comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s erit. hoc intelligit᷑ ex posuisse c̃dicit.
honorificabit eũ pat̾ m̃s. Nam quẽ ma¬
iorem honorẽ acciꝑe poterit ad optatꝰ.
quã ut sit uͥẽ unicꝰ. non equał factus
diuinitatis consociatꝰ ȩt̾̃nitati: Quid
sit autẽ ministrare xp̃o. cui oꝑi merces
tanta promittit᷑. hoc pociꝰ debemus
inquirere. Si enĩ hoc putauerimus eẽ
xp̃o ministrare. ea quȩ sunt corpori ne¬
cessaria preparare.aut cenanti cibum
oquere uł apponere. uł pocłor dare. potũq
miscere. fecer̃t hoc illi qui potuert̃ illum
incorpore ħre p̃sentẽ: sic̃ martha & mania.
quando & laz arus unꝰ erat exrec̃bentibus:
Seomͦ xp̃o eciã iu̾das ꝑditꝰ ministrauit:
Nam & locłos ipse habebat: i quãuis ex
tñ eciã necess aria parabant᷑. Hinc ẽ illd qd̃
c̃ ei dicerr dñs. qđ facis fac uelocit̃. arbitra¬
ti sunt qͥdã quod ei iusserit ꝓpt̃ diẽ festuo
necessaria p̃ꝑare: uł indigentib aliquid
dare. Nullomͦ gͥ de huiꝰcemodi ministris

Expanded text:
Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. sto etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex en etiam necessaria parabantur . Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam, quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝑmiscet: ut specie ueritatis. testimo¬
nium fraudis obtexat. Alias autem non
Num demones qui inuiti confitebantur.
uuent᷑ silere de xp̃o. s & illi qui abeo sana¬
a sponte confiteri uolebant: immoipsi apłi
qui eum post resurrectionem toto erant or¬
de predicaturi. ante passionem eius precipiiin¬
tur omnino reticerr de illo: ne diuina ma
sitio differret᷑: & dilata passione salus mun¬
dique ꝑhanc futira erat negaret᷑. Facta au-¬
tem die. egressus ibat indesertum locum:
& turbȩ requirebant eum: & uenerunt us¬
q: adipsum. Si occasu solis. dñi mors expri-¬
mit᷑. quare non die redeunte. resurrectio illiꝰ
indicet᷑: Cuiꝰ manifestata luce. acredentiũ
turbis inquirit᷑ & in gentium deserto in¬
uentꝰ ne ab eat detinet᷑. maxime cũ hȩc
questio pͥma sabbati. quo resurrectio celebra¬

Expanded text:
permiscet, ut specie veritatis testimopermiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina visatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebra
Abbreviated transcription (Latin):
nia amultis. clamantia &e dicentia quia
tues filius dĩ. Et increpans non sinebat ea
loqui quia sciebant ipsum eẽ xp̃m. Demo¬
nia filium dĩ conficebant᷑. & attestante euan¬
rum quadraginta ieiumo fatigatum diabo¬
lus hominem cognouerat. nec temptando¬
experiri. ĩanunc ꝑsignoꝵ potentiam uel¬
intellexit. uel pocius suspicatꝰ est ẽẽ filium
dĩ. Non igit᷑ idõ iudĩs eum crucifigere ꝑsu¬
asit. quia xp̃m siue dei filium non eẽ puta¬
uit: s: quia se morte illiꝰ non preuidit ẽẽ
dampnandum. Uere enim de hoc insterio
isclis abscondito: dicit apłs. quod nemo pͥn¬
cipum huiꝰ scłi cognouit. Sienim cogno¬
uissent. numquam dñm gle crucifixi¬
rent. Quare autem demonia dominus
de se loqui prolnbebat. psalmista manifestat:
seccatori autem dixit ds̃. Quare tu enarras
iusticias meas: deͦ ceterasne quis dũ predi¬
cantem audit. sequat᷑ errantem. linprob
enim magister est diabolus. qui falsa ueriꝰ¬

Expanded text:
nia a multis, clamantia et dicentia: Quia nia a multis, clamantia et dicentia: Quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia ipsum sciebant esse Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante evarum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentandoexperiri, intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: peccatori dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueri
Abbreviated transcription (Latin):
confert᷑ imꝑio. simul tota redit: i nonsolũ
ipsaredit. s & tanto rõbore comitante.
ut eis continuo quise adiuuerant. mi¬
nistrare sufficiat: & iuxta legis tropologi¬
am menbra que seruierant adiniquita¬
seruiant iusticie inuitam eternam. Cum
sol autem occidiss. omnes qui habebant in¬
firios uar us languorib. ducebant illos
ad iħm. At ille singłis manus imponens.
curabat eos. Solis occubitus. passionem. o¬
temq significat illiꝰ quidixit. Quam diu in
mundo sum. lux summundi. Et sole occiden¬
te. plures demoniaci quam ante. plures
uiuens. paucos iudeo docuit: calcato
regno mortis. omnib ꝑ orbem gentib fidi
salutisq dona transmisit. Cuiꝰ ministris.
quasi uite lucisq p̃conibus. psalmista ca¬
nit. Iter facite ei qui ascendit suꝑ
occasum. Suꝑ occasum quippe ascendit.
quia unde in passione dñs occubuit in¬
de maiorem suam gloriam. resurgendo ma¬
nifesta Uit: Eribant autem demo¬

Expanded text:
confertur imperio, simul tota redit. Non solum confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immundiserviant justitiae in vitam aeternam. Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille sincurabat eos. » Solis occubitus passionem mortemque significat illius, qui dixit: « Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . » Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus Psalmista mista canit, iter facite ei qui ascendit super occasum. Super occasum quippe Dominus ascendit, qui unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Exibant autem daemo
Abbreviated transcription (Latin):
beratum. moraliter ana¬
mum ab inmunda co¬
gitatione purgatum
Isignificare dixerimus.
consequenter femina febribus cena.
sadimpium domini curata carnem
& ira. & indignatio. ⁊ clamor ⁊ blas¬
phemia. sp̃s inmundi furor est. Forni¬
cationem uͦ rmmmundiciam. libidinem.
concupiscentiam malam. & auarieiam
quȩ est simlchrorum seruitꝰ. febrem
illecebre carnis inteilige. Et rogauerun
eum ꝓea. Et stans suꝑ illam. imꝑauit
febrib & dumsert illam. Modo salua¬
tor rogat. modo ultro curat egrotos: os¬
tendens. contra peccatoium quoq pas¬
siones. & pcib semꝑ annuere fidelium:
& ea que ipsiminime in se ĩtelligunt.
uel intelligenda dare. ueleciam nouin¬
cellecta dimittere, nixta quod psalma¬
sta postulat. Delicta quis intelligit.
Ab occultis meis mundame domine
Et continuo surgens. ministrabat illis.
Naturale ẽ frebricitantib ancipiente
sꝗnitate. lassescere: & egrotationis sentire
molestiam. Uerum sanitas quȩ domini

Expanded text:
beratum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnemet ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus , febrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ dicere: s non potestis portare modo:
Cum autem uenerit ille sp̃s ueritatis: ipse
dñs dicendũ habere se dixit. Bonus plane
magister ẽ: qui preceptis exsecutor ẽ. saluato¬
ris. Necẽe est igitur ut unius sit substancie
dum relinquamus nos similem paraclytũ
sicut apłi. id est sp̃m ueritatis quem mittet
nobis pater accipiemꝰ qm̃ non ẽ ꝑsonarum
acceptio apud dm̃ & patrem. S promissa a
postoloꝵ nobis proficiunt: sioꝑe & desidi o c¬

Expanded text:
vobis dicere, sed non potestis portare modo; vobis dicere, sed non potestis portare modo; cum venerit ille Spiritus veritatis, ipse Dominus docendum habere se dicit. Bonus plane magister est, qui praeceptorum exsecutor est Salvatoris. Necesse est igitur ut unius sit substantiaedum relinquimus nos, similem Paracletum, sicut apostoli, id est Spiritum veritatis, quem mittet vobis Pater, accipiemus; quoniam non est personarum acceptio apud Deum Patrem; sed promissa jam apostolis nobis proficiunt, si opera, et desid
Abbreviated transcription (Latin):
Credimus enim ad patrem ꝑuenisse filiuor:
cumuidemꝰ adapłos descendisse paraclytũ.
Credimus in quam eum regnare incęlis:
quem cernimus munera sc̃a donare inter¬
rissicut scriptum est ꝑ propħam. Ascendenᷤ
in altum captiuam duxit captiuitatem:
dedit dona hominib. Uictor utiq mune
ratdr. uictor dona largit᷑. Unde & salua¬
tor uictor diaboli. post triumphum disci¬
pulos ques liberauit captiuitate: eciam
benedictione ditauit. Liberauit autem
nos. cum ad resurgendum. ꝑse ipsum tarta¬
ra nobis aꝑuit. Ditauit nos: cum adregnan¬
dum. ꝑ paraelytum nob̃ celestia reserauit.
Quibusdã enĩ quasi ꝓfectuũ gradibꝰ
tunc de morte aduitã didicimus
remeare: mo do autem de terris adcelos¬
docemur ascendere : sicut scriptum est.
Ille uos docebit omnia. Quid docet sp̃s
sc̃s: utiq hoc nouit docere quod sc̃m ẽ.
Quid docet nos paraelytus: Illud utiq
docet. quod dixit saluator. Multa habeo

Expanded text:
Credimus enim ad Patrem pervenisse Filium, Credimus enim ad Patrem pervenisse Filium, cum videmus ad Apostolos descendisse Paracletum. Credimus eum, inquam, regnare in coelis, quem cernimus munera donare in terris; sicut scriptum est per Prophetam: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Victorratur, victor dona largitur, unde et Salvator victor diaboli post triumphum, discipulos quos liberavit a captivitate, etiam benedictione ditavit. Liberavit autem nos, cum ad resurgendum ra nobis aperuit; ditavit, cum ad regnandum per Paracletum nobis coelestia reseravit. Quibusdam enim quasi profectuum gradibus tunc de morte ad vitam didicimus remeare: modo autem de terris addocemur ascendere; sicut scriptum est: Ipse vos docebit omnia . Quid docet Spiritus sanctus? Utique hoc novit docere quod sanctum est. Quid docet nos Paracletus? Illud utique docet quod dicit Salvator: Multa habeo
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq piitant adcelos saluator ascendit:
nam post resurrectionem cum apłis con¬
uersatꝰ quadragesima die ad patris
dexteram remeauit: sicut lucas ęuange¬
lista ait. Quibus eciam exhibuit se ipsũ
uiuum post passionem suam: per dies
quadraginta apparens eis. Quadraginta
ergo temporum curriculo. conuersationẽ
suam discipulis suis saluator exhibuit:
scilicet. ut tanto numero resurrectionis eiꝰ
gr̃a letaremur: quanto & passionis eius
iniurias fleueramus: totidemq tempor
spacio eoreficimur presente: quo & ieiuna¬
ueramus absente. Non igitur hodie x
sicut ipse dominus promittens ait. Cum
autem ascendõ ad patrem meum: mittam
uobis paraclytum spm̃ ueritatis: & ipse¬
uos docebit omia. Magna plane gr̃a.
duplex gaudium: quod abeuntẽ xp̃m
non amisimus: & uenientem sp̃m possi¬
deinus. Namillum retinemus fidei meri¬
to hunc scificationis accessu. Cumiero in¬
quic ad patrem: mittam uob̃ paraclytum.

