comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremitatis leuium habent. ag¬
liora sunt ut serpens: que me¬
dium. minus ut bufones: que
inferiora. tardiora. ut testudo.
habent autem hoc reptilia: li¬
mum. uenenum. & aculeum.
Designant siquibem. serpens.
bufo. ⁊ testudo. quasdam diũsi¬
tates hominum: qͥ continent᷑
inmundo. Serpens uidelicet astu¬
tos: bufo elatos. testudo deiduosis.
hñt desidiosi. limũ t̾rene delicͥa¬
tionis: elati. uenenũ liube dectons
astuti. aculeum pungentis i¬
uectionis. In quib uͦ gͣiuioui
minent: supradictis magot
ponderosa. Quedam tam̃ sunt
grauia: quedam gͣuiora: que¬
dam grauissima. Grauia sunt.
ut pisces: grauiora. ut herbe
⁊ arbores: gͣuissima. ut metil¬
la ⁊ lapides. Pisces. assidue ma
quis ⁊ luto iacent: herbe ⁊ aibe¬
res. terre radicib inherent:
pides ⁊ metalla. nͥ abstrabant
ab ea sub t̾ra latent. Quasi pis¬
ces sunt inaquis: qui fludtuai¬
tis scł̃i exagitantur curis. Sus
⁊ alii quasi herbe ⁊ arborel.
totis desideriis t̾rene cupidita

Expanded text:
is levium habent, agiliora sunt, ut serpentes, quae medium minus, ut bufones, quae inferiora tardiora, ut testudo. Habent autem haec reptilia lumen, venenum et aculeum, designant siquidem serpens, bufo et testudo quasdam diversitates hominum, qui continentur in mundo. Serpens videlicet astutos, bufo elatos, testudo desidiosos. Habent desidiosi limum terrenae delectationis. Elati venenum lividae detractionis. Astuti aculeum pungentis invectionis. In quibus graviora praeeminent supradictis magis sunt ponderosa. Quaedam tamen sunt gravia, quaedam graviora, quaedam gravissima. Gravia sunt, ut pisces; graviora, ut herbae et arbores; gravissima, ut metalla et lapides. Pisces assidue in aquis et luto jacent. Herbae et arbores terrae radicibus inhaerent. Lapides et metalla nisi abstrahantur ab ea, sub terra latent. Quasi pisces sunt in aquis, qui fluctuantis saeculi exagitantur curis. Sunt et alii quasi herbae et arbores, totis desideriis terrenae cupiditati
Abbreviated transcription (Latin):
ordinate uiuant. silentii tamen
u̾tutem negligunt. Qui sese ro¬
stris lacerant. ⁊ conclamant:
quia detrahendo sese inuicẽ
conuiciiꝰ ledunt: & quandoq
ex affectu mentis maledictis
consentiunt. Inter uolucres ⁊
reptilia. media sunt maiora qͣ¬
drupedia: que aliquantulum
in altum se erigunt: nec tamen
a terra longe recedunt. Usibus
hominum deseruiunt: unde
simplitiorib assignari possuũ:
qui quamius t̾renis inhient:
spiritalit̾ tamen uiuentib ob¬
sequium p̾bent. In quib uͦ leui¬
um. extremitas inferior p̾ua¬
let. gͣuiora sunt. ut reptilia que

Expanded text:
ordinate vivant, silentii tamen ordinate vivant, silentii tamen virtutem negligunt. Quae sese rostris lacerant et conclamant, quia detrahendo sese invicem conviciis laedunt, et quandoque ex affectu mentis maledictis contendunt. Inter volucres et reptilia media sunt majora quadrupedia, quae aliquantulum in altum se erigunt, nec tamen a terra longe recedunt. Usibus hominum deserviunt. Unde simplicioribus assignari possunt, qui quamvis terrenis inhient, spiritualiter tamen viventibus obsequium praebent. In quibus vero levium extremitas inferior praevalet, gravior
Abbreviated transcription (Latin):
aduolandum ꝓuocat: eosdem
claritatem solis ir reu̾beratis
nutrit. nolentes eicit. Altius ce¬
teris auib aquila uolat: dum
se p̾latꝰ a terrenis desideriis elon¬
gat. Pullos suos aduolandum
ꝓuocat: quia subiectos sibi ad
bene oꝑandum. u̾bis ⁊ exempł
inuitat. Claritatem solis irreube¬
ratis ocłis eosdem pullos aspic̾e
cogit: dum ad contemplandã
diuine substantie claritatem
mentes discipulorum trahit. uo
uidere desiderant. ũbo doctͥne
pascit. Nolentes eicit: illos emĩ
qui a cognitione di ocłos auer¬
tunt. expellendos a regno pre¬
dicit. Grues uͦ ⁊ anseres. sunt
diu̾si subiectorum ordines: qui
inuolando ordinem seruant
⁊ gregatim uolant: illos siqui¬
dem designant. qui ⁊ reditudi¬
nem iusticie tenent. ⁊ conuentꝰ
amant Longas tibias. ⁊ longũ
collum grues habent: suble¬
uant᷑ a terrenis: ⁊ silentium oriᷤ
tenẽt. S ⁊anseres que garrule
sunt aues: illis assimilari pos¬
sunt. qui quamuis ĩquib dam

Expanded text:
ad volandum provocat, eosdem ad volandum provocat, eosdem claritatem solis irreverberatis  id facere nutrit, nolentes e nido ejicit. Altius caeteris avibus tunc aquila volat, dum se praelatus a terrenis desideriis elongat. Pullos suos ad volandum provocat, quando subjectos sibi ad bene operandum verbis et exemplis invitat. Claritatem solis irreverberatis oculis eosdem pullos aspicere cogit, dum ad contemplandam divinae substantiae claritatem mentes discipulorum trahit. Volvidere desiderant, verbo doctrinae pascit. Nolentes ejicit: illos enim, qui a cognitione Dei oculos avertunt, expellendos e regno praedicit. Grues vero et anseres sunt diversi subjectorum ordines, qui in volando ordinem servant et gregatim volant: illos siquidem designant, qui et rectitudinem justitiae tenent, et conventus amant. Longas tibias, et longum collum grues habent, sublevantur a terrenis, et silentium oris tenent. Sed et anseres qui garrulae sunt aves, illis assimilari possunt, qui quamvis in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
sitemitatis gͣuiũ hñt extremitatẽ.
giliores st̃: qͥ mediũ illiꝰ suꝑioris ex¬
p coherent ⁊ crescunt: ut arbores
herbe. Qrũ q̃ suꝑiora hñt illiꝰ medii
uum altiꝰ excrescunt ut pinꝰ ⁊ abi
q̃ medium illius medii gͣuiũ. minꝰ
lcoili. que inferiora parum. Inqͥbꝰ
ides nunc carissime ex cõmixti¬
one elementoꝵ fieri diu̾sitates
rerum: uides etiam quod stelle
omnino sint ignee nature. Hee
siquidem p̾latis assimilari debẽt:
quia eorum mentes ⁊ amore spi¬
ritali feruent: ⁊ bonis exemplis
lucent. De his enim dicit᷑: qui mł
tos erudiunt. quasi stelle in ꝑpe¬
tuas ẽt̾nitates erunt. Qͥ ñ tantũ
nr̃as tenebras u̾bo p̾dicationis
illuminant: s etiam suꝑiorem
locum p̃ ceteris seruant. Uita enĩ
p̾minent: ⁊ bene oꝑando limi¬
tem rectitubinis denent. Sunt
autem quidam p̾lati. minoris
meriti: qui ex m̾ito uite. assimi¬
lant᷑ aquile. Aquila pre oeteris
auib in altum uolat: pullos suo

Expanded text:
extremitatis gravium qui habent extremitatem; agiliores sunt, qui medium illius superioris exsemper cohaerent et crescunt, ut arbores et herbae. Quarum quae superiora habent illius medii gravium altius excrescunt, ut pinus et abies; quae medium illius medii gravium minus, ut coryli; quae inferiora parum, ut virgVides nunc, charissime, ex commistione elementorum fieri diversitates rerum. Vides etiam, quod stellae omnino sint igneae naturae. Hae siquidem praelatis assimilari debent, quia eorum mentes et amore spiritali fervent, et bonis exemplis lucent. De his enim dicitur: Qui ad justitiam multos erudiunt, quasi stellae in perpetuas aeternitates fulgebunt . Qui non tantum nostras tenebras verbo praedicationis illuminant, sed etiam superiorem locum prae caeteris servant. Vita enim praeeminent et bene operando limitem rectitudinis tenent. Sunt autem quidam praelati minoris meriti, qui ex merito vitae assimilantur aquilae. Aquila prae caeteris avibus in altum volat. Pullos suos
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Ut ignis suꝑiorem habit
extremitatẽ. que agilior. & sub¬
tilior. ⁊ leuior ẽ: aliam inferior̃
que iungitur aeri. que minus
agilis ẽ minus leuis. ⁊ minus
aer Sic ⁊ suꝑior extremitas ap̃
que iungit᷑ aeri. minus graus
ẽ. minus mobilis. minus ob¬
tusa: inferior magis: medum
mixtiones fiunt incorporis.
uib. calida frigidis. humida
siccis commisceant᷑ fiunt indͥe
quecunq fieri necesse ẽ: ꝓut
eorum diu̾sitas expetit. Inquih¬
dam autem p̾ualent leuia: i
quibdam grauia. Sunt tamens
quedam que omnino sunt ig¬
nee nature: ut stelle. Aliorum¬
res extremitates leuium. i hec
sunt agiliora ⁊ leuiora: ⁊ indeꝑ
aerem feruntur ut uolucres. Qus¬
rum que suꝑiores extremitalbe
suꝑioris extremitatis leuium
habent. agiliores ⁊ leuiores sunt
ut aquila: que medium minus.
ut grues. que inferius. graui¬
qnadrupedia sunt: quorum q̃
spiores habent illius medii
etremitates. sunt leuiora: q̃
medium. minus: que ultimum

Expanded text:
 unam superiorem habet extremitatem, quae agilior, et subtilior, et levior est; alteram inferiorem, quae jungitur aeri, quae minus est agilis, minus levis, minus aer. Sic et superior extremitas aquae, quae jungitur aeri, minus gravis est, minus mista, minus obtusa, inferior magis. Mediumcommistiones fiunt in corporibus. vibus, calida frigidis, humida siccis commiscentur, fiunt inde quaecunque fieri necesse est, prout eorum diversitas expetit. In quibusdam autem praevalent levia, in quibusdam gravia. Sunt tamen quaedam quae omnino sunt igneae naturae, ut stellae. Aliorumres extremitates levium, et haec sunt agiliora et leviora, et inde per aerem feruntur, ut volucres. Quarum quae superiores extremitates superioris extremitatis levium habent, agiliores et leviores sunt, ut aquila, quae medium, minus, ut grues, quae inferiores graviquadrupedia, quorum quae superiores habent illius medii extremitates, sunt leviora, quae medium minus, quae ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
rio. sunt quidam qui nullũ
cibum appetunt: s uniu̾sos
fastidiunt. Sunt alii qui quos¬
libet cibos appetunt: s accep¬
tos celerius euomunt. Sunt etiã
alii qui appetunt ⁊ retinent:s
nullam ꝑmembra digestionẽ
babent Sunt iterum quidam.
qui appetunt retinent ⁊ dige¬
runt: s quod expelli debuerat.
ꝑ secretum nature ñ expellunt.
Qui cibum doctrine ñ appetũt
s fastidiunt: diu uiuere neqͣ¬
quam possunt. De his siquidem
dicit᷑. Omnem escam abhomi¬
nata ẽ anima eoꝵ: ⁊ appropinqͣ¬
uerunt usq ad portas mortis.
Qͥ enim audire renuunt u̾bũ
p̾dicationis: iam ad ingressũ
festinant et̾ne damnationis. Qͥ
autem appetunt nec retinent:
dui languent. Sunt alii qui
appetunt retinent s ꝑ membra
ñ digerunt: quia quod uenter
memorie retinent. in bonos ac¬
tus ñ conũtunt. Qui audem nõ
expellunt quod debuerat expel¬
li: hii sunt qui qͦd suis morib
ñ conuenit. incorporant sͥ. Dum

Expanded text:
rso sunt quidam, qui nullum rso sunt quidam, qui nullum cibum appetunt, sed universos fastidiunt. Sunt alii, qui quoslibet cibos appetunt, sed acceptos celerius evomunt. Sunt et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam per membra digestionem habent. Sunt iterum quidam, qui appetunt, retinent, digerunt, sed quod expelli debuerat per secretum naturae non expellunt. Qui cibum doctrinae non appetunt sed fastidiunt, diu vivere nequaquam possunt. De his siquidem dicitur: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Qui enim audire renuunt verbum praedicationis, jam ad ingressum festinant aeternae damnationis. Qui autem appetunt nec retinent cdiu languent. Sunt alii, qui appetunt et retinent, sed per membra non digerunt, quia quod venter memoriae retinet, in bonos actus non convertunt. Qui autem non expellunt quod debuerat expelli, ii sunt qui quod suis moribus non convenit, incorporant sibi. Du
Abbreviated transcription (Latin):
comedente ꝑcipit᷑ maiori desid̃io
gustatus esuritur. In corporali
gͥ cibo. appetitus saturitatẽ. sa¬
turitas fastidium generat: in
spiritali uͦ. appetitus saturitatẽ.
saturitas desidium p̾stat. In cor¬
porali. saturitas nocet. fastidiũ
displicet: inspiritali. nec sat᷑tas
grauat nec desidium cruciat. Est
itaq cib uite: u̾bum doctrine.
Quem dum p̃dicte uͥtutes ordi¬
nate ministrant: statum hu-¬
mane complexionis in columẽ
seruant. Cibum gͦ doctrine ani¬
mus appetit: dum u̾bum p̾dica¬
tionis libent̾ audit. Appetit. &¬
retinet: dum quod aure cordis
ꝑcepit inuentre memorie re¬
tentum iacet. Appetit. retinet.
⁊ digerit: dum quod acceptũ.
⁊ retentũ fuerat. in diu̾sos hu¬
mores. idẽ in bonos mores con¬
ũtit. Nec tantum appetit. reti¬
net. ⁊ digerit. s etiam expellit:
si ea que sius morib ñ conueni¬
unt. respuere nouit. Si enim
intꝰ remanet quod expelli de¬
buerat: etiam bene digestis.

Expanded text:
comedente percipitur majori desiderio comedente percipitur majori desiderio gustatus esuritur. In corporali igitur cibo appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat. In spirituali vero appetitus saturitatem, saturitas desiderium praestat. In corporali saturitas nocet, fastidium displicet. In spirituali nec saturitas gravat, nec desiderium cruciat. Est itaque cibus vitae verbum doctrinae, quae dum praedictae virtutes ordinate ministrant, statum humanae complexionis incolumem servant. Cibum ergo doctrinae animus appetit, dum verbum praedicationis libenter audit et retinet, dum quod aure cordis percipit, in ventre memoriae retentum jacet. Appetit, et retinet, et diligit, dum quod acceptum et retentum fuerat, in diversos humores, id est, in bonos mores convertit. Nec tamen appetit, retinet, et digerit, sed etiam expellit, si ea quae suis moribus non conveniunt, respuere noverit. Sin autem intus remanet quod expelli debuerat, etiam bene gestis
Abbreviated transcription (Latin):
im. esse uirtutes humane
complexioni ministrantes: iude¬
lcet appetitiuam. retentiuam.
aigestiuam. ⁊ expulsiuam. Mi¬
nstrant enim uirtuti pascitiue:
ratiue. Quam cito enim puer
nascit᷑ necesse ẽ ut lacte nutͥat᷑:
donec ꝑ incrementa temporis
pasci ualeat fortiorib alim̃tis.
suergͥ lacte nutritur: quocieis
dehumilitate xͥ nouit̾ conũsus
eruditur. Ex hoc siquidem ub̾e.
abstrato de sinu diuine pieta¬
tis ꝓpinat᷑ teneritudini nr̃e lac
uere humilitatis: donec illo pa-¬
ne caritatis possimus ꝑfrui. de
quosi assidue uescistudeas. a
nillo pot̾is suꝑari. Caritas enĩ
nnia suffert. omnia sustinet:
a ut complexionẽ mentis. for¬
tm ⁊ incolumem conseruet.
t autem diu̾sitas int̾ delicias
rporis: ⁊ delicias cordis. Dum
um corporalis cib inp̾senti nõ¬
ibet᷑: graui desidio carnis af-¬
llꝰ cruciat᷑. Dumuͦ habetur
amedit᷑: comedendo ad fasti
m ꝑsaturitatẽ deuenit᷑. S
etiario cib spiritalis cum
non habetur fit uilis: cum uͦ a

Expanded text:
esse virtutes humanae complexioni ministrantes, videlicet appetitivam, retentivam, digestivam et expulsivam: ministrant enim virtuti nutritivae.rationi. Quod primum enim puer nascitur, necesse est ut lacte nutriatur, donec per incrementa temporis pasci valeat fortioribus alimentis. Puer igitur lacte nutritur, quoties de humilitate Christi noviter conversus eruditur. Ex hoc siquidem ubere abstracto de sinu divinae pietatis, propinatur teneritudini nostrae lac verae humilitatis, donec illo pane charitatis possimus perfrui, de quo si assidue vesci studeas a nullo poteris superari. Charitas enim omnia suffert, omnia sustinet , ita ut complexionem mentis fortem et incolumem conservet. Est autem diversitas inter delicias corporis et delicias cordis. Dum enim corporalis cibus in praesenti no gravi desiderio et carnis affectu cruciatur. Dum vero habetur et comeditur, comedendo ad fastidium per saturitatem devenitur. Sed e diverso cibus spiritalis cum non habetur fit vilis, cum vero a
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: formosa ꝑ aĩe sq̃tatẽ. Nigra in
terris: formõsa in celis. Nigra ma¬
la tẽporalia patiendo: formosabo¬
na sempit̾na sꝑando. Uis uider
formosam: Spe inquit gauda¬
tes. Uis nigram: In tͥbulatione
patientes. Nigra uidebat᷑ iuitabr¬

Expanded text:
tem, formosa per animae sanctitatem. Nigra sum in terris, formosa in coelis; nigra mala temporalia patiendo, formosa bona sempiterna sperando. Audi formosam: « Spe, inquit, gaudentes. » Audi nigram: « In tribulatione patientes. » Niger erat Pa
Abbreviated transcription (Latin):
oraret ac diceret. Dñe ne statuas iłł
n amorẽ ꝓximoꝵ interris. neq
itiorẽ zel mordentis. neq lenita¬
tẽmodestie cõpatientis absq scãix
pꝰ coronas ⁊ plectas. pꝰ leones ⁊ bo¬
Cherubin namq constat scͥpte sa¬
ar cypum tenere. suie qr duo che¬
ubin in ꝓpiciatorio arce̾ in figã
dũ testam̃toꝵ. concordit̾ de xp̃o
canentiũ fabricati sunt: seu quia
psum nom̃ scientie multituduiẽ
sonat. Q uanto aut̾ qͥsq studio¬
sus legendis diuinoꝵ eloqͥorũ
paginis institerit. tanto necesse
ẽ in omnib que agit aut udicat
interni testis aut iudicis examen
ꝑtimescat: ne aut plus iusto in
peccantes uindicansi aut rursum
absq moderamine iuste discretio¬
nis ignoscens. iram uisti uidicis in¬
currat Qui enim addit scientiã:
addit laborem. Unde ꝓpt̾ sculptu
Et suꝑ leones ⁊ boues: qͣsi lora ex
ere pendentia. Suꝑ leones quippe
⁊ boues lora dependent. qnͣdo scĩ
doctore ᷤᷤ ⁊ in seueritate districtionis

Expanded text:
atuas illis neque amorem proximorum in terris, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis, absque inter coronas et plectas, leones et boCherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere, sive quia duo cherubin in propitiatorio arcae, in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium sunt, seu quia ipsum nomen scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse est amplius in omnibus quae agit aut judicat interni testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi Judicis incurrat. Qui enim addit scientiam, addit et laborem . Unde hic quoquEt super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. Super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti doctores et in severitate districtionis
Abbreviated transcription (Latin):
ra inanis ⁊ uacua p̃terit: in qui
piis uacare oꝑib uł sermonib
uł certe cogitationib desistant.
Coronulas quippe in se sculptaᷤ
hñt: cum ad ingressum uite ꝑbi¬
nis infatigabili desico anhela
Plectas hñt: cum int̾ desidia ud
celestis que sursum ẽ. numꝙͣ fi¬
ne societatis que uixta ẽ uincła
dissoliunt. habent inter cro¬
nulas ⁊ plectas leones. cum ita
ut &̾ in peccantes qͦsq qui s̃ cõmish
sunt feruorẽ asꝑe in uectionis exerre
ceñ tardent. Habent cũ leonib bo¬
ues. quando ipsam inuectionẽ cor¬
npiendi cũ spũ mansuetudinis exhi¬
bent: quͣdo in feruore arguencd nũ¬
quã fissam hab̾e iugulam discrete
actionis ac loq̃le. nũꝙͣ u̾ba diuine
lectionis uelut ruminandi more
uoluere cessant. Unde beatꝰ stepħs¬

Expanded text:
ra inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, nue societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Step
Abbreviated transcription (Latin):
rasti ait directiones. iudiciũ ⁊ us¬
ciã in iacob cu fecisti. Directio itiq̃
ad rationẽ: udiciũ ad intellectur
fert᷑. Nam ratio dirigit᷑. intellectꝰ
uidicat: uoluntas eligit. Ad rech¬
tudinẽ gͥ cogitationũ spectat õs
motus cordis ad normã rationis
b inherere: scõ intellectur. deo pla¬
cite uoluntatis affectũ inflexibili
sociare. Unde fit ut ex rectitudire¬

Expanded text:
rasti directiones, judicium et justitiam in Jacob tu fecisti. » Directio itaque ad rationem, judicium ad intellectum, fertur. Nam ratio diligit, intellectus judicat, voluntas eligit. Ad rectitudinem igitur cogitationum spectat omnes motus cordis ad normam rationis bus inhaerere. Secundo intellectui Deo placitae voluntatis affectus inflexibiliter sociare. Nam, si
Abbreviated transcription (Latin):
nee apparatꝰ qͣtuor st̃: que maxime
do. ꝓpaginatio. fossio. Oblaqueare
⁊ qͣs lacus faicere: ꝑ qͦs aqͣ ne sui ni¬
mietate uiti noceat. possit decͤrere.
Putare uͦ ẽ inutilia sarm̃ta abscid̾e:¬

Expanded text:
ros apparatus quatuor sunt quae ropagatio, fossio. Obleaqueare quasi lacus facere, per quos aqua, ne sui nimietate noceat, possit effluere; putare vero est inutilia sarmenta abscinde
Abbreviated transcription (Latin):
Unde isdem ꝓpħa dum sub anima¬
lium specie euangelistas quatu¬
or se uidisse describeret. in eis
quia ꝑ subtilem intelligentiam
int̾na mysteria uerbum uidendo
penet᷑uit. Similiter qui adhuc
terrena mente deserunt. uelut
aquila cum iohanne ꝑ contem¬
plationem celestia petunt. Item
beatus gregorius de aqͥla. Sic̃
aquila uolans ad escam. Moris
quippe est aquile: ut irreuerbe
rata acie radios solis aspiciat.
S cum refectionis indigentia
urgetur: eandem ocłorum aci¬
em quam radiis solis infixerat.
ad respectum ca daueris inclinat.
Et quamius ad alta euolet: pro
sumendis tamen carnib. tram
petit. Sic udelicet sic antiqui
patres fuerunt : qui inquantum
humanitatis infirmitas admit¬
tebat: creatoris lucem erecta men¬
te contemplati sunt. S in carnan¬
dum hunc inmundi fine p̾scien¬
des. quasi a solis radiis ad t̾ram

Expanded text:
Unde idem propheta, dum sub animaUnde idem propheta, dum sub animalium specie evangelistas quatuor se vidisse describeret , in eis quia per subtilem intelligentiam interna mysteria Verbi videndo penetravit. » Similiter, qui haec terrena mente deserunt, velut aquila cum Joanne per contemplationem coelestia quaerunt. Item beatus Gregorius de aquila: « Sicut aquila volans ad escam. Moris qrata acie radios solis aspiciat; sed cum refectionis indigentia urgetur, eamdem oculorum aciem, quam radiis solis infixerat, ad respectum cadaveris inclinat; et quamvis ad alta evolet, pro sumendis tamen carnibus terram petit. Sic videlicet, sic antiqui patres fuehumanitatis infirmitas admittebat, Creatoris lucem erecta mente contemplati sunt. Sed hunc incarnandum in fine mundi praescientes, quasi a solis radiis d
Abbreviated transcription (Latin):
icie preire uideantur. Aquile
ucabulo: potestas t̾rena figura¬
is. unde ⁊ ꝑ iherechielem ꝓphe¬
tm dicitur. Aquila grandis ma-¬
narum alarum. longo membro¬
tum ductu plena plumis ⁊ uarie.¬
tta. uenit ad libanumͥ ⁊ tulit
nedullam cedri: ⁊ sũmitadem
sundium eius euulsit. Qua ude¬
liet aquila. quis alius quam na¬
lodonosor rex babilonie de¬
signatur: Qui ꝓ immensitate ex¬
aritus. magnarum alarum: ꝓ
duiturnitate temporum. longo
membrorum ductu: ꝓ multis
i diuitiis. plenus plumis: pro
nnumera audem terrene głe
ampositione. plena uarietate
lescribitur. Que uenit ad liba¬
ium. ⁊ tulit medullam cedri.⁊
limitatem frondium eiꝰ euulsit:
quia iudee celsitudinem petens:
nobilitatem regni eius. quasi me¬
dullam cedri abstulit. Et dum de¬
nerrimam regum ꝓlem a regni sui
culmine captiuando sustulit: qͣi
summitatem frondium eius euul¬
sit. Aquile uocabulo: subtilis
scorum intelligentia expͥmitur.

Expanded text:
litiae praeire videantur. Aquilae litiae praeire videantur. Aquilae vocabulo potestas terrena figuratur. Unde per Ezechielem prophetam dicitur: Aquila grandis magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, venit ad Libanum, et tulit medullam cedri, et summitatem frondium ejus evulsit . Qua videlicet aquila quis alius quam Nabuchodonosor rex Babylonis designatur, qui pro immensitate exercitus magnarum alarum, pro diuturnitate temporum longo membrorum ductu, pro multis vero divitiis plenus plumis, pro innumera autem terrenae gloriae compositione plenus varietate describitur? Qui venit ad Libanum, et tulit medullam cedri, et summitatem frondium ejus evulsit, quia Judaeae celsitudinem petens, nobilitatem regni ejus quasi medullam cedri abstulit, et dum tenerrimam regum prolem a regni sui culmine captivando sustulit, quasi summitatem frondium ejus evulsit. « Aquilae vocabulo subtilis sanctorum intelligentia exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quila ab acumine ocłonis
uocata: tanti enim contius
esse dicit᷑ ut cum maria suꝑi
mobili penna feratur. nec hn¬
nis pateat obtutib. de tanta lib¬
limitate pisciculos natare udi¬
at: ac tormenti instar desciibã
raptam predam pennis abliaus
ꝑtrahat. Nam i contra radum
solis fertur obtutum nonflecti¬
re: unde i pullos suos ungue si¬
pensos. radiis solis obicit: ⁊ qu
iuderit immobilem tenere acũ¬
ut dignos genere conseruat: si
cłie quasi degeneres abicit. Una
beatus gregorius. Aquile uoca¬
bulo inscriptura sacͣ aliquan¬
do maligni sp̃c raptores anima¬
rum: aliquando presentis scli
astestates: aliquando uͦ uł sub¬
plissime scõrum intelligentie.
e in carnatus dominus ima ce¬
atter tͣnsuolans: ⁊ mox sũma
tpetens designatur aquilarum
nomine insidiatores sp̃c expri¬
munt᷑: iheremia attestante qui
uostri aquilis celi uelociores ft̃:
tum tanta contra nos maligni ho¬
nines faciunt. ut ipsas etiam a¬
nis potestates inuentionib ma¬

Expanded text:
quila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit: et quos viderit immobilem tenere acut dignos genere conservat, si um, quasi degeneres abjicit. Unde beatus Gregorius: « Aquilae vocabulo in Scriptura sacra aliquando maligni spiritus raptores animarum, aliquando praesentis saeculi potestates, aliquando vero vel subtilissimae sanctorum intelligentiae, vel incarnatus Dominus, ima celeriter transvolans, et mox summa repetens designatur. » Aquilarum nomine insidiatores spiritus exprimuntur; Jeremia attestante qui nostri aquilis coeli velociores sunt, cum tanta contra nos maligni homines faciunt, ut ipsas etiam aereas potestates inventionibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
contrahunt sibi uires. Cum enĩ
elementa coniungunt᷑ in aliqͦ
corpore habilia membra haberte
⁊ ignis calore. ⁊ siccitate. sit it¬
tis appetitiue: terra frigida i
ca. retentiue: aer calidus &e hi¬
midus. digestiue: aqua frigii
⁊ bumida. expulsiue: necessaro
cõtingit. ut ex natura sua ignis atͥ¬
retineat. ex nat᷑a sua qd t̾ra retinut.
aer dissoluat: ex nat᷑a sua. aqͣ qb at
dissoluit. emolliat. Considandũ ctur
sicut supͣ diximꝰ. ꝑ ignẽ significari
telligentie claritatem: ꝑ tã m̃tis
firmitatem : ꝑ aerẽ. uite purtatẽ:
ꝑ aquam. discretionis mobilitat̃.
Dum .N. intellectus ardore spn¬
tali succensus. oelestia cogite
spiritalem appetitum inmente ci
⁊ qd̾ amnꝰ firmit̃ conseruat pui¬
tas mentis ꝑbonos mores fibe¬
lit̃ ordinat. Quod uͦ suis morb
ñ conuenit: discretio separat.
remouet. et expellit. Et sic itẽ¬
ꝑamento animus ñ recedit s
temꝑamentũ seruans. peccati
morbo ñ suocumbit. De medio

Expanded text:
trahunt sibi vires. Cum enim elementa conjunguntur in aliquo corpore habilia membra habente, cum ignis calidus et siccus sit virtutis appetitivae, terra frigida et sicca retentivae, aer calidus et humidus digestivae, aqua humida et frigida expulsivae, necessario contingit ut ex natura sua ignis atretineat ex natura sua, quod terra retinuit aer dissolvat ex natura sua, aqua quod aer dissolvit emolliat. Considerandum etiam, sicut supra diximus, per ignem significari intelligentiae claritatem, per terram mentis firmitatem, per aerem vitae puritatem, per aquam discretionis mobilitatem. Dum enim intellectus ardori spiritali succensus coelestia cogitat, spiritalem appetitum in mente crEt quod animus firmiter conservat, puritas mentis per bonos mores fideliter ordinat. Quod vero suis moribus non convenit, discretio separat, removet et expellit. Et sic a temperamento animus non recedit, sed temperamentum servans peccati morbo non succumbit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Sabanus de gragulo. Graguł
Na garrulitate muncupatus.
tim uolent: cum sit manifestũ
ex uoce eos nuncupari. Est enĩ loqͦ¬
cissimũ genꝰ. ⁊ uocib importu¬
nũ: qd̾ ut philosophoꝵ uanã lo¬
quacitatẽ. uł hereticoꝵ u̾bosita¬
tẽ noxiã significare potest. Po¬
test adhuc ⁊ aliud dici. de nat᷑a
graguli. Gragulus enim garru¬
los designat. ⁊ gulosos. Qͥ enĩ
tractioni p̾bent. Gragulus insil¬
uis degit. de una arbore ĩ aliam
garriendo transit: quia garru¬
lus homo dehis cum qͥb habi¬
tat: etiã turpia q̃ dehis nou̾it.
aliis narrare ñ cessat. Gragulꝰ
cum aliquem tͣnsire conspicit.
garrit: ⁊ cum aliqͦs occultos re¬
ꝑit. similit̾ agit: quia garrulus
ħo ñ tm̃ detrahit scłarib: s etiã
eis quos religionis occultat locꝰ
Gragulus captus aliquando repo
sitꝰ clauditur: ut articulata u̾ba
loqui doceat᷑. Similit̾ cum aliqͥs
sclaris ad conu̾sionẽ ueñit u̾ba
religionis adliscit: ut lingua uo¬

Expanded text:
abanus de Graculo: « Graculus a garrulitate nuncupatus, uod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus, et vocibus importunum, quod vel philosophorum loquacitatem, vel haereticorum verbositatem noxiam significare potest. » Potest adhuc et aliud dici de natura graculi. Graculus enim garrulos designat, et gulosos. Qui enim tractioni praebent. Graculus in silvis degit, de una arbore in aliam garriendo transvolat, quia homo garrulus de iis cum quibus habitat, etiam turpia quae de eis noverit, aliis narrare non cessat. Graculus cum aliquem transire conspicit, garrit, et cum occultos reperit, similiter agit, quia garrulus homo non tantum detrahit saecularibus, sed etiam eis quos religionis occultat locus. Graculus aliquando captus cavea includitur, ut articulata verba loqui doceatur. Similiter cum aliquis saecularis ad conversionem venerit, verba religionis addiscit ut lingua vo
Abbreviated transcription (Latin):
bundet. Cum aliqͥs eccłie uicinus i¬
firmitate p̾mit᷑: medicꝰ ut ad if̾r¬
mũ ueniat rogat᷑. Si aũ abbasam
qͣndoq uidet: qd ordinate eũu
dere ñ licet. Tangit: qu̾ religihi
tangere ñ conuenit. De incertis
infirmum: s tacet scandalũ. ⁊an¬
me sue damnũ. Nosti forsitansi
de monacho medico. iusto nomur
s utinam iusto oꝑatione: qͥ in me¬
dicamine tres aureos abscondãt
quid de eo beatꝰ gregoriꝰ dicat. Q
licet ei minfirmitate sua seruer
in correctione ei tam̃ ñ peꝑcit fũ¬

Expanded text:
bundet. Cum aliquis Ecclesiae vicinus infirmitate premitur, medicus, ut ad infirmum veniat, rogatur. Si autem abbas eum quandoque videt quod decenter eum videre non licet. Tangit quod religioso tangere non convenit. De incertis per infirmum, sed tacet scandalum, et animae suae damnum. Nosti forsitan, frater, de monacho medico, Justo nomine sed utinam justo operatione, qui in medicamine tres aureos absconderat, quid de eo beatus Gregorius dicat, qui licet ei in infirmitate sua servierit, in correctione tamen ei
Abbreviated transcription (Latin):
ymbres ⁊ suꝑ nubes euolat: ut
ꝓcellas nubium sentire ñ possit.
Uñ rabanꝰ. Hec auis potest signi¬
ficare animas electorum: q̃ formi¬
dantes ꝑt᷑bationẽ huiꝰ scłi. ne for¬
te ꝓcelł ꝑsecutionũ instigante
diabolo inuoluant᷑. intentionẽ

Expanded text:
imbres, et super nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit:inant. Haec avis potest significare animas electorum, quae formidantes perturbationem hujus saeculi, ne forte procellis persecutionum, instigante diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
eleuant. Licet ardea cibos in aqͥs
querat. in silius tamen ⁊ in altis
arborib nidum locat: qr iustꝰ
qui reb labentib ⁊ tͣnsitoriis:

Expanded text:
elevant. » Licet autem ardea cibos in aquis quaerat, in sylvis tamen et in altis arboribus nidum locat, quia justus, qui rebus labentibus et transitoriis
Abbreviated transcription (Latin):
ioculatores. añ ꝯu̾sionẽ leues. cũ ad
ou̾sionẽ ueniunt: sepius usi leutta¬
te. leuit᷑ recedunt. Iili uͦ qͥ ꝑ diũsais
igiones discurrere sunt consueti
si tedio claustii fuerint agguati.
auis a claustris exeunt: qi trarũ
te clangoris testat᷑. Nullum
aũ animalita odorẽ hominis sentit:
it anset. Unde ⁊ clangore eiꝰ. gallo¬
cum ascensus incapitolio dep̾hen¬
mines ⁊ erga custodiã suã bene ui¬
plantes: significare potest. Anse
tum due st̃ species: domestice ui¬
adlicet ⁊ campestres. Campestres in
altũ ⁊ ordinate uolant: illosq de¬
sgnant. qͥ remoti ã t̾renis. ordinẽ
lene uiuendi seruant. Domestice
ũ inuicis simul habitant: multo¬
cies ꝯclamãt. se ipsas rostris lacerãt:
llos significant. qͥ ⁊ si conuentꝰ a¬
mant. loqͣcitati tam̃ ⁊ detͣctioniua¬
cat. Campestres anseres õs st̃ colo
lũ habet᷑ color cinericiꝰ: s etiã ua¬
n̾uł alb. In campestͥb habet co-¬

Expanded text:
oculatores, ante conversionem leves, cum ad conversionem veniunt, saepius usi levitate, leviter recedunt. Illi vero qui per diversas regiones discurrere sunt consueti, si taedio claustri fuerint aggravati, citius a claustris exeunt, quia terrarum te clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser. Unde et clangore ejus gallorum ascensus in Capitolio deprehenmines et erga custodiam suam bene vigilantes significare rum duae sunt species, domestici scilicet et campestres. Campestres in altum et ordinate volant, illosque designant qui remoti a terrenis, ordinem bene vivendi servant. Domestici vero in vicis simul habitant, frequenter exclamant, seipsos rostro lacerant, illosque significant qui etsi conventus ament, loquacitati tamen et detractioni vacant. Campestres anseres omnes sunt cosolum habetur color cinericius, sed etiam varius vel albus. In campestribus habetur co
Abbreviated transcription (Latin):
bonã uł malam famã alios licet
lnge remotos: cognoscit. Sumgͥ¬
Incapitolio quondã romanis ꝓ¬
fuit clamor anseris: ⁊ in capitulo
cotidie ꝓdest. cũ negligentias ui¬
derit clamor discreti fr̃is. Clamor
anseris a capitolio reppulit hostẽ
gallicũ: a capitulo uͦ clamor discreti
fr̃is. hostẽ repellit antiquũ. Clamor
anseris urbẽ romanã ab ĩpetu hostiũ
seruauit ĩmunẽ: clamor discreti frĩs.
ne tͣbet᷑ a ꝑu̾sis. custodit uitã ymunẽ.

Expanded text:
 malam famam alios, licet longe remotos, cognoscit. Cum iIn Capitolio quondam Romanis profuit clamor anseris, et in capitulo quotidie prodest, cum negligentias viderit, clamor prudentis fratris. Clamor anseris a Capitolio repulit hostem Gallum. A capitulo vero clamor providi fratris hostem repellit antiquum. Clamor anseris urbem Romam ab impetu hostium servavit immunem; clamor prudentis fratris, ne turbetura perversis, custodit
Abbreviated transcription (Latin):
gressione. quid de sententia insec¬
pentem ⁊ iurum ⁊ inmulierem
ꝓmulgata. paruitati nr̃e scđm
mensuram donationis quamac¬
cepimus uideatur. De parachyso¬
actus homo extra para

Expanded text:
gressione, quid de sententia in serpentem et virum et mulierem promulgata parvitati nostrae secundum mensuram donationis quam accepimus videatur. Factus homo extra para
Abbreviated transcription (Latin):
sparies aromatũ parat: aromata.
instruit: ⁊ se in mediis aromatũ
secieb componit. Hoc totiens
uoluntariũ excitat: qr mentem
alis ꝯtemplationis excitatã iustꝰ
ardore sc̃i sp̃c inflammnat. Sic gͥ
fenix incendit᷑: s ex eiꝰ cinere
fenix iterum ꝓcreat᷑. Cumgͥ fenix
morit᷑. ⁊ ex eius cinere fenye itum
nascit᷑: hoc exemplo agit᷑. ut fut᷑e
resurrectionis u̾itas a singłis fieri
fides future resurredtionis: quam
ex cinere facta resurrectio fenicis.
Ecce uolucrum nat᷑a. simplicib
resurrectionis argumentũ p̃stat:
⁊ qd scͥptura p̃dicat opus nature

Expanded text:
species aromatum parat. Aromata sspecies aromatum parat. Aromata sconstruit, et se in mediis aromatum speciebus componit. Hoc toties voluntarium excitat, quia mentem alis contemplationis excitatam justus ardore sancti Spiritus inflammat. Sic igitur phoenix incenditur, sed ex ejus cinere phoenix iterum procreatur. Cum ergo phoenix moritur, et ex ejus cinere phoenix iterum nascitur, hoc exemplo agitur, ut futurae resurrectionis veritas a singulis fieri fides futurae resurrectionis, quam ex cinere facta resurrectio phoenicis. Ecce volucrum natura simplicibus resurrectionis argumentum praestat, et quod Scriptura praedicat, opus natur
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ intendit. sanos redlit. Di
annis iuiuens. dum seuiderit sen¬
isse. collectis aromatũ uͥguł mosi
dium nutͥt: sicq iterũ de cinerib
suis resurgit. Unde rabanꝰ. fenrx
inquit potest significare resurree¬
tionẽ iustoꝵ: qͥ aromatib uͥtutum
collectis. restaurationẽ priors ui¬
goas post mortem sibi ĩparant. Fe¬
ores arabie aiis. Arabia ũ int̾ptat
ampestris. Campus. ẽ hic mundus.
diabia scłaris uita. Arabes: scłares.
Ilrabes fenicem appellant singu¬
luem. Singularis ẽ quilibet iustꝰ.
a curis scłarib omnino remotus.
fenix ꝑ quingentos annos uiuere
cid̾iur: sic̃ scͥptura testat᷑. Cente¬
nanꝰ uͦ numerꝰ in annis: moralit̾
designat t̾minum ꝑfectionis. Quin
potest quinq corꝑis sensib. Cum
enim uisus deficit: pͥmus centum
amoꝵ numerꝰ transit. Cum deficit
auditꝰ: tͣnsit scds. Cumuͦ tres reliqͥ
deficiũt: tunc quingenti anni
moralit̾ tͣnsacti sunt. Cum uͦ morti
ienix appropinquat: tunc diu̾sas

Expanded text:
faciem intendit, sanos reddit. CAPannis vivens, dum se viderit senuisse, collectis aromatum virgultis, dium nutrit: sicque iterum de cineribus suis resurgit. Unde Rabanus: « Phoenix, inquit, potest significare resurrectionem justorum, qui aromatibus virtutum collectis, restaurationem prioris vigoris post mortem sibi reparant. Phoenix est Arabiae avis. » Arabia vero interpretatur campestris. Campus est hic mundus, Arabia saecularis vita, Arabes saeculares. Arabes phoenicem appellant singularem. Singularis est quilibet justus, a curis saecularibus omnino remotus. Phoenix per quingentos annos vivere creditur, sicut Scriptura testatur. Centenarius vero numerus in annis moraliter designat terminum perfectionis. Quingssignari potest quinque corporis sensibus. Cum enim visus deficit, primus centum annorum numerus transit, Cum vero deficit auditus, transit secundus. Cum tres reliqui deficiunt, tunc quingenti anni moraliter transacti sunt. Cum vero morti phoenix appropinquat, tunc diversas
Abbreviated transcription (Latin):
ei de suo pͥnceps huius mundi
aclliniuerat. Nec bissus nec pur¬
pura. eiꝰ munditie uł głe aliqua
ratione aptant᷑: omnia suꝑat eiꝰ
potestas ⁊ scĩtas. sc̃itudo nature.
⁊ pͥncipatus iusticie: ⁊ amplioriᷤᷤ
głe sunt. quam fila quelibet tor¬
quentib digitis elaborata: uł cõ¬
chilii sanguie delibuta. Imposi¬
ta ẽ capiti crucifixi corona pro
cidari : ⁊ intexte illi serto erant
ꝓbracteis spine. ⁊ ꝑlamina au¬
rea inqua nomen dei sculptum
erat. lignũ ceruici suꝑemineis:
in quo pilatꝰ ꝓ beseleel conscͥpse¬
rat nomen quo nichil in celo
uł int̾ra sanctiꝰ. nichil potentiꝰ.
incħ mirabilius. iħc nazarenꝰ
rex iudeorum. Hoc scͥpsit genti¬
lis homo: nesciens quia ip̃e ẽẽt
rex ⁊̃ gentiũ Ideo autem scͥpsit:
utiq ñ intelligens quia adhũc
titulum ꝑuenturꝰ erat niungẽ¬
dus aliquando ppłs gentium.
Unxit etiam manus sacerdotis
nr̃i. immo ⁊ caput ⁊ pedes. ⁊

Expanded text:
ei de suo princeps hujus mundi ei de suo princeps hujus mundi alliniverat. Nec byssus nec purpura ejus munditiae vel gloriae aliqua ratione aptantur, omnia superat ejus potestas et sanctitas, sanctitudo naturae, et principatus justitiae, et amplioris gloriae sunt quam fila quaelibet torquentibus digitis elaborata, vel conchyliorum sanguine delibuta. Imposita est capiti Christo corona pro cidari, et intextae illi serto erant pro bracteis spinae; et pro lamina aurea, in qua nomen Dei sculptum erat, lignum cervici supereminens: in quo Pilatus pro Beseleel conscripserat nomen quo nihil in coelo vel in terra sanctius, nihil potentius, nihil mirabilius, Jesus Nazarenus rex Judaeorum. Haec scripsit gentilis homo, nesciens quia ipse esset Rex etiam gentium. Ideo autem scripsit, utique non intelligens quia ad hunc titulum perventurus erat et jungendus aliquando populus gentium. Unxit etiam manus sacerdotis nostri, imo et caput et pedes et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiens. ad lucem sui intelle¬
tͦ i cognitionẽ diuinam sine
mentis carnisq munditia ne¬
minem posse ꝑuenire in illa p̾¬
cinctione nos docuit. Deniq ip¬
se tunica in consutili quasipo¬
dere pontificali indutus integͥ¬
iam caritatis ⁊ unitatem sp̃c.
iuncło pacis. in eo obseruare¬
nos docuit. ¶ Erucem autem qͣsi
siphumerale sacͥficium oblatu¬
us ꝓ ppło humeris imposuit:
iplaga. ⁊ sangius loco rationa
sñ solum intra se duodecim
lioꝵ isrł nomina concluserũt:
tocius generis humani opus
llud complexum ẽ naturam.
scut ⁊ infixus capiti titulus cõ¬
mnebat scͥptꝰ. grece. hebraice. ⁊
aine. Nichil ad sanguinem xͥ
lagies septies nr̃a tinctura
edit: totum pallidum ẽ qͥc¬
ud lex tipice colorauit: ⁊ ad
nparationẽ u̾itatis. totum
rridũ ẽ. quod contextum
fuerat infiguris. Nulla iacinc¬
ti comparatio ad carnem xͥ ÷ qr
celeste erat quod nuilla peccati
infecerat macula: nͨ qͥcquam

Expanded text:
praecipiens , ad lucem sui intellepraecipiens , ad lucem sui intellectus et cognitionem divinam, sine carnis mentisque munditia neminem posse pervenire in illa praecinctione nos docuit. Denique ipse tunica inconsutili quasi podere pontificali indutus, integritatem charitatis, et unitatem spiritus in vinculo pacis, in eo nos observare docuit, crucem autem quasi superhumerale, sacrificium oblaturus pro populo, humeris imposuit, et plaga et sanguis loco rationalis, non solum intra se duodecim filiorum Israel nomina concluserunt, sed et totius generis humani opus illud complexum est naturam, sicut et infixus capiti titulus continebat, scriptus Graece, Hebraice et Latine . Nihil ad sanguinem Chrtuagies septies nostra tinctura praecedit: totum pallidum est, quidquid lex typice coloravit; et ad comparationem veritatis totum marcidum est quidquid contextum fuerat in figuris. Nulla hyacinthi comparatio ad carnem Christi,coeleste erat, quod nulla peccati infecerat macula; nec quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
intimãt cornua. de quib abacue
abscondita ẽ fortitudo eiꝰ. Sic omnat
pontifex creaturarum omnium
tipum portabat inuestib sacris
inquarum colorib totiꝰ mundisi¬
militudinẽ p̾ferebat. Bysus eñ
terre deputatur: de qua gignit᷑
Purpura mari: quia ex eius
cocleis tinguit᷑. Iacinctꝰ aeri: an
spẽm habet. Coccus ꝓpt̃ ruborem
igni uł etheri. Iustum enim eta
ut pontifex creatorẽ ñ solumꝓ
ex his .nui. constat rogaret. ⁊ indi¬
caret cuncta indigere miscłiacui
sunt de uisibili pontifice ad mui¬
sibilia iusticie ornamenta nos
mittunt: de quib dr sacerdotes
tui induant᷑ iusticiã. Et alibi.
Erit iusticia cingulum lumbo¬
rum eiꝰ: ⁊ fides cinctorium renĩ
eius. Homnia ñr summꝰ ponti¬
fex indutus decore ⁊ fortitudi¬
ne. in sp̃u ⁊ ũitate consummauit.
iingressus sacͣtiore cultu quam
aaron uͥtutum significataꝵ. ip¬
sam rem amplius uoluit nos
morib implere quam uestibus:
ilumbos sp̃uali zona succingi

Expanded text:
intimant cornua de quibus Habacuc abscondita est fortitudo ejus . Sic ornatus pontifex, creaturarum omnium typum portabat in vestibus sanctis: in quarum coloribus totius mundi similitudinem praeferebat. Byssus enim terrae deputatur, de qua gignitur; purpura mari, quia ex ejus cocleis tingitur, hyacinthus aeri, eujus speciem habet; coccus, propter ruborem, igni vel aetheri. Justum enim erat ut pontifex Creatorem non solum ex his quatuor constat rogaret et indicaret cuncta indigere misericordisunt in visibili pontifice, ad invisibilia justitiae ornamenta nos mittunt, de quibus dicitur: Sacerdotes tui induantur justitiam . Et alibi: Erit justitia cingulum lumborum ejus et fides cinctorium renum ejus . Haec omnia noster Pontifex, indutus decore et fortitudine , in spiritu et veritate consummavit: et ingressus sacratiore cultu quam Aaron, virtutum significatarum ipsam rem amplius nos voluit moribus implere quam vestibus, et lumbos spirituali zona succingi
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil erat ibi tͥste. nichil corrup¬
tum. quod cetera impediret: qr
omnia orti illius plantaria plan¬
tatoris sui redolebant uirtutem.
⁊ celestiᷤᷤ głe gr̃am predicabant.
Subabant ligna pinguedinem:
emissura erat scõꝵ caritas purita¬
tem: ⁊ m illius suauitatis obore.
tam p̾dicationis honestas. quã
beatitudinis et̾ne intimabat᷑ ebri¬
etas. Erat quasi quedam extasis
sus carnis flagrantia ñ tamen
consopiens uł adebitis officiis
hominem reuocans: s ad quã

Expanded text:
Nihil erat ibi triste, nihil corrupNihil erat ibi triste, nihil corruptum, quod caetera impediret quia omnia horti illius plantaria, plantatoris sui redolebant virtutem, et coelestis gloriae gratiam praedicabant. Sudabant ligna pinguedinem, emissura erat sanctorum charitas puritatem, et in illius suavitatis odore tam praedicationis honestas quam beatitudinis aeternae intimabatur ebrietas. Erat quasi quaedam exstasis sus carnis fragrantia, non tamen consopiens, vel a debitis officiis hominem revocans, sed ad qua
Abbreviated transcription (Latin):
soli ⁊ nemora fructifera. Ema¬
nabat emedio fons uitreus. ir¬
rigans ⁊ humectans omnem
gr̃am radicitus. nec tamen re¬
dundans enormiter: s elapsu
abterraneo totam orti illius areã
imbuens. Frondes patule inꝓceris
arborib subiecta gramina obũ¬
brabant: humorq inferior. ⁊ su¬
ꝑior temꝑies. iurorem ꝑpetem in
cespite nutriebant. Aderat aura
meridianis horis: siquis forte
erat uaporem abigens. & ꝓpellẽs.
Locus omnino niuium ignarus
⁊ grandinis: ⁊ ꝑpetui ueris eqͣli¬
tate iocundus. Erat ex fructib ⁊
ex ipsis uirgultis. aromatica cõ¬
sꝑsio : ⁊ ex ipsis truncis pingue¬
dines pigmentarie erumpebant:
stillabat storax. ⁊ liquor balsa¬
mi. ruptis corticib ultro paui¬
menti crustas affatim imbue¬
bat. Defluebant ꝑ prata. nardi¬
na unguenta spirantia: ⁊ gũ¬
mis stillantib sine preli uiolẽ¬
tia. tota undiq regio illa innu¬
meris ꝑfundebatur odorib.

Expanded text:
soli, et nemora fructifera. Emasoli, et nemora fructifera. Emanabat e medio fons vitreus irrigans et humectans omne gramen radicitus, nec tamen redundans enormiter, sed elapsu subterraneo totam horti illius aream imbuens. Frondes patulae in proceris arboribus subjecta gramina obumbrabant, humorque inferior et superior temperies virorem perpetem in cespite nutriebant. Aderat aura meridianis horis, si quis forte erat vaporem abigens et propellens. Locus omnino nivium ignarus et grandinis, et perpetui veris aequalitate jucundus. Erat ex fructibus et ipsis virgultis aromatica conspersio, et ex ipsis truncis pinguedines pigmentariae erumpebant. Stillabat storax, et liquor balsami ruptis corticibus ultra pavimenti crustas affatim imbuebat. Defluebant per prata nardina unguenta spirantia, et gummis stillantibus sine praeli violentia, tota undique regio illa innumeris perfundebatur odoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
dysum. nealiqua de ẽẽ gr̃a
uideret᷑ in paradysum ad¬
ducitur: ubi postea de eius costa
facta mulier memoratur. Dece¬
bat hominem ad imaginem
d̃i conditum. etiam loci illius
amenitas: ⁊ licet nulla illius¬
insontem. ubicunq ẽẽ posset
urgere calamitas. ꝓuisa ẽ tam̃
scdm ext̾iores sensus in locouno
omnium delectationum stipa¬
ta collectio: ne siquid ibi deesset.
inquirendo. uł expectando. qͦd
ꝓcul esset fatigaret᷑ appetitus: s
omnium ⁊ p̾sentia gauderet &¬
usu. Haberet increatore si staret
plenitubinẽ ueritatis & pacis.
rationabilis intellectꝰ: ⁊ totam
mentẽ illius. unius bonitatis
impleret intuitus. Codem modo
etiam haberet homo ext̾ior sub¬
iecta sensib quecunq suauia ⁊
iocunda humanam possent ob¬
lectare naturã : ut ẽẽt omnium
spũalium gaudiorum homini
sũma łschi omnium temporali¬
umn gonsplationũ sufficientia.
paradisus. unde etiam eden idẽ
uoluptas dictus ẽ locus ille.
i ortus delitiarum: ꝓpt̾ ub̾tatẽ

Expanded text:
disum, ne aliqua deesse gratia videretur, in paradisum adducitur, ubi postea de ejus costa facta mulier memoratur. Decebat enim hominem ad imaginem Dei conditum etiam loci illius amoenitas, et licet nulla insontem ubicunque esset posset urgere calamitas, provisa est tamen secundum exteriores sensus in uno loco omnium delectationum stipata collectio, ne si quid ibi deesset in quaerendo vel exspectando quod procul esset, fatigaretur appetitus, sed omnium et praesentia gauderet et usu. Haberet in Creatore, si staret, plenitudinem veritatis et pacis rationabilis intellectus, et totam mentem illius unius bonitatis impleret intuitus. Eodem modo etiam haberet homo exterior subjecta sensibus quaecunque suavia et jucunda humanam possunt oblectare naturam, ut esset omnium spiritualium gaudiorum homini summa Deus, et omnium temporalium consolationum sufficientia paradisus. Unde etiam Eden, id est voluptas, dictus est locus ille, et hortus deliciarum propter ubertatem
Abbreviated transcription (Latin):
moscit. Expectat quippe atq
inmonet. ut ãnitore uite p̾sentis
hus ꝑ penitentie lamenta nigres¬
ant: ⁊ tunc demum congrua p̃¬
dleationis subtilissime nut̾m̃ta
ꝑcipiant. Coruus in pullis ora inhi¬
autia respicit.s ante in eis penna¬
rum ngredine in dui corpus que¬
rit: ⁊ discretus doctor int̾na my¬
steria eorum sensib ñ ministrat.
qͦs ad huc ab hoc scło nequaqͣm
se abiecisse considerat. Et quo se a
temporali gła ñ euacuant: eo a¬

Expanded text:
gnoscit. Exspectat quippe atque gnoscit. Exspectat quippe atque admonet, ut a nitore vitae praesentis prius per poenitentiae lamenta nigrescant, et tunc demum congrua praedicationis subtilissimae nutrimenta percipiant. Corvus in pullis ora hiantia respicit, sed ante in eis pennarum nigredine indui corpus quaerit. Sic discretus doctor interna mysteria eorum sensibus non ministrat, quos adhuc ab hoc saeculo nequaquam se abjecisse considerat. Et quo se a temporali gloria minus evacuant eo