comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lare ista iactare uł salutare. s in ip̃o corde ad
omnia esse p̾paratum. ut possit canere illud ꝓ¬
pheticum. Paratum cor meum deus ꝑatum
cor incum. Multi enĩ alteram maxillam pͥ¬
bere nouert̃. diligere u̾o illum a quo ferunt᷑
ignorant. At u̾o ip̃e dñs qui utiq p̾cepta
q̃ docuit pͥmus impleuit. ꝑcucienti se ĩ ma¬
xillam ministro sacerdotis. non prebuit alte¬
ram s in suꝑ dixit. Si male locutus sum ex¬
ꝓbra de malo. Si bene quid me celis: Non
tamen ideo paratus corde ñ fuit non solum
in alt̾am maxillam cedi ꝓ salute om̃ium.
s etiam toto corpore crutifigi. Ergo ⁊ illud
quod sequit᷑ et qui uolu̾it tecum uidicio cõ¬
tendere ⁊ tunicam tuam tollere. remitte ei ⁊
uestimentũ. ad p̾parationem cordis. ñ ad os¬
tensionem oꝑis preceptum recte intelligit᷑.
S de tunica et uestimento qd̃ dictum est.
ñ in eis solis. s in om̃ib faciendum ẽ. que ali¬
quo iuire temporalit nr̃a esse dicimus. Si enĩ

Expanded text:
late ista jactare, sed in ipso corde esse ad omnia praeparatum, ut possit canere illud propheticum: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Multi enim alteram maxillam praebere noverunt, diligere vero illum a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram; sed insuper dixit: Si male locutus sum, exprobra de malo; si bene, quid me caedis ? Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. 59. Ergo et illud quod sequitur, Et qui voluerit tecum judicio contendere, et tunicam tuamis, non ad ostentationem operis praeceptum recte intelligitur. Sed de tunica et vestimento quod dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ne quis alnͣs grangias suas uł¬
Laliquã eaꝵ alicui monacho cõ-¬
mittat. nͥ cellerario. qui scdm re¬
gle actoritatẽ ad uoluntatẽ hab¬
batis curã gerat de oĩb. ⁊ ei ꝓ ut
nec̃te fuerit solatia ãministret᷑
a quib in his que agenda fue¬

Expanded text:
ne quis abbas grangias suas vel aliquam earum alicui monacho committat, nisi cellerario qui secundum Regulae auctoritatem, ad voluntatem abbatis curam gerat de omnibus, et ei prout necesse fuerit, solatia administrentur, a quibus in his quae agenda fue
Abbreviated transcription (Latin):
est. ad corpus excellentius idest ad corpꝰ cele¬
ste conu̾titur. Conuenit etiam gradib reli¬
gionis. ⁊ płimum expedit. ut omĩum sensib
⁊ paruuloꝵ ⁊ magnoꝵ bene senciat᷑ de deo.
Et ideo qui uisibilib adhuc pulcͥtudinibus
dediti sunt. nec possunt aliquid in corporeũ
cogitare. qm̃ necesse est celum pferant terre.
tolerabilior ẽ opino eoꝵ. si dm quem adhuc
corporalit̾ cogitant. in celo pociꝰ credant esse
qͣm in t̾ra. ut cum aliqͣndo cognouerint dig.¬
nitatem anime. celeste etiam corpus excedere.
magis eum querant in anima qͣm in corꝑe
etiam celesti. Et cum cognouerint qͣntum diᷤ¬
tet int̾ peccatoꝵ animas ⁊ iustoꝵ. sicut non
audebant cum adhuc carnaliter saperent
in t̾ra eum collocare s in celo. sic postea me¬
liore fide uel intelligentia magis eum in
animis iustoꝵ quam in pẽccoꝵ requirant.
Recte gͦ intelligitur qd̃ dictum est ꝑat̾ nr̃
qui es in celis. in cordib iustoꝵ esse dictum.

Expanded text:
 ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
nerib eius accipimus. Quis aut̃ potest ul
paratus c̃e ab infirmis inuirias sustinere. qͣn¬
tum eoꝵe salut pdest. ⁊ malle ampliꝰ iiqui¬
t̾ ais aliene petpeti. quam io quod ꝑpessus
t̃ reddete omnipotenti a se aliquid. uł id qd
petit si habecur et si recte dari pocest uł consi¬
liua bonum uł beniuolum animum dare
net se auertere ab eo qui mutuari cupit. cli¬
ligere inimicos. benefacerȩ eis qui se oderũt.
erar ꝑ eis qui se ꝑsecunt᷑: Quis eigo hec
fant nisi plene ꝑfeteꝙ misericors:. Quo
uuo consilio miseria deuitat᷑. opitulanteil¬

Expanded text:
s accepimus. 80. Quis autem potest vel paratus esse ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel benevolum dare animum, nec se avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante il
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur. Et sol non ortus est nob̾. Et illa plu¬
uia spiritalis non irriget nisi bonos. quia
malos significabat uinea de qua dictum ẽ
mandabo uubib meis ne pluant suꝑ eã.
S siue illuõ siuie hoc intelligas. magna cũ
bonitate fit que nob̃ imitanda p̾cipitur. si
filii dei cẽ uolumus. Qnͣtum enĩ huicii¬
te solatium affert lux ista uisibilis ⁊ pluuia
corporał. Qui tñ ingratus est ut non senci¬
at qđ solatium uidemꝰ et ustis in hac uita
es patatorib commuuiter exhiberis Non
aut̃ ait quĩ facit solem oriri suꝑ bonos. et ma¬
los s addidit suum icẽ quem ipe fecit atcycõ¬
stituit. ⁊ a nullo aliquid sumpsit ut faceret. E¬
cut in genesi de om̃ib luminarib scribitur.
Quu ppre pot̃ dicere sua eẽ omnia que dem
chilo creauit. ut hinc acdmonerem̃ quanta li¬
bemalitate inimicis nr̃is. ex precepto eius pͥsta

Expanded text:
scribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos significavit vinea, de qua dictum est, Mandabo nubibus meis ne pluant super cam . Sed sive hoc sive illud intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tem uocamurut coherebs xp̃i esse possinuᷤ
fan ago efficimur regeneratione quita
Ae ad optamur in regnum dei. ñ tamqm
comldri uit unum sit beneficium qd̾ uos set̃
& p ominipotenciam suam cum ante nich
eamus. alterum quo adoptamur. att e im o
sione feueremur. Itaꝙ non ait facite ista ta¬
qm estis a i sꝰ facite ista ut sitis filis. Cum
aurt adliat uo suocat ꝑ ip̃m unigenitum. ad
similitulinẽ slam nos uocat ill enim sicat
consequent dicit solem suum or ri sucis s
tonos es mialo senpluit suꝑ uistos ⁊ inuistos.
Sue so lem suum ñ istum carneis odisuos¬
pluuiam accipias irrigationem doctrine ue¬
ritatis. que et bonis et malis apparuit ⁊ bonis ⁊
maius accipere. non solum hominum s etiã
pecoꝵ corporeis ocłis prolatum. et istam pluui¬
am qua fructus gignunt qui ad refectionẽ
corporis dati sunt. Quod ꝓbabilius in telligi
iniqui. in illo libro. qui sap̃ia salomonis in¬

Expanded text:
tem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . tem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . Filii ergo efficimur regeneratione spirituali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam creati: ut unum sit beneficium, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum quo adoptavit, ut cum eo tione frueremur. Itaque non ait, Facite ista, quia estis filii; sed, Facite ista, ut sitis filii. 79. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive solem suum non istum carneis oculis vipluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia bonis et malis apparuit, et bonis mavis accipere non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis in
Abbreviated transcription (Latin):
meum et seruituti subicio: Nam hoc in ser
uitute ꝓsternebat et debilitabat et uictum or¬
dinabat. una stephanum. cetosq xp̃ianos
fuerat ꝑsecutus. Quis gͦ conuincit martyres
sanctos non talem suam uindictam a dño
ẽe deprecatos. cum etiam finem huiꝰ scl̃i in qͦ
tanta exicia ꝑtulerunt ad suam uindictã
libent̾ potuerint optare: Quod qui orant.
et ꝓ inimicis suis orant qui sanabiles sunt.
et contͣ illos non orant qui insabiles ẽẽ uolue¬
runt. Quia deus quoq puniendo illos non
ẽ maliuolus tortor. s iustissimus ordinator
Sine ulla gͦ dubitatione diligamus inimicos
qui in celis ẽ. ex illa regła est intelligendum
qui et iohes dicit. Dedit eis potestatem filios
del fleoi ouuis enim naturaliter filius est qͥ
nescit omnino pectare. slos aut̃ potestate acep¬
pa esfiamur flis in quantum esa aue a oipo¬
ps prnt emplenuis. Unde ⁊ apłita aisciplira
ado ptonem appellat. qua in etnani herplita¬

Expanded text:
meum, et servituti subjicio ? Nam hoc in se meum, et servituti subjicio ? Nam hoc in se utique prosternebat, et debilitabat, et victum ordinabat, unde Stephanum caeterosque Christianos fuerat persecutus. Quis ergo convincit martyres sanctos non talem suam vindictam a Domino esse deprecatos, cum etiam finem hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint licenter optare? Quod qui orant, et pro inimicis suis orant qui sanabiles sunt, et contra illos non orant qui insanabiles esse voluerunt: quia Deus quoque puniendo illos non est malevolus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatiqui in coelis qua et Joannes dicit: Dedit illis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius Dei est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab ilr implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
quid agimus de his contra quos orarum a scĩs
accipimus. ñ ut corrigerent᷑. Nam hoc modo ꝓ¬
his pocius orandum ẽ. s ad illam ultimã damp¬
nationem. non sicut contra dñi tralicionem ꝑ
ꝓpħam. Nam illa ut dictum ẽ. predictio futu¬
roꝵ non optatio supplicii fuit. nec sicut apłs
contra alexandrum. Nam et inde iam satis di¬
dum ẽ. s sicut in apocalipsin ioħis loginꝰ marcy¬
resorare ut uindicent etiam cum ip̃e primus
martyr ut lapidatorib sius ignosceret oraue¬
rit. S huic non oportet moueri. Quis enĩ au¬
deat affirmare cum illi sc̃i candidati se uindicari
pecierint. utrum contra ip̃os homines. an contra
tỹrum. ut euertatur regnum pectati. Non enĩ¬
cuiꝰ euerisionem nititur apłs dicens. Non gͦ
regnet pecẽm in ur̃o mortali corpore. Destru¬
itur aut̃ et eueratur peti regnum. partim
ere apłm paulum. Non ne tͥ uidetur in seip̃o
stepħm martyrem uindicare cum dic̃. non sic
pugno quasi quietem cedens. s castigo corpꝰ

Expanded text:
quid agimus de his contra quos oratum a sanctis accepimus, non ut corrigerentur, nam hoc modo potius pro ipsis oratum est; sed ad illam ultimam damnationem: non sicut contra Domini traditorem per prophetam; nam illa, ut dictum est, praedictio futurorum, non optatio supplicii fuit: nec sicut ab Apostolo contra Alexandrum; nam et inde jam satis dictum est: sed sicut in Apocalypsi Joannis legimus martyres orare ut vindicentur ; cum ille primus martyr ut lapidatoribus suis ignosceretur, oraverit. 77. Sed hinc non oportet moveri. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindicari petierint, utrum contra ipsos homines, an contra tyrum, ut evertatur regnum peccati, quo regcujus eversionem nititur Apostolus, dicens: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore . Destruitur autem et evertitur peccati regnum, partim ere apostolum Paulum; nonne tibi videtur in seipso Stephanum martyrem vindicare, cum dicit: Non sic pugno, tanquam aerem caedens; sed castigo corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullus abb̃s ad aliã domũ
monachũ diic̾e exceptis ut di¬
ximus uisitatorib nulli liceat.
dũ aut̃ abb̃s c̃ duob loquit᷑. si t̾¬
trus suꝑuenerit stando breuit̃
si nec̃ce fuerre loqui pot̃it. s con¬
sedere ⁊̃ rogatus ñ presumat.

Expanded text:
ut nullus abbas ad aliam domum monachum ducere, exceptis, ut diximus, visitatoribus, nulli liceat. Dum autem abbas cum duobus loquitur, si tertius supervenerit, stando breviter, si necesse sit, loqui poterit; sed consedere etiam rogatus non praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
na eoꝵ carnat ĩ pelle mortua clau
la q. ĩ carne uet̾is hõis p̾uaricatõis sñ¬
satiat sitĩ. s esti tepida uomitũ faẽ:
Q uͣ errat agar ĩ solicudse c̃ filio suo:
sig̃tat sinagogã c̃ ppło suo expulsã de
pra sua. sñ sacdotio ⁊ sacfitio. ĩ toto

Expanded text:
ortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sensatiat sitim, sed aestu tepido vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam cum populo suo expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacrificio in toto
Abbreviated transcription (Latin):
is tduo ad locũ ꝑuenit. Añꝗͣ ueniret
filt᷑ ad locũ sacͥficii. ipẽ sͥ ĩ molãdꝰ ligna
portauit. dem̃ abhã gladio armat᷑ ⁊ ẽ
iã pene feriret. ãmonet᷑ ut parceret.
ħ ñ tñ sũ sacͥficio ꝯ sñ sãguine fuso recedit.
Apparet it aries ĩ uepre ĩħens cornib

Expanded text:
iret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet namque aries in vepre inhaerens cornibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Q uͦ filiũ morientẽ siti sub ar¬
bore ꝓiecit ⁊ sͨ domõstnͣte ãgelo aspi¬
dit fontẽ: sig̃cabat qͣsdã ex eo ppło ad
ubͣm ligni crucis refugiũ petit᷑os. Qr
elamat᷑ puer ploras ⁊ audiuit ea ds.
⁊ sic demõst̾nte angelo aspicit fontem.
ħ ꝓ illis dicit qͥ ex iud̾is xꝑm ꝯu̾tunt᷑.¬

Expanded text:
tionem. Quod vero filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit, qui ex Judaeis ad
Abbreviated transcription (Latin):
entenariꝰ ã ab̾hã genuit ex
sara uxore sua filiũ .ꝙ̃. uocauit
ysaac. hẽ cũ uidisset mat̾ ludñtẽ
c̃ ysmael. dix̾ ad abͣhã. lice ãcillã
silio libe. Nc̃ ꝗͥ qrñd̾: cͣ antea sara

Expanded text:
Centenarius itaque Abraham genuit ex Sara uxore sua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam s
Abbreviated transcription (Latin):
dultia faucibꝰ meis eloqͥa tua. sr̃ mel fauũ.¬
cationis adducit. In t̾ mediũ ã rama.⁊
int̾ mediũ bethel sed̾e dicit᷑ ꝓpħia. Rama
ĩ t̾pr̃ excelsa bethel. domꝰ d̾i. utiq qr nos intͣ
domũ d̾i positos. ñ q̃ in t̾ra st̃ quer̾e docet.
s q̃ in celis st̃. ħ misit ⁊ uocauit ad sebarach.

Expanded text:
dulcia faucibus meis eloquia tua . Cocationis adducit. Inter medium autem Roma et inter medium Bethel sedere dicitur prophetia. Rama interpretatur excelsum, Bethel domus Dei, utique quia nos intra domum Dei positos, non quae in terra sunt quaerere docet, sed quae in coelis sunt . Haec misit et vocavit ad se Barac .
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ corꝑa miracłis chorꝰcare ꝯspitiũt.
lucc u̾itatis fracti qd̾ ĩpugnau̾ant c̾didert̃.
Cecmert s cubis ut lagen̾e frag̾ent᷑ lage¬
ne fracte st̃ ut lãyades appar̾ent. Aparue¬
solu̾ent᷑. corꝑa eoꝵ ĩ morte sołta st̃ uͥ mira¬
culis chorꝰcarent. Chorꝰeauer̃t mir acłis u̾
hostes suos ex diuma luce ꝓst̾n̾e̾nt: no
tand̾ qd̾ steterũt hostes añ lagenas. ⁊ fu¬
gert̃ añ lãpades. qr nimirũ ꝑsecutores
sc̃ȩ̃ fid̾i p̾dicõribꝰ adh ĩ corꝑe positis resti¬
cerũt post solutionẽ uͦ corꝑni apparũ

Expanded text:
martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur. Lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent; apparuesolverentur. Corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; coruscaverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent. Et notandum quod steterunt hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restiteru
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ lagenis. atq iste̾ ut diximꝰ fuit ordo p̾lian¬
di. Cecinert̃ tub. ĩ t᷑ lagenas misse sãpado
s̃sugã u̾cunt᷑. Designat᷑ itaq ĩ tub̾. clamos
p̾oicãtiũ. ĩ lãpadibꝰ. claritas miracłoꝵ. ĩ d
te corꝑm. hostes suos moriendo ꝓst̾n̾ent.
eoꝵq gladios ũ armis s patn᷑cia suꝑarent
Armati nãq uener̾t subduce suo ad p̾liũ. bar¬

Expanded text:
cum lagenis; » atque iste, ut diximus, fuit ordo praeliandi: « Cecinerunt tubis, ugam vertuntur. » Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in te corporum, hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium mar
Abbreviated transcription (Latin):
o testam̃ta direxit. Nã in eũ uͥ c̾dñtiũ fi¬
dẽ. au rebelliũ ꝑnicatiã pleniꝰ ꝯꝓbaret: ante
aduentũ iuditu sui qͣi exploratores duos
legẽ ⁊ euãgłiũ destinauit. Raab uͦ typũ
cenet eccłiȩ. q̃ de extͣneis atq alienis gt̃i¬

Expanded text:
o Testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante adventum judicii sui quasi exploratores duos, Legem et Evangelium destinavit. Raab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis g
Abbreviated transcription (Latin):
ditosq ad axiliũ nr̃m. de uoluminũ suoꝵ
iacłis cord̾ nrĩ hostes ac̾rimos uuln̾antes.
Ads ⁊ ierechiel sac̾nĩta nob̾ celestia ĩ qͦdfor¬
mibꝰ rotaꝵ circłis signans. ducit ⁊ osce bis¬
senas agmnis tͣbas. ⁊ p̾cedũt nos sucãcti
lũbos ĩ u̾tate ꝗͣ. p̾dicant ad axiliũ nr̃m¬

Expanded text:
ditosque ad auxilium nostrum, qui voluminum suorum jaculis cordis nostri hostes acerrimos vulnerant. Adest Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum oculis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos praecincti lumbos in veritate, quam praedicant in auxilium n
Abbreviated transcription (Latin):
ex lya. Gad pͥmogenitꝰ ciuso. dezelpha.
Manasses. pͥmogenitꝰ ioseph. d egiptia
filia sac̾donis putiphares. In his ͦ pͥmoge¬
nitis figͣalit̾ illi ex pͥori ppło designãt᷑. qͥ
ꝑ legr̃ placuer̾t d̾o̾ qͥq ñ reqͥesct̃ s expe¬
diti ad axiliũ fr̃m suoꝵ ꝯsurg̾t. Laborãtibꝰ

Expanded text:
ex Lia, Gad primogenitus ejusdem de Zelpha, Manasses primogenitus est Joseph, de Aegyptia filia sacerdotis Putipharis. In his ergo primogenitis figuraliter illi ex priori populo designantur, qui per legem placuerunt Deo, quique non requiescunt, sed expediti ad
Abbreviated transcription (Latin):
Piordanẽ. sustulert̃ d̾ medio fluminis .xii.
lapides. qͦs ꝓ testimoĩo posuert̃ ĩ loco scd̃ȩ
cͥꝯcisionis. ad sigtand̾ nob̾ ut dũ de lauacͦ
missima gestare debeamꝰ. qͦꝵ sõꝑ testi¬
moniũ ad imitam̃ta uͥtutũ ꝯtueam᷑. de¬

Expanded text:
ordanem, sustulerunt de medio fluminis duodecim lapides, quos pro testimonio posuerunt in loco secundae circumcisionis, ad significandum nobis ut dum de lavacro nobiscum gestare debeamus: quorum semper testimonium ad imitamenta virtutum contueamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tua delucet me. ⁊ continebit me dextera tua.
Nut si non placet impios dici ẽe cum deo.
qͣmqͣm nusquam non pͥsto sit deus. quẽ ad¬
modum nos dicimus cecos eẽ. cum lute. tam̃¬
et si ocłos eoꝵ lux citcunfundat. Unum reli¬
quum ẽ. ut hic adu̾sarium. preceptum di¬
esse intelligamus. Quid enim sic aduersat᷑
peccare uolentib qͣm p̾ceptum dei. idẽ lex eius.
et scriptura diuina que data ẽ nõb̾ ad hanc

Expanded text:
tua deducet me, et continebit me dextera tua . tua deducet me, et continebit me dextera tua . Aut si non placet impios dici esse cum Deo, quanquam nusquam non praesto sit Deus; quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentibus quam praeceptum Dei, id est lex ejus et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ci eẽmus reconciliati sumus deo ꝑ mortẽ filii
eius. multomagis reconciliati salui erimus
in uita ip̃ius. Ex quo intelligi potest nullam
naturam deo inimicam ẽẽ. quando quidem
ip̃i reconciliantur qui inimici fuerunt. Quis¬
quis u̾o in hacuia idẽ in hac uita. non fuerit
reconciliatus deo ꝑ mortẽ filii eius tradetur iudi¬
ci ab illo. qr pater non uidicat quenqͣm. s om̃e
uidicium dedit filio. Atq ita cetera que in h
capitulo scripta sunt consequunt᷑ de quib iã
tractauimus. Unum solum ẽ quod huic intel¬
lectiũ difficultatem facit quomodo possit recte
dici in uia nos ẽe cum deo. si hoc loco ip̃e accipi¬
endus ẽ. aduersarius impioꝵ. cui iuibemur
cito reconciliari. Nisi forte qr ipse ubiq ẽ nos
aut̃ cum in hac uia sumus. cum illo utiq su¬
mus. Si enim ascendero in celum inquit tu
ibi es. si descendero in infernum: ades. Si re¬
cipiam pennas meas indirectum et habita¬
uero in nouissima maris. ⁊ enim illuc manꝰ

Expanded text:
emus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . Ex quo intelligi potest, nullam naturam malam inimicam Deo esse, quandoquidem ipsi reconciliantur qui inimici fuerunt. Quisquis ergo in hac via, id est in hac vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari: nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si enim ascendero in coelum, inquit, tu ibi es; si descendero in infernum, ades; si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris; etenim illuc manus
Abbreviated transcription (Latin):
iam nec cum illo in uia est. idẽ in hac uita
et tamen ideo non sanabit᷑ penitendo. ui
ad illius miscłiam cum sacrificio contribulati
pec̃ca conuersis ad se. ⁊ qui plus gaudet de uno
to minus uideo. quomodo boni noli uł concor¬
des uł consencientes ẽe iubeamur. Magis enĩ
pecc̃ores amant carnem suam. ⁊ concordant
cum illa et consentiunt ei. Qui u̾o eam ser¬
uituti subicuint. non ip̃i ei consenciunt. sed
etiam sͥ consentire eam cogunt. Fortasse gͦt¬
iubemur deo consentire. eam cogunt et illies¬
sẽ beniuoli. et ei reconciliemur a quo peccando
recessimus ut aduersariꝰ nr̃ dici possit. Qui¬
bus enim resistit. Recte d̾r eoꝵ aduersariꝰ.
Deus enim suꝑbis resistit. humilib autem
dat gr̃am. Et inicium omĩs peccati. suꝑbia.
Inicium aut̃ suꝑbie hominis. apostatare a

Expanded text:
 est cum illo in via, id est in hac vita: nec tamen ideo non sanabitur poenitendo, et ad illius misericordiam cum sacrificio tribulati peccata conversis ad se, et qui plus gaudet de uno to minus video quomodo benevoli vel concordes vel consentientes esse jubeamur. Magis enim peccatores amant carnem suam, et conccum illa, et consentiunt ei. Qui vero eam servituti subjiciunt, non ipsi ei consentiunt, sed eam sibi consentire cogunt. Fortassjubemur Deo consentire, et illi esse benevoli, ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ; et, Initium omnis peccati superbia; initium autem superbiae hom
Abbreviated transcription (Latin):
Hic enĩ tantum fornicantem uxorem dimittere cõ¬
ceditur. S quisquis eam quoꝙ uxorem ilimitat
qua ip̃e cogitur fornicari. causa fornicationis utiq
dimitut. uelut si aliquem cogat uxor sacrificare

Expanded text:
 enim tantum fornicantem uxorem dimittere con enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam quoque uxorem dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare
Abbreviated transcription (Latin):
utrum et ip̃a tali crimine teneatur incertum
est. qͣmuis multominus inueniri possit. quo¬
modo cum uir ⁊ mulier pari consensu sͥ mis¬
ceautur unus eoꝵ mechus sit.⁊ non sit alter.
Huc accedit. qr si mechatur ille ducendo eã
que soluta ẽ a iuiro. qͣnquam non climiserit
s dimissa sit. ip̃a eum mechari facit. quod ni¬
chilominus dñs uecat. Ex quo colligitur. si¬
ue climissa fu̾it. siue dimiserit: oportere illam
manere innuptam. aut uiro reconciliari.
Et rursus querit᷑. utrum si uxoris ꝑmissu si¬
ue sterilis siue que concubitum pati non ułt
adhibuerit sͥ alteram uir ñ alienam̃ neq a
uiro se iunctam. possit ẽẽ sine crimine forni¬
cationis. Et in historia quidẽ ueteris testam̃¬
ti inuenitur exemplum. S nunc p̾cepta
maiora sunt. in que ꝑ illum gracdum gene¬
ratio humana ꝑuenit. Nunc u̾o tractanda il¬
la sunt ad distinguendas etates dispensatõis
diuine ꝓuidentie. que humano gen̾i ordi

Expanded text:
utrum et ipsa tali crimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri possit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemplum; sed nunc praecepta majora sunt, in quae per illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordi
Abbreviated transcription (Latin):
la. ut eloquẽtiam habeat dat᷑ ⁊ ex
uictimis: uent̾. ut inditio discat lux̾iam
paruo ł torto naso. ñ fracto pide aut mna¬
ñ uigem sc abiem. ñ ĩpitigiue᷑ ĩ cort. ñ
ponderosus. Q oĩa restrunt᷑ ad aiȩiutia.

Expanded text:
la, ut eloquentiam habeat. Datur et de victimis venter, cujus indicio discat luxuriam vel torto naso, ne fracto pede aut manec jugem scabiem, ne impetiginem in corpore, ne ponderosus. Quae omnia referuntur ad animae vitium;
Abbreviated transcription (Latin):
susca. rursũ ĩ ipã cicatee ostãd aliqo in¬
diciũ erras pͥors aut ꝑfidiã dogmnatis iuttis.
qͥ dic̃t aiam de carnis sub̃a ꝓpagatã. ⁊ sic̃
arabiei qͥ aiam̃ simł c̃ corꝑe mori putat᷑
cieatre ustionis leỹm hũt manichei. heci¬

Expanded text:
rursum in ipsa cicatrice ostendit aliquod indicium erroris prioris aut perfidiam dogmatis veteris. qui dicunt animam de carnis substantia propagatam; sicut Arabici, qui animam simul cum corpore mori putant. In cicatrice ustionis lepram habent Manichaei haereti
Abbreviated transcription (Latin):
dẽpati ad ũdum̃tũ xͥ. tunicas pellicias
deposuerimꝰ: ⁊t induieni ueat pelliea
nicħ inse mortis hũte s tota candidã.
ut de baptismo ꝯsurgentes: cin gamꝰ lã¬

Expanded text:
ati ad indumentum Christi tunicas pellicias deposuerimus, tunc induemur ueste linea hil in se mortis habente, sed tota candida, ut de baptismo consurgentes cingamus lum
Abbreviated transcription (Latin):
cauemus. ne inueniam᷑ discordeᷤᷤ
sic ĩ in uictu cotidiano diu̾stras
fragilitate uicti grossiorẽ panẽ
abhorrere i lautiorẽ incipiant
desiderare. Ido stabilimꝰ nt in ce¬
nobiis nr̃is fiat panis candidꝰ
n᷑ ĩ in p̃cipus festiuitatib. s gͦs
sus .i. c̃ cribro fĩs. uͥ aut̃ frumen¬
tũ defuerit: c̃ seatio licet fieri. Que
lex infirmis ñ tenebit᷑. S i hospi¬
tib quib iussũ fuerit albũ pa¬
nẽ apponimꝰ ⁊ minirtis in minu¬
tione sua. sic̃ in eoꝵ sententia des¬
cͥptũ ẽ. Cuius panis abbi nideli¬
cet qui minutis apponit᷑. sic̃ ⁊ co¬
tidiani pasta in statera posita. ne

Expanded text:
amur discordes, sic etiam in victu quotidiano diversitas fragilitate victi grossiorem panem abhorrere et lautiorem incipiant desiderare. Ideo stabilimus ne in coenobiis nostris fiat panis candidus, nequidem in praecipuis festivitatibus, sst cum cribro factus. Ubi autem frumentum defuerit, cum scatio liceat fieri, quae lex infirmis non tenebitur, sed et hospitibus quibus visum fuerit album panem apponimus, et minutis in minutione sua, sicut in sententia eorum descriptum est. Cujus panis, albi videlicet qui minutis apponitur, sicut et quotidiani pasta in statera posita, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pẽnis suspñdit᷑ ꝑ aera. uolitãs. s ita sub¬
cile: ⁊ minutũ. ut oculũusã nͥ acute cꝰ¬
nentis effugiat. corpꝰ tñ c̃ resed̾it aͥbissi¬
tãtaq calliditate cͥcũuenit. ũ d̾ coptꝰ
quisq nec iudeat nͤ ĩclłigat. un¬
de decipiatur.
D uͦ in t̾cio signo magi cessert̾ dicñteᷤ¬

Expanded text:
em suspenditur per aera volitans; sed ita subtile et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cum insederit, acerbissitantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. vero in tertio signo magi cessarunt dicente
Abbreviated transcription (Latin):
ne intemptatõnem inducamur. Inducimur
enĩ: si tales acciderint qͣs fecre non possumꝰ. S
cum temptatõnes ꝑiculose in quas inferri atiꝑ
induci ꝑniciosum est. aut ꝓsperis rẽb tempo¬
ralib. aut adu̾sis oriantur: nemo frangit᷑
aduersarũ molestia. qui ꝓsperarum delectatõ.¬
ne ñ capitur. Ultima et septima peticio ẽ. s li¬
bera nos a malo. Mandum enĩ est ut non
solum ñ inducamur in malum quo caremꝰ.
qd sexto loco petit᷑. s ab illo etiam liberentur:
quo inducti sumꝰ. Quod cum fc̃m fuerit. nich
remanebit formidolosum. nec omĩno metuẽ

Expanded text:
ne in tentationem inducamur. Inducimur ne in tentationem inducamur. Inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Sed libera nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metue
Abbreviated transcription (Latin):
mul illud quod a me quer̃t exponunt sͥ. Si uͦ
ñ uoluerint hoc exponere: ñ audeant ul quod ĩ
euangłio sine offensione ñ intelligunt in alicͦ
libro cum cemeritate culpare. fiunt gͥ temptatõ¬
nes ꝑ sathanan: ñ potestate eius s ꝑmissũ dei
ad homines. aut ꝓsuis pettĩs puniendos. aut
ꝓ dei miscłia ꝓbandos. et execcendos. Et inter¬
est płimum. in qualem quisꝙ temptatõnem
incidat. Non enĩ in talem incidat uidasqui
uendidit dñm: in qualem incidit petrus cum
t̾ritus cdñm negauit. Sunt etiam humane
temptatõnes. Eredo cum bono quisq animo se¬
cundum humanam tamen fragilitatem: in ali¬
quo consilio labitur aut uritat᷑ in frẽm: studio
corrigendi. Paulo tam̃ ampluis qͣm xpĩana tͣnqͥl¬
non nos ꝑmittat temptari. supra qͣm potestis fer
re: s faciat cum temptatõne exiam exitum ut
possitis tolerare. In qua sententia satisostendit
ñ id nobis orandum eẽ. ut non temptemur: s

Expanded text:
mul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero mul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis ppro Dei misericordia probandos et exercendos. Et interest plurimum in qualem quisque tentationem incidat; non enim in talem incidit Judas qui vendidit Dominum, in qualem incidit Petrus cum territus Dominum negavit. Sunt etiam humanae tentationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem, in aliquo consilio labitur, aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius quam Christiana tranquilnon uos permittat temptari super id quod potestis, sed faciat cum temptatione etiam exitum, ut pnon id nobis orandum esse ut non tentemur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
li oꝑi accõmodatam. d̃s locutus cum diabolo
dicitur: Nec dignitatis eẽ arbitrent᷑ et quasi ĩ¬
ticie meritum: qđ cum illo ds locutus est.q̃m lo¬
cutus est cum aĩa angłica. qͣmqͣm stulta et
cupida tanqͣm si loqueret᷑ cum anima hũana
stulta et cupida. Aut ip̃i dicant. quomͦ locutꝰ
est cum illo diuite. cuiꝰ cupiditatẽ stultissimã
arguere uoluit dicens. Stulte hac nocte anima
tua expostulat᷑ a te. Hec que pͥparasti cuiꝰ erunt: Cer¬
te hoc ip̃ẽ dñs in euangłio dicit. Qui heretici isti ue¬
lint noluit. celsa submittunt. Si aut̃ in hoc mouẽ.¬
tur qđ temptandum ustum sachanas petit a deo:¬
ñ ego expono quare sit factum. s ip̃os cogo expon̾e.
quare sit dictum in euangłio ab ip̃o dño discipy¬
lis. Esre sathanas peciit uexare uos quomodo
triicum. Et petro ait. Ego aut̃ postulaui ne de¬
ficiat fides tua. Cum aut̃ hoc exponunt nͥr. si¬

Expanded text:
li operi accommodatam deus locutus cum diabolo li operi accommodatam deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur et quasi iustitiae meritam. quod cum illo deus locutus est, quoniam locutus est cum anima angelica, quamquam stulta et cupida, tamquam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, si
Abbreviated transcription (Latin):
suis. contestante conscientia illoꝵ et int̾ se in
uidicabit d̃s occulta hominum. Quappter:
si om̃is anima rationalis etiam cupiditate
cecata. tamen cum cogitat et raciotinatufu.
quicquid in ea ratiotiniatione ueꝵ est. non
ei tubuendum est. s ipsi lumini ueritatis. a qͦ
uł tenuit̾ ꝓ sui capacitate illustratur: ut uerũ
aliquid in ratiocinando sentiat. Quid mirum
si ddiaboli anima pͣua cupiditate ꝑuersa. qͥchͥs
tam̃ ueꝵ de iusto uiro cogitauit. cum eum temp¬
tare uellet: ip̃ius dei uoce .i. ip̃ius ueritatis uoce
audisse ꝑhibet᷑: Quicqͥd autem falsum: illi o¬
cupiditati tribuit᷑. qua diaboli nomen accepit.
Quanqͣm etiam ꝑ creaturam corporalem attp
uisibilem d̃s plerumq locutus est: seu bonis
seu malis. tanqͣm omĩum dñs et rector: et ꝓcuiꝰ¬
q rei meritis ordinator. Sicut ꝑ angłos qui ho
in ip̃a cogitatione ꝑ aliqͣm certe creaturam ta¬

Expanded text:
suis, contestante conscientia illorum et inter se suis, contestante conscientia illorum et inter se iudicabit deus occulta hominum. quapropter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione uerum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini ueritatis, a quo uel tenuiter pro sui capacitate inlustratur, ut uerum aliquid in ratiocinando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uoce, laudasse perhibetur, quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit? quamquam etiam per creaturam corporalem atque uisibilem deus plerumque locutus est seu bonis seu malis tamquam omnium dominus et rector et pro cuiusque rei merito ordinator, sicut per angelos, qui homon ipsa. cogitatione, per aliquam certe creaturam ta
Abbreviated transcription (Latin):
bi ẽẽ. alibi non esse. aut certe hĩc partem hr̃e
aliam. et alibi aliam: s maiestate ũbiꝙ p̾sto
esse non ꝑ parces diuisum: s ubiꝙ ꝑfectum. Q
si carnaliter intuentur quod dictum est.celum in
thronus est. et t̾ra scabellum pedum meoꝵ. cui lo¬
co et dñs attestatur dicens. non uiretis neꝙ ꝑ celũ
qr thronus dei est: neq ꝑ t̾ram qr scabellum est
pedum eius. Quid mirum si in t̾ra diabolus cõ¬
stitutus ante pedes cl̃i stetit. et coram illo aliquid
locutus estr: Nam qͣndo illiualent intelligere
nullam ẽẽ animam qͣmuis ꝑuersam que tam̃
ullo modo raciocinari potest. in cuius conscien¬
cia non loquatur dds. quis enim scripsit in cordi¬
bus hominum naturalem legem nisi ds: De
qua lege apłs dicit. Cum enungentes que le¬
gem non hñt naturaliter que legis sunt fa¬
ciunt. hii legem ñ habentes ip̃i sunt lex: qui
ostendunt opus legis scriptum in cordibus

Expanded text:
bi esse, alibi non esse, aut certe hic partem habere bi esse, alibi non esse, aut certe hic partem habere aliam et alibi aliam, sed maiestate ubique praesto esse, non per partes diuisum, sed ubique perfectum. quod si carnaliter intuentur quod dictum est: caelum mihi thronus est et terra scabillum pedum meorum - cui loco et dominus attestatur dicens: non iuretis, neque per caelum, quia thronus dei est; neque per terram, quia scabillum est pedum eius — quid mirum, si in terra diabolus constitutus ante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent intellegere nullam esse animam quamuis peruersam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cuius conscientia non loquatur deus? quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem nisi deus? de qua lege apostolus dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut ip̃e sibi notus fieret qui temptabatur.
suamq desperationem condempnaret.satu¬
ratis turbis de pane dñi qui eas non habere ꝙ
ederent existimauerat. Non ergo hic oratur ut ñ
temptemur: s ut ñ inferamur initemptationẽ.
Tamqͣm siquis piam cui necesse ẽ igne exami¬
nari ñ oret ut igne non continigat᷑. s ut ñ exo¬
ratur. Uasa enun figuli ꝓbat fornax. et hoĩes
ustos temptacio tribulationis. Ioseph ergo
Iob maxime. cuuis admirabilem stabilitatem
in deo dño suo. cum illi heretici hostes ueteris
testamenti ore sagrilego irridere uoluerint: il¬
lud preceteris uentilant. q sathanas petiuerit
eum temptandum. Querunt enim ab impe¬
ritis hominib talia intellig̾e nequaqͣm ualen¬
tib: quomodo sathanas cum deo loqui potu¬
erit. ñ intuentes. non enim possunt. cum suꝑ¬
sticione et contencione cecati sunt dm non lo¬
ci spacium mole corporis occupare. et sic ali¬

Expanded text:
est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas non habere quod ederent existimauerat. Non ergo hic oratur, ut non temtetur, sed ut non inferamur in temtationem, tamquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non oret, ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. uasa enim figuli probat fornax, homines uero iustos temtatio tribulationis. Ioseph uero Iob maxime, cuius admirabilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris testamenti ore sacrilego irridere noluerint, illud prae ceteris uentilant, quod satanas petiuerit eum temtandum. quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intellegere nequaquam ualentibus, quomodo satanas cum deo loqui potuerit, non intuentes — non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint — deum non loci spatium mole corporis occupare et sic ali
Abbreviated transcription (Latin):
uistis. Huic enim eos firmos ip̃e cognouit: ꝙ
derant: ñ sunt acaritate deflexi. Nam deo noti
sumus et ante om̃s temptaciones: qui scit oĩa
anteqͣm fiant. Quod itaq scriptum est. tẽp¬
tat uos dñs deus ur̃ ut sciat si diligitis eum. il¬
la locutione positum est ut sciat: ꝓ eo quod ẽ
ut scire uos faciat:. Sicut diem letum dicimus:
quod letos faciat. fuigus pigrum. quod pigros
facit. Et innumerabilia huiusmodi. Que sine
in consuetudine loquendi.siue in sermone do¬
ctoꝵ siue in scripturis sanctis reperiuntur. Q
ñ intelligentes heretici. qui ueteri testamen¬
to aduersant᷑ uelut ignorantie uicio notand̾
putant eum de quo dictum ẽ. Cemptat uos do¬
minus d̃s ur̃. quasi in ewͣngelio de dño scrip¬
tum ñ sit. Hoc autem dicebat temptans eum.
Nam ip̃e sciebat quid eẽt facturus. Si enim no¬
uerat cor eius quem temptabat. quid ẽ. quod
uoluit uidere temptando: S ꝓfecto illud fc̃m

Expanded text:
vistis : hinc enim eos firmos ipse cognovit, quvistis : hinc enim eos firmos ipse cognovit, quderant, sumus et ante omnes temtationes, qui scit omnia, antequam fiant. Quod itaque scriptum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat, si diligitis eum, illa locutione positum est ut sciat pro eo quod est: ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Quappter fatendum est omnia pectata q̃i¬
mutenda eẽ. que in nos admituntur. si uolumꝰ
nob̃ a patre dimiti que admittimus. Nam de
uindicta superius ut arbitror. satis disputatum
licodices hñt inducas. quod tantumdem ualere
arbitror. Nam ex uno greto qđ dictum est.
eneiycrc. utrumq translatum est. Multi enĩ¬
imprecando ita dicunt. Ne nos paciaras induci
intemptacionem: exponentes scilicet quomodo dic¬
tum sit inducas. Non enim ꝑ seip̃m inducit
ds̃: s induci patitur eum quem suo auxilio de¬
seruerit ordine occultissimo: ac meritis. Lausis
etiam sepe manifestis: dignum iudicat ille quẽ
deserat. et intemptationem induci sinat. Aluid
est autem induci intemptacionem: aluid tẽp¬
tari. Nam sine temptacione ꝓbatus esse nullus
potest: siue sͥ ipsi. sicut scriptum est. qui non est
temptatus qualia scit: siue aliis sicut apls dicit
Et temptationem ur̃am incarne mea non spre¬

Expanded text:
verit. Quapropter fatendum est omnia peccata diverit. Quapropter fatendum est omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimitti quae admittimus. Nam de vindicta superius, ut arbitror, satis disputatum li codices habent, inducas, quod tantumdem valere arbitror: nam ex uno graeco quod dictum est, εἰσενέγκης, utrumque translatum est. Multi autem precando ita dicunt, Ne nos patiaris induci in tentationem; exponentes videlicet quomodo dictum sit, inducas. Non enim per seipsum inducit Deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit, ordine occultissimo ac meritis. Causis etiam saepe manifestis dignum judicat ille quem deserat, et in tentationem induci sinat. Aliud est autem induci in tentationem, aliud tentari. Nam sine tentatione probatus esse nullus potest, sive sibi ipsi, sicut scriptum est, Qui non est tentatus, qualia scit ? sive alii, sicut Apostolus ait, Et tentationem vestram in carne mea non spre
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sit comparatio. Ex quo intelligimius etiam
in ista quinta peticione qua dicimus ddimitte no¬
ñ depecunia quidem dici. s de omnĩb que in nos
quisq peccat. Ac ꝑ hoc: etiam de pecunia. Pertat
namq in te: qui tͥ pecuniam debitam cum habe¬
at unide reddat: recusat reddere. Quoc̃ pecatum
si non dimiseris. non poteris dicere d̃imitte nob̾
sicut et nos dimittimus. Si autem ignorieris . ui¬
derisetiam de pocunia animi amittenda ammone¬
ri eicui tali piere orare precipit᷑. Illud sane potest¬
dimittimus: tunc communicamur contra istam
regulam fecisse. si eis non dimittamꝰ qui ueniã
petunt q̃m et nob̾ ueniam pecentib: ab engnis¬
simo patre dimitti uolumus. S illo ruisus
prerrpto quo uibemur orare ꝓ inimicis nñis.
non pro his iuibemusi qui ueniam petunt. Iam enuim
quitales sunt. i nimici non sunt. Nullo modo autẽ
quisqͣm uere dixerit orare se ꝑ eo: cum non ignora¬

Expanded text:
nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte no pecunia quidem dici; sed de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. dimittimus, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittamus, qui veniam petunt, quia et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre dimitti volumus. Sed illo rursus praecepto, quo jubemur orare pro inimicis nostris , non pro his jubemur qui veniam petunt. Jam enim qui tales sunt, non sunt inimici. Nullo modo autem quisquam vere dixerit orare se pro eo cui non igno
Abbreviated transcription (Latin):
niario debitori dimittere debitum: s ei qui red¬
dere uoluerit intantum: ut uelit etiam litiga¬
re. Seruum autem dñi ut ait apłs: non oportet
litigare. Qui gͦ uel sponte uel conuictus petumi¬
am debitam rectlere noluerit: dimittenda illi ẽ.
Duas enim ob res nollet reddere. uẽl quod non
habeat: uel quod auarus sit. reiꝙ aliene cupuł.
Utrumꝙ aut̃ ꝑtinet ad iopiam. Namilla
inopia est rei familiaris: hec animi. Quisquis
itaq tali dimittic debitum: inopi dimitit. op̃
ꝙ xp̃ianum oꝑatur. manente illa regũla. ut
in animo paratus sit amittere. qđ sibi dẽbetur.
lam si modeste ac leuiter omni modo egerit.
uts testituatur: non tam intendens frustum
pecunie quam ut hominem corrigat. cui sine lũbio
pnitiosum est habere unde reddat: et non reddere:
non solum ñ peccabit. s proderit etiam plurimum.
ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere ult̃.
dampnum fidei paciat᷑. quod tanto est grauius: ut

Expanded text:
niario debitori dimittere debitum, sed ei qui redniario debitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare; Servum autem Domini, ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimittenda illi est. Duas enim ob res nolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittit, opusque christianum operatur, manente illa regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut