comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iux̾it licet de ꝯmͣentibus or̃o uõ sen¬
serit s cũ uent̾ alt̾i fr̃uix̾it donatões
nutue ualebunt. Nam ⁊ circa mortis
c̃a donatõnes nuituas idẽ erit ꝯsequẽs
dr̃e neutridata conditione locupletes
gͥ hedes donationib relinquent
scd̾m hoc si ambo ab hostib captisunt
ambo quia ibi decesserit ñ simł uttũ¬
q captiuitatis spectamꝰ tempꝰ ut dona
tões dicamꝰ uale qiͣ simnł decesserst an
neutrum qr uiuis eis enus funtum
est m̃m̃ anspectamꝰ ut prĩ decesfit ut
in eiꝰ ꝑͣ non ualeat donatio an neuter
rediit ut eius ualeat mea tm̃ fert opi¬
nio ubi non reu̾tut᷑ ut tempꝰ sit spectã¬
dum captiuitatis qiͣ tũc defecerũt qd̃ si
art̾ redierit eũ uid̾i suꝑiꝰ uixisse ꝙ redi¬
it. ¶ Qur ciuasdam res ex hiis qͣs
ante legat postea donat ułalia cansa
fuit legandi. ¶Er̃ononsolu uirũ
⁊ uxorem complectitur s ⁊̃ cetos qui

Expanded text:
eruixerit, licet de commorientibus oratio non senserit: sed cum neuter alteri superuixerit, donationes mutuae ualebunt: nam et circa mortis causa donationes mutuas id erat consequens dicere neutri datam condictionem: locupletes igitur heredes donationibus relinquent. secundum haec si ambo ab hostibus simul capti sint amboque ibi decesserint non simul, utrum captiuitatis spectamus tempus, ut dicationes ualere, quasi simul decesserint? an neutram, quia uiuis eis finitum est matrimonium? an spectamus, uter prius decesserit, ut in eius persona non ualeat donatio? an uter rediit, ut eius ualeat? mea tamen fert opinio, ubi non reuerterunt, ut tempus spectandum sit captiuitatis, quasi tunc defecerint: quod si alter redierit, eum uideri superuixisse, quia redit. Qui quasdam res ex his quas antea legat, postea donat: uel alia causa fuit legandi. Oratio non solum uirum et uxorem complectitur, sed etiam ceteros, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cturas nauiũq̃s dñs locau̾at It p̾nsi¬
ones insulaꝵ acceꝑit ob indebitũ ei
tenebitur quincit lib̾atus soluando
Qrgͦ dicisolẜ predoni fructꝰ posseꝰ
defensio naiqui ne ꝯueniatur do¬
nectitius ꝯsul fiat paciscatur qr poi
titio decedẽte i perpetua sĩ excep¬
tio ciue ad tempus est titio ꝯsulatũ
ineunte sũma rõne dicet᷑ ꝙ int̾im
solu̾it repeti posse. ut .n. pactũ ꝙ in
tempꝰ certum collocatũ est ñ magis¬
ita ꝓrsus defensio iuiris que cãm inc̾tã
demł. Cum indebitũ impub̾is noĩe
tutor nũauit impubis odc̃o est Cre¬
ditor ut ꝓcuratori suo debitũ redd̾et᷑
mandauit maiore pectiũa soluta ꝓcͣa¬
tor indebiti causa ꝯuenietur.  d̾ si
noiatĩ. ñ ut maior pettiũa solu̾etur
delegauit indebiti ꝯ eo qui delegaũ

Expanded text:
cturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse defensio. nam si qui, ne conueniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tineunte, summa ratione dicetur, quod interim solvitur, repeti: ut enim pactum, quod in tempus certum collatum estita prorsum defensio iuris, quae causam incertam m Cum indebitum impuberis nomine tutor numeravit, impuberis condictio est. Creditor, ut procuratori suo debitum redderetur, mandavit: maiore pecunia soluta procurator indebiti causa convenietur: quod si nominatim, ut maior pecunia solveretur, delegavit, indebiti cum eo qui delegavit
Abbreviated transcription (Latin):
ignem subiec̾it nam ꝙ custodit
nicħ fecit qui recte ignẽ subiecit ñ
peccauit quid gͦ est puto utilemcõ¬
petentẽ actõem tam in eũ qͣd̾̃ ad for¬
nacem obdor nuit ꝙͣ in eũ cuu negli¬
genter custodit nec quisqmͣ dix̾it
in eo qd̃ ob dormunt rẽ eũ humanã
⁊ naturalẽ passũ tũ d uel ignem ex¬
tingu̾e uł ita minuere ne euagetur.¬
¶Si furnũ iuxͣ parietem cõmunẽ hres
an i dampni inuiria tenearis ⁊ aitꝑ
tulus agi ñ posse qr nec cũ eo qͥ focũ
dam .s. si paries exustꝰ sit. sinã ñ dum
mͥ dapnũ ded̾is s itaignẽ hẽas ut
metuã ne mͥ dapnũ des. dãpni inte¬
cati puto suffic̾e cautõem ¶ Protułꝰ. at.
Cũ coloni serui uillam exussissent¬
n colonũ uł ex locato uel ex lege acqͥhia
ten̾i ita ut colonus possit seruũ noxe
ded̾e ⁊ siuno iuditio res ẽẽt iudicata
alt̾o ampliꝰ ñ agend̃ s hec ita siculpa
colonus careret ⁊ cet̾m si noxios ser¬
uos seruos habuissz dampni eũ inui¬

Expanded text:
i subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur.Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria teneulus agi non posse, quia nec cum eo qui focum dam, scilicet si paries exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum vel ex locato vel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit servos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniu
Abbreviated transcription (Latin):
ueluineas crudas acquilia tenebitur.
Ꝙsi iã maturas cessat acquilia. Nł¬
la .ni. iuiuria est cum tͥ ⁊̃ impensas do¬
nau̾it que ĩ collectione hĩ fructuum
impendunt᷑ s si collecta hec int̾ceꝑit
furti tenetur. ¶Octaueñ uniꝰ adicit
nͥ inquit interram uuas periecit ut
effund̾ent᷑ ¶Ideni ⁊ in silua cedua scͥ¬
bit ut si ĩmat᷑ã autem acquilia tene¬
atur. Ꝙ maturã int̾ceꝑit furtitem̾ eũ

Expanded text:
uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur.Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur.Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃m atq ĩo lege acquilia agiposse.
¶Si cius uestimenta scind̾it uł ĩqui¬
nau̾it aquilia cũ ruperit teneturs
⁊ si quiis uinũ uł frumentũ meum
esfud̾it in flumen sufficit acquilie
actio. ¶ Item si quis frumento are¬
namuł aliud quid miscu̾it ut disfi¬
tilis se ꝑaciosit qiͣ de corrupto agi
pot̾t ¶Siquis de manunũmos mͥ¬
excusserit sabinus existimat damp¬
ni iniurie ẽẽ actõñe si ita perierint
ne ad aliquem peruenirent puta
si in flumenur in mare uel i cloa
oꝑe tͥ consilio furti factiagendum qd̃
⁊ antiquis placuit idem ⁊̃ in fc̃m dari
posse actõemait Si młr pugno uel
equa ictu a tepertussa ei̾cerit brutus
ait acquilia tem qĩ rupto EEt ⁊ si
mulũ plus uisto hon̾auit ⁊ ⁊ aliqͥd
membri rupit acquilie locũ fore. ¶sin¬
autem nauem uenaliciaꝵ m̾cium
perforass acquilie astõem ẽẽ qiͣ ruꝑit uͭ
iuł scribit. ¶ Si oluiã iminaturã decer¬
pserit uel desecuerit segetẽ immaturã

Expanded text:
datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloaope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno vel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et si mulum plus iusto oneraverit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. Si navem venaliciarum mercium perforasset, Aquiliae actionem esse, quus scribit.Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓtulũ existimasse ut seiꝰ refert qͥ
si uolũtate tua nonfecit cessare no¬
xalẽ astõem. ne sit in potãte seruiu̾
a seruo ticii celsus scribit alt̾m ex d¬
diñs agentẽ aut litis extimafõem
consecuturũ ꝓ parte aut noxe dedi
ei ĩ solidũ oport̾e quuahec heres diui¬
sionẽ ñ recipit ¶ Siu occidentis no¬
mine dñs tenetur is u̾o cui bona fide
one q̃rit᷑ ⁊ ait Iulianꝰ ten̾i ⁊ est u̾issi¬
abiii ¶Tcio autẽ capite ait eadem lex
es dño dare dampnas esto. Si qͥs gͥ ñ
occiderit hoĩem uel pectudẽ s uerse¬
rit freg̾it ruperit sñ dubio ex hiis
u̾bis legis agendũ erit ꝓinde si facẽ
seruo meo obiet̾it ⁊ eũ aduxis

Expanded text:
ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate serui, ut a seruo Titii, Celsus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res diuisionem non recipit.Serui autem occidentis nomine dominus tenetur, is uero cui bona fide one, quaeritur: et ait Iulianus teneri ‹et› est uerissiabiit.Tertio autem capite ait eadem lex aes domino dare damnas esto'.Si quis igitur non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adus
Abbreviated transcription (Latin):
rit. sisolisi aut̃ auenas insegetemali¬
cnam miecerit: quo eam inquinares
n solu qidẽ ꝙ ui aũ clã dñm posse
ag̾e uel silocatus fundus sit colonũ
s in fcm̃ agendũ. s si colonus eam
alia quedã sp̃es dampni est ip̃m quidẽ
corrumpe uł nuitare ait lex acquilia
locũ hẽat alia nilla ip̃i mutatõe appli¬
care aliud cuiꝰ molesta separatio sit¬
cũm eo plane cui uinũ spurcauit
casuuel esfudit uel acetũ fecit uel ali¬
omodo uiciauit agi posse acqiuilia c¬
telsus ait quia et esfusum ⁊ acetum
fc̃m corrupti applłone continetur ⁊
non negat fc̃m ⁊ iustũ contin̾i corru-¬
ꝑti applłone s ñ ẽẽ nouũ ut lex sp̃ałr
quib dam enumi̾atis gn̾ale subiciat
uerbũ quo sp̃uali completat᷑ que sẽ¬
tentiauera. ¶Rupisse eũ utiq ac¬
cipiem̃ qui uulnau̾it uł uirgis uel
loris uelpugnis cecid̾it uel telo uel qͦ
aloscind̾ ⁊ alti corpus uel timorem
fec̾it ita demũ si dampnũ iniuria da¬

Expanded text:
rit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam alia quaedam species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit.Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur.Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex at uerbum, quo specialia complectatur: quae sententia uera est.Rupisse eum utique accipiemus, qui uulnerauerit, uel uirgis uel loris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderet alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria da
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur ĩ mortuolicet confessus est¬
¶Si procurator aut tutor ant cura¬
tor aut qui ius aliu̾d confiteat᷑ ab
sentẽ uuln̾asss confessoriaĩ eo utilis
actio danda est. ¶ Notandũ quidẽ¬
ꝙ in bac actõne que adu̾sus cõfitentẽ
dat᷑ uidex ñ rei iudicande s estiman¬
de datur nãnlłe partes ser iu dicantis

Expanded text:
teneatur in mortuo, licet fassus sit.Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est.Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae d
Abbreviated transcription (Latin):
dam pmiserit ⁊ liber factus sistatur
si de ip̃o controuersia est capitalium
actõnũ inuiriaꝵq noĩe ñ recte sistit᷑
quia alit̾ de seruuo suplitio ⁊ u̾beri¬
b de inuiria satis sit auter de lib̾o iũ¬
dicta sumitur ⁊ condempnatõ peccu

Expanded text:
dam promiserit et liber factus sistatur: si de ipso controversia est capitalium actionum iniuriarumque nomine, non recte sistitur: quia aliter de servo supplicium et verberibus de iniuria satisfit, aliter de libero vindicta sumitur vel condemnatio pecu
Abbreviated transcription (Latin):
tii prestare si se doceant ex iusta cã
funt ⁊ distracta mox restitutus sit
adu̾sus siñam presidis ur ꝓcurato¬
riscesaris uidendũ ẽs an ea que di¬
mittendum .i. si grande dampnũ sit
minoris. In dotis quio modo niułi
unc in minorib uidend̾ est utr̃
in ꝯtractib capitis dum taxat sub¬
ueniatur an ĩ delinquentib ut pu¬
ta si aliquid dolo minorfec̾it inre
depoĩta ułꝯmodata uł abas incõ¬
tractu ut ei subreuiatur sincħ̾ ad
eum ꝑuen̾it ⁊ placet in delictis mi

Expanded text:
ii praestari, si se doceant ex iusta caussint et distracta, mox restitutus sit aduersus sententiam praesidis uel procuratoris Caesaris, uidendum, an ea remittendum, id est si grande damnum sit minoris. In dotis quoque modo mulieunc uidendum minoribus utrum in contractibus captis dumtaxat subueniatur, an etiam delinquentibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis m
Abbreviated transcription (Latin):
omientio gen̾alis inꝑignore dã¬
dobonoꝵ ur postea quesitoꝵ recepta
est in sp̃cm autem aliene rei collata cõ¬
uentõne si ñ fuit ei qd̃ pignus dabat
debita postea debitori dño q̃sito diffi¬
cilius creditori qui ñ ignorauit alie¬
nũ utilis actio dabit᷑ s faciliorerit
possidenti retentio. ¶ Suopigno¬
ridato peccłium eius creditor cit᷑ ꝯuẽ¬
tõem spałr sr̃ eo ꝯceptã frustra distra¬
hat nec int̾est qñ seruus dño peccłi¬
um adquisierat. Cump̾diũ pignori
daretur noĩatĩ ut fructus quoz pig¬
noriẽent ꝯuenit. eos consũptos bo¬
na fide emptor utili seruiana resti-¬
tue non cogetur pignoris ⁊ enicamuͦ

Expanded text:
onventio generalis in pignore dando bonorum vel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata conventione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignoravit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Servo pignori dato peculium eius creditor citter super eo conceptam frustra distrahit, nec interest, quando seruus domino peculium adquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim
Abbreviated transcription (Latin):
li obicẽ sllud uideamꝰ si quis debitor
uoluntate creditoris sui uendid̾it me¬
uio uł ei equo meuius em̾it ⁊ peame¬
uius debitori titio heres extitit ⁊ credi¬
tor ab eo petit quid iuris sit s iniquũ

Expanded text:
li obicere.Illud uideamus, si Titius debitor li obicere.Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et creditor ab eo pet
Abbreviated transcription (Latin):
peccłiarit̾ ypothecam acceꝑuit ⁊ habe¬
ant lib̾am ãnũstratõem uideamꝰ an
aaamodũ donare nõ possũt ita nec
pacisci ne pignori sit possunt s dicẽd
est ut conced̾e possut si licet sip̾ciũ
per actõem accipiant qͣi uendant fi
uoluntate creditoris fundꝰ alienat᷑
est ĩu̾eꝯͣ de de applicari sibi eũ cre¬
ditor desidat ac si tñ. esfectꝰ sit sequit᷑
uenditionis nã si ñ uenierit ñ est sa¬
tis ad repellendu creditorẽ ꝙ noluit
uenire. ¶ Sẽuacuũ est crede agrũ
spãłr ỹ pothece datũ ꝑmissu creditori
uenisse sup̃e debitor rẽ possideat nͥ c̃
pot̾ sĩ ut debitor permissu creditoris
uendid̾it de inde postea bona fide rode¬
m̾it ab oodẽ uł ab alio ad quẽ per in¬
cessionẽ ea res pertin̾e cepissz aut si
ip̃e debitor emptori ħes extiti̾t u̾m tmñ
cum peccũa soluta ñ sit doli mali sus¬
pitiomerit tnͣslata ad p̾sens tempus
ut possit creditor replicatdem dolima¬

Expanded text:
eculiariter hypothecam acceperint et habent liberam administrationem, uideamus, an quemadmodum donare non possunt, ita nec pacisci ne pignori sit possint. sed dicendum est, ut concedere possint, scilicet si pretium pro pactione accipiant, quasi uendant.Si uoluntate creditoris fundus alienatus est, inuerecunde applicari sibi eum creditor desiderat, si tamen effectus sit secutus uenditionis: nam si non uenierit, non est satis ad repellendum creditorem, quod uoluit uenire.Superuacuum est quaerere agrum specialiter hypothecae datum permissu creditoris uenisse, si ipse debitor rem posi, ut debitor permissu creditoris uendiderit, deinde postea bona fide redemerit ab eodem uel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli ma
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it ei qͦ ꝓd̾it pactũ qui restitui hedi¬
tatẽ ex senat᷑ consulto trebelliano¬
Si ꝓcurator debitoris ĩ rem suã sitͣ pu¬
to dubitari deb̾e quĩ pactũ noceat credi¬
tori. Item si a parte creditoris ꝓtͣator ĩ¬
in rem suã extit̾it paciscendo ĩutilem
sibi facit ypothecariã actõem ĩ tm̃ ut
putem recte diei ⁊ dñis litis ħ casuno¬
cere hanc exceptõem. ¶ Si couer̾it

Expanded text:
ue proderit pactum, cui restituit hereditatem ex senatus consulto Trebelliano.Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem sibi faciet hypothecariam actionem, in tantum, ut putem recte dici et dominis litis hoc casu nocere hanc exceptionem.Si conuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
dicend̾ est ñ posse nͥ spicitałr ħeis mã¬
datũ est si cũ debitoris ꝓcuratore ꝯuenn¬
ne sit res obligata dicend̾ cst id debito¬
riper doli exceptoem ꝓdẽe Cũ autẽ cum
seruo ei cõuen̾it per ip̃am pacti excep¬
tõem conuenti deb̾et. ¶ Sic cõuenit
de parte pro indiuiso alienanda si c̾ta
res est q̃uenit pot̾ dici de reliqͣ parte ab
initio agi oport̾e nec obstat exceptio.¬
¶Itud tenend̾ est si cnus coĩs rei partem
ꝓ indiuiso ded̾it ypothece diuisione fc̃a
cũ sotio ñ utiq eam ꝑtẽ creditori obliga¬
tamee que ei obtingit ꝙ pignoris de¬
dit sz utriuisq pars ꝓ indiuiso ꝓ parte
dimidia manebit obligata

Expanded text:
eis mandatum est. Sed si cum debitoris procuratore ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum servo eius convenerit, per ipsam pacti exceptionem conventi debet. Si convenit de parte pro indiviso alienanda, si certa res est quae venit, poinitio agi oportere nec obstat exceptio.Illud tenendum est, si quis communis rei partem pro indiuiso dederit hypothecae, diuisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiuiso pro parte dimidia manebit obligata
Abbreviated transcription (Latin):
Antẽ P auroe mora insoluendo fi¬
dei ꝯm̃isso fc̃a partus qͦ ãcillar᷑ resti¬
tuendo. ¶Heres rogatus erat post
mortem suam sine redditu h̾editatẽ
uiuo herede nati restituendi ẽent ppͥ
u̾ba testam̃ti quib de reoditu solo de¬
ducendo testator sensit paur re aute¬

Expanded text:
moram in soluendo fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos.Heres rogatus erat post mortem suam sine reditu hereditatem illarum etiam uiuo herede nati restituendi essent propter uerba testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sensit.Paulus respon
Abbreviated transcription (Latin):
las pensiones si cõdictione datausure
ñ soluant᷑ ea condictio obseruaretur
Ca ꝑtineant ut qmͣis ꝯmissa ũt sorte
prima stipłõ ñ tm̃ in ampliorẽ cinͣtita¬
temusuraꝵ ꝯueniri possit qmͣciꝰ pẽsio¬
ni noĩeciue egͦ ssa est diem p̾stitutũ
cta est idem ut ꝑsingłas pensiones cõ¬
distio spectaretur n illaꝵ sis temporib
leuioꝵ usuraꝵ ⁊ ĩõ posse enuctam pena
sequentum pensionum
Sceuost. Cui senisses usuras ꝓms̃it
permłltos amios minores p̾stiti̾t hr̃s
creditoris semisses petit ꝯper debitorẽ
non stet̾it quomiinꝰ minores soluat
ciuero anexceptio doli uł pacti obstet
& si ex soluendis ex more usuris per
tanta temꝑa mora ꝑ debitorẽ ñ fuit
posse scd̃m ea que ꝓpon̾ent᷑ obstareex¬
ceptionem. ¶Quesitũ est an iudi¬

Expanded text:
las pensiones condicione data usurae non solvantur, ea condicio observaretur" eo pertineant, ut, quamvis commissa sit forte prima stipulatio, non tamen in ampliorem quantitatem usurarum conveniri possit quam eius pensionis nomine, quae egressa est diem praestitutucta est, id est ut per singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leviorum usurarum: et ideo posse evitari poenam sequentium pensionumum.Qui semisses usuras promissit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minore‹s› soluat, quaero an exceptio doli uel pacti obstet. respondi, si exsoluendis ex more usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, posse secundum ea, quae proponerentur obstare exceptionem.Quaesitum est, an iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ta h̾editati acquirant᷑ in usufructutã
siex die usuffructꝰ legetur. dies sc̃d̾s non¬
dum cedit nisi cum dies uenit posse .n.
usumfructũ ex die legait ⁊ in diem con¬
stat. ¶on solũ autem usuffructꝰ añ adi¬

Expanded text:
ta hereditati adquirantur, in uta hereditati adquirantur, in ui possit.Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat.
Abbreviated transcription (Latin):
ciui se liti obtulit a possoreꝯsequitur
pars .n. collegatarii ip̃i accrescit ñ dño
ꝓprietatis usuffructus .n. ꝑsone accres¬
cit ⁊ ni suerit amissus. S
tur fructuarii separafi uident᷑ ñ minꝙ¬
sieqiuis portõnib duob eiusdẽ rei fru¬
ctus legatus fiuss. unde sit ut int̾ cos
ius accrescendi non sit. legati.
herede usumfructum uindicat. R.¬
Quaiqmͣ ususfructus
ex fruendo ꝯsistat idesu ex fc̃o aliquo eiꝰ
qui fruitur ⁊ utitur ⁊ tñ semel cedit di¬
es al̾r atti si cui in menses uł in dies
uł in annos singłos quid legetur t̃t
.n. ꝑ dies singłos ur mensesuł ãnos.
dies legati cedit. uñ qri potest si usus
alt̾ius dieb usuffructus legatus est
iõ si ususfructus legatus sit quicotidie
ctus. Item usuffructus Item usus ñ prius
tedit qmͣ heditas adeat᷑ tunc .n. consti¬
tuitur usuffructus cumquis iamfriũ
pot̃ hac rõne ⁊ si seruo heditario usustru¬
ctus legetur. Iulꝰ scribit qmͣus ceta lega¬

Expanded text:
ur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus fructus enim personae adcrescit et si fuerit amissus. Patur, fructuarii separati videntur non minaequis portionibus duobus eiusdem rei fructus legatus fuisset: unde fit, ut inter eos ius adcrescendi non sit, 12 Ulpiaherede usum fructum uindicatquam usus fructus ex fruendo consistat, id est facto aliquo eius qui fruitur et utitur, tamen semel cedit dies: aliter atque si cui in menses uel in dies uel in annos singulos quid legetur: tunc enim per dies singulos uel menses uel annos dies legati cedit. unde quaeri potest, si ususalternis diebus usus fructus legatus est. Et ideo si is fructus legatus sit, qui cottidie us fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur usus fructus, cum quis iam frui potest. hac ratione et si seruo hereditario usus fructus legetur, Iulianus scribit, quamuis cetera lega
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittitur ñ .n. in mora isa qluo peccu¬
nia pp̃ exceptõem peti non pot̃. S su
suraꝵ qnͣtitatem que medio tẽꝑe col¬
ligitur stipsam̃ ⁊ ꝯdictõ exstin̾it sicut
est infructib idem ⁊ in usuris pot̾ expͥ¬
miut ad diem non soluta peccuia
que ꝯpetit usuraꝵ noĩe ex die int̾po¬
site stipłonis prestet᷑.
ffricanus .x. ius qͥmi inꝓuinciasti¬
chum s̾uũ kalendanio ꝓposu̾at rome
ignarus pecciũas defuncti. aut
exegit aut credidit ut int̾dũ stipłare¬
tur ⁊ pignora acceꝑat ꝯsulebat᷑ quid
arum au̾tem sumaꝵ noĩe qiuead stichũ
didissz eas nonex maiore parte ꝗͣ exqͣ
ip̃ehes sit alienatas ẽẽ nai⁊ sit ĩ hoc
ded̾im nũmos ut eos sticho credas dem̃¬

Expanded text:
n mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis praestetur. ionum. Eius, qui in prouincia Stichum seruum kalendario praeposuerat, Romae ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quidarum autem summarum nomine, quae ad Stichum didisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, de
Abbreviated transcription (Latin):
edictũ post tot in nuo edicta q̃pre¬
tesserint datur ñ nunqm̃ post utũ
latur unũ pro oĩb ħ autem exti¬
mareo eum qui ius dicit ꝓ cõdicti¬
one cause uel persone ur temꝑis ⁊
ita ordinem edcõꝵ uł ꝯpendiũ mo

Expanded text:
edictum post tot numero edicta quae praecesserint datur, nonnumquam post unum latur unum pro omnibus. hoc autem aestimare oportet eum qui ius dixit et pro condicione causae vel personae vel temporis ita
Abbreviated transcription (Latin):
rit su ñ agetur ca ⁊ ꝓnunciabitur
absens sibonã cãm hũit uincet.
d̃ si is qui edictum peremptori¬
um impet᷑ͣuit ab sit die cognirõis
is uero aduersus quem impetͣtum
assit tunc circunducend̾ erit edictũ
pemptoriũn c̃acognoscetur nec scd̃
presentem ꝓnuntiabitur Cirtũ¬
ducto edicto uideamus anamplius
reus ꝯueniri possit an uero calua

Expanded text:
rit, agetur causa et pronuntiabitur,absens, si bonam causam habuit, uincet. Quod si is qui edictum peremptorium impetrauit absit die cognitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum peremptorium neque causa cognoscetur nec secundum praesentem pronuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua
Abbreviated transcription (Latin):
demł .i. disp̃. Qui se dicit suis nũ¬
mis redemptum si hoc ꝓbau̾it exinde
liber crit ex quo sm̃a redemptusest
qr constitutõ non lib̾tũ ꝓnuntia¬
rip̾cepit s restitu ei libertatem iu¬
let proinde compellendus erit manu¬
mitt̾e cum quise suis nũmis redemit
s ⁊ si latitet exempla senatus con¬
sultoꝵ ad fidcio missariam libertatẽ
pertinentis debere inducio ita.
edictũ hoc ordine uenitur ut pri¬
mo quis petat post absentiam adu¬
sarii edictum primum mox altm.
qd̃ inde hoc noni sumpsit cr perume¬
ret duputatõem hoc est ultra ñ paci
peremptorio autem ꝯminat᷑ is cqi
edictum edit ⁊̃ absente diu̾sa par¬
te cogniturũ se ⁊ ꝓnunciaturum.

Expanded text:
disputationum Qui se dicit suis nummis redemptum, si hoc probaverit, exinde liber erit ex quo redemptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere induci oporteedictum hoc ordine uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum primum, mox alterquod inde hoc nomen sumpsit, quod peremeret disceptationem, hoc est ultra non pateperemptorio autem comminatur is qui edictum dedit etiam absente diuersa parte cogniturum se et pronuntiaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
nus ⁊ ip̃e fruendi cam ⁊ usũ hebit. Re¬
rum autem existimatõnis usuffru¬
ctus tͥ legetur int̾est namsiqiuidem
retũ legetur deducto eo ꝙ p̾ea põstea
tibi legatũ est ex reliquis bõis nsum
fructũ feres. sinautẽ existimatõis usus
fructus legatus est id quo existima¬
bitur ꝙ p̾t̾ea tibi legatũ. nãsepius
idem legando non ampliat testator
legando ampliare legatũ possumus.

Expanded text:
di causa et usum habebit.Rerum an aestimationis usus fructus tibi legetur, interest: nam si quidem rerum legetur, deducto eo, quod praeterea tibi legatum est, ex reliquis bonis usum fructum feres: sin autem aestimationis usus fructus legatus est, id quoque aestimabitur, quod praeterea tibi legatum est. nam saepius idem legando non ampliat testator ationem eius legando ampliare legatum possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
asretineo nisi ille utatur
hñt aliquam utilitatẽsialiciuo loco o¬
portuno ponantur. Licet p̾dia q̃dã
talia sunt ut mag̾ inea impendamꝰ
qͣm deiluis acquiram̃ tñususfructus
eorum relincim potest.

Expanded text:
as retineo, nisi ille utatur ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur.Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
piatur aut alio subripiente ipse
nauta soluendo ñ sit Si nauta
naute stabularius stabulariis
caupo cauponis res recepit etiue
tenebuntur. ¶ Ip̃ dixit ⁊̃ ad eas
res hoc cẽ ctũ pertine que post impo¬
sitas m̃ces in naui locatasq inferũt
⁊ si eaꝵ uectura non debetur ut ue-¬
n ꝑ custodia s nauta ut tnͣsueat ue¬
ctores caupont uiatores man̾e ĩ cau¬
ponia paciatur stabularius ut per:¬
mittat iumenta apͥ esi stabulari ⁊ tñ
custodie noĩe tenentur nam ⁊ fullo
⁊ sartinator nou ꝑ custodiasz ꝓ ar¬
te m̾cedem accipuint ⁊ tñ custodie¬

Expanded text:
piatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur. Uiuianus dixit etiam ad eas res hoc edictum pertinere, quae post impositas merces in nauem locatasque inferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uenon pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iumenta apud eum stabulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte m
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł xii. ad. Licet gratis naiiga¬
si dampnum in iuiria passus es Si
seruo meo in naui uł in caupona
utaris ⁊ dampnũ michi d det uł fur¬
tum fatiat cmͣcm̃ ⁊ si furti actio
⁊ dãpni iniuria mecũ sit tñ hecactõ

Expanded text:
 ad edictum. Licet gratis nauigasi damnum iniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni iniuria mecum sit, h
Abbreviated transcription (Latin):
sit. moram ft̃am ñce. ut .s. ex eo teꝑe ĩ diẽ
in quo scrius sit mortuus usuffructꝰ
existimetur. tui illd̾ quo ꝯsequensest
ut su p̃e tytiꝰ moriatur simiłr ex eo tẽꝑe
quo mora ticio fc̃a in die mortis existi¬
matio usuffructus hedi eiꝰ pr̃aret᷑.¬
nos .x. ꝓximos usũfructũ de te dari sti¬
pulatus ẽem ⁊ per te stet̾it quominus
tedari stipłatus sũ ⁊̃ siłr quĩq̃mnisi p̾tieut

Expanded text:
diem, in quo seruus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius praeannos decem proximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus te dari stipulatus sim et similiter quinquennium praet
Abbreviated transcription (Latin):
cidium recte recipiatur.
ompł Si domus tua eclificiis meis
utramq seruitutẽ deb̾et ne altius
tolłetur ⁊ ut stillicidiũ edificioꝵme
oꝵ recipe deb̾et ⁊ tͥ concessero iusẽe
inuito me ałtius elificia tua qd̾ ad
stillicidiũ meũ atiuret sic statui de¬
bebit ut si altĩ sublatis eclificiis tus
stillicidia meacade in ea non possũt
earõne altius tibiedificare ñliceat¬

Expanded text:
cidium recte recipiatur. cidium recte recipiatur. m. Si domus tua aedificiis meis utramque seruitutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat
Abbreviated transcription (Latin):
reponãtur utilitas exigit ut idemĩ¬
celligatur namalioqͥnsiciuid striciꝰ
it̾ pretet᷑ aluid est qͣm sequentiloco
dificii. ¶ Siseruitus stillicidii impo¬
care ubi cassare cassitare cepissz stiili¬
quocuomͦ acquisitũ si altius tollipot̃
ex altocadat leuiꝰ ⁊ int̾dicit̾ directum
nec perueniat ad locũ seriuentẽ infe¬
rius dimitti non pot̾ qr fit gͣuor ser¬
uitus .i. ꝓstillicidio flum̃ eaisdemcã
retroducipot̾ stillicidiũ qr in nr̃oma¬
gis incipiet eademꝑduci non potest
ne alio loco cadat stillicidiũ ꝙͣ in qino
poĩta seruitus est leuuus face pot̾imꝰ
acrius non ⁊ oĩno sciend̾ est meli¬
orem uicini dictõem fĩ possedot̾iorẽ
non posse nisi aligid noĩatĩ in serui¬
tutem imponendã ĩmutatũ fu̾it.
¶M inarea inqͣ stillicidiũ cadit ecli¬
ficat usci ad illum locũ perduce ecli¬
ficium pot̃. Unde stillicidiũcadits
sim eclificio cadit stillicidiũ supra
eclificare ei concedit᷑ diuntm̃ stilli¬

Expanded text:
reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti locodificii. Si seruitus stillicidii impocare, ubi cassitare coepisset stilliquoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non potest, quia fit grauior seruitus, id est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim seruitute imponenda immutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificised et si in aedificio cadit stillicidium, supra aedificare ei conceditur, dum tamen stilli
Abbreviated transcription (Latin):
culio ag̾e permittend̾ S zsialieno tͣ¬
nõ putat in emptorẽ mͥ daridebe iudi¬
tiũ Inuenditõne autem dũ taxat
int᷑ annũ post redẽptõem nũandũ
de co qd̃ ad huc alieno credid̾im dã¬
dam mͥ actõem existimat deducto eo
ꝙ ap̃me peccłiiserũ hebit Sicut au¬
temde eoqd̃ ip̃e credid̾im seruomeo ñ
putat Iuł in emptorẽ alienato eo actõ¬
nem mͥdare deb̾e ita ⁊ de eo ex seruus
m̃s seruo meo credid̾it suscui creditũ
fu̾it alienatus sit negat ꝑmitti mͥdebe
tura est qui ꝯdempnatur cũpossit
rursus ip̃e iuditio societatis uł coĩdĩ¬
dundo qd̃ ampliꝰ suaportõne solu̾it
d̾ Iuł italocum hr̃e ait si altin quo

Expanded text:
culio agere permittendum. Sed et si alieno crnon putat mihi in emptorem dari debere iudicium. In venditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam esse mihi actionem existimat deducto eo, quod apud me peculii servus habebit. Sicut autem de eo, quod ipse crediderim servo meo, non putat Iulianus in emptorem alienato eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod seruus meus seruo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negat permitti mihi debere tura est ei qui condemnatur, cum possit rursus ipse iudicio societatis uel communi diuidundo quod amplius sua portione soluerit lianus ita locum habere ait, si apud
Abbreviated transcription (Latin):
quũ est cũ de statu etatis aliciũ q̃rere¬
tur ⁊ diu̾se ꝓfessiones ꝓferut᷑ ei potis¬
simũ stare que noceat s cã cognita
uitatem excuti o ⁊ ex eo potissimos
ãnos ꝯputari ex quop̾cipuã fidẽ in
te nigenuũ dicat referend̾ est quis acte¬
ris partib fungat᷑ ⁊ quidẽ si in possõem
lib̾tinitatis fuit sine dubio ip̃m opor¬
tebit ingenuitatis c̃am ag̾e doce̾q seĩ¬
autẽ fiducia ingenuitatis sue ultroĩ
nuuĩẽe ut ꝓnũcietur an optempera¬
gnor morem ei geri ꝓbandi se inge̾¬

Expanded text:
tis alicuius quaereretur et diuersae professiones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in te ingenuum dicat, referendum est, quis actoris partibus fungatur. et si quidem in possessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis causam agere docereque se inautem fiducia ingenuitatis suae ultro inuum se esse ut pronuntietur, an obtemperanor morem ei geri probandi se ingen
Abbreviated transcription (Latin):
Harcesł. Non ee nocte pupiiloꝓbare
si deiussores quo tutore datos cũ acai¬
piebant᷑ ydoneos ñ fuisse namꝓbato¬
exigenda est ab hiis quoꝵ offitii fuit
ꝓuide ut in pupillo caueretur

Expanded text:
rum. Non est necesse pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: namexigenda est ab his, quorum officii fuit prouidere, ut pupillo caueretur
Abbreviated transcription (Latin):
persequutio perempta est ⁊ eoꝵ que
non sit amisse si nauis intra p̾scitu¬
tos dies periss ⁊ condictõem stipłois
defecisse uid̾i ⁊ iõ sñ causa de pignoꝵ
perscquutõe que in aliis nauib fuer̃t
eum conditio extit̾it obligõnis ⁊ ali¬
o casu pignus amissũ fu̾it uł nlłius
distractum uelsi nauis postea perietit
qͣm dies p̾finitus pericuło exactꝰ fu̾it
sortem cum certis usuris recipiam
dicendũ eit posse me sortẽ cũ susuris
posse si per creditorem stetiss quonimꝰ

Expanded text:
persecutio perempta est etiam eorum, quae non sunt amissa. si nauis intra praestitutos dies perisset, et condicionem stipulationis def‹ec›isse uideri, ideoque sine causa de pignorum persecutione, quae in aliis nauibus fuerunt, em creditoo casu pignus amissum fuerit uel uilius distractum uel si nauis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fuerisortem cum certis usuris recipiam, dicendum est posse me sortem cum usuris rposse, si per creditorem stetisset, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
possit. R. alias quidem pignoris demi¬
numitio ad dampnũ debitoris ñ ⁊̃ cre¬
ditoris pertinet s cum traiesticia pec¬
cunia ita datur ut ñ alias peticiontiꝰ
creditionĩ competat qmͣ si salua naui̾
intͣ statuta temꝑa peruen̾it ip̃iꝰ credi¬
toris obligatõne nexistente cõditio

Expanded text:
pondi: alias quidem pignoris deminutio ad damnum debitoris, non etiam ad creditoris pertinet: sed cum traiecticia pecunia ita datur, ut non alias petitio eius creditori competat, quam si salua nauis intra sta tuta tempora peruenerit, ipsius crediti ob
Abbreviated transcription (Latin):
acturus legum uetustarum intp̃ta¬
tõem necessario prius ab urbis iici¬
is repetendũ existimaui nm quiau
uelim uerbosos om̃taros face̾s qd̃
in om̃ib reb aĩaduerto id ꝑfectum
qd̃ ex oumib sui ꝑtib constaret et
certe cuiusq rei potissima ꝑs prin¬
cipiumest. Demĩsi inforo cãs dicenti
b nephas ut ita dix̾im dr̃ iudetur
ẽẽ. nulla prefatõne fc̃a iudicirem
expon̾e qnͣto magis interpretatõem
ꝓmittentib incõueniens erit omis¬
sis inciis atq origine non repetita
atq illotis ut ita dixerim manib
protinus mat̾iam int̾pretatõnis

Expanded text:
acturus legum uetustarum interpretationem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarios facere, sed quod in omnibus rebus animaduerto id perfectumd ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei potissima pars principium est. deinde si in foro cbus nefas, ut ita dixerim, videtur esse, nulla praefatione facta judici rem exponere, quanto magis interpretationem promittentibus inconveniens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis, ut ita dixerim, manibus protinus materiam interpretationis
Abbreviated transcription (Latin):
haustu quia seruitus est ꝯpetunt
nobis in remaades ꝯpetit autem
de seruitute astio dño edificii negã

Expanded text:
haustu, quia seruitus est, competunt nobis in rem actiones.Competit autem de seruitute actio domino aedificii nega
Abbreviated transcription (Latin):
s si ego minoris me locare sensero tu
pluris te conduc̾e utiq ñ pluris erit
conductio qͣmqm ego putaui.
Omp̃r Q ui fideiussor extitit apd̃
mancipẽ pro colono publicoꝵ p̾dioꝵ
que mancips ei colono locauit rei
publice non tenet s fructꝰ in eadem
teneatur nec ꝓsint ei ꝯstitutões qͥb
cauetur eo qui ꝓaliis peccuĩam ex¬
in tardĩ illataꝵ per morã colom pen¬
sionũ pr̃are deb̾e meusuras usure .n.
in bone fidei uiditiis ⁊ si ñ tamex o-¬
bligatõe ꝓficiscant᷑ qmͣ ex offitioiu¬
dicis applicentur tm̃ cũ fidenissor ĩ
om̃em seapplicuit equũ uidetur
ip̃m quio agnosc̾e bonus usuraꝵ
ac si ita fideiussiss in quantũ illũ
dempnari ex bona fide oportebit tm̃
fidem tuam eẽ iubes uł ita indemp¬
nem mepr̃abis. ¶ Int̾ locatorẽ
fundi ⁊ conductorẽ ꝯuenit ut intͣ

Expanded text:
 si ego minoris me locare sensero, tu pluris te conducere, utique non pluris erit conductio, quam quanti ego putaui.m. Qui fideiussor exstitit apud mancipem pro colono publicorum praediorum, quae m‹an›ceps ei colono locauit, rei publicae non tenetur: sed fructus in eademteneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exi tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'indemnem ‹m›e praestabis?' Inter locatorem fundi et conductorem con
Abbreviated transcription (Latin):
ri ut icits aductor citio si intra temꝑalo¬
catõnis discede uellet eque .x. titio lo
lanti s quero cum senis conductor bi

Expanded text:
ius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio loclati sunt. quaero, cum Seius conductor bi
Abbreviated transcription (Latin):
tapignoris ñ possumꝰ inhĩtantes autẽ
manimuttim̃ scilic añqͣm pensio¬
nis noĩe p̾cludant᷑ tunc .n. pignoris
noĩe retenta mãcipia ñ lib̾abim̃ ⁊ di
u̾sus est nerua iuris cofultꝰ er perfe¬
nestrã monstrau̾at seruos detentos
n transactõne sta cũ ex ea maiorẽ ꝑten
soluuss ĩ reaiduã qnͣtitatẽ pignus obł¬
gauit q̃ntũ est an ĩ uet̾em contͣctum
iure res obligate ee.¬
artian᷑. Pupillus
sñ tutoris auctoritate
ypothecam dare ñ pot si fuliꝰ faminas
ꝓ alio rem peccłiarẽ obligau̾it uł fis

Expanded text:
s, inhabitantes autem manumittimus, scilicet antequam pensionis nomine percludamur: tunc enim pignoris nomine retenta mancipia non liberabimus: et derisus Nerua iuris consultus, qui per fenestram monstrauerat seruos detentos lli transactione facta, cum ex ea maiorem partem soluisset, in residuam quantitatem pignus obligauit: quaesitum est, an in ueterem contractum iure res obligata eariam.Pupillus sine tutoris auctoritate hypothecam dare non potest.Si filius familias pro alio rem peculiarem obligauerit uel seruus,
Abbreviated transcription (Latin):
cedat᷑ nͭ ꝯuen̾it ut sͥ eamdẽ rẽ ess obli¬
gata n .n. in ius pignoris suctedere
d cm ip̃e nicħ̾ ꝯuenit de pignore quo
tasu ẽptoris cã melior esficit᷑. ¶ dem¬
q si anticinior creditor de pignore uẽ¬
dendo cum debitore pactũ int̾posint po¬
stĩor autẽ creditor de diarahendo omi¬
sit ñ per obliuionẽ s cũ boc agͥet᷑ ne po¬
set uende uideamꝰ an dici possit hucn
transire ad eum us pͥoris tnͣsit possit
Qut distrahit᷑ pignꝰ huic liceat ꝙ admͥ¬
tendũ existimo sepe enĩ id qd̾ quis

Expanded text:
nuenerit, ut sibi eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per obliuionem, sed cum hoc ageretur, ne posset uendere, uideamus, an dici possit h‹u›c usque transire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo: saepe enim quod quis
Abbreviated transcription (Latin):
sit familie p̃cisode uł ꝯmum diuidendo¬
iudiciũ actũ sit adiudicatões peetor tue¬
tur exceptões aut actões dando. ¶ Sico¬
hedes absente uno cohede rem uendide¬
runt ⁊ ineare dolomalo fecerũt qͦ plꝰ
ad eosꝑtin̾et uł familie ħcisꝯde iudi¬
tio prabunt eiquiabfuit uł ħedita¬
tis petitone. ¶Fructus quos añ aditã

Expanded text:
Si familiae erciscundae uel communi diuidundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel familiae erciscundae iudicio praestabunt ei qui afuit uel hereditatis petitione. Fructus, quos ante adita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mͥ debes p̾cipito offero iudicis fami¬
le herciscondeꝯtinet᷑ ne ab eo qͥdẽ coħx¬
des exigant ¶Nam si quiaalius debet
p̾cipere unus uissus fũit officio iudicis
actõem ei p̾stare debu̾it ꝓportõe coħedi

Expanded text:
d mihi debet, praecipito', officio iudicis familiae erciscundae continetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, officio iudici‹s› actiones ei praestari debebunt pro porti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pignore lib̾atio redhibeatur. ¶ Si
sub ꝯdictõne hõ emptus sit debitoria
actoe añ ꝯcoem existentẽ intułit agitur
qr ñ dũ perfecta emptio arbitrio iudicis
uł redhibitoria autem actũ fuit expleta
condcõne it̾m agi pot̾it. Int̾dũ ⁊ si plura
ueluti si seruus in quo alt̾ius ususfruct᷑
alt̾ius ꝓprietas est aliquid em̾it nãdũ
intertũ est ex ciu̾rs p̾cuũ soluat pendet cu¬
r sit adquisitũ ⁊ io neutri eoꝵ redhibito¬
ssime ediles uoliunt hoĩem ei rei que mi¬
noris eẽt accede ne qͣ fraus aut edicto aũ
ire ciuili fi̾et ut ait pedius p̃p̃ dignita¬
tem hoĩnũ aliocuũ eamdẽ rõem fuisse in
ceteris reb. ¶Rediculũ namq esse
tunice dicentur fundũ acced̾e cet̾i ho¬

Expanded text:
Si sub condicione homo emptus sit, redhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis uel redhibitoria ante actum fuerit, expleta condicione iterum agi poterit. Interdum etiamsi pura ueluti si seruus, in quo alterius usus fructus, alterius proprietas est, aliquid emerit: nam dum incertum est, ex cuius re pretium soluat, pendet, cui sit adquisitum, et ideo neutri eorum redhibitossime aediles noluerunt hominem ei rei quae minoris esset accedere, ne qua fraus aut edicto aut iure ciuili fieret: ut ait Pedius, propter dignitatem hominum: alioquin eandem rationem fuisse et in ceteris rebus: ridiculum namque esse tunic
Abbreviated transcription (Latin):
licet nam expłmq plus in peccłio est ꝙͣ
in scruo ⁊ nũnuĩꝗmͣ uicariꝰ qui acci¬
dit plurisq qͣmis seruus quiuenit
Eponitur actio ex hoc edicto in cũ cuius
maxia pars in uendictõe fuit quia ple¬
rumq uenaliciarii ita sccietatẽ coeunt
ut quitquid agitur incõrnune uideant᷑
ag̾e equũ enĩ edilib uissum est uł inu
unum ex hiis cuiꝰ maior ꝑs aut nlla ꝑ

Expanded text:
licet: nam et plerumque plus in peculio est quam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in uenditione fuerit, quia plerumque uenaliciarii ita societatem coeunt, ut quidquid agunt in commune uideantur agere: aequum enim aedilibus uisum est uel in unum ex his, cuius maior
Abbreviated transcription (Latin):
mancipiũ dño hr̃e ueluti si furiosum
aut lunaticũ sit ex timatoria actũ fuit
osfitio tm̃ uidicis continebit᷑ ut reddito
mancipio p̾ciũ recipiat᷑. Si quis cũ tõsci¬
liũ misiss fraudandoꝵ creditoꝵ redhi¬
buerint ñ redhibitur̾ alias nisi uellet¬

Expanded text:
mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibitur
Abbreviated transcription (Latin):
driga redhibeatur s si duoparia mu¬
lax sint ⁊ una mula uitiosa sit uł par
constituta s simplicit̾ qͣtuor mule u¬
no p̾cio uen̾it uniꝰ erit mule redhibi¬
tio ñ omĩũ nam ⁊ si spolia uenierint
dicemꝰ anũ equũ qui uitiosus est nõ
om̃en spoliã redhib̾i oporte ħ estĩ¬

Expanded text:
driga, redhibeatur. sed si duo paria mudriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, constituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio uenierint, unius erit mulae redhibitio, non omnium: nam et si polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere