comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui audierunt quid. loquitis
sum ipsis. Ecce hii sciunt que dixeri
ego. Non p̃t̾ereunda nascitur quests
quomodo dixerit dñs. iħc ego palan
loquutus sum mundo: et maximen
lud quod ait. in occulto loquutus s:
nichil. Nonne in hoc ipso recentiore
sermone quem post cenam discipul
est loquutus. ait illis. hec in ꝓueris
loquutus sum uobis. uenit hora cum
iam non in ꝓuerbiis loquar uobis.s. pa¬
lam de pat̾re adnunciabo uobis sigͣ
ipsis comunetiorib discipłis suis nloq̃at᷑ pa¬
lam s horam ꝓmittebat qͣndo palam fue¬
rat loquuturus quomͦ palam loquitꝰ ẽ
mundo: deinde illis ipsis suis. sicut
aliorum quoq euangelistarum testat᷑
auctoritas. in eorum cõꝑatione qui
discipuli eius non erant. multo utis
manifestius loquebatur. quando cũ
solis erat remotus a turbis. iunc enĩ
eis et ꝑabolas aꝑiebat: quas clausas
ꝓferebat ad alios. Quid ẽ ergo moc
cͥulto loquutus sum nichil᷑ S intel¬
ligendum ẽ ita eum dixisse. palam

Expanded text:
qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam dipsis conjunctioribus discipulis suis non loquebatur palam, sed horam promittebat quando palam esset locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis suis, sicut aliorum quoque evangelistarum testatur auctoritas , in eorum comparatione qui discipuli ejus non erant, multo utique manifestius loquebatur quando cum eis remotus erat a turbis. Tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo: In occulto locutus sum nihil? Sed intelligendum est ita eum dixisse: Palam
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. quod uel ipsius uel alterius
non minus ueraci narratione possit
eẽ contrarium. Nunc itaq huius
beati ioħis narrationem ut suscepi¬
mus tractandam. sine aliorũ cõꝑa¬
tione uideamus: in eis que manifesta
sunt non imorantes. ut hoc ubi opꝰ
e causa poscente faciamus. Non ergo
sic accipiamus. quod ait. hec cũ dixissẽt
iħe egressus ẽ cum discipulis suis tnͣs
torrentem cedron. ubi erat ortus. inquẽ

Expanded text:
Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bat autem et uidas qui tradebat eũ.
locum qua frequenter il e conuenerat
ecuoqm discipulis fuis. hoe quod
nare ehigressum dominum cumdis¬
ciauis suis mortum. non contuuo
cactum est cum eius illa finita eẽt ora¬
tio decuiis uerbis ait hec cum dixis¬
sec he: s alia quedam sunt interpo¬
Sita que ab isto p̃termissa. apud alios
euangelistas. leguntur. sicut apud
suine inueniuntur. multa: que illi si¬
militer. in sua narratione tacuerunt.
Quomodo autem inter se omnes con¬
ueniant. nec ueritati que ꝑ alium pro¬
mitur. ab alio repugnetur.quisquis
nosse desiderat. noñ in his sermonib
sm aliis laboriosis litteris querat. Nec
stando et audiendo s potius sedendo
et legendo. uel legenti aurem mentẽq:
intentissimam prebendo illa condiscat.
sredat tameu antequam sciat. siue
id etiam scire in hac uita possit. siue
ꝑaliqua impedimenta non possit: ni¬
chil ab aliquo euangelista eẽ conscrip¬
tum quantum ad hos attinet. quos
in auctoritatem canonicam recipit

Expanded text:
as, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit
Abbreviated transcription (Latin):
non habere speciem neq decorem:
habuit speciem. sed uultus eius abiec
defornis. posicio cius ab onũbus homi¬
nibus. homomplaga: in plagahomo: Ante pla¬
gamdeus. post plagam deus. homomi plaga.
et quisciat ferre infirmitates: Quorum: Ip¬
sorum: aquibus patiebatur. Medicus fere¬
bat infirmitates freneticorũ: et cum ipse cru¬
cifigeret᷑ orabat et dicebat: Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt: Attente ame¬
mus sponsum: Quandomag̃ deformis nobis
comendat᷑. tanto carior tanto dulcior ẽ factus
sponse: ꝓpt̃ quod et auertit se. auertit se ne
illum intelligerent illi qui eum crucifigebat̃:
facies eius iniuriata est: nec magni estimata
est: hic infirmitates nr̃as portauit: et pro no¬
bisin doloribus est: Et nos estimauimus illũ
in dolorib cẽ: et in plaga et in pena: Ipse autẽ
uulneratus est. ꝓpter peccata nr̃a. et infir¬
matus ꝓpter iniquitates nr̃as. Frudicio pa

