comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ protestatusẽ. int̾ natos mulierum
non surrexit maior iohẽ baptista. Uide¬
te aut̃ sinon uere falsum faten cogimꝰ
uertatis hoc testimoniũ si tm̃ trbua¬
mus uet̾ib quantum net ioħi uendica¬
re ualemus. Nonutiq fit in uiria ioħi: si
quid ignorasse creditur aut dr᷑. iumirũ
quod et ip̃e non diffitetur. set siquod pre¬
comi u̾itatis negamus ꝯtra preconium ue¬
nitatis altei damꝰ. non tminiuria set blas¬
phemia estet plane ꝯtradicere nomoħis
ueritati. Quidergo  amicus sponsidu¬
bitat. et quert. Sues qui uenturis esan
alium expectamus: et nosmilib homi
ad se deum loquentẽ dixisse sic. Ego sum
deus habraham. et deus ysaac. ⁊ teusiaco¬
cob. ⁊ nomen meũ adonay non indicaui
eis: sub audis sicut tibi. Ostendit ergo se
de demotitia plus aliquid precedentibus
patrib accepisse. Dauit quoy suꝑdoctoreᷤᷤ
suos. ⁊ semores. donũsibi intelligentie au
dact̾ presumit: itadicens. Suꝑilit̾ oẽs do¬

Expanded text:
ipse protestatus est: Inter natos mulierum non surrexisse majorem Joanne Baptista . Vide autem si non vere falsum fateri cogimur veritatis hoc testimonium; si tantum tribuamus veteribus, quantum nec Joanni vindicare valemus. Non utique fit injuria Joanni si quis ignorasse creditur, aut dicitur: nimirum quod et ipse non diffitetur. Sed si quod praeconi veritatis negamus, contra praeconium veritatis alteri damus; non tantum injuria, sed blasphemia est, et plane contradicere non Joanni, sed veritati. Quid ergo? Amicus Sponsi dubitat et quaerit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Et nos millibus hoit Deum ad se loquentem dixisse sic: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, et nomen meum Adonai non indicavi eis , subaudi sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque supra doctores suos et seniores donum intelligentiae sibi audacter praesumit ita dicens: Super omnes do
Abbreviated transcription (Latin):
uitie spc̃ affluebant ut illud prorsus mẽ¬
dibłi felicitate cernerctur impletũ: quod
moyses optabat cũ diceret. Quis dabit ũ
cẽs ꝓpħent. Quesoquid simile attulit e¬
uangelium: forsitangloriatur paulus
sius coapłis accepisse cum miltale idi¬
eb sius potuert experin. Demq aiebat
Numquid oẽs ꝓpħe frustrainquam glo¬
riatur de cuangelio suo quod nõ ab hoĩe
neq ꝑ hominem illud acceꝑit. s quasi
spãli quadam prerogatiua ꝑ reuelationẽ
todebuit ꝓpħicum illud ad suatẽpora ie¬
uel potius in ꝓpłua deus si uere tp̃a illa in¬
ne effundam. set subtraham mag̾ de sp̃u
meo dixisse debuerat. Quid enim : di fili¬
is en angelii oẽs ueteres iustos pares faci¬
mus incscientia. numquid ñ et suꝑio¬
res cẽs ingratia ꝯsequent̾ faten necesseẽ
ut pote quos non lectio sicut nos aut pre
entia preferant᷑ ingratia. Set est sanc qd
ullo om̃mo pacto mito nonferimꝰ. ut¬

Expanded text:
itus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus suis coapostolis accepisse; cum nil tale in diebus suis potuerit experiri. Denique aiebat: Numquid omnes prophetae? Frustra, inquam, gloriatur de Evangelio suo, quia non ab homine, neque per hominem illud acceperit, sed quasi speciali quadam praerogativa per revelationem to debuit propheticum illud ad sua tempora revel potius in Propheta Deus si vere illa ne, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, numquid non et superiores in gratia consequenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praentia, praeferantur in gratia. Sed est sane quod ullo omnino pacto non ferimu
Abbreviated transcription (Latin):
unquam recta fides habere potuit.
Tredere indelicet unum deũ creatorẽ ẽe oĩ
um dñm ⁊ rectorẽ uniu̾soꝵ. Ipm̃ quidem
non esse maliauctorẽ eoꝵ tñ qͥui in malis
sius eiuis misencordiã quererẽt. ⁊ ex pectarent
futurũ redẽptorẽ. Hec simplitiũ adei inuutõ
suffecisse credimus quib et sinichil ampliuis
additum est ad cognitionẽ multũ tamen
collatum est ad deuotionẽ. Isti quidem in¬
carne uenturum redẽptorem et mn eadem
carne moriturũ et resurrecturũ et ascen¬
surũ suic alia quedam que illis tẽporibus
ab scondita fuerunt manifeste non cogno¬
uerunt. et tñfidem natiuitatis. ⁊ passionis
sue resuͣrectionis et ascensionis eius inħ
eos uerissime habuisse dicimus: quia c̾̃¬
dentib et scientib hec fide ⁊ deuotioe sb̾
spe et expectatioẽ eiusdẽ redẽptionis ad ho

Expanded text:
ere potuit. Credere videlicet unum esse Deum creatorem omnium, Dominum et rectorem universorum; ipsum quidem non esse mali auctorem, eorum tamen qui in malis suis ejus misericordiam quaererent vel exspectarent futurum redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devotionem. Isti quidem venturum in carne redemptorem, et in eadem carne moriturum, resurrecturum, et ascensurum; sive alia quaedam quae illis temporibus abscondita fuerunt, manifeste non cognoverunt. Et tamen fidem nativitatis et passionis, sive resurrectionis et ascensionis ejus, in hoc eos verissime habuisse dicimus; quia credentibus et scientibus haec fide et devotione sub spe et exspectatione ejusdem redemp
Abbreviated transcription (Latin):
fides cogniticẽ magna est. affectu ꝑua. Quo¬
numdam uo affectu magna est. cognitiõe
pua. alii fidem et cogniticẽ ⁊ affictu mas
hñt. ami et cognitione ⁊ affectu paruam.
Umptn affectũ magnum infide magis
landabilemesse quam cognitionẽ magnaᷤᷤ
dñs manifeste ostendit. ubi fide̾ grano sy¬
napis ꝯparauit. quod quantitate quidem
puum est. set non feruore. Hinc: mulnd
chamance. ꝑũ. adhuc quidẽ scienti. set mul¬
tu ꝯfidentidictum est. Mulier magna est
sa tua. Illa namq apuddeum fides mas
reputatur. que et siminus inrgeat sciẽtia
pastantiam tñ fortisostendr. Cumergo fi¬
tes cagnaticẽ crescit adiuuatur. Cumergo
affectu crescicmcictur¶ Itemẜ increm̃tas

