comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exnire quili ħ aut̃ clausula
eciam ad postumoi indetur
ꝑtinc. s ⁊ si ab hostib postli¬
minio redͣierũt filii pomp̃
nem eosadmtti. ¶ Si extrib
finii imui abhastib captus
sit dnob quisunt inciuitate.
bessis u̾oꝵ possõ competit. Ide
⁊ in postumo. nam qmͣdui pꝰ¬
tumus sꝑatur in ea causa ẽ ut ꝑ¬
tem faciat. ⁊ su niris fcõs libos

Expanded text:
re ciuili. Haec autem clausula etiam ad postumos uidetur pertinere. Sed et si ab hostibus postliminio redierint filii, Pomponem eos admitti. Si ex tribus filiis unus ab hostibus captus sit, duobus, qui sunt in ciuitate, bessis bonorum possessio competit. Idem et in postumo: nam quamdiu postumus speratur, in ea causa est, ut partem facia
Abbreviated transcription (Latin):
si curator accipe nolit nõne iusti
atq utilius erit ad euidemmo¬
dum proximo cuiq possõm
dari ne bonaiaceant quo acl¬
misso submͣtutꝰ cautõnemp̃¬
stare cogitur omĩb hiisqui¬
b uona restitu debẽt. si forter̃¬
stitutus in eodem furore deces¬
ẜͣitꝰ ant opos m̃tis effc̃us ant̾ mor¬
tem obrt qmͣ hr̃ditatem ag¬
nõsc̾et nam ẽt fi pot̾ut iuuo
furioso substitutꝰ decedat ñ tñ¬
furiosus obstet cetisri ps ⁊ pe¬

Expanded text:
i curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius erit ad eundem modum proximo cuique possessionem dari, ne bona iaceant? quo admisso substitutus cautionem praestare cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore deceserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamfuriosus obstet ceteris,
Abbreviated transcription (Latin):
¶S si cuilegatum relictũe
ut alienam rem redimat.i
pret si rednnie non possit gu
cominus non uendat. uł no¬
modico p̾cio uendat nistam
egimationem inferat.

Expanded text:
d si cui legatum relictum est, ut alienam rem redimat uel praestet, si redimere non possit, quod dominus non uendat uel immodico pretio uendat, iustam aestimationem inferat.
Abbreviated transcription (Latin):
lio substͣtutussi rogatun fu̾it hr̾¬
ditatem que ad eum exsubititu¬
tione ꝑuem̃t ticio restitue co¬
gendus non est. uiuo pupilo pa¬
tris hr̾ditatem adire. primũq
subconditione fidĩ cõmissũ da¬
tum est. dem̃ quia non protede
hr̾oitate niuentis pin aget mo
pris adrre. ¶Qdsi duo hr̃des apa¬
tre institutĩ fuu̾nt ⁊ utriusq fi¬
dei cõmissum siut exhr̾dati filii.
hr̃ditatem restituent satiserir
ułimũ cogi adire. ħ enim froẽ
is qui pris hr̾ditatem non adnt
filii h̾rditatem adire ⁊ restituere
cogetur. ¶Quociens filius emã
hr̾dis ad restituendam hr̾dita¬
tem. et sicut n legata nfid̾icõ¬
missa ceta̾ prare cogitur itanͦ
adrestutionem quid̃ mrdita¬
tis compellid. ¶ Marcellꝰ planc
non est ꝯpenenoꝰ adresuam filiꝰ¬

Expanded text:
lio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum ex substitutione peruenerit, Titio restituere, cogendus non est uiuo pupillo patris hereditatem adire, primum quia sub condicione fideicommissum datum est, deinde quia non probe de hereditate uiuenti‹s› pueri aget: mopatris adire.Quod si duo heredes a patre instituti fuerint et utriusque fidei commissum sit, ut exheredati filii hereditate‹m› restituerent, satis eri‹t› um cogi adire: hoc enim facto etiam is, qui patris hereditatem non adit, filii hereditatem adire et restituere cogetur. Quotiens filius emancheredis ad restituendam hereditatem et sicut neque legata neque fideicommissa cetera praestare cogitur, ita ne ad restitutionem quidem hereditatis compelli debet. Marcellus: plane non est compellendus adire, si i
Abbreviated transcription (Latin):
stitutione ꝑuen̾it restituere cogẽ¬
dus erit. si uo deccͣco ħ articuloquis¬
ticius filio meo hr̃s esto. tͣic si so¬
lus pr̃ihrs extitit inchominꝰ cogẽ¬
dus erit hr̾ditatem pupiui resti¬
tũe. si uõ conrdem hint retine¬
bit pupilli h̾rditatem qr potuit
cobrde adeunte qmͣus ip̃e prĩso¬
misiss hr̃ditatem exsũbitituti¬
onc adire. ¶Si pr̾ filium ꝙ̃ ĩpo¬
testate he̾uat hr̃dem scripsit ⁊ ab

Expanded text:
um peruenerit, restituere cogendus erit. si uer‹o› detracto hoc articulo 'quis'Titius filio meo heres esto', tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire.Si p‹a›ter filium, quem in potestate habebat, heredem scripserit et ab
Abbreviated transcription (Latin):
gant ⁊ ad agrnd̃ ⁊ adaccipien¬
das actiones. ¶Siẜnum hr̾di¬
tanum hr̃s qiñcoactus adierit
nississ adire h̾rditatem ab alio
hede ẜũo relictam ⁊ͣtr̃ hr̾ditatẽ
qmͣ suspͨtam sibi dixat eẽ resti¬
tuerit. an etiam eani h̾rditatem

Expanded text:
ad agendum et ad excipiendas actiones.Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditatem, quam suspectam sibi esse dixerat, restituerit, an etiam eam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
Item siuenire naleat ioꝙ aꝑt̾
est siue ñualeat attñ edcõ loc
is que adcãm si istitutõnis
ꝑtinẽt si pupuuꝰ pupinia ue
occisus occisa nee̾e dicetur. Si
aluis aꝑint alius recitam̾t.
alrus descripẜit. om̃s medictũ
inaidunt qui singula eorim

Expanded text:
Item siue iure ualeat id quod apertum est siue non ualeat, attamen edicto locus s, quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse dicetur. Si alius aperuit, alius recitauit, alius descripserit, omnes in edictum incident, qui singula eorum
Abbreviated transcription (Latin):
beatur ⁊ cedem commi. arͣgne¬
sit exstipiatu a ccõ inpulato¬
rinondatur. niesi supplicioi
affectiis fuiss non darerur qd̃
si sub eoden tecto non firͦt ex
stipiuatu accio mextimatio
ne ẜinutiłerit cred̃tori. ¶u¬
tru autͥis solus inteat᷑ rũdi¬
cafse. uiłarguisse qui ad ħ pio¬
silint ultro anetiam isqiuc
accusaret᷑ ip̃e detorsit maliũ
o dignussit qui uita̾daccu sati¬
onem ꝓsiluit shic quo quin̾

Expanded text:
beatur et caedem domini arguesit, ex stipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori. Utrum autem is solus uideatur indicasse uel arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium o dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit. Hi quoque, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
qo defamilia heatur. uchr̾s po
compendium sĩ famiue fa¬
cmiss occultaret. ¶Ciegant̾
sce̾uola ut ut quis adhr̃dem
suum utues accones tnͣsmit¬
tat si forte. añ adiͣtionem dece¬
sat exploratum ẽẽ der̾e. ⁊ idcir¬
coeimi non adire qł it sena¬

Expanded text:
o de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus occultaret. Eleganter Scaevola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum esse debere idcirco eum non adire, quod sena
Abbreviated transcription (Latin):
quͣq plemõre e̾et exꝑtus
⁊eogͣinorem scelis sui penam
qui occisus eẽ dicetur idne
qui naturałraꝑit. siuefint
Signate. si ue nonsĩt signate¬

Expanded text:
que pleniorem esset expertus, eo grauiorem sceleri suo poenam qui occisus esse dicetur, id ne qui naturaliter aperit, siue sint signatae siue non sint legat
Abbreviated transcription (Latin):
nucis meis curaturam nequid
hiis desit umptũ ⁊ marchoda¬
ri nolo octigenta antimi est
anmarchiis p̾sitis sibi excale¬
gati octingẽtis ⁊̃mia qnor con¬

Expanded text:
cis meis curaturam, ne quid his desit: verum tamen et Marco dari octingenta": quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati octingentis annua quoque con
Abbreviated transcription (French):
si lexfalcidia lib̾to legatum
minuat. i pamphilẽ quo
turcum exredditu legatasĩt
qui largitur etiam si faicidia
ptem dimidiam fũdi abitu¬

Expanded text:
si lex Falcidia liberto legatum minuerit, an Pamphilae quoque tur, cum ex reditu legata sint, qui largitur, etiamsi Falcidia partem dimidiam fundi ab
Abbreviated transcription (Latin):
designatum cet̾ui datum esse¬
.x.annua prãnda sint .ix.mꝑ
Ib̾to suo ita Dem petium
legant prari uolo philoni in¬
rectlitus qͣp̃diis acolonisuł ẽ¬
corib fructus exconsuetudie
comusmee prarentur. hr̃des
p̾dia nẽndiderñt. erquoꝵ red¬
ditu qͥnqͣgesima relicta ẽ. qsi¬
tum ẽ anp̾cii usure que exam¬
snetudine inprou̾icia prãrẽ¬
tur qͥnquagesima debeatur
.m. reddiͣtus duñtaxat qͥnqͣ¬
gesimas legatas licet p̾dia
uendĩta sint. ¶ Alib̾to cuifũ

Expanded text:
designatum, ceterum datum decem annua praestanda sint. iberto suo ita legauit: 'praestari uolo Philoni, usreditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quinquagesima relicta est: quaesitum est, an pretii usurae, quae ex consuetudine in prouincia praestarentur, quinquagesima debeatur. respondit reditus dumtaxat quinquagesimas legatas, licet praedia u
Abbreviated transcription (Latin):
nusquis michi hrserit fidier
pꝯmitto ut deterredditu crna¬
crili mei ⁊ horrei postobitum
millo templo erunt. cenaria
qͣroutrum hiis diuntarat q
eo tpr quo legebatur nreb hi¬

Expanded text:
squis mihi heres erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum in illo templo erunt, denaria quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus hu
Abbreviated transcription (Latin):
cem testatoris non cefend̾it le¬
gatorum ꝑsecutio adusui fui¬
cum locum ht̃. quid tñ si fisc̾
bona non agnoscat exnecc̃i¬
tate redundabit homs lega¬
tornm adhrdem. ¶S si subioc̃
celatorem sibi nͣt ei hr̾ditasi
adindicetur ⁊ homib carer
uł muiꝰ plene defendit cãmũ
se exhonat exemplo eni qui co¬
Msorie dehr̃clitate emulit̾iga¬
int. ¶ Sinumerꝰnimor lega¬
tus sit. n apparet quales sint le
patrisfa. ⁊ legatarii dignitas
caritas ⁊ necessitudo. Item earũ
quep̾cedunt ułque sequunt᷑
sũmaꝵ scriptasunt spͨtanda.

Expanded text:
testatoris non defenderit, legatorum persecutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legpatris familiae et legatarii dignitas uel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt uel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
Abbreviated transcription (Latin):
oneratũ intelligi petituris
lecco imofidi ꝯmissum ẽ in
exterum ñ conferat᷑ non a¬
liasei qui electus est fid̾i.ꝯ. p̃¬
standum ent qmͣ int̾põitui
cantonib fundum cum mo¬
reretur si non infamilia cũ
effcũ relinq̃recur restĩtuiro
restit᷑uas ex ub̃tis cui nolesqͦ
adũba attinz ip̃niserit elec¬
tio. nec hoc ciiniqmͣ petẽ potĩt¬

Expanded text:
oneratum intellegi, petituris lecto uno fideicommissum in exterum non conferatur, non alias ei qui electus est fideistandum erit, quam interpositis cautionibus: 'fundum, cum morietur, si non in familia cum effectu relinqueretur, restitui'. restituas ex libertis cui uoles.' quod ad uerba attinet, ipsius erit electio nec
Abbreviated transcription (Latin):
datũm est iuis płib unus
petẽ non possit.s onĩspẽtãt
ꝙͣnon om̃ib datimm est. ⁊ ita
temũ petẽ possit iuuissi sol
moriente eo suꝑfu̾t.¶Si
rentuam qmͣ estmnabam
meam atehrde mitituto titi
non cogend̾ prare legatiniħr¬
dem. nam succursimi e̾hr̾di¬
ator iuum eristimans reliqt
nerandis hr̃dib faciliores uo
cumdin̾ũ rei sit. ipd̾ hrdem¬

Expanded text:
nus pe tere non possit, sed omnes petant quod non omnibus datum est, et ita demum petere possit unus, si solus moriente eo superfuit. Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titionon cogendum praestare legatum heredem: nam succursum est herediator suum existimans reliquinerandis heredibus faciliores uolcum dominium rei sit apud heredem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fundi p̃cium efficiat ir. s
si quid̾ ilie prior cestator it. ifi¬
dum cinuoles aut quib no¬
ies exfamilia resiquas remĩ
expedito fore  si talia u̾ba su¬
icsent petonefundut de fam

Expanded text:
pretium efficiat. sed si quidem ille prior testator ita fideindum cui uoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de fam
Abbreviated transcription (Latin):
mitr̾a ⁊ cautõnes debitoꝵ erãt
pocunia miniata muenta est.
płisq indebatur ux ui simile
ce̾ ut cestator depecunia mim̃a¬
ta sensiss. ¶Ego aut̃ illud di¬
gmui aiadñsidi e e ristimabã
cum quis kalendarium prãri
eid tũ kaiendario desimata
fi̾t. ⁊ magis puto qñadm. Si
ex acte pecume ⁊ rursus colloca¬
te eẽnt ꝑmutatone nõnimñ¬

Expanded text:
ta et cautiones debitorum erant, pecunia numerata inventa est. plerisque videbatur vix verosimile esse, ut testator de pecunia numerata sensisset. ego autem illud dignum animadversione existimabam, cum quis kalendarium praestaeidem tamen kalendario destinata fuerit. et magis puto, quemadmodum, si exactae pecuniae et rursus collocatae essent, permutatio nomin
Abbreviated transcription (Latin):
N rẽpetndis legatih uba qͥnea¬
dicisolent. Item dare dampn¬
Lasesto etad condodnes ⁊ addies
legatorum casdem repetndas
referri sahinus ait.Affric̃.

Expanded text:
n repetendis legatis haec verba quae adici solent "item dare damnas esto" et ad condiciones et ad dies legatorum easdem repetendas referri Sabinus respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊ ab ea peciit ut fr̃i ⁊cohrdi
suo port̾om sue hr̾ditatis accep¬
tam deducta sexta restitu̾etad¬
missa compeniatione dotism
falcidie rone. sĩ pr̾ dotem cõsen¬
ciente filia non petiss falcidia
quid̾ nire hr̾ditario.dotem aui̾
nire ꝓp̃rio filiam hrtirramin¬
dit.qͥmados inh̾ditate prisn̾
dib institutisfid̾i ꝯmisit ut
omissa retentione que ꝑ legẽ
falcidiam exalio testõ com̃pe¬
tebat solida legata fr̾ib ⁊ cohẽ¬
dib solu̾et recte datum fid̾iꝰ.
ob ĩpub̾ib substitũtum itͥm¬
q hr̃dem existũtem malt̾nis
hr̾ditate falcidia uti non con¬
uenit. si de bonis ait̾i̾us ĩpubis

Expanded text:
it et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habituramdi, quia dos in hereditate patris non edibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata fratribus et coheredibus solverobus impube ribus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti conueni
Abbreviated transcription (Latin):
comano dari d uł denegari. si uia
ħrdi detulit insnrandum cu̾ca
negata nis ordiariũ eripiat pupi
lpatitur contron̾siã filinshri eẽ pot̾
forte quia scriptꝰ e̾ edcõ çarboni¬
anolocus non e̾. acsimłr̾ cum c̾t̾
est qmͣnu filiussit. eu̾ tñ hrde̾ ñfore
te. ułutisiticio hrde instituto posti¬
inus aut ĩpuues exhr̃datꝰ negetꝰ
exalia mnre̾ natibona. ułnire lib̾¬
toru ⁊ sepulcroꝵ istos eñ cãisad
carbomanũ constat ꝑtinẽ. De

Expanded text:
boniano dari debet, vel denegari, si illa heredi detulit iusiurandum, cum causa negata ius ordinarium eripiat pupipatitur controversiam filius heres esse potest, forte quia scriptus est, edicto Carboniano locus non est: ac similiter cum certum est, quamvis filius sit, eum tamen heredem non fore, e, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur ex alia matre nati bona uel iura libertorum et sepulchrorum: istos enim casus ad Carbonianum constat non pe
Abbreviated transcription (Latin):
stite fili oi pur̾e qui se si siummitẽ
dicit ego contendo añ emancipati¬
onem conceptum atq id miea
potãte ẽẽ ⁊ bona añ emancipatio
dem hunc filium ẽẽ constats

Expanded text:
stite filio impubere, qui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea potestate esse et bona emancipati dem hunc filium esse constat:
Abbreviated transcription (Latin):
dospecierit quid̾ liros ⁊ pentes
constat. S si uarie donatum
fu̾it exceptis ꝑsonis atestato¬
re morticã ooꝓbata confrt
aduirciem emancipato sicilt
accidit inportionib hr̾dita¬
rus ⁊ legatis. ¶ntestado autẽ
mortis ca fcu pon pot̾it fuius
gatorum occurrit. Ap̾.
nonaliis qmͣ exceptis ꝑsomis
legata p̾srabit. DDem.¬

Expanded text:
dos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatis. Intestato autem mortis gatorum occurrit. Papinnon aliis quam exceptis personis legata praestabit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ñͥ d cc̃tisqm ad arbitrꝰ
missi non sunt. sor tñ abhr̃de ⁊¬
missarus ut uemant ad arbitrũ
ant. plerq ⁊ creditorib ut decre
ut si offa̾t integrum ꝙ relictũ
est hr̃i desid̾ans caue̾ sibi hac stip¬
ulatione. nidiatur.¶Si legata
quedum die p̾senti relicta sunt
quedã sub conditione int̾ponẽ¬

Expanded text:
 ad arbitrum missi non sunt. solet tamen ab herede missariis, ut ueniant ad arbitrum ant, plerumque et creditoribus, ut de aere ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponen
Abbreviated transcription (Latin):
tisp̃no. ip̃i quo cau̾ uuo eofai¬
adia incipit locum hr̃e. decutele
quo accione idem scribit. ¶Mar¬
cenꝰ ait qui quadringenta inbo¬
nis hebat impubem tilrum hr̾¬
dem instituit. eiq sub i ntint tici¬
ui ⁊ senum. si nich apupillo tes¬
tator leganit. s aticio trecenta
utrum ducenta inquit pstabu¬
tur.ancentum qͥnqͣgnita. na
trecenta nulio mõdo eum p̾sta¬
rem̾ in detur u̾us non amplius
eum ꝑte sua erogare compelli.
non soli cõmittat᷑ stpuło. S oĩ¬

Expanded text:
tio, ipsi quo casu uiuo eo Falcidia incipit locum habere. de tutelae quoque actione idem scribit. Marcellus ait: qui quadringenta in bonis habebat, inpuberem filium heredem instituit eique substituit Titium et Seium: nihil a pupillo testator legauit, sed a Titio trecenta: utrum ducenta, inquit, praestabuntur an centum quinquaginta? nam trecenta nullo modo eum praestare. mihi uidetur uerius non amplius eum parte sua erogare compelli, non soli committatur sti
Abbreviated transcription (Latin):
bit qnͣti eares erittantam pecu¬
mam det dolusqmalus ab eo au¬
futurus sit. nint̾ est ntrum ĩ
tendam etiami si dũplersit testũ
iam comicnit cum tributisle¬
gatistam hiis que ab ipo pupi¬
relicta sunt. ⁊ si non finss in t̾po¬
sita sipło erꝑsona pupillitute¬

Expanded text:
ea res erit, tantam pecuiam det dolusque malus ab eo afuturus sit. Neque interest, utrum in tendam, etiamsi duplex sit testamentum, iam conuenit, contributis legatis tam his, quae ab ipso pupirelicta sunt. Si non fuisset interposita s
Abbreviated transcription (Latin):
quensqͣrte retentiom locuserit.
timc enaĩ exconstitutione dima
driam falcidis satist acit ea qnͣti¬
tas cum aput hr̃dem rẽinan. S
falgdiam pacictur soluscui hr¬
ditas relicta est. namincentum
q̃ mortiscã capimitur admittifa¬
ladia non pot̾ plane siquit ita sc̾¬
bit. acceptis centum petorestiti¬
ashr̃ditatem. n ꝑsonam dãtis
demonstͣuit qͣi retentani ⁊ pre¬
ceptam pecumam si qͣrte suffi¬
ꝗat moucẽ̾ trebesliamim.
longe ninus fiue. cui etiam do
cit ħ u̾ba. s ea conditõne lego
ut quicquid eris auenimea com̃¬
o erat ticius lib̃tus filii mei ex sol¬
uat. ⁊ sit eiꝰ utrisq domus cõn qͥsi¬
tum est si filia legis faladie bñti¬
ciouti uolet ad q̃rtam retinen¬
dam aut̾ exhr̾ditate que eirene¬
ta est dedncto ere aueno emiqd¬
suꝑfu̾it qͣrtam consequi debeat.
.R̾. nirc quid̃ id postinaturam. ue¬
rimi non alias ea que ei datast̃
acceptura si modo enͣn qrtam
suppleat qmͣ nolitati defu̾cti

Expanded text:
quens quartae retentioni locus erit: tunc enim ex constitutione diui Hadriani Falcidiae satisfacit ea quantitas, cum apud heredem remanet. sed Falcidiam patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: 'acceptis centum peto restituas hereditatem' neque personam dantis demonstrauerit, quasi retentam et praeceptam pecuniam, si quartae sufficiat, inducere Trebellianum.longe minus filiae, cui etiam domcit haec uerba: 'sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus communis'. quaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eisuperfuerit quartam consequi debeat. respondit iure quidem id postulaturam, uerum non alias ea, quae ei data sunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant, quam uoluntati defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui filium suum ĩpube̾m et
ticium equisꝑtib h̾rdes mitit̾¬
uerat a filiototum semissem le¬
gãu̾at. aticio nch̾ ⁊ ticium fili¬
o substituat.q̾situm est cumti¬
cius exinstitutione adiss ⁊ ĩpu¬
b̾e̾ filio mortuo exsũbͣstitutio¬
ne hr̾s extitiss qnͣtum legator
noiẽ p̾stare debe̾t ⁊ piacint sol¬
ida legata eum p̾stare detr. iam
confusi duo semisses effice̾nt ut
crrcalogem falcidiam tocuitaͣs¬
sis ro hretur ⁊ solida legata p̾sta¬
rentin. shoc itaum est si filius
an̾qmͣ paͣtrihrs existe̾t decessiss
Si u̾o patri hr̃s prins fint non
apliora legata debe̾t subinitut᷑
qm̃ quib pupillꝰ obligatus fu¬
erat.quia non suo nõie obliga¬
tus erat. s definicti pupilli qui
nicħ̾ amplius qm semissis do¬

Expanded text:
.Qui filium suum impuberem et Titium aequis partibus heredes instituerat, a filio totum semissem legauerat, a Titio nihil et Titium filio substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida legata praestarentur. sed hoc ita uerum est, si filius antequam patri heres exsisteret decessisset. si uero patri heres fuit, non ampliora legata debet substitutus, quam quibus pupillus obligatus fuerat, quia non suo nomine obligatur, sed defuncti pupilli, qui nihil amplius quam semissis do
Abbreviated transcription (Latin):
tani oportr̃ decim̃am ꝑtem p̾di¬
orum. ssi non esset  adiectũ
ut ꝑsquarta deduce̾tur totũ
trientem p̃diorum legi facioi
tris fani. ier falcidia inducc̃¬
ifundum solu Dem. ti.¬
in bomi centum relinquebut
legasse.ĩo lex falcidia locum ñ
ħt. ⁊tenisisqui duos fundos in
bons centum hr̾et si me ⁊ tici¬
uni hr̾des institinss ⁊ dampna¬
ss me ut ticio fundum corne
lianũ .i. uende̾m eccͣticium da¬
mpnass ut michi fundum se
mus fundi ꝑtem dimidiam
hrditario nĩre hiturus sit ĩqͣ
ꝑs dmidia hrditãtis est. na¬

Expanded text:
oportere duodecimam partem praediorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta deduceretur, totum trientem praediorum legi Falciditris familiae lex Falcidia induci fundum solum in bonis centum relinquebat, legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet. Item is, qui duos fundos in bonis centum haberet, si me et Titium heredes instituisset et damna ut Titio fundum Cinta uenderem et contra Titium damnasset, ut mihi fundum Seinius fundi partem dimidiam ditario iure habiturus sit, in qua pars dimidia heredita
Abbreviated transcription (Latin):
Item qui dampnatus est seia¬
num fundum uende̾ ꝑtem
corneliam fũdi hr̃ditaro reti¬
net. ¶ Si quithrdem nire m¬
stitũ̾it eum cui rogati is fu̾at
post mortem suam centum

Expanded text:
item qui damnatus est Seianum fundum uendere, Corneliani fundi hereditario iure retinet. Si quis heredem instituerit eum, cui rogatus fuerat post mortem suam centum
Abbreviated transcription (Latin):
rosi aut ut̾q hr̾ditatem ad¬
iss. an alt̾ exhus aut neuter
accepta ccͣ tabulas boꝵ posẜone
lib̾is ⁊ pentib legata pr̃are iube¬
tur. ⁊hr̾e non nullam rephen¬
sionemi. nam si codranslegatꝰ
Sit plus hituriis est is cui lega

Expanded text:
si aut uterque hereditatem adisset aut alter ex his aut neuter,accepta contra tabulas bonorum possessione liberis et parentibus legata praestare iubetur, habere nonnullas reprehensiones: nam si dodrans legatus fuerit, plus habiturus est cui lega
Abbreviated transcription (Latin):
qui a pre̾ auoue pat̾no ꝓauo ire
patmn aui prẽ. ¶Nepos ab auo ma¬
numissus dedit se arrogand̃ pri
suo sñ manẽs inpotãte pris decesẜit
sũ manumissꝰ diemsuũ obeat. soiꝰ
admitetur anis adeiꝰ successio

Expanded text:
qui a patre auoue paterno proauoue paterni aui patre'.Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur
Abbreviated transcription (Latin):
annũ manumsiss lib̾m eu
effrm̃. smn aut̾ hoc non feciss
funcdum excepto edificio le¬
gat applłone edificii aut suꝑ¬
ficiem signiticat. aut solum
quo edificium suppõitum ẽ.
ommus ire legati tot ui fu̾¬
dm uendicabitur. S except¬
one doli.m. oppo̾ita conset
hr̃s idut sibi hitare muilla
lceat meͣ merit ut ⁊ it qͦ¬

Expanded text:
um manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significat aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. minus iure legati totus fundus vindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in villa liceat: in quo inerit, ut it
Abbreviated transcription (Latin):
iss ⁊ eaticius ei accepta ei frcis¬
s fundum uendicare pot̾.
Si ticiuscuistichins huislegat
fu̾at. añqmͣ sciret ad selegatu
ꝑtine decessit ⁊ eundem ieio le¬
dicabit. ¶Si pat̾fa. ab ĩpu

Expanded text:
isset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum vindicare potest. Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio lendica
Abbreviated transcription (Latin):
patronum ex un. unais h̾rdem
scripsit auos ex cetis ⁊ ita legau¬
erit. quisquis maluis exsupͣsc¬
pti cumpatrono meohr̃s erit
ẜuosillumet illum ticio leͥgo
quos existimo singłos nicerus
aureis intelligendum erit a
cohr̃de patror diuntirnt le¬
gatum datum ⁊ io ticiuii
ampliusqͥntunce in ẜusuen
dicare posse adieccõ aut̾ illa qͦ
estimo singlõs uiceis aureis
non mutat legati condcone
si legisfaadie rõnem hr̃e opor¬

Expanded text:
atronum ex septunce heredem scripserit, alios ex ceteris et ita legaverit: "quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, servos illum et illum Titio lego, quos aestimo singulos vicenis aureis", intellegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in servis vindicare posse. adiectio autem illa "quos aestimo singulos vicenis aureis" non mutat legati condicionem, si legis Falcidiae rationem habere opor
Abbreviated transcription (Latin):
o .x. massurius sabmus pro
cidie satisfiat. ¶Uł.
atum hr̃s pendñte condooe
subalia condcone alii legass
⁊ põst eristũtem condcone

Expanded text:
. Massurius Sabinus probidiae satisfiat. Iuliaatum heres pendente condicione sub alia condicione alii legasset et post existentem condicionem,
Abbreviated transcription (Latin):
gau̾at excitiss cominiũ apͥo¬
re iegatario non clisceditisi
suo coires legat. a finss pot̾.al¬
terdns agnosce̾ legatum alt
um sempnio dolegosi semꝓ¬
imusstichum int᷑ annũ non
manimusit emidem stichu
ticio do lego. q̃situm est quid

Expanded text:
isset, dominium a priore legatario non discedit. Si servo communi res legata fuisset, potest alter dominus agnoscere legatum, altum Sempronio do lego: si Sempronius Stichum intra annum non manumiserit, eundem Stichum Titio do lego". quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
susceptos contineri. SEeuo
uit enisq fidĩcõmisit ut an¬
cille testatoris ea daret qiro an
utile fid̾i cõmissũ sitͣ legata
rius ancille testatoris dare nis
anlegatarius hrdi cumisan¬
ciia est restitue compellatur
legatarum legatimi petere
posse. ¶Insulamͦ lib̾tis utrius
iegant sexus ita ut ex reddi¬
tũ enis masculi duplũ femĩt
simplum ꝑcipiant. eamꝙ
auenari uetint. exconsensu

Expanded text:
susceptos contineri. Scaevola. vit eiusque fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile fideicommissum sit, quod legatarius ancillae testatoris dare iussan legatarius heredi, cuius ancilla est, restituere compellatur. legatarium legatum petere posse. Insulam libertis utriusque sexus legavit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari vetuit: ex consensu
Abbreviated transcription (Latin):
misat fumdimi dedit ita ut
post mortem sũam fulin sinsn
b sius ut pamphilam mãnu
pamphili. Idempamphiusp̾
diem legati sin cẽdntem te¬
stam̃to hr̃dem instituit me¬
inum eisq fid̾i cõmisit ut
h̾rditatem suam .i. finidi sup̃
scriptiꝑtem dimidiã ꝙͣ. sola
inbonis extestõ patrone suei
habebat pamphile filie sue cũ
primum lib̾a finss restituer
Aueropamphila manum¬
rar excã fid̾i co̾missi hita rõne

Expanded text:
at, fundum dedit ita, ut post mortem suam filiis suis bus suis, ut Pamphilam manumiPamphili: idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maevium eiusque fidei commissit, ut hereditatem suam, id est fundi supra scripti partem dimidiam, quam solam in bonis ex testamento patronae suae habebat, Pamphilae filiae suae, cum primum libera fuisset, restitueret. quaero Pamphila manumralis ex causa fideicommissi habita ratione
Abbreviated transcription (Latin):
nec iscubona adiecta st̾ exconstito̾¬
ne diui marcilibtatum conẜuan¬
lib̾ti efficiantur. non enim sic fũ̾it
lib̾ti ut sint sic̃ ꝓpͥi qnͣos nulla ncc̃i¬
tate cogente maniimisit. Cndi¬
cium deoꝑis tunc locum ht̃ cũ oꝑe
p̾t̾ierint. pt̾ire ant̾ non poss an̾qmͣ
incipiant ced̾e ⁊ incipuit posteaꝙͣ
fi̾nt indicte. ¶Ctiam si uxorem

Expanded text:
cui bona addicta sunt ex constitutione divi Marci libertatium conservanrti efficiantur: non enim sic fiunt liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum opeierint. praeterire autem non possunt, antequam incipiant cedere, et incipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
adcollatonem auns compel¬
latur. plane eodem Rpto adit
est sic insi forte auus ite nul¬
lumexehiis bomi fructũ acꝗ¬
rere milt. ꝑatusq est depot̾ate
nepotem dimitte ut aut ade¬
mancipatum om̃e emolum
rco ea filia que pꝰemancipatõ¬
ne nata p̃r̾i hr̃i extitit nsteq̾¬

Expanded text:
ad collationem auus compellatur. plane eodem rescripto adiectum est sic: 'nisi forte auus iste nullum ex his bonis fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum omne emolumerco ea filia, quae post emancipationem nata patri heres exstitit, iuste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittitur cum int̾pellatꝰ cu
aliquo spãtõ qͦ conferre potu¬
conf̾at ex hac inpułone. siue
colo.m. fecit quominꝰ conf̾at
qnͣti ea res erit intanta pecinã¬

Expanded text:
committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuconferat ex hac stipulatione siue dolo fecerit, quo minus conferat, quanti ea res erit, in tantam pecun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inkalendariũ mead̾ regio¬
neu̾sam reliquis non conti¬
neri. n colonoꝵ. n actoꝵ fa¬
cue constabit. tͦ n ⁊ si noiatĩ
accores ad filĩam ptine̾ nolu¬
dia mea illa cump̾toriosicut
amemdie mortis mee posses¬
reliqua non debntur ¶nt fui
etab̾nam. purpuraria ami¬

Expanded text:
regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoludia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possesreliqua non debentur.Pater filio tabernam purpurariam
Abbreviated transcription (Latin):
legito contim piacuit.¶ SCIO
egina p̾dia sicuti compatasñt᷑
ꝑata non sufficẽ solum argu¬
⁊ utriusq possõnis confusi rẽd¬
ditus titulo seianoꝵ acceptola
ticent. ¶Balnen legate domꝰ
ceportiones constat ꝙ si easpu¬
blice p̾bint itademũ comus
ẽẽ portionem balneassi pdo
mum quo intrinsecus adnre¬

Expanded text:
legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, ata, non sufficere solum arguet utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent.Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adire
Abbreviated transcription (Latin):
Imichi menia ⁊ negidia fine
mee hrdes erunt tc meuia em¬
edio sumpto p̃cipito sibiq ha¬
beto fundos meos inum ⁊ illũ
ꝵ fundoꝵ ⁊ cum hiis om̃ib agͥs
qad comicconẽ cuiꝰq eoꝵ fũ¬

Expanded text:
mihi Maeuia et Negidia filiae meae heredes erunt, tunc Maeuia e medio sumito praec‹i›pito sibique habeto fundos meos illum et illum rum fundorum et cum his omnibus agris, qui ad coniunctionem cui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fussent. ¶ Qui comũ possi¬
debat ortumincinũ edib ꝯpa¬
uit. acpostea domum legauit
si ortũ domus cã ꝯꝑauit. ut a¬
memorẽcomũ acsalubriorẽ
possic̾et. aditumq meũ ꝑ do¬
mum hu̾it ⁊ edium ortꝰ. addi¬
tam̃tum fu̾it domus legato
ꝯtinebitur. ¶Applłone domꝰi
sulam quo mumctam com¬

Expanded text:
u fuissent.Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit. si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur.Appellatione domus insulam quoque iniunctam dom
Abbreviated transcription (Latin):
re debere. ꝙ puto iĩus eẽ.na
⁊ p̾cor hac rone eum tuetur
ꝙ exlib̾is est ꝙ contͣ tabulas
petẽ pot̾unt. ita aut̃ tuendu
est inꝑtem dimidiam. Si ã
insritutus st aut exsemisseq
si exminore ꝑte qmͣdumdia¬
hr̃s institutus sit. aut si exsemi¬

Expanded text:
re debere, quod puto uerius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt. Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex m
Abbreviated transcription (Latin):
mancipatus ⁊ is quimpot̾ate ẽ
quid̾a nec emancipatum p̾sta¬
redebe legata exisim̃ant. quia
affectus patris aufert ꝑtem di¬
midiam. cum⁊ siħ non petet
suus solus remhituruis eẽt. qͥd
gͦ est ubi p̾tĩtus sit suus uiuie
acceꝑint.⁊ mintirtus eademp̾¬

Expanded text:
ncipatus et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, ueriuacceperint, et institutus eadem pr
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i ꝯ. mutile fiat. ¶ Item qͥro
si integrum p̾dumi relictum
ee̾ inceatur. anp̾̃cium portõis
fr̃i ⁊ cohr̾eli soluenclum situt
hoc ip̃o ꝙasemet ip̃o acciꝑe p
cepit p̾cio illato integrum
hrẽ eum uolu̾it. Idem .i. ad¬

Expanded text:
inutile fiat. item quaero, si integrum praedium relictum esse uideatur, an pretium portionis fratri et coheredi soluendum sit, ut hoc ipso, quod a semet ipso accipere praecepit, pretio illato integrum habere eum uoluerit. item
Abbreviated transcription (Latin):
R̾. ut actimes creditoꝵ filius
solus excipiat nuississe testatore
non ꝓpomi. ¶Dicia cum mibec
guoieio dedit incorem p̾dia
⁊ quaidam alias respostra de¬
cedens codicilł itucauit ganĩ¬

Expanded text:
 ut actiones creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi. Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codicillis ita caui
Abbreviated transcription (Latin):
gatorimra se sustin̾et in hũc
modum ea quedumq nn le¬
gatis reliqui uł dare p̾cepi.ati
ciano filio meo ⁊ hr̃de dari prã¬
riq iubeo. deinde subiecit in p̃¬
cept̾one relmnq̾nda filie sue

Expanded text:
gatorum in se sustineret, in hunc modum: 'ea quaecumque in legatis reliqui uel dari praecepi, ab Attiano filio meo et herede dari praestarique iubebo', deinde subiecit in praeceptione relinquenda filiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
licta filiis testatoris debe resi¬
natosm discrimine iite ꝯsti¬
tutum ꝑ infirmitate accersi¬
tis. nicis gaio seio ꝯtub̾nãti
dirisse. ꝙ uesi et ei relinq̾re p̾¬
dia que noĩass. eaq diccam
testatione ganim senmnire¬
degisse ⁊̃ ip̃o testadore int̾ro¬
gato an ea dixiss ⁊ ixnso euis

Expanded text:
filiis testatoris debere restinatos in discrimine vitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod vellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium redegisse etiam ipso testatore interroga
Abbreviated transcription (Latin):
amphilolib̾to ħ ampliusꝙͣ
codicilł celiqmi dari uolo.c.
relinquo ad finos meos ꝑne¬
tura cum affectionem tua
circa eosbene prosp̾tam ab ẽo
quero anu̾b̾ sup̃scriptis pam¬

Expanded text:
amphilo liberto hoc amplius, quam codicillis reliqui, dari uolo centum. relinquo, ad filios meos peruentura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo.' quaero, an uerbis supra scriptis Pam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eẽt alt̾ uci maioris alt̾ mino¬
legatarius maiorem nulgofa¬
tebatut unq nmorem eum
legasse si maiorem non potit
cocẽ logatiriui. ¶Conitat eti¬
amres auenas legari posseuti¬
q si comꝑari possint ⁊ si diffici¬
lis errum comꝑatiosit.Suio
salumanos ortes quisunt au¬
gusti uł fundum asbanuma
prmapalib usib deserint legͥ¬
i̾t qui furios ẽ talia legata t̃e¬
sio aescrst̾r ¶ Item campũ iaͣr¬
edem sacram legari non poise
sub ꝓcuratore patrimonii si
onthinon sõieat. ¶Tem:¬

Expanded text:
et alter pretii maioris, alter minolegatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius.Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi difficilis earum paratio sit.Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testamento adscribere.Item campum Maraedem sacram legari non posse sub procuratore patrimonii sundistrahi non soleant.
Abbreviated transcription (Latin):
exuend ito ꝗdem me acturimii
sabano em̾at michi legau̾it
marcrił negat ad hr̾dem tnͣs¬
mitti ins nom̾ hr̃tus adiectũ
legato fici ¶Hr̃s cogitur loga¬
tipdii solue uectigalp̾titm

Expanded text:
ex uendito quidem me acturum, uab alio emerat, mihi legauit, Marcellus negat ad heredem transmitti, nisi nomen heredis adiectum legato fuerit.Heres cogitur legati praedii solu
Abbreviated transcription (Latin):
afamilia sua occisus dient᷑ qͥnq̃¬
ni tp̃s conititutũ c̃. senatuus
.ꝯ. tauro ⁊ lepido consulib.
siamq ẽdiqui parricioi pena
tem possunt semꝑ actusare
ꝑmittit᷑ eod senatꝰ.. Hecianꝰ

Expanded text:
a familia sua occisus dicatur, quinquennii tempus constitutum est senatus consulto Tauro et Lepido consulibus: namque eos, qui parricidii poena teneri possunt, semper accusare permittitur eo
Abbreviated transcription (Latin):
nati postumis uxorem sedo io¬
coscripsit hr̃dem cũ a familiai
necatus dicẽtur testator uror
diem suum obierat. hrdes mu¬
eneris actionem exconintutõe
dari sibi postulabant cos itadem
luit alioqum p̾gñante ea deft̃¬
ta nullam miurie qͥrelami int¬
E cessarios hr dei puto edcdo cop̾¬
si constabit eẽ occisum premfa

Expanded text:
natis postumis uxorem secundo loco scripsit heredem: cum a familia necatus diceretur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demuluit: alioquin praegnate ea defuncta nullam iniuriae querellam intecessarios heredes puto edicto comprsi constabit esse occisum patrem fa
Abbreviated transcription (Latin):
priretne empturi muirianife¬
cisse indeatur senatus.ꝯ ¶ Si fili
est occisus sit om̾nmodo id defen
Idefimicti addicantur ꝑꝑ multã
mortemmeini legatoꝵ accio
datur. ⁊ lib̾tates rate sut eoꝵ¬

Expanded text:
praestaret, ne emptori iniuriam fecisse uideatur senatus. Si filius fest, occisus sit, omnimodo id defenddefuncti addicantur propter inultam mortem, in eum legatorum actio datur: et libertates ratae sunt eo
Abbreviated transcription (Latin):
ulud ⁊ illud. ⁊ cum ꝑetatem
licebit miliciam illam cum
intr̃ortu ꝯꝑari uolo. hinc qͦq
oĩa integra. q̃situm est sisem¬
pronius cammiliciam sibiꝰ

Expanded text:
illud et illud: et, cum per aetatem licebit, militiam illam cum introitu comparari uolo: huic quoque omnia integra'. quaesitum est, si Sempronius eam militiam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
S nfr̃e quicum hr̃s extitissec
patri exhrtatimi fr̃emhrdem
instituit accepi subamutum
si intestato fr̾e succesẜit. quiañ
principilit̾. s ꝑsucressionem
bonatris ad eum ꝑuenert.¬
Si filius exmicia hrs minitut᷑
sit ⁊ ab eo data legata sint. ħat
⁊ substitutum. dem̾ co̾missoe¬

Expanded text:
exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum si intestato fratr‹i› successerit, quia non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum peruenerunt.Si filius ex uncia heres institutus sit et ‹a›b eo legata data sint, habeat et substitutum, deinde co
Abbreviated transcription (Latin):
inferre appare qrad depdiis sẽ¬
siss. u̾m si eamete emptiones
ibi hret ut hiis legritarie dati
ꝓprietas p̾diorum p̾staretur pꝰ¬
mero duas leues ꝯuas desiginia¬
rib emi dari uolo ⁊ is desigilla¬
rib leues gind̾ non eniat. lan¬
ces aut̃ emptas hebat ⁊ dicta¬
recurqͥsitum est. an hee lãces
qͣs emptas desigillarib hun̾tle¬
gato ced̾e̾nt. cum millas cim¬
alias desigiliarib en̾it. noc le¬

Expanded text:
manifeste apparere, quid de praediis sensisset, verum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proprietas praediorum praestaretur, poslances numero duas leves, quas de sigillaribus emi, dari volo": is de sigillaribus leves quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictaesitum est, an hae lances, quas emptas de sigillaribus habuit, legato cederent, cum nullas alias de sigillaribus emerit nec le
Abbreviated transcription (Latin):
quos prtesto cͥestinauit. ap̾tore
ꝯfirmãdos ¶Appãret gͥ r̾toriscu¬
re fuisse ne tutela ꝑplures ami¬
instretur. quippe ⁊ si pat̾ nͥ desti¬
nau̾it quisgere cebeat. attĩnd
agit᷑ ut ꝑunũ admmistret᷑ sa¬
gic emͥfaciliꝰ unꝰ tutor ⁊ accones
ex̾cet ⁊ excipit neꝑ multos tute¬
la spargatur. ¶Si nonerit a
testatore eleccus tutor. aut g̾ere
noll t̾e isgerat cmi maior ꝑstu¬

Expanded text:
stamento destinavit a praetore confirmandos. Apparet igitur praetori curae fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinaverit quis gerere debeat, attamen id agit, ut per unum administretur: sane enim facilius unus tutor et actiones exercet et excipit. Ne per multos tutela spargatur, si non erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tu
Abbreviated transcription (Latin):
andam̃t ge̾ndani gestaq fu̾it
ab eo cui mandatum ẽ locus
erit tutele actõmaudet᷑ en
gessisse ⁊ ꝗ palmin gessit. qd
diñ accessit is cui mandatum
est utili actone comienitur¬
¶ Debitor pris qui tutela ad¬
nimistint filii tutele niditio

Expanded text:
andaverit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit tutelae actioni: videtur enim gessisse qui per alium gessit. quod si non accessit is cui mandatum est, utili actioni convenitur. Debitor patris, qui tutelam administravit filii, tutelae iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ redm̃ibae. cꝯnitat em̃ hos
enis qui gesẜat comieniri oꝑ¬
fecũt. assidue gͥ ⁊ ronem ab
eo exͣigr̾ o eos oꝑte̾ sonicite cu¬
sit que deponi possit curare ut
honorarios tutoros oĩo n ten̾i
ab hoc recedet᷑ ut puta si pat̾ mi¬
mis ꝑpenso consilio ħ fecit for
id̾ excepit niale ꝯũsari ig̃no¬
rante testatore. uł si ꝯtempla

Expanded text:
at enim hos eius qui gesserit, conveniri opcerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos oportet et sollicite cusit, quae deponi possit, curare, uthonorarios tutores omnino non teab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit, foridem coepit male conversari ignorante testatore, vel si contempla
Abbreviated transcription (Latin):
lui̾nt ip̃i susciꝑe noitum an
pupillum exhit̾e. ut ip̃is anc¬
torib iditium suscipĩatur.
annũ etatis sunt ⁊ p̾sto fu̾int
aduitoꝵ lĩcentia erit agẽtib
uł ip̃m adultum p̾sentemĩ
inditium nocare ut consesu
curatoris coniemat᷑ uł ccͣcur
atorem age̾ nt ip̃e litem sussi¬
piat. ¶n ab sentib aut̾ adici¬
tus ommodo cͣc ciratorẽ agr̃¬
dum. ¶Don denegari aut̾ n
tutorib n curatorib etiam
debitores pupilloꝵ uł adulto¬
rum exꝑsona sua ꝓspͣtu offi¬
cu miuditium nocare ułeis
ħ facientib suum accõmod¬
are consensum.dem.¬

Expanded text:
lint ipsi suscipere iudicium an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribus iudicium suscipiatur: iannum aetatis sunt et praesto fuerint, adultorum licentia erit agentibus vel ipsum adultum praesentem in iudicium vocare, ut consensu curatoris conveniaturatorem agere, ut ipse litem suscipiat. in absentibus autem adultis omnimodo contra curatorem agendum. Non denegari autem neque tutoribus neque curatoribus etiam debitores pupillorum vel adultorum ex persona sua prospectu officii in iudicium vocare vel eis hoc facientibus suum accommodare consensum. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ꝯuemet salubr e ꝯsiliu̾
mris admitte ca ⁊ sineq lib̾ato
tutoris n uoluntas pr̃is aut ĩt¬
cessio mr̾is tutoris offm̃ infrmn¬
git. us a̾ a deo lic tutorib prĩs
p̾ceptum negligr̾. ut si pat̾ca¬
uerit nequid rei sue distħet᷑
uł ne mancipia disthantur
uł ne uestis ur ne doiis uł ne
liceat eis contempn̾e hanc ꝑa¬
tris uolimtatem exquo mno¬
tint tutori se tutore eẽ scire d
ꝑiculum tudele ad eum ꝑtine̾

Expanded text:
et salubre consilium matris admittere, tametsi neque liberatio tutoris neque voluntas patris aut intercessio matris tutoris officium infringat. Vsque adeo autem licet tutoribus patris praeceptum neglegere, ut, si pater caverit, ne quid rei suae distraheretur vel ne mancipia distrahantur vel ne vestis vel ne domus vel ne liceat eis contemnere hanc patris voluntatem. Ex quo innotuit tutori se tutorem esse, scire debet periculum tutelae ad eum pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
bR si filium ⁊ nepotem emã¬
cipam̾it inuente quid̾ filio ne
ancipato ⁊ auomortuo dem̾
pre eius nepos p̾tĩtui pcipiet
a non exiss. ¶ Filio emancipa¬
tosi nepos retentus sit ⁊ utriq
p̾citi utrĩq accipient bonorũ
possom. ¶Si filius emançipa¬
tus madoptiua familia nepo¬
tem sustulit. nec n epos quideᷤ
ad bõr possõm aui naturalł ne¬
met. s ⁊ si emancipatus filius
procreatis nepotib m adoptõ¬
nem seded̾it ut eimi filii seqͣnͣt̾
Idemerit.: plane siisqui aput¬

Expanded text:
Quod si et filium et nepotem emancipauerit, uiuente quidem filio nepancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipiet  non exisset. Filio emancipato si nepos retentus sit et utrique praeteriti, utrique accipient bonorum possessionem. Si filius emancipatus in adoptiva familia nepotem sustulerit, ne nepos quidem ad bonorum possessionem avi naturalis veniet. sed et si emancipatus filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apu
Abbreviated transcription (Latin):
adiuditium itimisit iudicis
hecdem ꝑtes eẽ debent. ¶Si res
quelegata ẽ. anmrerum natu¬
ra sit dubitatur. forte  dubnu
sit. an homo legatusinuat pla¬
cint agiquidem ex test̾o posse.
s offõ inicliciscontim̾. ut cauti
omt̃̾ponetur quahr̃s cau̾et eã
rem seꝑsecuturum. ⁊ Si naccus

Expanded text:
ad iudicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ex testamento posse, sed officio iudicis contineri, ut cautio interponeretur, qua heres caueret eam rem persecuturum
Abbreviated transcription (Latin):
cem̃ticius hr̃de me institito ẜ¬
uum tibi legau̾it. non ẽ ħ ini¬
quum talem ẜuum tibitͣcliqͣ¬
lis aput ticim fu̾t .i. ut me
indempnem pr̾ares furti nõie¬

Expanded text:
de Titius herede me instituto seruum tibi legauerit, non est iniquum talem seruum tibi tradi, qualis apud Titium fuit, id est ut me indemnem praestes furti nomi
Abbreviated transcription (Latin):
heretur. uł postea. qͣre ⁊ si post
aclitam h̾rditatem legatus
sunthr̾di furtum fec̾it ita p̾s¬
tari derebit ut obhoc delictũ
qͣiͣ litis estimatio aleg.atario of
hiis quas testator hebat logata¬
tio dare ꝙ si millas edes reliqͣrit
magis cerisornm ẽqmͣ utile le¬
gatum. ¶ De einctõne an caus
debeat is qui ẜuum p̾stat excã
legati intramus. ⁊ rrit̾dicend̃¬

Expanded text:
heretur uel postea. Quare et si post aditam hereditatem seruus legatus heredi furtum fecerit, ita praestari debebit, ut ob hoc delictum quasi litis aestimatio a legatario suf domum ex his, quas testator habebat, legatario dare: quod si nullas aedes reliquerit, magis derisorium est quam utile legatum. De euictione an cauere debeat is, qui seruum praestat ex causa legati, uideamus. et regulariter dicend