comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gasset mebat᷑ tropheum. qͦd crti¬
disset tumphum. qui dictus est
apotes triambes .i. ab exultatõe.
Plene enĩ iictorie tͥumphꝰ debe¬
tur. semplene tropheũ. qr nũ¬
dum plenam ẽ uitoriam ꝯsecu¬
tus. Non enĩ obtinuit s fugant
exͥcitum. Hoc tam̃ noĩa scͥptores
confundunt. Tranquillus aũ tri¬
umphũ latine dicit potiꝰ appella¬
tum qd̾ is qui t̾umphans urbẽ
ingred̾etur tͥꝑtito uiditio hono¬

Expanded text:
gasset, merebatur trophaeum: qui occigasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tePlene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia nondum plenam victoriam est consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum: hec tamen nomina scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur, tripartito iudicio hono
Abbreviated transcription (Latin):
lo aguntur. pugna. fuga. iuctoͣ.
pax. Nacis uecabłm uidet᷑ a pac¬
to sumꝑtũ. Post̾ius aũ pax acci¬
pitur. fedꝰ pͥmũ init᷑. Sedus
est pax. qͤ fit int̾ dimicantes ł¬
a fide uł a fecialib .u sac̾dotibꝰ
dictum. Per ipõs enĩ fiebant fe¬
dera. sicut ꝑ scłares bella. Ali
federa duta putant a porca fede
ł crudelit̾ occisa: cuiꝰ mors opta¬
batur ei qui a ꝑte resilisset. Uir¬
gilius. Et cesa uingebãt fed̾a
porca. federis ꝑtes inducie. Et¬
scli huiꝰ uellis qͤrit᷑ iuttoris
ꝓpagatur. Uictoria dicta qd̾ ĩ hiif
ui .i. uͥtute adipiscit᷑. Hoc ẽ enĩ
uis gentium. uim ui expellere.
Nam turpis ẽ dolo qͤsita iucto᷑.
Certa aũ uictoria ẽ uł occisio ho¬
stis uł expoliatio uł utrumq sõ
ẽ aũ iocunda uictoria qͦ ꝑ ĩmẽsa
detͥmenta ꝯtingit. ⁊ hoc ẽ qd̾ lau¬
Precedit aũ uittoria pompã. idõ
qd̃ ituris ad ħ c̾tam̃ pͥm̃ est uc¬
ga. Nam ab eo qd̃ hostem qͥs fu¬

Expanded text:
lo aguntur, pugna, fuga, victoria, lo aguntur, pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, fedus primum initur. Fedus est pax que fit inter dimicantes, vel a fecialibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes inducie, li hujus bellis quaeritur, victoriis propagatur. Victoria dicta, quod vi, id est, virtute adipiscatur: hoc est enim jus gentium, vim vi expellere: nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem jucunda victoria, quae per immensa detrimenta contingit. Et hoc ePraecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est vicga: nam ab eo quod hostem q
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. Qͦ aũ diffa̾t utrũq ci¬
cero docet. Potest enĩ inqͥt esse
bellũ ⁊ tumultꝰ ñ sit. Tumultꝰ
aũ eẽ sine belło ñ pot̾. Qͥd est
enĩ aliud tumłtꝰ nͥ ꝑturbatio¬
tanta ut maior timor oriatur:
Unde etiam dictus tumultꝰ. qͣsi
timor multꝰ. Grauiꝰ aũ ẽẽ tumł¬
tũ ꝙͣ hellum. Nam in bello uo¬
cationes ualent ĩ tumultuum
ualent. Disfert aũt bellũ. pus
na. ⁊ pͥliũ. Nam bellũ uniu̾¬
pugne. ut canensis t̾mensis
Rursum ĩ una pugna młta st̃
p̾lia. Aluid eiũ ĩ cornib. aliud
ĩ media: aliuid in extͣma acie. ge¬
ritur. Bellũ igꝰ est totũ. pugna
Uuiꝰ diei Preliũ ꝑs pugne ẽ.
Dellũ antea duellũ uocatũ eo
ta litta. dictum bellũ. Alii ꝑ an¬
qd sit horridum. Unde illd̾. Sel
stis hostem. Unde ⁊ prela ligna
quib uua p̾mit᷑. Pugna uo¬
cata eo qd̾ mitio uslis fuisset ĩ
bello pugnis contend̾e. uł quia
Inde ⁊ pugnaetiam duoꝵ ẽ ali¬

Expanded text:
vocant: quoniam autem differant utrumque Civocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differna et praelium. Nam bellum univepugnae, ut Cannensis, Trebiensis. Rursum in una pugna sunt multa praelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, praelium pars pugnae est. 9. Bellum antea duellum vocatum, eota littera, dictum est bellum. Alii per and sit horridum, unde illud, horrstis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod mitio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia unde pugna etiam duorum est ali
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. Plusqmͣ cuule bellũ ÷ ubi
ñ solum ciues c̾tant. s ⁊ cogneti¬
ti: qͣle actum ẽ int̾ cesarem ⁊ põ¬
peui qnͣdo gener ⁊ socer ĩuicem
dunicauerũt. Si quid̾ in hac pug¬
na fr̃ cũ frẽ dimicauit: ⁊ pat̾ ad¬
u̾sus filium arma portauit. Lu
tres. Item cui c̾uix cesa ꝑertis
cederet. Della itaq dicunt᷑ int̾na.
ext̾na. seruilia. socialia. pira¬
tica. Nam piratica bella st̾ sꝑr¬
la latronũ agnma ꝑ maria
mioparonib. Leuib ⁊ fuga¬
cibus. nõ solũ nauib ꝯmeatꝰ.
S etiam insulas ꝓuincias ꝙ
pompeuis pꝰ multã uastatiõibꝰ
ꝙͣ t̾ra mariq diu egerat. mira
celeritate cõpressit ac suꝑauit.
Sic̾ aũ bellum uocat᷑ qd̾ ꝯtͣ hos¬
tes agit᷑. ita tumultꝰ qͦd cuuli
seditione concitat᷑. Nam sedi¬
tio ẽ dissensio cuuũ. dita qd̾ se¬
orsum ali ad alios eant. Alii es¬
timãt dissensionẽ aĩoꝵ seditio¬
nem uocari qmͣ greci diastasm

