comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicio repbetur. si aliis pecorib maxĩeq pcc̃a in
or̃one ꝯfitentib uł sola cogitatõne q̃ coram d̾o ẽ
suꝑbus insultat quib nõ exprobratio cũ inflat̾oe
sed misa̾tio sine desꝑatone tebetur. ¶ Quid illd̾
ꝙ q̃rentib int̾ se discipuł. quis nã eoꝵ maior
ẽẽt ꝑnulũ eoꝵ costitit ante ocłos eoꝵdicens.
nisi fiulitis sicut puer iste nd intrabitis ĩ regñ
celoꝵ nonne humilitatẽ maxime ꝯm̃dauit et ĩ ea
m̃its̃ magnitudinis posuit uł cũ filiis zebedei la¬
t̾a eiꝰ i sediũ sb̾limitate ꝯcupiscentib ita respon¬
dit ut passionis eius calicem bibendũ pociꝰ cogi¬
tarent in quo se humiliauit usq ad mortẽ mor¬
tem aũ crucis qmͣ suꝑbo appecito p̃ferricet̾is p̾tu¬
larent quid ostũdit insieis se futur̃ altitudinis
largitorem. qui eũ doctorẽ humilitatis antea
sequerẽtur. Iamu̾o qd̾ exitur᷑ ad passionẽ lauit
podes discipus mos̾uitq aꝑtissime ut hoc face¬

Expanded text:
tur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maiorulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudinis posuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius calicem potius bibendum cogitarent, in quo se humilauit usque ad mortem, mortem autem crucis, quam superbo adpetitu praeferri ceteris postularent, quid ostendit nisi eis se futurum altitudinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
tue nõt᷑ ꝑ bono mmitandũ publicanũ hu̾ilit᷑
accusantem delicta sua. sed timeot᷑ pħiseũ
suꝑbe iactantẽ m̾ita sua. ñ dico esto quał illa
de qua dcm̃ ẽ. dinuttũtur ei pcc̃a multa qm̃
dilexir multũ. s timeo uecũ tͥ modicũ dimi̾t

Expanded text:
tuae: non tibi propono imitandum publicanum humiliter tuae: non tibi propono imitandum publicanum humiliter accusantem delicta sua, sed timeo tibi pharisaeum superbe iactantem merita sua. non dico: esto qualis illa, de qua dictum est: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum, sed metuo, ne, cum tibi modicum di
Abbreviated transcription (Latin):
teudistas huilitatẽ ad publicanos et pc̃cores
muto qui tñ in regnũ celoꝵ p̾cedũt suꝑbos.
s̃i te ad hos mitto. ĩ digni ss .n. qui ab ĩmũdicie
uoragine libati st̃ ut ad eos imittandos mitta.¬
tur illibata uͥgiuitas ad regem celi te mitto ad
eũ ꝑ ꝙ̃ ereati sũt hoiẽs. et qui creatꝰ ẽ int̾ hoĩes
ip̃ hoĩes adspeciosum forma p̃ filiis hoĩm et ꝯ¬
temptũ a filiis hoĩm pro filiis hoĩm ad eũ qui
dñans angeł ĩmortalib ño tedignatꝰ ẽ ẜuire
mortalib eũ c̃te humilẽ nõ iniquitas sed cari
eo humił corte. nõ ibis ad eũ qui oculos ad ce¬
lum leuare nõ audebat oñe iniquitatis. s ad
cum qui de celo testendio pond̾e caritatis nõ
ibis ad eam q̃ dñi sui pedes lacͥmis rigauit q̃¬
rens ĩdulgentiã grauiũ pccoꝵ. sed ibis ad eum
qui cũ daret ĩdulgentiã graniũ pcc̃oꝵ lauit
petes ẜuoꝵ suoꝵ. noui dignitatẽ u̾ginitatis

Expanded text:
te, ut discas humilitatem, ad publicanos et peccatores te, ut discas humilitatem, ad publicanos et peccatores mitto, qui tamen in regnum caelorum praecedunt superbos, non te ad hos mitto; indigni sunt enim, qui ab inmunditiae uoragine liberati sunt, ut ad eos imitandos mittatur inlibata uirginitas: ad regem caeli te mitto, ad eum, per quem creati sunt homines et qui creatus est inter homines propter homines; ad speciosum forma prae filiis hominum et contemptum a filiis hominum pro filiis hominum, ad eum, qui dominans angelis inmortalibus non dedignatus est seruire mortalibus. eum certe humilem non iniquitas, sed caritet humilis corde. non ibis ad eum, qui oculos ad caelum leuare non audebat onere iniquitatis, sed ad eum, qui de caelo descendit pondere caritatis; non ibis ad eam, quae domini sui pedes lacrimis rigauit quaerens indulgentiam grauium peccatorum, sed ibis ad eum, qui, cum daret indulgentiam omnium peccatorum, lauit pedes seruorum suorum. noui dignitatem uirginitatis
Abbreviated transcription (Latin):
me mĩe cue. qr ubi habundauto pccm suꝑha¬
bundauit es grã. Sed respice agmina uͥginũ
gn̾s. illie tͥ amr̃uns ub̃ib pululauit nom̃ tuũ
as loqñdũ liugua solui nom̃ tuũ uelio lac
infancie sue suxit infusũ. nõ p̃ot quisꝙͣ ex hoo
numero dicere. qui fuit pͥmꝰ blasphemꝰ ex ꝑsecu¬
sed tm̃ uolentib arripiendũ ꝓposuisti dicens. qui
ũ hiis melama. hii te audiant qr mitis es ex h¬
humił corte. hii qnͣto magmi st̾ humilient se in¬
om̃ib ito coram te inueniant grãm. iusti sũti s
ño sicut tu ᷑tificant ĩpium. castist̾. sed eos ĩ pcc̃
mr̃es eoꝵ ĩ ut̾is abluer̃. Scĩ st. sed tu eciã sc̃s scoꝵ¬
ne integri st̾. sed ilbũ caro fcm̃ nĩ st̾ ex tñ discãt
ñ ab eis quib pcc̃a dimittis. sed a teip̃o agnod̾i
uusc ad ꝯcessũ ꝯuigiũ relaxasti a decessut̃ corpꝰ
nec successori ꝓpagando indulsisti q̃ fluitantia
m̃bra t̾rena ĩ celi ꝯsuetudinẽ supendisti ñ ego

