comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no uir sius cuis uirtuce ⁊ ꝑseuerancia uictus lib̃am
dimisit. ⁊ ille reliqum uite sue in omĩ scitate cum
⁊ ingiliis. coꝰ suum detinuit ut gͣnissima ⁊ long᷑
egricudie languens sec sibs uehem̾ciꝰ uiiii inferret con¬
uencũ susferit non posset. Unde se ip̃emid gͣuit̾ accabat
ubs concinuo cognicũ est tam cito illud abiciens ad
des nñꝙͣ has .n. animi uidices eẽ aiebat aut negligenais
gens auo scribengi aut meditans. aut frẽs uerbo edifi¬
cans. nõꝙͣ sic tisit ut nõ pociꝰ ad ridendũ ꝗͣ ad repis¬
mendum sibis uim face̾ opporteret. ⁊ tisus suo stĩmłmi
magis adhrb̃e ꝙͣ frenũ. paciencia uͦ eiꝰ maxͤ flagellis
dnĩcis tam ex̾citata fuit ⁊ grobata qd ab ip̃o sue ouor¬
sionis ũcio. usq ad eeitũ suum. tanta sustinuit ut ui¬
ta eius hii qui nouerant. non nisł mortis xpinacõ ui¬
menbroꝵ hanc ip̃e hiis exemplis se hab̾e ꝓbabat. Cũ

Expanded text:
no uir suus eius uirtute et perseuerantia uictus liberam no uir suus eius uirtute et perseuerantia uictus liberam dimisit et illa reliquum uite sue in omni sanctitate cum et uigiliis corpus suum detriuit ut grauissima et continua egritudine languens licet sibi uim uehementius inferret conuentum sufferre non posset. Vnde ipse se grauiter accusabat ubi cognitum est continuo illud abiciens ad des nunquam, has enim animi esse iudices aiebat aut negligentis gens aut scribens aut meditans aut fratres uerbo edificans, nunquam sic risit ut non potius ad ridendum quam ad reprimendum sibi uim facere oporteret et risui suo stimulum magis adhibere quam frenum. Patientia uero eius maxima flagellis dominicis tam exercitata fuit et probata quod ab ipso sue conuersionis initio usque ad exitum suum tanta sustinuit, ut uita eius hiis qui nouerant non nisi quedam hanc ipse hiis exemplis se habere probabat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
iuit ⁊ post aliqͣtum uitam in bona senectute finiuͭ
Soror quo n seculo npta iñ dsuicus ⁊ delicuis mũ¬
ds ꝑilitans. numi des frẽs suos iusitauit. cumq ue¬
niss ad portam in comitatu ⁊ apparatu superbo scus
das ansmas nullateniss acqͥuuit exste ad indendum eã.
Q illa audiens ꝯpimcta ⁊ cõfusa. uehementꝰ qd̾ nullus
bacie ob uestium apparatũ stertus Innolutũ idetur¬
uocaretur tota in lacͥmis resoluta. ⁊ sy inquit p̃ca¬
trix sini tamen pro talib mortuus est xp̃c ⁊ se des¬
picis frater meus crnem mea non despitiad soruꝰ d̾s
animam ineam. Ueniat precipiat checit p̾ceperit facere
sum parata. Ad hoc pactumi exsiit ad eam cũ stĩb
suis. frater euis ⁊ qr eam a uiro separate non poce
uite matris fues in diu cum iuro fuas indicene es sic
eam dismisit Illa uero rediens ita repente mutata est
Ut in medio seculi uitam ducet hemiticam ⁊ ab oĩ
seculo prorsus se face̾t alienanam. Unde secundo an¬

Expanded text:
ctute finiuit. Soror quoque eius in seculo nupta in diuitiis et deliciis mundi periclitans, nutu dei fratres suos uisitauit. Cumque uenisset ad portam in comitatu et apparatu superbo, sancdas animas nullatenus acquieuit exire ad uidendum eam. Quod illa audiens confusa et compuncta uehementer, quod nullus batie ob uestium apparatum stercus inuolutum uocaretur, tota in lacrimis resoluta: «Et si», inquit, «peccatrix sum, tamen pro talibus mortuus est Christus. Et si despicit frater meus carnem meam, non despiciat seruus dei animam meam. Veniat, precipiat, quicquid preceperit facere sum parata». Ad hoc pactum exiuit ad eam cum fratribus suis frater eius. Et quia eam a uiro separare non poteruite matris sue in qua diu cum uiro fuerat ei indicens, sic eam dimisit. Illa uero rediens ita repente mutata est ut in medio seculi uitam duxerit heremiticam et ab omni seculo prorsus se faceret alienam. Vnde secundo an
Abbreviated transcription (Latin):
⁊snis lxexs. post elus tͣnsitum ũ decursis anno dñĩ. d.¬
.ce. xxs. lupͣndus rex lumbardoꝵ audiens quod sirraceni
de popislata sardinia. illa ⁊̃ loca fedassent. ubs ossa beati an¬
gustimi. ob uastacone̾ lũbardoꝵ olim ab yꝑpone tͣulata ete¬
condita fuant. legatos suos aluc direxit qui dato magno p̾ei¬
o. secum illas p̾ciosas reliꝗnias. denecerunt ad urbem genuẽ¬
sem regressi sunt ubi prefatus tex occurrens cum gandio il¬
las deuote adorauit ⁊ tenerenter excepit. iusis nimirũ mi¬
racnlis ad dedarandũ scĩ mericũ ibid̾ fatratis. sane reẜ⁊
sus inde pregresi cum eisd teliquiis inde uenerunt ad
quand̾ uillant interdonenss epãti sitã s cum inde cor
cosse noluisent ita stect̃ m̃mobite ut nsta uis mulla pess alid
ars humiana mouere quod indens ree nocum nonit quod s ba¬
eus ꝯfesser ex illo loco se colli ꝑ mitet. ⁊ itansduc papiam ns¬
possidendam uoeo feo ⁊ firmato corꝰ sem̃ fnestimabili facilita

Expanded text:
Annis CCLXXXI post eius transitum iam decursis, anno domini DCCXXI Liuthprandus rex Longobardorum audiens quod Sarraceni depopulata Sardinia illa etiam loca fedassent ubi ossa beati Augustini ob uastationem barbarorum olim ab Ypone translata et recondita fuerant, legatos suos illuc direxit; qui dato magno pretio secum illas preciosas reliquias deuexerunt et ad urbem Genuensem regressi sunt. Vbi prefatus rex accurrens cum gaudio illas deuote adorauit et reuerenter excepit uisis innumerum miraculis ad declarandum sancti meritum ibidem patratis. Sane rex et sui inde progressi cum eisdem reliquis uenerunt ad quandam uillam in Terdonensi episcopio sitam. Sed cum inde corpus tollere uoluissent, ita stetit immobile ut nulla uis nulla posset illud ars humana mouere. Quod uidens rex uotum uouit quod si beatus confessor ex illo loco se tolli permitteret et transduci Papiampossidendam. Voto facto et firmato corpus sanctum inestimabili facilitat
Abbreviated transcription (Latin):
ala uis gͦ ut oĩo deleatur .ꝵ. nĩ sunt ħ ⁊ͥ renelata ut de¬
seantur Q ut amplificent᷑ laudes mee aps cos qui figula¬
tit̾ me diligunt ut es ħ specialem laudem exibeano ⁊ pe¬
cialem a me retbucõnẽ ⁊apiano. Ex p̾dictis gꝰ colligitur
aid̾ ⁊ illud apocͥfũ autentiaĩ non est ⁊ tenelacio belysa¬
de eius tͣnsitu ita dicio ss sermone de cod c̾tũ est ĩ qͥo¬

Expanded text:
«Non sunt hec tibi reuelata ut deleantur, sed ut amplificetur laus mea apud illos qui me singulariter diligunt ut ex hoc specialem michi laudem exhibeant et specialem a me retributionem percipiant». Ex predictis ergo colligitur quod et illud apocryphum autenticum non est et reuelatio Elyzade eius transitu ita dici
Abbreviated transcription (Latin):
eicit demoĩa dic̾ magr̃ abelo pͥmo nomĩe
ydoli uarie gentes ẜ ydiomata lingͦ sue
cegnorau̾nt ydola sua. Babylonis oix̃ bel
mo.abita beel. palestini baal qñ aliquid
sr̃addebant ut beelphegor .i. d̾i tentigis
qui ẽ priapus gen̾et qñ baalim qui ẽ

Expanded text:
icit daemones . A Belo primo nomine idoli, variae gentes secundum idiomata linguae suae cognominabant idola sua. Babylonius dixit Bel, Moabita Beel, Palaestini Baal. Quandoque aliquid superaddebant, ut Beelphegor, id est Deus tentiginis, qui est Priapus. Quandoque Baalim, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
to cor lacerato migͣnit ad dnm̃ cuiꝰ coiꝰ due femine rapi¬
entes in ꝓfundo loto pp̃ metũ gentiliũ ꝯdidet̾o qd̃ post
dyaconib snb maxsmano p̾ncipe preteaus urbis diu ĩ
cartere maceratuĩ isi eculeo leuari ⁊ attͣhi neruns ⁊ fu¬
stib ⁊ scorpionib cedi ussit Deinde laterib adustis de¬
positum de etuleo decollari p̾cepto. Eapliat.¬

Expanded text:
to corpore lacerato migrauit ad dominum. Cuius corpus due femine rapito corpore lacerato migrauit ad dominum. Cuius corpus due femine rapientes in profundo loco propter metum gentilium condiderunt; quod posteadyaconibus sub Maximiano principe prefectus urbis diu in carcere maceratum in eculeo leuari et attrahi neruis et fustibus et scorpionibus cedi iussit deinde lateribus adustis depositum de eculeo decollari precepit. EXPLI
Abbreviated transcription (Latin):
emanauit ipta qs corꝰ ab angelis mnex assuiptũ ⁊ ab alo
in magna miraculoꝵ gła reqͥescit nam ex cunba eius
annũ erhibens ꝙͣ augnstũ in tantis neqͥtus u̾tabatur uͭ
angelos q dicentes ostantine in ħ uĩces eũ uͦ euigilis
de uictoria spem scipit ⁊ signũ qd̾ uidat tam in fton¬
te sua ꝙͣ in militarib uerillis depingit ⁊ hus amus ĩ¬
situctus maxentiꝰ ꝯͣ se progredienti occurris cum q istͥ
ac̾ter pugnaretur. ⁊ u̾cute crucis ꝯstantinꝰ uince̾t. ꝙ aẽ¬
ymagines senatus eesgeret uexillũ trucis in dextrũ y¬
tolosanã direttꝰ est euiꝰ fide ⁊ insta̾cia du demones
p̃pararent p̾tcuntẽ subito sat᷑nmꝰ eminꝰ cognoscentes
aphͣnderũt cũ e noletẽ sacͥficare cũ eis ad pedes tauri li¬
ganerũt eñ q stimulis agitaties a sñma arce ꝑ gͣdus ca¬
pitolii p̾cipitanetũt sic q capite illeso ex cusso cerebro ⁊ to¬

Expanded text:
manauit; ipsumque corpus ab angelis mox assumptum et ab illo manauit; ipsumque corpus ab angelis mox assumptum et ab illo um ibidem in magna miraculorum gloria requiescit. Nam ex tumba eius annum exhibens quam augustum in tantis nequitiis uersabatur ut angelosque dicentes: «Constantine in hoc uince». Tunc uero euigilans de uictoria spem concepit et signum quod uiderat tam in fronte sua quam in militaribus uexillis depingit; et his armis instructus Maxentio contra se progredienti occurrit. Cumque utrimque acriter pugnaretur et uirtute crucis Constantinus uinceret, Maxenymagines senatus erigeret, uexillum crucis in dextera yTholosanam est directus. Cuius fide et instantia dum demones prepararent pretereuntem subito Saturninum eminus agnoscentes apprehenderunt eum et nolentem sacrificare cum eis ad pedes tauri ligauerunt eumque stimulis agitantes a summa arce per gradus capitolii precipitauerunt. Sicque capite illiso excusso cerebro et to
Abbreviated transcription (Latin):
do dilecta cͥa tibi hodie pro tͣnsitorio regno ꝯmutabi¬
tur etͥnũ s ꝑro mortali sponso tibi in mortalẽ accͥr¬
es. Tlino ula tobustior cortores hortat᷑ ne qͥ iussi fu¬
erant facere morarent᷑. ⁊ sic eam exͣ urbem ducẽtis
ferreis cauillis mamas eius euelluno ⁊ sic ꝑcussa:
gladio migͣnit ad dum̃. Ciuꝰ toiꝰ porphiriꝰ nocte rapu
at ⁊ ꝯdicũ auromatib sepeliuis. Post̾a die tyrannꝰ
katine sic ait gͣis tegine rea sis qͣm arte magica
depͣuatã mors fecisti si tã ꝯu̾taris nobiscũ felicit̾
tegnans in nro palacio p̾ma eris dic gͦ bteniter
cid̾ ꝓponis quia hodie auo diis sacficia osferes aut
statim sn̾a lata uissa est decollari educta gͦ dato
orandi spacio cum orass deum pro omib memoriã
sue passionis agentib e in qͣtũq tͥbulacõe nom̃ eiꝰ
inuocantib nox ad eana de celo descendit que c̾tis¬
fime fiers quicqͥd postulabat promisit. Et sic de
collata mͣrtiriũ ꝯsĩmauit. De coe esus lac cũ sanģinẽ

Expanded text:
odie tibi pro transitorio regno commutabitur eternum et pro mortali sponso tibi immortalem acquires». Tunc illa robustior tortores hortatur ne quod iussi fuerant facere morarentur; et sic eam extra urbem ducentes ferreis cauillis eius mammas euellerunt; et sic percussa gladio migrauit ad dominum. Cuius corpus Porphirius noctu rapuit et conditum aromatibus sepeliuit. Postera die tyrannus Katherine sic ait: «Quamuis regine rea sis, quam arte magica deprauatam sic mori fecisti, si tamen resipueris nobiscum feliciter regnans in nostro palatio prima eris. Dic ergo breuiter quod proponis quia hodie aut sacrificia diis offerres aut statim data sententia iussa est decollari. Educta igitur dato orandi spatio cum orasset deum pro omnibus memoriam sue passionis agentibus et in quacumque tribulatione nomen eius inuocantibus, uox ad eam de celo descendit que certissime fieri qium consummauit. De corpore eius pro sanguine lac
Abbreviated transcription (Latin):
tamnꝰ ũgͣmi blandicus ⁊ promissit inclinare putauꝰ.
Q uidem eam mmobilẽ expoliatã scorpionib asã
in obscutĩ cͣcce̾m trudi iuissit ⁊ ibi eam fame s
fiti dieb duodetiꝰ truciari. Net tñ incluse angeli
defuerũt qui plagas eius auromatib ⁊ ungnẽtis
curantis: ipm̃ cͦ carcem splendoce ninio repleue¬

Expanded text:
rannus uirginem blandiciis et promissis inclinare putauit; sed uidens eam immobilem exspoliatam et scorpionibus cesam in obscurum carcerem trudi iussit et ibi eam fame et siti diebus duodecim cruciari. Nec tamen incluse angeli defuerunt qui plagas eius aromatibus et unguentis curantes ipsum quoque carcerem splendore nimio repleue
Abbreviated transcription (Latin):
clementis petri discipulł ⁊ anchora iuxͣ eñ teuelatũ est ã
discipulis eius ne cum tollerent. In omuĩ aũ anno die
passienis cius cecedit mare .ui. dieb ⁊ adui̾entib mxͣ ci¬
uitatem t̾ sonã siccũ prebet it̾ ꝑt̾a milia ȩxpleto festo regre¬
diuntur in una sollep̃nitatũ mulier qued̃ cum ꝑiulo suo
ad locum accessit ⁊ post acta sollenia dormiente puero
rerente mare tedicus om̃s ad littus ꝓperare coegit T̃unc
mat̾ oblita Nlii cũ ad htus ueniss cũ flem ⁊ eurlatu ma¬
xsmo ꝑ lictora discurrebat siquis foete corꝰ filii sui ad
litus eicctũ uidiss ⁊ nichil inueniens tand̾ ofortata
a xyinqnis ad ꝓpria rediit ⁊ tocum annuꝰ in lam̾ta¬
cione deduxit post annũ uero ꝓperauit ad locũ a for¬
te de filio suo aliquod ĩueniret indiciũ Itaq tecede̾te
mars om̃s antiespans encurtis ad tunuiluꝰ ⁊ pͥost otõm¬

Expanded text:
Clementis Petri discipuli et ancoram iuxta eum. Reuelatum est autem Clementis Petri discipuli et ancoram iuxta eum. Reuelatum est autem discipulis eius ne eum tollerent. In omni autem anno die passionis eius recedit mare septem diebus et aduenientibus iuxta ciuitatem Cersonam siccum prebet iter per tria milia et expleto festo regreditur. In una sollempnitatum mulier cum paruulo filio suo ad locum accessit et post acta sollempnia dormiente puero repente mare rediens omnes ad litus properare coegit. Tunc mater oblita filii cum ad litus uenisset cum fletu et eiulatu maximo per litora discurrebat si quis forte corpus filii sui ad litus eiectum uidisset; et nichil inueniens tandem confortata a propinquis ad propria rediit et totum annum in lamentatione deduxit. Post annum uero properauit ad locum si forte de filio suo aliquid inueniret indicium. Itaque recedente mari omnes anticipans cucurrit ad tumulum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
deferti orauit deũ ut fontẽ suis ꝯfessorib appiret e. post o¬
racionem c̾cũspiciens uidit agnũ stantem ⁊ erecto pede dex¬
teo ꝙͣ locum ostendentẽ Tunc demens m̃telligens deuꝰ esse
quem solus ipẽ unidebat ꝑrerit ad locũ cum omib precipi¬
ens ut ibs foderent ⁊ cum illum locũ ibs agnus stab¬
at non tang̾ent ipa accepto breni sarculo locum sub pe¬
de agni ꝑcussit ⁊ statim aquis eesidantib fons etupie
ad hanc famã ⁊ scĩ nirs doct̾nam inuna die quĩgẽ¬
tres annos audiens hoc tͣi᷑anus ex magna relacio¬
ne genciłiũ quedem ducem illuc misid. qui dum
onĩs uelle mori ospicet cessit młticudi ⁊ solum clemẽtẽ
ligata ad collũ euis anchora p̾cepit in mari subm̾gi
⁊ pheb discipuli eius monuetunt om̃s orare deuꝰ ut sibi
toiꝰ sus mͣrturis demonstrai statĩ mati s tͥa miliaria
recedente ingressi ꝑ siccũ mueuetũt ĩ modñ temels mͣr
morts habitatulũ a deo paratũ ⁊ ibi mn aqͣ saxea cor scĩ

Expanded text:
et, orauit deum ut fontem suis confessoribus aperiret. Et post orationem circumspiciens uidit agnum stantem et erecto pede dextro quasi locum ostendentem. Tunc Clemens intelligens deum esse quem solus ipse uidebat, perrexit ad locum cum omnibus, precipiens ut ibi foderent. Sed cum illum locum in quo agnus stabat non tangererent, ipse accepto breui sarculo locum sub pede agni percussit et statim aquis exundantibus fons erupit. Ad hanc famam et sancti uiri doctrinam in una die quingentres annos audiens hoc Traianus ex maligna relatione gentilium quendam ducem illuc misit; qui dum omnes uelle mori conspiceret cessit multitudini et solum Clementem ligata ad collum eius ancora precepit in mari submergi.et Phebus discipuli eius monuerunt omnes orare deum ut sibi corpus sui martyris demonstraret. Statim mari per tria milia recedente, sinxea corpus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. uidens aũ maxenciꝰ qd u̾bis sapie eiꝰ obiuare
non poss mandaust occulte per luteras ut om̃s gͣmati
et ⁊ tethores ad pretoriũ alexandrie uenirent festinã¬
ter inmensa muna̾ ꝓ cepti. es uirgineni dits sus bla¬
tphemias arrogantem arte oratorsa superarent rldduic¬
ts itaq quniqͣgͣita uiri in omiꝰ sapiencia mnds ubt etꝰ
mortales edecti quesieru̾t qͣdecausa de tam remocis
do ꝯfutat ⁊ cid̃ me magis mou deos uros non deos
s demones asseuerat qͣm ss superaneritis copiose ad
Na cũ mumib uos remittam aut st magis eligitis
in palacio meo p̾cipuos uos ocedam eẽt Tuno unꝰ eoꝵ
uchemt᷑ indignãs o magnũ inqͥt imꝑatoris ꝯsiliũ
ut ob unnis puelle ꝯflictũ. sapientes de nũdi fini¬
pͥt̾ hodie se uidisse uł audisse sapientẽ cognoscat
T gꝰ die dũ añ cesart̃ oratores adessent puella:

Expanded text:
debat. Videns autem Maxentius quod uerbis sapientie eius obuiasse debat. Videns autem Maxentius quod uerbis sapientie eius obuiasse non posset, mandauit occulte per litteras ut omnes grammatici et rethores ad pretorium Alexandrie festinanter uenirent, immensa munera percepturi si uirginem diis blasphemias irrogantem arte oratoria superarent. Adducti itaque quinquaginta uiri in omni sapientia mundi ultra omnes mortales edocti quesierunt, qua de causa de tam remotis do confutat et quod me magis mouet deos nostros non deos esse sed demones asseuerat. Quam si superaueritis copiose remuneratos ad propria uos remittam aut si magis eligitis in palatio meo precipuos uos esse concedam». Tunc unus eorum uehementer indignans: «O magnum», inquit, «imperatoris consilium ut ob unius puelle conflictum sapientes de mundi fini ut nunquam post hodie se uidisse uel audisse sapientes cognoscat». enti igitur die dum ante cesarem oratores adessent, puella
Abbreviated transcription (Latin):
esbitẽr sepeliuis ⁊ capuo eius ꝑ teuelacionẽ ĩ ripa res¬
periens corpors suo diligñtꝰ ꝯpegio
curante Romani maxenciũ imperatorẽ fecerũt
rosidebat cum diu̾sis pecudib ⁊ anib ad deoꝵ satͥficia
ꝯuenerunt sum q post imperatorem ceters ꝯseqͥntͥ
ydolis ymolarent ⁊ ob fauorem eius insanis plau¬
sib exultarent in ead urbe erat qued̃ puella noĩe
satina annoꝵ xiii. Unica filia qͦnd̾ costi regis qͥ eã
ab infancia studiis lib̾alib mbuendã cͥdid̾at. ꝑdost obi¬
tũ parentũ heditatem pat̾nam gubnas: Nio ⁊ in suo pa¬
lacio residebat. Nludiens aũ quod de templo gentilium
qd̾ tyimulũ ałiũ ⁊ uox cantanciũ resonaret: misso
illuc nũtio iussit indͥri cełit̾ quid hoc ess ⁊ audiẽs
festiũ esse ⁊ satͥficia paganoꝵ signo coucis armata pto¬
q de deoꝵ eirore corriperet ille uulto defi̾eo in u̾ginẽ
cdaritatem uultꝰ eiiis ⁊ uerboꝵ ostancia attonitꝰ ĩten¬

Expanded text:
esbyter sepeliuit; et caput eius per reuelationem in ripa reperiens corpori suo diligenter compegcurante Romani Maxentium militem imperatorem fecerunt. residebat cum diuersis pecoribus et auibus ad deorum sacrificia conuenerunt. Cumque post imperatorem ceteri subsequenter ydolis immolarent et ob fauorem eius insanis plausibus exultarent, in eadem urbe puella quedam nomine Katherina annorum XVIII, unica filia Costi quondam regis qui eam ab infantia studiis liberalibus imbuendam tradiderat, post obitum parentum hereditatem paternam gubernans sic in suo palatio residebat. Audiens autem quod de templo gentilium quidam tumultus animalium et uox cantantium resonaret, misso illuc nuntio iussit inquiri celeriter quid hoc esset; et audiens festum esse et sacrificia paganorum signo crucis armata proque de deorum errore corriperet, ille uultu defixo in uirginem claritatem uultus eius et uerborum constantiam attonitus inten
Abbreviated transcription (Latin):
nq cusis pro quib cesat exctema regsonis adi¬
crat teu̾sus aleranoriam uissio eoucs de cͣrcẽ kat̾.
eo uidens eam spdendidiorem qͣm tante ieuimo esti¬
mabat asflictam pucauio qd̾ eam aliquis in carcẽ
sustentass ⁊ furore ꝯmotus tͣrteratios cͥliats p̾cepit do¬
nec fat̾e̾ntꝰ᷑ quis eis tibos iñ carce̾ ministi. at illa
miserta custodũ ego inquid tibũ ab hoĩe nõ accepi.
s qui suos in tribulaco̾e non deserit ip̃e s suũ agłm
me nutͥuit. Sũ gͦ maxenciꝰ mortt̾ es crudelifsimam
coestatet suꝑueniens urbis p̃fectus futentẽ regẽ uche¬
mencius istigauit ⁊ dato sibi tridus spacio uissio si
qͣ tuor rotas serris ferreis ⁊ dauis accutissimis cͥꝯseꝵ¬
tas ⁊hoc penale cormentũ asligatã uiͥgiem deseccar¬
⁊ cecõs xͥanos tam dire mortis exemplo terrereo. ẽc̃
bata uͥgo deũ sipplicit̾ eorauit ut illam machinã ig¬
ppłr c̾cõstantis. nͨ duͥ orõm ꝯpleuerat. ⁊ ecce angel¬

Expanded text:
nique causis pro quibus cesar extrema regionis adierat, reuersus Alexandriam iussit educi de carcere Katherinam et uidens eam splendidiorem quam tanto ieiunio extimabat afflictam, putauit quod eam aliquis in carcere sustentasset; et furore commotus carcerarios cruciari precepit donec faterentur quis ei cibos in carcere ministrasset. At illa miserta custodum: «Ego», inquit, «cibum ab homine non accepi, sed qui suos in tribulatione non deserit ipse per suum angelum me nutriuit». Dum ergo Maxentius mortem ei crudelissimam cogitaret, superueniens urbis prefectus furentem regem uehementius instigauit; et dato sibi tridui spacio iussit fieri quatuor rotas serris ferreis et clauis acutissimis circumseptas, ut hoc penale tormentum alligatam uirginem dissecar christianos tam dire mortis exemplo terreret. Tunc beata uirgo deum suppliciter exorauit ut illam machinam cepopuli circumstantis. Necdum or
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝑaliam portam morciuiꝰ esfetebant. Quo seputo:
scu̾s bricius sedem suam tecepto ⁊ septem post ea amss
Ecilia naca ex p̾claro gne̾
Romanoꝵ ab ipĩs cunabulis in fide xͥ nutͥta dieb
ac noctib uͥgmitate̾ snam ꝯsetuars a dnõ ĩcabatur
⁊ cilicio ad carnem induta desuꝑ auratis uestib de¬
gebatur. Nesponsata aũ cuidꝰ iuieni. ualersano dũ dies
custodiret Dũ ħ agentur cecilia sponsũ suuꝰ in eubi¬
culo sic hortatur. Secretũ amice dultissime tibs:
uolo ditere ss te illud sub iutamento ꝓmitts obser¬
uare. quo iurante angilum iauit dei h̃eo amatort̃¬

Expanded text:
 ecce istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto sanctus Britius sedem suam recepit et septem postea annis ecilia nata ex preclaro genere Romarorum ab ipsis cunabulis in fide Christi nutrita, diebus ac noctibus uirginitatem suam conseruari a domino precabatur et cilicio ad carnem induta desuper auratis uestibus tegebatur. Desponsata autem cuidam iuueni Valeriano, dum dies custodiret. Dum hec agerentur Cecilia sponsum suum in cubiculo sic hortatur: «Secretum amice dulcissime tibi uolo dicere, si te illud sub iuramento promiseris obseruare». Quo iurante, «Angelum dei», inquit
Abbreviated transcription (Latin):
tis eoꝵ plurime cinitates m̃ ep̃os elgebant. dũ in qͦdem
uico mnͣttimis templũ antiqͥssimũ dicuiss ⁊ atborem pin
dyaͦ dedicatam escide iam cepiss obsistentes rustici qui tu¬
mam templi deo imperãte ꝑtulerat saltem scids arborẽ
non ferebant int̾ qiuos unus audacior ss habes inquto
tem excipe ⁊ss tecum est deus cuus ut dics euades ac
eise arbori iam q cadenti martinũ opposuerunt s signo
trncis obiecto: ita arbor in ꝑgem alteram coreutt quod
tustici qui in loco suo steterant ab ea pene ꝓsttͣi ad fidẽ
ꝯu̾si funt. Tante autẽ himmulitatis fuit ad̃ cũ int̾teo patisiꝰ
leprosum uulti hortibilem oscilatus sinitatem es sua:
beneditione ⁊ cactui restituit ⁊ in demo sua fu sellam ⁊ͥ¬

Expanded text:
scopos eligebant. Dum in quodam uico beatus Martinus templum antiquissimum diruisset et arborem pinum dyabolo dedicatam excidere iam cepisset, obsistentes rustici qui ruinam templi deo imperante pertulerant saltem succidi arborem non ferebant, inter quos unus audacior «Si habes», inqutem excipe; et si tecum est deus tuus ut dicis euades». Sic nt et succise arbori iam iamque cadenti Martinum opposuerunt. Sed signo crucis obiecto, ita arbor in partem alteram corruit, quod rustici qui in loco tuto steterant ab ea pene prostrati ad fidem conuersi sunt. Tante autem humilitatis fuit quod cum intraret Parisius leprosum uultu horribilem osculatus sanitatem ei sua benedictione et tactu restituit; et in domo sua super sellam
Abbreviated transcription (Latin):
tte in malicia ꝑdurante dum ꝑ totam utbem arriana
heresis pulularet pene solus ꝯstant̾ asastenꝵ publice uͥgis
cesus est ⁊ de tiuitate eiectus mediolanũ uenis ⁊ nĩ ab
nacũ comedit ⁊ senciens ꝑiculũ snon solũ mortem set
⁊̾ omc̃m dolorem n̾cute sides ⁊ orõis ȩxclusit. ibiq au

Expanded text:
tre in malitia perdurante, dum per totum orbem arriana heresis pullularet, pene solus constanter obsistens, publice uirgis cesus est et de ciuitate eiectus Mediolanum uenit; et inde ab natum comedit et sentiens periculum, non solum mortem sed etiam omnem dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
tesfisse es peiorem in sccłib adrianuꝰ aus cũ magna fe¬
stsustate suscipiens eos altera die processĩt ad templũ
ydoloꝵ ut ibs sactificar pra iuctoria barbaroꝵ uidẽs
au enstachiũ nolle igredi ub sacͥficare ꝑdolis cog
cum uẽ. in harena statuit ⁊ dimisso eis leone uides
qd̾ eum non led̾e̾t ind bouem ereũ suttendis ⁊ eos ĩmicti
p̾cepit. mñttantes aũ honcm ⁊ orantes: in pace sp̃m̃ e
miserunt. ⁊ t̾cia die coram imperatore ȩitͣti de boue
ita renitꝰ incorrupti iñuenti sunt qd̃ nͨ capillos eoꝵ
forns ⁊ inctorsnis qur iubente dyocleciano
iis ad mortem iotib plũbatoꝵ cesi sunt hoꝵ nomina
tum non posseat tepperiti dñõ teuelante post mnultas ã¬
nos ostensa sunt unde statutũ est ut die ip̃oꝵ sub nobns¬
in carce̾ missi de scorpionib gͣuissime cesi sirat set eĩ
a fide ꝓpĩ mutari non possent iussĩt eos dicclecianus
⁊ marsmino pro fide xp̃i fortit̾ cesus ⁊ in car¬

Expanded text:
i CXV peiorem in sceleribus Adrianum. Qui cum magna festiuitate suscipiens eos altera die processit ad templum ydolorum et ibi sacrificaret pro uictoria barbarorum. Videns autem Eustachium nolle ingredi uel sacrificart filiis in arena statuit; et dimisso eis leone uidens quod eos non lederet, bouem ereum succendi et eos immitti precepit. Intrantes autem bouem et orantes in pace spiritum emiserunt. Et tertia die coram imperatore extracti de boue ita penitus incorrupti inuenti sunt, quod nec capillos eoruphorus et Victorinus; qui iubente Diocletiano usque ad mortem ictibus plumbatorum cesi sunt. Horum nomina cum non possent reperiri domino reuelante post multos annos ostensa sunt. Vnde statutum est ut dies ipsorum sub nomiin carcerem missi deinde scorpionibus grauissime sunt cesi, sed cum a fide Christi mutari non possent iussit eos Diocletianus et Maximino pro fide Christi fortiter cesus et in car
Abbreviated transcription (Latin):
tars. cepit unde tantꝰ ador tosaꝵ ⁊ sihoꝵ spiraret.
dicit es ualerianus sicut me hortante huc̃ odorem sẽ¬
sisti ita cotortis ex rosis ⁊ hilnis qͣł habemꝰ p̾uales

Expanded text:
rari cepit unde tantus odor rosarum et liliorum spiraret. rari cepit unde tantus odor rosarum et liliorum spiraret. Dicit ei Valerianus: «Sicut me orante hunc odorem sensisti, ita coronas ex rosis et liliis quas habemus
Abbreviated transcription (Latin):
poteris eñ uid̾. statĩ ualeniaciꝰ ꝑtexit ⁊ ẜ signa qͥ acce¬
ꝑao iuenit scm̃ inłinũ ppͣm. qui int̾ sepulcͣ mͣrti¬
rũ latitabat cus cum dixiss u̾ba cecilie gauisus est
ualde ⁊ flexis genib cepit pto illo orare Tunc su¬
bito apparust in niueis uestib quid̃ senex tenens li¬
brũ anreis sigtis sc̃ptũ quem indens ualeri anꝰ p̾nimi
dis ita esse. an adhuc dubitas iͣ Exclamauit ualenianꝰ
ditens non est qd̃ nerius possit credi. sub celo ⁊ stacĩ
sençe ille dispanut ⁊ ualecianꝰ a sancto urbano bapcita¬
tus ⁊ diligent᷑ instruatus ad scãm cetiliam redris uidit¬
q ꝓxtiniis angeluĩ cecilie oranti astantem qus duas coro¬
nas ex rosis ⁊ lilus ferens altam tecilie altãm ualena¬
no dedit dicens. istas coronas m̾do corde ⁊ coͤ custodi¬
te quia de ꝑadiso dci cas ad nos attuli n ͨ ũꝙͣ mar¬
cescent nͨ odotem amitent. post ħ disparente angelo
tybursus fr̃ ualeriam ad eo nigressus est ⁊ statim mi¬

Expanded text:
signa que acceperat inuenit sanctum Vrbanum papam qui inter sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus est ualde et flexis genibus cepit pro illo orare. Tunc subito apparuit in niueis uestibus quidam senex tenens librum aureis litteris scriptum. Quem uidens Valerianus pre nimiodis ita esse an adhuc dubitas?». Exclamauit Valerianus dicens: «Non est aliud quod uerius possit credi sub celo». Et statim senex ille disparuit et Valerianus a sancto Vrbano baptizatus et diligenter instructus ad Ceciliam rediit; uiditque protinus angelum Cecilie oranti astantem; qui duas coronas ex rosis et liliis ferens alteram Cecilie alteram Valeriano dedit dicens: «Istas coronas mundo corde et corpore custodite, quia de paradiso dei eas ad uos attuli nec unquam marcescent nec odorem amittent». Post hec disparente angelo Tyburtius frater Valeriani ad eos ingressus est et statim mi
Abbreviated transcription (Latin):
dum quid̃ infirmus scĩ mͣrtinuĩ quere̾t bricuis es
dixit st delirũ mͣrtinũ qͣtis tespice eminus ipe̾ est qui
qͣs amens celũ respicit cum gꝰ ille pauꝑ ĩfirimis ꝙ¬

Expanded text:
dum quidam infirmus sanctum Martinum quereret, Britius ei dum quidam infirmus sanctum Martinum quereret, Britius ei dixit: «Si illum delirum queris prospice eminus, ille est qui quasi amens celum respicit». Cum ergo pauper i
Abbreviated transcription (Latin):
st cognouit a ⁊ senerus monachus eñ post maturinas:
seuit̾ obdormiss scũs martimis es tñ ħitu pulcherrimo
apparust tenens libtũ in manu dextͣ quem de uita eꝰ
eid̾ seuerus ꝯscͥpserat tum q post bndictionẽ in ce¬
lã subito ꝯscendentem uid̾it ⁊ cum ip̃o astind̾e cuꝑit
eingilauit statim q nũcus sicut a duob monachis
qus a turon uenãnt audierat senĩ mrͣtmũ obusse nar¬
rauit. Eo qͦ tempore batus anibroꝰ mediolanꝰ epc̃¬
exatauerũt eñ dicentes: iam hoca p̾t̾iit ⁊ ppłus ual¬
uit ⁊ ego fumꝰ enis obsequiũ prebens s ultimam
orõm nobis excitantib non impleui tunt illi mi¬
rantes ⁊ templis ⁊ horam diligent̾ notantes ĩuene¬
runt qd̃ in illa hera fua̾t in qͣ beatus ambrosius se¬
pulcure sc̃ĩ mͣttmni exequias se impendisse dicebat
Oft tͣnsicum beati mͣtshi
beatus britiꝰ eidꝰ suctesfit s du̾ ess iuuenis et
beatum mͣrtinũ sua leuitate molestaret: qͣd̾ die

Expanded text:
se cognouit. Sed et Seuerus monachus cum post matutinas leuiter obdormisset, sanctus Martinus in habitu pulcherrimo ei apparuit tenens librum in manu dextera quem de uita eius idem Seuerus conscripserat. Cumque post benedictionem in celum subito conscendentem uideret et cum ipso ascendere cuperet euigilauit; statimque nuntius sicut a duobus monachis qui a Turonis uenerant audierat sanctum Martinum obisse narrauit. Eo quoque tempore beatus Ambrosius Mediolaneexcitauerunt eum dicentes: «Iam hora preteriit et populus ualuit; et ego eius funeri obsequium prebui, sed ultimam orationem uobis excitantibus non impleui». Tunc illi mirantes et tempus et horam diligenter notantes, inuenerunt quod illa hora fuerat in qua beatus Ambrosius sepulture sancti Martini exequias se impendisse dicebatost transitum beati Martini sanctus Britius eidem successit. Sed dum esset iuuenis et beatum Martinum sua leuitate sepius molestaret, quadam die
Abbreviated transcription (Latin):
indignas manꝰ tuas ult̾ius palluem. illo q auitilit̾ hoc
negante asferte inquit infante̾ ad me ⁊allato ĩfante
.xxxͣ. dier̃ dixit ei bticius aduro te ꝑ filiũ des ut dicas
quit pat̾ meus ppłus aũ urgẽtib ut quis ess pat̾ inqui¬
rirent. Re. non est hoc meuꝰ feci qd̵ ad me ꝑtinit ec̃
illi magice hoc fcm̾ dicentes ⁊ disthentes dicebant. non
dinciꝰ nobis falso pastoris nole dnaberis. Tunc ille pro
⁊ dixst sicut hic uestinentũ meuꝰ uidetis a ptunis ille¬
sũ ita ⁊ cor meũ a cacui mulieris est mũdũ. illis uͦ
non credencib scũs briciꝰ cͣhicur calũpniatur eiciair ut
nerbũ quod sou̾s mͣrtinus dixat. impleretur. Tũo b̾cius
flens ⁊ eiulans Rome qͣm expecito. ⁊ septem amniis ibi
intendo. Int̾im uero turanẽses ustinianuĩ quẽ seo bͥ¬
cio substituerant: romam post enꝰ ⁊ꝯͣ euꝰ miserũt iro
negociu̾ suũ age̾ci ne forte ad pudorem om̃iꝰ pontisica

Expanded text:
indignas manus tuas ulterius polluemur». Illo quoque uiriliter hoc negante: «Afferte», inquit, «infantem ad me». Et allato infante triginta dierum dixit ei Britius: «Adiuro te per filium dei uinquit, «pater meus». Populis autem urgentibus ut quis esset pater inquireret respondit: «Non est hoc meum. Feci quod ad me pertinuit». Tunc illi magice hoc factum dicentes et distrahentes eum dicebant: «Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis». Tunc ille pro Et dixit: «Sicut hoc uestimentum a prunis uidetis illesum ita corpus meum a tactu mulieris est mundum. Illis uero non credentibus sanctus Britius trahitur, calumpniatur, eicitur ut uerbum quod sanctus Martinus dixerat impleretur. Tunc Britius flens et eiulans Rome papam expetit; et septem annis ibi deleuit. Interim uero Turonenses Iustinianum quem sancto Britio substituerant Romam post eum et contra eum miserunt, ut negotium suum ageret, ne forte ad pudorem suum et omnium p
Abbreviated transcription (Latin):
tis roib sibs uendicarent. Media nocde pictaui qus
sic a turonicis ꝑ tenestram tiectũ ꝑ ligeri naui¬
gio cũ magno gaudio turonis deportatur. Beatꝰ
tutinas loca scã more solito cũ suss eitis ceustet
illa hora qͣ unt scũs obiit angtos tantantes an

Expanded text:
tionibus uendicarent, media nocte Pictaui qui sic a Turonicis per fenestram eiectum per Ligerim nauigio cum magno gaudio deportatur. Beatus tutinas loca sancta more solito cum suis clericis circumiret, illa hora qua uir sanctus obiit angelos in celo can
Abbreviated transcription (Latin):
ut pro uire oraret. ẽunc scu̾s elemens prorũpens i
lacͥmas Roganit oñis qus aderant ut sił om̃s proi¬
lo dño suplicarent. ⁊ sic ꝓfectus cũ ip̃a inuenit en
apgis oculis nil uidentem ⁊ nil senitꝰ audientem.
cum q pro eo oraret ⁊ ille uidet ⁊ auditet putan
magice se delusũ susfit setuis suis ut lemente
ligarent ⁊ traherent. At illi ligantes ⁊ distrahẽtel
toliip̃nas pucabant sicut ⁊ sismio uidebatur qd
scm̃ dementem unictũ traherent s tenerent. Tu.
scũs demens ab cessit monens thedorã ut pro uiro
suo oraret. donec eũ doꝰ iusitaret flenti itaq thi¬
odore ⁊ oranti ad uesperũ appatuit ei scĩs pecrus a¬
ntcie ueneranduis dicens per te saluiꝰ ent fismius
crans ut pro se oraret ⁊ scm̃ demente̾ &o se rogar
uenire. Tunc illa gperans cum gaudio scñ demẽtẽ¬
ad se rogaret uenite adduxit qui sisinũ dt fide
instruens ipm cũ aliis de demo eius np̃ cect. xxi
in xximo pascha bapertauit młts s̃ nebies ⁊ amic

Expanded text:
rat oraret. Tunc sanctus Clemens prorumpens in lacrimas rogauit omnes qui aderant ut simul omnes pro illo domino supplicarent; et sic profectus cum ipsa ad eum inis oculis nichil uidentem et nichil penitus audientem. Cumque pro eo orasset et ille uideret et audiret, putans magice se delusum iussit seruis suis ut Clementem ligarent et traherent. At illi ligantes et distrahentes columpnas putabant sicut et Sisinnio uidebatur quod sanctum Clementem uinctum traherent et tenerent. Tunc sanctus Clemens abscessit, monens Theodoram ut pro uiro suo semper oraret, donec eam dominus uisitaret. Flenti itaque Theodore et oranti ad uesperum apparuit sanctus Petrus canitie uenerandus dicens: «Pro te saluus erit Sisinnius crans ut pro se oraret et sanctum Clementem ad se uenire rogaret. Tunc illa properans cum gaudio sanctum Clementem adduxit, qui Sisinnium de fide instruens ipsum cum aliis de domo eius numero CCCCXXIII in proximo pascha baptizauit. Multi etiam nobiles et amici
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ĩq potestate palmacius illuc cũ militib apera¬
nit q statim militib excecatis t̾titus palmatiꝰ
alexandro netacit̾ ħ narrauit tund imperator iut¬
sit̾ ut om̃s omĩno ppłs ꝯuenirent. ⁊ m̃curio ymo¬
lareno. Q dũ feret ulgo templi ustsana aocepta¬

Expanded text:
cepta itaque potestate Palmatius illuc cum militibus properacepta itaque potestate Palmatius illuc cum militibus properauit, sed statim militibus excecatis territus Palmatius Alexandro uelociter hoc narrauit. Tunc imperator iussit ut omnes omnino populi conuenirent et Mercurio immolarent. Quod dum fieret uirgo templi
Abbreviated transcription (Latin):
tos qus andierũti ⁊ cre diderũt ⁊̃ larcia uxor p̾fati lis¬
bii xanam se ẽẽ clamauit ⁊ mox ab impiis decolla¬
ta ⁊ in suo sangin̾e baptitata occubuit cuiꝰ ailius hs
⁊ inde patisius rediens religiosoꝵ se nũo sociauto. Dũ
⁊ sic festino studio mentes eoꝵ detinuit ito longe ĩ
agro suo a suis familiarib occulte scõꝵ torͣ ponerẽtͤ.
incendio ociata est pars eminentior nrbis come
⁊ in templo ionis manus eins sinistͣ anrea lq̃ft̾a
est Tunt nenerunt sacerdotes ad alexandrũ impera¬
torem petentes ut dii irati sacsiciis placarent᷑. ⁊ dũ
iubente alexandto sacrificatent subito celo sereno
mant die iouis sulmsnati suno qͣtor sat̾dotes
ꝑ doloꝵ cum ara iouis ⁊ dies obseuratus est toa no ro¬
manus populus fugeo ęxͣ muros audiens aũ pal¬
macius ꝯsul qd̾ calextus ppͣ cum cłicis sins tͣns tyberim
latitaret rogauit imperatorem ut xͥanos pp̃ cmios ħ

Expanded text:
lites qui audierunt et crediderunt; etiam Larcia uxor prefati Lislites qui audierunt et crediderunt; etiam Larcia uxor prefati Lisbii christianam se esse clamauit et mox ab impiis decollata et in suo sanguine baptizata occubuit. Cuius filius Vet inde Parisius rediens religiosorum se numero sociauit. Dum et sic festiuo gaudio mentes eorum detinuit ut longe in agro suo a suis familiaribus occulte sanctorum corpora ponerentur. incendio concremata est pars eminentior urbis Rome et in templo Iouis manus eius sinistra aurea liquefacta est. Tunc uenerunt sacerdotes ad Alexandrum imperatorem petentes ut dii irati sacrificiis placarentur; et dum iubente Alexandro sacrificarent subito celo sereno mane die Iouis fulminati sunt quatuor sacerdotes ydolorum cum ara Iouis et dies oscuratus est ita ut Romanus populus fugeret extra muros. Audiens autem Palmatius consul quod Calixtus papa cum suis clericis trans Tyberim latitaret rogauit imperatorem ut christianos propter
Abbreviated transcription (Latin):
detrudũtur. seq̃nti die dyonifiꝰ suꝑ tͣtem feritã
suppofitis glãnnis ⁊ nudus extenditur Inde ad besti¬
as feccissĩmas młto ieiunio exittatas deicitur s
tũ m̃ eum impetuose eurrẽnt signo crucis orpo¬
Ito mãsueastĩme teddebant᷑ it̃ iaetatus ĩ tliba¬
nũ set extincto stati incendio nͭ passus diuaus eñ
missam ad caĩtandũ ppłm celebͣret apparuit es donunꝰ.
cum in menso lude ⁊ accipiens panem scnĩ dedto ei
dicens accipe ho care meus qr mecũ es maxͣ in ces tua
Dost ħ iudici p̾sentant᷑. ⁊ nouis iterũ sipplicsis macerã¬
tur ⁊ adhuc se inuicem adhoetantes post orõm flexis
genib decollancur statimq lux in mensa respledu
ad ⁊ bs dyonisis corꝰ se erexit ⁊ caput suũ mt̾ bͣchi¬
a portauit. angelo duce ⁊ celesti lue p̾cedente a loco qͥ
dicitur mons mͣrtiꝵ usq ad locum ubs nũc sua e¬
lectoe ⁊ des ꝓuidencia requiescit tantam q in laudi¬
b angeloꝵ melodiam socetas detantauit qd̃ int̾ mb¬

Expanded text:
detruduntur. Sequenti die Dionysius super cratem ferream suppositis flammis nudus extenditur, indeque ad bestias ferocissimas multo ieiunio excitatas proicitur; sed cum in eum impetuose currerent, signo crucis opposito mansuetissime reddebantur. Iterum iactatus in clnum, sed extincto statim incendio, nichil passus diutius in missam ad communicandum populum celebraret, apparuit ei dominus cum immenso lumine et accipiens panem sanctum dedit ei dicens: «Accipe hoc care meus, quia mecum est maxima merces tua». Post hec iudici presentati nouis iterum suppliciis macerantur et adhuc se inuicem adhortantes post orationem flexis genibus decollantur. Statimque lux immensa resplenduit et beati Dionysii se corpus erexit et caput suum inter brachia portauit angelo duce et celesti lumine precedente a loco qui uocatur mons martyrum usque ad locum ubi nunc sua electione et dei prouidentia requiescit. Tantamque in laudibus melodiam angelorum societas decantauit quod inter mi
Abbreviated transcription (Latin):
linquens. Qd die euntem ad eccłam pauꝑ midus
secucuis est ⁊ mͣrtinꝰ archidiacono inssit ut algente̾
sũ dilacõe uestiret. Deinde secretoriñ ingressus ut
sticum q disded̾e iubet cum q archidiacomis ad eñ in¬
gressns. monẽt eum xcede ad eccłam ille de se lociuẽs
Re. se ire non posse denͨ pauꝑz uestem acciperet dya¬
conus nero non incelligens quiã ȩxtͥnsecus i capa tec¬
cĩ ueste midũ iñterius non uidebat panꝑem non
a deẽ cansatus est at ille mͥ mauit uestis q̃ p̾parata¬
ꝓcedit ⁊ ette ses uits uiderunt qd̾ dui millam cele¬
brar suꝑ caput eius globus ignens emscaret. Quod
hibente ꝑuenit ẽunc imperator eratus qͥ funsco
Admissus non est dignacus astanti assurge̾ donec
sellam igñis operitit. ipm̃ q imperatorem a ꝑte postiᷤ¬
ors fiãma sucrend̾et. T̾̃ unc scõ assurgens inuitu iltu

Expanded text:
Quadam die euntem ad ecclesiam pauper nudus secutus est; et Martinus archidyacono iussit ut algentem sine dilatione uestiret; deinde secretarium ingressus ut stitumque discedere iussit. Cum ergo archidyaconus ad eum ingressus moneret eum procedere ad ecclesiam, ille de se loquens respondit se ire non posse donec pauper uestem acciperet. Dyaconus uero non intelligens quia extrinsecum cappa tectum ueste nudum interius non uidebat, pauperem non adesse causatus est. At ille: Et ecce sex uiri uiderunt quod dum missam celebraret, super caput eius globus igneus emicaret. Quodam hibente peruenit. Tunc imperator iratus cur fuisset admissus non est dignatus astanti assurgere, donec sellam ignis operiret ipsumque imperatorem a parte posteriori flamma succenderet. Tunc sancto inuit
Abbreviated transcription (Latin):
diens hoc enstachiꝰ s uxoris sue spem̃ recognoscens.
lac̾matus pre gaudio oscllatꝰ est eam glificans deu̾
erus ssolatur suos m̃ omi tribulaco̾e sua. tunc dpeit uẽ¬
EIt illa dixit hefs sedens mn orto audini duos imienes
sic̃ ⁊ siõ sibi infanciam exponentes ⁊ sticim uocans
eos eustachꝰ ⁊ andiens ab eic mñfanciam suã recognonͦ¬
qd̾ sus essent filii ⁊ amplectans cũ mre̾ eos ofculatus

Expanded text:
diens hec Eustachius et uxoris sue speciem recognoscens, diens hec Eustachius et uxoris sue speciem recognoscens, lacrimatus pre gaudio osculatus est eam, glorificans deum qui consolatur suos in omni tribulatione sua. Tunc dixit eAt illa dixit: «Heri sedens in horto audiui duos iuuenes sic et sic suam sibi infantiam exponentes». Et statim uocans eos Eustachius et audiens ab eis infantiam suam recognouit quod essent filii; et amplectens cum matre osculat
Abbreviated transcription (Latin):
niur mat̾ mea nescio quo in mari relicta est pat̾ uer¬
ret subito leo de filua exiens rapuit me ⁊ portauit
ñ siluam s a gastorib hib̃atus nutͥtus sũ iñ usco illo
quem ⁊ ip̃e scis ⁊ non pocui scire quid fcm sit de ꝑi¬
tre ineo n de nifante. ħ audiens msnor exiliens cepit
flere ⁊ dice̾̃ ꝑ deum ut audio frat̾ tuus sum ego qͥa
qui nutͥerunt me dicebant qd de lupo eruimꝰ te ⁊ am
apud se si als duo filii sus essent. ⁊ seq̃nti die rogauꝰ
magub̾ milictũ uo se quem rõnoꝵ ⁊ captiuam ꝑducet ĩ
pat̾am suam. ⁊ ꝯsid̾ans signa matuis sui ꝯ se dui oci¬
ere non poss pracidens an̾ eum dicens p̾cor te duẽ
ut digneris mͥ ceponc̾ uitam tuam puto .n. te esse
placidani magr̾m inslicie quem sic ⁊ sie ꝯu̾tit deꝰ
qus tantam ⁊ talem sustinuso temptacd̾in ecce hec
signa dixi tibi.tn dic mꝰ ꝑ ũtuteni saluatoris tus au¬

Expanded text:
emur de naui, mater mea nescio quomodo in mari relicta est; pater ueremur de naui, mater mea nescio quomodo in mari relicta est; pater uerret subito leo de silua exiens rapuit me et portauit in siluam; sed a pastoribus liberatus nutritus sum in uico illo quem et ipse scis; et non potui scire quid factum sit de patre meo neque de infante». Hec audiens minor exiliens cepit flere et dicere: «Per deum, ut audio frater tuus sum ego, quia qui nutriuerunt me dicebant quod “de lupo eruimus te”». Et apud se si illi filii sui essent. Et sequenti die rogauit magistrum militum ut se ciuem Romanorum et captiuam perduceret in patriam suam; et considerans signa mariti sui cum se diu continere non posset, procidit ante eum dicens: «Precor te domine ut digneris michi exponere uitam tuam. Puto enim te esse Placidum magistrum militie quem sic et sic conuertit deus et qui tantam et talem sustinuit temptationem. Ecce enim hec signa dixi tibi, tu dic michi per uirtutem saluatoris tui». Au
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentis eptsmis mouentes post it̾ quideciꝰ dieꝵ ad
imꝑatorem euꝰ magna lecicia deduxerunt ⁊ occurrens
es imperator osculatus est eũ ⁊ int̾rogatus de causa
sue disccssionis exposuit coram omĩb quõ ux̃. s filios
ꝑ didissct. ⁊ statim ad magisteriũ milicie cunctis nu¬
meratis militib paucos oͬ tot hostes eẽ cognouit. ⁊ iu¬
ie collige̾ tyrones ꝑ om̃s uicos ⁊ ciuitates. Concigit
a ꝙ duo filius enis statura ⁊ spe̾ gnofi de uico illo int̾
ahios tpranes ad eustachiũ ducti sunt ⁊ platentes ei
ex morib ⁊ naturali affectu pͥmi int̾ ꝯuiuas eius elt̃i
adolens centes hospit̾aci essent m̃ tabernaculo matris
colloqus de ñfancia sua dicebat .n. maior minors e¬
go dum infans eram nil aliud tecolo uist qd̃ ꝑat̾ moꝰ
magistꝰ miltaĩ erat. s mat̾ mea speciosa ualde duos fili¬
os heobat me ⁊ aliũ sponsus ⁊ ip̃e nimis ⁊ accipientes:
no de domo exierunt nocte ⁊ cum tranfretantes egrede

Expanded text:
s optimis induentes post iter quindecim dierum ad imperatorem cum magna letitia deduxerunt. Et occurrens ei imperator osculatus est eum et interrogatus de causa sue discessionis exposuit coram omnibus quomodo uxorem et filios perdidisset. Et statim ad magistrum militie cinctus numeratis militibus paucos contra tot hostes esse cognouit; et iussit colligere tirones per omnes uicos et ciuitates. Contigit autem quod duo filii eius statu et specie generosi de uico illo inter alios tirones ad Eustachium ducti sunt. Et placentes ei ex moribus et naturali affectu primi inter conuiuas eius electi adolescentes hospitati essent in tabernaculo matris,colloqui de infantia sua. Dicebat enim maior minori: «Ego dum infans eram nil aliud recolo nisi quod pater meus magister militum erat et mater mea speciosa ualde duos filios habebant me et alium, speciosus et ipse nimis. Et accipientes nos de domo exierunt nocte. Et cum transfretantes egreder
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ sttenne egisse cognonãt in oflictu belloꝵ ⁊ do¬
sens de tanta mucacõe milites direxłt ꝑ mundum
ꝓnisttens omĩb qui ipm̃ inuenstent diuitias ⁊ ho¬
nores. Eustachiꝰ ĩ qͣ dũ ess in agro indit duos milites
a longe uenientes ⁊ ex incessn eox recognonoust eos ⁊
neniens ĩ memoriam dignitatis ꝑturbari cepit ⁊ dyx̃.
das ut uideam ꝯugem incã nam scio de filiis meis

Expanded text:
semper strenue egisse cognouerat in conflictu bellorum; et dosemper strenue egisse cognouerat in conflictu bellorum; et dolens de tanta eius mutatione milites direxit per mundum promittens omnibus qui eum inuenirent diuitias et honores. Eustachius itaque dum esset in agro uidit duos milites a longe uenientes et ex incessu eorum recognouit eos; et ueniens in memoriam dignitatis sue perturbari cepit et dixitda ut uideam coniugem meam. Nam scio de filiis meis
Abbreviated transcription (Latin):
pantos aũ dies mortus sunt famuls ⁊ ancille s oĩa
secera quetũci fuant illius ⁊ grãs agens fugit
O ad nichilũ deducta est ꝑ rapenã maloꝵ dũ ue¬
ꝯͣdicens. pro ea suplicar ꝯꝑto qd eũ p̃cipitare uessĩt
in mari reliauit ipxorem suam. ⁊ accipiens duos fili¬
os suos cum nimia laiment acde ꝑnenit ad quẽd̾
fluuiũ ⁊ pp̃ mundaco̾m aq̃. non ausus ingreds cũ
duob filiis suis telicto uno citͣ tipam abtm̃ tͣnspor¬
tanit. Cum au̾ ueniss in mediũ fliu̾s ut alterũ
tranfferr erce leo illũ rapiens portauit ⁊ desꝑans te
aliũ rapiens abiit unde nõ ualens ꝯsetus eñ cũ es¬
set in medio flin̾s cepit plange̾ ⁊ capillos suos e
b erueruno puerũ leoni. ⁊ arcatores siłr lupo al
uero eustachiꝰ nesciuit s cum luctu ⁊ lacͥmis abiit
post ħ mortuus est ale naueletus ⁊ ꝑ gtãm der to¬
gnoscẽ non pocuit uxorẽ eustachii. Imperator aũ gͣn

Expanded text:
paucos autem dies mortui sunt omnes famuli et ancille et omnia pecora quecumque fuerant illius et gratias agens fugit o ad nichilum deducta est per rapinam malorum. Dum uecontradicens pro ea supplicaret comperto quod eum precipitare uellent in mari reliquit uxorem suam; et accipiens duos filios suos cum nimia lamentatione peruenit ad quendam fluuium et propter inundationem aque non ausus ingredi cum duobus filiis suis relicto uno citra ripam alterum transportauit. Cum autem uenisset in medium fluminis ut alterum transferret, ecce leo illum rapiens portauit in siluas. Etalium rapuit et abiit. Vnde non ualens consequi eum cum esset in medio fluminis cepit plangere et capillos suos eubus eruerunt puerum leoni et aratores similiter lupo altuero Eustachius nesciuit, sed cum luctu et lacrimis abiit Post hec mortuus est ille nauclerus et per gratiam dei cognoscere non potuit uxorem Eustachii. Imperator autem ab