comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patimͣ Dum audiss& hȩc rex. surore
reploeus ait: Adnotate umuscuiusq res¬
ponsionem. & constrictos eos ferro per
omne corpus ꝓclucite incustodiã uincu¬
solius gladii pena digni sunt: necesse
enim ẽ. eoꝵ exemplo om̃is patria cor¬
rigat᷑. Adrianus uero nomine qui
erat prior officir uidens eoꝵ cͣstantiam
& magnanimitatẽ aduersus tormenta.
in ueritate: quȩ est remuneratio uestra.¬

Expanded text:
t dum au| disset hec rex . furore repletus . ait. Adnotate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincosolius gladii poena digni sunt| Necesse est enim ut horum exemplum . omnes patria| corrigatur. Hadrianus uero nomine qui erat prior| officii . uidens eorum constanciam et magnanimi| tatem aduersus tanta tormenta. in ueritate . quae est remu| neracio uestra
Abbreviated transcription (Latin):
gua. quȩ dolose egit in conspectu factoris
sui Et conuersa dicit ad eum O sine dõ
p̃ omnib hominib quis te coegit adpͣhen¬
dere opus quod non potiusti perficere:
quis te separauit a scĩs: aut qͥs te seduxit:
ut recederes a conuentu pacis uł repau¬
sationis: dic mihi quare infugam con
uersus es: ante quã fier& pugna. quare
ꝓiecisti arma tua: antequam uidere s
repugnantem tibi hostem. quomodo uul¬
neratus es necdum emissa sagitta: Et
ego mirabar si exgente sine deo & de
hostia munda dõ consecrari: Nec enun
poterat ex loco in mundissimo & de me dio
qui amatores sunt effusionis sanguinum.
mundissimum thiiama offerri deo ꝙ
nunc ego quid faciam infelicissima quę
uxor martrris: sed ut dicerer c̾iunx
trans gressoris. Ad modicum quidẽ exul¬
tatio mea fuit. & ecce ꝑ scła erit obp¬
brium meum: Ad horam exultauit inĩ
mulieres. et ecce cum confusione con¬
uersor in medio earum Beatissimus
aut̃ adrianus hȩc audiens: libentissime

Expanded text:
guam, quae dolose egit in conspectu Factoris sui. Et conversa dicit in eum: O sine Deo prae omnibus hominibus, quis te coegit apprehendere opus, quod non potuisti perficere; quis te separavit a sanctis, aut quis te seduxit, ut recederes a conventu pacis vel repausationis? Dic mihi, quare in fugam couersus es antequam fieret| pugna . quare proiecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et de hostia munda deo| consecraretur . nec enim poterat ex loco inmundis| simo . et de medio eorum qui amatores sunt effusio| nes sanguinum . mundissimum tymiamam offerri| deo. Nunc ergo quid faciam infelicissimam quę uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio mea fuit . et ecce per secula| erit obproprium meum . ad hora exultaui inter| mulieres . et ecce cum confusione conuersor in medio| earum. Beatissimus autem adrianus haec au| diens . libentissime
Abbreviated transcription (Latin):
se: Et cum audiss& hec adrianus statiͣ
exiliens stetit in medio eorum & dixit:
ad palatium ut renunciarent hec regi:¬
U idens cos maximianus rex suspicabatur
transmisit dilectissimus nr̃ adrianus.

Expanded text:
um. Et cum audisset haec| hadrianus statim exiliens stetit in medio eorum| Et dixad| palacium steterunt ante regem. Videns eos| tyrannus suspicabatur transmi| sit dilectissimus noster hadrianus.
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss& charcerẽ ꝓcidens ad pedes uiri
sui osculabat uincula eiꝰ & dix̃ ad eum:
Beatus es dñe mͣs adriane. quia inuenisti
diuicias quas tibi non dimiser̾ parentes
Uere dñs m̃s ne congregasti diuicias in u¬
uentute tua quas non poteras inuenire
in senectute tua: Elere iam securꝰ ꝑgis
ad illud scłm recondens tibi diuicias qͦs
inuenies in tempore necessitatis: quibus
egent hi qui multa possident. & habunda¬
fenerandi tempus. nec mutuo accipiendi.
dum nullus neminem poterit liberare
de penis. nec aliquis aliquem liberabit
nec pat̾ filium nec mat̾ filiam. nec diui¬

Expanded text:
in carcirem . procidens ad pedes uiri| sui . osculabatur uincula eius . et dicebat ad eum.| Beatus es domine meus adriane . quoniam inuenisti| diuicias quas tibi non demiserunt parentis eus nunc congregasti tibi diuicias| in iuuentute tua . quas non poteras inuenire in senecta /tua\| Vere nunc securus perges ad illum seculum . recon| dens tibi diuicias quas inuenies in tempore neces| sitatis . quibus tunc aegenti qui multa possident| et pauperifenerandi| tempus . nec mutuo accipiendi . dum nullus neminem| poterit liberare de poenis. nec aliquis aliquem ad| iuuabit. Nec pater filium. nec mater filiam.| Nec diui
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑuerter̃ errore: Audiens aut̃ hȩc
maximianus rex furore repl&us est.
& iussit eum ferro uinctum ꝑtrahi acd
carcerem cum sc̃is martrrib cͣstituens
martrres: Unus uero ex seruis adriani
currens cum festinatione ad domum.
nunciauit c̃iugi eius nathaliȩ dicens
ululans emisit uocem: cum fl&u & uit
ad puerum: In qua enim culpa inuentꝰ:
torqueri ꝓpt̾ nom̃ eius qui dicitur xp̃s.¬
& illis non adquiescentib ut sacrificarent
regis: Tunc & ipse dixit ad exceptores
scribite & mecũ uiris istis libentissime

Expanded text:
me preuenerunt errores. Audiens| hec maximianus tyrannus . furore repletus est| et iussit eum ferro uinctum pertrahi ad carcerem| cum sanctis martiribus . constituens martyres audiret. Vnus uero ex| seruis hadriani currens cum festinacione ad| domum . nunciauit coniugi eius nataliae di| censululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad puerum In qua culpa inuentus tor| quiri propter nomen eius qui dicitur Christus . et non| adquiescentibus ut sacrificarent regis . tunc et ipse| dixit ad exceptores . scribite et me cum uiris istis .| libentissime
Abbreviated transcription (Latin):
Ireconis aut̃ aclstantes uociserabant᷑
uoce excelsa ut om̃s aduenir ent ad
offerendas hostias & uictimas diis suis:
Qui aut̃ ex his contempsissent: tormͣtis
affligerint᷑. siquis uero repperir&
diligent᷑ requirerent ꝑ̃omnẽ regiont᷑
ul cuutatem ut si inuenirent uiros ac

Expanded text:
cones adstantes . uociferaban\t/ . uoce excelsa . ut| omnes aduenirent ad offerendas hostias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis uero reppereritdiligenter inquererent per omnem| regionem uel ciuitatem ut si inuenirent uiros . ac
Abbreviated transcription (Latin):
pondemus quia longe ꝑfectiorquã nrͣa
oratione demonstrari possit Eameri
ue ibi nichil dicere arguam᷑. ubi maior
affluit copia dicendoꝵ. reseruantes
multa atq magna facuncdis saltem
pauca dicamus suꝑ hoc. & quȩ facile
ꝓbunt᷑ audita Hoc igit̾ inprimisas
astiriere fas ẽ. quod anima ipsius et caro
quam elegit & habitaculũ sibi fecit
sapientia dĩ patris ab omni maliti̾a
& inmunditia purissima fuit. at fir¬
mante scriptura. qm in mal iuolam
animam non introibat sapientia nec
habitabit in corpore subdito pectatis
tem econtra confident̾ asserimus
quia nullo uirtutũ genere uatabat
cui plemtudinẽ gr̃e dei nuncius asse¬
rebat inesse. Quol astance ar¬
changelo quamuis nemo sana mente
discredat. tam̃ siquis adhuc suo aeside¬
rio querat argum̃ta uirtutũ ex uerbis

Expanded text:
pondemus, quia longe perfectior quam nostra pondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex ver
Abbreviated transcription (Latin):
uocabuli sui figura magnum quicdam
inͣue.r& Int̾pͣtat̾ enim maris stella
Quid ergo misticũ int̾pr&atio gerat.
ꝑ simil it udinem ostencsimus Hautis
quippe mare transcuntib notare
opus stellam. haud longe a sup̃mo
cęli cardine choruscantẽ. & ex re¬
spectũ illius aestimare atq dirigere
tor sũ suum ut portum destinatum
app̃hendere possint SSimili modo opor¬
rus huius scłi remigaptes attendere
maris stellam hanc idest mariam.
quȩ sup̃mo rerũ cardini dõ ꝓxima ÷
& respectu exẽpli cursum uitȩ̨ diri¬
gere: Quod qui fecerit. non iactabit᷑
uanȩ głȩ uento. nec frang& scopulis
aduersorũ nec absoabebit᷑ scillȩa uora¬
gine uoluptatum sed ꝓsꝑe ueni& ad
pcatum qui&is aeternę: Hic si quis int̾¬
rog&e dicens. quid ergo putas. qualis
olim in ania fuerit. uł nimc sit hȩc
ꝑsona. quȩ sic omnib sc̃is spectancla
atq imitanda ꝓponit᷑ aUeracit᷑ res¬

Expanded text:
vocabuli sui figura magnum quiddam vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratrtus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter res
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequit᷑ attinganius Hata est
igit᷑ beatissima uirgo maria sicut
legimus & patre nazareno. matre
bethlchemita. quas urbes xp̃i natiii¬
tati ul conuersationi destinatas ẽc̃.
ꝓph&ę non tacuerant: Uescendit aut̃
ab radice illius fide p̾clari abrahe.
cui suꝑne ꝓmissa fuerat. benedictio
omnium gentiũ in semine suo Et
ab stirpe clauid quem ds̃ ꝓpt̾ nota
sibi ꝓbitatem. egregia laude sublima¬
uit dicens: Inueni uirum scđm cor
meum: De regali nempe tribu simul
& sacerdotali duxit originem quae
sũmũ regẽ atq pontisicẽ erat pari¬
tura: Non tam̃ hȩc idcirco doxerma
quod dñs qui peccatores uocare ue¬
nit. de dignatus sit matrem suam pec¬
catores habere cognatos inter quos spe¬
ciosa uelut ant̃ sꝑmas lilium appa¬
rer&. Mec itaqi electa et insigns int̃
filias non Grtuitu quidẽ aut solo platte
parentũ ut pleriq sed diuma dispensa¬
tione nomen accepit: ita ut ipsa quoq

Expanded text:
quod sequitur attingamus. Nata est quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
que sumus ipsam rem manifeste adiecit
claritatẽ & ait Ecce uirgo concipi&
& pari& filium & uocabit᷑ nom̃ eius
ẽmanuel: Filium quoq uirginis idest
ẽmanuelẽ p̃dicare describens. puer
inquit natus ẽ nobis. filius clatus ẽ
nob. & uocabit᷑ nom̃ eius ad mirabilis
consiliarius ds fortis pat̾ futuri scłi
princeps pacis: Multiplicabit᷑ eius
imꝑum & regni eius non erit finis:
Quod ergo ds̃ designauit miraculo. hoc
a secr&is eius ꝓdidit uaticinio. & quod
uates cecinit consequent̾ rei exitus
appiõbauit. Nam sicut illa uirga sine
radice siues quolibo nature uł arcis
adminiculo fructiscauit ita uirgo ma¬
ria sine conugali oꝑe filiũ ꝓc rͤauit
Tiluim sane. Flore designatũ & fructu:
Flore ꝓpt s̃peciem. fructu ꝓpt̾ utilitatẽ
Est enim speciosus sorma pfilus hominũ
& uitalis retectio. non solum hominũ
sed &iam angłoꝵ: Hinc breuiter as¬
serta ꝓpositionis particula prima.

Expanded text:
is, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit is, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima,
Abbreviated transcription (Latin):
de sua mundissima carne. corporata
sapientia uincit usquequaq mali¬
uiam . attingens a sine usq ad finem
icotit᷑. ac disponens omnia suauiter:
Hȩc ergo mulier ad quam diuinum
illud Maculum hanc quandoq na¬
scituram innuebat hanc singularit᷑
intimabat: Expedito quã paucis
⁊raculo: unum quoq de miraculis
absoluat᷑: Acceptę sunt a sc̃o mo¬
rse singulȩ uirgę de singulis tribub
isrł nominib carũ inscriptae. et posii
in tabnaculo eius Int̾ quas una quȩ
fuerat aaron. inuenta est sequenti
die germinasse. fronduisse. floruisse¬
ac peperisse amigdala: Sciens ergo
dñs hoc opus suũ magni eẽ. misterii.
ius sit seruari uirgam aclmonimͣtũ:
Monebant̾ enĩ filui isri: presentia
uirgae querere sollicite quid signifi¬
car& tam mirabile factũ: Quod
longopost aꝑire ꝑgens diuinꝰ isaias.
egredi&ur inquit uirga de radice
ba tanquã auditores eius dicerent.
o pater isaia obscure loqueris. dic nob¬

Expanded text:
de sua mundissima carne corporata de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptain tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice ba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nob
Abbreviated transcription (Latin):
genis patrocinari desistit Propositio¬
nem suaͬ se quat odine suo narratio
iamq reseraius unum de p̾taxatis
Maculis ac deinde paucis expediamꝰ
cias ponam int̾ te & mulierẽ. &
pentis caput conterere. Nisi prin¬
cipalem diaboli suggestionẽ idest
concupiscenͣtiã resistendo suꝑare.
Si: ergo querat᷑ quenam mulier hu¬
ius mocli uictoriam oꝑata sit ꝓfec̾lo
non reꝑit᷑ in linea generationis hu¬
manç. donec ꝑueniat᷑ ad illã de
qua nunc agimus sc̃arũ sanctã. At
si int̾rog& in quo serpentis caput
ul ipsa contriuerit nimirũ in eo
quod uirginitatẽ simul e humani¬
tatẽ sacrificauit dõ Uirginit᷑ate
namq seruata: ꝓbat᷑ extincsis se cͣ
cupiscenciam carnis humilitite N
facit pauꝑem sp̃u. ccupiscentiaͬ m̃tis
Sicq pr incipali suggestione diaboli
uicta. uiciosum caput uirtutis pe¬
cde contriuit: Nlon tamͣ hoc solo. ꝯ
eo quammaxime triumphauit. quod

Expanded text:
genis patrocinari desistit. Propositiogenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamustias ponam inter te et mulierem, et pentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque sncupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
clesia recitare ad dĩ laudem ex cuuis
munere sunt & ad instrumenta minoꝵ:
nt̃ om̃s aut̃ scõs memoria beatissimȩ
uirginis co frequentius agitur atq fe¬
stiuius. quo maiorem grãm apud dñm
creditur inuenisse: Unde post alia
quȩ clam ip̃sius antiquiora sollẽpnia
non fuit contempta deuotio fideliũ.
quin natiuitatis sollempne suꝑ adde¬
ret hodiernun: Hac itaq cdie peculi¬
alit᷑ in eccła recitandus esse uider&
ille lib̃qui de ortu eius atq uita scriptus in¬
uemebatur. snon iudicassent cum
patres int̾ apcrrfa numerandum:
Ac qmͣ magnis ac sapientib uiris ita uisũr
nos alia quȩdam sed non aliena le¬
gentes eccłasticum morẽ debitis offi¬
cus exsequamur: Beata ergo dĩ mat̾
& ꝑperua uirgo maria. priusquam
nascer& oraculis enunciata est & de¬
signata miraculis: Hata uero ꝓgenie
diuinitus ordinata priuilegio uirtu¬
tum insignis enituit. saluatorẽ edidit.
A quo glurisicata in cęlis. numquã t̾ri¬

Expanded text:
clesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam ter
Abbreviated transcription (Latin):
tantaeq ꝑsonȩ. quid̃ tandem ad honoris
cumulum potuit accedere ms eoqd̃
dĩ filium uirgo concepit. uirgo mat̾
edidit. ¶Hac nempe dignitate uenera.¬
bilis facta est upsis quoq sc̃oꝵ ordinib
angeloꝵ. Quid oꝑe manifesto declara

Expanded text:
tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto de
Abbreviated transcription (Latin):
lutus clamabat se xp̃o dño creditu¬
rum si eu socri baptimatis unda
ꝑfunder&. ac pio eius conuentui co
dignar is corrigere sed ad tui unigeniti
fidem ampla pi&eate conuertis. Hap¬
tizato aut illo multi ex iudeis cre¬
dentes cum illo sacro renati bap¬
tismate. xp̃i fidelib ac spiritali grͣa¬

Expanded text:
lutus, clamabat se Christo Domino creditulutus, clamabat se Christo Domino crediturum, si sacri eum baptismatis unda perfunderet, ac pio ejus conventui copdignaris corrigere, sed ad tui Unigeniti fidem ampla pietate conversis. Baptizato autem illo, multi ex Judaeis credentes cum eo sacro renati baptismate Christi fidelibus, ac spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
Ludeus ergo incredulus nec audierat
nec legerat ista pͣconia scripturarũ.
quem uir cdĩ suo compectui p̾sentari p̾cepit
atq aduenienti dixit: Incredula & ꝑfidiȩ
mens plena. quare te tam iniqui hostis
implesti consilium ut astimares corpis
xp̃i uilissimum: Ecce quod clandeftinꝰ
ꝑsuaso te miserum illesit ut faceret.
cunctis fidelib suis diuina uirtꝰ ostendit:
udeus autem nimio dolore superatus:
uoces emittere absq ser monib non
cessabat. habens in gutture suę mali
moria ꝑnicies ac ruina. ita fidelibus
suis uita & exultatio est uerbum dei:
one corpus dñicũ. inore uidebat᷑ uidei
dependere ut nec lingł subtͣ cõpagi in¬
sider& nec desuꝑ in mundo adherer &
palato: Sed postulantib fidelibus ꝓ
eius maseria ut dñi manum tecendit.
& scͣͣ heucarię ministeriũ a sacrilego
ore abstraxit dicens: Ecce nͣc̃ liberat
es. de c&ero caue ne huiꝰmodi simile
facias & ne ulterius repetere hoc pͣ¬
sumas: ludeus uero pedibus erus aduo¬

Expanded text:
udaeus ergo hic incredulus nec audierat nec legerat ista praeconia Scripturarum, Quem vir Dei suo conspectui praesentari praecepit, eique advenienti dixit: Incredula et perfidiae mens plena, quare tam iniqui hostis implesti consilium, ut aestimares corpus Christi vilissimum? Ecce quis clandestinus persuasor te miserum illexit ut faceres, cunctis fidelibus suis divina virtus ostendit. Judaeus autem, nimio dolore superatus, voces emittere absque sermonibus non cessabat, habens in gutture malitiae rnicies ac ruina, ita fidelibus suis vita et exaltatio est verbum Dei. one corpus Dominicum in ore videbatur Judaei dependere, ita ut nec linguae subter cosideret, nec desuper immundo adhaereret palatui. Sed postulantibus fidelibus pro ejus miseria, vir Domini manum tetendit, et sanctae eucharistiae mysterium a sacrilego ore abstraxit dicens: Ecce nunc liberatus es, de caetero cave hujuscemodi simile ne facias, et ne ulterius repetere hoc praesumas. Judaeus autem, ejus pedibus advo
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos ut nom̃ eius cum eis qui clãp¬
nati sunt scriberemꝰ Audiens aut̃ hȩc¬
rex sed ex multa insania. ad sanã m̃tem
reuertor: Maximianus rex dixit: Quid
multum loqueris adriane: Pore tibi in¬
dul gentiã ame : & dic in conspectu omniũ
qmͣ subreptum mihi est hȩc talia loqui

Expanded text:
enim nos| ut nomen eius cum his qui damnati sunt scriberemus. Audiens hrex . sed ex multa insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me et dic| in conspectu omnium quoniam subreptum tibi est hec| talia loqui
Abbreviated transcription (Latin):
amputari. ut ex uobis discant
oĩs homines. non contradicere dñis
scłm suos dominos contempnunt.
odio habes uł tormͣto affligis. quomͦ
cogis nos contradicere dõ nr̃o ut me
rito paciam᷑ ea quę tibi pͣparata st̃.¬

Expanded text:
amputare . ut ex uobis discant omnes homi| nes . non contradicere dominis s suos contempnunt hodio habes uel| tormentis adfliges quemadmodum cogis nos contra| dicere deo nostro ut patiamur ea quae tibi praepa| rata s
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius meritum sc̃itatis uocat᷑ monas¬
teriũ sc̃i chiodoaldi Guius & nomine
poll& & merito. quod & sufficientib
ditauit terrenis opib & congrua ha¬
bitacula sibi. & seruis dĩ secũ moran¬
tib: Sed reliquũ euũ successu gene¬
rationũ. ꝓ salute animarũ sc̃arũ. deo
militaturis acdificauit. atq matri ec¬
clesiȩ eiusclem ciuitatis uicdelic& sanc̾tę
marię ꝑp&ruo habendũ testam̃to de¬
legauit: Ubi &iam ipse statuens p̾sto¬
lari terminum uitę suȩ̨ cũ plurimis
quos m&us gehennȩ terruerat. & ca¬
lestis patriȩ amor animauerat scen¬
siones in corde suo disponens in hac ualle
lacrimarũ. cupiebat de uirtute inuir¬
tutem ascendere. insistens orationib
ieiunus. &lemosinis. diuinis lectionib¬

Expanded text:
ne eius meritum sanctitatis vocatur monasne eius meritum sanctitatis vocatur monasterium sancti Chlodoaldi, cuius et nomine pollet et merito, quod et sufficientibus ditavit terrenis opibus; et congrua habitacula sibi et servis Dei secum morantibus, sed in reliquum aevum successu generationum pro salute animarum suarum Deo militaturis aedificavit atque matri ęcclesiae eiusdem civitatis, videlicet sanctae Mariae, perpetuo habendum testamento delegavit. Ubi etiam ipse statuens praestolari terminum vitae suae cum plurimis, quos metus gehennae terruerat, et caelestis patriae amor animaverat, ascensiones in corde suo disponens, in hac valle lacrimarum cupiebat de virtute in virtutem ascendere, insistens orationibus, ieiuniis, aelemosinis, vigiliis, divini
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui mane ab eis requisitus. r&ulit qͣlit̃
cucullam loco muneris asco uiro
acceꝑit: Quod factum in illo loco in
iaude omnipotentis dĩ uulgiore circũ¬
quaq est diffamatum & celebri sermo¬
ne uulgatum: Talib carismatum
donis a sc̃o sp̃u honoratus reuertit᷑
Parisius: Cui urbi iam contiguo gau¬
dium & dõ grͣas agentium ꝓ eius re¬
clitu quorum enim corda nimium
fuerant de eius abscessu mesta Exci¬
pitur itaq mira exultatione popu¬
loꝵ dignus sacerdotio adclamatur.
uoce cunctoꝵ: Quem cusebius eiudẽ
tium. dignum iudicans. ut qui iam
sem&ipsum exhibuerat hostiam uiuã
placentẽ dõ ꝑ contrictionẽ & deuotio¬
nem mentis constituer&ur minister
salut aris & uiuifici sacramͣti ut qͦs
uerbo & oꝑib abstrahere conabatur
a sathanȩ faucib ab eodem truculento
hoste ereptos reficer& diuinis dapib
Condidit p̾terea monasteriũ in loco
olim uocabulo nouingentũ. ncͣ ob insig¬

Expanded text:
Qui mane ab eis requisitus, retulit, qualiter Qui mane ab eis requisitus, retulit, qualiter cucullam loco muneris a sancto viro acceperit. Quod factum in illo loco in laude omnipotentis Dei vulgi ore circumquaque est diffamatum et celebri sermone vulgatum. 12. Talibus carismatum donis a sancto Spiritu honoratus, revertitur Parisius. Cui urbi iam continuo gaudium Deo gratias agentium pro eius reditu, quorum olim corda nimium fuerant de eius abscessu mesta. Excipitur itaque mira exultacione populorum et dignus sacerdotio adclamatur voce cunctorum. Quem Eusebius eiusdemtium, dignum iudicans, ut qui iam semet ipsum exibuerat hostiam vivam, placentem Deo per contricionem et devotionem mentis, constitueretur minister salutaris et vivifici sacramenti, ut quos verbo et operibus abstrahere conabatur a Sathanae faucibus, ab eodem truculento hoste ereptos reficeret divinis dapibus. Condidit preterea monasterium in loco olim vocabulum Novigentum, nunc ob insig
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib sugabat demones de obsessis cor¬
porib: apperiebat oa mutoꝵ. reddebat
cȩcis uisum. surdis auditũ. claudis
gressum. & cunctis ex fide poscentib
d̃ clem̃tiã imp&erabat opẽ sanitatis:
S ed nec il lud duco tegis ilentio. quod
claruit eius dono: Cum in parte p̾fa¬
tȩ regionis construer& domũ mationis.
pauꝑ quidam uenit. & elemosinam sibi
a dõ dari poposcit: Uir aut̃ cũ inp̃
senti non haber&. quod indigenti da¬
r&. cucullam qua induebat᷑ dedit:
Iua pauꝑ accepta recessit: & in domũ
cuiusdam fidelis hospistandi gr̃a uenit
Quicum se post cibum & potũ sopori
dediss& magna iam transacta parte
noctis. pat̾ familias de nocte surrex̃.
ac domum suã claro lumine splen¬
dẽre uidit: Qui il ico suȩ conugi exci¬
tatȩ̨ a somno: narrare curauit: Illa
uero rem inusita tem intuens dicit:
oliquid muneris duuni peregrinus
hic qui anob susceptus ẽ. secũ d&ulit.

Expanded text:
precibus fugabat demones de obsessis corprecibus fugabat demones de obsessis corporibus, aperiebat ora mutorum, reddebat caecis visum, surdis auditum, claudis gressumDei clementia impetrabat opem sanitatis. 10. Sed nec illud duco tegi silentio quod claruit ejus dono. Cum in parte praefatae regionis construeret domum orationis, pauper quidam venit, et eleemomosynam ab eo sibi dari popossenti non haberet quod indigenti daret, cucullam qua induebatur dedit. Qua pauper accepta recessit et in domum cuiusdam fidelis hospitandi gratia venit. Qui cum se post cibum et potum sopori dedisset, magna iam transacta parte noctis, paterfamilias de nocte surrexit ac domum suam claro lumine splendere vidit; qui ilico suae coniugi excitatae a somno narrare curavit. Illa vero rem inusitatam intuens, dicit: 'Aliquid muneris divini peregrinus hic, qui a nobis susceptus est, secum detulit'.
Abbreviated transcription (Latin):
brosis delectationib ꝑp&uis tormͣtoꝵ
incendus concremari Igitur postquã
thesaurorũ copiam inuisibili modo
p̃ceptum secutus saluatoris in cęlesti
thesauro reposuit. postquã agrorum
& uincarũ possessiones cum suis cul¬
torib monasterus atq ȩ̨ccłiis xp̃i
ꝑpcẽuo posituras testam̃to fir mauit
terram se cõputans & cinerẽ & uilem
se statuens in oculis suis ut ess& pͬ¬
ciosus m dĩ oculis. deliberauit apud
se plausus hominũ sibi fauentium.
& opus p̾clarũ tantum modo diui¬
no amore patratũ uanis & humanis
laudib excollentiũ deuitare et
declinare & regionẽ longe positam
quȩ ꝓuincia nuncupat᷑ adare ut ibi qͦsi
ignotis incepto ꝓposito poss& dõ ser¬
uire: Sed quia non potest lucerna
latẽre. nec possunt eam̾ tenebrę com¬
pͥhendere. nec obscurare: cũ cas suo
chorusco lumine nouerit pellere &
fugare. positus in eadem regione mag¬
no emicuit uirtutũ fulgore Deinde

Expanded text:
brosisque delectationibus perpetuis tormentorum brosisque delectationibus perpetuis tormentorum incendiis concremari. 10. Igitur postquam thesaurorum copiam invisibili modo, praeceptum secutus Salvatoris, in caelesti thesauro reposuit, postquam agrorum et vinearum possessiones cum suis cultoribus monasteriis atque ęcclesiis Christi perpetuo profuturas testamento firmavit, terram se computans et cinerem et vilem se statuens in occulis suis, ut esset preciosus in Dei occulis, deliberavit apud se plausus hominum sibi faventium et opus praeclarum, tantummodo divino amore patratum, vanis et humanis laudibus extollentium devitare et declinare et regionem longe positam quae Provintia nuncupatur adire, ut ibi quasi ignotus in coepto proposito posset Deo servire. Sed quia non potest lucerna latere, nec possunt eam tenebrae comprehendere nec obscurare, cum eas suo chorusco lumine noverit pellere et fugare, positus in eadem regione, magno emicuit virtatum fulgore. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ex integro certans expoliare ue¬
terem hominem cum actib suis & indu¬
ere nouum eum qui renouat᷑ interi¬
us. scđm imaginem eius qui creauit cũ.
abiit ad beatum seuerinum qui in cel¬
la reclusus contemplationi diuinȩ̨. ꝓ
uirib feruere plurimorum uociferaba¬
tur. poscens ab eo sibi habitũ sacrac
religionis imponi. in uultu quoq ma¬
nu eius ĩmittari ꝑ tonsionẽ capilloꝵ:
Cuius deuotam p&icionem pͣfatus de¬
siderant᷑ curauit implere: intuens
eum diuino amore plurimũ feruẽre :
Sumpto itaq sc̃itatis cingulo. & sacro
miliciȩ indumͣto uelut ꝓpugnator
fortis intra castra aeterni regis non
trepidat diuina potentia adiuuatrice
cum callido hoste singulare certam̃
mire: ip Cuius ualidas idõ fortiter
fregit. quia ex toto operib & ponpis
eius renunciauit. eligens squalore et
in ędia ꝓ adipiscenda suꝑna felici¬
tatis gaudia inmomͣta temporis af¬
flige quam momentancis & illece¬

Expanded text:
Deinde ex integro certans expoliare veDeinde ex integro certans expoliare veterem hominem cum actibus suis et induere novum, eum qui renovatur interius secundum imaginem eius qui creavit eum, abiit ad beatum Severinum , qui in cella reclusus contemplationi divinae pro viribus fervere plurimorum vociferabatur, poscens ab eo, sibi habitum sacrae religionis imponi, in vultu quoque manu eius immutari per tonsionem capillorum. Cuius devotam peticionem praefatus desideranter curavit implere, intuens eum divino amore plurimum fervere. Sumpto itaque sanctitatis cingulo et sacro militiae indumento, velud propugnator fortis intra castra aeterni Regis, non trepidat divina potentia adiuvatrice cum callido hoste singulare certamen inire. Cuius validas vires ideo fortiter fregit, quia ex toto operibus et pompis eius renuntiavit, eligens squalore et inędia pro adipiscenda supernae felicitatis gaudia in momenta temporis affligi, quam pro momentaneis inlece
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oblitus quidẽ: in ea uero quȩ an¬
te sunt extentus currebat ad palmã
suꝑnȩ remunerationis cupiens cͣ̃hen¬
dere xp̃m. a quo iam eius mistda erat
conp̾hensus Sed & uariarũ cͣcempnens
delicias escarum in agone isto theatrã
leuioris & grossioris cibi esu sustabat᷑
potius quam reficiebat᷑ : Eit ut peritꝰ
doctus negotiator mercimoniũ suum
studens ampliare paruipendebat ui¬
lem & abiectam rem dare & pciosã
emere Qui repperiens bonã marga¬
riam & thesaurũ absconditum. in
agro diuinar ũ scripturarũ cledit
omnia quȩ habere poterat nihil sibi
reseruans & cõparauit. Pre amore
dul cedinis & claritatis illius repente
ul uerunt: quȩ̨ prius dulcia & iocunda
uidebant᷑ & astimata sunt ut stͣcora
Contempnit᷑ muncdus. fallacia & decep¬
tione plenus Desiderant᷑ habita. con¬
gregata spargunt̾ in necessitatibus
indigentiũ. ut iusticia eius maner&
in scłm. cornu eius exaltar&ur in gła

Expanded text:
sunt oblitus quidem, in ea vero quae ansunt oblitus quidem, in ea vero quae ante sunt extentus currebat ad palmam supernae remunerationis, cupiens comprehendere Christum, a quo jam ejus misericordia erat comprehensus. Sed et variarum contemnens delicias escarum, in agone isto theatrali vilioris et grossioris cibi esu sustentabatur potius quam reficiebatur. 9. Et ut peritus et doctus negotiator mercimonium suum studens ampliare, parvi pendebat vilem et abiectam rem dare et preciosam emere. Qui repperiens bonam margaritam et thesaurum absconditum in agro divinarum scripturarum, dedit omnia quae habere poterat, nichil sibi reservans, et comparavit. Prae amore dulcedinis et claritatis illius repente viluerunt, quae prius dulcia et iocunda videbantur, et aestimata sunt ut stercora. Contempnitur mundus fallacia et deceptione plenus, desiderantur habita, congregata sparguntur in necessitatibus indigentium, ut iusticia eius maneret in seculum, cornu eius exaltaretur in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
posuiss& mandata u&eris seruanda
legis atq ille respondiss& omnia illa
se custodisse dixit Siuis ꝑfectus esse
uade uendȩ omnia quȩ habes. omniaq
illa cda pauꝑib & habebis thesaurũ
in cęlo. & ueni sequere me: Sed non
illẽ sicut iste tristis recessit Nonc
uero illic scriptũ. hilarẽ enĩ datorẽ
diligit ds Pr&erea corpusculum qđ
regio cultu in bisso & purpura eni¬
tritum fuerat uilis indumͣti asperi¬
tate cdomabat: Et qui dudũ dormire
nisi in pluma ꝓ iumia teneritudine
nesciebat: suꝑ nudam humũ tectus
cilicio dulcem sõmnum capiebat. ca¬
stigans iuxta apłm seipsũ & seruituti
subiciens: in fame & siti. in frigore:
& nuditate Om̃sq terrenarum re¬
rerum delectationes a corpore & ani¬
mo grͣa dĩ se p̾ueniente & subseqͤnt᷑
resecans sat agebat iuxta eumdẽ apłm
cdiues fieri in oꝑib bonis ac thesauri¬
zare fundamͣtum bonum in futurun.
& uiuere in hoc scło iuste & pie ut
appͣhender & ueram fidẽ: Quȩ rero¬

Expanded text:
roposuisset mandata veteris servanda legis, atque ille respondisset omnia illa se custodisse, dixit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, sequere me. Sed non iste, sicut ille, tristis recessit. Nunc vero illic scriptum, quia hylarem datorem diligit Deus. Propterea corpusculum, quod regio cultu in bysso et purpura enutritum fuerat, vilis indumenti asperitate domabat, et qui dudum dormire nisi in pluma prae nimia teneritudine nesciebat, super nudam humum tectus cilicio dulcem somnum capiebat, castigans iuxta apostolum se ipsum et servituti subiciens in fame et siti, in frigore et nuditate. Omnesque terrenarum rerum delectationes a corpore et animo, gratia Dei se praeveniente et subsequente, resecans, satagebat iuxta eundem apostolum dives fieri in operibus bonis ac thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum et vivere in hoc seculo iuste et pie, ut apprehenderet veram fide
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione diuina scire meruit ui¬
tę suę transitũ: Cuius ultimã horã
l&us p̾stolabatur cupiens dissolui
& esse cum xpͣo. Migrauit ergo a cor¬
pore . UIIIͦ. idus septembris recipiens
coronam meritorũ suorũ quã reddidit
illi dñs ꝓ laborib iustus iudex Cuiꝰ
corpus in eadem cella summo honore
humatum est. ubi suffragantibus eiꝰ
meritis cõpl &ur uotũ ex fide p&entis.

Expanded text:
revelatione divina scire meruit vitae suae transitum; cujus ultimam horam laetus praestolabatur cupiens dissolvi et esse cum Christo. Migravit ergo a corpore septimo Idus Sepembris, recipiens coronam meritorum, quam et reddidit illi Dominus pro laboribus justus judex. Cujus corpus in eadem cella summo honore humatum est, ubi suffragantibus ejus meritis completur votum ex fide petentis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes hi qui ꝓpositi furrunt. ad inqͥrendos.
diti in speleo audiuimus eos enĩ psallen¬
tes in uigilus nocturnis: Audientes¬
uero hȩc qui primi erant in palatio
assum̃tes secum multitudinem milituͣ

Expanded text:
tis hi qui prepositi fue| rant ad inquirendos oum in spelunca. Audiui| mus eos psallentes in uigilia nocturna| Audientes hec qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum .
Abbreviated transcription (Latin):
offerr& eis hostias obtuler̃ eos regi
dicentes Ecce rex circumeuntes nos
omnem ciuitatem ac regionem inue¬
nimus cunctos adorantes & colentes
tis : hi uero soli inuenti sunt contẽp¬

Expanded text:
erat rex| et obtulerunt eos regi dicentes. Ecce rex . circumentes omnem| ciuitatem uel regionem . inuenimus omnes adorantes| et colentes tis. Hi uero inuenti sunt contemp
Abbreviated transcription (Latin):
eius. dixit ad eos̃ rex Elnde estis.
de istis lõcis. ade alia regione: At illi
sc̃đm fidem uero galilei sumus Rex¬
qualis pena pͣposita sit eis: qui huius
Audiuinus quidem & irrisimus tuam¬
stultis simam iussionem. irrisimus &iã
satanan qui oꝑatur in filios infideli¬
principes Extendant᷑ & caedantur
lignis. & uideamus siueni& d̃s eorum
adiuuare eos uł eripi& eos de ira ista:¬

Expanded text:
unc dixit| ad eos rex . unde estis de his locis . an de alia regione| At illi secundum fidem uero galileae sumus. qualis poena proposita sit ad| uersos Audiuimus quidem et doluimus stultam| iussionem . dispeximus etiam et satanan qui opera| tur in filiis infediliprincipes . extendantur .| et caedantur lignis et uideamus si ueniat deos eorum| ut adiuuet eos uel si eripiet eos de hora ista
Abbreviated transcription (Latin):
critate intuens. atq inteliectu discer¬
nens. pascebat̾ sacri uerbi edulio. &
lambebant dulcia mella: Quam dul¬
cia inquit fau̾cib meis eloquia tua
de choris psalientiũ magis uolebat
int̾esse. quam illecebrosa uerba ui¬
rorum il itito audita ꝑcipe Patramo¬
num itaq suum quod illi iure he¬
reditario obuenerat apatre dicissi¬
mo laudabili liberalitate indigenti¬
bus curabat distribuei: ñ surdus au¬

Expanded text:
critate intuens atque intellectu discercritate intuens atque intellectu discernens, pascebatur sacri verbi edulio et lambebat dulcia mella. Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua, de choris psallentium magis volebat interesse, quam illecebrosa verba virorum illicite audita percipere. Patrimonium namque suum quod illi jure haereditario obvenerat a patre ditissimo, laudabili liberalitate indigentibus curabat distribuere, non surdus au
Abbreviated transcription (Latin):
a se patrati sceleris. hunc quoq sicut
& priorem uita priuauit: in memor
futuri iudicu & atm ignis Tercius
autem ad simile exiciũ querebat᷑
clodo aldus. sed non potuit reꝑiri:
nutu clĩ omnipotentis ꝓtectus et
aucilio uiroum fortiũ de manib
crudeliũ liberatus: Quqũ &iam ope
adiutus. heres patris solus est insti
tutus a patruo extinctis duobus
fratrib Qui male blancdientisdĩ in anẽ
fẽlicitatẽ. uelut immane naufragium.
magis uitare studuit. & ad ȩ̨ternre¬
gis miscdam ꝑtingere. miscde opibus
insistendo quam sub regio nomine ter¬
renȩ ꝓspitatis deuiare a patria at̾iu
patris: Repente itaq regalẽ sponsam
despicit sordent illi sulgoantia auri.
argentiq i& alla. contempnit᷑ pulcbri¬
tudo gemmarum: Clestes auro texta
& olo serice respuunt̾: Interea cor eius
tantur detrimͣto: Sacrorũ srequent᷑
fruebatur lectione librorũ. quorum
sensus misticos animi acumine & ala¬

Expanded text:
a se patrati sceleris, hunc quoque, sicut a se patrati sceleris, hunc quoque, sicut et priorem, vita privavit, inmemor futuri iudicii et aeterni ignis. Tercius autem ad simile exicium querebatur Clodoaldus, sed non potuit repperiri, nutu Dei omnipotentis protectus et auxilio virorum forcium de manibus crudelium liberatus. Quorum etiam ope adiutus, heres patris solus est instutus a patruo, exstinctis duobus fratribus, qui male blandientis saeculi inanem felicitatem velut immane naufragium magis vitare studuit, et ad aeterni Regis misericordiam pertingere misericordiae operibus insistendo, quam sub regio nomine terrenae prosperitatis deviare a patria aeterni Patris. Repente itaque regalem pompam despicit, sordent illi fulgurantia auri argentique metalla, contemnitur pulchritudo gemmarum, vestes auro textae et holosericae respuuntur. Interea cor ejus tantur detrimento. 7. Sacrorum frequenter fruebatur lectione librorum, quorum sensus mysticos animi acumine et ala
Abbreviated transcription (Latin):
quid cdicer& ait: Satius duco & me¬
Lius mihi uid&ur eos uitã hanc
morte finire. quam incisis crinib
uiuentes degerei & inglorioiõs uidẽ-¬
re: Sed ille ꝑuersi animi homo. qͥ
tam execrabile ac durum deeulcrat
i andatũ non ꝑtulit tam dui sub¬
sistere donec regina sedata m̃te
poscenti congruũ dar& responsum.
sed redit celerit᷑. nuncians matrem
decernere. quod ipsi de pueris insti¬
tuerant agere: Mox ergo unum ad¬
pͣhensum clotharius puerũ. el isit
int̾rã. defixoq in latere eius cultro
erucdelit̾ int̾fecit: Quo uociferante:
frͣ eius pedib childebti ꝓsternitur:
Apphensaq eius genua cum lacrimis
aiebat. Succurre pussime pat̾. ne
ego pertam sicut put frat̾ meus:
tua benignitate. ut non differam
illum cito ate repelleris. ꝓeo mo¬
rieris Qui ttatim eicit puerũ a se
madidũ latrimis nͣferens animositat ẽ
fratris: Sed ille ut immanior imma¬
nissimo non gerens penitudinẽ iam

Expanded text:
quid diceret, ait: 'Sacius duco, et mequid diceret, ait: 'Sacius duco, et melius mihi videtur, eos vitam hanc morte finire, quam, incisis crinibus, viventes degeneres et ingloriosos videre'. Sed ille perversi animi homo, qui tam execrabile ac darum detulerat mandatum, non pertulit tam diu subsistere, donec regina, sedata mente, poscenti congruum daret responsum; sed redit celeriter, nuntians, matrem decernere, quod ipsi de pueris instituerant agere. 7. Mox ergo unum adprehensum Chlotharius puerum elisit in terra, defixoque in latere eius cultro, crudeliter interfecit. Quo vociferante, frater eius pedibus Childeberti prosternitur, apprehensaque eius genua, cum lacrimis aiebat: 'Succurre, piissime pater, ne ego peream, sicut periit frater meus'.tua benignitate, ut non differam illum cito a te reppuleris, pro eo morieris'. Qui statim eiecit a se puerum madidum lacrimis, non ferens animositatem fratris. Sed ille ut immanior inmanissimo non gerens penitudinem iam
Abbreviated transcription (Latin):
uero hil aritate ꝑfusa: ignara doĩi
& simulationis confestim miste pu¬
cros plurimis officus fultos. & ca¬
teruas puertoũ illis famulantiũ
stipatos: ꝓrũpens in uerba hęc. Uon
reputo me amisisie filiũ si istos
paruulos uideam in regno eius con¬
stitutos: Qox uero ut ad patruos
uenerunt a sibi obiẽquentib & nutri¬
torib sẽparati sunt. Atq ex inlustria
ꝓcurat᷑ truculentissimus nuncius
nomine archadius qui ꝑgens ad ma¬
trem ferr& euaginatum gladium
& forcipem: Mox uero ur uenit. iuxta
p̾ceptum dñorum oftendit reginȩ sig¬
na terroris. & ꝑculsit eam terrore
grauis nuncu dicens: O gloriosa re¬
gina filii tui dñi nr̃i magnopere
scire uolunt. quid de pueris censeas
agenclum. & uid&ur sibi ocius nem¬
ciari utrum tonso capite uelis eos
uiuere. an gladeo uitam presentẽ
minare: Hȩc illa audiens intole¬
rabili dolore sauciata uelut mextasi
rapta. ignoans quid nimia tristicia

Expanded text:
vero hilaritate perfusa, ignara doli vero hilaritate perfusa, ignara doli et simulationis, confestim misit pueros plurimis obsequiis fultos et caterva puerorum illis famulantium stipatos, prorumpens in haec verba: 'Non reputo me amisisse filium, si istos parvulos videam in regno eius constitutos'. Mox vero ut ad patruos venerunt, a sibi obsequentibus et nutritoribus separati sunt, atque ex industria procuratur truculentissimus nuntius nomine Archadius, qui pergens ad matrem, ferret evaginatum gladium et forcipem. Mox vero ut venit, iuxta preceptum dominorum ostendit regine signa terroris et perculit eam terrore gravis nuntii, dicens: 'O gloriosa regina, filii tui, domini nostri magnopere scire volunt, quid de pueris censeas agendum, et videtur sibi ocius nuntiari, utrum, tunso capite, velis eos vivere, an gladio vitam presentem terminare'. Haec illa audiens, intolerabili dolore sauciata, velud in extasi rapta, ignorans nimia tristicia,
Abbreviated transcription (Latin):
germano factionis & sceleris sui par¬
ticipe. mittens clam accersiuit fra¬
trem clothariũ. qui tunc temporis
suessionis ur be morabatur. Flagi¬
tans quatinus parisius uenire non
differr& celerit̾: ut una positi cõ¬
modis & utilitatib sibi congruentib
insister ent: & regnum germani qui
cum uita excesserat int̾ se diuiderent.
filii illius uelut inbellis manus insan¬
tilis aetatis aut gladio neccati aut
certe plebeio tegmine obscurati atq
obumbrati manerent: His ille au¬
ditis ruptis horarũ morulis celer¬
rime aduolauit: Sparserat autem
sub dolo. pͣfatus chil debtus falsos
rumores in aures populares obhoc
solummodo mutuũ colloquiũ habe¬
re uoluisse duos fres. quatinus fili¬
os aatris suos nepotes facerent
regnare ꝓ patre Elnde & celere
nunciũ dirigunt ad matrẽ que pa¬
risius erat ea cempestate rogantes
eam ut pueros nuitrer& sine dila¬
tione ut ab eis mitcerent᷑ uł subli¬
marent̾ in regno patris: Regina

Expanded text:
germano factionis et sceleris sui pargermano factionis et sceleris sui participe, mittens clam accersivit fratrem Chlotharium , qui tunc temporis Suessionis urbe morabatur: flagitans, quatinus Parisius venire non differret celeriter, ut una positi commodis et utilitatibus sibi congruentibus insisterent et regnum germani, qui tunc vita excesserat, inter se dividerent; filii vero illius, velut inbellis manus infantilis aetatis, aut gladio neccati aut certe plebeio tegmine obscurati atque obumbrati manerent. His ille auditis, ruptis horarum morulis, celerrime advolavit. 6. Sparserat autem subdole praefatus Childebertus falsos rumores in aures populares, ob hoc solummodo mutuum colloquium habere voluisse duos fratres, quatinus filios fratris, suos nepotes, facerent regnare pro patre. Unde et celerem nuntium dirigunt ad matrem, quae Parisius erat ea tempestate, rogantes eam, ut pueros mitteret sine dilatione, ut ab eis mitterentur vel sublimarentur in regno patris. Regina