comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq indere sonantib nihil paenitũs mouebantur:
Consurgiunt de unde omnes pariter in uerbera : con¬
sipmit gallicas mularum paena mastigias. tota rapitꝰ
silua dẽproximo : trabibus uimenta tunduntur
ed inhil paenitus saeuȩmanus agebant : uno atq
eodem in loco stabant fixa sonulatra: Quid agerent infelices
homines nestiebant : nec iam ultra dissimulae poterantt
quinquam libet brutri pectoribus agnoscerent. diino
numine seceneri : Tandem ergo inse regressi coeperunt
quaerere quis ille. eẽt. quem in eodem loco ante pau¬
lulum edecidissent : Cum percunctantes agnoscunt
exiuantibus martinum a sȩtam crudeliter uerberatum:
Ium uero apparere omnib: causa manifesta: nec ignorare
uam poterant qͥn ob illius iuri iniuriam tenerentur .
Igitur om̃s rapidis nos passibus consecuntur. Conscio fac̾¬
ti acmeriti pudor confusi: flentes & puluere quose
ipsẽ fȩdauerant  Caput atq ora consꝑsi. ante martini

Expanded text:
adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini
Abbreviated transcription (Latin):
tentos illos quibus ut saepe uidistis misera illa anima¬
lia conglobantur. ordines miscuerunt. ⁊ Dumq egre
expeduntur : moram fecere properantibus .: Qua ꝑ̃mo¬
ti iniuria militantes: praecipitatis in terram saltibus
sȩdederunt.: De in martinum flagris acfustibus urgue¬
re coeperunt : cum quidem ille mutus & incredibili pa¬
tientia praebens terga caedentib maiorem in sania
infelicibus commoueret : magis ex hoc furentibus quod
ille quasi nonsentiens uerbera in lata contempneret.
Nos ilico consecuti. faede cruentum atq uniuersa cor¬
poris parte laniatum : cum exanimis interram pro¬
cubius set inuenimus.: Statimq eum asello suo inposui¬
mus : aclocum caedis illius exsecrantes. raptimabure
properauimus : Interea illi regressi adieolam suam
furore satiato. agi quo ure coeperant iumenta pre¬
cipiunt .÷ Quae cum omnia solo fixa acfi enca riguis¬
sent : tollentibus altius uocem magistris. flagris hinc

Expanded text:
tentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animatentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc
Abbreviated transcription (Latin):
digitum ꝓpe ipsum uulnusculum quobestia iurus ins¬
fuderat fixit : Tum uero : miradicturus sum. iudimꝰ
uenenum exomni parte seuocatum: ad martani digitũ
cucurris se : Deinde perillud ulceris foramem exignũ.
ita uirus. stipasse cum sangiune : ut solet exuberibus
caprarum aut oiium pastorum manu pressis. longa
linea copiosi lactis effluere. Iuer᷑ surrexit incolumis
nos obstupe facti tantȩiti miraculo. id quod ipsa coge¬
bat ueritas fatebamur: non esse sub caelo qui martinũ¬
possit imitari.
oseQuexturidem teopre. IteR U
eodem dunidio ceses iusitat agebamus. Nobis nestio
qua necessitatere morantibus: aliquantulum ille ꝓcesseruet:
Interĩ ꝑ aggerem publicum plena militantibus uiris
facalis iaeda ueniebat: Sedubi martinum inueste hispida.
gro & pendulo pallio circum tectum contingua
tere uimenta uiderunt : paululum in partem alterbẽ
paue facta heserunt : De infunibus implicatis. pro¬

Expanded text:
digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus indigitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinupossit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis pro
Abbreviated transcription (Latin):
cur non uiderint. non potest nr̃i. ẽẽ. iudicii:
or roem pers Tecopus eum eyan¬
Itius auunculus m̃s. uir lic&r scłi negotus occupat᷑¬
tam̃ ad modũ xp̃ianus. grauissima aegritudine extre¬
mo mortis ꝑiculo cȩpisset urgeri : martinũ euocauit:
Nec cunctatus ille : ꝓꝑauit. Prus tam̃ quã mediũ
uiae spaciũ uir beatus euolueret: uirtutẽ aduenientis
sensit egrotus Receptaq continuo sanitate. uenien¬
tib nobis obuiã ipse ꝓcessit: Altera die. redire
cupientẽ magna p̾ce decinuit: Cum interim unum
efamilia puerum laetali ictu serpens perculit. Qũe uã
exanimẽ uue neni. ipse euanthius suis humeris
inlatum. ante pedes scĩ uiri nichil illi inpossibile
confisus exposuit. Iamq se malum serpentis ꝑ om̃ia
menbra diffuderbet: Cerneres omnib uenis inflatã
cutem : et adutris instartensa uitalia: Martinus por¬
recta manu uniuersa pueri menbibe pertraectans

Expanded text:
cur non viderint, non potest nostri esse judicii. cur non viderint, non potest nostri esse judicii. Per idem fere tempus, cum Evanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans,
Abbreviated transcription (Latin):
endus Artatus demũ clericus & necessitate cõpullus
lam q: s elle cõmoto: e pocimis tabernis bigerrigomi sie¬
stem. breuemq atq hispidam quinq conparatũ argen¬
teis itepit . atq ante mharani pedes iratus exponit En
inquit uestis: sed pauꝑ hic non est Ille nichil motus un¬
bet eun paululũ stare pro forib. secretu utq pro curans
dum sibi uestem nudus imponeret : totis uirib El aboran
ut possoe occultũ. eẽ. quod fecerat: Sed quando in seas
uiris latent ista : quȩrentib uelint nolint cimncta ꝓdunt᷑
sum. cum iam altaro sic̃ est solemne benedicerte : glo¬
bum ignis de capite illus uidimus emicare. ia ut ii
sublim̾e contendens. longũ  collum crinem flãma pro¬
ducerec Hoc lic& celeberrimo factũ die. in magna po¬
pli multitudine uiderimus : una tantũ de uirgmnibus
& unus de prb̃is tres tantũ uidere de monachis: Cȩã

Expanded text:
endus. Arcta tum demum clericus necessitate compulsus, endus. Arcta tum demum clericus necessitate compulsus, jamque felle commoto, a proximis tabernis bigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produntusum cum jam altarium, sicut est solemne, benediceret; globum ignis de capite illius vidimus emicare, ita ut in sublime conscendens, longum admodum crinem flamma produceret. Hoc licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine viderimus, una tantum de virginibus, et unus de presbyteris, tres tantum videre de monachis: caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
scolastici aut certe tu qui de gretia uenis tripodũs
nuncupatis Ergo hoc secretũ beati uiri pauꝑ ille
captatũ. cum ei archidiaconus dare tunicã distulis¬
set irrupit : dissimulatũ se a derico quęrens algere
deplorans. Nec mora sc̃s pauꝑe ñ uidente. intr̾it
amphibalũ sibi tunicã latenter eduxit: pauperẽq
contectũ discedere ubet. Dem paulopost archidia¬
conus ingressus. ad monet pro consuetudine expectat¬
re in ȩccła poꝑłm : illũ ad agenda solemnit debe¬
re procedere. Cui ille respondens. ait. pauꝑẽ pͥus.
de se aut̃ dicebat. oportere uestiri Se ad ȩcłcm
non posse ꝓcedere. nisi uestem pauꝑ acciꝑ&. Diaconꝰ
uero nichil intelligens. quia extrinsecus indutũ amfi¬
balo. ueste nudũ interuis non uidebat: postremo
pauperẽ non comparate causatur: Miehi inquit ueslis
quae preparata est deferatur : pauꝑ non de erit uesti¬

Expanded text:
scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda solemnia debere procedere. Cui ille respondens ait, pauperem prius de se autem dicebat oportere vestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi vestem pauper acciperet. Diaconus vero nihil intelligens, quia extrinsecus indutum amphibalo, veste nudum interius non videbat, postremo pauperem non comparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: pauper non deerit vesti
Abbreviated transcription (Latin):
tio prioo Igrtur Temopors
relicts scolis beato me uiro iunexi  paucos post
dies euntẽ ad ȩccłam sequebamur. Interim semi¬
ei hibernis mensib pauꝑ occurrit̾: orans sibi
uestim̃tũ dari. Tunc ille arcesito diacono: ussit algen¬
tem sine dilectione uestiri. Deinde secretariũ ingres¬
sus eum solus ut erat illi consuetudo resideret: Banc
enĩ sibi etiã in ȩecła solitudinẽ ꝑmissa clericis libta¬
te p̃stabat. cum quidẽ in alio secretario prbi sedent
martinũ uero usq in eam horam qua solempnia popło
agi consuetudo deposceret. sua solitudo cohibebat Illud
ñ p̃teribo : quod insecretario sedens numquã cathedia
usus est. Nam in ȩccła nemo umqua̾ illum sedere c̃spex̃.
sic̃ quendã nuper testor dm̃ non sine pͣudore uidi sub
solio & quasi regio tribunali celsa sede residente
Sedebat aut̃ martmnꝰ in sella rusticana. ut ÷ in usibus
seruuloꝵ: quãs nos rustici galli tripetiãs. uos uero¬

Expanded text:
Quo primo igitur tempore relictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sMartinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos rustici Galli tripetias, vos
Abbreviated transcription (Latin):
dixit Ego uenio eum que perm¬
met ipsum emendo: Cumq uir dei ue¬
nissec in eodem monasterio. & constituta
hora. expleta psalmodia sese fratres in
orationem dedissent. aspexit quod eum¬
dem monachum qui manere mnoratione
non poterat. quidam niger puerulus ꝑ
uestimenti fimbriam foras trahebat
Tuno eidem patri monasteru pompeiano
nomine. & mauro dei famulo secieto dexit:
Num quid non aspicitis. quis est qui istũ
monachum forastrait Qui sesponden¬
tes dixerunt: Don Quibus ait.. Oremꝰ
ut uos etiam uideatis quem iste mona¬
chus sequitur : Cumque perbi duum
esset oratum maurus monachus uidit
pompeianus au̾ eius dem monasteru
pater uidere non potuit.: Die igitur
alio expleta oratione uir dei oratoriu̾
egressus. stantem foris monachum reppe¬
rit. quem procecitate cordis sui uirga
percus sit: Qui exillo die nil ꝑsuasionis.
ulterius anigro puerulo ꝑtulit. s ad orationis stu¬
dium in mobilis ꝑmansit : Sicq antiquus hostis domi¬

Expanded text:
dixit: Ego venio, eumque per medixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis domi
Abbreviated transcription (Latin):
adeum romane urbis nobiles & religiosi co¬
currere suosq ei filios omnipotenti dño
nutriendos dare : Iunc quoque bonae
spei. suos soboles euitius maurum tercullus
uero patritius platidum tradidit. Equib
maurus inuenior cumbonis polleret mori¬
bus magistri aduitor cepit existere: Pla¬
cidus uero puerulus adhuo indolis annos¬
gerebat  D.¬
circum quaq conferuxerat quidam mo¬
nachus erat qui adoratione stare non po¬
bterat. sed mox ut se fratres adstudium
orationis inclinas sent. ipsẽ egrediebatur
foras & mente uaga terrena aliqua &
transitoria agebat. cumque ab abbates
sȩpius fuissec admonitus adiurum dei
ductus est Qui ipse quoq eius stultitia
uehementer increpauit. & ad monasteri¬
um reuersus uix duobus diebus uiri
dei admonitionem tenuit. Nam die
tercio adusum proprium ieuersus. ua¬
gari tempore orationis caepit: Quod
cum seruo dei ab eodem monasterii pa¬
tre quem conscituerat. nuntiatum fuis

Expanded text:
ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi coad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
adesse conspiceret. & grauem laborem ad la¬
borem se alibi cum fructu seruauit.: Por¬
tis & enim praeliator decineri intra cdaus¬
tra noluit. certaminis ca̾pu̾ quaesiuit: Vnde
isdem quoq uenerabilis benedictus silibenter
audis cituis agnoscis quia uiuos ipse indo¬
cibiles deseruit quantos in locis aliis ab animae
morte suscitauit. ꝑE TRUS Ita esse ut
doces & manifestaratio & probatum congruu
tbstimonium dedarat. Sed queso ut deuita tan¬
ti patris. ad narrationis ordinem sedeas.
GREGORIUS Cum uir diu ineadem solitu¬
dine uircutibus signisq succresceret. multi
abeo in loco eodem solitudinis ad omnipoter¬
tis dei sunt seruitium congregati. ita ut
illic duodeci monasteria cum omnipoten¬
tis iħu xp̾̃i dñi oppitulatione construent:
Inqͥubus statutis patribus duo denos mo¬
nachos deputauit ⁊ Paucos uero secum iti¬
nuit. quos adhuc in sua presentia aptis
enidul indicauit: Coepese eciam tunc

Expanded text:
adesse conspiceret et gravem laborem, ad laadesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Vt ego petre existimo ibi ad¬
unati a equa nimiter portandi sunt mali:
ubi inueniuntur aliqui. qui adiuuentur boni.¬
de est. fit aliquamdo demalis labor
super uacuus maxime ueuicino causae sup¬
pecunt. quae fructum deo ualeant ferre
neliorem. Uir itaq sc̃s propter quem
custodiendum staret. qui omnes un animiter
se per sequentes cerneret & sepe agitur ina¬
nimo per fectorum quod silentio pretereum
non est: quia cumlaborem suum sine
fructu esse considerant. in locum alium
adlaborem cum fructu migrant.: Unde
ille quoque egregius predicator qui dissol¬
& mołi lucrum: qui certamina passionum
non solum appetit. sed adtoleranda haec¬
& alios ascendit : Da masci per secutionem
passus ut potuis set euadeie. murum.
funem. sportamque. quaesiuit. seque laten¬
ter deponi uoluit. Num quid nam pau¬
um mortem dicimus timuisse. quã se
ipse pro iħu amore testatur appetere.
Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum

Expanded text:
Ut ego, Petre, existimo, ibi adUt ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni.deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectonon est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolet mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipseet alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem sportamque quaesivit, seque latenter deponi voluit. Numum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo quod depetro
apło seriptum est dumdecarceit aban¬
gelo eductus fuisset quia adse ieuersus
Nune scio uere quia misit
dñs angłm suum & eripuit me deman
herodis & de omni expectatione plebis
iudȩorum : GREGORIUS Duobus mo¬
dis petre. extranos ducimur. quia aut
sos leuamur. ille itaque qui porcos pa¬
uit uagatione mentis & in munditiae
sub semet ipsum cecidit .: Iste uero
quem angłs soluit eiusque mentem
inextasi rapuit extrase quidem. sed
super semet ipsum fuit: Uterq ergo
adse recdit quando & ille aberrore
operis se collegit adcor. & ille a contem¬
plationis culmine adhoc rediit quod in intel¬
lectu communi  prius fuit ⁊ Uenerabilis igitꝰ
enedictus in illa solitudine habitauit sec
inquantum se mntra cogitationis claustra
custodiuit.: Nam quotiens cumq hunc con¬
templationis ardor in altum rapuit : se pro¬
cul dubio subse reliquit. PETRUS. Pla
quod dicis . Sed queso respondeas. side¬
sereie fratres debuit quos semel suscepit.:

Expanded text:
Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut sos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
Uonus humilitatis gradus. ÷. silinguam ad liquendũ
prohibeat monachus & taciturnitatem habens. usq
ad inter rogationem non loquatur. monstrante scrip¬
tura. Quiã in multiloquio. non effugies peccatum.
& quia uir linguosus. non dirigetur superterram. Glo¬

Expanded text:
Nonus humilitatis gradus est, si linguam ad loquendum prohibeat monachus, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugietur peccatum ; et quia vir linguosus non dirigetur super terram
Abbreviated transcription (Latin):
ic coxdrsus Est scas
memoriae martinus ep̃s. cuius anima in ma¬
nu deuest. sed hic totus. est praesens manifer¬
tus omni gradia uirtutum Lł inalio
IT INALio

Expanded text:
ic conditus est sanctae memoriae Martinus episcopus cujus anima in manu Dei est, sed hic totus est praesens manifestus omni gratia virtutum. Item in alio
Abbreviated transcription (Latin):
adtrectabat: neminem sermonibus increpabat:
sicut plerum que perdericos rotatur turbo
uerborum : sed adͥ motis inerguminis ceteros iubebas
abscedere : acforibus obseratis in medio ȩcclesiae
cilitio circum tectus cinere respersus solostratus
orabat : Tum uero cerneres miseros diuerso exitu
per urgeri : Hos sublatis in sublime pedibus quasi
denubẽ pendere. Nectamen uestes deflueret super¬
aciem ne faceret uere condiam nudata par
corporum : ad in parte alia. uideres sine interroga¬
tione uexatos et sua crimina confitentes. Nomina
etiam nullo interrogante prodebant: illese iouem :
iste mercurium fatẽbantur. Postremo cunctos
diaboli ministros cum ipso cerneres auctore
cruciari : ut iam inmartino illud fateamur im¬
plecum quod scriptum est qm̃ sc̃ĩ de angelis
iudicabunt.

Expanded text:
adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Haec me extrinsecus inserere non nullorum in¬
dulitas non sine meo dolore conpulerit: Sed re¬
deat ad nostrum sermo consensum. in quo cum
metam scudiose audiri uideam : fatebor necesse
e a prum fecisse constanter. qui repulit infideles
eos tantum udicans audire debere drederent.
spu et prae dolore totus insanio: non cie¬
dent marani uirtutibus xp̃iani. quas daemones
fatebantur: Monasterium beati uiri duobus aciui¬
tate erat milibus disparatum: Sedsĩ quoties uenturus
adecclesiam pedem extra cellulae suae limer ex¬
tulerat uideres pertotam eedesiam inerguminos
rugientes & quasi adueniente iudice agmina dam¬
manda trepidare : ut aduentum ep̃i dericis qui
uenturum ee nescirent. Dae moniorum gemitus
indicaret: uidi quendam ad propiante martino
inaera rãptum manibus extentis in sublime
suspendi: ut nequa quam solum pedibus attinge¬
ret. Si quando autem exorcitandorum daemo¬
num marcinus operam recrpisset : nemine manib

Expanded text:
haec me extrinsecus inserere nonnullorum increhaec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit. sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent. spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus
Abbreviated transcription (Latin):
incredulus quia ad huc in corpore sunt recurrat.
Exigit idinfidelitas plurimorum: qui in aliquibus:
quae hesterno memorata sunt nuta redicuntur.
Accipiant ergo testes ad huc incolumes adque ui¬
uentes : quibus quia defide nr̃a dubitant magis
credant. Sed s̃ adeo infideles sunt: profiteor quia
nec illi sunt credituri. Miror autem quenꝗam.
qui uel tenuem sensum religionis habeat. tantum
piaculi uelle committere : ut putet quem quam
de martino posse mentiri faces sat a quo quam qui
sub deo uiuit ista suspitio Neque enim martinus
hoc indiget. ut mendaciis adserantur: Sed tamer¬
totius sermonis fidem apud te xp̃e de promimus
nos nec alia dixisse. nec alia dicturos: Quam quae
aut ipsi uidimus. aut quae manifestis auctorib
uel plerumq ipso referente cognouimus.
Ceterum & side alogi speciem quođ ad leuͥandum
fastidium lectio uariaretur adsensimus nos pie
praestare profitemur historiȩ uritatem

Expanded text:
incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoquam, qui sub Deo uiuit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis adseratur. sed totius sermonis fidem, Christe, apud te deponimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi uidimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut senserat depraehendit᷑:: Perculsuss miser tantae
manifestatione uirtutis. quid inquit mihi hoc dñe
fecisti : nihil loquite necesse: ẽ: scio quid desideras:
uideo quid requiras discede quantius neme obimuriã
tuam. caelestis ira consumat. Satis soluerim huc¬
usq poenarum. Crede quia non leuiter apud me
acceptum .ẽ. ut ipse procederem: posdiscessum
autem scĩ. aduocat officiales suos: iubet omnes
custodias relaxari : et mox ipse proficiscitur: ita
fugato auitiano: laetata .e. ciuitas & liberata.
Hãec cum multis auitiano referente compera
sint. Tum nuper refrigerius prbt quem coram
uidetis aba garido fideli uiro extribunis sub
inuocatione diuinae maiestatis audiuit.
Qui sibi hoc abipso auitiano relatum. eẽ. iurabat.
Ceterum nolo mire mini. me hodie facere quod hester
non feci. Ut adsingulas quasq uirtutes nomina
testium personasq sub nectam : ad quassi quis fuent

Expanded text:
ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae uirtutis manifestatione, quid, inquit, mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ret ingressus : ante limina cruenta prosternitur.
Interea auitianus graui somno sepultus: angelo ingruen¬
te per cellitur seruus inquit dei adtua limina iacet
& tuquiestis: Qua ille uoce percepta lecto suo
turbatus excutitur : Conuocatisq seruis trepidus
exclamat martinum eẽ. proforibus. Irent protinus:
claustra reserent ne dei seruus pateretur in iuriam.
Sed illi ut est omnium natura seruorum. uix prima
limina egressĩ. in ridentes dominũ suum quod somnos
fuisset inlusus: negant quem quam. eẽ. proforibus ÷
ex suo met ingenio coniectantes. Neminem nocte
posse uigilare. nedum illi crederent in illo noctis
horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: Idque
auitiano facile persua sam rursum soluitur in sõpo¬
rem: Sed mox ui maiore concussus exclamat mar¬
tinum stare proforibus. ideo nullam quietem
animi corporisq permitti: Tardantibus serius ipseS
llimina exteriora progreditur. Ibi marti

Expanded text:
ret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. ret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum
Abbreviated transcription (Latin):
pocuit.
Uid Niud Quod RAtuo Es
dã cuiꝰ: nomen quia p̾sens est et prodise uetuit
supprimetur : cui quidem tẽpori. Hic &iã saturninus
inter fuit: canis nob̾ inportunior oblatrabat: in nomine
inquit martini: iubeo te dhimutescere camihesit latratus
in guiture: linguã ut abscisã putare obmutuit. Ita pa¬
rũ est ipsũ martinũ fecisse uirtutes: Credite michi.¬
quȩ quia etiã alii in nomine eiꝰ multa fecerunt. IU.
UITIAnI Quonddoo cooartis
noueratis barbarũ nimis et ultra om̃s cruen¬
tam feritatem Hic rabido sp̃u ingressus turonis cii¬
em. sequentib eũ miserabili faciͤ ordinib caten
diuersa ꝑdendis parat᷑i uibet genȩra pęnarũ: disponens
Postero diẽ attonita tiuitate. ad opꝰ tã triste procedere:
Quod ubi martino conꝑtũ ẽ. solus paulo ante mediam
noctẽ ad p̃toriũ baestiȩ illiꝰ tendit. S cũ ꝓfundȩ noctis
slentio quiescentibus cunctos nullus foribus obseratis pate

Expanded text:
potuit. Quid illud? quod factum est a quodam, cujus nomen, quia praesens est et prodi se vetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. Canis nobis importunior oblatrabat: In nomine, inquit, Martini jubeo te obmutescere. Cani haesit latratus in gutture: lingua abscisam putares obmutuit. Ita parum est ipsum Martinum fecisse virtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine ejus multa fecerunt. IV. Avitiani quondam comitis noveratis barbaram nimis, et ultra omnia cruentam feritatem. Hic rabido spiritu ingressus Turonum civitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diversa perdendis parari jubet genera poenarum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus o
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus
tait pro pħa. Septies indie laudem diritin. Stnsoꝑ¬
tenarius sacratus numerus a nobis sic implebitur si
matutino. primȩ. terciȩ. seitȩ. nonȩ. uespere. sons¬
plecor aq tempora. nre seruitutis offiacia ꝑ seluamꝰ

Expanded text:
SANCTI ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi . Qui septenarius sacratus numerus a nobis sic implebitur, si matutino, primae, tertiae, sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore nostrae servitutis officia persolvam
Abbreviated transcription (Latin):
pascba autem usq ad halenidas Nouenbres omis ut
supradictum est psal modiȩ quantitas teneatur.
ercepto quod lectiones in codice ꝓpter brenitatem
noctium minime legantur. Sed pro ipsis tribus lecꝰ¬
tionib : una de ueteri tẽstamento memorit̃ dicatur.
quam breue responsorium sub sequatur. & reliqua om̃ĩi.
ut dictum. e. impleantur. Id est ut nunꝗ minus aduo¬
decim psalmoꝵ quantitate aduigilias nocturnas dicant᷑.
excepto tercio & nonagesimo quarto psalmo

Expanded text:
Pascha autem usque ad Kalendas Novembris omnis, ut supra dictum est, psalmodiae quantitas teneatur: excepto quod lectiones in codice propter brevitatem noctium minime legantur: sed pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur, quam breve responsorium subsequatur. Et reliqua omnia, ut dictum est, impleantur. Id est ut nunquam minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias nocturnas dicatur, exceptis tertio et nonagesimo q
Abbreviated transcription (Latin):
to sanctoꝵ uero festiuitatibus uel omnib sollem ror¬
tatib sicut dirimus die dominico agendum ita agatꝰ
excepto qđ psalmi. aut antiphone uellectiones. ad ip¬
sum diem ꝑtinentes dicantur. Modus autem scriptus¬
supra teneatur Ago¬

Expanded text:
 sanctorum vero festivitatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem suprs teneatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
tiea cantiea dequo propbis. que nsstinrt a sican
Sar cantica cum al eliuio psallara fano et abluersu
& henedicente abbate. legant ile qutuo ecitiones
uenouo testamnento oraine quo sipati sostettaones¬
uero responsorium inciprat abiostnteam

Expanded text:
ria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hym
Abbreviated transcription (Latin):
so tunetuo nisi sorte qđ ab sit cardius sinnt
sui quid delertationib breuiandum ÷ asit resporo¬
soruis & uod tamen omnino caueatu nepspoue¬
mat s nalsicontigerit digne inde sats faciatido
moretui io percuius euenerit negdectum

Expanded text:
neatur: nisi forte, quod absit, tardius surgant et aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis: quod tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratorio, per cujus evenerit neglectum
Abbreviated transcription (Latin):
festina: in scđo dicendum tercio. dnẽ labia mea aperies:
&os meum annunciabit laudem tuam. Qui sub iungend
est tercius psalmus. ała patri. Post hunc: psalmus nociage¬
certe decantandus. Inde sequatur ambrosianum. Deinde :
sexpsalmi cum antiphonis. Quib. dictis: dicto uersu. Bene¬
dicat abba. & sedentib omĩb. in scannis. legantꝰ uicssim
a fratribis in codice suꝑ analogium tres lectiones. Int̃ qͦs.

Expanded text:
abia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagecerte desex psalmi cum antiphonis. Quibus dictis, dicto dicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter quas
Abbreviated transcription (Latin):
costen. sine intermissione dicatur alł tam in psalmis
ꝗ in responsorais. a pente costen autem usq. incapu
quachagesimȩ : omnib noctib cum sex posteriobus
psalmis tantum ad noctornos dicatur. Omn uero
dominica extra quadragesima : cantica matutia
Pnma. tercia serta. Nona quȩ cum alleliuia dicantur
Uespera uero iam᷑ antiphoa. Res ponsoria autem
nunꝗ dicantur cum alł. nisi a pascha usq. ad pentecosten.
ia spiritus

Expanded text:
costen sine intermissione dicatur alleluia, tam in psalmis quam in responsoriis. A Pentecoste autem usque in caput Quadragesimae, omnibus noctibus cum sex posterioribus psalmis tantum ad nocturnos dicatur. Omni vero Dominica, extra Quadragesimam, cantica matutini, prima, tertia, sexta, nonaque cum alleluia dicantur. Vespera vero jam cum antiphona. Responsoria vero nunquam dicantur cum alleluia, nisi a Pascha usque ad Pentecosten i
Abbreviated transcription (Latin):
Siemis tempore id ẽ abalendis ouenbris. usr anpis¬
iealita considenntionem rationis ociam hor pansẽ¬
ts sin tendum ẽ ut modice amplꝰ de media pocte pauisetꝰ
cisam digesti sunrigant. Quod uero restat post igilias
a frib qi psalteri uellectionum aliqund masuomdiene
afabon i pseruiatur. a pascha autem usqr aed saprndictas
ualendas douenbris sic temperetur hor auscil neresi
uiendst portissimo interuallo quo fratresad necessa¬
iua aturt exran custodito: mor matutim qui mcipiente
luce agendi sunt. subsequantur. co GL.Os Si¬

Expanded text:
 Kalendis Novembris usque ad Pascha juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supra dictas Kal. Novembris sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, mox matutini, qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. § II.
Abbreviated transcription (Latin):
tesnaturinis die dominico in primisdicatur sexa¬
gesimus sertus psal mus sine antiphona indirectum.
Postquem dicaitur quin quagtesimus ouide allelii d
P ostqueno dicatu centebmus segtiumꝰ dl ecimus le
sesiese mus iscedi. Inde beneditiones es laudes lectie

Expanded text:
atutinis dominico die in primis dicatur sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. Post quem dicatur quinquagesimus cum Alleluia. Post quem dicatur centesimus septimus decimus et s
Abbreviated transcription (Latin):
modulatis ut supradis posuimus sex̃psalmis ꝙ uersu.
Residentibus cunctis disposite & per ordinem in subsel¬
lusile cintur incodice ut supradirimus qatiinsubse¬
nones cum eespensorus suis ubitantum inauto to
respenforto eiens o u ccoraore elora. Quam ctuom
incpit. mor orũs cam reuerentia sangant cost¬

Expanded text:
modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant
Abbreviated transcription (Latin):
iebus autem priuatis.
frahono modice sicut anĩca utomnesodurrant
ad qumquatesimum qui cum antiploma dicatur
łost quorn atuduo psalmidicondo scchm consite¬
quars s oauinta feria. octuagesimus septimus. soctu¬
attesims nomis. Sexta feria septuagesi oꝰ quntus
& nonati simnus primus. Sabato auiteme certesinꝰ
quadragesimus scds & canticum deuteronorn qet
duiditam induas głas. Nam cȩteris diebus canticũ
urate suoea prophis sicut psallit eeda romani
dicatur. Post hȩc: sequantur laudes erode lecno
ura apłi. me moriter recitanda. Res ponsorlione
ambrosianum uersus canticum deeuanae lios lece¬
mab ae completur. Plane aggenda matutina uel uesꝑ¬
tir uontianseat aliquando: nisi multimio or diõe
Oratio dnĩca om̃ib. audientib dicatur a priore. propt
scandaloꝵ sꝑinas que oriri solent. Utconuentuꝑ ipsi
debita nra sicut & nos dimittimus debitorabus
nostris. purgent se ab huiꝰ modi uicio. Cȩteris uen

Expanded text:
iebus autem privatis Mrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuequartus. Quinta feria, octogesimus septimus, et octogesimus nonus. Sexta feria, septuagesimus quintus, et nonagesimus primus. Sabbato autem, centesimus quadragesimus secundus, et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodque ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas, quae oriri solent in monasterio; ut debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero
Abbreviated transcription (Latin):
ribiẽẽ  dõmune :cum illos gła se poena. recneret:
Mirũ in modũ uocẽ loq̃ntis qui aderant audiebant:
ꝑsonã tañ ñ uidebant: To martinꝰ quid iudisset ex¬
posuit : iussitq ex eo loco altare qđ ibi suerat sub¬
moueri: atq ita popłm suꝑ stitionis illius absoluit
errore:¬
ccidit aut̃ in seq̃nti tẽpore dũ iter ageret. ut gen¬
tilis cuiꝰdã corpus quod ad sepulchrũ cũ suꝑst̃tioso
sunere deferebat᷑: obuiũ habe̾ret: Conspicatusq
eminus uenientiũ turbã: quid nã id . ec̃e. ignarus.
paululũ substitit: Nã cũ fere quingentoꝵ passuum
int̃ uallũ erat: ut disficile fuerit dinoscere qͥd uide¬
rettam̃ qe rusticã manũ cerneret. et agente uen¬
to linteamina corpori suꝑiecta uolitarent prosanos
sacrisicoꝵ ritus agi credidit: quiaẽ. baredi gollorum
sucticis consuetudo: simulaera demonu candido itec tl
uesiemee smisda ꝑ agros suos circũ serre dlem̃ian e

Expanded text:
ribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. ribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit erroreccidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre deme
Abbreviated transcription (Latin):
monastetũ locus. quem salsa honunũ opimo uelut conse¬
priltis ibi mardrib sacrauerat Nam & altare ibi a supi¬
orib ep̃is constuutũ habebatur: Sed maranꝰ ñ temeru
adhibens inceros sidẽ : ab his qui maiores natu erant
prbis uł clericis. flagitabat nom sibi marciris. tempora
passionis ostendi. Grandi se scrupulo ꝑ moueri.: quoa
nucbil certe constans sibi maioꝵ memoria tradidissec.
Cum aliqͣndiu gͦ aloco illo se abstinuisset nec dero¬
gans religioni q incertus erat. nec auctoritatẽ suã
uulgo accomodans. ne suꝑ stitio conualesceret: quadã
uie paucis secum adhibitis srib ad locũ ꝑgit Deua
suꝑ sepulcbrũ ipsũ astans: orauit ad dñm ut qͥs eõ
uł cuius meriti sepultus ostenderet: Tc̃ conuersus
ad leuã : uidit prope assistere umbrã sordidã . trucẽ
Imꝑat nom̃ meritũq ut loqueret᷑: Nom̃ edicit de
crimine confitetur: Latronẽ se suisse. ob scelera per¬
cussũ uulqi errore cęlebratũ. sibi nichił cũ martr¬

Expanded text:
monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum marty
Abbreviated transcription (Latin):
ONIOOLIS ENISTUC HIC NEC NUNO
personã et heu uenimus enistuc. & crucis a¬
masilent: Uere bellator dñi dormite pius heu.
bellator dormit desiderandus. homo. Intremus
tamen & fletu precibus que precemur. scõrum
dñm martini que dm̃. Sternamur: que loco
quem scs flendorigebat. auxilium nobis sp̾seius
erit. Bellator dormit : tu nos sed protege xp̾e.
qui non dormitas. protege israhelem
Item in cella alia.

Expanded text:
nimus en istuc, hic nec nunc personat eheu! Venimus en istuc, et crucis arma silent. Vere bellator Domini dormite pius heu! Bellator dormit desiderandus homo. Intremus tamen et fletu precibusque precemur Sanctorum Dominum Martinique Deum, Sternamusque loco quem sanctus fluendo rigabat; Auxilium nobis spiritus ejus erit. Bellator dormit, tu nos sed protege, Christe, Qui non dormitas protege Israhelem. Item in Cella alia.