comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis est in destestatione mali. confessio
laudis in exultatione boni. confessio¬
nem criminis parit timor confessionẽ
laudis parit amor. Propt̾ea bonum
est confiteri dño qm̃ mitis est. ⁊ psal¬
lere nomini eius bonum qm̃ suauis.
Exemplum mansuetudinis eius fuit
ꝙ pect̃ores ad se uenientes non repu¬
lit. exemplum suauitatis eiꝰ quod qui
eum gustauer̃t̃ fastidire non potuer̃t̃.
Exemplum mansuetudinis fuit quod
infirmantib compaciebat᷑. exemplum su¬
auitatis quod imꝑfectis conformabat᷑.
Infirmantib compaciebat᷑ confitentib
dans ueniam. et penitentib non indi-¬
cens penam. Imꝑfectis conformabatur
spiritalia seminans. et metens carna¬
lia. Seminans u̾bum cibum mentis.
et metens uidum cibum carnis. uenit
ad illum pacat̾r. et fudet lactimas ad
pedes eius confessionem criminis ip̃e
ut ostenderet mansuetudinem suam.
et parui cordib daret fiduciam aꝑpin¬
quandi. cito ueniam indulsit. penã

Expanded text:
nis est in detestatione mali; confessio nis est in detestatione mali; confessio laudis in exaltatione boni. Confessionem criminis parit timor; confessionem laudis parit amor. Propterea bonum est confiteri Domino, quoniam mitis est, et psallere nomini ejus bonum, quoniam suavis. Exemplum mansuetudinis ejus fuit, quod peccatores ad se venientes non repulit. Exemplum suavitatis ejus, quod qui eum gustaverunt, fastidire non potuerunt. Exemplum mansuetudinis fuit, quod infirmantibus compatiebatur. Exemplum suavitatis, quod imperfectis conformabatur. Infirmantibus compatiebatur, confitentibus dans veniam, et poenitentibus non indicens poenam. Imperfectis conformabatur spiritalia seminans, et metens carnalia. Seminans verbum cibum mentis, et metens victum cibum carnis. Venit ad illum peccatrix, et fudit lacrymas ad pedes ejus per confessionem criminis, ipse, ut ostenderet mansuetudinem suam et parvicordibus daret fiduciam appropinquandi, cito veniam indulsit, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia et u̾itas a deo cum homine erat.
iam inter d̾m ⁊ hominem ꝓ iusticia o¬
pax erat. et ascẽdit iusticia ab homine.
ad d̾m pacem postulans. ⁊ descẽdit pax
a deo ad hominẽ iusticiam amplectens
et osculans. Tunc ait iusticia ad pacem
Nunquid optimo satis est mala dimit¬
tere. nisi etiam studeat bona conferre:
Laxauit pecr̃a ꝑ indulgentiam. nunc
conferat dona uitutum ꝑ gr̃am. Res¬
pondit pax et dixit. Dominus dabit
benignitatem. ⁊ t̾ra nostra dabit fruc¬
tum suum. Nunc aut̃ interim iusti¬
cia ante eum ambulabit. ⁊ ponet in
uia gressus suos. Quod audiens iusti¬
cia precurrens reu̾sa est ad hominem
ut ab eo iñdiscedat. donec dominus po¬
nat in uia gressus suos ⁊ ueniat.
onum est confiteri
dño ⁊ psallere nomini tuo altis¬
sime. Duplex est confessio. Alia crimi¬
nis alia laudis. Con fessio criminis.
est conu̾sio peccatoris. confessio laudis
glorificatio creatoris. confessio crimi¬

Expanded text:
justitia, et veritas a Deo cum homine erat justitia, et veritas a Deo cum homine erat jam inter Deum et hominem pro justitia pax erat, et ascendit justitia ab homine ad Deum, pacem postulans, et descendit pax a Deo ad hominem justitiam amplectens, et osculans. Tunc ait justitia ad pacem: Nunquid optimo satis est mala dimittere, nisi etiam studeat bono conferre? Laxavit peccata per indulgentiam; nunc conferat dona virtutum per gratiam. Respondit pax et dixit: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum. Nunc autem interim justitia ante eum ambulabit, et ponet in via gressus suos. Quod audiens justitia praecurrens reversa est ad hominem, ut ab eo non discedat, donec Dominus ponat in via gressus suos, et veniat.Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime . Duplex est confessio, altera criminis, altera laudis. Confessio criminis est conversio peccatoris, confessio laudis glorificatio Creatoris. Confessio crimi
Abbreviated transcription (Latin):
scił. ne quicqͣm ultra concessum contra
hominem moliatur cum dño ascendit.
ueritas aut̃ intrans cor hominis inue¬
nit ibi omnia mala et digna penie.
et clamare cepit de t̾ra. hominem accu¬
sans. mĩa uero non desistebat in celo
dñm orare ꝓ homine postulans. homo
in t̾ra ꝑ u̾itatem stimulatus pectasse se
xus confitenti miserebatur. homo con¬
fessionem ad salutem ore ꝓprio faciebat.
et mĩa precib suis dominum ad iusti¬
ficationem hominis compellebat. ueri¬
tas de t̾ra ꝑ confessionem hominis ori¬
ebatur. et iusticia de celo ꝓspiciens per
mĩam dei ad t̾ras mittebatur. ueritas
dixit prius puniendum qui pͥus ma¬
lum fecerat. Miscłia dixit. postea iusti¬
ficandum et saluandum qui et malum
confitendo benefecerat. ꝑu̾itatem accu¬
sabatur. et ꝑ misctłiam ꝓpter ueritatẽ
iustificabatur. Quia u̾itas de terra or¬
ta est et iusticia de celo prospexit. Quia

Expanded text:
scilicet ne quidquam ultra concessum contscilicet ne quidquam ultra concessum conthominem moliatur, cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cor hominis invenit ibi omnia mala, et digna poenis, et clamare coepit de terra, hominem accusans. Misericordia vero non desistebat in coelo Dominum orare pro homine postulans. Homo in terra per veritatem stimulatus, peccasse se xus, confitenti miserebatur. Homo confessionem ad salutem ore proprio faciebat, et misericordia precibus suis Dominum ad justificationem hominis compellebat. Veritas de terra per confessionem hominis oriebatur, et justitia de coelo prospiciens per misericordiam Dei ad terras mittebatur. Veritas dixit prius puniendum qui prius malum fecerat. Misericordia dixit postea justificandum, et salvandum qui et malum confitendo bene fecerat. Per veritatem accusabatur, et per misericordiam propter veritatem justificabatur. Quia veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
studeatis utrinq ur̃as uoluntato
ad unum consensum inclinare. Ad
hec u̾itas respondit. se minus lau¬
dabilem si aliquid multum relinqͣ¬
tur. Miscdia dixit se minus amãbi¬
lem si non totum gratuita pietate
bitrio ponere. ⁊ quod ip̃e ĩde discerne¬
ret sine contradictione annuere. Qd̾
utͣq in quantum fieri poss sine di¬
minutione nominis et dignitatie.
sue concedente. deus dixit equum sibi
uideri. ut peccm hominis et ex parte
bus consentientib u̾itas adiecit dicẽs
iustum ẽẽ ut sicut prius miscłia cũ
homine fuit. et ip̃a in celo ꝑmansit.
ita nunc ipsa in terra cum homine ꝑ¬
maneat. ⁊ miscłia cum deo celum cons¬
cendat. Scriptum est enim. ait. Miscłia
et u̾itas precedent faciem tuam. Si gͦ
prius miscd̃ia precessit. et u̾itas ꝑman¬
sit. iustum ẽ. ut nunc misccłia maneat.
et u̾itas precedat. Cum miscłia rogans
u̾itatem memorem ẽe comiunis pacti

