comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne mneo sepe dissensi. ssimis mͥ pfracte uioebat᷑ erar mni
ltectigalia quam defendere. om̃ia publienis negare.¬
multa soeis. cũ in hos benefici ẽẽ deberem̃ ẽ illis sic age
ut eñ colonis nr̃s sol eremꝰ. eoq magis qilla ordiũ con¬
uinctio ad salutẽ re ꝓ ꝑtmebat. Male etiã curio ẽ carda
tnspadanoꝵ eqũa ẽẽ dicebat. sẽꝑ aut̃ addebat uineat ut¬
litas. Pocuis doc̾et ñ eẽ eqũa qͥ añ eẽt urilis rer ẜ. qũaẽ
utilem eẽ. dic̾et. ñ eẽ equami faceret᷑. fienus ẽ sexcus
lib̾ de officiis he catonis. caliũ questionũ sit ne iuir i boni
inmaeina caritate annone familiam ñ alere & inutͣn¬
q partẽ clisputat. S tam̃ ad extremũ utilitate ut putat
officium dirigit magis qua humanitate querit. Su n
inari iactura facienda: eqͥne p̾ciosi potius ĩ actam faci¬
at. anseruuli uilis. Hic aliores familiaris. alio dueit
hũmanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit

Expanded text:
ne meo saepe dissensi. nimis mihi praefracte videbatur aerarium vectigaliaque defendere, omnia publimulta sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut cum colonis nostris soleremus, eoque magis, quod illa ordinum coniunctio ad salutem rei publicae pertinebat. Male etiam Curio, cum causam Transpadanorum aequam esse dicebat, semper autem addebat: Vincat utilitas! Potius doceret utilem non esse diceret, esse aequam fateretur. Plenusestsextus liber de officiis Hecatonis talium quaestionum: sitne boni viri in maxima caritate annonae familiam non alere. In utramque partem disputat, sed tamen ad extremum utilitate, ut putat, officium dirigit magis quam humanitate. Quaerit, si in mari iactura facienda sit, equine pretiosi potius iacturam faciat an servoli vilis. Hic alio res familiaris, alio ducit humanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam apuo homerũ ptimũ auetorẽ. talis. de uilhxe nul¬
la suspitio ẽ. s insamuilant eũ ẽgedie simulatione eri¬
sanie iniliti am subr fugere uolusse. Non honestã con¬
silium ac utile. ut aliqͥs fortasse a ixerit regnare a
itache iuere ociose c̃parentib ẽ uxore cͣ filio. Ulll̃ tu

Expanded text:
nam apud Homerum, optimum auctorem, talis de Ulixe nulla suspicio est, sed insimulant eum tragoediae simulatione insaniae militiam subterfugere voluisse. Non honestum consilium, at utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnare et Ithacae vivere otiose cum parentibus, cum uxore, cum filio. Ullum tu
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ñ possit. excedat euita pͥncepsq omĩum
greci uocant. Prudentiam enĩ quã greci phrome¬
sim dicunt. aliam quandan intelligimꝰ que ẽ re¬
rum expecendarum fugiendarumq scientia.
Iula aut̃ sapientia quam pͥncipẽ dixi rerum ẽ di¬
uinarum et humanar̃ scientia. In qua continet᷑
deor et hominũ cõmunitas et societas int̃ipsos.
ea simaxima ẽ. ut ẽ certe. necesse ẽ qͦd a cõmunita¬
ce dueat᷑ officiũ. ioẽẽ maximũ. & enĩ cognitio con¬
templatioq nate manca qͦdãmͦ atq in eoata sit
sinulla achio rerum consequat᷑. Ea aut̃ actio in

Expanded text:
videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium Graeci vocant—prudentiam enim, quam Graeci fro/nhsin dicunt, aliam quandam intellegimus, quae est rerum expetendarum fugiendarumque scientia; illa autem sapientia, quam principem dixi, rerum est divinarum et humanarum scientia, in qua continetur deorum et hominum communitas et societas inter ipsos; ea si maxima est, ut est certe, necesse est, quod a communitate ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in
Abbreviated transcription (Latin):
tone maiore satis multa diximus illim assumes que
adhinc loc̃ ꝑcmnebunt. S ab his partib quȩ sunt
honestaris quẽ ad modũ officia duc̾ent᷑ satis expo¬
sitũ uidet᷑. Eoꝵ aut̃ ipsoꝵ q̃ honesta sunt. potest
incide̾ sepe contentio. et cõꝑatio. De duob ho¬
nestis. utrum honestius. Qui locus apanecio ẽ.
p̃termissus. Nam cũ omĩs honestas manet a partib
quattuor. Quarum una sit cognitionis. altera com¬
munitatis. tercia magnanimitatis. quarta mode¬
rationis. hec indegendo officio. sepe int̾se compa-¬
rentur necesse ẽ. Placet gͥ aptiora eẽ nat᷑e ea offi¬
cia. que excõmunitate quã ea que ex cognitione
ducantur. Idq hoc argim̃to confirmari potest.
Quod si contingerit ea uita sapienti. ut omĩum re¬
rum affluentib copus. quauis om̃ia quę cogniti¬
one digna sint. summo otio secum ipse consideret
et contẽplet᷑. tam̃ si solitudo tanta sit ut hominẽ

