comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sapiamus omnes: et in nobis non sint scis¬
mata Concordate nobiscum fratres. Dili¬
mus uos. hoc uobis uolumus quod et nob s̃
ꝓꝓterea nos grauius odistis quia errare uos e
perire non ꝑmittimiis: hoc deo dicite quen
timemus minantem malis pastoribus et diao¬
tem. Quod errauerat non reuocastis: & qdͥ
ꝑierat non requisistis. Hoc uob̃ per nos deus
ipse facit. siue obsecrando siue minando siui
corripiendo: siue dampnis. siue laboribus iue
ꝑ suas occultas ammoniciones. uel iusitacio¬
nes. siue ꝑ potestatum temporalium leges
Intelligite quid uobiscum agatur: ꝑ ire uos
non uult ds̃ in sacrilega discordia. alienatos a
matre nr̃a catholica Nichil in uos aliquando
ꝓbare potustis. Ur̃i episcopi conuenti a nob¬
numquam nobiscum pacifice conferre uolu¬
erunt: quasi fugientes cum peccatoribus loqͥ.
Quis ferat istam suꝑbiam: Quasi paulus all
non contulerit cum peccatorib et cum ualde

Expanded text:
hoc sapiamus omnes et non sint in nobis schishoc sapiamus omnes et non sint in nobis schismata. Concordate nobiseum, fratres; diligimus uos; hoc uobis uolumus, quod et nobis. si propterea nos grauius odistis, quia errare uos et perire non permittimus, hoc deo dicite, quem timemus minantem malis pastoribus et dicentem: Quod errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum temporalium leges. intellegite, quid uobiscum agatur; perire uos non uult deus in sacrilega discordia alienatos a matre uestra catholica. nihil in nos aliquando probare potuistis; uestri episcopi conuenti a nobis num nobiscum pacifice conferre uoluerunt quasi fugientes cum peccatoribus loqui? quis ferat istam superbiam? quasi Paulus apostolus non contulerit cum peccatoribus et cum ualde
Abbreviated transcription (Latin):
non ex nr̃e uolunt᷑is arbitrio. neq ex diumi
muneris gr̃a.s ex merttis sacerdotum & cle¬
ricoꝵ qualitate pendebit. Faciant mille cou¬
cilia ep̃i ur̃i ⁊ huic uni sententie responde¬
ant: et ad quod uolueritis consentimus uob̃.
Uidete eñi quam peruerse et impie dicat᷑
quod dicere soletis: quia sibonus homo sit. ip¬
se sanctificat eum quem baptizat: si autem
malus sit. et nesciat ille qui baptizatur. tunc
ds sigͣ nficat. Hoc si uerum ẽ. optare ergo de¬
bent homines ut a malis ignoratis baptirent᷑.
potius quam a notis bonis: ut magis a deo qͣ
ab homine possint significari. S absit a no¬
bis ista dementia. Quare ergo non uerum
dicimus et recte sapimus. quia semꝑ dei est
illa gr̃a. et dei sacramentum: hominis autẽ
solum ministerium. Qui si bonus ẽ. adhe¬
ret deo. et operatur cum deo: si autem malũ
ẽ. operatur ꝑ illum ds̃ uisibilem sacramenti
formam. ipse autem donat in uisibilem gr̃am

Expanded text:
non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini muneris gratia sed ex meritis sacerdotum et clericorum qualitate pendebit\'. faciant mille concilia episcopi uestri, huic uni sententiae respondeant et, ad quod uolueritis, consentimus uobis. uidete enim, quam peruerse et impie dicatur, quod dicere soletis, quia, si bonus sit homo, ipse sanctificat eum, quem baptizat, si autem malus sit et nesciat ille, qui baptizatur, tunc deus sanctificat. hoc si uerum est, optare ergo debent homines, ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis a deo quam ab homine possint sanctificari. sed absit a nobis ista dementia. quare ergo non uerum dicimus et recte sapimus, quia semper dei est illa gratia et dei sacramentum hominis autem solum ministerium, qui si bonus est, adhaeret deo et operatur cum deo, si autem malus est, operatur per illum deus uisibilem. sacramenti formam, ipse autem donat inuisibilem gratiam?
Abbreviated transcription (Latin):
paulus crucifixus ẽ. ꝓ nobis quanto minus¬
nee donatus Nec in nomine pauli baptizati
sumus quanto minus indonati: hoc dicunt
et imꝑatores quia xp̃iani catholici  sunt. non
y dolorum serui sicut ur̃ uilianus. non heretici
sicut quidam fuerunt et catholicam ꝑsecuti
sunt: quando ueri xp̃iani non pro heretico er¬
rore penas uistissimas sicut uos. s pro catholi¬
ca ueritate passiones gloriosissimas ꝑtuler̃t.
Adtendite ꝗ. manifestissima u̾itate ꝑ corregis qd
ĩ manudĩ ÷ & ipse ds̃ dix̾it ĩ ista ipsa lege ꝙ cõtͣ
uos platã dicitis: ẽ aut̃ si ĩcelligatis. plata ꝓ uob̾.
Adtendite quid habeant uerba principis
Nlamsi ineis qui primo iniciati sunt. idcirco
religio baptisiatis iudicatur infirma. quod
hii a quibus acerpitur peccatores putentur.⁊
tociens renouareͥ necesse erit traditum sacram̃¬
tun quotiens indignus fuerit iuentus colla¬
ti baptismatis ad ministrator: et fides nr̃a

Expanded text:
Paulus crucifixus est pro nobis, quanto minusPaulus crucifixus est pro nobis, quanto minus Donatus! nec in nomine Pauli baptizati sumus, quanto minus in Donati! hoc dicunt et imperatores, quia Christiani catholici sunt, non idolorum serui sicut uester Iulianus, non haeretici, sicut quidam fuerunt et catholicam persecuti sunt, quando ueri Christiani non pro haeretico errore poenas iustissimas sicut uos sed pro catholica ueritate passiones gloriosissimas pertulerunt. Adtendite, quam manifestissima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam contra uos prolatam dicitis, est autem, si intellegatis, prolata pro uobis; adtendite, quid habeant uerba principis: \'Nam si in eis, qui primo initiati sunt, idcirco religio baptismatis iudicatur infirma, quod hi, a quibus accipitur, peccatores putentur, totiens renouari necesse erit traditum sacramentum, quotiens indignus fuerit inuentus conlati baptismatis administer, et fides nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ucti  lierunt. et apernicie furoris. et ani¬
mositatis sue non recesserunt. eamq uobis
posteris suis hereditariam reliquerunt. ut
tam impudenter de uissionib xuianoꝵ
liceret non quidem iam constantinuo
xp̃ianum quia ueritati fauit contra nõ
interpellaretis. s apostatam uilianum
ab inferis resuscitaretis quasi uero aliqͥd
tale contigeret ẽet magnum malum nisi
uobis. Quȩ ẽ eni peior mors animȩ quam
quam libertas erroris: S iam tollamus
omiua ista de medio. Amemus pacem qua
oninis doctus et indoctus intelligit prepo¬
nendam ẽẽ. discordie. diligamus et tenea¬
mus unitatem. Hoc iubent imperatores.
quod iubet et xp̃e.⁊ quia cum bonum iubẽt
ꝑ illos non iubet nisi xp̃c. et nos etiam per
apłm obsecrat ut id ipsum dicamus omnes.
et non sint in nobis scismata: neq dicamus
ego quidem sum pauli. ego autem apollo. ego
uero cephe. ego autem xp̃i.s. simul omnes ñ
simus nisi xp̃i. quia nec diuisus ẽ xp̃c. nec

Expanded text:
usi redierunt et a pernicie furoris et animositatis suae non recesserunt eamque uobis posteris suis hereditariam reliquerunt, ut tam inpudenter de iussionibus Christiliceret, non quidem iam Constantinum Christianum, quia ueritati fauit, contra nos interpellaretis, sed apostatam Iulianum ab inferis excitaretis, quasi uero, si aliquid tale contingeret, esset magnum malum nisi uobis. quae est enim peior mors animae quam libertas erroris? Sed iam tollamus ista omnia de medio; amemus pacem, quam omnis doctus et indoctus intellegit praeponendam esse discordiae, diligamus et teneamus unitatem. hoc iubent imperatores, quod iubet et Christus, quia, cum bonum iubent, per illos non iubet nisi Christus. et nos etiam per apostolum obsecrat, ut id ipsum dicamus omnes et non sint in nobis schismata neque dicamus: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, ego autem Christi, sed simul omnes non simus nisi Christi, quia nec diuisus est Christus nec
Abbreviated transcription (Latin):
liceant. Hȩc sunt uota nr̃a. hac multitudine
solacioꝵ. scđm multitudinem doloꝵ nr̃õꝵ in cor¬
de nr̃o iocundant anuimam nrãm. Ita ẽ: quia
ita ꝓmissum ẽ. Ita erit quod restat: sicut ꝓmissũ
ẽ. Obsecramus te ꝑ eum qui tibi ista donauit.
& popłm cui seruis. hac ꝑ te benedictione ꝑfu¬
dit: ut iubeas singłos quos uolueris sermones
eoꝵ ꝗu conscriptos et emendatos mitti nobis.

Expanded text:
luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum secundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nostro iucundant animam nostram. ita est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et emendatos mitti nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
luceant oꝑa hȩc coram hominib: uideant.
gaudeant. glificent patrem qui in ceł ẽ. Tali¬
b delecteris in dño. ipse te ꝓ eis orantem dig¬
netur exaudire: quã tuꝑ eos loquẽtẽ ñde¬
dignaris audire. E atur. ambuletur. curratur
in uia diũ. benedicantur pusilli cum magnis:
iocundati in his qui dicunt eis in domum dnĩ
ibimus. Precedant illi et sequantur isti: imi¬
tatores facti eoꝵ sicut & illi xp̃i. Ferueat iter
sanctarum formicarum. fraglent oꝑa sancta¬
rum apum. feratur fructus in tolerantia: cum
salute ꝑseuerandi usq in finem nec sinat dñs
temptari. supra quam possumus ferre: s faci¬
at cum cẽp̃tatione etiam exitum. ut posimus
sustinere. O rate ꝓ nob̾. digni exaudiri. Cũ cã¬
to quippe sacrificio acceditis ad deum: since¬
rissime dilectionis et laudis eius in oꝑib uñ.
Orate. ut ętiam hȩc liceant. nob̃ quoniam nouit
illȩ quȩ oratis. cum quanto nr̃o gaudio uobis

Expanded text:
luceant haec opera coram hominibus, uideant, luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est; talibus delecteris in domino, ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi Christi; ferueat iter sanctarum formicarum, fraglent opera sanctarum apum, feratur fructus in tolerantia cum salute perseuerandi usque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem oratis, cum quanto nostro gaudio uobis
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo et uenerabilit̃
suscipiendo. sincerissimeq h a¬
rissimo fr̃i & consacerdoti pape
aurelio: alipius & augustinus in
dño salutem. Impletum gaudio
os nr̃m & linga nr̃a exultatione: nunciantib
litteris tuis scãm cogitationem tuam adiuuan¬
te dño qui eam inspirauit. & ad effectũ eẽ ꝑ¬
ductam de omnib ordinatis fr̃ib nrĩs. et pre¬
cipue de sermone pbrorum qui te preseute po¬
pło infunditur: ꝑ quors lingas clamat hari¬
tas tuas maiore uoce in cordibus hominum.qͣ.
illi in aurib deogrãs. Nam quid melius & ani¬
mo geramus. et ore ꝓmamus. & calamo expri¬
mamus: quam deo grãs: hoc nec dicibrͤuiꝰ.
nec audiri letius. nec intelligi grandius. nec
agi fructuosius potest. Deogrãs qui te & tã
fideli pectore dicauit erga filios tuos. & id qd̾
in intimo anime habeas. quo humanus ocłs
ñ penetrat eduxit inlucem:. donando tibi
ñ solum ut bene uelles. uerum etiam in quib
posset apparere quod uelles. Ita plane fiat fiat.

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER SUSCIPIENDO SIN- CERISSIMEQVE CARISSIMO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO ALVPIUS ET AUGUSTINUS 1N DOMINO SALUTEM.. Impletum est gaudio os nostrum et lingua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse perductam de omnibus ordinatis fratribus nostris et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid melius et animo geramus et ore promamus et calamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ucobi. Uides inquit fr̃ quot milia sunt in ui¬
latores sunt legis. audierunt e rum de te quia
discissionem docesa moyse: eoꝵ qui ꝑgentes St
udeoꝵ. dicens si deb̾e circumcide eos filios su¬
os: neq scđm consuetudinem ingredi. Qͥd ergo
tutiq oportet conuenire multitudinẽ: audi¬
trunt eium te suꝑuenisse. hoc gͦ fac qđ cibi di

Expanded text:
quot milia sint in Iuquot milia sint in Iulatores sunt legis audierunt autem de te quia discessionem doceas a Mose eorum qui per gentes sunt Iudaeorum dicens non debere circumcidere eos filios suos neque secundum consuetudinem ingredi quid ergo est utique oportet convenire multitudinem audient enim te supervenisse hoc ergo fac quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uilum. quem mentitum eẽ ñ credo: & ideo ñ
ne agebat hoc petrus. E rat eium contra eiia¬
sineritatem: ut putarent qui credebant in
pnsine illis ueterib sacram̃tis. saluos se eẽ ñ
ise: Hoc enim contendebant autiochiȩ qui
⁊ circumcisione credidant: contra quos pau¬
lis ꝑseueranter. acriterq confligit. Ipsum uͦ
uulum ñ ad hoc id egisse quod uł timotheũ cir¬
cumcidit: uł cenchris uotum ꝑsoluit. uł ihero¬
solimis a iacobo admonitus. cum eis qui uoue¬
rant legitima illa cęlebranda suscepit. ut puta
nuide̾tur ꝑ ea sacramenta etiam xp̃ianã salu¬
am dari: s ne illa quȩ priorib ut congruebat
imꝑib in umbris rerum futurarum deus fie
uiusserat: tamꝙ. ydolatriam gentiliũ dãpnare
atetur. hoc ÷ enim qđ illi iacobus ait. audi¬
inde illo eẽ. qđ discissionem doceat a moyse.
tstantes atq dãpnantes: de qͦipse xp̃c dicit.
Sieredẽtis moysi. credetis & michi. De me enĩ

Expanded text:
Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant, contra quos Paulus perseueranter acriterque confligit. ipsum uero Paulum non ad hoc id egisse, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo esse, quod discissionem doceat a Moyse, stantes atque damnantes, de quo ipse Christus dicit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatis culinen recepta: ex omni parce uerax. at¬
q indubitanda ꝑsistat. Nam si hoc fecit petrus
quod facere debuit: mentitus ÷ palus qd eum
iudit ñ recte ingredientem ad ueritate̾̃ eũgłis
Qsquis enum hoc facit quod facere debet. iu¬
te uciq facit. & ideo falum de illo dicit. qui
diat tum ñ recte fecisse. quod erun nouie fa¬
cers dbiusse. Si autem uerum scripsit pau¬
ius ucrum ẽ qđ petrus ñ recte tunc ingredi¬
aiat ad ueritatem eũgłii. Id ergo faciebat:
sficcre ñ debebat. E t si tile aliquid ficiebat¬
ub ipse iam fecerat. correctum potiꝰ eciã
sim credam. coapłi sui correctionem ñ potu¬
se negligere: quam mendaciter aliquid ĩ sua
ꝗla possiuisse. & epłi qualibet: quanto magis
nilliꝰ qua preloquutus ait. quod audem seri¬
houob. ecce coram deo quia ñ mentior. E go
quidem illud petrum sic egisse credo.: ut ger¬
n cogeret uidaizare. Hoc eni legoscripsisse

Expanded text:
tatis culmen recepta ex omni parte uerax attatis culmen recepta ex omni parte uerax atque indubitanda persistat. nam si hoc fecit Petrus, quod facere debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui cit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; id ergo faciebat, quod facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse neglegere, quam mendaciter aliquid in sua epistula posuisse, et epistula qualibet, quanto magis in illa, in qua praelocutus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
cuitate conuincitur. quia in alium senu
detorquere ñ possunt falsa eẽ contendunt.
ita tamen ut eandem falsitatem ñ scribentib
aplis tribuant. s nescio quib codicum cor¬
ruptorib. Quod tamen quia nec pluribus
nec antiquiorib exemplarib nec preceden¬
tis lingue auctoritate: unde latinilibri inte¬
pretati sunt ꝓbare aliquando potuerunt: ho¬
cissima omnib ueritate suꝑati. confusiq dis¬
cedunt. Ita ne ñ intelligit sancta prudentia
tua. quanta malitiȩ illors pacescat occasio: si
ñ ab aliis aplicas litteras ẽẽ falsatas. s ipsos a¬
płos falsa scripsisse dicamus: non ÷ inqͥs cre
dibile hoc in petro paulum. quod ipse paulus
fecerat. arguisse. Non nunc quero quid fts¬
rit: quid scripserit quero. Hoc ad questionan
quam suscepi maxime ꝑtinet. ut ueritas diui¬
narum scripturarum ad nrãm fidem ȩdifican¬
dam memorie comendata: ñ a quib lib& sed
ab ipsis apłis. ac ꝑhoc in canonicum auctori¬