Expanded text:
fides cognitione magna est; affectu parva. Quofides cognitione magna est; affectu parva. Quorumdam vero affectu magna, cognitione parva. Alii fidem et cognitione et affectu magnam habent. Alii et cognitione et affectu parvam. Verumtamen affectum magnum in fide magis laudabilem esse quam cognitionem magnam Dominus manifeste ostendit ubi fidem grano sinapis comparavit, quod quantitate quidem parvum est sed non fervore. Hinc mulieri Chananeae parum quidem adhuc scienti sed multum confidenti, dictum est: Mulier magna est fides tua . Illa namque apud Deum fides magna reputatur, quae etsi minus vigeat scientia, per constantiam tamen foris ostenditur. Cum ergo fides cognitione crescit, adjuvatur, cum vero affectu crescit promeretur. Item secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ste idipe. bene opundo sẽ pascũt. Sic ergõ
fides aliquando cum cognitior est: quandosci¬
tur quod ceditur: aliquãdosinc cegnitione
quando scientitm et cedenti creditur. Ne¬
cesseesti tñ semper esse aliquamcegnitionẽ
esse cumfide. que ip̃am fidem ꝓ intentionẽ
dirigat. quia si nichilex hiis que credenda
sunt cognoscerctur. non haberet fides quo
sopintentionem in bono opere dingeret.
neꝙad quidbene opando spem suam exci¬
taret. Setalidest. in quibdam cogniticẽ
ade transcendere: et aliud illa que minꝙͣ
gnoranda sũt credenda nescire. Illic m̾itum
fides hr̃. ubi etiam cognitione nondisc̾int.
hic quia acognitiõe oĩo destituitur: cadit
ipsa. Et fides eius desistit. De inerem. ta
to ⁊ affectus .i. ꝯstantia uel in firmi¬
tas credendi. Ocd̾m cogniticẽm fidescresct:
quando eruditur adscientiam. Scd̾m affa¬
tum crescio quandoꝙ ad deuotionem excita¬
tur et roboratur ad ꝯstantiam. Quoꝵ dã

Expanded text:
fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides aliquando cum cognitione est, quando scitur quod creditur; aliquando sine cognitione, quando scienti tantum et credenti creditur. Necesse est tamen semper aliquam cognitionem esse cum fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides habet ubi etiam cognitione non discernit; hic quia a cognitione omnino destituitur cadit ipsa, et fides ejus desistit. CAP. IV. De intio et affectus, id est constantia vel firmitas credendi. Secundum cognitionem fides crescit, quando eruditur ad scientiam. Secundum affectum crescit, quando ad devotionem excitatur et roboratur ad constantiam. Quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
nitur incredulitate fidei substantia. Inco¬
gratione matena. Potest aut cogiutio h̾i
sine omĩ fide esse. fides aut sinc omĩ cogni¬
tioe esse non potest. Quomam quiandit
aliquidet in telligit: non semꝑ credit.
Qmant nichil intelligit: nichilcredit.
quamuis aliquando credere possit. quod
non inteligit. Namet fides esti. ã de fide ꝯͣẽ
ditur quod nescitur. quia scientiet creden¬
ticreditus. Ile enim qui credenti credit. n
inꝯuenienter credere dr̃. quod ille credite
credit. et sinesciat illud quid sit quod cit¬
ditt sit cuicredit. Tales sunt funplices
in stã ecclesia qui ꝑfectiorib credentib ⁊
cegnoscentib credunt. qui nimirũ ĩsua
non ꝓtingunt. Scriptũ est. Boues aribũt.
ctasine pascebant᷑ iuxta eos. dimplices
quippe instã ecdesia quamuis cũ ꝓfectis ox¬
culta sacramentoꝵ dei rimari non ualeat.
quia tñ se abilloꝵ ab illoꝵ sotietate non
diudũt: quasi ueta eos posici ucadem

Expanded text:
nitur in credulitate fidei substantia, in conitur in credulitate fidei substantia, in cognitione materia. Potest autem cognitio hujus sine omni fide esse; fides autem sine omni cognitione esse non potest, quoniam qui audit aliquid et intelligit, non semper credit; qui autem nihil intelligit nihil credit, quamvis aliquando credere possit quod non intelligit. Nam et fides etiam est de fide qua creditur quod nescitur, quia scienti et credenti creditur. Ille enim qui credenti credit, non inconvenienter credere dicitur quod ille credit cui credit; et si nesciat illud quid scit quod credit, et scit cui credit. Tales sunt simplices in sancta Ecclesia qui perfectioribus credentibus et cognoscentibus credunt, qui nimirum in sua llorum non pertingunt. Scriptum est: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Simplices quippe in sancta Ecclesia quamvis cum perfectis occulta sacramentorum Dei rimari non valeant; quia tamen se ab illorum societate non dividunt quasi juxta eos positi in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
credendiꝰ. In altero ꝯstat: quia ipsa millo
c̃. In affectuenim substantia fdei muẽif.
Inognicioe̾ materia. aliudenimest. fidei
quacrediti. aliud quod fide creditur. i
habet substantiam quia affectus ipẽ fides
est. Inognitioe ht̃ mat̾iam quia de illo
et ad illud quod incognitioẽ est: fidesest.
Credere igitur maffectum ẽ. quodu̾ocie¬
ditur incegnitione est. Cognitionẽ au̾t
hic intelliginus sciam rerum: non illã
ficatioe manifestatur. Cumid quod dics̃
et abilio quaudit intelligitur quoddr
ctiam sinesciat utrũ sit uel nonsit itant
dri. scientia tamenest inquantũ intlłit.
co scit quid est quoddr᷑. Hec aũt scientia co¬
gnitio est. quesicut sine ila scientiaesse nõ
potest: quia resesse uelnonessescitur. itasi¬
ne fide esse potest: quia resesse uelnonesse
areditur. Ad hanc cognitionemsi fides acde¬
dat ut credatur quod andiebatur. ⁊ inteli¬
gebutur. est credulitas incognitioe. et muc¬

Expanded text:
est; in altero constat quia ipsa in illo est. In affectu enim substantia fidei invenitur; in cognitione, materia. Aliud enim est fides qua creditur; et aliud quod fide creditur. Inhabet substantiam, quia affectus ipse fides est; in cognitione habet materiam, quia de illo et ad illud quod in cognitione est, fides est. Credere igitur in affectu est, quod vero creditur in cognitione est. Cognitionem autem hic intelligimus scientiam rerum non illam ficatione manifestatur. Cum illud quod dicitur et ab illo qui audit, intelligitur, quod dicitur, etiam si nesciat utrum sit an non sit ita ut dicitur; scientia tamen est inquantum intelligit et scit quid est quod dicitur. Haec autem scientia cognitio est, quae sicut sine illa scientia esse non potest qua res esse vel non esse scitur, ita sine fide esse potest qua res esse vel non esse creditur. Ad hanc cognitionem si fides accedat ut credatur quod audiebatur et intelligebatur, est credulitas in cognitione, et inve
Abbreviated transcription (Latin):
hominum extimationes niꝑhiis inquibꝰ
salus hominis cõstat. sigamimn plesu¬
nitatẽ diuinitatis scindunt. Inteictea¬
torẽ ꝯfitentur saluatorem non cegnos¬
cunt. et in husomĩb mens auctuats
nin pietate in suo tencretur. fortafsrs.
biecta u̾itate falsitatem sequeret᷑. Acceo
tollitm. s mutatur accedit ad hanc alia
ratiomaior. Melius est ꝯfit̾i unum p̾nci¬
pium: quam multa. quoniamubi multi¬
tudoest: aut pluralitas suꝑsiua c̃. aut um¬
atorem solum. Quomamquicittorẽ
dicit maicstatẽ ꝯfitctur. qui saluatorem
intelligit pietatc̃ ueneratur. Et marus
bonũ hominis est ut indeo suo et maiest¬
tem inueniat quam oculis cordis contẽp¬
letur. et humanitatem quam oculo car¬
nis spetuletur ut totus homo indeo bea¬
tifscctur. bus rationib animus ꝯfortã¬
tus ad ampliorẽ religionis duuine deuo¬
tionem excitatur. Deuotioẽ mundatur
c⁊ purificatur ut mũdo corte iam quo¬
dãmoto pregistare incipiat it ad qd̾ si¬

Expanded text:
hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedtollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflua est, aut unatorem solum, qui creatorem dicit majestatem confitetur; qui Salvatorem intelligit, pietatem veneratur. Et maximum bonum hominis est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quoaegustare incipiat, id ad quod fi
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qr fũxpranus sit hõ: uol quespes ipi¬
qnõ actendunt. Huquãuis nomuiende¬
lesdicantur. retnet uentate songe sunt
a fide. Gamenhi aliquando dima grati¬
auisitantur. et ad sui osiderationẽ cecitã¬
turut quait homonatus sit et naliap̾t
Gt sipost finõ opens sequatur prcimum
uistoretributionis. Galieigo onderatioe
incorde oborta: magnomox trepidatio¬
nis motude dubio uite mortalis ꝯscicu¬
tia ssra ꝯcutit᷑. et quanto magio sbiera
tiꝑiculum immin̾e cemit: tantomasᷤ
ad cogiitionẽ u̾itatis pucnut satagio

Expanded text:
nus sit homo vel quae spes Christinon attendunt. Hi, quamvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis a
Abbreviated transcription (Latin):
saluator duo sunt nomina. ⁊ resupa
bamen aliud notat creator alusdiai¬
uator. E teator.quia fecit nos. salua¬
tor quia redemit nos. Primũ nõcia¬
music fci sumus. Postea pieramus. et
totum mimo et unum. Crtatori debem
ad saluatorc̃ similit̾. Creator⁊ quept¬
nent ad cicatorẽ: bec estuna pars fidei.
altera. In prima ꝑte discerut sides int̾
creatorem ⁊ operasta. Inscđipte di sccr¬

Expanded text:
salvator duo nomina sunt et res una; salvator duo nomina sunt et res una; tamen aliud notat creator, aliud salvator. Creator quia fecit nos, salvator quia redemit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et rtotum in uno, et unum. Creatori debemus ad salvatorem similiter. Creator et quae pertinent ad creatorem: hic est una pars fidei. altera. In prima parte discernit fides inter Creatorem et opera sua; in sec
Abbreviated transcription (Latin):
damodo ꝑ ꝯ templationẽ presentem ha¬
bere incipiat. ⁊ nulla iam raticẽ ab eius
ade .⁊ dulectiõe. ctiam sitotus mundusm
miracu lau̾tatir. auelliqueat. Isi sunt s̃ cres
gradus promotiomis adci quib adescre
ꝑtineãt. quas credere oportet eum
qui fidelisunt noiatur. Namadesillaq̃
aliquid creditur. hoc modout quicredit
fide illa fidelis non dicatur presencisꝓ
positinon est. ome fide emmi etiam infi¬
deles non iuiete. manifestum esrexiit
quomam nonomis homomhac uit
niuens. sicut ht̃ quedam que ꝑciepien¬
tiam sentiat: ita quedam etiãm subet
que non uisa nec ex porta solafde cdit
nideneium que indeum est. nequaquã
habere dicitur. nisi quiilla credit: ques
dendo ⁊ amando homo deum promeut:
Het sunt ergo que ad fidem ꝑtinere dnr.
que credendo homo fidelis nominatur.
Que uero ista sint diligent᷑ inquiti
induob hec principalit᷑ ꝯstare uueiũ
dñt cnĩquedimduo. a hec duo muno
sunti ⁊ unum sunt duohec. Citator et

Expanded text:
ontemplationem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crertineant, quas credere oportet eum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; praesentis propositi non est. Sine fide enim etiam infideles non vivere manifestum est, ex hoc quod omnis homo in hac vita vivens, sicut habet quaedam quae per experientiam sentiat, ita quaedam etiam habet quae nec visa nec experta, sola fide credat. Fidem tamen quae in Deum est nequaquam habere dicitur, nisi qui illa credit quae credendo et amando homo Deum promeretur. Haec sunt ergo quae ad fidem pertinere dicuntur quae credendo homo fidelis nominatur. Quae vero ista sint si diligenter inquirimus, in duobus haec principaliter constare invenimus. Sunt enim quaedam duo, et haec duo in uno sunt; et unum sunt haec duo. Creator et
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ ut iidelicet clarius largisq ꝓcipẽt
quod iux tenut᷑ obscure ꝙ presenẜant. a¬
lioꝗn: quid opus erat foris indere carnẽ. et
carnis audire ẜmonẽ: si iam intus asp̃u
cum dñs dicat. caro nõ prodest ł põt quic¬
quam. spc̃ est quiminficat: Quod si ꝓphe¬

Expanded text:
e? ut videlicet clarius largiusque perciperent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spircum Dominus dicat, Caro non prodest quidquam, spiritus est qui vivificat . Quod si Proph
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ ita illi moritunm. Sicut nos
resunexisse ita illi resirecturũ. et nos et
illi ad iudicium uentor uiuoꝵ ⁊ mortu
oꝵ. Hec aũt si uera sunt ficut ab illisexti¬
mantur.⁊ sicut a ꝓpositis auctoritatib a¬
rara salus aut nimiũ numerosa ꝑfectio qͦ¬
rũ quidẽ quodlibet sapere est discrtionis
t̾mos excedert. Quod si uidetur tolerabłiꝰ
imo ⁊ deo digniꝰ uidicatur replesse potꝰ
et ditasse scła illa multitudine ꝑfectoꝵ
quam saluandoꝵ tanta fuisse paucitate
ꝯtentum quatinus ⁊ salui non pauci tũc
fierent ⁊ oes nichil ominus repleti sp̃li ꝓ
pħico nec dum reuelata mistĩa iamtunc
penetrarent. Simquam hoc recipitur be¬
nedicimus deumindonis suis. Set quid
tempore gratie reẜuatũ sit non uidemus

Expanded text:
mortuum, ita illi moriturum, sicut nos mortuum, ita illi moriturum, sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum, et nos uero et illi ad iudicium mortuorum uiuoruorum. Haec si vera sunt sicut ab illis existimantur, et sicut a propositis auctoritatibus arara salus; aut nimium numerosa perfectio, quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excedere est. Quod si videtur tolerabilius, imo etiam Deo dignius judicatur, ipsum replesse potius et ditasse saecula illa multitudine perfectorum quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti Spiritu prophetico necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent; si, inquam, hoc recipitur benedicimus quidem Deum in donis suis, sed quid tempori gratiae reservatum sit non videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionis innatiuitate et passicẽ et
resundctione et ascensione saluatoris nñ
mundo iam manifestata sunt omnibus
ab initio mundi uistiset adelib tamini¬
norib quam maiorib eadẽ cognitione
patuisse uentura qua anobis nũc cogno¬
scuntur pret̾ita. auoquin non ueredicend̾
fidem horum om̃ium habuisse qui istañ
agnou̾it. Ista aũt oĩa que in sacramento
nostre redẽptionis ꝯpleta sũt cos et credi¬
disse et agnouisse. non solum hac racioẽ
probart se putant quod quemad̾m nos mõ
ad illam redemptionẽ non ꝑtineremus pͥ¬
ta crederemus sic quod illi ꝑ hec saluati nõ
siussent nisi hec oĩa et facienda agnouissẽt
et agnita credidissent. u̾m ctiam quia ali¬
quotiens scriptuit testantur nuslum ab
mitio sine fide xp̃i esse saluatum. etbeat᷑
aug̃. de hoc ipso loꝙ̃s sicait. Eadẽ fides me¬
diatoris saluos iustos faciebant. antiq̾s
ta est ut possit iuiuficare/ s gratia dei per
carne ugnisse sic illiuenturum. Sicut noᷤ

Expanded text:
redemptionis nostrae in nativitate, et passione, et resurrectione et ascensione Salvatoris nostri mundo jam manifestata sunt, omnibus ab initio mundi justis et fidelibus, tam majoribus quam minoribus, eadem cognitione patuisse ventura; qua a nobis nunc cognoscuntur praeterita. Alioquin non vere dicendum fidem horum omnium habuisse qui ista non agnoverunt. Ista autem omnia quae in sacramento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione probare se putat, quod quemadmodum nos modo ad illam redemptionem non pertineremus nnita crederemus; sic quidem illi per haec salvati non fuissent, nisi haec omnia facienda agnovissent et agnita credidissent. Verum etiam quia aliquoties Scripturae testantur, nullum ab initio sine fide Christi esse salvatum; et beatus Augustinus de hoc ipso loquens sic ait: Eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos t data ut possit vivificare, sed gratia Dei per carne uenisse, sic illi uenturum, sicut nos
Abbreviated transcription (Latin):
litas. satifface̾ deo u̾ginitas. Pocest autẽ
uera humilicas. Est igit᷑ aliquid ꝙ reddas
ꝓ uirginitate tua. si illam redd̾e nõ potes.¬
& est uñ sat̃facias deo. ⁊̃ si istam non offãs.
Nũꝙͥ sic dico de aĩa cua: ꝑ de aĩam cuã. ita
ut eam amplius redd̾e non possis. ⁊ uide si a¬

Expanded text:
litas, satisfacere Deo virginitas; potest autem litas, satisfacere Deo virginitas; potest autem si habeatur. Est igitur aliquid quod reddas pro virginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si a
Abbreviated transcription (Latin):
nitate tua : quã uouisti:⁊ post uotum
amisisti : Est ne aliud aliquid ꝙ ꝓ ista
reddi pofsit. ut debicũ reddat᷑ ⁊ uocũ im
pleatur: Si nich̾ est aliuid qd̾ ꝓ ista redda¬
cur:salus non est biis qui hanc uouerũt
⁊ amissam iam redd̾e nõ possũt. Nũquidtͥ¬
b̾qui audet. ego nec p̾sumo uec uolo. Uidat
qui ħ dic̾e uolu̾it ne forte sib ipi ꝑicłm
struat. Ergo aliud est qd̾ redd̾e possis pro
u̾ginitatẽ tua. si eam ꝑdidisti. Quid aliũd:
Redde pnĩam tuam. redde cõcritõnẽ tuã.
redde hũilicatem tuam. Pro u̾ginitate
carnis redde hũilicatem cordis. Pro carne
fracta frange cor. Humilitatem per se
debuisti. ⁊̃si uirginicatem hũeras. ꝙ tñ
si u̾ginitatem redd̾o non potes redde pro
illa hũilitatem. ⁊ sat̃faciat tam pro se ꝙͣ
ꝓ illa. Uide qͣnta est uirtus hũilicatis. So¬
cia est uirginitatis hũilitas. ⁊ socia humi¬
licatis uirginitas. ⁊ nõ pot̃ si abest humi¬

Expanded text:
nitate tua quam vovisti et post votum nitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum votum impleatur? Si nihil est aliud quod pro ista reddatur, salus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere nohoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest humi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nam idcirco dispõsator dicit᷑ ille. quia
subiectis omĩb sm̃ utilitatem. ⁊ fructum
recompensacõis diũsa q̃dam a pͥmis. et
alia ab hiis q̃ ꝓpoĩta fuerãt salub̾ ⁊ rõna¬
bili ꝯmutatõne impend̾e potest. Sicut gͦ
uotũ cuũ in cua constat uolũtate. sic cõ¬
mutatõ uoci tui in illiꝰ constas pocestate.
adhuc amplius aliquid qd̾ dcĩs adiciend̾
uidetur. Ecce uouisti uirginitatẽ carnis
tue dño deo tuo. dico qr redd̾e debes qd̾
uoisti. Non licet t̾ retro respic̾e. ũ deĩcep
ad exꝑienciã carnis descendas. Dico gͦ tͥ
redde qd̾ debes. Non licet t̾ aliud pro isto
redd̾e si istud potes redd̾e. S quid facimꝰ:
Ecre uouisti ⁊ uotũ non tenuisti: qr uit¬
ginicatẽ amisisti. Nõ potes ampliꝰ redd̾e
uirginitatẽ. non potes dare qd̾ ñ habeᷤ
Seinel amissa ẽ uirginitas: amplius
reꝑari aut recuꝑari nõ pot. Quid ergo
facies: Quid reddes dnõ tuo deo ꝓu̾gi¬

Expanded text:
est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat potestate. adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virgi
Abbreviated transcription (Latin):
destriui. ⁊ hõies mori. ⁊ habitus mucari pot̃
Nũquid putas ideo ꝑdis aĩam tuã si locus
aliquis uastatur. aut si hoĩes moriuntur:
em̃m ex te non fiat qd̃ in ilł sit neq in ce
remaneat ꝙ a de fĩ debuit. Non ẽ ꝑiculũ
tuũ: ubi ñ ẽ cłpa tua. fac ꝙ potestu. ⁊ qͣnͣt
potes. ⁊ suffic̃ cibi. A bona uolũtate ñ am
ꝑlius exigitur. nͥ qnͣtũ potes. Si autẽ hoꝵ
inuitis auferri possũt uł auolentib con¬
mutari. ⁊ implere quid̃ uales qd uouisti.
ñ est in cuo arbitrio cõmutatõ uoti tui.⁊̃¬
si maius aliquid uidĩs. uł melius faciend̾
ꝙ facias. Potest quid̾ dispensacõ fieri cͥca ce
s nõ deb fieria te. Nam tu quid̃ quantũ:
in ce ẽ ħ̃ debes qd̾ uouisti. ip̃m ⁊ nõ aliud.
Non tͥ licet aliud ꝓ alio ꝯmutare s dispẽ¬
satori magrõ cuo. si uolu̾it ⁊ expedire no¬
uerit. licet aliudacciꝑe: Si idema te datur
debitũ est. si aluid ab illo accip᷑: indulgẽcia

Expanded text:
destrui et homines mori, et habitus mutari. Nunquid putas ideo perdis animam tuam si locus aliquis vastatur aut si homines moriuntur? Tantummodo ex te non fiat quod in illis fit, neque in te remaneat quod a te fieri debuit. Non est periculum tuum ubi non est culpa tua. Fac quod potes et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntatplius exigitur, nisi quantum potest. Si autem horum invitis auferri possunt, vel a volentibus commutari, et implere quidem vales, quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem quantum in te est hoc debes quod vovisti ipsum et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ. argentũ redd̾e potes. qr qd̃ precio minꝰ:
in pond̾e maius esse pot. Uouisti ꝑegͥnacõnem
tuam dño ꝯmutatõnem admittit. si forte
cepediat magis ꝙ continge̾ pot̃. ut ꝑmaneaᷤᷤ
in patria tua ⁊ in domo tua. Nam si illic ꝑsol¬
uẽ poces aliud tantũ ualens. siũ ad laborem
oꝑis. siue ad deuocõnem u̾tucis. siie ad uti¬
licatem administratõis. ꝯmutatõnem
dare potes. Uoiusti ieiuniũ. ⁊ ħ ꝯmutatõ¬

Expanded text:
e potes, quia quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationis, commutationem dare potes. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
pio seculi usq insincm ꝑ mortalitatẽ decͣ¬
rens tpc̃ est morbi. ⁊ tpc̃ remedii. Impsa
et pp̃ ipãm instituta sunt sacramenta. et
quedam a principio ipsuis que suo tpr̃ cu¬
currenĩt. ⁊ ad sanitatem quantum ipsis
datum erat. ⁊ ꝑ ip̃a dand̾erat restituendã
ualuerũt. Et ista sacramenta suotpr̃ex¬
plcto cessau̾nt. et alia pro illisadcandẽ
sanitatẽ ꝑficiendam: succesẜunt. Et ru¬
sũ post illa alia quasi nouissime ad ilicta
sũt. quib alia succed̾e non debuerũt. ne¬
lud nedicamenta ꝑfecta que morhum
ip̃mn ꝯsumerent. ⁊ ꝑfectam sanitatẽ ꝑfic
bum ip̃m iudit. et qualia ei remedia stn¬
gulis tp̃ĩb ad hibenda essẽcagnonit. Por¬
ro unum sacramentum etiam ante poc¬
catum homins inuenis᷑ institutñ. Con¬
iugiuim namq enianiquam homo pecca¬
ret sanctitũ legitur. Ubiteste soriptura
mulier facta und inad iutoriũ sotiata
memorarut. Cinus tñ institutioris cã
tunc ad itmedum non fuit. s ad offici¬

Expanded text:
inem per mortalitatem decurrens, tempus est morbi, et tempus remedii. In ipsa et propter ipsam instituta sunt sacramenta; et quaedam a principio ipsius, quae suo tempore cucurrerunt et ad sanitatem quantum ipsis datum erat, et per ipsa dandum erat restituendum valuerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendam successerunt. Et rursum post illa alia quasi novissime adjuncta sunt, quibus alia succedere non debuerunt. Vel ut medicamenta perfecta quae morbum ipsum consumerent et perfectam sanitatem plenebum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro unum sacramentum etiam ante peccatum hominis institutum invenitur. Conjugium namque prius etiam quam homo peccaret sancitum legitur ubi teste Scriptura: Mulier facta in adjutorium viro ei sociata memoratur . Cujus tamen institutionis causa tunc ad remedium non fuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
talis exilium cum tota post̾itate usq in
finem prime cormptioins obnoxius dnͣ
Ex quo emim homo astatu prime incorru¬
ptionis lapsus incorpore ꝓ mortalitatem
⁊ manima ꝑ miquitatem egrotare cepit
ꝯtinno dens reparando inde sacram̃tis suis
medicinam preparauit. Que quidẽ ꝓut
ratio postulabat. et causa diuersis t̾pibus
et locis ad curationem illius exhibuit. Ali¬
a ante legem. Alia sublege. Alia sub gra.
Diuersa quidem inspecie nium tñ habẽ¬
tia effectum et unam sanitatem ꝑficiẽtu.
Siquisigitur querat tempus insticutiõi¬

Expanded text:
talis exsilium cum tota posteritate usque in talis exsilium cum tota posteritate usque in finem primae corruptioni obnoxius tenetur. Ex quo enim homo a statu primae incorruptionis lapsus in corpore per mortalitatem et in anima per iniquitatem aegrotare coepit; continuo Deus reparando in sacramentis suis medicinam praeparavit. Quae quidem prout ratio postulabat et causa diversis temporibus et locis ad curationem illius exhibuit; alia ante legem, alia sub lege, alia sub gratia: diversa quidem in specie unum tamen effectum babentia et unam sanitatem perficientia. Si quis igitur quaerat tempus insti
Abbreviated transcription (Latin):
illi ⁊ nuo plures: et statu eycellentiores
fuerũt. Gpc̃ scripte legis: adf. te bonos.
quia tunc homines intimere ẜiontes. o¬
pus mundabant non anumũ. Gpẽ gratie
aduere bonosꝑtinet. qui modo ⁊ si nuõ
plures non sint. tñ statu sunt ex cellentio¬
res. ⁊ dei gratia publict anre ftrimt᷑ etiam
ab husquieis morib otra dñt. Sciaser¬
go quocũq tp̃r ab initio mudi usꝙ adfi¬
neni. nullũ fuisse uelesse uere bonã isi
iustificatũ ꝑgratiam. Gratiam alit nũꝙͣ
aliquem adipisci potisse.: nisi ꝑ xꝑ̃m.
Ita ut omes siue precedentes sue subse¬
quentes uno sanctificationis remedio.
saluatos agnoscas. aspice cigo causam re¬
gis nostri. ⁊ acies g̾citus eiusmarnus spi¬
ritualib fulgentes. et quanta precedenti¬
Empus institutionis sacͣ mentoꝵ¬
mentoꝵ ab eo cepisse ireditur. quo
primus parens m̃ito mobedientie agau¬
diis paradisi expulsus in huiis uite mor¬

Expanded text:
 illi tunc et numero plures et statu excellentiores  illi tunc et numero plures et statu excellentiores fuerunt. Tempus scriptae legis, ad ficte bonos, quia tunc homines in timore servientes opus mundabant non animum. Tempus gratiae ad vere bonos pertinet, qui modo etsi numero plures non sint, tamen statu sunt excellentiores, et Dei gratia publice ante feruntur, etiam ab iis qui eis moribus contradicunt. Scias ergo quocunque tempore ab initio mundi usque ad finem, nullum fuisse vel esse vere bonum, nisi justificatum per gratiam, gratiam autem nunquam aliquem adipisci potuisse, nisi per Christum. Ita ut omnes sive praecedentes sive subsequentes uno sanctificationisalvatos agnoscas. Aspice ergo castra regis nostri et acies exercitus ejus in armis spiritualibus fulgentes, et quanta praecedentiempus institutionis sacramentorum ab eo incoepisse creditur, quo primus parens merito inobedientiae a gaudiis paradisi expulsus, in hujus vitae mor
Abbreviated transcription (Latin):
naturalis legis dici possũt: qui solanatur¬
ali ratione uitam suam dinigunt. Uel po¬
tius homines naturał legis dicuntur. qui
scd̾m ꝯcupiscentiam inquanati sunt am¬
bulant. Homines scripte legis sunt huqͥ
cxt̾iorib preceptis ad bene inuend̾ inforͣn¬
tur. Homines gratie sunt hu qui ꝑ aspira¬
tioncm sp̃c sancti affiati et illuminant᷑
nt bonum quod faciend̾ est. agnostant.⁊
inlamantur ut diligant. ⁊ corroborant᷑. ũ
ꝑficiant. Et ut idẽ manifestiori distincti
one signemus. Homines naturalis sunt¬
legis sunt. aꝑte mali. Homines scriptele¬
gis sũt: ficte bom. Homines gratie: uere.
boni. fictebomi: sunt tecti aꝑte mali: suit
detecti. qui ꝑgog ⁊ magog significati sũt.
quod int̾pretatur tectus. ⁊ detectus. ⁊ in
ꝑsecutione populidei uenturi predicant᷑.
Qina hec duo gn̾a hominum semꝑnere
bonos ꝑsequimtur. In primogenere ꝯti¬
tio numꝙͣ ullo tpẽ defuerũt. Tam̃ tpc̃ na¬

Expanded text:
naturalis legis dici possunaturalis legis dici possuali ratione vitam suam dirigunt; vel potius homines naturalis legis dicuntur qui secundum concupiscentiam in qua nati sunt ambulant, Homines scriptae legis sunt ii qui exterioribus praeceptis ad bene vivendum informantur. Homines gratiae sunt ii qui per aspirationem Spiritus sancti afflati et illuminantur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligant, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctone signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Magog significati sunt; quod interpretatur tectus et delectus. Et in persecutionem populi, Dei venturi praedicantur, quia haec duo genera hominum semper vere bonos persequuntur. In primo genere contitio nunquam ullo tempore defuerunt. Tempus tamen na
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum incarnatum dixcrim: nisi regem
qui hunc mũdum intrauit ꝑ assũptani ¶¬
laturus. et eumerinde quasi tirannum. et
uiolent̾ mnalieno dñantem expulsurus.
incarnationẽ ab initio electi appellau̾im:
nisi milites quosdam optimos regem uẽ¬
turum inatie precedentes ip̃is quib tunc
sanctificabantur sacramentis quasi quib
dam armis munitos ⁊ pretintos. Qud
item eos post incarnationẽ usq ad fine
electi sub sequentur nisi alios milites. ñ
tũ alium set ip̃m regem suum preceden¬
tem imnanimiter atꝙ alacrit̾ sequentes.
armati. ⁊ ꝯtra cunde̾ pugnaturi. Siue ig̾
precedentes. sine subsequentes unuis regis
sacramenta portantes. nmi regi milifares
⁊ unũ turtinnũ superantes. Illi uentuꝵ¬
precedentes ꝯsti precedentem subsequẽtts.
Unde patet quia abinitio et sinon noĩe:
que presentis scłi spatium decurrit. Pri¬
mũest ab adam usq ad moysen. Scd̾m a
num. idest homines naturalis legis. Homi¬
nes scripte legis. Homines gratie. Honnẽs

Expanded text:
Verbum incarnatum dixerim, nisi regem qui hunc mundum intravit per assumptam hulaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctifidam armis muniti atque praecincti? Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites alios, non tamen alium, sed ipsum suum regem praecedentem unanimiter atque alacriter subsequentes, armati et contra eumdem pugnaturi? Sive igitur praecedentes sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturpraecedentes, isti praecedentem subsequentes. Unde patet quod ab initio et si non nomine, quae praesentis saeculi spatium decurrit. PriPrimum ab Adam usque ad Moysen. Secundum a num; id est homines naturalis legis, homines scriptae legis, homines gratiae. Homines
Abbreviated transcription (Latin):
Actus est itaq ds Curdeus homo.¬
lomo ut hominem ꝙͦ feccrat lib̾aret
ut idẽ esset creator hominis ⁊ redẽptor. coi¬
ssus est. flluis: ut inadoptioẽ pat̾na assen¬
sũ suũ demostraret. ueĩt sapientia uͭ uin¬
bolocaustũ offerendum pronobis. ut ĩ ħ
ip̃o ad nos ꝑtineret redẽptio: quia de nr̃o:
sumpta erat immolatio. Cuusquidem
redẽptionis ꝑticipes efficim. si ipsi redẽptori
ꝑcarnem nobis sotiato ꝑfidem uniamur.
Natura quidem humana tota ꝑpeccatũ
corrupta fuerat: et tota pp̃peccatum dãp¬
nationi debita erat. et idcuto: si tota dãp¬
nata fuisset iniustitia non fuiss. Uenit
aũt gratia. et clegit quosdã de massauni¬
uersitatis ꝑ miscdiam ad salutẽ quosdam
aũ ꝓiustitiam deseruit ad dãpnationem.
Et quosꝑ miscđiam saluauit: nõ sine u¬
stitia saluauit. quia incuis potestate erat:
ut hoc iuste facere posset quos tñ si nõ sal¬
uasset uiste fecisset quia ineoꝵ m̾ito erat:
ut hoc si faceret: in tustum non esset.

Expanded text:
actus est itaque Deus homo ut hominem quem fecerat liberaret, ut idem esset creator hominis et redemptor. Missus itaque Filius, ut in adoptione paterna assensum suum demonstraret. Venit sapientia ut vinholocaustum offerendum pro nobis, ut in hoc ipso ad nos pertineret redemptio; quia de nostro sumpta erat immolatio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, et tota propter peccatum damnationi debita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit quosdam de massa universitatis per misericordiam ad salutem; quosdam autem per justitiam deseruit ad damnationem. Et quos per misericordiam salvavit, non sine justitia salvavit, quia in ejus potestate erat ut hoc juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia in eorum merito erat ut si hoc faceret injustum non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendoꝵ. et ideo solum malũ habere de¬
buit: ut priore pcior esset ubi et bonum
cuserrantiũ et reparandoꝵ. et ideo simul
bonũ. ⁊ malum in eo ordinatũ est. ut ꝑbo
num primi quidẽ ꝯsolationem accipiã
ꝑ malum uero correctionẽ. non tamen
summũ malũ aut suminũ bonũ ibi est.
ut sit quo et ꝑsistentes inmalo deficere.
⁊ recedentes malo proficere possint. Dic e
celum insũmo est. Post celũ: paradisus.
Post paradisum mundus. Post mũdum:
ignis purgatorius. Post ignẽ purgatoriũ:
infernus. Dyabolus ergo qui ass̃mo ceci¬
derat inimo detrususest: p̃pea quia repa¬
randus nonerat. Homo aũt qui a sũmo¬
non corruit: non est positus mnimo. set
in medio collocatus. ut ei locusesset quo
ascendere posset ꝑ m̃itum iustitie. uelde

Expanded text:
erficiendorum; et ideo solum malum habere deerficiendorum; et ideo solum malum habere debuit ut priore pejor esset ubi et malum cus errantium et reparandorum; et ideo simul bonum et malum in eo ordinatum est, ut per bonum quidem consolationem accipiant; per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recedentes a malo proficere possint. Sic igitur coelum in summo est, post coelum paradisus, post paradisum mundus, post mundum ignis purgatorius, post purgatorium infernus. Diabolus ergo qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo corruit, non est positus in imo, sed in medio collocatus, ut ei locus esset quo ascendere posset per meritum justitiae, vel de
Abbreviated transcription (Latin):
solum bonĩ. s non summũ. alter sup̃
uinum. in quo est solum malum. set non sũ¬
mũ. In medio unus in quo est. et bonũ ⁊ ma¬
lum: neutium summũ. Incelo est sũmum
lonum et solum. In inferno est solum ma¬
lum et summum. In paradiso est. solum
bonumnon summsi nigne purgatorio
solum malum non summnum. In mundo
ẽ bonum et malũ. neutrum summũ. Para¬
disus est locus inchoantium et inmelius
proficientiũ. et ideo ibi solum bonũ esse de¬
buit: quia creatura amalo mnitiandanõ
fuis. Non tñ summũ esse debuiti quia sisũ
esset. Celum locusest ꝯftrmatoꝵ bonoꝵ. et
ꝑ disciplinam ad simimũ profectũ ꝑtin¬
gentium. Unde solum summũq bonũ
in eocollocatum ẽ. Infernus locus est. ofir¬
matoꝵ maloꝵ et disciplinã inecuꝑabilit̾
deserentiũ. et ideo ibi positum ẽ. summũ
malũ. Purgatoruis ignis locus ẽ. inpͥma
correctioẽ minuscorrectoꝵ. et inscda ꝑ¬

Expanded text:
solum bonum, sed non summum. Alter supra solum bonum, sed non summum. Alter supra imum in quo est solum malum, sed non summum, in medio unus, in quo est et bonum et malum, neutrum summum. In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum et summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et ideo ibi solum esse bonum debuit, quia creatura a malo initianda non fuit. Non tamen summum esse debuit, quia si summum uissent. Coelum est locus confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Unde solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus est locus confirmatorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserentium; et ideo ibit. Purgatorius ignis est locus in prima correctione minus correctorum, et in secunda p
Abbreviated transcription (Latin):
a. mortalitas corporis. due relique que ⁊
pene sũt ꝯculpe: quaꝵ una ẽ. ꝯcupisc̃etia
carnis. alteraẽ ignorantia m̃tis. Quod
igitur homo tali pena ꝑcussus est. ꝑ quam
culpa non purgaret᷑. s augeretur nisi ꝑgͣ
tiam postinodum ꝑgratiam lib̾atus fus¬
set ꝑ penam tẽporalem ad penam eternam
descenderet. Ne aũt dampnandus inueĩ
a correctiõis assignauit. quatenus eñ in¬
t̾im ꝑgratiam suam talem efficeret: quc̃
salutẽ indicare ualeret. Una ergo hec in
reparationt hominis primo loco consid¬
randa eccurrunt. tp̃c. locus. remediũ. Tp̃e
est presens uita. ab initio mũdi usq ad
finem scłi. Locus est. mundus iste. Remi¬
diũ intrib ꝯstat. Infide In sacranẽts
Inoꝑib bonis. Spt longũ. ne imꝑatus
p̃occupet᷑. Locus asꝑ: ut preuaricatorg
castiget᷑. Remediũ efficax. ut in firmꝰ
bonũ. ⁊ suminum bonum. Unus ĩ
quoẽ ⁊ solum malum summũ malum
Post hec alia duo. alter: ibsũmo inquoẽ

Expanded text:
 mortalitas corporis. Duae reliquae et poenae sunt et culpae, quarum una est concupiscentia carnis; altera est ignorantia mentis. Quod igitur homo tali poena percussus est per quam culpa non purgaretur sed augeretur, nisi per gratiam postmodum liberatus fuisset; per poenam temporalem ad poenam aeternam descenderet. Ne autem damnandus invenireet correctionis assignavit, quatenus eum interim per gratiam suam talem efficeret, quem salutem judicare valeret. Tria ergo hic in reparatione hominis primo loco consideranda occurrunt: tempus, locus, remedium. Tempus est praesens vita ab initio mundi usque ad finem saeculi. Locus est mundus iste. Remedium in tribus constat: in fide, in sacramentis, in operibus bonis. Tempus longum, ne imparatus praeoccupetur. Locus asper, ut praevaricator castigetur. Remedium efficax, ut infirmus bonum et summum bonum. Unus in quo est solum malum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est
Abbreviated transcription (Latin):
it. a homo liberari dignus fuit. Idem itaq
et iudicium nostrũ. ⁊icausam nostram fe¬
diciũ meũ. et causam meã. Cansam nr̃ã
fecit: quia debitum patri pro nob̾ soluit
et moriendo reatum expiauit. Iudicum
uero: quiadescendens ad inferos ⁊ portas
mortis stangens captiuitatẽ que ibidẽ te¬
nebatur liberauit. Iudiciũ ergodyaboliad

Expanded text:
it, et homo liberari dignus fuit. Idem itaque it, et homo liberari dignus fuit. Idem itaque et judicium nostrum et causam nostram fedicium meum et causam meam . Causam nostram fecit; quia debitum Patri pro nobis solvit, et moriendo reatum expiavit. Judicium vero; quia descendens ad inferos et portas mortis frangens captivitatem quae ibidem tenebatur liberavit. Judicium e
Abbreviated transcription (Latin):
ste placatus est deus homini quia talis in
uentus est. homo pro homine. qui nõsolũ
ut dcm̃ est. par set etiam maior esset homiẽ.
to dãpim placau̾at iram: ita quoꝙ pro
ꝯtẽptu satisfaciendo: dignus fie̾t euadere
penam. S hec ꝯuenientius fien non pote¬
tat. nisi ut penam quamnõ debeat sponte
et obedienter susciperet ut de pena quãp in¬
obedientiam menierat: enpidignus ficͣt
Hanc aũt penam homo peccitor solu̾e nõ
poterat. qui quamcũq penam susciperet ñ
tumsustineret. ut ergo homo iuste debitã
penam euadet. necesse fuit ut talis homo
pro hominc penam susciperet: qui nichil
pene debuiss. Stalis nullus inuenin pot̾at
tri soluit. ⁊ moriendo reatum hominis ex¬
piauit. ut cumipse mortem pro homuine
quam non debebat sustineret: iuste homo
pp̃ ip̃m mortem quam debebat euaderet:
et iam locum calũpmandi drabolusnon
ĩueniret. quia et ip̃e homini dñar nõ debu¬

Expanded text:
juste placatus est Deus homini; quia talis homo juste placatus est Deus homini; quia talis homo inventus est pro homine, qui non solum, ut dictum est, par, sed et major esset homine. do damnum placaverat iram; ita quoque pro contemptu satisfaciendo dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat, nisi ut poenam quam non debebat sponte et obedienter susciperet, ut de poena quam per inobedientiam meruerat eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat; qui quamcunque poenam susciperet, non tum sustineret. Ut ergo homo juste poenam debitam evaderet, necesse fuit ut talis homo pro homine poenam susciperet, qui nihil poenae debuisset. Sed talis nullus inveniri poteratri solvit, et moriendo reatum hominis expiavit; ut cum ipse mortem pro homine quam non debebat sustineret, juste homo pro ipso mortem quam debebat evaderet, et jam locum calumniandi diabolus non inveniret; quia et ipse homini dominari non debu