comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latur: Qm̃ in xp̃o euacuatur. Euacua turnamque inxp̃o non ue¬
tis testamentum. sed uelcmeneius : utper xp̃m intellegatur & quitsi
denudetur : quod sin exp̃o obscurum aicque adoportũ est Stcitim quip¬
bcidem apostolos subicit. Cũ autem transierinꝰ cadẽ pm̃ tusereturiula m̃
Notienim ait ciuserctur lex aut testam̃tum uctus : Nonigitur per ch̃
oriodum lom quc̃ inutil⁊ ibi tegenentur &blaea sunt: Sed tegnen potuis
auo diutiliate gebeontR hoc modo egitur cum his quistudiose ite cipie non
turbide cisi nprobe Serispturanumille rum sensum requirunto: emori¬
Demons¬
tratur quesedulo Rordorerum Et causȩ stutorum atquedictorum & ueteris testo¬
menti aid noubm tanta congruentia. Vt apcex nullus qui non conson& Velin qua tur
et figurcm rumitnta se creta : ui tomnia quȩ inter prȩtando eruuntur. Miseros
essi cogcnt fateri qui hȩ cuolunt ante condemnar equã discere Sed ut omnis sco
hiterim ciltitudine scientiȩ Si cagan tecum quomodo agendũ cr bitror cum femilia¬

Expanded text:
am in Christo euacuatur. euacuatur namque in Christo non uetus testamentum, sed uelamen eius, ut per Christum intellegatur et quasi denudetur, quod sine Christo obscurum atque adopertum est. statim quippe idem apostolus subicit: cum autem transieris ad Christum, auferetur uelamen; non enim ait: auferetur lex aut testamentum uetus. non igitur per domini gratiam, tamquam inutilia ibi tegerentur, ablata sunt, sed tegmen potius, quo utilia tegebantur. hoc modo agitur cum iis, qui studiose ac pie, non turbide atque inprobe scripturarum illarum sensum requirunt, demonstraturque sedulo et ordo rerum et causae factorum atque dictorum et ueteris testamenti ad nouum tanta congruentia, ut apex nullus, qui non consonet, relinquatur. et figurarum tanta secreta, ut omnia, quae interpretando eruuntur, miseros esse cogant fateri, qui haec uolunt ante condemnare quam discere. Sed ut omissa interim altitudine scientiae sic agam tecum, quomodo agendum arbitror cum familia
Abbreviated transcription (Latin):
upara litreo ciii uiris postato diuinaopera cernuntur dũ dimittuncur
ei pecctt & p̃sentis egritudinis plaga uerboitntũ soluitur & cogiatcionib: moredi
ctadẽscrucantis respondit᷑ & in boc uiro ostendit̃ quosdã ꝓpt̃ anime macula s dolore ꝓgrts¬
sarimutos t̃ loqui ñ poterat cũ uerbũ di pacris responsa ab illo postulatꝰ quienĩ inoret sins
facundiã reperit q uomodohii manã lingiã quã uis mutũ ad uerba ñ solidauit &cũ iusline

Expanded text:
untur ei peccata, et praesentis aegritudinis plaga verbo tunc solvitur, et cogitationibus more Dei omnia scrutantis respondetur . Et in hoc viro ostenditur quosdam propter animae maculas dolore grassari. Quomodo mutus loqui non poterat, cum Verbum Dei Patris responsa ab illo postularet? Qui in ore asinae facundiam reperit, quomodo humanam linguam, quamvis mutam, ad verba non so
Abbreviated transcription (Latin):
Proindemente seruiens legidĩ carnecutem trahens desideria peccati. quibus oboe¬
diriu&at apłs mentis quidem ratione concupiscit homopius dissolui & essecumx p̃o.
sed id sensucarnis recusat & refugit & si fieripossit non uult epoliari sed suꝑ uestiri
ut absorbeatus mostale auita idestut ab infirmitate ad inmostalitatẽ &iam ipsum
corpus sine moste mediatransfertitur: sed haec uerba quibus humanusdies & uitae
huius prolixitas concupiscitur uerba sunt delistorum. & longesunt ab ea salute cuius
non dumrem sediam spemgerimus. Dequascriptum est. quia spesaluiftisti sum
spesautem quae uidetur non est spes. Ideoq: & in isto psalmo cumdixisset. ds̃ds̃m̃s

Expanded text:
proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. ideoque et in isto psalmo cum dixisset: Deus, deu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ciliquando cliquid fuspitat᷑ & creduliquando aliquid credit
Ittique utint̃ stu dentem alicuiꝰ rei et omni nostudi ofũ rur sũ que
debecimus. : Neque enĩ sic̃ cedimꝰ calid ẽẽ credere et credulũ eẽ sequi

Expanded text:
qui aliquando aliquid suspicatur, et creduli, qui aliquando aliquid credit? itaque ut inter studentem alicuius rei et omnino studiosum rursumque debeamus. neque enim si concedimus aliud esse credere, aliud credulum esse, seq
Abbreviated transcription (Latin):
in corporibus idest inhacluce quaesentitur oculis cirnis quid & ipsa corpus est : Omni
dutem corpore qualibet incorporea ndcura praestantior non mole qui a non nisicor¬
porumest nonmoles seduiquadam qua suꝑ greditur omnem fantasiam quamuolu¬
tat animus haustam desensibus corporis. sed quem ammodum in ipsis corporibus
eaqude in ferior sunt sicut terra & aqua & ipseder melior fiunt pasticipatione meli¬
oris id est cum luce in luminantur & feruore uegetantur sic incorporea crecture ratio¬
nales ipsius credtoris fiunt pasticipatione meliores cumei coherent purissima & sc̃ĩssima
caritate: qua omnimodo sicaruerint tenebrescent & obdurescent quodammodo:

Expanded text:
in corporibus, id est hac luce, quae sentitur oculis carnis, quia et ipsa corpus est. omni autem corpore quaelibet incorporea natura praestantior, non mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantasiam, quam uolutat animus haustam de sensibus corporis. sed quemadmodum in ipsis corporibus ea quae inferiora sunt, sicut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est cum luce inluminantur et feruore uegetantur: sic incorporeae creaturae rationales ipsius creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima caritate, qua omni modo si caruerint, tenebriscent et obduriscent quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m caritate concurrunt. Hinc & alibi scriptum est. sicut glacies insereno
ita soluuntur peccatatua Proinderationalis credtura siue in angelicospũ siue
in anima humana it afactaest : ut sibi ipsabonum quo beata fiat ẽe nompossit
sed mut abilitas eius si conuestatur ad in commutabile bonum. fit bedta: Vide
siduestatur misera est: Auersio eius uitium eius: & conuersio uistus eius est
Natura ergo non estmala quia creatura sp̃s uitde est. Rationalisenim priuatabono

Expanded text:
Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: Sicut glacies in sereno Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: Sicut glacies in sereno ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed mutabilitas eius, si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et conuersio uirtus eius est. natura ergo non est mala, quia creatura spiritus uitae rationalis etiam priuata bono
Abbreviated transcription (Latin):
in surgrcanuilo &ueni auster: & ꝑflaostum meum &fluent a romata Ex surge qui
insuisti quisubditis incumbis quipossessosprtemis exsurgeut atuo pondere releuatti
eriguntur quorum a nimcis premendo curuasti & ueniciusterinquit: spm̃ inuocans
gratia flante demeridic uelut apte feruida & luminose ut flucnt aromata. Vnde
a postoluas dicit xp̃ibonus odor sumus inomniloco Hinc&icm dicitur in quod am
psalmo Conuestedñe captiuitatem nrãm sicut torrens in haustro: captiuitdtn
scilica qua subdiabolo t amquam suba quilone t enebanur ubi abundante in¬
quitate friguerant & quod ammodo congelduerant. Hincenim & euuangelium
dicit: Qm̃ abundabit iniquitas. refrigescet caritas multorum: Atuero flante
austro glacies resoluitur. & torrentes fluunt id est peccatis remissis populi ad

Expanded text:
Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum et fluent aromata. exsurge, qui Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum et fluent aromata. exsurge, qui inruisti. qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur, quorum animas premendo curuasti; et ueni, auster, inquit spiritum inuocans gratiae flantem de meridie uelut a parte feruida et luminosa, ut fluant aromata. unde apostolus dicit: Christi bonus odor sumus in omni loco. hinc etiam dicitur in quodam psalmo: Oonuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro, captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim et euangelium dicit: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluunt, id est peccatis remissis populi ad
Abbreviated transcription (Latin):
tas non est audi apostolum iohannem. Ipsequippe dixit quomodo commemoraui
qm̃ds̃ luxest & tenebreineo non sunt ullae. quirursus dicit. dscaritas est: Ae ꝑhoc
sids̃ luxest & ds̃ caritas est. profesto caritas luxipsa est quae diffunditur in cordibus
usqueadhuc: Ist acsunt tenebre inquas diabolus & angelicius multum suꝑbiendo
progressi sunt Caritas enim non demulatur non inflatur . Ideo non demulatur.
quia non in flatur. Vbienim procedit inflatio continuo sequitur aemulatio :
qm̃ suꝑbia materest inuidentide. Diabolus igitur & angelieius aluceatque feruore
caritatis auersi &nimis in suꝑbiam inuidiamq progressi uelut glaciali duritia
torpuerunt &ideo ꝑfiguram tam quam in a qui lonem ponuntur. Vndecumgeneri
humano dicbolus incubret : uentura grtid saludtoris dicitur incocanticorum

Expanded text:
tas non est? audi apostolum Iohannem; ipse quippe dixit. quod modo commemoraui: tas non est? audi apostolum Iohannem; ipse quippe dixit. quod modo commemoraui: Quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: Deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, profecto caritas lux ipsa est, quae diffunditur in cordibus usque adhuc. istae sunt tenebrae, in quas diabolus et angeli eius multum superbiendo progressi sunt. caritas enim non aemulatur, non inflatur; ideo non aemulatur, quia non inflatur; ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio. quoniam superbia mater est inuidentiae. Diabolus igitur et angeli eius a luce atque feruore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torpuerunt. et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde, cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum:
Abbreviated transcription (Latin):
Hancdĩ iustitiã ignorantes suꝑbi iudei & suam uolentes constituere:
iustitiȩdĩ nonr̃ subiecti: hac suꝑbia deiciuntur: ut humilis inseratur oleaster
Et illi ibunt intenebras exteriores. de quibus interalia requis isti uenientib
aboriente & occidente multis qui recumbant cum abraham iscac &ia cob
in regno caclorum suntenim modo inexteris tenebris. unde correstio despe¬
randa nonest quamsi contempserint. ibunt intenebras esteriores ubi cor¬
rectionis locus nonerit. qm̃ds̃ luxest. & tenebreineo non sunt ullde. sed lux
cordis. nonistorum qui incarnesunt oculorum. Ne comnino talis. qualis huius
uisibilis lucis fantasia cogitatur quamquam & ibiest uidere: sed longealit̃
longe dissimiliter. qualisenim luxest ipsci caritas qui uerbis eplicatꝰ quisecirũ
rerũm quae sensibus corporis adiacent ullo demonstrat exemplo : anfoste lux cari¬

Expanded text:
hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster, et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui recumbant cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est. quam si contemserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi correcticordis, non istorum, qui in carne sunt, oculorum, nec omnino talis, qualis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur; quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat? quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte lux cari
Abbreviated transcription (Latin):
quam istum dicer & ꝑmanentem : nisisciens alium qui non ꝑmaneret :¬
& beneistum castum dixit: Hocenim non caret amor quoanima in here dõ
quidicit in aliopsalmo. Perdi distiomnem qui fornicatur abste: mihicutem
adhereredõ bonum est. Nam & coniux quaea dulterinum animunigerit &ia¬
sitimore uiri non ꝑpetret adulterium : tamen quod de est operi inestuo lunttias
Castauero alit̃ timet: Nam & ipsatimet uirum: sed caste Deniquetimet illa
neuir infestus adueniat: ist aneoffensus abscedat: Non amanti enim p̃sentia
uiri molestaest. amantidũt absentia. Timore itaque castoꝑmanenti in scłm
scłr. timeatdñm omnesemenirł. timeaont quemdiligunt non altasapiendo
sed humilib consentiendo cumtimore & tremore suam ipsorum salutem
operentur : Ds̃est enim quio peratur in eis & uelle & opertiri. probona uolun¬
tate Hecestiustiticdhocest quosdr̃ donat homini cumiustificat impium:

Expanded text:
quam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; etquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; et bene istum castum dixit, hoc enim non caret amor, quo anima inhaeret deo, quae dicit in alio psalmo: Perdidisti omnem, qui fornicatur abs te: mihi autem adhaerere deo bonum est. nam et coniunx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri non perpetret adulterium, tamen, quod deest operi. inest\' uoluntati; casta uero aliter timet, nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, amanti autem absentia. saeculi timeat deum omne semen Israhel. timeant quem diligunt non alta sapiendo, sed humilibus consentiendo, cum timore et tremore suam ipsorum salutem operentur. deus est enim, qui operatur in eis et uelle et Operari pro bona uoluntate.. Haec est iustitia dei, hoc est quod deus donat homini, cum iustificat impium;
Abbreviated transcription (Latin):
Altumenim sapere distumest suꝑbire. Quod alio loco econtrario satis ostendit
ubicut Non alta sapientes sed humilibus consentientes. Ethocquod ait
humilibus consentientes utique aperuit nihilaliud sed ixisse alta sapientes
quam suꝑbientes. Timorergo non est incaritate: quia ꝑ fecta caritas fortis mit¬
tit timorem Sedillum seruilem illum quocum sequisq ab operemalo absti¬
net poena terretur noniustitia delestatur. Hanc foras ccriitis mittit qum
non delestat iniquitas &iam sipropondtur impunitas. Non illum quotimec
anima neammittat ipsam gratiam qudin illa fuactum est uteam non pec¬
care delestent Quotim et neds̃ eam deserat &iam sinullis dolorum crucia¬
tibus puniat. Histimor castus est Non cum eicit caritas. sed ad seis cit
Deillo quippescriptum est. Timordñi castus ꝑmanens in słm scłi. nequa¬

Expanded text:
altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequa
Abbreviated transcription (Latin):
Timor ciu temiste alius est. non estille seruilis quem caritas foraismittit. Illo enĩ
timetur neincidatur in tormentum supplicii : istodutem neamittatur gratia
beneficii. Qua propter qumuis fidelibus ad nouum testamentum ꝑtinentib:
dicat a postolus quod paulo ante commemorciui : non enim accepistis spm̃ seruitu¬
tis iterum intimorẽ. sed accepistis sp̃m adoptionis filiorum in quoclamamus
abbapater idestut fides in nobis sit quae ꝑ dilestionem operatur. Non tamtim̃ do
poenam : quam amando iustitium. Tamen qui a non fit anima iusta nisi pasti¬
cipcitiq melioris: quiiustificat impium. Quidenim habet quod non accepit
nondebet sibi tribuendo quod dĩ estit tigloriari tamquam nom acceperit ob hoc
eidistumest. noli altum scipere sedtime. Ettimoriste pitcipitur &i amnhis
qui ex fide uiuentes heredes sunt nouitestamenti. atque in libestatem uocati:

Expanded text:
timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante commemoraui: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati.
Abbreviated transcription (Latin):
hocest filu gratiae filii misericordice ut quigloriatur in dño gloridetur
Credens in eum quiiustificat impium hocest qui ex impio facit᷑ pium. ut deputetur
fides eius adiustitiam &impledtur in eo non quod postulabat eius meritum
sed quod adño promissum est beneficium. Cuius igitur agens a postolus qui
oliua ꝑ gratiam inserebantur. dicisinquit. fracti sunt rami ut ego inserar. bene
Propter incredulitatem frastisunt. Tudutem fidesta. Nolialtum sapere:
sedtime: Diestenim beneficium. non meritumtuum. Quod & alibi dicit:
Gratia salui fastiestis ꝑfidem. Et hocnon ex uobis sed dĩ donum est: Non ex
operibus ne foste quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum. creati in xp̃o
ihũ in operibus bonis Quxe p̃parauiit ds̃ ut in illis ambulemus. In hoc itaque in¬
tellestu gratide in esttimor: de quodicitur. Nolialtum saipere sed time:

Expanded text:
hoc est filii gratiae, filii misericordiae, ut, qui gloriatur, in domino glorietur hoc est filii gratiae, filii misericordiae, ut, qui gloriatur, in domino glorietur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino promissum est beneficium.- Cum his igitur agens apostolus, qui oliuae per gratiam inserebantur: Dicis, inquit, \'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt. tu autem fide sta, noli altum sapere, sed time. dei est enim beneficium, non meritum tuum; quod et alibi dicit: Gratia salui facti estis per fidem et hoc non ei uobis, sed dei donum est, non ex operibus, ne forte quis eIesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dico uobis quiamulti aboriente & occidente uenient: e& recumbent cum aibra¬
bam isaac & iacob in regno ecelorum: Filii autem regni: ibunt in tenebras exter¬
ores : Ilicerit ploratio &stridordentium. Ita significans inseri olcastrum: ꝓpĩ
humilitatem Dixerat quippeille centurio. Non sum dignus ut subtestum meũ
intres. sedtantum dicuerbo & sanabitur puerm̃s. Confrastionem autem ramorũ
naturalium. propt̃ suꝑbii eorum scilicet quugnorantes dĩiustitiã & suc̃ uolenes¬
distumest quodibunt in tenebras exteriores. quia iastanse desemine abrahde
semen abrahȩ fieri noluerunt utessent filii promissionis quia fidem nouit esta¬
menti non receperunt. Vbidĩ iustitia commendatur suam constituere uolentes.
id est tam quam desuis meritis & operibus prȩfidentes spreuerunt eẽ filii ꝓmissionis.

Expanded text:
Ideo dico uobis, quia multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum AbraIdeo dico uobis, quia multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem — dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractionem autem ramorum naturalium propter superbiam eorum scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentesdictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
hocconsequent᷑ ait om̃nesemen israhel. sed quare superius magnificate eum &
posterius timett eum: magnificcitio laudi congruit: dequa dixerat. qui timecis
dñm Iciudateeum Vndeiam multa disserui Ibi quippe amor uelcaritasdĩ. que
ꝑfesta foras mitat timorem. Quurergo iterum timeateum omne semenirł  Non
enim accepistis inquit apostolus spmseruitutis iterum intimore : Sedidem ipsea płs
oleastro insesto inoliua timorem praccepit. Hoc est gentibus additis radici abrahã
isaac iacob ut&dipsȩ ficrent irł. idest ꝑtinerent ad semen abrahae. Quam in sestionẽ
oleastri amputts propter in fidelitatis suꝑbic̃ naturalibus ramis. &iam i psedñs
incuuangelio praedixit occasioncillius centurionis quuncum exgentibus credidit
Tuncenim ait Amendi couobis: non inueni tantam fidem in irł: Et adiunexit:

Expanded text:
hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et posterius \'timeat eum? magnificatio laudi congruit, de qua dixerat: Qui timetis dominum, laudate eum, unde iam multa disserui. ibi quippe amor uel caritas dei, quae perfecta foras mittit timorem. cur ergo iterum: Timeat eum omne semen Israhel? non enim accepistis, inquit apostolus, spiritum seruitutis iterum in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam insertionem oleastri amputatis propter infidelitatis superbiam naturalibus ramis etiam ipse dominus in euangelio praedixit occasione illius centurionis, qui in eum ex gentibus credidit. tunc enim ait: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel, et adiunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
quacis sefueturus est. non eamala sedbona Quiscnim ꝓmittat inala: quamuis
Omnia largitur & pręscit sed peccata praedicit supplicia minatur bene¬
ficia pollicetur filii ergo promissionis. fili sunt beneficu hȩcest gratia qua gratis deto
Non meritis operantis sedmiseratione donantis: Hincgratias agimus dñodõnrõ. quod
estmcgnum sacrtmentum in sccrificio nouitestamenti. Quodubi & quando & quo
modo offeratur cum fueris baptizatus inuenies : Deinde sequitur &dicit
Timeatcum omne semen irł. quiia cob ipse&irhł. unus homo erat habens duo no¬
mina : non in paruo sacramento Sed uno libro non possumus diciomnia in quoidm
multum progressi sumus & nondum deciliis tribus quaestionibus aliquid diximus
hocest detenebris &terioribus. Etlatitudinc longitudine altitudine ac profundo
& dequinque &quinq uirginibus. Quodergo supradixit uniuersum semen iacob:

Expanded text:
quae ipse facturus est; nec ea mala, sed bona. Quis enim promittit mala? Quamvis quae ipse facturus est; nec ea mala, sed bona. Quis enim promittit mala? Quamvis quam promittit. Omnia largitur et praescit; sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. Filii ergo promissionis, filii sunt beneficii. Haec est gratia, quae gratis datur, non meritis operantis, sed miseratiest magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum fueris baptizatus, inuenies., Deinde sequitur et dicit: Timeat eum omne semeu Israhel. quia Iacob ipse et Israhel unus homo erat habens duo nomina, non in paruo sacramento — sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de aliis tribus quaestionibus aliquid diximus, hoc est de tenebris exterioribus et latitudine, longitudine, altitudine ac profundo et de quinque et quinque uirginibus —, quod ergo supra dixit \'uniuersum semen Iacob\',
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibus autem in xpm ronsolis qui exhis rahel fideleserant a postolus dicit
Ergo abrahȩ semenestis secundum promissionem heredes : Ibinamq commemorciuit
prtuefigurtitionem noui testam̃ti. in eo qđ seriptum est. In isciac uocaibitur tibi semen
Nonutique inis mahel ancillȩ filio : Inquib: duobus filiis abrahȩ seruo a libero & du¬
abus mulierib ancilla & libera scribens ad galathas : duotestamenta dicit in allegora
pre figuratti Vndedict Non hi quifilucarnis hns̃ filiidĩ sed filii promissionis depũ¬
tantur insemen Promissionisenim uerbum hocest: Adhoctempus ueniam & erit sarrȩ
odisti nouitestamenti grtitiiẽ deputentur. Breuit tam̃ adtingam undett
frustuosius cogiccibis qucin tomcgis pix cogitaiberis : Nonomniads̃ quc e p dici pro¬
sacdit orediet enim&iam illa quae nonipsefacit. quic est omnium prescius futuroꝵ
nacdioit fngo upescate hominũ: que potuit praescut non fticere promitst alferu

Expanded text:
ibus, non solis qui ex Israhel fideles erant, apostolus dicit: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem heredes. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit Sarrad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tfructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaveris. Non omnia Deus quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. Praedicit ergo et peccata hominum; quae potuit praescire, non facere. Promittit autem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quantum adipsumꝑtin& quomodo uellet liberari ab illahora qui propterea uent¬
rat in illam horam. autquomodosicloquebatur quasiei quodnollet accider&. cum potes

Expanded text:
nam quan- tum ad ipsum adtinet, quo modo uellet liberari ab illa hora, qui propterea uenenam quan- tum ad ipsum adtinet, quo modo uellet liberari ab illa hora, qui propterea uenerat in illam horam? aut quo modo sic loquebatur, quasi ei, quod nollet, accideret, cum potes
Abbreviated transcription (Latin):
de reliquistime quomodo distum est quiuos recipit merecipit & quiuos spernit mesꝑnit
Nonergo ad insipientiam nobis sedut sapiamus non propt̃ istam uitam inqua nos ds̃
aliquando usquead mostem ꝑsequentium manibus derelinquit. sed propt̃ illam sempit̃¬
nam nosdeberec̃ẽ xp̃i anos quia hoc in illo p̃cessis se intuemur e cuius nomine sicuocam̃
Ecceita factumest Tam̃ tam multi non ob aliud uolunt eẽxp̃i ani: nisiut huius uite
felicitatẽ ꝑ fruantur. Ideoq illadeficiente deficiunt. Quid sinon in ipsonr̃õ capite
ttm in signae constitueretur exemplum quodiscere mus ꝓcelestibus terrena contemnere
non respicientes quaeuidentur sed quae non uidentur. quae enimuidentur temporalias̃
quae autem non uidentur aet̃na: quos inse illis uocib: transfigurare dignatus est

Expanded text:
dereliquisti me\\ quo modo dictum est: Qui uos recipit. me recipit, et, qui nos spernit, me spernit. dereliquisti me\\ quo modo dictum est: Qui uos recipit. me recipit, et, qui nos spernit, me spernit. non ergo ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus non propter istam uitam, in qua nos deus aliquando usque ad mortem persequentium manibus derelinquit, sed propter illam sempiternam nos debere esse Christianos, quia hoc in illo praecessisse intuemur, ex cuius nomine sic uocamur. Ecce ita factum est. tamen tam multi non ob aliud uolunt esse Christiani, nisi ut huius uitae felicitate perfruantur, ideoque illa deficiente deficiunt. quid, si non in ipso nostro capite tam insigne constitueretur exemplum, quo disceremus pro caelestibus terrena contemnere non respicientes, quae uidentur, sed quae non uidentur? quae enim uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna. quos in se illis uocibus transfigurare dignatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
commonuit requirendam cumad didit ut quid dereliquistime idest propter
quid obcausam profesto enimertit aliquaciuse caque non parua. ut noc
liberaret dediluuio loth decelesti incendio ist ac deinminenti gladio. iosepl
decclum pnia mulieris & custodiacarceris. moysen ab egrptiis. rtiabde&cidio
ciuitatis suscnnam a falsibustestis. danihelem al eonibus t resuiros abignis
aliosq patres qui ex dam aauer̃ & salui facti s unt & xp̃m non liberaret demanibis
iudaeorum cumquein pocestate scuientium usque cid mortis ecitium derelinquer&
Vtquid hoc propter quid hoc : nisi propt̃illud quod pculo post in eodem psclmo dicit
Non adinsipientiam mihi hocest corporimeo ecclesi aemexe minimis meis. nam & in euuca¬
gelio Quando uni & minimis meis fecistis inquit: mihi fecistis. Sicitaque distum est
& non adinsipientiam mihi : quomodo distum est mihi fecistis. Et sic distum est quare

Expanded text:
commonuit requirendam, cum addidit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et salui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid hoc nisi propter illud, quod paulo post in eodem psalmo dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis? nam et in euangelio: Quando uni ex minimis meis fecistis, inquit, mihi fecistis. sic itaque dictum est \'et non ad insipientiam mihi\', quo modo dictum est <mihi fecistis\', et sic dictum est \'quare
Abbreviated transcription (Latin):
sicutenim non ciugetur numerus ꝑsonarum cum homo accedit uerbo ut sit unus xp̃s
legitur itaque uerbum caro factum ut intellegamus huius ꝑsonae singularita¬
tem. nonut suspicemur incarnem mutatum diuinitatem: Itaquexp̃s homo ut ꝑ
eum reuel dretur noui gratiat estamenti quod non ad temporalem sed ad acter

Expanded text:
sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur itaque: Verbum caro factum, ut intellegamus huius personae singularitatem. non ut suspicemur in carnem mutatam diuinitatem. Itaque Christus homo, ut per eum reuelaretur noni gratia testamenti, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
sibuniudiciodĩ possesufficere nisimisericordes miseri cordit̃ iudic& : Iudicium enims ine miđa
De quibus dñs dicit: luceanto pertiurtea coram hominibus ut uideant bona fasttura a glorisi¬
comtpatrem urm qui incelis est: Hucus queꝑtendit intentio uirginum sapientium: ut ideo
ud int uideri abhominibus bonaopera suci non quo ab eis laudentur ipse sedutglorificet᷑
ds: a quo illisest quod bene opertntur. Acꝑ hoc in teriorebono gaudent quod est coram dõ ubi

Expanded text:
sibi in iudicio dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine misersibi in iudicio dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine miserde quibus dominus dicit: Luceant opera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hucusque pertendit intentio uirginum sapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
& propt̃ ipsam in anem lcudem non propt̃ conscientiam suam ubullis testis estd s̃ bona ope¬
rantib sed sit in uirginib: sapientibus ubidicat quod a postolus cit Namglorionrã hocet
testimonium conscientiae nr̃ȩ hocestenim oleam ferresecum nonauendentib emere hocest
adolantib: : ado latores namque. ldudem suam tamquam oleum uenditant stultis. Dehos
qua mutei caput in suꝑbiam crescat peccatoris adolatione laudari : In ridentium quipperes¬
ponsio mihi uidetur. cumeis ascpientib: uirginib: dicitur. Itepotius aduendentes &emit euobis:
sicut in quodam librosapientiae scriptum est ubi contemptoribus dicit. Etego urẽ ꝑditioni suꝑnꝰ¬
debo Illa cutem responsio quapetentibus oleum distum est nefostẽ non sufficiat nobis: non
desperainter sed humiliter dictum est. qui senim sic prȩsumat deconscentia sua ut cestus siteã

Expanded text:
et propter ipsam inanem laudem, non propter conscientiam suam, ubi illis testis est deus, bona opeet propter ipsam inanem laudem, non propter conscientiam suam, ubi illis testis est deus, bona operantibus, sed sit in uirginibus sapientibus, ubi dicat, quod apostolus ait: Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. hoc est enim oleum ferre secum, non a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapientiae scriptum est, ubi contemptoribus dicit: Et ego uestrae perditioni superridebo. illa autem responsio, qua petentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam
Abbreviated transcription (Latin):
comme morcui ab apło distum. Ipsius enim sumus figmentum crecti in xpoihũ in operib
bonis. quae prepartiuit ds̃ ut in illis ambulemus animaeigitur rationalis muttibilites
ammonetur. quono uerit nisi pasticipatione in commutabilis boni iustam saluam
scipientem beatam se eẽ nomposse: Nec sibi eam bonum ẽẽ posseꝓ pria uoluntate. sed ma¬
lum. propria quippeuoluntate auestitur abono in commutabili etiq auersi ouitica᷑
Nec sanari ꝑseipsam potest. sed gratuita miđa suicreatoris quae in hacuita eam exfideuiuen¬
tem in spe constituit salutis aeterne. Vnde non altum sapiat sedtimeat. Eoquetimore casto
inhȩreatdõ qui eam a propria inmunditia qua in ordinate bona inferiora dilexit uelut
aquadam spirittili fornicatione mundauit. Nec humanis laudibus extollatur. nesitin
uirginibus stultis aliena laudae laetantibus: Hocenim dequestionibustuis restate&x trenũ

Expanded text:
commemoraui ab apostolo dictum: Ipsius sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus commemoraui ab apostolo dictum: Ipsius sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Animae igitur rationalis mutabilitas admonetur, quo nouerit nisi participatione incommutabilis boni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac uita eam ex fide uiuentem in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, sed timeat eoque timore casto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona inferiora dilexit, uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit; nec humanis laudibus extollatur, ne sit in uirginibus stultis aliena laude laetantibus — hoc enim de quaestionibus tuis restat extremum —
Abbreviated transcription (Latin):
non nouerat peccatum peccatum ꝓ nobis fecit id est sacrificium ꝓpeccatis. Nam & ipscun
lege peccata appellabantur quae propeccatis offerebantur ut nõs simus iustitiadĩ in ip¬
so idestineius corpore quod est ecclesia cuicaput est nossimus iustitiadĩ qu c̃ugnorantes illi
& sucmuolentes constituere idest itmquã desuis operib gloriantes iustitidedĩ non sunt sub¬
iesti: Inde& in hoc pscilmocum dixis set. adunti abunt iustitiam eius. sequitur& cidian¬
git: Populo quinascetus quem fecit dñs: quisenim populus quem non fecit dñs
secundum id quod homines sunt qui&liam pecora creauit aquo est omnisuita omnisquestilla
& crecita natura. sed ita intellegendum est quem fecitdñs ut non solum quod homines sunt
uerum &iam quod iusti sunt ab illo fastuntellegantur. secundum illud qđ iam non semel

Expanded text:
non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrificium pro peccatis; nam et ipsa in non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrificium pro peccatis; nam et ipsa in lege peccata appellabantur, quae pro peccatis offerebantur —, ut nos simus iustitia dei in ipso, id est in eius corpore, quod est ecclesia, cui caput est, nos simus iustitia dei, quam ignorantes illi et suam uolentes constituere, id est tamquam de suis operibus gloriantes iustitiae dei non sunt subiecti. inde et in hoc psalmo, cum dixisset: Adnuntiabunt iustitiam eius, sequitur et adiungit: Populo, qui nascetur, quem fecit dominus. quis est enim populus, quem non fecit dominus secundum id, quod homines sunt, qui etiam pecora creauit, a quo est omnis uita omnisque facta et creata natura? sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur secundum illud, quod iam non semel
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ꝑlauacrum regeneraitionis. Inquagratia spesalui factisumus. unde inalio
psalmo subiungitur. filiiautem hominum subtegmine alarum tuarum spera¬
bunt: In ebriabuntur abubestate domustude & torrentee uoluptatis tucie potu¬
bis eos qm̃apud te est fons uitde in lumine tuo ui debimus lumen. prȩtende
misericordiamtuam scientibuste & iustitiamtuam hisquirestosunt corde :
Huicigitur iustitiaedĩ contraria suꝑbiaest quafiditur tam quam deo peribus
proprus. Ideoq ibisequitur. Non ueniat mihi pessuꝑbiade. Hȩciustitiadĩ qua
eius fideles iusti sunt in terimuiuentes exfide donec ꝑfesta iustitia ꝑducantur
adspeciem sicut salute ꝑfesta &iam ad ipsius corporis in mostalitatem gratia
testamentinoui: Vndeclioco dicit apostolus Proxp̃o legatione fungimur ttm quõ
dõ exhostante ꝑnos obsecramus proxpõ reconci litiridõ acdeinde subiungit. Cum qui

Expanded text:
fecit per lauacrum regenerationis. in qua gratia spe salui facti sumus. unde in illo psalmo subiungitur: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. inebriabuntur ab ubertate domus tuae et torrente uoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons uitae, in lumine tuo uidebimus lumen. praetende misericordiam tuam scientibus te et iustitiam tuam his, qui recto sunt corde. huic igitur iustitiae dei contraria superbia est, qua fiditur tamquam de operibus propriis, ideoque ibi sequitur: Non ueniat mihi pes superbiae. Haec iustitia, qua eius fideles iusti sunt interim uiuentes ex fide, donec perfecta iustitia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis inmortalitatem, gratia testamenti noui. unde alio loco dicit apostolus: Pro Christo legationem fungimur tamquam deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari deo; ac deinde subiungit: Eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
git de noctibi Quid uailent noct es ñ etĩ praemuN ñ eũ inite inte nebris
iacere cogunt & de noctibus exsusgit: Noc tes tribu lationes sunt
Scdeuieo & de noctib sur git̃ & intribulationibus ꝓficit : & dedit es cas
domui: in noctib ꝓbuit seimittondã faciens docuit: quod sticiendã dixit:
Ettunc dedit es saccis qui comedat denocte prorsus & tunc deditesccis
Quibus enuĩ cedit: sẽꝑ esuriunt. Becitienĩ quic suriunt. & situint iustitiã
q̃uicup sꝗ sacura bunt᷑ A noc tespsmeus uigi lat adteds̃ media nocte
surgebã tidc̃ fiten dũtibi: hȩc cili m̃ta noct᷑ nãabundant in domo
mulieris huius: Nemo stim̃ patit᷑ nec palpait ut inueniat quod mãducet᷑¬

Expanded text:
git de noctibus: quid valent noctes? Non eam premunt, non eam in tenebris jacere cogunt. Et de noctibus exsurgit: noctes, tribulationes sunt. Sed cui haec, et de noctibus consurgit, et in tribulationibus proficit. Et dedit escas domui: in noctibus praebuit se imitandam; faciens docuit, quod faciendum dixit; et tunc dedit eis escas. Quis comedat de nocte? Prorsus et tunc dedit escas. quibus enim dedit, semper esuriunt. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . A nocte spiritus meus vigilat ad te, Deus . Media nocte surgebam ad confitendum tibi . Haec alimenta nocturna abundant in domo mulieris hujus. Nemo ibi famem patitur, nec palpat ut inveniat quod manducet
Abbreviated transcription (Latin):
iã preteritũ: opusergo tuũ in fusoẽ non inꝰloco. In colo enim
ẽ quod facturus es in fuso quod fecisti Vid ete eego siali quid
ab es infuso ubi firmentur brachia tua: ibierit fortis
conscientiatua ibi securus deo dices: daquia dedi. Dimit te
quiadimi si: fac qui feci: Non enim petis premium nisio pere
gerendo quicquid ergo opertiris totus animus e d fusumsit: quia
quodspen dit inloco cdfusũ trtuciendũẽ. Nonciitẽ il ludl a uod o¬

Expanded text:
jam praeteritum est. Opus ergo tuum in fuso est, non in colo. In colo enim jam praeteritum est. Opus ergo tuum in fuso est, non in colo. In colo enim est, quod facturus es; in fuso, quod fecisti. Vide ergo si aliquid habes in fuso, ubi firmentur brachia tua. Ibi erit fortis conscientia tua, ibi securus Deo dices: Da, quia dedi; dimitte, quia dimisi; fac, quia feci. Non enim petis praemium, nisi opere gesto, non opere gerendo. Quidquid ergo operaris, totus animus ad fusum sit. Quia et quod pendet in colo, ad fusum trajiciendum est: non autem illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
fusũ Potui dicere incolũ fusũ dixit : forte ñ frustra quã uispossit
uideri nec absurde intellegi de fuso laneficłi significatũ: De lane¬
ficio bonũ opus itĩ quã castȩmulieris & matronȩ impigrȩ & diligentis:
Lam̃ego Rm̃i in sto fuso quod intellego : ñ tacebo: Omnis quiuiuit in
bonis operibus in scã ecclesia ñ neglector sedeffector p̃ceptorũ dĩ
quid facciait crasnescit. quid fecerit odiescit: defuturo operetim &.
dep̃terito guid&: Et ut ꝑseuer& in bonisoperibus uigil& nefor¬
te neglegens futurorũꝑ dat p̃teritũ : In oran dotam̃ dño in om¬
ni deprecatione sua ñ ab& firmã conscientiã de opere futuro: sed
dep̃terito exeo quod fecit ñ ex eo quod facturus ẽ: Iaergo si bocue¬
rũ eẽ me cũ uidetis: ad tendite in lane ficio duo instrum̃ta ista
colũ & fusũ: In cololana in uoluitiẽ que fidicenda & nente transett
in fusũ. Quodincolo inuo lutũ ẽ futurũ ẽ Quod fuso collectũ ẽ

Expanded text:
fusum. Potuit dicere, In colum. Fusum dixit, forte non frustra. Quamvis possit videri, nec absurde intelligi de fuso lanificium significatum, de lanificio bonum opus, tanquam castae mulieris et matronae impigrae et diliarissimi, in isto fuso, quod intelligo, non tacebo. Omnis qui vivit in bonis operibus in sancta Ecclesia, non neglector, sed effector praeceptorum Dei, quid faciat eras, nescit; quid fecerit hodie, scit. De futuro opere timet, de praeterito gaudet: et ut perseveret in bonis operibus, vigilat; ne forte negligens futurorum, perdat praeteritum. In orando tamen Domino, in omni deprecatione sua, non habet firmam conscientiam de opere futuro, sed de praeterito; ex eo quod fecit, non ex eo quod facturus est. Jam ergo si hoc verum esse mecum videtis, attendite in lanificio duo instrumenta ista, colum et fusum. In colo lana involuta est, quae filo ducenda et nenda transeat in fusum. Quod in colo est involutum, est futurum: quod in fuso collectum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quã quã mat̃ stimilias ttim̃ ancillã seeẽ ñ dedignet᷑: Attendat p̃ti¬
ũ suũ diligat dnim̃ suũ Agnos cat inquã se ancillã nectimetit c̃ditio¬
nẽ: Nonenĩ dedignatus ille c̃iuigẽ faert quã tantiemit: Et unaq̃q
c̃iux bona : maritũ suũ dnm uocat prorsus. N folũ uocat. sed hoc sapit
hoc sonat hocgestat corde hoc ꝓfiteturore: Tabulas matrimoniales
in stum̃tti ep̃tionis sue depgutat: Cergo ancilla da sopera incil¬
aigcit : Pros piens agrũ mercattiẽ: A grũ sstũ prospiciens fide spe
inde & de noctib surgit, Sienĩ qđ ñ uidemꝰ speram̃ ꝑ patienti tĩ ex¬
pectam̃ in omnib  tribulationib: : Pactiens prospioit enĩ agrũ : quẽ
merct᷑ : In demulier fortis dicit᷑: Qui ds̃noctes ille : quidꝑ agrũ illũ
quodenĩ adp̃scs tẽportile ẽ. leue tribulationis nostẽ : Cũ de noctibus surgi

Expanded text:
quam materfamilias, tamen ancillam se non dedignetur. Attendat pretium suum, diligat Dominum suum. Agnoscat, inquam, se ancillam, nec timeat conditionem. Nec enim dedignatur ille conjugem facere, quam tanti emit. Et unaquaeque conjux bona maritum suum dominum vocat. Prorsus non solum vocat, sed hoc sapit, hoc sonat, hoc gestat corde, hoc profitetur ore, tabulas matrimoniales instrumenta emptionis suae deputat. Est ergo ancilla, dans opera ancilagat: Prospiciens agrum mercata est. PrInde et de noctibus surgit. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In omnibus tribulationem patiens: prospicit enim agrum quem mercatur. Inde enim mulier fortis dicitur. Quid sunt noctes illae prae agro illo? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
quid infeli ciustalibus tenebris: ut cutẽ ñ deficicm intene¬
bris & ꝑpacentiã ex peccamꝰ quod ñ uisũ spera m tota noete ar¬
detilucerna nostra, Quienĩ nobis cotide loquit᷑ uerbũ tũ qucio¬
leũ infundit nelucerna extinguat᷑: Menus suas extendit adu tilia
quãtũ extendit asmanus : amarius que admare &a fflumine usq a d

Expanded text:
t autem non deficiamus in tenebris, et per patientiam exspectemus, quod non visum speramus, tota nocte ardeat lucerna nostra. Qui enim nobis quotidie loquitur verbum, tanquam oleum infundit, ne lucerna exstinguatur. 12. Manus suas extendit ad utilia. Quantum extendit has manus? A mari usque ad mare, et a flumine usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
uote seruit quã aperate: nec fluit ante sin carnaliũ c̃cupis centiam
nemn pediciut operuntt̃: Sua ingit lũbos suos: ut nih il suꝑ fluũ
cal& dumino pere festinat: Ibienim castitts mulicris huius
na p̃cepi constriati &cidonine opus bonũ seꝑ parcaa sutintu for¬
tit̃ lũ bos suos firmac brachia sua ñ defecturai Undehoc gustauat
qui abonũ ẽ operari Vbiẽ palatũ qđ gustat᷑ hoc fuguint ominses
laborẽ quti siamarũ tim̃ dogustare nescunt quid ania re. Benũ
opus facit conscientiabona Et quid dutius fratpes ban conscienti¬
a q siñẽ pungit cimara somnia, Gusitaergo gustu & ui debis quo¬
medo sapicit quãte delectabis quã postet ñ desines sinitotũ c̃¬
sũ mes: Gustauit qui abonũ operari Non extinguet᷑ lucerna¬

Expanded text:
 apparate! ne fluitantes sinus carnalium concupiscentiarum impediant operantem; succingit lumbos, ut nihil superfluum calcet, dum in opere festinat. Ibi enim castitas mulieris hujus, zona praecepti constricta, et ad omne opus bonum semper parata. Succincta fortiter lumbos suquia bonum est operari. Ubi est palatum, quod gustatur hoc? Fugiunt homines laborem, quasi amarum: timendo gustare, nesciunt quid amare. Bonum opus facit conscientia bona. Et quid dulcius, fratres, bona conscientia? Quae si non est, pungit; amara sunt omnia. Gusta ergo, gusta, et videbis quomodo sapiat, quam te delectabit, quam postea non desines, nisi totum consumas. Gusta