comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te stas sit nẽo ciui mutande ciuitatis . nec foedere impediatirr
qͦ minꝰ ex ciue romano ciuis gaditanꝰ possit ẽẽ. Duaꝵ ciuitatum
tiuis noster ẽẽ i iure ciuili nemo potest. Non ẽẽ huiꝯ ciuitatis qͥ
se alii ciuitati dicarit potest. Neq solum dicatione qđ in calamita¬
te darissimis uixis.q. maximo .c. lenati .q. philippo nucerie .c.
catoni. tarracone.q. cepioni . P. xutilio ⁊ mirne uidiniꝯ accidisse.
ut eaꝵ ciuitatũ fierẽt ciues hanc ante mictere nõ potuillent. qua
hoc solũ ciuitatis mutacione uertissẽt. S eciã postliminio potest
auitatis fieri mutatio. Neq enim sine caula de.c a. publicio me¬
nandro libertino homine quẽ apud maiores legati nẽi in gre¬
aa ꝓficiscentes int̾prete secũ habere uoluerũt ad populũ latum
ut is publicius si domũ reuenistet et inde romã redisset ne minus
ciuis eãt. Multi etĩa suꝑiore memoria aiues romani sua uoluns¬

Expanded text:
testas sit nostro civi mutandae civitatis, nec foedere impediatur testas sit nostro civi mutandae civitatis, nec foedere impediatur quo minus ex civi Romano civis Gaditanus possit esse. duarum civitatum civis noster esse iure civili nemo potest: non esse huius civitatis qui se alii civitati dicarit potest. neque solum dicatione, quod in calamitate clarissimis viris Q. Maximo, C. Laenati, Q. Philippo Nuceriae, C. Catoni Tarracone, Q. Caepioni, P. Rutilio Zmyrnae vidimus accidisse, ut earum civitatum fierent cives, cum hanc ante amittere non potuissent quam hoc solum civitatis mutatione vertissent, sed etiam postliminio potest civitatis fieri mutatio. neque enim sine causa de Cn. Publicio Menandro, libertino homine, quem apud maiores legati nostri in Graeciam proficiscentes interpretem secum habere voluerunt, ad populum latum est ut is Publicius, si domum revenisset et inde Romam redisset, ne minus civis esset. multi etiam superiore memoria cives Romani sua volun
Abbreviated transcription (Latin):
post genꝰ hominũ natũ reꝑti sint. qui nullis premũs ꝓposias
uitã suam hostium telis obiecerint: ꝓ aliena re .P. quẽquã fore
putasti qui se obponat ꝑitulis nõ modo nullo ꝓposito premio s
enã int̾dicto  S cũ est illud imꝑitissime dictũ de populi fundis. qd
cõmune libero ꝵ est populoꝵ. nõ ꝓpriũ foederatoꝵ ex quo intelligi ne¬
cesse est. Aut uemme ex socũs ciuẽ fieri posse. Aut eniã posse ex
foederatis: tũ u̾o ius om̃e nẽ iste magister mutande ciuitatis
ignorat.q̃dđ est iudites nõ solũ in legibꝰ publitis positum. s eticon
in priuatorũ uoluntate. Iure enim nc̃o neq mutare auitatem
quisqũã inuitꝰ potest. neq li uelit mutare nõ potest. Modo ase¬
scat᷑ ab ea ciuitate cinꝰ ẽẽ se ciuitatis uelit. Ut sigaditani sauerĩt
nominãti de aliquo ciue.R. ut sit is ciuis gaditanꝰ. magna po¬

Expanded text:
post genus hominum natum reperti sint qui nullis praemiis propositis post genus hominum natum reperti sint qui nullis praemiis propositis vitam suam hostium telis obiecerint, pro aliena re publica quemquam fore putatis qui se opponat periculis non modo nullo proposito praemio, sed etiam interdicto? sed cum est illud imperitissime dictum de populis fundis, quod commune liberorum est populorum, non proprium foederatorum,—ex quo intellegi necesse est aut neminem ex sociis civem fieri posse aut etiam posse ex foederatis,— tum vero ius omne noster iste magister mutandae civitatis ignorat, quod est, iudices, non solum in legibus publicis positum, sed etiam in privatorum voluntate. iure enim nostro neque mutare civitatem quisquam invitus potest, neque si velit mutare non potest, modo adsciscatur ab ea civitate cuius esse se civitatis velit: ut, si Gaditani sciverint nominatim de aliquo cive Romano ut sit is civis Gaditanus, magna po
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ne quis suoꝵ ciuiũ castra imꝑatoꝵ populi .R. iiret s̾ ne
quis se ꝙ nosteo imꝑio in ꝑiculũ capitis atq in uite disceimiẽ
inferret. gaditanoꝵ auxilus cum uellemꝰ u̾ti nobis ñ liceret
priuatꝰ uero ne quis uir ob animo et uretute p̃cellens peo
nẽo imꝑio ꝑ iculo suo dimicaret. grauit id uire feretmꝰ
minui aux ilia populi romani. deb ilitaxi animos fortissio ⁊
uiroꝵ alienigenarũ ÷ nos hominũ studus atq pat̾na uͥtute
pͥuari. At qͥ nichil int̾est iudices utxũ hec foederati iura
constituant ut ne cui liceat ex his ciuitatibꝰ ad nostroꝵ
belloꝵ ꝑicula accedere: an que nos eoꝵ ciuibꝰ uretutis
causa teibuerimꝰ ea rata ẽe nõ possint. Nichil enĩ magiꝰ
uteremĩ his adiutoxibꝰ. sublatis uirxtutis p̾mus ꝙͣ si om̃inohis
uer sari in nẽis bellis nõ liceret. Et enim cum ꝓ sua pr̃ia pauti

Expanded text:
sent ne quis suorum civium castra imperatorum populi Romani iniret, ne sent ne quis suorum civium castra imperatorum populi Romani iniret, ne quis se pro nostro imperio in periculum capitis atque in vitae discrimen inferret, Gaditanorum auxiliis, cum vellemus, uti nobis ut liceret, privatus vero ne quis vir et animo et virtute praecellens pro nostro imperio periculo suo dimicaret, graviter id iure ferremus, minui auxilia populi Romani, debilitari animos fortissimorum virorum, alienigenarum nos hominum studiis atque paterna virtute privari. atqui nihil interest, iudices, utrum haec foederati iura constituant, ut ne cui liceat ex iis civitatibus ad nostrorum bellorum pericula accedere, an, quae nos eorum civibus virtutis causa tribuerimus, ea rata esse non possint; nihil enim magis uteremur iis adiutoribus, sublatis virtutis praemiis, quam si omnino iis versari in nostris bellis non liceret. etenim cum pro sua patria pauci
Abbreviated transcription (Latin):
posse uti socus excellenti uixtute p̃ditis : qui uelint cu ꝑiculis nost̾s
suis cõmũĩcare. In socios uo ip̃os et in eos de quibꝰ agimꝯ focle¬
xatos  murriosum & contumeliosũ est his pͥmũs et hĩs honori¬
bus exlusos esse fidelissinios & cõiũtissios socios q̃ patrasitestige¬
diarũs. pateant hostibꝰ. pateãt sepe serius. Na stipendiarios
ex afeita.sicilia. sardinia. ceteris ꝓuntus. multos ciuitate dona¬
e deniq qͦꝵ uis.fortuna. condicio infima est : bene de re.ł̾. meritos
ꝑsepe libertate. id est ciuitate publice donari uidebamꝰ. Hant
tu gͥ patrone foelerum ac foederato ꝵ condicionẽ statuis gadi¬
tauis cuis ciuibꝰ. ut qđ his quos magnis adiutoribꝰ tuis aenus
.A. ꝑmiserit. ut ab senatu etĩa ꝑ imꝑatores nostros ciuitate
donent̃. id neliceat ip̃is: Qui si suis de coetis legibꝰ ue sanxis¬

Expanded text:
posse uti sociis excellenti virtute praeditis, qui velint cum periculis nostris posse uti sociis excellenti virtute praeditis, qui velint cum periculis nostris sua communicare; in socios vero ipsos, et in eos de quibus agimus foederatos, iniuriosum et contumeliosum est iis praemiis et iis honoribus exclusos esse fidelissimos et coniunctissimos socios quae pateant stipendiariis, pateant hostibus, pateant saepe servis. nam stipendiarios ex Africa, Sicilia, Sardinia, ceteris provinciis multos civitate dona, quorum ius, fortuna, condicio infima est, bene de re publica meritos persaepe libertate, id est civitate, publice donari videmus. hanc tu igitur, patrone foederum ac foederatorum, condicionem statuis Gaditanis, tuis civibus, ut, quod iis quos magnis adiutoribus tuis usi cRomanus permiserit, ut ab senatu, etiam per imperatores nostros civitate donentur, id ne liceat ipsis? qui si suis decretis legibusve sanxis
Abbreviated transcription (Latin):
pulos fieri uoluerũt. Atqui si imꝑatoribꝰ nostris. si senatui. si
populo q.S. nõ licebit ꝓpositis pro emus elicere ex ciuitatibus
socioꝵ atq amicoꝵ.foxtissimũ atq obtimũ quã ad sub eũda pro
salute nẽa ꝑicula iͥ sũma utilitate. ac maximo sepe p̃sidio ꝓiculis
atq asꝑis tp̃ribꝰ carendum nobis erit. S ꝑ deos inmortales
que est ista socetas. que amicicia qđ foedꝰ. ut aut nostra auitas ca¬
reat in suis ꝑiculis. massiliensi ꝓpugnatore. careat gaditano. ca¬
reat saguntino. Aut siquis ex his populis sit exortꝰ qui nostros
duces auxilio laboris cõmeatꝰ ꝑiculo suo iuuerit.qui cũ hoste nẽo
cõminꝰ in acie sepe pugnarit. qui se sepe telis hostiuni. que dimi¬
cacioni capitis. qui morte obiecerit. nulla condicione hiaꝯ cau¬
tatis prȩmus adfici possit. Et enim in populũ . R. graue ẽ non

Expanded text:
pulos fieri noluerunt. atqui si imperatoribus nostris, si senatui, si pulos fieri noluerunt. atqui si imperatoribus nostris, si senatui, si populo Romano non licebit propositis praemiis elicere ex civitatibus sociorum atque amicorum fortissimum atque optimum quemque ad subeunda pro salute nostra pericula, summa utilitate ac maximo saepe praesidio periculosis atque asperis temporibus carendum nobis erit. sed, per deos immortalis, quae est ista societas, quae amicitia, quod foedus, ut aut nostra civitas careat in suis periculis Massiliensi propugnatore, careat Gaditano, careat Saguntino, aut, si quis ex his populis sit exortus qui nostros duces auxilio laboris, commeatus periculo suo iuverit, qui cum hoste nostro comminus in acie saepe pugnarit, qui se saepe telis hostium, qui dimicationi capitis, qui morti obiecerit, nulla condicione huius civitatis praemiis adfici possit? etenim in populum Romanum grave est non
Abbreviated transcription (Latin):
aut iure eo qđ a nobis esset constitutũ aut aliquo cõmodo aut
beneficio uterent᷑. Tulit apud maiores nosteos logeni cfurius
de testamẽtis. Tulitq uocon ius de mulierũ hereditatibus
mnumerabiles alie leges de auili uixe sũt late: quas latini uolue¬
eũt adstiuexũt. Ip̃a deniq iulia qua lege ciuitas est socũs d la¬
tiuis data qui fundi populi facti nõ essent. ciuitatẽ nõ hẽrent: In qͦ
magna contenciõ heradensiũ & neapolitanoꝵ fuit. cũ magnaps
in his cluĩtatibꝰ foederis sui libertatẽ ciuitate antefeeret. Postremo
het ius est istiꝰ & ureis & uerbi ÷ ut fundi populi boneficio nẽo non
suo uree fiant. Cum aliquid populꝯ ł iussit. id siest ciꝯmodi ut
quibusdã populis siue foederatis. siue libexis ꝑmictendũ ẽẽ uide¬
atur ut statuat ip̃i nõ de nostris s de suis xebꝰ quo uit utiuelĩt.

Expanded text:
aut iure eo quod a nobis esset constitutum aut aliquo commodo aut aut iure eo quod a nobis esset constitutum aut aliquo commodo aut beneficio uterentur. tulit apud maiores nostros legem C. Furius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatibus; innumerabiles aliae leges de civili iure sunt latae; quas Latini voluerunt, adsciverunt; ipsa denique Iulia, qua lege civitas est sociis et Latinis data, qui fundi populi facti non essent civitatem non haberent. in quo magna contentio Heracliensium et Neapolitanorum fuit, cum magna pars in iis civitatibus foederis sui libertatem civitati anteferret. postremo haec vis est istius et iuris et verbi, ut fundi populi beneficio nostro, non suo iure fiant. cum aliquid populus Romanus iussit, id si est eius modi ut quibusdam populis, sive foederatis sive liberis, permittendum esse videatur ut statuant ipsi non de nostris sed de suis rebus, quo iure uti velint,
Abbreviated transcription (Latin):
tabule. accusator fatet᷑. Sed negat exfoedexato populo qũẽ quã
potuisse s nͥ is populꝰ fundꝰ factꝰ ẽẽt in hanc auitate uenire. O
preclarũ int̾pretẽ uixis. auctoxẽ antiquitatis. coreectoxẽ atq
emẽ datorẽ nr̃e ciuitatis : qui hanc poenã foederibꝰ ascei bat
ut om̃iũ p̾mioꝵ beneficoq nosteoꝵ exꝑtis faciat foederatos. Qd
enim potuit dici impicius qͣm foederatõs populos fieri fundos
o portere. Nam id non magis est ꝓpͥũ foederatoꝵ: quã omniũ
liberoꝵ. S totũ hoc iudices in ea fuit positũ semꝑ eacione atq
sentencia . ut cũm iussisset pretor aliquid si id asciuissent socu
populi ac latinii et si ea lex quã nos haboromꝰ eadẽ in populo
aliquo tanqũa in fundo resedisset ut tũ lege eadẽ is populꝯ te¬
nerot᷑: ñ ut de nẽo iuxe aliqͥd deminueretur. s ut illi populi

Expanded text:
tabulae. accusator fatetur, sed negat ex foederato populo quemquam tabulae. accusator fatetur, sed negat ex foederato populo quemquam potuisse, nisi is populus fundus factus esset, in hanc civitatem venire. O praeclarum interpretem iuris, auctorem antiquitatis, correctorem atque emendatorem nostrae civitatis, qui hanc poenam foederibus adscribat, ut omnium praemiorum beneficiorumque nostrorum expertis faciat foederatos! quid enim potuit dici imperitius quam foederatos populos fieri fundos oportere? nam id non magis est proprium foederatorum quam omnium liberorum. sed totum hoc, iudices, in ea fuit positum semper ratione atque sententia ut, cum iussisset populus Romanus aliquid, si id adscivissent socii populi ac Latini, et si ea lex, quam nos haberemus, eadem in populo aliquo tamquam in fundo resedisset, ut tum lege eadem is populus teneretur, non ut de nostro iure aliquid deminueretur, sed ut illi populi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo cue potiꝰ inuidia uiolat᷑ a uirtuce .l. cornelii : qũa eq̃tas
uestra pudorẽ eiꝯ ad iutura uideat᷑. Itaq q̃d maxime petendũ
est auobis. id cͥco nõ peto iudices ne de ur̃a sapĩa ati de uestra
humanitate dubitare uidear. Est autẽ petendũ ne oderitis
ingeniũ. ne inimiti sitis industeie: ne humanitatẽ obpͥmendã.
ne uietutẽ poenitendã putetis. Illud peto ut si causam ip̃am ꝑs
fremã eͣe & stabilẽ uiderits: hominis ip̃iꝯ ornam̃ta adium̃to
cause tociꝰ quã impedimẽto ẽẽ malitis. Nascitire iudices causa cor
neli ex ea lege qũa .l. gelliꝯ .c d. corneliꝯ ex senatꝰ sentẽtia tule¬
eũt. Qua lege uideamꝰ satis ẽẽ scĩ ĩ ut ciues romani sint hi qͦs¬
S a. pompeius de consilu sententia sĩgillati ciuitate donauerit
Donatũ esse .L. corneliũ p̃sens pompeius dĩcit: indicant publite

Expanded text:
intelligo, cur potius invidia violatura virtutem L. Cornelii, quam aequitas intelligo, cur potius invidia violatura virtutem L. Cornelii, quam aequitas vestra pudorem eius adiuturavideatur. Itaque quod maxime petendum est, a vobis iccirco non peto iudices, ne de vestra sapientia, atque de vestra humanitate dubitare videar, Estautem petendum, ne oderitis ingenium, ne inimici sitis industrine virtutem puniendam putetis. illud peto, ut, si causam ipsam per se firmam esse et stabilem videritis, hominis ipsius ornamenta adiumento causae potius quam impedimentex senatus sententia tulerunt; qua lege videmus rite esse sanctum ut cives Romani sint ii quos Cn. Pompeius de consili sententia singillatim civitate donaverit. Donatum esse L. Cornelium praesens Pompeius dicit, indicant publicae
Abbreviated transcription (Latin):
bobꝰ adhiberi hũc ame quasi ꝓpoliendi quẽdã oꝑis extremum
laborẽ s pete a uob̾ ut me officũ potiꝰ qũa dicendi studio. hant suste¬
pisse operã ac nuius putetis. At priꝯ qͣm apgrediar ad iuo causãqi¬
ał coruelii
maliuolentie causa breuit᷑ cõmemoxandum iudot᷑. Si quo qͥsq
loco nẽm est iudices nati aut si in qua fortuna est nascondi me¬
ao constitutꝰ. hũc uite statũ usq ad senectutẽ obem̾ere deberet s
Ssi om̃s quos aut fortuna extulit aut ip̃oꝵ mlustrauit laborte
industriã põene sunt afficiendi : non grauior .L. cornelio quam¬
multis uixis bonis atq fortibꝰ constitui lex uite do condicio uide¬
xetire. Sin autẽ multoꝵ uixtꝰ.ingeniũ. humanitas ex infimo ge¬
nere od fortune gradu nõ mamiticias &e rei familianis copias
consetuta est: s summã laudem. honores. glĩam dignitatẽ: ñ

Expanded text:
bobus adhiberi hunc a me quasi perpoliendi quendam operis extremum bobus adhiberi hunc a me quasi perpoliendi quendam operis extremum laborem, peto a vobis ut me offici potius quam dicendi studio hanc suscepisse operam ac munus putetis. ac prius quam adgrediar ad ius causamque Corneli, malivolentiae causa breviter commemorandum videtur. si quo quisque loco nostrum est, iudices, natus, aut si, in qua fortuna est nascendi initio constitutus, hunc vitae statum usque ad senectutem obtinere debet, et si omnes quos aut fortuna extulit aut ipsorum inlustravit labor et industria poena sunt adficiendi, non gravior L. Cornelio quammultis viris bonis atque fortibus constitui lex vitae et condicio videretur: sin autem multorum virtus, ingenium, humanitas ex infimo genere et fortunae gradu non modo amicitias et rei familiaris copias consecuta est, sed summam laud
Abbreviated transcription (Latin):
sepe cõmunis salutis auxiliũ expetisset: cuiꝰ res geste om̃is gẽtes
cum darissima uictoxia t̾ra mariq ꝑagrassent. cuiꝰ tres trumphi
testes essent totũ oxbẽ t̾raꝵ nr̃o imꝑio teneri. quẽ populꝯ xomanꝰ
foedus factũ dic̾et᷑.quis audixer: demo ꝓfecto. Mors enim cum
extiuxisset inuidiã: res eiꝰ geste sempit̾ni nominis glĩa niteront᷑.
teectatoꝵ uoce ledet᷑. Omitã g: pompoit iã oracione mea relin¬
qũã. s uos iudices animis ac memoria teuetote. Deloge.de foede¬
re. de exemplis. de ꝑpetua consuenidĩe ciuitatis nrẽe renouabo ea
que dicta sunt. Nichil enim mͥ noui nichil integei noq .in.teassus
qui totã causam & ꝓ facultate & ꝓ fide sua diligentissime uobiss es¬
plicauit : Neq .o.a. pompeius cuiꝰ oratio om̃ibꝰ ornamẽtis abũ¬
dauit ad dicendũ reliquit. S quoniã me recusante placuit am¬

Expanded text:
saepe communi saluti auxilium expetisset, cuius res gestae omnis gentis saepe communi saluti auxilium expetisset, cuius res gestae omnis gentis cum clarissima victoria terra marique peragrassent, cuius tres triumphi testes essent totum orbem terrarum nostro imperio teneri, quem populus Romanufoedus factum diceretur, quis audiret? nemo profecto; mors enim cum exstinxisset invidiam, res eius gestae sempiterni nominis gloria niterentur. trectatorum voce laedetur? omittam igitur Pompeium iam oratione mea reliqua, sed vos, iudices, animis ac memoria tenetote. de lege, de foedere, de exemplis, de perpetua consuetudine civitatis nostrae renovabo ea quae dicta sunt; nihil enim mihi novi, nihil integri neque M. Crassus, qui totam causam et pro facultate et pro fide sua diligentissime vobis explicavit, neque Cn. Pompeius, cuius oratio omnibus ornamentis abundavit, ad dicendum reliquit. sed quoniam me recusante placuit am
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ foederis nõ tenebat ĩ id gͥ quisqũa .s.i. pompeiũ ignorasse di¬
cere audebit. qđ mediotris hõies qđ nullo usu. nullo studio pͥreditĩ
militari. q̃d librarioli deniq scre ꝓfiteant᷑ : E quidẽ cont̃ existi¬
mo iudites cum in om̃i genere ac uarietate arciũ etiã illaꝵ que
sine sũmo ocio nõ facile discũt᷑.s a. pompeius excellat singula rẽ
atq pacis. nisi forte ea que nos libri docent in umbra atq ocio en
s N. pompeĩ neq cũ uequiesceret lotere neq cum xem gereret re¬
giones ip̃e docere potuerũt. Atq ut ego sencio iudices causa dicta e
tempoꝵ. magis ego nt ut his inꝙͣ genere iudicii plura dita. E st
enim hec seculi quedam macula atq labes uixtuti inuidere. uelle
p̃m floeẽ diguitatis in feingere. Et enim li pompoius abhinc ãnos
quingentos fuisset : is uix aquo senat adulescentulo atq equite. Re

Expanded text:
tionem foederis non tenebat? id igitur quisquam Cn. Pompeium ignorasse ditionem foederis non tenebat? id igitur quisquam Cn. Pompeium ignorasse dicere audebit quod mediocres homines, quod nullo usu, nullo studio praediti militari, quod librarioli denique scire se profiteantur? equidem contra existimo, iudices, cum in omni genere ac varietate artium, etiam illarum quae sine summo otio non facile discuntur, Cn. Pompeius excellat, singularem atque pacis; nisi forte ea quae nos libri docent in umbra atque otio, ea Cn. Pompeium neque cum requiesceret litterae, neque cum rem gereret regiones ipsae docere potuerunt. atque, ut ego sentio, iudices, causa dicta est. temporum magis ego nunc vitiis quam genere iudici plura dicam; est enim haec saeculi quaedam macula atque labes, virtuti invidere, velle ipsum florem dignitatis infringere. etenim si Pompeius abhinc annos quingentos fuisset, is vir a quo senatus adulescentulo atque equite Romano
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uirtutis in bello s eciã religionis in pace :uos deniq multe regio¬
nes imploro. et sola t̾raꝵ ultimaꝵ uos maxia portꝰ.insulo. litoraq
que est enim ora. que sedes. qui locꝯ. in quo nõ extent huiꝯ cũ for¬
titudinis tũ u humanitatis: cũ animi tũ consilu inp̃ssa uestigia: Hũc
quisqua ineredibili quddã atq maudita grauitate. uixtute. con¬
nt¬
stancia p̃ditũ.foedera scientẽ. neglexisse. uiolase. xupisse dice aude¬
bie  Gratificat᷑ mͥ gestu actusator. iscientẽ. Oa pompoiũ fecisse significait¬
Quasi uo leuiꝰ sit cum intanta x̾ei.ꝑ. euerse re & maximis negotũs
presis: facere aliquid q̃đ scias nõ licere an om̃ino nõstire qđ liceat. Et¬
enim u̾teũ hispania bellum a cerximũ & maximti gesserat : quo uite
gaditana ciuitas eẽt nesciebat. an cuiꝰ illiꝯ populi nosset: int̃preta¬

Expanded text:
solum virtutis in bello sed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiosolum virtutis in bello sed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiones, imploro, et sola terrarum ultimarum; vos, maria, portus, insulae, litora! quae est enim ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero humanitatis, cum animi tum consili impressa vestibili quadam atque inaudita gravitate virtute conntia praeditum, foedera scientem neglexisse violasse rupisse dicere audebit? gratificatur mihi gestu accusator: inscientem Cn. Pompeium fecisse significat,—quasi vero levius sit, cum in tanta re publica versere et maximis negotiis praesis, facere aliquid quod scias non licere, quam omnino non scire quid liceat! etenim utrum qui in Hispania bellum acerrimum et maximum gesserat quo iure Gaditana civitas esse nesciebat, an, cum ius illius populi nosset, interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uideretur. Nos. s .N. pompeiideteetũ iudiciũ de consilũ senten¬
tia ꝓmintiatũ reco gnoscemꝰ: cũ legibꝰ conferemꝰ. cũ federibꝰ oĩa
acerbissima diligencie ꝑtendemꝰ: Achenis aiunt cũ quidã apud
tos qui sc̃e grauit᷑q uixisset. & testimoniũ pͥublice dixisset .&
ut mos grecoꝵ est iuxãdi cã ad aras accederet ÷ una uoce onines
iudites ne is iuraret reclamasse. Cũ greti homines spectati uiri
Noluerũt religione uideri potiꝰ qͣm u̾itate fidẽ ẽẽ consteictam:
nos etiã in ip̃a religione & legũ eo Rederũ conseruanda. qualis
fuerit .c.N. pompeius dubitabimꝰ : Uteũ enim inscientẽ uultis cont
foedeea fetisse au scientẽ: Si scientẽ.o nom̃ nẽi imꝑis. opopuli. R.
excellens dignitas. o.G.7. pompeii sic late longeq diffusa laus:
ut eiꝰ glorie domiciliũ cõmunis imꝑũ finibꝰ terminet᷑. onaciones
urbes. populi. Reges tetrarche. tyramu. testes .s n. pompoiino

Expanded text:
etum, iudices, de consili sententia pronuntiatum recognoscemus, cum legibus conferemus, cum foederibus, omnia acerbissima diligentia perpendemus? Athenis aiunt, cum quidam apud eos qui sancte graviterque vixisset testimonium publice dixisset et, ut mos Graecorum est, iurandi causa ad aras accederet, una voce omnis iudices ne is iuraret reclamasse. tum Graeci homines spectati viri noluerunt religione videri potius quam veritate fidem esse constrictam: nos etiam in ipsa religione et legum et foederum conservanda qualis fuerit Cn. Pompeius dubitabimus? utrum enim inscientem vultis contra foedera fecisse an scientem? si scientem,—O nomen nostri imperi! O populi Romani excellens dignitas! O Cn. Pompei sic late longeque diffusa laus ut eius gloriae domicilium communis imperi finibus terminetur! O nationes, urbes, populi, reges, tetrarchae, tyranni,—testes Cn. Pompei non
Abbreviated transcription (Latin):
flaminẽ. nõ pontificẽ uideret: fieriq partiteps muitꝰ abeni
sustineret: S ut reu̾tar ad ius publitũ iudicãdi qđ ip̃i põtifi¬
ces semꝑ nõ solũ ad suas cerionias s etiã ad populi uissa accõ¬
modauerũt. habetis in com̃tariis ur̃is .c. cassiũ censorẽ de
signo cõcordie dedicando ad pontificũ collegiũ retulisse. eiꝙ¬
ñi. enuliũ pouti fi cũ maxiniũ ꝓ collegio respondisse. nͥ eũ. P

Expanded text:
flaminem, non Pontificem videret, fierique particeps alieni flaminem, non Pontificem videret, fierique particeps alieni fustineret? Sed ut revertar ad ius publicum vindicandum, quod ipsi Pontifices, semper non solum ad suas ceremonias, sed etiam ad populi iussa accommodaverunt, habetis in commentariis vestris C. Cassium censorem de signo Concordiae dedicando ad Pontificum Colelgium retulisse, eique M. Aemilium Pont. Max. pro Collegio respondisse: nisi cum p
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ita cendelẽ fuisse: ut in uiui etiã spirãtis capitibꝰ tum suis mãibꝰ
iponeret. Qui aut nichil dixit nec fecit om̃ino ; poenãq hãc ma¬
terne temeritatis tulit. ut mutuã in delicto ꝑsonã nomẽq p̾beret.
Aut si cdixit aliquid nerhis helitantibꝰ postẽq tremebuda mau te¬
tigit: certenichil rite. nichul caster nichil mor̾e institutoq ꝑfecit.
Uiderat ille mirenã uitritũ suum consulem designatũ. ad me con¬
sulẽ cũ allobrogibꝰ cõmunis exitu indicia aciferre ⁊ audierat
ex illo se ame bis salutẽ accepisse. seꝑatim semel: Iterũ cũ uinu̾¬
sis. Quãre quis est qui existimare possit huii nono pontifiti
pͥmã hãc post sac̃dotiũ mitũ religionẽ instituẽti uocẽq mitẽti.
nõ et linguã obnutuisse: et manũ obtorpuisse. et mente debi¬
litatã metu cõtidisse. Pxesertim cũ ex collegio tanto nõ regẽ. nõ¬

Expanded text:
non ita crudelem fuisse ut in vivi etiam et spirantis capite bustum suis manibus non ita crudelem fuisse ut in vivi etiam et spirantis capite bustum suis manibus imponeret; qui aut nihil dixit nec fecit omnino, poenamque hanc maternae temeritatis tulit ut mutam in delicto personam nomenque praeberet, aut, si dixit aliquid verbis haesitantibus postemque tremebunda manu tetigit, certe nihil rite, nihil caste, nihil more institutoque perfecit. viderat ille Murenam, vitricum suum, consulem designatum, ad me consulem cum Allobrogibus communis exiti indicia adferre, audierat ex illo se a me bis salutem accepisse, separatim semel, iterum cum universis. qua re quis est qui existimare possit huic novo pontifici, primam hanc post sacerdotium initum religionem instituenti vocemque mnon et linguam obmutuisse, et manum obtorpuisse, et mentem debilitatem metu concidisse? Praesertim cum ex collegio tanto non regem,
Abbreviated transcription (Latin):
eius cui pͥnceps senatꝰ. tũ aũt ordines om̃s. cdeinde italia tota. post
cuncte gentes testimoniũ huiꝰ urbis atq imꝑii conseruati dedis¬
sent: Qui dit̾es ouefanda et ꝑniçiosa labes aiuitatis; Ades ades¬
li cule seruili dum dedico aomũ citeronis ut iͥ pareatis hostẽq te¬
neatis. Es tu quidẽ cũ aucdaçia tũ impudentia singlãei. S tibi tñ
occulruultꝰ uerba cetidissẽt̃: cũ te uixi qui sua dig̾tate ꝑsonã ꝑo puli¬
atq auctorita tẽ imꝑii sustinerẽt. uerbis grauissimis ꝓterruiss ẽt̃: neq
sibi fas ẽẽ dixissent furorrintesse tuo. Atq in patrie parricidio et ste¬
lere. Que cũ uideres tũ te aa̾ tuũ finẽ nõ deiectũ ate s uelictũ a cet̾is
contulisti. Quẽ ego tam̃ ceedo si ẽ ortꝰ ab illis quos memorie ꝓditũ ẽ
ab ip̃o heetule ꝑfuncto iam laboribꝰ sacea adedisse: in uiri fortis erumui

Expanded text:
eius cui princeps senatus, tum autem ordines omnes, deinde Italia tota, post eius cui princeps senatus, tum autem ordines omnes, deinde Italia tota, post cunctae gentes testimonium huius urbis atque imperi conservati dedissent? quid diceres, o nefanda et perniciosa labes civitatis? ades, Luculle, ades Servili, dum dedico domum Ciceronis, ut mihi praeeatis postemque teneatis! es tu quidem cum audacia tum impudentia singulari, sed tibi tamen oculi, vultus, verba cecidissent, cuR. atque auctoritatem imperii sustinerent, verbis gravissimis perterruissent, neque sibi esse fas dixissent furori interesse tuo, idque in patriae parricidio, et scelere? Quae cum videres, tum te ad tuum affinem, non delectum a te, sed relictum a ceteris contulisti. Quem ego tamen redo, si est ortus ab illis, quos memoriae proditum est, ab isto ipso Hercule perfuncto iam laboribus sacra didicisse, in viri fortis aerumnis
Abbreviated transcription (Latin):
riti cruore ac pene ossibꝰ simulacrũ nõ libertatis publice s licençie
collocasti. Atq ille tame ad collegiũ eetulit. tu ad quẽ retulisti. si qͥd deli¬
brares. si quia tibi aut piandũ. aut instituendũ fuisset xeligione dome¬
stica : tamẽ instituto ceteroꝵ uterere. ad ponti ficẽ detulisses. Nouum
delubrũ cũ in uebis clarissimo loco ne fando quodã atq maudito ĩsticu¬
to inchoares referendum ad sacerdotes publicos nõ putasci: At si col¬
legiũ pontificũ ad hibẽdũ nõ uidebat᷑. nemo ne hoꝵ tͥ idoneꝰ uisus
est. qͥ etate. honore. auctoritate antecellũt: Cũ go dedicacionẽ cõmu¬
nicares. quoꝵ quidẽ tu nõ contẽpsisti s ꝑtimuisti dignitatẽ; An tu au¬
deres q̃rere ex.p. seruilio. Aut ex.M. lu cullo quor ego consilio atq¬
bis aut quo ritu pͥmũ hoc dito ciuis domũ cõsecrares. Deinde ciuis

Expanded text:
riti cruore ac paene ossibus simulacrum non libertatis publicae, sed licentiae riti cruore ac paene ossibus simulacrum non libertatis publicae, sed licentiae conlocasti. atque ille tamen ad conlegium rettulit, tu ad quem rettulisti? si quid deliberares, si quid tibi aut piandum aut instituendum fuisset religione domestica, tamen instituto ceterordelubrum cum in urbis clarissimo loco, nefando quodam, atque inaudito instituto inchoares: referendum ad sacerdotes publicos non putasti? 2. At si collegium Pontificum adhibendum non videbatur: nemone horum tibi idoneus visus est, qui aetate,honore, auctoritate antecellunt, ut cum eo dedicationem communicares? quorum quidem tu non contemsisti, sed pertimuisti dignitatem. Antu auderes qbis aut quo ritu— primum hoc dico—civis domum consecrares, deinde civis
Abbreviated transcription (Latin):
Tuũ poreo tp̃ libortate populi.de. oppssa: senatꝰ auctoritate cleleta
sics illa: plena iustitiẽ. sapiẽtie. dignitatis. Censor emm penes
quẽ maiores nẽi id qđ tu sustulisti iudiciũ senatꝯ dedignitate ẽs̃
uoluerũt. contordie signũ uolebat in tuxia. turiãq ei dee ae qita¬
re. Peelara uolũtas atq om̃i laude prescribere enim se aubi tbãt.
ot siñe studĩs dissensionis sententie cdicerent. si sedem ip̃axat
te m plĩ puibliti consilĩ eeligione concordie deumpisset. Tu ct̃
ferro. cũ metu. cũ addictis. cũ pͥuilegus. cũ p̾sentib copus ꝑdicorũ
absentis ex̃citꝰ. t̾rore et minus consulũ societate et ne fario foedere.
seruitute opp̃ssam ciuitatẽ teneres: libertatis signũ posiusti. magis ad
luclibriũ impudençie: qũã ad simulacõnẽ religioĩs. Ille in cireia que
poterat sine cuiꝯꝙͣ incõmodo decditari : tu in cuus optime de re .p. me¬

Expanded text:
tuum porro tempus libertate populi Romani oppressa, senatus auctoritate deleta. tuum porro tempus libertate populi Romani oppressa, senatus auctoritate deleta. res illa plena iustitiae, sapientiae, dignitatis censor enim, penes quem maiores nostri, id quod tu sustulisti, iudicium senatus de dignitate esse voluerunt, Concordiae signum volebat in curia curiamque ei deae dedicare, praeclara voluntas atque omni laude digna; praescribere enim se arbitrabatur ut sine studiis dissensionis sententiae dicerentur, si sedem ipsam ac templum publici consili religione Concordiae devinxisset. tu cum ferro, cum metu, cum edictis, cum privilegiis, cum praesentibus copiis perditorum, absentis exercitus terrore et minis, consulum societate et nefario foedere servitute oppressam civitatem teneres, libertatis signum posuisti magis ad ludibrium impudentiae quam ad simulationem religionis. ille in curia quae poterat sine cuiusquam incommodo dedicari, tu in civis optime de re publica me
Abbreviated transcription (Latin):
iuenũ msero parabat᷑. de .c .xi. pompeio ꝓpugnatore et iustode
imꝑũ int̾ficiendo consilia mibantire: senatꝰ ne qd ẽẽt. ut lugent
sem̃ꝑ boni ut capta res.ꝑ. consulũ ꝓdicione. ut tribunicia tenet᷑.
Hec cum tot tantaq ag̾ent᷑ nõ mixũ est psextĩ in furore anmi
et cetitate multa illũ et te fefellisse. At uidete q̃nta sit uis huiꝰ
papirie legis in xetali: nõ qualẽ tu adfers sceleris plenã et fu¬
roeis. Marcius tensor signũ concondie fecerat. idq ĩpublito co¬
locarat. Hoc sigͥe cassius censor cum in curiã transtulisset: colle¬
giũ uẽum consuluit. nũqd ẽẽ cause uideret᷑ quin id signũ curĩaq
concordie dedicaret. Queso panti ficos et homine cũ honue et
ronarꝯ cũ tr̃de et reni cũ recomparate. Ille erat sũma modestiã et gra¬
uitate censor: hic ł. R P .I stelere et audatia singulari. Temri illđ̃
erat tran qllũ et in libertate popili et gubernacione posicũ senatus

Expanded text:
opugnatore et custode imperi, interficiendo consilia inibantur, senatus ne quid esset, ut lugerent semper boni, ut capta res publica consulum proditione vi tribunicia teneretur. haec cum tot tantaque agerentur, non mirum est, praesertim in furore animi et caecitate, multa illum et te fefellisse. at videte quanta sit vis huius Papiriae legis in re tali, non qualem tu adfers sceleris plenam et furoris. Q. Marcius censor signum Concordiae fecerat idque in publico conlocarat. hoc signum C. Cassius censor cum in curiam transtulisset, conlegium vestrum consuluit num quid esse causae videretur quin id signum curiamque Concordiae dedicaret. quaeso, pontifices, et hominem cum homine et tempus cum tempore et rem cum re comparate. ille erat summa modestia et gravitate censor: hic tribunus plebis scelere et audacia singulari. tempus illud erat tranquillum et in libertate populi et gubernatione positum senatus:
Abbreviated transcription (Latin):
nqũa iudices p̃stat m̃ eandẽ illã recidexe fortna qãatane aimuot¬
tare meis defensoribꝰ et consoruatoribꝰ calamitate. Anego mheg
rebe ẽẽ possim his pulsis. qui me huiꝰ urbis compote fecerũt i Nõ
eeo ño pot̾o ẽẽ iudices. Neq hic uiꝙ puer qui his lacrimis qr a
sit pietate delarat ÷ amisso patue suo ꝓpt̾ me : m ip̃m incolumei
uidebit. nec quoã escũq me uiderit ingemistet.ac pestẽ suam at
pateis sui sele dicet uidere. Ego uͦ uos mom̃i fortmasqustam e
rit oblata complectar. ne meab his quos neo nõie sordidatos uide¬
tis umqͣm ulla fortuna diuellat: noq he nationes quibꝰ me sona¬
tus comẽdauit. quibꝰ de me gr̃as egie: huc apone aome nnesono
udebunt. S hec di inmortalee qui me suis templis aduenientie
recepeeunt stiratũ ab his uixis et .P. lentulo cos. atq ipa reg¬
P. qua nichil est sanctiꝰ ÷ ur̃e potestati Iuditos cõmiserũt. Uos hoc

Expanded text:
inquam, iudices, praestat in eandem illam recidere fortunam quam tantam imporinquam, iudices, praestat in eandem illam recidere fortunam quam tantam importare meis defensoribus et conservatoribus calamitatem. an ego in hac urbe esse possim, his pulsis qui me huius urbis compotem fecerunt? non ero, non potero esse, iudices; neque hic umquam puer, qui his lacrimis qua sit pietate declarat, amisso patre suo propter me, me ipsum incolumem videbit, nec, quotienscumque me viderit, ingemescet ac pestem suam ac patris sui se dicet videre. ego vero hos in omni fortuna, quaecumque erit oblata, complectar, nec me ab iis quos meo nomine sordidatos videtis umquam ulla fortuna divellet; neque eae nationes quibus me senatus commendavit, quibus de me debunt. Sed haec Dii immortales, qui me suis templis ad venientem receperunt, stipatum ab his viris, et P. Lentulus Consul. atque ipsa Resp. qua nihit est sanctius, vestrae potestati, Iudices, commiserunt. Vos hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ppt unt̃ me. qͥa me de fenderũt. qͥa mẽũ casũ luctũq do¬
nierũt i qͥa me lugẽti pagrie. flagitanti senatui postẽ t
italie: uobis om̃ibꝰ orantibꝰ ueddiderũt. Qđ tantũ est
i me stelus: Qa tantopere deliqͥ illo die cũ ad uos indicia licteras
confessiones cõminis exitũ dotuli. cũ pariũ uobis: At si scelestas
est amare ꝑtĩam. ꝑtuli poenaꝵ satis. euersa domꝰ est : fortunte
uexate. dissipati liberi. raptata coniux. frater optimꝰ intredi¬
bili pietate. aniore inaudito. maxinio insqualore uolutatus est
ad pedes inimicissimoꝵ. Ego pulsꝰ aris. focis. dus penatibꝰ. distc̃tꝰ
ameis carui patriã : quã ut leuissi ẽ ditã certa de texera. ꝑtuti
ceudelitate mimicoꝵ: stelo infideliũ . fraude inuidoꝵ. Si hoc
nõ est satis q̃d hec om̃ia deleta uident᷑ reditu meo: multo mn multo

Expanded text:
propter unum me, quia me defenderunt, quia meum casum luctumque dopropter unum me, quia me defenderunt, quia meum casum luctumque doluerunt, quia me lugenti partiae, flagitanti senatui, poscenti Italiae, vobis omnibus orantibus reddiderunt. Quod tantum est in me scelus? quid tantopere deliqui illo, illo die cum ad vos in dicia, literas, confessiones communis exitii detuli? cum patui vobis? Ac si scelestum est, amare patriam, pertuli poenarum satis. Eversa domus est, fortunae vexatae, dissipati liberi, raptata coniux, frater optimus in credibili pietate, amore inaudito, maximo in squalore volutatus est ad pedes inimicissimorum: ego pulsus aris, focis, Diis penatibus, distractus a meis, carui patria, quam ut levissime dicam certe texeram, pertuli crudelitatem inimicorum, scelus in fidelium, fraudem inon est satis, quod haec omnia deleta videntur reditu meo, multo mihi, multo,
Abbreviated transcription (Latin):
et carissimoꝵ ciuiũ dignitate et glia dicente et plura etia
aice parant̃ẽ. horũ aspectꝰ in ĩp̃o cursu oraciõis rep̃ssit.
uideo ꝑ sestium mee salutis. iree auctoritatise publice cau¬
se de fensore.ꝓpugnatore. actorẽ:ueu. Uideo hunc ꝑterta¬
tum. eiꝰ filium o culis lacrimiãtibꝰ me intuentẽ: uideo
cedis cotidiane. de fensor̃e temploꝵ atq tectoꝵ psidis̃ curie.
sordidatũ et reũ. Uideo .P. lentulũ cuiꝰ ego patr̃e deũ at pa¬
uentẽ statuo: fortune ac nominis moi fris eroumq nẽoxũ.
in hoc misero stalore et sordibꝰ: cui suꝑior annꝯ ide etuii¬
lem pareis et p̃cextã populi iudicio togani dederit: hũc
hoc anno in hac toga nogationis iniustissime subita acirui¬
tatẽ. ꝓ patre fore tissimo et cdarissimo aue dẽpcante. atq hic
tot et taliũ ciusum sqͣloꝵ: hic lucto. he sordes suscopte st̃

Expanded text:
et clarissimorum civium dignitate et gloria dicentem et plura etiam et clarissimorum civium dignitate et gloria dicentem et plura etiam dicere parantem horum aspectus in ipso cursu orationis repressit. video P. Sestium, meae salutis, vestrae auctoritatis, publicae causae defensorem, propugnatorem, actorem, reum; video hunc praetextatum eius filium oculis lacrimantibus me intuentem; video caedis cotidianae, defensorem templorum atque tectorum, praesidium curiae, sordidatum et reum; video P. Lentulum, cuius ego patrem deum ac parentem statuo fortunae ac nominis mei, fratris liberorumque nostrorum, in hoc misero squalore et sordibus; cui superior annus idem et virilem patris et praetextam populi iudicio togam dederit, hunc hoc anno in hac toga rogationis iniustissimae subitam acerbitatem pro patre fortissimo et clarissimo civi deprecantem. atot et talium civium squalor, hic luctus, hae sordes susceptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑa toribꝰ nrõis ꝑ tot annos. de imꝑio et de gloria dec̾tauit
Hũnc sui ciues e ciuitate eiecerũt: nos etĩa hostem li̾teris
nr̃is et memo riã uidemꝰ ee celebratũ. Quare iutenur
nẽos brutos canullos. ahalcas. detios cireios. fabricios.ma¬
ximos scipiones.lentulos. emilios innumerabiles alios.
qui hanc .R. P. stabiliuerũt. quos equidẽ in deoꝵ ĩmorta¬
lium coetu ac num̃o repono. Amemꝰ peĩam pareamꝰ sena¬
tui. consulamꝰ bonis. p̃sentis fructꝰ negligamꝰ: posteritatis
deniq corpꝰ uiroꝵ fortiũ magnoꝵ hominũ ẽẽ mortale: ani¬
mi uero motꝰ et uirtutis glĩam sempit̃nã. Neq hanc opimo¬
nem si in illo sanctillimo hercale consecrata uidemꝰ cuiꝯ̃ cor¬
pore ambusto uitã eiꝰ et uirtute in mortalitas excepille dicat᷑
talẽ glĩam consecutos. S me repente iudites de fortillimor

Expanded text:
imperatoribus nostris per tot annos de imperio et de gloria decertavit? imperatoribus nostris per tot annos de imperio et de gloria decertavit? hunc sui cives e civitate eiecerunt: nos etiam hostem litteris nostris et memoria videmus esse celebratum. qua re imitemur nostros Brutos, Camillos, Ahalas, Decios, Curios, Fabricios, maximos, Scipiones, Lentulos, Aemilios, innumerabilis alios qui hanc rem publicam stabiliverunt; quos equidem in deorum immortalium coetu ac numero repono. amemus patriam, pareamus senatui, consulamus bonis; praesentis fructus neglegamus, posteritadenique corpus virorum fortium magnorum hominum esse mortale, animi vero motus et virtutis gloriam sempiternam; neque hanc opinionem si in illo sanctissimo hercule consecratam videmus, cuius corpore ambusto vitam eius et virtutem immortalitas excepisse dicatur, talem gloriam consecutos. sed me repente, iudices, de fortissimorum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem paulo ante soruarat. nec aristidis tuga qͥ unꝰ
om̃ium iustissimꝰ fuille tradit᷑: si postea sumi eiꝯde cuita¬
tis uixi quos nominati appellari nõ est necelle ꝓpostis tot
in ea ciuitate nati unde orta mͥ grauitas et magnitudo ani¬
mi uidet᷑. tum in tanta glia insistentes ut om̃ia humana le¬
uiora uideri debeãt.demde ad eam rem ꝑ tuenda adg̃ssi
que tanta dignitate est: ut eam defendente occidere nõ aliud
sit. qͣm obpugñatẽ rer potrõi. Homines greci quos antea
nominaui inique a suis ciuibꝰ danmati atq expuls⁊ tam̃
qͥa bene sut de suis ciuitatibꝰ meriti tanta hodie głia sũt
non in gretia solũ. s ecia apud nos atq in ceris tris: ut eos
a quibꝰ illi obp̃ssi sint nemo nominet. horũ calamitatẽ domi¬
na cioni illo ꝵ om̃s ante ponãt. Qs car thaginiensiũ pluris
fuit hãnibale consilio uretute xebꝰ gestis: qui unꝰ cũ tot

Expanded text:
civitatem paulo ante servarat, nec Aristidi fuga, qui unus civitatem paulo ante servarat, nec Aristidi fuga, qui unus omnium iustissimus fuisse traditur; si postea summi eiusdem civitatis viri, quos nominatim appellari non est necesse, propositis tot in ea civitate nati unde orta mihi gravitas et magnitudo animi videtur, tum in tanta gloria insistentes ut omnia humana leviora videri debeant, deinde ad eam rem publicam tuendam adgressi quae tanta dignitate est ut eam defendentem occidere optatius sit quam oppugnantem rerum potiri? homines Graeci quos antea nominavi, inique a suis civibus damnati atque expulsi, tamen, quia bene sunt de suis civitatibus meriti, tanta hodie gloria sunt non in Graecia solum sed etiam apud nos atque in ceteris terris, ut eos a quibus illi oppressi sint nemo nominet, horum calamitatem dominationi illorum omnes anteponant. quis Carthaginiensium pluris fuit Hannibale consilio, virtute, rebus gestis, qui unus cum tot
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ dignitatis atq imꝑũ semꝑ hĩti sunt. Ac nequis oxteo
aut aliquoꝵ ptea casu hant uite uiam ꝑtimestat unq haeo
celeberrimũ in foro. sepulceũ de sectiss miu i litore dyerachi¬
no uelictũ est. Utq hunctanie flagranto muuidia ꝓpr inte
uuẽ egeogiũ miqui iudicũ ꝓcella ꝑuextit. Ceteriũo aut re¬
pentina ui ꝑculsi ac tempestate populari : ꝑ populũ tanĩe
ipm receeati sũt atq reuocati. aut om̃ino inuulnerati mui¬
olatiq uixerũt. At u̾o hi qui senatꝰ consilium. qauctori¬
tate bonorũ. qui nstituta maioꝵ negles erũt ÷ et imꝑite.
Qđ si apud atheniensis. hommes gretos longe aneorit
hominũ grauitate disiũctos ñ deerãt qui uem. ł ꝯt̃ popli
temeritãte defenderet. cũ om̃s qui ita fecerãt: eniuitato
eicerẽt᷑. si themistodẽ illũ conseruatore pẽie nõ detruit
a d ꝑ. defendenda. noc melciadis calantas queutanit

Expanded text:
huius dignitatis atque imperi semper habiti sunt. ac ne quis ex nostro huius dignitatis atque imperi semper habiti sunt. ac ne quis ex nostro aut aliquorum praeterea casu hanc vitae viam pertimescat, unus in hac celeberrimum in foro, sepulcrum desertissimum in litore Dyrrachino relictum est. atque hunc tamen flagrantem invidia propter civem egregium iniqui iudici procella pervertit. ceteri vero aut, repentina vi perculsi ac tempestate populari, per populum tamen ipsum recreati sunt atque revocati, aut omnino invulnerati inviolatique vixerunt. at vero ii qui senatus consilium, qui auctoritatem bonorum, qui instituta maiorum neglexerunt et imperitae quod si apud Atheniensis, homines Graecos, longe a nostrorum hominum gravitate diiunctos, non deerant qui rem publitemeritatem defenderent, cum omnes qui ita fecerant e civitate eicerentur; si Themistoclem illum, conservatorem patriae, non deterruit a re publica defendenda nec Miltiadi calamitas, qui illam
Abbreviated transcription (Latin):
faciant honores ne attingãt .R.P. patiãtur uiroꝵ fortiũ li¬
bore. se ocio suo ꝑfiui. Qui aute bona fama bonoꝵ que sola
uere głia nominari potest expctunt: alus daũ que xce de¬
bent et uoluptates non sibi. Sudandũ est his ꝓcomuibꝯ cõmo¬
ais i adeunde inimicitie sub eũde sepe ꝓ .R.ẜ. tempestates. cu
multis auda cibꝰ imꝓbis nõ nũꝙ ocia potentibꝰ annicandum.
Hec audimꝰ de darissimoꝵ uneoꝵ consilus et factis. hec actepi¬
mus. het legimo ueq eos in laude põitos udemꝰ qui mataẽt
aliqñ populi animos ad sedicionẽ : aut qui largicione cecaeũt
pientes impitoꝵ. aut qui fortis et claros uixos et bene deue
ꝑ.mexitos̃ in inudiam aliqũa uocauerũt. Leuis hos semꝑ
nt̃ homnes: et audates et nalos et ꝑniciosos ciues putaunt.
At uc qui hoꝵ inpetꝰ et conatꝰ xepressecũt : qui aucto ritate.
qui fide qui constantia. qui magnitudie aninii consiliis auote¬
aium uestitrent. hi graues. hi pucipes . hi ducos. hi auctoẽs

Expanded text:
. patiantur viros fortes, laborum patientes, frui, qui autem bonam famam bonorum, quae sola vere gloria nominari potest, expetunt, aliis otium quaerere debent, et voluptates, non sibi. Sudandum est his pro communibus commodis, adeundae inimicitiae, secundae saepe pro republ. tempestates, cum multis audacibus, improbis, non numquam etiam potentibus dimicandum. haec audivimus de clarissimorum virorum consiliis et factis, haec accepimus, haec legimus. neque eos in laude positos videmus qui incitarunt aliquando populi animos ad seditionem, aut qui largitione caecarunt mentis imperitorum, aut qui fortis et claros viros et bene de re publica meritos in invidiam aliquam vocaverunt. levis hos semper nostri homines et audacis et malos et perniciosos civis putaverunt. at vero qui horum impetus et conatus represserunt, qui auctoritate, qui fide, qui constantia, qui magnitudine animi consiliis audacium restiterunt, hi graves, hi principes, hi duces, hi auctores
Abbreviated transcription (Latin):
sepe hostibꝰ obtulisset. Hec ego et multa alia cogitãs. hoc uide¬
hani si causam publicã mea moxs ꝑemisset: neminẽ unꝙͣ fore qͥ
audexet susciꝑe contͣ imꝓbos aius salutẽ rei .p. Itaq nõ solũ
siue interissem s eciã si morbo extinctꝰ essem. fore putabã
ut exemplũ xei p. conseruãde in ecũ simul int̾ix et. Ds ai.
uinquã me a senatu populos .R. tanto omuiũ bonoꝵ scudio

Expanded text:
saepe hostibus obtulisset. haec ego et multa alia cogitans hoc videsaepe hostibus obtulisset. haec ego et multa alia cogitans hoc videbam, si causam publicam mea mors peremisset, neminem umquam fore qui auderet suscipere contra improbos civis salutem rei publicae; itaque non solum si vi interissem, sed etiam si morbo exstinctus essem, fore putabam ut exemplum rei publicae conservandae mecum simul interiret. quis enim umquam me a senatu populoque R
Abbreviated transcription (Latin):
n ec sine ea qͥtqͣm expetendũ ẽẽ homini in uita putassem : mortẽ
quã eciã uirgines athenis regis opinor ericthei filie ꝓ patͥa
contẽpsisse dicũt᷑. Ego uir con sularis tantis rebꝰ gestis time¬
ren : Rresertim cũ eiꝰ eẽm ciuitatis ex quaqi muciꝰ solꝰ ĩ castͣ
porlẽne uenisset: eũq int̾tic̾e ꝓposita sibi morte conatꝰ eẽt. Ex
qua .p. de cius pͥmũ pat̾ post aliqͦt annos patriã urr̃tute p̃ditꝯ
filiꝰ se ac uitã suã instructa acie ꝓ salute ppłi .R. uictoriaq de¬
uouisset. ex qua muumerabiles alii. partim ddipiscende lau.¬
dis. partim uitande turpitudiuis causa ⁊mortẽ in uariis
bellis equissimis auimis oppetissent: in qua tiuita te ip̃e memi¬
nissem patr̃e huiꝰ .in. crassi fortissimũ uixũ ne uideret uic¬
torẽ unius inimicũ: eadẽ sbi manu uitã exhausisse. qua mortẽ

Expanded text:
nec sine ea quicquam expetendum esse homini in vita putassem, mortem, nec sine ea quicquam expetendum esse homini in vita putassem, mortem, quam etiam virgines Athenis, regis, opinor, Erechthei filiae, pro patria contempsisse dicuntur, ego vir consularis tantis rebus gestis timerem? praesertim cum eius essem civitatis ex qua C. Mucius solus in castra Porsennae venisset eumque interficere proposita sibi morte conatus esset; ex qua P. Decius primum pater, post aliquot annos patria virtute praeditus filius se ac vitam suam instructa acie pro salute populi Romani victoriaque devovisset; ex qua innumerabiles alii partim adipiscendae laudis, partim vitandae turpitudinis causa mortem in variis bellis aequissimis animis oppetissent; in qua civitate ipse meminissem patrem huius M. Crassi, fortissimum virum, ne videret victorem vivus inimicum, eadem sibi manu vitam exhausisse qua mortem