comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum: audi quia filius est ame ipso facio
nicħ. Quid est a me ipso facio nichil: A
me ipso non sum. Filius enim de patre
est deus: pater autem non est de filio
deus. filius est deusde deo: pater aut̃
deus.s non de deo. Filius ẽ lumen de
lumine: pater autem lumen s non de
lumine. Filius est. s est. de quo est: pat̃
autem ẽ. s non est. de quo est. Quod gͦ
addidit. sicut docuit me pat̾ hec loqͦr.
nemini urm̃ obrepat cogitatio carnał
frs mei. Non eium potest humana infir¬
mitas cogitare. nisi qđ consueuit facere.
uel audire. Nolite ergo uobis quasi du¬
os homines ante oculos ponere. unum
patrẽ. alterum filium. et loquentem pa¬
trem ad filium. sicut t̃u fãcis. quando a¬
liqua uerba dicis. filio tuo. monens eum
et instͣuens eum quomodo loquatur. ut
quecumq audiuit ate. comendet memo¬
rie. Cum comendauerit. memorie. ꝓfe¬
rat. ꝙ linga distĩguat ꝑsonos. inferat au¬

Expanded text:
sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat au
Abbreviated transcription (Latin):
supet endum ẽ. ne pariat res tanta fasti¬
dipin lecolite illud ego sum qui sum.
et qui est misit me: et agnoscetis quid
ditum sit. tunc cognoscetis quia ego sũ.
S et patert̃. et spiritus scs̃ est. ad ipsũ
ee ꝑtinet tota trinitas. S quia dñs sic̃
filius loquebatur. ne forte in eo qđ dix̃.
tunc cognoscetis quia ego sum. subintra¬
ret error sabellianoꝵ. hoc est patripassia¬
noꝵ quem uobis errorem cõmendaui ñ
tenendum s cauendum. eoꝵ scilicet qui
dixerunt. ipse est pater. ipse est filius.
duo sunt nomina: s res una : ꝑpter istũ
g cauendum errorem. cum dixisset dns.
tunc cognoscetis quia ego sum. ne ipse
intelligeretur pater. continuo subiunx̃:
et a me ipso facio nicħ. s sicut docuit me
pater hec loquor. Iam gaude ceꝑat sabel¬
lianꝰ: erroris sui occasione comꝑta statĩ
ut se tamquam in obscuro extulit: se¬
quenti sententie luce confusus est. Pu¬
taueras eum eẽ patrem. quia dixit ego

Expanded text:
repetendum est, ne pariat res tanta fastirepetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego sum: sed et, Pater est, et Spiritus sanctus est. Ad ipsum esse pertinet tota Trinitas. Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego
Abbreviated transcription (Latin):
me sic loquor. Tamquam dicens. diffr
cognitionem ur̃am: ut impleam paso¬
nem meam: ordine ur̃o cognoscets qu
sim: non quia omnes tunc erant craitu¬
ri. ex his qui audiebant: id est post dnĩ
passionem. Nam paulo post dicit. hec to
loquente multi crediderunt in eum:
et non dũ exaltatus erat filius homi-¬
nis. Exaltationem quippe dicit passi
onis non głificationis. crucis non celi
quia et ibi exaltatus est quando pept̃¬
dit in ligno. S illa exaltatio: unilia¬
tis humiliatio fuit. Tunc enim factus
est obediens usq ad mortem crucis he
ergo oportebat impleri ꝑ eoꝵ manus
qui postea fuerant credituri: quibus
dicit. cum ex altaueritis filium homi¬
nis. tunc cognoscetis. quia ego sum.
Quare hoc nisi ut nemo desgarẽt auiqpuds¬
Quaq hesete mnale sibi conscuis quando
uidedat eis donari homicidiun qui occi
noscens dus dixit cum exastaueritũ fr¬
toimn hominis: tunc cognoscetis q uia ego
lum san mostis quid sit sum: nec aslidue

Expanded text:
 sum; tanquam dicens: Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam; ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex his qui audiebant, id est, post Domini passionem: nam paulo ante  Leg., paulo post dicit: Haec eo loquente multi crediderunt in eum; et nondum exaltatus erat filius hominis. Exaltationem quippe dicit pasonis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occidnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue
Abbreviated transcription (Latin):
in eum: s ꝓpter pharyseos non confite¬
bantur. ut de sinagoga non eicerentur.
dilexerunt enim głiam hominũ: mag̃
notauerit euangelista et imꝓbauerit
quosdam . quos tamen in eum dixit
credidisse. qui in hoc ingressu fidei si
ꝓficerent. amorem quoq humane gle
ꝓficiendo suparent: quem suꝑaueratͤa

