comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib nobilitare uidet᷑. Genus olarum. corpꝰ aptum. formai
gans. ingeniũ uelor. eruditionis utilitas. ⁊ honestas moꝵ
sa quidem sunt: s ei a quo sunt. Si tͥ usurpas: ẽ qui quert
głari in laude tua. ⁊ uocari ab hominib rabbi. ⁊ facere bͥn
gnͣde dumtaxat suꝑ t̾rã. Quid tͥ pꝰ mortẽ de his omnib nͥ

Expanded text:
avoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma avoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma elegans, ingenium velox, eruditionis utilitas, et honestas morum, gloriosa quidem sunt, sed ei a quo sunt. Si tibi usurpas, est qui quaerat o, et gloriari in laude tua, et vocari ab hominibus rabbi, et facere tibi nomen grande duntaxat super terram: quid tibi post mortem de his o
Abbreviated transcription (Latin):
epe meum anmũ dulcissima tui subeunte memorii
ay iuuentutis decus. ⁊in genii acumon. scientiȩ ⁊ eruditio¬
nꝰ ornatum. quodq his omnib excellentuis ẽ. ĩ xano
tuos illos mores in genuos quã manib studiis atteras i
de tantis munerib ñ auctori xp̃o.s reb deseruas tͣs¬
toriis. O si quod au̾tat ds mors in opinata surripiens
ista concusserit. heu subito cuncta uelut ad unpisl sum
rentis ⁊ furentis uenti. tãquam fenũ uelocit᷑ a resor
& quẽad modum holera herbatũ cito decident. Quid
tecum tolles de omni labore tuo. quẽ oꝑ atus fueris
t̾ram: Quid retͥbues dũo. ꝓ omnib quȩ tͥbuit bͥ: Qu
in quam uic̾ͥ ꝓtot tͥ creitꝰis talentis referes creditouis
O siuacuã manũ in uen̾i̾t ille. ille donoꝵ ꝓmptꝰ quide
actor. s importunꝰ ex actor. Uemet enĩ ueniet ⁊ ñ tardals
ad requirendum utio quod suũ ẽ cum usura. Suũ nemi
asserit omne quod te in tua patria pomposis s ꝑiculosis f¬

Expanded text:
epe meum animum dulcissima tui subeunte memoria,tuae juventutis decus, et ingenii acumen, scientiae et eruditionis ornatum, quodque his omnibus excellentius est in christiano, tuos illos mores ingenuos quam inanibus studiis atteras, dum de tantis muneribus, non auctori Christo, sed rebus deservias transitoriis. O si quod avertat Deus! mors inopinata subripiens ista concusserit, heu! subito cuncta. velut ad impulsum urentis et furentis venti, tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito decident. Quid ergo tecum tolles de omni labore tuo, quem operatus fueris super terram? quid retribues Domino pro omnibus quae tribuit tibi? quid, inquam, lucri pro tot tibi creditis talentis referes creditori? O si vacuam manum invenerit ille, ille donorum promptus quidem auctor, sed importunus exactor! Veniet enim, veniet, et non tardabit, ad requirendum utique quod suum est cum usura. Suum nempe asserit omne, quod te in tua patria pomposis, sed periculosis f
Abbreviated transcription (Latin):
ro fęnum. ⁊ omnis gła euis tamquam flos feni. Si sapis.
habes cor. si tecum est lum̃ oculoꝵ tuoꝵ: desine iam ea seqͥ.
us ⁊ assequi miserum ẽ. Beatus qui pꝰ illa ñ abiit. quȩ pos¬
sa onerant. amata in qumant. amissa cruciant. An ñ ea
mus cum honore sꝑnis. quam cum dolore ꝑdis: An ñ ea
nidentius xp̃i cectis amori quã morti : Est in insidiis p̃¬
ns cuiꝰ man̾ib nec te nec tua potes subducere. N poterit
uderi. quia tãquam fur in nocte. ita ueniet. Nichil in tu¬
sti in hunc mundũ. haut dubiũ quia nec quicquã auferes.
nmies somnũ tuũ. ⁊nichil inuenies in manib tius. S
osti hȩo : Non ẽ in docendo te suꝑfluo laborandum. Oran¬
dum potius. ut quod tͥ iam nosse datum ẽ : detur ⁊ imple
⁊ ꝓut oportet.

Expanded text:
caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte ita veniet. Nihil intulisti in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes . Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis. Sed nosti haec: non est in docendo te superflue laborandum. Orandum potius ut, quod tibi jam nosse datum est, detur et implere prout oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsꝰ aut̾ iutatorẽ. Ile gͣdus ꝓficientium ẽ : hio ꝑfectoꝵ.
nicitia pauꝑm: reguni anucos constituit. amor pauꝑtatiꝰ:
amona iniquitatiꝰ : ut cum de feceritis recipiant uos inȩ¬
a tabnacula. Uides quia magna dignitas sc̃ã pauꝑtas sit:
uñ mͦ patꝰcinium ipsa sibi ñ quęrat. s ⁊ ferat in digenti
Quale ẽ hoc absq int̾uentu cuiꝰpiam angłoꝵ uł homi¬
um sola diuinȩ gr̃ȩ ꝯfidentia accedere ꝑtemet ipsum ad uul
mi głe. capessere sumina rerũ. attingere potius totiꝰ mag¬
fcentiȩ culm̃ : Uerum qualib ista tu tͥ impedias rebus
tnam sine dissimulatione attendas. Ue ue: uapor ẽ ad mo¬
inim parens. quod et̾nȩ felicitatis aditum in t̾cludit. quod
hennis luminis in circũ scͥptam claritatẽ abscondit. quod uni
soientia fraudat. quod sũmȩ. pͥuat aignitatis h
luo usq tu tantȩ głe p̾fers. fenum quod hodie ẽ. cras in cliba¬
um mittitur. carner dico ⁊ eius głam: Si qui dem omnis

Expanded text:
is autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis
Abbreviated transcription (Latin):
atisfacere uoluntati: aut utriusq saluti. Uerum
meam oliligis. desere potius ipsam ꝓpt̃ ipsam: nesi xp̃m dese¬
s ut maneas oum ipsa. ꝓpt̾ te ꝑeat ⁊ ipsa. Alio quin male meru
iete quȩ te peꝑit.si ꝓpter te periit. Quomodo enĩ ñ ꝑit. quȩ
sum quẽ peꝑit perimit: Et hec dixerim ut tuo aliquo mͦ car¬
llcondescendam. consulamq affectui. Cȩterum fidelis sermo
nni acceptione dignus. ⁊si impium ẽ contempnere tam̃ ꝓpter

Expanded text:
atisfacere voluntati, aut utriusque saluti. Verum si multum eam diligis, desere potius ipsam propter ipsam: ne, si Christum deseras ut maneas cum ipsa, propter te pereat et ipsa. Alioquin male meruit de te quae te peperit, si propter te perit. Quomodo enim non perit, quae ipsum quem peperit, perimit? Et haec dixerim, ut tuo aliquo modo carnali condescendam consulamque affectui. Caeterum fidelis sermo, et omni acceptione dignus: etsi impium est contemnere matr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amicitia notum iama nob̃ ⁊ presentẽ te facit. Hanc tͥs
nesciente comꝑauit ñ caro ⁊ sanguis. s sp̃s dei qui Gysllelmes
frẽm tuum et̾na nob societatẽ. ⁊sp̃ali caritate de umxit u¬
eum te quoq si uidicas. At si ñ sapis contempnes eoꝵ amicitiar
quos u̾itas beatos olamat.⁊ reges ꝓnuntiat cȩloꝵ. Quam e¬
dem beatitudinẽ ñ inuidemus tibi. Neo enim cõmuncatis
nob̃ minuitur. nec nostri ꝑ inde t̾mini restͥngunt᷑. si ⁊ cur¬

Expanded text:
s tamen es; et amicitia notum jam nobis et praesentem te facit. Hanc tibi, te nesciente, comparavit non caro et sanguis, sed spiritus Dei, qui Willelmum fratrem tuum aeterna nobis societae, si dignum judicas. At, si sapis, non contemnes eorum amicitiam, quos Veritas beatos clamat, et reges pronuntiat coelorum . Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid queso dignum te uidicab qui factus ad imaginẽ factorar
in te maiestatis s̃ defendis dignitatẽ. ⁊ tu homo cum eẽs. hone
⁊ consilii. oꝑamini ñ cibum qui ꝑit. s qui ꝑ manet in uitã
it inuano animã suã. S ne is quidẽ nͥ ⁊̃ fu̾it in nocens
unib ⁊ mundo corde.Uideris tu an de tius hoc oꝑib si
ereatur iniquitas. si sola sufficit in utilitas ad dampnatio¬
em. Et reuera secura ñ erit spina uł tͥbulus. ubi securis
ifructuose arbori poni uidebit᷑. nec parcet pungenti qͥ
opiose hȩc me quoꝙ: tacente cogitare sufficias. mat̾no uͦ deuĩc¬
s amore necolum possis abicere. qd̾ iam contẽpnere noris. Et
utł ego ad hȩc respondebo tͥ: Ut matrẽ deseras : s in huma¬
um iudetur. Ut cum ipsa maneas: S nec ipsi expedit. ut
filio causa ꝑditionis. Forte ut ⁊ mundo sumil milites ⁊ xp̃o:¬

Expanded text:
Quid, quaeso, dignum te judicabis, qui, factus ad imaginem factoris, tantae in te majestatis non defendis dignitatem; et tu, homo cum esses, hontor consilii: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam it in vano animam suam. Sed ne is quidem, nisi etiam fuerit innocens manibus, et mundo corde . Videris tu an de tuis hoc 109 operimereatur iniquitas, si sola sufficit inutilitas ad damnationem. Et revera secura non erit spina vel tribulus, ubi securis infructuosae arbori poni videbitur; nec parcet pungenti, quet copiose haec me quoque tacente cogitare sufficias; materno vero devinctus amore, necdum possis abjicere quod jam contemnere noris. Et quid ego ad haec respondebo tibi? Ut matrem deseras? sed inhnmanum videtur. Ut cum ipsa maneas? sed nec ipsi expedit ut sit filio causa perditionis. Forte ut et mundo simul milites,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri diuiciarũ inmanib sius. Q si hic ẽ finis omniũ labora
tuoꝵ ut pace tua dixerim. quid habos amplius iumenti
qui dem & de tuo palẽfrido cũ mortuus fu̾it. ꝑ hibebit᷑ quia bua
fuit. Simul uide quid tͥ ante tͥbunal illud t̾rificum responti
sit. de eo quod acceꝑis in uano animã tuã.⁊ animã talẽ. sitũ
ueniaris nichil egisse amplius de ĩmortali ⁊ rationabili sp̃ũ
quam quodius pecus de suo. cum brutus utiq sp̃s ñ uiuat. nͥ qu¬

Expanded text:
iri divitiarum in manibus suis . Quod si hic est finis omnium laborum tuorum, ut pace tua dixerim, quid habes amplius jumento? Siquidem et de tuo palefrido, cum mortuus fuerit, perhibebitur quia bonus fuit. Simul vide quid tibi ante tribunal illud terrificum respondendum sit de eo quod acceperis in vano animam tuam, et animam talem: si tamen inveniaris nihil egisse amplius de immortali et rationali spiritu tuo, quam quodvis pecus de suo; cum brutus utique spiritus non vivat, n
Abbreviated transcription (Latin):
musi custodientes fenmaꝵ pati cogunt᷑ frequentiã. Simͥ credi¬
tuirs unum etrib fiet. aut uidelicet feminaꝵ accessꝰ omnimodis
molendino ꝓ hibebitur.aut molendinũ euicũꝙ extraneo ⁊ ñ con

Expanded text:
Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi crediConversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet feminarum accessus omnimodis a molendino prohibebitur; aut molendinum cuicunque extraneo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
rum ordinem ut tͣnseat: ur̃o fortassis ñ expedit. Et quidem quod sc̃ ꝑ¬
siti illum sepe dixisse nr̃a se ꝓmissione tenere. quia eum sicum licentia
ueuret susciꝑeius: hoc in nr̃a p̃sentia ⁊̃ ipse negauit. Sane si tibi ñ pla¬
at usquam eum illoꝵ quȩ dixi locoꝵ mittere adhabitandum. aut te
uolente iste for sitan non consentit. aut cum utriꝙ complaceat. for¬
te ñ inueniatur. qui eum reciꝑe uelit: tuno oportet᷑ ut aut urgente
iecesitatis causa. quocũq ad saluandam animan suam ire uolu¬
enit. cum litteris dimittat᷑. aut dispensante pietatis grã in suo loco
irtmeatur. si tñ ꝑ sentiri potuerit quomͦ ibidem omnis ei occasio
ieumndi aut seminandi hanc turpitudinẽ penitus subtrahat᷑.
rde isto: ista sufficiant. Est alud ap̃uos de quo ea p̃sumptione qͣ
ios ũ cunctabor dicere quod sentio. de molendino illo dico quod

Expanded text:
strum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripstrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; hoc in nostra praesentia etiam ipse negavit. Sane si tibi non placet usquam eum illorum quae dixi locorum mittere ad habitandum, aut te volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimittatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod
Abbreviated transcription (Latin):
udis tucur ita placuerit. ego labia mea ñ ꝓhibebo. Si fr̃ suum casum
quãtũlibet grauem. qnͦtũ libet grauẽ. quantũlibet turpem prior
ipse confessus fuisset:⁊curandus foret.⁊ ñ effugiendus. Nunc aũ
qm̃ tanti mali aliunde fȩtor emersit nichi lominus quidem eius
sifieri pot̃ curatiomi operandari necesse ẽ: s alit̾. fortassis enĩ ñ ex¬
pedit. ut ult̾ius ap̃ uos remorari sinat᷑. ne forte quod te ñ inm̃ito
quidem timere scͥpsisti. pusillus ⁊ nouellus grex huiꝰ modi tabe conta¬
minetur.Nec tam̃ filio quantũlibet peccatori: pat̾na omnino clandenda
unt iuscera. Ar bitror aut̃ ⁊ patͥ pium. ⁊ filio tutum eẽ consilium.
liquȩras ei quo quomͦ in aliqua eremoriorib dñi nolbti domib recipiat᷑.
uibi sub districtiori disciplina mutato loco ñ ꝓposito penitentiam agat.
donee qñꝙ cum tͥ usum fuerit. ad locum ꝓpͥum reuocetur. Nam adno¬

Expanded text:
videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater casum videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater casum suum, quantumlibet gravem, quantumlibet turpem, prior ipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortassis enim non expedit ut ulterius apud vos remorari sinatur ne forte, quod te non immerito quidem timere scripsisti, pusillus et novellus grex hujusmodi tabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus recipiatur, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum proprium revocetur. Nam ad no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonũ ualde rerum ostondisti. dum minoris te non solumi
cõntempseris monita. s gr̃as in suꝑ retuleris monitori: pruden
utiq ñ aquo. s quid monereris attendens. Grãs ago ⁊ ipse deo is
mea p̃sumptio gram egit magis. quam in dignationẽ merueri
Tenentes itaꝙ tuȩ tantȩ humilitatis in signe. ampliori iam fil¬
cia monemus quod ⁊ pͥus monuimꝰ. Obsecramus ꝑ sanguinẽ ilius
qui ꝓ animab fusus ẽ. ne tanti emptaꝵ pariupendatur ꝑiculumn
quod maxime ex uiroꝵ ⁊ feminaꝵ cohabitatione ñ in mexito tins
ab his qui in scola dei dur sam contra dẏaboli temptamenta luet
ꝓpͥa exꝑientia edocti dicere possunt cum apło. Non onim ignorans
astutias eius. Deniq quam ñ negligenter te oporteat ñ meum his
tus es consulere paruitatẽ te doceat ex ꝑimentũ. Dequo quias
miror quid tͥ uisum fuerit. me tam remotum expet̾ẽ consud
dandis. ⁊ prudentes sint ⁊ fideles. Uerũtam̃ quia si tibi placus

Expanded text:
et bonum valde rarum ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecramus per sanguinem illum qui pro animabus fusus est, ne tanti emptarum parvipendatur, periculum, quod maxime ex virorum et feminarum cohabitatione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tperientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non mam dignatus es consulere parvitatem te doceat experimentum. De quo quidem miror, quid tibi visum fuerit me tam remotum expetere consultodandis et prudentes sint et fideles. 2. Verumtamen quia sic tibi placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
iudiui tua adu̾sitate. affectu condoleam: nouit affectuum
funumn de pspitate mox futura sꝑo cong̾tulari. Si tñ ⁊tu consilĩ
i purbationẽ ũ adinittendo id ipsum mecum sapias. ⁊ de manu
dñi mala sicut ⁊ bona cum sc̃õ iob ȩquaninnt̾ suscipias. mimo exempi
scĩ daud. ñ tam his ⁊ si seruis tuis ꝓtantis mał in dignari. quã subp¬
nti manu dei qui ꝓculdubio islos misit ad malefac
liari te oportere scias. Uerum quia ⁊ ad te constat ꝑtinere correchi
tione serui nequam corripiant᷑: ac de reb eoꝵ dampinim monastis
aliqua ex parte recompenset᷑. S ne tuam magis in hoc ulcisci in ui¬
ani quam illoꝵ ferire culpam uidearis: rogo. rogansꝙ consulo. ne fi
quod illi digni sunt penses. ut quod tͥ dignum ẽ ñ consideres. ut u¬
licet miscdia udicio suꝑ exaltetur.⁊ in tua modestia ds glorificet᷑. Pes
⁊ nr̃o sp̃u cõmonemꝰ. ut ñ eatemis sua ⁊ si iusta in dignatione debra

Expanded text:
udivi, tua adversitate affectu condoleam, novit affectuum tantum de prosperitate mox futura spero congratulari: si tamen et tu consilium in perturbatione non amittendo, idipsum mecum sapias, et de manu Domini mala, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter suscipias ; imo exemplo sancti David, non tam his, etsi servis tuis, pro tantis malis indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctioptione servi nequam corripiantur, ac de rebus eorum damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni sunt, penses, ut quod tibi dignum est non consideres: ut videlicet misericordia judicio superexaltetur, et in tua modestia Deus glorificetur. Porro et nostro spiritu commonemus, ut non eatenus sua, etsi justa, indignatione debrietur,
Abbreviated transcription (Latin):
eorꝑus est ut ꝓmissum exigam. utq ꝓbem ne foite fris
de uob̃ semꝑ confisus sim. ex quo urãm ⁊ noticiam meri
amicitiam. Michi siquidem uos p̾stitisse confidite. quicquid opls
cellario. fr̃ .S. de clareualle. sał. zorat̾. Quia semel cȩpiloes¬
manet. quod multoꝵ hab opinio: licent illud obsecro legatis dm̃ a

Expanded text:
empus est ut promissum exigam; utque probem ne forte frustra de vobis semper confisus sim, ex quo vestram et notitiam merui, et amicitiam. Mihi siquidem vos praestitisse confidite, quidquid opis CELLARItiae apud vos manet quod multorum habet opinio, liceat illud obsecro legatis domini
Abbreviated transcription (Latin):
staor dentiũ. priusquam detrudaris inlõcum tenebrosum ⁊
itum mortis caligine. Erubescis forte redire. quia ad horam
plisi: Erubesce fugam.⁊ ñ post fugam reu̾ti in p̾lium. ⁊rursũ
pignare. nec dum finis pugnȩ. necdum ab inuicẽ dimnicantes
acies discesserunt. ad huc uictoria p̃manib ẽ: Siuis: nolumu
uincere sine te. nec tuam tͥ inuidemus głȩ portionẽ. lȩti occuri¬
uis tͥ. lecis te excipiemus amplexibus. dicemusꝙ
erat ⁊ inuentus est.¬

Expanded text:
stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non post fugam reverti in praelium, et rursum pugnare. Necdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. Laeti occurremus tibi, laetis te recipiemus amplexibus, dicemusquerierat, et inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑte. Et merito. Quis enm ñdoleat florem uuentutis
ui.quẽ lȩtantib angłis deo illibatum obtuleras inodorem sua-¬
itatis. nunc a dȩmonib conculcari. uicioꝵ spurcitiis ⁊ scłi sor¬
b inquinari: Quomodo qui uocatꝰ eras a deo reuocantem dẏabo¬
uim sequens. ⁊ quẽ xp̃c trahere ceꝑat pꝰse. repente pedem ab
so introitu gle retraxisti: In te exꝑior nunc u̾ĩtatem ser¬
nonis dñi. quẽ dixit. inimici hominis domestici eiꝰ. Amici tui
yyimi tui. ad u̾sum te appropinquauert̃ ⁊ stetert̃. Reuocaue¬
unt te in fauces leonis: ⁊ in portis mortis iterum collocauert̃
Collocauerunt te in obscuris sic̃ mortuos scłi. ⁊iam parum ẽ
pdescendas inuentrẽ inferi. iam te deglutire festinat. ac ru¬
u̾tere priusquam te absorbeat ꝓfundum. ⁊urgeat suꝑ te pu¬
us ossuum. priusquam dem̃garis uñ ulteriꝰ ñ em̃gas. priusꝗͣ
gatis manib ⁊ pedib ꝓiciaris in tenebras exteriores ubi ẽ flet᷑

Expanded text:
te. Et merito. Quis enim non doleat florem juventutis tuae, quem laetantibus angelis Deo illibatum obtuleras in odorem suavitatis, nunc a daemonibus conculcari, vitiorum spurcitiis, et saeculi sordibus inquinari? Quomodo qui vocatus eras a Deo, revocantem diabolum sequeris, et quem Christus trahere coeperat post se, repente pedem ab ipso introitu gloriae retraxisti? In te experior nunc veritatem sermonis Domini, quem dixit: Inimici hominis, domestici ejus . Amici tui et proximi tui adversum te appropinquaverunt, et steterunt. Revocaverunt te in fauces leonis, et in portis mortis iterum collocaverunt te. Collocaverunt te in obscuris, sicut mortuos saeculi: et jam parum est ut descendas in ventrem inferi; jam te deglutire festinat, ac ruuaeso, revertere, priusquam te absorbeat profundum, et urgeat super te puteus os suum; priusquam demergaris, unde ulterius non emergas; priusquam ligatis manibus et pedibus projiciaris in tenebras exteriores, ubi est fletus et
Abbreviated transcription (Latin):
m.siullaꝵ iam memor sũ in uiriarũ. En ego qui fueram ur̃ȩ
ob̃ denuo factus sicut dignamini scͥbere. Si forte intepuerã
suscepi. Legi auide. libentꝰ relego.⁊ plact sepiꝰ repetitũ. Placet
fiteor iocus. est enĩ ⁊ iocunditate gratus: ⁊ seruis grauitate.
Hescio siquidem quomͦ int̾ iocandum ita disponitis sermones
nr̃os inuiditio. ut ⁊ iocus leuitatẽ ñ redoleat.⁊ auctoritas ꝯ¬
seruata hilaritatis ñ minuat grãm. Porro auctoritas ita
s decretum ẽ mͥ ultra ñ egredi monast̾io nͥ ad conuentũ
bbatum ap̃ cisteroiũ : semel in anno. Hic fultꝰ orationib ur̃is
urãm.⁊ misccu̾iam suã a me. fractꝰ sũ uirib. ⁊ legitimã habeo ex¬
usationẽ ut iam ñ possim discurrere ut solebam.Sedebo ⁊ silebo.
ut puto ꝯgruentiꝰ ac magis ꝓpͥe sẽs ysaias cultũ iusticiȩ nominat.
quo legitis in hoc ipso ꝓpħa dicente dño. In silentio ⁊ spe: erit

Expanded text:
cor: nullarum iam memor sum iniuriarum. En ego qui fueram vestræcor: nullarum iam memor sum iniuriarum. En ego qui fueram vestrævobis denuo factus, sicut dignamini scribere. Si forte intepueram suscepi: legi auide, libenter relego, & placet sæpius repetitum. Placet, fateor, iocus: Est enim & iocunditate gratus, & serius grauitate. Nescio siquidem quomodo inter iocandum ita disponitis sermones vestros in iudicio, vt & iocus leuitatem non redoleat, & auctoritas conseruata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita sunt. Decretum est mihi, vltra abbatum Cistercium semel in anno. Hic fultus orationibusmeam, & misericordiam suam a me. Fractus sum viribus, & legitimam habeo excusationem: vt iam non possim discurrere vt solebam. Sedebo & silebo, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit
Abbreviated transcription (Latin):
ta ne iocari ubet : Dignant̾ sane atq anuicabilit̾.s siitas
subita ⁊ in opinata dignatio. Non enĩ multũ tempori ẽ
quod scͥbens ad uos debita reuerentia ur̃am magnitudis
sautaui. ⁊ ñ respon distis mͥ u̾bum. Nec multo ante rursim
recepi. Modo miramini qd̾ reu̾tenti nuꝑ do hispania. nuga
mens deruio ingerere ñ p̃sumpsi: Ꝙ si culpa ẽ quac̃ꝙ exa¬
sa ñ scͥpsisse. sine culpa ꝓfecto ñ erit noluisse ne dicã contẽp
rescbere. En in quo ꝓme fac̾et iusticia. quia idame flagitata
nͥ mallẽ occurrere gr̃ȩ redeunti. quã retardare eã m dũ is
me inutilit̾ excusare uolo. uł aliũ accusare. S hoc dixine
quid clausum in m̃te retinerẽ. qd̾ ore ñ ꝓmerẽ. qd̾ id uera
cuset amcitia. De cȩt̾o qr caritas omĩa credit: iam oĩs suspt
de medio fiat. Gaudeo qͦd recaliustis pͥscȩ amicitie recordari: ns
lesum reuocare amicũ. Libent̾ redeo reuocatꝰ. felix qui reuo¬

Expanded text:
tane jocari libet? Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita subita et inopinata dignatio. Non enim multum temporis est, quod scribens ad vos debita reverentia vestram Magnitudinem alutaui: & non respondistis mihi verbum. Nec multo ante rursum ota recepi. Modo miramini, quod reuertenti nuper de Hispania nugas meas denuo ingerere non præsumpsi? Quod si culpa est, quacunque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. En in quo pro me faceret iustitia, quia id a me flagitatis: nisi mallem occurrere gratiæ redeunti quam me inutiliter excusare volo, vel alium accusare. Sed hoc dixi, ne quid clausum in mente retinerem quod ore non promerem, quod id vera recuset amicitia. De cætero, quia charitas omnia credit, iam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod recaluistis priscæ amicitiæ recordari: & læsum reuocare amicum. Libenter redeo reuocatus. Felix qui reuo
Abbreviated transcription (Latin):
sis. quod dño ⁊ amico. Amicꝰ in necessitate ꝓbat᷑. Qd̾ dico ñ qu
de scĩtate dilectionis ur̃ȩ dubitẽ: s ne contingat ut dubitẽ. Con¬
get aut̃ ꝓcul dubio si zelum illũ urm̃ mͦ quod absit dissimiss
contigerit. qui dimidium animȩ meȩ nepotum suoꝵ nuas¬
bus crudeli ambitione p̾cidit. soli cruciatui parte reliqͥ¬

Expanded text:
amico. Amicus in necessitate probatur. Quod dico, non quia de sanctitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare contigerit, qui dimidium animae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliq
Abbreviated transcription (Latin):
abetis quod petistis: fecistis quod ꝓmisistis. Quos in u̾bo ur̃o ex¬
posuimus ⁊ misimus peregͥnari: regia sunt liberalitate sus¬
pti. Occurristis eis cum panib. eduxistis eos in refrigerium. con¬
uistis eos suꝑ excelsam t̾ram. ut comedant fructus agroꝵ. ut sug¬
qnt mel de petra. oleumq de saxo durissimo. butyrum de arm̃to

Expanded text:
abetis quod petiistis, fecistis quod promisistis. Quos in verbo vestro exposuimus, et misimus peregrinari, regia sunt liberalitate suscepti. Occurristis eis cum panibus, eduxistis eos in refrigerium, constituistis eos super excelsam terram, ut comedant fructum agrorum, ut sugant mel de petra, oleumque de saxo durissimo; butyrum de armento
Abbreviated transcription (Latin):
estrȩ dignationis specialis familiaritas quam erga nos e.
ꝑnis confidat redire in grãm. Hinc ẽ quod dudum duuoni cum eẽm. Hugo
hebe sua multis me p̾cib ad placandam sibi ur̃am quã meruerat
indignationẽ applicauit. ⁊ ut conuigio de filio suo. quod nob̃ quidẽ
ñ placitum. s sibi ut putat cõmodum in retractabilit̾ facere statuerat
imore dei ⁊ nr̃i assensum p̾beretis. Cuiꝰ rei causa. ecce nunc rursus
tim sius quam suoꝵ p̾cib aures nr̃as pulsare curauit. Et nos quidẽ
grandis debet eẽ utilitas quam xp̃iani ⁊ ur̃i hominis legalitati
p̃ponere debeatis. Neq enim ⁊ ꝑ uirꝰ eẽ ⁊ legalis simul manere po¬
terit. Quam quã ⁊̃ uob̃ ñ solum nullum lucrum. s ⁊ multum
iudeamus ingruere ꝑiculum si quos ds fortassis coniungere dis¬
posuit. ꝑ uos disturbari contigerit. Suam grãm adiciat dñs
frum̃tũ pauꝑib xp̃i : ut inȩt̾num cum usura. Inocem¬
recupiati¬

Expanded text:
estrae dignationis specialis familiaritas, quam erga nos paper nos confidat redire in gratiam. Hinc est quod dudum, Divione cum essem, Hugo de Besua multis me precibus ad placandam sibi vestram, quam meruerat, indignationem applicavit; et ut conjugio de filio suo, quod, vobis quidem non placitum, sed sibi, ut putat, commodum irretractabiliter facere statuerat, amore Dei et nostro assensum praeberetis: cujus rei causa ecce 128 nunc rursus tam suis quam suorum precibus aures nostras pulsare curavit. Et nos quidem grandis debet esse utilitas, quam Christiani et vestri hominis legalitati praeponere debeatis. Neque enim et perjurus esse et legalis simul manere poterit. Quanquam etiam vobis non solum nullum lucrum, sed et multum videamus ingruere periculum, si quos fortassis Deus conjungere disposuit, per vos disturbari contigerit. Suam gratiam adjiciat Dofrumentum pauperibus Christi, ut in aeternum cum usura recipiati
Abbreviated transcription (Latin):
uiis. Et ego km̃i quantum gratulor uob̃. tantum gratulor
qui ut accepi dignus habitus sũ iniist̾ eligi consilii huꝰ
consiliũ do: ⁊ auxilium spondeo. Si uideor necessarius. aut certil
dignus iudicor ñ recuso laborem: ñ de ero ꝓuirib. Deuotꝰ sust¬
no humeros.⁊ si iam fessos sacinȩ huic. si mͥ cęlitꝰ imponate
Letus ⁊ obiuis ut dr manib excipio ciues scõꝵ ⁊ domesticos
Quam libens iuixta mandatum ꝓpħicum occurro cum pansst¬
gentib a facie gladii:. a quam fero sitientib. Reliqua posin in

Expanded text:
uuqui, ut accepi, dignus habitus sum minister eligi consilii hujus. Et consilium do, et auxilium spondeo. Si videor necessarius, aut certe si dignus judicor, non recuso laborem, non deero pro viribus. Devotus suppono humeros, etsi jam fessos, sarcinae huic, si mihi coelitus imponatur. Laetus et obviis, ut dicitur, manibus excipio cives sanctorum, et domesticos Dei. Quam libens, juxta mandatum propheticum, occurro cum panibientibus a facie gladii, aquam fero sitientibus! Reliqua posui in
Abbreviated transcription (Latin):
catur. ñ reputat᷑ generositas. sapientia mundi stulticia iudicatus
ñ acquiescitur carni & sangium. parentum & caroꝵ reñtiat᷑ asti¬
gitus dei ẽ iste. mutatio plane dextere ex celsi. Datum optimum
circo in ipsum omne p̃coniũ uitȩ iure referimu
redemptio. Quid gͥ opus ẽ facto dilectissum. nͥ ut satagatur. quo
laudabile ꝓpositum dignum consequatur effectum: Studetes
inde ꝑ seuerantiȩ quȩ sola uirtutũ coronat᷑. Non in ueniat
ap̃ uosẽ.⁊ non : ut sitis filii patris ur̃i qui ẽ in cęlis. ap̃ quẽ m¬
rum ñ ẽ tnͣsmutatio. nec uicissitudinis obumbratio. Uos quoꝗs
in eandẽ formã transformamini a claritate in claritatẽ: tans
a dm̃ sp̃u curantes omni uigilantia. ⁊ ipsi ñ inueniri leues. insta¬
les.fluctuantes. Scͥptum est enĩ. Uir dupplex animo in cons
in omnib uiis sius. Et rursum. Ue ingredienti t̾ram i¬

Expanded text:
ulcatur, non reputatur generositas; sapientia mundi stultitia judicatur; ulcatur, non reputatur generositas; sapientia mundi stultitia judicatur; non acquiescitur carni et sanguini; parentum et charorum renuntiatur affectidigitus Dei est iste, mutatio plane dexterae Excelsi. Datum optimum atre luminum. Idcirco in ipsum omne praeconium jure referimusredemptio. 2. Quid igitur opus est facto, dilectissimi, nisi ut satagatur quomodo laudabile propositum dignum consequatur effectum? Studete proinde perseverantiae, quae sola virtutum coronatur. Non inveniatur apud vos, Est et Non, ut sitis filii Patris vestri qui est in coelis, apud quem nimirum non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratin eamdem imaginem transformamini a claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu, curantes omni vigilantia et ipsi non inveniri leves, instabiles, fluctuantes. Scriptum est enim: Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis ; et rursum: Vae ingredienti terram d
Abbreviated transcription (Latin):
exultet t̾ra. ⁊ om̃is lingua głificet deum de ur̃a conu̾si¬
ni. Terra mota ẽ quia distillauerunt cȩli a facie dei synai.
luentes istis dieb solito habundantiꝰ pliuuiam uoluntariam
nam segregauit ds hereditati sue. Ñ apparebit ultra uacua
nuob̃ crux xp̃i. qͣm admodum in multis filiis diffidentiȩ. qui
ardantes conu̾ti ad lñm de die indiem. ĩ ꝓuisa morte subtracti.
pincto aescendunt ad inferos. Omĩno refloruit ⁊ nunc qͣsi de
suȩ.tanquam dignissimam recõpensationẽ. effusi sanguinis su
Si gͦ gaudent angłi suꝑ uno peccatore pęnitentiam agente qͥ
in tam multis ⁊ illis peccatorib qui quanto illustriores uiden¬
tur in scło. scientia. genere. uiuentute: tanto plurib erant ꝑ¬
tionis exemplum: Cegeram ñ multos nobiles. ñ multos sapient
ñ multos potentes elegit ds̃. at ñ p̃t̾ regulam mira dei potentia t¬
um conu̾titur multitudo. uilescit gła p̃sens. iuuentutis flos cone¬

Expanded text:
exsultet terra, et omnis lingua glorificet Deum de vestra conversione. Terra mota est, quia coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, pluentes istis diebus solito abundantius pluviam voluntariam, quam segregavit Deus haereditati suae. Non apparebit ultra vacua in vobis crux Christi, quemadmodum in multis filiis diffidentiae, qui tardantes converti ad Dominum de die in diem, improvisa morte subtracti, in puncto descendunt ad inferos. Omnino refloruit et nunc quasi de  crucis suae, tanquam dignissimam recompensationem effusi sanguinis sui. Si ergo gaudent angeli super uno peccatore poenitentiam agente , quid in tam multis, et illis peccatoribus, qui, quanto illustriores videbantur in saeculo, scientia, genere, juventute, tanto pluribus erant perditionis exemplum? Legeram, Non multos nobiles, non multos sapientes, non multos potentes elegit Deus ; at nunc praeter regulam mira Dei potentia talium convertitur multitudo. Vilescit gloria praesens, juventutis flos conc
Abbreviated transcription (Latin):
in terea ꝓ eo romam. apłica compellat᷑ auctoritas: ⁊ ut papa ñ neget
assensum. suggeritur ei in fantẽ olim a parentib oblatũ fuisse monas¬
terio. Nonfuit qui refelleret. nec .i. contͣdictor ẽ expectatꝰ. iudicatũ ẽ de
te. abiudicatũ ẽ absentib. Iustificati sunt qui in iuria
excidert̃ a causa qui passi st̃: reus sine fatisfactione ab soluit᷑. Firmat᷑
pͥuil egelio crudeli. nimiũ olemens sententia absolutionĩ. quo reportato:
confirmaret᷑ fluctuanti male suasa stabilitas. securitas dubitanti. Et
hic tenor litterarũ. hec uidicii sũma: hȩo tociꝰ causȩ definitio. ut tene¬
ant qui tulert̃: sileant qui amisert̃. Int̃ hȩo aut̃ ꝑ eat aĩa ꝓqua xp̃c

Expanded text:
interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt quiexciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec autem pereat anima pro qua C
Abbreviated transcription (Latin):
nis uetustis. sordidis: in duit᷑ p̃ciosis. nouis ac nitidis. ⁊ ita in conuentũ
suscipit᷑. S cum quali putas honore: Cũ quo triũphos Cum quanta
reu̾antia: De fert᷑ ei suꝑ om̃s coetaneos suos. ⁊ tamquã uictor rediens
a pugna: sic laudat᷑ peccator in desideriis aĩȩ suȩ. Sustollit᷑ in altũ.
statu ñ medioc̾ collocat᷑. ita ut multis seniorib p̃latꝰ sit adolescens. fã¬
uet. blanditur. congͣtulat᷑ ei imiu̾sa fr̾nitas: exultant om̃s tãquã
uictores capta p̃da. qñ diuidunt spolia. O shii bone qͣnta facta sũt
ꝓ uniꝰ aĩmulȩ ꝑ ditione : Cuiꝰ ad ħ quantũlib robustum pectꝰ non
emollesceret: Cuiꝰ in terior quantũiis spiritalis oculꝰ ñ turbaret᷑:
Cui int̾ alia ad suã liceat recurrere ꝯscientiam: Qͥsdemꝙ in tanta
pompa. uł i̾tatẽ ualeat agnoscẽ. uł obtinere humilitatẽ: Mitit᷑

Expanded text:
nis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum nis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
dat cͣpulam parsimoniã dampnat. Uoluntariã pauꝑtatẽ : miseriã
dicit. Ieuinia uigilias. silentium. in anuumq laborẽ. uocat insaniam.
E contͣ ociositatẽ contemplationẽ nuncupat. edacitatẽ. loquacitatẽ.
curiositatẽ. cunctã deniq in tẽꝑantiã nominat discͤtionẽ. Quando
in quit delectat᷑ ds̃ cruciatib nrĩs: Uͥ p̃cip̃ scͥptura quẽpiã sese int̾¬
ficẽ: Qualis uͦ religio ẽ fodere t̾ram. siluã excid̾e. stercora c̃portare.
Nũquid ñ sententia ẽ ueritatis. miscdĩam uolo ⁊ ñ sacͥficiũ. ⁊ nolo mor¬
re: Ut quid nob̃ corꝑa dedit. si ꝓhibeat sustentare: Deniꝙ qui sibi
nequam. cui bonus: Quis in quã sanũ sapiens. carnẽ suã odio habuit.
Talib tandẽ allegatiõib male credulus puer. circũuentꝰ seducit᷑. se¬
ductorẽ sequit᷑: cluniacũ ducitur. tondet᷑. radit᷑. lauat᷑. exuit᷑ rustica¬

Expanded text:
dat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est foder Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo morre? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rustica
Abbreviated transcription (Latin):
uod si cuu mirũ uidet᷑. quomͦ gͦ puer uerecundꝰ. simplex. timora
ausus fu̾it contͣ uoluntatẽ frm̃. magistͥ imꝑiũ. regulare de
dini oburatũ. Qui ꝓthoplastũ dolo captũ expulit de patͥa felicitatis:
quid mir̃ si tenero subripinit ad olescentulo in loco horroris ⁊ uaste
solitudinis: Huc accedit quod nec sĩc̃ illos balilomicos senes sꝑecies dece¬
pit eũ. nec sicut gyezi pecuniȩ amor. nec lionoris ambitio sic̃ uilianũ apos¬
tatam: s fefellit illum scĩtas. sedux̃ religio. ꝑdidit auctoritas senioꝵ.
Quȩris quomͦ: Primo quidẽ missus ÷ maguꝰ qͣuidam pͥor. ab ip̃o pͥncipe pͥo¬
rum. Foris quid̃ apparens in uestim̃tis ouiũ. in tͥnsecꝰ aũ lupꝰ rapar. De¬
ceptisq custodib estimantib quippe ouẽ ẽẽ. Ue ue. ad missꝰ ẽ solus ad
solam: lupꝰ ad ꝯuiciilã. Neo refugit ouicula lupũ: quã ⁊ ip̃a putabat ouẽ.
Quid plura: Attͣhit. allicit. blandit᷑: ⁊ noui euangłii p̃dicator. conmñ¬

Expanded text:
uod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decdini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commen
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedine releuantur. Putdor de p̃teritis. nouȩ conu̾sationis
ꝑat austeritatẽ. Is aut̃ qui in p̾senti ꝑ patientiam capit᷑ bon
dicii. pio cedit fr̃nȩ caritatis exercitio. Caritas quippe: fu
mutit timorem. Tecdlium ⁊ acoidiam: ꝓcul pellit scãꝵ uas¬
tas obseruationum. Et hȩc reteximus adlaudem ⁊ głam
ua uitoris in om̃ib. Potuit quidem ea ipse agere sine uob̃. s
uluit uosoꝑin habere consortẽ. ut hab̾et ⁊ głȩ. Increpabat sal¬
ator quosdam. quod orationis domũ speluncam ꝯon lat
icerent. Hab ebit gͦ sine dulo cõm̃datũ. qui ere hn ꝑ gione¬
ꝑam dedit uendicare sc̃m a canib. & porcis mar Uł gar¬
garitam.
auꝰ studio ⁊ industria uulcani officina studiis in detur manci¬
duta cȩlestib. immo sua deo habitatio reddita. ⁊ in ad potiꝰ quod
intȩ fuit ex synagoga sathanȩ restituta.

Expanded text:
dulcedine revelantur. Pudor de praeteritis novae conversationis dulcedine revelantur. Pudor de praeteritis novae conversationis temperat austeritatem. Is autem qui in praesenti per patientiam capitur bonae judicii pio cedit fraternae charitatis exercitio; charitas quippe foras mittit timorem . Taedium et acediam procul pellit sanctarum varietas observationum. Et haec reteximus ad laudem et glocoadjutoris in omnibus. Potuit quidem ea ipse agere sine vobis; sed maluit vos operum habere consortem, ut haberet et gloriae. Increpabat Salvator quosdam, quod orationis domum speluncam latronum facerent . Habebit ergo sine dubio commendatum, qui e regione operam dedit vindicare sanctum a canibus, a porcis margaritam; cujus studio et industria Vulcani officina studiis videtur mancipata coelestibus, imo sua Deo habitatio reddita; et, in id potius quod ante fuit, ex synagoga Satanae restituta.
Abbreviated transcription (Latin):
dione ⁊ laude dignissimum ñ habetur: Quã quã ñ humanũ si a¬
num ꝓfecto sit opus. tantoꝵ simul ⁊ tum repentina ĩmutatio. i
lestib magnum suscitat gaudiũ uniꝰ peccatoris conu̾sio. quiditi
congregationis: Quid ⁊ istiꝰ : Locꝰ quippe ab antiquo nobilis ⁊ rre
dignitatis ex titerat. palatii causis. regumq exercitib desci¬
re solebat. Sine cunctatione ⁊ fraude. sua cesari reddebantur
ñ ⁊̃ deo quȩ dei sunt ꝑsoluebant᷑ ȩq fidelit̾. Quod audiuimus
quod uidimꝰ loquim. Claustrum ipsum monasterii frequent
ut a iunt stipari militib. urgeri negociis. uirgiis ꝑ sonare. pet
cogitari: Nunc uͦ uacat᷑ inibi do. studetur continentiȩ disos¬
nȩ in iugiat᷑. lectionib scĩs in tenditur. Iuge quippe silentius
⁊ a bomni strepitu scłarium ꝑ petua quies: cogit oglestia mi¬
ri. Porro continentiȩ labor. ⁊ rigor discipline. psalmoꝵ hymi¬

Expanded text:
iratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam non humanum, sed diratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam non humanum, sed divinum profecto sit opus, tantorum simul et tam repentina immutatio. In coelestibus magnum suscitat gaudium unius peccatoris conversio; quid totius congregationis? quid et istius? 4. Locus quippe ab antiquo nobilis, et regiae dignitatis exstiterat; palatii causis regumque exercitibus deservire solebat. Sine cunctatione et fraude, sua Caesari reddebanturetiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audivimus, non quod vidimus, loquimur: claustrum ipsum monasterii frequenter, ut alunt, stipari militibus, urgeri negotiis, jurgiis personare, patere pirituale poterat cogitari? Nunc vero vacatur inibi Deo, studetur continentiae, disciplinae invigilatur, lectionibus sanctis intenditur. Juge quippe silentium, et ab omni strepitu saecularium perpetua quies cogit coelestia meditari. Porro continentiae labor et rigor disciplinae psalmorum hym
Abbreviated transcription (Latin):
go tanta fateor audire de te. ⁊ si desiderabam: non tam̃ spe-¬
rabam. Quis nempe te crederet saltu ut ita dicam repenti¬
osumma occupare uirtutũ. sullumia meritoꝵ attingere:
absit ut ꝓ nr̃ȩ fidei spei ue angustiis ĩmensa dei pietas esti
qui quod uult in quo uult oꝑatur. accelerans opꝰ ÷ ⁊ alleuan
Quid enim: Tua certe ñ ⁊ tuoꝵ errata: scõꝵ carpebat zelus. l
tiam: fr̾num susurriũ ĩ murmurabat. Solum deniq te
causam uocauerant. Tu te corrigeres. ⁊ nil residuum quod pe
calũpnie. Te in quam mutato : mox omnis tumultꝰ concidin
quiesc̾et strepitus. Solumꝙ ac totum erat quod nos moueba
tuus ille scilicet habitus ⁊ apparatus cum ꝓcederes: quod paus
insolentior appareret. Deponeres fastum.habitũq mutari
⁊ facile omĩum quiescere poterat in dignatio. Ceterum tu
sti satis causantib. ⁊ adiecisti quod merito collaudemꝰ. Quida
iam in humanis oꝑibus iure laudabitur. si hoc sũma adm¬

Expanded text:
go tanta fateor audire de te, etsi desiderabam, non tamen sperabam. Quis nempe te crederet saltu, ut ita dicam, repentino summa occupare virtutum, sublimia meritorum attingere? Sed absit ut pro nostrae fidei speive angustiis immensa Dei pietas aestimetur, qui quod vult, in quo vult operatur, accelerans opus, et allevanQuid enim? tua certe, non et tuorum errata, sanctorum carpebat zelus; tuis,  in abbatiam fraternum susurrium immurmurabat. Solum denique te in causam vocaverant. Tu te corrigeres, et nil residuum quod pateret calumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret strepitus. Solumque ac totum erat quod 79 nos movebat, tuus ille scilicet habitus et apparatus cum procederes, quod paulo insolentior appareret. Denique deponeres fastum, habitumque mutares, et facile omnium quiescere poterat indignatio. Caeterum tu et fecisti satis causantibus, et adjecisti quod merito collaudemus. Quid enim jam in humanis operibus jure laudabitur, si hoc summa adm
Abbreviated transcription (Latin):
culus uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit. qd¬
ue de pͥmitiis sp̃s iam tenes. sponsi exenia. arras spon. sali¬
tias. bñdictiones dulcedinis in quib te p̾uenit. quẽ ⁊ subse¬
quuturum atꝙ quod deẽ completurũ ex pectas. Ille ille in me-¬
dium ueniat sũmo decore spectabił. ip̃sis quoꝙ angłis ad¬
mirandꝰ ornatus. ⁊ ꝓferant si quid simile habent filiȩ ba¬
bilonis. quarum uere gła in confusione. In duunt᷑ pur¬
pura & bẏsso.⁊ subinde conscientia pannosa iacet. fu̾l¬
gent monilib.morib sordent. Econtra tu foris panno
uintus spetiosa resplendes. s diuinis aspectib non
humanis. Intus ẽ quod delectat quia intꝰ ẽ ꝗ̃ deletat.
nisi forte tu dubitas habitare xp̃m ꝑfidem in corde tu¬

Expanded text:
oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, qoculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, qquae de primitiis spiritus jam tenes, sponsi xenia, arrhas sponsalitias, benedictiones dulcedinis, in quibus te praevenit, quem et subsecuturum, atque quod deest completurum exspectas. Ille, ille in medium veniat summo decore spectabilis, ipsis quoque angelis admirandus ornatus: et proferant si quid simile habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet: fulgent monilibus, moribus sordent. E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non humanis. Intus est quod delectat, quia intus est quem delectat: nisi forte tu dubitas 122 habitare Christum per