comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mendationẽ nominis sui. Multos quoq ait sibi in no¬
uissima die dicturos. in nomine tuo uirtutes multaᷤᷤ
fecimus: quib utiq ñ responderet. ñ uos noui. si ad tẽ¬
plum cũ qͦd inhabitando beatificat ꝑtinerent. Corneli
etiam centurio antequam regeneratione incorporaret
huic templo. missum ad se angłm uidet. auditq dicen¬
tẽ qͦd exaudite sint orationes eiꝰ: & elemosine accepte:A
git enum hec d̾s tanquam ubiq p̃sens: uł ꝑ scõs ange¬
los suos.Nam illa priusquã exiret de uulua sc̃ĩficatio
iheremie. quanquam ñnulli hoc in typum saluato¬
ris accipiant qui regeneratione ñ eguit. tamen etiam
si de ipso ꝓpħia accipiatur. potest & sedm p̃destinatio¬
nem ñ u¬

Expanded text:
mendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nomendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit enim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem n
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratione. Alit̾ autem dr᷑ templum eiꝰ in signifi¬
catione: cum fit ꝑ manꝰ hominũ de reb mnanimatis.
sicut tabernaculum. lignis. uelis. pellibus. atq huiꝰ
modi mobilib. sicut etiam ꝑsalomonem regem. tem¬
plũ lapidib. lignis. metallis: alit̃ uͦ re ipsa uera que
illis significationib figurata est unde dicitur. et uos
tanquã lapides uiui edificamini domus spiritales.
et unde item scͥptum est. nos enim templa d̃i uiui su¬
mꝰ. sicut d̾s dicit. qm̃ inhabitabo in illis et inambula¬
bo. et ero illoꝵ ds. et ipsi erunt michi plebs. Nec moue¬
re nos debet. qͦd ꝑ quosdam ad hoc templũ ñ ꝑtinenteᷤ.
uł nondum ꝑtinentes. id est in quib ñ habitat. uł ñ¬
dũ habitat ds. aliquid uiruitis oꝑatur. sicut ꝑ illum
qui in nomine: xp̃i expellebat demonia. cum xp̃m ñ
sequeretur. que ꝑmitti iussit ꝓpt̾ multis utilem com¬

Expanded text:
regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in signifiregeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis, et unde item scriptum est: Nos enim templa dei uiui sumus, sicut deus dicit, quoniam \'inhabitabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem com
Abbreviated transcription (Latin):
le est placere do. Habentes aut̃e inquit apłs eundem
sp̃m fidei. ꝓpt̃ qͦd scͥptum ẽ. credidi ꝓpt̃ qͦd et loquutus
sum: et nos credimus ꝓpt̃ qͦd et loquimur. Non diceret
eundem: nisi et illoꝵ idem ipse eẽt sp̃c fidei. Sicut aut̃
illi quando idem sacramentũ occultũ erat credebant
xp̃i incarnationem futurã. sic et nos credimꝰ factam et
a nobis aut̃ et ab illis futurus expectatur ad iudiciũ
eius aduentus. Non ẽ enim aliud di mysteriũ. nisi
xp̃c. in quo oportet uiuificari mortuos in adam. qui¬
a sicut in adam om̃s moriunt᷑. sic et in xp̃o om̃s uiuifi¬
cabuntur. quẽ admodũ suꝑiꝰ disserumꝰ. Quamobrem
d̾s qui ubiq p̃sens est. et ubiq tot᷑. ñ in om̃ib habitat.
s in eis tantum qͦs efficit beatissimũ templũ suũ. uł be¬
atissima templa sua.eruens eos a potestate tenebrarũ
et transferens in regnũ filii caritatis suȩ: qͦd incipita

Expanded text:
le est Deo placere . Habentes autem, inquit Apostolus, le est Deo placere . Habentes autem, inquit Apostolus, m fidei, propter quod scriptum est: \'Credidi, propter quod et locutus sum\', et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quasens est, et ubique totus non in omnibus habitat, sed in eis tantum quos efficit beatissimum templum suum, vel beatissima templa sua, eruens eos a potestate tenebrarum, et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a
Abbreviated transcription (Latin):
ficium qͦd beatificandũ construitur ad et̾nam habita¬
tionẽ di. uita hominis om̃is infelix. et mors ẽ. potius
appellanda quam uita. Quisqͥs eñi habitabit᷑ adeo ne
ira di maneat suꝑ eum. ab hoc corpore. ab hoc templo.
ab hac ciuitate ñ erit alienꝰ. Om̃is autẽ ñ renatus. alienꝰ
uoluit. manifestatꝰ mediator. Erat autẽ antiquis iustis
aliqͦd occultum. cum tam̃ et illi eadem fide salui fierĩ
quȩ fuerat suo tempore reuelanda. Non enim aude¬
mꝰ fideles temporis nr̃i p̃ferre amicis di ꝑ quos nobis
ista ꝓpħata sunt. cum dm abraham. et dm̃ ysaac. et
dm iacob. ita se d̾s ẽẽ cominendet. ut hoc dicat suum
nom̃ in et̾̃num. Qͦd si circuncisio antiquis scĩs ꝓbaptis¬
mo fuisse creditur. quid respondebitur de his qui an¬
tequã hoc p̃ceptum eẽt ło placuerunt: Non tam̃ sine
fide. quia sine fide ut scriptũ est ad hebreos impossibi¬

