comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Esuriui emm: et dedistis
michi manducare. Quando uni er
minimis meis fecistis: michi fecistĩ
M mimi gͦ ergo qui sunc axpĩ:
Iui sunt qui omnia sua dimiserũt.
et sequuti sunt eum. et quicquid
habuerunt. pauperibus distribue¬
runt. ut dõ sine seculari compede
expediti seruirent. et ab oneribus
mundi liberatos uelutd pennatos sur¬
sum humeros tollerent. Hii sunt mi¬
numi. Quare minini: quia humiles.
quia elati. non superbi. Append mi¬
minos istos: et graue pondus inue¬
amicos de mammona iniquitatis:¬
Quid est m miona : Werbum est
enum quod latinum non ẽ: Hebreui
uerbum ͤ cognatum  linge punicȩ
Istȩ enim linguȩ sibi significationis
quadam uicinitate sociantur. Quod
punici dicunt mammon: latine
lucrum. uocatur. Quod hebrei dicũt
mamiona: latine diuicie uocantur.
Ut gͦ latine totum dicamus: hocait
amicos de diuiciis iniquitatis. Hoc
quidam male intelli gen rapĩt
res alienas et aliquid inde pauꝑib

Expanded text:
mundi. Esurivi enim, et dedistis mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare. Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Minimi ergo qui sunt Christi? Illi sunt qui omnia sua dimiserunt, et secuti sunt eum, et quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine saeculari compede expediti servirent, et ab oneribus mundi liberatos, velut pennatos sursum humeros tollerent. Hi sunt minimi. Quare minimi? Quia humiles, quia non elati, non superbi. Appende minimos istos, et grave pondus inveMammona iniquitatisPrimum quid est mammona? Verbum est enim quod latinum non est. Hebraeum verbum est, cognatum linguae Punicae. Istae enim linguae sibi significationis quadam vicinitate sociantur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae vocantur. Ut ergo latine totum dicamus, hoc aitamicos de divitiis iniquitatis. Hoc quidam male intelligendo rapiunt res alienas, et aliquid inde pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uo AOmonemur.
ammonere debemus. Re¬
cens euangłica leccio ãmo¬
nuit facere amicos de
mammona inĩquitatis: ut eos qui fa¬
ciunt recipiant. et ipsi sint intaber¬
naculis eternis. Qui sunt qui habe¬
bunt tabernacula ȩterua nͥ scĩ dei :
Et qui sunt qui ab ipsis accipiendist̃
intabernacula eterna. nisi qui eoꝵ
indigentie seruiunt : et quod eis
opus est ilariter subministrant: he¬
cordemur gͦ in nouissimo uidicio do¬
minum esse dicturum eis qui sta¬
bunt ad dexteram eius. esuriui et
dedistis miehi manducare. et cetera
quȩ nostis. Et cum illi quererent.
quãdo ei obsequia ita prebuissent.
respondet. quando uin ex minimis
meis fecistis. Iitiminimi sunt: qui
recipiunt in tabernacula ȩterna ::
Hocdixit dextris. quia fecerunt:
hoc dixit sinutris. quia facere no¬
luerunt. Sed dextris qui fecerũt
quid acceꝑunt. uel potius quid ac¬
cepturi sunt: Uenite inquit be¬
nedicti patris mei : possidete p ara¬
tum uobuł regnum. a constitu cioẽ

Expanded text:
uod admonemur, admonere debemus. Recens evangelica lectio admonuit facere amicos de mammona iniquitatis, ut eos qui faciunt, recipiant et ipsi in tabernacula aeterna. Qui sunt qui habebunt tabernacula aeterna, nisi sancti Dei? Et qui sunt qui ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula aeterna, nisi qui eorum indigentiae serviunt, et quod eis opus est, hilariter subministrant! Recordemur ergo, in novissimo judicio Dominum esse dicturum eis qui stabunt ad dexteram ejus, Esurivi, et dedistis mihi manducare: et caetera quae nostis. Et cum illi quaererent quando ei obsequia ista praebuissent, respondit: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Isti minimi sunt qui recipiunt in tabernacula aeterna. Hoc dixit dextris, quia fecerunt: hoc dixit sinistris, quia facere noluerunt. Sed dextri qui fecerunt, quid acceperunt, vel potius quid accepturi sunt? Venite, inquit, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
Denq grãs agens: quid dicit
Et conuersꝰ uiuificasti me: et dea
abissis terre iterum reduxistime
Quando enimantea: Quid est hoc
Iterum ceciditi ab altitudine. oii
mancipium i obediens. suꝑbe adũ¬
sus dominum: cecidisti. Factumet
in de omĩs qui se exaltat humili abit.
fiet inte. qui se humiliat ex altabitu
Redi de ꝓfundo. Redr inquit: red

Expanded text:
Denique gratias agens quid dicit? Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo.
Abbreviated transcription (Latin):
ã ceruice uigum disciplinȩ. habenas¬
animositate disruꝑit. Ubi est nune:
Certe captiuus clamat: domine quis
similistibi: Uolui esse ꝑ me similis
tibi: et factus sum similis peccori. Sub
tua dominatione. sub tuo precepto ue¬
re similis eram: s homo in honore po¬
situs non intellexit: comparatus est ui¬
mentis insipientib et similis factus ẽ.
illis. Iam de similitude uimentors
Uoliusti enim suꝑbe ẽẽ similis dño
duo: qui factus eras ad imaginem do¬
minitui. Bene tibi uelles: ut ita eẽt.
Recedenti ab illo bono: prorsus dicit
tibi cdeus: si recedis aĩe. et bene ẽ tibi:
ego non sum bonũ tuum. Promde si
ipse nr̃m summum bonum. recedẽ¬
dounde quid eris. nisi malus: Item
si ipseẽ beatitudo nr̃a. quiderit rece¬
denci nisi nuseria: Redi g̃ post mi¬
miseriam: et dic. Domine quis sims
tibi: Quantas ostendisti michi trli¬
ltiones multas. et muias. Sed disꝙ¬
pline fuit ammonicio: non deserai

Expanded text:
a cervice jugum disciplinae, hab nasa cervice jugum disciplinae, hab nasanimositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Jam de similitudine jumentorum voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio.
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ut moriaris : Sed inobediẽtia
te subicit morti: qui ꝓhibita tetigiᷤᷤ¬
ti. Id̾o arbor illa appellata ẽ scientie
dinoscendi bomi et mali: non quia
inde talia quasi poma pẽdebant. s
quicquid esset arbor illa cuuis libet
pomi: cuius libet fructus eẽt ideo
sic uocata est: quia homo qui nollet
bonum ã malo discernere ꝑ p̃ceptũ.
disciturus erat per experimentum:
ut tangendo uetitum mueꝰ iret
supplicium. Quare autẽ tetigit fr̃s meiꝰ
Quid uli deerat: dicatur michi quid
uli deerat in paradiso constituto. inme¬
dio opulentiȩ mediis q deliciis. cum
magne delitie erant ipsauisitaitio dĩ
cuiis fatiem quasi inimici timuit
post peccatum: Quid ulideerat ut
tangeret. nisi quia sua potestate uti
uoluit: Preceptum irrumꝑe delecta¬
uit. ut nullo sibi dominante fieret
sicut deus. quia deo nullus utiq do¬
iinatur. Male elatus. male p̃sum ẽ
futurus mortuus. recedendo auia
iusticie. Eece soluit p̃ceptum: excussit

Expanded text:
it, ut moriaris? Sed inobedientia it, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in quib te fecit: Obsequere
michi dicturus ẽ tibi: siue ad lectũ
cum re quiesco. siue ad mẽsam
cum reficio. siue ad balneum cum la¬
uoͭ. Quia gͥ nichil abste indiget dr̃
nichil gͦͣ tibi debuit iuberi. Si aut̃
debuit aliquid ubere. ut te quod
tibi expedit sentires esse sub dominꝰ¬
necesse ab aliqua re ꝓhibenduᷤᷤ
eras: non ꝓpter ipsius arb̾oris maliti¬
am: sed ꝓpter tuam malici obediẽ¬
tiam. H on potuit deus ꝑfectius de¬
monstrare quantum sit bonum o¬
bedientię: nisi cum ꝓhibuisset ab ea
re que nõ erat mala. In qua obedi¬
entia tenet palmam: sola nobediẽ
ĩuenit p. enam. Bonum ẽ: sed nolo tã¬
gaᷤ Non enim non tangendo moritu¬
rus eras. Numquid qui hunc prohi¬
buit alia substraxit: Nonne ẽ ꝑaradi¬
sus fructuosus plems arborib : Quid
tibi deest: Hoc nolo tangas: hinc no¬
loguites. Bonum ẽ: sed obedientia
melior est. P romde cum tetige¬
ris: numquid arbor illa malum era¬

Expanded text:
omnia, in quibus et te fecit? Obsequere omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum er
Abbreviated transcription (Latin):
at.: hoc diabolus fecit. Imitari dm̃
uoluit: sed ꝑuerse. Nonesse subiluꝰ
potestate: sed habere contra illum
potestatem. Homo autem positus sub
precepto: audiuit a domino deo. Noli
tangere. hanc arborem. Quid ẽ. enm
illa arbor: Si bona ẽ quare nontan¬
go: Simala est. quid facit in para¬
diso: P rorsus idõ in paradiso est qi
bona est: sed uolo tangas. Quare nõ
tango: Quia obedientem uolo: nõ
contradicentem. Serue audi ad
huc serue: s noli male serue. Ser.¬
iubentis disce consilium. Bona est
arbor: nolo tangas. Quare: Quiado¬
minus sum. et tu seruus es. Hec to¬
ta causa est. Si parua ẽ: dedignaris
esse seruus. Quĩd autem tibi expe¬
dit nisi esse sub domino: Quomodo
eris sub domino. nisi fueris sub p̃cep¬
do: Porro siexpedit tibi esse sub do¬
mino et sub p̃cepto: quia cibiuis¬
suruᷤ erat deus: Auquid emin
querit abstẽ. O ffer michi sacrifici¬
um dicturus ẽ tͥ. N onne ipse fecit

Expanded text:
at. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum at. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Servjubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
lios Deniq filius minor quiuo¬
luit in suam potestatem habe
substãtiam quȩ illi apud patr̃ẽ
obtime seruabatur: factus suc po¬
destatis. ꝓfectus ẽ in regionem longi¬
quam. Hesit principi malo: et por¬
cospauit. Fame correptus ẽ: qui
saturitate suꝑbus abscesserat. Ergi
quisquis ita uult similis esse deo i
adulum stet. fortitudinem q suã
sicut seriptum: ad illum custodiat.
Ion ab illorecedat: ei coherendo. sig¬
etur. tanquam ex anulo fidei: affixꝰ.
ubeat imaginem eius faciens quod
dictum. ẽ. michi autem adherere dõ
bonum ẽ: ut eustodiat similitudinẽ
et imaginem ad quam factus est. Por¬
ro autem si peruerse uuit dm̃ imita
ri: ut quomodo deus nõ habet alium¬
a quo formotur: non habet a quore¬
gatur. sic ipse uelit sua potestate uti
uiuat: quid restat. fr̃s. nisi ut re¬
cedens ab eius calore torpescat. rece¬
dens aueritate uauescat: recedẽs
ab eo quod summe atq ii comutabi¬
uter est. in decerius mutatus defici¬

Expanded text:
it. Denique filius minor, qui voluit in sua potestate habere substantiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis Deo, ut ad illum stet, fortitudinemque suam, sicut scriptum est, ad illum custodiat , non ab illo recedat: ei cohaerendo signetur tanquam ex annulo cera, illi affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit similitudinem et imaginem ad quam factus est. Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus defici
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑdimui te: cum tenuerimu
Fac noł beatos dete: quia beatũ po¬
pulus cuiuis ẽ dominus deus ipsiue
de dõ. fundus nr̃. Leginus enĩ. dnꝰ
pars ereditatis mee. Magna rei fre
Et hereditas ipsius sumus: et hered¬
tas nra est: quia et colimus eum. et
colit nos. Nulla ẽ inuiria illi. quiaa
lit nos. qui a si noł colunus illum ut
dm̃ nrm: ille coumi colit nos ut agniꝰ
suũ. Et ut sciatis. quia colit nos: in¬
dite eum: quem miste nobis. Ego
sum inquit uitis: uos estis palm¬
tes: pater meus agricola est
Ergo eolit nos: sed si fructum
reddamus. parat orreuor. Si
autem sub tanto eultore stirpel
esse uoluerimus. et pro frumẽco
spinas protulerimus: nolo dice¬
re quod sequitur d gaudi¬
uin. Finiamue¬

Expanded text:
non perdemus te. Cum tenuerimus non perdemus te. Cum tenuerimus Fac nos beatos de te, quia Beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. de Deo, Fundus npars haereditatis meae . Magna res, fratres, et haereditas ipsius sumus, et haereditas nostra est: quia et colimus eum, et colit nos. Nulla est injuria illi quia colit nos. Quia si nos colimus illum ut Deum nostrum, ille colit nos ut agrum suum. Et ut sciatis quia colit nos, audite eum quem misit nobis: Ego sum, inquit, vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est . Ergo colit nos. Sed si fructum reddamus, parat horreum. Si autem sub tanto cultore steriles esse voluerimus, et pro frumento spinas protulerimus: nolo dicere quod sequitur, ad gaudium finiamu
Abbreviated transcription (Latin):
illiui. Et nos dicimus. beatus homo.
Uanitatem loquimur. Beatus cuiꝰ
c̃. illa domus: beatus est cuiꝰ est illefũ¬
dius. beatus est ciuꝰ est ulud pecus.
betͥus est. cuus est ille seruus. beatus
est. cuus iua familia. Tolle uanitatẽ.
siiis audire ueritatem. Beacus est.
ciuius est dominus deus ipłius. Non
enum ciuiul ẽ fundus iste beatus est
sea cuiuis est ille deus. Sel ut aperte¬
sime beatitudinẽ terum anuuntas
dices quod beatum de fecit. funduo
tuus. Q uare : Quia inde uiuis. An
quando laudas ꝑ magno fundũas
hoc dicił ipse me pascit: inde uiui
A tende unde uiuas. Tue est io
iuiuis: cuidicis. apud te ẽ fons ut
Beatiu populus ciuus est domini
ipsiui. O domine deus m̃s. odomiur
dẽ nr̃. uc ueniamus adte. fac norbent
dede. Nolumus de auro. neq de ani¬
to: nec de fundu. Nolumus dettrn¬
nus istit et uanissimis et caduoȩ uite
transicopriis. Non loquatur os i
uanitatem. Fac nos beatos dete: q

Expanded text:
illius: et nos dicimus, Beatus homo: illius: et nos dicimus, Beatus homo: vanitatem loquimur. Beatus cujus est illa domus, beatus cujus est ille fundus, beatus cujus est illud pecus, beatus cujus est ille servus, beatus cujus est illa familia. Tolle vanitatem, si vis audire veritatem. Beatus est, cujus est Dominus Deus ipsius. Non enim cujus est fundus iste, beatus est: sed cujus est ille Deus. Sed ut apertissime beatitudinem rerum annunties, dicis quod beatum te fecit fundus tuus. Quare? Quia inde vivis. Nam quando laudas pro magno fundum tuum, hoc dicis: Ipse me pascit, inde vivo. Attende unde vivas. Ille est unde vivis, cui dicis: Apud te est fons vitae . Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius. O Domine Deus meus, o Domine Deus noster, ut veniamus ad te, fac nos beatos de te. Nolumus de auro, neque de argento, nec de fundis: nolumus de terrenis istis, et vanissimis, et caducae vitae transitoriis. Non loquatur os nostrum vanitatem. Fac nos beatos de te, quia
Abbreviated transcription (Latin):
autem quid dien : Quia ilii filu ali¬
eni quia illi quorum os locutum ẽ.
uanitatem. direrunt beatum esse
populum ciu hec sunt: tu quid dicĩ:
False sunt iste diuitie: da michi ue¬
ras. Reprehendis ista: ostende quod
laudas. Wis cͥomptempnã hoc Osten¬
de quĩd preferam. dicat ipse ꝑsalmus
Iui enum dixit. beatum dixerunt po¬
populum cui hȩc sunt: tale nobi res¬
ponsum. quasi diceremus illi. idest
ipsi psalmo: ecce hoc nobis tulisti: et
nichil nobis dedisti. Ecce ita. ecce is¬
sta comtempnimus. Wnde uiuemꝰ:
Uñc. beati erimus: Quia qui iocu¬
ti sunt. ipsi de sr ipsis recipient. ho¬
mines enim diuitias habentes: beatoᷤ
et̃ dixerunt. Ti quid dicis: Respõ
dicunt diuites beatos: ego dicobeatꝰ
populus cuius ẽ dominuł deus ipsius.
Audistis ueras diuitias: fac amicos
de mãmona iniquitatis: et eris beatꝰ
populus cuius ẽ dominꝰ ipsius. Ali¬
quando transimus uiam. et uidem
amȩnissimos et uberes fundos et di¬
cimus. cuius ile fundui: Asseritur

Expanded text:
autem quid dicis? Quia illi filii alieni, quia illi quorum os locutum est vanitatem, dixerunt beatum esse populum cui haec sunt; tu quid dicis? Falsae sunt istae divitiae, da mihi veras. Reprehendis ista, ostende quod laudas. Vis ut contemnam hoc, ostende quod praeferam. Dicat ipse Psalmus. Qui enim dixit, Beatum dixerunt populum cui haec sunt; tale nobis dat responsum, quasi diceremus illi, id est, ipsi Psalmo, Ecce hoc nobis tulisti, et nihil nobis dedisti: ecce ista, ecce ista contemnimus, unde vivimus? unde beati erimus? Quia qui locuti sunt, ipsi de se ipsis recipient. Homines enim divitias habentes beatos esse dixerunt. Tu quid dicis? CAPUT Vdicunt divites beatos: ego dico, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius . Audisti veras divitias, fac amicos de mammona iniquitatis, et eris beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. Aliquando transimus viam, et videmus amoenissimos et uberes fundos, et dicimus: Cujus est ille fundus? Asseritur
Abbreviated transcription (Latin):
michi peccatori. Ecce quid roga
miraris si deusꝰ ignoscit: quana
se se agnoscit: Ueiide phariscia
pliblicano accepisti contreuersus
audi sententiam. Audi suꝑdun
accãsatoreni. audisti reum humla
audi nunc iudicem. Amen dicius¬
U eritas dicit. deus dicit: uideres
Amen dico uobis. descendit uisti¬

Expanded text:
ihi peccatori. Ecce qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum iustus inquit: ceteri peccito¬
tes. Non sum sicut ceteri homnego
iniusti. raptores. aduiteri. Et ecce tibi
er uicmo puducano: maioris tumoui
occasio. Sicut in quit ꝑublicanur iate
Ego enim inquit solus sum. ute de ce¬
teris est. Non sum inquit talis quat᷑¬

Expanded text:
Ego inquit, justus sum, caeteri peccatores. Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri. Et ecce tibi ex vicino publicano majoris tumoris occasio. Sicut, inquit, publicanus iste. Ego, inquit, solus sum, iste de caeteris est. Non sum, inquit, talis qua
Abbreviated transcription (Latin):
insuitare. Publicanus autem de ip̃n¬
ginquo stabat: & dõ tamen ipse pro¬
pinquabat. Cordis conscientia remo¬
uebat: pietas applicabat. Piublicanꝰ
autem delonginquo stabat: sed dñs
eum de propinquo attendebat. Ex¬
cellus enim dominus: et hiuniuar̾¬
ꝑicit. E. rcelsuis autem. non quał erat
cognoscit. Deus autem a longe cogno¬
cĩt: sed non ignoscit. N̾ huc audi
hummilitatem publicani. Parum est
quia de longinquo stabat: nec oeu
cientia: spes subleuatn. Aahue
di: ꝑcuciebat pectus suum. Penis
de se ipso erigebat: ꝓpterea domie
confitenti parcelut. Percubata¬

Expanded text:
e. Publicanus autem de longinquo stabat: et Deo tamen ipse propinquabat. Cordis conscientia removebat, pietas applicabat. Publicanus autem de longinquo stabat: sed Dominus eum de propinquo attendebat. Excelsus enim Dominus, et humilia respicit. Excelsos autem, qualis erat cognoscit. Excelsa quidem a longe cognoscit , sed non ignoscit. Adhuc audi humilitatem Publicani. Parum est, quia de longinquo stabat: nec oculcientia, spes sublevabat. Adhuc audi: Percutiebat pectus suum. Poenas de se ipso exigebat: propterea Dominus confitenti parcebat, Percut
Abbreviated transcription (Latin):
te: sicut similitudo templi. Cellaria
corum plena: eructantia ex hoc in il¬
lud. Boues eorum crasse. oues corũ
fecunde multiplicate in itineribus
sius. Non ẽ runa macerie neq tran¬
situs. neq clamor in platris erͦum.
Uidisti deus qualem felicem descrip¬
sit. sed audi quid sint. quos ꝓposuit
filios iniqutatis. Quorum os locutũ
ẽ uanitatem: et dext̃a eorum dext̾a¬
est iniquitatis. Ipsoi ꝓposuit: et dixit
felicitatem istorum tantum super
terram. Et quid adiunxit: Beatũ
dixerunt populum cui hec sunt. S
qui: dixerunt: Filii alienigene et
non pertinentes ad semen abralie ::
ipsi dixerunt ppłm beatum eui hec
sunt. Qui dixerunt: Quorum oe.
locutum est uauitatem. Ergo uanõ
ẽ dicere beatos esse eos quibus hec
sunt: et tamen dr̃ab eis quoꝵ os lo¬
cutum est uanitatem. Ab ipsis dicũ¬
tur istȩ diuitiȩ: quȩ uocantur mã¬
mona iniquitatis. Tuautem qͥd

Expanded text:
tae sicut similitudo templi. Cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in illud. Boves eorum crassi, oves eorum fecundae, multiplicatae in itineribus suis. Non est ruina maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Vidisti Psalmum, qualem felicitatem descripsit: sed audi quid sit, quos proposuit filios iniquitatis. Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Ipsos proposuit, et dixit felicitatem eorum tantum super terram. Et quid adjunxit? Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Sed qui dixerunt? Filii alieni, alienigenae, et non pertinentes ad semen Abrahae: ipsi dixerunt populum beatum cui haec sunt. Qui dixerunt? Quorum os locutum est vanitatem. Ergo vanum est, dicere beatos esse eos quibus haec sunt. Et tamen dicitur ab eis quorum os locutum est vanitatem. Ab ipsis dicuntur istae divitiae, quae vocantur mammona iniquitatis. 6. Verae d
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei: percipite regnum.: quod
uobis paratum ẽ. ab origine munai.
Sed plane si fecerimus quod ibi segͥ
onem fecit quam legeremus et noc
Si facit nob̾cum rationem qui di¬
natus ẽ facere cautionem et dicat a¬
gite debita mã: hoc est debita pronis¬
sorum sionũ mearum: et computat
quȩ reddidi. computate ȩtiam quȩ d¬
beo: ecce quam multa reddidi. modi¬
cum ẽ quodd debeo. Pro modico quo
restat. infelicem me ꝓmissorem ese
ꝓutatis: Quid respondebimus cõti
manifestissi mam ueritatem: Er̃go
ꝗui sterilis ẽ. agat penitenciam: et
faciat fructum dignum penitẽtię
Qui curuus ẽ: ut terram intueatur
terrena felicitate letatur. Istamso¬
lam putat ẽẽ uitam beatam: ubi bi¬
atus esse possit. uam non cre¬
dit. Quicumq tam curuuis est.
erigatur. Si per se ipsum non
potest: inuocet dominum. Nu¬
quid enim et mulier illa. per
se ipsam erecta est: Wel
orrerisset. Item eiusdem de uerbis

Expanded text:
Patris mei, percipite regnum quod Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Sed plane si fecerimus quod ibi sequiionem fecit, quam legeremus et nos. Si faciat nobiscum rationem, qui dignatus est facere cautionem, et dicat, Legite debita mea, hoc est, debita promissionum mearum, et computate quae reddidi, computate etiam quae debeo: ecce quam multa reddidi; modicum est quod debeo: pro modico quod restat, infidelem me promissorem esse putabitis? quid respondebimus contra manifestissimam veritatem? Ergo qui sterilis est, agat poenitentiam, et faciat fructum dignum poenitentiae. Qui curvus est, terram intuetur, terrena felicitate laetatur, istam solam putat esse vitam beatam, ubi beatus esse possit, aliam non credit: quicumque tam curvus est, erigatur: si per se ipsum non potest, invocet Deum. Numquid enim et mulier illa per se ipsam erecta est? Vae porrexisset. SERMO CXI . De verbis
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat mirabilia: ꝓmissa sunc. et fecit.
Iondum erat passus: ꝓmissum ẽ et fac¬
tumẽ. Non resurrexerat: p̃dictum est.
& inpletum est. Nomeneius ꝑ totum
mundum non erat: predictum ẽ: et
impletum est. Idola deleta et fracta
non erant: predictum ẽ: et impletũ
ẽ. Heretici inpugnantes eccłiam. nõ.
erant: predictum ẽ: et impletum est.
Sic et dies iudicii nondum ẽ: s quia
predictus ẽ implebit᷑. An fieri potest
ut qui intantis uerax apparuit. de die
uidicii mandar sit ꝓtomisorum
suorum nobis cyrographum fecit pu
debendo enim sed ꝑmittendo debio¬
rem se deus fecit: idest non mutuo
cipiendo. Non possumus gͦ ei dicere
redde quod accepisti: qͣluis prior de
ilIi. et recribuetur ei : Non possumuo
dicere redde quod accepisti: sẽd plane
die adueniat regnum tuum: ut adu¬
niente regno eius et nos cum illo res¬
nemus. quod uob̾ his uerbis ꝓmisiũe
Tunc dicam illis. U enite benedici

Expanded text:
fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, promissum est, et factum est: non resurrexerat, praedictum est, et impletum est: nomen ejus per totum mundum non erat, praedictum est, et impletum est: idola deleta et fracta non erant, praedictum est, et impletum est: haeretici impugnantes Ecclesiam non erant, praedictum est, et impletum est. Sic et dies judicii nondum est; sed quia praedictus est, implebitur. An fieri potest ut qui in tantis verax apparuit, de die judicii mendax sit? Promissorum suorum nobis chirographum fecit. Non debendo enim; sed promittendo debitorem se Deus fecit: id est, non mutuo accipiendo. Non possumus ergo ei dicere, Redde quod accepisti. Quoniam quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Non possumus dicere ei, Redde quod accepisti; sed plane ere, Adveniat regnum tuum : ut adveniente regno ejus, et nos cum illo regnemus. Quod nobis his verbis promissum est: Tunc dicam illis, Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
illi insultauerunt. et tam̃ uii irrise¬
runt: tam̃ uli te occiso quasi uictoreᷤ
discesserunt. ẜcce in sepulcro iaces
Beruigedomine: nõ p̃ualeat homo
Non p̃ualeat impius inimicus: non
p̃ualeat cecus iudeus: cum enum cru¬
cifigereris: p̃ualuisse. sibi uisus ẽ xcus
iudeus. Exurge domine: nõ p̃ualeat
homo. factum ẽ autem omnino: factõ
est. Et quid restat: nisi ut iudicentur
gentes in conspectu tuo: Resurrexit
enim sicut nostis: ascendit in cȩlum
inde uenturus ẽ uidicare uiuos et moͬ¬
rideas quia parcitur tibi. Duata ẽ secu¬
ris: noli ẽẽ secura. W eniet: et amputa¬
beris. Crede: quia uenturus ẽ. Ista omĩa
qui̧. iudes: non erant ꝓ p̃ianus ppłs
toto orbe terrarum aliquando nonerat.
In ꝓpħatia legebatur: in terra nõ uide¬
batur. Modo autẽ et legitur et iudit᷑.
Ipsa ecclia sic est completa. Non eitc
dictum ẽ. uide filia & audi: sed audi
et uide. Audi predicta: iude comple

Expanded text:
illi insultaverunt, et tamen illi irriseilli insultaverunt, et tamen illi irriserunt, tamen illi te occiso quasi victores discesserunt. Ecce in sepulcro jaces: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Non praevaleat impius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum enim crucifigereris, praevaluisse sibi visus est Judaeus caecus. Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Factum est, omnino factum est. Et quid restat, nisi ut judicentur gentes in conspectu tuo? Resurrexit enim, sicut nostis, ascendit in coelum: inde venturus est judicare vivos et morrideas, quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erant. Christianus populus toto orbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur: modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non ei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Audi et vide . Audi praedicta, vide complet
Abbreviated transcription (Latin):
tantum p̃ualuit homo. S quousq
nisi quousq depositus de ligno. po¬
situs ẽ in sepulcro Si ibi remansis¬
set: uere homo preualuisset. Sed ꝑ¬
ꝓphetia ista etiam ipsum dominum
iħm alloquit᷑ dicens. Exurge dne
nõ p̃ualeat homo. Domine in carne
iuuere dignatꝰ: uerbum caro factus.
uerbum suꝑ nos. caro int̾nos. uerbũ
caro int̾ deum et hominẽ. uirginẽ
unde nascereris scdm carnem elegiᷤ¬
ti. uirginem concipiendꝰ inuenisti.
natus uirginem reli. quisti: sed nõ
agnoscebaris. Apperebas: & iatebas:
& pp cͣrebat infirmitas: latebat po¬
testas. Hoc dotum factum ẽ: ut san¬
guinem fundes. quod ẽ p̃cium nr̃m.
Fecisti tanta miracula ÷ ualitudi¬
nibus egrotoꝵ sanitadem tribiusti
beneficia iuita p̃stitisti. et recepisti
mala ꝓ honis. Insultatum ẽ tibi: pe
te capud ab impiis. & dictum ẽ. si fili¬
us dei es: descende de cruce. Ita ne
tu ꝑdideras po tentiam. anpotius
acmonstrabas ꝑatientiam : et tam̃:

Expanded text:
Tantum praevaluit homo: sed quousque, Tantum praevaluit homo: sed quousque, nisi quousque depositus de ligno, positus est in sepulcro? Si ibi remansisset, vere homo praevaluisset. Sed prophetia ista etiam ipsum Dominum Jesum alloquitur dicens: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Domine, in carne venire dignatus es, Verbum caro factus, Verbum super nos, caro inter nos, Verbum caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebat potestas. Hoc totum factum est, ut sanguinem funderes, quod est pretium nostrum. Fecisti tanta miracula, valetudinibus aegrotorum sanitatem tribuisti, beneficia multa praestitisti, et recepisti mala pro bonis. Insultatum est tibi, in te caput ab impiis, et dictum est, Si Filius Dei es, descende de cruce . Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
non preualeat homo: Si omnis hõ
mendax. exurge ueritas: ne p̃ua¬
leat falsitas. Homo gͦ siuult aliqͥ d¬
ẽẽ boni: non sit de suo ꝓprio. Sienĩ
de suo esse uoluerit: mendax erit.
Si uerax ẽẽ uoluerit: de dĩ non de
leat homo. Tantum ualuit menda¬
cium ante diluuium: ut post dilu¬
uium octo homines remanssissent.
Post ipsos terra rursꝰ impleta est
hominibꝰ mendatib: et electus ẽ po¬
pulus dei. Facta sunt muita mira
eula progatiua diuina beneficia:
A terram ꝓmissionis perduclꝰẽ.
ab egiptiorum seruitute liberatus.
Prophetȩ in illo excitati sunt: tem
sus ẽ ille: ꝑ prophas ante promissus.
Non preualeat homo: uel quia ds̃
factus est homo. Sed etiam ipse faci¬
ens diuina contemptꝰ ẽ. p̃stans tam
multa beneficia. conp̃hensus ẽ. flagel¬
latus est. suspensus est. Huc usq pre¬
ualuit homo. Dei filuun conp̃hend̾e.
dei filium flagellare. dĩ filium spin
coronare. dei filium ligno suspencłe:

Expanded text:
non praevaleat homo? Si omnis homo non praevaleat homo? Si omnis homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falsitas. Homo ergo, si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. Si verax esse voluerit de Dei, non de leat homo. Tantum valuit mendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, tempsus est ille per Prophetas ante promissus. Non praevaleat homo, vel quia Deus factus est homo. Sed etiam ipse faciens divina contemptus est, praestans tam multa beneficia prehensus est, flagellatus est, suspensus est. Hucusque praevaluit homo, Dei Filium prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium spinis coronare, Dei Filium ligno suspendere.
Abbreviated transcription (Latin):
des tous: doror est peccatoris.
ii agunt ꝑenitentiam: in sordib
gunt: si tamen intelligant. et uera¬
ter agant. Huic gͦ arbori dr̃. agite
penitentiam: adppinqualut enim reg¬
num celorum. Quid illa mulier decẽ
tocto annos habens inuifirmitate :
Sex diebus deus perfecit opera sua. Ter
seni: decem & octo annos faciunt. Quiͦd
ẜ significauit triennium in arbore: hoc
decem et octoanni in illa muliere. Cur¬
ua erat. sursum aspicere nõ poterat:
quia sursum cor.sine causa audiebat.
Sed ererit eam dominus. Est gͦ spes:
sed filiis. quousq ueniat dies iudicii
Multum sibidat homo. Et quid est.
pomo: Iustus homo. Magnum aliqͥd
quid ẽ homo. nͥ quod memor es eius:
S is indere quid est homo: omniᷤᷤ
omo mendax. Cantauimus. exur¬
ge dñe: ut non preualeat bomo. Qͥd
est non preualeat homo: Nonne
apłi homines erant: Nonne marti¬
res homines erant: Ipse dominꝰ
iħs. deus esse non desistens: homo
eẽ dignatꝰ est. Quid ẽ gͦ exurge dnẽ

Expanded text:
ultoris, dolores sunt peccatoris. ultoris, dolores sunt peccatoris. ui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant? Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Deus esse non desistens, homo esse dignatus est. Quid est ergo, Exsurge, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
obnorius de debitore. mortalis den
tab. peccator de peccatore. Nos g̃
lat in hac arbore. qui ꝑ om̃e cempi
fructum dare noluerunt. et ꝓpt̃ i
imminebat securis radicib arbon
ifrutuosȩ. Intercedit coloniis a¬
tur supplicium: ut  atlhibeatur
aurilium. Qui autẽ intercedit coloi
ẽ omĩs sc̃s. qui intra eccłiam or it ꝑ es
qui sunt extra eccłiam. Et quid ora
domine dimitte illi et hoc anno: ides
isto tempore sub grã parce peccatou
parte infidelibus. parce sterilib. par¬
ce infructuosis. circum fodio ei: et
atlhibeo cophinum stercoris. Si fece¬
rit fructum: bene. Sin autem. minꝰ
uenies et amputabis eam. S emes.
quando inuidicio uenies: quando
uenturus es uidicare uiuos et mortus¬
Iiterim Interim modo parcitur. Qus
ẽ audem fossa: Quid est errcum fode
nisi humilitatem & penitentiam do¬
cere: Fossa enim. humilis terra. Copli¬
num stercoris: in bono intellige. Sor¬
des funt: s. fructum dant. Sordes cis¬

Expanded text:
obnoxius de debitore, mortalis de obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colonus, est omnis sanctus, qui intra Ecclesiam orat pro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Venies: quando? In judicio venies, quando venturus es judicare vivos et mortuos. Interim modo parcitur. Quid est autem fossa? quid est circumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes c
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ triennium habebaͭ
& fructum non affere¬
bat. et de muliere quę
decem & odo annos habebat in infir¬
mitate: quod dominus donauerit au¬
ant. Arbor fic ulnea: genus huma¬
muim est. Triennium autem: tria st̃
tempora. Unum ante legem. alte¬
rum sub legem tercium sub gr̃a. Nõ
eautem importunum. ut arbor ficũ¬
hea intelligatut genus hum anum:
Primus enĩ homo quando peccauit:
folus ficulneis pudenda uelauit. hȩc
uelauit:: unde nati sumus menbra.
e ue cuim ante peccatum fucrit
glorianda: post peccatum pudend
sunt facti. Deniq antea nudi erant
et non confundebant᷑. Non eratea
unde erubescerent: quando peca¬
tum non p̃cesserat. Nec poteranta
siucreatoris operib erubescere: qu
operibus creatoris sui bonis. nuliis
aclhuc malum opus siuum miscuer
Nondum enim manduca ueraue
de ligno scientiȩ boni et mali. una
man̾ducare prohibiti erant. Postes
gͦ quam manducauerunt et peco¬
ue uerunt: natum ẽ de illis genis
humanum. id est homo de homin

Expanded text:
quae triennium habebat et fructum non afferebat, et de muliere quae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. Denique antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant de ligno scientiae boni et mali, unde manducare prohibiti erant. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est de illis genus humanum: id est, homo de homine,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit. Deus. autem a longe cogno¬
eĩt: sed non ignoscit. X̾ huc audi
humilitatem publicani. Parum est
quia de longniquo stabat: nec oeu
lũs ad celum leuabat. Ut respicere¬

Expanded text:
cognoscit. Excelsa quidem a longe cognoscit , sed non ignoscit. Adhuc audi humilitatem Publicani. Parum est, quia de longinquo stabat: nec oculos suos ad coelum levabat? Ut aspicere
Abbreviated transcription (Latin):
miraris si deusꝰ ignoscit: quanas
se se agnoscit: Uein de phariscia
pliblcano accepisti controuersue
audi sententiam. Audĩ supdia
accuͦsatorem auduti reum hiunia
audi nunc uidicem.: A men diou
Ueritas dicit. deus dicit: uldeue
A men dico uobis. descendit uio

Expanded text:
miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: simul inueniamur in xp̃o. dis¬
par ẽ ineritum: sed cominunis ẽ grã.
Niebil habent mali: nisi quod de fon¬
de traxerunt. Nichil habent mali. nisi
quod de origine traxerunt. Nun eos
impediant a salute. qui adid quod tra¬
xerunt multa addiderunt. Quid mai¬
or est ętate: maior ẽ ĩniquitate. S ed
grã dĩ delet quod traxisti: delet et qͦd
addidisti. Ubi enim habundauit pectatũ
super habundauit gratias. Explicit¬

Expanded text:
iamur in Christo. Dispar est meritum, sed communis est gratia. Nihil habent mali, nisi quod de fonte traxerunt: nihil habent mali, nisi quod de origine traxerunt. Non eos impediant a solute, qui ad id quod traxerunt multa addiderunt. Qui major est aetate, major est et iniquitate. Sed gratia Dei delet quod traxisti, delet et quod addidisti. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia .
Abbreviated transcription (Latin):
Itelligo audio. Reduxi de. de abyssis
reduxiᷤ ã ꝓfunditate et submersion
peccati. S ed quare iterum quandi
iam factum erat: Sequamur: ne
forte posteriora. psalmi ipsiuses¬
ponant nobis. quod hic non inte¬
ligimus quid dixerit. Iterum gͦ iu¬
diamus. Quantas ostendisti in ichi
tribulationes iuitas et malas. et õ¬
uersus uiuificasti me. et de abime
terre. iterum reduxisti me. Quid
demde : M ultiplicasti iusticiam tuã
et conuersꝰ consolatus es me. et de a¬
abyssis terrx iterum reduxistime.
Ecce alderum iterum. Si hoc iterum
soluere laboramus semel positum:
quis poterit soluere geminatum:
Iam ipsum iterum geminatio ẽ: e
rursum positum est iterum. Xdł
illea quo grã. adsit brachium. quo¬
quod annunciamus. om̃i genera¬
niomi suꝑuenture ad sit ipse et tãꝗͣ
diue crucis sue. clausum sacram̃tũ

Expanded text:
telligimus, audio. Reduxisti enim de abyssis rofunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni generationi superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
putas inueniet fidem in terra: de fide
dixit. quȩ ꝑfecta est. Ipsa enim iux
inuenitur in terra. Ecce plena est ee
eccłia dĩ. Quis huc accederet. si nul¬
la eẽt fides: Quis non montes tranf¬
feret. si plena esset fides: A ttendite
ipsos apłos. dimisis omibui sius. calea¬
ta spe scłi dominum nõ sequerentur:
nisi magnam haberent fidem. Et ta¬
men si plenam haberent fidem. non
dicerent domino: auge nobis fidem
Wide etiam illum utrumq de se cõ¬
ficentem. uide fidem et non plenam
fidem. qui cum obtulisset dnõ filiũ
suum ã malo demonio sanandum:
et esset interrogatus utruin cređet:
respondit et ait. Credo domine. adui¬
ua incredulitatẽ meam. Credo inquit
credo dnẽ. Ergo ẽ fides. Sed adiuua in¬
credulitatem meam. Ergo non plena
est fides. S quia fides non est suꝑboꝵ

Expanded text:
putas inveniet fidem in terra? de fide putas inveniet fidem in terra? de fide dixit, quae perfecta est. Ipsa enim vix invenitur in terra. Ecce plena est Dei Ecclesia: quis huc accederet, si nulla esset fides? Quis non montes transferret, si plena esset fides? Attendite ipsos Apostolos: dimissis omnibus suis, calcata spe saeculi, Dominum non sequerentur, nisi magnam haberent fidem; et tamen si plenam fidem haberent, non dicerent Domino, Auge nobis fidem . Vide etiam illum utrumque de se confitentem vide fidem, et non plenam fidem, qui cum obtulisset Domino filium suum a malo daemonio sanandum, et esset interrogatus utrum crederet, respondit et ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Credo, inquit, Credo, Domine: ergo est fides. Sed adjuva incredulitatem meam: ergo non plena est fides. CAPUT II. 2. Fides non est superborum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: et ut ipsa E fides non defi¬
ciat. qua oramus: oremus. Fides fũ¬
dit orationem. Fussa oratio: fidei
impetrat firmitatem. Fides. inquam
fundit orationem: fusa oratio etiam
ipsi fidĩ impetrat firmitatem. Et enĩ
sie intemytionibꝰ deficeret fidees:
propterea dominꝰ ait. Uigilate et ora¬
te : ne intretis in temtationẽ. Uigila¬
te inquid et orate: ne intretis in tẽp¬
tationem. Quid ẽ in temptationem
intrare: nisi a fide exire: In tantũ
enim temptatio ꝓficit: in quantum
fides deficit. et intantum temptatio
deficit. in quantum fides defic ꝑficit.
Nam ut aꝑcius nouerit caritas urã
de fide ne deficeret. et deꝑiret dixis¬
se dominum. uigilate et orate ne in¬
tretis in temptationem: eo loco euan¬
gelii ait. Hac nocte postulauit sata¬
nas uexare uos ᷤ sitricum: et ego ro¬
gaui ꝓ te petre ne defficat fides tua.
Roguat qui tuetur: et non rogat
qui ꝑiclitatur: Quod autem ait do¬
minus. cũ uenerit filius hominis

Expanded text:
mus; et ut ipsa non defimus; et ut ipsa non deficiat fides qua oramus, oremus. Fides fundit orationem, fusa oratio fidei impetrat firmitatem. Fides, inquam, fundit orationem, fusa oratio etiam ipsi fidei impetrat firmitatem. Etenim ne in tentationibus deficeret fides, propterea Dominus ait: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem. Vigilate, inquit, et orate, ne intretis in tentationem. Quid est, in tentationem intrare, nisi a fide exire? In tantum enim tentatio proficit, in quantum fides deficit; et in tantum tentatio deficit, in quantum fides proficit. Nam ut apertius noverit Charitas vestra, de fide ne deficeret et periret, dixisse Dominum, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem: eo loco Evangelii ait, Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Rogat qui tuetur, et non rogat qui periclitatur? Quod autem ait Dominus, Cum venerit Filius hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ecrio sc̃i euans elii edifi¬
Icat nos ad orandum. et creden¬
dum: et non de nobis. s domino
p̃sumendum. Quȩ ad orandũ
maior bortatio: quam ut nobis
de iudice iniquo ꝓpo¬
cretur similitudo: Iudex enim iniqͦ
Nec dm̃ timens. nec hominem reuerẽs.
udiuit tamen uiduam interpellan¬
m se: uictui tedio. non pietate in¬
linatus. Si gͦ exaudiuit qui oderat.
quod rogabatur: quomodo exaudit.
Qud̃ ut nrogemus hortatur: Cumgͦ
nobis uta e contrario comparitione do¬
unus suaderet. quia oportet semper
re. et non deficere:adiecit & ait.
Ueruntamen cum uenerit filius
Bominis. putas inueniet fidem in t̃¬
terra : Si fides deficit: oratio perit.
Quis enim orat: quod non credit:
Unde et apłi beatus cum ad orandũ
exortaretur: ait. Erit omĩs qui inuo¬
cauerit nomen domini: saluus erit.
Q ut ostenderet fidem fontem esse o¬
orationis. nec posse ire riuum ubi capꝰ
aquę sicatur: adiunxit atq ait. Quomͦ
autem inuocabunt: in quem non
crediderunt: Etgo ut oremus creda¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii aedificat nos ad orandum et credendum, et non de nobis, sed de Domino praesumendum. Quae ad orandum major hortatio, quam ut nobis de judice iniquo proponeretur similitudo? Judex enim iniquus, nec Deum timens, nec hominem reverens, audivit tamen viduam interpellantem se, victus taedio, non pietate inclinatus. Si ergo exaudivit qui oderat quod rogabatur, quomodo exaudit qui ut rogemus hortatur? Cum ergo nobis ista e contrario comparatione Dominus suaderet, Quia oportet semper orare, et non deficere; adjecit et ait, Verumtamen cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra? Si fides deficit, oratio perit. Quis enim orat quod non credit? Unde et Apostolus beatus, cum ad orandum exhortaretur, ait: Omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Et ut ostenderet fidem fontem esse orationis, nec posse ire rivum, ubi caput aquae siccatur, adjunxit atque ait: Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt . Ergo ut oremus, creda