Expanded text:
tone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae tone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate, quam ea, quae ex cognitione ducantur, idque hoc argumento confirmari potest, quod, si contigerit ea vita sapienti, ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nimeq artes. ee ꝓbande que ministre sunt uolup¬
catum. Cetari. lanii eoqui. fartores. piscatores. ut
ait cerentius. Ad de huc siplacet unguentarios sal¬
catores tocumq ludũ calarum. Qͥb aut̃ arcib arit
prudentia maior inẽ. aut ñ medioc̾s utilitas que¬
ritur ut medicina. ut archicectura. ut doct᷑na re¬
rum honestar̃. hee sunt hiis quor conueniunt ordi¬
ni honeste. Mercatura aut̃ si tenuis ẽ. soroida putan-¬
daẽ. Sinmagna et copiosa. multa undiq appoicanᷤ.
mulcisq sine uanitate imꝑtiens. ñ est ãmodũ uitu¬
ꝑanda. Atq etiam si satiata questu uelcontenta po¬
cius ut sepe ex alco inporcũ. ex ipso portu se in agros
posessionesq contulit. uidet᷑ iure optime posse lau¬
darrom̃iũ aut̃ rerũ exqͥb aliqͥd adqͥritur. Nichilẽ
agriculcure meliꝰ. nichil uberius. nichil dulciꝰ. ni¬
chil homine. nichil lib̾o dignius. dequa qm̃ in ca¬

Expanded text:
nimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt volupnimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Eos aut̃ quoꝵ uita ꝑspecta inreb honestis
acq magnis ẽ. bene derep. sentientes ac bene
meritos aut merentes aliquo honore aut imꝑto
affectos obseruare et colere debemꝰ. Tribuere
etiam mulcũ senectuti cedẽ hiis qͥ magistratũ
habebunt. hab̾e dilectũ ciuis et ꝑ egͥni. In ipsoq
peregͥno pͥuatim ne an publice uen̾it. Ad sũmã
ne agam de singłis cõmunẽ cocius gen̾is homi¬
nũ conciliationẽ et consociationẽ colere tueri.
seruare debemus. Iam de artifieiĩs et questib qui
lib̾ales habendi qui sordidi sint hec fere accepimꝰ.
Primũ impbantur huquestus qͥ inpdia hominũ
incurrunt. ut portitoꝵ. ut fenerator. In lib̾ales
oes auetoranentũ seruututis. Sordidi eciam pritan¬
di qͥ m̃cant᷑ am̃catorib qͦo statĩ uendant. Nichilenĩ
uans tate. opificesq oiñs insordida arte ũsant᷑.
Nec enĩ qͥcquam ingenium habere pot̾ officina. mi¬

Expanded text:
tum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis tum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales ces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim anitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
quid qͥsq loqͣt᷑. s etram quid qͥsq sentiat. atq
reciam̃ deqͣ causa qͥsq sentiat. Ut enĩ pictores
et hii qͥ signa fabincant᷑. et uero etiam poete
suũ qͥsq opus auulgo consid̾ari uult. ut siqͥo re¬
p̃hensum sit aplurib ideorrigat᷑. hiiq et secũ
et alt̾is quid meo peccatũ sit ex quirunt. sic alioꝵ
iudicio ꝑmusta nob̾ et facienda et ñ facienda
ẽtimutanda et cotrigenda sint. Que uͦ more a¬
gent᷑ instirutisq eiuilib de hisnchil x̃ p̃eipien¬
̾dum. Illa enĩ ipsa p̃cepta sunt. necquemquã hoc
errore duci oportet. uttsiqͥd socrates aut arastip¬
pus cantͣ nioren consuedidinẽ qdeiuilem fec̾int
locutibe sint. Idem sibi arbitret᷑ lic̾e. magnis
illi et diuinis bonis hanc licentiani asseq̃bantur.
Cynicor uł ratio tota ẽ eicienda. Est enĩ immica
uerec̃diȩ. sine qͣniebil rectũ eẽ pot̃. nichil hones¬

Expanded text:
quid quisque loquatur, sed etiam quid quisque sentiat atque quid quisque loquatur, sed etiam quid quisque sentiat atque etiam de qua causa quisque sentiat. Ut enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil hones
Abbreviated transcription (Latin):
sic nos si aeres ac diligentes eẽ uoluinus animas¬
ũsoresq uitior magna sepe incelligimꝰ exparuis.
Ea oculoꝵ obcutu suꝑciliors aut remissione aut
contractatione. ex mestitia. ex hilaritate. ex risu.
ex locutione ex recicentia. ex contentione uocis.
exsĩmissione. ex cet̾ issimilib facile iudicabimꝰ.¬
quid eoꝵ apte fiat. quid ab officio nat᷑eq discrepet.
Qͦ ingen̾e ñ ẽ incõmodum qͣle qͥdq eox sit ex alis
iudiẽa e. ut siqͥo ñ deceat in illos intemius ipsi. fit
sissiqͥd deluiqͥtur. Itaq facillime corregunt᷑ in
discendo. quoꝵ uita unutent᷑ em̃dandi eausa ma¬
gistr .i. Nec uͦ alienũ ẽ ad ea eligenda q̃ dubitatio¬
nem afferunt adhibere qoctos homines uel
etiam usu ꝑ itos. et qͥd iniis deqͦ officii gen̾e place¬
at exq̃rere. Maior enĩ pars eo fere deferri solet
qͦa nat᷑a ipsẽ deducit᷑. Inqͥb uidendũ est ñ mͦ