Expanded text:
e tuae, quia ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. Sed respice agmina uirginumgenus; illic tibi a maternis uberibus pullulauit, in nomen tuum ad loquendum linguam soluit, nomen tuum uelut lac infantiae suae suxit infusum. non potest quisquam ex hoc numero dicere: qui prius fui blasphemus et persecused tantummodo volentibus arripiendum proposuisti, dicens, Qui runt. His inclama, hi te audiant, quoniam mitis es et humilis corde. hi quanto magni somnibus, ut coram te inveniant gratiam. Justi sunt: sed numquid sicut tu justificans impium? Casti sunt: sed eos in peccatis matres eorum in uteris aluerunt . Sancti sunt: sed tu etiam sancne integri sunt: sed Verbum caro factum non sunt. Et tamen discant, non ab eis quibus peccata dimittis, sed a te ipso Agno Deusque ad concessum coniugium relaxasti, quae decessurum corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluit-antia membra terrena in caeli consuetudinem suspendisti: non ego
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris et nocte ꝯtti locuplex et dues es dñicũte¬
lebrare te credis qͥ corban oĩo ñ respicis q̃ ĩ dm̃cũ ssi
tẽ ĩ garophilaciũ duo qͥ dͥ soia fu̾ant ininutamit¬
examm̃as et ꝯsid̾ans ñ ꝙͣtũ s ex qnͣto de disseo son¬
dio eo dix. Am̃ dico uob qm̃ iudua i sta plus õib
misso m tona dei. om̃s n. isti de eo qdͥ hum̃daui ilł mist¬

Expanded text:
tenebris et nocte contecti. locuples et diues dominicum celebrare te credis quae corban omnino non respicis, quae in dominicum sine tem, in gazophylacium duo quae sola sibi fuerant minuta miexaminans, et considerans non quantum sed ex quanto dedisset, respondit et dixit: Amen dico vobis quoniam vidua ista plus omnibus misit in dona Dei. Omnes enim isti ex eo quod abundavit illis
Abbreviated transcription (Latin):
inte ad me om̃s qui laboratis et ouerati estis et e¬
go uos reficiam. tollite uigũ meũ suꝑ uos et di¬
srite a me qr mitis sum es humił corde. ille cuioia
cradidit pr̃ et ꝙ̃ nemo agnoscit nisi pr̃ et qui peẽm
solus agnoscit et cui nolu̾it reuelare nõ dicit dis¬
cite a me mũdũ fabricare. aut mortuos suscitare
s qi mitis sum et humił corde. O doctͥnã salutatẽ¬
omagrm̃n dñnq mortaliũ quib moes peculo
suꝑbie ꝓpinata atq tnfusa ẽ noluit doce̾ ꝙ ip̃e
humani clamantẽ et dicentẽ. uenite ad me et
discite a me. quid obsecto te ꝑ ꝙ̃ fc̃a st̾ om̃ia fili
del. eb idem qui fc̾s es int̾ oĩa fili hoĩs. quid disdã¬
corde huceme redacti ss̃ om̃s chesauri sapĩe et
scĩe absconditimtent hoc ꝑ magno discamꝰa
te. qmi mitis es et humił corde. ita ne magnũ ẽ
ẽe ꝑuũ ut nisi a te qui cammagn̾es fieret disci
om̃io nõ posser ita plane. nõ .n. ało mueniturre¬
quies aĩe nisimquieto tumore digesto quo mag

Expanded text:
erati estis, et ego uos reficiam. tollite iugum meum super uos et discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. ille, cui omnia tradidit pater et quem nemo agnoscit nisi pater et qui patrem solus agnoscit et cui uoluerit reuelare, non dicit: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutareominumque mortalium. quibus mors poculo superbiae propinata atque transfusa est! noluit docere, quod humani clamantem ac dicentem: uenite ad me et discite a me. quid, obsecro te, per quem facta sunt omnia, fili dei, et idem qui factus es inter omnia, fili hominis, quid ut discamcorde. hucine redacti sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi in te, ut hoc pro magno discamus a te, quoniam mitis es et humilis corde? itane magnum est esse paruum, ut nisi a te. qui tam magnus es, fieret, disci omnino non posset? ita plane. non enim aliter inuenitur requies animae nisi inquieto tumore digesto, quo mag
Abbreviated transcription (Latin):
est. u̾mptũ date elemosinã es ecce oĩa mũda st̃¬
uob̾. omĩa docens si et ostãtens ñ manꝰ laũa¬
das eẽ s pefilus eo sortes intͥnsecus pociꝰ qm exłͥn¬
setus tetrahendas U̾m qui purgau̾it qd̾ ẽ inus
eũ quoq id qd̾ foris ẽ repurgasse et emũdata
m̃te tu te quoq et corpore mũ dum eẽ cepisse
Porro aũ monens et ostũdens uñ mũdiet pur¬
gari ẽẽ possumꝰ. addidit elemosinas ẽẽ facien¬
das. misericors moner misericordiã fł̾ et qr ser¬
uare querit quos magno retemit p̾cio pꝰ grãm̃
baptismi cordidatos tocer denuo posse sa nati. as¬
bre munus medeł spũalib uulnera nt̃a curemꝰ
nes quisqm̃ sic sͥ deponitur atq ĩmaculato pec¬
tore blandiatur ut m̃ocentia sua fretꝰ medici¬
nam nõ putes adhibendã ẽẽ uuln̾ib cũ scͥp¬
tum sit. Quis głab castum se h̾re cor. aut qͥs

Expanded text:
est. uerum date eleemosynam, et ecce uobis munda est. uerum date eleemosynam, et ecce uobis munda omnia, docens scilicet et ostendens non manus lauandas esse sed pectus et sordes intrinsecus potius quam extrinsecus detrahendas, uerum qui purgauerit quod est intus eum quoque id quod foris est repurgasse et emundata mente cute quoque et corpore mundum esse coepisse. porro autem monens et ostendens unde mundi et purgati esse possimus, addidit eleemosynas esse faciendas. misericors monet misericordiam fieri, et quia seruare quaerit quos magno redemit post gratiam baptismi sordidatos docet denuo posse purgari. Agmus, medelis spiritalibus vulnera nostra curemus. Nec quisquam sic sibi de puro atque immaculato pectore blandiatur, ut, innocentia sua fretus, medicinam non putet adhibendam esse vulneribus, cum scriptum sit: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis
Abbreviated transcription (Latin):
s quał ad huc ꝓuidentia ilła et qnͣta clemẽci¬
a est ꝙ nob̾ calutaritõne ꝓspicitur ut hoĩ qͥ
retemptus ẽ reẜuando plenius ꝯẜuatur. Nã
cũ dñs adueniens sanasser illa q̃ adam portaᷤᷤ¬
sed uuln̾a et uenena serpentis antiqua cutã¬
pcã gramnus euenitẽs corartati eiamꝰ et ĩ an¬
gͦtum ĩnocentie p̾scͥptione ꝯclusi nec ħebat
quid fragilitas humana acq ĩbecillitas fac̾eo
nsi it̾m pietas diuina sbueniret ut iustĩe et mi¬
sericordie oꝑib ostñsis uam qnͣdam tuende
utiq illa delecta q̃ fun̾t añ contracta nam illa
ꝙ ostñd̾r et probatur qr sicut lauatro aque ia¬
lutaris gehenne ignis extinguitur ita elemo
et qr semel in baptismo remissio pcc̃oꝵ datur
assidua et iugis op̃o baptisimi instar imitata
owͦ. docet nam cũ donotaretur diccipilli euis
qd̃ et̾ent nec prius manꝰ abluissent respond̃
et dixit qui fecit qd̾ est int̾uis fecit et qd̾ foris

Expanded text:
 qualis prouidentia illa et quanta clementia est, quod nobis salutari ratione prospicitur, ut homini qui redemptus est reseruando plenius consulatur. nam cum Dominus adueniens sanasset illa quae Adam portauerat uulnera et uenena serpentis antiqua curaspeccanti grauius eueniret. coartati eramus et in angustum innocentiae praescriptione conclusi. nec haberet qnisi iterum pietas divina subveniens, justitiae et misericordiae operibus ostensis, viam quamdam tuendae utique illa delicta quae fuerant ante contracta, nam illa que ostenditur et probatur quia sicut lauacro aquae salutaris gehennae ignis extinguitur, ita eleemet quia semel in baptismo remissa peccatorum datur, adsidua et iugis operatio baptismi instar imitata s in euangelio docet. nam cum denotarentur discipuli eius quod ederent nec prius manus abluissent, respondit et dixit: qui fecit quod est intus fecit et quod foris
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ut̾as et introite ĩ atria dñi nõ ex nocĩtate
s pt̃atem hñtes ur̃e uolũtatis. Neq .n. sicut non
mechabis ñõ occides ita dici põt si nubes illa exigũ¬
tur ista offerũtur. si fiant ista laudantur uͥ fiãt
illa dãpnatur. In uł dñs debitũ imꝑat uob̾. In hris
b̾. Cogitate qͥcquid illud ẽ. In muro eiꝰ locũ nõia¬
tum meliorẽ multo qmͣ filioꝵ et filiaꝵ. Cogitate
illic nom̃ et̾nũ. Quis explicat quale nom̾ erio
Quicqͥd tñ ent et̾nũ erit. Qd̃ credendo et sꝑsao
et amando potuistis ꝯuigia ñ deuitare ꝓhibita
sed cũsuolare ꝯcessa. ¶Unde huiꝰ muneris magͥ¬
tudo ad qd̾ eapescendũ pro nrĩs uirib hortati fu¬
mꝰ qnͣto ẽ excelsuis atq diuinꝰ tantoniag̃ admo¬
net sollicitudinẽ nr̃am. nõ solũ de gloriosissima
castitate uĩn eciã de tutissima hummilitate aliꝙͥ
loqui. Cũ gͦ ꝑpetue contmẽtie ꝓfessores se ꝯiu¬

Expanded text:
in atria domini, non ex necessitate potestatem habentes uestrae uoluntatis. neque enim sicut: non moechaberis, non occides, ita dici potest: non nubes; illa exiguntur, ista offeruntur. si fiant ista, laudantur; nisi fiant illa, damnantur. in illis dominus debitum imperat uobis; in his bis. cogitate, quidquid illud est, in muro eius locum nominatum meliorem multo quam filiorum atque filiarum, cogitate illic nomen aeternum. quis explicat quale nomen erit? quidquid tamen erit, aeternum erit. hoc credendo et sperando et amando potuistis coniugia non deuitare prohibita, sed transuolare concessa. Vnde huius muneris magnitudo, ad quod capessendum pro nostris uiribus hortati sumus, quanto est excellentius atque diuinius, tanto magis admonet sollicitudinem nostram non solum de gloriosissima castitate, uerum etiam de tutissima humilitate aliquid loqui. cum ergo perpetuae continentiae professores se coniu
Abbreviated transcription (Latin):
oxcellentẽ głam et honorẽ qui ꝑpetue ꝯtinencie
reẜuatur ĩpedire eoꝵ m̾itũ dñis. neq hoc tp̃r uͥ
eis qui se incontinent ruptias expedire tubło¬
nemq carins ex astcũ carnali uementẽ sine quo
nuptie inc̾otmẽtiũ ẽe ñ post̾. neo tac̾e uoluis
minũ infirmitati ꝑdentẽ. ¶ Nunc ĩa scriptura¬
r̃ diuinaꝵ euidentissimis destimoniis q̃ ꝓ nr̃e
memorie modulo recordariualiu̾mꝰ clãrꝰ appa
reat nõ pp̃ pͥsentẽ hmꝰ scłi uitã. sed pp̃ futuram
q̃ in regno celoꝵ ꝑmittitur ꝑpetuã ꝯtinẽtiam
diligendam. Quus aũ hoc nõ adu̾tat ĩ eo qd̾ pau¬
lo post idem. apłs ait. Qui sine uxore ẽ cogitat

Expanded text:
perpetuae continentiae reseruatur, inpedire eorum meritum dicimus neque hoc tempore nisi eis, qui se non continent, nuptias expedire tribulationemque carnis ex affectu carnali uenientem, sine quo nuptiae incontinentium esse non possunt, nec tacere uoluissminum infirmitati parcentem. Nunc iam scripturarum diuinarum euidentissimis testimoniis, quae pro nostrae memoriter praesentem hujus saeculi vitam, sed propter futuram quae in regno coelorum promittitur, perpetuam continentiam diligendam. Quis autem hoc non advertat in eo quod paulo post idem apostolus ait: Qui sine uxore est, cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
eos hec antea uł minime credisse uł suis culto¬
dere diuinatom ubi iam ꝑdũtur dui si mu¬
tores eciã suoꝵ quibdã libris ħ p̾cognita c̃õ¬
tineri. qmqmͣ ex reb ĩpletis ꝯ fecta putanda
sunt q̃ in eoꝵ tẽplis ĩa longo antea tp̃r popuł
testimoniũ ꝯtra om̃s inmnicos ualet uide¬
oꝵ sinagogis antiquissima et notissima re¬
citantur tũ nec ista ip̃a q̃ ab eis uix raro et
monũ exoͦetũ est id ꝓd̾e cultorib suis ꝙ didi¬
cerat ex eloqͥis ꝓpħetaꝵ uł ex oracuł angłoꝵ

