comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pientibo aut alus quiuca caor
dinatisunt. qui nio c̃chec erige
sportulas presumpẜic indup̾lũ
qd accepiteractepsone reddere
compcuatur. et si quidẽ militat.
cingulum ꝑdat. si u̾o clicus fuit.

Expanded text:
pientibus aut illis qui in ea causa ordinati sunt. Qui vero contra haec exigere sportulas praesumpserit, in duplum quod accepit exactae personae reddere compellatur, et si quidem militat, cingulum perdat, s
Abbreviated transcription (Latin):
n ppamicitiasantaliamq̃mlib
gram.s scientes cumct fide iectum
ctuita castum ꝯgubnatõedignu
et qui possit monachorũ discipli¬
namctomnem monastustacum
utilit custediecu elegint scissi¬
mumautem cp̃m sbquo mona¬
stim constitutume. cumquiita
clectus c̃ mois omnibo. abbatem
disposita sunt ꝓp ordinationcm

Expanded text:
 amicitiam aut aliam quamlibet gratiam, sed scientes eum et fide rectum et vita castum et gubernatione dignum et qui possit monachorum disciplinam et omnem monasterii statum utiliter custodire eum elegerunt; sanctissimum autem episcopum, sub quo monasterium constitutum est, eum qui ita electus est omnibus modis abbatem disposit
Abbreviated transcription (Latin):
inclero conscriptisnbntibus
urores ẜ insacros canoncs int̾¬
dicimus ctiam nos s sactara
regulanim iurtutcm mulicit
suspitocm effugiũt. Uiquis at̾
absq hac obẜuatee mulicremi

Expanded text:
s uxorem secundum sacros canones interdicimus etiam nos secundum sanctarum regularum virtutem mulierem suspicionem effugiunt. Si quis autem absque hac observatione mulierem in
Abbreviated transcription (Latin):
monito autceccutio in feraturꝓ
qualibet pccumana ca siuc publi¬
casiuc priuata cl̾ico aut morbo
aut monasteaut cincumq mo¬
naftio. marime feminarumar
bemus sinc in iuna et cum ꝯpete¬
hus oroman. quipro ca rndcat.
monachis  autem liccat siuic ꝑse
suc ꝓ procuratorem moastii cãs
age. Sciente quihṗuancaturi¬

Expanded text:
monitio et executio inferatur pro qualibet pecuniaria causa sive publica sive privata clerico aut monacho aut monastriae aut cuicumque monasterio maxime feminarum, iubemus sine iniuria et cum competehis ordinari qui pro causa respondeat. Monachis autem liceat sive per se sive per procuratorem monasterii causas agere; sciente qui haec pr
Abbreviated transcription (Latin):
lusz⁊ postea renouamus enim
uetustatem quin quagintadi¬
es commor.ari publice aꝑpen¬
teminproumnnia inquam adi¬
minstrauitgesta quoq moñ¬
m̃torum consicere scom qdal
tiam administrat quide alhre
eadumderclinquarcitra ña
uissionem ip̃equidem maiesta¬
nuo destinatus ptqmacc̃anti¬
b satisfecerittunc maiesta te
nouissimas substineat ꝓxna
Sin̾o deponens cingulũdemd
nomorereturplimos dies py¬
blice cunctis semetipmonde
dum aliqdaccepintcingulũ
rueantur ulud succ̃ores aũt
eicinguli fcõs sole nõ ultra ror¬
minos mitte quenocantur
interdcaneq remouere quid
presides ip̃os auraut morose
it age̾ authic degere autadali¬
quas alias prusnre prouin¬
nias priam uisuros: quecũq
fortiutis ꝯblandientibz hom¬
mib consecuta sunt s ueloci

Expanded text:
 postea renovamus enim vetustatem quinquaginta commorari dies publice apparentem in provincia in qua administravit, gesta quoque monumentorum conficere, secundum quae ciam, administrans quidem adhuc eam dum relinquit citra nostram iussionem, ipso quidem maiestanuo destinatus postquam accusantibus satisfecerit, tunc maiestatis novissimas sustineat poenas. Si vero deponens cingulum deinde non moretur legitimos dies publice cunctis semet ipsum odum aliquod acceperint cingulum, tueantur illud, successores autem eis cinguli factos solos non ultra terminos mittere quae vocantur interdicta, neque removere quidem praesides, ipsos autem aut morose iter agere aut hic degere aut ad aliquas alias prius ire provincias, patriam visuros et quaecumque fortuitis et blandientibus hominibus consueta sunt, sed veloc
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit uenditio quantulle ex¬
timauĩt sub hacconditone
staret contractusut siquidẽ
ipe quisic nominatus ẽpre¬
cium diffinierit. omnimõse¬
cundum eius extimationez

Expanded text:
ta sit venditio ‘ quanti ille aestimaverit ’, sub hac condicione staret contractus, ut, si quidem ipse qui nominatus est pretium definierit, omnimodo secundum eius aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
tuum enumcra¬
ta dispiciamus
eciamdehiis ob¬
ligationibꝰ. que nor
prõpriequidemer co¬
tracunascuntelligunt
¶Igitur cum quis. ib setis
negocra gesserit. ultrocitro¬

Expanded text:
tuum enumerata dispiciamus etiam de his obligationibus, quae non proprie quidem ex contractu nasci intelleguntur, Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citro
Abbreviated transcription (Latin):
pribhrdes non existant te¬
neridumsaurenanus sanc¬
uerit sincque successistis prĩ
uronecquicquamerbonis
eius tenens consequens ẽ
apateinis ẽditoribonos nõ
conuenin. publiceientient

Expanded text:
des non existant, teneri divus Aurelianus sanxerit, si neque successistis patri vestro nec quicquam ex bonis eius tenetis, consequens est a paternis creditoribus vos non conveniri. PVBLICAE LAET
Abbreviated transcription (Latin):
tist. ab huĩmodi necc̃itatib libẽ¬
turcu exeadem  familia hocmõde¬
os. adistaobseqa  destinan piniq̃
iudeatis mnecos quos emacipatos
cc atq exfauilia exisse maĩfestũẽ
sine cuctatõe retine debeb dã.

Expanded text:
sunt, ab huiusmodi necessitatibus liberentur, cum ex eadem familia ac domo duos ad ista obsequia destinari periniquum videatur. Sane eos, quos emancipatos esse atque ex familia exisse manifestum est, sine cunctatione retinere debebis.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inmutatio u̾iratis. Qmigitur
fliratis inindiriis młtis quor
fuimus auditores⁊ quida ĩ opia¬
bile examenianob̾erortum cob¬
latonamqzomutonis  docume¬
to ⁊ liisdissimlib iudicatis q̃m
p̾tea muntisut. hii quidedoormꝰ¬
tocestarisunt sb̃scͥptones sõdẽ¬

Expanded text:
nisi imitatio veritatis. Quoniam igitur falsitates in iudiciis multis quorum fuimus auditores, et quiddam inopinabile ex Armenia nobis exortum est. Oblato namque commutationis documento et litteris dissimilibus iudicatis, quoniam postea inventi sunt hi qui documento testati sunt subscriptionem subden
Abbreviated transcription (Latin):
fiar.ant aliquid p̃t̃ntilitatem
utusq geratur ptis. namctiam
maledicta hus omium tribilia
ĩmineb̾t ⁊q̃ infernt eloqa dimi¬
na peccantibet qͥ nucdispõita

Expanded text:
tilitatem utriusque geratur partis. Nam etiam maledicta his omnium terribilia imminebunt et quae inferunt eloquia divina peccantibus, et quae nunc disposita
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsimus legem medentes hiis
que de cc̃casticis alieatombꝰ fuiꝰt
et uolntes siquidempublicum
debuumsitp̾se cas⁊ alienare⁊
cumomim subtilitates cdmłgis
debitum c̃psolutodare remimo¬
bilcm⁊ ĩnullouiden offente posi
q̃idam ineuitabilem occasicc
⁊ utilemadantiet accipientiucn¬
uenandam  domum.ant tenodo¬
chium. aut nosochomĩaut ill ad
cc̃cam aut alteruis auxunum
horum q̃ prius anobsunt dinu¬
m̾ata aut alti cilibet uenabili
domiu lniam damus psulib ho¬
demẽ po dabat lexlniam bre com¬
mutare sctiam uenabiles do¬
mos qͥ regi omium deo dedlicate
suntisic ram̃ utctiam dec̾tum ĩ¬
tponatur cum omni subtilitate.
quia utile ẽ ut̃q parti hoc agirary¬

Expanded text:
scripsimus medentes his quae de ecclesiasticis alienationibus fiunt et volentes, si quidem publicum debitum sit, posse eas et alienare cum omni subtilitate secundum legis debitum, pro soluto dare rem immobilem, et in nullo videri offendere positquandam inevitabilem occasionem et utilem et danti et accipienti venndam domum aut xenodochium aut nosocomium, aut illis ad ecclesiam aut alterutrum aut unum horum quae prius a nobis dinumerata sunt, aut alteri cuilibet venerabili domui, licentiam damus praesidibus hoprior dabat lex, licentiam habere commutare, sed etiam venerabiles domos quae regi omnium dicatae sunt deo, sic tamen ut etiam decretum interponatur cum omni subtilitate quia utile est utrique parti hoc agi, r
Abbreviated transcription (Latin):
nalitirdmẽ militie finemminie
expricipedignitatis testimoio
scole ꝓsiluit. hiisdem cum primile¬
gus munnricensemus quibrhn
qui adpͥncipatus actum progssy
cosquiplongemiutie meras a
pͥncipatus acrum puenerint ꝗsi
actus tpre p̾stiores sinreẽprecipi¬

Expanded text:
valitudinem militiae finem minime ex principe dignitatem testimonio scholae prosilierit, isdem eum privilegiis muniri censemus, quibus ii qui ad principaeos, qui per longae militiae metas ad principatus actum pervenerint, etsi actus tempore posteriores s
Abbreviated transcription (Latin):
nomine prebere compeili aipa¬
ritoribꝰncarians sceup̃sidialis
prestanda nullasoreisdem con¬
cussiones autuexationesmpre¬
bendis si deuissoribomgeri seos
sidenissores quos locorum defẽ¬
sor extimauit dare ⁊ ta uidelicer
urp tenore gñalunn edc̃orum
hiiquiulinsacratissimamurbe
sident faculrates ad iiratoĩe car¬

Expanded text:
nomine praebere compelli, apparitoribus vicarianis seu praesidalis praestanda: Nullasque eisdem concussiones aut vexationes in praebendis fideiussoribus ingeri, sed eos fideiussores quos locorum defensor existimaverit dare, ita videlicet, ut pro tenore generalium edictorum ii, qui vel in sacratissima urbe vel sident facultates, iuratoriae cau
Abbreviated transcription (Latin):
imnp̃o furto deprebenditurs
etiam is quimco loco depre¬
henditur quofit. ucluti quũ
domo furcum fecit⁊ nondỹ
egressusianuam deprebens

Expanded text:
ipso furto deprehenditur, sed etiam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit et, nondum egressus ianuam deprehens
Abbreviated transcription (Latin):
acuit. ut quicquid exre ura uł
exopenbus suis acquirant. id
uobis adcitiatur. Quoduero
extra eas causas ꝑsecutisunt id
ad dominum proprietatis per¬
tincat.Itaq sus seruus heres
institutus sit legatum ueaut
quideidonatum fuent. nousu¬
fructuano.setdominoproprie¬
tatis acquintur.Idem placet q¬
deeo quia nob bona fide posside¬
tur. suic is libersit. siue alienus
seruus. Quod ciumplacuit de
usu fructuano. Idem placet ⁊de

Expanded text:
acuit, ut, quidquid ex re vestra vel ex operibus suis adquirant, id vobis adiciatur, quod vero extra eas causas persecuti sunt, id ad dominum proprietatis pertineat. itaque si is servus heres institutus sit, legatumve quid ei aut donatum fuerit, non usufructuario, sed domino proprietatis adquide eo, qui a nobis bona fide possidetur, siue liber sit siue alienus seruus; quod enim placuit de usufructuario, idem probatur e
Abbreviated transcription (Latin):
exhiis palamẽ intelligẽ. qre¬
ad modum ultiores quoq g¬
dus numcrare debemus. qp¬
pe sempgenerata quequepe¬
sona gradum adiciat ut loge
facilius sitrendert. quoto qri¬
qz gradu sit quam ꝓpria cogra¬
tiomis appllatoe quem quaz
adnotar. agnationis quoq
gradus codem monumera᷑

Expanded text:
palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numerare debemus: quippe semper generata quaeque persona gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationis quoque gradus eodem modo numera
Abbreviated transcription (Latin):
li egere sicucpridenicrat s exhac
lege suffitiantcis hecq̃ pinissa s̃
ctusq adquartam testium ꝑdyc

Expanded text:
li egere, sicut pridem erat, sed ex hac lege sufficiant eis haec quae permissa sunt; et usque ad quartam testium
Abbreviated transcription (Latin):
uigranaros ce. apequaro¬
ribr cõq̃rmturq inuisto ho¬
nerempares ec̃ proclamant cõ¬
ietinionis hanr facultatem urqd
remissumgr̃a quidintc̃eptum sy¬
erit fraudecomiineant ꝯ excolen¬
amen.accipiantqd̃ pdeforina ⁊
crminosa commiua sibum posir̃
cẽ deplorantutalus demeretur
qd̃intra annump̃t codicum obla¬
tioẽm qd̃ iuidebrdeminstohoner
debie sunctioms  fransclandesti¬
n.a subraxerit. Emenso. añtcotpr
actiodenegabrexceptis immnorib

Expanded text:
gravatos se a peraequatoribus conqueruntur et iniusto oneri impares esse proclamant, competitionis habeant facultatem, ut, quid remissum gratia, quid interceptum fuerit fraude, convincant et ex eo levamen accipiant, quod per deformia et criminosa commercia sibi impositum esse deplorant, ut aliis demeretur. Quod intra annum post codicum oblationem cui videbitur de iniusto onere debitae functioni fraus clandestina subtraxerat. Emenso autem eo tempore actio denegabitur, exceptis minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
bulapinexent. qdam putãt
tabuiam picture cedeitaui
udetur picturam qualicũq
sit tabuic cedere. S nobis ur
melius cẽ tabulam picture
cedere. Ridiculum ẽ enum pic¬
cessione uilissime tabule ce¬
dere.undesiadominotabus
ymaginem possidente isqui
puxit eam petat. nec soluat
p̃cium tabule potit pexcept.
dolimalisummoni. ¶At suꝰ
qui pinxit possideat conseꝙ̃
ẽ.ut util actiodomino tabu¬
le adusus cum detur. Quoca¬
su sinõ soluat impensam pi

Expanded text:
bula pinxerit, quidam putant tabulam picturae cedere: aliis videtur pictura, qualiscumque sit, tabulae cedere. sed nobis videtur melius esse, tabulam picturae cedere: ridiculum est enim picccessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino tabulae, imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri: at si is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impensam pi
Abbreviated transcription (Latin):
tione litemeos subire contingent
inmaiore quidem iudo .rdsimlity¬
dinem sumptunmquos muido
emmentie tuedepende precepti st¬
annone seussciprõnumurbican¬
emagnifice prefecture ułarchitec¬
tos promo corum que subarbitri
⁊litib apudcos erercendis supiꝰ
statuta sunt soluentes expenias
nichilamplius. agnoscẽ seudepẽ¬
de coganturqueomma custodin
iubemus sine pse siue pprocuri¬
rores aur q̃defensores lites excere
malumt hoc siprolata senptis sen¬
tentia monitisunt. Sinuero erde¬
poitione seu aliterquis corum cõ¬
uentus funit mebileumulserineo
uiri clarissimi adintoris ułemlib
alii nomme sportularum offerreo¬
sonam tam corum qui adhuc mi¬
litant⁊ quipa candem muitiam
sortiti sunt quam corum qui pre¬

Expanded text:
tione litem eos subire contigerit, in maiore quidem iudicio ad similitudinem sumptuum, quos in iudicio eminentiae tuae dependere praecepti sannonae seu fisci patronum urbicariae magnificae praefecturae vel architectos pro modo eorum, quae super arbitris et litibus apud eos exercendis superius statuta sunt, solventes expensas nihil amplius agnoscere seu dependere cogantur. Quae omnia custodiri iubemus, sive per se sive per procuratores aut defensores lites exercere maluerint. haec, si prolata scriptis sententia moniti sunt. Si vero ex depositione seu aliter quis eorum conventus fuerit, nihil eum vel scrinio viri clarissimi adiutoris vel cuilibet alii nomine sportularum offerre compersona tam eorum, qui adhuc militant et qui postea eandem militiam sortiti sunt, quam eorum, qui prae
Abbreviated transcription (Latin):
quamprorimi creabimturlieet
nondumitdaera sitquantitas ꝑ¬
stinacamenalios prosequos ele¬
girsubrogandos adintores petẽ
⁊disponendum duximus ut pote
nonuilis annorib eremplis b¬
nixum neen diustitie congruu
ut abhiis quib concessumẽ ad¬
uitoriumagmim prosesociarei
libellus offerraturundiun striꝑ
tempore questoripetendaq sub
tinensi. quodinteraduicores q
quem prose subrogant meren ꝑ¬
missum ẽ ordinandis indencet
hiisdemadiutorib proronetem¬
po.um quib libeili porrectisumr
ut q̃si memoriauu matricula ĩ¬
infiore loco sit qui priormadito¬
rib merneritadintor quideh̾at᷑
supior memorial uͬopostior pro
uiriusq ordins ułmõuldiseri

Expanded text:
quem proximi creabuntur, licet nondum redacta sit quantitas pristina, tamen alios pro se quos elegerint subrogandos adiutores petereIllud etiam disponendum duximus utpote nonnullis anterioribus exemplis subnixum nec non iustitiae congruum, ut ab his, quibus concessum est adiutorum agmini pro se sociare, libellus offeratur viro illustri pro tempore quaestori petendaque eius tinens, id est quod inter adiutores ei quem pro se subrogat merere permissum est: ordinandis videlicet isdem adiutoribus pro ratione temporum, quibus libelli porrecti sunt, ut, etiamsi memorialium matricula inferiore loco sit, qui prior in adiutoribus meruit, adiutor quidem habeatur superior, memorialis vero posterior pro utriusque ordinis mo
Abbreviated transcription (Latin):
Surint̾es omnbr aliis interdi¬
caturabafectando hoc nome ere
meratio. simusq iamresideat nr¬
mus nõ prohibendis uins dero¬
ts adiucorib desistentib code
offitio cumuladlatereulensis gͣ¬
duminserimosaere memorie s.

Expanded text:
interea omnibus aliis interdicatur ab adfectando hoc nomen, domeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris devotis adiutoribus desistentibus eodem officio, cum vel ad laterculensis gradu
Abbreviated transcription (Latin):
qqmi contronsiis quas iniuiditu
mouiconting̾it equantatem uta¬
gatorib uolumus serariqaouer¬
sariis eorum psumptib ⁊ expensis
das excipiendo priuilliisaobis
morum memorialum graduso¬
liros deposuunt seu deposuunt.Et
siquictis amore pproiuntias do¬

Expanded text:
 controversiis, quas in iudiciis moveri contigerit, aequalitatem litigatoribus volumus servari, et adversariis eorum pro sumptibus et expensis das excipiendo privilegiis a nobis morum memorialium gradu soluto deposuerunt seu deposuerint, et si quietis amore per provincias do
Abbreviated transcription (Latin):
mis.i.sacrarum eplarum saeror¬
q libeulorum s postioris limam
temporis supramodum indui¬
gendoambitiomib disturbasse
reimira ac multitudme dinulg¬
asse urmrermemorialum⁊ ad̾¬
uitorumnumum nõ longum pe¬
nemtenit. Sc̃imus iraq reduci¬

Expanded text:
est sacrarum epistularum sacrorumque libellorum, sed posterioris licentiam temporis supra modum indulgendo ambitionibus disturbasse rei merita ac in multitudinem divulgasse, ut inter memorialium et adiutorum numerum non longum paene intersit. Sancimus i
Abbreviated transcription (Latin):
nantib tam proipo qd implere
uibẽtur ministio qm̃ pro editio¬
ne gestorum aurrelanonis nel
diftintionis tertiamptem sol¬
diprebereseimusnee ꝓtempore
uirum spectabilem fiscipr̃onũ
ul executores quibr minmẽdi
licuibꝰ sollicitudomuenta esta
quicquam abhiis crigere seux
fligan concedidimidia .s.expen¬
sarum quas iniuditiotui culm¬
uus amemoratis ꝓsoms preir¬
ristanumus portione mnuidin¬
is proninuiaubr abhiisagnoscẽ¬

Expanded text:
ervantibus tam pro ipso quod implere ervantibus tam pro ipso quod implere videntur ministerio quam pro editione gestorum seu relationis vel definitionis tertiam partem solidi praebere sancimus: nec pro tempore virum spectabilem fisci patronum vel exsecutores, quibus imminendi litibus sollicitudo iniuncta est, quicquam ab his exigere seu profligare concedi: dimidia scilicet expensarum, quas in iudicio tui culminis a memoratis personis praeberi statuimus, portione in iudiciis provincialibus ab his agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
litates⁊ parentes atq ire¬
ores corumneenõ⁊ liberos erse¬
tentia t̾mmotue ceisitudinise
minales ⁊cuuiesintentiones
agentium excipe iubemus insĩ
⁊ colonos senascriptitios qserro
corum in hac regiaurbe degentes
codemonsitio potiri si dei protem¬
pore adiutoris nin spectabił pro¬
ximuulunius exstatutis commi¬
trendos itaut sun prouinnia  qui¬
cumq memoriał reptus fuit iu¬
ratoric cautiomi commitratur
qsinõ possideat immobilem sub¬
stantiam serumichilominus
⁊ colom adcumptinentes fidci
eius tradantur moduminsup
sportularum admedioerem ded¬
cit qntitatem ⁊executorib desco¬
la agentum mitbr acribuendu
unum sollrdum singulos nsq
adfinomnegotii pq ingressu in
urditio tue magnitudinis qd̃l
modofaciendoduos sollidos ⁊
proreditione gestorum excepro¬
rib dimidiam solidiptem. Et si
apud arbitum negonum neni¬
tilancontingerit ip̃iquidemari¬
bitro unum soldumꝯ miehil a:¬
plius. Exceptoribañt cumobs¬

Expanded text:
 parentes atque uxores eorum nec non liberos ex sententia tantummodo tuae celsitudinis criminales et civiles intentiones agentium excipere iubemus, insuper etiam colonos seu adscripticios et servos eorum in hac regia urbe degentes eodem beneficio potiri, fidei pro tempore adiutoris viri spectabilis proximi vel unius ex statutis committendos: ita ut, si in provincia quicumque memorialis repertus fuerit, iuratoriae cautioni committatur, etsi non possideat immobilem substantiam, servi nihilo minus et coloni ad eum pertinentes fidei eius tradantur. Modum insuper sportularum ad mediocrem deduci quantitatem et exsecutoribus de schola agentium in rebus attribuendis unum solidum singulos usque ad finem negotii proque ingressu in iudicio tuae magnitudinis quolibet modo faciendo duos solidos et pro editione gestorum exceptoribus dimidiam solidi partem et, si apud arbitrum negotium ventilari contigerit, ipsi quidem arbitrio unum solidum et nihil amplius, exceptoribus autem eum obs
Abbreviated transcription (Latin):
tuti sen confurmariqui institiã
facere neglexernt⁊ pacem no¬
latam uindicare legutime sup¬
sedennt dampnum omnemin
uinam ꝑasso resarcire opellant᷑.
Insuper simaior urder esacroer

Expanded text:
tuti seu confirmati, qui iusticiam facere neglexerint et pacem violatam vindicare legittime supersederint, dampnum omne et iniuriam passis resarcire compellantur, et insuper, si maior iudex est, sacro er
Abbreviated transcription (Latin):
detalib negociis aliquid accep̾¬
sc  detegitur.uider apudquez cõ¬
stitithis conquerentib. quir
dantur proqualitatib p̃rum
mulctadiatmorindi ꝓscriben¬
talium cognitores libellidatõe
usplanana interpellatõe como¬
nitiantrabienum has cas ar
dire neglexernt. ⁊ hoc fuent tẽ¬
pus clapsum puiditium noce¬
cuius probanda amissioem ie¬
gittimodum tarat tp̃rcognitõ
petebatur uidexcogat infeneit
siduum uooffitium eĩ exsoluat
culus mocdiatois dicatur tẽpe¬
state mans depisse subtue sedis
auditione nequaq̃m feratũac¬
ceptus. s ħ dispendii iacturai¬

Expanded text:
de talibus negotiis aliquid accepisse detegitur, iudex, apud quem constiterit, his conquerentibus qui nudantur pro qualitatibus personarum multandi removendi proscribentalium cognitores, libelli datione vel planaria interpellatione commoniti intra biennium has causas audire neglexerint, et hoc fuerit tempus elapsum, praeiudicium noceropter cuius probandam amissionem legitimo dumtaxat tempore cognitio petebatur, iudex cogatur inferre, residuam vero officium eius exsculus modiationis dicatur tempestate maris deperisse, sub tuae sedis auditione nequaquam feratur acceptus, sed haec dispendii iactura
Abbreviated transcription (Latin):
sibonesti sunt. publicaticem
ꝑtis dimidic bonorum coꝵ
sibumiles corpis cobertioes
cum relegatoe. ¶Item̃iercor¬
nelia desiccariis que homici¬
das ultore fenopsequitur⁊l
cos qui homns occidendi cã
aturqdarcumittitur. s etoẽ
significaturtclum qdmnanu
cuiusdam mictitur. Scquicu
ergout lapis etlignum et fe

Expanded text:
si honesti sunt, publicationem partis dimidiae, bonorum, si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis occidendi causa latur quod ab arcu mittitur, sed et omne significatur quod manu cuiusdam mittitur: sequitur ergo ut et lapis et lignum et fer
Abbreviated transcription (Latin):
suntfemine quozadopta¬
reno possunt. quia nec nat
missorum adoptare possrt̃.
¶Ilud pprium est uliusi
adoptionisque ꝑsacrum
dumdedent.nonsolumqd
inpotãte arogatoris subi¬
citur. s ⁊̃ liben cius in ciusdẽ
sunt potãte tanquam nepo¬
tes. Sic ⁊enim dinus augr¬
stus nonantetybenum ad

Expanded text:
sunt. Feminae quoque adoptare non possunt, quia nec natuliberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adoptionis, quae per sacrum dum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepotes. sic enim et divus Augustus non ante Tiberium ad
Abbreviated transcription (Latin):
damconstitutionibo⁊ dictum ẽ¬
c̃ oporte inquib patresdonant fi¬
lis autrelinquunt inhus etiam
curatorescis preber confirmados
tamen boc ratumẽẽctiam nunc
pommus dãtes.⁊ mat̾ sccundii¬

Expanded text:
dam constitutionibus dictum est oportere in quibus patres donant filiis aut relinquant, in his etiam curatores eis praebere, confirmandos tamen, hoc ratum esse etiam nunc ponimus, dantes et matri secund
Abbreviated transcription (Latin):
subcilicatem simulq pictatem tñ¬
sire siquisigiturhabens  fiuos le¬
gictimos reliquatetnaturales
abincestoquide nicheis cristere
tmquod uidclieet apudnostras
leges uinbom.abitratudicitũ. Et¬
hocipo custodiendo ulsiconiugem
quidembt̃ filios autemnaturales
et excefuncta concubinasibinatos
nobis spautcrctiam dehiisdisposi¬

Expanded text:
subtilitatem simulque pietatem transire. Si quis igitur habens filios legitimos relinquat et naturales, ab intestato quidem nihil eis existere tam, quod videlicet apud nostras leges viri boni arbitratu dicitur. Hoc ipso custodiendo, vel si coniugem quidem habet, filios autem naturales et ex defuncta concubina sibi natonobis specialiter etiam de ipsis disposi
Abbreviated transcription (Latin):
competc̃tom suscipiat ordinem
nomme dignisunt pͥmumqdẽ
omnis qui ercomplexibr nõenĩ
huccauimus nuptias autnefa¬
nisaut incestisant dampnatis
etclarissimorum⁊nz nãles esse

Expanded text:
inem nomine digni sunt. Primum quidem omnis qui ex complexibus non enim vocabimus nuptias aut nefariis aut incestis aut damnatis et clarissimorum, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
antead pr̃emdote q̃ ab codata ẽ
hancprem semei offerrentem p̾se
adsedasuemente filia nupnas
neccontingissz urduatam ħeiz

Expanded text:
ad patrem dote quae ab eo data est, hanc patrem semel offerentem posse veniente filia nuptias nec contigisset viduatam
Abbreviated transcription (Latin):
nt laremcumhinusmõi n surpati¬
one pererent maricuus quidem
cremprus ip̃e quise noluit mitti
ferrecoseniradintores nõoffitio¬
mitum illustrum nnorim siuer
uant isistatura sumt eustedita

Expanded text:
t larem, cum huiusmodi usurpatione perrexerit, matriculis quidem exemptus ipse, qui se voluit mitti, inferre cogetur, adiutores vero officiomitum illustrium virorum sive lvant, nisi statuta fuerint custodita
Abbreviated transcription (Latin):
uucumq apparitores ob
culpam uel negłiam fuer̃t
turquos congrintpene granissi¬
me subuigansicontramhibita
quoq sacratissimis constitutis
aspirare contempserint. Impr.

Expanded text:
uicumque apparitores ob culpam vel neglegentiam fuerint tur, quos congruit poenae gravissimae subiugari, si contra inhibita quoque sacratissimis constitutis adspirare contempserint. HONOR.
Abbreviated transcription (French):
si pocius coar¬
camuramp¬
letenda felic¬
pratibgrati cẽcupiantprom¬
tius pnuttimus utin tegrasiti
nouintas. que uolentium cele¬
breturimpensis. Im pr.

Expanded text:
 potius cohortamur amplectenda felicptatibus grati esse cupiant, promptius permittimus, ut integra sit voluptas, quae volentium celebretur impensis. D.
Abbreviated transcription (Latin):
nopsacram pragmaticam fẽa ẽ
pqnam excelse memorie tue pcr
lourosugerente precipimus il¬
los ⁊ aduirores posse isuumloċ
alios induce quipaliquẽ fortu¬
ne toem magnisice memorie per¬
lus.adnos retullit simpresenn
ab aliis memorialibo taminscri¬
neosaere memorie qminceters
duobrsacrarum eplarum sacro¬
rumꝙ libellorum ⁊ cognitionu
relatis . aditio compimusdimmi¬
nutoem cormidem. adintorum ĩ¬
pediripmemoratam pragmati¬
cam scionem⁊ in supuenditiõis
quodammo memoratioffiti lo¬
cumintroductum ẽẽ qdnedecere¬
rofiat presentem scĩonem adtu¬
am magnitudinem mittimus
lodecerero cessante nulliquad
dandalicentia corundem adiu¬
corum preterquam siadmemo¬
ratos gradus ascenderit aliũd
prosecisdem.adiutorib exquo¬

Expanded text:
sacram pragmaticam facta est, per quam excelsae memoriae proculo viro suggerente praecipimus illos etiam adiutores posse in suum locum alios inducere, qui per aliquem fortune idem magnificae memoriae proculus ad nos rettulit. Sed in praesenti, ab aliis memorialibus tam in scrinio sacrae memoriae quam in ceteris duobus sacrarum epistularum sacrorumque libellorum et cognitionum relatis aditi comperimus deminutionem eorundem adiutorum impediri per memoratam pragmaticam sanctionem et insuper venditionis quodammodo memorati officii locum introductum esse. Quod ne de cetero fiat, praesentem sanctionem ad tuam magnitudinem mittimus,lo de cetero cessante: nulli danda licentia eorundem adiutorum, praeterquam si ad memoratos gradus adscenderit, alium pro se isdem adiutoribus ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uib autem in¬
testamento cu¬
tor datusno sit
huis exlege .xii.
tabulanim agnati sunt tu¬
tores quiuocanturlittimi.
¶Suntaut agnaticogna
tipiurilsexus cognatioem
comuncti. quasi apatre cor¬
uincti ueluci frexeodem pa¬
tre natus.fnĩs  filius.nepos¬
ue exeo.⁊tem patruus et pa¬
trui filius nepos uc ereo ⁊
qui pfeminim sexris ꝑsoais

Expanded text:
uibus autem testamento tutor datus non sit his ex lege duodecim tabularum adgnati sunt tutores, qui vocantur legitimi. Sunt autem adgnati per virilis sexus cognationem coniuncti, quasi a patre cognati, veluti frater eodem patre natus, fratris filius neposve ex eo, item patruus et patrui filius neposve ex eo. at qui per feminini sexus personas
Abbreviated transcription (Latin):
obligatus manet.qr pactos
uẽto obligatoes non omin¬
mõ dissoluuntur. Qua de cã
efficax ẽ adusus cumatoo q̃
dareoptere.s quia iniquurẽ
defenditur perceptoem pac¬
ti couenti. Eq sidebitor de fer¬
rente cclitore uirauit nichse
dareoptereadhucobligat
pmanet. s quiainiquume.

Expanded text:
obligatus manet, quia pacto convento obligationes non omnimodo dissolvuntur: qua de causa efficax est adversus eum actio qua dare oportere ’. sed quia iniquum defenditur per exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est
Abbreviated transcription (Latin):
Rofessio ⁊ desiderium cr¬
umint se disc̾pant. naz
cum phylosophum te ceꝓpõas
iuunceris auantie cecitate⁊ hoc̃¬
ra q̃ primonio cuoiuinguntur
solus recusare coans. qd frustra
te facẽ.cetorum exẽplopotis¬
munib sb̾uigan solẽt. uñ inc¬
ligis te fiustra plena immintaẽ
desidare cum muna quempẽsa
exigũt subire te neẽce sit.Da.¬

Expanded text:
rofessio et desiderium tuum inter se discrepant. Nam cum philosophum te esse proponas, vinceris avaritiae caecitate et onera quae patrimonio tuo iniunguntur solus recusare conaris. Quod frustra te facere ceterorum exemplo potemuneribus subiugari solent. Unde intellegis te frustra plenam immunitatem desiderare, cum munera quae impensas exigunt subire te necesse sit D
Abbreviated transcription (Latin):
na pmutant qpresentitp̃re
inlocum corum addiuim u¬
ratus muna uocabuntur ita
ut sip̃teareperti fiint biẽnio
integrohonera diuim uiratꝰ
cogantur agnoscere. om̃s eni

Expanded text:
 qui praesenti tempore in locum eorum ad duumviratus munera vocabantur; ita ut, si postea reperti fuerint, biennio integro onera duum viratus cogantur agnoscere. Omnes eni
Abbreviated transcription (Latin):
dex aliquem suo ãbi¬
tno decunaliberet. nam siqs
fuit huiusmodi infortunp
deprauatus. ut debeat sb̃le¬
uani.decius nomine adno¬
stram scĩam refem oportet.
ut ctotemporis spatio ciuii¬

Expanded text:
dex aliquem suo arbitrio de curia liberet. nam si quis fuerit eiusmodi infortunio depravatus, ut debeat sublevari, de eius nomine ad nostram scientiam referri oportet, ut certo temporis spatio civi
Abbreviated transcription (Latin):
cogaturnim adire comitati.
is non antediscedat. q̃min¬
sinuatouidici desideno pro¬
ficiscendilicentiam conseq̃t
Quod si prosua audatia par¬
uuli aliquis contra hanc fe¬
cent uisionem. indignatõez
competentem sortiat. Id̾.a.

Expanded text:
nostrum adire comitatum, is non ante discedat, quam insinuato iudici desiderio proficiscendi licentiam consequatur. quod si pro sua audacia parvi aliquis hanc fecerit iussionem, indignationem competentem sortiatur. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
lege deoppitio ppetuo ualituã
scimus ut nulliliceat fendu
torum ul partem aliquam ue¬
dere ulpignorare ulquocumz
anima urdicare sine illius per
missione  domini ad quem fe¬
ndum spectare dignosciturxni
impator lothanius tñr fuuuro
cauens ne fieret legemꝓmul¬
gauit. Nos antem aoplemoez
regni utilitatem pronidente:
tisanctone cassamus⁊ muri¬
tum deducimus nullius tp̃ri

Expanded text:
lege deo propitio perpetuo valitura sancimus, ut nulli liceat feudum totum vel partem aliquam vendere vel pignorare vel quoquo anima iudicare sine permissione maioris domini, ad quem feudum spectare dinoscitur. Unde imperator Lotharius tantum in futuro cavens, ne fieret, legem promulgavit. Nos autem ad pleniorem regni utilitatem providentes ti sanctione cassamus et in irritum deducimus nullius tempori
Abbreviated transcription (Latin):
ominatonum forma
uacillare non debet. Si
omnes ꝗ albocunc detinentur.
adeẽ non possuntne paucoruz
absentia siuc nec̃cia siue fortui¬
tadebilicet qdamaioriparte o¬
dims salubrit fuĩt ostitutum
cum duc partes ordinis inurbe
poĩte tocius cunc instar exibeãt

Expanded text:
ominationum forma vaccillare non debet. Si omnes, qui albo curiae continentur, adesse non possunt, ne paucorum absentia sive necessaria sive fortuita debilitet, quod a maiore parte ordinis salubriter fuerit constitutum, cum duae partes ordinis in urbe positae totius curiae instar exhibeant
Abbreviated transcription (French):
oms int nouissimos constirut¬
quidemsunts⁊ peedat quidemse¬
cundum gradus pcedentis ispec
discermnt qdmcliis e apeicẽ
aliudquidem adiegenouz ad¬
mitere. aliuduero ĩclinan iu¬
bea paulatim per crtoigoemh

Expanded text:
omnes inter novissimos constituti sunt. Sed procedat quidem secundum gradum praecedentis inspectdiscernunt quod melius est a peiore, aliud quidem ad regendum dimittere, aliud vero inclinari iubere, et paulatim per
Abbreviated transcription (Latin):
siquidemicipu. iudices sih̾cis
nuntictur omnibostudeant no
ca quesacnsregul continenturz
q̃snrãscquiturlex ad effectum
pduciꝓcurare namnecillosdse¬
nt pena hec negligentes. Quapꝑ¬

Expanded text:
ipublicae judices, si haec eis nuntientur, omnibus studeant modis ea quae sacris regulis continentur, quas nostra sequitur lex, ad effectum perduci procurare, nam nec illos deserit poena haec negligentes. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
lego. disiunctimita. ueluti¬
stichumdolegosciohomiez
stichum do. iego. S si expres¬
sent cundem hominem stic¬
hum cquedisiunct lega¬
cum intelugetur. Si cui fur¬
dus alienus legatus frñt et
emcĩt pprietatem detractou
agat. recte cumagert ⁊ funi¬
dum pet̾e ius.ait. quia usuf.
inpetitiõe ẜuitutis locum ꝙ¬
tinet. s in offitio iudicisꝯti¬
netur udeducto nsust iube¬
at cristimatonem pran. ¶ E
sirem legatani quiscilegar¬
it utileiegatumest. quia qd
ꝓprium c̃ ip̃ius. ampius cir
nauĩt cam no debeturnccip¬
sa necertimatio cius. ¶Si
quisrem suam qialienam
legauit. ualet legatum. na
plus ualet qdinueritate c̃.
quam qd in oppimone.S.
⁊si legatani putauit uale

Expanded text:
lego ’: disiunctim ita ‘ TStichum do lego, Seio Stichum do lego ’, sed et si expresserit ‘ eundem hominem Stichum ’, aeque disiunctim legatum intellegitur. Si cui fundus alienus legatus fuerit et emerit proprietatem detracto uagat, recte eum agere et fundum petere Iulianus ait, quia usus fructus in petitione servitutis locum optinet; sed officio iudicis contineri, ut deducto usu fructu iubeat aestimationem praestari. Sed si rem legatarii quis ei legaverit, inutile legatum est, quia quod proprium est ipsius, amplius eius naverit eam, non debetur nec ipsa nec aestimatio eius. Si quis rem suam quasi alienam legaverit, valet legatum: nam plus valet quod in veritate est quam quod in opinione. sed et si legatarii putavit, vale
Abbreviated transcription (Latin):
omniaqcumq exhodicrnads
testor disposucrit detalib̾siuc
uurr. siuc muli consistat hua.¬
utilegass qsq desua re ita ius
estonulloualnte citra illiusi
uoluntatem ncc sisacram un¬
petret formam. ncc siospiam a¬
luroouum aliquid aliter dispo¬
sitlegibnec aliquid c̃cuniue¬
sales legesoromaiñt tunch¬

Expanded text:
omnia quaecumque ex hodierna die testator disposuerit de talibus, sive vir sive mulier consistat, haec vaVti legasset quisque de sua re, ita ius esto. Nullo valente citra illius voluntatem, nec si sacram impetret formam nec si quippiam aliud omnium, aliquid aliter disposit legibus, nec aliquid contra universales leges ordinaverit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
amus freq̃ntius motam et pã¬
ticularit collctam simuil et par¬
latim colligatam adsemctip¬
samacoherentem ctofusam ĩ
plunmos ⁊q̃dam sempegẽtez

Expanded text:
annis frequentius motam et particulariter collectam simul et paulatim colligatam ad semet ipsam et cohaerentem, confusam in plurimis et quadam semper egentem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur. ¶Compensatioes qͦ
opposite plerumq efficiunt. nĩ
nuius quisqz consequatur. ꝙ̃
rem ercadem c̃a pr̃are oꝑteret an
reliquum cum cum quo accum
quisient. qd ydoncum emolu¬
mentum bac exintegro mnidqd
facẽpõt creditores cum eoexpi¬
antur in humanum cierat spo

Expanded text:
eniatur. Compensationes quoque oppositae plerumque efficiunt, ut minus quisque consequatur, quam rem ex eadem causa praestare oporteret, in reliquum eum cum quo actum quisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd altocaui. cum deducta sĩ
precepta aliqua re restituitur
brditas insolidum ex eo.se cõ¬
ditatem utetir noinstituento aliimut. st. ceur coiconfi
cuintursi ualcat: si quonrec̃hucre. annquonont.
srdeli liitem nonononut e comuniater liidiccrgo antoo
nonauualcquitur secundumquecquipata sunt legata fĩ¬
aerões transferantur⁊ res qye

Expanded text:
d est cum deducta sive praecepta aliqua re restituitur hereditas, in solidum ex eo serium competentibus, si vero erit, omnes hereditariae actiones fideicommissario et adversus eum hereditatem adire, necessitas ei imlenti fideicommissario restituere,
Abbreviated transcription (Latin):
tipteretentaegitus est hrs
restituere broita tem ⁊ restitu¬
it.scrndunturactiones ⁊ pro¬
dodrante quitem transfem̃t
aut pccpta restituere aliquis
maxima hrditatis ꝯtincatu
eque insolioum cransferunt.
actões.⁊ secum delibare debet
is cuiresticuitur brlitas ĩ ex¬
pediat sibiresticui. Eadem. sat¬
ueniuntasi duab plunbrue¬
rebꝰ deductis⁊ pecptis restitr
ere hrditatem rogatus sit.S:
ec sicta summa delucta pccp¬
tane. quequartam ul ctiam
maximam  ꝑtem brditatis:
tinet rogatus sit aliqui b̃rdi¬
idem iuns ẽ. Que aũt diximꝰ
deco qui exasse h̃rs institutr
ẽ eadem transfertinus.⁊ ad cũ
qui expte hrsscrptus ẽ. ¶p̃¬
terea intestatus quo moritr¬
rus põt rogare cum adquem
bona sua ui legittimo unt ul
bonoranoꝑtinere intciligit
ut brditatem suam totam ꝑ¬
temnecuus aut remauquan
ueluti fundum hominem pe¬
cumam alicui restituat. cum
alioquin legata nisi extestoñ
ualeant. ¶Eum quor cuiali¬

Expanded text:
solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno nec aut praecepta restituere aliquis pars hereditatis contineatur, aeque in solidum transferuntur actiones et secum deliberare debet is cui restituitur hereditas an expediat sibi restitui. eadem suna aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, tatem rogatus sit. sed et si certa summa deducta praeceptave, quae quartam vel etiam maximam partem hereditatis continet, rogatus sit aliquis herediidem iuris est. quae diximus de eo qui ex asse heres institutus est, eadem transferimus et ad eum qui ex parte heres scriptus est. Praeterea intestatus quoque moriturus potest rogare eum ad quem bona sua vel legitimo iure vel honorario pertinere intellegit, ut hereditatem suam totam partemve eius aut rem aliquam, veluti fundum, hominem, pecuniam, alicui restituat: cum alioquin legata nisi ex testamento non valeant. Eum quoque, cui ali
Abbreviated transcription (Latin):
tpris prescriptoem sidomin
ñsit. Hictenus tantisper
amonuisse sufficiat que ad¬
nintur. nam legatorum ius¬
uo quo et ex ipouire singut
res nobacquinintur. Itemi
fidei commissorum ubisin

Expanded text:
temporis praescriptionem, si dominus non sit. Hactenus tantisper admonuisse sufficiat, quemaduntur: nam legatorum ius, quo et ipso singulae res vobis adquiruntur: item fideicommissorum, ubi sin
Abbreviated transcription (Latin):
iusta serutute na¬
numissisunt. ma¬
depotãte queres aiure gẽti¬
umoriginem sumpsit ut po
te cum iure nãliomines libi
naseerentur.neceẽt notanri¬
numissio cum seruitus eẽt
incognta. S postquamiur
gentium ẜuitus inuasit in¬
genuitatem secutum est be¬
neficium manumissionis
⁊ cumuno comumi nomiẽ¬
omes homines appellare¬
mur urre gentium tnagnã

Expanded text:
iusta servitute manumissi sunt. mapotestate. quae res a iure gentium originte cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria gen
Abbreviated transcription (Latin):
gatani errauĩt testator si de
ꝑsona constat.achominus
u legatum. ⁊demq in hrtib̃
suatura iectenomina eium
significandorum hominu.
gra iepta sunt. qui si quolu¬
b alio mo intelligantur. ni¬
regula fla demonstratioe le

Expanded text:
gatarii erraverit testator, si de persona constat, nihilo minus valet legatum. idem in heredibus servatur: et recte; nomina enim significandorum hominum gratia reperta sunt, qui si quolibet alio modo intellegantur, niregula, falsa demonstratione le
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cuutatẽ ⁊libtatem amitit.
Qdaccrdit inhiis qui ẜuipe¬
ne efficiuntur atrocitate sniẽ.
patronos condempnatis ul
qse ad p̾cin pticipandum re
nundan passisunt. ¶Mino.
siuc mecdia est capitis dimĩu¬
tio.cum cuntas quidemam¬
citurlibertas uoretinctur. Q
accidit ei cui aque⁊ ignunt¬
dictum fuĩt. uleiquiinsulaz
deportatus fuĩt. ¶Omima
capitis diminutõ ẽcum libẽ¬

Expanded text:
tatem et libertatem amittit. quod accidit in his qui servi poenae efficiuntur atrocitate sententcirca patronos condemnati, vel qui ad pretium participandum se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis deminutio, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
autem manumissus capite
nonminiuutur quia nuuluz
capudbũit. ¶Quibus a¬
utemdignitas magis qrã
status permutatur capitei
nonminuitur. Et idcosena

Expanded text:
autem manumissus capite non minuitur, quia nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo sena
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ autem suspecti
tabulanim dese¬
dere. Ditum ẽ aut iusreme¬
uendi suspectos cutores Ro¬
me p̾toric amprouintiis p¬
sidib carum⁊ legato procõ¬
sulis. ¶Ostendimus q pos¬
sunt desuspecto cognoseere
mic indeamus qui suspectu
fien possunt. et quidemom̃e
siuc testam̃tarii sint. siueno
potent Qurosi patronusadi
hrcrocit dicendum dumome
mincninus fame patromp
cendum cẽ. hut suspectus re¬
motus fuĩt. ¶Conscquens
ẽ ut uideamus qui possunt
suspectos postulart asciendy
est quasipubuicã eẽhanc ac¬
tionem hoc c̃omiib parere.
quin immo etiam muliere
admituntur.crrepto diuo¬

Expanded text:
est suspecti tabularum descendere. Datum est autem ius removendi suspectos tutores Romae praetori et in provinciis praesidibus earum et legato proconsulis. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes sive testamentarii sint sive poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum: dummodo meminerimus, famae patroni parcendum, licet ut suspectus remotus fuerit. Consequens est, ut videamus, qui possint suspectos postulare. et sciendum est, quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. quin immo et mulieres admittuntur ex rescripto divo
Abbreviated transcription (Latin):
plunb actionib teneantim.
effẽm ẽ. ut cr̃penam dupli. aũ
quadruplireiecipiende noĩ
cfines etiam hac actõe tnant̾
si appiret eos dare optere qrĩ¬
ius sit adusus cos. etiamh in
remactio ꝓquam iemsuami¬
acciones quib dare facere op¬
tere intenditur. conditiones.¬
⁊ Condicere cium ẽ denuntiare
prisca lingna. ncuo abusiue i

Expanded text:
pluribus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipiendae nomine fures etiam hac actione teneantur ‘ si paret eos dare oportere ’, quamvis sit adversus eos etiam haec in rem actio, per quam rem suaactiones, quibus dare facere oportere intenditur, condictiones. condicere enim est denuntiare prisca lingua: nunc vero abusive
Abbreviated transcription (Latin):
cumenim. urdices ꝓuintiaꝵ
umusciĩq maximorum iud¬
dicum conpleantoffitium. ⁊
presumat antfori p̾scptione
tis. ⁊ omnibꝰ uris indicibus
aurlarronum insectatores ⁊¬
aur moluriamminhitores.
aut armates aur aliques ta¬
lesinpuintiam destinare sciã
eimqui. Idhoc instituti põt hãc
legemnram p̃sumpsenntqi
q̃mcaptiabhisnris iudicib̾
punirianim et inuincła re¬
dignnturaadnos causanu¬
ciata a nobsummum picłin
substinebunt⁊ qui huusmoi¬

Expanded text:
Cum enim iudices provinciarum uniuscuiusque maximorum iudicum compleant officium et praesumat aut fori praescriptione tis et omnibus nostris iudicibus aut latronum insectatores aut violentiarum inhibitores aut armatos aut aliquos tales in provinciam destinare. Sciant enim, qui ad hoc institui post hanc legem nostram praesumpserint, quoniam capti ab his nostris iudicibus provinciarum et in vincula rediguntur et ad nos causa renuntiata a nobis summum periculum sustinebun
Abbreviated transcription (Latin):
stromi
omnes similr offerant innos
phac lege que cis dabit et patͥ¬
as h̃irare cante et ꝓpas facul¬
tates ħre firmissime et uroie
homines oppressos quos nob
parchamus cius seqntes be¬
nignitatem ioq qnru̇ adnos
consecretur deoet qdnichibr
inmentem nram ueniẽs boi
ptirone subicctorum relin¬
quimusxolntes cĩm in hone¬
sta h er serulia furta pimere
anros subiectos quicte a pro¬
minrialib iudicib consernãc
ppea festin auimus gratis ad¬
ministrones cisdare utnec
ipisliceat delinquere et ani¬
pe subiectis quorum caomi
nem ꝑfenmus  laborem dedi¬
gnantes immitãi cos qui an
nos impauenint qui peccuni¬
is oromabant admistrones
sibimctipis aufferentes inia

Expanded text:
stro omnes similiter offerant hymnos pro hac lege, quae eis dabit et patrias habitare caute et proprias facultates habere firmissime et iudicuhomines oppressos, quos nobis parcamus eius sequentes benignitatem. Ideoque quantum ad nos consecretur deo, eo quod nihil in mentem nostram veniens boni pro tuitione subiectorum relinquimus. Volentes enim inhonesta haec et servilia furta perimere et nostros subiectos quiete a provincialibus iudicibus conservare, propterea festinavimus gratis administrationes eis dare, ut nec ipsis liceat delinquere et abripere subiectos: quorum causa omnem perferimus laborem, dedignantes imitari eos qui ante nos imperaverunt, qui pecuniis ordinabant administrationes, sibimet ipsis auferent
Abbreviated transcription (Latin):
n substinebunt pc̃am et maio¬
rem in super hac uchem̃torem
oportebit igirur iudices pum
meruendi. ¶Scientes quia.
sidara a nobadministrone et
male erindigncutanturano¬
bis concessasibilni a subiace¬
bunt suppliciis queprimitꝰ
diximus ⁊ donecad ministrõ¬
nes bnt hec pfeñtes etdum
cas deposuennt maiori adhr̃

Expanded text:
 sustinebunt poenam et maiorem insuper ac vehementiorem Oportet igitur iudices provmetuendi, scientes quia, si data a nobis administratione male et indigne utantur a nobis concessa sibi licentia, subiacebunt suppliciis quae primitus diximus, et donec administrationes habent haec perferentes, et dum eas deposuerint maiori adhuc