Expanded text:
sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadsic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, superciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimquid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit sis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo fere deferri solet, quo a natura ipsa deducitur. In quibus videndum est, non modo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum manus s etiam oculos abstinentes habere. Nlota¬
Atq hoc idem sophocles sunathletarũ ꝓbatione dix¬
isset. iusta rep̃hensione caruisset. Tantauis est et lo¬
ciet temꝑis. ut si qͥcũ causam sit acturus initinere
aut in ambulatione secum ipse meditet᷑. aut siqͥd ali¬
uo attentius cogitet. ñ rep̃hendat᷑. at hocidem si
inconuiuio faciat inhuanus uideat᷑ inscitia tem¬
ꝑis. S ea que multũ ab humanitate discrepant. ut
let apparet. nec magnoꝑe ãmonitionẽ et p̃cepta de¬
siderat. Que aut̃ parua uident᷑ eẽ delicta. neq amul¬
tis intelligi possunt. ab his ẽ diligentius dedinan¬
dum. ut infioib aut cibus ꝗͣuis paulũ discrepent.
tam̃ id a sciente anunadũti solet. Sic uiuendũ est
inuita neforte qͥd discrepet. uel mulid etiam ma¬
gis qͦmaior et melior actonũ ꝗͣ sonor concentꝰ ẽ.
Itaq unt infidib musicor aures uł minima sentiunt.

Expanded text:
n solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. n solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut  facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Locum aut̃ achonis oporcunitatẽ temꝑis ẽẽ di¬
cunt. Tempꝰ aut̃ ac tionis oporcurnum. grece euceria
latine appeslat᷑ occasio. Siefit ut modestia hec ꝗͣua in
agendũ temꝑũ.S pot̾ eadem eẽ prudentiȩ defi¬
nitio de qͣpͥncipio diximus. Hoc aut̃ loco demo¬
d̃atione et cemꝑantia et harum similib uͥtutib
querimꝰ. Itaq quȩ erant prudentiȩ ꝓpͥa. suo loco
nem. qͥb c̃ uiumus nẽ dicendast̃. Talis ẽ gͦ ordoꝑ
actionẽ adhibendus. ut quẽ ad modũ in oratione con¬
stanti. sic inuita om̃ia sint apta int̾se et conuenien¬
tia. Turpe enĩ ualdeq uiciosum in re feuera conui¬
uio digna: aut delicatũ aliquẽ inferre sermonem.
Bene pericles ẽ hab̾et collegam in p̃cura sopho clen
poetã. hiiq de cõmuni officio conuenissent. et ca¬
suformosus puer p̃t̾iret. dixissecq sophocles. Opu¬
erum pulerũ ꝑiele. At enim p̃corem sophocle oeet

Expanded text:
cis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam iagendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco nem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre sermonem. Bene Pericles, cum haberet collegam in praetura Sophoclem poëtam iique de communi officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet
Abbreviated transcription (Latin):
nor cura et oꝑasuscipiatur. ꝗͣ causa postulet. Ter¬
cium ẽ ut caueamꝰ. ut ea q̃ ꝑtinent adlib̾alem spe¬
ciem et dignicatẽ moderandi sint. Modus est
aut̃ optimus. decus ipsum tenere deqͦ ante dixi¬
nius. nec ꝓgredi longius. horum cam̃ crium p̃s¬
tantissimũ ẽ. appecitũ obcemꝑare rationi. De in¬
ceps de ordine rerimi et de oporcunitate cempor
dicendũ est. hȩc aut̃ seienti a continent᷑. ea quam.
greci eistaxian nominant. ñ haue quam int̾p̾camͣ
modestiani qͦ inũbo modꝰ inest. S illa ẽ entaxia
inqua ie telligit᷑ ordinis conseruatio. Itaq ut eau¬
dem uos modestiam appelleinuis sie definit᷑ astoreis.
ut modestia sit scientiarerum earum que agent᷑ aut
dicent᷑ loco suo collocandarum. Itauidet᷑ eademuis
ordinis et collocationis fore. Nam & ordinem sie defi¬
niunt cõpositionẽ rerum apcis et accõmoditatis lo¬

