comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilis. Quas uurtutes ꝙͣto
plus habebis inte tanto ꝓpĩ¬
quior deo eris: et maiorem
tui ꝯditoris geres similitu¬
Smẽ. Quidmaiꝰ hu tibi fa¬
ce̾ potuit. ꝙͣ ut ad similitu¬
dinẽ suam te ꝯderet factor
tuus: eisdem uirtutũ uestimẽ¬
tis t e ornaret. quib ip̃e
ornatus est: Attende gͦ dili¬
genter pͥme ꝯdicionis tue ex¬
cessenciã et uenerandaistẽ
tͥnitatis ymaginẽ inte ip̃a¬

Expanded text:
humilis. Quas virtutes quanto humilis. Quas virtutes quanto plus in te habebis, tanto propinquior Deo eris et majorem tui Conditoris geres similitudinem. Quid majus his tibi facere potuit, quam ut ad similitudinem suam te conderet factor tuus; et eisdem virtutum vestimentis te ornaret, quibus ipse ornatus est? Attende igitur diligenter primae conditionis tuae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
Silig̾e. ut diligamuo eũ toto
corde. tota aĩa. tota mente
idest toto intellectu. tota bo¬
luntate et memoria. hoc est¬
toto affectu smne deffectu cum
discrecionis intuitu. Nec solꝰ
sufficit de eo intellectus ad bt̃ĩ¬
tudnẽ: insi sit ĩ amore eius
uolũtas. Inmo hec duo nõ suf¬
ficiũt insi memoria addatur.
semper ĩmente intesligetis
et uolentis maneat deus: ut
sicut nullũ pt̃ esse momentũ
quo homo nõ utatur uel frua¬
tur dei bonitate uel imẜicordia
ita nullũ sit momentũ quo
eũ pñtem nõ hẽat ĩ mẽoria
tatem tuã nobisis crea¬
tura: qͣm nõ solũ insignita
es dei ymagine uerum eciã
decorata similitudine. Sicut
enĩ creator tuus qui te ad si¬
militudinẽ suã creauit est ca¬
ritas. bonus ⁊ iustus suauis
et mitis paciens et miẜicors
et cet̾a insignia q̃ deeo legũ¬
tur: ita tucreata es ut cau¬
tatẽ hr̃es. et esses mũda ⁊ scã
puschra et decora mitis et

Expanded text:
diligere, ut diligamus eum toto diligere, ut diligamus eum toto corde, tota anima, tota mente: id est, toto intellectu, tota voluntate, et tota memoria; hoc estto affectu, sine defectu, cum discretionis intuitu. Nec solus sufficit de Deo intellectus ad beatitudinem, nisi sit in amore ejus voluntas. Imo haec duo non sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et volentis maneat Deus: ut sicut nullum potest esse momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate vel misericordia; ita nullum sit momentum, quo eum praesentem non habeat in memoria tatem tuam, nobilis creatura; quoniam non solum insignita es Dei imagine, verum etiam decorata similitudine. Sicut enim Creator tuus, qui te ad similitudinem suam creavit, est charitas, bonus et justus, suavis et mitis, patiens et misericors, et caetera insignia quae de eo leguntur: ita tu creata es, ut charitatem haberes, et esses munda et sancta, pulchra et decora, mitis et
Abbreviated transcription (Latin):
si uis amari adeo: re¬
forma inte ymaginẽ suam
et amabit te. Repara inte
smuilitudinẽ suam. et defide¬
rabit te. Confilio namq sec
tͥnitatis ad ymaginẽ et si¬
militudinẽ suam te creauit
creator tuus ꝙ nussi asteri
ex creaturis donauit: ut tan¬
to eũ ardencius diligeres ꝙͣ¬
to mirabilius te ab eo ꝯditã
intelligeres. Considera ergo
nobilitatẽ tuã: qm̃ sicut deꝰ
ubiq est totus omĩa uiuifi
tans. mouens et gubernans.¬
ł et sicut deus est uuut et sapit.
ius et sapis. Et sicut in deo
lius et spũs sanctus: sic tu
sicut ex patre generatur filiꝰ
et ex utroqz proce dit spũs
sanctus: ita ex ĩtessectu gn̾a¬
tur uoluntas. et ex hus am¬
bobus ꝓcedit memoria. Et
sicut deus est pater. deus est
filius. deus est spus sanctus
non tamẽ tres dii s unus
deus et tres persone. Ita aĩa
est incellectus. aĩa uoluntas.
aĩa memoria. nõ tamẽ tres
aĩe: s una aĩa et tres uires.
ex quibus aĩe uiribus quasi
excellentioribus iubemur deũ

Expanded text:
si vis amari a Deo, reforma in te imaginem suam, et amabit te: repara in te similitudinem suam, et desiderabit te. Consilio namque sanctae Trinitatis ad imaginem et similitudinem suam creavit te Creator tuus; quod nulli alteri ex creaturis donavit: ut tanto eum ardentius diligeres, quanto mirabilius ab eo te conditam intelligeres. Considera ergo nobilitatem tuam: quoniam sicut Deus ubique est totus, omnia vivificans, omnia movens et gubernans Et sicut Deus est, vivit et sapit - vis, et sapis. Et sicut in Deo lius, et Spiritus sanctus: sic et tu sicut ex Patre generatur Filius, et ex utroque procedit Spiritus sanctus: ita ex intellectu generatur voluntas, et ex his ambobus procedit memoria. Et sicut Deus est Pater, Deus est Filius, Deus est Spiritus sanctus; non tamen tres dii, sed unus Deus, et tres personae: ita anima est intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen tres animae, sed una anima, et tres vires. Ex quibus animae viribus quasi excellentioribus jubemur Deum
Abbreviated transcription (Latin):
exercicio uirtutũ. dignitate
p̾mioꝵ: ut qñ apparebit qͣlis
sit tũc similis apparere possie
Eimulis enim similẽ querit.
et quasẽ te ꝑaueris deo. tasis
neccesse est appareat tibi deꝰ
Si gͦ natiuã puscritudinem
tuã inte reꝑau̾is. cõcupiscet
rex decorẽ tuũ. qm̃ ip̃e deꝰ tuꝰ

Expanded text:
exercitio virtutum, dignitate praemiorum; ut quando apparebit qualis sit, tunc similis ei apparere possis. Similis enim similem quaerit: et qualem te paraveris Deo, talis necesse est appareat tibi Deus. Si ergo naturalem pulchritudinem tuam in te reparaveris, concupiscet rex decorem tuum: quoniam ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
tuo et a sabore alieno. Intessec¬
tu gignitur consensu ꝯcipit᷑
affectu nascitur effectu nucͥtur
Quando uĩtatẽ intesligis
uel aliũ intelligere facis. xp̃m
gignis. Nosti uoluntatẽ dei.
ꝯsentiei et ꝯcepisti. Quando
gignis es pater. qñ concipis
es mater: amando parturis
operando nutris. Sic sic in
pt̃ate cuiusq relinquit᷑. urͣ¬
nam tante prosis mater effi¬
ciatur. maledicta gͦ sterilis q̃
nõ parit: que talem filiũ pro

Expanded text:
tuo, et ab ore alieno. Intellectu gignitur, consensu concipitur, affectu nascitur, effectu nutritur. Quando veritatem intelligis, vel alium intelligere facis, Christum gignis. Nosti voluntatem Dei? consenti ei, et concepisti. Quando gignis, es pater; quando concipis, es mater. Amando parturis, operando nutris. Sic, sic in potestate cujusque relinquitur, utrumnam tantae prolis mater efficiatur. Maledicta ergo sterilis quae non parit, quae talem filium pro
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ intessigo cũ uoso: in¬
tellecte autẽ semꝑ ꝯsencio si¬
uoluero. uelle tanen non pos¬
sum: insi gr̃a dei fuerit mecũ
nulla est enĩ humana indu¬
stria. sine dei gr̃a. Ex quo pͥ¬
mus homo peccauit nature
bonũ ꝑdidimꝰ pariter ⁊ arbi¬
trii bigorẽ: s nõ electionẽ ne
nõ esset nr̃m ut emendaremꝰ
deo ⁊ inuitante ad salutem
ut uel eligamꝰ uel sequamur
Ptatis nr̃e est diurne ĩspira¬
ciom acquiest̾e: et que adsa¬
sutẽ nr̃am ꝑtinẽt esigere
⁊ sequi. Diini gͦ muneris
est. ut possimius ad ipisti ꝙ se¬
quendo cupiiꝰ consequi. No¬
stre pt̃atis est et ignauie ut
labamur: sollicitudinis uero
nr̃e est et celestis ꝑiter adiu

Expanded text:
er intelligo cum volo: intellectae autem semper consentio: velle tamen non possum, nisi gratia Dei fuerit mecum. Nulla est enim humana industria sine Dei gratia. Ex quo primus homo peccavit, naturae bonum perdidimus, pariter et arbitrii vigorem, sed non electionem, ne non esset nostrum, ut emendaremus Deo et invitante ad salutem, ut vel eligamus, vel sequamur. Potestatis nostrae est divinae inspirationi acquiescere, et quae ad salutem nostram pertinent eligere et sequi: divini vero muneris est ut possimus adipisci, quod sequendo cupimus consequi. Nostrae potestatis est et ignaviae, ut labamur: sollicitudinis vero nostrae est et coelestis pariter adju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdicionis sue Dignitatẽ non
pensat. Ocustos cordis si nõ¬
dũ y doneus es intrare ad te
ip̃m. quomodo ad illa rimã¬
da ydoneus eris que sũt ĩtra
uel supra temet ip̃m. Si nec¬
dum dignus es intrare ĩta¬
bernaculũ primũ: qua fronte
p̾sumis intrare in taberna¬
culũ scdm̃. hoc est in scã sc̃oꝵ.¬

Expanded text:
conditionis suae dignitatem non conditionis suae dignitatem non pensat. O custos cordis, si nondum es idoneus intrare ad te ipsum, quomodo ad illa rimanda idoneus eris quae sunt intra, vel supra te ipsum? Si necdum dignus es intrare tabernaculum primum, qua fronte praesumis ingredi tabernaculum secundum, hoc est in Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. Uel quibus meritis emi¬
neat. et quid prohiis pene
uel prenii expectare debeat
qͣntũ cotidie proficiat uel de¬
ficiat. cũ qͣnta animi ĩdustͥa
satagat pͤterita mala delere
presencia dectinare. futura
preuenire: cũ quanta antim
ꝯstancia studeat reꝑare bona
amissa custo dire uel multipli¬
care bona possessa. O ꝙͣ ncc̾ia
discussio. et ꝙͣ miranda specu¬
sacio tot ammi uututes. tot
eius exercitacõnes. tot eius
studia uel merita pre oculis
animũ tuũ ab inferioꝵ amo¬
re. ne forte de sublimibz eiectꝰ
et de loco uoluptatis appria
concupiscencia abstractus
⁊ illectus post concupiscẽtias
gus suꝑ t̾ram. Deniqz si cupis
implere dñicum preceptum.
om̃i custodia: serua cor tuũ.
Nescit enĩ quid despũ ange¬
lico. quid despũ diumno senti¬
re debeat qui spm̃ suũ prius
nõ cogitat. Nichil recte esti¬
mat: qui se ip̃m ignorat.
Nescit ꝙͣ sus pedibus suis oĩs
nũdana gloria iaceat.qui

Expanded text:
ceat, vel quibus meritis emiceat, vel quibus meritis emineat, et quid pro his poenae vel praemii exspectare debeat: quantum quotidie proficiat, vel deficiat: cum quanta animi industria satagat praeterita mala flere, praesentia declinare, futura praevenire: cum quanta animi constantia studeat reparare bona amissa, custodire et multiplicare possessa. O quam necessaria discussio et quam miranda speculatio, tot animi virtutes, tot ejus exercitationes, tot ejus studia vel merita prae oculis animum tuum ab inferiorum amore; ne forte de sublimibus ejectus, et de loco voluptatis a propria concupiscentia abstractus et illectus, post concupiscentias gus super terram. Denique, si cupis implere dominicum praeceptum, 363 omni custodia serva cor tuum . Nescit enim quid de spiritu angelico, quid de Spiritu divino sentire debeat, qui suum prius non cogitat. Nihil recte existimat, qui se ipsum ignorat. Nescit quod sub pedibus suis omnis mundana gloria subjaceat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uninter omĩa aĩalia¬
hũ anũgenus tamẽ
diginori forma tũc dignioꝵ
potencia dignius reꝑiatur.
nulla scĩa melior est illa. qͣ
cognouit homo se ipm̃n. Relin¬
que ergo ⁊ cetera et te ip̃m
discute: ꝑ te curre. et ĩte cõ¬
siste. A te incipiat cogitatio
tua ⁊ in te fimatur: nec fru¬
stra in alia distendaris. te neg¬
lecto. Preter salutem tuã. in¬
chil cogites: qm̃ in acquisi¬
cione salitis tue. nemo ẽ tibi
germanior: nemo ꝓpniquior
te ip̃o. Si uero aliquid̃ cogita¬
cioni tue se offerat ꝙ nõ quo¬
quomi ͦ ad tuã ip̃ius salutem
ꝑtineat ilico respue ⁊ expue
ut semper te possis inspicere
et de cognicione tui uenire
ad cognicionẽ dei. Agnost̾e
se debet homo ad que bona sit
naturaliter propcior. uel ad
que mala prochimor: quib
studus debeat uehemencius
insistere: ꝯtra que mala de¬
beat instancius uigilare: qͥb
exerticus uaseat mesius ꝓ mo¬
ueri. quib uicis ualeat faciliꝰ
corrũpi. quibus culpis subia¬

Expanded text:
inter omnia animaliahumanum genus tum digniori forma, tum digniori potentia dignius reperiatur; nulla scientia melior est illa, qua cognoscit homo se ipsum. Relinque ergo caetera, et te ipsum discute: per te curre, et in te consiste. A te incipiat cogitatio tua, et in te finiatur; nec frustra in alia distendaris te neglecto. Praeter salutem tuam nihil cogites; quoniam in acquisitione salutis tuae nemo est tibi germanior, nemo propinquior te ipso. Si vero aliquid cogitationi tuae se offerat, quod non quoquo modo ad tui ipsius salutem pertineat, illico respue et exspue, ut semper te possis inspicere, et de cognitione tui venire ad cognitionem Dei. Agnoscere se debet homo, ad quae bona sit naturaliter promptior, vel ad quae mala proclivior: quibus studiis debeat vehementius insistere, contra quae mala debeat instantius vigilare: quibus exercitiis valeat melius promoveri, quibus vitiis valeat facilius corrumpi: quibus culpis subja
Abbreviated transcription (Latin):
torii ne labamur. Felix nãqz¬
homo qui sic sapienter ãbu¬
sat ne cadat. aut si ceciderit
ut statim resurgat. felicior
uero est. qui nũꝙͣ cecidit. feli¬
cissimꝰ autẽ qui iam cũ xp̃o
regnat. abbas

Expanded text:
torii, ne labamur. Felix homo qui sic ambulat sapienter, ne cadat; aut si ceciderit, ut statim resurgat. Felicior vero est qui nunquam cecidit: felicissimus autem est, qui jam cum Deo regnat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
libus precepit redimi et si pͥꝯ
nasc̾e̾tur femina quicũq filii
post eam nasc̾entur nõ apor

Expanded text:
libus praecepit redimi, etsi prius nasceretur femina, quandocunque filii post eam nascerentur, non opor
Abbreviated transcription (Latin):
dñs fecit cunc populo p̾cibis
moysi. Aquinta decima die.
post omnẽ collectionẽ fructa¬
um oportebat fieri hoc festĩ
⁊ ꝓpterea quo de onmibus fuitl̃
oportebat dno offerri. Ideo aut
quintodecimo die mensis fit
quia qͥntodecimo die mensis
licet nõ huius. S priuu in ta¬
fernaculis nubiũ habitare ce¬
perunt filui israel. Nubes .uii.
circuibant ex omni parte taber¬
naculũ et eciam totũ popusũ.
.Aĩas ĩmũdum quod ĩmolari
dño nõ potest. hic de aĩali a¬
git quos ĩ molari posset dño
si careret macula. Quod si da¬
re uoluerit ⁊cͣ Omne qd̾ dño
consetratur siue homo suue
aĩal. Ista consecracio ĩ hebreo
dicitur anathematizacio. qr
ista a coĩ hominũ usu remo¬
uebatur. quicquid hoc modo
sacrabatur dño quod nulla re¬
dempcione poterat reuerti
ad hoĩem eciam si pater conse

Expanded text:
nus fecit tunc populo precibus Moysi. A quinto decimo die post omnem collectionem fructuum oportebat fieri hoc festum, propterea quod de omnibus fructibus oportebat Domino offerri. Ideo autem quinto decimo die mensis fit? quia quinto decimo die mensis, licet non hujus, sed primi: in tabernaculis nubium habitare coeperant filii Israel. Nubes septem circuibant ex omni parte tabernaculum, et etiam totum populum.Animal immundum, quod immolari Domino non potest, etc. Hic de animali agit, quod immolari posset Domino si careret macula. Quod si dare voluerit, etc. Omne quod Domino consecratur, sive homo, sive animal. Ista consecratio in Hebraeo dicitur anathematizatio; quia ista a communi hominum usu removebantur. Quidquid hoc modo sacrabatur Domino, nulla redemptione poterat reverti ad hominem, etiam si pater conse
Abbreviated transcription (Latin):
Pars inferior componit᷑
ad sũmam pacem et tran¬
quissitatẽ: Pars autẽ suꝑior
ad gliãm et iocunditatem.
Nicet enĩ mens humana sit M
eius nature cuius est deus.
imago tamen issius nat᷑e
est ibi querenda et ĩueniẽ¬
da est ĩ nobis quo eciam na¬
tura nr̃a nichis hẽt mesiꝰ.
gz prius mens ip̃a inse ip̃a
consideranda est et ĩ ea re¬
perienda est iago der Mẽs
igitur quando cogitacione
se conspicit: intelligit se et
recognoscit. Quando contẽ¬
platione ad deuin ascendit
ũt eum intelligat et diligat.
imiago dei dicenda est. Cogi¬
tando eterna uir est sicut di¬
cit appostolus. Uir non debet
uesare caput suũ cumsit
mago dei et gloria id est ꝙͣ¬
to magis se extenderit ĩid
quod eternũ est: tantoma¬
gis indeformatur ad mia¬
ginẽ dei. et ideo non est cohi¬
benda ut inde se contineat
ac temperet. Quando uero
ea agit uel cogĩtat que sũt
temporalia: mulier appella¬
tur. Et tũc nõ est dicenda

Expanded text:
Pars inferior componitur Pars inferior componitur ad summam pacem et tranquillitatem: pars autem superad gloriam et jucunditatem. Licet enim mens humana non sit ejus naturae, cujus est Deus; imago tamen illius naturae, est, ibi quaerenda et invenienda est in nobis, quo etiam natura nostra nihil habet melius. Sed prius mens ipsa in se ipsa consideranda est, et in ea reperienda est imago Dei. Mens igitur quando cogitatione se respicit, intelligit se et cognoscit; quando contemplatione ad Deum ascendit ut eum intelligat et diligat, imago Dei dicenda est: cogitando aeterna, vir est; sicut dicit Apostolus, Vir non debet velare caput suum, cum sit imago Dei et gloria , id est quanto magis se extendit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei; et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat ac temperet. Quando vero ea agit vel cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur; et tunc non est dicenda
Abbreviated transcription (Latin):
eẽncialiter unũ est atq in¬
diuiduũ in se ip̃m scindit᷑.
et quod simplex inse rsme
partibus constat quasi qua¬
dam particione diuiditur.
neqz enĩ in homme uno a¬
lia essencia est eius spũs.
atq alia est eius aĩa: sed
prorsus una eademqz sim¬
plicis nature substancia.
Non enin in hoc gemino
docabulo gemina substan¬
cia intelligitur. sed cum ad
distinctionẽ ponitur gemi¬
na uis eiusdem essencie. una
superior por spm̃ alia ĩferior
per aĩam designatur. in hac
itaq diuisione aĩa et quos
aĩase est ĩ mig remanet sp̃e
autem et quod p̃ale est ad
sũma euolat. abinfimis
diuiditur ut ad suma subli¬
metur. ab aĩa scinditur ut
dño inuatur. Quomã qui
adheret de o unus spũs est¬
cũ illo. selix diuisio et mira¬
bilis separatio ubi quod cor¬
pulentũ et seculentũ est
deorsum remanet. quod
spãle et subtile est usqz
ad spetulationem diuine
glorie sublimatur et ĩeadẽ
imaginẽ tranfformatur.

Expanded text:
essentialiter unum est atque inessentialiter unum est atque individuum, in se ipsum scinditur; et quod simplex in se et sine partibus constat, quasi quadam partitione dividitur. Neque enim in homine uno alia essentia est ejus spiritus, atque alia est ejus anima: sed prorsus una eademque naturae simplicis substantia. Non enim in hoc gemino vocabulo gemina substantia intelldistinctionem ponitur gemina vis ejusdem essentiae, una superior per spiritum, alia inferior per animam designatur. In hac itaque divisione, anima et quod animale est in imo remanet; spiritus autem et quod spirituale est ad summa evolat. Ab infimis dividitur, ut ad summa sublimetur; ab anima scinditur, ut Domino uniatur: Quoniam qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Felix divisio et mirabilis separatio, ubi quod corpulentum et faeculentum est, deorsum remanet; quod spirituale et subtile est, usque ad speculationem divinae gloriae sublimatur, et in eamdem imaginem transformatur.
Abbreviated transcription (Latin):
excessu pax illa que exu¬
perat omẽ sensum inuemi¬
tur atq obtinetur. ut fiat
silenciũ in celo quasi hora
dimidia.ata ut ꝯtemplã¬
tis ammus missa astercã¬
tium cogitacionũ tumultu¬
acione turbetur nichil mue
niens quod uel per desideriũ
petat ues per fastidiũ argu¬
guat uel per odiũ accuset.
s intra contemplacionis
tran quissitatẽ totus cossi¬
gitur. intromittitur. ĩquen¬
dam affectũ multũ ĩusita¬
tũ introrsus ad nestio quã
dulcedmẽ: quesi semper sic
sentiretur profecto magna
felicitas esset. Nichil sen¬
sualitas nichil agit ia¬
ginatio: sed om̃is uis aĩe
officio. Purior autem aĩe
pars in illud intime quietis
secretũ et sũme tean quil¬
sitatis archanũ feliai iocũ¬
ditate introducitur. uinꝰ
ficax et penetrabilior om̃i
gladio ancipiti ⁊ ꝑtingẽs
usq ad diuisionẽ aĩe
⁊ spũs. Et ideo nichil ĩ c̾a¬
turis hac diuisione mira¬
bilius cernitur. ubi id quod

Expanded text:
excessu, pax illa quae exsuexcessu, pax illa quae exsuperat omnem sensum, invenitur atque obtinetur, ut fiat silentium in coelo quasi hora dimidia; ita ut contemplantis animus nulla altercantium cogitationum tumultuatione turbetur, nihil omnino inveniens quod vel per desiderium petat, vel per fastidium arguat, vel per odium accuset: sed intra contemplationis tranquillitatem totus colligitur, et intromittitur in quemdam affectum multum inusitatum introrsus ac nescio quam dulcedinem, quae si semper sic sentiretur, profecto magna felicitas esset. Nihil sensualitas, nihil agit imaginatio; sed omnis inferior officio. Purior autem animae pars in illud intimae quietis secretum, et summae tranquillitatis arcanum felici jucunditate introducitur. Vivus ficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus . Et ideo nihil in creaturis hac divisione mirabilius cernitur, ubi id quod
Abbreviated transcription (Latin):
cedit intelligencia. Racio ẽ¬
quidã animi motus uisum
mentis acuens: uera qz a fal¬
sis distinguens. Redeat ergo
ad se mens racionalis et col¬
ligat se inse. utsme ima¬
ginibus corporeis se ip̃am ⁊
oĩpotentis dei ĩuisibilem na¬
turã considerare ualeat. Ter¬
renaꝵ fantasmata iagi¬
nũ et. quicquid terrenũ co¬
gitaciom eius occurrerit re¬
spuat. et talem se intus q̃¬
rat et uideat qualis est
sine istis Consideret se talẽ
qualis sub deo super corpus
creata est. Deinde supͣ semet¬
ipãm surgat et se ip̃am de¬
serat atq quodãmodo in
obliuionem sibi ueniat. et se
contemplaciomi sui creato¬
ris humiliter et deuote subu¬
tiat. Cum emĩ ceperit mẽs
per puram intessigenciã
semet ip̃ãm excedere ⁊ illã
incorporee lucis claritatem
tota intrare. et in hus que
ĩtrinsecus uidet quendam ĩti¬
me suauitatis saporẽ trahe̾.
et ex eo intelligenciã suam
condice et insapienciã uer¬
tere intantũ in hoc mentis

Expanded text:
rocedit intelligentia. Ratio sirocedit intelligentia. Ratio siquidem est animi motus, visum mentis acuens, veraque a falsis distinguens. Redeat ergo ad se mens rationalis, et colligat se in se: ut sine imaginibus corporeis se ipsam, et omnipotentis Dei invisibilem naturam considerare valeat, terrenarum phantasmata imaginum, et quidquid terrenum cogitationi ejus occurrerit, respuat: et talem se intus quaerat et videat, qualis est sine istis; consideret se talem, qualis sub Deo supra corpus creata est. Deinde supra semetipsam surgat et se ipsam deserat, atque quodam modo in oblivionem sui veniat, et se contemplationi sui Creatoris humiliter et devote subjiciat. Cum enim coeperit mens per puram intelligentiam semetipsam excedere, et illam incorporeae lucis claritatem tota intrare, et ex iis quae intrinsecus videt quemdam intimae suavitatis saporem trahere, et ex eo intelligentiam suam condire, et in sapientiam vertere; in tanto hoc mentis
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cum autem aĩa in se
agit se ⁊ exse per se sola
mens dici solet. Sensus uo
ad sua ministeria implenda
consuetius aĩa dr̃ Epm̃idẽ¬
esse quod aĩam euuangelis¬
ta prenũciat dicens pt̃atẽ
habeo ponendi aĩam meã:
et rirsum ptãtem habeo su¬
mendieam. De hac quoq
ip̃a dñi aĩa: passiomis tp̃re
memoratus euuangelista
nato capite emisit. Q uid
ꝓ aĩam ponere. Sed aĩa dca
uel pro spãli natura. uel pro
eo ꝙ spiret in corpore. Item
animũ dicimꝰ esse qd̾ aĩam.
s aĩa uite est. animꝰ ꝯfilii
unde dicũt philosophi eciã
sine aĩo bitam manere et sine¬
mente aĩam durare. sicut
ĩamentibus. Ad mentẽ emĩ
ꝑtinere uidetur ut sciat. ad
aĩam ut uelit. Puerietiam
ingenitritis utero sine scĩa
⁊ uoluntate uiuũt. Mens autẽ
uocata est ꝙ emmeat ĩ aĩa
uel quod meminerit .xxxui¬
uapropter non aĩa.
Mens nainqz ex eodicta est
quod emmeat ĩ aĩa. Pstãcior
siquidẽ uis aĩe est. a qua ꝓ¬

Expanded text:
est. Cum autem anima in se est. Cum autem anima in se agit se, et ex se et per se, sola mens dici solet. Sensus vero ad sua ministeria implenda consuetius anima diesse quod animam evangelista pronuntiat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et rursus potestatem habeo, sumendi eam. De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus evangelista nato capite emisit spirituanimam ponere? Sed anima dicta vel pro spiritali natura, vel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo mente animam durare, sicut in amentibus. Ad mentem enim pertinere videtur ut sciat; ad animum, ut velit. Pueri etiam in genitricis utero sine scientia et voluntate vivunt. Mens autem vocata est, quod emineat in anima, vel quod meminerit. Quapropter non anima,Mens namque ex eo dicta est, quod e a qua p
Abbreviated transcription (Latin):
nima nommat᷑
totus homo interior:
qua uiuificatur regitur ⁊ cõ¬
tinetur lutea illa massa hu¬
mectata succis ne a reftã
dissolua tur. Dum ergo bi¬
uificat corpus aĩa est. dum
uult amimiꝰ est. dũ scit mẽs
est. dum recolit memoria
est. dum iudicat racio est.
dumspirat uel contempla¬
tur spũs est. dum sentit sen¬
sus est. Nam inde aminꝰ ses
dicitur prohus que sentit
unde asentencia nomen acce¬
pit. hẽt eciam corpus qͥnq
sensus. qui ex eo duti sunt se¬
uigore sentiendi. Ita autem
hec omĩa adiuncta sunt aĩe
ut una res sit pro efficiẽtus
tamen causaꝵ diuersa noĩa
aĩa sortita est. In essencia
est simplex: in officiis mul¬
tiplex. Memoria eciam mẽs
est unde et ĩmemores amẽ¬
tes dicimus. Om̃ rerum the¬
zaurus et custos memoria ẽ.
nec enarrari p̃t tain gran¬
dis est eus pplexitas. et
ammus est .¶. Lec aliud signi¬
fico ꝙ̃ aĩam cum mentem
dico: s ꝓpter aliud aĩam et
ꝓpter aliud mentem. Nam
totum quod uiuit hoĩs aĩa

Expanded text:
nima nominatur totus homo interior, qua vivificatur, regitur et continetur lutea illa massa, humectata succis, ne arefacta dissolvatur. Dum ergo vivificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est; dum judicat, ratio est; dum spirat vel contemplatur, spiritus est; dum sentit, sensus est. Nam inde sensus anima dicitur, pro iis quae sentit: unde et sententia nomen accepit. Habet etiam corpus quinque sensus, qui ex eo dicti sunt,vigore sentiendi. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit: pro efficientiis tamen causarum, diversa nomina anima sortita est. In essentia namque est simplex, in officiis multiplex. Memoria etiam mens est; unde et immemores amentes dicimus. Omnium rerum thesaurus et custos est memoria, nec enarrari potest, tam grandis est ejus perplexitas; et animus ipsa est. Nec aliud significo quam animam, cum mentem dico: sed propter aliud animam, et propter aliud mentem. Nam totum quod vivit, hominis anima
Abbreviated transcription (Latin):
untutũ splendore et tocius
bonitatis decore ornatus. Uel
quod maius homini pt̃ esse
de decus aut infelicior mise¬
ria: ꝙͣ ut hac similitudinis
gloria sui conditoris amissa
ad informẽ et irrõnabilem
brutoꝵ iumentoꝵ similitu¬
dinẽ dilabatur . C.ua ꝓpter
quisqz diligencius attendat
prime condicions sue excel¬
lenciã et uenerandã sancte
trinitatis in se ip̃o imaginẽ
agnoscat. honoremqz diuine
similitudinis ad quẽ creatꝰ
estinobilitate moꝵ. exerci¬
tacione uirtutũ dignitate
meritoꝵ. hr̃e contendat. ut
qñcunqz apparebit qualis
sit tunc similis ei appareat
qui eũ mirabiliter ad simili¬
tudmẽ suam ĩ primo homine¬
ꝯdidit: mirabiliusq in scdõ.

Expanded text:
virtutum splendore et totius virtutum splendore et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et irrationalem brutorum jumentorumque similitudinem dilabatur? Quapropter quisque diligentius attendat primae conditionis suae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis in se ipso imaginem agnoscat, honoremque divinae similitudinis divinae ad quem creatus est, nobilitate morum, exercitio virtutum, dignitate meritorum habere contendat; ut quando appareat qualis sit, tunc similis ei appareat, qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in s
Abbreviated transcription (Latin):
detur dictũ interiorẽ hoĩem
uero de similitudine aliqua
dicamus. Namn sicut deus
creator qui hoĩem ad magi¬
nem suam creauit est caritas
bonus et iustus paciens et
mitis mundus et misericors
et cetera sanctaꝵ uirtutum
insignia que de eo leguntur.
ita homo creatus est. ut hrẽt
caritatem. ut bonus esset et
iustus paciens atqz mitis
mundus et misericors. Qͣs
uirtutes quanto plus quisqz
in se ip̃o hẽt. tanto ꝓp ior est
deo et maiorem sui condito¬
ris gerit similitud mem. Si
uero quod absitꝰ/ aliquis per
deuia uicioꝵ et du̾iticula
maloꝵ abhac nobilissima
sui conditori smmilitudine de¬
gener oberrat: tunc fiet de
eo quod scriptũ est. homo cũ
in honore esset nõ incellexit
⁊ cetera. Quis maior honor
esse potuit homini q̃i ut
ad similitud mẽ sui ꝯditoris
conderetur: et eisdem uutu¬
tũ uestimentis ornaretur qͥ¬
bus et ꝯditor. de quo legitur
Dominus regnauit decorem
indutus est: id est omnium

Expanded text:
detur dictum, nostrum interiorem hominem detur dictum, nostrum interiorem hominem vero de similitudine aliqua dicamus. Nam sicut Deus creator, qui hominem ad imaginem suam creavit , est charitas, bonus et justus, patiens et mitis, mundus et misericors, et caetera sanctarum virtutum insignia quae de eo leguntur: ita homo creatus est, ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, patiens atque mitis, mundus et misericors. Quas virtutes quanto plus quisque in se ipso habet, tanto propior est Deo, et majorem sui Creatoris gerit similitudinem. Si vero, quod absit, aliquis per devia vitiorum et diverticula malorum ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener aberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est, Homo cum in honore esset, non intellexit , etc. Quis major honor esse potuit homini, quam ut ad similitudinem sui Conditoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus et Conditor, de quo legitur, Dominus regnavit, decorem indutus est ; id est, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
nicegrũ constat quantũ ad suã
ꝑtinet beatitudinẽ. Et sicut
deus pater deus filius deus sp̃s
sanctus est: nõ tamen tres dii
sz unus deus et tres persone
Ita aĩa. intessectus. aĩa uosiui¬
tas. aĩa memoria. non tanẽ
aĩe tres ĩ uno corpore. s aĩa una
et tres uires. Atqr in hus tͥb.
diuinã imaginẽ gerit mĩta¬
biliter in sua natura nr̃ ĩte¬
rior homo. et ex hus quasi ex¬
cessencioribus aĩe uiribus u¬
benur dilig̾e ꝯditorem: ut ĩ
quantũ intessigitur diligat᷑
et qͣnͣtũ diligitur semper in
memoria habeatur. Nec solũ
sufficit De eo in tellectus: insi
fiat ĩ amore eius uolũtas. Ini¬
mo nec hec duo sufficiũt insi
memoria addatur ꝙ semper
ĩ mente intessigentis et di¬
ligentis maneat deus: ut si¬
cut nullũ pt̃ esse momentũ
quo homo nõ utatur uel frua¬
tur debonitate et misericordia.
ita nullũ sit momentũ quo
presentẽ nõ habeat eum ĩ me¬
moria.fet ideo michi iuste ui¬

Expanded text:
integrum constat, quantum ad suam integrum constat, quantum ad suam pertinet habitudinem. Et sicut Deus Pater, Deus Filius. Deus Spiritus sanctus; non tamen tres dii, sed unus Deus et tres personae: ita anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen tres animae in uno copore, sed anima una et tres vires. Atque in his tribus divinam imaginem gerit mirabiliter in sua natura noster interior homo, et ex his quasi excellentioribus animae viribus jubemur diligere Conditorem, ut in quantum intelligitur, diligatur; et in quantum diligitur, semper in memoria habeatur. Nec solum sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas. Imo nec haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus: ut sicut nullum potest esse momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia; ita nullum sit momentum, quo praesentem non habeat eum in memoria. Et ideo mihi juste vi
Abbreviated transcription (Latin):
nec de crescentibus decrescit.
sic aĩa nec minutis mẽbris
minuitur. nec ad auctis au¬
getur. hec est imago siue si¬
militudo onipotentis dei:
qͣm aĩa hẽt inse. Quandã
eciã sancte trinitatis habet
iaginem. Primo ĩeo ꝙ
est quoq et alia trinitas ĩ
ea: quia ad imaginẽ perfecte
quidẽ et sũme trinitatis q̃
est in patre et filio et spũ
sancto ꝯdita est. Et licet uiꝰ
sit aĩa nature tres tamen
inse uires hẽt id intellectũ
uoluntatem et memoriam.
Qr idem licet ahiis uerbis ĩ
euuangelio designatur cum
dr̃. Diliges dñm deum tuũ
ex toto corde tuo. et ex tota
aĩa tua et ex tota mente tua
moria. Nam sicut ex patre
generatur filius. et ex patre
filio q procedit spũs sanita
ita ex intessectu generatiu
uoluntas et item ambobus
procedit memoria sicut faci¬
le asapiente quolibet pt ĩtel¬
ligi. Nec enĩ aĩa perfecta p̃t
esse sinehus tribus. nec horũ
trũ aliquod sine aliis duob

Expanded text:
nec decrescentibus decrescit: nec decrescentibus decrescit: sic anima nec minutis membris minuitur, nec adauctis augetur. Haec est imago sive similitudo omnipotentis Dei, quam anima habet in se. Quamdam etiam sanctae Trinitatis habet imaginem: primo in eo, Est quoque et alia trinitas in ea; quia ad imaginem perfectae quidem et summae Trinitatis, quae est in Patre et Filio et Spiritu sancto, condita est. Et licet unius sit naturae anima, tres tamen in se vires habet, id est intellectum, voluntatem et memoriam: quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, cum dicitur, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua moria tua. Nam sicut ex Patre generatur Filius, et ex Patre Filioque procedit Spiritus sanctus; ita ex intellectu generatur voluntas, et ex his ambobus procedit memoria, sicut facile a sapiente quolibet potest intelligi. Nec enim anima perfecta potest esse sine his tribus, nec horum trium aliquod sine aliis duobus
Abbreviated transcription (Latin):
sui membris maior. et ĩ mi¬
noribus minor s ĩmiminus
tota est. et ĩ maximis tota.
Sic infusa corpori est ut nõ
per membroꝵ partes ꝑtibz
sit diuisa. Nam ĩquolibet
loco pars corporis percutit᷑.
tota doset. Miro autẽ modo
una eademq uiuifitacione
membris presidens cũ ip̃a
per naturam nõ sit diu̾sa
per corpus tamen agit diuͤ¬
sa. pp̃a quippe est que per
oculos uidet. audit ꝑ aures.
per nares odoratur. ꝑ os gu¬
stat. per membra omĩa tan¬
git et tangendo lene ab
aspero discernit. Et cũ non
diuersa. Ex quare intelligi¬
tur quod ita est aĩa scdm̃
suũ modũ in suocorꝑe: sicut
deus est insuomundo. interi
siquidem et exterius suꝑius
et inferius est. Regendo suꝑior
portando inferior. replendo
interior cirtũdando exterior
Sic est intus ut ex tra sit. sic
citũdat ut penetret. sic pre¬
sidet ut portet. sic portat ut
presideat. Et sicut deus nec
crescentibus creaturis crescit.

Expanded text:
sui membris major est et in misui membris major est et in minoribus minor: sed in minimis tota est, et in maximis tota. Sic infusa est corpori, ut non per membrorum partes partibus sit divisa. Nam in quolibet loco pars corporis percutitur, tota dolet. Miro autem modo una eademque vivificatione membris praesidens, cum ipsa per naturam non sit diversa, per corpus tamen agit diversa. Ipsa quippe est, quae per oculos videt, audit per aures, per nares odoratur, per os gustat, per membra omnia tangit, et tangendo lene ab aspero discernit; et cum non  operatur diversa. Ex qua re intelligitur, quod ita est anima secundum suum modum in suo corpore, sicut Deus est in suo mundo. Interius siquidem et exterius, superius et inferius est: regendo superior, portando inferior, replendo interior, circumdando exterior. Sic est intus, ut extra sit; sic circumdat, ut penetret; sic praesidet, ut portet; sic portat ut praesideat. Et sicut Deus nec crescentibus creaturis crescit,
Abbreviated transcription (Latin):
anta dignitas huma¬
ne condicionis esse cog¬
noscitur ut non solũ iuben¬
tis sermonessicut alia sex die¬
rum opera. sed consilio sac̃te
trinitatis et opere diuine ma¬
iestatis creatus sit homo. ut
expͥme condicionis honore
intessigeret quantũ deberet
suo conditori dum tantum
inꝯdicõne mox dignitatis
priuilegiũ prestitit ei con¬
ditor. et tanto amplius con¬
ditorem diligeret quanto
mirabilius se abeo conditũ
intelligeret. nec obhoc solũ
quidem quod consilio sancte
trinitatis sic excellenter a
ꝯditore ꝯditus est sed eciã
quodad imaginẽ et simili¬
tudinẽ suam creator oĩ
eum creauit. ꝙ nulsi alteri
ex creaturis donauit. Que
miago Diligencius ĩ interio
consideranda. Primo quidẽ
ꝙ sicuti deus unus semper
ubiqz totus est omĩa uiuifi¬
cans mouens et gubernãs
sicut aplũs ait. ꝙ ineo uiui¬
mus mouemur et sumius.
sic aĩa in suo corpore ubiq
tota uiget uiuificans issud
mouens ⁊ gubernans. Non
enim ĩ maioribus corporis

Expanded text:
anta dignitas humanae conditionis esse cognoscitur, ut non solum jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opera divinae majestatis creatus sit homo; ut ex primae conditionis honore intelligeret, quantum deberet suo Conditori, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditor; et tanto amplius Conditorem diligeret, quanto mirabilius se ab eo conditum intelligeret. Nec ob hoc solum quidem, quod consilio sanctae Trinitatis sic excellenter a Conditore conditus est, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam Creator omnium eum creavit, quod nulli alteri ex creaturis donavit. Quae imago diligentius in interiorconsideranda. Primo quidem, quod sicuti Deus unus semper ubique totus est, omnia vivificans, movens et gubernans, sicut Apostolus ait, quod in eo vivimus, movemur, et sumus : sic anima in suo corpore ubique tota viget, vivificans illud, movens et gubernans. Nec enim in majoribus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus uero ⁊ imagmacio ad
racionẽ non ascendunt. sed ĩ¬
fra remanentes eam aliqua¬
tenus deduc̾e possunt ⁊ quasi
a longe quedam oftendere ad
que nõ possunt ꝑuenire. Si¬
mili quadã ꝓporcione ĩtellectũ
et intessigenciã racio iuuare
potest. s ad statum eoꝵ nõ ba¬
let ascendere. qm̃ metas suas
et ꝓprios fines habet. quos trã¬
scendere nõ potest. Sensum et
imaginacionẽ cum cet̾is aĩa¬
libus cõmuma habenus; uidẽt
si quidẽ uisibilia. et uisorr recor¬
dantur. In quibusdam eciã sen¬
sibus nos superant. qm̃ iustum
fuit ut brutis aĩalibus quibus
nichil dandũ erat ĩ intellectu
aliquid amplius daretur ĩ sen-¬
su.⁊ eꝯtrario tanto maior nec¬
cessitas ĩdicitur hoĩ exercende
racionis. quanto maiorẽ de fec¬
tũ patitur sensualitatis. Racõ
autẽ inde incipitonde aliquid
occurrit quod nobis cũ aĩalib
nõ sit ꝯmune. Quedam ergo
sunt infra rõnem. quedã iux¬

Expanded text:
Sensus vero et imaginatio ad Sensus vero et imaginatio ad rationem non ascendunt, sed infra remanentes eam aliquatenus deducere possunt, et quasi a longe quaedam ostendere, ad quae non possunt pervenire. Simili quadam proportione intellectum et intelligentiam ratio juvare potest, sed ad statum eorum non valet ascendere, quoniam metas suas et proprios fines habet, quos transcendere non potest. Sensum et imaginationem cum caeteris animalibus communem habemus: vident siquidem visibilia, et visorum recordantur. In quibusdam etiam sensibus nos superant: quoniam justum fuit ut brutis animalibus, quibus nil dandum erat in intellectu, aliquid amplius daretur in sensu. Et e contrario tanto major necessitas indicitur homini exercendae rationis, quanto majorem defectum patitur sensualitatis. Ratio autem inde incipit, unde aliquid occurrit, quod nobis cum animalibus non sit commune. Quaedam ergo sunt infra rationem, quaedam jux
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. Et sicut solem nõ uidet
oculus insi ĩ lumine solis: sic
uerum ac diuinũ lumen uide̾¬
nõ poterit intelligencia nisi ĩ
ip̃ius lumine. Dñe ĩquit pro¬
pheta. ĩ lumine tuo uidebinus
lumen. Cum enĩ mortale hoc
induerit ĩmortalitatem ⁊ cor¬
ruptibile hoc induerit ĩcorrup¬
cionẽ. tunc mente pariter et
corpore spiritales effecti scdm̃
modulũ nr̃m ꝑ mentis illumi¬
nacionẽ omma sciemus: et
per corporis incorruptibilis le¬
uitatem ubiq esse poterimꝰ.
Uolabimus mente per contẽ¬
placionẽ: uolabimus corpore
per incorrupcionẽ. Discerne¬
mus mente. discernemus et
corpore: cũ sensus nr̃i corꝑei
uertentur ĩ racionẽ. Racio in
ꝯtinentur uisibiliũ imagines
et similitudines. Ad racionẽ
pertinent uisibiliũ raciones
et diffiniciones et ĩuisibiliũ
ĩuestigationes. Adintellectũ
et intelligenciã spectant spi¬
ritasiũ et diuinoꝵ comprehen¬
siones et contemplaciones.

Expanded text:
tutis. Et sicut solem non videt tutis. Et sicut solem non videt oculus nisi in lumine solis; sic verum ac divinum lumen non poterit intelligentia videre nisi in ipsius lumine. Domine, inquit propheta, in lumine tuo videbimus lumen . Cum enim mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptibilitatem , tunc mente pariter et corpore spirituales effecti, secundum modulum nostrum per mentis illuminationem omnia sciemus, et per corporis incorruptibilis levitatem ubique esse poterimus. Volabimus mente per contemplationem, volabimus et corpore per incorruptionem. Discernemus mente, discernemus et corpore, cum sensus nostri corporei vertentur in rationem, ratio in continentur visibilium imagines et similitudines, ad rationem pertinent visibilium rationes et definitiones et invisibilium investigationes, ad intellectum et intelligentiam spectant spiritualium et divinorum comprehensiones et contemplationes.
Abbreviated transcription (Latin):
et regat. mulier inferior et re¬
gatur. unde dictũ est melior
est imquitas uiri ꝙͣ benefaci¬
ens mulier. Melior si quidem
est / qui ꝑ celeste desideriũ ac¬
census carnem neccessaria
eciam ei subtrahendo affligit.
ꝙͣ qui per carnalem affectũ
resolutus / per omma que cõ¬
modasunt satis ei fac̾e ꝯtẽdit¬
S
exterius: quia ocusus
nem nec auris auditũ nisi
beneficio exterioris lucis ⁊ so¬
ni. Imaginacio iuuatur. in¬
ferius: quia ex sensibilibus ꝯ
creacõis habilis ad cognosten¬
dũ uerum et diligendum bo¬
nũ. insi radio interioris lucis
fuerit perfusus ⁊ calore suctẽ¬
sus. nunꝙͣ ꝯsequitur sapĩe
seu caritatis effectũ. Intellec¬
tus ⁊ ĩtessigencia uiuantur
superius: quia deus ⁊ ignis
et lux est lux ergo splendo¬
rem emittens ex se. quem re¬
tinet in se illuminat ĩtelli¬
genciã ad agnicionẽ berita¬
emittens sz non amittens in¬
flãmat affectũ ad amorem uir¬

Expanded text:
et regat, mulier inferior et reet regat, mulier inferior et regatur. Unde dictum est: Melior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier . Melior siquidem est qui per coeleste desiderium accensus, carnem necessaria etiam ei subtrahendo affligit, quam qui per carnalem affectum resolutus, per omnia quae commoda sunt ei satisfacere contenditSexterius; quia oculus nem, nec auris auditum nisi ex beneficio exterioris lucis et soni. Imaginatio juvatur exterius; quia ex sensibilibus coCreatoris habilis est ad cognoscendum verum et diligendum bonum, tamen nisi interioris lucis radio fuerit perfusus et calore succensus, nunquam consequitur sapieel charitatis affectum. Intellectus et intelligentia juvantur superius; quia Deus ignis et lux est . Lux ergo splendorem emittens ex se, quem retinet in se, illuminat intelligentiam ad cognitionem veritaemittens, sed non amittens, inflammat affectum ad amorem vir
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendit: et ad medita¬
cionẽ siue ad contemplacio¬
nem adducit. Ingen ium ea
se extendit aĩa et exercet ad
incognitoꝵ cognicionẽ. Inge
cio discerint inuenta. menio¬
ria recondit indicata. et offert
adhuc indicanda. Sic fit as¬
census ab inferioribus ad su¬
piora et mia a sũmis depẽ¬
dẽt. Intellectus namq q̃ dã
iago et similitudo est ĩtel¬
ligencie. Racio inteslectus. rõ¬
is fantasticiespũs. cui eciã
suppremũ corporis corpus.
id est ignis quadã similitu¬
dine iungitur. et igni aer.
aeri aquã aque terra. Sen¬
sus informat imagmacionẽ.
na presencia informat eam
et facit intelligenciam siue
sapĩam. Est itaq in racõne
quoddã ad superna et celestia
intendens et id dr̃ sapiẽcia:
et est quoddã ad transitoria
et caduca respiciens ⁊ id uo¬
catur prudencia. Hec duo ex
racione sunt et ĩ racione ꝯ¬
sistunt. et diuidit se racio ĩ
sum in sapienciam deorsum
in pridenciam quasi ĩ uirum
⁊ mulierem. Et uir sit suꝑior

Expanded text:
comprehendit, et ad meditationem sive contemplationem adducit. Ingenium est se extendit et exercet ad incognitorum cognitionem. Ingenium tio discernit inventa, memoria recondit judicata, et offert adhuc judicanda. Sic fit ascensus ab inferioribus ad superiora, et ima a summis dependent. Intellectus namque quaedam imago et similitudo intelligentiae est, ratio intellectus, rationis phantasticum spiritus, cui etiam supremum corporis corpus, id est, ignis quadam similitudine jungitur, et igni aer, et aeri aqua, et aquae terra. Sensus informat imaginationem,na prudentia, informat eam, et facit intelligentiam sive sapientiam. Est itaque in ratione quiddam ad superna et coelestia intendens, et id dicitur sapientia; et est quiddam ad transitoria et caduca respiciens, et id vocatur prudentia. Haec duo ex ratione sunt, et in ratione consistunt. Et dividit se ratio in sum, in sapientiam; deorsum, in prudentiam; quasi in virum et mulierem, ut vir sit superior
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ que sursum sunt celesti¬
a contemplatur De rõne .u.¬
que rerum corporearum
naturas formas differencias
ꝓpria et accidencia percipit.
Omnia incorꝑea. s non extra
corpora nisi racione subsisten¬
cia. Abstrahit enim a corporib
que fundantur incorporibus
nõ accione s consideracione
nullũ utiq corpus est. de ĩtellẽũ .xi¬
ntellectus ea uis aĩe est
que inuisibilia percipit.
sicuti angelos demones aĩas
et omnem spm̃ creatũ De ĩtelli¬
Suis aĩe est que ĩ media¬
te supponitur deo. Ceruit siqͥdẽ
ip̃m sũmum uerum et uere ĩ¬
cõnuitabilem. Sic aĩa sensu
percipit corpora. iagiacõe
corpoꝵ similitudines. racione
corpoꝵ naturas. intellectu spi-¬
ritũ creatum. intessigentia

Expanded text:
tionem quae sursum sunt coelestitionem quae sursum sunt coelestia contemplatur. Ratio quae rerum corporearum naturas, formas, differentias, propria et accidentia percipit: omnia incorporea, sed non extra corpora, nisi ratione subsistentia. Abstrahit enim a corporibus, quae fundantur in corporibus, non actione, sed consideratione.nullum utique corpus est. Intellectus ea vis animae est, quae invisibilia percipit, sicut Angelos, daemones, animas, et omnem spiritum creatum. Intellianimae est, quae immediate supponitur Deo: cernit siquidem ipsum summum verum et vere incommutabilem. Sic igitur anima sensu percipit corpora, imaginatione corporum similitudines, ratione corporum naturas, intellectu spiritum creatum, intellige
Abbreviated transcription (Latin):
tas idest cultus dei. Desensu .ix.
rũ corporearũ corꝑeas
percipit formas presentes.
magmacio est ea uis anime
que rerum corporearũ corpo¬
reas percipit formas. s ab sẽ¬
tes. Sensus namqz formas
ĩ materia percipit: imagnia¬
tio extra materiã. Et ea uis
que exterus formata sensus¬
dicitur: ea deniq usq ad inti¬
nũ transducta imaginacio
uocatur. Imagmacio namq
de sensu oritur et ẜm elus di¬
uersitates. ip̃ius quoq uaria¬
cio. Multa uidet aĩa carnali¬
bus oculis: multa eciam fan-¬
tastica imaginacione conci¬
pit. Et ubiqz qiͣ distenditur.
mouetur erigitur et fluctua¬
re uidetur. Non a se egrediens:
s in semet ip̃a tanꝙͣ ĩ magno
percurrens spacio peruagat᷑.
Mon exit ad illa: s tractati¬
bus suis sibi illa representat
hẽt siquidem in se quasi quan¬
dam latitudinẽ longitudinẽ
et altitudinem. Nam per ca¬
ritatẽ dm̃ et omnes fideles¬
sibi complectitur. Per medi
est meditatur. Per contempla¬

Expanded text:
tas, id est, cultus Dei. Sensus ea rum corporearum corporeas percipit formas praesentes. Imaginatio est ea vis animae, quae rerum corporearum corporeas percipit formas, sed absentes. Sensus namque formas in materia percipit, imaginatio extra materiam: et ea vis quae exterdicitur, eadem forma usque ad intimum traducta imaginatio vocatur. Imaginatio namque de sensu oritur, et secundum ejus diversitates ipsius quoque est variatio. Multa videt anima carnalibus oculis, multa etiam phantastica imaginatione concipit: et ubique quasi diffunditur, movetur, erigitur, et fluctuare videtur: non a se egrediens, sed in semetipsa tanquam in magno percurrens spatio pervagatur; et non exit ad illa, sed tractatibus suis sibi illa repraesentat. Habet siquidem in se quasi quamdam latitudinem, longitudinem et altitudinem. Nam per charitatem Deum et omnes sibi fideles complectitur; per meditest meditatur; per contempla