comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oitquã uͦ rrgio uissu ad p̾diccã ecłiam utint. deieam in
hondre scĩ petri consceratã didicit. & ñ nullos qͦ ibi inue¬
int qui eũ ñ ubenti reciꝑent animõ: recoidatꝰ ẽ uisionis suę.
huc que decausa consensit ut illã regendã susciperet diocesim.
Nam alit᷑ ñ quã se hoc facere moliusse attestando dicebat:
onis eicum denoc atione gentiũ erat ut eis in sua legatione
ꝓdesse pocuissee. sĩ mullos pucros ex nort mãnis uel sclanis
emptos in cadẽ cella causa discendi ad sacrã miliciã mitͥtudos
psuerat. Q.uorũ quosdã p̾dictꝰ regmariꝰ qñ illi cella ipsa da¬
ta ẽ indie abstulit. & ad suũ seruitiũ misit. Ue iii¬
ua de causa c̃ nimiũ cẽt dõmis ep̃s auxiatꝰ. post paululũ ui¬
sũ ẽ illi od uensset inquandã domũ. unienissetq ibi et
uenerandũ regẽ karolũ e ipdñ reginariũ. Diuos ipse ut ei
iudebat᷑ ae cisdem pucris merepauit. asscrens q eos ad dĩ om¬

Expanded text:
eam in honore sancti Petri consecratam didicit et nonnullos quoque ibi invenit qui eum non libenti reciperent animo, recordatus est visionis suae. Hacque de causa consensit, ut illam regendam susciperet dioecesim. Nam aliter numquam se hoc facere voluisse attestando dicebat. omnis ei cura de vocatione gentium erat, ut eis in sua legatione prodesse potuisset, nonnullos pueros, ex Nortmannis vel Sclavis emptos, in eadem cella causa discendi ad sacram militiam nutriendos posuerat. Quorum quosdam praedictus Reginarius, quando illi cella ipsa data est, inde abstulit, et ad suum servitium misit. Qua de causa, cum nimium esset domnus episilli quod venisset in quamdam domum, invenissetque ibi et venerandum regem Carolum et ipsum Reginarium. Quos ipse, ut ei videbatur, de iisdem pueris increpavit, asserens quod eos ad Dei om
Abbreviated transcription (Latin):
uersi. postquã domi. ui.diescẽnt. alios.uii. om̃s pariter
abstinentiã agerent. Diuod e factũ ẽ. omic̃sq qui ibi affucrãt.
hoc statutũ lbenti ꝑfecert̃ animo. Multi ctiã pꝰ hec itucrentia
ie amore. ⁊p̃i apud eos itunus que xp̃iani obseruabant infis¬

Expanded text:
versi, postquam domi septem dies essent, alios septem omnes pariter versi, postquam domi septem dies essent, alios septem omnes pariter abstinentiam agerent. Quod et factum est; omnesque qui ibi affuerant hoc statutum libenti perfecerunt animo. Multi etiam post haec reverentia et amore Christi apud eos ieiuniis, quae christiani observabant, insis
Abbreviated transcription (Latin):
slelumꝰ uobis dire ꝑ soluimꝰ. & ditis obsidib. ab lnuc sub¬
iecti a obaudientes sicuti antea fiuinꝰ. ur̃o unꝑio eẽ uolumꝰ.
sũq hoc itaq oblita fuernt. noc dũ tam̃ animi iuuenũ sila¬
ri poterant. uerũ alacriores facti & absq meti imꝑt̾riti.
pugaiare cantũ desiderantti. arinis se urbẽ & omina que
haibcrent uastaturos. ipsosq captiuos ab ducturos dicebant:
ex uͦ e pͥncipes samori consilio dextras ab eis accipicutes
fedus imer̃t̃. & thesauris innuinerabilib atq obsidi¬
b .xxx. sibi collitis. c̃ gaudio ad sua reuersi st̃. Deniqi
pace inter eos federata. statĩ suones xp̃i dñi ur̃i oĩpotentiã¬
eẽt deos cotis uirib p̾dicantes. quid ipsi ꝑ quẽ cantã ob¬
tinussent uictoriã uouere deberent. sollicite querere ceper̃.
nde axͥanis edocti negotiatorib quisimul aderant.
xp̃o dño platicũ deuouerẽ ieiuniũ. ita ut ad sua re¬

Expanded text:
solebamus vobis dare, persolvimus: et datis obsidibus, abhinc subsolebamus vobis dare, persolvimus: et datis obsidibus, abhinc subjectiCum haec itaque oblata fuerint, necdum tamen animi iuvenum sedari poterant, verum alacriores facti et absque metu imperterriti pugnare tantum desiderantes, armis se urbem et omnia quae haberent vastaturos ipsosque captivos abducturos dicebant. Rex vero et principes saniori consilio dextras ab eis accipientes, foedus inierunt, et thesauris innumerabilibus atque obsidibus 30 sibi collatis, cum gaudio ad sua reversi sunt. Denique pace inter eos foederata, statim Sueones Christi domini nostdeos esset, praedicantes, quid ipsi, per quem tantam obtinuissent victoriam, vovere deberent, sollicite quaerere coeperunt. Unde a christianis edocti negotiatoribus, qui simul aderant, Christo domino placitum devoverunt ieiunium, ita ut ad sua re
Abbreviated transcription (Latin):
tis innotusset. õium corda ita subieo roborata sunt̾. ut
confestĩ adurbem expugnandã. intrepidi uellent acedẽ.
Quid inquiunt nc̃ nob̃ formidandũ qͥd ue pauendũ est c᷑¬
xp̃c ÷ nobiscũ. pugnemꝰ ⁊ urilit̾ agamꝰ. nichil nobis obsta¬
re poterit. Nec decrit nobis certa uittori a. quia potentis¬
simũ doꝵ. nr̃i adiutorẽ habeiꝰ. Conglobatigͦ oñs leco
e forti amimo. ad bellaudã ꝓfectisiuit urbem Pxi rͦteip¬
qui intrinsocui erant postulatũ :: ut copia cis derteur
loquendi. Qnod c̃ rex suconĩ anuinsset. illi subsocuti st̃.
Nobis iã pax magisquã pugna placet. . fȩdus uobis cum
iutre copnuꝰ. fp̃rimo quidẽ qͥcqͥd ex polus danorũ p̾cerico
anno in auro ⁊ ariis adquifinimꝰ. nobis ꝓmuuere federis
damꝰ. Denide ꝓ uno qͦ hominũ ui nac urbe consticutorũ.
dinidiã ubiã argenti offtrimus. & insuꝑ censũ quẽ antea

Expanded text:
tis innotuisset, omnium corda ita subito roborata sunt, ut tis innotuisset, omnium corda ita subito roborata sunt, ut confestim ad urbem expugnandam intrepidi vellent accedere. 'Quid', inquiunt, 'nunc nobis formidandum quidve pavendum est? Christus est nobiscum; pugnemus et viriliter agamus, nihil nobis obstare poterit. Nec deerit nobis certa victoria, quia potentissimum deorum nostri adiutorem habemus'. Conglobati ergo omnes, laeto et forti animo ad debellandam profecti sunt urbem. Cumqqui intrinsecus erant, postulatum est ut copia eis daretur loquendi. Quod cum rex Sueonum annuisset, illi subsecuti sunt: Nobis jam pax magis quam pugna placet, et foedus vobiscum inire cupimus. Et primo quidem quidquid ex spoliis Danorum praeterito anno in auro et armis acquisivimus, vobis pro munere foederis damus. Deinde pro unoquoque hominum in hac urbe constitutorum dimidiam libram argenti offerimus; et insuper censum, quem antea
Abbreviated transcription (Latin):
longi absunt. Nã qͥnq dierũ ut p̃diximꝰ it̾ erat ad portũ ĩ qͦ
nauci eorũ stabant. sũ gͦ qͥd sibi cẽt agendñ niniũ curbati
omintiodis nescirtut. querendũ ĩortib statuer̃t. utrũ dii
corũ eis uellent au riliari: Ut uel urctori ã caperent. uel
utui inde cuaderent. Missis itaq sortib neminẽ deorũ qͥ
cis subsidio ẽt̃ uellet reppire potuer̃t. Dd̾ c̃ demintiaretur
ii popło ululatꝰ a gemit᷑ ĩnensus cxortatꝰ ẽ in castris. oĩs
q uirtus ab cis recessit. Qi uid inqͥutit infelices accuri sifmꝰ:
Di recessert̃ anobis. ⁊ nullus corũ aduito: ÷ͥ nr̃i. Q.uo fugie¬
mus: Ecce naues nr̃e longiꝰ suit posite. fugientib q nobis
atorũ. memores doctͥnȩ ee institutionis dõm ep̃i sugge¬
tib auriliat᷑. &. potentissimꝰ ẽ in aduiuiando. Oiueranius
auille nobiscũ ec̃ uelit. & uota ei placita libenti ammo spon

Expanded text:
longe absunt. Nam quinque dierum, ut praediximus, iter erat ad portum, in quo longe absunt. Nam quinque dierum, ut praediximus, iter erat ad portum, in quo naves eorum stabant. Cum ergo quid sibi esset agendum, nimium turbati omnimodis nescirent, quaerendum sortibus statuerunt, utrum dii eorum vellent auxiliari, ut vel victoriam caperent, vel vivi inde evaderent. Missis itaque sortibus, neminem deorum qui eis subsidio esse vellet, reperire potuerunt. Quod cum denuntiaretur in populo, ululatus et gemitus immensus excitatus est ique virtus ab eis recessit. 'Quid', inquiunt, 'infelices acturi sumus? Dii recesserunt a nobis, et nullus eorum adiutor est nostri. Quo fugiemus? Ecce naves nostrae longius sunt positae, fugientibusque nobis, atorum, memores doctrinae et institutionis domni episcopi, suggetibus auxiliatur et potentissimus est in adiuvando. Quaeramus, an ille nobiscum esse velit, et vota ei placita libenti animo spond
Abbreviated transcription (Latin):
to exercitu. illas adiert̃ partes. Et pͥmo quidẽ in ꝓuise ad
quandã urbẽ regni ipsorũ nocatã serburg. inqua erant.uii.
milia paganerũ deuenientes. penitꝰ illã deuastando ⁊ spoli¬
ando succendert̃.
pientes. ad aliã urbẽ ipsorũ que apulia dicebat᷑. effero
coide ꝓꝑabant. Frant aut̃ in ea urbe .xu. milia homiuũ
bellatorũ. Cũ itaq illo aduenissent conclusis ipsis inciuitate.
alt aforis urbẽ debellare. illideintꝰ cepere uirilit̾ repugnare.
Illiintͥniecut defendebuit. isti exteriꝰ impugnabant. Sic q
tranfiert dies octo. ut omnidie a mane usq ad uesꝑam di tui¬
cantes bello instarent. ⁊ multi hinc u inde caderent. neutͣ
cam̃ pars uiccoriam obtiueret:
ũ ecce nouo die popłs suconũ dutina cede fatigatꝰ. cepit
angustiari. ⁊ timido corde expauescens. hoc solũ cogitare
quomͦ inde euaderent. nic inqͥunt ñ ꝑficiꝰ. ⁊ naues ur̃e

Expanded text:
to exercitu, illas adierunt partes. Et primo quidem improvise ad to exercitu, illas adierunt partes. Et primo quidem improvise ad quandam urbem regni ipsorum vocatam Seeburg, in qua erant septem milia pugnatorum, devenientes, penitus illam devastando et spoliando succenderunt. um arripientes, ad aliam urbem ipsorum, quae Apulia dicebatur, effero corde properabant. Erant autem in ea urbe quindecim milia hominum bellatorum. Cum itaque illo advenissent, conclusis ipsis in civitate, isti a foris urbem debellare, illi de intus coepere viriliter repugnare; illi intrinsecus defendebant, isti exterius impingebant. Sicque transierunt dies octo, ut omni die a mane usque ad vesperam dimicantes bello instarent, et multi hinc et inde caderent, neutra tamen pars victoriam obtineret: cum ecce nono die populus Sueonum diutina caede fatigatus coepit angustari, et timido corde expavescens, hoc solum cogitare, quomodo inde evaderent. 'Hic', inquiunt, 'non proficimus, et nave
Abbreviated transcription (Latin):
ec p̃tereundũ qͦ uidet᷑ qualit̾  IIIdicit dñs
uirtꝰ dni pꝰ hanc ꝓfectionẽ iã dictis sueonib patefacta
sit. Ciens enĩ quędã longe ab eis posita. uocata chori suconũ
pͥncipatui elĩ subiecta fuerat. s iã cẽ dui gͥrat qđ rebellando¬
nauiũ congregata multitudine. ad eandẽ ꝑrexer̃t̃ patriã.
uolentes ⁊ bona eo ũ diripere. ⁊ sibi eos subiugare. Regnĩ il¬
ipsũ iqͥnq habebat ciuitates. Popłi itaq inibi inmcntes. iog¬
nito corũ aducntii. conglobati inunũ. cepere irilit̾ resisttrr.
e fua adefendere. Dataq sibi uictoria. medietate ppli danorũ
cede ꝓstrata. inedia qͦ naues corũ diripuert̃. auro ⁊ argento.
spoliisq multis ab eis acceptis. Lx iiii.
uod audiens p̾tictꝰ rex oltf ppłsq suconũ. uolentes sibi
nom̃ adquirere. qd facere possent quȩ ilani ĩ fecerint.
eq sibi criã antea subiecti fuerant. nimuncrabili congrega¬

Expanded text:
ec praetereundum quoque videtur qualiter virtus ec praetereundum quoque videtur qualiter virtus Domini post hanc profectionem jam dictis Sueonibus patefacta sit. Gens enim quaedam longe ab eis posita, vocata Chori, Sueonum principatui olim subjecta fuerat; sed jam tunc diu erat, quod rebellandonavium congregata multitudine, ad eandem perrexerunt patriam, volentes et bona eorum diripere et sibi eos subiugare. Regnum ipsum quinque habebat civitates. Populi itaque inibi manentes, cognito eorum adventu conglobati in unum, coepere viriliter resistere et sua defendere. Dataque sibi victoria, medietate populi Danorum caede prostrata, medias quoque naves eorum diripuerunt, auro et argento spoliisque multis ab eis acceptis. Quod s audiens praedictus rex Olef populusque Sueonum, volentes sibi nomen adquirere, quod facere possent quae Dani non fecerint, et quia sibi etiam antea subiecti fuerant, innumerabili congrega
Abbreviated transcription (Latin):
ad pilatũ. Deniq ẽ anideis ⁊ inilitib sputa ⁊ opꝓbria paticus
ꝑ omĩa m̃bra n̾berib ut ipsi uidebat᷑ adficeret᷑. ipse ñ suffe¬
rens illũ sic puniri accurrens opposuit se pꝰ dorsũ eiꝰ uerbe¬
rantib. oĩaq uerbera que illi infrgebant᷑. ipse incorpore suo
susciꝑet. ercepto qđ statura ꝓcerior. capite illi cimnentior
iuidebat᷑. ⁊ ic tireo illud defendere ñ pottrat. Hanc itaq uisio¬
nẽ miles inuictꝰ xp̃i qͥd significaret priꝰ ñ cognouit. quã de
hoc itiuere reuersꝰ mente tractaitit. quanta opprobria &
irrisiones ibi sustinuerit. & in qͥnta angustia fuerit. qͥntas¬
q blasphemias in dm̃ illatas ibi sustulerit. Nã qͥntũ ad eiꝰ
partĩctiã ad ipsã di ꝑtineant maiestatẽ. quas ipse inse quo¬
dã mͦ cõpatiendo suscipiens. ad tempꝰ quidẽ tolerat. s qͦndo¬
q districte iudicabit. sic̃ sc̾ ptũ ẽ: mͥ uindictã ego retͥbuã¬

Expanded text:
eis et militibus sputa et obprobria patiens, per omnia membra verberibus, ut ipsi videbatur, afficeretur, ipse non sufferens illum sic puniri accurrens, opposuit se post dorsum eius verberantibus, omniaque verbera, quae illi infligebantur, ipse in corpore suo susciperet, excepto, quod statura procerior, capite illi eminentior videbatur, et idcirco illud defendere non poterat. Hanc itaque visionem miles invictus Christi, quid significaret, prius non cognovit, quam de hoc itinere reversus mente tractavit, quanta opprobria et irrisiones ibi sustinuerit et in quanta angustia fuerit quantasque blasphemias in Deum illatas ibi sustulerit. Nam quantum ad eius partim ad ipsam etiam Dei pertineant maiestatem, quas ipse in se quodammodo conipatiendo suscipiens, ad tempus quidem tolerat, sed quandoque districte iudicabit; sicut scriptum est: Mihi vindictam, ego retribua
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio optabat. ⁊ sibi reꝑinisũ putabat martiriũ ñ ꝑuenis¬
st. quia nec hoc sibi pollicitũ uixta hinꝰ nõminis int̾ptationẽ ꝓbat̾.
Et certe poterat in aꝑto corporis martirio. aliqua forte sue m̃ti
clatio subriꝑe. Did ut caueret᷑. noc diuina ꝓ udentia ⁊ spopon¬
at.⁊ concessit. uude ⁊ meritis suis nichil mututret᷑. ⁊ humilita¬
ti. quę omniũ ÷ custas uirtutũ ꝓ uideret᷑. Ouo circa quia

Expanded text:
desiderio optabat, et sibi repromissum putabat, martyrium non pervenisse; quia nec hoc sibi pollicitum juxta hujus nominis interpretationem probatur. Et certe poterat in accepto corporis martyrio aliqua forte suae menti elatio subrepere: quod ut caveretur, hoc divina prudentia et spopondit et concessit; videlicet ut meritis suis nihil minueretur, et humilitati, quae omnium est custos virtutum, provideretur. 74. Quocirca, quia
Abbreviated transcription (Latin):
martirii ad dñm uenire deberet. mullatenꝰ tim̃ consolatio¬
onẽ itcipare potuit. Deniq c̃ sepius de eadẽ re c̃ p̃dicto
discipło suo collocutionẽ ħaberet. ⁊ ipse eũ sinnoꝑe conso¬
lari uoliusset. Ad memoriã ciꝰ reuocare studens. quanti ui
di seruitio sustinuerit. qͥntaq corporis fuuꝑtulerit moles¬
tiam. & qd etiã sinichil talium passus sit: ipsa infirmitas
nouissima grauis numũ e duitina satis suꝑq ipsi ꝓ martirio
c̃ di grã reputari potuisset. Ipsẽ cam̾ ñullo mͦ consolationt̃
recipiens. insupradicto ꝑmanebatͥ metore.
nde factũ ÷: ut dr̃is seruũ suũ ñ iã ut priꝰ ꝑsõmũ.¬

Expanded text:
martyrii ad Dominum venire deberet, nullatenus tamen consolatimartyrii ad Dominum venire deberet, nullatenus tamen consolationem recipere potuit. Denique cum saepius de eadem re cum praedicto discipulo suo collocutionem haberet, et ipse eum summopere consolari voluisset, ad memoriam eius revocare studens, quanta in Dei servitio sustinuerit quantamque corporis sui pertulerit molestiam, et quod, etiam si nihil talium passus sit, ipsa infirmitas novissima gravis nimium et diutina satis superque ipsi pro martyrio cum Dei gratia reputari potuisset, ipse tamen nullo modo consolationem recipiens, in supra dicto permanebat maerore. Unde factum est, ut Dominus servum suum non iam ut priu
Abbreviated transcription (Latin):
Quã c̃ ꝑ multos dies mensib uidelicet.iiiiͦ. ⁊ eo ampli acrit̾
laboraret. ⁊ se ad mortẽ urgeri sentiret. semꝑ do gras agebat.
minorẽq ipsũ laboĩ et̃ dicebat quã sua mereret᷑ iuiquitis.
illua bcati iobscpius decantatis. Si bona. snsccpimꝰ adema¬
nudiũ quare mala ñ fustineamꝰ. Tam̃ qͥa se ꝓpt̾ supradi
tis iufiones martẏrio potius quã cali infirinicatt aredebat
consieniari. tristis ad modũ fictus sibunit ipsi ⁊ peccitis
suis cepit reputare. qđ quasi spe certissima sua cĩt. culpa
fraudatꝰ. illud psal migraphi sepiꝰ decantãs. iustus es dñe &
rectũ udiciũ tuũ:
nẽ uidelicet incrorẽ c̃ suo fidelissimo discipło qui ⁊ con¬
scius querendo reuelaret. ⁊ ipse cũ consolari inttutius
studuisset. dicens. qdđ ñ ci ꝓmissũ fuisset ut gladio trucida¬
ret᷑. aut igne cremaret᷑. Aut inqͥna necaret᷑. ẜ ut c̃corona

Expanded text:
Qua cum per multos dies, mensibus videlicet 4 et eo amplius, acriter Qua cum per multos dies, mensibus videlicet 4 et eo amplius, acriter laboraret, et se ad mortem urgeri sentiret, semper Deo gratias agebat, minoremque ipsum laborem esse dicebat, quam sua mereretur iniquitas, illud beati Iob saepius decantans: Si bona suscepimus de manu Domini, quare mala non sustinctas visiones martyrio potius quam tali infirmitate credebat consummari, tristis admodum factus, sibimetipsi et peccatis suis coepit reputare, quod quasi spe certissima sua esset culpa defraudatus, illud Psalmigraphi saepius decantans: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Quem videlicet moerorem cum suo fidelissimo discipulo, qui ei conscius, quaerendo revelaret; et eum ipse consolari intentius studuisset, dicens, quod non ei promissum fuisset, ut gladio trucidaretur, aut igne cremaretur, aut in aqua necaretur; sed ut cum corona
Abbreviated transcription (Latin):
qruunicrare ñ possumꝰ. Hoc eiũ multorũ assertione cõꝑto
ccptatĩ ad cũ ñ solũ de ipsiꝰ diocesi s etiã de longiquo ue¬
nure solebant egrotantes. medicinã salu¬
tis ab eo poscentes Ipse tam̃ hec oĩa sc̃ꝑ
octultari maluit. quã iilgari. Nempe
c̃ de huiꝰ cemodi uirtutũ signis aliqũ
corã eo fieret sermo. ipsecuidã suo dixit familiari. Sidignꝰ
cẽm apud dñm meũ. rogarẽ quatuꝰ unũ mͥ concederet sig¬
uũ. udelicet ut de ue gr̃a sua bonũ faceret homint̃.¬
ret̾ ea ẽ uitalis ci eẽt uita. infirmitate tam̃ ꝓprii corporiᷤᷤ
pene assidue laborabat. Omnis qͥppe uita eiꝰ. fere marty¬
am ꝓpter incursiones ⁊ dep̾dationes: malignantiũ. insuꝑ
xͥ nũquã cessauit inducere. S qͥd facimꝰ quipꝰ tot dultia
ce salubria illud cogimꝰ referre. qđ sine nr̃o luctu ñ ualemꝰ
explicare.
cepit corporis morbo laborare dissinteria scilicet uigi.

Expanded text:
assertione comperto, assertione comperto, certatim ad eum non solum de ipsius dioecesi, sed etiam de longinquo venire solebant aegrotantes, medicinam salutis ab eo poscentes. Ipse tamen haec omnia semper occultari maluit quam vulgari. Nempe cum de huiuscemodi virtutum signis aliquando coram eo fieret sermo, ipse cuidam suo dixit familiari: 'Si dignus essem apud Dominum meum, rogarem, quatinus unum mihi concederet signum, videlicet ut de me gratia sua bonueterea cum talis ei esset vita, infirmitate tamen proprii corporis pene assidue laborabat. Omnis quippe vita eius fere martyam propter incursiones et depraedationes barbarorum necnon Christi nunquam cessavit inducere. Sed quid facimus, qui post tot dulcia et salubria illud cogimur referre, quod sine nostro luctu non valemus explicare? coepit corporis morbo laborare, dissinteria scilicet iugi.
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua uidelicet ꝓfectione tantã illidñs coneessiti grau.
cancũq meti auttoritatis eiꝰ centumacib terrore uicus¬
sit. ut licet eent nobiles. ⁊ malẽ pottutes. nuillus tam̃
corũ sue consultationi aut imꝑio ullatenꝰ auderet con¬
tradicere. Uerũ querebant᷑ miseri ubic̃q uenditi erant¬
& donati libertate dimitebant᷑. ut irent quodẽq uellẽt.
Insuꝑ ne ulla fraus infuturũ ꝓ eadẽ re obtendet᷑. conien¬
tionẽ talem ficcrunt ut ñ iununto noctestib se ullus
eorũ qui in p̾dicta rapacitate maculati fucrant defendet.
s uidicio oñ potentis di se cõmitteret. aut ipse qͥ ꝑtali sce
exhibuit. qđ fidelib pollicitus : dicens. Ecce ego uobis¬
cũ sum oĩb dieb usq ad consũmationõ scłi. Tanta erũ
ꝓspitate ⁊ gaudio iter illud ꝑfecit. ut quidã c̃ co comitantes
dicercuit. Nuinquã se munta sua tam bonũ ⁊ cã suaue iter
egisse. Nunc gͦ ꝓccito inquiunt cognouiniꝰ. quia dñs fuit
nobiscũ.

Expanded text:
cet profectione tantam illi Dominus concessit gratiam, tantumque metu auctoritatis eius contumacibus terrorem incussit, ut, licet essent nobiles et male potentes, nullus tamen eorum suae consultationi aut imperio ullatenus auderet contradicere. Verum quaerebantur miseri, ubicumque venditi erant, et donati libertate dimittebantur, ut irent quocumque vellent. Insuper, ne ulla fraus in futurum pro eadem re obtenderetur, conventionem talem fecerunt, ut non iuramento nec testibus se ullus eorum, qui in praedicta rapacitate maculati fuerant, defenderet, sed iudicio omnipotentis Dei se committeret, aut ipse qui pro tali scelexhibuit, quod fidelibus pollicitus est, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Tanta enim prosperitate et gaudio iter illud perfecit, ut quidam cum eo comitantes dicerent, numquam se in vita sua tam bonum et tam suave iter egisse. 'Nunc enim pro certo', inquiunt, 'cognovimus, quia Dominus fuit nobiscum'.
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Qi sortib querendũ statuert̃. que suꝑ hoc dõrum
cẽt uoluntas. Exe unces gͥ more ipsorũ ineampũ. misert̃
sortes ceciditq sors. qđ di uolitntate religio xp̃iana ibi
fundaret᷑. Quod factũ. unꝰ expͥmorib. amicus domui ep̃i
statĩ ei in notuit. e ut consolaret᷑ animo admonuit diccis.
confortare ce uirilit̾ age. quia ds uoluntati & legatiom tue
ab nuit. Sicq ipse fidutia sumpta. spũ int̾ioris ieciticatꝰ.¬
qđ inp̾dicto unico bẏrea habitũ ÷ sic̃ ipsorũ ÷ consuctudo.
p̃conis uoce rex que eẽt eorũ legatio. intimari fecit ppło.¬
Quo illi audito. sic̃ erant antta errore confusi. diuersa sen¬
tire & cumultuare ccperunt. Quib: ita ꝑstrepentib con¬
surgens unꝰ qui erat scuior. natu in iedio plebis dirit. Au¬
dict inc rex eppłi. De cultura utiꝰ dĩ plurib nr̃m bene¬

Expanded text:
epil Qui sortibus quaerendum statuerunt, quae super hoc deorum epil Qui sortibus quaerendum statuerunt, quae super hoc deorum esset voluntas. Exeuntes igitur more ipsorum in campum, miserunt sortes; ceciditque sors, quod dei voluntate christiana fundaretur. Quod factum unus ex primoribus, amicus domni episcopi, statim ei innotuit, et ut consolaretur animo admonuit, dicens: Confortare, viriliter age, quia Deus voluntati et legationi tuae non abnuit. Sicque ipse fiducia sumpta spiritu interiori laetificatin praedicto vico Byrca habitum est, sicut ipsorum est consuetudo, praeconis voce rex quae esset eorum legatio, intimari fecit popQuo illi audito, sicut erant antea errore confusi, diversa sentire et tumultuare coeperunt. Quibus ita perstrepentibus, consurgens unus, qui erat senior natu, in medio plebis dixit: Audi
Abbreviated transcription (Latin):
Nerũ ipio inter has p̾surarũ angustias posito. c̃ dies
placiti adꝓpinquaret. qͥdã die int̾ sacra missarum
sollempina. dum sac̃dos altari astans inisteria sca benedi¬
ccret. illi in t̾rã ꝓstrato. celestis effusa ẽ inpiratio. S. qͥdẽ
sp̃s scĩ dono interiꝰ roboratꝰ. & fidutia maxina in rutio
confortatꝰ. cognouit oĩa sibi ꝓuentura uti uellet. Unde
cidẽ sacerdoti sibi in omĩb familiarissimo. pꝰ missã deuini¬
riauit. nichil se trepidationis habere debere. qr secũ grã
di comicaret᷑. Cui int̾roganti quomͦ hoc sciret aminitꝰ
sibi inspiratũ respondit. Quã mentis ciꝰ illustracionem
frat̾ ille satis recognouit. quia calit̾ cũ diuinitꝰ consolari.
multis ante ꝓbau̾it indicus. Hanc gͦ animi ciꝰ fidutiam.
stacim rei confirmauit euentus. Nam rex congregatis pͥmno
pͥncipib sinis. de hac patris nr̃i legatione c̃ eis tractate et¬

Expanded text:
Verum ipso inter has pressurarum angustias posito, cum dies Verum ipso inter has pressurarum angustias posito, cum dies placiti appropinquaret, quadam die inter sacra missarum sollemnia, dum sacerdos altari astans mysteria sancta benediceret, illi in terram prostrato caelestis effusa est inspiratio. Siquidem Spiritus sancti dono interius roboratus et fiducia maxima in animo confortatus, cognovit, omnia sibi proventura uti vellet. Unde eidem sacerdoti sibi in omnibus familiarissimo post missam denuntiavit, nihil se trepidationis habere debere, quia secum gratia Dei comitaretur. Cui interroganti, quomodo hoc sciret, divinitus sibi inspiratum respondit. Quam mentis eius illustrationem frater ille satis recognovit, quia taliter eum divinitus consolari multis ante probavit indiciis. Hanc ergo animi eius fiduciam statim rei confirmavit eventus. Nam rex, congregatis primo principibus suis, de hac patris nostri legatione cum eis tractare co
Abbreviated transcription (Latin):
tiata fuerat᷑. Delectatꝰ itaq & caritatis eiꝰ beniuolencia ⁊ mu¬
uerũ datione. sequidẽ que ille fuggesserat. gratant̃ uelle
respondit.. Antea tam̃ hic inquit suerint elerici. qui popu¬
lari hĩc sedicione. ñ rogio uissu eiecti sunt. Qua ꝓpt̾ & ego
hanc legationẽ urãm confirmare. nec possũ nec audeo: pͥuis¬
quã sortib dos nr̃os consulã. ⁊ ppłi qͦ suꝑ hoc uoluntatẽ int̾¬
rogẽ. Sit missus tiuis in placito mecũ ꝓximo. ⁊ ego ꝑte lo
quar ppło. Et siqͥdẽ diis fuitorib. illitue consenserint uo¬
luntati. qđ quesisti ꝓsꝑabit᷑. Sin aut̃. ⁊ hoc tͥ notũ faciam.
Sic qͥppe apud eos moris ẽ: ut qđ c̃q negotiũ plarimũ pu¬
blicũ. magis inppłi unanima uoluntate. quã in regia con¬
sistat potestate. Hoc gͦ pastor nr̃ deuotissimꝰ responso re
fum inconspectu dei humilians. LUIII.

Expanded text:
tiata fuerat. Delectatus itaque et claritatis ipsius benevolentia, et mutiata fuerat. Delectatus itaque et claritatis ipsius benevolentia, et munerum datione, se quidem quae ille suggesserat gratanter velle respondit. Antea tamen hic, inquit, fuerunt clerici, qui populari seditione hinc, non regio jussu, ejecti sunt. Quapropter et ego hanc legationem vestram confirmare nec possum, nec audeo, priusquam sortibus deos nostros consulam, et populi quoque super hoc voluntatem interrogem. Sdem diis fautoribus illi tuae consenserint voluntati, quod quaesisti prosperabitur. Sin autem, et hoc tibi notum faciam'. Sic quippe apud eos moris est, ut quodcumque negotium publicum magis in populi unanimi voluntate quam in regia constet potestate. Hoc ergo pastor noster devotissimus responso regsum in conspectu Dei humilians. 27.
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ gͦ diabolicũ. mandatũ publice denuntiitũ in idi ncu
irdomini ep̃i m̃ces cunctorũ ꝑturbabat.: error mniuis.
ac ꝑcarbatio. corda omniũ confuderat. Nã ⁊ templũ in ho¬
nore inpradicti regis dudũ defuncti statuert̃. ⁊ ipsi tanquã
do uota ⁊ sacrificia offerix cepert:. lduenẽs itaq illuc dõs¬
cp̃e. ab anneis suis qͥndũ cognitis qucreie cepit. qͣ mͦ regem
suꝑ iucre int̾pellaret. Qui om̃s toto annisu contradicentes.
afscrebant mͥ omnino ei incę legationẽ eiꝰ ꝓficete posse.
s si aliquid haberet p̃ci. caratione illũ dare debere. nt
minis inde tuaderet. Quib ille ñ inquit ꝓuice ince re¬
demptioni aliqͥd hic daturus sũt quia sidñs nĩs ita dispo¬
accepto confilio regei ad sim̃ inuitauit. nospiciũ. Cui con¬
uiuũ gribens. dona que pocuit obtulit. & legationis fuȩ man¬
data retulit. Nã nantea ꝑmissũ horici. ⁊ ꝑfideles domin
epĩ qui idi manebant. causa aduentꝰ ipsiꝰ. cidẽ regi denitu-¬

Expanded text:
ndatum publice denuntiatum, in adventu domni episcopi mentes cunctorum perturbabat, et error nimius ac perturbatio corda eorum omnium confuderat. Nam et templum in honore supradicti regis dudum defuncti statuerunt, et ipsi tanquam deo vota et sacrificia offerre coeperunt. Amicis depiscopus, ab amicis suis, quondam ibi cognitis, quaerere coepit, quomodo regem super hac re interpellaret. Qui omnes toto adnisu contradicentes, asserebant nihil omnino ea vice legationem ejus proficere posse: sed, si quid haberet pretii, ea ratione eum dare debere, ut vivus inde evaderet. Quibus ille: Non, inquit, pro vitae meae redemptione aliquid hic daturus sum: quia si Dominus meus ita dispoaccepto consilio regem ad suum invitavit hospitium. Cui convivium exhibens, dona quae potuit obtulit, et legationis suae mandata retulit: nam et antea per missum Horici, et per fideles domni episcopi, qui ibi manebant, causa adventus ipsius eidem regi denun
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s nr̃. dimimeratis inultis quc u̾di contigeiuit angusti s
qui& de eadẽ iegatione sibi uideref ipsũ requireret. qͥ lemqͥue
consolationẽ sibi suꝑ hoc diccee uellet ab co sollicite exposceret.
ille quasi ꝓpnico afflatus. spũ respondit. Certus fũ inquit.
quia qđ nos ꝓxp̃i uomine elaborare ctpimiꝰ. fructificare hab̾t
indño Nã ita ẽ fides tutare sic firinit̃ credo. ĩ mo ueracit᷑ scio.

Expanded text:
is multis quae sibi contigerant angustiis, quid de eadem legatione sibi videretur ipsum requireret, qualemque consolationem sibi super hoc dicere vellet, ab eo sollicite exposceret, ille quasi prophetico afflatus spiritu, respondit. Certus sum, inquit, quia quod nos pro Christi nomine elaborare coepimus, fructificare habet in Domino. Nam ita est fides mea, et sic firmiter credo, immo veraciter scio:
Abbreviated transcription (Latin):
nungło crmisartis. ꝑtenit ad bẏrcã. Ubiiuncuit regt̃
⁊ multic̾udinẽ ppłi niiio errore confusim. Inibiganot enim
aubolo. aduentii berti uiti omninodis p̃sciente̾ concigit co
ipso tempore. ut qnidã illo aducinens.diceret se iricomientu
dõrũ quia ipsã cerrã possidere credebant᷑ affusse . ab tis mis¬
sũ ut hec regi ⁊ ppłis mintiarit. Uos inquã nos uodis ꝓpi¬
tios dya lubuists.c terrã incolatꝰ uri c̃ multa ĩ abundantu.
nix̃ adiutorio in pace ⁊ ꝓsꝑitate longo tt̃pore teuuntis. Nos
qͦ nobis sacrificia ⁊ uota dedita ꝑsoliustis. grataq nobis tirã
fucrint obsequia. At nunc ⁊ sicrificia folita subtraitis. &
nota spontanca sogniꝰ offertis. & qđ inagis nobis displicet.
aliciiũ dm̃ suꝑ nos int̾roducitis. Si itaq nos uobis ꝓpicrs
habere uultis sacrificia omissa augete. ⁊ uota maiora ꝑso¬
uite. Alcerius qͦ dĩ culturã que contraria nibis cdocct᷑. ue

Expanded text:
navigio transactis, pervenit ad Byrcam, ubi invenit regem et multitudinem populi nimio errore confusam. Instigante enim diabolo, adventum beati viri omnimodis praesciente, contigit eo ipso tempore, ut quidam illo adveniens diceret, se in conventu deorum, qui ipsam terram possidere credebantur, adfuisse, et ab eis missum, ut haec regi et populis nuntiaret. Vos, inquiunt, nos vobis propitios diu habuistis et terram incolatus vestri cum multa abundantia nostro adiutorio in pace et prosperitate longo tempore tenuistis. Vos quoque nobis sacrificia et vota debita persolvistis, grataque nobis vestra fuerunt obsequia. At nunc et sacrificia solita subtrahitis et vota spontanea segnius offertis et, quod magis nobis displicet, alienum deum super nos introducitis. Si itaque nos vobis propitios habere vultis, sacrificia omissa augete et vota maiora persolvite. Alterius quoque dei culturam, qui contraria nobis docet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
starent ineumbentes ad quandã fenestrã. unde hortꝰ
intra domũ que eos habebat. ꝓspectabat᷑. illic apud
hostia tiberma. Ubiremoti aturbis. post longi iti¬
neris laborẽ: instaurabant se nauigatiom. Colloque¬
bant᷑ gͦ soli ualde dulcit᷑: & p̃cerita obliuscentes.
in ea que ante sunt extenti. querebant int̾ se que¬