Expanded text:
non habere speciem neque decorem? Et non habuit speciem: sed vultus ejus abjectus, et deformis positio ejus ab omnibus hominibus. Homo in plaga. In plaga homo, ante plagam Deus, post plagam homo Deus, Homo in plaga, et qui sciat ferre infirmitates. Infirmitates quorum? Ipsorum a quibus patiebatur. Medicus ferebat infirmitates phreneticorum; et cum ipse crucifigeretur, orabat et dicebat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Attendite: amemus sponsum. Quanto magis deformis nobis commendatur, tanto charior, tanto dulcior est factus sponsae. Propter quod et avertit se. Avertit se, ne illum intelligerent illi qui eum crucifigebant. Facies ejus injuriata est, nec magni aestimata est. 5. Hic infirmitates nostras portat, et pro nobis in doloribus est: et nos existimavimus illum in doloribus esse, et in plaga, et in poena. Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et infirmatus est propter iniquitates nostras. Eruditio pa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium pariant: sed dum perfectus et
contremendus iudicii dies et tempus red¬
deNde ratiorus aduenerit. quicquid in¬
No bis dominus et saluiador nr̃ contu¬
lit iudicatus: integrum inueniat iudica¬
turus Et quidem̃ ille cum uenerit red¬
diturus est quod ꝓmisit. sed requisiturus
est quod redemit: et quod in primo ad¬
uentu contulit exac turus est in scđo:
Quamuis multum presumere non de¬
beamus de miscdia dei: nõ tam̃ negligent̃¬

Expanded text:
judicium pariant, sed profectum: ut judicium pariant, sed profectum: ut cum tremendus judicii dies et tempus reddendae rationis advenerit, quidquid nobis Dominus et Salvator noster contulit judicatus, integrum inveniat judicaturus. Et quidem ille cum venerit, redditurus est quod promisit, sed requisiturus est quod redemit: et quod in primo adventu contulit, exacturus est in secundo Quamvis multum praesumere debeamus de misericordia Dei, non tamen negligen
Abbreviated transcription (Latin):
datium uendiderunt: Non mirũ: uendi
dictum est illis: quia dormientibus nob̃.
uenerunt discipuli eius. et subtraxerut̃
eũ: Ouanitas: uendens uanitatem uani¬
tati: Auditurisunt uani. et credituri: ho¬
dieq hoc est apud iudeos: Sichabetur
ipsa fama: quamuana quam falsa. quã
inanis. Testimonium martyrum nolut̃
audire ut uiuant: et testimoniũ dormien¬
tium audiunt ut pereant: Si doͬmiebat̃
custodes: unde potuerun⁊ scire quis
illuos tulit de sepulchro: Aut iigila¬
bas male: O maledieti: non sine causa di¬
xit ꝓpħa: dabo malos prosepultura eius
Omalio pessimi: aut uigilabatis et custo¬
dire debuistis: aut dormiebatis. et quod
factum sit nescitis: Impletum est enm.
quod spiritus sanctus. ꝑpsalmistam.
multum ante predixerat: Cogita uerut̃
salute ista omnia et predicta suNt et im¬
pleta. gratias aganus diuine miscricordie.
et quaritum possumus totis uiribus.
laboremus. ut beneficia dei. Non nobis

Expanded text:
dacium vendiderunt? Non mirum, mendacdacium vendiderunt? Non mirum, mendacdictum est illis quia dormientibus nobis venerunt discipuli ejus, et subtraxerunt eum. O vanitas vendens vanitatem vanitati! Audituri sunt vani et credituri. Hodieque hoc est apud Judaeos, sic habet ipsa fama, quam vana, quam falsa, quam inanis . Testimonium martyrum nolunt audire, ut vivant; et testimonium dormientium audiunt, ut pereant. Si dormiebant custodes, unde potuerunt scire quis illum tulerit de sepulcro? aut quid vigilabas, male? O male, de quo non sine causa dixit propheta, Dabo malos pro sepultura ejus. O mali, o pessimi: aut vigilabatis, et custodire debuistis; aut dormiebatis, et quid sit factum nescitis. Impletum est enim quod Spiritus sanctus per Psalmistam multo ante praedixerat: Cogitaverunt csalute ista omnia et praedicta sunt et impleta, gratias agamus divinae misericordiae, et quantum possumus, totis viribus laboremus, ut beneficia Dei non nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pilatum: et dixerunt ei: dñe audiuimus
discipulis sins: quia resurrecturus eẽt occi¬
sus. Iube ut custodiatur sepulchrũ: ne forte
ueniant discipuli eius nocte. et auferant eũ
et fiat error maior priore: Ait illis pilatus:
Babetis milites: ite custodite sicut uultis
Acceperunt milites: posuerunt ibi Alali
sunt isti: Ipsi sunt dati ꝓpter sepulturam
eius: ad custodiendum: Sed unde ꝓbam¬
us quia mali sunt: Militeserant innocen¬
tes missi: uidex eis p̾cepit: uenert̃ ad sepul¬
chrum custodierunt: Audi quia malisunt:
Lege euuangelium: Postea quã surrexit
dominus. et uderunt angelum: conter¬
riti et consternati sunt: quando dictum
est aliis nolite timere uos: isti timore sunt¬
ꝑcussi. quia fide subleuati non sunt: Et
tamen cum ista scirent: uenerunt ad u¬
deos: dixerunt illis ista omnia: dixerut̃
iudei: damus uobis peccuniam: Ergo ma¬
lierant: ueritatem absconderunt. men¬
datium uendiderunt: & quomodo men¬

Expanded text:
Pilatum, et dixerunt ei: Domine, audivimPilatum, et dixerunt ei: Domine, audivimdiscipulis suis quia resurrecturus erit occisus: jube custodiatur sepulcrum, ne forte veniant discipuli e us nocte, et auferant eum, et fiat error major priore. Ait illis Pilatus: Habetis milites, ite, custodite sicut vultis. Acceperunt milites, posuerunt ibi . Mali sunt isti: ipsi sunt dati propter sepulturam ejus ad custodiendum. Sed unde probamus quia mali sunt? Milites innocentes erant missi: judex eis praecepit; venerunt ad sepulcrum, custodierunt. Audi quia mali sunt: lege Evangelium. Posteaquam resurrexit Dominus, et viderunt angelum, conterriti et consternati sunt. Quando dictum est aliis, Nolite timere vos, isti timore perculsi, quia fide sublevati non sunt. Et tamen cum ista scirent, venerunt ad Judaeos, dixerunt illis ista omnia. Dixerunt Judaei: Damus vobis pecuniam. Ergo mali erant: veritatem absconderunt, mendacium vendiderunt. Et quomodo men
Abbreviated transcription (Latin):
ab isto ꝓpħa: Non quia debemus ꝓpħam
p̃ponere dnõ p̃co p̃cessit: iudex sequutus ẽ.
Non sua. sed iudicis uerba p̃co dicebat: et iu¬
dex consequens. uerba sua in p̃cone confir¬
mauit: Quoniam tolletur de cerra iita eĩ.
ab iniquitate populi mei ductus est ad mor¬
tem: Audiebatis modo dicentẽ illis Qui
uobis feci: Simuenitis in me peccatũ. argu¬
ite & illi Crucifige crucifige. ut putabat᷑
hominem. tamen innocentem: Ergo abiui
hoc dabo malos ꝑsepultura eius: et diuitesꝑ
morte eius: Malos ꝓpter sepulturã: diuites
ꝓpter mortem. diues ille ab arimathia io¬
seph. cum dñs penderet iicruce. intrauit
ad pilatum. et petiit corpus eius: obsequuit᷑
est. ut sepeliret: dati sunt diuites ꝑ morte
eiuis. sepeliuit pauperem. in quo diuicias
requirebat. Ergo diuites ꝓpter mortem eius.
quod p̾ea dixit primo factũ est. quod primo
dixit postea factum est: Malos ꝓsepultura
cius ubi ostencdimus: Intrauerunt iudei ad

Expanded text:
on quia debemus prophetam praeponere Domino. Praeco praecessit, judex secutus est. Non sua, sed judicis verba praeco dicebat, et judex consequens verba sua in praecone firmavit. Quoniam tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Audiebatis modo dicentem illis, Quid vobis feci? Si invenistis in me peccatum, arguite. Et illi, Crucifige, crucifige : ut putabant hominem, tamen innocentem. Ergo, Ab inhoc, Dabo malos pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus? Malos propter sepulturam, divites propter mortem. Dives ille ab Arimathaea Joseph, cum Dominus penderet in cruce, intravit ad Pilatum, et petiit corpus ejus: obsecutus est, ut sepeliret. Dati sunt divites pro morte ejus: sepelivit pauperem, in quo divitias requirebat. Ergo, Divites propter mortem ejus. Quod postea dixit, primo factum est: quod primo dixit, postea factum est. Malos pro sepultura ejus. Ubi ostendimus? Intraverunt Judaei ad
Abbreviated transcription (Latin):
pogo ipsum describit sponsum. illũ
qu Nõnc hic ẽ fabrifilius: Quam nõ
iuslecorem: ut diceretur. Nonne uer̃
lis: quia demoniũ habes: In nomine
femonia fugiebant. et illi obiciunt.¬

Expanded text:
 radicis pollet. Ergo ipsum describit sponsum, illum decorem. Nonne hic est fabri filius ? Quam non habuit decorem, ut diceretur, Nonne verum dicimus quia daemonium habes ? In nomine ipsius daemonia fugiebant; et illi objicit
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs tradidit illum ꝓpeccatis nris. et ipse qui
male tractatus ẽ. non aperuit os: ut ouisad
ĩmolandum ductus ẽ. et ut agnusante eũ
qui se tonderet. fint sine uoce. sic nõ apuit
os suum: In humilitate nidiciũ enuis subla¬
enarrabit: Quam generationẽ. Ante luci
que facta sunt: ance oniles angilis. ante om¬
lus non accedit. uterus uirginissumet pro¬
cedit timquã sponsus. de chalado suo: oni¬
rabilis ista generatio. mirabilis ilaque sins¬
matre. Ut ouis. id ĩmolandũ ductus e aet is
agnus ante eum quise conderet. sic non ap¬
ruit os suum: In humilitate iuidicium esg
sublatum ẽ: Generationẽ eius quis en arra¬
bit: Quoniã tolletur de terra uita eius
Resurreetionẽ p̃dicat: Nidetis quia uere
dominus: quia hec possit: Quisnisi uere ue¬
ritas hoc dicebat. que scripta sunt inlege.
et prophetis. et psalmis de me: quia oporte
audistis. quoniã tolletur de terra uita eius:
et predicare in nomine eius. penitenciam
et remissionẽ peccatorum. per omnes gen

Expanded text:
nus tradidit illum pro peccatis nostris. et ipse, quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. in humilitate sublaenarrabit? Quam generationem? Ante lucifquae facta sunt, ante omnes Angelos, ante omlus non accedit, uterus virginis tumet: procedit tanquam sponsus de thalamo suo . Mirabilis ista generatio. Mirabilis esmatre. Ut ovis ad immolandum ductus est, ut agnus ante eum qui se tonderet, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem ejus quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra vita ejus. Resurrectionem ejus praedicat. Videtis quia vere Dominus quasi possit quid nisi vere Veritas hoc dicebat: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Quia oportebaudistis: Quoniam tolletur de terra vita ejus. Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
ATRES
dilectissimi
ante mul¬
ta tempora
Ascendet sic̃
uirgultum:
et sic̃ radix de t̾rasicienti. Quare utraq dixit:¬
deo nonẽ speties illi neq honor Passus ẽhu
miliatus ẽ. consputus ẽ: non habebat spetic̃:
Homoapparebat: cum ds̃ eẽt: S quomodo
radix nonẽ pulchra s intꝰ habet uimpulc̾ri¬
tudinis sue. Attendite fr̃s mer: uidete mis¬
ccłiani dei: Attendis arborem pulchram:
amenant foliisuirentem. fructib opulentã:
laudas: delectat aliquis de fructu raꝑe. sub
umbra eius sedere. et requiescere ab estu:
laudas i illam pulchritudinẽ: Siradix
ostend: nulla pulchritudo mea ẽ. No¬
li conteꝑre qũod abiectum ẽ. inde ꝓces¬
sit qđ. is. ut radix int̾ra sicienti:. Atten¬

Expanded text:
atres dilectissimi, ante multa tempora Ascendet sicut virgultum, et sicut radix in terra sitienti. Quare ut radix? Ideo: Non est species illi, neque honor. Passus est, humiliatus est, consputus est: non habebat speciem; homo apparebat, cum Deus esset. Sed quomodo radix non est pulchra, sed intus habet vim pulchritudinis suae. Attendite, fratres mei, videte misericordiam Dei. Attendis arborem pulchram, amoenam, foliis virentem, fructibus opulentam, laudas. Delectat aliquid de fructu carpere, sub umbra ejus sedere et requiescere ab aestu: laudas totam illam pulchritudinem. Si radix ostendatur tibi, nulla pulchritudo in ea est. Noli contemnere quod abjectum est: inde processit quod miraris, Ut radix in terra sitienti. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
filius. ut qui unum nouerit. ambos no¬
uerit. Solemus enim de simillimis duo¬
bus ita loqui eis qui unum illoꝵ uident.
et qualis sit alius uolunt nosse. ut dica¬
mus uidistis istum. illum uidistis. Sicgͦ
dictum est. qui uidet me. uidet et patr̃
non utiq quod ipse sit pater qui filius:
s quod a patris similitudine in nilo
yr oesuis dsteret filius. dlameuis dus ẽidui
proter auis non dictum eẽt. Ni cognouis¬
sets me lipicrem meum utiq eognouis¬

Expanded text:
Filius, ut qui unum noverit, ambos noFilius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis est alius volunt nosse, ut dicamus: Vidistis istum, illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filised quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovis
Abbreviated transcription (Latin):
uistis ine phẏlippe. his ergo qui filium
iam nouerant. etiam illud de patre de
tum est. et amodo cognoscetis eũet idifis
eum. dictum est enim ꝓpter omnimno¬
dam similitudinẽ que illi cum uitirẽ
ut ideo amodo docerent᷑ nosse patrm.
quia nouerant similem filium. srgoiã
sciebant filium. Et si non om̃s. certe qͥ¬
dam eorum quib dicit᷑. et quo uadosti¬
tis. et uiam scitis. Ipse est enim uia. 
patrem nesciebant. Ideo audiunt. si cog¬
nouissetis. me. et patrem meum utiq¬
cognouissetis ꝑ me utiq et illum. Alius
enim ego sum: alius ille.S ne putarent
eius simillimum filium: s admonendi
fuerant talem eẽ etiam patrem quẽ non¬
dum uidebant. qualis est filius quem
uidebant. Et ad hoc ualet quod postea
phylippo dicitur. qui uidet me. uidet
et patrem: non quod ipse sit pater qͥ fi¬
lius. quod in sabellianis qui uocantur
etiam patripassiani. catholica fides dap̃¬
nat.s quod tam similes sint pater et

Expanded text:
novistis me, Philippe? His ergo qui Filium novistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etidictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent im ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
tis cum. S phylippus unus ex apłis quid
audierit non intelligens: dnẽ inquit
ostende nobis patrem et sufficit nobis.
Cui dns. Tanto inquit tempore uobiscũ
sum. et non cognouistis me: phylippe:
qui uidet me: uidet et patrem. Ecce in¬
crepat quod tanto temꝑe cum ipsis
erat. et non cognoscebatur. Nonne ipse
dixerat. et quo ego uado scitis: et uiam
scitis: et se nescire dicentes. eos hoc scire
conuicerat. addendo atq dicendo. ego
sum uia et ueritas et uita: Quomodo
nunc dicit. tanto temꝑe uobiscum sũ.
et non cognouistis me. cum ꝑfecto. et
quo iret. et uiam scirent. non obaliud
nisi quod ipsum utiq scirent: S facile
ista soluitur questio. si dicamus quod eĩ
aliqui eorum sciebant. aliqui nescieban
atq in his qui nesciebant et phylippus
erat: ut quod aitet qͦego uado scitis. eũ
uiam scitis. illis dixisse intelligatur.qͥ
sciebant. non phylippo cui dictum et
tanto temꝑe uobiscum sum. et non cos¬

