comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actua ut scd̃m dm̃ ĩcedant. Huiꝰ gͦ motioniᷤᷤ
roductiue ⁊ adie subiectoꝵ. idest que subiͤ¬
ta reducit ad ea que sunt supͣ se ⁊ ad agendũ
instituit use exemplatiuum estͤ ⁊ forma illa
dilestioris ĩ qͣ exemplo suꝑior subiectis osten¬
dit᷑ quanto affectu caritatis ⁊ scõm dñi ⁊ ĩced̾e

Expanded text:
Activa, ut secundum Deum incedant. Hujusmodi ergo motionis reductivae, et activae subjectorum, id est quae subjecta reducit ad ea, quae sunt supra se, et ad agendum instituit in se, exemplativum est forma illa dilectionis, in qua exemplo superiorum subjectis ostenditur, quanto affectu charitatis, et secundum Deum incede
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. usq ad intima creatoris penet᷑nda nõ
ꝑtingens. uitimꝰ omuino nominari nõ de¬
buiti licet tũ pro eo qd̃ ab iuteriori nat᷑a
ad iitimam est couuemient̃. intimꝰ dici possit.
propt̃ hoc bone ait. forsan intime ut ĩ uurret
qr scdm aliquid iutimum dici poterat: qd̾ se¬
cundum omem modum iitimũ nõ orat po¬
test namq uituna dici ꝓprietate nõ cõꝑatio¬
ne intinia illi a quo est s nõ illi ad quem
est. Sequit᷑. Et subpositoꝵ rodustiue ⁊ actiue
exemplationum. In suꝑiori enum̾̃atione exp̾s¬
sit urtutẽ dilectionis uere ĩ dm̃. si qͣntum
est nescio. s puto qͣntũ dici potest: nuc sub¬
sequent̃ ostendit eiꝰdem dilectioras uim effec¬
tum q ad ꝓximum. Illic motura eiꝰ ⁊ cõu̾sa¬
tionẽ ad suꝑiora demonstͤłit. qua creatorẽ¬

Expanded text:
sistit usque ad intima Creatoris penetranda non pertingens, intimus omnino nominari non debuit, licet tamen pro eo, quod ab interiori natura ad intimam est, convenienter intimus dici possit: propter hoc bene ait, forsan intimae, ut innueret quod secundum aliquid intimum dici poterat, quod secundum omnem modum intimum non erat. Potest namque intima dici proprietate, non comparatione. Intima illi, a quo est; sed non illi, ad quem est. Sequitur: « Et suppositorum reductivae, et activae exemplativum. » In superiori enumeratione expressit virtutem dilectionis verae in Deum, si quantum est, nescio; sed puto quantum dici potest. Nunc subsequenter ostendit ejusdem dilectionis vim, effectumque ad proximum. Illic motum ejus et conversionem ad superiora demonstravit, qua Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
festumꝰ aliquid ocultum. Et id quidem qd̃
manifestũ est ꝑscienciã posse contingi: id
uero qd̃ prorsus abfcõditum est: nulla rõ¬
ne posse ponet᷑ri. Sunt ergo diuina qued̾a
⁊d̾i quedam ad manifestationẽ ꝓposita que
scd̾m aliquid penetͣii possunt ⁊ cõp̾hendi
quedam uero tam ꝓfunda sunt ⁊ occulta
⁊ intima ualde. ⁊ mnpenetbilia om̃iuo ut
scrutari nõ. possit illa om̃s intellectus
neq ulla sapiencia ĩuestigare. De quibus
magnum est hoc cum clatur ad illa conting̾e
t̾ sĩ non detur illa penet᷑re: ⁊ cur ad illa pe¬

Expanded text:
festum, aliquid occultum. Et id quidem quod festum, aliquid occultum. Et id quidem quod manifestum est, per scientiam posse contingi; id vero, quod prorsus absconditum est, nulla ratione posse penetrari. Sunt ergo divina quaedam, et Dei quaedam ad manifestationem proposita, quae secundum aliquid penetrari possunt, et comprehendi; quaedam vero tam profunda, et occulta, et intima valde, et impenetrabilia omnino, ut scrutari non possit illa omnis intellectus, neque ulla sapientia investigare: de quibus magnum hoc est, cum datur ad illa contingere, etiamsi non detur illa penetrare; et cum ad illa pe
Abbreviated transcription (Latin):
lidum. ⁊ acutum: ⁊ suꝑferuidum᷑ Que sunt
illa diuina cirra que ĩcessabilit̾ uouentur ⁊
calestunt ⁊ acuunt᷑ ⁊ suꝑferuent᷑ Nam qui
ĩ cucuitu est uondum intrat: qr uel tepet a
calido: ut torpet ab acuto. Sĩ ergo acutum ha¬
bent: quomodo in circuitu sunte᷑ Forte quiadi¬
uma illa de quib scriptura locuta est intus
sunti᷑ onini creature. ⁊ ita prorsus secreta et
latenciaꝰ ut sĩ etiam contingi possint pene¬
tͣre non possiit. Alia uero diuina quedam
funt: q̃ ĩ manifestationẽ uentunt. ⁊ se quo
dam uͦi ad cognitionẽ exponunt. ut dum ꝓ¬
deunte uitꝰ ad amiũ ut dum ꝓde̾unt foraͤ
usq ad sensum. Nam quedam cliuina ꝓssuᷤ
uitꝰ ẽẽ ⁊ abscondita ⁊ latencia quedam uero
foras exisse ⁊ manifesta e̾ẽ: apostolus ĩ sinu¬
at dicens. Quod uotum d̾i est: manifestũ
est ĩ illis. Cum eiũ dicit qd̾ uotum estd̃i
idest noscibile de d̾o. ostendĩt plane exhũs
que di̾ sunt ⁊ ĩ dõ sunt aliquid ẽe̾ mani¬

Expanded text:
 superfervidum? Quae sunt illa divina, circa quae incessabiliter moventur, et calescunt, et acuuntur, et superfervent? Nam qui in circuitu est, nondum intrat; quia vel tepet a calido, vel torpet ab acuto. Si ergo acutum habent, quomodo in circuitu sunt? Forte quia divina illa, de quibus Scriptura locuta est, intus sunt omni creaturae, et ita prorsus secreta et latentia, ut si etiam contingi possunt, penetrari non possint. Alia vero divina quaedam sunt, quae in manifestationem veniundammodo ad cognitionem exponunt, vel dum prodeunt intro ad animum, vel dum procedunt foras usque ad sensum. Nam quaedam divina prorsus intus esse, et abscondita, et latentia, quaedam vero foras exisse, et manifestata esse Apostolus insinuat, dicens: « Quod notum Dei est, manifestum est in illis . » Cum enim dicit; « Quod notum Dei est, » id est noscibile de Deo, ostendit, plane ex iis quae Dei sunt, et in Deo sunt aliquid esse mani
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfectiones etiã donoꝵ spiritaliũ ĩ ipãm pri¬
mam ierarchiam priucipaliꝰ deferunt᷑: ꝙͣ in
cet̾as consequentes ⁊ subiectas: quippe q̃ omnẽ
mediante concipiunt. Cale facientes ergo no¬
miuant᷑. ⁊ throni afusio sapiencie maifes¬
tatiuo dr̃formiũ suaꝵ habitudiaũ nomine

