comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lli ꝑmittitur. ⁊ ꝓcuratores atictores q
huius mundi nichfacuint nisi qͣntum
dñs sinit. Nõ enĩ latet eum aliquid sic̃
hor̃em ant maliquo est minus potens
in ꝓcuratores atq auctores qui sunt in
enis potestate. aliquid ip̃o siie nõ ꝑmit¬
tente. suie nesciente. in subiectis sibiꝑ¬
mogradi reb effeciat. No̾ eis tñ repenoi¬
dir quod de ip̃is uste fit s quo aĩo ipsi
faciunt qr neq libam uoluntatemi
rõnabili creature sue ds̃ negauit ⁊ tñ
potestatem qua etiam miustos iuste or¬
diat sibi retininit. uem locũ latues
iuberius in aliis libris tractauimus.
monia recte subtutorib ⁊ auctorib fus
ab aluis ostendat sollicitatam galathaꝵ
fidem nisi ab eis qui ex circũcisione erãt.
⁊ ad carnalos obseruatões legis tamqͣm ĩ
eis salus eẽt adduce cupiebant. Hec tmlo¬
coad eos loqui udetur qui ad gentilim
supstitões redire temptarent. Ait enim.
auinc aut recognoscentes dm̃. iminoi
cogniti a deo quõ reu̾timini ad infirma¬

Expanded text:
lli permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt, nisi quantum Dominus sinit. Non enim latet eum aliquid, sicut hominem; aut in aliquo est minus potens, ut procuratores atque actores, qui sunt in ejus potestate, aliquid ipso sive non permittente, sisuo gradu rebus efficiant. Non eis tamen rependitur, quod de ipsis juste fit, sed quo animo ipsi faciunt: quia neque liberam voluntatem rationali creaturae suae Deus negavit; et tamen potestatem, qua etiam injustos juste ordinat, sibi retinuit. Quem locum latius et uberius in libris aliis saepe tractavimus monia, recte sub procuratoribus ab aliis ostendat sollicitatam fuisse Galatarum fidem, nisi ab eis qui ex circumcisione erant, et ad carnales observationes Legis, tanquam in eis salus esset, adducere cupiebant; hoc tantum loco ad eos loqui videtur, qui ad Gentilium superstitiones redire tentarent. Ait enim: « Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, quomodo revertimini iter
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc ꝑ moysen dixit utrũq ꝓidit. ut
⁊ timore insibilis pene custodiretur qui
nond̾ pot̾at ex ininsibiliũ fide iun̾e. ⁊ ip̃e
timorem istum solu̾et suscipiendo quod
timebatur. qui timore sublato: domun
dare pot̾at caricatie. Nec in hoc q maledc̃s
est appellatus qui pendet in ligno. ꝯtume¬
lia in dm̃i putanda est. Se ꝑte quippe mor¬
tali pependit in ligno. Mortalitas autem
nemo exhorrescet ind aud̾ntsi mees dñi¬
repenoit in ligͥno. ut mortem moriendh
catũ. Nõ enĩ ⁊ uetus homo nr̃ sił cruo¬
getur. sicut idem apłs alibi dicie. sisi
illa morte dñi. pcc̃i nr̃i figura pendera
pentis homo in dampnatõm cecioit mo¬
tis. Itaq serpens ad sigͣtõm ip̃ius moi¬
tis. quenienter in ligno exaltatus esti
In illa enĩ fignra: mors dñi pendebat ĩ
ligno. Quis aut̾̃ abhorr̾et si dice̾tur m¬
ledc̃s serpens qui pendet in ligno. Et
tñ mortem carnis dñi. p̾figutans sp̃o
pendebat in ligno. Cii sucram̃toip̾e des

Expanded text:
idit, ut et timore visibilis poenae custodirentur qui nondum poterant ex invisibilium fide vivere; et ipse timorem istum solveret suscipiendo quod timebatur, qui timore sublato donum dare poterat charitatis. Nec in hoc quod maledictus est appellatus qui pendet in ligno, contumelia in Dominum putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno: mortalitas autem nemo exhorresceret: quid autem nipependit in ligno, ut mortem moriendo peccatum . Non enim et vetus homo nosteretur, sicut idem apostolus alibi dicit, nisi in illa morte Domini peccati nostri figura penderet, pentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem ipsius mortis, convenienter in ligno exaltatus est: in illa enim figura mors Domini pendebat in ligno. Quis autem abhorreret, si diceretur, Maledictus serpens qui pendet in ligno? Et tamen mortem carnis Domini praefigurans serpens pendebat in ligno, cui sacramento ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
damodo legem ipãm uiuit qui cũ dilectõe
iustitio recte muit. nõ pͥo ac tnsitorio. s cõ¬
muni ⁊ stabili gandens bono. Et iõ paulo
nõ erat lex imponenda qui dicit. Umo aut̃
iam nõ ego uuit uo in me xs̃s Qus ergco
audrat xp̃o legem impon̾e qm uiuit ĩ par¬
lo: Nõ ens audet quis dicẽ xp̃m nõ recte i¬
uiuere. ut ei coh̾cendolex imponenda sĩt
unod aut̃ miic uuiuo inquit incarue. qr ñ
ta aut̃ in carne mortalis est. In fide inquit

Expanded text:
 Lege vivit, qui cum dilectione justitiae juste vivit, non proprio ac transitorio, sed communi ac stabili gaudens bono. Et ideo Paulo non erat Lex imponenda, qui dicit, Viro autem jam non ego, vivit vero in me Christus. Quis ergo audeat Christo Legem imponere, qui vivit in Paulo? Non enim audet quis dicere Christum non recte vivere, ut ei coercendo Lex imponenda sit. Quod autem nunc vivo, inquit, in carne; quia non ta
Abbreviated transcription (Latin):
tesligentib sacram̃tũ est lib̾catis. Carna¬
lit̾ aut̃ sentientib siider sunt: uigũ est
seruitutis. si pagani aut betici: nelam̃tũ
est cecitatis. Nam quod quidam nr̃i minus
in scripturis eruditi. sm̃am istam nimuis
timentes. ⁊ scripturas uet̾es debita preta¬
te approbantes. nõ putant hoc de dn̾o esse
dcm. s de iuda traditore eius. Anint enĩ pp̃ra
nõ eẽ dcm̃. maledõs oĩs qui figitur in ligno
s qui pendet in ligno. qr nõ hic dñs signi¬
ficatus est. s ille qui se laqueo suspendit.
simis errant. noc attendunt se ꝯtra apłm
disputare qui ait. xp̃c nos redemit de ma¬
ledecto legis. fc̃s ꝓ nob maledc̃m. qr scriptũ
est maledc̃s oĩs qui pendet in ligno. Am

Expanded text:
telligentibus sacramentum est libertatis: carnaliter autem sentientibus, si Judaei sunt, jugum est servitutis; si pagani aut haeretici, velamentum est caecitatis. Nam quod quidam nostri minus in Scripturis eruditi, sententiam istam nimis timentes, et Scripturas veteres debita pietate approbantes, non putant hoc de Domino esse dictum, sed de Juda traditore ejus: aiunt enim propterea non esse dictum, Maledictus omnis, qui figitur in ligno; sed, qui pendet in ligno; quia non hic Dominus significatus est, sed ille qui se laqueo suspendit: nimis errant, nec attendunt se contra Apostolum disputare, qui ait, Christus nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum; quia scriptum est, Maledictus omnis qui pen
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m medratorem intlłigend̾ cẽ um etiam
ecclam cuius ille corporis caput est. ut os
in xp̃o unũ sint ⁊ capiant sod̾ ꝓmissionẽ
hereditatem ꝑ fidem in quã ꝯclusus erat
.i. in cuius aduentũ tamqͣm pedagogo
custodiebatur ppłs. m̃q ad ecatis õptu¬
nitatem. qr in lib̾tatem uorandi erant
heres ꝑuulus ect. nich differt a seruo cũ
sit dñs oĩm. s sub ꝓcuratorib ⁊ auctorib

