comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ecesia ẽ. habens auas tabulas lapideas. id et auplicro icã
testamenti perpetuam firmitatem. Urnas.i quoq aurea
ditum inse mainia perpetue diuinitatis conseruat. ⁊ ãgłici
illius panis ꝑhenniis celestẽ gerit dulcedinẽ. Nec ñ etiã uirgã
iaron. idẽ eiꝰdẽ sũmi ueriq pontificis nr̃i iħu xpi. salutat
uexillũ in mortalis memoriȩ sẽꝑ uiriditate frondentẽ. xł. ⁊
Iam ꝓpiciatoriũ suꝑ archã testam̃ti positũ. ide ipse xp̃s in¬
sinuat᷑. qͥ inter dm̃ et hominẽ. medius ꝓpiciator utt̾uenit:
de quo dicit apłs. Quẽ ꝓposuit d̃s ꝓpiciationẽ ꝑ fidẽ in san¬
plenitudo scientie .i. dilectio dĩ ⁊ ꝓximi ꝑ qđ dñs ostendit᷑.
enĩ legis dilectio. Auii eadẽ duo cherubir duo intelligunt
testante ꝓpħa. In medio duũ auimaliũ cognosceris. his uerbis
uultibus se respiciunt. dũ in sp̃alẽ sensũ u̾tuntur: Tunc ei
alt̾utrũ meliꝰ sibi concordant. ⁊ in om̃b rectiꝰ consonant:

Expanded text:
est, Ecclesia est, habens duas tabulas lapideas, id est, duplicis Testamenti perpetuam firmitatem. Urnam quoque auream ditum in se manna perpetuae divinitatis conservat, et angelici illius panis perennem coelestemque gerit dulcedinem; necnon etiam virgam Aaron, id est, ejusdem summi verique pontificis nostri Jesu Christi salutare vexiarcam testamenti positum, idem ipse Christus insinuatur, qui inter Deum et hominem medius propitiator intervenit. De quo dicit Apostolus: Quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanplenitudo scientiae, id est, dilectio Dei et proximi, per quod enim legis dilectio est. 2. Alii eadem duo cherubim duo intelligunt testante propheta: In medio duorum animalium cognosceris Habacuc III, 2. Hi versis vultibus se respiciunt, dum in spiritualem sensum vertuntur; tunc enim alterutrum sibi melius concordant, et in omnibus rectius consonant.
Abbreviated transcription (Latin):
Iste filius in cuius nomine condita est enoch .i. terrestris iherłm
Porro enoc
genuit irath. ⁊ irath. gen̾ maniehel. ⁊ in aniel geuuit matusael¬

Expanded text:
Iste filius in cujus nomine condita est Enoch, id est, terrestris Jeoch, Enoch genuit Irath, Irath genuit Maviael, Maviael genuit Mathusael
Abbreviated transcription (Latin):
significant᷑. Iã uͦ ꝑsẽtẽciã que in uirũ infert᷑. racio nr̃a ar¬
guit᷑ que et suꝑ peecati c̃eupiscẽcia seclucta ⁊ aparadiso
beatitudinis remota. Ht̃ maledictiones t̾rene oꝑationis
ht̃ et dolores tẽporaliũ curarũ qͣsi spinas et tͥbulos. Sic tm̃
que paradisi noĩe significat᷑ ꝑ ossĩq aliquãdo manũ por¬
rigere ad arborẽ uitẽ et uiu̾e inet̃nũ. Manũ aut̃ porrectio
bene significat cruc̃ẽ. ł cruciatũ penit̾encie ꝑ que uita
eterna recuꝑet᷑. Accipit etiã tunicã pelliciã diuino iudicio
quo noĩe corporis mortalitas significatur in historiam
id est allegoria aũt carnalibus sensibus abstracte uo¬
lutates que carnaliter uiuentes liuina lege ẽsc̃tur et

Expanded text:
 per sententiam, quae in virum infertur, ratio nostra arguitur, quae et super peccati concupiscentia seducta, a paradiso beatitudinis remota, habet maledictiones terrenae operationis, habet et dolores temporalium curarum, quasi spinas et tribulos. Sic tamen quae paradisi nomine significatur, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas signifIn allegoria autem a carnalibus sensibus abstractis, voluptatesque carnaliter viventes, divina lege consequuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
citas arguat᷑ siue ut in telligant diuine dispensationis ⁊ ꝓuidentie
obscurissimas esse. raciones. Posuit enĩ d̃s tenebras latibulũ suũ quas
illi audacter ⁊ temere ꝑscrutari cupientes ⁊ alia ex aliis asserentes
in crassas et palpabiles ignorantie tenebras. deuoluti sunt: Ad ultimũ
delent᷑. pͥmogenita egẏptioꝵ siue pͥncipatꝰ ⁊ ꝑotestates ⁊ mundi rectoreᷤᷤ
tenebrarũ. siue auctores. ⁊ inuentores falsoꝵ que in hoc mundo fueru

Expanded text:
citas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad ultimum delentur primogenita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores harum tenebrarum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sicut in illa sexta die primꝰ hõ adã de limo t̾re ad
iuuente hic in sp̃u uiuificante. Et sic̃ in illo die fit aĩa
uuia sic in isto scło uitã desiðrantes et̾nã. Et̾ sicut in illa
sexta die ẜpenciũ. ⁊ ferarũ gn̾a t̾ra ꝓduxit ita ⁊ in hac
sexta etate scłi gñs uitã appetertes et̾nã eccłia generauit.
Qũẽ etĩa sensũ uas petro ostẽsũ manifestauit. Et qũe¬
ad modo in illo die creatur masculus ⁊ femina sic ĩ ista
scłi etate manifestatur xp̃s et eccła. Et sicuti preponitur homo
uel lie illa. peccorib serpentib ⁊ celi uolatilibus in xp̃o ĩ hac¬
serpentes. ł elati suꝑbia qͣs aues. Et sicut in illa die pascit᷑ hõ
et animalia q̃ cũ illo sunt herb seminalib ⁊ linguis fructiferiᷤꝰ

Expanded text:
Nam sicut in illa sexta die primus homo Adam de limo terrae ad viventem, hic in spiritum vivificantem. Et sicut in illa die fit anima viva, sic in isto saeculo vitam desiderantes aeternam. 9. Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra produxit, itsexta aetate saeculi gentes vitam appetentes aeternam Ecclesia generavit, quem etiam sensum vas Petro ostensum manifestavit. Et quemadmodum die sexta creatur masculus et femina, sic in ista aeculi aetate manifestatur Christus et Ecclesia. Et sicuti praeponitur homo in die illa pecoribus, serpentibus et coeli volatilibus, iserpentes, vel elati superbia, quasi aves. 11. Et sicut in illa die pascitur homo, et animalia quae cum illo sunt, herbis seminalibus, et lignis fructiferis,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i uapore decocti ueliid esca beneplacita deo acceptabileᷤ efficiant᷑.
Sub arbore aũt eos sedisse passionis dñicȩ erat signũ cuiꝰ ipsi i
predicatores. Qd̃ aũt ꝓmittit d̃s sarre sterili filiũ dicens ci ca
tẽpus hoc ueniã ñ de temporib significat s de qualitate ad uẽ-¬
tus sui quando ꝑ filiũ repromissum fidelis erat ppłs nasciturus.

Expanded text:
sancti vapore decocti, velut esca beneplacita Deo, acceptabiles efficiantur. sancti vapore decocti, velut esca beneplacita Deo, acceptabiles efficiantur. 12. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium, dicens: Circa hoc tempus veniam, non de temporibus significat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus.
Abbreviated transcription (Latin):
estam acciꝑe. B utirũ uberrimũ ⁊ pinguissimũ euangłioꝵ
testimoniũ quod uelitti oleum fidelibus in signum datur::
Sed ꝓinde uitulum cum lacte et butiro abraham edendum appo¬
suit. Quia nec corpus dñi quod est uitulus sine lacte legis nec
iac legis sine butiro. Hoc ẽ. sine eu̾głii testimonio ẽẽ potest. Tria
aut sata unde sarra panes subcinericios fecit triũ filioꝵ noe
imaginẽ in dicauerunt. Ex quib om̃e genus humanũ natũ ẽ
Aui diuine trinitati credentes ex aqua baptismatis ꝑ eccłiã cuiꝰ
gendi. hec suut illa tria sata q̃ mulier in eugłio cognoscitur
ferm̃tasse. Azimi aũt panes eoꝙ sine feriñto malicie ⁊ sine a¬
gore neqͥtie sine feruore ꝑu̾sȩ doctrinȩ oporteat ẽẽ credenciũ
unitatẽ. Subcinericii a ut̃ idõ ut ꝑ penitẽciã p̃teritoꝵ delictoꝵ sp̃s

Expanded text:
escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte, et butyrum Abraham edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus, sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. 10. Tria autem sata, unde Sara panes subcinericios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne genus humanum natum est, qui, divinae Trinitati credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam, gendi. 11. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse . Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae, et sine angore nequitiae, sine fervore perversae doctrinae oportebat esse credentium unitatem. Subcinericii autem ideo, ut per poenitentiam praeteritorum delictorum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
aspexit misteriũ sacram̃ti. Unde ⁊ pedes eoꝵ lauat ut ui extre
lauaeri uiuificationẽ demonstraret fut᷑rã. Pedes enĩ nouissima
significant. Si quidẽ ⁊ c̃iuuiũ preparat uttulũ scilicet saginatũ
e aũt uitulus tener saginatus. dñi nr̃i uñu xp̃i ẽ corpꝰ. Nic ẽ¬
uitulus dñi qui ꝓpt̾ salutẽ crelenciũ ad arborẽ cuucis ẽ ĩ mo-¬
latus. hic enĩ uttulꝰ dnĩci corporis qͥ in eũgłio ꝓ peccatore occidi¬
tur filio. S et butirũ ⁊ lac cũ carne uituli apposuit. Hac
quippe prisce legis habuisse figa apłs nr̃ annunciat dicens.
Lac uobis potũ dedi ñ escã. Non dũ eiũ pot̾atis uec ad huc qͥdẽ po¬
testis. Tradiderat enĩ illis legis mandatũ. quasi lac de uberibus
duarũ tabularũ exp̃ssũ. hoc ẽ testamentũ fidei. Necdũ enĩ pote¬
rant ꝓpt̾ ĩ fãciam sensus sui eu̾głicȩ doctrinã solidã ⁊ robust

Expanded text:
aspexit mysterium sacramenti. Unde et pedes eorum lavit, ut in extremo aspexit mysterium sacramenti. Unde et pedes eorum lavit, ut in extremo lavacri purificationem demonstraret futuram, pedes namque novissima significant. Si quidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener saginatus Domini nostri Jesu Christi evitulus Domini qui propter salutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et lac et butyrum cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens: Lac vobis potum dedi, non escam . Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. Tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant propter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et robustam
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dix̃ Reuertentes ueniã adte tp̃r isto. ⁊ habebit sarra uxor
tua filiũ. Quo auclito sarra risit. Notandũ quippe ꝙ abrahã
triplicẽ habeat figurã insemet ipso. Primã saluatoris quando
relicta cognacione sua uenit in hunc mundũ At̾am patris
quandoimmolauit unicũ filiũ. Terciã uͦ q̃ in hoc loco est. fugã
gestauit scoꝵ. qui ad uentũ xp̃i cũ gaudio su sceꝑrunt.
Sabernaculũ aũt illud abrahe ipsa hierłm habuit. ubi pͥn¬
ens acrecdentib receptus ab incredulis ligno suspensus est.
quos pleriq moysen. ⁊ heliẽ accipiunt. U nũ prisce legis latorẽ
qui ꝑ eandẽ legẽ ad uentũ dñi indicauit. Aliũ qͥ in fin̾ẽ m̃ũdi
iudeis p̃dicaturus. Unde ⁊ ĩ montẽ dũ dñs fuiss transfigurati
hi duo moyses ⁊ helias cũ eo ab apłis uisi sunt. Quod uͦ abrahã tres.
uidens unũ ad orauit dñm scilicet saluatorẽ ostendens. Cuiꝰ etiã
quesiuit iudere diẽ meũ ⁊ uidit ⁊ gauisus ẽ. Tunc enĩ futuri

Expanded text:
cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, Sara risit. Notandum quippe quod Abraham triplicem habeat figuram in semetipso. Primam Salvatoris, quando, relicta cognatione sua, venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum filium; tertiam vero, quae in hoc loco est, figuram gestavit sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. 4. Tabernaculum autem illud Abrahae ens a credentibus susceptus, ab incredulis in ligno suspensus est. quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: unum, priscae legislatorem, qui per eamdem legem adventum Domini indicaviJudaeis praedicaturus. Unde et in monte dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo, Moyses et Elias cum eo ab apostolis visi sunt. Abraham vero tres videns, unum adoravit, Dominum scilicet Salquaesivit videre diem meum, vidit et gavisus est . Tunc enim futuri
Abbreviated transcription (Latin):
i. ascendens in crucẽ captiuos ppłos
demisti. Et quos ille leo cõtrarius iniuaserat. tu moriens eripusti.
Deniq rediens abinferis: ascendisti in altũ captiuã duxisti captiuitat
Requiescens accubiusti ut leo.

Expanded text:
 ascendens in cruce, captivos populos redemisti, et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Deinde rediens ab inferis, ascendens in altum, captivam duxisti captivitatem. Requiescens accubuisti ut leo
Abbreviated transcription (Latin):
Significans qd uerbũ caro fieret. qui
erpentis diri uenena euacuaret. ꝑ remissionẽ et indulgentũ
patre uatꝰ. siliꝰ hominis factꝰ ẽ. natꝰ ex uirgine. Qui quasi serpens
altatus incruce. meclicinã uulnerib in fudit humanis. Unde
dñs ait. Sicut moyses exaltauit serpentẽ in deserto. ita op ortet
exaltari filiũ hominis uirga enĩ moysi in drachone cõuersa.
o bediens usq ad moxtẽ. ⁊ ꝑ ipsã mort̾e carnis consũpsit ac¬
leũ mortis attesta nte ꝓpheta. Ero mors tua. o mos ero morsus tuus
inferne

Expanded text:
significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, per remissionem et indulgentiam Patre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine, qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis . Virga enim Moysi in draconem conversa, obediens usque ad mortem, et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ .x. p̃ceptoꝵ custodiã xp̃i nom̃ iueniatur iste ñ ꝑit. Denar
in illo futuro incendio cõcremandi sunt. Ipse autem loc h fiater
abraham iustus et hospitalis insocdonis qui exilio incendio ꝙ
erat similitudo futuri iudicii meruit saluus euadere tipum
gerebat corporis xp̃i quod in omnib scĩs et nunc inter iniquos
atq impios gemit quorum factis non consentit et aqͦrũ ꝓmixti¬
re spicuuit ⁊ adea que reliquerunt redire contendunt. Deqͥb ipse

Expanded text:
 praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii in illo futuro incendio concremandi sunt. 4. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, 306 meruit salvus evadere, typum gerebat corporis: Christi, quod in omnibus sanctis, et nunc inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, et a quorum permistirespiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De qui
Abbreviated transcription (Latin):
fugere parua ⁊ saluabo in ea. Nũ qͥd ñ modica ẽ. ⁊ uiuet a
mea: Iuxta igit᷑ dicit᷑ ⁊ tam̃ ad salutẽ tutã ꝑibet᷑. Quia ac¬
tualis uta. nec amundi curis ex toto discreta est. nec tam̃ agau
buerunt cũ eo ñ illud ꝙ cũ asodomis liberatꝰ ẽ. s aliud fig̾a
est. Gunc enĩ ipse loth future legis uidebat᷑ gestasse ꝑ sona
quã quidã ex illa ꝓcreati. ⁊ sub lege positi male in telligẽdo
quodã mͦ se inebriãt ea q̃ ñ legitime utendo infidelitatis oꝑa
ariunt. Bona ẽ. enĩ lex ĩquid apłs siqͥs ea legiti me utatui

Expanded text:
fugere parva, et salvabor in ea; nunquid fugere parva, et salvabor in ea; nunquid mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec tamen a gabuerunt cum eo, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit, si quis ea, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽẽ redeundũ ad ueterẽ uitã qui ꝑ gr̃am regenerati ultinũ
cupuunt euadere iudiciũ. Quod uͦ eadẽ respiciens remansit ⁊ in
sale conuersa ẽ. exemplũ prestat ad condim̃tũ fideliũ unde alu
saluantur. Nam nec ipse tacuit xp̃s dicens. Mementote uxoi
loth. Scilicet ut nos tãquã sale cõdiret ut ñ fatui neglegeremuᷤ
ens segor uenit et nequaquã ad montana. c̃s cendit. Ardentem
quippe sodomã fugere ẽ. illicita carnis ucendia. uel iundi desidia
declinare. A ititiido uero est. monciũ speculacio ꝑfectoꝵ. S quia
multi sunt iusti qͥ mundi qͥdẽ illecebras fugiunt s tam̃ in ac¬
cione positi cõtẽplacionis. apicẽ subire ñ queunt hoc ẽ qͥ exut
quidẽ loth de sodomis s tam̃ ad montana ñ ꝑuente qr dãpnabit
uita relĩquit᷑ s ad huc celsitudo speculacionis subtilit̃ ñ tenetur.
Inde idẽ lot h ad angłm dicit. Es ciuitas hic uixta ad qua possũ

Expanded text:
non esse redeundum ad veterem vitam, qui, per gratiam regenerati, ultimum cupiunt evadere judicium. Quod vero eadem respiciens remansit, et in salem conversa est, exemplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii salvantur. Nam nec ipsum tacuit Christus dicens: Mementote uxoris Lot , scilicet ut nos tanquam sale condiret, ut ens, Segor venit, et nequaquam ad montana conscendit, ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium emulti sunt justi, qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen, in actione positi, contemplationis apicem subire non queunt, hoc est quod exivit quidem de Sodomis, sed tamen ad montana non pervenit, quia damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. Inde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta, ad quam possum
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. nec potest asequi stucliũ contẽplationis qͥ ad huc
in delectacione configit᷑ carnis. Nemo in quid apłs militãs
cxui. Cũm introduxerit tẽ dñs dc̃ tuus int̾rã quã posses¬
surus ingradieris. ⁊ deleuerit gẽtes multas corã te et heũ ⁊
gerseũ ⁊ amorreũ. ⁊ cananeum. ⁊ ferezeũ ⁊ eueum. et
percuties eos usq a d iuteritionem.

Expanded text:
uxoris: nec potest assequi studium contemplationis, qui adhuc uxoris: nec potest assequi studium contemplationis, qui adhuc in delectatione figitur carnis. « Nemo, inquit Apostolus, militans quam possessurus ingredieris, et deleverit gentes multas coram te, Etheum, Gergeseum, Amorreum, Chananeum, Ferezeum, Eveum et percuties eas usque ad internitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tunore perterritꝰ ẽ. Quib uerbis docet non possẽ eos
ꝓfessionẽ contẽplationis. ł sp̃alis maliciȩ arriꝑe exercitiũ
qui ad huc nudari t̾renis oꝑib ꝑtimescunt. ne rursus
infirmitate ñttis reu̾tant᷑. suoq exemplo alios ab eu̾głica
perfectione reuocent. ⁊ inficlelit̾ errore infirnent. Iu
itaq tales ut discedentes expugna reu̾tant᷑ in domũ suã
quia non potest cluplici cordȩ bella dni pliari.Uir. enĩ
duplex animo in constans ẽ in om̃ib uiis suis Tales
quippe oportet. ut ne iniciũ quidẽ renunciationis ar¬
ripiant. Quib melius ẽ ut in actiua uita consistant:
quã tepide contẽplationẽ ex equentes maiori discrimunis
semet ipsos inuoluant Melius ẽ enĩ ñ uouere. quã uoue̾
⁊ non reddere. Similiter ⁊ ille a tali malicia ꝓhibet᷑. qͥ
uxorẽ duxerit. qui plantauerit uineã. uelut ꝓpagines
filioꝵ. N on enĩ potest seruire diuinȩ miliciȩ seruus

Expanded text:
timore perterritus est. » Quibus verbis edocet non posse quemquam professionem contemplationis vel spiritalis militiae arripere exercitum, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescit: ne rursus infirmitate mentis revertatur, suoque exemplo alios ab evangelica perfectione revocet et infideli terrore infirmet. Jubentur itaque tales ut, discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non possunt duplici corde bella Domini praeliari. « Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . » Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant, quibus melius est in activa vita consistant quam tepide contemplationem exsequentes, majori discrimini semetipsos involvant. « Melius est enim non vovere, quam vovere et non reddere . » Similiter et ille a tali militia prohibetur, qui uxorem duxerit, qui plantaverit vineam, velut propagines filiorum. Non enim potest servire divinae militiae servus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ẽ xp̃i qui fecundatus ẽ in latitudine̾ mũdi. Hos qͥdẽ cũ be¬
neclicere uellet iacob. posuit ioseph. effr ad sinistrã. manassen. aũt
ad dexterã. aui constituit. At ille cancellatis in anib crucis misteriũ
refigurans trans lata minori dextera. maiori suꝑ ꝑ osuit. Sicq¬
nistrũ fatũ de dextro. ⁊ iuniorẽ dextrũ de sinistro qr iudeis in
maiori ppło uideoꝵ p̃positꝰ ẽ minor ppłs gentiũ. Unide ⁊ id̾e patri¬
archa sic ait. hic quiclẽ erit in ppło s hic exaltabit᷑. his cõpletis.
uocauit iacob filios suos. ut benediceret eos mystico ordine loquẽ

Expanded text:
 in latitudinem mundi: hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Jacob Ephraim ad sinistram, Manassen autem ad dexteram illius constituit; at ille cancellatis manibus, crucis mysterium praefigurans, translata in minore dextram, majori sininistrum factura de dextero, et me dexterum de sinistro: quia Judaeis in epositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha ait: Hic quidem erit in populum, sed hic exaltabitur. 5. His completis, vocavit Jacob filios suos, ut benediceret eos mystico ordine, loquen
Abbreviated transcription (Latin):
& insingulis uob̾ hoc dici potest quod due gentes ⁊ duo ppłi sint
intra nos uicioꝵ scilicet atq uirtutũ. S iste minor ẽ. ille maior.
Semꝑ enĩ plures sunt mali quã boni. ⁊ uicia numerosiora u̾tutib¬
sunt. S tam̃ ⁊ in nob̾ gr̃a clĩ ppłus ppłm suꝑat ⁊ maior seruit mi
nori. Seruit et enĩ caro sp̃ui ⁊ uicia uirtutib cedunt. ꝓcessit au̾t
esau primꝰ rufus & totus tãquã pilis hirsutꝰ. deinde exuit frater eiꝰ
iacob ⁊ manꝰ eius implexa erat calcaneo esau. s cur ille totiis rubeuᷤ
ac peccata ⁊ nequiciȩ scalore stetit cricũdatꝰ: Cuiꝰ idõ minor cai¬
cineũ denuit qr misticȩ maiorẽ ꝓpłm minorẽ suꝑatꝰ eẽt. Nã qd̾

Expanded text:
ice hoc dici potest; quia duae gentes et duo populi sunt intra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus. Sed tamen et in nobis gratia Dei, populus populum superat, et major se. Servit enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt; procedit autem Esau primus rufus, et totus tanquam pilis hirsutus. 3. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sed cur ille totus rufus, eac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem
Abbreviated transcription (Latin):
in mundi sp̃s cũ nos studiose confodere conspiciunt ꝑ c̃gestas
nobis tẽp tacionũ cogitationes sub mergunt. Igitur ysaac dum
rogaret dñm ut pareret uxor eiꝰ quȩ sterilis erat cõcessit dñs q̃

Expanded text:
immundi spiritus, cum nos studiose confodere conspiciunt, congestas immundi spiritus, cum nos studiose confodere conspiciunt, congestas nobis tentationum cogitationes jungunt. Igitur Isaac cum rogaret Dominum, ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat; concessit ei Domi
Abbreviated transcription (Latin):
notus erat d̃s̃ ⁊ in isrł nominabat᷑. Nunc aũt in omñe terrã exiuit
sonus eoꝵ ⁊ infines orbis t̾rȩ u̾ba eoꝵ. Exeuntes enĩ pueri ysaac
ꝑ uniuersũ orbẽ t̾rȩ foderunt puteos ⁊ aquã oĩb ostenderunt
quod puteos abrahã quos aꝑuit ysaac sic uocauit eos sicut et
pater eiꝰ nisi quia moyses apud nos etiã moỹses apellat᷑. ⁊ ꝓphe
unus quisq suo noĩe appellantur nec mutant᷑ quasi eoꝵ dẽ. uo¬
cabula ꝓuteoꝵ: hec misticȩ. Moralit̃ aũt ysaac apud aliã gentẽ
puteos fodisse describrit᷑. quo uidelicet exẽplo discimꝰ. ut in hac ꝑe¬
grinacionis erũpna positi cogitacionũ nostrarũ ꝓfunda pene¬
tremꝰ et qͦusq nobis uere intelligentiȩ aquȩ respondeant nequa¬
quã nr̃e ĩquisicionis manꝰ ad exauriendã cordis terrã torpescat.
Quos tam̃ ꝓuteos auophili insidiantes replent quia nimirũ

Expanded text:
notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omnem terram exivit notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt,  quid est quod puteos Abraham quos aperuit Isaac, sic vocavit eos sicut et pater ejus, nisi quia Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, et prophetae unusquisque suo nomine appellantur? nec mutantur quasi eorumdem vocabula puteorum. Haec mystice. Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum tremus. Et quousque nobis verae indulgentiae aquae respondeant, nequaquam nostrae inquisitionis manus ad exhauriendam cordis terram torpescat. Quos tamen puteos Allophili insid
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq lex ⁊ ꝓpħe dixerunt de ipso dixerunt rixati sunt cũ eo
esse cũ his qui in puteis aquã nolunt habere s t̾rã. Et dicit eis.
Ecce relĩquet᷑ uobis domꝰ ur̃a deserta. Fodit gͦ y sah ac nouum
puteum immo pueri ysaac fodiunt. Pueri sunt ẏ saae matħs
marchus. lucas. et ioħs. Petrus ⁊ iacob. uidas. ⁊ apłs paulus. qͥ¬
omnes noui testam̃ti puteũ foderunt ⁊ inuenerunt aquã iuuaꝵ
quȩ sit fons aque salientis in uitã et̾nam. S ꝓ his ad huc tab¬
cantur illi qui terrena sapiunt nȩc noua cudi paciuntur
nec uetera purgari. Euangelicis puteis condicunt apłis ad
Post hec fodit terciũ puteũ ysaac ⁊ apellauit nom̃ loci illiꝰ latitu¬
do dicens. Nunc dilatauit nos dñs ⁊ fecit crescere suꝑ terram.
Uere dilatatus ẽ ysaac. ⁊ impleuit omnẽ t̾rã sciencia trinitat
et in toto orbe latitulinẽ eccłie collocauit. Prius tanta ĩ iudea

Expanded text:
quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes, Petrus et Jacobus, Judas et apostolus omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari: evangelicis puteis contradicunt, et apPost haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crVere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
quando eum cũ ea ludentem uidit. Quid aũt sibi uelit in sa
errando in eccłia peccet sic secretũ uiri eiꝰ in scripturis scĩs diligẽt᷑
intueat᷑ ⁊ inuenit eũ in maiestate sua qua in forma dĩ equalis
est. patri paulisꝑ abscondit se. in formã serui ut eiꝰ capax ẽe
humana infirmitas ꝑ oss eoq modo se c̃iugii congruũ it̃ aptaret
cum ipsũ uerbũ dĩ caro factũ sit. ut habitaret in nobis. Post hec
refert scriptura quod ysahac postquã beneclixit illũ dñs ⁊ magn¬
ficatus ẽ. ualde aggressus ẽ. opus ⁊ cepit fodere puteos quos foderãt
pueri patris eiꝰ abraham s uniuidentes ei palestini obstruxerunt
eos implentes humo. ⁊ rłqͣ Quis ẽ iste ysahac nisi saluator nost̃
qui dũ ascendis in istũ torrentẽ gerara primo om̃iũ illos
puteos. fodere uult quos fõderant p̾ueri patris sui. idẽ moỹ ses.
Et eoꝵ puteos cũ uellet purgare. ysahac. ut ostenderet quia¬

Expanded text:
quando eum cum ea ludentem vidit. Quid autem sibi velit in sacerrando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forhumana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret.cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illud, quod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, epueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humo. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster? qui cum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris ejus, id est, Moyses, Judaeorum. 2. Hos cum vellet purgare Isa
Abbreviated transcription (Latin):
ienundauit ac post modum ꝑaterna benedictione sibi ꝓnissa¬
priuatus est. significat tundẽ isrłicicũ ppłm qui a dõ ut exodus
indicat liber primogenitꝰ filius nuncupatus ẽ. qui ꝓpt̾ presẽtis
sȩculi lucra non solũ primatꝰ sui honorẽ amisit uerũ etiã
et regni celestis p̃miũ preparatũ ad ipisci non meruit dño
quocłãmͦ id eidẽ exꝓbante cũ dicit. Transferet᷑ a uobis regnũ
dei ⁊ dabitur genti facienti uoluntati eiꝰ. Primo genita aũt
ipsa uestis sacerdotalis erat q maiores natu cũ benedictione
patris in ducti uittimas dõ uelud pontifices offerebant. hoc do¬
no terreni amoris desiderio caruerunt uidei cũ gła regni fut᷑i.¬
XiII. Iam seqͥtur deinceps bedictio in iacob q̃ tam̃ quid figuralit̾ ĩdi¬
cauerit. y politi martyris uerba sicut ea excellentissime sciẽt
ac doctrine hieronimꝰ. replicauit in hoc loco ponenda sunt.
Y saac inquid portat imaginẽ dĩ patris. Rebecca sp̃s sc̃ĩ. Esau¬

Expanded text:
terna benedictione privatus est, significat eumdem Israeliticum populum, qui a Deo, ut Exodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est: qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo id eidem exprobrante, cum dicit, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facientiipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus replicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei patris, Rebecca Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ut diẽ sabbati scĩfices. Sex lies oꝑaberis: et facies oꝑa tua. Septimꝰ
aũt dies sabbatũ ẽ dm̃ dĩtui ñ facies om̃e opus. In sex lierũ oꝑe.
ex miliũ annoꝵ oꝑatio continet᷑. In septimo uero reqͥes beati illu
regni tẽpꝰq ostendit᷑. qđ carnaliter uidei celebrantes peccant.
Et hoc ñ nos ad fidẽ mendacii fallentes aptamꝰ. clamat ds per

Expanded text:
fices. Sex diebus operaberis, et facies opera tua. Septimus autem dies sabbatum est Domini Dei tui: non facies omne opus. In sex dierum opere sex aetatum operatio continetur. In septimo vero requies, beati illius regni tempus ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant: et hoc ut non nos ad fidem mendacii fallentes aptemus clamat per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥeqͥd agimꝰ si ꝓpt̾ scłi futuri reqͥem facimꝰ. ueracit̃ salbatũ obserua¬
mus. Post hec tria p̃cepta. septimꝰ succedit numerus. mandatoꝵ
add dilectionẽ pertinens ꝓximi. et incipit abhonore patrentum

Expanded text:
 saeculi requiem facimus, veraciter sabbatum observamus. Post haec praecepta septenarius succedit numerus mandatorum ad dilectionem pertinens proximi, et incipit ab honore parentum
Abbreviated transcription (Latin):
multos fictos dõs fornicationẽ tuã ñ effundas .ii. Scd̾m ꝑreceptũ¬
ad filiũ ꝑtinet. dũ dicit. ñ assumes nom̃ dm̃ dĩ tui inuauũ idẽ. ne esti¬
mes creaturã ẽẽ filiũ dĩ. qm̃ om̃is creatura uanitati subiecta ẽ. Sed
credas eũ equalẽ esse patri. dm̃ doꝵ u̾bũ apud dm̃ ꝑ que faeta sunt
et septimũ diem scĩficauit ds̃. In aliis enĩ diebus oꝑm ñ est
iominata scĩficatio. ñ in salbato ubi dicit᷑ reqͥeuit ds. ꝓ inde igitu

Expanded text:
multos fictos deos fornicationem tuam non effundas. In hoc praeceptmultos fictos deos fornicationem tuam non effundas. In hoc praeceptad filium pertinet dum dicit: Non assumes nomen Dei tui in vanum. Id est, ne aestimes creaturam esse Filium Dei, quoniam omnis creatura vanitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patri, Deum deorum, Verbum apud Deum, per quem omnia facta et septimum diem sanctificavit Deus. In aliis enim diebus operum, non est nominata sanctificatio, nisi in sabbato, ubi dicitur: requievit Deus . Proinde igitur
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ⁊ dñs moysi loquit᷑. Quod aũt legẽ daturus dñs in igne
fumoq descendit hoc significat. quia et fideles claritate sue
ostensionis illuminant. ⁊ infideliũ ocłos ꝑ fumũ erroris obseurat.
Q uod uͦ uidet᷑ in caligine hoc significat. quia impii qͥ t̾rena
sapiunt. caligine malicie eũ desfendentẽ. id est. in humilitate
ascentẽ ñ agnouerunt. Aliis incaligine uisus legẽ dedit. qr
ueritatẽ sue legis ñ secuturis in fidelib quasi ꝑ caliginẽ dixit.
ut uidentes non uideant ⁊ audientes ñ aucliantꝰ. xxx D at gͥ
inde dñs moysi legẽ inuocencie nostre. ⁊ cogitationis sue. eãdẽq
n decẽ u̾ba constituit ⁊ saxeis tabulis digito suo scripsit. &
hec quidẽ p̃cepta sunt ita distributa ut tria ꝑtiueant ad dilectionẽ
ꝑfecte trinitatis. Septẽ uͦ ad amorẽ frat̾nũ qͥbus societas humanet

Expanded text:
in qua et Dominus Moysi loquitur. Quod autem legem daturus Dominus in igne in qua et Dominus Moysi loquitur. Quod autem legem daturus Dominus in igne fumoque descendit, hoc significat quia et fideles claritatis suae ostensione illuminat, et infidelium oculos per fumum erroris obscurat. Quod vero videtur in caligine, hoc significat quia impiis qui terrena sapiunt, caligine malitiae eum descendentem, id est, in humilitate nascentem, non agnoverunt: aliis in caligine visus legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus quasi per caliginem dixit: Ut videntes non videant, et audientes non audiant . CAPUT XXX. inde Dominus Moysi legem innocentiae nostrae, et cognitionis suae. Eamdemque in decem verba constituit, et saxeis tabulis digito suo scripsit. Et haec quidem praecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectionem divinae Trinitatis, septem vero ad amorem fraternum, quibus societas humana
Abbreviated transcription (Latin):
descendit: Mons quippe altitudo contẽplationis nr̃e ẽ in quam
ascendimus ut ad ea que infirmitatẽ nr̃am sunt intuenda subleue¬
mur. S in hanc dñs descendit. quia scĩs multũ ꝓficienttib parũ
suꝑ apłos. ⁊ qui cũ eiserant. In centũ .xx. mosaice etatis numero
constitutis ⁊ diuisis linguis c̾dentiũ actus euangłica p̃dicacione
mundꝰ impletus ẽ. Dicit᷑ illic scripta lex digito dĩ. et dñs dicit d spĩ
sc̃o. in digito dĩ eicio demonia. asꝑicit iluc cunctus ppłs uoces &
lanpadas. montẽq firmantẽ tonitrua ⁊ fulgura clangorẽq
bucine ꝑstrepentẽ. In uocibus nãq et tonitrius clanior p̃dicatio¬
intelligitur. In lãpadibus claritas miraculoꝵ. In sonitu bucine¬
quando om̃s discipuli xp̃i inuarietate lingarũ p̃ceptis ⁊ signis
intonuerunt. Int̾pretat᷑ aut̾e synai rubus qd̾ significat᷑ eccłia

Expanded text:
descendit? Mons quippe, altitudo contemplationis nostrae est, in qua descendit? Mons quippe, altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus; ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt, intuenda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia sanctis multis proficientibus parum ero constitutis et divisis linguis credentium, totus Evangelica praedicatione mundus impletus est. Dicitur illic scripta lex digito Dei, et Dominus dicit de Spiritu sancto: In digito Dei ejicio daemonia . Aspicit illuc cunctus populus voces et lampades montemque fumantem, tonitrua et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicatiointelligitur; in lampadibus, claritas miraculorum; in sonitu buccinquando omnes discipuli Christi in varietate linguarum praeceptis et signis intonuerunt. Interpretatur autem Sinai rubus quod significat Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
iapidẽ. de tacharia qͥ .uii. habebat ocłos. et in saiuelis uolu¬
nitne appellat᷑ lapis adiutorii. Utramq inanũ eiꝰ aaron et
eectam ⁊ utrũq filiũ ex utroq ppło ꝓcreatũ. Dat moẏsi cõsiliũ
eptuaginta senioꝵ. Audtt eũ moyses ⁊ facit quecũq dicit u
nagne auurationis ẽ. ut moyses ꝓpħa dõ plenꝰ qͥ cũ dño facie
ad faciẽ io quebat᷑ ab homine gentili cõsiliũ acciperet. ⁊ facerit
ormia quecũq diceret illi. nisi ut formã humilitatis płoꝵ
prucipibus daret.⁊ futuri sacram̃ti de signaret imnaginẽ:
bonũq ⁊ spiritalẽ intellectũ afferret ad legẽ dĩ. ⁊ sciebat
legisq climirutio suggerente eugłio compleret᷑/ ẽꝑ̃ xx uii
montẽ syna ibiq moyses ascendit ad dm̃. & dñs ad eũ descendit.
Sed quidẽ moralit̾ qd moyses in montẽ ascendit. ⁊ dñs in nõtẽ

Expanded text:
lapidem, qui in Zacharia septem habebat oculos , et in Samuelis volulapidem, qui in Zacharia septem habebat oculos , et in Samuelis volumine appellatur Lapis Ecclesiam, et utrumque filium ex utroque populo procreatum, dat Moysi consilium septuaginta seniorum. Audit eum Moyses, et facit quaecunque dixit, ubi magnae admirationis est, ut Moyses propheta Deo plenus, qui cum Domino facie ad faciem loquebatur, ab homine gentili consilium acciperet, et faceret omnia quaecunque diceret illi, nisi ut formam humilitatis populorum principibus daret, et futuri sacramenti designaret imaginem. 2bonumque et spiritualem intellectum afferret ad legem Dei, et sciebatlegisque diminutio, suggerente Evangelio, compleretur. CAPUT XXVIImontem Sina; ibique Moyses ascendit ad Deum, et Dominus ad eum descendit. Si quid est moraliter quod Moyses in montem ascendit et Dominus in montem
Abbreviated transcription (Latin):
enim equum et ascensorẽ ꝓiecit in mare. Q uod tam̃ melius et
dignius ille dicit. qui habuerit tẏmphanũ in manu sua sicutꝰ
maria. idẽ carnẽ suã crucifixerit cũ uiciis. et concupiscencus¬
et mortificauerit menbra sua que sunt suꝑ terram. Iam de¬
ꝑ pacientiã expectando tãquã in deserto sunt. t illic laborio¬
se et periculose tẽptationes. ut reu̾tant᷑ corde in egypto. nec ibi
gredientes ñ habebant aquã. ⁊ ꝑuenerunt ad foitẽ mara qui
ex amaritudine nom̃ accepit. Murmurat ppłs uideus aquas ce
potare non sustinens. M ittit lignũ moyses in aquas. ⁊ facte sunt
dulces. In tellige a maras aquas occidentis littere. ⁊ legis habere
figurã. qͥb si imittatꝰ confessio crucis. ⁊ ꝑ assionis diuee sacram̃tũ¬
uingat᷑. tunc efficit᷑ a qua mire suauis. ⁊ amaritudo lttere
uertitur in dulceclinẽ intelligentie sꝑalis. Unde scriptũ est:¬
Cõnstituit dño ppło suo legẽ et iudicia ⁊ tẽptauit eũ Alio qͦ

Expanded text:
est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiet mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam deet per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, nec ibi ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens, mittit lignum Moyses in aquis, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur confessio crucis et passionis Dominicae sacramit, tunc efficitur aqua amara dulcis, et amaritudo Legis convertitur in dulcedinem intelligentiae sConstituit Dominus populo legem et judicia, et tentavit eum . Alio quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pio uerũ dm̃ ꝑ quẽ facta sunt: uiuu̾sa. Descendentes autem
ut eũ inueniat factũ ex muliere factũ sub lege ut eos qͥ sub
lege erant redimiret. In illa enĩ scala at̾ra usq incelũ acarne
usq ad spm̃. Quia in illa carnales ꝓficiendo uelud ascẽdẽde
spiritales fiunt. Ad quos lacte nutriendos etiã ipsi spiritaleᷤ
descendunt quodãmodo cũ eis possunt loqui quasi sp̃alib
sed quasi carnalib Ipse ẽ rursũ in capite suo. ipse est de orsi
in corpore suo. quod ẽ eccłia. Ipsũ scalã intelligimus. quia
ipse dixit. ego sum uia. ad ipsũ ergo ascendit᷑ ut in excelsis
intelligat᷑ & ad ipsũ descendit᷑ ut in m̃bris suis paruulꝰ nutrrat᷑.
et ꝑ illũ solũ se erigunt ut eũ sublimiter exspectent. ꝑ ipsũ se¬
etiam humiliant ut eũ subluntt̃ actẽꝑ ant᷑ annuncient. Post han
uisionẽ inde iacob it̾ faciens uidit oues. ⁊ pastores. ⁊ puteũ aquȩ
isrł populũ gub̾nabant. Lapis puteo suꝑ positus. figurã dñi

Expanded text:
pud Deum, per quem facta sunt omnia . Descendentes autem ut eum inveniant, Factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus : ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quoipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae Israel gubernabant. Lapis puteo superpositus figuram Domini
Abbreviated transcription (Latin):
et ascendentes hoc uiso euigilabit. Unxitq lapidẽ dicen
Uere hic domꝰ dĩ ẽ. ⁊ p ortã celi. ⁊ his dictis disscessit.
Sõnus iste iacob mors siue passio xp̃i ẽ. Lapis ad capud eł
qui nominati quodã modo dictus ẽ. etiã unctus xp̃c signisi¬
cat᷑. Capud enĩ uiri xꝑc ẽ. Qui enĩ nesciat xꝑm ab unctione
uero celi quia ibi in t̾rã descendit. ibi iterũ ⁊ celũ concẽdit
inquibus significati sunt euangłiste p̃dicatores xp̃i. Asc̃e¬
dentes utiq cũ ad intelligendã eiꝰ suꝑ eminentissimã diuini¬

Expanded text:
 unxitque lapidem dicens: Vere hic domus Dei est et porta coeli; et his dictis, discessit. Somnus iste Jacob mors sive passio est Christi. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, etiam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione lehem. Porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit. quibus significati sunt evangelistae praedicatores Christi, ascendentes utiq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manũ oꝑis dĩ iacob ex euiꝰ ore ipse dt̃is bonꝰ pastom egressus
est lapis. ⁊ firmitas eredentiũ in ispł. Qs̃ patris tua e̾rit adiu¬
yuer meus suscipiet eum anma mea
Et opus benedicetur
tibi benidictionib celi d suꝑ. benelictionib ab yssi iacentiꝰᷤ ðorsũ.

Expanded text:
e ipse Dominus bonus pastor egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel. Deus patris tui erit adju Jacob puer meus, suscipiet eum anima mea. Et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
tegre: in qua nulla sit macula nec portauerit uigũ.
tradesq eã elxazaro sacertdoti Qui ecluctam ex-¬
tra cattra: immolabit in conspectu õiũ. Et uit̾m¬
guens cligitũ in sanguine eiꝰ: asꝑget contra fores
tabernac̾uli septe uicibus. Comburetq eã cunctis
uidentib. tã pelle ⁊ carub eiꝰ: quã sangune ⁊ fimo

Expanded text:
tegrae, in qua nulla sit macula, nec portaverit jugum, tradesque eam Eleazaro sacerdoti. Qui eductam extra castra immolabit in conspectu omnium, et intingens digitum in sanguine ejus, asperget contra fores tabernaculi septem vicibus, comburetque eam cunctis videntibus tam pelle et carnibus ejus, quam sanguine et fimo
Abbreviated transcription (Latin):
ris neͬuus. uel latitudo genenis multitudo ẽ. Plures qͥ ppe st̃ in stir
pe qui generantes afide patrũ. ⁊ ap̾ceptis auctoris sui deuiante
in eryoris sui semitas c laudicant. De quib ꝓpħie p̃dictũ est.
iaudicauerunt a semitis suis. Qui tam̃ populus post tactus sibi
uiribus non solũ claudicat. sed intorposcit ne ultra iã generare
filios possit. Deniq quod adiecit idẽ patriarcha. uidisse dm̃ ficie
ad faciem. cũ suꝑius uirũ secũ narret fuisse luctatũ. id signi
icat. quia idem ds̃ homo erat. futurus qͥ cũ iacob ppłoluctaret᷑.¬

Expanded text:
ejus nervus, vel latitudo, generis multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, ejus nervus, vel latitudo, generis multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, 333 qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis auctoris sui deviantes, in erroris sui semitis claudicant. 5. De quibus prophetice dictum est: Et claudicaverunt a semitis suis. Qui tamen populus post, subtractis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit. Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quidem, quod idem Deus homo erat futurus qui cum Jacob populo luctaret
Abbreviated transcription (Latin):
ipse remansit solus. Et iur ecce. luctabat᷑ cũ illo. Preualuitq
ei iacob ne dimisit eũ nisi benedictionẽ extorqueret. sacrũq
isrł nom̃ acciꝑet. In quo principalit̾ sacram̃ti dñici imago p¬
figurata ẽ. Uir enĩ ille tẏpũ xp̃i euidentissime gesserat. Cui tam̃
idõ p̃ualuit iacob utiq uolenti. ut mỹsteriũ figuraret passioniꝰ
dñi. ubi uisus ẽ iacob in iudeorũ typo. hoc ẽ in corporis sui so¬
uole p̃ualuisse dõ. ⁊ quasi cũ infirmo ita cũ carne eiꝰ luctamẽ ĩ
ire.⁊ in ualescere in passione eiꝰ. sicut scriptũ ẽ. cũ diceret. Cru¬
superauerat in petrauit. cuiꝰ nominis inpositio utiq benedictio fuit
Intp̃tatur aũt isrł uidens dm̃. qd̾ erit infine p̃miũ scoꝵ Tetigit porro
ille id̾e ãgłs latitudinẽ femoris. ⁊ claudũ reddidit. Sicq erat unꝰ
atq idẽ iacob. ⁊ benedietꝰ. ⁊ claudꝰ. B enedictus in his qui in xym
ex eodẽ ppło crediderunt. atq in infidelibus claudus. Nã femo

Expanded text:
t solus, et ecce vir luctabatur cum illo. Praevaluitque ei Jacob, nec dimisit eum, nisi benedictionem extorqueret, sacrumque Israel nomen acciperet. » . In quo principaliter sacramenti Dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum Christi evidentissime gesserat, cui tamen ideo praevaluit Jacob utique volenti, et ut mysterium figuraret passionis Domini, ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est cum diceret, Crusuperaverat, impetravit. Cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Interpretatur autem Israel videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum. Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus et idem Jacob, et benedictus, et claudus. 4. Benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris
Abbreviated transcription (Latin):
Oculi xp̃i sunt apłi ⁊ euãgeliste qui
scientiȩ lum̃ uniu̾sa corpori eccłe prestant. Hi pulcriores uino
ꝓbant᷑. quia eoꝵ doctrina austeritatẽ uini ueteris exuberat.
idẽ prisce legis traditionẽ. Euãgelica enĩ p̃cepta longe clari¬
ora sunt. quã ueteris testam̃ti mandata. Et¬
Et dentes iacte can¬
didiores.

Expanded text:
oli sunt et evangelistae, qui scientiae lumen universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia eorum doctrina austeritatem veteris vini exsuperat, id est, priscae legis traditionem. Evangelica enim praecepta longe clariora sunt quam Veteris Testamenti mandata. Et dentes lacte candidiores.
Abbreviated transcription (Latin):
sieut scriptũ ẽ cle ea. Ut qͥd au̾tis faciẽ tuã. ⁊ dexterã tuã de medic
sinutuo: S illi ait. Reuoca eã in sinũ tuũ. Reuocauit. et reu̾sa
est ad colorẽ suũ. Sic ⁊ plebs iudea nunc aliena ẽ. asinu der &
foris inmunda remansit. S reuocabit eã. ⁊ redibit ad pͥstinum
colorẽ. dũ agnouerit dnm̃ saluatorẽ. Nunc cecitas ex parte cõti¬
git in isrł donec plenitudo gentiũ intraret. sic ⁊ omĩs isrł saluus

Expanded text:
em tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum. Revocavit, et reversa est ad colorem suum. 2. Sic et plebs Judaea nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit; sed revocabit eam, et redibit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem. Nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium
Abbreviated transcription (Latin):
inquid nisi ad oues que ꝑierunt domꝰ isrł. Inuenit ergo ioseph
frẽs suos in dothaim. Dothaun int̾p̃tat᷑ defectio. Uere ingradi

Expanded text:
i nisi ad oves perditas domus Israel . Invenit ergo Joseph fratres suos in Dothaim. Dothaim interpretatur, defectio. Vere in grandi