comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torrentis turbidũ ꝓferre sermonẽ. Fert᷑
mindice septimꝰ tertulliani lib̃ deaaron
uestib qui interim usq ad hanc diẽ ame
ñ ẽ reꝑtus. Si auob̃ ꝑꝑ celebritatẽ urbis
fuerit inuentus. queso ne me stillã illuiᷤ
flumin cõparetis. Non enĩ magnoꝵ ui¬
roꝵ ingeniis s meis sum uirib estuan¬
furiã de iuduitate seruanda.
psecras litteris & supplicit᷑ dep̃.¬
caris. ut tͥ rescribã. ĩmo scribã
quomodo uiuere debeas. & iuduitatis
coronã illeso pudiciciȩ nomine ꝯseruare.
Gaudet animꝰ exultant uiscera. gestit
pore sub marito. Exauditȩ s̃ p̃ces eius
tur in unica filia qđ uiuens ipsa posse¬
derat. Habes p̃terea generis tui grande
pͥuilegium. qđ exinde acamillo uel
nulla uł rara ur̃e familiȩ scribitur
scdõs nosse concubitꝰ. ut ñ tam laudan¬
da sis. siuidua ꝑseueres. quã execran¬
gentiles feminȩ custodier̃. Tariceo de
paula &e eustochio styrpis uiȩ florib.

Expanded text:
torrentis turbidum proferre sermonem. fertur torrentis turbidum proferre sermonem. fertur in indice Septimi Tertulliani liber de Aaron uestibus, qui interim usque ad hanc diem a me non est repertus. si a uobis propter celebritatem urbis fuerit inuentus, quaeso, ne meam stillam illius flumini conparetis. non enim magnorum uirorum ingeniis, sed meis sum uiribus aestimanFURIAM DE UIDUITATE SERUANDA. Obsecras litteris et suppliciter deprecaris, ut tibi rescribam, immo scribam, quomodo uiuere debeas et uiduitatis coronam inlaeso pudicitiae nomine conseruare. gaudet animus, exultant uiscera, gestit pore sub marito, exauditae sunt preces uit in unica filia, quod uiuens ipsa possederat. habes praeterea generis tui grande priuilegium, quod exinde a Camillo uel nulla uel rara uestrae familiae scribitur secundos nosse concubitus, ut non tam laudanda sis, si uidua perseueres, quam execrangentiles feminae custodierunt. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis uestrae floribus,
Abbreviated transcription (Latin):
uidice coronabit᷑. Igitur assumamꝰ femi¬
nalia ĩpsi. ipsi nr̃a uerecundia oꝑiamꝰ. ñ
queramꝰ alienos oculos. Ita tegantur ge¬
nitalia ut nulloꝵ ocłis pateant. ne qnͣdo
pitudo morte moriam᷑. Iam sermo fini¬
tur & ad suꝑiora trahor. Tanta debet
ẽẽ scientia & eruditio pontificis cłi. ut
gressus eiꝰ & motꝰ & uniu̾sa uocalia sig
ueritatẽ m̃te ꝯcipiat. & tota eam habi¬
tu resonet & ornatu. ut quicqͥd agit qͥc¬
quid loquitur sit doctrina ppłoꝵ. Abs.¬
q tintinnabulis enĩ &e diu̾sis colorib
& geminis pluribusq uirtutũ. nec sc̃a
ingredi potest. nec nom̃ antistitis possidẽ.
ħ ad unã lucubratiuncuła c̃ iã funis sol¬
ueretur alitore & nautȩ crebrius incla¬
marent ꝓpero sermone dictaui q̃ memo¬
riȩ tenere poteram. & q̃ duiturna rati.¬
onali pectoris mei lectione concesserã satis
intelligens magis me loquendi impetu
quã udicio scribentis fluere. & more

Expanded text:
iudice coronabitur! igitur ipsi adsumamus femiiudice coronabitur! igitur ipsi adsumamus feminalia, ipsi nostra uerecunda operiamus, non quaeramus alienos oculos. ita tegantur genitalia, ut nullorum oculis pateant, ne, quandpitudo, morte moriamur.. Iam sermo finitur et ad superiora retrahor. tanta debet esse scientia et eruditio pontificis dei, ut et egressus eius et motus et uniuersa uocalia sint. ueritatem mente concipiat et toto eam habitu resonet et ornatu, ut, quidquid agit, quidquid loquitur, sit doctrina populorum. absque tintinabulis enim et dinersis coloribus et gemmis floribusque uirtutum nec sancta ingredi potest nec nomen antistitis possidere. haec ad unam lucubratiunculam, cum iam funis solueretur e litore et nautae crebrius inclamarent, propero sermone dictaui, quae memoria tenere poteram et quae diuturna in rationali pectoris mei lectione congesseram, satis intellegens magis me loquendi impetu quam iudicio scribentis fluere et more
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & refertur quomͦ moyses fre̾m suum
aaron illis induerit. de solis feminalib
nich dicit᷑. Hac ut arbitror causa qͦd ad
genitalia nĩa & uerecunda lex ñ mittit
manũ.s ipsi secretiora nr̃a & confusione
digna tegere et uelare debemꝰ. & consci.¬
entiã puritatis ac seminũ dõ iudici re¬
seruare. De cȩteris uirtutib u̾bi gr̃a. sapi.¬
entia. fortitudine. iusticia. humilitate.
mansuetudine. lib̃alitate. possunt & alii
idicare. Pudiciciã sola nouit conscientia
&e humam oculi huiꝰ rei certi iudices eẽ
ñ possunt. absq his qͥ passim inmorem
brutoꝵ animaliũ libidim expositis̃. Un¬
de & apłs. De uirginib inquit p̃ceptũ
dñi ñ habeo. Quasi moyses loquatur fe¬
minalib ego ñ uestio. nec impono alicus
necessitatẽ. Qui uult eẽ sacerdos. ipse se
uestiat. Oquante uirgines. & quantoꝵ
sꝑata pudicicia in die iudicii dehonesta¬
bit᷑. quantoꝵ infamata pudiciera adõ

Expanded text:
est et refertur, quomodo Moyses fratrem suum est et refertur, quomodo Moyses fratrem suum Aaron illis induerit: de solis feminalibus nihil dicitur hac, ut arbitror, causa, quod ad genitalia nostra et uerecunda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et uelare debemus et conscientiam puritatis et seminum deo iudici reseruare. de ceteris uirtutibus, uerbi gratia-sapientia, fortitudine, iustitia, humilitate, mansuetudine, liberalitate, possunt et alii iudicare: pudicitiam sola nouit conscientia et humani oculi huius rei certi iudices esse non possunt absque his, qui passim in morem brutorum animalium libidini expositi sunt. unde et apostolus: de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo, quasi Moyses loquatur: \'feminalibus ego non uestio nec inpono alicui necessitatem; qui uult sacerdos esse, ipse se uestiat\'. o quantae uirgines et quantorUm sperata pudicitia in die iudicii dehonestabitur, quantorum infamata pudicitia a deo
Abbreviated transcription (Latin):
cipientis ceras eẽ cõpletas iudeo. Unde
ad reliqua transeo ut tancde fimat᷑ oratio
lamina aurea rutilat infronte. Hichil
enĩ nob̃ ꝓdest omniũ rerũ eruditio. nisi
dĩ scientia coronemur. Lineis induim᷑.
ornam᷑ iacinthinis. sacrato balteo cin¬
gim. dantur nob̾ oꝑa. rationale inpec¬
tore ponit᷑. accipimꝰ u̾itatẽ. ꝓfert sermo
doctrinã. Inꝑfecta s̃ uniu̾sa. nisi tam
decoro currui dignꝰ querat᷑ auriga. & su¬
percreaturas creator insistens regat ip¬
se quȩ condidit. Qͦd olim in lamina mo¬
nstrabatur. nc̃ in signo ostendit᷑ crucis.
auro legis. sanguis eugłii p̃ciosior ẽ. Tc̃
signũ uxta erechieł uocẽ gementibꝰ figeba¬
tur infronte: Nc̃ portantes crucẽ dicimꝰ.
Signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe.
Bis in exodo legimꝰ p̃cipiente dño & mo¬
yse ussa faciente. octo uestiũ genera põ¬
tificis. In leuitico de septẽ tantũ scriptẽ