Expanded text:
ficium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitaficium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omniappellanda quam vita. Quisquis ergo habitabitur a Deo, ne ira Dei maneat super eum ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac civitate non erit alienus. Omnis autem non renatus alienus voluit manifestatus Mediator. Erat autem antiquis justis aliquod occultum, cum tamen et illi eadem fide salvi fierent, quae fuerat suo tempore revelanda. Non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis Dei per quos nobis ista prophetata sunt, cum Deum Abraham et Deum Isaac et Deum Jacob, ita se Deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum . Quod si circumcisio antiquis sanctis pro Baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his qui antequam hoc praeceptum esset, Deo placuerunt, non tamen sine fide? Quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit denuo: eã scilicet computans primã natiuita¬
tem. quȩ fit matre pariente ñ concipiente atq preg¬
nante.que fit ex ea. ñquȩ fit in ea. Neq en in renatũ
dicimꝰ hominẽ. quẽ mat̾ peꝑit. tanquã iterũ natus sit.
qͥ iam semel natus fuerat in utero .s: illa natiuitate ñ
computata que grauidam facit. natus dicit᷑ homo
partu. ut possit renasci ex aqua et sp̃u: scđm qũã ex
matre natiuitatẽ: etiã ipse dns in bethleem iude dicit᷑
natus. Si igitur homo regenerari ꝑ grãm sp̃c in utero
potest. qm restat illi adhuc nasci: renascitur gͥ anteꝙͣ
nascatur. qͦd fieri nullomͦ potest. Proinde in compagẽ
corporis xp̃i. tanquã in uiuam structuram templi di.
que ẽ eius eccłia nati homines ñ ex oꝑib iusticie quȩ
fecerunt. s renascendo ꝑ gr̃am transferuntur tanquã
de massa ruine ad edificii firmam̃tũ. Pret̃ hoc enĩ ȩdi¬

Expanded text:
fuerit denuo ; eam scilicet computans primam nativitafuerit denuo ; eam scilicet computans primam nativitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae fit ex ea, non quae fit in ea. Neque enim renatum dicimus hominem quem mater peperit, tanquam iterum natus sit, qui jam semel natus fuerat in utero: sed illa nativitate non computata quae gravidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et Spiritu. Secundum quam ex matre nativitatem, etiam ipse Dominus in Bethlehem Judae dicitur natus . Si igitur homo regenerari per gratiam Spiritus in utero potest, qnascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ri posse aliquo sc̃ificationis modo. uł ꝓpt̾ iohannẽ qui
ñdũ in hanc editus lucem. tam̃ exultauit in gaudio.
qͦd utiq nisi operatione sp̃s sc̃i fieri potuisse quis cre¬
dat. uł ꝓpt̃ iheremiam cui dñs dicit. priusquã exires
de uulua scificaui te: tam̃ illa sc̃ificatio. qua efficim
et singłi templa di. et in unum om̃s templũ di. ñ ẽ.
nisi renatoꝵ. qͦd nisi nati homines ẽẽ ñ possunt. Aul¬
lus aut̃ uitam in qua natus ẽ: bene finiet. nisi rena¬
tus antequam finiat. Qd̃ si quisqũa dicit iam ẽẽ na¬
tũ hominẽ. etiã cum adhuc est in utero matͥs. testimo¬
niũq adhibet ex euangłio qͥa dictum ẽ ad ioseph
de pregnante uirgine dñi matre. qͦd enim in ea na¬
tum ẽ. de sp̃u sc̃o est. nunquid ña huic natiuitati ac
cedit sc̃a natiuitas: Alioqͥn non erit iam scda s t̾cia.
Dñs autẽ cũ hinc loqueretur. nisi quis inquit renat᷑

Expanded text:
ri posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui ri posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli templa dei et in unum omnes templum dei, non est nisi renatorum, quod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in utero matris, testimoniumque adhibet ex euangelio, quia dictum est ad Ioseph de praegnante uirgine domini matre; Quod enim in ea natum est, de spiritu sancto est, numquidnam huic natiuitacedit secunda nativitas? Alioquin non erit jam secunda, sed tertia. Dominus autem cum hinc loqueretur, Nisi quis, inquit, renatus
Abbreviated transcription (Latin):
cato in quo nunquã fuit transitũ fecit. neq in mi¬
quitate conceptus ẽ: aut eum in delictis mat᷑ eiꝰ in u¬
tero aluit. quia sp̃s sc̃s suꝑuenit in eam. et uirtꝰ altis¬
simi obumbrauit eam. Unde quod natum ẽ ex ea scm̃.
uocatur filius di. Auptiarum enĩ bonũ ñ extinguit
s modificat inobedientiũ membroꝵ malũ: ut limi¬
tata quodãm concupiscentia carnalis. fiat saltem
pudicitia coniugalis. Hirgo aut̃ maria cui dictũ est.
et uirtus altissim obumbrabit tibi: in concipienda ꝓle
sc̃a sub tali umbraculo. nullo ardore concupiscentiȩ
huiꝰ estuauit. Hoc gͦ excepto lapide angulari. ñ uideo
quomͦ edificent᷑ homines in domũ di ad habendũ in
se inhabitantẽ d̾m: nisi cũ fuerint renati. qͦd ñ possũt
ẽe antequã nati. Qũalibet itaq sententiã de pregnan¬
tib immo de hominib habeamꝰ adhuc intra mat̾na
uiscera constitutis. utrum existimemꝰ eos nec ne dona¬