Expanded text:
runt. 4. Plusquam civile bellum est, ubi runt. 4. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. 372atris. Item: Cui cervix caesa parentis cederet. 5. Bella itaque dicuntur interna, externa, sertica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin
Abbreviated transcription (Latin):
bella intu
lit assyrioꝵ rex.
pẽ enĩ fiibꝰ suis
humane societa¬
tis fedus ĩ rrumpens exͥcitus du¬
tere. Aliena uastare. liberos po¬
pulos aut trucidare aut sb̃icere
cepit unu̾samq asiam us ad
libie fines noua seruitute ꝑdo¬
muit. Binc etiã studuit orbis
ĩ mutuo sangͥne alt̾na grassa¬
ri cede. Qͣtuor aũ st̃ gu̾a bello¬
R: id iustum ĩ iustũ cuule. ⁊
płqm cuule. Iustũ bellũ ẽ qd̃
ex p̾dicto g̾itur de reb repetitis
aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ cã. In¬
iustum bellũ ẽ qd̾ de furore nõ
de legittima rõne mitur. De ciͦ
in re publica cicero d. Illa ĩsta
ta. Nam extͣ ulciscendi aut ꝓ¬
pulsandoꝵ hostiũ causã. bellũ
tͦusliꝰ. ꝑuis int̾iectis sb̃didit. slł¬
lũ bellum iustũ ħetur nͥ denũ¬
ciatum. nͥ indictũ. nͥ de repetitis
reib. Cuule bellũ ẽ int̾ ciues or¬
ta seditio ⁊ ꝯcitatio tumultꝰ. sic̃
intꝰ sillam ⁊ mariũ. qui bellum
tuule ĩuicem ĩ una gente gesse¬

Expanded text:
bella intulit Ninus Assyriorum rex: ipse enim finibus suis humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor aurum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Ita. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum Tullius paucis interjectis subdidit: Nullum bellum justum habetur, nisi denuntiatum, nisi indictum, nisi de repetitis rebus. Civile bellum est inter cives orta seditio, et concitatio tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesse
Abbreviated transcription (Latin):
solituim erat. scdõ senatũ. t̾tio po¬
pulũ. Erat aũ romanoꝵꝰ mos ut
tͥumphantes qͣdrigis ueherent᷑.
ex ullo qd̃ soliti sint pͥores duces
hoc hĩtu bella mire. Qͥcumq aũ
in conflictu uicissent. palma aure¬
a coronabantur. qr palma stimu¬
los ht̃ ⁊ qui u̾o sine conflictu fugi¬
entem ꝓstrasset laurea eo qd̾ hec
arbor sine spinis ẽ. Namq ⁊ pꝰ¬
puream ⁊ palmatã togam fum¬
phantes induebant᷑: ⁊ scipionẽ
cum sceptro ĩ manu g̾ebant adi¬
mitatõem iuctorie scipionis. licet¬
⁊ scipio baculꝰ sit qͦ hoĩes ĩnitũt᷑.
Onde ⁊ ie pͥmus corneliꝰ scipio
appellatus ẽ. quia in foro pat̾ es
cecus ĩnixus eo ambulabat. Suꝑ
scipionẽ aũ aquila suꝑsedebat
ob inditiũ qd̾ ꝑ uictoriam qiͣ ad
supnam magnitudinẽ acced̾ent
Inde ⁊ colore rufo ꝑliniebantur
qͣi mutarentꝰ d̾iui igͥs effigiem.
Qͦdu̾o a carnifice contingebãt᷑
id ẽẽ inditium ut ad tantum fa¬
stigium euecti medioctatis hũa¬

Expanded text:
t, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet; qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem acced6. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id erat indicio, ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis huma
Abbreviated transcription (Latin):
aut age diu̾sos ⁊ dissice corꝑa
ponto. Expolia hostium. preda.
manubie. exuiue. ꝑtes. Preda
a p̾dando uocata. Manubie eo
qd̃ manib detͣhunt᷑. Dee exu¬
uie ab exuendo dicte qui exium¬
tur. Hee ⁊ ꝑtes a pari diusi¬
one  ꝑsonaꝵ qͣlitate ⁊ laborũ
iuista decisione. Expolia aũt a
palliis qͣiͣ ex pallia. Uictis enĩ
detͣhuntur.

Expanded text:
Aut age diversos et dissice corpora ponto. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detrahuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
no dr̃ condi ꝓpt̾ olimpiados
a romanis. Ad huc enĩ ꝯsu¬
les. ad hic era ñ erat. Etten
qͥ iiuennale tempꝰ. Iõ uo sic
qm̾iuum in re publica ꝑasto.
urbs roma lustrab̾at᷑. Iube¬
leus int̾p̾tat᷑ remisionis
annus. Est enĩ hebraicꝰ ser¬
mo. ⁊ numerꝰ. qr septenis
ad om̃s reu̾tebat᷑ antiqͣ pos¬
sessio debita absoluebant᷑
confirmabant᷑ lib̾tates. ¶ꝯc
num etiam in dieb penth¬
costen ⁊ ip̃i celebramꝰ pt᷑ dñs

Expanded text:
no dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erant. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic nquennium in republica peracto, urbs Roma lustrabatur. 3. Jubilaeus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus, et sermo, et numerus, qui septenis ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. 4. Hunc numerum etiam in diebus Pentecostes et ipsi celebramus pos
Abbreviated transcription (Latin):
est. tenuis. alga sicut incorᷤ¬
dis iudemꝰ. Dura uox est
q̃ iuolent̾ emittit souos. sicut
tomiruũ. sicut incudis sonus.
quoriens in durum malleus
ca uox est. q̃ mox ut emissa
fu̾it ꝯticescit. atq suffocata
est in fictilib. Ummnolata uox¬
est. leuis. mollis. atq flexibi¬
lis. Et uninołata dicta a uin¬
no. hoc est cincumo molliter¬
flexo. Perfecta aũt uox ẽ alta.
fuauis ⁊ clara. Alta ut ĩ sb̾¬
limi sufficiat: clara ut au¬
res ad impleat: suauis ut
animos audientiũ blandia¬
tar. Si ex bis aliquid defu

Expanded text:
est tenuis, et alta, sicut in chorest tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus ca vox est quae mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata est in fictilibus. Vinnola vox, est mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincflexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adinpleat; suavis, ut animos audientium blandiat. Si ex his aliquid defu
Abbreviated transcription (Latin):
Diastema est uocis spatiĩ ex
duod uł plurib sonis aptatũ
Diesis est spacia quedam ⁊ de¬
ductiones modulandi atq uer¬
gentes de uno in alt̾o sono.Co¬
nuis est acuta enũtiatio ueris.
Est enĩ armonie diffr̃a ⁊ qnͣti¬
tas qui i uocis accentu uł te¬
nore ꝯsistit. Cuiꝰ gña ĩ qͥnde¬
cim ꝑtib musici diuiserunt.
Ex quib yperlidias noiuissi¬
niꝰ ⁊ acutissimꝰ: ypodorius oĩ¬
um gͣuissimꝰ ẽ. Cantꝰ est ĩfle¬
xio ugris. Nam sonis direct
est. Precedit aũt sonꝰ cantũ
arsis est uocũ eleuatio id in
itiũ. Thesis uocis positio hoc
est fiis. ꝯuaues uoces st̃: sb̾¬
tiles ⁊ sp̃isse. clare ⁊ acute.
Persꝑicue ueces st̃ que longiꝰ
ꝓtrahunt᷑. ita ut omnẽ im¬
pleant ꝯtmuo locum. sicut
clangor tubarũ. Subtiles
uoces st̾ quib nõ ẽ sp̃s spis¬
lierũ. uł egrotantium. sic̃ ⁊
in nerius. Qͤ enĩ subtilissi¬
me corde sint subtiles ac te¬
nues sonos emittũt. Pingues

Expanded text:
Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spirlierum, vel egin nervis. Quae enim subtilissimae chordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. 12. Ping
Abbreviated transcription (Latin):
nica dr̃. idest modiuatio uoris
ꝓt̾met ad comedos tragoedos
sił choros uł ad om̃s qui uoce
ꝓpria canũt. Pec ex aĩo ⁊cor¬
pore motum facit: ⁊ ex motu
sonũ. ex quo colligit᷑ musica
que in hoĩe. uox appellat᷑. Nox
est aer spũ u̾b̾atus unde ⁊ uer¬
ba stͥ nũcupata. ꝓPrie aũ uox
hoĩm est. seu mrationabiliũ
aĩantium. Nam in aliis ab¬
usiue ñ ꝓprie sonitũ uocẽ uo¬
cari. ut uox tube ĩfremuit
frastasꝙ ad littora uoces. Nã¬
ꝓpriũ est ut litorei resonant
ca est modulatio uocis ⁊ ꝯsonã
temꝑamĩtũ at ex gͣui ⁊ acuto
siue in flatu. siue in pulsi ꝑ
hanc quippe uoces acutiores
gͣmoresq ꝯcordant. ita ut qͥs¬
quis ab ea dissonuerit: sensũ
auditꝰ offendat. Cuiꝰ ꝯtͣria ẽ
diaphonia idest d ucces discre¬
pantes uł dissone. Enfonia
est suauitas uocis. Sec etiam
melos. a suauitate. ⁊ melle deã.¬

Expanded text:
dicitur, id est, modulatio vocis, pertinet ad comoedos, tragoedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Haec ex animo et corpore motum facit, et ex motu sonum, ex quo colligitur Musica, quae in homine vox appellatur. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata: proprie autem vox hominum seu irrationabilium vel animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur: ut, Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. proprium est ut litorei sonent scca est modulatio vocis et concortemperamentum ex gravi et acuto sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle d
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ dic̾et terentiꝰ senẽ młrem:
Hinc ⁊ uetula. qr uetusta. Sic̃
aũt a sene sentus. ita ab anu
amilitas nõiata ẽ. Canicies aũ
uocata a candore qiͣ candicies.
Unde ẽ illud. Plorida uiuentus
lactea canicies: ꝓut dic̾et candi
potentissimis dis̃is lib̾at uolupta¬
tib imponit modũ. libidinis
frangit impetꝰ. auget sap̃iam
dat maturioraconsilia. Mala &
qr seniũ miserrimũ ÷ dedilitate
⁊ odio. Pubeũt enĩ morbi tristis¬
q senestus. Nam duo st̃ quib
minuũtur corꝑis uires. Senec¬
tus ⁊ morbꝰ. Mors dicta qd̾ sit a¬
mara. uł a marte qui ẽ effector
mortiũ. Tria st̃ aũ gen̾a mortis.
acerba. ĩmatura. nat᷑alis. Acerba
infantiũ. ĩmatura iuuenũ. na

Expanded text:
cur non diceret Terentius senem mulierem? hinc etiam vetula, quasi vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore quasi candities; unde est illud florida juventus, lactea canities, quasi diceret, candidimpotentissimis dominis liberat, voluptatibus imponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia; mala autem, quia senium miserrimum est, debilitate et odio. Subeunt enim morbi, tristisque senectus. Nam duo sunt, quibus minuuntur corporis vires: senectus et morbus. 31. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium. 32. Tria sunt autem genera mortis: acerba, immatura, naturalis. 30 Acerba infantium, immatura juvenum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ integritatis. hoc ex lingͣ
sacre scͥpture. ⁊Iam eua statĩ
fcã de lat̾e uiri sui nũdũ ꝯtas¬
ta a uiro mulier appellata est
dicente scͥptura. Et formauit
eam in mulierem. Nirgo au
ridiore etate dicta ẽ. sic̾ ⁊ uͥgi
sic̃ ⁊ iutula. Alias ab incorrui¬
rilia facit. ⁊ masculini uigoriᷤ
ẽ. Antiqͥ enĩ fortes feminas iꝰ
uocabant. Hirgo aũ ñ recte ui¬
rago dr̃. si ñ iuri officio fungꝰ
Mulier u̾o si iurilia oꝑa facit
recte uirago dr̃. ut amazona
Qͤ u̾o nũc femina antiqͥtꝰ ui
sic a famulo famła. ita auiro
ura. Hinc ⁊ uirgns nomẽ
qudam putant. Femma u̾o
a ptib femoꝵ dicta uͥserus
spes a uiro disting᷑. Ali greca
itrimologia feĩam abignea
ui dictam ꝑputant. qi uehem̃t
ꝯcupiscit. Li bidinisiores enĩ
niri feminas ẽẽ tam ĩ mulie¬
aib qmͣ in aĩalib: unde ni¬
mꝰ amor ap̃ antiquos femi¬
neus uocadatur. Semor adh
uiridior. In sexto lib ͦ oiidiꝰ. Se

Expanded text:
ntegritatis, ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura: Et formavit eam in mulierem. 21. Virgo a viridiore aetate dicta est, sicut virga et vitula. Alias ab incorruprilia facit, et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungatur. Mulier vero si virilia opera facit, recte virago dQuae vero nunc femina, antiquitus sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. In sexto libro OvidiusMe
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Adolescentior ñ utiq ma¬
gis ẽ adolescens s minꝰ ut se¬
gͣdus minꝰ sig̃cat a positiuo
Ergo semior nõ nͥ senix. sic̃ u¬
mor intͣ uiuenem. sic̃ pauꝑior
intͣ pauꝑem. Senes aũ dictos
quidam putant a sensus dimi¬
nutione. eo qd̃ iam ꝓ uetusta¬
te desipiant. Nam phisici di¬
ris sangͥnis : prudentes calidi.
Nnde ⁊ senes in quibꝰ iam fri¬
ges. ⁊ piu̾ in quib nͦ dũ calet.

Expanded text:
Ubi adolescentior non utique magis adolescens, sed minus, ut set a positivo. Ergo senior non satis senex, sicut junior intra juvenem, sicut pauperior intra pauperem. 27. Senes autem dictos quidam putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici diris sanguinis, prudentes calidi. Unde et senes in quibus jam friget, et pueri in quibus necdum calet,
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̃ sig̃cat ñ potͥ agendo: ita
⁊ ipm̃ nom̃ ñ possit loqñdo de¬
clinari. Om̃is aũ mortiuis aut
peliat᷑ dictũ funꝰ a funib ac¬
censis qd̾ ante feretrũ papins
cera cͥcundatis ferebant. Cadan̾
aũ ẽ si in sepultũ iacet. Nam
cadauer noĩatum a cadendo qr
iam stare ñ potest. Eo dũ por¬
tatur feretrum exeqͥas dicimꝰ.
crematũ reliqͥas conditũ iam
carentum. Defunitꝰ uocatꝰ. qa
compleuit uite officiũ Nam
dicimꝰ functos officio: qr offi¬
cia debita cõpleuerunt. Unde
ẽ ⁊ honorib functus. Hinc gͦ
defunctus qd̃ ab officio iuite sit
depositus siue qd̾ sit diemfunc¬
tus. Sepultꝰ aut̃ dictꝰ eo ꝙ iã
sine pulsu ⁊ palpatione ẽ .i. si
ne motu Stpelire aũ .℥. cordẽ
corpꝰ. Nam humare obruere

Expanded text:
d significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut peliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam carentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
auũculꝰ ẽ. ego illi fororis.
filiꝰ aut filia. Liũcłi mei pat̾
mͥ auũcłs magnꝰ ẽ: ego illi filii
lii nepos aut neptis. Anũculi

Expanded text:
avunculus est, ego illi sororis filius, aut filia. Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est, ego illi filii lii nepos, aut neptis. Avunculi
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ aut filia. Patrui mei pat̾ mͥ.
aut filia. Patrui mei auus mͥ .iii. .iii.¬
ꝓpatriuis ẽ: ego iłti filii aut fi Qne. Pnep¬
lie nepos. aut neptis. Patͣi mei nii . iii.¬
nepotis aut neptis filiꝰ aũ filia ͭ uͦ.¬

Expanded text:
us, aut filia. Patrui mei pater mihi aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei prnepotis, aut neptis fili
Abbreviated transcription (Latin):
uolubilitate uela facilius eleuã¬
tur. Modiꝰ est cui arbor insistit
ob similitudinẽ m̃suralis uisis
dictus. Carceria st̃ in cacumine ar¬
boris troclee. qͣsi .f. lut̾a ꝑ qͣs fune ᷤᷤ
trahuntur. Cuma lucida ꝯfulgẽt
alti carceria mali. Troclee aũ uoca¬
te qd̃ rotulas hẽant. Trocos enim
grece rota dr̃. Parastate stipites
st̃ pares stantes quib arbor susti¬
netur. Cato.Malum disligatũ
parastate uintte. Clauns ẽ qͦ re¬
git᷑ gub̃natłm. De qͦ eniꝰ. Ut
clauũ rectum teneam nauẽq gu¬
b̾nem. Porticulus malleus ĩ ma¬
nu portatur. qͦ modꝰ signũq dat᷑
naingantib. De qͦ plautꝰ. Ad lo¬
qͣndum atq tacendum tute hẽs
porticulũ. Toncilla miciiꝰ fr̾ens uł
ligneus ad quẽ in lutore defixũ
litꝰ ad iicas. Anchora deus freꝰ
ex greca efhimoloͣ nonĩ duõ qͦ

Expanded text:
volubilitate vela facilius elevanvolubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibnetur. Cato: Malum deligatum, parastatae vinctae. 12. Clavus est quo regitur gubernaculum. De quo Ennius: Ut clavum rectum teneam, navimque gubernem. 13. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus. De quo Plautus: Ad loquendum, atque ad tacendum tute hporticulum. Tonsilla uncinus ferreus vel ligneus ad quem in litore defixum litus, aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit,
Abbreviated transcription (Latin):
uppis post̾ior ꝑs naiis mẽtis.
est qͣi post. prora ant̾ior mͣ¬
pora. Cumba locꝰ uꝰ locus naius
qid̃ aͥs ĩ cumbat. Carma acurrẽdo
dicta.q. currina. fori naiuiũ lat̾a
contaua a ferendo on̾a dita sui
tabulata nauiũ qͤ st̾nũt᷑. dicta
ab eo qd̾ incessus ferant uł foris
uent remi. Dicta credo qd̾ sint siłia
latibuns columbaꝵ in quib indi¬
ficant. Agiauia stͥ loca ĩ nam ꝑ
qͤ ad remiges hortator accedit. De
longa replet. Trastra st̃ tabule
uͥ sedent remiges qd̾ in tͣnsu̾so¬
sint dicta. q ͤ uirgiliꝰ uga appellat.
Remi a remouendis ⁊ detutiendis
fuctio dicti sic̃ tonsores a tondẽ¬
dis erdecutiendis capillis. Palmu
la est extrema latitudo remi a
palma dicta q male impellitur.
Antempne aũt dicte qd̾ añ am¬
nẽ sint posite. Pret̾fluit enĩ eas
amnns. Cornua extreme ꝑtes an
est arbor nauis q̃ uela sustinent᷑
Malus aũ dictus qr ht̃ instar ma¬
li in sũmitate. uł qr qrͣ quibꝰdam
malleolis ligneis cingitur. qrũ

Expanded text:
uppis posterior pars navis est, quasi post; prora anterior, qupriora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris nent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in transsint dicta, quae Virgilius juga appellat. Tonsae remi a removendis et decutiendis fluctibus, sicut tonsores a tondendis et dela est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antest arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
est illud. Ulorũ pandimꝰ alas. Ce¬
nera ueloꝵ acateon epydromo. da¬
lum. atremo sapirum. Menditũ. Ex
quib a cateon uelum maximũ ⁊ ĩ
media naue constitutum. Epidro¬
mo scd̾e amplitud̾is. s ad puppũ.
Dalum. Minimũ uelũ ⁊ ad ꝓram
defixum. Artemo dirigende pocius
nauis causa cõmẽdatum qmͣ cele¬
ritatis. Siparũ genꝰ ueli unũ pedẽ
hñs. qͦ inuari uaiugia solent ĩ na¬
iugatione qͦtiens ius uenti langue
sipara. ueloꝵ ꝑituras colligit aural.
qd̃ ex seꝑatione existimant noĩa¬
tum. Pes extremꝰ angulꝰ ueli quẽ

Expanded text:
pandimus alas. Genera velorum: acation, epidromos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti languessipara velorum perituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, que
Abbreviated transcription (Latin):
usũ uimi transierũt: manẽte
greto uccabulo. Unde sũpsert
initiũ. Lagena ⁊ sicula greca
noĩa st̃. Inflexa ex ꝑte ut fie¬
rent latina. Illi enĩ lagmos
nos lagenã. illi sicile. nos sicu¬
lam dicimꝰ. Cantarꝰ. Ydria ge¬
nꝰ uasis aqͣtilis ꝑ diriuatõem
cũt. Situla qd̾ sitientib apta
sit ad bibendũ qd̃ uas greti ca¬
dum uocant. Catmũ uas ficti¬
le qd̃ meliꝰ neutro dr̃ ꝙͣ mascu¬
tũ salib. Otta ẽ amphora spẽs:
cusꝰ ininore uocabulo uiteꝰ dimi¬
nutiuo urceolus ẽ. Sxiphꝰ in cͦ
manꝰ lauamꝰ. Seriola ẽ orcarũ
ordo directꝰ ut uas fictile uini
ap̃ syriam pͥm̃ excogitatũ sicut
cupas a capiendo .i accipiendo
aqͣs uł uinũ uocatas. Unde ⁊ cau¬
pones. Nter ab uto. Mulgariũ
uas ingꝰ mulgunt᷑ pecora. Idẽ
⁊ mulcrũ ab eo qd̃ eo mulgatur
lac. Labrũ uocatũ eo m eo laua¬
tionẽ fieri solitũ ẽ infantiũ: cͦ
diminutm̃ labellũ. Idẽ ⁊ alueũ
pedes lauent᷑. Sifon uas appella¬

Expanded text:
usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo, unde et sumpserunt initium. 3. Lagena et sicula, Graeca nomina sunt, inflexa ex parte, ut fierent Latina. Illi enim λάγηνος nos lagenam, illi sicile, nos siculam dicimus. Cantharus. . nus vasis aquatilis per derivationem cunt. Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum; quod vas Graeci κάδον vocant. Catinum vas fictile, quod melius neutro dicitur quam mascutum salibus. Orca est amphorae species, cuius minore vocabulo urceus diminutivo urceolus est. Scyphus, in quo manus lavamus. Seriola est orcarum ordo directus vel vas fictile vini apud Syriam primum excogitatum; sicut Cupos et cupas a capiendo, id est accipiendo, aquas vel vinum vocatas; unde et caupones. Utres ab utero. Mulgarium vas in quo mulguntur pecora: idem et mulctrum, ab eo quod in eo mulgitur lac. Labrum vocatum eo quod in eo labationem fieri solitum est infantium, cuius diminutivum labellum. Idem et albeum, pedes ibi laventur. Sifon vas appella
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. ꝓmurale u̾o eo qd̾ sit pro
munitione muri. Est enĩ mur᷑
cim dicti. Nie ip̃a spatia angꝰta
qͣ int̾ uicos st̃. Platee ꝑpetue ac
etatem lingͤ grece alatitudine
nũcupate. Platos enĩ grece la¬
tum dr̃. Qntane ꝑs platee qͥn¬
ta ẽ. qͣ carpentũ ꝓgredi potest.
Cloace dicte qd̾ his ꝑcolantur
aqͤ. Has pͥmũ rome fecisse. tar¬
qͥniũ pͥscum ut qͦtiens płimaꝵ
mundatio exist̾et. ꝑ eas aqͤ exͣ
ciitatem emittentur ne maxi¬
mis ꝑpetiusq tempestatib pla¬
nitiem uł fiuidam̃ta urbiũ stra¬
lant. Sunt enĩ porticꝰ huic in¬
de platears. Corus ẽ ex̾cendaꝵ
litiũ locus a fando dictus. Dec lo¬

Expanded text:
murale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim muro cini dicti. Viae, ipsa spatia angusta, quae inter vicos sunt. 23. Plateae, perpetuae ac e a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium stralant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. tributa debita. uł mun̾a
reddũt. Nam lib̾ales ⁊ fomo¬
sissime cause. ⁊ gͤ ex pͥncipe
ꝓficiscunt᷑ ibi ñ agunt᷑. Dec
enĩ ad dignitatem ciuitatum
ꝑtinent. Uici ⁊ castella ⁊ pa¬
gi hii st̃ qui nulla dignita¬
te ciuitatis ornant᷑. S uul¬
gari hoĩm ꝯuentu incolunt᷑
b ciuitatib atͣtͣhunt᷑. Nicus
sine muris. Est aũ sine mu¬
nitione muroꝵ. licet ⁊ iuci di¬
cant᷑ ipẽ h̾itationes urbis.
Distus aũ uicus eo qd̾ sit iu¬
sine muris. Castrũ antiqͥ dice¬
bant oppidũ loco altissimo sitũ
apta edificiis loca int̾ agros habi¬
tantib. Hec ⁊ conciliabula dis¬
ta a ꝯuentu ⁊ societate młtoꝵ in
unũ. Competa st̃ uͥ usus ÷ ꝯuen¬
tus fieri insticoꝵ. Et dicta compe

Expanded text:
idest tributa debita vel munera, idest tributa debita vel munera, reddat. Nam liberales et famosissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis t. Vici et castella et pagi hi sunt, qui nulla dignitate civitatis honorantur; sed vulgati hominum conventu incolunturbus civitatibus attribuuntur. Vicus sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, apta aedificiis loca inter agros habitantibus, haec et conciliabula dicta a conventu et societate multorum in unum. Compita sunt, ubi usus est conventus fieri rusticorum: et dicta compit
Abbreviated transcription (Latin):
receptatula frigoris ⁊ caloris.¬
nec ipĩ int̾se hoĩes ab hoĩb
satis erãt tuti. Tandẽ natura¬
li sollertia speluncis siluestͥ¬
bq tegum̃tis tuguria sͥ ⁊
casas uirgultis harundimbꝰ¬
q contex̾unt i qͦ eẽt uita tu¬
tior ne his q̃ noc̾e posset̃ adi¬
tus eẽt. Hec ẽ origo oppido¬
rũ: q ͤ qsdam opẽ darẽt idcͥto
oppida noĩata dixert̃. Oppidũ
aũ magnitudie ⁊ menib dis¬
trepare a uico ⁊ casteno. ⁊ pago.
suiitates aũ aut colonie au
municipia. aut uici. aũ cas¬
tella aut pagi appeliant᷑. Ci
derunt. Iõ urbes a ꝓpriis ci¬
uib condite. cuutates ñ co¬
lome nũcupant᷑. Coloniauͦ
ĩ qͣ defectu indigenaꝵ nouꝰ
cultorib adimplet᷑. Unde
⁊ colonia acultu agri ẽ dita.
Municipiũ ẽ quo manẽte
statu ciuitatis. Ius aliqd
minoris aut maĩoris officii
a pͥncipe impetrat. Dictum
aut muncipium a muniis
.i. osficiis. qd̾ tantũ munia

Expanded text:
receptareceptanec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discreparitates autem, aut colonie, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Ciderunt. Ideoque urbes a propriis civibus condite, civitates non colonie nuncupantur. Colonia vero est, que defectu indigenarum, novis cultoribus adimpletur; unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est, quod manente statu civitatis, ius aliquod minoris aut maioris officii, a principe impetrat. Dictum autem munidest officiis, quia tantum munia,
Abbreviated transcription (Latin):
Termas appesiatas qd̾ caleant .G¬
ci enĩ t̾mon calorem uotant. Sal¬
neis uͦ nom̃ inditũ a lauatõne
meroris. Nam greci balanion
de latine ex̾titiũ d̾r. Apoliterium
uͥ lauantiũ uestim̃ta ponũt᷑ ab
blica uͥ post lauachrũ a fatie ⁊
lat. Tab̾ne olim uocabant᷑ edi¬
cule plebeioꝵ ꝑue ⁊ simplices
in uicis. axib ⁊ tabulis clause.
lebant ꝯsed̾e dicte. Dicte aũt ta¬
b̾ne qd̾ ex tabulis ligneis erant
tũ qd̾ ibi mattent᷑ pecora gmer¬
cantib uenũdant᷑. Mercatũ aũ
A ꝯm̃tio noĩatũ: bi enĩ res uẽdẽ
uł emere solitum ẽ. sic̃ thelone¬
emolum̃ta reddunt᷑. Ibi enĩ uec¬
tigalis exactor sedet. p̾ciũ rebꝰ mm¬
positurꝰ. ⁊ uoce am̾catoribꝰ flagi

Expanded text:
ermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον ce, Latine exercitium dicitur. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab blica, ubi post lavacrum a fame et lat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; lebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant tum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. Ibi res vendere vel emere solitum est: sicut et teloneemolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mercatoribus flagit
Abbreviated transcription (Latin):
centems ultͣ gradib intus
simulat᷑ ⁊ monstrifice effigi¬
es. In ꝑtes diu̾sas tͣnsitꝰ ĩ nu¬
mẽri ꝑtenebͣs ⁊ cet̾a ad er¬
rorem ingredientiũ facta ita
ut de tenebris eiꝰ ad lucẽ ue¬
nire impossibile ẽẽ uideatur.
lsnno: Artus in italia õs s
ꝯstructi ut dissolu̾e eos. iꝰ ul
la scd̃a qͥdem possint. Cauum
ac latini ĩ ꝯmune ex ipĩus
rei usufarũ appellauerunt
eo qd̃ flaminaꝵ inditio lõge
uideatur a nauigantib. qͣ¬

Expanded text:
autem centenis ultra gradibus; intus autem centenis ultra gradibus; intus simulacra et monstrifice effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire impossibile videatur. Lemno, quartus in Ytalya; omnes ita constructi ut dissolvere eos nec saecula quidem possint. CAPUT ac Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt: eo quod flammarum indicio longe videatur a navigantib
Abbreviated transcription (Latin):
tis studiũ excͥifent᷑. Capito¬
liũ Rome uocatũ eo qd̃ fu̾it
romane urbis ⁊ religioĩs cap̃
sũmũ. Alii auĩt cũ tarqͥmꝰ
pͥscus capitolii fundam̃ta to¬
me aꝑiret in loco fundam̃ti
cap̃ hoĩs litt̾is tuscis notatũ
inuenit. ⁊ ꝓinde capitoliũ
appellauit. Arces st̃ ꝑtes ur¬
bis excelse atq munite. Nlã
qͤcumq tutissima urbiũ st
ab arcendo hoste arces uocan¬
t᷑ Unde ⁊ arcus ⁊ arca. Circũ
romani dcm̃ putant a currui¬
tu equoꝵ. eo qd̾ ibi c̾ͥcum me¬
tas eqͥ currant. Theatrũ aũt
a spectaculo uoĩatum. Ioges¬
desuꝑ atq spectans ludos sce¬
nicos contemplaret᷑. Amphi
ilam amphitheatrũ rotũd̃
ẽ. Theatrũ u ex medio am¬
phitheatri ẽ semic̾culi fig¬
ap̃ cretam a dedalo fc̃s. uͥ fu¬
et minotaurꝰ inelusus. Ingͦ
siqͥs introierit siue glomere
lini. exitum ĩuenire ñ ualet.
suiꝰ edificii talis ẽ situs ut
pientib fores tomtruũ intꝰ
tribile audiat᷑. Descenditur

Expanded text:
pitolium Romae vocatum, eo quod fuerit Romanae urbis, et religionis caput summum. Alii aiunt: cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. 32. Arces sunt partes urbis excelsae, atque munitae: nam quaecunque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur; unde et arcus, et arca. 33. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi ctas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo nominatum, desuper atque spectans ludos scenicos contemplaretur. CAPUTNam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figapud Cretam a Daedalo fit Minotaurus inclusus; in quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire non potest. Cuius edificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur; descenditur
Abbreviated transcription (Latin):
bello punico captis manib car¬
thagmentiũ rostra oblata st̃ ⁊
in foro romano p̾fixa. ut eẽt
hꝰ insigne uctorie. Curia dicit᷑
eo qd̾ ibicura ꝑsenatũ de cuctiᷤᷤ
ad ministret᷑. Pretoriũ eo qd̾ iͥ
p̃tor resideat ad distutiendum.
Gymnasiũ gn̾alis ẽ exͥcitio¬
rum locus. Tam̃ ap̃ athenqͤ
locus erat iͥ discerat᷑ phia¬

Expanded text:
o captis navibus Carthaginiensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum. Gymnasium generalis est exercitiorum locus. Tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur phi
Abbreviated transcription (Latin):
a munitõe dicti. qiͣ muniri: qd̃
muniant ⁊ tueant᷑ int̾iora u᷑bis.
Menia aũ duplicẽ hñt sigc̃atõ¬
nem. Nam int̾dũ menia abu¬
siue dici om̃ia edificia publica
cuutatis. Ut. diuidimꝰ muros.
turrib ꝓpugnaculisq ornatur.¬
Turres uocate qd̾ t̾etes sint ⁊ lõ¬
ge. Teres ẽ enĩ aliquid rotund̾
cum ꝓceritate ut colũpna. Nã
ꝙͣuis qͣdrate aut late ꝯstruant᷑.
ꝓcultũ uidentib rotunde existi¬
mantur: idõ qr oĩs cuiꝰq anglili
imulachꝵ ꝑ longũ aeris spaci¬
um euanescit atq ꝯsumit᷑ ⁊ ro¬
tundũ iudetur. ꝓpugnadã pin

Expanded text:
a munitione dicti, quasi muniti, quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam interdum moenia abusive dicuntur omnia aedificia publica civitatis, ut: Dividimus muros, turribus propugnaculisqTurres vocatae, quod teretes sint, et longae. Teres enim est aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam quamvis quadratae, aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cujusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit, atque consumitur, et rotundum vid
Abbreviated transcription (Latin):
sn sine aĩa suscepisse. Antdi¬
comarite appeuati st ꝓ eo qd̾
marie iuirgmitati ꝯtradicũt.
asserentes eam post xpm̃ na¬
tum iuro suo fuisse ꝯmixtam
nꝰ intͣlias maiꝰ. Pat̾ciani a
qͦdam patͥcio nũcupati st̃. q

Expanded text:
 sine anima suscepisse. Antidicomaritae appellati sunt, pro eo quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commistam nus intra vas majus. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
mã ẏmagniẽ dei negãt. ali¬
e aĩas ꝯuerti ĩ demones ⁊ ne
q̃sumq aĩalia existimãt. Aͤ
de mũdi statu dissentiunt.
alie ĩnum̾abiles mũdos oꝑi¬
nantur. alie aqmͣ dõ coet̾nã.
fatiũt. alie nudis pedib am¬
bulant. alie cũ hor̃b ñ man¬
ducant. He st̃ h̾e ses adu̾sus
catholicam fidem exorte ⁊ ab
apłis ⁊ a sanctis patrib nel
conciliis p̾dampnate: q̃ dũ
i se uultis errorib diuise ĩ¬

Expanded text:
imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis patribus vel conciliis condemnate, que dum in se multis erroribus divise in
Abbreviated transcription (Latin):
ani corruptam gaiam̃te ĩcor¬
ruptam ꝯtendũt. Gnoite ⁊ tri¬
toite a theodosianis exorti st̃.
Ex quib gnoite ab ignoran
de die ⁊hora nouissima ñ re¬
cordantes. Xpĩ ꝑsonã ĩ ysaia
loqñtis dies iudicii ĩ corde

Expanded text:
ani corruptam, Gaianitae incorani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantde die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii i
Abbreviated transcription (Latin):
uocati: qͣ mat̾i̾am ñ natã intͦ¬
ducens dõ ñ nato eam cõꝑauit.
matremq elem̃toꝵ ⁊ deam asse¬
ruit. qͦs apłs ĩpbat elem̃tis s̾¬
uientes. Manichei a qͥdam per¬
sa extit̾unt qͥ uocatꝰ ẽ mai̾us.
Hic duas naturas ⁊ subas miꝰ
re asseruit. Testam̃tum uetuꝰ
respuũt nouũ ex ꝑte recipuat
ue lege dicuntur. Antropomoer¬
phite dicti eo qd̾ simplicitate
rustica dinĩ hr̃e humana mẽ
bra que in diuinis libris sc̃ꝑ
menbris distingͣ: nͨ corꝑis mo¬
le censetur. Eraclite ab eraclio
auctore exortr: monachos tan¬
tum recipiũt ꝯugia respuũt
regna celoꝵ ꝑuulos hr̃e ñ tre¬
dũt. Nouaciam a nouato ro¬
me. urbis pbrõ exortu qui ad¬
u̾sus cornelium cathedram sa¬
c̾ dotalem conatꝰ inuadẽ hesim
instituit nolens apostatas sus¬
ciꝑe ⁊ rebaptizans baptizatos.
Montam heretici dictr qd̾ ĩ tẽ¬
pore ꝑsecutionis in montibꝰ la¬
tuerunt. Q ocdasione se a catho¬
lioe ecclie eorpe diuiserũt. s¬

Expanded text:
ocati: qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam asseruit, quos Apostolus improbat elementis servientes. Manichaei a quodam Persa exstiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantire asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte recipit. ne lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana membra habere, quae in divinis membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclio auctore exorti. Monachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a cathocae Ecclesiae corpore diviserunt. E
Abbreviated transcription (Latin):
neĩcupati qui hebionitares
hesim suscitans asseruit. m
a maria ꝑ ioseph nuptialia
tu fuisse conceptum. Aend
ab erio quodam nũcupati s
Hui offerre sacͥficum ꝓ defĩ¬
tis onũt sꝑnũt. Aethiani as
aethio st uocati. Idemq euro¬
miani ab eunomio q dam oy¬
aletico etbii discipłõ. ex cũ
noĩe magis ĩnotuerũt. disi¬
milem pat̾ asserentes filion¬

Expanded text:
ncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Fili
Abbreviated transcription (Latin):
chali sollempnitate seqnͣtur.
Nam embolismus annus semꝑ
solus est. Embolismꝰ annꝰ est
qui tredecun m̃ses luares .i.
.ccc.lxxxiiii. dies br̃e monstra¬
tur. Ipẽ est aimꝰ scõ moysi diui¬
nitꝰ reuelatus: in quo iubent᷑
hii qui longuis ħitant ĩ scdõ
m̃se pascha celebrare. Embo
rum ꝯmuniũ. quib undecim
lunares dies deẽ c̾nunt. Em
bolismi aut̃ anui ⁊ cõmunes
fuerint. Embolisinus annus
tus est ꝑ annos unꝰ dies adiec¬
tus. Crescit enĩ ꝑ singulos an¬
nos qrͣta ꝑs assis. At ubi qrͣ¬
to anno assem compleu̾it bis¬
sextilem annum facit. Dictus
aũt bissextus. qr bis sexies duc¬
qd̾ est bissextus: quẽ suꝑ dierĩ
cursum in amniũ sol facit. Asgx¬

Expanded text:
chali sollemnitate sequantur. chali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolrum communium, quibus undecim lubolimaei autem anni, et communes fuerint, Embolismalis annus tus est per annos 4 unus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis, ac ubi quarto anno assem compleverit, bissextilem annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ducr ductum, quod est bissextus, quem sub dierum cursu in annum sol facit. In
Abbreviated transcription (Latin):
a .xiiii. luua us ad iucesimam
pͥmã ꝑ .uii. dies paschalis dies
septenarium quo uniu̾sitatis
significatio sepe figuratur. qui
etiam ipĩ eccłie tͥbuit᷑ ꝓpt̾ ĩstar
uniu̾sitatis. Onde iob̾es aplus
in apocalipsi ad septem sc̾bit ec¬
elesias. Ecclesia u̾o adhuc ĩ ista
mortalitate carnis constituta pp̃
ipãm mutabilitatem lune no¬
mine in scͥpturis significatur.
Uaria aũt obseruantia opinio¬
nũ paschalis festiuitatis int̾¬
dum errorem gignit. Latini
namq a t̾cio nonas martias
us int̾cio nonas apͥlis p̾mi m̃e¬
si lunam inquirunt. ⁊ si .xiiii.¬
luna die dñico ꝑuen̾it ĩ aliũ
diem dnĩcum pascha ꝓtͣhũt.
Oreci pͥmi m̃sis lunam ab oc
pascha celebrant. Huiꝰmodi gͦ
dissensio int̾ utrosq paschalem
regulam turbat. Cõmunis amn
dr qui duodecim tm̃ liuias hoc
est dies. ccc. liiiiͨ. ht̃. Dictus añ
ꝯmunis qr sepe duo ita ꝯuinc¬
ti incedunt ut inuicem se ĩ pas¬

Expanded text:
a decima luna usque ad vicesimam a decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis. Unde et Joannes apostolus in Apocalypsi ad septem scripsit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta, propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine, in scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt: et si quiluna die Dominico provenerit, in alium Dominicum pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab VIIpascha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodecim tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in pas