comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grauari magis dico eucharistiȩ ꝑceptione
quã purificari. Et idõ quãuis qͥs peccato
mordeatur. peccandi tam̃ non habeat
decȩto uoluntatẽ: cominunicaturꝰ satisfa¬
ciat lacrimis & orationib & confidens
ixerit quispiam non cotidie accipi¬
endã eucharistiam. alius affirmat
cotidie. faciat unusquisq qđ scđm fidẽ
suã pie credit eẽ. faciendum. Neq enĩ¬
suit. ⁊ acheus & ille centurio: cũ alter
eorum gaudens in domo sua suscepisse
dum. alter dixerit. dñe ñ sũ dignus
ut intres subtectum meum. Ambo sal¬
uatorem honorificantes. quãius ñunomͦ:
ambo peccatis miseri. ambo miscđiam
consequuti Ad hec ualet quod manna
scđm ꝓpͥam uoluntatẽ inore cuiꝰq sapi.¬
t si ñ frequentius Cap̃. iiii¬
oblatione homines communicent ter
in anno: nisi forte quis maiorib qͥbꝰliba
criminibus impediatur. in pascha. &
ut semꝑ qui peccat. semꝑ acciꝑe debeat.
Exdictis cẏpriani & aliorũ scõrũ patrum:

Expanded text:
gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de cetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrimis et orationibus, et confidens ixerit quispiam, non quotidie accipiendam eucharistiam, alius affirmet quotidie: faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neuter enisuit, Zachaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens in domo sua susceperit Dominum , alter dixerit: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum ; ambo Salvatorem honorificantes, quamvis non uno modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. Ad hoc valet quod manna secundum propriam voluntatem in ore cujusque sapit si non frequentius homines communicent, ter in anno, nisi forte quis majoribus quibuslibet criminalibus impediatur, in Pascha, in ut qui semper peccant, semper accipere debeant. Ex dictis Cypriani et aliorum sanctorum Patrum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerat. & magister & doctor ñ erudien-¬
dorum sed ꝑdendorũ puerorũ. id÷ qd̃ male
didicit. cęt̾is quoq insinuat. An talibus
sacracominunio. cũ cȩt̃is xp̃ianis debeat
dari. Haut nob̾cũ communicare puto.
nec maiestati diuinȩ nec euuangelicȩ
disciplinȩ congruere. ut pudor & honor
eccłȩ tã turpi & infami contagione fedetur.
Quãdiu unusquisq ante sacr̃ã com¬
munionẽ abuxore se abstinere debeat.
Exconcilio heliserritano. Cap̃ .iii.¬
mis homo ante sacram communionẽ
aꝓpria uxore abstinere debet. tres
eculares qui natale dñi. pascha &e pente c̃
non communicauerit catholici non
credantur. nec int̃ catholicos habeantur.
Ut oblatio altaris singulis dominicis
dieb fiat. Ex decr̃ fabiani pp̃. cap̃ u.
ecreuimus ut in om̃ib dominicis
dieb oblatio altaris ab omnibus
uris uł mulierib fiat tã panis ꝗuini.
ut ꝑ has immolationes apeccatorum

Expanded text:
perseverat, et magister et doctor erudienperseverat, et magister et doctor erudiendorum, imo perdendorum puerorum id quod male didicit, caeteris quoque insinuat, an tali sacra communione cum caeteris Christianis debeat dari, aut nobiscum communicare: puto nec majestati divinae, nec Evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor Ecclesiae, tam turpi et infami contagione foedetur.quisque ante sacram communionem ab uxore abstinere debeat. Ex concilio Eliberitano. Omnis homo ante sacram communionem a propria uxore abstinere debet tres, 8. Saeculares qui Natali Domini, Pascha et Pentecoste non communicaverint, Catholici non credantur, nec inter Catholicos habeantur. Ut oblatio altaris singulis diebus Dominicis fiat. Ex decretis Fabiani papae, cap. 5. Decrevimus ut in omnibus Dominicis diebus, oblatio altaris ab omnibus viris vel mulieribus fiat, tam panis quam vini, ut per has immolationes a peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
in quadragesima fideles comniunicandi
sunt. Ex decr̃ siluerii. p̃p. cap̃. iii.
ingulis dieb dominicis in quadragesima
pret̃ hos qui ex communicati funt. &e
prec̃ illos qui inpublica pęnitentia sunt. sa¬
cramenta corporis & sanguinis xp̃i sumenda
sunt. & incena dnĩ. inuigilia. pasche. & indie
resurrectionis domini. & inpentecosten. & in
ẽ. Ut incęna dñi eucharistiȩ ꝑceptio non
negligatur. Exdecr̃ soheris . p̃p. Cap̃ u.
Ncena dñi aquibusdã ꝑceptio eucharistiȩ
negligitur. Quȩ qm̃ in eadem die ab om̃ibꝰ
fidelib exceptis his quib ꝓ grauibus
criminib in h ibitũ ẽ. ꝑcipienda sit. eccle¬
siasticus usus demonstrat : cũ etiã peni¬
tentes eadẽ die adꝑcipienda corporis &
sanguinis dominici sacramenta reconcili¬
cum cę̧t̃is fidelib accipere debeant.¬
Sẏprianus eucharistio confr̃i salutẽ.
ꝓdilectione tua &e reuerentia consu¬
uideatur de hystrione &e mago illo. qui ap̃
uos constitutus adhuc in artis sue dedecore

Expanded text:
ommunicandi sint. Ex decretis Silverii papae, cap. 3. Singulis diebus Dominicis in Quadragesima, praeter hos qui excommunicati sunt, et praeter illos qui in publica poenitentia sunt, sacramenta corporis et sanguinis Christi sumenda sunt: et in Coena Domini, in vigilia Paschae, et in die Resurrectionis Domini, et in Pentecoste; et in  Ut in Coena Domini eucharistiae perceptio non negligatur. Ex decretis Soteris papae, cap. 5. In Coena Domini a quibusdam perceptio eucharistiae negligitur. Quae quoniam in eadem die ab omnibus fidelibus, exceptis his quibus pro gravibus criminibus inhibitum est, percipienda sit, ecclesiasticus usus demonstrat: cum etiam poenitentes eadem die ad percipienda corporis et sanguinis Dominici sacramenta, reconcilicum caeteris fidelibus accipere debeant.yprianus Eucratio confratri salutem. Pro dilectione tua et reverentia ut ad consuuid mihi videatur de histrione et mago illo, qui apud vos constitutus, adhuc in artis suae dedecore
Abbreviated transcription (Latin):
ut quiescat iã abhac satisfactione.
Qui uero proleiub culpis ex cõ¬
municantur tantũ amensa: in
oratorio satisfaciant usq ad iussi¬
onẽ abbatis hoc faciant. usq dũ
benedicat & dicat sufficit:
De sede ep̃orũ cur ineccłia altius
cȩtis sedẽ debeant. Exepła urbani p̃p.

Expanded text:
ut quiescat jam ab hac satisfactione. ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum a mensa, in oratorio satisfaciant, et usque ad jussionem abbatis hoc faciant, usque dum benedicat eis, et dicat: Sufficit. - De sede episcoporum, cur in ecclesia altius caeteris sedere deb
Abbreviated transcription (Latin):
cđm modum culpȩ a ex cominu¬
nicationis debet uel disciplinȩ
extendi mensura. Qui culparĩ
Si quis tam̃ fratrum in culpis leuiorib
inuenitur. amense participatione
priuetur Priuati autẽ amense con¬
sortio ista erit ratio. ut in oratorio
psalmum aut antiphonã ñ pͣonat.
nec lectionem recitet usq ad satis¬
factionẽ. Refectionem autem cibi
pꝰ fratrum refectionẽ solus ꝑcipiat.
ille fr̃ nona. si fratres nona. ille
& amensa excommunicatur hora
ante fores oratorii ꝓstratus iaceat
nichil dicens. nisi tantum posito
in terra capite prostratꝰ ꝓnꝰ om̃iũ
de oratorio exeuntium pedibus:
uleetur. & hoc tã diu faciat
usq dum abbas iudicauerit satis¬
factum. eẽ. Qui dum iussus ab
abbate uenerit uoluat se illius¬
ita plane. ut psalmum uł lectionẽ
uł aliud quid non p̾sumat in
oratorio imponere nisi iterum
abbas usserit. & omĩb horis dũ
completur opus dei proiciat
se in t̾ra in loco in quo stat ce
sic satisfaciat usq dum iubeat abbas

Expanded text:
m modum culpae, excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura; qui culparum Si quis tamen frater in culpis levioribus culpabilis invenitur, a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae consortio, ista erit ratio, ut in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, nec lectionem recitet, usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus percipiatille fratrer nona; si fratres nona, ille et a mensa excommunicatur, hora ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens: nisi tantum posito in terra capite prostratus pronus, omnium de oratorio pedibus exeuntium. Et hoc tandiu faciat, usque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ab abbate venerit volvat se ipsiuita plane, ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jusserit. Et omnibus horis dum completur opus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas
Abbreviated transcription (Latin):
de uerbis domini. R xXXu.
ollite uelle elemosinas facere
qui non habetis demalo. nolite
adquirere demalo. esto bonus tu
qui facis demalo. & cum ceperis
aliquid boni facere de malo. noli
remanere tu malus Nummni tui
conũtuntur inbonum. & tu remanes
tuam a quo plusquã dedistiex¬
pectes. non pecuniã solã s aliqͥd
plusquã dedisti siue illud triticũ
sit siue uinum siue oleum siue
quodlibet aliud si plusquã de¬
disti expectes accipere : fenerator
es & hoc imꝓbandus ñ laudandus:¬
Ieronimꝰ suꝑ ezechielẽ. lib̾ ui.
Putant quidã usurã tantum eẽ.
inpecunia. quod ꝓuidens diuina
scriptura omĩs rei aufert suꝑ ab un¬
dantiã. ut plus non recipias quam
solent munuscula acciꝑe diuersi
gñis. & non intelligunt usuram
iII.xx. Improbum fenus exercentib
& usuras usurarum illicite exigen
adebitorib exigantur. Ite
Diffinimus nullomodo licere cuiꝙͣ
usuras preteriti uł futuri temporis
insortẽ redigere. & earum iterum
usuras stipulare. Capitularim¬

Expanded text:
De verbis Domini, tract. 35 . Nolite velle eleemosynas facere qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu qui bonum facis de malo, et cum coeperis aliquid boni facere de malo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur in bonum, et tu remanes tuam, a quo plusquam dedisti exspectes, non pecuniam solam, sed aliquid plusquam dedisti, sive illud triticum sit, sive oleum, sive vinum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedisti exspectes accipere, foenerator es, et ob hoc improbandus, non laudandus Ezechielem, lib. VI . Putant quidem usuram tantum esse in pecunia, quod praevidens divina Scriptura, omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias quam solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram 23. Improbum foenus exercentibus, et usuras usurarum illicite exigenta debitoribus exigantur. IteDiffinimus nullo modo licere cuiquam usuras praeteriti vel futuri temporis in sortem redigere, et earum iterum usuras stipulare. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
Synodus euseni pp̃. Capitł .iii.¬
acerdos fenoris aliquid aut¬
rustica ministeria ñ exerceat:
quem sine ornatu sacerdotali extͣ
domos apparere non conuenit:¬

Expanded text:
synodo Eugenii papae, cap. 3 . Sacerdos foenoris aliquid, autrustica ministeria non exerceat, quem sine ornatu sacerdotali extra domos apparere non convenit
Abbreviated transcription (Latin):
e furib & malefactorib decreui¬
mus obseruari. ut siquinq aut
septem bone fidei homines absq
inimicicia p̾posita. criminosum
cum sacramenti interpositione
eẽ. dixerint. sicontra legem fecit.¬

Expanded text:
e furibus et malefactoribus decrevimus observari, ut si quinque aut septem bonae fidei homines absque inimicitia proposita criminosum aliquem cum sacramenti interpositione esse dixerint, quomodo contra legem furt
Abbreviated transcription (Latin):
ȩnale ẽ. occulte auferre. multo
maioris pȩne ẽ. uisibileter eripere:
Auferre ergonolenti siue occulte
siue palam habet preceptũ suum
furti enim nomine bene intelligitur
omĩs illicita usurpatio rei alienȩ
Non enim rapinam ꝑmisit qui
furtum ꝓhibuit. S ut̾iq sub furti¬
nomine inlege uet̃is testamenti &
rapinam intelligi uoluit Aparte
enim totum significauit. quotqͦt
illicite rerum ꝓximi aufercur

Expanded text:
enale est occulte auferre. Multo majoris poenae est visibiliter eripere. Auferre ergo nolenti, sive occulte, seu palam, habet praeceptum suum. Furti enim nomine bene intelligitur omnis illicita usurpatio rei alienae. Non enim rapinam permisit qui furtum prohibuit, sed utiqnomine in lege Veteris Testamenti et rapinam intelligi voluit. A parte enim totum significavit, quidquid illicite rerum proximi aufertur
Abbreviated transcription (Latin):
ires aliena ꝓpter quã peccatũ ẽ.
cum reddi possit non redditur.
non agitur penitentia. sed fingitur.
Si autem ueraciter agitur. non remit¬
tetur peccatum nisi restituatur ab latũ
sed ut dixi cum restitui potest: Nle¬
rumq enim qui aufert amittit.
siue alios patiendo malos. siue ipse
male uiuendo: nec aliud habet unde
restituatur. Huic certe non possumꝰ¬
dicere redde. quod abstulisti. nisi cũ
habere credimus & negare. Ubiqͥdẽ
si aliquos sustinet cruciatꝰ repente.
dum existimatur hab̾e qđ reddat.
nulla iniquitas Quia si non est unde
peccati quo male ablata ẽ. pęnas luit:
Sed inhumanum non ẽ. etiã ꝓtalib
int̾̃cede. non ad hoc ut minime re¬
stituantur aliena: s ne frustra hõ
abȩcclia Sunt quidã qͥ habentes
subsidia furtum ꝑpetrant. & sunt
alii qui in hacre exinopia delinquuñ :
Unde necesse ẽ. ut quidã damnis
quidã uerbib quidã districtius
quidã uero leuius corrigantur:
S absit ut eccłia cum augmento

Expanded text:
res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur paenitentia, sed fingitur; si autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest. plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumdicere, Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet cruciatus repente, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas. Quia et si non est unde peccati quo male ablata est poenas luit. Sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere, non ad hoc ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo egorii . Sunt quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant, et sunt alii qui in hac re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut quidam damnis, quidam verberibus, quidam districtius, quidam vero levius corrigantur. Sed absit ut Ecclesia cum argumento
Abbreviated transcription (Latin):
i Tetuentes famuli dños si ad eccłȩ
septa confugerint. int̾cessionem
debent querere non latebras. ne hec ipsa
presumptio tarditatis. temeritatẽ auge¬
at renitendi filius ⁊ enim nr̃ uir specta¬
bilis petrus. queritur seruum suũ in
eccła scĩ clementis diutius commorari.
cuicum deputasset sacramenta p̃stari.
illum egredi nulla ratione uoluisse.
& idõ directos supra dicti homines de
presenti cum eo quem elegerit eẽ. mit¬
tendos. quicũ de impunitate eiꝰ sacra¬
menta prebuerint. eum statim facies
Aut si in hac ꝑuicatia forte ꝑstiterit.
pꝰ sacramentum sibi prestitum reddatur
ciuitate refugerint. mox ut ad notitã
tuã ꝑuenerit : nullo modo illic ea im¬
morari ꝑmittas. sed intra ciuitatẽ in ecdã
reuocentur. & si iustã contra dños suos
querelam habuerint. congrua ordinatio¬
ne de eccliis exire necesse ẽ. Si uͦ uenialẽ
culpã cominiserint: dominis suis accepto
de uenia sacramento. sine mora reddantur

Expanded text:
 Metuentes famuli dominos si ad ecclesiae septa confugerint, intercessionem debent quaerere, non latebras, ne haec ipsa praesumptio tarditatis temeritatem augeat renitendi. Filius enim noster vir spectabilis Petrus queritur servum suum in ecclesia S. Clementis diutius commorari, cui cum deputasset sacramenta praestari, illum egredi nulla ratione voluisse. Et ideo dilectos supradicti hominis de praesenti cum eo quem elegerit esse mittendos, qui cum de impunitate ejus sacramenta praebuerint, eum statim facies aut., si in hac pertinacia forte perstiterit, post sacramentum sibi praestitum reddatur civitate refugerint, mox ut ad notitiam tuam pervenerit, nullo modo illic ea immorari permittas, sed intra civitatem in ecclesiam revocentur; et si justam contra dominos suos querelam habuerint, cum congrua ordinatione de ecclesiis exire necesse est. Si vero venialem culpam commiserint, dominis suis, accepto de venia sacramento, sine mora reddantur
Abbreviated transcription (Latin):
eruum confugientẽ. ad eccłam seu in
atriumȩccłȩ. aut in officmas regula¬
rium fratrum: uł incurtẽ. aut indomũ
epĩ. quia hȩc mantiquis canonib pro
audeat. neq inde donare Adpenã. uł¬
admortẽ. ut honor dĩ & sc̃orũ eius. pre
om̃ib conseruetur. Sed rectoreseccłiaꝵ
pacẽ ⁊ uitã ac membra ei cũ iuram̃to
obtinere studeant. tam̃ legitime
componat. quicꝗͥd inique fecerat:
&e simsequutor magistris ȩccłe obedire
noluerit. canonice constringatur.
nondebere. sed loci reuerentia & inter¬
cessione defendi: Siquis autẽ mancipia
clericorum pro suis mancipiis ad eccłiam
confugientib credidit occupare. ꝑ omnes
ȩcclias districtissima dampnatione feriat᷑.
iquis in atrio eccłȩ pugnã cõmittit.
aut homicidium facit. quicquid ꝓ
emunitate uiolata emendandum est.
altario soluat᷑ ruiuscumq fuerit eccłia illa:¬

Expanded text:
ervum confugientem ad ecclesiam, seu in atrium ecclesiae, aut in officinas regularium fratrum, vel in curtem, aut in domum episcopi, quia haec in antiquis canonibus pro audeat, neque inde donare ad poenam vad mortem, ut honor Dei et sanctorum ejus prae omnibus servetur, sed rectores ecclesiarum pacem et vitam ac membra ei cum juramento obtinere studeant. Tamen legitime componat quidquid inique fecerat, et si, insecutor magistris Ecclesiae obedire noluerit, canonon debere, sed loci reverentia, et intercessione defendi. Si quis autem mancipia clericorum pro suis mancipiis ad Ecclesiam confugientibus crediderit occupanda, per omnes Ecclesias districtissima damnatione feriatur. i quis in atrio Ecclesiae pugnam committit, aut homicidium facit, quidquid pro emunitate violata emendandum est. altario solvatur, cujuscunque fuerit Ecclesia illa
Abbreviated transcription (Latin):
uinto gradu: ueniunt supra¬
adnep̃os adneptis. Exoblico: fratris
⁊ sororis. ꝓnepos ꝓneptis. fratres pa¬
trueles. sorores patrueles. amitini
amitine. consobrini consobrinȩ.
filius ł filia. ꝓprius consobrinus
con sobrina ide̾. patrui magni ami.

Expanded text:
uinto gradu veniunt supraadnepos adneptis. Ex obliquo fratris et sororis, pronepos proneptis fratres patrueles, sorores patruelis, amitini, amitinae, consobrini consobrinae, filius vel filia. Propius consobrinus consobrina, id
Abbreviated transcription (Latin):
A mos
N aum
Abacuc.
Sophonie
quos scã Romana eccła tenet. &¬
om̃is uniũsalis eccta obseruat.
Eiusangliorũ.¬

Expanded text:
Amos, Naum, Habacuc, Sophoniaequos sancta Romana Ecclesia tenet; et universalis Ecclesia observat. Evangelioru
Abbreviated transcription (Latin):
E quia in ea sepulti sunt tres patriarche
inspdunca duplici. cum trib lixorib suis.
d: ibraham. & sara. isaac. & rebecca. ia-¬
cob & lia. pret̃ ipsũ adam & euã uxorem
siũ: Tobias dic̃ ad filium suum. Cũ acceꝑit
ss. animã meam. corpus meũ sepelies.
& honorẽ habebis matri tuȩ om̃ib dieb.
& cum ipsa compleuerit tempꝰ. sepelies
eã iuxta me. inuno sepulchro. De eade re.¬
uos comungit unũ coniugiũ comun¬
gat unum sepulchrum. quia una
cro ẽ. & qd̃ ds̃ coniungit hõ ñ separet
De eadem re. Augustimis dicit.
Inaquȩq mulier sequatur uirũ suum
siue inuita siue inmorte: De illis¬
quod ipse sibi p̃ꝑauerat. ut quorum
corpora sepultura non separarce. Ita in pͥmo
conubio conuincti. quia una & eadẽ caro
est. inuno sepulchro sepeliebantur De¬

Expanded text:
, quia in ea sepulti sunt tres patriarchae, in spelunca duplici cum tribus uxoribus suis, id est Abraham et Sara, Isaac et Rebecca, Jacob et Lia, praeter ipsum Adam et Evam uxoum: Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepelies, et honorem habebis matri tuae omnibus diebus, et cum ipsa compleverit tempus, sepelies eam juxta me in uno sepulcro. CAP. CLXQuos conjunxit unum conjugium, conjungat unum sepulcrum: quia una caro est, et quod Deus conjunxit, homo non separetde ead. re. Augustinus. Unaquaeque mulier sequatur virum suum, sive in vita, sive in morte. quod ipse sibi paraverat, ut quorum corpora sepultura non separaret. Ita in primo connubio conjuncti, quia una et eadem caro est, in uno sepulcro sepeliantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eiuisdẽ causȩ testimonio seruantur Conꝰ
uero illuis om̃ino non inuener̃. acsi ieodẽ
sepulchro positum minime fuisset Exqͣre
Quid igͥ sacra loca sepultis prosunt. quando
hii quiꝰ indigni sunt. ab eisdẽ sacris locis
diuinitus ꝓiciuntur: Ut corpora¬

Expanded text:
o ejusdem causae testimonio servantur. Corpus o ejusdem causae testimonio servantur. Corpus vero illius omnino non invenerunt, ac si in sepulcro eodem positum non fuisset. Ex qua Quid igitur sacra loca sepultis prosunt, quando hi qui indigni sunt, ab eisdem sacris locis divinitus projiciuntur? » For
Abbreviated transcription (Latin):
collige. quia hii qtios peccatad epͥmunt
grauia. si insacro loco sepelire se faciant.
restat ut etiam desua p̃sumptione iudi¬
centur. quatinꝰ eos sacra loca ñ liberent
s eciã culpa temeritatis accuset. De¬
Iam quid quoq in hac urbe c̃tigerit.
tinctorũ qui hic habitant multitudo
testatur. quod cũ quidã artis eorũ pͥmꝰ
defunctis fuisset. iuxta eccłam beati
ianuarii. martẏris iuxta portã scĩ lauren¬
tii acomuge sua sepultus ẽ: Seq̃nti aut̃
nocte ex sepultura eadẽ audiente custode
eius sp̃s cepit clamare: Ardeo. ardeo: Cũ
uero has du uoces emitteret. custos hoc
eius nuntiauit conuigi. ł uxori. Uxor¬
uͦ illius eos qui diligenter inspicerent.
eiusdem artis uiros transmisit ad eccłam.
uolens agnoscere qualit̃ corpꝰ euis esset in
sepulchro de quo talia clamarent. Qui aꝑ¬
entes sepulchrum uestimenta quoq intaccta
repperer̃. quȩ nuncusq in eadem ȩccła¬

Expanded text:
collige quia hi quos peccata gravia collige quia hi quos peccata gravia deprimunt, si in sacro loco sepeliri se faciant, restat ut etiam de sua praesumptione judicentur, quatenus eos sacra loca non liberent, sed etiam culpa temeritatis accuset. Nam quid quoque in hac urbe contigerit, tinctorum qui hic habitant multitudo testatur: quod cum quidam artis corum primus defunctus fuisset, intra ecclesiam beati Januarii martyris, juxta portam sancti Laurentii a conjuge sua sepultus est. Sequenti autem nocte, ex sepultura eadem, audiente custode, ejus spiritus coepit clamare: Ardeo, ardeo. Cum vero has diu voces emitteret, custos hoc ejus nuntiavit conjugi. Uxor vero illius eos qui diligenter inspicerent, ejusdem artis viros transmisit ad ecclesiam, volens agnoscere qualiter ejus corpus esset in sepulcro, de quo talia clamarent. Qui aperientes sepulcrum vestimenta quidem intacta repererunt quae nunc usque in eadem ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s. & magnificꝰ libius uir nobilissimus¬
int̾fuisse testatur ei rei quã narrat inge¬
nuense urbe contigisse Ibinãq ut dicunt
ualentinꝰ nomine mediolanensis eccłȩ:
defensor defunctus ẽ uir ualde lubricꝰ.
& cunctis leuitatib occupatus. cuiꝰ corpꝰ
ineccła beati martyris siri sepultũ ẽ.
Nocte autẽ media. in eadem ecda factę s̃
uoces. ac si aliqui iuiolent̃ ex ea repelle¬
rentur. ac traherentur foras. Ad quas
nimirum uoces currebant custodes. &
uiderunt duos quosdã teterrimos sp̃s.
qui eiusdem ualentini pedes quad am
ligatura strinxerant. re eũ ab eccła cla¬
mantẽ ac nimium uociferantẽ foras
trahebant. Qui uidelicet territi: ad sua
strata sunt reũsi. Mane aut̃ facto ape¬
ruer̃ sepulchrũ in quo idem ualentinꝰ
positus erat. eiusq corpꝰ ñ inuenerunt.
Cũq intra ecołam quererent ubi ꝓie¬
ctum eẽt: inuener̃ eũ insepulchro alio
positũ. ligatis adhuc pedib sicut de
eccła fuit abstractũ. Ex quare petre

Expanded text:
copus, et magnificus Liberius vir nobilissiminterfuisse testantur ei rei quam narrant nuper in Genuensi urbe contigisse. Ibi namque, ut dicunt, Valentinus nomine, Mediolanensis Ecclesiae defensor, defunctus est, vir valde lubricus et cunctis levitatibus occupatus, cujus corpus in ecclesia beati martyris Siri sepultum est. Nocte autem media, in eadem ecclesia factae sunt voces, ac si aliqui violenter ex ea repellerentur ac traherentur foras. Ad quas nimirum voces currebant custodes, et viderunt duos quosdam teterrimos spiritus, qui ejusdem Valentini pedes quadam ligatura strinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant. Qui videlicet territi ad sua strata sunt reversi. Mane autem facto aperuerunt sepulcrum in quo idem Valentinus positus fuerat, ejus corpus non invenerunt. Cumque extra ecclesiam quaererent ubi projectum esset, invenerunt hoc in sepulcro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut ab ecclesia fuerat abstractum. Ex qua re, Petre,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mortuo non ꝓhibeas gr̃am. sciens quia
om̃s moriemur: oe itẽ: Omiã quȩ de
terra sunt. interrã conuertentur. Quid
terra. terrã uendis: Memento qđ t̾ra es
apꝓpiat ⁊ñ tardat. Recordare quia
ñ hominis ẽ. t̾ra. sed ut psalmista cõme¬
reus tenebͤris Gratis accepisti adõ. gͣtis
da ꝓeo: Quare int̃dictum sit om̃ib
om̃ino xp̃ianis terrã mortus uenđe.
& debitã sepulturã denegare. nͥ forte
ꝓrimi & amici de functi ꝓpt̾ nomen
&e redemptionẽ ammȩ uiri gratis aliqͥs

Expanded text:
Mortuo non prohibeas gratiam, sciens, quoniam Mortuo non prohibeas gratiam, sciens, quoniam omnes moriemur. Et idem: Omnia, quae de terra sunt, in terram convertuntur. Quid terra terram vendis? memento, quoniam teappropiat, et non tardat. Recordare, quoniam non hominis est terra, sed, ut Psalmista commereus teneberis. Gratis accepisti a Deo, gratis da pro eo. Quare interdictum sit omnibus omnino Christianis terram mortuis vendere, et debitam sepulturam denegare, nisi forte proximi et amici defuncti propter nomen et redemitionem animae viri gratis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus in his regionib inecclesia
sepeliendorum mortuorum usus
fuit. & plerumq loca diuino cultui man¬
cipata. & ad offerendas dõ hostias p̃parata
cimiteria siue poliandra facta sunt. Unde
uolumus ut abhac re deinceps abstinea¬
tur. & nemo ineccła sepeliatur. nisi forte
talis sit ꝑsona aut sacerdotis. aut cuiꝰlib&e
Sed cmuli qui apparent. ꝓfundius in
terra mutantur: & pauimento de suꝑfacto.
nuillo tumulorii uestigio apparente eccłȩ
euerentia conseruetur. Ubi uͦ tanta ẽ.
mulaitudo cadauerũ ut hȩc facere diffi¬
cile sit. locus ille ꝓcimiterio habeatur.
ablato inde altari. & in alio loco constituto
uib peccata dimissa ñ sunt: asacris
locis post mortẽ adiuuari ñ poss̃.
quia quos peccata grauiora depͥmunt.
sunsacris locis sẽpelire se faciunt.
restat ut de sua presumptione uidicent᷑.
quatinus eos sacra loca non liberent.
sed culpa temeritatis accuset:¬
Exconcilio triburiensi.. c yui.q.ii.
ueccłastico namq libro scriptum est:

Expanded text:
ntiquus in his regionibus in ecclesia sepeliendorum mortuorum usus fuit, et pleraque loca divino cultui mancipata, et ad offerendas Deo hostias praeparata, coemeteria sive volumus ut ab hac re deinceps abstineatur, ut nemo in Ecclesia sepeliatur, nisi forte talis sit persona sacerdotis, aut cujuslibetsed tumuli qui apparent profundius in terram mittantur, et pavimento desuper facto nullo tumulorum vestigio apparente, Ecclesiae reverentia conservetur. Ubi vero tanta est multitudo cadaverum, ut hoc facere difficile sit, locus ille pro coemeterio habeatur, ablato inde altari, et in alio loco constituto,peccata dimissa non sunt, a sacris locis post mortem adjuvari non possunt, quia quos peccata gravia deprimunt, si in sacris locis sepelrestat ut de sua praesumptione judicentur, quatenus eos sacra loca non liberent, sed culpa temeritatis accusetex Concilio Triburiensi, c, 16. In ecclesiastico namque libro scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendum secundũ canonũ aue¬
toritatẽ. ut de sepulchris & om̃ib
sepeliendis nichil muneris exigant. nisi
forte qui sepelitur uiuens iusserit eccłȩ in
cuius atrio sepelitur. de suis reb aliqͥd
tribuere. aut etiã pꝰmortẽ illius quib
commissum ẽ. eius elemosinã facere
de reb illius aliquib exigatur. siue¬
abillis qui locis & uicis p̾sut. Pro¬
hibendum etiam scđm maiorũ instituta.
ut in eccła nullatenꝰ sepeliantur. sed
inatrio aut inporticu aut in exedris
ȩccłe: Infra eocłam uero aut ꝓpealtare
ubi corpꝰ domini & sanguis conficitur.
nullatenꝰ habeant licentiã sepeliendi

Expanded text:
aecipiendum, secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant; nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius, quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare sab illis qui locis et vicis praesunt. Prohibendum etiam secundum majorum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio, aut in porticu, aut in exedris ecclesiae. Infra ecclesiam vero, aut prope altare ubi corpus Domini et sanguis conficitur, nullatenus habeant licentiam sepeliendi
Abbreviated transcription (Latin):
Proiciat hinc fetentes carnes quas hic
posuit. quia si non fecerit. ipse die
tricesimo morietur. Quã uisionem
custos ep̃o timuit confiteri. & rursus
ammonitus declinauit. Die autem
tricesimo eiusdẽ ciuitatis ep̃s. cum
adlectum redisset: subita & in opi¬
nata morte defunctꝰ ẽ¬

Expanded text:
projiciat hinc fetentes carnes quas hic projiciat hinc fetentes carnes quas hic posuit, quia, si non fecerit, ipse die trigesimo morietur. Quam visionem custos eadmonitus declinavit. Die autem trigesimo ejusdem civitatis episcopus,ad lectum redisset, subita et inopinata morte defunctus e
Abbreviated transcription (Latin):
remansit. Cumq hoc surgens mane
fr̃ib narraret. & locum uellet ostende.
in quo fuerat igne consumpta. ipsa
flaminȩ combustio ita ante altare ap.¬
paruit inmarmorib. ac si illic eadem
femina corporeo fuisset igne concremata:
Exquare aꝑte datur intelligi. quia
quib peccata dimissa non fuerint.
aduitandum iudicium saoris locis
oħes quoq magnificus inhac urbe.
locum prefectorũ seruans. ciuus
ueritatis atq grauitatis sit nouimmus.
qui michi testatus ẽ. ualerianĩ patri¬
tium inciuitate que brixa dr̃. fuisse
defunctum. Cui eiusdẽ ciuitatis ep̃s.
accepto precio locũ ineccła p̃buit.
in quo sepeliri debuisset. Qui uidelic &
ualerianus usq ad etatẽ decrepitam
leuis ac lubricus extitit: modũq sius
prauitatib ponere contempsit: Ca¬
dem uero nocte qua sepultus ẽ.beatꝰ
faustinus martyr incuiꝰ eccł a corpꝰ
eius fuit humatum. custodi suo
apparuit dicens. Uade & dic epõ:

Expanded text:
remansit. Cumque hoc surgens mane remansit. Cumque hoc surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in quo fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare apparuit in marmoribus, ac si illic eadem femina corporeo fuisset igne concremata. Ex qua re aperte datur intelligi, quia quibus peccata dimissa non fuerint, ad vitandum judicium sacris locis nnes quoque magnificus in hac urbe locum praefectorum servans, cujus veritatis atque gravitatis sit novimus, qui mihi testatus est, Valerianum patricium in civitate quae Brixa dicitur fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus accepto pretio locum in Ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitam levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus Ecclesia corpus ejus fuit humatum custodi suo apparuit dicens: Vade et dic episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
um grauiora peccata ñ depͥmunt.
hoc prodest mortuis suneccłus
sspeliantur. quo eorũ ꝓximi quotiens
adeadẽ loca sacraueniunt. suorũq
sepulturã aspiciunt recordentur: &e
ꝓ eis domino preces fundant. Nã qͦs
peccata grauia depͥmunt. ñ absoluti¬
onem potius quã ad dãpnationis cu¬
mulum maiorem. eorũ corpora in
eccłiis ponuntur. Qđ melius ostendi¬
mus: si ea quȩi dieb nr̃is gesta funt.
breuit̃ enarremus Uir nãq uite uene¬
rabilis felix portuensis ep̃s. insabiniensi
ꝓuncia ortꝰ atq ntritꝰ ẽ. Qui quandã
scĩ monialẽ feminã in loco eodẽ fuisse
testatur. quȩ carnis quidem continentiã
habuit. sed linguę ꝓ cacitatẽ atq stuba¬
loquium non deolinauit. Hec gͥ defuncta:
atq in eccła sepulta ẽ. Nocte autẽ eadẽ
eiusdem eccłȩ custos ꝑ reuelationẽ uidit.
quia deducta ante sacrum altare ꝑme¬
dium secabatur. & pars una illius igni
cremabatur. Pars autem alt̾a non tacta

Expanded text:
 graviora peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis si in ecclesiis sepeliantur, quod eorum proximi quoties ad eadem sacra loca veniunt, suorumque sepulturam aspiciunt, recordentur, et pro eis Domino preces fundant. Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad absolutionem potius, quam ad damnationis cumulum majorem, eorum corpora in ecclesiis ponuntur. Quod melius ostendimus, si ea quae diebus nostris gesta sunt breviter enarremus. Vir namque vitae venerabilis, Felix Portuensis episcopus, in Sabinensi provincia ortus atque nutritus est. Qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, atque in ecclesia sepulta est. Nocte autem eadem ejusdem ecclesiae custos per revelationem vidit, quia deducta ante sacrum altare per medium secabatur, et pars una illius igni cremabatur, pars autem altera intacta
Abbreviated transcription (Latin):
t precariȩ & commutationes tẽpore
uiduatarũ eccłarũ. factȩ ab his qui
loca ep̃orum occup auerant rescindantur.
& eum auctoritate eccłastica uł ciuili si faci¬
endȩ sunt fiant. Item de eade re
recariȩ a nemine de reb eccłiasticis
fieri p̃sumantur. nisi quantũ de qͣlitate
conuenienti dat expropͥo. duplũ accipiat᷑
ex reb eccłȩ in suo tantũ qui dedĩt noĩe.
sires ꝓprias & eccłiasticas. usu fructuario
tenere uoluerit: Si autem res proprias
ad presens dimisit. ex reb eccłiasticis
triplum fructuario usu in suo tantum
quis nomine sumat. quia sic eas quẽ q
tractare ut alienarũ dispensatorẽ c̃uenit.
Aprecariã de reb dõ ee scis eiꝰ dicatis.
cũ ratio & usus obtineat. neminẽ cui ñ uult
contͣ utilitatem & rationẽ prestitũ deꝓpͥo

Expanded text:
Ut precariae et commutationes tempore viduatarum ecclesiarum factae ab his qui loca episcoporum occupaverant, rescindantur, et cum auctoritate ecclesiastica 167 vel civili, si fiendae sunt, fiant. De eadem riae autem a nemine de rebus ecclesiasticis fieri praesumantur, nisi quantum de qualitate convenienti datur ex proprio, duplum accipiatur ex rebus ecclesiae, in suo tantum qui dederit nomine, si res proprias et ecclesiasticas usu fructtenere voluerint. Si autem res proprias ad praesens dimisit, ex rebus ecclesiasticis triplum fructuario usu in suo tantum quis nomine sumat, quia sic eas quemque tractare oportet, ut alienarum dispensatorem convenit, precariam de rebus Deo et sanctis ejus dicatis, cum ratio et usus obtineat neminem, cui non vult contra utilitatem et rationem praestitum de pro
Abbreviated transcription (Latin):
It sponsus & sponsa cũ p̃cib & obla¬
tionib a sacerdote benedicantur
& legib sponsetur ac donetur: &
a paranim phys custodiatur & publi¬
ce solemnit̃q accipiatur. Biduo oe
actriduo abstineant se & doceant᷑
ut castitatẽ int̾ se custodiant cerasq
temporib nubant : ut filios non
spurios s hereditarios dõ & seculo
In primo conugio debet prbr missã
agere. & benedicere ambos. & pꝰea se
Quoduir fidelis amuliere infideli
separari non debeat. Apłs dicit:
iquis fr̃ uxorẽ habet infidelẽ. &
hec consentit habitare cum illo:
non dimittat illã. Et si qua mulier
habet iurum infidelẽ. & hic consentit
habitare cum illa : non dimittat
iuirum: Scĩficatus enim uir erit in¬
fidelis inmuliere fideli:. & scificata
Exconcilio laodicensi. Cap̃. liii.
đ non oporteat xp̃ianos euntes
sicut xp̃ianos decet. Ut uiduã¬

Expanded text:
t sponsus ac sponsa cum precibus et oblat sponsus ac sponsa cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicantur, et legibus sponsetur ac donetur, et a paranymphis custodiatur, et publice solemniterque accipiatur. Biduo etiam ac triduo abstineant se, et doceantur ut castitatem inter se custodiant, certisque temporibus nubant, ut filios non spurios sed haerIn primo conjugio debet presbyter missam agere et benedicere ambos, et postea se P. 147. - Quod vir fidelis a muliere infideli separari non debeat. Apostolus dicit: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Sanctificatus enim vir erit infidelis in muliere fideli, et sanctificata Ex concilio Laodicensi, cap. 53. Quod non oporteat Christianos euntes sicut Christianos decet. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uiuente altera non deducenda: qr
adultĩ regnum dĩ non possidebunt.
& pęnitentia illuis ꝑscripturas recipi
enda : Ut nullus occͥulte nuptias
celebret. Ex decrẽt ormisde p̃p. Cap̃.ui.
It nullus fidelis cuiꝰcũq ẽditionis
sit: occulte nuptias faciat. s bene¬
dictione asacerdote accepta: publice
hilerdensi capitulo. iii.
uod ñ oporteat a septuagesima
&e ab aduentu dñi usq pꝰ eplphaniã
nuptias celebrare. Quod si factum
fuerit: separentur. Qualiter
Benedicantur a sac̃dote. Ex concilio¬
ponsus & sponsa. cũ benedicendis
a sacerdote. aparentib uł aparanĩ¬
phis in eccłia sac̃doti offerantur. &
cum benedictionẽ acceꝑint: eadẽ
nocte ꝓreuerentia ipsius benedictio
Ex concł arelatensi. Capitulo.ui
ullũ sine dote fiat coniuigium.
Iuxta possibilitatẽ fiat dos: nec
sine publicis nuptiis quisꝙͣ nubere
uł uxorem ducere presumat.
a sacerdo te benedicant᷑. Exdecretis

Expanded text:
vivente, altera non ducenda, quia vivente, altera non ducenda, quia adulteri regnum Dei non possidebunt , et poenitentia illius per Scripturas recipienda. CAP. 141. - Ut nullus occulte nuptias celebret. Ex decret. Hormisdae papae, cap. 6 . Ut nullus fidelis, cujuscunque conditionis sit, occulte nuptias faciat; sed benedictione a sacerdote accepta, publice Ilerdensi, cap. 3. Quod non oporteat a Septuagesimaet ab Adventu Domini usque post Epiphaniam nuptias celebrare. Quod si factum fuerit, separentur. CAP. 143. - Qualiter benedicantur a sacerdote nponsus et sponsa benedicendi sunt a sacerdote; a parentibus, et paranymphis in ecclesia sacerdoti offerantur; et quando benedictionem acceperint, eadem nocte, pro benEx conc. Arelatensi III, cap. 7 Nullum sine dote fiat conjugium; juxta possibilitatem fiat dos, nec sine publicis nuptiis quisquam nubere vel uxorem ducere praesumat.a sacerdote benedicantur. Ex decretis
Abbreviated transcription (Latin):
constituta sit. ut pret̾ sexuũ comun¬
ctionẽ quȩ habet inse xp̃i & ȩccłȩ¬
sacramentũ. dubium ñ ẽ. eã mulierẽ
non ꝑtinere ad matrimoniũ. in qua
docetur nuptiale non fuisse mini¬
fterium. Igitur cuiꝰlibet loci laicus
si filiam suã iuiro habenti c̃cubinã
in matrimonium deđit᷑: nisi forte
legitime. & publicis nuptiis hone¬
stata uideatur: quia pat̾no arbitrio
uiris coniunctȩ carent culpa. si
mulieres quȩ a iuris habeantur
legitima eẽ. debeat. Exepła leonis p̃p.
ualis uxor eẽ. debeat quȩ haben¬
da ẽ. scđ̾m legẽ. Uirgo casta.
& desponsata in uirginitate & dotata
legitime. & aparentib tradita. &
asponso & aparanimphis accipienda.
& ita scd̾m legẽ & euuangłm publicis
nuptiis honeste in conuigiũ liquide
sumenda. & omĩb dieb uitȩ nisi
exconsensu & causa uacandi deo¬
ñ quã ꝓpt̃ hominẽ separanda. & si
fornicata fuerit dimittenda. s illa

Expanded text:
constituta sit, ut praeter sexuum conjunconstituta sit, ut praeter sexuum conjunctionem haberet in se Christi esacramentum, dubium non est eam mulierem non pertinere ad matrimonium, in qua docetur nuptiale non fuisse mysterium. Igitur cujuslibet loci laicus, si filiam suam viro habenti concubinam in matrimonium dederit, non nestata videatur; quia paterno arbitrio viris conjunctae carent culpa, si mulieres, quae a viris habebantur,legitima esse debeat. Ex epistola Leonis papae. Qualis uxor esse debeat quae habenda est secundum legem. Virgo casta et desponsata in virginitate, et dotata legitia sponso et a paranymphis accipienda, et ita secundum legem et Evangelium publicis nuptiis honeste in conjugium et liquide sumenda et omnibus diebus vitae suae nisi ex consensu et causa vacandi Deonunquam propter hominem separanda, et si fornicata fuerit dimittenda; sed, illa
Abbreviated transcription (Latin):
riorẽ fecunditatẽ. nec amittendam
carnis integritatẽ uirgines nubunt
Nesciremꝰ aut̃ quemadmodũ nr̃a
illa tunc exhortatio afideli & nobili
uirgine fuissoe accepta : nisi nobis
profectis cum pꝰ paululum ꝓfessa
fuisset scimoniã uirgmale
Hoc ingens deidonum. quod ꝑseruos
quidẽ suos plantat & rigat: s ꝑse¬
ipsum dat increm̃tũ. nob̾ oꝑariis
ꝓuenisse urãrũ litterarũ letissimo
nuntio & ueraci testimonio discer
dat uiro habenti concubinam. E xde¬
Ton om̃is mulier uiro iuncta
uxor ẽ. uiri:. quia nec om̃is filius
heres ẽ. patris. Nuptiarũ aut̃ feda
int̾ ingenuos sunt legitima. ⁊ int̃
equales: ⁊ multo prius hoc ipsum
domino constituente quã iniciũ
romani uiris existeret Itaq aliud ÷
uxor aliud concubina: sic̃ aliud ẽ.¬
genesi: ubi dr̃ abbahȩ Eice ancillã
⁊ filium eiꝰ. ñ enim hereserit filius
ancillȩ : cum filio meo isaac. Unde
cum societas nuptiarũ ita ab mitio

Expanded text:
riorem fecunditatem, nec ad amittendam riorem fecunditatem, nec ad amittendam carnis integritatem virgines nubunt. Nesciremus autem quemadmodum nostra illa tunc exhortatio, a fideli et nobili virgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam virginalem, hoc ingens Dei donum, quod per servos quidem suos plantat et rigat, sed per seipsum dat incrementum , nobis operariis provenisse, vestrarum litterarum laetissimo nuntio, et veraci testimonio disceredat viro habenti concubinam. Ex deNon omnis mulier viro juncta uxor est viri, quia nec omnis filius haeres est patris. Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima, et inter aequales, et multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani juris existeret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina; sicut est aliud Genesi, ubi dicitur Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Unde cum societas nuptiarum ita ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
Aggredẽ itaq intrepidus. & dicta
imple factis : ipse adiuuabit qui uota
tua expetit: felix ẽ. necessitas. quȩ ine¬
liora compellit Una sola eẽ. causa pos¬
set. qua te id quod uoiusti non folum
non hortaremur. uerum etiã ꝓhib̾emꝰ
implere: si forte tua coniunx ħ tecũ
susciꝑe animi seu carnis infirmitate
recusarce. Nã & uouenda talia ñ sunt
coniugatis. nisi ex consensu & uolunta¬
te cominuni. & si preꝓpere factũ fue¬
rit: magis ẽ. corrigenda temeritas.
quã ꝑsoluenda ꝓmissio Neq deus
exigit᷑ si quis ex alieno aliquid uoue¬
rit̃. sed potiꝰ usurpare uetat alienũ:
testatẽ corporis sui : sed uir. Similit̃
&e iur non habet potestatẽ corporis
misterii nr̃i adiuuante gratia
l&e miscđia saluatoris. indomo
urã tantꝰ fructus ex ortus ẽ. ut
humanis nuptis iam paratis scã
demetria sporritualem sponsi illius
preferret amplexum. cui specioso pre
filiis hominum ad habendam sp̃s ube¬

Expanded text:
adgredere itaque intrepidus et dicta adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non solum non hortaremur, uerum etiam prohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. testatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis ministerii nostri adiuuante gratia et misericordia saluatoris in domo uestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis iam paratis sancta Demetrias spirpraeferret amplexum, cui specioso prae filiis hominum ad habendam Spiritus ube
Abbreviated transcription (Latin):
ossim ꝓmodulo meo eosdẽ ipsos
ꝑtinentes ad dexterã regnũq cȩlorũ
insiuis gradib meritisq distinguere.
atq o stende quo differat uita conui¬
galis filios ꝓcreantiũ patrũ matrũq
familias : uerumtam̃ religiosorum
ac piorũ abeaa uita quã uos dõ
uoiustis. si nunc ad eã uouendã ex¬
ortandus esses S qr iã uouisti. ĩate
obstrinxisti: aliud tͥ facere ñ licet.
Priusquã eẽs uoti reus. liberũ fuit qͦ
cẽs. inferior: quã uis non sit gratulanda
libtas. qua fit ut ñ debeatur quod cũ
lucro redditur. Nunc uͦ qr tenetur ap̃
dm̃ sponsio tua: non te ad magnam
ustitiã inuito: s amagna iniquitate
deterreo. Non enim tałis eris si ñ feceris
quod uouisti. qualis mansisses. sinicħ
tale uouisses. Minor enim tunc esses
ñ peior. Modo aut̃ tantũ qđ absit
miserior si fidem dõ fregeris. quanto
beatͥor si ꝑsolueris. Nec idõ te uouisse
peniteat. immo gaude iã tͥ ñ licere :
quod cũ tuo detrimento licuisset

Expanded text:
o modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
riit. Ex concił helibtano. Cap̃ .u.¬
irgines quȩ uirginitatem suam
non custodierint. si eosdẽ qͥ eas
uiolauerint maritos acceꝑint. eođ
solas nuptias iuiolauerint. pꝰ peniten¬
tiam unius anni reconcilientur.
Si alios cognouerint uiros. eo quod
mechatȩ sunt. quinquennio peniteañ
& sic ad comiunionẽ accedant.

Expanded text:
cis. Ex concilio Eliberitano. CLI. Virgines quae virginitatem suam non custodierint, si eosdem qui eas violaverint maritos acceperint, eo quod solas nuptias violaverint, post poenitentiam unius anni reconcilientur. Si alios cognoverint viros, eo quod moechatae sunt, quinquennio poeniteant, et sic ad communionem accedant.
Abbreviated transcription (Latin):
sponte dimuittit suã. s ut ĩa dictũ ẽi
aut pulsus asua. aut necessitate
coactus. aut electione & exortatione
sac̃dotum & popłorũ translatus est:
adalterã ciuitatẽ. Nã sicut epĩ hñt
potestatem ordinare regularit᷑ epõs
& reliquos sacerdotes : sic quotiens
utilitas aut necessitas ex poscerit: supͣ¬
dicto mͦ & mutare ⁊ introniz are pote¬

Expanded text:
sponte dimittit suam: sed, ut jam dictum est, sponte dimittit suam: sed, ut jam dictum est, aut pulsus a sua, aut necessitate coactus, aut electione, aut exhortatione sacerdotum et populorum translatus est ad alteram civitatem. Nam sicut episcopi habent potestatem ordinare regulariter episcopos et reliquos sacerdotes: sic quoties utilitas aut necessitas expoposcerit, supradicto modo et mutare et inthronizare pote