comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. s ab ipso suȩ ꝯditionis initio cecidisse: ñ
sic accipiendũ ẽ ut ñ ꝓpͥa uoluntate depͣuatꝰ.
s malus ado bono creatꝰ putet᷑. alio qͥn ñ ab
initio cecidisse dice̾tur. Neq enĩ cecidit sitał¬
ẽ factꝰ. S factꝰ continuo se aluce u̾itatis au̾tit
suꝑbia tumidꝰ. ⁊ ꝓpͥȩ potestatis delectatione
corruptꝰ. Un beatȩ atq angłicȩ uitȩ dulce.¬
dinẽ ñ gustauit. qr ñ utiq accept̃a fastidiuit.
s nolendo acciꝑe deseruit ⁊ amisit. Proinde nec
sui casus p̃scuis ẽẽ potuit qm̃ sapientia pietatiꝰ

Expanded text:
sse, non sic accipiendum est ut non propria uoluntate deprauatus, sed malus a bono deo creatus putetur: alioquin non ab initio cecidisse diceretur: neque enim cecidit, si talis factus. sed factus continuo se a luce ueritatis auertit superbia tumidus et propriae potestatis delectatione corruptus, unde beatae atque angelicae uitae dulcedinem non gustauit, quam non utique acceptam fastidiuit, sed nolendo aocipere deseruit et amisit. proinde nec sui casus praescius esse potuit, quoniam sapientia pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
atq utili re se fuisse diuinitꝰ ꝓhibitos. nͥ iã iͦnẽẽt m̃ti amor ille ꝓpͥȩ potestatis. ⁊ quodãmͦ de se suꝑba p̃sũptio. q̃ ꝑ illã
tẽptationẽ fuerat ꝯiuncenda. atq punienda: Deniq u̾bis ñ
dm̃ alicuiꝰ sig̾cationis causa dixisse. si manducauerits:
morte moriemiui. atq iõ sũpsit de fructu eiꝰ ⁊ mandu.¬
cauit. ⁊ dedit uirosuo secũ fortassis ⁊̃ cũ aliqͦ u̾bo suasorio.
ꝙ script᷑a tacens intelligendũ reliqͥt. ⁊ forte nec suaderi
p̃ceptũ ẽẽt: ait ille. ñ morte moriemini. Sciebat enĩ ds̃
qm qua die manducau̾itis exillo: aꝑient᷑ ocłi urĩ. &¬

Expanded text:
atque utili re divinitus se fuisse prohibitos, nisi jam inesset menti amor ille propriae potestatis, et quaedam de se superba praesumptio, quae per illam tentationem fuerat convincenda et humilianda? Denique verbis non Deum alicujus significationis causa dixisse, Si manducaveritis, morte moriemini: atque ideo sumpsit de fructu ejus, et manducavit, et dedit etiam viro suo secum; fortassis etiam cum verbo suasorio, quod Scriptura tacens intelligendum relinquit. An forte nec suaderi praeceptum esset; ait ille: Non morte moriemini: sciebat enim Deus quoniam qua die manducaveritis ex illo, aperientur oculi
Abbreviated transcription (Latin):
cerre bat᷑ acec̃is ut ei ds nec ea quȩ ad ipsũ ꝑtinerent sudlea
reuelaret: Nuqd ille priꝰ ultor ꝗ̃ iste peccator absit Neq
enids dãpnat i nocentes. Anforte exalio genere anglorũ
fuid . quib ds̃ ñ dedit ł de seipsis p̃scientia fieore :. sasu
quonã m̃ beati ẽe possent ñ uideo. qͥb incerta ẽ ipsa sua
beatitudo. Nã ⁊ħ qͥdã sensert̃ ñ fuisse diabolũ in illa
eni fortasse poss& aliqͥd̃ illicitũ delactare. quã tũ delecta

Expanded text:
cernebatur a ceteris, ut ei deus nec ea, quae ad ipsum pertinerent, futura reuelaret? numquid ille prius ultor quam iste peccator? absit. neque enim deus damnat innocentes. an forte ex alio genere angelorum fuit, quibus deus non dedit uel de se ipsis praescientiam futurorum? qui quonam modo beati possint esse non uideo, quibus incerta est ipsa sua beatitudo. nam et hoc quidam senserunt non fuisse diabolum in illa enim fortasse posset aliquid etiam inlicitum delectare: quam tamen delect
Abbreviated transcription (Latin):
÷ demonstrandũ quã ñ bñ se hãt factanatura si afaciente
recesserit. hinc enĩ maxime cõm̃dat᷑ quale bonũ sit ds.: qñ
pͥmihoĩs tẽptatione ꝙ eã fieri ꝑmiserit ads. qͣsi nc̃ ñ uide¬
ant uniu̾sũ genꝰ humanũ diaboli insidis sine cessatione
tẽptari. S ⁊ hoc ꝑmittit d̾s forsan qr ꝓbat᷑ ⁊ exercetur
iuirtꝰ. ⁊ ẽ palma głosior ñ consensisse tẽptatũ: ꝗͣ ñ potu

Expanded text:
 demonstrandum quam bene non se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime commendatur quale bonum sit deus, quando primi hominis temtatione, quod eam fieri permiserit deus, quasi nunc non uideant uniuersum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione temtari. cur et hoc permittit deus? an quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriosior non consensisse
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ de peccõfactũ ẽ suppliciũ. sic de supplicio fiat meritũ.
pactã itaq femunã uiro ex uiro: in eo sexu. in eaforma ⁊distinc.¬
nutũ seruiat corpꝰ.i. suus famulꝰ aĩȩ sic̃ dño suo detrectauit ipsa
seruire. siue utrũq ex parentib creet ds̃. corpꝰ ex corpore. Ãiã
exaĩa.siue alio mͦ faciat aĩas: MISTMI CE.¬

Expanded text:
admodum de peccato factum est subplicium, sic de subplicio fiat meritum. Factam itaque feminam uiro de uiro in eo sexu, in ea forma et distincnutum seruiat corpus, id est suus famulus animae, sicut domino suo detrectauit ipsa seruire, siue utrumque ea parentibus creet deus, corpus ex corpore, animam ea anima, siue alio modo faciat animas, non
Abbreviated transcription (Latin):
ex om̃ib gentib ad implendũ sc̃oꝵ numerũ largissi¬
ma suppetat copia ꝑcipiende sordide uoluptatis libido
ñ sibi uendicat qđ iã sufficiendȩ ꝓlis necessitudoñ postulat.
Deniq utriusq sexꝰ infirmitas ꝓpendens ui ruinã dur¬
pitudinis: recte excipit᷑ honestate nuptiaꝵ et qd̾ sanis
posso eẽ officiũ: sit egrotis remediũ. Neq eni qr in con¬
tinentia malũ ÷: io conubiũ quo incontinentes copu¬
lantur. non ẽ bonum. Immo uero ñ ꝓpt̃ illudinalum
culpabile ÷ hoc bonũ. s ꝓpt̾ hoc bonũ ueniale ⁊ illud

Expanded text:
ex omnibus gentibus ad implendum sanctorum numerum largissiex omnibus gentibus ad implendum sanctorum numerum largissima suppetat copia, percipiendae sordidae voluptatis libido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo non postulat? Denique utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis, recte excipitur honestate nuptiarum, ut quod sanis esse posset officium, sit aegrotis remedium. Neque enim quia incontinentia malum est, ideo connubium, vel quo incontinentes copulantur, non est bonum: imo vero non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed propter hoc bonum veniale est illud
Abbreviated transcription (Latin):
s t̾ns latꝰ ẽ : Cur gͦ ad amet eua siuiste iuiuentes oaste
filios ꝓcreassent. ñ eis possent translatione ñ morte
succedentib cedere : Nam si enoch ⁊ helias in adam
mortui mortisq ꝓpaguẽ in carne gestantes. qđ debitũ ut
soluant credunt᷑ etiã redituri ad hanc uitã. ⁊ qđ tamdu
dilatũ ẽ morituri: nunc tñ in alia uita sunt. ubi ante
resurrectionẽ carnis. anteꝗͣ animale corpꝰ in spũale mute.¬
tur: nec morbo. nec senectute deficiunt. qͣnto ꝓbabilius
uiuentib. ut in meliorẽ aliquẽ statũ filiis genitis cede¬
rent. un scło finito cũ om̃i posteritate scõꝵ in angłicã
formã ñ ꝑ carnis mortẽ s ꝑdĩ uirtutẽ multo felicius
mutarent᷑ : Non itaq uideo ad qđ aliud adiutorium
mulier facta sit uiro. si generandi causa subtrahitur.
quȩ nichilominꝰ quare subtrahat᷑ ignoro. Unde enĩ

Expanded text:
sed translatus est? cur ergo et Adam et Eua, si iuste uiuentes caste sed translatus est? cur ergo et Adam et Eua, si iuste uiuentes caste filios procreassent, non eis possent translatione, non morte succedentibus cedere? nam si Enoch et Helias in Adam mortui mortisque propaginem in carne gestantes — quod debitum ut soluant, creduntur etiam rdilatum est, morituri: nunc tamen in alia vita sunt, ubi ante resurrectionem carnis, antequam animale corpus in spirituale mutetur, nec morbo, nec senectute deficiunt: quanto justius, viventibus, ut in meliorem aliquem statum filiis genitis cederent, unde saeculo finito cum omni prosperitate sanctorum, in angelicam formam non per carnis mortem, sed per dei uirtutem multo felicius mutarentur! Non itaque uideo, ad quod aliud adiutorium mulier facta sit uiro, si generandi causa subtrahitur: quae nihilominus quare subtrahatur ignoro. unde enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd qua recreatũ sit. Si aut̃ querit᷑ ad quã rẽ fieri oportue¬
rit hoc adiutoriũ : nicħ aliud ꝓbabilius occurrit. quã
ꝓpt̾ filios ꝓcreandos. sic̃ adiutoriũ semini t̾ra ÷: ut uir¬
gultũ ex utroq nascat᷑. Hoc enĩ ⁊ in pͥma rerũ conditione
dictũ erat. mascłmn ⁊ .f. fec̃ eos ⁊ bñdix̃ eos dicens. crescite
nuisse cõmemorent᷑: ñ tñ uideo qͥd ꝓhib̾e potuerit ut
ẽent ⁊̃ eis in para diso honorabiles nuptiȩ.⁊ thorꝰ ĩmacłatꝰ.¬
quẽ admodũ st homines qͥ existauita ñdũ emiguert̃.
de qua ille ñ morte s tͣns latione migͣuit. Lam itaq aliqͥd
meliꝰ ht̃ ꝗͣ in hac uita poss&. ꝗ̃uis ñdũ hat ꝙ infine habiturꝰ:.¬
Aut si qͥs quã putat hoc heliam mereri ñ potusse. si duxis¬
set uxore filiosq ꝓcreasset: credit᷑ enĩ ñ habuisse. qr hoc
scriptura ñ dixit. ꝗͣuis ⁊ de celibatii nicħ dixerit. quid
de enoch respondebit qͥfiliis genitis do placens ñ mortuus

Expanded text:
 facta. 5. Si autem quaeritur, ad quam rem fieri oportuerit hoc adjutorium, nihil aliud probabiliter occurrit, quam propter filios procreandos, sicut adjutorium semini terra est, ut virgultum ex utroque nascatur: hoc enim et in prima rerum conditione dnuisse commemorentur; tamen non video quid prohibere potuerit, ut essent eis etiam in paradiso honorabiles nuptiae et thorus immaculatquemadmodum sunt homines, qui ex ista uita nondum emigrarunt, de qua ille tamen non morte, sed translatione migrauit. iam itaque aliquid melius habet, quam in hac uita posset, quamuis nonduaut si quisquam putat hoc Heliam mereri non potuisse, si duxisset uxorem filiosque procreasset — creditur enim non habuisse. quia hoc scriptura non dixit, quamuis et de caelibatu eius nihil dixerit — quid de Enoch respondebit, qui filiis genitis deo placens non mortuus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. M dix̃ p̃cep̃ eis. Deinde
sequit᷑ ab oĩ ligno ꝙ÷ in para¬
diso edes. non dix edatis.
Dein adiungit. De ligno aut̃
pluralit᷑ loquit᷑. ⁊ pluralit̃ p̃.¬
ceptũ t̾minat dicens. Qua die
aũ ederitis ab eo: morte mo.¬
erat mulierẽ ita pcepit ordi.¬
natissime ut ꝑ uirũ p̃ceptũ
uiros suos int̾rogent. Si mo.

Expanded text:
dicens; non dixit, praecepit eis: deinde sequitur, Ab omni ligno quod est in paradiso esca edes; non dixit, edetis. Deinde adjungit, De ligno autempluraliter loquitur, et pluraliter praeceptum terminat dicens, Qua die autem ederitis ab eo, morte moerat mulierem, ita praecepit ordinatissime, ut per uirum praeceptum uiros suos interrogent. Item
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ÷ xp̃s. Fons aut̃ ascendebat
de t̾ra ⁊ irrigabat omnẽ fa-¬
ciem trȩ. facies t̾rȩ .i. dignitas
t̃rȩ. Mat̾ dñi uirgo maria
mine in euangłio sig̾catur.
ut qͣsi de limotali ille hõ fier&.
qͥ ꝯstitutꝰ ÷ in paradiso .i. inuo¬

Expanded text:
 ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Facies terrae, id est dignitas terrae, mater Domini virgo Maria mine in Evangelio significatur ; ut quasi de limo tali homo ille fieret, qui constitutus est in paradiso,
Abbreviated transcription (Latin):
paradisi in se custo dire subditꝰ noluit: similẽ sibi agrũ
dãpnatꝰ accepit. Spinas in qͥt ⁊ tribulos parice dͥ. ł custodirde¬
cundc̃ paradisũ sibi ipsi ita .s. ne aliqͥd amitter& qr̃ iñ
mereret᷑ expelli. Uñ accepit ⁊ p̃ceptũ ut sit ꝑ qđ sibi custo
nendũ. ut ipsũ hoĩẽ oꝑaretur ds̃.⁊ custodir&. Sic̃ enĩ ope.¬
ratur hõ t̾rã. ñ ut eã faciat eẽ t̾rã. s ut cultã atq fructuo
iustꝰ sit. si hõ ab illo ꝑsuꝑbiã non abscedat. hoc ÷ enim¬

Expanded text:
paradisi in seipso custodire subditus noluit, similem sibi agrum damnatus accepit: Spinas, inquit, et tribulos pariet tiipsi sibi, ne aliquid admitteret, quare inde mereretur expelli. denique accepit et praeceptum, ut sit per quod sibi custodnendum, ut ipsum hominem operaretur deus et custodiret. sicut enim operatur homo terram, non ut eam faciat esse terram, sed ut cultam atque fructuosiustus sit, si homo ab illo per superbiam non abscedat; hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dormitione passionis. ut ei
ego dormiui ⁊ sõnũ cepi. ⁊ ex¬
surrexi. qm̃ dñs suscepit me.
baptismi. Nã ꝑcussũ latꝰ eius
lancea. sanguinẽ ⁊ aquã ꝓfu-¬
dit. Factꝰ ÷ aut̃ ut supͣ dixi ex
semine dauid ẜ carnẽ. siõ apłs

Expanded text:
est dormitione passionis, ut ei Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me .Baptismi. Nam percussum latus ejus lancea, sanguinem et aquam profudit . Factus autem, ut supra dixi, ex semine David secundum carnem, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsus ꝑse malũ mobedientiȩ monstre̾ret᷑: Deniq apec¬
ceante nicħ aliud appetitũẽ nisi ñ eẽ sub dñatione di. qͣn
illud a dmissũ ẽ. inqͦ ne admitteretꝰ : sola deber& iusstodo¬
minantis atcendi. Quȩ si sola atcenderet᷑ qͥd aliud q̃ dĩ uolin¬
tas humans uoluntati p̃poneret: Oñs qͥde cun uasserit ui

Expanded text:
edientiae monstraretur? 30. Denique a peccante nihil aliud appetitum est, nisi non esse sub dominatione Dei, quando illud admissum est, in quo ne admitteretur, sola deberet jussio dominantis attendi. Quae si sola attenderetur, quid aliud quam Dei voluntas humanae uoluntati praeponeretur? dominus quidem cur iusserit, ui
Abbreviated transcription (Latin):
erant cetera. ł potuis in ipsa
re facta atq formata nuita.
litas nox appellata sit qr in est
rebus factis. ⁊ si ñ mutentur
posse mutari. Uesꝑe autem
quasi ꝑtemporis p̃t̾itionem
⁊ aduentum. s ꝑ quendam
terminũ quo intelligitur
quousq sit naturȩ pro priȩ
modus .⁊ unde sit naturȩ¬
de siderib ⁊ sint insigna.
uitȩ usib necessaria. quȩ
ł naute obseruant ingubes¬
nando. ł om̃s homines ad
p̃uidendas huiꝰ aeris qualita.¬
tes. ꝑ estatẽ. ꝑhiemem. per

Expanded text:
erni potest. an potius in ipsa re facta atque formata eadem litas, nox appellata sit, quia inest rebus factis, etiamsi non mutentur. posse mutari? uespera autem quasi per temporis praeteritionem et aduentum, sed per quendam terminum, quo intellegitur, quousque sit naturae proprie modus. unde sit naturde sideribus: et sint in signa?uitae usibus necessaria, quae uel nautae obseruant in gubernando uel omnes homines ad praeuidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quanta sit nequaquã a nob̃ qui int̾ra degimꝰ ualeat
cinosci. Omĩa enĩ longis posita. solent hreuiora uideri.
s nocti solũ modo lucis solatiũ aliqd̾ afferre certissimũ ẽ.
stellis intelligi possunt. ea tñdisunctione ut qđ dictum est
⁊ p̃essent diei ad solem specialit̾. qđ subiunctũ ⁊ nocti ad
lucẽ secũ arcũferunt. ubi autẽ abfunt: tenebrosa cuncta re¬
linquunt. Sin nutẽ querit aliqͥs quale potuerit ẽẽ lumen
diurnũ ante creationẽ syderũ: non abre ẽ qđ tale fuerit
quale iudemꝰ cotidie mane apꝓximante .s. solis ort: sed

Expanded text:
ejus quanta sit, nequaquam a nobis, qui in terris degimus, valeat ejus quanta sit, nequaquam a nobis, qui in terris degimus, valeat dignosci. Omnia enim longius posita solent breviora videri. sed nocti solummodo, lucis solatium aliquod afferre certissimum est. stellis intelligi possunt ea tantum distinctione, ut quod dictum est et praeessent diei, ad solem specialiter; quod subjunctum, et nocti, ad lucem secum circumferunt, ubi autem absunt tenebrosa cuncta relinquunt. Sin autem quaerit aliquis quale poterit esse lumen diurnum ante creationem siderum, non ab re quod tale fuerit, quale videmus quotidie mane, approximante scilicet solis ortu, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pareat. Ortꝰ etiã sol lunam. stellasq maiori lumine terram ne¬
alluminent impedit. Uñ ⁊ nom̃ latine accepit. ido quod
Fert ãs duo i .l. L ꝯiminariamagna possumꝰ accipere
suo calore. ⁊ luna. quia suo lumine. Quȩ in quacũq parte
fuerint cęli: in terra illumunant omĩa. atq spectantur a
cunctis. Exemplũ aut̃ magnitudinis eoꝵ euidens ÷. ꝙ oib
hominib idem ipsoꝵ orbis uidet᷑. Nam si longe positis
minor uderet᷑. ⁊ ꝓpius constitutis maior refulger&e: ꝓdet
exiguitatis indiciũ. ¶Luiminare maiꝰ ⁊ c̾. Luminare
luminis. qua ⁊ ipsum luminare minꝰ. ⁊ stellas illustrat.
Maior est etiã uirtute ardoris. qua mundũ calefecit
exortũ. cum pret̾itis ante eiꝰ creationẽ dieb nil om̃i no
caloris habuiss&. Qđ autẽ ȩqualis uniusq magnitudinis
luna cũ sole cernitur. ex eo fieri dicunt qđ ille multo longin.¬
quior a t̾ris. atq altior quã lima incedit. Iđoq magnitudo

Expanded text:
pareat; sed et ortus sol lunam stellasque majore lumine, ne terram illuminent impedit; unde et nomen Latine accepit, quodmagna luminaria. Luminaria magna possumus accipere, suo calore, vel luna suo lumine, quae in quacunque parte fuerint coeli, terrae illuminant omnia, et aeque spectantur a cunctis. Exemplum magnitudinis eorum evidens, quod omnibus hominibus orbis ipsorum idem videtur. Nam si longe positis minor videretur, et propius constitutis major refulgeret, proderet exiguitatis indicium. Luminare majus, ut praeluminis, qua et ipsum luminare minus et stellas illustrare creditur. Major est et virtute ardoris, qua mundum calefecit exortus, cum praeteritis ante ejus creationem diebus nihil omnino caloris habuisset: quod autem aequalis uniusque magnitudinis luna cum sole cernitur, ex eo fieri dicunt, quod ille multo longinquior a terris atque altior quam luna incedat; ideoque magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ diem. luna uͦ ⁊ stellȩ
noctẽ illustrent. Hoc enim
factis siderib ad augmentũ
pͥmariȩ lucis accessit. ut etiã
nor lumino saꝓceder&. ł lunȩ.¬

Expanded text:
quidem diem, luna vero et stellae noctem illustrent. Hoc enim factis sideribus ad augmentum primariae lucis accessit, ut etiam nox luminosa procederet, vel luna
Abbreviated transcription (Latin):
non qđ aconditione eoꝵ uel
tempora inciꝑent. quȩ constat
ordo dierũ annoꝵq signatur.
Nam totũ illud trid̾uũ suꝑius
indiscreto cursus sui ꝓcessũ
transierat. nullã penitus di¬
mensionẽ habens horarum.
ut pote lumine primario
adhuc generaliter omnia
replente.¬

Expanded text:
non quod a conditione eorum vel tempora inciperent, quae constat ordo dierumque annorumque signatur. Nam totum illud triduum superius indiscreto cursus sui processu transierat, nullam penitus dimensionem habens horarum, ut pote quia lumine primario adhuc generaliter omnia replente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docer& scripto lectorẽ.
Et audiert̃ uocẽ dñi dei
deãbulantis in paradiso
ad uesꝑã. Faqͥppe hora
tales iã conuenerat iusita¬
ri qͥ defecerant a luce ueri¬
tatis. F ortassis enĩaliqͥs intͥn¬
secus ł effabilib ł ineffabi¬
lib modis as cũ illis antea
tur ipsa in cõmutabili ue¬
ritate illustrans m̃tes eo¬
rũ. d ẽ intellectꝰ nosse
fiunt simul. Forte inquã
sic cũ eis loquebat᷑. ⁊ si ñ
tanta participatione di¬
uinȩ sapientiȩ qͣnta ca-¬
piunt angłi: tñ ꝓhuma¬
no modulo qͣntũ lib& mi.¬
nus. s in ipso gn̾e uisitati.¬
onis. ⁊ locutionis. fortassis
⁊̃ illo qͥfit ꝑ creaturã. Que
in extasi sp̃s corporalib
imaginib. siue ipsis sen¬
sib corꝑis aliqͣ specie pre-¬
sentata. ł aduidendũ. ł
ad audiendũ. sic̃ in angłis
sius sol& uideri d̃s. ł so

Expanded text:
t doceret scripta lectorem. Et audierunt uocem domini dei ambulantis in paradiso ad uesperam. ea quippe hora tales iam conuenerat uisitari, qui defecerant a luce ueritatis. fortassis autem aliis intrinsecus uel effabilibus uel ineffabilibus modis deus cum illis antea tur ipsa incommutabili ueritate inlustrans mentes eorum, ubi est intellectus nosse fiunt simul: forte, inquam, sic cum eis loquebatur, etsi non tanta participatione diuinae sapientiae, quantam capiunt angeli, tamen pro humano modulo, quantumlibet minus, sed ipso genere uisitationis et locutionis; fortassis etiam illo qui fit per creaturam siue in extasi spiritus corporalibus imaginibus siue ipsis sensibus corporis aliqua specie praesentata uel ad uidendum uel ad audiendum, sicut in angelis suis solet uide
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso dixert: rixatist̃ cũ eo palestini
.i. iudei aregno aĩ alieni .s descendit
ab eis. Non pot̾ ẽẽ cũ his qͥ inputais
aqua nolt̃ habe s trã. ⁊ dic̃ eis. Ecce relui.¬
quet᷑ uob domꝰ ur̃a deserta. Fodit gͦ ysaac¬
puteũ nouũ. ĩmo pueri ysaac fodiunt.
Pueri st̃ ysaac matheꝰ. marcꝰ. lucas ce
Qui om̃s noui testam̃ti puteũ foderc̃.
⁊ inuenert᷑ aquã uiuã. q̃ sit aquȩ fons
salientis in uitã ęt̾nã. S ꝓ his ad huc
alt̾cant᷑ illi qui t̾rena sapiunt. nec nona
condi patiunt᷑. nec uetera purgariis

Expanded text:
de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domunovum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas, et qui omnes Testamenti Novi puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit aquae fons salientis in vitam aeternam . Pro his adhuc altercantur illi, qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari,
Abbreviated transcription (Latin):
habitauerat. Cõnidat script᷑a meritis mas¬
gis abrahȩ libatũ eẽ loth. ut intelligamus
sustã loth dictũ scã quendã modũ. maxime
qđͣ unũ uerũ dm̃ colebat. ⁊ p̃p cõꝑationẽ
scelerũ sodomoꝵ int̾ quos uiuens ad uitã
similem ñ potuit inclinari.
As cendit loch de segor ⁊ mansit in monte¬
pͥmũ fuge montis segor p̃tulerit. ⁊ eam
intab̾nacłm suũ uoluerit lib̾ari. nc̃ de
segor rursus ad montẽ migͣr&. Responde¬
bimꝰ uerã eẽ illã hebreã coniecturã de
segor. qđ freq̃nt̃ t̾re motu obrita. bale
pͥmũ. ⁊ pꝰea salissa appellata sit. timue¬
ritq loth dicens. Si cum cȩt̾e adhuc ur¬
bes starent. ipsa sepe subuersa ẽ. qͣnto
maq̃ nc̃ in cõmum ruina ñ pot̾it lib̾ari :¬
⁊ hanc occasionẽ infidelitatis ⁊̃ in filias
coitꝰ dedisse pͥncipiũ. Qui enĩ ceteras
seq d̾i auxilio erutũ : utiq de eo qđ
sibi concessũ audierat ambigere non
debuit.

Expanded text:
is. Commendat Scriptura meritis magis Abrahae liberatum esse Loth, ut intelligamus justum Loth dictum secundum quemdam modum, maxime quod unum uerum deum colebat et propter comparationem scelerum Sodomorum, inter quos uiuens ad uitam similem non potuit inclinari. Ascendit autem Lot de Segor et sedebat in monteprimum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari: nunc de Segor rursum ad montem migret. Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terraemotu subruta, Bale primum, et postea Salissa appellata sit: timueritque Lot dicens: Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? et hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras seque Dei auxilio ereptum, utique de eo quod sibi concessum audierat ambigere non debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uirentia. Quid in sulphure nͥ fetor
carnis: & qͥd ꝑ ignẽ nͥ ardor desiderii
carnał exprimitur: Cũ gͦ habitan-¬
tium sodomis ł gomorrȩ carnis sce¬
lera pumre ddñs decreuiss&: in ipsa
qualitate ultionis. ĩ notuit macłam
criminis. Sulphur qͥppe fetorẽ ht.
ignis ardorẽ. Qui itaq ad ꝑu̾sa desi¬
deria excarnis fetore arserant. dig¬
nsi fuit ut simul sulphure ⁊ igne
ex iniusto desidio quid fecissent.
Respiciensq uxor illiꝰ pꝰse. uersa ẽ
in statuã salis. Uxor aũ eiꝰ. eoꝵ .s. gñs¬
figurauit. qͥ ꝑ grãm di uocati retro
respiciunt. ⁊ ad ea quȩ reliquerant
Nemo inqͥt ponens manũ sua super
aratrũ ⁊ respiciens retro : aptꝰ est
regnodđi. Unde ⁊ illis ꝓhibet᷑ retro

Expanded text:
virentia. Greg. Quid in sulphure nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul sulphure perirenex injusto desiderio quid fecissent. Respiciensque uxor illius post se, versa est in statuam salis. Uxor autem ejus, figuravit, qui, per gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei. Unde et illi prohibetur retro
Abbreviated transcription (Latin):
fugere ẽ illicita carnis incentiua de.¬
clmare. Altitudo uͦ ⁊̃ montiũ: mun¬
dicia ꝯtinentiũ. Uł certe. quasi in
monte sunt: qͥ ⁊̃ carnali copulȩ in¬
herent. s tñ extͣ suscipiendȩ prolis
admixtionẽ debitã. nulla car̾nis uolup¬
tate soluuntur.

Expanded text:
fugere est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium est, munditia continentium. Vel certe, quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent; sed tamen extra suscipiendae prolis admixtionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ moabitaꝵ. ⁊ Rł. Moab inc̃pt̾at᷑ ex
Ammon uͦ cuiꝰ qͣsi causa nõis redditur.
filiꝰ gñis mei. sine ut meliꝰ ẽ in hebreo.
filiꝰ popłi mei. sic describit᷑. ut ex parte
sensꝰ nõis. ex parte ipse sit sermo. Aonon
enĩ a quo dicti st̃ ãmonitȩ : uocatur

Expanded text:
itarum. Moab interpretatur ex Ammon vero cujus quasi causa nominis ejus redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo, filius populi mei, sic derivatur ut ex parte sensus nominis sit, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
moab. ipse ẽ pat̾ moabitaruor
usq inp̃sentẽ dieor.Minor qͦq
pͤperit filiuor iuocauit noõi
eius ammonidẽ filiusppłi
mei. ipse ẽ pater ammonitaꝵ
usq: hodie. Profectus inde abra¬
ham in t̾ram austrałe habita

Expanded text:
Moab ipse est pater Moabitarum usque in praesentem diem minor quoque peperit filium et vocavit nomen eius Ammon id est filius populi mei ipse est pater Ammanitarum usque hodie profectus inde Abraham in terram australem habita
Abbreviated transcription (Latin):
Queri sol& qͦmͦ ad huo in illa etate ꝓ
sarȩ pulchritudine abrahã ꝑilitari
metuebat. s magis formȩ illius uis
miranda ẽ quȩ ad huc amaripot̾at
quã questio difficilis putanda.

Expanded text:
quaeri solet quomodo adhuc in illa aetate pro Sarrae pulchritudine Abraham periclitari metuebat. sed magis formae illius uis miranda est, quae adhuc amari poterat, quam quaestio difficilis putanda.
Abbreviated transcription (Latin):
sõniuor nocte. ⁊ait illi. En mo¬
rieris ꝓpt̾ mulierẽ quã culisti.
habet enim uirũ. Abi melech
uero ñ tetigerat eam. & ait. Uñẽ.
num gentẽ ignorantẽ.⁊iustã
int̾ficies : Honne ipse dix̃ mͥ
soror mȩa÷: & iꝑsa ait fr̃m̃s ẽ :¬

Expanded text:
somnium nocte, et ait illi: En morieris propter mulierem quam tulisti: habet enim virum. Abimelech vero non tetigerat eam, et ait: Domine, num gentem ignorantem et justam interficies? Nonne ipse dixit mihi: Soror mea est, et ipsa ait: Frater
Abbreviated transcription (Latin):
mis libatꝰ ÷. s aliud figuratũ ẽ. Tc̃ enĩ
ipse loth figure legis uidebat᷑ gestasse
ꝑsonã. quã quidã ex illa ꝓcreãti ⁊ sub
lege positi male ĩtelligendo qͦdã modo
se inebriant. ea q ñ legitune utendo in¬
fidelitatis oꝑa pariunt. Bona ẽ enĩ lex

Expanded text:
 est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nullus uiroruos remansit. in
t̾ra qui possit ingͥdi adnos iuxta
morem uniu̾sȩ t̾rȩ. Ueni inebri¬
emuseum uino.dormiamusq
cumeo. ut seruare possimus ex
patre nr̃o semen. Bederunt itaq
pacri suobibere uinuo nocte il¬
la. ⁊ ingressa ẽ maior dormiuitq:
cũ patre. at ille non sensit necqͣn¬

Expanded text:
 nullus virorum remansit in terra qui possit ingredi ad nos iuxta morem universae terrae veni inebriemus eum vino dormiamusque cum eo ut servare possimus ex patre nostro semen dederunt itaque patri suo bibere vinum nocte illa et ingressa est maior dormivitque cu
Abbreviated transcription (Latin):
Respiciensq uxor eius post se. ũsa¬
est instacuamsalis. abrahamaũ
consurgens mane ubi steterat
priuscum dnõ. intuit᷑ ẽ sodomã
ꝯionis illius. uiditq ascendẽtẽ

Expanded text:
Respiciensque uxor ejus post se, est in statuam salis. Abraham autem consurgens mane, ubi steterat prius cum Domino, intuitus est Sodomam onis illius: vidi
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ putauerint defecisse humanu
gñs. ⁊ ĩo cũ patre concubuerint. non
excusat patrẽ. Deniq hebrei qđ̾ sequit᷑
⁊ nesciuit cũ dormiss& cũ eo ⁊ cũ surre¬
xissoe ab eo: appungunt desuꝑ quasi
increibili ⁊ corpoꝵ natura i capiat
coire quẽpia nescientẽ.
Sic pͣua suggestio atq delectatio tãꝗ
incestuose mulieres insidiant᷑ religio¬
sorũ continentiȩ. ut accepta occasione
inbuant. ⁊ a statu rectitudmnis tanꝗͣ
alteraquoq die dixit maior ad.
minorem. Ecce dormiui heri
cum patre meo.demus ei bibere
uinum etiam hac nocte idor¬
miescum eo. ut saluemus sem̃
de pacre nr̃o. Dederunt illa noc¬
te pacri uinuoi. Ing̃rs aq mi¬
nor filia dormiuit cumeo.&

Expanded text:
eo quod putaverint defecisse humanum genus, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei quod sequitur, Et nescivit eum dormisse cum ea, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat coire quempiam nescientem.Sic prava suggestio et delectatio, ut incestae mulieres, insidiantur continentibus, ut accepta occasione, ant, et a statu rectitudinis quasi Altera quoque die dixit major ad minorem: Ecce dormivi heri cum patre meo, demus ei bibere vinum etiam hac nocte, et dormies cum eo, ut salvemus semen de patre nostro. Dederunt et illa nocte patri vinum, ingressaque minor filia, dormivit cu
Abbreviated transcription (Latin):
quisq dũ pͣuoꝵ insidias sustin&: ad
mntẽ reu̾titur ⁊ imꝑt̾ritꝰ manae. Sodo¬
mitȩ aut̃ uiri indomo loth in uenire
ostũi nequeunt. qr corruptores men
facta dictaq ꝑscrutant᷑. S qr eis
de uita iusti fortis undiq ac lauda¬
bilis actio obiuat: errantes nichil
aliud ꝗͣ prrietẽ palpant.

Expanded text:
quisque dum pravorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Loth invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentfacta dictaque perscrutantur. Sed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nil aliud quam parietem palpant.
Abbreviated transcription (Latin):
loth filias suas. hac cõpensatione ut
uusti hospites eiꝰ nicħ a sodomitis tale
paterent᷑ uirũ admittenda sit cõper¬
satio flagitioꝵ ł quoꝵ cũq peccatorum
ut nos faciamꝰ mali aliquid ne alius
grauiꝰ malũ faciat. an potiꝰ ꝑturba¬
tioni loth ñ consilio tribuendũ sit.
Quod hoc dix̾it: mito querit᷑ &
nimirũ ꝑicłofissime admittit᷑ hȩc
cõpensatio. Si aut̃ ꝑturbationi hu¬
manȩ tribuit᷑ .⁊. m̃ti tanto malo
ꝑ motȩ: nullo mͦ imitanda est.

Expanded text:
t filias suas hac conpensatione, ut uiri hospites eius nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit conpensatio flagitiorum uel quorumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius grauius malum faciat, an potius perturbationi Lot, non consilio tribuendum sit quia hoc dixerit, merito quaeritur. et nimirum periculosissime admittitur haec conpensatio. si autem perturbationi humanae tribuitur et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidicas omneco c̾ram neq̃q̃¬
faciesiudicium. Dixitq dñs ad
eum. Si inuenero sodomis quin¬
quaginta iustos in medio ciui¬
tatis dimittam om̃ĩloco ꝓpt̃ eos.
Respondens abrahã ait. Quia
semelcepi loquaraddñm mer̃
cum sim ꝓulius ⁊cinis. Quidsi

Expanded text:
qui judicas omnem terram, neqhoc judicium. Dixitque Dominus ad eum: Si invenero Sodomis quinquaginta justos in medio civitatis, dimittam omni loco propter eos. Respondens Abraham, ait: Quia semel coepi, loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant filias eiꝰ qr pꝰea duȩ filiȩ loth
uirgines fuisse dnr. de quib ⁊pse
dudũ ad sodomenos dixat. Ecce duȩ
filiȩ meȩ q̃ non cognouert̃ iurum
⁊ nc̃ scriptura cõmemorat. eũ habuisse
generos. Non nulli arbitrant᷑ illas
quȩ uiros habuert̃ sodomis remansis¬
so ⁊ieas exisse cũ patre quȩ uirgines
fuert. Qđ cũ scriptura ñ dicat hec̃¬
braica u̾itas exponenda ẽ. in qͣseribit᷑
e qͣssus ẽ loth. ⁊ locutꝰ ẽ ad sponsos qui
accepturi erãt filias eiꝰ. Necdũ gͦ uir¬
gines siliȩ matrimonio fuerant co¬
pulatȩ.

Expanded text:
erant filias ejus, quae postea duae filiae Loth virgines fuisse dicuntur, de quibus et ipse dudum ad Sudomenos dixerat. Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum; et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos: nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt: quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae.
Abbreviated transcription (Latin):
angłidicentes. Surge colle uxorẽ
cuam iduas filias quas habes.
ne ⁊ cu pariter pereas inscelere
ciuitatis. Dissimulante illo ap¬
p̃henderunt manũ eius: i ma¬
nuos uxoris acduarũ filiarũeiꝰ
eo quod parceret dñs illi.: ieduxer
eum posuert̃q extͣciuitateo.
ibi locutisunt ad euor. dicentes.¬

Expanded text:
angeli dicentes: Surge et tolle uxorem tuam et duas filias quas habes, ne et tu pariter pereas cum scelere civitatis. Dissimulante illo, apprehenderunt manum eius et manum uxoris ac duarum filiarum eius, eo quod parceret Dominus illi, et eduxerunt eum posueruntque extra civitatem. Ibi loquuti sunt ad eum: S
Abbreviated transcription (Latin):
erint quinquaginta iusti inci¬
ces locoilli propt̃ quinquagin¬
ca iustos. sifuerint in eo: Absit
ace ut rem hanc facias⁊ occidas
iustumcum impio.fiatq iꝰtus
sicuit impius. Non ẽ hoc tuios

Expanded text:
erint quinquaginta iusti ices loco illi propter quinquaginta iustos si fuerint in eo absit a te ut rem hanc facias et occidas iustum cum impio fiatque iustus sicut impius non est hoc tuum
Abbreviated transcription (Latin):
mandat. hoc ÷ u̾bũ d̾i ⁊ serere agros
corpora u̾idolico sua quę uomere euan¬
gelico exarata ⁊ semine spuali semi
nata fructũ uittutũ germinant.
beat intimatur. Quatuor uͦ reliqui
in semitẽ ⁊ in cibos possessorib ꝑmittunt᷑.
qr actualis uitȩ usus uniciuq concedit᷑.
quatinꝰ semin& oꝑa uirtutũ ut fructꝰ¬

Expanded text:
men, hoc est verbum Dei, et serere agros, corpora videlicet sua, quae vomere evangelico exarata, et semine spirituali seminata, fructus virtutum germinant. beat, intimatur. Quatuor vero reliqui in sementem et in cibos possessoribus permittuntur, quia actualis vitae usus unicuique conceditur, quatenus seminet opera virtutum, ut fruct
Abbreviated transcription (Latin):
iserite agros. ut fruges habere
possitis. Quintã parteos regi
dabitis. quattuor reliquas ꝑ¬
mitto uob̃ insem̃teo :incibos.
familus ⁊ liberis ur̃is. Qui re¬
sponderunt. Salus nr̃ain ma¬
nucua est. Respiciat nos cant̃o
dñs nr̃. ⁊ leci seruiemus regi. Ex
eotempore usq inp̃senteo diẽ
in uniũsa c̾ra egypti regibus
quinta pars soluitur. & faccõ:
quasi in legẽ absq e̾ra sac̃dotali
quȩ libera abhac conditione

Expanded text:
serite agros ut fruges habere possitis quintam partem regi dabitis quattuor reliquas permitto vobis in sementem et in cibos famulis et liberis vestris qui responderunt salus nostra in manu tua est respiciat nos tantum dominus noster et laeti serviemus regi ex eo tempore usque in praesentem diem in universa terra Aegypti regibus quinta pars solvitur et factum est quasi in legem absque terra sacerdotali quae libera ab hac condicione
Abbreviated transcription (Latin):
triginta annoꝵ sunt parui &
mali. ⁊ non ꝑuenerunt usq ad
dies patrũ meoꝵs. quib ꝑegri¬
nacisunt. & benedictorege:.e.¬
gressus est foras. Ios ephuero pa¬
cri ⁊ fribus suis dedit possessio¬
neor in egipto inoptimo c̾rȩ solo
ramesses ut p̃ceꝑat pharao. &
alebateos: Omnẽq domũ patͥs
sui. p̃bens cibaria singulis. In
coco enios orbe panis deerat. &
opp̃sserat fames c̾rã. maxime

Expanded text:
a annorum sunt parvi et mali et non pervenerunt usque ad dies patrum meorum quibus peregrinati sunt et benedicto rege egressus est foras Ioseph vero patri et fratribus suis dedit possessionem in Aegypto in optimo loco terrae solo Ramesses ut praeceperat Pharao et alebat eos omnemque domum patris sui praebens cibaria singulis in toto enim orbe panis deerat et oppresserat fames
Abbreviated transcription (Latin):
serui tui abinfantia nr̃a usq
inpresens:⁊ nos ⁊ patres nrͣi.
Hec autẽ dicetis ut habitare
possitis in t̾ra ges en. quia de
Pat̃ ms ⁊i fratres.oues eorũ ⁊ar¬
m̃ta. ⁊cuncta quȩ possident
uenerunt de t̾ra chanaan:lecce
consistunt in t̾ragesen. Extre.
mos quoq fr̃osuoꝵ quinq ui¬
ros statuit coram rege. Quos ille
inc̾rogauit. Quid babetis oꝑis:
responderunt. Pastores ouiuos
sumus serui cui:⁊ nos. ⁊ patres
nr̃i. Adperegrinandũ in c̾ram
cuam uenimus. qm non est her¬
ba gregib seruorũ cuoꝵ. in gra¬
uescente fame in terrachanaan.
Pecimusq ut eẽ nos iubeas ser¬
uos cuos in t̾ragessen. Dixit itaq
rex ad ioseph. Pater cuus & frẽs¬
cui uenerunt adte. terraegipai
inconspectu uo. inoptimolo¬
cofac habitare eos. ⁊ trade eis trã
gesen. Quod si nosti eẽ ineis ui¬
ros industrios. constitue illos
magistros pecorũ meoꝵ. Postħ
instroduxit ios eph patrem suũ
ad regem. ⁊ statuit eũ corã eo.

Expanded text:
tui ab infantia nostra usque in praesens, et nos et patres nostri. Haec autem dicetis, ut habitare possitis in terra Gesen: quia detPater meus et fratres, oves eorum et armenta, et cuncta quae possident, venerunt de terra Chanaan; et ecce conmos quoque fratrum suorum quinque viros statuit coram rege: quos ille interrogavit: Quid habetis operis: Responderunt: Pastores ovium sumus servi tui, et nos et patres nostri. Ad peregrinandum in terra tua venimus: quoniam non est herba gregibus servorum tuorum, ingravescente fame in terra Chanaan, petimusque ut esse nos jubeas servos tuos in terra Gessen. Dixit itaque rex ad Joseph: Pater tuus et fratres venerunt ad te. Terra Aegypti in conspectu tuo est: in optimo loco fac habitare eos, et trade eis terram Gessen. Quod si nosti in eis esse viros industrios, constitue eos magistros pecorum meorum. Post haec introduxit Joseph patrem suum ad Regem, et statuit eum coram eo:
Abbreviated transcription (Latin):
adiustitiã : Id̾o de hebreis scriptũ est
qđ iuolent̃ in seruitutẽ redacti st̃. E gy¬
ptiũ uͦ ppłm facile in seruitutẽ rede-¬
git pharao. Uendidert̃ enĩ sem& ipsos.
Non eñi dispens atoris culpa ẽ. uͥ digna
dispens antur ꝓmeritis. Hoc ⁊ paulus
fec̃ cũ illũ qͥ indignꝰ scõꝵ ꝯsortio fuit:
tradidit sadhanȩ
Nemo itaq paulũ dicat durius egisse
qͥ hõiem de eccła eiecit. ut expulsus dis-¬
cer& ñ blasphemare. Hõis enuĩ uoluntas
iniqua ẽ. cũ amans t̾rena deserit cę-¬
lestia. ⁊ ꝑꝑ auaritiã se subiat diabolo.
sꝑnens meliora eligit peiora: dimit¬
tit arbitrio suo ut cadat. ⁊ indesidiis
horreis puplicis p̃bebant᷑. sig̾cat t̾rã
ȩccłȩ qͣ ueri st̃ sacerdotes lib̾am eẽ
a censu mundiali. qr u̾bo diuino in¬
desinent̃ pascit᷑. nec dãpnũ panis
spĩialis ullũ sustinebit. Alit̃ emptio
nificat xp̃m sua doctrina ⁊ sui san.¬
guinis p̃cio uniu̾sũ mundũ redimere.

Expanded text:
ad justitiam ? Jam de Hebraeis scriptum est quod violenter in servitutem redacti sunt. Aegyptium vero populum facile in servitutem redegit Pharao. Vendiderunt enim semetipsos. Non ergo dispensatoris culpa est, ubi digna dispensantur pro meritis. Hoc et Paulus fecit, cum illum qui indignus sanctorum consortio fuit tradidit Satanae . Nemo itaque dicat Paulum dure egisse, qui hominem de Ecclesia ejecit, ut expulsus disceret non blasphemare. Hominis enim voluntas iniqua est, cum amans terrena, deserit coelestia, et propter avaritiam se subjicit diabospernens meliora, elegit pejora, dimittit arbitrio suo ut cadat, et in desiderhorreis publicis praebebantur, significat terram Ecclesiae, qua veri sunt sacerdotes, liberam esse accessu mundiali, quia verbo divino indesinenter pascitur, nec damnum famis spiritualis ullum sustinebit. Aliter autem emptio nificat Christum sua doctrina et sui sanguinis pretio universum mundum redimere.
Abbreviated transcription (Latin):
regiã ⁊ rł. Quȩri pot̾ cũ ioseph fruita
collegerit un hõies uiuerent. pecora
um uiuebant. cũ tanta fames in uales.¬
cer&. maxime qr fr̃s ioseph pharaoni
dixerant. ñ st̃ enĩ pascua pecorib pue¬
fame pascua defecerant int̾rachanaan.
cur inegypto s̃ defecerant eadẽ tc̃
fame ubiq inualescente : An sicut
ꝑhibet᷑ ab eis qui loca sciunt inmultis
egrpti paludib poterant pascua non
deesse. ⁊̃ cũ fames ẽẽt frumtoꝵ q̃ solent
nili fluminis inundatione ꝓuenire.
Magis enĩ dñt paludes illȩ feracius
pascua gignere. qñ aqua nili minus
ex crescit.

Expanded text:
rgentum. quaeri potest, cum Ioseph frumenta collegerit unde homines uiuerent, pecora unde uiuebant, cum tanta fames inualesceret, maxime quia fratres Ioseph Pharaoni dixerant: non sunt enim pascua pecoribus puefame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant eadem tunc fame ubique inualescente? an, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua 11011 deesse, etiam cum fames esset fi-umentomm, quae solent Nili fluminis inundatione prouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascua gignere, quando aqua Nili minus excrescit.
Abbreviated transcription (Latin):
Et metiebatur tricicũ patri suo iosepħ
⁊ tñ eũ pat̾ nec q̃nuidit adorauit. nec
qn ab eo tritioũ accipiebat. Quomͦ ergo
somniũ ioseph in eo ĩpletũ putabimꝰ. ⁊ͦ ñ
potus maioris rei continere propħiam:¬

Expanded text:
Et metiebatur triticum patri suo Ioseph; et tamen eum pater nec quando uidit adorauit nec quando ab illo triticum accipiebat. quomodo ergo somnium Ioseph modo inpletum putabimus et non potius maioris rei contineri prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩrendũ utrũ t̾ra remesse ipsa sit gessen.
Ipsam eiũ petiorant ⁊ ipsã eis pharao
dari p̃ceꝑat. ¶Tradidit ioseph parentib
⁊ fr̃ib optimã t̾ram gessen. p̃bens eis cibaria
qr fames opp̃sserat trã. Sic ⁊ dñs eligens

Expanded text:
Quaerendum utrum terra Ramasse ipsa sit Gessen. Ipsam enim petierant, et ipsam eis Pharao dari praeceperat . Tradidit Joseph parentibus et fratribus optimam terram Gessen, praebens eis cibaria, quia fames oppresserat terram. Sic et Dominus eligens
Abbreviated transcription (Latin):
s iuxta eniptoris p̾ciũ equo libramine
stopem regiã indigentib recõpensauit.
Mistice aut̃ sig̾tat om̃s qͥ in egrpto spũ-¬
ali st̃ ⁊ egypti opes ambiunt seruos eẽ.
Iam enĩ nullus ẽ lib̃ egrptius. Carnalis
aũ ẽ ⁊ uenundatus sub peccato. Pharao
enĩ sibi eos subiecit. ⁊ fortasse ido alibi
dictũ ẽ. Ego sũ dñs ds tuus qui eduxi
te de t̾ra egypti de domo seruitutis.

Expanded text:
ne stipem regiam indigentibus compensavit. Mystice autem significat omnes qui in Aegypto spirituali sunt, et Aegypti opes ambiunt, servos esse. Jam enim nullus est liber Aegyptius. Carnalis autem est, et venundatus sub peccato. Pharao enim eos sibi subjicit; et fortasse ideo alibi dictum est: Ego sum Dominus Deus tuus, qui duxi te de terra Aegypti, de domo servitutis .
Abbreviated transcription (Latin):
scđo ⁊dixerunt ei. Noncelamꝰ
dnõ nr̃d. quod deficiente pe¬
ao cunia. ⁊ pecora simul
defecerunt. Nec clamte est
quod absq corporib ⁊ terran
cħ habemus. Cur ergo moriõ
rimus. Eore nos inseruitutẽ
regiam:⁊ p̃be semina. ne ꝑeute¬

Expanded text:
secundo, et dixerunt ei: Non celamus domino nostro quod deficiente pecunia, et pecora simul defecerunt, nec clam te est quod absque corporibus et terra, nihil habeamus. Cur ergo morimur rimus. Eme nos in servitutem regiam, et praebe semina, ne, pe
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. Scd̾m ħ ⁊ illud inpsalmo dictum
intelligit᷑. Inqͥlinꝰ egosũ int̾ra ⁊ ꝑegrinꝰ
sic̃ om̃s patres mei. Nã iterũ dic̃ de ipsis
Non enĩ hic aliud uoluit intelligi ꝗͣ id
qđ latini codices hñt uixert̃. Ac ꝑ hoc
hoc conuenire. qͥb aliã patriã ȩt̾tiã dñs¬

Expanded text:
 hoc et illud in psalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc hoc conuenire, quibus aliam patriam aeternam d
Abbreviated transcription (Latin):
pharaoni dies annoꝵ uitȩ meȩ quos in colo.
sic enĩ hñt greci qđ latini hñt ago ł habeo
ł siqͥd aliud. Utrũ gͦ iõ dix̃ qͦs incolo qr in t̾ra
natꝰ ẽ ꝗͣ nondũ ppłs diuina ꝓmissione here-¬
ditatis acceꝑat. ⁊ ibi uitã ducens utiq in
aliena t̾ra erat ñ solũ qñ ꝑegrinabatur
sic̃ in mesopotamia uerũ ⁊̃ qñ ibi erat

Expanded text:
Pharaoni, Dies annorum vitae meae, quos incolo? Sic enim habent graeci, quod latini habent, ago, vel habeo, vel si quid aliud. Utrum ergo ideo dixit, quos incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus divina promissione haereditatis acceperat; et ibi vitam ducens, utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur, sicut in Mesopotamia, verum etiam quando ibi erat
Abbreviated transcription (Latin):
in afꝗcie dñi. habitauit in c̾ra¬
ꝓtugus ad orientaleor plagam.
eden. Cognouit auteo cam uxo¬
remsuaos. Que concepit ⁊ pepe¬
rit enoch. Et edificauit ciuica¬
tem. uocauitq nom̃ eius ex noĩe
filii sui enoch. Porro enoch geno¬
it irad. Et irad genuit maniua¬
hel. Et maniuiahel genuit ma¬
cusahel. & matusahel genuit
lamech. Qui accepit uxores dras.
nom̃ uni ada. ⁊ nom̃ alteri sella.
Genuitq: ada iabaal qui fuit pat

Expanded text:
in a facie Domini habitavit in terfugus ad orientalem plagam Eden cognovit autem Cain uxorem suam quae concepit et peperit Enoch et aedificavit civitatem vocavitque nomen eius ex nomine filii sui Enoch porro Enoch genuit Irad et Irad genuit Maviahel et Maviahel genuit Matusahel et Matusahel genuit Lamech qui accepit uxores duas nomen uni Ada et nomen alteri Sella genuitque Ada Iabel qui fuit pat
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ꝗ̃ hi qͦsscript᷑a
cõmemorat. S scien.¬
dũ multo plures iã
tunc fuisse. ꝙr diu
uiuendo płes filios generabãt.
annos ita multiplicati legant᷑.
ut eoꝵ numerari ñ posset
exercitua¬

Expanded text:
hi quos Scriptura commemorat. Sed sciendum multo plures jam tunc fuisse, quia diu vivendo plures filios generabant.  quadraginta annos ita multiplicati legantur ut eorum numerari non posset exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit tbꝰ ephraun ut ĩ regnoꝵ ⁊ paralipome¬
non libris legimꝰ. Oinꝗͣ fili mi ioseph qͥtam
pulcher es ut te tota de muris ⁊ turribꝰ ac
luoris sagittas. ⁊ teli iacłis uulnerati. Uerũ
tu arcũtiui ⁊ arma pugnandi posusti ĩ do. qͥ
fortis ÷ ꝓpugnator. ⁊ uincłatua qͥb te fr̃s liga¬
uert̃ ab ipso soluta s̃ ⁊ dirupta. ut ex tuo se
mine tͥbꝰ nascat᷑ ephraĩ. fortis ⁊ stabił ⁊ ĩstar
lapidis durioris ĩuicta ĩꝑans qͦ decẽ tͥbubꝰ .srł.
pat̾nȩ uocis imaginẽ ꝑtulit. qr redeuntẽ ĩ cdũ
pꝰ uictoriã xͣ patꝰ alloqt᷑ dic̃s. Filiꝰ accrescens
ioseph. Filiꝰ accrescens utiq ĩ gñ abꝰ qr cũ ob in¬

Expanded text:
fuit Ephraim, ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; o, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris et turribus ac abentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator, et vincula tua quibus te fratres ligaverant ab ipso soluta sunt mine tribus nascatur Ephraim, fortis et stabilis et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. paternae vocis imagine praetulit; quo redeunte in coelum post victoriam Christum alloquitur, dicens: Filius accrescens Joseph, fili
Abbreviated transcription (Latin):
accinctꝰ gladio u̾bi
suucirca ftm᷑ poten¬
tissime. qͦ uiuni cos
diuisit .i. filiũ a pat᷑.
siliãa matre. nurũ a
cinget᷑ retrorsũ :

Expanded text:
accinctus gladio verbi sui circa femur potentissime , quo inimicos divisit, id est, filium a patre, filiam a matre, nurum a cingetur retrorsum ,
Abbreviated transcription (Latin):
tpse sit pͥncipiũ doloꝵ nͣ dũ patͥ do sẽꝑ irroga¬
r& inuiriã dũ ꝯu̾tit adeũ dorsũ ⁊ ñ faciem.
Iste pͥor indonis. qr ipsis pͥmis data ft̃ eloquia
dĩ. pͥmis ipsis. legis latio ⁊ testam̃tũ siue pro¬
det p̃dã .i.d. spolia. Qͥb dictis apłs paulus
designat᷑ de beniamin stirpe ꝓgenitꝰ qͥ mane

Expanded text:
ipse est principium dolorum, nisi dum Patri Deo semper irrogaret injuriam, dum convertit ad eum dorsum, et non faciem. Iste prior in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei. Primis ipsis legislatio et testamentum sive provesperam dividet spolia. Quibus dictis apostolus Paulus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane
Abbreviated transcription (Latin):
fideuũ cũ morsu
pestiferȩ p̃dicatiõis
potestatis. Quis au
nesciat semitam
dine eos ãbulare
cendo blandit᷑. S in
qͥb lib̾tatẽ tribuit.
erroris sui ueneno

Expanded text:
itam cum morsu pestiferae praedicationis potestatis. Quis autem nesciat semitam dine eos ambulare cendo blanditur; 1016 sed in  libertatem tribuit, erroris sui veneno