Expanded text:
cipientis ceras uideo esse conpletas; unde cipientis ceras uideo esse conpletas; unde ad reliqua transeo, ut tandem finiatur oratio. lamina aurea rutilat in fronte; nihil enim nobis prode est omnium rerum eruditio, nisi dei scientia coronemur. lineis induimur, ornamur hyacinthinis, sacrato balteo cingimur, dantur nobis opera, rationale in pectore ponitur: accipimus ueritatem, profert sermo doctrinam; inperfecta sunt uniuersa, nisi tam decoro currui dignus quaeratur auriga et super creaturas creator insistens regat ipse, quae condidit. quod olim in lamina monstrabatur, nunc in signo ostenditur crucis. auro legis sanguis euangelii pretiosior est. tunc signum iuxta Ezechiel gementibus figebatur in fronte, nunc portantes crucem dicimus: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. bis in Exodo legimus praecipiente domino et Moyse iussa faciente octo uestium genera pontificis. in Lenitico de septem tantum scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
quit intellexi. Prius faciamꝰ ut sic do¬
ceamꝰ. ne ddoctͥnȩ auctoritas cassis oꝑibꝰ
metite. illuminate uob̾lum̃ scientiȩ.
Prinũ seminate in iusticia. & fructũ
uitȩ ȩt̃nȩ metite. pꝰ ea uob̃ scientiã um¬
dicate. Nec statim absoluta ꝑfectio ẽ. si
quis suꝑhumerale & rationale habeat
nisi ħ ipsa int̾ se forti cõpagine solidẽ¬
tur. & sibi inuicẽ nexa sint. ut & oꝑatio
rationi. & ratio oꝑib hereat. & his p̃ce¬
dentib doctrina sequatur & ueritas.
Quatuor elem̃ta de quib supͣdiximꝰ. &
duos lapides uł omchinos uł smaragdi¬
nos &e gẽmas duodecĩ q̃ ponunt᷑ in ratio¬
nali. si eẽt tempꝰ ut discuterẽ singłoꝵ na¬
turas & causas tibi exponerẽ. & quid unus¬
quisq ualeat. & quomͦ uirtutibꝰ singłis
hoc uolum̃ edidit. Quod si legere uolue¬
ris plenissimã scientiã consequeris. Ego
iam m̃surã epłe excełe me intelligo. & ex¬

Expanded text:
quit, intellexi : prius faciamus, et sic doquit, intellexi : prius faciamus, et sic doceamus: Ne doctrinae auctoritas, cassis operibus m uitae; inluminate uobis lumen scientiae. primum seminate in iustitia et fructus uitae aeternae metite, et postea uobis scientiam uindicate. nec statim absoluta perfectio est, si quis superumerale et rationale habeat, nisi haec ipsa inter se forti conpage solidentur et sibi inuicem nexa sint, ut et opera rationi et ratio operibus haereat et his praecedentibus doctrina sequatur et ueritas. Quattuor elementa, de quibus supra diximus, et duos lapides uel onychinos uel zmaragdinos et gemmas duodecim, quae ponuntur in rationali, si esset tempus, ut discuterem singulorumque naturas et causas tibi exponerem et, quid unusquisque ualeat, et, quomodo uirtutibus singulis hoc uolumen edidit, quod si legere uolueris, plenissimam scientiam consequeris —: ego iam mensuram epistulae excedere me intellego et ex
Abbreviated transcription (Latin):
habens. &e quatuor ordines. quos quatu¬
or puto. eẽ. uirtutes. prudentiã. fortitu.¬
dinẽ. iusticiã temꝑantiã. q̃ sibi herent ĩ¬
ucẽ. & dũ mutuo miscent᷑. duodenari¬
um numerũ efficiunt. uł quatuor eu¬
angłia quȩ in apocalipsin describuntur
plena ocłis. &e dm̃luce radiantia mundũ
illuminant. in uno quatuor. & inqua¬
yͥ aͣ. i est doctrina & u̾itas in pectore sa¬
cerdotis ẽ. Cum enĩ quis indutus fuerit
ueste multiplici consequens ẽ u̾itatẽ
quã corde retinet sermone ꝓferre & ob.
id inrationali ẽ ueritas. id ẽ scientia ut
nou̾it q̃ docenda sint. & manifestatio atq
doctrina ut possit instruere alios qđ m̃te
dicunt posse sufficere ⁊ uetus lex noue
congruit. Id ipsũ moyses qđ apłs. Ille sa¬
cerdotis scientiã ornat uestib. iste timo¬
theũ & titum instruit disciplinis. Sed
&e ipse uestim̃torũ ordo p̃cipuus. Legamꝰ
leuitic̃. N priꝰ rationale. & sic suꝑhum̃ale

Expanded text:
habens, et quatuor ordines, quos quatuhabens, et quatuor ordines, quos quatuor puto esse virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, iustitiam, temperantiam, quae sibi haerent inuicem et, dum mutuo miscentur, duodenarium numerum efficiunt, uel quattuor euangeliae quae in Apocalypsi describuntur plena oculis et domini luce radiantia mundum inluminant, in uno quattuor et in quaήΥεια, id est doctrina et ueritas. in pectore sacerdotis est. cum enim indutus quis fuerit ueste multiplici, consequens est ueritatem, quam corde retinet, sermone proferre. et ob id in rationali ueritas est, id est scientia, ut nouerit, quae docenda sint, et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente dicunt posse sufficere? uetus lex nouae congruit: id ipsum Moyses, quod apostolus. ille sacerdotis scientiam ornat in uestibus, iste Timotheum et Titum instruit disciplinis. sed, et ipse uestimentorum ordo praecipuus. legamus Leuiticum: non prius rationale et sic superumerale,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Inmontẽ excelsũ ascende tu qui euan¬
geluas syon. Nec sufficit nob prioꝵ ablu¬
tio peccatoꝵ. baptismi gr̃a. doctrina se¬
cretior. nisi habuerimꝰ & oꝑa. Unde uin¬
git᷑ & ephod. idẽ suꝑhumerale qd ratio¬
nali copulatur. ut ñ sit laxũ. nec disso.¬
lutũ. s hereant sibi inuicẽ & mauxilio
sunt. Ratio & enĩ oꝑib. & oꝑa ratione ĩ¬
digent. ut qđ m̃te ꝑcipimꝰ oꝑe ꝑpetremꝰ.
Duoq lapides insuꝑhumerali. uł xp̃m¬
significant & eccłiã. duodecĩ apłoꝵ qui
ad p̾dicationẽ missi s̾ nomĩa ꝯtinentes
uł litterã & sp̃m inquib tenent᷑ legis
uniu̾sa mysteria. Indextra sp̃c in leua
littera ẽ. ꝑlitterã ad uerba descendimꝰ.
ꝑ uerba uenimꝰ ad sensum. Quã pul¬
cher orddo. & ex ipso habitu sacm̃ta ddemõstrͣs
Inhumeris oꝑas̃. in pectore ratio. Un¬
de & pectuscłm comedunt sacerdotes. ħ¬
autẽ rationale duplex ẽ aꝑtum & abscon¬
ditũ simplex & mysticũ .xii. inse lapideᷤ