Expanded text:
orum spiritualium in ipsam primam hierarchiam principalius deferuntur, quam in caeteras consequentes, et subjectas: quippe quae omnemediante concipiunt. « Calefacientes ergo nominantur, et throni, et fusio sapientiae manifestativo deiformium suarum habitudinum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uis concipieudo. ⁊ p̾bendo caleRacientes nomi¬
nant᷑: sicut seraphin: alii iudicio uenitatis po¬
te̾stes sicut throni: alii cogitione sciencie lu¬
centes. ⁊ illuminautes fusio sapiencie sicut che¬
rubin: appellant᷑: manifestatuo nomine dĩ¬
formiũ suaꝵ habitudiuũ. Ex ip̃o quippe no¬
mine appellationis manifestat᷑. uircus dei

Expanded text:
piendo et praebendo calefacientes nominantur, sicut seraphim; alii judicio veritatis potentes, throni; alii cognitione scientiae lucentes et illuminantes, fusio sapientiae, sicut cherubim, appellantur manifestativo nomine deiformium suarum habitudinum. Ex ipso quippe nomine appellationis manifestatur virtus dei
Abbreviated transcription (Latin):
formis habitudine̾s ut in ip̃o uoscant᷑ diuina
simulitudiue prediti quo discreta ac siungulari
appellatione noscunt᷑ signati. Nam qr ĩ uno¬
quoq ordine discretio nominis tuigularẽ qͣnd̾a
ac ꝓpriam notat habitudiuẽ diuine ꝑticipati¬
onał: ex subiecta sentencia ꝓbat cliceus. Mo¬
bile em̃ semꝑ eoꝵ circa diuina. ⁊ ĩcessabile et

Expanded text:
formis habitudinis, ut ipso noscantur divina similitudine praediti, quo discreta, ac singulari appellatione noscuntur signati. Nam quod in unoquoque ordine discretio nominis singularem quamdam, ac propriam notat habitudinem divinae participationis, ex subjecta sententia probat, dicens: « Mobile enim semper eorum circa divina,
Abbreviated transcription (Latin):
nem creaturam intꝰ est. s tñ ad cõꝑationẽ
coꝵ que omĩino comp̾hendi nõ possirati illi
quoda̾modo siue ĩ illo foris dicit᷑ . io qd̾ de il¬
lo secretissime etiam ⁊ subtilissime intelli¬
gencie manifestatur. ꝑ acutũ igit᷑ amoris

Expanded text:
nem creaturam intus est: sed tamen ad comparationem nem creaturam intus est: sed tamen ad comparationem eorum, quae omnino comprehendi non possunt, illi quodammodo, sive in illo foris dicitur, id quod de illo secretissimae etiam et subtilissimae intelligentiae manifestatur. Per acutum igitur amoris
Abbreviated transcription (Latin):
si non te eradiant de ĩiisibilib d̾i ea que ui¬
sibilia fcã funt: ad̾o Nlam que sola rõue a¬
liquando nimꝰ ĩ uestigant᷑ nõ nunꝙͣ luce ex¬
emploꝵ cognoscibilia efficitur. uude ergo
qtid possit sensus camis ĩ mundo ut exeo in¬
delligas sicut utelli possit potest quid posste.
seusus mentis ĩt̾o. Quanto mundum istũ ui
sensu eodem penetͣre : nõ ualemꝰ. Et si aꝑiii¬
tur aliquando quedam que latueriuit: Latẽt
aohuc alia multa que cõp̾hendi nõ possunt
ut inmensitate. qr sensum excedunt. uł sub¬
tilitate qr seusum effugiunt: uł obscurita¬
te qr fensum a se nõ auittunt. Itaq cogita
qr sensus mentis rõualis ille quo diuina ꝑ¬
cipimꝰ: si qũ ad dmĩ contingendum admtti¬
tur. ea solum que qͣi foris illi sunt ꝑcipit:
⁊ illa que uitꝰ oculta ⁊ abscondita latent
nõ comp̾hendit. Iccirco autẽ clixit illi qͥ fori ͤᷤ
est. ⁊ nõ nobis: qm̃ omne qd̃ ĩd̾o est. ad om¬

Expanded text:
 Dei ea, quae visibilia facta sunt a Deo. Nam quae sola ratione aliquando minus investigantur, nonnunquam luce exemplorum cognoscibilia efficiuntur. Vide ergo, quid possit sensus carnis in mundo, ut ex eo intelligas sicut intelligi potest, quid possit sensus mentis in Deo. Quando mundum justum vissensu eodem penetrare non valemus. Et si aperiuntur aliquando quaedam, quae latuerunt, latent adhuc alia multa quae comprehendi non possunt, vel immensitate quia sensum excedunt; vel subtilitate, quia sensum effugiunt; vel obscuritate, quia sensum ad se non admittunt. Ita cogita quod sensus mentis rationalis, ille, quo divina percipimus, si quando ad Deum contingendum admittatur, ea solum, quae quasi sunt foris illi, percipit; et illa quae intus occulta et abscondita latent non comprehendit. Idcirco autem dixit, quod illi foris est, et non nobis; quoniam omne, quod in Deo est, ad om
Abbreviated transcription (Latin):
ratione discernendum erat ĩ appellatione. Seqr᷑
Et quidem sanctam seraphin nominatiouem
que hebreorum sunt: scientes aut ĩcendentes ma¬
nifestare. aut calefacientes eam uero cherubui
multitudinem sciencie. aut fusione̾̃ sapiencie.

Expanded text:
ic discernendum erat in appellatione. Sequitur: « ic discernendum erat in appellatione. Sequitur: « Et quidem sanctam Seraphim nominationem, qui Hebraeorum sunt scientes, aut incendentes manifestavere, aut calefacientes; eam vero Cherubim multitudinem scientiae, aut fusionem sapientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc de iut̃p̾tatione ⁊ signi¬
ficatione cognomationũ
tͣctare incipit: ⁊ primũ de
hiĩs que in prima sunt ihe¬
rachia computati. idest se
raphur. ⁊ chetubin. ⁊ throuis
scd̃m ꝓprietat̃e appellationis
uirtutera eoꝵ demonstrans. Hunc nos recepturi
scãꝵ ierarchiaꝵ ordinẽ. Hunc iuquit ordine̾ scãꝵ
ierarchiarum quem suꝑiꝰ diximꝰ nos receptuti
⁊ approbat᷑i: dicimꝰ consequent̃. qr omĩs celestium
incellectuũ cognonunationes decdarationem hñt
uiuꝰcuiꝰq diformis ꝓprietatis. Om̃s eĩ cognomi¬
nationes scõꝵ itellectuini idest spirituum de¬
clarationẽ hũt deiformis ꝓprietatis uniꝰcuiꝰq hoc¬
uis cognominatio declaratr qd̾ ꝓpriũ illi est ⁊ siꝰ¬
gulare ꝑ excellenciã doni ĩ di formitate collatũ.
Omĩs enim grã ad di similitucdinẽ animunt
reformat: ⁊tñ qd̃ ĩ ipã una forma singłis col¬
latum est ꝓprum: sicut liscretũ est ĩ numie¬

Expanded text:
nunc de interpretatione, et significatione cognominationum tractare incipit. Et primum de iis, qui in prima sunt hierarchia computati, id est de seraphim, et cherubim, et thronis secundum proprietatem appellationis virtutem eorum demonstrans. « Hunc nos recepturi sanctarum hierarchiarum ordinem. » Hunc, inquit, ordinem sanctarum hierarchiarum, quem superius diximus, nos recepturi et approbaturi: « Dicimus » consequenter, « quod omnes coelestium intellectuum cognominationes declarationem habent uniuscujusque deiformis proprietatis. » Omnes enim cognominationes sanctorum intellectuum, id est spirituum, declarationem habent deiformis proprietatis uniuscCognominatio declarat quod proprium illi est, et singulare, per excellentiam doni in deiformitate collatum. Omnis enim gratia ad Dei similitudinem animum reformat; et tamen quod in ipsa una forma singulis collatum est proprium, sicut discretum est in mune
Abbreviated transcription (Latin):
idost hebraice sic appellant᷑. maifestare aut ĩ¬
cendentes. aut calefacientes : eam uero subau¬
ditur nominationem que est cherubua scien¬
tes mauifestare multitudinẽ sciencie. aut fusi¬
onem sapienciet tit ⁊̃ ipã exp̾ssione nominũ
spũalium declaret᷑ grã donoꝵ: que ⁊ si singula¬
ria non suit: excellenciatũ constant. Pulcre
gͥ prima celestium ierarchiaꝵ ab excellentissi¬
nus essenciis sot̃ficatur. ordinẽ hñs om̃ib alcio¬
remi hoc est arca dm̃i ĩmuediate collocat᷑: ⁊ pri¬
mo oꝑantes theophanie ⁊ ꝑfectioues ĩ eã tan¬
qͣm ꝓximã principaliꝰ defeiunt᷑. Hoc inquitpul¬
crum ⁊ conueiens est: ut primũ ierarchia
sp̃o habeat excellenciores. quĩ ⁊ ipã ordine ce¬
t̃is omib alcior est ierarchtĩs. ⁊do uicinior cir¬
ca ipm inmediate. ide est nulla alia int̃ ip¬
sam ⁊ dm̃ consistente collocata. Et propterea
q proxima d̾o estr iocuro theophane. idest di¬
ume apparitiones. uł mainfestationes. siue

Expanded text:
ic appellantur, manifestare aut incendentes, aut calefacientes; eam vero subaudi nominationem, quae est cherubim, scientes manifestare multitudinem scientiae, aut fusionem sapientiae, ut in ipsa expressione nominum spiritualium declaretur gratia donorum, quae etsi singula non sint, excellentia tamen constant. « Pulchre  prima caelestium Ierarchiarum ab excellentissimis essentiis sanctificatur, ordinem habens omnibus altiorem, hoc est, circa Deum immediate collocari, et primo operantes theophanias et perfectiones in eam tanquam proximam principalius deferri. chrum et conveniens est, ut prima hierarchia spiritus habeat excellentiores, quoniam et ipsa ordine caeteris omnibus altior est hierarchiis, et Deo vicinior circa ipsum immediate, id est nulla alia inter ipsam et Deum consistente, collocata. Et propterea quia proxima Deo est, idcirco theophaniae, id est divinae apparitiones, vel manifestationes, sive
Abbreviated transcription (Latin):
đi cet̾a sine hesitatione assereret: hoc solũ
Motio illoꝵ gͥ spirituũ fũme diuinitatiap¬
proximancium incessabilis dicit᷑. ⁊ intenta¬
⁊ initima ⁊ ĩflexibilis. quia a se ꝑ amors de¬
sid̾ium ĩ dm̃ tendens ⁊ mobilis. semꝑ est ut
nuiqͣm ui se subsistat: ⁊ uitenta. at iillũ
ꝑgat: ⁊ iutiua. ut ao ext̾iora nõ effluats
diu̾tat. Quare ergo nõ dixit absolute iiniiue
s qͣt dubitans. ⁊au ista eẽt. siue ita dicendũ
eẽt: uesciret forsan addidit: Fortassis quia
uere uitimum hoc solum intelligendum
⁊ dicendũ putauit: quo int̾iꝰ uichil est. Inci¬
ma ergo nõ est niss que uł ab intimo est: uł
usq ad uutunum est. Quia ergo diuina a
sola ouini nature uitꝰ est: sola ip̃ã ad oma¬
nem naturam intima estĩ cuiꝰ motus sũ
motu ad creaturam solus iure intimiꝰ dicit᷑.
qr ab eo est quo nichil magis intimum in¬
uenitur. Motꝰ autem creature ad creatorem

Expanded text:
quasi caetera sine haesitatione assereret, hoc solum quasi caetera sine haesitatione assereret, hoc solum Motio igitur illorum spirituum summae divinitati approximantium incessabilis dicitur, et intima, et inflexibilis; quia a se per amoris desiderium in Deum tendens, et mobilis semper est, ut nunquam in se subsistat; et intenta ut in illum pergat; et intima, ut ad exteriora non effluat; et sum non divertat. Quare ergo non dicit absolute intimae; sed quasi dubitans, et an ita esset, sive ita dicendum esset, nesciret, forsan addidit? Fortassis, quia vere intimum hoc solum intelligendum et dicendum putavit, quo interius nihil est. Intima ergo motio non est, nisi quae vel ab intimusque ad intimum est. Quia ergo divina natura sola omni naturae intus est, sola ipsa ad omnem naturam intima est; cujus motus sine motu ad creaturam solus in re intimus dicitur, quia ab eo est, quo nihil magis intimum invenitur. Motus autem creaturae ad Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquid. S ⁊ hoc ip̃m consid̾are oportet
quia cuca ipm ẽẽ dicunt᷑ : ⁊ nõ ĩ una ꝑte
aliqͣ. Abiunt cnũ desid̾io qd̾ intellestu non
penetrant: ut non relinqͣnt quicqͣm ĩ con¬
sid̾atum ex om̃ib que possunt agnosci sẽꝑ
uidentes. ⁊ semꝑ uid̾e sencientes: stabiles ne
recedant: mobiles ut ĩcessant̃ appetant. In
circuitu quia ad totum uõ est nõ intrãt:
ĩ circuitu qr ĩ mediate appropinqͣnt : iicir¬
cuitu qr om̃e qd ĩ illo noscibile est: ꝑcou¬
templationẽ. ⁊ dilectionẽ lustrant. Si ergo
mobile eoꝵ airra diuina ⁊ ĩ cessabile ⁊ ĩp̃iꝰ
motionis incessabilis ⁊ iatente ⁊ forsan ĩti¬
me ⁊ inflexibilis: calidum ⁊ acutumi. ⁊ suꝑfer¬
uidum possunt. conuenient̃ intelligi. Hocau
tem p̾t̾ite non oportet: qd̃̾ mocionem ĩ uisibi¬
lium naturaꝵ incessabilem. ⁊ intentam. ⁊
fortan urbliam. ⁊ inflexibilem nominauit
ĩ uno solo dubitantis uoce usus cũ ait. forsitan

Expanded text:
are oportet, quod circa ipsum esse dicuntur, et non in una parte aliqua. Ambiunt enim desiderio, quod intellectu non penetrant, ut non reliquant quidquam inconsideratum ex omnibus, quae possunt agnosci, semper videntes, et semper videre sitientes. Stabiles, ne recedant; mobiles, ut incessanter appetant. In circuitu, quia ad totum quod est, non intrant. In circuitu, quia immediate appropinquant. In circuitu, quia omne, quod in illo noscibile est, per contemplationem et dilectionem lustrant. Sic ergo mobile eorum circa divina, et incessabile, et ipsius motionis incessabilis, et intentae, et forsan intimae, et inflexibilis calidum, et acutum, et superfervidum possunt convenienter intelligi. Hoc tamen praeterire non oportet, quod motionem invisibilium naturarum incessabilem, et intentam, et forsan intimam, et inflexibilem nominavit, in uno solo dubitantis voce usus, cum ait forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum eẽ tm̃ ꝓfitentur ꝓdeuntẽ silicet lo¬
quentis ore sermonem. ⁊ substantie uocis ĩ corporalem
sonũe ut deo pr̃ istiꝰ modi sit ñbum filiꝰ cuꝰmodi ꝑ
insitam nobis loquendi nacͣam u̾bum om̃e ꝓfett᷑
ĩ uocem. Fraus gͦ om̃s ħ ĩ dlamnatione estt que alm̃¬

Expanded text:
um confitentur, prodeuntem scilicet loquentis ore sermonem, et insubstantivae vocis incorporalem sonum: ut Deo patri istius modi sit verbum Filius, cujusmodi per insitam nobis loquendi naturam verbum omne profertur in vocem. Fraus ergo haec omnis in damnatione est: qua
Abbreviated transcription (Latin):
ec qr fotinꝰ adu̾sus queni tum conuentũ fue¬
rat uegabat. uiserenda fid̾i fuerunt: ne quiᷤ
aucleret. non aũ d̃i filium. qͣm uirginis filium p̃ai¬
care: ⁊ suꝑiora omĩa q̃ ꝓpria cł̃i filio sunt stultissima
ħetice iisame pu̾sitate dõ ĩnascibili coaptare. ⁊ dum
ħ ad prẽm refert filio tubstanciã denegare. Que qr ab¬
soluta sunt: necessitatem nobis int̾p̃tandi non requi

Expanded text:
ec quia Photinus, adversus quem tum conventum erat, negabat, inserenda fidei fuerunt: ne quis auderet non ante Dei filium quam virginis filium praedicare, et superiora omnia, quae propria Dei filio sunt, stultissima haereticae insaniae perversitate Deo innascibili coaptaret; et dum haec ad Patrem referret, Filio substantiam denegaret. Quae quia absoluta sunt, necessitatem nobis interpretandi non reli
Abbreviated transcription (Latin):
extend̾e qͣsq siue singulas nirtutes ellax ui¬
delicet genciũ ĩ ipĩs subaudit᷑ dñ. ut ĩ ꝓpri¬
um principium: uirtutes dico sequentes uolñ¬
tate eeñciali. hoc est arbitrio libero. ⁊ naturali
Angłi eisi humanas meutes ad dñ amandũ
uututes suggerendo excitant: nõ coactas ne¬
cessitate. s sequentes uoluutate.
Titulus decimi capituli est. Synagoge au¬
gelice ordinatõnis repetitio. Sic breuit̾ repe

Expanded text:
e singulas virtutes illarum videlicet gentium in ipsum subauditur Deum, « ut in proprium principium: » virtutes, dico, « sequentes voluntate essentiali, » hoc est arbitrio libero naturali. Angeli enim humanas mentes ad Deum amandum virtutes suggerendo excitant, non coactas necessitate, sed « sequentes voluntate. » TITULUS CAPITULI X. Synagogae angelicae ordinationis repeti
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. uel sic legatur. Nullo mͦ estimã¬
dum est diuinitatẽ ꝑ se ipam sine utt̃po¬
sita subiecta: potestate angelica iteis du¬
catun prebuisse: angelos autem aliis gen¬
tib imꝑasse specialit̾. Hoc est ꝑticulariter
silicet ingentib potestate : ⁊ dignitate ĩ fe¬
norib. qͣm ipĩ udi fuerunt: aut eque ho

Expanded text:
stimandum Divinitatem per se ipsam sine interposita subjecta potestate angelica, Judaeis ducatum praebuisse: angelos autem aliis gentibus imperasse specialiter, hoc est, particulariter, scilicet in gentibus potestate et dignitate inferioribus quam ipsi Judaei fue
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is gentib disctibiisse cuidam scõꝵ ange¬
loꝵ ĩ cognoscendũ: ꝑ eum unũ omiũ pͥn¬
cipiũ nchael dixit. iudaicũ duxisse popu
lum . In hoc iuquit qd̾ sac᷑ scͥpt᷑a dixit mi¬
chaelem duxisse iudaicum populñ. ostondͭ
plane eũ .i. dm̃ distibuisse etiam ĩ cet̾is gẽ¬
dico ĩ cognoscendũ: ꝑ eiim filicet angelumꝰ
hoc est in unaqq gens ꝑ suũ angelum cognoᷤ¬
cereo: unũ om̃ium principiũ. a quo sunt omiã:
⁊ sub quo regunt᷑ uniu̾si. Ut hoc inquit osten¬
deret. sacͣ scriptura dixit michaelem ducẽ uda¬
ici populi queni specialiter deus sub sua pro¬
uidencia. ⁊ gubernatione tuendũ susceꝑat. Nã
hoc dicens. aꝑte uos edocuit. unam esse pro uit̾e¬
ciam. que omnib gub̾nandis p̾sitet. sub qua
ꝑ sungulas gentes imꝑantes augli easdem gen¬
tes sequentes ipsos uoluntate eeñciali hoc est
libero arbitrio naturalit insito: extendunt ut

Expanded text:
ceteris gentibus distribuisse cuidam sanctorum angeceteris gentibus distribuisse cuidam sanctorum angelorum, in cognoscendum per eum unum omnium principium, Michael dixit Judaicum duxislum. » In hoc, inquit, quod sacra Scriptura dixit Michaelem duxisse Judaicum populum, ostendit plane eum, id est Deum distribuisse etiam in caeteris gendico, in cognoscendum per eum scilicet angelum, hoc est, ut unaquaeque gens per suum angelum cognosceret unum omnium principium, a quo sunt omnia, et sub quo reguntur universi, ut hoc, inquit, ostenderet sacra Scriptura, dixit Michaelem ducem Judaici populi, quem specialiter Deus sua sub providentia, et gubernatione tuendum susceperat. Nam, hoc dicens, aperte nos edocuit unam esse providentiam, quae omnibus gubernando praesidet. sub qua per singulas gentes imperantes angeli easdem gentes sequentes ipsos voluntate essentiali, hoc est, libero arbitrio naturaliter insito, extendunt vel
Abbreviated transcription (Latin):
telem que a sacro hoc est a ueritate nõ diᷤᷤ¬
cordet. Hec est autem sacͣ intelligencia ut
intelligamus hoc dcm̃ non ita ut hoc est
quit̾e excelsa ut excelsi ꝓuidencia que
est una sunul om̃iuui qr omib ꝓuidet.
Illa in qͣm ꝓuidencia salutarit̃ distribuẽ¬
te onĩs homines restitutoriis manuducti
ceci intenebris ignorancie manu duce¬
reut᷑. ⁊ ad lumẽ ueritatis restituerent᷑
a solo iseł conu̾so. ĩ illuminatõne ⁊ cogni¬
cionẽ ueri diũ fere ult᷑ oms̃ gentes. ꝓꝓ¬
terea enim solus isrlꝰ ad̾o ĩ porcionẽ accep¬
tus ⁊ ductus legit᷑. qr solus tc̃ ex om̃ibus
gentib ad cognitionẽ d̾i reuocatꝰ est: &
ad cultum diuinum institutus. uñ ĩqtͥ
theologia significans se ipm̃i. hoc estdm̃
possedisse istł: ĩ uerum di famulatũ ait.
facta est porcio dñi ip̃e silicet isrł. Sic
itaq porcio eiꝰ fuit eiꝰ fisił: qui sic ab ip̃o
possidebatur ut ipm̃ possideret ⁊ habereo.
Sequit᷑. Ostentens autem ⁊eum uuttui

Expanded text:
m, quae a sacro, hoc est a veritate, non discordet. Haec autem est sacra intelligentia, ut intelligamus hoc dictum non ita ut, hoc est, quidem excelsa, vel Excelsi providentia, quae est una simul omnium, quia omnibus providet; illa, inquam, providentia salutariter distribuente omnes homines restitutoriis manuductioquibus quasi caeci in tenebris ignorantiae manuducerentur, et ad lumen veritatis restituerentur, et solo Israel converso in illuminationem et cognitionem veri Dei fere ultra omnes gentes. Propterea enim solus Israel a Deo in portionem aceeptus, et ductus legitur; quia solus tunc ex omnibus gentibus ad cognitionem Dei revocatus est, et ad cultum divinum institutus. « Unde, inquit, theologia significans ipsum, » hoc est Deum, « possedisse Israel in veri Dei famulatum, » ait: « Facta est portio Domini, » ipse scilicet Israel. Sic itaque portio ejus fuit Israel, qui sic ab ipso possidebatur, ut ipsum possideret et haberet. it. Ostendens autem, et eum viritim
Abbreviated transcription (Latin):
tes eos. Nonest inquit ita estimandũ
qd̃ silicet deus iccuro uideos ꝑ semeo ipsũ
dupent: qiͣ ipĩ cet̾is gentib om̃ib honora¬
biliores fueriut: alias autẽ gentes qiͣ ĩfe¬
riores ⁊ uiliores domiuatõui angelice re¬
liqueriti cum ĩ aliis nascionib plures nõ
solum eque honorabiles. s etiam forciores
⁊ potenciores. ipõs q uideos sua potencia &
fortitudine opprimentes fuisse nõ clubitent᷑
gentes. statuit t̾minos populoꝵ. uixta nu¬
merum angeloꝵ d̾i. Pars cutẽ dni popłs
eiꝰ iacob fuiculus. heuditatis eiꝰ. nõ ita ĩ¬
telligendimi est qͣi ceteras gentes angłis
regendas dederit solo ubł fibi hoc est sue ꝓ¬
utencie. ⁊ gubernatõni recento ut uideli¬
cet ut ip̃e isrł sine angelis. ut angeli teli¬
qͣs gentes sine ip̃o disponerent: qr ⁊ iscł mi¬
chael plaiꝰ legit᷑. ⁊ d̾s om̃s gentes ⁊̃ sacro e¬
loquio possidere. ⁊ guberuare memoratur
Nou itaq sic intelligendum est qd̾ scriptũ

Expanded text:
imandum, quod scilicet Deus idcirco Judaeos per semetipsum duxerit, quasi ipsi caeteris gentibus omnibus honorabiliores fuerint, alias autem gentes quasi inferiores et viliores dominationi angelicae reliquerit, cum in aliis nationibus plures non solum aeque honorabiles, sed etiam fortiores et potentiores, ipsosque Judaeos, sua potentia et fortitudine opprimentes fuisse non dubitentur.gentes, statuit terminos populorum juxta numerum angelorum Dei: pars autem Domini populus ejus, Jacob funiculus haereditatis ejus; » non ita intelligendum est, quasi caeteras gentes angelis regendas dederit, solo Israel sibi, hoc est, suae providentiae et gubernationi retento: ut videlicet vel ipse Israel sine angelis vel angeli reliquas gentes sine ipso disponerent, quia et Israel Michael praelatus legitur, et Deus omnes gentes in sacro eloquio possidere et gubernare memoratur. Non itaque sic intelligendum est quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedentis uocis. fcm̃ est. ut ꝑ ouide̾ casũ
responderet nõ existencium. s uere existẽ¬
tis excelsi d̾i uel sic legi potest. Melchi sede¬
ch existentẽ dũo auuciesimũ omĩum existẽ¬
ciũ om̃ium intelligendũ est fuisse sacerto¬
tem. non quorumlibet existenciũ. s excelsi
d̾i uere existentis. Sicut scriptũ est. Erat
sic simplicit᷑ melchisetech ip̃ĩ theosophi nõ

Expanded text:
praecedentis vocis factum est, ut per eumdem casum praecedentis vocis factum est, ut per eumdem casum responderet non existentium, « si vere existentis excelsi Dei. » Vel sic legi potest. Melchisedech existentem Domino amicissimum omnium existentium intelligendum est fuisse sacerdotem non quorumlibet existentium, sed excelsi Dei vere existentis, sicut scriptum est: « Erat sic simpliciter Melchisedech ipsi theosophi non
Abbreviated transcription (Latin):
cencium hominũ aliis ꝙ hominib ĩ hi s
aue diuina fuerunt p̾połitoꝵ oꝑe ⁊ mi¬
nist̾io ẜcrã sit: qd̾ increduli ex gentib
ad ficdem ⁊ cuttum ueri dĩ conu̾si sunt.
Sco̾m hunc itaq modumt quo angeli ex
officio p̃sationis sue sacerdocio funtist̃
in gentib ad fidem uers d̾i conũtendis:
intelligendum est melchisedech summũ
sacerdotem fuisse existentẽ duo auucissi¬
mum om̃ium existencium unmo pociꝰ
non existencum ẜ uere existẽtis excelsi d̾i
Litt̃a ꝑplexa sunt : sensus autẽ hic est
qr dixerat mechi sedech duõ fuisse ami¬
cissimũ omĩum existenciũ qrͣ coerigens dic¬
tum luum. ꝙr eos qui uere uon sunt ex¬
istentes dixxerat sub uingit. non existenci¬
non sint. sic sunt coram eo: & qͣi quere¬
ret᷑ quis ergo existat: subiuingit. solus ex¬
celsus d̃s. qui ueram ht̃ existenciã. Quod
autẽ nõ ait uere existens excelsus d̾s. s
uere existentis excelsi di pp similititoi̾e

Expanded text:
centium hominum, aliisque hominibus in iis quae divina fuerunt praepositorum, opere et ministerio factum sit quod increduli ex gentibus ad fidem et cultum veri Dei conversi sunt. Secundum hunc itaque modum, quo angeli ex officio praelationis suae sacerdotio functi sunt in gentibus, ad fidem veri Dei convertentes, intelligendum est Melchisedech summum sacerdotem fuisse existentem Domino amicissimum omnium existentium, imo potius non existentium, sed vere existentis excelsi Dei. Littera perplexa est. Sensus autem hic est. Quia dixerat Melchisedech Domino fuisse amicissimum omnium existentium, quasi corrigens dictum suum, quia eos qui vere non sunt existentes dixerat, subjungit, non existentinon sint, sic sunt coram eo . » Et quasi quaereretur quis ergo existat, subjungit: « Solus excelsus Deus, qui veram habet existentiam. » Quod autem non ait vere existens excelsus Deus, « sed vere existentis excelsi Dei, propter similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem. ex qͣ ꝓbare uult gentib bouos augeloᷤ
a deo p̾latos qd̃ tutelicet apito egypcios phara¬
oui angelus iusiouem demonstrat: ⁊ ꝑ eam
illi de futura sterlitate cautelam imꝑate ma¬
infestata de inte eatem uisioue ꝑ iosephe ⁊ si¬
mlit̾ babiloniorum principi. silicet nabugodo
postea ꝑ damelem reserando manifestat: ĩcͥib
omnib apparet qd̃ d̾s om̃ium rerimi ⁊ proui¬
denciam ht̃ ⁊ dominatõnem. ⁊ potestatem scõm
qd̃ ꝑ illas uisiones discretum. ut distintum
uł distributum est: que tusiones primum
angłis reuelate sunt a deo ⁊ de uide cout inuo
ꝑ angelos sacris uins ioseph. ⁊ cdameli. Socẽ
hoc ammonebimus tuam summe sacercotale
intelligenciam .i. intelligẽtiam tuam qui sũ¬
nius sacerdos es. ammionebimꝰ hoc qr angło
imꝑ aute pharaoni aput egypcios ⁊ babilomi¬
orum priucipi imꝑaute preside ꝓpuo .i. angło

Expanded text:
bonis angelos a Deo praelatos, quod videlicet apud Aegyptios Pharaoni angelus visionem demonstrat, et per eam illi de futura sterilitate cautelam imperat: manifestata deinde eadem visione per Joseph, et similiter Babyloniorum principi, scilicet Nabuchodopostea per Danielem reserando manifestat. In quibus omnibus apparet quod Deus omnium rerum et providentiam habet, et dominationem, et potestatem, secundum quod per illas visiones discretum, vel distinctum, vel distributum est: quae visiones primum angelis revelatae sunt a Deo, et deinde continuo per angelos sacris viris Joseph et Danieli, hoc est sed etiam hoc admonebimus tuam, summe, sacerdotalem intelligentiam, id est intelligentiam tuam, qui summus sacerdos es, admonebimus hoc, quod angelo imperante Pharaoni apud Aegyptios, et Babyloniorum principi imperante praeside
Abbreviated transcription (Latin):
cia om̃ium .i. unꝰ deus a quo sunt omma
⁊ ꝑ queni regunt᷑ uniu̾sa: ⁊ iccuro nullo
mͦ estimandum est cliuinitatẽ duxisse tu¬
deos. hoc est ducatum prebuisse uiteis ple¬
nit̾. uł ab solute: Hoc est ꝑsemet ipsam sili¬
cet siue mediante angeloꝵ minist̾io. Aliis
autem gentib imꝑare angelos. specialiter
hoc est ꝑticularit̃. siue mmꝰ excellemi po¬
cestate aut eque horiorabilit̾ hoc est potesta¬
te ecͣili ⁊ consimili diuine dominationi aut
oppositis sub auditur imꝑiis quemadino¬
dum apostata angelus dixisse legit᷑. sed̾e
s ad aquilonem posit᷑um ⁊ altissrmo po¬
destate fut᷑uu consinilem aut otiam nõ
estimandũ. alteros quogd̾a deos imꝑare ali¬
is gentib: ꝙͣs uniꝰ ⁊ uer̃ dĩpotestati ⁊ domi¬
natõni omiã subiecta nõ silio. Non est ĩ quit¬

Expanded text:
quo sunt omnia, et per quem reguntur universa; et idcirco nullo modo existimandum est divinitatem duxisse Judaeos, hoc est, ducatum praebuisse Judaeis pleniter, vel absolute, hoc est, per semetipsam, scilicet sine mediante angelorum ministerio: aliis autem gentibus imperare angelos specialiter, hoc est, particulariter, sive minus excellenti potestate, aut aeque honorabiliter, hoc est potestate aequali et consimili divinae dominationi, aut oppositis subauditur imperiis, quemadmodum apostata angelus dixisse legitur sedem se ad aquilonem positurum et Altissimo potestate futurum consimilem . Aut etiam non est existimandum alteros quosdam deos imperare aliis gentibus, quasi unius et veri Dei potestati et dominationi omnia subjecta non si
Abbreviated transcription (Latin):
priores ⁊ suꝑiores sunt ipis: suscipiens digo
ierarchice hoc est scdm̃ qd̾ orto. ⁊ dispositio ierar¬
cꝙͥhica exposcit: ut silicet iiferioros a suꝑioribus
suas illuminatones suscipiant: suscipiens di¬
co ⁊ anuũcians eas silicet illumi natoues. qͣs a
suꝑiorib suscipit angelus inferiorib: annũci

Expanded text:
ores, et superiores sunt: ipse suscipiens, dico, « hierarchice, » hoc est, secundum quod ordo, et dispositio hierarchica exposcit, ut scilicet inferiores a superioribus suas illuminationes suscipiant. « Suscipiens, » dico, « et annuntians eas, » scilicet illuminationes, quas a superioribus suscipit, angelis inferioribus:
Abbreviated transcription (Latin):
sum dnĩ qui uere est credendum: ⁊ qͣi aliqͥs
obiceret. qd̾ ip̃e melchisedech qui de ifrł uori
erat s alieigena. nullum ad fid̾e d̾i couũtit.
qr solus isrb dm̃ cognouit: respodet qr nou solũ
ex isrł ad fit̾e d̾ĩ conu̾si sunt: s ⁊̃ ex aliis gen

Expanded text:
sum Deum, cui vere est credendum. Et quasi aliquis sum Deum, cui vere est credendum. Et quasi aliquis objiceret, quod ipse Melchisedech, qui de Israel non erat, sed alienigena, nullum ad fidem Dei convertit, quia solus Israel Deum cognovit, respondet quod non solum ex Israel ad fidem Dei conversi su
Abbreviated transcription (Latin):
educet ea que est ad ueram. ⁊ solam diuiiita¬
teni reductione: Quod iuquit iuelchisedech qͥ
de uiteis non erat. non solum amicum dei s
etiam sacercdotem d̾i uocauerunt. an id̾o hoo
fecerunt utiq. silicet id̾̃o hoc fecerunt. ut sapi
duai. ⁊ conu̾si uidebant᷑. cõu̾tit ĩ ipmm deum
hoc est ad fidem ⁊ cognitõnem ip̃iꝰ dĩ qui ue¬
re est ⁊ s etiam ex aliis silicet gentib. multoᷤᷤ
educet de tenebris ignorancie uidelicet ea re¬
ductione que est ad ueram ⁊ solam diuinita¬
tem. hoc est ad cognitõnẽ dĩ. Non qd̾ ip̃e mel¬
chisedech aliquos ex isrł conũtisse legat᷑. qui nec¬
dum populus erat nͥ forte isił ĩ pattib suꝑiori¬
orib accipiamus: ex quib aliqui fortassis ꝑ ip¬
sum melchisedech tempore suo ᷤ noticiam dei
ducii sunt. uel ut sic legatur. qd̾̃ silicet iccir¬
co nõ solum amicus d̾i. s ⁊ sacertos nocatus
sit. qr conu̾tit subaudit᷑ ignaros. ⁊ uescios adip¬

Expanded text:
educet ea quae est ad veram et solam divinitatem reductione. » Quod, inquit, Melchisedech, qui de Judaeis non erat, non solum amicum Dei, sed etiam sacerdotem Dei vocaverunt; an ideo hoc fecerunt? utique sic ideo hoc fecerunt, ut sapieducti et conversi videbantur, convertit in ipsum Deum, hoc est, ad fidem et cognitionem ipsius Dei, qui vere est, sed etiam ex aliis gentibus multos educet de tenebris ignorantiae, videlicet ea reductione quae est ad veram et solam divinitatem, hoc est, ad cognitionem Dei. Non quod ipse Melchisedech aliquos ex Israel convertisse legatur, qui necdum populus erat: nisi forte Israel in patribus superioribus accipiamus, ex quibus aliqui fortassis per ipsum Melchisedech tempore ipsius ad notitiam Dei ducti sunt. Vel ut sic legatur, quod scilicet idcirco non solum amicus Dei, sed et sacerdos vocatus sit, quia convertit, subauditur, ignaros et nescios, ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
dentib udelicet gentib nõ imꝑabant ali¬
eigene quidem dĩ qͣmius hoc uiders poᷤ¬
seo. qr ydola colueriuit. ⁊ falsos deos adora¬
ueriuiti s unꝰ d̾s illis imꝑabat. ⁊ domi¬
a quo sunt ouũa: ita sunt est uiꝰ dñs ie
bector. sub cuiꝰ potestate constituta suut
uniu̾sa: qui sicut ip̃e uise bonꝰ erat. ita
gelos constituit: ⁊ illi angliꝰ reduxeriit
uos sequentes ꝑ fic̾e. ad ip̃m pr̃itipium
nostrum reduxerunt dico scdm qd̾ erant
sacerlotio .i. sacͣ peelatione fungentes se¬
cuitoum unamqͣmq gentẽ. hoc est unuᷤ¬
quisq ex ea gente inqͣ sacerdotio. it sacͣ
potestate fungebatur. ad fidem cõu̾tit
eos qui crediterunt: & ad principium
suũ respexerunt. Sequit᷑. Melchise dech in¬
telligendum summũ sacertotem existen¬
teni dũo amicissirura existenciũ : nõ ex¬

Expanded text:
licet gentibus non imperabant alienigenae quidam dii, quamvis hoc videri posset, quia idola coluerunt, et falsos deos adoraverunt. Sed unus Deus illis imperabat, et domia quo sunt omnia, ita est unus Dominus, et rector, sub cujus potestate constituta sunt universa. Qui sicut in seipso bonus est, ita gelos constituit, et illi angeli reduxerunt nos sequentes per fidem ad ipsum principium nostrum. Reduxerunt, dico, secundum quod erant sacerdotio, id est sacra praelatione, fungentes secundum unamquamque gentem, hoc est, unusquisque ex ea gente in qua sacerdotio, id est sacra potestate, fungebatur, ad fidem convertit eos, qui crediderunt, et ad principium suum respexerunt. Sequitur: « Melchisedech, intelligendum, summum sacerdotem existentem Domino amicissimum existentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ni descoudens ui se unꝰ. ⁊ simplox. ⁊ semꝑ
eodem modo se hñs cunctis rõnalibus
non scom suam simplicitatẽ. s fcdĩ il¬
lanuim diu̾sitatemi different̃ ꝑticipatur
Aut enim pͣue sunt ⁊ omino illũ repel¬
luit ⁊ faciunt. ut nullo modo ꝑticipe¬
tur. neq destribuatur ad earum reforma¬
tionẽ: aut dissimilit̾ bone sunt ⁊ differẽ¬
ter eũ suscipiunt. Sequit᷑. Deinde quia
ce aliis gentib ex quib ⁊ nos respeximus
diuiui luminis ⁊ magnũ. ⁊ copiosum pe¬
lagus nõ alieuigone quidam imꝑabant
dii ÷ iuium auteni om̃ium prĩcipiũ ⁊ ad ip¬
łuni reduxerunt sequẽtes unamqͣuiq gẽ

Expanded text:
ni descendens in se unus et simplex, et semper ni descendens in se unus et simplex, et semper eodem modo se habens, cunctis rationalibus non secundum suam simplicitatem, sed secundum illarum diversitatem differenter participatur. Aut enim pravae sunt, et omnino illam repellunt, et faciunt ut nullo modo participetur, neque distribuatur ad earum reformationem; aut dissimiliter bonae sunt, et differenter eum suscipiunt. Sequitur: « Deinde quia et aliis gentibus, ex quibus et nos respeximus divini luminis et magnum et copiosum pelagus, non alienigenae quidam imperabant dii, unum autem omnium principium, et ad ipsum reduxerunt sequent
Abbreviated transcription (Latin):
stat. s qͣmuis istał  manifestatio. ut occubtatio
ĩ eoꝵ potestatẽ non sit: suscepcio tũ nuĩqͣm
fit. nisi cum eoꝵ uoluntate. qr ratiouale bo¬
num est qd̾ nõ potest nͥ a cognosconte &
uolente ꝑcipi Igit᷑ aut pͣua uoluntate fit:
ut omuino repellant᷑: au differencia bone
uoluntatis. ut dissimilit̾ ꝑcipiant᷑. Hoc ẽ
qd̃ dicit. S intellectualuim uisionũ. hoc ẽ
spiritaliũ oculoꝵ rõnaliũ. silicet menciũ
dissumilitudo facit donationũ lucis ueniẽ¬
tem. silicot de suꝑplena. hoc est de ualde ple¬
na. ⁊ excelleut̾. plena pat̾na bonitate: il¬
lam inqͣm dominatõnẽ facit ipã dissimili¬
tudo. aut omnino nõ ꝑticipatam. ⁊ non
disttibutam ad earum silicet ł uisionum
reformatõnã aut facit ꝑticipatõnes diffe¬
rentes. hoc est pͣuas aut magnas. obscuraᷤ
aut claras uniꝰ foutalis radii. ⁊ simplicie
⁊ semꝑ eodem modo se habentis ⁊ suꝑexpãsi
Badiꝰ enĩ diuine illuminatõis a fonte bo¬

Expanded text:
tamen quamvis ipsa manifestatio vel occultatio in eorum potestate non sit, susceptio tamen nunquam fit, nisi cum eorum voluntate, quia rationale bonum est quod non potest nisi a cognoscente et volente percipi. Igitur aut prava voluntate fit ut omnino repellantur, aut differentia bonae voluntatis, ut dissimiliter participentur. Hoc est quod dicit: « Sed intellectualium visionum, » hoc est, spiritualium oculorum, rationalium scilicet mentium, « dissimilitudo facit donationem lucis, » venientem scilicet « de superplena, » hoc est, de valde plena et excellenter plena paterna bonitate; illam, inquam, donationem facit ipsa dissimilitudo, aut omnino non participantem, et non distributam ad earum scilicet visionum reformationem: « aut facit participationes differentes, hoc est, parvas aut magnas, obscuras aut claras, unius fontalis radii, et simplicis, et semper eodem modo se habentis, et superexpansi. » Radius enim divinae illuminationis a fonte bo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ex quib ratiouabilit̾. ił ꝓbabilit̃ intellex¬
isse potuissent: quemadmodũ dĩ colere debe¬
rent: quia sicut dicit apostolus. cum cogno¬
uissent dĩ non sicut diũ glorificau̾iuit: s
euanuerunt ĩ cogitationib suis. Dicentes
eium se e̾e̾ sapientes. c̾tͥ suꝑbia stulti ẜcĩ st

Expanded text:
id est, ex quibus rationabiliter vel probabiliter intellexid est, ex quibus rationabiliter vel probabiliter intellexisse potuissent quemadmodum Deum colere deberent. Quia sicut dicit Apostolus: « Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim s
Abbreviated transcription (Latin):
cur boui angłi illas gentes quib p̾fuer̾ a cog¬
uitione uim d̾i recid̾e passi sunt: responteudã
hoc culpa angeloꝵ fcm̃ nou e̾ẽ. Et qr nõ opor¬
tet accusari roctas donunatõnes augelorũ pro
errore genciũ aliarura. que nõ fuerunt exis¬
rael ĩ deos non existentes .i. qr errando. illos co¬
luerunt. qui non eraut clii. s illos ipõs ꝓprĩs
infloxionib. idest ꝓpria uoluntate recitentes:
a recta reductione. itest cognitione. ꝑ qͣm homo
reducit᷑ indiuinum ut cred̾ent deoł qui nou
erant dii illos in qͣm ipõs accusandos qui ꝓ¬
pria uoluntate in qͣntum libri arbitrii erant
a ueritate ii errorẽ lapsi sunt: & hoc examo¬
re ꝓprio qr se ipsos amauerunt plusqͣm deum
⁊ suam gloriam querebaut: ⁊ tt̾o suꝑbi erant
⁊ ex suꝑbia uisoꝵ ip̃is diuiuitꝰ .i. eoꝵ que ipĩs
reuelata siuit diuitꝰ. ⁊ que reuelata sunt
eis eriam corrationabilit. cultui silicet diuiuo

Expanded text:
cur boni angeli illas gentes quibus praefuerunt a cogcur boni angeli illas gentes quibus praefuerunt a cognitione veri Dei recidere passi sunt, respondendum hoc culpa angelorum factum non esse, et quod non oportet accusari rectas dominationes angelorum pro errore gentium aliarum, quae non fuerunt ex Israel, in deos non existentes, id est, quia errando illos coluerunt qui non erant dii; sed illos ipsos propriis inflectionibus, id est, propria voluntate, recidentes a recta reductione, id est, cognitione, per quam homo reducitur in divinum, ut crederent deos, qui non erant dii; illos, inquam, ipsos accusandos, qui propria voluntate, in quantum liberi arbitrii erant, a veritate in errorem lapsi sunt, et hoc ex amore proprio, quia seipsos amaverunt plusquam Deum, et suam gloriam quaerebant, et ideo superbi erant; et ex superbiarevelata sunt divinitus, et quae revelata sunt eis etiam corrationabiliter cultui scilicet divino,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in damele principẽ ꝑsarum. ⁊ principẽ
grecoꝵ nominatum legunꝰ. Et non solum
in illis testimoniis ꝓbatur. angelos prĩci¬
pari hominib: s etiam alibi. ubi testat᷑
fcciptura dicens. Statuit excelsus termi¬
nos genciim scd̃m num̾um angeloꝵ dei.
Terminos hoc est diuisiones siue distubu¬
tiones gencium. statuit altissimꝰ uixta nu¬
merum angeloꝵ dĩ: qr numero augelorũ
numerum geucium aptauit: ut singu¬
uificatum iudeatur. Sequit᷑. Si autem
quis dixent. ⁊ quomodo hebreoꝵ populus
reductus est: solus ĩ diuinas illuminatõ¬
nes respondendũ. qr nõ angeloꝵ rectas do¬
iniuatõnes accusari oportet: aliarum gẽ¬
cium ĩ nõ existentes deos errorer s illoᷤᷤ
ipos̃ ꝓpriis inflexiõnib ex ea que est ĩ
diuiuuui recda reductione recidentes a arb¬
more ꝓprio ⁊ suꝑbia: ipsis uisoꝵ diuini¬
tus ⁊ corrationabilit̃ cultui. Ac si dicereti Mi¬
rum quidem uidetur. Siquis tũ ait miratur

Expanded text:
sicut in Daniele principem Persarum, et principem Graecorum nominatum legimus. Et non solum in illis testimoniis probatur angelos principari hominibus, sed etiam alibi testatur Scriptura, dicens: « Statuit excelsus terminos gentium secundum numerum angelorum Dei . » Terminos, hoc est, divisiones, sive distributiones gentium statuit Altissimus juxta numerum angelorum Dei: quia numero angelorum numerum gentium aptavit, ut singunificatum videatur. Sequitur: « Si autem quis dixerit, et quomodo Hebraeorum populus reductus est solus in thearchicas illuminationes, respondendum, quia non angelorum rectas scientias accusari oportet aliarum gentium in non existentes Deos errore, sed illos ipsos propriis inflexionibus ex ea, quae est in divinum recta reductione recidentes, amore proprio et superbia et ipsis opinionum divinitus corrationabilitrum quidem videtur. Si quis, ait, miratur
Abbreviated transcription (Latin):
sis gentib nou alieingene dii ab ũtio
imꝑabant. ẜ unus ds. Probabile enin
est omniuo qd̾ bonꝰ dñs ĩ re puplica sua
bonos sub se ministros constituert quoꝵ
iinist̾io & hoc postea fcm̃ est qd̾ nos a
ex gentib credidimꝰ. respeximꝰ ꝑ fidem ad
diũ. ⁊ ad penitudinẽ illuminatõuis eiꝰ re

Expanded text:
sis gentibus non alienigenae dii ab initio imperabant, sed unus Deus. Probabile enim est omnino quod bonus Dominus in republica sua bonos sub se ministros constituerit: quorum ministerio et hoc postea factum est, quod nos, qui ex gentibus credidimus, respeximus per fidem ad Deum, et ad plenitudinem illuminationis
Abbreviated transcription (Latin):
s cogi omniuo nõ potest. ⁊ sicut ĩ nostra poteᷤ¬
tate nõ est: ut diuine illuminatõius donũ
nobis offeratur: ita non uisi ĩ nra potestate
est : ut oblatum suscipiatur. Nam aliquãdo
⁊ cum nosumus offertur E nunꝙͣ suscipitur
nisi cum uolunius. Et cum uolumꝰ quidem
a d̾o uolumꝰ. qr donũ d̾i est. uoliutas bona:
cum autẽ nolumꝰ. a nobis nolumꝰ. qr nolle ui¬
chi aliud est qͣm nõ uelle qd̾ desercio boni ẽ
ad non ee̾ ⁊ nnchil qd̃ sine ip̃o fcm̃ est. Itaq
diuina lumina ꝓuite illuminatõuis: qr ꝑe
as deus ꝓuide illuminat. illa quitem non
ubi uos reuelant̃ habemus: alia tͣnslatio ht̃
obsecantur: qͥ licet diu̾sa suit ad eandem
tñ ueritatem tñ astruendam ꝑtinent: ut

Expanded text:
gi omnino non potest. Et sicut in nostra potestate non est ut divinae illuminationis donum nobis offeratur, ita nonnisi in nostra potestate est ut oblatum suscipiatur. Nam aliquando et cum nolumus offertur. sed nunquam suscipitur, nisi cum volumus. Et cum volumus, quidem a Deo volumus, quia donum Dei est voluntas bona. Cum autem nolumus, a nobis nolumus, quia nolle nihil aliud est quam non velle: quod desertio boni est ad non esse, et nihil, quod sine ipso factum est. Itaque « divina lumina providae illuminationis, » quia per ea Deus provide illuminat, illa quidem non ubi nos revelantur habemus, alia littera habet obcaecantur; quae licet diversa sint, ad eamdem tamen veritatem astruendam pertinent: ut
Abbreviated transcription (Latin):
eam occulciꝰ: prĩcipatuũ autẽ ⁊ archange¬
loꝵ. ⁊ angłoꝵ manifestatiuam dispolitionẽ
humanis ierarchiis ꝑ consequencia ꝑcipere:
ut sit ꝑ ordinem ad drñ ascensus ⁊ cõuer¬
sio. ⁊ cõmuncatõ ⁊ uuttas. Estimandum
est inquit excellentissimam dispositionem
hoc est suppremam ierarchiam temqͣm. pͥ
cidam uero ierarchiam. q̃ complet᷑ ascĩs
dominatõnib. ⁊ uirtutib. ⁊ potestatib esti¬
mandum est pẽe ei silicet ieraichie que

Expanded text:
eam, occultius. Principatuum autem et Archangeeam, occultius. Principatuum autem et Archangelorum et Angelorum manifestativam disposihumanis hierarchiis, per consequentia praecipere, ut sit per ordinem ad Deum ascensus, et conversio, et communicatio, et unitas. » Existimandum est, inquit, excellentissimam dispositionem, hoc est, supremam hierarchiam tanquam pricundam vero hierarchiam, quae completur a sanctis dominationibus, et virtutibus, et potestatibus, existimandum es