comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infecumdos. quoꝵ sterilitas adsumpcura foret uber¬
catem suꝑiorum. Qua gr̃a ꝓspiciendum ammonu¬
it ut uberiorib annis congregaret᷑ subsidium
frumentarium. quod sustentare posset in opiam.
fucure infecumditatis. Qͥd pͥmũ mirer. ingenium
quo inipso ueritatis descendit eubile an consiliũ.
quo cã graui atq diuturne ꝓspexit necessitati an
uigilantiam atq iusticiam: Quorum alt̾a in posi¬
co sibi canco munere congͤgauit cã mulciplices cõ¬
meatus. alcaq equalitatem ꝑ om̃s seruauit. Nam
de magnanimicate qͥdloquar quod uenditꝰ a fr̃ib
inseruitutẽ non reculit in iuriam s famẽ depu¬
lit : Qd de suauitate quod dilect fr̃is p̃sentiã. pia
fraude quesiuit. quẽ simulato ꝑelegantiam fur¬
to reum statuit rapine ut obsidem teneret gr̃e :
Unde merito ei apatre dicit᷑. filius ampliatꝰ m̃s ioseph
filius ampliatꝰ m̃s zelotes filius m̾s adolescentior.

Expanded text:
infecundos, quorum sterilitas absumptura foret uberinfecundos, quorum sterilitas absumptura foret ubertatem superiorum. Qua gratia prospiciendum admonuit, ut uberioribus annis congregaretur subsidium frumentarium, quod sustentare posset inopiam futurae infecunditatis. 84. Quid primum mirer? Ingenium quo in ipsum veritatis descendit cubile: an consilium quo tam gravi atque diuturnae prospexit necessitati: an vigilantiam atque justitiam; quarum altera, imposito sibi tanto munere, congregavit tam multiplices commeatus: alteraque aequalitatem per omnes servavit? Nam de magnanimitate quid loquar; quod venditus a fratribus in servitutem, non retulit injuriam, sed famem depulit? Quid de suavitate, qua dilecti fratris praesentiam pia fraude quaesivit, quem simulato per elegantiam furto, reum statuit rapinae, ut obsidem teneret gratiae . 85. Unde merito ei a patre dicitur: Filius ampliatus meus Joseph, filius ampliatus meus, zelotes filius meus adolescentior .
Abbreviated transcription (Latin):
et uxta eas inpso riparum. thoro pascebant᷑ &
iuise sunt he uitule cenues atq exiles deuorare
illas que p̃stabant et forma & gra. Et somnium
sedm hoc fuit. Septem spice pingues. electe et
bone de t̾ra surgebant. et post eas sept̃e spice exi¬
les et uento corrupte ac madide se subicere molie¬
bantur. & uisum est quooletas et uberes spicas.
spice steriles et cenues deuorauerunt. Hoc somni¬
um ita aꝑuit sc̃s ioseph. eo quod septem iuuence
septẽ anniforent. et septem spice similit̃ anm unͤ
forent. ex fecu et fructu int̃p̃catus temꝑa. fẽcus enĩ
iuuence annum expͥmit. et fructus segetis annũ
consummat integrum. Que id̃o ascendebant de
flumine. quoo dies anni ac cempora fluminum
scereunt modo. et cursim labunt᷑. Annos itaq
septem pͥores uberes fertiles acfecumdos declarat
futuros posfiores aut̃ alios septẽ annossteriles atq

Expanded text:
et juxta eas in ipso riparum thoro pascebantur: et juxta eas in ipso riparum thoro pascebantur: et visae sunt hae vitulae tenues atque exiles devorare illas quae praestabant et forma et gratia. Et somnium secundum hoc fuit: Septem spicae pingues, electae et bonae de terra surgebant: et post eas septem spicae exiles et vento corruptae ac marcidae se subjicere moliebantur: et visum est quod laetas et uberes spicas steriles spicae et tenues devoraverunt. 83. Hoc somnium ita aperuit sanctus Joseph, eo quod septem juvencae septem anni forent, et septem spicae similiter septem anni forent, ex fetu et fructu interpretatus tempora. Fetus enim juvencae annum exprimit, et fructus segetis annum consummat integrum. Quae ideo ascendebant de flumine, quod dies, anni, ac tempora fluminum praetereunt modo, et cursim labuntur. Annos itaque septem priores uberis terrae fertiles ac fecundos declarat futuros: posteriores autem alios septem annos steriles atque
Abbreviated transcription (Latin):
putarent. Deniq dixerunt. Sanastinos. inueni¬
mus gr̃am in conspectu dñi nr̃i. Nlam et de ꝓpͥe¬
tate nichil amiserunt. qui nis receꝑant. et de uti¬
litate nichil ꝑdid̾ant. qui ad qͥsierant ꝑpecuitatẽ.
Ouirum magnũ qui non largitatis suꝑflue. cẽ¬
poralem captauit głam.s ꝑpecuam cõmoditatẽ.
consticuit ꝓuidentię. Fecit enim ut cͥbutis po¬
puli se iuuarent suis. nec intemꝑe necessitatis
aliena subsidia desiderarent. Melius enĩ fuit
conferre aliquid defructib. quam cocum de
iure admittere. Quintam porcionẽ collationis
statuit. et inpuidendo ꝑspicatior: et intͥbuto
mnum. quam argute regalis in terpres somnii ue¬
ritatẽ exp̃ssit. Sominum regis. pͥmũ hoc fuit.
Septẽ iuuence ascendebãt deflumine uisu decore
et pingues corpere. et ad horam pascebant᷑ flumi¬
nis. Aliȩ quoq uitule uisu deformes. ac ieiine cor¬
pore post illas iuuencas ascendebant deflumine.