Expanded text:
cato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in inicato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius in utero aluit, quia spiritus sanctus superuenit in eam et uirtus altissimi obumbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines in domum dei ad habendum in se habitatorem deum, nisi cum fuerint renati, quod non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos necne dona
Abbreviated transcription (Latin):
tur arbitrium. ad eũ modũ redigitur iusticia coniuga¬
li. ut licite copulatis parentib generentur. quib sit ne¬
cessarium regenerari:ñ tam̃ ꝑhuiusmodi conuenienti¬
am maris et feminȩ uenire uoluit carnem suã xp̃c.
s de uirgine: nichil tale in eiꝰconceptu concupiscente.
Similitudinẽ carnis peccati sumpsit ille ꝓ nobis: qua
caro peccati mundaretur in nobis. Sicut enĩ ꝑ unius
delictum ait apłs in om̃s homines ad condemnationẽ.
ita et ꝑ unius iustificationem in om̃s homines ad iusti
ficationẽ uite: Nemo enim nascitur nisi oꝑante con¬
cupiscentia carnali. que tracta est ex primo homine
qui ẽ adam: et nemo renascitur nisi oꝑante gr̃a spi¬
si ad illum nascendo ꝑtinemꝰ. ad hunc renascendo. nec
renasci quisquã potest antequã sit natꝰ. ꝓfecto ille sin¬
gularit᷑ natus ẽ. cui renasei ñ opus fuit. quia ñ ex pec¬

Expanded text:
tur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugatur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut enim per unius delictum. ait apostolus, in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustificationem vitae . Nemo enim nascitur, nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine qui est Adam; et nemo renascitur, nisi operante gratia spiristus. quapropter si ad illum nascendo pertinemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex pec
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dix̃. quia in mort̾e nemo nisiꝑ illũ: in uitã nemo
nisi ꝑ istũ. In pͥmo patuit qͥd hominis arbitriũ ualeret
ad morte: in scdo aut̃e qͥd d̃i adiutoriũ ualeret ad uit̃a.
Deniq pͥmꝰ homo ñ nisi homo: scd̾s uͦ homo. ds et homo.
Peccatũ enĩ factũ ẽ: relicto d̾o: iusticia ñ fit sine d̾o. Ac
ꝑ hoc nec morerem᷑. nisi ꝑ carnalem ꝓpaginẽ de m̃bris
illius ueniremꝰ: nec uiueremꝰ nisi ꝑspiritalem conexio¬
nem membra huiꝰ essemꝰ. Ideo nobis opus fuit nasci et re¬
nasci: illi autem ꝓpt̾ nos tantumm nasci. Nos enim
a peccato ad iusticiam renascendo transimꝰ. ille autẽ a
nullo peccato ad iusticiam transitũ fecit: s: in eo qͦd bap¬
titatus ẽ: nr̃e regenerationis sacram̃tũ sua humilitate
altius cõmendauit. ueterem tantũ hominẽ nr̃m passio¬
ne. nouu aũ resurrectione significans. Inobedientia nã¬
q: concupiscentie que habitat in carne mortali. qua
fit ut eadem membra etiam p̃ter uoluntatis mouean¬

Expanded text:
ideo dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis mouean
Abbreviated transcription (Latin):
cia locoꝵ tenent. minores minora. & maiora maiores
ñ potuit ẽẽ in singłis quibusq partib tota uł tanta.
s amplior est quantitas in ampliorib partib. breui¬
or in breuiorib. et in nulla parte tanta quanta ꝑto¬
tum. Qualitas uͦ corporis quȩ sanitas dicitur. cũ sanũ
corpusẽ. totum: tanta ẽ. in maiorib quanta in mino¬
rib partibus. Non eni que minus magne sunt.⁊ deo
minꝰ sane sunt: aut quȩ ampliores ideo saniores. Ab¬
sit gͦ ur qͦd potest in corpore qualitas creati corporis:
ñ possit in se ipsa sustantia creatoris. Est gͦds ꝑ cunc¬
ta diffusus. Ipse quippe ait ꝑ ꝓpħam. Celum et t̾ram
ego impleo. Et qͦd pauio ante posui de sapientia ei: at¬
tingit a fine usq ad finem fortit᷑. &. disponit omnia
suauit᷑. Itemq scͥptũ ẽ. Sp̃c domini repleuit orbemt̃¬