Expanded text:
cuitate conuincitur, quia in alium sensum cuitate conuincitur, quia in alium sensum detorquere non possunt, falsa esse contendunt, ita tamen, ut eandem falsitatem non scribentibus apostolis tribuant, sed nescio quibus codicum corruptoribus. quod tamen quia nec pluribus siue antiquioribus exemplaribus nec praecedentis linguae auctoritate, unde Latini libri interpretati sunt, probare aliquando potuerunt, notissima omnibus ueritate superati confusique discedunt. itane non intellegit sancta prudentia tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, si non ab aliis apostolicas litteras esse falsatas, sed ipsos apostolos falsa scripsisse dicamus? \'Non edibile hoc in Petro Paulum, quod ipse Paulus fecerat, arguisse\'. non nunc quaero, quid fecerit; quid scripserit, quaero. hoc ad quaestionem, quam suscepi, maxime pertinet, ut ueritas diuinarum scripturarum ad nostram fidem aedificandam memoriae commendata non a quibuslibet, sed ab ipsis apostolis ac per hoc in canonicum auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ euangłis. ac petro in faciem restitis¬
se: ñ ob aliud nisi quod gentes cogeret iuda
aliquid ñ uere scripsisse: quam apłm petrumã
recte aliquid egisse. Hoc si ita ẽ: dicamus quod
absit satius  credere mentiri euangłium. quã
negatum eẽ a petro xp̃m & mentiri regnoꝵ li¬
brum. quam tantum ꝓpħam a dño deo. tamex¬
cellenter electum. & in concupiscenda. atque
abducenda uxore aliena cominisisse adulte¬
rium: et in marito eius necando. tam horren¬
dum homicidiũ. Immo uero sanctam scriptu¬
ram in summo & cęlesti auctoritatis culmine
collocatam. de ueritate eius certus ac securus
legam. & in ea homines uel apꝓbatos uel emen
cius quam facta humana dum in quib dam
laudabilis excellentiȩ ꝑsonis. aliquando cr¬
dere tuneo reprehendenda: ipsa diuina elo¬
quia michi sint ubiq suspecta. Manichei
pluruna diuinarum scripturarũ quib ens
ne farius error. clarissima sententiarum psi¬

Expanded text:
ueritatem euangelii ac Petro in faciem restitisueritatem euangelii ac Petro in faciem restitisse non ob aliud, nisi quod gentes cogeret iudaialiquid non uere scripsisse, quam apostolum Petrum non recte aliquid egisse.\' hoc si ita est, dicamus — quod absit — satius esse credere mentiri euangelium, quam negatum esse a Petro Christum, et mentiri Regnorum librum, quam tantum prophetam a domino deo tam excellenter electum et in concupiscenda atque abducenda uxore aliena commisisse adulterium et in marito eius necando tam horrendum homicidium. immo uero sanctam scripturam in summo et caelesti auctoritatis culmine conlocatam de ueritate eius certus ac securus legam et in ea homines uel adprobatos uel emendatos tius, quam, facta humana dum in quibusdam laudabilis excellentiae personis aliquando credere timeo reprehendenda, ipsa diuina eloquia mihi sint ubique suspecta. Manichei plurima diuinarum scripturarum, quibus eorum nefarius error clarissima sententiarum perspi
Abbreviated transcription (Latin):
a pia humilitate. & ueraci de temet ipso co¬
gitatione: qua nisi esses preditus. ñ utiq di¬
ceres utinam mereremur complexꝰ tuos. &
collatione mutua uel doceremus aliqua. uł
disceremus. Quod si te ipsum considãtione
iutȩ ac mors tuoꝵ ñ di simulate. ñ fallacit᷑
dixisse credo: quantomagis ȩquum: me cre¬
dere apłm paulum. ñ aliud sensisse quã sc̃p¬
serit. ubi ait de petro & barnaba. cum uiderẽ
quia ñ recte ingrediuntur ad ueritatẽ euã¬
glii. dixi petro coram omnib. si tu cum sis
iudeus gentiliter & ñ iudaice iuiius: quomͦ
gentes cogis uidaitare: de quo eium certus
si in quod me scribendo uel loquendo ñ fil¬
lat: si fallebat apłs filios suos quos iterũ par¬
tur: quib cum premisisset dicens. quod aut
seribo uob ecce coram deo quia ñ mentior̾ n
tamen ueraciter scribebat. s nescio qua dis¬
pensatoria simulatione fallebat. uidisse se pe¬
trum & barnabam ñ recte ingredientes add

Expanded text:
a pia humilitate et ueraci de temet ipso coa pia humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! Quod si te ipsum consideratione uitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu: cum sis Iudaeus, gentiliter et-non Iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? de quo enim certus sim, quod me scribendo uel loquendo non fallat, si fallebat apostolus filios suos, quos iterum partur, quibus cum praemisisset dicens: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, non tamen ueraciter scribebat, sed nescio qua dispensatoria simulatione fallebat, uidisse se Petrum et Barnaban non recte ingredientes ad
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam in campo luditur: s mirum si no¬
bis ñ illuditur.Ego enim fateor haritati tue.
solis eis scripturarum libris qui iã canonice
appellantur. didici hunc timorem honorẽq
deferre. ut nullum eoꝵ auctorem scribendo.
errasse aliquid firmissime credam: ac si aliqͥd
in eis offendero litteris quod uideatur cõtra¬
rium ueritati. nichil aliud quam uel mendo¬
sum ẽẽ codicem. uel interpretem ñ assecutũ
ẽẽ quod dictum ẽ: uel me minime intelle¬
xisse ñ ambigam. Alios autem ita lego: ut
quantalibet sanctitate doctrinaq prepol¬
leãt. non ideo uerum putem quia ipsi ita sẽ¬
serunt. s quia michi uel ꝑ illos auctores ca¬
nonicos. uł ꝓbabili ratione quod auero nõ
abhorreat ꝑsuadẽ potuerunt: nec te mͥ frat̃
sentire aluid existimo. Prors inquam ñ te ar¬
bitror sic legi tuos libros uelle. camꝙ ꝓpħarũ
re h careant. dubitare nefarium ẽ. Absit hoc

Expanded text:
tamquam in campo luditur, sed mirum, si notamquam in campo luditur, sed mirum, si nobis non inluditur. ego enim — fateor caritati tuae — solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo errasse aliquid firmissime credam ac, si aliquid in eis offendero litteris, quod uideatur contrarium ueritati, nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me minime intellexisse non ambigam. alios autem ita lego, ut, quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo uerum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia mihi uel per illos auctores canonicos uel probabili ratione, quod a uero non abhorreat, persuadere potuerunt. nec te, mi frater, sentire aliud existimo; prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros uelle tamquam prophere careant, dubitare nefarium est. absit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
putasti dicendum ẽẽ ludamus. siue il¬
lud aꝑtum & plauum sit unde colloqui¬
mur: siue arduum atq difficile: hoc ip¬
sum edoce obsecro de quonam mͦ assequi
ualeamus. ut cum forte aliquid nos mo
uet quod nob̃ & si ñ cauciꝰ atcendentib.
certe tardius intelligentib ñ ꝓbatũ ẽ
& quid nob̃ uideatur contra cͥonamur
asserere. si hoc aliqͣnto securiore lib̃tate
dicamus. ñ incidamus in suspicionẽ pue¬
rił iactantiȩ. quasi nr̃o nomini famam.
iuros illustres accusando queramus. Si
autem aliquid asꝑum refellendi necessica¬
te deꝓmptum. qͦ tolerabile fiat leniore
circumfundamꝰ eloqͥo. litum melle gla¬
diũ strugere iudicemur: nisi forte ille
modus ẽ. quo utrumq hoc uicium. uł
uitis suspitionem  uamus: si cũ doc¬
tiore amico  disputemus. ut quicquio
dixerit necesse sit apꝓbare: nec queren¬
di saltem causa liceat. aliqͣntulũ relue¬
tari ã um uero sine ullo timore offensionis

Expanded text:
putasti dicendum esse \'ludamus\\ siue ilputasti dicendum esse \'ludamus\\ siue illud apertum et planum sit, unde conloquimur, siue arduum atque difficile, hoc ipsum edoce, obsecro te. quonam modo adsequi ualeamus, ut, cum forte auet, quod nobis etsi non cautius adtendentibus, certe tardius intellegentibus non probatum est, et, quid nobis uideatur, contra conamur adserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis iactantiae, quasi nostro nomini famam uiros inlustres accusando quaeramus, si autem aliquid asperum refellendi necessitate depromptum, quo tolerabile fiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudicemur, nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc uitium uel uitii suspicionem caueamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis
Abbreviated transcription (Latin):
malueram tuis nosse rescriptis: utrum mͥ
ueniam quam poposceram dedis. Quod aꝑ¬
tius michi intimare cupio. quamius hilarior
quidam uultus literarum tuarum ȩtiã hoc
me impetrasse significare uideatur. si tamen
post lectam illam misse sunt. quod in eis mi¬
nime apparet. Petis. uel potius fidutia harita¬
tis iubes. ut in scripturarum campo sine nr̃o
inuicem dolore ludamus. & quidem quã¬
tum ad me attinet: serio nos ista quam ludo
agere mallem. Quod si hoc uerbum tͥ ꝓpter
facilitatem ponere placuit: ego fateor ma¬
ius aliquid expecto ab enignitate uiriũ tu¬
arum. prudentiaq tam docta. et otiosa.
annosa. studiosa. ingeniosa. diligentia. hec
tibi ñ tantum donande. uerum ȩtiam dictã¬
te spu sancto. ut in magnis & laboriosis
questionib. ñ tamquam ludentem in cã¬
poscͥpturarum. s in montib anhelantem
aduiues. Si autem ꝑpter hilaritatẽ quã
eẽ inter karissunos disserentes decet.

Expanded text:
malueram tuis nosse rescriptis, utrum mihi malueram tuis nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam poposceram, dederis. quod apertius mihi intimari cupio, quamuis hilarior quidam uultus litterarum tuarum etiam hoc me impetrasse significare uideatur, si tamen post lectam illam missae sunt, quod in eis minime apparet. Petis uel potius fiducia caritatis iubes, ut in scripturarum campo sine nostro inuicem dolore ludamus. equidem, quantum ad me adtinet. serio nos ista quam ludo agere mallem. quod si hoc uerbum tibi propter facilitatem ponere placuit, ego fateor maius aliquid expeto a benignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otiosa, annosa, studiosa, ingeniosa diligentia haec tibi non tantum donante uerum etiam dictante spiritu sancto, ut in magnis et laboriosis quaestionibus non tamquam ludentem in campo scripturarum sed in montibus anhelantem adiuues. si autem propter hilaritatem, quam esse inter carissimos disserentes decet,
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ro iheronimo: augustinus in
dno salutem. Iam pridẽ tue hari¬
it plixam epłam misi. respondens illi tue
quam ꝑ scm filium tuũ asteriũ. nunc iam ñ
solum fratrem. uerũ ȩtiam collegam meũ
misisse te recoł. quȩ utrum in manus tuas
ꝑuenisse meruerit adhuc nescio. nisi quod
ꝑfratrẽ sinc erissimũ firmum scrib. si ille qui
me primũ gladio petit stilo repulsꝰ est: ut sit
humanitatis mee atq iusticiẽ. ac cusantem
reprehende̾. non respondentem. Hoc solo de¬
nuissimo indicio: ut cumq conitiolegisse te
illam epłam meam. In ea quippe deploraui
tantam inter uos extitisse discordiam de qͦrs
tanta amicitia quã quaqua u̾sum fama diffu¬
derat. haritas fraterna gaudebat: quod ñ feci
reprehendendo germanitatem tuam. cuiꝰ in ea
e aliquam culpam me cognouisse ñ ausim¬
dicere. s dolendo humanã miseriam. cuiꝰ in
amicitus mutua haritate retinendis. quan¬
talibet illa sit. incerta ꝑmansio ẽ. Uerũ illud

Expanded text:
ro Hieronymo Augustinus in domino salutem. Iam pridem tuae caritati prolixam epistulam misi respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc iam non solum fratrem, uerum etiam collegam meum, misisse te recolis. quae utrum in manus tuas peruenire meruerit, adhuc nescio, nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille, qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem; hoc solo tenuissimo indicio utcumque conicio legisse te illam epistulam meam. in ea quippe deploraui tantam inter uos extitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaqua uersum eam fama diffuderat. caritas fraterna gaudebat. quod non feci reprehendendo germanitatem tuam, cuius in ea re aliquam culpam me cognouisse non ausimdicere, sed dolendo humanam miseriam, cuius in amicitiis mutua caritate retinendis, quanta libet illa sit. incerta permansio est. uerum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo:
& addo quic̃q eas obseruauerit. ñ solum ue¬
raciter. uerum etiam simulate: eum in baratrũ
apłoꝵ ab huiꝰ temꝑis ratione secernis: ita ego
apłi p̃auli ueracem tunc in his omĩb conu̾sa¬
cionem ab huiꝰ temꝑis quainius minime simu¬
lata cerimoniarum iudaicarum obseruatione
secerno: qͣm tunc fuit apꝓbanda. nunc detestan¬
da. Ita quamuis legerius. lex & ꝓpħe usq ad
iohem baptistam. & quia ꝓpterea querebant
iudei xp̃m interficere. quia ñ solum soluebat

Expanded text:
ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo et addo: quicumque eas obseruauerit non solum ueraciter, uerum etiam simulate, eum in barathrumapostolorum ab huius temporis ratione secernis, ita ego Pauli apostoli ueracem tunc in his omnibus conuersationem ab huius temporis quamuis minime simulata caerimoniarum Iudaicarum obseruatione secerno, quoniam tunc fuit adprobanda, nunc detestanda. ita, quamuis legerimus: lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam et quia propterea quaerebant Iudaei Christum interficere, quia non so
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter explicaueru. & hoc illic ñ pretermi¬
serun. & legere potuerit si ñ dedignetur benig¬
nitas tua. & aharissimis nris ꝑ quos hȩc scripta
nunc misi. quomͦ uolueris tibi fides fiat: illud
me ante ditasse. Michiq de animo meo crede.
quod coram deo loquens iure haritatis expos
conumꝙ mͥ uisum fuisse eiã nunc xp̃ianos ex u-¬
deis factos. sacramenta illa uetera quolibet af¬
fectu. quolibet animo cȩlebrare deb̾e: aut
eis ullomͦ licere. cum illud de paulo semꝑ ita
senserun. ex quo illiꝰ lictere inichi innotuert̃.
sicut nec tibi uidetur hoc tempore cuiꝙͣ. ita ͤ si¬
mulanda. cum hoc fecisse apłos credas. Proĩde
sicut cu e contrario loquȩris. & licet reclamãte
sicut scrib mundo liba uoce ꝓnuntias. cerimo¬
nias iudeoꝵ & ꝑniciosas eẽ & mortiferas xͥ anis.
& quic̃q eas obseruauerit suie ex iudeis siue
ex gentib eum in baratrum diaboli deuolutũ:

Expanded text:
breuiter explicauerim et hoc illic non praetermibreuiter explicauerim et hoc illic non praetermiserim, et legere poterit, si non dedignetur, benignitas tua et a carissimis nostris, per quos haec scripta nunc misi, quomodo uolueris, tibi fides fiat illud me ante dictasse. mihique de animo meo crede, quod coram deo loquens iure caritaco, nunquam mihi visum fuisse, etiam nunc Christianos ex Judaeis factos, sacramenta illa vetera quolibet affectu, quolibet animo celebrare debere, aut eis ullo modo licere; cum illud de Paulo semper ita senserim, ex quo illius mihi Litterae innotuerunt: sicut nec tibi videtur, hoc tempore cuiquam esse simulanda ista, cum hoc fecisse Apostolos credas. 18. Proinde sicut tu e contrario loqueris, et licet reclamante, sicut scribis, mundo, libera voce pronuntias, cerimonias Judaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis, et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quisquis xp̃ianoꝵ quamuis sit ex iudĩs
similiter ea celebrare uoluerit. tamꝙ. sospitos ei¬
neres seruans. ñ erit pius deductor. uł baiuilꝰ
corporis. s impius sepulture iuolator. Fateor
sane in eo quod epła mea continet. qͦd ideo sacra¬
menta iudeors paulus cęlebranda susceꝑat.
qui ea uellent sicut a parentib ꝑ legem acceꝑ ant
custodire: minus me posuisse illo duntaxat cp̃r
qͦ prunum fidei grã reuelata ẽ: cunc enuim hoc ñ
erat ꝑnitiosum: ꝓgressu u tempis ille obseruati¬
sones
ab omĩb xpĩanis dese̾rentur: ne si tunc fieret
ñ discerneretur qͦd deus popło suo ꝑ moysen pre¬
cepit ab eo quod in templis demoniors inmun
dis sp̃s instituit. Proinde potius culpanda est
negligentia mea: quia hoc ñ addidi. quam ob¬
uirgatio tua. Uerumtamen longe anteqͣ. licte
ras cuas accepissem. scribens contra faustũ ma¬
nicheum. quomodo eumdem locum quamuis

Expanded text:
nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, similiter ea celebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulturae uiolator. Fateor sane in eo, quod epistula mea continet, quod ideo sacramenta ludaeorum Paulus celebranda susceperat, qui ea vellent, sicut a parentibus per Legem acceperant, custodire, minus me posuisse, Illo duntaxat tempore, quo primum fidei gratia revelata est: tunc enim hoc non erat perniciosum. progressuuero temporis illae obseruationes ab omnibus Christianis desererentur, ne, si tunc fierent, non discerneretur, quod deus populo suo per Moysen praecepit, ab eo, quod in templis daemoniorum spiritus inmundus instituit. proinde potius culpanda est neglegentia mea, quia hoc non I addidi, quam obiurgatio tua. uerum tamen longe ante, quam tuas I litteras accepissem, scribens contra Faustum Manicheum, quomodo eundem locum quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
didant. & ea respuenda ñdum intelligebant. nẽ
uero confirmata ꝑ dot gentes doctrina grȩ xp̃i¬
legis & ꝓpħarum. quomodo hȩc intelligenda ñ
obseruanda recitentur. quis qͥs ea simulando
uoluerit. agere uideatur insanire: cur michi
ñ licet dicere apłm paulum & alios ñ recte fidĩ
xpĩanos tunc illa uetera sacramenta paululũ
obseruando ueraciter comendare debuisse:
ne putarentur ille ꝓpħicȩ significatioĩs obser¬
uationes apissimis patrib custodite. tamq
sacrilegia diabolica aposteris detestande: la
enim cum uenisset fides. quȩ priꝰ illis obserua¬
tionib prenunciata. post mortem & resurrec¬
cionem diũ reuelata ẽ amisera tamquam uitã
officii sui. uerumtamen sicut defunta corꝑa
necessariors deducenda erant quodãm ad se¬
pulturam: nec simulate s religiose: ñ aut̃
deserenda continuo. uł inimicoꝵ obtrectati¬
onib tamq. canum morsib picienda. Pro inde

Expanded text:
diderant et ea respuenda nondum intellegebant, nunc diderant et ea respuenda nondum intellegebant, nunc uero confirmata per tot gentes doctrina gratiLegis et Prophetarum, quomodo haec intelligenda, non observanda recitentur, quisquis ea simulando agere voluerit, videatur insanire: cur mihi non licet dicere Apostolum Paulum, et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis obseruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. cuius prenuntiande causa ille ũbre
in lege mandate sunt. & ideo illi inuidiam &
ꝑsecutionem concitare moliendes: tamꝙ. ini¬
micum legis. mandatoꝵq diuinoꝵ crimina¬
bantur. Cuiꝰ false criminationis inuidiã. con¬
gruentius deuitare ñ posset: quam ut ea ip¬
se celebraret. quȩ dãpnare tamꝙ sacrilega
putabatur:i atq ita ostendẽt nec uideos tunc
ab eis tamꝗ. anefariis ꝓhibendos. nec gen¬
tiles ad ea tamquam anecessaria compellen
dos. Nam si reuera sic ea reꝓbaret quemad
modum de illo auditum erac. & ideo celebrã¬
da susciꝑet. ut accione simulata suã posset
occultare sententiam. ñ ei diceret ia eob &
scient omnes: s diceret & putabunt omnes
quoniam que de te audierunt falsa sunt.
presertim quia in ipsis iherosolimis apłi iã
decreuerant ne quis quam gentes coger& ui¬
daizare. ñ autem decreuerant ne quisquã
tunc iudeos iudaizare ꝓhibet: quamuis

Expanded text:
Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret. quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea dos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Iacobus: et scient omnes, sed diceret: \'et putabunt omnes\', quoniam, quae de te audierunt, falsa sunt, praesertim quia in ipsis Hierosolymis apostoli iam decreuerant, ne quisquam gentes cogeret iudaizare, non autem decreuerant, ne quisquam tunc Iudaeos iudaizare prohiberet, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cõmissa ñ ꝓdant. quȩ ꝓdi tueant. ips
nulla committant. Cum enĩ falsũ quid
maledico fingitur. aut omĩno ñ creditur
certe in integra salute sola fama uexat᷑. Qd
autem malum ꝑpetratur hostis ẽ intimus: eĩ
si nullius intimi loquacitate aut lite uulge¬
tur. Quappter quis prudentiũ ñ uidẽt. ecũ
tu quamꝰ tolerabiliter feras amicissuni qͦndã
& familiarissimi incredibiles. nunc uumicit¬
as consolante conscientia. & quemadinodum
uł quod iactitat. uel quod a quib dã forsitan
creditur in sinistris armis deputes: quib ñ
minus quam dextris contra diabolum duni¬
catur.: Ueruintamen. quia illum maluerĩ ailiqĩ
modo miciorem: quam te isto modo armatioie.
hoc magnum & triste miracłm ÷. Ex amicitus ci¬
lib ad inimicitias has peruenisse: letum erit &¬
multo maius ex inimiticiis talib ad pristita
concordiam reuertisse. Explicit epła sc̃ĩ au¬

Expanded text:
sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam reuertisse. CXI. EPISTULA AU
Abbreviated transcription (Latin):
citudine requiesco. Dm quippe illic et̃ sencio:
ĩquem me securꝰ ꝓitio. & in quo securꝰ requiesco:
ne  in hac mea securitate crastinũ illud huma¬
ne fragilitatis incertum. de quo suꝑiꝰ gemui.
omĩno formido. Cum enim hominem xp̃iana
haritate flagrantem. eũq michi fidelẽ amicũ faci
eẽ sentio: quicquid ei consilioꝵ meoꝵ cogitatio¬
numq committo. ñ homini cõmitto: s illi in
quo manet ut tał sit. Ds̃ enim haritas ẽ: & qͥ
manet in haritate in deo manet. Quẽ si dese¬
ruerit. tantũ faciat necesse ẽ. dolorem: quãcũ
manens fecerat gaudium. Uerumtamen ex
amico intimo factus inimicus. querat sibi
potius quod fingat astutus. ñ inueniat quod
pdat iratus. hoc aut̃ unus quisq facile asseqͥ¬
tur. non occultando quod fecerit. s ñ facien¬
do quod occultari uelit: quod miscđia dei bo¬
nis piisq concedit: ut inter inimicos qͦs libe
futuros. lib̃i securiq uersentur. aliena percat

Expanded text:
citudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manet, ut talis sit. deus enim caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet; quem si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. uerum tamen ex amico intimo factus inimicus quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non inueniat, quod prodat iratus. hoc autem unusquisque facile adsequitur non occultando, quod fecerit, sed non faciendo, quod occultari uelit. quod misericordia dei bonis piisque concedit, ut inter amicos quoslibet futuros liberi securique uersentur, aliena peccata
Abbreviated transcription (Latin):
b nrĩs. ut cerem quio ageres. sospitem te lecus
ne adti. Rursum cum tuas litteras non dico
sꝑatem s exigerem. nesciente ce de africa ps¬
xtum eẽ se dixit. Itaq reddo tibi ꝑ eum salu¬
ticionis officia: qui te unico amore complec¬
quit. Simulq obsecro ut ignoscas pudori mõ.
quod diu precipienti ut rescrib̾em negare ñ
otui: nec ego tibi. s cause causa respondit.
tsi culpa ẽ respondisse: queso ut pacient
udias. multo maior ẽ ꝓuocasse. Sed faces¬
sant istius modi querimoniȩ. sit inter nos pu¬
ea germanitas & deinceps non questionum s
saritatis scripta ad nos mittamus. Scĩ fr̃s qͥ
nob̃cum deo seruiunt affatim te salutant. Sac̃¬
tos qui tecum xp̃i leue trahunt uigum. pre¬
upue scm̃ & suscipiendũ papã alẏpiũ: ut
meo obsequio salutes precor. Incolumẽ te
silegisti librũ explanationũ in ionã. puto
quod ridicłã cucurbite ñ recipias questionẽ.
Sinautem amicus qui me prius gladio pe¬

Expanded text:
aererem. quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse, — quaeso, ut patienter audias — multo maior est prouocasse. sed facessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps\'non quaestionum sed caritatis ad nos scripta mittamus. sancti fratres, qui nobiscum domino seruiunt, affatim te salutant. sanctos, qui tecum Christi leue trahunt iugum. praecipue sanctum et suscipiendum papam Alypium ut meo obsequio salutes, precor. incolumem te Si legisti librum explanationum in Ionam, puto, quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. sin autem amicus, qui me primus gladio pe
Abbreviated transcription (Latin):
tes facere inter me & te. ꝓpterea debes sinere
errare me: prꝰ quod ad ipsas res quas nosse uo¬
lumus attinet. & si quid ueri teuere me uel
scio. uel credo uł puto in quo tu aliter sentis:
quantũ dat dñs. sine tua iniuria conabor
asserere. Quod autem ꝑtinet ad offensionẽ tu¬
am. cum te ĩdignatum sensero. nichil aliud a
ueniam deprecabor Nec omĩno arbitror te suc¬
censere potuisse. nͥ aut hoc dicerem quod nõ
debui. auit ñ sic dicerem ut debui. quia nee
miror minus nos scire inuicẽ ꝙͣ scimura con¬
iunctissimis & familiarissunis nris. in quoꝵ

Expanded text:
tes facere inter me et te, propterea debes sinere tes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res quas nosse volumus, attinet, si quid veri me tenere vel scio, vel credo, vel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat Dominus sine tua injuria conabor asserere. Quod autem pertinet ad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. 10. Nec omnino arbitror te succensere potuisse, nisi aut hoc dicerem quod non debui, aut non sic dicerem ut debui; quia nec miror minus nos scire invicem, quam scimur a conjunctissimis et familiarissimis nostris. In quorum
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod serio te scripsisse satis apparet: un¬
de supra eloquutus sum plus fortasse quã de¬
.bui. s ñ plus quam timui: ubi aisti ne forte les
iuste expostulares. Rogo te si fieri potest. ut i¬
ter nos queramus & disseramus aliquid qͦđ
sine amaritudine discordiȩ. corda nĩa pasca¬
tur. Fiat. Si autem ñ possum dicere quid mͥ
emendandum uideatur in scriptis tiuis. nec
tu in meis. nͥ cum suspitione in uidiȩ aut le¬
sione amicitiȩ. quiescamus abhis: & uitȩ nr̃e
salutiq parcamus. Minus certe assequat᷑ illa
quȩ inflat: dum ñ offendatur illa quȩ edifi¬
cat. Ego me longe eẽ sentio ab illa ꝑfectione.
de qua scriptum ẽ. siquis in uerbo non of¬
fendit hic ꝑfectus ẽ uir. s plane in dei miseri¬
cordia puto me posse facile abste petere ueniã.
si quid offendi quod michi aꝑire debes: ut cũ
te audiero lucreris fratrem tuum. Neq eiũ
quia hoc ꝓpter longinquitatẽ terrarum ñ po¬

Expanded text:
illud, quod serio te scripsisse satis apparet — unillud, quod serio te scripsisse satis apparet — unde supra locutus sum plus fortasse; quam debui, sed non plus, quam timui —, ubi aisti: ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat; si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uitu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae, quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. Minus certe assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat . Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi; quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non po