Expanded text:
putarent. Denique dixerunt: Sanasti nos, inveniputarent. Denique dixerunt: Sanasti nos, invenimus gratiam in conspectu Domini nostri . Nam et de proprietate nihil amiserant, qui jus receperant: et de utilitate nihil perdiderant, qui acquisierant perpetuitatem. 81. O virum magnum, qui non largitatis superfluae temporalem captavit gloriam, sed perpetuam commoditatem constituit providentiae! Fecit enim ut tributis populi se juvarent suis, nec in tempore necessitatis aliena subsidia desiderarent. Melius enim fuit conferre aliquid de fructibus, quam totum de jure amittere. Quintam portionem collationis statuit et in providendo perspicacior, et in tributo imum quam argute regalis interpres somnii veritatem expressit! Somnium regis primum hoc fuit: Septem juvencae ascendebant de flumine, visu decorae, et pingues corpore, et ad oram pascebantur fluminis. Aliae quoque vitulae visu deformes ac jejunae corpore, post illas juvencas 90 ascendebant de flumine,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ pecunia in pauꝑis cibo. quam indiuitis
sacculo. Caue ne intra loculos tuos includassa¬
lutem in opum. et canquam incumulis sepeliaᷤ
uirã pauꝑũ. Potuit donare ioseph cotas egipti
opes. et effundere thesauros regios. nolu̾it cam̃
dealieno esfusus uideri. Maluit frumenta uen¬
dere quam donare esurientib. quia si paucis donasset
plurimis defuisset. Cam lib̾ alitatẽ ꝓlauit. quo halii¬
darec om̃ib. Pate fecit horrea ut om̃s emerent subsici¬
um frumentarium. negratis accipiendo culcus cer ra¬
rum relinquerent. Q̃ qui alieno utitur. suum ne¬
glegit. Icaq pͥmo omium coacer uauit pecunias. de¬
inde instrumenta cet̾a. ad postr̃emũ iura t̃rarum re¬
gi ad quisiuit. ñ ut om̃s exueret suo .s. fulciret. subli¬
cum tͥbutum constitueret. quo sua tutus hab̾e posint
Qͦd ita fuit gratum om̃ib quib t̾ras adenerat. ut
non uenditionẽ sui iuris. s redemptionẽ salutis

Expanded text:
operatur pecunia in pauperis cibo, quam in divitis operatur pecunia in pauperis cibo, quam in divitis sacculo. Cave ne intra loculos tuos includas salutem inopum, et tanquam in tumulis sepelias vitam pauperum. 79. Potuit donare Joseph totas Aegypti opes, et effundere thesauros regios; noluit tamen de alieno effusus videri: maluit frumenta vedere, quam donare esurientibus; quia si paucis donasset, plurimis defuisset. Eam liberalitatem probavit, quo abundaret omnibus. Patefecit horrea, ut omnes emerent subsidium frumentarium , ne gratis accipiendo, cultus terrarum relinquerent; quoniam qui alieno utitur, suum negligit. 80. Itaque primum omnium coacervavit pecunias, deinde instrumenta caetera, ad postremum jura terrarum regi acquisivit, non ut omnes exueret suo, sed fulciret: publicum tributum constitueret, quo sua tutius habere possent. Quod ita fuit gratum omnibus quibus terras ademerat; ut non venditionem sui juris, sed redemptionem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑis. Neq uero fieri potest. ut non excorque¬
at amplius importumtas uociferantũ. S non
semꝑ inpudentiȩ locus sit. Uidendus est ille qͥ
te non uidet. requirendus ẽ ille qͥ erubeseit uidi.
Iule eciam clausus in carcere occurrat tͥ. ille affec¬
cus egͥtudine ment̾ẽ tuam ꝑsonet. qͥ aures ñ pot̃.
Quoplus te oꝑari uiderit popłs. magis diligit.
Scio plerosq sacerdotes qui plus contulerunt
plus abundasse. qm̃ quicumq bonũ oꝑarium ui¬
det. ipsi confert. qͦd ille suo officio dispenset. secu
aut in mod̾atum. aut nimis tenacem dispensa¬
corem uid̾it. utrumq displicet. si aut suꝑfluis
erogationib dissipet aliem fructꝰ laboris. aut
recumdat sacculis. Sicut gͥ modus lib̾alitatis
tenendus est. ita etiam calcar plerumq adhi¬
bendum uidet᷑. Modus id̾o ut quod benefacis.
id eocidie fac̾e possis nesubtrahas necessitati quod
indulseris effusioni. Calcar ꝓpr̃ea. quia meliꝰ

Expanded text:
pauperis. Neque vero fieri potest ut non extorquepauperis. Neque vero fieri potest ut non extorqueat amplius importunitas vociferantium: sed non semper impudentiae locus sit. Videndus est ille, qui te non videt: requirendus ille, qui erubescit videri. Ille etiam clausus in carcere occurrat tibi; ille affectus aegritudine mentem tuam personet, qui aures non potest. 78. Quo plus te operari viderit populus, magis diliget. Scio plerosque sacerdotes, quo plus contulerunt, plus abundasse; quoniam quicumque bonum operarium videt, ipsi confert quod 89 ille suo officio dispenset, securaut immoderatum aut nimis tenacem dispensatorem viderit, utrumque despiciet: si aut superfluis erogationibus dissipet alieni fructus laboris, aut recondat sacculis. Sicut igitur modus liberalitatis tenendus est, ita etiam calcar plerumque adhibendum videtur. Modus ideo, ut quod benefacis, id quotidie facere possis; ne subtrahas necessitati, quod indulseris effusioni: calcar propterea, quia melius
Abbreviated transcription (Latin):
lunt subsidia euacuare pauꝑum exinam¬
re sumpcum. Nec exiguo contenti maiora
querunt. ambicu uestium captantes petitio¬
nis suffragium. et natalium si mulatione li¬
citantes incrementa questuum. Hissiquis
facile fidem deferat. cito exhaurit paupe¬
rum alimoniis fut᷑a conpendia. Modus lar¬
giendi aosit. ut nec illi manes recedant. neq
cransebat᷑ uita pauꝑum in spolia fraudulen¬
coꝵ. Ca gͦ mensura sit ut neq humanitas
Aeseratur. nec desticuatur necessitas. Pieriq
simulant debita. sit ueri examen. Eautos se
ꝑlagrocinia deplorant. aut iniuria fidem
faciat. aut cognitio ꝑsonȩ. quo ꝓpensuis iu¬
uetur abeccła religatis sumptiis inꝑciendus
sidesit eis alendi copia. Itaq qͥ modum seruat
auarꝰ nulli s largus om̃ib ẽ. Non enĩ solas
aures p̃bere debemus audiendis p̃cantum
uocib. s etiam oculos consid̾andis necessicatib
Pius clamet bono oꝑatori debilitas. quamuoꝵ

Expanded text:
lunt subsidia evacuare pauperum, exinanlunt subsidia evacuare pauperum, exinanire sumptum: nec exiguo contenti, majora quaerunt, ambitu vestium captantes petitionis suffragium, et natalium simulatione licitantes incrementa quaestuum. His si quis facile deferat fidem, cito exhaurit pauperum alimoniis profutura compendia. Modus largiendi adsit, ut nec illi inanes recedant, neque transcribatur vita pauperum in spolia fraudulentorum. Et ergo mensura sit, ut neque humanitas deseratur, nec destituatur necessitas. 77. Plerique simulant debita. Sit veri examen. Exutos se per latrocinia deplorant: aut injuria fidem faciat, aut cognitio personae, quo propensius juventur. Ab Ecclesia relegatis sumptus impartiendus, si desit eis alendi copia. Itaque qui modum servat, avarus nulli, sed largus omnibus est: non enim solas aures praebere debemus audiendis precantium vocibus, sed etiam oculos considerandis necessitatibus. Plus clamat operatori bono debilitas, quam vox
Abbreviated transcription (Latin):
set. quanto utiluis regem faraonẽ sẽs ioseph
consilio ꝓuidentiȩ nuuit. quamsi contuliss pe¬
cuniam : Pecunia enĩ unius emitaris ñ reoe¬
mit ub̃tatem ꝓspicientia cocius egipti ꝑquin¬
quennium famem reppulit. Facile aut̃ pecu¬
nia consumit᷑. consilia ex hauriri nesciunt.
hec usu augent᷑. pecunia minuit᷑ et cito defic̾.
atq ipsam desticuit benignitarẽ. ut quo pluri¬
b largiri uolueris eo pauciores ad ies. et sepe
tibi desit. quod alii conferendum putaueris.
Consilii aut̃ oꝑisq collatio quo inplures diffum¬
dit᷑ eo redundantior manet. & insuum fontẽ
recurrit. Inse enĩ refluit ub̾cas prudentȩ. et
quo plurib fluxerit. eo exereitius fit onine qͦd
dum. nefiat inutilis. largitas. Sobͥetas cenen¬
da ẽ maxime a sacerdotib. ut non ꝑ iactantiã
s ꝓ ustieia dispensent. Nusquam enĩ maior
auiditas peticionis. Ueniunt ualidi ueniunt
nullam causam nisi uagandi habentes. et uo¬

Expanded text:
set! Quanto utilius regem Pharaonem sanctus Joseph set! Quanto utilius regem Pharaonem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, quam si contulisset pecuniam! Pecunia enim unius civitatis non redemit ubertatem: prospicientia totius Aegypti per quinquennium famem repulit . 75. Facile autem pecunia consumitur, consilia exhauriri nesciunt. Haec usu augentur: pecunia minuitur, et cito deficit, atque ipsam destituit benignitatem; tatem; ut quo pluribus largiri volueris, eo pauciores adjuves, et saepe tibi desit quod aliis conferendum putaveris. Consilii 88 autem operisque collatio, quo in plures diffunditur, eo redundantior manet, et in suum fontem recurrit. In se enim refluit ubertas prudentiae: et quo pluribus fluxerit, eo exercitius fit omne quod dum, ne fiat inutilis largitas. Sobrietas tenenda est, maxime sacerdotibus, ut non pro jactantia, sed pro justitia dispensent. Nusquam enim major viditas petitionis. Veniunt validi, veniunt nullam causam nisi vagandi habentes, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
ser uauerit ad redemptionẽ. es alienũ subire.
Si debicor soluendo nonsit. atq artet᷑ ad solu¬
cionẽ quȩ sit iure debita & inopia destituta
nutrire paruulos. pupillos cueri. Sunt etiam
qui uirgines orbatas parentib cuende pudici¬
qȩ gr̃a conubio locent. ñ solum studio. s etiã
sumptu adiuuent. Est etiam illuo genus
lib̾alitatis quod apłs docet. ut siquisfidelis
habet uiduas subministret illis. ut earum ali
uiriboni. qui cenues sunt censu contempti
quidem exiguo aosui usum. s non ioonei ad
subsidium leuande pauꝑtatis aliene. tamen
suppetit aliud beneficientiȩ genus qͦ uiuare
possent inferiorem.: Est enim duplex lib̾alitas.
Una que subsidio rei aouiuat. Id est usu pecu¬
nie. alt̾a que oꝑum conlatione inpenditur.
multo frequent splendidior. multoq clarior.
Quanto illustrius abraham captum armis
uictricib recepit nepotem. quam si redemis¬

Expanded text:
servaverit ad redemptionem: aes alienum subire, servaverit ad redemptionem: aes alienum subire, si debitor solvendo non sit, atque arctetur ad solutionem, quae sit jure debita, et inopia destituta: enutrire parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam qui virgines orbatas parentibus tuendae pudicitiae gratia connubio locent, nec solum studio, sed etiam sumptu adjuvent. Est etiam genus illud liberalitatis quod Apostolus docet: Ut si quis fidelis habet viduas, subministret illis, ut earum alimim plerique etiam viri boni, qui tenues sunt censu, contenti quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad subsidium levandae paupertatis alienae; tamen suppetit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint inferiorem. Est enim duplex liberalitas: una quae subsidio rei adjuvat, id est, usu pecuniae; altera quae operum collatione impenditur, multo frequenter splendidior, multoque clarior. 74. Quanto illustrius Abraham captum armis victricibus recepit nepotem , quam si redemis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe ex hostium manib. subtrahere neci homi¬
nes. & maxime feminas turpicudini. redime¬
re parentib lib̾os. parentes lib̾is. ciuespatriȩ
resticuere. Noca sunt hȩc nimis illirici uastita¬
te et tracie. Quanti ubiq uenales erant. coto
captii orbe : Qͦoͦsi reuoces: umius ꝓuinciȩ nume¬
rum explerꝗᷤ ñpossint. fuerunt camen qui
et quos eccłe redimerunt inseruitut̃e reuoea¬
re uellent. ipsa gͣuiores captiuitate. E inuident
alienam miscoĩam. ipsi si in captiuitatẽ uenissent
seruirent lib̾i. Si uenditi fuissent. seruitutis
minist̾ium ñ recusarent. & uolunt alienam ui¬
b̾tatem rescincse. qui suam seruitutẽ ñ possunt
rescindere. nisi force p̃cium reciꝑe emptori pla¬
ceret. Inquocam̃ ñ rescindit᷑ seruitꝰ. s redimitur.
Precipua ẽ gͥ lib̾alitas. redimere capquos. et
maxime abhoste barbaro quinchil deferat
humanitatis admiscõiam. nͥ quod auaricia re¬

Expanded text:
pere ex hostium manibus, subtrahere neci homipere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis, cives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales 87 erant toto captivi orbe, quos si revoces, unius provinciae numerum explere non possint! Fuerunt tamen qui et quos Ecclesiae redemerunt, in servitutem revocare vellent, ipsa graviores captivitate, qui inviderent alienam misericordiam. Ipsi si in captivitatem venissent, servirent liberi: si venditi fuissent, servitutis ministerium non recusarent; et volunt alienam libertatem rescindere, qui suam servitutem non possent rescindere, nisi forte pretium recipere emptori placeret: in quo tamen non rescinditur servitus, sed redimitur. 71. Praecipua est igitur liberalitas, redimere captivos, et maxime ab hoste barbaro, qui nihil deferat humanitatis ad misericordiam, nisi quod avaritia re
Abbreviated transcription (Latin):
Qoͦ si abhissobrium animũ gerere laudabile
est. quanto illuo p̃stantius si dilectionẽ multi¬
cudinis lib̾alitate ad qͥras. neq suꝑflua circa in¬
porcunos. neq restricta circa indigentes. Piu¬
rima aut̃ genera lib̾alitatis sunt. ñ solum eo¬
tidiano sumpcu egentib. quo uitam sustin̾e suam
possint dispon̾e ac dispensare alimoniam. uerũ
etiam his quipublice egere uerecudant᷑ con¬
fulere ac sub uenire. quatinus c̃õmunis egenoꝵ
alimonia ñ ex hauriatur. De eo enim loquor
qui p̃ est alicui munere̾. ut si officium sacerdo¬
cisgerat aut dispensatoris. ut de his suggerat
ep̃o. nec repͥmat siquem positum in necessitate
aliqua cognou̾it. aut derectum opib ad in¬
opie necessicatẽ redactum. maxime si non ef¬
fusione ad olescentiȩ. s direptione alicuiꝰ et
amissione patͬmonii ineam reciderit in iuri¬
am. ut sumptũ exercere diurnũ non queat.
Summa etiam libalitas captos reounere. eri¬

Expanded text:
od si ab his sobrium gerere animum laudabile od si ab his sobrium gerere animum laudabile est, quanto illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras, neque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Plurima autem genera liberalitatis sunt, non solum qtidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac dispensare alimoniam; verum etiam his qui publice egere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispensatoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat si quem positum in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat. 70. Summa etiam liberalitas, captos redimere, eri
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit sapienti pat̾am mundũ eẽ. egestatẽ
nontimeat. que nichil de ẽẽ sapienti sciat. eui
uiro. qui auro moueri nesciat contẽptũ habe¬
at pecuniarum. et uelut ex arte quadam de¬
spierat hominũ eupiditates. Qd qui fecerit
hune homines supͣ hominẽ ẽẽ arbitrantur. Qs
est inquit et laudamus eiun: fecit enimmi¬
rabilia ininta sua. Qmͦ enĩ ñ admirandus qͥ
continentiȩ aucboritas. et maxime eum qui
honore p̃stet. ne p̃minentẽ uirum thesauri
possideant sui. et pecunus seruiat. qui p̃ est
liberis. Iluit magis decet ut supͣ thesaurum
sit animo. et infra amicum obsequio. Himili¬
tasenum auget gr̃am. Hȩc plena laudis et dig¬
na pͥmario iuro. ñ cõmiinem cum tyriis nego¬
ciatorib et galathis mercatorib habere cur¬
pis lucri cupidinẽ. Nec omne bonũ locare inpe¬
cunia. et tanquam iñcennario munere coci¬
dianos numerare questꝰ calculari conpendio.

Expanded text:
noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui sius illo viro, qui auro moveri nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut ex arce quadam despiciat hominum cupiditates? Quod qui fecerit, hunc homines supra hominem esse arbitrantur: Quis est, inquit, hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut supra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena laudis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia.
Abbreviated transcription (Latin):
cudo sapientiȩ sicut series scͥpt᷑e indicat. Est
enĩ speciosior sole. et suꝑomnẽ stellarum depo¬
sitionem luei conꝑata inuenit᷑ pͥor. Lucem et¬
enim hanc suscipit nox. sapientiam aut̃ non
uincit malicia. Diximus de eiꝰ pulc̾tudine et
sept̾e cestimonio conꝓbauimus. suꝑ ẽ. ut docea¬
mus seͥpte auctoritate. nullum ei cont̾bernium
cum uiciis ẽẽ. s indiuiduam cum cet̾is uirtutib
coniunctionẽ. Cuius sp̃s ẽ dissertꝰ. sine inqͥna¬
mento cercus sc̃s. amans bonum. acutus qui
mebil uetet bene face̾. Benignis stabilis. cercus¬
securus. omnẽ habens uircutem om̃ia ꝓspiciens.
et infra sobrietatem docet & iusticiam & uerita¬
habet consortium. Nam qͦmͦ potest utile consi¬
lium dare. insi habeat iusticiam. ut induat
constantiã. mortẽ ñ reformidet nullo t̃rore.
nullo reuocet᷑ mecii. nulla adulatione auero
deflectendum puret. exilium ñ refugiat. quȩ

Expanded text:
ritudo sapientiae, sicut series Scripturae indicat? Est ritudo sapientiae, sicut series Scripturae indicat? Est enim haec speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem luci comparata invenitur prior. Lucem etenim hanc suscipit nox, sapientiam autem non vincit malitia . 65. Diximus de ejus pulchritudine, et Scripturae testimonio comprobavimus: superest ut doceamus Scripturae auctoritate nullum ei contubernium cum vitiis esse, sed inviduam cum caeteris virtutibus conjunctionem: cujus spiritus est disertus, sine inquinamento, certus, sanctus, amans bonum, acutus, qui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, et justitiam et virtuhabet consortium. Nam quomodo potest utile consilium dare, nisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ sordib. eo quod aque exicum contaminet.
Degeneres animos uita arguit. Qꝰ mͦ enĩ potes¬
eum iudicare consilio suꝑiorem. que niuideas
inferiorem morib. Supͣ me debet ẽẽ. cui me
cõmitere paro. Anuͦ eummiidoneum putabo qͥ
muchi det consiliũ quod ñdet sibi. et mͥ eum
uacare credam. quisibi ñuacet:: Cuiis ani¬
mum uoluptates occupent. libido de uincat.
auarieia subiuget.cupiditas ꝑcurbet. qͣtrat
ietus. Qꝰ mͦ hic consilũ locus. ubi nullus queti:
Admirandus mͥ et suspiciendis consiliarius
quẽ ꝓppicius dñs patͥb dedit offensus abstulit.
huius imitator debet esse. qui pocest consilium
dare. et alienam auiciis custodire prudentiã
qm̃ nichil in quinatum in illam ineurrit. Qͥs¬
gͥ canquam uultꝰ speciem p̃ferat pulc̾cudinis
et beluinis post̾iorib ac ferinis unguib forme
suꝑioris de honestet gr̃am. cũ cam ad mirabilis
et p̃clara forma uircutum sit et speciałr pulc̃¬

Expanded text:
vitiorum sordibus, eo quod aquae exitum contaminet. vitiorum sordibus, eo quod aquae exitum contaminet. Degeneres animos vita arguit. Quomodo enim eum potes judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium, quod non det sibi: et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet: cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consilii locus, ubi nullus quieti? 63. Admirandus mihi et suspiciendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare, et alienam a vitiis custodire prudentiam, quoniam nihil inquinatum in illam incurrit.  tanquam vultu speciem praeferat pulchritudinis, et belluinis posterioribus ac ferinis unguibus formae superioris dehonestet gratiam; cum tam admirabilis et praeclara forma virtutum sit, et specialiter pulch
Abbreviated transcription (Latin):
tem contempsit metũ reppulit. carcerem p̃ opta¬
uit. Es hunc pͥuate cause ad consulendum idone¬
um non iudicaret. euius ferax animus. et mens
fercilis. cemꝑis sterilitatem quodam consiliorum
et cordis uberi fecumdauit: Ad uercimus gͥ quod
uircutum p̃rogatiua. beniuolentiȩ usus. facilita¬
tis gr̃a. Qs enĩ inceno font̾e requirat: Qͥ se turbi¬
da aqua pocum pecat. Icaq ubi luxuria ẽ. ubi in¬
temꝑantia. ubi uitioꝵ confusio. quis inoe sibi aliqͥd
hauriendum existimet. quis non despiciat moꝵ
conluuionẽ ÷ Qͥs utilem cause aliene iudicet.
quem uidet in utilem suȩ uitȩ : Es iterum in¬
ꝓbum maliuolum contumeliosum ñfugiat. &
ad nocendum paratum: Qs non eum om̃istudio
declinet: Qs uͦ quamuis instructum ad consili
oꝑem difficilem tamen accessu ambiat. in quo sit
illitł tanquam siquis aque fontẽ p̃cludat. Ed
enim ꝓdest habere sapientiam. si consilium neges.
si consulendi int̃cludas copiam : Clausisti fontẽ

Expanded text:
tem contempsit, metum repulit, carcerem praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum idoneum non judicaret, cujus ferax animus et mens fertilis, temporis sterilitatem quodam consiliorum et cordis ubere fecundavit . CAPUT XII. virtutum praerogativa, benevolentiae usus, facilitatis gratia. Quis enim in coeno fontem requirat? Quis e turbida aqua potum petat? Itaque ubi luxuria est, ubi intemperantia, ubi vitiorum confusio; quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem? Quis utilem causae alienae judicet, quem videt inutilem vitae suae? Quis iterum improbum, malevolum, contumeliosum non fugiat, et ad nocendum paratum; quis non eum omni studio declinet? 61. Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficili tamen accessu, ambiat; in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam, clausisti fontem;
Abbreviated transcription (Latin):
oresq quã bellice. Quamuis enĩ chemistocles uire
laudet᷑. et sit eiꝰ nom̃ quan solanis in lustr uis eie
curq salamnis clarissime testis uictoriȩ. que antepo¬
nat᷑ consilio solonis ei qͦ pͥmũ constitunit areo pagt¬
ñ minus p̃clarũ hoc qũa illud iudicandũ est. Ilo
enĩ semel ꝓfuit. hõc semꝑ ꝓderit ciuitati. Hocem¬

Expanded text:
oresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure oresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis, et, quo primum constituit Arcopagnon minus praeclarum hoc, quam illud, iudicandum est. Illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rum quam sepe dico & cranqͥllitas animi atq sec̃itas.
Siꝰ quidem nec anxii fufisunt. et cũ grauitate con¬
stanciaq uicturi. Que faciliora st̃ philosophis qͣuo
minꝰ mulca patent. in eoꝵ uita que forcuna feriat.
et qͦ minus multã reb egent. & quia siqͥd adu̾si eue¬
uiat. cam gͣuit̃ cadere non possunt. Qͦ ẽ̾ca ñsine cau¬
rib. Ad rem gerendani aut̃ qͥ accedit. caueat ne id
modo consideret quam illa res honesta sit. s etiã
ut habeat efficiendi facultatẽ. Inquo ipso consi¬
d̾andum ẽ ne aut temere desꝑet ꝓpt̃ ignauiam.
aut nimis confidat ꝓpt̃ cupiditat̃e ¶nonũb autẽ
negotiis pͥusquã aggrediare adhibenda ẽ p̃ꝑatio
diligens. S cũ pleriq arbitrent᷑ res bellicas
maiores eẽ quã urbanas. minuenda ẽ hec opinio.
contingit. eoq magis si sunt adrem militar̃e ap¬
ti. et cupidi bellor gerendoꝵ. Uere aut̃ siuolumꝰ
uidicare. multe res exciter̃ urbane maiores clari¬

Expanded text:
rum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine cauribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clari
Abbreviated transcription (Latin):
Tanto enĩ uircuris spectaculo defixi hostes in¬
hermem occupatũ incursare ñ ausi pꝰ casumru¬
enti bestię sic trepidauer unt. ut in paresse om̃s
unius uircuti arbitͣrent᷑. Deniq rex ant ochus
lysie filius qͥcentum uigiit homunũ milib arma¬
tus uenerat. et cum cͥginita duob elefantis. ita ut
ab orcusolis ꝑsingulas bestias. uelut montes qͥdã
Itaq eleatarꝰ heredem uircutis suę pacẽ reliqͥt.
uide machabei exitum. Is enĩ pꝰuictum nichano¬
rem regis demecrii ducem securior adu̾sus iugin¬
crmilia exercitus regis. cum ũgentis uiris bellũ
adorsus uolentib his ced̾ẽ ne multitudine oppri¬
nierent᷑. głosani magis morc̃ẽ quam tͣpem fu¬
gam suasit. necrim̃ inquit nr̃e relinqͣmus
glę. Itaq cõmisso p̃lio cũ apͥmo ortu diei inues¬
ꝑam dimicaret᷑. dextrum cornu in quo ualidis¬
simã manũ adũtit hostiun ad gressus. facile

Expanded text:
tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes intanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur. Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum tis venerat et cum triginta duobus elephantis; ita ut ab ortu solis per singulas bestias velut montes quidamItaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. nunc Judae Machabaei exitum . 54 Is enim post victum Nicanorem regis Demetrii ducem, securior adversus viginti millia exercitus regis, cum nongentis viris bellum adorsus, volentibus his cedere, ne multitudine opprimerentur, gloriosam magis mortem, quam turpem fugam suasit: Ne crimen, inquit, nostrae relinquamus gloriae. Itaque commisso praelio, cum a primo ortu diei in vesperam dimicaretur, dextrum cornu, in quo validissimam manum advertit hostium, aggressus facile
Abbreviated transcription (Latin):
bei consid̾antes quod hoc exemplo gens onũs posset
perire. sabb̾m etiam ipsi cum inbellum ꝓuocarent᷑
ulti sunt in nocentium necem fr̃m suor. Uñ postea
stimulatus rex antiochus cumbellũ acceuderet
ꝑduces suos lisiam nicanorem. gorgiam. ita cũ
orientalib suis et adsyrus adcritus est copuis.
rus cum suꝑ eminentẽ cet̾is elefantũ lorica ues¬
titum regia adũteret arbittus quod in eo rex¬
esset eursu concitus in mediũ legionis se pripu
xarum. atq ita morcuus est. Quanta gͥ uirtꝰ
animi: Pmo ut mortẽ nontimeret. deiñ ut eir¬
eumfusus legionib inimicoꝵ. inconfertos rape¬
retur hostes. medium penegraret agnien. et
contempta morte ferorior abiecto clipeo utq
manu iuilnerate molem bestiȩ subiret ac susti¬
neret post intͣ ipsam suecideret quod plenio¬
ye feriret ietu: enłꝰ riuina ielusus magis ꝙͣ¬
opp̃ssus suo ẽ sepultꝰ triumpho. Nec fefellit
opinio. uerũ qũãuis regius falleret habuus.

Expanded text:
Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabbato etiam, cum ipsi in bellum provocarentur, ulti sunt innocentium necem fratrum suorum. Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicanorem, Gorgiam, ita cum Orientalibus suis et Assyriis attritus est copiis, rus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legionis se proripzarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi! Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quus, suo est sepultus triumpho. 198. Nec fefellit opinio virum, quamvis regius fefellerit habitus;
Abbreviated transcription (Latin):
culis. frenos habeat suos. qͥb reuocari possit ad m̃¬
suram. Sermones ꝓferat libra examinatos iusti¬
ciȩ. ut sit gͣuitas insensu. insermone pondus atq
inũbis modꝰ. hec si custodiat aliqͥs fit mitis. man¬
suetus modestꝰ. Custodiendo enĩ ossuũ. & retinendo
linguã suã. nec pͥusioquendũ ꝗͣ in t̾roget᷑. et ex¬
pendat atq examinet u̾ba sua. si custodiendũ
hoc. si dicendũ ad u̾sũ hunc. si tẽpꝰ sermonis huiꝰ.
his ꝓfecto exercet modestiam ac mansuetudinẽ
et pacientiã ut ñ ex indignatione et ira insermo¬
nem erumpat. Non alicuiꝰ passionis indicium
det inũbis suis. ñ ardorẽ libidinis flãmare. inser¬
mone suo indicet. et in esse dictis suis stimulos
iraẽhiȩ. ne sermo postremo qͥ com̃dare int̾iora debet.
uiciũ aliqd eẽ. in morib appareat et ꝓdat. Tune
enĩ maxime insidiat᷑ adu̾sariꝰ. qñ uidet nob̾ passio

Expanded text:
culis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad menculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. suetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est: is profecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eadueꝰ & teꝑalis. s stabilis atq et̃ne salutis est.
ole gͦ possessionem tuam ut sint tͥ agri. Alliga
ser monẽ cuum. ne luxuriet ne lasciuiat & mit¬
qloqͥo peccata sibi colligat. Sit restrictior.
et ripis suis coherceat᷑. Cico lutum colligit. annis ex¬
undans. Alliga sensum tuum ñ sit remissus ac de¬
fluus nedicatur de ce. Nonẽ malagine apponere. ne¬
q oleum neq alligaturam. habet suas habenas
ostiũ ut claudat᷑. uͥ oportet. et obserat᷑ diligentius.
neqͥs iniracumdiã excitet uocẽ tuã et contume¬
liam rependas concumeliȩ. Audisti hodie lectum.
irascimini & nolite peccare. Ergo et si irascimͣ qͥa
affectꝰ nac᷑e ẽ ñ potestatis. malum sermonẽ ñ ꝓfera¬
mus de ore nr̃o. ne inculpã ruamus. s uigũ sit u̾bis
tuis & statera hoc ẽ humilitas atq mensura. ut lin¬
gua tua menti subdita sit. Restringat᷑ abene uin¬

Expanded text:
non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vin
Abbreviated transcription (Latin):
ego qm̃ conpunetꝰ sũ. qi c̃ sim homo inmuda labia
habeam. si ꝓpħa dñi inmunda habebat labia. qͣmͦ
ẽ nr̃um. sepi possessionẽ tuã spinis. et argentum
et aurũ tuum alliga. et ori tuo fac ostium et uec¬
tem. & ũbis tuis igum & stateram: Possessio tua
mens cua ẽ. aurũ cuũ cor tium ẽ. argentũ cuũ
eloqͥũ cuni ẽ. Eloqͥa dñi eloquia casta. argentũ
igne examinatũ. Bona etiam possessio. mensboua.
Deniꝙ possessio p̃ciosa. hõ mundus. Sepi hane gͦ
possessionẽ et circumuallato cogitationib mu¬
nito spinis sollicitudinib ne in eã irruant et
captiuam ducant. in rationabiles corꝑis passio¬
nes. ne incursent motus gͣues. ne diripiant uim¬
demiam eiꝰ transeuntes uiam. Custodi int̾iorem
hominẽ cuũ. noli eũ qͣsi inlẽ neglig̾e. ac fastidire.
qi p̾ciosa possessio ẽ. Et merito p̃ciosa euiꝰ fructꝰ

Expanded text:
ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam : si propheta Domini immunda habebat labia, quomodo m scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
oportet: Minime. Est eñ tempus cacendi. et est
tempꝰ loquendi. De inde si ꝓũbo ocioso reodimus
tationem. uideamus ne reddamꝰ & ꝓocioso silentio.
ẜstenim negotiosum silentium: ut erat susanne
que plus egit tacendo. qͣ si eẽt locuta. Tacendo enim
apud homines locuta ẽ do. Nec ullũ magis iudiciũ
suȩ castitatis inuenit quam silentium. conscientia
loquebat᷑ ubi uox ñ audiebat᷑. N ec q̃rebat ꝓse ho¬
minũ iudicium. quȩ habebat dñi cestimoniũ.
Abillo gͥ uolebat absolui. quem sciebat nullomodo
posse falli. Ipse dñs in euͣngłio tacens. oꝑabatur
salutem õmum. Recte gͣ dauid ñ silentium sibi
indixit ꝑpetumi. s custodiam. Custodiamꝰ gͦ
eor nr̃m. eustodiamus osnr̃m utrũꝙ enĩ scͥptũ ẽ.
hic ut oscustodiamus. alibi tͥ dicit᷑. õi custodia
serua cor cuum. Si custodiebat dauid. tu ñ custodies :
Si inmunda labia habebat ysaias qͥ dix̃: õmiser

Expanded text:
oportet? Minime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser
Abbreviated transcription (Latin):
solent uinc̾e & fugientes gͣuiorib sequentẽ uul¬
conuicia. eur ñ imitam᷑ dicentẽ. omutui & hu¬
miliat᷑ sum et filui abonis: An hoc dix̃ tantũmͦ.
ñ eriã fecit dauid:. Immo et fecit. Nam cũ ei con¬
ar matis non retorquebat conuiciũ: ñ ultionem
querebat eo usq ut dicenti sibiseruie filio. quod
uindicare ineum uellet ñ ꝑmiserit. Ibat gͦ camꝗͣ
mutꝰ et humiliatꝰ. idat cacens nec mouebat᷑ cũ iuir
appellaret᷑ sangͥnis qͥerat consenis ꝓpͥȩ mansuetu¬
dinis. Non gͦ mouebat᷑ conuiciis. eui habundabat
bonoꝵ operũ conscientia. Itaq hisqͥcito iniuria

Expanded text:
solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulsolent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulconvicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conarmatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ custodiat. Si aut̃ nolit humilior inderi.
talia tͣctat et dic̃ ipse secũ. hic gͦ ut me contẽpnat.
et in conspectu meo loqͣtur calia adũsũ me. qͣsi ñ
possim ego ei aꝑire osmeũ: Cur ñ etiam ego di¬
cam uiqͥb eũ mestificare possim:. Hic gͦ ut mͥ in iu¬
riaffacit. qͣsi uir nonsim. qͣsi uindicare me ñ pos¬
sim:. hic ut me cͥminet᷑. quasi ego ñ possim gͣuiora
ineo conponere: Qͥ talia dic̃ ñ est mitis atq hu¬
milis. ñ est sine cemptatione. temptator eum ex¬
agitat. ipse ei tales opiniones inserit. Plerumq
adhibet hoĩnẽ atq ad ponit nequã sp̃s qͥhec illi
dicat. S tu in petra fixum uestigium tene. Et si
seruus conuitium dicat. iustꝰ cacet. & si infirmus
contumeliã faciat. uistꝰ caceat. Et si pauꝑ eͥmine¬
tur. iustꝰ non respondit. hec sunt arma iustiut
cedendo uineat. sicut periti iaculandi cedenteᷤᷤ

Expanded text:
militatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, militatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam fac̃. & nossimiles sui fieri desid̾at. Deniq
sicacra᷑ si dissimules. solet dic̃e. Qͥd taces: Loq̃re si au¬
des. S si ñ audes. mutꝰ es. el unguemi ce feci. Si gͦ
taceas plus rũpitur. Nictũ sese putat in risum. post¬
habitum atq inlusum. Si respondeas suꝑiorem se
factum arbitrat᷑. qr pa r̃ẽ inuenit. Sienĩ taccas
dicit᷑ illi. conuitiatus ẽ. huic contẽpsit. isti. Si referas
contumeliã dr. Ambo conuitiati sunt. ut̃q condemp¬
nat᷑. nemo absoluit᷑. Ergo illiꝰ ẽstudiũ ut inritet ut
similia ei loquar. similia agam. Iusti ẽ aut̃ dissimu¬
lare. nichil loqui tenere bone fructũ conscientie.
plus cõnuttere bonor iudicio qũa eͥminantis in so¬
lentie. contentũ eẽ. gͣuitate mor suors. Hoc ẽ enĩ
silere a bonis. qr bene sibi conscuis falsis ñ debet
moueri. nec estimare plus ponderis in alieno ẽẽ.
conuitio ꝗͣ insuo cestimonio. Ita fit ut etiam hu¬

Expanded text:
injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam hu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipse lib̾auit me delaqueo uenaritiũ. & aũbo asꝑo.
Symachus inritationis ũbũ chix̃. alii ꝑcbationis.
Laqueus adu̾sarii sermo nr̃ est. s etiam ipse ñ minꝰ
adũsarius nob̃. Loqͥmͣ plerũq qͦd excipiat inimicꝰ.
et qͣsi nr̃o gladio nos uulneret quanto colerabiliꝰ
me inserit aculeos suos. ut seminaria iurgioꝵ ex¬
citet. Si emisero ũbũ in decoꝵ. laq̃um suũ stringit.
Int̾dum mͥ qͣsi escam ꝓponit uindicte possibilitatẽ.
ut dum undicari cupio. ipse me inseram laqueo
et nodum morcis adstringam mͥ. Siqͥs gͦ hunc ad¬
ũsariũ sentit p̃sentẽ eẽ. cẽ magis custodiã adhib̾e
debet ori suo. nedet loẽ adu̾sario. S ñ multi hunc
inricat. qͥc̃q incitat. qͥc̃q ex asꝑat. qͥc̃q incenti¬
ua luxuriȩ aut libidinis suggerit. Quando ergo
aliqͥs nobis conuiciat᷑ laceseit aduiolentiã ꝓuocat
adiuirgiũ uocat. tunc silentiũ exerceamꝰ tunc muti
fieri nonerubescamꝰ. Peccator ẽ enĩ qͥ nos ꝓuocat qui

Expanded text:
 ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi hunc irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
autẽm ꝓpħas: alios uͦ eł̾igłistas. alios aut̃ pastores et
hoc :: Nisi quos ip̃se filiꝰ elegit dei : Non ppħ arum
gr̃am ñ uircutem eungłistarum: non pastorum cir¬
cumspectionẽ. ẜ tantummodo intentionem & diligen¬
tiam cirea seripturas diuinas opto adsequi. qua ulti¬
mam posuit apłs inter officia scõr: et hanc ipsamut
docendi studio possim discere. Unus enim ueris ma¬
gist̾̃ est. qui solus ñ didicit quod om̃s doc̾et. Homines
aut̃ discant pͥus ut doceant:. et abillo accipiant quod
aliis tradant. quod ne ipsum quidem mͥ accidit.: Ego enĩ
raptus detͥbunalib atq administͣtionis infulis aiosa¬
cerdotium: Docere uos cepi. qͦd ipse ñdidiei. Itaq fac¬
cum est. ut pͥus cloce inciꝑem quam discere. Discen¬
dum gͥ mͥ simul & docendum ẽ. qm̃ ñ uacauit ante dis

Expanded text:
autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastoreautem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastorehoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vacavit ante dis