Expanded text:
studeatis utrinque vestras voluntates studeatis utrinque vestras voluntates ad unum consensum inclinare. Ad hoc veritas respondit se minus laudabilem, si aliquid inultum relinquatur. Misericordia dixit se minus amabilem, si non totum gratuita pietate arbitrio ponere, et quod ipse inde discerneret sine contradictione annuere. Quod utraque inquantum fieri possit, sine diminutione nominis et dignitatis suae concedente, dixit Deus aequum sibi videri ut peccatum hominis et ex parte bus consentientibus, veritas adjecit dicens, justum esse, ut sicut prius misericordia cum homine fuit, et ipsa in coelo permansit, ita nunc ipsa in terra cum homine permaneat, et misericordia cum Deo coelum conscendat. Scriptum est enim, ait: « Misericordia et veritas praecedent faciem tuam . » Si ergo misericordia praecessit, et veritas permansit, justum esse ut nunc misericordia maneat, et veritas praecedat. Tunc misericordia rogans veritatem memorem esse communis pacti,
Abbreviated transcription (Latin):
debere reuocari. ueritas dixit. qr deus
mał omnino parcere non deberet. Mi¬
sericordia dixit. Si nemini parceret d̃s.
qr nunqͣm bonos hr̃et. ueritas dixit.
se nolle nec posse tot scelera hominum
tolerare. miscdł̃ia respondit. grãm dñi
ad indulgend̾̃ suꝑ habundare ueritas
dixit. unusquisq ꝓut gessit in corpo¬
re accipiat. Miscdia dixit. Omnis ho¬
mo magis conu̾tatur ad dñm ⁊ uiuat.
His ergo ita sibi obuiantib et ad di¬
uersa uoluntatẽ dei inclinare deside¬
rantib uidens deus tam diu̾sas sen¬
tencias ad effectum simul ꝓcedere nõ
de deo in pace factus est locus eiuis. ñ
pot̾ illas discordes sustinere. Concordia
aut̃ esse non potest. ubi uoluntas tã
diuersa est. ueritas enim uult ut to¬
tum imputetur. Miscłia uero ut to¬
tum condonetur. que simul fieri nõ
possunt. Propterea ne ego qui ama¬
tor pacis sum compellar ur̃am socie¬
tatem relinquere. necesse est ut uos

Expanded text:
debere revocari. Veritas dixit quod Deus debere revocari. Veritas dixit quod Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: si nemini parceret Deus quod nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordia respondit gratiam Domini ad indulgendum superabundare. Veritas dixit: Unusquisque prout gessit in corpore accipiat. Misericordia dixit: Omnis homo magis convertatur ad Dominum, et vivat. His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum simul procedere non de Deo: In pace factu est locus ejus , non potest illas discordes sustinere. Concordia autem esse non potest ubi voluntas tam diversa est. Veritas enim vult ut totum imputetur. Misericordia vero ut totum condonetur; quae spossunt. Propterea nec ego, qui amator pacis sum, compellar societatem vestram relinquere, necesse est ut vos
Abbreviated transcription (Latin):
egressa ñ sit. Dixit etiam ip̃am mi¬
sericordiam magis oportere rationem
reddere quare ip̃a egredienti dño non
affuerit. ⁊ absentia eiꝰ magis esse lesũ
dñm in tantum ut uno comite iter
carpere compulsus sit. Ad hec miscłia
tespondit se nec mala intentione egͥs¬
sam. nec malo oꝑe occupatam. S ma¬
gis se honori ⁊ utilitati dñi sui con¬
sulere que non ꝑdere studeat.⁊ destrue¬
re sicut ip̃a ueritas. s saluarẽ. Illam
ẽẽ notandam pocius et accusandam q̃
famulos et ministros dñi tantum ue¬
lit imminui. ut cum om̃s abierunt
nullum paciatur ꝑ indulgentiã ali¬
quam leuari ⁊ reuocari. ueritas autẽ
respondit non ẽẽ decens bonum dñm
et iustum. malos seruos et iniustos hr̃e.
Miscdia dixit tantum dñm sine mi¬
nistris ẽẽ non debere. ueritas affir¬
mauit neqͣm homines merito deb̾e
dampnari. Miscdia respondit eos ut
boni fierent spontanea etiam pietate

Expanded text:
egressa non sit. Dixit etiam ipsam miegressa non sit. Dixit etiam ipsam misericordiam magis oportere rationem reddere, quare ipsa egredienti Domino non affuerit, et absentia ejus magis esse laesum Dominum, intantum ut una comite iter capere compulsus sit. Ad haec misericordia respondit se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam. Sed magis se honori, et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed servare; illam esse notandam potius, et accusandam, quae famulos, et ministros Domini tantum velit imminui, ut cum omnes abierint nullum patiatur per indulgentiam aliquam levari, et revocari. Veritas autem respondit non esse decens bonum Dominum et justum malos servos et injustos habere. Misericordia dixit tantum Dominum sine ministris esse non debere. Veritas affirmavit, nequam homines merito debere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spontanea etiam pietate
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum occurrit illi rogans ut gradum
sisteret. nec nimis ꝓperaret. donec fun¬
deret or̃onem suam ad dñm. Ibi ergo
mĩa et ueritas obuiauerunt sibi. Tunc
miscł̃ia clementi causatione querelã
coram deo deposuit. dicens egre se ferre
ꝙ ad hoc negocium socia aduocata ñ
fuerat. p̾sertim cum nunqͣm deus si¬
ne utͣtp hac comite iter aliquod facere
consueu̾it. Cum enĩ inquit scriptum
tas. quomͦ sola u̾itate contentus mise¬
ricordiam dñs meus non uocauit. p̾¬
cipue cum non solum equalem. S pͥo¬
rem etiam mĩam esse debere scriptura
ubiq cõmemoret. neq enim scriptũ
que pͥma esse debui nunc postrema.
et quod magis me grauat ad comi¬
tatum tuum non uocata accedo:
Econtrario u̾itas respondit. In hac
ua mĩam comitem domini. nec cẽ
posse nec debere. tum qr consilium uo¬
luntati eiuis contrarium ordinatum
sit. ⁊ idcuro in euis oꝑe p̾sens ipsa ẽẽ¬
non possit. tum etiam qr cum ipso

Expanded text:
primum occurrit illi rogans ut gradum primum occurrit illi rogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, donec funderet orationem suam ad Dominum. Ibi ergo misericordia, et veritas obviaverunt sibi. Tunc misericordia clementi causatione querelam coram Deo deposuit, dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat, praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite iter aliquod facere consueverit. Cum enim, inquit, scriptum tas : quomodo sola veritate contentus misericordiam Dominus meus non vocavit, praecipue cum non solum aequalem, sed priorem etiam misericordiam esse debere Scriptura ubique commemoret? Neque enim scriptum quae prima esse debui, nunc postrema, et quod magis me gravat ad comitatum tuum non vocata accedo? E contrario veritas respondit in hac via misericordiam comitem Domini necesse posse nec debere, tum quia consilium voluntatis ejus contrarium ordinatum sit, et idcirco in ejus opere praesens ipsa non possit; tum etiam quia cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
intranqͥllitate rerum temꝑalium. ⁊ dat¬
pacem in sanitate corpoꝵ. Beus dat pacẽ
in tranquillitate m̃tis ⁊ pacem in gau¬
dio contemplationie. Sy ea pax que
ẽ intranquillitate mentis. in homine
est ea que ẽ in gaudio contemplatiõis
supra hominẽ est. Illam deus in plẽbe
loquitur. qr eam in ꝑfectiorib tribuit.
hanc suꝑ sanctos. qr eam ꝑfectiorib
conigllit ta q et iustina de elo prospepit
eus sursum erat. ⁊ homo
dcorsum. ueritas erat in celo cum
si cum misero non ẽẽt. Descenderat
enĩ forte nesciente u̾itate. qm̃ illam ad
hominem uenturam sciebat. ⁊ de illiꝰ
aduentu metuẽbat. Descendit ergo pͥ
ad hominem ip̃a postea non inu̾eni¬
ret. Accepto gͥ temꝑe assumpta inu̾i¬
tate descendit deus ut rõnem pon̾et
cum homine. Quod cum uidiss mi¬
sericordia. non ignara diuini consilii ꝑ
texit in obuiam illi. deum cupiens miti¬
gare. et placatum adducere. Cernens aut̃
u̾itatem obstinato uultu incedentem.

Expanded text:
tranquillitate rerum temporalium: et in sanitate corporum. Deus dat pacem in tranquillitate mentis, et in gaudio contemplationis. Sed ea pax quae est in tranquillitate mentis in homine est; ea quae est in gaudio contemplationis, supra hominem est. Illam Deus in plebem loquitur, quia eam imperfectioribus tribuit; hanc super sanctos, qui eam perfectioribus orta est, et justitia de coelo prospexit . Deus sursum erat et homo deorsum. Veritas erat in coelo cumsi cum misero non esset? Descenderat enim forte nesciente veritate, quoniam illam ad hominem venturam sciebat, et de illius adventu metuebat. Descendit ergo priad hominem, ipsa postea non inveniret. Accepto igitur assumpta veritate descendit Deus ut rationem poneret cum homine. Quod cum vidisset misericordia, non ignara divini consilii, perrexit obviam illi, Deum cupiens mitigare, et placatum adducere. Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem
Abbreviated transcription (Latin):
eum deus pater oꝑatus ẽ ꝓpiciatio¬
nem nr̃am. uel dextera dei pociora sũt
dei resistunt. qui uł male credendo uł ma¬
le uiuendo xp̃o contradicñt. Dextre dei re¬
sistunt qui t̾rena amantes eterna bona
querere contempnunt. Ab his om̃ibus
custodiri iustus desiderat. ut uidelicet
malo exemplo illoꝵ ii ꝓuocatꝰ ad iniqͥ¬
tatem cadat. S quomͦ uult cultodiri:
Audice quomodo. Ut pupillam inqͥt
ocłi. Multum diligent̾ uult custodiri
pars corꝑis modica est et tenera. s tam̃
preciosa. Diligenter custoditur. qr mul¬
tum diligitur. Mistice oculus dei ẽ ec¬
clesia scõꝵ. pupilla oculi est humani¬
tas .xͥ. ꝑ pupillam animatiem dirigit.
ut ea que foris sunt discernat. et deus.
pater omne uidicium filio dedit. ⁊ ne¬
minem nͥ ꝑ filium iudicat. quasi lum̃
a tenebris. sic iustos discernens ab inius¬
tis. Quid ẽ ergo quod iustus custodi¬
ri uult ut pupilla ocłi: xp̃c multa ad¬
u̾sa in hoc mundo passus est. s ꝑ pres¬

Expanded text:
eum Deus pater operatus est propitiationem nostram. Vel dextera Dei potiora sunt Dei resistunt qui vel male credendo, vel male vivendo Christo contradicunt. Dexterae Dei resistunt qui terrena amantes aeterna bona quaerere contemnunt. Ab his omnibus custodiri justus desiderat, ne videlicet malo exemplo illorum provocatus ad iniquitatem cadat. Sed quomodo se vult custodiri? Audite quomodo: ut pupillam, inquit, oculi. Multum diligenter vult custodiri pars oculi modica est et tenera, sed tamen pretiosa. Diligenter custoditur, quia multum custoditur. Mystice oculus Dei est Ecclesia sanctorum; pupilla oculi est humanitas Christi. Per pupillam animal aciem dirigit, ut ea quae foris sunt discernat; et Deus Pater omne judicium Filio dedit; et neminem nisi per Filium judicat, quasi lumen a tenebris, sic justos discernens ab injustis. Quid est ergo quod justus se custodiri vult ut pupillam oculi? Christus multa adversa in hoc mundo passus est; sed per pres
Abbreviated transcription (Latin):
tuam ñ deesse cognosco. Complacui inqͥt
in u̾itate tua. Elegant̾ dictum. laudabili¬
ter dictum. dictum imitacione dignissi¬
mum complacui in u̾itate tua. Quasi di
lecificas me amore correctionis. Cur enim
mͥ in tua ueritate non placeam qui in
mea pͥus falsitate male michi complace¬

Expanded text:
tuam non deesse cognosco. Complacui, inquit, tuam non deesse cognosco. Complacui, inquit, in veritate tua . Eleganter dictum, laudabiliter dictum, dictum imitatione dignissimum, complacui in veritate tua. Quasi dicdo, laetificas me amore correctionis. Cur enim mihi in tua veritate non placeam, qui in mea prius falsitate male mihi complace
Abbreviated transcription (Latin):
pairit. u̾itas qua
parc̃a puniens causam non ꝑsonam res¬
picit. Quisquis gͦ ad salutem ꝑuenire
desiderat. Hec duo necesse ẽ. medicine dlĩ
remedia non contempnat. Sine miscłia
enĩ ueniam non consequetur. sine u̾ita¬
ce non emendat᷑. Sunt uero non nulli¬
qui dum culpas suas ꝑ miscł̃iam temera¬
ria qͣdam presumptione a deo relaxari expe¬
tunt. diuine correctionis flagella pacient̾
sustinere nolunt. ⁊ si fortassis aliqua se ꝓ
peccĩs suis adu̾sa ꝑtulisse cognouerunt.
statim typo suꝑbie eriguntur. eoq minus
mĩam dei necessariam existimant. quo sua
se satisfatione apud diuinum examẽ ple¬
ne purgatos putant. Quo contͣ quid iste
dicat audiamus. Miscłia inquit tua an¬
te oculos meos est. ⁊ complacui in ueritate
tua. Ac si dr̃et. Misericordiam tuam uͥq
necessariam mͥ uideo. ⁊ tamen correctionis
tue u̾bera quib pecc̃a mea districte pu¬
nis. non solum ñ repello. s ⁊ gaudens
suscipio. immo etiam in ip̃is miscłiam

Expanded text:
parcit, veritas qua tem peccata puniens, causam, non personam respicit. Quisquis ergo ad salutem pervenire desiderat, haec duo necesse est medicinae Dei remedia non contemnat. Sine misericordia enim veniam non consequitur; sine veritate non emendatur. Sunt vero nonnulliqui, dum culpas suas per misericordiam temeraria quadam praesumptione a Deo relaxari expetunt, divinae correctionis flagella patienter sustinere nolunt. Et si fortassis aliqua se pro peccatis suis adversa pertulisse cognoverunt, statim typo superbiae eriguntur, eoque minus misericordiam Dei necessariam existimant, quo sua se factione apud divinum examen plenius purgatos putant. Contra quos quod iste dicat, audiamus. Misericordia, inquit, tua ante oculos meos est, et complacui in veritate tua . Ac si diceret: Misericordiam tuam ubique mihi necessariam esse video; et tamen correctionis tuae verbera, quibus peccata mea districte punis, non solum non repello, sed et gaudens suscipio, imo etiam in ipsis misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
contempnit. quasi de singulari iusti¬
cia ꝑ niciosius intumescat. labore autẽ
opus ẽ ut quoꝵ societatem non dese¬
rit. semꝑ fugere qͣntum potest studeat
conu̾sationem. Hoc est quod sequit᷑. ui¬
de humilitatẽ meam et la. me. Qm̃ n¬

Expanded text:
contemnit, quasi de singulari justicontemnit, quasi de singulari justitia perniciosius intumescat. Labore autem opus est, ut quorum societatem non deserit, semper fugere, quantum potest, studeat conversationem. Hoc est quod sequitur: Vide humilitatem meam et laborem
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. si eas distinguendo ꝓponamꝰ.
Altera qͣm intus. altera quam foris sus¬
tinent. Altera a ꝓximis alt̾a a semecip¬
sis. Quam diu enĩ in hac corruptibili
carne uiuunt molestias et temptationes
que ex carne corruptibili oriunt᷑ omni¬
no declinare ñ possunt. In quib tantũ
cũ labore ꝑiculum est. ut eas cotidie sen¬
tire necẽe sit. ⁊ tamen consentire eis ne¬
mo unqͣm sine graui detrimento pos¬
sit. Altera necessitas est bonoꝵ. qi cum
int̾ malos quos declinare non possũt.
conu̾santur. ex illoꝵ praua conuersatio¬
ne cotidiana quadam ꝑsecutione uita coꝵ
afflgitur. Quos ita tolerare necesse est.
ut nec pp̃ iniquitatem eoꝵ odio habea¬
mus homines nec ꝓpter amorem ho¬
minum iniquitatis efficiamur consor¬
tes. S hoc sine humilitate et labore
nemo pot̃ facere. Humilitate uidelicet.
ne se ꝑ suꝑbiam a consortio unitatie.
diuidat. ⁊ dum maloꝵ societatem hr̃e

Expanded text:
cemus, si eas distinguendo proponamus. cemus, si eas distinguendo proponamus. m; altera quam intus, altera quam foris sustinent. Altera a proximis; altera a semetipsis. Quandiu enim in hac corruptibili carne vivunt, molestias et tentationes, quae ex carne corruptibili oriuntur, omnino declinare non possunt. In quibus tantum cum labore periculum est, ut eas quotidie sentire necesse sit; et tamen consentire eis nemo unquam sine gravi detrimento possit. Altera necessitas est bonorum, quia cum inter malos quos declinare non possunt, conversantur, ex illorum prava conversatione quotidiana quadam persecutione vita eorum affligitur. Quos ita tolerare necesse est, ut nec propter iniquitatem eorum odio habeamus homines, nec propter amorem hominum, iniquitatis efficiamur consortes. Sed hoc sine humilitate et labore nemo facere potest. Humilitate videlicet, ne se per superbiam a consortio vanitatis dividat; et dum malorum societatem habere
Abbreviated transcription (Latin):
animi caritate duce gub̾natur. S qͥs
pot̾ semꝑ respicere deum. nisi quẽ deus
respicit. qr nimirum dilectionẽ homi¬
nis semꝑ dilectio dei sicut p̾ueniendo
excitat. sic subseqñdo conseruat. Hoc ẽ
enim ꝙ sequitur. Respice in me. Ac
si diceret. ut te diligere possim tu dilige
me ⁊ ut amore tuo dignus sim: mise¬
rere mei relaxando pecra mea. qr unicꝰ
et pauꝑ sum egõ. Ideo respice. qi unicͦ.
ideo miserere qr pauper. Unicus enĩ plꝰ
diligitur. pauꝑ plus doletur. Tribula¬
tiones cordis mei multiplicate sunt. de
necessitatib meis erue me. Que est pay¬
ꝑtas tua: Tribulationes cordis mei mł¬
tiplicate sunt. Non est ꝑiculosa afflictio
carnis qua ñ frangitur constantia mẽ.¬
tis. Cum aut̃ dolor cordis intima tan¬
git. maiꝰ ꝑiculum ẽ etiam si foris tribu¬
latio desit. de necessitatib meis erue me.
Multe sunt necessitates bonoꝵ in qͥb
ꝑiditant᷑. quas fortassis melius cognos¬

Expanded text:
animi charitate duce gubernatur. Sed quis animi charitate duce gubernatur. Sed quis potest semper respicere Deum, nisi quem semper Deus respicit? Quia nimirum dilectionem hominis semper dilectio Dei sicut praeveniendo excitat, sic subsequendo conservat. Hoc est enim quod sequitur: Respice in me ; ac si diceret: Ut te diligere possim, tu dilige me, et ut amore tuo dignus sim, miserere mei relaxando peccata mea. Quia unicus et pauper sum ego . Ideo respice, quia sum unicus: ideo miserere, quia pauper. Unicus enim plus diligitur, pauper plus doletur. Tribulationes cordis mei multiplicatae sunt; de necessitatibus meis erue me . Quae est paupertas tua. Tribulationes cordis mei multiplicatae sunt. Non est periculosa afflictio carnis; quae non frangitur constantia mentis. Cum autem dolor intima tangit; majus periculum est etiam si foris tribulatio desit. De necessitatibus meis erue me . Multae sunt necessitates bonorum in quibus periclitantur; quas fortassis melius cognos
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cantur. uel ꝑ t̾ram caro accipi pot̃.
qͣm in futuro immortalem et impassi¬
bilem accipiet. quisqͥs eam in p̾senti in
oꝑe uirtutũ exercet. S quomͦ illuc ꝑue¬
ueniet: firmam̃tum est dñs timenti¬
bus eum. ⁊ testam̃tum ip̃ius non ma¬
nifestetur ał. Qui uincentib ꝓmittit
primium. pugnantib prestat adiuto¬
rium. p̾mium tale est. qr ip̃ius scilicet
dei testamentũ .i. contestata ꝓmissio ẽ.
ut ip̃e manifestetur. illi uidelicet uidẽ¬
ti se. Ad iutorium tale ẽ. qr firmamentũ
est dñs .i. protetio timentib se. Ideo se¬
curus de ꝓmisso fiducialiter curro. Ocl̃i
pedes meos. Oculus actionum intencio
ẽ. Oculos ad dñm semꝑ ht̃ qui ꝑ intẽ¬
cionẽ ad amorem deus dirigit. omne ꝙ
agit cuiꝰ niminum pedes a laqueo euel¬
luntur. qr mala actio ẽẽ non potest. cu¬
ius amor dei origo ẽ. Sine ꝑiculo nãq
uia actionum curritur. cum intencio

