comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inłtiplicant᷑ ⁊ in augñtum excrescunt. Quando gͦ simplex
materia. siue athomus simplex factus est. de nͥlo aliqͥd
fc̃m est. Qũ uͦ id ip̃m simplex corpus in semet ip̃o mul¬
tiplicat᷑. ⁊ in plura excrescunt: fit aliquid de aliqͦ ĩ maiꝰ.
Qd̾ licet mirabile uideat᷑. mauis tñ est de nichilo aliqͥ
facere: qmͣ de aliquo plus facere. Hoo mͦ oꝑandi de sb̾¬
stautia coste in se diuina uircute absq extrinseco ad¬
ditam̃to młtiplicata corpus mulieris fcm̃ est. Neq enĩ
conuenit tit costam illam excrinsecus additamentũ ac¬
cepisse dicamus. quatinꝰ in eam qͣntitatem excresc̾et que
ẽẽt. ñ de costa quidem. s de illo qd̾ p̃t̃ costam additũ est
qd̃ utiq multo mauis fuit corpus mulieris fcm̃ ẽẽ cõ¬
nat᷑am humanã apͥmis ꝑentib in subseq̃ntẽ gn̾at̃õem
seminatam a modico iam in tm̃ młtiplicatã cͥnimꝰ. ut
multa hoĩum milia ex ea iam exc̾uisse uideamꝰ ⁊ ħ totũ

Expanded text:
multiplicantur et in augmentum excrescunt. Quando ergo simplex materia sive atomus simplex factus est, de nihilo aliquid factum est. Quando vero idipsum simplex corpus in semetipso multiplicatur et multiplex excrescit, fit aliquid de aliquid in majus. Quod licet mirabile videatur, majus tamen est de nihilo aliquid facere quam de aliquo plus facere. Hoc modo operandi de substantia costae in se divina virtute absque extrinseco additamento multiplicata, corpus mulieris factum est. Neque enim convenit ut costam illam extrinsecus additamentum accepisse dicamus quatenus in eam quantitatem excresceret, quae oc verum esset, non de costa quidem, sed de illo quod praeter costam additum est quod utique multo majus fuit corpus mulieris factum esse connaturam humanam a primis parentibus in subsequentem generationem seminatam a modico jam in tantum multiplicatam cernimus, ut multa hominum millia ex ea jam excrevisse videamus. Et hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mulierẽ neqͣqmͣ morte moriemini. Consid̾a¬
te inc̾menta ꝑditõnis. Primũ dic̾at deus in qc
die comed̾is ex eo morte morieris. Dem̃ mulier di¬
xit. ne forte moriam᷑. Nouissime c̃pens dꝑcit. ne¬
qͣqmͣ morte moriemini. Deus affirmauit. muli
coram muliere ũba dĩ negare p̃sumpsiss. si ñ priꝰ
ip̃am mulierẽ dubitant̃ inuenisset. Que gͦ dubi¬
tanit ab affirmante recesit. ⁊ neganti aꝓpinqͣuit.

Expanded text:
nsiderate incrementa perditionis. Primum dixerat Deus: In quocunque die comederis ex eo, morte morieris . Deinde mulier dixit: Ne forte moriamur . Novissime serpens dixit: Nequaquam morte moriemini . Deus affirmavit; mulieiabolus coram muliere verba Dei negare praesumpsisset, si non prius ipsam mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab
Abbreviated transcription (Latin):
hostis suꝑb ex sdla malicia cogitata ñdum dc̃a con¬
fund̾r. ⁊ quasi se iam pͥusqm ⁊̃ loq̃ret᷑ dep̃hensum
metuens. ñ audet exire in u̾ba ꝑsuasionis. donͣ aĩm
tẽptande int̾rogatione p̃sentiat. Cur inqͥt p̃cepit᷑
deus uobis ut ñ comed̾e̾tis de om̃i ligno ꝑadysi::
Cui respondit mulier. De fructu lignoꝵ q̃ sũt ĩ

Expanded text:
hostis superbus ex sola malitia cogitata nondum dicta confunditur; et quasi se jam prius quam etiam loqueretur deprehensum metuens, non audet exire in verba persuasionis, donec animum tentandae interrogatione praesentiat. Cur, inquit, praecepit Deus vobis ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu l
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ qd̾ magnũ fcm est minꝰ aliqũ fit de aliqͣ alliꝙ
in miiꝰ fit. Primũ est opus creatõnis. scd̾m est opus
iłtiplicatõnis t̾cium est opus unionis siue colietio¬
nis. In pͥmo oꝑe fit aliquid ⁊ de nichilo. In scdo̾ opeie
si aliꝙͥ ⁊ de aliquo. In t̾cio oꝑe sit aliqͥo sp. s ñ epai

Expanded text:
Cum vero quod magnum factum est, minus aliquando fit, de aliquo aliquid in minus fit. Primum est opus creationis; secundum est opus multiplicationis; tertium est opus unionis sive collectionis. In primo opere fit aliquid et de nihilo. In secundo opere fit aliquid et de aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo allud fit qd̾ fit qr p̾ͥusqͣm hoc sieret aliquio
fuit. Nec rursum de aliquo illud fit qd̃ fat. qr desiuit
eẽ qd pͥus fuit. qñ eẽ incipit hoc qd̾ pͥus ñ fuit. Quo
dm̃s ꝓ exemplo ut aliquid expͥmansꝰ. Om̃e qd̾ est unẽ
⁊ om̃e qd̾ unũ est cesinit. in hoc ip̃o etiam eẽ desinit.
td unũ est desinit. Ita sine unitate nicħ sb̾sistere
potest. Uerũ ex hiis qͦ sunt. ⁊ unũ sunt. alia unitatẽ
suam ex mltis colligunt. qualia st corꝑa. ⁊ ex ꝑti¬
b consistentia. q̃ unũ qͥdem eẽ hñt. s ex unoñ hnt
qua constant ex płib. alia unitatẽ suam exuio
hũt.⁊ in uno hñt qr unũ ⁊ idem est ip̃m ex quos.
t i p̃m qd sunt. qualia sunt simplicia omia. ⁊ei
uinata ẽẽ ⁊ idd̾ u̾e unũ eẽ ñ est. qm̃ ex młtis. ⁊ ĩ muil¬
tis est. Quib aũ simplex eẽ est uere unũ eẽ est i
unũ est cotũ. ⁊ qd̾ est. ⁊ ex quo est. S ex hiisrutsũ
que ex simplicitate unsi sunt alia unitatẽ siam

Expanded text:
de nihilo illud fit quod fit, quia priusquam hoc fieret aliquid fuit, nec rursum de aliquo illud fit quod fit quia desinit esse quod prius fuit, quando esse incipit hoc quod prius non fuit. Quod dicimus pro exemplo in aliquo exprimamus. Omne quod est unum et omne quod unum esse desinit in hoc ipso esse etiam desinit quod unum esse desinit. Ita sine unitate nihil sustinere potest. Verum ex his quae sunt et unum sunt, alia unitatem suam ex multis colligunt, qualia sunt composita et ex partibus consistentia quae unum quidem esse habent; sed ex uno non habent quia constant ex pluribus. Alia unitatem suam ex uno habent, et in uno habent; quia unum et idem est ipsum ex quo sunt et ipsum quod sunt, qualia sunt simplicia omnia et eunita esse; et ideo vere unum esse non est, quia ex multis et in multis est. Quibus autem simplex est esse vere unum esse est, quia unum est totum et quod est, et ex quo est. Sed ex his rursum quae ex simplicitate unum sunt, alia unitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
effcũ ip̃o seꝑari nõ potest. Rursũ appetitꝰ cõmodi inse¬
ꝑabilis est. qr sco̾m ncc̃itatem inest. ⁊ a uoluntate rati¬
ouali ñqmͣ seꝑari potest. Affectus aũ eius. i cõmodũ
neq cõmodũ suũ fastidire potest. Ppt̃ ĩmutabłem ⁊¬
nat᷑am. nec hr̃e potest p̃p ĩremissibsem culpam. ꝓpea¬

Expanded text:
ipso separari non potest. Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali nunquam separari potest. Effectus autem ejus, id est commodum, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. P
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c malignus illam formam homini odiosam faceret
b presumens humanã nat᷑am ui eam ꝑtem ubi de¬
bilior uidebat᷑ aggressus est. ut si forte illic aliq̃tenꝰ
p̃ualere potuisset postmod̾ cum maiori fiducia ad al¬
t̾am. q̃ robustior fuit pulsandã. aut potius subu̾tẽ¬

Expanded text:
spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, bus praesumens humanam naturam in eam partem ubi debilior videbatur aggressus est, ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustior fuit pulsandam aut posterius subverten
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͭ ili ꝑ uiolentiã noc̾e ũ potuit ad fiaudẽ
se conu̾tit. ut dolo hoĩem supplantaret. quẽ
iurtute suꝑare ñ posset. Ne aũt fraus illiꝰ oĩno nlla
ẽẽt si nimis manifestaret᷑: in ꝓpria forma uenire
ñ debuit. nec manifeste cognosd̾et᷑ ⁊ ullatenꝰ reciꝑet᷑.
It̾m ne minꝰ uiolenta eẽt fraus euis si ꝓrsus occulita¬
ret᷑ ⁊ homo simł si deus eum tali fraude q̃ caueri
ñ posset decipi ꝑmitt̾et: iniuriam pati uidet᷑. In ali¬
ena quidem forma uenire ꝑmissus est. s tali in qua
euis malicia ꝓrsus ñ celaret᷑ u̾ gͥ ĩ ꝓria forma ñ ue
niret sua uoluntate fc̃m est. Ut aũ aliam formã
uisi talem que malicie sue conueniret hr̃e ñ posset
duuna ordinatõne dispositũ est. Uenit gͦ ad hoĩem
in serpente. ut callidꝰ hostis qui fortassis si ꝑmissus
fuisset in forma columbe uenire maluisset. S hoc
uas sp̃c sc̃s sibi reseruauit. qr ꝓfecto dignũ ñ erat. it

Expanded text:
uia vero per violentiam nocere non potuit ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret quem virtute superare non posset. Ne autem fraus illius omnino nulla esset, si nimis manifestaretur; in propria forma venire non debuit, ne manifeste cognosceretur, et nullatenus reciperetur. Iterum ne nimis violenta esset ejus fraus si prorsus occultaretur et homo simul si Deus eum tali fraude quae caveri non posset decipi permitteret injuriam pati videretur, in aliena quidem forma venire permissus est; sed tali in qua ejus maniret sua voluntate factum est, ut autem aliam formam nisi talem quae malitiae suae conveniret habere non posset, divina ordinatione dispositum. Venit ergo ad hominem in serpente callidus hostis, qui fortassis si permissus fuisset in forma columbae venire maluisset. Sed hoc vas Spiritus sanctus sibi reservavit, quia profecto dignum non erat ut
Abbreviated transcription (Latin):
latus aꝑuit. ⁊ eum tñ a qͥete soporis sui minime¬
suscitauit. Qnͣtũ uͦ ꝑtinet ad sp̃ualem intlsigentiã
cruoe sompno mortis soporatꝰ ut sponsa illius ecca
formaret᷑. sangiunẽ cum aqua de late fundendo sacra¬
m̃ta ininistrauit. Eorro qd̾ de costa uiri mulieris cor¬
pus fc̃m d̾i ita intlłigendũ est ut de sola ip̃sꝰ cõst e
sub̾a sũ om̃i extͥnseco aoditam̃to ꝑ diuinã potenti¬
am insemet ip̃a młtiplicata. idem corpꝰ fc̃m credat᷑.
eo saine miraculo quo postea de .u. panib in mani¬
u iħu celesti bñdictione młtiplicatis .u. sẜ hõm

Expanded text:
eum tamen a quiete soporis non excitavit. Quantum vero pertinet ad spiritualem intelligentiam, cruce somno mortis soporatus ut sponsa illius Ecclesia formaretur, sanguinem cum aqua de latere suo fundendo sacramenta ministravit. Porro quod de costa viri mulieris corpus factum dicitur ita intelligendum est, ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata idem corpus factum credatur, eo sane miraculo quo postea de quinque panibus in manibus Jesu coelesti benedictione multi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜceptũ discipline sum̾et᷑ qr solũmͦ m̾itũ eẽ potuit. uͥ
lib̾m arbitͥum fuit. ⁊ uͥ homo ad utrlibet se ꝓ uoto
inclinare potuit. Sic tñ oportebat ut de ipsa conces¬
sione p̃ceptũ discipline sum̾et᷑ qͣtinus ꝑ p̃ceptũ con¬
debebat ñ corrũperet. n contͣ pͥmũ institutũ uite
humane noxiã fac̾et. quatinꝰ sola in obedĩa p̃uarica¬
tori ñ ip̃ius in qua p̃uaricalat᷑ rei natura noceret.i
Cum aũ de concessione nͣli p̃ceptũ discipiine formã¬
tiam homrinis calũpniari. ⁊ in uno tm̃ ñ in płib. ne ĩ¬
obedientia ip̃a ualeret ab homĩe excusari. Si enĩ dixiss
deus homini. ut de ligno scientie boni ⁊ mali mauduca¬
uet hiet dyabolus adu̾sus hoĩem aliqͥd qd̾ dicẽ posset. qr

Expanded text:
isciplinae sumeretur, quia solummodo meritum esse potuit ubi liberum arbitrium fuit, et ubi homo ad utrumlibet se pro voto inclinare potuit. Sed tamen oportebat ut de ipsa concessione praeceptum disciplinae sumeretur, quatenus per praeceptum conutum vitae humanae noxiam faceret, quatenus sola inobedientia praevaricatori non ipsius in qua praevaricabatur rei natura noceret. Cum autem de concessione naturali praeceptum disciplinae formantiam hominis calumniari, et in uno tantum non in pluribus; ne inobedientia ipsa valeret ab homine excusari. Si enim dixisset Deus homini ut de ligno scientiae boni et mali manducaret, haberet diabolus adversus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
scepto nature p̃ceptũ discipline adderet᷑. ⁊ ut in ip̃iꝰ
p̃cepti executione homo ñ tam p̃cepti utilitatẽ qm
pcipientis dilect̾oem amplecti ꝓbaret᷑. S quid erit
amplius qd̾ ad exꝑiendam obedĩam hominis illi peeci¬
piat᷑: cum totũ qd̾ ad uitam ꝑtinet humanam in
ẜcepto nature contineat᷑: Q̾cũq enĩ p̃p hoĩem fcã sti
uut ncͣcia sunt uite humane. ⁊ ꝑtinent ad p̃ceptionẽ.
aut noxia ⁊ ꝑtinent ad ꝓhibitoem. aut media ⁊ ꝑtinẽt
ad concessionẽ. Mandatũ aũ discipline n de p̾cepti¬
one. neq de ꝓhibitõne naturali sumi pot̾at. ne si uł
eadem ẜciperet deus. aut phiberet que priꝰ p̃ceperat ⁊
phibuerat m̃itum ut dc̃m est ad uitam obedienti nõ
esset. Si uͦ in utrolibet mutaret mandatũ ut uł nccͣia¬

Expanded text:
ceptum disciplinae adderetur; et ut in ipsius praecepti exsecutione homo non tam praecepit utilitatem quam praecipientis dilectionem amplecti probaretur. Sed quid erit amplius quod ad experiendam obedientiam hominis illi praecipiatur, cum totum quod ad vitam pertinet humanam, in praecepto naturae contineatur? Quaecunque enim propter hominem facta sunt: aut necessaria sunt vitae humanae, et pertinent ad praeceptionem; aut noxia, et pertinent ad prohibitionem; aut media, et pertinent ad concessionem. Mandatum autem disciplinae neque de praeceptione neque de prohibitione naturali sumi poterat; ne si vel eadem praeciperet Deus aut prohiberet quae prius praeceperat et prohibuerat meritum, ut dictum est, ad vitam obedienti non esset. Si vero in utrolibet mutaret mandatum, ut vel nec
Abbreviated transcription (Latin):
ẜncipiũ ñ eẽo Facta est au̾t de lat̾e uiri ut ostendet
t in consortiũ c̾alat᷑ dilectionis ne forte si fuus
de capite facta p̃ferenda uid̾et᷑ uiro ad oñatõnem.
aut si de pedib subicienda ad seruitutẽ. Quia gͣniro
nec dña nec ancilla ꝑabat᷑ s socia nec de capite nec
de pedib s delatere fu̾at ꝓducenda. ut uyta se po
de qua mulieris corpus fabricaret᷑ subtͣcta est. nei
eo penam aliqmͣ sũpsisse putaret᷑ ⁊ diune potentie

Expanded text:
non esset. Facta est autem de latere viri ut ostenderetur quod in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta praeferenda videretur viro ad damnationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec ancilla parabatur sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda ut juxta se ponde qua mulieris corpus fabricaretur, subtracta est, ne in eo poenam aliquam sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
positũ est quasi in medio lignũ scĩe boni ⁊ mali. ut
ꝑ illud homo uł obediendo ad bona gustandam. ⁊ cog¬
noscenda tͣnsiret. uł ñ obediendo ad mala sentienda
⁊ ꝑcipienda ꝑtingeret. Sic gͥ in loco isto. seu boni. seu
mali cognoscendi occ̃onem acciꝑe debuit. ñ tñ ex nat᷑a
ligni q̃ hoc hoĩ ex se dare ñ potuit. s qr in eo. uł obedi¬
endo boni. uł ñ obediendo mali ꝓ debita remu̾atione¬

Expanded text:
positum est quasi in medio lignum scientiae boni et mali, ut per illud homo vel obediendo ad bona gustanda et cognoscenda transiret, vel non obediendo ad mala sentienda et percipienda pertingeret. Sic igitur in loco isto sive boni sive mali cognoscendi occasionem accipere debuit; non tamen ex natura ligni quae hoc homini ex se dare non potuit, sed quia in eo vel obediendo boni vel non obediendo mali pro debita remune
Abbreviated transcription (Latin):
maginis simłitud ine głificat᷑. Dyabolus nãq aid
a d̾o̾ pͥncipiũ eẽ concupierat. ⁊ idcuro ut magis eiꝰ su¬
ꝑbia confund̾et᷑ hoc homo in dono acceptt̃ qd̾ ille ꝑ¬
lise raꝑe uoluit.⁊ obtin̾e non potuit᷑. ut in ħ etiam¬
ymagͥo dei in hoĩe aꝓpbarẽt. qd̾ sicut deus omnsb
teb creationis pͥncipiũ excitit. ita iste om̃ĩb hõsb
p̾ncipiũ cet gn̾ationis. ⁊ om̃es homines dũ se ab u¬
tio ⁊ unũ esse cognost̾ent. om̃s se q̃i unũ amarent.

Expanded text:
. Diabolus namque aliud a Deo principium esse concupierat, et ut idcirco magis ejus superbia confunderetur, hoc homo in dono accepit quod ille perverse rapere voluit et obtinere non potuit, ut in hoc imago Dei in homine appareret, quod sicut Deus omnibus rebus creationis principium exstitit; ita iste omnibus hominibus principium esset generationis, et omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nisi ex pena pcc̃ĩ pcc̃i eẽ uideat᷑. S si qui hoc dicunt
ã satis diligent̃ consic̾ant᷑ quia ñ omnus qui aliqͥo nes¬
ait aut aliquid miniis ꝑfecte seit statim ignorantiam
hr̃e. sine in ignornitia ee dicentꝰ est quia ignorantiã
ñ de nisi tunc solum cum id qd̃ ignoꝵa ñ debuiss
nescit᷑. Talis itaq ignorantia ñ nisi ex pena peccati ĩ¬
eẽ cognoscit᷑ cum mens alumine u̾itatis exacata. ne¬
ea q̃ stire deberet cagnoscere ualeat: ꝓprio uicio obscu¬
sus seu cognitõnis imꝑfectõem nature eẽ ñ cuapołx
hoc manifeste liq̃t quia dñs in euͣngłio cum sub typo
ñe samaritanã de oecultis sins conueniret. Primu. ⁊̃

Expanded text:
dicunt, non satis diligenter considerant quod non omnis qui aliquid nescit aut aliquid minus perfecte scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est; quia ignorantia non dicitur nisi tunc solum cum id quod ignorari non debuisset, nescitur. Talis itaque ignorantia non nisi ex poena peccati inesse cognoscitea quae scire deberet, cognoscere valeat, proprio vitio obscusus sive cognitionis imperfectionem, naturae esse non culpae: ex hoc manifeste liquet quod Dominus in Evangelio cum sub typo animae Samaritanam de occultis suis conveniret; primum eam
Abbreviated transcription (Latin):
affectus inced̾e si illi ecati ñ natura s uicium esset
neqͣqmͣ ip̃i sensus iuri s adułt̾i potius applłati fus¬
pͥ̾ma etate scd̾m solos sensuũ affectus mou̾i atq iñ¬
cedere. Cum uͦ ad amios disc̾cõnis ꝑuen̾it si relicta
u̾ttate. eirorem sequit᷑ ip̃e euis eiror tẽ ñ marit᷑ sed
aduit̾ applłat᷑. Ed̾ aũt pͥus scd̾m sosũ motũ sen¬
stũ incedens oꝑat᷑ nec malũ ei ad cicipam. nec bon
natis niciũ est sũ cogͥnitõne nasci s ħ eis uiciũ ẽ.
cum tali.s. uicio nasci. Unde pꝰmodũ cum ad ãnoᷤᷤ
disc̾tõnis ꝑuen̾int contingat eos si gr̃am adũuã¬
tem ñ habuerit. a cognit̃one u̾itatis aia duntaxat¬
q̃ ad salutẽ ꝑtinet p̃pediri. Qd̃ si u̾m est i u̾iciũ
fuisset sił qui finit si ñ pcto nasd̾ent᷑ si ñ cognitone
etiam nasci quia nicħ in se nascendo hr̃et᷑. uñ pꝰea
tum ad tempꝰ agnoscendi ꝑuenissent: potuissent
a cognitõne u̾itatis p̃pediri. Et nos qͥdem scd̾ hũo

Expanded text:
incedere si illi aetati non natura, sed vitium esset; nequaquam ipsi sensus viri, sed adulteri potius appellati fuisprima aetate secundum solos sensuum affectus moveri atque incedere. Cum vero ad annos discretionis pervenerit, si relicta veritate errorem sequitur; ejus error tunc non maritus, sed adulter appellatur. Quod autem prius secundum solum motum sensuum incenatis vitium est sine cognitione nasci, sed hoc eis vitium est cum tali scilicet vitio nasci unde postmodum cum ad annos discretionis pervenerint contingat eos si gratiam adjuvantem non habuerint a cognitione veritatis illatinet praepediri. Quod si verum est, neque vitium fuisset illis qui sine peccato nascerentur, sine cognitione etiam nasci; quia nihil in se nascendo haberent unde postea cum ad tempus cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione veritatis praepediri. Et nos quidem secundum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
sols̃ iuiro p̃ceptum datum est. Ipa enĩ tum sit¬
mulier hoc testat᷑ sibi qͦ mandatũ ut lignũ scĩe
boni. ⁊ mali ñ tangeret. S uoluit scrptã ostẽ¬
dere quia mulier q̃ uiro subdita fuit diuinũ
mandatũ ñ nisi mediante uiro accipere debuit.
ut sermo dei quasi pͥmũ ĩmediate ad uirũ fie¬
ret. Dem̃ mediante uiro ad mulierẽ ꝙͦ q̃ sub¬
iecta uiro fuit. ⁊ consilio uiri instituenda pers.
stis pͥmũ qd̾ muliertimuit. malũ negando
remouit. ac deinde qd̃ ip̃e intendit malum lib̾e
ꝑsuasit. Nouissime aũ ad ip̃am ꝑsuasionem
suffulciendã ꝓmissionẽ aduinxit. ⁊ ut eadem
ꝑsuasio ciciuiꝰ reꝑiret᷑ ꝓmissionẽ duplicauit᷑.
Qui enĩ unam tm ⁊ mestionem suasit. ꝓ unai
duo reponens. in p̃mio siłitudĩem dei. scĩam q
boni ⁊ mali spopondit. In ꝑsuasione gͥ aibi ho¬
mĩem gula temptauit. In ꝓmissione deitatis

Expanded text:
ceptum datum sit. Ipsa enim mulier hic testatur sibi quoque mandatum, ut lignum scientiae boni et mali non tangeret. Scilicet voluit Scriptura ostendere quod mulier quae viro subjecta fuit divinum mandatum non nisi mediante viro accipere debuit, ut sermo Dei primum quasi immediate ad virum fieret, deinde mediante viro ad mulierem quoque, quae subjecta viro fuit et consilio viri instituenda pervenstis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Iaũt qͣ quo studio uita humana si ħo ñ peccaset
tionis. foris ⁊̃ in t̾re culturas. siue inħendo arando. sui
in seminando. siue in plantando. ⁊ cet̾is eiꝰ modi oꝑib
quib natura bona ex culta ꝓfectũ capit̃ in meltꝰ i
mũ hoĩem ñ ad lalorem. s ad delectatõem excendũ. ut
⁊ opuis eẽt ad delectatõem ⁊ exemplũ ad eruditionem.

Expanded text:
itur quo studio vita humana si homo non peccasset tionis, foris etiam in terra culturas sive in arando, sive in seminando, sive in plantando, et caeteris ejusmodi operibus quibus natura bona exculta profectum capit in melius, primum homines non ad laborem, sed ad delectationem exercendum, ut et opus esset ad delectationem, et exe
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis sue exordio ꝑfecti esse deb̾ent. Nos sid̾ estima¬
los łi qui ex ip̃o nasc̾ent᷑ eadem lege qua ñc natiuita¬
tem humanam ordĩatam c̾nimꝰ. ꝑuos nascituros. ac
deinde ꝑ int̾ualla tempoꝵ tam in sensu ãi qmͣ in sta¬
tura corꝑis increm̃ta accepturos. Sic enĩ in om̃i gn̾e
rerum aliam legem p̾mam conditõem hu̾isse c̾nmꝰ.
atq aliam sb̾seq̃ntem ꝓpagatõem. Prima enĩ omĩa
ꝑfc̃ã sunt. Cetã aũ omĩa tĩ ex ip̃is oriunt᷑. ⁊ post ip̃a
sub seqñr nisi ꝑ int̾ualla tꝑm crescendo ad ꝑfectio¬
nem uenire ni possunt. Hoc in aiborsb ⁊ plantis ⁊
gͣminib cunctis. hoc in bestiis ⁊ cunctis iuentib
c̾nimꝰ. qr a modico uniu̾sa incipiũt. ac deinde pau¬
latim ꝑ inc̾m̃ta ordine ad ꝑfcõem euadũt. Quoctͣ
neqͣqͣm ꝓ uicio humane nature depritandũ est. si ĩ
pͥncipio suo a ꝑfecto inchoata ꝑ subseq̃ntẽ ꝓpagati¬

Expanded text:
tivitatis suae exordio perfecti esse deberent. Nos secundum existimativitatis suae exordio perfecti esse deberent. Nos secundum existimalos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus parvos nascituros; ac deinde per intervalla temporum tam in sensu animi quam in statura corporali incrementa accepturos. Sic enim in omni genere rerum aliam legem primam conditionem habuisse cernimus: atque aliam subsequentem propagationem. Prima enim omniaex ipsis oriuntur et post ipsa subsequantur, nisi per intervalla temporum crescendo ad perfectionem venire non possunt. Hoc in arboribus et plantis et germinibus cunctis; hoc in bestiis et cunctis viventibus cernimus. Quia a modico universa incipiunt; ac deinde paulatim per incrementa ordine ad perfectionem evadunt. Quocirca nequaquam pro vitio humanae naturae deputandum est si in principio suo a perfecto inchoata, per subsequentem propagati
Abbreviated transcription (Latin):
sam fore gr̃e aduitricis in om̃s seqñtes ⁊ ip̃am obedien¬
infi̾oris in qua usq ad tempꝰ diffinit᷑. hõ man̾e
debuerat. donec celesti ac u̾e ĩmortali uita suꝑ indu¬
ceret᷑ ac post ꝑactam obediendientiã ad p̃miũ obedĩe
sine mortis int̾positõne tusfr̃et᷑. Hoc magis rõm cõ¬
sentaneũ ⁊ fide dignũ uid̾r qd̾ sicut in hac uita mor¬
tali aliis ꝑ mortem cecedentib ali ꝑ natiuitatẽ uicti᷑
cedentib succed̾ent. ⁊ ip̃i qͥq tp̃a sua implet᷑i. ⁊ obe¬
dientiã seruati donec tandem nu̾s ad uitam p̃desti¬
natoꝵ impleret᷑. ⁊ tempus huic infĩori uite in gñe
humano deputatũ consũmaret᷑. Utrum ꝑfecti nas¬
licet q̃madm̃ ip̃e pͥmus homo ⁊ scd̾m stat᷑am corporis ⁊
scõm sensũ m̃tis ꝑfectus mox conditꝰ est. itaqͦ qͥ ex eo
nascituri fuissent tam corꝑe qmͣ sensu in ip̃o mox na-¬

Expanded text:
sam fore gratiae adjutricis in omnes sequentes et ipsam obediensam fore gratiae adjutricis in omnes sequentes et ipsam obedienerioris in qua usque ad tempus definitum homo manere debuerat, donec coelesti ac vere immortali vita super indueretur, et post peractam obedientiam ad praemium obedientiae sine mortis interpositione transferretur, hoc magis rationi consentaneum et fide dignum videtur, quod sicut in hac vita mortali aliis per mortem decedentibus alii per nativitatem victuri cedentibus succederent; et ipsi quoque tempora sua impleturi et obedientiam servaturi donec tandem numerus ad vitam praedestinatorum impleretur, et tempus huic inferiori vitae genere humano deputatum consummaretur. CAP. XXVquemadmodum ipse primus homo secundum staturam corporis et secundum sensum mentis perfectus mox conditus est, ita quoque qui ex eo nascituri fuissent, tam corpore quam sensu in ipso mox na
Abbreviated transcription (Latin):
talitati sub̾tꝰ.a carnis tñ ꝓpagatone ñ cessat. ꝓpt̾ea¬
uon apparetꝰ. Sunt tã qui credunt u̾acit̾ asserend̃ ꝙ
pͥmus homo siñ peccasset uullos nisi bonos filios genu¬
isset. ⁊ nemo oĩum qui ex eus carne nasc̾e̾t᷑ dampna¬
ret᷑. tñ illd̾ m̃ito querit᷑. si sola pͥmi hominis obedientia
obedientia ꝓbata omnib posteris ex eo nascituris ad
m̃itũ sufficere debuisset aut si singłi qͥq pꝰ eum tẽꝑib
suis quẽad̾m ip̃e pͥmus ꝓ batꝰ est. seu eiꝰdem seu alt̾ius c̾¬
libet mandati obseruantia ꝓbandi fuissent. ⁊ .pͭ. fortaᷤᷤ¬
sit ñ absurde cdi qd̃ idem mandatũ qd̾ p̾mo ꝑenti datũ
est: posteri qͦ illius obseruare debuert̃ ut singłi ꝓpͥa obe¬
dientia ꝓpbarent᷑ ⁊ singuli ꝓ suis m̾itis digna remũa¬
tione gsificarent᷑. Prunam tñ obedĩam obseruatã cau¬

Expanded text:
talitati subjectus a carnis tamen propagatione non cessat. Ptalitati subjectus a carnis tamen propagatione non cessat. Pnon apparet. Sunt tamen qui credunt veraciter asserendum quod primus homo si non peccasset nullos nisi bonos filios genuisset, et nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur damnaretur. Tamen illud merito quaeritur utrum sola primi hominis obedientia probata, omnibus posteris ex eo nascituris ad meritum sufficere debuisset; an si singuli quique post eum temporibus suis quemadmodum ipse primus probatus est sive ejusdem sive alterius cujuslibet mandati observantia probandi fuissent. Et potest fortassis non absurde credi quod idem mandatum quod primo parenti datum est, posteri quoque illi observare debuerunt, ut singuli propria obedientia probarentur, et singuli pro meritis suis digna remuneratione glorificarentur. Primam tamen obedientiam observatam cau
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ad ueram ĩ corruptõem tͣnfformata seminarent᷑.
neq nascendo originauis iusticie m̃itum acciꝑent qm̃ ⁊t
ip̃i a quib nasc̾ent᷑ ñdum ad huc ꝑfecte obedientie iusti¬
ciam haberent. Non aũt potuit natura nascentib dare
qd̾ in g̾n̾antib ñdum ad huc possidebat. q̃mad̾m ⁊ hii
qui nunc in pcc̃o gu̾ant᷑. ñ aliud nascendo tͣhunt qͣm
uiciũ quod a natura a qua seminant᷑ accipiũt Sͨ itaq
pͥmus homo tempore obedientie sue casto comugio ad
ꝓpagatõem p̾t̾itatis institutõni diuine deseriuens fili
s ñ simłr pat̾ne iusticie heredes. Qm̃ ip̃a nat᷑a ñdũ fo¬
ret ad incorruptõnis p̃miũ. qd̾ nisi post ꝑactam obedien¬
tiam dandũ ñ erat. tnsformata. Postqm̃ aũ a uita t̾re¬
na ad celestem. ⁊ spũalem statũ tͣnsformatꝰ fuiss am¬
pluis geñare ñ debuerat. sicut mͦ ꝑ inobedientiã mor¬

Expanded text:
adhuc ad veram incorrupadhuc ad veram incorrupjustitiae meritum acciperent; quoniam et ipsi a quibus nascerentur, nondum adhuc perfectae obedientiae justitiam haberent. Non autem potuit natura nascentibus dare quod in generantibus nondum adhuc possidebat, quemadmodum et ii qui nunc in peccato generantur, non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaque primus homo tempore obedientiae suae casto conjugio ad propagationem posteritatis institutioni divinae serviens filiosed non similiter paternae justitiae haeredes; quoniam ipsa natura nondum foret ad incorruptionis praemium quod nisi post peractam obedientiam dandum non erat transformata. Postquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mor
Abbreviated transcription (Latin):
conseqñs omĩo est qd̃ ⁊̃ sñ peccato nasc̾ent᷑. Quemad̾m hii
qui mͦ gn̾ant᷑ cum concupiscentia. quasi ex ip̃o radicis sue
a pat̾ne obedientie m̃itum ꝑ incorruptã essent¬
originem ad posteros omnes tͣnsire debuerat aro
quemad̾m nunc inobedientie ip̃uis culpa ꝑ eandẽ origi¬
nem uiciatam in innu̾os se extendendo dilatat. Qd̾ si u̾m
est: ita tm̃ innascentib tunc foret ex n̾ito ꝑentũ origina¬
lis iusticia sicut nunc inuenit᷑ in eisdem ex solo pat̾netnͣ¬
sgressionis reatu originalis culpa. Idcuco tũ tem̾e asserẽd̾
bedientiã ad corruptõem mutata c̾nit᷑. ita etiam tr̃ ꝑ obe¬
dientiã obsuatam nͥ usq ad tempꝰ p̃diffinitũ a deo sua¬
ta fuisset. ad incorruptõem mutaret᷑. Semel enĩ tͣñsgredi.
sicut inobedientia uno tempore consũmata nat᷑am ad cor¬
ruptõem mutauit. ita etiam obedientia nat᷑am ad ĩcor¬
rupt̃oem ñ mutasset donec tempore suo usq in finẽ ser¬

Expanded text:
consequens omnino est quod etiam sine peccato nascerentur, quemadmodum ii qui modo generantur cum concupiscentia, quasi ex ipso radicis suae an paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est ita tunc in nascentibus foret ex merito parentum originalis justitia, sicut nunc invenitur in eisdem ex solo paternae transgressionis reatu originalis culpa. Idcirco tamen asserendum em mutata cernitur, ita etiam tunc per obedientiam observatam nisi usque ad tempus praediffinitum a Deo conservata fuisset ad incorruptionem mutaretur. Semel enim transgredi sicut inobedientia uno tempore consummata naturam ad corruptionem mutavit, ita obedientia naturam ad incorruptionem non mutasset, donec tempore suo usque in finem ser
Abbreviated transcription (Latin):
hano uastitut᷑oem incessisset: ꝑ fc̃am iusticiam cenu¬
isset. ⁊ ficut alienꝰ fuisset a culpa. ita etiam lign
munis ꝑmansisset a pena. ut ałit huĩ instrcutõnẽ
modsi utͥmq ꝑfectius agnoscamꝰ utͥusq uite ra¬
toem ⁊̃ formam. ⁊ ea q̃ ad utͣmq uitam spectare uñr.
bona earũꝙ usum diligentiꝰ nos considare oꝑteti

Expanded text:
hanc institutionem incessisset, perfectam justitiam tenuisset; et sicut alienus fuisset a culpa, ita etiam liber et immunis permansisset a poena. Ut autem hujus institutionis modum utrinque perfectius agnoscimus, utriusque vitae rationem et formam, et ea quae ad utramque vitam spectare videntur bona, eorumque usum diligentius non considerare oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ ⁊ ꝑfc̃m alt̾m.i temporale bonũ plenũ statim
ꝓudentia sua. p̃ceptũ nature. Ad sllõ qd̾ ꝓposueraitꝰ
iuam aꝑuit cum gr̃a sua ꝑ̃ceptũ discipłine. Necept̃
inspuatũ est homini que sint nͦ sue neccͣia. Phibio¬
uͦ est ꝑ qmͣ insinuatũ est illi que siit ncͣcia noda
ꝑ naturale p̃ceptum instructus negligentiã cauere
uoluisset diuina ꝓuidentia. nicla uolentia eũ¬

Expanded text:
erum, id est temporale bonum, plenum statim providentia sua praeceptum naturae; ad alterum quod proposuerat viam aperuit cum sua gratia praeceptum disciplinae. Praeceptum inspiratum est homini quae sunt naturae suae  est per quam insinuatum est illi quae sunt noxia. per naturale praeceptum instructus negligentiam cavere voluisset, divina providentia nulla eum violentia
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilis sibi. nec inequalis in aliquo alicui
alteri. Sane ubi uera et̾nitas est: nõ potestẽẽ
pͥus. uł postius. sic ubi incõmutabilis ĩmen¬
sitas est: nõ potest ẽẽ inauis uł minus. Quib
itaq eadem ẽt̾nitatis ⁊ ĩmensitatis rõ mest:
nulla aliquatenꝰ inequalitatis incissitudo uel
alt̾atio iesse potest. quia nulla ĩbi tͣnsmtatio.
uł incissitudinis obumibratio. Nichil ibi pͥus.
nicħ posfius. nichil mauis aut minus. s tote¬

Expanded text:
dissimilis sibi, nec inaequalis in aliquo alicui dissimilis sibi, nec inaequalis in aliquo alicui alteri. Sane ubi vera aeternitas est, non potest esse prius aut posterius, sic ubi incommutabilis immensitas est, non potest esse majus vel minus. Quibus itaque eadem aeternitatis et immensitatis ratio inest, nulla aliquatenus inaequalitatis vicissitudo, vel alternatio inesse potest. Quia nulla ibi transmutatio vel vicissitudinis obumbratio, nihil ibi prius, nihil posterius, nihil majus aut minus
Abbreviated transcription (Latin):
est eius potentia. aliud est eiuis sapĩa. alius ẽ eiꝰ
iusticia ⁊ potest ẽẽ scd̃m aliud maior. scd̃ aliud
minor. melior siue det̾ior. Certe sola eius põa.¬
certe sola eius sapĩa est sibi ip̃i dissunst. est sibi
ip̃i inequalis: idemq ip̃m contingit in cetis.
Potentiam eius attende ⁊ inuenies quia aliud
est ei facile. aliud difficile. aliud impossibłe.
⁊ sic dep̾hendit᷑ etiam sibi ip̃i dissimit. ⁊ in ecͣt
ẽẽ. Simulit̾ ⁊ ip̃i sapĩe aliud est comp̃hensibłe.
aliud u̾o in ꝯphenulłe. Nam que buana uel
angłica intelligentia pot̾it unqm̃ ut de cet̾is
tateam ip̃am d̾iuitatis ĩmensitatẽ ꝯp̃hend̾e.:
Dum itaq una eadem natura in aliisest effi¬
catior. in aliis infirmior. in ꝑte est maior. ⁊
tut᷑ inequalis. Ex hiis itaq colligi potest. qͥa
ubi uera simplicitas nõ est ũa equalitas eeũ
potest. In illa aũt tͥuitate nuscim aliquis est

Expanded text:
est ejus potentia, aliud est ejus sapientia, aliud est ejus est ejus potentia, aliud est ejus sapientia, aliud est ejus justitia, et potest esse secundum aliud major, secundum aliud minor, melior sive deterior. Certe sola ejus potentia, sola ejus sapientia est sibi ipsi dissimilis, est sibi ipsi inaequalis. Idemque ipsum contingit in caeteris: potentiam ejus attende, et invenies quia aliud est ei facile, aliud difficile, aliud impossibile, et sic deprehenditur etiam sibi ipsi dissimilis et inaequalis esse: similiter et ipsi sapientiae aliud est comprehensibile, aliud vero incomprehensibile. Namque humana, vel angelica intelligenti apoterit nunquam, ut de caeteris taceam, ipsam Divinitatis immensitatem comprehendere. Dum itaque una eademque natura in aliis est efficacior, in aliis infirmior, in parte est minor esa sibi invenitur inaequalis. Ex his itaque colligi potest quia ubi vera simplicitas non est, vera aequalitas esse non potest. In illa autem Trinitate nusquam aliquis est
Abbreviated transcription (Latin):
uł minus meluis det̃uisue se ip̃a. Nongͥ erit ma¬
uis uł melius aliquid q̃uis intrulitate ꝑsona:
qmͣ quelibet alia. Cum ũacit̃ sit singłis unaea¬
demq suł̃a. Est aũt singłis simul ⁊ om̃ib ead̃
te: qm q̃libet due. uł q̃libet sola ꝑ se. ¶ In illa
autẽ ꝑsonar̃ trinitate ubi sunt plures sub̾e:
minus aliquid est una sola: qmͣ due. ⁊ quiblib
duab maius aliquid totetres ꝑit̃ accepte.
Nunc gͦ attende illa omĩformis ⁊ omĩfaria
magnitudinis coequalitas in sũma tͥnitate ꝙͣ
incõprehensibłis sit. ubi unitas płalitati nõ
pedit. nec płalitas uiuratem excedit. Qd̾ inilla
ampliuis admireris: attende ⁊ inequalis in ali¬
illud in omnib aliis ꝑsonis am̃ quo al icui
in una qualibet eademq ꝑsona. Nec alteni. co¬
singłaritas est sine p̃luralitate: nec uuttas. no¬
sine inequalttate. Taceo qd̃ potest tacẽ cresd̾e uel
minui. ⁊ sibi ip̃i inequalis fieri. Taceo qd̃ aliud

Expanded text:
inus, melius deteriusve seipsa. Non igitur erit majus vel melius aliquid quaevis in Trinitate persona quam quaelibet alia, cum veraciter sit singulis una eademque substantia. Est autem singulis simul et omnibus eadem tae quam quaelibet duae, vel quaelibet sola per se. In illa autem personarum Trinitate ubi sunt plures substantiae, minus aliquid est una sola quam duae, et quibuslibet duabus majus aliquid totae tres pariter acceptae. Nunc ergo attende, illa omniformis et omnifaria magnitudinis coaequalitas in illa summa Trinitate quam incomprehensibilis sit, ubi unitas pluralitati non cedit, nec pluralitas unitatem excedit. CAamplius admireris, attende et illud in omnibus aliis personis. Quoniam in unaqualibet eademque persona, nec singularitas est sine pluralitate, nec unitas sine inaequalitate, taceo quod potest crescere, vel minui, et sibi ipsi inaequalis fieri. Taceo quod aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiis esse nõ potest. Ad designandã indĩdu¬
alem aliqͣm sub̾alitatẽ: nom̃ in usu ñ ħemꝰ s ad
maiorem tlicendoꝵ eiudentiã poñe ⁊ a ꝓprio
nomĩe .i. trahere possumus. Dicat᷑ itaq adani¬
ele damelitas: sicut ab honũe humanitas. Da¬
melitas itaq intlłigat᷑ illa sũb̾alitas. uł si ma¬
gis placet illa sũbsistentia ex qua damelesse
ht̃ illa sũb̾a que ip̃e est ⁊ quam ꝑticipare nõ po¬
test aliqua alia. hũanitas itaq sicut corꝑali¬
tas: est mł̃tis cõmunis. Damẽlitas u̾o omĩnoĩ¬
sic eus: ut non possit eẽ clt̾uis. Nam qui hat
sub̾alitatẽ habu̾it: ꝓfecto daniel erit. qui u̾o
ñ habu̾it. Idem daniel ẽẽ non pot̾it. Dũsa nã¬
q sũb̾alitas facit sub̾am diu̾sam. singlaris aũt
⁊ indiuidua nõ potest facẽ nisi unã. Incõmuta¬
bilis namq est itaq est danielitas ut diximus.¬

Expanded text:
communis esse non potest. Ad designandum individucommunis esse non potest. Ad designandum individualem aliquam substantialitatem, nomen in usu non habemus, sed ad majorem dicendorum evidentiam ponere, et a proprio nomine trahere possumus. Dicatur itaque a Daniele Danielitas, sicut ab homine humanitas. Danielitas itaque intelligatur ipsa substantialitas, vel, si magis placet, illa substantia ex qua Daniel esse habet, illa substantia quae ipse est, et quam participare non potest aliqua alia humanitas. Itaque sicut corporalitas est communis multis, Danielitas vero omnino insic est ejus, ut non possit esse alterius. Nam qui hanc substantialitatem habuerit, profecto Daniel erit; qui vero non habuerit, idem Daniel esse non poterit. Diversa namque substantialitas facit substantiam diversam. Singularis autem et individua non potest facere nisi unam. Incommunicabilis itaque est Da
Abbreviated transcription (Latin):
diuina sub̃a cur nõ eadem ratõe ip̃a potentia
atꝙ sapientia clicant᷑ ĩ cõmutabiles. ⁊ płibus
subiis non posseẽẽ cõmune. Ubi enim eadẽ ratõ
p̃mittit᷑ cui simul conseqñtia nõ mercto sũbur¬
fert᷑. S ut hunc ꝓplexionis nodum facilius dis¬
soluamus. qd̾ de diuinitatis singłaritate suꝑiꝰ
dicimus: altiori adhuc ꝑscrutatõe discutiamꝰ.
ciri sub̾alitas nulla inest: sub̾a recte dicimitur
nõ potest. Sułalitatẽ namq dicimꝰ illam ꝓprie
quidẽ que hu̾anitatẽ nõ ht̃: homo nisi falso d̾
nõ ualet. Quod aũt de hac dcm̃ est: in cet̾iseque
uideri potest. Sułalitas uero alia gn̾alis alia
inest omĩb corꝑib tam aĩatis: qm̃ inaĩatis. Il¬
la u̾o est specialis. que competit uniustm̃ sp̃ei
om̃ib indundius. ut hũanitas q̃ est om̃ib ho¬
minib cõmunis. Indiduał aũt est illa que uni
soliquidẽ induuiduo inest. ⁊ płib sub̾iis omĩo

Expanded text:
one ipsa potentia atque sapientia dicuntur incommunicabiles, et pluribus substantiis non posse esse communes? Ubi enim eadem ratio permittitur, cur similis consequentia non merito subinfertur? Sed, ut hujus perplexionis nodum facilius dissolvamus, quod de divinitatis singularitate superius diximus, altiora adhuc perscrutatione discutiamantialitas nulla inest, substantia recte dici non potest. Substantialitatem namque dicimus illam proprietsiquidem quae humanitatem non habet, homo nisi falso dici non valet. Quod autem de hac dictum est, in caeteris aeque videri potest. Substantialitas vero alia generalis, alia inest omnibus corporibus, tam animatis quam inanimatis. Illa vero est specialis, quae competit unius tantum speciei omnibus individuis, ut humanitas, quae est omnibus hominibus communis. Individualis autem est illa, quae uni soli quidem individuo inest, et pluribus substantiis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ip̃ius uidelic consid̾ata ꝓpͥetate ius nͥ¬
colligere possumus. Quicquid enĩ ad m̃surã ħet᷑.
maitis eẽt si eius mensura duplicaret᷑. multo a
mauis si cresceret in decuplũ. uł potuis in cen¬
qd̃ magnitudĩem ad m̃suram hr̃e hoc ẽ ip̃am
ꝑticipare nõ magnitudĩem ẽẽ. Deusaũt ut su¬
ꝑior iato ꝓbauit. ip̃a magnitudo est ⁊ nulla
re omĩo se ip̃a partipipare potest. ⁊ hoc ipsum¬
qd̾ est ex ꝑte eẽ ⁊ ex ꝑte non esse. Deus itaq aui
magnitudo ip̃a est: magnitudĩem ad m̃suram

Expanded text:
licet considerata proprietate colligere possumus. Quidquid enim ad mensuram habetur, majus esset si ejus mensura duplicaretur. Multo autem et majus si cresceret in decuplum, vel potius in cenquod magnitudinem ad mensuram habere, hoc est ipsam participare, non magnitudinem esse. Deus autem, ut superior ratio monstravit, ipsa magnitudo est, et nulla res omnino seipsa participare potest, et hoc ipsum est ex parte esse, et ex parte non esse. Deus itaque, qui magnitudo ipsa est, magnitudinem ad mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
iumus tũ sapĩam sũmam tũ sapiam ip̃am. uł ple¬
nitudĩem sapĩe noĩamus. s quouis modo expͥma¬
tur diuina ⁊ increata potentia uł sapĩa. itaut
nõ possit omĩo sub intelligi aliqua ãlia: absq
dubio utraq eut incõmutabłis. nec poterunt
ẽẽ cõmunes płib sub̾antiis. nõ dicam angłicis
nõ licam hũanis: s nec aliquib quasi diunis.
suꝑus iam diximus: ecce qmͣ multisXxcxco
modis ꝓbare possumus qd̾ nõ sit deus nsi unus.
Unus increatus. unus et̃nus. unus ĩmensus seꝵ
singła ꝓbant atq cõuincunt. qd̾ non sit deus nͥ
unus. Si bñ attendisidem ꝓbare pot̃is ex ꝯsid̾a¬
tione bonitatis. Nam si quis dicat plures deo ẽe:
asemet ip̃is existere s qm̃ hoc ex ante iam dc̃is
ꝑpendi ⁊ ꝓbari posse cognonimꝰ. ex industria p̾¬
terimꝰ. ⁊ sectoris sagacitati rẽ¬

Expanded text:
iam summam, cum sapientiam ipsam vel plenitudinem sapientiae nominamus. Sed quovis modo exprimatur divina et increata potentia, vel sapientia, ita ut non possit omnino subintelligi aliqua alia, absque dubio utraque erit incommunicabilis, nec poterunt esse communes pluribus substantiis, non dicam angelicis, non dicam humanis, sed nec aliquibus quasi divinis.us jam diximus, ecce quam multis modis probare possumus quod non sit Deus nisi unus. Unus increatus, unus aeternus, unus immensus, quorum singula probant atque convincunt quod non sit Deus nisi unus. Si bene attendis idem probare poteris ex consideratione unitatis Nam, si quis dicat plures deos esse,a semetipsis existere. Sed quoniam hoc ex ante jam dictis perpendi et probari posse cognovimus, ex industria praeterimus, et lectoris sagacitati e
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam hĩe. ⁊ uidet᷑ enũtiatõ eqͥuoca eẽ. s de deo
nõ d̃r nisiabusiue. nec minor abusiouidet᷑. qm
si abraham nõ homo ee. s hoĩem hr̃e dic̾et᷑. Hec dicen¬
da abusio uł dictionũ equiuocatio fensum ꝯfim¬
dit. ⁊ põam atq sapĩam incõmutabłes dici ñ sinit.

Expanded text:
iam habere, et videtur enuntiatio aequivoca esse, sed de Deo non dicitur nisi abusive. Nec minor abusio videtur quam si Abraham non homo esse, sed hominem habere diceretur. Haec dicendi abusio, vel dictionum aequivocatio sensum confundit,
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ non possit ẽẽ dñs nsi unus solus.
quialiene uoluntati iũctus deseruit uł cedit.
Uidet᷑ itaq impossibłe plures dños eẽ. Nam si i¬
plures ẽẽ dñr uide quid inconueĩentis indecõ-¬
sequit᷑. Nam si aliquis eoꝵ alm̃ quẽlibet sueser¬
uituti addic̾e uelit. Si ille qui impetit᷑ oppresso¬
ris iuolentiã repelłe non pot̾it. quom ñ potiꝰ ser¬
uus qm dñserit: Si uͦ oppressionis p̃sumptor
iuolent̃ repulsus ⁊ iuctuscedit. quomͦ uer̾dñs
erit. qui repellentis uoluntati inuit᷑ quid̾ cedẽ¬
dotũ subseruit: Sic sit. ut sipłes equipotentes
plures dños eẽ contendimꝰ. nlłm ꝓculdubio n̾a¬
cit̃ dñm efficimꝰ. S qd̾ ex consid̾ata dñationis ip¬
siuis ꝓprietate comuncit᷑ ex oĩpotente ꝯsidatione

Expanded text:
onfessionem, non possit esse Dominus nisi unus solus. ati invitus deseruit, vel cedit. Videtur itaque impossibile plures dominos esse. Nam si plures esse dicuntur, vide quid inconveniens inde consequatur. Nam, si aliquis eorum alium quemlibet suae servituti addicere velit, si ille qui impetitur oppressoris violentiam repellere non poterit, quomodo non potius servus quam dominus erit? Si vero oppressionis praesumptor violenter repulsus et victus cedit, quomodo verus dominus erit qui repellentis voluntati invitus quidem, cedendo tamen, subservit? Sic fit ut si plures aeque potentes plures dominos esse contendimus, nullum procul dubio veraciter dominum efficimus. Sed quod ex considerata dominationis ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
mensum ẽẽ deprebendit᷑ qd̾ nulla m̃sura comp̃¬
hendit᷑. seu eciam comp̃hensibile ꝑpendit᷑. Stat
E inconcussũ qd̾ credimus qd cotidiana con¬
fessione clamamꝰ qd̾ deus sit ĩmensus ¶ Hoc
ip̃m ex om̃ĩpotentie considatõe ꝓbau ualetis¬

Expanded text:
ulla mensura comprehenditur, seu etiam comprehensibile perpenditur. Stat ergo inconcussum quod credimus, quod quotidiana confessione clamamus, quod Deus sit immensus. Hoc ipsum ex omnipotentiae consideratione probari valet
Abbreviated transcription (Latin):
possunt duĩse sũb̾e eẽ una. ⁊ una diũse. Ecce quo
modo diuinitas ip̃a sit incõmutabił tam aꝑte
monstrauimꝰ: ut lector qui suꝑ hoc dubitauerit
nõ tam hebes uideat᷑ qͣ cecus Imensitas autẽ ⁊
et̃nitas uixͣ p̃dc̃am rõcinatõem sic sunt uniꝰut ñ
possunt eẽ alt̃ius. ⁊ eo ip̃o incõmutabłes ꝑpendimꝰ
Addamus qd̾ idem ip̃m qd̾ diuina sũb̾a sunt. uñ¬

Expanded text:
possunt diversmodo divinitas ipsa sit incommunicabilis tam aperte monstravimus, ut lector qui super hoc dubitaverit non tam hebes videatur quam caecus. Immensitas autem et aeternitas, juxta praedictam ratiocinationem, sic sunt unius, ut non possint esse alterius, et eo ipso incommunicabiles perpendimus. Addamus quod idem ipsum per omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾acit̾ ẽẽ ꝯprobant᷑. S sciendum est qd̾ tam no¬
mine potentie qmͣ nomĩe sapĩe abutunͣ. cũ mͦ
de diuinis modo de hũanis loquim᷑. ut nõ tam u
pientia sit: s qd̾ sapĩa ei insit. Ibi sapĩe noĩedesig¬
natur tale quid qd̾ sit sũb̾a nulla Utrobiq dicit᷑
una: s ratio nominis diu̾sa. s eqͥuocatio est ubu
nom̃ unum sub diũsa significatõe significant
sub̾am diũsam. qͣnto magis cum unũ nom̃ distra

Expanded text:
aciter esse comprobantur? Sed sciendum est, quod tam nomine potentiae quam nomine sapientiae abutimur, cum modo de divinis, modo de humanis loquimur, ut non tam upientia sit, sed quod ei sapientia insit: ibi sapientiae nomine designatur tale quid quod sit substanuna, sed ratio nominis diversa. Si aequivocatio est ubi nomen unum sub diversa significatione designant substantiam diversam, quanto magis tum unum nomen distra
Abbreviated transcription (Latin):
Solus eium unus in illa ꝑsonarum płalitate
sic accepit ⁊ ht̃ ẽẽ ex alio: ut nlłs alius omĩo. aũ
accipiat aut ẽẽ habeat ab ip̃o. Ecce ouar̃ in tͥm¬
tate ꝑsonarũ ꝓprietates tamaꝑta rõe collegunꝰ
ut nullo mͦ uł in modico inde dubitare ualeamꝰ.¬

Expanded text:
Solus enim unus in illa personarum pluralitate Solus enim unus in illa personarum pluralitate sic accipit, et habet esse ex alio, ut nullus alius omnino aut accipiat, aut esse habeat ab ipso. Ecce duarum in Trinitate personarum proprietates, tam aperta ratione collegimus, ut nullo modo, vel in modico inde dubitare valeam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊portet ꝓ certo ut eiusmodi ñ sit islia alii
existat a quauti iam dpximlis ilła alia ꝓcedat.
Sed potest adhuc alicui in dubium uenire
utrum hoc ip̃m sit ꝓprieꝓpriũ unnualicui ꝑsone.
an possit ẽe t aliquib cõmune. S sidue psone
essent que hoo cõmune hr̃ent. ꝓcui dubio neut il¬
larum ab alia ꝓcederet. si neutra ab alia ꝓped̾et nec
una quelibet alti ĩmediate adhereret. Siu̾o nent᷑
alt̾i adhereret ĩmediate: forent utiq ad inuicẽ
sola mediata g̾manitate coniũcte. Quod quid̃
qm impossibłesit: suꝑior demonstratõ euidentis¬
suna rõe conuincit. Estĩq ꝓprie ꝓprium untus
tm̃ mͦ ꝓsone de se ꝓcedentem nullo modo hr̃e. Quẽ¬
admodũ pͦ nõ potest eẽ in diuinitate nisi una so¬
la ꝑsona que nõ ꝓcedat ab alia: sic absq dubio ñ
potest eẽ nisi una sola de qua ñ ꝓcedat alia aliqͣ
Eutitaq ista quẽad̾m ⁊ illa existentia inꝯmiu¬
cabilis. uec omĩo pot̃it esse ꝑsonis aliquib ꝯĩs.

Expanded text:
portet pro certo ut ejusmodi aliqua existat, a qua, ut jam diximus, nulla alia procedat. Sed potest adhuc alicui in dubium venire, utrum hoc ipsum sit proprium uni alicui personae, an possit et aliquibus esse commune. Sed si duae personae essent quae hoc commune haberent, procul dubio neutra illarum ab alia procederet. Si neutra ab alia procederet, nec una quaelibet alteri immediate adhaereret. Si vero neutra alteri adhaereret immediate, forent utique adinvicem sola mediata germanitate conjunctae. Quod quidem quam impossibile sit superior demonstratio evidentissima ratione convinci personae, de se procedentem nullo modo habere. Quemadmodum ergo non potest esse in divinitate nisi una sola persona quae non procedat ab alia, sic absque ambiguo non potest esse nisi una sola a qua non procedat alia aliqua. Erit itaque ista quemadmodum et illa existentia incommunicabilis, nec omnino poterit esse personis aliquibus communis.