comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanus. ut putent reos ẽẽ apuo
dm̃. oi qui aut ucores noslent. aut ac¬
cipientes: ut assolet gen̾are nõ pose
qͣi nicħ aliud qͣm sem requiret deus.
sicut arguuntur ꝑ malachiam ꝓphe¬
tam. ysaias ergo tit ꝯsolaretur eosi
quos mala intelligentia ꝯtristau̾̃at.
docuit nicħ obẽẽ. si quis aut nõ posset
hr̃e filios. aut nollet. dum mͦ legem
dei seruaret. maledcm enĩ illis ꝯpete¬
bat qui cum possent ac uellent. diui¬
no obstante iuditio st̾iles erant. nefi¬
ctum hrẽnt creatõnis dei quem sꝑn¬
bant. ut cum uidebant aut gen̾ares
nõ posse. aut genitos minime possie
cognosc̾e̾nt. indignantis dei tram ẽẽ
ꝯñsi satisface̾nt. Nam ⁊ scĩ uiri cum
cupidi ẽẽnt filtoꝵ. ⁊ nõ id obtinerent
estimabant poc̃a obstare. ⁊ dolebant
ignorantes dei eẽ ꝓuidentiam cui se¬
nabantur. Deniꝙad dei ꝓcuratõm et
anna ꝯcepit: ⁊ poꝑit samuel. ⁊ helixa¬
beth ioħem. ⁊ uxor manue samꝑson.

Expanded text:
humanus, ut putarent reos esse apud humanus, ut putarent reos esse apud deum, si qui aut uxores nollent aut accipientes, ut adsolet, generare non possent, quasi nihil aliud quam semen quaereret deus, sicut arguuntur per Malachiam profetam. Eseias ergo, ut consolaretur eos quos mala intellegentia contristauerat, docuit nihil obesse, si quis aut non posset habere filios aut nollet, dum modo dei legem seruaret. maledictum enim illis conpetebat, qui cum possent ac uellent, diuino obstante iudicio steriles erant, ne fructum haberent creationis dei, quem spernebant, ut cum uiderent aut generare se non posse aut genitos minime possidere, cognoscerent indignantis dei iram esse et conuersi satis facerent. Nam et sancti uiri, cum cupidi essent filiorum et non id obtinerent, aestimabant peccata obstare et dolebant ignorantes dei esse prouidentiam, cui seruabantur. denique ad dei procurationem et Anna concepit et peperit Samuhelem et Helisabeth
Abbreviated transcription (Latin):
mrẽm suam. dine dubio ꝑ ꝯpendiũ
hoc dixit saluator. ut subintllĩgan¬
tur sacerdotes iuideoꝵ dum auaritie
student: der legem spuisse Imprã enẽ
ospiratõne asiliũ dedunt filis ait male
dicentes prẽm aut mr̃em: quodcũꝙ oft¬
rent qͣi donũ deo ꝑ quod data sña mm¬
ledictos soluetut. Unde securi fc̃i filii
atra p̾ceptũ dei ꝯtempnebant pentes.
ret ostendit uxori ut recedet ab eoan¬
głs qui eum querebat occid̾e. hoc sub¬
intlligitut in hac causa sicut ⁊ illus
quod supͣdiximus in sacerdotes. Qd
est ut maledces̃ dicatur qui nõ uelmq̃¬
obẽẽ dicat spadonib qr gn̾are ñ possũt
poniam alit̾ qͣm datũ erat in .xii.¬
telligi ceꝑat: iocitoo ysatas ꝓpheta
osfendit postea quo sensu dcm ẽẽt. Cã
enĩ hoc ex causa offensi snĩe loco posi¬
tum ẽẽt. qr deserentes dm̃ in eo ꝑcute¬
bantur ne ducentes uxores semeni
relinq̃rent: sic hoc arripuit errori

Expanded text:
matrem suam. sine dubio per conpendium matrem suam. sine dubio per conpendium hoc dixit saluator, ut subintellegatur sacerdotes Iudaeorum, dum auaritiae studerent, dei legem spreuisse; impia enim e dicentes patrem aut matrem quodcumque offerrent quasi donum deo, per quod data sententia in maledicos solueretur, unde securi facti filii contra dei praeceptum contemnebant parentes. ret ostendit uxori, ut recederet ab eo angelus, qui eum quaerebat occidere. hoc subintellegitur in hac causa, sicut et illud quod supra diximus in sacerdotes. XVII. QVID EST UT MALEDICTOS DICAT QVI NON RELIQVOBESSE DICAT SPADONIBUS, QVIA GENERARE NON POSSUNT? uoniam aliter quam datum erat intellegi coeperat, idcirco Eseias profeta ostendit postea quo sensu dictum esset. cum enim hoc ex causa offensi dei sententiae loco positum esset, quia deserentes deum in eo percutiebantur, ne ducentes uxores semen relinquerent, sic hoc arripuit error
Abbreviated transcription (Latin):
sus a deo abrahe.⁊ signũ iustitie abͣ¬
he nõ ferebat in quo głari sciebat iu¬
deos. Ut aut̃ ip̃e sollicitator dice̾tur:⁊
aut nõ ab eod̾ deo missus qui abrahã
eleg̾at. In madian enĩ hĩtans: filios
suos minime cireũcidit. quos aut du¬
cere secũ ad egyptũ nõ debuit. qui ce¬
t̾os ibat in de educe: aut certe crocũci¬
sos assume pp̃ que sutp̃diximus. Bef¬
fora ergo uxor moysi quod ꝯpendiolo¬
quitur scriptura nõ ignorans qua cã
sit angłs. ea enĩ rõne mitigata ẽ tra.
qua fuerat accensa. Nam alñ ꝯpendio
loquitur scriptura que subintiłigi
uult ex ꝓposita rõne. sicut ⁊ illudi
quod saluator dicit int̾ cet̾a ad iideos
qͣre ⁊ uos p̾t̾istis mandatũ dei ut tra¬
ditõm itt̃am statuatis. Nam dixit doꝰ
⁊ nõi: morte morratur. ues aut̃ dici¬
tis. quicũq dix̾it patri aut mr̃i om̃e
munus quodcũq fu̾it ex me tibi ꝓ¬
derit: Et nõ honorificauit pr̃em aut

Expanded text:
sus a deo Abra- I hae et signum iustitiae Abrsus a deo Abra- I hae et signum iustitiae Abrahae non ferebat, in quo gloriari sciebat Iudaeos, ut aut ipse sollicitator diceretur aut non ab eodem deo missus, qui Abraham elegerat. in Madia enim habitans filios suos minime circumcidit, quos aut ducere secum ad Aegyptum non debuit, qui ceteros ibat inde educere, aut certe circumcisos adsumere, propter quae supra diximus. Seffora ergo uxor Moysi, quod conpendio loquitur scriptura, non ignorans qua caussit angelus. ea enim ratione mitigata est ira, qua fuerat et accensa. nam aliquanta conpendio loquitur scriptura, quae subintellegi uult ex proposita ratione, sicut et illud, quod saluator dicit inter cetera ad Iudaeos: quare et uos praeteritis mandatum dei, ut traditionem uestram statuatis? nam dixit deus: matri, morte moriatur. uos autem dicitis: \'quicumque dixerit patri aut matri: "omne munus quodcumque fuerit ex me, tibi proderit", et non honorauit patrem aut
Abbreviated transcription (Latin):
imia ustiria incurrit pcc̃m. .xuii.
Temꝑata u̾o iustitia facit ꝑfr̃os. Nõ
enĩ sine malitia est qui młtũ est iustus
Quia peccantib ad singła si respondeas
nõ deerro nisi pecces. Deniq dei temꝑata¬
est iustitia. Peccantib enĩ alñ ignoscit
alũ rascitur. alũ reodit nõ qnͣtũ digni
sunt. saffert enĩ eos ut sint qui ꝓficiãt
lex ens qi rem ip̃am mollire nõ p̃t: a
nob̾ mitiganda est. ut possit ꝓdesse sub
se agentib. Hic ergo iustus nõ est mł¬
tum: qui dei imitator est. Quare angłs
e silio moyses fec̾at: apparen .xuiii.
tia ꝯminantis angłi emendauit. deni¬
q uidens fieri quod ꝑ negligentia fue¬
rat p̾t̾missũ: cessauit ab ira. Idcirro
ergo sic infestũ angłm in se uidit mo¬
yses ⁊ ꝑatum ad tundcãm qr uiri sb̃¬
limis culpa graue pccͣm est. Qnͣto enĩ
ꝑsona eius sublimis est: tantomag
leue delictũ eius. acerbissimũ est poc¬
satũ. ꝑ gebat itaq ad filios tsrł mis¬

Expanded text:
imia iustitia incurrit peccatum, temperata uero iustitia facit perfectos. non enim sine malitia est qui multum est iustus, quia peccantibus ad singula si respondeas, non deerit ubi pecces. denique dei temperata iustitia est. peccantibus enim aliquando ignoscit, aliquando irascitur, aliquando reddit non quantum digni sunt; suffert enim eos, ut sint qui proficiant. lex enim, quia se ipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est, ut possit prodesse sub se agentibus. hic ergo iustus non est multum, qui dei imitator est. XVI. QVARE A Quod sine consilio Moyses fecerat apparentia comminantis angeli emendauit. denique uidens, quod per neglegentiam fuerat praetermissum, cessauit ab ira. idcirco ergo sic infestum angelum in se uidit Moyses et paratum ad uindictam, quia uiri sublimis culpa graue peccatum est. quanto enim persona eius suspicabilis est, tanto magis leue delictum eius acerbissimum est peccatum. pergebat itaque ad filios Israhel mis
Abbreviated transcription (Latin):
anima fecunditas m̃di: Aut cui st̃ĩ aliã
ꝓuidentia gub̃nabat gen̾abat: Et qũ
et̾nus corruptibłia ⁊ mortalia genalat
cũ de et̾no debeat et̾nũ exist̾e Et quod
uisibile est ⁊ sentitur ⁊ tangitur quo
audatia uocatur et̾nũ: Et quodincu
tprm ministratur. ita ut ip̃a tp̃ra alimi
nõ seruent offitia sua. quõ appixature¬
t̾nũ: Et̾nitas enĩ nõ corrãpitur. nõ m¬

Expanded text:
a fecunditas mundi? aut sine aliqua prouidentia generabat? et quo modo aeternus corruptibilia et mortalia generabat, cum de aeterno debeat aeternum existere? et quod uisibile est et sentitur et tangitur qua audacia uocatur aeternum? et quod uicibus temporum ministratur, ita ut ipsa tempora aliquando non seruent officia sua, quo modo appellatur aeternum ? aeternitas enim non corrumpitur, non i
Abbreviated transcription (Latin):
id ymaginem ⁊ siłitudinem dei fecisse
uĩem. ⁊ an mulier ymago dei sit . xxiii¬
oc est ad ymaginem dei fcm eẽ hõi¬
nem qr inuis unũ fecit. ut sicut
ab imo deo sunt omnia: ita ⁊ ab uno
hos̃e omne genus humanũ. Silitudo
aut̾ hec est. ut ꝙ̃ admod̾ de pr̃e est filius
sic ⁊ de uiro mulier. ut inius pͥncipii
auctoritas ꝯsernetur. O filius ineffa¬
bilit̾. incomp̃hensibłr natus est de dõ
pr̃e. Mulier aut̃ corporalit sicuc legimi
fcã deuiro est ut ꝑ eam natuittas ori¬
retur. Filius sio dei sõ natus est: ut ꝑ
ip̃m fieret creatura. In eo ergo dissi¬
milis est. nam ⁊ de deo ds natus est. de
uiro aut̃ femina. qr illic simplicitas
go dei est. Sic etenĩ scriptũ est. ⁊ fecit d̾s̃
hoĩem. ad ymaginem dei fecit eum. Uñ¬

Expanded text:
AD IMAGINEM ET SIMILITUDINEM DEI FECISSE HOMINEM, ET AN MULIER IMAGO DEI SIT. Hoc est ad imaginem dei factum esse hominem, quia unus unum fecit, ut sicut ab uno deo sunt omnia, ita et ab uno homine omne genus humanum. similitudo autem haec est, ut quem ad modum de patre est filius, sic et de uiro mulier, ut unius principii auctoritas conseruetur. sed filius ineffabiliter inconprehensibiliter natus est de deo patre, mulier autem corporaliter, sicut legimus, facta de uiro est, ut per eam natiuitas oreretur. filius uero dei ideo natus est, ut per ipsum fieret creatura. in eo ergo dissimile est; nam et de deo deus natus est, de uiro autem femina, quia illic simplicitas go dei est. sic etenim scriptum est: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit eum. un
Abbreviated transcription (Latin):
est. Manua aut̃ int̃pͥtatur. Quid est hoci
didentes aut filiz ise qͣi sem̃ curiandi
cade suꝑ t̾ram candidũ. dix̾unt adiniucẽ.
quid est hoc quod in hebrea lingua dicitur
manna. Hic ergo panis aut cibus. non
Nec quid in supnis hẽtur. qr corporibus
alendis ad mom̃tũ dei uirtute creatus
est. Ideo aut̃ angłoꝵ panis dictus est: qr
uita est. Pidergo quod de celo uenisse
nem sunt memoraret: sic locutus est
ut cognoscentes se grãs deo referant
qui tanta cura seruos suos gub̃nat
ut hec eis in carne positis adhuc si ne¬
cesse fu̾it: exhibeat ꝑ quem iuunt
angłi. Dixit apłs int̾ cet᷑a. Petra aut̃¬
fem̃ est eius rei que nunc in eccła offꝰ¬
tur figura fuisse existimetur xp̃iani
ppłi quos in angłos singnificauit scͥp¬
titra. Panem manducau̾unt hoĩes.i.¬

Expanded text:
est. Manna autem interpretatur, Quid est hoc? Videntes enim filii Israel, quasi semen coriandri cadere super terram candidum, dixerunt ad invicem, Quid est hoc ? Quod in Hebraea lingua dicitur, Man hu? Hic ergo panis aut cibus, non Nec quidem in supernis habebatur, quia corporibus alendis ad momentum, Dei virtute creatus est. Ideo autem Angelorum panis dictus est, quivita est. Per id ergo quod de coelo venissenem sunt, memoraret; sic locut cognoscentes se deo gratias referant, qui tanta cura seruos suos gubernat, ut haec eis in carne adhuc positis, si necesse fuerit, exhibeat, per quae uiuunt angeli. Dixit apostolus inter cetera: petra autfactum est, ejus rei, quae nunc in Ecclesia offertur, figura fuisse existimetur; ut Christiani populi, quos in Angelis significavit Scriptura, panem manducarent homines
Abbreviated transcription (Latin):
nem redde̾ se ꝓmisit ut si post patrem
malum. filius nõ seqͣtur ꝑfidiam pr̃is.
Nepos aut̃ aui mali imitator existẽs
sm̃e. aut si ⁊ nepos forte nõ aui s pr̃is
sccntus uestigia testam̃tũ diligat dei.
nõ ignoret ꝑnepos ad se uscy puenire sen¬
tentiam: si emulus sit ꝓ aui ꝑfidie. hac
legis manifestatõne det̾reri uoluit ds̃
imptos pr̃es. ut agnoscentes qntũ ma¬
parrũ. det legi obtemparent. Illi aut̾

Expanded text:
niem reddere se promisit, ut si post patrem niem reddere se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem avi in malis imitator existens, tiae, aut si et nepos forte non aui, sed patris secutus uestigia testamentum diligat dei, non ignoret pronepos ad se usque peruenire sententiam, si aemulus sit proaui perfidiae. Hac legis manifestatione deterreri uoluit deus impios patres, ut agnoscentes quantum mapatrum, dei legi obtemperarent. illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
sinam dei seq̃ndam. Uide ergo si non
iuste dm̃ face̾ aut dicere qui dubi¬
tũ uidetur. ⁊ pium ostimabitur: quod
minime iustũ putatur. Qui enĩ uerba
sb̃ pͥmit qõnis: aut imꝑitus est. aut t̾gi¬
u̾sator qui calumpnie magis studeat ꝙͣ
hoc est qui in pat̾ius malis u̾sati serme¬
runt ydolis sicut ⁊ pr̃es illoꝵ. Iste enim
inimicus dei est qui honorem nõis eius
pendicat creature. Sicut enĩ iustoꝵ filii
x ip̃i iusti nobilitant in segenus iusti¬
tie. dum ⁊ patrũ ⁊ sua iustitia sblimã¬
tur. ita ⁊ nequissimoꝵ ⁊ ip̃i filii neqͥssi¬
mi crem̃tũ faciunt malitie. qr ⁊ maloꝵ
silii sunt. ⁊ nequitiam illoꝵ exempla¬
runt ad ꝑditõm młtoꝵ. Cum t̾rore ergo
locutus indetur ds̃. s uerũ est ⁊ hoc hẽt
etõ. Quis enĩ malũ ⁊ mali hoĩs filium
nõ dupplici gen̾e exsecretur: quõ bonũ
⁊ boni filiũ duplici m̾ito censet honorã¬
dum: Idcirco an in t̾ciam ⁊ qͣrtam ꝓge¬

Expanded text:
plinam dei sequendam: uide ergo, si non plinam dei sequendam: uide ergo, si non injuste Deum facere aut dicere, qui dubirum videtur, et pium aestimabitur quod minime justum putatur. Qui enim verba supprimit quaestionis, aut imperitus est, aut tergiversator, qui calumniae magis studeat quam  oderint eum, hoc est qui in paternis malis uersati seruiunt idolis, sicut et patres illorum. iste enim inimicus dei est, qui honorem nominis eius uindicat creaturae. sicut enim iustorum filii et ipsi iusti nobilitant in se genus iustitiae, dum et patrum et sua iustitia sublimantur, ita et nequissimorum et ipsi filii nequissimi crementum faciunt malitiae, quia et malorum filii sunt et nequitiam illorum exemplarunt ad perditionem multorum. Cum terrore ergo locutus uidetur deus, sed uerum est, et hoc habet ratio. quis enim malum et mali hominis filium non duplici et boni filium duplici mercede censet honorandum? Idcirco autem in tertiam et quartam proge
Abbreviated transcription (Latin):
gopto ꝑ noxis patrũ plexi sunt filii.
ut ad em̃datõm eoꝵ ꝓficet. ut qr ex aliis
causis dm̃ cred̾e ⁊ uen̾ari qui in moy¬
de erat: nolitunt hac plaga t̾riti ꝯfu¬
pentur cum sacisfactõne. ne grauius
hunc reatũ sentirent. Rec ergomors
filioꝵ crm̃i est patrũ. hoc quaꝵ enĩ mõ
Pisatores pentũ ꝙ pfioiam suam nec lã
uine filioꝵ ince̾ potũunt. Nõ ergoin fu¬
urũ s ad p̾sens tp̃s mala parentũ filios
iuen̾unt. Rec qͣlecũq bñtitiũ est głosũ
io̾ eẽ. nec tñi reum. sam si quidam cum
ꝓcib entruntur in postremis positi ad
adem ueram acced̾e. ut si nõ coronam uł
ueniam meantur: quõ pot̾unt hinca¬
qui queri cum quib ita actũ est. ut
Neꝙ eẽt unde ignosci sibi p̾carentur n
Olimes hrentur. qui minime labora
nõ solum effc̃m laboris amitt̾e. s ⁊ pena
ułtifari adde̾ etiam qr difficile est de ma¬
Iis nati ⁊ int̾ nequissimos educati neli
Aũsati m̃tem stiam temꝑant ad disci¬

Expanded text:
gypto pro noxis patrum plexi sunt filii, sed ut ad emendationem eorum proficeret: ut quia ex aliis causis Deum credere et venerari, qui in Moyse erat, noluerunt, hac plaga territi confiterentur cum satisfactione, ne gravius hunc reatum sentirent. Haec ergo mors filiorum, crimen est patrum. Quocumque enim modo cusatores parentum, quiguine filiorum uincere potuerunt, non ergo in futurum, sed ad praesens tempus mala parentum filios inuenerunt. nec qualecumque beneficium est gloriosum non esse, nec tamen reum? nam si quidam cum precibus enituntur in postremis positi ad fidem ueri accedere, ut, si non coronam, uel ueniam mereantur, quo modo poterunt hinc aliqui queri, cum quibus ita actum est, ut neque esset unde ignosci sibi precarentur, neque sublimes haberentur qui minime laboraunon solum effectum laboris amittere, sed et poena multari; adde etiam, quia difficile de malis nati et inter nequissimos educati uel conuersati mentem suam temperant ad disci
Abbreviated transcription (Latin):
mĩãm acciꝑe m̾eatur. qr ⁊ ip̃e dei cultor
est. ⁊ ex eius semine est qui amairit dm̃
⁊ ex hoc clem̃tia dei laudabilis est. ut
reddat ꝓgeniem.⁊ nõ in milia miliũ
ut si in qͥntam ꝓgeniem tractũ fu̾it
malũ: in de it̾m caput hr̃e incipiat.
ut ex eo nũetur usq ad t̾ciam ⁊ qͣrtã
ꝓgeniem. S dicit quis auctori magis
amplius reddend̃ iustũ uidetur ꝙͣ mu¬
tatori in auctorem ꝯgruam dant iĩ¬
dcãm. filiis aut̃ quod plus dicit reddi.
sic reddita eẽ pcc̃a patrũ in filios. dũ
in captiuitatem ducti sunt causa pa¬
Quod si uerũ est. nõ solũ odio hñtib
se: reddidit pcc̃a patrũ. s ⁊ diligẽtib
nom̃ susi. Quia damel abductus est.
illic natus est. Ltquido ergo apparet
illud ꝯuenire ꝓposite q̃oni quod sup̃
diximus. Cimi iustũ p̾dicet lex ⁊hic

Expanded text:
iam accipere mereatur, quia et ipse dei cultor est et ex eius semine est, qui amauerit deum. et in hoc clementia dei laudabilis est, ut reddat progeniem et non in milia milium, ut si in quintam progeniem tractum fuerit malum, inde iterum caput habere incipiat, ut ex eo numeretur usque ad tertiam et quartam progeniem. Sed dicet quis: \'auctori magis amplius reddendum iustum uidetur, quam imitatori.\' in auctorem congrua datur uindicta, filiis autem quod plus dicit reddi, sic reddita esse peccata patrum in filios, dum in captiuitatem ducti sunt causa paquod si uerum est, non solum odio habentibus se deus reddidit peccata patrum, sed et diligentibus nomen suum, quia et Danihel abductus est illic natus est. liquido ergo apparet illud conuenire propositae quaestioni, quod supra diximus. XV. CUM IUSTUM PRAEDICET LEX ET HIC
Abbreviated transcription (Latin):
qui itiq ex eius eẽnt origine: repbos
futitros. imimo młtos ꝑituros. ita uoa¬
lii significarentur sb̃mtͣre qui ad eoꝵ
dedecus ⁊ dampnatõm inserentur in na¬
titram ex qua illi excid̾unt. ꝓmiscuã
ergo ppłm in omnib tribtib futurũ de¬
cdarauit. Qua uarietate tamboni s pau¬
ci qͣm mali s młti: intlłig̾e̾ntur. ⁊ qͣm¬
iuda ydonei ẽẽnt futuri. S qr saluator
qui u̾e rex est: ex ea tribu oriundus en
moysen: in igne ⁊ uubo apparuit. ꝓocix¬
atura angłica scd̾ se simplex est ⁊
cuius sb̃a suꝑiora appetit qͣm infi̾or¬

Expanded text:
qui utique ex eius essent origine, reprobos qui utique ex eius essent origine, reprobos futuros, immo multos perituros, ita ut alii significarentur subintrare, qui ad eorum dedecus et damnationem insererentur in naturam, ex qua illi exciderunt. promiscuum ergo populum in omnibus tribubus futurum declarauit, qua uarietate tam boni sed pauci, quam mali sed multi intellegerentur. et quaJuda idonei essent futuri, sed quia Salvator, qui vere rex est, ex ea tribu oriundus eraMoysen in igne et rubo apparuit? Natura angelica secundum se simplex est, cujus substantia superiora appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
re uidetur. sam hec snĩa añqm qͥngẽ¬
enĩ dicit. Nõ ꝑ manebit spc̃ meus in ho¬
minib istis. pp̃ea ⁊ sb̃̾tecit qr malitia
increuit suꝑ t̾ram. deleam boĩẽm a s¬
cie t̾re usq ad pecus. quod utiq diliuo
fcõ impletũ est. Nam ⁊ post diluutum
młtis amus hoĩes uixisse meminimꝰ
dm̃ in ꝯtradictõne aque nõ clarifica¬
uit. Nam intraturus erat in t̾ram ꝓ¬
missionis: si nõ obstitisset pãm uide¬
tur enĩ hoc quibdam dc̃m ad tp̃s moy¬
si ꝑtin̾e. cũ inueniatur ioiade sac̃dos
Un iolai ex psentib causis futura
iudaico: sigͣuit. qͣles enĩ suture ẽẽne in¬
gule tribus. morib. fide. disciplina. lix
petulantia. ꝯtemꝑtu fider ut cũ deimo
erant ⁊ tñ imũ seruarent: ostenditio
liqui enĩ ꝓfec̾unt in melius. alii decio¬
rau̾unt. alii ꝓmanserunt. ut ꝑ hoc nõ
sibi p̃rogatiuam gen̾is uendicarent
cum ab eo ip̃o p̃dcm̃ eẽt. quosdam ex hi

Expanded text:
re uidetur. nam haec sententia, antere uidetur. nam haec sententia, anteenim dicit? non permanebit spiritus meus in hominibus istis. propterea et subiecit, quia malitia increuit super terram: deleam hominem a facie terrae usque adpecus, quod utique diluuio facto impletum est nam et post diluuium multis annis homines uixisse meminimusdeum in contradictione aquae non clarificauit. nam intraturus erat terram promissionis, si non obstitisset peccatum. uidetur enim quibusdam hoc dictum ad tempus Moysi pertinere, cum inueniatur Ioiadae sacerdoon solum ex praesentibus causis futun uIudaico significauit. quales enim futurae essent singulae tribus moribus, fide, disciplina, luxuria, petulantia, contemptu fidei, ut, cum de uno erant, non tamen unum seruarent, ostendit. aliqui enim profecerunt in melius, alii deteriorauerunt, alii permanserunt, ut per hoc non sibi praerogatiuam generis uindicarent, cum ab eo ipso praedictum esset quosdam ex his,
Abbreviated transcription (Latin):
despicientes in in opia erunt. Nõ solũ
negligentes ⁊ imꝓuidi circa se. i̾mi ⁊̃
ꝯtemptores date legis. hoc modo facit
d̾s̃. paures ⁊ diuites. qr dum offensio
legis parit egestatem:a deo fieri dr̃
auctore legis. ⁊ cũ aliqui de errore disci¬
plinam legis custodiunt:a deo ditates¬
fuint. Cur d̾s dicat. nõ ꝑmanebit sp̃c̃
meus in hõib istis qr sunt caro. anni¬
nebit sp̃c meus. Cum gygantes es¬
sent illis dieb suꝑ t̾ram pestifĩ ⁊ suꝑbi
a magnitudinis statutra elati post de¬
sid̾ta carnis euntes. nati apostate. Cũc
cum displicẽt deo ꝓmisit genus hom̃i
diluuio deleturũ. ⁊ tp̃s statuit. ut si qͥs
forte ira dei audita ⁊ indignatõne suꝑ
hoc uellet se corrig̾e: hr̃et spatiũ emen¬
dandi se. Doniq centũ amus archa hac
rõne uidetur fabricata. Añ arce aut̃i
choatom iugniti anui fuisse phiben¬
tur. S narratõ istud quod postqͣm de
nũo annoꝵ noe dixit. sb̃tecit: obscura¬

Expanded text:
scriptum est, in inopia erunt, non solum neclegentes et inprouidi circa se, uerum etiam contemptores datae legis. hoc modo facit deus pauperes et diuites, quia, dum offensio legis parit egestatem, a deo fieri dicitur auctore legis et, cum aliqui terrore disciplinam legis custodiunt, a deo asui. V. --Cur Deus dicat, Non permanebit Spiritus meus in hominibus istis, quia sunt caro: anninti, etc. . Cum gigantes essent illis diebus super terram, pestiferi et superbi, a magnitudinis statura elati, post desideria carnis euntes, nati apostatae, tunc, cum displiceret deo, promisit genus hominum diluuio deleturum et tempus statuit, ut, si quis forte audita ira dei et indignatione super hoc uellet se corrigere, haberet spatium emendandi se. denique centum annis arca hac ratione uidetur fabricata. ante arcae autem inchoationem uiginti anni fuisse perhibentur. Sed narratio istud, quod postquam de numero annorum Noe dixit subiecit, obscura
Abbreviated transcription (Latin):
Rua uõne dd̾. saul postqͣm d̾s ab eo reces¬
on nescius daurd diuinam .xiii.
traditõm eẽ in officio ordinis re¬
gulis. Id circo saul in ead̾ adhuctradi¬
tõne positũ: honorificat. ne deo iiu¬
uiam face̾ uidetur qui hiis ordinib
honorem decreuit. Dei enĩ ymagiem
inquit potestatib sblimiorib subditi
estote. Lõ est enĩ potestas: insi a deo.i
que enĩ sunt a deo: ordinate sunt. hinc
est unde gentilem. in potestatem tñ po¬
sctũ honorificamus licet ip̃e idigit
sit qui dei ordinem tenens. gras aigit
dyabolo. potestas tñ exigit quam metur
honorem. Lam tõ pħoni fitture famis
sompnũ reuelatũ est.⁊ nabugodonoso
ydolo se adorari noluit. s m̾̃ito ordinis
regalis. Quare abraham fidei sue sigũ
quod putas dulsum eẽ a rõne Credens
enĩ filiũ se hĩturũ. in quo omnes gẽteo
bñdicentur. ⁊ a quo scĩmoniũ exhortano
erat: illa in ꝑte signũ accepit ꝑ quam
genatio filioꝵ ⁊ inchoat ⁊ cessat ut sane¬

Expanded text:
RATIONE DAUID SAUL, POSTQVAM DEUS AB EO RECESNon nescius Dauid diuinam esse traditionem in officio ordinis regalis idcirco Saul in eadem adhuc traditione positum honorificat, ne deo iniuriam facere uideretur, qui his ordinibus honorem decreuit. dei enim imaginem inquit, potestatibus sublimioribus subditi estote. non est enim potestas nisi a deo; quae enim sunt, a deo ordinatae sunt. hinc est unde gentilem, in potestate tamen positum, honorificamus, licet ipse indignus sit, qui dei ordinem tenens gratias agit diabolo. potestas enim exigit, quia meretur honorem. nam ideo Pharaoni futurae famis somnium reuelatum est et Nabuchodonosor in idolo se adorari uoluit, sed merito ordinis XII. QVARE ABRAHAM FIDEI SUAE SIGNUquod putas diuersum esse a ratione. credens enim filium se habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur et a quo sanctimonium exortandum erat, illa in parte signum accepit, per quam generatio fi
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur qͣtuor gen̾atõnes hee: nate sũt
in chanaan.t. in ysaac una. alt̾a ĩ tacob.
t̾cia in leui. qͣrta in gersom ⁊ gad et
merari. Cum intrassent aut̃ fili isrł
in egyptũ : gad genuit amram. Hec
est pͥma gen̾atõ fcã in egypto. Amram
geniit aaron ⁊ moysen. ⁊ mariam. q̃
est scd̾a gen̾atio fcã in egopto. Et aarõ
genuit eleasar ⁊ frẽs ens. que est ge¬
neratõ t̾cia. Glearar aut̃ genuit finees
qͣrta gen̾atõne. Hee sunt qͣtuor gen̾a¬
tõnes ꝑcreate in egꝯpto. Undo ait dñs
ad abraham peg̾nũ erit sem̃ tuũ. ⁊ ser¬
uitio oppͥment eos. ego aut̃ lib̃abo eos
qͣrta gen̾atõne extent inde. iide si nõ
aptũ elt. qr nõ aliquis aliud seignificauit
de qͣm quod gestum est in egypto. N oy¬
ses aut̃ ut etiam illam gen̾atõm ponet
que cum iacob pr̃e suo intͣlur megyptũ
ex qua iste qͣtuor originem hñt: dixit.
qͥnta ꝓgenie exierunt filii istł de t̾ra
egypti. Si uiri iusti uoluntas bona

Expanded text:
Igitur hae quatuor generationes natae sunt in Chanaan. In Isaac una, altera in Jacob, tertia in Levi, quarta in Gerson, et Caath, et Merari. Cum intrassent autem filii Israel in Aegyptum, Caath genuit Amram: haec est prima generatio facta in Aegypto. Amram autem genuit Aaron et Moysen et Mariam, quae est secunda generatio facta in Aegypto. Et Aaron genuit Eleazer et fratres eius, quae est generatio tertia; Eleazer autem genuit Finees quarta generatione. hae sunt quattuor generationes procreatae in Aegypto. unde ait deus ad Abraham: peregrinum erit semen tuum, et seruitio oppriment eos; ego autem liberabo eos, quarta generatione exient inde. uide si non apertum est, quia non aliud significauit deus, quam quod gestum est in Aegypto. Moyses autem ut etiam illam generationem poneret, quae cum Iacob patre suo intrauit in Aegyptum, ex qua istae quattuor originem habent, dixit: quinta progenie exierunt filii Israhel de terra Aegypti. XI. SI UIRI IUSTI UOLUNTA
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictio. deniq dcm̃ est a deo in nũis
ad moysen ⁊ aaron sacerdotes. Uos po
nite nom̃ meũ suꝑ filios isrs. Ego dñs
bñdicam eos. ut gram traditio p̾mini¬
st̃ium ordinati tniffundat hoĩb. nec
uoluntas sacerdotis obeẽ ant ꝓdeẽ por¬
sit. s m̾itũ benedcõm poscentis. Qnͣta
aut̾ dignitas sit ordinis sacerdotal:
hinc adu̾tamus. Dc̃m est aut̃ de neqͥs¬
limo caypha int̾fectore saluatoris mi

Expanded text:
benedictio. denique dictum est a deo in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc aduertamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, i
Abbreviated transcription (Latin):
iuas indiscretas effundit. Iniquitas
aut̃ tpr̃is aut fortuite occõnes aut m¬
digentia quibdam abnegant queds̃
omnib dedit: ip̃i minst̾rent eis. ut
ꝑficientes dei uoluntatem nõ solũ ĩ
mundo. s ⁊ in celo diuites sint. ne pau¬
citpr̃is diuitie excludant et̾nas. Illi
u̾o quos pauptatis causa despitiẽdos
putans si futurũ dei iuditiũ ꝯtẽplẽ¬
tur: illic semꝑ diuites erunt. ubi di
pioꝵ minuentur. cũ uideamus impios
cicius hacluce carere. u̾m etiam nec imĩ
mom̃ti tpẽis uita frui. qui conditoris
sui ĩmemores uite totius auctoritatẽ
imputant cieature. b scriptura hos
impios loguitut. qui cum sub deilege
ag̾ent: ppensiores in ydolis erant. Pe¬
iores sunt enĩ cet̾is impiis. Ocientesi
eni dm̃ nec ꝯtempnentes eum: obtẽ¬
pant seruis. ⁊ qr de hus dcm est: ꝓbat

Expanded text:
vias indiscretas effundit ; iniquitas vias indiscretas effundit ; iniquitas autem temporis aut fortuitae occasiones aut indigentia quibusdam abnegat quae deus omnibus dedit — ipsi ministrent eis, ut perspicientes dei uoluntatem non solum in mundo, sed et in caelo diuites sint, ne pauci temporis diuitiae excludant aeternas, illi uero quos paupertatis causa despiciendos putant, si futurum dei iudicium contemplantur, illic semper diuites erunt, ubi diPIORUM MINUENTUR.\' CUM UIDEAMUS IMPIOS citius hac luce carere, uerum etiam nec unius momenti temporis uita frui, qui conditoris sui inmemores uitae totius auctoritatem inputant creaturae. sed scriptura hos impios loquitur, qui, cum sub dei lege agerent, propensiores in idolis erant. peiores enim sunt ceteris impiis; scientes enim dominum et contemnentes eum obtemperant seruis. et quia de his dictum est probat
Abbreviated transcription (Latin):
tit aut̃ ambos ds̃. quõ ergo ꝑsonaꝵ accep¬
sit a fideliũ m̃tib hec impietatis as¬
sertio. Nam scriptura ne pauꝑem ꝯtẽp¬
nend̾ doc̾e̾t. ⁊ diuitem honorificentõrẽ.
ostendit amboꝵ oꝑificem eẽ apud dm̃
nõ utiq in pauptate ⁊ diuitus. s in id
quod sunt. Si enĩ facultatib abinuuoẽ
unt in miuido aut ꝑspos in diuitiis.
aut infaustos in pauptate. Iocuo des¬
pitiendi sunt quos nõ ds̃ humiliañ
aut suscipiendi sunt quib u̾itas nõ
dedit tostimonub ꝯtenpnenori plne
sunt. s corruptores moꝵ ⁊ sacrilegi i loge
det. honorandi uo in lege dei diligentes dm̃
⁊ discrplie cultores. Hii enĩ diuites ap̃
dm̃ hũtur qui bone ꝯu̾satõnis sunt. ⁊
qnͣto in m̃do ꝯtemptibles sunt: tanto
magis honorificentõres in celo. Nam
qui bñficiũ tpris hñt in ampliandis
faciltatib. si recognoscant ⁊ dei intlłi¬
gant noluntatem qui t̾ram oĩb dedit.
⁊ solem sciũ cunctis oriri iubet. ⁊ plu¬

Expanded text:
o ergo personarum accepsit a fidelium mentibus haec impietatis assertio. Nam Scriptura ne pauperem contemnendum doceret, et divitem honorificandum, ostendit amborum opificem esse Deum: non utique in paupertate et divitiis, sed in eo quod sunt. Si enim facultatibus ab invicem unt in mundo, aut prosperos in divitiis, aut infaustos in paupertate, idcirco despiciendi sunt quos Deus non humiliavit, aut suspiciendi quibus ueritas non dedit testimonium. contemnendi plane sunt, sed corruptores morum et sacrilegi in legem dei, honorandi uero diligentes deum et disciplinae cultores. Hi enim diuites apud deum habentur, qui bonae conuersationis sunt, et quanto in mundo contemptibiles sunt, tanto maqui beneficium temporis habent in ampliandis facultatibus, si se cognoscant, et Dei intelligant voluntatem, qui terram omnibus dedit, et solem suum cunctis oriri jubet, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio fiisse głosos. Nam achior pp¬
q uus ex pͥncipib gentiliũ tudenoi
tantam uirtutem et̃ in deo abrabe. nt
olos̾nem ducem ex̾citus assyrioꝵ auꝰ
potentia tota t̾ra tremebat. ppo gladio
manu femine decollaret: sponte se cir¬
cũcidit. arbitratus ex eo ip̃o diguitatẽ
subi ee q̃sitam. nõne p̃fert siquis ꝑno
mine xp̃i ocłm. aut aliquod m̃brũ amise¬
pit: Nõne ꝑtem ip̃am hinnanis nulto¬
b mg̾it ut appareat głosus. ꝓ fideemi

Expanded text:
testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem sibi quaesitam. nonne prae se fert, si quis pro nomine Christi oculum aut aliquod membrum amiserit? nonne partem ipsam humanis uultibus ingerit, ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝯueniat huis qui det iuditiũ audiẽ¬
tes rident futurũ. si ꝓderit an oberte
si u̾itate munitur. an caret rõne. Lex
quid̃ data est mundo. S indemtis illam
circa młtos cessare. Nõ ergo iustũ uide¬
tur ut qui hic peccantes ꝑ potentiam
securt sunt. aliz leges illudunt. paupes
depͥm̃tur. iustis accusatõ ꝯponitur bñ
agentes obꝓbrio sunt. pii indigent.⁊
cupletantur. iudex uenalis est. nõne
iniquũ uidetur si conditor reꝵ nõ hec
requirat. Ut qui hic iniuste p̾ssi sũt.
releuentur. ⁊ qui bene uuuendo indigne¬
runt: remim̾entur. ⁊ qui pp̃ iustitiam
obꝓbrio erant. honorentur. Illi aut̾ qͥ
ꝑpocentiam leges ꝯtempserunt aut
t̾grũsatõne illuserunt. iniqͥtatem sec¬
tantes. sic głosi in hiis ut ip̃i iustitie
insultarẽ uid̾entur. tit humiliati ⁊ cõ¬
fusi: torm̃tis subiciantur in ꝯspectu
eoꝵ in quoꝵ malis ⁊ despectõne gaude¬
bant ut ⁊ ip̃i de pena illoꝵ leti. deo gr̃as

Expanded text:
nveniat iis, qui Dei judicium audientes rident futurum; si proderit, an oberit; si veritate munitur, an caret ratione. Lex quidem data est mundo, sed videmus eam circa multos cessare. Non ergo justum videtur, ut qui hic peccant per potentiam, securi sint. Alii legibus illudunt, pauperes deprimuntur, iustis accusatio conponitur, bene agentes obprobrio sunt, pii indigent, mcupletantur, iudex uenalis est? nonne iniquum uidetur si conditor rerum non haec requirat, ut qui hic iniuste pressi sunt releuentur, et qui bene uiuendo indiguerunt remunerentur, et qui propter iustitiam obprobrio erant honorentur; illi autem qui per potentiam leges contempserunt aut tergiuersatione inluserunt iniquitatem sectantes, sic gloriosi in his, ut ipsi iustitiae insultare uiderentur, ut humiliati et confusi tormentis subiciantur in conspectu eorum, in quorum malis et despectatione gaudebant, ut et ipsi de poena illorum laeti deo gratias
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege erant. sciens legis documenta
unũ dm̃ trad̾e ⁊ bonam ꝯu̾satõm hõib.
Igitur si hec naturalit̾ putatur face̾
reus ꝯstitui nõ p̃t. qr hoc facit quod na¬
ture sue est ⁊ pt̃ ⁊ nõ facit quod nõ põt

Expanded text:
sub lege erant, sciens legis documenta unum deum tradere et bonam conuersationem hominibus. igitur si haec naturaliter putatur facere, reus constitui non potest, quia hoe facit, quod naturae suae est et potest, et non facit quod non pot
Abbreviated transcription (Latin):
nt ⁊ mim̾idũ ñqͣm intrauit in os meũ
apłs paulus. omne inquit quod ñ
s ex fide: pcc̃m est. Et alibi lex ait. Non
Sex fide. ⁊ nõ tñ pocm̃ est. uides ergo ꝙꝑ
mus atq idem sermo nõ ead̾ signift
fertur: ut malũ intlłigatur. Qulla gͥ¬

Expanded text:
t inmundum numquam intrauit in os meum, et apostolus Paulus: omne, inquit, quod non est ex fide peccatum est, et alibi: lex, ait, non est ex fide, et non tamen peccatum est. uides ergo, quia unus adque idem sermo non eadem semper fertur, ut malum intellegatur. nulla
Abbreviated transcription (Latin):
en subrecit ut sis longenus suꝑ t̾ram et
Ione tibi sit. Hec est ꝓmissio fc̃a hiis qui
andata custodiunt. Itaq hẽs ⁊ mandata
ta in singłis tabulis scripta sint. Utquid
moyses descendens de monte cũ tabłis.
icie głosa. Lex enĩ ꝯtra pocõres data est.

Expanded text:
 subjecit, Ut sis longaevus super terram, et bene sit tibi. Haec est promissio facta iis qui mandata custodiunt. Itaque habes et mandata ta in singulis tabulis scripta sunt. VIII. UT QVID MOVSES DESCENDENS DE MONTE CUM TABULIS facie gloriosa. lex enim contra peccatores data est.
Abbreviated transcription (Latin):
posita est lex. ut si quis homicidiũ fe¬
tisset. qr omne patricioiũ homicidiũ
est septies teus eẽt qm fũat chayin
ut hac seu̾itats ceti t̾riti ab hoc se fa¬
cinore inhiberent. Si lamoch ocidit¬
hoc putant qui arbitnͣtur quod
lamech dix̾it de chaym. Occidi uirũ
m liore meo. ⁊ iuuenem in uuln̾e
meo Iam enĩ qͥnta gen̾atõne natus
erat lamech a chaym .i. de matusale
ab nepote chaym. In hoc aut̃ idcirto i¬
memorat lamech: ut ostendat acrius
abstͥngend̾ eum qui sub manifesta
lege peccau̾it. ac ꝑ hoc si post chaym ĩ
imitatorem eus septies uindicatũ
est. qnͣto amplius uundicand̾ est in
eum quem nec fc̃m chaym ⁊ correp¬
tio. nec post eum suła data ẜ̾ruit ut
a tam impio ⁊ crudeli facinore uo¬
luntatem aũt̾et: Post chapm ergo
lamech homiaidiũ ꝓpetrauit. qui sñ
dubio iuxͣ ea que supͣdcã sunt: septẽ
iundeas exsoluit.⁊ quto pose lamech
qui hoc secutus fuisset futura et. ostea¬
dit dicens. De lamech a septuagies sep¬

Expanded text:
ut si quis homicidium fecisset, quia omne parricidium homicidium eat, septiens reus esset, quam fuerat Cain, ut hac seueritate ceteri territi ab hoc se facinore inhiberent. VI. SI LAMECH OCCIDIThoc putant, qui arbitrantur quod Lamech dixerit de Cain: occidi uirum in liuore mihi et iuuenem in uulnere mihi. iam enim quinta generatione natus erat Lamech a Cain, id est de Matusalam abnepote Cain. hoc autem idcirco memorat Lamech, ut ostendat acrius adstringendum eum qui sub manifestata lege peccauerit. ac per hoc si post Cain in imitatorem eius septiens uindicatum est, quanto amplius uindicandum in eum est, quem nec factum Cain et correptio nec post eum lata sententia terruit, ut a tam impio et crudeli facinore uoluntatem auerteret! post Cain ergo Lamech homicidium perpetrauit, qui sine dubio iuxta ea quae supra dicta sunt septem uindictas exsoluit. et quid post Lamech ei, qui hoc secutus fuisset, futurum esset ostendit dicens:de Lamech autem septuagiens sep
Abbreviated transcription (Latin):
dre manducañtis: morte mortemin
⁊ utiq nõ statim mortui sunt. s poselõ¬
gum tp̃ris int̾uallũ. S qr spes ramim¬
mortalitatis amissa erat: futura mox
p̾sens dcã est. qr hec ceꝑit in spe hẽri
Igitur lamech iuenem se occidisse:
tetur. ⁊ chaym sicut claruit usq ad ͫ
tp̃s ꝑuenire nõ potuit. aut si puenit
quod impossibile est: senior fuit. Que
decem u̾ba in tabulis data sunt. aut
ecem sñas. decem u̾ba appnauit¬
qr ⁊ saluator sensũ u̾bũ signifie

Expanded text:
die manducaueritis, morte moriemini, et utique non statim mortui sunt, sed post longum temporis interuallum; sed quia iam spes inmortalitatis amissa erat, futura mors praesens dicta est, quia haec coepit in spe haberi. igitur Lamech iuuenem se occidisse fatetur et Cain, sicut claruit, usque ad hoc tempus peruenire non potuit aut si peruenit, quod inpossibile est, senior fuit. VII. QVAE DECEM UERBA IN TABULIS DATA SUNT, AUT ecem sententias decem uerba appellauitquia et saluator sensum uerbum s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯminatõm ne quis mutaretur fcm̃
etus: plus cepio tim̾e. sciens quid ma¬
li admiserat. Septem ergo iundc̃is
ꝓmittit: si quis ad hoo facinus aspiras¬
set. ut uidens ex hoc oꝑe chaym reum
fcm. ⁊ cũ adhuc legis manitestatõ nõ
erat: sciret se septemplici pena młta¬
ri si nõ hoc uitaret. tit legis notitia
sex plagas add̾et suꝑ quam merue¬
rat chaym. ut cum plaga chaỹm sep¬
tem nũarentur uindcẽ. ħ etiam nũo¬
e remuñandi sunt qui relictis om̃ib
dm̃n secuntur. ⁊ in futuro uitam et¬
nam hẽbunt. hoc est signũ quod posint
ds̃ in chaym. ne quis occid̾et eũ om̃is¬

Expanded text:
comminatione, ne quis imitaretur factum comminatione, ne quis imitaretur factum eius, plus coepit timere, sciens quid mali admiserat. Septem ergo uindictas promittit, si quis ad hoc facinus adspirasset, ut uidens ex hoc opere Cain reum factum, et cum adhuc legis manifestatio non erat. sciret se septemplici poena multari si non hoc uitaret, ut legis notitia sex plagas adderet supra quam meruerat Cain, ut cum plaga Cain septem numerarentur uindictae. hoe etiam numero remunerandi sunt qui relietis omnibus dominum sequuntur et in futuro uitam aeternam habebunt, hoc est signum quod posuit deus in C
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rore dimissus est suꝑ t̾ram. ut si pemi¬
t̾et: ignosd̾etur et Deniꝙ tymeus ne
quis eum ꝓ hoc fcõ occid̾e̾t: ait ad deum.
maior est mĩa causa est mea relinque
me. si eicis me hodiea facie tua. ⁊ a fa¬
cie t̾re abscondam me ⁊ ero gemens ⁊
tremens iupeirum ⁊erite oiuis qui
inuen̾it me: occitet me t̾ritus chaymi
u̾bis iusti iudicis: timet despici ã deo. ĩ
ita ut a ꝯspectu hoĩm fug̾e se debere puta¬
ret. certus q qui irato deoniuit: etiam
ab hõie possit occidi. O quid ei respondit
dñs: Nõ sicinquit. hoc est nõ ad hoc te re¬
misi cũ mearis nuile ut ab aliquo eci¬
daris. d ut gemas ⁊ tremas. qi qui pͥ¬
mus malũ exemplũ. ded̾is suꝑ b̾ram d̾
laborib tus nõ respondit fructus ex
humo Itaq omnis qui occid̾it inquit
chaym: septem uindcãs exsoluet. hec
sñia ostendit iure damꝑnand̃chaym
Qñ enĩ uidit legem datam sub talẽ

Expanded text:
s sub terrore dimissus est super terram; ut, si poenis sub terrore dimissus est super terram; ut, si poeni. teret, ignosceretur ei. denique timens ne quis eum pro hoc facto occideret, ait ad deum: maior causa est mea relinqui me. si eicis me hodie a facie tua, et a facie terrae abscondam me et ero gemens et tremens super terram. et erit, omnis qui inuenerit me occidet me. territus Cain uerbis iusti iudicis dei timet despici a deo, ita ut et a conspectu hominum fugere se debere putet certus, quia qui irato deo uiuit etiam ab homine possit occidi. sed quid ei respondit dominus? non sic, inquit, hoc est con ad hoc te remisi, cum non merearis uiuere, ut ab aliquo occidaris, sed ut gemas et tremas, quasi qui primus malum exemplum dederis super terram, dum laboribus tuis non respondit fructus ex humo\'. itaque omnis qui occiderit, inquit, Cain, septem uindictas exsoluet. haec sententia ostendit iure damnandum Cain. quando enim uidit legem datam sub tali
Abbreviated transcription (Latin):
apud te ꝯũsio euis. ⁊ tu dña beris eius
uides ergo qr diuisio incurrit pcc̃m d̾
lit rep̾hensus est. s qr indigna obtulit
nec ex eo dampnatus est. s qꝑ fcm emẽ¬
dare ꝯmonitus noluit. Ad te enĩ ait cõ¬
u̾sio eius ⁊ tu eius dñaberis. hoc est me
nõ accipiente: ad tuũ dm̃ũ ꝯu̾sum est
munus a te oblatũ. ut decetõ sciret qͥd
facẽt. hinc inuidia exarsit tt occideret
frẽm ut ab iniusto occid̾etur qui iusti¬
tiam pͥmus ostend̾at.⁊ exemplũ ma¬
lũ daretur hoĩb. Sic enĩ emłone zeli
cecatus est ut nõ solũ grãs nõ ag̾et
.eo ꝙ reus fc̃s nõ fu̾at. s ⁊ didic̾at quõ
hec emendaret. U̾m otiam add̾et alino
grauius ꝑ quod dampnari meretur.
ẽalis est causa imꝓuidi ac patricide cha¬
ym: qͣlis ⁊ illius neqͣm serui. cui cum
ignotũ eẽt a dño: ingratus effectus
exiens suffocabat ꝯseruũ suñ. ut et
de p̾c̾ito ignoto sibi facinore ⁊ impie¬
tate in ꝯseruũ admissa. mexcusabilis

Expanded text:
apud te conuersio eius, et tu dominaberis eius. Vides ergo quia diuisio incurrit peccatum.lit reprehensus est, sed quia indigna obtulit, nec ex eo damnatus est, sed factum emendare commonitus. ad te, enim ait, conuersio eius, et tu dominaberis eius, hoc est \'me non accipiente ad tuum dominium conuersum est munus a te oblatum\', ut de cetero sciret quid faceret. hinc inuidia exarsit ut occideret fratrem, ut ab iniusto occideretur, qui iustitiam primus ostenderat, et exemplum malum daretur hominibus. sic enim aemulatione zeli caecatus est ut non soleo quod reus factus non fuerat, sed et didicerat quomodo hoc emendaret; verum etiam adderet aliud gravius, per quod damnari mereretur. Talis est causa improvidi ac fratricidae Cain, qualis et illius nequam servi, cui cum ignotum esset a domino, ingratus effectus exiens suffocabat conservum suum, ut et de praeterito ignoto sibi facinore, et de impietate in conservum suum admissa inexcusabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. agnus qui occisus est a ꝯscitutõne
ato in m̃do ꝑ quos tradux tenditur ad
saluatorem: huius dei fidem hu̾uint
de qua xp̃c locutus est dicens. hec est in
ta et̾na ut cognoscant te solũ ⁊ uertim
rimũ legem nõ in pͥmordio dedii
lex formata in litt̃is: dari non .u.¬
deb̾uit.qr in natura ip̃a inserta quodã
modo est ⁊ creatoris notitia ex traduce
nõ latebit. Ram quis nesciat quid bo¬
ne uite ꝯueniat. ans ignorat qr quod
sibi fieri nõ nult. alii nõ debe̾t fieri:
at ubi aut̃ naturalis lex euanuit op¬
p̾ssa esuetudine delinq̃ndi. tunc opor¬
tuit manifestari. ut in uiders omnes
latrie scudebat. Cimor dei in t̾ris nõ erat
⁊ que sciebantut: auctoritatem hr̃ent ⁊
que lat̾e ceꝑant: manifestarentur. Nam
instituimus añ moysen nõ solũ nõ latu
isse. s ⁊ iundicata eẽ pcc̃a. Qmobrem ⁊ iu¬
sti funsse: repiuntur młti. Scientes enĩ
dm̃ iudicem: timebant peccare. Quod cũ

Expanded text:
ait, Agnus qui occisus est a constitutione ait, Agnus qui occisus est a constitutione ato in mundo, per quos tradux tenditur ad Salvatorem, hujus Dei fidem habuerunt, de quo Christus locutus est dicens: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum et verum  LEGEM NON IN PRIMORDIO DEDIT? Primum lex formata in litteris dari non debuit, quia in natura ipsa inserta quodam modo est et creatoris notitia ex traduce non latebat. nam quis nesciat, quid bonae uitae conueniat, aut ignoret, quia quod sibi fieri non uult alii minime debeat fieri? adubi autem naturalis lex euanuit pressa consuetudine delinquendi, tunc oportuit manifestari, ut in Iudaeis omneslatriae studebatur; timor dei in terris non eratet quae sciebantur auctoritatem haberent et quae latere coeperant manifestarentar. nam inuenimus anisse, sed et uindicata esse peccata. quam ob rem et iusti fuisse repperiuntur multi; scientes enim deum uindicem timebant peccare. quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
inclłcu capax. Hinc est unde quod qͥb¬
dam displicet: dcm̃ est. Et uidit ds̃ lucẽ
qr bona est. ut qr omnia a malo fc̃a dice¬
bantur. ⁊ bona credi nõ pot̾ant: moysoe
ut bona que fc̃a sunt ꝓbaret: ip̃e deo pla¬
cita que fecit ostendit. ut cui displicent.
reum fac̾ent. Nam quõ posset nescirelu¬
cem qui dixit fiat lux ⁊ fcã est luxcali¬
quis enĩ facit quod nescit. ftã est lux pla¬
cui ei qui se fecit. Quis opifex in opere
suo nõ letetur: Ui dcm̃ est. iudit d̾s lucẽ
qr bona est.⁊ nõ desunt qui dicant mala
est. quid si sine testimonio ẽẽt relictum
Igitur descripta mundi fabrica ⁊ primi
hõts originem ⁊ traducem tenuit gn̾is
sech qui redditus est ꝓ abel. ⁊ ꝑ oroinem¬
uenit ad abraham prẽm iudeoꝵ. ut ostẽ¬
deret abraham Huic deo credidisse qui
futurus xp̃c ꝓmissus est qui lib̾aret ge
cenditur ad dauid. a dauid ad mariam
ergo ommnes quotquot fidem hũunt
turus ꝓmissits est. Unde in apoca lypl

Expanded text:
induceret. Hinc est unde quod quibusdam displicet dictum est: et uidit deus lucem quia bona est. ut, quia omnia a malo facta dicebantur et bona credi non poterant, Moyses ut bona quae facta sunt probaret, ipsi deo placita quae fecit ostendit, ut cui displicerent reum faceret. nam quo modo posset nescire lucem qui dixit: fiat lux et facta est lux? aliquis facit quod nescit? facta autem lux conplacuit ei qui se fecit. quis opifex in opere suo non laetetur? si dictum est: uidit deus lucem quia bona est, et de non sunt qui dicant \'mala est\\ quid, si sine testimonio esset relictum? Igitur descripta mundi fabrica et primi hominis origine traducem tenuit generis Sevenit ad Abraham patrem Judaeorum: ut ostenderet Abraham huic Deo credidisse, qui futurus Christus promissus est, qui liberaret gencenditur ad David, a David ad Mariam, ergo omnes quotquot fidem habueruturus promissus est. Unde Joannes in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
creataꝵ reꝵ exponit. ut dum minora
pͥus fcã memorat. postea aut̃ maiora.
nicħ hoꝵ infectũ heatur qr que tpr̃e
minora sunt: nirtute maiora sunt.
ut si illa ꝑscribere se de tpr̃e putent:
ip̃a infirmitate qr post̾i̾orib sb̃iecta
sunt: ꝯuincantur. aut si hec de uͥtute
p̾sum̃do pͥmatus sibi uendicent: po¬
st̾itate ip̃a humilientur. ut nicħ hoꝵ
nõ initio subrectũ uideatur. añ quid̃
celũ fcm est ⁊ t̾ra. deinde lux que ĩ offi¬
tio dies est. post firmaiitũ quod appel¬
latũ est celum ⁊ ꝯgregatõnes aqͣrã
quas applłanit maria. ut appareret
t̾ra in qua possit hĩtare. Terra autẽ
quam post celũ fcm dicit: nõ t̾ram
solam nlt intlłigi. s mat̾iam signi¬
ficauit .i. omnia inf̾na que in mumdi
oẽm spẽm ꝓfec̾unt. Celũ aut̃ nõ hoc
carnale. s illud suꝑnũ quod spirita¬
le est: in pͥncipio fcm̃ ꝯtendit ut cũ
celũ dicit pͥmũ fcm. deinde t̾ram: in

Expanded text:
crcrprius facta memorat, postea autem majora, nihil horum infectum habeatur: quia quae tempore minora sunt, virtute majora sunt: ut si illa praescribere de tempore se putent, ipsa infirmitate qua posterioribus subjecta sunt, convincantur: aut si haec de virtute praesumendo primatum sibi vindicent, posteritate ipsa humilientur, ut nihil horum non initio subjectum videatur. Ante quidem coelum factum est et terra; deinde lux, quae in officio diei est: post firmamentum, quod appellatum est coelum, et congregationes aquarum quas appellavit maria, ut appareret terra in qua possit habitari. Terram autem quam post coelum factam dicit, non terram solam vult intficauit, id est omnia inferna, quae in mundi omnem speciem profecerunt. caelum autem non hoc carnale, sed illud supernum, quod spiritale est, in principio factum contendit, ut cum caelum dicit primum factum, deinde terram, in