Expanded text:
ipsum Mediatorem intelligendum esse, verum etiam Ecclesiam, cujus ille corporis caput est: ut omnes in Christo unum sint, et capiant secundum promissionem haereditatem per fidem, in quam conclusus erat; id est, in cujus adventum tanquam sub paedagogo custodiebatur populus usque ad aetatis opportunitatem, qua in libertatem vocandi erant,haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium; sed sub procuratoribus et ac
Abbreviated transcription (Latin):
ista ut dixi quedam ut sic dicam t̾rena car¬
nalis ꝙ iustitia. sam ⁊ ip̃e apłs eam iustitiã
dam eaꝵ obsernatõnũ nõ seruanit adliber¬
tatem. Unde etiam cum sabbõ esurientes
discipłi spicas emlsissent respondit in¬
dignantib dm̃n ẽẽ filiũ hoĩs etiam sabbĩ
Itaq illa carnalit̾ nõ obseruando: carna¬
liũ ꝯflagrauit dist inuidiam. ⁊ suscepit
quid̃ penam ꝓpositam illis qui eam nõ ob¬
seruassent. s ut credentes in se: talis pene

Expanded text:
ista, ut dixi, quaedam, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Nam et ipse Apostolus eam justitiam asdam earum observationum non servavit ad litteram. Unde etiam cum sabbato esurientes discipuli spicas evulsissent, respondit indignantibus, Dominum esse filium hominis etiam sabbati . Itaque illa carnaliter non observando carnali conflagravit invidia, et suscepit quidem poenam propositam illis, qui eam non observassent, sed ut credentes in se talis poenae
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ uł sexus iam quid̃ ablata est ab
sitate fider s manet in ꝯusatõne mor¬
tali ems ꝙ ordinem in huius uite itine
las salubrimas tradunt. anẽadinod̃ secum
staentia sexus uiri ⁊ upores. nł siqra talia
efiaturrunt. Et ip̃e pͥor dñs qui ait Red¬

Expanded text:
nis, vel sexus, jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali, ejusque ordinem in hujus vitae itineulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum pro differentia sexus, viri et uxoris, vel si qua talia caetera occurrunt: et ipse prior Dominus, qui ait: Red
Abbreviated transcription (Latin):
passi erant. quõ ⁊ ili aiideis. Hinc ep
alud quod pauloañ ꝯmnemorint quo
nistrare eis. De ip̃is erpo iudeis etiamq̃¬
seq̃nt̃ dicit. Ptius aut̃ qͣm ueniret a
sub lege custodiebamur ꝯclisi in eams

Expanded text:
passi erant, quomodo et illi a Judaeis . Hinc est et illud, quod paulo ante commemoravi, quod rnalibus ministrare eis . De ipsis ergo Judaeis etiam consequenter dicit: Prius autem quam veniret fides, sub Lege custodiebamur, conclusi in
Abbreviated transcription (Latin):
uix̾it. cũ hinc excesserit. tunt cã magu
must. quisquis p̾sentia que iudentur
uł cuꝑit ur timet. qr fitos dei ad musi¬
bilia ꝑtinet que post dabuntt. Nã est
ista quedam in opib legis iustitia qͣn
sine suio pͥmio relicta non est ut qui fe¬
cerio ea tunat meis. Unde ⁊ ad toma¬
nos dicit i enĩ abraham exoꝑib iusti¬

Expanded text:
vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis t, quisquis praesentia, quae videntur, vel cupit, vel timet: quia fides Dei ad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus legis justitia, quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit, vivat in eis. Unde ad Romanos dicit: Si enim Abraham ex operibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
tͣrio ꝑ rep̾hensora imꝑfectõis approbat¬
res pfectõnus fuunt. ⁊ didunt cexcas societa¬
tis .i. ꝯsenseruntinsocietatem. ⁊ paru̾ut
uolutati dñt ꝯsentiente ut paulus et
barnabas trent ad gentes. ip̃i artẽ in cir
uidetur. Nam etiam sec pł intiigi quod ait
econtͣbio. ut ordo iste sit. Michi enĩqm ni¬

Expanded text:
ro reprehensoribus imperfectionis, approbatores perfectionis fuerunt. Et dederunt dexteras societatis, id est, consenserunt in societatem, et paruerunt voluntati Domini, consentientes ut Paulus et Barnabas irent ad Gentes, ipsi autem in circs contraria videtur. Nam etiam sic potest intelligi, quod ait, e contrario, ut ordo iste sit: Mihi enim
Abbreviated transcription (Latin):
quo intert lex nond̾ data erat. nec poss
pstĩot annos dari ut antiquas abrahe
ꝯmistones irritas fac̾e̾t. Si enĩ lex inst¬
liat: nõ est iustificatus abraham qͥ mł¬
tnm ail legem fuit. Quod qr dice̾ nõ pos¬
lut coguntur fat̾i nõ legis oꝑib isti¬
hari hoc̃em s fide. Simus etam nos cogit
intssig̾e omnes antiquos qui iustificati
aint ex ip̃a fide iustificatos. Quod enĩ nos
¶a. abraham ꝯcupinnt diem meũ in¬
sitis ncc̃ia. Si enĩ fides iustificat. ⁊ pͥores
scͥqni apud dm̃ iustificati sunt: ꝑ ip̃am
inlificati sunt.quid opus etat legem
uri: Enam qõnem tractandam sic ĩtu¬
lit int̾rogans ⁊ dicens. Quio ergo. Huc¬
usꝙ eniꝰ int̾igatõ est. Deinde refertur re¬
ponsio. Lex tnͣsgressionis: gr̃ã posita ẽ.

Expanded text:
quod infert, Lex nondum data erat, nec posset post tot annos ita dari, ut antiquas Abrahae promissiones irritas faceret. Si enim Lex justificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante Legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non Legis operibus justificari hominem, sed fide. Simul etiam nos cogit intelligere, omnes antiquos qui justificati sunt, ex ipsa fide justificatos. Quod enim nos illud: Abraham concupivit diem meum vidtis necessaria: Si enim fides justificat, et priores sancti, qui apud Deum justificati sunt, per ipsam justificati sunt, quid opus erat Legem dari? Quam quaestionem tractandam sic intulit, interrogans, et dicens, Quid ergo? Hucusque enim interrogatio est: deinde infertur responsio, Lex transgressionis gratia proposita est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequebatur pauius eccłłm dei patt
ip̃ius traditõnes ꝯtrͣte sunt eccłe deri
Nõ and̾ legis illius culꝑa est. Lex enta
spiritalis esb nec carnalis̾ secogit ĩt
ligrmaloꝵ stutuã eist qui ⁊ lla q̃trs
grant: caurnalit sentiunt ⁊ multa ecea siua
oadidunt. dissoluentes sicut dñs dicit man
icauit ꝑ grãm stram reuelare filiũ stia
nine ut annũtiarem eum ingentib. cõ¬
tino nõ acquieut carni ⁊ sanguini seg̾¬
gatur quodãmodo de uentrs mr̃is quitqͥs
acar naliũ parentũ. ꝯsuecudine ceca sepa

Expanded text:
rsequebatur Paulus Ecclesiam Dei, paternae ipsius traditiones contrariae sunt Ecclesiae Dei, non autem Legis illius culpa est; Lex enim spiritualis est , nec carnaliter se cogit int est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradiderunt, dissolventes, sicut Dominus dicit, manvocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carn
Abbreviated transcription (Latin):
ueni rerosolimam ad p̾cessores meos apłos
habii in arabiam ⁊ it̾m reilsus sum damas¬
cum. deinde post annos tres ascendi ieroso¬
limam indẽ petrũ. ⁊ mansiapud illũ die¬
postea indit pecrũ. nõ iõ ut ꝑ ip̃m pecrũ

Expanded text:
n Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde post annos tres, ascendi Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud illum diepostea vidit Petrum, non ideo ut per ipsum Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
u indarare. Qd̃ aut̃ hoc ei coram onsĩb
octus necdtas cregit: tit onmes illius obi¬
satõne sanarentur. Nõ enĩ utile erat er¬
srem qui palani noc̾et: in secreto emen¬
dire. Huc accedre ꝙ firmitas ⁊ capitas
petri cui tera dũo dc̾ est. amas me. pasoe
ouis meas. obinegatõm talem postioris
maoris ꝓ salute gregis libentissime su¬
amebat. Nam erad obiurgatore suo ipse
corrigas. atq inituꝑando uł obiurgando
crrigt qͣm indere qͥmo in te cortigendã¬

Expanded text:
gis judaizare? Quod autem hoc ei coram omnibus dixit, necessitas coegit, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Huc accedit quod firmitas et charitas Petri, cui ter a Domino dictum est, Amas me? pasce oves meas , objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat. Nam erat objurgatore suo ipse corrigas, atque id vituperando vel objurgando corrigere, quam videre quid in te corrigend
Abbreviated transcription (Latin):
ae nocionsitatis qnͣ possunt. de nono anẽ
irepmns nisbilib q̃runt. Si ergo et
aliqui cogebant gentes indanatẽ diõt¬
ciseit mites ẽẽ ⁊ hñiles corde quod a dño
petous didicat. saltem correcto tanto uo
ad miitand̃ muitarentin. nec putarẽt

Expanded text:
e notis usitatisque non possunt, de novis et repentinis visibilibus quaerunt. Si ergo et illi qui cogebant Gentes judaizare, didicissent mites esse et humiles corde, quod a Domino Petrus didicerat; saltem correcto tanto viro ad imitandum invitarentur, nec putarent
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit euͣngłm hiis qui iudebantur m
eccła. cũ tam illuo exposiisset coram õib.
nõ tõ fc̃m est ꝙ aliqua falsa oix̾at. ut seor¬
sum pautõrib uera dice̾t. s aliqua tacu¬
erat que ad huc ꝑuuli portare nõ pote¬
rant qͣlib se ad corinthios lac dicit de¬
disse:. noꝰ escai. falsum enĩ dice ntcħ lecet
ramꝙ ⁊ rectam ten̾et fidem. iam etiam
apłs eẽ deberet. Iludant̾ quod subiungit
Ne forte in uacimĩ curram aut cucurri
nõ aoillos cũ quib seorsũ atulit ealigłm
s ad istos quib scrioit. qĩ ꝑ int̾rrgatõmi
dcm̃ intiligend̾ est ut ex coapparet non
eũ inuacieu curre aut cucurrisse: Auna
tio parentũ circũcidi aget secut tymo¬
tem docebat anferri. s si in eã ꝯstitueti
spes saluta: hoc eẽ ꝯtͣ salutem ostenoe
obseruatõ mandatoꝵ des Propt̃ subin¬
troductos aut̃ falsos fr̃es nõ est ꝯptame
tytus circũcidi .⁊ nõ et potuit extorq̃ri
ut circũcide̾tut. qr illiqui sub introcerãt

Expanded text:
exposuit Evangelium eis qui eminebant in Ecclesia, cum jam illud exposuisset coram omnibus, non ideo factum est, quod aliqua falsa dixerat, ut seorsum potioribus vera diceret, sed aliqua tacuerat, quae adhuc parvuli portare non poterant: qualibus se ad Corinthios lac dicit dedisse, non escam . Falsum enim dicere nihil licetramque et rectam teneret fidem, jam etiam apostolus esse deberet. Illud autem quod subjungit, Ne forte in vacuum curro, aut cucurri, non ad illos cum quibus seorsum contulit Evangelium, sed ad istos quibus scribit, quasi per interrogationem dictum intelligendum est; ut ex eo appareret non eum in vacuum currere aut cuctio parentum circumcidi cogeret, sicut Timotem docebat auferri, sed si in ea constitueretur spes salutis, hoc esse contra salutem ostendebo mandatorum Dei . Propter subintroductos autem falsos fratres non est compulsus Titus circumcidi: id est, non ei potuit extorqueri ut circumcideretur, quia illi qui subintroierunt
Abbreviated transcription (Latin):
suadend̾. Nõ ergo moneat quod alibiat
sicut ⁊ ego oib ꝑ oĩa placeo. addidit eñ
nõ q̃rens quod michi. ꝓdest. s quodinlu
nt salui siant. Nulli aut̃ ꝓdeseut sillur
fiat: st homo ei pp̃ seip̾m p̾laceat. quipen
placet ucilit̾. nisi cũ pp̃ dm̃ placetint¬
ds placeat ⁊ gnͣficetur cũ dona eius atã¬
cipiuntur. Cum autͭ sic homo placet ã
iam homo s ds placet. Utrũꝙ ergotete
dici põ. ⁊ ego placeo ⁊ ego nõ places. su
enĩ adsit bonus intellecdor. pius ꝙ pu¬
sator patebit utrũq ⁊ ulła int̾ se ie¬
pugnantia repellet incłitem. Nõ eñ¬

Expanded text:
suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum placeat et glorificetur, cum dona ejus atteaccipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃õ. Urã dei est qua nob̃ donantur np̃a
ut reconciliemur deo. pax auẽ quã ĩe¬
conciliamur deo. qui cedit semipm
malegno. Scłm p̾sens malignũ m̃me
lignos hoĩs qui in illo sunt: isłinẽ¬
dum est sicut dicimus ⁊̃ malignamdo¬
mũ pp̃ malignos hĩtantes in ea. sd̃uo

Expanded text:
o. Gratia Dei est qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipmaligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut dicimus et malignam domum, propter malignos inhabitantes in ea. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. Deinde post annos qͣtucedecim it̾m as¬
cendi ierosolimam cũ barnaba assumpto
etiam tyto. tamꝙͣ testimoniis pła agite
cũ ettam istos noĩat. ascendi aut̃ sco reue¬
latõm ne moi̾tet eodꝰ. qͣre uł tunc ascend̾it:
si tamdin nõ alcend̾at auapp̃ si ex reuela

Expanded text:
II, 1, 2. Deinde post annos quatuordecim iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Tanquam testimoniis pluribus agit, cum etiam istos nominat. Ascendi autem secundum revelationem: ne moveret eos quare vel tunc ascenderit, quo tam diu non ascenderat. Quapropter si ex
Abbreviated transcription (Latin):
mista. qr᷑ nõ tam pfta suno tit labi non
possint. Semina hus legis meẽ decpe¬
uit naturalit᷑. ad dens aucilisi manite¬
ste legis. ut auctoritus esus ꝓftã eet
le reddit. s sustinet ut ꝯũsis ignostat
Est ⁊ seuerus. ut t̾rore que ab eo adita
sunt bene ꝯseruentur. ne negligentia
pare̾t uite p̾cipitiũ ⁊ ne quos admira¬
bilius est pt̾mittam. T̃anta est euscle¬
m̃tia ut ꝯtumelias passus ad eis quos
fecit: sufferat. ⁊ pͥus uoiat eos ad pacẽ
Nãquio nõ maiores uiptutes hec sunt
qͣm ꝯdidisse cieaturam: In qua si ꝓma¬
ei nõ utiq ad dampirs̃ ip̃ius. s ad mĩn

Expanded text:
ia non tam perfecta sunt ut labi non possint, semina his legis inesse decreuit naturaliter addens auxilium manifestatae legis, ut auctoritas eius profectus le reddit, sed sustinet ut conuersis ignoscat. est et seuerus, ut terrore quae ab eo bene condita sunt conseruentur, ne neglegentia pareret uitae praecipitium, et, ne quod mirabilius est praetermittam, tanta est eius clementia, ut contumelias passus ab his quos fecit sufferat et prior uocet eos ad pacem. numquid non maioris uirtutis hoc est, quam condidisse creaturam? in quo si permaeius non utique ad damnum ipsius, sed ad n
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊ cum sanitas exoptata ⁊ bona uali¬
tudo fu̾it ꝯsecirra: diuinitati gr̃e referũ¬
tur. ⁊ cũ aliqua decidente matia casu ꝓxi¬
mus illesus euaserit ds̃ bonus dr̃ p̾stitis¬
se. ⁊ cum adu̾so uentoꝵ flatu ꝯmoti eque¬
ris fluctus insurgunt. ⁊ nauis mdiq
cesa quassatur: nauigantiũ turbe ad
celũ manus extendunt. dm̃i noce suppli
ci dep̾cantur. ⁊ exandiri se ⁊ lib̾ari posse
ꝯfidunt. Unde ħ. si deo ulła ur̃i est cura.
si quid agamus ignorat. quanis est gͥ
ista psuasio. omnia deo sunt cognita. nł¬
lus sibi de impunitate ꝯmissoꝵ sceleꝵ
blandratur. bone uite maximus fruc¬
tus est. male ppetua pena. et̃ni q crucia¬
tus. Igitur nob̾ qui dñi omnia nosse cre¬
dimus. qui deuote ad martyriũ festina¬
mus: mestimabilis fructus ꝓpetua iuta

Expanded text:
rit. et cum sanitas exoptata et bona ualirit. et cum sanitas exoptata et bona ualitudo fuerit consecuta, diuinitati gratiae referuntur; et cum aliqua decidente materia casu proximus inlaesus euaserit, deus bonus dicitur praestitisse; et cum aduerso uentorum flatu commoti aequoris fluctus insurgunt et nauis undique caesa quassatur, nauigantium turbae ad caelum manus extendunt, deum supplici uoce deprecantur et exaudiri se et liberari posse confidunt. unde haec, si deo nulla nostri est cura et quod agimus ignorat? Inanis est igitur ista persuasio: omnia deo sunt cognita. nullus sibi de inpunitate commissorum scelerum blandiatur. bonae uitae maximus fructus est, malae perpetua poena aeternusque cruciatus. igitur nobis, qui deum scire omnia credimus, qui deuote ad martyrium festinamus, inaestimabilis fructus perpetua uita
Abbreviated transcription (Latin):
estimant delectari. Nicħ id carũ in nob̾.
nicħ est odiosum. nlła mortis nr̃e ꝯdi¬
tõne. ulła sanitatis integritate letat᷑
nec quid ubi g̾atur: scire desid̾at. nõ ꝙ
impossibile sit maiestati diurne oĩm
ferre que gesta sunt uł g̾untur hẽre
notitiam. s ꝙ scire nolit miseytas ho¬
minũ uanitates q mundanas. sic de
niq scriptũ est. uanitas uanitatum
firmata ut d̾missus auctoritate dissol¬
uitur: sic ip̃oꝵ sacro sermone uulga¬
ri qui maximus hẽtur in usu. ꝯuin¬
citur expugnata. Nam cũ integer ne¬
gotia diu̾soꝵ ꝙ ꝯtractus. fides ꝑfidia¬
q ꝯtendunt: ut testis diuinitas ad¬
hibetur. que alũ quid agamus scire
negatur. Testis est in qͥunt d̾s. D̾s uide
abds indiort d̃s faciat. d̾s reddat. ⁊ cũ
ad nodl tatem urrisuirandi uenitur. ⁊ nirã¬
tis antinus metuit: ne sibi aliquid nob¬
ueniat peieranti. ⁊ iusuirand exigit:
reodi et posse confidit qui sibi male uira¬

Expanded text:
aestimant delectari. Nihil illi charum in nobis, aestimant delectari. Nihil illi charum in nobis, nihil est odiosum; nulla mortis nostrae conditione, nulla sanitatis integritate laetatur; nec quid ubi geratur scire desiderat: non quod impossibile sit majestati divinae omnium fere quae gesta sunt vel geruntur habere notitiam, sed quod scire nolit miserias hominum vanitatesque mundanas, Sic denique scriptum est: Vanitas vanitantiufirmata, ut divini sensus auctoritate dissolvitur, sic ipsorum sacro sermone vulgari, qui maximus habetur in usu, convincitur expugnata. Nam cum inter negotia diversorumque contractus fides perfidiaque contendunt, ut testis divinitas adhibetur, quae aliquando quid agamus scire negatur. Testis est, inquiunt, Deus: Deus videat, deus iudicet, deus faciat, deus reddat. et cum ad necessitatem iuris iurandi uenitur et iurantis animus metuit, ne sibi aliquid obueniat peieranti, et iusiurandum exigit, reddi ei posse confidit, qui sibi male iura
Abbreviated transcription (Latin):
Illis nimirũ quib omne quod g̾itur sẽ¬
sus iste mortalis nec laude. nec intuꝑa¬
tõne dignũ ẽẽ ꝑsuasit. Nolunt enĩ ad
dm̃ hoꝵ aliquid ꝑtin̾e. Nõ nlłi a deo sceła
sua crimina q defend̾e cupientes. nicħ
inqͥunt ꝓdest bene an male uiuas. Neq
enĩ ista nunc deo cura est. ut te dulsa prõ
instituto ꝓpͥo morboq ge̾ntem sollicite
festinet aspice. ⁊ fedis alñ tus actib
ocłos ꝑmisce̾. Uana sunt omnia que ut
libitum fu̾it celebrantitr: is qui ad dm̃
ꝑtinet. secretus est ⁊ remotus ab istis
reb humanis. ⁊ iõ nec irascitur. nec mo¬
actus est ꝯtemplatõ. totus rotati scłi
cursus. ⁊ q̃dam mundani orbis mexpli¬
cabilis uolutatio. ita correptũ rapit et
ꝓicit ut stultus credatur. Quisquis se
ad curam dei renocare posse putaret.i
nec martyꝵ quid̃ ꝓbandus est animus
qui dm̃ suũ quem misericordem ẽẽ ꝓ¬
nuntiant. effusione sui sanguinis

Expanded text:
Illis nimirum quibus omne quod geritur, senIllis nimirum quibus omne quod geritur, sensus iste mortalis nec laude nec vituperatione dignum esse persuasit. Nolunt enim ad Deum horum aliquid pertinere. Nonnulli adeo scelera sua criminaque defendere cupientes, Nihil, inquiunt, prodest, bene an male vivas. Neque enim ista nunc Deo cura est, ut te diversa pro instituto proprio morboque gerentem sollicite festinet aspicere, et foedis aliquando tuis actibus oculos permiscere. Vana sunt omnia, quae ut libitum fuerit celebrantur: is qui ad Deum pertinet, secretus est et remotus ab istis rebus humanis, et ideo nec irascitur, nec moactus est contemplatio; totus rotati saeculi cursus, et quaedam mundani orbis inexplicabilis volutatio, ita correptum rapit et projicit, ut stultus credatur quisquis se ad curam Dei revocare posse putaret. Nec martyrum quidem probandus est animus, qui Deum suum, quem misericordem esse pronuntiant, effusione sui sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
uit quod ili soli cebitũ est. deputetur
creature. quippe cũ ab eo phibitũ sit p
legem. aut cum corpora bñ ꝯposita
⁊ decora uidemus. aut aliquid pxun.
rent homicidia. neq luc̾na in usu eẽt.
ne fures lumine eus ad ꝑfrmgẽd̾
ut̾entur. ut quod magnope homĩb
utile est: decẽt p̃õ quoꝵdam uamloqͥa
cũ ꝯstet nos semꝑ omnia aspic̾e̾. ⁊
tes. quos ꝯstat ex int̾uauo creari. qr
nõ sumis quod est d̃s. Sic aut̃ male
audimus: si audientes ydola deos ẽẽ
ꝯsentiamus aut si turpia cantan¬
tib. aurem ꝯmodemus cine aut̃
bone audimus: si audientes de coͣꝙ
imus sit: oblectemur. Si quis ꝯtra legem¬
aliquid audiens assentiat: peccat hoc erit¬
bona omnia salutari studto implere
conemur. si illecebraꝵ uitioꝵ q blandi¬
m̃ta seductoria negligamus. si nlła nos
scłari dulcedine capi patiamur. sispon¬
te ꝑ dei noĩe crutiatus penas ꝙ subeamͦ
si mortem ipãm uirtute sp̃c ꝯtempnans

Expanded text:
ut quod illi soli debitum est, deputetur ut quod illi soli debitum est, deputetur creaturae. Quippe cum ab eo prohibitum sit per legem. Aut cum corpora bene composita et decora videmus, aut aliquid proximrent homicidia. Neque lucerna in usu esset, ne fures lumine ejus ad effringendum uterentur, ut quod magnopere omnibus utile est, deesset propter quorumdam vaniloquia. Cum constet nos semper omnia aspicere, netes: quod constat ex intervallo creari, quia non sumus quod Deus est. Sic autem male audimus, si audientes idola deos esse, consentiamus, aut si turpia cantantibus aurem accommodemus. Tunc autem bene audimus, si audientes de Deo quod unus sit, oblectemur. Si quis aliquid audiens adsentiat, peccat: hoc eribona omnia salutari studio implere conemur, si illecebrarum, vitiorumque blandimenta seductoria negligamus, si nulla nos saeculari dulcedine capi patiamur, si sponte pro Dei nomine cruciatus poenasque subeamus, si mortem ipsam virtute spiritus contemnamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uł aquam. aut ferrũ. aut plumbũ. qr
młtũ ab auro distat: malũ dr̃. Ad ꝯꝑa
aut testam. Sam utiq requiem dant pꝰ
laborem. Igitur omnis qui colluctatur
in mundo sic entti debet nem̃ re aspera
omni iurtute uenititur si elisus for
enĩ eum ppositũ huisse uincendi. ⁊ sꝑat
ent̃ facile inncitur: nõ ht̃ aĩm resistẽ¬
est: qui uotũ ht̃ delinq̃noi aut enĩ id
meditatur ne peccet: etiam si peccau̾n
nõ aspe pecrat. Diligentõrib ent̃ alñ
minora poc̃a subrepunt. qͣnto enĩ mi¬
nora sunt: tantomagis subtiliora. et
dum atempnũtur: nõ uitantur Ma¬
iora enĩ longe apparent. hoc qui i ma¬
iorib peccas᷑: uoliuitatis eius est tͥm̃¬
Bane qm̃ supius poc̃a ex sensib ortum
cape diximus/dum ꝯtra legis imꝑtũ
audiuimus .i. si solem uidentes. ado¬
rand̃ eum putemus pp̃ pulchritudi¬
nem eitis: tunc male iidemus. qr ad
miuriam ꝑtinet creatoris ꝯminis

Expanded text:
aut aquam —, et ferrum uel plumbum. quia aut aquam —, et ferrum uel plumbum. quia multum ab auro distat, malum dicetur. ad aut testam. nam utique requiem dant post laborem. Igitur omnis qui conluctatur in mundo sic eniti debet, ne in re aspera omni uirtute renititur, si elisus fortenim eum propositum habuisse uincendi et enim facile uincitur non habet animum resistenest, qui uotum habet delinquendi. qui enim id meditatur ne peccet, etiam si peccauerit, non aspere peccat. diligentibus enim aliquando minora peccata subrepunt. quanto enim minora sunt, tanto magis subtiliora, et dum contemnuntur, non uitantur. maiora enim longe apparent, ac per hoc qui in maioribus peccat, uoluntatis eius est am superius peccata ex sensibus ortum capere diximus, dum contra legis imperiuaudimus, id est, si solem videntes adorandum eum putemus propter pulchritudinem ejus, tunc male videmus: quia ad injuriam pertinet Creatoris communis,
Abbreviated transcription (Latin):
ret nocitati. ut nece boni opts hr̃et glo¬
uiam: neq mali penam. s fuisset umtis
ex pecorib Am̃ ergo ad utrũq tc̃ĩstimꝰ
possibiles ut ꝑ nogligentiam delinqͣmꝰ
ut quod bene audire ⁊ udẽ debemus. ma
le .i. extra naturam audiamus ⁊ rõm
ꝑnigilantiam. aut nature bonũ custo¬
diamus ⁊ canti ẽẽ semꝑ nõ possimnus.
qr sicut dixi ad utrũq fc̃i sumitis pos¬
sibiles. Si poccamus nõ iam ꝗdampna¬
tores. Qui enĩ semei peccau̾it: repͥare
le debet ne denno peccet. ut par sit ei
qui se nicãt. ut it̃m si nõ peccet: iam
suꝑior hẽatur. qr semel elipsus: brs i¬
tͥumphat. ħ iustitia est uo qr collucta¬
tio in mundo ess Qui ꝓpensior est in nõ
peccando: coronetur. ucħ ergo in dei
ope malũ. ⁊ si a quibdam mala quedã
dicantur. ut uenenũ ⁊ tenebre. tit qͥa
corpora nr̃a ium uenent ferre nõ pos¬
sint: malũ dicatur qͣi ferant ignem.

Expanded text:
erat necessitati, ut neque boni operis haberet gloerat necessitati, ut neque boni operis haberet gloriam neque mali poenam, sed fuisset unus ex pecoribus. Quoniam ergo ad utrumque facti sumus possibiles, ut per neglegentiam delinquamus, si quod bene audire et uidere debemus, male, id est extra naturam audiamus et rationem, per uigilantiam autem naturae bonum custodiamus, et cauti esse semper non possumus, quia, sicut dixi, ad utrumque facti sumus possibiles, si peccamus, non iam condemnatores. qui enim semel peccauerit, reparare se debet ne denuo peccet, ne par sit ei qui se uicerat, ut iterum si non peccet, iam superior habeatur, quia semel elisus bis triumphauit. haec iustitia est ut, quia conluctatio in mundo est, qui propensior est in non peccando coronetur. Nihil ergo in dei opere malum ac, si a quibusdam mala quaedam dicantur, ut uenenum, ut tenebrae — quia enim corpora nostra uim ueneni ferre non possunt, malum dicatur, quasi ferant ignem
Abbreviated transcription (Latin):
que fecit bona sunt unde ergo malũ. sicħ
esẜ malũ isi pͥuatio boni. Dim inconcessa
pͥsumatur aut ꝯcessa: inordinate frunt.
ut alibi mandatũ: alibi fiat. Nñ quod in
uxore ꝯcessim est. fit in metrice. ⁊ quod
deo offerend̾ est: offertur oyabolo. ⁊ cum
qiris nõ tollit suit: s alienũ. ⁊ cũ p̾uarita¬
torem occidi liceat: occiditur innocens.
puilla igitur natura: ꝓbatur malum.
uoluntas aut̃ est accidens nature. ꝯcep¬
ta ex causis que male mouentur. dum
excedit modũ ut uia gerat que nature
sue nõ sunt. Cause aut̃ p̾uaricatõnis i¬
oriuntur ex sensib. qñ aliquid male
iudemus aut audimus. qm̃ errorem
hec res facit: qr homo nõ est ds̃. qui
sit face quod uult. ut si bonũ nature
nimũ quod ꝯcessum est homini. ut cũ
recta sequitur. gaudeat in se semꝑ. id⁊
quod oꝑe suo uidet se meliorem. aut cer¬
te sibi imputet. Qui cũ potuit nõ de¬
dit oꝑam ut meliorares sebonis. Si au̾
homopotestati sue nõ eẽt subiectus fo¬

Expanded text:
quae fecit bona sunt. unde ergo malum? nihil est malum nisi praeuaricatio boni, dum inconcessa praesumuntur aut concessa inordinate fiunt, ut alibi mandatum alibi fiat: quando quod in uxore concessum est fit in meretrice; et quod deo offerendum erat offertur diabolo; et cum quia non tollit suum, sed alienum; et cum praeuaricatorem occidi liceat, occiditur innocens. nulla igitur natura probatur malum. uoluntas autem est accidens naturae concepta ex causis, quae male mouetur, dum excedit modum, ut illa gerat quae naturae suae non sunt. causae autem praeuaricationis oriuntur ex sensibus, quando aliquid male uidemus aut audimus. quem errorem haec res facit, quia homo non est deus, qui sit facere quod uult, ut si bonum naturaenimum quod concessum est homini, ut cum recta sequitur, gaudeat in sese per id, quod opere suo uidet se meliorem, aut certe sibi inputet, qui cum potuit, non dedit operam ut melioraret se bonis. si autem homo potestatis suae non esset, subiectus fu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eus hoc est quod arbitrio.¬
nlła attingit opĩo. plus ẽ
qͣm quicquio dici p̃t. aut
cogitari. S dicamus aliqͥ
quod licet imꝑar sit: tñ
ex aliqua ꝯueniat rõne .i. que deo dig¬
na uideatur. Nam imaqueq natitra pi
capacitate sut suspicatur de deo. ut qͣn¬
tum natura distat a natura. tantum
excedat. hoĩes ens qͣntũ possunt aciem
m̃tis extendẽ: aspiciunnt qr d̾s sit opĩo¬
ne nõ definitõne. Angłi aut̃ qui supio¬
sentiunt. nõ est dubiũ archangłiuo eõ
ip̃o amplius. Cherubin ⁊ seraphmn qui
potentie iuxͣ dm̃ ẽẽ dicuntur: maior
de deo sentiunt. Nõ tñ ꝯp̾hendunt tem¬
tus quid ds̃ sit. qr nemo nonit prẽm
isi filius. nec filiũ quis: nisi pat᷑. Igic᷑
est ds sicut hõĩb indetur spt̃ nature s¬
plex. lux maccessibilis. iuisibitis in¬
metuendus. extͣ quem nich es. immo
in quo sunt omnia quetũq sunt sipsũ
deorsum. sũma. ⁊ ima. õĩpatens. oĩtenẽs
u̾e in omnib diues. qr nicħ ess ꝙ nõ ciꝰ

Expanded text:
eus hoc est quod nulla attingit opinio. plus est enim quam quicquid dici poterit aut cogitari. sed dicamus aliquid, quod licet impar sit, tamen ex aliqua conueniat ratione his quae de deo digna uidentur. nam una quaeque natura pro capacitate sui suspicatur de deo, ut quantum natura distat a natura, tantum excedat. homines enim, quantum possunt aciem mentis extendere, aspiciunt quid deus sit opinione, non definitione; angeli autem qui superiosentiunt, non est dubium; archangeli uero eo ipso amplius; cherubin autem et seraphin, quae potentiae iuxta deum esse dicuntur, maiora de deo sentiunt, non tamen conprehendunt penitus quid deus sit, quia nemo nouit patrem nisi filius, nec fiest deus, sicut hominibus uidetur, spiritus natura simplex, lux inaccessibilis, inuisibilis, inmetuendus, extra quem nihil est, immo in quo sunt omnia quaequae sunt sursum, deorsum, summa et ima; omnipotens, omnitenens, uere in omnibus diues, quia nihil est quod non eius
Abbreviated transcription (Latin):
cur nob̾ obicis si eum nõ solũ dm̃ ue¬
rum etiam hoĩem agnoscis. Quid te igitꝰ
aduuat ꝙ sed̾e ad dext̾am pr̃ĩs assidue
legitur: Quid nob̃ nõ quid in ambob te

Expanded text:
cur nobis objicis, si eum non solum Deum, verum etiam hominem agnoscis? Quid te igitur adjuvat, quod sedere ad dexteram Patris assidue legitur? Quid nobis, non quidem inanibus te
Abbreviated transcription (Latin):
diftintero quid significat nom̃: possũ
hoc ip̃m exempli grã iuppon̾e. Quod dice
nom̃: utiq nom̃ est. Hac enĩ lege ꝑ ca¬
sus flectitur. cum dicimus. nom̃. no
imani silłam longani ⁊ duas demde bre¬
ues amunitiants. atũo cum diffinituras¬
u̾biuni quid significet: nõ pd̃ hoc ip̃m ee
plo dici. Etent̃ cum adu̾biũ dicimus: lx
ipa enuntiatio nom̃ est. Idem scd̃ aliam
notionem adu̾biũ utiq ad u̾biũ est. et
nom̃: nom̃ est. Scd̃ u̾o aliam adubiũ nõ¬
est adu̾biũ. qr nom̃ est. Item pes creticus
dicimus creticus: pͥma longua silla. dem̃
duab breuib constat. quid aut̃ signifis
longua silla ⁊ breuis ⁊ longua est. It
⁊ hic scd̃ altam notõm creticus nichu
aliud est qͣm creticus. ⁊ dactilus nonei
Scd̃ aliam u̾o creticus nõ est creticus.
qr dactilus est. Scd̾ igitur genus quos
equiuoca dc̃a sunt. aut ex ead̾ origini
uenientia. aut ex dictsa. Ex ead origũ

Expanded text:
ificat nomen, possum ificat nomen, possum hoc ipsum exempli gratia supponere, quod dico nomen, utique nomen est: hac enim lege per casus flectitur dicendo nomen, nomunam syllabam longam et duas deinde breves enuntiamus. At vero cum definitur adverbium quid signplo dici: etenim cum adverbium dicimus, haec ipsa enuntiatio nomen est. Ita secundum aliam notionem, adverbium utique adverbium est, et nomen non est; secundum aliam est adverbium quia nomen est. item 'pes creticus'o quod dicimus 'creticus' prima longa syllaba dein duabus brevibus constat, quod autem significat longa syllaba et brevis et longa est: ita et hic secundum aliam notionem, creticus nihil aliud est quam creticus, et dactylus non est; secundum aliam vero creticus non est creticus, quia dactylus est. Secundum igitur genus, quodaequivoca dicta sunt, aut ex eadem origine venientia, aut ex diversa. Ex eadem origine
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Dnde enĩ nom̃ est. s diu̾sis hec
omiua diffmitionib explicanda sunt
Hoc igitur genus equiuocoꝵ est. ĩ quo
iam silła de disciplina uboꝵ oritur ambi¬
guttas. s ⁊ ip̃is reb que significantur.
at si utrumq confundat audientem
ur iegentem. siue quod ex arce siuei
quod ex loquendi usu dẽ: nõne t̾cium
genus recte amuumerabitar: Cuius
exemplum in sententia quod aꝑtius
apparet. ut si quis dicat. młti dactuo
metro scripserunt. ut est tullius. Nã
hic incertũ est utrũ tullius ꝓ exẽplo
dactiici pedis. an dactilici ⁊ poete positũ
sit. quoꝵ illud ex arte. hoc ex usu loq̃n¬
di accipitur. O in simplicib etiam u̾¬
bis contingit hoc camqͣm si hoc uerbũ
gramatitus audientib discipłts enũ¬
tiet tit sup̃ ostendimus. Cum igitur
hec tria genera manifestis rõnib int̾
le differant: rursũ pͥmũ genus in
duo diuiditur. Quicquid ens ex arte u¬
boꝵ facit ambiguitatem: ꝑtim libi

Expanded text:
tus est'. Unum enim nomen, sed diversis haec omnia definitionibus explicanda sunt. Hoc igitur genus aequivocorum est, in quo iam nulla de disciplina verborum oritur ambiguitas sed de ipsis rebus quae significantur. At si utrumque confundat audientem vel legentem, sive quod ex arte sive quod ex loquendi usu dicitur, nonne tertium genus recte adnumerabitur? Cuius exemplum in sententia quidem apertius apparet, ut si quis dicat: 'multi dactylico metro scripserunt ut est Tullius'. Nam hic incertum, utrum 'Tullius' pro exemplo dactyli pedis an dactylici poetae positum sit, quorum illud ex arte hoc ex usu loquendi accipitur. Sed in simplicibus etiam verbis contingit, tamquam si hoc verbum grammaticus audientibus discipulis enuntiet, ut supra ostendimus. Cum igitur haec tria genera manifestis inter se rationibus differant, rursam primum genus in duo dividitur. Quidquid enim ex arte verborum facit ambiguitatem, partim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
arripitur. ab ea que de siłitudine du¬
citur. Hinc facta eto ꝑgressio usq ad
contͣrium. nam lucus dictus putatur
ꝙ mintme luceat. ⁊ bellũ quos res
bella nõ sit. ⁊ fed̾is nom̃ qr res feda ñ
sit quod si a feditate porti dc̃ est ut
nõ nist uolunt. redit ergo ad illam i¬
uicinitatem cũ io quod sit ab eo qõ fit
noĩatur. ꝑam ⁊ ista oĩo nicinitas. late
patet. ⁊ ꝑ młtas ꝑtes secatur. aut ꝑ es¬
cientiam. ut hoc ip̃m a feditate pci pe
quem fedus efficitur: aut ꝑ effectũ nt
ptitemus. ꝙ eius effectus potatio es
creditur dictus. aut ꝑ id quod contine
ut urbem ab orte appellatam nolunt
ꝙ auspicato loco circũdiici soled arat.¬
ut ꝑid quod continetur ut si quis
reum mutata litãi affirmat ab horre
nominatũ. ant ꝑ abulionem. ut cum
horreũ dicimus. ⁊ ibi triticũ conce u
uł a ꝑte totnm ut mucronis not̃e qr
simima pars gladii est: totũ gladim
uocant uł a toto pars. ut capillus q̃i

Expanded text:
arripitur, ab ea quae similitudine duarripitur, ab ea quae similitudine ducitur. Hinc facta est progressio usque ad contrarium. Nam lucus dictus putatur, quod minime luceat; et bellum, quod res bella non sit; et foederis nomen, quod res foeda non sit: quod si a foeditate porci dictum est, ut nonnnulli volunt, redit ergo ad illam vicinitatem, cum id quod fit, ab eo per quod fit nominatur. Nam et ista omnino vicinitas late patet, et per multas partes secatur. Aut per efficientiam, ut hoc ipsum a foeditate porci, per quem foedus efficitur; aut per effectum, ut puteus, quod ejus effectus potatio est, creditur dictus; aut per id quod continet, ut urbem, ab orbe appellatam volunt, quod auspicato loco circumduci arat id quod continetur, ut si quis horreum mutata d littera affirmet ab hordeo nominatum; aut per abusionem, ut cum hordeum dicimus, et ibi triticum conditur; vel a parte totum, ut mucronis nomine, quae summa pars est gladii, totum gladium vocant; vel a toto pars, ut capillus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cum doioris quem crue efficio aspitate
concordat coura tñ nõ pp̃ aspitatẽ do¬
lens s ꝙꝑ longitudine at duritia. ⁊¬
int̾ m̃bra cetera sint ligno coucis siłi¬
ora: sic apellata. sunt. Inde ad abiisio¬
nem uentũ. est. ut usurpetut. Ni nõ
ettam aliquid creu̾it: Dicimus cã pp̃
quamdam uiciuitatem iinutũ ꝑ
puo. S hec abusio uocabuli in potesta¬
te loq̃ntis esb. Ht ent̃ puũ ut minu¬
tum nõ dicatur. Inuo enĩ magis ꝑti¬
ned ad id quod uolumus ostendere. ꝙ
cum piscina dẽ in balneis in qua pis¬
uidetur tñ a piscib doã: pp̃ ꝯquam nbi
piscib uita est: ita udbͥutũ nõ tñsla
tum siłitudine. s quadam uciuitate
nsub pttũ est. Qd̃ si quis dicat hoĩos si¬
mules ꝑiscib natando fieri. ⁊ inde pis¬
cine nom̃ eẽ natã: stuttũ eso hic refuta¬
re cum as feꝰ llͤntũ ab horeat ⁊ utrũ¬
q latent illud tã bene agrdit qd̾ uno
exemplo dancidare iam poslimus ⁊
quid distet origo ubi que de nicinicate

Expanded text:
oris, quem crux efficit, asperitate concordat: crura tamen non propter asperitatem doloris, sed quod longitudine atque duritia inter membra caetera sint ligno crucis similiora, sic appellata sint. Inde ad abusionem ventum est, ut usurpetur non tam etiam aliquid creverit? Dicimus tamen propter quamdam vicinitatem, minutum pro parvo. Sed haec abusio vocabuli in potestate loquentis est: habet enim parvum, ut minutum non dicatur. Illud magis pertinet ad id quod volumus ostendere, quod cum piscina dicitur in balneis, in qua pisvidetur tamen a piscibus dicta propter aquam, ubi piscibus vita est. Ittum similitudine, sed quadam vicinitate usurpatum est. Quod si quis dicat homines piscibus similes natando fieri, et inde piscinae nomen esse natum; stultum est hoc refutare, cum ab re neutrum abhorreat, et utrumque lateat. Illud tamen bene accidit, quod uno exemplo dilucidare jam possumus, quid distet origo verbi, quae de vicinitate
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ si alia uocabula sunt imponẽda
cũ enild̾ dim̃sionis sont sint. s ad gra¬
maticos tñ nõ ptinet. quio m̃ est de nõib
laborare cum res aꝑta sit:. M. Nec ego id
uolo. s tñ cum in deas innũabilia gen̾a
sonoꝵ in quib certe dim̃siones obserua¬
ri possent que genera fatemur grama¬
tice discipline nõ ẽẽ tribuenda nõne
censes aliam aliquam disciplinam
artifitiosũ q contineat: .l. ꝓbabile
mͥ uidetut. .m. Quod eius ẽẽ nomen
estimas. Nam opinor nõ tibi nonũ

Expanded text:
Sed etsi alia vocabula sunt imponenda, Sed etsi alia vocabula sunt imponenda, cum ejusdem dimensionis soni sunt, sed ad grammaticos tamen non pertinent; quid mihi est de nominibus labovolo: sed tamen cum videas innumerabilia genera sonorum, in quibus certae dimensiones observari possunt, quae genera fatemur grammaticae disciplinae non esse tribuenda; nonne censes esse aliam aliquam disciplinam,artificiosumque, contineat? D. Probabile mihi videtur. M. Quod ejus esse nomen existimas? Nam opinor non tibi novu
Abbreviated transcription (Latin):
modus quod bonus.l
non .m. Cur ergo nõ idem: .i. Quia
idem in sono: in significatõne alind¬
.m. Concedis ergo eumd̃ sonũ eẽ cum
nificatio diuersa est. nicħ tibi iudet᷑
sonus distare: .i. distat oĩo. in unde
distat cum ⁊ isdem tprib utrũq et
hiisdem litt̾is constet: .I. Eo distat qͦ
in diu̾sis locis hñt acumen. M. Cut
tandem artis est ista dinoscere: .I.
a gramaticis hec audire soleo. ⁊ ibt
ea didici s ntrũ hoc eiusd̾̃ artis ꝓpͥñ¬
sit. an aliunde usirpatũ: nescio. m
Post: ista nidebimus nnc illud q̃ro
utrum si tymꝑanũ uł cordam itis
ꝓcut̾e. tam raptim ⁊ uelocit̃ qͣm cũ
enuntiamus modus aut bonnis ag¬
nosc̾es ⁊ ibi ead̾ tp̃ra ẽẽ aut nõ: .s.
aguoso̾em .m. Uocares ergo pedem
pirichiũ .i. Bocarem. .m. Rom̃ huiꝰ
pedis a quo nisi a gramatico didici¬
impon̾es a gramatico audierass .i.
Ita est .m. Et austis es nom̃ quod te
gramatica docuit tͣnsferre ad eamd̃
ferre illud uocabulũ cur nõ audeo:

Expanded text:
modus, quod bonus. D. Non. M. Cur ergo idem? D. Quia idem in sono, in significatione aliud. M. Concedis ergo eumdem sonum esse cum nificatio diversa est, nihil tibi videtur sonus distare? D. Distat omnino. M. Unde distat, cum et iisdem temporibus utrumque, et iisdem litteris constet? D. Eo distat quod in diversis locis habent acumen. M. Cujus tandem artis est ista dignoscere? D. A grammaticis haec audire soleo, et ibi ea didici; sed utrum hoc ejusdem artis sit proprium, an aliunde usurpatum, nescio. M. Post ista videbimus: nunc illud quaero, utrum si tympanum vel chordam his percuterem tam raptim et velociter quam cum enuntiamus modus, aut bonus; agnosceres et tibi eadem tempora esse, an non. D. Agnoscerem. M. Vocares ergo pedem pyrrhichium. D. Vocarem. M. Nomen hujus pedis a quo, nisi a grammatico, didiciimponeres, a grammatico audieras? D. Ita est. M. Et ausus es nomen quod te grammatica docuit, transferre ad eam referre illud vocabulum cur non audeo?
Abbreviated transcription (Latin):
bigna ẽẽ dicimus: talia sunt. fac uerbi
causa quemq dixisse pluit. ⁊ hec utiq di
ulse diffmienda sunt. Item scoib̾e qui dic̃
imcertũ est utrũ infinitiuo actitu. an im¬
patiuo passiui ꝓnuntiau̾it. homo. ꝙͣnis¬
doctiuis est aliud. cũ dñs doctitis man¬
cipiũ: aliud cũ dñis. doctius illo ille dis¬
putanit. Declaratoĩs igitur ambigni¬
tas orta est. Nam decłonem nunc appel¬
lo quicquid siue p a ces. sie ꝑ uigm᷑¬
datus ⁊ o docte. tm̃ ꝑ nocos flexum est.
genus ambiguitatũ minutatim cõ¬
daere᷑ aut ꝓsequi pene infinitũ est.
Itaq locũ ip̃m hactenuis notasse suffe¬
cerit ingenio p̾sertͤimu tiso. Uide minc
ique ex diu̾sa origine ueniunt. Nã
pb dunduntur adhuc in duas forͣs
aliud apud grecos. aluid apud nos
nosset. aut quib lingius disputaret
alt̾a forma est que in una quid̾̃ lingͣ
quod de nepote supͣposnimus quodrur¬
sus in duo scinditur. aut eus sub eod̾

Expanded text:
bigua esse dicimus, talia sunt. Fac verbi bigua esse dicimus, talia sunt. Fac verbi causa quemque dixisse, pluit. Et haec diverse utique definienda sunt. Item scribere cum dicit, incertum est utrum in infinitivo activi, an imperativo passivi pronuntiatum sit. Homo 'doctius' aliud est cum dicimus 'doctius mancipium', aliud cum dicimus 'doctius illo iste disputavit'. Declinatione igitur ambiguitas orta est. Nam declinationem nunc appello, quidquid sive per voces sive per sigt 'o docte' etiam per voces flexum est, genus ambiguitatum minutatim concidere ac persequi paene infinitum est. Itaque locum ipsum hactenus notasse suffecerit, ingenio praesertim tuo. Vide nunc ea quae ex diversa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur adhuc in duas primasaliud apud Graecos aliud apud nos nosset aut quot linguis disputaret. Altera forma est, quae in una quidem linguaquod de 'nepote' supra posuimus. Quod rursus in duo scinditur. Aut enim sub eodem