Expanded text:
xcelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Nec nobis sufficit priorum ablutio peccatorum, baptismi gratia, doctrina secretior, nisi habuerimus et opera. Unde jungitur et Ephod, id est, Superhumerale, quod Rationali copulatur: ut non sit laxum, neque dissolutum, sed haereant sibi invicem, et auxilio sint. Ratio enim operibus, et opera ratione indigent: ut quod mente percipimus opere perpetremus. Duoque lapides in Superhumerali qui ad praedicationem missi sunt, nomina continentes uel litteram et spiritum, in quibus tenentur legis uniuersa mysteria: in dextris spiritus, in laeuis littera est; per litteras ad uerba descendimus, per uerba uenimus ad sensum. quam pulcher ordo et ex ipso habitu sacramenta demonstrans! in umeris opera sunt, in pectore ratio; unde et pectuscautem Rationale duplex est, apertum et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides
Abbreviated transcription (Latin):
teros sic legat ut magis iudicet quã seqͣ¬
tur. Respondebis. Quomͦ ħ om̃a nuli¬
er scłaris intanta frequentia hominũ ro¬
mȩ custodire ñ potero: Noligͦ subire onꝰ
qđ ferre ñ potes. s postquã ablactaũis
eam c̃ ysaac &e uestieris c̃ samuele. mute
auiȩ &e amitȩ redde p̾ciosissimã gẽmã
cubiculo alariȩ & cunis iħu uagientis
impone. Hutriatur in monasterio sit
inter uirginũ choros uirare ñ discat m̃¬
tiri sacrilegiũ putet. nesciat. scł̃m uiuat
angtite. sit incarne sine carne. õe hõiũ genꝰ
siusiile u putte Euͭcet̾a taciã c̃te libe sei

Expanded text:
teros sic legat, ut magis iudicet quam sequteros sic legat, ut magis iudicet quam sequatur. Respondebis: Quomodo haec omnia mulier saecularis in tanta frequentia hominum Romae custodire potero? Noli ergo subire onus, quod ferre non potes, sed, postquam ablactaveris eam cum Isaac et vestieris cum Samuhele, mitauiae et amitae. redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae et cunis Iesu uagientis inpone. nutriatur in monasterio, sit inter uirginum choros, iurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat saeculum, uiuat angelice, sit m carne sine carne, omne hominum genus sui simile putet et, ut cetera taceam, certe te li
Abbreviated transcription (Latin):
uerbiis salomonis erudiatur ad uitã in
in iob uirtutis & patientiȩ exempla secte.¬
tetur. Ad eugłia transeat. nunꝗͣ ea posi¬
cordis inbuat uoluntate. Cũiq peccato¬
ris sui cellariũ opib locupletauerit mã¬
det memoriȩ ꝓpħas: eptateucũ & regum
ac paralipomenon libros. ez die quoq &
hester uolumina. Ultimo sine ꝑiculo
discat canticũ canticoꝵ. quẽ si exordio
legerit. sub carnalib uerb̃ sp̃iritaliũ nup¬
tiarũ epithalamiũ ñ intelligens uulne¬
ratur. Caueat om̃a apocripha &e siquan.¬
do ea ñ ad dogmatũ u̾itatem s ad signoꝵ
reuerentiã legere uoluerit. sciat ñ eoꝵ eẽ
quoꝵ titulis p̾notant᷑ multaq in his ad¬
mixta uiciosa. & grandis ẽẽ prudentiȩ
aurũ in luto querere. Cypͥam opuscula
semꝑ inmanu teneat. Athanasii epłas
&e hẏlarii libros in offenso currat pede.
Iloꝵ tractatib illoꝵ delectetur ingenis
inquoꝵ libris pietas fidei ñ uacillat. Ce¬

Expanded text:
uerbiis Salomonis erudiatur ad uitam. inuerbiis Salomonis erudiatur ad uitam. inundi sunt; in Iob uirtutis et patientiae exempla sectetur. ad Euangelia transeat numquam ea posicordis inbibat uoluntate. cumque pectoris sui cellarium his opus locupletarit, mandet memoriae Prophetas et Heptateuchum et Regum ac Paralipomenon libros Hesdraeque et Hester uolumina, ut ultimum sine periculo discat Canticum canticorum, ne, si in exordio legerit, sub carnalibus uerbis spiritalium nuptiarum epithalamium non intellegens uulneretur. caueat omnia apocrypha et, si quando ea non ad dogmatum ueritatem, sed ad signorum reuerentiam legere uoluerit, sciat non eorum esse, quorum titulis praenotantur, multaque his admixta uitiosa et grandis esse prudentiae aurum in luto quaerere. Cypriani opuscula semper in manu teneat, Athanasii epistulas et Hilarii libros inoffenso Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillet; ce
Abbreviated transcription (Latin):
labor. magis infinitis ĩmoderatior est
Ibi enĩ respiramꝰ. hic ꝑpetuo incedimꝰ
Si quando ad suburbana ꝑgis. domi
filiam ñ relinquas. Hesciat sine te poᷤᷤ¬
c̃ sola fuerit ꝑtimescat. Non habeat
colloquia scłarium. & malarũ uirguũ
contubnia. Non intersit nuptiis seruu¬
loꝵ. ne familiȩ ꝑstrepentis lusib misce¬
atur. Scio p̃cepisse quosd̾a ne uirgo xͥ
c̃ eunuchis lauet. nec c̃maritatis femi¬
nis. qr alii ñ deponant animos uiroꝵ alie
tum̃tib uteris p̾ferant feditatẽ. Momĩo
in adulta ungine lauacra displicent quȩ se
ipsã debet erubescere & nuda uidere ñ
posse. Si appetitis sordibꝰ turpare festinat¬
naturałe pulchritudinẽ. cur econtrario
balnearũ fom̃tis sopitos ignis suscitat:
gẽmis & serico diuinos codices amet qͥb
pictura. s ad fidem placeat enĩdata &
erudita distinctio. Discat primũ psalte¬
riũ. his se canticis scãm uocet. & in pro.¬

Expanded text:
labor maior, infinitus moderatior est; labor maior, infinitus moderatior est; ibi enim respiramus, hic perpetuo incedimus. Si quando ad suburbana pergis, domi filiam non relinquas; nesciat sine te nec poss pertremescat. non habeat conloquia saecularium, non malarum uirginum contubernia, non intersit nuptiis seruulorum nec familiae perstrepentis lusibus misceatur. scio praecepisse quosdam, ne uirgo Christi cum eunuchis lauet, ne cum maritis feminis, quia alii non deponant animos uirorum, aliae tumentibus uteris praeferant foeditatem. mihi omnino in adulta uirgine lauacra displicent, quae se ipsam debet erubescere et nudam uidere non posse. si naturalem pulchritudinem, cur e contrario balnearum fomentis sopitos ignes suscitat ? Pro gemmis aut serico diuinos codices amet, in qpictura, sed ad fidem placeat m emendata et erudita distinctio. discat primum Psalterium, his se M canticis auocet et in Pro
Abbreviated transcription (Latin):
moderata ieiunia quib uingant᷑ ebdo¬
mades. & oleũ incibo ac poma uetant᷑.
Exꝑim̃to didici assellũ in uia c̃ lassuꝰ fu¬
erit. diũticula querere. Faciant ħ culto¬
res ysidis & cibele. qui gulosa abstinen¬
tia fasides aues. & fumantes turtures
uorant. ne scilicet cerealis dona conta¬
minent. Hoc in ꝑpetuũ ieiuniũ p̃cep.¬
tum sit ut longi itineris uires ꝓpetes
supparentur. ne in pͥma mansione curren¬
tes. corruamus in mediis. Cȩterũ ut
ante scripsi inquadragesima continen¬
tiȩ uela pandendas. & tota aurige re¬
tinacula equis laxanda ꝓperantib ꝗͣ¬
quã alia sit conditio sclariũ. alia uirgi¬
nũ & monachoꝵ. Scłaris homo inqua¬
dragesima uentris ingluuiẽ decoquit¬
& incoclearũ morẽ suo uictitans su̾o fu¬
turis dapib ac saginȩ aqualiculũ pa¬
rat. Uirgo & monachꝰ. sic in quadrage¬
sima suos dimittant equos. ut sibi me.¬
minerint semꝑ eẽ currendũ. Finitus

Expanded text:
ga et inmoderata ieiunia, quibus iunguntur ebdoga et inmoderata ieiunia, quibus iunguntur ebdomades et oleum in cibo ac poma uitantur. experimento didici asellum in uia, cum lassus fuerit, diuerticula quaerere. faciant hoc cultores Isidis et Cybelae, qui gulosa abstinentia Fasides aues et fumantes turtures uorant, ne scilicet Cerealia dona contaminent. hoc in perpetuo ieiunio praeceptum sit, ut longo itineri uires perpetes supparentur, ne in prima mansione currentes corruamus in mediis. ceterum, ut ante scripsi, in quadragesima continentiae uela pandenda sunt et tota aurigae retinacula equis laxanda properantibus, quamquam alia sit condicio saecularium, alia uirginum ac monachorum. saecularis homo in quadragesima uentris ingluuiem decoquit et in coclearum morem suo uictitans suco futuris dapibus ac saginae aqualiculum parat; uirgo et monachus sic in quadragesima suos emittant equos, ut sibi meminerint semper esse currendum. finitus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ac pudiciciȩ uirgo ueterana qͣ illã
doceat. & assuescat exemplo ad oratioes
& psalmos nocte consurgere. mane ym
nos canere. t̾cia. nona. sexta hora stare
iacie quasi bellatricẽ xp̃i. accensaq
lucerna reddere. sacͥficiũ uesꝑtinũ. Sic
dies transeat. sic nox inueniat laboran.¬
tẽ. Orationi lectio. lectioni succedat
oratio. Breue uidebit᷑ tempꝰ qđ tan¬
tis dierũ uarietatib occupatur. Discat
&e lanã facere. tenere colonũ. ponere
ingremio calatũ. rotare. fusũ. stami¬
na pollice ducere. Sꝑnat bombicũ te.¬
las sericũ uellera. & aurũ infilalentes.¬
cens. Talia uestim̃ta paret quib pel¬
latur frigus. ñ quib uestita corꝑa nu¬
dentur. Cyb eius holuscłm sit &e si¬
mila raroq pisciculi. Ꝙ ne gulȩ p̃cep.¬
ta longius trahã. de quib in alio loco
pleniꝰ sum locutus. sic comedat ut
semꝑ esuriat. ut statim post cibũ pos¬
sit legere. orare. psallert. Displicent mͥ

Expanded text:
rum ac pudicitiae uirgo ueterana, quae illam rum ac pudicitiae uirgo ueterana, quae illam doceat et adsuescat exemplo ad orationem et psalmos nocte consnos canere, Tertia, Sexta, Nona hora stare in acie quasi bellatricem Christi, accensaque lucernula reddere sacrificium vespertinum. Sic dies transeat, sic nox inveniat laborantem. Orationi lectio, loratio. breue uidebitur tempus, quod tantis operum uarietatibus occupatur. Discat et lanam facere, tenere colum, ponere in gremio calatum, rotare fusum, stamina.pollice ducere. spernat bombycum telas, Serum uellera et aurum in fila lentescens. talia uestimenta paret, quibus pellatur frigus, non quibus corpora uestita nudentur. cibus eius holusculum sit et simila raroque pisciculi. et ne gulae praecepta longius traham, de quibus in alio loco plenius sum locutus, sic comedat, ut semper esuriat, ut statim post cibum possit legere, orare, psallere. displicent mih
Abbreviated transcription (Latin):
os tenerũ composuerit. in ꝑegrinũ sonx̃
lingua corrumpitur. & ext̃nis uitiis ser¬
mo patruus sordidatur. Te habeat ma¬
gistrã. te rudis imitetur infantia. Nicħ
inte & in patre suo uideat. qđ si fecerit
peccet. Mem̃tote uos parentes uirginis
& magis eam exemplis doceri posse. qͣm
uoce. Cito flores ꝑeunt. cito uiolas & li¬
lium & crocũ pestilens aura corrumpit.
Nunqͣm absq teꝓcedat inpublicũ basi¬
licas martyrũ. & eccłias sine matre adeat.
Nullus ei uiuenis. nullus chncinnatꝰ
arrideat. Uigiliarũ dies & sollẽnes per¬
noctationes. sic uirgũcula nr̃a celebret.
ut ne tranuerso quide unꝗͣ amatre di¬
scedat. Hqlo de ancillis suis aliquã plꝰ
diligat cuiꝰ crebo aurib insusurret.
Quicqͥd uni loquitur ħ onĩs sciant
Placeat ei comes ñ compta atq formosa
quȩ liquido ñ gutture. carm̃ dulce mo¬
duletur. s grauis. pallens. sordidata.
subtristis. Preponat᷑ ei ꝓbȩ fidei. ac mo¬

Expanded text:
os tenerum conposuerit, in peregrinum sonum os tenerum conposuerit, in peregrinum sonum lingua corrumpitur et externis uitiis sermo patrius sordidatur. te habeat magistram, te rudis miretur infantia. nihil in te et in patre suo uideat, quod si fecerit, peccet. mementote uos parentes uirginis et magis eam exemplis docere posse quam uoce. cito flores pereunt, cito uiolas et lilia et crocum pestilens aura corrumpit. numquam absque te procedat in publicum, basilicas martyrum et ecclesias sine matre non adeat. nullus ei iuuenis, nullus cincinnatus adrideat. uigiliarum dies et sollemnes pernoctationes sic uirguncula nostra celebret, ut ne transuersum quidem unguem a matre discedat. nolo de ancillulis suis aliquam plus diligat, cuius crebro auribus insusurret. quicquid uni loquitur, hoc omnes sciant. placeat ei comes non compta atque formonsa, quae liquido gutture carmen dulce moduletur, sed grauis, pallens, sordidata, subtristis. praeponatur ei probae fidei et mo
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas postulauerit. & balneas adeat &¬
uino modico utatur ꝑꝑstomachũ &e car¬
niũ edulio sustentetur ne priꝰ deficiant
pedes quã currere incipiant. & ħ dico iux¬
ta indulgentiã. ñ uxta imꝑiũ. timens
debilitatẽ ñ docens luxuriã. Alioquin
qd iudaica suꝑsticio ex parte facit in reie-¬
ctione quoꝵd̃a animaliũ atq escarũ qͦd
indorũ bragmanȩ & egyptioꝵ gymno.¬
sophistȩ. inpolenta & orita & pomoꝵ so¬
lo obseruant cibo cur uirgo xp̃i non fa¬
ciat in toto: Si tanti uitrũ. quare non
& maioris sit p̃cii margaritũ: Que na¬
ta ẽ ex ꝓmissione sic uiuat. ut illi uixer̃
qui de reꝓmissione generatis. Equa
gr̃a. equum habeat & laborẽ. Surda sit
adorgana. libia. lira. & cithara. cur fac¬
ta sint nesciat. Reddat tͥ pensum coti¬
die de scripturarũ florib. certũ ediscat
grecoꝵ u̾suũ numerũ. Sequatur statĩ
& latina eruditio. Quȩ si non abinitio

Expanded text:
cessitas postularit, et balneas adeat et cessitas postularit, et balneas adeat et uino modico utatur propter stomachum et carnium edulio sustentetur,  ne prius depedes, quam currere incipiant. Et haec dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, timens debilitatem, non docens luxuriam. Alioquin, quod Iudaica superstitio ex parte facit in eiuratione quorundam animalium atque escarum, quod Indorum Bragmanae et Aegyptiorum gymnosophistae in polentae et orizae et pomorum solo observant cibo, cur virgo Christi non faciat in toto? Si tanti vitrum, q maioris sit pretii margaritum? quae nata est ex repromissione, sic uiuat, ut illi uixerunt, qui de repromissione generati sunt. aequa gratia aequum habeat et laborem. surda sit ad organa; tibia, lyra et cithara cur facta sint, nesciat. Reddat tibi pensum cotidie scripturarum certum. ediscat Graecorum uersuum numerum. sequatur statim et Latina eruditio; quaesi non ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
tur omis gła eius filiȩ regis abintus.
Loquatur & ipsa. electo caritatis iacu¬
lo uulnerata. Introduxit me rex incu.¬
biculũ suũ nunqͣm exeat foras ne inue.¬
niant eamqui circũeant ciuitatẽ ne ꝑ¬
cutiant & uulnerent. & auferentes the.¬
ristrũ pudiciciȩ nundã in sanguine
derelinquant. Qum potiꝰ c̾aliquis ho¬
stiũ eius pulsauerit. dicat. Ego murꝰ &
ub̾a mea turris. laui pedes meos ñ pos¬
sum inquinare eos. Non uescatur ĩ pub¬
lico idẽ in parentũ coniuuo. ne uideat
cibos quos desideret. & licet quida pu.¬
tent maioris uirtutis eẽ p̾sentẽ contẽp¬
nere uoluptatẽ. tam̃ ego securioris arbi¬
tror ꝯtinentiȩ nescire qđ querat. Legi
quondã inscolis puer. egre rep̾hendas.
qđ sinas consuescere. Di̾cat iam nẽ &e ui¬
nũ nonbibe. in quo ẽ luxuria. Ante an¬
nos robustȩ ȩtatis ꝑiculosa ẽ teneris gra¬
uis abstinentia. Usq ad ide tempꝰ si ne¬

Expanded text:
tur: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . tur: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Loquatur et ipsa dilecto alo uulnerata: introduxit me rex in cubiculum suum. numquam exeat foras, ne mueniant eam, qui circumeunt ciuitatem, ne percutiant et uulnerent et auferentes theristrum pudicitiae nudam in sanguine derelinquant; quin potius, cum aliquis ostium eius pulsauerit, dicat: ego murus et ubera mea turris. laui pedes meos, non possum in quinare eo s. Non uescatur in publico, id est in parentum conuiuio, nec uideat cibos, quos desideret. et licet quidam putent maioris esse uirtutis praesentem contemnere uoluptatem, tamen ego securioris arbitror continentiae nescire, quod quaeras. legi quondam in scholis puer: aegre reprehendas, quod sinas consuescere. discat iam tunc et uinum non bibere, m quo est luxuria. ante annos robustae aetatis periculosa est teneris grauis abstinentia. usque ad id tempus, si ne
Abbreviated transcription (Latin):
crũ est. Offerre filiam potestatis tuȩ fu.¬
it quãꝗͣ alia sit tua conditio quȩ priꝰ
eam uoiusti quã conciꝑes. Ut autẽ ob.¬
latam neglegas. ad ꝑiculũ tuũ ꝑtinet
Quid clauda & mutilã & qualibet
sorde maculatã optulerit hostiam.
sacrilegii reꝰ ẽ. Quanto magis qui par¬
tt̃ corꝑis sui ce illibatȩ aĩȩ puritatẽ regñs
amplexib parat. si neglegens fuerit pu.¬
metur: Postquã grandiuscula ẽe ceꝑit.
& in exemplum sponsi sui crescere sapi.¬
entia. ętate & gr̃a apud dm̃ &e homines
ꝑgat ad templũ ueri patris c̃ parentib
siuis. s cum illis ñ egrediatur de templo.
Querant eam in itinere scłi int̾ turbas
&e frequentiã ppłoꝵ uł ꝓpinquoꝵ & nusqͣ
tiis sciscitantẽ. Initetur mariã quã ga¬
briel solam incubiculo suo repꝑit & icło
forsitan timore ꝑt̾rita ẽ quia uirũ que
ñ solebat aspexit. Emuletur eã de qͣ dici¬

Expanded text:
crum est. offerre necne filiam potestatis tuae fucrum est. offerre necne filiam potestatis tuae fuit, quamquam alia sit tua condicio, quae prius eam uouisti, quam conceperis; ut autem oblatam neglegas, ad periculum tuum pertinet. qui claudam et mutilam et qualibet sorde maculatam obtulerit hosacrilegii reus est , quanto magis qui partem corporis sui, et illibatae animae puritatem regis amplexibus parat, si negligens fuerit, punietur? 7. Postquam grandiuscula esse coeperit, et in exemplum sponsi sui crescere sapientia, aetate, et gratia apud Deum et homines, pergat ad templum veri Patris cum parentibus suis; sed cum illis non egrediatur e templo. Quaerant eam in itinere saeculi, inter turbas et frequentiam propinquorum, et nusquam tiis sciscitantem. Imitetur Mariam, quam Gabriel solam in cubiculo suo reperit, et ideo forsitan timore perterrita est, quia virum, quem non solebat, aspexit. Aemuletur eam, de qua dici
Abbreviated transcription (Latin):
lice babylonis. ne egrediatur c̃dina & ue¬
lit udere filias regionis alienȩ. ne lu.¬
dat pedib. ne trahat tumcas: uenena¬
ñ dantur nisi melle circlita & uicia non
decipient nisi subspecie umbraq uir¬
tutũ. & quomͦ inquies peccata patrũ
filiis ñ redduntur. nec filioꝵ parentib
s aĩa quȩ peccau̾it ipsa morietur. Hoc
de his dicitur qui possunt saꝑe. de qͥb
in eugłio scriptũ est. Etatẽ habet loqͣ
tur ꝓse. Qui aut̃ paruulus ẽ & sapit
ut paruulus donecad annos sapientiȩ
ueniat. & pitagoreȩ litterȩ eũ ꝑduca¬
nt adbiuiũ tam mala eius quã bona
parentib imputantur. Nisi forte esti.¬
mas xp̃ianoꝵ filios sibaptisma non ac¬
ceꝑint ipsos tantum reos eẽ peccati. &
ñ scelus referri ad eos qui dari nolue¬
rint maxime eo temꝑe quo contradi¬
cere ñ poterant qui accepturi erant. si:¬
cut ẽregione salus infantiũ maioꝵ lu.¬

Expanded text:
lice Babylonis ; ne egrediatur cum Dina, et velice Babylonis ; ne egrediatur cum Dina, et velit videre filias regionis alienae ; ne ludat pedibnon dantur, nisi melle circumlita, et vitia non decipiunt, nisi sub specie umbraque virtutum. Et quomodo, inquies, peccata patrum filiis non redduntur, nec filiorum parentibus; sed anima, quae peccaverit, ipsa morietur ? Hoc de his dicitur, qui possunt sapere, de quibus in euangelio scriptum est: aetatem habet, pro se loquatur. qui autem paruulus est et sapit ut paruulus, donec ad annos sapientiae ueniat et Pythagorae litterae eum perducant ad biuium, tam mala eius quam bona parentibus inputantur, nisi forte aestimas Christianorum filios, si baptisma non acceperint, ipsos tantum reos esse peccati et non scelus referri ad eos, qui dare noluerint, maxime eo tempore, quo contradicere non poterant, qui accepturi erant, sicut e regione salus infantium maiorum lu
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. & finito m̃se quinto ad inferna
ducaris. Sin autẽ ꝑseuerau̾is inscełe
& marito simul orbab̃is & filiis. Om̃a
ꝑordinẽ expletas̃. & serã misere pęni¬
tentiã uelox signauit interitus. Sic
ulciscitur xp̃c inuiolatorib templi sui
Sic geminas & p̃ciosissima ornam̃ta de¬
fendit. Q ħ retuli ñ qđ insultare ue¬
lim calamitatib infeliciũ. s ut te moneã
cum quanto metu &e cautione seruare
debeas qđ dño spopondisti. Heli sacer
osos. & ñ subditos. Econtrario demuli¬
ere scribitur. qđd salua fiet ꝑfilioꝵ ge¬
nerationẽ. si ꝑmanserit infide & carita¬
te &e scĩficatione c̃ pudicicia. Si ꝑfecta
tomagis lactens &e fragilis q̃ uyeta sen.¬
tentiã dñi ignorat dexteram & sinistrã
idẽ bom acmali nescit differentiã: Si
sollicita & prudens es ne filia ꝑcutiatur
auiꝑa. curñ eade cura ꝓuideas ne feriat᷑
a malleo uniu̾se t̾rȩ ne bibat de aureo ca.¬

Expanded text:
ceris, et finito mense quinto ad inferna ceris, et finito mense quinto ad inferna ducaris. sin autem perseueraueris in scelere, et marito simul orbaberis et filiis\'. omnia per ordinem expleta sunt et seram miserae paenitentiam uelox signauit interitus. sic ulciscitur Christus uiolatores templi sui, sic gemmas et pretiosissima ornamenta defendit. et hoc retuli, non quod insultare uelim calamitatibus infelicium, sed ut te moneam, cum quanto metu et cautione seruare debeas, quod domino spopondisti. Heli sacerdriosos et non subditos. at e contrario de muliere scribitur, quod salua fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et caritate et sanctificatione cum pudicitia. si perfecta to magis lactans et fragilis, et quae juxta sententiam Domini ignorat dexteram et sinistram , id est boni et mali nescit differentiam? Si sollicita provides, ne filia percutiatur a vipera, cur non eadem cura provideas ne feriatur a malleo universae terrae; ne bibat de aureo ca
Abbreviated transcription (Latin):
ret. at illa tͥ eas imitet᷑ abscessu. Ipse ha¬
bitus & uestitꝰ doceat eam cui ꝓmissa sit.
Caue ne aures eiꝰ ꝑfores. nec cerussa & p᷑¬
purissxconsecrata xp̃o ora depingas. nec
collũ auro & margaritis p̃mas. nec capt᷑
gemis oneres. nec capillum in rafes &e ei
aliquid de gehennȩ ignib auspiceris.
Habeat alias margaritas quib postea
uenditis emptura ẽ p̾ciosissimã mar¬
garitã. Pretextata nobilissima quon¬
cła femina. iubente uiro hemetio qui
parruus eustochiȩ uirginis fuit habi¬
tum eius cultũq mutauit & neglec¬
tũ crinẽ mundano more texuit uin¬
cere cupiens & uirginis ꝓpositũ & ma¬
tris desidium. &ecce sibi eadem nocte
cernit in somnis uenisse angłm t̾ribi.¬
li facie minitantẽ pęnas & ħ uerba
frangentẽ. Tu ausa uiri imꝑiũ es pre¬
ferre xp̃o. tu caput uirginis dĩ tuis sa¬
crilegis attrectare manibꝰ: Quȩ iã nc̃
arescent ut sentias excruciata quid fe¬

Expanded text:
ret, ad illas tibi minitetur abscessum. 5. Ipse haret, ad illas tibi minitetur abscessum. 5. Ipse habitus et vestitus doceat eam, cui promissa sit. Cave ne aures ejus perfores, ne cerussa et purpurisso consecrata Christo ora depingas, nec collum auro et margaritis premas, nec caput gemmis oneres, nec capillum irrufes, et ei aliquid de gehennae ignibus auspiceris. Habeat alias margaritas, quibus postea venditis, emptura est pretiosissimum margaritum. Praetextata nobilissima quondam femina, jubente viro Hymetio, qui patruus Eustochiae uirginis fuit, habitum eius cultumque mutauit et neglectum crinem undanti gradu texuit uincere cupiens et uirginis propositum et matris desiderium. et ecce tibi eadem nocte cernit in somnis uenisse ad se angelum terribili facie minitantem poenas et haec uerba frangentem: \'tune ausa es uiri imperium praeferre Christo ? tu caput uirginis dei sacrilegis adtrectare manibus ? quae iam nunc arescent, ut sentias excruciata, quid fe
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd rudes anum ꝑbiberunt. Lanarũ con¬
chilia quis inpͥstinũ colorẽ reuocet. Rui¬
dis testa diu & saporẽ retinet & odorẽ.
qͦ pͥmũ imbuta ẽ. Greca narrat histori¬
a alexandrũ potentissimũ regẽ orbisq
dñatorẽ. & inmorib & in incessu leonidiᷤᷤ
pedagogi sui ñ potuisse carere uiciis qͥbꝰ¬
adhuc paruulus fuerat infectus. Acliᷤ
enĩ ẽ maloꝵ emulatio. & quoꝵ uirtu¬
tes assequi nequis. cito imitaris uicia.
Nutͥx ipsa ñ sit temulenta. ñ lascuia.
ñ garrula. Habeat modestã. geruła nu-¬
triciũ grauẽ. Cum auũ uid̾it inpectus
eiꝰ transiliat & collo dependeat nolenti
alła decantet. Rapiat eam auia. patrẽ
risib cognoscat. Sit omĩb amabilis. &
umu̾sa ꝓpinquitas rosã ex se natã gau.¬
deat. Discat statun quã habeat alterã
ãuiã. quã amitã cui imꝑatori cui exer¬
citui tẏruncula mitͥatur. Illas deside¬

Expanded text:
quod rudes animi perbiberunt. lanarum conquod rudes animi perbiberunt. lanarum conchylia quis in pristinum candorem reuocet ? rudis testa diu et saporem retinet et odorem, quo primum imbuta est. Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis, paedagogi sui, non potuisse carere uitiis, quibus paruuest enim malorum aemulatio, et quorum virtutes assequi nequeas, cito imitaris vitia. Nutrix ipsa non sit temulenta, non lasciva, non garrula: habeat modestam gerulam, nutricium gravem. Cum avum viderit, in pectus ejus transiliat, collo dependeat, nolenti 683 ALLELUIA decantet. Rapiat eam avia, patrem risibus cognoscat, sit omnibus amabilis; et universa propinquitas rosam ex se natam gaudeat. Discat statim quam habeat et alteram aviam, quam amitam: cui imperatori, cui exercitui tyruncula nutriatur. Illas deside
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa nomina ꝑquȩ consueuit paulatĩ
uerba contexere. ñ sint fortuita. s certa
smatheo lucaq descendit. ut dum aliud
futurȩ memoriȩ p̃paret᷑. Magister ꝓbȩ
ȩtatis & uitȩ eruditionisq ẽ eligendus
Nec puto erubescet doctus uir id facere in
ꝓpinqua uł in nobili uirgine qđ aristoti¬
les fecit inphilippo. ut ipse librarioꝵ u
tilitate initia monstraret litterarũ. Hs
contempnenda quasi parua sint sine qͥ¬
b magna constare ñ possunt. Ipse ele¬
ris. alit̃ de erudito. alit̾ de rustico ore ꝓ¬
fertur. Unde & tibi ẽ ꝓuidendũ. ne in¬
eptis blandiciis feminarũ. dimidiata¬
u̾ba dicere filiȩ consuescas. & inauro at
q purpura liidẽ. quoꝵ alterũ linguȩ al¬
terũ morib officit. ne discat intenero qͦd
ei postea dediscendũ ẽ. Grecoꝵ eloquen¬
tiȩ. multũ abinfantia sermo matris ser¬
ms scribitur ꝯtulisse. Hortensii oratio.
in pat̾no sinu coaluit. Difficult̾ radit᷑.

Expanded text:
ipsa nomina, per I quae consuescet paulatim ipsa nomina, per I quae consuescet paulatim uerba contexere, non sint fortuita, sed ^ certa de Matheo Lucaque descendat, ut, dum aliud agit, futurae memoriae praeparetur. magister probae aetatis et uitae atque eruditionis est eligendus nec, puto, erubescit doctus uir id facere uel in propinqua uel in nobili uirgine, quod Aristoteles fecit in Philippi filio, ut ipse librariorum uilitate initia ei traderet litterarum. non sunt contemnenda quasi parua, sine quibus magna constare non possunt. ipse eleris aliter de erudito, aliter de rustico ore profertur. unde et tibi est prouidendum, ne meptis blanditiis feminarum dimidiata dicere filiam uerba consuescas et in auro atque in purpura ludere, quorum alterum linguae, alterum moribus officit, ne discat in. tenero, quod ei postea dediscendum est. Graccorum eloquentiae multum ab infantia sermo matris scribitur contulisse, Hortensiae oratio in paterno sinu coaluit. difficulter eraditur,
Abbreviated transcription (Latin):
doceant. Fiant ei litterȩ uł buxx uł ebur.¬
neȩ. & suis nominib appellentur. Lu.¬
dat in eis uͭ lusus eiꝰ eruditio sit. Q ñ
solũ ordinẽ litterarũ teneat. & memo.¬
ria nominũ incanticũ transeat s ipse in¬
ter se crebro ordo turbetur. & mediis ulti.¬
ma. primis media misceantur. ut eas ñ so¬
notantũ s & uisu noũit. Cũ uͦ ceꝑit tre¬
m̃ti manu stilũ inccrã ducere uł alteriꝰ
suꝑposita manu teneri. regantur articu.¬
li uł intabella sculpantur elem̃ta. ut
stigia & foras ñ queant euagari. Silla.¬
bas uingat ad p̃mũ &e quib illa ȩtas
delectari potest. munusculis inuitetur.
Habeat & indiscendo socias. quib inui¬
deat. quarũ laudib mordeat᷑. Non ẽ
obuirganda si tardior sit. s laudib ex¬
citandũ ingeniũ. ut & uicisse segaudeat
& uicta doleat. Cauendũ in pͥmis ne o.¬
derit studia. ne amaritudo eoꝵ ꝑcepta
infantiȩ ultra rudes annos transeat.

Expanded text:
doceant. fiant ei litterae uel buxeae uel eburdoceant. fiant ei litterae uel buxeae uel eburneae et suis nominibus appellentur. ludat in eis, ut et lusus eius eruditio sit, et non solum ordinem teneat litterarum, ut memoria nominum in canticum transeat, sed ipse inter se crebro ordo turbetur et mediis ultima, primis media misceantur, ut eas non sonu tantum, sed et uisu nouerit. cum uero coeperit trementi manu stilum in cera ducere, uel alterius superposita manu teneri regantur articuli uel in tabella sculpantur elementa, utstigia et foras non queant euagari. syllabas iungat ad praemium et, quibus illa aetas delectari potest,  munusculis inuitetur. habeat et in discendo socias, quibus inuideat, I quarum laudibus mordeatur. non est obiurganda, si tardior sit, sed laudibus excitandum ingenium; et uicisse se gaudeat et uictam I doleat. cauendum in primis, ne oderit studia, ne amaritudo eorum I percepta in infantia ultra rudes annos transeat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt pͥmogenita q̃ offeruntur in lege. Sic
natus ẽ samuhel. sic ortus samson ẽ fic
uirginis ꝑtonantis &e deutero matris¬
eius in occursum gestiebat erumꝑe. Igit᷑
q̃ de reꝓmissione nata ẽ. dignã habeat
ortu suo institutionẽ parentũ. Samu¬
hel nutͥtur intemplo ioħs insolitudine
p̃paratur. Ille sacro crine uenerabilis ẽ
uinũ & sicerã nonbibit. adhuc paruulus
c̃ dño sermocinatur. Hic fugit urbes. ro¬
na pellicia cingitur. locustis alit᷑. &e melle
filuestri. & in typũ pęnitentiȩ p̃dicatȩ
tortuosissimi aĩalis uestitur exiuuis.
Sicerudiencda ẽ aĩa quȩ futura ẽ tempbẽ.
di. Nicħ aliud discat audire. nicħ loqui
nisi qđ ad timorẽ di ꝑtinet. Turpia ñ
intelligat cantica mundi ignoret. ad¬
huc tenera lingua p̃salmis dulcib inbu¬
atur. Procul sit etas lasciua pueroꝵ. Ipsȩ
puellȩ e pedissegus secularib consortus
arceantur. ne qđ male didicerint peius

Expanded text:
sunt primogenita, quae offeruntur in lege . Sic sunt primogenita, quae offeruntur in lege . Sic natus est Samuel, sic ortus Samson est , smini pertonantis et de utero matris in occursum eius gestiebat erumpere. igitur, quae de repromissione nata est, dignam habeat ortu suo institutionem parentum. Samuel nutritur in templo, Iohannes in solitudine praeparatur. ille sacro crine uenerabilis est, uinum et siceram non bibit, adhuc paruulus cum deo sermocinatur; hic fugit urbes, zona pellicia cingitur, lucustis alitur et melle siluestri et in typum paenitentiae praedicat tortuosissimi animalis uestitus exuuiis. Sic erudienda est anima, quae futura est templum domini. nihil aliud discat audire, nihil loqui, nisi quod ad timorem dei pertinet. turpia uerba non intellegat, cantica mundi ignoret, adhuc tenera lingua psalmis dulcibus inbuatur. procul sit aetas lasciua puerorum, ipsae puellae et pedisequae a saecularium consortiis arceantur, ne, quod male didicerint, peius
Abbreviated transcription (Latin):
ras & ardentes diadematũ geminas. pa-¬
tibuli salutaris pictura condecorat. Nã
egyptius serapis factꝰ ẽ xp̃ianꝰ. Marnas
garȩ luget inclusus & euersionẽ tem¬
pli iugit᷑ ꝑtimescit. Deindia. ꝑsidia.
ethiopia. monachoꝵ cotidie turbas su¬
scipimꝰ. Deposuit pharetras armenius.
uani discunt psalteriũ. scithiȩ frigora
feruent calore fidei. Getarũ rutilus &
flauus exercitꝰ eccłar̃ circ̾fert tentoria.
& ideo forsitan contra nos equa pug.¬
nant acie. quia pari religione confidunt
Pene lapsus sũ adaliã materiã. & currente¬
rota dum urccũ facere cogito. amphorã fin¬
xit manꝰ. Propositũ enĩ mͥerat sc̃e mar¬
celle & tiuis p̃cib initiatũ ad matrẽ id ẽ¬
ad te sermonẽ dirigere & docere quomo¬
do instituere paulã nr̃am debeas. q̃ pri¬
inxp̃o ẽ consecrata quã genita. quã an¬
te uoiusti. quã utero suscepisti. Uidimus
te filios quȩ pͥmũ fetũ dño reddidisti. Ista

Expanded text:
ras et ardentes diadematum gemmas paras et ardentes diadematum gemmas patibuli salutaris pictura condecorat. lam et Aegyptms Serapis factus est Christianus; Marnas Gazae luget inclusus et euersionem templi iugiter pertremescit. de India, Perside et Aethiopia monachorum cotidie turbas suscipimus; deposuit faretras Armenius, Huni discunt psalterium, Scythiae frigora feruent calore fidei; Getarum rutilus et flauus exercitus ecclesiarum circumfert tentoria et ideo forsitan contra nos aequa pugnat acie, quia pari religione confidunt. Paene lapsus sum ad aliam materiam et currenterota, dum urceum facere cogito, amphoram finxit manus. propositum enim mihi erat sanctae Marcellae et tuis precibus inuitato ad matrem, id ead te sermonem dirigere, et docere quomodo instituere Paulam nostram debeas, quae prius Christo consecrata est, quam genita: quam ante vovisti, quam utero concepisti. Vidimus te filios, quae primum foetum Domino reddidisti. Ista
Abbreviated transcription (Latin):
recipias. totaq domus beatitudine ꝑ¬
fruaris sciens illud adño reꝓmissum.
Quȩ apud homines impossibilia ap̃
dm̃ possibilia s̃. Nunquã ẽ sera confes¬
sio. Latro decruce transiit ad paradifc̃
Nabuchodonosor rex babylomͦs pꝰ ef¬
ferationẽ corꝑis & cordis. & beluarũ
inheremo conuictũ mentẽ recepit sa¬
nã. Q ut omittã uetera. ne apud incͤ.¬
dulos nimis fabulosa uideant᷑ ante
paucos annos ꝓpinquus ur̃ graccꝰ nobili.¬
tatẽ paͥciam nomine sonans c̃ p̃fecturã
regeret urbanã. ñ ne specũ mitrȩ & oĩa
portentuosa simulachra. quib corax
nimphꝰ miles. leo ꝑses. heliodromꝰ pat̃
intebat᷑ subuertit. fregit. excussit.¬
& his quasi obsidibꝰ ante premissis im¬
petrauit baptismũ xp̃i: Solitudinem
patit᷑. & inurbe gentilitas. Dii condẽp
nationũ cum bubonib & noctus in so¬
lis culminib remanser̃: uexilla mili¬
tum crucis insignias. Regum purpu.¬

Expanded text:
recipias totaque domus beatitudine perrecipias totaque domus beatitudine perfruaris sciens illud a domino repromissum: quae apud homines inpossibilia, apud deum possibilia sunt. numquam est sera conuersio. latro de cruce transiit ad paradisum; Nabuchodonosor, rex Babylonius, post efferationem et cordis et corporis et beluarum in heremo conuictum mentem recepit humanam. et, ut omittam uetera, ne apud incredulos nimis fabulosa uideantur, ante paucos annos propinquus uester Graccus nobilitatem patriciam nomine sonans, cum praefecturam regeret urbanam, nonne specu Mithrae et omnia portentuosa simulacra, quibus corax, cryphius, miles, leo, Perses, heliodromus, pater initiantur, subuertit, fregit, exussit et his quasi obsidibus ante praemissis inpetrauit baptismum Christi? solitudinem patitur et in urbe gentilitas, dii quondam nationum cum bubonibus et noctuis in solis culminibus remanserunt; uexilla militum crucis insignia sunt, regum purpu
Abbreviated transcription (Latin):
gaudente auo pariuilȩ adhuc lingua
balbutiens alleluia resonaret. & uirgi.
nẽ xp̃i in suo grenno senex nutriret
Bene & felicit᷑ expectauimꝰ. Sc̃a & fide¬
lis domꝰ unum scĩficat infidelem. Iam¬
candidatus ẽ fide. quẽ filioꝵ & nepo¬
tum credens turba circundat. Ego pu¬
to etiam iꝑsũ uiuenẽ si habuisset talẽ
cognationẽ potuisse inxp̃o credere. des.¬
puat licet & irrideat epłam meã. & me
ut stultũ & insanũ clamet. Hoc & gener
eius faciebat. ante quã crederet. Funt ñ
nascunt᷑ xp̃iani. Auratum squalet capi¬
toliũ fuligine. & aranearũ telis om̃a
romȩ templa cooꝑtas. Mouetur urbs
sedib siris. & in undans ppłis ante de¬
lubra semiruta currit ad martyr¬
um tumulos. Siñ extorquet fidem
prudentia. extonqueat salutẽ uerecũ.¬
dia. Hoc aleta religiosissima in xp̃o filia
dictum sit ut ñ desperes parentis salutẽ
&e eadẽ fide qua meruisti filiã & patrem

Expanded text:
gaudente avo parvulae adhuc lingua gaudente avo parvulae adhuc lingua balbutiens anem Dei in suo gremio 678 senex nutriret? Et bene feliciterque exspectavimus. Sancta et fidelis domus unum sanctificat infidelem. Candidatus est fidei, quem filiorum et nepotum credens turba circumdat. Ego puto etiam ipsum Iovem, si habuisset talem cognationem, potuisse in Christum credere. Despuat licet et inrideat epistulam meam et me vel stultum vel insanum clamitet, hoc et gener eius faciebat, antequam crederet. Fiunt, non nascuntur Christiani. Auratum squalet Capitolium, fuligine et aranearum telis omnia Romae templa cooperta sunt, movetur urbs sedibus suis et inundans populus ante delubra semiruta currit ad martyrum tumulos. Si non extorquet fidem prudentia, extorqueat saltim verecundia. Hoc .Laeta, religiosissima in Christo filia, dictum sit, ut non desperes parentis salutem et eadem fide, qua meruisti filiam, et patrem