comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
molluint᷑ aut ñ munꝰ aut ampliꝰ admiãt᷑ ĩ mo
seminis tam ꝑuislo grano om̃ia que laudamꝰ in
arbore tanqm liciata latuisse qmͣ mundi huius
tam ingentem sinũ que de corꝑib humanis dũ
dilabunt᷑ assumit. resurrectioni future tota ⁊ in¬
tegra redditurum ¶ QQͥmodo aũt ctͣriũ est. ⁊ ꝓpĩ
post resurrectionem cibatum: ⁊ mrrͦne q̃ ꝓmuittit¬
caorsi indigencia nõ futuram tũ ⁊ angłoꝵ legamꝰ
eĩmodi escas eodemq mͦ sũpsisse. ñ ficto fantasinate
S manifestissima u̾itate nec tantũ tñ nctitate. s
potestate alit̾ enim absorfet aqm̃ t̾ra sitiens. alẽ
solis radius cadens. illa indigentia. iste potenicia.
uture ergo resurrectionis corpus ipstẽ felicita
enit si cibos sum̾e ñ potu̾it. imꝑstẽ felicitatis. si ci¬
bis eguera. Nossem tam̃ ħ de cõmutationib cor¬
ꝑaliũ qualitatum. ⁊ de spotenti ualentia memifłora¬

Expanded text:
moliuntur, aut non minus aut amplius admiramur, in uno seminis tam parvulo grano, omnia quae laudamus in arbore, tanqtam ingentem sinum, quae de corporibus humanis, dum dilabuntur, absumit, resurrectioni futurae tota et integra redditurum. Quo modo autem contrarium est et Christum post resurrectionem cibatum et in resurrectiorum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus eiusdem modi escas eodemque modo sumpsisse non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate nec tamen necessitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commutationibus corporalium qualitatum et de praepotenti ualentia in infer
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondebũt si excepta illa altitudine sapi¬
entie ⁊ scientie dei ubi fortassis aliud diuinũ cõ¬
siluĩ longe seccetiꝰ latet sine p̾uidicio ⁊̃ aliaꝵ for¬
te causaꝵ q̃ a prudentib uestigari q̃unt. FAx
solum eu b̾reuitatis gr̃a in huiꝰ q̃stionis disputatiõe

Expanded text:
quid respondebunt, si excepta illa altitudine sapientiae et scientiae dei, ubi fortassis aliud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad ꝓpinquiora tardius ad longiquiora :st
utraq int̾ualia parili celeritate contingit atant
potencie di ⁊ me ffabili nutui tam facsleẽ quet re¬
centia qm̃ diut̾no temꝑe dilapsa cadauera suscita

Expanded text:
enit ad propinquiora, et tardius ad longinquiora, sed enit ad propinquiora, et tardius ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate conjungit, ipotentiae Dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia, quam diuturno tempore dilapsa, cadavera, suscita
Abbreviated transcription (Latin):
tis int̾sit aliquid ad naturam eoꝵ q̃ ꝓtreata st̃ ex t¬
ra. ⁊ eorum q̃ illis coeuntib orta sint. Sinsli
sint. ⁊ta nõ est absurdum ut simły resurgant cor¬
pora que dussmnifr orta sint ¶ iumodiaũt hoĩes
non ualentes intueri ad qmͣ rem int̾sit aliguid di¬
u̾fum ⁊ ad ꝙͣ nõ int̾sit. uͭ adu̾terint aliqmͣ distan¬
ciam pͥmordioꝵ etiam omĩa conseqũtia distare o¬
port̾e contendĩt Possĩt tales putare oleũ ex adi¬
pib non debere natare suꝑ aqmͣ. sic̃ allado esẽ ex o¬
lua est. cum longe est ut̾usts origo disstnlis. añ
lllud ex ligno. hec ex tarne ꝓfluxerti¶ Qaͣtũ aũt̃
ꝑtinet ad illam diffentiam qd̾ ip̃i corpus nõ diso¬
buitum tare ateꝵ putredine die t̾tio resiurexit nr̃a¬
ergo uero post longum tempꝰ. ex qͣdam qua solie¬
ta discesserant confusione repabunt᷑ humane fa¬
cultati utrũq impossĩbile ẽ diuine aũt potest ati
utiñe facillumũ At eñ radius ccisli nr̃ni nõ aicł¬

Expanded text:
liquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, et eorum, quae illis coeuntibus orta sunt. similiter sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oleum ex adipibus non debere natare super aquam sicut illud, quod ex oliua est, quoniam longe est utriusque origo dissimilis, quando illud ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quantum autem adtinet ad illam differentiam, quod Christi corpus non dissolutum tabe atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim radius oculi nostri non c
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui nulla seminis conditione natus est:¬
¶ Si aut̃ Parari resurrettio ꝯuenire assenitur nͤ
hec quidem congrue udetur. Si quidem lara¬
n resurrectio facta ẽ de corpore nũdum tabescẽ¬
te de es corpore quo lararus dicebatur ña aũt
ĩiuria. nlłã ncc̃itate famis quid sibi iuilt cibutũ
finisse xpm̃. ⁊ uulu̾a monstrauisse. S si pp̃m
tredulum fecit. finxi. i aut̃ uerũ ostendit
gͦ in resurtͦne accepta futura st uuln̾a. quib
ꝓmisse resurrectioni. quia Pararus ita resurteẽ
ut it̾m moreretur. ¶Xp̃t aũt ficut de illo scͥptũ
est. surgens a mortuisiam nõ morit᷑. ⁊ mors ali
iltra nõ cbãabitiu¶ Qd̾ eniam ꝓmissũ ẽ. resur¬
Recturis in fie secili ⁊ cum illo regnaturis met̾¬
nũ Sic aũt nõ ꝑtinet ad resurtͦnem diffra na¬

Expanded text:
eius, qui nulla seminis condicione natus est? si autem Lazari resurrectio conuenire adseritur, ne haec quidem congruere uidetur, si quidem Lazari resurrectio facta sit de corpore nondum tabescente, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra ainiuria, nulla necessitate famis, quid sibi uult cibatum fuisse Christum et uulnera monstrauisse? sed si propter incredulum fecit, finxit; si autem uerum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt uulnera\'. Quibus missae resurrectioni, quia Lazarus ita resurrexit, ut iterum moreretur, Christus autem, sicut de illo scriptum est, surgens a mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis in aeternum. sic autem non pertinet ad resun-ectionem differen
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃ius mortis dram. nõ enĩ pp̃ea illus nõ ue
ra fuit quia sine uirili semine natus ẽ. sit̃ net ip¬
suis pͥmi hominis alit̾ exorta caro qmͣ nr̃a qndo
quidem ile sine parentib de t̾ra creatus ẽ. nos u
isle moreretur alit̾ nos. Sicut aũt ad mortis. sic
nec ad refurrectionis disfentiam nalet diu̾sa na¬
tuuta ¶ S ne hoc ip̃m esd̾ scriptum ẽ de ꝑͥmo ͥho¬

Expanded text:
differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos ueille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo ho
Abbreviated transcription (Latin):
sacte ⁊ omĩi nomini religionis obedi pot̾. sum erã
ñ fortuitu labi. s diuina ꝓuidentia temꝑa ordi¬
nati fateantur. quid tuiq temꝑi aptum ⁊ oportu¬
nũ sit humanũ ꝯsiliũ p̾t̾greditur ⁊ illinc disꝑti

Expanded text:
sectae et omni nomini religionis obici potest. cum enim sectae et omni nomini religionis obici potest. cum enim non fortuito labi sed diuina prouidentia tempora ordinari fateantur, quid cuique tempori aptum et opportunum sit, humanum consilium praetergreditur et illi
Abbreviated transcription (Latin):
uariata uł salus ip̃a diu̾sa ẽ¶¶Nec qr una eadem¬
unam eanidẽq fideliũ ⁊ pͥoꝵ lib̾ationem ꝑtine.¬
at confiliũ deo tͥbuamus nobis obedientiam te¬
neamꝰ. Oinde alus tunc nominib ⁊ signis aliisat
nc̃. ut puiꝰ occultiꝰ postea manifestiꝰ. ⁊ priꝰ a paucio¬
rib pꝰ apłib. una tam̃ eademq uera religio signi¬
fitatur. ⁊ obseruatur¶Lec nos eis obicimus qd̾
alit̾ uictua pompiliꝰ deos colendos romanis institu¬
it atq ab eis uł italis antea colebantur Nec qucd
pitagoreis temꝑib illa philosophia celebrata ẽ
que antea uł omĩno ñ erat. uł in pancissimis eadem
sentientib nõ tam̃ eodem ritu iuuentib fortasse
lantabat. S utrũ illi dii ueri aut colendi sint ⁊ u¬
trum illa ꝓpħia saluti aĩarũ aliquid ꝓsit. Hoc
cim eis agimꝰ. hoc in q̃stionem uocamus ħ dispu¬
tando ꝯuellimꝰ Desmant gͦ obic̾e̾ nobis qd̾ omĩ

Expanded text:
uariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademuariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademunam eandemque fidelium et piorum liberationem pertineat, consilium deo tribuamus, nobis oboedientiam teneamus. proinde aliis tunc nominibus et signis aliis autem nunc et prius occultius postea manifestius et prius a paucioribus post a pluribus una tamen eademque uera religio significatur et obseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Numa Pompilius deos colendos Romanis instituit, atque ab eis uel Italis antea colebantur, nec quod Pythagoreis temporibus illa philosophia celebrata est, quae antea uel omnino non erat uel in paucissimis eadem sentientibus non tamen eodem ritu uiuentibus fortasse latitabat, sed utrum illi dii ueri aut colendi sint et utrum illa philosophia saluti animarum aliquid prosit; hoc cum eis agimus, hoc in quaestionem uocamus, hoc disputando conuellimus. desinant igitur obicere nobis, quod omni
Abbreviated transcription (Latin):
talis ⁊ corpalis ꝓ ꝯgruentia tempoꝵ lotoꝵq admi¬
nistratur. Cuiꝰ mod̾ande ⁊ gub̾nande. quid nnͣd
⁊ uͥ cͥta eam fieri oꝑteat. sapientia ⁊ scientia pe¬
nes ip̃m est. ꝓfecto q̃ ⁊ auteqiͣ ꝓpagaret hebres¬
sacͣm̃tis pͥfiguraret ⁊ ip̃is temꝑib isrłitici regni.
⁊ demde cum se incarne de uirgne accepta morta¬
lib mortalit̾ demonstrauit. ⁊ deinceps usꝙ nũs
est ⁊ sua qiqs retribututꝰ. Idem ip̃e ẽ filius dei pa
anima sit b̾eata ¶Itaq ab exordio gen̾is humani
quicinuqs in eum crediderunt eũ q ut eũq intel¬
lexͥunt. ⁊ scd̾m euis scepta pie uiste uycert᷑ qĩll¬
ubilib fuerũt. ꝑ eum ꝓculdubio salui fc̃ sunt
hͣitut eñ nos in eum credimꝰ ⁊ ap̃ patrem manẽ¬
tem. ⁊ qui in carneiam uenerit sic in eũ tredelãt
antiqui ⁊ ap̾ patrem manentem ⁊ in carne uen¬
turũ Nec quia ꝓ temꝑm uarietate nt̃ fcm̃ de¬
nl̃tiatur qd̾ tunc futurũ p̃nũtialut᷑. iõ fides ipsa

Expanded text:
talis et corporalis pro congruentia temporum locorumque administratur, cuius moderandae et gubernandae quid quando et ubi circa eam fieri oporteat, sapientia et scientia penes ipsum est profecto - et ante, quam propagaret Hebraeosacramentis praefiguraret, et ipsis temporibus Israhelitici regni et deinde, cum se in carne de uirgine accepta mortalibus mortaliter demonstrauit, et deinceps usque nunc, est et sua cuique retributurus, idem ipse est filius dei patanima fit beata. Itaque ab eiordio generis humani quicumque in eum crediderunt eumque utcumque intellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteque uiubi libet fuerint, per eum procul dubio salui facti sunt. sicut enim nos in eum credimus et apud patrem manentem et qui in carne iam uenerit, sic in eum credebant antiqui et apud patrem manentem et in carne uenturum. nec, quia pro temporum uarietate nunc factum adnuntiatur, quod tunc futurum praenuntiabatur, ideo fides ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nia eẽ t̾nimus ipĩ de eccłia recedamus: Nobũ tã¬
tum modo laborandum est ut frumentun ẽẽ possi¬
miis ut cum cepit frumentum dominicis horieis c̃
pistola sua dicit. In domo autem magna non solum
sunt msa aurea ⁊ argentea.s ⁊ lignea ⁊ fictilia ⁊ q̃¬
dam quidem honerata. q̃dam ihonorata. ⁊Ios. ore
ram demus ⁊ qͣnͣtum possumus lasoremus ut uab
aureum ⁊ argenteum simus. Cet̾um fictilia raia
confring̾e domino soli concessum. cui uirga fl̾ea de
data est. Esse non pot̾ maior dommo suo seruus. tͦs
quisqmñ s̃ qd̾ soli filio pat̾ tͣbuit uendicare. ut se pu¬
tet aut ad aream uentisandam ⁊ purgandam paleam

Expanded text:
sia cernimus, ipsi de Ecclesia recedamus. Nobis tansia cernimus, ipsi de Ecclesia recedamus. Nobis tantum modo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut, cum coeperit frumentum Dominicis horreis conepistola sua dicit: In domo autem magna non solum vasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem honorata, quaedam vero inhonorata ram demus et quantum possumus laboremus ut uas aureum uel argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere Domino soli concessum est cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi quod soli filio pater tribuit uindicare, ut se putet a
Abbreviated transcription (Latin):
l̾isam t̾ram copia ub̾tatis extendit. ꝓfluenter
largit᷑ riuos latuis expandit. Unum tam̃ capd̾
est ⁊ origo una. ⁊ una mat̾ fecunditatis successi¬
bus copiosa. Sanc eccł̃iam ꝙpͥanus in scͥpturis
sauctis promissam in uniu̾so mundo redditam di¬
matici uelut a malis se disc̾nere ac seꝑare cupien¬
tes. seditionibus impiis reliquerunt. qui ne suos
exitus impios uinis excusationib abluere cona¬
tentur: sancta scͥptura p̃dixit. filus masus ip̃e
se iustum dicit. exitum autem suũ non abłuit. E̾a
uet pp̃ masos qui uidentur ẽẽ uitꝰ: deserendi sunt
boui qui uere sut intus huic beatus cypanus quid
senserit. accipe ex epła qmͣ scͥpsit ad presb̾rm maxi¬
mum. ⁊ cet̾os quib̾ de scismatico ⁊ heretico erro¬
re ad eccłiam redeuntib gratulatur NIam si uidẽ.¬
tur igiud in eccłia ẽẽ Rizania non tam̃ impediri
Debet aut fides aut caritas nr̃a ut qm̃ in eccłia zia

Expanded text:
uersam terram copia ubertatis extendit, profluentes uersam terram copia ubertatis extendit, profluentes largiter riuos latius expandit: unum tamen caput est et origo una et una mater fecunditatis successibus copiosa. hanc ecclesiam Cyprianus in scripturis sanctis promissam, in uniuerso mundo redditam diuel haeretici, uelut a malis se discernere ac separare cupientes. seditionibus impiis reliquerunt. qui ne suos exitus impios uanis excusationibus abluere conarentur, sancta scriptura praedixit: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, quia nec propter malos, qui uidentur esse intus, deserendi sunt boni, qui uere sunt intus. Hinc beatus Cyprianus quid senserit, accipe ex epistula, quam scripsit ad presbyterum Maximum et ceteros, quibus de schismatico et haeretico errore ad ecclesiam redeuntibus gratulatur: nam etsi uidentur, inquit, in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debe
Abbreviated transcription (Latin):
lucis unitas non capit. Ab arbore frange ram̃.
fractus g̾minare non pot̾it. A fonte precide
riuũ prescisus arescit. In h̾iis cyp̾ani ubis ñ
inuenimus nͨ intelligimus sucem non cape
diursionem. nisi in sanctis regno dei p̃destma¬
tifcru diuidi ab eccl̃ia nlło medo possunt. Et
nõ gͥmmare ramum fractum salutis et̾ne gͥmine
accipinius. Arniditatem riui a fonte prescidi i
eo qd scs̃ spiũ uacuantur qui ab unitate seꝑant᷑.
agnoscimus. non in satͣmento baptismatis. qd̃
⁊ bonum hr̃e possunt ⁊ mali ita foris aꝑte quem¬
admodum intus occulte ab eccłie sauctitate seꝑa¬
ti. S unde nemo dubitat quid de ipũis eccłie fe¬
cunditate toto t̾rarum orbe diffuse senserit cypͥanꝰ.
Attende in hiis que subuingit. Sic inquid ⁊ ec¬
clesia domini luce ꝑfusa ꝑ orbem totum radios
suos porrigit unum tam̃ lumen ẽ. qd̾ ubiq diffũ¬
ditur. nͨ unitas corꝑis seꝑatur. E amos suos ĩ uni¬

Expanded text:
lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. in his Cypriani uerbis non inuenimus nec intellegimus lucem non capere diuisionem nisi in sanctis regno dei praedestinatis, qui diuidi ab ecclesia nullo modo possunt, et non germinare ramum fractum salutis aeternae germine accipimus, ariditatem uero riui a fonte praecisi in eo, quod sancto spiritu uacuantur qui ab unitate separantur, agnoscimus, non in sacramento baptismi, quod et boni habere possunt et mali, ita foris aperte quemadmodum intus occulte ab ecclesiae sanctitate separati. sed, unde nemo dubitat, quid de ipsius ecclesiae fecunditate toto terrarum orbe diffusae senserit Cyprianus, attende in his quae subiungit: sic, inquit, et ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum tamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas corporis separatur. ramos suos in uni
Abbreviated transcription (Latin):
sua iidul gentiam dare. ⁊ cos truiad etcliam simn¬
psitit᷑ꝰ admissi meccłia dormierunt. ab eccł̃ie lue
mimerib.at non separo. Ista nobis simpłici¬
tas suf uiui: ficit cui testimonium ꝑhibet ip̃e
cypanus.t antum honum intelłigens esse u
idest illos quos eẽ sine uaptismo arbitrabatur
de diuina miscd̾ia m̾eri indulgentiam ⁊ ab
ectłie mun̾ib non separi: pia cogitatione presli¬
meret. Nec consuetudo eccłie fuit añ concliũ
baptismo sicut dicit. quia idem baptismus ⁊
foris eis merat s non ꝓderat uerumptamen
simplicit sicut item dicit. admissi de dei muiscd̃ia
indulgentiam merentur ⁊ amimib uon seꝑa¬
rentur eccłie. Hec simplicitas magis qmͣ dupli¬
citas eccł̃ie psacuit umu̾se toto t̾rarum orbei
diffuse. cui cypͥanus ip̃e quale testimonium
ꝑhibeat audi ex epła tmͣ de unitate conscpsit
Auelle inquid radium solis a corꝑe diuisionẽ

Expanded text:
sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simsua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. ista nobis simplicitas sufficit, cui testimonium perhibet ipse Cyprianus, tantum bonum intellegens esse unetiam illos, quos esse sine baptismo arbitrabatur, de diuina misericordia merere indulgentiam et ab ecclesiae muneribus non separari pia cogitatione praesumeret. haec consuetudo ecclesiae fuit ante concilium baptismo, sicut dicit, quia idem baptismus etiam foris eis inerat, sed non proderat, uerumtamen simpliciter, sicut item dicit, admissi de dei misericordia indulgentiam mererentur et a muneribus non separarentur ecclesiae. haec simplicitas magis quam duplicitas ecclesiae placuit uniuersae toto terrarum orbe diffusae. Cui Cyprianus ipse quale testimonium perhibeat, audi ex epistula quam de unitate conscripsit: auelle, inquit, radium solis a corpore, diuisionem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cõmemora. Si non ea demonstrau̾o uraĩn cau¬
sam nichil adiuuare intesti. Eruappt̾ ita ħ cyp¬
ani non accipio qmͣius infior incomꝑabilit̾ petͦ¬
Uos autem qui scͥpta cẏpͥani uobis tantimͣ firina¬
mentum canonice auctorititis opponitis. qegͥd
de cpͥmo contͣ uos profre potiu̾mus ncce est
cedatis ⁊ ustum est. ut uicti tateatis. ac uos asñ
ab errore ꝑniciosissime dissensioms ad u̾nuitatẽ
cafhplicam quertatis. unde ne longum faciam
ex hac tp̃a epła ad iub̾aianum attende quid in
enim ꝑsuadere conaretur uł sanctus eypanus
uł quitumq illam scͥpsit epłam ħeticos ad es¬
clesiam uementes baptizare oporte. qd̾ uidel
baptismus millus deputandus eẽt quem foreᷤ
apud heticos accepissent. opposuit sͥ questionẽ
⁊ ait. S dicet aliquis. Quid gͦ fiet de hiis
qui in p̃t̾itum de ħesi ad eccł̃iam uenientes fine
baptismo admissi sunt: Potest dñs miscdĩa

Expanded text:
esse commemora. Si non ea demonstravero vestram cauesse commemora. Si non ea demonstravero vestram causam nihil adjuvare, vicisti. Quapropter ita hoc Cypriani non accipio, quamvis inferior incomparabiliteuos autem, qui scripta Cypriani nobis tamquam firmamenta canonicae auctoritatis opponitis, quidquid de Cypriano contra uos proferre potuerimus, necesse est cedatis et iustum est ut uicti taceatis ac uos aliquando ab errore perniciosissimae dissensionis ad unitatem catholicam conuertatis. ex hac ipsa epistola ad Jubaianum, atteenim persuadere conaretur uel sanctus Cyprianus uel quicumque illam scripsit epistulam haereticos ad ecclesiam uenientes baptizari oportere, quod uidelicet baptismus nullus deputandus esset, quem foris apud haereticos accepissent, opposuit sibi quaestionem et ait: sed dicet aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uesunt? potest dominus misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
rum scͥptura ꝵ auctoritati congruit. cum saude euiꝰ
accipio. qd̾ aũt non congruit: cum pace eius res¬
puo. At ꝑħ fi ea que cõmemorasti ab słło ad iu
berem. Nuuc uero qm̃ canonicum non est qd̃
recitas. ea lib̃tate ad qmͣ nos uocauit dñs eiꝰ iuri
cuius laudem assequi non ualeo. cuiꝰ uiltis fute¬
ris mea scͥpta non comparo. cuiꝰ ingenium diti¬
go. cuiꝰ ore delector tuiꝰ caritatem miror cuiꝰ mar¬
tyrium ueneror. ħ qd̾ alit̾ sapuit non accipio.
⁊ou accipio ingmͣ ad̾ de baꝑtizandis heticis uł
stismaticis beatus cypͥanus sensit quia ħ ecclia
non accipit pro qua beatus cypͥanus sangͥnem
fudit. S quia dicis eum ꝓ hac suĩa legalia
documenta firmasse. qmͣqmͣ non ille decumienta
segalia firmare potuit: s eis pocuis quecumq rec¬
te sensit ipẽ firmauit Reliaue itͦ scͥpta espͥani.
⁊ ea ipã legilia documenta quib eum dicis usum

Expanded text:
rum scripturarum auctoritati congruit cum laude eius rum scripturarum auctoritati congruit cum laude eius accipio, quod autem non congruit cum pace eius respuo. ac per hoc si ea. quae comberem. Nunc vero quoniam canonicum non est quod recitas, ea libertate ad quam nos vocavit Dominus, ejus viri cujus laudem assequi non valeo, cujus multis litteris mea scripta non comparo, cujus ingenium diligo, cujus ore delector, cujus charitatem miror, cujus martyrium veneror, hoc quod aliter sapuit, non accipio. Non accipio, inquam, quod de baptizandis haereticis et schismaticis beatus Cyprianus sensit; quia hoc Ecclesia non accipit, pro qua beatus Cyprianus sanguinem fudit. Sed quia dicitis eum pro hac sententia legalia documenta firmasse: quanquam non ille documenta legalia firmare potuit, sed eis potius quaecumque recte sensit ipse firmavit: relinque ergo scripta Cypriani, et ea ipsa legalia documenta quibus eum dicis usum
Abbreviated transcription (Latin):
sd̾m quos de cet̾is utt̾is uł fidelium uł infideliũ
libere uudicemus. Oinde cum dicat aplus cuius
ꝑfecti ħ sapiamus. ⁊ si quid alit̾ sapitis id quo
uobis deus reuelabit. qmͣdu alit̾ saput cypͥ¬
anus si scripta eius eẽ constat que pro uobis pro¬
ferenda arbit᷑mini. qmͣdiu ergo de hat re aliter
sapuit qmͣ u̾itas diligentius confid̾ata patefent
dones ei deus id quo reuelaret mescibili laude
caritatis unitatem pacemq cathoficam etiam tũ¬
collegis suis a quibus alitꝰ sapuit q a. non reli¬
quit u̾ba euis ex epła ad iikarañ nꝗpꝰ inserui¬
sti sitt̾is tuis quib eis placuisse monitiares bapti¬
z̾andos eos ẽẽ in eccł̃ia tatholica. qui fiu̾int in here¬
si uł scisinate P̾aptizati. Ego huiꝰ epłẽ auctoritate
non teneor. quia sitt̾as cyp̾ani non ut canonitas ha¬
beo. S eas ex canonicis consid̾o. ⁊ qd̾ in eis diuina¬

Expanded text:
secundum quos de ceteris litteris uel fidelium uel infidelium secundum quos de ceteris litteris uel fidelium uel infidelium libere iudicemus. proinde cum dicat apostolus, cperfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit, quamdiu aliter sapuit Cyprianus, si scripta eius esse constat quae pro uobis proferenda arbitramini, quamdiu ergo de hac re aliter sapuit quam ueritas diligentius considerata patefecit, donec ei deus id quoque reuelaret, ineffabili laude tatis unitatem pacemque catholicam etiam cu sapuit, non reliquit. Uerba eius ex epistula ad Iubaianum inseruisti litteris tuis, quibus ei placuisse monstrares baptizandos eos esse in ecclesia catholica, qui fuerint in haeresi uel schismate baptizati. ego huius epistulae auctoritate non teneor, quia litteras Cypriani non ut canonicas habeo, sed eas ex canonicis considero, et quod in eis diuina
Abbreviated transcription (Latin):
tat est aliquid. neq qui rigat: S mebementũ dat
deus. Non itaq nos dicentes qd̾ scriptum est.
non nobis dñe non nobis: Sed nomini tuo da
głiami. accusamus nr̃am ꝯscientiam. S uos mñ
honiimum morib eorum spem qui baptizantur
ꝑni uolentes non agnoscitis ur̃am suꝑbiam. Eto
qd̾ etiam beati cypani mentionem fac̾e audetis.
uełut ille auttor sit. urẽ diuisionis. tantus defen¬
sor def cathosice unitatis ⁊ pacis: Primo esto mec¬
clesia qm̃ constat temusse ac p̾dicasse cypͥanum. et
tunt aude uelut auctorem sententie tue nomiare
sͥpanum. Primo imitare pietatem humilitatem¬
q tspriani. ⁊ tunc profer conailium ꝙpͥani. Nos
enim nullam cypͥano facinus iiuriam cum euiᷤ
quaslibet litas a canonica diuinaꝵ scͥpturarimi
auttoritate distingumus. Neq enim sine cau¬
sa tam salisbri uigilancia ẽ canon eccłiasticus con¬
tmeant. quos omĩno iudicare non audeamus. ⁊

Expanded text:
tat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat tat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. non itaque nos dicentes quod scriptum est: non nobis, domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam accusamus nostram conscientiam, sed uos in hominum moribus eorum spem, qui baptizantur, poni uolentes non agnoscitis uestram superbiam. Quid, quod etiam beati Cypriani mentionem facere audetis, uelut ille auctor sit uestrae diuisionis, tantus defensor catholicae unitatis et pacis? primo esto in ecclesia, quam constat tenuisse ac praedicasse Cyprianum, et tunc aude uelut auctorem sententiae tuae nominare Cyprianum. primo. imitare pietatem humilitatemque Cypriani, et tunc profer concilium Cypriani. nos enim nullam Cypriano facimus iniuriam, cum eius quaslibet litteras a canonica diuinarum scripturarum auctoritate distinguimus. neque enim sine causa tam salubri uigilantia est canon ecclesiasticus conm libri pertineant, quos omnino iudicare non audeamus et
Abbreviated transcription (Latin):
uendicemus: ¶on de m̾ito actuum. non de ino¬
centia uite tractamiis. S cuicumq sicere diciꝰ.
Actende cͥte ex hiis que dicta sunt. non cuiq licere
uos dic̾e. S ei penam eẽ qui scm̃ tractat illicite. ⁊
um eẽ corrigendum non scm̃ qd̃ illicite trastat il¬
liate rescidendum. sicut homines non legittime
lege utentes corrigi nolumus: non ipãm legem ir¬
ritam dicimus. Sicut dei testamentum illicite ꝑ
os sium assumentem rep̾hendimus. non ipm̃ tes¬
timentum negamus aut scindimus. Net id̾o noꝰ
qͥtaiuise confitem. quia ⁊ in ꝑcc̃ore qͥd̾ est ipĩus im¬
pbamus. qͥd autem dei est honoramus. quia ĩ d̾m
tredentem non ex ccultis humanis pendere uolumꝰ.
S in domino głiari de quo cͥtus est ammonemus.
¶Aeq enim ⁊ apłus male sue conscientie diffide¬
lit. S spem tredentis poni nosebat in homine. S
in deo stabilit᷑ collocabat cum dic̾et. N eq qui plan¬

Expanded text:
uindicemus, non de merito actuum, non de innouindicemus, non de merito actuum, non de innocentia uitae tractamus, sed cuicumque licere dicimus. attende certe ex his, quae dicta sunt, non cuicumque licere nos dicere. sed ei poenam esse, qui sanctum tractat inlicite, et eum esse corrigendum. non sanctum quod inlicite tractat inlicite rescindendum, sicut homines non legitime lege utentes corrigi uolomus, non ipsam legem inritam ducimus, sicut dei testamentum inlicite per os suum adsumentem reprehendimus. non ipsum testamentum negamus aut scindimus. nec ideo nos peccauisse confitemur, quia et in peccatore quod est ipsius inprobamus, quod autem dei est honoremus, quia in deum credentem non ex occultis humanis pendere uolumus, sed in domino gloriari de quo certus est admonemus. neque enim et apostolus malae suae conscientiae diffidebat, sed spem credentis poni nolebat in homine et in deo stabiliter conlocabat, cum diceret: neque qui plan
Abbreviated transcription (Latin):
tum eus ꝑos suum. illi qui ex ore eius audiunt. cͥ¬
dant fatiant. ꝓficiant. nõne illo repbato laudabũ¬
tur illo cuspato iustificabinitur. illo dampnato co¬
ronabuntur. qm̃ turauerunt obedire dño dicenti.
que diciuit facite. que aũt facunit face uolite. di¬
crart enim ⁊ non faciunt Sicut ergo iste pẽtor
Siius sͥ ꝑdicandi testam̃ti diuini ufurpailiti sibi
nichil ꝓdest. audientib aut̃ ⁊ facientib nõ ipe. Si
qd pͣditat prodest. ita ⁊ ille qui ius daptismatis s̃
usurpare non debuit. Sibi nocet qui bonum ma¬
le usur pauit. non ei qui bonum bene ꝑcepit. Uides
non solum te non potusse refellere qd̃ ego conus
rensianum dixi: e⁊ qnͣta luce u̾itatis modis om̃i¬
b refellatur qd̾ contra me ip̃ẽ dixisti. Et ad huc ꝑ¬
gis ⁊ dicis ad̾ cam nr̃am non ꝓbam faciamus. ⁊
quodam medo ꝑtõres nos ẽẽ fatemur: quenrad̾m.
nobis obicitur. ius baptismatis qua nob̾ licentia

Expanded text:
tum eius per os suum illi, qui ex eius ore audiunt, crtum eius per os suum illi, qui ex eius ore audiunt, credant faciant proficiant, nonne illo reprobato laudabuntur, illo culpato iustificabuntur, illo damnato coronabuntur, quoniam curauerunt oboedire domino dicenti: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt? sicut ergo iste peccator, si ius sibi praedicandi testamenti diuini usurpauerit, sibi nihil prodest, audientibus autem et facientibus non ipse sed quod praedicat prodest, ita et ille, qui ius baptismatis sibi usurpare non debuit, sibi nocet qui bonum male usurpauit, non ei qui bonum bene percepit. Uides non solum te non potuisse refellere, quod ego contra Petilianum dixi, sed quanta luce ueritatis modis omnibus refellatur, quod contra me ipse dixisti. et adhuc pergis et dicis, quod causam nostram non probam faciamus et quodammodo peccatores nos esse fateamur, quoniam, dum nobis obicitur ius baptismatis qua nobis licentia
Abbreviated transcription (Latin):
ras ustificationes meas ⁊ assumis testam̃tum meũ
ꝑ os tuum  Et̃ ut ostend̾et: quali ꝑct̃or. ħ dic̾et ue
qmĩs homines a pdicando ubo eius sese abstmerent
qrm net sentire audent is dicͥe se pccõr es non eẽ seqͥt.
eurnq descͥbit. Tu uero odisti disciplinam. ⁊ abiecisti
sermones meos post te. Os tiuim hũn dauit mali¬
cia ⁊ singua tua amplexata est dolositatem. Si uide¬
bas furem concurrebas ei ⁊ cum adult̾is portionem
tuam poreħas. Sedens ad u̾sus frẽm detrabebas
⁊ adusus filium matris tue ponebas scandelum. Ei¬
liergo pccõri dicit. Ut quid tu enarras insteficatõs
nreas ⁊ assuxis testamentũ meum ꝑ os tuĩ. San¬
qr̃i dic̾et. Frustra hoc facis qnͣtum ad te astinet. ñ
t᷑ prodest. s tibi ad uidicium dampnationis uon ad
mitum salutis ualebit. Umptam̃ si etiam tali pc̃o¬
re narrarcte iustificationes dei. ⁊ assumente testamẽ¬

Expanded text:
ras iustificationes meas et adsumis testamentum meum ras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum ? et ut ostenderet, quali peccatori hoc diceret, ne omnes homines a praedicando uerbo eius sese abstinerent, qui nec sentire audent nec dicere se peccatores non esse, sequitur eumque describit: tu uero odisti disciplinam et abiecisti sermones meos post te. os tuum abundauit malitia- et lingua tua amplexa est dolositatem. si uidebas furem, concurrebas ei et cum adulteris portionem tuam ponebas. sedens aduersus fratrem tuum detrahebas et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum. tali ergo peccatori dicit: ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum?, tamquam diceret: \'frustra hoc facis; quantum ad te adtinet, non tibi prodest; hoc tibi ad iudicium damnationis, non ad meritum salutis ualebit\'. uerumtamen si etiam tali peccatore narrante iustificationes dei et adsumente testamen
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯuittum correxisse. quisqius eo c̾mine quodut̃
obiciunt pecõr int̾ omnes homines fu̾it uis sibi
laptismatis non usurpet. Neq ħ contͣ nos est.qr
si etiam tatis usurpau̾it ⁊ dederit. non eum s usur
pare dico non aũt dedisse non dico. Ille uero qͥ ate¬
pit. si homo bonus ab homine malo. si fidelis aꝑ
fido. Si puis ab impio. ꝑuitiosum erit dantu non
acupienti. Alud quippe scm̃ malle utentera. rudrca
hare utenitem santtificet. Si aut ⁊ ille quiaccepit in¬
i que accepit. n sic resaissum ẽ s agnitum. Qued ꝑi¬
so oberat correcto ꝓderit sacͣmentum. Sic euim puta¬
bo te dixisse. non iam quisdiuis pit̃or quia nisi fallor
iam t̾ͥuis qũ tem̾e dictum sit. S pccor qualem ur̃
dest̃ bunt. quisquis uit̾ om̃s homines fu̾it : uis libi
baptismatis non usurpet: quemadinodũ scͥptom
est. Pecratori autem dixit deus. Ut quid tu euar¬

Expanded text:
conuictum correxisse: quisquis eo crimine quod nostri conuictum correxisse: quisquis eo crimine quod nostri obiciunt peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\'. neque hoc contra nos est, quia, si etiam talis usurpauerit et dederit, non eum sibi usurpare debuisse dico, non autem dedisse non dico. ille uero qui accepit si homo bonus ab homine malo, si fidelis a perfido, si pius ab impio, perniciosum erit danti, non accipienti. illud quippe sanctum male utentem iudicat, bene utentem sanctificat. si autem et ille qui accepit inique accepit, nec sic rescissum, sed agnitum, quod peruerso oberat, correcto proderit sacramentum. Sic enim te putabo dixisse non iam \'quisquis peccator\', quia nisi fallor iam cernis quam temere dictum sit, sed: \'peccator, qualem nostri describunt, quisquis inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\', quemadmodum scriptum est: peccatori autem dicit deus: ut quid tu enar
Abbreviated transcription (Latin):
est: qnͣtumcumq in obseruandis dnicis p̾ceptis ui¬
gilemus. Postremo suscipiat qui uolũit huius
impudentie frontem ⁊ dicat. non sum ꝑcc̃or. ex qͦ
mͥ in baptismo cuncta dimissa sunt nullum ĩ me
pot̃m pot̾it mueniri. ¶agis ego iohanni credo.
⁊ nusto fidentius respondeo. te ipm̃ decipis ⁊ u̾tas
intenon est. Neq ħ agit p̾ceps ⁊ fallax ista pro¬
fessio. ut in te pec̃a non mueniantur. S ut que in¬
ueniuntur. non dimittantur. Si ergo iam bapti¬
Si aut̃ quasiscumq humilitatis nõ ĩmemor pec¬
catorem seeẽ diceb̾at. quomodo s̾ scd̃m tuam sen¬
tentiam ius baptismatis usurpabat: Tu enim
dixisti. tu etiam scribere minime timuisti ut qͥs¬
quis pcc̃or int̾ om̃s homines fu̾it ius sibi baptis¬
matis non usurpet. Si autem nondum baptirat᷑
es. aut hanc uanissimam sententiam corrige: aũ
a quib baptiteris angłos quere. S arbitremur

Expanded text:
est, quantumcumque in obseruandis praeceptis dominicis uiest, quantumcumque in obseruandis praeceptis dominicis uigilemus. postremo suscipiat qui uoluerit huius inpudentiae frontem et dicat: non sum peccator; e quo mihi in baptismo cuncta dimissa sunt, nullum in me peccatum poterit inueniri\'. magis ego Iohanni credo et multo fidentius respondeo: \'te ipsum decipis et ueritas in te non est.\' neque hoc agit praeceps et fallax ista professio, ut in te peccata non inueniantur, sed ut quae inueniuntur non dimittantur. si ergo iam baptisi autem qualiscumque humilitatis non inmemor peccatorem se esse dicebat, quomodo sibi secundum tuam sententiam ius baptismatis usurpabat? tu enim dixisti, tu etiam scribere minime timuisti, ut, quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. si autem nondum baptizatus es, aut hanc uanissimam sententiam corrige aut a quibus baptizeris angelos quaere. Sed arbitremur
Abbreviated transcription (Latin):
quia non inuenis quis u̾acit᷑ dicat morõne domi¬
nica dimitte nobis debita nr̃asicut ⁊ nos dimit¬
tm̃us debitorib nr̃is. sicut nisi ꝑcc̃orem se eẽ fa¬
teatur. Nellem singulos int̾rogare qui baptizãt
apud uos utrum ꝑccõres om̃io non sint. Dotesteĩ¬
michi quilib eorum respond̾e. nõ sum traditor ñ
sium thurificator non adulter. non homicida. nõ
y dolorum cultor. non postrem o heticus. non scilma¬
ticus. uon sum aũt pcc̃or. uescio utium guisqmͣ uł
Retica suꝑbia reꝑiri possit qui audeat dic̾e audeat¬
fi togitare: ⁊ Nescio utrum quisqm̃ tanto arrogancie
tumore cecetur ut non dicam uoce ꝓfiteatur. Sed
uł apud se ipm̃ tacitus arbitretux non sͥ ẽẽ uctͣiam
dep̾cationem. in qua dicimus deo dimitte nobis de¬
bitaur̃a. Neq enim ꝓ eis deb̾itis dimittendis ro¬
gamus que semeł in saptismo dimissa eẽ confidimꝰ.¬
S ꝓ eibutis sine quib humana fragilitas non

Expanded text:
quia non inuenis, quis ueraciter dicat in oratione domiquia non inuenis, quis ueraciter dicat in oratione dominica: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, nisi peccatorem se esse fateaturapud vos, utrum peccatores omnino non sint. Potest enim quilibet eorum mihi respondere, Non sum traditor, non sum thurificator, non sum adulter, non homicida, non idolorum cultor, non postremo haereticus, non schismaticus: Non sum autem peccator, nescio utrum quisquam vel haeretica superbia reperiri possit qui audeat dicere, audeat cogitare: nescio utrum quisquam tanto arrogantiae tumore caecetur, ut non dicam voce profiteatur; sed vel apud se ipsum tacitus arbitretur, non sibi esse necessariam deprecationem, in qua dicimus Deo, Dimitte nobis debita nostra. Neque enim pro eis debitis dimittendis rogamus, quae semel in Baptismo dimissa esse confidims utique, sine quibus humana fragilitas non
Abbreviated transcription (Latin):
millus excipitur. ⁊ullus quiꝑpe mortuus deꝰ pa¬
ganorum mundare pot̾ credentes in se. Si aũt hxs
pec̃m non hemus nos ipõs decipimus. ⁊ ilitas
i nobis non est. Ut om̃ĩno non ĩuenias hoĩem a
reticum uł scismatitum. ut quisguis apud eos bap¬
tizatur a mortuo quid ei ꝓdest lauatio eius qͥd̃ iudeᷤ
trm̃ p̾cipiti p̾sumptione. sic accipiatur. Ac si dem̃ sit
qui baptizatur ab hetico aut stismatico net sic ꝯtͥ
nos est qui fatemur nichil pdesse. horii baptismũ
xpi si apud heticos ulł stismaticos bapti etur eis
tpĩs tͥbuens baptismum quo baptizatur. E tũs
ei prdesse mcrpe eum transit ad corpus xi qd̾ ẽ¬
eccłia dei uiui. Tunc enim sub eõdem bap̃mo A
dato ꝓderit non ab eo cuius manib tinctus est.
S ab eo cuiꝰ est memibris insertus. ¶Ndet il¬
ciam qua dixisti. quisquis pccõr int omosto¬
mines fuerit: ius sͥ baptismatis non usurpet il

Expanded text:
nullus excipitur, nullus quippe mortuus deus Panullus excipitur, nullus quippe mortuus deus Paganorum mundare potest credentes in se. Si autem hocpeccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est : ut omnino non invenias hominem a reticum vel schismaticum, ut quisquis apud eos baptizatur A mortuo, quid ei prodest lavatio ejus? quod vides, quam praecipiti praesumptione sic accipiatur, ac si dictum sit, Qui baptizatur ab haeretico vel schismatico: nec sic contra nos esset, qui fatemur nihil prodesse homini Baptismum Christi, si apud haereticos vel schismaticos baptizetur, eis ipsis tribuens Baptismum quo baptizatur; sed tunc ei prodesse incipere, cum transit ad corpus esia dei uiui. tunc enim sub eodem baptismo, erat, mundatio proderit non ab eo, cuius manibus tinctus est, sed ab eo, cuius membris insertus est. Nec ilabo, qua dixisti: quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nͨͦ eccultum excepisti. ꝓmde qua fronte cogunt
baptizari pꝰmo manifestum qui noliuit p̾mo oc¬
cultum uͥ asserunt neminem exceptum: Iuge
igitur frat᷑ ab insano intellectu ad sanum. ut i ħ
testimonio de oleo pcc̃õris suꝑiora eiuidem ꝓsalmi
uba p̾scrihunt laudandara lentudniem fallatis
adulatoris intelligas. Ita enim ⁊ nullus er̃ exter¬
tus: ⁊ non inpinguet mangustias insuꝑabiles ma¬
lus baptizator cccustus. ¶SSic ⁊ m alio testimo¬
nio U̾ dcm̃ ẽ. qui ẜaptizatur a mortuo quid ei ꝑdest
lauatio eius. aut inspice diligent̾ codices antiquos
⁊ maxime grecos. ne forte ip̃ã u̾ba alit̾ conscͥita ex
p̃cedenti ⁊ consetñti contextione Smonis alumi
sensum intiment: aut c̾te mortuos intelligamus
situt dixi in quorum nomine baptizantur ydolorũ
cultores. ut ab illo quemq intelligas baptzatum.
in cuꝰ nomme se tredit ẽẽ mundatum. Ita enm̃ ⁊ illic

Expanded text:
nec occultum excepisti. proinde qua fronte cogunt nec occultum excepisti. proinde qua fronte cogunt baptizari post manifestum qui nolunt post occultum, ubi adserunt neminem exceptum? fuge igitur, frater. ab insano intellectu ad sanum, ut in hoc testimonio de oleo peccatoris, sicut superiora eiverba praescribunt, blandam lenitudinem fallacis adulatoris intelligas. Ita enim et nullus erit exceptus, et non impinget in augustias insuperabiles malus baptizator occultus. Sic et in alio testimonio, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lavatio ejus? aut inspice diligenter codices antiquos, et maxime graecos, ne forte ipsa verba aliter conscripta, ex praecedenti et consequenti contextione sermonis alium sensum intiment: aut certe mortuos intelligamus, sicut dixi, in quorum nomine baptizantur idolorum cultores, ut ab illo quemque intelligas baptizatum, in cujus nomine se credit esse mundatum. Ita enim et illic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hic petor ille solus est qui ꝑdolum colit. An qͣs¬
quis qd̾ uon licet admittit: Quod ⁊ si potõrem tã¬
tum custorem pͥdeli putas. xp̃ianus ergo si quid¬
contͣ segem gesserit prasse non dicet᷑. Quod si ni¬
chil dicistustiꝰ. nec absurdius pot̾: aꝑte p̾dcm̃ est.¬
ut non sołus ydoli cultor s quisquis pet̾or int̾ õs
hommes fu̾it: ius sibi baptismatis non usurpet.
Hec c̾te que niserui u̾ba tua sunt. Ego tustorem
ydoli non excepi. S ip̃os deos eorum mortuos eẽ
quorum nomine se mundari harbitnͣtur. Tu autẽ
nuillum pctõrem excepisti. Quod si ħ loco pc̃c̃or ⁊
mortalis homo qui baptizat intesligendus ẽ nul¬
lum pccõrem excipiens ꝓcusdubio nͦ occultum ex¬
cepisti. Aꝑte niquis p̾dictum est ut non solus ydoli¬
dolorum cultor. S quisquis pcc̃or nit̾ om̃s hoĩ es
fuerit ius sibi baptismatis non usurpet. Nudi
ergo te ip̃m̃ quisquis pctõr dixisti is manifestũ

Expanded text:
et hic peccator ille solus est, qui idolum colit, an quiset hic peccator ille solus est, qui idolum colit, an quisquis quod non licet admittit? Quod si et peccatorem tantum cultorem idoli putas, christianus ergo si quidcontra legem gesserit, peccasse non dicitur? Quod si nihil dici stultius nec absurdius potest, apertut non solus idoli cultor, sed quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. haec certe quae inserui uerba tua sunt. ego cultorem idoli non excepi, sed ipsos deos eorum mortuos essequorum nomine se mundari arbitrantur. tu autem nullum peccatorem excepisti. quodsi hoc loco peccator et mortalis homo qui baptizat intellegendus est, nullum peccatorem excipiens procul dubio nec occultum excepisti: aperte, inquis, praedictum est, ut non solus idoli cultor, sed quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. audi ergo te ipsum. \'quisquis peccator\' dixisti, nec manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
quo figatus es renitendo constring̾e. Soc enim
ago. ħ insto. hunc uos ad mutandam uairam ꝑuer¬
samq sententiam urgent̾ impigo. ut moleo pcc̃o¬
ris ⁊ mortui baptifimo. nullus mortiuis rullus pec¬
cator exceptus sit. sicut ꝓ me uelud contͣ me soq̃ris
ita enĩ nec occustus excipitur quo eu̾titur om̃e quod
loqueris. Ac sic rebaptizare cogantur qui te talia
docuerunt. om̃s quos ab occultis malis baptizatos
in hac uita reꝑire potuerint. Quid agis quo te cõ¬
ultis: erba tua t̾ recitantur. ¶on solum em̃ me¬
a tum dic̾em non refellisti. S nesciens quid meũ
leg̾iso aliis uͥbis tanqmͣ tuum ħ idem ip̃e dixisti ⁊
ut disigentus audituri ⁊ consid̾ari poss scͥpsistr¬
ut tibi quotiens libu̾it retitetur. Audi ergo alba
tia nemppe ista sunt. Qudd si ydoli cultorem ĩ quiˢ
tm̃ tibi płacet exciꝑe. quid illud de quo dicitur. no¬
lo oleum pccõris ungat caput meum. Utrum ne

Expanded text:
quo ligatus es renitendo constringere. hoc enim quo ligatus es renitendo constringere. hoc enim ago, hoc insto, hinc uos ad mutandam nanam peruersamque sententiam urgenter inpingo, ut in oleo peccatoris et mortui baptismo nullus mortuus, nullus peccator exceptus sit, sicut tu pro me uelut contra me loqueris. ita enim nec occultus excipitur, quo euertitur omne quod loqueris, ac sic rebaptizare coguntur, qui te talia docuerunt, omnes quos ab occultis malis baptizatos in hac uita repperire potuerint. Quid agis, quo te conuertis? uerba tua tibi recitantur. non solum enim mea cum dicerem non refellisti, sed nesciens quid meum legeris aliis uerbis tamquam tuum hoc idem ipse dixisti et, ut diligentius audiri et considerari possut tibi quoties libuerit recitetur. Audi ergo verba tua; nempe ista sunt: Quod si idoli cultorem, inquis, tantum tibi placet excipere, quid illud de quo dicitur, « Nolo oleum peccatoris ungat caput meum: » utrumne
Abbreviated transcription (Latin):
Si eiam conscientia ꝓpt̾ea legi non potuit quia nes¬
tiuit. nec incipit ledi quia stiuit. uesut si tunica
de Patrocinio nesciens uestiretur. ex illo fit miqͥtatis
uestis illa ex quo cognou̾it ⁊ ip̃e iniqus nisi abiecit.
Et qui uesciens uorem duxerit alienam ex illo fit
adult̃ ex quo didit̾it nisi discesserit. Abitiat gͦ ⁊ iste
laptisimum quem se amortuo ꝑcepisse cognouit.i
Sabet enim qͥd̃ fatiat ad huc b̾aptidari it̾m potest.
Costremo scierit uescierit a mortuo baptizatus. ꝙͥ
ei prodest lauatio euis: Scrista sententia est sicut
⁊ tu ip̃e clamas neminem excipit. Amortuo inqmͣ
laptiiatus est. nichis ei prodest. lauatio eius. Mũ¬
date hominem baptizando qui uiuitis. alt uosip¬
sos pocius ab ħ errore mundate. nec tasia sentien¬
to peatis. Contendis enim uelud adu̾sum me ut
hullum exceptum dicas m eo quod scͥptum ẽ oseum
pcc̃õris ⁊ qui baptiratur a mortuo nͨ te sentis ñ dum

Expanded text:
si enim conscientia propterea laedi non potuit, quia nessi enim conscientia propterea laedi non potuit, quia nesciuit, nunc incipit laedi, quia sciuit; uelut si tunica de latrocinio nesciens uestiretur, ex illo fit iniquitatis uestis illa, ex quo cognouerit, et ipse iniquus, nisi abiecerit, et qui nesciens uxorem duxerit alienam, ex illo fit adulter, ex quo didicerit, nisi discesserit. abiciat ergo et iste baptismum, quem se a mortuo percepisse cognouit. habet enim quod faciat, adhuc baptizari iterum potest. postremo scierit nescierit a mortuo baptizatus, quid ei prodest lauatio eius? stricta sententia est, sicut et tu ipse clamas, neminem excepit. a mortuo, inquam, baptizatus est, nihil ei prodest lauatio eius. mundate hominem baptizando, qui uiuitis, aut uos ipsos potius ab hoc errore mundate, ne talia sentiendo pereatis. contendis enim uelut aduersus me, ut nullum exceptum dicas in eo quod scriptum est: oleum peccatoris et: qui baptizatur a mortuo, nec te sentis nodum
Abbreviated transcription (Latin):
eritꝰ non rebaptiatis ⁊ ab eis saptriatos qui m ul¬
tinis tͦris uͨ cenban nec maiorini nec donati no¬
men audierunt rebaptizare si possitis minime du¬
bitatis. obicientes eis qui baptizatur a mortuo
ouidis . ꝓest lauatio eus mortios dicentes ad os
aftoꝵ cadauerum quorumlib illa fuerint nͭ au¬
ta potuit ꝑuenite ⁊ mortuum non putantes qui
ꝓpͥuni potest occultare ffagitium cum scͥptura clam.
a mortuo uelud qui non sit ꝑit confessio. Ita ne qr
futus est mortiuis non est cum magis pp̃ ipam fic¬
tionem carendo spũ uite penitꝰ expirauit. it̾m di¬
cente scͥptura. Sanctus enim spc̃ discrpłme effugi¬
et fictum: Adhuc defendite istos mortuos ⁊ ui¬
uere dicite. ut ⁊ uos peiꝰ ip̃a falsa defensione mori¬
amini. ¶ortui sunt inquis. S quid fac̾et qui
luptizandus ad eos ignarus accessit: Nunt ergo fa¬
tiat qnͣdo illo ꝓdito seagnouit a mortuo baptizatũ.

Expanded text:
erit, non rebaptizatis, et ab eis baptizatos, qui in ulerit, non rebaptizatis, et ab eis baptizatos, qui in ultimis terris nec Caeciliani nec Maiorini nec Donati nomen audierunt, rebaptizare, si possitis, minime dubitatis, obicientes eis: qui baptizatur a mortuo quid ei prodest lauatio eius?,mortuos dicentes ad quos Afrorum cadauerum, quorumlibet illa fuerint, nec aura potuit peruenire, et mortuum non putantes qui proprium potest occultare flagitium, cum scriptura clamet: a mortuo, uelut qui non sit, perit confessio. itane, quia fictus est, mortuus non est, cum magis propter ipsam fictionem carendo spiritu uitae penitus expirauerit, iterum dicente scriptura: sanctus enim spiritus disciplinae fugiet fictum? adhuc defendite istos mortuos et uiuere dicite, ut et uos peius ipsa falsa defensione moriamini.. Mortui sunt, inquis. sed quid faceret, qui baptizandus ad eos ignarus accessit? nunc ergo faciat, quando illo prodito se agnouit a mortuo baptizatum.