comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catum pbent. ⁊ gr̃am adiuticẽ ⁊ferũt.¬
ut bap̃s. ¶ alia in remediũ fͥm sb ut cõ¬
iugiũ s alia gr̃a ⁊ uirtute. nos fulciunt.
ut encharistia ⁊ ordo. Qre mox pꝰt casũ¬
qͣre nõ fu̾nt hec sacͣmenta ĩstituta
mox. post hoĩs lapsũ. tũ in his sit iustĩa.
⁊ salus licunus nõ ante aduentũ xp̃i.
qui gram attulit. grẽ sac̃menta. fuisse
ceretur. ꝙ neut᷑ iuuare poss. Qr iat̾mẽ¬

Expanded text:
catum praebent, et gratiam adjutricem conferunt,ptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2. Quare mox post homre non fuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et salus, dicimus non ante adventum Christi, qui gratiam attulit, gratiae sacramenta fuisse ceretur, quod neutra juvari posset. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ pot cred̾e in deũ. nͥ aliqͥd ĩtelligat
cũ fides sit ex auclitu p̾licatõis. Id̾ ĩ li.
dectri. Cerca fides utcũ inchoat cogni¬
tionẽ. Cognitõ u̾e c̾ta. ñ ꝑfititur. ñ pꝰt¬
so hãc uita. Ambꝵ. quoq ait. ubi fides. n
statĩ cognitõ. Ubi cognitõ: fides p̾cetlit
Ex h̃is apparet aliq̃ cretli que ñ ĩtelli

Expanded text:
t credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
plicare subi .s. illa mat̾ia substi¬
terit. ⁊ qͣntum ĩ altitudine pornge¬
batur. Ad qd̾ nicħ tem̾e asẜentes cli¬
timus. ꝙ illa prima rerũ oĩm mo¬
isse. ubi nũc formata ⁊sistit/ eratq
iusdam nebule oppansis. ita ĩuolutũ
erat. ut appar̾e n poss qd fuit. Illa u̾o
tria inuna ꝑmixtione ⁊ fusa. ciitũ q̃
sufpensa eo us in altũ porngelantꝰ.¬

Expanded text:
plicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moisse, ubi nunc formata subsistit. Eratquejusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebant
Abbreviated transcription (Latin):
sona angłoꝵ. xp̃i ascendẽtis magnificẽ¬
tiam ãmirãciũ. Quis iste qui uenit
de edom. tinctis uestib de bosra: Et in
psõ. Quis ÷ iste rex głie: Ex quib appa¬
ret ꝙ mist̾ium u̾bi incarnati. plemꝰ
crgnou̾nt angłi. post ꝯpletionẽ ꝙͣ ante.
i sit in cognitee huius mistii ꝓfet̾unt.
Ita elñt eos in deitatis cognitõem ꝓfice.

Expanded text:
i ascendentis magnificentiam admirantium: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eo
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾ium illa nunciata st̃. ex parte cog¬
nita a scłis fuisse. utpote familiarib a
nũcus. illis u̾o qui minoris dignitatis
sũt ancognita extitisse dicamus. us¬
quo ĩpleta sũt. ⁊ per ecc̃am p̾dicata. et
tunt ab oĩb angłis ꝑftẽ fu̾nt cogni¬
ta. Constat ita om̃s angłos. in cogni¬

Expanded text:
nisterium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus angelis perfecte fuerunt cognita. Constat itaque omnes angelos in cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Illis gͦa scłis m̃otuit. supͣ memoratũ
mist̾uim. qr oĩs c̾atura nõ ante scła.
s a scłis z. Attende lector qr uidentur
lissentire in hac sũia illustres docto¬
res Ideoq ut oĩs repugnãcia de me¬
ita det̾minamꝰ. ut ilł angłis. qui ma¬
ioris clignitatis sunt. ⁊ per quoꝵ mi¬

Expanded text:
upra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de meita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum
Abbreviated transcription (Latin):
um rerũ que inde fut̾e erant. pp̃ ĩfir¬
mitatẽ paruuloꝵ. igit minus ydonei
sũt inuisibilia ⁊p̾hend̾e̾. ⁊ tũc erant
tenebre .i. lucis absencia. Nõ .n. tene¬
bre aliquid st̃. s ip̃a lucis absencia.
sicut silẽtiũ nõ ⁊ aliq̃ res. s ubisonꝰ
nõ ⁊ filenciũ dr̃. Et nuditas nõ ali¬
qua res÷. s in corꝑe ubi tegumentũ

Expanded text:
e inde futurae erant, propter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sicut in corpore ubi tegumentum
Abbreviated transcription (Latin):
ne quȩdam subsistõs nõddũ pulchrã.
aꝑtamq. ⁊ distinctã ceꝑat formam.
qͣlem mõ c̾nimꝰ facta ÷ ergo illa ma¬
tena. in forma ⁊fusionis ante formã
dispõnis. In forma ꝯfusionis. prius
oĩa corꝑalia mat̾ialit̾. simula semel.
sũt cata. postincclũ in forma dispõis.
sex dieb st̃ ortlinata. Eite absolutũ
⁊ qd̾ primo ĩ discussione ꝓpofitũ fu

Expanded text:
quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa scant angłia nicħ sit. qd̾ nesciant.
S accipiend̾÷ hi. de his. quoꝵ cognitõ
beatum facit cognitorẽ. ut sũt ea. que
ad mist̾ium t̾nitatis ⁊ unitatis perti¬
pue de oꝑm .ui. dicnĩ distuictione.
eiꝰ de angłice na¬
suꝑest. de aliarum qͦ Er creaci¬
Oñe. ac p̾cipue de opeꝵ .ui. tlierũ dis¬
tmctione. nõ mulla in mediũ ꝓferre.
scriptura geñ: qͣue dicit. In pͥncipio

Expanded text:
omnia sciant angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut sunt ea quae ad mysterium Trinitatis et unitatis pertiPUE DE OPERUM SEX DIERUM DISTINCTIONE. 1. Haec de angelicae nasuperest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferreScriptura, Gen. 1, quae dicit in principio
Abbreviated transcription (Latin):
usqͣm tłtemus. duo nob̾ cliscuciẽ¬
da ccturrũt. primũ qͣre illa mat̾ia ⁊ fu¬
sal⁊ informis. cdicatur. an qr om̃i for¬
ma taruerit. an pp̃ aliud. Scd̾m ubi
adeẽ ꝓclierit. ⁊ qͣntũ in altũ ascend̾it.
ad illud gͦ qd̾ primo positũ ÷. renden
formã habu̾it. qr nõ aliquid corꝑeũ ta¬
le exist̾e pot.ꝙ nullã hẽat formã. s i

Expanded text:
usquam tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an propter aliud; secundo, ubi ad esse prodierit, et quantum in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est brevitformam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; s
Abbreviated transcription (Latin):
spẽrumatq mocionũ. Nil .N. fit qd̾ ñ
de int̾iori atq intelligibili aula sum¬
mi imꝑatoris egrediatur scd̾m inef¬
f abilẽ iusticiam . u ͫ.n. nõ oꝑatur
qd̾ uult dei omnipotẽtis sapĩa: que
p̾tendit a fine us ad finẽ fortit̾ et

Expanded text:
specierum atque motionum. Nihil enim fit quod non de interiori atque intelligibili aula summi imperatoris egrediatur secundum ineffabilem justitiam. Ubi enim non operatur quod vult Dei omnipotentis sapientia? quae pertingit a fine usque ad finem fortiter, et
Abbreviated transcription (Latin):
lictis cypriami uidr̃ posse colligi. ait
ignorant᷑. uł simplicit̾. nõ hec ẜuauit.
qd̾ nos dñs fac̾e. ⁊ exemplo ⁊ magiste¬
rio docuit. pot simplicitati eiꝰ. indulgẽ¬
obtulit. offãmus. Ex hec uidr̃ ꝙ siqͥs¬
simplicit̾. uł ignorant̾.uinũ offa̾t.
sine aqͣ sacͣmentũ ꝯficiat. Aqua u̾o.
nullatenus sine uino.põt offerriin
sacrifitiũ. nec panis nisi de frumẽto.
nec gͣnũ frumẽti.ansi redactũ fu̾it in

Expanded text:
ictis Cypriani videtur posse colligi; ait ignoranter vel simpliciter non hoc servaverit, quod nos Dominus facere et exemplo et magisterio docuit, potest simplicitati ejus indulgenobtulit, offeramus. Et hoc videtur, qsimpliciter vel ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, nec panis nisi de frumento; nec granum frumenti, nisi redactum fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
nime. ñ utrius parit̃ tuitionẽ ualere
de quo dr̃. & plus plus colleg̾at. non
hũit᷑ amplius. nec qui minus paraue¬
rat. hũit min. ¶Etꝰ licet sub utͣq sp̃e su¬
nisi in carnẽ. net uini. nisi in sanguinẽ
Nec debẽt dici duo sacmenta s unum.

Expanded text:
non utriusque pariter tuitionem valere r, Exod. 16: Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utraque specie sunisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. climitite.⁊ dimittet᷑ tibi. s ego pͥ¬
us dimisi. dimitte uł postea. nã siñ
dimiẜis: reuccabo te. ⁊ quitqͥd climise¬
rã replicabo tibi. It. Qui diuini bñsi¬
cu oblitus suas nult uindicare ĩiuri-¬
as: ñ solũ de fut̾is pcãs ueniã ñ m̾ebi¬

Expanded text:
Deus: Dimitte, et dimittetur tibi; si ego prius dimisi, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebi
Abbreviated transcription (Latin):
post corcdis ⁊tritionẽ ⁊ fit̾i ꝯtempẜit.
dimissa redcant. ciuꝰ qõnis solutio
obscura÷ et pplexasaluis asẜentib ali¬
is extͣ negãtib pct̾a semel remissaul¬
dimissa relire. sublitis se muniñt
peccet. aliqͣn d̾es repetit dimissa. Si
ei inhis etẽptꝰ fu̾̃it: sinc dubio reno¬

Expanded text:
ritionem confiteri contempserit, dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulimissa redire, subditis se muniunt peccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revo
Abbreviated transcription (Latin):
itaint inͣ tabłis. ut uoce forinsecus ad¬
mota esuetad cor. ⁊ ibi ĩueniret qd̾i
extra leg̾et. hãc gͥ illi p̾uaritari uident᷑.
in illo fcõ aliis facientes. qd nolebant
fieri. alioquin huiꝰ p̾uaricator ÷ iudex.
dũ punitreũ nolẽs sibi aliquid tale

Expanded text:
admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
Qnsio ad qͦd̾ dicdinꝰ qd̾ si illd̾ dc̃m in
sat scrptura reꝑiret᷑. ex eadẽ intelligẽ¬
na accipet᷑: qua cũ dr̃ incarnata. S qr
llud au̾ctas subticuit atq in locutõis
pd mriã uid̾etur face̾ exp̾ssionẽ. si
natã ddiuia drẽt᷑ caro fc̃a melius sile¬
reꝰ het puto uł negare.ꝙͣ tem̾e asserere.
Ne si illud dicat᷑. ꝯuͥtibilitas nate. ĩ na¬
trã signari putet᷑. Etꝰ pͥmissis inclubi¬

Expanded text:
m in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubi
Abbreviated transcription (Latin):
uitia ĩ corde. ⁊ oꝑe. pululantia. doceant
paidenda ne ad aucliend̾.⁊ intelligend̾
u̾bũ dei p̃peliatur mẽs. ꝓ qu̾o ẜuato.
reddet᷑ in excelsis corona ¶ Confure ꝙ
eccͥastice usus. ana arees exortus in¬
det̾ qui prius crine ẜuato. deniq ob
uite ⁊tinẽtiam. caput radebãt. ⁊ capil¬
los ĩ igne sacͥficii ponebãt. hĩc usus ĩ¬
oleuit. ut qui cliuinis cultib mãcipã¬

Expanded text:
vitia in corde et opere pullulantia doceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
manib corporeis corpus foruert. Sp̃t
situs ¶lo gͦ analit pͥutemꝰ. deu corpe¬
is manib formasse corpus. uł fauci¬
b inspirasse aĩama pctins hoĩem. de
limo t̾re scd̃m corpis forut. nbendo. uo¬
lendo .i. uoluit. ⁊ ñbo suo inssit. ut ita

Expanded text:
manibus corporeis corpus formaverit, Spsitus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo terrae secundum corpus formavit jubendo, volendo
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe. in quibdã effcus iustĩe. nõ ꝙ
aliud efficiat iustĩa. aliud mĩa d̾i: Si
ad eẽnciam refãs. s qr ex quibdã ef¬
fectib intelligit᷑ iudex ex quibdã
iniẜator. uł ut quibdã placet. iustus.
⁊ miẜicors S scdꝰ hec ecturrit qõ. quo¬

Expanded text:
iae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud misericordia Dei, si ad essentiam referas; sed quia ex quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit qu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fiatũ ego feri. Nõ sũt ergo audiẽdi
qui pntãt alam eẽ ꝑtem dei. Si .n. ħ es¬
s: net a se. nec ab alio decipi poss nec
ad malis̃ faciend̾. uł paciend̾. ⁊pelli. nͦ
in melius. uł defius mutari. flatus gͦ¬

Expanded text:
nem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus
Abbreviated transcription (Latin):
puidant᷑ infentes. quib dr. Inspirauit
nł suffiauit. ⁊ c. cũ flat inquiũt. uł syr¬
rã. ⁊ hõ de se flatũ emittit. Sic gͦ tu
ciem hoĩsex se. sp̃m hoñs emisisse mo¬
telligitur.i. de suła suas Q ht dicutͤ.

Expanded text:
inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, ciem hominis, ex se spiritum hominis emisisse intelligitur, id est, de sua substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
ieiꝵ. Ego nũc lib̾a uoce exclamo. nͨ dãp
li honore excluclit. s hoc ñ facit ꝓ uitõ
bigannie. imo pro saimẽti uͭtinte ut u
una uniꝰ. sic̃ unica unici. Illd̾ tñ tesa
prand̾e ñ ruenit. qr cũ peccitẽtia biga¬
mus incligeat. quis erit pbr̃. qui talib
nuptiis possit ⁊there ⁊sensũ. S ħ de
illo ĩtelligi põt quipͥme uxori insia¬

Expanded text:
 Ego, inquit, libera voce exclamo non damnali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caeprandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insi
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo nascitur. n̾e filius÷. ⁊ nos qui¬
dem filii d̾i sumus. s per facturã. fumꝰ
cum filii nõ fuissemꝰ. efficimur. Ante .n.
filii nõ eramꝰ. s per gr̃am fãi sumꝰ iõ na¬
ti.n gn̾ati. s adquisitł. Adquisiuit. i¬
nos deus sibi: ⁊ per hec dr̃ nos genuisse.
Genuisse deũ filios: nũꝙͣ cum ꝓprieta¬
tis sig̾tatione tognoscimꝰ dici. Ex adop¬
cione .n. hõ est filius dei. nõ ex gn̾atõe.
n ei ꝓprietas est. s nũcupatio. Ac ꝑ id
nec semꝑ filius fuit unigenitꝰ autẽ d̾s. nͥ
fuit aliqñ nõ filius. nec fuit aliqͥd ante¬
qͣm filus: nec quicꝙͣ ip̃e nisi filius. At

Expanded text:
x eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimucum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acquisivit nos Deus sibi, et per hoc dicitur nos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; neque ei proprietas est, sed nuncupatio, ac per id nec semper filius fuit. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius, at
Abbreviated transcription (Latin):
ruerũt. Nlob̾ autẽ m̃itum ⁊ aliqñ si ma¬
lum nõ facimꝰ s resistimꝰ Ibi clũtaxat.
uͥ cã subest que nos face monet. qr ex
pcc̃i corruptela. prom sũt ad lapsũ gres¬
sus nr̃i. ubi autẽ nõ int̾uenit ẽ. nos ad
malũ ĩpellẽs. nõ m̃emur.si ab eo decli¬
namꝰ declinare & a malo. semꝑ uitat pe¬
nã s ñ semꝑ m̃etur palmã. De adiu¬
man̾e si uellet. Illud utiq fuit lib̾tas
arbitrii ab omni labe. ⁊ corruptela im¬
munis. atq uolũtatis rectitudo. ⁊ oĩm
nat᷑aliũ potẽtianĩ aĩe scinc̾itas atq ui¬
uacitas. De liło arbitͥo. ẽ ꝯͦ

Expanded text:
 si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De adjumanere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas. 5. De libero arbi
Abbreviated transcription (Latin):
liurtas naturalis. qͤ naturalit᷑ uult
onis. licet tenuit᷑a exilit. nͥ gra adiu¬
uet que aduemẽs inuat eã. ⁊ erigit ut
efiatit᷑ uelit bonũ ꝑ se aũ põt uelle ma¬
lum efficatit᷑. illa gͥ rd̾alis aĩe potẽtia

Expanded text:
aturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiter et exiliter, nisi gratia juvet; quae adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa ergo rationalis animae potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
Agite pñiam qͣlis agitur in ect̾a. ne¬
mocdicat sibi octulte ago. apud deũ
ago. nouit ds qui mͥ ignosat. qr ĩ
corde ago. Ergo sine cãdictũz. Que

Expanded text:
enitentiam qualis agitur in Ecclesia. Nemo dicat sibi: Occulte ago, quia apud Deum ago, novit Deus qui mihi ignoscit, quia in corde ago. Ergo sine causa dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
filius÷. Si igr̃ una eademq res. habet
in se pr̃nitatem. ac filiationẽ ip̃a gr̾at
⁊ gn̾atur. d̾ dicẽtes. in sabellianã here¬
sim ꝓtͣhunt᷑. extendẽtes prẽm in filium.
deum. his atq aliis argumẽtoꝵ acu¬
leis. atuntur in sue opmionis asci¬
onẽ. ut uitatis formã dissete tuel¬

Expanded text:
Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et generatur: quod dicentes, in Sabellianam haeresim pertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, Deum? His atque aliis argumentorum aculeis utuntur in suae opinionis assertionem, ut veritatis formam dissecent
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ głiose/ ut in eo nõ timeat᷑ suppliciũ s
actib ñ quid fiat. s qͣre fiat. qͣueren¬
mala eẽ iudicent᷑. At iustĩa m̾ito pu¬
nit eũ qui dic̃ se subfrisse suꝑflua di¬
uiti ut p̃b̃et pauꝑi. ⁊ falsariũ qui ali¬
enũ corrupit testamentũ. ut is ess
heres qui facet elemosinas largasnĩ
ille qui nullas. ⁊ ei qui se fetisse ad¬
ult̾ium ostendit. ut per illã cũ q̃ fec.
hoĩem de morte lib̾et. S dicet aliqͥs.
gͦ eqͣndꝰ ÷ fur quilibet. firi. qui uolũ¬

Expanded text:
iose, ut in eo non timeatur supplicium, sed actibus, non quid fiat, sed quare fiat esse quaerenmala esse judicentur? At justiisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui volun
Abbreviated transcription (Latin):
lut abraham. ysaac ⁊ iacob. uł aliquis
alius qui ĩ cligito p̾sens demonstͣri
possit. sic quoq illos eadem ratc̾e ꝯfu

Expanded text:
l ut Abraham, Isaac, Jacob, vel quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
desmet. s talis. ⁊ tata eritut ꝑfectiore
maior eẽ ñ possit. fortassis ⁊ alie tresi
uirtutes. ꝓrudencia: sñ ullo iam ꝑidõ
erroris. fortitudo. sine molestia tolerã¬
doꝵ maloꝵ. temꝑancia: sine repugna¬
tione libidiũerũt in illa felicitate.
ut prudẽaie ibi sit. nullũ bonũ deo p̾poñe.

Expanded text:
desinet; sed talis ac tanta erit, ut perfectior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate; ut prudentiae ibi sit, nullum bonum Deo praeponere
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ dlicit eẽ: nec filium. Cum engo
queritur quid tria. uł quid tresãfe¬
quniis nos: ad ieniend̾ aliqd nom̃
quo aplectamur het tria. Neq actur¬
ntaĩo. q supeminẽtia cliuinitatis.
usitati eloquu facultatẽ excedit. Q¬

Expanded text:
Patrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod nomen, quo complectamur haec tria. Neque occurrit animo, quia supereminentia divinitatis, usitati eloquii facultatem excedit. V
Abbreviated transcription (Latin):
clii. qr scriptura nõ dicit tres deos. S
nec tres ꝑsonas alicubi scripture tex¬
tus ꝯmemorat. an ideo licuit. loq̃ncli
⁊ elisputandi nc̃citate tres ꝑsonas dr̃e.
nõ qr scriptura dicit. s qr non ꝯtͣlicit.¬

Expanded text:
dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Script
Abbreviated transcription (Latin):
ut fatcamur laquẽdi nct̾itate a g̾tis ⁊¬
a latinis Parda hec uocabula aclũsus
insiclias uł erroros hr̃ticoꝵ. Eũ cona¬
retur hũana inopia loq̃ndo proferre
ad hõĩm sensus. ꝙ in secretario men¬
tis de deo tenet. siue per piam fidẽ. si¬
ue per qͣlemcũ intelligenciã. timuit
dic̾e tres cẽncias. ne intellig̾etur in
illa sũma eqͣlitate ulla cliusitas. Rur¬
sum nõ pot̾at dit̾e nõ eẽ tria quedam.
ꝙ qr cdixit sabellius: in heresim lapsꝰ
est. Quesiuit ergo ꝙͥ tria clic̾et. ⁊ lixit.

Expanded text:
ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
hac re. laborans. noĩm penuria. coart¬
tatur. Uñ aug̃. Quid a g̾tis.uł a la¬
tinis. ncc̃itate. de ineffabili trinitate
dictũ sit. aꝑiens in .un.li. de t᷑n. ait.
Loquenli cã de ineffabilib ut fari
aliquo modo possemus. dc̃m ÷ a g̾tis.
ypotases ¶ Aliter enĩ g̾ri accipiñt sub¬
stanciam ꝙͣ latini. A latinis a dc̃m

Expanded text:
hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Graecis, hypostases. Aliter enim Graeci accipiunt substantiam quam Latini. A Latinis autem dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cdifficilis quidem: s nõ inutilis. qua
queritur. cur nõ licantur hii tres una
ꝑsona. sicut una eẽncia. ⁊ unus d̾s. a
Quam qõnem aug̃. cdiligent̾ tͣctat.
atq ꝯgrie explicat in .uii. li. de  tri. ita
clicens. Cur nõ hec tria simul unam
ꝑsonam dicimus.sicut unã eẽnciam
⁊ unũ deũ. s dicimus tres ꝑsonascum
tres deos aut tres eẽncias nõ dicamus.
aliqd̾ nocabulũ ẜuare huic signifi¬
cationiqua intelligitur tͥnitas. ne oĩ¬
no tat̾enus int̾rogantiquid tres: cũ
tres ẽẽ fateamut. Cum ergo queritur
quid tres.utait aug̃. in .u. li. detri. a
magna ꝓrsus mopia. hũanũ labo¬
rat eloquiũ. dc̃m ÷ tñ tres ꝑsone. nõ
ut illñd ditetur. s ne tacetur oio. Nõ
enĩ rei ineffabilis eminẽtia hoc uoca¬
bulo explicari ualet. Eccͣe ostendit
qua nct̾itate dicãtur płr ꝑsone. ude

Expanded text:
difficilis quidem, sed non inutilis, qua quaeritur cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus. Quam quaestionem Aug. diligenter tractat, atque congrue explicat in lib. 7 de dicens: « Cur non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam substantiam et unum Deum; sed dicimus tres personas, cum tres deos, aut tres essentias non dicamus? aliquod vocabulum servare huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceamus interrogati quid tres essent, cum tres esse fateantur. Cum ergo quaeritur quid tres, ut ait Aug. in lib. 5 de Trin., c. 9, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium: dictum est tamen tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur omnino. Non enim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dicatur pluraliter pe
Abbreviated transcription (Latin):
seria. peccãtib iustissime inflicta: lib̾at
net ignorãcia. ⁊ clifficultas qͣm patitur
om̃is hõ ab exorlio natiuitatis sue. ni
ab isto malo. quisꝙͣ. nisi grã dei lifstur.¬
Etce euident᷑ cdicit᷑ aug̾. hiq̃ignorãciã
quaquis inuitus. falsa pro uens app¬
bat. ⁊ clifficultatẽ qua nõ põt se tẽꝑa¬
rea malo: ad miẜiam nr̃am ꝑtin̾e. a pe

Expanded text:
seria peccantibus iustissime inflicta liberet net ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei grEcce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua quis invitus falsa pro veris approbat, et difficultatem qua non potest se temperare a malo, ad miseriam nostram pe
Abbreviated transcription (Latin):
quos ⁊ ueniebat ei susciix ⁊ nob̾ expetli¬
ebat sit᷑ .n. pła egritudiũ gn̾a ⁊ corꝑis
uicia. a quib om̃o ĩmunis extitit. qͦs
pletionẽ oꝑis. ad qd̾ uen̾at. ut passibi¬
litatẽ. ⁊ mortalitatẽ. uł ab ĩmortalita¬
tis desꝑat̃e. spem nr̃am erigendã. ut

Expanded text:
eniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quospletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dandꝰ eẽt. s si hec hõ in pͥmordio nat̾a¬
lit̾ huiss. nunqͥd eẽt in eo deft̾usa pe¬
na:si deft̾us. uł penaei indita fuiss.
ant ͤ pecrat᷑. ĩiuste cũ eo agiuide̾tur. si
añ culpam sentiret penã. Ob hoc sane
tlicimꝰ illa nõ fuisse defc̃us. uł penas.
si naturalit᷑ infuisset hoĩsicut ñ fuit
hõĩ. añ ptt̾m. nõdũ gr̾am adepto. de¬
fectus. sine pena. ã posse ꝓfic̾e. s post¬
ꝙͣ gr̃am recepit.per q̃m ꝓfic̾e potuit.
⁊ ad tempus ⁊̃ ꝓfetit eamq culpa sua.¬

Expanded text:
. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua
Abbreviated transcription (Latin):
rati. Cũ ita de aliquo nascatur aliquid.
⁊ nõ itant sit filius nec rursus oĩs qui
dr̃ filius de illo sit natus. cuiꝰ dr̃ filius.
ꝓfecto ncdus iste quo natus xp̃t. de

Expanded text:
rati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est
Abbreviated transcription (Latin):
irũ hec fuisse ꝑfidĩa le rusd ̃t¬
effusa st̃arrii iusc̃a. atq crepuit medi¬
us ꝓst̾tus in faciẽ oa quib xp̃m nega¬
Querat: feda ora pollutꝰ his aliis płi̾b te¬
stimoniis. ĩstruimꝰ. ñ debe̾ fati simplr.¬

Expanded text:
ii haec fuisse perfidia legitur, uteffusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simpl
Abbreviated transcription (Latin):
tisumus. ⁊ q̃ meruimꝰ de poĩtate tene¬
harũ eruiantm̃ inimici sũt.ut sine
has. credãt hoĩem posse fat̾e om̃ia cliui¬
na mandata. deniq pelagius a frĩb
increpatus. ꝙ nicħ tribu̾et adiutorio
grẽ derad eius mandata facienda. nõ
tate surponebat dicẽs eã ad hoc dariho¬
minibait que fate per lib̾ͥm ar iubent᷑.¬

Expanded text:
e potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non tate supponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum arbit
Abbreviated transcription (Latin):
clicit. Cong̾rate illi scõs eius mistio
angłoꝵ illud ĩpleri dubitand̾ nõ.
que ĩmutabr̃. Celũ quidẽ aereũ. ñ ethe¬
reũ. Tantũ. n ascendet ignis ĩ uiditõ.
qͣntũ ascendunt aque ĩ diluuo. Ille
a ignis. malis. qui reꝑti fuint uiui.¬
mala erit ⁊suptio. bõĩs u̾o nõ. ut .n.a¬
fuit caminꝰ frib pu̾is. In qͣuib. si ali¬
quid purgand̾ fu̾it: ꝑ illũ ignẽ pur¬
gabr̃. aliis u̾onullã inge̾t molesti¬
am᷑ purgato  uo ꝑ ignẽ mũcdor ad
illa magna. qͣ resurgẽt om̃s mortui.
sĩ tũc mĩstĩo angłoꝵ uentilabr̃ area.
qr boĩ rg̃gabunt ibi de .iiii. ꝑͣtib or̃bis.¬

Expanded text:
 Congregate illi sanctos ejus; ministerio angelorum illa impleri dubitandum non equae immutabitur; coelum quidem aereum, non aethereum. Tantum enim ascendet ignis in judicio, quantum ascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuerint vivi erit consumptio, bonis vero non, ut afuit caminus tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur area, quia boni congregabuntur ibi de
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itate stetit. qr in ea nõ fuit. s ab ĩitio
temꝑis .i. statim post initiũ temꝑis.a¬
postatauit. põt ĩ sic accipi illud. ab ñi
rapitauit. ⁊ allacit seduxit. H pdcis
tos. ⁊ post t̾ationẽ cetidisse quosdãla bo

Expanded text:
tetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initpraecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis tos, et post creatio
Abbreviated transcription (Latin):
enciam habu̾ĩt ante casiluł ⁊fir¬
matione erat in eis triplex nat᷑alis cog¬
nitios qr sciebãt ꝙ fcĩ erãt ⁊ a quo fc̾ĩe¬
rant. ⁊ cũ quo fcĩ erãt. ⁊ habe¬
bant aliꝙͣ boni uł mali. noticiã antel

Expanded text:
entiam habuerunt ante casum vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant
Abbreviated transcription (Latin):
in pachiso delicianũ moraretur. ds. nĩ ma¬
liciam nõ fecit. Ette aꝑte diit. post cre¬
ationẽ. int̾posita morula. cetidisse. It̾o¬
q illa u̾ba sic accipienda uident᷑ poĩti¬
daerat abmitionł mendax .i. statĩ post
mitiũ. qñ sibi eqͣlitatẽ dei ꝓmisit. ⁊ seip

Expanded text:
in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel mendax, id est, statim post initium, quando sibi aequalitatem Dei promisi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. s quedã forlit᷑. ⁊ scd̾m spc̃s. quas
hr̃e c̾umus uit maiores mũdi partes.
Quedã u̾o mat̾ialit̾ tm̃. s ut licunt.
moyses lons nili. ⁊ carnali ppło. lccu¬
tionis incclum tempauit. de d̾o laq̃ns.
a siłi hoĩs. qui per moras tp̃ꝵ oꝑa sua
ꝑsicit. cũ ip̃e simul oꝑa sua fec̾it. unde
aug̃. Ideo inquit moyses diuisim re-¬
fert.deũ illa oꝑa fecisse. qr nõ potuit

Expanded text:
liter et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ostendẽ.dicẽs. Elementa. iiii. ita forͣ¬
ta. sicut modo apparẽt. ab initõ extitisse.
⁊ celũ syd̾ib ornatum fuisse. quedam
u̾o nõ forlit᷑. s mat̾ialit̾. tũc fc̃a fuisse.
que ser temꝑis accessũ forlit̾ clistinc

Expanded text:
ostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter disti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fiu̾nt adulti: ñ gͦ sufficit eis iħͣ¬
statu gra in bapõ data. nec per illã pos¬
st̃ mo eẽ boĩ. nisi alia addatur. que si
nõ addat᷑: ñ ÷ ex eoꝵ culpa qr iustifica¬
ti st̃ a pad̃o. ¶Gpui  . Quidã putãt. gͣti

Expanded text:
um fiunt adulti; non ergo sufficit eis gratia in baptismo data, nec per illam possunt boni esse, nisi alia addatur: quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificat
Abbreviated transcription (Latin):
pcedentiũ parentũ suoꝵ originalit̾ pec¬
tatũ ⁊t̾here ⁊ penas pro eis debitas
peͣnde. an aliquid alud de re tanta.
scripturis scĩs cliligẽtius ꝑscrutatis.
at t̾ctatis. ualeat. uł nõ naleat reꝑiri.
um fit lectori airgi. suꝑiora alixisse ã
asẜendo s diusoꝵ opiõnes referendo.

Expanded text:
cedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis ac tractatis, valeat vel non valeat reperirium fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo.
Abbreviated transcription (Latin):
uult bonũ naturalit̾. qͣre nat᷑alit᷑: ⁊.
q̃re naturalif dr̃: qr talis fuit motus
nat᷑e hũane. inpͥma editione ĩ qua
creati sine uitõ sumꝰ. que ꝓprie nat̾a
dr̃. fuit .n. hõ c̾atus. in uolũtate rectꝰ¬

Expanded text:
vult bonum naturaliter. Quare naturaliter, et quare naturalis dicitur? Quia talis fuit motus naturae humanae in prima conditione, in qua creati sine vitio sumus, quae proprie natura dicitur. Fuit enim homo creatus in voluntate rect
Abbreviated transcription (Latin):
detur.s. ꝙ tẽptationẽ. Ptesẜit quedã ela¬
tio ⁊ pͥsũpcio ĩmente hoĩs. Obiectio atͣ
illos qui alicũt elationẽ p̾cessisse ĩ mẽte.
d̾ si ita fuit. nõ gͥ alt̾ius suggestio¬
ne prius peccauit. cũ au̾ctas tradat.
ideo ptt̾m diaboli incurabile ẽẽ.qr non
suggestione. s ꝓpria suꝑbia cenalit. et¬

Expanded text:
a elatio, et praesumptio in mente hominis. 2. Objectio contra illos qui dicunt elationem praecessisse in mente. Quod si ita fuit, non ergo alterius suggestione prius peccavit, cum auctoritas tradat ideo peccatum diaboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amor ꝓprie põttatis ex quo placuit
ei face. qd̾ cliabolus suadebat. ⁊ utiq fi¬
tit ssuggestione utiq peccauit qr tẽp¬
tatio pcessit ex qna m mente eiꝰ orta
⁊ elatio. qͣm pt̃m oꝑis secutũ estet pena
pcc̃i. Que fuit elatio mulieris.
⁊ talis quidẽ elatõ. inmẽte mlris
fuit. pro cͥto.: qua crelidit ⁊ uoluit.
hr̃ẽ siłitudinẽ dei cũ eqͣlitate quadam.
putaris eẽ ũmiqd̾ chiabolus dicebat. et
id̾o spͤtialit̾ mlr̾em ⁊ memorat aug̃. in¬
quiẽs. qũo cred̾e̾t młr cliabolo. nisi eit
in mẽte eius de se. suꝑba pͥsũptio s⁊ qd̃

Expanded text:
t amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elatio mulieris. Et talis quidem elatio in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod
Abbreviated transcription (Latin):
cessiss in eo. quedã clatio oppͥmendã
ut ꝑ huilitate᷑ pcc̃i. sciret ꝙͣ falso de se
tiamor ille ꝓprie põttatis. ⁊ de se suꝑ¬
cenda aut ꝑimenda: Deniq ñ ⁊tenta
suasione ẜpentis aspexit lignũ. bonũ
esi. decorũ aspectui. nec credd̃s se inde
posse mori. forte putauit deu̾ alicuius
cã sig̾tationisalla clixisse. Ideo mantlu¬
eait ⁊ decdit uiro suo. fortassis cũ ali¬
qua suasione. ꝙͣ scciptura intelligen¬
dam reliquit. uł forie nõ fuit suade
n nc̃e. tũ eam mortuã oẽ illo tibo nõ

Expanded text:
cessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se ti amor ille propriae potestatis, et de se sucenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non
Abbreviated transcription (Latin):
abileꝰ cius ptc̃m extitit. pct̾m u̾o hoĩs
sicut ꝑ aliũ hũit initiũ: ita ꝑ aliũ ñ
incõgrue. hũit remediũ. Qe hõ nõ an
s ex parte ꝑsist̾at: nõ ÷ redẽpta. hũa¬
na u̾o tota perierat. ⁊ ideo ne penitus
repente ꝑd̾etur. ex parte ÷ redẽpta. ut ĩ¬
de ruina suppłturangłita. Uñ aug̃. in
ench̾. Placuit uniu̾sitatis t̾atori. et
mod̾atoriait qm̃ nõ tota młtitudo an¬
geloꝵ. deu̾ desẽndo ꝑierat. ea que perie¬
rat in ꝑpetua ꝑclitione reman̾et. Que

Expanded text:
s sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, sed ex parte perstiterat, non est redempta; humana vero tota perierat, et ideo ne penitus perderetur, ex parte est redempta, ut inde ruina suppleretur angelica. Unde Aug. in Ench., cap. 29: Placuit universitatis creatori et moderatori ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditi
Abbreviated transcription (Latin):
reatuset caro ab illa ⁊ tagione qd̾ quidẽ
dari carnẽ n̾o ab illa feditate nõ mun¬
daripurgari. Siͤ uͭo remanet illa fedi
gis ac mag̾ corrũpi. ⁊ mag̾̃ ind̾̃ corrup
ta caro prolis qͣm parẽtis. qr d̾e carne.
pollutionẽ ꝙͣ hũita ⁊tepturetinẽtit

Expanded text:
lla contagione; quod idem dari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foedigis ac magis corrumpi; et magis corrupta videtur caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente,
Abbreviated transcription (Latin):
gmale. s actuale dic̾etur. Congra¬
test. alli imputari aĩe illud itãm. qd̾
ex corrupoõe torꝑis meuitabilit ꝯͣ hit.
fuit corrupcio corꝑis. que agͣuat a¬
nimã. cã primi pccis pena. nec caro
coriptibilis aĩam pectatricẽ fe̾tit.

Expanded text:
ale, sed actuale diceretur. Potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter trahit, fuit corruptio corporis quae aggravat animam, causa primi peccati, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem f
Abbreviated transcription (Latin):
nata. iepente absumatur ⁊ ñ sit. s
ne obsit moriuo. que inerat nato. Nã
si post bap̃m. hõ iux̾it in carne. ht̃ ⁊
tupiscẽtiam cũ qua pugnet. eamq
hec p̾statur inbap̃o nisi forte miraculo
to reatus uincło quo per illã diaꝰ ani¬
mã retinebat. ⁊ a suo c̾atore seꝑabat.
simaneat in c̾camine. Etce hic apte os
tenlit ea rõe climitti in bap̃o nõ qr ñ
maneat post bap̃m. s qr reatus ĩ bap̃o
aboletiur. Deinde idẽ ipc ostendit eo
li. ita clicẽs. Lex carnis ꝙͣ apłs appel¬
regne̾t pͣcc̃m ĩ ur̃o mortali corꝑe. ñ sic
missio. ubi oĩo plena fit remissio pcc̃oꝵ
s manet in uetustate carnis. tanꝙͣ su¬
ꝑatum. ⁊ pemptũ. nisi illicito ꝯsensu quo¬
dãmodo reuiuiscat. ⁊ in regnũ ꝓpriũ dña¬
cionẽq reuocet᷑. hic aꝑte insinuat ĩ bap¬
tismo ⁊cupĩam debilitari. ex quo dr̃ di¬
mitti. ñ solũ id̾o qr reatus ibi soluit᷑. quẽ
remissionis modũ aliis ⁊̃ płib testi¬

Expanded text:
epente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit in carne, habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque estatur in baptismo, nisi forte miraculo to reatus vinculo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo libro ita dicens: Lex carnis, quam Apostolus appelregnet peccatum in vestro mortali corpore; non sic jus facta remissio, ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Hic aperte insinuatur in baptismo concupiscentiam debilitari, ex quo et dicitur dimitti, non solum ideo quia reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum aliis etiam pluribus testi
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e nequeãt. Siłiter ĩ illud ysidori
intelligend̾ ⁊. Angli mutabiles sũt
natura. ĩmutabiles sunt gr̃a. qr ex
natura. in primordio sue ꝯditionis
mutari potuerũt ad bonũ. siue ad
malũ. s post per gr̃am.ita bono ad¬
diti sunt. ut inde mutari neq̃ant.
ciam sint oblurati. uiuaci tñ
sensu. nõ penitus st̃ priuati. Namut

Expanded text:
e nequeant. Similiter etiam illud Isid. intelligendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. tiam sint obdurati, vivaci tamen sensu non sunt penitus privati. Nam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
s uolẽtis ⁊ hoĩs. cũ id mĩa dei sola
nõ impleat. h̃ .n. crede̾. uł sꝑare. ñ po¬
terit. nͥ uelit. nec ꝑuenire ad palmã.
nisi uolũtate currat. si estat gͦ ut ĩtõ.
ita recte dictũ intelligatur. ut totũ de¬
tur d̾o qui hoĩs uolũtatẽ bonã p̾uenit.
⁊ p̃̾parat ad iuuandã. ⁊ adiuuat p̾para¬
tam. uolentẽ p̾uenit. ut uelit. uolen¬

Expanded text:
sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntatem bonam praevenit, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ & egoss gr̾a dei metũ. nõ ido dicit.
qi nitħ boi agebat: s q nich̾ boĩ ag̾et.
silla nõ adiuaret. His testimoniis
apte infinuat. qr uoluntas hoĩs gr̃a
dei pͥuenit. atq p̾paraturut fiat bõañ
ut fiat uoluntas. qr ⁊ ante gr̃am uo¬
luntas eratis ñ erat bõa. ⁊ recta uolũ¬

Expanded text:
 ego, sed gratia Dei mecum. Non ideo dicit, quia nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta volun
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ieremiã dicit. ꝙ filius sẽꝑ
gn̾atur a pre. his uerbis. Saluator
noster est sapĩa dei. Sapia u̾o est
spiendo etne sucis. Saluator ergo nr̃
splendor est claritatis. Splendor a ñ
semel nascitur a desinit. s quociẽs
ortum fu̾it lumen: ex quo splẽdor
oritur. tociens oritur. ⁊̃ splendor cla¬
ritatis. sic ergo saluator sem nasã¬
tur. unde ait mili. sapie. ante omnes
le legunt gn̾auit. his uerbis aꝑte
ostendit orig̾. sane lici posse. ⁊ debere.
filius semꝑ nascitur. quod indetur ꝙͣ¬
rium illi u̾bo ggorii premisso .s. nõ pos¬
sumus dic̾e semꝑ nascitur. Exponit
pͥmissa u̾ba ogorii ne putetur in doc
ed netores esse etrarictas.
tanti auctores sibi contͣlic̾e. in re
tãnta uideant. illa u̾ba ꝙoribenig¬
ne int̾ptemu: dñs inquit ihx ante

Expanded text:
 Jeremiam dicit quod Filius semper generatur a Patre, his verbis: Salvator noster est sapientia Dei; sapientia vero est splendor aeternae lucis; Salvator ergo noster splendor est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes le legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi verbo Gregorii praemisso, scilicet: Non possumus dicere: Semper nascitur. 12. Exponit praemissa verba Gregorii, ne putetur inter doctores esse contrarietas. Sed ne tanti auctores sibi contradicere in re tanta videantur, illa verba Greg. benigne interpretemur: Dominus, inquit, Jesus ante
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur de pr̃e. ⁊ ideo clicit qͥx̾. qd̾ non
possumus dic̾e semꝑnascitur. Non ĩ¬
qͣm ita ꝯuenient̾. nonita congruead
explanationẽ u̾itatis. põt tñ licisi
sane intelligatur. semꝑ .n. nascitur
filius de pr̃e.ut ait orig̾. non ꝙ coti¬
tlieiteretur illa gn̾atio. S qr semꝑ
ess. semꝑ ergo nascitur .i. natiuitas
eius sempit̾na est. Qd filius semp

Expanded text:
ascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est, nativitas ejus sempiterna est. 13. Quod Filius semp
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ÷ ⁊̃ fides rerũ. qñ nõ u̾bis. s reb ip̃is
p̾sentib creclitur. qd̾ erit cũ per spẽm
manifestã. se ꝯtemplandã scĩs p̾bebit
dei sapĩa. Sꝰ nõ ꝓprie. hec dr̃ fides: ĩmo
fidei m̾ces. ad qͣm c̾dendo ꝑuemieturut
exꝰ fide uboꝵ inseat uistus. in fide uei¬

Expanded text:
bis, sed rebus ipsis praesentibus creditur, quod erit, cum per speciem manifestam se contemplandam sanctis praebebit Dei Sapientia. Sed non proprie haec dicitur fides, imo fidei merces ad quam credendo pervenietur; ut ex fide verborum transeat justus in fidem re
Abbreviated transcription (Latin):
qõnẽ. ⁊ ab soluit ita inquies. aug̃. sr̃
iołxm. Quids̾ uult. ut cũ ft̃m fu̾it c̾¬
datis. ħ ⁊ laus fidersi qd̾ credit᷑: ñ ni¬
tẽ qͣm uid̾at morientẽ. ⁊ credebat deũ.
in carne ip̃a latentẽ. Credebat gͦ mente.

Expanded text:
r Joannem: Quid sibi vult, ut cum factum fuerit credatis? Haec est laus fidei, si quod creditur non vitem, quam viderat morientem, et credebat Deum in carne ipsa latentem. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem freq̃nter p̾ceditsuł de actu fidei.
qui fortenaturalit̾ actũ caritatis prete¬
dit.sicut actũ spei. Ꝙ u̾ba p̾missa clili¬
gent̾ notata ĩnuũt. ⁊ ea ĩ que addit.
dicẽs. nisi inquit que audis c̾dlideris:
ad amand̾ ea que audis. ñ ĩflãmaris ꝯͣ¬

Expanded text:
ritatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis
Abbreviated transcription (Latin):
fidotus inreb que uident᷑. agr̃ ĩ nobiᷤ.
ut ea c̾dantur. que nõ uident᷑. Ex his a¬
perte intelligit᷑. ꝙ ꝓprie fides ñ apparen¬
tiũz. nec illa ÷ fides qua in xp̃o edifica¬
mur. qua dicimus usitata locutõe. nos
ea crede̾. que uidemus  alibi tn dic ang
fidẽ eẽ. de reb p̾sentib. qd̾ erit ĩ futuro.
cũ per spẽm deũ p̾sentẽ ⁊templabim᷑.

Expanded text:
rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Ex his aperte intelligitur quod proprie fides non apparentium est. Nec illa est fides qua in Christo aedificamur, qua dicimus, usitata locutione, nos ea credere quae videmus. Alibi tamen dicit August. fidem esse de rebus praesentibus; quod erit in futuro, cum per speciem Deum praesentem contemplabi