comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sortia. Hec itaq urbs perut¬
silicã ꝓresiguratur. in quiosi
clerus & põpulus quasi gret¬
citus in militiam congrega¬
nie Signa militibus per tu¬
bas cdantur. & xp̃ianis signa
per eampanas clantur. Qui qͣsi
milites conuerientes impera¬
torẽ salutant. dũ ꝑ uersum
duẽ labia mea xp̃o laudes
um enĩ in nocte dor¬
mitũ eunt. signacu¬
lo erueis quasi sigil¬
lo se muniunt. Qd̃ nunc ape¬
riunt. dũ ora in uoete clausa
ad laudem dei soluunt. Sed
quia frustra uigilant. nist
uersum deus in aduitoril
meũ diuinũ ausstiũ inuocant.
Cantor qui inuitatquil incho¬
at. est preco qui tuba ugileᷤ
ad gxcubias conuoeat. P ost
uenite. Ymnũ om̃s cantãt.
uelut milites dũ in castra
conueniunt. regẽ lauclibis
efferunt. Demde igilias in¬
ter se clistribuunt. dũ tres
nocturnos psallunt Singłe
uigilie tribus horis dismgum¬
tur. c singulis nocturnius tre̾
ꝑsalmi clecernuntur. Ange¬
lier excubie cribus ortimibus

Expanded text:
sortia. Haec itaque urbs per bsortia. Haec itaque urbs per basilicam figuratur, in qua clerus et populus quasi exercitus in militiam congregantur. Signa militibus per tubas dantur, Christianis signa per campanas dantur, qui quasi milites convenientes imperatorum salutant, dum per versum, Domine, labia mea aperies, laudes Dum enim in nocte dormitum eunt, signaculo crucis quasi sigillo se muniunt, qua nunc aperiunt, dum ora in nocte clausa ad laudem Dei solvunt. Sed quia frustra vigilant, nisi versum Deus, in adjutorium meum, divinum auxilium invocant. Cantor, qui invitatorium inchoat, est praeco, qui tuba vigiles ad excubias convocat. Post psalmum Venite, hymnum omnes cantant, velut milites qui in castra conveniunt regem laudibus efferunt. Deinde vigilias inter se distribuunt, dum tres nocturnos psallunt. Singulae vigiliae tribus horis distinguuntur, et singulis nocturnis tres psalmi discernuntur. Angelicae excubiae tribus ordinibus
Abbreviated transcription (Latin):
d Soperiors lsello
de missa & de etclesia
eiusq ministris que lñs
largiri dignatus est di¬
gersimus. nune cle reliqͥs
horis que rursum dñs m̾¬
spirauerit dicamus. ut ꝓ¬
misimus. & a dñica noc̃te
incipiamus. in qua redẽpti¬
a seruitute ad libertatẽ. de
morte ad ultam translati su
excubias supernorũ
c̃uuiumꝰ Celestis namq ierłm¬
que edificatur ut ciuitas. con¬
seruatur per angelicas iugilia.
qui uices suas quasi in tresui¬
gilias distribuunt. ac singulas
t̾ribus hous distingunt. ꝙ un̾a¬
quãq tribus ordinibus custo¬
diunt. dum trinitati ter uel¬
ternis tribus agminibus lau¬
cles dulcisono conuentu igi¬
tertoncmunt. & quia presẽꝰ
eccłia in hane ciuitatẽ ꝙ in¬
contuberniũ horũ eniũ uen¬
cura precdicatur. ideo c ipsa
ierłm nũcupatur. & idcirco
illius eiuitatis igiles in suis
iugiluis mmutatur. Quiauero
illius umbra hic gerit. ideo
officium hac in noc̃te tigit.
Icleo autẽ in nocte dm̾ea. qͥa
i hac meruit angelorũ con¬

Expanded text:
 superiore libro de missa et Ecclesia, ejusque ministris, quae Dominus largiri dignatus est, digessimus; nunc de reliquis horis, quae rursus Dominus inspiraverit, dicamus, ut promisimus, et a Dominica nocte incipiamus, in qua redemptia servitute ad libertatem, de morte ad vitam translati sumexcubias supernorum civium: coelestis namque Hierquae aedificatur ut civitas, et conservatur per angelicas vigilias. Qui vices suas quasi in tres vigilias distribuunt, ac singulas tribus horis distinguunt, et unamquamque tribus ordinibus custodiunt, dum Trinitati in terrenis agminibus laudes dulcisono concentu jugiter concinunt. Et quia praesens Ecccontubernium horum civium ventura praedicatur, ideo et ipsa Hierusalem nuncupatur, et idcirco illius civitatis vigiles in suis vigiliis imitatur: quia vero illius membra hic gerit, ideo hoc officium in nocte agit. Ideo autem in nocte Dominica, quia in hac meruit angelorum con
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qñ plebẽ suã ĩ hoc
mundo uisitanit. & secdẽ¬
tes in tenebris o ubra
mortis inferm illuminauit.
q illucd tempꝰ rep̃sentat
quo in ultimis ape splen
illustrat.& eccłia ei obiuiã
rapta letabunda. laudes
ubilat. qd eam sponsus
siuis uisitat. n diũ in tene¬
bris huius mũ li seclentẽ
sua claritate illuminat.
ratio Oratio: muatiu¬
que sequit᷑. illa ulti¬
nͣa bñdictio. uenite bene¬
dicti patris mei intelligi¬
tur. Euffragia sanctoruo.
postea canũtur.
sunt multe man¬
siones in domo patͥs in qͣs
singłi pro mitis tẽ intͦdu¬
cunt᷑. I do in dñica die
hee laudes canunt᷑. quia
ꝑ ficlem resurrectionis xͥ.
ħec gau̾dia iustis in resur¬
rectione clabunt᷑. Ideo qͦ
infra pascha frequentan¬
cur. quia resurrectionis

Expanded text:
c mundo visitavit, et sedentes in tenebris et umbra mortis inferni illuminavit, et illud tempus repraesentat, quo in ultimis Christus sillustrat, et Ecclesia ei obviam rapta laetabunda laudes jubilat; quam sponsus suus visitat, et diu in tenebris hujus mundi sedentem sua claritate illuminat. ragiis. Oratione quae sequitur, illa ultima benedictio, Venite, benedicti Patris mei , intelligitur. Suffragia sanctorum, postea canuntur, sunt multae mansiones in domo Patris, in quas singuli pro meritis introducuntur. Ideo in Dominica die hae laudes canuntur, quia per fidem resurrectionis Christi haec gaudia justis in resurrectione dabuntur. Ideo etiam infra Pascha frequentantur, quia resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem aclorasse noscuntur.
Antiphona uͦ modulationis. p̃¬
fert deuotionẽ illorum lauda¬
ab abraham usq ad moẏsen
suerat. in qua abraham. ysaac
iacob. &. ioseph uices uigilandi
custodiebant. quod instantes
psalmi proclamant. Saliũ me
fac dñe abraham exprimit. qnͣ
ip̃e pene solus deum coluit. ꝙ
totus mundus ydolatrie deli¬
tus fuit. Usquequo dñe obli¬
iusceris ysaac innuit. cui dñs
bona tribuit. ctũ xp̃i figuram
in om̃ibus preculit. Dixit insi¬
piens iacob ostencdit. quẽ in¬
sipiens laban sicut escam pa¬
nis deuorauit. dũ eum sepius
defrauclauit. Sed quia ciomi¬
nus spes eius fuit. malũ ab eo
auercit. unde exultauit ia cob
& betatus est isrł. Dñe qͥs ha¬
bitabit ioseph demõstrat. qͥ
sine macula est ingressus. dũ
stuprũ recusabat. &. operatus
est iusticiam clum popilum
a ꝑiculo famis liberabat. hũ
etiam quaterni psalmi sub
una gloria patri claucluntur
quia hu uigiles in quatuor uir¬

Expanded text:
nitatem adorasse noscuntur. nitatem adorasse noscuntur. Antiphona vero modulationis praefert devotionem illorum laudaab Abraham usque ad Moysen fuerat, in qua Abraham, Isaac, Jacob et Joseph vices vigilandi custodiebant, qui instantes psalmi proclamant. Salvum me fac , Abraham exprimit, quant ipse pene solus Deum coluit, et totus mundus idololatriae deditus fuit. Usquequo, Domine, oblivisceris , Isaac innuit, cui Dominus bona tribuit, dum Christi figuram in omnibus praetulit. Dixit insipiens , Jacob ostendit, quem insipiens Laban sicut escam devoravit, dum eum saepius defraudavit. Scilicet quia Dominus spes ejus fuit, malum ab eo avertit, unde exsultavit Jacob, et laetatus est Israel. Domine, quis habitabit , Joseph demonstratur; qui sine macula est ingressus, dum stuprum recusabat, et operatus est justitiam, dum populum a periculo famis liberavit. Hi etiam quaterni sub uno Gloria Patri clauduntur, quia hi vigiles quatuor vir
Abbreviated transcription (Latin):
cha seruauit. hu psalmi ideo
sub una gloria patri canũtur.
quia iusti illius temporis crini¬
tatem coluisse crectuntur. Icleo
autẽ quatuoi psalluntur. quia
quatuor uirtutibus. pruclentia.
fortitudine. iusticia. & temꝑan¬
tia sulsisse noscuntur. Antipho¬
na per quã modulantur. lau¬
in qua noe. sem. heber. & tha¬
re iugrlabant. ut sequentes
psalini insinuant. Sñe cleus
mit. quẽ cl̃is in illa genera¬
tione iustũ muenit.  icleo
a persequentibus aquis sal
congruit. quẽ cdñs gloria cõ
honore coronauit. dũ eum
benetuctione patris super
fratres sublmauit. Confite¬
qui omia mirabilia lei nar¬
rauit. quancło curitatẽ gy¬
gontum destruxit. In dno
consido thare depromit. qui
in dño consicdit. quando eum¬
impia gens igne̾ aclorare coegit.
cuiis pars calicis ignis u sus¬
phur fuit. hii quoq quaterni
psalmi sub una glor̾a patri ca¬
nuntur. quia & illi patres in qͣ¬
tuor uirtutibus rutilantes. tri¬

Expanded text:
ca servavit . Hi psalmi ideo ca servavit . Hi psalmi ideo sub una Gloria Patri canuntur, quia justi illius temporis Trinitatem coluisse creduntur. Ideo autem quatuor psalluntur, quia quatuor virtutibus prudentia, fortitudine, justitia, temperantia, fulsisse noscuntur. Antiphona, per quam modulantur, lauIn qua Noe, Sem, Heber, Thare vigilabant, ut sequentes Psalmi insinuant. Domine Deus imit, quem Dominus in sua generatione justum invenit, et ideo a persequentibus aquis salvcongruit, quem Dominus gloria et honore coronavit, dum eum benedictione patris super fratres sublimavit. Confitequi omnia Dei mirabilia narravit, quando civitatem gigantum dissipavit. In Domino confido , Thare depromit, qui in Domino confidit, quando impia gens ignem adorare coegit, cujus pars calicis, ignis et sulfur fuit. Hi quoque quaterni psalmi sub uno Gloria Patri canuntur, quia et illi patres in quatuor virtutibus rutilantes Tri
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo antẽ noue lectiones cũ res¬
ponsorus suis recitantur. quia
celestes extubie per nouẽ orcli¬
nes angeloium celebrantur.T̃rẽ
itaq nocturni tocius eccłie mi¬
litiam nobis cõmemorant. qua
in castris dñi sub tribus tẽꝑibuᷤ.
quod quasi tribus ho¬
ris ascribitur. dum tribus int̾¬
sticus distinguitur. Prima ho¬
ra huius ugilie ab aclam usq
ad noe erat. in qua excubias
huius ciuitatis abel enos. enoch
la merh seruabant. Neut pri¬
mi psalmi inclicant. Beatus
uir abel exprimit. qui tãquã
lignũ in tempore suo fructũ
iusticie protulit. dum ab ho¬
stibus huius urbis occubuit.
Quare fremuerunt gentes
enos denuntiat. qui qño in
cimore sermebat. quẽ scrip¬
tura primũ nomen añ ra
uocasse cõmemorat. Dne
quid multiplicati surit enoch
innuit. quẽ dñs suscepit.
qũ eum de t̾renis tͣnstulit.
Dũe ne in surore la mech
depromit. cunis deprecatio¬
nẽ dñs exaudiuit. ddum ei ta¬
lem filium dedit. qui huma¬
num genus a furore dni in ar¬

Expanded text:
lectionum, responsoriorum denotantur. Quia coelestes excubiae per novem ordines angelorum celebrantur. Tres itaque nocturni, totius Ecclesiae militiam nobis commemorant, qua in castris Domini sub tribus temporibusqua quasi tribus horis ascribitur, dum tribus interstitiis distinguitur. Prima ra hujus vigiliae ab Adam usque ad Noe erat, in qua excubias hujus civitatis Abel, Enos, Enoch, Lamech servabant, sicut primi Psalmi indicant. Beatus vir . Abel exprimit, qui tanquam lignum interpretatur, quod fructum justitiae protulit, dum ab hominibus hujus urbis procubuit. Quare fremuerunt , Enos denuntiat, qui Domino in timore serviebat, quem Scriptura primum nomen Domini invocasse commemorat . Domine, quid multiplicati , Enoch innuit, quem Dominus suscepit, dum eum de terrenis transtulit . Domine, ne in furore , Lamech depromit, cujus deprecationem Dominus exaudivit, cum ei talem filium dedit, qui humanum genus a furore Domini in Ar
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝯuenimꝰ. p̾sens enĩ ui¬
ta nocti ꝯꝑatur. que tene¬
bris ignorantie obscurat᷑.
Cũ laudẽ dei per dñe labia
mea aperies incipimꝰ. qͣsi
opus uinee inchoamus.
ds in aduitoriũ meũ ĩten¬
de inuocam̃. qͣtinꝰ inceptũ
tamus altutrũ. ad seruit iũ
dĩ quasi oꝑantes instigamꝰ
Dem̾ hymnũ cło caniiuus.
qd̾ nocturnas illusiones
superaumnius. ꝙ illos ꝑ hoc
imitam᷑ qͥ cantant dum
oꝑantur. Hem̃ dũ alt̾na¬
tim psallimꝰ. quasi e̾tatim
operari insistimꝰ. dũ lec̃ti¬
ones legimus. qͣi nos ad
lectio mentis refectio. Bũ
ergo lectiones legimꝰ. qua¬
si aias in diumio oꝑelas¬
sas uelut uinee oꝑarios
reficimꝰ. Hu responsoria
canimus qͣi pꝰ refectionẽ
laudes soluimus. Onde
cũ itm̃ psallimꝰ. qͣi resecti
ad laborandũ surgimus.
rie hore sunt. quibus ope¬
rarii uineam lĩ intͦie¬
runt. Ut aũ labor huncͤ
iunee nobis leuigetur. pͥo¬
rum patrũ in hãc iunea
pondus cliei &s estus poi¬

Expanded text:
sens enim vita nocti comparatur, quae tenebris ignorantiae obscuratur. Cum laudem Dei per Domine, labia mea aperies incipimus, quasi opus vineae inchoamus. Deus, in adjutorium meum intende invocamus, quatenus incoeptum vero alterutrum ad servitium Dei, quasi operantes instigamus. Deinde hymnum Deo canimus, quod nocturnas illusiones superavimus, et illos per hoc imitamur, qui cantant, dum operantur. Deinde dum alternatim psallimus, quasi certatim operi insistimus, dum lectiones legimus, quasi nos ad lectio mentis refectio; dum ergo lectiones legimus, quasi animas in divino opere lassas velut vineae operarios reficimus; dum responsoria canimus, quasi post refectionem laudes solvimus. Unde cum iterum psallimus, quasi refecti ad laborandum surgimus, riae horae sunt, quibus operarii vineam Domini introierunt. Ut autem labor hujus vineae nobis levigetur, priorum primum in hac vinea pondus diei et aestus por
Abbreviated transcription (Latin):
dum̃ illud tẽpꝰ u̾bre denũ¬
tiat. qͦ ppłs a babilone re¬
u̾sus tẽplũ clño reedisica¬
bat. ꝙ illucd tẽpus osten¬
dit quo ecclia occiso anti
penitentia restaurabit.
les in una religione clm̃
lauclare noscuntur. Ym¬

Expanded text:
tempus umbrae denuntiat quo populus a Babylone reversus templum Domino reaedificabat, et illud tempus ostendit quo Ecclesia, occiso Anticpoenitentia restaurabit, les, in una religione Dominum laudare noscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus cantt᷑. Hunc cantũ
primitꝰ ignatius antiocenꝰ
epe in celũ angłicũ chorũ
alt̾nare audiuit. e sccłm
hanc formam suam eccle¬
siam cantare docuit. is q
mos ad om̃s eccłias ꝑtͣnsiit.
Resposoriũ a respondendo
dr᷑. quia choro canente ulsꝰ
ab uno respondetur. ꝙ huic
itm̃ a choro ꝑ inceptõnẽ
responcletur. huc cantũ
in primis ambrosius me¬
diolanensis archyepẽ cõpo¬
suit. ꝙ ab eo tota eccłia
formã accepit. hic ꝙ hun¬
noꝰ ꝯposuit. quos adhuc
eccłia in laudẽ xp̃i cauit.

Expanded text:
ejus psalmus canitur. Hunc cantum ejus psalmus canitur. Hunc cantum primitus Ignatius Antiochenus episcopus in coelo angelicum chorum alternare audivit, et secundum hanc formam suam Ecclesiam cantare docuit, isque nos ad omnes Ecclesias pertransiit. Responsorium a respondendo dicitur, quia choro canente versus ab uno respondetur, et huic iterum a choro per incoeptionem respondetur. Hunc cantum in primis Ambrosius Mediolanensis episcopus composuit, et ab eo tota Ecclesia formam accepit. Hic enim hymnos composuit quos adhuc Ecclesia in laude Christi canit.
Abbreviated transcription (Latin):
leguũ. Io etiam media no¬
cte agit᷑. quia in media no¬
cte in bechleem dñs natus
legt᷑. ei q mox ab angłis
laus canitur. Qui c̾s pasto¬
ribꝰ cũ lumine apparebant
qui uigilias noctis custodi¬
ebant. Ido qͣ in media
nocte ꝙ in cdñica nocte.
quia dñs meclia nocte. &
noc̾te ad uicli ciuĩ ueniet.
cloumientes a bonis cle
ciuitate sua clisperdet. ii¬
gilantes uͦ in bonis in locũ
espultationis adlucet
nocte surgentiᷤ
laucles creatori nr̃õ cante¬
mecdia nocte ad confiten¬
cdum noĩ dñi surgebant.
cs dñs in orõne ꝑnoctabat.
ꝙ paulus atq silas in car¬
cẽ meclia nocte psallebant.
qñ ingens lum̃ diuinitu
ibi resplendebat. hos qui
imnitantar. ꝙ p̃mus par¬
in bethleem ubi lñs nas¬
ci uoluit. nocturnale offi¬
cium uel reliqͣs horas ut
hodie canit eccłi a. cdispo¬
suit. sed clamasus papa
per om̃s eccłias eodẽ ritu
celebrari ꝯstituit. Anti dr
contra tonũ sonet. quia
uiclelicet cũ antiphona

Expanded text:
legitur. Ideo enim in media nolegitur. Ideo enim in media nocte agitur, quia media nocte in Bethlehem Dominus natus legitur, eique mox ab angelis laus concinitur; qui etiam pastoribus cum lumine apparebant, qui vigilias noctis custodiebant. Ideoque, in media nocte, et in Dominica nocte, quia Dominus media nocte, et nocte ad judicium veniet, et dormientes a bonis de civitate sua disperdet; vigilantes vero in bonis in locum exsultationis adducet.nocte surgentes laudes Creatori nostro cantemedia nocte ad confitendum nomini Domini surgebant, et Dominus in oratione pernoctabat, et Paulus atque Sylas in carcere media nocte psallebant , quando ingens lumen divinitus ibi resplendebat: hos qui imitantur, et praemiis parin Bethlehem, ubi Dominus nasci voluit, nocturnale officium vel reliquas horas, ut hodie canit Ecclesia, disposuit. Secundum Damasus papa per omnes Ecclesias eodem ritu celebrari constituit. Anti diccirca sonum sonet, quia cum videlicet antiphona
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm recitat᷑. quia mn tẽpo
rẽ illud inundo p̃dicabatur.
Ideo & in t̾cio nocturno sepiꝰ
in antyphonis alła cantatur.
quia in illo tẽpore laus cõle¬
acia et̾ne uite p̾nuntiabat᷑.
hec uinũsa ideo in dĩica
nocte actitantur. quia hi om̃s
supͣdicti per ficlẽ resurrecti¬
onis xp̃i saluant᷑. Porro te dm̃
lauclamus gaudũ d̾ leticiã
nobis rep̾sentat. quo ecclla
in die iuditũ liberata exul¬
tat Forsitan aliquẽ monebit.
cur tres tantũ iugilie a no¬
bis ponantur. cum iiii noc¬
tis ingilie tͣcdant᷑. Hic sciat
cũ ad noctẽ scłi sigĩcatio re¬
sert᷑. tunc tres cm̃ uigilie ꝓp¬
ter tria tempora poniuitur.
ꝓ quibus c treᷤ nocturni
psalluntur. Cum uͦ ad nocti
tempꝰ refert᷑. tunc qͣtuor ui¬
gilie s̃cribuntur. c ꝓ qͣrta
sancles canunt᷑. ꝙ scienlũ
cũ nocturnꝰ dr᷑. cantꝰ intel¬
ligit᷑. cum autẽ nocturna.
nocte agimꝰ. quia
meclia nocte dnm̃ dormi¬
entes egiptios ꝑcussisse. &
uigilantes hebreos libasse

Expanded text:
o re illud modo praedicabatur. Ideo et in tertio nocturno saepius in antiphonis alleluia cantatur, quia in illo tempore laus et laetitia aeternae vitae praenuntiabatur. Haec universa ideo in Dominica nocte actitantur, quia hi omnes supradicti per fidem resurrectionis Christi salvantur. Porro Te Deum laudamus gaudium et laetitiam nobis repraesentat, quia Ecclesia in die judicii liberata exsultat. Forsitan aliquem movebit, cur tres tantum vigiliae a nobis ponantur, cum quatuor noctis vigiliae tradantur. Hic sciat cum ad noctem saeculi significatio refertur, tunc tres tantum vigiliae propter tria tempora ponuntur, pro quibus et tres nocturni psalluntur. Cum vero ad noctem temporis refertur, tunc quatuor vigiliae scribuntur, et per quatuor laudes canuntur. Et sciendum cum nocturnus dicitur, cantus intelligitur. Cum autem nocturna, nocte agimus, quia media nocte Dominus dormientes Aegyptios percussisse et vigilantes Hebraeos liberasse
Abbreviated transcription (Latin):
niẽ natipttatis usꝙ ad
occalũ moctis sequi cde¬
bemus. sicite celũ ab ouẽ¬
te in oceiclemem natura¬
li reuolutione ferri uide¬
mus. Qd̾ monachi exp̾ssi¬
us lesignant. qͥ se toto
fernales dicebart᷑
manes. eo quod
mnane diẽ t̾ris emitterẽt
quẽ tota nocte qͣi melusũ
recinerent. A manibꝰ ergo
lr᷑ matu¬
tina. quasi laus cło ꝓ lu
ea de causa canimus. qđ
hac hora mũclũ cͤatũ cre¬
dimus. Hac hora astͣ ma¬
te luxerunt. o dm̃ qui fe¬
cit ea lulci armonia lau¬
cdauerunt. Scilicet ea ho
lu dei noĩãti sunt. qui mox
ꝓ creatione muncli mag̾¬
na uoce suũ ꝯcentũ ꝯdito¬
ri iubilauert᷑. Quos nos
hac hora canentes iuta¬
m᷑. qui astra uesꝑcina ap¬
pellam᷑. qͣtmꝰ si solẽ xp̃m

Expanded text:
e nativitatis usque ad occasum mortis sequi debemus, sicut coelum ab Oriente in Occidentem naturali revolutione ferri videmus. Quod monachi expressius designant, qui se toto fernales dicebantur Manes, eo quod mane diem terris emitterent, quem tota nocte quasi inclusum retinerent. A Manibus ergour matutina, quasi laus Deo pro lea de causa canimus, quod hac hora mundum creatum credimus; hac hora astra mate luxerunt, et Deum, qui fecit ea, dulci harmonia laudaverunt, scilicet angeli lii Dei vocati sunt, qui mox pro creatione mundi magna voce suavi concentu conditori jubilaverunt. Quos nos hac hora canentes imitamur, qui astra vespertina appellamur, quatenus si solem
Abbreviated transcription (Latin):
xpistum conuenerunt. Duo
eciam testamenta sunt. que in
simul coniuncta crucem passi¬
onis xpisti ediderunt. Unũ
autem grece. alterum latine
scribitur. quia greca lingua
propter sapientiam. latina au¬
cem propter imperialem po¬
tentiam aliis eminentioi cog¬
noscitur. que utraq ad fidẽ
xpi conuercitur. ytraq uero
per baculum seribuntur. quia
hec omnia per predicatoies ꝑ¬
aguntur. hucusq totũ quod
precessit quasi proemium con¬
seerationis suit. ab hinc dedi¬
catio eccłie incipit. Et ideo ꝑ
hoc quod nunc sequit᷑ xpisti
passio. ꝙ spiritus sancti effusio
inuiitur. per que ecclesia catho¬
lica consecratur. De deus ĩ ad¬

Expanded text:
Christum convenerunt. Duo Christum convenerunt. Duo enim testamenta sunt, qui in simul conjuncta crucem passionis Christi ediderunt. Unum autem Graece, alterum Latine scribitur, quia Graeca lingua propter sapientiam, Latina propter imperialem potentiam aliis eminentior cognoscitur, quod utrumque ad fidem crucis convertitur. Utraque vero per baculum scribuntur, quia haec omnia per praedicatores peraguntur. Hucusque totum quod praecessit, quasi prooemium consecrationis fuit. Abhinc dedicatio ecclesiae incipit, et ideo per hoc, quod nunc sequitur, Christi passio et Spiritus sancti effusio innuitur, per quae Ecclesia catholica consecratur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
quia cloctrina xp̃i ad ecclesiã
usq peruenit. Ipsa enĩ dextro
angulo assimilatur. quia cum
dextris cõputatur. Ideo autem
ngulus occidentis existit. quia
in ea perficlia corruit. & xp̃e
sol iusticie pro ea in morte oc
ram a cdextro angulo ouentis
inchoat. & in sinistro occicdenteᷤ
eam cõsummnat. quia xpistus
cioctrinam suam in prmutiua
ecclesia inchoauit. & eam infi¬
ne irundi in israelitico popu¬
lo cõsummabit. ꝓ rimitiua ec¬
clesia ileo clexter angulus di¬
citur. qͥa ipsa est regina. que
a dextris dei stare scribitur.
quia in ea lumen rectis exorit᷑.
Populus autem israel icleo sinis¬
ter angulus uocatur. quia ad¬
huc in inficlelitate perdurare
non uerecundatur Ideo uero an¬
gulus occidentis dicitur. quia ꝯc¬
cidente iam munclo post ple¬
uitudinẽ gentium israel ad
xpistum conuertitur. Duo alpha¬
beto que ex diuersis angulis
in formam crulcis conueniunt.
sunt duo populi qui liuerso
ritu in unam fidem crucis per

Expanded text:
a doctrina Christi ad Ecclesiam a doctrina Christi ad Ecclesiam usque pervenit. Ipsa enim dextro angulo assimilatur, quia cum dextris computatur. Ideo autem angulus occidentis existit, quia in ea perfidia corruit, et Christus Sol justitiae pro ea in morte occram a dextro angulo orientis inchoat, et in sinistro occidentis eam consummat, quia per doctrinam suam in primitiis Ecclesia inchoavit, et eam in fine mundi in Israelitico populo consummabit. Primitiae Ecclesia in dextra angulus dicitur, quia ipsa est regina, quae a dextris Dei stare scribitur. quia lumen rectis in ea exoritur . Populus autem Israel ideo sinister angulus vocatur, quia adhuc in infidelitate perdurare non verecundatur. Ideo vero angulus occidentis dicitur, quia occidente jam mundo post plenitudinem gentium Israel ad Christum convertitur. Duo alphabeta, quae ex diversis angulis in formam crucis conveniunt, sunt duo populi, qui ex diverso ritu in unam fidem crucis per
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificatione patro cinia
gens pontifex populũ per
dominus uobiseũ nõ salutat.
sed per Rectamus genua ad
orationem inuitut. quia in¬
fideles e impii non sunt sa
ꝙ peiitentiam prouocanli.
mento cũ cambuca
scribit. incipiens a sinistro
angulo orientali in dexcrũ
occiclentalem desinit. Deñ
aliud alfabetũ a dexcro an¬
gulo orientis inchoat. ⁊ sic
seribendo in sinistro angulo
occidentis cõsuminat. Que
duo alphabeta in medio ee¬
clesie in formã crueis con¬
ueniunt. & quid misticent
nobis aperte innuit. Qua¬
quatuor partes mrandi. Scͥp¬
tura que terre inscribicur
est simplex doctrina que in
cordibus terrenorum imprimi¬
Qmistro angulo episcopꝰ¬
scribere incipit. quia
xpistus a iudea deus
dõcere incepit. Ipsa quippe si¬
nistro angulo cõparatur. quia
ob perfidiam cum sinistris re¬
putatur. Icleo angulus orientis
dicitur. quia xpistus qui est ori¬
ens in ea secundum carnem
oritur. Scripturam in dexteũ
angulum episcopus deducit.¬

Expanded text:
sanctificatione Patrem gens pontifex populum per Dominus vobiscum non salutat, sed per Flectamus genua ad orationem invitat, quia infideles et impii non sunt sal poenitentiam provocandi. mento cum capuita scribit, incipiens a sinistro angulo orientali, in dextrum occidentalem desinit. Deinde aliud alphabetum a dextro angulo orientis inchoat, et scribendo in sinistro angulo occidentis consummat. Quae duo alphabeta in medio Ecclesiae in formam crucis conveniunt, et quid mysticent nobis aperte innuunt. CAquatuor plagae mundi. Scriptura, quae terrae inscribitur, est simplex doctrina, quae cordibus terrae imprimiinistro angulo episcopuscribere incipit, quia Christus a Judaea docere incoepit. Ipsa quippe sinistro angulo comparatur, quia ob perfidiam cum sinistris reputatur. Ideo angulus orientis dicitur, quia Christus, qui est oriens, in eo secundum carnem oritur. Scripturam in dextrum angulum deducit episcopus qui
Abbreviated transcription (Latin):
laurentius uigil dulcẽ can¬
tilenam in sccła hora est mo¬
dudatus. dũ in rraticula sic
est gratulatus. Qrãs tͥ ago
dñe. quia ianuas tuas in gͤ¬
lectabilẽ armoniã in tercia
bora sonuit. dũ musiea ax¬
te diuinũ officiũ agi docuit.
Per lectiones que recitant᷑
doctriue sideliũ designant᷑.
Responsoria que cantant᷑
sunt illorũ exempla quibusᷤ
alu informant᷑. Uñ ⁊̃ respõ¬
soriũ uocabulũ ħt. quia ui¬
te doctrine respondet. Per
cantũ u̾sus penitentiũ ꝯũ¬
satio intelligr᷑. cũ quis de
malo ad bonũ ꝯũtitur. Sicut
enĩ laborat qͥ u̾sũ solꝰ cantat.
sic penitens labore̾ subit. dũ
ꝑ errato satisfacit. Post u̾sũ
om̃s ꝑ oiatione̾ succͤrũt. sicut
canenti subueniũt. quia &
angłi super uno peccatore¬
peritentiã agente gaudiũ
in celis ducunt. ꝑ hõc aũ can¬
cores milites in excubus uni¬
tant᷑. qͥsi aliqͥs ex socis suis
int̾ hostes aberrau̾it. ꝯtͥstan¬
tur. si uͦ pericłm eualens re¬

Expanded text:
Laurentius vigil dulcem cantilenam in secunda hora est modulatus, dum in craticula sic est gratulatus: Gratias tibi ago Domine, quia januas tuas ingrelectabilem harmoniam in tertia hora sonuit, dum musica arte divinum officium agi docuit: per lectiones quae recitantur, doctrinae fidelium designantur. Responsoria quae cantantur, sunt illorum exempla, quibus alii informantur, unde et responsorii vocabulum his, quia vita doctrinae respondet per cantum, usus poenitentium conversio intelligitur, cum quis de malo ad bonum convertitur. Sicut enim laborat, qui versum solus cantat, ita poenitens laborem subit, dum pro errato satisfacit. Post versumomnes per orationes succurrunt, sicut canenti subveniunt, quia et angeli super uno poenitentiam agente gaudium in coelis ducunt ; per hoc autem cantores milites in excubiis imitantur, quia si aliquis ex sociis suis inter hostes aberraverit, contristantur; si vero periculum evadens re
Abbreviated transcription (Latin):
do unitabuntur. eis in gau¬
clio associabuntur. Nigredo
huius inclumenti. est cotẽpt᷑
muncli. Longitulo uestis est
perseuerantia in bonis. Ba
lis uirga. quia ei
fraditur dm̃ci gregis custidia.
Quem debet baculo doctrine
iustentare. & nrga magisteru
ad pascua uite minare. Per
baculũ quiꝑpe doctrina. per
uirgam aceipitur clifeiplina.
nde dicitur. Uirga tua
& bacilus tuus. ip̃a me con
solata sunt. Huius baculi fle¬
xura non ex albo seclex u¬
gro osse debet esse. quia in cõ¬
missa cura non debet mu̾di
gloria querere. Sũmitas eͣ¬
uature debet esse sperica.
quia cuncta enis clisciplina
debet esse deifica. uelum
maria sumpsit exordium.
Nigredo uestis est cõte̾ptus
amplexus uirilis. Uelũ. pu
noris. In nuptus quippe pu¬
elle caput cu faciem uelant.¬

Expanded text:
mitabuntur, eis in gaudio associabuntur. Nigredo hujus indumenti est contemptus mundi. Longitudo vestis est perseverantia in bonis. CAPlis virga, quia ei traditur Dominici gregis custodia, quem nimirum debet baculo doctrinae sustentare, et virga magisterii ad pascua vitae minare. Per baculum quippe doctrina, per virgam accipitur disciplina. Unde dicitur, Virga tua et baculus tuus ipsa sal. XXII. Hujus baculi flexura non ex albo, sed ex nigro debet esse, quia in commissa cura non debet mundi gloriam quaerere. Summitas curvaturae debet esse sphaerica, quia cuncta ejus disciplina debet esse deifica. CAP. CMaria sumpsit exordium. Nigredo vestis est contemptus amplexus virilis. Velum est noris. In nuptiis quippe caput et faciem velant,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sacerdotis duabus liñ¬
Iguis formatur. quia
eis bina potestas traclitur. Unia
quippe lingua ligant peccan¬
tes. alia soluunt pcintentes.
a casula tracta per hãc¬
⁊ aclmonent᷑ clerici in
caritate ambulare. hanc aliis
uerbo cu exemplo clemõsirare
que solet om̃s uircutes decora
arma portare. quia nõ contͣ
homines. secd contͣ demones
debent uirtutibus pugnare.
magis inuiriã pati docuerũti
siam a paganis protegarit. &
clerũ ad seruitiũ dei gepediãt.
Unde cu illorũ uestes it̃ aric̃te.
quatinus expediti redelantur
pugne. Sicut autẽ laicis non
licet cdericale officiũ usurpares
ita nõ clebent dericalẽ uestem
portare. Et sieut clericis non
licet nͦ contͣ paganos arma
portare. ita nõ clebent laicas
aplorũ. Illorũ uero tu¬
nica formatur ut clalimatica.
hee due uestes formã crucil
preferunt. quia monachi se
uitus & concupiscentiis cru¬
cifixerunt. Per has etiã sex ale
seraphin exprimundar. quia
angeli proximi deo scribun

Expanded text:
autem sacerdotum duabus linguis formatur, quia eis bina potestas traditur. Una quippe lingua ligant peccantes, alia solvunt poenitentes. a casula tracta. Per hanc admonentur clerici in charitate ambulare: hancque aliis verbo et exemplo demonstrare, quae solet omnes virtutes decorararma portare, quia non contra homines, sed contra daemones debent virtutibus pugnare, magis injurias pati docuerunt. siam a paganis protegant, et clerici se ad servitium Dei expediant. Unde et illorum vestes sunt strictae, quatenus expediti reddantur pugnae. Sicut autem non licet laicis clericale officium usurpare, ita non debent clericalem vestem ferre, et sicut clericis non licet nec contra paganos arma ferre, ita non debent laicas apostolorum. Illorum vero tunica formatur, ut dalmatica. Hae duae vestes formam crucis praeferunt, quia monachi se vitiis et concupiscentiis crucifigunt, per has enim sex alae Seraphim exprimuntur, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
se uelant. ut om̃ibus uiris
illicite appareant. ꝙ perho
sibi coronã uite repositam
nes canũiclis uestibus utuñ¬
tur a sancta cecilia sũptũ
uicletur. Que foris ueste sple¬
debat intus castitate fulge¬
bat. ꝙ inle mundi concu¬
piscentia n coicle eius sor¬
debat. ẽ ancli ditas etiam
uestis. prefert notũ uirgi

Expanded text:
 velant, ut ab omnibus viris illicitae appareant, et pro hoc coronam vitae sibi repositam nes candidis vestibus utuntur a sancta Caecilia sumptum videtur, quae foris veste splendebat, intus castitate fulgebat, et tamen mundi concupiscentia in corde ejus sordebat. Candida enim vestis praefer
Abbreviated transcription (Latin):
bus negotiis coartat᷑. Hinic
stola in sinistro humo po¬
nitur. & tͣus scapulas ad
clextrũ latus reflectitur.
quatinus se iugo dm̃ in acti¬
ua uita subclat. ꝙ proprit
laboris exercitio ad cõtem
uni liaconus easu¬
lam portat. tuno
p̃dicatores signifi¬
cat. qui toto desiclerio com¬
tẽplat̾iue uite ihiant. &
in dlilectione feruentes. alus
celestia preclicant. Qui in¬
cerlũ casulã exiunt & se
illa precingunt. quia illa
que ore predicant. exẽplis
bonorũ operũ demonstrant.
ynde liaconus de choro.
exit. casulam exuit. dupli¬
catã humo imponit. in dex¬
tro latere eam cingit. qui a
opoitet preclicatores interdũ
opus predicationis uel orati¬
onis uel lectionis intermutẽ.
u preximis in necessitate

Expanded text:
bus negotiis coarctatur. Huic bus negotiis coarctatur. Huic stola in sinistro humero ponitur, et trans scapulas ad dextrum latus reflectitur, quatenus jugo Domini activa vita subdat, et per pii laboris exerciCum diaconus casulam portat, tunc praedicatores significat, qui toto desiderio contemplativae vitae inhiant, et in dilectione ferventes aliis coelestia praedicant. Qui interdum casulam exuunt, et se illa praecingunt; quia illa, quae ore praedicant, exemplis bonorum operum demonstrant. Unde diaconus de choro exit, casulam exuit, duplicatam humero imponit, in dextro latere eam cingit; quia oportet praedicatores interdum opus praedicationis vel orationis vel lectionis intermittere, et proxim
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscere clamant. ut deum
qui est caput om̃ium in secu¬
ium scłi lauclare ualeant. Ba¬
culos manibus portant. ut
quo ip̃i properant alios se¬
cum inuitare satagant.
due alie. id est subtile ͣ su¬
cdarium adcluntur. Subtile
quod & stricta tunica dicit᷑
poitat. ut se iusticia quasi
lorea induat. ꝙ in sanctita¬
te & iustitia deo seruiat.
transacta mala sordiũ a se
per penitentiam tergat.
docanlũ uͦ quod subeliaco¬
ni suclarium mauis alus for¬
matur. quia ubi nẽ fano. ibi¬
oli̾ mappula portabatur.
que in mocdũ crucis
fonnatur. quia per illũ sacͥ¬
fitiũ super altare tãꝗͣ corpus
xpĩ in cruoe collocatur. Per
hec almonetur ut crucis mor¬
tificationẽ igit᷑ in suo cor
pore sicut lucas cireũferat.
u in scã relligione uclnas
ꝙ pupillos iusitando ut fre¬
phaniis seruiat. ꝙ in gradi¬
bus supͣlictis caritatis ut
icle̾ ferueat. Caputiũ dal¬
matioe angustatur. quia un¬
tatio sancte crucis ab omĩ¬

Expanded text:
upiscere clamant, ut Deum, upiscere clamant, ut Deum, qui est caput omnium in saeculum saeculi, laudare valeant. Baculos manibus portant, ut quo ipsi properant, alios secum invitare satagant. duae aliae, id est subtile et sudarium adduntur. Subtile, quod et stricta tunica dicitur, portat, ut se justitia quasi lorica induat, et in sanctitate et justitia Deo serviat. transacta mala sordium a se per poenitentiam tergat. Notandum vero quod subdiacono sudarium magis aliis formatur; quia ubi nunc favo, olim mappula portabatur. quae in modum crucis formatur, quia per illum sacrificium super altare tanquam corpus Christi in cruce collocatur. Per hoc admonetur, ut crucis mortificationem jugiter in corpore suo, sicut Lucas, circumferat, et in sancta religione viduas et pupillos visitando, ut Stephanus, serviat, et in gradibus supradictis charitatis, ut idem, serviat. Caputium dalmaticae angustatur, quia imitatio sanctae crucis ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
pro cunica iacinc̾ti¬
na legis mutuata udeturo
Und̾e sicut illa cintinuabu¬
lis. ita ista insignitur simbr¬
is. Per hanc uestem scã con¬
uersatio premonstratur. id̾o
a singulis ordinibus portat᷑.
Hec ĩn supremo habet ca¬
pitium. quod designat su¬
pernum gaudium. Si enĩ
xpi miniftri conuersatio nẽ
in celis fuerit. peraciaii¬
iusterio gaudium dpiꝰ intͣ¬
bit. Hec usq ad pedes ꝓertin¬
git. quia in sancta conuersa¬
tione usq in finem per seue¬
rare conuenit. Per simbriae
labor denotatur. per quent
seruitium dei cõsuminatur.
Hec uestis mañ aperta ma¬
nec quia xp̃i ministris scẽ
conuersantibus eterna utta
patet. Poiro in tunica sonꝰ
tintumabulorum. est uox
leo cauentium cantorini.
Qui septuagnta duo fuisse
scribuntur. quia cle septua¬
ginita duobus libris laudes
deo canuntur. Qiubis toti¬
dem mala puniea int̾ serta
referuntur. quia cle ensclem li¬
bris opera iustorũ nobis p
exemplum proferuntur. De

Expanded text:
pro tunica hyacinthipro tunica hyacinthina legis mutuata videtur: unde sicut illa tintinnabulis, ita ista insignitur fimbriis. Per hanc vestem sancta conversatio praemonstratur. Ideo a singulis ordinibus portatur. Haec in supremo habet caputium, quod designat supernum gaudium. Si enim Christi ministri conversatio nunc in coelis stabit, peracto ministerio gaudium Domini intrabit. Haec usque ad pedes pertingit, quia in sancta conversatione in finem usque perseverare convenit. Per fimbrias labor denotatur, per quem servitium Dei consummatur. Haec vestis in ante aperta manet, quia Christi ministris sancte conversantibus aeterna vita patet. Porro in tunica sonus tintinnabulorum est vox Deo canentium cantorum. Quae septuaginta duae fuisse scribuntur, quia de septuaginta duobus libris laudes Deo canuntur, quibus totidem mala punica interserta referuntur, quia de eisdem libris opera justorum nobis in exemplum proferuntur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
cencdere possit. Sicut lio¬
elecianus. qui prius augu¬
stus fuit. postaiodũ ortola¬
nus extitit. Crig ante au¬
gustum portatur. ut in om¬
bitum. ꝙ om̃s qui in agone
contendebant. diaclema acci¬
piebant. Innuit ergo regibꝰ
cdiadema. quod si p̾ro iusti¬
cia certabunt. cum rege om¬
uium coionati regnabunt.
Hec uero regalia insignia an¬
no pruo traduntur inue̾¬
M
ariis. lectoribus. ex¬
oicistis. acolitis. tres sacre ue¬
des conceluntur. quia udeli¬
cet angelis splenclidis mini¬
stris assoc iabuntur. qui hio
in ministerio triitatis. fide
spe. & caritate uestiuntur
Portant namq super hume¬
rale quo humeri teguntur.
quibus onera feruntur. ut
diseant alterutrum onera
portare. & xp̃o in menbris
siuis necessaria ministrare.
iel est albam. ut humilitatẽ
indlucant. ꝙ in hac usq u
finẽ xp̃o seruiant. Balteo
ia est ⁊bna iubentur renes
precingere. ut sciant carna¬
les concupiscentias per con¬
giuentiam restringere:

Expanded text:
scendere possit, sicut Dioscendere possit, sicut Diocletianus, qui prius Augustus fuit, postmodum hortulanus exstitit. Crux ante Augustum portatur, ut in ombitum, et omnes qui in agone contendebant diadema accipiebant. Innuit ergo regibus diadema, quod si pro justitia certaverint, cum rege omnium coronati regnabunt. Haec vero regalia insignia a Nino primo traduntur invenm ariis, lectoribus, exorcistis, acolythis, tres sacrae vestes conceduntur; quia videlicet angelis splendidis ministris associabuntur. Quia hic in ministerio Trinitatis fide, spe, et charitate vestiuntur. Portant namque superhumerale, quo humeri teguntur, quibus onera feruntur, ut discant alterutrorum onera portare, et Christo in membris suis necessaria ministrare. id est albam portant, ut humilitatem induant, et in hac usque in finem Christo serviant. Balteo, id est zona jubentur renes praecingere, ut sciant carnales concupiscentias per continentiam restringere.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑ ostolico in pascha proce¬
dente. pharus & stuppa su¬
per eni suspenlitur. que
igne succensa super eũ cad̾e
permittitur. sed a nunistris
uel a derra recipitur. & per
hec ip̃e in emerẽ redigi. ꝙ
gloria ornatus enis in faiul¬
lam conuerti admonetur.
Portat ergo angustus coro¬
nam. quia declarat se rege¬
re mundi monarchẏam.¬
tur. eo quod occeanus mun¬
dum liuidere narratur.
pirga sceptri est potestas reg¬
ni. Uestes imperiales. sunt
sibi subclite potestates. Mo¬
nent autem imꝑatorẽ pur¬
puree uestes ut ħabeat prin¬
cipales uirtutes. Sceptrĩi. ut
iudicium & iusticiam diligat.
quatinus solium glorie enin
principibus celi possicleat.
corona. ut sic iuat. quatinꝰ
a rege regum coronã uite
accipiat. Bicitur quod au¬
gusto ab apcostolico coro¬
nato. cu regalibus inclumen¬
tis clecoratõ. desuper pera
imponatur. ut per hoc ad¬
moueatur. quia sieut ad
fastigium regni ascenclit.
ita ad mendicitatẽ pere de¬

Expanded text:
apostolico in Pascha proceapostolico in Pascha procedente, pharus ex stuppa super eum suspenditur, quae igne succensa super eum cadere permittitur; sed a ministris vel a terra excipitur, et per hoc ipse in cinerem redigi, et gloria ornatus ejus in favillam converti admonetur. Portat ergo Augustus coronam, quia declarat se regere mundi monarchiam.tur, eo quod Oceanus mundum dividere narratur. Virga sceptri est potestas regni. Vestes imperiales sunt sibi subditae potestates. Monent autem imperatorem purpureae vestes, ut habeat principales virtutes: sceptrum, ut judicium et justitiam diligat, quatenus solium gloriae cum principibus coeli possideat: corona, ut sic vivat, quatenus a Rege regum coronam vitae accipiat. Dicitur quod Augusto ab apostolico coronato et regalibus indumentis decorato, desuper pera imponatur, ut per hoc admoneatur, quia sicut ad fastigium regni ascendit, ita ad mendicitatem perae de
Abbreviated transcription (Latin):
corpore xpi mmutari passio¬
ne̾. due linẽe. ut sit cluabus
legibus per omĩa instructu᷑.
spmule. ut per cimorẽ dei
sit munclo erueifixuf cireu¬
lus. ut si sic preesse stucdeat
toiquẽ corone uite percipi¬
at. c quia in pallio tanta
latent in ysteria. icleo por¬
tatur inter xpĩ sacrificia.
Uncle etiam erux ante ar¬
chyepu̾i poitatur. quatinisᷤ
neatur. ut coionam glorieᷤ
adipiscatur. Palliũ uero ꝓ
aurea lamina est institutũ.
in qua sũmus pontifex ĩ lege
nomen domini cetragramacon
id est quatuor literis in fron
tem preferebat inscriptum.
Quatuor quippe lutere illius no¬
minis quatuor corua crucis
premonstrabant. sicut nune
pallium crucis modũ repre¬
sentat. Et quia hec lãmina
durea cuni forma crucis in
fronte ponificis portabatur.
ideo adhuc preciosa crux froͣ¬
cibus xp̃ianoiũ crismate mi¬
pressa portatur. De papa¬
atriarche quoq &
apostolicus pallio utũ¬
tur. qui eo officio
prediti uoscuntur. Porro

Expanded text:
corpore Christi imitari passiocorpore Christi imitari passionem; duae lineae, ut si duabus legibus per omnia instructus; spinulae, ut per timorem Dei sit mundo crucifixus; circulus, ut sic praeesse studeat, ut torquem coronae vitae percipiat. Et quia in pallio tanta latent mysteria, ideo portatur inter Christi sacrificia. Unde etiam crux ante archiepiscopum portatur, quatenus neatur, ut coronam gloriae adipiscatur. Pallium vero pro aurea lamina est institutum, in qua summus pontifex in lege Dei nomen tetragrammaton, id est quatuor litteras in fronte sua praeferebat inscriptum. Quatuor quippe litterae illius nominis quatuor cornua crucis praemonstrabant, sicut nunc pallium crucis modum repraesentat. Et quia haec lamina aurea cum forma crucis in fronte pontificis portabatur, ideo pretiosa crux frontibus Christianorum chrismate impressa portatur. Paatriarchae quoque et apostolicus pallio utuntur, qui eodem officio praediti esse noscuntur. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
misccłie recordaberis. ne ob
culpam gregis ira superet m̃
tem pastoris. sed uerbo ꝙ ex¬
emplo reuocet peccantes ad
mniscdiam redemptoris. In spe¬
rula est scriꝑtũ. homo. quati¬
nus se hominẽ memoretur.
os de potestate collata non
eleuetur. Iuxta ferrum est
scriptũ. Parce. ut subiectis in
disciplina parcat. quatinus
ipse a sũmo pastore grãm
iueniat. nle ꝙ ferrum
achet esse recusũ quia iudi¬
ciũ sacerdotis per clemen¬
ciam clebet esse delibutum.
get. insaper ꝙ pallio pollo.
ut se xp̃i passionem pop ulo
preferre demonstret. In du.¬
abus quippe lineis ꝑ allii an¬
te c ret᷑ est purpureum
sanc̃te crucis signaculum.
quia pontifex ex utraq lege
affigitur. sunt claui quibiͤ
corp̾us xp̃i crucifigitur. Cir¬
culus quo pontifex circa col¬
lũ circundatur. est torques
aureus qui legitune certan¬
tibus in premĩo clatur. Itaq
palliũ monet pontisice̾ fer¬
re uitiorum mortisicationẽ.
cruces pallu. in mente os

Expanded text:
misericordiae recordaberis ; ne ob misericordiae recordaberis ; ne ob culpam gregis superet ita mentem pastoris, sed verbo et exemplo revocet peccantes ad misericordiam Redemptoris. In sphaerula est scriptum, homo quatenus se hominem memoretur, ut de potestate collata non elevetur. Juxta ferrum est scriptum Parce, ut subjectis in disciplina parcat, quatenus ipse a summo pastore gratiam inveniat, unde et ferrum debet esse retusum, quia judicium sacerdotis per clementiam debet esse delibutum. Cget, insuper et pallio pollet, ut se Christi passionem populo praeferre demonstret. In duabus quippe lineis pallii ante et retro est purpureum sanctae crucis signaculum, quia pontifex ex utraque lege affigitur, sunt clavi, quibus corpus Christi cruci configitur. Circulus, quo pontifex circa collum circumdatur, est torques aureus, qui legitime certantibus in praemio datur. Itaque pallium monet pontificem ferre vitiorum mortificationem, cruces pallii, in mente et
Abbreviated transcription (Latin):
premũ caput regnũ celorum.
per extremũ ferrũ uitimũ iuni¬
dicium denotatur. Ex osse
ergo baculus exciditur. dum
ex clura lege cduritia peccan¬
tium reprimit᷑. Ex ligno cor¬
natur. dũ ex ligno uite xpõ
doctrina soriatur. c popu¬
lus in uircutibus roboratur.
Oe ligno per gẽmam connee¬
titur. quia uetus lex noue ꝑ
xp̃i cliuinitatẽ contexitur
per sperulam etiam clilectio
intelligitur. qua seueritas uel
lenitas pontificis conplec̾ti¬
tur. Opoitet enĩ ut loctrua
episcopi ex utraq lege sic
clilectione copulecur. ut ec¬
clesiam conungere per cari¬
tatẽ conetur. hec autẽ cu̾eta
sunt rasili arte polita. quia
ista sunt dĩ sanctitate reclinu¬
ta. Os recuruatur. ut populis
errans per loctrinã ad deũ
retͣhatur. C aput in supremo
ponitur. dum conuersis ad¬
deum uita eterna proponit᷑.
duratur. dum omis preli¬
catio per ultimũ iuclicium
terminatur. In curuatura est
scriptum. Cum iratus fueris

Expanded text:
premum caput, regnum coelorum; premum caput, regnum coelorum; per extremum ferrum, ultimum judicium denotatur. Ex osse ergo baculus inciditur, dum ex dura lege duritia peccantium reprimitur. Ex ligno tornatur, dum ex ligno vitae Christo doctrina formatur, et populus in virtutibus roboratur. Os ligno per gemmam connectitur, quia vetus lex novae per Christi divinitatem contexiturPer sphaerulam enim dilectio intelligitur, qua severitas vel lenitas pontificis complectitur. Oportet enim ut doctrina episcopi ex utraque lege sic dilectione copuletur, ut Ecclesiam Christo conjungere per charitatem conetur. Haec autem cuncta sunt rasili arte polita; quia ista sunt omni sanctitate redimita. Os recurvatur, ut populus errans per doctrinam ad Dominum retrahatur. Caput in supremo ponitur, dum conversis vita aeterna proponitur. duratur, dum omnis praedicatio per ultimum judicium terminatur. In curvatura est scriptum: Dum iratus fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. icleo baculũ in custo¬
dia fidelium preserunt. Per
baculum quo infirmi susten¬
tantur. auctoritas doctrine
designat᷑. Per uirgam qua
improbi eiuenclantur potestaᷤ
regiminis siguratur. De gene¬
ergo pontifices por¬
tant. ut insirmos in
sicle per doctrinã erigant. uir¬
gam bauilant. ut per potesta¬
tem in quietos corrigant. Que
uirga uel baculus est recurinis.
ut aberrantes a grege docen¬
do ad penitentiam recͣhat. in
extremo eus acutus. ut rebel¬
les excominunicanclo retru¬
dat. hereticos uelut lupos ab
ouili xp̃i potestatine exterre
no efficitur. cristallina uel de¬
aurata sperula comiugitur.
in supremo capite insignit᷑.
in extremo ferro acuitur. ꝑ
baculũ ut dictum est auctor¬
cas doctime accipitur. qua
grex diũ̃cus a pastoie refici¬
tur. & ad pascua uite cõpelli¬
tur. Per clurũ os cluritia legiꝰ.
per lignũ mansuetuclo euan¬
gelii insinuatur. per gẽmã
sperule diuinitas xp̃i. per su¬

Expanded text:
fuerunt, ideo baculum in custofuerunt, ideo baculum in custodia praeferunt. Per baculum, quo infirmi sustentantur, auctoritas doctrinae designatur. Per virgam, qua improbi emundantur, potestas regiminis figuratur. Bergo pontifices portant, ut infirmos in fide per doctrinam erigant; virgam bajulant, ut per potestatem inquietos corrigant; quae virga vel baculus est recurvus, ut aberrantes a grege docendo ad poenitentiam trahat; in extremo est acutus, ut rebelles excommunicando retrudat, haereticos velut lupos ab ovili Christi potestative exterreano efficitur, crystallina vel deaurata sphaerula conjunguntur, in supremo capite insignitur, in extremo ferro acuitur. Per baculum, ut dictum est, auctortas doctrinae accipitur, qua grex Dominicus a pastore reficitur, et ad pascua vitae compellitur. Per durum os, duritia legis; per lignum, mansuetudo Evangelii insinuatur; per gemmam sphaerulae, divinitas Christi. Per su