comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illud oꝑetur in nb nullus ẽ sonꝰ
uocis. uox ioħ̃s ẽ. Uox it clamãtis
in deserto. xp̃c est u̾bũ. hoc u̾bũ
oꝑatur. ⁊ iõ ubi desiuit opari.
muta repẽte carẽs sp̃u ułuti q̃dã
anime lingua ꝯticuit. Transiũ
enĩ ad nos dĩ u̾bũ. ⁊ in nb ñ tacer.
Deniq iam ñ potest dic̃e uideus
gͦ mutus zacharias. ⁊ erat annu¬
ens illis. Qͥd ẽ mutus. nͥ quidam
sine u̾bo corꝑał actus indicare mo¬
liens nec expͥmẽs uoluntatẽ: Qͥd¬
est supp̃ma morte uoce suppssa
possit p̾stare rat̾onẽ. Qͥ in ulti¬
mo speiuitał obitu ꝯstitutꝰ uocẽ
qͣm habebat amiserat. q̃ titubã¬
tis actu corꝑis signũ u̾bi cupiat
explicare ñ u̾bũ. Mutus gͦ ppłs
sine ratione. sñ u̾bo. Cur i ⁊ͥ
magis uideat᷑ mutus ẽẽ qͥ sonũ
qͣm qui mist̾iũ nescit: est ꝓfecto
uox oꝑum. fideiq clamor sic̃ lec¬
tum est. S anguis fr̾is tui clamat
ad me. Et ille clamat qui in cor¬

Expanded text:
illud operetur in nobis, nullus est sonus illud operetur in nobis, nullus est sonus uocis. uox Iohannes est — uox enim clamantis in deserto — Christus est uerbum; hoc uerbum operatur et ideo, ubi desiuit operari, muta repente carens spiritu ueluti quaedam animae lingua conticuit. transiuit enim ad nos dei uerbum et in nobis non tacet. denique iam non potest Iudaeus dicere o mutus Zacharias et erat innuens illis. Quid est nutus, nisi quidam sine verbo corporalis actus, indicare moliens, nec exprimens voluntatem: quidam, suprema morte, voce suppressa, possit praestare rationem: qui in ultimo spei vitalis obitu constitutus, vocem quam habebat, amiserit: quae titubantis actu corporis signum verbi cupiat explicare, non verbum? Mutus ergo populus sine ratione, sine verbo. Cur enim tibi magis videatur mutus esse qui sonum quam qui mysterium nescit? Et est profecto vox operum, fideique clamor, sicut lectum est: Sanguis fratris tui clamat ad me . Et ille clamat, qui in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd ñ credidistis u̾bis mis q̃
implebunt᷑ in tp̃r suo. Condẽp¬
nat᷑ silẽtio incredulitas sac̾do¬
tis. ⁊ fides ꝓpħarũ ꝓbat᷑ oracło.
Clama inquit. Et dix̃. Qo cla¬
mabo : om̃is caro fenũ. Uides
iubentis imꝑiũ: obtemꝑantis
obsequiũ. s abnegantis affectũ
ꝓpħauit. At uͦ zacharias qr ñ cre¬
didit ñ potuit loqui. s erat an¬
nuens illis ⁊ remansit mutus.
Non unius mist̾ium nec unuis
silentiũ est. Tacet sac̾dos. tacet
ꝓpħa. Nisi fallor in uno uox totiꝰ
plebis obmutuit. qr in uno totꝰ
ad dm̃ ꝑ moysen ppłs loquebat᷑.
Cessatio sacroꝵ ⁊ silentiũ ꝓpħar̃
Taciturnitas ꝓpħe. ⁊ tacit᷑nitas sac̃¬
dotis ẽ. Auferam inqͥt ualidam
u̾tutẽ. ꝓpħam ⁊ ꝯsiliariũ. Et u̾e¬
uere his abstulit uͥtutẽ a qͥb dĩ
uͥtus recessit. Abstulit his ꝯsilia¬
rium qͦs magni ꝯsilii angłs de¬
clinauit. Abstulit uocem. qr uox
u̾bi ñ uocis ẽ u̾bũ. Nam nͥ u̾bũ

Expanded text:
 non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. . 39. Condemnatur silentio incredulitas sacerdotis, et fides prophetarum probatur oraculo. Clama, inquit. Et dixi: Quid clamabo? Omnis caro fenum . Vides jubentis imperium, obtemperantis obsequium, interrogantis affectum,prophetavit. At vero Zacharias qui non credidit, non potuit loqui: sed Erat annuens illis et remansit mutus. non unius mysterium nec unius silentium est. tacet sacerdos, tacet propheta. nisi fallor, in uno uox totius plebis obmutuit, quia in uno totus ad dominum per Moysen populus loquebatur. cessatio sacrorum et silentium prophetarum, taciturnitas prophetae et taciturnitas sacerdotis est. auferam inquit ualidam uirtuteuere his abstulit uirtutem, quibus dei uirtus recessit, abstulit his consiliarium, quos magni consilii angelus declinauit, abstulit uocem, quia uox uerbi, non uocis est uerbum; nam nisi uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Ille pat̾familias qui plan¬
tauit uineã. ñ semel exactores
fructuũ s sepius destinauit. Nã¬
pͥmũ seruulos. scdo alios seriuui¬
los destinauit. Tercio aut̃ filiũ
suum misit. Uenit gͦ ioħs ĩ sp̃u
inte ⁊ uͥtus altissimi obumbra¬
bit tͥ. S fortasse hoc supͣ nos ⁊ su¬
pra apłos uideat᷑ exemplũ. Nam
⁊ illa sub helya diuisio amnis fui¬
ualum recursus undarũ in ori¬
ginẽ fluminis sic̃ dix̃ scͥptura
iordanis ꝯu̾sus ẽ retrorsum. sig¬
nificat salutaris lauacͥ futã mi¬
steria. q̃ in pͥmordia nat᷑e sue qui
baptizati fu̾ant paruuili malicia

Expanded text:
onis. et ille pater familias, qui planonis. et ille pater familias, qui plantauit uineam, non semel exactores fructum, sed saepius destinauit. primum seruulos, secundo alios seruulos destinauit, tertio autem filium suum misit. uenit ergo Iohannes in in te, et uirtus altissimi obumbrabit te. sed fortasse hoc supra nos et supra apostolos uideatur exemplum; nam et ille sub Helia diuiso amne fluuialium recursus undarum in originem fluminis, sicut dixit scriptura: Iordanis conuersus est retrorsum, significat salutaris lauacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae qui baptizati fuerint paruuli a
Abbreviated transcription (Latin):
Et ĩo fortasse in sp̃u ⁊ uͥtute helye qi
sc̃s helẏas ⁊ uͥtutẽ magnã habuit
⁊ gr̃am. Hirtutẽ ut ad fidẽ animoᷤᷤ
Ine coruis pascebat᷑. hͥ dumis. Et cal¬
cata om̃i uoluptatis illecebra parsi¬
moniã p̾tulit. luxumq tempsit.
Ile achab regis gr̃ãm ñ quesuut. hͥ
sp̾uit herodis. Ille iordanẽ diuisit.
hͥ ad lauacrũ salutare ꝯu̾tit. Hic
cũ dño u̾sat᷑ in tr̾is. ille cũ dño ap¬
paret in głia. ħ pͥoris ille seq̃ntis
dñici p̃cur sor aduẽtus. Ille post tͥ
post tͥenniũ arescẽtẽ nr̃i corꝑis hu¬
mũ fidei ymbre ꝑfudit. Querisꝙ
tͥenniũ sit: ecce inqͥt anm tres st̃.
ex quo ueniẽs fructũ inficulnea
hac querẽs ⁊ ñ inuenio. Mistieus
enĩ numerꝰ debebat᷑ ut salus po¬
puł redleret᷑. Unis in patͥarchis
annus. Deniq de hominib tũc
anni ꝓuentus fuit qualia ñ fuit
postea suꝑ tr̃am. Alius in moyse
lutaris aduẽtu. Ecce inquit an¬
nũ dñi acceptũ ⁊ diem retͥbuti¬

Expanded text:
uirtute Heliae, quia sanctus Helias et uirtutem magnam habuit et gratiam, uirtutem, ut ad fidem animos ille coruis pascebatur, hic dumis et calcata omni uoluptatis inlecebra parsimoniam praetulit luxumque contemsit. ille Achab regis gratiam non quaesiuit, hic spreuit Herodis, ille Iordanen diuisit, hic ad lauacrum salutare conuertit, hic cum domino uersatur in terris, ille cum domino apparet in gloria, hic prioris, ille sequentis dominici praecursor aduentus. ille post tripost triennium nostri corporis humum fidei imbre perfudit. quaeris quod triennium sit? ecce inquit anni tres sunt, ex quo uenio quaerens fructum in ficulnea hac, et non inuenio; mysticus enim numerus debebatur, ut salus populis redderetur: unus in patriarchis annus — denique de hominibus tunc anni prouentus fuit, qualis non fuit postea super terram — alius in Moyse salutaris aduentu. ecce inquit annum domini acceptum et diem retributi
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ nͥ uite captꝰ illecebͥs sentẽci
ꝯstãtiã uiuẽdi desid̾io mutauit.
Et sp̃u inqͥt scõ replebit᷑ adhucĩ
ut̾o matͥs sue. Nonẽ dubiũ uerũ
hoc angłi eẽ ꝓmissum. Siquidem
huc in ut̾o poĩtus sp̃c accepti gr̃ã
designauit. Namcũ ⁊ pat̾ eius ⁊
mat᷑ nulla añ mirabilia fecissẽt
in ut̃o parẽtis exiliẽs dñi euangłi¬
zauit aduentũ. Sic it habes. qd̾ cũ
adueniss mat̾ dñi ad helisabethai
illa. Ecce ut fc̃a ẽ salutat̃o tua ĩ au¬
rib m̃is exultauit ĩ fãs ĩ ut̾o mõ
Nondũ uerat illi sp̃c uite s sp̃c gr̾i

Expanded text:
magnus nec uitae captus inlecebris sententiae magnus nec uitae captus inlecebris sententiae constantiam uiuendi desiderio mutauit.- Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero matris suae. non est dubium uerum hoc angeli esse promissum, siquidem huc in utero positus spiritus accepti gratiam designauit. nam cum et pater eius aut mater nulla ante mirabilia fecissent, in utero parentis exsiliens domini euangelizauit aduentum. sic enim habes quod, cum aduenisset mater domini ad Elisabet, ait illa: ecce ut facta est salutatio tua in auribus meis, exsultauit infans in utero meo: nondum enim erat illi spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ita erat informatꝰ a dño ut ne¬
scuis eẽt erroris. Ergo ⁊ si puer ĩ
deliciis ñ fuiss ⁊ sinuirũ ꝑfec¬
tum uirtutis ꝓcessiss⁊ etate nũ¬
qͣm lapsus fuiss. ut illi neceẽ
eẽt ueniã suoꝵ pet̾e delictoꝵ cũ
magis m̾itoꝵ p̾mia sꝑare deb̾et.
Ꝙ ⁊̃ dñs nr in eugłio uidet᷑ expͥ¬
mere: cũ dic̃. Noli ꝯtẽpñe unũ
de pusillis istis. S loco suo plu¬
ra seruent᷑. Ergo pusillus ꝯt̾riꝰ
magno ẽ. ⁊ si iuxta apłm paruu¬
lus sub helem̃tis ẽ. Cũ n eẽmus
paruuli subhelem̃tis huiꝰ mũdi
eramꝰ. Ergo magnus supͣ helem̃¬
ta mundiẽ. Erat itaq magnus
nitudine. Deniq ñ fines alicuiꝰ
ꝓpagauit imꝑii. ñ tͥum phosali¬
quos belli certaminis adoreis p̃¬
optauit. Si qd̾ ẽ amplius in de¬
serto p̾dicans delicias hominũ
corꝑisq lasciuiã magna animi
uͥtute dep̾ssit. Paruulus gͦ in
scło. magnus in sp̃u. Deniq qͣi

Expanded text:
ita erat informatus a domino, ut neita erat informatus a domino, ut nescius esset erroris. ergo et si puer in deliciis non fuisset et si in uirum perfectum uirtutis processisset aetate, numquam lapsus fuisset, ut illi necesse esset ueniam suorum petere delictorum. cum magis meritorum praemia sperare deberet. noster in euangelio uidetur exprimere, cum dicit: nolite contemnere unum de pusillis istis. sed loco suo plura seruentur. ergo pusillus contrarius magno est. et si iuxta apostolum paruulus sub elementis est — cum enim essemus paruuli, sub elementis huius mundi eramus — ergo magnus supra elementa mundi est. erit itaque magnus nitudine. denique non fines alicuius propagauit imperii, non triumphos aliquos bellici certaminis adoreis praeoptauit, sed quod est amplius, in deserto praedicans delicias hominum corporisque lasciuiam magna animi uirtute depressit. paruulus ergo in saeculo, magnus in spiritu. denique quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gium copulatur. nͥ ut heresis de¬
struatur. Sic a ds̃ ꝯiugium ꝓba¬
uit: ut uing̾et. Sic remun̾atꝰ ẽ
ut quib st̾ilitas filios denegass
pietas diuina ꝯced̾et. Et erit ma¬
gnus coram dño. Nlon corꝑis hic
s anime magnitudinẽ declara¬
uit. Est corã dño magnitudo aĩe.
magnitudo uͥtutis.Est ⁊̃ parui¬
tas anime ex pueritia uͥtutis. Ius¬
tͣe i anime ut corꝑis num̾emꝰ
etates ñ ꝓ rat̾one tp̃ris s ꝓ qͣlita¬
te uͥtutis. ut uir ꝑfectus ille dica¬
tur quicareat errore puericie.⁊
lubͥcũ adolescentie animi matita¬
te ñ sentiat. Pusillus aut̃ qui nul¬
lum adhuc uͥtutis uideat᷑ habiusse
ꝓcessũ. Uñ illud in ieremia. cũ mi¬
dilectus mͥ ẽ filius effrẽ puer in
deliciis. Si u ñ fuiss puer ĩ deli¬
ciis nũquã peccasset. Et bñ utr̃q
dix̃. ⁊ in ddeliciis ⁊ puerũ. Est ipu¬
er qͥ ñpeccat. Ecce puer ms̃ quẽ
elegi. ꝑ delicias itaq peccauit. qͥ

Expanded text:
gium copulatur nisi ut haeresis degium copulatur nisi ut haeresis destruatur. sic enim deus coniugium probauit, ut iungeret, sic remuneratus est, ut quibus sterilitas filios denegasset pietas diuina concederet. Et erit magnus coram domino. non corporis hic, sed animae magnitudinem declarauit. est coram domino magnitudo animae, magnitudo uirtutis, est etiam paruitas animae et pueritia uirtutis. iuxta enim animae et corporis numeramus aetates, non pro ratione temporis, sed pro qualitate uirtutis, ut uir perfectus ille dicatur qui careat errore pueritiae et lubricum adulescentiae animi maturitate non sentiat, pusillus autem qui nullum adhuc uirtutis uideatur habuisse processum. unde illud in Hieremia, cum midilectus mihi est filius Ephraem, puer in deliciis. si enim non fuisset puer in deliciis, numquam peccasset. et bene utrumque dixit, et in deliciis et puerum; est enim puer qui non peccat. ecce puer meus, quem elegi. per delicias itaque peccauit qui
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣ eẽt dubitat̾o futĩ qͦq uocabło
designatur. Tanitis gͥ supͣ uotũ flu¬
entib ñ ĩm̾ito diffidentie pena silẽ¬
tiũ ẽ. Ꝙ in post̾iorib explanabimꝰ.
Sollempnis aut̃ leticia ẽ in ortu ⁊
gn̾atione scõꝵ. Sc̃s n ñ solũ parẽtũ
gr̃a s ⁊̃ salus ẽ płimoꝵ. Uñ admo¬
fiemur hoc loco sc̃õꝵ gn̾atone letari.
admonẽt᷑ ⁊̃ parentes gr̾as agere
Noni mediocre munꝰ est dĩ
clare lib̃os ꝓpagatores gn̾is. succeᷤ¬
sionis heredes. Lege iacob duode¬
cui filioꝵ gn̾atione gaud̾e. Abra¬
he filius datur. zacharias exaudi¬
tur. D iuinũ gͥ munꝰ fecunditas
est pariẽtis. Agant itaq parẽtes
gr̃as qr generauer̃. filii qr gen̾a¬
tis̃. matres qr ꝯiugii p̾miis ho¬
norantur. S tipendia a milicie
sue filiis̃. Uernet in dĩ laudem
tr̃a qi colitur. mundus qr cognos¬
citur. eccłia qr deuote num̾o ple¬
bis augetur. Nec ociose in pͥnci¬
pio statim genesis dĩ uissu ꝯiu¬

Expanded text:
esset dubitatio, futuri quoque vocabulum designatur. Tantis igitur supra votum fluentibus, non immerito diffidentiae poena silentium est: quod in posterioribus explanabimus. Solemnis autem laetitia est in ortu et generatioam salus est plurimorum. unde admonemur hoc loco sanctorum generatione laetari. ammonentur etiam parentes gratias agere non enim mediocre munus est dei dare liberos propagatores generis, successionis heredes. lege Iacob duodecim filiorum generatione gaudere, Abrahae filius datur, Zaccharias exauditur. diuinum igitur munus fecunditas est parentis. agant itaque patres gratias, quia generauerunt, filii, quia generati sunt; matres, quia coniugii praemiis honorantur; stipendia enim militiae suae filii sunt. uernet in dei laudem terra, quia colitur, mundus, quia cognoscitur, ecclesia, quia deuotae numero plebis augetur. nec otiose in principio statim Genesis dei iussu coniu
Abbreviated transcription (Latin):
ce scͥpture ⁊ eugłice suffragãtur.
Nox ⁊ clamantis in deserto. para¬
te uiam dño. rectas facite semitas
euis. Y baptismata ppłis freq̃nta.
iohi creditur xp̃o. Non ⁊ de se s de
p̃ibit in ꝯspectudm̃a in sp̃u ⁊ uͥtute¬

Expanded text:
elicae suffragantur — uox enim clamantis in deserto: parate uiam domino, rectas facite semitas eius — et baptismata populis frequentataIohanni, creditur Christo. non enim de se, sed de praeibit in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
aut m̃datio decolorẽt. Flouit aut̃
dñs ĩ macłatoꝵ uias. nec ꝓ pcc̃ore
laudabilem. nec ꝓ laudabili pc̃co¬
rem. s unũquẽq ꝓ ꝯpetentiũ u¬
dicat ratione meritoꝵ. Idem ẽ i
arbiter m̃tis ⁊ facti. D uuna udi¬
cia m̾itũ iusti exm̃tis habitu nos
aliquo factoꝵ exitu m̃tiunt᷑. Ple¬
rumq i aut bona mẽs fc̃i repre¬
hensibił exitudeformat᷑. aut in¬
ꝓba coritatio facti alicus decore
cogitau̾is diuino iudicio ñ potest̾
iustum ẽ ꝑsequeris. Nam nͥ eẽt
ut iustum iniuste fac̾es. nũqͣm
ꝙ certe posse uistũ iniuste fieri
docuit nos ip̃e saluator dicens.
Cum fec̾is helemosinã noli tu¬
ba canere ante te.⁊ cũ oratis ñ
eritis sic̃ ypocrite. Bonum ẽ u¬
miscdia. bonũ ẽ oratio. s potest̾
iniuste fieri. si iactantie causa
aliquis paupi largiatur. ut ui¬
deatur ab hominib. Uñ sẽs errã¬
głista ñ solum iustos añdm̃ ⁊ in¬

Expanded text:
aut mendacio decolorent. nouit autem aut mendacio decolorent. nouit autem dominus inmaculatorum uias nec pro peccatore laudabilem nec pro laudabili peccatorem, sed unumquemque pro conpetentium iudicat ratione meritorum; idem est enim arbiter mentis et facti. diuina iudicia meritum + iusti ex mentis habitu, non aliquo factorum exitu metiuntur; plerumque enim aut bona mens facti reprehensibilis exitu deformatur aut improba cogitatio facti alicuius decore cogitaueris, diuino iudicio non potest iustum est persequeris. nam nisi esset ut iustum iniuste faceres. numquarsequeris. et certe posse iustum iniuste fieri docuit nos ipse saluator dicens: cum feceris elemosynam, noli tuba canere ante te. et cum oratis, non eritis sicdia, bonum est oratio, sed potest iniuste fieri, si iactantiae causa aliquis pauperi largiatur, ut uideatur ab hominibus. unde sanctus euangelista non solum iustos ante deum et in
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Non it om̃is qui uistus ẽ ante
hoĩem iustusẽ ⁊ añdm̃. Alit̾ uidẽt
hoĩes. alit̾ ds̃. Hoĩes infacie. d̃s in
corde. R iõ fieri potest ut aliqͥs af¬
fectata bonitate ppłari iustus uide¬
atur mͥ. iustus ante dm̃ ñ sit. si u¬
sticia ñ ex m̃tis simplicitate for¬
met᷑. s a dłlat̾one simulet᷑. Abscoꝵ
dita i mea homo ñ pot̾it dep̾hen¬
dere. ꝑfecta gͥ laus est añ dm̃ u¬
stum eẽ. Uñ ⁊ apłs. Cuius laus ĩqͥt
ñ ex hominib s ex deo. Beatus pla¬
ne ille qui in ꝯspectu dei iustus est.
Beatus ille de quo dñs dignat᷑ dr̃e.
Ecce uere isrłita in quo dolus ñ est.
uerus enĩ isrłita ẽ qui dm̃ uidet ⁊¬
uiderise nouit adño. ⁊ ip̃i exhi¬
bet cordis occłta.Solus i ꝑfec¬
tior qui ab eo ꝓbatur qui ñ pot̃
falli. Iudicia i dñi uera. iudicia
enĩ hominũ sepe fallunt᷑. ut ⁊
iniustis iusticie gr̾amfreq̃nt̾ alcͥ¬
bant. ⁊ iustũ aut odio ꝑsequant᷑

Expanded text:
m; non enim omnis qui iustus est ante hominem iustus est et ante deum. aliter uident homines, aliter deus, homines in facie, deus in corde. et ideo fieri potest ut aliquis adfectata bonitate populari iustus uideatur mihi, iustus autem ante deum non sit, si iustitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adulatione deprehendere. perfecta igitur laus est ante deum iustum esse. unde et apostolus cuius laus inquit non ex hominibus, sed ex deo. beatus plane ille qui in conspectu dei iustus est, beatus ille de quo dominus dignatur dicere: ecce uere Israhelita. in quo dolus non est; uerus enim Israhelita qui deum uidet et uideri se nouit a deo et ipsi exhibet cordis occulta. solus enim perfectior qui ab eo probatur, qui non potest falli; iudicia enim domini uera, iudicia autem hominum saepe falluntur, ut et iniustis iustitiae gratiam frequenter adscribant et iustum aut odio persequantur
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ⁊ ꝓtectio tua suꝑ manum
dextere tue. Atq utinã nob qͦq
adolentib altaria. sacrificiũ defe¬
rentib assistat angls. ĩmo se p̃be
at uidendum. Noni dubites as¬

Expanded text:
tectio tua super manum dexterae tuae . Atque utinam nobis quoque adolentibus altaria, sacrificium deferentibus assistat angelus, immo praebeat se videndum. Non enim dubites as
Abbreviated transcription (Latin):
cum eccłia degentib hoc est ex pec¬
catorib ꝯgregata sit. quomͦ ex ma¬
culatis ĩmacłata potest ẽẽ. nͥ pͥmo
ꝑ deigr̾am qd̾ abluta a delicto sit.:
deiñ qd̾ ꝑ qͣlitatem ñ peccandi ab¬
stineat a delictis. ita nec ab initio
litatem sui qr iam ñ peccat: fit ut
ĩmacłata uideat᷑. Nec ociose iustos
añ dñm dix̃ incedentes in mãdatis
⁊ iustificat̾onib dñi. in qͦ patrẽ oĩpotẽtẽ ⁊
filium ꝯp̾hendit. Filiũ eẽ qui legẽ¬

Expanded text:
cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccatoribus congregata sit, quomodo ex maculatis inmaculata potest esse, nisi primo per dei gratiam, quod abluta a delicto sit, deinde quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictis? ita nec ab initio m et qualitatem sui. quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. nec otiose iustos ante deum dixit, incedentes in mandatis et iustificationibus domini, in quo patrem omnipotentem et filium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iustificationib dñi sine querela.
Quid ad hoc refer̃ qui pc̃cis suis so¬
lacia p̾ferentes sine pcc̃is freq̃ntib
hominẽ putãt ñ eẽ posse: ⁊ utũt᷑
u̾siculo. qr scͥptum ẽ in iob. nemo
mundus a sorde. nec si una die uita
cius sit in t̾ra. num̾osi m̃ses eius ab
p̃o. Quib respondendũ ẽ pͥus. ut
quid sit hoĩem sine pcc̃o eẽ defini¬
ant. utrũ nũꝗͣ om̃ino peccasse an
desisse peccare:: Si i hoc putant
sine pcc̃o eẽ desisse peccare: ⁊ ip̃e cõ¬
sentio. Om̃s u peccauer ⁊ egẽt głia
dei.Sinaut̃ eum qui uet̾em errorẽ
correx̾it. ⁊ in eamse uite tnsforma¬
uerit qͣlitatem. ut temꝑet a pcc̃o
niegant abstin̾e delictis ñ possũ in
eoꝵ ꝯuenire sententiã cũ legamꝰ
Quia sic dñs dilex̃ eccłiam ut exhi¬
beat sͥ ip̃e głiosã ⁊ ñ habẽtẽ macłã
aut rugã. aut  aliquid eiusmo¬
di. s ut sit sc̃a ⁊ ĩmacłata. Nam

Expanded text:
et iustificationibus + domini sine querella. et iustificationibus + domini sine querella. quid ad hoc referunt qui peccatis suis solacia requirentes sine peccatis frequentibus hominem putant esse non posse et utuntur uersiculo quia scriptum est in Iob: nemo mundus a sorde nec si una die uita eius est; in terra numerosi menses eius ab ipso? quibus respondendum est prius ut quid sit hominem sine peccato esse definiant, utrum numquam omnino peccasse an desisse peccare. si enim hoc putant sine peccato esse, desisse peccare, et ipse consentio — omnes enim peccauerunt et egent gloria dei — sin autem eum qui ueterem errorem correxerit et in eam se uitae transformauerit qualitatem, ut temperet a peccato. negant abstinere delictis, non possum in eorum conuenire sententiam, cum legamus quia sic dominus dilexit ecclesiam, ut exhibeat sibi ipse gloriosam et non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta et inmaculata. nam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. incedentes in om̃ib mandatis
⁊ ustificat̾onib dñi sine querela.
ocet nos scͥpt᷑ã diuina ñ solum
mores inhis qui p̾dicabiles s̃: setiã
parẽtes oport̾e̾ laudari. ut ueluti
transmissa ĩmacłate puritatis he¬
reditas in his quos uolumꝰ laudan
p̾cellat. Que it alia intẽtio hoc loci
bilitetur parẽtib miraclis. morib
mun̾e. passione: Sie ⁊ sc̃ĩ samuhe
mat̾ anna laudat᷑. sic ysaac aparẽ¬
tib nobilitatẽ pietatis accepit ꝙͣ
posteris dereliquit. Sacerdos itaq
zacharias. Nec solum sac̾dos s ⁊̃ de
uice abia. id est nobił int̾ suꝑiores
familias. Ꝙ uxor inqͥt eius de fili¬
tur.Non scłari potestate sublunis. s
religionis successione uen̾abił. Tales
enĩ maiores habe debuit p̾nũtius
xp̃i. ut ñ repente ꝯceptã s a maiori¬
bus acceptã.⁊ ip̃o infusam iure na¬
ture p̾dicare fidelem dñici uideret᷑
aduentus. Erant inquit ambo u¬
sti incedentes in om̃ib mandatis

Expanded text:
i, incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine querella. docet nos scriptura diuina non solum mores in his qui praedicabiles sunt, sed etiam parentes oportere laudari, ut ueluti transmissa inmaculatae puritatis hereditas in his quos uolumus laudare praecellat. quae enim alia intentio hoc loco bilitetur parentibus, miraculis, moribus, munere, passione? Sic etiam sancti Samuel mater Anna laudatur: sic Isaac a parentibus nobilitatem pietatis accepit, quam posteris dereliquit. Sacerdos itaque Zacharias, nec solum sacerdos, sed etiam de vice Abia, id est nobilis inter superiores familias. 16. Et uxor, inquit, ejus de filitur; non saeculari potestate sublimis, sed religionis successione venerabilis. Tales enim maiores habere debuit praenuntius Christi, ut non repente conceptam, sed a maioribus acceptam et ipso infusam iure naturae praedicare fidem dominici uideretur aduentus. erant inquit ambo iusti incedentes in omnibus mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
nificabat᷑ nͥ eum sac̾dotem eẽ uẽtu¬
rum cuius sacͥficiũ ñ eẽt ꝯmune
cumcet̾is. Qui deniq ñ in manu
factis templis sacͥficaret ꝓ nob̾. s ĩ
suicorꝑis templo nr̃a pcc̃a uacua¬
ret. Sorte gͦ querebatur sac̾dos. iõ
fortasse ⁊ milites uestim̃ta dñi sor¬
ciebãt᷑:. ut qm̃ ĩtẽplo suo ꝓ nobis
dñs deferre sacrificium p̾ꝑabłt:
circa ip̃m quoq sortis agitatio p̾¬
ceptum legis impleret ꝓpt̾ ꝙ ait.
Non ueni legem soluere s adim¬
plere.Certe ut ip̃e eẽt qui ⁊ expec¬
tatus uet̾i testam̃to ⁊ mandato
dei uideretur electus. Deniq et
suꝑ apłm mathiam sors cecidit:
ne apłi electio a mandato discre¬
pare legis uet̾is uid̾etur. Apparu
it illi angłs stans adextͥs altaris
incensi. Nonĩmito angłs uidet᷑
in templo. qr ueri sac̾dotis iam

Expanded text:
nificabatur nisi eum sacerdotem esse uentunificabatur nisi eum sacerdotem esse uenturum, cuius sacrificium non esset conmune cum ceteris, qui non in manu factis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata uacuaret. sorte ergo quaerebatur sacerdos. ideo fortasse et milites uestimenta domini sortiebantur, ut, quoniam in templo suo pro nobis dominus deferre sacrificium praeparabat, circa ipsum quoque sortis agitatio praeceptum legis inpleret. propter quod ait: non ueni legem soluere, sed inplere, certe ut ipse esset, qui et exspectatus ueteri testamento et mandato dei uideretur electus. denique et super apostolum Matthiam sors cecidit, ne apostoli electio a mandato discrepare legis ueteris uideretur. Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris incensi. non inmerito angelus uidetur in templo
Abbreviated transcription (Latin):
dinem sac̾dotii sorte exiit ut ĩcen¬
sum pon̾et ingressus intemplũ
dñi. ⁊ om̃is ppłs foris orabat. hora
incensi. Uidetur hic sc̃s zachari¬
as sũmus designari sacerdos. Qͥa
sic̃ lectum ẽ de priori tab̃nacło. in
in templum. In scd̾o autẽ semel i
ãno singłaris sũmus sac̾dos ñ sine
sangͥne quẽ offert ꝓ se ⁊ ppłi delic¬
tis. hic est ille sũmus sacerdos qui
adhuc sorte queritur. qr uerꝰ ad huc
ignoratur. Qui i sorte legitur hu¬
mano uidicio ñ ꝯprehenditur.
Ille gͥ querebatur. ⁊alius figura¬
batur. Ille querebatur uerus in et̾¬
num sac̾dos cui sac̾dos dicit᷑. tues
sac̾dos in et̾num. qui ñ hostiarum
conciliaret humano. S tũc sãguis
batur. N unc qr ueritas uenit relĩ¬
quamus sp̃em. u̾itatem sequam᷑.
Et tunc quid̃ uices erãt. nc̃ autẽ ẽ
ꝑpetuitas. Erat gͦ ⁊ certe erat. cuiꝰ ⁊̃
uices gerebantur. Sigͥ in typo nłłus¬
poterat testis adhib̃i quid aliud sig¬

Expanded text:
dinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum domini. et omnis populus foris orabat hora incensi. uidetur hic sanctus Zaccharias summus designari sacerdos, quia sicut lectum est, de priore tabernaculo, in templum: in secundo autem semel in anno singularis summus sacerdos non sine sanguine, quem offerret pro se et populi delictis . Hic est ille summus sacerdos, qui adhuc sorte quaeritur; quia verus adhuc ignoratur; qui enim sorte legitur humano iudicio non conprehenditur. ille igitur quaerebatur et alius figurabatur. ille quaerebatur uerus in aeternum sacerdos, cui dicitur: tu es sacerdos in aeternum, qui non hostiarum conciliaret humano. sed tunc sanguis batur, nunc, quia ueritas uenit, relinquamus speciem, ueritatem sequamur. et tunc quidem uices erant, nunc autem est perpetuitas. erat ergo et certe erat cuius uices etiam gerebantur. sorte ergo poterat testis adhiberi, quid aliud sig
Abbreviated transcription (Latin):
dium. moriẽdo defectũ. Iste ñ tp̃ri¬
bus ñ etatib coercet᷑. ñ obitu extin¬
guit᷑. ñ aluo matͥs excludit᷑. Dene
⁊ samuel post mortẽ scđm scͥptui
testimoniũ futura ñ tacuit. Et
sp̃uinqͥt sc̃o replebit᷑. Cui a sp̾c¬

Expanded text:
dium, moriendo defectum: iste non temporibus, non aetatibus coercetur, non obitu extinguitur, non aluo matris excluditur. denique et Samuhel post mortem secundum scripturae testimonium futura non tacuit. et spiritu inquit sancto replebitur; cui
Abbreviated transcription (Latin):
do corde s̃ dm̃ uidebũt utiq alii ñ
uidebũt. Neq u indigni dm̃ uide¬
bunt. neq his qui dm̃ uidere nolu
erit potest dm̃ uidere. nec in loco
ds̃ uidetur: s mundo corde. nec cor¬
poralib ocłis ds̃ querrtur. nec cir¬
cũ scͥbitur iusu. nec tactu tenetur.
nec audit᷑ affatu. nec sentit᷑ inces¬
suz⁊ cũ absẽs putat᷑ uidet᷑. ⁊ cũ p̾¬
stis: Qͥ n cognouit q̃ sit ⁊ longitudo

Expanded text:
sunt corde deum uidebunt, utique alii non sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uideberit, potest Deum videre. Nec in loco Deus videtur, sed mundo corde: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur: et cum prstis ! Qui enim cognovit quae sit latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
sio ea spetie uideri qͣm uolũtas
ba. Y iõ dm̃ nemo uidit unqͣm.
qr eam que in deo habitat pleni¬
tudinẽ diuinitatis nemo. ꝯspȩx̃
nemom̃te aut ocłis comp̾hẽdit.
uidit gͦ ad utrumq referendũ
est. Deniq cum ad ditur unige¬
nitus filius ip̾e enarrauit: m̃tiũ
magis qͣm ocłoꝵ uisio declarat᷑.
Sp̃es i uidet᷑. uirtꝰ u̾o narrat᷑.
de trinitate dicam: Seraphin
qñ uoluit apparuit. ⁊ uocem eiꝰ
ysaias solus au diuit. Apparuit
angłs. ⁊nc̃ p̾sto est. s ñ uidetur.
Neq i inpotestate nr̃a ẽ uid̾e.
s in potestate illius apparere.
Tam̃ ⁊ si potestas ñ est uidendi
est gr̃a ꝓm̾endi ut uidere pos¬
simus.&. io qr habuit gr̃am:
meruit copiã. Nos copiãñ m̾e¬
mur qr dm̃uidendi gł̃am noz
habemus. Et quid mirũ si in p̾sen
so beati mũdo corde. ip̃i ⁊ dm̃ ui¬
debunt. Qntos beatos iam enume¬
rau̾i̾t. ⁊ tñ uidendi his dm̃ ñ ꝓmi¬
serat facultatẽ. Si gͦ hii qui mun

Expanded text:
sio, ea specie uideri, quam uoluntas sio, ea specie uideri, quam uoluntas ba. et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate illius apparere. tamen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et quid mirum si in praeseideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo
Abbreviated transcription (Latin):
głi ministrare debent. ꝙ bñ ap¬
paruisse dicit᷑ cum eũ repente cõ¬
spex̃. W hocspecialit̾ aut de ãgłis
aut de deo scriptura diuina te¬
nere ꝯsueuit. ut qd ñ potest pre¬
uideri apparere dicatur. S ic enĩ
habe. Apparuit ds̃ abrahe ad ili¬
ceniãbre. Nam qui añ ñ p̾senti¬
tur s repentino uidetur aspectu
apparere memoratur. Non it si¬
milit̾ sensibilia uidentur ei cuiꝰ
in uoluntate situm est uideri.⁊
uult ñ uidetur. Si uult uidet᷑.
apparuit. Et quid de hominib
loquimur cum ⁊̃ de ip̃is celesti¬
bus uirtutib ⁊ potestatib lege¬
rimus. qr dm̃ nemo uidit umꝙͣ :
Et adlidit ꝙ ultra milicie celestis
est potestates. nͥ unigenitꝰ filius
quiẽ insinu patͥs ip̃e enarrauit:
aut ad quiescatur gͥ neceẽ est si
dm̃patrẽ nemo uidit unꝙͣ fili¬
um uisũ ẽẽ inuet̾i testam̃to. ⁊
desinant heretici ex uͥgine ei pͥn¬
cipium dare. qui anteꝙͣ. nasc̾etur
ex uͥgine uidebatur. aut c̾te re¬

Expanded text:
i ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei qui eum repente conspexit, et hoc specialiter aut da angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut quod non potest praeuideri apparere dicatur; sic enim habes: apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre. nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu adparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is cuius in uoluntate situm est uideri etuult, non uidetur; si uult, uideturapparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe re
Abbreviated transcription (Latin):
cortuũ angłi uisione. Pturbam᷑
enĩ ⁊ a nr̃o alienam᷑ affectu qñ pre¬
stringim̾ alicuius suꝑioris potesta¬
tis occursu. Idem i angłs qͥ occ̾re¬
rit nob̃ ⁊firmare nos pot̾it. sic̃ tur¬
batũ antezacharie firmauit aĩuim
dicẽs. Ne timeas zacharia qm̃ ecce
oratio tua exaudita ẽ. iuxor tua he¬
lisabeth pariet filiũ ⁊ uocab̾ nom̃eiꝰ
ioħem. Et erit gaudiũtͥ. ⁊młti ĩ na¬
tiuitate eiꝰ gaudebut̃. Plena semꝑ¬

Expanded text:
angeli visione perturbamur enim, et a nostro alienamur affectu, quando praestringimur alicujus superioris potestatis occursu, idem enim angelus qui occurrerit nobis, confirmare nos poterit, sicut turbatum ante Zachariae firmavit animum, dicens: Ne timeas Zacharia, quoniam ecce oratio tua exaudita 1276 est: et uxor tua Elizabeth pariet filium, et vocabis nomen ejus Joannem: et erit gaudium tibi: et multi in nativitate ejus gaudebunt. . 29. Plena sem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordo ꝯueniat diligent̾ adu̾te. In¬
cedentes inquit in om̃ib mandatis
⁊ iustificat᷑onib dñi. Prius i man¬
datum. scdã est iustificatio. Itaq cũ
mancdatis celestib obedimꝰ in mã¬
datis incedimꝰ dñi. Cum uidicamꝰ
⁊ogrue iudicamus teñe dñi iusti¬
ficationes dñi uidemur. Plena gͥ
laudatio que genus. mores. officiũ.
fc̃m. iudicium cõprehendit: Ci enꝰ
in maiorib. Mores inequitate. Of¬
fitium in sacerdotio. factum ĩmã¬

Expanded text:
. incedentes inquit in omnibus mandatis et iustificationibus domini. prius enim mandatum, secunda est iustificatio. itaque cum mandatis caelestibus oboedimus, in mandatis incedimus domini: cum iudicamus et congrue iudicamus, tenere domini iustificationes uidemur. plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in ma
Abbreviated transcription (Latin):
nos inom̃em plenitudinẽ deimi¬
scđia sua implere dignet᷑ ut uide¬
ripossit a nob̾. Ideo apparuit zacha¬
rie angłs adextͥs altaris incensi.
Qͥ apparuit cũ uoluit. ñ apparuit
qͣmdi noluit. Apparuit autẽ a
dextͥs altaris incensi. qr diuine mi¬

Expanded text:
nos in omnem plenitudinem dei misericordia sua inplere dignetur, ut uideri possit a nobis. ideo ergo apparuit Zacchariae angelus a dextris altaris incensi, quia apparuit cum uoluit, non apparuit quamdiu noluit. apparuit autem a dextris altaris incensi, quia di
Abbreviated transcription (Latin):
neratori illi: thesauricelestis obno¬
xii.Unus inquit debebat denari¬
o quingẽtos. alius quinquagita.
Non mediocris est iste denarius. in
quo regis ymago formatur: qͥ tro¬
pheum habet imꝑatoris exp̾ssũ.
lon mat̾ialem feneratori huic de¬
bemus peccuniã. s m̾itoꝵ exami¬
na aera uirtutum. Quarũ m̾itã
grauitatis pondere. iusticie spetie
sono confessionis expenditur. Ne mͥ
siñ habuero qd̾ accepi. aut qi diffici¬
cile quisqͣm est. qui feneratori huic
integrum debitum possit exsolu̾e.
ue michi si ñ petiero ꝯcedi michi
debitũ. Non tita nos dñs orare do¬
debita nr̃a: nisi sciret difficile aliqͦs
fore ydoneos debitores. S quis estꝰ
ppłs iste qui amplius debet. nisinos
quib amplius creditũ est. Iltis cre¬
dita sunt eloquia dĩ. nob̾ creditur
uirginis partus. habes talentũ uir¬
ginis partum. habes fidei centesimũ
ligat qui amplius debuit: si tamed¬

Expanded text:
neratori illi thesauri caelestis obnoneratori illi thesauri caelestis obnoxii? unus inquit debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. non mediocris est iste denarius, in quo regis imago formatur, qui tropaeum habet imperatoris expressum. non materialem faeneratori huic debemus pecuniam, sed meritorum examina, aera uirtutum, quarum meritum grauitatis pondere, iustitiae specie, sono confessionis expenditur. uae mihi si non habuero quod accepi aut quia difficile quisquam est, qui faeneratori huic integrum debitum possit exsoluere, uae mihi si non petiero: concede mihi debitum! non enim nos ita dominus orare doi nostra debita, nisi sciret difficile aliquos fore idoneos debitores. sed quis est populus iste, qui amplius debet, nisi nos, quibus amplius creditum est? illis credita sunt eloquia dei, nobis creditur uirginis partus. habes talentum uirginis partum, habes fidei centesimum ligat qui amplius debuit, si tame
Abbreviated transcription (Latin):
pectauit paulus. qui etiã ꝑsecutt
suit. S młtum dilexit. qr usq ad
martyrium ꝑseuerauit. Remis¬
sa sunt ei pcca młta. q ⁊ ip̃e młtũ
aexit. qr sangumni ꝓprio ꝓ dei
nomine ñ peꝑcit. Nide oeconomi¬
am. in domo pharisei peccat̾e głi¬
ficatur in domolegis ⁊ ꝓpħe ñ pha¬
riseus. s eccłia iustificatur. P hariseꝰ
enĩ ñ credidit. ista credebat. Deniq il¬
redicebat. Sieẽt ꝓpħa sciret utiq
que ⁊ quał eẽt mulier q̃ tangit eũ.
domus aut̃ legis uidea que ñ in lapi¬
dib scribitur. s in tabulis cordis. in
hac iustificatur eccłiaiam lege ma¬
ior. Lex enim pcc̃oꝵ nescit remissi¬
mem. Lex mysterium. ñ habet: quo
sxcculta mundant᷑. W ideo qd̾ in lege
minus est: ꝯsũmatur in eugłio. duo
inquit debitores erant cuidam fe¬
neratori. Unus debebat denarios̾
quingentos: alius qͥnquaginta. Qͥ
sunt isti debitores duo. nisi ppłi duo.
unus ex iudeis alter ex gentib: fe¬

Expanded text:
peccauit Paulus, qui etiam persecutor peccauit Paulus, qui etiam persecutor fuit, sed multum dilexit. qui usque ad martyrium perseuerauit. remissa sunt ei peccata multa, quia et ipse multum dilexit, qui sanguini proprio pro dei nomine non pepercit. uide oeconomiam: in domo Pharisaei peccatrix glorificatur, in domo legis et prophetae non Pharisaeus, sed ecclesia iustificatur; Pharisaeus enim non credidit, ista credebat. denique ille dicebat: si esset propheta, sciret utique quae et qualis esset mulier quae tangit eum. domus autem legis Iudaea, quae non in lapidibus scribitur, sed in tabulis cordis. in hac iustificatur ecclesia iam lege maior; lex enim peccatorum nescit remissionem, lex mysterium non habet, quo occulta mundantur et ideo quod in lege minus est consummatur in euangelio. Duo inquit debitores erant cuidam faeneratori: unus debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. qui sunt isti debitores duo nisi populi duo, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus fae
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat: ut aliud nisi iusticiam
diligere nesciat. ut aliud nͥ casti¬
tatem libare nesciat. ut aliud nͥ
pudiciciam osculari nesciat. O scu¬
lum enĩ mutui amoris inditiũ e.
Osculum signum est caritatis. B¬
atus qui potest ⁊ oleo ungere pedes
xp̃i. Deniq adhuc symo ñ unxe¬
rat. s beatior que unget unguẽto.
Aultoꝵ enim floꝵ in unum colle¬
cta sparsit. spargit odoꝵ uarias sui¬
uitates. W fortasse istud unguen¬
tum ñ possit alius nisi eccłia sola de¬
ferre. que diu̾si spiraminis ĩnuma¬
rabiles habeat flores. Que m̾ito sp¬
potest tantum diligere: qͣntum il¬
laque in plurib diligit. Nec petrꝰ
ip̃ẽ qui dixit. Dnẽ tu nosti qr dilig¬
te. nec petrus ip̃e qui doluit. qr in¬
trogatus est amas me. Qd enĩ i¬
nifestum erat nolebat qiͣ incog¬
nitum eraqueri. Ergo nec petru
ip̃e: qr eccłia dilexit in petro. Net
paulus ip̃e. qr paulus qͦ eius est
portio. W tu płimum dilige. ut i
tibi remittatur płimũ. Multum

Expanded text:
nesciat, ut aliud nisi iustitiam diligere nesciat, ut aliud nisi castitatem libare nesciat, ut aliud nisi pudicitiam osculari nesciat. osculum enim mutui amoris indicium est, osculum pignus est caritatis. Beatus qui potest et oleo ungere pedes Christi. denique adhuc Simon non unxerat; sed beatior quae ungit unguento; multorum enim florum in unum collecta gratia spargit odorum uarias suauitates. et fortasse istud unguentum non possit alius nisi ecclesia sola deferre, quae diuersi spiraminis innumerabiles habet flores, quae merito sp ideo nemo potest tantum diligere quantum illa quae in pluribus diligit. nec Petrus ipse, qui dixit: domine, tu nosti quia diligo nec Petrus ipse, qui doluit quia interrogatus est: amas 10 me? quod enim manifestum erat nolebat quasi incognitum quaeri. ergo nec Petrus ipse, quia ecclesia dilexit in Petro, nec Paulus ipse, quia Paulus quoque eius est portio. et tu plurimum dilige, ut et tibi remittatur plurimum. multum
Abbreviated transcription (Latin):
hodie legitur legis exordiũ: qño
mĩ natał est sac̾dotii. Qͦt ãnie
qͣiͣ de integro uidet᷑ inciꝑe sac̾doti¬
um: qñ tp̃rm renouatur etate.
Bonum etiã qd̾ legitur. hono¬
ra patrem ⁊ matre. Uosenĩ mͥ
estis parentes qui sac̾dotiũ detu¬
listis. uos inqͣm filii. uł parẽtes.
F ilii singłi: uniu̾si parẽtes. Li¬
bent̾ enĩ mõs dix̾m uoguł lib̃os.
uł parẽtes. qui u̾bum dĩ auditis
et facitis. E ilios: qr scͥptum ẽ. ue¬
nire filii audite me. Parẽtes: qr
ip̃e dñs dix̃. Que mͥmat̾ aut fr̃s¬

Expanded text:
hodie legitur legis exordium, quando hodie legitur legis exordium, quando mei natalis est sacerdotii; quotannis enim quasi de integro uidetur incipere sacerdotium, quando temporum renouatur aetate. bonum etiam quod legitur: honora patrem et matrem; uos enim mihi estis parentes. qui sacerdotium detulistis, uos inquam filii uel parentes, filii singuli, uniuersi parentes. libenter enim meos dixerim uos uel liberos uel parentes, qui uerbum dei auditis et facitis, filios. quia scriptum est: uenite, filii, audite me, parentes, quia ipse dominus dixit: quae mihi mater aut fr
Abbreviated transcription (Latin):
tium: ferebant in asinis ⁊ came¬
lis diuitias suas. & bñcam elus
ꝓgentili figuratus est ppło. qr
suꝑstitionis deformitate degene¬
ranis: pͥusꝙͣ cred̾et ppłs nationũ.
beluine sp̃em feditatis absurda
uestigia ora turpia p̾ferebat. Fa¬
cilius gͥ iste pcc̃or ꝑ uã intraũ
uiã acu. redintegraũ scissa q̃dã
nr̃e uestim̃ta nature. qͣm ppłs iu¬
deoꝵ diues in lege. egenus in fide.
p̾ruptus in furore. ꝓbrosus in cri¬
mine. Potest etiã moralit̾ de oĩ
intelligi pcc̃ore.⁊ de arrogãti di¬
uite. Nõne tͥ uidet᷑ publicanus
ille honeratus suoꝵ ꝯsciẽtia delic¬
toꝵ. tum ocłos ad dm̃ ñ auderet
attollere: uelut quidã camelus ĩ
foram̃ acus ꝯfessionis sue reme¬
diis facilius introire qͣm phariseꝰ
minator alieni. qui magis ꝯue¬
niret dñm qͣm rogaret: Siqͥs
gͥ horret camelũ. horrescat eum
qui factis fedior sit camelo. Ho¬
nora patrẽ ⁊ matrẽ. Pulchre mͥ

Expanded text:
tium ferebant in asinis et cameltium ferebant in asinis et camellis diuitias suas. et bene camellus pro gentili figuratus est populo, quia superstitionis deformitate degenerans, priusquam crederet populus nationum, beluinae speciem foeditatis, absurda uestigia, ora turpia praeferebat. facilius igitur iste peccator per uiam intrauit uiam uelut acus redintegrauit scissa quaedam nostrae uestimenta naturae, quam populus Iudaeorum diues in lege. egenus in fide, praeruptus in furore, probrosus in crimine. potes etiam moraliter de omni intellegere peccatore et de arrogante diuite. nonne tibi uidetur publicanus ille oneratus suorum conscientia delictorum, cum oculos ad deum non auderet adtollere, uelut quidam camellus in foramen acus confessionis suae remediis facilius introire quam Pharisaeus minator alieni, qui magis conueniret dominum quam rogaret? si quis igitur horret camellum, horrescat eum qui factis foedior sit camello. Honora patrem et matrem. pulchre mihi
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ pondus inu̾bie. Q uib
enim uerbis aliis uehem̃tius
expͥmeret ñ debere iactare se di¬
uitem indiuitiis suis. qͣm tali¬
bus quib definitur cͣc naturã
eẽ diues misericors: aufer mͥ le¬
nocinia fucũq u̾boꝵ: que solẽt
eneruare sentẽtias. Lactari ñ
debuit iste s frangi. qui mĩã
respuebat: tam̃ siquos uerborũ
magis ornam̃ta qͣm sensus uirił.
naturał quidã habitus ⁊ forma
delectant. Qd̾ boni faciũt petito¬
res in uxore ducẽda. ut mores dis¬
cutiant ñ decorẽ. nec aspectus of¬
fensione reuocent᷑: cum uͥtute
st̾ium querãt. qd̾ est mẽs quedã
⁊ anima u̾boꝵ: in myft̾io uerba¬
discutiant. Camelis gͦ in typo
ppłs gentił accipit᷑. quẽ leo ille q̃¬
rens quẽ deuoret. honestũ the¬
saurum ꝓpħicis agit aspectib ĩ
desertum. In tͥbulatione enĩ ⁊ an¬
gustia. leo ⁊ catulus leonis ad as¬
pidõs.⁊ꝓgegnies aspidũ uolan¬

Expanded text:
magnum pondus in uerbis. quibus magnum pondus in uerbis. quibus enim uerbis aliis uehementius exprimeret non debere iactare se diuitem in diuitiis suis quam talibus, quibus definitur contra naturam esse diues misericors? aufer mihi lenocinia fucumque uerborum, quae solent\' eneruare sent?ntias. lactari non debuit iste, sed frangi qui misericordiam respuebat. tamen si quos uerborum magis ornamenta quam sensus uirilis naturalis quidam habitus et forma delectant, quod boni faciunt petitores in uxore ducenda, ut mores discutiant, non decorem nec aspectus offensione reuocentur, cum uirtute sterium quaerant quod est mens quaedam et anima uerbocamellus ergo in typo populus gentilis accipitur, quem leo ille quaerens quem deuoret onustum thesauro propheticis agit aspectibus in desertum: in tribulatione enim et angustia leo et catulus leonis: ad aspides et progenies aspidum uolan
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boꝵ ⁊ speculũ sine macula dĩ ma¬
iestatis. ⁊ ymago bonitatis illiꝰ.
Quomͦ gͦ ñ bonus qui est ymago
bonitatis: Sic̃ enĩ ymago dĩ ds̃.
s unus dẽ. ita ⁊ diuine ymago bo¬
nitatis bona. s una bonitas. Alichi
certe utile est bonũ dm̃ credere:
quẽ mõꝵ habiturꝰ sum iudicẽ
delictoꝵ. Illi uiderint qui credere
bonũ nolunt. Itaq qr legis ꝑitus
est iste qui tẽptat. sic̃ in libro alio
demõstratur. bene dix̃ nemo bonꝰ
nisi unus ds̃. ut ad moñet qr scͥp.¬
tum est. ñ tẽptabis dñm dm̃ tuũ.
s magis ꝯfiteret᷑ dño qm̃bonus.
deniq cũ sepe ꝑstringit. Namglo¬
rianti in lege qd̃ a uiuentute sua
om̃ia custodisset. ut inanẽ iactã¬
tram eius expon̾et: ostendit ei ad¬
huc deesse qd̾ legis est: W ideo ad
miscdie p̾ceptum tristis inducit᷑.
⁊ meũ naturał quedã datur forma
sentẽtie. Eacilius camelũ ꝑfora¬
men acus transire: qͣm diuitẽ in¬
trare in regnũ celoꝵ. Magnauis.

Expanded text:
 speculum sine macula dei maiestatis et imago bonitatis illius. quomodo ergo non bonus, qui est imago bonitatis? sicut enim imago dei deus, sed unus deus, ita et diuinae imago bonitatis bona, sed una bonitas. mihi certe utile est bonum deum credere, quem meorum habiturus sum iudicem delictorum. illi uiderint qui credere bonum nolunt. itaque quia legis peritus est iste qui temtat, sicut in libro alio demonstratur, bene dixit: nemo bonus nisi unus deus, ut admoneret quia scriptum est: non temtabis dominum deum tuum, sed magis confiteretur domino quoniam bonus. denique eum saepe perstringit; nam glorianti in lege quod a iuuentute sua omnia custodisset, ut inanem iactantiam eius exponeret, ostendit ei adhuc deesse quod legis est. et ideo ad misericordiae praeceptum tristis inducitur, et in eum naturalis quaedam datur forma sententiae. Facilius camellum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. magna uis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i castitate. Siquis auĩ
domui sue p̾ẽẽ nescit. quomodo
eccłie dĩ diligentiam habebit:
Instrue gͦ familiã tuam. horta¬
re. custodi. W si te fefellerit ser¬
uulus. humanã ñ excipio facul¬
tatem. ꝓpħico dep̾hensus repudi¬
etur exemplo. Cito turpem se¬
quitur lepͣ mercedem. ⁊ pecuna
corpus animãq male q̃sita cõ¬
macłat. Accepisti in qͥt pecunia
⁊ possi debis ex ea agrum ⁊ uins¬
as. ⁊ oliueta. ⁊ greges. Et lepra
naam applicabit se in te. ⁊ semini
tuo usq in et̾num. Uides qr fac¬
to auctoris successio dampnat᷑
heredis. Expiabił est enĩ uendi¬
ticulpa minist̾ii.⁊ gr̃e uindicta
celestis transit ad posteros. de¬
niq moabite ⁊ ceteri ũ intͣbut
usq ad t̾ciam ⁊ qͣrtam gen̾atio¬
nem. Tamdiui uidelicet ut sim¬
plicius int̾pretemur. doneccul¬
pam auctoꝵ młtiplicis successio
generat̾onis aboleret.S cũ illi
qui indm̃ ydolatrie errore deli¬

Expanded text:
cum omni castitate. si quis autem cum omni castitate. si quis autem domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae diligentiam habebit? instrue ergo familiam, hortare, custodi et, si te fefellerit seruulus - humanam enim non excipio facultatem - prophetico deprehensus repudietur exemplo. cito turpem sequitur lepra mercedem et pecunia corpus animumque male quaesita. conmaculat. accepisti inquit pecuniam et possidebis ex ea agrum et uineam et oliueta et greges. et lepra Neman adplicabit se in te et semini tuo usque in aeternum. uides quia facto auctoris successio damnatur heredis; inexpiabilis est enim uenditi culpa mysterii et gratiae uindicta caelestis transit ad posteros. denique Moabitae et ceteri non intrabunt usque ad tertiam et quartam generationem, tam diu uidelicet, ut simplicius interpretemur, donec culpam auctorum multiplicis successio generationis aboleret. sed cum illi qui in deum idolatriae errore deli