Expanded text:
staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaerebamus inte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tumultuose abriꝑe: s lenit̾ subtrahere ininis¬
teriũ linguę suȩ nundinis loquacitatis quib pu
eros docebat. Iam paucissimi dies suꝑerant ad uin¬
dennales ferias. & statuit tolerare illos: ut sollẽpint᷑
quã tuds̃ eis a conualle plorationis ascendentib
& cantantib canticũ graduũ. dederas sagittas ac¬
cutas. & carbones uastatores. aduersus linguã sub¬
dolam. uelut consulen do contradicentẽ: & sicut
cibũ assolet amando consum̃tem. Sagittaueras tu
cor eorũ karitate tua. & gestabant uerbatua tranᷤ¬
fixa uiscerib. & exempla seruorũ cuoꝵ quos de in¬
gris lucidos. & de mortuis uiuos feceras. congesta in
sinũ cogitationis eoꝵ. urebant & assumebant gra¬
uem corporem. ne in una m̃gerent᷑: & accendebant
eos ualide. ut oĩs ex lingua subdola contradictio¬
nis flatꝰ. in flammareeos acrius posset nͣ extingue¬

Expanded text:
n tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis; ne uopportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter quam tu nobis in conualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extingue
Abbreviated transcription (Latin):
libros. Eodr̃ itaq tẽpore in eccłia ypomiensi catho¬
lica: ualeriuis scsͣ episcopatũ gͦcrebat. Qui cͣ fla¬
gitante eccłiastica necessitate. de ꝓuidendo & ordi¬
nando pb̃o ciuitati. plebem dĩ alloqueret᷑. & ex¬
hortaret᷑: iã scientes catholic̾ scĩ augustisi ꝓpositũ.
& doccrinã: manu iniecta. qm̃ & idẽ in popło secu¬
rus & gnarꝰ quid futurũ eet̾ actestabatur. solebat

Expanded text:
. Eodem itaque tempore in Ecclesia Hipponensi catholica Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus qui
Abbreviated transcription (Latin):
& fugit ab cis sollicitudo uite pͣtericȩ. Nec satia¬
bat᷑ ausystinꝰ illis dieb dulcedine mirabili: consi¬
derare altitudine̾ consilii diuini suꝑ salutẽ gene¬
ris humani. Quantũ ficuit in hẏmins & canticis.
suaue sonantis ȩccłiȩ uocib cõmotꝰ acrit᷑. Uoces
ille influebant aurib eiꝰ: & eliquabat᷑ ueritas in cor
eius. & estuabat inde affectus pietatis: & currebant

Expanded text:
t fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae infmeum; et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant
Abbreviated transcription (Latin):
liis constitueret᷑ ep̃oꝵ : ab ordinatorib debere &r¬
dinandis uel cedinatis. oĩum statuta sacerdotũ
to feruenciꝰ ac instantiꝰ maiori auetoritate. ñ adhyc
inuna tantũ regione. s ubic̾q rogatꝰ uenisset.
uerbũ salutis ętͣnae. alacritꝰ ac suauit᷑ pullulan¬
te atq crescente dnĩ ȩccłia. p̃dicabat: ꝑatus sẽꝑ
poscentib reddere racionẽ de fide & spe que in

Expanded text:
liis constitueretur episcoporum, ab ordinatoribus deberi orliis constitueretur episcoporum, ab ordinatoribus deberi ordinandis vel ordinatis omnium statuta sacerdotum to instantius ac ferventius, majore auctoritate, non adhuc in una tantum regione, sed ubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos accederet augustinꝰ. Et qui optauit & ro¬
gauit : satagens rescripto impetrauit. Et pꝰ ea
petito ad uisitandũ & adueniente ad ecłiam ypo¬
niensem. tc̃ pͥmate numidię megalio calam̃se
a el ericis oĩb yponiensib & uniuerse plebi mo¬
pinatã cunctis suaͣ insinuat uoluntate̾. oĩb¬
q audientib gratulantib. atq id fieri ꝑficiq
ingenti desiderio clamantib: ep̃atũ suscipere
contra morẽ eccłic. suo uuente eꝑ̃o p̃sbit᷑ recu¬
sabat dũq ili  ficri solere ab oĩb suaderet᷑: atq
id ignaro transmaris & affricanis ȩccłiȩ exemplis
ꝓbaret᷑: cõpulsus atq coactus succubuit. & ma
ioris loci ordinationẽ suscepit. Qͦa inse post ea
fieri ñ debuisse. ut uiuo ep̃o suo ordinaret᷑. & dix̃.
& scripsit: ꝓptͣ concilii uniuersalis uetitũ. qͦa
iã ordinatus didicit. nec qͦ sibi factũ eẽ doluit.
aliis fieri uoluit. Unde etiã sategit ut conci¬

Expanded text:
cerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rocerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit satagens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensiet clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra morem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusabat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succubuit, et episcopatus curam et majoris loci ordinationem suscepit. Quod in se postea fieri non debuisse, ut vivo suo episcopo ordinaretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conci
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Exinde iã ꝑ totũ affrice corpus. pͣdara doc¬
trina. odorq suauissimꝰ xꝑi diffusus & manifesta¬
rina. qm̃ sic̃ dũ patit᷑ unũ mẽbrũ. coͣpatiunt᷑
dent oĩa m̃bra. Iue uͦ beatus senex ualerius. ce¬
teris ex hoc ampliꝰ exultans. & dõ gras agens. de
concesso sibi spetiali beneficio: metuere cepit ut
ẽ animus humanus. ne abalia eccłia sac̃ dote pͥ¬
uata ad episcopatũ quereret᷑: sibiq auferͥetur. Nã
&̾ id ꝓuenisset. nisi hoc idẽ ep̃c cognito. ad locũ
secretũ eũ transire curasset: atq occultatũ a qͣ¬
rentib minime inueniri fecisset: Vnde & aͣ¬
plius formidans idẽ uenerabilis senex. & sciens
se corpore &e etate infirmissimũ. egit secretis
litteris apud pͥmate̾ ep̃oꝵ. carchaginensem. al¬
legans in becillitatẽ corporis sui. etatisq graui¬
tatẽ. & obsecrans ut yponiensi ęccłie ordinaret᷑
ep̃c: qͦd sue cathedrȩ ñ iaͣ succederet. s consa-¬

Expanded text:
sit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestarina. Quoniam sicut dum patitur unum membrum, compatiuntur dinatur. Ille vero beatus senex Valerius caeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaereretur, et sibi auferretur: nam et id provenisset, nisi et hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consa
Abbreviated transcription (Latin):
ordinator eiꝰ ut erat uir pius & dmͣ tunens ex¬
rabat: ut sibi diuinitꝰ homo concederet᷑ talis.
qui posset uerbo di &e doctrina salubri eccłiã
dnĩ ȩdificare : cui rei se homo nattra grecꝰ. minꝰ¬
q iatina lingua. & litteris instructus. minꝰ utilẽ
pͣuidebat. Unde eidẽ pͣsbito potestate̾ tradidit se¬
corã in eccłia euangłiũ pͣdicandi. ac frequentis¬
sime tractandi. contra usũ quidẽ & consuetu di¬
nẽ affricanarũ ęccłarũ. Unde etiã ipsi ñnulli
ep̃i detrahebãt . s ille uir uenerabilis ac ꝓuidꝰ
in orientalib ecełiis. id ex more fieri sciens & cer¬
cus. & utilitati ecełiȩ consulens. obtrectaͣtium
ñ curabat linguas: dũ mͦ factitaret᷑ a prb̃o.
qͦd a se ep̃o impleri inuuine posse cernebat.
Unde accensa & ardens leuata suꝑ cande labrũ
lucerna. oĩb qui indomo erant lucebat: &
post ea currente & uolante huiꝰ modi fama. bo¬
no p̾cedente exemplo. accepta ab epis potesta-

Expanded text:
vir pius et Deum timens, exrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Africanarum Ecclesiarum: unde etiam ei nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis pote
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcorte. exaudime ꝑ medicinã uulnerũ nr̃oꝵ qͣ
pependit in ligno. & sedens ad dexterã tuã. te
int̾pellat ꝓnobis. Scio enĩ misericordit᷑ oꝑatã.
& ex corde dimi sisse debita debitorib suis. Ounit¬
ce illi &e tu debita sua: si qua etiã contraxit ꝑ
tot annos post aquã salutis. Dimette dne̾ diunt¬
te obsecro: ne intres cͣ ea inuidiciũ. Et credo iam¬
feceris qͦdte rogo: s uoluntaria oris mei approba
dnẽ. Ne aꝓtectione tua dirũpat cã. ñ se intͣponat

Expanded text:
precor te; exaudi me per Medicinam vulnerum nostrorum quae pependit in ligno, et sedens ad dexteram tuam, te interpellat pro nobis . Scio misericorditer operatam, et ex corde dimisisse debita debitoribus suis; dimitte illi et tu debita sua , si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. Dimitte, Domine, dimitte obsecro, ne intres cum ea in judicium . Superefeceris quod te rogo, sed voluntaria oris mei approbanemo a protectione tua dirrumpat eam. non se inter- . ponat
Abbreviated transcription (Latin):
ficiq petentib magnoq studio & elamore flagi¬
tantib. ubertĩ eo flente. ñ nullis qͥdẽ lacrimas eiꝰ
quã consolantib. ac dicentib qͥa & locus prb̃ii.
licet ipse maiori dignus eet. ꝓpinquaret tam̃
ep̃atui . C̃ ille homo dei ut nobis retulit. maiore
consideratione intelligeret. & gemeret. quã mul¬
ideo fleret. & eorũ ut uoluert̃ cõpletũ ẽ deside¬
mox instituit. & c̃ seruis dĩ uiuere cepit. scđ̾m
modũ & regulã sub scĩs apłis constitutã: mixi¬
me ut nemo qͥcquã ꝓpͥum milla societate haberce
s eis cẽnt oĩa cõmunna. & distribueret᷑ uuicui¬
q sicͣ opus erat: qͦd iã ipse pͥce fecerat. dũ de¬

Expanded text:
erficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, quam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam mulpectaret, atque ideo fleret. Et eorum, ut voluerunt, completum est desidemox instituit; et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sic
Abbreviated transcription (Latin):
& carnis curã ne feceritis indesideriis. Nec ultra
uoluit legere. nec opus erat. Statĩq c̃ fine huiꝰ ce
sententie quasi luce securicatis infusa cordi eiꝰ: os
dubitationis cenebre diffuger̃. Tunc int̾iecto aut
digito. aut nescio quo alio signo. codicẽ clausit:¬
& tranqͥllo iã ultu indicauit alipio. At ille qͥd
inse ageret᷑. qͦd auoustinꝰ ignorabat: sic indicauit.
Petit uidere qͥd legisset. Ostendit auoystinus:¬
Et attendit ille ctiam ultra quã ipse legerat: &¬
ignor abat qͥd sequeret᷑. Sequebat᷑ uͦ. Infirmum
autͣ in fide recipite. Qͦd ai ipius ad se retulit: &¬
auoystino aꝑuit. Sed tali admonitione firmatꝰ
ẽ: placitoq ac ꝓposito bono & congruentissimo. suiᷤ
morib sine ulla turbulenta cunctatione coniunc¬
mdũ gestũ sit. Exultat & triumphat: & beniedic̃

Expanded text:
 prouidentiam ne feceritis in concupiscentiis. nec ultra uolui legere nec opus erat. statim quippe cum fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic indicauit. petit uidere quid legissem: ostendi, et adtendit eignorabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum autem in fide recipite . Quod ille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribmodum gestum sit; ex
Abbreviated transcription (Latin):
uulgimore tractauit. Quib dũ adhuc suꝑeeͬt. id
siopus fuit. qͦd & ceteris gogauit: ñ ut diuitias
haberent. s ut aut nͣͣminꝰ ogerent. Clerũ suffici¬
entissimũ. & monasteria uirorũ. ac feminarũ coñ

Expanded text:
vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissim
Abbreviated transcription (Latin):
cepta diuina seu uetita. ad uite regłam ꝑtinentia
ex cerpsit: atq ex his unũ codicẽ fecit. ut qui uel¬
let legeret. atq in eo uel quã obediens deo. ino¬
bediensq eẽt agnosce̾ret. & hoc opus uoluit spe¬
extremã egritudinẽ. inpt᷑misse alicrit᷑ & fortiter
sanam̃te.sanoq consilio. in scã eccłia pͣdicabat:
m̃bris oiͣb sui corporis incolumis. integro aspectu.
atq auditii : & ut scriptũ ẽ nobis astantib & ui
cõm̃danda corporis depositione: sacrificiũ dõ
oblatũ ẽ. & sepultus ẽ. ⁊estam̃tũ nullũ fecit: quia
unde faceret pauꝑdi ñ habuit. Ẽceliȩ bibliotecã.
os q codices diligent̾ posteris custodiendos sẽper
inbebat. Siqͥa uero eccłia uel insũptib uel incona¬
m̃tis habuit. fidi pb̃i qui sub eodẽ domꝰ eełie cu¬
rã gerebat dimisit. nec suos consanguitieos. uel in
ꝓposito. uel extra constitutos. insua uita & morte

Expanded text:
aecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia aecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speextremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum est, nobis astantibus, et commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte