comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nescirent et esse futã dicerem: multo
minꝰ c̾derent qͣm qͦd nẽ dicentib nob̃
nolũt c̃dere aliqͣndo uentum. Qͥs enĩ
eoꝵs nob c̃deret si quẽ admodũ dicimꝰ
fut᷑a hominũ corꝑa uiua. que semꝑ ar¬
sura atq dolitaͣ. nec tñ aliqndo morita
sint. itadicemꝰ in futo scło fut᷑um salẽ
quẽ face̾t ignis uelut u aqua fluesce̾.
eumdẽq facet aqua uelut in igne cre¬
pitare. aut futum fontẽ cuiꝰ aqua ui
refrigerio noctis sic ardeat ut ñ pos¬
sit tangi. in estib uͦ diei sit algeat ut
ñ possit bibi: aut sutum lapidem uł
eũ qͥ suo calore manũ ꝯstringentis ad¬
ureret. uł eũ qͥ undec̃q accensꝰ extin¬
gui om̃ino ñ poss et cet̾a que p̃t̾inissis
aliis innumis cõmemoranda init̾im
dixi: Hec gͦ in illo scło qͦd futum. ẽ. si
diceremꝰ futa. nob̃q inc̾duli respon¬
derẽt. si uultis ut ea c̾damꝰ de singłis
reddite rationẽ: uos ñ posse ꝯfitem᷑¬

Expanded text:
nescirent, et ea futura esse diceremus, multo nescirent, et ea futura esse diceremus, multo minus crederent, quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando  quem ad modum dicimus futura hominum uiua corpora, quae semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiter
Abbreviated transcription (Latin):
re: ꝓpt̃ qͦd ab igne nom̃ accepit. In eadẽ
ꝑ side gigni cẽ lapidem soleniten: cuiꝰ
int̾iorem candorẽ cũ luna c̾scere atq
deficere. In capadotia &̃ uento equas
conciꝑe: eosdẽq fetꝰ non ampliꝰ tennio
uuie. Tyleis indie insulam eo p̃ferri
cet̾is t̾ris: qͦd om̃uis arbor que. in ea gig¬
nit᷑. nũqͣm nudat᷑ tegniine. folioꝵ.
De his atq aliis innum̾abilib mirabi¬
lib que historia ñ factorꝵs et tnͣsactoꝵ
s manentiũ locoꝵ tenet. mͥ autẽ aliud
agenti ea ꝑsequi miis longum. ẽ: red¬
dant rationẽ si possunt infideles isti qͥ
res habeant unic̾dibiles. sicuti hoc. est.
unde nc̃ agimiꝰ Non enĩ admittit in¬
qͥunt ulla ratio ut caro ardeat neq
absumat᷑. doleat neq moriat᷑: racioci¬
natores uidelicet magni. qui de om̃ib
reb quas esse mirabiles ꝯstat. possint
redde rationem̃. Retddant gͦ de his qͦ
panca posuimꝰ que ꝓculdubio si esse

Expanded text:
re, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem re, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem Selenitem, cujus interiorem candorem cum luna crescere atque deficere. In Cappadocia etiam vento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio vivere. Tylon Indiae insulam eo praeferri caeteris terris, quod omnis arbor quae in ea gignitur, nunquam nudatur tegmine foliorum . 2. De his atque aliis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum et transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qures habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat, nec absumatur; doleat, neque moriatur: ratiocinatores videlicet magni, qui de omnibus rebus quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. Reddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse
Abbreviated transcription (Latin):
rit admotꝰ igni: uelut in aqua fiuesce̾.
Cũ uͦ ipsi aque: uelut in igne c̾pitare.
Apud garamantas tam frigidũ quẽdã¬
fontem dieb ut non bibat᷑. tã feriudũ
noctib ut non tangat᷑. In epyro aliũ
fontẽ. in quo faces ut in ceteris extingũ¬
t᷑ accense: s ñ ut incetis accendunt᷑ ex¬
tincte. Asbeston archadie lapidem ꝓpt̾e¬
a sic uocari: qͦd accensꝰ semel iam nõ
possit extingui. Lignũ cindam ficus
egiptiȩ ñ ut ligna ceta in aqͥs natare s
mergi: et qͦd. ẽ. mirabiliꝰ cũ in imno ali¬
qͣndui fuerit. unde ad aque suꝑficiem¬
rursꝰ emerg̾e: qn madefactũ debuit
humoris poncdẽ p̃grauarĩ. ꝑoma in t̾¬
ra sodomoꝵ gigni qͥdẽ. et ad mat̾itatis
faciẽ ꝑuenire: s morsu prensuue tẽp¬
tata. in fumũ ac fauillã corio fatiscen¬
te uanesce̾ Piritei lapidem ꝑsicum te¬
nentis manũ si uehementiꝰ p̃mat᷑ ad ure¬

Expanded text:
rit admotus igni, velut in aqua fluescere; rit admotus igni, velut in aqua fluescere; cum vero ipsi aquae, velut in igue crepitare. Apud Garamantas quemdam fontem tam frigidum dm diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae surursus emergere, quando madefactum debuit humoris pondere praegravari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem, et ad maturitatis faciem pervenire; sed morsu pressuve tentata, in fumum ac favillam corio fatiscente vanescere. Pyritem lapidem Persicum tenentis manum, si vehementius prematur, adure
Abbreviated transcription (Latin):
quã miro mͦ aqua feruescentẽ qua so¬
lt ignis extingui. et oleo ñ feruescẽ¬
tem quo solet ignis accendi: qͥa in
homines infideles: qui c̃ duuna uł p̃¬
terita uł futura miracła p̃dicamꝰ. que
illis exꝑienda ñ ualemꝰ ostende. ratio¬
nẽ a nob earum flagitãt rerũ: quã
qm̃ non possumꝰ redde. excedunt enĩ
uires mentis humane. existimãt fal¬
sa esse quȩ dicimꝰ: ipsi de tot mirabilibꝰ
reb quas uł udere possumꝰ uł uide¬
niꝰ debent reddẽ rationem. Qoͦ si fie¬
ri ab homine ñ posse ꝑuidint: faten¬
dũ. ẽ. eis ñ ideo aliqͥd ñ fuisse uł ñ fu¬
t᷑um. eẽ. qͥa ratio inde ñ potest reddi:
qͣnqͥdẽ s̃ ista de quib similit̾ ñ potest.
Non itaq ꝑgo ꝑ plurima. que man¬
s in locis quibq manentia. qͦ si qͥsqͣm
intͣre uoluerit et potuerit: utrũ uera
sint explorabit. S pauca ꝯmemoro. A¬
grigentinũ sicilie salem. ꝑhibent c̃ fue¬

Expanded text:
quam miro modo aqua feruescentem, qua soquam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia inhomines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mansed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire voluerit et potuerit, utrum vera sint, explorabit, sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent: cum fue
Abbreviated transcription (Latin):
a fr̃e et coep̃o meo seuero milenita¬
no. de isto lapide comꝑi. Se ipsũ nãq
uidisse narrauit. quẽ admodũ bathe¬
nariꝰ qͦndã comes africe c̃ apud eum
cõuiuaret᷑ ep̃c. eiundẽ ꝓtulerit lapi¬
dẽ et tenuerit sub argento: ferrũq
suꝑ argentũ posuerit̃. Deuide sicit
subt̃ mouebat manũ qua lapidem
tenebat: ita ferrũ desuꝑ mouebatur.
atq argento medo nichilq patiente. cõ¬
citatissimo cursu ac recursu infra la¬
pis ab homine. supra ferrũ rapiebat᷑
a lapidẽ. Dixi qͦd ipse ꝯspexi dixi qͦd
ab illo audiui: cui tãqͣm ipse uidim
c̾didi. Qd &ẽ de isto magnete legim
dicam. Qͣndo uixta ponit᷑ ad amans:
ñ rapit ferrum. Et si iam rapuerat:
ut ei ꝓpinquau̾it mox remittit. India
mittit hos lapides. s si eos nos cogni¬
tos iam desistimꝰ anmirari: qͣntomag̃
illi a quib ueniũt si eos facillimos ha¬
bent. si forsitan habent ut nos calcẽ.

Expanded text:
a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitaa fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cum aput eum conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑta mirant᷑. Est si contig̾it ex ꝑiri.
adhuc qͥdẽ mirant᷑ insolita: s assicdui¬
tas exꝑiendi paulatĩ subtrahit admi¬
rationis incitam̃tũ. Magnetẽ lapidẽ
nouimꝰ mirabilẽ ferri esse raptorem.
Qͦs cũ pͥmũ uidi uehem̃t̃ inhorrui: qͥp¬
pe cernebam a lapide ferreũ anulum
raptũ. atq suspensũ. Deinde tãqͣm fer¬
ro qͦd rapuerat iĩ dediss suã ꝯmunẽ¬
q feciss idem anulus alteri ad motꝰ. ẽ.
eumdẽq suspendit: atq ut ille pͥor la¬
pidi sic alt̾ anuł pͥori. anulo cohere¬
bat. Accessit eodem mͦ t̾ciꝰ. accessit et
qͣrtꝰ. Iamq sͥ ꝑ mutua circulis nexi.
ñ implicatoꝵ intrisecꝰ s extrinsecꝰ
adherentiũ: qͣsi catena pependat ani¬
loꝵs. Qs istam uĩ lapidis ñ stuperet. qͦ
illi ñ solum merat. uerũ cẽ ꝑ tot sus¬
pensa tͣnsibat: et inuisibilib ea uincłis
subligabat: S multo. ẽ. mirabiliꝰ qͦd

Expanded text:
experta mirantur; et si contigerit experiri, experta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
beas aquã s oleum. qͦd mag̃ fomes. ẽ ig¬
ius: nulla eiꝰ ꝑfusione uł infusione fer¬
uescit. Hoc miracłm si de aliqͦ indico la¬
pide legeremꝰ siue audiremꝰ. et in nr̃m
exꝑuntũ uenire ñ poss ꝓfecto aut m̃da¬
ciĩ putaremꝰ aut certe grandit̃ mirare¬
mͣ. Quarũ uͦ rerũ ante ocłos nr̃os coti¬
diana docum̃ta uersant᷑. non gen̾e minꝰ
mirabili s ipsa assiduitate uilescunt:
ita ut ex ipsa india que remota ẽ pars
orbis a nob̃. desidemꝰ ñ nulla mirari. qͤ
ad nos potuer̃t miranda ꝑduci. Adamã¬
tẽ lapidem młti apud nos hñt: et ma¬
xime aurifices insignitoresq gẽmaꝵ.
Qlapis nec ferro. nec igni. nec alia u
ulla ꝑhibet᷑ p̃ter hircinũ sanguinẽ
uinci. S qui eũ habent atq nouert̃.
ñqͥd ita mirant᷑ ut hi quib pͥmũ po¬
tentia eiꝰ ostendit᷑: Quib autẽ ñ ostẽ¬
dit᷑: fortasse nec c̾dunt. aut si c̾dunt ĩ¬

Expanded text:
beas aquam, sed oleum, quod magis fomes est igbeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita mirantur ut hi, quibus primum potentia eius ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ille corruptor ignis esfecit: Intu¬
eam᷑ cẽ miracłm calcis. Excepto eo de
qͦ iam satis diximꝰ qͦd igne candicat qͦ
alia tetra reddunt᷑. &̃ occultissime ab
igne ignẽ concipit. eũq iam gleba tã¬
gentib frigida tã latent̃ seruat. ut
nulli nr̃o sensui prorsus appareat: s
inesse sopitꝰ. ꝓpt̃ qͦd eam uiuã calcem
loqͥm᷑ : uelut ipse ignis latens anua sit
inuisibilis. iusibilis corꝑis. Iam uͦ qͣm
mirũ. ẽ qͦd cũ extinguit᷑ tc̃ accendit᷑
Ut enĩ occulto igne careat aque infun¬
dit᷑. aqua ue ꝑfudit᷑ : et cũ ante sit fri¬
gida inde feruescit. unde feruentia cũc¬
ta frigescunt. Uelut expirante gͦ illa
gleba discedens ignis qui latebat appa¬
ret: ac deinde tãqͣm morte sic frigida
.ẽ. ut adiecta unda ñ sit arsura. et quã
calcem uocabamꝰ uuam: nocemꝰ extinc¬
tam. Qͥd. ẽ gͦ qͦd huic miracło addi pos¬
se udeat᷑: Atũ addit᷑. Nam si ñ adhi¬

Expanded text:
rerum ille corruptor ignis effecit? 3. Inturerum ille corruptor ignis effecit? 3. Intueamur etiam miraculum calcis, excepto eo, de quo jam satis diximus, quod igne candicat, quo alia tetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit, eumque jam gleba tangentibus frigida tam latenter servat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sedinesse sopitus. Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhi
Abbreviated transcription (Latin):
bicent: congruit tam̃ luci. qͦd albũ. ẽ.
sic̃ ingrũ tenebris. Cũ itaq ignis in
lignis ardeat. ut lapides coquat: con¬
trarios habet ñ incontrariis reb esfec¬
tus. Est si enĩ lapides et ligna diui̾sa s̃.
contraria tam̃ ñ s̃ sic̃ albũ et nigrũ:
quoꝵ in lapidib unũ facit alt̾um in
lignis. clarus illos clarificans. hec ob¬
fuscans: cũ in illis deficeret nͥ in istis ui¬
u̾et. Qͥd in carbonib nonne miranda
ẽ. et tanta infirmitas. ut ictu leuissimo
frangant᷑. pressu facillimo ꝯterant᷑. et
tanta firmitas ut nullo humore corrũ¬
pant᷑. nulla etate uincant᷑. usq ad eo ut
eos substerne soleant. qui lunites figũt
ad conuincendũ litigatorẽ. qͥsqͥs post
qͣntalibet temꝑa extit̾it. fixũq lapidẽ
lumtẽ ñ. eẽ. contendit: Qͥs eos in t̾ra¬
humida in fossos uͥ ligna putrescerẽt.
tã dui durare incorruptibilit̃ posse : nͥ

Expanded text:
bicent, congruit tamen luci quod album est, bicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contendhumida infossos, ubi ligna putrescerent, tam diu durare incorruptibiliter posse, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur: euenit ut apud carchagi¬
nẽ nob̃ cocta apponeret᷑ hec auis:
de cuiꝰ pectore pulparũ qͣntũ insũ
ẽ. decerptũ seruari iussimꝰ. Qsͦ post
dierũ tantũ spaciũ qͣntũ alia caro
quet̾q cocta putresceret ꝓlatũ atq
oblatum nichil nr̃m offendit olfa¬
tũ: itemq repositũ pꝰ dies ampliꝰ qmͣ
idemq pꝰ annũ: ñ qͦd aliqͣntũ corpulen¬
die siccioris et contractioris fuit. Qͥs palee
dedit uł tã frigidam uim ut obrutas
niues seruet: ut tã feruidã ut poma
ĩmatura maturet: De ipso igne nura
qͥs explicet. quo queq adusta nigresct̃.
cũ ipse sit lucidus: et pene omĩa q̃ am¬
bit et lambit colore pulcherrimo deco¬
lorat: atq ex pͥͣ. na fulgida carbonẽ te¬
terrimũ reddit: Neq id quasi regula¬
rit̾ diffinitũ. ẽ. Nam e contrario lapides
igne candente ꝑ cocti et ipsi fiunt can¬
didi. et quãius magis ille rubeat illi al¬

Expanded text:
uideretur, euenit ut aput Carthagiuideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi al
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt: Nlon. ẽ. gͥ necessariũ future
mortis argum̃tũ dolor. Qua ꝓpt̾ sic̃¬
scͥpserunt qͥ natas anmaliũ curiosiꝰ
indagarũt. salamandra in ignibus
uiuuit. et quidã notissimi siciliȩ mon¬
tes qͥ tanta temꝑis diutntate ac ue¬
tustate usq nc̃ ac deinceps flãmis
estuant. atq integri ꝑseuerant. satis
idonei testes s̃ in om̃e qͦd ardet absu¬
mi. et anima indicat᷑ ñ om̃e qͦd do¬
lere potest posse ẽ mori. qͥd adhuc
nob̃ rerũ poscunt᷑ exempla. quib
doceamꝰ ñ esse inc̾dibile ut hominũ
corꝑa sempitno supplicio punitoꝵs.
et in igne animã ñ amittant. et si¬
ne decͥm̃to ardeant: et sine interitu
doleant: Habebit enĩ tc̃ istam car¬
nis substantia qualitatẽ ab illo indi¬
tam. qͥ tã miras et uarias tot reb
indidit qͣs uidemͦ: ut eas qͥa multe
s̃ ñ mirem᷑. Qs enĩ nͥ ds̃ c̾ator om̃i¬
um dedit carni pauonis mortui
ne putresc̾et: Qͦd c̃ auditu inc̾dibile

Expanded text:
cogunt: non est igitur necessarium futurae cogunt: non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor. CAPUT Cscripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝑe. et dolere atq gauderẽ. Vnde
uirgiliꝰ. Hinc inqͥt id .ẽ. ex moribũdis
t̾rem corꝑis membris metiuũt cupi
bere animas scd̃m ipsos ab om̃i c̃
corꝑis labe purgatas dirã cupidita¬
tẽ: qua rursꝰ incipiũt in corꝑa uele
reuertĩ. U autẽ potest esse cupiditis
ꝓfecto cẽ dolor. pot̾̃. Frustrata qͥppe
cupiditas siue ñ ꝑueniendo qͦ tende¬
bat. siue amittendo quo ꝑuen̾at: u̾¬
tit᷑ in dolorem. Qua ꝓpt̾ si anima
qͦ uł sola uł maxime doletͥ. habet
tam̃ quãdã ꝓ suo modo ĩmortalita¬
tẽ suã: ñ ideo mori poterũt illa cor¬
ꝑa qͥa dolebt̃. Postremo si corꝑa fa¬
ciunt ut amiie doleant: cur eis do¬
lorẽ possũt. mortẽ uͦ inferre ñ posst̃:
nͥ qͥa non. ẽ. ꝯsequens ut mortẽ faciat
qͦd dolorem fac̃: Tur gͦ inc̃dibile. ẽ.
ita ignes. ilis corꝑib dolorẽ posse
inferre ñ mortẽ. sic̃ ipsa corꝑa. dolere
animas faciunt: quas tñ ñ ideo mori

Expanded text:
cupere, et dolere atque gaudere. Unde cupere, et dolere atque gaudere. Unde Virgilius: Hinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris, metuunt cupiubere animas secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua rursus incipiunt in corpora velle reverti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas sive non perveniendo quo tendebat, sive amittendo quo pervenerat vertitur in dolorem. Quapropter si anima quae vel sola vel maxime dolet, habet tamen quamdam pro suo modo immortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem vero inferre non possunt, nisi quia non est consequens ut mortem faciat quod dolorem facit. Cur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori
Abbreviated transcription (Latin):
a corꝑe: cũ in eo loco dolet uͥ ledit᷑ cor¬
pꝰ. Sic̃ gͦ dicimꝰ corpora sentientia et
corꝑa uiuentia. c̃ ab anima sit corꝑi
sensꝰ et uita: ita corpora dicimꝰ et do¬
lentia. cũ dolor corꝑis nͥ ab amma. eẽ.
ñ possit. Dolet itaq anima c̃ corꝑe.
in eo loco eiꝰ uͥ aliqͥd ꝯtingit ut doleat.
Dolet et sola quãuis sit in corꝑe. c̃ aliqͣ
causa cẽ inuisibili tͥestis. ẽ. ipsa: corꝑe
icolumĩ. Dolet &ẽ ñ in corꝑe ꝯstituta.
Nã utiq dolebat diues ille apud infe
ros: qñ dicebat crucior in hac flama.
Corpꝰ autẽ nec examime dolet: nec a¬
nimatũ sine anima dolet. Si gͦa do¬
lore argum̃tũ recte sumet᷑ ad mortẽ.
ut ideo mors possit accide qͥa potuit
accide et dolor: mag̃ ad animã ꝑtin̾ae
mori. ad quã mag̃ ꝑtinet et dolere.
moritura esse c̾damꝰ: Dixer̃t quidẽ
platonici ex t̾renis corꝑib moribũdis¬
q m̃bris esse animȩ et metuere. et

Expanded text:
a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur cora corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diuros, quando dicebat, Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet, nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori ad quam magis pertinet et dolere; , ideo etiam moritura esse credamus? Dixerunt quidem Platonici: Ex terrenis corporibus moribundisque membris, esse animae et metuere et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlis nc̃ ñ ẽ. sic̃ calis erit et mors qualis
nc̃ ñ. ẽ Non enim nulla s sempitũa
mors erit. qnͣdo nec uiue anima po¬
terit dm̃ non habendo: nec dolorib
corꝑis carere moriendo. Prima mors
animã nolentẽ pellit e corꝑe: scda
mors animã nolentẽ tenet incorpore.
Ab utraq morte ꝯmunit̃ id habetur:
ut qͦd ñ uult anima de suo corꝑe pa¬
tiat᷑. Attendunt autẽ isti contradicto¬
res nullã esse nc̃ carnem que dolorem
pati possit mortẽq ñ possit: ⁊t ñ at¬
tendunt. eẽ. tam̃ aliqͥd tale qͦd corꝑe
maiꝰ sit. Ipse qͥppe auimꝰ. cuiꝰ p̃sentia
corpꝰ uiuit et regit᷑: et dolorem pati
potest. et mori ñ potest. Ecce inuen¬
ta res. ẽ: que cũ sensum doloris habe
anums om̃iũ. Si autẽ considemꝰ dili¬
gentiꝰ dolor quidicit᷑ corꝑis: mag̃ ad
animã ꝑtinet. Imme. ẽ. enĩ dolere ñ
corꝑis. cẽ qͣndo ei dolendi causa existit

Expanded text:
qualis nunc non est, sicut talis erit et mors, qualis qualis nunc non est, sicut talis erit et mors, qualis nunc non est. non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Attendunt autem isti contradictores nullam esse nunc carnem, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non attendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeaanimis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃tũ: cũ uite potiꝰ sit indicium. Et¬
si enĩ quermmꝰ utrũ semꝑ possit uiu̾e.
certũ tam̃. ẽ. uiuie om̃e qͦd dolet: dolo¬
rẽq om̃eni nͥ in re uiuente esse ñ posse.
Necesse. ẽ. gͦ ut uiuat dolens. ñ. ẽ neces¬
se ut occidat dolor qͥa nec corꝑa ista
mortalia et utiq morita om̃is dolor
occidit: et ut dolor aliqͥs possit occide
illa causa. ẽ. qm̃ sic. ẽ anima conera
huic corꝑi. ut sum̃nis dolorib cedat atq¬
discedat: qm̃ et ipsa ꝯpago m̃broꝵ
atq iutaliũ. sic infirma. ẽ ut eam uim
quȩ magnũ uł sũmũ dolorẽ fac̃ ñ uale¬
at sustine̾: tẽ autẽ tali corꝑi anima et
eo conectit᷑ mͦ. ut illud uincłm sic̃ nulla
tẽꝑis longitudine soluit᷑. ita nullo dolo¬
re rũpat᷑. Proinde &̃ si caro nõ talis
nulla. ẽ. que sensũ doloris ꝑpeti possit
mortẽq ñ possit: erit tc̃ tam̃ talis caro

Expanded text:
gumentum, cum uitae potius sit indicium? Etgumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adiscedat; quoniam et ipsa compago membrorum atque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluitur, ita nullo dolore rumpatur. proinde etiam si caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit, erit tamen tunc talis caro,
Abbreviated transcription (Latin):
et in illis feruorib siue dolorib ui¬
uũt. sue qͥppe nature ꝯuenientib ue¬
getant᷑ illis ñ cruciant᷑ elem̃tis. qͣ¬
si ñ inc̾dibilius sit uegetari qm cru¬
ciari talib reb Mirabile enĩ. ẽ do¬
lere in ignib et tam̃ uiu̾e: s mira¬
biliꝰ uui̾e in ignib nec dolere. Si au̾
inqͥunt corpꝰ qͦt dolere possit: nec pos¬
sit mori. Et hoc unde scimꝰ: Namde
corꝑib quis certꝰ. ẽ demonũ utrũ ine¬
is doleant. qñ se affligi magnis crucia¬
tib confitent᷑: Qͦd si respondet᷑ tr̾enũ
corpꝰ solidũ scilicet atq ꝯspicuũ nullũ
esse atq ut imo potiꝰ nomine id explicẽ.
nullã. eẽ. carnẽ que dolere possit moriq
ñ possit: qͥd aliud dicit᷑ nͥ qͦd sensu cor¬
ꝑis homines et exꝑientia collegert.
Nullã nãq carnẽ: nͥ mortalem sciunt.
nequaqꝗͣm esse posse arbitrent᷑. Namq
ciiꝰ rationis. ẽ. dolorem facẽ mortis ar¬

Expanded text:
et in illis feruoribus sine doloribus uiet in illis feruoribus sine doloribus uiuunt: suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem inquiunt, corpus quod dolore possit, nec possit mori. Et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur, terrenum corpus solidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis ar
Abbreviated transcription (Latin):
et illud. sic ibunt isti in supplicĩ ȩt̾nũ
iusti autẽ in uitam ȩtnã: et in ꝓpħis qͦo
cõmemorare longũ. ẽ. nc̃ ille nc̃ iste
ordo si qͥs inspiciat inuenit᷑. s ego is¬
tendam unde ꝯuincant᷑ inc̾duli. pos¬
se humana corꝑa animata atq uiuẽ¬
tia ñ solum ñqͣm morte dissolui. s in
enĩ hoc ad om̃ipotentis ^ referre po¬
tentiã: s aliqͦ exemplo ꝑsuade sͥ flagi¬
tant. Quib si respondebimꝰ esse aĩa¬
lia ꝓfecto corruptibilia qͥa mortalia
que tam̃ in mediis ignib inuant. ñ¬
nullũ &ẽ genꝰ uermiũ in aquaꝵ cali¬
darũ scaturigine repꝑiri. quaꝵs fer¬
uorẽ nemo impune contrectat: illos
autẽ ñ solum sine ulla sui lesione
ibi esse. s extra esse ñ posse: aut no
lunt cͥdere si ostende ñ ualemꝰ aut si
ualuermmꝰ siue ocłis demonstrare
res ipsas. suie ꝑ testes idoneos edocẽ:
questio. ẽ. eadem infidelitate. ꝯtendẽt:
quia hec animalia nec semꝑ iuuũt.

Expanded text:
in supplicium aeternum; justi autem, in vitam aeternam . Et in Prophetis, quod commemorare longum est, nunc ille, nunc iste ordo, si quis inspiciat, invenitur. Sed ego istendam, unde convincantur increduli, posse humana corpora animata atque viventia, non solum nunquam morte dissolvi, sed inenim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus, esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus vivant: nonnullum etiam genus vermium in aquarum calidarum scaturigine reperiri, quarum fervorem nemo impune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse lunt credere, si ostendere non ualemus, aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, quaestio est, eadem infidelitate contendent, quia haec animalia nec semper uiuunt
Abbreviated transcription (Latin):
stiarũ. Deinde ꝓpt̾ eos qui ñ munda¬
tione s dampnatione s̃ digni. et acce¬
dam inquit ad uos in iudiciũ: et ero
testis uelox suꝑ maleficos. et suꝑ ad¬
Cũ nos mutau̾it et in deteriꝰ culpa ur̃a
uͦ se dic̃ fut᷑um. qͥa in iudicio suo ñ
indiget testib. eũq uelocẽ siue. qͥa
repente uent᷑us. ẽ. eritq iudicium
ipso inopinato eiꝰ aduentu celerri¬
mũ qͦd tardissimũ uidebat᷑: siue qͥa
ipsas comuncet sine ulla sermonis
ꝓlixitate conscientias. In cogitatio¬
nib enĩ sic̃ scͥptum. ẽ impii int̾roga¬
tio erit. Et apłe. Cogitationib inqͥt
accusantib uł cẽ excusantib in die
qua iudicabit ds̃ occulta hominum.¬

Expanded text:
stiarum. Deinde propter eos, qui non mundastiarum. Deinde propter eos, qui non mundatione, sed damnatione sunt digni: Et accedam, inquit. ad uos in iudicium, et ero testis uelox super maleficos et super ad\'Cum uos mutauerit et in deterius culpa uestra euero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ intelligi in eo qͦd dictũ ẽ. sic̃ dieb
pͥstiis et sic̃ annis pͥorib istam p̃tereo
questionẽ. ne cogar qͦd ꝓlixum. ẽ cũcta¬
discutere. ut aliqͥd hoꝵ ueritas mani¬
festa ꝯfirmẽt. Uideo qͥppe alt̾um sen¬
sum. ne dies pͥstinos et annos pͥores car¬
naliũ sacͥficioꝵ nobis ꝓ magno mun̾e
ꝑ ꝓpħam ꝓmissos suisse c̾damꝰ hostie nã¬
q ille ueteris legis in quibq peccorib
ĩmacłate. ac sine ullo ꝓrsus uicio iube¬
bant᷑ offerri: et significabant hoĩes scõs
modi mundatione s̃ digni. in om̃ib scĩs
nullũ inueniet᷑ om̃ino peccm: atq ita
se ipsos offerrent in usticia ut tales
hostie om̃im ĩmacłate ac sine ullo ui¬
cio sint futurȩ Erunt ꝓfecto sic̃ di¬
umbra huiꝰ rei futurȩ mundissimȩ
offerebant᷑ hostiȩ. Hec erit nãq mũ¬
dicia tc̃ in inmortali carne ac m̃te
scõꝵs: que figͣabat᷑ in illaꝵ corꝑib ho¬

Expanded text:
tempus intelligi in eo quod dictum est, Sicut diebus tempus intelligi in eo quod dictum est, Sicut diebus pristinis, et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestionem, ne cogar quod discutere ut aliquid horum veritas manifestata confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores, carnalium sacrificiorum nobis pro magno mune promissos fuisse credamus. Hostiae namque illae veteris Legis in quibusque pecoribus immaculatae ac sine ullo prorsus vitio jubebantur offerri, et significabant homines sanctos, modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, erunt profecto sicut prumbra huius rei futurae mundissimae offerebantur hostiae. Haec erit namque munditia tunc in inmortali carne ac mente sanctorum, quae figurabatur in illarum corporibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorib Nam et ꝑ ysaiam pꝰea qͣm celum
nouũ et t̾ra noua ꝓmissa. ẽ. int̾ cetera
qͣ ibi de scõꝵ beatitudine ꝑ allegorias
et eny gmata ex segͥt. quib erpostionẽ
congruam redde nos ꝓhibuit uitande
longituduns cura: scđm dies inqͥt ligni
uite erunt dies p̾płi mei. Qs autẽ sacras
litas attingit et ignorat uͥ d̃s planta¬
uerit lignũ uuitȩ. a cuiꝰ cibo seꝑatis illis
hominib qñ eos sua de ꝑadiso eiecit
iniqͥtas. eidem ligno circũposita. ẽ ignea¬
t̾ribilisq custodia: Qͦoͦ si quisqͣm illos
dies ligni uite qͦs cõmemorauit ꝓpħ̃a
ysaias. istos qui nc̃ agunt᷑ eccł̃iȩ xp̃i
dies esse ꝯtendit. ipsũq xp̃m lignum
nitȩ ꝓpħice dictum. qͥa ipse. ẽ. sapien¬
tia dei de qua salomon ait. lignũ iute
ẽ om̃ib amplectentib eam. nec annos
egisse aliqͦs in paradiso illos pͥmos ho¬
mines. unde tam cito eiecti s̃. ut nullũ
ibi gignerẽt filiũ. et ideo ñ posse illud

Expanded text:
Esaiam postea quam caelum nouum et terra noua promissa est, inter cetera, quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit uitandae longitudinis cura: Secundum dies, inquit, ligni uitae erunt dies populi mei. Quis autem sacras litteras adtigit et ignorat ubi Deus plantauerit lignum uitae, a cuius cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso eiecit iniqterribilisque custodia? 2. Quod si quisquam illos dies ligni vitae, quos commemoravit propheta Isaias, istos qui nunc aguntur Ecclesiae Christi dies esse contendit, ipsumque Christum lignum vitae prophetice dictum, quia ipse est Sapientia Dei, de qua Salomon ait, Lignum vitae est omnibus amplectentibus eam ; nec annos egisse aliquos in paradiso illos primos homines, unde tam cito ejecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium; et ideo non posse illud
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ. id. ẽ cor patrũ ad filios. S̾m¬
głarẽ qͥppe ꝓ numero płali int̃p̃tes
septuaguita posuer̃t. Aest sensꝰ. ut cẽ
filii sic intelligant legem id. ẽ iuidei.
quẽadmodũ eam patres intellexer̃t.
id ẽ. ꝓpħe: in qͥb erat et ipse moyses.
Sic enim cor patrũ comitet᷑ ad filios
c̃ intelligentia patrũ ꝑducet᷑ ad intelli¬
gentiã filioꝵ. et cor filioꝵ ad patres
eoꝵ: dũ in id qͦd senser̃t illi ꝯsentiunt
et isti. Ubi .lxxͣ. dixert: et cor hõis ad
ꝓximũ suũ. St̃ enĩ int̾ se ualde ꝓxi¬
mi patres et filii. Qmqͣm in uerbis
s̃. potest alius sensus idemq lector in¬
ueniri ut intelligat᷑ helias cordei pa¬
tris conuersurus ad filiũ. ñ utiq agẽ¬
do ut pat̃ diligat filiũ: s docendo fͦl
pat̾ diligat filiũ: ut et udei quẽ priꝰ
oderant diligant eundẽ qui nr. ẽ.
gͦ tc̃ cor eiꝰ conuertet᷑ ad filuĩ: cũ ip¬
si conuerso corde didicerint dilectio¬

Expanded text:
atrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretes septuaginta posuerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt. id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum, dum in id, quod senserunt illi, consentiunt et isti ; ubi Septuaginta dixerunt: Et cor hominis ad proximum s u u m. Sunt enim inter se ualde pmi patres et filii. Quamquam in uerbis sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Iudaei, quem prius oderant, diligant eundem, qui noster ergo tunc cor eius conuertetur ad Filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
dieb pͥstinis et sic̃ annis pͥorib fortassis
enĩ tempꝰ illud ꝯmemorat. qͦ pͥmi hoĩes
in paradiso fuer̃t. Tunc enĩ puri atq i¬
tegri ab om̃i sorde ac labe peccati. se ip¬
sos deo mundissimas hostias offerebãt.
cet̾um ex qͦ ꝯmisse p̃uaricationis causa
inde dimissi s̃. atq humana in eis nat᷑a
dãpnata. ẽ.: excepto uno metdiatore. et pꝰ
lauachrũ regenerationis qͥb q adhuc
paruulis nemo mundꝰ a sorde sic̃ scͥptũ ẽ.
nec infans cuiꝰ. ẽ. uniꝰ diei uita suꝑ tram.
Qs si respondet᷑ &ẽ eos merito dici posse
offerre hostias ui iusticia qͥ offerunt ĩ
fide. iustꝰ enĩ ex fide uiuit. qͣmuis se ip¬
sum seducat si dixerit se ĩ hab̃e pecc̃m.
et ideo ñ dicat qͥa ex fide uiuit: ñqͥd di¬
cturꝰ ẽ. qͥspiam hoc fidei tẽpꝰ illi fini. eẽ.
coeqͣndũ. qñ igne uidicii nouissimi mũ¬
dabunt᷑ qͥ offerant hostias in iusticia:
pecc̃m iustos habituros. eẽ. c̾dendũ. est.

Expanded text:
sis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi mundabuntur, qui offerant hostias in iustipeccatum justos habituros esse credendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. que ñ ꝓpt̾ etatis ꝑmulta scła lon¬
gitudinẽ. tam̃ q̃ncũq fimendam ȩt̾nita¬
tis nom̃ accep̃: s queãdinodũ scͥptũ est
in euangl̃io regni eius ñ erit finis: nec ita
ut aliis moriendo decedentib aliis succe¬
dentib oriendo species inea ꝑpetuitatis
appareat. sic̃ in arbore que ꝑhempni fron¬
de uestit᷑: eadem uidet᷑ uiriditas ꝑman̾e
dũ labentib et cadentib foliis subinde
alia que nascunt᷑ faciem conseruant et¬
opacitatẽ: s om̃s in ea ciues ĩmortales er̃t.
adipiscentib hominib qͦd ñqͣm scĩ angłi
ꝑdiderunt. Faciet hoc d̾s om̃ipotentissi¬
mꝰ eiꝰ conditor: ꝓmisit enĩ nec m̃tiri pot̃
Et quib fidem hinc qͦ facet: multa sua
et ñ ꝓmissa et ꝓmissa iam fec̃. Ipse est e¬
nĩ qͥ in pͥncipio condidit mundũ plenũ
intelligibilib reb in quo nichil meliꝰ insti¬

Expanded text:
longitudinem tamen quandocumque finiendam aeternitatis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hominibus, quod numquam sancti angeli perdiderunt. Faciet hoc Deus omnipotentissimus eius conditor. Promisit enim nec mentiri potest, et quibus fidem hinc quoque faceret, multa sua et non promissa et promissa iam fecit. Ipse est enim, qui in principio condidit mundum, plenum intellegibilibus rebus, in quo nihil meli
Abbreviated transcription (Latin):
tua s̃ bona s̃. qͥa tubonꝰ ista c̾asti: nil
nr̃m ẽ in eis nͥ qͦd peccamꝰ amantes.
ordine neglecto ꝓ te qͦd condit᷑ abste.
Creator autẽ si ueracit᷑ amet᷑. hoc. ẽ. si
ipse ñ ob alud ꝓ illo qͦs ñ ẽ ipse amet᷑¬
male amari ñ pot̾: nam et amorip¬
se ordinate amandꝰ.ẽ. qͦ bene amat᷑
qͦd amandũ. ẽ ut sit in nob uirtꝰ qͣ
inuit᷑ benẽ. Vnde mͥ uidet᷑. qͦd de

Expanded text:
tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil nostrum est in eis, nisi quod peccamus amantes Ordine neglecto pro te, quod conditur abs te. Creator autem si ueraciter ametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse, ametmale amari non potest. Nam et amor ipse ordinate amandus est, quo bene amatur quod amandum est, ut sit in nobis metus qua uiuitur bene. Unde mihi uidetur, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
tis in hoc scło alt̾iꝰ ciuitatis: ꝓpt̃ pul¬
chritudinẽ corꝑis. Qͦs bonũ dĩ qͥd ẽ
donũ. ẽ: s ꝓpterea id largit᷑ cẽ malis
ne magnum bonũ iudeat᷑ bonis. De¬
serto itaq bono magno et bonoꝵ ꝓpͥo
lapsꝰ. ẽ factꝰ homo: ad bonũ minimũ
ñ bonis ꝓpͥum: s bonis malisq ꝯmune:
ac sic filii dĩ filiarum hominũ amore
sinit capti: atq ut eis coningib frue¬
rent᷑ in more societatis t̾rigene deflu¬
xerunt deserta pietate: quã in sc̃ã so¬
cietate seruabant. Sic enĩ corꝑis pul
chritudo adeo quidẽ facta. ẽ: s temꝑa¬
le. carnale. infimũ. bonũ male amat᷑.
ꝓposito deo ȩtño int̾no sempit̾no bono.
quẽ admodũ iusticia deserta. et aurũ
amat᷑ ab auaris: nullo peccato auris
hominis. Ita se habet om̃is c̾atura. Cũ
enĩ bona sit et bene amari potest et
male: scilicet bene ordine custodito.
male ordine ꝑturbato: qͦd in lande
quadam cerei bremit̾ u̾sib dixi. Hec

Expanded text:
tis in hoc saeculo alterius ciuitatis, propter pulchritudinem corporis. Quod bonum Dei quidem donum est; sed propterea id largitur etiam malis, ne magnum bonum uideatur bonis. Deserto itaque bono magno et bonorum proprio lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune; ac sic filii Damore capti, atque ut eis conjugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, deserta pietate quam in sancta societate servabant: sic enim corporis pulchritudo, a Deo quidem factum, sed temporale carnale infimum bonum, male amatur postposito Deo, aeterno interno sempiterno bono, quem ad modum iustitia deserta et aurum amatur ab auaris, nullo peccato auri, sed hominis. Ita se habet omnis creatura. Cum enim bona sit, et bene amari potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato. Quod in laude quadam Cerei breuiter uersibus dixi: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
es. Propositis itaq duab eiuita¬
excurrant ad disc̾tos ꝓprios ac debitos
fines: incipit dinum̾atio tempoꝵ. in qͦ
et alie generationes addiciunt᷑. facta re¬
capitulatione ex adam: ex cuiꝰ origine
dãpnata ueluti massa una merite dãp¬
nationi tradita: fec̃ ds alia in contu¬
meliã uasa ire alia in honorẽ uasa
miscłie: illis reddens qͦd debet᷑ in pe¬
na: istis donans qͦd ñ debet᷑ in gr̃a: ut
ex ipsa cẽ ꝯꝑatione uasors ire suꝑna
ciuitas discat que ꝑegrinat᷑ in t̾rris.
ñ sidere lib̾tate arbitrii sui: s sꝑet in¬
nocare nom̃ dñi dĩ sui: qm̃ uoluntas
in natura que facta. ẽ bona a deo bono
s mutabilis ab ĩmutabili: qͥa ex nichi¬
lo. et abono potest declinare ut faciat
malũ. qͦd fit libero arbitrio: et amalo
ut faciat bonũ qͦd ũ fit sine diuino ab¬
ente atq c̾scente. facta.ẽ ꝑmixtio: et
iniqͥtate participata. quedam utriꝰq
confusio euutatis. Qsͦ malũ a sexu

Expanded text:
es. Propositis itaque duabus ciuitaexcurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae, illis reddens quod debetur in poena, istis donans quod non debetur in gratia; ut ex ipsa etiam conparatione uasorum irae superna ciuitas discat, quae peregrinatur in terris, non fidere libertate arbitrii sui, sed speret inuocare nomen Domini Dei. Quoniam uoluntas in natura, quae facta est bona a Deo bono, sed mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, et a bono potest declinare, ut faciat malum, quod fit libero arbitrio, et a malo, ut faciat bonum, quod non fit sine diuino adente atque crescente, facta est permixtio, et iniquitate participata quaedam utriusque confusio civitatis. Quod malum a sexu
Abbreviated transcription (Latin):
ra.am considerande s̃ ꝓmissiones
dei facte ad abraham. In his enĩ aꝑtio¬
ra cłi nr̃i hoc. ẽ. dĩ ueri oracła apparere
ciauit auctoritas. Harum prima ita le
de t̾ra tua et de. cognatione tua. et de
domo patris tui. in t̾ram quã tͥ demo¬
nstrauero. et faciam te ingentem ma¬
gnã: et benedicam te. et magnificabo
nom̃ tuũ: et eris benedictꝰ. Abene
dicam te benedicentes: et maledicen¬
tes te maledicam: et benedicent᷑ in te

Expanded text:
ra. Jam considerandae sunt promissiones ra. Jam considerandae sunt promissiones Dei factae ad Abraham, in his enim apertiora Dei nostri, hoc est, Dei veri oracula apparere cade terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terram, quam tibi monstrabo, et faciam te in gentem magnam et benedicam te et magnificabo nomen tuum, edicam benedicentes te et maledicentes te maledicam, et benedicentur in te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait postqͣm mortuus. ẽ pat̾ eiꝰ exiit
de charra: s iude hic eum collo cauit
abraham c̃ eẽt. in mesopotamia pͥusqͣm
habitaret incharra: s eũ in charram
ꝑuenise c̃ patre retento apud se p̃ce¬
eiꝰ factam. eẽ. dic̃. qͥa iam mortuꝰ erat
pat̾ eiꝰ qndo emit t̾rã: cuiꝰ ibi iã sue
rei cepit esse possessor. Qd autẽ iam
in mesopotamia constituto. hoc ẽ iam
egresso de terra chaldeoꝵ dic̃ ds exi
de t̾ra tua. et de cognatione tua. et de
domo patris tui: ñ ut corpꝰ inde eice¬
ret qͦd iã fec̾at: s ut aninũ aueller&
dr̃. Non enĩ exierat inde animo: si spe
redeundi et desid̃io tenebat᷑. Que spes
et desidium deo iubente ac iuuante. ⁊
obediente. illo fuerant ampittandã. Hon
sane inc̾dibilit̾ existimat᷑ c̃ postea secut
eẽt nachor patrem suũ: tc̃ abrahã p̃¬
ceptũ dñ implesse: ut cũ sara coniuge
sua. et loch filio fr̃is sui exiret de char

Expanded text:
non ait: Postquam mortuus est pater ejus, exiit non ait: Postquam mortuus est pater ejus, exiit de Charra, sed, Inde hic eum collocavit, Abraham cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra, sed cum in Charram pervenisse cum patre, retento apud se praeceeius factam esse dicit, quia iam mortuus erat pater eius, quando emit terram, cuius ibi iam suae rei coepit esse possessor. Quod autem iam in Mesopotamia constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini inplesse, ut cum Sarra coniuge sua et Loth filio f