Expanded text:
nor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Ternor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci eutbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis lo
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ enĩ c̃ ap̃cereuntib dicit᷑. o domꝰiauti qua.
et quam dispari dñare dño. Quod qͥdem hiscẽ¬
ꝑib inmulcis licet dic̾e̾. Cauendũ aut̃ ẽ p̃sercim
si ipse edifices. ne extra modũ sumptu et magni¬
ficentia ꝑ deas. qͥ uigenere multũ mali etiam.
in exemplo ẽ. Studiose enĩ pleriq p̾sertim in hanc
parcẽ facta pͥncipũ imitant᷑. ut .i. luculli sũmi ui¬
ri uircutẽ qͥs. at quam multi uillarũ magnificen¬
tiam imicati. Quarum qͥdem cerce ẽ ad hibendꝰ
modus ad medioc̾tatẽ reuocandꝰ. Cadeniq medi¬
ocritas ad omnẽ usum culcũq uite transferen¬
oa ẽ ¶S heͨ haccenus. In om̃i aut̃ aecione suscipienda
tria sunt cenenda. Primũ ut appetitus rationi pa¬
reat. quo nichil ẽ ad officia conseruanda ac com¬
modatius. Deuide ut animadũtat᷑ quanta illa res
sit quam effice̾ uelimus. ut neue maior neue mi¬

Expanded text:
sum est enim, cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, sum est enim, cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, heu quam dispari domináre domino! quod quidem his temporibus in multis licet dicere. Cavendum autem est, praesertim si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum imitantur, ut L. Luculli, summi viri, virtutem quis? at quam multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve mi
Abbreviated transcription (Latin):
dignitarisq diligentia.e.N. occauio qͥ pͥmꝰ ex illa
familia consul factꝰ ẽ. honori fuisse accepimus qͥo
p̃claram edificasset inpalatio et plenam digni¬
tatis domũ. Que cͦ usilgo uiseret᷑ suffragata año
nouo homini ad consulandũ putabat᷑. hanc seau¬
i.us demolitus accensionẽ adiunxit edib. Itaq ille
insuam domũ consulatũ pͥmus actulit. hic sum¬
mi et clarissimi uiri filiꝰ. in domũ mulciplicatã.
ñ repulsam solũ retulit. s ignominiã etiam
calamitatẽ. Ordinanda enĩ ẽ dignitas qomo.
ñ ex domo cota q̃renda. Nec domo dñs. s dño
domus honestanda ẽ. Et ut in cet̾is habenda
ratio. ñ suasolum. s eciam alioꝵ. sic in domo
clari hominis. in quã et hospites multi recipien¬
di. et ammittenda hominũ ciniũq multitado.
Adhibenda ẽ cura laxitatis. Alit̾ ampla domus
de decori sepe dño sit. si ẽ in ea solitudo. et inaxime
si aliquando alio año solita ẽ frequentari. Odio¬

Expanded text:
dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et admittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maxime, si aliquando alio domino solita est frequentari. Odio
Abbreviated transcription (Latin):
odiosum ẽ quod in hac elatione et magnitudi¬
ne amimi. facillime ꝑtinatia et nimia cupidita
pͥncipatꝰ innascit᷑. ut enĩ apd platonẽ ẽ omnẽ
morẽ. lace demonioꝵ inflãmatũ ẽẽ cupiditate
uincendi sic̃ qͥsq animi magnitudine maxime
excellet. ita maxime uult pͥnceps omiũ uel pogͥ
soliis eẽ. Difficile aut̃ ẽ eũ p̃stare om̃ib concupieris
seruare eqͥtatẽ. q̃ est iusticiȩ maxime ꝓpͥa. Ex qͦ fit
ut neq disceptatione uinei se nec ullo publico ae le¬
et sint ut potius suꝑiores ꝗͣ iusticia pares. S quo

Expanded text:
odiosum est, quod in hac elatione et magnitudiodiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac leet sint vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uidemus ornatu fere militari. S ea anui
elatio que cernit᷑ inꝑiculis et laborib si iusticia na¬
cat pugnatq ñ ꝑsalure cõmuni s ꝓsuis cõmodis ui
uitio ẽ. ñ modo enĩ iduircuris ñ ẽ. s ẽ potius iinia¬
nitatis. omnẽ humanitatẽ repellentis. Itaq ꝓba de¬
finit᷑ asthoicis fortitudo. cum eam uirtutẽ ẽẽ diẽt.
ꝓpugnantẽ ꝓ eqͥtate. Quo eirca nemo qͥ fortitudini
głam consecutꝰ ẽ. insidiis et malitia laudem ẽ. ad
epcus. Nichil honestũ eẽ. pot̾. qͦd iusticia uacat. Pre¬
clarum gͥ illuo platonis. Non inquit solũ seientia
que ẽ remota abiusticia calliditas potius qu̾ã sapi¬
entia ẽ appellanda. uerũ etiam animꝰ paratꝰ ad
ꝑiculũ si sua cupiditate ñ utilitate cõmuni impelli¬
tur. audacie potius nom̃ habeat quam fortitudiniᷤ.
Itaq uiros fortes magnanimos eosdem bonos et
simplicis ueritatis amicos. minimeq fallaces eẽ
uolumꝰ. quȩ st̃ exmedia laude iusticię. S illuo

Expanded text:
quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis, in vitio est; non modo enim id virtutis non est, sed est potius immanitatis omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insieptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
spieiente factũ sit. Icaq inpbiis maxime in
ꝓmptu ẽ. siqͥd cale dici potest. Uos eiũ iuuenes
animũ geritis muli ebĩe. illa uͥgo uiri. et siqͥd¬
eiꝰ modi salmacida spolia sine sudore et sangͥne.
contͣque inlaudib que magno amino et forti¬
ter excellent᷑q gesta st̃. ea nescio qͦmͦ quasi ple¬
nore ore laudamus. Hinc rechorũ campꝰ de
ones. hine .M. marcellus in mim̾abiles alii ma¬
xiineq ipse ppłs.R. aninu magnitudine excel¬
lit. Declarat᷑ aut̃ studiũ bellice głȩ qͦo statuas

Expanded text:
iente, factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est. si quid tale dici potest: Vos etenim Iuvenes animum geritis muliebrem Illaque virgo viri: etc. Salmaci da spolia, sine sanguine et sudore. Contraque in laudibus: quae magno animo, et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo, quasipleniore ore, laudamus. Hinc Rhetorum campus de ones, hinc M. Marcellus innumerabilesque alii: maximeque ipse populus Rom. animi magnitudine excellit, declaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas
Abbreviated transcription (Latin):
uenationib pat̾monium dilapidant suum ut
uincant suꝑioꝵ celeb̾tates cũ cotũ illud sit in¬
ane quod agunt. quandoqͥdem eciam bonoꝵs oꝑũ
sumptib in moderatum ẽẽ. ñ deceat. Pulcra
libalitas gͦ in ipsõ qͦ pauꝑes mensuram tenere¬

Expanded text:
venationibus patrimonium dilapidant suum, ut venationibus patrimonium dilapidant suum, ut vincant superiorum celebritates; cum totum illud sit inane, quod agunt. Quandoquidem etiam bonorum operum sumptibus immoderatum esse non deceat. 110. Pulchra liberalitas erga ipsos q
Abbreviated transcription (Latin):
nis influxit. mentib. ut pecuma honoris sit et
animi hominũ diuitiarum ad miratione capi¬
ant᷑. Inde se in mersit auaritia uelut quedam
bonor ariditas officioꝵ. ut homines dampnũ
putent. quicqͥd p̃ter morem impendit᷑. S eqã
in hoc ad ũsus auaritiam. nequod adferre pos¬
sit inpedimentũ ꝓspexit sc̃ͥptã uen̾abilis dicenꝰ
quia melior ẽ hospitalitas cum holerib. Et in¬
fra. Melior ẽ panis insuauitate eũ pace. Non
enĩ ꝓaigos nos docet eẽ scͥpt᷑a. s lib̾ales. Lar¬
gitatis enim duosunt gen̾a. unum lib̾alitatis
alcerum ꝓdige effusionis. Lib̾ale ẽ hospitio re¬
ciꝑe. nudum uestire. redimere captiuos. ñ haben¬
tes sumpcũ iuuare: ẜdigũ ẽ sumptuosis efflues¬
cere conuiuiis. et ino plurimo. Uñ legisti. Pro¬
digum ẽ uinũ et contumeliosa ebrietas. Prodi¬
gum ẽ popularis fauoris gr̃a ex in anire ꝓpͥas
opes. quod faciunt qͥ ludis circensib. uł etiam
ceatralib et munerib gladiatoriis. uel etam

Expanded text:
nis influxit mentibus, ut pecunia honori sit, et animi hominum divitiarum admiratione capiantur. Inde se immersit avaritia, veluti quaedam bonorum ariditas officiorum; ut homines damnum putent quidquid praeter morem impenditur. Sed etiam in hoc adversus avaritiam, ne quod afferre possit impedimentum, prospexit Scriptura venerabilis, dicens: Quia melior est hospitalitas cum oleribus . Et infra: Melior est panis in suavitate cum pace . Non enim prodigos nos docet esse Scriptura, sed liberales. 109. Largitatis enim duo sunt genera: unum liberalitatis, alterum prodigae effusionis. Liberale est hospitio recipere, nudum vestire, redimere captivos, non habentes sumptu juvare: prodigum est, sumptuosis effluescere conviviis, et vino plurimo; unde legisti: Prodigum est vinum, et contumeliosa ebrietas . Prodigum est popularis favoris gratia exinanire proprias opes: quod faciunt qui ludis circensibus, vel etiam theatralibus, et muneribus gladiatoriis, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
regales in petꝰ ꝓuiduarũ immo om̃iuin deposi¬
cis certam̃ subgerimus. Cõmune hoc uob̾eũ
mͥ recens exemplum ecclȩ cicinensis ꝓferã. quȩ
uiduę depositum quod susceꝑat amitt̾e ꝑielita¬
batur. Int̾pellante enĩ eo quisibi illut imꝑia¬
li rescͥpto uindicare cupiebat. clerici contende¬
bant auctaritatẽ. honorati quoq et int̾cessores
dati ñ posse p̃ceptis imꝑatoris obuiari ferebant.
Legebat᷑ rescͥpta forma thirectior. magist᷑ officioꝵ
statuta agentes inreb imminebant. Eͥd plura:
Tradicũ erat cam̃ cõmunicato mecũ consilio. obsi
depositũ uiduę cognou̾at. Qͦd ubi ñ potuit aufer¬
ri receptũ subcirografo ẽ. pꝰea iter̃ flagitabat᷑ ex
cyrografo. Freceptũ imꝑator iterauerat. ut ip¬
se ꝑsemet ipsum nos conueniret. Negatũ ẽ. & ex

Expanded text:
regales impetus pro viduarum, immo omnium deposiregales impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen subierimus. Commune hoc vobiscum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, obseddepositum viduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse pe
Abbreviated transcription (Latin):
Rogante itaq sac̾dote sũmo. idem iuuenes itec̃
heliodoro apparuerunt. isdem amicti uestib.
et dixer̃ ad eum. Oniȩ sũmo sacerdoti gr̃as age
ꝓpt̃ quem tͥ uita ẽ reddita. Tuaut̃ exꝑcus di fla¬
gella. uade et nuntia cuis om̃ib quantã cogno¬
ueris templi religionẽ et dĩ potestatẽ. his dic¬
tis ñ comparuer̃. heliodorꝰ itaq recepto spũ
hostiam dño obculit. onie sacerdoti gr̃as egit.
et cum exercitu ad regẽ reu̾tit dicens. Si quẽ
habes hostem aut insidiatorem rerũ tuarũ
illuc illum dirige. et flagellatũ recipies eũ. Ser
uanda ẽ gͥ filii depositis fides adhibenda diligen¬
ta egͦgiȩ. hinc ur̃m eniteseit minist̾ium sisus¬
cepta in p̃ssio pocentis quem uel uidua uel oifani
colerare ñ queant. ecclę subsidio cohibeat᷑. si os¬
tendatis plus apuo uos mandatiim dñi. quam di¬
uitis ualere gr̃am. Meministiᷤ ipsi. qͦciẽs ad ũsus

Expanded text:
148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum 148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quam vel vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sabant ianuani. Ad muros alii currebant ꝑfenestͣs
alii ꝑspec tabant om̃s ad celũ tendebant manus.
orantes ut suis dñs ad eẽt legib. heliodorus aut̃
nechis territus quod intendat urgebat et sacelliti
siuserarium sepserat. eũ subito apparuit illi t̃ribi¬
lis eques. armnis p̃fulgens aureis. equus aut̃ eiꝰ erat
insigne ornatus oꝑtorio. Alii quoq duo iuueneᷤ
apparuerunt in uirtute inclita decore gͣto cñ
splendore głȩ speciosi amictu qui circũ fteter̃t
euni et utraq ex parte flagellabant sacrilegum
sine ulla inter missione continuato ũbere. Qͥo
inulta :: Circumfusus caligine int̾ram coneidi
et euidenti dinine oꝑationis indicio ex aui¬
matus iacebat. nec ulla spes in eo residebat sali¬
tis. Aborca ẽ lecicia mecuentib. mecus suꝑbis de¬
iectiq examicis heliodori quidan rogabant
iuitã poscentes ei. qm̃ subp̃mum gerebant sp̃mi.

Expanded text:
sabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras sabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus superbis: dejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum.
Abbreviated transcription (Latin):
ior ẽ causa uiduarum et pupilloꝵ. Deniq hoc
solo uiduarum nomine sicut in libris machabe¬
orum legimus cõmendatũ tẽplo omne seruatũ es¬
est. Nam cũ indicium factũ eẽt pecuniarũ qͣs in
templo ierosolimis maximas repperiri posse sy¬
mon nefarius antocho regi ꝓdidit. missus in
ihrłm heliodorus ad cẽplum uenit. et summo sa¬
cerdoti aꝑuit indicii inuidiam et aduentus sui
causam. Tunc sacerdos deposita ẽẽ dixit uiduarũ
uictualia et pupilloꝵ. cũ heliodorus ereptũ ire¬
uellet et regis uendicare cõmodis sacerdotes ante
alcare iachauer̃ se induti sacerdocales stolas et dm
uiuum qͥ de depositis legem ded̾at flentes inuo¬
cabant custodem se p̃ceptord̾ p̃stare suors. uultꝰ
uͦ & color sũmi sacerdotis inmutatꝰ. de clarabat
dolorem animi et mentis intente sollieitudinẽ.
Flebant om̃s qͦd in contemptũ locus uenturꝰ foret
sinec indi cẽplo tuta fidĩ seruaret᷑ custodia. Ae¬
cinctãq mulieres pectus et clause uirgines pus¬

Expanded text:
rum causa et pupillorum. 145. Denique hoc solo viduarum nomine, sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pupilloruvellet, et regis vindicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et Deum vivum qui de depositis legem dederat, flentes invocabant, ut custodem se praeceptorum praestaret suorum. Vultus vero et color summi sacerdotis immutatus declarabat dolorem animi, et mentis intentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines pul
Abbreviated transcription (Latin):
quam in hus oꝑa studiiq ponendũ ẽ. Omino illuo ho¬
nestum qͦo ex anumo excelso magnificoq q̃rimꝰ. animi
efficit᷑ ñ corꝑis uirib. Exeendũ cam̃ corpꝰ et ita affici¬
endum ẽ. ut obedire consilio racioniq possit. inexe¬
quendis negocus et in labore tolerando. honestũ
aut̃ io qͦo exqͥrimus cocum ẽ positũ in animi eura
et cogitatione. in qͦ ñ minorẽ utilitatẽ afferunt

Expanded text:
quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
actio q̃dã ñ solũ mentis agitario. His enĩ reb q̃ crac̃¬
tantur in uita modũ quendam et ordinẽ adhibentẽ
honestatẽ et decus conseruabimus sExqͣttuo s anͣt᷑¬
locis in qͦs honesti nataͣm iuimq dimisimꝰ. Primus
ille qͥm ueri cognitione consistit maxime nat᷑an
actingit humanã. Om̃s eiuĩ tͣlim et ducĩ ad cogni¬
tionis et scientiȩ cupiditatẽ. Inqͣ excellere pulerũ
putamꝰ. labi aut̃ errare. nescire decipi. et malũ et
curpe dicimꝰ. In hoe gen̾e et natͣali et honesto. duo
intia uitinda st̃. Unũ ne ini cognita ꝓcogiutis habe¬
amus. hisq ceniere assentiani. Quod uitiũ effug̾e
qͥuolet. om̃s aut uelle debent. ad hibebit ad consi

Expanded text:
actio quaedam, non solum mentis agitatio. Iis enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordinem adhibentes honestatem et decus conservabimus. Ex quattuor alocis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam. Omnes enim trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus, labi autem, errare, nescire, decipi et malum et turpe ducimus. In hoc genere et naturali et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad consi
Abbreviated transcription (Latin):
philosophia et gͣuia et ucilia acͥeurate copioseq aphilo¬
sophis disputata. latissime patere uident᷑ ea q̃ de offi
publicis neq pͥnatisꝰ. neq forensib neq domesticis in
reb. neq si cecũ agas qͥo. neq si cũ alt̾o contrahas ua¬
care officio pot̾. in eoq ex colendo sita uite ẽ honestaᷤᷤ
om̃is. et negligendo tͣpicudo. Atq hec qͥdẽ q̃ͣstio ẽõ¬
munis ẽ om̃iũ philosophoꝵ. Es ẽ enĩ qͥnullis officii¬
p̃ceptis cͣdendis philosophũ se audeat dic̃e : S sunt
ñ nulle discipline. q̃ ꝓpositis bonoꝵ et maloꝵ finib
officiũ omne ꝑu̾tant. Nã qͥsumũ bonũ sie instituit

Expanded text:
philosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philophilosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philosputata, latissime patere videntur ea, quae de offipublicis, neque privatis, neque forensibus, neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahas, vacare officio potest, in eoque excolendo sita est vitae honestas omnis, et negligendo turpitudo. Omnis enim quae a rationemnium philosophorum; quis est enim, qui nullis officiceptis tradendis philosophum se audeat dicere? Sed sunt non nullae disciplinae, quae propositis bonorum et malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit
Abbreviated transcription (Latin):
nemini uideo gredoꝵ adhuc contigisse. ut idem
utͦq ingene laboriret. seq̃retq et iluo forense di¬
cendi. et hoc qͥecum dispucandi genꝰ. Nisi forte de¬
metrius phalareus in hoc nimero habi pot̾ dispu¬
tator subtilis. orator parũ uehemens. dulcis cam̃ ut
theophrasti discipłm pͥossis agnosc̾e̾. Nos aut̃ quantũ
inutroq ꝓfecerimꝰ. alior sit iudiciũ utrũq certe se¬
eut sumꝰ. Eqͥse et placonẽ existimo. si genꝰ forense dicen¬
di cractare. uoluiss. guissime et copiosissime potu¬
isse dice̾. Et de mosthenẽ si illa q̃ aplatone didicerat
tenuiss et ꝓnuntiare uoluiss. ornate. splendideq¬
fac̃e potuisse. Codemq mͦ de aristocele et soerate
iudico. quoꝵ ut̃q suo studio delectatꝰ contẽpsit alte¬
rum ES cum statuissẽ seb̾e adce aliqͥd hioc cẽꝑe. multa
pꝰhac ab eo ordiri maxime uolui qͦd ecat e tue etiam¬
aptissimũ & auctoritati iee. Nã eũ multa sint in

Expanded text:
nemini video Graecorum adhuc contigisse, ut idem utroque in genere elaboraret sequereturque et illud forense dcendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideqfacere potuisse; eodemque modo de Aristotele et Isocrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus contempsit alterum. Sed cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac, ab eo ordiri maxime volui, quod et aetaaptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in
Abbreviated transcription (Latin):
inreb urbanis. Sunt enĩ qui qͦd sentiunt & si optimũ
sit cam̃ inuidie metu ñ audent dicẽ¶ Omĩno qͥ reip.
p̃fut᷑i sunt. duo platonis p̃cepta teneant. Unũ ut uti¬
licatẽ ciuium sic cuant᷑. ut quec̃q agunt ad eam refe¬
rant. oblici cõmodor suor. Alter̃ ut cotũ corpꝰ reip
curent. nedũ parcem aliꝗͣ cuent᷑ reliqͣs deserant. Ut
enĩ cucela sic ꝓcuratio reip. ad eoꝵ utilitat̾ẽ qͥ cõmis¬
sisunt. ñ adeoꝵ qͥb cõmissa ẽ gerenda ẽ. Qͥ aut̃ par¬
cieiuuium consulunt. parcẽ negligunt rem ꝑ nicio¬
sissimã inciuitatẽ inducunt. seditionẽ atq discordiã.
Ex qͦ euenit ut alii populares alii studiosi optimi cu¬
iusq uideant᷑. pauci uniũsoꝵ. Hinc ap̃d achenienses¬
magne discordie. in nr̃a res. ñ solũ seditiones. s etiã pes

Expanded text:
unt enim, qui quod sentiunt, etiamsi optimum sit, tamen invidiae metu non audent dicere. 4. Omnino, qui Reip. praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant; unum, ut utilitatem civium sic tucantur, ut quidquid agunt, ad eam referant obliti commodorum suorum: alterum, ut totum corpus reip. curent; ne dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. ut enim tutela, sic procuratio reip. ad utilitatem eorum, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium consulunt, partem neglegunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque videantur, pauci universorum. Hinc apud Atheniensimagnae discordiae, in nostra re
Abbreviated transcription (Latin):
inbello canta. qͥ cͥumphus conferendus : Licet enĩ
mͥ a fili apud ce głari. ad quem et heredicas huus
glȩ et factorum unitatio ꝑcinet. Michi qͥdem cerce
uir abundans bellicis laudib. en. ponpeiꝰ mulcis
audiencib hoc tͥbuit. ut diceret frustra se tͥumphũ
tercium deporcaturũ fuisse. nisi meo inremp. beni¬
ficio uͥ tͥumpharet eẽt habiturꝰ. Sunt gͥ domestice for¬
ticudines non inferiores milicarib inqͥb plus etrã

Expanded text:
in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publificio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etia
Abbreviated transcription (Latin):
opagum adiuuerit. at ille uere se adiutũ chemisto¬
clem. E st enĩ bellũ gestũ consilio senatꝰ. eiꝰ qͥa solone
erat consticutꝰ. Licet eadem depausania lisandroq
gib et disciplina conferendi sunt. quin eciam obhas
ipsas causas et parentiores habuer̃ exercitꝰ et forcioreᷤ.
Michi qͥdem neq pueris nobis. al. scaurus .c. mario.
mi. Nec plus affricanꝰ singularis et uir et imꝑatos
in excidenda numantia reip. ꝓfuit. quam eodem
cemꝑes. nasicapͥuatꝰ. cũ .c. graccũ interemit. Quam¬
qũã hec qͥdem res ñ solũ ex domestica ẽ ratione. at¬
cingit etiam bellicã. qũo ui manuq confecta ẽ. s ca¬
men id ipsum ẽ gestũ consilio urbano sine exereicu.
Iuuo aut̃ opcimũ ẽ. in qͦinuadi solere abimꝓbis et in¬
uidis audio. Cedant armatoge. concedat laurea lau¬
di. Ut enĩ alios omittam nob̃ remp̃. gub̾nantib.
gentiaq nr̃a celerit̃ de manib audacissimor ciuiũ
delapsa arma ipsa ceciderunt. Queres gͣ gesta ũꝗͣ

Expanded text:
opagum adiuverit, at ille vere a se adiutum Themistoclem; est enim bellum gestum consilio senatus eius, qui a Solone erat constitutus. Licet eadem de Pausania Lysandroque gibus et disciplinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus C. Mario nemi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et inidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam, nobis rem publicam gubernantibus gentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam
Abbreviated transcription (Latin):
iã audientem cratippum idq
thenis habundare oporreat.
p̃ceptis institutisꝙ philosophiȩ
ꝓpt̃ sũmã et doctoris auctorita¬
⁊̃ et urbis. Quoꝵ alt̃ te scientia
augere potest̾ alta exẽplis. cam̃ ut ipse ad meã utili¬
tatẽ sẽꝑ eũgͤcis latina coniunxi. neq id inpheloso¬
phia solũ s etiã indicendi exercitatione feci. idem
tͥ censeo faciendũ ut par sis inut̾usq orõnis faculta¬
te. Quani qͥdẽ adrẽ nos ut uidet᷑ magnũ attulimꝰ
ad umentũ hominib nr̃is ut ñ mͦ gretarum lute¬
rarum rudes. s etiam docti. aliquantũ se arbitren¬
cur adeptos. et addi cendũ et adiudicandũ. Qũa
obrẽ disces tu qͥdẽ apͥncipe huiꝰ ecatis philosophoꝵ
&̃ disces quanidui uoles. cãdiu aũ uelle debebis.
qͦ adce quantũ ꝓficias ñ penitebit. S cam̃ nr̃a le¬
gens ñ niultũ aperypatecicis dissidentia. qm̃ utq
soeratici et platniei uolumꝰ eẽ. dereb ipsis ut̾e

Expanded text:
iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae propter summam et doctoris auctoritatem et urbis, quorum alter te scientia augere potest, altera exemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxi neque id in philosophia solum, sed etiam in dicendi exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumentum hominibus nostris, ut non modo Graecarum litterarum rudes, sed etiam docti aliquantum se arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. Quam ob rem disces tu quidem a principe huius aetatis philosophorum, et disces, quam diu voles; tam diu autem velle debebis, quoad te, quantum proficias, non paenitebit; sed tamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere