comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xta nunerum uocabuloꝵ tria edidit uolumi¬
na. Primum quod hebraice masloth grece parabo¬
le. latine prouerbia inscribitur eo quod in ipso
sub comꝑatiua sinulttudine figuras uerborum
et unagines u̾itatis oñderit que uidelicet ꝑabole
in fine ab eo loco in quo ait mulierem fortem qͥs
inuemet. alfabeto texuntur. sicut lamentatoẽs
iheremie. et cetera quedam scripture cantica.
Secundum quod hebraice coelech grece ecclesia¬
stes. latine concionator diciti eo quod sermo eiꝰ
non specialiter ad unnium sicut in prouerbiis. s ad
uniuersos generaliter quasi ad todam contionẽ
et ecclesiam dirigatur Tercium syrasyrim. id ẽ
cantica canticoꝵ. quod est quasi epycalamium
id est carmen nptuale xpisti et ecclesie In pro¬
uerbiis ꝑuulum docet. et quasi de offlciis per sen¬
tencias er̾udit. Unde et ad filum ei crebro sermore¬
petitur. In ecclesiaste uero nraturc uirum etatis

Expanded text:
xta numerum vocabulorum tria edidit volumixta numerum vocabulorum tria edidit volumina, primum quod Hebraice , Massoth, Graece parabolae, Latine proverbia inscribitur, eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum, et imagines veritatis ostenderit. Quae videlicet parabolae in fine ab eo loco in quo ait: Mulierem fortem quis inveniet , alphabeto texuntur; sicut Lamentationes Jeremiae, et caetera quaedam Scripturae cantica. Secundum quod Hebraice , Coeleth, Graece Ecclesiastes, Latine concionator dicitur, eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos, generaliter, quasi ad totam concionem et Ecclesiam dirigatur. Tertium , Sira Sirim, id est Cantica canticorum, quod est quasi epithalamium, id est carmen nuptiale Christi et Ecclesiae. In Proverbiis parvulum docet, et quasi in officiis per sententias erudit, unde et ad filium ei crebro sermo repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
rum liber. grece psalt̾ium. hebraice nabla. latine
organum dicitur. Ideo autem uocatur ꝑsald̾ium
quod imo ꝓph̃a canente ad psalterium chorus ꝯ¬
sonando responderit. Hunc librum quinq incisio¬
nib et uno psalmoꝵ uolumine comprehendũt
Dsalmos dauid composuit. sed esdras post ea or¬
diuauit. Omnes autem ꝑsalmi et lamentatio¬
nes iherenie et omnia ferme scripturarum cã¬
tica apud hebreos metrice composita sunt ut
testatur sheronimus origenes. iosephus et en¬
sebius cesariensis. Nam inmorem romani
nunc safico nitent trimetro. uel tetrametro ince¬
dentes. Trib nominib uocatum esse salomoner
scriptura manifestissime docet idia .i. dilectum
domini quia eum dilexit dominus.⁊ coelech .i.
quem nos nuncupate possumus concionatorẽ
qui loquitur non ad unum specialiter sed ad to¬
tam contionem populi. Porro pacificus uocatus
esti eo quod in regno eis pax fuerit. Is itaq iu¬

Expanded text:
rum liber Graece psalterium, Hebraice , nabla, Latine rum liber Graece psalterium, Hebraice , nabla, Latine organum dicitur. Ideo autem vocatur psalterium quod uno propheta canente ad psalterium chorus consonando responderit. Hunc librum quinque incisionibus et uno psalmorum volumine comprehendunt. Psalmos David composuit, sed Esdras postea ordinavit. Omnes autem psalmi et lamentationes Jeremiae et omnia ferme Scripturarum cantica, apud Hebraeos metrice composita sunt, ut testantur Hieronymus, Origenes, Josephus, Eusebius Caesariensis. Nam in mortem Quintnunc sapphico nitent, trimetro vel tetrametro incendentes. Tribus nominibus vocatum esse Salomonem Scriptura manifestissime docet: , Idida, id est dilectum Domini, quia eum dilexit Dominus; , Coeleth, id quem nos nuncupare possumus concionatorem, qui loquitur non ad unum specialiter, sed ad totam concionem populi. Porro pacificus vocatus est, eo quod in regno ejus pax fuerit. Is itaque ju
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. inde dictus est malachin pro eo qd̃ reges
uide et israelitice gentis gestaq eoꝵ per ordinẽ
digerat. Isayas eiuangelista potius quam ꝓ
pheca. edidit librum suum. cius omne textum
eloquentie prosa incedit. Canticum uero exame¬
similiter edidit librum suum cuum trens eius
quos nos lamenta uocamus. eo quod iutristiori¬
buo reb funeribq adhibeantur in quib qua¬
diuplicem diuerso metro composuit alfabetum
quoꝵ duo prima quasi safico. metro scripta sunt.
quia tres uersiculos qui sibi nexi sunt.⁊ ab una
tantum littera mapuint heroicum coma conolu¬
dit. Tercium alẜabetum crimetro scriptum est. ⁊
tum alfabetum sinule primo et secundo hẽtur.¬
Erechiel principium et finem ob scuriora hubet.
Unum est uolumen .xii. prophecarum. Princi¬
pia et fines libri iob apud hebreos prosa or̃ong
contexta sunt. Media autem ipsius ab eo loco qͦ
ait. Pereat dies in qua natus sum usq ad eum

Expanded text:
etatur, unde dictus est malachim, pro eo quod reges etatur, unde dictus est malachim, pro eo quod reges Judae et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerat. Isaias evanropheta, edidit librum suum, cujus omnis textus eloquentiae prosa incedit; canticum vero examesimiliter edidit librum suum cum Threnis ejus, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur, in quibus quadruplex diverso metro composuit alfabetum, quorum duo prima quasi Saffico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt, et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludunt. Tertium alfabetum trimetro scriptum est, et tum alfabetum siEzechiel principium et finem, obscuriora habet. Unum est volumen duodecim Prophetarum. Principia et fines libri Job apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt. Media autem ipsius ab eo loco quo ait: Pereat dies in qua natus sum usque ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ ifrael de egẏpto. Lcuiticus. eo quod eleui¬
tarum ministeria et diuersit atem uictimaꝵe
exequitur Numeroꝵ liber uocatur io quod ĩ
eo egresse de egypto trib enumerantur.⁊. xlui.
per herenium mansiones. Deutrus grecum uer
bum est dissilabura. et interpretatur.. Secundꝰ
nomina interpretatur lex inde dittus est deutro¬
nomius quasi secunda lex quia in eo replicantur
ea que in precedentib trib diffusius dicta sunt.
In libro iosue quem hebrei iosue benium dicunt t̾¬
ra promissionis populo duuditim Libet iudiciũ
dictus est. ã principib qui iidicisbant populum
israel. antequani reges essent in eodem pop islo. huic
quidam compingunt hystoriam rucħ sub uno
uolumine. Liber samuel dictus est. quia natiui¬
tatem eius ac sacerdotium et gesta describit. qͥ
licet eciam hẏstoriam saul et dauid contineat.
utriq tamen ad samuhel referuntur. quia unx̃
utrumqi. Malach hebraice. latine regum interp̾¬

Expanded text:
filiorum Israel de Aegypto. Leviticus eo quod levifiliorum Israel de Aegypto. Leviticus eo quod levitarum minexequitur. Numeri vero, eo quod in eo tribus egresse de Egypto numerantur et XLII per eremum mansiones. Deuteronomium grum est trissyllabum, et interpretatur secundus, νόμος interpretatur lex. Inde dictus est Deuteronomius, quasi secunda lex, quia in eo replicantur ea quae in praecedentibus tribus diffusius dicta sunt. In libro Josue quem Hebraei Josue, bennum, dicunt, terra promissionis populo dividitur. Liber Judicum dictus est a principibus qui judicabant populum Israel, antequam reges essent in eodem populo. Huic quidam compingunt historiam Ruth sub uno volumine. Liber Samuel dictus est, quia nativitatem ejus et sacerdotium et gesta describit. Qui licet etiam historiam Saul et David contineat, utrique tamen ad Samuelem referuntur, quia unxit utrumque. malach Hebraice, latine regum interpr
Abbreviated transcription (Latin):
sacroꝵ libroꝵ qui per spiritum sanctum
loquentes ad eruditionem nr̃am precepta uiuen¬
di regulamq conscripserunt. Preter hec alia uolu¬
mina apocrifa nuncupantur. Apocrifa autem dc̃a
id est secreta quia in dubium ueniunt. Est enim
eoꝵ occulta origo. neo patet patrib aquib usq
ad nos auctoritus ueratium scripturarum cectis
uenitur aliqua ueritas.t amen propter multa
falia nulla est in eis oanonica auctoritas que
recte udicantur non ẽẽ eoꝵ credenda quib ascͥ¬
buntur. Nam multa et sub nominib ꝓpħ ax
et recentiora sub nominib apostoloꝵ ab heretias
proferuntur que omnia sub nomine apocrifoꝵ
auttoritate canonica diligenti examinatione re¬
mota sunt Racio nocabuloꝵ dininoꝵ librorum
entatencus a quinq uoluminib ¶ uiii.
dicitur. Penita enim grece quint tenaus
uolumen uocati. Genesis eo diatim quod gene¬
ratio seculi in eo contineatur. Exodus ab exitu

Expanded text:
sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum loquentes ad eruditionem nostri praecepta vivendi regulamque conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. « Est enim eorum occulta origo, nec patet Patribus, a quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissvenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte judicantur non esse eorum credenda, quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia nomine apocryphorum ab auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt. CAP. VIII. Ratio divinorum librorum. Pentateuchum, a quinque voluminibus dicitur. Πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis eo dicitur quod generatio saeculi in eo continetur. Exodus ab exitu
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ordinare narrationem. quam hysto.¬
tie texere ueritatem. unde santti patres per sp̃m
santtum dotti quatuor tantum in auttoritatẽ
receperunt ceteris reprobatis .i. mathei. Maroi.
luce. Iohannis ad similitudinem quatuor flu¬
minum paradisi et quatuor uectium arche. et
quatuor animalium in ezechiele. Pͥrimum ma¬
theus euuangelium suum scripsit hebraice. Se¬
cundus marcus grece scripsit. Tercius lucas int
onnes euuangelistas greci sermone̾s erudissi¬
mus. quippe ut medicus in grecia enangłĩn
scripsit theopbilo episcopo. ad qm eciam astus
apostoloꝵ idem scripsit. Quartus et ultimus io
timam autem ad hebreos. pleriq dicunt non ẽẽ
pauli eandemꝙ alii barnabã sccipsisse alii dem̃¬
tem suspicautur. Canonice epistole septem sunt
una Iacobi. duc Pecri. tres Iohannis. una Iude. A¬
pocalipsi sccipsit Iohannes apostolus ĩ pathinos
usula suexilio relegatus. Cetera esse apocciea et

Expanded text:
conati sunt ordinare narrationem, quam historconati sunt ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Unde sancti Patres per Spiritum sanctum docti, quatuor tantum in auctoritatem receperunt caeteris reprobatis, id est Matthaei, Marci, Lucae et Joannis ad similitudinem quatuor fluminum paradisi, et quatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezechiele. Primus Matthaeus Evangelium suum scripsit Hebraice; secundus Marcus Graece; tertius Lucas inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus, in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, ad quem etiam Actus apostolorum idem scripsit; quartus et ultimus Joatimam autem ad Hebraeos plerique dicunt non esse Pauli; eamdemque alii Barnabam scripsisse; alii Clementem suspicPetri, tres Joannis, una Judae. Apocalypsim scripsit Joannes apostolus in Pathmos insulam exsilio relegatus. CAP. VII. Caetera esse apocrypha et
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testamenti in grecam uocem ex hebrea lin¬
gua interpretari fecit Sed singuli in singistis cel¬
lis separati ita omnia per spiritum sanctum in¬
terpredati sunt ut nichil in alicuius eoꝵ codioe
inuentum esset. quod in ceteris uel in uerboꝵ
ordine discreparet. propter quod una est corum
interpretatio. sed iheronimus diat huic rei non
esse adhibendam fidem. Secundam et tertiam et
quartam faciunt aquila. Simachus. theodocion.
quoꝵ primus .i. aquila sudeus fuiti Simachus uͦ
et theodocion. hebionite heretiai optiniit tamen
usus ut post. lix. interpretes ecclesie grecoꝵ eoꝵ
reciperent exemplaria et legerent. Quinta ẽ uul¬
garis auius auctor ignoratur. Unde spͥaliter abi
uendicauit ut quinta appelletur. Sexta ⁊ septima
est origenis. cuius codices eusebus ⁊ pamphil
uulgauerunt. Ottaua est iheromiini. que merito
ceteris antefertur. nam et uerboꝵ cenatior est et

Expanded text:
Veteris Testamenti in Graecam vocem ex Hebraea linVeteris Testamenti in Graecam vocem ex Hebraea lingua interpretari fecit. Sed singuli in singulis cellis separati, ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in alicujus eorum codice inventum esset, quod in caeteris vel in verborum ordine discreparet; propter quod una est eorum interpretatio, sed Hieronymus dicit huic rei non esse adhibendam fidem. Secundam et tertiam et quartam faciunt Aquila, Symmachus et Theodocion, quorum primus, id est Aquila, Judaeus fuit. Symmachus vero et Theodocion Ebionitae haeretici. Obtinuit tamen usus ut post Septuaginta interpretes Ecclesiae Graecorum eorum reciperent exemplaria, et legerent. Quinta est vulgaris, cujus auctor ignoratur, unde specialiter sibi vindicavit, ut quinta appellaretur. Sexta et septima est Origenis, cujus codices Eusebius et Pamphilus vulgaverunt. Octava est Hieronymi, quae merito caeteris antefertur, nam et verborum tenacior est, et
Abbreviated transcription (Latin):
roninius. Secundus magis esse grecus probatꝰ
quib auttorib scripti sint minime constat.
interpretatur. Bib̾hoteoam ueteris testamẽti
esdras scriba post incensam legem a caldeis. dũ
uolumina que fuerant a gentib corrupta cor
rexit. totumq uetus testamentum tu. xxi lib̾s¬
constituit ut tot libri essent in lege quot habebã¬
tur et littere. Porro quinq littere dupplices apud he¬
breos sunt. caph. meni. num. phe. sade. Aliter enin
pet has scribunt principiam meditatesq uerborũ.
Aliter fines. Unde et quinq libri a plerisq duplices
estĩmantur Samuhxl. Malachin. dabremamin. esde
iheremias. cum cinoch .i. lamentationib suis.
primum . lix. interpretes. quos p̾tolomeus cogno¬
apud grecos bibliotecam instituit et selencum
nicanorem et alexandrum. et ceteros priores qui
capientie operam dederant. in studio bibliotecare
emularetur. non solum gentium scripturas sed ⁊̃
uenirentur ab eleazaro pontiace petens scͥpturas

Expanded text:
ronymus, secundus magis Graecus esse probatur, quibus auctoribus scripti sint minime constat. interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum t prophetarum volumina, que fuerant a gentibus corrrexit, totumque Vetus Testamentum in viconstituit, ut tot libri essent in lege, quot habeantur et litterae. Porro quinque litterae duplices apud Hebraeos sunt, CAPH, MEM, NUN, PHE, SADE: aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et quinque a plerisque libri duplices aestimantur: Samuel, Malachim, Dabre-Jamim, Ezras, Jeremias cum Cinoth, id est Lamentationibus suis.primum Septuaginta quos Ptolemaeus cognoapud Graecos bibliothecam instituit, et Seleucum, Nicanorem, et Alexandrum, et caeteros priores qui sapientiae operam dederant, in studio bibliothecarum aemularetur, non solum gentilium scripturas, sed etiam lexandriae invenirentur, ab Eleazaro pontifice petens Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
sermones pariter continentur. librum hest̾ es¬
dras creditur conscripsisse. Liber sapiencie aꝑud
hebreos nusquam est. unde et ipse stilus grecã
magis eloquentiam redolet. Hunc quidam iu¬
dei filonis ẽẽ affirmant. librum eccłiasticũ cer
tissime ihesus filius syrach iherosolimita nepos
ihesu sacerdotis magni auus meminit ⁊ acha¬

Expanded text:
sermones pariter continentur. Librum Esther Essermones pariter continentur. Librum Esther Esdras creditur conscripsisse. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: unde et ipse titulus graecam magis eloquentiam redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse affirmant. Librum Ecclesiasticum cetissime Ihesus filius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdotis magni, composuit,
Abbreviated transcription (Latin):
as. Mheremias Erechiel. singuli suos libros fecerũt
qui inscripti sunt nominub eoꝵ. Lib̃ eciam .xii.
Prophecatum auttoꝵ suoꝵ nominib preuoca¬
tiu quoꝵ nomina sunt. Osee. iohel. amos. abdras.
Ionas. Micheas. Naum. Abacue. Sophonas. ag¬
geus. ⁊acharias.⁊ Malachias. qui propter ea
mĩores dicuntur. quia sermoties eoꝵ breues sũt
unde et uno uolumine comprehendutur. Isay¬
as autem ⁊ iherennas.⁊ orechiel. et damel. hiĩ
quatuor maiores sunt singuli sius uolumimb̾
distincti. librum Iob. alii moysen. aliĩ unum ex
prophetis. non nulli ipsum Iob sccipsisse credunt.
Librum psalmoꝵ dd̾ edidit. esdras autem pt᷑ ea
psalmos ita ut cumnc sunt ordinauit. et titulos
addidit. P̾arabolas autem et ecclesiastem ⁊ cau¬
tica canticoꝵ salomon composuit. Daniel sui li¬
bri auctor fuit. Liber esdre. auctoris sui titulo p̾¬
notatur: in cuius textu eiusdem esdre neenueq

Expanded text:
as, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, as, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, qui inscripti sunt nominibus eorum. Liber etiam duodecim prophetarum, auctorum suorum nominibus praenotatur, quorum nomina sunt Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias et Malachias. Qui propterea minores dicuntur, quia sermones eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias, et Ezechiel, et Daniel, hi quatuor majores, sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, alii unum ex prophetis, nonnulli ipsum Job scripsisse credunt. Librum Psalmorum David edidit; Esdras autem ppsalmos ita ut nunc sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem, et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
pro auius assertione dot ⁊ tanta opera menio¬
randa posteris reliquerunt. Unde nostra quoq
pigricia arguitur. qui legere non suffiamus q̃
dictare illi potuerunt. In his autem ordinibus
mtaxime utriusq testamenti apparet queniẽcia
quod sait post legem prophe et post prop h̃e
agyographi. ita post euuangelium apostoli et p̾
apostolos doctores ordine successerunt. et mira qͣ¬
dam diuine dispensationis ratione actum est uͥ cũ
in singulis plecia et perfecta ueritas consistat. nlła
tamen superflua sit. Hec breuiter de ordine et nu̾o
diuinoꝵ libroꝵ perstrinxinius. ut que sibi sit pre¬
scripta materia lector agnoscat. De auttorib diui
nonune inscribitur. auctor fuisse creditur. Librũ
uidicum a samuele editum dicunt. Primam ꝑ¬
tem libri samuel ipse saiuel scripsit. Seqñtia
uero usq ad calcem dauid. Malachin ihxrennas
primum munum uolumen collegit. nam aña
sparsus erat per siguloꝵ regum hystorias. Isaꝑ¬

Expanded text:
pro cujus assertione tot et tanta opera memopro cujus assertione tot et tanta opera memoranda posteris reliquerunt. Unde nostra quoque pigritia arguitur, qui legere non sufficimus quae dictare illi potuerunt. In his autem ordinibus maxime utriusque apparet convenientia, quod sicut post legem prophetae et post prophetas agiographi, ita post Evangelium apostoli, et post apostolos doctores ordine successerunt. Et mira quadam divinae dispensationis ratione actum est, ut cum in singulis plena et perfecta veritas consistat, nulla tamen superflua sit. Haec breviter de ordine et numero divinorum librorum perstrinximus, ut quae sibi sit praescripta materia lector agnoscat. CAP. III. De auctonomine inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum Judicum a Samuele editum dicunt. Primam partem libri Samuelis ipse Samuel scripsit; sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in unum volumen collegit, nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isai
Abbreviated transcription (Latin):
Primus est iob. Secundus est dauid. Tercius est¬
masloch. quod grece parabole latine prouerbia
sonat udelicet salomonis. Quartus coelech. qͥ¬
est eccłiastes. Quintus sirasirin .i. cautica canti¬
corum. Sextus damehel. Septimus dabireianun
qui est paraliponienon. Ottauus esdras. Nouus
preterea alii quidam libri. ut sapiencia culomoĩs.
Libet iesu fili sytach. et liber iudich. Et thobtas.
et libri machabeoꝵ. qui leguntur quidem. s ñ
scribuntur in canone. Primus ordo noui testaꝰ¬
pauli numero . xiiii. Sub uno uolumine contex¬
tas. et canonicas epistolas apokalipsm. ⁊ actus
apostoloꝵ. In tercio ordine. primum locum ha¬
bent decretalia quod cationes id est regulares
appellamus. Deinde sanctoꝵ patrum. et doctoꝵ¬
Ambrosi Isydori. Origenis. Briede. ⁊ alioꝵ multo¬
rum. orthodoxoꝵ. que tam infinita sunt u nu¬
merari non possint. Ex quo profecto apparet
quantum in fide xp̃rana feruorem habuetint.

Expanded text:
Primus est Job. Secundus David. Tertius Primus est Job. Secundus David. Tertius Masloth, quod graece Parabolae, latine Proverbia sonatest Ecclesiastes; quintus, , Sira Sirim, id est Cantica canticorum; sextus Daniel; septimus , dabra iamin, qui est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Sunt praeterea alii quidam libri, ut Sapientia Salomonis, liber Jesu filii Sirach, et liber Judith, et Tobias et libri Machabaeorum, qui leguntur quidem, sed non scribuntur in canone. Primus ordo Novi TestaPauli numero quatuordecim sub uno volumine contextas et canonicas Epistolas, Apocalypsim et Actus apostolorum. In tertio ordine primum habent locum Decretalia, quos canones, id est regulas appellamus; deinde sanctorum Patrum, et doctoAmbrosii, Isidori, Origenis, Bedae, et aliorum multorum orthodoxorum, quae tam infinita sunt, ut numerari non possint. Ex quo profecto apparet quantum in fidem Christianam fervorem habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tis continetur. in ueteri iudelicet et nouo.
Utrumq testamentum trib ordinib distinguit᷑.
Uetus testamentum continet legem. prophetas.
Agyographos. Nouum autem enuangelium
apostolos. patres. Primus ordo uet̾is testamenti
id est lex. quam hebrei thorach nominant pentha¬
tencum habec .i. quinq libros moysi. In hoo ordi¬
ne primus est bresich. qui est genesis. Secundus
hellesmoch qui est exodus. Tercius uaiecra qui Ẽ
leuiticus. Quartus uaiedaber. qui est numeri.
Quintus ad abarim. qui est deutronomius. Sod̾s
ordo est prophecarum hic continet octo uolumi¬
na. Primum iosue bennũ .i. filium nun. qui et
iosue. et iesus. et iesunaue nuncupatur. Scd̾m
sopham. qui est liber iudicum. Tercium samu¬
hel. qui est primus et secundus regum. Qrͣtum
malachin. qui est tercius et quartus regũ. Qn¬
tum isayam. Sextum ieremiam. Septimunt
she rechiel. Octauum thareasra. qui est .xii. ꝓphe¬
tarum. Deinde tercius ordo .Uiiii. habet libros.

Expanded text:
r, in Veteri videlicet et Novo. Utrumque Testamentum tribus ordinibus distinguitur. Vetus Testamentum continet legem, prophetas, agiographos. Novum autem Evangelium, apostolos, Patres. Primus ordo Veteris Testamenti, id est lex quam Hebraei , thorath nominant, Pentateuchum habet, id est quinque libros Moysi. In hoc ordine primus est , bresith, qui est Genesis; secundus , Hellesmoth, qui est Exodus; tertius vajetra, qui est Leviticus; quartus Vajedaber, qui est Numeri; quintus Adabarim, qui est Deuteronomius. Secundus ordo est prophetarum, hic continet octo volumina. Primum Josue bennun, id est filium Nun, qui et Josue et Jesus, et Jesu Nave nuncupatur; secundum Sophtim, qui est liber Judicum; tertium Samuel, qui est primus et secundus Regum; qMalachim, qui est tertius et quartus Regum. Quintum est Esaias. Sextum Jeremias, Septimum Ezechiel. Octavum Thereasra qui est duodecim prophetarum. Deinde tertius ordo novem habet libros.
Abbreviated transcription (Latin):
plex expositio. Dialogus est collatio duoꝵ uel plu¬
rimoꝵ quem latim sermonem dicut. Sermo aũt
dictus. quia serctur inter uttumq. Comm̃taria
dicta quasi ꝯmente nel cõminiscor. Sunt enuu
interpretationes ut cõmentaria uitis uel eunͣ¬
geliis. Dicunt quidam cõmenta appellanda gẽ¬
tilium libroꝵ. Expositores autem diumoꝵ. Glosa
grecum est. et incerpaetatur lingua. quia quodã¬
modo loquitur significationem sub̾ce dictionis
illam de cuius requeritur. uno ⁊ singulari u̾bo
designat. Uerbi gracia. Ut conticesce̾ est tacere.
liber quintus de qui

Expanded text:
plex expositio. Dialogus est collatio duorum vel pluplex expositio. Dialogus est collatio duorum vel plurium; Latini sermonem dicunt. Sermo autem dictus, quia seritur inter utrumque. Commentaria dicta quasi cum mente, vel a comminiscor. Sunt enim interpretationes vel commentaria juris vel Evangelii. Dicunt quidam commenta appellanda gentilium librorum, expositiones autem divinorum. Glossa Graecum est, et interpretatur lingua, quia quodammodo loquitur significationem subjectae dictionis.illam de cujus requaeritur, uno et singulari verbo designat; verbi gratia, ut conticescere est tacere. LIBER QUINTUS Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
limus uolumins. et dictus codex per tͣns. ¶ .xui.¬
iationem a codicib arboꝵ. seu uicium qiͣ candex
quod ex se multitudinem libroꝵ quasi ramoꝵ
contineati uolumen dicitur a uoluendo. Liber ẽ
interior cortex arboris in quo antiqui ante usum
carce uel m̃branarum scribere solebant. Unde ⁊
scoiptores librarios uocabant. inde dictus est lib̾
uolumen. Secunda cuius diminutiuum est sce¬
dula grecum nomen est. et dicitur soeda proprie
quod ad ħ emendatu et nec dum in libus redac¬
cum est. Cartarum usus primum apud mem¬
phĩ ciutatem egypti inuientus est. Ditta autẽ
carta quod carptim papiri tegnen decerptũ
glutinatur et sic carta conficitur cuius genera
plura sunt Pergamenum dicitur a ꝑgamis. uͥ
inuenitum est. Diatur eciam membrana quia
ex menibris pecudum decrahuntur. fiebant
autem primum membrana lutei coloris post¬
ea rome candida memibra reperta sunt. Ome¬
lia dicitur quasi sermo popularis. sicut nͥ u̾bum
fit ad populum. Trattatus est unius rei multiꝰ¬

Expanded text:
unius voluminis, et dictus codex per translationem a codicibus arborum seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen dicitur a volvendo. Liber est interior cortex arboris, in quo antiqui ante usum chartae vel membranarum scribere solebant. Unde et scriptores librarios vocabant, unde dictus est liber volumen. Scheda cujus diminutivum est schedula, Graecum nomen est. Et dicitur scheda proprie quod adhuc emendatur, et necdum in libros redactum est. Chartarum usus primum apud Memphim civitatem Aegypti inventus est. Dicta autem charta, quod carptim papiri tegmen decerptum glutinatur, et sic charta conficitur, cujus genera plura sunt. Pergamenum dicitur a Pergamio, ubi inventum est. Dicuntur etiam membranae, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem membranae primum lutei coloris, postea Romae candidae membranae repertae sunt. Homilia dicitur quasi sermo popularis; sicut ubi verbum fit ad populum. Tractatus est unius rei multi
Abbreviated transcription (Latin):
ologiam. phisicam.
mathematicam. qu¬
nomiam. Practica duuditur in solitariam. pri¬
uatatam publicam. Mechanica duuditur in
lanificium armacuram. nanigationem. agri¬
culturam. uenationem. medicinam. theatri¬
cam. Logica diuiditur. in gramaticam diserti¬
uam. Disertina dunditim in demonstratonẽ
¶ꝑrobabilem sophisticam. Probabilis diditur

Expanded text:
giam, physicam, mathematicam. Mariam. Practica in solitariam, privatam, publicam. Mechanica dividitur in lanificium, armaturam, navigationem, agriculturam, venationem, medicinam, theatricam. Logica dividitur in grammaticam et disertivam. Dissertiva dividitur in demonstrationem prohabilem et sophis
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ¶Domus est conscientia. Columpne st̃ bona
animus liber. spõ rectus mens deuota. rõ illuminata.
am int̾ omnia dei dona que ad calutem homi¬
nis spectare uidentur. pͥmum ⁊ p̾ncipale doñ
bona noluntas ẽẽ cognoscitur: per quram in nobis si¬
militudinis dei ymago reparatur primum est qr a
bona uoluntate bonum omne inchoati: Principale
est: quĩ bona uoluntate hominib utilius inncħ datur
Quicquid h̃õ faciat bonum eẽ non potest nisi ex
bona uoluntate proredat. Sine loua uolinitate õino
saluari ñ potes: cumbona uoluntate om̃o ꝑue non

Expanded text:
tur. Domus est conscientia: columnae sunt bonatur. Domus est conscientia: columnae sunt bonaanimus liber, spiritus rectus, mens devota, ratio illuminata. Nam inter omnia Dei dona, quae ad salutem hominis spectare videntur, 338 primum et principale bonum, bona voluntas esse cognoscitur, per quam imago similitudinis Dei in nobis reparatur. Primum est, quia a bona voluntate bonum omne inchoatur. Principale est, quoniam bona voluntate nihil hominibus utilius datur. Quidquid homo facit, bonum esse non potest, nisi ex bona voluntate procedat. Sine bona voluntate omnino spiam non potest: cum bona volunta
Abbreviated transcription (Latin):
cadet neo intrabit xp̃o ubi parietes inclinati fu̾inc
⁊ macerie depulse. Uult hr̃e anima corporis sui domũ
integram. ⁊ etire cam necesse est si fu̾int a se ĩnicem
membra eius disperra. uideat igit᷑ ⁊ ip̃a si desiderat pͫ
per fidem hĩtare iñ corde suo. id est in se ip̃a iudeat
⁊ sollicite caueat. ne a se inuscem membra. eiꝰ disside¬
ant id est ratio. uoluntas ⁊ memoria. Dignum ha¬
bitatulum. parat deo: cuius nec est rõ decepta ni uo¬
luntas peru̾sa nec memoria in quinata. felix illa a¬
nima que ita domum cordis sui de prc̃oꝵ sordib stud
enundare. ⁊ sauttis ac ustis operib adimplete: ut
in ea ñ solum angelos uerum eciam dñm angłoꝵ
hĩtare delectet. Mundata domo cundisq malis ab ea
exolusis omnib bonis impleatur: ne sit nobis necc̃ẽ¬
foras illiquid querere qui omnia qui forinseca re¬
gat columpnas septem quib tota fabrita iniita¬

Expanded text:
cadet ; nec intrabit Christus, ubi parietes inclinati fuerint, cadet ; nec intrabit Christus, ubi parietes inclinati fuerint, et maceriae depulsae. Vult habere anima corporis sui domum integram, et exire eam necesse est, si fuerint a se invicem membra dispersa. Videat igitur et ipsa, si desiderat Christum per fidem inhabitare in corde suo, id est in seipsa: videat et sollicite caveat, ne a se invicem membra ejus dissideant; id est, ratio, voluntas, et memoria. Dignum habitaculum parat Deo, cujus nec est ratio decepta, nec voluntas perversa, nec memoria inquinata. Felix illa anima est, quae domum cordis sui sic de peccatorum sordibus studet emundare, et sanctis ac justis operibus adimplere, ut in ea non solum angelos, verum etiam Dominum angelorum habitare delectet. Mundata domo, cunctisque malis ab ea exclusis, omnibus bonis impleatur; ne sit nobis necessarium aliquid foris quaerere, qui omnia forinseca regat columnas septem, quibus tota fabrica innita
Abbreviated transcription (Latin):
das istas olausas ⁊ tunc rediens ad se ⁊ indens se nu¬
dam ⁊ solam: inestimabili confusione ⁊ horrore con¬
aucietur. Et quia mundi consolationem quesunt
illam que a deo intus datur non habebit. Nonsolũ¬
deus eam dedignabitur uisitare: s nec ip̃a quidem
nale sibi conscia. se ip̃am pot̾it tolerare. Reqͥem
hĩtare ⁊ reauiescere debuit. Cogita ergo in sorietate a
⁊ mentis fluttuationes in unum collige et in sõlo dõ
totum desid̾ium tuum sige ut ibi sit cortuum ubi ẽ
thesaurus tuus desid̾abilis multuq amabilis. Ipẽ
redcat nec recedat a te. Nisi tu prior illum dimisĩs¬
mansionem. Ip̃ẽ namq dixit. facite mͥ scũ arium:
deinde ut in omnib simul habitet: quia nͦ singłos
dedignatur nec uniu̾sos. Primo studeat unusquisq
ne dissedeat ip̃e a se ip̃o: qm̃ omne regnun ĩ se ip̃m
duisum desolabitur ⁊ domus supra domum potita¬

Expanded text:
tas istas clausas, tunc rediens ad se, et videns se nutas istas clausas, tunc rediens ad se, et videns se nudam et desolatam, inaestimabili confusione et horrore concutietur. Et quia mundi consolationem quaesivit, illam quae a Deo intus in conscientia datur, non habebit. Et non solum eam dedignabitur Deus visitare, sed nec ipsa quidem, male sibi conscia, seipsam poterit tolerare. Requiem abitare et requiescere debuit. Cogita ergo in societate alet mentis fluctuationes in unum collige, et in solo Deo totum desiderium tuum fige ibi sit cor tuum, ubi est thesaurus tuus desiderabilis multumque amabilis. Ipse redeat; nec recedat a te. Nunquam ille te dimimansionem. Ipse namque dixit: Facite mihi sanctuariudeinde ut in omnibus simul inhabitet; quia nec singulos dedignabitur, nec universos. Primo igitur studeat unusquisque, ne dissideat ipse a semetipso: quoniam omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare ⁊ benigne docere: merentes clement̾ mulcere
titur. pax int̾ius non turbatur. Quecumq molestie¬
foris ꝑstrepunt. usq ad silentium int̾ne quietis nõ
irtumpunt. Qm̃ gustu int̾ne dulcedins dacta: tota
est per desiderium uitus colletta: nec fous iam ener¬
uiter in carne uoluptate dissoluitur. quia totum
intus possidet in quo delectatur atq ita in semet¬
ip̃a pacificata. dum nicħ est quod fotis est appetat.
tota per amorem intus requiescit: ⁊ cum tota ad
int̾num gaudium colligitur ad ymaginem deire¬
formatur quem in se uen̾atur. Talem animam f ͤ
n gͥ templum dei: ⁊ deus excelsus hĩtabit inte. ar̾a .n.
deum hñs in se: templum est deiᵈ ⁊ diuina mist̾ia¬
in ea celebrantur Porro anima que non studet in se
consistere. nec in amore dei desid̾ium figere: ꝑ occlõs
⁊ aures aliosq corporis sensus foras egreditur: atq
in his ext̾iorib delestatur. S erit cum inuen̾it por¬

Expanded text:
et benigne docere, moerentes clementer mulcereet benigne docere, moerentes clementer mulceretitur, pax interius non turbatur. In qua quaestrepant, usque ad silentium internae quietis non irrumpunt: quoniam gustu internae dulcedinis tacta, intus est per desiderium collecta; nec jam foris enormiter in carnis voluptates dissolvitur, quia totum intus possidet in 337 quo delectatur; atque ita in semetipsa pacificata, dum nihil est quod foris appetit, tota per amorem intus requiescit; et cum tota ad internum gaudium colligitur, ad imaginem Dei reformatur, quam in se veneratur. Talem animam freqigitur templum Dei, et Deus excelsus habitabit in te. Anima enim Deum habens in se, templum Dei est, in quo divina mysteria celebrantur. 3. Porro anima quae non studet in se consistere, nec in amore Dei desiderium figere, per oculos et aures, aliosque corporis sensus foras egreditur, atque in his exterioribus delectatur. Sed cum invenerit por
Abbreviated transcription (Latin):
edificanda est s pͥus mundanda. Et quis eam mũdabiti
ꝓfecto deus ⁊ homo. homo per cogitationes ⁊ affectoẽs
uirtutis. Porro misericordia modo dolet poc̃m mͦ dat
uͥtutem resistendi pc̃co: nuno subtrahit pecrandi co¬
casionem: nunc innuscet a maritudinem: plerumq
sanat affectionem. Grã adiuuat ad bonũ defendit ꝯtͣ
malum erudit ad utrumq discernendum. homoigit᷑
nõ misodĩam flexus confitenti mise̾atur:. Omnis namq
spes uenie ⁊ miscdĩe: est in confusione. Neo potest qͥs
iustificari a pcc̃o: insi confessus fu̾it ante peccatum.
Ex co enim unus quisq iustus esse incipit: ex quo sui
accusator extit̾it. Felix conscientia iñ qua muddĩa ⁊¬
u̾itas obiuauerunt sibi iusticia. ⁊ pax osculate sunt.
u̾itas confitentis ⁊ miscdĩa miserentis obiauerunt
pacienter ferre: oblatam głiam ubiq declinate. Oscu¬
lum pacis est odientes inuitare ad pacem discordes ad

Expanded text:
aedificanda est, sed prius mundanda. Et quis eam mundabit? aedificanda est, sed prius mundanda. Et quis eam mundabit? Profecto Deus et homo: homo, per cogitationes et affectiones; virtutis. Porro misericordia modo delet peccatum; modo dat virtutem resistendi peccato: nunc subtrahit peccandi occasionem; nunc immittit amaritudinem: plerumque sanat affectionem. Gratia adjuvat ad bonum, defendit contra malum, erudit ad utrumque discernendum. Homo igitur utem per misericordiam flexus, confitenti miseretur. Omnis namque spes veniae et misericordiae in confessione est, nec potest quis justificari a peccato, nisi prius fuerit confessus peccatum. Ex eo enim unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. 2. Felix conscientia, in qua miitas obviaverunt sibi, justitia et pax osculatae sunt . Veritas confitentis et misericordia miserentis obviaveruntpatienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Osculum pacis est, odientes invitare ad pacem, discordantes
Abbreviated transcription (Latin):
Omus heo in qua ha¬
canda. Redeamus ergo
ad nos ⁊ discutiamus
consciãm nrãm. Nam
sicut corpus nr̃m tab̾naculum dicitur in quo mili¬
tamus: sic conscientia nr̃a domus uodatur. in qua
post militiam requiescimus. Et ille recte militat:
qui permilitiam qmͣ exercet in corpore. domuni
edificat conscientie. Diligenter exerre agrum tuũ¬
dixit sapiensd ut post ea edifices domum tuam. ag̾
iste corpus nr̃m est. Cuius sensib ⁊ motib sirecte
utimurt anninuiq imꝑio eos subicientes ad usum
uirtutis indesinent̾ inflectimus. dum corpus aĩ
stantium maloꝵ oanta ꝓuidaq declinatio. Con¬
digna satisfatio est mala fr̃a corrigere. ⁊ correcta
non iterare. Conscientia uero perpetua est neo ũ ꝙͣ
finitur sicut necanima: que cum sit ĩmortalis sic̃
si potest ẽẽ. non anima. sic nũquam potest ẽẽ sñ
conscientia. Conscĩa namq est inse parabilis głia
uel confusto unius cuiusꝙy ꝓ qualitate depositi.

Expanded text:
omus haec, in qua hacanda. Redeamus ergo ad nos, et discutiamus conscientiam nostram. Nam sicut corpus nostrum tabernaculum dicitur, in quo militamus, sic conscientia nostra domus vocatur, in qua post militiam requiescimus: et ille recte militat, qui per militiam quam exercet in corpore, domum aedificat conscientiae. Diligenter exerce agrum tuum, ait Sapiens, ut postea aedifices domum tuam . Ager iste corpus nostrum est, cujus sensibus et motibus sic recte utimur: animique imperio eos subjicientes in usum virtutis inflectimus, dum corpus animstantium malorum cauta providaque declinatio. Condigna satisfactio est mala facta corrigere, et correcta non reiterare. Conscientia vero perpetua est, quae nunquam finitur, sicut nec anima. Quae cum sit immortalis, sicut non potest esse non anima, sic nunquam potest esse sine conscientia. Conscientia namque est inseparabilis gloria, vel confusio uniuscuju
Abbreviated transcription (Latin):
id scire se ip̃m ⁊ infirmitatem suam mag̃ qmͣ scire
ires herbarum ⁊ naturas animalium. Et hant ap¬
ponendo scientiam apposuit dolorem scilicet peregͥ¬
nationis sue ex desiderio prĩe sue. ⁊ usione dei ⁊ quẽ

Expanded text:
id est, scire se ipsum et infirmitatem suam, magis quam scire id est, scire se ipsum et infirmitatem suam, magis quam scire vires herbarum, et naturas animalium: et hanc apponendo scientiam, apposuit et dolorem, dolorem scilicet peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et visionis Dei, quem
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione diuine olementie. or̃o est m̃tis deuotõ
.i. conu̾sio in deum perpium ⁊ humilem affectum.
affectus est spontanea quedam ac dulcis ip̃urs ani¬
ni ad deum inclinatio. Nil enim ita deum ĩclinat
ad pietatem. ⁊ miscdĩam quemadinodum purꝰm̃tis
affectus. Srĩam celestium. ⁊ t̾restrium rerũ laudare
lior si quidem est animus: cui nota est miseria sua: ꝙͣ
qui ea non respecta. uias syderum naturas rerum
scrutatur. Qui u̾o iam in deum eiugilauit spo sancti
oalore excitatus atq in eius amore coram se uiluit.
ad eumq intrare uolens neo ualens. eoq filii lucẽte
attendit inse ⁊ inuenit se. suamq egritudinem illiꝰ
munditie contemꝑari ñ posse cognosat: dulce flere
hr̃. eumq p̾cari ut misereatur ⁊ totam eiꝰ misĩam
exuat. hunc ita egentem ac dolentem scĩa ñ iuflat
quia caritas edificat. Preposuit enim scĩam scientie

Expanded text:
consideratione divinae clementiae. Oratio est mentis devotio, id consideratione divinae clementiae. Oratio est mentis devotio, id est, conversio in Deum per pium et humilem affectum. Affectus est spontanea quaedam ac dulcis ipsius animi ad Deum inclinatio. Nil enim ita Deum inclinat ad pietatem et misericordiam, quemadmodum purus mentis affectus. Scientiam coelestium et terrestrium rerum laudare lior siquidem animus est, cui nota est miseria sua, quam qui ea non respecta, vias siderum et naturas rerum scrutatur. Qui vero jam in Deum evigilavit Spiritus sancti calore excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, et invenit se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognoscit; dulce habet flere, eumque precari, ut sui misereatur, totamque ejus miseriam exuat. Hunc itaque egentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat. Praeposuit enim scientiam scientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ludit. qmͣ sallax ⁊ suspectum. qmͣ instabile. ⁊ tnͣsi¬
torium est. quicquid huius mundiamor parturiti
quicquid spẽs aut pulcritudo temporalis ꝓmittit.
dulcedo: attendamus ⁊ ꝑpendamus unde cecidimus. ⁊
ubi iacemus quid perdidimus ⁊ quid inuenimus
ut utroq intelligamꝰ quantum nob̃ in ħ exilio
lugendur sit. hinic enim salamon ait. Qui appoñ
scĩam. apponit dolorem. Quia quanto mag̃ homo
mala sua intelligit: tanto amplius suspirat ⁊ ge¬
punttionem. compunttio deuotionem. deuotõ per¬
ficit orõnem. oeditatio est frequens cogitatio. curi¬
osa ⁊ sagax obscura inuestigare: ⁊ occulta ad noti¬
ciam trahere. Scientia est quando homo ad cogntio¬
nem sui assidua meditatione illuminatur. Cõpimo¬
tio est quando ex consid̾atione maloꝵ suoꝵ cor int̾¬
no dolore tangitur deuotio est pius thulio affeatꝰ
in dm̃ humilis ex conscĩa insimitatis ꝓpͥe pius ex

Expanded text:
ludit; quam fallax et suspectum, quam instabile et transiludit; quam fallax et suspectum, quam instabile et transitorium est quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species aut pulchritudo temporalis promittit. do, suavitas atque dulcedo. Attendamus et perpendamus unde cecidimus, et ubi jacemus; quid perdidimus, et quid invenimus: ut ex utroque intelligamus quantum nobis in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim Salomon ait: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem . Quia quanto magis homo sua mala intelligit, tanto amplius suspirat et gepunctionem, compunctio devotionem, devotio perficit orationem. Meditatio est frequens cogitatio, curiosa et sagax obscura investigare, et occulta ad notitiam trahere. Scientia est quando homo ad cognitionem sui assidua meditatione illuminatur. Compunctio est quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum; humilis ex conscientia infirmitatis propriae, pius ex
Abbreviated transcription (Latin):
contendit s sp̃o ipra est anima : ⁊ pro sp̃ali natura ł
pro eo qd̃ spiret in corpore. spõ appellatur. Anima uͦ
ex eo uocatur quod ad unuendum uel aduiuificã
anima. ⁊ corpore inducitur sp̃m. grãm sancti spĩtꝰ
intelligamus quam orat apłs. ut integͣ perseu̾et
in nobis: ne nr̃o uitio aut minuatur aut fugetur
a nobis quia sp̃o sanctus effugiet fictum ⁊ aufe̾t se
a cogitationib que sunt sine intellectu. Iugi gͦ me¬
ditatione animum nr̃m exerceamus ⁊ considemus
miserias. ⁊ necessitates nr̃as labores ⁊ dolores lugẽ¬
li tes enim. in hanc uitam intrauimus. cum labore
uiuimus: cum dolore ⁊ timore exituri sumus. Cogi¬
tennis ergo qmͣ sit breuis uita nr̃a. quam uia lubͥ¬
ca quam mors certa ⁊ hora mortis incerta. Cogitemꝰ
quantis amaritudinib admixtum sit si qͥd dulce
aut iocundum in uia huiꝰ uite occursu suo nob̾ al¬

Expanded text:
contendit: sed spiritus ipsa est anima pro spiritali natura, vel contendit: sed spiritus ipsa est anima pro spiritali natura, vel pro eo quod spiret in corpore spiritus appellatur: animam vero ex eo vocari, quod datur ad vivendum, vel ad vivificandum anima et corpore inducitur, spiritum , gratiam sancti Spiritus intelligamus: quam orat Apostolus, ut integra perseveret in nobis, ne nostro vitio aut minuatur, aut fugetur a nobis; quia Spiritus sanctus effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Jugi ergo meditatione animum nostrum exerceamus, et consideremus miserias et necessitates nostras, labores et dolores. Lugentes enim in hanc vitam intravimus, cum labore vivimus, cum dolore et timore exituri sumus. Cogitemus ergo quam sit brevis vita nostra, quam via lubrica, quam mors certa, et hora mortis incerta. Cogitemus quantis amaritudinibus admixtum sit, si quid dulce aut jucundum in via hujus vitae occursu suo nobis al
Abbreviated transcription (Latin):
ori homine describuntur simili modo sodm modum
suum in int̾iori esse manifestantur. quia sp̃ãles res
ñ corporalib sensib s spĩtalib rimande sunt. unde
diuina nox indent̾onomio ait uidete uidete qm̃ ego
sum deus. ⁊ ñ est alius pret̾ me. Et in aporalipsi. Q
ht̃ aures audiendi audiat quid sp̃o dicat ecołiis. Et
in psalt̾io. Gustate ⁊ uidete: qm̃ suauis est dominus.
Et apostolus. Fp̃i bonus odor sumus. ⁊ in his qui ꝑe¬
rnt ⁊ in his qui salui fĩunt. Et in euͣngelio dominꝰ
mulierem fide se tetigisse magis qm̃ corpore ostẽdit
dicens. Tetigit me aliquis. Nam ⁊ ego sensi uiir¬
tutẽ de me exisse. Sic ergo cum omni cautela obs¬
uandum est quid ad corꝑuis sensus ⁊ quid ad aĩe ꝑ¬
tineat dignitatem. ne forte confusus ordo ⁊ irrõnabi¬
lis estimatio alicubi repugnare uideatur ueritati.
Non est t̾tius in substantia hominis sp̃c ut dicimus¬

Expanded text:
ori homine describuntur, simili modo secundum modum ori homine describuntur, simili modo secundum modum suum in interiori esse manifestantur; quia spirituales res non corporalibus sensibus, sed spiritualibus rimandae sunt. Unde divina vox in Deuteronomio ait: Videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me . Et in Apocalypsi: Qui habet aures audiendi, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis . Et in Psalterio: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Et Apostolus: Christi bonus odor sumus, et in iis qui pereunt, et in iis qui salvi fiunt . Et in Evangelio Dominus mulierem fide se tetigisse magis quam corpore ostendit, dicens: Tetigit me aliquis; nam et ego sensi virtutem de me exisse . Sic ergo cum omni cautela observandum est quid ad corporis sensus, et quid ad animae pertineat dignitatem; ne forte confusus ordo et irrationabilis aestimatio alicubi repugnare videatur veritati. Non est t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetates suas potest exertere doneousu ⁊ exꝑien¬
tra ⁊ alicuius doctrina ercitate incipit discernere.
uelicri si quis cum subtili acie occłoꝵ in tenebrosa
decrudatur: uid̾e dameti non potest ibi. nisi pͥus
assuescat tenebris uel lumen accendatur. unde
uirgilius. Qnͣtum non noxia corpora tardant. Et
licet alie sint attiones corporis ⁊ alic anime: Aictio¬
nes tamen corporis uitia uel uirtutes p̾sunt esse
anime. Cum enim ad hoc sit data ut illiatos motꝰ
carnis corrigatr ignorantia illius contingunt uł
negligentia. Sicut uel si discipulus uel sercuisne¬
gligentia doctonsuł dñi peccet. magr̃ uel dominꝰ
extra culpam non est sic anima illis ꝯtingentib
extra culpam ñ est cum ista debeat imperare et
illa obedite. ¶¬
ĩ carne. Anima cum ratione sua: ⁊ carnecũ
ñ mouet caro. Anima u̾o ⁊ sine carne rõnale suũ tench
Notandum tamen quod idem ip̃i sensus qui ĩ ext̾i̾¬

Expanded text:
proprietates suas potest exercere, donec usu et experienproprietates suas potest exercere, donec usu et experientia et alicujus doctrina incitata incipit discernere; veluti si quis cum subtili licet acie oculorum in tenebrosa detrudatur, videre tamen non potest ibi, nisi prius assuescat tenebris, vel lumen accendatur. Unde Virgilius: Quantum non noxia corpora tardant. Et licet aliae sint actiones corporis, et aliae animae actiones; tamen corporis vitia vel virtutes possunt esse animae. Cum enim ad hoc sit anima data, ut illicitos carnis motus corrigat, ignorantia illius contingunt vel negligentia. Sicut si vel discipulus vel servus negligentia doctoris vel domini peccat, magister vel dominus extra culpam non est; sic anima illis contingentibus extra culpam non est, cum ista debeat imperare, et illa obedire. et carne. Anima cum ratione sua, et carne cunon movet caro, anima vero et sine carne rationale suum tenet. Notandum tamen quod iidem ipsi sensus, qui in exteri