Expanded text:
plerique putant, ad coelos Salvator ascenderit. plerique putant, ad coelos Salvator ascenderit. Nam post resurrectionem cum Apostolis conversatus, quadragesima die ad Dei Patris dexteram remeavit, sicut Lucas evangelista ait: Quibus etiam exhibuit se ipsum vivum post passionem suam, per dies quadraginta apparens eis . Quadraginta ergo dierum csuam discipulis suis Salvator exhibuit, scilicet ut tanto numero resurrectionis ejus gratia laetaremur, quanto et passionis ejus injurias fleveramus, totidemque dierum spatio eo reficeremur praesente, quo jejunamus absente. Non igitur hodie Chsicut ipse Dominus promittens ait: Cum autem ascendero ad Patrem, mittam vobis Paracletum, Spiritum veritatis, et ipse docebit vos omnia . Magna plane gratia, duplex gaudium, quod obeuntem Christum non amittimus, et venientem Spiritum possidemus. Nam illum retinemus fidei merito, hunc sanctificationis accessu. Cum abiero, inquit, ad Patrem, mittam vobis Paracletum .
Abbreviated transcription (Latin):
Et panis quem ego dabo. caro mea est.pro
mundi uita. Hoc quando caperet caro qđ¬
dixit panem carnem: Uocat᷑ caro. qđ
non capit caro. Et ideo magis non capit ca¬
ro. quia uocat᷑ caro. Hoc enim exhorruer̃t.
posse fieri dixerunt. Caro mea est inquit.
promundi uita. Norunt fideles. corpus
xp̃ii si corpꝰ xp̃i eẽ non negligunt. Fiant cor
xp̃i non uiuit: nisi corpus xp̃i. Quisq ui¬
uere uult credat in xp̃m. manducet spũa¬
liter spũalem cybum: incorporet᷑ corpori
xp̃i: & nonsit putridum menbrum: qđ
resecari mereat᷑. Sit pulchrum. sit sanum:
sit aptum capiti suo:¬
nota debet ẽẽ festiuitas:
Quid enĩ. qua racione cu¬
remus: ex ipsa annua cele¬
britate condiximus. Nam cum uestigi¬
a sua iterum reuoluit transacta sollemp¬
nitas.: doctiores efficimur. dum eandem
sepius celebramus. Pentecostes ergo cele-¬
brat᷑ hodie: hoc est quin quagesinra di¬
es a resurrectione dñica. ñ qđ hacdie sic̃

Expanded text:
et panis quem ego dabo caro mea est pro et panis quem ego dabo caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, qdixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt,posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fiChristi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus i non vivit, nisi corpus Christi. » Quisque vivere vult, credat in Christum, manducet spiritaliter spiritalem cibum. Incorporetur corpori Christi, et non sit putridum membrum, quod resecari mereatur  Al., debeat. Sit pulchrum, sit sanum, sit aptum capiti suonota debet esse festivitas. Quid enim, qua ratione curemus, ex ipsa annua celebritate cognoscimus. Nam cum in vestigia sua iterum revolvitur transacta solemnitas, doctiores efficimur, dum eamdem saepius celebramus. Pentecostes ergo curatur hodie, hoc est, quinquagesima dies a resurrectione Dominica: non quod hac die, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cauit altare dei. Sacram̃ta illa fuerunt
in signo: diuersa sunt inre. que significant᷑.
paria sunt. Apostolum audi. Nolo uos in¬
quit ignorare fratres quia patres nr̃i om̃s
subnube fuerunt. & omnes ꝑmare transiẽ¬
runt: & omnes in moyse baptizati sunt
inube & in mari: & omnes escam spũalẽ
manducauerunt. Spũalem utiq non cor¬
poralem. Alteram: quia aliu illi manna.
nos aliud spũalem uero quam nos x pa¬
res nr̃i. non patres illoꝵ: quib nos similes.
non quib illi similes fuerunt. Hic est eigo¬
panis decelo descendens. ut siquis ex ipso
manducauerit: non moriat᷑: s quod ꝑtinoe
id iurtutem saeramenti: non quod ꝑͥtinet
ad uisibile sacramentum. Qui manducat
intꝰ nonforis: qui manducat incorde. ñ
qui premit dente. Ego sum panis uiuus
qui decelo descendi. Idõ uiuus. quia de
s manna umnbra erat: iste ueritas est. Siqͥs
manducauerit ex hoc pane: uiuet inȩt̃nũ.

Expanded text:
cat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt cat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae significatur paria sunt: Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes escam spiritalem manducaverunt: spiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt. Hic est epanis de celo descendens ut si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui manducat in 430 corde non qui premit dente. Que autem sit huiuscendi: ideo vivus, quia de sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum;
Abbreviated transcription (Latin):
rerunt: spũaliter esurierunt. Alii uͦ mandu¬
cauerunt. & ꝑmanserunt in infidelitate: sicut
iudei audierunt xp̃m loquentem: s non spũa¬
lter uerba eiꝰ intellexerunt. Idõ dixit eisspa-¬
tres ur̃i manducauerunt manna indeserto.
xmortui sunt. Qua morte. isi infidelitatis:
Nam cominuni morte mortuisunt ⁊ scĩ qui
suerunt intereos. Idõ signauit dñs his uerb̾
mortem spũalem: non carnalem. Patres ergo
stors. idest mali.patres malor. infideles pa¬
tres infideliumn: murmurator es. patres mur¬
mu ratorum. Nam de nulla re magͤ dm̃ offen-¬
dise popłꝰ ille dictus est qͣm contra dm̃ mur-¬
murando. Idõ & dñs uolens ostendere taliũ
filios. hinc ad eos Cepit. Quid murmu¬
rius inuicem murmuratores: filii murmii¬
rators: Patres ur̃i manna manducauert
& mortui sunt: non quia malum erat man¬
ua:s quia male manducauerunt. Hic est
panis qui decelo descendit. Hunc panem
significauit manna, hunc panem signifi¬

Expanded text:
xerunt, spiritualiter esurierunt. Alii vero manduxerunt, spiritualiter esurierunt. Alii vero manducaverunt et permanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christuter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis: Patres vestri manducaverunt manna in deserto et mortui sunt; qua morte: nisi infidelitatis. Nam communi morte mortui sunt et sancti qui fuerunt inter eos: ideo signavit Dominus his verbis mortem spiritalem, non carnalem: patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando: ideo et Dominus volens ostendere talium filios hinc ad eos coepit, Quid murmuratis in invicem, murmuratores filii murmuratorum: patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt. Non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ca ȩterna. Qui ergo credit inme in quit. uenit
adine: & qui it ad me habet me. Quidẽ.
autem habere ine: Habere uitam eternam.
Mortem assumpsit uita eterna. mori uo¬
luit: s de tuo ohomo non de suo. Accepit
ate. ubi moreret᷑ prote. Assumpsit ergo ui¬
ta mortem: ut uita occidere mortem. Nã
qui credit inquit. habet uitam eternam: ñ
quod patet. s quod latet. Uita enim eterna.
uerbum in principio erat apud dm̃ & deus
erat uerbum: & erat lux. Uita hominum
mori uenit: ẜ tercia die resurrexit. Ego sum
inquit panis uite. & unde illi suꝑbiebant.
Patres inquit ur̃i manducauerunt mania:
& mortuisunt. Quare manducauerunt &
mortui sunt: Quia quod uidebant. crodebañ.
qđ non uidebant non intelligebant. Ideo
paties ur̃i. quia similes estis illorum. Dan¬
ducauerunt moyses & aaron & ceteri scĩ qͥ
fuerunt inpopulo manna. & non sunt mor¬
tui quia spitaliter uisibilem cibum intelle¬

Expanded text:
 et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, venit  et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, venit ad me; et qui venit ad me, habet me. Quid est autem habere me? habere vitam aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit; sed de tuo, homo, non de suo. Accepit a te, unde moreretur pro te. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui credit, inquit, habet vitam aeternam, non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbi in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et erat lux vita hominum . Mori venit, sed die tertia resurrexit. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres, inquit, vestri manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Manducaverunt Moyses, et Aaron, et caeteri sancti qui fuerunt in populo, manna, et non sunt mortui, quia non spiritualiter visibilem cibum intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ciodit s uoluntate. Filius dicebat pater doce¬
bat. Homo qui uidebat᷑ loquebat᷑ s ut ds̃ in
corde audientis interius docebat. Idõ sub¬
iunxit. Non quia patrem uidit quisquam
nisi is qui est adõ hic uidit patiem. Ego sum
apatre & idõ patiem uideo. Quid est autem¬
uos trabi ad patrem: nisi discere apatre: Quid
ẽ discere a patre insi audire patrem: nisi audi¬
re uerbum patris. idẽ. ine: Ne forte ergo cũ
dico uobis. omnis qui audit a patre
& didicit. dicatis apud uos ss: numquam ui¬
dinus patrem: quomodo autem discere
potuimus apatre: ame ipso audite. Non q
patrem tridit quisquam: s qui ẽ adõ. hic uidit
patiem. Ego noui patrem: quia ab illosum:
s: quomodo uerbum. ab illo cuiꝰ est uerbum.
non quod sonat & transit. s quod manet cũ
dicente & thrait audientem. Amen am̃¬
nam. Reuelare se uoluit quid eẽt. Nam cõ¬
pendiose dicere potuit: qui credit in me

Expanded text:
credidit, sed voluntate. Filius dicebat, Pater docecredidit, sed voluntate. Filius dicebat, Pater docebat. Homo qui videbatur, loquebatur, sed Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjungit: « Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic videt Patrem. » Ego sum a Patre, et ideo Patrem video. Quid est autem trahi a Patre nisi discere a Patre? Quid est discere a Patre, nisi audire Patrem, nisi audire verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis: « Omnis qui audivit a Patre et didicit, » dicatis apud vos: Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admornam. Revelare se voluit quid esset; nam compendio dicere potuit, Qui credit in me,
Abbreviated transcription (Latin):
misit me traxerit eum, continuo subiun¬
rit. Ix ego suscitabo eum in nouissimo die.
Reddo quod sꝑat: uidebit quod adhuc ñ
uidendo credidit: manducabit quod esuriit.
satiabit᷑ eoqđ sitiit. Ubi: Iu resurrectione
mortuoꝵ. quia ego resuscitabo eum in nouis¬
simo die. Scriptum est enim inprophetis
Et erunt om̃ns docibiles dĩ. Quare hoc dix̃:
Oiudei pater uos non docuit: quomodo
potestis me cognoscere: Omnes regni illiꝰ
homines. docibiles dei erunt: non abho¬
minib audient. Et si abhominibus au¬
diunt: tamen quod intelligunt. intus
datur: intꝰ choruscat intꝰ reuelat᷑. Homines
foris uerbum sonare possuns s inuanũ labo¬
rant nisi intꝰ ds̃ docens aꝑiat sensus. Ille ẽ
dõ docibilis quem ds̃ intus ueritatis instru¬
it agnitione. & amore. Omnis qui audiuit
apatre & didicit. uenit ad me. Quomodo
trahit pater: Docendo delectat. NON
nocessitatẽ ponendo. quia nemo necessitate

Expanded text:
misit me, traxerit eum, » continuo subjunmisit me, traxerit eum, » continuo subjunxit: « Et ego resuscitabo eum in novissimo die. » Reddit quod sperat, videbit quod adhuc non videndo credidit, manducabit quod esuriit, satiabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia « Ego resuscitabo eum in novissimo die. » « Est scriptum in prophetis . Et erunt omnes docibiles Dei. » Quare hoc dixit, o Judaei? Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperit sensus. Ille est Deo docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. « Omnis qui audivit a Patre et didicit venit ad me. » Quomodo trahit Pater docendo et delectat, non necessitatem ponendo? Quia nemo necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
olite murmurare inuicem. N.¬
mo potest uenire adme. nisi
pater qui misit me traxerit
eum: Quid est nemo potest uenire adme.
nisi quia nemo potest credere inme. nisi
pater qui nusit me traxerit eum: Ille ue
smiscdia eiꝰ subsaquat᷑ me. Preueniet uel¬
le subsoquetur ꝑficere. Trahit pater ad fi¬
lium eos qui piopterea ciedunt infiliuoꝵ.
quia eum cogitant patrem habere dm̃. Ds̃
enim pater: equalem sibi genuit filium. Et
qui cogitat. atq infide sua ruminat atq sen¬
tit: equalem es se patri eum inquem cre¬
didit: ipsum trahit pater ad filiuoi. Qui .N.
dexp̃o dicit. non est ds̃ uerus. non tralnt
eum pater: s sua ꝑuersa cogitatio trahit
eum. ueritati non consentire. Ille tractꝰ ÷
apatre: qui ait. Tu es xp̃c filius dei uiui.
Cui dñs inquit. Beatꝰ es simon bariona:
quia caro & sanguis non reuelaiit tibi:
s pater m̃s quiincelis ẽ. Ista enim reuelati¬
Oipsa est attractio. Dumenim dicit ne¬
mo potest uenire adme: nisi pater qui

Expanded text:
olite murmurare invicem. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quid est, Nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum? Ille venmisericordia ejus subsequetur me . Praeveniet velle, subsequetur perficere. « Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credit, ipsum trahit Pater ad Filium. » Qui enim de Christo dicit, Non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. « Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Cui Dominus inquit: Beatus es, Simon BarJona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista o, ipsa est attractio. Dum enim dixit: « Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui
Abbreviated transcription (Latin):
remissionem peccatoꝵ consequi. & regnũ
ualet intrare celorum: S nichodemus
huiꝰ misteria caꝑe nouerat. Nam & nox
inqua uenit. ip̃sam eiꝰ qua p̃mebatur
ignorantiam designat. Nec dum enim
eoꝵ numero sociatꝰ erat. quib ait apłs.
fuistis aliquando tenebrȩ nunc autẽ
lux indomino: s inter eos potius rema¬
nebat: quib loquit᷑ isaras. Surge illu¬
senex sit: Numquid potest inuentrẽ
matris suȩ iterato introire. & nasci:
Quia scđe natiuitatis ad huc nescius
ꝑseuerabat. de salute autem sua iam solli¬
citꝰ ex titerat. necessario deuna quã nõue¬
rat natiuitate. anposs iterari. uł quo ordi¬
ne regeneratio poss impleri querebat:
ne huiꝰ exspers remanendo. uite cȩle¬
stis particeps ee nequirre. N otandum
autem. quia quod de carnali dixit. hoc
eciam despũali ẽ generatione senciendũ:
nequaquam uidelicet
EMM

Expanded text:
remissionem peccatorum consequi et regnum remissionem peccatorum consequi et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus,  mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit ipsam ejus, qua premebatur, ignorantiam designat, necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Sed inter eos potius remanebat, quibus dicit Isamo nasci cum senex sit? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum; nequaquam videlicet eam
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum uenit ad dñm nocte.
eupiens secreta eiꝰ allocutione. plemꝰ discere
abillo querebat inuestigare ꝓmeruit:
Rabbi inquit. scimꝰ qͥa adõ uenisti magist̃.
Nemo enim potest hec signa facere que
tu facis. nisi fuerit ds̃ cum eo. Adõ igit᷑
iħm aðinagisterium uenisse. feleste mundo
adhibendum. confessus ẽ: dm̃ cum illo fu
tam̃ ipsum dm̃ ẽẽ cognouit. S quiaquẽ
magistrum nouerat ueritatis.studiose
docenbus adiit. merito adagnitionem
s & passionis atq ascensionis ipsius archa¬
na ꝑcepit: necnon eciam modũ scđe rege¬
nerationis ingressum regni cȩlestis. alia
q ꝑplura doctrine euuangelicȩ sacram̃-¬
ta: dño reuelante didicit. Respondit enĩ
iħc: & dixit ei. Am̃ am̃dico tibi. nisi qͥs
natꝰ fuerit denuo non potest uidere reg
num dĩ. Que sententia.tanto aꝑtius
cunctis fidelib lucet. quanto conftat
quia sine huiꝰ luce fideles ẽẽ nequeunt.
Quis & enĩ sine lauachro regenerationis.

Expanded text:
Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere ab illo quaerebat investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, Deum cum illo fuitamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem et passionis atque ascensionis ipsius areana percepit. Nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliqua perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante didicit. Respondit Jesus et dixit: Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat, quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
ut penitentiam agerent: & ungebant
oleo multos egrotos & sanabant. Dicit ⁊
iacob. Infirmat᷑ quis inuob̾. inducat pre¬
sbiteros eccłȩ. & orent suꝑ ipsum. ungen¬
tes eum oleo in nomine domini. Et siin
peccatis sit. dimittent᷑ ei. Unde patet.
tum. ut pontificali benedictione conse¬
erato oleo. ꝑunguant᷑ egroti. Predicabant
utem ut penitentiã agerent: et supra.
misit illos inquit exuangelitare regnũ
dĩ: quia uidelicet. utrumq iuxta ioħis
baptiste. uł ipsius saluatoris exemplum.
predicabant Penitentiã agite: appiopinq̃¬
bit enim regnum celoꝵ. Regni enĩ celoꝵ
ianuis propinquare est. de his quemq
quib abeo discesserat penitere:

Expanded text:
ut poenitentiam agerent, et ungebant ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant. Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum ungentes eum oleo, in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet atum, ut pontificali benedictione consecrato oleo, perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei . Quia videlicet utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvapraedicabant: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum, . Regni coelorum januis appropinquare, est de his quemque quibus ab eo deciderat, poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
exeuntes de illa ciuitate. eciam puluerẽ
pedum ur̃oꝵ excutite intestimonium
supra illos. Puluis excutit᷑ de pedibus.
intestimonium laboris sui, quod ingressi
sint inciuitatẽ. & predicatio apłica ad illoᷤ
usq ꝑuenerit. Siue excutit᷑ puluis. ut
nichil abeis accipiant. nec aduictum qͥdẽ
necessarium qui euuangłm spreuerint
Allegorice autem. qui uerbo humiliter
intendunt: siquib ut homines t̃renȩ
leuitatis neuis obscurant᷑. ꝑ ea mox quȩ
recipiunt ȩiiuangłicȩ predicationis uesti¬
gia purgant᷑. Qui uͦ ꝑfidia. uel negligentia.
uel eciam studio contempnunt. horum
uitanda communio.fugienda sitagoga
ensetur: excuciendus pedum puluis
ne gestis inanib & pulueri comparandis.
mentis caste u estigiũ polluat᷑. E gressi aũ¬
cireuibant ꝑ caftella. ęuuangelitantes. &
urantes ubiq Quid euurangelizarent
uel quomodo curarent. apłs marus
exponit plenius. Predicabant inquit

Expanded text:
exeuntes de civitate illa, etiam pulverem exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accinecessarium, qui evangelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines, terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur. Excutiendus est pedum pulvis, ne gestis inanibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Acircumibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent Apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
inarcum non portari uel haberi duas tu¬
nicas. s ex pressius indui prohibet. dicenͤ
& ne induerent᷑ duab tumcis. quideoᷤ
monet. nisi non duplicit᷑ s simpliciter
ambulare: Aliter. Induab tumcis iu¬
det᷑ mͥ duplex ostendere uestim̃tum: non
quo in locis scithiȩ & glaciali niue rigen¬
tibus. una quis tunica debeat ẽẽ contentꝰ:
s quo intiinica uestimentum intelliga¬
mus: ne alio uestiti. aliud nobis futuro.¬
rum timore seruemus. Et inquãcumq
domum intraueritis ibi manẽte & in¬
de ne exeatis. Dat constantiȩ gn̾ale
mandatum. ut hospitalis necessitudiniꝰ
iura custodiant alienum a predicare reg¬
ni celestis astruens. cursitare ꝑ domos.
& inuiolabilis hospicii iura mutare. Nec
ociose scđm matħm. domus quam ingre¬
diant᷑ apłi. eligenda decernit᷑: ut mutandi
hospicii. necessitudiniꝰq uiolande causa. ñ
suppetat. Et quicumq non recẽꝑint uoͤ.

Expanded text:
Marcum non portari vel haberi duas tuMarcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex ostendere vestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos,
Abbreviated transcription (Latin):
demanuum suarum laborib transigebat.
ne ciuiquam grauis ẽẽt: s potestatem dedisse
iniqua scĩrent sibi ista deberi: Cũ autem
adomino aliquid imꝑat᷑. nisi fiat inobe¬
dientie culpa est. Cum autẽ potestas dat᷑.
licet ciuq non uti. & tamquam de suo iure
cedere. Hoc ergo ordinans dñs quod eum
ordinasse dicit apłs. his qui enuangłiũ
annuntiant de euuangłio uiuere. illa
aplis loquebat᷑. ut securi non possid̾ent
magna nec minima Ideo posuit. nec uir¬
gam, ostendens. afidelib suis omnia de¬
beri ministris suis. nulla suꝑflua requi
go potestatem. uirge nomine significauit
cum dicit. ne qͥd tollerent inuia nisi uirgã
dño acceptam quȩ uirge nomine signi¬
ficata est eciam quȩ non portant᷑ non
deerunt. Hoc & exduabus tuncis in¬
telligendum ẽ: nequisquam eors pret̃
eam qua ẽẽt in dittus. aliam portandam
putaret. sollicitꝰ ne opus ẽẽt: cum ex illa
potestate poss accipere. Quoduero scđm

Expanded text:
de manuum suarum laboribus transigebat, de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderentmagna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi minisgo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tione dictam uirgam. quȩ scđm marcum
ferenda est & subalia illam quȩ scđm mathe¬
um & lucam non est ferenda: sicut subalia
significatione intelligit᷑ temptatio de qua
dictum est ds̃ nemĩnem temptat. & sub
hec probationis. Utrumq ergo accipien¬
dum est a domino apłis dictum. & ut nec¬
ungã ferrent: iut non nisi uirgam ferrent.
Cum enim scđm matheum diceret eis. noli¬
te possidere aurum neq argentum. & cetera.
continuo subiecit. Dignus est enim oꝑariꝰ
cibosuo. NDE Satis os tendit
cur eos hec possidere acferre nolueritz non
quo necessaria non sintsintentationi huiꝰ uite:
s quia sic eos mittebat. ut eis hec deberi mon¬
straret. abillis quib euuangelium credentib
annuntiarent. Claret autem non ita p̃cepisse
dñm tanquam euuangelistȩ uiuere aliunde.
nondebeant. quam eis prebentib quibus
annunciant ȩuuangelium. Alioquin con¬
tra hoc preceptum fecit apłs: qui uictum

Expanded text:
tione dictam virgam, quae secundum Marcum tione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda. Sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat, et sub haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apvirgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum et argentum, etc., continuo subjecit, Dignus est operarius cibo suo . Unde satis ostcur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum
Abbreviated transcription (Latin):
a. & ut languores curarent. Et misit illos
predicare regnum dĩ & sanare infirmos: &¬
oncessa primum potestate
signorum. misit eos p̃dicare
regnum deiz ut promiloꝵ
magnitudimi attestaretur
eciam magnitudo factorum. fidemq uerb̃
daret uirtus ostensa: & noua facerent qui
noua predicarent. Unde nunc quo  cum
fidelium numerositas excixuit intra sc̃am
xelam multi sunt. qui uitã uirtutũ tenent.¬
&e signa uirtiitum non habent: quia frustra
miracłM foris ostendit᷑. si dẽ est quod intꝰ
oꝑet᷑. Nam iuxta magistri gentium uocem.
linguȩ insignum sunt. non fidelib s: infideli
b Et ait adillos. Nichil tuleritis inuia: neq
uingam. neq peram neq panem. neq pecu¬
niam: neq duas tunicas habeatis. Solet que¬
ri quomodo matheus & lucas cõmemorauitl
dixisse dni discipulis. ut ne uugam ferrent:
cum dicat marchus: & precepit eis ne quid
tollerent inuia. nisi uirgam tantum. Qđ
ita soluit᷑. ut intelligamus subalia significa¬

Expanded text:
isit illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmos, oncessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenentet signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelillos: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint, dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus, et praecepit eis, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significa
Abbreviated transcription (Latin):
ratione facture suȩ. E cce iterum noita de
suꝑnis medicina aemittit̃. ecce ĩterum in fir-¬
mos suos ꝑse ipsam maiestas uisitare digna¬
tur. Ecce iterum humanis aiuina miscent᷑:
adẽ uicarius sp̃s sc̃s redemptoris: ut bene
iste scificet quod ille ad quisiuit. iste custodiat.
Ac siunitas dĩtatis. ꝑ unitatẽ graciȩ ac mune
equali reuerentia sit colendus. Ergo sp̃s sc̃s in
templa. uelut imber scĩficationis illapsus ẽ
non iam uusitaturus subito. s ꝑpetuus con¬
solator & cohabitator eternus. Nam sicut

Expanded text:
ratione facturae suae! Ecce iterum nova de ratione facturae suae! Ecce iterum nova de supernis medicina mittitur: ecce iterum infirmos suos per se ipsam majestas visitare dignatur. Ecce iterum humanis divina miscentur, id est, vicarius Redemptoris; ut benefiste sanctificet; quod ille acquisivit, iste custodiat: ac sic unitas deitatis per unitatem gratiae ac muneraequali reverentia sit colendus. 2. Non templa, velut imber sanctificationis illapsus est, non jam visitator subitus, sed perpetuus consolator, et habitator aeternus. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qua publicus propugnato mur
& militauit & uicit post quam
fragilitãtem conditionis m̃e. non solum de in¬
feris eruit: s eciam ad regni sui excelsa subueis
in hac die uixta uerbum suum. sc̃i sp̃l̃ donaur
aduentũ: de quo iam apłis suis dixerat. &e g
rogabo patrem & auum paraelitum dabi
uobis. Alium utiq non minorem: alium pa
siõne adexpectatiõrem tanti miineris prepa¬
rat. sͣ illum quemsibi adõ in locum aĩ pronil¬
sum eẽ meminisiet. uerum dm̃ eẽ cognos ei.
Et alium in quit paraclytum. Maiestatis in¬
tellige sõcium. quem maiestati ꝑspicis com¬
paratum. Et rogabo in quit patrem & alĩ
paraclytum dabit uobis. Quam bene sul
titulo promissionis: distinctionem applicus
trinitatis Pater est qui inducit᷑ iogandis
filius est: qui intelligitur io gaturis. ͤ¬
sũ qui piomittit᷑ a patre mittendus. Auan¬
ta .&. quam ineffabilis pietas redemptoris.
Hominem portauit adcelum & dm̃ misit
aaterras. Quanta ẽ auetori cura. proinstau¬

Expanded text:
qua publicus propugnator mundo et militavit et vicit, postquam fragilitatem conditionis nostrae non solum de inferis eruit, sed etiam in regni sui excelsa subvexit, in hac die juxta verbum suum sanctum Spiritum donavit, de quo jam Apostolis suis dixerat, Et rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis . Alium utique non minorem, alium Parsione ad exspectationem tanti muneris praeparata, illum quem sibi a Domino in locum Dei promissum esse meminisset, verum Deum esse cognosceret. Et alium, inquit, Paracletum: majestatis intellige socium, quem majestati prospicis comparatum. Et ego rogabo, inquit, Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Quam bene sub titulo promissionis distinctionem applicuit Trinitatis. Pater est qui indicatur rogandus; Filius est qui intelligitur rogaturus; s qui promittitur a Patre mittendus. Quanta et quam ineffabilis pietas Redemptoris! Hominem portavit ad coelum, et Deum misit ad terras. Quanta est auctori cura pro instau
Abbreviated transcription (Latin):
cam. nisi suꝑ humilem & quietum & trem̃¬
tem sermones meos: Si ergo promereri
cupimus tanti uisitatoris in gressum: mun¬
demus pͥmum domum animȩ nr̃e. ab indigniᷤ
carnalis concupiscentie passionib: asuꝑbiȩ
abhominatione afetore iactantie: a tepori
horrore. de quo ipse dñs ait. Utinam in¬
quit frigidus esses aut calidus. Nc̃ aũquia
tẽpidus es: incipiam te euomere exore meo:
id est. ex uiscerib intimi cordis expuere. Pre-¬
paremus itaq hanc domum cotidie adsa¬
cri regis aduentum. eamq probabilium
morum florib ad ornemus, repleamus eam
iocundis preciose odorib castitatis. fidei
& compunctionis incenso balsamo bene¬
olenti & timiamate caritatis: ut amputa¬
tis uiciis & uirtutib insertis. destructis
innobis habitationib diaboli. mutemus
intemplum dehut tam beatus hospes ni¬
tido delectatus hospicio. ftabilem ac per¬
petuam innobis faciat mansionem. Prop¬

Expanded text:
cam, nisi super humilem, et quietum, et tremecam, nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos ? Si ergo promereri cupimus tanti visitatoris ingressum, mundemus primum domum animae nostrae ab indignis carnalis concupiscentiae passionibus, a superbiae abominatione, a fetore jactantiae, a teporis horrore, de quo ipse Dominus dicit: Utinam, inquit, frigidus esses aut calidus; nunc vero quia tepidus es, incipiam te evomere 37 ex ore meo , id est, ex visceribus intimi cordis exspuere. Praeparemus itaque hanc domum quotidie ad sacri regis adventum, eamque diversis probabilium morum floribus adornemus. Repleamus eam jucundis pretiosisque castitatis, fidei et compunctionis incenso, balsamo benevolentiae et thymiamate caritatis: ut amputatis vitiis, et virtutibus 38 insertis, destructa in nobis habitatione diaboli, mutemur in templum Dei, ut tam beatus hospes nitido delectatus hospitio, stabilem ac perpetuam in nobis faciat mansionem. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam ad consolationes & adpremia festina
bramus de aduentu spũ scĩ s nos ita agamus
ut cotidie eum ad nos castigatis oꝑib & castis
pectorib inuitemus. Ita enim puri atq purga¬
ti sensib & cogitationib eẽ debemꝰ. ita nos opoi¬
tet orę ⁊ cordȩ adhibere custodiam. ut nos dig¬
uos semꝑ uisitatione eiꝰ & illuminatione faci¬
amus: ut ualeamus liberi ẽẽ ab omniinmun¬
dicia cogitationũ: qr ut salomon dix̃. ꝑuerse
cogitationes separant adõ. Studeamus liberi
eẽ ab omni obtrectatione omniq malicia, qr
inmaliuolam animam non ingreditur sapi-¬
entia: nec habitabit in corpore subdito pecca¬
tis. Piram ac suꝑbiam: animȩ negligentiuor.¬
ps sei custodia ⁊ piotectione nudantur. Non
ergo pro huiꝰ modi passionib contristemus
grãm humilitatis & pacis: mansuetudinis
euocemus. acletificemꝰ eum oꝑib & profec¬
tib nr̃is: quia ipse dicit. Suꝑ quem requies¬

Expanded text:
ad supplicia, tanquam ad consolationes et ad praemia festinabad supplicia, tanquam ad consolationes et ad praemia festinabbramus de adventu Spiritus sancti: sed nos ita agamus, ut quotidie eum ad nos castis operibus et castis pectoribus invitemus. Ita enim puri atque purgati sensibus et cogitationibus esse debemus: ita nos oportet ori et cordi adhibere custodiam, ut nos dignos semper ejus visitatione et illuminatione faciamus et videamur liberi esse ab omni immunditia cogitationes separant a Deo. Studeamus liberi esse ab omni obtrectatione, omnique malitia, quia in malevolam animam non ingreditur sapientia, nec habitat in corpore subdito peccatis. Per iram ac superbiam animae negligentiui custodia et protectione nudantur. Non ergo per hujusmodi passiones contristemus gratiam humilitatis et pacis mansuetudinem evocemus, ac laetificemus eum operibus et profectibus nostris: quia ipse dicit: Super quem requies