: laetitia tantum ad animum. Exultare itaque et laetari, est exterius et interius gaudio repleri. Qui volunt declinare a malo, et facere bonum , hi sunt, qui volunt justitiam Dei. Et notandum, quod non ait, Qui faciunt, sed, qui volunt. Multi enim faciunt opera justitiae, non ex voluntate. Nemo autem invitus bene facit, etiam si bonum est, quod facit. Nam si actio videtur bona, voluntas tamen tenetur rea. Justitiae vero virtus non in actione est, sed in voluntate. Bene ergo hi, qui volunt justitiam, jubentur exultare: quia amor justitiae et novam vitam generat, et gaudium spirituale. Et ne in
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ est. scilicet pedem tuum: affectũ tuũ: & nõ
timebis foris. ut te moueat manus peccatoris.
insuꝑbia ceciderunt. Prior ille qui inueritate
ñ stecit: deinde ꝑ eum illi quos deus de parady¬
so dimisit. Ideo cũ cautã faceret ȩccłiam dñs ⁊
illa tuũ inquit obseruabit caput: & tu eiꝰ calca¬
neum. Serpens obseruat ut tibi ueniat pes
suꝑbiȩ. ut tuus affectus moueat᷑ a deo: & ita
te deiciat. Tu autẽ caput esꝰ obserua: Inicium
om̃is peccati su ꝑbia. Prima origo peccandi est.
uoluntas deficiens a summo bono: &e hocͤpes
suꝑbiȩ. In de ꝓcedunt duo uitia: scilicet igno¬
rantia rerũ agendarũ. & concupiscentia nox¬
iarũ. Deinde alia duo dixiuant᷑.i. timor &e amor.
Ex his autẽ. om̃is maloꝵ seges generat᷑. Sum
manus peccatoris. ⁊ abeatitudine excludat᷑. Inqͥn¬
tũ quisq minꝰ amat d̃m: in tantũ labit᷑ pes eius ad

Expanded text:
intus est, scilicet pedem tuum, afiectum tuum: et non intus est, scilicet pedem tuum, afiectum tuum: et non timebis foris ne te moveat manus peccatoris. in superbia ceciderunt. Prior ille, qui in veritate non stetit : deinde per eum illi, quos Deus de paradiso dimisit . Ideo cum cautam faceret Ecclesiam Dominus: Illa tuum inquit observabit caput, et tu ejus calcaneum . Serpens observat, ut tibi veniat pes superbiae, ut tuus affectus moveatur a Deo, et ita te dejiciat. Tu autem caput ejus observa, initium omnis peccati superbiam . Prima origo peccandi est voluntas deficiens a summo bono, et haec est pes superbiae. Inde procedunt duo vitia, scilicet ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum. Deinde alia duo derivantur: idest timor et amor. Ex his autem omnis malorum seges generatur. Summanus peccatoris, et a beatitudine excludatur. Inquantum quisque minus amat Deum, in tantum labitur pe
Abbreviated transcription (Latin):
ti a xꝑo. uidemꝰ sapientiã. iusticiã. caritatem.
Uel in hoc lumine lumen uidebimꝰ sicut ipse
ait: qui uidet meuidet & patrẽ. Et ut hoc fiat.
est scire d̃m ꝑfide̾: dein de rectũ habere cor .i.
uelle quod uult deus. Scientib se p̃tendit mi¬
scdiam suam deus: quando credentib in eum
pͥus donat remissionẽ peccatoꝵ: deinde cũ iã
cor rectũ habere ceꝑint. ut ea quȩ d̾s uult q
ipsi uelint᷑:. sic iusticiã di consequunt᷑: ut de
peccatorib iusti efficiant᷑. S iam caueant ne
suꝑbiant: unde orandum ẽ & dicendũ. Non
ueniat mͥ: pes suꝑbiȩ: &e manꝰ peccatoris ñ
moueat me. Radicẽ peccati. & caput peccati
timuit: qui hec dixit. Nondeerat pͥmo ade iu¬
sticia:. suenit illi pes suꝑbiȩ. & mouit illum
manus peccatoris: i. temptatio diaboli. Suꝑbia
gͦ lapsi sum: ut ad istam mortalitatẽ ꝑueniremꝰ.
Suꝑbia deiecit: humilitas erigit. Serua gͥ qd̃