Expanded text:
tia locorum tenent minores minora et maiores maiora, tia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribus quanta in minoribus partibus: non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt aut quae ampliores ideo saniores. absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creatoris. Est ergo deus per cuncta diffusus. ipse quippe ait per prophetam: Caelum et terram ego impleo, et quod paulo ante posui de sapientia eius: Adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter; itemque scriptum est: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex parte sani sumꝰ. scđ̾m modũ p̃sentis in corpo¬
re sanitatis. ⁊̃ ẽ ñ quia maior ẽ manꝰ tota quam di¬
gitus. i deo manus totius sanitatem maiorem dicimꝰ ẽe
quam digiti: s in illis inȩqualitatib equalis ẽ ipsa
quando ita breuiora grandiorib comparant᷑. ut quod
tam magnum ẽe ñ potest quam ẽ aliud. possit tam
ẽe tam sanum. Esset aut̾ẽ maior sanitas in maiorib
m̃bris. si essent maiora saniora. Cum uͦñ ica ẽ.s. maio¬
ra atq minora tam sana sunt: dispar est ꝓfecto in mñ¬
broꝵ molib quantitas. s par est indisparib sanitas
Cum gsit corpus aliqua substantia. quantitas eiꝰ est in
magnitudine molis eiꝰ: sanitas uͦ eius ñ quantitas.
s qualitas eius est. Nongͦ potuit obtinere quanti¬
tal eorporis: qͥd potuit qualitas. Nam ita distantib¬
partib quȩ simul ẽẽ ñ possunt. quam sua qued spi¬

Expanded text:
ni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corponi ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora: cum uero non ita est. sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibpartibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spa
Abbreviated transcription (Latin):
sieut est magna sapientia. etiam in homine cuiꝰ corpꝰ
ẽ paruũ. Et si dduo sint sapientes. quorum sit alt cor¬
pore grandior. neut sapientior: ñ est ila in maiore ma¬
ior minor inminore. aut minor in uno quam in duo¬
b s tanta in hoc quanta in illo. et tanta in uno quoq
quanta in utroq Neq enim si ȩqualit̃ sunt omnino
sapientes. plus sapiunt ambo quam singli: quemad
modũ si equalit᷑ sint immortales. ñ plus uiuuntam¬
bo quam singłi. Iꝑsa deniq immortalitas corporis. que
in xp̃i carne p̃cessit. nobisq in fine futura ꝓmittitur.
cũ magna sit res. ñ est ꝓfecto mole magna: s. licet eor¬
poralit habeatur incorporea quadam excellentia est
siam cũ ipsum immortale corpꝰ minus sit in parte qua
in toto: immortalitas eius tam plena est in parte qua
in toto. Et cum sint aluis alia maiora. ñ tam̃ alus alia
immortaliora sunt membra: sicuti nunc quando om¬

Expanded text:
sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna sit res, non est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excellentia. nam cum ipsum inmortale corpus minus sit in parte quam in toto, inmortalitas eius tam plena est in parte quam in toto et, cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia inmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando om
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. putandus ubiq diffusus. Cauendũ ẽ. enim. ne ita di
uinitatẽ astruamꝰ hominis. ut ueritatem corporis au¬
feramꝰ. Non ẽ aut̾ẽ consequens. ut qͦd in d̾o est. ita sit u¬
biq sicut as. Nam et de nobis ueracissima scͥptura dic̃
qͦa in ilo uiuimus. et mouemur. et sumꝰ. nec tamen
sicur ille ubiq sumꝰ. s aliter homo ille in d̾o.qm̃ alit̃
et as ille in homine ꝓpͥo quod̾a et singulari modo. Ina
enim ꝑsona ẽ d̾s et homo. et utrunq est unꝰ xp̃e ihe.¬
ubiq ꝑ ia qͥd as est: in celo autẽ ꝑ ia qͦa homo. Quanq̃
et meo ipso quod dicitur. a̾s ubiꝙ diffusus. carnali re¬
sistendum est cogitationi. et mens a corporis sensib auo¬
canda. ne quasi spaciosa magnitudine opinemur dm
ꝑcuncta diffundi. sicut humus. aut humor. aut aer
aut luxista diffunditur. Om̃is enim huiꝰscemodi mag¬
nitudo. minor est in sui parte quam in toto. s. ita pot̾

Expanded text:
est putandus ubique dest putandus ubique duinitatem adstruamus hominis, ut ueritatem corporis auferamus. non est autem consequens, ut, quod in deo est, ita sit ubique sicut deus. nam et de nobis ueracissima scriptura dicit, quod in illo uiuimus et mouemur et sumus, nec tamen sicut ille ubique sumus, sed aliter homo ille in deo quoniam aliter et deus ille in homine proprio quodam et singulari modo. una enim persona est deus et homo et utrumque est unus Chid. quod deus est, in caelo autem per id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius.
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã dñm głe crucifixissent. Ac ꝑ hoc et filius ho¬
minis scđdm dm erat in celo. et filiꝰ dĩ scd̾m hominem
dici recte potuit.hodie mecũ eris in paradyso. cum
iuxta humanã humilitatem. ꝑcarn̾e in sepulchro.
ꝑanimã in inferno. illo die futurus ẽẽt. iuxta diuinã
uero immutabilitatẽ:nunquã de paradyso quia u¬
biq semꝑ ẽ. recessisset. Noli itaq dubitare. ibi nunc ẽe
homine: xp̃m iħm unde uenturus ẽ: memorit̃q re¬
cole et fidelit̾ tene. xp̃ianam confessionem. q̾m resur¬
rexit a mortius. ascendit in cęlũ. sedet ad dexteram pa¬
is. Nec aliunde quam inde uenturꝰ ẽ. ad uiuos mor¬
tuosq udicandos. Et sic uenturꝰ est illa angl̾ica uoce
testante: quemadmodũ ẽ ire uisus in celum: id est in ea
aem forma carnis atq substantia. cui ꝑfecto immorta¬
litatẽ dedit. naturam nͥ abstulit. Scd̾m hanc forma. ñ

Expanded text:
numquam dominum gloriae crucifixissent. ac per hoc et filius honumquam dominum gloriae crucifixissent. ac per hoc et filius hominis secundum deum erat in caelo et filius dei secundum hominem recte dici potuit: Hodie mecum eris in paradiso, cum iuxta humanam humilitatem per carnem in sepulcro, per animam in inferno illo die futurus esset, iuxta diuinam uero inmutabilitatem numquam de paradiso, quia ubique semper est, recessisset. Noli itaque dubitare ibi nunc esse hominem Christum Iesum, unde uenturus est, memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa angelica uoce tesdem forma carnis atque substantia. Cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Secundum hanc formam non
Abbreviated transcription (Latin):
uł cũ de illo scriptura loquitur. et qͥd scd̾m qͥd dicatur
intuendũ. Nam sicut unꝰ homo ẽ anima rationalis et
caro: sic et unꝰ xp̃c ẽ uerbũ et homo. Pinde qͦd ad u̾bum
attinet. creator ẽ. xp̃c: omnia enĩ ꝑ ipsum facta sunt:
qͦd uͦ ad hominem creatus ẽ: xp̃c: factus ẽ enim ex semi¬
ne dauid scđm carne: et in similitudine hominũ fac¬
tus. Item quia in homine duo sũt anima et caro. scđm
animã tristis fuit usq ad mortem: scđ̾m carnẽ passus
ẽ. morte. Nec tam̃ cum filiũ dĩ xp̃m dicimꝰ. hominem
seꝑamꝰ. aut cum eundẽ.xp̃m filiũ hominis dicimus
separamꝰ dm. Scd̾m homine nanq in t̾ra erat ñ in cȩ¬
lo ubi nunc ẽ.quando dicebat. Nemo ascendit in cȩ¬
lum. nisi qui de cęlo descendit filius hominis qui est
in celo quamuis scđm id qͦd filiꝰ dĩ erat eẽt in cȩlo. scd̃m

Expanded text:
uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, intuendum. nam sicut unus homo est anima rationalis et caro, sic unus Christus est uerbum et homo. proinde quod ad uerbum adtinet, creator est Christus, omnia enim per ipsum facta sunt; quod uero ad hominem. creatus est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad mortem, secundum carnem passus est mortem. Nec tamen, cura filium dei Christum dicimus, hominem separamus aut, cum eundem Christum filium hominis dicimus, separamus deum. secundum hominem namque in terra erat, non in caelo, ubi nunc est, quando dicebat: Nemo ascendit in caelum nisi, qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo, quamuis secundum id. quod filius dei erat, esset in caelo, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd d̾s erat. xp̃c dixisse accipiat᷑. hodie mecum eris
in paradyso. Homo quippe xp̃c illo die scđm carnẽ
in sepulchro. scd̾m animã in inferno futurꝰ erat: ds uͦ
idem ipse xp̃s ubiq semꝑ est. Est enim lux quȩ lucet
etiã in tenebris: quamuis eam tenebrȩ ñ comp̃hendãt.
Est uirtus et sapientia di de qua scͥptum ẽ. qͦd attingat
a fine usq ad finem fortit̃. et disponat om̃ia suauit᷑.
et attingat ubiq ꝓpt̾ suã mundiciam et nichil inqui¬
natũ in eam incurrat. Ubicunq sit gͦ paradysus. quis¬
quis beatorum ibi est. cũ illo ibi est. qui ubiq ẽ. Cũ enĩ
sit xp̃c ds et homo: d̾s utiq unde dicit ego et pat̾ unũ
sumꝰ. homo autẽ unde dicit. pat̾ maior me ẽ. idemq
filiꝰ di unigenit᷑ a patre. et filius hominis ex semine dd
scđm carnem. utrunq in illo obseruandũ ẽ. cũ loquit᷑.

Expanded text:
id. quod deus erat. Christus dixisse accipiatur: Hodie mecum eris id. quod deus erat. Christus dixisse accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat: deus uero idem ipse Christus ubique semper est. est enim lux. quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scriptum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter et adtingat ubique propter suam munditiam et nihil inquinatum in eam incurrat. ubicumque sit ergo paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. Cum enim sit Christus deus et homo — deus utique, unde dicit: Ego et pater unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, cum loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
ideo descendisse: ut quib oportuit subuenirer. Unde
beatus petrus eum dicit soluisse dolores inferni in qͥb
noposubile erat teneri eum. Porro siutraq regio et do¬
lentium et requiescentium. idẽ et ubi duies use corque¬
bat᷑ s ubi pauꝑ ille letabatur in intrno et eredend a
ẽ. quis audeat dicere dñm iħm ad penales inferni par¬
tes uenisse tantũmͦ. nec fuisse apud eos qui in abrahȩ si¬
nu requiescunt: Ubi si fuit ipse ẽ intelligendus para¬
Aysus. quem latronis animȩ illo die dignat᷑ ẽ pollice¬
ri. Que si ita sunt: generale paradysi nom̃ est. ubi fe¬
licit̾ uiuitur. Neq enĩ quia paradysus est appellatus
ubi adam fuit ante peccatũ. ꝓpterea scͥptura ꝓhibi¬
ta ẽ. etiã eccłiam uocare paradysum cũ fructu pomo¬
rũ. Est autẽ sensus multo expeditior. et ab his om̃ib
ambiguitatib liber. si ñ scd̾m id qͦd homo erat. s scd̾m

Expanded text:
ideo descendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde ideo descendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si non secundum id. quod homo erat, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
futurus scđm humanã aĩam xp̃c. Utrum aut̃ sinꝰ ille
abrahe:. ubi diues impiꝰ cũ in torm̃tis ẽẽt inferni requi¬
escentem pauꝑem uidit. uł paradysi censendus uocabu¬
lo. uł ad inferos ꝑtinere existimandus sit ñ facile dixe¬
rim. De illo quippe diuite legimꝰ dictũ ẽẽ. Mortuus est
aut̃ et diues: et sepultus ẽ in inferno. Et cum apud in¬
feros intormentis ẽẽt. In pauꝑis autem morte uł reqͥe
ñ st̃ inferi nominati. s. contigit inquit mori inopem
illũ. et auferri ab angłis in sinũ abrahe.Deinde arden¬
ti diuiti dicit abraham.Inter nos et uos chaos magnũ
firmatũ est. tanquam int̾ inferos sedesq beatorum.
Non enĩ facile alicubi scͥpturarum: inferoꝵ nom̃ posi¬
tum inuenitur in bono. Unde etiã queri solet. si ñ ni¬
si penalia recte intelliguntur inferna. quomͦ aĩam
dñi xp̃i pie credamꝰ fuisse in inferno. s bene respondet᷑.

Expanded text:
futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile alicubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelleguntur inferna, quo modo animam domini Christi pie credamus fuisse in inferno. sed bene respondetur
Abbreviated transcription (Latin):
adhibet. ubi de ipso p̃dictum ẽẽ demonstrat. qm̾ ñ de¬
relinques animã meam in inferno. neq dabis sc̃m tu¬
um uidere corruptionem. Illud de anima dictum est:
quia ñ est ibi derelicta. unde tam cito remeauit. Illud
de corpore: qͦd in sepulchro corrumpi celeri resurrectio¬
ne ñ potuit.s: in sepulchro paradysum nullus intelli¬
git. Et si quisquã ita eẽt absurdus ut hoc saꝑe conare¬
tur eo qͦd illud sepulchrum in horto erat. certe hinc ab
ista opinione reuocaretur. qͦd ille cui dictum ẽ hodie
mecũ eris in paradyso: nullo die fuit cum xpo in illo
sepulchro. ne eiꝰ fidei ꝓ magno munere offerretur se¬
pultura carnis. nichil gaudu uł doloris in morte sentien¬
tis. cũ ille de requie ubi sensus est cogitaret. Restat igit᷑
ut si scđ̾m hominem dictum ẽ. hodie mecũ eris in para¬
dyso. in inferno intelligat᷑ ẽẽ paradysus. ubi erat eo die

Expanded text:
adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non deadhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die
Abbreviated transcription (Latin):
anima: uł u̾bum di et animã et carnem. s sine m̃¬
te humana. ut u̾bũ di eẽt animȩ ꝓm̃te humana.
Non utiq sic accipis hominẽ. xp̃m. s sicut suꝑiꝰ lo¬
quutꝰ es ubi aisti xp̃m om̃ipotentẽ d̾m ea te ratione
credulitatis acciꝑe: ut d̾m ñ crederes nisi ꝑfectũ etiã
hominẽ credidisses: ꝓfecto cum dicis hominem ꝑfec¬
tum: tot̾a illic naturã humanã uis intelligi. Non est
autem homo ꝑfectus.si uł anima carni: uł animȩ ipsi
mens humana defuerit. Si gͦ scdm homine quẽ u̾bum
d̾s suscepit putamꝰ dictum ẽẽ hodie mecũ eris in para¬
dyso: ñ exeis u̾bis in celo existimandus est ẽẽ paradysꝰ.
seq enim ipso die in celo futurus erat homo xp̃e iħc:
carnẽ. Et de carne quidẽ qͦd eodie in sepulchro sit posi¬
ta manifestissimũ ẽ euangłiũ. Qd uͦ illa anima in in¬
fernũ descenderit. aplica doctrina p̃dicat. quandoqui¬
dem beatꝰ petrus ad hanc rem testimoniũ de psalmis

