comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ mauri ñ expec¬
tantes abscesser̃t. Unꝰ
cans occisus ẽ. In hispa¬
nia u̾o nauarri. ⁊ pami¬
pilonenses qui suꝑiori¬
b amus ad sarracenos
defec̾ant. in fidẽ recepti
st̃. Classis aniceforo ĩpe¬
ratori cui iiceta pat᷑¬
cius p̾erat. ad recuꝑan¬
dam dalmaticã muti
saꝵ missi sũt. ꝑ ip̃as
grecaꝵ nauiũ statio¬
nes trãsuecti ad tarui¬
siam portꝰ recepta cłm¬
nullo adu̾sarioꝵ sentien¬
te regressi sunt. Impera¬
tor celebrauit natalem
dñi aquisgrani.

Expanded text:
entum Mauri non expectantes abscesserunt; unucans occisus est. In Hispania vero Navarri et Pampilonenses, qui superioribus annis ad Sarracenos defecerant, in fidem recepti sunt. Classis a Niciforo imperatore, cui Niceta patricius praeerat, ad reciperandam Dalmatiam mittitsarum missi sunt, per ipsas Grecarum navium stationes transvecti ad Tarvisiani portus receptacnullo adversariorum sentiente, regressi sunt. Imperator celebravit natalem Domini Aquisgrani.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum illa haud ꝑfũcto¬
rie ferendũ arbitrata
in faciẽ eius expuit. Qui
ueritꝰ si ip̃e rẽ nõ ꝓderet
reginã cũcta ꝓpalaturã
regẽ adiit. asserẽs se si
tutus ad narrand̾ ꝯcede̾¬
tur locus rem necessarrã
ei reseraturũ. ⁊ se cedẽ¬
te rege seorsum cũ eo
uera falsis hoc cepit
obnubilare modo. Taso
ait tuscane rector ꝓuĩ¬
tie ꝑ triduũ iã cum re

Expanded text:
verbum illa, haud perfunctoverbum illa, haud perfunctorie ferendum arbitrata, in faciem ejus exspuit. Qui, veritus, si ipse rem non proderet, reginam cuncta propala turam, regem adiit, asserens se, si tutus ad narrandum concederetur locus, rem necessariam ei reseraturum. Et secedente rege seorsum cum eo, vera falsis hoc coepit obnubilare modo. « Taso, ait, Thuscanae rector provinciae, per triduum jam cum re
Abbreviated transcription (Latin):
daloaldus aũt aguilfi¬
qui ago dictus ẽ lõgo¬
bardoꝵ regis filiꝰ patri in
regnũ succedẽs dũ. x ãnis
cũ matre theudelina reg¬
nass a quodã eusebio no¬
mine. qui ab imꝑatore
cõstantinopolitano ad eũ
directꝰ legatus fu̾at. post
balneũ potione accepta
inamẽtia u̾tit᷑. Cũq ip̃is
longobardoꝵ optimates
iussiss ꝑimi a cet̾is reg¬
no pellit᷑. In cuiꝰ locuni
arialdũ taurunatiũ du¬
cem. cui gundeb̾ga ad alo¬
aldi regis gͥmanie an cõ¬
uigiũ ꝯuen̾at substitu¬
erunt. Que uidelz regina
cũ ⁊ sp̃e decora ⁊ bonita¬
te polleret m̃tis p̾cipua
nec castitatis caieret gr̃a.
quadã die q̃ndam adalul¬
fum uocabulo ñ infimo
int̾ longobardos ortũ sͥ
loco obseq̃ntem. qd̾ opti¬
me ẽẽt forme ceperat
laudare Ille reginã in
sui aucupatꝰ exarsisse
amorẽ ad aurẽ einifit
Quia dicens tue placuit
benuolentie meũ stra¬
tum laude tua effre P
Placeat queso me soda¬
lem stratus assum̾e. hoc

Expanded text:
daloaldus autem Agilulfiqui et Ago dictus est, Longobardorum regis filius, patri in regnum succedens, dum decem annis cum matre Theudelinda regnasset, a quodam, Eusebio nomine, qui ab imperatore Constantinopolitano ad eum directus legatus fuerat, post balneum potione accepta, in amentiam vertitur. Cumque ipsius Longobardorum optimates jussisset perimi, a caeteris regno pellitur. In cujus locum, Arioaldum Taurinatium ducem, cui Gundeberga Adaloaldi regis germana in conjugium convenerat, substituerunt. Quae videlicet regina, cum et specie decora et bonitate polleret mentis praecipua, nec castitatis careret gratia, quadam die quemdam, Adalulfum vocabulo, non infimo inter Longobardos ortum loco, sibi obsequentem, quod optimae esset formae, coeperat laudare. Ille reginam in sui autumans exarsisse amorem, ad aurem ei infit: « Quia, dicens, tuae placuit benevolentiae meum statum laude tua efferre, placeat, quaeso, me sodalem stratus assumere. » Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ac sese mutuo dirissima
cede ꝓsternũt. T heudo¬
aldus aũt ꝑ fugã lapsꝰ
ereptus ẽ. Fuitq illo in¬
tp̃r ualida ꝑsecutio. theu¬
doaldo enĩ fugato ragam¬
fredũ in pͥncipatũ ac¬
maiorẽ palatii elegerũt
Qui cõmoto cũ rege exer¬
citu carbonariam siluã
tnͣseuntes usq mosam
fluuiũ. t̾ras illas uastã¬
tes succender̃. Et cum
radbodo duce gentili ami¬
cicias fecerũt. Rarolus
hus dieb cũ captus a
plectrude femina sb̾ cu¬
stodia teneret᷑ auxiliãte
dño uix euasit.

Expanded text:
ac sese mutuo dirissima cede prosternunt. Theudoaldus autem per fugam lapsus, ereptus est; fuitque illo tempore valida persequutio. Theudoaldos enim fugato, Ragamfredo in principatum maiorum palacii elegerunt. Qui, commoto cum rege exercitu, Carbonaria silva transeuntes, usque Mosam fluvium terras illas vastantes succenderunt; cum Radbode duce gentile amicicias feriunt. Carlus his diebus cum captus a Plectrude femina sub custodia teneretur, auxiliante Domino, vix evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
duob pontib uĩxit
Quoꝵ unũ ex utͦq
capite uallo muniuͭ
⁊ imposito p̾sidio fir¬
mauit. Ip̃e fluuio
trãsito quo ꝯstitue¬
rat excitum duxit
Ingressus uuilt ⁊oꝵ
t̾ram cũcta ferro ⁊
igni uastari ussit.

Expanded text:
duobus pontibus iunxit, quorum unum ex utroque capite vallo munivit, et imposito praesidio firmavit. Ipse fluvio transito, quo constituerat exercitum duxit, ingressusque Wiltzorum terram, cuncta ferro et igni vastari iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
gina ẜmonẽ tue serit
ꝑditõis. ut illa te uene¬
no ꝑdat. ⁊ ip̃m sͥ mari¬
tum assumat. His rex
credulus ꝯiugẽ in ca¬
stro italie reclusit cui
nom̃ amello. Quo ꝯper¬
to clothariꝰ ꝑ int̾ nũti¬
os arioaldũ arguere ce¬
pit. ñ recte illũ egisse
dicẽs qd̃ reginã ⁊ ex re¬
gio gen̾e francoꝵ existẽ¬
tem sine examinatõne
legali de honestamẽto
dignã estimauiss huiꝰ¬
modi. Qui dũ iustã se
fateret᷑. unꝰ legatoꝵ an¬
so aldus nõie tali regẽ
int̾pellat ẜmone. Facile
inquit exami huiꝰ rei
tibi ꝓbabit᷑ si facultas

Expanded text:
gina sermonem tuae serit perditionis, ut illa te veneno perdat et ipsum sibi maritum assumat. » His rex credulus conjugem in castro Italiae reclusit, cui nomen Amelio. Quo comperto, Clotarius per internuntios Avioaldum arguere coepit, non recte illum egisse dicens, quod reginam et ex regio genere Francorum existentem, sine examinatione legali, dehonestamento dignam aestimavisset hujusmodi. Qui dum justam se fateretur, unus legatorum, Ansoaldus nomine, tali regem interpellat sermone: « Facile, inquit, examen hujus rei tibi probabitur, si facultas
Abbreviated transcription (Latin):
Ege demũ reu̾tenti
nũciat᷑ rodgaudũ lõ¬
gobardoꝵ quẽ ip̃e foro iu¬
liensib ducẽ ded̾at in ita¬
lia res nouas moliri.et
iam cũ płes ad eũ ciuita¬
tes defecisse. Ad quos mo¬
tus cõprim̃dos cũ sͥ festi¬
nand̾ iudicaret strenu¬
issimũ quẽq suoꝵ secũ
ducens raptĩ italiã pro¬
ficiscit᷑. ruodgaudo qui
regnũ affectabat int̾¬
ad eũ defecerãt sine di¬
latõe receptis. ⁊ in eis
francoꝵ comitib cõsti¬
tutis eadẽ qua uen̾at uia¬
uelocit̃ reu̾sus est. Cui
uix alpes tnͣsgresso occur¬
rerũt qui nũciarent.
Eresburgũ castrũ asaxo¬
nib expugnatũ. ac p̾si¬
diũ francoꝵ qd̃ in eo po

Expanded text:
egi domum revertenti nuntiatur, Hruodgaudum Langobardum, quem ipse Foroiuliensibus ducem dederat, in Italia res novas moliri, et iam conplures ad eum civitates defecisse. Ad quos motus comprimendos cum sibi festinandum iudicaret, strenuissimum quemque suorum secum ducens, raptim Italiam proficiscitur, Hruodgaudoque qui regnum adfectabat intead eum defecerant, sine dilatione receptis, et in eis Francorum comitibus constitutis, eadem qua venerat velocitate reversus est. Cui vix Alpes transgresso occurrerunt, qui nunciarent, Aeresburgum castrum a Saxonibus expugnatum, ac praesidium Francorum quod in eo po
Abbreviated transcription (Latin):
it gͦ in oĩ ĩquiẽs galloꝵ
gallia eoꝵ hõinũ qͥ aliqͦ
sũt nũo atq honore gn̾a
sũt duo. Nam plebs pene
lio. pleriq cũ aut ere ali¬
eno. aut magͥtudĩe tͥbu¬
toꝵ. aut ĩiuria potẽtioꝵ
p̾munt᷑ sese in ẜuitutẽ
addicũt nobilib. In hos
in ẜuos. S de his duobus
gn̾ib alterũ ẽ druidum
alterũ equitũ. Illi rebus
diuinis int̾ sũt sacͥficia
publica ac pͥuata ꝓcurãt.
religiones int̾pretant᷑.
ad hos magnꝰ adolescen¬
tiũ nũs discipline cã cõ¬
currit. magnoq hii sũt
ap̃ eos honore. Nã fere de
oĩb ꝯtrou̾siis publicis

Expanded text:
it ergo: In omni, inquiens, Gallia, eorum hominum qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebs pene lio. Plerique, cum aut aere alieno, aut magnitudine tributorum, aut injuria potentiorum premuntur, sese in servitutem addicunt. Nobilibus in hos in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis
Abbreviated transcription (Latin):
decedũt aditũ. ẜmonẽq
diffugiunt. nequid ex co¬
gitatõe ĩcõmodi accipiãt
neq his potentib ius red¬
dit᷑ neq ullus honor cõica¬
tur. his a̾ oĩb druidib
p̾est unꝰ qui sũmã int̾
eos ht̃ auctoritatẽ. hoc
mortuo siqͥs ex reliquis
excellit. dignitati sucte¬
dit. aut si sũt ples pares
suffragio druidũ. ñ ñꝙͣ
etiã armis de pͥncipatu
ꝯtendũt. hii certo anni
tp̃r in finib carnotr̃ q̃ re¬
gio tociꝰ gallie media ha¬
bet᷑ ꝯsidũt in loco ꝯsecͣ¬
to. huc õs undiq qͥ ꝯtro¬
u̾sias habent ꝯueniũt.
eoꝵq iudiciis decretis q
parent. Disciplina ĩ bri¬
tannia reꝑta: atq inde
ingalliam tͣnslata esse
existima tͦ. Et nũc qͥ di¬
ligentiꝰ eã rem cognosce
uolũt. płmq illo discẽdi
cã ꝓficiscunt᷑. Druides a

Expanded text:
decedunt, aditum sermonemque diffugiunt, ne quid ex cogitatione incommodi accipiant; neque his petentibus jus redditur, neque ullus honor communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo, si quis ex reliquis excellit, dignitati succedit; aut si sunt plures pares, suffragio druidum; nonnunquam etiam armis de principatu contendunt. Hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique qui controversias habent conveniunt, eorumque judiciis decretisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur. Et nunc qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽtib uteret᷑. Pͥippiñ
aũt in aqͥtanĩa ire p̾cepit.
am tent b̾ti comitis ma¬
tͥcensis in ꝯigiũ fecit
acciꝑe. ⁊ post nuptias ce

Expanded text:
tinentibus uteretur. Pippinum autem in Aquitaniam ire praecepit, am Theotberti comitis Matricensis in coniugium fecit accipere, et post nuptias ce
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ant p̾sidiũq saxonũ
in eo positũ ẽ ccͣ ĩcursio¬
nes illoꝵ. Comites mar¬
che hispanice tnͣs sicorim
fliuuũ in hispaniã ꝓfe¬
cti. uastatis agris ⁊ ĩcen¬
sis cõplurib uillis ⁊ cap¬
ta ñ modica p̾da regͦssi
st̃. Simili mͦ post equino¬
ctiũ autũnale a comi¬
tib marche britãnie in
possõnẽ cuiꝰdã britonis
qui tũc rebellis extit̾at
nõie huiuhomartꝰ expe¬
dicio fc̃a. ⁊ oĩa fro ⁊ ig¬
nni uastata sũt. Pacto cõ

Expanded text:
ant, praesidiumque Saxonum in eo positum contra incursiones illorum. Comites marcae Hispanicae trans Sicorim fluvium in Hispania profecti, vastatis agris et incensis conpluribus villis, et capta non modica praeda, regressi sunt. Simili modo post aequinoctium autumnale a comitibus marcae Brittanicae in possessionem cuiusdam Brittonis qui tum rebellis extiterat, nomine Wihomarcus, expeditio facta, et omnia ferro et igni vastata sunt. Peracto co
Abbreviated transcription (Latin):
bus inimicoꝵ deuenire
At dũ illi iiã p̾struunt
nr̃i aũt aliorsũ uiã aper¬
tiorẽ planiorẽq petunt.
reputantes mauri ħ no¬
stros ũ obsu tm̃ custo¬
diam. s metu pociꝰ eoꝵ
fac̾e a tergo eos insecũt᷑.
Porro aut̃ nr̃i predam
retro relinq̃ntes: facie s
ip̃os t̾ga u̾tere ꝯpulerũt
quos app̾hend̾e necauert̃.
rant redierũt. ac tand̾
post dies uinginti sue
digressionis. ad regẽ ala¬
cres paucissimis suorũ
amisissis redierũt. Rex
aũt lũdouicꝰ suos letã¬
ter recepit. ⁊ t̾ra hostili
usq quaq uastata do
mum rediit.
rum Rex Ludouicus
expeditõem in hispaniam
parauit. s pat̾ ne ꝑ se¬
met ip̃m illuc ꝑg̾et. eũ
ĩpediit. p̾ceꝑat namq
tũc tẽporis fabricari naueᷤᷤ
cͣcͣ normãnicas ĩcursiones
in oĩb fluminib que ma¬
ri influebãt. Quã curã
etiã filio ĩiunxit suꝑ ro¬
at tam̃ misit ei missũ
suũ ingob̾tum qui filii

Expanded text:
us inimicorum devenire. At dum illi viam praestruunt, nostri autem aliorsum viam apertiorem planioremque petunt, reputantes Mauri haec nostros non ob sui tantum cu stodiam, sed metu potius eorum facere, a tergo eos insequuntur. Porro autem nostri praedam retro relinquentes, facies ipsos terga vertere compulerunt. Quos adprehendere, necaverunt, erant redierunt, ac tandem post dies viginti sue digressionis ad regem alacres paucissimis suorum amissis redierunt. Rex autem Hludouuicus, suis lętanter receptis et terra hostili usquequaque vastata, domum rediit. rum rex Hludouuicus expeditionem in Hispaniam paravit, sed pater, ne per semet ipsum illuc pergeret, eum impedivit. Preceperat namque tunc temporis fabricari naves contra Nordomanicas incursiones in omnibus fluminibus, quae mari influebant. Quam curam etiam filio iniunxit super HroAttamen misit ei missum suum Ingobertum, qui filii
Abbreviated transcription (Latin):
ri residerẽt. ab istis insi¬
diis ex ĩpuiso aggrederẽ¬
tur. aut certe turbata re¬
gione in pauorẽ solu̾ent᷑
Igit᷑ rege tortosam ten¬
dente. memorati iuri tam¬
du supiores hiberi. par¬
tes noctib euntes ⁊ di¬
eb siluaꝵ lustͣ sectan¬
tes obambulau̾nt usq qͦ
cingam. ⁊ hiberũ natã¬
do parit̾ tͣnͣsierũt. In
quo itin̾e sex dies trã¬
sigentes septima trans¬
mearũt. Qui uͥ õs inco¬
lumes euaserũt t̾ram
hostiũ latissime uasta¬
maximã. que uilla ru¬
predã maximã nimis
sustulerũt. Ut pote in¬
ꝓuisis hostib ⁊ nichil
umꝙͣ tale suspicantib.
Quib gestis his qͥ eua¬
dere potuer̃t. hãc plagã
longe lateq nũcianti¬
bus. collecta ẽ sarrace¬
do ñ minima. ⁊ eis obuia
ꝯstitit ad ostiũ uallis q̃
dicit᷑ uallis ibata. Cuiꝰ
uallis nat᷑a ẽ. ut ip̃a in
ꝓfundo iacens. hinc inde
p̾ruptis atq altis cingua¬
tur mõtib. Quã nisi d̾i
ꝓuisio intͣre ꝓhibuisset.

Expanded text:
ri residerent, ab istis insidiis ex improviso eos aggrederentur, aut certe turbata regione, in pavorem solverentur. Igitur rege Tortosam tendente, memorati viri tandiu superiores in Iberi partes noctibus euntes, diebus silvarum lustra sectantes, obambulaverunt, usquequo Cingam et Iberum natando pariter transierunt. In quo itinere sex dies transigentes septima transmearunt. Qui ubi omnes incolomes evaserunt, terram hostium latissimę vastamaximam, quę Uilla Rupraedam maximam nimis sustulerunt, utpote inprovisis hostibus et nichil umquam tale suspicantibus. Quibus gestis, his qui evadere potuerunt hanc plagam, longe lateque nuntiantibus, collęcta est Sarracedo non minima, et eis obvia constitit ad ostium vallis quae dicitur Vallis-Ibana. Cujus vallis natura est, ut ipsa in profundo jacens hinc inde praeruptis atque altis cingatur montibus. Quam nisi Dei provisio intrare prohibuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
natumq ad eundẽ sc̃m
locũ ⁊ fr̃ib ibid̃ degen¬
tib ẽẽ uolumꝰ. hoc est
iullã nr̃am nũcupãte
madriolas in pago mili¬
dunense suꝑ fluuiũ se¬
quane. cũ oĩ integͥtate
sua ad se ꝑtinente. uł as¬
piciente sicuti a longo tẽ¬
biłr ad eandẽ uisũ ẽ ꝑti¬
nuisse. uł sicut mod̾no
tp̃re aub̾tus comes ꝑ

Expanded text:
natumque ad eundem sanctum locum et fratribus ibidem degentibus esse volumus. Hoc est villam nostram nuncupate Madriolas, in pago Meledunense, super fluvium Sequana, cum omni integritate sua ad se pertinente vel aspiciente, sicuti a longo tembiliter ad eandem visum est pertinuisse, vel sicut moderno tempore Autbertus co
Abbreviated transcription (Latin):
suffragio ciuiũ ⁊ p̾tori¬
anoꝵ militũ studio in¬
fulas ĩperii suscepisse
dr᷑. fortunatꝰ patͥarcha
gradensis. cũ a quodam
pb̃ro suo nõie tiberio apd
ĩꝑatorẽ fuiss accusatꝰ qd̾
in ꝑfidia qͣ ceꝑat horta¬
ret᷑ eũq ad castella sua
munenda artifices et
murarios mutendo iu¬
raret. ⁊ obhoc ad palatiũ
ire uiberet ᷑. pͥmo uelut
ussionẽ ĩpleturꝰ ĩ histriã
ꝓfectꝰ ẽ. Inde simulato re¬
ditu ad gradũ ciuitatẽ
nlło suoꝵ p̾ter eos cũ qͥb
hoc tͣcͣtau̾at. suspicante
fuge sue causas aꝑuit.
Qui eũ statĩ naui ĩposi¬
tum ꝯstantinopolĩ mi¬
sit. medio m̃se octobrio
nis uillã. magna ppłi fñ¬
coꝵ freq̃ntia celebrat᷑. in
quo donmꝰ lothariꝰ pͥmo¬
genitꝰ domni ĩꝑatoris
ludouici irmingardem
hugonis comitis filiam
sollẽpni more duxit uxo
cũ magnis uenere mu¬
n̾ib. Affuerũt ⁊ comites
ĩ eod̾ ꝯuentu iã de pãno¬
nia regressi qui deppłata¬

Expanded text:
suffragio civium et praetorisuffragio civium et praetorianorum militum studio infulas imperii suscepisse dicitur. Fortunatus patriarcha Gradensis, cum a quodam presbitero suo nomine Tiberio apud imperatorem fuisset accusatus, quod in perfidia, qua coeperat, hortaretur eumque ad castella sua munienda artifices et murarios mittendo iuvaret et ob hoc ad palatium ire iuberetur, primo velut iussionem impleturus in Histriam profectus est, inde simulato reditu ad Gradum civitatem nullo suorum praeter eos, cum quibus hoc tractav rat, suspicante fugae suae causas aperuit, qui eum statim navi impositum Constantinopolim misit. Medio mense Octobrio lam magna populi Francorum frequentia celebratur, in quo domnus Hlotharius, primogenitus domni imperatoris Hludovici, Irmingardam, Hugonis comitis filiam, solemni more duxit uxor, cum magnis venere muneribus. Adfuerunt et comites in eodem conventu iam de Pannonia regressi, qui, depopula
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ imꝑator pꝰ festi pas¬
chał expletõem. ꝑ mosa
nauiganit. ibiq ꝯstitu¬
ꝯscͥptam int̾ filios suos
regni ꝑtioͣnẽ recensuit
ac uiram̃tis obtimatũ
qui tc̃ adesse pot̾ant cõ¬
firmauit. Susceptis q
ibidẽ paschał romani põ¬
tificis legatis. petio uidł
centũ cellesi ep̃o. ⁊ leone
nom̃clatore. eisdẽ q celeri¬
ter ab solutis comitib ⁊
qͥ aderãt ad expedicionẽ
pãnonicã destinatis. ip̃e
paululũ ibi remoratus
aqͥsgͣni reu̾sus ẽ. ⁊ post
paucos dies ꝑ arduẽnã
iter faciens treueris ac
mettis uenit. Indeq ru¬
merici castellũ petens
reliquũ estun coloris. ⁊
autũni dimidiũ excita¬
tõnẽ uenatoriã ĩ uosãgi
saltu atq secretis exegit
Int̾ea borna dux dalma¬
cie atq liburnie defũctꝰ
ẽ. ⁊ petente ppło atq ĩpe¬
te leonis ꝯstãtinopolita¬
ni ĩꝑatoris. qd̃ ꝯspiratõe
p̾cipue michaeł comitis
domesticoꝵ in ip̃o pala¬
tio sit int̾emptꝰ. Qui

Expanded text:
festi paschalis expletionem per Mosam navigavit; ibique constituconscriptam inter filios suos regni partitionem recensuit ac iuramentis optimatum, qui tunc adesse potuerant, confirmavit. Susceptisque ibidem Paschalis Romani pontificis legatis, Petro videlicet Centumcellensi episcopo et Leone nomenclatore, eisdemque celeriter absolutis, comitibus etiam, qui aderant, ad expeditionem Pannonicam destinatis ipse paululum ibi remoratus Aquasgrani reversus est. Et post paucos dies per Arduennam iter faciens Treveros ac Mettis venit; indeque Rumerici castellum petens reliquum aestivi caloris et autumni dimidium exercitatione venatoria in Vosegi saltu atque secretis exegit. Interea Borna dux Dalmatiae atque Liburniae defunctus est, et petente populo atque impete Leonis Constantinopolitani imperatoris, quod conspiratione praecipue Michahelis comitis domesticorum in ipso palatio sit interemptus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
uocãs theodeb̾tũ filiũ su
um. Uade ait ad patruũ
tuũ. ⁊ pete ab eouas ame
ei donodatũ. abiit ille ac
sine mora qd̵ petiit ĩpetra¬
uit. Clothariꝰ inde regre¬
diens radegundẽ bercharii
regis filiã secũ abduxit
que pꝰmod̃ apd̃ pictauũ
urbẽ młtis effulsit iuir¬
tutibus.
theod̾icũ atq childeb̾¬
ret discordia tandẽ dome¬
stico fed̾e cuuliũ sũt se¬
questrata belloꝵ certami¬
na. S quoꝵdã nefandoꝵ
molitionib hõim qui as¬
sidius gaudẽt mutatõi

Expanded text:
ocans Theodebertum filium, « Vade, ait, ad patruum tuum, et pete ab eo vas a me ei dono datum. » Abiit ille, ac sine mora quod petiit impetravit. Clotarius inde regrediens, Radegundim filiam Bertharii regis secum abduxit, quae postmodum apud Pictavam urbem multis effulsit virtutibus. Theodoricum atque Childeberet discordia, tandem domestico foedere civilium sunt sequestrata bellorum certamina. Sed quorumdam nefandorum molitionibus hominum, qui assiduis gaudent mutati
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram exire uolens nec
ualens. sola unqͥtate ꝓpͥa
ꝓhibente. in firmitate
cuiꝰ amici ⁊ familiaris
reu̾sus int̾ceptꝰ regis
imꝑio exquisito misere
mortis gen̾e. alta rota
tũ rapacitati expositus
desuꝑ oculis defossus. ⁊ to¬
ta facie dilaceratꝰ infi̾oꝵ
sagitis ⁊ lanceis ⁊ iacu¬
lis milies ꝑforatꝰ. miser¬
rime int̾fectꝰ ĩ cloacam

Expanded text:
am exire volens, nec valens, sola iniquitate propria prohibente, in firmitate cujusdam amici et familiaris reversus, interceptus regis imperio, exquisito miserae mortis genere, alta rota tum rapacitati expositus, desuper oculis defossus, et tota facie dilaceratus, inferiorum sagittis et lanceis et jaculis millies perforatus, miserrime interfectus in cloacam
Abbreviated transcription (Latin):
mãnie comitis ad eũ enĩ
spectabat ꝯstituit. Ut
a̾ brugas descendit. nõ
ueritꝰ t̾re barbariẽ nec
fedã ꝓditorie ꝯsangͥtatis
lineã ip̃os ꝓditores ĩ ecc̃a
⁊ turre obsessos coartat
uictualia p̾ter sua coar¬
tat. que diuino mitu eoꝵ
etiã usui ĩportuna repug¬
nabãt. ꝓhibet. Ut aũ fa¬
me peste ⁊ gladio aliqnͣ¬
tis ꝑ eos ꝯtruuit. eccłiam
relinq̃ntes. t᷑rim tm̃ ut
eos turris retin̾et reti¬
nuer̃. Iam gͦ de uita eis
desꝑantib cũ iã in luctũ
ũteret᷑ cithara eoꝵ. ⁊
organũ eoꝵ ĩ uoce flen

Expanded text:
thmanniae comitis ad eum enim thmanniae comitis ad eum enim spectabat constituit. Ut autem Brugas descendit, non veritus terrae barbariem, nec foedam proditoriae consanguinitatis lineam, ipsos proditores in ecclesia et turre obsessos coarctat, victualia praeter sua, quae divino nutu eorum etiam usui importuna repugnabant, prohibet. Ut autem fame, peste et gladio aliquantisper eos contrivit, ecclesiam relinquentes turrim tantum, ut eos turris retineret, retinuerunt. Jam ergo de vita eis desperantibus, cum jam in luctum verteretur cithara eorum, et organum eorum in vocem fle
Abbreviated transcription (Latin):
cabo. Comitẽ u̾o truces
ĩ ecc̃a ip̃a tumulantes. ne
deuotꝰ ppłs ĩ eiꝰ ultionẽ
ĩcitaret᷑. ecc̃am ip̃am spe¬
luncã latronũ statuen¬
tes tam ip̃am ꝙͣ comitis
domũ ecõe ĩherentẽ mu¬
tis uictualiũ alim̃tis
⁊ se ip̃os ex inde ꝓtegere
⁊ t̾ram sͥ allic̾e̾ sũma suꝑ¬
bia delib̾ant. ẽanti gͥ ⁊
tam scelerati horrore fci
attoniti qui his ñ ꝯsen¬
serant.flandrie barones la¬
cͥmabiles exequias ꝑ soluẽ¬
tes. notã ꝓditionis euitãt.
dũ hoc dño regi ludouico.
nec ei tantũ s fama uolã¬
te ꝑ uniu̾sũ orbẽ denũtiãt
Rex aũ ⁊ amore iusticie
⁊ ꝯsangͥtatis affectu in
ultionẽ tante ꝓdicionis
excitatꝰ. nec regis anglici
nec comitis theobaldi guer¬
ra detentꝰ flandriã ani¬
mosus intrat. ut neqͥssi¬
mos atrocissime ꝑdat.to¬
to animi ⁊ oꝑis uisu exes¬
tuat. Comitẽ flandrie
Willermũ normãnũ filiũ
rob̾ti ierosolimitani nor¬

Expanded text:
cabo. Comitem vero truces cabo. Comitem vero truces in ipsa ecclesia tumulantes, ne devotus populus in ejus ultionem incitaretur, ecclesiam ipsam speluncam latronum statuentes, tam ipsam quam comitis domum ecclesiae inhaerentem muatis victualium alimentis, et seipsos exinde protegere, et terram sibi allicere summa superbia deliberant. Tanti igitur et tam scelerati horrore facti attoniti, qui his non consenserant, Flandriae barones lacrymabiles exsequias persolventes, notam proditionis evitant, dum hoc domino regi Ludovico, nec ei tantum, sed fama volante per universum orbem denuntiant. Rex autem et amore justitiae et consanguinitatis affectu in ultionem tantae proditionis excitatus, nec regis Anglici, nec comitis Theobaldi guerra detentus, Flandriam animosus intrat, ut nequissimos atrocissime perdat, toto animi et operis nisu exaestuat. Comitem Flandriae Guillelmum Northmannum filium Roberti Hierosolymitani Nor
Abbreviated transcription (Latin):
de eadẽ celeratissima ra¬
dice. ⁊ aliis traditõis pessi¬
me ꝯplicib. oranti ĩmo
deo loq̃nti tacite ret᷑cedit.¬
⁊ caute gladio euaginato
collũ t̾re ꝓstratũ comi
ut paululũ erectũ feriẽ¬
tis gladio se ĩ opinate di¬
rig̾et. ensem ei applicãs
uno ictu ĩpius piũ ẜuus
dñm scełatissime detrũ¬
cat. Qui ã astabãt necis
ĩpie cooꝑatores sangͥnẽ
eiꝰ sitientes tanꝙͣ canes
ĩrelicta cadau̾a debachã¬
tes. ĩnocentẽ lamare gau¬
debãt. sũmoꝑe gloriantes
qd̾̃ oꝑe ꝯplere potuerant
reperant imqͥtatẽ. Et
apponẽtes ĩiqͥtatẽ suꝑ
iniqͥtatẽ. ut pote malicia
sua exoecati. qͦscũq ca¬
stellos. qͦscũq nobiliores
comitis barones. siue in
ead̾ ecc̃a. siue extͣ ĩ castro
offend̾e pot̾ant. ĩ felicissi¬
mo misere mortis geu̾e
ĩparatos. nec ꝯfessot tru¬
fidelitate dñi sui taliter
mactati ĩ ecc̃a orantes
lũt reꝑti. cũ scͥptũ sit.
iͥ te ĩuenero ibi te uidi¬

Expanded text:
de eadem sceleratissima radice, et aliis traditionis pessimae complicibus, oranti, imo Deo loquenti tacite retro cedit, et caute gladio evaginato collum terrae prostratum comitut paululum erectum ferientis gladio se inopinate dirigeret, ensem ei applicans, uno ictu impius pium, servus dominum sceleratissime detruncat. Qui autem astabant necis impiae cooperatores, sanguinem ejus sitientes, tanquam canes in relicta cadavera debacchantes, innocentem laniare gaudebant, summopere gloriantes, quod opere complere potuerant pepererant iniquitatem. Et apponentes iniquitatem super iniquitatem, utpote malitia sua excaecati, quoscunque castellanos, quoscunque nobiliores comitis barones, sive in eadem Ecclesia, sive extra in castro offendere poterant, infelicissimo miserae mortis genere imparatos nec confessos trufidelitate domini sui taliter mactati in ecclesia orantes sunt reperti, cum scriptum sit: Ubi te invenero, ibi te judi
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. Cui cũ ibi om̃s
orientaliũ ꝑtiũ saxones
ut uisserat occurrissẽt
maxima eoꝵ młtitudo
in loco qui orehun appel¬
latur. solita simulatõe
baptizata ẽ. ꝓfectus in¬
de ad albiam. castris q
in eoloco u ora ⁊ albia
ꝯfluunt. ad habenda sta¬
tura collocatis. tam ad
ret saxoñ qui citeriorẽ
ꝙͣ ⁊ sclauoꝵ qui ult̾iorẽ
fluminis ripam ĩcolũt
cõponendas oꝑam ĩpen¬
dit. Quib tũc ꝓ tẽpore
ordinatis atq dispositis
in franciã reu̾sus ẽ. Ini¬
toq ꝯsilio. orandi ac uo¬
ta soluendi cã romam
statuit ꝓficisci. Sũptis¬
q secũ uxore ac liberis
sine mora in italiã ꝓfe¬
ctus ẽ. celebrauitq nata¬
lem dñi ticim. atq ibi
residuũ hiemis manẽdo

Expanded text:
accessit. Cui cum ibi omnes orientalium partium Saxones, ut iusserat, occurrissent, maxima eorum multitudo in loco qui Orheim appellatur, solita simulatione baptizata est. Profectus inde ad Albiam, castrisque in eo loco, ubi Ora et Albia confluunt, ad habenda stativa conlocatis, tam ad res Saxonum qui citeriorem, quam et Sclavorum qui ulteriorem fluminis ripam incolunt, conponendas operam inpendit. Quibus tunc pro tempore ordinatis atque dispositis, in Franciam reversus est; initoque consilio, orandi ac vota solvendi causa Romam statuit proficisci, sumptisque secum uxore ac liberis, sine mora in Italiam profectus est, celebravitque natalem Domini Ticeni, atque ibi residuum hiemis manendo
Abbreviated transcription (Latin):
duces suos ad ꝑuadendas
urbes quas sigeb̾tus de
regno karib̾ti fr̃is amboꝵ
tenu̾at. quasq chilꝑicus
childeb̾to nepoti suo. ex
fr̃e sigeb̾to genito. ui pͥ¬
ripu̾at direxit. U̾nitam̃
gariricus comes partium
childel̾iti post mortẽ chil¬
perici. sacram̃ta fidelita¬
tis alemouicinis dñi sui
uice exegerat. Ceterũ pi¬
ctanis paria accurus ue¬
niens a ciuib cum gr̃a
susceptus. audiuit bitu¬
ricos qui regi parẽbant
guntrãno hostilit̾ turo¬
nicis irruisse. qm̃ quidẽ
⁊ ip̃i iam se ad childeb̾tũ
ꝯtulerãt. Idcͥto bituricẽ¬
sib t̾ritoriũ turonicum
depopulantib maroilen¬
sis uici ecc̃a sco martino
dicata ab eis est cremata.
Ubi euidens apparuit uirtꝰ

Expanded text:
duces suos ad pervadendas urbes, quas Sigebertus de regno Chariberti fratris amborum tenuerat, quasque Chilpericus Childeberto nepoti suo, ex fratre Sigeberto genito, vi praeripuerat, direxit. Verumtamen Gariricus, comes partium Childeberti, post mortem Chilperici sacramenta fidelitatis a Lemovicinis, domini sui vice, exegerat. Caeterum Pictavis paria acturus veniens, a civibus cum gratia susceptus, audivit Bituricos. qui regi parebant Guntranno, hostiliter in Turonicos irruisse, quoniam quidem et ipsi jam se ad Childebertum contulerant. Idcirco, Bituricensibus territorium Turonicum depopulantibus, Maroialensis vici ecclesia, sancto Martino dicata, ab eis est cremata. Ubi evidens apparuit virt
Abbreviated transcription (Latin):
sicilie prefectum cũ
aliis ducibus suis
sines beneuentanoꝵ
uastare uissit. Qui
cum imperata exe¬
querentur. grimol¬
dus qui eodem ãno
post mortem prĩs

Expanded text:
Siciliae praefectum cum aliis ducibus suis fines Beneventanorum vastare iussit. Qui cum imperata exsequerentur, Grimoldus, qui eodem anno post mortem patris
Abbreviated transcription (Latin):
legatos utͥusq ꝑtis au¬
diss decreuit. ut qͥ pͥor
ordinatꝰ eẽt. aut ꝙ̃ ma¬
ior pars dari simł. ac po¬
puli elegiss ĩ sede apłi¬
ca resideret. Uñ simachꝰ
põtifex fcus. ꝯstituit
laurentiũ in micerma
ciuitate ep̃m intuitu
hac u̾o dissensione ut
b̾s scribit ppͣ gregorius
sc̃issimꝰ paschasius ecc̃e
romane diaconꝰ ꝑtib
fauit laurentii. Qui
dũ ꝯtẽptor sui atq ama
cho cõĩcaret. illũ diligẽs.

Expanded text:
Legatos utriusque partis audisset, decrevit: « Ut qui prior ordinatus esset, aut quem major pars cleri simul ac populi elegisset, in sede apostolica resideret. » Unde Symmachus pontifex factus constituit Laurentium in Nucerina civitate episcopum intuitu hac vero dissensione ut beatus scribit papa Gregorius sanctissimus Paschasius, Ecclesiae Romanae diaconus, partibus favit Laurentii. Qui dum contemptor sui atque amacho communicaret, illum diligens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑclusas mõtis cinisii. ita¬
liam a bosone ⁊ uxore illiꝰ
deductꝰ introuut.
udouicꝰ rex a trecas cõ¬
pendiũ reu̾sus. audita
renũtiatõe legatoꝵ suor
quos ad ꝯsobrinũ suum
ludouicũ ꝓ pace int̾ se
obtinenda direx̾at cun
quibdam ꝯsiliarus sius
uenit usq ad heristalliũ¬

Expanded text:
tis Cinisii Italiam, a Bosone et uxore illius deductus, introivit. Hludowicus rex Trecas Compendium reversus, audita renunciatione legatorum suorum, quos ad sobrinum suum Hlodowicum pro pace inter se obtinenda direxerat, cum quibusdam consiliariis suis venit usque ad Heristalliu
Abbreviated transcription (Latin):
tes apud marsuã utrĩq
pax firmat̾a est int̾ eos.
⁊ ꝯdycerũt placitũ pu¬
rificatõe sc̃e marie. ut si¬
mul. it̾m ꝯuenirẽt. Lu¬
doicus kãroli filiꝰ ad gũ¬
donici filiꝰ cutã eund̾ locũ

Expanded text:
tes apud Marsnam, utrimque pax firmata est inter eos, et condixerunt placitum purificatione sanctae Mariae, ut simul iterum convenirent, Hludowicus, Karoli filius, ad Gundowici filius, circa eu
Abbreviated transcription (Latin):
eroueus etiã missus
a patre chilꝑico ut cuu¬
tates que flumini ligeris
adiacẽt ad suã tͣnͣsouc̾et
ꝑtem. post posito patris
ac si matrẽ suã audouerã
que ibid̃ exulabat uisita¬
turꝰ. Inde rothomagũ tnͣ¬
siens ad brunchildẽ ue¬
uit. eamq in ꝯuigiũ ac¬
cepit. Non tulit hoc chilꝑicꝰ
pater: S eos ab inuicẽ disso¬
ciare uolens rothomagũ
usq accessit. Cuiꝰ illi decli¬
nantes p̾sentiã basilicam
scĩ martini suꝑ muros p̾¬
fate urbis ligneis ꝯstructã
tabulis sunt ingressi. irri¬
taq fussẽt chilꝑici tẽptam̃¬
toꝵ exordia nͥ sacram̃to spo¬
pondiss se eos muume se

Expanded text:
eroveus etiam missus a patre Chilperico, ut civitates, quae flumini Ligeris adjacent, ad suam transduceret partem, postposito patris ac si matrem suam Audoveram, quae ibidem exsulabat, visitaturus. Inde Rothomagum transiens, ad Brunichildem venit, eamque in conjugium accepit. Non tulit hoc Chilpericus pater; sed eos ab invicem dissociare volens, Rothomagum usque accessit. Cujus illi declinantes praesentiam, basilicam sancti Martini super muros praefatae urbis ligneis constructam tabulis sunt ingressi. Irritaque fuissent Chilperici tentamentorum exordia, nisi sacramento spopondisset: Se eos minime se
Abbreviated transcription (Latin):
tensis cuutatẽ in qͣ idẽ
carlomannꝰ morabat᷑  cõ¬
uocauit. quatenꝰ scd̃m sa¬
cros canones a quib nlła
ut leo dicit. aut negligẽ¬
tia. aut p̾sũptione. licet
eis disced̾e ep̃ale mĩstiũ
de illo exeq̃rẽt ᷑ͦ sic̃ ⁊ fecer̃
deponẽtes illũ scd̾ sacras
regłas ab oĩ gradu ecc̃a¬

Expanded text:
tis civitatem, in qua idem Carolomannus morabatur, quatenus secundum sacros canones, a quibus nulla, ut Leo dicit, aut negligentia aut praesumptione licet eis discedere, episcopale ministerium de illo exsequerentur, sicuti et fecerunt, deponentes illum secundum sacras regulas ab o
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tuntulit. Qd̾ cernens
theod̾icus ip̃a ꝯfestimur¬
be potitꝰ regias ĩuasit opes.
Et pͥmates ciuitatis in
sua sͥ u̾ba urare conpel¬
lens. dũ inbasilica scĩ ge¬
reonis sacram̃ta exige¬
ret uisũ illi fuit q̃ndam
cussisse. Et ꝯu̾sus ad
suos. obẜuate ait ad ho¬
stia nequis nrrũpat. eo
qd̾ ignorẽ quis hoꝵ tri¬
xloꝵ me uuln̾are cona¬
tus sit. ob ẜuantib ã
eis a cubicularlis ueste
remota latus regis inspe¬
ctum nullũ q uulnꝰ est
ĩuentũ. Solũmꝰ signum
quoddã apparuit purpu¬
reum. qd̃ ego reor cite
mortis indiciũ. Cõpositis
ex sñia reb inde cũ ml¬
tis spoliis ꝓgressus secũ
abduxit filios frĩs sui
cum filia que sp̃e nite¬
bat decora. Dum mettis
suã brimechildẽ inibi
ra neci tradidit. Et mi¬
norem quid̃ natu me
roueum nõie in albis
adhuc positũ lapidi illi¬
sum. ĩnocentẽ coegit
exalare sp̃m. Regnauit
itaq theod̾icus annis
.xuii. Quidã u̾o aucto¬

Expanded text:
circumtulit. Quod cernens circumtulit. Quod cernens Theodoricus, ipsa confestim urbe potitus, regias invasit opes. Et primates civitatis in sua sibi verba jurare compellens, dum in basilica Sancti Gereonis sacramenta exigeret, visum illi fuit quemdam cussisse. Et conversus ad suos: « Observate, ait, ad ostia, ne quis egrediatur, eo quod ignorem, quis horum Rixiorum, me vulnerare conatus sit. » Observantibus autem eis, a cubiculariis veste remota latus regis inspectum, nullumque vulnus est inventum. Solummodo signum quoddam apparuit purpureum, quod ego reor citae mortis fuisse indicium. Compositis ex sententia rebus, inde cum multis spoliis progressus, secum abduxit filios fratris sui, cum filia quae specie nitebat decora. Dum Metis asuam Brunechildem inibi ra neci tradidit, et minorem quidem natu, nomine Meroveum, in albis adhuc positum, lapidi illisum innocentem coegit exhalare spiritum. Regnavit itaque Theodebertus annis XVII. Quidam vero aucto
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum uenere p̾catum
ne ob uniꝰ culpã discidi¬
um pararet eis. quos su¬
os fore sciret uire ucto¬
ris. Quibz ille. Non ĩqͥt
uob̾. s theodeb̾to int̾itus
parat᷑ cuiꝰ caput. si meã
ꝓmeri uultis gr̃am uos
necesse est aufre. aut ip¬
sum uiuũ iũctumq ad
me ꝑduc̾e. illi regiam
colome ingressi. theode¬
b̾to talit̾ locuti sũt. Sic
inquiũt. mandat theo¬
dericus frat̾ tuus. Si ait
reciꝑe meruero thesau¬
ros pat̾nos quos theo¬
deb̾tus adhuc ĩuiste re¬
tinet ꝑuasos ꝓpͥas festi¬
nus repedabo domos. Ido̾
te hortam᷑ dñe rex. ut
portione que ei debetur
reddita nr̃a. eũ ñ sinas
infestare domicilia. his
theodeb̾tus dictis credu¬
lus ac ꝓ u̾o ꝓlatas arbit᷑ͣ¬
tus. quo regalis ꝯtinebat᷑
gara parit̾ cum ip̃is est
ingressus. Eo gͥ ꝑscrutã¬
te quid fr̃i oportumꝰ sine
sui dãpno poss restitũe:
Unꝰ e cicũstantib eua¬
ginatũ gladiũ ceruici
eiꝰ illidens caput abstu¬
lit. ac ꝑ muros colonie

Expanded text:
ad eum venere rogatum: Ne ob unius culpam dissidium pararet eis, quos suos fore sciret jure victoris. Quibus ille: « Non, inquit, vobis, sed Thuodeberto, interitus paratur; cujus caput, si meam promereri vultis gratiam, vos necesse est auferre, aut ipsum vinum vinctumque ad me perducere. » Illi regiam Coloniae introgressi, Theodeberto taliter locuti sunt: Sic, inquiunt, mandat Theodoricus frater tuus: Si, ait, recipere meruero, thesauros paternos, quos Theodebertus adhuc injuste retinet pervasos, proprias festinus repedabo domos. Ideo te hortamur, domine rex, ut portione quae ei debetur reddita, nostra eum non sinas infestare domicilia. His Theodebertus dictis credulus, ac pro vero prolata arbitratus, locum quo regalis continebatur gaza pariter cum ipsis est ingressus. Eo igitur perscrutante quid fratri opportunius, sine sui damno, posset restituere, unus e circumstantibus, evaginatum gladium cervici ejus illidens, caput abstulit ac per muros Coloniae
Abbreviated transcription (Latin):
renũ tͣnͣsisse. ⁊ theod̾icũ
capta coloma bertrariũ
cubiculariũ suũ ad ꝯp̾¬
hendendũ eũ misisse. a
quo ꝯphensus atq ad the¬
odericũ ꝑductꝰ indum̃tis¬
q regiis exutus. cabelli¬
no dicit᷑ exilio fuisse re¬
legatus. Ob recõpensati¬
onẽ qͦ tam p̾clari oꝑis
bertariꝰ equm eiꝰ cũ sta¬
tua regia fert᷑ a theod̾i¬
co perrepisse.

Expanded text:
Rhenum transisse, et Theodoricum, capta Colonia, Bertarium cubicularium suum ad comprehendendum eum misisse. A quo comprehensus, atque ad Theodoricum perductus, indumentisque regiis exutus, Cabillono dicitur in exsilium fuisse relegatus. Ob recompensationem quoque tam praeclari operis, Bertarius equum ejus cum stratura regia fertur a Theodorico percepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit flãma examinãt᷑
hõies. Supplitia eoꝵ qͥ in
furto aũ in latͦcimo. aũ
aliqͣ noxa. st̃ ꝯp̃hensi.
gͣtiora diis ĩmortalib eẽ
arbitrant᷑. S cũ eiꝰ gn̾̃is
copia deficit. etiã ad ĩno¬
centiũ supplitia descen

Expanded text:
lamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immortalibus esse arbitrantur. Sed cum ejus generis copia deficit, etiam ad innocentium supplicia descen
Abbreviated transcription (Latin):
Atio ẽ oĩum galloꝵ
ad mod̃ dedita religio¬
nib. atq ob eã cãm qui
st̃ affecti gͣuiorib mor¬
bis: quiq ĩ p̾liis ꝑiculis¬
hoĩes ĩmolãt. aũ se ĩmo¬
lat᷑os uouunt. admini¬
stͥsq ad ea sacͥficia drui
trant᷑:. publiceq eiꝰdem
gen̾is hñt instituta sa¬
crificia. alii ĩmani mag¬
intudĩe simulacͣ hñt¬

Expanded text:
atio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculishomines immolant aut se immolaturos vovent administrisque ad ea sacrificia druidtrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra h
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram nordinãnoꝵ uo¬
cabulo silendi ꝑueniũt
Et inde ꝓfecti septimo
tandẽ die in loco qͥ dr᷑
ponũt. Ibiq statuus
triduo habitis cũ filiis

Expanded text:
ram Nordmannorum vocabulo Sinlendi perveniunt et inde profecti septimo tandem die in loco, qui diponunt. Ibique stativis triduo habitis, cum filii
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiaꝵ auert̾ent be¬
niuolentiã eoꝵ ꝙͣ maxĩe
unire sͥ stud̾ent ꝯcordiã.
T̃andẽ audita utͥusq ꝑ¬
tis sñia patrocinio se cõ¬
misere francoꝵ. tradita
insuꝑ guntrãno regi
ualle ametegis cognõie
S sic usq ad tp̃ra agil¬
ulfi regis sui memorata
solu̾e tributa. Qui ele¬
ctos gentis sue legatos
hiis nõib agilulfũ pom¬
reium ac gautonẽ ad
clothariũ direxit fnͣcoꝵ
pͥncipẽ. poscens ut uecti¬
gal qd ei singłis depende¬
bat ãnis remitt̾et. hii
cͥcumuẽtis pecuma. hos
quos intimos ꝯsilio re¬
gis fore cognou̾ant datis
uidelic unicͥq mile so
cum p̾cib. ⁊ ita remisso
solite pensionis onere
redierũt ad ꝓpria.

Expanded text:
ent benevolentiam, eorum quam maxime unire sibi studerent concordiam. Tandem audita utriusque partis sententia, patrocinio se commisere Francorum, tradita insuper Guntranno regi valle Ametegis cognomine; sicque usque ad tempora Agilulfi regis sui memorata solvere tributa. Qui electos gentis suae legatos his nominibus, Agilulfum, Pompeium ac Gautonem, ad Clotarium direxit Francorum principem, poscens ut vectigal, quod ei singulis dependebat annis, remitteret. Hi, circumventis pecunia his, quos intimos consilio regis fore cognoverant, datis videlicet unicuique mille solcum precibus, et ita remisso solitae pensionis onere, redierunt ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
se obiectis purgare ne¬
quiret cͥminib capita¬
li sententia est damp¬
natus.
nno .xͦxiiͦii. regni
nariũ palatii comitẽ de
regno burgundie cum
Uniu̾sis pontificib seu
pͥmatib ad se bonogilo
uilla euocans dando siu̾
peticionib eoꝵ ãnuendo
cunctos sibi fidelissimos
effecit.
ꝙ̃ ad mod̾ longobardi
duodecim milia solidoꝵ
tributi nõie regib fran¬
coꝵ ꝑ multa soluerint
annoꝵ curricula uł etiã
quade causa duas ciuita¬
tes. idest augustam ⁊
seusium dñatõi cessert̃
francoꝵ. Defucto ut supͣ
ostensũ est cleph rege
no bilissimo duces suꝑ
longobardos creati irrup¬
tione in galliis fc̃a gre¬
ges captiuoꝵ simul cum
p̾da abeg̾unt. ob cuiꝰ pre¬
sũptõis temarios ausus
p̾dc̃as urbes aꝑtib gun¬
tranni regis ꝑdiderunt.
Ex cõmumi a tractatu
mauritiũ mittentes. pa¬
cem cum eo fecerunt
alios qͦ eiusdẽ numeri
legatos ad Guntrannũ
⁊ childeb̾tum destina¬
uere. qui amicicrã ⁊ so¬

Expanded text:
se objectis purgare nequiret criminibus, capitali sententia est damnatus. Anno XXXIV regni narium, palatii comitem, de regno Burgundiae, cum universis pontificibus seu primatibus ad se Bonogilum villam evocans, dando, sive petitionibus eorum annuendo, cunctos sibi fidelissimos effecit. buto quod Longobardiduodecim millia solidorum, tributi nomine, regibus Francorum per multa solverint annorum curricula. Vel etiam qua de causa duas civitates, id est, Augustam et Seusium, dominationi cesserunt Francorum. Defuncto, ut supra ostensum est, Cleph rege nobilissimo, duces super Longobardos creati, irruptione in Gallos facta, greges captivorum simul cum praeda abegerunt. Ob cujus praesumptionis temerarios ausus, praedictas urbes partibus Guntranni regis tradiderunt. Ex communi autem tractatu, Mauricium mittentes, pacem cum eo fecerunt. Alios quoque ejusdem numeri legatos ad Guntrannum et Childebertum destinavere qui amicitiam et so
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ei copias quas
theodericus comes per
frisiam ducebat in pa¬
go hriustri iuxta uui¬
suram fluuium a sa¬
xonib esse int̾ceptas
atq deletas. Cuius rei
nuncio accepto mag¬
nitudinem dampni
dissimulans iter in pã¬
noniam intermisit.
Et cum ei ꝑsuasumes¬
set a quibdam qui id
sibi cõpertum esse dice¬
bant. quod inter radan¬
tiam ⁊ alomoram flu¬
iios eiusmodi fossa du¬
ceretur que esset naui¬
um capax posse pͥer cõ¬
mode a damubio ĩ rhe¬
num nauigari. quia
horum flinnoꝵ alter
danubio meno miscet᷑
confestim cum omni
comitatu suo ad locũ
uenit. ac magna homi¬
num multitudine cõ¬
gregata totum auti

Expanded text:
tum est, copias quas Theodericus comes per Frisiam ducebat, in pago Hriustri iuxta Wisuram fluvium a Saxonibus esse interceptas atque deletas. Cuius rei nuntio accepto, magnitudinem damni dissimulans, iter in Pannoniam intermisit. Et cum ei persuasum esset a quibusdam, qui id sibi compertum esse dicebant, quod si inter Radantiam et Alomonam fluvios eiusmodi fossa duceretur, quae esset navium capax, posse percommode a Danubio in Rhenum navigari, quia horum fluviorum alter Danubio, alter Moeno miscetur, confestim cum omni comitatu suo ad locum venit, ac magna hominum multitudine congregata, totum aut
Abbreviated transcription (Latin):
mio .xxͦ. dagob̾ti regis
arib̾tus frat̾ eiꝰ aqͥta¬
me rex morit᷑ reluqñs
ꝑuulũ filiũ nõie chilpe¬
ricum. qui ñ dm̃ rebus
humanis suꝑfuit. Opi¬
nio mortis eiꝰ dagob̾to
ascribit᷑. Qui eiꝰ comꝑta
morte barentũ ducem
ad ꝑuadendũ eiꝰ regnũ
uł ad thesauros gͥ addu¬
cendos direxit. Uarentus
u̾o graue dispendium

Expanded text:
o IX Dagoberti regis, Aribertus frater ejus Aquitaniae rex moritur, relinquens parvulum filium, nomine Chilpericum. Qui non diu rebus humanis superfuit. Opinio mortis ejus Dagoberto ascribebatur. Qui ejus comperta morte, Barontum ducem ad pervadendum ejus regnum, vel ad thesauros sibi adducendos, direxit. Barontus vero grave dispendium
Abbreviated transcription (Latin):
gina morit᷑ ꝙͣ unico a¬
more clothariꝰ dilex̾at
⁊ om̃s leudi bonitatem
amau̾ant. Post cuiꝰ obi¬
tum clothariꝰ rex aliam
accepit ꝯuigẽ noĩe si¬
childem de qua habuit
filiũ nõie hairbertum.

Expanded text:
i, moritur, quam unico amore Clotharius dilexerat, et omnes duces bonitatem amaverant. Post cuius obitum Clotharius rex aliam accepit uxorem nomine Sichildem, de qua habuit filium nomine Hairbertum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙͣ ab hostib raptã uin¬
dicari fr̾o. aut morte ꝓ
ea oppet̾e decũit. hanc se¬
curã in cõi thoro cuban¬
tem suffocare ñ erubu¬
isse. Demens qui illiꝰ me

Expanded text:
 ab hostibus raptam vindicari ferro, aut mortem pro ea appetere decuerit, hanc securam, in communi toro cubantem, suffocare non erubuisse! Demens, qui illius me
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ep̃o missaꝵ sollẽp¬
nia celebnͣte. palatiũ re¬
gale qd̃ in ead̾ erat ciui¬
tate celesti ꝯcrematũ ẽ
igne. Lupi qͦ uł ursi sil¬
uis ꝓfugi eid̃ ciuitati
adeo ut młtoꝵ lac̾antes
corꝑa ꝓpͥa eos cog̾ent de¬
serere habitacła. Unde
memoratꝰ sac̾dos adueĩ¬
ente dñice asscensionis
die festo ꝯuocato ppło.
p̾monuit ag̾e tͥduanum
ieiuniũ. ac oĩpotẽtis d̾i ex¬
posc̾e suffragiũ. Appinqnͣ¬

Expanded text:
po missarum solemnia celebrante, palatium regale, quod in eadem erat civitate, coelesti concrematum est igne. Lupi quoque vel ursi, silvis profugi, eidem civitati adeo ut, multorum lacerantes corpora, propria eos cogerent deserere habitacula. Unde memoratus sacerdos, adveniente Dominicae Ascensionis die festo, convocato populo praemonuit agere triduanum jejunium, ac omnipotentis Dei exposcere suffragium. App
Abbreviated transcription (Latin):
surrex̾at nͥ cdothariꝰ agni¬
ta cã tumultũ rep̾ssisset
auctoritate regia. Nã agr¬
nano copiam secedendi ĩ
monte cui marcomirus
nom̃ est attribuit. iũcto
non paruo pugnatorũ
nu̾̃o. qui ei si itares exi¬
geret p̾sidio forent. Bru¬
nulfus u̾o auũculꝰ arib̾ti.
frat̾ uidelic sichildis re¬
gine. collecta nobiliũ uł
sotioꝵ manu agnianum
debellare temptabat. Qd̾
agnoscẽs clothaxiꝰ leudos
qui maxĩe indignabant᷑
ꝓ iniqua tantiuri nece.
ad se euocat. edicitq fise
hr̃e in offensũ uellent ne
in bellum ꝓdeant. atq ita¬
q reuocato eoꝵ ĩpetu p̾liũ
intestinum quieuit.

Expanded text:
surrexerat, nisi Clotarius, agnisurrexerat, nisi Clotarius, agnita causa, tumultum repressisset auctoritate regia. Nam Aginano copiam secedendi in monte, cui Marcomirus nomen est, attribuit, juncto non parvo pugnatorum numero, qui ei, si ita res exigeret, praesidio forent. Brunulfus vero avunculus Ariberti, frater videlicet Sichildis reginae, collecta nobilium et sociorum manu, Aginanum debellare tentabat. Quod agnoscens Clotarius, leudos, qui maxime indignabantur pro iniqua tanti viri nece, ad se evocat edicitque, si se habere in offensum vellent, ne in bellum prodeant. Eoque modo revocato eorum impetu, praelium intestinum quievit.