Expanded text:
ti a Christo videmus sapientiam, justitiam, caritatem. ti a Christo videmus sapientiam, justitiam, caritatem. Vel in hoc lumine videmus lumen, sicut ipse ait, Qui videt me, videt et Patrem . Et ut hoc fiat, est scire Deum per fidem, deinde rectum habere cor: idest, velle quod vult Deus. Scientibus se praetendit misericordiam suam Deus, quando credentibus in eum prius donat remissionem peccatorum. Deinde cum jam cor rectum habere coeperint, ut ea quae Deus vult, et ipsi velint: sic justitiam Dei consequuntur, ut de peccatoribus justi efficiantur. Sed jam caveant, ne superbiant. Unde orandum est, et dicendum: 12. Non veniat mihi pes superbiae: et manus peccatoris non moveat me. Radicem peccati Ex Augustino et caput peccati timuit, qui hoc dixit. Non deerat primo Adae justitia, sed venit illi pes superbiae. Et movit illum manus peccatoris, idest, tentatio diaboli. Superbia ergo lapsi sumus, ut ad istam mortalitatem perveniremus. Superbia dejicit: humilitas erigit. Serva ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ẽ uitȩ ȩternȩ. quȩ quidẽ gr̃a nobis cõm̃dat᷑:
cũ subinfert᷑. In ebriabunt᷑ abub̾tate domꝰ
tue: & torrente uoluptatis tuȩ potabis eos.
datꝰ est nobis: ipsa est ub̃tas domus dei. Hac
ub̾tate inebriant᷑. qui tantũ om̃ipotentis dĩ
amore repleti sunt: ut mente mutata sibimet
ipsis extranei ẽẽ uideant᷑. Hȩc merito torrens
uoluptatis dicit᷑: quia cũ magno impetu ue¬
nit: & cum magna suauitate atq delectatio¬
ne a sitientib iusticiã potat᷑. Hac inebriati
erant martyres. quando admortẽ letuibant:
tormenta contempnebant: parentes flentes
ñ agnoscebant. Sꝑemus gͦ sub tegmine ala¬
rum dei: quatinus eius dulcedine meream̃
inebriari. Qm̃ apud te est fons uitȩ: & inlu¬
mine tuo uidebimus lumen. Quis est fons
lite. nisi xꝑce Uenit incarne: rorauit siti¬
entẽ saciauit sꝑantẽ. Hic aliud est fons. ali¬
udlumen: ibi ñ ita. Quod enim fons: hoc
In hoc lumine uidemꝰ lumen: quia illumina¬

Expanded text:
a nobis commendatur, cum subinfertur: 9. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae: et torrente voluptatis potabis eos. sanctum, qui datus est nobis , ipsa est ubertas domus Dei. Hac ubertate inebriantur, qui tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mente mutata sibimet ipsis extranei esse videantur. Haec merito torrens voluptatis dicitur, quia cum magno impetu venit, et cum magna suavitate atque delectatione a sitientibus justitiam potatur. Hac inebriati erant martyres, quando ad mortem laeti ibant, tormenta contemnebant, parentes flentes non agnoscebant. Speremus ergo sub tegmine alarum Dei, quatenus ejus dulcedine mereamur inebriari. 10. Quoniam apud te est fons vitae: et in lumine tuo videbimus lumen. Qui est ' fons vitae, nisi Christus? Venit in carne, roravit sitientem, satiavit sperantem. Hic aliud est fons, aliud lumen: ibi non ita. Quod enim fons, hoc In hoc lumine videmus lumen, quia illumina
Abbreviated transcription (Latin):
nem patiunt᷑. In hoc uero est consolatio:
post modũ ex om̃ib tribulationib erurᷤ
Quando: Cum absorbebit᷑ mors in uicti.
& mortale hoc induerit immortalttat. Dris¬
de amator iste qui ñ solus uult amplec qd
amat: hortat᷑ nos & dicit. Accedite ad euil
&e illuminamini: & facies ur̃e ñ confundeis
Ad dm̃ accedimꝰ bonis studus. & sꝑitalib
eratiis. legendo. meditando. orando. amas
Numinam᷑ autẽ ꝑ intellectũ. ꝑ grãm. ꝑ doctri¬
Iam ꝑuitã. Illuminati autẽ ñ confundunt᷑:
ẽ ñ crubescunt depeccatis. Uel ñ erubescunt.
de obprobriis. & contumeliis sibi illatis. Hinc¬
est qd̾ paulus ñ erubescit ȩuangłium: hinc est¬

Expanded text:
nem patiuntur . In hoc vero est consolatio, quod postmodum ex omnibus tribulationibus eruantur. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem . Deinde amator iste, qui non solus vult amplecti, quod amat, hortatur nos, et dicit: 6. Accedite ad eum, et illuminamini, et facies vestrae non confundentur. Ad Deum accedimus bonis studiis, et spiritualibus exercitiis, legendo, meditando, orando, amando. Illuminamur autem per intellectum, per gratiam, per doctrinam, per vitam. Illuminati autem non confunduntur, id est, non erubescunt de peccatis: vel non erubescunt de opprobriis et contumeliis sibi illatis. Hinc Paulus non erubescit evangelium . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nã iudicii sententiã dare. Et ñ suꝑgaudeant
mͥ. Non dicant in cordib suis euge euge ani¬
mȩ nr̃ȩ: nec dicant deuorauimꝰ eum: id est
om̃ino deleuimꝰ. Quod quidẽ nec facere potu¬
erunt: quando eum resurrexisse audierunt
hec quoq ñ dubius de se orat: s ut nobis ex¬
emplũ orandi ꝓponat. De talib etiam ut con¬
uertant᷑ postulat cũ subdit᷑. Erubescant & re¬
uereant᷑ simul: qui gratulant᷑ malis meis.
Ac sidiceret. Peniteant & honorent me: qui
de mea gauisi sunt passione. Hinc ẽ etiam.
qd̃ nos ammonet puis dñs in ȩũgłio suo:di¬
cens. Si diligitis eos qui uos diligunt tantũ:
quã mercedẽ habebitis: Nonne & publicani
hoc faciunt: S diligite inimicos ur̃os: bene¬
facite his qui oderunt uos. & orate ꝓ ꝑsequen

Expanded text:
. Et non supergaudeant mihi. Non dicant in cordibus suis, Euge, euge animae nostrae: nec dicant, Devoravimus eum . Id est, omnino delevimus. Quod quidem nec facere potuerunt, quando eum resurrexisse audierunt. Haec quoque non dubius de se orat, sed ut nobis exemplum orandi proponat. De talibus etiam, ut convertantur, postulat: cum subditur: 27. Erubescant et revereantur simul, qui gratulantur malis meis. Ac si diceret, Poeniteant et honorent me, qui de mea gavisi sunt passione. Hinc est etiam, quod nos admonet pius Dominus in Evangelio suo dicens, Si diligitis eos, qui vos diligunt tantum, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? Sed diligite inimicos vestros. Benefacite
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pugnant: qualis est iste de quo loquit᷑. Cum
enim dixit maliciã autẽ ñ odio habuit: quomͦ
pugnat contͣ eam quã ñ odit: Iste malicia tra¬
hit᷑ nec repugnat. Sunt autẽ qui pugnare in¬
cipunt: s quia deuirib suis p̃sumunt. cadunt.
Et sunt qui pugnant & ñ uincunt᷑: quia de se ip¬
sis ñ p̃sumunt. s totos se dinȩ miscđie com¬
mittunt. De his autẽ subiungit. conuertendo
ricordia dei. Una est quã cõmunit̾ hic prestat¬
& bonis &e malis: sicut facultas rerũ. sanitas cor¬
poꝵ: scientia. doctrina. prophetia: & alia huiꝰ¬
modi. Sẽd quia hȩc sunt transitoria: tempora¬
lis est miscł̃ia. Est alia quã prestat d̃s solis bo¬
nis & scĩs: sicut ẽ remissio peccatoꝵ. diuina ca¬
ritas. ȩterna uita. Hȩc quidẽ ñ terrena. s celestis:¬

Expanded text:
non pugnant, qualis est iste de quo loquitur. Cum non pugnant, qualis est iste de quo loquitur. Cum enim dixit, Malitiam autem non odio habuit, quomodo pugnat contra eam, quam non odit? Iste malitia trahitur, nec repugnat. Sunt autem, qui pugnare incipiunt, sed quia de viribus suis praesumunt, cadunt. Et sunt, qui pugnant, et non vincuntur, quia de seipsis non praesumunt: sed totos se divinae misericordiae committunt. De his autem subjungit, convertendo  accipitur misericordia Dei. Una est quam communiter hic praestat bonis et malis, sicut est facultas rerum, sanitas corporum, scientia, doctrina, prophetia, et alia hujusmodi. Sed quia haec sunt transitoria, temporalis est misericordia. Est alia, quam praestat Deus solis bonis et sanctis: sicut est remissio peccatorum, divina caritas, aeterna vita. Haec quidem non terrena, s
Abbreviated transcription (Latin):
cut scriptũ est. quia corpꝰ quod corrumpit᷑ ag
tiosius agit aduersũ se ipsum cor humanũ. ut
quod posset intelligere si bona uoluntas accẽde¬
ret ñ intelligat: ñ quia difficile est: s quia uo¬
luntas auersa ẽ. Et illud quidẽ infirmitas est:
hoc autẽ sũma iniquitas: illud inualitudo: hoc
deliberatio. Sed adhuc de illo iniusto: quid sub¬
iungat audiamꝰ. Iniquitatẽ meditatꝰ ẽ in cubi¬
li suo: i. insecretario cordis sui. Astitit om̃i uiȩ ñ
uit. Ibi est fructus. ibi finis. Non potes ñ habere
maliciã: uel oderis illam. Cũm enim õdisti illã:
uix tibi subrepit. ut aliquid malifacias. Est enĩ
peccatũ. in mortali corpore. S quid dicit apłs:
Non regnet peccatũ inur̃o mortali corpore: ad
&e ẽẽ in pace uera atq ꝑpetua: aliud pugnare &
uncere: aliud pugnare &e unci: aliud nec pug¬
nare. s trahi. Sunt enim homines prorsꝰ qui

Expanded text:
cut scriptum est, Quiacut scriptum est, Quiaosius agit adversum seipsum cor humanum, ut quod posset intelligere, si bona voluntas accederet, non intelligat: non quia difficile est, sed quia voluntas adversa est. Et illud quidem infirmitas est: hoc autem summa iniquitas. Illud invalitudo, hoc deliberatio. Sed adhuc de illo injusto, quid subjungat, audiamus. 5. Iniquitatem meditatus est in cubili suo. Id est, in secretario cordis sui. Astitit omni viae nonem non odivit. Ibi est fructus, ibi finis. Non potes, non habere malitiam? vel oderis illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit, ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore. Sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, aesse in pace vera atque perpetua. Aliud pugnare, et vincere. Aliud pugnare et vinci. Aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sui & cor impenitens: thesaurizat sibi irã
in die irȩ & reuelationis iusti iudicii dĩ. De quo
& subdit᷑. Uerba oris eiꝰiniquitas & dolus. Ini¬
quitatẽ ꝑ partes exequit᷑: ostendens eam incogi¬
tatione. inactu. in uerbo. Multi dolose agunt ut
inueniant iniquitatẽ suam: i. ñ ex animo agunt
ut eam possint inuenire & odisse. Inuenirent si
uellent: nolunt autẽ. ut sic se defendere & excu¬
sare ualeant. Et sicut dolus ẽ in inquisitione:
sic etiam in defensione. Nam sicui eoꝵ. dicis. qͣ¬
re hoc malũ facis: respondet tibi. Quã multi hoc
faciunt. Nunquid om̃s ꝑdit᷑us est ds : Sic gͦini¬
quitatẽ loquens. & male se tegens. inuenit᷑ in ore
eius iniquitas & dolus. Noluit intelligere. ut be¬
ne ageret. Sunt homines qui uolunt intelligere
& ñ possunt. sunt alii qui nolunt.: e ideo ñ intel¬
ligunt. S aliud est quando quisq conat᷑ intelli¬
gere aliquid. & ꝑ infirmitatẽ carnis ñ potest: si¬

Expanded text:
sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei : de quo et subditur: 4. Verba oris ejus iniquitas et dolus. Iniquitatem per partes exequitur, ostendens eam in cognitione, in actu, in verbo. Multi dolose agunt, ut inveniant iniquitatem suam: id est, non ex animo agunt, ut eam possint invenire et odisse. Invenirent, si vellent. Nolunt autem, ut sic se defendere et excusare valeant. Et sicut dolus est in inquisitione, sic etiam in defensione. Nam si cui eorum dicis, Quare hoc malum facis? respondet tibi? Quam multi hoc faciunt. Nunquid omnes perditurus est Deus? Sic ergo iniquitatem loquens, et male se tegens, invenitur in ore ejus iniquitas et dolus. Noluit intelligere, ut bene ageret. Sunt homines, qui volunt intelligere, et non possunt. Sed alii qui nolunt, et ideo non intelligunt. Sed aliud est, quando quisque conatur intelligere aliquid, et per infirmitatem carnis non potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
quid possumꝰ nisi nos app̃hendat ds ÷ &e pe¬
net de nobis: Quelibet optima arma iact
sibellatorẽ ñ hñt. App̃hendat gͦ nos deus
cũ in manu eiꝰ fuerimꝰ: utat᷑ nob quomͦ uit
Exurge inquit in aduitorium mͥ: i. in notel¬

Expanded text:
quid possumus nisi nos apprehendat Deus, et pugquid possumus nisi nos apprehendat Deus, et pugnet de nobis? Quaelibet optima arma jacent, si bellatorem non habent. Apprehendat ergo nos Deus: et cum in manu ejus fuerimus, utatur nobis quomodo vult. Exsurge, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
passio & resurrectio. Eam sic exequit᷑. Primã
partẽ ponit orationẽ. In scd̃a enumerat
passionẽ: cũ exultatione resurrectionis. Int̾ci:
parte: quid illa passio & resurrectio efficiat.
tes me. Nocentes &e expugnantes: sunt nr̃i ui¬
sibiles & inuisibiles inimici. Iudica inquit ꝙ
expugna: ac si aꝑte dicat. discerne &e destrue
Quomodo: App̃hende arma & scutũ: &e exir¬
ge in aduitoriũmͥ. Magnum spectaculũ est.
uidere dm armatũ ꝓ te. Arma autẽ eiꝰ quib
ꝑcutiebat inimicos: si bene ꝓfecerimꝰ. nos en¬
mꝰ. Sicut enimnos ut armemurab illo habi¬
mus: sic ipse armat᷑ de nob̃. Scutũ est bonar
luntas eiꝰ. sicut alibi dicit᷑. Dñe ut scuto bini
uoluntatis tuȩ: coronastinos. Uel scutum
est fides nr̃a. quo ꝓtegimur: ne igneis inim¬
ci iaculis feriamur. S quid sumꝰ nos iama¬
ma dei. quamuis splendida. quamuis aa¬
ta: quamuis luce sapientiȩ choruscantia:

Expanded text:
passio et resurrectio. Eam sic exequitur: primam passio et resurrectio. Eam sic exequitur: primam partem ponit orationem, in secunda enumerat passionem cum exultatione resurrectionis, in tertia parte quid illa passio et resurrectio efficiat: tes me. Nocentes et expugnantes sunt nostri visibiles et invisibiles inimici . Judica, inquit, et expugna. Ac si aperte dicat, discerne et destrue. Quomodo? 2. Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Magnum spectaculum est, videre Deum armatum pro te. Arma autem ejus, quibus percutiat inimicos, si bene profecerimus, nos erimus. Sicut enim nos, ut armemur ab illo habemus: sic ipse armatur de nobis. Scutum est bona voluntas ejus; sicut alibi dicitur, Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Vel scutum est fides nostra, qua protegimur ne igneis inimici jaculis feriamur. Sed quid sumus nos jam arma Dei, quamvis splendida, quamvis acuta, quamvis luce sapientiae coruscantia,
Abbreviated transcription (Latin):
piscit: ipsi qui in sꝑu sunt ñ consentiunt.
& ideonon delinquunt. Explicit de psalmo
Iitulus psalmi sequentis est: psalmus
huic dauid. Psalmus iste attribuit᷑
ad differentiã. uł excellentiã potest accipi. hu
ic .i. notabili. scilicet ñ carnali regi: s regiregũ
dño. Dauid int̃pretat᷑ manu fortis: uel desi¬
derabilis. In hoc enim manu fortis. quia nr̃am
mortẽ uicit:: in hoc desiderabilis: quia uitã ȩt̃¬
nam ꝓmisit. Quid enim fortius manu hac:
qua tetigit loculũ: & mortuus resurrexit:
Quid fortius manu hac. qua mundũ uicte:
ñ ferro armata. s ligno transfixa: Quid autẽ
desiderabiliꝰ eo. quẽ ñ uidentes mĩres mori uo¬
luerunt: ut ad illum ꝑuenire mererent᷑: Ergo
psallamꝰ illi: illi cor nr̃m: illi lingua nr̃a dig¬
na cantet. Intendit nos ammonere ad tole¬
rantiã passionis: ut sustineamus adũsa.
si uolumꝰ habere premia głosa. Materia est:

Expanded text:
piscit , ipsi qui in spiritu sunt, non consentiunt: piscit , ipsi qui in spiritu sunt, non consentiunt: et ideo non delinquunt. TITULUS PSALMI Titulus Psalmi sequentis est, Psalmus huic David. Psalmus iste attribuiturad differentiam vel excellentiam potest accipi: huic, id est, notabili scilicet, non carnali regi, sed regi regum Domino. David interpretatur manu fortis, vel desiderabilis. In hoc enim manu fortis, quia mortem nostram vicit. In hoc desiderabilis, quia vitam aeternam promisit. Quid enim fortius manu hac, quae tetigit loculum, et mortuus resurrexit? Quid fortius manu hac, quae mundum vicit, non ferro armata, sed ligno transfixa? Quid autem desiderabilius eo, quem non videntes martyres, mori voluerunt, ut ad illum pervenire mererentur? Ergo psalmus illi, illi cor nostrum, illi lingua nostra digna cantet. Intendit nos admonere ad tolerantiam passionis, ut sustineamus adversa, si volumus habere praemia gloriosa. Materia est
Abbreviated transcription (Latin):
serui erant peccati: fusus ẽ sanguis xꝑi:
& tanto p̃cio sunt redempti. Attendegͦ quis
redemit. & a quo uel quali precio te redim̃¬
do saluauit. Ipsedeus creator tuus redemit
te. ipsum sanguinẽ suum fudit ꝓte: ab ip¬
so diabolo & peccato saluauit te.Seruus ita¬
ꝙ factus tanti dñi. stude ut seruias illun
tuȩ.S magna questio oritur: cum abet.¬
Ssubinfert̾. Et ñ delinquent om̃s: qui a dm̃¬
sꝑant in eo. Quid enim ait apłs: Si no:
dixi̾mꝰ quia peccatũ ñ habemus: nos ipsos
seducimꝰ. Et iterum. In multis offendimꝰ om̃.
S hanc questionẽ. soluit nobis paulus: ubi
ait. Si autẽ quod nolo hocago: iamñego oꝑor
illud: s qd̾ habitat in me peccatũ. Sigͦ illi qͥ
sꝑant ind̾o. ꝑ concupiscentiã carnis delin¬
quunt. iam ñ ipsi oꝑant᷑ illud. s qd̾ habitat
in eis peccatũ. Ineo enim qd̾ sꝑant in dõ. iam
ñ sunt in carne. s in sꝑu. Quod si caro concu¬

Expanded text:
servi erant peccati. Fusus est sanguis Christi, servi erant peccati. Fusus est sanguis Christi, et tanto pretio sunt redemti. Attende ergo quis te redemit, et a quo vel quali pretio te redimendo salvavit. Ipse Deus Creator tuus redemit te, ipse sanguinem suum fudit pro te. Ab ipso diabolo et a peccato salvavit te. Servus itaque factus tanti Domini, stude ut servias illi Sed magna quaestio oritur, cum subinfertur, Et non delinquent omnes qui sperant in eo. Quid enim ait Apostolus? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Et iterum, In multis offendimus omnes . Sed hanc quaestionem solvit nobis Paulus, ubi ait: Si autem quod nolo hoc ago, jam non ego operor illud: sed quod habitat in me peccatum . Si ergo illi, qui sperant in Deo, per concupiscentiam carnis delinquunt : jam ipsi non operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. In eo enim quod sperant in Deo, jam non sunt in carne, sed in spiritu . Quod si caro concu
Abbreviated transcription (Latin):
non franget᷑. s ait ñ conteret᷑:: quia scõꝵ. uir¬
tꝰ aliquando quide frangit᷑ intemptatiõe:
ħ ñ cont̾it᷑. idest ex toto ñ deꝑit: quia inte¬
gra manet inintentione. Et unde dẽptati
ad momentũ cadunt: inde excitati ad uir¬
tutẽ robustiꝰ resurgunt. Quid autẽ de reꝓbis
subiungat: audiamꝰ. Mors peccatoꝵ. pessi¬
ma. S quia multa sunt gen̾a peccatoꝵ: &
ñ ẽẽ peccatorẽ difficile aut forte impossibile
ẽ in hacuita: subiecit statĩ cuiꝰ geñis pecca¬
toꝵ eẽt mors pessima. Et qui oderunt iustũ:
delinquent. Quem iustũ: nisi eum qui iusti¬
ficat impium: Quem iustũ nisi dñm no
peccatis nr̃is: Quigͦ hunc oderunt. mortẽ
habent pessimã: quia inpeccatis suis mo¬
riunt᷑: qui ꝑ eum deo ñ reconciliant᷑. Scd̃m
animã intelligenda est mors aut pessima
aut optima: ñ scđm corpꝰ. Dampnatis pec¬
catorib: iterr̃ de iustis ait. Redimet
dñs animas seruorũ suorũ. Om̃s enim

Expanded text:
 sed ait non conteretur: quia sanctorum virtus aliquando quidem frangitur in tentatione, sed non conteritur, idest, ex toto non deperit: quia integra manet in intentione. Et unde tentati ad momentum cadunt, inde excitati ad virtutem robustius resurgunt. Quid autem de reprobis subjungat, audiamus: 22. Mors peccatorum pessima. Sed quia multa sunt genera peccatorum, et non esse peccatorem difficile, aut forte impossibile est in hac vita: subjecit statim, cujus generis peccatorum esset mors pessima. Et qui oderunt justum delinquent. Quem justum, nisi eum qui justificat impium? Quem justum Ex eodem, ibpeccatis nostris ? Qui ergo hunc oderunt, mortem habent pessimam: quia in peccatis suis moriuntur , qui per eum Deo non reconciliantur. Secundum animam intelligenda est mors, aut pessima, aut optima, non secundum corpus damnatis peccatoribus. 23. Iterum de justis ait: Redimet Dominus animas servorum suorum. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
dño iħu xꝑo. qui dictus est dauid: quia factus
est ex semine dauid scđ̾m carnẽ. Puerautẽ a pu¬
ritate dictus ẽ. quia sine peccato fuit: qd̾ in hoc
psalmo liquido declarat᷑. in quo ostendit᷑ pecca¬
dorem om̃ĩa peccata sua ñ a deo hase habere:
iustum uero nichil habere iusticiȩ. nisi ex sollꝰ

Expanded text:
isto, qui dictus est David, quia factus est ex semine David secundum carnem. Puer autem a puritate dictus est, quia sine peccato fuit: quod in hoc psalmo liquido declaratur. In quo ostenditur peccatorum omnia peccata sua non Deo, sed a se habere. Justum vero nihil habere
Abbreviated transcription (Latin):
nant repbos: qui ideo abyssus multa dicunt᷑.
quia in iniquitate multiplici tenebrant᷑. Et
quia pͥus dixerat. qd̾ diuina miscđia in cȩlo erat.
modo ostendit quia etiã ad terrã uenit. Ait
enim. Homines & ium̃ta saluabis dñe: quẽ¬
admodũ multiplicasti miscdiam tuã deus.
In tantũ enim suam miscđiam pius domuiꝰ
multiplicauit: quod ñ solum homines rati¬
onales: s etiam brutos & idiotas saluauit.
Ubi enim habundauit peccatũ: suꝑabun¬
dauit gr̃a. filii autẽ hominũ .i. tota eccłia con¬
tinuata usq ad finẽ scłi. integmine alarum
tuarũ sꝑabunt:i. in ꝓtectione duoꝵ. p̃cepto¬
rũ caritatis. di uidelicet & ꝓximi. Sub istis
alis quisquis ñ ꝓtegit᷑. iucioꝵ estib exuret᷑.
Uel quia dixit pͥus homines. & postea filios
hominũ: possumus intelligere ꝑ homines
antiquos patres. qui legem quid̃e ñ habuert̃.
s ipsi sibi fuerunt lex: & p̃cepta dñica ratio¬

Expanded text:
nant reprobos: qui ideo abyssus multa dicuntur, nant reprobos: qui ideo abyssus multa dicuntur, quia iniquitate multiplici tenebrantur. Et quia prius dixerat, quod divina misericordia in caelo erat: modo ostendit, quia etiam ad terram venit. Ait enim: 8. Homines et jumenta salvabis, Domine: quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam Deus. Intantum enim suam misericordiam pius Dominus multiplicavit, quod non solum homines rationales, sed etiam brutos et idiotas salvavit. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Filii autem hominum, id est, tota Ecclesia continuata usque ad finem saeculi, In tegmine alarum tuarum sperabunt. Idest, in protectione duorum praeceptorum, caritatis Dei videlicet, et proximi . Sub istis alis quisquis non protegitur, vitiorum aestibus exuretur. Vel quia dicit prius homines, et postea filios hominum, possumus intelligere per homines, antiquos patres, qui legem quidem non habuerunt, sed ipsi sibi fuerunt lex: et praecepta Dominica ratio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut montes dĩ. Sicut miscdia di facit homi¬
nes cȩlos. cũ a terrenis ad cȩlestia subleuat: &
sicut ueritas dei facit homines nubes. cũ eos
ꝑ sapientiã suam illustrat᷑. sic diuina iusticia
facit homines sicut montes dei.quando eos
uirtutib & oꝑib bonis exaltat & confirmat.
Et quomͦ qnͣdo oritur sol pͥus montes luce ue
stit. & in de lux ad humilluna terraꝵ descen
&e sic descendit lux eiꝰ ad conuallẽ terrarũ. Et ne
aliquis quereret. quare potiꝰ hos elegit. & hos
reꝓbauit: ido ꝓtinꝰ addidit. Iudicia tua abys¬
sus multa. Tante ꝓfunditatis sunt: quod a
nullo inuestigari possurit. Uel ꝑ abyssum. po¬
test intelligi malicia repboꝵ. Unde scͥptumẽ.
Peccator cum uen̾it in ꝓfundũ maloꝵ contẽp¬
nit. Postquam gͦ dixit de electis. continuo ad¬
iunxit de reꝓbis dicens: iudicia tua abyssus
multa. Ac si diceret. Sicut miscdia & ueritas.
& iusticia. saluat iustos: ita iudicia tua condẽp¬

Expanded text:
montes Dei. Sicut misericordia Dei facit homines caelos, cum a terrenis ad caelestia sublevat: et sicut veritas Dei facit homines nubes, cum eos per sapientiam suam illustrat: sic divina justitia facit homines sicut montes Dei, quando eos virtutibus et operibus bonis exaltat et confirmat. Et quomodo, quando oritur sol, prius luce montes vestit, et inde lux ad humillima terrarum: sic es: et sic descendit lux ejus ad convallem terrarum. Et ne aliquis quaereret, quare potius hos elegit et hos reprobavit: ideo protinus addidit: Judicia tua abyssus multa. Tantae profunditatis sunt, quod a nullo investigari possunt . Vel per abyssum potest intelligi malitia 161 reproborum. Unde scriptum est, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit . Postquam ergo dixit de electis, continuo adjunxit de reprobis dicens, Judicia tua abyssus multa. Ac si diceret: Sicut misericordia et veritas et justitia salvat justos, ita judicia tua condem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. P gohonorẽ: ipsi contumelias. Ego medici¬
nã: ipsi uulnera. Et in his om̃ib que retͥbue¬
bant: utiq sterilitas erat. Ego autẽ cũ mͥmo
lesti essent: induebar cilicio. Non inuenimꝰ uy¬
ta litterã. dñm iħm portasse ciliciũ. Intelli¬
gendũ est gͦ d̾nm ꝑsimilitudinẽ appellasse ali

Expanded text:
rtem. Ego honorem, ipsi contumelias. Ego medicirtem. Ego honorem, ipsi contumelias. Ego medicinam, ipsi vulnera. Et in his omnibus quae retribuebant, utique sterilitas erat. 13. Ego autem cum mihi molesti essent, induebar cilicio. Non invenimus juxta literam Dominum Jesum portasse cilicium. Intelligendum est ergo Dominum per similitudinem appe
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ: dñari uult. ñ subuenire. Ille gͦ unus
querendus ẽ: qui & redemit & liberos facit.
Quid autẽ in ꝑsona sua subiungat᷑ audia
mꝰ. Surgentes testes iniqui: quȩ ignorabã
interrogabant me. Testes iniqui surrȩxert̃:
quando iniquo animo aduersꝰ eum falsũ
testimoniũ dixerunt. S quid est quod ig¬
norabat: qui iniquoꝵ corda & dolos uidebat᷑
Ignorabat peccatũ. ñ quasi ñ uidicando. sẽd
ñ committendo. Sunt huiusmodi locutio¬
nes etiam cotidianȩ: cum dicis de aliquo ñ
nouit male facere. quia ñ male fecre. Quod
alienum ẽ ab oꝑe: alienũ ẽ a conscientia.
Quod alienũ ẽ a conscientia nalienũ est & a
scientia: & d̃r nesciũ. Ignoraba t xꝑcblas¬
phemare: hinc interrogabat᷑ a ꝑsecutorib de
quib sequit᷑ Retͥbuebant mͥ mala ꝓ bonis:
sterilitatẽ animȩ meȩ. Ego attuli fecunditatẽ
ipsi retͥbuebant sterilitatẽ. Ego uitã: ipsimo¬

Expanded text:
alterius, dominari vult, non subvenire. Ille ergo 155 alterius, dominari vult, non subvenire. Ille ergo 155 quaerendus est, qui et redemit et liberos facit. Quid autem in persona sua subjungat, audiamus: 11. Surgentes testes iniqui, quae ignorabam interrogabant me. Testes iniqui surrexerunt, quando iniquo animo adversus eum falsum testimonium dixerunt . Sed quid est quod ignorabat, qui iniquorum corda et dolos videbat? Ignorabat peccatum, non quasi non judicando, sed non committendo. Sunt hujusmodi locutiones etiam quotidianae. Cum dicis de aliquo, Non novit malefacere, quia non malefacit. Quod alienum est ab opere, alienum est a conscientia. Quod alienum est a conscientia, alienum est a scientia: et dicitur, Nescivit. Ignorabat Christus blasphemare, hinc interrogabatur a persecutoribus : de quibus sequitur, 12. Retribuebant mihi mala pro bonis: sterilitatem animae meae. Ego attuli foecunditatem, ipsi retribuebant sterilitatem. Ego vitam, ipsi mo