comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um est ꝓpt̃ qd̾ facimus .i. ħ est ħ nature nr̃e cõ¬
sentaneum est ad salutem ⁊ u̾am felicitatem. Nõ
etim absurde urtus definita ẽ ab eis qui dixe¬
runt. Uirtus ẽ anini hitus. nature medo at
rõue consentaneus Uerum dix̾unt: S quid
sit consentaneum lib̾ande atq bĩficande natẽ
mortalium nescierunt neq enim om̃s hoiẽs
naturali instinctu ĩmortales ⁊ beati ẽẽ uelle¬
ius. nisi ip̃ẽ possemus. S ħ sũmum bonũ
prestari hominibus non potest nisi ꝑ xp̃m ⁊
ex fide xpĩ uiuit. Ex hac enim fide prudeat ⁊
fortit᷑ temꝑant᷑ ⁊ uiste. ac ꝑ hoc hiis om̃ibus
ueris uirtutihus recte sapient᷑q uiuiti qͥuia fide¬
liter niuit. Si ergo ad conseqũẽdam uͥam bea¬
titudinent qm̃ nobis ĩortalem fides quem xͤ¬
est u̾a ꝓ mittit. inchil prosunt homini uutates.
niillo modo uere possunt eẽ iurtutes. Nu platet
tibi ut ueras uirtutes auarorum ẽẽ dicamus cum

Expanded text:
verum est propter quod facimus, id est, hoc naturae nostrae converum est propter quod facimus, id est, hoc naturae nostrae consentaneum est ad salutem et veram felicitatem. 19. enim absurde virtus definita est ab eis qui dixerunt, « Virtus est animi habitus, naturae modo atque rationi consentaneus » . Verum dixerunt, sed quid sit consentaneum liberandae ac beatificandae naturae mortalium nescierunt. Neque enim omnes homines naturali instinctu immortales et beati esse vellemus, nisi esse possemus. Sed hoc summum bonum praestari hominibus non potest, nisi per Chriex fide Christi vivit. Ex hac enim fide prudenter, fortiter, temperanter, et juste, ac per hoc his omnibus veris virtutibus recte sapienterque vivit, quia fideliter vivit. Si ergo ad consequendam veram beatitudinem, quam nobis immortalem fides quae ini virtutes; nullo modo verae possunt esse virtutes. An placet tibi ut veras virtutes avarorum esse dicamus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pionibus. continentiam qd̾ meis tanto e¬
loquio ꝑditasti. dedisti ⁊ hystrionib ignoransa¬
postolum cum exhortaretur homines ad iltutem
sit ad exemplum deuitiosa hominũ affectione
sumusse qmiadm alio soco scͥptura tum ad amorẽ
sapientie hortaretur querendam dixit eẽ sicut pe
est. laudasse auariciam: Sxed quia notum ẽ ama¬
tores pecunie qnͣtis pacient᷑ laboribus doloribus¬
q sudantur. a qnͣtis se contineant uoluptatior
suie cupiditate augendi petuniam siu timore
minuendi qñta sucrum sagacitate sectentur.⁊
prudent᷑ dampna deuitent. qmͣ timeant pł̾mꝙ
aliena diriꝑe. ⁊ aliqnͣdo sua sͥ ablata contemꝑ¬
nant. ne repetendo ⁊ litigando plus ꝑdant reste
ad moniti sumus sic amare sapĩam ut eam uob̾
thesauriz are a uidissime cupramus. atq ut nob
magis magisq ad quiratur nec aliqͣ ex ꝑte minu¬
atur ⁊ ꝑferamus molestias ⁊ laidines refrenemꝰ.

Expanded text:
pionibus, continentiam quam in eis tanto epionibus, continentiam quam in eis tanto eloquio praedicasti, dedisti et histrionibus: ignorans Apostolum, cum exhortaretur homines ad virtutem, sic exemplum de vitiosa hominum affectione sumpsisse, quemadmodum alio loco Scriptura, cum ad amorem sapientiae homines hortaretur, quaerendam dixit esse sicut pecuest laudasse avaritiam? Sed quia notum est, amatores pecuniae quantis patienter laboribus doloribusque subdantur, a quantis se contineant voluptatibus, sive cupiditate augendi pecuniam, sive timore minuendi, quanta lucrum sagacitate sectentur, et prudenter damna devitent, quam timeant plerumque aliena diripere, et aliquando sua sibi ablata contemnant, ne repetendo et litigando plus perdant: recte admoniti sumus sic amare sapientiam, ut eam nobis thezaurizare avidissime cupiamus, atque ut nobis magis magisque acquiratur, nec aliqua ex parte minuatur, et perferamus molestias, et libidines refrenemus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim uera iustitia: ꝑ hoc etiam regnum der. Peus
namq ip̃e qd̾ absit erit inustus. Si ad enis sierufn
regnum non admittitur iustus. cum ad ipm̃ eiuis
regnum iusticia fit. quẽ admodũ scͥptum est. ⁊ Iõ
est regnum dei esca ⁊ potus. S iusticia ⁊ pax ⁊ gau¬
dium. Porro si ueram iusticiam non hñt impii ꝓ¬
fecto nec alias uirtutes. comites ⁊ socias si quas ha¬
male accipis quod ait apłus. NIam qui m age¬
ne contendit ab omnibus continens est. ut ꝗ¬
tiuentiam tam magnam uirtutem de qua scꝑ¬
tum est qd̾ nemo potest eẽ contmens uusi deus
det. etiam coraulas. ⁊ huiuscemodi turpes nfa¬
mesꝙ ꝑsonas hrẽ contendas. Hii enim qnͣdo in
agone dectant ab om̃ibus continent ut corruꝑti¬
bilem coronam accipiant. a cuius tam̃ uatia cupi¬
ditate non continent. Sec emm cupiditas
uana ac ꝑ ħ praua: unicit meis ⁊ frenas alias
prauas cupiditates. ꝓꝑter tid̾ dcĩ st̾ ꝯtinẽtes.
edut grauissimam fac̾es miuriam sci¬

