comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co. Non tardes conu̾tiad dm̃: et ne differas
dedie indiem: subito enim uenit ira illiꝰ:¬
peccare iam ñ debere: In epla pau¬
li adromanos: faciamus mala dum ue-¬
munt bona: quoꝵ dampnatio iusta est:¬

Expanded text:
co: Non tardes conuerti ad dominum et ne differas de die in diem: subito enim uenit ira illiPECCARE JAM NON DEBERE. In Epistola Pauli ad Romanos: Faciamus mala dum veniunt bona, quorum condemnatio justa est
Abbreviated transcription (Latin):
adp̃ssuras et ꝑsecutiones quas patim᷑
et ꝑ sequutiones quod adu̾sum nos excita¬
ret ũit ex hoc qͦd hȩc frant manifesta sit fides
diuinȩ pollicitationis. in mercedib ⁊ pre¬
miis post modum secuturis: nec nouum
quid accidit xp̃ianis qͣndo abinitio mun¬
ti ab inustis:
.xII.

Expanded text:
ad pressuras et persecutiones quas patimuret quod persecutiones aduersum nos excitaret, ut ex hoc ipso quod haec fiant manifesta sit fides diuinae pollicitationis in mercedibus et praemiis postmodum secuturis, nec nouum quid accidat christians, quando ab initio munti ab iniustis. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut laboremus: nec dei
opem in omnib sentiamus. Apud
oseȩ. Audite sermonẽ domini filii
isrł: quia iudicium ẽ dño adu̾sus
in colas t̾rȩ: quod neq miscđia. neq
ueritas. neq agnitio dĩ sit suꝑ t̾ram.
Execͣtio. & m̃datium. & cedes: ⁊ furcũ.
et adultium. diffusum ẽ suꝑ t̾ram:
sanguinem sanguini suꝑmiscent. Iccirco
t̃ra lugebit cum uniuersis incolis suis:
cum bestus agriz cum serpentib terrȩ:
cum uoluẽb cęli: & deficient pisces ma-¬
ris: ut nemo iudicet. nemo reuincat:
ñ ualet manus dñi ut saluos faciat:
inpeccatis. Labia autem ur̃a loquuta
sunt facinus: et lingua ur̃a inusti¬
tiam meditat᷑: nem o loquitur uera :.
neq ẽ iudicium uerum. fidunt in-
uanis et loquunt᷑ inana: qui partu¬
riunt dolorem. & pariunt facinus:¬
Item apud sophoniam. Defectione
deficiat a facie t̾rȩ: dicit dominus. de¬
ficiat homo et pecudes. D eficiant uo¬
lucres cȩli et pisces maris: & auferã
iniquos a facie t̾re:¬

Expanded text:
FIERI UT LABOREMUS, NEC DEI OPEM IN OMNIBUS SENTIAMUS. Apud Osee: Audite sermonem Domini, filii Israel, quia judicium est Domino adversus incolas terrae, quod neque misericordia, neque ueritas neque agnitio Dei sit super terram: execratio et mendacium et caedes et furtum et adulterium diffusum est super terram, sanguinem sanguini supermiscent. idcirco terra lugebit cum uniuersis incolis suis, cum bestiis agri, cum serpentibus terrae, cum uolucribus caeli, et deficient pisces maris, ut nemo iudicet, nemo reuincat. non ualet manus domini, ut saluos faciat? tri in peccatis: labia autem uestra locuta sunt iniquitatem, et lingua uestra iniustitiam meditatur. nemo loquitur iustitiam, nec est iudicium uerum: confidunt in uanis et loquuntur inania, quia parturiunt dolum et pariunt Item apud Sophoniam: Defectione deficiat a facie terrae, dicit Dominus. deficiat homo et pecudes, deficiant uolucres caeli et pisces maris, et auferam iniquos a facie te
Abbreviated transcription (Latin):
quo muiꝰ ueritas preualeat & uincat.
Nam consuetudo sine ueritate: uetus¬
tas erroris est. Propt̃ quod relicto errore
sequam ueritatẽ: scientes quia apud
esdrã ueritas uincit: sicut scͥptũ ẽ. We¬
ritas manet et in ualescit inȩt̃num: &
uiuit & obtinet in scla scłoꝵ: nec ẽ apd̃

Expanded text:
quominus veritas praevaleat et vincat. quominus veritas praevaleat et vincat. Nam consuetudo sine veritate vetustas erroris est. Propter quod, relicto errore, sequamur veritatem, scientes quia et apud Esdram veritas vincit, sicut scriptum est: Veritas manet et invalescit in aeternum et vivit et obtinet in saecula saeculorum. Nec est apud
Abbreviated transcription (Latin):
eugłii: dispositionẽ xp̃i: maiestatẽ dĩ:
diuinȩ militiȩ sacram̃ta soluant᷑: ca¬
stroꝵ cȩlestiũ signa cyndant᷑: & succũ¬
talitas morti: caritas odio: ueritas m᷑
crebriꝰ atq lib̾iꝰ ex crescunt: ut serpen¬
tinis criminibꝰ pullulantes. aduersu
ȩccłam dĩ maioribꝰ uiribꝰ uenenoꝵ suoꝵ
uirus exꝓmant: dũ illis ad uocatiõe
quorũdã et auctoritas p̾stat᷑. & firmi¬
tas: dum baptisma eoꝵ defendit᷑: duͦ
fides et ueritas ꝓditur: dũ id qd contͣ
eccłam foris gerit᷑: intus in ipsa eccl̃a
uendicat᷑. Quod si est apud nos frater
dilectissime diͣtimor. si tenor p̃ualet
bus nr̃is uerba. xpͣi dicentis. putas cũ
uenerit filiꝰ hominis inueniet fidem
int̾ra: quasi fideles dĩ milites qui dõ
fide & religione sincera militamꝰ. com¬
missa nob̃ diuinitꝰ castra fideli uirtu¬
te seruemꝰ: nec consuetudo quȩ apud
quosdã obrepserat impedire debet.

Expanded text:
euangelii, dispositionem Christi, maiestatem Dei, euangelii, dispositionem Christi, maiestatem Dei, diuinae militiae sacramenta soluantur, castrorum caelestium signa dedantur, succumtalitas morti, caritas odio, ueritas mencrebrius adque uberius excrescunt, ut serpentinis crinibus pullulantes aduersus ecclesiam Dei maioribus uiribus uenenorum suorum uirus expromunt, dum illis aduocatione quorundam et auctoritas praestatur et firmitas, dum baptisma eorum defenditur, dum fides, dum ueritas proditur, dum id quod contra ecclesiam foris geritur intus in ipsa ecclesia uindicatur. Quod si est apud nos, frater dilectissime, Dei timor, si tenor praeualet bus nostris uerba Domini dicentis putas cum uenerit filius hominis, inueniet fidem in terra: qua fideles Dei milites qui Deo fide et religione sincera militamus commissa nobis diuinitus castra fideli uirtute seruemus. nec consuetudo quae apud quosdam obrepserat impe
Abbreviated transcription (Latin):
referenti blasphemantiũ baptismata.
cũ dñs cõminet᷑ & dicat: Et nunc pre¬
ceptũ hoc ad uos est o sacerdotes. Si non
audieritis & ñ posueritis in corde uͬro
ut detis honorẽ nomini meo diẽ dñs
honorẽ dõ: qui martionis baptismo cõ¬
municat: Dat honorẽ deo: qui apud
eos qui in dm̃ blasphemant. remissionẽ
peccatoꝵ dari iudicat: Dat honorẽ dõ :¬
qui foris de adultera et fornicaria na
tos. filios dĩ asseuerat: Dat honorẽ dõ÷
qui unitatẽ & ueritatẽ de diuina lege
uenientẽ non tenens. hereses contͣ eccł̃a
uendicat: Dat honorẽ deo: qui hereti¬
corum amicos. et inimicos xpĩanorũ. sa¬
cerdotes dĩ. ueritatẽ xp̃i et ȩcclȩ unitatẽ
tuentes. abstinendos putat: Si sic ho¬
nor dõ datur: si sic acultorib. & a sacer¬
dotib eius timor dĩ & disciplina serua¬
tur: abiciamꝰ arma÷ manus incaptiui¬
tatẽ demꝰ tradamꝰ diabolo ordinationẽ

Expanded text:
referenti blasphemantium baptismata, referenti blasphemantium baptismata, cum Dominus comminetur et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos est, o sacerdotes, si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro ut detis honorem nomini meo, dicit Domhonorem Deo qui Marcionis baptismo comunicat? dat honorem Deo qui apud eos qui in Deum blasphemant remissionem peccatorum dari iudicat? dat honorem Deo qui foris de adultera et fornicaria nasci Dei filios adseuerat? dat honorem Deo qui unitatem et ueritatem de diuina lege uenientem non tenens haereses contra ecclesiam uindicat? dat honorem Deo qui haereticorum amicus et inimicus christianorum sacerdotes Dei ueritatem Christi et ecclesiae unitatem tuentes abstinendos putat? si sic honor Deo datur, si sic a cultoribus eius et sacerdotibus timor Dei et disciplina seruatur: abiciamus arma, manus demus in captiuitatem, tradamus diabolo ordinationem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm iam natꝰ accipiat: sicut in pri¬
mo homine adam factũ est. Ante eum
ciem eius flatum uite. Nec eñi potest ac¬
cipi sp̃c: nisi priꝰ fuerit qui accipiat. Cũ
autem natiuitas xp̃ianoꝵ in baptismo
sit baptismi autẽ generatio & scĩficatio
apud solam sponsã xp̃i sit quȩ parere
spũalit᷑ et generare dõ filios possit:ubi
exaqua & spͣu natus ẽ qui filiꝰ eccłȩ ñ ẽ:
Ut habere quis possit patrẽ dm̃: ante ha¬
beat eccl̃am matrẽ: Cum uͦ nulla omni-¬
no heresis. sed neq aliquod scisma ha¬
bere salutaris lauacri scĩficationẽ foris
possit: intantũ. Stephani fr̃is obstina¬
tio dura ꝓrupit: ut etiã de martionis
baptismo. item ualentini. & appelletis.
& cȩteroꝵ blasphemantiũ in dm̃ patrem.
concedat filios dĩ nasci: & illic in nomi¬
ne iħu xp̃i dicat remissionẽ peccatorũ
stare sacerdoti dĩ ratio in die iudicii
possit. asserenti & ꝓbanti & in acceptũ

Expanded text:
spiritum iam natus accipiat, sicut in prispiritum iam natus accipiat, sicut in primciem ejus flatum vitae. Nec enim potest accipi Spiritus, nisi prius fuerit qui accipiat. Cum autem nativitas Christianorum in baptismo sit, Baptismi autem generatio et sanctificatio apud solam sponsam Christi sit, quae parere spiritaliter et generare filios Deo possit, ubi et ex qua et cui natus est qui filius Ecclesiae non est, ut habere quis possit Deum patrem ante Ecclesiam matrem? Cum vero nulla omnino haeresis, sed neque aliquod schisma habere salutaris baptismi sanctificationem foris possit, cur in tantum Stephani fratris nostri obstinatio dura prorupit ut etiam de Marcionis baptismo, item Valentini et Apelletis, et caeterorum blasphemantium in Deum Patrem contendat filios Deo nasci, et illic in nomine Jesu Christi dicat remissionem peccatorum stare sacerdoti Dei ratio in die judicii possit asserenti et probanti et in acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sine spũ non potest. Quale est autẽ asse¬
rere & contendere quod eẽ possint filii
dĩ: qui non possunt in eccła nasci: Bap¬
tisma eñi eẽ in quo homo uetꝰ moritur.
et nouus nascit᷑: manifestat & ꝓbat
beatus apłs dicens. Saluauit nos ꝑ la¬
uachrũ regenerationis. Si autẽ in laua¬
cro id ẽ in baptismo est regeneratio: qͦmͦ
eñĩ sola. quȩ xp̃o comuncta & ad unata
spũalit᷑ filios generat: eodẽ apło rur-¬
sus dicente. Xp̾e dilexit ȩccl̃am: & seip¬
sum tradidit ꝓea ut eam scificaret: pur¬
gans eã lauacro aquȩ. Si gͦ hȩc ẽ dilecta
& sponsa quȩ sola a xp̃o scĩficat᷑. et la¬
uacro eiꝰ sola purgatur: manifestũ ẽ
heresim quȩ sponsa xp̃i non sit. nec
purgari. nec scĩficari lauacro eiꝰ possit:
filios dõ generare non posse. Porro autẽ
ñ ꝑmanꝰ impositionẽ quis nascit᷑ qndo
accipit sp̃m scm̃. sed in baptismo: ut

Expanded text:
esse sine spiritu non potest. Quale est autem adseesse sine spiritu non potest. Quale est autem adserere et contendere quod esse possint filii Dei qui non sint in ecclesia nati? baptisma enim esse in quo homo uetus moritur et nouus nascitur manifestat et probat beatus apostolus dicens: seruauit nos per lauacrum regenerationis. si autem in lauacro id est in baptismo est regeneratio, quomoenim sola quae Christo coniuncta et adunata spiritaliter filios generat eodem apostolo rursus dicente: Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea ut eam sanctificaret, purgans eam lauacro aquae. si igitur haec est dilecta et sponsa quae sola a Christo sanctificatur et lauacro eius sola purgatur, manifestum est haeresim, quae sponsa Christi non sit nec purgari nec sanctificari lauacro eius possit, filios Deo generare non posse. Porro autem non per manus inpositionem quia nascitur quando accipit spiritum sanctum, sed in baptismo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
let in manꝰ impositione. quã ualuisse
contendunt in baptismi sc̃ificatione:
Nam si potest quis extra ȩccl̃am natuᷤ
templũ dĩ fieri: cur non possit suꝑtem
inbaptismo expositis scificatꝰ ẽ. & in
nouũ hominẽ spũalit reformatꝰ. ad ac¬
cipiendũ sp̃m scm̃ idoneus factꝰ ẽ. qͣndo
apłs dicit. quotqͦt in xp̃o baptirati estiᷤ.
xp̃m induistis: qui potest apud hereti¬
cos baptiratꝰ xp̃m induere: multoma¬
pere. Cȩterũ maior erit mutente qͥ mis¬
sus est ut incipiat foris baptiratus
xp̃m quidẽ induisse. sed sp̃m scm̃ non
potuisse ꝑcipe: quasi possit aut sine sp̃u
sccda. sp̃ualis sit. qua in xp̃o ꝑ lauachrũ
regenerationis nascim᷑: dicant qd̃ pos¬
sit quis apud hereticos spũalit᷑ nasci:
ubi sp̃m negantes sunt: Peccata enm
purgare. & homines scĩficare aqua so
lic. ubi baptisma eẽ dicunt: aut nec ba-¬
ptisma est ubi sp̃c non ẽ: quia baptisma

Expanded text:
let in manus inpositione quam ualuisse let in manus inpositione quam ualuisse conNam si potest quis extra Ecclesiam natus, templum Dei fieri, cur non possit super tin baptismo expositis sanctificatus est et in novum hominem spiritaliter reformatus, ad accipiendum Spiritum sanctum idoneus factus est, quando Apostolus dicat: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis , qui potest apud haereticos baptizatus Christum induere, multo mapere. Caeterum major erit mittente qui missus est, ut incipiat foris baptizatus Christum quidem induisse, sed Spiritum sanctum non potuisse percipere; quasi possit aut sine Spirisecunda spiritalis sit, qua in Christo per lavacrum regenerationis nascimur, dicant quod possit quis apud haereticos spiritaliter nasci, ubi Spiritum negant esse. Peccata enim purgare et hominem sanctificare aqua sollic ubi baptisma eptisma est ubi spiritus non est, quia baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ addidit & adiecit: cum ipsi heretiei
ꝓpriȩ alterutrũ ad seuenientes ñ bap¬
tirent. sed cõmunicent tantũ. Adhoc eñi
maloꝵ de uoluta est eccła dĩ. & sponsa .xͥ.
ut hereticoꝵ exempla sectet᷑: ut ad cele¬
branda sacramenta cȩlestia disciplinã lux
de tenebris mutuetur: & id faciant xp̃i¬
ani quod antixp̃i faciunt: Quȩ uͦ ẽ ani¬
ni cecitas. quȩ prauitas. fidei unitatẽ
co apud hereticos ȩccła ñ est. quia una ẽ
& diuidi ñ potest: & si idõ illic sp̃c sẽs ñ¬
est. quia unꝰ est. & ẽẽ apud ꝓphanos et
extraneos ñ potest: non potest utiq &
baptisma quod in eadẽ unitate consi¬
spũ potest Aut si effectũ baptismi ma¬
iestati nominis tribuunt. ut qui in no¬
mine iħu xp̃i ubicũq est quomͦ cũq
baptirant᷑ innouati & scĩficati iudicen
tirato imponit᷑ ad accipiendũ sp̃m scm̃:
cur non eadẽ maiestas nominis pͣua¬

Expanded text:
suae addidit et adjecit: cum ipsi haeretici suae addidit et adjecit: cum ipsi haeretici proprie alterutrum ad se uenientes non baptizent, sed communicent tantum.2 ad hoc enim malorum deuoluta est ecclesia Dei et sponsa Christi, ut haereticorum exempla sectetur, ut ad celebranda sacramenta caelestia disciplinam lux de tenebris mutuetur et id faciant christiani quod antichristi faciunt. quae uero est animi caecitas, quae prauitas, fidei unitatem co apud haereticos ecclesia non est, quia una est et diuidi non potest, et si ideo illic sanctus est, quia unus est, et esse apud profanos et extraneos non potest, utique et baptisma, quod in eadem unitate consiu potest. Aut si effectum baptismi maiestati nominis tribuunt, nt qui in nomine Iesu Christi ubicumque et quomodocumque baptizantur innouati et sanctificati iudicenttizato inponitur ad accipiendum spiritum sanctum, cur non eadem eiusdem maiestas nominis praeua
Abbreviated transcription (Latin):
postiodũ plures ac peiores extitisse: &
si retro nusquã omnino preceptũ ẽ neq
conscͥptũ. ut heretico manus tantũ in
penitentia imponat᷑ & sic ei cõmunicet᷑:
cessum est: quȩ ista obstinatio. quȩ pre¬
sumptio. humanã traditionẽ diuinȩ
dispositioni ante ponere: nec animad¬
uertere in dignari et irasci dm̃. quoci
ens diuina p̾cepta soluit & p̃terit hu¬
mana traditio: sicut pysaiam ꝓpħam
clamat & dicit: Popłs iste labiis hono
& doctrinas hominũ docentes. Itẽ dñs
in eugłio increpans similit̾ & obuirgais
ponit & dicit. Reiecistis mandatũ dĩ: ut
traditionẽ urãm statuatis. Huiꝰ p̃cepti
memor apłs paulus: cõmonet ipse qͦq
& instruit dicens. Siquis alit̃ docet et
sciens: discede ab huiꝰmodi. Preclara pla¬
ne ac legitima traditio stephano nr̃o pa¬
tre docente ꝓponit᷑: quȩ auctoritatẽ nob̃
idoneã prebeat. Nam in eodẽ loco ȩpłȩ

Expanded text:
postmodum plures ac peiores extitisse et postmodum plures ac peiores extitisse et si retro nusquam omnino praeceptum est neque conscriptum, ut haeretico manus tantum in paenitentiam inponatur et sic ei communicetur, et sicessum est, quae ista obstinatio est quaeue praesumptio humanam traditionem diuinae dispositioni anteponere nec animaduertees divina praecepta solvit et praeterit humana traditio, sicut per Esaiam prophetam clamat et dicit: Populus iste labiis honoret doctrinas hominum docentes . Item Dominus in Evangelio increpans similiter et objurgans ponit et dicit: Rejicitis mandatum Dei ut traditionem vestram statuatis . Cujus praecepti memo, beatus Apostolus commonet ipse quoque et instruit dicens: Si quis aliter docet, etsciens, discede ab hujusmodi . IV. Praeclara sane et legitima traditio, Stephano fratre nostro docente, proponitur, quae auctoritatem nobis idoneam praebeat. Nam in eodem loco epistolae
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur in penitentiã: obseruet᷑ hȩc di¬
uina & sc̃ã traditio: Si uero ubiq here¬
tici nichil aliud quã ad u̾sarii & antixp̃i
nominant᷑: si uitandi & ꝑu̾si & asemet
ipsis dampnati ꝓnunciant᷑: quale est.
ut uideant᷑ dampnati a nob̃ ñ eẽ. quos
constet apłica contestatione a semet ipsis
dampnatos ẽẽ: ut nemo infamare apłos
debeat. quasi illi hereticorũ baptismata
ꝓbauerint. aut eis sine ȩcclȩ baptismo cõ¬
municauerint: qñdo talia de heretieis
pestes. acriores ꝓprupissent: necdũ quo¬
q marcion ponticus de ponto emersis¬
set. cuiꝰ magister cerdon subygino ep̃o
qui in urbe nonꝰ fuit roma uenit. quẽ
marcion sequutꝰ additis ad crimen au¬
gnentis. in pudentiꝰ cȩteris & ab ruptiꝰ
in dm̃ patrẽ creatorẽ blasphemare insti¬
tuit: & hereticũ furorẽ sacrilegis armis
contra eccł̃am rebellantẽ sceleratius et
grauiꝰ armauite Quod si hereses constat

Expanded text:
ponatur in paenitentiam, obseruetur diponatur in paenitentiam, obseruetur diuina haec et sancta traditio. si uero ubique haeretici nihil aliud quam aduersarii et antichristi nominantur, si uitandi et peruersi et a semet ipsis damnati pronuntiantur., quale est ut uideantur damnandi a nobis non esse quos constet apostolica contestatione a semet ipsis damnatos esse? ut nemo infamare apostolos debeat, quasi illi haereticorum baptismata probauerint aut eis sine ecclesiae baptismo communicauerint, quando talia de haereticispestes acriores prorupissent, necdum quoque Marcion Ponticus de Ponto emersisset, cuius magister Cerdon sub Hygino episcopo qui in urbe nonus fuit Romam uenit: quem Marcion secutus additis ad crimen augmentis inpudentius ceteris et abruptius in Deum patrem creatorem blasphemare instituit et haereticum furorem sacrilegis armis contra ecclesiam rebellantem sceleratius et grauius armauit. Quod si haereses constat
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo cõmunicans. uniu̾soꝵ delicta
in sinũ suũ coaceruata concessit: & prece¬
pit nichil aliud in nouari nͥ qͦd traditũ
est: quasi innouet. qͥ unitatẽ tenens unũ
baptisma uni ȩcclȩ uendicat: & non ille
utiq qui unitatis oblitus. mendacia &
contagia ꝓphanȩ tinctionis usurpat.
Nicħ in nouet᷑ inquit nͥ quod traditũ ẽ
Unde est ista traditio. utrũ ne de dñica
et euangłica doctrina uel auctoritate des¬
cendens: an de apłoꝵ mandatis atq epłis
ueniens : Ea enim scienda eẽ quȩ scͥpta
sunt testatur & p̃monet: ad ihii naue dic̃s:
Non recedet liber legis huiꝰ ex ore tuo: et
meditab̾is in eo die et nocte: ut obserueᷤ
facere omĩa quȩ scͥpta sunt in eo Itẽ dñs
apłos suos mittens mandat baptirare
gentes: & docere ut obseruent omĩa que¬
cunq ille precepit. Si ergo aut in eugł̃io
tinetur: ut a quacũq heresi uenientes
non baptirent᷑. sed tantum manꝰ illis im¬

Expanded text:
baptismo communicans uniuersorum delicta baptismo communicans uniuersorum delicta in sinum suum coaceruata congessit. et praecepit nihil aliud innouari nisi quod traditum est, quasi is innouet qui unitatem tenens unum baptisma uni ecclesiae uindicat, et non ille utique qui unitatis oblitus mendacia et contagia profanae tinctionis usurpat nihil innouetur, inquit, nisi quod traditum est. unde est ista traditio? utrumne de dominica et euangelica auctoritate descendens an de apostolorum mandatis adque epistulis ueniens? ea enim facienda esse quae scripta sint Deus testatur et praemonet ad Iesum Naue dicens: nonrecedet liber legis huius ex ore tuo, et meditaberis in eo die et nocte, ut obserues facere omnia quae scripta sunt in eo. item Dominus apostolus suos mittens mandat baptizari gentes et doceri at obseruent omnia quaecumque ille praecepit. si ergo aut in euangelitinetur ut a quacumque haeresi uenientes non baptizentur, sed tantum manus illis in
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. Pompeio fr̃i salutẽ:
Quamquã plene ea quȩ de he¬
reticis baptirandis dicenda sunt. cõplexi
sumus in epłis quarũ ad te exempla
siderasti innoticiã tuã ꝑferri. quid mͥ
ad litteras nr̃as Stephanus frat̾ nr̃ rescͥp¬
serit: misi tibi rescͥpti eiꝰ exempla: quo
reticoꝵ causam contra xp̃ianos & contͣ
ȩccłam dĩ asserere conatur: Nam inter
cȩtera uł suꝑba. uel ad rem ñ ꝑtinentia
uel sibi ipsi contraria. quȩ imꝑite atq
inꝓuide scripsit: etiã illud adiunxit.
ut diceret. Siqui sunt gͦ aquacũq he¬
resi uenientes ad nos. nichil in nouet᷑.
nisi quod traditũ est: ut manus illis
imponat᷑ in penitentiã: cũ ipsi hereti¬
ci ꝓpͥe alterutrũ ad se uenientes non
baptitent: s cõmunicent tantũ. Aqua¬
cunq heresi uenientẽ baptitari in eccl̃a
uetuit idest omniũ hereticoꝵ baptisma¬
ta iusta & legitima eẽ iudicauit: & cum
singulȩ hereses singula baptismata. &
diu̾sa ꝑ eccata habeant: hic cũ omnium

Expanded text:
yprianus Pompeio fratri salutem. Quamquam plene ea quae de haereticis baptizandis dicenda sunt complexi sumus in epistolis quarum ad te exempla siderasti in notitiam tuam perferri quid mihi ad litteras nostras Stephanus frater noster rescripserit, misi tibi rescripti ejus exemplum: quo reticorum causam contra Christianos et contra Ecclesiam Dei asserere conatur. Nam inter caetera vel superba, vel ad rem non pertinentia, vel sibi ipsi contraria, quae imperite atque improvide scripsit, etiam illud adjunxit ut diceret: Si quis ergo a quacumque haeresi venerit ad vos, nihil innovetur nisi quod traditum est, ut manus illi imponatur in poenitentiam, cum ipsi haeretici proprie alterutrum ad se venientes non baptizent, sed communicent tantum. A quacumque haeresi uenientem baptizari in ecclesia uetuit, id est omnium haereticorum baptismata iusta esse et legitima iudicauit. et cum singulae haereses singula baptianata et diuersa peccata habeant, hic cum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
apłicã traditionẽ reu̾tanur: & inde sur¬
gat actus nr̃i ratio: unde ordo & origo
surrerit. Traditum est enĩ nob qͦd fit
eccła constitutũ. Aqua unitate quisq¬
discesserit. cũ hereticis necesse est inue¬
niatur: quos dũ contra ȩccłam uendi¬
cat. sacram̃tũ diuinȩ traditionis impu¬
gnat. Huiꝰ unitatis sacram̃tũ exp̃ssũ
uidemꝰ etiam incantico canticoꝵ ex ꝑ

Expanded text:
apostolicam traditionem reuertamur et inde surapostolicam traditionem reuertamur et inde surgat actus nostri ratio unde et ordo et origo surrexit. Traditum est enim nobis quod sit eccdicesserit, cum haereticis necesse est inveniatur; quos dum contra Ecclesiam vindicat, sacramentum divinae traditionis impugnat. Cujus Unitatis sacramentum expressum videmus etiam in Cantico ca
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Nam si ad diuinȩ traditionis caput
& originẽ reu̾tam᷑: cessat error huma¬
nus: & sacram̃toꝵ cęlestiũ ratione
ꝑspecta. quicqͥd sub caligine & nube
tenebrarũ obscurũ latebat. in lucem
ueritatis aꝑitur: ut si canalis aqͣm
ducens qui copiose priꝰ & largit᷑. ꝓflue¬
bat fubito deficiat: nonne ad fontem
ꝑgitur ut illic defectionis ratio noscat᷑:
utrũ ne arescentib uenis in capite unda
siccauerit: an uero integra inde & plena
ꝓcurrens. in medio itinere destiterit:
ut si uicio int̾rupti aut bibuli canaliᷤ
effectũ. quo minꝰ aqua continua ꝑseue¬
rant̾ ac iugiter flueret: refecto & confir¬
mato canali. adusũ & potũ ciuitatis
aqua collecta. eadẽ ub̃tate atq integri¬
tate rep̾sentet᷑ qua de fonte ꝓficiscitur:
Quod & nunc facere oportet dĩ sacerdo¬
tes pͣcepta diuina seruantes: ut sun a¬
liquo nutauerit & uacillauerit ueri¬
tas. ad originẽ dñicã & ad eugł̃icã atq

Expanded text:
tem. nam si ad diuinae traditionis caput tem. nam si ad diuinae traditionis caput et originem reuertamur, cessat error humanus et sacramentorum caelestium ratione perspecta quidquid sub caligine ac nube tenebrarum obscurum latebat in lucem ueritatis aperitur: ut si canalis aquam ducens qui copiose prius et largiter profluebat subito deficiat, nonne ad fontem pergitur, ut illic defectionis ratio noscatur, utrumne arescentibus uenis in capite unda siccauerit an uero integra inde et plena procurrens in medio itinere destiterit, ut si uitio interrupti aut bibuli canalis effectum est quo minus aqua continua perseueranter ac iugiter flueret, refecto et confirmato canali ad usum adque ad potum ciuitatis aqua collecta eadem ubertate adque integritate repraesentetur qua de fonte proficiscitur P quod et nunc facere oportet Dei sacerdotes praecepta diuina seruantes, ut si in aliquo nutauerit et uacillauerit ueritas, et ad originem dominicam et ad euangelicam adque
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iniquũ: & fortitudo & regnũ & ma¬
iestas. & potestas omniũ scłoꝵ: benedic¬
tus ds̃ ueritatis. Quã ueritatẽ nob̾ xp̃e
ostendens: in euangłio suo dicit. Ego
mus inueritate. & ueritas in nob̃ ma¬
net: quȩ sunt uera teneamꝰ: Fĩt autẽ
studio p̾sũptionis & contumaciȩ. ut
quis magis sua praua & falsa defen¬
dat. quã alteriꝰ uera & recta consen¬
tiat: Cui rei ꝓspiciens beatꝰ apłs paulꝰ
adtimotheũ scͥbit & monet ⁊ ep̃m non
litigiosum. nec contentiosũ: sed mitẽ
& docibilẽ eẽ debere: Docibilis autẽ
ille ẽ: qui est ad discendi patientiã
lenis et mitis. O portet enĩ ep̃os ñ tan¬
tum docere. sed & discere: quia & ille
meliꝰ docet qͥ cotidie crescit. & proficit
docendo meliora. Quod ipsũ quoq
idem apls paulus docet: p̃monens
ut si alii sedenti meliꝰ reuelatũ fuerit.
prior taceat: In compendio ẽ autẽ apd̃
religiosas & simplices mentes. errorẽ
deponere: & inuenire eruere uerita¬

Expanded text:
regnum et maiestas et potestas omnium saeculorum. benedictus Deus ueritatis. quam ueritatem nobis Christus ostendens in euangelio suo dicit: ego mus in ueritate et ueritas in nobis manet, ea quae sunt uera teneamus. Fit autem studio praesumptionis et contumaciae ut quis magis sua praua et falsa defendat quam ad alterius recta et uera consentiat. cui rei prospiciens beatus apostolus Paulus ad Timotheum scribit et monet episcopum non litigiosum nec contentiosum, sed mitem et docibilem esse debere. docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora. quod ipsum quoque idem apostolus Paulus docet et praemonet, ut si alii sedenti melius reuelatum fuerit prior taceat. in conpendio est autem apud religiosas et simplices mentes et errorem deponere et inuenire adque eruere uerita
Abbreviated transcription (Latin):
Si eccła eiꝰ ortus conclusus est & fons sig¬
natus: quomͦ in eodẽ orto intrare aut
bibere de fonte eiꝰ potest: qui in ȩccła ñ
est: Item petrus ipse quoq demonstñs
ci idest octo animȩ hominũ saluȩ factȩ
sunt ꝑarcham: quod & uos similiter
saluos faciet baptisma. Quod breui et
spũali compendio. unitatis sacram̃tũ
manifestat: Nam ut in illo mundi bap¬
tismo quo iniquitas antiqua purga¬
ta est. qui inarcha noe. ñ fuit. non potuit
ꝑ aquaᷤ saluus fieri: ita nec nunc potest
ꝑbaptismũ saluatꝰ uideri. qui baptiratꝰ
in eccła ñ est: quȩ ad archȩ uniꝰ sacram̃¬
tum dnĩca unitate fundata ẽ. Obseruat᷑
ta & ꝑspecta ueritate: ut om̃is qui ex qͥ¬
et legitimo baptismo baptirent᷑: excep¬
tis his qui baptirati in ȩccła priꝰ fuerant:
& sic ad hereticos transierant. Hos enim
oportet cum redeunt acta penitentia
ꝑmanꝰ impositionẽ solam recipi: & in
ouile unde errauerant apastore restitui.

Expanded text:
sia ejus hortus conclusus est et fons signatus, quomodo in eumdem hortum introire aut bibere de fonte ejus potest qui in Ecclesia non est? Item Petrus ipse quoque demonstraus ci, id est, octo animae hominum salvae factae sunt per aquam, quod et vos similiter salvos faciet baptisma . Quam brevi et spiritali compendio unitatis sacramentum manifestavit? Nam ut in illo mundi baptismo, quo iniquitas antiqua purgata est, qui in arca Noe non fuit non potuit per aquam salvatus fieri, ita nec nunc potest per baptismum salvatus videri qui baptizatus in Ecclesia non est, quae ad arcae unius sacramentum dominica unitate fundata est. XII. Observatur ta et perspecta veritate, ut omnes qui ex quet legitimo baptismo baptizentur, exceptis his qui baptizati in ecclesia prius fuerant et sic ad haereticos transierant. hos enim oportet cum redeunt acta paenitentia per manus inpositionem solam recipi et in ouile unde errauerant a pastore restitui.
Abbreviated transcription (Latin):
ri pot̾ sequamur omnes: huius sa-¬
cͤmento et signo censeamur: hic no¬
b uiam uitȩ aꝑit. hic ad paradisum
reduces facit. hicad celorum regna
ꝑducit. Cum ipso semꝑ ui ue ptꝰ facti
ꝑ ipsum filii dr̃ cum ipso exultabimuꝰ
semꝑ. Ipsius cruore reꝑati erimus xp̃ia¬
ni cum xp̃o simulgłosi dedeo patre be¬
ati: de ꝑpetua uoluntate letantes
semꝑ inconspectu dĩ et agentes dõ
gr̃as semꝑ: neq enim pot̾it nisi letus
ẽẽ semꝑ et gratus: qui cum mortifu¬
isset obnoxius: factus ẽ immortali¬
tate securus:¬

Expanded text:
ri potest sequamur omnes, huius sacri potest sequamur omnes, huius sacramento et signo censeamur. hic nobis uiam uitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad caelorum regna perducit. cum ipso semper uiuemus facti per ipsum filii Dei: cum ipso exultabimus semper ipsius cruore reparati. erimus christiani cum Christo simul gloriosi, de Deo patre beati, de perpetua uoluptate laetantes semper in conspectu Dei et agentes Deo gratias semper. neque enim poterit nisi et laetus esse semper et gratus qui cum morti fuisset obnoxius, factus est inmortalitate securus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudete nob̃cum. Quando istinc recessũ
fuerit: nullus iampenitentie locus est
nullus satisfactionis effectus. Hic uita
aut amittit᷑ aut tenet᷑: hic saluti ȩt̃nȩ
cultu dĩ et fructu fid̃i ꝓuidetur. Nee
quisquam aut peccatis retardeturaut
annis: quominus ueniat ad consequẽ¬
dam salutem. In isto adhuc mundo
manenti penitentia nulla sera ẽ: patet
ad indulgentiã d̃ĩ aditus ÷ et querentibꝰ
atq intelligentib u̾itatem facilis accessꝰ ẽ.
Tu sub ipso licet exitu et uitȩ temporal
occasu. ꝓ delictis roges: et dm̃ qui unus
et uerus ẽ confessione et fide agnitio¬
nis eius implores: uenia confitenti
datur. et credenti indulgentia saluta¬
ris dediuina pietate tribuit᷑: etadi-¬
mortalitatem sub ipsa morte tͣnsit᷑:
crucis tropheo: redimendo credentẽ
p̃cio sui sanguinis: reconciliando ho-¬
minem dõ patri: uiuificando morta-¬
lem regeneratione cȩlesti. Hunc si fie-¬

Expanded text:
gaudete nobiscum. quando istinc recessum gaudete nobiscum. quando istinc recessum fuerit, nullus iam paenitentiae locus est, nullus satisfactionis effectus. hic uita aut amittitur aut tenetur: hic saluti aeternae cultu Dei et fructu fidei prouidetur. nec quisquam aut peccatis retardetur aut annis quominus ueniat ad consequendam salutem. in isto adhuc mundo manenti paenitentia nulla sera est. patet ad indulgentiam Dei aditus et quaerentibus adque intellegentibus ueritatem facilis accessus est. tu sub ipso licet exitu et uitae temporalis occasu pro delictis roges et Deum qui unus et uerus est confessione et fide agnitionis eius inplores, uenia confitenti datur et credenti indulgentia salutaris de diuina pietate conceditur et ad inmortalitatem sub ipsa morte transiturtrophaeo crucis, redimendo credentem pretio sui sanguinis, reconciliando hominem Deo patri. , uiuificando mortalem regeneratione caelesti. hunc si fie
Abbreviated transcription (Latin):
errauimus auia u̾itatis. et iusticie
lassati sumus mniniquitatis uia et ꝑditi¬
onis et ambulauimus solictudines dif¬
ficiles uiam autem domini ignoraui-¬
mus. Quid nob̃ ꝓfuit suꝑbia: aut qͥd
diuitiarum iactacio contulit nobis:
Transierunt omnia illa: tanquam
umbra. Erit tunc sine fructu peniten-¬
diȩ dolor: pene mnaniꝰ ploratio. et in¬
efficax dep̾catio. Inet̃nam penam se-¬
ro credunt: qui inuitam ȩtnam credere
noluerunt. Securitati gͥ et uitȩ dum
licet ꝓuidete: offerimus uob̃ anini et
consilii nr̃i salutare munus. Et quia
odisse non licet nob̾. et sidõ plus place¬
mus dum nullam ꝓiniuria uicem red¬
didam lucem de ꝓfundo tenebrosȩ
suꝑstitionis emergere. Non inuidemꝰ
commodis ur̃is nec bñficia diuina ce-¬
lamus: odiis ur̃is beniuolentiam red¬
dimus: et ꝓpugnatorib m̃tis ac suppli-¬
ciis quȩ nobis inferuntur salutis itine¬
ra monstramus: et uiuite credite: et qͥ
nos ad tempus ꝑsequimini: inet̃num

Expanded text:
auimus a uia ueritatis, et iustitiae lassati sumus iniquitatis uia et perditionis et ambulauimus solitudines difficiles, uiam autem Domini ignorauimus. quid nobis profuit superbia aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra. erit tunc sine fructu paenitentiae dolor poenae, inanis ploratio et inefficax deprecatio. in aeternam poenam sero credunt qui in uitam aeternam credere noluerunt. Secnritati igitur et uitae dum licet prouidete. offerimus uobis animi et consilii nostri salutare munus. et quia odisse non licet nobis et sic Deo plus placemus, dum nullam pro iniuria uicem reddidam lucem de profundo tenebrosae superstitionis emergere. non inuidemus commodis uestris nec beneficia diuina celamus. odiis uestris beniuolentiam reddimus et pro tormentis ac suppliciis quae nobis inferuntur salutis itinera monstramus. credite et uiuite et qui nos ad tempus persequimini in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc manet cultu iugit̃ uiuido: hono¬
re integro: splendore diut᷑no: ab oleri
de bonitate patientiam. m̃tem indõ
solidam. fidem tutam. salutaris auditꝰ
oblectat: nich̾q tam tuis aurib gͣcũ
quam quod indeum gͣtum ẽ mod̾a¬
ri tñ dicenda debemꝰ: simul iuncti. &
sepius locuturi. Et qm̃ feriata nunc
quies. ac tempus ẽ occiosum: quicqͥd
inclinante iam sole inuesꝑam diei suꝑẽ
ducamꝰ hunc diem letiñ sit uł hora con¬
uuii gr̃e celestis inmunis. Monet psal¬
mus. conuiuiũ sobrium: ut tͥ tenax
memoria ẽ. uox canora. Aggredere
hoc munus exmore. Magis lm̃os pasciͦ.
sisit nobis spũalis auditio: plectet aureᷤᷤ
religiosa mulcedo:¬

Expanded text:
hoc manet cultu iugiter uiuido, honohoc manet cultu iugiter uiuido, honore integro, splendore diuturno. aboleri de bonitate patientiam, mentem in domino solidam, fidem tutam salutaris auditus oblectat, nihilque tam tuis auribus gratum est, quam quod in Dominum gratum est, moderari tamen dicenda debemus \' simul iuncti et saepius locuturi, et quoniam feriata nunc quies ac tempus est otiosum, quidquid inclinante iam sole in uesperam dies superest, ducamus hunc diem laeti nec sit uel hora conuiuii gratiae caelestis inmunis. sonet psalmos conuiuium sobrium: ut tibi tenax memoria est, uox canora, adgredere hoc munus ex more. magis carissimos pascis, si sit nobis spiritalis auditio, prolectet aures religiosa mulcedo
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽẽ se credit. Tu tantum quem
int: tene incorruptam. tene sobriam. re¬
ugiosis uirtutib disciplinam. Sit tͥ
uł oratio assidua. uł lectio. Nunc cum
dõ loquere: nunc ds̃ tecum. Ille te p̃¬
ceptis suis int̾ruat. ille disponat. Quẽ
ille diuitem fecerit. nemo pauꝑem
faciet. Penuria nulla ẽẽ. iam pot̾it:
cum semel pectus cȩlestis gr̃a saturauit.
Iam tͥ auro distincta laquearia. & p̃ci¬
osis marmorum crustis uestita domi¬
cilia sordebunt: cum scieris te excolen-¬
dum magis. te potius ornandum. do¬
mum tͥhanc ẽẽ. potiorem: qũã dñs
insedit templiuice. inqua sp̃e sc̃s ce¬
pit habitare. Pingamꝰ hanc domum
pigmentis iusticie: luminemꝰ lucem
iusticie. Non hec uinqͣm ꝓcident in
lapsum seno uetustatis: nec pigm̃to
parietis aut auro exolescente fedabit᷑.
Caduca sunt. quecũq facta sunt. nec
fiduciam p̃bent possidentib: stabilẽ
q possessionis ñ habent ueritatem.

Expanded text:
quod esse se credit. Tu tantum, quemquod esse se credit. Tu tantum, quemuit, tene incorruptam, tene sobriam religiosis uirtutibus disciplinam. sit tibi uel oratio adsidua uel lectio. nunc cum Deo loquere, nunc Deus tecum. ille te praeceptis suis instruat, ille disponat. quem ille diuitem fecerit, nemo pauperem faciet. penuria esse nulla iam poterit, cum semel pectus caelestis sagina saturauerit. iam tibi auro distincta laquearia et pretiosi marmoris crustis uestita domicilia sordebunt, cum scieris te excolendum magis, te potius ornandum, domum tibi hanc esse potiorem, quam Dominus insedit templi uice, in qua Spiritus sanctus coepit habitare. pingamus hanc domum pigmentis innocentiae, luminemus luce iustitiae. non haec umquam procumbet in lapsum senio uetustatis, nec pigmento parietis aut auro exolescente foedabitur. caduca sunt, quaecumque fucata sunt, nec fiduciam praebent !possidentibus stabilem, quae possessionis non habeant ueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ac dõ suo m̃te iam ꝓximus: quicqͥd
aput cet̾os inreb humanis sublime
& magnum uidet᷑. intͣ suam consci-¬
entiam iace glat᷑. Nich appet̾e iam.
nicħ desiderare de scło potest: qui scło
maiorẽ. Quam stabilis. quam in con-¬
cussa tutela ẽ quam ꝑennib bomis cȩle¬
ste p̃sidium. implicantis mundi laqͦis
solui: inlucem inmortalitatis ȩt̾ne
de t̾rena fece purgari: uidẽ q̃ ĩuos. pͥus
infestantis inuniciꝑnicies insidiosa
gͣssata sit. Plus amare compellim᷑.
quod futuri sumus: dum & scire con¬
ceditur. & dampnare quod eramus.
Nec adhoc p̃ciis aut ambitu. aut
manu opꝰ ẽ. ut hominis summa. uł
dignitas. uł potestas. elaborata mole
pariat᷑. Et gratuitum de dõ munus¬
ẽ: et facile. Ut sponte solradiat: dies
luminat: fons rigat. imber irrorat:
ita se sp̃c cȩlestis infundit. Postqͣm
auctorem suum cȩlum intuensani¬
ma cognouit: solealtior. & hac omni
t̃rena potestate sublimior. idẽẽ incipit:

Expanded text:
ac Deo suo mente jam proximus, quicquid ac Deo suo mente jam proximus, quicquid apud caeteros in rebus humanis sublime ac magnum videtur, infra suam jacentiam gloriatur. nihil adpetere iam, nihil desiderare de saeculo potest, qui saeculo maior est. \'quam stabilis, quam inconcussa tutela est, quam perennibus bonis caeleste praesidium, inplicantis mundi laqueis solui, in lucem immortalitatis aeternae de terrena faece purgari. uiderit, quae in nos prius infestantis inimici pernicies insidiosa grassata ait plus amare conpellimur, quod futuri sumus, dum et scire conceditur et damnare, quod eramus. nec ad hoc pretiis ant ambitu aut manu opus est, ut hominis summa uel dignitas uel potestas elaborata mole pariatur: et gratuitum de Deo munus et facile est. ut sponte sol radiat, dies luminat, fons rigat, imber inrorat, ita se spiritus caelestis infundit. postquam auctorem suum caelum intuens anima cognouit, sole altior et hac omni terrena potestate sublimior id esse incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
dent ad hoc tantum: ne alti possid̾e
liceat. E o nominũ quanta diu̾sitas.
Bona appellant: ex quibz nullus illis
putas tutos. illos saltm int̾ honorũ
infulas & opes largas stabili fimitate
securos: quos regalis aule splendore
fulgentes. armorum cͥcunstantium
tutela cͥcunstat: Maior illis quam
cet̾is metꝰ est. Tam ille timere cogit᷑.
qͣm timet᷑. Exigit penam parem: de
potentiore sublimitas. Sit licet satel¬
litum manu septus. & clausum ac ꝓ¬
tectum latus numoso stipatore tueat᷑:
quam securos ñ sit ẽẽ subiectos: tã
necesse ẽ. non sit ipse securꝰ. Ante ipsoᷤ
t̾ret potestas sua: quos facit ẽẽ t̾ribiles.
Arridet ut seuiat: blandit᷑ ut fallat:
nocendi. qͣm fuerit amplior sũma
dignitatis & honoris. tam maior exi¬
ma securitas. siquis abhis inquietan¬
tis scł̃i tͣbinib extͣctus. salataris portus
statione fundent᷑. ad celum oculos
toltit a t̾ris & ad dñi munꝰ admiss

Expanded text:
dent ad hoc tantum ne possidere alteri dent ad hoc tantum ne possidere alteri liceat. Et, o nominum quanta diversitas! bona appellant ex quibus nullus illis putas tutos, illos saltem inter honorum infulas et opes largas stabili firmitate securos, quos regalis aulae splendore fulgentes armorum excubantium tutela circumstat? Major illis quam caeteris metus est. Tam ille timere cogitur quam timetur. Exigit poenas pariter de potentiore sublimitas, sit licet satellitum manu septus, et clausum ac protectum latus numeroso stipatore tueatur. Quam securos non sinit esse subjectos, tam necesse est non sit et ipse securus. Ante ipsos terret potestas sua quos facit esse terribiles. Arridet ut saeviat, blanditur ut fallat,nocendi, quam fuerit amplior summa dignitatis et honorum, tam major exi et perpetua securitas, si quis, ab his inquietantis saeculi turbinibus extractus, salutaris portus statione fundatus, ad coelum oculos tollat a terris, et ad Domini munus admissus,
Abbreviated transcription (Latin):
incerte sollicitudo discrutiat: ne p̃do
uastet. ne ꝑcussor infestet: ne inimica
cuiusq locupletioris inuidia. calump¬
niosis litibus inquiecet. Non cibus se¬
curo somnus ue contingit: suspirat
ille inconuito. bibat licet ingema:
et cum epulis marcidum corpus tho¬
rus mollior alto sinu condidit. uigi-¬
lat inpluma: nec intelligit miser spa-¬
tiosasͥ ẽẽ supplitia: auro se alligatũ
teneri. & possideri magis quam pos¬
sidere diuitias: atq detestabilisis ce¬
citas mentium. & cupiditatis insanc
ꝓfunda caligo. cum exonerare sepossit.
et leuare ponderib: ꝑgit magis fortu¬
nis angentib in cubare: ꝑgit penalib
cumulis ꝑtinacit̃ adherere: nulla in
clientes inde largitio ẽ: cum indigen¬
tib nulla particio ẽ: & pecuniam su¬
am dicunt quam uelut alienam
domi clausam. sollicito labore custo
diunt: ex qua ñ amicis. non liberis
quicqͣm ñ sͥ deniq imꝑtiunt᷑. Possi¬

Expanded text:
incertae sollicitudo discruciat, ne praedo incertae sollicitudo discruciat, ne praedo uastet, ne percussor infestet, ne inimica cuiusque locupletioris inuidia calumniosis litibus inquietet. non cibus securo somnusue contingit, suspirat ille in conuiuio, bibat licet gemma, et cum epulis marcidum corpus torus mollior alto sinu condidit, uigilat in pluma nec intellegit miser, speciosa sibi esse supplicia, auro 80 alligatum teneri et possideri magis, quam possidere diuitias , adque — o detestabilis caecitas mentium et cupiditatis insanae profunda caligo! – cum exonerare se possit et leuare ponderibus, pergit magis fortunis angentibus incubare, pergit poenalibus cumulis pertinaciter adhaerere. nulla in clientes inde largitio est, cum indigentibus nulla partitio est, et pecuniam suam dicunt, quam uelut alienam domi clausam sollicito labore cudiunt, ex qua non amicis, non liberis quicquam, non sibi denique impertiunt. Possi
Abbreviated transcription (Latin):
comes postmodũ pompa p̃cedẽt. obnoxia
non homini s potestati. Neq enĩ ille coli
morib ꝓmeruit: s fascib. Norũ deniq
uideas exitꝰ turpes. cũ auceps tẽporũ
palpator abcessit: cũ pͥuati latus nudũ
desertor assecla fedauit. Tunc lacerate do¬
mus plage conscientiã feriunt: tune rei
familiaris exauste dampna noscuntur:
qͥb redẽptus fauor mundi. & caducis at¬
q mnanib uotis popłaris aura quesita ẽ
Stulta ꝓrsus et uana iactura frustran¬
tis spectacłi uoluptate. id parare uoluis¬
se: quod nec popłs acciꝑet. ⁊ ꝑdẽt magis¬
tratus. s et quos diuites opinaris conti¬
nuantes saltib saltus. et de confinio pau¬
ꝑib exclusis. infinita ac sine terminis
rura latiꝰ porrigentes: qͥb argenti ce auri
maximũ pondus. et pecuniarũ ingentiũ.
uł extructi aggeres uel defosse strues. hos
etiã int̃ diuitias suas crepidos cogitatiõis

Expanded text:
comes postmodum pompa praecederet, obnoxia comes postmodum pompa praecederet, obnoxia non homini sed potestati. neque enim coli moribus meruit ille sed fascibus. horum denique uideas exitus turpes. cum auceps temporum palpator abscessit, cum priuati latus nudum desertor adsecla foedauit: tunc laceratae domus plagae conscientiam feriunt, tunc rei familiaris exhaustae damna noscuntur, quibus redemptus fauor uulgi et caducis adque inanibus uotis popularis aura quaesita est. stulta prorsus et uana iactura, frustrantis spectaculi uoluptate id parare uoluisse, quod nec populus acciperet et perderet magistratus. Sed et quos diuites opinaris continuantes saltibus saitus et de confinio pauperibus exclusis infinita ac sine terminis rura latius porrigentes, quibus argenti etauri maximum pondus et pecuniarum ingentium uel exstructi aggeres uel defossae strues, hos etiam inter diuitias suas trepidos cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
tie melioris offendat. Iam tͥ illa que ig¬
norantia scłaris bona opinat᷑ ostendã:
illie etiã fugienda conspities. Quos hono
res. quos fasces. quã asfluentiã in diui¬
tis. qua potentiã in castris: in magista¬
tus purpura spetiẽ. in pͥncipat᷑ licentia
potestatẽ. Maloꝵ blandientiũ uirus
occultũ est: et arridentis nequitie facies
quidẽ lȩta: s calamitatis abstruse. illece¬
brosa fallatia: instar quoddã ueneni:
ubi in letales sucos dulcedine asꝑsa cal¬
liditate fallendi. sapore medicato. poculũ
iudet᷑ esse quod sumit᷑: ubi epotata res
est. ꝑnities hausta grassatur. Quippe illũ
uides. qͥ amictu clariore conspicuus. ful¬
gere sibi uidet᷑ in purpura. qͥb hoc sordi¬
bus emit ut fulgeat: quos arrogantiũ
fastus pͥus ꝑtulit: quas suꝑbas fores ma¬
tutinus salutator obsedit: quot tum̃tiũ
contumeliosa uestigia stipatus inclientiũ
cuneos ante p̾cessit: ut ipsũ etiã salutatũ

Expanded text:
tiae melioris offendat: iam tibi illa quae igtiae melioris offendat: iam tibi illa quae ignorantia saecularis bona opinatur ostendam. illic etiam fugienda conspicies. quos honores putas esse, quos fasces, quam afluentiam in diuitiis, quam potentiam in castris, in magistratus purpura speciem, in principatus licentia potestatem: malorum blandientium uirus occultum est, et adridentis nequitiae facies quidem laeta, sed calamitatis abstrusae inlecebrosa fallacia. instar quoddam ueneni, ubi in letales sucos dulcedine aspersa calliditate fallendi sapore medicato poculum uidetur esse, quod sumitur: ubi epota res est, pernicies hausta grassatur. quippe illum uides, qui amictu clariore conspicuus fulgere sibi uidetur in purpura: quibus hoc sordibus emit, ut fulgeat, quos adrogantium fastus prius pertulit, quas superbas fores matutinus salutator obsedit, quot tumentium contumeliosa uestigia stipatus in clientium cuneos ante praecessit, ut ipsum etiam salutatum
Abbreviated transcription (Latin):
nocens uirus oꝑat᷑: Hic testamentũ su¬
bicit ille falsũ capitali fraude conseri¬
bit. hic arcent᷑ hereditatib libi. illic bo¬
nis donant̃ alieni. Inimicꝰ insimulat:
calũpniator expugnat: testis infamat:
utrobiq grassat᷑ in mendatiũ cͥminũ.
ꝓstitute uocis audatia: cũ int̾im no¬
centes nec cũ innocentib peunt. Nullꝰ
de legib metus ẽ: de quesitore. de iudi¬
ce pauor nullus: quod potest redim̃i. ñ
timet᷑. Esse iam int̾ nocentes innoxiũ.
cͥmen ẽ: malos quisqͥs non imitat᷑. offen¬
dri. Consensere iura peccatis: et cepit li¬
citũ eẽ qd̃ publicũ ẽ. Quis illie rerum
pudor. que eẽ possit integritas: ubi qͥ
dãpnent imꝓbos desunt: soli tͥ qui dãp¬
nẽtur occurrunt: S nos uideam̃ elig̾e
fortasse peiora: et studio destruendi. ꝑea
ocłos tuos ducere. quoꝵ t̾stis atq aduer¬
sandus aspectus. ora et uultus conseien¬

Expanded text:
nocens uirus operatur. hic testamentum sunocens uirus operatur. hic testamentum subicit, ille falsum capitali fraude conscribit: hic arcentur hereditatibus liberi, illic bonis donantur alieni : inimicus insimulat, «alumniator inpugnat, testis infamat. utrubique grassatur in mendacium criminum prostitutae uocis uenalis audacia, cum interim nocentes nec cum innocentibus pereunt. nullus de legibus metus est, de quaesitore, de iudice pauor nullus: quod potest redimi non timetur. esse iam inter nocentes innoxium crimen est: malos quisquis non imitatur offendit. consensere iura peccatis et coepit licitum esse quod publicum est. quis illic rerum pudor, quae esse possit integritas, ubi qui damnent improbos desunt, soli tibi qui damnentur occurrunt? Sed nos uideamur eligere fortasse peiora et studio destruendi per ea oculos tuos ducere, quorum tristis adque auersandus aspectus ora et uultus conscien