Expanded text:
in eum. Sed propter Phariseos non confitein eum. Sed propter Phariseos non confitebantur: ut de sinagoga non ejicerentur. Dilexerunt enim gloriam hominum: magis notaverit evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum dixit credidisse, qui in hoc ingressu fidei, si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat A
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est. Poterat dicere qm̃ uidebimꝰeũ
et non addere sicuti est. S quia sciebat eũ¬
a quibusdam patrib et ꝓpħis uisum.
sed non sicuti est: ideo cum dixisset ui¬
debimus eum. addidit sicuti est. Nemo
enim uos fallat fr̃s eoꝵ qui dicunt
inuisibilem patrem et uisibilem filiũ.
hii enim hoc asserunt qui putant eũ
eẽ creaturam. nec intelligunt scđm qͦ
dictum ẽ. ego et pater unum sumus.
ꝓrsus in forma dei in qua equa equał
est patri. etiam filius inuisibilis est.
Ut autem abhominib uideretur. for¬
mã serui accepit. et in similitudinem
hominum factus. uisibilis factus est.
Ostendit ergo se etiam antequam
susciꝑet carnem. oculis hominum sic̃
uoluit. in subiecta sibi creatura. non si¬
cuti ẽ. Mundemus corda ꝑfidem: ut
illi ineffabili et ut ita dicam inuisibili
uisioni p̃paremus: Beatienĩmũdo corde.
qm̃ ipsi deum uidebunt. Uerumpta¬
men et ex principib multi crediderunt

Expanded text:
sicuti est . Poterat dicere, quoniam videbimus eum, sicuti est . Poterat dicere, quoniam videbimus eum, et non addere, sicuti est: sed quia sciebat a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti est. Nemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unum sumus . Prorsus in forma Dei in qua aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: ut autem ab hominibus videretur, formam servi accepit, et in similitudine hominum factus , visibilis factus est. Ostendit ergo se etiam, antequam susciperet carnem, oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura, non sicuti est. Mundemus corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt men et ex principibus multi crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cens. pater ignosce illis quia nesciut̃
quid faciunt. De qua illoꝵ ignorã¬
tia et apłs dicit. Testimoniũm illis
ꝑhibeo quia zelum deihabent. s nõ
seđm scientiam. Tunc enĩ et hoc sub¬
iunxit atq ait. Ignorantes enim dei
iusticiam et suam uolentescõstituere:
iusticie dei non sunt subiecti. hec di¬
xit ysaias quando uidit głam enuis.
et loquutus est de eo. Quod uiderit
ꝑtineat: in libro eius legendum et
intelligendum est. Uidit enim non
sicuti est. s quodamm̃odo significa¬
tiuo sicut ꝓpħe uisio fuerat informã¬
da. Nam uidit et moyses. et tamen ei
quem uidebat dicebat. Si inueni gram̃
ante te. ostende michi temecipsu mani¬
feste ut uideam te. quia non uidebat
sicuti est. Quando audem hoc nobis
futurum sit. idem iste sc̃s ioħs euange¬
lista in epła sua dicit. dilectissimi filii dei
sumus: et non dum apparuit quid eri¬
mus. Scimus quia cum apparuerit.
similes ei erimus. qm̃ uidebimus eũ

Expanded text:
cens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt cens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . De qua eorum ignorantia et Apostolus dicit, Testimonium illis perhibeo quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam: tunc enim et hoc subjunxit, atque ait, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . 12. Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo. Quid viderit istum pertineat, in libro ejus legendum et intelligendum est. Vidit enim non sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut Prophetae visio fuerat informanda. Nam vidit et Moyses, et tamen ei quem videbat dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam te ; quia non videbat sicuti est. Quando autem nobis hoc futurum sit, idem iste sanctus Joannes evangelista in Epistola sua dicit: Dilectissimi, Filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum
Abbreviated transcription (Latin):
hinc et illi non poterant credere. non
possunt: s quandiu talia sapiunt.
non possunt credere. hinc excecant᷑.
et indurantur: quia negando diui¬
ni adiutorium. non adiuuantur.
hoc de uideis qui excecatiet indurati
endum sit non. id est non conuertant᷑:
conexa desuꝑ sententia ostendit u̾dictũ ẽ
ut non uideant oculis et intelligant
corde: quia et hic utiq dictum est. ut
non intelligant. et ipsa enim conuersio
de illius grã est. cui dicitur deus uir¬
tutum conuerte nos. an forte et hoc de
constituere uolebant. ad hoc desere¬
rentur ut excecarentur. ad hoc exce¬
carentur ut offenderent. in lapidẽ
offensionis. et omplerentur facies
eoꝵ ignominia. atq ita humilrati
quererent nomen domini. et non
suam qua inflatur suꝑb s iusticiã
dei qua iustificat᷑ impnus. hoc enim
multis eoꝵ ꝑfecit in bonum. qui de
suo scelere compuncti. in xpm̃ postea
crediderunt: ꝓ quib et ipse orauit. di¬

Expanded text:
Hinc et illi non poterant credere: non Hinc et illi non poterant credere: non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati endum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat di
Abbreviated transcription (Latin):
nrs si non credimus ille fidelis ꝑ-¬
anet. negare se ipsum non potest.
Domipotente dictũ est: non potest:
Sicut ergo quod dñs negare se ipsũ
nõ pot̃. laus ẽ uoluntatis diuine: ita
quod ili non poterant credere. culpa
c̃uoluntatis humane sece dico et ego.
Quod qui tam suꝑbe sapiunt. ut sue
uoluntatis uirib tantum existiment
ee tribuendum. ut negent sibi eẽ ne¬
cessarium diuimum adiutoriũ ad be¬
ne uuendum: non possunt credere
in xp̃m. Non enim aliquid ꝓsunt sil¬
labe nominis xpĩ. et sacrãmenta xp̃i:
ubi resistitur fidei xpĩ. Fides autem
xp̃i est credere in eum qui iustificat
impium. credere in mediatorem. sine
quo interposito non reconciliamur
deo: credere in saluatorẽ. qui uenit
quod ꝑierat querere atq saluare. cre¬
dere in eum qui dixit. sine me nich̾
potestis facere. Qui ergo ignorans
deuusticiam qua iustificatur impiꝰ.
suam uult constituere qua conuin¬
catur supb. in hunc non potest crede.

Expanded text:
tro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et Sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est, credere in eum qui justificat impium ; credere in Mediatorem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere.
Abbreviated transcription (Latin):
test in ea uidere natiuitatis eius ter¬
nitatem: ipse illam sic audit loquen¬
tem. sicut ei dixit pater quod loquert᷑.
excitauit uos ad magnum desiderui
interioris dulcedinis sue: s crescendo
capiamus. ambulando crescͥmus. ꝓfi¬
ciendo ambuldinus: ut ꝑuenire possimꝰ

Expanded text:
test in ea videre nativitatis ejus aetertest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater, quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capiamus, ambulando crescamus, proficiendo ambulemus, ut pervenire possimus
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. non accipiamus dixit michi.
uerbo. aut egebat dei uerbis. dei uerbũ.
dixit ergo pater filio sicut dedit uitã
filio: non quod nesciebat uel non ha¬
bebat. s quod ipse filius erat. Quid
ẽ autem sicut dixit michi fusic loquor
nisi uerbum loquor: Ita ille dixit ut
uerax: ita iste loquitur ut ueritas. Ue¬
rax autem: genuit ueritatẽ. Quid ergo
iam diceret ueritatrꝰ Non eni imꝑfẽc¬
ta erat ueritas: cui uerũ aliquid add̾et᷑.
dixit ergo ueritati: quia genuit uerita¬
tẽ. Porro ipsa ueritas sic loquitꝰ ur q
nes quod intelligere non dum ualoru
ex ore carnis uerba sonuerunt et ahe
ꝑactis morulis temporum suoꝵ s ress
ipse quarum signa sunt soni. traiecte
quodãmodo in eoꝵ memoriam qui au¬
dierunt. etiam ad nos plitteras que
uisibilia signa sunt. ꝑuenerunt. on
sic loquit᷑ ueritas. intelligentib men¬
tib intus loquit᷑. Sine sono iustrut
intelligibili luce ꝑfundit. Quiergo po¬

Expanded text:
loquor: non accipiamus, dixit mihi, loquor: non accipiamus, dixit mihi, verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut nes, quod intelligere nondum valerent, ex ore carnis verba sonuerunt et abieperactis morulis temporum suorum: sed res ipsae, quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras, quae visibilia signa sunt, pervenerunt. 591 Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili voce perfundit. Qui ergo po
Abbreviated transcription (Latin):
ta genuit uitam. et quia parem genuit
non imparem uitam. ideo dictum est sic̃
pater habet uitam in semet ipso. sic de¬
dit et filio uitam habere in semet ipso.
uitam dedit quia gignendo uitam qͥd
dedit nisi eẽ uitam: Et quia eterna ẽ
ipsa natiuitas. numquam nõ fuit filis
qui est uita: numquam fuit filius sine
uita. Et sicut est natiuitas et̾ęna. sic ẽ
qui natus est uita eterna. Ita et man¬
datum non quod filius non habebat
pater dedit: s sicut dixi in sapientia
patris. quod est uerbum patris. omiã
mandata sunt patris. dicitur mautem
mandatum datum: quia non ẽ a se ip¬
so cui dicitur datum. Et hoc est dare filio
sinc quo numquã filius fuit: quod est
gignere filium qui nũꝙͣ. non fuit. Se
quitur autẽ: Et scio quia mandatum
eius. uita eterna ẽ. Si ergo uita eterna
datum patris. quid aliud dictum ẽ.
quam ego sum mandatum patrise
inde et id quod adiungit et dicit que
ego loquor sicut dixit michi pater sic

Expanded text:
ta genuit vitam. Et quia parem genuit, ta genuit vitam. Et quia parem genuit, non imparem vitam; ideo dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, quia gignendo vitam, quid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna datum Patris, quid aliud dictum est quam ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo locoꝵ inderuallo filius a patre
seꝑatur. ut sit inter illos aer mediꝰ
quo ꝑcusso uox fiat: et in aurem ue¬
niat: Absit talia de illa incorꝑea et
ineffabili substandia suspicemur filis
patris et sapientia patric. In illa sut̃
omnia mandata patris. Neq enim
nesciebat: ut eum necesse eẽt ex tẽ¬
pore habere quod anteanon habebat.
Ita enim a patre quod habet acce¬
pit. ut nascendo acceꝑit: dederit¬
q ille gignendo. Nam et uita est. et
accepit uitam. utiq nascendo: nõ
prius sine uita existendo. quia et
pater habet uitam et quod habet
est. Nec accepit tamen: quia non
ex aliquo est. Filius autem accepit
uitam. dante patre a quo est: et ipse
quod habet est. Habet enim uitam:
et uita est. Ipsum audi loquentem.
Sicut habet inquit pater uitam
in semet ipso sic dedit et filio uita
habere in semet ipso. Numquid exis¬
⁊ ͦᷤ tẽtiet nõ habenti dedit: S eo dedit qͥ
genuit uitam. quia uitam genuit: et ui¬

Expanded text:
aliquo locorum intervallo Filius a Patre aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius atris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non habenti dedit? Sed eo dedit quo genuit, qui vitam genuit, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit non loquutum ex se ipso: quia
non est ex se ipso. Iam hoc sepe dixinx
iam hoc tamquam notissimum noit
docere. s: ammonere debemus. S qͥ
misit me pater: ipse michi mandatũ
dedit quid dicam. aut quid loquar:
Non laboraremus si cumcis nos loqͥ
sciremus. cum quib suꝑiora loquti
sumus: et cum eis ipsis non omnibus
ẜ que audierunt memoria retinẽtib
Nunc uero quia fortasse aliqui. E assut̃.
qui non audierunt. eisq sunt suni-¬
les qui oblitisunt quod audierunt:
ꝓpter illos ꝑferant inoras nr̃as qui au¬
dita meminerunt: Quomodo dat man¬
datum pater unico filio. quo uerbo lo¬
quitur uerbo. cum sit ipse filius. uni¬
genitusn uerbum: Numquid ꝑ an-¬
gelum cum ꝑ ipsum creati sunt an¬
geli: Num quid ꝑ nubem que quan¬
do sonuit ad filium. non ꝓpter ipsũ
sonuit quod alicubi dicit etiam ip̃se.
s ꝓpter alios quos ita oportebat au
dire: Numquid ꝑsonum labiic.
emissum. qui non habet corpus. nec

Expanded text:
dicit non locutum ex seipso, quia dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ee suispuit me et non accipit uerba
mear hibet qui iudicet eum. Sermo
quenloquutus sum: ille iudicabit
cum si nouissimo die. Non ait qui sꝑ¬
qit me et non accipit uerba inca. ego
cun no iudico in nouissimo die: hoc
cum si dixisset. non uideo. quomodo
posset non ẽẽ contrarium illi senten¬
cie ubi ait pater non udicat quẽꝙͣ
s omne iudicium dedit filio. Cum uͦ
dixit quisꝑnit me et non accipit uer¬
ba mea. habet qui iudicet eũ. expec¬
tantib autem quisnam ille eet̃. sequ¬
tus adiuuxit. sermo quem loquutus
sum. ille iudicabit eum in nouissimo
die. satis manifestauit semet ipsum
iudicaturum in nouissimo die. Se¬
ipsum quippe loquutus est se ipsum
adnunciauit. se ipsum ianuam posu¬
it. qua ipse ad oues pastor intraret.
Alit̃ itaq iudiçabuntur qui non au¬
dierunt. aliter qui audierunt et con¬
tempserunt. Qui enim sine lege pec¬
qui autem in lege peccauerunt. ꝑle
gem iudicabuntur. Quia ego inquit
ex me ipso non sum loquutus. Ideo se

Expanded text:
et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege pecet qui in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cum quisq credit in patrem qͥ
eum misit. ꝓfecto credit in filium.
sine quo pat̾rem non eẽ cognoscit. Et
ita credit ut credat equalem. qm̃ se¬
quitur. et qui uidet me. uidet eum
qui misit me. Attẽde et cetera. Ego
lux in mundum ueni: ut omnis qui
credit in me. in tenebris non mane¬
at. dixit quodam loco discipulissuis.
Uos estis lux mundi. Non potest
cĩuitas abscondi suꝑ montem cõsti¬
tuta: neq accendunt lucernam et

Expanded text:
quoniam cum quisque credit in Patrem qui quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem constituta, neque accendunt l
Abbreviated transcription (Latin):
grece angeli latine nunciiuocantur:
ita grecẽ apłi. latine missi appellant᷑.
Numquam tamen aliquis apłorum
dicere auderet: qui credit in me nõ
credit in me. s in eum qui misit me.
Omĩno enim non diceret: qui credit
in ie. Credimus enim apło: s non trẽ¬
dimus in apłm: non enim apłs iusti¬
ficat impium: credenti autem in eiĩ
qui iustificat impium: deputatur
fides eius ad iusticiam. Posset dicere
apłs. qui recipit me. recipit eum qui
misit me. uel qui audit me. audit eũ
qui misit me. hoc enim eis ipse dis
ait. Qui uos recipit me recipit: et qui¬
ine recipit. recipit eum qui misit me:
Quia dns honoratur in seruo. et pat̃
in filio: s pater tamquã in filio: dns
tamquam in seruo filius autẽ uni¬
genitus recte dicere potuit: creditis
in deum et in me credite. et quod
nunc ait. qui credit in me non credit
in me s: in eum quimisit me. nona
se abstulit credentis fidem. s noluit
in forma serui remanere credentẽ.

Expanded text:
graece angeli, latine nuntii vocantur, graece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus in apostolum: non enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui vos recipit, me recipit, et qui recionoratur in servo, et pater in filio: sed pater tanquam in filio, dominus tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem:
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixisset qui credit in me. non cre¬
dit in me s in eum qui misit me: ne pu¬
taret᷑ sic uoluisse intelligi patrem tãꝙͣ¬
patrem multoꝵ filioꝵ ꝑ grãm regene¬
toꝵ. non unici uerbi equalis sibr: con¬
tinuo subiecit Et qui uidet me uidet
eum qui misit me. Numquid ait qui
uidet me. non uidet me. s eum qui
misit me. sicut dixerat qui credit in
me non credit in me. s in eum qui
misit me: Iuud nãq dixit. ne sicut
uidebatur crederetur tantũ modo
filius hominis: hoc autem dixit: ut
patri crederet᷑ equalis. Qui credit in
me inquit. non credit in hoc quod
uidet me. s credit in rum qui misit
me: ut cum credit in patrem quisibi
equalem genuit me. non quomodo
me uidet s sic credat in me. quomͦ
in eum qui misit me. Usq adeo enim
nichil distat inter eũ. et me. ut qui
me uidet. uideat eum. qui misit me.¬
aApłos suos certe ipse dns iħe xp̃c misit.
quod eoꝵ etiam nomen indicat. Nam sic̃

Expanded text:
cum dixisset, Qui credit in me, non crecum dixisset, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; ne putaretur sic voluisse Patrem intelligi tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostolos suos certe ipse Dominus Christus misit, quod eorum etiam nomen indicat: nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
s ne quisquã hoc credat de unigeni¬
to filio. quod de his qui dicti sunt fi¬
lii dei. scđm grãm non naturan: sic̃
ait. euanglista. dedit eis potestatẽ
filios dei fieri. unde et illud est qđ
ipse dns̃ comemoraũ in lege dictum.
ego dixi dii estis et filii excelsi omnes. ppt̾ea
dixit qui credit in me non credit in me.
ne totum quod de xp̃o creditur. scđm
hominem crederetur. Ille ergo inquit
credit in me. qui non credit in me scd̾m
id quod ũidet in me. s in eum qui me
misit ut cum credit in patrem credat
eum habere filium sibi equalem: et tc̃
uere credat in me. Nam si putauerit
eum non habere nisi filios scđm gram̃
qui sunt eius. utiq creatura non uer¬
bum. s facta ꝑ uerbum: nec habere
filium equalem sibi atq coeternum
semꝑ natum. parit̾ incomutabilẽ. et¬
ex nullo dissimilem atq imparem: nõ
credit in patrem qui eum misit. quia
non est hoc pater qui eum misit. Et iõ

Expanded text:
Sed ne quisquam hoc credat de unigeniSed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes : propterea dixit, Qui credit in me, non credit in me; ne totum quod de Christo creditur, secundum hominem crederetur. Ille ergo, inquit, credit in me, qui non credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
isuisit me. Iam dixerat quodam lo¬
cor mea doctrina non ẽ mea s eius qͥ
misit me patris. Ubi intelleximus eum
doctrinam suã dixisse uerbum patͥs
quod ẽ ipse: et hoc significasse dicen
do doctrina ĩnea nõ est mea s eius qui
ine misit. quoda se ipso ipse non eet:
s. haberet a quo eet̃: deus enim de deo:
slius patris: pater autem non est ds̃
dedeo s. deus pater filii. Nunc autẽ
quod ait. qui credit in me non credit
in me s. in eum qui misit me: quomͦ
intellecturi sumus: nisi quia homo
apparebat hominib cum lateret ds̃:
et ne putarent hoc eum eẽ. tantũ modo
quod uidebant talem ac tantum se
uolens credi qualis et quantus est
pater: qui credit in me. inquit. non
credit in me. id est in hoc quod uidet
s meum qui misit me id est in patrẽ
s qui credit in patrem: necesse ẽ ut eũ
credat eẽ patrem. Qui autem credit
eum patrem. necesse ẽ ut credat eũ
habere filium. Ac ꝑhoc qui credit in
patrem: necesse ẽ ut credat filium:

Expanded text:
i misit me. Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris quod est ipse; et hoc significasse dicendo, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset . Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem quod ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
uideos. et tanta miraculoꝵ signa ta¬
ciende. quidam crediderunt p̃desti¬
nati in uitam eternã. quos etiam
uocauit oues suas: quidam uero ñ
crediderunt. Nec poterant credere
eo quod occulto nec tamen miusto
iudicio dei. fuerant excecat. et in¬
durati: deserente illo
qui suꝑbis resistit. humilib autem
dat gram̃: eoꝵ autem qui crediderunt.
alii usq adeo confitebãtur. ut palmar̃
ramis acceptis. ueniendi occurrerent.
in eadem laudis confessione letantes
alii uero ex principib non auderent
confiteri ut de sinagoga non eicerent᷑:
quos notauit euangełista: dicens: qđ
dilexerunt głam hominum magis
quã głam dei. Coꝵ etiam qui non cre¬
diderunt alii erant postea credituri.
quos p̾uidebant ubi ait. cum exalia¬
ueritis filium hominis. tunc cognos¬
cetis quia ego sum: alii uero in eade

Expanded text:
udaeos, et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
estis. recolite: et qui non affuistis sed
adestis raudite. quomodo dicit filiꝰ
ego non iudico eum. cum dicat alio
loco. pater non iudicat quemquã.
s omne iudicium dedit filio: nisiqi
intelligendum ẽ. modo non iudico
eum. Quare modo non iudicat: At¬
tende quod sequitur. Non enim ue¬
ni inquit ut iudicem mundum: s
ut saluum faciam mundum. Nunc¬

Expanded text:
estis, recolite; et qui non adfuistis, sed estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : nisi quia intelligendum est, Modo non judico eum. Quare non judicat modo? Atquid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. d
Abbreviated transcription (Latin):
sunti s ieluecat lmen ur̃mm coran
mitib ut uideant oꝑa ur̃a bona et
glificent patrem urm̃ qui incelises
non tamen eis dixit. uos lux uenuite
in mundin ut omnis qui crediui
uos in tenebris non maneat. Nusqu
hoc legi posse confirmo. lumina ce
brabitur. Lumen aucem illud quo
illuminant᷑. a se recedẽ non potist
ĩcomutabile omĩno est: Credinus ͣ
lumini illuminato: sicut ꝓpħe sait
sum credamus quod illuminat. ses
cum illo credamus in illud iumen
a quo illuminat᷑. ut et nos ilimine¬
mur non ab illo. s cũ illo aquonle
cum aut̃ dicit ut omnis quiereait
in me in tenebris non maneat. satis
manifestat omnes se in tenebris mue
nisse. S ne in eis tenebris remaneat᷑
in quib inuenti sunt. debent credere
in lucem que uenit in mundũ quia
ꝑ illam factus est mundus. Et si quis
inquit audierit uerba mea et ñ eusto¬
dierit ea ego non iudico eũ. Memen¬
tote que uos audisse in suꝑioribus
lectionib NOUI. et qui obliti forte

Expanded text:
 luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergbrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut prophetae,s, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis mannisse; sed ne in eis tenebris remaneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia per illam factus est mundus. Et si quis inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte
Abbreviated transcription (Latin):
pater qui es. in celis. ne nos inferas in
quamlibet istarum temptationum.
s libera nos a malo. Audiamus dumn
dicentem. Rogaui ꝑte petre. ne defici¬
at fides tua. ne sic eristimemus fidẽ
nrãm eẽ in libero arbitrio: ut diuino
non egeat aduitorio. Audiamꝰ et euan¬
gelistam dicentẽ. dediteis potestatẽ filiosdi
fieri: ne omino existimemus in nr̃a
potestate non eẽ quod credimus. ue¬
rumptamen in utroq illius beneficia
cognoscamus. Nam et agende sunt.
grẽ quia data ẽ potestas: et orandũ¬
ẽ ne succumbat infirmitas. Ipsa est
fides que ꝑdilectionẽ oꝑatur. sicut
eius mensuram dominus cuiq̃tas
patitus ẽ: ut qui głatur. non in se iplo.

Expanded text:
pater qui es in coelis, ne nos inferas in pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis potestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus. Verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est, ut qui gloriatur, non in seipso,
Abbreviated transcription (Latin):
corda nrã capatia. earum rerũ quas
caꝑe modo non possumus. Quod si
nos ultimus dios ꝓficientes inuene¬
rit: ibi discemus. quod hic nõ potuim̃:
Si quis autem istam questionẽ liqu¬
dius et melius nouit. et se posse eonsi¬
dit exponere. absit ut non sine oonĩ¬
or discere quam docere: tantun nt
audeat quisquam liberum arbitrus
sic defendere. ut nobis orationem ouo
dicimus. ne nos inferas in tempratia¬
nem conetur auferre. Rursus ne quse
neget uoluntatis arbitriũ. et audelsꝰ
excusare peccatũ : S audiamus qdmũ
et p̃cipientem et opitulantem. edi
bentem quid facere debeamus. ⁊ i¬
iuuantem ut implere possimus. n¬
et quosdam nimia sue uoluntatio
fiducia extulit insuꝑbiam: et quos¬
dam nimia sue uoluntatis difiden¬
tia deiecit in negligentiã. Illi dcint.
Ut quid rogamus deum ne uncamur
temptatione quod in nrã est potestate:
Isti dicunt ut quid conamur benem
uere quod in dei ẽ potestate: Oanẽ o

Expanded text:
corda nostra capacia earum rerum, quas corda nostra capacia earum rerum, quas capere modo non possumus. Qnos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeasic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, « Ne nos inferas in tentationem, » conetur auferre. Rursus ne quisquam neget voluntatis arbitrium et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem, et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. VI. Quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut quid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o
Abbreviated transcription (Latin):
sentire michi uideor etiam modulũ
urm̃. altius est hoc increm̃tismeiset for¬
tius uirib meis: quia p̃uto et uris. Si¬
mul ergo audiamus ammonentem
scripturam atq dicentem Altiora au¬
te ne quesieris. et fortiora te ne ꝑscru¬
tatus fueris. Non quia ista negata sut̃
nobis cum deus magister dicat. nichil
ẽ occultum qđ nõ reuelabitur. s sim
quod ꝑuenimus. in eo ambulemus. sic̃
dicit apłs. non solum quod nescimus.
et scire debemus. s etiam si quid alit̃
sapiius. id quoq nobis deus reuela¬
uit ꝑuenimus autem in uiam fidei
hanc ꝑseu̾antissime teneamus: psa ꝑdu¬
cet ad cubiculum regis in quosunt
omnes thesauri sapientie et scientie¬
absconditi. Non enim dñs ipse xp̃c iħc.
suis illis magnis et p̃cipue ilłelectis dis¬
xipulis inuidebat: quando eis dicebat.
multa habeo uobis dicere. s non po¬
testisilla portare modo. Ambulandũ ẽ.
ꝓficiendum ẽ. crescendum ẽ. ut sint

Expanded text:
sentire mihi videor etiam modulum sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculomnes thesauri sapientiae absconditi. Non enim Dominus ipse Jesus Christus suis illis magnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint
Abbreviated transcription (Latin):
limam questionem. Quid ergo dici¬
mus inqͥtenũqͥd iniquitas est apud deu̾:
absit. Si ergo absit. ut sit iniquitas
apud deum. siue quando adiuuat insse¬
ricorditer facit. siue quandonon adiu¬
uat iuste facit: quia omnia non deme¬
ritate s iudicio facit. Porro si padicia
scõꝵ iusta sunt. quantomagis scifican¬
tis et iustificantis dei: Iusta ergo sunt
s occulta. Ideo cum questiones hutus¬
modi in mediũ ueneriẽ. quare alius sic.
alius aũsic. quare ille deo deserente or¬
cecetur. ille deo adiuuante illuminet᷑.
non nobis iudicium de iudicio tanti
iudicis usurpemus: s contremiscen¬
tes exclamemus cum apło. O altitudo
diuitiarum sapientie et scientie dei
quam inserutabilia sunt iudicia
eius. et inuestigabiles uie eius: Unde
sus multa. Non ergo mefrs adhanc
penetrandam altitudinẽ. ad hanc a¬
bẏssum discutiendã ad inscrutabilia
ꝑscrutanda. expectatio urẽ caritatis
inpinguat. Agnosco modulum meũ:

Expanded text:
limam quaestionem, Quid ergo dicelimam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et invesNon ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
deant et aures ut non audiant usq
inhodiernum diem: Audistis frs̃ mei
ꝓpositam questionẽ. Nempe quã ꝓfun¬
da sit cernitis. s respondemus ut pos¬
sumus. Non poterant credere: quia
hoc ysaias ꝓpħa predixit: hoc autem
ꝓpħa p̃dixit. quia deus hoc futurum
eẽ p̃sciuit. Quare autem non poterant
si ame queratur: cito respondeo quia
nolebant. Malam quippe eoꝵ uolun¬
tiauit ille cui abscondi futura non pos¬
sunt. S aliam causam inquit dicit
ꝓpħa: non uoluntatis illoꝵ. Quam
causam dicit ꝓpħa: Quia dedit illis
deus. spm̃ compuntionis. oculos ut
non uideant. et aures ut non audi¬
ant. et excecauit oculos eorum et in¬
durauit eoꝵ cor Etiam hoc eoꝵ uo¬
luntatem meruisse respondeo. Sic
enim excecat sic obdurat deus deserẽ¬
do et non adiuuando: quod oculto iu¬
dicio facere potest. iniquo non potest.
hoc omĩno pietas religiosoꝵ. inconcus¬
sum debet inuiolatum q seruare: sic̃
apłs ait. cũ eand̾ ipsam tractaret difficil¬

Expanded text:
 et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorum volun praenuntiavit ille cui abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Quia dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare; sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficil
Abbreviated transcription (Latin):
bra enis. S sieraltatus inquit fuero
a terra: hoc ẽ cum exaltatus fuero. Nõ
enim dubitat futurum eẽ quod uene
implere. hoc refertur ad illud quod si¬
ꝑius ait. si autem mortuũ fuerit graniꝰ
multum fructum affert. Nam exaltado¬
nem suam quid aliud dixit quam in
cruce passionem: Quod ipse euangłista
nõtacuit:. Subiunxit enim atqait:
hoc autem dicebat. significans qua

Expanded text:
bra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero bra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significan