comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facultas qua idlaretur effectui. Tum adorationẽ
suo more conuertitur: uisam certum . ẽ. panlem quodã¬
iodo columnam ruere dȩcaelo: quae inpeͬcta ic
totam illam in expugnabilem molem soluit inpul¬
uerem: parum scilicẽt᷑ si in uisibiliter caeli urtutib
uteteretur: Nisi ipse uirtutes uisibiliter seruire
martino humanis etiam oculis cernerentur.
DEM AUTEM REFRICERIUS OOIHI
testis est: mulierem profluuio sanguinis labor.¬
tem. Cum martini uestem exemplo mulieris
illius euangelicae contigis set . sub momento tem¬
poris suisse sanatam.

Expanded text:
facultas qua id daretur effectui; tum ad orationem facultas qua id daretur effectui; tum ad orationem suo more convertitur. Visam certum est parilem quodammodo columnam ruere de coelo, quae impacta idolo totam illam inexpugnabilem molem solvit in pulverem: parum scilicet, si invisibiliter coeli virtutibus uteretur, nisi ipsae virtutes visibiliter servire Martino humanis etiam oculis cernerentur. dem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam.
Abbreviated transcription (Latin):
NUICQ AUTEM AMBACIENST. IO EST
caffello ueceri. quod nunc frequens habitatur
a fratribus : idolum noueratis. grandi opere cons¬
tructum : Politissimis saxis molesturrita sur¬
sublimen procȩdens : super stitionem loci operis
dignitate seruabat: Huius destructionẽ marcello
ibi dem consistenti praesbrtero: uir beatus saepe
mandauerat : Post aliquantum tempus regressus.
increpat praes biterum. cur adhuc idoli structura
consisteret . Ille causatur uix militari manu. & ui
publicae multitudinis tantam molem posse sub uer¬
ti : nedum id facile putaret. per inbec illos clericos:
aut infirmos oionachos qui uisse curari Tum mar¬
tinus recurrens ad nota praesidia: noctem totam¬
inoratione per uigilat: Mane: orta tempestas :¬
aedemidoliusq adfundamentum prouoluit.
Uerum haec. marcello teste dicta si nt.
IX
LIAM EITIS NON DISSIMILEM
insimili opere uirtutem refrigerio ad stipulante
perhibeo: Columnam in mensae molis cui idolum
super stabat parabat euertere : sed nulla erat

Expanded text:
ico autem Ambatiensi, id est, castello illo veteri quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noveratis grandi opere constructum. Politissimis saxis moles turrita sursublime procedens superstitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota in oratione pervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sint. IX. Aliam ejus non dissimilem in simili opere virtutem Refrigerio astipulante perhibeo. Columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat evertere: sed nulla erat
Abbreviated transcription (Latin):
reptione prudenter agat᷑ & nequid nimis nedum nimis
cupit eradere eruginem: frangaturuas. Suames sragi¬
tem. semꝑ suspectus sit. Meminerit. cal
quas satum non conterendum. In quibus nondicimus
ut permittat nutririuitia: sed prudenter: & cum cari¬
tate ea amput& prout uiderit curq expedire sicut¬
iam diximus. & studeat plus antari : quam tuneri. Non
urbulentus & anxius : non sit nimis Zobit
Non sit zelopiis & nimis suspiciosus quia nunꝗ requies¬
cit. In ipsis imperiis suis sit prouidus. & consideratus :
siue secundum deum. siue scđm scłm sit.Operaquae
iniungit discernat. & tempere. cogitans discrecionem
sanct iacobdicentis. Si greges meos plus in ambulando
fecero laborare. morieñtur cuncti una die. hȩc gͦ
aliaq testimonia discrecionis matris uirtutum sumens.
infirmi non refugiant & precipue ut presentem re¬
gulam in om nib conseruent. ut dumbene ministra¬

Expanded text:
reptione prudenter agat, et ne quid nimis: ne, dum nimis reptione prudenter agat, et ne quid nimis: ne, dum nimis eradere cupit aeruginem, frangatur vas. Suamque fragilitatem semper suspectus sit: memineritque calamum quassatum non esse conterendum. In quibus non dicimus ut permittat nutriri vitia, sed prudenter et cum charitate ea amputet, ut viderit cuique expedire, ut diximus. Et studeat plus amari, quam timeri. Non sit turbulentus et anxius; non sit nimius et obstinatus; non sit zelotypus et nimis suspiciosus: quia nunquam requiescit. In ipsis imperiis suis providus et consideratus; et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat et temperet, considerans discretionem sancti Jacob dicentis: Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . Haec ergo et alia testimonia discretionis, matris virtutum, sumens,infirmi non refugiant; et praecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministra
Abbreviated transcription (Latin):
n abbatis ordinatione.
illa semper consideretur ratio : ut hic constituatir. quem
sibi omnis concors congregatio scłm timorem di. siue etam
pars. quamuis parua congregationis saniore consilio elege¬
rint. Uitȩ autem merit̃o & sapientiȩ doc trinȩ eligatꝰ
quior dinandus est. etiam si ultimus fuerit in ordine congie
consilio elegerint. & uitia ipsa aliqatenus in notitiam em̃
Ad cuius diocesym pertin& locus ipse uel abbatib. aut ⁊pĩa
nis uicis daruerint. probibeanit prauoꝵ pneualere consensum.
sed domurdĩ dignum constituant dispensatorerem: Sci
entes. pro hoc recepturos mercedem bonam : si illud caste
& zelo dĩ faciant. sicut exli uerso peccatum si negligant.
Ordinatus autem abba: cogitix semꝑ quale onus suscepit
& cui redliturus est nationem uillicationis suȩ. Sciatq sibi
oportere prodesse : magis ꝗ praeessẽ O port& ergo eum
eẽ. doctum lege diuina. ut sciat. & sit. unde proferat
sequatur. Oderit uitia diligat fratres. in ipsa autem cor¬

Expanded text:
n abbatis ordinatione illa semper consideretur ratio, ut hic constituatur quem sibi omnis concors congregatio secundum timorem Dei, sive etiam pars, quamvis parva, congregationis saniore consilio elegerit. Vitae autem merito et sapientiae doctrina eligatur qui ordinandus est, etiamsi ultimus fuerit in ordine congregconsilio elegerit, et vitia ipsa aliquatenus in notitia episcopi ad cujus dioecesim pertinet locus ipse, vel abbatibus, aut vicinis Christianis claruerint, prohibeant pravorum praevalere consensum, sed domui Dei dignum consentes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant, sicut e diverso peccatum, si negligant. Ordinatus autem abbas cogitet semper quale onus suscepit, et cui redditurus est rationem villicationis suae, sciatque sibi oportere prodesse magis quam praeesse. Oportet ergo eum esse doctum lege divina, ut sciat, et sit unde proferat m ipse consequatur. Oderit vitia, diligat fratres. In ipsa autem cor
Abbreviated transcription (Latin):
icui fratri aliqua forte
grimo aut m posibilia inune untur suscpiat quidem iuiben
ipossibilieatis sue guisas ci quisibi prȩ .cͥ. patciates eo eele tune
gelurauerit. sciat droat itasibi expedire. & extaritate considens¬
& cle ad iutorio dĩ obecliat.

Expanded text:
orori aliqua forte gravia aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentiimpossibilitatis causas ei quae sibi praeest patienter et opportune perduraverit, sciat junior ista sibi expedire, et ex charitate confidens de ad
Abbreviated transcription (Latin):
Omni tempore silentium debent studere monachi. ma¬
rime tamen noc turnis horis. & idõ omĩ cempore. siue ieui¬
ni siue prandii. si tempus fuerit prundui: mor ut surre¬
xerint acena. sedeant omnes inunum locum & letatunꝰ
collationes łuitas patrum. aut certe aliquid quod edificae
audientes. Non autem eptaticum autregam: qiuia in¬
srmis intellectib nonerit utile illa hora. hanc scriptu¬
ram audire : Aliis uero horis. legantur. Siautem ieuran
dies fuerint. dicta uespera parũo in teruallo mor accedant
ad lectionem collationum ut diximus. & lectis quatuor aut
quinq folus. aut quantum hora permittit: omnib. in unũ
occurrentib ꝑ hanc moram lectionis. Si quis forte in ad¬
signato sibi commisso fuerit occupatus: occurrat. Omnes
ergo mnunum positi: compleant. & exeuntes a conpletorus.
nulli sit licentia denuo cinq loqui aliernd. Quod si inuen¬
tus fuerit quisꝗ hanc prȩuaricari taciturnitatis reulam.

Expanded text:
Omni tempore silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam,
Abbreviated transcription (Latin):
diantur . Q quia inomni loco uni dominoseruitur uni
regi militatur. Quem sietiam talem perspexerit eius uitam
.ẽẽ. liceat eum insuperiori aliquantulum constituere loco.
Non solum monachum. sed etiam desupra scriptis graclibus
sacerdotum ł clericorum stabiliri potest abba inmaior quam
ingreditur loco. sieius talem perspexerit uitamer̃. Caueat
autem abba nealiquando de alio noto monasteno monachũ
ad habrtandum susciprat . sine consensu abbatis nus. aut
luteris commendatitiis. Quia scriptum est. Quod tibi non
uis fieri: alii ne feceris¬

Expanded text:
diantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni diantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi militatur. Quem si etiam talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco: non solum autem monachum, sed etiam de supra dictis gradibus sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si ejus talem perspexerit vitam esse. Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod tibi non vis, alteri ne feceris
Abbreviated transcription (Latin):
Diquis mouachus peregrinus delonginquis prouicus super¬
uenerit . sipro hospite uoluerit habitare in monasterio oe
contentus fuerit consuetudinem locieriam inuenerit & nori
ferte suꝑ fluitate sua ꝑturbat monasterium. seã simpliciter
contentus est quod inuenerit. suscipiatur quanto tempore
cupit : Si qua ratio nabiliter sane . & cum bumilitate caritatis¬
reprehendit aut ostendit. Nac t& abba prudenter nefor¬
te prohoc ipso eum deminus dirererit : Si uero postea uolu¬
erit stabilitatem suam sirmare. non reniuatur talis uolu-¬
ntus. & maxime quia tempore hospitalitatis potuit eius uita
dinosci. Quod si suꝑfluus. aut uitiosus inuentus fuerit tem¬
pore hospitalitatis. nonsolum non deb& sociari corperi mona¬
sterii. uerum ȩtiam dicatur ei honeste ut discedat ne eius mi¬
seria alii uiciaentur. Quod si non suerit talis. qui mereatur
prorci: non solum si petierit suscipiatur congregationi socran¬
dus. uerum ectam suadeatur ut sta. ut eius exemplo aln eru-¬

Expanded text:
Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non superfluitate sua perturbat monasterium; sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur, quanto tempere cupit. Si quae sane rationabiliter et cum humilitate reprehendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur ei talis voluntas; et maxime, quia tempore hospitalitatis potuit ejus vita dignosci. Quod si superfluus inventus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii eru
Abbreviated transcription (Latin):
iano acciprant. Qui reuertentes . lota ibi restituant
& cucullȩ. & tunicȩ sint aliquanto solito ꝗ eas quas habent mo¬
dice meliores. quas exeuntes inuia accipiant deuestiario.
& reuertentes restituant.Stramenta lectoꝵ. sufficiat mata.
sagum. & lena. & capitale. Quȩ tamen lecta. frequenter ab
abbate scrutanda sunt propter opus peculiare: ne inueniatur
& si cui inuentũ suerit. qđ ab abbate non acceperit: grauissime
ab abbate omnia quȩ sunt necessaria. Id est. cuculla. tumca pe
dules. bracile. cultellum. grasium. acus. mapula. tabulȩ. ut omnis
auferatur necessitatis excũsatio. A quo tamen abbate. semꝑ conside¬
retur illa sententia actuum a postolorum : quia dabatur singu¬
lis prouttuiq opus erut : Ita eigio & abba cordsiaemꝰ infirmĩta¬
sindigentium non inalam uoluntatem in uider

Expanded text:
de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas habent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, laena et capitale. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimaeab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tunica, cuculla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: Quia dabatur singulis, prout cuique opus erat . Ita ergo abbas consideret infirmitates indigentium, non malam volunt
Abbreviated transcription (Latin):
estimenta fratrib scđm locoꝵ
qualitatem ubi habitant. ł aerum temperiem dentur.
Quia infrigadis regionib. amplius inditetur:. incalidis uero:
minus : hȩc engo consideratio. penes abbatem est: Nos tam̃
nicam. Cubullam in hieme uellosim. inẽstate puram. aut
uetustam. & scapulare propter operam Indumenta pedũ
pedules & caligas. Dequarum ⁊ trumominum colore aut
grossitudinẽ non causentur monaebi sed quales inueni¬
⁊ possunt in prouicta qua babitant quod uiluis com¬
parari potest. Abba autem demensu prȩuideat : ut non
sint curta ipła uestimenta utentib. eis. sed mensurata. Acci¬
prentes noua: uet eni semꝑ reddant in presenti. reponenda
inuestario propter paupes. Sufficit enim monacdo dus¬
duas tumicais & duas cucullas habere. propter noctes & pript᷑
lauare ipsas res Iam qdđ suprafuerit. suꝑfluum est ꝙ ampu¬
tari deb&e & pedules & quodamq est uetustum reãdant
dum accipiunt nouum : Femoralia hi qui inura diriguntur

Expanded text:
estimenta fratribus secundum locorum qualitatem ubi habitant, vel aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur; in calidis vero minus. Haec ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamennicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari debet. Et pedules, et quodcunque est vetustum reddant, dum accipiunt novum. Femoralia hi qui in via diriguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nc eiciatur deordine prepositurȩ. & alius quidia¬
in loco eius subrogetur. Quod & si postea in contirgatiorie
quietus & obediens non fuerit. etiam de morasterio expel¬
latur. Cogit& tamen abba se de omĩb uidicus suis dõ red¬
dere rationem. ne forte zeli. aut inuidiȩ Flamma urat
animam.

Expanded text:
tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui ditunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui diin loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet tamen abbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiae aut zeli flamma urat animam.
Abbreviated transcription (Latin):
incapite. qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores
deo nos preuidemus expedie propter pacis caritatisq custo¬
diam. in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasteru
sui. & si potest fieri .perdecanos ordinetur. ut antea disposumiꝰ
omnis utilitas monasterii prout abba disposuerit. ut dum plu¬
bus committitur. unus non superbiat. Quod si a
petit. aut congraegatio petierit racionabiliter cum humilitate.
& abba iuidicauert expedire.: quemcunq degerit abba cũ consilia
frm̃ timentium dm̃ ordin& ipse sibi prȩpositum. Qui tam̃
prepositus illa agat cum reuerentia quȩ ab abbate suo ei
licitius oport& seruare precepta regulȩ. Quip̾positussi
repertus fuerit uitiosus. aut elat̾ione deceptis superbiȩ.
temptor sancte regulȩ fuerit comprobatus a¬
neatur uerbis usq quater Si nonemendauerit. adhibeatur¬
er correptio discipline regulars. Quod si nec sic coreierit.

Expanded text:
in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores. in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores. Ideo nos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei licitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
epius quidem contigit. ut perordinationem preposia
scandala grauuia in monasteriis eriantur dumsint aliqui
maligno spiritu superbi. inflati. & estimantes se scđos abbates¬
et̃. as sumunt sibi tr̾rannidem. scandala nutrunt. & issen¬
siones in congregatione faciunt. & maxime in illis locis ubr
abeodem sacendote uel abeis abbatibus qui abbatem ordiaant
abipsis etiam & prepositus ordinatur. Quod ꝗsit absurdum
facile aduertitur. quia ab ipso initio ordinationis. materia
eidatur superbiendi. dumei suggaeritur a cogitationib suis
exutum. eẽ. eum a potestate abbatis sui. quia ab ipsis est ordi¬
natus a quibus & abba.łlinc suscitantur inudiȩ. rnꝑ.detractio¬
nes. aemulationes. dissensiones. extndinationes. &dum contaria
sibi abba.prepositusq sentiunt: & ipsoꝵ necessẽ est subbac dis¬
sensione animas periditari. & in qui sub ipsis sunt dum adulantꝰ
partibus eunt in perditionem. Cuiꝰ periculi malum illis respicit

Expanded text:
epius quidem contingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt, et maxime in illis locis ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam et praepositus ordinatur. Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes; et dum contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit
Abbreviated transcription (Latin):
irigendi fratres inuia. omnium satrum ue abbatis
se e ationi commendent. & semper ad custionen sul¬
timam operis dĩ commemoratio ommum absentum siat
R edeuntes autem deuia fintres. ipso dre quo redeunit. pes
omnes canonicas hor as dum explecur opusdĩ prostrati solo
or atori. ab omnb petant orationem propter ercessus. ne
quid forte subripuerit inuia uisus aut auditus malȩ rei.
aut otiosi sermonis. Nec presumat quisꝗ aliis referre quȩ
cunq foris monas terium iuelerit aut audierus quia pluri¬
madestrucdio ẽ. Quod siquis presum pserit. disciplinȩ regula¬
ri subiaceat. Si militer & qui presumpserit claustra monas¬
terii egredi. uel quocunq ire. uł quippram quanuus paruni
sine uissione abbatis facere.

Expanded text:
irigendi fratres in via omnium fratrum vel abbatis se orationi commendent, et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec quisquam praesumat referre alio quaecunque foris monasterii viderit, aut audierit, quia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi; vel quocunque ire, vel quippiam, quamvis parvum, sine jussione abbatis facere.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina teneatur: Iunior es igitur : priores suos bono
ient Priores. minores suos diłiant. In ipsa appellati¬
one nominum: nulliliceat ałium appellare puro no
mine. Sed priores ⁊uniores suos. fratrum nomine . Iuni¬
ores autem priores suos non nos uocent. quod intelligi¬
tur paterna reuerentia. Ab bas autem. quia uices ap̃i cre
aitur agere : dominus & abba uocetur. Non sua ad sum¬
ptione. sed honor & amore ip̃i. Ipseautem cogita. & sic
se exhibeat : ut dignus sit talihonore. Uicuñq. autem
oburant sibi fratres iunior apriore benedictionem petut:
Transeunte maiore : minor sugat & d& ei locun sedendi:
Nec presumat iun ior consederẽ. nisi ei precipiat senior
suus: ut fiat quod scriptum est: Honore. inuicem praeueni¬
ordines suos consequantur cum disciplina. łoris autem. T ubi
ubi. custodiam habeant & disciplinam : usq dum ad intel¬
ligibilem etatem per uer¬

Expanded text:
disciplina teneantur. Juniores igitdisciplina teneantur. Juniores igitrent, priores juniores suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverentia. Abbas vero, quia vices Christi agere videtur, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praevenium disciplina ordines suos consequantur. Foris autem, vel ubi et ubi custodiam habeant et disciplinam, usque dum ad intelligibilem aetatem perven
Abbreviated transcription (Latin):
rlines suos inmonasterio ita conseruent. ut conuersato¬
nis tempus. ut uitȩ meritum discernit. utq abbas constitu¬
.Qui abbas non conturb& crogem sibr comin
nec quasilibera ut enis potestatẽ. in ĩuste disponat aliquid :
sed semꝑ cogit&. quia de omnib. iudiciis. & operibus suis.
red̃iturus est dõ rationem: Ergo scđmdines quos constitu¬
erit. ł quos habrierint ipsi fratrẽs. sic accedant ad pacem. ad
communionem ad psalmum in ponendum in choro stan¬
dum & mornib: omnino locis aetas non discernatur in
ordine. nec preudic&. quꝗ a samuel. & daniel pueri. pres¬
biteros iurli cauerint . Ergo exceptis ins quos ut diximus.
altiori consilio abba praetulerit łdegtradauerit. certis ex
carisis reliqui omnes ut conuertunturitasint : Ut uerbi
gratia. qui scđa hora doeiuenerit in monasterio: iumorem
se nouerit illuis esse. qui prima hora uenit diei. cuiuslib&
aecatis. aut dignitatissit. Pueris uero ꝑ omnia : ab omnib:

Expanded text:
rdines suos in monasterio ita conservent, ut conversionis tempus et vitae meritum discernit atque abbas constituerit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, nec quasi libera utens potestate injuste disponat aliquid; sed semper cogitet quia de omnibus judiciis et operibus suis redditurus est Deo rationem. Ergo secundum ordines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum. Et in omnibus omnino locis aetas non discordine, nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. Ergo extra has, quas, ut diximus, altiori consilio mater praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliquae omnes ut convertuntur ita sint ut, verbi gratia, quae secunda hora diei venerit in monasterium, juniorem se noverit esse illa quae prima hora venerit diei, cujusque aetatis aut dignitatis sit. Juvenculae per omnia ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Diquis de ordine sacerdotum se suscipi rogauerit: non
ielem ei citius assentiatur. tamen sioninino ꝑ
in hac supplicatione. sciat se omnem reccule disciplinę ser¬
urum. Nec aliquid ei relqxabitur ut sit sicut scriptum
Est. Amice ad quod uenisti concedatur er tamen post abbatẽ
stare. & benedicere. aut missas tenere. si tamen iusserit er¬
abba.Sinalias: nulla tenus presumat aliqua. sciens se discipline
regulari subditum & magis humilitatis erempla omnib aꝙ.
Si forde ordinationis aut̃ alicuiꝰ rei causa fuerit in monaste¬
rium : illum locum ad tendat. quando in gressus est in mo¬
nasterium. non illum qui ei proreuerentia sacerdotii conces¬
sus est: Clericorum autem si quis eodem desiderio monaste¬
rio sociari uoluerit : loco mediorri collocetur & ipse tamen¬

Expanded text:
dotum in monasterio se suscipi rogaverit, non quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Concedatur tamen ei post abbatem stare, et benedicere, et missas tenere, si tamen jusserit abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. Clericorum autem si quis eodem desiderio monasterio voluerit sociari, loco mediocri collocetur; et ipse tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Eiquis abbã sibi prb̃m
Daut diaconem ordinari petierit : de suiseligat qui dignus
sit sacerdotio fungi. Orcdinatus auten: caueat elatĩonem
art superbram. Nec quicquam presumat. nisi quod ei
ab abbate precipitur. sciens se multo magis discipline re¬
gulari subditum. Nec occasione sacerelotii obliuiscatum
proficiant. Locum uero semꝑ illum adcendat. quo ingressus
est in monasterium. preter officiumaltaris. Ꝙ& si forte ebe¬

Expanded text:
quis abbas sibi presbyterum vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem, caveat elationem aut superbiam. Nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate praecipitur, sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur proficiat: locum vero illum semper attendat, quo ingressus est monasterium, praeter officium altaris. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quas hab&e: aut erog& prius pauperibus. aut facta sollemp¬
niter donatiorie. conferait monasterio. nichil sibi reseruans
exomnibus Quippe.quierillo die nec propru corporis
petestitem se habiturtim sciat. Mox ergo moratorio exuatur
rebus proprus quib uestuus .ẽ & induatur rebus monasteri
Illa uestimenta autem qruib erutus est : reporantur in uestiario
conseruanda. Ut si aliquando suadente diabolo conserisent ut
ggrediatur de monasterio quod absit : tunc ȩxutus reb moraste¬
ñii. prorciatur ÷ Illam tamen þetitionem eius quam desuꝑaltar e
abbatulit. non recipiat. sed in monasterio reseruetun¬

Expanded text:
quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemquas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemni donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus: quippe qui ex illo die nec proprii corporis potestatem se habiturum sciat. Mox ergo in oratorio exuatur rebus propriis, et induatur rebus monasterii. Illa autem vestimenta quibus exutus est reponantur in vestiario conservanda, ut si aliquando suadente diabolo consenserit, ut egrediatur de monasterio quod absit tunc exutus rebus monasterii projiciatur. Illam tamen petitionem, quam desuper altari abbas tulit, non recipiat, sed in monasterio servetu
Abbreviated transcription (Latin):
tione promiserit se omni cũstodia cunctasibi imperata
seruare : tunc suscipratur in congregatione. sciens se lege
regtulȩ constitutum. qđ er exilla diẽ nonlicent egredide
nasterio. nec collum excutere de subiugo regul
mnoratorio coram omnib promictat destabilitate sua ꝙ con¬
uersione moꝵ suorum & obȩdientiam coram dõ & sanctissuis:
Utsi aliquando aliter fecerit: ad eo se dampnandum sciat.
quem irrida:. Dequa promissione sua : faciat petitionem ad
nomen sanctor. quoꝵ reliquiȩ ibisunt. & abbatis presentis:
Quam pecitionem manusua scribat : Aut sicerte non scit lt¬
teras. alter ab eoroatus scribat. & ille nouitius faciat signũ.
& manu sua eam suꝑ altare porat. Quam dum impasue¬
rit. inciprat ipse nouitius mox hunc uersum. Suscipe me
tertio respondeat. adiungentes ulora patri. Tunc ip̃se
frater nouitius prosternãtur singuloꝵ padib : ut orent
proeo. &iam exilla die. in congregatione reputetur Res si

Expanded text:
tione promiserit se omnia custodire, et cuncta sibi imperata tione promiserit se omnia custodire, et cuncta sibi imperata servare; tunc recipiatur in congregatione, sciens se lege Regulae constitutum, quod ex illa die non liceat egredi de monasterio, nec collum excutere de sub jugo Regulin oratorio coram omnibus promittat de stabilitate sua et conversione morum, et obedientia coram Domino et sanctis ejus; ut si aliquando aliter fecerit, a Deo se damnandum sciat quem irridet. De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum quorum reliquiae ibi sunt, et abbatis praesentis. Quam petitionem manu sua scribat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam super altare ponat. Quam dum posuerit, incipiat ipse novitius mox hunc tio respondeat, adjungentes, Gloria Patri. Tunc ipse frater novitius prosternatur singulorum pedibus, ut orent pro eo. Et jam ex illa die in congregatione reputetur. Res si
Abbreviated transcription (Latin):
ouiterueniens quis ad conuersionem. non ei facilis tribr¬
Uatur ingressus: s& sicut ait apostolus. Probate spiritus.
sier dõ sunt. Grito siueniens perseuerauerit pulsans. & in la¬
tas sibi iniuriãs. & difficultatem ingressus post quatuor
aut quinq dies uisus fuerit patieñter portare: & ꝑsistere
pecitionis sue: annuatur ei ingressus. & sit incellabospitum
paucis dieb Postea autem : sit incella nouitioꝵ ubi medite¬
tur & manduc&. & dormiat. & senior eitalis deputetur
qui aptus sit ad lucrandas animas. qui suꝑ eum omuino
entulum legatur et hȩc regula ꝑordinem & dicatur ei : Ecce
ler : sub quã militariuis. Si potes seruare : in gredere. Siuero
non potes : liber discede. Si adhuc stecerit : tunc ducatur
insuprudictam cellan nouicioꝵ. & iterum probetur in
omni patientia & post ser mensium circulum relegat
ei regula ut sciat ad quod in greditur. Q si adhuc stat᷑:
ses. iterum legatur eadem ratula. & si habita secum deliba¬

Expanded text:
Noviter veniens quis ad conversionem, non ei facilis tribuatur ingressus, sed, sicut ait Apostolus, Probate spiritus, si ex Deo sunt . Ergo si veniens perseveraverit pulsans, et illatas sibi injurias et difficultatem ingressus post quatuor aut quinque dies visus fuerit patienter portare et persistere petitioni suae, annuatur ei ingressus; et sit in cella hospitum paucis diebus. Postea autem sit in cella novitiorum, ubi meditetur et manducet, et dormiat. Et senior ei talis deputetur, qui aptus sit ad lucrandas animas, qui super eum curiose nsium circulum legatur ei haec Regula per ordinem. Et dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes observare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, tunc ducatur in supra dictam cellam novitiorum, et iterum probetur in omni patientia. Et post sex mensium circulum relegatur ei Regula, ut sciat ad quid ingreditur. Et si adhuc stat, legatur eadem Regula; et si habita secum delibera
Abbreviated transcription (Latin):
& aliquid offerre uoluerint inele mosina monasterio: promer¬
cede sua: faciant exreb. quasdare uolunt monasterio dorationẽ.
reseruato sibi sitauoluerint. usu fruc tuario. Atq. ita omnia
obstruantu: ut nulla suspitio remaneat puero. perqquam
deceptus perire possit quod absit. quod experimento didicimꝰ:
ter autem : & pauperiores faciant. Qui uero extoto nichil
habeNT: simpliciter petitionem faciant: & cumoblationie
offerant filium suum coram testibus.

Expanded text:
 aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario. Atque ita omnia observantur, ut nulla suspicio remaneat puero, per quam deceptus perire possit quod absit, quod experientia didicimus. Similiter autem et pauperiores faciant. Qui vero ex toto nihil habent, similiter petitionem faciant, et cum oblatione offerant filium suum coram testibus.
Abbreviated transcription (Latin):
digent solatia acommodentur. Ꝙ iterum qđo uacant: obcedi¬
cuius ammam timor dĩ possid&: ubisint leca strit̃i sufficient.
& domus di asiprentib & saprenter admim stratur. hospi¬
tib autem. cui non prȩcipttr. nullatenius societur neq collo¬
quatur Sedsi obiuauerit. aut uiderit. salutatis humiliter
ut dictum est. & pecita benedictio ne ꝑtranseat dicens sibi.
non licere collequi cum hospite :¬

Expanded text:
digent, solatia accommodentur eis; et iterum, quando vacdigent, solatia accommodentur eis; et iterum, quando vac: ubi sint lecti strati sufficienter; et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur, neque colloquatur. Sed si obviaverit, aut viderit, salutaris humiliter, ut diximus, et petita benedictione, pertranseat dicens, sibi non licere colloqui cum hospite
Abbreviated transcription (Latin):
nii. qui non possit uiolari. Fratres auteni : consuetudines ieiu¬
nioꝵ prosequantur : Aquam inmanib abba : bospitib d&
Pecles uero hospitib. omnib. tam abba quam cunc ta congrega¬
tio lau&. Quib lotis: hunc uersum dicant. Suscepimus deus
misericordiam tuam : in medio templi tui. Pauperum & pore¬
grinoꝵ marime susceptionum cura solliate exbibeati. quia
in ipsis magis ꝓpc̃ suscipitur. Nam diuitum terimꝵ: ipse sibi
eritit hoõrem : Coquina abbatis & hospitum suꝑ sesit : ut u
terio non inquietentur fratres : In quam coquinam ad annũ
ingrediantur duo fratres qui ipsum officium bone impleant.
Quib. ut incligent solatia amministrentur. ut absq murmura¬
tione seruiant: & iterum quando occupationem minorem
habent. ereant ubi eis imperatur in oꝑa. & non solum ipsis. sed
iomnib officus monasterii istasit consideratio : ut quando in¬

Expanded text:
nii, qui non possit violari. Fratres autem consuetudinem jejunii, qui non possit violari. Fratres autem consuetudinem jejuniorum prosequantur. Aquam in manibus abbas hospitibus det. Pedes hospitibus tam abbas quam cuncta congregatio lavet. Quibus lotis, hunc versum dicant: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, in medio templi tui . Pauperum et peregrinorum maxime susceptioni cura sollicite exhibeatur: quia in ipsis magis Christus suscipitur. Nam divitum terror ipse sibi exigit hoterio, non inquietent fratres. In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant. Quibus, ut indigent, solatia administrentur; ut absque murmuratione serviant; et iterum, quando occupationem minorem habent, exeant, ubi eis imperatur, in opera. Et non solum ipsis, sed et omnibus officiis monasterii, sit ista consideratio, ut, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
mnes suꝑuenientes hospites tanquam xp̃c susciprantur.
quia ipse dicturus est. Hospes fui. & suscepistis me. &omnib
congruus honor exhibeatur: maxime tamen domesticis fidĩ.
& pegrinis : Ut ergo nunciatus fuerit hospes occuriturer
a prĩore ła fratrib cumomm officio caritatis ꝙ primitus
orent pariter : & sic sibi socientur in pace. Quod pacis osculum
non prius offeratur : nisi oratione premissa. propter illusi¬
ones diabolicas: In ipsã autem salutatione. omnis exhibeatur
hum ilitas. Omnibus uenientib siue discedentib hospitibus :¬
inclinato capite. ł prostiato omnicorpore in terra : xp̃c in eis
ador etir: qui & suscipitur. Suscepti autem hospites: ducantur
ad orationem : & postea : sedeat cumeis prior: aut quem ius¬
serit ipse. Legatur coram hospite lex diuina: ut edificetur:
& post ha :om̃nis ei exbibeatur humanitas. Ieuinium a priore
franttatur propter hospitem : nisi forte precipuus sit dies ieiu¬

Expanded text:
mnes supervenientes hospites, tanquam Christus, suscipiantur. Quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me . Et omnibus congruus honor exhibeatur, maxime domesticis fidei et peregrinis. Ut nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a Priore vel a fratribus cum omni officio charitatis; et primitus orent, et sic sibi socientur in pace. Quod pacis osculum non prius offeratur, nisi oratione praemissa, propter illusiones diabolicas. In ipsa autem salutatione omnis exhibeatur humilitas. Omnibus venientibus, sive discedentibus hospitibus inclinato capite vel prostrato omni corpore Christus in eis adoretur, qui et suscipitur. Suscepti autem hospites ducantur ad orationem; et postea sedeat cum eis Prior, aut cui jusserit ipse. Legatur coram hospite lex divina, ut aedificetur; et post haec omnis ei exhibeatur humanitas. Jejunium a Priore frangatur propter hospitem: nisi forte praecipuus sit dies jeju
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut scriptum ẽ Dundelntur singulis prout cuiq op̃
eris Vbi non dirimus ut per sonarum qđ absit acepcio
sit sed infirmi catum cmsideratio Vbi qui minus in¬
digo: agat dõ gras & non contristetur. Quiuem plussin¬
dig& : humilieur pro infirmitate : non extolla
misericordia. & ita omina menbra erunt in pace. ante
ommia ne murmurationis malum ꝓqualicunq causa
inaliquo qualicunq uerbo uel significatione appareat.
Quod si de prebensus fuerit: districtiora disciplinȩ subdat:¬

Expanded text:
Sicut scriptum est: Dividebatur singulis, prout cuique opus erat . Ubi non dicimus, ut personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. Ubi, qui minus indiget, agat Deo gratias, et non contristetur: qui vero plus indiget, humilietur pro infirmitate, et non extollatur pro misericordia: et ita omnia membra erunt in pace. Ante omnia ne murmurationis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdat
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ debile erait proiciebatis. & pastoris bom pium unii¬
tecur erem plum : qui relictis nonaginta nouem ouibus
inmontib: abiit unam ouem quȩ errauenit querere:
Cuiꝰ infirmitati tantum passus est: ut eam humeris suis
cgnarctur imponere . & sic reportare ad gregem:¬

Expanded text:
et quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imiet quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imitetur exemplum, qui, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem, quae erraverat, quaerere: cujus infirmitati intantum compassus est, ut eam sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare ad gregem
Abbreviated transcription (Latin):
Oiquis frater presumpserit sine iussione abbatis frĩ extõ¬
Omunicato quolibae modo se ungere. aut loquicumeo
ł mandaitum ei diruere: similem̃ sortiat extom munica¬
tionis uindictam
Ommi sollicitudine
curam gerat ab̃ba cirta delinquentes fratres. quia nor
est opus sanis medicus. sed male habentibus. & ideo uti
deb& ominimado ut saprens medicus in mittere quasi
occultos consolatores senpatas. id ẽ. semores sapientes si s.¬
qui quasi serrete consolentur fratrem fluctuantem &
ꝓuocent eum ad humilitatis satisfactionem. & consolent
eum nehabundantior tristicia al sorbeatur. sed sicut
ut idem apostolus Confirmetur ineo caritas & or etur
proco ab omnibus. Magnopere enim debae sollicitudinẽ
cerert abba. & omni sagacitate & industria currere
Ncaliquam deouib sibi creditis perdit. Nouert se enĩ
infirmarum curam suscepisse ammarum: non suꝑ san
trrannidem. Q metuat propħȩ comminationem
perquem dicit d̾̃s. Quod crassum indebatis assumebatis

Expanded text:
quis frater praesumpserit sine jussione abbatis fratri excommunicato quolibet modo se jungere aut loqui cum eo, vel mandatum dirigere, similem sortiatur excommunicationis vindictamOmni sollicitudine curam gerat abbas circa delinquentes fratres: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Et ideo uti debet omni modo ut sapiens medicus: immittere quasi occultos consolatores. Senpectas, id est, seniores sapientes, qui quasi secrete consolentur fratrem fluctuantem, provocent eum ad humilitatis satisfactionem. Et consolentur eum, ne abundantiori 377 tristitia absorbeatur: sed, sicut ait idem apostolus, confirmetur in eo charitas, et oretur pro eo ab omnibus . Magnopere enim debet sollicitudinem gerere abbas, ne aliquam de ovibus sibi subjectis perdat. Noverit enim se infirmarum curam suscepisse animarum, non super sanas tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, per quem dicit Deus: Quod crassum videbatis, assumebatis;
Abbreviated transcription (Latin):
ratres quiomnino longe sunt in labore. & non possunt
occurrere bora competenti adoratorium . & abba hoc per¬
pendit quia ita est. agant ibidem opus dĩ. ubi operentur
cumtremore cliuinõ : flertentes genua. Similiter qui
initinere directisunt. non eos pretereant horȩ constitutȩ :¬
sed ut possunt agant sibi. & seruitutis pensum non negligant
fredẽre.

Expanded text:
ratres, qui omnino longe sunt in labore, et non possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
ratres quipro quouis
nesponso ꝓficiscuntur . et ea die sperantur reuerti ad mo¬
Inasterium non presumant foris manducare. ettam si a qͦuis¬
igentur: nisi forte eis ab abbate suo precipratur. Quod sialit᷑
fecerint : ertommunicentur :¬

Expanded text:
ratres qui pro quovis responso diriguntur, et eodem die sperantur reverti ad monasterium, non praesumant foris manducare: nisi forte ab abbate suo eis praecipiatur. Quod si aliter fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
Qusquis ergo ad patriam celẽstem festinas. hanc minimã
inchoatiõnis regulam descriptam add iuuante a p̃oper¬
fice : & cunc demum ad maiora quȩ supra commemar a¬
mus doctrinȩ untutumq culmina. dõ prodegente
ꝑuemies. Fauentibus haec: regna patebunt suꝑri̾a. amen.

Expanded text:
Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante Christo perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinae virtutumque culmina, Deo protegente, pervenies. Facientibus haec regna patebunt superna. § II.
Abbreviated transcription (Latin):
humili caritate diligant Apo omnino nichil prepo¬
nant: qui nos pariter perducat ad uitam a ternam :¬
egulam autem hanc descripsimus. ut hanc obserua¬
ntes in monasterio. aliquatenus ł honestatem
moꝵ. aut inium conuersationis nos demonstit¬
nus habere. Ceterum ad perfectionem con¬
tionis quifestinant : sunt doc trinȩ sanctoꝵ patrum.
quoꝵ obseruatio ꝑducit hominem ad celsitudinem ꝑfec¬
tionis. Quȩ enim pagina. aut quis sermo diuinȩ auctor itatis
ueteris ac noui testamenti nonest rectssimȩ norma
uitae humane: aut quis liber sanctor catholicer patrũ
hoc non resonat. ut . Icursu perueniamus adoeato¬
rem nostrum:ꝰ nec non & collationes patrum. & instituta¬
& uita corum. sed& regula sancꝰti patris nrĩ basilii. qͥd
aliua sunt nisi beneui uentium & obȩdientium mona¬
hor instrumenta uirtutum: nobis autem desidiosis
a maleuiuentib  negligentibus rubor confusionis . ẽ.

Expanded text:
humili charitate diligant; Christo omnino nihil praepohumili charitate diligant; Christo omnino nihil praeponant, qui nos pariter ad vitam aeternam egulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et Conlationes Patrum: sed et Regula sancti Patris nostri Basilii quid amplius sunt, nisi bene viventium et obedientium monachorum instrumenta virtutum? Nobis autem desidiosis et male viventibus, aut negligentibus, rubor confusionis est.
Abbreviated transcription (Latin):
pro quauis minima causa ab abbate ł aquocunq priore
suo corripitur quolib& modo uel sisenserit leuiter ani¬
mum prioris cuiꝰqiumq contrase iratum ł commotum
quis modice. mor sine mora tandiu prostratus interra
ante pedes eius iaceat satis faciens. usq dumbenedictione
sanetur. illa comiotio. Quod qui contempserit facere :
aut corporali uindictȩ subraceat. aut si contumax fuerit.
demonasterio expellatur
icut telusest a maritudinis malus qui separat a dõ & du¬
Dcit ad infernum: itaest & telus bonus qui sepanit auitio
& ducit addm̃ & aduitam &ternam. hunc ergo zelum
feruentissimo amore exerceant monachi id.ẽ. ut hono¬
re sẽ inuicem preueniant: Infirmitates suas siue corpoꝵ
siue moꝵ. patientissime tolerent Oboedientiam sibi cer¬
tatim impendant. Nullus qđ sibi utile iudicat sequatꝰ.
sed qđ magis alii. Caritatem sipternitatis. casto impen
dant amõre. Dm̃ timeant. abbatem suum sincem &

Expanded text:
pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque ppro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque psuo corripitur, quolibet modo vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos vel commotos quamvis modice, mox sine mora tandiu prostratus inante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monasterio expellaturt zelus amaritudinis malus, qui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequatur, sed quod magis alio; charitatem fraternitatis casto impendant amore, Deum timeant, abbatem suum sincera et