comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
depoĩtam petabat᷑. u̾mꝓcuratorẽñ
putaret aut eius qui deposuiss ⁊ hedẽ¬
⁊ nichil dolo malofec̾it posteaautẽ
sicognou̾it cum eo agipot̾it qm̃ñc
incipit dolo malo fac̾e si redd̾e ñ uult¬

Expanded text:
depositam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognouerit, cum eo agi poterit, quoniam nunc incipit dolo malo facere, si reddere eam non uult
Abbreviated transcription (Latin):
oc edictum nec gestis.
fensi rerũ possõem aut uenditõem
pacianturuł pignoris distractõem¬
ur pene ⁊ muttende actõem uł in iu¬
tis tũ quicquidutiłr in rem eius¬
impendit. uł ĩ ip̃e se inremabsentis
alicui obligau̾it. ht conoĩe actõem.

Expanded text:
oc edictum necessarium fensi rerum possessionem aut uenditionem patiantur uel pignoris distractionemenae committendae actionem, uel iniutis, tamen quidquid utiliter i‹n› rem eiuderit uel etiam ipse se in rem absentis alicui obligauerit, habe‹t› eo nomine actionem:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sane sicut ecuiũ est ip̃m actus sui rõ¬
nem redd̾e. ⁊ eo noĩe condempnari.
quicquid ur ñ ut oportuit gessit
uł ex hiis negotiis retin̾et itaex diu̾¬
quid eo noĩe uł abest ciuł abfutur̃¬

Expanded text:
s sui rnem reddere et eo nomine condemnari, quid uel non ut oportuit gessit ex his negotiis retinet: ita ex diuquid eo nomine uel abest ei uel afutur
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑte suos facit qmͣ ex qͣ dñs p̾dii est
nec refertur ip̃e an sociꝰ an ut̾q cũ selu̾it
qi om̃s fructus ñ iure senat᷑ s iurc so¬
li percipiũt᷑ ⁊ quẽadmod̃ si totũ sund̾
alienũ quis sciens possideat nulla ex
parte fructus suos facit quoquomodo
facis fuerunt ita ꝙ ꝯnuinẽ fund̾ possi¬
det ñ facit suos fructus ꝓ ea parte qua
fundꝰ ad sociũ euus pertinebit. ¶ In
alieno fundo quem ticius dona fide m̾¬
catus fu̾at frum̃tũ seruit. an ticĩbone
at. sꝵ ꝙ ad fructus quos ex fundo ꝑ¬
cipiunt᷑ intelligi d ꝓprius eis accedere
q̃ serui operis suis acquirũt qm̃ ĩ per¬
cipiendis fructib magis corꝑis ius ⁊¬
ex quo percipiit᷑ ꝙͣ seminis ex quo
orumt᷑ aspicit᷑ ⁊ iõ nemo unqmͣ du¬
bitauit quĩ si ĩ fundo meo frum̃tũ tusi
scruerim segetes ⁊ ꝙ ex messib collet᷑
fuit mesi fiet pro bone fidei possesso¬
re inpercipiendis fructib eo iuris ht̃

Expanded text:
s praedii est: nec refert, ipse an socius an uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodum, si totum fundum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit. In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum sevi: an Titius bonae at? respondi, quod fructus qui ex fundo percipiuntur intellegi debet propius ea accedere, quae servi operis suis adquirunt, quoniam in percipiendis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitavit, quin, si in meo fundo frumentum tuum severim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei possessor in percipiendis fructibus id iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittitur ñ .n. in mora isa qluo peccu¬
nia pp̃ exceptõem peti non pot̃. S su
suraꝵ qnͣtitatem que medio tẽꝑe col¬
ligitur stipsam̃ ⁊ ꝯdictõ exstin̾it sicut
est infructib idem ⁊ in usuris pot̾ expͥ¬
miut ad diem non soluta peccuia
que ꝯpetit usuraꝵ noĩe ex die int̾po¬
site stipłonis prestet᷑.
chum s̾uũ kalendanio ꝓposu̾at rome
ignarus pecciũas defuncti. aut
exegit aut credidit ut int̾dũ stipłare¬
tur ⁊ pignora acceꝑat ꝯsulebat᷑ quid
arum au̾tem sumaꝵ noĩe qiuead stichũ
didissz eas nonex maiore parte ꝗͣ exqͣ
ip̃ehes sit alienatas ẽẽ nai⁊ sit ĩ hoc
ded̾im nũmos ut eos sticho credas dem̃¬

Expanded text:
n mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis praestetur. chum seruum kalendario praeposuerat, Romae ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quidarum autem summarum nomine, quae ad Stichum didisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fructus uł si quisseru acquisierĩt
et si huis u̾bis ñ continentur ꝓadie¬
ctotñ d dñt accipi. Hec autemactõ
cum ex nego gesto oriatur et h̾ediin
heredem competit. Si execuiutor a p̾to
ctus ne bona mea distrahant᷑ negoci¬
is te meis obtułit equissimũ ẽẽ dolũ
is qui sponte et nulla necc̃itate cogen¬
mandailis an graman utracy actõne
an fideiussor hic hrealiquã actõeniꝰ
possit ⁊ u̾mest negoꝵg̾oꝵ eũag̾e pos

Expanded text:
 si quid serui adquisierint: etsi his uerbis non continentur, pro adiecto tamen debent accipi. Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit. Si exsecutor a praetorctus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum tur non solum is qui sponte et nulla necessitate cogenmandaueris ut geram, an utraque actione an fideiussor hic habere aliquam actionem possit: et uerum est negotiorum ges
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem labro ait. Hec uba siue¬
⁊ ciuis negocia q̃ c̃iusq cũismorit᷑
fi̾unt gesserit. signisient illud tẽpꝰ
quo ciuis post mortem aliciũ nego¬
cia gessit de quo fuit necͣcm edicere

Expanded text:
ctionem Labeo ait. Haec verba: "sive quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit" significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edi
Abbreviated transcription (Latin):
fit capitis diminutio ut aqua et¬
ignis interoc̃one Quideficiunt ca¬
capite minuuntur defic̾e auten dnr¬
qui ab hus quoꝵ sub imꝑio sunt de¬
sistunt ⁊ in hostiũ nũo seꝯferunt

Expanded text:
fit capitis diminutio, utignis interdictione. Qui deficiunt capite minuuntur. Deficere autem dqui ab his quorum sub imperio sunt desistunt et in hostium
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ prandam eẽ dico pp̃ utilitatẽ ꝑicu¬
lum ñ si mei dum taxat cã datũ est
dolũ solũ quia ꝓpe depoĩtũ hoc accedit
placu̾it int̾ nos ut perdenas dies e¬
go ei ⁊ ille mͥ bouem ꝯmodaremꝰ ut opꝰ
fac̾et ⁊ apd̾ alt̾in bos periit ꝯmodatiñ
competit actio qr ñ fuit gratuitum
ea a põ̾ me relinquas ut peritiorib
ostend̾em mox hec perierũt iignis
aut alia ui maiore pericłm me nun̾e
pr̃aturũ ex quo apparet custodiã adi
me ꝑtin̾e. Si q̃uis sponsionis cã anu¬
los accepit nec reddit uictori prescͥp¬
tis u̾bis actio in eum ꝯpetit nec enim
recipienda est sabini opinio qui con¬
dici ⁊ furtiagi ex hac causa putat q̃ni¬
ad̾m .n. rei noĩe cuiusnz possessionẽ
n dñiũ uctor habuit aget furti pla¬
ne si inhonesta casponsionis fuit e
rit anuli dũ taxat repetitio ait.
rim ut dares titio si fugitinũ meum
reduxiss nec ded̾is quia non reduxit
si petruĩam mͥ non reddas melsꝰest pre¬

Expanded text:
e dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit. placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere. Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putat: quemadmodum enim rei nomine, cuius neque possessionem neque dominium uictor habuit, aget furti? plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui anuli dumtaxat repetitio erit.rim, ut dares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius et prae
Abbreviated transcription (Latin):
uorãs cuiꝰ ee ignoranti uxori ac nec uroꝙ
dẽ sciente ea suã ẽẽ donau̾it młr recte eãnsu¬
capiet idẽq iuris erit si ĩs quiin pofateuiri
rit s si uir scierit suãrem ce priqmͣ nsucaprat᷑
uendicare q eã pot̾ nec uol ⁊ ħ młr uou̾it

Expanded text:
orans eius esse ignoranti uxori, ac ne uiro quidem sciente eam suam esse, donauerit, mulier recte eam usucapiet. idemque iuris erit, si is, qui in potestate uiri rit. sed si uir rescierit suam rem esse, priusquam usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
s. qr ꝯmiñ iure mpriorem debitorẽ
actio restituit᷑ ci hoc si soluendo sit
prior debitor aliocuũ młr ñ utetur
senatus ꝯsulti auxilio.¬
lp̃rxi ad. In cause cognitõe u̾sabit
utrumsoli ei succurrend̾ sit an. hus
cipro eo obligati sunt ut puta fi¬
dciussorib itacsi cum scirẽmino¬
rem ⁊ ei fidem s̃i hr̃em tu fideiusser
ris ꝓeo non est eqũ fideiussori inne¬
tem meã subueniris potiuis denegã¬
dacrit ip̃a mandati actõ in sũma ꝑ¬
pendendum erit p̾tori cuipotius
subueniat utrum creditori an fide¬
iussori nam minor captus nentris
tenebitur facilius in mandatore
dd̾ erit nõ deb̾e ei subueĩri hic. nue

Expanded text:
ia communi iure in priorem debitorem ei actio restituitur. haec si soluendo sit prior debitor: alioquin mulier non utetur senatus consulti auxilio. In causae cognitione uersabitur, utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his qui pro eo obligati sunt, ut puta fideiussoribus. itaque si cum scirem minorem et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum fideiussori in necem meam subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic e
Abbreviated transcription (Latin):
norisi adut heditatẽ in qua reserãt
cito distxit. s̾. resque multis casi¬
q̃r si minor ad u̾sus minorẽ restitui
desid̾at an si audiendꝰ ⁊ ponp̾ scribit
simplicit̾ ñ restituendũ puto autẽ
inspiciendũ ap̾tore quis captus sit
ꝓinde si ambo capti sunt uerbigr̃a.
amnor minori peccuniã dedit et ille
lane si minor xxu. annis cũ filio
bit posse m̃integrũ restitui ut mag̾
etatis rõ qmͣ senatus ꝯsulti habeat᷑.¬

Expanded text:
nori, si adiit hereditatem, in qua res erantcito distraxerit haec, quae multis casquaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audiendscribit non restituendum. puto autem inspiciendum a praetore, quis captus sit: proinde si ambo capti sunt, uerbi gratia minor minori pecuniam dedit et ille Plane si minor annis cum filio bit posse in integrum restitui, ut magis aetatis ratio quam senatus consulti habeat
Abbreviated transcription (Latin):
bitur n .n. d ꝙ quis suo arbit̾o dedit
auenditore exig̾e quid gͦ si forte ueti¬
gali noĩedatũ est ꝙ emptorẽ forte seq̃¬
retur dicemꝰ ħ quo restituendũ. Indẽp¬
nis enimemptor d dicedere.

Expanded text:
bet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: indemnis enim emptor debet discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
sint in heditate aut in peccłio. Itẽ pro¬
mancipia sint puto hanc sm̃am ue¬
ram nisi aliud spiritałr actũ ẽẽ ꝓpõat᷑¬
¶ Siuendita res redhibeat᷑ seruus quo¬
qui ei rel accessit licet nlłm ĩ eo uiti¬
um sit redhibetur

Expanded text:
sunt in hereditate aut in peculio. idem promancipia sint. puto hanc sententiam veram, nisi si aliud specialiter actum esse proponatur. Si vendita res redhibeatur, servus quoque qui rei accessit, licet nullum in eo vitium sit, redhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uałe. Item si tempꝰ sexagita dicrũ p̾fi¬
nitã redhibitioni ꝑtiit cã cognita iu¬
ditiũ dabũ in cause aute cognitt̃e
ħuersabit᷑ sit aut mora fuit p̾scus
sit cur intra diem redhibitũ manci¬
piũ est ꝙ est magis displicuctat. In
hiis autẽ actõnib eadem crunt obs¬
uandacine de partu fructib accessio¬
nib q q̃ de mortuo redhibendo dc̃a
sunt que empconi accedĩt partẽ cẽ
uendictonis prudentib uistm est.

Expanded text:
valere. Item si tempus sexaginta dierum praefivalere. Item si tempus sexaginta dierum praefinitum redhibitioni praeteriit, causa cognita iudicium dabitur: in causae autem cognitione hoc uersabitur, si aut mora fuit per uensit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus eadem erunt obseruanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt. Quod emptioni accedit, partem esse uenditionis prudentibus uisum est.
Abbreviated transcription (Latin):
conuentio gͥ redhibendo ñ facit locum
in uendictdem accessit. ¶Qr assidua
est duple sipło id cirto placuit ⁊̃ ex
empto agi posse si duplam uenditor
mancipii n caueat ea ⁊ enĩq sũt mo¬
tis ⁊ consuetudinis ĩ bone fidei iudi¬
tus debent uenire. ¶Ex mancipa
uendunt natõem i cĩtũꝙ inuẽ¬
ditõne ꝓnunciare debent Płmq etĩ
natio serui aut ꝓuocat aut deceretẽp¬
torem idcito int̾ee nr̃a sicrenatio¬
nẽ p̾sumptũ ⁊ emiest quosdã seruos
bonos cẽ qr natiom sue ñ infamate qͦs¬
dam malos uidi qi ea natione sunt
que mag̾ infanus est ꝙ si donatione
ita ꝓnũciatũ s̃ erit uiditiũ emptori
om̃ib q ad quos ea res pertinebit
dabitur per qd̾ emptor redhibi manci¬
pium. ¶ Si quid ita uenierit ut insi
ita placint intͣ prefinitũ temp᷑ redhi¬
beatur ea conuentio rata habetur. Si
datur emptori ad hoc redhibend tltta
nõsi u̾o conuen̾it ut imperpetuũ
redhibitio fiat puto hanc ꝯuentoẽ

Expanded text:
conuentio ergo de redhibendo non facit locum in uenditione accessit. Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam uenditor mancipii non caueat: ea enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent uenire. Qui mancipia uendunt, nationem cuiusque in uenditione pronuntiare debent: plerumque enim ‹n›atio serui aut prouocat aut deterret emptorem: idcirco interest nostra scire nationem: praesumptum etenim est quosdam seruos bonos esse, quia natione sunt non infamata, quosdam malos uideri, quia ea natione sunt, quae magis infamis est. quod si de natione ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos d emptor redhibet mancipium. Si quid ita venierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conventio rata habetur: si datur emptori ad redhibendum, ultra non. si vero convenerit, ut in perpetuum redhibitio fiat, puto hanc conventionem
Abbreviated transcription (Latin):
dem de re emptoris ut accessit dicen¬
dũ estapd̃ ip̃m reliciuuoꝵ si aliunde
creuit uenditori restituend̾ est. ¶Si
ples hedes sint emptoris sint an oẽs
ad redhibend̾ consentire debeant uide
torem ne forte uenditor iniuria pa-¬
tiatur dũ alio partem recipit homi¬
nis alii ñ in partem p̾cii dempnat᷑¬

Expanded text:
dem ex re emptoris accessit, dicendem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est. Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, uidetorem, n‹e› forte uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
Item si scrui redhibendi no¬
mine emptor iuditiũ accepit uł eu̾p̃e
noie dictauit cauend̾ ex utraq ꝑte er
ut si quis sñ dolo malo adẽpnatꝰ sit ł
si quid ex eo ꝙ eg̾it ad eũ ꝑuen̾it dolo¬
ue eius malo fr̃m sit quominꝰ perue¬
niret id reddat qͣs impensas neccͣio
incurrand̾ seruũ post litem contesta¬
tam emptorfẽcit imputabit pre¬
cedentes impensas noĩatĩ compre¬
hendas pediusait̾. s cibaria seruo da¬
ta ñ cẽ imput anda aristo ait. nam
cipere ñ in maiorẽ sumã ĩquit ꝙͣ ĩ p̾¬
recentionem cet̾m pot̾unt euitare pẽa¬
netur ex sua ꝓmissione si furtũ ĩius
neos ⁊ eũ qui dño suo res subtraxit
intelligend̾ est. ¶ Si ancilla redhi¬
beatur ⁊ qd̃ ex ca post uenditionem
natũerit reddetur siue unꝰ partus
sit sũ płes. s ⁊ si forte usus fructus
ꝓpͥetatiaccreu̾it indubitate huic qͦ
restituet᷑ si peccłium quesut apud
emptorẽ quid de hoc dicemꝰ ⁊ si qui¬

Expanded text:
Item si serui redhibendi nomine emptor iudicium accepit uel ipse eius nomine dictauit, cauendum ex utraque parte erit, ut, si quid sine dolo malo condemnatus sit uel si quid ex eo quod egerit ad eum peruenerit doloue malo eius factum sit quo minus perueniret, id reddat. Quas impensas necessario in curandum seruum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas Pedius: sed cibaria seruo data non esse imputanda Aristo, nam cipere, non in maiorem summam, inquit, quam in prretentionem: ceterum poterit euitare praestanetur ex sua promissione, si furtum seruus aneo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est. Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum erit reddetur, siue unus partus sit siue plures. Sed et si forte usus fructus proprietati adcreuerit, indubitate hic quoque restituetur. Si peculium q quid de hoc dicemus? et si qui
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł xii. Roꝵ. Inter castellanum
⁊ seium controu̾sia de finib ortaz ⁊
arbiter electus est ut arbitratu er
res t̾minetur ip̃e sñiam dix p̾sẽtib¬
ꝑtib ⁊ t̾ios posuit. Quesituz ansi ex
parte casteslani arbitro paritũsit
bitriũ persone insertũ ꝑsonã ñ egͥ¬

Expanded text:
do digestorum. Inter Castellianum et Seium controuersia de finibus orta est et arbiter electus est, ut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibt terminos posuit: quaesitum est, an si ex parte Castelliani arbitro paritum nonbitrium personae insertum personam non eg
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ ht uł hũerit ad huc litigio pen¬
dente potest p̾sente curatore siia di¬
ci. Arbiter adee litigatores uł per
nũtiũ uł per epłam iub̾e potest.
Si ab alt̾a dum taxat parte hedis
mento ꝯprehensa fu̾it ꝯpmissũ solue¬
tur morte cuius iusex litigatorib¬
sicut solu̾etur alt̾o mortuo si neutri

Expanded text:
atorem habet uel habuerit adhuc litigio pendente, potest praesente curatore sententia dici. Arbiter adesse litigatores uel per nuntium uel epistulam iubere potest. Si ab altera dumtaxat parte heredis mentio comprehensa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribsicut solueretur altero mortuo, si neutri
Abbreviated transcription (Latin):
uelut statuã ł uasa aliqua seu ue¬
stem ⁊ nichil aliud ꝙͣ pectiũam da¬
remꝰ emptõem uideri nec posse
ullam locatõem uidi nisi corpꝰ ip̃m
non detur ab eo qu id fĩet id ałr
ata si aream darem uͥ insulã edi¬
ficaret qm̃i tũc a me sub̾a ꝓficiscit᷑.¬

Expanded text:
ueluti statuam uel uas aliquod seu uestem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi insul‹am› aedificares, quoniam tunc a me substantia proficiscit
Abbreviated transcription (Latin):
toremtradere oport̾e. ¶ Quiagtũ
uendebat dixit fundi iugera.xxuii
iugera ccͣ pͥciũ stiplatus erat .xx. iuẽ¬
ditor frumenta manusata excepat l
co fundo exstipula. Seges erat nata
qͥisitũ est an ex pacto ꝯueiret᷑ s. maxĩe
referre quidactũ est cet̾m uł u̾bañ
eẽ astũqd ex sti pła nascet᷑ ñ mag̾ ꝙͣ

Expanded text:
torem tradere oportere. Qui agrum uendebat, dixit fundi iugera decem iugera certum pretium stipulatus erat: uiginti inuenditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur. rditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur. re
Abbreviated transcription (Latin):
lorent̾ Ea que ꝯmendandi caĩ uen¬
ditionib dñr si palamappareant uẽ¬
ditorẽ non obligant ueluti si dicat
serusi spetiosũ domũ edificatã bñ at
sidix̾it hoĩem littatũ uł artiticẽ pr̃are
gant suta in promptũ eares siut ẽp
ebat. ¶ Solũmalũ aseet prare

Expanded text:
onum. Ea quae commendandi causa in uenditionibus dicuntur, si palam appareant, uenditorem non obligant, ueluti si dicat seruum speciosum, domum bene aedificatam: at si dixerit hominem litgant, si ita in promptu res sit, ut eam ebat. Dolum malum a se abe
Abbreviated transcription (Latin):
feaemptio est si pot̾it aguit diad im¬
pleatur. ¶ Massam argento cooꝑ¬
tam in ignorantiꝓ solido uendidiai
imprudens iła emptio pectiũa q
eo nomine data: cõdicetur.

Expanded text:
emptio est, non poterit agi, ut condicio impleatur. Mensam argento coopertam mihi ignoranti pro solida uendidisti imprudens: nulla est emptio pecuniaque eo nomine data condicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
anĩquid int̾ ementẽ ⁊ uendẽtẽ actĩ
sit nã si id actũest ut onuĩ modoint̾
Hłas uilias uenditor fundũ lib̃are
ex empto erit actio ut lib̾et nec sub
ꝯdcone emptio st̃a intlłiget᷑ ueluti
lias libes uł ita ut eũ intͣ kł̾as acti¬

Expanded text:
quid inter ement‹e›m et uendentem actum sit. nam si id actum est, ut omni modo intra kalendas Iulias uenditor fundum liberaret, ex empto erit actio, ut liberet, nec sub condicione emptio facta intellegetur, ueluti lias liberes', uel 'ita ut eum intra kalendas a Titi
Abbreviated transcription (Latin):
La cred itore pedem̾̃nt qi sue rei emptor
actde er ueudito nontenet᷑ qr oiam
tegra sunt creditori. E ueriuiseat
eum qui fructũ onue pendentis uen¬
esset p̾ciũ constituisse ex eo qnatũ
.u. collectis ñ ampliꝰ emptor p̾tendẽ
pot̾ qm̃ ꝯuĩꝙ pondo olei q̃ collesta
artł Oui fundum uendebat in le¬
nunciaret. ⁊ si autemeam diẽ ñ reñ¬
tiass ut uenditoris fides soluta eẽt.
emptor intͣ diem mensure qnͣtomi¬
norem modũ ẽẽ credidit renũtiaũ
⁊ pettiuam ꝓ eo accepit ⁊ p̾ea eũ fũd̾
uendidit ⁊ cũ ip̃e emptorisuo adme¬
ꝙͣ putau̾at inueuit. Qrebat᷑ an id̃¬

Expanded text:
ore redemerit, quasi suae rei emptor actione ex uendito non tenetur et omnia in integro sunt creditori. Uerisimile est eum, qui fructum oliuae pendentis uenesset, pretium constituisse ex eo quod naquinque collectis non amplius emptor petere potest quam quinque pondo olei, quae collecta orum. Qui fundum uendeb‹at›, in lenuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admeam putauerat inuenit: quaerebat, an id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ renon sequuta ego asponso ꝯdicam.
iquis indebitam pecciũ amꝑ erroremis
iussumłus sponso eius ꝓmisiss ⁊ nup¬
tie sequute finssent exceptõne doli mali
uti non potest maritus .n. suñ negom
g̾it ⁊ nicħ dolo facit nec decipiendus
est ꝙ fit si cogatur indotatamuxorem
ut aut repetat ab ea que marito de¬
dit aut ut lib̾etur si nund̾ solu̾it.
sisolutom̃m̾io maritus petierit in
eo dumtaxat exteptõem obstare ma¬
dotem dare uellz peccuĩam que sibide¬
bebatur acceptũm fecit n nuptie inse¬
quute sunt recte ab eopettiña ꝯ dicet᷑.

Expanded text:
cuta ego a sponso condicam. Si quis indebitam pecuniam per errorem iussu mulieris sponso eius promississet et nuptiae secutae fuissent, exceptione doli mali uti non potest: maritus enim suum negotium gerit et nihil dolo facit nec decipiendus est: quod fit, si cogatur indotatam uxorem ut aut repetat ab ea quod marito dedit aut ut liberetur, si nondum soluerit. sed si soluto matrimonio maritus peteret, in eo dumtaxat exceptionem obstardotem dare uellet, pecuniam quae sibi debebatur acceptam fecit neque nuptiae insecutae sunt, recte ab
Abbreviated transcription (Latin):
um. Constitui pot actor ⁊̃ ad oꝑis
noui nunciatõem ⁊ adstipułones
interponendas ueluti legatoꝵ dãp¬
ni infecti iudicatũ solui qmͣiuis ser¬
uo potius ciuitatis cau̾i debeat s ⁊
si actori tm̃fu̾it utilis actio adii¬
nistratori rerum ciuitatis dabitur.

Expanded text:
um. Constitui potest actor etiam ad operis noui nuntiationem et ad stipulationes interponendas, ueluti legatorum, damni infecti, iudicatum solui, quamuis seruo potius ciuitatis caueri debeat: sed et si actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum ciuitatis dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
autem est cũ uarieactor qui diu̾sã
ꝑtemadiuuat ꝓdita causa sua qid̃
nom̃ iab̾o a uaria certatõe tractum
ait Nam qui p̾uaricatur exutͣq ꝑte
lo suo noĩe dampnatus pactꝰ ue erit¬

Expanded text:
ator est quasi varicator, qui diversam partem adjuvat prodita causa sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte lo suo nomine damnatus pactusve erit
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑsonis que negõ isto ꝯtingentur
impletur mͥ reddendo sint q̃ a quofa¬
cto scełetissimo adẽpta sunt ⁊ ꝓbo hnͣc
ut non distrahat᷑ ab illius pͤ iustiore
petifone. Ꝙ siego ad petendã eã ñue¬
celł inp̾done ⁊ furescribit. Sitñ igno¬
rans latro aũ fili per᷑ uł seruo rẽab¬
stuliss ap̃ pr̃em dñm ueei deposuit ig¬
norantẽ nec ex iure gentiũ existet de¬
sua ip̃ius res qiͣ aliena seruanda datur
⁊ si rem meam qmͣ fur me ignorante
subripuit ap̃ menũc ⁊̃ delictũ eiꝰ g¬
norantem deposu̾it recte dicetur ñ cõ¬
trahi depoĩtũ qr non est ex fide bo¬
bona remsuã dũm p̾doni restituere
culpã dolu ẽẽ pculo displicebat in ñ
ue siña u̾a ẽẽ urͣ nam ⁊ si quis ñ adeũ
modũ qiuem hoĩũ natura desid̾at
diligens est. nͥ tñ ad suũ modũ curã ĩ
depoĩto p̾stat fraude non caret nec .n.
salua fide mnorem hiis ꝙͣ suis reb di¬

Expanded text:
us personis quae negotio isto continguntur impletur, mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et probo hanc ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitione. quod si ego ad petenda ea non uecellus in praedone et fure scribit. si tamen ignorans latro cuius filio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet desua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subripuit, apud me etiamnunc delictum eius ignorantem deposuerit, recte dicetur non contrahi depositum, quia non est ex fide bona rem suam dominum praedoni restituere culpam dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus di
Abbreviated transcription (Latin):
singuł fructus at̾nis alt̾nis annis lega¬
tur si consentiant inesidẽ annũ impedi¬
untur ꝙ ñ id actũ uidetur ut ꝯcurrerẽt.
nis legetur ꝙ sane uit pͥmũ annũ ꝓxe¬
dere non pot̾it ñ mag̃ qiͣ uni legatus
iͣ̃ fuiss an sngtis aĩtius anns namsi
uicem pp̃ uoluntatẽ aũ si ea ñ pefraga
głos usuffructus legari pot̾ ĩ⁊ capi¬
ti diminutõne amissus legari potest.
ut audiatur quotiẽs qiuisq capite
minutus erit dolego. ił sic quotiens
amissus crit ⁊ tunc si capitis diminu¬
tõne amittatur repetitur uidebitur
uñ tractatũ si cui qmͣ diu iuiuat us
ad diem sit legatusut puta usq ad
decenniũ. Idem dicend̾ erit. Hec aut̃
repetitõ que sit ꝑ capitis post amissũ
fapitis munitõne usumfructũ q̃rit
an ⁊ ius accrescendi secumsaluũ hẽat
ut puta titio ⁊ meuio usuffructus
legatus ÷ ⁊ si tytius capite minutus
ẽẽt eidem usũfructsi legauit q̃ situm
 si titius ex repetitõnensumfructũ

Expanded text:
singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actum uidetur, ut concurrerent: nis legetur quod sane ultra primum annum pr‹o›cedere non poterit, non magis quam si uni legatus iuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabgulos usus fructus legari potest, ita et capitis minutione amissus legari potest, ut adiciatur: 'quotiensque capite minutus erit, ei lego', uel sic 'quotiens amissus erit': et tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur. unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennium, idem erit dicendum. Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legauit: quaesitum est, si Titius ex repetitione usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Queritur si pactũ sit a creditorei
ne liceat debitori ypothecã uend̾eul
pignus quid iuris sit an ⁊ pactio uł¬
la sit talis ci contͣ uis sit poĩta iõꝙ ꝙ̃
uenire poiit ut certũ est nlłam eẽ uen¬
ditionem ut pactioni stetͣ.
expignorib sibi obligatis quib ue¬
lit distractis ad suũ ꝯmod̾ ꝑuenire
emptore pignoris p̾ciũ seruare nõ¬
ris emit ob eiuctõem redire ad uen

Expanded text:
Quaeritur, si pactum sit a creditore, ne liceat debitori hypothecam vendere vel pignus, quid iuris sit, et an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque veniri possit. et certum est nullam esse venditionem, ut pactioni stetur.ex pignoribus sibi obligatis quibus velit distractis ad suum commodum perveemptore pignoris pretium servare noris emit, ob euictionem rei redire ad uen
Abbreviated transcription (Latin):
ititutõnis auxilium maiorib dam᷑
in quib rei dum taxat persequen¬
de gr̃a ciueruntur non cum lucri¬
faciendi exalterius pena: uel damp¬
no auxilium sibi impartiri deside¬
hostib captus sit placet interrup

Expanded text:
stitutionis auxilium maioribus damus in quibus rei dumtaxat persequendae gratia queruntur, non cum faciendi ex alterius poena uel damno auxilium sibi impertiri desidhostibus captus sit, placet interrupt
Abbreviated transcription (Latin):
triticũ familia eiꝰ fame laborauit. Nam
uił. p̾ciũ tritici ñ seruoꝵ fame negatoꝵ
ꝯsequit᷑ nec maior sit obligatio ꝙt
tardius agitur qmͣuis crescat si uinũ
hodie pluris sit m̾ito quia siue datum
hodie dand̾ est c iam olĩ dari oportuit.¬
Si tͥ fundũ uendido̾ ut eũ conductũ¬
pro certa sũma hr̃em ex uendito eo no¬
mine mnͥ est actio cñ in partẽ p̾cii ea reᷤᷤ
sit. S ⁊ si ita fundũtͥ uendid̾o ut nssłi
alii eũ ꝙͣ mͥuend̾es actio eo noĩe ex
uendito est si aliis uendid̾is. ¶Qui
domũuendebat excepit sibi hĩtatõẽ
donec uiu̾et aut ĩ singłos ãnos .x.
emptor pͥmo anno maluit .x. pr̃are
ait mutande uolũtatis potãtem eũ
hr̃e singłis que anis alt̾utrũ pr̃are
posse ⁊ qmͣ diu pat᷑ sit altutrũ pr̃are¬

Expanded text:
traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito, quia siue datum hodie dandum est quod iam olim dari oportuit.Si tibi fundum uendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex uendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem pretii ea res sit.Sed et si ita fundum tibi uendidero, ut nulli alii eum quam mihi uenderes, actio eo nomine ex uendito est, si alii uendideris.Qui domum uendebat, excepit sibi habitationem, donec uiueret, aut in singulos annos decem: emptor primo anno maluit decem praesait mutandae uoluntatis potestatem eum habere singulisque annis alterutrum praestare posse et quamdiu paratus sit alteru
Abbreviated transcription (Latin):
sit cmptꝰ pm̃a ñ facit inuiriã ei qui re¬
demit. S ꝓ .x. que accepit ip̃ms̃ uũ
quem emit restituet. aut si añ
decessisse ꝓponat᷑. nicħ p̾stabit. si modo
tigit qui redemut prestabit nichili¬

Expanded text:
itentia non facit iniuriam ei qui redemit, sed pro decem quae accepit ipsum seruum quem emit restituet aut, si ante decessisse proponatur, nihil praestabit, si modo tigit qui redemit, nihil praestabit: p
Abbreviated transcription (Latin):
ut si in potãtem sua ꝑuen̾it serũ resti¬
ne si ad huc eũ manumitti uolu̾it is
qui dedit. ille u̾o manumitte nolit
pp̃ sugam offensus totũ ꝙ accepit resti¬
tũe eũ o s ⁊ si eligat is qui .x. dedit
re aut qd̾ dedit restitui Qd̾ si distͣcturꝰ

Expanded text:
m suam peruenerit seruus, restine si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ri aut quod dedit restitui. quod si distracturus
Abbreviated transcription (Latin):
non defendantur in bona tm̃mittiꝰ.¬
Defendi aut ñis tm̃ uidetur tiĩ sede¬
fensor ing̾it. s cuu reciuisitus ab
actore non est defensioni defuturus
plenaq defensio accipietur si .n. ⁊̃¬
iuditium non detractetur ⁊ iudica
alistratus . xii. edc̃i monitorii. Item
ei succurritur qui in hostium potã¬
te fuit .i. ab hostib captus nam tnͣs

Expanded text:
non defendantur, in bona tantum mitti.non defendantur, in bona tantum mitti.Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicalibro secundo edicti monitorii.Item ei succurritur, qui in hostium p‹o›testate fuit, id est ab hostibus captus. nam t
Abbreviated transcription (Latin):
umpertinebit ꝓ rata utͥ q de peccłiode¬
duce deb̾e ex quo intelligi pot si ad alt̾m
peccłiũ otctus ꝑtinebit mͦ soli uxori det¬
hi mͦ ñ detrahis ad id peccłiũ ꝑtinuit
⁊ ip̃i fructuario adu̾sus dũm datur actõ
de peccłio ut puta si apud esiht̃ peccłiũ
ap̃ ip̃m uero aũ nuch añ minꝰ ꝙ frucatu¬

Expanded text:
rata utrique peculio decedere debere. ex quo intellegi potest, si ad alterum peculium contractus pertinebit, modo soli uxori detrahi, modo non detrahi, si ad id peculium pertinuit t ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum habeat peculium, apud ipsum uero aut nihil aut minus, quam fructu
Abbreviated transcription (Latin):
quomiñ inpeccłiũ cẽt. s dolũ malũ actĩ¬
pere debem̃ siciademit peccłiũ. s ⁊ si cũ
intricare peccłiũ in necẽ creditoꝵ passus
est Melascribit dolo malo ai ccm̃ S ed
⁊ siciuis ꝯsuspicaretur aliũsecũ hre acdi¬
onem alio peccł̾iũ au̾tat dolo malo¬
non caret. s si alii soluit ñ dubito de
hoc ꝙ ñ teneatur qm̃ creditorisoluit et
licet creditoriigilare adsuũ ꝯseg̃nd̾¬
i dolotutorisuł curatoris furiosi uł pro¬
curatoris fc̃msit anpupillꝰ uł furiosus
uł dñs depecłio ꝯueniatur uidend̾ et
putosi soluendo tutor sit p̾starepupil¬
lum ex dol̃o eiꝰ maxĩe siquid ad eũꝑue
incuratore ⁊ ꝓcuratore erit dicendũ¬
emptor ex dolo uenditoris ñtenebitur
nec hes uł aliꝰ suctessor nͥ in id qd̾ ad se
peruenit sũ antẽ post iuditiũ accep¬
tũ sũ añ dolo fc̃m sit continet᷑ offitio¬

Expanded text:
quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii soluit, non dubito de hoc, quin non teneatur, quoniam creditori soluitur et licet creditori uigilare ad suum consequendum.Si dolo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum sit, an pupillus uel furiosus uel dominus de peculio conueniatur, uidendum. et puto, si soluendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad eum pein curatore et procuratore erit dicendum.Emptor autem ex dolo uenditoris non tenebitur nec heres uel alius successor, nisi in id quod ad se peruenit.Siue autem post iudicium acceptum siue ante dolo f
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ỹpothecã de restituenda sibi dote acce¬
pit subsequuta dem̃ ꝓ parte num̾atõe
marit᷑ candẽ rem pignori alii dedit n
mox reudue qnͣtitatis num̾atio imple

Expanded text:
ue hypothecam de restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio imple
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt si noxali iudicio conuent᷑ sit dñm
lib̾at Al̾ratqz si quis confessus sit se
occidisseseruũ quem aliꝰ occidit uelsi
cluis Eud̾it se h̾edẽ. Nam hiis duob¬
casib non lib̾at᷑ qui fecit uł qui heres
est nec hec int̾ se contraria sunt nam
supcriore caũ ex ꝑsona serui dño ͥ te¬
roconuento alt̃ quo lib̾at᷑ s is qͥ cõfi¬
tetur se occidisse uł uuln̾asse suo noĩt
tenet᷑ n d impugnitũ ẽẽ delictum
eius quifecit pp̃ eum quiRndit nͥ¬

Expanded text:
esse, si noxali iudicio conuentus sit, dominum liberat: aliter atque si quis confessus sit se occidisse seruum quem alius occidit, uel si quis responderit se heredem: nam his casibus non liberatur qui fecit uel qui heres est. nec haec inter se contraria sunt: nam superiore casu ex persona serui duo tero convento alter quoque liberatur: at is qui confitetur se occidisse vel vulnerasse suo nomine tenetur, nec debet impunitum esse delictum eius qui fecit propter eum qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eũ i sua potãte ñ ẽẽ uel cundã
exillis autem feterunt dolo quominꝰ
sit in pot̾ate unusquisq illoꝵ tene¬
bitur insolid̾ q̃mad̾m ten̾ent᷑ sibabe¬
rent in potãte. Isuero quinͥ dolofec̾it
tiuominꝰ in potãte hr̃et uł ñ negauit¬

Expanded text:
tate non esse uel quidam ex illis, aut dolo fecerunt quo minus sit in potestate, unusquisque illorum tenebitur in solidum, quemadmodum tenerentur, si haberent in potestate: is uero, qui nihil dolo fecerit quo minus in potestate haberet uel non negauit
Abbreviated transcription (Latin):
stillicicha uti nuncsunt ut ita sĩt ħ
significat impoĩtam uicinis necc̃tatẽ
ĩcmptor stillicidia suscipiat eclificioꝵ
uicinoꝵ hoc gͥ pollicetur uenditors᷑
qd̾ stillicidioꝵ seruitutẽ deb̾i se autẽ
nssi deb̾e que de stillicidioscriptasũt

Expanded text:
stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitateillud, ut etiam emptor stillicidia suscipiat aedificiorum uicinorum: hoc igitur pollicetur uenditor sibi quidem stillicidiorum seruitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
face possum dum ne cund aliuid ultͣ
qmͣ quiꝰd necc̃e ẽẽt itin̾is eam demol¬
liar. ¶ sublatu sit edificiũ ex quo
stillicidiũ cadit et edes sp̃e ⁊ qͣlitate

Expanded text:
facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
aull. Pistulam iunctã parieti cõi
qiue autem castello aut ex celoacuiã
capiit ñ iure hr̃i ꝓtulusait s ñ posse
utrulinio suouł incubicło aquam
fund̾e s neratiusait si taussit usus
tepidarii utassiduũ humorem hẽat᷑¬
⁊ id noceat uicino post se ꝓhib̾e eum
Iuxta parietem ꝯmunem cameram
uitutes que insuꝑficie ꝯsistunt po-¬
ssessione retinentur nam si forte ex e-¬
dibꝰ meis in ecles tuas tignũimmissũ¬
hẽatur habuero hoc ut immissum ha¬
beamper cãm tigni possideo habendi cõ¬
suetudinẽ. ¶Idem eueniet ⁊ si mei
manũ in tuũ immissũ babu̾o aut
doms mea altior area tuaeẽt tuci
mͥperareamtuam in domũ meam ire
ag̾econcessisti necex plano aditus ad
dom̾ meam per aream tuã ẽẽt ułgͣdi

Expanded text:
um. Fistulam iunctam parieti communi, quae aut ex castello aut ex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse triclinio suo uel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat uicino, posse prohiberi eum. Iuxta communem parietem cameram uitutes, quae in superficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immissum habuero, hoc, ut immissum habeam, per causam tigni possideo habendi consuetudinem. idem eueniet et si menianum in tuum inmissum habuero autdomo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam esset, uel gradus
Abbreviated transcription (Latin):
ulł. Quileuande nauis gr̃a resaliqͣs
ꝓhiciũt non hanc mentem hũt ut eas
ꝓ d̾elicto hãnt quippesimuen̾int eos a¬
blaturos ⁊ si suspicati fiunt inquẽ locũ
iacte sunt requisituros ut perinde sit ut
si quis hoñe presus in ma rem abiec̾it n¬

Expanded text:
 Qui levandae navis gratia res aliquas proiciunt, non hanc mentem habent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si invenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit
Abbreviated transcription (Latin):
pestate dep̾ssa ictuflumĩs deustis arma¬
mentis ⁊ arbore ⁊ autẽpnapone delata
est ibi ꝙ cumłtuariis armamentis ad p̾¬
sens ꝯꝑatis hostisi nauigauit ⁊ honus
integrumꝑtulit q̃sitũ est anhii ciuoꝵ¬

Expanded text:
pestate depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis ostiam navigavit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
xx fu̾unt ⁊ colło quidem facit .x. dãpnũ
autem duo deducto hoc e dampnsi pass̾
relictũ conferre deceat. Q̾d gͦ si plus in
dãpno erit ꝙͣ incolłone ut puta .x. aureis
res det̾iores fr̃e sunt due autẽ collones st̃
indubitate utrumq honꝰ pati ñ deb̾et.s
hic uideam̃ ñ ⁊ ip̃i ꝯferre oporteat quid
.n. uit̾ utrũ iactas resmeas ãmiserim
an nudatas det̾iores hr̃e ceꝑinislamsic̃
ei qui ꝑdid̾it subueit᷑ ita ⁊ eisubueĩri

Expanded text:
 fuerunt et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat. quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate utrumque onus pati non debet: sed hic videamus, num et ipsi conferre oporteat. quid enim interest iactatas res meas amiserim an nudatas deteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subvenitur, ita et ei subveniri
Abbreviated transcription (Latin):
nunciũ Inter absentes quo posse
¶S ĩ tacito consensu conuenire in¬
telliguntur. ⁊ ĩosi debitori meora¬
diderim cautõnem uidetur inter
nos conuenisse ne peteremprofcan¬
ram ei conuentõnis exceptõempla¬

Expanded text:
nuntium inter absentes quoque posse. sed etiam tacite consensu conuenire intellegitur: et ideo si debitori meo reddiderim cautionem, uidetur inter nos conuenisse ne peterem, profuturamque ei conuentionis exceptionem pla
Abbreviated transcription (Latin):
tatis metus est instantisuł futͣi ꝑicłi
causa mentis trepidatio s postea de¬
maioris rei impetꝰ qui repelli ñ pot̃.¬
lp̃ .x.xi. ad. Continet gͥ hec clausula
⁊ uim edictum ⁊ metum ⁊ si quis inꝯ¬
pulsus aliquid fecit per hoc edictũ resti¬
cuitur. s uim accipimus atrocem ⁊ eam¬

Expanded text:
tati: metus instantis uel futuri periculi causa mentis trepidatio. sed postea demaioris rei impetus, qui repelli non pot edictum.Continet igitur haec clausula et uim et metum, et si quis ui compulsus aliquid fecit, per hoc edictum restituitur.Sed uim accipimus atrocem e
Abbreviated transcription (Latin):
de uiufructu. Itemꝙ ⁊ si ex die filit legat᷑
ususfructus deniq sceuola ait agentẽ
añ diem ususfructus nicħ fac̾e qͣmͣuis
alias qui ante diemagit maleagit.

Expanded text:
de usu fructu: idemque et si ex die fuerit legatus usus fructus: denique Scaevola ait agentem ante diem usus fructus nihil facere, quamvis alias qui ante diem agit, male agit.
Abbreviated transcription (Latin):
ciui se liti obtulit a possoreꝯsequitur
pars .n. collegatarii ip̃i accrescit ñ dño
ꝓprietatis usuffructus .n. ꝑsone accres¬
cit ⁊ ni suerit amissus. S
tur fructuarii separafi uident᷑ ñ minꝙ¬
sieqiuis portõnib duob eiusdẽ rei fru¬
ctus legatus fiuss. unde sit ut int̾ cos
ius accrescendi non sit. legati.
herede usumfructum uindicat. R.¬

Expanded text:
ur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus fructus enim personae adcrescit et si fuerit amissus. Patur, fructuarii separati videntur non minaequis portionibus duobus eiusdem rei fructus legatus fuisset: unde fit, ut inter eos ius adcrescendi non sit, Vlpianusherede usum fructum vindicat.
Abbreviated transcription (Latin):
s responsa qͣm płima et memora¬
bilia eius fuerunt ¶ Deinde sextꝰ
cecilius ⁊ frater eius publius eliꝰ
⁊ publius atilius maximã sc̃ĩam
in ꝓfitendo habuerunt ⁊ duohe¬
.lii. etiam consules fuerunt atciliꝰ
cuitem primus a ppło sapiens ap¬
pellatus est. sextum elium ⁊̃
qui inscribitur tripertita ꝙ liber
ueluti cugnabula iuris continet

Expanded text:
 responsa complura et memorabilia eius fuerunt. deinde Sextus ‹A›elius et frater eius Publius Aelius et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut duo A‹e›lii etiam consules fuerint, Atilius autem primus a populo Sapiens appellatus est. Sextum Aelium etqui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet
Abbreviated transcription (Latin):
Quaiqmͣ ususfructus
ex fruendo ꝯsistat idesu ex fc̃o aliquo eiꝰ
qui fruitur ⁊ utitur ⁊ tñ semel cedit di¬
es al̾r atti si cui in menses uł in dies
uł in annos singłos quid legetur t̃t
.n. ꝑ dies singłos ur mensesuł ãnos.
dies legati cedit. uñ qri potest si usus
gatus sit. ansemeł cedat ⁊ puto ñ ced̾e se¬
alt̾ius dieb usuffructus legatus est
iõ si ususfructus legatus sit quicotidie
ctus. Item usuffructus Item usus ñ prius
tedit qmͣ heditas adeat᷑ tunc .n. consti¬
tuitur usuffructus cumquis iamfriũ
pot̃ hac rõne ⁊ si seruo heditario usustru¬
dum cedit nisi cum dies uenit posse .n.
usumfructũ ex die legait ⁊ in diem con¬
stat. ¶on solũ autem usuffructꝰ añ adi

Expanded text:
quam usus fructus ex fruendo consistat, id est facto aliquo eius qui fruitur et utitur, tamen semel cedit dies: aliter atque si cui in menses uel in dies uel in annos singulos quid legetur: tunc enim per dies singulos uel menses uel annos dies legati cedit. unde quaeri potest, si usus gulos, an semel cedat: et puto non cedere sialternis diebus usus fructus legatus est. Et ideo si is fructus legatus sit, qui cottidie us fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur usus fructus, cum quis iam frui potest. hac ratione et si servo hereditario usus frudum cedet, nisi cum dies venit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est querebat᷑ de pͥignore cũ ex cãꝓ
missionis ad uni̾se qnͣtitatis ex so¬
lutõem qui dotẽ ꝓmisit ꝯpellit᷑ ñ uti¬
q sosonũ obseruanda sunt temꝑa
s dies contͣcte sołonis obligõnis nec
pot ꝓde dici ci m potate eiis ce nacp
peccuĩam residuam redd̾e ut min̾deto¬
accepit ad ea sumã quã int̾ diẽ certũ
nu̾ass ac forte prĩ pr̃ĩqmͣ nũaret alii
bes pignoridata est.

Expanded text:
ta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad uniuersae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionum obseruanda sunt tempora, sed dies contractae obligationis. nec probe dici in potestate eius esse, ne pecuniam residuam redderet, ut minus dotaaccepit ad eam summam, quam intra diem certum numerasset, ac forte prius, quam numeraret, alii res pignori data est.
Abbreviated transcription (Latin):
creditor accepit. nouatio ne pꝰea fcã
pignora priorib addidit srĩoris tẽpis
ordinẽ man̾e pͥmo creditori platuit
tanꝙͣ in suũ locũ su̾ccedenticũex c̃a
mandati pꝰtiũ titio cii negõm fu̾at ge¬
stũ debet᷑ pr̾ĩꝙͣ ei possessio trad̾e̾t᷑ id pi¬
gnori dedit post traditã possõem ĩo
p̾ouĩalii denuo pignori dedit pͥoris
ss u̾m ĩ ea qnͣtitate ꝙͣ soluiss eiꝰq u¬
suris potiorẽ fore constare si forte pͥor
ei pectiũam osferat ꝙ si debitor aliũ¬
de peccuĩam soluiss pͥorẽ p̾ferendũ

Expanded text:
creditor accepit nouatione postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti. Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignum alii denuo pignori dedit. prioris sset: uerum in ea quantitate, quam soluisset eiusque usuris potiorem fore constaret, nisi forte prior ei pe cuniam offerat: quod si debitor aliunde pecuniam soluisset, priorem praeferendu
Abbreviated transcription (Latin):
bit. sicuns in tradendo dix̾it fundũ
ticioseriure cum ei nonseriuret ẽẽ aut̃
obligatus uenditor titio. seruitutẽ
prestandã anag̾e possit ex uendito
ut emptor sernitutem imponi paci¬
atur p̾dio q m̾catus est mag̾ qͣ pu¬
tat permittendũag̾e idem ꝙ ait ⁊ si
possit uenditor titio seruitutẽ uend̾e
eqne age̾permittend̾ hoc ita deinde sire¬
cuperande seruitutis gr̃a id intͣditi¬

Expanded text:
bit, si quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemque ait et si possit uenditor Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gra