Expanded text:
eos haec antea vel minime credidisse, vel suis cultotare divinitatem, ubi jam produntur diu simutores, etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quanquam ex rebus impletis conficta putanda sint quae in eorum templis tam longo antea tempore populis testimonium contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et monum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicera
Abbreviated transcription (Latin):
sufficio utup cũ xp̃iani fiũt et dei p̾cepta cͦtodi¬
und eo tũ ꝓpõito st̃ ut ꝯuiges si potussent hrẽt
cet̾is ĩ domo dei ꝯuigatis fidelib adequari. qui
plem licire pidiceq susceptam in dei timore mi¬
triunt decentes filios suos ut ponant ĩ d̾o speiu
suã ño aũ accipere meliorẽ locũ qniẽ filioꝵ at
filiaꝵ. neq .n. uores ãi uir tute. sed carius
nccttate nõ ducunt. ¶ Concedat saue qui uolure
te hiis ꝓpham spadonib hoc pͥnũciasse. qui corpe
absciti surs. Aste quoq error cause qm suscepinis
suffragatur. slec .n. spatones istos eis quũ domo
boeis locummuelto meliorem / ostendio et ꝯuiga¬
tis dari. sed multo infĩorem ito gͦ ꝯcedamꝰ ĩ domo
dei p̾dc̃os futuros eimuchos ẜm carnem quim
populo isrł nõ fun̾t qr es ip̃os iudemꝰ cs̃i uidiñ fi
⁊potto ꝯtinentie ꝯuigia ño q̃rentes se ip̃os castaco
ꝯttanꝰ u̾iatiut in carue fc̃os eunuchos melio¬
rem qm ꝯuigati locum in domo dei hr̃e credat

Expanded text:
a custodiunt, eo tamen proposito sunt, ut coniuges si potuissent haberent, ceteris in domo dei coniugatis fidelibus adaequari, qui prolem licite pudiceque susceptam in dei timore nutriunt, docentes filios suos, ut ponant in deo spem suam, non autem accipere meliorem locum quam est filiorum atque filiarum. neque enim uxores animi uirtute sed carnis necessitate non ducunt. contendat sane qui uoluerit de his prophetam spadonibus hoc praenuntiasse, qui corpore abscisi sunt, iste quoque error causae quam suscepimus suffragatur. neque enim spadones istos eis qui in domo bo eis locum multo meliorem, ostendit et coniugatis dari, sed multo inferiorem. ut ergo concedamus in domo dei praedictos futuros eunuchos secundum carnem, qui in populo Israhel non fuerproposito continentiae coniugia non quaerentes se ipsos castrantcontrarius ueritati, ut in carne factos eunuchos meliorem quam coniugati locum in domo dei habere credat
Abbreviated transcription (Latin):
endũ tanqm ĩ hoc soło meliores sint sacre u̾ͥgi¬
nes fidelib ꝯuigatis in regno aũ celoꝵ atq i
futiro scło pares sint. nec illud ubi ait de nu¬
mer ꝯtrariiño eas ĩtelligendo tenuer̃. illam.i
de p̾senti necessitate illi pro se int̃ptantur qͥ nu¬
bentes ño nubentib equare ꝯtendũt. hanc u̾o
ut dem̃ est. Ego aũ uob̾ ꝑeo illi qui nubentes dã¬

Expanded text:
endum, tamquam in hoc saeculo meliores sint sacrae uirgines fidelibus coniugatis, in regno autem caelorum atque in futuro saeculo pares sint, nec illud, ubi ait de nubimet contrarii non eas intellegendo tenuerunt. illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt, hanc uero, ubi dictum est: ego autem uobis parco, illi, qui nubentes da
Abbreviated transcription (Latin):
rec cupiuit qui gͦ sine ꝯuigio ꝑman̾e uolu¬
erint nõ canqm foneam pcc̃ nuptias fugi¬
am sed tanqͣm collem minoris boni cͣus den¬
dant ut in maioris ꝯtinentie mõte requies¬
cant. Ea quippe lege collis iste nħitatut uo
ñ cũ uolu̾it qui enugrer mulier .n. alligata
uidualem ab ip̃d canꝙͣ gradu ascend̾r. pp̃uir
ginitatẽ n̾o uł decluandꝰ ẽ ño consentiendo pe¬
tirorib uł tnͣsiliendꝰ p̾ueniendo petitiores.
¶Ne quis aũ putaret duoꝵ oꝑm boni atq
et̃ns icħ cet̾is ampliꝰ ħituri eeñt qui ħ me¬
liꝰ eligissent. In qua disputatone cũ ad illud
tes incuttim̃ qui nõ equales ꝑpetue ꝯtinentie nu¬
ptias fac̾ent sed eas om̃io dampnarent. Nam cã
etro utrũq sit uł equare sc̃e uirginitati ruptias
uł dampnare nimis inuitem fugiendo duo isti er¬
rores adu̾sa fronte confligũt: qr uitatis mediũ
ten̾e noluerũt quo et certa r̾one et sc̃aꝵ scͥpturaꝵ¬

Expanded text:
ret. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, boni atque aeterna nihil ceteris amplius habituri essent, qui hoc melius elegissent. in qua disputatione cum ad illud res incurrimus, qui non aequales perpetuae continentiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e uxorem isi ex causa fornicat̾onis sicito ĩ etoͦ
facere. s melius ẽ nõ facete. demq ꝯtinuo sbie¬
cir. et si acceꝑis uxorem ñ peccasti. et si nupsi̾t
nirgo nõ peccat. Illud aũ prius cũ dixisset alli¬
gatus es uxori ne q̃sieris sosom ñ quid addidit et
si solu̾is nõ peccasti. Iam .n. supra dix̾at hiis ã
qui sẜ in ꝯuigio p̃cipio ñ ego s dñs. uxorẽ ani¬
ro ñ disced̾e. qd̃ si dicesserit man̾e ĩnuptam aͥ
uiro reconciliari. fi̾.n. põt ut ño sua culpa sed
si dimiserit nõ peccat. p̾ceptũ .n. ẽ hoc nõ obe¬
dire pccm̃ est nõ consiliũ quo si uti uoluers
minꝰ bomi adipisẽa ño mali aliqus ꝓpet̾bis

