comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte licentia uestra offensio fiat
infirmis hoc est nequia licere uobis
aedere carnem de sacrificiodicitis. per
id quod nihil esse idolum scitis offen¬
sionem generetis fratribus quinesci¬
unt ad hue quianihil est idolum
Sienim quisuideritaeum qui habet
Sscientiam in idolio recum bentem.¬
I nonne conscientia eius cum sit infirma
aedificabitur ad manducandum de
simulacris : Hoc ideo dixit. quia uidens
qui fratrum peritum in idolio inuita¬
tum recumbentem aederecarnessa¬
crificiorum putat eẽ illic aliquid grãe
et incipiet et ipse aedere carnes sacri¬
ficiorum non illa conscientia qui aille
peritiae causae sciens nihileẽ idolum.
sedeẽputat illic nomen quando fra¬
trem peritum uidet illic aedere nec
horrere Et peribit qui infirmus est
traunius dĩ fidem desacrificatis quod
quidem quasi irascentis uerba sunt et
ostendentis quid malipossit parere
scientia. sinon fuerit temperata acari¬

Expanded text:
ne forte licentia vestra offensio fiat ne forte licentia vestra offensio fiat infirmis. Hoc est, ne quia licere vobis edere carnem de sacrificio dicitis, per id quod nihil esse idolum scitis, offensionem generetis fratribus, qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. Si enim quis viderit eum, qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum de simulacris? Hoc ideo dixit, quia videns quis fratrem peritum in idolio invitatum, recumbentem edere carnes sacrificiorum, putat illic esse aliquid gratiae, et incipit etiam ipse edere carnes sacrificiorum, non illa conscientia, qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed qua esse putat illic numen; quando fratrem peritum videt illic edere, nec horrere. 140 Et peribit, qui infirmus est tra unius Dei fidem de sacrificatis: quod quidem quasi irascentis verba sunt, et ostendentis quid mali possit parere scientia, si non fuerit temperata a chari
Abbreviated transcription (Latin):
de monstraret modum unius principi
conseruando Sed non in omnibus est
scientia ldest non omnes norunt cre¬
dentes mysterium dĩ unius. Ideo qui¬
dam putant ex his quicredunt aliquid
nominis insimulachris Aliquiaut̃
Sadhuc conscientia simulacri quasi
simulacro immolatum manducant
deplebe enim aliquicum ueneratione¬
ad huc simulacri manducabant desa¬
crificatis quasi aliqua es set illic diuinitas¬
S Et conscientia illorum cum sit infirma
coinquinatur. Maculatur conscientia
si infirmaest circadm̃s Esca autem nos
ñ commendat dõ Uerum est quia non
ideo dõ placebimus siomniaaederimus.
aut offendimus sialiqua contempserims
Neque enim siaederimus abundabim
Ineque sin on aederimus deerit nobis
Contemptaenim sacrificiorum esca.
non uti que deerit quod aedatur. Siaut̃
sumpta fuerit non habundabit. itaut
nihil requiratur. ac perhoc abicienda
quianeque sine illa non uiuitur et
scandalum fratribus est. Uidetetam̃

Expanded text:
demonstraret, modum unius principii demonstraret, modum unius principii conservando. Sed non in omnibus est scientia. Id est, non omnes norunt credentes mysterium Dei unius; ideo quidam putant ex iis qui credunt aliquid numinis in simulacris. Nam aliqui adhuc conscientia idoli quasi simulacro immolatum manducant. De plebe enim aliqui adhuc cum veneratione simulacri manducabant de sacrificatis, quasi aliqua esset illic divinitas. Et conscientia aliorum cum sit infirma, coinquinatur. Maculatur conscientia, si infirma est circa Deum. Esca autem nos non commendat Deo. Verum est, quia non ideo Deo placebimus, si omnia ederimus: aut offendemus si aliqua contempserimus. Neque enim si ederimus, abundabimus; neque si non ederimus, deerit nobis. Contempta enim sacrificiorum esca, non utique deerit quod edatur; si autem sumpta fuerit, non abundabit, ita ut nihil requiratur: ac per hoc abjicienda; quia neque sine illa non vivitur et scandalum fratribus est. Videte tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Verum est apud xp̃ianos enim unus ẽ dĩ
Licet sint quidicantur dii et domini siue
incaelo siue interra. Apaganisenim
et soleluna et cetera sidera ducaelestes
dicuntur. Interra apollinem scalapiũ
herculem mineruam deos dicunt et
dominos Nobis tamen unus ds pater
ex quo omnia et nos in illo Omnia
aceteris quicum ex illo sint. non tamen
sunt in illo dum ad huc noncre dunt
Etunus dñsihs perquem omnia et nos
peripsum Omnia enim expatrequi¬
dem sed perfilium creata sunt. Sed cũ
dicit et no speripsum. reformatos nos
ꝑ ipsum per quem creatifueramus sig¬
nificat indĩ cognitione quia facti
peripsum cum ceteris perstu porem
mentis et ignorantiae nosper ipsum
agnouimus mysterium unius dĩ
unum ergo dm̃ patrem dixit. etunum
dnm ihm̃ filium eius. ut quiads̃ non po¬
test non eẽ dñs. similiter et dñs intelle¬
gatur esse et ds̃ Vnum essedm̃ et dnm

Expanded text:
Verum est; apud christianos enim unus est Deus. Verum est; apud christianos enim unus est Deus. Licet sint qui dicantur dii et domini, sive in coelo, sive in terra. A paganis enim et sol et luna et caetera sidera dii coelestes dicuntur: in terra Apollinem, Aesculapium, Herculem, Minervam deos dicunt et dominos. Nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illo. Omnia a caeteris, qui cum ex illo sint; non tamen sunt in illo, dum adhuc non credunt. Et unus Dominus Jesus, per quem omnia, et nos per ipsum. Omnia enim ex Patre quidem, sed per Filium creata sunt. Sed cum dicit: Et nos per ipsum, reformatos nos per ipsum, per quem creati fueramus, significat in Dei cognitione; quia facti per ipsum cum caeteris, post stuporem mentis et ignorantiae nos per ipsum agnovimus mysterium unius Dei. Unum ergo Deum Patrem dixit, et unum Dominum Jesum Filium ejus; ut quia Deus non potest non esse Dominus, similiter et Dominus intelligatur esse et Deus, unum esse Deum et Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
destruebat animos imperitorum fra¬
trum putantium esse illic apud idolũ
aliquam gram. quando peritiores fratres
inter eẽ illic et non horrere uidebant
ideoait Caritas ȩdificat. ut saluti fra¬
trum studentes. scientiae illic legibus
cognouit quem admodum oporteat scire
Eos ipsos qui inscientia gloriantur.
ostendit non ita cognouisse. sicut cognos¬
cendum est Dum enim caritatem
quae mater omnium bonorum est non
sectantur non sciunt sicut oportet
Vt ergoscientia fruc᷑ um habere possit
caritati se debet subicere Siuero quis
diligit dm̃ hic cognitus estabeo. Hic di¬
ligit̃ dm̃. qui a caritatis causa scientiam
mitigtt ut prosit frati proquo xp̃smor¬
tuus est Decibis igitur qui simulacris
immolantur Nunc causam ipsam per¬
tractat. ut ostendat ꝑrationem scientiã
non solum proficere caritate contempta.
sed etobẽẽ Scimus enim quianihil ẽ
simulacrum et quia nemo ds̃ nisiunus

Expanded text:
destruebat animos imperitorum fradestruebat animos imperitorum fratrum, putantium esse illic apud idolum aliquam gratiam; quando peritiores fratres interesse illic, et non horrere videbant. Ideo ait: Charitas aedificat; ut saluti fratrum studentes, scientiae illic legibus cognovit quemadmodum oporteat eum scire. Eos ipsos qui in scientia gloriantur, ostendit non ita cognovisse, sicut cognoscendum est. Dum enim charitatem, quae mater omnium bonorum est, non sectantur, non sciunt sicut oportet. Ut ergo scientia fructum habere possit, charitati se debet subjicere. Si vero quis diligit Deum, hic cognitus est ab eo. Hic diligit Deum, qui charitatis causa scientiam mitigat; ut prosit fratri, pro quo Christus mortuus est. De cibis igitur simulacris immolatorum. Nunc causam ipsam pertractat, ut ostendat per rationem scientiam non solum non proficere, charitate contempta, sed et obesse. Scimus quia nihil est simulacrum, et quia nemo Deus, nisi unus.
Abbreviated transcription (Latin):
utilis. sicaritate humilietur et am¬
pliuscredat Temperaturenim a
dilectione ut non satismerasit et in¬
ebriet scientem ut seextollat. Sicut
enimuinum non temperatum ad¬
mixtione aquȩ mentem alienat. ita
et scientia superbum facit nisi fuerit
temperata Omniaenim sola in sua¬
uia sunt et nociua quia nec panis solus
bene editur. nec reliquicibri sin ead mix¬
tione gratisunt et non nocuu. Ideo
caritas aedificat. ipsa caritas licet uno¬
uocabulo appellatur. multistam en
consistit. Si ne patientia enim non po¬
test neque sine humilitate. neque sine
cordis simplicitate hiergo inflati
erant perscientiam. quiani hilestido¬
lum qui contra salutem fratrum im¬
peritorum carnes sacrificatorum
aedebant scientes licere carnem
aedere Et quianihil est idolum.
ideo non c̃tamin ari aedentem his can¬
dalum fratribus erant. caritatem prae
oculis non habentes quia pluserat car¬
nem contempnere quam fratriscada¬
lum facere. Scientia enim illorum

Expanded text:
utilis, si charitate humilietur, ut amutilis, si charitate humilietur, ut amplius crescet. Temperatur enim a dilectione, ut non satis mera sit, et inebriet scientem, ut se extollat. Sicut enim vinum non temperatum admixtione aquae mentem alienat; ita et scientia superbum facit, nisi fuerit temperata. Omnia enim sola insuia sunt et nociva; quia nec panis solus bene editur, nec reliqui cibi sine admixtione grati sunt, sed nocivi; ideo charitas aedificat. Ipsa charitas uno licet vocabulo appelletur, multis tamen consistit; sine patientia enim non potest, neque sine humilitate, neque sine cordis simplicitate. Hi ergo inflati erant per scientiam, quia nihil est idolum, qui contra salutem fratrum imperitorum 139 carnes sacrificatorum edebant, scientes licere carnem edere; et quia nihil est idolum, ideo non contaminari edentem. Hi scandalo erant fratribus, charitatem prae oculis non habentes; quia plus erat carnem contemnere, quam fratribus scandalum facere. Scientia enim illorum
Abbreviated transcription (Latin):
exlege loquitur naturali. quam qua
adõ primȩ nuptiae sint. secundae uero
permissaesint. Denique primae
nuptiae subbenedictionedĩ caele¬
bantur subsimiliter. secunda eautem
& praesenticarent Nloria. Concesse
autems. propter in continentiam: et
quia solent uiduatum luniores incur¬
rere. acperhoc concedit secundas. sed
quia melius est ut secontineat ut digni¬
orsit infuturo. consilium dat spiritali
ratione praecipuum ut secontineat
Puto autem quod et ego spm̃dĩ habeo
Vtratum et prouidum consilium suũ
ostendat. humilitate uerbi hȩc com¬
locuturus est et quae sit scientia non in¬
ter im dicit sed insublectis ostendit dicens.
quianihil est idolum. Scientia in flat
Manifestum ese habentem scientiam
in eo ipso gloriari sinon foris quia pru¬
densest uelapud se. Genus enim
hocest scientiae ut glori etur inse ideo
inflat. Caritas uero a edificat
Itaque tunc scientia maga est et sibi

Expanded text:
ius, nubat, lege loquitur naturali; quamquam ius, nubat, lege loquitur naturali; quamquam a Deo primae nuptiae sint, secundae vero permissae sunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter: secundae autem etiam in praesenti carent gloria; concessae sunt autem propter incontinentiam: et quia solent viduarum juniores incurrere; ac per hoc concedit secundas. Sed quia melius est ut se contineat; ut dignior sit in futuro, consilium dat spiritali ratione praecipuum, ut se contineat. Puto enim et ego Spiritum Dei habeo; ut ratum et providum consilium suum ostendat, humilitate verbi hoc comlocuturus est: quae sit scientia, non statim dicit, sed in subjectis ostendit dicens, quia nihil est idolum. Scientia inflat. Manifestum est habentem scientiam in eo ipso gloriari, si non foris, quia prudens est, vel apud se. Genus enim scientiae hoc est, ut glorietur in sese, ideo inflat. Charitas vero aedificat. Itaque tunc scientia magna est, et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sipraestanda sunt quanto magismini¬
me auferenda: Itaque et quinuptũ
licet quod facit. Et qui non datnuptũ.¬
s melius facit. Melius facit. quia et
apud dm̃ illimeritũ c̃ locat. et a saeculi
sollicitudine illam liberat Uxoruinc¬
s taest lege quam diuuiuit uireius
Haec idcircoprosequitur ut doceat
quia mulier etiam suur o fuerit sublec¬
ta nubendilicentiamꝰ habet. Siautẽ
mortuus fuerit uireius liberata est
Etiam haec ad supradictas pertinent
causas. ut ostendat quam beata sit
uirgo cum nulli nisedõ subiecta sit.
uincere enimuidetur naturalem
subiectionem. quando quod pernatu¬
ram humilitatum est erigit. Cui
uult nubat tantum in dño. Idefequẽ
sibi ab tum putauerit illinubat. quia
inuitae nuptiae solent malos prouen¬
tus habere Tantum autem in dño
Hoc est ut sine suspitione turpitudi¬
nis nubat. et religionis suaeiuronubat.
hoc est in dño nubere Bedior autem
erit si sic permanserit secundum me¬

Expanded text:
si praestanda sunt, quanto magis minisi praestanda sunt, quanto magis minime auferenda? Ita et qui nuptumlicet, quod facit. Et qui non dat nuptum, melius facit. Melius facit, quia et apud Deum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitudine illam liberat. Mulier vincta est lege, quamdiu vivit vir ejus. Haec idcirco prosequitur, ut doceat quia mulier, etiamsi a viro fuerit ejecta, nubendi licentiam non habet. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est. Etiam haec ad supradictas pertinent causas; ut ostendat quam beata sit virgo, cum nulli nisi soli Deo subjecta sit. Vincere enim videtur naturalem subjectionem, quando quod per naturam humiliatum est, erigit. Cui vult nubat, tantum in Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos proventus habere. Tantum in Domino, hoc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et religionis suae viro nubat: hoc est in Domino nubere. Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum me
Abbreviated transcription (Latin):
uult faciat non peccat sinubat
Propter quod superius uirginitatem
tenendam et continentiam reddita
ratione hortatusest ltaut penȩ ad com¬
parationem earum conluzia in utilia
et abicienda uideantur. Nunc nenup¬
tias negareputaretur non peccare uir¬
ginem sinubat ostendit. sed remmaxi¬
milaboris adgredi Et quiapud dm̃
premium non habeat. sicut non habet¬
poenam xp̃ianosenim uult. peromã
esse meliores. Siergo aliqua indesi¬
derio nuptiarum est lammatura ad
usum melius esse. ut scđm concessam
legem publicenubat quam occultae
istatur piteragat et erubescaturin illa
Qui autem statuit incorde suo firmus
non habens necessitatẽ potestatem
habet desuauoluntate et hocdecreuit
incordesuo seruare uirginem suam.
benefacit. hoc dicit ut qui uir ginem
habet ciuanimus adnuptias non est.
seruet illam nec illi ingerat fomitem
nuptiarum quam uidet nubendi uolun¬
tatemnon habere. Beneficia enim¬

Expanded text:
vult faciat, non peccat, si nubat. vult faciat, non peccat, si nubat. Quoniam superius ita virginitatem tenendam et continentiam, reddita ratione, hortatus est; ut pene ad comparationem earum conjugia inutilia et abjicienda videantur: nunc ne nuptias negare putaretur, non peccare virginem, si nubat, ostendit; sed rem maximi laboris aggredi, et quae apud Deum praemium non habeat, sicut non habetpoenam: christianos enim vult per omnia esse meliores. Si ergo aliqua in desiderio nuptiarum est, jam matura ad usum, melius esse, ut secundum concessam legem publice nubat, quam occulte turpiter agat illud, et erubescatur in illa. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habet de sua voluntate, et hoc decrevit in suo corde, servare virginem suam, bene facit. Hoc dicit, ut qui virginem habet, cui animus ad nuptias non est, servet illam: nec illi ingerat fomitem nuptiarum, quam videt nubendi voluntatem non habere. Beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
in mortalis prȩmiis mererentur Illis
autem non solum non inputabitur
uirginitas sed et penae subicientur.
qui sub tegminȩ meliores speiuitam
et conuersationem suam mundialicura
et sollicitudine occupantes. pigrosse
ad dĩ opera agenda fecerunt. sicut dicit
hieremias propheta Male dictus
qui operadĩ facit neglegenter. hi sunt
dequibus in alia epistoladicit. Haben¬
tesquidem speciem ueritatis. uirtutem
autem eius abnegantes. A postolus aut̃
hisloquitur quimira deuotione obse¬
quii desiderant caelestibus praeceptis
ostendens et docens quo conpendio
citius itur addm̃. Quia qui propterdm̃
promerendum uir gomanere uult
sciens quale praemium possit accipere
quialito temperat ut melior fiat simul
omnia inpedimenta carnis spernit.
non nescius haec esse quae gressum
currentis uelud honeribus compeditũ
detinent. Siquis autem tur pem se
uiderit superuir gnem suam si situltra
pubertatem et sic oportet fieri. quod

Expanded text:
immortalis praemii mererentur. Illis immortalis praemii mererentur. Illis autem non solum non imputabitur virginitas, sed et poenae subjicientur, qui sub tegmine melioris spei vitam et conversationem suam mundiali cura et sollicitudine occupantes, pigros se ad Dei opera agenda fecerunt; sicut dicit Hieremias propheta: Maledictus qui opera Dei facit negligenter . Hi sunt, de quibus in alia epistola dicit: Habentes quidem speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Apostolus autem his loquitur, qui mira devotione obsequi desiderant coelestibus praeceptis, ostendens et docens quo compendio citius itur ad Deum; quia qui propter Deum promerendum virgo manere vult, sciens quale praemium possit accipere, qui a licito temperat, 138 ut melior fiat; simul omnia impedimenta carnis spernit, non nescius haec esse, quae gressum currentis velut oneribus compedum detinent. Si quis autem turpem se viderit supra virginem suam, si sit ultra pubertatem, et sic oportet fieri; quod
Abbreviated transcription (Latin):
modo placeat uiro. Le geenim mari¬
tali constricta sollicita est quomodo
impleat iusmaritalis officii subdita.
Smundanecessitatibus Hoc autem
÷aduestram ipsorum utilitatem¬
s dico non ut laqueum uobis initiam
ssed adid quo honestum est
Qm̃ quibusdam asperum et graue
uidetur quod utilius aut melius est
propter consuetudinẽ temporis usus
ideo post rationem redditam hor¬
tatur affectu caritatis simpliciter
hoc utilius hoc onestius esse quod
dicit. honestumest. quia scm̃est
et mundum utileuero quiadig¬
quid ergo dicimus siuirgines dedõ
cogitant̃. et uincte uiris demundo
Quae spes relinquitur nubentibus
apud dm̃ Sienimita est dubium
est. desalute eorum Nam uidem
uirgines desaeculo cogitare et matrimo¬
nio lunctos dominicis studere operibus
his uirginibus non inputabitur scĩmo¬
nium adõ et hismatrimoniis erit
merces apud dm̃. Quia cum obliga¬
tiessent terrenis et carnis nexibus ope¬
ram dederunt ut infuturum aliquid

Expanded text:
modo placeat viro. Lege enim marimodo placeat viro. Lege enim maritali constricta, sollicita est quomodo impleat jus maritalis officii, subdita mundanis necessitatibus. Hoc autem ad vestram ipsorum utilitatem dico; non ut laqueum vobis injiciam: sed ad id quod honestum est. Quoniam quibusdam asperum et grave videtur, quod utilius aut melius est propter consuetudinem temporalis usus; ideo post rationem redditam, hortatur affectu charitatis simpliciter hoc utilius, hoc honestius esse quod dicit. Honestum est, quia sanctum et mundum: utile vero, quia digQuid ergo dicemus? Si virgines de Deo cogitant, et junctae viris de mundo, quae spes relinquitur nubentibus apud Deum? Si enim ita est, dubium est de salute eorum: nam videmus virgines de saeculo cogitare, et matrimonio junctas Dominicis studere operibus. His virginibus non imputabitur sanctimonium a Deo, et his matrimoniis erit merces apud Deum; quia cum obligati essent terrenis et carnis nexibus, operam dederunt, ut in futurum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudo est in dõmo uxortristis
utique natur a sedactu: quialegimus
innumeris: mulieres uir gines appella¬
tas: Alia ergo sollicitu do mulieris
alia uirginis est : Tamen cum dicitur
mulier incertum est quidsigificet
nisi significatio subsequatur : Cum
autem dicit uirgo manifestalocutioẽ :
posuit : ut mulierem non uirginem
significaret: Per hoc enim uoluit os¬
quos patitur mulieruir gocopulata
Quȩ autem non estnupta sollicitaẽ.
dehis quaednĩ sunt ut sit scã et corpo¬
re et spũ Idestanimo. dumenim
specaelestium mariti et filiorum solli¬
citudinẽ non suscipit. dednõ cogitat
quomodo propositum dõ deuotũ
custodiat. Sitamen in corpore
mundo animus terrena abiciens
caelestibus studea. Animus est enim.
qui aut scĩficat. aut polluit corpus
Quid enim prodest corpus mundum
habere et animampollutam cum
merito animae aut honoratur corpus¬
s autdamnatur. Nam quȩ nuptaest
cogitat quae sunt huiusmundi quo¬

Expanded text:
amaritudo est in domo uxor tristisamaritudo est in domo uxor tristisutique natura, sed actu; quia legimus in Numeris mulieres virgines appellatas . Alia ergo sollicitudo mulieris, alia virginis est; tamen cum dicitur mulier, incertum est quid significet, nisi significatio subsequatur: cum autem dicitur virgo, manifesta locutio est. posuit, ut mulierem non virginem significaret: per hoc enim voluit osquos patitur mulier viro copulata. Nam quae non est nupta, sollicita est de iis quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu: id est, animo; dum enim spe coelestium, mariti et filiorum sollicitudinem non suscipit, de Domino cogitat, quomodo propositum Deo devotum custodiat, si tamen in corpore mundo animus terrena abjiciens, coelestibus studeat. Animus est enim, qui aut sanctificat, aut polluit corpus. Quid enim prodest corpus mundum habere, et animam pollutam; cum merito animae aut honoratur corpus, aut damnatur: Quae vero nupta est, cogitat quae sunt hujus mundi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
curam in scito perituram impendant
Magis autem curam animae suae geran
praesumant deusuhoc quia cito peri¬
bit corruente mundo Praeterute nĩ
sfigura huius mundi Quia finirimun¬
dum dixit ostendit figuram eius prae¬
terire ethunc essefinem. Idestnon
substantiam euis perire sed formam
Itaquesi formam undi peribit. du¬
bium utiquenonest. omniaquȩ in
mundo sunt interire. ldeo prȩ̨terit
quia cotidie senes cit mundus pit
Volo uos sine sollicitudineesse
Deminutaenim sollicitudine sȩculi
indĩ rebus propensius uigilatur
riae. quae solain mundo ceteris gra¬
uiorem addm̃ promerendum animus
eruditur. Sit amen haec spe animus
his molestiis se exuat. ut dõ magisserui¬
at. Quiautem cum uxoreest. sollici¬
tus est quȩ sunt huius mundi quomo¬
enim uxoris et filiorum: cogitatiomun¬
diest: Nam intercetera solent ali¬
quando respuniendas ad mittere ne
illas offendant: Sicut resefe ⁊ oroba¬
bel unus detribus cubi cularus astar¬

Expanded text:
curam in rem cito perituram impendant: curam in rem cito perituram impendant: magis autem curam animae suae gerant, praesumant de usu hoc; quia cito peribit, corruente mundo. Praeterit enim figura hujus mundi. Quia finiri mundum dixit, ostendit figuram ejus praeterire; et hunc esse finem, id est, non substantiam ejus praeterire, sed formam. Itaque si forma mundi peribit, dubium utique non est omnia, quae in mundo sunt, interire. Ideo praeterit, quia quotidie senescit mundus. Volo vos sine sollicitudine esse. Diminuta enim sollicitudine saeculi, in Dei rebus propensius vigilatur.riae, quae sola in mundo caeteris gravior est, ad Deum promerendum animus eruditur: si tamen hac spe animus his molestiis se exuat, ut Deo magis serviat. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt hujus mundi, quomoenim uxoris et filiorum cogitatio mundi est: nam inter caetera solent aliquando res puniendas admittere; ne illas offendant, sicut refert Zorobabel unus de tribus cubiculariis Arta
Abbreviated transcription (Latin):
mus et aliis. ut a generatione nosfilioꝵ
multorum absfineamus plusorationi
et dĩ seruituti sub iecti prouidentes
diem iudicii. ne et nossimus inparati
ꝑ inpedimenta necessitatis prȩsentis
et illi incurrant quod nos timemus
Etiam alicitis ergo temperare uult¬
fideles. ut non solum in nocentes sed
et glorio siuideantur. Concessaenĩ
praeterire uirtutis est maxime et
prohibita
non desiderare non lon geest Et qui
flent tam quam nonflentes Scen
Scien¬
tes enim in proximo esse finem mundi
mox consolationem eorum futuram
qui prodĩ iustitia forte prȩmuntur¬
S hac spe inter eos consolaturse Et qui¬
s gaudent tam quam non gaudentes
in prȩsentienim qui gaudent. sciant
mox luctum uenturum. eis uidelicet
quimundo gaudent. ambi gentes dedĩ¬
S iudicio: Et quiutuntur hoc seculo.
taquam non utantur etquiemunt
tamquam non possidentes Cre
dente senim quiemunt paruum tem¬
pus super eẽmundo. sic agant ut omnẽ

Expanded text:
mus et aliis; ut a generatione nos filiorum mus et aliis; ut a generatione nos filiorum multorum abstineamus, plus orationi et Dei servituti subjecti, praevidentes diem judicii; ne et nos simus imparati per impedimenta necessitatis praesentis, et illi incurrant, quod nos timemus. Etiam a licitis ergo vult temperare fideles; ut non solum innocentes, sed et gloriosi videantur: concessa enim praeterire virtutis est maximae; et prohibita non desiderare non longe est. Et qui flent, tamquam non flentes; scientes enim in proximo finem mundi mox consolationem eorum futuram, qui pro Dei justitia forte premuntur, hac spe inter eos consolentur se. Et qui gaudent, tamquam non gaudentes; in praesenti enim qui gaudent sciant mox luctum venturum, eis videlicet qui mundo gaudent, ambigentes de Desint et, qui utuntur hoc saeculo, quasi non utantur et, qui emunt, tamquam non posdentes enim, qui emunt, parvum tempus superesse mundo, sic agant, ut non omnem
Abbreviated transcription (Latin):
breue supererit tempus ne semper
dum longe ẽẽ putaretur dies iudicii
aut non timeretur aut falsum estimare¬
tur Illud autem quoddicitur cum ad¬
huc longesit. inminere multum
prosicitꝰ O Terroremenim incuti¬
ad melioremuitam agendam homini¬
bus denique hic in pręsenti quam sol¬
liciti sunt hiquiapud iudices habent
quȩ agant cum actorum dicitur in¬
minere hoc sonat hic quod in alio
loco dicit seductores etueraces Ut
et quihabent uxores ita sint acsinon
habentes Quia enim mundifinis in
proximo est non debere adgenerandũ
esse sollicitos neque adusum ipsum
deditos ut propensiores et uigilantes
induunis operibus exercitatĩ circacurã
leris inminenti praelio repugnent.
praessura enimerunt quales num quã
fuerunt et multi casuri sunt inlaque¬
um diaboli Denique nullus nostrũ
uulttem poresuo haec praeuenire
timens prȩdictas asaluatore praessu¬
ras Ideo sicut nobis optamus consula¬

Expanded text:
breve supererit tempus; ne semper breve supererit tempus; ne semper dum longe esse putaretur dies judicii, aut non timeretur, aut falsum esse aestimaretur. Illud autem quod dicitur, cum adhuc longe sit, imminere multum proficit; terrorem enim incutad meliorem vitam agendam hominibus. Denique hic in praesenti quam solliciti sunt ii, qui apud judices habent quae agant, cum actorum dies dicitur imminere? Hoc sonat hic, quod alio in loco dicit, seductores, sed veraces . Ut et qui habent uxores, ita sint, ac si non habentes. Quia enim mundi finis in proximo est, non debere ad generandum esse sollicitos, neque ad usum ipsum deditos: ut propensiores et vigilantes in divinis operibus, exercitati circa curam Legis, imminente praelio repugnent. Pressurae enim erunt, quales numquam fuerunt, et multi casuri sunt in laqueum diaboli: denique nullus nostrum vult tempore suo haec provenire, timens praedictas a Salvatore pressuras. . Ideo sicut nobis optamus, consula
Abbreviated transcription (Latin):
quod cessumest facit Siuero contẽp¬
serit meritum sibi conlocat et coronã
Magnae enim patienim patientiae eẽ
hoc non contingere quod prohibitum
non est Et sinupserit uir go non pecca¬
bit. Non peccat quia apuddm̃ ex hac¬
÷ causa liberaest. Tribulationes tamen¬
s carnis habebunt huiusmodi Hoc est¬
hac sia peccato liberisint. in hac tamen
uita tribulationes habebunt zemi¬
tus uentris nutrimenta filiorum uictꝰ
tegumenta doces ȩgritudo apparatus
domus uxoris necessitas maritidomi¬
natio Ego autem uobis parco
Par cit quando ad haec magis prouo¬
cat quȩ tribulationes carnis et solli¬
citudines memoratas excludunt
Potest sicuideri parcerecum permit¬
tit. et non contradicit uolentibus
quod onerosum ostendit. Hoc itaq¬
E dico fratres. tempus breuiatus est
reliquum est Breuiatum tempus
et reliquum dicens finem mundo in¬
minere significauit quam uissciret
ad huc tempora supereẽ: Sed aliter
scribere non debuit propterhos qui

Expanded text:
quod concessum est, facit. Si vero contempquod concessum est, facit. Si vero contempserit, meritum sibi collocat et coronam. Magnae enim patientiae est, hoc non contingere, quod prohibitum non est. Et si nupserit virgo, non peccavit. Non peccat, quia apud Deum ex hac causa libera est. Tribulationes tamen carnis habebunt hujusmodi. Hoc est, etsi a peccato liberi sint; in hac tamen vita tribulationes habebunt, gemitus ventris, nutrimenta filiorum, victus, tegumenta, dotes, aegritudo, apparatus domus, uxoris necessitas, mariti dominatio. Ego autem vobis parco. Parcit quando ad haec magis provocat, quae tribulationes carnis, et sollicitudines memoratas excludunt. Potest sic videri parcere, cum permittit, et non contradicit volentibus, quod onerosum ostendit. Hoc itaque dico, fratres, tempus breviatum est, et reliquum est. Breviatum tempus et reliquum dicens, finem mundo imminere significavit: quamvis sciret adhuc tempora superesse. Sed aliter scribere non debuit propter hos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
presenti omni industria hancappete¬
rent: Vnumenim ẽ quod laborat ut
affectum carnis uincat inceteris omni¬
bus libera quia enim caro in origine
sua est et innatura usus eius suauis iude¬
tur et dulcis affectus ideo haec supera¬
Sre non breuis ⁊oriaest Uinctus es
uxori nequȩ sieris solutionem. Haec
remediorum consilia sunt. Dicte non
debere quem qutem ab solui abuxo¬
re. nisi causa fornicationis. Frequen
enim suas dimittentes uxores. subteg¬
mine continentiae alias decipiunt re¬
frigescente proposito. Sedmelius uult
uiuere cum uxore suapositus. ex hor¬
tetur illam ut sines candalo purius
uiuant Solutus es ab uxore neque¬
sierisuxorem Utsciens hoc magis
dõ acceptum et anecessit ate liberũ.
non querat uxorem. itatamen ut et
ceteris temperet Sicominus quid
prodest desideria carnis premere hoc
est remlicitam spernere et inlicitis
sub lacere Si autem acceperis uxorẽ
non peccasti Nonutique peccat quia

Expanded text:
praesenti, omni industria hanc appetepraesenti, omni industria hanc appeterent. Unum enim est, quod laborat; ut affectum carnis vincat, in caeteris omnibus libera. Quia enim caro in origine sua est et natura, usus ejus suavis videtur et dulcis affectus; ideo haec superare non brevis gloria est. Vinctus es uxori? Ne quaesieris solutionem. Haec remediorum consilia sunt; dicit enim debere quemquam absolvi ab uxore, nisi causa fornicationis. Frequenter enim suas dimittentes, sub tegmine continentiae alias decipiunt, refrigescente proposito. Sed si melius vult vivere cum uxore sua positus, exhortetur illam, ut sine scandalo purius vivant. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. Ut sciens hoc magis Deo acceptum, et a necessitate liberum, non quaerat uxorem; ita tamen ut a caeteris temperet. Si quominus, quid prodest desiderium carnis premere, hoc est, rem licitam spernere, et illicitis subjacere? Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Non utique peccat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
negat accepisse quia non poterat auc¬
tor conuigi rem aduersam nuptus
imperare nefactum suum pristinum
accusaret. Consilium autemdo. non
quod displiceat. neque quod adula¬
tione factum sit. quia ad hoc grãm
consecutus est ut ido neussit indandis
consiliis salutaribus Exestimo
Sergo hoc bonumesse propter prae¬
sentem nec essitatem quiabonum ẽ
homini sicesse. Bonum dicit esse
uirginem permanere etutihoc abso¬
lutius ostenderet propter prȩsen¬
tem necessitatem. ait Quia optimũ
est. ut interbonum et optimum
tur. quames tuirginitas.
quia
non solum apud dm
uirgini¬
tatem commendatiorẽ
docet sed etapud uitam p̃sentem dum
necessitatem temporis nescit quas pati¬
tur conlugatio et memores partus.
simulque orbitates filiorum ignorat.
ut ergo ad hanc affectandam hortare¬
tur p̾resentis necessitatis exitia lucra¬
ridocet has quaeillam dilexerint ut cũ
non solum apud dm̃ locum hanc melio¬
rem habere discunt uerum etiam in

Expanded text:
negat se accepisse; quia non poterat aucnegat se accepisse; quia non poterat auctor conjugii rem adversam nuptiis imperare, ne factum suum pristinum accusaret. Consilium autem, ait, do: non quod displiceat, neque quod adulatione fucatum sit; quia ad hoc gratiam consecutus est, ut idoneus sit in dandis consiliis salutaribus. Existimo ergo hoc bonum esse propter praesentem necessitatem; quia optimum est homini sic esse. Bonum dicit esse virginem permanere. Et ut hoc absolutius ostenderet, propter praesentem necessitatem ait; quia optimum est, ut inter bonum et optimum tur, quam est virginitas; quia non solum apud Deum virginitatem commendatiorem docet, sed et apud vitam praesentem, dum necessitates temporis nescit quas patitur conjugatio; et moerores partus, simulque orbitates filiorum ignorat. Ut ergo ad hanc affectandam hortaretur, 136 praesentis necessitatis exitia lucrari docet has, quae illam dilexerint; ut cum non solum hanc apud Deum locum meliorem habere discunt, verum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
pectum seputet. neque liber elatione
mentis inflatus seruo sesuperponat
Praetio emptiestis nolite fieri ser ui
hominum. Verum est quiatam caro
emptisumus. ut anullo redimipotus se¬
mus nisiaxp̃o. qui omnium diues est
quier go praetio emitur. mazis seruire
debet ut aliquatenus uicem reddat emp¬
tori Adõ er goempti. id est axp̃o. seriu
dincapi¬
te epistolae reprae¬
hendit
eo quoddicerent egosum paulus alius
autem ego apollo Dedit tamenarticu¬
lum xp̃mfatendum dm̃. quando seruos
xp̃i non hominis seruos appellandos osten¬
s dit Unus quisque frater in quo uocatus¬
s est in eo maneat apuddm̃. Hocest quod
supradixit quod plene commendaret.
sseiterat. Deuir zinibus autem prae¬
sceptum dñi non abeo Hocadscripta
illorum respondit. sicut supradixit.
dequibus autem scrip sistismihi etce
tera C onsilium ccutem do tam quã¬
s misericordiam consecutus adõ ut sim
fidelis Preceptum sed euir ginibus

Expanded text:
pectum se putet, neque liber elatione pectum se putet, neque liber elatione mentis inflatus, servo se superponat. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Verum est, quia tam caro empti sumus, ut a nullo redimi potuissemus, nisi a Christo, qui omnium dives est. Qui ergo pretio emitur, magis servire debet; ut aliquatenus vicem reddat emptori. A Deo ergo empti, id est a Christo, servi d in capite epistolae reprehendit, eo quod dicerent: Ego sum Pauli: alius autem: Ego Apollo . Dedit tamen articulum Christum fatendum Deum; quando servos Christi non hominis servos appellandos ostendit. Unusquisque frater, in quo vocatus est, in eo maneat apud Deum. Hoc est, quod supra dixit, quod ut plene commendet, reiterat. De virginibus autem praeceptum Domini non habeo. Hoc ad scripta illorum respondit, sicut supra dixit: De quibus autem scripsistis mihi, etc. . Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Praeceptum de virginibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim indño uocatus est seruus
Slibertus est dñi freptus enimapec¬
catis quae uere seruos probant. lib¬
tusfit hicenim omninoseruus est
qui in prudenterarit. Sicut etueterib
placuit quiomnes sapientes liberos
appellarunt. In prudentes autem
omnes seruos. Vnde sale monseruo
inquit sapienti liberi seruient. hic eͥgo
qui credit acsiseruus sit ad tempus quia
remfacit prudentem ut credat in xp̃m
libertus sit dñi. Sier gopeccata seruos
faciunt. sicut cham filius noe peccati
et in prudentiȩ causae factus est seruus
cum enim accipit quis remissionem
peccatorum libertus efficitur. Simi¬
liter qui liberuocatus est. seruus ẽxp̃i
Profectus est. exlibero seruum fieri
xp̃i Liber enim eratadõ quod maxi¬
mumcrimenest. Ideo amissa amara
et contraria libertate. conditionem sor¬
biam itaque abscidit et unitatem fecit
ut neque seruus pudore conditionis des¬

Expanded text:
. Qui enim in Domino vocatus est servus, . Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libertus fit; hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo, inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus sit ad tempus; quia rem facit prudentem, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus; cum quis accipit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Profectus est ex libero servum fieri Christi: liber enim erat a Deo, quod maximum crimen est: et ideo amissa amara et contraria libertate, conditionem sorquia leve est . Superbiam itaque abscidit, et unitatem fecit; ut neque servus pudore conditionis des
Abbreviated transcription (Latin):
circum cisisunt praeponuntur sed
merito habrahae cuius filusunt inu¬
troque sicredunt. Sicominus peio¬
reserant gentilibus. De terius ẽ enim
fuisse et non eẽ. quamnum quam fu¬
isse Circum cisio nihilest etp̃ę̧putiũ
nihilest Manifest umest quianec
obest nec prodest Sed obseruatio
mandatorumest Idest fides prae¬
putium facit dm̃ sibonis operibus ad¬
probetur Unus quisque in eauoca¬
tione inquauocatus est in eapermaneat
Hoc firmat quod supradixit Seruus
uocatus est non sit tibicurȩ. sed et si po¬
tes liberfieri magi sutere Hortatur
ut beneseruiens dedĩ timore carnali
domino: dignum sefaciat libertate
Ne audiens forte seruus uocatus ẽs
non sit tibicurȩ ne glegentior esset
circabonos actus carnalis domini et
doctrina xp̃i blas phemaretur et
nec illedm̃ promeretur. qui in his
terrenis beneseruiens meritum sibi
collocat apud dm̃ quia dixit dñs
qui inminimo fidelis est. et in magno

Expanded text:
circumcisi sunt, praeponuntur, sed circumcisi sunt, praeponuntur, sed merito Abrahae, cujus filii sunt in utroque, si credant: si quominus, pejores erunt gentilibus; deterius est enim fuisse et non esse, quam numquam fuisse. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est. Manifestum est, quia nec obest, nec prodest. Sed observatio mandatorum Dei, id est, fides propitium facit Deum, si bonis operibus approbetur. Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, in ipsa permaneat. Hoc firmat, quod supra dixit. Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset circa bonos actus carnalis Domini, et doctrina Christi blasphemaretur, et nec ille Deum promereretur, qui in his terrenis bene serviens, meritum sibi collocat apud Deum: quia dixit Dominus: Qui in minimo fidelis est, et in magno
Abbreviated transcription (Latin):
illum Sicethic docet expectandoseos.
nescandalum dehispati debere quia
cus todiendaest spesillorum. Sienim
ipsi reces serint dissimulandum ceb
his Vnumquem que sicut uocauit
ds itaambulet Hocest ut simatri¬
monio iunctus est quicredit nonde¬
serat nequeuir neque mulier. sed
sic maneat. A siue uidȩus siue grecus
Sicut in omnibus ecclesiis doceo. Vt su¬
adeat nõ se alit̃ histraderedicit. quã
ceteris ut cumceteros huius fidei hoc
doceri audiunt prõptius ad sequan¬
tur Facileenim quis clinatur si
uiderit socium consensisse. Circum¬
cisus aliquis uocatus est non adeducat
praeputium Hocest. quod dixit
utita ambulet sicut uocatus est. ut u¬
daeus factus xpianus non putet se
forte indignum quia praeputium non
habet dans̃ gloriam prȩputio Inpre¬
putio quisuocatus est non circũ cidat᷑
Vtzentilis uocatus non estimet debe¬
resecircum cidi perid quod filios ha¬
braȩ audet prȩponi Nec enim quia

Expanded text:
illum. Et hic docet exspectandos eos, illum. Et hic docet exspectandos eos, nec scandalum de his pati debere, quia custodienda est spes illorum; si enim ipsi discesserint, dissimulandum ab his. Unumquemque sicut vocavit Deus, ita ambulet. Hoc est, ut si matrimonio junctus est, qui credit, non deserat, neque vir, neque mulier: sed sic maneat, sive Judaeus, sive Graecus. Sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Ut suadeat, non se aliter his tradere, quam caeteris; ut cum caeteros hujus fidei hoc doceri audiunt, promptius assequantur. Facile enim quis inclinatur, si viderit socium consensisse. Circumcisus aliquis vocatus est? Non adducat praeputium. Hoc est, quod dixit, ut ita ambulet, sicut vocatus est; ut 135 Judaeus factus christianus non putet se forte indignum, quia praeputium non habet, dans gloriam praeputio. In praeputio quis vocatus est? Non circumcidatur. Ut gentilis vocatus non aestimet se debere circumcidi, per id quos filios Abrahae audit praeponi. Nec enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
uiros infideles ut propius fieret ds̃ nec
iratus sialias ex genere suo acciperent.
non enim ita praeceptum his est ut re¬
missis alias minime ducerent. quanto
magis sunfidelis discesserit. liberum
habebit arbitrium siuoluer it nubere
legis suae uiro Illudenim non debet
imputari matrimonium quod extrade
cretum dĩfactum est. Sed cum post
cognoscit . et dolet delinquin se emen¬
datse ut ueniam mereatur. Siautem
ambo crediderint percognitionem dĩ
confirmat conuigium. Inpace autem
uocauit nos ds̃. Verum est quia non
oportet litigare cumeo quidiscedit
quia odio dĩ discedit. hac per hoc nec
dignus habendus est Qui denimscis
mulier suurum saluum facias aut
undescis uir siuxorem saluam facias.
Hocdicit quia forte possunt credere
qui non ab horrent nomen xp̃i Nisi
uni cuique sicut diuisit dñs. Diuisit dñs¬
unicuique quando saluetur. hoc est
scit quando potest credere et sus tinet

Expanded text:
viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimocretum Dei factum est: sed cum post cognoscit et dolet se deliquisse, se emendat, ut veniam mereatur. Si autem ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmant conjugium. In pace autem vocavit nos Deus. Verum est, quia non oportet litigare cum eo, qui discedit; quia odio Dei discedit, ac per hoc nec dignus habendus est. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Hoc dicit, quia forte possunt credere, qui non horrent nomen Christi. Nisi unicuique sicut divisit Deus. Divisit unicuique Dominus, quando salvetur, hoc est, scit quando potest credere, et sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
inmundumest. ltaquic quid subdicre¬
toris professionefit scmest Quod si
infidelis discedit discedat Propositũ
religionis custodit praecipiendo nexp̃ia¬
ni relinquant conuina sed si infidelis
odio dĩ discessit. fidelis nonerit reusdis¬
soluti matrimonio. Malor enim caus aest
dĩquam matrimonii Non estenim
frater aut soror seruituti sub iectus in
euismodi Hoc est non debetur reue¬
rentia coniuigu ei qui horret auctorem con¬
iuigu Non enimratum est matrimoniũ
quod sinedĩ deuotioneest ac perhocnonẽ
peccatum ei quidimittitur propterdm̃
sialus seconiunxerit contumeliaenim
creatoris soluit iusmatrimonii circaeũ
qui rel inquitur neaccus etur ali icopulatꝰ.
infidelisautem discedens et indm̃etin
matrimonium. peccare dinoscitur. quia
noluit subdĩ deuotione habere coniu¬
gium. ltaque non est ei fides seruanda
conuigii . qui ideo recessit ne saudiret
rectoremesse xp̃ianorum dm̃ coniugu
Nam si hes dra fecit dimit tiuxores aut

Expanded text:
immundum est; ita quidquid sub Dei creaimmundum est; ita quidquid sub Dei creatoris professione fit, sanctum est. Quod si infidelis discedit, discedat. Propositum religionis, custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissoluti matrimonii; major enim causa Dei est, quam matrimonii. Non est enim frater aut soror servituti subjectus in hujusmodi. Hoc est, non debetur reverentia conjugii ei, qui horret auctorem conjugii; non enim ratum est matrimonium, quod sine Dei devotione est: ac per hoc non est peccatum ei, qui dimittitur propter Deum, si alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum, qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et in matrinoluit sub Dei devotione habere conjugium. Itaque non est ei fides 668 servanda conjugii, qui ideo recessit ne audiret rectorem esse Christianorum Deum conjugii. Nam si Esdras dimitti fecit uxores, aut
Abbreviated transcription (Latin):
: non dimit tat illam. etsiquamulier
habet uirum infidelem et hic consenti
habitarecum illa ñe rel inquatuirum
Hocdixit quia inter illa primordia
cum amboutique essent gentiles fie¬
batut unus ex his. crederet. et quia hor¬
rebant persi diculturam dĩ Similiter
et credentes contaminationem praete¬
ritierroris. ldeo praecepit ut si conten¬
ti essent habitare cum inmutatis
contemptiessent et si deles es secum
Sillis Scĩ ficatus esturꝰ infidelis in
uxorefideli. et scĩficataestnummuli¬
Cer infidelis in uiro fideli Habereillos
beneficium bonȩ uoluntatis ostendit.
quia horrorem nominis xp̃inon haben
Ad tuitionem ospitupertinet inquo
dimitterent uolentes habitares ecũ
et aliis secopularent. essent enim adul¬
terieorum et perhoc et filiorum spu¬
ru ideo inmundi Nunc aut scĩ sunt
Scĩ sunt quiade conuigus licitis natisun
et quia sub creatoris ueneratione natis
propensiore exparte Quia sicut quic¬
quid praedicationem ido lorum fit

Expanded text:
, non dimittat illam. Et si qua mulier , non dimittat illam. Et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non relinquat virum. Hoc dixit, quia inter illa primordia, cum ambo utique essent gentiles, fiebat ut unus ex his crederet: et quia horrebant perfidi culturam Dei, similiter et credentes contaminationem praeteriti erroris; ideo praecipit, ut si contenti essent habitare cum immutatis, contenti essent et fideles esse cum sanctificatus est enim uir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis in ubeneficium bonae voluntatis ostendit; quia horrorem nominis Christi non habent: et ad tuitionem hospitii pertinet, in quo dimitterent volentes habitare secum, et aliis se copularent; essent enim adulteri, ac per hoc et filii eorum spurii; ideo immundi. Nunc autem sancti sunt. Sancti sunt; quia de conjugiis licitis nati sunt: et quia sub creatoris veneratione nati sunt propensiore ex parte. Quia sicut quidquid per dedicationem idolorum fit,
Abbreviated transcription (Latin):
inquid non potest. quia pugnarenon
uult contracarnem. uirorẽconciliet᷑
Non enim permittitur mulieri ut nu¬
bat siuirum suum causa fornicationis
dimiserit autapostasiae. autsi inlicitȩ
inpellit lascuua usum quaerat uxoris
quia inferior non omnino haclegeuti¬
tur quapotior Sitamencpostãt et
uir aut usumquȩrat uxoris inuertere.
nec alii potest nubure mulier nec
reuertiad illum. Et uir uxorem
non dimittat. Subauditur autem
excepta causa fornicationis Etideo
non sub lecit. sicut demulier edicens.
quod sidis cesserit maneresic. quia
uirolicet ducere uxorem. sidimise¬
rituxorem peccantem quianonita
lege constringitur uir sicut mulier
Cãpud enim muli eris uir e.st
Nam ceteris ego diconon dñs. hoc
dixit ut ostendat quid proprio
ore dñs iussit. et quid huicis aucto¬
ritati concessit. quia etꝑ istum dñs
lo quitur. ait enim. an experimen
delem ethaecconsentit habitarecuillo¬

Expanded text:
inquit, non potest, quia pugnare non inquit, non potest, quia pugnare non vult contra carnem, viro reconcilietur; non enim permittitur mulieri, ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit, aut apostasiae, aut si illicita impellente lascivia, usum quaerat uxoris; quia inferior non omnino hac lege utitur, qua potior. Si tamen apostataverit vir, aut usum quaerat uxoris invertere; nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. Et virum uxorem non dimittere. Subauditur autem, excepta fornicationis causa. Et ideo non subjecit dicens, sicut de muliere: quod si discesserit, manere sic; quia viro licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem: quia non ita lege constringitur vir, sicut mulier; caput enim mulieris vir est. . Nam caeteris ego dico, non Dominus. Hoc dixit, ut ostendat quid proprio ore Dominus jussit; et quid hujus auctoritati concessit; quia et per istum Dominus loquitur. Ait enim: An experimentdelem, et haec consentit habitare cum illo