comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ampliꝰ sensũ m̃tis obtundũt. Nã grecidixer̃ ex crasso
uentre subtilẽ sensũ gigni ñ posse. Nã gule saturitas nimia
aciẽ m̃tis obtundit. ingeniũq euert̾e facit. Libidint
ignes ciboꝵ fom̃tis increscunt. corpꝰ aut̃ qd̃ abstinentia
frangit: temptatio ñ exurit. Unde & tres pueros abstinentes
flamina babilonii inoendii et si tetigit ñ combussit: qͥa nimirũ
& si desiderioꝵ carnaliũ ignis abstinentiũ inflãmat. usq ad cõ¬
sensũ tam̃ concupiscentiȩ uel oꝑis ñ exurit. Cuiꝰ abundantia est
epularũ. arcdentis duitis intendat supliciũ. cuiꝰ tanta in inferno
int᷑ ignes erat in opia. quanta hic epularũ fuerat copia. In hoc
enĩ scło esuriri &e̾ sitiri noluit : ꝓpt̾ea illucint̾ flãmas sitiens:
stillã aquȩ quesiuit nec meruit. Considerandũ quã uehem̃ter
arguant᷑ comessatio et sũptuosa cõuuia ꝑ ꝓpħã. ita ut cõmine.¬

Expanded text:
tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa convi
Abbreviated transcription (Latin):
sodomã de panis sacietate accusat dicens. N ec fuit iniqͥtas sodo¬
morũ. suꝑbia. saturitas panis. et habunclacia aquȩ. Panẽ qͥppe
sodomite immoderate sum̃tes. in turpitudinis defluxere flagi.¬
tiũ. atq inde meruer̃ comitante suꝑbia cȩlestibꝰ aduri uicen.¬
diis. ea qͦ modũ ñ tenuer᷑ edacitatis. Utile ẽ cauere gulam.¬
ciboꝵq concupiscentiã. Quid enĩ tã noxiũ quã ut animꝰ ser.¬
uiat uentͥ & escȩ. que s̃ destruenda. testante apło ac dicẽ.
do. sic̃ loco sic uitio. U bi enim uentris cura. ibi & hoꝵ que
circa uentrẽ s̃ ꝓxima.I nordine nãq m̃brorũ genitalia
uentͥ iungunt᷑. dũq unũ ex his immoderate reficit᷑. aliud
ad lururiã eacitat᷑ Non ad luxuriã uel ad sacietatẽ. s ta̾tũ¬
modo ut corpꝰ sustentet᷑: ẽpulis ẽ utendũ. Nã ut philosofi
disser̃ cibos esse inuentos ut cõtineãt animã ñ ut corrũ.¬
pant. Qui mimũ cibis utunt᷑. quantomagis uentrẽ pascũt.

Expanded text:
Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est caciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escis, quae sunt destruenda, testante Apostolo: do, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252
Abbreviated transcription (Latin):
maxie ꝑ boc qd̾ corripit᷑ em̃datur. Unusquisq autẽ
tunc leuiꝰ portat qd patit᷑: si sua discusserit mala. ꝓ quil illi in¬
fert᷑ retributio uista. Diseat nõ murmurare qui male patitur
etiã sugnorat cur male patiatur. & ꝑhoc iuste se patiarbitret᷑.
gella sustinet & contra dm̃ murmurat: iusticiã iudicantis ac.¬
cusat. Qui uͦ se cognoseit a iusto uidice pati qd̾ sustinet. etiã si
ꝓ qͦ patit᷑ ignorat: ꝑ hoc iã iustificatur qđ & se ipsũ accusat:
oe dĩ iusticiã laudat. Dũ ex reb ꝓsꝑis utilia iustus exempla¬
p̃stat hominibꝰ: necesse ẽ iterũ eũ & aduersitatibꝰ tangi qͣtinꝰ
eius patientia cõꝓbet᷑: ut denuo fortitudinis docum̃ta ex eo su¬
mant. qui ꝓsꝑitatis eiꝰ temꝑantiã agnouer. Qui passionibus
animȩ insidiante a duersario crucrat: non idcireo se credat ali¬
enati al a p̃s qun dlea pattur.sed magis ꝑhoc dõ comñclabilẽ se ẽ