Expanded text:
anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in caelo futurus erat homo Christus Icarnem. et de carne quidem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infernum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
inuobis: Hos tales etiam si antequam ꝑueniant acͥ
spiritalem mentis etatem. ubi ñ lacte alantur. s soli¬
do cibs dies uite huius extremus inuenerit ꝑficiet
in eis habitator illorum. quicquid hic intelligentiȩ mi¬
nꝰ habuerunt. qm̃ abunitate corporis. xp̃i qui nob̾ ia
factus est: & a templi di societate ñ recesserunt. Unde
ut ñ recedant regłam fid̃i pusillis magnisq cominu¬
nẽ. in eccłia ꝑseuerant tenent. et in qͦd ꝑuenerunt. in
eo ambulant. donec eis d̾s reuelet. si quid alit̾ sapĩt.
Cogitationes suascarnales ñ dogmatirant. quia ñ ob¬
durant᷑ contentiosis defensionib in manendo. s quo¬
dãmͦ ambulando id est ꝓficiendo desudant intelligen¬
tiȩ ꝑspicuitatẽ impetrantes. ꝑ fidei pietate: Quȩ cũ ita
sint: duo ista quȩ in uno fiuunt homine nasci et rena¬
sci ad duos homines ꝑtinent. Unum ad illũ primum

Expanded text:
in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inmanendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum
Abbreviated transcription (Latin):
tes dm. ñ sicut dm glorificauerunt. ułgr̃as egerunt.
Colendo enim et seruiendo creature potius quã creato¬
ri. ñ uniꝰ ueri dĩ templum se ẽẽ uoluer̃t. Atq ita dũ uo¬
lunt eum habere cũ multis. facilius effecerunt ut eum
ñ haberent. quã ut dus multis falsisue miscerent. Et me¬
rito dicitur habitare in eis. qͦs scm ꝓpositũ uocatos.
iustificandos. glorificandosq suscepit. etiam anteqũã
incorpoream que ubiq tota est ualeant eiꝰ nosse natu¬
ram. quantũ nosci ex parte ꝑspeculum & in enigma¬
te ab homine in hac uita. cum plurimũ ꝓfecerit po¬
test. Sunt eñi in quib habitat multi tales: qualib
dicit apłs. Non potui uobis loqui quasi spiritalibus.
s quasi carnalib. Tanquã paruulis in xp̃o lac uob̾
potum dedi ñ escam. Nondum enim poteratis: sed
nec adhuc quidem potestis. His quippe etiam illud
dicit. Neseitis quia templum di estis. & sp̃e dĩ habitat

Expanded text:
tes deum non sicut deum glorificauerunt uel gratias egerunt. tes deum non sicut deum glorificauerunt uel gratias egerunt. colendo enim et seruiendo creaturae potius quam creatori non unius ueri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus tamquam paruulis in Christo. lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis debita nr̃a. Et hanc orationem uniu̾sa dicit ec¬
cłia qũa mundat saluator lauachro aque in u̾bo. ut
eã sibi exhibeat gloriosam ñ habentẽ maculam aut ru¬
gam aut aliquid eiusmodi: tũc utiq cum ꝑficietur in
re: ubi nunc ꝓficiendo ambulat᷑ in spe. Nam quomͦ ẽ
nũc ñ habens maculã aut rug̃a. aut aliquid eiꝰmodi.
q̃uł inom̃ib adeam ꝑtinentib hominib qui ĩa ratio¬
ne mentis utuntur. & uoluntatis arbitrio. mortalisq
carnis sarcinam portant. uł certe quod etiam ipsos con¬
tentiosos necesse ẽ: fateri. in multis suis membris ueraci¬
t̃dicit. dimitte nobis debita nr̃a: Cum itaq ꝓficientes
in quib mortalib habitat dum de die in diem reno¬
uant᷑. magis magisq iustificet. exaudiat orantes. mun¬
det confitentes. ut exhibeat sibi templũ immaculatũ
in et̾num: merito dicitur ñ habitare in eis. qͥ cognoscen¬

Expanded text:
te nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uoluntatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet, exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis, qui cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiam expectamꝰ. Multa itaq dicunt᷑ in scͥpturis.
tanquã facta sint: cum adhuc in spe ẽe intelligantur.
unde est et illud qͦd dñs discipłis ait. Omnia quȩ audi¬
ui a patre meo nota feci uobis. Qd usq adeo scđm spem
dictum ẽ: futuroꝵ: ut eis postmodum dicat. Multa
habeo uobis dicere s: ñ potestis portare modo. illa. Agit¬
ͦ in quib adhuc mortalib habitat ipsam edificatio¬
nem habitaculi sui. quam ñ inista s: in alia post hanc
uitam ꝑficit quando absorbebitur mors in uictoriam:
dicet᷑q illi. Nbi est mors uictoria tua: Ubi est mors acu¬
leus tuus: Quid est autem mortis aculeus nisi peccatũ:
Ppt̃ qͦd nunc etiam renati ex aqua et sp̃u. om̃ibq pec¬
catis siue originis ex adam in quo om̃s peccauer̃t. siue
factoꝵ. dictoꝵ cogitationumq nr̃arũ in illiꝰ lauachri
mundatione deletis. tam̃ qͥa manemꝰ in hac uita hu¬
mana que temptatio ẽ. suꝑ t̾ram merito dicimꝰ dimit¬

Expanded text:
patientiam expectamus. multa itaque dicuntur in scripturis diuinis tamquam facta sint, cum adhuc in spe esse intellegantur. unde est et illud, quod dominus discipulis ait: Omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. agit ergo, in quibus adhuc mortalibus habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista sed in alia post hanc uitam perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauerunt, siue factorum, dictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terram, merito dicimus: Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ola quam
pelagiana heresis cum suis auctorib ab
ep̃is eccłie romane prius innocentio. de¬
inde zosimo. cooꝑantib concilioꝵ affrica¬
noꝵ litt̾is conuicta atq damnata est. scripsi duos li¬
bros adusus eos: unũ de gr̃a xp̃i. alterum de peccato
originali. Hoc opus sic incipiti Quantũ de ura et cor¬
porali et maxime spiritali salute gaudeamꝰ. Erpł re¬

Expanded text:
aquam Pelagiana heresis cum suis auctoribus ab episcopis ecclesiae Romanae, prius Innocentio, deinde Zosimo, cooperantibus conciliorum Africanorum litteris conuicta atque damnata est, scripsi duos libros aduersus eos, unum de gratia Christi, alterum de peccato originali. Hoc opus sic incipit: Quantum, de uestra corporali et maxime spiritali salute gaudemus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
rito infelicit᷑ erratis. Merito si in unitatẽ catholicã ñ
transitis: ꝑitis. Si gͦ inquiunt oportet ut nos extra es¬
cłiam. et adu̾sus eccłiam fuisse peniteat. ut salui ẽẽ
possimꝰ. quomͦ post istam penitentiam apud uos ele¬
rici. uł etiam ep̃i ꝑmanem̃: hoc ñ fieret. qͣm reuera

Expanded text:
rito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non rito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fiere
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris: cũ errorem corrigo desertoris. Quare in¬
quit apud te uł penitentiam ñ ago: Immo nisi ege¬
ris: saluus ẽẽ ñ poteris. Quomͦ enim gaudebis te ẽẽ
correctũ: nisi doleas fuisse ꝑu̾sum: Quia gͦ inquit
apuduos cum ad uos transimꝰ accipimꝰ: Respondeo
Non quidem accipitis baptismũ. qui uobis extra com¬
pagem corporis. xp̃i inẽe potuit. ꝑdesse ñ potuit. s acci¬
ꝑitis unitatẽ sp̃s in uinculo pacis. sine qua nemo po¬
terit uderit uidere d̾m. et caritatem que sicut scrip¬
tum ẽ. cooꝑit multitudinem peccatoꝵ. Qd̾ est tam
magnũ bonũ sine quo nec linguas hominũ et angẽ
nec scientiam om̃ium sacram̃toꝵ. nec ꝓpħiam. ni
tantam fidem. qua montes transferantur. nec om̃ia
quȩ possidet homo distributa pauꝑib. nec corporis
in ignib passionem. ꝓdesse aliquid apłs testis ẽ. Hoc
gͦ tam magnũ bonũ. si paruum uł nullũ putatis: ine¬

Expanded text:
imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inimperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebis te esse correctum. nisi doleas fuisse peruersum? Quid ergo. inquit, apud uos, cum ad uos transimus, accipimus? respondeo: Non quidem accipitis baptismum. qui nobis extra compagem corporis Christi inesse potuit, prodesse non potuit, sed accipitis unitatem spiritus in uinculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum. quod tam magnum bonum, snec scientiam omnium sacramentorum, nec prophetiam, nec tantam fidem qua montes transferantur, nec omnia quae possidet homo distributa pauperibus, nec corporis in ignibus passionem prodesse aliquid Apostolus testis est : hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, me
Abbreviated transcription (Latin):
uiui corpore ñ potest tenere sp̃m uitȩ: sic homo qui p̃¬
iusticiȩ. etiam si figuram membri teneat qũa sumpsit
in corpore. In huius gͦ compagẽ corporis ueniant. et labo¬
res suos ñ dominandi cupiditate. s bene utendi pieta¬
te possideant. Nos autẽ uoluntatẽ nr̃am ut iam dicti
ẽ. ab huius cupiditatis sordib quolibet in imico iuai¬
cante purgamꝰ. quando eos ipsos quoꝵ labores dicn¬
tur. ut nobiscum et illis et nr̃is in societate cathia
utantur. quantũ ualemꝰ inquirimꝰ. S hoc ẽ. in quãt
qͦd nos mouet.Si iniusti sumꝰ quare nos queritis:
Quib respondemꝰ. Querimꝰ uos iniustos: ne ꝑmanea¬
tis inusti. Querimꝰ ꝑditos ut de inuentis gaudere pos¬
simꝰ dicentes. Mortuus erat fr̃ et reuixit: ꝑierat et in¬
uentꝰ ẽ. Quare gͦ me inquit ñ baptiras. ut abluas
a peccatis: Respondeo. Quia ñ facio iniuriã caracteri

Expanded text:
uiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui pruiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui pr tenere iustitiae; etiamsi figuram membri teneat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri