comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antequam sciat puer reꝓbare
malum. t eligere bonum. dit.qt.¬
a.a.f.d.r.s. Nam si illo modo pͥo¬
tius. quã isto dictum fuisset: ꝓcul
dubio manifestum eẽt. quodilli
lib̾ationis signum ẽẽ ñ posset. q̃
ñ solum eiꝰ natiuitatẽ s ce conceꝵ¬
tionem p̃cessisset. Illd̾ itaq ꝓpħa
ex diuno instinctu dicendum
elegit. quod quidem occultandi
sacramenti grã ad dicendum cõ¬
gruentius fuit. quod ⁊ ip̃m qͥd̾
eque uerum fuit. nam quod p̃ces¬
sit tempꝰ ꝯceptionis absq dabio
p̾cessit ⁊ tp̃s difc̾tionis. H. Uideo
uos ad ea que me mouebant ꝑoĩã
michi satiffecisse. ut in terĩ ñ habe¬
am iuxta historicum sensum qͥd
ultra debeam querere. Q uom̃¬
ed illud deprouectu sapiente
quod suꝑus tetigistis quali
a latere uellem a uobis quomͦ in¬
telligendum sit andire. nã mͥ indi¬
tur oĩo alit̾ eẽ. R. Cum euanglis

Expanded text:
antequam sciat puer reprobare antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, dsuorum. Nam si illo modo potius quam isto dictum fuisset, procul dubio manifestum esset quod illius liberationis signum esse non posset, quae non solum ejus nativitatem, sed et conceptionem praecessisset. Illud itaque propheta ex divino instinctu dicendum elegit, quod quidem occultandi sacramenti gratia ad dicendum congruentius fuit, quod et ipsum quidem aeque verum fuit. Nam quod praecessit tempus conceptionis, absque dubio praecessit et tempus discretionis. HUGO. Video vos ad ea quae me movebant per omnia mihi satisfecisse, ut interim non habeam juxta historicum sensum quid ultra debeam quaerere. sse. HUGO. Sed illud de provectu sapientiae quod superius tetigistis, quasi a latere vellem a vobis quomodo intelligendum sit audire. Nam mihi videtur omnino aliter esse. RICH. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. scilicet: ñ stabit neq erit istud.
Ut eq̃ ex cecandos lateret. ut illu¬
minandis ignotescẽt. quod qui
ꝓmittebatur futurus eẽt ⁊ hõ
et ds̃. ñ ẽ dictum. quod de uͥgi¬
ne conceptus ⁊ natus eẽt nob̾cũ
ds̃. s quod uocaretur nob̾ cũ ds̃.
Simili r̾õne ut tempus diuini
aduentꝰ ꝓpt̾ ꝑios p̃dicerenr. et
nichilominus tam impiis ho¬
minib quam demonib abscõ¬
deretur. non est dictum. quod
añ erus aduentum delinquet᷑
t̾ra isnł a duob gn̾ibus regum
suoꝵ. s derelinquetur t̾ra ꝗͣ
tu detestaris a facie duoꝵ regũ
suoꝵ.Facꝰtum ẽ aũ ex hac u̾boꝵ
ambiguitate. ut iudei putent
usq hodie emanuel ꝓmissũ
insignum liberationis de ma¬
nib rasin ato facee. Hinc factũ
 ut aquibdam putetur usq
hodie idẽ ẽẽ emanuel qui filius
ẏsaie. Ocultandi itaq sacramen¬
quia añ emanuelis ortum uel
conceptum. s potiꝰ dictum est

Expanded text:
potest, scilicet non stabit, neque erit istud. potest, scilicet non stabit, neque erit istud. Ut aeque excaecandos lateret, ut illuminandis innotesceret, quod qui promittebatur futurus esset et homo et Deus, non est dictum quod de Virgine conceptus et natus esset nobis cum Deus, sed quod vocaretur nobiscum Deus. Simili ratione ut tempus divini adventus propter pios praediceretur, et nihilominus tam impiis hominibus quam daemonibus absconderetur, non est dictum quod ante ejus adventum derelinquetur terra Israel a duobus generibus regum suorum, sed derelinquetur terra quam tu detestaris a facie duorum regum suorum. Factum est autem ex hac verborum ambiguitate ut Judaei putent, usque hodie, Emmanuel promissum in signum liberationis de manibus Rasin atque Phacee. Hinc factum est ut a quibusdam putetur, usque hodie, idem esse Emmanuel qui filius Isaiae. Occultandi itaque sacramenquia ante Emmanuelis ortum, vel conceptum, sed potius dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
suo tempore cognosei ⁊ ꝓbari
potiuss. ut modo mirabili in
uno codemq scripture loco in ue¬
niret᷑. & unde in fidelitas ex cetã¬
retur. ⁊ fidelitas illuminareti.
Quere ex hac scͥptura diligent᷑
in cuius rei signum hio puer
datus sit. c habes cur uen̾it i
Attende quale nomen ꝓph̃ia
ei inposuerit. simul &e ꝑpende
qr nũcupatiue nũquã sic dicbꝰ
sit: ce in telliges quis frerit. In¬
quire attentiꝰ qñ t̾ra quam a¬
char de testabatur afacie duoꝵ
regum suoꝵ destituta sit: & in¬
uenies quomodo aduentantis
emanuelis tempus ꝑpendi
possit. Ut mnu excetandos
lateret. ut illuminandis suo
tempore ignotesc̾et quod ad di¬
uine culture confirmationẽ
ꝓmissus puer daretur. et in
eius modi rei signum ꝓmit¬
teret᷑. ad illuo quod pͥmissumẽ.
auellamus uidam adnol. ñ ẽ sub¬
uinctum. ñ auellet᷑. sicut nec a¬
uelletur auobis. s sub iuctum ẽ.
in quo utrum libet sub intelligi

Expanded text:
suo tempore cognosci et probari suo tempore cognosci et probari potuisset, ut modo mirabili in uno eodemque Scripturae loco inveniretur, et unde infidelitas excaecaretur, et fidelitas illuminaretur. Quaere ex hac Scriptura diligenter in cujus rei signum hic puer datus sit, et habes cur venerit. Attende quale nomen prophetia ei imposuerit, simul et perpende quia nuncupative nunquam sic dictus sit, et intelliges quis fuerit. Inquire attentius quando terra quam Achaz detestabatur a facie duorum regum suorum destituta sit, et invenies quomodo adventantis Emmanuelis tempus perpendi possit. Ut enim excaecandos lateret, ut illuminandis suo tempore innotesceret quod ad divinae culturae confirmationem promissus puer daretur, et in ejusmodi rei signum promitteretur, ad illud quod praemissum est, avellamus Judam ad nos: non est subjunctum, non avelletur, sicut nec avelletur a vobis, sed subjunctum est in quo utrumlibet subintelligi
Abbreviated transcription (Latin):
oͣꝵ. Et nota. qr cum p̾miserit.
bunrum & mel comedet. ut sci¬
at reprobare malum ⁊ eligere bo¬
num. ñ repetit: quia añquam
butirum ⁊ mel comedat. nec di¬
cit. antequam butirum &e mel co¬
medendo sciat reprobare malum.
& eligere bonum. Nichildicit in
quo nos cogat in fantie eiꝰ tempo¬
ta intelligere. uł quod ñ possimꝰ
congrue ad conceptionis eius
tempora referre. Quod illum
dicendi modum ꝓpħa elegit. qui
ad oceultandum sacͣmentũ ꝯueni¬
electione posui. ħ ur̃a solutio suf¬
ficit. s sccłm illam acceptionem q̃
auob̾ insuꝑiori tcͦtamu posita ẽ.
nulla erit. R. Accipe gͦ ⁊ aliam.
q̃ scłm utrãt. sufficere possit.H.
Nee hane que scđ̾m in eam sen¬
tentiam est reprobo. & illam ꝗͣ
proponitis audire expecto. R.
Uti alias iam diximus oportu¬
it. ut oracłm suum ꝓpħa de hoc
puero eo modo tex̾et. ut ꝓtempore
laterit. et puer iste quis eẽt. ⁊ cur.
uł quando ueniret. ⁊ nichilomi¬
nus hoc totum ex ead̾ scͥptura

Expanded text:
m. Et nota quia cum praemiserit: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, non repetit quia antequam butyrum et mel comedat; nec dicit: Antequam butyrum et mel comedendo sciat reprobare malum, et eligere bonum. Nihil dicit in quo nos cogat infantiae ejus tempora intelligere, vel quod non possumus congrue ad conceptionis ejus tempora referre. CAPUT XVII. Quod illum dicendi modum propheta elegit, qui ad occultandum sacramentum celectione posui, haec vestra solutio sufficit. Sed secundum illam acceptionem quae a vobis in superiori tractatu posita est, nulla erit. RICH. Accipe ergo et aliam, quae secundum utramque sufficere possit. HUGO. Nec hanc quae secundum meam sententiam est reprobo, et illam quam proponitis audire exspecto. RICH. Uti alias jam diximus, oportuit ut oraculum suum propheta de hoc puero eo modo texeret, ut pro tempore lateret et puer iste quis esset, et cur vel quando veniret, et nihilominus hoc totum ex eadem Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
eam assignationem quã nos detꝰ¬
minauimꝰ uelis accipes e. uideb
omnia in eam sententiã quã ibi
posuimus concurrere. H. Uideo
sane. neo uos oportet ꝓ hac re
ult̾ius laborare. Si enĩ ut uob̾
ploe dicat᷑ bom eleotio eẽ. op¬
tima queq ab inferioribus boĩs
secernere & app̃hendere. ꝓfec̾to
liquebit. quia emanuel ñr
iuxta id quod puer fuit a dhꝰ
scientie plenitudinẽ pro ex piendi
modo ꝑ resurrectionẽ ⁊ ascensionẽ
profecit. Ante resurrectionẽ siqͥdẽ
pexꝑientiã nouit quale bonum
eẽt uita carnis mortalis atq pas
carnis. Añ ascensionẽ ꝑ exꝑientiã
didicit q̃ eẽt conu̾satio mundi. sed
ma ext̾ioris hoĩs bona añ suam
resurrectionẽ ꝑ exꝑientiã ñ no¬
uit. si illa uti uidetur demonum
captiuatio sub eius passione fac¬
ta fuit. m̃ito de eo scͥptura dicit.
Quia añquam sciat puer reꝓba¬

Expanded text:
eam assignationem quam nos deteeam assignationem quam nos determinavimus velis accipere, videbis omnia in eam sententiam quam ibi posuimus concurrere. HUGO. Video sane, nec vos oportet pro hac re ulterius laborare. Si enim ut vobis placet dicatur boni electio esse, optima quaeque ab inferioribus bonis secernere, et apprehendere, profecto liquebit quia Emmanuel noster juxta id quod puer fuit, ad hujus scientiae plenitudinem pro experiendi modo per resurrectionem et ascensionem profecit. Ante resurrectionem siquidem per experientiam novit quale bonum esset vita carnis mortalis atque pascarnis. Ante ascensionem per experientiam didicit quae esset conversatio mundi, sed ma exterioris hominis bona ante suam resurrectionem per experientiam non novit, si illa, uti videtur, daemonum captivatio sub ejus passione facta fuit, merito de eo Scriptura dicit: Quia an
Abbreviated transcription (Latin):
regum differentia recte intelli¬
gitur. in duob illis regibꝰ deqͥbꝰ
adachar tr. Derelinquet᷑ t̾ra
quã tu detestaris a facie duoꝵ
regum suoꝵ. Nam siue carna¬
les siue spũales reges cogites: in
illa t̾ra quam rex achar detesta¬
batur. alii uiste. alii aũ in iuste
regnum obtinuisse uidebantur
Credimus autem quod ⁊ ̃illo
priori tractatu locuti sumus.
& ibi super eodem capitulo docui¬
mus multos demones inxͥ pas¬
si one fusse captiuatos. ⁊ ab homi¬
num in sectatione relegatos. nec
tñ qualescunq sic̃ nec om̃s. s qͥ ĩeis
erant admalignand̾ efficatioros. et
quales scͥptura uoluit de signare
ꝑreges. illos aeniq ꝑ quos multoꝵ
salus inpediri potuit. de quibus
primitiua eccłia construenda fuit
Cum gͥ ad id quod dictum ẽ. de¬
relinquetur terra a facie duorũ
regum suoꝵ. p̃missum sit. añ quã
puer sciat reprobare malum. ⁊ eli¬
ge̾ bonum. si boni electionẽ scd̾m

Expanded text:
regum differentia recte intelliregum differentia recte intelligitur in duobus illis regibus de quibus ad Achaz dicitur: Derelinquetur terra quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum . Nam sive carnales, sive spirituales reges cogites in illa terra quam rex Achaz detestabatur, alii juste, alii autem injuste regnum obtinuisse videbantur. Credimus autem quod et in illo priori tractatu locuti sumus, et ibi super eodem capitulo docuimus multos daemones in Christi passione fuisse captivatos, et ab hominum insectatione relegatos; nec tamen qualecunque, sicut nec omnes sed qui in eis erant ad malignandum efficaciores, et quales Scriptura voluit designare per reges, illos denique, per quos multorum salus impediri potuit, de quibus primitiva Ecclesia construenda fuit. Cum igitur ad id quod dictum est, derelinquetur terra a facie duorum regum suorum, praemissum sit, antequam puer sciat reprobare malum et eligere bonum, si boni electionem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ quid de auobus
regibus sentiendum sit scd̾m
historiam. suꝑ ẽ ut dicatis quid
de eis sentiri debeat etiam scłm
allegoriam.R. Sic̃ in hoĩbus
uidemus. sic os inspĩb maligniᷤᷤ
ꝑpendere possumus. alios uide¬
licet aliis p̃side. & qͥ in eis astu¬
tiores uł audatiores sunt in feri¬
oꝵ officia disponere. ⁊ in eis qͣsi
quedam imꝑii iura exercere. Ctꝰ¬
modi autem reges etiã in hõĩbus
ius dominii & pͥncipatus accipi¬
unt. cum eis adoͥmina os flagi¬
cia ex lib̾o arbitrio consentunt.
Hinc ẽ. quod sccłm danielem aliꝰ
dr pͥnceps persat̃. alius uero pͥn¬
ceps grecorum. Notandum autẽ
de eiusmodi regib quod quando
eis homines leuit̾ atq libent̾ ad
culpam consentiunt. quasi qͦdã
equitatis iure regnum ineis et
anãndi potestatẽ accipiunt. qñ
ueronimia temptationum im¬
portunitate & quasi uiolenta
manu ad casũ in pellunt tunc
uelud ꝑmuasionẽ in eis regnũ
arripuint. Hec gemina eiꝰmodi

Expanded text:
dictum est quid de duobus regibus sentiendum sit secundum historiam, superest ut dicatis quid de eis sentiri debeat etiam secundum allegoriam. RICH. Sicut in hominibus videmus, sic et in spiritibus malignis perpendere possumus, alios videlicet aliis praesidere, et qui in eis astutiores vel audaciores sunt, inferiorum officia disponere, et in eis quasi quaedam imperii jura exercere. Ejusmodi autem reges etiam in hominibus jus domini et principatus accipiunt, cum eis ad crimina et flagitia ex libero arbitrio consentiunt. Hinc est quod secundum Danielem alius dicitur princeps Persarum, alius vero princeps Graecorum . Notandum autem de ejusmodi regibus, quod quando eis homines leviter atque libenter ad culpam consentiunt, quasi quodam aequitatis jure regnum in eis, et dominandi potestatem accipiunt. Quando vero nimia tentationum importunitate, et quasi violenta manu ad casum impellunt, tunc velut per invasionem in eis regnum arripiunt. Haec gemina ejusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis m̃ iudeatur. quẽ ad modum
sedm apłm ex his q̃ passus ẽ. didi¬
cit obedientiam: iuxta eundem
modum ꝓfecit adscientiam. pro¬
fecit adsapientiam. H. Pilla ꝗͣ
proposui q̃stione debent ista

Expanded text:
ideatur, quemadmodum secundum Apostolum ex his quae passus est didicit obedientiam , juxta eumdem modum proficit ad scientiam, profecit ad sapientiam. HUGO. Pro illa quam proposui quaestione debent ista
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientiam didicit ⁊ nouit. quis
eẽt bonũ sensibilitatis. & malũ
passibilitatis. ut pote qui cur¬
nem sensibilem ⁊ passibilem al¬
cepit. Nec solum scdm carnen
s  scd̃m mentẽ. tam bonoꝵ quĩ
maloꝵ nrõꝵ absꝙ peccato parai¬
ceps fuit. nam ordinatos quidĩ
s tñ passibiles affectus habul.
Testatur hoc quod uidens enuta¬
tem cepit eam flere. quod sub
tempore ꝑ assionis cepit pau̾e
ttedere. Abipso itaq incarna¬
tionis ex ordio exꝑiendo didicit.
& ꝑexꝑientiam sciuit. quid eet
uix᷑ aliquid malum corrupti¬
bilitatis ⁊ uix̃ aliquid quid esse
bonum in corruptibilitatis. ma¬
lum corruptibilitatis sed̾m pe¬
nam. bonum in corruptsbilitanꝰ
scdđ̃m culpam. Quantum itaꝙ
ad temporis exp̃ssionẽ ⁊ sententie
u̾itatẽ: nicħ aliud ẽ dicere. añꝗͣ
sciat puer reprobar⁊ mabam. de

Expanded text:
erientiam didicit, et novit quid esset bonum sensibilitatis, et malum passibilitatis, utpote qui carnem sensibilem et passibilem accepit. Nec solum secundum carnem, sed et secundum mentem tam bonorum quam malorum nostrorum absque peccato particeps fuit. Nam ordinatos quidem, sed tamen passibiles affectus habuit. Testatur hoc, quod videns civitatem coepit super eam flere, quod sub tempore passionis coepit pavere et taedere. Ab ipso itaque incarnationis exordio experiendo didicit, et per experientiam scivit quid esset juxta aliquid malum corruptibilitatis, et juxta aliquid quid esset bonum incorruptibilitatis, malum corruptibilitatis secundum poenam, bonum incorruptibilitatis secundum culpam. Quantum itaque ad temporis expressionem, et sententiae veritatem nihil aliud est dicere: Antequam sciat puer reprobar
Abbreviated transcription (Latin):
utraq successio regum iuxta gemi¬
nuim quẽ p̃diximꝰ modũ. quando
ꝓpt̾ maliciam regnantiũ : sublatũ
ẽ ab eis sceptrum & alienigenis ⁊ ĩ¬
fidelib datum. Qñ gͥ implebe fide¬
lium cepit omnino deficere huma¬
num solatium atq p̾sidiũ. super¬
abundauit diuinum. ut ubi abũ¬
dauit malitia. suꝑabundaret & gr̃ã.
Causa gͥ aduentus ꝓmisse ꝑsone
readitur. in eo quod dr̃. Quia añꝗͣ¬

Expanded text:
utraque successio regum, juxta gemiutraque successio regum, juxta geminum quem praediximus modum, quando propter malitiam regnantium sublatum est ab eis sceptrum, et alienigenis et infidelibus datum. Quando ergo in plebe fidelium coepit omnino deficere humanum solatium atque praesidium, superabundavit divinum, ut ubi abundavit malitia, superabundaret et gratia. Causa ergo adventus promissae personae redditur, in eo quod dicitur, Quia an
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓpͥum: Cuiꝰ ititidem hum¬
litatis. quante obsecͦ ꝯpassionis.
q̃ sublimitatis sue oblita. q̃ potes¬
tatis sue maiestate dissimulata.
butirum ⁊ mel comedendo ꝓpt̾
nos ad participationẽ muscarũ
descendit. ⁊ tã maloꝵ quã bonoꝵ
nostroꝵ exꝑientiã sponte siũccp.
uid nobis facere ñ possit. ꝑsoã
inqua ds̃ sit. ĩmo ꝑsona que deus
nobiscum sit: Quid pronobis qͣ
ad saluitem nram spectet: facere
nolit. qui ad passiones nras ex̾sola
ꝯpassione descendit: Ecce in his
habes quanta uł quał persona ħ
sit. q̃ potestate p̃dita ce ad compassio¬
nem ꝓna. suis fidelibus prodesse
& efficacit̾ possit. & indubitanter
uelit. Uideamus modo quomͦ ꝯsõ¬
net. uł concordet electio temporis.
cum qualitate ꝑsone aduẽtantis.
uideamus gͥ qñ uen̾it. Eo cerce tẽ¬
pore uenit quando maxime neces¬
sarium fuit. Eo tempore uenit. qñ
in popło fideliũ regale p̃sidium de¬
fecit. Uenit qñ inpopło dei aeferit

Expanded text:
itidem humilitatis, quantae, obsecro, compassionis, quae sublimitatis suae oblita, quae potestatis suae majestate dissimulata, butyrum et mel comedendo, propter nos ad participationem muscarum descendit, et tam malorum quam bonorum nostrorum experientiam sponte suscepit. Quid nobis facere non possit persona in qua Deus sit, imo persona quae Deus nobiscum sit? Quid pro nobis quod ad salutem nostram spectet facere nolit, qui ad passiones nostras ex sola compassione descendit? Ecce in his habes quanta, vel qualis persona haec sit, qui potestate praedita, et ad compassionem prona suis fidelibus prodesse, et efficaciter possit, et indubitanter velit. Videamus modo quomodo consonet, vel concordet electio temporis cum qualitate personae adventantis. Videamus ergo quando venerit. Eo certe tempore venit, quando maxime necessarium fuit. Eo tempore venit, quando in populo fidelium regale praesidium defecit. Venit, quando in populo Dei defecit
Abbreviated transcription (Latin):
daismo potestas ad alienigenã.
tnͣsierat. nã ante eiꝰ aduentum
herodes iam ꝑ aliquot añnos reg¬
narat. Si itaꝙ propħa illud tẽpꝰ
designare uoluit. quo ifrlitieum
regnum defecit.cur dicit. añ ꝗͣ
sciat puer reprobare malum

Expanded text:
daismo potestas ad alienigenam daismo potestas ad alienigenam transierat: nam ante ejus adventum Herodes jam per aliquot annos regnarat. Si itaque propheta illud tempus designare voluit, quo Israeliticum regnum defecit, cur dicit: Antequam sciat puer reprobare malum,
Abbreviated transcription (Latin):
gere bonũ. d̾ elinquetur t̾ra a fa¬
ce duoꝵ regum suoꝵ. Ac si aꝑte
dicitur. Icireo futurum ẽ. ut aet᷑
nob puer. qui uixta nom̃ suum
sit nobeum ds̃. qr suberus aduen¬
tu destituetur t̾ra ab omni rega¬
li p̾sidio. ut pote derelicta ã facie
ne ante expletam sententiam
uestrum sermonẽ int̾rumꝑẽ. quã¬
uis in hac ura deregib sententia
ñ nicħ eẽt. quod aĩum meum
ad q̃stionẽ pulsaret. R. Ecce
ꝑ atisumus audire. si quid affers
quod te iure aebeat mouere.H.
Certe si duo illi quales designa¬
tis reges idest gemina regum se¬
ries. quarum unam dicis legiti¬
mam. alt̾am uocas adultĩnam.
si ista inquam gemina regum
series ad ultimum defectum sub
emanuebis inf̾antia ueniret: añ¬
quam ad annos discretionis iux¬
ta etatẽ uenisset: ñ eẽt in illa
quã ponitis sententia ut michi
uidetur. quod iure rep̃hendi de¬
huriss. S ꝯstat satis. qr añ ema¬
nuelis nr̃i natiuitatẽ. ĩ mo & an¬
te euis ꝯceptionẽ regał iam ĩ ui¬

Expanded text:
ra a facie duorum regum suorum. Ac si aperte diceretur: Idcirco futurum est ut detur nobis puer, qui juxta nomen suum sit nobiscum Deus, quia sub ejus adventu destituetur terra ab omni regali praesidio, utpote derelicta a facie dne ante expletam sententiam vestrum sermonem interrumperem, quamvis in hac vestra de regibus sententia nonnihil esset quod animum meum ad quaestionem pulsaret. RICH. Ecce parati sumus audire, si quid affers quod te jure debeat movere. HUGO. Certe si duo illi quales designatis reges, id est, gemina regum series, quarum unam dicis legitimam, alteram vocas adulterinam; si ista, inquam, gemina regum series ad ultimum defectum sub Emmanuelis infantia veniret, antequam ad annos discretionis juxta aetatem venisset, non esset in illa quam ponitis sententia, ut mihi videtur, quod jure reprehendi debuisset. Sed constat satis quia ante Emmanuelis nostri nativitatem, imo et ante ejus conceptionem, regalis jam in Ju
Abbreviated transcription (Latin):
a facie duoꝵ reg̃ suoꝵ: R. Hoc
cine ẽ illud fr̃ quod te mouet.
uel m̃ito niouere debeo: Qñ gͦ
putas hunc puerum de quo iã
multa andisti. quando inquane
putas huiꝰ nr̃e egent scientie q̃
ꝑ exꝑientiam ẽ. primo partiti.¬
pem fieri: H. Iam uideo q̃stio¬
nem meam eẽ solutam. iam uideo
qd̾ añ p̾uidisse debueram. s hũc
puerum nuimis negligant᷑ ⁊ uebd̾
unum ecet̾ĩs attendebam. Dicite
q̃ minime ignoro. si forte c̃ eo qd̾
scio. contingat ⁊ illud audire q
nescio. R. Dic gͦ qñ emanuelem
nr̃m huuis nr̃e egene scientie
pͥmo putas participem fuise:

Expanded text:
a facie duorum regum suorum? RICH. Hoccine est illud, frater, quod te movet, vel merito movere debet? Quando ergo putas hunc puerum, de quo jam multa audisti; quando, inquam, putas hujus nostrae egenae scientiae quae per experientiam est, primo participem fieri? HUGO. Jam video quaestionem meam esse solutam, jam video quod ante praevidisse debueram; sed hunc puerum nimis negligenter, et velut unum e caeteris attendebam. Dicite quae minime ignoro, si forte cum eo quod scio contingat et illud audire quod nescio. RICH. Dic ergo quando Emmanuelem nostrum hujus nostrae egenae scientiae primo putas participem fuisse?
Abbreviated transcription (Latin):
um gͥ p̾miserit. quod pro¬
missus puer emanuelis
nom̃ accipiet. & quod malorum
& bonorum nr̃orum exꝑientiam
capiet. ⁊ eiꝰ mͦi scientiam exꝑiendo
addiscet õhec in quam p̃miserit.
statim adnectit iqr añquam sciat
puer reꝑbare malum. ⁊ eligẽ bo¬
num. derelinq̃t᷑ terra quam achx
de testatur a facie duoꝵ regum suo
sario tempore uenit. Attendite
diligent᷑. ⁊ consid̾ante uehem̃ter
danda ꝑsona quã sit sublimis.
quam sit humilis cuiꝰ sit potesta¬
tis. quante ꝯpassionis. Cuiꝰ q̃so
sublimitatis quante inquã potel¬
tatis ꝑsona in qna nobiscum ds.
ꝑsona cuꝰ imꝑium suꝑ humer̃

Expanded text:
ur praemiserit quod promissus puer Emmanuelis nomen accipiet, et quod malorum, et bonorum nostrorum experientiam capiet, et ejusmodi scientiam experiendo addiscet; cum haec, inquam, praemiserit, statim adnectit, quia antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra quam Achaz detestatur a facie duorum regum susario tempore venit. Attendite diligenter et considerate vehementer, danda persona quam sit sublimis, quam sit humilis, cujus sit potestatis, quantae compassionis. Cujus, quaeso, sublimitatis, quantae, inquam, potestatis persona in qua nobiscum Deus, persona cujus imperium super humerum
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta eãd̾ acceptionẽ intelligimus:
H. Certe nec hic eam oportet res¬
puere. si uiderimus ad iacentia
huic acceptioni ꝯcm̃e. R. Scimꝰ
certe quia t̾ra isrł regem habu¬
it scd̾m geminũ modum. nam
modo ut sic dicam legitimũ. mͦ ha¬
bebat ad ult̾inum. Legitimũ de
tribu iida & stirpe dauitica.
ad ult̾imnum: de qͣtib cribu alia.
Ilum iuxta dei institutionem.
istum scđm usurpationẽ. Nam
pͥmum modum ĩstituit ꝓpitiꝰ.
scd̾m: ꝑmisit iratus. Quando
habebant. regnabant suꝑ ip̃os
simul & suꝑ uidam. quando
uero scđ̾m nsurpationem re¬
gem opti nebant sr̃ ipsos tm̃¬
modo regnadant. ñ aũ sr̃. uidã.

Expanded text:
juxta eamdem acceptionem intelligimus? juxta eamdem acceptionem intelligimus? HUGO. Certe nec hic eam oportet respuere, si viderimus adjacentia huic acceptioni concinere. RICH. Scimus certe quia terra Israel regem habuit secundum geminum modum. Nam modo, ut sic dicam, legitimum, modo habebat adulterinum. Legitimum de tribu Juda, et stirpe Davidica; adulterinum, de qualibet tribu alia. Illum juxta Dei institutionem, istum secundum usurpationem. Nam primum modum instituit propitius; secundum permisit iratus. Quando em regem habebant, regnabant super ipsos simul, et super Judam; quando vero secundum usurpationem regnum obtinebant, super ipsos tantummodo reg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa hoc loco nosuit. scãm aliquẽ
aicendi modum de his t̾ris uł ear̃
regibus in telligi potuiss. illa ꝗͣ
spũalib posuimus sententia
nulla eẽt .H. Tempꝰ iam ẽ si pla¬
cet. uram illam ad quam au̾is
ũr ut dicitis magis accedit sen¬
tentiam explicare nã mͥ quid̃
co numerum ꝓn̾uo possuisse
& ĩuna ead̾q sententia. hino nu¬
merum ꝯfund̾e. illinc tã diligñ¬
ter exp̃ssisse. Nam de regibus
loquens etiam n̾um exp̾ssit. c̃
ligis. quod in ꝓpħa audis. Si fu¬
eruit tres isti uiri in medio eius
noe. damel. & iob. ipsi in usticia
sua lib̃abunt animas suas. stũ¬
quid in tͥb istis uiris: tres tm̃
ꝑsonas accipis: h. Minime ĩ¬
mo tͥplex gñs hominũ iuxta ui¬
roꝵ illoꝵ mores unientium .R.
Quid de illo dicis quod legis in
euangłio: Erunt duo in lecto
uno. H. Et bic eodem modo
duo hominũ gna intelligo .R.
Quid si hoc quod d̾r de duob regib.

Expanded text:
propheta hoc loco posuit secundum aliquem propheta hoc loco posuit secundum aliquem dicendi modum de his terris, vel earum rspiritualibus posuimus, sententia nulla esset. HUGO. Tempus jam est, si placet, vestram illam ad quam animus vester, ut dicitis, magis accedit sententiam explicare. Nam mihi quidem co numerum pro numero posuisse, et in una eademque sententia hinc numerum confundere, illinc tamen diligenter expressisse. Nam de regibus loquens, etiam numerum expressit cum ligis quod in propheta audis: Si fuerint tres isti viri in medio ejus, Noe, Daniel et Job, ipsi in justitia sua liberabunt animas suas . Nunquid in tribus istis viris tres tantum personas accipis? HUGO. Minime; imo triplex genus hominum juxta virorum illorum mores viventium. RICH. Quid de illo dicis quod legis in Evangelio: Erunt duo in lecto uno? HUGO. Et hic eodem modo duo hominum genera intelligo. RICH. Quid si hoc quod dicitur de duobus regibus
Abbreviated transcription (Latin):
iam posi modicum tp̃ris decet̾o ñ
poterunt t̾ram illam regi achab
de testabilem neq in se ipsis neq in
suis heredib reg̾ẽ uł defensare. qͥa
aepopulanda erat: añquã promulꝰ
puer quẽ putant filium ysaie sci¬
ret patrem ⁊ matrẽ uocare .R. Si
illd̾ quod suꝑior disputatio in ue¬
nit. m̃ti tue ñ excidisset. ħ quam
ponis sententiam locum ñ hr̾et.H.
Quid illd̾: R. Certe si eoꝵ puer
sub facee tempore natus fuerat.
subimꝑii eũsione siñ amplius fe¬
re decenius erat.⁊ quomodo decen¬
nis puer patrẽ & matrẽ uocare nes¬
cret: Si ũo subosee natꝰ fuit. iam
solus rex regno isrłitico sr̃ fuit. ⁊ de
eo dici ñ potuit: Qa añquam sci¬
gum suoꝵ. H. Pudet me dixisse. ⁊ iã
ñ uideo quid debeam de his regib
sentire. nisi dicamꝰ ꝓpħam nume¬
rum ꝓnumero pon̾e. & t̾re nomine
tam t̾ram isrł. quã t̾ram sirie opor¬
teat intellig̃s. R. Nisi illud quod

Expanded text:
jam post modicum temporis de caetero non jam post modicum temporis de caetero non poterunt terram illam regi Achab detestabilem, neque in seipsis, neque in suis haeredibus regere vel defensare, quia depopulanda erat antequam promissus puer quem putant filium Isaiae, sciret patrem et matrem vocare. RICH. Si illud quod superior disputatio invenit menti tuae non excidisset, haec quam ponis sententia locum non haberet. HUGO. Quid illud? RICH. Certe si eorum puer sub Phacee tempore natus fuerat, sub imperii eversione, si non amplius, fere decennis erat: et quomodo dicemus Puer patrem et matrem vocare nesciret? Si vero sub Osee natus fuit, jam solus rex regno Israelitico superfuit, et de eo dici non potuit, quia antequam scigum suorum. HUGO. Pudet me dixisse, et jam non video quid debeam de his regibus sentire, nisi dicamus prophetam numerum pro numero ponere, et terrae nomine, tam terram Israel quam terram Syriae oporteat intelligere. RICH. Nisi illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
michi occurrit quid illi uale¬
ant dicere. qui emanuel putant
eiu Mꝯem eẽ. quem filium ysaie.
R. Est hoc ipsum quid sit uellẽ
audire. H. Certe illi qui de istł
& qui de iuda erant. de ead ꝓgeul
descenderant. & eiuidẽ ꝑfessionis
eẽ debuerant. Oportuit gͦ eos qͥdi
isr ł erant & sub factẽ militabant.
tum debito cognationis tũ debito
ꝓfessionis: frẽs suos filios uida ñĩ¬
pugnare. s defensare. ⁊ cont᷑ reg̃
sirie quotiens opus eẽt. uł qͦslibet
oppugnatores se murum oppone.
Cerram gͥ inqua faceẽ pͥncipatis¬
tur. rex achar infallor pricipi¬
lit̾ aetestabatur. cuiꝰ malician
quanto cͥca se ab omi nabiliore
sentiebat. tanto de testabilioil
habebat. Scimꝰ aũ qͥa ad hue deres¬
no isrłitico usq ad ipsus destrus¬
tionẽ duo tm̃ mͦ reges sr̃erant.
facee scilicet qui tunc
sceptra gerebat. & osee sub qͦ destru¬
endum erat. Possunt gͦ uidei ñ in¬
conuenient̾ ut arbitror quod deduo¬
b regib dr adhos reges referre. qͥ

Expanded text:
mihi occurrit quid illi valeant dicere, qui Emmanuel putant eumdem esse quem filium Isaiae. RICH. Et hoc ipsum quid sit vellem audire. HUGO. Certe illi qui de Israel, et qui de Juda erant de eadem progenie descenderant, et ejusdem professionis esse debuerant. Oportuit ergo eos qui de Israel erant et sub Phacee militabant, tum debito cognationis, tum debito professionis fratres suos filios Juda non impugnare, sed defensare, et contra regem Syriae qoppugnatores se murum opponere. Terram igitur in qua Phacee principabatur, rex Achaz, ni fallor, principaliter detestabatur, cujus malitiam quanto circa se abominabiliorem sentiebat, tanto detestabiliorem habebat. Scimus autem quia adhuc de regno Israelitico usque ad ipsius destructionem duo tantummodo reges supererant: Phacee scilicet qui tunc sceptra gerebat, et Osee sub quo destruendum erat. Possunt ergo Judaei non inconvenienter, ut arbitror, quod de duobus regibus dicitur, ad hos reges referre, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicitur. H. Quamuis ñ nicħ
sit ad huc quod mẽ moneat in
hac ur̃a sententia. illud tñ ad mo¬
dum placet. quod maet᷑ ꝯcorda
ultima. de promisso puero sentũ¬
tia: quomodo uł quã ꝯuenient̃ res¬
pondeat adsuꝑiora. Q uomodo¬

Expanded text:
edicitur. HUGO. Quamvis nonnihil edicitur. HUGO. Quamvis nonnihil sit adhuc quod me moveat in hac nostra sententia, illud tamen admodum placet quod videtur concordarultima de promisso puero sententia, quomodo, vel quam convenienter respondeat ad superiora.
Abbreviated transcription (Latin):
ssrł futurũ p̃dicit. Derelinqͣtur
ab isto tacet᷑. Non auferet᷑ scep¬
trum de uida ⁊ dux defemore eiꝰ.
aonec ueniat qui mittend̾ est.
Aliud ẽ p̾lationẽ aliquam ad
tempꝰ uacare atq aliud oĩo de¬
fic̾e. Alid̾ utiq successionẽ regũ
int̾polari. atq aliud regiam po¬
testatẽ degente ingentẽ tͣnf¬
ferri. Tunc sceptrum sanẽ
aufert᷑. quando alienis dat᷑.
Certe ex quo datum est illis qͥ de
uda erant sceptrum gerere. ⁊ ĩperi¬
um exertẽ. nemo alienigena suꝑ
uidam in regem unctus fuit usq
ad herodem sub quo emanuel
ñr ꝑuirgineum partum in mũ¬
cium uenit. Tc̃ gͥ his quide iuda
erant sceptrum aufert᷑. qñ hero¬
di clatur. ⁊ ad euis heredes tnffer¬
tur. Tunc iudas c̃ ip̃a re etiam
uiis repetendi amisit. qñ hero¬
des regiam potestatẽ sine recla¬
matione possedit. & ad ħedes
tnͣsmisit. Uides cirte quomͦ
subuno eddemq tempore mi¬
pletur. cẽ quod ꝑ patriarchã

Expanded text:
Israel futurum praedicit: DerelinqueturIsrael futurum praedicit: Derelinqueturab isto tacetur: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est . Aliud est pratempus vacare, atque aliud omnino deficere. Aliud utique successionem regum interpolari, atque aliud regiam potestatem de gente in gentem transferri. Tunc sceptrum sane aufertur, quando alienis datur. Certe ex quo datum est illis qui de Juda erant sceptrum gerere et imperium exercere, nemo alienigena super Judam in regem unctus fuit usque ad Herodem, sub quo Emmanuel noster per virgineum partum in mundum venit. Tunc igitur his qui de Juda erant sceptrum aufertur, quando Herodi datur, et ad ejus haeredes transfertur. Tunc Judas cum ipsa re etiam jus repetendi amisit, quando Herodes regiam potestatem sine reclamatione possedit, et ad haeredes transmisit. Vides certe quomodo sub uno, eodemque tempore impletur et quod per patri
Abbreviated transcription (Latin):
exqua culpa regalis potestas
ad alienigenam tnfferatur.
Defectus isrłitici regini. & ad uen¬
alteruter ex altero perpendi :
ttendendum autem quomodo
ista auo respondent sibi mu¬
tuo. ut alt̾utrũ possit ꝑpendi ex
alt̾o. isrłitici uidłc regni defectus.
quam inisrł ceꝑit aliengena reg¬
nare. certum sit ꝓmissi pueri
u̾gineiq puerꝑis tempora insta¬
re. E ꝯu̾so autẽ pꝰquam uirginei
uteri puerꝑium p̃dicari ciꝑit.
cirtum sit quia isrłiticum regnũ
ad defectum uenit. ⁊ de cet̾o qͥdẽ
ĩpͥstinum statum nũquã refor¬
mari pot̾it. Mille ꝓcerto ⁊ ed
ampluis anni iam st̃ tnsacti. ex
quo cepit uirginał partꝰ p̃dica¬
ri. & illa utiq isrłitici regni de¬
solatio. q̃ iam p̃cesserat. usq ho¬
die ꝑseuerat. Nota ⁊ illd̾ qͦmodo
hoc loco ꝓpħa tacet quod patͥ ar¬
cha predixit. ⁊ eꝯu̾so quod ille
tacuit. iste futurum predixit
Nam quod iste de regni defectu
in uida oĩo tacint. interra utiq

Expanded text:
ex qua culpa regalis potestas ex qua culpa regalis potestas ad alienigenam transferatur.Defectus Israelitici regni, et advenalteruter ex altero perpendi. RICH. Attendendum autem quomodo ista duo respondent sibi mutuo, ut alterutrum possit perpendi ex altero, Israelitici videlicet regni defectus, stquam in Israel coeperit alienigena regnare, certum sit promissi pueri, virgineique puerperii tempora instare. E converso autem, postquam virginei uteri puerperium praedicari coeperit, certum sit quia Israeliticum regnum ad defectum venit, et de caetero quidem in pristinum statum nunquam reformari poterit. Mille pro certo, et eo amplius anni jam sunt transacti ex quo coepit virginalis partus praedicari, et illa utique Israelitici regni desolatio quae jam praecesserat, usque hodie perseverat. Nota et illud, quomodo hoc loco propheta tacet quod patriarcha praedixit, et e converso, quod ille tacuit, iste futurum praedicit. Nam, quod iste de regni defectu in Juda omnino tacuit, in terra utique
Abbreviated transcription (Latin):
uda sic̃ suꝑiori tͣcͣtatu ꝓbatut
inuenit᷑ tam odiosa existere. itt
mallet sub in stantis ꝑiculi tl¬
tu trepidare. quam signum sue
lib̾ationis acciꝑe. tam ꝓuide quã
ĩpie cauens ne illd̾ a dño fieret.
qd adeius głam acced̾et ⁊ quod ad
cultus ipsius ꝯfirmationẽ ꝓfice̾t.
itraq gͥ rege impie ĩdeum agen¬
te m̾ito futurum p̃dicit᷑. quod utͥ¬
q absq dubio odiosum ꝯprobat᷑.
Nmi regi isrł ⁊ eis qui de isrł erãt
erat utiq odiofum. qͦd in eis defi¬
cienda erat series regum sed̾m
post̾iorem modum. & regi uida teĩ
qui de uida erant. erat abominãd.
quod nec regẽ hr̃e possent scdm
pͥorẽ modum. Rege itaq isrł ĩ
regem achar impie seuiente. et
rege achat signum sue libatio¬
nis impie respuente. utroq aũ
indeum ꝑu̾se agente. isrłitici
regni defectus tam scd̾m legiti¬
mum quã scđm aciult̾inum or¬
dinẽ p̾dicit᷑ ut iñdet᷑ intelligi

Expanded text:
Juda, sicut superiori tractatu probatur, Juda, sicut superiori tractatu probatur, invenitur tam odiosa existere, ut mallet sub instantis periculi metu trepidare quam signum suae liberationis accipere, tam provide quam impie cavens ne illud a Domino fieret quod ad ejus gloriam accederet, et quod ad cultus ipsius confirmationem proficeret. Utroque igitur rege impie in Deum agente, merito futurum praedicitur, quod utrique absque dubio odiosum comprobatur. Nam regi Israel, et eis qui de Israel erant, erat utique odiosum quod in eis deficienda erat series regum secundum posteriorem modum. Et regi Juda, et eis qui de Juda erant erat abominandum, quod nec regem habere possent secundum priorem modum. Rege itaque Israel in regem Achaz impie saeviente, et rege Achaz signum suae liberationis impie respuente, utroque autem in Deum perverse agente, Israelitici regni defectus tam secundum legitimum, quam secundum adulterinum ordinem praedicitur, ut inde detur intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
Aicẽ. antequã puer sed̾m quod
puer÷. incipiat maloꝵ ⁊ bono¬
rum nt̃oꝵ exꝑientiam capere.
⁊ eiusmodi exꝑientie ꝑitiam hr̃e.
incipiet in isrł carnale regnũ
aefic̾ẽ. ⁊ de cet̾o nũquã ꝯtinget
uł de tͥbu uida. uł de qualibet
sui gn̾s tribu alia. illis regẽ
hr̃e. Cerca nascendi nãq ema¬
nueł nostri tempora regnum
defectus isrłitici regni p̾dicit᷑.
ł qua ex causa ad alienigenã tͣt
futurum p̃dicat. & subqua oca¬
sione tales minas intentat.
Co utiq tempore quo ut̃q rex
⁊ ile uidłc qui de isrł ⁊ ille qͥ de¬
⁊ iuda erant. ad tã magnũ ⁊ ma¬
Imfestum diuine celigion:s sa¬
um ꝓruꝑant. eo inquã tempet
futurum p̃dicit᷑. qd̾ utͥq displi¬
ceat. qͦd utͥq odiosum existat.
Nam uera religio tam odiosa erti
asrłico regi. ut cont᷑ fr̃es suoi
magis decertaret. sic̃ supius
Aocumꝰ ꝓ eu̾sione cultul dimi¬
ni. quam prodilatione uł locu¬
pletatione regni sui. Regi uo

Expanded text:
dicere: Antequam puer, secundum quod puer est, incipiat malorum et bonorum nostrorum experientiam capere, et ejusmodi experientiae peritiam habere, incipiet in Israel carnale regnum deficere, et de caetero nunquam continget, vel de tribu Juda, vel de qualibet sui generis tribu alia, illis regem habere. Circa nascendi namque Emmanuelis nostri tempora regnum defectus Israelitici regni praedicitur, vel qua ex causa ad alienigenam tranfuturum praedicat et sub qua occasione tales minas intentat. Eo utique tempore quo uterque rex, et ille videlicet qui de Israel, et ille qui de Juda erant, ad tam magnum et manifestum divinae religionis odium proruperant; eo, inquam, tempore futurum praedicitur quod utrique displiceat, quod utrique odiosum existat. Nam vera religio tam odiosa erat Israelitico regi ut contra fratres suos magis decertaret, sicut superius docuimus, pro eversione cultus divini quam pro dilatatione, vel locupletatione regni sui. Regi vero
Abbreviated transcription (Latin):
s. S hec insuꝑiori tractatu dif¬
fusius dicta sunt. iñ repetat ci
ista ñ sufficiunt. R. Ecce iam
uides ut credimus. sub quanto
ãbiguitatis ꝓfundo ueritas te¬
gitur. ⁊ quam difficile eruitur
nisi aquibus fide ⁊ simplicitate
q̃ritur. Sic certe debuit altitudo
consilii diuini &e infidelibus
abscondi. ce fidelib reseruari. ut
tẽt tuñ fides exerceret᷑. ⁊ in fidelim̃

Expanded text:
. Sed haec in superiori tractatu diffusius dicta sunt, inde repetat cui ista non sufficiunt. RICH. Ecce jam vides, ut credimus, sub quanto ambiguitatis profundo veritas tegitur, et quam difficile eruitur, nisi a quibus fide et simplicitate quaeritur. Sic certe debuit altitudo consilii divini et infidelibus abscondi, et fidelibus reservari, ut esset et unde fides exerceretur, et infidelitas
Abbreviated transcription (Latin):
simul &e semel accepisse uñ nec edo
ꝑtemporum int̾ualla ad sapienti¬
am profecisse. ł profic̾e potusse.
.R. Procerto surtutum omnium
efficatiam abinitio hũit s ñ omni¬
um simul efficientiã exibuit. s
iuxta sĩgulartim ꝯgruentiam
suo tempore dispensauit. Exer¬
cendi ꝑiciam abũcio habuit. sed
adexꝑientie notionẽ ꝑ accessum
temporis accreuit. Ab ipsa in¬
carnatione ꝑ experientiam didi¬
cit cuius humilitatis fũit añm
maiestatis ad seruilis forme suscep¬
tionem se ipsum inclinare. Sub
hora cͥcuncidendi &s baptitandi
ꝑexꝑientiã didicit. euiꝰ dignati¬
onis fuĩt. tocius peccati in mu¬
nem demanib peccatoꝵ sacͣm̃ta
salutis nr̃e sine ulla sui utilitate
susciꝑe. Sub hora temptatioĩs
ꝑregientiam didicit. cuiꝰ discre¬
tionis fu̾t. diabolicis suggesti¬
onibꝰ ñ ced̾e. nec int̾ esuriendũ
appetͥui ae seriure. Subhora pas¬
sionis ꝑ exꝑientiam didicit. cuiꝰ

Expanded text:
simul et semel accepisse. Unde nec credo simul et semel accepisse. Unde nec credo per temporum intervalla ad sapientiam profecisse, vel proficere potuisse. RICH. Pro certo virtutum omnium efficaciam ab initio habuit, sed non omnium simul efficentiam exhibuit, sed juxta singularum congruentiam suo tempore dispensavit. Exercendi peritiam ab initio habuit, sed ad experientiae notionem per accessum temporis accrevit. Ab ipsa incarnatione per experientiam didicit, cujus humilitatis fuerit Dominum majestatis ad servilis formae susceptionem seipsum inclinare. Sub hora circumcidendi et baptizandi per experientiam didicit, cujus dignationis fuerit totius peccati immunem, de manibus peccatorum sacramenta salutis nostrae, sine ulla sui utilitate suscipere. Sub hora tentationis per experientiam didicit, cujus discretionis fuerit diabolicis suggestionibus non cedere, nec inter esuriendum appetitui deservire. Sub hora passionis per experientiam didicit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
opinionem solam. R. Falsam q̃se
anueram: h. Ut miohi uidec
falsam. &. Nunquid &s etare ꝓlͥi¬
ciebat scđ̾m solam opinionem: H.
Imo scdm ueritatẽ.R. Bene. Pla¬
ce gͦ tͥ ut dicatur in sapientia pro¬
fetisse scd̾m falsitatem. &s etare qͥdẽ
sc̃m ueritatem: H. Nollem de hac
re disputare. s simplicit᷑ audire. et
quid sentiendum sit rone manifes¬
ta collig̾e. R̾. Du pꝰ uttum tibi pla¬
ceat unam eamd̾q dictionẽ in una
& eadem positione. iuxta hiftoricũ
sensum ad diu̾sas acceptiones acco¬
modare: h. Scio quid respondem
si quomodo alit̾ expon̾em in uenirẽ.
S nolo inꝓbare. illam quam in te¬
rim teneo sententiã. donec melio¬
rem ⁊ certiorem in uemã. R. uirtu¬
tum noticiam. & exercendi ꝑitiam
putas obseero adipsam ꝑtinere sapi¬
entiam: H. Utiq puto inimo pro
certo habeo. Scio nichi lominus
aĩam x ab hora cõceptionis sue oĩũ
u̾tutum noticiam simul & efficatiã
hũisse. & utriusq plenitudinem

Expanded text:
nionem solam. RICH. Falsam, quaeso, an veram? HUGO. Ut mihi videtur, falsam. RICH. Nunquid et aetate proficiebat secundum solam opinionem? HUGO. Imo secundum veritatem. RICH. Bene. Placet ergo tibi ut dicatur in sapientia profecisse secundum falsitatem, et aetate quidem secundum veritatem? HUGO. Nollem de hac re disputare, sed simpliciter audire, et quid sentiendum sit ratione manifesta colligere. RICH. Dic prius utrum tibi placeat unam eamdemque dictionem in una et eadem positione, juxta historicum sensum ad diversas acceptiones accommodare. HUGO. Scio quid responderem, si quomodo aliter exponere invenirem. Sed nolo improbare illam quam interim teneo sententiam, donec meliorem et certiorem inveniam. RICH. Virtutum notitiam, et exercendi peritiam putas, obsecro, ad ipsam pertinere sapientiam? HUGO. Utique puto, imo pro certo habeo. Scio nihilominus animam Christi ab hora conceptionis suae omnium virtutum notitiam simul et efficaciam habuisse, et utriusque plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam s. scientiam ꝑ tp̃m int̾ual¬
la ꝓfecit. R. ꝓfecto & inscienta
& sapientia ꝑ accessum temporis
ꝓficiebat. s descientie enus pri¬
mordiis ñ de ꝓuec̾tu q̃itio int̾
nos erat.h. Patior sum in hac re
urãm audire. quam meam sentẽ¬
tiam pon̾e. R. Certe si anima xͥ
cͥca carnem suam quid cͥca semet¬
ipsam ageretur ignorare ñ ꝓotuti
H. Nil uerius. R. Qui gͥ for¬
mam serui accepit. qui in scini¬
litudinem carnis peccati uenit.

Expanded text:
alla perfecit. RICH. Profecto et in scientia, et sapientia per accessum temporis proficiebat; sed de scientiae ejus primordiis, non de profectu quaestio inter nos erat. HUGO. Paratior sum in hac re vestram audire, quam meam sententiam ponere. RICH. Certe si anima Chrcirca carnem suam, quid circa semetipsam ageretur ignorare non potuit. HUGO. Nil verius. RICH. Qui igitur formam servi accepit, qui in similitudinem carnis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd. opprobͥa exꝓbrantiũ. cecideit
suꝑ eum. Mecito gͥ clamat. Aufer
ptũ nrinsustine̾ ñ potuit. Despe¬
ctus ab hoiẽ. despicientis oppͥbͥc̃
portare ñ sustinuit. Reiecit hõ ad
qͣ formatus est siłitudinẽ dumã.
Ds̃ ẽ uestigio ꝯformauit se ad illã
q̃ hõ tͣns formau̾at᷑ siłitudinẽ hu¬
manã. O qͣł reformatio honoris.
dm̃ similẽ sui. Ecce ad ext̾gendũ
emamel comedens mel. atꝙ
butirũ. ut nixtasimilitudinẽ
hoĩũ. sciret reꝓbare malũ. ⁊ e.b.¬
Cesset gͦ iam uetus opprobriũ.
cesset illud antiquũ imꝓꝑium.
Ecce enĩ audio una aliꝗ̃ extibͦ iͥ
nirate ꝑsonis. ꝑsonare in uoce
ex probrationis. Ecct ad amfẽe¬

Expanded text:
quidem opprobria exprobrantium ceciderunt super eum. Merito ergo clamat: Aufer ptum nostrum sustinere non potuit. Despectus ab homine, despicientis opprobrium portare non sustinuit. Rejecit homo ad quam formatus est similitudinem divinam, Deus evestigio conformavit se ad illam qua homo transformaverat se similitudinem humanam. O qualis reformatio honoris! Deum similem sui! Ecce ad extergendum Emmanuel, comedens mel atque butyrum, ut juxta similitudinem hominum sciret reprobare malum eCesset ergo jam vetus opprobrium, cesset illud antiquum improperium. Ecce enim audio unam aliquam ex tribus in Trinitate personis personare in voce exprobrationis. Ecce Adam
Abbreviated transcription (Latin):
& eandem potentiam ergo & ean¬
dem sapientiam. Ergo eodẽ mo¬
do sapit homo xp̃e. quo pat̾ ⁊ sp̃s
sẽs. Quod gͥ dictũ ẽ ꝑ yromã
de adam pͥmo. iã dr̃e possunt
unꝰ ex nob̃. sciens bonũ ⁊ malũ.
Nox illa ex ꝓbrationis. iã u̾sa
ẽ in materiã laudis. Ecce iam

Expanded text:
et eamdem potentiam, ergo et eamdem sapientiam; ergo eodem modo sapit homo Christus quo Pater et Ss. Quod igitur dictum est per ironiam de Adam primo, jam dicere possunt unus ex nobis sciens bonum et malum. Vox illa exprobrationis jam versa est in materiam l
Abbreviated transcription (Latin):
homo in h̃c̃ modũ. sciens bonũ
& malum. qñ confirmatꝰ ĩ bono.
& consũmatꝰ ĩ gaudio inet̾num
sic̃ peccare ñ pot̾it. sic nec mori.
uł patitimebit. Mors enĩ ñ erit
ultra. neq luctus. neq clamor
s nec dolor erit ultra. qͣm pͥma
tͣnsiert̃. S leticia sempit̾na e¬
rit suꝑ capita eoꝵ. S quid mi¬
rum ẽ si hõ fẽs ẽ. uelut ds̃. qñ¬

Expanded text:
 sciens bonum et malum, quando confirmatus in bono et consummatus in gaudio in aeternum, sicut peccare non poterit, sic nec mori vel pati timebit. Mors enim non erit ultra, neque luctus, neque clamor; sed nec dolor erit ultra, quoniam prima transierunt, sed laetitia sempiterna erit super capita eorum . Sed quid mirum est si homo f
Abbreviated transcription (Latin):
bare poterunt ex testimonio alic̾
scͥpturȩ. pu̾m suũ ł emanueldi¬
ctum nuncupat̾e. ł ex ꝓfessioẽ ali¬
cuiꝰ secte. dictũ emanuel substan¬
tiue:: Ant que erit rõnomunis. ut

Expanded text:
robare poterunt ex testimonio alicujus scripturae puerum suum vel Emmanuel dictum nuncupative, vel ex professione alicujus sectae dictum Emmanuel substantive? Aut quae eit ratio nominis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. eruet aiãm suã demanu ĩ feri.
autollendũ itaꝙ timorẽ tante ca-¬
ptiuitatis. ad amouendũ metum
futurȩ dampnatõis. dat᷑ ẽ nob̾ nr̃
emanuel ĩsignũ. ex hibens nob̾ ut
dictumẽ familiare ꝯtub̾nium
Nã ecce pꝰpassionẽ. ⁊ resurrectionẽ
oͥ. nemo creditur descend̾e ad info̾s
exhis quis̃ aduitam p̃destinati.
Ecce ad qualẽ lib̾ationẽ sꝑandã. ec¬
ce ad qͣlẽtimorem tollendũ. datũ

Expanded text:
tem: eruet animam suam de manu inferi? Ad tollendum itaque timorem tantae captivitatis, ad removendum metum futurae damnationis datus est nobis noster Emmanuel in signum, exhibens nobis, ut dictum est, familiare contubernium. Nam, ecce post passionem et resurrectionem Christi, nemo creditur descendere ad inferos ex his qui sunt ad vitam praedestinati. Ecce ad qualem liberationem sperandam; ecce ad qualem timorem tollendum datum
Abbreviated transcription (Latin):
salices socus gen̾acõnes scħi deflu¬
entes. qͥ fruc tificare mũdo remi¬
ant. ⁊ ad celestio sola tẽdãt. Sa¬
lutis utiq ꝯtibarios ⁊ uolũtarie
pauꝑtatis amatores fide eciã mũ¬
dos ⁊ correcoõẽ seu̾os. qͥb mu̾di
gaudiis derelictis gaudioꝵ spuã¬
liũ organa debemꝰ saniori cõsilio
aplicare. ut tã dc̃ ꝓ trenis stip¬
ẽdiis nob̾ celestia repẽdant᷑.¬

Expanded text:
s secus generationes saeculi defluentes, qui fructificare mundo renuant et ad caelestia sola tendant, salutis utique consiliarios et voluntariae paupertatis amatores, fide etiam mundos et correctione severos. Quibus mundi gaudiis derelictis, gaudiorum spiritualium organa debemus saniori consilio applicare, ut tandem pro terrenis stipendiis caelestia nobis rependant