Expanded text:
significantur. Vel per terram caro accipi potest, significantur. Vel per terram caro accipi potest, quam in futuro immortalem et impassibilem accipiet, quisquis eam in praesenti in opere virtutum exercet. Sed quomodo illuc perveniet? Firmamentum est Dominus timentibus eum, et testamentum ipsius ut manifestetur illis . Qui vincentibus promittit praemium, pugnantibus praestat adjutorium. Praemium tale est, quia scilicet Dei testamentum, id est contestata promissio est ut ipse manifestetur illi videlicet videnti se. Adjutorium tale est, quia firmamentum est Dominus, id est protectio timentibus se. Ideo securus de promisso fiducialiter curro. Oculi ellet de laqueo pedes meos . Oculus actionum intentio est. Oculos ad Dominum semper habet qui per intentionem ad amorem Dei dirigit omne quod agit. Cujus nimirum pedes a laqueo evelluntur, quia actio mala esse non potest, cujus amor Dei origo est. Sine periculo namque via actionum curritur, cum intentio
Abbreviated transcription (Latin):
legis fit in electione uoluntatis. q̃ntibꝰ ĩui.¬
Drimum timemꝰ deinde uiam eligimꝰ.
deĩ lex nobis ꝓponitur. qua in uia am¬
bulemus. legem custodientes p̾mium
accipimus in p̾senti anime iocundita¬
tem. in futuro aut̃ anime ꝑiter ⁊ corꝑiᷤ
beatitudinem. Hoc est quod sequit᷑. ani
ma eius in bonis demorabitur. hoc de
p̾senti. ⁊ semen eius hereditabit t̾ram.
hoc de futuro. Et satis elegant̾ speciales
delectationes exprimit cum dicit. Anima
eiꝰ in bonis demorabitur. Quicqͥd enim
carnaliter dulce est sue quidem delectacio¬
nis exꝑientiam feruentib p̾stat. S diu
cum eis morari ñ potest. qr dum gustu
appetitum prouocat. transitu desideriũ
fraudat. Sp̃uales autem delicie que nc̃
gustante transeunt. nec reficientes decres¬
cunt nec satiantes tedium gignunt. diu
cum fruentib ꝑmanere possunt. Sequi¬
tur. Semen eius hereditabit t̾ram. terrã
uiuentium in futuro in hereditatem ac¬
cipiet. ꝓ bonis oꝑib suis que ꝑ semen

Expanded text:
legis fit in electione voluntatis. Primum timemus, deinde viam eligimus, deinde lex nobis proponitur qua in via ambulemus. Legem custodientes, praemium accipimus, in praesenti animae jucunditatem, in futuro animae pariter et corporis beama ejus in bonis demorabitur, hoc est de praesenti, et semen ejus haereditabit terram , hoc est de futuro. Et satis eleganter spirituales delectationes exprimit, cum dicit: Anima ejus in bonis demorabitur. Quidquid tenim carnaliter dulce est suae quidem delectationis experientiam fruentibus praestat, sed diu cum eis morari non potest, quia dum gustu appetitum provocat, transitu desiderium fraudat. Spirituales autem deliciae quae nec gustatae transeunt, nec reficientes decrescunt, nec satiantes taedium gignunt, diu cum fruentibus permanere possunt. Sequitur: Semen ejus haereditabit terram. Terram, viventium in futuro in haereditatem accipiet pro bonis operibus suis, quae per semen
Abbreviated transcription (Latin):
Mons et tabernacula de p̾senti. altare de
futuro ubi plena caritas. et ideo ait. in¬
troibo ut unmoler et contempler ad al¬
tare .i. ad dm qui letificat uiuentutẽ
meam. ⁊ bene iuuentutem letificat. ue¬
tustatem enĩ non letificat. s contristat.

Expanded text:
Mons et tabernacula de praesenti, altare de Mons et tabernacula de praesenti, altare de futuro, ubi plena charitas, et ideo ait introibo ut immoler, et contempler ad altare, id est ad Deum, qui laetificat juventutem meam. Et bene juventutem laetificat; vetustatem enim non laetificat, sed contristat.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud scł̃m retributionem. Boni ergo qͥ
in present intet malbos sunt ⁊ camenĩ
causa eis uniti ñ sunt. orant ut deus pͥ¬
mum eoꝵ causam discernat. ⁊ sic uidi¬
cet qr tunc nos salubriter in retributio¬
ne iuidicat. Si prius causam nrãm hic
agente ñ sancta discernat. Quia tu es
fortitudo mea. Ideo ꝑ te ab eis separari
peto. qr cum eoꝵ malitiam grauiter
portem. ñ tamen ab eoꝵ societate me
ꝑ suꝑbiam et fiduciam uirium meaꝵ
disiungo. S differtur quod petitur.
ideo clamat. Quare me repulisti: Emit¬
te lucem tuã et ueritatem tuam. ꝑfidẽ
illumina. ꝑ u̾itatem fidem remun̾a.
illum in ando misericors. remunerando
uerax̃. Ipsa duo deduxerunt me a ma¬
lis meis. ⁊ adduxerunt ad bona tua.
Que bona: in montẽ. in tab̾nacła. In
montẽ ductꝰ sũ ꝑ fidẽ in tab̾nacła ductꝰ sum
ꝑoꝑatõem̃. Int̾ibo ad altare ꝑdilectõem. In mõ¬
tem ut alta crederem. In tab̾nacula ut
fortia facerem. Ad altare ut me immolẽ.

Expanded text:
aliud secundum retributionem. Boni ergo, qui in praesenti inter malos sunt, et tamen in causa eis uniti non sunt, orant ut Deus primum eorum causam discernat; et sic judicet, quia tunc nos salubriter in retributione judicat, sic prius causam nostram hic a gente non sancta discernat. Quia tu es fortitudo mea. Ideo per te ab eis separari peto, quia cum eorum malitiam graviter portem, non tamen ab eorum societate me per superbiam et confidentiam virium mearum disjungo. Sed differtur quod petitur, ideo clamat. Quare me repulisti? Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Per fidem illumina, per veritatem fidem remunera, illuminando misericors, remunerando verax. Ipsa duo deduxerunt me a malis meis, et adduxerunt ad bona tua. Quae bona? In montem, in tabernacula. In montem ductus sum per fidem, in tabernacula ductus sum per operationem. Introibo ad altare per dilectionem. In montem ut alta crederem; in tabernacula, ut fortia facerem; ad altare, ut me immolem.
Abbreviated transcription (Latin):
uita renouare incipit. qñ ꝑ gr̃am dei
uͥtutib renouatis desideria uetusta de¬
ponit. deus ergo ñ uetustatem nr̃am.
s iuuentutem letificat. qr qͣntomagis
caro foris attenditur atterit᷑. tantoma¬
gis mens interius spirituali gaudio cõ¬
solatur. Ideo inquit confitẽbor tͥ in cĩtha¬
ra. Quia tu leticiam non uetustatiez
s uiuentutis .i. ñ gaudium carnie.
s sp̃c diligis ideo et ego carnem affli¬
gam et laudabo te in maceratione car¬
nis. Contra quod qr animalitas mur¬
murat. ip̃e eam increpando castigat.
Quare tristis es anima mea.¬

Expanded text:
vita renovare incipit, quando per gratiam Dei virtutibus renovatis desideria vetusta deponit. Deus ergo non vetustatem nostram, sed juventutem laetificat, quia quanto magis caro foris atteritur, tanto magis mens interius spirituali gaudio consolatur. Ideo inquit, confitebor tibi in cithara. Quia tu laetitiam non vetustatis, sed juventutis, id est non gaudium carnis, sed spiritus diligis, ideo, et ego carnem affligam, et laudabo te in maceratione carnis. Contra, quod quia animalitas murmurat, ipse eam increpando castigat, dicens: Quare tristis es, anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
s corde orat. Eria sunt gen̾a orantium.
alii qui soł labiis. alii qui solo corde.
alii qui et labiis ⁊ corde orant. Qui so¬
lis labiis orant. dolosi sunt qr non hñt
in corde ꝙ ore proferunt. Qui corde et
labiis orant: ueraces sunt. qr sicut locun¬
tur ita senciunt. Qui solo corde orant de¬
uoti sunt. qr or̃onem suam a deo tan¬
tum audiri uolunt. Quando gͦ in ora¬
tione u̾ba ꝓferimus. Si cogitamus
ꝙ loquimur. facimus ꝙ debemus. Si
aut̃ dum u̾ba orationis fundimus
aliud quodc̃q in corde u̾samus etiam
si illud bonum sit. qr tamen ordinatũ
ñ est prorsus a culpa lib̾i non sumus.
ita tñ si id quod dicimus intellige ua¬
lemus. Si quis aut̃ non intelligene.
u̾ba orationis ꝓferat. et si ñ incellige
ualet quod dicit. Si tamen bona intencio¬
ne dicit sine fructu ñ erit. Si autem orã¬
tes uana cogitamus etiam si ueritatem
loquimur. cogitando uanitatem uani
efficimur: Si aut̃ dum os u̾itatem lo¬
quitur in corde turpitudo uersatur.

Expanded text:
 corde orat. Tria sunt genera orantium: alii qui solis labiis, alii qui solo corde, alii qui et labiis et corde orant. Qui solis labiis orant dolosi sunt, quia non habent in corde quod ore proferunt. Qui corde et labiis orant, veraces sunt, quia sicut loquuntur, ita sentiunt. Qui solo corde orant, devoti sunt, quia orationem suam a Deo tantum audiri volunt. Quando ergo in oratione verba proferimus, si cogitamus quod loquimur, facimus quod debemus. Si autem verba orationis fundimus, aliud quodcunque in corde versamus, etiam si illud bonum sit, quia tamen ordinatum non est, prorsus a culpa liberi non sumus, ita tamen si id quod dicimus intelligere valemus. Si quis autem non intelligens verba orationis proferat, et si non intelligere valet quod dicit, si tamen bona intentione dicit, sine fructu non erit. Si autem orantes vana cogitamus, etiam, si veritatem loquimur, cogitando vanitatem vani efficimur. Si autem dum os veritatem loquitur in corde turpitudo versatur,
Abbreviated transcription (Latin):
elationis. Aliud intus ꝑ suꝑbiam
mentis. aliud foris ꝑ tipum elationis.
Suꝑbia enim intus est iactantia fo¬
ris. Suꝑbia alia est q in sui conside¬
ratione animus intumescit. alia qua
in sui comꝑatione ceteros despicit. Simi¬
liter iactancia foris alia est qua in sui
ostentatione homo blandium se simu¬
lat alia qua se credulem et metuendũ
demonstrat. In pͥma placere nititur.
in scd̃a placere dedignatur. Ex pͥmo
gͥ genere suꝑbie in quo homo sibi
placet. primum nascitur genus iactã¬
tie in quo ceteris placere desiderat. et
ex scd̃o genere suꝑbie in quo alios despi¬
cit. Secundum nascitur genus iactan¬
cie quo se aliis non amabilem. s metu¬
endum monstrare laborat.

Expanded text:
elationis: aliud intus per superbiam mentis, aliud foris per typhum elationis. Superbia enim intus est, jactantia foris. Superbia alia est qua in sui consideratione animus intumescit, alia qua in sui comparatione caeteros despicit. Similiter jactantia foris alia est qua in sui ostentatione homo blandum se simulat, alia qua se crudelem et metuendum demonstrat. In prima placere nititur, in secunda placere dedignatur. Ex primo igitur genere superbiae in quo homo sibi placet, primum nascitur genus jactantiae, in quo caeteris placere desiderat, et ex secundo genere superbiae in quo alios despicit; secundum nascitur genus jactantiae, quo se aliis non amabilem sed metuendum monstrare laborat.
Abbreviated transcription (Latin):
Rima refectione
deus animam fidelem pascit. ne.
ꝑ u̾bum. ꝑ sacramentũ. ꝑ sp̃m. Quan¬
do uos ꝑ uerba sua ⁊ sacramenta refic̃
fauum nob̾ edendum ꝓponit. Quando
uero intus ꝑ sp̃m suum nos reficit.
mel nob̾ gustandum effundit. Qd̃ ea

Expanded text:
 refectione Deus animam fidelem pascit: per verbum, per sacramentum, per spiritum. Quando nos per verba sua et sacramenta reficit, favum nobis edendum proponit; quando vero intus per spiritum suum nos reficit, mel nobis gustandum effundit. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ista sunt que p̾cipue inchoan¬
tium ꝓpositum labefactare solent. in¬
cumbentiũ scilicet temptacionum mo¬
lestia et p̾teritaꝵ delectacionum memo¬
ria. Ille namq dum solito grauiores
suꝑueniunt. sepe pusillanimes ꝑ un¬
pacientiam deiciunt. Iste uero dum so¬
lito male dulces redeunt. ꝑ incontinẽ¬
tiam incautos seducunt. Ponamus
ergo custodem optimum ante ocło
nr̃os timorem dñi. ut dum scilicet
ip̃e reliquoꝵ sensuum duces custodit.
omne sequentium actionum corpus
sanum et integrũ esse possit. Hanc
custodiam hysbosech. qr domui sue ꝑ¬
ficere noluit. in inguine uulnus mor¬
tis accepit. qr quisquis sensus suos ti¬
more dñi munite neglexit. hinc su¬
bito irrepens delectacio cariis uitã ani¬
me extinguit. Kercte ergo d̃r uiam pa¬
cis non cognouer̃t. non est timor dei
ante ocłos eoꝵ. qr quisquis foris sensus
suos ꝑ timorem dei a delectacione carnis
ñ restringunt. que sit int̾ni amoris

Expanded text:
quippe ista sunt, quae praecipue inchoanquippe ista sunt, quae praecipue inchoantium propositum labefactare solent, incumbentium scilicet tentationum molestia, et praeteritarum delectationum memoria. Illae namque dum solito graviores superveniunt, saepe pusillanimes per impatientiam dejiciunt. Istae vero dum solito male dulces redeunt, per incontinentiam incautos se ducunt. Donamus ergo custodem optimum ante oculos nostros timorem Domini, ut dum scilicet ipse reliquorum sensuum duces custodit, omne sequentium actionum corpus sanum, et integrum esse possit. Hanc custodiam Isboseth, quia domui suae praeficere noluit, in inguine vulnus mortis accepit , quia quisquis sensus suos timore Domini munire negligit, huic subito irrepens delectatio carnis vitam animae exstinguit. Recte ergo dicitur: Viam pacis non cognoverunt; non est timor Dei ante oculos eorum, quia quisquis foris sensus suos per timorem Dei a delectatione carnis non restringit, quae sit interni amoris
Abbreviated transcription (Latin):
delectabiliter cogitat. quicqͥd eum post¬
modum inagendo delectat. Si gͥ porta
ocłoꝵ bene munita fuerit. tota illa int̾i¬
or ciuitas cordis nr̃i ab issultu uicioꝵ
quieta erit. S huic porte nullus custos
ẽẽ pot̾ melior quam timor dñi. ut ille
uidelicet carnalem mentẽ que lubrica ẽ
ne ad antiquas delectĩones redeat semꝑ
in ꝓposito discipline configat. atq co¬
herteat. Hanc custodiam psalmista. de¬
siderabat cum diceret. Confige timore a¬
tuo carnes meas. Et sap̃ia hanc custodi¬
am nos hr̃e monuit. qͣndo uirtutis stu¬
dium aggredienti formam discipline
p̾scripsit dicens. fili accedens ad serui¬
tutem dei sta in timore. ⁊ p̾pata cor tu¬
um ad temptaciones. Sta in timore. ne
te blandimenta carnis seducant. Pre¬
pata cor tuũ ad temptaciones. ne adu̾¬
sa suꝑuenientia frangant lasciuiam
carnis ꝑ timorem compͥme. Pressurã
tribulationis ꝑ pacientiam uince. duo

Expanded text:
delectabiliter cogitat quidquid eum postdelectabiliter cogitat quidquid eum postmodum in agendo delectat. Si igitur porta oculorum bene munita fuerit, tota illa interior civitas cordis nostri ab insultu vitiorum quieta erit. Sed huic portae nullus custos esse potest melior quam timor Domini, ut ille videlicet carnalem mentem, quae lubrica est, ne ad antiquas delectationes redeat, semper in proposito disciplinae configat atque coerceat. Hanc custodiam Psalmista desiderabat, cum diceret: Confige timore tuo carnes meas . Et Sapientia hanc custodiam nos habere monuit, quando virtutis studium aggredienti formam disciplinae praescripsit, dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei sta in timore, et praepara cor tuum ad tentationes . Sta in timore, ne te blandimenta carnis seducant. Praepara cor tuum ad tentationes, ne adversa supervenientia frangant. Lasciviam carnis per timorem comprime; pressuram tribulationis per patientiam vince. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
ras. pͥus manum porrigis ut accipiaes.
S priusqͣm accipis uisum dirigis ut
eligas. Hoc ordine et pͥmum peccatum
ꝑpetratum ẽ. uidit mulier lignũ quod
eẽt pulcrum uisu. ⁊ ad uescendum sua
uit. Si ñ uidisset nec tetigiss. nͥ gus¬
tasset. Ecce quomodo uisus alios sensꝰ
in concupiscentia etiam in ip̃o uisu
fuit. Cum enim dr uidit quod eẽt pul¬
crum uisu. ecce in uisu concupiscentia
uidendi. cum dicit̃ et suaue. ecce in ui¬
su concupiscentia tangendi cum dicit
ad uescendum. ecce in uisu concupiscen¬
tia gustandi. Non solum gͥ uisus in
concupiscentia p̾cedit sensus alios. ue¬
rum etiam om̃s alii sensus in concupis¬
centia uidendi p̾cedunt semetipos. ⁊ totũ
quodammͦ in uisu prius ꝑ delectationẽ
agitur. quicquid postmod̃ a ceteris sen¬
sib in oꝑatione ꝑ petratur. Ideo dixit
dominus. Qui uiderit mulierẽ ad con¬
cupiscendum iam mechatus ẽ in corde
suo. qr ꝓfecto animus uidendo totum

Expanded text:
ras, prius manum porrigis, ut accipias. ras, prius manum porrigis, ut accipias. Sed priusquam accipis, visum dirigis ut eligas: Hoc ordine, et primum peccatum perpetratum est: Vidit mulier lignum, quod esset pulchrum visu, et ad vescendum suavit. Si non vidisset, nec tetigisset, nec gustasset. Ecce quomodo visus ante alios sensus in concupiscentia etiam in ipso visu fuit. Cum enim dicitur, vidit quod esset pulchrum visu, ecce in visu concupiscentia videndi. Cum dicitur, et suave, ecce in visu concupiscentia tangendi. Cum dicitur ad vescendum, ecce in visu concupiscentia gustandi. Non solum igitur visus in concupiscentia praecedit sensus alios, verum etiam omnes alii sensus in concupiscentia videndi praecedunt semet ipsos; et totum quodammodo in visu prius per delectationem agitur quidquid postmodum a caeteris sensibus in operatione perpetratur. Ideo dixit Dominus: Qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam maechatus est in cordeuia profecto animus videndo totum
Abbreviated transcription (Latin):
mne ñ solum doctrine. s et discipline or¬
dinem ẽe ostendamus. uiam inquit pa¬
cis non cognouer̃t non est timor dei añ
ocłos eoꝵ. Anima duas uias ht. unam
bonam alt̾am malam ꝑ quas ambulat
ñ passib pedum s desiderioꝵ. una uia
est caritas. altera cupiditas. Cupiditas
ẽ amor huius mundi. Caritas est amor
dei. anima que d̾m diligit quibdã amo¬
ris passib ꝑ caritatem ad łm currit.
anima q̃ mundum hunc diligit. illam¬
affectus carnis ad ea q̃ amat ꝑ cupidi¬
tatem abducit. Caritas aut̃ uia pacis
ẽ. qr in amore conditoris currens animꝰ
nil ꝙ ledat inuenit. Cupiditas uia pa¬
cis ñ est. qr mentẽ ꝑ multos labores ⁊ do¬
lores distrahit. Huius uie porte sunt
sensus corꝑis. qr ꝑ eos animam concupis¬
centia educit. S int̾ has portas. pͥma
ẽ uisus. qr ocłi alioꝵ sensuum duces st̃.
et eos fere in omni actione ad concupiscen¬
tiam p̾cedunt. dum enim gustare deside¬

Expanded text:
in eo non solum doctrinae, sed et disciplinae orin eo non solum doctrinae, sed et disciplinae ordinem esse ostendamus. Viam, inquit, pacis non cognoverunt. Non est timor Dei ante oculos eorum . Anima duas vias habet: Unam bonam, et alteram malam, per quas ambulat non passibus pedum, sed desideriorum. Una via est charitas, altera cupiditas. Cupiditas est amor hujus mundi. Charitas est amor Dei. Anima, quae Deum diligit quibusdam amoris passibus per charitatem ad Deum currit. Animam quae mundum hunc diligit affectus carnis ad ea quae amat per cupiditatem abducit. Charitas autem via pacis est, quia in amore Conditoris currens animus, nihil quod laedat, invenit. Cupiditas via pacis non est, quia mentem per multos labores, et dolores distrahit. Hujus viae portae sunt sensus corporis, quia per eos animam concupiscentia educit. Sed inter has portas prima est visus, quia oculi aliorum sensuum duces sunt, et eos fere in omni actione ad concupiscentiam praecedunt; dum enim gustare deside
Abbreviated transcription (Latin):
q enĩ potest ꝑfecte cognoscere bonũ.
qui boni adhuc ñ attigit exꝑimen¬
tum. Idem est quod alibi dr. scruta¬
mini scripturas. Quasi unicuiq dice¬
retur. Exꝑire et disce. fac et intellige.
faciendo melius qͣm loquendo inuesti¬
gas. cum exꝑtus fu̾is tunc fideliter di¬
iudicas. Necesse ẽ ergo ut si non dum
agnita cognoscere cupimus. in hic
que iam cognouimꝰ torpentes non su¬
mus. qr quisqͥs timorem dei ñ custo¬
dit. ut bonum ꝙ pot̃ faciat ille non
solum maiora dona ꝑcipere dignur.
ñ est. S eo ip̃o etiam priuari quod
iam ꝑceperat. Si gͥ iudei id curo ui¬
am pacis hoc est xp̃m cognoscere non po¬
tuerunt. qr timorem dei. in custodiendo
mandata ante ocłos habere noluerunt.
patent̾ nobis ostenderetur. ꝙ ꝑ exꝑimẽ¬
tum boni oꝑis aꝑtissime ꝑuenitur ad ag¬
nicionem u̾itatis. S adhuc testimoniũ
psalmiste ꝙ supra positum est ad moralẽ
intelligentiam ad aptare uolumus. ut

Expanded text:
que enim potest perfecte cognoscere bonum que enim potest perfecte cognoscere bonum qui boni adhuc non attigit experimentum. Idem est quod alibi dicitur: Scrutamini Scripturas . Quasi unicuique diceretur: Experire, et disce; fac, et intellige, id est faciendo melius quam loquendo investigas; cum expertus fueris, tunc fideliter dijudicas. Necesse est ergo ut, si nondum agnita cognoscere cupimus, in iis quae jam cognovimus torpentes non simus, quia quisquis timorem Dei non custodit, ut bonum quod potest faciat, ille non solum majora dona percipere dignus non est, sed eo ipso etiam privari quod jam perceperat. Si igitur Judaei idcirco viam pacis, hoc est Christum cognoscere non potuerunt, quia timorem Dei, in custodiendo mandata ante oculos habere noluerunt, patenter nobis ostenditur, quod per experimentum boni operis apertissime pervenitur ad agnitionem veritatis. Sed adhuc testimonium Psalmistae, quod supra positum est, ad moralem intelligentiam adaptare volumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legis qui tunorem dei ante ocłos non ha¬
bebant. ⁊ ideo uiam pacis hoc est xp̃m¬
non agnoscebant. Dicatur si crederetis
moysi. crederetis forsitan ⁊ mͥ. quasi si
diceretur. Si seruassetis legem: intelli¬
geretis u̾itatem. Si audiuissetis pre¬
ceptorẽ cognosceretis saluatorem. Scio
quid̃ quod me d̾m cognoscere non po¬
test. qui a me illuminatꝰ non est. et
ideo uos non creditis. qr a me illumi¬
nati ñ estis. Ego aut̃ idcirco uos ad me
cognoscendum ñ illumino. qr ur̃am
contumatiam et p̾uaricationem scio
et dignum est ut me p̾sentem iam ñ
cognoscatis. cuius p̾cepta prius ad uos
ꝑ moysen missa seruare noluistie.
Audiant hoc illi qui p̾cepta dei non
custodiunt. ⁊ tam̃ secreta dei se comp̾¬
hendere posse p̾sumunt. Audiant ꝙ
dicitur. Si crederetis moysi. crederetis
forsitan ⁊ michi. Hoc est enĩ aꝑte di¬
cere. Habetote exꝑimentum uirtutis.
Si hr̃e uultis agnitionẽ ueritatis. Ne¬

Expanded text:
legis qui timorem Dei ante oculos non halegis qui timorem Dei ante oculos non habebant, et ideo viam pacis, hoc est non agnoscebant, dicatur: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. Ac si diceret: Si servassetis legem, intelligeretis veritatem. Si audivissetis praeceptorem, cognosceretis Salvatorem. Scio quidem quod me Deum cognoscere non potest, qui a me illuminatus non est. Et ideo vos non creditis, quia a me illuminati non estis. Ego autem idcirco vos ad me cognescendum non illumino, quia vestram contumaciam et praevaricationem scio; et dignum est ut me praesentem jam non cognoscatis cujus praecepta, prius ad vos per Moysem missa, servare noluistis. Audiant hoc illi qui praecepta Dei non custodiunt, et tamen secreta Dei se comprehendere posse praesumunt. Audiant quod dicitur: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. Hoc est enim aperte dicere: Habetote experimentum virtutis, si habere vultis agnitionem veritatis. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ent. proculdubio uiam pacis agnos¬
cerent. Sicut ip̃e dominus in eunge¬
lio iudeis loquitur dicens. Si crederetis
inquit moysi. crederetis forsitan ⁊ mͥ.
Quid enĩ in moyse nisi legem. ⁊ quid
in le. nisi timoran dei intelligere de¬
bemus: Et quid in xp̃o nisi gr̃am et
u̾itatem accipimus: Quid est ergo
moysi credere. nisi accepte logis manda¬
ta fideliter obseruare: Obseruare aut̃
mandatum. Hoc ẽ uere timere deum
sicut scriptum est. Qui timet d̾m ui¬
chil negligit. et sicut in psalmo dicit᷑.
beatus uir qui cunet dñm. in manda¬
tis eius uolet nimis. Quid est autem
xp̃o credere. nisi confiteri ⁊ agnoscere
gr̃am et u̾itatem dei. hoc est redẽp¬
tionem humani gn̾is. ⁊ salutẽ om¬
nium ꝑ xp̃m compleri. et in xp̃o con¬
sistere. eamq cum amore et deuotio¬
ne susciꝑe:In qua uideł gr̃a uia
pacis agnoscitur. qr homini aditus
ad dm̃ reconciliationis aꝑitur. Dicat᷑
ergo contumacib ⁊ transgressorib

Expanded text:
o viam pacis agnoscerent. Sicut ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquens: Si crederetis in uit, Moysi, crederetis forsitan et mihi . Quid enim in Moyse nisi legem, et quid in lege nisi timorem Dei intelligere debemus? Et quid in Christo nisi gratiam et veritatem accipimus? Quid est ergo Moysi credere, nisi acceptae legis mandata fideliter observare? Observare autem mandatum, hoc est vere timere Deum sicut scriptum est: Qui timet Deum, nihil negligit . Et sicut in Psalmo dicitur. Beatus vir qui timet Dominum: in mandatis ejus volet nimis. Quid est autem Christo credere? nisi confiteri, et agnoscere gratiam, et veritatem Dei, hoc est redemptionem humani generis, et salutem omnium per Christum compleri, et in Christo consistere, eamque cum amore et devotione suscipere. In qua videlicet gratia via pacis agnoscitur, quia homini aditus ad Deum reconciliationis aperitur. Dicatur ergo contumacibus et transgressoribus