comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanqm non utantur. Preterit .n. figura hꝰ
mundi. Uolo uos sine sollicitudine ẽẽ. Hec
omĩa ut exponendo aliquid hinc b̃r dicam
sic existimo intlłigenda. Hoc enĩ inqͥt dico
fratres tempus breue ẽ. Non adhuc ppłs
dei ꝓpagandus est gn̾atõne carnalit. s iã
regen̾atõne sp̾itualit̾ colligendis. Reliquũ
est ergo ut qui habent ipeores non carnali cõ¬
cupĩe subiũgent᷑. Et qui flent tristicia p̃sẽtis
mali gaudeant spe futuri boni. Et qui gaudẽt
pp̃ temꝑale aliquod cõmodum: timeant et̾¬
num iudicium. Et qui emũt sic habendo possi¬
deant ut amando non hereant ꝙ qui utunt᷑
ħ mundo tnͣsire se cogitent non manere p̾¬
terit .n. figura huiꝰ mundi. Uolo uos inquit
sine sollicitudine esse hoc ẽ uolo uos sursum
corin hiis que non pretereũt habere. Deinde
subiũgit ⁊ dic̃. qui sine uxore est cogitat
ea que sunt dnĩ quõ placeat dño. qui at̃¬
autem matͥmonio iunctus est cogitat q̃

Expanded text:
tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse. Haec omnia, ut exponendo aliquid hinc breviter dicam, sic existimo intelligenda. Hoc, inquit, dico, fratres: tempus breve est: non adhuc populus Dei propagandus est generatione carnaliter, sed jam regeneratione spiritaliter colligendus. reliquum est ergo, ut et qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subiugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum iudicium, et qui emunt sic habendo possideant, ut amando non haereant, et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos, inquit, sine sollicitudine esse, hoc est: uolo sursum cor in his quae non praetereunt uos habere. deinde subiungit et dicit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino;qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quae
Abbreviated transcription (Latin):
ante pcc̃m iam erant. s pudenda ñ erãt.
Respondebit pudicicie fides si pc̃cm non
potuiss. ubi nec stimularet mea nec alti
me libido temptaret: Respondebit ⁊̃ conu¬
bii. sacramencũ. de me ante pcc̃m dcm est.
in paradyso. Relinquet homo patrem ⁊
matrem. ⁊ adherebit uxori sue. ⁊ erũt duo
in carne una. Quod magnũ sacramẽtũ

Expanded text:
ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. respondebit pudicitiae fides: si peccatum non potuisset, ubi nec stimularet mea nec alterius me libido temptaret? respondebit etiam conubii sacramentum: de me ante peccatum dictum est in paradiso: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, quod magnum sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
teneantur. donec eruantur inde per sacͣ¬
mentum baptismatis xp̃i: Quid est nisi
pecratum: Non .n. aliud inuenit dyaboꝰ
unde possit humanam suo iuri mãcipare
naturam. quã bonam bonus auctor ĩsti¬
tuit. Nullũ autem pcc̃m ꝑiuili in sua uita
ꝓpͥum ꝯmiserunt. Remanet gͥ originale
pcĩm ꝑ quod sub dỹaboli potestate capti¬
ui sunt. nisi inde lauachro regen̾atõnis
⁊xp̃i sanguine redimantur. ⁊ transeant
in regnũ redemptoris sui. frustrata potes¬
tate captiuatoris sui. ⁊ data potestate qua
fiant ex filiis huius scłi filii dei. Iam nunc
si quodam modo interrogemus. bona illa
nuptialia unde ab eis potu̾it peccatũ in
paruulos ꝓpagari respondebit nob̾ oꝑatõ
ꝓpagande prolis. ego in ꝑadyso magis felix
essem si pcc̃m non fuiss admissum. Ad me
namq pertinet illa benedictõ dei crescite ⁊
multiplicamini. Ad boc opus bonũ diu̾si
sexus diu̾sa membra sunt condita. q̃ qͥdẽ

Expanded text:
teneantur, donec eruantur inde per sacrteneantur, donec eruantur inde per sacramentum baptismatis Christi? quid est nisi peccatum? non enim aliud inuenit diabolus, unde posset humanam suo iuri mancipare naturam, quam bonam bonus auctor instituit. nullum autem peccatum paruuli in sua uita proprium commiserunt. remanet igitur originale peccatum, per quod sub diaboli potestate captiui sunt, nisi inde lauacro regenerationis et Christi sanguine redimantur et transeant in regnum redemptoris sui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua fiant ex filiis huius saeculi filii dei. Iam nunc si quodam modo interrogemus bona illa nuptialia, unde ab eis potuerit peccatum in paruulos propagari, respondebit nobis operatio propagandae prolis: ego in paradiso magis felix essem, si peccatum non fuisset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
demptorum. sub eiusdem dya esse potes¬
tate captiuos. nͥ ⁊ ipĩ eadem gr̃a xp̃i redi¬
Ad om̃es nam̃q ꝑtinere non dubitamu᷑
etates. illud de quo apłs loquit᷑ benefi¬
cium dei. qui eruit uos de potestate tene¬
brarũ. ⁊ transtulit in regnũ filii clari¬
tatis sue. Ab hac igit᷑ pocestate tenebͣꝵ
quarũ est dẏabolus princeps .i. a pot̾ate
Dyaboli ⁊ angłoꝵ euis. quisqͥs eriii cum
baptizantur negau̾it paruulos ipõrum
eccłie sacram̃toꝵ u̾itate ꝯuincitur. que
nulla heretica nouitas in eccłia xp̃i au¬
ferre uel mucare ꝑmictitur. regente a¬
atq ad iuuante capite totũ corpꝰ suũ.
pusillos cũ magnis. In iu̾tate itaq nõ
in falsitate potestas dẏabolica exorci¬
zatur in paruuł. eiq renũtiant ⁊ qr ꝑ
sua non possunt per corda ⁊ ora gestan¬
tium ut eruti a potestate tenebrarũ in
regnũ doͥ sui transferantur. Quid ergo
in eis est per quod in potestate dỹaboli

Expanded text:
demptorum sub eiusdem diaboli esse potesdemptorum sub eiusdem diaboli esse potestate captiuos, nisi et ipsi eadem Chriad omnes namque pertinere aetates, illud de quo Apostolus loquitur beneficium Dei: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab hac igitur potestate tenebrarum, quarum est diabolus princeps, id est a potestate diaboli et angelorum eius, quisquis erui cum baptizantur negauerit paruulos, ipsorum ecclesiae sacramentorum ueritate conuincitur, quae nulla haeretica nouitas in ecclesia Christi auferre uel mutare permittitur regente atque adiuuante capite totum corpus suum, pusillos cum magnis. in ueritate itaque, non in falsitate potestas diabolica exorcizatur in paruulis, eique\' renuntiant, quia per sua non possunt, per corda et ora gestantium, ut eruti a potestate tenebrarum in regnum sui domini transferantur. quid ergo in eis est, per quod in potestate diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
gignitur ⁊decarne peccatoris ⁊decarne
iusti uterq pecrator. qmͣus int̾ pectato¬
rem ⁊ iustum płimũ distet. Gignitur aut̃
pectator actu adhuc nullus. ⁊ ortu nouꝰ.
s reatu uetus. homo a creatore. captiuit᷑
a deceptore indigens redemptore. Sed
queritur quõ trabi possit captiuitas ꝓ¬
lis. ⁊̃ de ꝑentib iam redemptis ⁊ qr non
facili racõne indagatur nec sermone
explicatur. ab infidelib nõ credit᷑. qͣi ⁊
illud quod de oleastro ⁊ de olea diximꝰ.
ut gn̾is dissimił sit fecus simł. facile ali¬
qua inueniat rõ que expediat sermo. S
hoc ab eo qui experiri uoluit cerui pot̃.
Sit ergo in exemplo unde ⁊ illud cre¬
datur. quod cermi non potest. Non enum
fides dubitet xpĩana quam noui h̾etici
oppugnare ceperunt. &eos qui lauacro
regeneratõnis abluũtur. redimi de dỹabo
pocestace. ⁊ eos qui nrondũ tali regen̾atõe
redempti sunt. eciam paruulos filios re¬

Expanded text:
gignitur et de carne peccatoris et de carne gignitur et de carne peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatorem et iustum plurimum distet. gignitur autem peccator actu adhuc nullus et ortu nouus, sed reatu uetus: homo a creatore, captiuus a deceptore, indigens redemptore. sed quaeritur quomodo trahi possit captiuitas prolis etiam de parentibus iam redemptis. et quia non facili ratione indagatur nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur: quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit fetus similis, facile aliqua inuenit ratio uel explicat sermo. sed hoc ab eo qui experiri uoluerit, cerni potest. sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non potest. Non enim fides dubitat christiana, quam noui haeretici obpugnare coeperunt, et eos, qui lauacro regenerationis abluuntur, redimi de diaboli potestate et eos, qui nondum tali regeneratione redempti sunt, etiam paruulos filios re
Abbreviated transcription (Latin):
tatum est remittatur. Ut .n. ꝙ dimissum ẽ
in parente trahatur in prolem. miris qͥdem
modis fit. s tñ fit hec inuisibilia. ⁊ infideli¬
bus incredibilia. s tñ uera. ut balerent ali¬
quod uisibile exemplũ ħ in quibdam ar¬
bustis diuina ꝓuidencra ꝓcurauit. Cor
enĩ non credamus pp̃ hoc esse institutum
ut exoliua nascatur oleaster: An credend̾
nonest in aliqua re creata est adusus ho¬
minũ creatorem ꝓuidisse ⁊ instituisse: ꝙ
ad gnis hũani ualeret exemplũ: Mirũ ẽ
ergo quẽ ad modũ a pcc̃ĩ uincło per gr̃am
liberati. gignant tamen eodem uincło
obstrictos. quos eodẽ mͦ oporteat liberari.
Fatemur mirũ ÷. s quod latent fetus ole¬
astroꝵ ⁊̃ in sem̃b olearum. quando ⁊ h
crederetur nͥ exꝑiencia ꝓbaretur: Pro¬
inde sicut gignitur ex oleastri semĩe ole¬
aster. ⁊ ex olee semine non nisi oleaster cũ
inter oleastrũ ⁊ oleam płimũ distet. ita

Expanded text:
tum est remittatur. ut enim quod dimissum est tum est remittatur. ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prole, miris quidem modis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut haberent aliquod uisibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis diuina prouidentia procurauit. cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliua nascatur oleaster? an credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum creatorem prouidisse et instituisse, quod ad generis humani ualeret exemplum? mirum est ergo quemadmodum a peccati uinculo per gratiam liberati gignant tamen eodem uinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari. fatemur, mirum est. sed quod latent fetus oleastrorum etiam in seminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi experientia probaretur? proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet, ita
Abbreviated transcription (Latin):
fecto quod expectat᷑ adhuc sperat᷑ nũdum
ħ̾ quod tołamꝰ carnales filii ꝓpagantur..
Absit ergo uc fideł homo cum audit ab apło
diligeite uxores ur̃as. concupĩam carnis
diligat in uxore. quam nec in se ip̃o debet
diligere audiens alcerũ apłm. Nolice dilig̾e
mundũ nec ea que in nundo sunt. Quisquis
dilex̾it mundũ non est caritas patris in
illo. qr omĩa que in mundo sunt cõcupiscẽ¬
cia carnis est. ⁊ concupĩa ocłoꝵ. ⁊ ambitio
scłi. que non est ex patre s exmundo est
⁊ mundus transibit ⁊ concupĩa eius. Qui
autem fec̾it uoluntatem dei manet in et̾¬
num. sicut ⁊ deus manet in eternũ. Ex hc
igit᷑ concupĩa carnis quod nascit᷑ utiq n
mũdo non deo nascitur. Deo autẽ nascitꝰ
cũ exaqua ⁊ spũ nascitur. Huiꝰ concupĩe
reatum tegeneracõ sola dimittit. quẽ ge¬
ueratõ trahit. Ergo ꝙ gen̾atũ est regen̾e̾¬
tur. quod non potest aliter ut quod trac¬

Expanded text:
fecto quod exspectatur adhuc speratur, nondum fecto quod exspectatur adhuc speratur, nondum hoc quod toleramus, carnales filii propagantur. absit ergo, ut fidelis homo, cum audit ab apostolo: diligite uxores uestras, concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in se ipso debet diligere audiens alterum apostolum: nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. quisquis dilexerit mundum, non est caritas patris in illo, quia omnia quae in mundo sunt concupiscentia caundo est. et mundus transibit et concupiscentia eius; qui autem fecerit uoluntatem dei, manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum. Ex hac igitur concupiscentia carnis quod nascitur, utique mundo, non deo nascitur; deo autem nascitur, cum ex aqua et spiritu renascitur. huius concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, quem generatio trahit. ergo quod generatum est, regeneretur, quia non potest aliter, ut quod trac
Abbreviated transcription (Latin):
quippe snĩa est filii scłi huius generant et
generantur. Ex quo itaq sumus adh filii
scłi huiꝰ extĩor homo nr̃ corrũpitur. ex hoc
⁊ huiꝰ scłi filii gen̾antur. nec filii dei nisi re¬
generentur fiũt. s ex quo sumus filii dei
int̾ior homo renouatur de die in diem
qͣmius ⁊ ip̃e exterior per lauacrũ regn̾a¬
tionis sanctificatus sit. ⁊ spem future in¬
corruptõnis acceꝑit. Propt̃ quod ⁊ tẽplũ
dei m̾ito dicitur. Corpora ur̃a inquit apłs
templũ in uob̾ sp̃c sancti est. quẽ habetis a
deo. ꝙ non estis urĩ. Empti .n. estis p̃cio mag¬
no. Glorificate ergo deum in corpore ur̃o.
Hoc totũ non solũ pp̃ presentem sancti¬
ficatõnem. s maxime pp̃ illam spem dc̃m
est. de qua idem in alio loco dicit. s ⁊ nos
ip̃i primicias sp̃c habentes. ⁊ si in nobisinz
ip̃is ingemiscimus adoptõnem exꝑectãtes.
redemptõnem corporis nr̃i. Si ergõ redemp

Expanded text:
quippe sententia est: filii saeculi huius generant et quippe sententia est: filii saeculi huius generant et generantur. ex quo.itaque sumus adhuc filii saeculi huius, exterior homo noster corrumpitur, ex hoc et huius saeculi filii generantur nec filii dei nisi regenerentur fiunt; sed ex quo sumus filii dei, interior renouatur de die in diem, quamuis et ipse exterior per lauacrum regenerationis sanctificatus sit et spem futurae incorruptionis acceperit, propter quod et templum dei merito dicitur. corpora uestra, inquit apostolus, templum in uobis spiritus sancti est, quem habetis a deo, et non estis uestri; empti enim estis pretio magno. glorificate ergo deum in corpore uestro. hoc totum non solum propter praesentem sanctificationem, sed maxime propter illam spem dictum est, de qua idem alio loco dicit: sed et nos ipsi primitias spiritus habentes et ipsi in nobismet ipsis ingemiscimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. si ergo redempti
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ: hoc in cõnubio bonũ naturale ẽ
quid̃. carnale tam̃. s m̃brũ xpi cõiugis ad¬
ult̾ium cõiugi d timere non sibi. et a
xpõ sperare fidei premiũ. quam exhibet con¬
iugi. sacramentũ uõ quod seꝑati ⁊ adul¬
terati admittũt. ꝯiuges concordit̾ casteq
custodiũt. solũ est .n. quod eciam sterile cõ¬
iugiũ ten iure pietatis. iam spe fecundi¬
tatis amissa: pp̃ quam fuerat copulatum
Hec bona nupͣcialia laudet in nupciis qui
laudare uult nupcias. carnis autẽ pudenda¬
concupĩa non est nuptiis imputanda sed to¬
leranda. Non .n. est ex naturali cõnubio ue¬
uiens bonũ. s ex antiquo pcc̃o accidens ma¬
lum. Propt̃ hoc ergo fit ut ⁊̃ deiustis ⁊ legit¬
timis imptiis filioꝵ dei. non filii dei s filii scł̃i
gen̾entur. Quia ⁊ hii qui gen̾ant si iã re¬
generati sunt non ex hoc gen̾ant qd̃ filii
dei sunt. s ex quo adbuc filii scłi. Donũca

Expanded text:
uirum? hoc in conubio bonum naturale est uirum? hoc in conubio bonum naturale est quidem, carnale tamen. sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi et a Christo sperare fidei praemium, quam exhibet coniugi. sacramentum uero, quod nec separati et adulterati amittunt, coniuges concorditer casteque custodiant. solum est enim quod etiam sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecunditatis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de iustis et legitimis nuptiis filiorum dei non filii dei, sed filii saeculi generentur, quia et hi qui generant, si iam regenerati sunt, non ex hoc generant quod filii dei sunt, sed ex quo adhuc filii saeculi. dominica
Abbreviated transcription (Latin):
perit uxorem non pecrat. ꝙ femina si se nõ
continet nubat. Bonũ ÷ .n. homini mu¬
lierem non tang̾e. Uerum qr nõ om̃s capi¬
unt u̾bum hoc. s quib datũ ℥. restat ut pp̃
fornicatõnes unusqͥsq uxorem suam ha¬
beat. & una queq uirum suũ habeat. ⁊ sic
infirmitas incontinencie ne cadat in rui¬
nam flagitioꝵ. excipiatur honestate n¬
nuptiarum. Quod .n. ait apłs de feminis. uo¬
lo igitur iuniores nub̃e. hoc ⁊ de maribus
dicipotest. uolo iuniores uxores duce̾ ũ ad
matres familias esse: nisllam occõnem ad
u̾sario maledaĩ gracia dare. In nupciis tam̃
bona nuptialia diligantur. proles. fides. sa¬
cramentum. s ptoles non ut nascatur tm̃
uerũ eciam ut renascatur. Nascit᷑ namq
ad penam nisi renascatur ad uitam. fides
autem non qͣlem habent int̾ se ⁊̃ infide¬
les zelantes carnem. Quis .n. uir quãlibet
impius uult adult̾am uxorem. aut que
mulier quamlib impia uult adulterũ

Expanded text:
perit uxorem, non peccat, et femina, si se non perit uxorem, non peccat, et femina, si se non continet, nubat. bonum est enim homini mulierem non tangere. uerum quia non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum estfornicationes unusquisque suam uxorem habeat et unaquaeque uirum suum habeat ac sic infirmitas incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipiatur honestate nuptiarum. quod enim ait apostolus de feminis: uolo igitur iuniores nubere, hoc et de maribus dici potest: uolo iuniores uxores ducere, ut amatres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia\'. In nuptiis tamen bona nuptialia diligantur: proles, fides, sacramentum. sed proles, non ut nascatur tantum uerum etiam ut renascatur; nascitur namque ad poenam, nisi renascatur ad uitam. fides autem, non qualem habent inter se etiam infideles zelantes carnem; quis enim uir quamlibet inpius uult adulteram uxorem? aut quae mulier quamlibet inpia uult adulterum
Abbreviated transcription (Latin):
fecus aliquo mͦ iutra uisc̾a extingunt. ac fũ¬
dunt. uolendo suam ꝓlem pͥus interire qm
uiu̾e. aut si in ut̃o iam nõ uiuebat occidi
anteqͣm nasci. Prorsus si ambo tales sũt.¬
cõiuges non sunt. ꝙ si abinicio tales fuer̃t
Si autem non ambo sunt tales. audeo dicere
aut illa est quodam modo mariti meretrix.
aut ille adulter uxoris. Quia gͥ nupcie ta¬
les esse non possunt. quales pͥmoꝵ bominũ
si pecratum non p̾cessiss ẽẽ potuerũt. sint ta¬
les quales scõꝵ patrũ fuerunt. ut pudenda car¬
nis concupĩa que in paradỹso nec ante pec¬
uiatur s ip̃a potius non nisi ad ꝓpagandam
prolem seruire cogatur. Aut qr hoc tempus
quod iam ẽẽ diximus continendi ab amplexu
non habet huius officii nectessitatem. adia¬
cente undiq in om̃ib gentib tanta fertilitate.
lentis continencie bonũ. qui potest capere¬
capiat. Qui uero id caꝑe non pot̃ ⁊ si acre¬

Expanded text:
fetus aliquo modo intra viscera exstinguat ac funfetus aliquo modo intra viscera exstinguat ac fundat, volendo suam prolem prius interire quam vivere, aut si in utero vivebat, occidi anteqconiuges non sunt; et si ab initio tales fuerunttius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris. Quia igitur nuptiae tales esse non possunt, quales primorum hominum, si peccatum non praecessisset, esse potuerunt, sint tales, quales sanctorum patrum fuerunt, ut pudenda carnis concupiscentia, quae in paradiso nec ante pecuiatur, sed ipsa potius nonnisi ad propagandam prolem seruire cogatur. aut quia hoc tempus, quod iam esse diximus, continendi ab amplexu non habet huius officii necessitatem adiacente undique in omnibus gentibus tanta fertilitate glentis continentiae bonum qui potest caperecapiat; qui uero id capere non potest, et si acce
Abbreviated transcription (Latin):
non concumb̾e uͥ sola uoluntate generandi. ꝙ
non habet culpami. aliud carnis cõcumbendo
appet̾e uoluptatem. s nõ preter coniugem ꝙ
uenialem habet culpam. qr ⁊ si nõ causa ꝓpã¬
gande proł concumbitur. nõ tamen huius li¬
bidinis cã ꝓpagatõni proł obsistitur. siũ uoto
malo. siue oꝑe malo. Nam hoc qui faciunt
qͣmuis uocentur cõiuges. non sunt. nec ullam
nuptiarũ retinent u̾tatem. s honestũ nom̃
uelande curpitudini obtendunt. produntur
autem qñ eo usq progrediunt᷑ ut exponant
filios qui nascunt᷑ inuitis. Oderũt .n. nutrire
uel habere quos gign̾e metuebant. Itaq cũ ĩ
suos seuit quos nolens genuit tenebrosa ini¬
quitas. clara iniquitate in lucem ꝓmitur. ⁊
occulta turpitudo manifesta crudelitate con¬
uincitur. Aliqñ eo usq ꝑuenit ħ libidinosa¬
crudelitas. uł libido crudeł̾ ut ⁊̃ sterilitatis
uenena ꝓcuret ⁊ si nich ualuerint. cõceptos

Expanded text:
non concumbere nisi sola uoluntate generandi, quod non concumbere nisi sola uoluntate generandi, quod non habet culpam, aliud carnis concumbendo adpetere uoluptatem, sed non praeter coniugem, quod uenialem habet culpam, quia, etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen huius libidinis causa propagationi prolis obsistitur siue uoto malo siue opere malo. nam qui hoc faciunt quamuis uocentur coniuges, non sunt nec ullam nuptiarum retinent ueritatem, sed honestum nomen uelandae turpitudini obtendunt. produntur autem quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur inuitis. oderunt enim nutrire uel habere, quos gignere metuebant. itaque cum in suos saeuit, quos nolens genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur et occulta turpitudo manifesta crudelitate conuincitur. aliquando eo usque peruenit crudelitas vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret, et si nihil valuerint, conceptos
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. Mulier sui corporis potestatem ñ ht̃.
s uir. similit̾ autem ⁊ uir sui corporis potes¬
tatem non habet. s mulier. Nolite inuicem
fraudare nͥ ex consensu ad tempus. ut uace¬
tis orõni. Et iterũ. in id ip̃m estote ne uos t¬
temptet sathanas p̃p intemꝑanciam ur̃am
Hoc autem dico sĩn ueniam. non sũi impe¬
rium ubi ergo uienia danda ẽ: aliquid ẽẽ
culpe nulla rõne negabitur. Cum igit᷑ cul¬
pabił non sic gen̾andi intentõne concubit᷑.
qui ꝓpͥe nupciis imputandus ẽ. quid scd̃m
ueniam concedit apłs. nisi ꝙ ꝯiuges dũ se
non continent debitũ ab alt̾utro carnis ex¬
poscunt. non uoluntate ꝓpaginis s libidinis
uoluptate: Que cñ uoluptas nõ pp̃ nupci¬
as cadit in cdpam. s pp̃ nupcias accipit ueni¬
am. Quo cirta ⁊̃ hinc sunt laudabiles nupcie.
quia ⁊ illud quod non ꝑtinet ad se ignosci fa
tur concupiscencie sic agitur ut impediatur
fetus. quem postulant nupcie. S tam̃ aliud

Expanded text:
corporis potestatem non habet, sed uir; similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite inuicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi et iterum ad ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intemperantiam uestram. hoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. ubi ergo uenia danda est, aliquid esse culpae nulla ratione negabitur. cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis inputandus est, quid secundum unon continent, debitum ab alterutro carnis exposcunt non uoluntate propaginis, sed dinis uoluptate? quae tamen uoluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit ueniam. quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci fatur concupiscentiae, sic agitur, ut inpediatur fetus, quem postulant nuptiae. Sed tamen aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciarũ feditatib regnat. In conubiorũ
uero ncãtatib seruit ibi de domino tali tui¬
pitudo dampnat᷑ hic de pedissequo tali ho¬
nestas uerecundatur. Non est igitur ħ libi¬
do nuptiarũ bonũ. s obscenitas pecrantium
necessitas generantiũ. lasciuiarũ ardor. nup¬
ciarum pudor Cor ergo ñ cõuiges maneant qͥ
ex ꝯsensu concumbe̾ desinũt. si manserunt
ꝯiuges ioseph ⁊ Maria qui concũb̾e non
ceperũt: Hec .n. ꝓpagatõ filioꝵ quã in scĩs
pacrib pp̃ gen̾andum ⁊ ꝯseruandũ ppłm
ficiosissima fuit nũciam non habet illam
ncc̃itatem. Patet quippe iam ex om̃ibus
gentib spiricalit̾ gignendorum undecũq
carnalit̾ nati fuerunt copia filioꝵ. & quod
scriptũ est. Tempus amplectendi. ⁊ tempus
continendi ab amplexii. suꝑ illud acq hoc
tempus agnoscitur distributũ. Illud quippe
amplectendi. ħ aut̃ dimittendi ab ample¬
xii. Itaq ⁊ apłs cum hinc loqueretur ait.

Expanded text:
munditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum munditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus pficiosissima fuit, nunc iam non habet illam necessitatem. patet quippe iam ex omnibus gentibus spiritaliter gignendorum, undecumque carnaliter nati fuerint, copia filiorum. et quod scriptum est: tempus amplectendi et tempus continendi ab amplexu, per illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; illud quippe fuit amplectendi, hoc autem continendi ab amplexu. Itaque et apostolus, cum hinc loqueretur, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑentib xp̃i ꝓles fides. sacramentũ ꝓlem cog¬
noscimus ipm̃ dñm iħ̾m fidem qr nullum
adult̾ium sacramentũ qͥa nlłm diuorcium
Solus ibi nuptialis concubitus non fuit. qͥa
in carne pcc̃i fieri non poterat sine illa carniꝰ
concupĩa pudenda que accidit ex pccõ. sine
qua concipi uoluit qui futurus erat sũ pccõ
Non in carue pcã s in similitudinẽ carnis
pcc̃i. ut hinc ⁊̃ doceret om̃em que de concu¬
bitu nascitur carnem ẽẽ ꝑcũi. qñ quidẽ sola
que non indenata est nõ fuit caro pccĩ. Qm¬
uis cõiugał concubitus qui fit intentõne
gen̾andi non sit ip̃e pcr̃m. qr ip̃a bona uolũ¬
tas animi sequentem ducit. nõ ducentems
sequitur corpus uoluptatem. nec humañ
arbitͥum trahitur subiugante pcc̃o. c̃iuste
redigitur in usũ gen̾andi plaga pcc̃. Hurꝰ
plage quidam pruritus in adultĩoꝵ ⁊ for¬
nicatõnum. ⁊ quoꝵlibet stuproꝵ. acq in¬

Expanded text:
ti, proles, fides, sacramentum: prolem cogti, proles, fides, sacramentum: prolem cognoscimus ipsum Dominum Jesum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi voluit, qui futurus erat sine peccato, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit caro peccati, quamuis coniugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur subiugante peccato, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque in
Abbreviated transcription (Latin):
negasse putaretur ewangelista secutus ad¬
iunxit. ⁊ ip̃i nõ intellexerũt uerbũ quod lo¬
quutus est ad illos ⁊ descendit cum eis ⁊ uenit
nazarech. ⁊ erat subditus ilł. Quib subditu
nisi ꝑentib. Quis autem subditus nisi iħcxͦ.
longe infra formam dei erant nisi qr seinz ipm̃
exinaniuit formam s̾ui accipiens. cuius forme
parentes erant: S cum illo non seminante illa
peꝑiss ꝓfecto nec ipĩus forme sui ambo ꝑentes
essent. nisi int̾ se eciam sine carnis ꝯmixtione
cõuiges essent. Unde ⁊ series generationũ cũ
parentes xp̃i cõnexione successionis cõmemo¬
rantur usq ad iosepb potius sicut fcm̃ est fue¬
rat ꝑducenda. ne in illo ꝯiugio uirili sexui u¬
tiq potiori fieret iniuria. cum ueritati nichil
periss. qi ex semine dauid ex quo uenturus
predicatus est xp̃c. & ioseph erat ⁊ maria. Om¬
ne itaq nuptiarũ bonũ impletũ est in illis

Expanded text:
negasse putaretur, euangelista secutus adnegasse putaretur, euangelista secutus adiunxit: et ipsi non intellexerunt uerbum quod locutus est ad illos. et descendit cum eis et uenit Nazareth et erat subditus illis. quibus subditus nisi parentibus? quis autem subditus nisi Iesus Clonge infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi conexione successionis commemorantur, usque ad Ioseph potius, sicut factum est, fuerat perducenda, ne in illo coniugio uirili sexui utique potiori fieret iniuria, cum ueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uenturus praedictus est Christus, et Ioseph erat et Maria. Omne itaque nuptiarum bonum inpletum est in illis
Abbreviated transcription (Latin):
nec perierat. nec mendax manserat ꝯiugis
appeslatõ. ubi nec fuerat. nec futura erat car¬
nis ulla cõmixtio. Erat qͥppe illa uirgo iõ sãc¬
tius ⁊ mirabilius iocunda suo uiro. qreciam
fecũda sine uiro. ꝓle dispar. fide compar ꝓp̃
qd̃ fidele ꝯiugium ꝑentes xp̃i uocari ambo
meruerunt. ꝙ non solum illa mat̾ uerũeciã
ille pater eius sicut cõiunx mr̃is eius. uerum
m̃te: non carne. siue tam̃ ille pater sola m̃te.
eius. non sublimitatis. infirmitatis. non diui¬
nitatis. Neq enĩ mentitur ewangeliũ ubi
legitur. ꝙ erat pater eius ⁊ mater mirantes
suꝑ hiis que dicebantur de illo. Et alio loco.
ꝙ ibant ꝑences eius per om̃es annos in ierłm.
querebamus te. At ille ut ostendet habere
se pret̾ illos patrem qui eum genuit preter
matrem. respondit eis. Quid ÷ quod me quere¬
batis. nesciebatis qr ĩ hiis que patris mei sunt
or me esse: Et rursus. ne hoc dcõ parentes illo

Expanded text:
nec perierat nec mendax manserat coniugis nec perierat nec mendax manserat coniugis appellatio, ubi nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. erat quippe illa uirgo ideo sanctius et mirabilius iucunda suo uiro, quia etiam fecunda sine uiro prole dispar. fide conpar. propter quod fidele coniugium parentes Christi uocari ambo meruerunt et non solum illa mater uerum etiam ille pater eius sicut coniux matris eius, utrumque mente, non carne. siue-tamen ille pater sola mente umilitatis eius, non sublimitatis, infirmitatis, non diuinitatis. neque enim mentitur euangelium, ubi legitur: et erant pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo, et alio loco: et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem; go dolentes quaerebamus te. at ille ut ostenderet habere se praeter illos patrem, qui eum genuit praeter matrem, respondit eis: quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his, quae patris mei sunt, oportet me esse? et rursus, ne hoc dicto parentes illos
Abbreviated transcription (Latin):
man int̾ uiuentes quiddam ꝯiugale. quod
nec seꝑatõ nec cũ altero copulatio possit au¬
ferre. Manet autẽ ad noxam crim̾is non ad
uincłm fed̾is. sicut apostate anima uelut de
ꝯugio xp̃i recedens. eciam fide ꝑdita sacͣmẽ¬
cum fidei non amittit. quod lauachro rege¬
ueratõnis accepit. Redderetur .n. ꝓculdubio
redeũti si amisiss abscedens. Hoc autẽ habet
qui recesserit ad cumulũ supplicii. non ad mi¬
tum p̃mii. Quib uero placuit ex concessu
absit ut uincłm int̾ illos ꝯuingale rum¬
patur. Imo eo firmiꝰ erit quo magis ea pac¬
ta secum inierũt. q̃ carius concordiusq ser¬
uanda sunt non uolũtaris corpoꝵ nexib¬
s uoluntariis affectib animoꝵ. Neq fal¬
lacit̾ ab angelo dc̃m est ad ioseph. Noli ti¬
mere acciꝑe mariam cõiugem tuam. Cõũx
uocatur expͥma desponsatõnis fide quam cu¬
bitu nec cognouerat nec fuerat cognituruꝰ.

Expanded text:
manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima uelut de coniugio Christi recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lauacro regenerationis accepit. redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibd uoluntariis affectibus animorum. neque enim fallaciter ab angelo dictum est ad Ioseph: noli timere accipere Mariam coniugem tuam. coniux uocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognouerat nec fuerat cogniturus;
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o ⁊ eccłia. ut uiuens cũ iiuente in et̾¬
num nlło diuorcio separetur. Cuius sacra¬
menti canta obseruatõ est in ciuitate dei
nr̃i in monte scõ eius. Hoc est in eccłia xpĩ
quibq fidelib ꝯiugatis. qui sunt sine du
causa uel nubant femine uł ducant uxo¬
res nec sterilem ꝯiugem fas sit relinquere.
ut alia ferunda ducatur. quod si quisqͣm fe¬
cerit non lege huiꝰ scli ubi int̾ueniente re¬
pudio sine crimine concedit᷑ cum aliis alia
cestat᷑ s lege ewangelii tens est ad ulterii.
sicut ⁊̃ illa si alt̾i nupserit. ⁊ usq ad eo ma¬
nent int̾ uiuentes semel mita iura nupci¬
arũ ut potius sint int̾ se ꝯiuges qͥ ab alt̾¬
utro separati sunt qm cum hiis quib aliis
ad heserunt. Cum aliis quippe adultĩ nõ essẽt
nͥ alt̾utrũ cõiuges ꝑmanerent. Deniq mor¬
tuo uiro cum quo uerũ cõnubiũ fũ. fi̾ uer̃
cõnubiũ potest cũ quo pͥus adult̾iũ fu̾it Ita

Expanded text:
in Christo et ecclesia, ut uiuens cum uiuente in aetein Christo et ecclesia, ut uiuens cum uiuente in aeternum nullo diuortio separetur. cuius sacramenti tanta obseruatio est in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius, hoc est in ecclesia Christi quibusque fidelibus coniugatis, qui sine dubprocreandorum causa uel nubant feminae uel ducantur uxores, nec sterilem coniugem fas sit relinquere, ut alia fecunda ducatur. quod si quisquam fecerit, non lege huius saeculi, ubi interueniente repudio sine crimine conceditur cum aliis alia testatur — sed lege euangelii reus est adulterii, sicut etiam illa, si alteri nupserit. usque adeo manent inter uiuentes semel inita iura nuptiarum, ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita
Abbreviated transcription (Latin):
inquit obseq̃batur abrahe dñm illũ uo¬
sans. Quod licet ita sese haleat ut nacura
pͥncipũ amet singłaritatem. facilius aũt
pluralitatem uideamꝰ in subditis. tamen n
plures femine uni uiro nũqͣm licice iunge¬
rentur. nͥ ex hoc plures filii nascerent᷑. Unde
si una concũbat cum plurib. qr nõ est ei hĩc
mulciplicatõ ꝓlis s frequencia libidinis.
cõiuux non potest esse s meretrix. Qm̃ sa
ne non tm̃ fecunditas cuius fructus ĩ ꝓle÷
nec tamen pudicicia. cuiꝰ uinculũ est fides.
Aerũeciam quoddam sacram̃tum nuptiar̃¬
cõmendatur. fidelib cõiugatis. Unde dicit
apłs. uiri diligite uxores ur̃as sicut ⁊ xp̃c d¬
dilexit eccłiam. huiꝰ procłdubio sacram̃ti¬
res est ut masculus ⁊ femina conubio co¬
pulati qͣmdiu uiuũt in seꝑabilit̾ ꝑ seu̾ent.
nec liceat excepta causa fornicationis a
ꝯiuge ꝯuigem dirimi. hoc .n. custoditur

Expanded text:
inquit, obsequebatur Abrahae, dominum illum uoinquit, obsequebatur Abrahae, dominum illum uocans. quod licet ita sese habeat, ut natura principiorum amet singularitatem, facilius autem pluralitatem uideamus in subditis, tamen plures feminae uni uiro numquam licite iungerentur, nisi ex hoc plures filii nascerentur. unde si una concumbat cum pluribus, quia non est ei hinc multiplicatio prolis, sed frequentatio libidinis, coniux non potest esse, sed meretrix. Quoniam sane non tantum fecunditas, cuius fructus in prole est, nec tantum pudicitia, cuius uinculum est fides, uerum etiam quoddam sacramcommendatur fidelibus conjugatis. Unde dicit Apostolus: Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Hujus procul dubio sacramres est, ut mas et femina conubio copulati quamdiu uiuunt inseparabiliter perseuerent nec liceat excepta causa fornicationis a coniuge coniugem dirimi. hoc enim custoditur
Abbreviated transcription (Latin):
non uariande appetitõ uoluptatis. Nam
sitas ꝯiugũ ꝓpterea nõ displicuiss. ut
copiosius se libido iactaret. ita ⁊̃ sancte
femine seruissent plurib singule. Qd̾ si
aliqua fac̾et quid eam nͥ concupĩe cur¬
pitudo compelłet ut plures uiros habet.
qñ ista licencia plures filios non baberet:
Axrũptam̃ magis ꝑtinere ad nupciarum
bonũ. nõ unũ ⁊ multas. s unũ ⁊ unam sa¬
tis indicat ip̃a prima dĩuinitus fc̃a cõiu¬
gium copula. ut inde cõnubia sumerẽt
iniciũ. uͥ honestius attenderet᷑ exemplũ.
Progrediente aucem genẽ humano iũ¬
cte sunt quibizdam bonis uiris. bone femĩe.
singuł plures. Unde apparet ⁊ illud digni¬
tacis magis appetisse modestiam. ꝙ hoc fe¬
cunditatis ꝑmisisse naturam. Nam ⁊ pͥn¬
cipatus mag̃ naturałr uniꝰ in młtos qͣm
in unũ pocest eẽ młtoꝵ. Nec dubitari pot̃
naturali ordine uiros potius feminis qm
uiris feminas principari. qd̃ seruans apłs

Expanded text:
non uariandae adpetitio uoluptatis. Nam non uariandae adpetitio uoluptatis. Nam sitas coniugum propterea non displicuisset, ut copiosius se libido iactaret, ita etiam sanctae feminae seruissent pluribus singulae. qaliqua faceret, quid eam nisi concupiscentiae turpitudo compelleret, ut plures viros haberet, quando ista licentia plures filios non haberet? Verumtamen magis pertinere ad nuptiarum bonum, non unum et multas, sed unum et unam, satis indicat ipsa prima divinitus facta conjugum copula, ut inde connubia sumerent initium, ubi honestius attenderetur exemplum. progrediente autem genere humano iunctae sunt quibusdam bonis uiris bonae feminae, singulis plures. unde adparet et illud dignitatis magis adpetisse modestiam et hoc fecunditatis permisisse naturam. nam et principatus magis naturaliter unius in multos quam in unum potest esse multorum. nec dubitari potest naturali ordine uiros potius feminis quam uiris feminas principari. quod seruans apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sine qua tñ in ꝓcreandis filiis ad fructũ per¬
ueniri non potest ip̃ĩus uoluntatis. q̃uolim¬
tas in conubiis fideliũ non eo fine det̾mĩa¬
tur ut transitorii filii nascant᷑ i scło isto.
s ut ꝑmansuri renascant᷑ in xp̃o. Quod
si ꝓuem̾̃t merces erit de coniugio plene
feu̾citatis. si autẽ non ꝓuen̾it pax erit cõ¬
iugib bone uoluntatis. Hac intentõne
cordis qui suũ uas possidet idest coniu¬
gem suam. ꝓculdubio nõ possidet in
morbo desiderii sicut gentes que ignorãt
deum. s in sanctificacõne ⁊ honore.sic̃
fideles qui sperant deum. Illo quippe cõ¬
cupiscencie malo utitur homo nõ uincit᷑
quando eam mordinatis atq iudecoris
motib estuantem frenat ⁊ cohib. neq
nisi ꝓpagationi consulens relaxat. atq
adhibet ut spiritalit̾ regen̾andos carna¬
liter gignat non ut sp̃m carni sordida
seruitute subiciat. Sic patres scõs ex abͣ¬
ham ⁊ ante abraham quib deus qd̃ ante

Expanded text:
sine qua tamen in procreandis filiis ad fructum perueniri non potest ipsius uoluntatis. quae uoluntas in conubiis fidelium non eo fine determinatur, ut transituri filii nascantur in saeculo isto, sed ut permansuri renascantur in Christo. quod si prouenerit, merces erit de coniugio plenae felicitatis; si autem non prouenerit, pax erit coniugibus bonae uoluntatis. hac intentione cordis qui suum uas possidet, id est coniugem suam, procul dubio non possidet in morbo desiderii, sicut gentes quae ignorant deum, sed in sanctificatione et honore, sicut fideles qui sperant in deum. illo quippe concupiscentiae malo utitur homo, non uincitur, quando eam inordinatis atque indecoris motibus aestuantem frenat et cohibet neque nisi propagini consulens relaxat atque adhibet, ut spiritaliter regenerandos carnaliter gignat, non ut spiritum carni sordida seruitute subiciat. sic patres sanctos ex Abraham et ante Abraham, quibus deus quod
Abbreviated transcription (Latin):
intlłigitur rectissime creditur. Angłorũ autẽ
scõrum nomine oẽm sc̃am creaturam spiritalẽ
in dei secreto atq occulto nunisterio constitu¬
tam nunc appellau̾ini. S sp̃c angłicos sc̃a scrip¬
tura nomine animarum significare non solet..
ꝓinde in eo quod cirra finem libri huius dixi.
rationales ⁊ intlłctuales num̃i beatarum aĩaꝵ
atq sc̃arum. legem ip̃am dei sina qua folium
de arbore non cadit. ⁊ cui nr̃i capilli numerati
sunt: Nulla interpõĩta natura excipientes usq
ad terrena ⁊ inferna iura transmittunt. Non
uideo quemad̃m uocabulũ animarum scd̃m
scripturas sc̃as forsitan possit ostendi. qñqͥdem
ħnon nͥ angłos sc̃os iucelligi uolui qͦs halere
animas nusqͣm me legisse in diuinis eloquiis
canonicisq recolo. Hic liber sic incipit. Satis
diu pene. De magistro. liber unus.

Expanded text:
intellegitur rectissime creditur. angelorum autem intellegitur rectissime creditur. angelorum autem sanctorum nomine omnem sanctam creaturam spiritalem in dei secreto atque occulto ministerio constitutam nunc appellauerim. sed spiritus angelicos sancta scriptura nomine animarum significare non solet. proinde in eo, quod circa finem libri huius dixi: rationales et intellectuales numeri beatarum animarum atque sanctarum legem ipsam dei, sine qua folium de arbore non cadit et cui nostri capilli numerati sunt, nulla interposita natura excipientes usque ad terrena et inferna iura transmittunt, non uideo, quemadmodum uocabulum animarum secundum scripturas sanctas forsitan possit ostendi, quandoquidem hic non nisi angelos sanctos intellegi uolui, quos habere animas numquam me legisse in diuinis eloquiis canonicis diu pene. CAPUT XII. De Magistro, liber unus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ꝙ ĩ illo imitatur constanciam a sũmo d̾o
ꝑ animam craiciatur. S animal esse istum
mundum sicut plato sensit aliiq philosophi
qͣmplurimi. nec ratõne certa indagare potui.
nec diuinarum scripturarũ auctoritate ꝑsua¬
deri posse cognoui.Unde tale aliquid a me d¬
dcm quo id accipi possit. ⁊̃ in libro de ĩuorta¬
litate aĩe cem̾e dictum notaui: non quia hoc
fłm esse confirmo: s qr nec uerum esse compre¬
hendo ꝙ sit animal mundus. Hoc sane incon¬
cusse retinendum esse non dubito. deum nobiᷤᷤ
non esse istum mundum. siue anima eiꝰ ulla
siue nulla sit. qr si ulla est ille qui eam fecit ẽ
deus nr̃. Si autem nulla est nulloꝵ deus potest
esse iste qͣntominus ur̃: Esse cñ spiritalem ui¬
talemq uircutem. ⁊̃ si nou sit animal munduꝰ.
que uirtus in angeł sc̃is ad decorandum atq
administrand̾ mundũ deo seruit ⁊ a quib ñ

Expanded text:
ipsum, quod in illo imitatur constantiam, a summo deo ipsum, quod in illo imitatur constantiam, a summo deo per animam traiciatur. sed animal esse istum mundum, sicut Plato sensit aliique philosophi plurimi, nec ratione certa indagare potui nec diuinarum scripturarum auctoritate persuaderi posse cognoui. unde, tale aliquid a me dictum quod accipi possit etiam in libro de inmortalitate animae, temere dictum notaui, non quia hoc falsum esse confirmo, sed quia nec uerum esse conprehendo, quod sit animal mundus. hoc sane inconcusse retinendum esse non dubito, deum nobis non esse istum mundum, siue anima eius ulla siue nulla sit, quia si ulla est, ille, qui eam fecit, est deus noster; si autem nulla est, nullorum deus potest esse iste, quanto minus noster. esse tamen spiritalem uitalemque uirtutem, etiamsi non sit animal mundus, quae uirtus in angelis sanctis ad decorandum atque administrandum mundum deo seruit, et a quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
alebantur ista. s pͥstina stabilitas hactenꝰ
accipienda est quatinus egritudĩem ita
nlłam corpora illa patiantur. sicut nͨ ista
pati possent ante pecratum. Alio loco. labori¬
osior est inqͣm huius inundi amor. Quod
enim in illo anima querit constanciã scil¬
eternitatemq ñ inuenit: qm̃ rerum transitu
completur infima pulcritudo. ꝙ qd̾ in illa n¬
imitatur constanciam a sũmo deo ꝑ animã
traicitur. qm̃ prior ÷ species tm̃mͦ temporum
si eo modo accipi possint ut nõn intelligatur
infina pulchritudo nisi in corporib homiñ
om̃ĩumq animalium que consensu corporis
uiuunt: rõ manifesta defendit. Hoc quippe
in ea pulcritudine imitatur constanciam.
deo mea per auimam traicitur Animna quippe
ip̃am compagen tenet ne dissoluatur ⁊ difflu¬
at. quod uidemus in corporib animalũ. aĩa
discedente conting̃e. Si autem infima pulcri¬
tudo in om̃ib corporib intlłigatur. cogit ista

Expanded text:
alebantur ista; sed pristina stabilitas hactenus alebantur ista; sed pristina stabilitas hactenus accipienda est, quatenus aegritudinem ita nullam corpora illa patientur, sicut nec ista pati possent ante peccatum. Alio loco: laboriosior est, inquam, huius mundi amor. quod enim W illo anima quaerit, constantiam scileternitatemque, non inuenit, quoniam rerum transitu conpletur infima pulchritudo et, quod in illo imitatur constantiam, a summo deo per animam traicitur, quoniam prior est species tantummodo tempore si eo modo accipi possint, ut non intellegatur infima pulchritudo nisi in corporibus hominum omniumque animalium, cum quibus sensu corporis uiuimus, ratio manifesta defendit. hoc quippe in ea pulchritudine imitatur constantiam, deo in ea per animam traicitur. anima quippe ipsam conpagem tenet, ne dissoluatur et diffluat, quod uidemus in corporibus animalium anima discedente contingere. si autem ipsa pulchritudo in omnibus corporibus intellegatur, cogit ista
Abbreviated transcription (Latin):
quemad̾m hic eis carendo fit melior. Hic enim
opus habet auert̾e se acarnalib sensibus
ad incelligibilia sapienda. qr infirma est ⁊
minus ydoneautrisq simł adbibere intenti¬
onem suam. ꝙ in hiis coͣrlib nunc illecebra
cauenda est qͣmdui aĩa illici ad delectationẽ
turpem potest cunc autem tam firmaerit at
perfc̃a. ut num̃is corporalib non auertatur
a contemplatõne sapĩe. ⁊ ita sentiat eos. ũ ñ
illiciatur ab eis nec eis carendo fiat melior. S
ita sit bona ⁊ recta ut nec latere possint eam
nec occupare. Item qd̾ dixi. Hec autẽ sanitas
tunc firmissima erit atq certissima cũ pͥsti¬
ne subtilitati stabilitati certo suo tempore
atq ordine ħ corpus fu̾it restitutum. Non
ita dc̃m putetur quasi non sint futura post
resurrectionem corpora meliora qmͣ pͥmoꝵ
hominum in ꝑadyso fuerunt: cum illa iam
non sint alenda corporalib almũtis quib

Expanded text:
quemadmodum hic eis carendo fit melior. hic enim quemadmodum hic eis carendo fit melior. hic enim opus habet auertere se a carnalibus sensibus ad intellegibilia capienda, quia infirma est et minus idonea utrisque simul adhibere intentionem suam, et in his corporalibus nunc inlecebra cauenda est, quamdiu anima inlici ad delectationem turpem potest. tunc autem firma erit atque perfecta, ut numeris corporalibus non auertatur a contemplatione sapientiae et ita sentiat eos, ut non inliciatur ab eis nec eis carendo fiat melior, sed ita sit bona et recta, ut nec latere possint eam nec occupare. Item quod dixi: haec autem sanitas tunc firmissima erit atque certissima, cum pristinae stabilitati certo suo tempore atque ordine hoc corpus fuerit restitutum, non ita dictum putetur, quasi non sint futura post resurrectionem corpora meliora, quam primorum hominum in paradiso fuerunt, cum illa iam non sint alenda corporalibus alimentis, quibus