Expanded text:
enim est vera justitia, per hoc etiam regnum Dei. Deus namque ipse, quod absit, erit injustus, si ad ejus regnum verus non admittitur justus: cum et ipsum ejus regnum justitia sit, quemadmodum scriptum est, Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium . Porro si veram justitiam non habent impii; profecto nec alias virtutes comites ejus et socias, si quas hamale accipis quod ait Apostolus, Nam qui in agone contendit, ab omnibus continens est ; ut continentiam, tam magnam virtutem, de qua scriptum est, quod nemo esse potest continens nisi Deus det ; etiam choraulas et hujusmodi turpes infamesque personas habere contendas. Hi enim quando in agone decertant, ab omnibus continent, ut corruptibilem coronam accipiant: a cujus tamen vana cupiditate non continent. Haec enim cupiditas vana pravas cupiditates: propter quod dicti sunt continentes. Sed ut gravissimam faceres injuriam Sci
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs gͦ pccõrem allocruitur ut ꝯsentiat. Lxx.¬
mandatis. q̃ illum mobedientem ꝯdempnãt. uit
subiciat se uoluntati eorum. ⁊ fiat ex inimĩto a¬
micus quia ⁊ ꝯtemptor legis inimicus est eius.
Uoliuitati eñ euis resistit. Ido̾q hortatur elñs pͦ¬
catorem ut bñ agendo reconciliet sͥ legem ĩ die
iudicii accuset eum apud uidicem ⁊ ꝯdampnat
penas det sprete legis. Omĩ tenĩ qui male malt
ag̾e disciplina dominica inimica uidetur. Cui nͥ
ꝯsenserit mattet in geheniam dỹabolo qui uere

Expanded text:
nus ergo peccatorem adloquitur, ut consentiat mandatis, quae illum inoboedientem condemnant, ut subiciat se uoluntati eorum et fiat ex inimico amicus, quia et contemptor legis inimicus est eius; uoluntati enim eius resistit. ideoque hortatur dominus peccatorem, ut bene agendo reconciliet sibi legem, ne in die iudicii accuset eum apud iudicem et condemnatus poenas det spretae legis. omni etenim, qui male uult agere, disciplina dominica inimica uidetur, cui nisi consenserit, mittetur in gehennam diabolo, qui uere
Abbreviated transcription (Latin):
am decuit ħ iustiores effecit. qd̾ illa ñ potuit. ꝙͣ
obrem gaudium legis est quia discipuli eius per¬
mores effecti st̃. ¶Destruxiss plene segem si ĩ pu¬
ne peccari docuiss ¶ Porto aũt suspendit sũam.
Ut hic qui male facit ħ̃eat spatium penitendi
si quominꝰ redit millum siña cumulata quia ñ
cognouit ad hoc se remissum ut emĩtaret se. Do¬
lus. Nulli dubium ẽ dp̃abolum ꝑit. quid gͦ est¬
fidelis. Uehem̃tiora enĩ tela sua ccͣ ditat. esto cõ¬
mimicus est. Sta ⁊ lex malis adu̾sa est u̾ sario tu

Expanded text:
am docuit, hic iustiores effecit, quod illa non potuit quam am docuit, hic iustiores effecit, quod illa non potuit quam ob rem gaudium legis est, quia discipuli eius peritiores effecti sunt. destruxisset plane legem, si impune peccari docuisset. porro autem suspendit sententiam, ut hic qui male facit habeat spatium paenitendi; si quo minus, redit in illum sententia cumulata, quia non cognouit ad hoc se remissum, ut emendaret se. LUS? Nulli dubium est diabolum esfidelis; uehementiora enim tela sua contra nimicus e
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. ñ tanĩ ꝑfectos. Unde saluator. nisi ha¬
bundau̾it inquit iusticia ur̃a plusqm̃ scͥbarum
⁊ pħiseorum ñ intrabitis in regnum selorum
addens enĩ istis pociora saluator. ñ soluit utis
legem s adimpleuit. Sensus enĩ legis ad sa¬
sutem hominis ꝑtinet. Ut puta cculum ꝓ cculo.
tente ꝓdente ut timens ne pateret᷑ qd̾ alii face
ꝓhibitus. cohiberet se a nequicia. ¶ Saluator
aũt suꝑiorem in hũc sensum. addens iustitiam.
Ego aũt inquit dico uobis ñ resist̾e malo. S
si cus te ꝑcusserit in dext̾am maxislam tuam. p̾¬
he illi in sinistram. ut dum uicem ñ reddit malo
ꝑfectus sit. Redd̾e enĩ uicem iustum ẽ s ñ ple¬
nũ. Si uero dissimulet ab inuira plena uistiͣ
est. ⁊ hundans. Retribu̾e enĩ gaud̾e ad tempꝰ ÷.
Remitt̾e aut̃ in futurum p̾stat leticiam. Sic .n.
adimpleuit legem saluator. dum quos inam tͦ tiu.¬

Expanded text:
faciunt, non tamen perfectos. unde saluator: nisi afaciunt, non tamen perfectos. unde saluator: nisi abundauerit, inquit, iustitia uestra plus quam scribarum et Farisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. addens enim istis potiora saluator non soluit utique legem, sed adimpleuit. sensus enim legis ad salutem hominis pertinet, ut puta: oculum pro oculo, dentem pro dente, I ut timens, ne pateretur quod alii facere prohibitus est, cohiberet se a nequitia. saluator autem superiorem in hunc sensum addens iustitiam: ego autem, inquit, dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit index tram maxillam tuam, praebe illi et sinistram, ut, dum uicem non reddit malo, perfectus sit. reddere enim uicem iustum est, sed non plenum; si uero dissimulet ab iniuria, plena iustitia est et abundans. retribuere enim gaudere ad tempus est; remittere autem in futurum praestat laetitiam. Sic ergo adimpleuit legem saluator, dum, quos illa iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s successum illi est impleto temꝑe. Nec enim
ad ministratõ eius accusatio aut iudicium si pocõrib
indulgencia datur. Cum huic mag̃ recte data ⁊ iꝰta
ꝓbetur. quia quib dnabatur pccõres fuisse ñ negan¬
gencia. Nam dixit lex nõ facies tibi ydolum. n ado¬
rau̾is que incelo sursum sũt. ⁊ que in t̾ra deorsum ⁊ ñ
ꝑ iurabis ⁊ honora patrem ⁊ matrem. ⁊ uon octides
u fornicab̾is. n furtum facies. ñ sdices falsum tes¬
moniũ. n ꝯcupisces quicqmͣ ꝓximi tui. Nũquid
hec cessasse dicenda sũt. absit. Sine lniis enĩ quis
pot̾it uł m hac uita ẏdoneus iuditari Ac ꝑ ħ cet̾a
cessauerut. que suꝑra diximꝰ. Neumenie. sabba
lex escarum. sacrificia cͥtumtisio ⁊ cet̾a. Hinc ẽ
unde dicit apłus int̾ alia. principes ñ st̃ timori oꝑi
bono. s malo. Uisaũt ñ tim̾e potestatem. bonum
fas. nõ hebis laudem ex illa. Hec seruata bonos

Expanded text:
uit, sed successum illi est impleto tempore. nec enim uit, sed successum illi est impleto tempore. nec enim administratio eius accusatur aut iudicium, si peccatoribus indulgentia datur, cum hinc magis recte data et iusta probetur, quia quibus dominabatur, peccatores fuisse non neganerit indulgentia. nam dixit lex: non facies tibi idolum neque adoraueris, quae in caelo sursum sunt et quae in terra deorsum, et: non peierabi.s, et: honora patrem et matrem, et: non occides, neque fornicaberis, neque furtum facies, non dices falsum testimonium, neque concupisces quicquam proximi tui. numquid haec cessasse dicenda sunt? absit. sine his enim quis poterit uel in hac uita idoneus iudicari? ac per hoc cetera cessauerunt quae supra diximus, neumeniae, sabbata, lex escarum, sacrificia, circumcisio et cetera. hinc est unde dicit apostolus inter alia: principes non sunt timori operi bono, sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. haec seruata bonos
Abbreviated transcription (Latin):
bapm̃ pñie in remissionẽ pccõrum. cessauit snĩale¬
gis que reos tenebat ptõres. Cessauerũt etiant ha¬
nera legis que ad duriciam cordis uidaici fuerant da¬
ta. Nescis neumeniis mustelis miscd̃ia enim
adueniente cessauit uiudicta. S hon̾a legis ĩ pꝑe¬
tuũ cessauerunt. Sentencia uͦ hiis cessat. ⁊ abole¬
tur qui ꝑmanẽt in bñficio consecuto. husaũt qui
redeunt ad hoĩem net̾em refricatur legis auctoritas
quia ĩmemores bñficiorum redeunt sub sñĩam le¬
gis. Cirtuntisio uero ⁊ sabb̾m us ad id tempusua¬
luit quo noue legis p̾dicaretur mandatum. Sic enĩ
data st̃ ut adueniente lege fidei cessarent. Unde d̾
cum de aduentu elnĩ ⁊ temꝑib eldomadum ꝓpħat.
quia ⁊ cristna ⁊ uidiciũ. ⁊ satrificiũ. ⁊ ipã ciuuitas cessa¬
tura erat. Spiritali enĩ adueniente sege nccͣe erat
cessare carnalia tũc em̃ ex ꝑte corꝑis seruiebat  deo
ĩ spũ seruiendum ẽ ⁊on gͦ soluta lex ẽ. quia cessa¬

Expanded text:
aenitentiae in remissionem peccatorum cessauit sententia legis, quae reos tenebat peccatores, cessa. uerunt etiam onera legis, quae ad duritiam cordis Iudaici fuerant data in escis, neumeniis, mustelis. misericordia enim adueniente cessauit uindicta. sed onera legis in perpetuum cessauerunt, sententia uero his cessat et aboletur, qui permanent in bene- beneficio consecuto. his autem qui redeunt ad hominem ueterem refricatur legis auctoritas, quia inmemores beneficiorum redeunt sub sententiam legis.- Circumcisio uero et sabbatum usque ad id tempus ualuit, quo nouae legis praedicaretur mandatum. sic enim data sunt, ut adueniente lege fidei cessarent. unde diccum de aduentu domini et temporibus ebdomadum profetat, quia et crisma et iudicium et sacrificium et ipsa ciuitas cessatura . erat. spiritale enim adueniente lege necesse erat cessare carnalia. tunc enim ei parte corporis seruiebatur deo, s est, in spiritu seruiendum est. non ergo soluta lex est, quia cessa
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ ꝓmissum ꝓmutentis enĩ fi̾des tũc uera ꝓlis.
Ntrans inquit in domũ noluit marchus eungł¬
neminẽ scire ⁊ ñ potuit latere. Sigͦ lista dexpo
uoluit ⁊ non potiit infirmata uoluntas eiꝰ iuidet᷑.
impossibile ꝓrsus est. ut saluatoris uolutas nõ
ĩpleatur. nec pot̾ uelle qd̾ sit fieri nõ deb̾e. Idcͥto
ad̾ factum est. hec uoluisse dicendꝰ est. Nam uolũ¬
tas eius nũqm̃ exͣ naturam eiꝰ est. Sicut enĩ natã
eius i rep̾hensionem nõ cadit. ñ uoluntas. Nã

Expanded text:
rat promissum. promittentis enim fides tunc uera probatur, rat promissum. promittentis enim fides tunc uera probatur, NTRANS\', INQVIT, \'IN DOMUM UOLUIT NEMINEM SCIRE ET NON POTUIT LATERE\'? SI ERGO UOLUIT ET NON POTUIT, INFIRMATA UOLUNTAS EIUS UIDETUR. Inpossibile prorsus est ut saluatoris uoluntas non impleatur, nec potest uelle quod scit fieri non debere; idcirco quod factum est, hoc uoluisse dicendus est. nam uoluntas eius numquam extra naturam eius est. sicut ergo natura eius in reprehensionem non cadit, nec uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ lex a deo data dicetur gr̃a ⁊ u̾itas¬
in qua u̾itas ñ fuit. Non sic passi
Lex ꝑ moysen data est. Per moysen enĩ lex da¬
ta manifesta ħt p̾cepta. S scͥpsit ⁊ hystoriam
que ⁊ ipã lex appeslatur. Et uideamus quid in pre¬
ceptis eius nõ erit u̾m. forte q̃d̾ dicit nõ eccides.
ñ forncab̾is. ñ furtum facies. talia st̾ ⁊c̾. Nã
hystoria enis quia ante aduentum xp̃i u̾itas nõ
etat. hoc manifm̾ est: ⁊ eñ que sub uelamiẽ erãt
quid sigrificarẽt inc̾tum est. Cum aũt ꝑ xpm̃
putarehas uisus sit. ⁊ qui i pet cpatus sit. q̃
dubiũ ueniebant quid significarent axpõ ostẽ¬
sum ẽ. Nam int̾ cet̾a dñs ait. de me scpsit n¬
moyses ħ pͥus satuit. error enĩ erat. putabatur. N
pat᷑ deus qui erat filius ⁊ ꝓmisso facta furrat abͤ¬
he que qm̃diu ñ reddebatur manibiguo erat. Cum
aũt uemente xpõ reddita est. fc̃a est u̾tas. qnͣdo ⁊
dd̾ ꝓmissum est. redditum est. ⁊ cepit sciri quide¬

Expanded text:
GO LEX A DEO DATA DICETUR. IN QVA UERITAS NON FUIT? Non sic passim per Moysen data est.\' per Moysen enim lex data manifesta habet praecepta, sed scripsit et historiam, quae et ipsa lex appellatur. et uideamus, quid in praeceptis eius non erit uerum. forte quod dicit: non occides, non fornicaberis, non furtum facies; talia sunt et cetera. nam historia eius quia ante aduentum Christi ueritas non erat, hoc manifestum est. ea enim quae sub uelamine erant, quid significarent, incertum erat. cum autem per Patriarchis visus fuit ; et qui in petra operatus sit, quae dubium veniebant, quid significarent a Christo ostensum est. Nam inter caetera Dominus ait, De me scripsit Moyses . Hoc prius latuit; error enim erat. Putabatur enim est esse dei filius. et promissio facta fuerat Abrahae, quae, quamdiu non reddebatur, in ambiguo erat. cum autem ueniente Christo reddita est, facta est ueritas, quando et quod promissum est redditum est et coepit sciri quid e
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis. q̃ illum mobedientem ꝯdemꝑnãt. ut
subiciat se uoluntati eorum. ⁊ fiat ex mimito a¬
micus quia ⁊ ꝗtemptor legis inimicus est eius.
Uoluntati em̃ euis resistit. Ido̾q hortatur lñs p¬
catorem ut bñ agendo recontiliet sͥ legem ĩ die
uidicii acruset eum apud uidicem ⁊ ꝯdampnat
penas det sprete legis. Onũ tenĩ qui male mat
ag̾e disciplina dominita inimica uidetur. Cui nͥ
ꝯsenserit mattet in gehennam dỹabolo qui uere
ad faciem n᷑non ⁊ ysaias. Uidi est homo
ait dm̃ salbaoth cculis meis. Contͣ autẽ uidens¬
unqmͣ. Hoe qnͣtum uidetur ctͣrium est. Qnͣtũ
ad fidem ueri ꝑtinet. dm̃ õm̃o nemo uidit un¬
qmͣ u patrem n filium. Qd̃ enĩ uisus dr᷑ ad
itlligenciam refertur: Uisus est enĩ uelut in
pͥmagine. ueluti uos cum imꝑator es nescianus.
uidemus eos in figura ñ in u̾itate. Ita ⁊ deus uis
est ut in te leg̾etur deus eẽ qui apparebat ꝑ rõnem

Expanded text:
mandatis, quae illum inoboedientem condemnant, ut mandatis, quae illum inoboedientem condemnant, ut subiciat se uoluntati eorum et fiat ex inimico amicus, quia et contemptor legis inimicus est eius; uoluntati enim eius resistit. ideoque hortatur dominus peccatorem, ut bene agendo reconciliet sibi legem, ne in die iudicii accuset eum apud iudicem et condemnatus poenas det spretae legis. omni etenim, qui male uult agere, disciplina dominica inimica uidetur, cui nisi consenserit, mittetur in gehennam diabolo, qui uereAD FACIEM NEC NON ET ESEIAS: \'UIDI\', AIT, \'DEUM SABAOTH OCULIS MEIS\': CONTRA AUTEVAM\'. HOC, QVANTUM UIDETUR, CONTRARIUM EST. Quantum ad fidem ueri pertinet, deum omnino nemo uidit umquam, neque patrem neque filium. quod enim uisus dicitur, ad intellegentiam refertur; uisus est enim uelut in imagine. ueluti nos, cum imperatores nesciamus, uidemus eos in figura, non in ueritate, ita et deus uisus est, ut intellegeretur deus esse qui apparebat, per
Abbreviated transcription (Latin):
si quis te ꝑtusserit in dext̾am maxillam tuam p̾¬
de illi in sinistram. ut dum uitem ñ reddit malo
ꝑfectus sit. Redd̾e enĩ uicem iustum ẽ s ñ ple¬
nũ. Si uero dissimulet ab inuira plena uistiͣ
est. ⁊ hundans. Retribu̾e enĩ gaud̾e ad tempꝰ ÷
Remitt̾e aut̃ in futurum p̾stat leticiam. Sic .N.
adimpleuit legem saluator. dum quos illam tͦtiti¬
am decuit ħ uistiores effecit. qd̾ illa ñ potuit. Cuͣ
obrem gaudium legis est quia discipuli eius per¬
mores esfecti st. ¶Destruxis ple̾ne legem si ĩ pu¬
ne pectari docuiss ¶ Porro aũt suspendit suĩam.
Ut hic qui male facit ħ̃eat spatium penitendi
si quominꝰ redit millum. sña cumulata quia ñ
cognouit ad hoc se remissum ut emĩdaret se. Do¬
lus. Nulli dubium ẽ dẏabolum ꝑit. quid gͦ est¬
fidelis. Uehem̃tiora enĩ tela sua ctͣ dicat. esto cõ¬
mimicus est. Ita ⁊ lex malis adu̾sa est u̾sario tu

Expanded text:
si quis te percusserit index tram maxillam tuam, prsi quis te percusserit index tram maxillam tuam, praebe illi et sinistram, ut, dum uicem non reddit malo, perfectus sit. reddere enim uicem iustum est, sed non plenum; si uero dissimulet ab iniuria, plena iustitia est et abundans. retribuere enim gaudere ad tempus est; remittere autem in futurum praestat laetitiam. Sic ergo adimpleuit legem saluator, dum, quos illa iustitiam docuit, hic iustiores effecit, quod illa non potuit quam ob rem gaudium legis est, quia discipuli eius peritiores effecti sunt. destruxisset plane legem, si impune peccari docuisset. porro autem suspendit sententiam, ut hic qui male facit habeat spatium paenitendi; si quo minus, redit in illum sententia cumulata, quia non cognouit ad hoc se remissum, ut emendaret se. LUS? Nulli dubium est diabolum esfidelis; uehementiora enim tela sua contra nimicus
Abbreviated transcription (Latin):
het cessasse dicenda sũt. absit. Sine hiis enĩ quis
pot̾it uł in hac uita ẏdoneus iudicari Acꝑ h cet̾a
cessauerunt. que supra diximꝰ. Neumenie sałtn
lex escarum. sacrificia cͥtumtisio ⁊ cet̾a. Hinc ẽ
unde dicit apłus nt̾ alia. principes ñ st̃ timori opi
bono. s malo. Uis aũt ñ tim̾e potestatem. bonum
fas. nõ hebis laudem ex illa. Het seruata bonos
faciunt. ñ tamĩ ꝑfectos. Unde saluator. nisi ha¬
bundau̾it inquit iusticia ur̃a plusqmͣ scͥdarum
⁊ pħiseorum ñ intrabitis in regnum selorum
addens enĩ istis pociora saluator. ñ soluit utits
legem s adimpleuit. Sensus enĩ legis ad sa¬
sutem hominis ꝑtinẽt. Ut puta cculum ꝓ cculo.
dente ꝓdente ut timens ne pateret᷑ qd̃ alii face
ꝓhibitus. cohiberet se anequicia ¶ Saluator
aũt suꝑiorem in hũc sensum. addens iustitiam.
Ego aũt inquit dico uobis ñ resist̾e malo. Si

