comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retia aspc̃us uiuacitate declinat. Auis euitat
laqueos. si ad suꝑiora se conferat. et t̾tena suꝑ¬
uolet. In suꝑiorib eĩ nemo tendit retia. laq̃¬
um ulłs abscondit Iteo cuiꝰ conu̾satio uifuꝑ¬
nis est: hꝰ nõ solet in p̃dã ueĩre captura. S
quid miraris si hõ decipiatur ab hoĩe: qũ filiꝰ
hoĩs ubi requiesc̾e nõ hõat hẽbat: Et ille qͥd̃
talẽ hoĩem fecit. in quo caput suũ reclinaret.
S p̾ea ꝙͣ inpectore nr̃o nõ tequies ꝓximi cep̃¬
dias quẽ iuuare deberet: caput suũ xp̃c aũ
tit a nob̾. S pꝰ ea tam̃ maluit illud morti of¬
ferre ꝓnobis. Noli gͥ ẽẽ fraudulentꝰ. crudelis
ĩmitis: ut inte xp̃c caput reclinet. Deniq cũ
fecisset pisciũ leluas. cũ fecisset ferarũ gen̾a
et bestiaꝵ: nõ requienit. Requienit a̾ postea ꝙͣ
hoĩem ad imaginẽ suam fecit in quo requies¬
cat. audi dicentẽ. Supͣ quẽ requiescam nisi sr̃

Expanded text:
retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hominis ubi requiesceret non habebat? et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepidias, quem juvare deberet, caput suum Christus avertit a nobis: sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. Noli igitur esse fraudulentus, crudelis, immitis; ut in te Christus caput reclinet. 49. Denique cum fecisset piscium belluas, cum fecisset ferarum genera et bestiarum, non requievit: requievit autem posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. In quo requiescat audi dicentem: Supra quem requiescam nisi super
Abbreviated transcription (Latin):
sco colores meos: nõ agnosco imaginẽ meã.
nõ agnosco uultũ meũ quẽ formaui ip̃. Reicio
gͦ qd̾ meũ nõ est. Illũ qui tepinxit cũ illo hẽto
consortiũ. Ab illo sume grãm: cui m̾cedẽ dedi¬
sti. Quid respondebis: Ꝙ si gͣue est adulterare
opꝰ dei: quid de illis dñs qui int̾ficiũt opꝰ dei.
qui hũanũ sanguinẽ fundũt. qui uitã quam
deus donauit extorquent. qui dicũt. tollamus
iustũ. qm̃ mutilis est nobis: Unde bene lectũ
est hodie. wlpes foueas hũt. et uolucres celi
nitos ubi requiescant. filiꝰ a̾ hoĩs nõ ht̃ uͥ capͥ
suũ teclinet. Wlpes gͦ se abscondit in fouea.
aiis se tuetur sunito. homo nõ absconditur
inforiea: s decipitur. fouea uͦ os hõis ẽ. fouea
alta pectus hoĩs est. ubi sũt noxia et fraudu¬
lenta consilia: male cogitatões. Tu ambulaᷤ
et alius tibi foueã ꝑat. In medio laqueoꝵ am¬
bulas: quos absconderũt tibi inuia ĩimici
la de tetib. et situt auis de laqueo. Dãmula

Expanded text:
sco colores meos, non agnosco imaginem meam, non agnosco uultum, quem ipse formaui. reicio ego quod meum non est. illum- quaere qui te pinxit, cum illo habeto consortium, ab illo sume gratiam cui mercedem dedisti.\' quid respondebis? quod si graue est adulterare opus dei, quid de illis dicemus qui inter- Sciunt opus dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui uitam quam deus donauit extorquent, qui dicunt: tollamus iustum, quia inutilis est nobis? unde bene lectum est hodie: uulpes foueas habent et uolucres caeli nidos ubi requiescant, filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. uulpis ergo se abscondit in fouea, aues se tuentur in nido: homo non absconditur in fouea, sed decipitur. fouea uero os hominis est, fouea alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimicila de retibus et sicut auis de laqueo. dammula
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione dico: de sermone assero. Non inte in¬
tret alieni thori cõcupĩa. nõ ircepat tuã m̃tẽ. nõ
rapiat oculus tuus tnͣseuntis feĩe pulcritudi¬
nẽ: animꝰ nõ includat. nõ sermo tuus tempta¬
m̃toꝵ machinas nectat. nõ in dolo ꝓdatur. nõ¬

Expanded text:
cogitatione dico, de sermone assero. Non in te incogitatione dico, de sermone assero. Non in te intret alieni thori concupiscentia, non irrepat in tuam mentem, non rapiat oculus tuus transeuntis feminae pulchritudinem, animus, non includat, non sermo tuus tentamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, no
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a spũali et secularib ꝑiculis obsidetur. Uñ
et in canticis habes tcm̃. ego mures. et ułai
mea turtes. Murus est ecc̃a. turres eiꝰ sũt sat̃¬
dotes. quib habundat et de nalib u̾bũ et de
moralib disciplina. Cognosce te gͦ te decora
aĩa qr imago es dei. Cognosce te ho. qr gła es
est cognitio tua ex me. hoc est inmeo oꝑe tua
muirabilior fc̃a est maiestas. in consilio hõis
tua sapĩa p̃dicatur. Dũ me intueor quẽ tu
in ipsis cogitatõib occultis. et int̾nis affc̾ib
de p̾hendis: scĩe tue agnosco mist̾ia. Cognosce
te gͦ o hõ qnͣtus sis: et attende tibi neqñ laq̃is
ĩplicatus Dyaboli fias p̃da uenantis. ne forte
in fiuices tetri ullꝰ leonis incurtas. qͥ rugit
et cutuit querẽs quẽ deuoret. Attende tͥ ut con¬
sideres quid inte uate intret. quid ex te exeat.
Nõ de cibo dico qui absorbetur et eg̾itur. S d

Expanded text:
gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. unde gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. unde et in Canticis habes dictum: ego murus, et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de natural.bus uerbum et de moralibus disciplina. 2 cognosce ergo te, decora anima, quia imago es dei. cognosce te, homo, quia gloria es est cognitio tua ex me, hoc est: in meo opere tua mirabilior est maiestas, in fiat hominis tua sapientia praedicatur. dum me intueor, quem in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias praeda venantis; ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui 133 rugit et circuit quaerens quem devoret. Attende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. Non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ds̃ ad imaginẽ suã et similitudinem.
qñ fecit uirũ qui nõ debet uelare capͣ suũ qm̃
imago et gła est dei. Huiꝰ uiri aĩe dr̃. Etce ego
iherłm pinxi muros tuos. Nõ dixit. pinxi uẽ¬
trẽ tuũ. nõ dixit pinxi infi̾ora tua. s dixit pin¬
ximuros tuos. ualida se assens hoĩ muroꝵ de¬
disse p̾sidia. ut si ꝑuigil speculator inportis sit:
obsidionis possit ꝑiculũ ꝓpulsare. Dicit itaq.
Nõ tibi uoluptates dedi. nõ illecebras cupidi¬
tatũ: nõ iucentiua luxie. nõ alieni decoris cõ¬
cupĩam. s dedi tibi fundam̃ta muralia. dedi
turtiũ excelsa fastigia. in quib constitutus
expugnari ab hoste nõ metuas: nec ingruen¬
tiũ legionũ t̾ribilia. licet. tẽptam̃ta formides.
Deniq hẽs in ysaia. qr iusti aĩa dicit uel ecc̃a. Ego
ciuitas munita. ego ciuitas obsessa. Mimita
ꝑ xp̃m. obsessa ꝑ dyabolũ S nõ debes obsi¬
dionẽ uereri cui xp̃c adiutor est. Munitur eĩ

Expanded text:
s ad imaginem suam et similitudinem, quando fecit uirum, qui non debet uelare caput suum, quoniam imago et gloria est dei. huius uiri animae dicit: ecce ego, Hierusalem, pinxi muros tuos. non dixit: \'pinxi uentrem tuum\', non dixit: \'pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens homini murorum dedisse praesidia, ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inlecebras cupiditatum, non incentiua luxuriae, non alieni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas nec ingruentium legionum terribilia licet temptamenta formides\'. denique habes in Esaia quia iusti anima dicit uel ecclesia: ego ciuitusciuitas munita, ego ciuitas obsessa, munita per Christum, obsessa per diabolum. sed non debet obsidionem uereri cui Christus adiutor est; munitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
illos uidemus qui sunt in affrica degũt. si quos
cignitos nob̾ ea t̾ra suscepit. Sequim̃ ꝓficiscẽ¬
tes. inłemus ꝑegrinantib. copulamur absen¬
tib. alloquimut seꝑatos. Defunctos qͦ ad collo¬
q̃nd̃ resuscitamꝰ. eosq ut uiuentes ⁊plectimur
et tenemꝰ. et uite officia hiis usumq deferimꝰ.
Ea gͥ est ad imaginẽ dei. que nõ corpea estĩat᷑:¬
s uigore m̃tis absentes uidet. tͣsmarina ui¬
su nouit. ꝑcurrit aspestu. scrutatur abdita huc
atq illuc. uno mom̃to sensus suos ꝑ totius
orbis fines et mundi secreta cittũfert. que t̾o
iungitur. xp̃o adħet. Descendit in infernum
atq ascendit libera. u̾satur in celo. Deniq au¬
di dicentẽ. Nrã aut̃ ru̾satio in celis est. Nõ gͦ
est ad imaginẽ dei inqua deus sꝑ est: S audi

Expanded text:
frica. Si quos cognitos nobis ea terra susceperit, sequimur proficiscentes, inhaeremus peregrinantibus, copulamur absentibus, alloquimur separatos. Defunctos quoque ad colloquium suscitamus, eosque ut viventes complectimur et tenemus, et vitae officia his usumque deferimus. Ea igitur est ad imaginem Dei, quae non corporea aestimatus uigore, quae absentes uidet, transmarina uisu obit, transcurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis finis et mundi secreta circumfert: quae deo iungitur, Christo adhaeret, descendit in infernum atque ascendit, libera uersatur in caelo. denique audi dicentem : nostra autem conuersatio in caelis est. non est ergo ad imaginem de
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsit a carne. fides gͦ est ec̃ce fundam̃tũ. Nõ
eĩ de carne petri. s de fide dcm̃ est. qr porte mor¬
tis ei nõ p̃ualebũt. S confessio uicit infer¬
nũ ⁊ ħ confessio nõ unam heresim excludit.
Nlam cũ eccã multis tamꝙͣ hona nauis fuctib

Expanded text:
um. 34. Fides ergo est Ecclesiae fundamentum: non enim de carne Petri, sed de fide dictum est, quia portae mortis ei non praevalebunt: sed confessio vicit infernum . Et haec confessio non unam haeresim exclusit; nam cum Ecclesia multis tamquam bona navis fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuaguita qͥnq. Et multo aptiꝰ aĩa uel hõ latine
nitate. altetũ ab intuendo hñs uiuacitatẽ.
Que magis h aĩe ꝙͣ corꝑi ruenire nõ dubiũ ẽ.
Gonꝰ est dñs sustiñtib eũ. aĩe que q̃rit illũ
De hõib dixit: et aĩam adiciendã putauit
Melius eĩ querit ista si sola sit: abducẽs a
corporis ceno. et acupiditate carnali Ipsa
est ad imagiuẽ dei. conformis dñriħu. Qui
a conformes filii dei sc̃i sũt. Sic eĩ leguꝰ di¬

Expanded text:
tuaginta et quinque. et multo aptius anima uel unitus latine nitate, alterum ab intuendi habens uiuacitate, quae magis animae quam corpori conuenire non dubium est. bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. de hominibus dixit et animam adiciendam putauit; melius enim quaerit ista, si sola sit, abducens se a corporis caeno et a cupiditate carnali. ipsa est ad imaginem dei conformis domini Iesu, qui autem conformes fili dei sancti sunt. sic enim legimus di
Abbreviated transcription (Latin):
xu defiuant t̾rore constringũt. Ideoq hoꝵ au¬
steritatẽ frugi euadũt. sobrii. contiñtes: laudi
mag̾ ꝙͣ ludo dediti. uites quid t̾cibilia illa fla¬
gella ꝓficiant: Sic et serpentes flagella fta¬
sũt eoꝵ. quib infirma aĩ ecas. et quedã piu̾¬
lis m̃tis est uirtꝰ. Ceterũ forniorib noc̾e nõ
possũt. Deniq ⁊fidenti in dũo dcm̃ ẽ. Super
aspidẽ et basiliscũ ambulab̾. et ⁊culcab leonẽ
et draconẽ. Paulũ momordit uipera. et pu¬
tabant eũ qͣi pcc̃orẽ uix de naufragio salua¬
tũ. ueneno eẽ moriturũ. S pꝰea ꝙͣ inuiola¬
bis mansit ex eu̾sa in igue inpera plus apd̃¬

Expanded text:
xu defluant, terrore constringunt, ideoque horum auxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus ap
Abbreviated transcription (Latin):
singulis creaturis. ut quibdã pͥuilegiis ꝓpͥ¬
is fulciantur. formidabił tauris elephantus
murẽ timet. Leo quid̃ rex feraꝵ exiguo scor¬
pionis aculeo exagitatut. et ueneno serpẽtis¬
pultatiss ecciditur. Eximia leonis pulcritudo
comantes ceruice thoros excutit. uel sb̾lato
pectore aitollit ora. S quis nõ miretut tam
breuẽ scorpionis aculeũ ut incorꝑeũ putes
ingentiũ corpoꝵ exigete mortẽ: Nec quisꝙͣ¬
hoc rep̃hendat ꝙ creator serpentis creaturis
suis talia uel aĩantiũ uł ħbarũ gn̾a uenena¬
ta miscuerit. Nata sũt eĩ hec ad correptionẽ
niãmi nõ ad deformatõm. Nam q̃ ignauis
aut infirmis aut ĩpiis płmq offensioni
atq t̾rori sũt. aliis usui. Ita sũt hec ut pedago¬
gi ꝑuulis amariuidẽtur. acerbi et molesti
formidabiles u̾bere. lib̾tatẽ lasciuiendi negãt.
ncc̃tatẽ disciplĩe exigũt. pu̾les annos ne lu¬

Expanded text:
singulis creaturis, ut quibusdam priuilegiis proprisingulis creaturis, ut quibusdam priuilegiis propriis fulciantur. formidabilis tauris helefantus, murem timet. leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur et ueneno serpentis occiditur. eximia leonis pulchritudo: comantis ceruice toros excutit uel sublato pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam breui scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem ? Nec hoc quispiam reprehendat, quod creator serpentis creaturis suis et alia uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit. nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne lu
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ de t̾ra cib legit᷑ uit potꝰ baurit᷑.
Dccum̃to itaq nobis sũt: ꝙ nicħ suꝑfluũ sit
creatũ. Et tam̃ ħ tante molis bestia subiecta
nob̾. imperiis seruit humanis. Etẽi qm̃ de
hoĩs cceatura tc̃uri sumꝰ. ⁊m̃datõm eiꝰ p̃stru̾e
et p̃libare debemꝰ. Uidebatur nicħ elefantis
suam hũana iustitutione deponũtur. Obli¬
uiscũtut ꝙ nati sũt: induũtur qd̃ iubentur.
Quid młta: Docẽtur ut ꝑuuli. seruiũt ut in¬
firmi. uerbantur ut timidi. corrigũtur ut ⁊⁊¬
midi. subditi. In mores nr̃os tnͣseunt: qm̃ mo¬
tus ꝓprios ꝑdiderũt. Mirabilis gͥ natura ĩma¬
ꝙͣ montiũ alta miramur. nec plus altitudi¬
nẽ cedri stipemꝰ: qm uitis aut olee breuis fe¬
cundicatẽ. ita nõ amplꝰ miror elefantũ qr¬
tura gͥ ħ pocentior est: ut t̾ribilia aliis me
tudolosa sinc. Est eĩ tonata p̾rogatiua q̃dã

Expanded text:
maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum. et tamen haec tantae molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefantis suam humana institutione deponunt. obliuiscuntur quod nata sunt, induunt quod iubentur. quid multa? docentur ut paruoli, seruiunt ut infirmi, uerberantur ut timidi, corriguntur ut subditi, in mores nostros transeunt, quoniam motus proprios perdiderunt. mirabilis igitur natura in maquam montium alta miramur possunt plus altitudinem caedri stupemus quam uitis aut oleae breuis fecunditatem, ita non amplius miror poterit, qturae igitur haec potentia est, ut terribilia aliis aliis meticulosa sint. est enim donata praerogatiua quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ita elefanti fundam̃tis ualidiorib sustr̃tur.
Alioqͥn imꝑib fulti pedib. intͣ breuẽ labent᷑
etatẽ. Nũc ã trecentis et ampliꝰ ferũtur annis
uitã ꝓduc̾e: qr oĩa sibi ad magnitudinẽ m̃bra
rueniũt. Ideoq nõ distinsti ut uob̃ s ⁊pasti¬
sũt artus: quo sũt robustiores. Qmͣ cito hõib
si diu stet̾int aut uelctiꝰ cuturr̾int. uel iugiter
ambulau̾int genua uexantur et plante: Con¬
uinsta eĩ et articulata faciliꝰ ꝙͣ ꝯcreta atq solida¬
ta aut doloris sensũ. aut casũ offensionis ad¬
mittũt. Et quid miraris si uestiti armis ti¬
m̃tur. qñquid̃ dentib sius tamꝙͣ n᷑alib spicu¬
lis sꝑ armati sũt: ꝓmuscide sua quicqͥd inuol¬
quodas̃ lapsu ruine ingentis examinãt. In¬
uoluũt ꝓmuscide uemora ad sui escã. et qͣi qͥdã
altissimi dracones serpentinis quos ceꝑint
spiris fageslant. Pletũq eas in orbẽ colligt̃

Expanded text:
ita elephanti fundamentis validioribus sustinentur; ita elephanti fundamentis validioribus sustinentur; alioquin imparibus fulti pedibus, intra brevem laberentur aetatem. Nunc autem et trecentis et amplius feruntur annis vitam producere; quia omnia sibi ad magnitudinem membra conveniunt. Ideoque non distincti ut nobis, sed compactisunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, si diu steterint aut uelocius cucurrerint uel iugiter ambutaueuntambulauerint, genua uexantur et plantae! coniuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris, si uestiti armis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam naturalibus spiculis semper armati sunt? promoscide sua quidquid inuolquodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. In mediis cãpis tamꝙͣ de muro dimitant.
et uelut marce quadã et specula collocati spestãt
magis bella ꝙͣ subeunt. tta alieni aꝑiculo uidẽt᷑
tuti molib bestiaꝵ. Quis eĩ eas adire audeat.
cũ desuꝑ iaculis facile figatur. infu̾s elefãtoꝵ
conteratur incursu: Deniq cedũt illis acies.
et armatoꝵ cunei. et castra illa quadrata sol¬
uũtut. Intolerabili naniq impetu in hostes ru¬
liis. et ut colles alto eminẽt u̾tice. Mugit
fragore oĩm ꝑturbant confidentiũ. Quid hiis
faciat pedes. qmͣuis lacertis ualidꝰ et manu ꝓm¬
tus. cũ sibi septus armatoꝵ ppłis gradiendi¬
motu murus cccurtat: Quid faciat eques: cũ
at: Quid faciat sagutariꝰ: cũ desuꝑ ferrata mu¬
roꝵ corꝑa iatuli ittũ sentire nõ possint. bestia qͦ
nec uuda facile penetrãbilis fetro sit. et muni¬
ta loricis obuians sine sui ꝑiculo secet acies.
⁊ conterat turmas: Itaq ut ĩmensa edifitia:

Expanded text:
dit. In mediis campis tamquam de muro dimicant; dit. In mediis campis tamquam de muro dimicant; et velut in arce quadam et specula collocati spectant magis bella, quam subeunt. Ita alieni a periculo videntur, tuti molibus bestiarum. Quis enim eas adire audeat, cum desuper jaculis facile figatur, inferius elephantorum conteratur incursu? Denique cedunt illis acies et armatorum cunei, et castra illa quadrata solvuntur. Intolerabili namque impetu in hostes ruliis, et ut colles alto eminent vertice, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. Quid his faciat pedes, quamvis lacertis validus, et manu promptus; cum sibi septus armatorum populis gradienti murus occurrat? Quid faciat eques, cum at? Quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata virorum corpora jaculi ictum sentire non possint; bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit, et munita loricis, obvias sine sui periculo acies secet, et conterat turmas? 34. Itaque ut immensa aedificia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculi. Namq arbori innixi. aut costas fticaut.
aut in sõpno sese relaxant. que nõ nũꝙͣ iusta
atq inflexa tanto corꝑe frãgitur. atq ille qͥ
sese in eã refud̾at corruit. nec eug̾e atq eleua
re p̃. Ibiq iacens int̾it. aut gemitu suo ꝓdit᷑.
Nam dorsum eiꝰ ceteraq ext̾iora: nõ ulla facile
solent tela penetͣre. Sũt aut̃ qui pp̃ ebora
illis insidias ꝑant. ut arbores eas quib se
or usus eis sit aliqnͣtulũ recidant. ut reflec¬
tente se elefanto pondꝰ m̃broꝵ eiꝰ sustinere
nõ possint. ruinamq eꝰ arcessant. S siquis ista
rep̃hendit: rep̃hendat ⁊̃ altitudĩes edificioꝵ.
qr ciciꝰ grauẽ ininantur ruinã et difficilus
lapsa repantur. Uerũ si illa aut pp̃ pulcritudi¬
nẽ. aut pp̃ speculã freq̃nt̃ attollumꝰ: hec q in ele¬
phantis ꝓbare dẽbemꝰ. qr magnũ reb bellicis¬
usũ ministrant. Inde gens ꝑsarũ ferox bellis

Expanded text:
periculi. namque arbori innixi aut costas fricant periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditubus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propter ebor has illis insidias parant, ut arbores eas, quibus sor usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus; haec quoque in elephantis probare debemus, usum ministrant. Inde gens Persarum ferox bellis,
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis. inclinare se ad pascend nõ pot̃. Itaq eiꝰ
ad colligend̃ cibũ utitur mitist̾io. ea ĩrani be¬
stie largi potus infundit humorẽ. Ideoq con¬
caua est: quo ad restinguendã tante bestie sitĩ
plenos lacus hauriat. ut colłto flũe possit in¬
undare potantẽ. Ceruix sane mitior est: quã
pascit tanci corꝑis moles. ne ea qͦ mag̾ oneri
opus fuit crurib: quo uelut tolũpnus tanta
posset m̃broꝵ machina suitim̾. Calcancũ leiuit̃
incuruat. iigent cecera pedũ asũmo usq. nec
sicut mautilas nos sepe deponimꝰ: ita se etiam
bestia potest tanta deflectere. Mericoq nõ uol¬
uendi se n curuandi usum cũ cet̾is aĩantib
pot̃ hr̃e cõmunẽ. fulcitur huic iude trabib
maximis. ut in sõpno aliqnͣtulũ sine ꝑ iculo
reflectatur. qr pes eiꝰ nulla artuũ riunctione
distinguitur. Mausuetis gͥ uelut q̃dã fulcra
quib hic usus est ꝑantur ingenio. Feris ã
ant fulcra discernit susternit. Hinc uenit us

Expanded text:
cunctis, inclinare se ad pascendum non potest. itaque eius ad colligendum cibum utitur ministerio. ea immani bestiae largi potus infundit umorem ideoque concaua est, quo ad restinguendam tantae beluae sitim plenos lacus hauriat, ut collecto flumine possit inundare potantem. ceruix sane diuinae est quam poscit tanti corporis moles, ne ea quoque oneri m rigidioribus opus fuit cruribus, quo uelut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. calcaneum leuiter incuruat, rigent cetein anquilas saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere meritoque non uoluendi se neque curuandi usum cum ceteris animantibus potest habere communem. fulcitur hinc inde trabibus maximis, ut in somno aliquantulum sine periculo dubitari, quia pes eius nulla artuum coniunctione distinguitur. mansuetis igitur ueluti quaedam fulcra eorum quibus hic usus est parantur ingenio, feris autem ant fulcra substernit, hinc uenit usus
Abbreviated transcription (Latin):
dit gͦ uerũ dei sactificiũ nos futuros. de qͥb
quã puto gn̾alẽ in om̃s exͣ eccãm ⁊stitutos
latã eẽ sñam. Multoꝵ eĩ hic futurã cerno t̃¬
illo cam iam tũc munera refutauit. Gñał
enĩ ħ in ĩpios õs srũa est. Itaq si iudeus offe¬
rat. qui filiũ uirginis marie a prẽ deo seꝑat:
dr̃ ei. Si recte offeras. recte aut̃ nõ diusdicaᷤ:
pectasti quiesce. Si offerit eunominianꝰ.
qui ex ĩpietatis arriane fonte ꝓgrediens.

Expanded text:
dit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus dit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus quam puto generalem in omnes extra Ecclesiam constitutos latam esse sententiam; multorum enim hic figuram cerno pillo Caec in impios omnes sententia est. Itaque si Judaeus offerat, qui filium virginis Mariae a Patre Deo separat, dicitur ei: Si recte offeras, non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianus, qui ex impietatis Ar
Abbreviated transcription (Latin):
te offeras. recte aut̃ nõ diuidas: peccasti. Ubi
gͥ est crim̃. ubi culpa. Nõ in obłone mun̾is.
s inobłonis eͥffcũ. Sũt quidã qui recte arbi¬
tnͣtur. qr aliꝰ q̃ off̾ret eleg̾̃at. aliꝰ q̃ uuiliora
hiũt offerẽbat. S nõ est ita in ops fpũaliũ
sensus innobis. ut putemꝰ qr dnĩs corꝑale sa¬
tificiũ nõ spũale querebat. Et ideo addidit
quiesce: tolerabiliꝰ sgãns abstinere a mun̾i¬
b defendis: ꝙͣ infideli studio munꝰ offre. Qui
eĩnescit diuidere: nescit diiuidicare. Sp̃uali
aut̃ diiudicat oĩa. Et sdeo abraham sacrificiũ
qd̾ offerebat diuisit. Sciebat ⁊̃ abel diuidere.
qui ex pͥmitiuis ouiũ offerebat obtulit sacri¬
ficiũ docens nõ t̾ce mun̾a placita deo. q̃ dege¬
refulget. ꝓphauit itaq nos ꝑ passionẽ dñi
a culpa ẽẽ redim̃tos. de quo scriptũ ẽ. Etce agnꝰ
dei ecte qui tollit pc̃cm mũdi. uñ et de primi¬
tiuis obtulit: ut pͥmogenitũ designaret. Ostẽ¬

Expanded text:
das, peccasti . 3. Ubi igitur est crimen? ubi culpa? Non in oblatione muneris, sed in oblationis affectu. Sunt quidam qui recte arbitrantur, quia alius quae offerret, elegerat: alius quae viliora habuit, offerebat. Sed non est ita inops spiritalium sensus in nobis, ut patemus quia Dominus corporale sacrificium, non spiritale quaerebat. Et ideo addidit, quiesce , tolerabilius significans abstinere a muneribus deferendis, quam infideli studio munus offerre. Qui enim nescit dividere, nescit dijudicare: spiritalis autem dijudicat omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit etiam Abel dividere, qui ex primitivis ovium obtulit sacrificium , docens non terrae munera placitura Deo, quae degerefulgeret. Prophetavit itaque nos per passionem Domini a culpa esse redimendos, de quo scriptum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Unde et de primitivis obtulit, ut primogenitum designaret. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it: uccem tuã aufc̾t. Et si obmutueris:
solue amictũ tiud̃ ut sermonẽ resoluas. Et si
in te insurrex̾it lupꝰ. petrã accipe et fugit. De¬
tra tua xp̃t est. Si ad xp̃m ⁊fugias: fugit lupꝰ.
nec t̾tete te pot̾it. Hauc pettam q̃ siuit petrus:
cũ titubaret in flustib. et inuenit. qr gr̃a am
plexatus est xp̃i. Quid dicã allio hoĩes dełca¬
ri. et illud ad escam sum̾e qd̾ et leopardꝰ fugit:
Deniq sicubi alliũ aliquis ⁊fricand̃ putau̾it:
leo ꝑdꝰ inde tesilit: riec resistit. Cuiꝰ uenenata
fera odorẽ nõ pot̃ sustii̾e. io tu ꝓ cibo sumis: et
uiscetib infundis int̾nis. S medicatur uit̾¬
dũ dolorib. Sumatur ꝓ medicam̃to nõ ꝓ cibo
Sumatur ab egrotantib: nõ ab epulantib.
Medicam̃tũ queris et ieiuniũ fugis: qiͣ maiꝰ
aliquid remediũ reꝑire possis. Ieumi hoĩs spu¬
tũ si serpens gustau̾it. moritur. uides qnͣta

Expanded text:
aeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, aeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, solue amictum tuum, ut sermonem resoluas, et si in te insurrexerit lupus, petram cape et fugit. petra tua Christus est. si ad Christum confugias, fugit lupus nec terrere te poterit. hanc petram quaesiuit Petrus, cum titubaret in fluctibus et inuenit, quia dexteram amplexus est Christi. quid dicam alio homines delectari et illud ad escam sumere, quod leopardus fugit? denique sicubi alium aliquis confricandum putauerit, leopardus inde exilit nec resistit. cuius uenenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis et tuis uisceribus infundis internis! sed medicatur interdum doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. medicamentum quaeris et ieiunium fugis, quasi maius aliud remedium repperire possis. ieiuni hominis sputum si serpens gustauerit, moritur. uides quanta
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙͣ hẽat. ore ꝓprio se querit ulcisti. Nondum
tatur. Lupꝰ si prior hoiem uiderit. uccẽ erpit. et
despicit eũ tamꝙͣ uittor uctis ablate. Idema si
se p̃usum senserit. deponit ferociã nõ pot̃ cur¬
rere. Leo gallũ et maxime albũ ueretur. Cap̃a
uuln̾ata diptannũ petit: et de uuln̾e excludit
sagutas. Norunt et bestie remedia sua. Leo eg̾
simiã q̃rit ut deuoret: quo possit sanari. Leo¬
pardꝰ capree agrestis sanguinẽ bibit: et uim lã¬
guoris euitat. Om̃is fera egra canis hauste
rat. Ceruꝰ olre ramusculos mandit. Ergo fere
norunt ea petere q̃ sibi ꝓsuit. tu ignoras o hõ
remedia tua. tu nescis quõ u̾tutẽ erpias adu̾¬
sario: ut te tamꝙͣ p̃uisus lupꝰ effug̾e nõ pos¬
sit. ut cculo tue m̃tis eiꝰ ꝑfidiã dep̃hendas. et
prior cursũ u̾boꝵ cius ĩpedias: ĩpridentiã eiꝰ.
et acum̃ disputatõis obtundas: Ꝙ si te ille p̃¬

Expanded text:
tanquam habeat, ore suo se quaerit ulcisci. nondum tanquam habeat, ore suo se quaerit ulcisci. nondum tatur. lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae: idem si se praeuisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. leo gallum et maxime album ueretur. capra uulnerata dictamnum petit et de uulnere excludit sagittas. nouerunt et bestiae remedia sua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo possit sanari. discrimen capreae agrestis sanguinem bibit et uim languoris euitat. omnis fera aegra canis hausto rat, ceruus oleae ramusculos mandit. \' Ergo ferae norunt ea petere quae sibi prosint: tu ignoras, o homo, remedia tua. tu nescis quomodo uirtutem eripias aduersario, ut te tanquam praeuentus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis eius perfidiam deprehendas et prior cursum uerborum eius inpedias, inpudentiam eius et acumen disputationis obtundas. quod si te ille pr
Abbreviated transcription (Latin):
uagatur. Errat amr̃e. et cũ eam repire nõ pos¬
sit: balatu frem̃ti absentẽ incitat. ut̾ responsure
da uestigia. Multis licet u̾setur inmilib ouiũ
recognoscit uocẽ pentis: festinat ad matrem.
lactis q mat̾ni nos sibi fontes requirit. Qmͣ¬
uis cibi desiterio detineatur et potus: tnͣscur¬
rit tam̃ aliena ubeta. gͣuida licet hũore lactis
exundent. solã matrẽ requitit. solł sibi mat̾ni
uberis pauꝑes suitos sgãt hũndare. Illa q inter
multa aguiculoꝵ milia solũ filiũ nouit. Unꝰ
discernit a cet̾is. et solũ filiũ tacito pietatis te¬
stimonio retegnoscit. Pastor errat in discreti
Pastor fallitur spetie: s oius pietate nõ fallit᷑.
unꝰ odor õib. s tam̃ ht̃ natura cdorẽ suũ tom esti¬
cũ. quẽ soboles cara speciali quadã iudetur ꝓpͥetate
redołe. Ht̃ suos usus natura. et sensus domesticoᷤ.
uit sua arma tẽptare. Nondũ catulo dentes. et

Expanded text:
uagatus errat a matre et, cum eam repperire non posuagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae et uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretiopastor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. unus odor omnibus, sed tamen habet natura odorem soumsuum, quem suboles cara speciali quadam uidetur proprietate redolere. habet suos usus natura et sensus domesticos. uit sua arma temptare. nondum catulo dentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sutia humani ingeniii. quo u̾sandi inmedio
illam cirtũspectantis ꝓpłi accessit coronã. et ue¬
lut miserans appinqͣuit ad funꝰ. Tunc canis se¬
q̃strato paulisꝑ questu doloris arma ultoĩs as
sũpsit: et uelut epilego quoddã miserabile car¬
men ĩmurinurans: uniusos conĩttit inlacri¬
mas. fidẽ ꝓbationi detulit. ꝙ solũ tenuit ex płi¬
mis nec dimisit. Deniq ꝑturbatꝰ ille ꝙ tam
manifestam uei iudicẽ. n odii n inimititiaꝵ.
n ĩuidie aut iniurie alicuiꝰ poterat obiestione ua¬
cuare: crim̃ diuciꝰ nequiuit refelłe. Itaq qd̃ erat
difficiliꝰ ultõm ꝓsetutꝰ est: qr defensionẽ p̾sta¬
re nõ potuit. Quid nos dignũ nr̃o referimꝰ cre¬
atori. cuiꝰ creato cibo uescimur. et dissimulamꝰ in¬
iutias: et sepe ĩmicis eas quas adeo accepimꝰ
epulas exhibemꝰ: Quid agniculis simpliciꝰ qͦs
hiis in magno grege agniculis ꝑ ouilia tota

Expanded text:
uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio illam circumspectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota
Abbreviated transcription (Latin):
inpuluere diuidentes. qui radio sibi describunt
singula sõpnia: Et ex trib cũ unã eaꝵ uerã ẽẽ
ncte sit: duas inpͦ int̾ficiũt. tamꝙͣ iñdacio cõ¬
gruentes: et sic in ea que telicta est uim u̾tatiẽ
her̾e defimũt. Quis tam tenax potest ẽẽ beneficii.
silire nouerunt: et extraneoꝵ accessus ꝓhibe
nocturnos. et mori ꝓ dñis. et emori ꝓ dñis sĩt
ꝑati: Sepe ⁊ netis illate eudentia canes ad
redarguendos reos indicia ꝓdiderũt. ut muco
eoꝵ testimonio płmq sit creditũ. Antiochie
ferunt in remotiore ꝑte urbis crepusculo neca¬
tũ uirũ. qui canẽ sibi adiunctum hrẽt. Miles
quidã p̃dandi studio minister cedis extiterat.
Tectus icem tenebroso adhuc diei exdrdio in
alias ꝑtes concesserat. Iacebat inhumatum
cadauer. freq̃ñs spectantiũ uulgus astabat.
canis questu laccimabili drũ deflebat erump¬
uam. Forte hiis qui netẽ intulerat. ut se habet

Expanded text:
in puluere diuidentes, qui radio sibi describunt in puluere diuidentes, qui radio sibi describunt singulas et ex tribus, cum unam earum ueram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes et sic in ea quae relicta est uim ueritatis haerere definiunt? quis tam tenax potest esse beneficii esilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet
Abbreviated transcription (Latin):
bitau̾it. tam̃ si sensus eiꝰ uigorẽ consid̾es.
censes eũ senciendi sagacitate uim sibi roĩs
ascissere. Demq ꝙ pauci inguinasiis cõsti¬
tuti. qui totam indiscendo uite lõgeuitatẽ
tuditõẽ xp̃hend̾e facile pot̾it estimari. Nam
ubi uestigiũ leporis ceruice repper̾it. atq ad
diu̾ticłm semrite uen̾it. et quoddã uiaꝵ cõ¬
pitũ. qd̃ ꝑtes inpłimas scuidit᷑. obiciens.
singulaꝵ semitaꝵ exordia tacitꝰ secũ ipẽ per¬
trastat. uelut sillogistica uoce sagacitatẽ
colligendi odoris emictẽs. aut inhanc ꝑtẽ
inquit deflexit. aut in illã: aut certe ĩ hũc
se amfractũ contulit. S nec istã nec illã ĩ¬
gressus ẽ uiã. Superest gͥ ut in istã se ꝑ
posite artis meditatione. ⁊ponũt. hoc canib ex
uatura suppetit. ut ante m̃daciũ dep̃hendant.
et pꝰ ea fłitate repudiata. inueniant iu̾itatẽ.
Nonne totos dies conterũt pħi ꝓpositiones sibi

Expanded text:
bitauerit; tamen si sensus eius uigorem consideres, bitauerit; tamen si sensus eius uigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate uim sibi rationis asciscere. denique quod pauci in orbem constituti, qui totam in discendo uitae longinquitatem ruditione conprehendere facile poterit aestimari. nam ubi uestigium diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est viam: superespositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura subpetit, ut ante mendacium deprehendant et postea falsitate repudiata inueniant ueritatem. nonne totos dies conterunt philosophi propositiones sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Nesciũt iłle odia nou̾calia nec mutato ⁊ cubitu
pentes a sobole depͣuatitur. n nouerũt p̃fre
fllios post̾ioris copule. suꝑioris ã negligere.
Nouerũt pignora sua. nesciũt caritatis dr̃am.
odioꝵ incentiua. offensionũ discrimina. Sĩ¬
daret. plus indulg̾et affc̃us. Que fera ꝓ ta¬
tulis suis nõ ip̃a potissimũ se offerat morti
Que fera fetus suos ĩnura̾is licet obsessa
cuneis armatoꝵ nõ sius uscerib tegatᷤ
Ingruat licet teloꝵ seges. illa tam̃ ꝑuulos
suos muro sui corꝑis septos ĩmnes p̃stat
ꝑituli. Quid dicit homo qui mandatũ neg¬
ligit. naturã oblitetat: filiꝰ prẽm despicit.
pater abdicat filiũ. et hoc putant ẽẽ iustum
ubi dãpnatur fecunditas. Se potius pr̃ deĩp¬
nat. qui facit irritũ eẽ qd̃ genuit. Et hec pu¬
tatur auctoriratis ẽẽ: ubi sterilitate natura
multatur. Ex sortẽ tõnis cauẽ ẽẽ nemo du¬

Expanded text:
nesciunt illae odia nouercalia, nec mutato concubitu nesciunt illae odia nouercalia, nec mutato concubitu parentes a subole deprauantur neque nouerunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem neglegere. norunt pignora sua, nesciunt caritatis differentiam, odiorum incentiua, offensionum discrimina. sdaret plus indulgeret adfectus. quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti ? quae fera fetus suos innumeritinnumeris licet obsessfcobsessa cuneis armatorum non suis uisceribus tegat? ingruat licet telorum seges, illa paruulos suos muro fluuiales corporis saeptos inmunes praestat periculi. quid dicit homo, qui mandatum neglegit, naturam obliterat? filius patrem despicit, pater abdicat filium: et hoc putant ius esse, ubi damnatur fecunditas. se potius pater damnat, qui facit inritum esse quod genuit: et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura multatur. Exortem rationis canem esse nemo du
Abbreviated transcription (Latin):
flectit. Ilamq ubi uacuũ rapte ꝓlis cubile
repperit: dlico uestigiis taptoris insistit. At
ille qmͣuis equo uectus fugati uidẽs tam̃
uelccitate fere se posse p̃uerti. nec euadd̃i ul
molitur ubi se contiguũ uid̾it. sꝑam de ui¬
tro ꝓiit. At illa imagine sui luditur. et
sobolem putat. Aeuocat ĩpetũ collig̾e fe¬
tũ desic̾ans. Rursus inani specie retenta.
tous se ad cõprehendd̃ equitẽ uirib fundit.
et uncundie stimulo uelccit̾ fugienti ĩmi¬
net. Ille it̾m spere obiectu seqñtẽ retardat.
nec tam̃ sedulitatẽ matris memoria frau¬
dis excludit. Cassam u̾sat imaginẽ. et qiͣ lac¬
tatuta fetus residet. Sic pietatis sue studio
decepta. et uindt̃am amitit et ꝓlem. Qd̾ no¬
bis scriptura affert que dicit. filii diligite pa¬
tres ur̃os. et ꝑentes nolite ad iracundia ꝓuo¬
care filios ũros. Natura hec bestiis infurndit.
ut catulos ꝓprios ament. fetus suos diligãt

Expanded text:
flectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile flectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ull fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uindictam amittit et subolem. quod nobis scriptura adfert, quae dicit: filii, diligite patres uestros; parentes, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, natura hoc bestiis infundit, ut catulos proprios ament, fetus suos diligant.
Abbreviated transcription (Latin):
lidiꝰ est eĩ nature testĩm: ꝙͣ doctrine argumẽ¬
tũ. Cui aĩanti incognitũ est. quẽadin cd suã
tueatur salutẽ: Si uirtus suppetit resubendo:
Hoĩes sumꝰ. et sepe specie ħbarũ fallimur. et
płmq quas salubres putamꝰ noxias reꝑimꝰ.
Quociens int̾ dulces epulas cib letalis ir¬
repsit. et int̾ ip̃as aulicoꝵ extũbias m̾stroꝵ
utitalia regũ feralis esca penetͣłit. Fere solo
norũt edore noxia et ꝓfuitura discern̾e. Nłło
p̃uio. nullo p̃gustatore carpitur ħba nec le¬
dit. Melior eĩ magr̃a u̾itatis natiua est.
ec sine ulliꝰ magist̾io suauitatẽ sanitatis
nc̃is infundit setisib. eadẽ doloris acerbita¬
tẽ decet ẽẽ fugiendã. hinc uita dulcior. hinc
mors amarior. Hec rm̃dat leeue ratulos su¬
os. et ĩmitẽ ferã mat̾no mollit affcũ. ħ tigri¬
dis intpellat ferccitatẽ. et ĩmiñtẽ eã p̃de re-¬

Expanded text:
lidius est enim naturae testimonium quam doctrinae argumenlidius est enim naturae testimonium quam doctrinae argumentum. cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem, si uirtus subpetit, resistendo, homines sumus et saepe specie herbarum fallimur et plerumque quas salubres putamus noxias repperimus. quotiens inter dulces epulas cibus letalis inrepsit et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum uitalia regum feralis esca penetrauit! ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere, nullo praeuio, nullo praegustatore carpitur herba nec laedit; melior enim magistra ueritatis natura est. haec sine ullius magisterio suauitatem sanitatis nostusnostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. hinc uita dulcior, hinc mors amarior. haec commendat leaenae catulos suos et inmitem feram materno mollit affectu. haec tigridis interpellat ferocitatem et inminentem eam praedae re
Abbreviated transcription (Latin):
se retinere nou̾nt. Idẽ ubi naturali sensu
ĩmutatõm celi colleg̾int: spectant foras.
et ultra p̃sepia ceruites extendũt suas.
una om̃s specie. ut ꝓdire se uelle testentur.
Qui sub aduentu hiemis in explebiles ad es¬
cam insaciabiłr ħbam rapiunt. eo ꝙ p̃senci¬
ant asꝑitatẽ hiemis affututã. ut se prius
ħbe pabulo farciant: ꝙͣ gelu adurente om̃is
herba deficiat. Echinus iste t̾renus quem
uulgo hericiũ uocant. siquid insidiaꝵ p̃sen¬
serit: spinis siuis clauditur. atq in sua se at¬
ma colligit. ut quicũq eũ ⁊tingend̃ puta¬
u̾it. uuln̾etur. Idẽq ethinꝰ futuri ꝓuidens.
geminas sibi respirandi uias munit. ut
qñ boream flaturũ colleg̾it. septẽtrionalem
obstruat. qñ notho ꝯguou̾it det̾gi nubila
aeris. in septentrionalẽ se conferat. ut fla¬
tus decliuet obiuos. et e regione nocitos.
implet oĩa idq lccupletiꝰ ex irrõnaliũ sensi¬
b. ꝙͣ ex rõnaliũ disputatione colligitur. Ua

Expanded text:
em ubi naturali sensu mutationem coeli collegerint, foras spectant, et ultra praesepia cervices extendunt suas una omnes specie; ut prodire se velle testentur. Ovis sub adventu hyemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hyemis defuturam; ut se prius herbae pabulo farciat, quam gelu adurente omnis herba deficiat. Echinus iste terrenus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus futuri providens geminas sibi respirandi vias munit; ut quando Boream flaturum collegerit, Septentrionalem obstruat; quando Noto cognoverit detergi aeris nubila, ad Septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione nocituros. implet omnia: idque locupletius ex irrationabilium sensibus, quam ex rationabilium disputatione co
Abbreviated transcription (Latin):
uolutabris palustrib m̾sa. curare se tñ ꝓprio
nouit antitoto. certoq auxilio sanitatis poce¬
states herbarũ ⁊̃ ip̃a scire se cõꝓbat. uideas
⁊̃ uulpẽ lacrimula pinus medentẽ sibi. et ta¬
li remedio ĩmiñtis mortis spacia ꝓferentẽ.
Clamat ip̃e dñs in Iemie libro. Turturet
hirundo agri passeres custodierũt tp̃a indi sui
⁊̃ pia aius annũciare aduentꝰ sui testimoĩa
ueris iuidiciũ. Nouit ⁊̃ formica explorare
serenitatis tp̃a. Nam cũ adu̾t̾it madidatos
aceruos reserat suos. et de cau̾nis foras
sius hum̾is exportat. ut iugisole ꝓpria fru¬
m̃ta siccentur. Deniq haut qͣꝙͣ illis dieb

Expanded text:
sit volutabris palustribus mersa; curare se tamen proprio sit volutabris palustribus mersa; curare se tamen proprio novit antidoto, certoque auxilio sanitatis potestates herbarum etiam ipsa scire se comprobat. Videas etiam vulpem lacrymula pinus medentem sibi, et tali remedio imminentis mortis spatia proferentem. Clamat ipse Dominus in Hieremiae libro: Turtur et hirundo, agri passeres custodierunt tempora introietiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. nouit etiam formica explorare serenitatis tempora; nam cum aduerterit madidatos aceruos reserat suos et de cauernis foras suis umeris exportat, ut iugi sole propria frumenta siccentur. denique hautquaquam illis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
end̾ recepat. ad relatõm gre erudiebat affc̃m.
Quis eĩ nõ erubescat grãm bene de se m̾entib
nõ referre: cũ uideat ⁊̃ bestias crim̃ refugere in
gͣtiꝰ Et ille imꝑtite allimonie seruãt memoꝰ.
tu nõ seruas salutis accepte. ursa insidians
licet ut scriptura ait. est ẽĩ plena fraudis fe
ta:tñ fertur informes utero partus edere.
suos ad sui effingit siłitudinẽ. tu filios cuos
instituere fiłes tui nõ potes: Quid ꝙ ⁊̃ medd̾i
industriam nõ p̃t̾misit: Si quid̾ graui affca
cete et consauciata uulu̾ib mederi sĩbi nouit.
herbe cui nom̃ est flomꝰ. ut greci appellant. ul¬
cera subiciẽs sua ut solo curent᷑ attactu. Ser¬
pens qͦ partu feniculi cecitatẽ repellit excep¬
tam. Itaq ubi oculos sibi adduci sensit. nota re¬
media petit nec fraudatur effc̃u. Testuto iusci¬
b pasta serpentis. cũ uenenũ adu̾t̾it sibi ser¬
pere: origano mediciuã salutis ex̾cet. Et cũ

Expanded text:
endum receperat, ad relationem gratiae erudiebat affectum. endum receperat, ad relationem gratiae erudiebat affectum. Quis enim non erubescat gratiam bene de se merentibus non referre, cum videat etiam bestias refugere crimen ingrati? Et illae impertitae atu non seruas salutis acceptae ? Ursa insidians licet, ut scriptura ait - est enim plena fraudis fera —, tamen fertur informes utero partus edere, tur partus suos ad sui effingit similitudinem, tu filios tuos instituere similes tui non potes? Quid quod etiam medendi industriam non praetermisit? Siquidem gravi affecta caede, et consauciata vulneribus mederi sibi novit herbae cui nomen est φλόμος, ut Graeci appellant, ulcera subjiciens sua; ut solo curentur attactu. Serpens quoque pastu feniculi caecitatem repellit exceptam. Itaque ubi oculos obduci sibi senserit, nota remedia petit, nec fraudatur effectu. Testudo visceribus pasta serpentis, cum venenum adverterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet: et cum