comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Pat̾ de celo loquit᷑ : ⁊ ita loquit᷑. Hic est filiꝰ ineus
Quid sibi uult nõ cognonimũ ẜ ꝓ nominum fides:
Cognomma enĩ nominib addinit᷑: ꝓ nomnna uero
optinent in se nominum uirtutem. proprietatis au¬
teni significatõ est ubi ⁊ hic est dcm̃ eẽ aulit᷑. ⁊ ms̃¬
I est. Et intellige que sit uetitas. ⁊ tõ dictoꝵ. Lege¬
ras filios genui s exaltaui: s nõ legeras filios nieos
Genuerat enim cos sͥ ꝑ diuisionẽ gencium ⁊ pleb̾e
ħ editatis ĩ filios. Ne gͥ ꝑ cõmumonem ad optiue
ħeditatis cognomentum filii ungenito deo addere
tur: nature uentas ꝑ significatõnem ꝓprietatis os¬
tensa est. Assignet᷑ sane hoc cõmumonis ĩ xp̃o no¬
fuliꝰ nieus. quid calumpniam dõ pri ꝓfesse de filio ꝓ¬
prietatis afferimꝰ: Anue tͥ ĩ eo qd̾ dicit᷑. hic est nõ hoc
significari iudet᷑: alios quidem cognominatos habeo

Expanded text:
tur: Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est filius meus. tur: Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina enim nominibus adduntur, pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige quae sit veritas et ratio dictorum. Legeras: Filios genui, et exaltavi : sed non legeras, filios meos: genuerat enim eos sibi per divisionem gentium, et plebem haereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis tur, naturae veritas per significationem proprietatis ostensa est. Assignetur sane hoc communionis in Christo noFilius meus, quid calumniam Deo Patri professae de Filio proprietatis afferimus? Anne tibi in eo quod dicicitur, hic est, non significari videtur, alios quidem cognominatos ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe ordiñe cõuenit: ut penuũ d̾i filiũ ẽẽ doceamꝰ: ut na¬
tura ni eo cliumitatis ꝑ qd̾ filiꝰ est ab soluta sit̃. Io enĩ
maxime heresis cle qua nuit agitur elaboratiꝰ ne dñs ñ¬
dis cognitum est: dum de cło testatur pr̃ dum de se ip¬
ultͣ om̃i uni sint : coꝵ qui filis nuncupantur ⁊ in
hũs om̃ib que p̾cipua sunt xp̃i. Hoc uel potissi¬
uium cloceat᷑ cẽ qd̾ dĩ filiꝰ est: nou est ĩco filii ex geũ
tis ficdem. ut hoc uerbis meis astruam. Loquatur.
ut sepe sollitꝰ est: de uingenito suo pr̃: ue sub cõsum¬
sit o̾e̾ ꝑ corpꝰ. Hic est filiꝰ meus dilectꝰ ĩ quo cõplacui
Rogo in quo ueritas deꝑit ⁊ ĩ quo infirma fides pro¬
fessionis est: Non anuiniciatus ꝑ angłm de sc̃o spũ
parens ex uirgine: uec uidex uiagis stella noc adorati
ĩ cunis honor. nec baptirandi sub baptiste ꝓfessione
uirtꝰ satis ẽẽ ad demonstͣcionem maiestatis existimã¬

Expanded text:
rdinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc agitur, elaborat, ne Domdis cognitum est; dum de eo testatur Pater, dum de se ipultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in iis omnibus, quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei filius est: non est in eo filii ex genertis fidem, ut hoc verbis meis adstruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de Unigenito suo Pater, ne sub consumsit esse per corpus: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui . Rogo in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine, non index Magis stella, nec adorati in cunis honor, nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existiman
Abbreviated transcription (Latin):
est celis rursũ ⁊ apostolis tterate hꝰ significatõnis au¬
dit᷑: uti uł firmiuis credent̃ ad utam: qd uõ crecli¬
disse mors cẽt̃. Namq cũ dñs ĩ monte maiestatis
sue habitu constitisset moyse atq eha assistentib
atq adinsionis ac uocis fidem tͥebus columpnis ecle¬
siaꝵ testib asũptis. ħ pat̾na de celo est. Hic est fi

Expanded text:
ursum ab Apostolis iteratae hujus significationis auditur; ut id firmius crederetur ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum Dominus in monte majestatis suae habitu constitisset, Moyse atque Elia assistentibus, et ad visionis ac vocis fidem tribus columnis ecclesiarum testibus assumptis, ha
Abbreviated transcription (Latin):
ex te genuisse michi cõscuis sum. uerus ⁊ unꝰ michi
deus es: s nõ aliud ui eo qui ex te d̾s est: credã ĩesse ꝙͣ
tuum est. Et in eo me iuclica sĩ michĩ crimen est ni¬
mum me ꝑ filium tuum: ⁊ legi ⁊ ꝓphetis ⁊ aposto¬

Expanded text:
ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo est, credam inesse, quam tuum est. Et in eo me judica, si mihi crimen est, nimium me per Filium tuum et legi, et prophetis, et aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ergo q̃ teneo eclostꝰ sum: hiis inmedicabilit̾ imbutꝰ sũ.
Et ignosce om̃ĩpt̃ ds̃. qr ĩ hiis noc emenclari possimi ⁊ cõ¬
mori possum. Tarde michi hos impussimos quantum e¬
go arbitror doctores etas huiꝰ nũc scł̃i ꝓtulit sero hos
babuit ficles mea qͣmi tu erudisti magisteros. In audi¬
tis ergo hiis om̃ib in te ita credidi: ꝑte ita tenatꝰ sũ
⁊ ex inde tiuis ita sum. Omĩpotentem te scio nec con¬
scie tͥ tm̃ atq ip̃i ungenito tuo natiuitatis ĩ enatrã¬
de exspecto tõnem. Inpossibile enini tͥ nichil est ⁊ ge¬
nitum a te filiũ onmpotencie tue uirtute nõ ambi¬
go. Ambigens enim: iam omĩpotentẽ te negabo. Bo¬
num te ⁊̃ ex natiuitate mea didici: atq ob id non in¬
uidum te bonoꝵ tuoꝵ inuingeniti tui natiuitate esse
conficlo. Credo enini qd que tua sunt: eiꝰ sunt : ⁊ queeiꝰ
sunt tua sunit. Sapientem te mithi etiam ipã mim¬
di creatõ ꝓdidit: sapienciam te tuam non dissiiłe

