comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliaͦ patrocinetur. hoc est si ĩ mor¬
te uł depositõne p̾lati plus aliqͥd
lib̾tatis sub ditis relaxet᷑ . quo utiq
licentins possint eo artitło tẽporis
migͣre quo uolu̾int. alt̾o nec dũ ui¬
delicer conscituto ad qd respond̾o
neq᷑ ꝙͣ. Et enĩ sponsio ꝓfessionis qñ
ex more sit in oratorio de abbatis
uita nõ sumit t̾minã. set de p̃sen¬
tia testimoniũ. ꝓfitenti itaq mo¬
dus sit sua uita: non aliena. aitẽ¬
dũ ꝙ̃ irridet. It̾m dicit ꝙ net sui
iam corporis nouitius hĩturus sit
potestatem. Et item. ꝑ seũantes
ait in monast̾io usq ad mortem
Saluis igitur exceptõib qͣs suꝑi¬
or disputatõ ꝑstrinxit de cerero
milla licer octasione monacho lo¬
cum cui ꝓfessus est citra mortẽ¬
suam deserere suo dũtchxat ar¬
bitͥo alioqͥn p̾naritator esb dãp¬
natõnem hñs qͥa pͥmam fidẽ to¬
uitam facit. S uos ꝑgitis ampliꝰ
sciscitari ⁊ dicitis. Quid si nõ po¬

Expanded text:
aliquo patrocinetur; hoc est, si in moraliquo patrocinetur; hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necdum videlicet substituto. Ad quod respondeo: Nequaquam. Etenim sponsio professionis quando ex more fit in oratorio, de abbatis vita non sumit terminum, sed de praesentia testimonium. Profitenti itaque modus sit sua vita, non aliena. Attendum quem irridet . » Item dicit, quod nec sui jam corporis Novitius habiturus sit potestatem; et item, « Perseverantes, » ait, « in monasterio usque ad mortem . » Salvis igitur exceptionibus, quas superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat occasione monacho locum, cui professus est, citra suam mortem deserere; suo duntaxat arbitrio. Alioquin praevaricator est, damnationem habens quia primam fidem irritam facit. 56. Sed vos pergitis amplius sciscitari, et dicitis: Quid si non po
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩe. ¶Fudire ⁊ hoc nultis a me a
uñ inter cerera pnĩe instiruta mo¬
nast̾ialis disciplina meruer hͣnc
p̾rogatiuam ut scdm̃ baptisma ñ¬
cupetur arbitror ob ꝓfcam mun¬
di abrenũtiatõnẽ ac singłarem
eycellentiam uite spiritał. qua p̾mi¬
nens uniu̾sis uite humane gemĩb
hunꝰcemodi conũsatõ ꝓfessores et
amatores suos angelis simłes. dis¬
similes hominib facit. ĩmo diuinã
in homine reformat ymaginẽ.
configurans nos xp̃o instar bap
mortifitamꝰ menbra nr̃a q̃ sũt suꝑ
terram tursum xp̃m indumꝰ. cõplã¬
tati denuo siłirudini mortis eius.
zet ⁊ quomͦ in baptismo eruim᷑ de
potestate tenebraꝵ ⁊ in regnum
snsfim᷑ claritatis et̾ne ita ⁊ in scĩt
huiꝰ scd̃a q̃dara regeñatõne ꝓpositi
de tenebris eq̃ nõ unius originał
set multoꝵ actualiũ delictoꝵ in lum̃
uͥtutũ eaiadimꝰ. reaptantes nob̾ lld̾
apłi. Nox p̾cessit. dies aũt appropin¬
.suũ mutare uolentib monachis ĩ

Expanded text:
54. Audire et hoc vultis a me, unde inter caetera poenitentiae instituta monasterialis disciplina meruerit hanc praerogativam, ut secundum baptisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiam vitae spiritualis, qua praeeminens 521 universis vitae humanae generibus hujuscemodi conversatio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans nos Christo instar Baptmortificamus membra nostra quae sunt super terram, rursum Christum induimus, complantati denuo similitudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis aeternae: ita et in sancti hujus secunda quadam regeneratione propositi, de tenebris aeque, non unius originalis, sed multorum actualium delictorum, in lumen virtutum evadimus, reaptantes nobis illud Apostoli: Nox praecessit, dies autem appropinsuum mutare volentibus monachis in
Abbreviated transcription (Latin):
tior sp̃t nr̃ est ubi aminat qͣm ubi
amati risi forte magis esse puret᷑
ubi inuitꝰ ⁊ ex ncc̃tate tenet: qͣm qͦ
sponte ⁊ alacri fertur uoluntate
deniq ubi est thesaurus tunis: ibi
est ⁊ cor tiĩ. It̾m. gi dm̃ amans aĩa:
ex ip̃oniuit nti corpus ex ip̃a. Cͦ gat¬
to queso p̾sentior esse contendit᷑
ubi dat qͣm mude accipit nitam: fõs
siqͥdẽ uite caritas est. nec uiuere
aĩam dix̃im: que de illo nõ hause¬

Expanded text:
i animat, quam ubi amat: nisi forte putetur esse magis ubi invitus et ex necessitate tenetur, quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . Item si Deum amans anima ex ipso vivit, uti corpus ex ipsa; quo pacto, quaeso, praesentior esse contenditur ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons siquidem vitae charitas est: nec vivere animam dixerim, qu
Abbreviated transcription (Latin):
głe plenitudo que in resurrectione
fut urel est tunt enatuabit᷑ qd̾ ex ꝑte
est corꝑis. uidelitet omris corruptõ.
ex qua sine dubio contingit het que
adhuc ex ꝑte manet nostra in corꝑe
ꝑegͥnatõ. hoc eit ꝙ in se miscrabilit̾
iugemisceas plangit ⁊ ait Infelix
ego homo quis me liberabit de corꝑe
mortis huius : Non q̃oitur de corpo¬
re tm̃. set de corpore mortis huius.
hoc east cans que adhue durao corrup¬
tõnis mõstrans nõ corpus set corpo¬
ris molestias causam esse ꝑegͥnatẽ¬
nis. Corpus qͥppe qd̃ corrũpit᷑ aggra¬
uat aĩam. non corpus simpb̃o. s corpꝰ
qd̃ corrũpit᷑. ut corruptõ corporis
honeri sit non natura. unde ⁊ qui
iutra semet ip̃os ingemiscũt: redẽp¬
tõnem expertũnt corporis sui non
amassionem. Merito ꝓinde gͣuati
corꝑis ncc̃ĩtate nõ societate dissol¬

Expanded text:
udo, quae in resurrectione futura est, tunc evacuabitur quod ex parte est , corporis videlicet omnis corruptio, ex qua sine dubio contingit haec, quae adhuc ex parte manet, nostra in corpore peregrinatio. Hoc est quod in se miserabiliter, ingemiscens plangit, et ait: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Non queritur de corpore tantum, sed corpores quae adhuc durat corruptionis: monstrans non corpus, sed corporis molestias esse causam peregrinationis. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde gravati corporis necessitate, non societate,
Abbreviated transcription (Latin):
lati excusenio a culpa. si solus de¬
fuerit in cansa deus. alioqͥn paulo
ꝯtradicit qui ait. Sic em̃ in frẽm
stris certũ tenemꝰ ip̃is n̾tatis testi¬
moniũ sic lõq̃atis ad ip̃os. Qui nos
sꝑuit me sꝑuit. S et de q̃uolibet
fee nolite ait ꝯtẽpñe unũ ex hũs¬
de pusilłis ⁊ q̃ni scandali daũit mĩ
ex ħ us pusillis qd̾ seqͥt᷑ aũtat dens
a nobis. s non om̃ium scandala e¬
o qͣ sunt lance pensanda¶ alit̾ nam
lizati esent in sermõe ũitatis res¬
ponsum est. Smuite illos cect sunt du
ces eoꝵ cecoꝵ. Illoꝵ qͥppe scandalum
de ignorftntia istoꝵ de malstia descẽ¬
dit. illi scandalixant᷑ quiã u̾itatem
nesciũt. isti quia oderunt. uñ ⁊ pu¬
sillos illos arbiiror appellari ꝙ uo
lintatis qͥdẽ bone s nõ magne scĩe
existentes delum dei hẽant ⁊ si

Expanded text:
lati, excusetur a culpa, si solus defuerit in causa Deus. Alioquin Paulo contradicit, qui ait: Sic enim in fratrem sitis certum tenemus ipsius Veritatis testimonium, sic loquentis ad ipsos: Qui vos spernit, me spernit . Sed et de quolibet fratre: Nolite, ait, contemnere unum ex his pusillis; et: Qui scandalizaverit unum ex his pusillis , quod sequitur, avertat Deus a nobis. 20. Sed non omnium scandala aequa sunt lance pensanda. Aliter namlizati essent in sermone veritatis responsum est: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Illorum quippe scandalum de ignorantia, istorum de malitia descendit. Illi scandalizantur, quia veritatem nesciunt; isti, quia oderunt. Unde et pusillos illos arbitror appellari, quod voluntatis quidem bonae, sed non magnae scientiae existentes, zelum Dei habeant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
alusionem acupite boene consiliũ.
puto satis eise responsum suꝑius cum
de loci stabłitate disputatũ est. et ñ
est necesse ut repetilm. p̃c̾trtto et
allqͣ de tanonib q̃ uos reqͥritis tum
qrã taliũ nostra non refert qͥ mõa¬
chi sumꝰ. tum quid in libris eadẽ ip̃i
fatile rrꝑire potestis si q̃rẽ nt̃ gua¬
uemiimi. Ueno ad tͥa illa ⁊̃ in altera
opͥmũ int̾rogliis quidnam consulama
homini qui adu̾ius q̃piam ꝯmotus
fu̾it. ser non adeo ut enm led̾e usit.
aliunde ledi comigerit. sit ne inde¬
licet tutum ita ꝯmoto accede̾ ad al¬
tare an se subtrishere sut̾im deb̾at
tingat curbatum ad pacis acced̾e
sacrifitiũ. cum ira ⁊ disceptatõu
contingere sacramentũ in quo deꝰ
indubitant̾ est mundũ reconuliãt
sibi. Certe nõ recipit muꝰ pq¬

Expanded text:
illusionem, accipite breve consilium. puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatum est, et non est necesse ut repetam. Praetermitto et aliqua de canonibus quae vos requiritis; tum quoniam talium nostra non refert qui monachi sumus; tum quia in libris eadem ipsi facile reperire potestis, si quaerere non gravemini. 58. Venio ad tria illa, quae in altera primum interrogatis, quidnam consulam homini, qui adversus quempiam commotus fuerit; sed non adeo ut eum laedere ipsealiunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, tingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubitanter est mundum reconcilians sibi. Certe non recipitur
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ guet mobedientia. ut u̾bi g. uel
abraham de ĩnmolando filio. uł ille
nescio quis de filio sud̾ furm incen¬
diis exponendo trã diuine indignati¬
onis ⁊ ultõnis m̃ito sucurrissent ꝙ
sine gła ⁊ posse non fieri sine culpat
Ideo q si fiant digna esse p̾miis nõ
tã supplitus si non fiant. siam ⁊ nõ
tangere mulierẽ m̃iti est. nõ medi¬
ocris. ⁊ nullius tam̃ delicti ꝓpͥam am¬
plecti coniugem. Istius modi sunt
que ennq euu᷑gelico illi capło congͥ¬
ere possunt. Qui pot̃ cape capiat.
et rursum quodam ꝑ contrarium
neglectã quidam offensam contͣhũt.
nant ꝯtemptorẽ. ⁊ auctorẽ non
glorifitant. b̾alia sunt q̃timq di¬
uinitus lege publica impomũt᷑ hoĩ¬
b sine qͥb net saluari q̃unt hinc
illud apd̃ gentilem. sion feci furt̃.
nõ pasces in crntte ceruos. Et ĩ enuꝰ¬
tgelio. ꝯs̃ diligitis eos qͥ uos dilig̃t
Sn ucesem hẽtitis : et si salutau̾s¬

Expanded text:
m gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi sunt quaecunque evangelico illi capitulo congruere possunt: Qui potest capere, capiat . 43. Et rursum quaedam per contrarium, neglecta quidem offensam contrahunt, nant contemptorem, et auctorem non glorificant. Talia sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? et si saluta
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ de simplici lutẽ eq̃ corꝑis aꝓp¬
bari. S udete ne forte non sit ũe
ocłus simplex qui fallituo. fallitur
em̃ tam qui bomĩ malũ qͣm qͥ malũ
bonũ putau̾it. Scitis añt neutr̃ ho¬
pũ ue illud euitare ꝓpħitũ ue qui
dicitis bonũ mallũ ⁊ malũ bonũ. cũ
tam̃ nemo qͥ hõs uelit calu̾e male¬
dem̃. de quo u̾itas ꝓnũtiat. ꝙ sit lu¬
contra ũitatem. maleditat is qd̾ illa
simplex sit duo illi esse arbitror
nccͣria. Capitatẽ inintentõne. ⁊ in
electõne u̾itatẽ. flam si bonũ qui¬
dem diligat. s uerũ non eligat
ht̃ qͥdem zelum dei. s non scdm̃

Expanded text:
vit et de simplici lucem aeque corporis appvit et de simplici lucem aeque corporis approbari . Sed videte, ne forte non sit vere oculus simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui bonum malum, quam qui malum bonum putaverit. Scitis autem neutrum horum Vae illudbonum malum, et malum bonum : cum tamen nemo, qui hoc 515 velit cavere maledictum, de quo Veritas pronuntiat, quod sit lucontra Veritatem; maledicat is quod illa simplex sit, duo illi esse arbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bonum quidem diligat, sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
in se est dampnabił nõ est nisi ei
qui dampnarilẽ putat. qd̾ qͣtenꝰ
putaret oporteat puto satis
dit nobis ex occasione apłici pro¬
sentis capłi. Queritis nempe uir̃¬
nam isba de ydolontis pauli sen¬
tentia puto quia nicħ ꝯmune ẽ¬
tb
in xp̃o nisi ei qui putat quid ꝯmune
esse illi ꝯmune est. Et ruysũ. si come¬
derit dampnatꝰ est. qͥd non ex fide
in gñalẽ regłam trrhi possit. qͣtuns
malum cuiq sit bonũ quoq qd̾ agir.
si inalum esse credid̾it. ac tantũ ma¬
lũ qͣntũ tredid̾ĩt. Qd̃ si aniuero rur¬
sũ ꝑgitis inqͥr̾e cur nõ eꝯͣrio tantũ
cuiq bonũ sit ad̾ oꝑatur. qͣnto uł fal¬
so opinatur. Mirũ qͥppe nobis ĩmo ⁊
iniustũ indet᷑ ut plus in malo qͣm ĩ
bono humane ualeat intentõuis opi¬
mo. Si respond̾o de milis qͥdẽ m̃ito
ita credi. ꝓpt̃ ocłm neqͣꝙͣ responde¬
simplicẽ ocł̾ idẽ eq̃ putandũ: ⁊ de
bonis. Nam qui dixit ex otło neqͣm
corporis renebras estimari. indica¬

Expanded text:
in se est, damnabilis non est, nisi ei qui damnabilem putat. Quod quatenus putari oporteat, puto satis dit vobis ex occasione apostolici praesentis capituli. Quaeritis nempe, utrumnam ista de idolothytis Pauli sententia, Puto quia nihil commune est Christo nisi ei qui putat quid commune esse, illi commune est; et rursum, Si comederit, damnatus est, quia non ex fide ; in generalem regulam trahi possit, quatenus malum cuilibet sit bonum quoque quod agit, si malum esse crediderit; ac tantum malum, quantum crediderit. Quod si annuero, rursum pergitis inquirere, cur non e contrario tantum cuique bonum sit quod operatur, quantum vel falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de malis quidem merito ita credi propter oculum nequam: respondesimplicem oculum idem aeque putandum et de bonis. Nam qui dixit ex oculo nequam corporis tenebras aestimari, indica
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam ep̃is quos scũs idẽ ppͣ gre¬
gorius ad tempus in monast̾iis ꝓ
eoꝵ excessib legitur reclusisse u¬
toũ nam in suo dn in monastico in¬
terim hĩtu hĩtarint cum monachis
ego nescio mũ qd̃ credibłius uidet᷑

Expanded text:
quibusdam episcopis, quos sanctus idem papa Gregorius ad tempus in monasteriis pro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumnam in suo, an in monastico interim habitu habitarint cum monachis: ego nescio, nisi quod credibilius videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
dens frĩb quos deseruit fecit.
et ꝙ ꝯporteat canendari suo re¬
ditu ꝙ ex discessu deliq̃rit: pru¬
denter adũrat qͥ hoc cogitat
scandalum scandalo nõ bñ em̃¬
dari. Quallis deniq emendatõ
erit si ut aluis scandalũ tollas a¬
colerabilius scandalum illd̾ sir
⁊ uenialius qd̾ fcm̃ est intẽti¬
onẽ ꝓfitrendi in melins qͣm qd̾ fac̾e
trrgitas ad det̾ius apostatando. S
et aunre qͦ licet non sine scandalo
tutius tum sine dubio ad id qd̾ ꝓu¬
tasti melins setutꝰ es conscĩam qͣm
si in pͥori bono ⁊ loco ꝯtͣ ꝯscĩam ꝑ¬
maneres. qͣmqͣm secure io posses
si sane huic eamdẽ mar ip̃ins ꝯsc̃ĩã
reddere seturam posses. Qꝓpter
qd̾ de mandutante ⁊ nõ mandutan¬
te deceruit apłus. usurpemꝰ ⁊ nos
clisione. ut ⁊ qui ꝓpͥa impellente
conscĩa suũ deserit locũ ne suũ qd̾
putat deserat notũ. nõ deserentẽ
nõ spernat. et qui secura conscĩa

Expanded text:
dens fratribus, quos deseruit, fecit; dens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo reditu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum tollas, acto et tolerabilius scandalum illud sit, et venialius, quod factum est intentione proficiendi in melius, quam quod facere cogitas ad deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod putasti melius, secutus es conscientiam, quam si in priori bono et loco contra maneres, quanquam secure id posses: si sane hinc eamdem tuam ipsius conscientiam reddere securam posses. 51. Quapropter quod de manducante, et non manducante decernit Apostolus , usurpemus et nos clusione, ut et qui propria impellente conscientia suum deserit locum, ne suum quod putat deserat votum; non deserentem non spernat: et qui secura conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
ad remorũ ignotũq monast̾iũ mi¬
grau̾it. Curita : Cum ap̃ pauli sen¬
tentiam qͣ beatũ manifeste ꝓmĩ¬
ciat qui se ipm̃ nõ indicat in eo ꝙ
ꝓbat. tũ ex nostͥ auitoritate magis¬
tri qui talem ⁊ suscipi iubet ⁊ re¬
tiueri. inuentũ qͦ bonũ ⁊ utilẽ
sucsione allici. ꝓf essione ligari.
deniq suadeatur ei inqͥt ut stet.
et ne forte pͥoris sui monast̾ii
memor remordente ut assolet
conscĩa incipiat denuo de rupta
stabilitate cansari gñalem suꝑ
huiꝰmodi scrupło consolatoriam
ꝓfert sentẽtĩam dicens u̾biq .n.
uni deo seruit᷑ uni regi militat᷑.
porro de nicino ꝓhibet qd̾ iubet.
de pogͥno. ne uicinitas int̾ mo¬
nasteria fomes scandilli rixe
mat̾ia sit. si alt̾urrũ reciꝑe mo¬
nachos acqͥeũint absq rut uo
dũtaxat assensu. ꝙ totiens etͥ¬
dem exꝑimur qͦtiens talis uspi¬
am monachoꝵ susceptõ plane
nõ uisi contra decretum regu
tiorem forte animũ pulsaue¬
rit recordatõ scandali. ꝙ disce¬

Expanded text:
motum ignotumque monasterium migraverit. Cur ita? Tum propter Pauli sententiam, qua beatum manifeste pronuntiat, qui se ipsum non judicat in eo quod probat : tum ex nostri auctoritate magistri, qui talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super hujusmodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, uni Regi militatur. Porro de vicino prohibet, quod jubet de peregrino: ne vicinitas inter monasteria fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. Quod toties equidem experimur, quoties talis uspiam monachorum susceptio plane non nisi contra decretum regultiorem forte animum pulsaverit recordatio scandali, quod disce
Abbreviated transcription (Latin):
a urat: qut sanctior est illo qui
ant. In multis dffendimꝰ om̃s. Qd̾ fi
conseq̃ns falsam easse uidetim indẽ¬
dũ est ⁊ dẽ eo qd̃ aucedit ne forte
lex quẽ data est ꝓr̃ trans g̾ssłones.
cohibendas non solum ut eas coher¬
ceat set ⁊ angeat itisuꝑ tͥmine ꝑ¬
sutũ. si qͥdem id ꝓmͣtẽ nos in nostra
ꝓfessionecredamꝰ. qd̾ certũ ẽ non
posse teñi. ¶Partienda est ꝓinde
nobis in duo iniu̾sa hec obserrua¬
tõ regłaris. in p̃capta uidalicet ⁊
uemedia. p̃ceptis instituitar uita
ꝯteil pccm̃. remodiis restituitur
post ꝑccm̃ innoecintia. Sic gͦ utͣq
sia complectitur nostra ꝓfessio
ut ꝙ fessus quisq cum in aliqͦ for¬
te regłarium mandatoꝵ deliq̃rit
si ad reme diũ eque regłare con¬
fug̾it. ⁊ si conuincitur tͣnsg̾ssor mã¬
dati non tam̃ pacti p̃uaritator. go¬
lum itaq censuerim fregisse no¬
tum. iolasse ꝓpositũ. pactũ p̃nars¬
tasse qͥ ⁊ p̃ceptũ ꝯtẽpserit ⁊ reme¬

Expanded text:
i ait: In multis offendimus omnes . Quod si consequens falsum esse videtur; videndum est et de eo quod antecedit, ne forte lex quae data est propter transgressiones cohibendas, non solum non eas coerceat, sed et augeat insuper crimine perjurii: siquidem id promittere nos in nostra professione credamus, quod certum est non posse teneri. 33. Partienda est proinde nobis in duo universa haec observatio regularis, in Precepta videlicet, et Remedia. Praeceptis instituitur vita contra peccatum; Remediis restituitur post peccatum innocentia. Sic ergo utraque ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque regulare confugerit, etsi convincitur transgressor mandati, non tamen pacti praevaricator. Solum itaque censuerim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et reme
Abbreviated transcription (Latin):
set etiam omẽm legit᷑ indulsisse
ꝯmiionẽ apostate ꝑduranti. uł
sanctus dugustmnꝰ coniugii legi n¬
uotũ quodam modo subitiat cõ¬
tinentie. ita ut in libro de uͥgini¬
tate asser̃e uideatr. nec cclibis
quidem uite ꝓpositũ copłe posse
prescribere coningali. quominꝰ
indissolubile maneat. etiam qd̾
a continentib fallente dẏabo¬
lo fracto scĩtatis uoto: mitum
fũit matͥmoniũ. Et ad ħ ml ad
p̾sens certius bremꝰ q tespon¬
dendũ occurrit insi ꝙ ita scĩ
antistites salpuerũt. recte ne
sp̃i inderint. siam ego in sensib ac¬
tib q illustͥum patoũ cantꝰ ꝓfcõ sũ

Expanded text:
m omnem legitur indulsisse communionem apostatae perduranti , vel sanctus Augustinus conjugii legi votum quodammodo subjiciat continentiae; ita ut in libro de Virginitate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a continentibus, fallente diabolo, fracto sanctitatis voto, initum fuerit matrimonium. Et ad haec nihil ad praesens certius breviusque respondendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapuerunt: rectene? si viderint. Nam ego in sensibus actibusque illustrium Patrum cautus profecto sum
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ bone inte instructõ set ⁊̃
emendatõ pͤne. Inueniunt᷑ in ea
et p̾cepta obedientie. ⁊ mobedi¬
entie remedia. ut ne pͦtando qͥdẽ
a regła recedatur. fateor sane
simpossibile cui uis mortaliũ. uł
uenaliter interdũ nõ delinq̃re
sn p̃ceptiĩ obedientie. s milla iã¬

Expanded text:
um bonae vitae instructio, sed etiam emendatio pravae. Inveniuntur 514 in ea et praecepta obedientiae, et inobedientiae remedia, ut ne peccando quidem a Regula recedatur. Fateor sane impossibile cuivis mortalium vel venialiter interdum non delinquere in praeceptis obedientiae: s
Abbreviated transcription (Latin):
chus nisi ꝙ tͥminis monas̾ii regła
uł maioꝵ cohortantur exẽpla. ex
ceptis ꝓinde cist̾ciensib. ⁊ qui illo¬
rum forte ritu non talm mu̾e se¬
cundũ regłam qͣm ipͣm ex inte¬
gro pure ad litt̾ am uti se sane
ꝓ fessos esse putant. teñe curãt.
decet̾o neminẽ obedient̾ degẽ¬
tem regłaris moueat. sollẽpnis¬
q ꝓfessio in qua non sit de to¬
ta regła ꝓmissio. in hiis dũtaxat
monasteriis ta qͥb ordo e disci¬
suetudinb. Salua igitur susi¬
cuies manet in ocmobiis bñ or
dmatis ꝓ fessio tm̃ si sana fu̾it
⁊ intentõ. Cererũ qui in qͥetus
est ⁊ ita credere nõ potest. ser
magis credens ⁊ cedens stimulã¬
ti conscĩe exit ⁊ ãrit ubi soluat

Expanded text:
us, nisi quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla . » 49. Exceptis proinde Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam vivere secundum Regulam, quam ipsam ex integro pure ad litteram uti se sane professos esse putant tenere curant: de caetero neminem obedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula promissio, in his duntaxat monasteriis, in quibus ordo et discisuetudinibus. Salva igitur cuique sua manet iis professio, tantum si sana fuerit et intentio. Caeterum qui inquietus est, et ita credere non potest; sed magis credens et cedens stimulanti conscientiae exit, et quaerit ubi solvat
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ at monacho nullũ posse inue¬
niri leue seu ueniale pccm̃. qͥa ⁊ si
totiens dõ qd̃ facendũ est mobedi¬
ers esse conuintit. quotiens eius qͥ
ꝓ deo sibi est homiuis mandatũ qd̾
quidẽ inscitie nõ ropugnet p̃cer¬
greditur. sicut tã non par tura in
exetutõne exigitur. sit net par
culpã contrahitur ex rraasgressĩs¬
ne. et si qͥtpe umis est qui offendit᷑.
nõ tam̃ unns ponderis que iubẽ¬
tur. net miiris subinde distͥminis
sussoꝵ est om̃ium censenda mlus
t̃oere conamini de obedicntie ꝓ¬
taissione. q̃ sit ex regłari ꝓfessio¬
ne qͣs nõ oporreat ꝓmitt᷑e ꝙͣ cõ¬
stat nec integre posse teneri nͤ
fne tͥmine preteriri. siqͥdẽ d̾o
quicquid̃ dei inmist̾ hõ nõ ꝑperã
susserit imputandũ constiterit.
frustra in qͣm ex hac octasione
malum ita mobedientie exfig¬
geratis ut atam uctͣrio bono ꝓmit¬
tende obedientie t̾renitis. qͥa ⁊ si dif¬

Expanded text:
Deum; aut monacho nullum posse inveDeum; aut monacho nullum posse inveniri leve seu veniale peccatum: quia etsi toties Deo quod fatendum est inobediens esse convincitur, quoties ejus, qui pro Deo sibi praeest, hominis mandatum, quod quidem justitiae non repugnet, praetergreditur; sicut tamen non par cura in exsecutione exigitur, sic nec par culpa contrahitur ex transgressione. Etsi quippe unus est qui offenditur; non tamen unius ponderis quae jubentur, nec unius subinde discriminis jussorum est omnium censenda transgterrere conamini de obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, quam constat nec integre posse teneri, nec sine crimine praeteriri: siquidem Deo, quidquid Dei minister homo non perperam jusserit, imputandum constiterit. Frustra, inquam, ex hac occasione malum ita inobedientiae exaggeratis, ut a tam necessario bono promittendae obedientiae terreatis: quia etsi dif
Abbreviated transcription (Latin):
bñdem̃ ꝓprie ⁊ distincte abinuicẽ
sentẽne inueanunt᷑. alia de leui¬
orib. alia de grauiorib inscͥpta
culpis: Quid est autẽ lemor cul¬
ꝑa nisi lenior mobedientia: br̃a¬
duntꝰͫ igitur a p̾latis interdũ ma¬
nora mandata quoꝵ trans g̾ssĩo
lenora scdm̃ regłam parit ⁊ pͤ¬
catõ fit quotiens abbatis iussio
preteritur. Ei qͥdẽ ⁊ ex ore ipso
dei non equalia sunt ꝓmulgata:
et id̾o nõ eqͣli cuncta uigilantis ob¬
seduatnda. set alia cura exhiben¬
da est ei ꝓ tul dubio qd̾ ip̃e ꝑhibet
pͥm̃ ⁊ maxim̃ mandatũ. ⁊ alia hiũ
que alibi discernens. qͥ solũit ĩ qͥt
imũ de hiis mimimis m̃is mãdatis.
Quid gͦ audimꝰ ex regła gͣniores
et seiores espas legimꝰ ⁊ in euuͣge¬
lio maxima minina q mandata ⁊
mandatoꝵ transg̃ssiones unm̃sas
dicemꝰ etͣsit̾ mnaximas: Non est ergo
nẽcesse ut concedam qd̵ dicicis. aut
d̾o scilicet non tͥbm our̃e qd̾ ab hoĩe
insigistro accipit ᷑ qd̾ nõ sit comira

Expanded text:
e et distinctae ab invicem sententiae inveniuntur, alia de levioribus, 512 alia de gravioribus inscripta culpis? Quid est autem levior culpa, nisi levior inobedientia? Traduntur igitur a praelatis interdum minora mandata, quorum transgressio leviora secundum Regulam parit et pecatio fit, quoties abbatis jussio praeteritur: siquidem et ex ore ipso Dei non aequalia sunt promulgata, et ideo non aequali cuncta vigilantia observanda; sed alia cura exhibenda est ei procul dubio, quod ipse perhibet primum et maximum mandatum : alia his quae alibi discernens, Qui solverit, inquit, unum de his minimis mandatis . Quid ergo? Audivimus ex Regula graviores et leviores culpas; legimus et in Evangelio maxima, minimaque mandata: et mandatorum transgressiones universas dicemus aequaliter maximas? Non est igitur necesse ut concedam quod dicitis, aut Deo scilicet non tribui omne quod ab homine magistro accipitur, quod non sit contra
Abbreviated transcription (Latin):
diuina hñda est hec confid̾atõ leui¬
oris grauioris q mobedientie. ñ
antem ⁊ ita in regła nr̃a: Si qͥs sa¬
ne dicat plus tͥbnendũ humanis ꝙͣ
diuinis iraditõnib pluris q ꝙ per

Expanded text:
abenda est haec consideratio gravioris, leviorisque inobedientiae, non autem ita et in Regula nostra? Sed quis sane dicat plus tribuendum humanis, quam divinis traditionibus; plurisque quod per
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ ꝙ ⁊ uyorẽ ⁊ se sallanter extu¬
saret crudelir᷑ accusauit. Quid est
deniq qd̾ dicitis in onĩs actõne mõa¬
cho crfinen insidiari mobediẽtie
qͣsi aut furtim subrepat nestienti.
ant accidat inselici casu ant nõ ua¬
lenti implere qd̾ p̃cipit᷑ cͥminis ca¬
lũpnia scruatur de impossibili. Ita¬
ne inqͣm monacho crñ susidiatur
mobedienrie cũ ⁊ antiqͣ illa tam no¬
ta ⁊ tam noxia p̾uaritatõ faule ut
creditur indulgentiam conseãre a¬
tur dũ modo confessio ⁊ nõ deffẽsio
seq̃ret᷑ . fieq eñ tm̃ ut dcm̃ est no

Expanded text:
d et uxorem, ut se fallaciter excusaret, crudeliter accusavit . 28. Quid est quod denique dicitis, in omni actione monacho crimen insidiari inobedientiae, quasi aut furtim subrepat nescienti, aut casu accidat infelici; aut non valenti implere quod praecipitur, criminis calumnia struatur de impossibili? Itane, inquam, monacho crimen insidiatur inobedientiae? cum et antiqua illa tam nota, et tam noxia praevaricatio, facile, ut creditur, indulgentiam consequeretur, dummodo confessio, et non defensio sequeretur. Neque enim tantum, ut dictum est, no
Abbreviated transcription (Latin):
sus obedientie legẽ asticantes ꝑicło¬
sura ꝓmaitt̾e qd̾ tam laboriosum ẽ
obseruare. ad hoc ego respondeo.
itio nõ ego s dñs. Qui poteso ĩ qͥt
caꝑe capiat. hoc qͥppe est qd̃ paulo
suꝑsus dixi. quia añcͣ edifitiss incho¬
ares ꝓrdĩse debueras: unde ꝑfice¬
res s̃t añt ut ait quidam aut nõ

Expanded text:
rsus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego, sed Dominus: Qui potest, inquit, capere capiat. Hoc quippe est quod paulo superius dixi, quia antequam aedificium inchoares, providisse debueras unde perficeres. Nunc autem, ut ait quidam, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
men insidietur inobediẽtie: esto.
sit tͥmen cui penał illa gehũna
uł gehũtulł pena assignatur. qͣle
queso illud diftiniemꝰ esse cͥmen
qd̾ u̾itate indice reũ tñ facit iu¬
ditio. nõ tã confirebim᷑ esse rea¬
tum qd̾ uł hactenꝰ reura scatuio.
Ꝙ si reatũ: ⁊ pccm̃. porro omne a¬
pccm̃ contra dei mandatũ p̃sini¬
tur ꝙ irasci frĩ ⁊ inobedientia sͥ¬
⁊ cͥmen nõ sit. en miũ inuentũ ẽ
monacho leue ac ueniale pccm̃
qd̾q non humani s diuini man¬
dati sbatuat trans gressorẽ In hoc
gñe sunt trans gressionis ñ nuilla
stultilo qͥa seu ualmloqͥa. ⁊ queq
sutit ⁊ deus ꝓhibet omne pͥcatũ.
⁊ tam̃ uenialia ut tͥminalia repu¬

Expanded text:
men insidietur inobedientiae? Esto, men insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui poenalis illa gehenna vel gehennalis poena assignatur: quale, quaeso, illud definiemus esse crimen, quod, Veritate judice, reum tantum facit judicio? Nec tamen diffitebimur esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne peccatum contra Dei mandatum praesumitum praesumitur, inobedientia en non sit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere transgressionis sunt nonnulla stultiloquia seu vaniloquia, et quaeque sunt, et Deus prohibet omne peccatum: et tamen venialia, non criminalia repu
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃ia uiiuis esse consdat uł ne¬
cessitatis uł utilitatis. uł dignitaris
sic nõ ina de om̃iũ trins gressione
fert᷑ sm̃ꝙ net paria manẽt. distͥ¬
mina dispares culpas. porro nͨ pa¬
yi culpa negligũt᷑. que nec pari
cura p̃cipiuntur. nec pari ꝓmde
pena puniuntur. Ecte enĩ enui¬
geliũ tam flagitiũ crapule qͣm
fornicatõnis turpitudinẽ damp¬
nat. uerũ quis magis nõ horre¬
at e duob malis tuppitudine fe¬
dari qͣm cibo exsaturari. siõne
deniq u̾itas in eunͣgelio sub no¬
minib tyabis ⁊ festuce gͣues le¬
ues q disceruit mobedientie tul¬
pas. siõ ip̃a disputante ĩmo diffi¬
mente gradatim nob̾ distĩguit᷑
que cuireatin pena debeat᷑. dñ aliũ
iuditio. aliũ consilio. aliũ ⁊ gehñna
reum esse ꝓtestet᷑. Quenam gͦ con¬
seq̃ndi ncãtas cogit. ut si magistͥs
dinina detur in suis p̃coptis ducto¬
ritas nullũ id̾o iam monacho leue
aut uenialle pccr̃a inueniri posse

Expanded text:
ia unius esse constat vel necessitatis, vel utilitatis, vel dignitatis: sic non una de omnium transgressione fertur sententia, nec paria manent discrimina dispares culpas. Porro nec pari culpa negliguntur, quae non pari cura praecipiuntur; nec pari proinde poena puniuntur. Ecce enim Evangelium tam flagitium crapulae, quam fornicationis turpitudinem damnat. Verum quis magis non horreat e duobus malis, turpitudine foedari, quam cibo exsaturari? Nonne denique Veritas in Evangelio sub nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, imo definiente, gradatim nobis distinguitur, quae cuique reatui poena debeatur, dum alium judicio, alium consilio, alium et gehenna reum esse protestatur? Quaenam ergo consequendi necessitas cogit, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum inveniri posse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑant quaslibet inobedientias an¬
tique illi que fc̃a est in ꝑadyso que
nimirũ ualuit non solũ obligare
ꝑsonam set ⁊ nitiare natam. Abi¬
tror tam̃ ⁊ ipͣm pͥmam gͦuissimam¬
q p̾naritatõnẽ. ant non aliunde
aut inde maxime iuditatam gͣuis¬
simam. hoc est ex rebellione dessẽ¬
sionis que secuta est qñ d̾o causã

Expanded text:
 quaslibet inobedientias antiquae illi, quae facta est in paradiso; quae nimirum valuit, non solum obligare personam, sed et vitiare naturam. Arbitror tamen et ipsam primam gravissimamque praevaricationem, aut non aliunde, aut inde maxime judicatam gravissimam, hoc est ex rebellione defensionis, quae secuta est: quando Deo causam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd restat nͥ ut ant correctus obedias se¬
morib. dnt confusus audias ab illuso¬
pibus. hĩt hõ cepit edificare ⁊ nõ potu¬
it consũmare. s forsan dicitis. Exgo¬
ne ita ꝑẜtũs qͥspiam inuenitur cui nõ
uł minem̃ elliquid int̃dũ subripiat᷑ de
tam młtis ac miautis que passim uł a
negligentib p̃positis smꝑant᷑. mininte

Expanded text:
quid restat, nisi ut aut correctus obedias sequid restat, nisi ut aut correctus obedias senioribus, aut confusus audias ab illusoribus: Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . 24. Sed forsan dicitis: Ergone ita perfectus quispiam invenitur, cui non vel minimum aliquid interdum subripiatur de tam multis ac minutis, quae passim vel a negligentibus praepos
Abbreviated transcription (Latin):
discut᷑e. herere ad singła q̃ fniungũ¬
tu. eyig̾e de qͥbq ratõnẽ. ⁊ male
suspitari de oñ p̃cepto cuiꝰ cã latu¬
erit. nec umꝙͣ libent̾ obedire uidi
q̃ audire contig̾it qd̾ forte libuerit.
aut qd̾ non alit̃ licere sen expedire n¬
monsiraũt. uł aꝑta ratõ uł fndubitata
atoriras delitata satis imo nimis mo si¬
sesta esd huiꝰcem᷑ obedientia. Niõ plane
ħ iia est. q̃ ex regła tradit᷑ obediẽtii
fine mora. disputare ꝓẜ es̃ hoc ẽ ĩ astu¬
tia cordis non in auditu auris obedire.
Itius modi gͦ carnalẽ tãam nõ mͦ pre
regłe fabintrasse ut hũndaret delit¬
ram u̾um dicitis. Ceterũ hoc culpa
nõ est date legis ant dantis logem.
tantis. mandatũ qͥdẽ som̃ ⁊ iustũ. set
tu cognoscis te esse carualem uemuĩda¬
u sub pctãs berũ hoc aute ꝓ udisse de¬
bueras qͦ turris enis cuuͣgelite ñ pͥus
iaceres fundam̃ta qͣm sedens cõputa¬
res si hrẽs sũptus ad ꝑsitiend̾ fũc añt

Expanded text:
 haerere ad singula quae injunguntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoritas. Delicata satis, imo nimis molesta est hujuscemodi obedientia. Non plane haec illa est quae ex Regula traditur, « Obedientia sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu auris obedire. Istiusmodi ergo carnalem animam non modo premi, Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis. Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, cantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed tu te noris esse carnalem, venumdatum sub peccato . Verum hoc ante praevidisse debueras, quo turris hujus evangelicae non prius jaceres fundamentum, quam sedens computares, si haberes sumptus ad perficiendum. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ pm̃e non sanat. nulla ẽ le¬
ꝑbie nõ euitat Mmagna igitur setiͦ a¬
tas filus obedientie. ⁊ reu̾a pay ho¬
minib bone noluntatis qñ in omni
nescit qui diligit dm̃ sola intͥmina¬
tur suꝑbia qͣm facile cauet qͥ timet
gehenniam. q exẽplis darius eluceᷤᷤ¬
cet qd̾ dñis. Si iubente sonore ut
sileam ũbũ mͥ forte ꝑ obliuionem
elabitꝰ uenra me fateor mobediẽ¬
tie set uemalit̾. ꝯi ex ꝯtẽptu sciẽt
⁊ deliberans sponte ta ũba ꝓruꝑo

Expanded text:
enitentiae non sanat: nulla est leperbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni tia, quam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia, quam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum mihi forte per oblivionem elabitur; reum me fateor inobedientiae, sed venialiter. Si ex contemptu sciens et deliberans sponte in verba pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯur nõ ꝑsrenti ubi sane notandũ qͥa
qͦ mͦ ꝑire possunt ꝓ ꝯuib saluator
rogat ne ꝑeant. Qm obrem non
uideo tur ita omnẽ inobedientiam
⁊ trans g̾ssionẽ uł minimoꝵ quoꝵ¬
libet mandatoꝵ exagerandã ꝑuta¬
n̾itis nt exclamaretis. Qd̃ gͦ iã mo¬
nacho poterit iam ueniale pcc̃m eẽ
sidiat᷑ mobedientie. S inde hoc
in delicet constare creditis ꝙ p̾la

Expanded text:
ut non perirent . Ubi sane notandum, quiquomodo perire possunt, pro quibus Salvator rogat, ne pereant? Quamobrem non video, cur ita omnem inobedientiam et transgressionem vel minimorum quorumlibet mandatorum exaggerandam putaveritis, ut exclamaretis: Quod ergo jam monacho poterit veniale peccatum esse sidiatur inobedientiae? Sed hoc inde
Abbreviated transcription (Latin):
cubitum. ⁊ cñ quis non indeat qͣntũ
enatuau̾it ut aitenudu̾̃it tuopis
nefandi q flagitu reatũ pietas ⁊̃¬
centõnis ⁊ itentõ pietatis ¶am ño
de illo qui praecipit ⁊ item de eo qd̃ d
p̃cipitur huiꝰcemodi adu̾tẽda erit
scdm̃ ratõnẽ distinctõ. ut ciiꝰ int̾
p̃ceptores reu̾entior nob̾ inmine¬
pit auctoritas. eius gralmor for¬
undetur offensio. ac mdioris cu¬
iusq mandati cransg̾ssio damp¬
nabilior estimet᷑ melius siqͥdem
est obedire d̾o qͣm homimb. ⁊ in
ip̃is melius magistris ꝙͣ ꝯdiscipłis¬
porro in magiais melius nost̾s qͣm exͣ¬
neis Quibus aũt melins ꝯstat obedi¬
re: ip̃is ꝓtril dubio ⁊ nõ obedire deteᷤᷤ¬
cabilius eit. ⁊ de mandatis simllt̾. Ma¬
ioribus qͥoe maior. minorib minor

Expanded text:
cubitum : et tamen quis non videat, quantum cubitum : et tamen quis non videat, quantum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique reatum flagitii pietas intentionis, et intentio pietatis? Jam vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. Melius siquidem est obedire Deo, quam hominibus; et in ipsis melius magistris, quam condiscipporro in magistris, melius nostris, quam extraneis. Quibus autem melius constat obedire, ipsis procul dubio et non obedire detestabilius est. 14. Et de mandatis similiter. Majoribus quippe major, minoribus minor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmertẽ. ¶ Hec gͦ qͦtiens int̾ũpitꝰ in a¬
obedientia dr̃. ⁊ pcc̃m ⁊ transgeessio ⁊
quo asfcũ. qͦ intentõne. quo p̃cipiente
ta quo ne precepto malũ hoc ꝯm̃tat᷑.
et qͥdem nullam ꝓpsus mobedientiam
dico paru ducendam. nõ tam̃ omnem
pari estimandam ꝑicło. Em̃ u̾o meida¬
tũ dei est. Non occides. fac gͦ duos ho¬
inicidas ⁊ nnũ qͥdẽ spoliandi cupidita¬
te. alt̾m u̾o ncãtate sese deffendendi
tatinꝰ ꝑꝑerrasse. an ñ ħͥ satis euident̾
tnt᷑ lepͤm ⁊ lepͣm causa separat. gati¬
enis utiq disꝑem ualde tulpã umꝰ eius¬
demq tͣasg̾ssionis. Quid u̾o si hñc st̃s¬
ta era illũ srndiosa malitia. aut uetꝰ
odiũ forte ad idẽ scelus impulerit. Nõ¬
qͥd nam simłi pensandũ erit indicio
qd̾ tam dissimlĩ fcm̃ cõstabit affcũ. nil
deinde incestius obscemns ue qͣm il¬
las filias loth pat̾nũ nsurpasse con¬

Expanded text:
mortem. Haec ergo quoties interrumpitur, inmortem. Haec ergo quoties interrumpitur, inobedientia dquo affectu, qua intentione, quo praecipiente, in quove praecepto malum hoc committatur. Et quidem nullam prorsus inobedientiam dico parvi ducendam, non tamen omnem pari aestimandam periculo. Enimvero mandatum Dei est: Non occides . Fac ergo duos homicidas, et unum quidem spoliandi cupiditate, alterum vero necessitate sese defendendi facinus perpetrasse. An non hic satis evidenter inter lepram et lepram causa separat, faciens utique disparem valde culpam unius ejusdemque transgressionis? Quid vero si hunc subita ira, ilodium forte ad idem scelus impulerit? numquidnam simili pensandum erit judicio, quod tam dissimili factum 506 constabit affectu? Nil deinde incestius obsceniusve, quam illas filias Lot paternum usurpasse con
Abbreviated transcription (Latin):
nanter apłus petrus. Castificãtes
inquit corda nr̃a in obediẽcia ca¬
ritatis pulchre ipͣm ꝑ hoc seq̃st᷑ns
ab illa merri ⁊ seru quodam mo
non sit sub lege minime qͥppe ꝯ¬
tentus uoco sue cuiusq ꝓfessis¬
nis qͣm suꝑat aniii deuotõtie. ꝙxͣ¬
qͣm nec istam regłam ip̃a tacne¬
pit ubi monet si frĩ impossibli̾̃a
iniũgnnt᷑. ut confidens de adiu¬
toyis dei obediat ex taritate.
In eadem deniq regła t̾ciꝰ humi¬
litatis descͥbitur gradus ut om̃i
obedientiã monachus se subdat
insliori dicens. quippe om̃i. Non
uult nos in obediendo mensu¬
ra esse contentos ꝓfessionis ñ
arcendere ꝓmissi  debitũ. ñ de
patto sum̃e modũ. s transire
est sane qͥdam obedientie limes ẜm rem¬
pus ip̃a temporis extremitas ut is sit t̾¬
mtrais obedientie qui ⁊ uite hũt nobis
mnayime unigerati ꝯmendat exemplũ.
qui factus est pat̾ obediens usq ad n¬

Expanded text:
nanter apostolus Petrus: Castificantes, nanter apostolus Petrus: Castificantes, inquit, corda vestra in obedientia charitatis : pulchre ipsam per hoc sequestrans ab illa inerti et servili quodammodnon sit sub lege; minime quippe contentus voto suae cujuscunque professionis, quam superat animi devotione. Quanquam nec ista Regula ipsa tacuerit, ubi monet, si fratri impossibilia injunguntur, « ut confidens de adjutorio Dei, obediat « ex charitate . » In eadem denique Regula tertius humilitatis describitur gradus, « ut omni obedientia monachus se subdat « majori! » Dicens quippe « omni, » non vult nos in obediendo mensura esse contentos professionis, non attendere promissi debitum, non de pacto sumere modum; sed transire Est sane quidam obedientiae limes, secundum tempus, ipsa temporis extremitas, ut is sit terminus obedientiae, qui et vitae. Hunc nobis maxime Unigeniti Dei commendat exemplum, qui factus est Patri obediens usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
at hoꝵ q̃ ꝓ inissi. nec plus exigat
qͣm ꝓmissi. uota mea nec auge¬
at sine mea uoluntate. nͨ minu¬
at sine certa necitate. sicc̃tas qͥp¬
pe nõ ht̃ legem. ⁊ ob hoc extusat
dispensatõnẽ. boluntas u̾o qm̃ so¬
la meretur retͥbutõnẽ etiã sola
nõ inm̃ito gradũ altiorẽ usurpat.
alio qͥn ⁊ absq nccĩtate remissio uo¬
ti non dispensatõ. s p̾uaricatõ est
dientie subiectoꝵ ex uotis labiorũ
suoꝵ. nõ suoꝵ desid̾ioꝵ monentes eoᷤᷤ
nõ cogentes ad celsiora ꝯdescendẽ¬
tes eis cũ nccẽ fũit ad remissiora ñ
cemodi obediẽtiam q̃ uoti fimbus
ta obedientia legẽ nescit. t̃minis
nõ arctatur. neq contenta angus¬
riis ꝓ fessionis largiori uolũtate
fertur in latitudinẽ caritatis. et
ad om̃e ad̾ iniungit᷑ spontanea
uigore liberar alacͥs q animi mo¬
dũ nõ considerans in inẜantã liber¬
tacẽ extenditur. ħ est illa de qͣ sig¬

Expanded text:
at horum quae promisi, nec plus exigat at horum quae promisi, nec plus exigat quam promisi. Vota mea nec augeat sine mea voluntate, nec minuat sine certa necessitate. Necessitas quippe non habet legem, et ob hoc excusat dispensationem. Voluntas vero, quia sola meretur retributionem, etiam sola non immerito gradum altiorem usurpat. Alioquin et absque necessitate remissio voti, non dispensatio, sed praevaricatio est:dientiae subjectorum ex votis labiorum ipsorum, non suorum desideriorum: monentes eos, non cogentes ad celsiora; condescendentes eis, cum necesse fuerit, ad remissiora; non scemodi obedientiam, quae voti finibus ta obedientia legem nescit, terminis non arctatur: neque contenta angustiis professionis, largiori voluntate fertur in latitudinem charitatis, et ad omne quod injungitur spontanea, vigore liberalis alacrisque animi, modum non considerans, in infinitam libertatem extenditur. Haec est illa de qua sig
Abbreviated transcription (Latin):
bas mens mͥ aliud forte impoñe tẽp¬
qd̾ non sit scdm̃ istam. instituta u̾bi
cansa. basilii. angustin. pacomii. q̃¬
nam mͥ q̃so in hac re nocĩtas umin
obseq̃ndi. Solũ qͥppe id il me posse
tis: Si mod̾ est obeditõnis tenor ꝓ¬
fessionis nec se ualet extend̾e po¬
testas imꝑaatis nisi qͣtenꝰ atug̾it
net nõ etiam contͣ quid aliud qͣm
obedientie limites quosdã rexue¬
rim. ⁊ hiis suis c̾mainis uͥtutẽ eam¬
dem circũcludi. Quam obrẽ qͥsq
ꝓfessus in quo uis gñe salutif̾ e
uite. nec ultra obedientie lege
cogendũ. nec citra est inhibend̾
qͣm sud ip̃ius uidetur completa
ꝓfessio. Qntominus cõt᷑: Is gͦ qui
medius est uite modus p̾fixus no¬
to ꝓfessione firmatꝰ. tamqͣm ligñ
qd̾ erat in medio ꝑadysi. solus sñ
dubio legi erit subditus. obnoxiꝰ
iussioni. Ergo p̾lati iussio uł ꝓhi¬
bitõ non p̃tereat t̾minos ꝓfessi¬
onis. nec ultra extendi. nec con¬
trahi citra. stil me p̾latus ꝓ hibe¬

Expanded text:
rte imponere tentquod non sit secundum ista instituta, verbi causa, Basilii, Augustini, Pachomii, quaenam mihi, quaeso, in hac re necessitas imminet obsequendi? Solum quippe id a me posse tis, si modus est obeditionis, tenor professionis, nec se valeat extendere potestas imperantis, nisi quatenus attigerit nec non etiam contra, quid aliud quam obedientiae limites quosdam censuerim, et his suis terminis virtutem eamdem circumcludi? Quamobrem quisque professus in quovis genere salutiferae vitae, nec ultra obedientiae lege cogendus, nec citra est inhibendus, quam sua ipsius videtur complecti professio. Quanto minus contra? Is ergo qui medius est vitae modus, praefixus voto, professione firmatus, tanquam lignum quod erat in medio paradisi, solus 505 sine dubio legi erit subjectus, obnoxius jussioni. Ergo praelati jussio vel prohibitio non praetereat terminos professionis. Nec ultra extendi potest, nec contrahi citra. Nil me praelatus prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
eañ ꝑfc̃i qͥsq magna se discretõnis
subtilitare conspstiunt ne ad det̾i¬
ora unqͣm uł in oꝑe uł in cogitati¬
one diabantꝰ᷑. ꝯ qd̾ hĩnc semiit
uir apłicus hoc se apłus impłe głatur.¬
q̃ inqͥens retro oblitus ⁊ ad ea que¬
añ sunt extentꝰ an ꝙ ꝓpħa se⁊ ec̾hi
el idem nõ sigͣnit c̃ de scĩs aĩali¬
bus drẽt. non reu̾tebant᷑ cũ ince
derent. set m̃qd̾q añ fanẽ suãm¬
gradiebat. ⁊ hi om̃is id sentiendo.

Expanded text:
ecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere, vel in cogitatione dilabantur. » Sed quod hinc sensit vir apostolicus, hoc se Apostolus implerAd quod interim nunc securus responderim, a bono quod semel quis voverit, descendere non licere: et ad hoc mutare locum, quem sibi quisque delegerit, et cui se sua voluntate et voce firmaverit, omnino non consulo, sed nec s
Abbreviated transcription (Latin):
ditur.et ob ꝙ̃ offendit᷑ eq̃ utͥusq ora¬
tõ exetͣnda discernit᷑ apd̃ ip̃m qͥ offen¬
ditiro. hoc est apd̾ dm̃. balis gͦ reqͥrẽ¬
dus est ad orandũ: qui sit ydoneꝰ ad
ꝑlacandũ. porro culpam si qͣ est ꝙ hõ
offenditur cum ei non obedit᷑ aut mł¬
tũ extenuat aut penitꝰ admillat cã

Expanded text:
 utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod homo offenditur cum ei non obeditur, aut multum extenuat, aut penitus annullat causa
Abbreviated transcription (Latin):
posinstis samnelis sentẽtia qͣ int̃ le¬
pͣm ⁊ lepͣ indei ᷑ discerñe sic. si pͤca¬
perit uir t̃n mtũ ꝓꝓitius ei poterit
offend̾e necesse sit. diũ potius eligo¬
ꝑitulo de homiais lessone meam con
hõminem consugero id qͥdẽ scͥptura
non consulit. qͥminno maledoñs ait qui
spem sustm ponit in homine. m̃ito ꝓm¬
de. Si antem in dñ pͤcau̾it etam si cs̃ s

Expanded text:
istis, Samuelis sententia, qua inter lepram et lepram videtur discernere sic: Si peccaverit vir in virum, propitius ei poterit offendere necesse sit; Deum potius libepitulo de hominis laesione meam conshominem confugero, id quidem Scriptura non consulit; quinimo: Maledictus, ait, qui spem ponit in homine . Merito proinde. Si autem in Deum peccaverit, etiams