comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
su asserere conantur. a temport suscep.¬
te carnus omła que erant dĩtatis in bomi¬
nẽ demigrane. rursũ quȩ erant huma¬
nitatis indm̃ ee tarosfusa ut qd̾ nulla
unquã heresis dicere ausa c̃: uideatur
hac confusione utraq ex inanita substan
tia. dĩtatis scilicet & humanitatis. & a ꝓ.¬
priostatu in aliud eẽ mutata. Qui tam
dm̃ imꝑfectũ in filio quã hominẽ confi¬
tentur. ut nec dm̃ uere nec hominẽ tene¬
re credantur. Nos autẽ ita dicimꝰ suscep¬
tũ a dĩ filio passibile nr̃m: ut dĩtas im¬
passibilis ꝑmaneret. Passus enĩ filius ñ
putatiue s uere omĩa quȩ scͥptura testa¬
tur. id ẽ esuriem. sitim. lassitudinẽ. dolo¬
rẽ. mortẽ. & cȩtera huiꝰ modi scd̾m illud
passus ẽ qͦd pati poterat: idẽ non scdm
illam substantiã quȩ assumpsit. s scd̾m
illam quȩ assũpta c̃. Ipse enĩ dĩ filius se¬
cundũ dĩtarem suã impassibił ẽ ut pat̾.
incomp̃hensibił ut pat᷑. inuisibił ut pa¬

Expanded text:
su asserere conantur, a tempore sucepe carnis, omnia quae erant Deitatis in hominem demigrasse; et rursum quae erant humanitatis in Deum esse transfusa: ut quod nulla unquam haeresis dicere ausa est videatur hac confusione utraquetia, Deitatis scilicet et humanitatis, et a proprio statu in aliud esse mutata ut qui tam Deum imperfectum in Filio, quam hominem confitentur, nec Deum vere nec hominem tenere credantur. Nos autem ita dicimus susceptum a Dei Filio passibile nostrum, ut Dei tamen impassibile permaneret. Passus enim Dei Filius non putative, sed vere omnia, quae Scriptura testatur, id est, esuriem, sitim, lassitudinem, dolorem, mortem, et caetera hujusmodi. Secundum illud passus est, quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta est. Ipse enim Dei Filius secundum deitatem suam impassibilis est ut Pater, incomprehensibilis ut Pater, invisibilis ut Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse. quã illos qui cũ iouiniano assert̃
hominẽ ñ posse peccare. Uterq enĩ tollit
arbitrii lib̾tatem. Nos uͦ dicimus homi¬
nẽ & semꝑ peccare & non peccare posse.
ut semꝑnos liberi confiteamur eẽ arbi¬

Expanded text:
non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos vero dicimus hominem semper et peccare et non peccare posse, ut semper nos liberi confiteamur esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ catholice eccłe tradit auctoritas. Ani¬
mas adeo dari credimꝰ quas ab ipso factaᷤᷤ
dicimꝰ anatbematizantes eos qui animã
te peccasse. uł inceł conuersatas fuisse di¬
cunt. quã in corꝑa mitterentur. Fxecra¬
mur etiã eoꝵ blasphemiã qui dicunt ĩ¬
possibile aliquid homini a deo ẽẽ precep¬
tũ & mandata dĩ non asingłis s ab oĩb
in cõmune posse seruari. ł qui pͥmas nup¬
tias c̃ manicbeo. aut scdas cum catafrigiᷤᷤ
damnant. Anathematiramꝰ etiã illosqͥ
dĩ filiũ necessitate carnis m̃titũ dicunt¬
ẽẽ. & eum ꝓpt̾ assũptũ hominẽ ñ omnia
facere potuisse quȩ uoluit. Ioui aniani
quoq damnamꝰ heresim qui dic̃ nullã
in futuro meritoꝵ eẽ distantiã nosq eas
ibi habituros eẽ uirtutes quas habere hic¬
neglexerimꝰ. Liberũ sic confitemur ar-¬
bitriũ ut dicamus nos semꝑ dĩ indigere
auxilio & tam illos errare qui cũ mani¬
cheo dicunt hominẽ peccatũ uitare

Expanded text:
siae catholicae tradit auctoritas. Animas a Deo dari credimus, quas ab ipso factas dicimus; anathematizantes eos qui animam,te peccasse, vel in coelo conversatas esse dicunt, quam in corpora mitterentur. Exsecramur etiam blasphemiam eorum qui dicunt, impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum; et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari: vel qui primas nuptias cum Manichaeo, vel secundas cum Cataphrygis damnant. Anathematizamus etiam illos qui Dei Filium necessitate carnis mentitum esse dicunt, et eum propter assumptum homfacere potuisse quae voluit. Joviniani quoque damnamus haeresin, qui dicit nullam in futuro meritorum esse distantiam, nosque eas ibi habituros virtutes quas hic habere neglexerimus. Liberum sic confitemur arbitrium ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio, et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ. Inqua siminꝰ ꝑite aut parũ caute a¬
liquid forte positũ est: emendare a te qͥ
nr̃a confessio apłatus tui iudicio comꝓba¬
tur. quicũq me maculare uoluerit. seĩ.¬
ꝑitum uł maliuolũ uł etiam ñ catholic̃.
ñ me hereticũ comꝓbabit. Incipit epła¬

Expanded text:
. In qua si minus perite, aut parum caute aliquid forte positum est, emendari cupimus nostra confessio Apostolatus tui judicio comprobatur; quicumque me maculare voluerit, se imperitum, vel malevolum, vel etiam non catholicum, non me haereticum comprobabit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ad eum reu̾titur ex quo ꝓpagataẽ
s ad terrã unde pͥmus homo factus ẽ:
sic & sp̃c ex illius unꝰ sp̃u ꝓpagatus ñ
tamꝰ adeum reuertit᷑. s ad dm̃ aquo
illidatus ẽ. Uerum quia hoc testimo¬
nur ita ꝓistis sonat ut ñ om̃i mͦ huic
opinioni quã defendi uolo uideatur
eẽ contrariũ: admonendã tantũ credi¬
di prudentiã tuã ne talib testimoni¬
is ex his angustiis me coneris eruere.
Namlicet nemofaciat optando ut ue¬
rum sit qͦd uerum ñ ẽ: tam̃ si fieripos¬
set. optarem ut hec sententia uera eẽt¬
Ꝙ sic opto ut si uera ẽ abs te liquidis¬
sime atq inuictissime defendat᷑. ler.

Expanded text:
pagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
te acciit. ut postqͣm eusebii asserue¬
rim illũ eẽ non pansili. ad extremũ di¬
xerim etiã me ante annos plurimos ħ
putasse qͦd panphili fuerit. & ate ex¬
emplar huius uoluminis mutuasse.
Uide quantũ timeã cachinnos tuos.
ut etiã nc̃ eadem ingerã. De tuo co¬
dice quasi panfili exemplar accȩpimꝰ.
sceleris ate posse confingi. Postea uͦ ꝑ
interp̃tationẽ tuã questione contra
origenẽ toto orbe cõmota. inqueren.¬
dis exemplarib diligentior fui. & in
cesariensi bibliotheca eusebii uolumi

Expanded text:
res accidit, ut postquam Eusebii asserueres accidit, ut postquam Eusebii asseruerim esse, non Pamphili, ad extremum dixerim, etiam me annos plurimos hoc putasse, quod Pamphili fuerit, et a te exemplar hujus voluminis mutuatum. Vide quantum timeam cachinnos tuos, ut etiam nunc eadem ingeram. De tuo codice quasi Pamphili exemplar accepimus. sceleris a te posse confingi. Postea vero per interpretationem tuam, quaestione contra Origenem toto orbe commota, in quaerendis exemplaribus diligentior fui, et in Caesariensi Bibliotheca Eusebii sex volumi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑħ responsũ sit obduras frontis im¬
pudentiã. nec aurib obturatis uoces
recipis incantantis. Nos in comentari
comm̃tarioꝵ mos. & explanantiũ regu:¬
la. ut opiniones in expositione uarias
ꝓsequant᷑. & quid uel sibi uł aliis uide¬
atur edisserant. Q ħ non solum sc̃arũ
interpretes scripturar̃. s scł̃ariũ qͦq¬
scripturarũ explanatores faciunt. tam
latinȩ linguȩ quã grecȩ. Tum libris
ꝑiarchon id ipsum obtendẽ ñ potes. Ar¬
guet enĩ te p̾faciuncula tua in qua pol¬
liceris detruncatis malis & quȩ ab here¬
ticis addita fuerant optima remansis¬
se. ut quicqͥd uł bonũ uel malũ dix̾is
iam ñ ei imputetur quẽ transfers: s
tibi qui interp̃tatus es. nisi forte here¬
ticoꝵ errores em̃dare debueris & ori¬
genis mala ꝓferre in mediũ. S de hoc
quia nos remittis ad codicem. ante ti¬
bi respondebimꝰ quã tua scͥpta lege
sa ut tu scribis. s ridicula mͥ res for

Expanded text:
super hoc responsum sit, obduras frontis imsuper hoc responsum sit, obduras frontis impudentiam; nec auribus obturatis, voces recipis incantantis. Nos in CommentariCommentariorum mos, et explanantium regula, ut opiniones in expositione varias persequantur, et quod vel sibi, vel aliis videatur, edisserant. Et hoc non solum sanctarum interpretes Scripturarum, sed saecularium quoque litterarum, explanatores faciunt, tam Latinae linguae, quam Graecae. Tu in libris περὶ Ἀρχῶν, idipsum obtendere non potes. Arguet enim te Praefatiuncula tua, in qua polliceris, detruncatis malis, et quae ab haereticis addita fuerant, optima remansisse: ut quidquid ibi vel bonum, vel malum dixeris, jam non ei imputetur, quem transfers, sed tibi qui interpretatus es; nisi forte haereticorum errores emendare debueras, et Origenis mala proferre in medium. Sed de hoc, quia nos remittis ad codicem, ante tibi respondimus, quam tua scripta legersa, ut tu scribis, sed ridicula mihi forte
Abbreviated transcription (Latin):
oquin si meditatus in nos paratusq di¬
xisses. fulmina iacere ñ crimina uidere¬
ris. & quis tͥcredit homini ueracissimo.
ut negociator orientaliũ merciũ qui &
hinc deportata uendere necesse habebat ⁊¬
ibiemere q̃ huc rursus adueheret. biduo
tantũ aquileie fuerit. ut raptim & ex
temꝑe contra nos dictare epłam cogere¬
ris: Librienĩ tui quos limasti ꝑtennũ.
disertiores sunt. Hisi forte non fuit in p̃¬
sentiarũ. qui tuas em̃daret nenias. &e
iccͥco om̃e iter dictionis tuȩ absq palla¬
ciditur. Tam aꝑtum temꝑis mendaciũ
ẽ. ut nondicam respondẽ s legere bidu¬
o mea scripta non occurreris. Exquo ap.¬
paret te illam epłam aut plurib scrip¬
sisse dieb ut stili ipsius elegantia ꝓbat
aut si tumultuaria dictio ẽ. nimiũ te
de greco quȩ ego prius latino sermone
transtulerim. ñ satis intelligo qͥd uelis
dicere. nͥ forte adhuc cõmentarios ad
ephesios criminaris. & quasi nicħ tibi

Expanded text:
oqui si meditatus in nos paratusque dioqui si meditatus in nos paratusque dixisses, fulmina jacere, non crimina videreris. Et quis tibi credet homini veracissimo, ut negotiator orientalium mercium, qui et hinc deportata vendere necesse habebat, et ibi emere, quae huc rursus adveheret, biduum tantum Aquileiae fuerit, ut raptim et ex tempore contra nos dictare epistolam cogereris? Libri enim tui quos limasti per triennium, disertiores sunt? Nisi forte non fuit impraesentiarum, qui tuas emendaret naenias: et idcirco omne iter dictionis tuae, absque Pallaciditur. Tam apertum temporis mendacium est, ut non dicam respondere, sed legere biduo mea scripta non potueris. Ex quo apparet te illam epistolam, aut pluribus diebus scripsisse, ut styli ipsius elegantia probat: aut si tumultuaria dictio  Al. dictatiode Graeco, quae ego prius Latino sermone transtulerim, non satis intelligo quid velis dicere: nisi forte adhuc Commentarios ad Ephesios criminaris, et quasi nihil tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nc̃ dampnatũ toto orbe damne¬
mus. Iungamꝰ dexteras animos copu
Errauimꝰ iuuenes. em̃demꝰ senes. Si fr̃
es me gaude correctũ. Si amicus sum
de conuersione tua debeo gratulari. Qn
diu int̾ nos uirgium fuerit uidebimꝰ
fidem rectã necessitate dicere. ñ uolun
moniũ uerȩ penitentiȩ.Si unũ credi.¬
mus. si ide & uolumꝰ & nolumꝰ. ex quo
firmas nasci amicicias etiam catilina
testatur. si hereticos parit᷑ odimꝰ. & ue¬
terẽ equȩ damnamꝰ errorẽ. quid contra
nos tendimꝰ. cũ eadem oppugnemꝰ. eacd̃
defendamꝰ: Ignosce michi qđ origenis
eruditionẽ & studium scͥpturarũ an¬
tequã eius heresim pleniꝰ nossem in ui¬
uetuili ȩtate laudaui & ego tibi dabo ue¬
niam. quod apologiam libroꝵ eiꝰ cano
scripseris capitȩ. Ante biduũ quã ad
nos epłam scriberes. libellos meos ĩma¬
nus tuas uenisse testaris. & iccͥco ñ ha¬
buisse spaciũ exocio respondendi. Ali¬

Expanded text:
mus, nunc damnatum toto orbe damnemus, nunc damnatum toto orbe damnemus. Jungamus dextras, animos copulErravimus juvenes, emendemur senes. Si frater es, me gaude correctum. Si amicus sum, de conversione tua debeo gratulari. 540 Quamdiu inter nos jurgium fuerit, videbimur rectam fidem necessitate ducere, non voluntmonium verae poenitentiae. Si unum credimus, si idem et volumus et nolumus ex quo firmas nasci amicitias, etiam Catilina testatur, si haereticos pariter odimus, et veterem aeque damnamus errorem, quid contra nos tendimus, cum eadem oppugnemus, eadem defendamus? Ignosce mihi, quod Origenis eruditionem et studium Scripturarum, antequam ejus haeresim plenius nossem, in juvenili aetate laudavi; et ego tibi dabo veniam, quod Apologiam librorum ejus cano scripseris capite. 10. Ante biduum, quam ad nos Epistolam scriberes, libellos meos in manus tuas venisse testaris, et idcirco non habuisse spatium ex otio respondendi: ali
Abbreviated transcription (Latin):
cõminaris. Quid feci quid cõmerui in
quo te lesi quia nominaui hereticũ quia
tuis laudib dixi indignũ. quia hereticoꝵ
fraudulentias. & ꝑiuria aꝑto sermone
descripsi: quid adte qui & catholicũ
& ueracẽ ẽẽ te iactas. qui libentius me
accusas quã te defendis: nũ mea defen¬
sio tua accusatio ẽ e Aut alit̾ orthodo.¬
xus eẽ non poteris. isi me hereticũ cõ¬
ꝓbaris: Quid tibi ꝓdest societas mea.
aut que ẽ ista prudentia: Accusatur ab
aliis. accusas aliũ. Ab alio appeteris. & illi
tergum obuertens quiescentẽ contrate ꝓ¬
& nisi tu ꝓuocares semꝑ taciturũ fuisse.
Demq noli accusare. & ego cessabo defen¬
dere. Quȩ ẽ enĩ audientiũ edificatio
duos senes int̾ se ꝑꝑhereticos digladi¬
ari. p̃sertim cũ ambo catholicos se uide¬
ri uelint: Omittamꝰ hereticoꝵ patro¬
ciniũ. & nulla erit int̾ nos contentio. E¬
odem feruore quo origenẽ ante laudaui¬

Expanded text:
comminaris. Quid feci? quid commerui? in comminaris. Quid feci? quid commerui? in quo te laesi? Quia me negavi haereticum? quia me tuis laudibus duxi indignum? quia haereticorum fraudulentias et perjuria aperto sermone descripsi? Quid ad te, qui et catholicum et veracem te esse jactas, qui libentius me accusas quam te defendis? Num mea defensio, accusatio tua est? Aut aliter orthodoxus esse non poteris, nisi me haereticum comprobaveris? Quid tibi prodest societas mea? Aut quae est ista prudentia? Accusatus ab aliis, accusas alium. Ab alio appeteris; et illi tergum obvertens, quiescentem contra te pet nisi tu provocares, semper taciturum fuisse. Denique noli accusare, et ego cessabo defendere. Quae enim est audientium aedificatio, duos senes inter se propter haereticos digladiari: praesertim cum ambo Catholicos se videri velint? Omittamus haereticorum patrocinium, et nulla erit inter nos contentio. Eodem fervore quo Origenem ante laudavi
Abbreviated transcription (Latin):
hereticꝰ iudicarer. Postquã reppulicͥ¬
mina. idẽ laudes tuas. & absq inui¬
dia tui nominis respondi criminib
ñ criminatori atq ut me catholicũ
ate infamatus ꝓbarem. inuectussũ
inhereticos. Irasceris. furis. & luculen.¬
tissimos libros contra mecudis. Quoscũ
legendos & cantandos omĩb tradidisses
certatim ad me deitalia & urbe roma at.¬
q dalmacia scripta uener̃. quibꝰ me
laudator pristinus ornasset p̃coniis.
fateor. ilico adobiecta respondi. & meñ
eẽ hereticũ totis uirib ꝓbare conatus
sum. misiq hos ipsos apologiȩ meȩ li¬
bros adeos quos tu uulneraueras ut
uenena tua nr̃ sequeretur antidotus.
Ob hanc culpã mittis michi pͥores libͦs
& recentẽ epłam plenã in iuriarũ & cri-¬
minũ. Quid me iuis facere bone amice:¬
Si taceam uidebor crim̃ agnoscere. Si¬
loquar terres me gladiis tius. & accusati.¬
onẽ non iam eccłasticam s tribunaliũ

Expanded text:
haereticus judicarer. Postquam repuli crhaereticus judicarer. Postquam repuli crimina, id est laudes tuas, et absque invidia tui nominis, respondi criminibus, non criminatori: atque ut me catholicum a te infamatus probarem, invectus sum in haereticos; irasceris, furis, 539 et luculentissimos libros contra me cudis: quos quum legendos et cantandos omnibus tradidisses, certatim ad me de Italia, et urbe Roma, atque Dalmatia Scripta venerunt, quibus me laudator pristinus ornasses praeconiis.Fateor, illico ad objecta respondi; et me non esse haereticum, totis viribus probare conatus sum. Misique hos ipsos Apologiae meae libros, ad eos quos tu vulneraveras; ut venena tua, nostra sequeretur antidotus. Ob hanc culpam mittis mihi et priores libros, et recentem epistolam, plenam injuriarum et criminum. Quid me vis facere, bone amice? Taceam? Videbor crimen agnoscere. Loquar? Terres me gladiis tuis, et accusationem non jam Ecclesiasticam, sed tribunalium
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã tuã ĩmo maliciã. qua ce
serpens prudentior fuit cunctis be¬
stiis inparadyso ut ame secretã com¬
monitionẽ flagites quẽ publica ac¬
cusatione ꝑsequeris & non te pudet
accusationẽ tuã apologiã uocare. qͣ¬
rerisq cur opponã clipeum pugiom
tuo & tibi quasi religiosus & sculus
ꝑsonam humilitatis imponis &e di¬
cis. Sierrauerã quare scribis aliis &
ñ me ipsum redarguis: hoc ipsum
inte retorquebo. Quicquid enĩ me
ñ fecisse causaris. quare non ipse feci.¬
sti ͤ uelut si quis pugnis aliquẽ calcib¬
q collidens. si resistere uoluerit dicat
ei. nonne tibi preceptum ẽ. qui te per¬
cusserit in maxillã p̾be ei &e alteram:
gutiarũ tuarũ strophas & uulpecula¬
rũ insidias quȩ habitant inparietinis. be
quib & edechiel loquitur. Quasi uulpeᷤᷤ
feceris. Itame intua p̃phatione lauda-¬
sti. ut obicerent᷑ michi laudes tuȩ. & ni¬
si me alienũ tanto laudatore dixissẽ.

Expanded text:
prudentiam tuam, immo malitiam, qua et prudentiam tuam, immo malitiam, qua et serpens prudentior fuit cunctis bestiis in paradiso: ut a me secretam admonitionem flagites, quem publica accusatione persequeris; et non te pudet accusationem tuam Apologiam vocare? Quererisque cur opponam clypeum pugioni tuo, et tibi quasi religiosulus et sanctulus personam humilitatis imponis et dicis: « Si erraveram, quare scribis aliis, et non meipsum redarguis? » Hoc ipsum in te retorquebo: Quidquid enim me non fecisse causaris, quare non ipse fecisti? Velut si quis pugnis aliquem calcibusque collidens, si resistere voluerit, dicat ei: Nonne tibi praeceptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram ?gutiarum tuarum strophas, et vulpecularum insidias, quae habitant in parietinis, de quibus Ezechiel loquitur: Quasi vulpes ifeceris. Ita me in tua Praefatione laudasti, ut objicerentur mihi laudes tuae, et nisi me alienum a tanto laudatore dixissem,
Abbreviated transcription (Latin):
flua tibi rep̾hensio fuit in paucis. q̃
ꝓfessa nob̾ habetur in om̃ĩb. Nec rep̃¬
hendam quod comꝑatũ codicem. pro
empto posueris. cum comꝑatio equaliũ
sit emptio. precii annumeratio. &re¬
festinante eo qui ad te remeabat. Sor¬
ae. tantũ sensib respondebo. Q te in¬
om̃ĩb nequaqͣm soloecistam ac bar
epłam seribis ut me cõmoneas ⁊ emen.¬
datum uelis. ne cȩt̃is scandalũ facias.
& aliis furentib iugulentur alii. cur.
libros contra me scribis ad alios & le¬
gendos ꝑ satellites tuos toto orbedis¬
ꝑgis: ubi ẽ sillogismus tius quome
inretire conaris & loqueris: Quẽ in ħ
magister optime em̃dare cupiebas:
Sillos adquos scribis nicħ deliquerani.
Si me quẽ arguis. nͨ ad me scripseras.
&̾ ego tibi tius respondebo sermomibꝰ.
Quẽ emendare cupiebas magister in¬
docte: Cos ne qui ñ peccauerant. an
me adquẽ non scripseras: brutos pu.¬
taseẽ lectores. & om̃s non intelligere

Expanded text:
flua tibi reprehensio fuit in paucis, quae flua tibi reprehensio fuit in paucis, quae professa nobis habetur in omnibus. » Nec reprehendam, quod comparatum codicem, pro empto posueris: cum comparatio aequalium sit; emptio pretii annumeratio: et refestinante eo, qui ad te remeabat, sorίᾳ. Tantum sensibus respondebo; et te nequaquam soloecistam, ac barbepistolam scribis, ut me commoneas, et emendatum velis, ne caeteris scandalum facias, et aliis furentibus, jugulentur alii: cur libros contra me scribis ad alios, et legendos per satellites tuos toto orbe dispergis? Ubi est syllogismus tuus, quo me irretire conaris, et loqueris? « Quem in hoc, magister optime, emendare cupiebas? si illos, ad quos scribis, nihil deliquerant; si me quem arguis, non ad me scripseras. » Et ego tuis respondebo tibi sermonibus: Quem emendare cupiebas, magister indocte? eosne, qui non peccaverant? an me, ad quem non scripseras? Brutos putas esse lectores, et omnes non intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ loquitur. Simulq ãmiror qua
temeritate contra tantarũ arcium
uirũ audeas dicere tu qui tot disci.¬
plinarũ oculis uigilas quom̃ donan.
dus es uema si erraueris ce non ꝑpe¬
tuo pudoris silentio contegendus: qđ
cum me legissem & me putarẽ alicubi
aliquid meoꝵ ꝓlaturũ eẽ uiciorum
subito intulit. Ante biduũ quã mͥ¬
ꝓficiscẽretur harum bauilus in manꝰ
uenerunt quȩ in me declamasti. Ubi
ẽ gͦ quod minaris & dicis. quomͦ ue¬
nia donandus es sierraueris. & non ꝑ¬
petuo pudoris silentio contegendus:
Nisi forte ꝓangustia temꝑis non po¬
tiusti ea in ordine digerere. aut aliꝗͦͤ
de eruditis conducturꝰ eras. qui ino¬
pusculis meis gemarũ eloquentiȩ
tuȩ ornam̃ta ꝑquireret. Supͣ scribis
gratis ame missũ suscipe codicem.
quẽ censu magno cuꝑes comꝑatum
& nc̃ humilitatis p̾stigiis loqueris.
adalios ꝓtuis maledictis latius scrib̾e
& interim. audacter fruito imꝑitia
tua. Semel enĩ confessus es dicens. suꝑ¬

Expanded text:
 loquitur. Simulque admiror, qua temeritate contra tantarum artium virum audeas dicere: « Tu qui tot disciplinarum oculis vigilas, quomodo venia donandus es, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Quod cum legissem, et me putarem alicubi aliquid meorum prolaturum esse vitiorum, subito intulit: « Ante biduum mihi, quam proficisceretur harum bajulus, in manus venerunt, quae in me declamasti. » Ubi est ergo, quod minaris, et dicis, « Quomodo donandus es venia, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Nisi forte prae angustia temporis potuisti ea in ordinem digerere: aut aliquem de cruditis conducturus eras, qui in opusculis meis gemmarum eloquentiae tuae ornamenta perquireret. Supra scripsisti: « Gratis a me missum codicem suscipe, quem sensu magno cuperes comparatum, et nunc humilitatis praestigiis loqueris. ad alios pro tuis maledictis latius scribere. Et interim audac ter frueris imperitia tua. Semel enim confessus es, dicens: « Super
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum greciȩ. nisi illum & inlati.¬
noꝵ aurib ingeras. & inclitum marty.¬
rem tuũ quantũ inte ẽ translatione
deformes. Tu quidẽ alia m̃te fecisti. ñ¬
res s ut origenis ꝑ nos scripta defen.¬
deres. At tam̃ scito romanam fidem
apłica uoce laudatã istius modip̃¬
stigias ñ reciꝑe etiã si angłs aliter
annunciet quã semel p̾dicatũ ẽst
pauli auctoritate munitã ñ posse
mutare. Ergo fr̃ siue ate falsatus ẽ
liber ut multi putant siue ab altemo

Expanded text:
scandalum Graeciae, nisi illud et Latiscandalum Graeciae, nisi illud et Latinorum auribus ingeras, et inclytum Martyrem tua quantum in te est translatione deformes. Tu quidem alia mente fecisti, nres, sed ut Origenis per nos scripta defenderes. Attamen scito Romanam fidem, Apostolica voce laudatam, istiusmodi praestigias non recipere: etiam si Angelus aliter annuntiet, quam semel praedicatum est, Pauli auctoritate munitam non posse mutari. Ergo, frater, sive a te falsatus est 543 liber, ut multi putant: sive ab altero,
Abbreviated transcription (Latin):
disseminatis. tuto iam libros ꝑiar
chon uertis egreco. & hos ipsos p̾faci¬
one cõmendas dicens. ñ nulla in his
abhereticis deprauata quȩ tu deali¬
orũ libroꝵ origenis lectione correxe¬
ris. Mle quoq laudas ne tibi amico¬
rũ meoꝵ quispiã contradicat. orige
meã fers incelũ. ut fidem incenũ de¬
primas. Frẽm &e collegam uocas. &e
imitatorẽ te mei confiteris õꝑis. Cũ¬
q ame translatas origenis septuagin¬
ta homelias. & ñ nullos in apłm thomoᷤᷤ
iactes. inquib sic cuncta limauerim.
ut nicħ in illis quod afide catholica di¬
screpet latinus lector inueniat. nc̃ eoscł
libros hereticos criminaris & uersosti¬
lo quẽ p̃dicaueras quia consortẽ puta¬
micũ. Quis eduobꝰ calũniator ẽ mar¬
tyris ego qui illum dico hereticũ non
fuisse nec scripsisse librũ qui ab omĩb
rep̃henditur. an tu qui uolum̃ homi¬
nis arriani titulo cõmutato sub noĩe
martyris edidisti: non tibi sufficit

Expanded text:
disseminatis, tuto jam libros περὶ disseminatis, tuto jam libros περὶ Ἀρχῶν vertis e Graeco, et hos ipsos Praefatione commendas, dicens nonnulla in his ab haereticis depravata, quae tu de aliorum librorum Origenis lectione correxeris. Me quoque laudas, ne tibi amicorum meorum quispiam contradicat. Origenmeam fers in coelum, ut fidem in coenum deprimas: fratrem et collegam vocas, et imitatorem te mei operis confiteris. Cumque a me translatas Origenis septuaginta homilias, et nonnullos tomos in Apostolum jactes, in quibus sic cuncta limaverim, « ut nihil in illis, quod a fide catholica discrepet, Latinus lector inveniat; nunc eosdem libros, haereticos criminaris: et verso stylo, quem praedicaveras, quia consortem putamicum. Quis e duobus calumniator est martyris? Ego qui illum dico haereticum non fuisse, nec scripsisse librum, qui ab omnibus reprehenditur: an tu, qui volumen hominis Ariani, titulo commutato, sub nomine Martyris edidisti? Non tibi sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
yc. Quȩ cum legissẽ primũ librũ eũ
deprehendi quẽ tusolum subnomine
martẏris edidisti. de filio et sp̃u sc̃o in
bonã partẽ plerisq blasphemiis cõmu¬
tatis. & ħ uel didimũ uł te uł alium fe¬
cisse nescio quẽ. qđ tu aꝑtissime inli¬
bris ꝑiarchon fecisse coniunceris ma¬
xime cum idem eusebius ut iã induo
ꝓprii oꝑis edidisse. Dic gͦ & tu aquo
exemplar acceꝑis. nec mͥ ad subter¬
fugiendũ crim̃ mortuos aliqͦs no¬
mines. ut cũ auctorẽ ostendere non
spondere. Sin autẽ riuulus iste in tu¬
is scriniis fontẽ habet. quid sequatur
etiam me tacente ñ dubitas. Uerum
fac ab alio quolibet amatore origenis.
librihuiꝰ titulũ & auctoris uocabłm
cõmutatũ. Cur ħ in latinã linguam
uertis: uidelicet ut testimomo mar¬
tyris om̃s origenis scriptis crederent
p̃missa unione tanti auctoris & te¬
stis. Nec tibi sufficit doctissimi uiri
apologiam si scribas & ꝓpriũ uolum̃
ꝓ defensione eius quib ꝑ multos

Expanded text:
. Quae cum legissem, primum eum librum deprehendi, quem tu solus sub nomine martyris edidisti, de Filio et Spiritu Sancto, in bonam partem plerisque blasphemiis commutatis. Et hoc vel Didymum, vel te, vel alium fecisse nescio quem, quod tu apertissime in libris περὶ Ἀρχῶν, fecisse convinceris: maxime cum idem Eusebius ut jam duobuproprii operis edidisse. Dic ergo et tu, a quo exemplar acceperis, nec mihi ad subterfugiendum 542 crimen, mortuos aliquos nomines: ut cum auctorem ostendere non i non possit respondere. Sin autem rivulus ille in tuis scriniis fontem habet, quid sequatur, etiam me tacente, non dubitas. Verum fac ab alio quolibet amatore Origenis, libri hujus titulum, et auctoris vocabulum commutatum, cur hoc in Latinam linguam vertis? Videlicet ut testimonio Martyris, omnes Origenis scriptis crederent: praemissa munitione tanti auctoris et testis. Nec tibi sufficit doctissimi viri Apologia, nisi scribas et proprium volumen pro defensione ejus: quibus per multos
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ut ne puncto quidẽ ab alt̾o diffe
Scriptȩ ad purũ non erant scedulȩ.
& emendandos errores tuos iã alii poᷤ¬
sidebant. Sentis ne non herere inter se
mendaciũ & quod tibi marticulo tẽ¬
poris ꝓfuit. ut ep̃oꝵ sententias subter¬
fugeres patere discussum. & tus te uer¬
tiendi. artẽ fingendi non habere. Seqͣr
subnectã. Eloquentiã ut dicis tuã & in
p̃fatione mea laudasse me fateor & iam
nc̃ laudarẽ nisitu eã contra tullii tui
sententiã multa iactantia faceres o¬
diosam. Ubi iactaui eloquentiã meã.
qui etiã a telaudatã non libent᷑ accȩ¬
pie An hocdicis. quia ñius subdola pre¬
dicatione palmariꝰ aꝑte accusab̾is ut
qui laudantem respuis: sentias crimi.¬
nantẽ. Imꝑiciam autẽ tuam ñ tam
stultꝰ eram ut repͣhenderem quã nemo
potest fortius accusare. nisi tu ipse dũ
scribis. s uolui ostende condiscipulis
tius qui tecũ litteras non didicerunt

Expanded text:
unt, ut ne puncto quidem alteunt, ut ne puncto quidem alteScriptae ad purum non erant schedulae; et emendandos errores tuos jam alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis te vertiendi, artem fingendi non habere. 6. Comsubnectam. « Eloquentiam, ut dicis, tuam, et in Praefatione mea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii tui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari? Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed volui ostendere condiscipulis tuis, qui tecum non didicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eusebio imputabitur. s morȩ & tar¬
ditati tuȩ qui em̃dare cessasti. & in eo
solo erit ille culpabilis. quia scripta
tua cito disseminauit inuulgꝰ. quȩ tu
paulatim em̃dare decreueras. Sin au.¬
tẽ ut tuius & falsauit eusebiuis. qͥd
causaris atq p̾̃tendis inem̃datas &
recipiunt falsitatẽ. Nullus inquis eos
habebat libros. aut ad modũ pauci. In
uno sermone quanta diuersitas. Si
nullus eos habebat quomͦ apud pau.¬
cos erant: Si pauci habebant.cur nul.¬
lum habuisse mentiris: cum autẽ di¬
cas apud paucos fuisse. & te ipsoconfiten.¬
te subuersum sit qͦd nullus habuerit
ubi ẽ illud qͦd quereris auro redemp.¬
tum notariũ tuum: Dic nom̃ notarii.
quantũ datũ sit auri. ubi. ꝑquẽ. aut
cuidatum. Utiq ꝓditorem tuũ ab
tuo consortio separasti: Uide ne ma¬
gis illud uerũ sit apaucis amicis tuis.
&e eusebio &e cȩteris data exemplaria
quȩ ita int̾ se congruunt atq consenti.¬

Expanded text:
non Eusebio imputabitur, sed morae et tarnon Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paulatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et ae similem recipiunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum pauci. In uno sermone quanta diversitas! Si nullus eos habebat, quomodo apud paucos erant? Si pauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, aut cui datum. Utique proditorem tuum abjtuo consortio separasti. Vide ne magis illud verum sit, a paucis illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consenti
Abbreviated transcription (Latin):
quas falsaret & tu ꝓfer tuas quȩ falsa¬
hereticũ. tc̃ ille crimine tenebit᷑ falsi¬
tatis. Quãuis mutes quãuis corrigas.
catholica ñ ꝓbabis. Si enĩ error esset ĩ
uerbis. aut in paucis sensib. possent de¬
truncari mala. & bona ꝓhis reponi. U¬
bi autẽ tota disputatio. ẽ. ẽqualis. et
uniuersȩ rationabiles creaturȩ que
ꝓpͥa uoluntate corruerant. inunũ pꝰea
reuertentur statũ. ut rursũ ex alio pͥn¬
cipio alie sint ruinȩ. quid habes emen¬
dare nisi cuncta mutau̾is: Quod si fa¬
cere uolueris. iam ñ libros alienos int̾¬
pretab̾is. s condes tuos. Hoc aut̃ cuius¬
modi argumentũ sit ñ intelligo. Qͥ a
inquis inem̃datȩ & nondũ ad purũ
digestȩ erant scedulȩ iccͥco facilius ab
eusebio falsate sunt. Aut ego tardior
sum aut mͥ satis fatuum & obtunsũ ui¬
detur. Si necdum em̃datȩ nec ad pu¬
rum digestȩ erant scedulȩ error earũ

Expanded text:
quas falsaret, tu profer tuas, quae falsaquas falsaret, tu profer tuas, quae falsahaereticum, tunc ille crimine tenebitur falsitatis. Quamvis mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his reponi. Ubi autem tota disputatio aequalis est: ut universae rationales creaturae, quae propria voluntate corruerant, in unum postea revertantur statum: ut rursum ex eodem principio aliae sint ruinae; quid habes emendare, nisi cuncta mutaveris? Quod si facere volueris, jam non libros alienos interpretaberis, sed condes tuos. Hoc autem cujusmodi argumentum sit, non intelligo. Quia, inquit, inemendatae, et nondum ad purum digestae erant schedulae, idcirco facilius ab Eusebio falsatae sunt. Aut ego tardior sum; aut mihi satis fatuum et obtusum videtur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error earum
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ tam̃ quid m̃s necessarius de sce¬
dulis tuis necdũ emendatis. ñdum
ad purũ digestis falsauerit. & ob id
facilior ei falsitas fuerit qͦd aut nul¬
lus eas haberet. aut admodũ pauci.
&ante scripsi. & nc̃ eade deo median¬
te ꝓtestor. me non ꝓbasse accusationẽ
la rumãq ꝓferre. quȩ secreto aut cor¬
riꝑe ualeas aut em̃dare:s quia unꝰ¬
quisq uiuit stomacho suo. & amicꝰ
ñstatim dñs est alterius uoluntatis.
sicut accusationẽ etiã ueram repre¬
hendo. sic falsitatẽ scedularũ in sco
uiro non suscipio. Quid enĩ homo la¬
tinus de interp̃tatione greca potuit
ĩmutare. aut quid subtraheret uel
adderet in libris ꝑiarchon. ubi sic
contexta sunt om̃a & alterũ pendet
appareat: quod gͦ me mones. ipse facito.
Paululũ saltim humani siñ xp̃iam
pudoris assume. nec despecta &e calca¬
ta conscientia tua. uerbis te purgan¬
dum putes. qui reb urgeris. Si eusebiꝰ
auro redemit in em̃datas scedulas.

Expanded text:
deamus tamen quid meus necessarius de schedulis tuis, necdum emendatis, et nondum ad purum digestis, falsaverit: et ob id facilius ei falsatae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum pauci. » Et ante scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non approbasse accusationem la ruinamque proferri, quae secreto aut corripere valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendet appareat? Quod ergo me mones, ipse facito: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius auro redemit inemendatas schedulas,
Abbreviated transcription (Latin):
disertitudinẽ & maledicere omĩb bone
conscientie signũ arbitraris. Nec ti.¬
bi ut dicis ferulas adhibeo. neq atbe
tractatores ferre non possumꝰ & inge¬
nii acumine ꝑstringis oculos nr̃os in¬
tantum ut om̃s tuos inuidos putes. Cer¬
tatim opprim̃e tecupimꝰ. Hisi semel in
scribendo optinueris pͥncipatũ ut
in arcȩ eloquentiȩ steteris. cumctis
nob̾ qui aliquid scire uolumꝰ mutire
tu bilinguis eris. qͥa tantã habes gre¬
ci latimq sermonis scientiã. ut a& gre¬
ei te latinũ & latim grecũ putent. &

Expanded text:
disertitudinem, et maledicere omnibus, bonae conscientiae signum arbitraris. Nec tibi, ut dicis, ferulas adhibeo, neque athentractatores ferre non possumus, et ingenii acumine perstringis oculos nostros, intantum ut omnes 537 tuos invidos putes, certatim opprimere te cupimus: ne si semel in scribendo obtinueris principatum, et in eloquentiae arce steteris, cunctis nobis qui aliquid scire volumus, mutire tu bilinguis eris, qui tantam habes Graeci Latinique sermonis scientiam, ut et Graeci te Latinum, et Latini te Graecum putent: et
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ nuncupatione damnau̾is & ex
parte suscȩꝑis: quia ñ mala s bona.
& tue eẽ fidei iudicabas. Hec sunt de
quib quesiui utrũ bona ẽẽnt anma¬
la quȩ in p̾fatione laudasti. quȩ am-¬
putatis pessimis quasi optima reman¬
sisse confessus es. & te inuere argum̃ta.¬
tionis appendi eculeo. ut sibona dixe¬

Expanded text:
ticorum nuncupatione damnaveris, et ex ticorum nuncupatione damnaveris, et ex parte susceperis, quia non mala, sed bona, et tuae esse fidei judicabas? Haec sunt de quibus quaesivi, utrum bona essent, an mala, quae in Praefatione laudasti, quae amputatis pessimis, quasi optima remansisse confessus es, et te in verae argumentationis appendi equuleo, ut si bona dixe
Abbreviated transcription (Latin):
sti: frustra simulas innocentiã ut
interrogataone stulta uerã ꝑcuncta¬
tionem extenues. Ego non accusaui
quare origenem ꝓuoluntate transtu¬
leris. ħ enĩ &e ipse feci. & ante me uic¬
torinꝰ. hylariꝰ. ambrosiusq fecerunt.
s quare translationẽ hereticã p̾faci¬
onis tuȩ testimonio roborasti. Cogis
me eadem rursus iterare & ꝑ meas li.¬
neas incedere. Dicis enĩ in eodẽ ꝓlogo
te ea quȩ abhereticis addita fuerant
amputasse. essioni & ꝓhis repo¬
suisse bona. Isecuert̃ Si hereticoꝵ
mala abstuli sti. gͦ quȩ dimi¬
sisti uł addi ispici disti aut orige¬
nis erunt aut tua. quȩ utiq quasi
bona posuisti. S multa in his mala
negare non poteris. Quid inquies ad
mẽ. Origeni imputa. Ego enĩ eatan¬
tum quȩ abhereticis addita fuerant
cõmutaui. Expone causas quare he¬
reticoꝵ mala tuleris. & origenis inte¬
gra deliqueris. Nonne ꝑspicuũ est
quod origenis mala ex parte sub here¬

Expanded text:
sti? Frustra simulas innocentiam, ut sti? Frustra simulas innocentiam, ut interrogatione stulta, veram percontationem extenues. Ego non accusavi quare Origenem pro voluntate transtuleris: hoc enim et ipse feci, et ante me Victorinus, Hilarius, Ambrosiusque fecerunt; sed quare translationem haereticam Praefationis tuae testimonio roborasti? Cogis me eadem rursus iterare, et per meas lineas incedere. Dicis enim in eodem Prologo te ea quae ab haereticis addita fuerant, amputasse, et pro his reposuisse bona. Si haereticorum mala abstulisti, ergo quae dimisisti vel addidisti, aut Origenis erunt, aut tua, quae utique quasi bona posuisti. Sed multa in his mala negare non poteris. Quid, inquies, ad me? Origeni imputa: ego enim ea tantum quae ab haereticis addita fuerant, commutavi. Expone causas, quare haereticorum mala tuleris, et Origenis integra dereliqueris? Nonne perspicuum est, quod mala Origenis ex parte sub haere
Abbreviated transcription (Latin):
rit ut incomm̃tariis tuis queda de
origene. quȩdã de apollinare quȩdã
de te ipso scriberes. & ñ de origene totũ
aut de te aut ex alio: Interim dũ ali¬
ud agis crim̃ fortissimũ ꝑdidisti & ob¬
litus es ueteris ꝓuerbii. mendaces
memores ẽẽ debere. Dicis enĩ incõmen-¬
tariis meis quedã de origene quȩdã
de apollinare. quedã ex me ipso posu¬
isse. Si gͦ appollinaris s̃ & origenis q̃
subalioꝵ nomine posui. quomͦ in li-¬
bris tuis mͥ crim̃ impingis. quodali
quando scribo alius hoc dicit quidã
sic suspicatur alius illud. & quiddã
ego: Siint̾ apollinarẽ & didimũ &¬
explanationis stilus & dogma tam
magna diu̾sitas. cũ in uno capitulo
diuersas pono sententias. nũ contra¬
rios sensus sequi credendus sum: Sed
hȩc alias. Nunc quero ate quis tibi
obiecerit quare deorigene uł abstu.¬
& te quasi ineculeo appensũ interro¬
gau̾it. Bona sunt anmala q̃ tͣnstuli¬

Expanded text:
rit, ut in Commentariis tuis, quaedam de rit, ut in Commentariis tuis, quaedam de Origene, quaedam de Apollinario, quaedam de te ipso scriberes, et non de Origene totum, aut ex te, aut ex alio? » Interim in te dum aliud agis, crimen fortissimum prodidisti, et oblitus es veteris proverbii: Mendaces memores esse debere. Dicis enim me in Commentariis meis, quaedam de Origene, quaedam de Apollinario, quaedam ex me ipso posuisse. Si ergo Apollinarii sunt et Origenis, quae sub aliorum nomine posui: quomodo in libris tuis mihi crimen impingis, quod quando scribo: « Alius hoc dicit; Quidam sic suspicatur; » alius ille, et quidam, ego sim. Inter Apollinarium et Didymum explanationis, styli, et dogmatum magna diversitas est. Cum in uno capitulo diversas pono sententias, num contrarios sensus sequi credendus sum? Sed haec alias. 14. Quobjecerit, quare de Origene vel abstuet te quasi in equuleo appensum interrogaverit: bona sunt, an mala 544 quae transtuli
Abbreviated transcription (Latin):
cyntas aia eẽ martyris. muta titu¬
lum. & romanã simplicitatẽ tanto
ꝑiculo libera. Non tibi expedit ut
clarissimꝰ martyr ꝑte hereticꝰ uidice¬
tur ut qui effudit ꝓ xp̃o sanguinem
contrarius fidei xp̃i approbetur. Dic
potius inueni librũ. putaui marti¬
ris. Ne timeas penitentiã. iam te ur¬
gebo. Non querãs aquo acceꝑis. Uel
mortuoꝵ aliquẽ nominato. uel in
platea ab ignoto homine emisse te
dicito. Nonenĩ damnationẽ tuam
querimꝰ s conuersionẽ. Melius ẽ ut
tu erraueris quã ut martyr hereti¬
cus fuerit. Interim dep̾senti compe¬
de ut cunq erue pedẽ. Infuturo u¬
dicio tu uideris quid ad martyris
contra te querimonias respondeas.¬
ꝓ ponis etiã tibi quod nemo obicit &
dilius qͦd nullus accusat. Ais enĩ qͦd
ĩ meis litteris legeris. Dic quis tͥ ꝑmi.¬
sit ut interp̾tans quedã auferres qͦ¬
dam mutares quȩdã adderes: Sta¬
timq tͥ ipse respondes & contra melo¬
queris. & tibidico. Queso quis ꝑmise¬

Expanded text:
s  esse martyris, muta titulum, et Romanam simplicitatem tanto periculo libera. Non tibi expedit, ut per te clarissimus martyr haereticus judicetur; ut qui effudit pro Christo sanguinem, contrarius fidei Christi approbetur. Dic potius, Inveni librum, putavi illum martyris: ne timeas poenitentiam. Jam te non urgebo, non quaeram a quo acceperis: vel mortuorum aliquem nominato, vel in platea ab ignoto homine te emisse dicito. Non enim damnationem tuam quaerimus, sed conversionem. Melius est, ut tu erraveris, quam ut Martyr haereticus fuerit. Interim de praesenti compede, utcumque erue pedem. In futuro judicio tu videris, quid ad martyris contra te respondeasponis etiam tibi, quod nemo objicit, et diluis quod nullus accusat. Ais enim quod in meis litteris legeris: « Dic quis tibi permisit, ut interpretans quaedam auferres, quaedam mutares, quaedam adderes? » Statimque tibi ipsi respondes, et contra me loqueris: « En tibi dico: Quaeso quis permise
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegi posse mendacio. & quicquid fin¬
xeris tibi credendũ putes: quis beth.¬
leem de cubiculo fr̃is eusebii furatusẽ
epłam laudatricẽ tuam: euiꝰ artificio
& acuius ministris in scẽ fabiolȩ hos¬
picio. & uri xp̃iani &e prudentis occea¬
ni inuentus est codex quẽ illi nunquã
uiderant: An iccirco te estimas in no¬
centẽ si quicqͥd tuũ ẽ in alios conferas:
Quic̃q te offendit quãuis simplex. ꝗͣ¬
uis in noxius sit ilico criminosus fiet
habes enĩ ꝑ quod danȩ ẽ uicta pudici¬

Expanded text:
protegi posse mendacio, et quidquid finprotegi posse mendacio, et quidquid finxeris tibi credendum putes? Quis Bethleem de cubiculo fratris Eusebii furatus est epistolam laudatricem tuam? Cujus artificio, et a cujus ministris in sanctae Fabiolae hospitio, et viri Christiani et prudentis Oceani, inventus est codex, quem illi numquam viderant? An idcirco te existimas innocentem, si quidquid tuum est, in alios conferas? Quicumque te offenderit, quamvis simplex, quamvis innoxius sit, illico criminosus fiet? habes enim, per quod Danaes est victa pudici
Abbreviated transcription (Latin):
na recitarent: hec ẽ tua illa sc̃a uere¬
cundia. hec edificatio xp̃iana. Sic mo.¬
destus es. sic pudens ut cateruatĩ de oc¬
cidente uenientes mͥ tua maledicta
narrauerint ita memorit᷑ & consenta¬
neȩ ut ego cogerer non scriptis tius qͥ
necdum legeram. s scriptoꝵ respondẽ
opinionib. & uolantia toto orbe iacula
falsitatis. clipeo ueritatis exciꝑe. Seqͥ
mere notariũ. sicut amici tui de me.¬
is ꝑiarchon scedulis ñdum em̃datis
ñdum ad purũ digestis fecer̃. ut faci.¬
lius falsare possent quod aut nullus ha¬
beret aut ad modũ pauci. Gratis ame mis¬
sũ suscipe codice. quẽ censu magno cupe.¬
res comparatũ. Nonne pudet te p̃mii.
Ego auro redimerẽ notariũ tuũ: ce
quis tantus actalis ẽ ut audeat cũ
creso &e dario pugnare diuitiis. ut su¬
bito de auratũ & crassũ non ꝑtimes¬
cat : usq adeone obdurasti frontẽ ut
mendaciũ ponas sp̃e tuã & estimes te

Expanded text:
nas recitarent? Haec est tua illa sancta verenas recitarent? Haec est tua illa sancta verecundia, haec aedificatio Christiana; sic modestus es, sic pudens, ut catervatim de occidente venientes, mihi tua maledicta narraverint: ita memoriter et consentanee, ut ego cogerer 534 non scriptis tuis, quae necdum legeram, sed scriptorum respondere opinionibus, et volantia toto orbe jacula falsitatis, clypeo veritatis excipere. mere notarium meum: sicut amici tui de meis περὶ Ἀρχῶν schedulis, nondum emendatis, nondum ad purum digestis, fecerunt: ut facilius falsare possent, quod aut nullus haberet, aut admodum pauci. Gratis a me missum suscipe codicem, quem censu magno cuperes comparatum. » Non te pudet prooemii? Ego auro redimerem notarium tuum? Et quis talis ac tantus est, ut audeat cum Croeso et Dario pugnare divitiis? Ut subitum Demaratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obdurasti frontem ut mendacium ponas spem tuam: et existimes te
Abbreviated transcription (Latin):
positionis tuȩ seruans cet̾a illis erudi¬
tissimis libris quos antequã legerẽ con¬
futaui. Dicis te accusationẽ meã ad eos
tantũ misisse qui meis uerbis lesi fue.¬
rant & ñ ad plures quia ñ adostentati.¬
onẽ s adedificationẽ xp̃ianis loquendũ
ẽ. & unde oro te librorũ tuoꝵ ad me fa-¬
ma ꝑuenit: quis eos romȩ. quis initali¬
a. quis ꝑ dalmaciȩ insulas dissemina¬
uit: si inscriniis tuis & amicoꝵ tuoꝵs
latebant. ad me quomͦ mea crimina
ꝑuener̃: ce audes dicere te ñ adosten.¬
tationem s adedificationẽ quasi xp̃ra¬
nũ loqui. Quid de sene senex tanta
confingis quanta ñ diceret de latrone
homicida. de scorto meretrix. scurra
de mimo. qui parturis mͥ montes cͥmi.¬
nũ. & gladios quos defigas iniugulum
cone cereales & annabasii tui ꝑdiuer¬
sas ꝓuincias cucurrer ut laudes me¬
as legerent. ut panegericũ tuũ ꝑ angu¬
los &e plateas ac muliercularũ textri.¬

Expanded text:
ropositionis tuae, servans caetera illis erudiropositionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fuerant, et non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est. » Et unde, oro te, librorum tuorum ad me fama pervenit? Quis eos Romae? quis in Italia? quis per Dalmatiae insulas disseminavit? Si in scriniis tuis et amicorum tuorum latebant, ad me quomodo mea crimina pervenerunt? Et audes dicere te non ad ostentationem, sed ad aedificationem quasi Christianum loqui, qui de sene senex tanta confingis, quanta non diceret de latrone homicida, de scorto meretrix, scurra de mimo? Qui parturis mihi montes criminum, et gladios quos defigas  Al. desicone Cereales et anabasii tui per diversas provincias cucurrerunt, ut laudes meas legerent? Ut panegyricum tuum per angulos et plateas, ac muliercularum textri
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ recto pede incederet in eugłio:
gione etiam liberi aparentib & con-¬
iuges amaritis salua pietate dissenti.¬
unt: uos si ta habetis ut habemꝰ cur
nos oditis: Si alit̾ creditis quid uul¬
tis occidere: An qui auob̃ dissenserit oc¬
cidendus ẽ: Testem in uoco iħm conscien¬
tiȩ meȩ. qui & has litteras & tuam epłã
iudicaturꝰ ẽ. me ad cõmonitionẽ scĩ
chromacii pape uoluisse reticere & fi¬
nem facere simultatũ & uincere in bo¬
no malũ. S quia minaris interitum nͥ
tacuero. respondere cõpellor ne uide.¬
ar tacendo crim̃ agnoscere. & lenitatẽ
meã malȩ conscientiȩ signũ interp̾te¬
nificum officina & meditatione ꝓba¬
tum. Si tacuero criminosus ero. si respon.¬
dero maledicͦ. Tume gͦ & ꝓhibes & cogis.
ad respondendũ. Inquo utrũq modera¬
bor. & obiecta diluã & abiniuria obtem¬
perem. Quis enĩ eũ ñ timeat qui ẽ pa¬
ratus occidere: Sequarq uestigia ꝓ¬

Expanded text:
quod non recto pquod non recto pgione etiam liberi a parentibus, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vultis occidere? An qui a vobis dissenserit, occidendus est? Testem invoco Jesum conscientiae meae, qui et has litteras, et tuam epistolam judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae CHROMATII voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendo crimen agnoscere, et lenitatem meam, malae conscientiae signum interpretenificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus occidere? Sequarque vestigia p