Expanded text:
ego quae teneo edoctus sum, his immedicabiliter imbutus sum. Et ignosce, omnipotens Deus, quia in his nec emendari possum, et commori possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctores aetas hujus nunc saeculi protulit. Sero hos habuit fides mea, quam tu erudisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tantum atque ipsi Unigenito tuo nativitatis inenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido. Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem,
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis. ⁊ cõu̾tibilis. ⁊ corpꝰ scdm illos: ⁊ qͣntũ ĩ ip̃is
est. consequencia corporis sustinens. sine corpore ds̃
Grauis ⁊ multe lifficultatis labor ee̾ ueritatẽ
religionis adu̾simi falsitatis impietatem tueri:
si qͣntũ audet impietas. in tm̃ consuleret ꝓrutẽt.
s bene qd̾ irreligiositatis uoluntas ex inopia pru¬
deucie est. Et iccirco cũ facilis sit adu̾sum stulticiã
respõsio: emendatio tũ difficilis est. ꝑ qͣm pͥmũ ⁊ rõ¬
intelligencie nõ querit᷑: ⁊ deinceps ab ĩtelligencie
intunata nõ capit᷑. S si quos timor d̾i ⁊ ĩtelligẽ¬
cie ignoratio. nõ impietatis uoluntas ꝑ stulticie
sonsum detinuetit: ĩ ettore. sꝑo nt ad emendatõ¬
nom ꝓliues sint: cũ impietatis stulticiam abso¬
lute ueritatis sit demõstͣcio ꝓditura. Dixistis ostul¬

Expanded text:
illos, et, quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prudentiae est. Et idcirco cum facilis sit adversum stultitiam responsio, emendatio tamen difficilis stintelligentiae non quaeritur, et deinceps ab intelligente intimata non capitur. Sed si quos timor Dei et intelligentiae ignoratio, non impietatis voluntas per stultitiae sensum detinuerit in errore, spero ut ad emendationem proclives sint; cum impietatis stultitiam absolute veritatis sit demonstratio proditura. 16. Filius u
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filiꝰ ñatꝰ est erat. maneret q d̾i natura. ex qͣ filurͤ
d̾s natiuitate subsistit. Sĩ gͥ ex d̾o natꝰ est: manen¬
tis nature cõficenda natiuitas est: nõ ut dens qui
erat uasceretur: s ut ex t̾o qui erat. d̾i natiuitas

Expanded text:
Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo qui erat Dei nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad impietatis cõfirmatõnem. ⁊ ad calũpine si que ᷤᷤ¬
tio intend̾et᷑ ex cusatõuem dicens. non erat añꝙͣ nas¬
ceret᷑: uit ĩ eo qõ nõ fuit añqͣm nasceretur: nat᷑am¬
ei subsistentis orriginis deuegaret: ⁊ cepisset e̾ẽ de nich̾¬
lo cui añ natiuitatẽ suã existens nõ daret᷑ aucto¬
utas. Tuni porro si irteligiose hoc dem̃ existimaretur
adeet̃ ei ꝓmpta defensio: qr nasci qui erat ante ũ¬
potuit. ueq qui antea eẽt. uascendi causam. ꝑ ꝙͣcẽt
habuisset: cũ natiuitas ad id ꝓficiat ut subsistat c̾e̾
qui nascit᷑. Ostulte atq impie quis natiuitatẽ expec¬
tec ĩeo. qui sine natiuitate subsistati᷑ aut quo modo
aui est nasci existimantꝰ est: cum natiuitas uat᷑a naͤ¬
cendi siti᷑ S subdole ad deuegandam ex d̾o pr̃e uui¬
geniti d̾i natiuitatem contendens. ꝑ io quod nõ fu¬
it anteqͣm nasceret᷑ euad̾e noliusti. qd̾ deus ex quo

Expanded text:
et ad impietatis confirmationem, et ad calumniae, si quaestio intenderetur, excusationem, dicens: non erat antequam nasceretur: ut in eo quod non fuit antequam nascitur, naturamei subsistentis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
prẽ ĩ dñi filiũ. uera ⁊ ꝑfeta natiuitate natꝰ essec.¬
Et ĩ ipã tociꝰ expositionis conclusione: ad ultimũ
⁊ ꝓphanisfimum irreligiosi furoris sui ꝓtupit: ar¬
dorem dicons. Si enim qd̾ ex ip̃o. ⁊ qd̾ exut̃o. ⁊ qd̾ ex
prẽ exiui ⁊ ueni. nelud ꝑtem eiꝰ muꝰ sub̾e. ⁊ qͣi ꝓ¬

Expanded text:
patre in Deum filium vera et perfecta nativitate natus esset, in ipsa totius expositionis conclusione ad ultimum et profanissimum irreligiosi furoris sui prorupit ardorem, dicens: « Si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Patre exivi et veni, velut partem ejus u
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat natus est. ⁊ natiuitas huĩt orrignus sue ĩ ipã
sua natiuitate nat᷑am. Sĩ euim ex nr̃o loquim᷑. ĩ sołe¬
tes. sumꝰ. sin uero ad loquendimi edoctos nos ꝑ dm̃ do¬
cebimꝰ: natiuitas dei scõn doctͥnam dei est confiten¬
da. Hanc gͥ ĩ prẽ ⁊ filio nature unitatem. ⁊ hoc uiuen¬
tis natiuitatił ĩ enarrabile sacͣmentum ex clutere sa¬
tͣmentũ heticꝰ furor temptans ait. Non enim qui
fuit̃ ante postinodũ natum. noc suꝑcreatum ĩ filiũ.
Quis enim tam uesauꝰ enit. ut defccisse a se prem̃ pu¬
tec: ut ioem qui fuerat postea nascetet᷑. ut suꝑtrea¬
tetur. ĩ filium: ⁊ cẽt abolitio d̾i ut succederet de ab¬
olutione. uatiuitas. cũ natiuitas manentera testet᷑
auctorem : uel quis tã demens: ut substitisse. filun.
nͥ ex uatiuitate fateat᷑. Quis porto tam uecors qui
nõ extitisse dni ex eo qd̃ deus uascit᷑. audeat p̃oica

Expanded text:
uit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativitatis inenarrabile sacramentum excludere haereticus furor tentans ait, « Non eum, qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativitas, cum nativitas manentem testetur auctorem? Vel quis tam demens est, ut substitisse filium nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors, qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicatõnib docuerimus: tñ ꝑfcã fidi huiꝰ ab solutio ex
euuͣgelicis atq apostolicis est p̾dicanda doctrinis: ut
uerꝰ dei filius ds̃ nõ aliene a pr̃e diũseq nature:¬
ciꝰdem eẽ diuinitatis ꝑ ueritatem natiuitatis existens
possit intelligi. Nec sane quemꝙͣ tam a menten
posse ce̾ existimo: qͣni dei de se ꝓfessiones aut cogni¬
tas non intelligat. aut intellectas a se nolit itelligi
aut emendendas putet humane opinionis pruden¬
cia. d añꝙͣ tes ipãs salutatium sacͣmentorum loqͥ
incpiamus. ne in aliquo sͥ editis ħeticoꝵ nominb
heresis ꝓfessio blandiant᷑: demonstͣndum est. omẽ
huiꝰ argute malicie uelamen: ut ꝑ quod se iutus
latꝰ contegit. ꝑ io ipm̃ ꝓditum ⁊ reuelatum ad blan

Expanded text:
aedicationibus docuerimus; tamen perfecta fidei hujus absolutio ex aedicationibus docuerimus; tamen perfecta fidei hujus absolutio ex evangelicis atque apostolicis est praestanda doctrinis, ut verus Dei filius Deus non alienae a Patre diversaeque naturdem esse divinitatis, per veritatem nativitatis existens, possit intelligi. Nec sane quemquam tam amentem posse esse existimo, qui Dei de se professiones aut cognitas non intelligat, aut intellectas a se nollet intelligi, aut emendandas putet humanae opinione prudentiae. Sed antequam res ipsas salutarium sacramentorum loqui incipiamus; ne in aliquo sibi, editis haereticorum nominibus, haeresis professio blandiatur, demonstrandum est omne hujus argutae malitiae velamen: ut per quod se virus latens contegit, per id ip
Abbreviated transcription (Latin):
S aorpreds̾. Quis nõ ĩ huis senciat lubricos serpentine
nie flexiis. uł tortuosis. spins nodos iuꝑcos nõ intel¬
ligar: anib uenenati oris principalis potestas collec¬
to inflexi corporis orbe concludit᷑: S extensis om̃ib
aaq absoluts ⁊ totum ecuitati capitis uitus ꝓ tebit
Ingenuit enini nobis primum nomina uentatis ut
niuis falsitatis uitrocat. Bonũ in ore est: ut de corde
malum subeat. ⁊ int̾ ħ nusꝙͣ audio ab hiis dnĩ dĩ fi¬
lium dici: nusꝙͣ filium ĩuenio ita p̃dicatũ c̾e̾ qd̃ filiꝰ
sit. Nomen filii ingentur. ut natura taceatur: q̃
adinit᷑. ut nomen alienũ sit. Heteses cet̾e p̃tendũ¬
tͣ: ut de se hetesis menciatur. Unus solus deus ⁊ solus
uerꝰ ingerit᷑: ne uetum ac ꝓprium dĩ filio relinqͣt᷑
tdeo ⁊ deo uero. ac dõ uero. ⁊ ĩ t̾o uero prẽ. ⁊ ĩdõ uero
filio. uno uero d̾o ĩtelligendo. scom̃ nature unitatẽ
nõ scd̾m ꝑsone umonem. ex legis ac ꝓphetaium p̃¬

Expanded text:
atens. --Quis non his sentiat lubricos serpentinae viae flexus, vel tortuosis spiris nodos vipereos non intelligat, quibus venenati oris 136 principalis potestas collecto inflexi corporis orbe concluditur? Sed extensis omnibus atque absolutis, totum occultati capitis virus patebit. Ingeruntur enim nobis primum nomina veritatis, ut virus falsitatis introeat. Bonum in ore est, ut de corde malum subeat. Et inter haec nusquam audio ab his Deum Dei filium dici: nusquam Filium invenio ita praedicatum esse, quod filius sit. Nomen filii ingeritur, ut natura taceatur; natura adimitur, ut nomen alienum sit. Haereses caeterae praetenduntur, ut de se haeresis mentiatur . Unus solus Deus et solus verus ingeritur, ne verum ac proprium Dei filio relinquatur et Deo, et Deo vero ac Deo vero, et in Deo vero patre et in Deo vero filio uno vero Deo intelligendo secundum naturae unitatem, non secundum personae unionem, ex legis et prophetarum pr
Abbreviated transcription (Latin):
m anicheus ꝑtem uniꝰ sub̾e pris natum exposilttille¬
gata suꝑuis ꝓlatõ est ut natuittas uegate b i bint
quoq siup inanithei nomine neganda uniꝰ sub̾erẽ
rors at diaboli qͥntum in se est ꝓfessus asłettor: ntt soli
sui uescuis : cultor. is qꝰ ĩ intg̾me fuit porcionẽ unueᷤ¬
sube p̾dicauit: ⁊ id filumi intelligi uoluit ad̾ ex des cs̃¬
sancia ꝑte aliq̃ teductum apparuent ⁊̃ carne. uegͥu
ingenati filq natuntas ⁊ unius sub̾e nomen tolleret

Expanded text:
e Patris Natum exposuit. » Negata superius prolatio est, ut nativitas negaretur: nunc quoque sub Manichaei nomine neganda unius substantroris, et diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id qedicavit, et id Filium intelligi voluit, quod ex Dei substantia parte aliqua deductum apparuerit in carne. Ut igitur unigeniti filii nativitas, et unius substantiae nomen tolleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
trem. quis nouit nͥ filuis: ⁊ cͥ uoluerit filiꝰ reue¬
lare Ad io quoel acm̃ est. hic est filiꝰ meus ⁊ pr̃
meus. utͥmine sibi cõuenit nemo nouit filium
nͥ p̃r neq prem̃ qͥs nouit nͥ filiꝰ ᷑ Non enĩ nͥ per
filii est. Tara ignorabilis est filiꝰ ꝙͣ ⁊ pr. Omnna

Expanded text:
 cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per Filii est. Tam ignorabilis est Filius, quam et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uentate a t̾o ait exiuii: ne ĩ eo alia ꝙͣ natuutatis nat᷑a
eẽ existimaret᷑: cum exire at̾o idẽ ex natuntate subsiᷤᷤ¬
tere. quid aliud qͣm d̾s posset: Et a piẽ ĩqͥtͥ ueni in
hc̃ mũdũ. ut exitio illa adõ natiuitas significata eẽ
intelligeret᷑ ex prẽ: a prẽ se ⁊ huuc mũdũ ꝓfessus est.
uenisse: Alt̾um itaq ⁊̃ dispensatioue alt̾um ĩ uat᷑a
est: nec patit᷑ exitionem aduentum existimati: cum
post exitionem at d̾o aduentũ cõmemoret a pr̃e. A
prẽ enĩ nenisse. ⁊ ex t̾o exisse. non est significatonis

Expanded text:
xivi; ne in eo alia quam nativitatis natura esse existimaretur; cum exire a Deo, id est, ex nativitate subsistere, quid aliud quam Deus posset? Et a Patre, inquit, veni in hunc mundum. Ut exitio illa a Deo nativitas significata esse intelligeretur ex Patre, a Patre se in hunc mundum professus est venisse. Alterum itaque in dispensatione, alterum in natura est. Nec patitur exitionem adventum existimari, cum post exitionem a Deo, adventum commemoret a Patre. A Patre enim venisse, et ex Deo exisse, non est significationis
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue doctͥnam religionis usa principiĩs: cũ ĩficeli¬
tatis sue exposicionẽ ut suꝑiorib libris continet᷑ ita ce¬
pit. Noniuiꝰ unũ dm̃i solum infectum. soluui semꝑi
t̾uũ. solum sine iutio solum uerum. solũ ĩ mortali¬
tatem habentem: soluni optimũ. solum potentem. Ad
id enĩ usurpatum ꝓficit pie confessionis exordium:
quo ait. unũ dni ⁊ solũ infectum. ⁊ solum sine ĩ icio
ut ꝑ hec que religiosis uerbis ostentatentur. cet̾a im¬
pie subderentur. Nam post multa alia que de filio
pati quoq simulatẽ teligionis ꝓfessione ꝓtuletat: t̾b¬
iecit. croaturam dĩ ꝓfectam. s non sicuti cetere facte̾
⁊ post multa alia quib uetitatis int̾ietis confessio¬
nib h̾etice impietatis obimibraret᷑ intencio: ut subsist̾e
eum de non excantib argnte int̾pretationis sub tilita¬
te defenderet ait. Et ante secula creatus ⁊ fuudatus

Expanded text:
tis suae doctrinam religionis usa principiis, cum infidelitis suae doctrinam religionis usa principiis, cum infidelitatis suae expositionem, ut superioribus libris continetur, ita coepit: « Novimus unuternum, solum sine initio, solum verum, solum immortalitatem habentem, solum optimum, solum potentem. » Ad id enim usurpatum proficit piae confessionis exordium, quo ait: « Unum Deum, et solum infectum, et solum sine initio: » ut per haec, quae religiose verbis ostentarentur, caetera impie subderentur. Nam post multa alia, quae de Filio pari quoque simulatae religionis 134 professione protulerat, subjecit: « Creaturam Dei perfectam, sed non sicutit post multa alia, quibus, veritatis interjectis confessionibus, haereticae impietatis obumbraretur intentio, ut subsistere eum de non exstantibus argutae interpretationis subtilitate defenderet, ait: « Et ante saecula creatus et fundatus,
Abbreviated transcription (Latin):
sectans ex salute multoꝵ. si cognitis sacͣmentis ꝑfce
ĩ dñi fidei impia humane stulticie ĩstituta deseterent
⁊ se teo tedderent hereticis repudiatis. atq a cibo mortis qͦ
ł laqueum aues solent illici inuolatum se lib̾e securita¬
⁊ filii confessione ꝑfcam̃: ⁊ cum dcm̃ memiuissent ore
dommni. qui nõ honorificat filium. nõ honorificat prẽm
qui misit illum ad honorificandum prem̃ ꝑ honorem
tunami miserande mortis iuuexit. Non enĩ tm̃ ad
confidencium ĩ chaos cum populis suis tepens urbi¬
uni uastitas aut frequentes bellorum ⁊ funebres mor¬
tes. aut in medietate egritudius populosa contagia
de seiuerint: ĩ qͣntum ad excitium gen̾is humani here¬
sis. hec funesta grassata est. Deo enĩ cui omnã ĩ mor¬
turꝰ ip̃e de omĩb ⁊ ꝓmaiestatis sue mselicordia pe¬
ne m̃itum ignoranti mod̾atutus errori negantes se¬
gat furens heresis sacͣmentũ uere fitel. ad ipieta¬

Expanded text:
sectans ex salute multorum, si cognitis sacramentis perfectae sectans ex salute multorum, si cognitis sacramentis perfectae in Deum fidei, impia humanae stultitiae instituta desererent, et se Deo redderent haereticis repudiatis, atque a cibo mortis, quo in laqueum aves solent illici, in volatum se liberae securitaet Filii confessione perfectam; et cum dictum meminissent ore Domini: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum , ad honorificandum Patrem per honorem ruinam miserandae mortis invexit. Non enim tantum aut considentium in chaos cum populis suis repens urbium vastitas, aut frequentes bellorum et funebres mortes, aut immedicatae aegritudinis populosa contagia desaevierunt, in quantum ad exitium generis humani haeresis haec funesta grassata est. Deo enim, cui omnia in morturus ipse de omnibus, et pro majestatis suae misericordia pene meritum ignoranti moderaturus errori, negantes segat furens haeresis sacramentum verae fidei, ad impieta
Abbreviated transcription (Latin):
nescuis difficilimo me asꝑimo¬
q tempore scͥbete hec adu̾sũ
uesanam impiorũ heresim
dĩ filium creaturam ce̾ affir¬
mantem aggressum fuisse
multis iam ꝑ oms fetme
romani imꝑii ꝓuincias ec¬
desiis morbo pestifere hꝰ pre¬
dicatõnis ĩfectis. ⁊ uelud at pie
fitei huiꝰ male usurpatam ꝑsuasionẽ longo doctrine
usu ⁊ ementito nomine uere religionis inbutis nõ
ignorans difficilem c̃ẽ ad emendationis ꝓfectum uolun¬
tatem. ꝙͣ ĩ erroris sui studio ꝑ plurimoꝵ assensum aue¬
toritas publice iaui sentencie contineret. Grauis enĩ
⁊ ꝑiculosiss est error ĩ plurimis : ⁊ multoꝵ lapsus eciã¬
si se iutelligat: tñ exurgendi pudore auctoritatem.
sͥ p̾sumit ex nuunero: hñs hoc in putencie ut qd̾ etrat
prudenciã uelit existimati: ⁊ quod cum multis errat
intelligentiam e̾e̾ asserat ueritatis: dum miuus er¬
cura ad seribendum fuit quo magis plures ꝑiculo in¬
fidelis intelligencie detinebant᷑ ub̾ius gaudium con¬

Expanded text:
nescius, difficillimo me asperrimoque tempore scribere haec adversum vesanam impiorum haeresim, Dei filium creaturam esse affirmantem, aggressum fuisse; multis jam per omnes ferme Romani imperii provincias ecclesiis morbo pestiferae hujus praedicationis infectis, et velut ad piae fidei hujus male usurpatam persuasionem, longo doctrinae usu, et ementito nomine verae religionis imbutis, non ignorans difficilem esse ad emendationis profectum voluntatem, quam in erroris sui studio per plurimorum assensum auctoritas publicae jam sententiae contineret. Gravis enim et periculosus est error in plurimis: et multorum lapsus, etiamsi se intelligat, tamen exsurgendi pudore auctoritatem sibi praesumit, ex numero habens hoc impudentiae, ut quod errat, prudentiam velit existimari; et quod cum multis errat, intelligentiam esse asserat veritatis, dum minus ercura ad scribendum fuit, quo magis plures periculo infidelis intelligentiae detinebantur; uberius gaudium con
Abbreviated transcription (Latin):
lucͥa ad camen. eofitendi ex lumine luminis obieta
uampnatum est. Absiste. absiste ĩ auissime tumor heti¬
coꝵ̾. nec patrocinium eclesi astice fid̃i falsa sollicite asser
teries hobetes. natura illa nõ recipit: neq ex diu̾sis cẽstat
ut maneat. Deus ut est deus qd̾ est ꝑmanet: ⁊ ꝑmauẽs
deus dnĩ genuit. Non cõtinet᷑ ut lampas. ⁊ lampas
ut lichinis ⁊ linchnus ex tetiore natura. Uingeniti

Expanded text:
lucerna ad crimen confitendi ex lumine luminis objecta et ante damnatum est. Absiste, absiste inanissime timor haereticorum, nec patrocinium ecclesiasticae fidei falsa sollicitae asserteries hebetes natura illa non recipit, neque ex diversis constat ut maneat: Deus, ut est Deus, quod est permanet: et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, aut lychnus et lychn
Abbreviated transcription (Latin):
toto. Sit ex uno nuũ: nõ lefectũ s natũ. Sete uati¬
uitatẽ dĩ nec diminitõnem ẽẽ gignentis: nec uifur¬
mitatẽ nascentis sĩ ex se scit: infer calumpniam
temere usurpate sciencie. Si uero de domino suo di¬
dicit: natiuitatis sue scienciani ꝑnutte uascenti. Hec
enĩ ita es ado uingenito cõꝑata sunt: quod p̃ri filuᷤ

Expanded text:
 non desectum, sed natum: scit nativitatem Dei nec diminutionem esse gignentis, nec infirmitatem esse nascentis. Si ex se scit, infer calumniam temerarie usurpatae scientiae: si vero de Domino suo didicit, nativitatis suae scientiam permitte nascenti. Haec enim ita ei a Deo unigenito comperta sunt, quod Pater et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̃s uatꝰ ex t̾o est affert tm̃ significatõnis intelligen¬
ciani t̾rena natiuitas: cet̾um nõ satiffacit cõꝑatõniᷤᷤ
exempło. origo nascencium que ht̃ in se ⁊ cortum. ⁊ con

Expanded text:
et Deus natus ex Deo est, affert tantum significationis intelligenet Deus natus ex Deo est, affert tantum significationis intelligentiam terrena nativitas: caeterum non satisfacit comparationis exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qd̾ deus est: neq ip̃e ĩ natiuitate nõ teus est ⁊ qd̃
d̾s̾ est nõ cepit̃ ee̾. s natꝰ ex do̾ deus est. ⁊ qd̃ nascitur
id ipm̃ scdm̃ humane nature sensum uidet᷑ ẽẽ ꝓ¬
latum. ita ut ꝓlatio ipã natiuitas ce̾ existiietur
iccirco teniptatum est ꝓ ualentini hetesuim ꝓlat̃õ nis no¬
men exdudi. ne natiuitatis ueritas ꝑmaneret: qr ꝓ
latõnis intelligencia opimone t̾rena: nõ multum es¬
set auatura: tetrene natiuttatis aliena. Nature hu¬
mane tarda ac difficilis ad res diuinas inrtelligen¬
cia exigit. de hiis que semel deã a nobis sunt frequẽ¬
cuis admonere: ne satis facere sacͣmentis diuine uir¬
tutis humane comꝑatõnis exempla credant᷑ : s tm̃ ad
mbuendum spiritalit̾ de celestib sensum speciem ter¬
teni gen̾is afferri: ut ꝑ hunc nature sue gradunu
ad intelligenciam diuine magnificencie pronebam᷑
Non est autem sco̾m humanaꝵ natiuitatem ꝓlatio¬
nñ d̾i natiuitas existimanda ubi em̃ unꝰ ex uno ẽ

Expanded text:
neque ipse in nativitate non Deus est; et quod Deus est, non coepit esse, sed natus ex Deo est; et quod nascitur, id ipsum secundum humanae naturae sensum videtur esse prolatum, ita ut prolatio ipsa nativitas esse existimetur: idcirco tentatum est per Valentini haeresim prolationis nomen excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, opinione terrena, non multum esset a natura terrenae nativitatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla credantur; sed tantum ad imbuendum spiritaliter de coelestibus sensum, speciem terreni generis afferri, ut per hunc naturae nostrae gradum ad intelligentiam divinae magnificentiae provehamur. 138 Non est autem secundum humanarum nativitatum prolationes, Dei nativitas aestimanda . Ubi enim unus ex uno est,
Abbreviated transcription (Latin):
solum uerun. neq adiecissent ⁊ prem̃: ut uniꝰ ueri¬
tatis eẽ prem̃ ⁊ filiũ exdusa ꝓprietate natiuitatis ne¬
garent: dixerunt nec ut ualentinꝰ ꝓlationem pattiᷤ
natũ cõmentatꝰ est. ut sub spẽ hereseos ualentuna¬
ne nomine ꝓlatõuis imꝓbato natuntateni dei ex
dõ. improbarent. Ualentinus enim tidicula quedam
t feda cõmentans: cum pret̾ pͥncipem dñ familiam
doꝵ ⁊ numietosas uanitatum potestates introduxils
temerarii ac stulti auctoris furoris quesitã: euũge¬
lice atq apostolice eccͤ fides uescit. Ignorat enĩ ualen¬
tini bithonani ⁊ sylenciũ: ⁊ ter denos eonas. Sit a
nathil alind qͣm unũ dñ prem ex quo omiã suito: ⁊

Expanded text:
solum 137 verum, neque adjecissent et patrem; ut unius veritatis esse Patrem et Filium exclusa proprietate nativitatis negarent, dixerunt, « Nec ut Valentinus prolationem Natum Patris commentatus est: » ut sub specie haereseos Valentinae, nomine prolationis improbato, nativitatem Dei ex Deo improbarent. Valentinus enim ridicula quaedam et foeda commentans, cum praeter principem Deum, familiam deorum et numerosas aeternitatum potestates introduxissettemerarii ac stulti auctoris furore quaesitam, evangelica atque apostolica Ecclesiae fides nescit. Ignorat enim Valentini bythona, et silentium, et ter denos aeonas: scit vero nihil aliud quam unum Deum patrem ex q
Abbreviated transcription (Latin):
positus etit pr̃ ⁊ diuisibilis. ⁊ cõu̾tibilis. ⁊ corpus scdm̾̃
illos ⁊ qͣntum ĩ ipĩs est consequentia corporis susti¬
uens sine corpore deus. Et qi nobis ex integro ad ues¬
sus: hanc impussime doctͥne expositionẽ euuͣgelicꝰ
non etit sermo: consequens existimauimus omnẽ¬

Expanded text:
 convertibilis, et corpus secundum illos, et quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Et quia nobis ex integro adversum hanc impiissimae doctrinae expositionem evangelicus nunc erit sermo; consequens existimavimus omne
Abbreviated transcription (Latin):
iam in qͣrto licet libro ditionẽ huiꝰ hereseos consc̃ptam
nt̾ quoꝙ huic sexto insetere: ut recens lectito ⁊ respõsio¬
nis ad singnla subiecta collatio ꝑ euuͣgelicas atq apostoli¬
tas institutiones inuitis licet ⁊ contͣdicentib sensum ue¬
Dtitatis eliceat. Dicunt ergo. Nouuimꝰ unũ dnĩ solum in

Expanded text:
jam in primo licet libro editionem hujus haereseos conscriptam, nunc quoque huic sexto inserere: ut recens lectio, et responsionis ad singula subjecta collatio, per evangelicas atque apostolicas institutiones invitis licet et contradicentibus sensum veritatis eliciat. Dicunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mnes inspicientes nostras occultissimaᷤ¬
notiones. Et subtilissime purgationis in
eius intentissimis subtilitatib eo iusti¬
ssimis et equissimis iudicis cerminate sic.
diuinis summꝰ sacerdos imnit᷑ et sacras

Expanded text:
mnes inspicientis nostras occultissimamnes inspicientis nostras occultissimanotiones, et sublimissimae purgationis in ejus intentissimis subtilitatibus et justissimis et aequissimis judiciis terminatae. Sic divinis summus sacerdos unitur, et sacr
Abbreviated transcription (Latin):
iege sanctificatis stans in consptu sanctisi¬
morum siboloꝵ aqua uianꝰ sũmꝰ sacer¬
cos lauat com pudico sacendtum ordite
Quia quidem ut eloqͥa auint qui lotꝰ est
non iudiget alicuius alterius insi ipsiuͤ¬
lliblissiman purgationeri in castissimo
ad itnatum quertens qͣiͣ dei formitatis sal¬
uantem plenitudinem et integntatem sa¬
cer ergo luter ut diximꝰ in ea scd̾m eam
legem erat ierarchia N̾c autem sumi sa¬
cerdotis et sacerdotum maninm purgati¬
o ipsum insinuat eos enim ad scissimam ue¬
nientes in molationem purgare opoitet
et exceemas anime phantasias et similitu¬
oine ipsam tantũm qnͣtͣtum possibile est
aduenire in manifestiores sic theofanias
ccͣ oruas ponent᷑ suꝑ mindalium fulgoꝵ
incomformium specͥulor̃ claritatem uni¬
uersalioreni et lucidioꝵ eni appetentium
peruenire ꝓpͥum splendorem. Ssimĩ aut̃
sacerdotis et sacerdotum usq ad summa
id est nouissima lauatio in conspͨtu fit
sanctissimoꝵꝰ simbolorum tanꝙ̃ in xp̃i o¬

Expanded text:
ege sacrificatis, stans in conspectu sanctissimorum symbolorum, aqua manus summus sacerdos lavat cum pudico sacerdotum ordine: quia quidem, ut eloquia aiunt, qui lotus est, non indiget alicujus alterius, nisi susublimissimam purgationem in castissimo adunatim convertens, quasi deiformitatis salvantem plenitudinem et integritatem. Sacer ergo luter, ut diximus, in ea secundum legem erat Ierarchia; nunc autem summi sacerdotis et sacerdotum manuum purgatio ipsum insinuat. Eos enim ad sanctissimam venientes ἱερουργίαν, purgare oportet, et extremas animae phantasias, et per similitudinem ipsa tantum, quantum possibile est, admittere manifestiores sic theophanias, circa quas ponentur supermundalibus fulgoribus in conformium speculorum claritatem universaliorem et lucidiorem appetentibus pervenire proprium splendorem. Summi autem sacerdotis et sacerdotum usque ad summa, id est, novissima lavatio in conspectu fit sanctissimorum symbolorum, tanquam in Christi o
Abbreviated transcription (Latin):
niutabilem cognitionẽ. Nouit eniꝰ
aiunt eloquia qui sunt eiꝰ et p̾ciosa. in
ꝯspectu dni mors sauctoꝵꝰ eiꝰ. Eꝯors¬
te sanctoꝵ pro in sanctitate ꝯsumatio¬
ne dicta. Et hoc aut̃ sacre intellige
qͦmodo suꝑ positis diuino altari pus
simbolis per ã xp̃c significat᷑ et parti¬
cipat᷑  ad est indubitant᷑ scoꝵ pro¬
fessio ꝯuĩctionem eoꝵ insepambilit᷑
manifestans ad eum suꝑ mondana ⁊
sac᷑ unitate. His aut̃ ea ã dicta sunt

Expanded text:
immutabilem cognitionem. Novit enim, immutabilem cognitionem. Novit enim, aiunt eloquia, qui sunt ejus; et: Preciosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus; morte sanctorum pro in sanctitate consummatione dicta. Et hoc autem sacre intellige, quomodo superpositis divino altari piis symbolis, per quae Christus significatur et participatur, adest indubitanter sanctorum professio, conjunctionem eorum inseparabiliter manifestans ad eum super mundana et sacra unitate. His autem ea, quae dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
minati adiuiforme̾ et diuiuani agregati¬
ouem unificaia᷑ Non fortassis in partitas reᷤ¬
sandiuit᷑ dea dere conicupis ceucias ex qͥbꝰ
mati̾ales creant᷑ et passibiles adũsus scd̾nui¬
scd̾̃m naturã eq̃uiforme infestationes
Hanc eigo ut estiuuo uiuformem et in¬
separabilem uitam pacis sacra actio pro¬
mulgat simili simile collocans et partitiᷤ
separans diuina et unita spͤtacula Sa¬
crarum aut᷑ tabularũ post pacem recit¬
atio p̾nidicat sc̾e sunatos et ad strene.¬
e uite ꝯsũmationẽ inmutabilit̾ adue¬
nieutes Nos quideni ꝑ similitudinem eoꝵ
in beatissimiᷤ habitum et deiformem
quietam hortans et mami ducens Quꝰ
tamꝗͣ uiuen̾tib p̾dicat et ut theologi¬
a. ait. Noͦmortuis sed in duin isstinã
uitam ex moite transeuntib. uide au¬
tem qr et recordationib sacris restituuᷤ¬
cur diuina memoria phantasia decla
rante. sed ueluti quis duxit diuinitꝰ scd̃
oiuinorꝰ ꝑfectam d̾iformem p̾ciosam ⁊

Expanded text:
minati, ad uniformem et divinam congregationem unificamur, non fortassis in partitas rescindimur decidere concupiscentias, ex quibus materiales creantur et passibiles adversus secundum naturam aequiforme infestationes. Hanc ergo, ut aestimo, uniformem et inseparabilem vitam pacis actio sacra promulgat, simili simile collocans, et partitis separans divina et unita spectacula. Sacrarum autem tabularum post pacem recitatio praedicat sancte firmatos, et ad strenuae vitae consummationem immutabiliter advenientes. Nos quidem per similitudinem eorum in beatissimum habitum et deiformem quietem hortans et manuducens, quibus tanquam viventibus praedicat, et, ut theologia ait, non mortuis, sed in divinissimam vitam ex morte transeuntibus. Vide autem, quia et recordationibus sacris restituimur, divina memoria rante, sed veluti si quis dicat divinitus secundum divinorum perfectam deiformium preciosam et
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. ⁊̃ omonsyon repudiau̾int. qr ꝑhanc umiꝰ es¬
sencie iumcuꝑationẽ solitariũ atq inucũ. gͥ e̾ẽ piẽm
desia recognoscit. patrem. ⁊ filiũ ĩ hiis nominũ ꝓfe ᷤᷤ¬
sionib ad unionis ac singulatis solitudinẽ negata ꝑ¬
sonaꝵ ꝓprietate reuocare. Tercio ⁊ hec causa impro¬
baucli omousu cõmemorata a nobis udet᷑: qr ĩ synodo
que apua niceam fuit. coasti pres̃ ntĩ pres̃ nostri rp̃
eos qui creaturam filiũ dicebant: nomen omousu ĩ di¬
dissent. Quod nõ recipiendum iccirco sit: qr nusqͣmꝰ
inscͥptura reꝑietur qd̃ a uobis cdcm̃ satis miror. Ssent̃
omousion pp̃ nouitatẽ uerbi reput᷑andum sit: uere¬
& ne ⁊ omoeousyon ꝑ iditetur: qr nusꝙͣ scͥptum reꝑ¬
iat᷑. S hinc nõ calumnior: malo enĩ aliquid nouum
cõme morasse. qͣm impie respuisse. Pret̾missa itaq q̃ s¬
tione nouitatis: ne ĩ hiis quideni residet questio que

Expanded text:
epudiaverint: quia per hanc unius essentiae nuncupationem solitarium atque unicum sibi esse Patrem m Ecclesia recognoscit, Patrem et Filium in his nominum professionibus ad unionis ac singularis solitudinem negata personarum proprietate revocare. Tertio etiam haec causa improbandi homousii commemorata a vobis est: quia in synodo, quae apud Nicaeam fuit, coacti patres nostri propter eos qui creaturam Filium dicebant, nomen homousii indidissent: quod non recipiendum idcirco sit, quia nusquam scriptum reperiretur. Quod a vobis dictum satis miror. Si enim homousion propter novitatem repudiandum sit; vereor ne et homoeusion periclitetur, quia  hinc non calumnior. Malo enim aliquid novum commemorasse, quam impie respuisse. Praetermissa itaque quaestione novitatis, ne in his quidem residet quaestio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩops paterne accepisse cum creaturis originẽ nõ
deextantib p̃dicaba. At uero nõ publice auctoritatiᷤᷤ
ꝓfessione h̾esis ꝓrumpens: id qd̾ antea futtimi nin¬
pere: ꝙ̃ nõ exercuit false religionis blanclimento
stli potestates. Honimes enĩ ꝑuetsi eo usq ꝓrupe¬
rant: ut cum hec predicare publite nõ audent imꝑ¬
acorem: tũ fallerent ad auliendum. fcfellerunt enĩ
ignorantẽ regem ut istius mocdi ꝑfidie fidem belt
occu patꝰ exponeret: ⁊ credendi formam ecclis non¬
dum regen̾atus inponeres contͣdicentes episcopos
ad exilum coeg̾nit. Coeg̾unt enĩ nos ad uolũtatẽ
exulandi dum impietatis inponunt uecessitatem
s exulemꝰ semꝑ. dum mͦ incipiat nerum predicari
imꝑator agnouit: ⁊errorem nõ suũ s ⁊ adortanciũ
ꝑ has fidi uestre sentencias recognouit s ⁊ se mindia
apud dm̃ aq homines impie uoluntatis exemit
cum legationem uestram honorifice habcus falsita¬
tem eoꝵ quoꝵ anctoritate ininudiam deducebat᷑

Expanded text:
inops paternae, accepisse cum creaturis originem de non exstantibus praedicabatur. At vero nunc publicae auctoritatis professione haeresis prorumpens, id quod antea furtim muspere? Quas non exseruit, falsae religionis blandimento, saeculi potestates? Homines enim perversi eo usque proruperant, ut cum hoc ipsi praedicare publice non auderent, Imperatorem tamen fallerent ad audiendum. Fefellerunt enim ignorantem regem, ut istiusmodi perfidiae fidem bellis occupatus exponeret, et credendi formam Ecclesiis nondum regeneratus imponeret. Contradicentes episcopos ad exsilium coegerunt. Coegerunt enim nos ad voluntatem exsulandi, dum impietatis imponunt necessitatem. Sed exsulemus semper, dummodo incipiat verum praedicari. adhortantium, per has fidei vestrae sententias recognovit: et se invidia apud Deum atque homines impiae voluntatis exemit, cum legationem vestram honorifice habens, falsitatem eorum, quorum auctoritate in invidiam deducebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiolunt eduos et̃ qui passi siums Ioeuĩ cõpasio testaf̃
lbi illucł est ch̃c xp̃ filiꝰ di ⁊ fut mnquid aliud est ihe
xp̃ aliua filiꝰ dĩ: Si non idem atq nuꝰ intͣ. extͣq fi
liꝰ diꝰ est : credite ĩomousion ignorationẽ si hec igno¬
rari licet. Si autẽ thiis ipĩs ipã illa ignoratio impia
este que tũ nõ potest uec falso excusari: nerior ne ⁊
omonsĩ ignorationẽ ꝓfossio menciatur. Non queror
ad modum de uenia ꝙͣ dedistis. Religiosum est deo sua
reseruare: ⁊ ignorationis error humanꝰ est. Sĩ ignoᷤ¬
te. arq exercitatione sua ignorasse nõ credo. ⁊ diffi¬
cilimum est ut mentiri existiment᷑ : qui se ĩ alio
negocio nõ possunt bͥ mendatio purgare. S dus hoc

Expanded text:
volunt duos esse qui passi sunt? id enim compassio testatur. volunt duos esse qui passi sunt? id enim compassio testatur. Ubi i alius filius Dei? Si non idem atque unus intra extraque Dei filius est; credite in homousio ignorationem, si haec ignorari licet. Si autem in his ipsis ipsa illa ignoratio impia est, quae tamen non potest, nec falso, excusari; vereor ne et homoesuii ignorationem professio mentiatur. Non queror admodum de venia quam 508 dedistis: religiosum est Deo sua reservare, et ignorationis error humanus est. Sed ignoste atque exercitatione sua ignorasse non credo. Et difficillimum est ne mentiri existimentur, qui se in alio negotio non possunt nisi mendacio purgare. Sed Dominus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
on ⁊ omoconsyon taceri uoluisse: qr unũ atq ioem
sionificari uerbo utroq significarent. existimarent
Rudes credo ep̃i ⁊ ignorantes omonsii significationẽ
qr nimꝙͣ de hoc. aut sẏnodꝰ fuisset aut lites. S esto ꝯ¬
usyon aut uesciebant omoeousyon id significars qd si
lebant gen̾ationem filii: Nunquia si menarrabi¬
lis est: id̾o ⁊ iguorabilis est : S si ignorat᷑. quomͦ na
tus estr᷑ sumquid ignoran uł hoc potest. qd̃ filiꝰ dei
nõ ex alia substancia. s exd̾o natꝰ. nõ diu̾sam habe¬
at ceñciami᷑ Nunquid non legerunt sicut prem ita
i filium honorificandum: ut prem honore p̃ferrent:
Nunqiuid ĩcogiutum habebant prem ĩ filio uideri: ut
filiꝰ apud eos dignitate. daritaie. magestate disfer¬
ret᷑. An et hocꝰ ignorancia uenit. ut cum cet̾is patri
sciebantꝰ s litant oro compassum qñ cognoũ aute
euitant omousion. ⁊omoeousyon qr nusexͣ scͥptum sͦ.
Quero compassum ce̾ uñ p̾sumserint: aut nunquid

Expanded text:
on et homoeusion taceri voluisse, quia unum atque idem significari verbo utroque existimarent. Rudes credo episcopi et ignorantes homousii significationem: quasi numquam de hoc aut synodus fuisset, aut lites. Sed esto nesciebant homoeusion id significari, quod lebant generationem Filii? Numquid si inenarrabilis est, ideo et ignorabilis est? Sed si ighoc potest, quod Filius Deus non ex alia substantia, sed ex Deo natus, non diversam habeat essentiam? Numquid non legerunt, sicut Patrem, ita et Filium honorificandum : ut Patrem honore praeferrent? Numquid incognitum habebant Patrem in Filio videri : ut Filius apud eos dignitate, claritate, majestate differret? An et hoc ex ignorantia venit, ut cum caeteris Patri sciebant: sed dicant, oro, compassum quando cognoverunt? Evitant homousion et homoeusion, quia nusquam scriptum sit: quaero compassum esse unde praesumpserint? Aut numquid
Abbreviated transcription (Latin):
cancle uere fidĩ attulisse: dixi. ut sicut illi auciti st̾
ita ⁊ uos eis ex hoc cõtͣ ualentẽ. ⁊ ursatiũ possemuᷤ
audiri. ⁊ coapta ead̾e̾ ds allocutionis sermo blandus
nichil aliud qͣm ꝓcatiũ cõuitioꝵ effugeret feditatẽ
sitionũ eẽm scandala ꝓditͣus. ⁊ uitus que ex uboꝵ. nt¬
breuitate subdola. ut ꝑiculosa nuditate accidere
possuit. ab solutissime demõstͣtis. reliquis mͥ sermo
ad scõs uiros orientales epõs cdirigendꝰ est ut qr iã
de fide nostra nicħ r̃s nos suspitionis relictũ est
ea que adhuc ĩ suspitionẽ ex uerbis ueniunt pur¬
gent᷑. ⁊ dabunt ueniã ex cõmunis cõsciencie fide se
atq euã gelice doctriune uiti quos fid̾i calor ĩ tãtis
tenebris hetice uoctis attendit. qͣntã sp̃e reuocande

Expanded text:
iti sunt, ita et nos ex hoc contra Valentem et Ursacium possemus audiri, et coaptandus ad eos allocutionis sermo blandus nihil aliud, quam procacium conviciorum effugeret foeditatemsitionum essem scandala proditurus. V. Aptatur his nbrevitate subdola, vel periculosa nuditate accidere possint, absolutissime demonstratis: reliquus mihi sermo ad sanctos viros Orientales episcopos dirigendus est; ut quia jam de fide nostra nihil inter nos suspicionis relictum est, ea quae adhuc in suspicionem ex verbis veniunt purgentur: et dabunt veniam, ex communis conscientiae fide secatque evangelicae doctrinae viri, quos fidei calor in tantis tenebris haereticae noctis accendit
Abbreviated transcription (Latin):
bat sabb̃m. s qd̾ prem̃ suũ dicebat diũ eq̾lem se faciens
dõ. Quod tantoꝵ uiroꝵ doctͥuis. ac clictis insetimꝰ torpẽ¬
cia pat᷑atis gͣuib ingenae ⁊ sensus hebetes atq teme¬
rarios aou̾sum indissolubiles predicatõnes impii fati¬
gamꝰ: ꝑ moyseu sech ade similitudo est: ꝑ iohe̾m filiꝰ
prĩ eqͣlis est. Et querimꝰ retcio uescio quid iut̾ piẽm⁊ fi

Expanded text:
faciens Deo . Quid tantorum virorum doctrinis atque dictis inserimus torpentia peccatis gravibus ingenia, et sensus hebetes atque temerarios adversum indissolubiles praedicationes impii fatigamus? Per Moysen Seth Adae similitudo est, per Joannem Filius Patri aequalis est: et quaerimus tertium nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾e. que omoeousyon appellatur fideli ac pia intel¬
ligencia nõ puto quemꝙͣ admonendũ ĩ hoc loco ut
expendat qͣre clixetĩ. similis substancie ꝑiã intelli¬
gentiã uͥ qr uitelligetem. ⁊ impiam. ⁊ ictirco simi¬
lera nõ solum eqͣlemi. s ⁊̃ eandera dixisse. ut neq
similitudinẽ ꝙͣ tu fr̃ lucifer predicari uolueras
imꝓbarẽ. ⁊ tñ solam piã c̾e̾ similitudinis intelligẽ¬
ciam admou̾em. que unitatẽ sub̾e p̾dicaret. ĩ eo uero

Expanded text:
substantiae, quae homoeusion appellatur, fideli ac pia intelligentia. Non puto quemquam admonendum, in hoc loco ut expendat, quare dixerim SIMILIS SUBSTANTIAE PIAM INTELLIGENTIAM, nisi quia intelligerem et impiam: et idcirco similem, non solum aequalem, sed etiam eamdem dixisse, ut neque similitudinem, quam tu, frater Lucifer, praedicari volueras, improbarem; et tamen solam piam esse similitudinis intelligentiam admonerem, quae unit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stione: oio uos ue ubi pax cõsaiencie est. ibi sit pug¬
na susptoiõnũ: neq quicqͣm me nͥ ad unitatis ꝓfectũ
ciꝙͣ ĩ synodo nicea omouseon ẽẽ susceptũ: hoc sĩ cuidiᷤ¬
plicet placeat necesse est. qd̾ ab arriis est negatum. Ne¬
gatũ iccirco esti omousyon ne ex substancia d̾i prĩs
deus filiꝰ natꝰ: s scdiũ creaturan ex uichilo conoitu ͤ
p̾dicaret᷑. Nichil nouum loquim᷑ plurib edita lit̾is ipã
atrianoꝵ ꝑfiora sͥ testis est. Si pp̃ neganciũ impieta¬
tẽ pia tum fuit̃ intelligencia confitencium. quero cur
hodie conuellatur. qd̾ tum pie susceptũ est. qr impie
negabat᷑ : S pie susceptum est : nõ uenit constitutio pie¬
tatis incrimen : q̃ impietatem ꝑ ea ipã quib impia¬
nõ ntiq. heresim ꝑturire que de omoeonsii uiciosa opi¬
nione cõcipit᷑: nõ opinor illud loquent᷑ qd̾ unam an¬
t̾riorẽ substanciã. pr. ⁊ filiꝰ ĩ substanciam suã ꝑciendo

Expanded text:
quaestione, oro vos, ne ubi pax conscientiae est, ibi sit pugna suspicionum: neque quidquam me nisi ad unitatis profectum cuiquam in synodo Nicaena homousion esse susceptum? Hoc si cui displicet, placeat necesse est quod ab Ariis sit negatum. Negatum enim idcirco est homousion, ne ex substantia Dei patris Deus filius natus, sed secundum creaturas ex nihilo conditus praedicaretur. Nihil novum loquimur, pluribus edita litteris ipsa Ariorum perfidia sibi testis est. Si propter negantium impietatem pia tum fuit intelligentia confitentum; quaero cur hodie convellatur, quod tum pie susceptum est, quia impie negabatur? Si pie susceptum est: cur venit constitutio pietatis in crimen, quae impietatem pie per ea ipsa quibus impianon utique haeresim parturire, quae de homousii vitiosa opinione concipitur. Non, opinor, illud loquentur, quod unam anteriorem substantiam Pater et Filius in substantiam suam partiendo