comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gre ferã an subtͣhi illis an in tricari istis. Itã ne bone iħu.
tota deficiet in dolore uita mea. ⁊ anni m ei ingemitib : Bonur¬
mos. Id siquidem dulcius. humanius. tutiusq eẽ constat. immou̾
olaudant᷑ manib filioꝵ ut extrema uideant. exitũ consola̾nt᷑.sp̃ms
rũtam̃ ñ mea uoluntas s tua fiat. nec michi uiuere uolo nec mor
dignũ ẽ ut qui dolorẽ meũ audistis ⁊̃ consolationẽ ñ ignoretis. si qͦ
Primũ quid̾ in oĩ labore ⁊ calamitate quã patior solum arbitror eẽ m
sare nob in illa die misericors ⁊ uistus uidex. Quod si in intꝰ maliti¬
ro ei dispensatio mͥ tantum credita ẽ. ⁊ero seruus nequã. Si aut̃ uꝰ¬
lens: gła ẽ mͥ. In hac gͦ aliquantulũ ꝯsid̾atione respiro. De inde qd̾ si
ñ meis meritis suꝑna gr̃a honestauit me in laborsb meis.⁊ gr̃ã¬
inme uacua ñ fuit. siẽ in multis exꝑtus sũ. ⁊ uos ex parte ñ latus

Expanded text:
aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus! Bonuissimos. 150 Id siquidem dulcius, humanius, tutiusque esse constat. Imo vero pium claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiriVerumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mordignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in pensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum credita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et grain me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum, et vos ex parte non latuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ uł corpore separant. Est cõmune exiliũ ip
nolestũ satis. quod quã du sumꝰ in hoc corꝑe peregͥnam᷑ a dño.
huit accessit ⁊ speciale quod pene impatientem me reddit. ut cogar
uuere sine uob̃. Longa molestia. ⁊ tediosa expectatio uanitati
uic occiipanti omnia. tam diu manere subiectum. fetulenti cor¬
is horrido circundari carcere. ⁊ mortis uiculis. funibꝰꝙ pecc̃oꝵ¬
lum scm dĩ. quod estis uos. Ex hoc templo facilis michi uide¬
itur tnͣsitꝰ ad illud głosum ad quod ꝓpħa suspirat dicens. Unã
ptii adño hanc requiram ut in habita᷑m indomo dñi om̃ibus
neb uitȩ meȩ. ut uideã uoluntatẽ dñi ⁊ uisitẽre templũ eius.
Quid dicam quotiens id solatiũ int̾polatũ ẽ mͥ᷑ Ecce ħ t̾cio nͥ fallor
uuasa st̃ a me uiscera mea.Paruuli ablactati st̃ ante tempꝰ.
psos quosꝙ ꝑ euuangłium genui: ñ lic⁊ educare. ꝓpria deniꝙ
diserere. ⁊ aliena curare cogor ⁊ dubito pene quid magis

Expanded text:
aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccplum Dei sanctum, quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊głam nõis sui. ⁊ reꝑandum imꝑii decꝰ. ad subuemendũ ȩcełe suȩ intĩs
fuit quod it᷑ satis laboriosum. ⁊ meticulosũ ꝓpace regni ⁊ ȩccłȩ lib̾atioi
susceptum an tanta ꝓsꝑitate ꝑ egistis: romȩ siquidẽ imꝑialis cislimim
plenitudinẽ głosissime assecut᷑. Idꝙ quod maiꝰ fuit in manu ñ magn
ut anini fid̾iꝙ magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantilli
citum t̾ra tremuit ⁊ quieuit. qͣntus putamꝰ horror hostiũ corda m¬
dere habeat. cũ cȩꝑit rex ꝓcedere in magnitudine brachii suiꝰ Ami¬
bit in suꝑ honestas causȩ. ĩmo duplex ꝓuocabit necessitas. N ẽ me
itari ad pugnã.est̾ tam̃ securꝰ dico aduocati eccłe

Expanded text:
am nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subveniendum Ecclesiae suae in tempore per opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii sui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provocabit necessitas. Non est meum hortari ad pugnam: est tamen securus dico advocati Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tes omnia. multa suꝑ flue ingerunt᷑. In in g̾ssu urb̃ sumꝰ. salus ẽ
nins. iusticia nob̾cum ẽ. s romanis militib cib iste ñ saꝑit. Itaq u¬
cia placamus dm̃. militia t̾remus hostes. soł necessariis necessaris
habennus. Quid opꝰ sit facto ut opꝰ ur̃m cõpleat᷑. quod de dñi papꝰ
nocentii magnifica ⁊ honorifica illa susceptione fecistis: uos meluis

Expanded text:
ssu urbis sumus, salus est in januis, justitia nobiscum est; sed Romanis militibus cibus iste non sapit. Itaque justitia placamus Deum, militia terremus hostes: solis necessariis necessaria 145 non habemus. Quid opus sit facto, ut opus vestrum compleatur, quod de domini papae Innocentii magnifica et honorifica illa susceptione fecistis, vos melius
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis erupit. seq u̾itati adungens. rep̾ssit motum. tẽꝑauit ⁊ esi
pacẽ cum iusticia fec̃. Tunc depurissimo placidi pectoris fonte a¬
lium credo limpidissimi cogitationũ ruuili ebullierunt. Quidep
ẽ indignari: Misexi potius oportet ⁊ ñ obliuisci quod scͥptũ ẽ. Misdĩ¬

Expanded text:
pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est: Mis
Abbreviated transcription (Latin):
audito eius obitu mox uelut immemor pͥstine calũpniȩ s ñ amicitis
consolatorẽ potiꝰ quã ultorẽ uos ex hibuistis. Patrẽ quippe uos cognonss
ut res exigebat ñ udicẽ. ideoq quod pietatis. quod caritetis ẽ. ut u̾
filio pat̃ impend̾e studustis. Quid meliꝰ. quid laud abiliꝰ. quid uobis
digniꝰ agere poteratis : S quis hoc credet: Uere nemo scit quȩ sunt
in homine. nͥ sp̃s hominis qui in eo ẽ.U ẽ nc̃ illa austeritas. illa seu̾ta
illa in dignatio quȩ olim in illũ. lingua. nultꝰ. oculi. t̾ribilit̾ ostñta¬
re ⁊ intentare solebant. Ad unum nempe nunciũ de morte filii pi¬
pietas. benignitas apparlierunt. Siquidẽ in religioso animoui¬
iudicio. iusticia ⁊ pax osculatȩ sunt. Nam quantũ mͥ uideor conioiend
uidere. quid animi tunc habueritis cum ad ulciscendã illa q̃ uob̾ u¬
debat᷑ facta in iuria iusticie zelo accensa u̾itas se se acoingerent
illa quȩ exemplo ioseph prudent̾ antea dissimulabat᷑ mĩa ult ũ

Expanded text:
alumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, papietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animojudicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
o nͥ fortasse inspirat. uob̃ quoq sentire sp̃s faciat. qmͣ flebił qmͣ mise¬
rabił. tanquã p̃sens ad genua usq ur̃a descendo quam freqͦnt̃ midꝰ
humeros. uirgasꝙ in manibꝰ gestans ⁊ qͣi ad urãm uissionẽ uapulare
paratꝰ. peto ueniam. grãm tremebundꝰ expecto. Hȩc qualit̾ nob̃ pat̾
acepta sinit. ur̃o siuos ñ grauat citius scire flagitamꝰ resͥpto. ut si sa¬
tis iam securi de in dulgentia consolemur. si q uominis magis ut digñ
t humiliem᷑. ⁊ ampliꝰ aliquid a nob̃ si possimus exigamꝰ. quo digniꝰ satis¬

Expanded text:
id mihi fortasse inspirat, vobis quoque Spiritus sentire faciat quam flebilis, quam miseid mihi fortasse inspirat, vobis quoque Spiritus sentire faciat quam flebilis, quam miserabilis, tanquam praesens, ad genua usque vestra descendo! quam frequenter nudus humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam, gratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius scire flagitamus rescripto; ut, si satis, jam securi de indulgentia consolemur; si quo minus, magis ut dignum est humiliemur, et ampliusaliquid a nobis si possumus, exigamus, quo dignius satis
Abbreviated transcription (Latin):
hibundantia nrãm a̾s uoluerit supplere in opiam. ut sçilicet unĩ
lemultis qui forte ap̃ uos religiosi tc̃ erant ad nos dirig̾et. nob qͥd̾
idsolatum. s nichilonimꝰ uob ad głam: filꝰ quippe sapiens. gła ẽ
patͥs. Deuiq ñ eũ p̾uenimꝰ sollicitando. ñ cͥcũuenimꝰ attrahendo
tuti uix tandẽ ac quieuimus. Hominẽ gͦ religiosũ. ꝑegͥnũ solum.
siculpa ẽ quod suscepimꝰ. ⁊ita suscepimus. ñ erit uob̃ indignum se¬
mel tantũ cõmissam culpam talemꝙ culpam dimitt̾e. cui ⁊ fas
ñc̃. ne usꝙ quidem septuagies septies peccantib in uos ueniã
negare. Ut tam̃ noueritis qͣm ñ leuit̾ seu negligent̾. ĩmo quã
ĩimpune feramus quod ũquã reuerentiam ur̃am quo qͦmͦ offendimꝰ:
lpedum dm̃ testor qd̾ corpore ñ possum. m̃te ad uos supplici tnͣseo. sepe
gnuib flexis humilit̾ satisfaciens uob astare me uideo. Utinam ipse qͥ

Expanded text:
abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus sollicitando, non circumvenimus attrahendo, itati vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tantum commissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus in vos veniam negare . 4. Ut tamen noveritis quam non leviter seu negligenter, imo quam non impune feramus quod unquam Reverentiam vestram quoquo modo offendimus, saepe Deum testor, quod corpore non possum, mente ad vos supplici transeo, saepe genibus flexis humiliter satisfaciens, vobis adstare me video. Utinam ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i mĩam consequent᷑. Alioquin. nun filius m̃s erat iste: Quis uͦ iral
filo pot̃: Nisi forte tunc tantum filius fuit dũ mec̃ fuit. ⁊ ñ ⁊̃ cũ m
deseruit. S nunquid quia corpore ad tempꝰ recessit.⁊̃ aĩo reced̾e̾ ponte
Aut forte uł ipsa mors eum mͥ poterit auferre: Ita ue localis corporalis¬
ue necessitas aĩõꝵ sese amantium lib̾tatẽ angustat: Certus sum qui
nec locoꝵ distantia nec corpoꝵ. uł mors uł absentia disiunge̾ potͥu
in inearne ñ scd̃m carnẽ mulitamꝰ. simul ꝓculdubio suc. d̃gͥ¬
quide nob̃ digna uob satisfactio placebit. quib utiꝙ ꝓgrandi
marrero ñ recepimus. quod utinam sine pecẽs dicẽ possem. m̃tior
plane. Si dixero recepimꝰ quidẽ s iuste : excusare me uelle udeor
hatuci respondebo peocanimꝰ. uexũtam̃ quantũ: Non ad defensi¬
onẽ dico. d quo enim ille ñ reciꝑet᷑: Quis in quam scm illum aut
pnissantẽ repelleret aut susceptum ex pelleret: Quis uͦ scit si de ur̃a

Expanded text:
iam consequentur . Alioquin num filius meus erat iste? quis vero irasci filio potest? Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumquam, de nobis digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro grandi dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem dico: a quo enim ille non reciperetur? quis, inquam, sanctum illum aut pulsantem repelleret, aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra
Abbreviated transcription (Latin):
Roȩccła molismensi supplex ñ ut arbitror importimꝰ in t̾uentor
accedo. Multa quippe sunt quȩ me confortant ut repulsã
non metuat hȩo ntr̃a petitio. Primum quia ñ ꝓqualib ex tranea.s¬
pur̃a uob̃ eccła supplicamꝰ. Deĩ quod eandem ȩcołam ñ alienũ usur¬
pare. s suum uis tantũ aur̃a ȩquitate requirere credimꝰ. Tercio quod
sdipsum tał uob̃cum postulat. qui solus ad impetrandum etiã maiꝰ
auquid a nob̵ suffic̾e̾ possit: iudelicet comes the obaldꝰ. Quartum qͦꝙ:
si id didero: ñ temere idine p̃sumere putauerim. Neq enĩ uł ipsi de
ur̃a a deo humilttate diffidimꝰ. qͥn audact̾ si opꝰ sit ꝑ nosmet ipsos ad
ur̾e celsitudins nob̃ iam satis exꝑtam beniuolentiã petituri quod ra

Expanded text:
esia Molismensi supplex, non, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia non pro qualibet extraneaa vobis ecclesia supplicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam non alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis nobis jam satis expertam benevolentiam, petituri quod rat
Abbreviated transcription (Latin):
fa cere oburãm odibilem auriciam: s caritas p̾ualebit. Uolo us
amicos urõs retinere.⁊ ñ dignamini: uolo reconciliare iims
⁊ ñ patiin. Non uultis habere pacem manib ac pedib accersr
ur̃am conturbationẽ. s confusionẽ: s depositionẽ. Multipli¬
tis uob aceusatores. defensores subtͣintis. Excitatis iterũ inuos
olim sopita discͥmina. ꝓuocatis adu̾sarios. patronos offende
la. Qui de uob̃ ñ rident amici. ñ conquerunt᷑ inimicis᷑ Qm deues¬
istis hominẽ ñclico iudicio ñ conuictum. s nec u̾bo conuentũ: Quan¬
os hoc u̾bũ scandalizabit. qͦt ora ad subsannandũ. qͦt corda ad succen¬
ndum mouebit. Itane putatis ꝑisse iusticiam de toto orbe sicut de
po corde. ut homo sic ablatum ꝑdat archidia conatũ: S uos forsitan
is amatis reddere ⁊ ꝑdere. quã grãm de beneficio retinere. Noli

Expanded text:
facere ob vestram odibilem duritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis facere ob vestram odibilem duritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconciliare inimicos, et non patimini. Non vultis habere pacem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditDei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de beneficio retinere. Nolit
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾b otendere uelim ad bñficia quib me obriuistis. idẽ erit
si impetioiis sagitis festucis dimicẽ. nisi quod hoc iocꝰ iud
Aiud dolus. Facta factis compensari oportet. uerum id quidͥni
ẽ adine. Nam uñ sufficerẽ pauꝑ ⁊ modicꝰ: S reb pauꝑ tiuribs¬
uoluntate. E quabo ergo beneficia uotis. quȩ factis non posia
Desi deriis diues sum: affectib habundo. Et certe uerꝰ bñdas
ampliꝰ ñ requirit. Nam qͦmͦ bñficꝰ qui ñ ⁊ beniuolꝰ sit. Porro benius
beneficium putet quod in spe seuerit. aut timore dimiserit. :
qͥs ñ uideat hoc relictũ. illud uenditũ. neutrũ datũ: Oportet auti
ficũ ut uert sit eẽ gratuitũ. Danti itaq rependi quicquã gratus
sb actipiente ñ pot̃. quam sigͣtum habuerit quod gratis accepit. Et l
beniuolentia creat᷑ de beniuolentia dantis immo accipientis n¬
neficio quidẽ int̾ueniente. Hac me fateor lopletẽ. hanc de hancaui¬
Ro multis uisus sum multo¬

Expanded text:
is contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauperoluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec benevolentia creatur de benevolentia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de cPro multis visus sum multo
Abbreviated transcription (Latin):
tͥsticiam cordis mei. neo patior ultra latere te cruciatũ qu
⁊ desiderium magnũ tnͣsire ꝑuos. reuisere quos diligit aĩa mes
neri meo solatium. laborib leuam̃. peccatis remediũ postulan
culpis meis exigentib factũ ẽ ñ ut uollẽ: s ut ñ possem. Penas
siꝗuidẽ hoc agnosco culparũ: ñ culpam. Certus sis homo dei a¬
entinuo rodit me. ⁊ dolor mens in conspectu meo semꝑ. Et quid̾ alias sa
stͥbulor: s ut uerum fatear. in nullo ȩꝙ. Uincit labores itineris.
loris in cõmodum:. ourarũ anxietates. Ecce aꝑui uulnꝰ amico. tua fr̃ in¬
est compati mͥ hoc est portare mecũ quod patior. ut releuer ego. Tuaᷤᷤ
cipia canticoꝵ quos tu petisti. ⁊ ego ꝓmiseram: tnsmmitotͥ. Qui¬
is lectis peto ut quã oitius oportune tuo rescͥpto moueam᷑ uł ad¬

Expanded text:
stitiam cordis mei, nec patior ultra latere te cruciatum quem ositum habui et desiderium magnum transire per vos, revisere quos diligit anima mea itineri meo solatium, laboribus levamen, peccatis remedium postulare: et culpis meis exigentibus factum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, mntinue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amico: tua, frater, interest compati mihi, hoc est, portare mecum quod patior, ut relever ego. Tuas eprincipia Canticorum, quos tu petiisti, et ego promiseram, transmitto tibi: quibus lectis peto, ut quam citius opportune poteris, tuo rescripto mo
Abbreviated transcription (Latin):
ne: ds aũt in corde. Sub cuiꝰ tremendo aspectu si sollicite me circũspicio:
certum ẽ. quod eo ipse mͥ notior sum quam tͥ: quo ꝓpinquior. Ideoq
magis credo mͥ de me. uidenti me : quam tͥ opinãti de me quõd ñ ui-¬
des in me. Ꝙ siquid forte a me audisti quod poss ꝓdesse tͥ: deo grãs¬

Expanded text:
ie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, ie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, quam tibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a me audisti quod posset prodesse tibi, gra
Abbreviated transcription (Latin):
tuas litteras tardius uideor rescͥpsisse : noueris pos
oportunitatẽ nuntis defuisse. Quas enĩ nc̃ primaa
legis: iam dudũ crede dictatas. S ut dixi ꝓpt᷑ latus
in opiam. tardaui mit¬
tereꝰ. quod sa¬
bere ñ tardaui. Legi
teris. te illam quam
grauit̃ fereb
curꝑ pastoralis sarcinam deposusse. licentia ls
uctione ñ recederes. Tuuͦ cumtͥ hoc ñ place̾t. archiep̃m adiens. ⁊ ab ip̾̃o
tãquam suꝑiori auctoritate securitatem accipienis. ad pͥorẽ loc̃. ⁊ ad
tiuum abbatẽ reu̾sus es. Ubi qualit̾ pꝰ hȩc uiuere debeas. a me do¬
ceri flagitas.egregio utiq doctore : ⁊ magistro in cõparabili. Qui
cum cȩpero docere quod nescio. uł tunc incipiet sciri quam nicħ scio.
ta ne lanam quȩrit ouis a capra. aquã molendinũ a furno: u̾bum
pͣ me. multũ de me laudabilia in t̾misces. quoꝵ qr ip̃e mͥ conscuis ñ sũ:
tuȩ hȩc beniuolentiȩ ascͥbo. ⁊ ignosco ignorantiȩ Tu enĩ uides infa-¬

Expanded text:
 Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia sijectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbumsupra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in fac
Abbreviated transcription (Latin):
quod meum consilium ñ tenueris confortantis te. ⁊monentis
animo ñ frangi. pusillanimitate ñ uinci. s portare patient̾
onꝰ impositum: quod semel susceptum deponere ñ licebat De qͣ
re: ipse mͥsicut postulas satisfacio ꝓte. Agnoscens si quidẽ sapi¬
entis meȩ siccitatẽ: immo in sipientiȩ meȩ semꝑ suspectam habens
temeritatem.cum ñ fit quod fieri laudo. nec audeo neo debeo in¬
aignari: desiderans quẽꝙ consultius agere. quam a me acce¬
perit. Quotiens u̾o mea sententia eligitur ac tenetur: graui
fateor onere me p̾mi sentio: rei finem semꝑ pauidꝰ. ⁊ nũquam
seurus expectans. Uideris tu tam̃. si consulte meũ dehac re
onsilrum mutaueris. Uiderint hi quoꝵ samori. si quoꝵ
am̃ super hoc fretus es consilio: an ro̾nabilit̾ egeris. Ui¬
irint inquam siliceat xp̃iano in iuinctam sibi dimitte¬
quom ñ licẽbat. Ac ꝑ hoc ñ accepisti. s ex torsisti. Ex tor¬
ta aut̃ seu coacta licentia: licentia ñ ẽ. s molentia: Quod

Expanded text:
quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod semel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimitte sed quomodo non licebat; ac per hoc non accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta licentia, licentia non est, sed viol
Abbreviated transcription (Latin):
aborauimꝰ. s de ꝓfectũ adhuc q̃stio ẽ. Seminauimꝰ multũ iu
tiã uob̾ a deo clatam studeatis que ad pacẽ sunt. monemꝰ scãm sollis¬
tudinẽ urãm. Nam rogand̾ ñ estis ꝓ tali . qua utiꝙ ꝯstat ñ mͦis
de honorificari minist̾iũ ur̃m. s ⁊ turpari ad modũ si negligii
In indicta celebritate ap̃ scm̃ dyonisiũ. sꝑamꝰ uidere uos.A
douicũ regẽ francoꝵ undi

Expanded text:
aboravimus, sed de profectu adhuc quaestio est. Seminavimus multum, sed entiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre vos. DOVICUM REGEM FRANCORU
Abbreviated transcription (Latin):
patus fuerit: in refrigerio erit. Moritur quidem ⁊ iuis
s secure. quippe cuiꝰ mors ut p̾sentis ẽ exitꝰ uitȩ. ita it¬
itus meliorioris. Bona mors si peccato moriaris : ut ĩtiu
uiuas. Hȩc mors necesse ẽ p̃currat : ut sequat᷑ illa secur
In hac uta quam du durat. cõpara tͥ illã quȩ semꝑa
rat. Dum uiuis in carne morere mundo. ut post morti
carnis deo uiuere in cipias. Quid enĩ si concid̾it mors sac
corꝑis tui. dum te subinde circũdet lȩticia : O quam bit
mortui qui in dño moriuntur: audientos aspũ. ut requ¬
escant iam ãlaborib sins. Ñ solum aut̃. s ⁊ succedit ian¬
ditas de noitate : ao de et̾nitate securitas. Bona ꝓmde
mors iusti ꝓpt̃ requiẽ. melior ꝓpt̾ nouitatẽ. ꝯptima ꝓpt̾ sai¬
ritatem. Econtra mors peccatoꝵ pessima. Et audi u̾nde p¬
fiant ⁊ nouissima tua hoꝵ similia. O quam p̾ciosa ẽ in con¬

Expanded text:
ccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, ccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus mors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessifiant et novissima tua horum similia. O quam pretiosa in con
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝑlitteras. ⁊ renouans dulcẽ memoriam. ⁊ excusans moles¬
simam moram. Minime quidẽ desid̾ ancium te cordibꝰ ulla
ituit surriꝑe qñq obluuo tuę dilectiõis. s te cui fateor pene
blitum ẽẽ putauimus. priusquam illas litteras iud̾emus.
une itaq rumpe moras. fao cito quod scͥpsisti. ⁊ si ueraciter
stilus exp̃ssit affectum. efficacit̾ opꝰ stilum testificet᷑. Qe
tardas ipsum quẽ iam didum concepisti. spm̃ p arturi
salutis: Na mortalibus uł morte certurs. ist in certius
hora mortis. Si quidem tãquam fur in nocꝰte ita ueniet. Ur
gnantib in illa die. Si suꝑuenerit ⁊ p̾uenerit hunc tam
salutiferum partum. heu ꝑfodiet domum. scm̃ germen e¬
guet. Qum enĩ dixerint pax ⁊ securitas. tc̃ repentinꝰ suꝑue¬
et eis interitꝰ. sicut dolor in utero habentis. ⁊ñ effugient.
lo te mortẽ.⁊ si ñ effugere. certe uł ñ timere. Iustus qui
mortem ⁊ si ñ cauet : tam̃ ñ pauet. Deniq si morte p̃oet¬

Expanded text:
nobis per litteras et renovans dulcem memoriam, et excusans molestissimam moram. Minime quidem desiderantium te cordibus ulla potuit subrepere quandoque oblivio tuae dilectionis; sed te tui, fateor, pene oblitum esse putavimus, priusquam illas litteras videremus. Nunc itaque rumpe moras, fac cito quod scripsisti; et si veraciter stylus expressit affectum, efficaciter opus stylum testificetur. Quid tardas ipsum, quem jamdudum concepisti, spiritum parturire salutis? Nil mortalibus vel morte certius, vel incertius hora mortis: siquidem tanquam fur in nocte, ita veniet. Vae praegnantibus in illa die! Si supervenerit et praevenerit hunc tam salutiferum partum, heu! perfodiet domum, sanctum germen exstinguet. Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus superveniet eis interitus, sicut imere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeo
Abbreviated transcription (Latin):
mam fidem quã apud uos. immo quam pͥmum inbaptismo ꝓmiserunt
ñ irritam faciant. s saluam in tegrãq custodiant. Talib itaq talit̾ sul¬
ceptis absit ut sinc̾itatẽ urãm. aut in suscipiendolesam. aut in retiuend
ẽ. anathemate in consulto frustͣ impedire nitamini: nisi forte qd¬

Expanded text:
primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, non irritam faciant, sed salvam integramque custodiant. Talibus itaque taliter susceptis, absit ut sinceritatem vestram, aut in suscipiendo laesam, aut in retinendo ui in eis est, anathemate inconsulto frustra impedire nitamini: nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
s.
xhortatio illa in litt̾is ur̃is tam salubs. tã cõpendiosa. magna scĩs
p̃misistis: ⁊ si adhumilitatis qͦ formã quãtũ ex uob̃ ẽ. ñ mediocͥt̾ in strue¬
re nos potuit. conscientias tam̃ nr̃as multo in ferius iacentes quantũ ĩ no
b ⁊ uehem̃t̾ ext̾ruit. Quis enim nr̃m suam attendens ꝯu̾sationẽ tanta
dese ⁊ tam in debita sine magno uł metu uł ꝑ iculo possit audire: Del
sollicitam eẽ cognouimꝰ ut securõ uos reddamꝰ: noiu̾tis multoꝵ illustui
uiroꝵ ⁊ maxime clarissimi uiri willelmi cataulanensis ep̃i hortatu ⁊ con¬
silio ad nos deolinasse. seꝙ a nob̃ suscipi multis p̃cib ac supplicationib im¬
petͣsse. ea uidelic in tentione ut obtenorẽ artioris uitȩ abinstitutionibus
b̃i augustini adseruantias sc̃ĩ. Bñdicti dĩ adiutorio sic tͣnͣseant. ut tam̃ abe
magisterio qui unus ẽ omnib magist᷑ in cęlo ⁊ in t̾ra ñ discedant. illamꝙ ͥ

Expanded text:
. Exhortatio illa in litteris vestris tam salubris, tam compendiosa, magna quidempraemisistis; etsi ad humilitatis quoque formam quantum ex vobis est non mediocriter instruere nos potuit, conscientias tamen nostras multo inferius jacentes, quantum in nobis est, vehementer exterruit. Quis enim nostrum suam attendens conversationem, tanta 14 de se et tam indebita, sine magno vel metu, vel periculo possit audire? De sollicitam esse cognovimus, ut securos vos reddamus; noveritis multorum illustrium virorum, et maxime clarissimi viri Willelmi Catalaunensis episcopi, hortatu et consilio ad nos declinasse, seque a nobis suscipi multis precibus ac supplicationibus impetrasse: ea videlicet intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, ab institutionibus beati Augustini ad observantias sancti Benedicti Dei adjutorio sic transeant, ut tamen ab ejus magisterio qui unus est omnibus Magister in coelo et in terra , non discedant; illamque
Abbreviated transcription (Latin):
orendum punire nefas. ⁊ si duplici ratione in cũbat uob̃ tũ uidelice
prodebito officii tum q ⁊ apłica in uigit auctoritas: puto tam̃ quos
non suꝑuacua uire tanta etiam annei cõmonitio accedit. H aut̃ ẽ qd̾ amieũ pp
trem cupimus ẽẽ admonitũ. ut hed ipsa ultio quȩ facienda ẽ. eo quoq zelo qͥ
facienda ẽ frat. quatimis ñ solum p̃sens facinꝰ multatũ eẽ uideat᷑: s ⁊̃ a similin

Expanded text:
rendum punire nefas, etsi duplici ratione incumbat vobis, tum videlicet pro debito officii, tum quia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod amicum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facinus mulctum esse vi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o bñdicto subripuit. Oquã ordinatius ip̃e cum sc̃o sc̃s effice̾t᷑. quã oũ ꝑu̾so¬
eret᷑. Oquã pulchriꝰ senem scłarem puer religiosꝰ ad se tra
Osenem infelicem. o auuncłm crudelem: qui iam decrepitꝰ statim moritus.
nepotis animã pͥus int̾fecit. quẽ ut pecc̃oꝵ suoꝵ haberet heredem: axp̃i
sorte pͥuauit . qͥ sibi neꝗͣ ẽ. cui bonꝰ: Maluit in suis facultatib hr̃e suocessorẽ.

Expanded text:
sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, quam cum sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, quam cum eretur! o quam pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traO senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius interfecit; quem ut peccatorum suorum haberet haeredem, a Christi sorte privavit! Sed qui sibi nequam est, cui
Abbreviated transcription (Latin):
merr. timendo resipisc̾et. nͥ qui more aspidis surdȩ ⁊ obturantis aui
suas uocẽ uenefici in cantantis sapient̾. aut ñ audiret : aut se au
epłam. dum inuiti loquimur rem silentio dignam: Cur tantis cͥcus¬
itionib adu̾tatẽ ambimꝰ. dum pudenda reuelare timens: Dicom
tñ dicam cũ pudore: quod multis cognitũ occultare ⁊ siuolo. ñ ualeo.
S quare cum pudoree. Ut quid me pudeat scͥbere. qd̃ illos ñ pudut fadꝰ
Si pudeat audire quod impudent̃ egert̃: non pigeat em̾dare qͦd ubertͥ
ñ auduint. Prohalor. Neutr̃ illoꝵ reuocare potuit. aut illũ a sedust¬
one timor ⁊ ratio. aut hunc ap̃uaricatione pudor ⁊ ꝓfessio. Qͥd plurs
U̾ba p̃cipitationis concinnant lingua dolosa. Concepit dolorẽ. ⁊ ꝑsuasit
cepit alũpnũ: quẽ meliꝰ habebat amissũ. Sic lugdunũ olim studio similit̃

Expanded text:
timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audotrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis cognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utquid me scribere pudeat, quod illos non puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit cepit alumnum, quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter
Abbreviated transcription (Latin):
scłm. Quia si reducis. seducis quẽ apostatare facis. Tu regularis. scłi
e sequaris. Qͥa siillum sequeris. me ꝑsequeris. cui de
riam facis. Tu si seduxeris aĩm ꝓ qͣ mortuus sum: ccis mee te ꝯstitius
inimicũ. Qͥ i ñ colligit mec̃ disꝑgit. Quantomagis qͥ collectos disꝑgn
ad me uenit : seductor ac sacͥlegus iudicab̾is. Tu uͦ si qd̾ ȩdificaueras ite¬
rum destrius. p̃uaricatorẽ te constitius. Ambos uos necesse ẽ meo iup¬
dicio p̾sentari. ambos assistere meo tͥbunali. Alt̾ de ꝓpͥa p̃uaricatione
alt̾ de alt̾uis seductione iudicabit᷑. Et uñ alt̾̃ in iniquitate sua morietꝰ
inde morientis sanguis de manu alt̾ius requiret᷑. Hȩc ⁊ his similia u¬
triusq teste conscientia: utriq xp̃e in uisibilit̾. s t̾ribilit̾ in tonali
His sacͥs monitis amboꝵ mentes pie t̾rendo: pulsabas. Quis ad ħ ñ n

Expanded text:
saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similia, utriusque teste conscientia, utrique, Christe, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his sacris monitis amborum mentes pie terrendo pulsabas. Quis ad haec non
Abbreviated transcription (Latin):
uonculus tuus quexit aĩam tuã: qui iam ꝑdidit suã. u̾ba
oris eiꝰ miquitas ⁊ dolꝰ.Noli intellig̾e filimi ut mala̾ agas:
holi intend̾e̾ in uanitates ⁊ insanias faisas. Ecce in uia qua am¬
bulas ab scondit laqueos.tendit retia. Molliti st̃ sermones eiꝰ sr̃ oleũ.
⁊ipsi sunt iacula. Uide fili mi ne capiaris ãlabiis iniqͥs.⁊ a lingua dolosa
Configat carnes tuas diuinꝰ timor: ne te decipiat carnał amor. Blandit᷑s
sublingua eiꝰ labor ⁊ dolor. Lacͥmat᷑. s insidiat᷑. In sidiat᷑ ut rapiat pauꝑem.
aeuorabit carnes. Sꝑne blandim̃ta. contẽpne ꝓmissiones. P romttit n¬
gna. s ego maiora. Offert plura: s ego płima. Dimittes gͦ ꝓt̾renis oe lest
labia tua. Iuste exigit᷑ ad soluendum. qͥ ñ cogit᷑ ad uouend̾. ⁊lã ⁊ si cũ pul¬
sares ñ reppulli: tam̃ ut intrares ñ cõpuli. Ñ lic gͦ dimitt̾e̾. qd̾ sponte
ꝓmisisti. Non ẽ fas requirere. quȩ ꝑte dimisisti. En utr̃q ur̃m p̾mo

Expanded text:
unculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis colabia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥncipatũ meruert̃ ĩeccłiis: Clauẽ scĩe tenent. pͥm as cathedras ĩ ꝯuen¬
tib possident. Uiderint ip̃i qualit̾ uidicent subditos: fugitiuos reuocent.
reuocatos si ita uoluerint.iterũ effugent: disꝑsos colligant: collectos
disꝑgant. Qͥd ad me: fateor aliquantum in illos ꝓpt̾ te mi fuloo modũ
nr̃ȩ paruitatis excessi. dũ tuã de illis cupio palliare ueretundiã. tẽ¬
perare culpam. Omitto gͦ illos ne ñ tã rep̾hensiñ ꝗͣ rep̃honsori iuste ĩ dig¬
nent᷑ : nec tã desua correctiõẽ cogitãnt. quam mͥ de p̾sũptione calũpnient᷑:

Expanded text:
s cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos judicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cog
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri ingrata. Honora tuum ⁊ uniu̾sitatis patrem. honora mun-
pncipes qui inte sunt. ⁊ uidices t̾re. quoꝵ te p̾sentia reddit illu¬
rim. głosam.famosam. Alioquin si ignoras te o pulchra int̾ eiuitatẽ
egredieris pꝰ greges sodalium tuoꝵ pascere hedos tuos. Sapientib su

Expanded text:
inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibu
Abbreviated transcription (Latin):
eb afflictionis. suȩ ex hibuistis.⁊ exhibeatis. Et quidẽ hoc iam imple
ex parte ⁊ orationis hꝰ nũ nullus capitur fructus. Digna plane retͥbu-
celeri iam compensat᷑ affectu. Iam ꝓm̃itis tecum actitat s popłs
hit in hereditatẽ sͥ omĩno popłm acceptabilẽ sectatorẽ bonoꝵ oꝑm. Assu¬
iur pisa in loco romȩ.⁊ de cunctis urbib t̾re ad apłicȩ sedis culm̃ eligit᷑.
fortuitri siue humano contigit istud ꝯsslio. s celesti ꝓuidentia. Idei benig
fauore fit qui diligentes se diligit. qui dixit xp̃o suo Innocentio. Pi¬
n in habita.⁊ ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo qm̃ elegi
n. Me auctore tyranni siculi malitiȩ.pisana constantia ñ cedit. Nẽo
imis concutit᷑. nec donis corripit᷑: nec circũuenit᷑ dolis. Opis at pisam.
agnificait dñs facere nob̃cum: facti sumꝰ lȩtantes. Quȩ ciuitas ñ
udet: Serua depositũ urbs fideł. agnoce grãm. stude p̾rogatiuȩ

Expanded text:
 afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deusit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus facere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non
Abbreviated transcription (Latin):
axime opꝰ ⁊ tempꝰ miserãndi cũ urgente conscientia. ⁊ ag-
inmemet ipsum. Si adhuc pat̾ estis nam fuisse uos fate
tiat filius ⁊ ille filius in quo usq ad hanc diem filialis ari
uos affectus ñ tepuit. Scio. scio. difficile posse extorquen
uam demanu herculis. ⁊ ideo multũ iusto. quia rempe
difficilẽ. At quanto difficilior: tanto uiolentior ad ꝓmen
redibitionẽ. Grandis me fatebor beneficii debitorẽ. grandis
sus si obtinero. Nec ignoro dare quam acciꝑe ẽẽ beatius
cedo necessitati. occurro ꝑiculis. angustiis consulo. honefis
ne nunc aut dissimulator: aut in memor. Cedens itaq ha¬
rabilem uob̾ ut dignũ ẽ partẽ mͥ u̾ecundiorẽ assumo q
ad accipiendum in uerecundior s ⁊ importinuor ad petendũ s
gͦ supplicit̾. peto instant̾. peto oportune importune. N ec ans
ũlico peto qd̾ uos ñ deceatdare. aut me postmodum peniti
acecpisse.⁊ si ita petere mͦ minꝰ deceat. Nam si libatis par

Expanded text:
axime opus et tempus miserendi, cum, urgente conscientia et aggrin memetipsum. Si adhuc pater estis nam fuisse vos fateor, sentiat filius, et ille filius, in quo usque ad hanc diem filialis ergo vos affectus non tepuit. Scio, scio difficile posse extorqueri clavam de manu Herculis: et ideo multum insto, quia rem peto difficilem. At quanto difficilior, tanto violentior ad promerendam redhibitionem. Grandis me fatebor beneficii debitorem, grandis prorsus, si obtinuero. Nec ignoro dare quam accipere beatius esse : sed cedo necessitati, occurro periculis, angustiis consulo, honesti plane nunc aut dissimulator aut immemor. Cedens itaque honorabiliorem vobis, ut dignum est, partem, mihi verecundiorem assumo, non modo ad accipiendum inverecundior, sed et importunior ad petendum. Peto ergo suppliciter, peto instanter, peto opportune, importune. Nec enim illud peto, quod vos non deceat dare, aut me postmodum poeniteat accepisse: etsi ita petere modo minus me deceat. Nam si liberatis pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
unit. Quã si ex pectare placido corde dignaremini. forsitan
agnouissetis ⁊ uos. quod nil uob̃ in decens aut importabile dic¬
um fuiss. scd̾m quod iã res ur̾a ꝓcessit. Nunc aut̃ siue causa
urbatꝰ. turbatos nos ⁊ confusos. ⁊ quid faciamꝰ dubios anxiosq te
quia fraus iniquoꝵ. ⁊ rumusculi parum scientium hõiũ.
sse ꝑsensimꝰ. ad huc stamꝰ ⁊ expectamꝰ ut redeatis ad cor. ⁊ qd̾
rudent̾ cepistis. efficacit̾ cõpleatis. Huiꝰ rei grã misimus fra¬
rem carissimũ nob̃ andream de baldem̃to qui uob̃ ista pleni
iua uoce insinuet.⁊ quicquid ad hec respond̾e placuerit:
delit̾ renuntiet nob̃.Si autẽ ꝑ sistitis quod absit ñ acqͥ esc̾e
Ad episcopũ suessionensem:¬

Expanded text:
licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tet aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scientium hominum, sisse persensimus, adhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter coepistis, efficaciter compleatis. Hujus rei gratia misimus fratrem charissimum nobis Andream de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renuntiet nobis. Si autem persistitis, quod absit! non acquiescere AD EPISCOPUM SUESSIONENSEM
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscũꝙ mmister. B. clareuallis uocatꝰ abbas. diligere u¬
ciam. ⁊ iudicare t̾rã sapient̃. Dui ẽ qd̾ egressi de domib nr̃is e¬
ẽ laboramus. Tristamur aũ quod aut nullũ aut exiguũ nos
laboris fructũ ad huc tenemus. Ad huc pauꝑes clamant p̾l
nsdicentis. Omne regnũ in seip̃m diuisum desolabit᷑. Huic ac¬
ant qd̃ ip̃i diuisor es ⁊ desolatores uos oftituert̃ sͥ hꝰ nequitie
p̃ tpͥncipem. quẽ p̃cipue debuerant metuere defensorẽ. ⁊ sẽ¬
iri ultorẽ. Nos tam̃ credebamꝰ uos tactum a deo ⁊ illuminatũ¬
b osiliis samorib a laq̃o isto retrahere pedẽ. Cet̾m abhac spe
mne deiecit nos colloquiũ illd̃ habuitũ nuꝑint̾ nos apud cornioliũ.
ntis i qͦmͦ ⁊ ꝗͣ irrationabilit̾ ut pace ur̃a dixerimꝰ. a nob̾ tt̃ re¬
isistis: Uñ factũ ẽ qd̃ sermonis illiꝰ qui uob̃ indicto ur̃o dis¬
icuit. reddere ad liquidũ rationẽ ꝓ ur̃a nob̾ tur batione ñ

Expanded text:
ister, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, eeus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, ris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos tactum a Deo et illuminatuonsiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac spe pene dejecit nos colloquium illud habitum nuper inter nos apud Corbolium.t quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non
Abbreviated transcription (Latin):
uultis misereri: ita uos humb̃to misereamini. siue illa uob̃ ꝓmissiõe
añica blandiente. beati misericordes qm̃ ip̃i mĩam consequent᷑. siue¬

Expanded text:
vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati misericordes, quoniam ipsi mise