Expanded text:
haec cessasse dicenda sunt? absit. sine his enim quis haec cessasse dicenda sunt? absit. sine his enim quis poterit uel in hac uita idoneus iudicari? ac per hoc cetera cessauerunt quae supra diximus, neumeniae, sabbata, lex escarum, sacrificia, circumcisio et cetera. hinc est unde dicit apostolus inter alia: principes non sunt timori operi bono, sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. haec seruata bonos faciunt, non tamen perfectos. unde saluator: nisi abundauerit, inquit, iustitia uestra plus quam scribarum et Farisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. addens enim istis potiora saluator non soluit utique legem, sed adimpleuit. sensus enim legis ad salutem hominis pertinet, ut puta: oculum pro oculo, dentem pro dente, I ut timens, ne pateretur quod alii facere prohibitus est, cohiberet se a nequitia. saluator autem superiorem in hunc sensum addens iustitiam: ego autem, inquit, dico uobis non resistere malo; sed
Abbreviated transcription (Latin):
apłus finis legis xp̃c. Nam ⁊ damel ħ significat
cum de aduentu eliũ ⁊ temꝑib ebdomadum ꝓpħat.
quia ⁊ crisma ⁊ uidiciũ. ⁊ satrificiũ ⁊ ipã ciuitas cessa¬
tura erat. Spiritali enĩ adueniente sege uccͣe erat
cessare carnalia tũc em̃ ex ꝑte corꝑis seruiebat deo
Nunc ex ꝑte auime. Pridem uisibiłr tũt. mͦ ĩiuisi¬
uit. s successum illi est impleto temꝑe. Mec enm
ad ministratõ eius accusatio aut iudicium si pec̃orib
indulgencia datur. Cum huic mag̾ recte data ⁊ iꝰta
ꝓbetur. quia quib dñabatur pecõres fuisse ñ uegan¬
gencia. Nam dixit lex uõ facies tibi ydolum. n ado¬
rau̾is que incelo sursum sũt. ⁊ que in t̾ra deorsum ⁊ ñ
ꝑuirabis ⁊ honora patrem ⁊ matrem. ⁊ uon octides
u fornitab̾is. n furtum facies. ñ sdices falsum tes¬
monis̃. n ꝯcupisces quicqmͣ ꝓximi tui. Nũquid

Expanded text:
apostolus: finis legis Christus. nam et Danihel hoc significat, apostolus: finis legis Christus. nam et Danihel hoc significat, cum de aduentu domini et temporibus ebdomadum profetat, quia et crisma et iudicium et sacrificium et ipsa ciuitas cessatura . erat. spiritale enim adueniente lege necesse erat cessare carnalia. tunc enim ei parte corporis seruiebatur deo, nunc ex parte animae; pridem uisibiliter, modo inuisiuit, sed successum illi est impleto tempore. nec enim administratio eius accusatur aut iudicium, si peccatoribus indulgentia datur, cum hinc magis recte data et iusta probetur, quia quibus dominabatur, peccatores fuisse non neganrit indulgentia. nam dixit lex: non facies tibi idolum neque adoraueris, quae in caelo sursum sunt et quae in terra deorsum, et: non peierabi.s, et: honora patrem et matrem, et: non occides, neque fornicaberis, neque furtum facies, non dices falsum testimonium, neque concupisces quicquam proximi tui. numquid
Abbreviated transcription (Latin):
tis mauifestatõem ⁊ futurum eius uidiciũ reuelart̃
Ac ꝑbͥ cessauerũt ꝓpħe impleto ope dispensationis¬
A ex enĩ duplici mͦ cessauit. nͨ quid̾ tota. Nam
⁊ id qd̾ cessauit pont ꝑmau̾e. si seruetur aditõ. alid
enĩ cessanit in smĩa. aluid in ip̃a lege p̾dicante ioh̾e
bapm̃ pñie in remissionẽ pccorun. cessauit snĩale
gis que reos tenebat ꝑatõres. Cessauerũt etiam ho¬
nera legis que ad duriciam cordis uidaici fuerant da¬
ta. Nescis neumeniis mustelis miscd̃ia emm
adueniente cessauit uiudicta. S hona legis ĩppe¬
tuũ cessauerunt. Sentencia uͦ hiis cessat. ⁊ abole¬
tur qui ꝑmanẽt in bñficio consecuto. huis aũt qui
redeunt ad hoĩem net̾em refricatur logis auctoritas
quia ĩmnemores bñficiorum redeunt sub sniam le¬
gis. Cirtumtisio uero ⁊ sabb̾m us ad id tempus ua¬
luit quo noue legis p̾dicaretur mandatum. Sic eñ
data st̃ ut adueniente lege fidei cessarent. Unde d̾

Expanded text:
tis manifestationem et futurum eius iudicium reuelarunt, ac per hoc cessauerunt profetae impleto opere dispensationis. Lex autem duplici modo cessauit, nec quidem tota; nam et id quod cessauit poterit manere, si seruetur condicio. aliud enim cessauit in sententia, aliud in ipsa lege. praedicante Iohanne bgis, quae reos tenebat peccatores, cessa. uerunt etiam onera legis, quae ad duritiam cordis Iudaici fuerant data in escis, neumeniis, mustelis. misericordia enim adueniente cessauit uindicta. sed onera legis in perpetuum cessauerunt, sententia uero his cessat et aboletur, qui permanent in bene- beneficio consecuto. his autem qui redeunt ad hominem ueterem refricatur legis auctoritas, quia inmemores beneficiorum redeunt sub sententiam legis.- Circumcisio uero et sabbatum usque ad id tempus ualuit, quo nouae legis praedicaretur mandatum. sic enim data sunt, ut adueniente lege fidei cessarent. unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sum euuguste explicare uitam᷑. Iohes enĩ occultũ
aliquid ꝑ dere uoluit qd̾ sciuiit ad salutarem dect᷑¬
nam ꝑtin̾e. Idccͥo dm̃ inquit nemo udit unqmͣ
nͥ unigenitus filius qui est in suui patris. Ipe enar¬
rauit animadu̾tam᷑ sensum euugłiste. Ut enin
u̾m ẽẽ qͥa nemouidit tbm unqmͣ oftend̾et filiũ
hoc enarrasse. decet quem falli utus ĩpoᷝ ͤ est. qͥa
in sinu patris est. Sinus aut patris quid est nͥ
affectus in caritate ueri patris ꝑ nature unita¬
tema in fisium. ¶ ¶Lmͣ obrem nemo uidit deum.
nͥ unicus filius. Hoc ioh̾es apłũs filium dei audi¬
uit ilicentem nnt̾ ałia. nõ quia patrem uidit qnis¬
re nolebant᷑ uł cred̾e ostendit euͣglista. hunc esse
xpm̃ qui patrib apparuiss indm̃. Illum aũtqiu
pat̾ est nũquͣ uderi nͥ afilio. qnͣdo enĩ dñ pat̾ma
negat uisum ⁊ d̾m apparuisse pitrib ꝓpħetur ma¬
nfestare se uũlt dei filius. qi ipse semꝑ ud̾m ui¬

Expanded text:
itamur. Iohannes enim occultum aliquid prodere uoluit, quod sciuit ad salutarem doctrinam pertinere. idcirco: deum, inquit, nemo uidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris. ipse enarrauit. Animaduertamus sensum euangelistae. ut enim uerum esse, quia nemo uidit deum umquam, ostenderet, filium hoc enarrasse docet, quem falli utique inpossibile est, quia in sinu patris est. sinus autem patris quid est, nisi adfectus in caritate ueri patris per naturae unitatem in filium? quam ob rem nemo uidit deum, nisi unicus filius. hoc Iohannes apostolus filium dei audiuit dicentem inter alia: non quia patrem uidit quisre nolebant uel credere, ostendit euangelista hunc esse Christum qui patribus apparuisset in deum; illum autem qui pater est, numquam uideri nisi a filio. quando enim deum patrem negat uisum et deum apparuisse patribus profitetur, manifestare se uult dei filius, quia ipse semper in deum ui
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in domũ ⁊ neminẽ uoluit scire animad¬
ultendum est enĩ quia istud infinib gestum est.
gentilium quib adhuc tempꝰ p̾dicandi ñ erat.
NDemiq mittens discipulos suos p̾cepit dicens. in
mam gentium ne abieritis. S ite pocus ad oues
in domo. Denum aũt se ñ uoluit s libent᷑ actep̃
Qmͣuis enĩ tempꝰ ñ eẽt p̾dicandi gentilib ultꝰ
tam̃ uenientes ad fidem. ñ sustiꝑe inuidie erat.
Sic factum est ut saluator dum a discipulis ꝓdi¬
tus ñ eẽt. ab aluis tam̃ qui eum ingredientem dom̃
uiderant ꝓditus est. ⁊ cepit sciri qd̾ eẽt in domo
ut ratrarent ad itium qui uellent consequi bene¬
ficia. a sius gͦ noluit p̾dicari qd̾ eẽt in domo. Re¬
quiri enĩ se uoluit ⁊ ita fcm̃ est. Non enĩ latuit
ab aliis demonstratus esd̾ eẽt in domo. Nemq
mulier cananea audiens de illo intrauit ad enm.
dep̃cans ut expelleret demonium a filia elꝰ. que nͥ
pͥus subieciss se deo uideoꝵ bñficium ꝯsecuta

Expanded text:
uel quare neminem uoluit scire. animaduertendum est enim, quia istud in finibus gestum est gentilium, quibus adhuc tempus praedicandi non erat. denique mittens discipulos suos praecepit dicens: in uiam gin domo; requiri autem se non noluit, sed libenter accepit. quamuis enim tempus non esset praedicandi gentilibus, ultro tamen uenientes ad fidem non suscipere inuidiae erat. sic factum est, ut saluator, dum a discipulis proditus non esset, ab aliis tamen, qui eum ingredientem domum uiderant, proditus est, et coepit sciri quod esset in domo, ut intrarent ad illum qui uellent consequi beneficia. a suis ergo noluit se praedicari, quod esset in domo. requiri enim se uoluit et ita factum est. non enim latuit ab aliis demonstratus quod esset in domo. denique mulier Chananaea audiens de illo intrauit ad eum deprecans, ut expelleret daemonium a filia eius, quae nisi prius subiecisset se deo Iudaeorum, beneficium consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
laude dei que ꝑ om̃s sanctas scͥpturas uarie
lateq diffusa pot̾it quisq consid̾are cum
legerit. Nusqmͣ tam̃ inuenitur p̾ceptum
ppło istł ut diceret pater nr̃. aut orare pa¬
Dex aũt̃ dico cum mandata eius legis acci¬
perent. que obseruare uidebant᷑. Nam ꝓpħe
sepe ostendunt eundem diũ dm̃ etiam patrẽ
eorũdem eẽ potuisse. si eus mandatis non ob¬
errarent. sicut ẽ illud. filios genui. ⁊ exalta¬
ui ip̃i aũt me spreuerũt ⁊ illud. Ego dixidii

Expanded text:
laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret PaHoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem Dominum nostrum etiam Patrem eorum esse potuisse, si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii
Abbreviated transcription (Latin):
bilem sed intelligibilem ⁊ spũalem. S nos
non semꝑ ꝑati sumus acciꝑe cum melinam̃
m alia ⁊ rerum temꝑalium cupiditate tenebͣ¬
niur. fit ergo ioratione conuersio cordis ad
eum qui semꝑ dare ꝑatus ÷ si nos accipiamus
qͥd̾ dẽderit. Et in ipã conu̾sione purgatio i¬
terioris oculi cum excludinitur ea que temꝑa¬
liter cupiebantur. ut acies cordis simplicis
ferre possit simplicem lucem diuinitatis sũ
etiam manere i illa. Non tantum sine
molestia. sed etiam cumi meffabili gaudio
ille p̾cepit. ꝑ quem ⁊ discimus quid
bremus ⁊ consequim̃ qd̃ oramus. Sic itaꝙ¬
omĩ dep̾catione beniuolentia confiliando
siꝑ ei quem deprecamur. Demde dicendum
quid deprecemur. laude illius ad quẽ oratio
dirigitur. solet beniuolentia conciliari ⁊ hoc
m orationis principio poni solet. in quo dñs
nr᷑ nichil aliud nos uissit dicere nisi pater
noster. qui es in celis. Multa dicta sũt in

Expanded text:
bilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos bilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum, qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit; et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies cordis simplicis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, ille praeceperit, per quem et discimus quid oremus, et consequimur quod oramus. Sic itaomni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet: in quo Dominus noster nihil aliud nos dicere jussit, nisi, Pater noster qui es in coelis. Multa enim dicta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
entiamq uon latent. in qua sũt omĩa ⁊ que tnͣ¬
uis pauca tam̃ uerba ⁊ ip̃e dicturus ÷ quibus
nos docet orare. queri potest cur uł hiis pau¬
cis uerbis opus sit ad eum qui omĩa scit añꝙͣ
fiant. ⁊ nouuit ut dictum est. quid nobis neces¬
sarium anteꝙͣ petamus ab eo. hic p̾mo respõ¬
tetur non uerbis nob̾ agere debere aput dm̃
ut impetremus qd̾ uolumꝰ S rẽb quas aio
gerimꝰ ⁊ intentione cagitationil cũ dilcõe
pura ⁊ simplici affectu sed res ipãs u̾bis nos
docuisse dnm̃ nr̃m quib memorie mandati
eas ad tempris orandi recordamus. S turt
queri potest siue reb siue uerbis oꝑandum
est. quid opus sit ipã oratione si d̾s iam ne¬
uit quid nobis necessariũ sit nisi quia ipsa
oratiõise intentio cor nr̃m serenat ⁊ purgat.
capatius q efficit ad excipienda diuina mu
enum ambitione p̾cum nos exaudit deꝰ qui sẽ
ꝑ ꝑatus est suam lucem dare nobis non ili¬

Expanded text:
entiamque non latent, in qua sunt et quae tentiamque non latent, in qua sunt et quae tis pauca, tamen verba et ipse dicturus est quibus nos doceat orare; quaeri potest cur vel his verbis paucis opus sit ad eum qui scit omnia antequam fiant, et novit, ut dictum est, quid nobis sit necessarium, antequam petamus ab eo? Hic primo respondetur, non verbis nos agere debere apud Deum, ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et simplici adocuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis, eas ad tempus orandi recordaremur. Sed rursum quaeri potest sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit? nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, et purgat capaciusque efficit ad excipienda divina munenim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visi
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ub̾i orat pater iabscondito. Et pater
inquit ur̃ qui uidet iabscondito reddet uob̃.
Et hac tali clausura t̾minandum fuit. Non
enĩ hoc mouet nũc ut oremus. S quomodo
oremꝰ. sleq suꝑuis ut faciamus elemosnam.
S quo animo faciamus. Qm̃ de corde mun¬
Dando elemosmam p̃cipit quod non mundat
nisi una ⁊ simplex. intentio in et̾nam uitam
solo ⁊ puro amore sapiẽ id ÷ xp̃i.
tarum est prebere se expectandos in orõ¬
nem. quoꝵ fructus ÷ placere hominib. ita eth¬
nicoꝵ ẽ id gentiliũ in multiloquio suo se pu¬
tare exaudiri. Et reuera omẽ multiloquium
quã animo dant oꝑam. Et hoc nugatorii stu¬
dii genere etiam dum̃ prece frectendum tͣns¬
ferre conatur. arbitrantes sicut hominem iu
id ꝓferuntur ut instruat᷑ ⁊ doceatur ignarꝰ. qd
eis opus ÷ ad rerum omium cognitorem cui oĩa
que sunt eo ipõ quo sunt loquentes sese indi¬
cant facta ⁊ ea que sunt futura eius artem sapi¬

Expanded text:
cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, reddet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. tarum est praebere se ad spectandos in oratione, quorum fructus est placere hominibus, ita ethnicorum, id est, gentilium, in multiloquio suo se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium s quam mundando animo dant operam, et hoc nugatorii studii genus etiam ad Dominum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut hominem judid proferuntur, ut instruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib nefas ẽ Srideo hec agere ut uuide¬
aris ab hominibus. Et suꝑfluo teciens eadem
ditiitue. cum sit iam una regula cuistodienda
qua cognatum est. non si hec fatiant hommes
toramidandum esse aut sugiendum. s si hoc ani¬
mofiant ut fructus in eis expectetur placendi ho
am. hinc ostendens id se ꝓhibere ut eas m̾ces
appetatur qua gaudent stulti tum laudantur.
ab hominib. Sos aũt cum oratis introite ĩ cu¬
bicisla ur̃a. Que sũt ista cubicula nisi ip̃a cor¬
da que ur psalms etiam significantur. ubi dr.
cubicula si hostium pateat importuns ꝑ quod
hostium ea que foris sunt improbe se ĩmergt
⁊ int̾iora nr̃a appetunt. foris aũt diximus esse
omĩa temꝑalia ⁊ uisibibia que ꝑ ostium id per
carnalem sensum in cogitationes nr̃as penetnͣt
⁊ turba uanoꝵ uł uariorum fantasmatum orã¬
tib obstrepunt. Claudendum ÷ gͦ hostium
id⁊ carnali sensui resistendum .÷. it oratio spi¬
ritualis dirigatur ad patrem que sit innitimis

Expanded text:
ab hominibus nefas est; sed ideo haec agere ut videaris ab hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendi homam; hinc ostendens id se prohibere, ne ea merces appetatur, qua stulti gaudent cum laudantur ab hominibus. 11. Vos autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam signicubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae fet interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia, quae per ostium, id est per carnalem sensum, in cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis
Abbreviated transcription (Latin):
Rectissime om̃mo ⁊ u̾issime. Si enim pͥmiunt
ab eo expectas qui consciẽ solus inspector est duaffi¬
cũt tibi ad ꝓ merendum premium rtũ conscier
tia. Multa latina exemplaria sie babent. ⁊ pr̃
tius qui uidet mabicondito reddet tibi palama.
Si quia nugretis que priora sunt non auieier

Expanded text:
rectissime omnino et uerissime. si enim praemium rectissime omnino et uerissime. si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad tia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora s
Abbreviated transcription (Latin):
ti autem foris faciunt. ⁊ urtus non faciunt qͥ uł
sericordes uideri. in quib sola smistra oꝑari exi¬
stimanda ẽItem alii qiͣ mẽdium int̾ utros q
locum tenent ut exintentione que n deo ⁊ elemo¬
sinam faciant. ⁊ tamen inserit se huic oꝑtime
uoluntati non nulla etiam laudis. uł cuiꝰq fragi¬
lis ⁊ temꝑalis cupiditas. Sed dñs nr̃ multo ne¬
hementius ꝓhibet solam sinistram ꝓbibet solã
i nobis oꝑari. qnͣdo etiam rrasceri eam uetet opi¬
bus dextere ut scilicet non modo sola temꝑalium
rerum cupiditate caueamus elemosmam fac̾e.
sxd nes ita ut in hoc oꝑe attendamus dm̃ ⁊ se se
misceat uł adiungat ext̾iorum appetitio cõmodo¬
rũ. Agitur enim de corde mundando quod nisi
fu̾it simplex mundum non erit. Simpłx aũt
quomodo erit si duobus dnĩs seriuat. nec una
intentione reria et̾narum purificat aciem suã.
S eam quoq mortalium fragiliumq rersi amo¬

Expanded text:
ti autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uti autem foris faciunt et intus non faciunt, qui usericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistram operari in nobis, quando etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amo
Abbreviated transcription (Latin):
bet nesciat sistra quid faciat dextera tua.
Ergo illi sic faciunt ut sciat smestra eoꝵ qͥd
patum est qd̾ ita faciunt ut laudes hominũ
querant. Quaꝓptꝰ inchil consegñtius simistra
uidetur significare. quam ipam dilcõnem lale¬
dis. dextera autẽ significat intentionem implẽ¬
di precepta diuina. Cum aũt conscĩe facien¬
as clemosmam nũcet se appetitus laudil
humane sit sinistra conscĩe boni oꝑis dext̾e.
Nesciat ergo sirastra tua quid faciat dextera
condito. nułi in absconsa conscientia bona que
humanis oculis demonstrari non potest. nes
uerbis apperiri. qm̃ quidem multi u̾b̾ młta
mentiutur. Quaꝓpter sim dextera intrin¬
secus agitur in abscondito ad sinstram ꝑti
uisibilia. ⁊ temꝑalia. Sit ergo elemosma tua
in ip̃a conscientia multi elemosinam faciunt ho¬
na uoluntate etiara si pecuniam uł quicquid ẽ A¬
luid quod i opi largiendum est. non habent. Alu¬

Expanded text:
 sciat sinistra tua quid faciat dextera tua.  sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid patum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam delectationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae: Nesciat ergo sinistra tua quid faciat dextera condito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri? Quandoquidem multi multa mentiuntur. Quapropter si dextera intrinsecus agit in abuisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. mul
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter non sibi debent occittare bona oꝑa
sua quib murtandi sunt adiuicem. ut alter
alt̾m possit ad xpĩane fidei cõmunionem ĩuita¬
re. nec furta facienda sunt. ut ꝓmereatur deꝰ
Quod si cccultandum est aliqͥd qmͣdu aifrmi
prĩe smistram significari tocius capituli con¬
sidatione faciłe appareat in qua smul ĩuenia¬
tur qmͣ smistram uocet.
Auete itaq facere iusticiam ur̃am usq¬
in celis z̃. Gen̾alit̾ hic iusticiam noii¬
nauit. Demde ꝑtibilit̾ ex sequitur. Est enim
ꝑs aliqua iusticie opus quod ꝑelemosmã fit
Et ideo connestit dicendo. cum facis elemosi¬
hominib ut uideamini ab eis. Quod aũt se¬
quitur. Amen dico uobis ꝑceꝑunt m̾cedem ẜi¬
am ad illud respicit qd̾ supͣ posuit. alioqum
m̾cedem non habebitis apud patrem ur̃m qui
in celis est. ⁊Cemde sequitur. Te aũt fatiente
elemosinam. cum dicit te aũt quid aliud Dic̃.
quia non quomodo illiꝰ Quid ergo mithi iu¬

Expanded text:
quapropter non sibi debent occultare bona opera quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alten ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam in coelis est. Generaliter hic justitiam nominavit, deinde particulariter exsequitur. Est enim pars aliqua justitiae opus quod per eleemosynam fit, et ideo connectit dicendo, Cum ergo facis eleemosyilicet, videamini ab eis, Quod autem sequitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est. Deinde sequitur, Te autem faciente eleemosynam. Cum dicit, Te autem, quid aliud dicit, quam, Non quomodo, illi? Quid ergo mihi ju
Abbreviated transcription (Latin):
ut non opus sit quẽꝙͣ doceri ꝑ homuniẽ. Sed
sint om̃s ut scͥptum ÷ docibiles deo. ꝑDemde
beata uita ex om̃i ꝑte ꝑficietur in sanctis ĩ et̾¬
num sicuti nũc celestes angłi sanctissimi atq be¬
atissimi solo deo illustnͣte sapientes ⁊ b̾eati sũt.
quia ⁊ hoc ꝓmisit deus suis. In resurrectione
erũt inquit sicut angłi in sanctis celi. Et iõ
post illam petitionem qua dicimꝰ adueniat
regnum tuum.
equitur. fiat uoluntas tua sicut ĩ ce¬

Expanded text:
quam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Deo . Deinde beata vita omni ex parte perficietur in sanctis in aeternum, sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in co
Abbreviated transcription (Latin):
ra que non possunt esse nłi mloco. En si icelis
tanrͣ in suꝑiorib mundi ꝑtibus lccui dei esfe
creditur melioris mentis sunt auesquaꝵ uitas
sis hominib aut eis qui i montib hĩtant. S
septum est ꝓpe ⁊ dñs contridis corde. qudo ma¬
gis ꝑtinet ad humilitatem. S queniadmno¬
dum t̾ra appellatus ÷ ꝑccõr cum ei dictimẽ. tra
es ⁊ in t̾ram ibis. sit celum uistus econtrio dici
deus. ⁊ sancti templũ eiuis sunt recte dicitur qͥ
es in celis id in sanstis. Et accomodatiss ima uł¬
sta similitudo ⁊ ut spũałr tantum int̾ͥ eẽ uide¬
atur int̾ iustos ⁊ pctores qnͣtum corpalit̾ inter
celum ⁊ t̾ram. Cuius rei significande grã cum
ad orationem stamus. ad orientem conu̾tim̃ un¬
bitet ut ceteras mundi ꝑtes de seruerit qui u¬
biq p̾sens est non locorum spaciis sed maiesta¬
tis presentia. sed ut moueatur animus ad natu¬
ram excellentiorem se conu̾tere id ad dnm. cũ
noꝵ ⁊ ꝑuulorum bene sentiatur de deo. Et ido

Expanded text:
ra, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum visis hominibus, aut eis qui in montibus habitant: sed scriptum est, Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis : sic coelum justus e contrario dici Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accommodatissima ista similitudo atur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, un, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum arvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sitate integrum mansisse cognouit impbare nõ
ausus ẽ E lam si non hñt lup̃m qui de deo ꝑ¬
lia sentiunt. hoc posse ⁊ uitus accidere iamsat
tur cẏpriano ab eoꝵ traditione exordium sumꝑ¬
sise credenda est. sicut sunt multa que uiiu̾sa
tenet eclia. ⁊ ob hoc ab aplis bene precepta cre¬
crediuitur qmͣqmͣ scͥpta non reꝑiantur. At eñ¬

Expanded text:
rum peruersitate integrum mansisse cognouit, inprobare non rum peruersitate integrum mansisse cognouit, inprobare non ausus est. nam si non habent baptismum qui de deo praua sentiunt, hoc posse et intus accidere iam sattur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae uniuersa tenet ecclesia et ob hoc ab apostolis praecepta becreduntur, quam