Expanded text:
maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati arbitreturgella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati, quod sustinet, etiam si pro quo patitur ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudat. praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse
Abbreviated transcription (Latin):
piditatũ & luuriȩ desideruis. Duricia que m̃tẽ p̾mit nec sen.¬
titur. utilit̾ mutatur in carne ut sentiat᷑: atq intellecta em̃.¬
detur. Nam citius uulnera carnis sentiuntur quã animȩ: ideoq
ꝑ carnis flagella: errantes citiꝰ corrigunt᷑. Hoc quippe indi¬
cant in pauli oculis squamȩ infidelitatis: quȩ dũ mutatȩ sũt
ꝑ increpationẽ in oculis carnis: confestĩ resoluta ẽ duricia m̃tis.
Est ꝑniciosa sanitas que ad inobedientiã hominẽ ducit: & ẽsalubri
infirmitas: que ꝑ diuinã correptionẽ m̃tẽ aduricia frangit.
Languor animȩ idest peccatorũ infirmitas ꝑniciosa ẽ. de qua
etiam apł̃s ait. Quis infirmat᷑ & ego non uror: Nã infirmi¬
tatẽ carnis utilẽ esse. idc̃ apłs apꝓbat dicens. quando infirmor
tunc fortior sũ. De tolerantia diuine correptionie..
urmurare in flagellis dĩ peccator hom.o nõ debce: quia

Expanded text:
piditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec senpiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emdetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae: ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squammae infidelitatis . Quae dum multatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim soluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam Apostolus: « Quis infirmatur, et ego non uror , » Nam infirmitatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat dicens: « Quando infirmor, um . CAPUT IV. De tolerantia divinae correptionis. 1. Murmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sse non nullos eiusdẽ qualitatis homines qui uesciant¬
reti oor igi niss alios uiderint flagellari. Sicq ꝓ fieunt cõ¬
barẽtione malorũ. dũ sib io accidere timent. in qͣ depire alios
uident Q uosdã uidens dẽ nolle ꝓprio corrigi uoto: adierseti
al tangt stimilis. Quosdã etia psciens inultũ peccare posle in
salte. Flagellat eos corporis infirmitate ne peceent. t esuiti
nationẽ. Uistatio di nec semꝑ inbonuĩ accipit᷑ necisemꝑ i arasã.
Inbonum enim accipit᷑ sic̃ ẽ illud. uisita nos in salutarituo. In
malũ uͦ iuxta illud. in tempore uisitationis suȩ ꝑibunt. Tribꝰ
ex causis infirmitates accidunt corꝑis. idest ea peccato & tẽp¬
tatione. & ex intemperantia passionis. Sed huic tantũ nouissi.¬
mȩ humana potest medicina succurrere: illis uͦ sola pietas diui.¬
nȩ misericordiȩ. Squalentiores sunt & sani. Utile ẽ illis infir.¬
mari & non peccare. ne ꝑ uigorẽ salutis illicitis sordident᷑ en.¬

Expanded text:
tat nonnullos ejusdem qualitatis homines qui nesciunt corrigi, nisi alios viderint flagellari, sicque proficiunt comparatione malorum dum sibi id accidere timent in quo alios perire vident. Quosdam videns Deus nolle proprio voto corritum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis unationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divinae misericordiae. 5. Qui valentiores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cu
Abbreviated transcription (Latin):
comritione coutere eos idest gemina pena psenti sesloptier
tentes adarntate conspicus: uost mortẽ gehennȩ ince adiuse ro
doi iti ne ꝑ flagella ialeant emendars. de quibꝰ recte pens asu¬
cus diciti t irista pensii filios ur̃os. disciplinã non tereperait.
ꝑ qna meruie. eiusimodi pati suplicia. & ꝓ ipso ambiguo marine
soluant. aclbuc tam̃ sub metu uindicte p̃sentis turbatur. ne¬

Expanded text:
contritione contere eos , » id est gemina poena praesenti, scilicet et tentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis trndo, ut nec per flagella valeant emendari. De quibus per prophetam dicitur: « Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . pro qua meruit pati ejusmodi supplicia, et pro ipso ambiguo maxime bsolvant, adhuc tamen sub
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã etem̃ mira mecdia corpꝰ suũ lanant: ex t̾minantesut
ait euangłiũ facies suas: ut appareant homimib ieumãtes.
Ore nãq pallescunt. corꝑe atterunt᷑. cortdis alta sufpria cdui¬
eunt. arte mortẽ quoq mortiferis se suppliciis tradunt.
tantũq miseri laboris exercitiũ ñ ꝑ dĩ amore. sed ꝓsola hu.¬
manȩ laudis admiratione sectantes. Qiicdã incredibiliter
abstinent. ut hominibꝰ curiosis scĩ appareant. ses hoc bonum
ab stinentiȩ talibus ñ ẽ uirtus reputancla sed uitiũ. dͥamale
ut solus deus qͥ inspicit om̃a meritũ bonorũ oꝑũ repen uis¬
dat. Nã qͥ ea sub populari manifestatione faciunt. nequa co¬
quã a dõ iustificant᷑: quia uxta sermonẽ euangłicũrece.
mercedẽ suã ab hominibꝰ receper̃. Ieuinia cũ bonis opibus

Expanded text:
suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bonut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus receper
Abbreviated transcription (Latin):
Sieut eñ repetatio debiti. & contentio &e ꝑcussio. tta & delicis
in cunctatione ruminat. qͥ ad explendã gulã uespere sibi de¬
licias p̃parat. Nonẽ corꝑis adhibenda imoderata abstiẽ.¬
ta ne dũ ampłꝰ grauatur caro pondere ineclie. ne malũ aget̃
postea nec bene facere incipiat. & que adclucttur ut usu ina¬
li careat. simulo boni officiũ dũ phis p̃unit᷑ ꝑddat. Sollicita
s. liseretione carnis ẽ moderanda materies: scilieet ne aut
integre extinguat᷑. aut immoderate laxet᷑: Infirmitate
caris inia p̃ualente: ao ꝑfectionẽ ꝑtingere nemo potest.
Nam quannuis sc̃itatis amorẽ quisq habeat. exequi tam̃
ñ ualet opis meritũ. ciis intentione cordis cdeseriure coma¬

Expanded text:
cussio, ita et deliciae in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen non valet operis meritum, cui intentione cordis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ nimis & ultra moctũ ẽ: ꝑniciosi᷑ ẽ. studiũq siũ
incontrariũ uertit. In omi gꝰ opere: modũ ce tempera¬
mentũ oportet habere. Nam om̃e quod exceclit ꝑiculosũ
esti siõ aqua que inse minios umbres p̃beat: non soluo
nullum usum adhibet: sed etiam periculum exhibet

Expanded text:
erniciosum fit, studiumque suum in contrarium vertit. In omni ergo opere modum et temperamentum oportet habere. Nam omne quod excedit periculosum est; sicut aqua, quae si nimios imbres praebeat, non solum nullum usum adhibet, sed etiam periculum exhibet
Abbreviated transcription (Latin):
insola necessitate. Nonẽ contra dĩ p̃ceptũ uirare: s clĩ usũ iurã.¬
cu faeimꝰ. ꝑuiris crim̃ incurrimꝰ Numquã gͦ niret qͥ ꝑuirane¬
tinet. Multidũ loquunt᷑ iurare semꝑ delectant᷑: dũ oporteat
hoc tantũ esse inore. est est. nonnon. ampliꝰ enĩ quã ẽ & ñẽ. a
walo ẽ. Multi ut fallant ꝑiurant. ut ꝑ fidẽ sacram̃ti fidẽ faciãt᷑
uerbi: sicq fallendo dũ ꝑurant & m̃tiunt᷑. hominẽ incautum
cd̃eipiunt. Int̃elũ & falas lacrimis seclucti decipiñ: ox ereclit᷑
dum plorant: quibus credendũ ñ erat. P lerumq sine uiram̃to
loqui disponmis. s ineredulitate eorũ qui ñ credunt qd̾ dicimꝰ
iurare cõpellimur. taliq necessitace iurandi cõsuecuditẽ facunt᷑
Sunt multi ad credendũ pigri. qͥ ñ mouent᷑ adfidẽ uerbi. gra¬
uit̾ aut̃ deliquunt qͥ sibi loq̃ntes iuirare cogunt. Quaeũq

Expanded text:
in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum juranin sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimutimet. Multi dum loquuntur, jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore, Est, est, Non, non. Amplius enim quam est, et non est, a malo est. Multi ut fallant pejerant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum pejerant, et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iñdacus hoc quoꝙ iñ dacũgenꝰ ꝑfrctinri sũmoꝑe figuint ut uec
utta cuiꝰlibet ꝑ eorũ pullaciã defencdatur. nec sue animȩ noceant.
dũ p̾stare alienȩ carni nituntur. quãquã hoc ipsũ peceati genus
facillime eredimꝰ relaxari. Nã si qualibet culpa seq̃nti mercecle
purgat᷑: quantomagis hec facile ab stergit᷑: quã mercesipsa comi¬
tas : Multaq mentiunt᷑ multaq fingunt homines ꝓ pt hominũ
um. ita& qͥ laudat᷑ ab alio ñ debet errorẽ alienȩ laudis acttencde:
selnagis imnusquisq testimomũ conscientiȩ suȩ q̃rat. cuĩ plꝰ ipse p̃.
sens ẽ: quã ille qͥ eũ laudat. Opus enim unquisq suũ p̃betut ait
in sua cõscientia ñ palã in aliena lingua. Perfectiqͥ alta racdice
radicis adse redeunt. B ona mens ad malũ nec p̃miis nec t̾roribus
uincit᷑. Nã inqui terrorẽ blancdiciis miscent. ut aut oblectatio¬
ne quẽquã decipiant. aut tertoribꝰ frangant. Qui laudat᷑ in audi¬

Expanded text:
unt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare alienae carni nituntur, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces ipsa comitatur? 8. Multa mentiuntur multaque fingunt homines propter hominum ium, ita et qui laudatur ab alio non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens quiam ille qui laudat. « Opus enim suum unusquisque probet, » ut in sua conscientia, non palam in aliena lingua. Perfecti, qui alta radice radicis ad se redeunt. Bona mens ad malum nec praemiis nec terroribus vincitur; nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in audi
Abbreviated transcription (Latin):
meritis gloriantes ypochritis comparant᷑: qͥ głam boni opis
foris appetunt: quia intra conscientiã humiles hab̾e debuer̃
Tales gͥ ad ꝓmissa celestia ñ ꝑuenunt: quia ipsi irgintati
p̃miũ ꝑ elationis uitiũ auferunt. łł oc est enim ieuangłio ñ
habere uirgines inuasis oleũ. idest ñ seruare intra cõseientiã
boni opistestimoniũ: sed infacie głari apud homines ñ in
corde apud dm̃. Ruina adulterũ excipit᷑ de cõtẽptumatri.¬
monii. meliꝰq ẽ uꝑxorẽ ducere. quã ꝑlibidins ardorẽ ꝑite. Qiui¬
dam coniugale decꝰ ñ ꝓgignendis filis delectant᷑: sed hoe ꝑ
turbilenta carnis ce libidinosa cõsuetudine appetunt: sicq bonũ

Expanded text:
meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibielationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono
Abbreviated transcription (Latin):
mes giosiq eiꝰ ad eũ. Nec mirũ qd morientes inferiuignib
depitentur. qͥ uiuentes flammã cupiditatis suȩ mimimne extin¬
no uetito manducaret. Aecendit cai m̃tẽ inuidia ut frem
onesderet. Accendit salamonẽ lexurie facibꝰ ut ꝑamorẽ libidi¬
nis iclola adoraret. Accencdit achab cupiditatẽ. ut homicidũ
auiaricie adderet. his gͦ inspiratiomibus diaboł corda homin᷑
occultis deprauat cupiditatibus. De gi

Expanded text:
ntes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae non exstinia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret. Accendit Salomonem luxuriae fascibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit regis Achab animum cupiditate, ut homicidium avaritiae adnecteret. His ergo inspirationibus diabolus corda hominum occultis depravat cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
durius ꝑcant has: quoꝵ cupiditatẽ effectꝰ stati seoutt acti¬
onis. Prmq̃uã saciari nouit cũpicditas. semꝑ eñ aiar eget
quantoꝙ magis acdqͥrit. tanti ampltꝰ quent. nec solũ desderio
augendi excruciat᷑: sed etiã ammittendi metu asficit᷑. Inopes
Pleriq potentes tanta cupiditatis rabie inflamant. it dẽ
confurus sius pauꝑes excluclant. nec habitare ꝑmittant. qͥb̃¬

Expanded text:
quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
seruire castitati. quando eos libido seruos habe cont empe it.
Nequãquã insencetute continentes uocandti s̃. qui in iuuentute
ulueruriose urrer̃. Iales ñ habeat ꝑ̃ umũ: uia laboris der tames
phabuer̃. Eos enim exspectat gła. in quibus fuerint laboriosa
quiad iuims eirelsa. Seminuĩ ẽ bonũ uinguntas. quia et in hoemun¬

Expanded text:
servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuertere. magis cam̃ mec hancli desiderũ suggerit. quia utrũq
sexũ in hoc intio ampliꝰ egrotare intencdit. Demonesscientes pͥul s¬
ritudinẽ anunȩ esse castitatẽ. & ꝑhanc hominẽ angłios meritis e
quib illi lapsi s̃ coequ̾ari: liuore ꝑculsi iniudis imciunt ꝑsens
corpis opus desideriũq libidinis. quatinꝰ ac̃ȩlestib deorsũ deies¬
tã animã ꝑtrahant: secũq qd̾ uicerint głantes ad tartara clucã
Quando impulsu demonũ mens ad delectationẽ fornicationis im¬
pellit᷑. diuini uidicii metus et eterni torm̃ta incendii ante ocu¬
los ꝓponant᷑: quia nimirũ om̃is pena grauioris suplion Pormoi¬
ne suꝑat᷑. Sic̃ enimclauꝰ clauũ expellit. ita recordatio arcdoris
gehennȩ artdorẽ excludit luxuriȩ. Quidã inuiuenture. luxuriose
uitenites. in senectute cõtinentes fieri delectant᷑. & tũc eligunt

Expanded text:
pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccandũ cũ quadã uiolentia trihimur. sensusq nr̃s contra rara
uoluntatẽ umobis rebellare sentimꝰ. Si plus oblectat mñtẽ delecta¬
tio formeationis quã amor castitatis: adhuc in homine percatũ reg¬
nat iusticia. Nam ñ solũ de commissa forncatione pereatũ regnat
in homine: sed si adhuc delectat᷑ atq anmũ teneat ꝓculdubiorat.
nat. F orncatio carnis adulteriũ ẽ. fornicatioanimu idoloꝵ seruit᷑¬
ẽ. Est aut̃ ce spiritalis fornicatio socłm qd̾ dñs ait. qͥ uiclerit muihe.¬
rẽ ad cõcupiscendĩ eã : iã mechatus ẽ eã incorde suo. Om̃is uminida
pollutio fornicatio dicit᷑: quanuis quisq diuersa turpitudime
uoluptate ꝓstituat᷑. Ea delectatione enĩ forncandiuariagig niri¬
ciã tẽplũ dei iuolat. et tollens m̃bra ap̃i facit m̃bra meretricis..
Marime ꝑ carnis lururiã humanũ genꝰ subdit᷑ diabolo. quã ꝑcȩ.
tera uitia. Cũ enĩ ille uariis. temptam̃tis illectos homines conet᷑

Expanded text:
ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regNam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, fornicatio animae servitit: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur
Abbreviated transcription (Latin):
maiori familitaritate ungunt᷑. eisq ampliꝰ uxxta desideriũ
famulant᷑. Principalit᷑ his duobꝰ uitiis diabolꝰ humano gñi
dñatur: idest ꝑsupbiã m̃tis & luxuriã carnus. Unde ao dñs
ad iob loquit᷑ de diabolo dicens. Sub umbra dormit insecreto
calani. in locis hum̃tibꝰ. Per calamũ enĩ inanis suꝑbia. per
loca uͦ humencia carnis demonstrat᷑ luxuria. Per hecenĩ duo
uitia diabolꝰ humantĩ possidet genꝰ uel dũ m̃tẽ insiꝑbia en.¬
git: uł dũ ꝑ luxunã carnẽ corrumpit. Multiluxurie subdi.¬
ti sunt: &e contumaci suꝑbia de ipsoluxuriȩ oꝑe głantur.
&e inde magis elati sunt unde himnliare se debuer᷑. Ad cõpa.¬
rationẽ mali fit deteriꝰ: quando ñ solũ flagitia cõmittũt᷑.
s etã de ipsis flagitiis uanitate laudis ꝑclite extollunt᷑: si c̃
scriptũ ẽ. Uaucdatur peccator indesioeruis amimȩ suiȩ. Nuõ

Expanded text:
majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobudominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
titas carnis. Dt̃ aut̃ ñ nanquã deicit occultã m̃tis suꝑbrã. ꝑ
carnis manifestã rumã. Libidinis nasci immuncdiciã de animi
occulta suꝑbia. exemplo pͥmi hominis qͥ mox ut ꝑsuꝑbiã cõtra¬
dm̃ tumunit. statĩ caris libidiẽ sensit &c pudenda opuit ⁊
Qua ꝓpt̃ umis quisq suȩ depitet culpȩ qd̾ cecidit. qͦtiens libi¬
dine uincit᷑. quia insi p̃cessisset latens siꝑpbta. ñ seq̃retur libi¬
dinis manifesta riuma. Hõ nunquã gemino uitro ap̃ianꝰ acli¬
abolo appetit᷑. & occulto ꝑ elationẽ. & publico ꝑlsbidinẽ. S̃: dũ
eutat quis libidinẽ cadit inelationẽ. itẽ. dũ in caute decdinat
elationẽ cadit segnit̾ in libidinẽ. sicq ex occulto utio elationtꝰ
itur in apto libidinis. & de aꝑto libidinis itur in occulto elati¬
onis. Sed dĩ seruis discrete uerũq pensans. sic eauet lanidi¬
exstunt. dũq incȩtĩs uitiis sp̃s maligni deseuiant. histam̃

Expanded text:
titas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta superbia, exemplo primi hominis aperitur; qui mouit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidiexistunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sate facuint. N am reuera sine hummilitate unt᷑ q uelaio l
sine card ade uiuitio depitat᷑. Merto supbie ciabos asupra bea¬
titdine corruit. Qui gͦ de uirtutibus attollunt᷑ dliabolũ ii¬
rans. exinde grauiꝰ corriuint quia de excelsolabunt. Suꝑ¬
bia sic̃ origo ẽ om̃iũ criminũ: ita riuna cunctarũ uirtutum
psa ẽ eum in pecrato prima. ipsa incõflictu postrema. Nerem̃
alt u exordio m̃tẽ ꝑpeccatũ ꝓsterit. aut in nonissino de irtui.
eleicit. unde e& om̃iũ peccatorũ ẽ maxima: quia tã ꝑientute
quã ꝑuitia humanã m̃tẽ eit̾minat. Ibicadere supbiã ubiaenas.¬
elis ut ñ sit supbis aliud culpa. aliud pena: sed ipsa culꝑa sit
ertur supbia. Nam nisi p̃cessent occulta elatio m̃tis. nsequit
pta sactantia laudis. Ita gͦ incuspa p̃ponit᷑ supbia arroegatiȩ
sc ꝓfert̾ origine. P lerũq ad elationis em̃dationẽ ꝓuuioentia¬

Expanded text:
ine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa sit ci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
mendacta audientes credulos faciat. Multis uident᷑ uera eẽ q̃ fal¬
sa sunt: & ideo ñ ex dõ sed ex suo m̃dacio loquunt᷑. Nõ nunquã falli¬
tas uerilo quio adiungit᷑. & plerũq aueritate incipit qͥ falsa cõfinģit.
Latent sepe uenena circũlita melle uerborũ: & tãdui deceptor
ueritatẽ simulat: qͦusq fallendo decipiat. Non nimquã pesꝰ ẽ men.¬
cdaciũ meditari quã loqui. Nã int̾dũ qͥsq incautꝰ solet ex p̃cipitatio¬
ne lo qui mendaciuĩ: meditari antẽ ñ pocest nisi ꝑstudiũ. Grauiꝰ¬
gͦ ntenea studio mencdri ꝑhibetur. quãis qui ex p̃cipitatione solam̃tit̃.¬

Expanded text:
mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falmendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest nisi per studium. Graviuergo ille ex studio mentiri perhibetur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nat: tolerantiȩ uirtute cleuicta discedat. Non omis qͥ patit᷑ ꝓbra
iusti corroborat᷑: ut tanto solidus indm̃ figat᷑ interiꝰ:. quanto ex¬
teriꝰ ab humanis sꝑnit᷑ sensibꝰ. Qui illatas sibi cõtumelias tranqͥllo
ammo ꝑdit: dolorẽ cordis aꝑit. & uirus qđ feruet in ammo facile
reicit. Uulnera enĩ m̃tis aꝑta cito exalant: clausamimis exulce.¬
rant. Qui dolorẽ iniuriȩ clauso pectore tegit. quãto ãpliꝰ silentiolm¬
guã p̃mit. tanto acriorẽ dolorẽ intrinsecus nutrit. Unde & uere
qͥdã poetarũ gentiliũ dixit. Quoq magis tegit᷑: tectꝰ magis estuat
ignis. Ceciis enĩ languor uehemens ẽ ac nimiꝰ. quia tacitũ uiuit sub
endaces facunt ut nec uera dicentib credat᷑. Reddit enim
sepe hominẽ multa falsitas: etiã inueritate suspectũ. Sepe ue¬
ra p̃mittit qͥ falsa dicturᷤꝰ ẽ. ut cũ primũ adqͥsierit fidẽ: ad reliqua

Expanded text:
nat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Panat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Pajusti se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub itaque faciunt ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
le loquitur: qͥ qd̾cumq rectũ arrogant᷑ p̃dicare sentit᷑: Malum
bene loquit᷑. qui aliqđ narrando uitiũ detestat᷑: ut ab eohomines
qui caritate ñ simulat. Ore bene loqut᷑. qͥ neritatẽ aclnuntiat.¬
Factis bene loquitur. qui alios bonis exemplis eclificat. Corde
male loquit᷑. qui interius cogitationes noxias meditat᷑ & cogitat.
Linga male loquitur qui ꝓ quo male agit flagellat᷑ ae murmurat.
Factis maleloquit᷑. qui male uiuendo exemplis sius alios ad male
uiuendũ informat. Semel bene loquit᷑. qͥ se peniten dorecdar.¬
guit. Bis bene loquitur. qͥ bene uiuendo & alios instruit. Semel
male loquit᷑. qͥ post uitiũ cit o corrigit᷑. Bismale loquit᷑. qͥ & male
uiuit & male docae. Itẽ bis male loquit᷑. qui & male cogitat. & male
refert cogitata. Item bis male loquitur. qͥ & bonũ qd̾ clebuit nõ

Expanded text:
le loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum le loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat.Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non
Abbreviated transcription (Latin):
tis sermonib pornatũ. Quidã curiosi delectant᷑ audire qͦs libet sa-¬
pientes. ñ ut ueritatẽ ab eis q̃rant: sedut facundã sermonis eorũ
agnoscant. more poetarũ qͥ magis cõpositionẽ uerboꝵ quã sententiã
ueritatis secunt᷑: Quatrimoda ẽ dicenctiratio. qua p̃uidendũ ẽ qͥd.¬
cui. quando. ł qͦmͦ aliquid ꝓferat᷑: Itẽ quadrimoda ẽ cdicencdiratio.
qua aut bene sciendo qͥd bene ꝓfert᷑: aut nilsentiendonil dr̃. aut
parũ sentiendo loquacitas sola ostentat᷑: aut optime sentiendo ñ ele.¬
gant᷑ ꝓfert᷑ qđ intelligit᷑. Itẽ quatriꝑtita ẽ loq̃ndiratio: qua uel
bonũ bene. uł malũ male. seubomĩ male: uł malũ bene ꝓfert᷑: Bonũ
qiuppe bene loquit᷑. qui ea q̃ recta s̃ humilit̃ acdnuntiare iuicletur.
Nalũ male loquit᷑: qui qd̾ libet flagiciũ ꝑsuadere conat᷑: Bonũ ma¬

Expanded text:
tis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet satis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, qu aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum ma
Abbreviated transcription (Latin):
nã sic̃ malos mores bona colloquia corrigunt: ita praua colloquia
bonos mo res corrumpunt. Custodia ori opponitur dũ qͥsꝙ ñ se
uistũ sed mag̃ q̃d nerũ est. peccatore sater᷑: Manũ suꝑos ponit .
qͥbonis oꝑib lingue excessũ oꝑit. Manũ suꝑ os ponit. qui male
locutionis culpas bone actionis uelamine tegit: Loquensq̃ ad dłm
ꝑtinent nec faciens. & si mmitilis sibi ẽ: audientib tam̃ ꝑdest.
Qui de sapientia se laucdlari affectant: loqͣntẽ ꝓpħam attendant.
tes. Recte exsententia dicit. qͥ uerã sapientiã gustu int̾mi saporis
sentit. Asentiendo enim sententia dicit᷑: ac ꝑhoc arrogantes qͥsine
humilitate dicunt. de sola scientia dicunt. ñ de seiententia. Iule enĩ
sapit. qui recte & sccdm dm̃ sapit. Insuã dicunt contumeliã docto¬
res. si dũ sinit ab eis dicta sapient̃ nimis tam̃ eloq̃nt̃. Horret enim
sapientia spumeũ uerboꝵ ambitũ. ac fucũ mundialis eloq̃ntiȩ infla¬

Expanded text:
Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponitqui bonis operibus linguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem prophetam 226 atsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae infla
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ds̃ quosdlam peccare: sed in quib tã alia peccata p̃cesserunt.
ut iusto uidicio eius mereantur in deteruis ire. T̃ alia quippe
peccata p̃cedentib aliis peccatis ꝓlabunt᷑ inpenã: & pęnã pecca¬
timerent᷑. Quedã de iradĩ ueniunt peccata: quȩ ꝓ merito alio.¬
rũ compensant᷑ peccatoꝵ. Unde & ꝓpħa. Ecce inquit turratus
es: & nos peccauinꝰ. impsis fuimus semꝑ. T̃anquã siddiceret. Quia
semꝑ in peccatis fummis iratus es: ut deteriꝰ peccaremꝰ. Quid
enĩ sit iram dĩ mereri. quid uͦ prouocare. prudens lector debae
seire. Grauior namq ẽ ira que ꝓuocatur. quã ea que meret᷑.
Damq meretur. quando ignorando peccamꝰ ꝓuocat᷑: quando
seiiꝰ bonĩ facere nec uolum. Punc irã dĩ cdũiuimꝰ utare pos.¬
sumꝰ. tumeamꝰ gͦ ne ueniente illo terror uidicis sentiri possit.¬

Expanded text:
ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeam
Abbreviated transcription (Latin):
sua sobole orit᷑: sic̃ fieri solet nasci libidinẽ ex nimia uentris in¬
gliune. ꝑ ena uͦ peccati peccatũ admittitur: quando ꝓmerito
cuiꝰq peccati deo deserente in aliud peccatũ deteriꝰ itur: de qͥ am¬
plius qui admiserit sordidet᷑. Ergo p̃cedens pecratũ causa ẽ saq̃n¬
tis peccati. sequens uͦ peccatũ pena ẽ p̃cedentis dehcti. p receden¬
tia itaq peccata. seq̃ntiũ sunt criminũ causa: ut illa que seqũt᷑
sint p̃cedentiũ pena. ꝓ recedentiũ peccatorũ pęna ipsa uocat᷑
induratio ueniens de chiuina iusticia. hinc ẽ qđ ait ꝓpħa. Indu
rasti cor nr̃m ne timeremꝰ te. Neq enim clum gincũq iusti
sunt adõ impelluntur ut mali fiant. sed dũ maliiã sunt: in¬
durant᷑ ut deteriores existant. sic̃ & apłs cdcit. Qm̃ ueritatẽ dĩ¬
ñreceper̃ ut salu fierent: immisit iillis ds̃ sp̃m ⁊ merous. facit

Expanded text:
sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris insua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens derasti cor nostrum, ne timeremus ; neque enim dum quicunque justi sunt a Deo impelluntur ut mali fiant, sed dum mali jam sunt indurantur ut deteriores existant. Huc usque qualiter cogitatinon receperunt, ut salvi fierent, immisit illis Deus spiritum erroris . Facit
Abbreviated transcription (Latin):
grande efficiunt: sic̃ solent paruis & minutis gutis unm̃sa flu¬
mina crescere. numerositas enĩ in unũ coacta : exundantẽ efficit
copiã. Peccata que incipientib leuia sunt: ꝑfectis uiris grana
deputant᷑: Tanto enĩ mau̾is cognoscit᷑ esse peccatũ: quanto ma¬
ior qui peccat habet᷑. Crescit enĩ delicti cumulũ uixta ordinẽ
meritoꝵ: et sepe qđ minorib ignoscitur: maioribus imputatur.
maiora committi peccata. ut durius feriant᷑ ꝑmagnis sce.¬
lerib qui de parius corrigi noluer̃. Iudicio aut̃ diumo in reatis
ne quiore labuntur. qui distringere minora sua facta contep̃nut
Multi acrimine incrimme corruunt. qui dei cognitionẽ haben¬
non uenerantur. ideoq cecant᷑ diumno iudicio pumenda cõmitt̾e.
& inpęnã cominissi facinoris facinus deterius ad dere. Sepe pecca¬
tũ altenꝰ peccati causa ẽ. qđ cum cominitit᷑ aliud ex ipio quasi

Expanded text:
grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flugrande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscitur, majoribus imputatur. i non debent peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habenactionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit homines afacie terrȩ. & eos qui auertuntur post t̃gũ dñi:
irã tuã: ingentes quȩ te ñ nouerunt. De leuioribus peccatis.
Nã quãuis in hoc scło magna iusticiȩ claritate resplendeat: qͥsq¬
nunqͣuam tam̃ ad purũ peccatorũ sordibus caret. ioħe apło at testã.¬
te qui dicit. Si dixerimꝰ quia peccatum ñ habemus: ĩpsi nos sedu¬
cimis. & ueritas dei innobis non ẽ. Quedã  facta peccati similia. sed¬
bono animo fiant ñ sunt peccata: ut pote potestas si ñse ulciscẽdi
cupiditate. sed magis corrigencdi studio ulciscat᷑ in reũ. Itẽ sunt
peccata leuia que ab incipientibus cotidiana satisfactione pur¬
gantur: quȩ tam̃ aꝑfectis uiris uelut magna crimina uitant᷑.
etiã ꝑfecti leuia queq delicta quasi grauissima lugent: Nõsolũ
grauia. sed& leinia funt cauenda peccata. Multa enĩ leuia unũ

Expanded text:
inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domininquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Dominiram tuam in gentes quae te non noverunt . » Sunt enim uamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus carent; Joanne Apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et a; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitanturetiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum
Abbreviated transcription (Latin):
&e bene agendi tarditas cõsilũ mora e̾ẽ uidet᷑. dũ tam̃ istasit uircꝰ.
illa uitiũ. Iali gͥ exemplo uitia species uirtutũ imitant᷑. et inde
se ñ nulli iustos ẽẽ confidtunt: unde maxine repbantur. Aptum
eremplũ utiorũ de latronis specie sũmttur. Nã sic̃ ex insiduis la¬
inspolii. seq iteragentibꝰ iungit. fingens se sociũ cdonec aecipat

Expanded text:
et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ esse culpabile: quod dignũ uidet᷑ dãpnatione. Itẽ quedã ui¬
tia species uirtutũ efse uidentur. sed tam̃ uirtutes ñ sunt. Hã int̾¬
dum sub p̃textu iusticiȩ crudelitas agitur. & putat᷑ ẽe̾ uirtꝰ quod
miirũ ẽ uitiũ: sic̃ & remissa segnicies mansuetudo ẽẽ creditir.
&e qd agit torpens negligentia: putat᷑ agere indulgentia pietatis.
Nõ munquã & iã uirtutẽ largitatis imitat᷑ itiũ ꝓdige effusiomis.
& uirtutẽ parcitatis tristis tenacitas imitat᷑: ⁊urtuã ꝑtinaciȩ
abscondit᷑ sub urtute constantiȩ. Itẽ timor sub specie obedienciȩ
occultat᷑. ⁊ dicit᷑ uirtus humilitatis qd̾ tam̃ ẽ uitiũ timoris. Sed
uirtutẽ imitat᷑. ꝑ orro uitiũ inqͥetudinis uirtutẽ se uult uocari
sollicitudinis. & p̃cipitationis facilitas feruor bom studii creditur

Expanded text:
vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vivitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur,