comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
añ suum põcm diabolus sotii sins a cet̾is angelis dis¬
ccetus fu̾it ut ip̃e sui calus futurs eẽt ignarl.
im aũt c̾ci ꝑ mansionis sue dñ tñ ⁊ pcc̃ores ange¬
los mĩme dubitemn d̾tinsos canqłn in cartem
lissimã pollicitacõm inc̾tam futuram cum
s̾imus eis post resarrõem et istorum muta¬
cõm corꝑum copulati. ad hanc em̃ spẽm uiui¬
mus et enis ꝓmissionis gr̃a red̾imur. quicquid
aũt etiam dediabolo dici põt cur eum deus ca¬
u̾t cum talem p̾sciret sucinum. et cur om̃ip
eius noluntatem nõ com̾tat in bonum ẜm¬

Expanded text:
discretus fuerit, ut ipse sui futuri casus esset ignarus, illi autem certi permansionis suae, dum tamen et peccatores angelos minime dubitemus detrusos tamquam in carcerem lissimam pollicitationem incertam futuram, cum fuerimus eis post resurrectionem et istorum mutationem corporum copulati. ad hanc enim spem uiuimus et eius promissionis gratia recreamur. quidquid autem etiam de diabolo dici potest, cur eum deus creauerit, cum talem praesciret futurum, et cur omnipotens eius uoluntatem non conuertat in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
in icõ cecidisse. Ne alñ in u̾ita te sre¬
tisse unde nõ milli eũ nõ in hnͣt malti¬
 in hac oĩo creatum putant qnns
adhibent auetestimoniũ de libro iob.
ẽ in itrũ sigũti dmͣ quod̾ tecit ut illu¬
dat᷑ ab angeł eiꝰ cui siñe nõ ꝯgruit

Expanded text:
initio cecidisse nec aliquando in ueritate stetisse. Unde nonnulli eum non in hanc malitised in hac omnino creatum putant quamuadhibentque testimonium de libro Iob, est initium figmenti domini, quod fecit ut inludatur a
Abbreviated transcription (Latin):
sembonis ut qiuod p̾sciens eum ꝓp̾ a uolim¬
tate malũ fut᷑um fecit eũ tñ. Non abstmẽs
uomt atem suam in p̾benda uita atquesła
quod fecit ut uludat᷑ ab angelit eus nor¬
qr ipm pͥmitꝰ ꝯdidit S cricũ sciret eũ ad
hoc ꝓp̾a uolũtate malũ fut᷑ ura ut bonis no¬
teo croauit eum ad hot ut de illo boms
ipe ꝓcedesset. hoc ⁊̃ .n. ut illudat᷑ ab
t᷑ nt malicia in aͣ ip̃e ẽẽ noluit es uo¬
lente sic utslis seruis dei qr hoc pͥudens
eũ finxit. iõ in iorum ad illudendũ q
tapitis ccrpus euos quos noꝰ deus malos
fut᷑ os pͥuidens creauit tam ad utintatẽ
stõꝵ simait̾ ad illudunt᷑ cum ⁊ ip̃is noc̃e

Expanded text:
 quod praesciens eum propria uoluntate malum futurum fecit eum tamen non abstinens bonitatem suam in praebenda uita atque subquod fecit ut inludatur ab angelis eiusdidit, sed quia cum sciret eum ad hoc propria voluntate futurum, ut bonis noceret, creavit eum ad hoc, ut de illo bonis ipse prodesset, hoc est enim ut illudatur ab itia, in qua ipse esse voluit, eo nolente sit utilis servis Dei; quia hoc praevidens eum finxit. Ideo initium ad illudendum, quia capitis corpus, quos nihilominus Deus malos futuros praevidens, creavit tamen ad utilitatem sanctorum, similiter illuduntur, cum et ipsis nocere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ morit᷑s Nunt autẽ mala uita sunt
uͥ añ resur rectõm carnis añ qmͣ aĩat
tor pus in sp̃uale mute. nec morbo nec
senectute deffitiunt. Quͣto inspis ater
rẽ alicũe statũ fiiis genitis ced̾ent.
gelicam formam nõ ꝑtarns mortẽs¬

Expanded text:
est, morituri — nunc tamen in alia uita sunt, est, morituri — nunc tamen in alia uita sunt, ubi ante resurrectionem carnis, antequam animale corpus in spiritale mutetur, nec morbo nec senectute deficiunt: quanto iustius atque orem aliquem statum filiis genitis cederent, gelicam formam, non per carnis morte
Abbreviated transcription (Latin):
suuit iuriex luno terte imuilieris e
uiri carnie Neq. ii arbittandũ iͥ
enam liel sic ẽẽ iã sicut erunt sc̃
actepturi sunt. uel sic quem ad mod
sũt hoĩes eriesi ex ista ita non dume¬
iigͣuerunt pe qͣ̃ illa tñ nõ morte s
trans latõe migͣuit. Iam ita alicus
melrus ht̃ qmͣ in hat uita pdss qmus
nõ dum hõat quod exhac uita tec¬
te gesta in fine hĩturns est ꝓ nobis .n.
meliora ꝓ uiderunt ne sine nobis ꝑfec¬
ti ꝑ ficerentur aut si quidam putat
hoc eliam me reri non potuisse si dux¬
iss uxoremi filios que ꝓcce assent tte¬
dixit . cmͣ is ⁊ decelibatu enit ił dixit.
Quid ue henot respõdebit. qui filiis ge¬
intis deo platens. non mortinis  itari¬
latus est. Cur gͦ ⁊adam teua suuste
uiuente caste filios ꝓcreassent nõ esspi
d̾e. Nam sienoch ⁊ elias in adam morti
mortis ciue ꝓtaginẽ incarne gestanes
qd̃ debitum ut soluant credunt᷑ ⁊̃ ted
dituri ad hant uitam ⁊ tam diu dilatũ

Expanded text:
sunt, uiri ex limo terrae, mulieris ex uiri carne. Neque enim arbitrandum est Heliam uel sic esse iam, sicut erunt sancaccepturi sunt, uel sic, quemadmodum sunt homines, qui ex ista uita nondum emigrarunt, de qua ille tamen non morte, sed translationemelius habet, quam in hac vita posset; quamvis nondum habeat quod ex hac vita recte gesta in fine habiturus est: pro nobis enim meliora providerunt, ne sine nobis perfecti perficerentur . Aut si quisquam putat hoc Eliam mereri non potuisse, si duxisset uxorem, filiosque procreasset credixit, quamuis et de caelibatu eius nihil dixerit — quid de Enoch respondebit, qui filiis genitis deo placens non mortuus, sed translatus est? cur ergo et Adam et Eua, si iuste uiuentes caste filios procreassent, non eis pus cedere? nam si Enoch et Helias in Adam mortui mortisque propaginem in carne gestantes — quod debitum ut soluant, creduntur etiam redituri ad hanc uitam et, quod tamdiu dilatum
Abbreviated transcription (Latin):
t dr̃ Non c̾det deutͤ quos p̾sciebat
aios fututos. Eur m nõ ere aret emos
diciebat bonis ꝓfututos ⁊ ut util ecꝙ
uonit nõ hĩtantb exercendis ad monẽ¬
di qr nastant  ⁊ iuste ꝑtua mala uolũta¬
sõ cedant ⁊ ip̃i nõ ẽẽ malam tͣm enie fit
fc̃a ẽ ut poss nõ pcc̃are si uollet ⁊ iuistam

Expanded text:
tur: Non crearet Deus, quos praesciebat malos futuros. Cur enim non crearet quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis voluntatibus exercendis admonendisque nascantur, et juste pro sua mala voluntaconcedant et ipsi non esse malam naturam quae sic facta est, ut posset non peccare si nollet, et justam
Abbreviated transcription (Latin):
deus qͣl. nũt nõ uideant um u̾sum genꝰ
hũanũ dꝑaboli insidiis sine cessatõne tĩp¬
tari. Cur ⁊ boc ꝑnintit deut añ q
ꝓbat᷑ ⁊ ex̾cet᷑ urtus ⁊ est palma gleno¬
sior Nõ ꝯsensissetẽptatũ qmͣ nõ poti¬
isse tẽptan cũ ⁊̃ ip̃i qui de ĩto creatore
eum post tẽptatorẽ magis. mag̃ qt̃
tent eos qui in i̾rbo dei ꝑ manẽ preu¬
ant q ulis ccͣ cupiditatẽ deuitatõis
exͣ ⁊ incutiant cͣ suꝑbiam timorẽ pũ

Expanded text:
Deus, quasi nunc non videant universum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione tentari. Cur et hoc permittit Deus? An quia probatur et exercetur virtus, et est palma gloriosior non consensisse tentatum, quam non potuisse tentari: cum etiam ipsi qui deserto Creatore eunt post tentatorem, magis magisque tentent eos qui in verbo Dei permanent, praebeantque illis contra cupiditatem devitationis exemplum, et incutiant contra superbiam timorem pium?
Abbreviated transcription (Latin):
mo siaĩa se ip̃am indet in sõpnit cum iatenti¬
b utie uoo in loco nr̃oris corꝑis iui ip̃a pua
ut eam talem cũ enigilau̾it tredat. Alioqͥn
qñ se ałr ud̾it qid̃ mag̃ trebrũ ẽ aut muta
in cogitatõne fõͣrtur quid .i. etiops ⁊ ñpeu
femꝑ in grũ s uidit in sõpnis aut si mallo
cotore se udit. nõ mag̃ miratꝰ ẽ sifuit cũ¬

Expanded text:
si anima se ipsam uidet in somnis, cum iacentibus utique uno loco membris corporis sui ipsa per ut eam talem, cum euigilauerit, credat; alioquin quando se aliter uiderit, quod magis crebrum est, aut mutatin cogitatione formatur. quis enim Aethiops non paene semper nigrum se uidit in somnis aut, si in alio colore se u
Abbreviated transcription (Latin):
at si ꝯsticuentes in corde suo samilatͣ erant
nane opimõis. ħ intłłgentes ita scõs desitis
uisis talib iudicasse qͣlit̾ uiditãt sitalia dĩm¬
tꝰ infigt᷑is dc̃a leg̾ñt uł auditẽt sicut sĩ¬
tẽ pice ⁊ septẽ boues septẽ anni ft̃. Situt
linteũ cͣiͣtuor lineis alligatũ uelut dis cus
pleuꝰ uariis aiib orbis t̾raꝵ ẽ cum oĩb gẽ¬
tib sic oĩa cet̾a ⁊ młdo magͣ que de teb in¬

Expanded text:
 constituentes in corde suo simulacra uanae opinionis nec intellegentes ita sanctos de suis uisis talibus iudicasse, qualiter iudicarent, si talia diuinitus in figuris dicta legerent uel audirent: sicut septem spicae et septem boues septem anni sunt, sicut linteum quattuor lineis alligatum uelut discus plenus uariis animalibus orbis terrarum est cum omnibus gentibus, sic omnia cetera et multo magis, quae de rebus in
Abbreviated transcription (Latin):
gignãdo requiterent suctessores nactẽ¬
dũt sirecte potiunt suctessoros q̃ri morit¬
is młto rectius sꝯtios potuisse q̃ti inctutis
in pleta .n. t̾ta gene hũano tecte ꝓles nõ¬
nͥ q̃ moriẽtib succed̾et. q̃ret᷑ ⁊ ꝑduos ho¬
mĩẽs t̾ra in ꝑleret᷑ quomod ip̃i ñ gignẽ¬
do offit̃ societatis im plerent an uero ita
pusolice in cͥdam pacis terrene inriculũco

Expanded text:
gignendo requirerent successores: nec attendunt, si recte potuerunt successores quaeri morituris, multo rectius socios quaeri potuisse victuris. Impleta enim terra genere humano, recte proles nonnisi quae morientibus succedmines terra inpleretur, quomodo ipsi nisi gignendo officium societatis inplerent? an uero ita publicae in cuiusdam pacis terrenae uinculum co
Abbreviated transcription (Latin):
uam satanarnt aut intrmetus fit cronẽ
oig aut cimi tppͥhẽsut odisse cepit auda¬
ciam suam ad tum ditatẽ suggit auitdo
t temari us dum nõ rõne s oꝑinione
caimina m̃cinut᷑ Itadũ rresciut hoĩes
qqnid in ad uatns ⁊ forratatõib dĩnte aea¬

Expanded text:
etus fit, cujus piger; aut qui reprehensus odisse coeperit audaciam suam, ad timiditatem fugit; aut qui fit temerarius, dum non ratione, sed opinione crimina metiuntur: ita dum nesciunt homines quid in adulteriis et fornicationibus di
Abbreviated transcription (Latin):
qni dicit nõ dũ natos incħ egilse boni aũ
mali yũ ꝯfirmat nõ potuisse ex oꝑib dĩ¬
ci s ex uocante maior r̾met mi nori cum
de geminis ag̾et ad huc in cebece ut̾o ꝯsti¬
tutis. sequestremꝰ gꝰ poluulũ hoc delibro
capiẽciũ e testimomi ũ. s u io neglegendi
sunt seuerront seui̾rim s apiant qui hoc
⁊ sp̃alr̃ ⁊ sigularit̾ de aĩa illadcm̃ putãt
mediatorisꝰ Peit hõmũ hõis xp̃i iħu cp̃¬

Expanded text:
qui dicit nondum natos nihil egisse boni aut mali, unde confirmat non potuisse ex operibus dici, sed ex vocante, Major serviet minori; cum de geminis ageret adhuc in Rebeccae utero constitutis . Sequestremus ergo paululum hoc de libro Sapientiae testimonium: neque enim negligendi sunt, seu errent, seu verum sapiant, qui hoc specialiter et singulariter de anima illa dictum putant mediatoris Dei et hom
Abbreviated transcription (Latin):
cole ut surtutus auellat ᷑ exar bore t̾re¬
q mandet᷑ at nõ euis opus ut suctum in¬
fundat s illius quidat in crem̃tũ. Medicꝰ¬
⁊̃ egio egꝰ corꝑi alim̃tũ ad hibet ⁊ nuln̾a¬
to medicam̃tũ. pͥmũ nõ dereb q̃s creaũ.¬

Expanded text:
est ut surculus avellatur ex arbore, terraeque mandetur: at non opus ejus est ut succum imfundat; sed illius qui dat incrementum. Medicus etiam aegro corpori alimentum adhibet, et vulnerato medicamentum: primum non de rebus q
Abbreviated transcription (Latin):
de tã noc ingbe dicimꝰ beatos iam fuis
mltiã fidei spe gaudentes in tribuiatõe
pati ente s. Qnto mag̃ s ͦ tampliori
mͦ beatꝰ otat homo in ꝑadiso añ ꝑ
euiꝰ tosserande patiencia milita ret
tus uerno stultus. S spe in fidetis ante¬
ip̃i us et̾ne uite tutus ẽẽt poss ix

Expanded text:
de tamen nec improbe dicimus, beatos jam fuissrpore, sed justitia fidei, spe gaudentes, in tribulatione patientes . Quanto magis ergo, et ampliore modo beatus erat homo in paradiso ante cui tolerandae patientia militaret! tus uelut stultus, sed spe non infidelis, anteipsius aeternae uit
Abbreviated transcription (Latin):
utiqi spe gaudentes possint nõ in¬
ꝯgrue diti iam beati Ex quoꝵ nuo
qui tatis sue. sume hoc ẽ ei quod ca¬
dũt aiustĩa fitei ⁊̃ hõies silnia suꝑbia
p̾ ua titati uł se ip̃os seducende uł illi se¬

Expanded text:
utique spe gaudentes possint non incongrue dici iam beati. ex quorum numero quitatis suae, simile est hoc ei, quod cadunt a iustitia fidei etiam homines simili superbia praeuaricati, uel se ipsos seducentes uel illi se
Abbreviated transcription (Latin):
quidenud est fortitut simi aĩam bonam.
qĩ aut inilla aĩaꝵ fonte si ullut ẽ alie
sint aĩe bone. Ane nõbone clue sorte
tͣdam exeant q̃ nã cui hõi ttrouat᷑ ad
anas deus adhoram ꝯceptoꝵ nł nat¬
tẽcirũ faciat alias bonas anias nẽ bonas
hot eos saltem ad iuuat quicredunt aĩas
albi fc̃as siugulatim mitti adeo singuł

Expanded text:
quid est, Sortitus sum animam bonam? quasi aut in illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non bonae, quae sorte quadam exeant, quaenam cui homini tribuatur; aut alias Deus ad horam conceptorum vel nascentium faciat bonas, alias non bonas, hoc eos saltem adiuuat, qui credunt animas alibi factas singillatim mitti a deo singul
Abbreviated transcription (Latin):
luis mens Quid gͦ exhiis omibi
ualennis. yiptamẽ cer tissime
Tene amus d dixisse hoc Ueum.
Et si cor porali uoce ueltem porab¬
ter exp̾ssa silitudine corporis
dixit non eum ꝑ substanci aui su¬
am. Q ꝑ aliqm̃ ni ꝑio suo subditã
dixisse creatutam sicut in nbro
precedente tractauimus Rlam
nisus est ueut postea fanctit nitis
auat capite arbo sicut iano:auas
anfeuori parte coreo cciaut

Expanded text:
is omnibus ualeamus; uerum tamen certissime teneamus et dixisse hoc deum et, si corporali uoce uel temporaliter expressa similitudine corporis dixit, non eum per suam substantiam, sed per aliquam imperio suo subditam dixisse creaturam, sicut in libro praecedente tractauimus. Nam uisus est deus etiam postea sanctis uiris alias capite albo sicut lana, alias inferiore parte cor
Abbreviated transcription (Latin):
s ulas in pͥmis sex die ⁊ oꝑib cãlit̾ creatas
tõẽs aliquid inreem ꝑe ce tre etł more
deo exibuerint angeti in illa munens forcõe
quis audẽat affirmate Cercissime tñ diꝑ¬
imn suplem̃ tũ iꝰ tarnis in coste iocũ ip̃iusq̃¬

Expanded text:
atas rationes aliquid in tempore creetur, more Deo exhibuerint Angeli in illa mulieris formatione, quis audeat affirmare? Certissime tamen dixerim, supplementum illud carnis in costae locum, ipsiusq
Abbreviated transcription (Latin):
tulus fieret. Quamioꝵ creata muliete
prius cunͣ coirent fcã eit illa tnͣs gres¬
sio cuuit cuius m̾ito in mortem cesti¬
tuati. Etiam ue loco ulius fencitatit
exietunt Ion .n. scriptura tempꝰ
exprestit cmͣtum inter fu̾it inter eos
factoꝵs et ex eis natum eam Potest
eciam dici qr nondum uisserat᷑ deus¬
in coient Cum .n. non ad hant rẽ
omima erpectaretur auctoritas
Ubi nulla ꝯtupiscentia tanqmͣ stimiꝰ
in obedientis tarnis ur gebat. Ideo
autem hoc non uisserat Reus scd̃m
qiua suam prescienciam dis ponebat
omma sn crua ⁊ eoꝵ tasum ꝓcul dibi¬
o presciehat amde iam mortale genꝰ
ꝓpagandum ẽẽt humamim aut siad
hot ad iutornim gignendifilios non
est fc̃a mulier uiro. Ad quod gͦ-
ad iutori um fc̃a ẽ s Sicima simi
operaretur terram . nond nuu erat
labor ut ad umento indigeret ⁊
sioput eẽt melius ad uitoanim masculus
tieret Hoc ⁊ de sꝯlacõ dici potest siso¬
ntudĩs fortasse tẽ tẽ debat Quanto .n.

Expanded text:
test, Quia mox creata muliere, prius quam coirent, facta est illa transgressio, cujus merito in mortem destinati, etiam de loco illius felicitatis exierunt. Non enim Scriptura tempus expressit, quantum interfuerit inter eos factos, et ex eis natum Cain. Potest etiam dici, quia nondum deus iusserat, ut coirent. cur enim non ad hanc rem diuina expectaretur auctoritas, ubi nulla concupiscentia tamquam stimulus inoboedientis carnis urgebat? ideo autem hoc non iusserat deus, quia secundum suam praescientiam disponebat omnia, in qua et eorum casum procul dubio praesciebat, unde iam mortale genus propagandum esset humanum. Aut si ad hoc adiutorium gignendi filios non est facta mulier uiro, ad quod ergo adiutorium facta est? si, quae simul operaretur terram, nondum erat labor, ut adiumento indigeret, et, si opus esset. melius adiutorium masculus fieret . hoc et de solacio dici potest, si solitudinis fortasse taedebat. quanto enim
Abbreviated transcription (Latin):
m̾uit dĩtꝰ aĩari qnͣto mag̃ torpꝰ assũptũ es
carne in qͣ itidem nullus hõmũ fu̾at oꝑatꝰ
sortitũ ẽ aĩam bona cum illit erig̾et  ca¬
sus hic descend̾et ienat᷑us ⁊ iõ foatasse ait
sortitꝰ sum aĩam bõam. si tñ hoc de illo o ĩ

Expanded text:
uit divinitus animari; quanto magis corpus assumptum ex carne, in qua itidem nullus hominum fuerat operatus, sortitum est animam bonam, cum illic erigeretur casurus, hic descenderet levaturus? Et fortasse ideo ait, Sortitus sum animam bonam si tamen hoc de illo oporte
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑficiant ͣ expulsa suꝑbia d icentes dño
ꝓhũilem ꝯfessioirẽ. Memento qr puluis su¬
mꝰ. Quib dcõi erat. Quid supbit t̾ra u
tiis. ꝑ ocłum quippe fidei ꝯtuentes dei
instĩam ut nõ uennt ꝯstitu̾ e fuam sen¬
ip̃os despiciunt situt iobdicit ⁊ distabes

