comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ e: neq ille qͥ generatione sua solus iustꝰ ẽ.
siones acceꝑat testam̃ti abrahã nec ille
qͥ natꝰ ẽ. ex eo isaac: Sed nec supplantator
iacob: nec qͥsꝗ ex filiis eiꝰ: Morses fidelis
erat in om̃i domo: & ñdũ tam̃ uocatꝰ
odo & uolo in tueri ꝗdo pͥmũ nom̃ in
cognominat᷑. Uenittinqͥe amaledo ꝓn
expugnabat isrł. & dixẽ¬
morses ad iħm in raphidin Hȩc ẽ pͥma appella¬
tio nominis iħu:. Elige inqͥt tͥ uiros potentes:
ex om̃ib filiis isrł: & egređe & c̃flige cũ ama¬
leh crastino. Morses c̃fitet᷑ ñ posse exercitũ
ducere. c̃fitet᷑ se ñ posse obtinere. quã iis eũ de
t̾ra egrpti edipcerit: & idõ inqͥt uocauit iħm¬

Expanded text:
mors: neque ille qui in generatione sua solus justus invssiones acceperat testamenti Abraham, nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus. Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatus odo; et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur. « Venit, inquit, Amalec, et expugnabat Israel: et dixiMoyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu. « Elige, inquit, tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyses confitetur non posse se exercitum ducere, confitetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et ideo, inquit, vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
iħu om̃e genu flectat᷑ cȩlestiũ. t̾restriũ. & in¬
fernoꝵ. Et qͥa ẽ. hoc nom̃ p̃t̾ om̃e nom̃ : idcr
comultis generationib: a nullo cognominatũ
est Scripsit morses librũ genesis in quo le¬
gimꝰ abrahã & eos qͥ exeo generati s̃: in quib
sunt iusti quã plurimi. sed nullus ex hes. ihe
meruit nominari Neq abel iħc dictꝰ neq ille

Expanded text:
lestium, terrestrium et infernorum. » Et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt isti quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari. Neque Abel dictus est Je
Abbreviated transcription (Latin):
tit & fortitudinẽ lina ut dignũ aliqͥd habeat᷑
sac̃dotalib indum̃tis : Postremo si rubrȩ apud
nos pelles uerecundiã frontis inueniat adul¬
timũ certe uł si caprarũ reperięs pilos qͥbus
uł penursa nrãm tegamꝰ. aut siquas in curri¬
mꝰ culpas penitendo purgemꝰ : Totũ gͦ hoc: de
tuo pendeat. Si qͥd sanȩ ẽ. qđ placere possit .:
hoc sit auctoris Neq em̃ quȩ aliis labore
parata s̃ diripere : & nr̃e laudi applicare
ustũ putamus. Si uͦ ium sensuũ oratio in¬
tis debet inumgi. expetis ab indoctis

Expanded text:
etur, et fortitudinem lini, et dignum aliquid habeat etur, et fortitudinem lini, et dignum aliquid habeat sacerdotalibus indumentis: postremo si vel rubras apud nos pelles, verecundiam frontis invenias: ad ultimum si vel caprarum certe reperias pilos, quibus vel penuriam nostram tegamus, aut si quas incurrimus culpas poenitendo purgemus. Totum ergo hoc, de tuo judicio pendeat. Si quid sane est quod placere potest, hoc sit auctoris: neque enim quae aliis labore parta sunt diripere, et nostrae laudi applicare justum putamus. Si vero vim sensuum, oratio intis deberet injungi, expetis ab indoctis
Abbreviated transcription (Latin):
nduunis uoluminib: refert᷑. qđ ad c̃structio¬
nẽ tẽpli unꝰ qsq ꝓ uirib obtulerit Potentes
qͥdẽ & pͥncipes popłi : aurũ argentũ: lapi¬
rubras offerentes & pilos caprarũ ñres¬
piunt᷑. Id circo naq beselehel ille repletꝰ
et̃. dr̃ om̃i sapientia adõ & intelligens sin¬
gula hȩc qͥb usib apta sint. nichil ex offe¬
rentiũ deuotione repudiat. Quia gͦ & tu
nob̵ ut aliquid ad ȩdificationẽ & instrue¬
tionẽ diuini tab̃naculi ex grecoꝵ opib &
copiis cõferamꝰ: Oratiunculas xxui. in iħu
nauȩ qs ex tẽpr̃ in ȩccłi is recitauit ad a¬
mantiꝰ senex ex greco latine tͥ ꝓuriũ me¬
arũ paruitate disserui Tui sane ne tepo¬
ris beselehelis beneficiũ sit in his quȩ os¬
ferimꝰ. etiã sinchil inuenit᷑ auri puri qđ
ora c̃sciũ pectus exornet. aut certe c̃spicere siue
purgare aliqͥd in his & regii decoris aut cocti &
mrstia coloris intextꝰ. Siquid puritat̃ẽ brssi emit¬

Expanded text:
nis voluminibus refertur, quod ad constructionem templi unusquisque pro viribus obtulerit: potentes quidem, et principes populi aurum, argentum, lapirubras offerentes et pilos caprarum, non respuuntur. Idcirco namque Beselehel ille repletus esse dicitur omni sapientia a Deo, ut intelligens singula haec quibus usibus apta sint, nihil ex offerentium devotione repudiet. Quia ergo et tu, nobis, ut aliquid ad aedificationem et constructionem divini tabernaculi ex Graecorum opibus et copiis conferamus, Oratiunculas XXVI in Jesum Nave, quas ex tempore in Ecclesia peroravit Adamantius senex, ex graeco latine tibi pro virium mearum parvitate disseruimus. Tui sane nostri temporis Beselehelis judicii sit, in his quae ferimus, etiamsi nihil invenitur auri puri quod ad orum conscium pectus exornet, at certe perspicere si vel purpurae aliquis in his, et regii decoris, aut cocci, et mystici cruoris color intexitur: si quid puritatem byssi imit
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ : nunc in quantũ reciꝑe locus pocest. etiã moralẽ i eo discutere sermonẽ. Ut scripturarũ studi¬
osi. non solũ quid maliis uel ab aliis gestũ sit: sed eaiã ipsi intra se qͥd gerere debeant doceant᷑. ludi
confessio int̃p̃tat᷑. Qui gͦ uel peccata sua confessus penitentiã gerit. uel xp̃m. in ꝑsecutione confites¬

Expanded text:
lectum, nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studilectum, nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretatur: qui ergo, vel peccata sua confessus poenitentiam egerit, vel Christum in persecutione co
Abbreviated transcription (Latin):
poteratis. Su ꝑeos qͥ lacte alunt᷑. dentes eiꝰ s̃ candidi: id ÷ hi qͥ ꝑfectũ cibũ capere possunt & comed
suꝑillos s̃. qͥ tanquã paruuli ad huc lacte indigent. Deniq & inlege ea animalia quȩ ruminant & si
ptũ cibũ addentes denuo reuocant. quȩ subtilit̃ minutatũ substentationi corporis tradunt: mundi
eẽ animalia designant᷑. Aptissime sane. etiã candidos dentes eiꝰ dicit. Om̃s enĩ ꝑfecti s̃ & qͥ scripaur¬
ȩccłe corpori subministrant: candidi debent. eẽ. & puri. atq om̃i malo liberi: ne forte dicat᷑ eis. qͥali
doces te ipsũ ñ doces: uerũ qm diuina scriptura non solũ sacram̃toꝵ debet scientiã continere.: uerus
& duplicit᷑ in corde tuo. & arca quȩ construebat᷑ a noe bicamerata & trimeratã fieri uibet᷑ : conem̃ &
nos post ea quã duplicit᷑. ita ꝓut potuimꝰ sentire descripsimꝰ. id ÷ sccłm historiã. & scđm mrsticũ intel¬

Expanded text:
Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capere non possunt, et comedere super illos, qui tanquam parvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, munda esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non doces . 6. Verum quoniam Scriptura divina non solum sacramentorum debetpliciter in corde tuo : et arca quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id est, secundum Historiam et secundum Mysticum intel
Abbreviated transcription (Latin):
Nuius isa ac duas nobis figuras exposuit apłs paulus. Unã qua dixit q
ismahel quidẽ filius agar popłi scđm carnẽ: isa ac uero popłi qui ex
fide . ẽ. formã teneret : aliam qua ait: non dixit & seminib tanquam
liis loqui. sed & in lege : certũ est & in ꝓpħis uerũ. In lege in apientes
ꝓphetis est tenet. Ascendit igitur isaac ad puteũ iuramenti & ap¬
paruit illi dñs. Ascensionẽ legis & anteiã diximus ornam̃tũ tẽpli
eẽ. & eorũ quȩ in ibi diuina genebant᷑ obsequia. Potest & augm̃tum
ꝓpħarũ. legis ascensio nomin arg : & ꝓpt̾ea forte ad puteũ uira m̃ti¬
Ad puteũ gͦ iuram̃ti uisus est ds. futura in eũ ꝓmissa confirmans
& ȩdificauit ibi altare isaac: & inuocauit nom̃ dñi. & fixit ibi taber¬
naculũ suũ. Foderunt autẽ pueri isaac puteũ: ȩlificauit quidẽ isa ac

Expanded text:
ujus Isaac duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi liis loqui, sed et in lege certum est, et in prophetis. Verum in lege incipientes, prophetis est, tenet. Ascendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis dicimus ornatum esse templi, et eorum quae ibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juram. Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare Domino, et invocato nomine Domini extendit ibi tabernacul
Abbreviated transcription (Latin):
& siqui illi sunt qui libros scripserant ueteris testam̃ti. quos t̾rena
e isaac. & ostendere quia quȩcũq lex & ꝓpħae dixerunt. de ipso dixe
cũ his qui in puteis aquã nolunt habere : sed t̾rã. Et dicit eis. Ecce
rolinquet᷑ uobis domus ura de serta. Fodit gͦ isa ac & nouos puteos
inmo pueri isaac fodiunt. Pueri sunt isa ac : matheus marcus lucas iobs
Pueri eius sunt: petrus. iacobus. uidas. Euer euis est apłs paulus. Qui
om̃is. nouu testam̃ti puteos fodiunt. Sed & ꝓhis alt̾eant᷑ illi: qui trena¬
sapiunt. nec noua condi patiuntur: nec uetera purgari. Euangelicis puteis
contradicunt: a płicis aduersantur. & qm̃ in om̃ib contradicunt᷑ in om̃ib li¬
tigant : dr̃ ad eos Im̃ in dignos uos fecistis grã dĩ: ex hociã ad gentes ibimin
Post haec gͦ fodit terciũ puteũ isaac: & appellauit nom̃ loci illius amplitudo

Expanded text:
t prophetae, libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena re Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso cum his qui in puteis aquam habere noluerunt, sed terram: et dicit eis, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Petrus, Jacobus, Judas; puer ejus, apostolus Paulus: qui omnes novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui tesapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari: evangelicis puteis contradicunt, et apostolicis adversantur, et quoniam in omnibus contradicunt, in omnibus litigant, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo,
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ suũ alligat: & asinȩ suȩ pullũ. Pullus suus ex gentib popłs: eui utiq nũquã ad hueletis onꝰ
rat impositũ & supͣ quẽ nemo nisi ipse primꝰ in sederat. Pullus uͦ asinȩ suȩ: hi qͥ priore popło qui
en inpigura a sinȩ nominat electi sunt ad salutẽ. De qͥb ꝓpħa dicit. Si fuerint filii isrł sic̃ arena
as isn feliqus saluȩ fient. Abiecta gͦ asina. quȩ onus legis in infidelitate portare maluit: pulluds
eppsa nat eligit᷑ id ÷ nouellus ex ueteri ꝑfidẽ popłs ad sciscit᷑. ac popło exgentib sociat᷑. Uitis gͦ¬
cece ea parte dr̃: qͣ naturã suscepit humanã : ad quã ds̃ uerbũ pullũ suũ alligat. id ÷ popłm suũ
quungit a sociat: ei conuersationi quã ipse exigit in carne. ut imitatione ipsius pullus qͥ alligatꝰ:¬

Expanded text:
et pullum suum alligat, et asinae suae pullum . Pullus suus est ex gentibus populus, cui utique nunquam adhuc Legis onus fuerat impositum, et supra quem, nisi ipse primus, nemo insederat . Pullus vero asinae suae est, qui ex priore populo, qui nunc in figura asinae nominatur, electi erant ad salutem, de quibus Propheta dicit: Si fuerint filii Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Abjecta ergo asina, quae onus Legis in infidelitate portare maluit, pullus ex ipsa natus eligitur, id est, novellus ex veteri per fidem populus adsciscitur, ac populo ex Gentibus sociatur. Vitis r, qua naturam suscepit humanam, ad quam Dei verbum pullum suum alligat, id est, populum suum conjungit et sociat ei conversationi, quam ipse exegit in carne: ut imitatione ipsius, pullus qui a
Abbreviated transcription (Latin):
alud intelligit᷑ qd palmes arbori conectit᷑ & confirmat᷑ a lapsu. qͦ aminculo fretꝰ uentos ac turbi¬
inbis quȩ sꝑant & credunt. futurã consũmationẽ salutis expectant. in qͦ qͣsi ad qͣndã pacientia e
aborẽ speuineti & confirmati. tẽptationũ ꝓcellas ac turbines fer̃. Iade historiali uida intp̃tari nu
m ratio uidet᷑ posse ꝑmittere. nisi uidaicis fabulis annuentes: putemꝰ ita posse intelligi. ꝓ eo qͦd di¬
duit partẽ trib uidȩ quã int̾rȩ hereditate suscepit. ita. eẽ. refertã uineis ut tanquã nullo alteruis
generis ex isto uirgulto tantȩ. ẽẽ uitis copiauideat᷑: ut ne animal qͥdẽ alligandi ad aliud genꝰ arbo¬
ns det᷑ facultas. Sed hȩc ut diximꝰ: udaiciꝰ magis cõmenta udebunt᷑. Nobis aut̃ mrstica plus s̃i sola
fit placeat ex positio Lauabit in inostolã suã: & in sanginne uuȩ amictũ suũ. Uidebunt & hȩc qͣntũ

Expanded text:
illud intelligitur, quo palmes arbori connectitur, et confirmatur a lapsu quo adminiculo tutus, ventos ac turbised et in his quae sperant et credunt futura, consummationem salutis exspectant: in quo quasi ad quandam patientiae arborem, spe vincti ac confirmati tentationum procellas ac turbines ferunt. Quod de Historiali Juda interpretari, nu ratio 12 videtur posse permittere, nisi si Judaicis fabulis attendentes, putemus ita posse intelligi pro eo quod dicunt, partem tribus Judae, quam in terrae haereditatem suscepit, ita esse refertam vineis, ut tanquam nullo alterius generis existente virgulto, tanta esse vitis copia videatur, ut ne animal quidem alligandi ad aliud genus arboris detur facultas. Sed haec, ut diximus, Judaica magis commenta videbuntur; nobis autem Mystica plus, etiam si sola sit, placeat exposito. 5. Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum . Videbuntur et haec tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓse sibi muncdauit sanguine suo. ñ habentẽ maculã aut rugã. Nonenĩ inqͥt apł̃s. argento uel auro
fedẽptiestis: s p̃cioso sanguine unigeniti adõ. In huiꝰ enĩ sangumis uino. id ÷ lauachro regeneratio¬
steretior corporis uestis uidet᷑. eẽ: quã stola. hi gͦ qͥ priꝰ ꝑ lauachrũ loti stola eiꝰ fuerant effecti: post
dꝰ. ẽẽ. dicunt᷑. Lauat᷑ enĩ etiã & inuuę sanguine anima: cũ sacram̃ti huiꝰ ceperit capere rationẽ. Agnita
ãq & in tellecta uirtute sanguinis uerbi dĩ quanto capatior effecta fuerit anima: tanto purior fit
lauat᷑ cotidie ad scientiȩ ꝓfectũ. Et iungens se dño ñ solũ amictꝰ eiꝰ. uerũ etiã unꝰ iã cũ ipso sp̃s fiet.
uc contrariꝰ erat amictꝰ ille popłi isrł: in qͦ ut gentis in puditiciã designaret: ñ tam amictũ id. quam
inctoriũ nominauit : Iđ ieremias circũdare lumbis suis. & auferre rursus. atq in eufraten iubet abscondẽ¬

Expanded text:
on habentem maculam et rugam . Non enim, inquit Apostolus, argento vel auro redempti estis, sed pretioso sanguine Unigeniti a Deo . In hujus ergo sanguinis vino, id est, lavacro regeneratiosecretior corpori vestis videtur esse quam stola. Hi ergo qui prius per lavacrum loti, stola ejus fuerant effecti, postesse dicuntur. Lavatur enim etiam in uvae sanguine anima, cum sacramenti hujus coeperit capere rationem. Agnita namque et intellecta virtute sanguinis, virtute verbi Dei, quanto capacior effecta fuerit anima, tanto purior fit, et lavatur quotidie ad scientiae profectum: et jungens se Domino, non solum amictus ejus, verum etiam unus jam cum 13 ipso spiritus fiet. Huic contrarius erat amictus ille populi Israel, in quo, ut gentis impudicitiam designaret, non tam amictum, quam praecinctorium id nominavit, quod Jeremias circumdare lumbis suis, et auferre rursus, atque in Euphratem jubetur absconde
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ordinẽ redeamꝰ. Gratifici inqͥt oculi eiꝰ aumo. Suꝑiꝰ ostendimꝰ apłica auctoritate m̃bra xep̃i dici
dignos qͦsq fideliũ. & cliuersa singularit̃ m̃bra nominari. ꝓ eo qͦd unꝰ qͥsq om̃i ȩccłiȩ corpori dependit of¬
tiũ. ł runt enĩ pedes xp̃i qͥ currunt ad faciendã pacẽ. qͥ ꝑgunt ad subueniendũ his. qͥ i necesfieate :
positi.
ł runt manꝰ xp̃i: quȩ ad miscdiam eoctendunt᷑. quȩ auailiũ indigentib fer̃. qͥe inualidis ad ammins
lũ porrigunt᷑ Sic er̃ ge oculi xp̃i. qͥscientiȩ lum̃ uniuerso corporĩ pstant : sic̃ in euangłio scriptũ ẽ.
his enĩ in qͥt auditis sapiens: sapientior erit. Gratificigͦ s̃ oculi eiꝰ a uino: quia nichil ÷ aqͣtũ inuerlo
scientiȩ. nichil fluidũ. nichil frigidũ. s uinũ qđ lȩtificat cor hominis. & qͦd in fundit̾ uulnerib ui
qͥ ineidit in latrones. Suo scilicet audientiũ uulnera peccatorũ: ñ solũ olei lenitate mitigent᷑. Et qͥ

Expanded text:
ionis ordinem redeamus. Gratifici, inquit, oculi ejus a vino. Superius ostendimus Apostolica auctoritate, membra Christi dici dignos quosque fidelium, et diversa singulariter membra nominari, pro eo quod unusquisque omni Ecclesiae corpori dependit officium. Erunt enim pedes Christi, qui currunt ad faciendam pacem, qui pergunt ad subveniendum his qui in necessitate sunt positi. Erunt manus Christi, quae ad mii universo praestant, sicut in Evangelio scriptum est, His enim auditis, inquit, sapiens sapientior erit . Gratifici ergo sunt oculi ejus a vino, quia nihil est aquaticum in verbo sapientiae, 14 nihil fluidum, nihil frigidum: sed vinum quod laetificat cor hominis, et quod infunditur vulneribus illius qui incidit in latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc hoc mͦ uideant᷑ in telligi. qͥa ñ defitiet pͥnceps ex uida. id ÷ hic qͥ post resurrectionẽ eiꝰ. ȩccłias

Expanded text:
haec hoc modo videantur intelligi: Quia non deficiet Princeps ex Juda, id est, hi qui post resurrehaec hoc modo videantur intelligi: Quia non deficiet Princeps ex Juda, id est, hi qui post resurre
Abbreviated transcription (Latin):
lia corpora ur̃a ꝓpt̃ in habitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis. Et iterũ xp̃c dicit in euangłiis. Soluite tẽplũ hoc: &
ego in trib dieb suscitabo illud. Hoc aut̃ dicebat de tẽplocorporis sui. Iuia gͦ & ipse se dicit suscitares
nitus dicit. Quis suscitabit eũ : Non defitiet princeps ex iuda: neq duxc defemorib eiꝰ usqueq᷑ ea qͣu
um. Hic locus manifeste refert᷑ ad iudã. Constat enĩusq ad natiuitatẽ xp̃i ñ defecisse principes
de femorib uidȩ. ad uenit ille cui erat regnũ repositũ: in qͦ qͦmͦ gentes sperent. euangłii fides. & e¬
clesiarũ docet ꝓpagatio. Reposita aut̃ dicunt ea: quae oportuno tẽpore ꝓferenda sunt. Sic̃ & xp̃¬
in finẽ scłoꝵ ad uenisse dr̃ : cũ dicit apłs. Ecce nunc tẽpus acceptũ. scilicet ad salutẽ gentib insii¬
dã. Si uero qͥs in omĩb cupiat cursũ esxpositionis aptare : potest extorquere fortassis. ut etiã dehꝰ

Expanded text:
 hoc, et ego in tribus diebus suscitabo illud: hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quia vero ipse dicit, suscitassetonitus dicit, Quis suscitabit eum? 3. Non deficiet Princeps, ex Juda, neque dux de femore ejus, usque quo ntium . Hic locus manifeste refertur ad Judam: constat enim, usque ad nativitatem Christi non defecisse principes 10 ex dux de femoribus Judae, advenit ille cui regnum repositum, in quo, quomodo Gentes sperent, Evangelii fides et Ecclesiarum docet propagatio. Reposita autem dicuntur ea quae opportuno tempore proferenda sunt, sicut in fine saeculorum advenisse dicitur, cum dicit Apostolus, Ecce nunc tempus acceptum , scilicet ad salutem Gentibus conferendam. Si vero quis in omnibus cupiat cursum utriusque expositionis aptare, potest extorquere fortassis, ut etiam de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ut catulꝰ leonis: dormit. De cãtuli qͥdẽ somno iã suꝑiꝰ dictũ ÷. đ ualde conuenient̃ aptari potest in ap
qͥ trib dieb ac trib noctib incorde t̾rȩ sepultꝰ: somnũ mortis impleuit. Ut leo aut̃. hoc mͦ deb̾e intels
arbitror. Motꝰ xp̃i: opp̃ssio & triumphus dȩmonũ fuit. Omnẽ nãq p̃dã quã leo ille contrariꝰ inuaserat pt¬
periũ: & uelut catulus leonis die t̾cia suscitat᷑. Quis suscitabit eũ : recte qͦsi inqͥrentis ꝓpħȩ ꝑsonã qͦ¬

Expanded text:
ut catulus leonis, dormit. De catuli quidem somno jam superius dictum est, quod valde convenienter adaput catulus leonis, dormit. De catuli quidem somno jam superius dictum est, quod valde convenienter adaphoc modo debere intelligi arbitror: Mors Christi oppressio et triumphus daemonum fuit, omnem namque praedam, quam leo ille contrarius invaserat, properium . Et velut catulus leonis, die tertia suscitatur. Quis suscitabit eum? Recte quasi inquirentis prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
um. & potentia belloꝵ. suscitare eũ nullus audeat ad p̃lia S multo conuenientiꝰ aptabit᷑ huic mrsto
leonis hȩc scribit Ed cũ fuerit natꝰ: trib dieb ac trib noecib dormiat. Tũ deinde patris fremitu uel mi¬
gitu. tanquã tremefactꝰ cubilis locus : suscitet catulũ dormientẽ. Iste gͦ catulus ascendit ea germine
uirgine enĩ natꝰ . ẽ. Non ex semine : s exuirgine. Absq concubitu uiri. & absq semine naturali nas¬
cit᷑ xp̃c: uelut uirgultũ siue ramꝰ. In qͦ manifestissime & ueritas carnis assũptȩ ex uirgine de claratir
in sacro sc̃õ germine : contagio humani & carnalis seminis excusat᷑. Recũbens cormisti sic̃ leo: & si
catulꝰ leonis. Manifeste recubuis se & dormisse : dictũ de passione mortis ostendit᷑.S uideamꝰ qͣre ut leu

Expanded text:
rium, et potentia beatorum suscitare eum nullus audeat ad praelia. Sed multo convenientius aptabitur huic loco mystica rium, et potentia beatorum suscitare eum nullus audeat ad praelia. Sed multo convenientius aptabitur huic loco mystica od cum natus fuerit, tribus diebus ac tribus noctibus dormiat: tum deinde patris fremitu vel mugitu, tanquam tremefactus cubilis locus, suscitet catulum dormientem. Iste ergo catulus ascendit ex germine: ex Virgine enim natus est, non ex semine, sed ex virgine absque concubitu virili, et absque semine naturali Christus. Velut virgultum, sive ramus, 9 in quo manifestissime et veritas carnis adsumtae ex Virgine declaratur in sacrosancto germine, et a contagio carnalis et humani seminis excusatur. Recumbens dormisti ut leo, et sicut catulus leonis. Manifeste recubuisse et dormisse, dictum de passione mortis ostenditur. Sed videamus quare ut leo, et
Abbreviated transcription (Latin):
concludim: s pene excludim᷑. Nã catulũ leonis si ponamꝰ uidã dici posse ꝓuirtute bellandi: qͦm᷑ ex por¬
tur qd de germine eiꝰ dr̃ ascendisse : Germ̃ aut̃ hic ingreco baac tori dicit. qͦd magis urgultũ uel ramꝰ
rectius in t̃p̃tat᷑ : qͥ de radice repullulare. uel de ipso robore arboris solet. Ex qͦ gͦ uirgulto uel ex qͦ ramno
uidas ascendisse dr̃ Uel qͦmꝰ recumbens dormisse ut leo & ut catulus leonis. ita ut quȩrat᷑ qͥs eũ sus¬
citet. nisi si forte aliqͥs uim faciens uelit ita asseuerare. ex germine ꝓcessisse uidã. id ÷ ut suꝑiꝰ diximꝰ¬
uel ex iuirgulto uel ex ramo qͦd de ipsa patris fortitudine & uirtute significet Quiq uirtutis confid¬
tia recubet. & qͥescat ut leo. & ut catulus leonis. nec eũ ausus sit aliqͥs suscitare dũ ꝓmagnitudine us¬

Expanded text:
concludimur, sed pene excludimur; nam catulum leonis si exponamus, Judam dici posse pro virtute bellandi, quomodo exponconcludimur, sed pene excludimur; nam catulum leonis si exponamus, Judam dici posse pro virtute bellandi, quomodo exponetur, quod de germine filius dicitur ascendisse? Germen autem hic in Graeco βλαστὸν dicitur, quod magis virgultum, vel ramus recte interpretatur, qui de radice repullulare, vel de ipso robore arboris solet. Ex quo ergo virgulto, vel ex quo ramo Judas ascendisse dicetur, vel quomodo recumbens dormisse ut leo, et ut catulus leonis, ita ut quaeratur, quis eum suscitet? Nisi forte aliquis vim faciens, velit ita adseverare: Ex germine processisse Judam, id est, ut superius diximus, ex virgulto vel ex ramo, quod de ipsa patris fortitudine et virtute significet: quique virtutis confidentia recubet et quiescat, ut leo et ut catulus leonis; nec eum ausus sit aliquis suscitare, dum pro magnitudine vi
Abbreviated transcription (Latin):
ub pedes eiꝰ se positurũ dicens. Sede adeatris meis. donec ponã in imicos cuos sub pedib tuis. Sunt ergo
mimici: donet increduli s̃ & infideles. łt idõ cȩdunt᷑ in tergo. Qui pꝰ ea quã conuersi fuerint efficiunt᷑
r̃s. & collaudant eũ quia eos in adoptionẽ patris uocatos. sibi & coheredes fecit & fr̃s. Bene aut̃ ter¬
erat dicens. Quia conuerter̃ ad me terga sua ÷ & ñ faciẽ. Hȩc gͦ dorsa cedit: ut conuersi aliqͣndo t̃ga
dent idolis. & faciẽ erigant ad dm̃. Et faciant hoc qͥd inconsequentib scriptũ ẽ. Et ad arent te filii patris
tui. Tunc enĩ eũ ad orant : cũ filii patris fuerint effectr: & spm ad optionis acceperint. in qͦ clamant
dicamꝰ ad oratos. eẽ. qͣsi reges a fr̃ib: sus. id ÷ a cȩteris contribulib: filios uida. Catulus leonis uida. De
mine eius asscendit. Recubans dormisti sic̃ leo: & sic̃ catulus leonis. Quis suscitabit eũ : in his uersiculis ñ i

Expanded text:
sub pedes ejus positurum dicens, Donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Sunt ergo inimici, donec increduli sunt et infideles, et ideo caeduntur in tergo, qui posteaquam conversi fuerint, efficiuntur fratres, et collaudant eum, qui eos in adoptionem Patris vocatos, sibi et cohaeredes fecit et fratres. Bene autem terinus exprobrat, dicens: Quia converterunt ad me dorsa sua, et non faciem . Haec ergo dorsa caedit, ut conversi aliquando terga dent idolis, et faciem erigant ad Deum, et faciant hoc quod in consequentibus scriptum est: Et adorent te filii patris tui. Tunc enim cum adorant  Forte adorarunt eum, filii Patris fuerunt effecti, et spiritum adoptionis acceperunt, in quo clamant, dicamus, adoratos esse 8 quasi reges, a fratribus, id est, suis caeteris contribulibus, filios Juda. 2. Catulus leonis Juda, de germine filius meus ascendisti: recubans dormisti sicut leo, et sicut catulus leonis: quis suscitabit eum ? In his versiculis, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ secreti ciꝰ maculat: qͥ p̃ceps & in frenis fert᷑ adiucia. Sr meon & leui fr̃s ꝑfecer̃ iniqͥtatẽ ude¬

Expanded text:
sedem secreti ejus maculat, qui praeceps et infrenis fertur ad vitia. BENsedem secreti ejus maculat, qui praeceps et infrenis fertur ad vitia. BEN
Abbreviated transcription (Latin):
Abrahã duos filios habuit: unũ de ancilla. & unũ de libera. Hȩc aut̃ s̃ duo testam̃ta. In qͦ agar qͥe cn¬
cubina fuit inueteris testam̃ti ponit᷑ trpo. Una & enĩ erat ꝑfecta columba genitrici suȩ : quȩ ur¬
locus. Ruben int̃p̃tatꝰ ÷ a maiorib: : filius qͥuidet᷑. Hoc ÷ uisibilis & carnalis Ipse credo : de qͦ dicit apłs
ePrimꝰ homode t̃ra t̃renus. Et alibi. Si enĩ is qͥuidet᷑ nr̃ homo corrũpit᷑ : s qͥ intꝰ ÷ renouat᷑. Hunc tm¬
pPrimogͦ om̃is homo in hoc mundo carnalit̃ uiuit : & scđm carnẽ mouet᷑. Et pͥmꝰ ÷ carnalis motꝰ.
in concupiscentia libidinis. Iui cũ pͥmȩ uiuentutis tẽpus obsederit: durũ & temerariũ simul &. lascuiũ
iuuenẽ reddit. Ascendentẽ etiã suꝑ cubile patris & polluentẽ thorũ paternũ: id ÷ etiã p̃cepta & mon¬
quȩ arguit unũ quẽq peccantẽ : & malũ ei. eẽ. suggerit qͦd deliquit. Cubile gͦ legis huiꝰ. temere ac

Expanded text:
duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitur typo. Una etenim erat perfecta columba 26 genitrixve, quae virlocus. Ruben interpretatus est majoribus, filius qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de quo dicit Apostolus, Primus homo de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui videtur, noster homo corrumpitur; sed qui intus est, renovatur . Hunc euim omnis homo in hoc mundo carnaliter vivit, et secundum carnem movetur, et primus est carnalis motus in concupiscentia libidinis, quae cum primae juventutis obsederit tempus, durum et temerarium simulascendentem etiam super cubile patris et polluentem thorum paternum, id est, etiam praecepta et monquae arguit unumquemque peccantem, et malum ei esse suggerit, quod delinquit. Cubile ergo Legis hujus temerat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ. neq benedictiones tantũ. neq futuroꝵ sola p̃nuntiatio. qͣntũ mores uel ꝓpositũ eoꝵ. uel e
subicit: ita ut benedictiones hrstoriȩ locũ seruent. ꝓpħia uͦ mrsticũ: atq dogmatũ morũ cormi¬
tio & obuirgatio moralẽ dirigat stilũ. Ruben inqͥt pͥmogenitꝰ m̃s. uirtꝰ mea & initiũ filiorin
meoꝵ. Durꝰ in conuersatione et temerariꝰ contumelias irrogasti. Tanquã aqͣ ñ efferbiscas. ascendi¬
sti enĩ suꝑ cubile patris tui. lum polliusti totũ ubi ascendisti. In cesti hr̃storia neminẽ latet: qͥnꝰ
ruben inconcubinã patris efferbuerit flãma libidinis. & pat̾̃nũ maculauerit thorũ. Sed qͦd mini¬
iis laudis ei aliqͥd uidet᷑ ad scribere dicens. tu uirtꝰ mea: id circo ut grauiꝰ notet᷑ in crimine. qͥ cũ uirtus
patris hab̃et᷑ & initiũ filioꝵ nescut seruare reuerentiã patri. Quale.ẽ. & illud qͦd dr̃ ꝑ ꝓpħam. ł go

Expanded text:
 benedictiones tantum, neque futurorum sola praenunciatio, qua vel mors, vel propositum eorum, vel etiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgatio Momeorum, durus conversatione, et durus, temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui cum virtus patris haberetur, et initium filiorum, nescit servare reverentiam patri; quale est et illud quod dicitur per Pro
Abbreviated transcription (Latin):
claudendũ. Sed & alia plurima sunt: in quibus nobiscũ uel dissident
use concordant. & idõ abimelech scđm hanc figura aliquando in pace¬
essẽ oũ nsacisus aliquando dissidere de scribitur. Sed & hoc non puto¬
qđ otioso spui scõ qui hec scribit curȩ fuerit cophendere : qđ auo alii
cũ ab imelech uenerunt id est ochorath gener eius. & fichol dux exereitus
eus Incerp̃tatur autẽ ochorath: tenens. Et ficol : os om̃ium. Ipse autem
ab imelech: pater m̃s rex. Qui tres ut ego arbitror. imaginẽ totuis¬
fisica ethucamuled est : rationalem naturalẽ moralem Rationalis est
illa que am̃ patrẽ om̃ium confitet᷑. ut est abimelech taturalis. iliatẽ
quȩ fixa ẽ a tenet om̃a uelut naturȩ ipsius uirib nitens quã ꝓfiet᷑¬

Expanded text:
claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. Et ideo Abimelech sesse cum Isaac, aliquando dissidere describitur. Sed non quod otiose spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum Abimelech venerunt, id est, Ochozat, amicus ejus et Phichol, dux exercitus ejus. Interpretatur autem Ochozat tenens, et Phichol, os omnium; ipse autem Abimelech, pater mphysicam, ethicam, id est rationalem, naturalem et moralem. Rationalis est, quae Deum Patrem omnium confitetur, ut est Abimelech. Naturalis est illa quae fixa e
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerbi dĩ qđ in lege .ẽ. tenet figurã: neq in dissensione semꝑ potest
esse neq semꝑ in pace. Ei losofia enĩ neq in om̃ib legi dĩ contraria est:
neq: in om̃ib: consonat. Multi enĩ phelosophorũ. unũ eẽ. dm̃ qui cuncta
creauerit scribunt. In hoc consentiunt legi dĩ. Aliquanti etiã hoc ad di¬
derunt : qđ ds̃ cuncta ꝑ uerbũ suũ. & fecerit & regat. & uerbũ dĩ sit
quo cuncta moderentur. In hoc non solũ legi sed & eu angeliis consona
seribunt Moralis uero & fisicaquȩ dicit᷑ filosophia pene omĩa qua e
nra sunt sentic. Desidet uero a nobis cũ dõ dicit esse materiã coaetnam
pissidets cũ negat dm̃ curare mortalia. sed ꝓuudentiã euis supra luna¬
ris e lobispatia cohiberi. Dissident a nobis cũ uitas nascentiũ stellarũ cursi¬
bus pandunt. Dissident: cũ ꝑpetuũ dicunt hunc mundũ & nullo fine

Expanded text:
qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculũ est  si etiã figatur : sine dubio resoluendũ est. Ubi uero
fundamenta sunt & supra petrã aedificat᷑ domus: nũ quã resoluit᷑
domus illa: Fundata enĩ est suꝑ petrã. Fodit tam̃ & ibi puteũ isaac
Nec umquã cessat puteos fodiendo. donec oriatur fons aquȩ uiuae:
honorauerat abraham: uenit nunc cũ amicis suis degeraris ad isa ac
Et dicit illi isaac. Quid uenistis ad me: Uos enĩ odistis me. & eiecistis me
auobis. Ad haec illi respondent. Uidentes in quit uidimus. quia est dñs
tecũ : & diximusiat conuiratio in t̾nos & te : & constituamus tecũ pac¬
tũ. ne facias nobis malũ. & cętera. Iste abimelech ut uideo: non sẽꝑ pacem
habet cũ isaac. Sed aliquando dissidet: aliquando pacẽ requirit. Si me
ministis quomodo suꝑius diximus de abimelech. quia ꝑsonã teneat
studiosoꝵ & sapientiũ scłi. qui ꝑ eruditionẽ phylosophiȩ. multa etiam
ex ueritate cõprehenderint: in telligere potestis. quomodo hic cũ isaac:

Expanded text:
tabernaculum est, etiamsi figatur sine dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur domus illa, fundata est enim super petram. Fodit tamen et ibi Isaac puteum, nec umquam cessat puteos fodiendo, donec oriatur fons aquae vivae, honoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis. At illi respotecum; et diximus, Fiat conjuratio inter nos et te, et constituamus tecum pactum, ne facias nobis malum. Iste Abimelech non semper pacem cum Isaac habet, sed aliquando dissidet, aliquando pacem requirit. IsteIste Abimelech personam tenet studiosorum et sapientium saeculi, qui per eruditionem philosophiae multa etiam ex veritate comprehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ cunicã iosepħ hedi sanguine maculatã. & m̃dacio eoꝵ decipi potuit.ita ut scincdet uestus
sua & poneret saccũ suꝑ lumbũ suũ. ut lugeret filiũ suũ. nec uellet om̃ino con solari. s diceret qͥa als¬
cencdã acl filiũ meũ lugens in infernũ: cunc etiã sic̃ diximꝰ ñ erat penitꝰ exxtinctũ in eolum̃. ANapcoms
tam̃ ex parte fuerat obscuratũ qͥd decipi potiut. qͦd uestim̃ta scindẽ. qͦd falsa lugerec qeliemplonus
mortẽ. qd in infernũ cuperet lugendo descenđe. Propt̃ hec gͦ nunc resuscitat & reaceen dier spm

Expanded text:
filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum cuperet lugendo descendere. Propter haec quoque nunc resuscitatur et reviviscit spi
Abbreviated transcription (Latin):
in pascha: ipse dicit᷑. & ouium pastor: ipse signatur & pontifex : qui of¬
fert sacrificium. Nichi lominus ipse de scribitur sponsus. tamquã uer¬
bũ di: ipse appellatur & tanquã sapientia. ipse rursũ sponsa nomina¬
tur : sicut & ꝓpħa dicit ex ꝑsona ipsius. Tanqu̾ã sponso posut michi
mitram & tanquã sponsam ornauit me ornamento. Multaq alia.¬

Expanded text:
in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam adornavit me ornamento”», vel, ut ha
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥot milia refecit popłorũ. & quanti cophini reliquiarũ suꝑ sunt. Done
integri sunt panes: nemo satu:rat᷑ nemo reficitur. nec ipsi panes uiden¬
tur augeri. Considera gͦ nunc quomodo paucos panes frangimus escri¬
pturis diuinis: paucos sermones ad sumimus. quod milia hominũ satu¬

Expanded text:
et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia hominum satu
Abbreviated transcription (Latin):
erat magnus. sed postea quã seminauit orleũ & collegit centuplũ tunc fa¬
gentẽ stimulare uideatur. Isaac sermo dĩ est qui sermo in segidi urle
seminat inauangeliis triticũ. Illũ enĩ cibũ ꝑfeccioribus & spiritalibus
hunc imperitiorib & animalib parat quia seriꝑtum est lcmmes &
uimenta paluos facies dñe. Isa ac ergo sermo legis hordeũ semina tua
tam ipso hortdes in uenit centesimũ fructũ. Inuenis eñĩ ox in lege mar¬
bsderer quucctia ipse hordei cibos inapientib exhbet ascriptũ ẽum euan¬
ueluns quia scđo pauerit turbas. Sed illos quos primo pascit id iẽi incipnen¬
lege est nondũ magnus . ẽ. quippe quȩ & uelamine tecta est. Crescit gͦ
magnus ualde cũ coeperit littera legis uelut palea hordei eius secer¬
ni & apparueric quod spiritalis . ẽ. lex: tunc isaac magni ficabit᷑ & ual
de fiet magnus. Uide enĩ quia & dñs in euangeliis paucos panes freg

Expanded text:
erat magnus; sed posteaquam seminavit, et collegit centuplum, tunc favangelio loquitur . Isaac sermo Domini est, qui sermo in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectioribus et spiritalibus hunc imperfectioribus et animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege marvidere quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed illas quas primum pascit; poslege est, nondum magnus est, quippe quae et velamine tecta est. Crescit ergmagnus valde, cum coeperit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit quod spiritalis est lex; tunc magnificabitur Isaac, et fiet magnus valde. Vide enim quia et Dominus in Evangeliis paucos panes frangit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad isaac. & fodiamus cũ ipso puteos aquae uiuae. Etiam si obsistunt fili¬
tini. etiã si rixantur : nos tam̃ ꝑ seueremus cũ ipso puteos fodiendo.
Ut & nobis dicatur bibe aquã detius uasis. & de tuis puteis. Et in
tantũ fodiamus: ut suꝑ habundent aquae putei in plateis nr̃is: Ut
non solũ nobis sufficiat scientia scripturarũ sed & alios doceamus.¬
& alios instruamus. ut bibant homines. bibant & peccora. Audian

Expanded text:
ad Isaac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia lex paschae talis ẽ ut in uesꝑa comedatur : ꝓpt̾ea in uesꝑa mu
passus ẽ dñs: ut tu semꝑ manduces de carnib uerbi quia semper
inuesꝑa es usque quo ueniat mane. It si in hac uespera sollicitus
fueris & in fletu ac ieuini is atq in om̃t labore istiiȩ uitã duxe¬
ris  poteris & tu dicere. Ad uesꝑam de morabitur fletus: & ad ma¬
tutinũ Laetitia . Laetaberis enĩ mane. id .ẽ. in scło uenturo : si in hoc
scło fructũ iustitiae in fletu & labore collegeris Uenite ergo & nos
dũ tempus est bibamus deputeo uisionis: ubi isaac de ambulat. &

Expanded text:
. Et quia lex Paschae talis est, ut in vespera comedatur, propterea in vespera mundi . Et quia lex Paschae talis est, ut in vespera comedatur, propterea in vespera mundi passus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibus Verbi Dei, qui semper in vespera es, usquequo veniat mane. Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos dum tempus est; bibamus de puteo visionis, ubi deambulat Isaac, et
Abbreviated transcription (Latin):
re. qua non desiderant panẽ uitȩ. nec aquã uiuã. qui non exeunt dẽ
castris nec ꝓcedunt de domib luteis: ut colligant sibi magna. qui non
ueniunt ad petrã ut bibant de spiritali petra: Petra enĩ ẽ. ꝓp̃c. ut apłi
at Habetote in quã uos patientiam paululũ. Sermo enĩ nobis ad negli¬
tentes .ẽ: & eos qui male habent. Sani enĩ non indigent medicos sed
male habentes Dicite michi uos qui tantũ modo festis dieb ad eccliam
conuenitis: cȩteri dies non sunt festi non sunt dies dñi : Iudȩoꝵ est dies
certos & raros obseruare sollempnes. & idõ ad eos dicit ds quia neo me¬
nias urãs & sabbata & diẽ magnũ non sustineo leuinuĩ & ferias &
dies festos ur̃os odit anima mea Odit ergo ds̃ eos: qui unã diẽ pietant
festũ diẽ esse dñi. Xp̃iani om̃i die carnes agni comedunt id. Eacar¬
nes uerbi dĩ quotidie sumunt. Pascha enĩ nrm̃ immolatus est aep̃e

Expanded text:
re: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de re: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de castris, nec procedunt de domibus luteis, ut colligant sibi manna, qui non veniunt ad petram, ut bibant de spirituali petra: Petra enim est Christus , ut ait Apostolus. Habetote, inquam, vos paululum patientiam; sermo enim nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihi vos, qui tantum festis diebus ad ecclesiam convenitis, caeteri dies non sunt festi, aut non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes: et ideo ad eos dicit Dominus, Neomenias vestras et sabbata, et diem magnum non sustineo; jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant festum diem esse Domini. Christiani omni die carnes Agni comedunt, id est, carnes Verbi Dei quotidie sumunt; Pascha enim nostrum immolatus est Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse abhis potari dr̃. cũ studioꝵ exercitia & uigilantias suscipit
Ista ergo talis anima quȩ agit cuncta patient̃. quȩ tã ꝓpͥta. ẽ. o
tanta eruditione sub nixa. quȩ deffundis haurirescientiae fluen¬
ta consueuit: ipsa potest copulari nupti is xp̃i. Hisi ergo cotidie
uenias ad puteos. nisi cotidie haurias aquas: non solũ alios potare
nom poteris: sed ipse quoq sitim uerbi dĩ patieris Audi & dnm di
esuris nec sitis iustitiam. & quomodo poteris dicere. sicut cęruus desi¬
derat ad fontes aquarũ. ita desiderat anima mea ad te ds̃: Siti it
anima mea ad dm̃ uiuũ quando ueniã & parebo ante conspectum eun
pausulũ negligentes & desides cõmonemus Hla betote patientiã quia de
pabata nobis id ẽ de patientia sermo ẽ & necesse ẽ nos eos qui collecta
neꝗligunt & audire declinant uerbũ dĩ: paululũ ꝑ patientiã castiga¬

Expanded text:
ipse ab his potari dicatur, cum studiosorum exercitia et vigilantiam suscipit. ipse ab his potari dicatur, cum studiosorum exercitia et vigilantiam suscipit. Talis ergo ista anima, quae agit cuncta patienter, quae tam prompta est, et tanta eruditione subnixa; quae de profundis haurire scientiae fluenta consuevit, ipsa potest copulari nuptiis Christi. Nisi ergo quotidie venias ad puteos, nisi quotidie haurias aquas; non solum alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim verbi Dei patieris. Audi et Dominesuris, nec sitis justitiam. Et quomodo poteris dicere, Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante conspectum ejuspaululum negligentes ac desides commoneamus. Habetote patientiam: quia de Rebecca vobis, id est, de patientia sermo est: et necesse est nos eos qui collectam negligunt, et audire declinant verbum Dei, paululum per patientiam castiga
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his inquit uirginib quȩ ueniunt ad aquã. quȩcũq dixerit michibib
tu & camelos tuos ad aquabo: ipsa erit sponsa dñi mei. Sic ergo rebec¬
ca quȩ int̃ pretat᷑ patientia. ut uidit puerũ & inspexit propheticũ: de¬
ponit de humero hydriam. Deponit enĩ elatã. grece facundiȩ ad rogan¬
tiam & ad humilẽ. ac simplicẽ ꝓpheticũ se inclinans sermonẽ: dĩci
monis tenet figurã. quomodo potat᷑ a rebecca. quã ipse magis potare
deberet: Uidẽ ergo ne forte sicut & dñs iħc cũ ipse sit panis uitae.
& ipse pascat animas esurientes: ipse rursũ esurire se fatetur cũ dicit
Esuruu & dedistis michi manducare. & iterũ cũ ipse sit aqua uiua &
potũ det om̃ib sitientibus: rursũ ipse dicit ad samaritanã. Ma mich
bibere : sic & ꝓpheticus sermo cũ ipse potũ det sitientibus: nichilominꝰ

Expanded text:
Ex his, inquit, virginibus, quae venerunt ad aquam, quaecumque dixerit mihi, Bibe Ex his, inquit, virginibus, quae venerunt ad aquam, quaecumque dixerit mihi, Bibe tu, et camelos tuos adaquabo, ipsa erit sponsa domini mei . Sic ergo Rebecca, quae interpretatur Patientia, ut vidit puerum, et inspexit propheticum verbum, deponit de humero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et simplicem propheticum se inclinans sermonem dixit, monis tenet figuram; quomodo potatur a Rebecca, quam ipse magis potare deberet? Vide ergo ne forte sicut et Dominus Jesus, cum ipse sit panis vitae , et ipse pascat animas esurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermo, cum ipse potum det sitientibus; nihilominus