Expanded text:
ere uxorem nisi ex causa fornicationis, sicut in euangius est non facere. denique continuo subiecit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. illud autem prius cum dixisset: adligatus es uxori? ne quaesieris solutionem, numquid addidit: et si solueris, non peccasti? iam enim supra dixerat: his autem qui sunt in coniugio praecipio non ego sed dominus, uxorem a uiro non discedere: quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; fieri enim potest, ut non sua culpa, sed si dimiserit, non peccat. praeceptum est enim hoc, cui non oboedire peccatum est, non consilium, quo si uti nolueris, min
Abbreviated transcription (Latin):
te sathana in pcc̃a dãpnabilia lab̾entut qd̾ ã
se dicit eis part̾e quos ait tribłom carns ha¬
bituros ncħ mͥ int̾uis samꝰ occurrit qmͣ eũ no¬
luisse apetire et explicate u̾b eand̾ ip̃am car¬
nis tribulatõnẽ qmͣ p̃nũtiauit eis qͥ eligunt
ĩnuptias ĩ suspicionib ⁊ eli ꝯuigał ĩ ꝓcceãdis
filiis es nitriendis ĩ timorib et metoribus
orbitatis qñ .n. quisq cum se cõnubii ĩcuł
alligau̾̃it nõ istis trahatur atq agitetut affr̃i¬
b quos neq nos exaggetare debemꝰ ne ipĩs ñ
ꝑcamꝰ quib ꝑcandũ existimauit apłs. ¶ Tm̃ ꝑ

Expanded text:
te satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias ifiliis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit ap
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepto ueraretur pp̃ea p̾ceptũ dñi de uͥg̾ibus
nullũ est. sed qm̃ te uitatis siue remissis pccĩs
adeunda ẽ iuta ẽ tut et̾na ĩ qua ẽ quedã egregi
agła ñ om̃ib ĩ et̾nũ iuctutis sed quib damibi
tribuenda cuiseqsñde parũ ẽ lib̾atũ ẽẽ a pocĩs
nisi aliquid ip̃i lib̾atori uoueatur qd̃ nõ sit cri¬
m̃is nõ nouine. s nouisse ac reddidisse sit iau¬
quid p̾sentis tpr̃is cui ꝯuigia ẜuiunt ncc̃itas
cogat ut ea q̃ deist̾ miuꝰ cogitentur qmͣ sufficit
ĩ gła sic et resurrectio mortuoꝵ. bonũ ẽgͦ hom̾i
sic ẽe. deinde aduĩgi idem apłs et dicu. filligat᷑

Expanded text:
cepto uetaretur, propterea praeceptum domini de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit lauquid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini sic esse. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
tã cõmibii ño uolant ħ cñ om̃ia humam officii
am ab om̃i concubitas ĩ munitas. anglica por-¬
tio ẽ et in carne corruptibili incorruptionis ꝓpe¬
tue meduatio. Cedat huic om̃is feꝯditas carnis
om̃is pudicitia ꝯuigał. Illa ñõ ẽ ĩ potestate illa
nõ ẽ ĩ et̾miate fec̃oditatẽ carnalẽ ño ħt lib̾m ar¬
bitrium. pudicitiã ꝯuigalem nõ hr̃ celũ. ꝓfc̃o
hebunt magnũ aliquid pt̃ cer̾os ĩ illa ꝯmi
ĩmortalitate qui hñt aliquid ĩa nõ earins ĩ car¬
ne. ¶ Unde iuabiłr desipiunt qui purant ħꝰ¬

Expanded text:
 omnia humani officii am ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia coniugalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant
Abbreviated transcription (Latin):
mitte nob̾ debita nr̃a sicut et nos dimitimꝰ debito¬
rib nrĩs. Et alioqͥn hanc or̃om cathetumini potꝰ
usq ad bapm̃ orare deb̾ent. Cũ u̾o eam baptizati
orant p̃positi et plebes pastores et greges satꝰ oñ¬
dr i hac mea q̃ cota tẽptatio ẽ neminẽ se tanꝙͣ
ab om̃ib pccĩs ĩnuñe deb̾e głari. Pinde eciã uir¬
gnies dei irrep̾hñsibiles quid̃ sequ̾tur agnum
quocũq ierit eo pec̾oꝵ purg̾one ꝑfc̃a et uirgini¬
tate ẜuata q̃ nõ rediret amissa. Sed qr eade ip̃a
apocalipsis uͥ tales tali reuelati st̾ eciã huic eos
laudat qd̃ ĩ ore ip̃oꝵ nõ sit inuentũ mẽdatium
menuinerint eciã in hoc ẽe u̾aces ne se audeant

Expanded text:
imittimus debitoribus nostris; alioquin hanc orationem catechumeni potius usque ad baptismum orare deberent. cum uero eam baptizati orant. praepositi et plebes, pastores et greges, satis ostenditur in hac uita, quae tota temptatio est, neminem se tamquam ab omnibus peccatis inmunem debere gloriarigines dei inreprehensibiles quidem sequuntur agnum, quocumque ierit, et peccatorum purgatione perfecta et uirginitate seruata, quae non rediret amissa; sed quia eadem ipsa Apocalypsis, ubi tales tali reue. lati sunt, etiam hinc eos laudat, quod in ore eorum non sit inuentum mendacium, meminerint etiam in hoc esse ueraces, ne se audeant
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ñ consilio ꝓhibentur qr dño p̾cipienti
ñõ obedire ẽ dampnabile. sed illud qd̾ in ip̃o d̾i
regno ampliꝰ hũ posser si ampliꝰ cogitaretut
quõ placendũ eẽa d̾o. minꝰ erit utiq eũ hoc ip¬
sum minꝰ ꝯuigii ncc̃tate cogatur.  It̾o de uͥg̾ib
ĩquit p̾ceptũ dm̃i nõ ħes p̾cepto .n. quisquis.

Expanded text:
cepto, non consilio cohibentur, quia domino praecipienti non oboedire damnabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
rati: ĩ quibdam eciã fecõdari steleritas meruit
adhibenda ẽ exhortatio s cõsolatio. Quib autẽ
dem̃ est. ¶m põt cape capiat exhortandi st̃ netꝰ¬
reantur er t̾rendi ne extollantur ñ solũgͦ p̾dic̃a¬
daẽ iurg̾itas ut ametur um eciã mouẽda ne in¬
fletur et hoc isto ẜmone suscepimꝰ. Aduiuet xp̃c¬
uniu̾sa ecõa nrgo sit desponiata ini iuto xp̃o sic̃
dicit apłs. quͣto digna sunt honore m̃bra eiꝰ q̃ ħ
cꝰtodiũt eciã in ip̃acarne ꝙ tota cͥtodit ĩ fide q̃
mictatur inremuiti su. ña ecc̃a quoq eo mr et

Expanded text:
litas meruit. adhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Cuniuersa ecclesia uirgo sit desponsata uni uiro Christo, sicut dicit apostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uiri sui
Abbreviated transcription (Latin):
diuinatoe demonũ qo est illos ea plerũq p̾¬
nũtiare q̃ ip̃i fcũri st̃ accipiunt .n. potestatem¬
sepe eo morbos imitt̃e et ipm̃ aerẽ uiciado mor
bidum reddere et ꝑu̾sis acc amatorib t̾renoꝵ
ꝯmodoꝵ malefcm̃ suadere. De quoꝵ moribus
t̾ti sunt ꝙ sum eis talia suadentib ꝯsensuri. Su¬
adent aũiuris et ĩuisibilib modis ꝑ illã sb̾taita¬
te corpoꝵ suoꝵ corꝑa hoĩm nõ sensientiũ pene¬
trando se. seq cogitatonib eoꝵ ꝑ quedã ymagi

Expanded text:
diuinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque prdiuinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem ubidum reddere: et perversis atque amatoribus terrenorum commodorum, malefacta suadere: de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem miris et invisibilibus modis, per illam subtilitatem corporum suorum, corpora hominum insensibiliter penetr
Abbreviated transcription (Latin):
tib possint ut ea qui hec nesciũt nec aliqũ ui
derunt eciam narrata iux credant qmͣ insta
fuñabili cet̾iq teatrici. artifices. młta opifi-¬
ces maxime q mechanici miranda q fecerunt
nõ ĩo meliores st̾ bonis et sc̾a pierate p̃tidis ho¬
cia. et sine uana resistendi aĩositate ꝯsid̾at si¬
mul cogitet si desb̾iaceant crassiori mͣlis sui
quisq corporis uł tetre et aque lapidũ atq
lignoꝵ metalloꝵ q uarioꝵ qr tanta quidam
hoĩes possunt ut eos illis qui hec nõ possunt
pluriq stupendo in sui ꝯparatione diuinos uo¬
cent cũ quidã illoꝵ artib potentiores quidã
illoꝵ morib pociores qnͣto maicra ed mitabi¬
tate ac facilitate demones possint cũ tñ sint
prauitate uoluntatis maximeq suꝑbie fa¬
da muttanda atp ũsanda longum ẽ nũc dem̃o¬
strare et puto qd̾ uł medioctiter ꝯ sid̾anti faci¬
le occurrat q̃ cũita sint. Prmĩsciendũ ẽ ꝙ cũ de

Expanded text:
tibus possint, ut ea qui haec nesciunt, nec aliquando tibus possint, ut ea qui haec nesciunt, nec aliquando viderunt, etiam narrata vix credant? Quam multa funambuli caeterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? Num ideo meliores sunt bonis, et sancta pietate praeditis hocia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabitate ac facilitate, daemones possint, cum tamen sint pravitate voluntatis maximeque superbiae fada, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de
Abbreviated transcription (Latin):
multis eciam quadrupedib ita suꝑantur ut ĩ eoꝵ
ꝯparat᷑one plũbei deputandi sint nec tñ ĩõ s hec
aiantiũ gn̾a existimant p̃ponenda quib capiẽ¬
dis mã suefaciendis atq in sue uoluntatis usũ
experientia ꝙ̃ admodũ p̾nostant atq p̾nũciẽt
młta didicersit. ita ꝯtẽpnunt qui ħ uigilant᷑
curant a uerissime lucis u̾itate dist̾n̾e ut nec
malos senes plura exꝑtos et ob hoc quasi docti¬
ores iõ ꝑbi adolescentes sͥ añcellere existiment
nes mẽdicos nec nautas nec agricolas quos
praue uolũtatis et iniquis morib uiderĩt ideo
tẽpestatib illi de arbustoꝵ frugũq gnib mul
iudeantur. Q uͦ ñ solũ q̃dam demones futu¬
ra p̾dicũt u̾m eciã quedã mira faciũt pro ip̃a
utiq sui corporis excellentia. cur nõ ꝯdẽpna¬
tur a prudentib cũ plerũq iniqui eo p̾diti ho¬
m̃ies ita ex̃ceam corpora sua tantaq diu̾sis ar¬

Expanded text:
multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus ro non solum quaedam daemones futura praedicunt, verum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua, tantaque diversis ar
Abbreviated transcription (Latin):
elem̾ti. qr nec ĩ ip̃is t̾renis corporib bestias iͥ pͥ¬
ponendas putant q̃ acrĩ młta p̾sentiũt uelut
itaq prudentiore ĩtellcũ aĩ. sed acutiore corꝑis
sensu uł uulturẽ qr ꝑiecto cadauere ex ĩ pui¬
sa longiqͥtate aduoiat nec aquilã quia sb̾li¬
mitꝰ uolans de tanto int̾uallo natantem sub
flustib pistem d̃i ꝓuidere et grauitꝰ aquis
illisa etertis pedib att iniguib rapete. neca¬
la mutta aĩantiũ gn̾a q̃ int̾ herbas salutis su¬
enorias pascendo cirtũ errant nec aliqͥd eoꝵ qͦ le¬
dantur actingunt cũ eas homo uix exꝑiendo ca¬
uere didicerit. eo multa moxia qd̾ sint mnexꝑta
formides. uñ ꝯuit̾e̾ facile ẽ qnͣto possit ĩ acreis
corporib sensus eẽ acrior nec ĩõ cũ demoues qͥ es
p̾dicist bonis hoĩb p̃ponendos prudens quisꝙs
censuerit. ¶ Hec de corpoꝵ celeritate dix̾im et hx
ii p̾stantia ñ solum a uolucrib hoĩes uerũ ai