Expanded text:
ficiantur expulsa superbia, dicentes Domino per humilem confessionem, Memento quia pulvis sumus : quibus dictum erat, Quid superbit terra et cinis ? Per oculum quippe fidei contuentes Dei justitiam, ut non velint constituere suam , semetipsos despiciunt, sicut Job dicit, et distabes
Abbreviated transcription (Latin):
mentorum corporalibus sustenta¬
tuns inuerent: spiritualia uoca¬
rent᷑.potuit hoc fieri si non ꝑceote
trant gressiꝯ mortis suppliciumm mete¬
tur qui . n hoc fieri potuisse non cre¬
nature iam post rectatum penat¬
aui nĩanam sic turrent tis adtendũt
tnlson autem in eorum gen̾e nos eẽ
pebemus qui non cre duat nisi ad̾
ioere cons nenerunt. Quis w
Duuitet nomini obedienter ⁊ xie
iuenti prestare potuisse Qnod dixi¬
imus ttmnon Dubitat ne saib is¬

Expanded text:
mentorum corporalibus sustentamentorum corporalibus sustentaculis uiuerent, spiritalia uocarentur. potuit hoc fieri, si non praecepti transgressio mortis subplicium mereretur. Qui enim hoc fieri potuisse non crenaturae iam post peccatum poenamque humanam sic currentis adtenduntnon autem in eorum genere nos esse debemus, qui non credunt nisi quod videre consueverunt. Quis enim dubitet homini obedienter et pie viventi praestari potuisse quod diximus, qui non dubitat vestibus Is
Abbreviated transcription (Latin):
anos ꝑcreaudos ficut ad iutorũ
temn ter ra est ut uirg initirar
mas culunu ⁊ feminam eo ͤ fecie
muitipucamim ⁊ in plete terranr
tdominamini eius. Que rõ odi
mas tuli ⁊ femsue at que bene dicio
nec post pcc̃m nominis penam s
defecit. põa .n. est scd̃m cmi nũt ter¬
ta honimib plena est Dominan¬
rabues nupcie Et thorut in matu¬
iatut hoc deo prestante fidenter
tibut fancte que sermentib ut
siue illo in cnueto ardore noidins
sine ullo labore hat dotore ꝑiendi
fetus exeor semine gign̾entir¬
non ut mori entib natentibras
fun sut cedetent. S ut itis eni
gemisent in aticno torme statu
manentibus ⁊ ex ligno nite quod
ibi pianta tum est corpora lem ni¬
ꝙore smencibus ⁊ ibi crigigne¬
rentur ad eundem ꝑ ducerentur
statum uonec certo num̾o inpie¬
to si infte omnes obediendem que u¬
uerent tunt fieret iacam anitatõ
nt fine ulla morte am mana corxo¬
ra ꝯuersam anam quantatem es
quod ad om̃em mitunt regenti
spñi ii mintican te sine ulis ent¬

Expanded text:
rocreandos, sicut adiutorium semini terra est, ut uirgultum masculum et feminam fecit eos et multiplicamini, implete terram et dominamini ejus. Quae ratio masculi et feminae atque benedictio, nec post peccatum hominis poenamque defecit. Ipsa enim est, secundum quam nunc terra hominibus plena est dominatrabiles nuptiae et thorus immaculatus. Hoc Deo praestante fideliter ter sancteque servientibus, ut sine ullo inquietae ardore libidinis, sine ullo labore ac dolore pariendi, fetus ex eorNon ut morientibus parentibus filii succederent, sed ut illis qui genuissent, in aliquo formae statu manentibus, ex ligno vitae quod ibi plantatum erat, corporalem vigorem sumentibus, et illi qui gignerentur ad eumdem perducerentur statum, donec certo numero impleto, si iverent, tunc fieret illa commutatio, ut sine ulla morte animalia corpora conversa in aliam qualitatem, eo quod ad omnem nutum regenti spiritu uiuificante sine ullis ali
Abbreviated transcription (Latin):
nommnꝰ cͣr sub tͣhat᷑ ignoro uñ .i. mag¬
nũ magni q honoris mitũ apud demti
fident Et pia uirgiitas ht̃ nͥ qr isto
plendũ sc̃oꝵ m̾ium largissima suretał
copia. ꝓcipiende sordide uolũptatis ubi¬
do non sibi nenditat qd̃ iam sufficiente.

Expanded text:
ominus quare subtrahatur ignoro. unde enim magnum magnique honoris meritum apud deum fidelis et pia uirginitas habet, nisi quia isto plendum sanctorum numerum largissima subpetat copia, percipiendae sordidae uoluptatis libido non sibi uindicat, quod iam sufficiendae
Abbreviated transcription (Latin):
tit deus hꝯĩem ad ymagiẽ suã hoc iͥo
t̾tiũ quõ nõ repugnet ei sentẽcie qͣ ⁊sb
to die fcũs accipit᷑ hõ ad ymagiẽ dei ⁊
post diem septinũ insibinit᷑ creatꝰ nõ tã
facile ind̾i pot̃. Nonis aͥpꝑe aĩas fien q̃cs¬
ĩcohatis. teus indio ceptimo requioiit si
dix̾imꝰ cauende̾ ẽ ne f rust᷑ tam dingẽt᷑ scͥp¬
fuerat treat᷑us qͣt nec ip̃as nec eaꝵ ibi tõnes
cõlit̾ fec̾it nsi indelligat᷑ tõm amõe sigu

Expanded text:
it Deus hominem ad imaginem suam. 5. Hoc vero tertium quomodo non repugnet ei sententiae qua et sexto die factus accipitur homo ad imaginem Dei, et post diem septimum visibiliter creatus, non tam facile videri potest. Novas quippe animas fierinchoatis Deus in die septimo requievit; si dixerimus, cavendum est ne frustra tam diligenter Scripfuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ibi rationes causaliter fecerit: nisi intelligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptuta tum diceret. ⁊ dixit u¬
us fiat hoc aut ulud qm̃ primitꝰ
omina contebantut. au forte su
mente ip̃nis hominis hoc dixit
Deus Sicut locinar quib dam.
seruis suis snis in ip̃is serus
sius ex ciuo genete ser noꝵ eurt
erat . Etꝰ ille qui dixit in psal¬
mo. audiam cund tocina tut in
me Dñs neus . An aliqna De heͣ
te ip̃i homim in ip̃o homire. ꝑan¬
gelum est facta re uelatõ insimi¬
ntudim bus nocum corporalum
qm̃ nis tatuerit scriptura ut rum
eri e hec solent non alictuo a als¬
ciuo mo d sicut reteuatur ꝓpħis
unoe illud ⁊ dixit nichi an gelus
qui toqiuebat ur in me . An ꝑ cor¬
poralem crratitam uox ipa so¬
nuerit Situt pembe hic est fili¬
us mens Quid gͦ exhñs omnib
fcm̃ sit ad licui dum com prehen¬

Expanded text:
Scriptura cum diceret, Et dixit DeScriptura cum diceret, Et dixit Deus, Fiat hoc aut illud, quando primitus omnia condebantur. An forte in mente ipsius hominis hoc dixit Deus, sicut loquitur quibusdam semis suis in ipsis seruis suis? ex quo genere seruorum eius erat etiam ille, qui dixit in psalmo: audiam, quid loquetur in me dominus deus. an aliqua de hac re ipsi homini in ipso homine per angelum est facta reuelatio in similitudinibus uocum corporalium, quamuis tacuerit scriptura, utrum eri haec solent: an aliquo alio modo, sicut revelatur Prophetis; unde illud est, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me . an per corporalem creaturam vox ipsa sonuerit, sicut de nube, Hic est Filius meus . Quid ergo ex his omnibus factum sit, ad liquidum comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
Sit appellatam simul cum alignis
Quem ad modum appellata est
in illo phol psalmo uoi celestiũ
laudib teru uatis ad terran
fc̃a est ꝯ con uersis sermonis.
⁊ dictum . Laidate dominum deter
A sec postea dittum est. Laudate
Dominu ueacinis. Ibr n. sunt
oñis ab issi quetũ peterra laudant
dominũ ibi eciam reptina ⁊ uola¬
tilia pennataque. Nichł ommis ue
terra laudant dominimm Std̾mn
istam uni uersalem . appen acionẽ
terram secundum ⁊̃ qmͣ de toto
mundo dicitur. Dens cunfecit e ce¬
bnm ⁊ terram. siue ue arida siue
de aquis cuiecum crue creata sunt
de terra treata ueratiter in telligũ¬
ctuo modo actipiendum sit quod
dixit ueus . Nonne est domini eẽ
hominem souim. Faciannis ei ad in¬
torium scd̃m ipsum. Utrum tem¬
poraliter uocib. ac silahit editis . noc
dixit deus an ip̃a oras otacõ com¬
memorata est que in uerbo dei prin¬
cipantet erat ut sit femina fieret
qm̃ id̾nem suscipiebat Eti ara dane

Expanded text:
sic appellatam simul cum aquis, sic appellatam simul cum aquis, quemadmodum appellata est in illo psalmo, ubi coelestium laudibus terminatis, ad terram facta est conversio sermonis, et dictuaetera ; Nec postea dictum est: Laudate Dominum de aquis. Ibi enim sunt omnes abyssi, quae tamen de terra laudant Dominum. Ibi etiam reptilia et volatilia pennata, quae nihilominus de terra laudant dominum? secundum istam uniuersalem appellationem terrae, secundum quam etiam de toto mundo dicitur: deus, qui fecit caelum et terram, siue de terra siue de aquis quaecumque creata sunt, de terra creata ueraciter intellegunaccipiendum sit quod dixit Deus, Non est bonum esse hominem solum; faciamus ei adjutorium secundum ipsum: utrum temporaliter vocibus ac syllabis editis hoc dixerit Deus; an ipsa ratio commemorata est, quae in Verbo Dei principaliter erat, ut sic femina fieret: quam rationem suscipiebat etiam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
incna tauter ꝑ fecta sunt orma
simul et incho ata. Ne inde ad effec¬
tus suos canse ꝑducerentur iam qnͣ¬
tedentibris intimauninis Et sitns
hoc aliter e nodandum putat . tiũ
diligenter actendat illa om̃ia eue
ut hoc sentirennis ad actendumꝰ
et si ꝓbabrlorem inde pecuerit e¬
initleate sententiam non solum re¬
siste non debenius . S de bemus ⁊̃¬
gͥtulari. Sique aute mouet quia
non dixit finxit deus ad huc dens.¬
ad huc de terra ꝯnr̃es hestias aga.
⁊ de aquis omnia uolatina celi. Sec
ra. finxerit. Et finxit in quit deus
ad hut deus pe terra omnes besti¬
as agri ⁊ omnia nolatilia celi inde¬
ad duobus modis ẽẽ intelligendũ
aut tatiusse minc unde finxerit
uolatina celi q ⁊ tatitum posset ot¬
currere ut non deterra utrum¬
ci accipiatur Denmi fixisse Sec
tantum modo bestias agri ⁊ uola¬
tilia cel ⁊ tatende scriptura intel¬
liganns unde finxit unde uelud
qui sciannis in prima causalmin¬
ꝓ ducła aut terram innu̾santer

Expanded text:
causaliter perfecta sunt omnia simul et inchoata, ut deinde ad effectus suos causae perducerentur, jam quadentibus intimavimus . Et si quis hoc aliter enodandum putat, tantum diligenter attendat illa omnia, quae ut hoc sentiremus attendimus; et si probabiliorem inde potuerit enucleare sententiam, non solum resistere non debemus, sed debemus etgratulari. 2. Si quem autem movet quia non dixit, Finxit Deus adhuc de terra omnes bestias agri, et de aquis omnia volatilia coeli, sed ra finxerit, Et finxit, inquit, Deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli, uideat duobus modis esse intellegendum: aut tacuisse nunc, unde finxerit uolatilia caeli, quia et tacitum posset occurrere, ut non de terra utrumque accipiatur deum finxisse, sed tantummodo bestias agri, ut uolatilia caeli etiam tacente scriptura intellegamus unde finxerit, uelut qui sciaproducta: aut terram universaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ammara unnam hoc est nomem euis:
Et uocauit nomem adani nomina
omnnb pecoribr ⁊ om̃ib uolatilib
ten ⁊ om̃ibus hess bestiis agri. ip̃ĩ
ob dormiuit. Et actepit unam costa
eiuis ⁊ ad inplenit carnem irloto eiuis
⁊ edifita int dñs ueus costam cim̃
actepit neadam in mulierem ⁊ ad

Expanded text:
nomen eius. et uocauit Adam nomina omnibus pecoribus et omnibus uolatilibus caeli et omnibus bestiis agri. ipsi m, et obdormiuit. et accepit unam costarum eius et adinpleuit carnem in locum eius. et aedificauit dominus deus costam, quam accepit de Adam, in mu
Abbreviated transcription (Latin):
p gn̾andoꝵ filioꝵ at sieam uł angeloꝵfi
lã uł qid̃ ẽ intolierabilius alitꝰ elem̃ti cor¬
Prei credemus s nũt si ob hoc unlier
nõce uiro s siłr ut ille adeo ftãm aĩam asat᷑
actepisse eꝵ sigulas signł deus fatit ñetat

Expanded text:
 generandorum filiorum — ac sic eam uel angelorum filiam uel, quod est intolerabilius, alicuius elementi corporei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat
Abbreviated transcription (Latin):
preco ᷤ  Nuͣt n nõ potuit ip̃a caro det᷑¬
piut fa de ꝯgentins quod sit fexus in fir¬
mor muner foͣret᷑. In u̾o tam muttis
coditis costã deus edificare potiit inmu¬
q punie rp̃m hõiem fecit aut̃ suaracos¬
heda Sur nõ ast̾a ꝓea costa reposita ẽ¬

Expanded text:
uit ipsa caro detrahi, ut inde congruentius, quod sit sexus infirmior, mulier formaretur? An vero tam multis additis, costam Deus aedificare potuit in mude pulvere ipsum hominem fecit? Aut si jam cosera pro ea costa reposita e
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾me quod trib moĩs fi̾ possit eͣtduabus
naͣis mia susi subsistat.ut aũ diuinitas in
hũanitate tranllata sit añ luanitas ind̾i¬
ttem. aũ ntͥqr ꝑ mixta sint nullũ hoꝵ mõ
fi potuisse suꝑuis dtã argum̃tacõe decłamic̃¬
ne. Restat ũt ꝯuemad mod̾ cathohca fideiͣ¬

Expanded text:
quod cum tribus modis fieri possit, ut ex duabus naturis una subsistat, ut aut diuinitas in humanitatem translata sit aut humanitas in diuinitatem aut utraque permixta sint, nullum horum modum fieri potuisse superius dicta argumentation declaratur. Restat ut, quemadmodum catholica fide
Abbreviated transcription (Latin):
camem usq deresurget quod̾ duas fecuse
nͣͣ s post resurrectõn unã ftãm dequib illus
disuictũ nascitur ꝙ int̾rogabimus hoc mõ.
retus est exmaria xp̃caũ ab ea camem hũa¬
iram traxit aut ñ si nõ confitetur exeatupail¬
se. ditat quo honĩe indutus ad uen̾it utrũ¬
ne eo quod cescid̾at p̾uancõe pcc̃i an alio. si eo
deciuꝰ senn̾e ductus ẽ hõ ꝙ̃ uestita dĩnitas:
Nam si ex semuĩe abͥhã ułdauit et p̾tremo n¬
marie nt̃ fuit caro illa ꝙͣ natꝰ ẽ. ostendat g

Expanded text:
surgeret quidem, duas fuisse naturas, post resurrectionem unam factam. De quibus illud disiunctum nascitur, quod interrogabimus hoc modo: natus ex Maria Christus aut ab ea carnem humanam traxit aut minime. Si non confitetur ex ea traxisse, dicat quo homine indutus aduenerit, utrumne eo qui deciderat praeuaricatione peccati an alio? Si eo de cuius semine ductus est homo, quem uestita diuinitas est? Nam si ex semine Abrahae atque Dauid et postremo Mariae non fuit caro illa qua natus est, ostendat ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseueret dilectõ antiqui forens ẽ loqñtiã cani¬
nam facũdiam nũcupabaait eo quod causidici
inc̾tamĩb caũsarũ omissis ꝙ agũt ueluti ca¬
nes alt̾utr̃ se se laca̾nt uirgia quecãz ad in¬
cẽ noluu̾it. Nam tanto atrocinꝰ futo suplicio

Expanded text:
rseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad incere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
litati uistoꝵ d̾ eos malicia sua erudiũt ⁊ ad reg¬
na celoꝵ requirẽda molestia tꝑali impellũt. ꝓbatͤ
hoc exemplis isrłitice plebis q̃ tũc duriꝰ age̾lat᷑
in egypto qñ opotebat eam ꝑ moysen ad tr̃am
repmissionis reuocari et ex malis que ĩ egyp

Expanded text:
litati justorum, dum eos malitia sua erudiunt et ad regna coelorum requirenda molestia temporali impellunt. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto , quando oportebat eam per Moysen ad terram repromissionis vo
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾ mĩam ũ iuꝑtit. illic pieratis fructũ ñ inuẽiet
exemplo ardentis diuitis qͥ ĩ infn̾o reniussima pe¬
te̾ ÷ cõpulsus. qui hic renuissimi negare studuit
Quid ret̾ͥbui sb̾tiliꝰ. ꝙͥ astrictiꝰ poterat: guitam
aq̃ ardens penit qui mutis panis negauit se.¬
ro diites ocłõs aꝑtut qñ latarũ pariperẽ reqͥ

Expanded text:
 impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dive
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Magͣ mala faciẽtib ꝙͣ mala pacientib do¬
lore debemꝰ. Illi .n. pͣua faciendo in małũ ꝓfici¬
unt. Isti paciendo malũ corrigũt᷑. Ds̃ aũt ꝑ
malas uolũtates alioꝵ in aliis multa pa
bona . Malignantiũ hõiũ uolũtas neqͥdmͣ¬

Expanded text:
cis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, neq
Abbreviated transcription (Latin):
tas: unnũ pene nom̃ hñt et qui falcicatem pro¬
nut ⁊ quti supp̾uuit ui̾tatem quia ⁊ ille obẽẽ.
uult ⁊ iste ꝓdẽe nõ elt. Peior autem testis qui
ledit qmͣ qui p̃stare nolit. Nam ille malionꝰ est
pori reb ꝙ iupediat aĩo tñ nͭ dãpni cõst᷑. Er̃it.
tñ ille apud dm̃ ꝯdempnatͦ qui adu̾sus in no¬
contem falftĩ testimoiũ uł dicit uedicentid cre¬
dit. Nam nõ solũ ille reus estͣ qui falsũ de alio
metu pc̃catis u̾tatem ocultat eandem ut̾titis.

Expanded text:
 Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
dustet natuitus u̾bi dei. s ꝓcessione dom dei
p̃p quod filius uingenitus nõ de patre genitum
amboꝵ sp̃c : nõ amboꝵ qd̾ ab sit dictꝰ ẽ filius set ad
hoc dilucide. ꝑ spicueq cernend̾ nõ potes ibi aciem
fig̾e. scio nõ põt. uerum dico michi dico quid non
possim scio ip̃a tam̃ cibi ostendit in te trra in quib¬

Expanded text:
distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus non de patre genitum amborum Spiritus, non amborum, quod absit, dictus est Filius. Sed ad hoc dilucide perspicueque cernendum, non potes ibi aciem figere, scio, non potes; verum dico, mihi dico, quid non possim scio; ipsa tamen tibi ostendit in te tria i
Abbreviated transcription (Latin):
honorabilit̾ p̃sidenti iudicanda omina nũciãt ⁊ iam
corꝑil seniꝰ et qua nõ nõ ẽ suꝑior cui subdita regẽai
est insi deui. u̾bũ int̾ ħ que młta iam dixi ⁊ ñ ulliꝰ sũ¬
me tͥm ͭ ͥ ĩ effabilitate dignũ me dixisse audeo pro¬
fit̾i s ꝗfiteri pociꝰ mnnficatã scĩam eis ex me inna¬
luisse nec potunisse me ad illam. otu aĩa mea re
ẽẽ sentis uͥiaces. uͥ habitas donec ab eo qui ꝓpi¬
cius facti est omnib ĩ iquitatib tius sanẽtur õt
languores tui agnoscis te certe in illo ẽẽ stabu¬
lo qd samaritumis ille ꝑduxit eũ ꝙ̃ reꝑerit mł¬
tis qlatronib inflictis uulneribus semĩiuum
Et tñ multa ueta iudisti. nõs hiis ocł̃ aͥb in
dẽtur corͣ colorata s eis ꝓ qͥb orabat am dice¬
bat. Ocłi m̾i uideant equitatẽ. Nẽpe gͦ młta ue¬
ra uid isti ea que discreiusti ab illa luce quatibi
lucem te uidisti. Atcolle ocłos ad ip̃am lucem
⁊ eos niea sige si potes. Si em̃ indebis ꝯuio

Expanded text:
honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid
Abbreviated transcription (Latin):
silius. quẽ ego mitto uob̾ apĩe uoł apatre. ⁊ a
aũt ꝓced̾e sic docetur quia ip̃e filius ait de pa¬
tre pͣcedit. et cumͣ᷑ surrexiss a mortuis et appa¬
nniset discipulis suis insuifflauit et ait acci¬
pite sp̃m sc̃m̃ ut eum ⁊ iam de se ꝓced̾e ostend̾er
et ip̃a est mitus quiͣ de illo exibat sic̃ legitur in
ama ꝑ ip̃m donum diffandint caritas incor

Expanded text:
Filius: Quem ego mitto vobis a Patre ; et in utroque autem procedere sic docetur, quia ipse Filius ait: de Patre procedit; et cum resurrexisset a mortuis, et apparuisset discipulis suis, insufflavit et ait: Accipite Spiritum sanctum , ut eum etiam de se procedere ostenderet: et ipse est virtus quae de illo exibat, sicut legitur in quia per ipsum donum Dei diffunditur charitas in cor
Abbreviated transcription (Latin):
me deui meus amlti ioquio quod pocio intꝰ in
anima mea miẜa inꝯspectu tuo o fugientẽ ad
miscd̾iam tuã nõ eĩ cogitacõnib. taceo. et iam
tacens uocib. Et siquid̾asiõ cogitarẽnt ñ quod
plac̾et tibi nõ utiq cõgitatẽ ut me ab hoc młis¬
loqͥo lib̾ares. S młte st̾ cogitacõnes mee tales qͣ¬
les nosti cogitacõnes ho ͫ qm̃ uane st̃. donamͥ nͥ¬
eis a sẽtire ⁊ si añ me deletãt eas incħominꝰ ĩ ꝓ bate
nec meis inat dormitãdo ĩmorari n ĩtãtũ uale¬
ant apud me ut aliquid moꝑa mã ꝓcedat. ex
illis s ab eis mã saltẽ sit tuta sẽtẽcia tuta ꝯscĩa
te tuente sapiens quidam cum dete loqueret
ĩ libꝰ sus qui eccessiastitꝰ ꝓpͥo uõie iã uoca młti¬

Expanded text:
me, Deus meus, a multiloquio, quod patior intus in me, Deus meus, a multiloquio, quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam: non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et quidem si non cogitarem, nisi quod placeret tibi; non utique rogarem, ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae tales, quales nosti cogitationes hominum, quae vanae sentire, et si quando me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomine jam vocat
Abbreviated transcription (Latin):
samus. dicẽ tam̃ nõ audemus in genitum
nemhoc nocabulo uł duos pattel milla t̾ru¬
tace uł dnos qui nõ sunt de alio quispiã
susciperetur. pat̾ em̃ folꝰ nõ est daalio illo
id̾o solꝰ applłat᷑ ingenitꝰ. Non amd̾ inscrip

Expanded text:
camus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ uitã in semet ip̃o nõ sine inta existenti
iam filio uitam patrem dedisse. s ita eum
sine tempore genuisse ut uta quã pat̾ filio
gignendo dedit coet̾na uita sit ꝑatus qui de¬
dit intellgat sic̃ habet pat̾ ĩsem ip̃o ut

Expanded text:
re in semetipso; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut
Abbreviated transcription (Latin):
irent det̾ra ⁊ sooisam ulis redd̾entar
illa folitu ut dicetur ⁊ fcm est sic. Aode¬
inde repeteretur auod fcln est se orsumqͦ
iudicaretur dm̃ iuidisse quia bonũ ẽ. Et¬
Am̃ nõ q̃uia fyca radicib continuãtur t̾ris
Et cõnectuntur. Ista quo ad eund̾ diem
ptin̾e uolu̾it. et dixit deus fiant lumĩa¬
tia firmam̃to celi sicut lut̾ant suꝑt̾rã
inĩchoacõm diei et nootis eout diusd̃¬

Expanded text:
ra, et seorsum illis redderentur illa solita, ut diceretur: et factum est sic, ac deinde repeteretur, quod factum est, seorsum quoque indicaretur deum uidisse, quia bonum est, tamen, quia fixa radicibus continuantur terris et conectuntur, ista quoque ad eundem diem pertinere uoluerit. Et dixit deus: fiant luminaria in firmamento caeli, sic ut luceant super terram in inchoationem diei et noctis et ut diuid
Abbreviated transcription (Latin):
esissime quesiernit . In u̾ntum est ⁊̃ celo nõ
pͥmñsa sunt. Et dixit. cõgregetur al qua que
est sub celo in congregacõm suam et appare¬
rida et uotauit deus ardam t̾ram et cõgrega¬
cõm aq̃ uocauit mare. Et uidit oeus quia bo¬

Expanded text:
osissime quaesiuerunt, inuentum est etiam caelo non  atque conprehensa sunt. Et dixit deus: congregetur aqua, quae est sub caelo, in congregationem unam, et adparerida. et uocauit deus aridam terram et congregationem aquae uocauit mare. et uidit deus, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis incħ cred̾e de re obsrura teme debemꝰ
ne forte quod post̾a u̾itas pate fec̃it qmͣuit
libnic scil siũ cestam̃ti uec̾is sũi noui ulło
modo ẽẽpossit ꝗdũsum tñ pp̃ amorem nr̃i¬

Expanded text:
itatis nihil credere de re obscura temere debemus, itatis nihil credere de re obscura temere debemus, ne forte, quod postea ueritas patefecerit, quamuis libris sanctis sine testamenti ueteris siue noui nullo modo esse possit aduersum, tame
Abbreviated transcription (Latin):
cumit᷑. ꝙ cum ad dicipiendos homũes fit sp̃uũ
se ductoꝵ oꝑo est quib quedam nͣa de temꝑ¬
aubus rebris nosse ꝑmittitur ꝑtiti subtili¬
oris sensus aciumẽ. qr corꝑalib subtiliorib ĩgen
igent partm exꝑiẽcia callidiore ꝑꝑtã mag
eius sibi renelantibus q̃ m̾ita hnana occł q̃¬
tissime iusticie sinc̾itate distribuit. Aliqũ
aũt idom nefandi sp̃c ĩ que ip̃i factun sũt
maxime dñtes na. Cauñdi sunt ne con¬
sortio demomoꝵ alnim̃aꝵ deceptã paicto qͦdã
socutatis iprrecant. sol ⁊̃ queri uttũ celi
lumiaria ista conspicua coͣr soba sintan
hãnt rectores quosdaꝰ sp̃us suos. Et si hñt
uttũ ab eis ⁊̃ intałr inspirentur. sic̃ aĩam
carnes ꝑ aminas ałium. an sala sñ ulla ꝑ¬
mixĩone p̃ sencia. quor licet nõ facile cõn¬
p̾hendi possis arbitior tã in ꝓcessu crarcãda¬
tum spͣtutatũ oꝑtumora loca posse accͧete
nunc aũ ẜuata semꝑ mod̾acone ꝑie grau¬

Expanded text:
homines fit, spirituum seductorum operatio est: quibus quaedam uera de temporalibus rebus nosse permittitur partim subtilioris sensus acumine, quia corporibus subtilioribus igent, partim experientia callidiore propter taeius sibi reuelantibus, qui merita humana occultissimae iustitiae sinceritate distribuit. aliquando autem idem nefandi spiritus etiam quae ipsi facturi sunt maxime dicentes uera, cauendi sunt, ne consortio daemoniorum animam deceptam pacto quodam societatis inretiant. Solet etiam quaeri, utrum caeli luminarihabeant rectores quosdam spiritus suos: et si habent, utrum ab eis etiam vitaliter inspirentur, sicut animantur carnes per animas animalium, an sola sine ulla permixtione praesentia. quod licet non facile conprehendi possit, arbitror tamen in processu tractandarum scripturarum oportuniora loca posse occurrernunc autem seruata semper moderatione piae grau
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩe uni̾sałr ħ cocũ significetur ex quo
incipit deorsum u̾sus ignis grando iux gla¬
ces spc tempestatis et omis abyssi donec per
ptinet partem. siũ ꝙ nullũ ht̃ iusibilem ba¬
bitatorẽ dequalib nũic ẜ mo uarrautis est

Expanded text:
niuersaliter hoc totum significetur, ex quo incipit deorsum uersus: ignis, grando. nix, glacies, spiritus tempestatis et omnes abyssi, donec perpertinet partem, siue quod nullum habet uisibilem habitatorem. de qualibus nunc sermo narrantis est
Abbreviated transcription (Latin):
melis natura mou̾etur ꝯdic̃om intro ducͥet
pus celestia iuminaria. dem̃ aquaꝵ lumi¬
uantia animãcia. t̾tarum aũt postrema
Si qua sut spacia celo suꝑiori comungñ¬
cur celi mĩcupacõe ĩscuptinis ad suꝑiorẽ

Expanded text:
ouentur, conditionem introduceret prius caelestia luminaria, deinde aquarum animantia. terrarum autem postrema si qua sunt spatia caelo superiori coniunguntur et caeli nuncupatione in scripturis ad superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ctulos adignẽ autos ad aerem dicant
ꝑtin̾e. olfaciendi slũt gustandiꝙ sen¬
sum nature hũide atcribiuunt. et olfa¬
ctum quidem istis exalacõnibꝰ hũĩdis
quibut cressatur ħ spacium in quo
anes uolitant: gustum noͣ illis flucilib
et corpulentis humorib. nam quetm ĩ.
oresapiunt ip̃iꝰ oris humori cõmiscent᷑
se indeantur ꝯgnis tñ om̃ia penetrat. u̾
motũ meis meis faciat. siam et hu
mor pͥuacone caloris cõgelesscit. ⁊ cum
uẽ sit qmͣ frigidus man̾at aut sit alicui
.frigidi contactn tepidior atactus aũt qͥ
est quĩtꝰ insensib t̾reno eło mag̃ ꝯ gruit

Expanded text:
oculos ad ignem. aures ad aerem dicant pertinere. olfaciendi autem gustandique sensum naturae humidae adtribuunt: et olfactum quidem istis exhalationibus humidis, quibus crassatur hoc spatium, in quo aues uolitant, gustatum uero istis fluxibilibus et corpulentis humoribus. nam quaecumque in ore sapiunt, ipsius oris humori commiscentur, se uideantur. ignis tamen omnia penetrat, ut motum mor privatione caloris congelascit, et cum non sit, quam frigidus maneat, aut sit alicujus frigidi contactu tepidior. Tactus autem, qui est quintus in sensibus, terreno elemento magis congruit
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ alis possit d aꝑparete ꝑcõa. Nã si põ
ostendendam fiui ꝑ sonam repetitut qt
gregauit aqmͣ ecio die ut appareret ars¬
da. quia ibi nõ dicitur. et fecit deus q̃¬
gregari aanͣ aut cõ gregauit deus ae
em̃ et ulitͤ ita dic̾e. et dixit deus fiat suꝑ
et sic est fcñi et fec̃ deus lurẽ. et uidit
quia bona estaut cerde sic̃ in aquaꝵ c̃¬
gregacõne ut nõ dic̾et et fecit deus. s
tũ it̾m repetẽt. et dixit deus fiat lux t
sic est fc̃m. et fcñ est lux. et uidit deus
lutem quia bona est. si nullo modore¬
petens posta qm ꝓposuit. et dicit deus
fiat lux̃. nnchaliud intulit insi et fc̃aẽ
lus. ac demceys de placita luce. ⁊ diuisi
actenebris. et utroq applłato nõib suri
siũ ulla repeticõne narrauit. quid sili

Expanded text:
 filii possit adparere persona. nam si propter ostendendam filii personam repetitur ac gregauit aquam tertio die, ut adpareret arida, quia ibi non dicitur: et fecit deus congregari aquam, aut: congregauit deus aquenim et illic ita dicere: et dixit deus: fiat lux. et sic est factum. et fecit deus lucem. et uidit quia bona est, aut certe, sicut in aquarum congregatione, ut non diceret: et fecit deus, sed tamen iterum repeteret: et dixit deus: fisic est factum; et facta est lux; et vidit Deus lucem, quia bona est. Sed nullo modo repetens posteaquam proposuit, Et dixit Deus, Fiat lux; nihil aliud intulit nisi, Et facta est lux; ac deinceps de placita luce et divisa a tenebris, et utroque appellato nominibus suis, sine ulla repetitione narravit. CAPUT VII
Abbreviated transcription (Latin):
dorem infirmam̃to celisic. et fec̃ deus
duõ luminaria magna luminare ma¬
suꝑtram. et ut sint ĩ in cohacõne diei
et noctis et ut diuidant int̾lucẽ etre¬
nebras. et indit deus quia bonũ ẽ. et¬

Expanded text:
t fecit Deus duo luminaria magna; luminare masuper terram, et ut sint in inchoationem diei et noctis, et ut dividant inter lucem et tenebras. Et vidit Deus quia bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
maͣis. et uolatilia celi muitiplicent᷑ suꝑ t̾ram ⁊
fc̃a est nesꝑa et ftm̃ estmane dies quĩtus. nũc ĩ
infenore parte mundi ea aue sp̃u uite mouent᷑
fu̾it et pͥmũ aquarum quod aeris quautate
na ita uicinꝰ est aer ut ip̃e celi nom̃itte acceꝑit
Si nescio utr̃ ⁊̃ firmam̃tũ possit uocars. dñr

Expanded text:
olatilia multiplicentur super terram. Et facta est vespera, et factum est mane dies quintus. Nunc in inferiore parte mundi, ea quae spiritu vitae moventur, fiunt, et primum aquarum, quod aeris qualitatiria, ita vicinus est aer, ut et ipse coeli nomen acceperit; sed nescio utrum etiam firmamentum possit vocari.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ celos sunt laudẽt ⁊m̃ dñi. et celos celoꝵ si bñ
inclłigamus sid̃ds aerͥorum camqͣm supiores
inferniorum. Et hos in eodem pͦs. accipimnus
sidrm̃ est laudate eum celi celoꝵ: Sat apparet
hunc aerem nõ solura celum. s ĩ folos dic̃
sicut dñx ⁊ t̾re. nec aliud significatur qmͣ
illa auã singularit᷑ t̾ca dicitur. qñ dicimus
quõdam ꝑisse diluiuo in auadã eaꝵ quecano¬
nice appłiant᷑. Epła legimꝰ. neq .n. hũida
ula natura que ita concren̾at. ut cubitis
.xu. altissimoꝵ mõcium cranscendet uerti¬
ces potuit adsid̾a ꝑuenire. Si quia huiꝰ aeͣrs¬

Expanded text:
elos sunt, laudent nomen Domini. Et coelos coelorum si bene intelligimus sidereos aeriorum, tanquam superiores inferiorum, et hos in eodem psalmo accipimus, ubi dictum est, Laudate eum, coeli coelorum . Satis apparet hunc aerem, non solum coelum, sed etiam coelos dici: sicut dicuntur et terrae, nec aliud significatur, quam illa quae singulariter terra dicitur, quando dicimus uondam perisse diluuio in quadam earum, quae canonicae appellantur, epistula legimus. neque enim umida illa natura, quae ita concreuerat, ut cubitis quindecim altissimorum montium transcenderet uertices, potuit ad sidera peruenire. sed quia huius aer