Expanded text:
elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelututique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub fluctibus piscem dicitur peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
le. s longe acutiꝰ. longeq p̾stantiꝰ ꝓ aerei corꝑis
sensu. sollertiore et ex̾citat̾ore cognostũt qi
es ħ ab angeł d̾o sũmo pie ẜuientib ex alia
dispositõe ignota demonib ex inpuisi et rep̃e¬
te mutamtur tanqm si aliquid egro extͥnserꝰ
accidat quo moriatur ꝙ̃ medicꝰ ueris salutis
p̾cedentib signis iucturũ ẽẽ ꝓmiserat. aut
si aeris qualitate p̾uisa du flaturũ uentũ
transquillitas magna. uł si agricola illoãno
ftuctificaturã illam uitem. qmͣ polliceat᷑¬

Expanded text:
lae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis lae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceat
Abbreviated transcription (Latin):
salluntur. ueracissima .n. sum angłica et ꝓpħi¬
ca oratula. sic aũ ĩ dignantꝰ accipitur ꝙ alicria
eciã talia demoner audiant et p̾dicant qua
tescat. hoc nõ solum boniuerum ectã mali ñ
taceant cũ imip̃ĩs hõĩb eciam iite bone p̾cep¬
tauideamꝰ ꝑit̾ a uistis ꝑu̾sisq cantarinet ob¬
ẽe aliquid ĩmo eciã ꝓẽe ad maiorẽ notitiam
famamꝙ uitatis cũm de illa etiam hii qͥcqo
nouerũt dicunt. qui et ꝑu̾sis morib ꝯttadicãt
et fallunt fallũtur quid̾ qr cũ suas dispositões
ꝯsilia cuncta ꝯturbet nelut si aliqͥd disponant
quib hoĩes quib q potestatib sb̾diti qd̾ s̃i p̃po
siros suos ꝑhabituros arbittẽtur idq scũros
se eẽ ꝑmittant at illi penes quos maior ptãs
est ex alio suꝑiore cõsilio hoc totũ dispõitũ atq p̾¬
paratum repente ꝓhibeant. fallũtur eciã cũ
cansis nͣlib sicut᷑ medici aut naute. auo agͥco¬

Expanded text:
ima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quatescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. et falluntur. Fallunt quidem, quia cum suas dispositiones consilia cuncta perturbat: velut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non proibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agrico
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ murũ meũ locũ noĩatũ melior̃e multo qrmͣ
filioꝵ atq filiaꝵ. ne quis nimuũi carnał estimar
anquid in hiis u̾b̾ cẽꝑale sperandũ ꝯtiuo sb̾iec̃:
nom̃etͥnũ dabo eis nec unqm deertt. tanqm dr̃ et
tis nebulas tue ꝑusitatis effuudis. Quid in tãta
scriptutaꝵ luce tenebras unde insidiaris in quiris.
Quid tpr̃alem cm̃mo utilitatẽ ꝓmiitis continẽ¬
tib. Nom̃ et̾nũ dabo eis. Quid regnũ celoꝵ ip̃ ꝙ
ligendũ ẽe ꝯtendis. Nom̃ et̾nũ dabo eis et si for¬
te hic ipĩ etnũ pro diutur no conaris accipe
addo a cumulo inculto. Nec inqñi deerit Quid q¬
ris ampliꝰ: Quid dicis ampliꝰ. Et̾nũ hoc nom̃ qͥc¬
quid illud est spadonib dei qd̃ utiq głam qnͣdam
ꝓpriam excellentem q significat nõ erit ꝯmune
cũ multis qmͣus ineod̾ regno es meadem domo ꝯ¬
stitutis. Namĩo fortassis et nom̃ dcm̃ est qd̾ eos qͥ¬
b datur distingun a cet̾io. ¶Quid sͥ gͦ ult in¬

Expanded text:
atum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum; ne quis nimium carnalis existimaret aliquid in his verbis temporale sperandum, continuo subjecit, Nomen aeternum dabo eis, nec unquam deerit : tanquam diceret, tis nebulas tuae peruersitatis offundis? quid in tanta scripturarum luce tenebras unde insidieris inquiris? quid temporalem tantummodo utilitatem promittis contineris? nomen aeternum dabo eis. quid regnum caelorum, prlegendum esse contendis? nomen aeternum dabo eis. et si forte hic ipsum aeternum pro diuturno conaris accipere, addo, accumulo, inculco: n e.c umquam deerit. quid quaeris amplius? quid dicis amplius? aeternum hoc nomen, quidquid illud est, spadonibus dei, quod utique gloriam quandam propriam excellentemque significat, non erit commune cum multis. quamuis in eodem regno et in eadem domo constitutis. nam ideo fortassis et nomen dictum est, quod eos, quibus datur, distinguit a ceteris. Quid sibi ergo uult, in
Abbreviated transcription (Latin):
incorpus humanũ uł ꝑturbata uł modifi cata
cẽꝑantia seubonas seumalas futuras p̾uid
ualitudines. sic demon ĩ aeris affectõe atq or¬
dinat̃ones nota. nob̾ ignota. fututas p̃uid
tẽpestates. alñ et hoĩm disputatões ñ solũ
q̃ dumex aĩo oxpͥmũtur in corpore tota faciita¬
te ꝑdiscum. atc hinc eciã multa fututa p̾mĩai¬
aut flliis uidelices nura qui ista disposita non
nouerũt Sicunt .n. apparet cõcitatior aĩe mo¬
tus ĩ uultiud ab hõib quoq aliqͥd formsecus
agnostatur ꝙ ĩtͥnsecus agiit. ita nõ debet in
credibile. si eciam lemiores cogitationes dant
aliqua signa ꝑ corpꝰ que offenso sensu hõim co¬
Nam si quid de illa dei dispo sitione p̾nuĩciãt

Expanded text:
corporis humani vel perturbata vel modificata temperie, seu bonas seu malas futuras praevidet valetudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates: aliquando et hominum dispositiones non solum quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt, atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur: ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum corophetas operatur. Nam si quid de illa Dei dispositione praenuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
regnũdei possessuns spñ quid̾ tota m̃t xp̃i ẽ to¬
ca uitgo xp̃i . corpore aũ nõ tota/ sed in quibdã
uirgo xp̃i in quibdam m̃t. sed nõ xp̃i. et cõin¬
gate quppe fideles feĩe et uirgines teo dicate
scis morib et cantate te torte puto et conscĩa
bona et fite nõ ficta. qr uoluntatẽ pr̃is faciũt

Expanded text:
regnum dei possessuris spiritu quidem tota mater Christi est, tota uirgo Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo Christi, in quibusdam mater, sed non Christi. et coniugatae quippe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta
Abbreviated transcription (Latin):
state comiñari hõĩ xp̃iano. ut si solem adorare
noluĩt suspendatur in lingno. Si declinauero
inquit maledem̃ ꝙꝙ lex ꝓmpsit in solis adoratorẽ
uitidam i illud ꝙ cadem lex ꝓmpsit ĩ eũ qͥ pe¬
psid̾it in lingno. Ita uero turbaberis sed tu Imo
nes tu: qui et niullo cogente adoras solem. at uͦ
rpoĩauus edificatus suꝑ fundamẽtũ apłoꝵ et peo
phaꝵ atcãdit singulas caustis et singła maledi¬
cta. uideo unũ ꝑtine̾ ad corpꝰ mortale ꝙ lingno
suspñd̾e: alterũ ad aĩam quo sol adoratur. Et¬
si .n. corp̾ melinat᷑ madorando: aimꝰ tũ aut colit
qm̃ maledciũ in utroq mors meruit. sic̃ mors¬
est corporis in lingno pend̾e. tra mors aĩ est solẽ
adorare. Nigñdũ est gͥ maledcm̃ ĩ corꝑis morte.
tandũ aũt maledcm i aĩe mortem. ne cum suo
corpore in et̾no igne dampnet᷑. hanc .n. q̃onem¬
ocaidunt aĩam aũ ño possunt occid̾e: sed eum ti¬

Expanded text:
state comminari homini christiano, ut si solem adorare state comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. si declinauero, inquis, maledictum, quod lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud, quod eadem lex prompsit in eum, qui pependerit in ligno. ita uero turbaberis; sed tu. immo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem. at uero christianus aedificatus supra fundamentum apostoadtendit singulas causas et singula maledicta, uidet unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno suspenditur, alterum ad animum, quo sol adoratur. etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit, m maledictum in utroque mors meruit, sicut mors corporis in ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. eligendum est igitur maledictum in corporis morte, tandum autem maledictum in animae morte, ne cum suo corpore in aeterno igne damnetur. hanc enim quaeoccidunt, animam autem non possunt occidere: sed eum ti
Abbreviated transcription (Latin):
sidꝰ rego solem cogar adorare. eo cũ restert̾o maie¬
dcm̃ hoc metuens uibar crucifigi: in aliud eius
ncurram maledcm̃ ꝙx adu̾sus eũ deꝓmpsit qͥ
pendes in iugno uos quid̾ iillus rexgentilis
cogit adorare solem. quod nec ip̃e sol cogeret sim
terra regnarer q nec nũc a uob̾ hoc uuto fieri. Q
sicut creator ip̃e ĩpios blasphematores suos mtẜ
ad iudicium sustinet. sic et ip̃a celestia tołant i¬
uanos adoratores suos usq ad uidiciũ creatoris
sui. Tñ mem̃tote xpĩanũ regẽ nõ posse cogere
ut sol adoretur. De gentili .ii. rege exẽplum
saustꝰ iposun: sciens ꝓfecto ad gentiles ꝑtinẽ
quod facitio ut sosẽ adoretis. Non ẽ gͦ hoc xͥa¬
nii. ꝯed uiq sa ꝑdix nomẽ xp̃i ponit ut congre¬
gec que uõ pepenti uidete tñ qu̾a facue resp̾o¬
det unitas eo sana doct̾na ꝙ̃ facne disrumpat
laq̾um. Ecte faciamꝰ anqũe armatsĩ regia pote.¬

Expanded text:
situs rege solem cogar adorare et, cum restitero malesitus rege solem cogar adorare et, cum restitero maledictum hoc metuens, iubear crucifigi, in aliud eius incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit. qui pendet in ligno. uos quidem nullus rex gentilis cogit adorare solem. quod nec ipse sol cogeret, si in terra regnaret, quia nec nunc a uobis hoc uult fieri; sed sicut creator ipse inpios blasphematores suos usque ad iudicium sustinet, sic et ipsa caelestia tolerant uanos adoratores suos usque ad iudicium creatoris sui. tamen mementote christianum regem non posse cogere, ut sol adoretur. de gentili enim rege exemplum Faustus proposuit sciens profecto ad gentiles pertinere, quod facitis, cum solem adoratis. non est hoc onit, ut congreget, quae non peperit. uidete tamen. quam facile respondeat ueritas et sana doctrina quam facile disrumpat laqueum. ecce faciamus aliquem armatum regia pote
Abbreviated transcription (Latin):
necs ꝑ loca distñtus. apud se totus incõmutabił
s̾q sufficiens. se ip̃o b̾o.: pp̃ habundantiã bonita¬
tis ꝑ u̾bum suũ dixit et fc̃a sunti mandauit eo
creata sunt Promde si t̾restria corpora de quib
loquebatur apło cum cibum nullũ ĩmũdum
diceret bona sunt. qi omis creatura dei bona ẽ.
ql̃toinag̾ celestia i quib excellunt sol et lu¬
na. cũ ip̃e apłs dicat. corpora celestia et corpora
trestria. sed alia est celestiũ gła. ala t̾restrium:
Nonergo conuitiat᷑ moy ses solet lune. cum
eos uetat adorar: sed eos laudat tan qu̾a crea¬
turã celestem dm̃ aũ iaudat tancx creatorem ce¬
lestium eõ terrestum: nec uult offendi dm̃ cum
illi ꝓro illo adorantur. ꝙ̃ pp̃ illum et ex illo lau¬
dantur Qm̃ o faustus argute rep̾hendere unus
est: quod cciam maledos uocat moyses qͥ solem
adorauit ac lunam. Si ergo inquit ib̾ gentili po¬

Expanded text:
neque per loca distentus, apud se totus incommutabilis, neque per loca distentus, apud se totus incommutabilis, sibique sufficiens, se ipso beatus, propter abundantiam bonitatis per uerbum suum dixit et facta sunt; mandauit, et creata sunt. proinde si terrestria corpora, de quibus loquebatur apostolus. cum cibum nullum inmundum diceret, bona sunt, quia omnis creatura dei bona est: quanto magis caelestia, in quibus excellunt sol et luna. cum ipse apostolus dicat: corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria, alia terrestrium. Non ergo conuiciatur Moyses soli et lunae, cum eos uetat adorari. sed eos laudat tamquam creaturam caelestem, deum autem laudat tamquam creatorem caelestium et terrestrium nec uult offendi deum, cum illi pro illo adorantur, qui propter illum et ex illo laudantur. At quam sibi Faustus argute reprehendere uisus est. quod etiam maledictum uocat Moyses, qui solem adorauerit ac lunam. si ergo, inquit, sub gentili po