Expanded text:
tis eum. Sed Philippus unus ex Apostolis, quid tis eum. Sed Philippus unus ex Apostolis, quid audierit non intelligens: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cog
Abbreviated transcription (Latin):
uita. habet uitam. et ipse est quod habet:
et quod uita est in ipso.: ipse est in se ipso.
llos autem non ipsa uita. s ipsius uite par¬
ticipes. sumus. atq ita ibi erimus. ut in no¬
bis ipsis. non quod est ipse eẽ possimus.
tan qui se ipsum habet uitam: eo quod
ipse sit uita. deniq ipse et in se ipso est in¬
mutabilit̾: et in patre inseꝑabilit̃. Nos
uero cum in nobis ipsis eẽ uoluissemus.
ad nos ipsos turbati sumus: unde illa
uer est. ad me ipsum turbata est anima
mea. atq in deterius cõmutati. neq id
quod fuimus. manere potuimus. Cum
aũ ꝑ ipsum uenerimus ad patrem sic̃
ait. nemo uenit ad patrem nisi ꝑ me:
manentes in illo nec a patre nos quisꝙͣ.
poterit seꝑare. nec ab illo. Conectens itaq
consequentia p̃cedentib si cognouisse¬
tis me inquit. et patrem meum utiq
cognouissetis: hoc est quod ait. nemo ue¬
nit ad patrem: nisi ꝑ me. Deinde subiun¬
git: et a modo cognoscetis eum et uidis¬

Expanded text:
vita habet vitam, et ipse est quod habet, vita habet vitam, et ipse est quod habet, et quod vita est in ipso, ipse est in seipso: nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus, atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est esse possimus, tam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse est vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus: unde illa vox est: Ad meipsum turbata est anima mea ; atque in deterius commutati, neque id quod fuimus manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me: manentes in illo, nec a Patre nos quisquam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit: Et amodo cognoscetis eum, et vidis
Abbreviated transcription (Latin):
rat. et quo ego uado scitis. et uiam scitis:
nichil q aliud ostendit ẽẽ quod dixit. nͥ
quia ipsum sciebant. Quid ergo ẽẽt ire
ad se ipsum ꝑ se ipsum. quod etiam dis¬
cipulis p̾stat. ut eant ad ipsum ꝑ ipsum:
ut potuimus pristino sermone iam di¬
ximus. Quod itaq ait. ut ubi ego sum et
uos sitis. ubi erant futuri nisi in ipso:
Ac ꝑ hoc. est etiã ipse in se ipso. et ideo ibi
illi ubi et ipse: hoc est in ipso. Ipse est gͥ
uita eterna in qua futuri sumus. cum
acceꝑit nos ad se. et ipsa uita eterna qđ
ipse est. in ipso ẽ. ut ubi est ipse. et nos
simus. hoc est in ipso. Sicut enim pater
habet uitam in semet ipso. et utiq non
aliud est uita quam habet. nisi quod ẽ
ipse qui hanc habet: sic dedit filio uitã
habere in semecipso. cum ipse sit eadẽ
uita quam habet in semecipso. Num¬
quid autem nos uita quod est ipse. hoc
erimus: cum in illa uita hoc est in ipso
eẽ cepimus: Non utiq quia ipse existendo

Expanded text:
rat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; rat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet: sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum ipse sit eadem vita quam habet in semetipso. Numquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso sse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo
Abbreviated transcription (Latin):
quodam modo uobiscũ maneo: si tenue¬
ritis quod auditis in sermone quem dico.
Sihoc potest imago quam fecit deus. qͥd
potest non a deo facta s ex deo nata. Ima¬
go dei dõ: cuius illud quo ad nos egress.
ẽ et in quo a nobis regressus est corpus.
ñ sicut meus el apsus est sonus. s manet ibi
ubi iam non moritur. et mors ei ultra non
dominabitur. Multa de his euangłicis uer¬
bis. adhuc fortasse dici poterant et debeb¬
ant. s non sunt corda urã spiritalib cibis
quamlibet suauib o̾neranda: maxime quia
Ne eo quod dicit. si cognouis xU¬
ssetis me. et patrem meum utiq cog¬
nouissetis. usq ad id. non credis quia ego
te intelliguntur: sicum suꝑio¬
ribus repꝑiuntur habere con¬
cordiam. sonuenire enim de¬
bent precedentia consequentib quando
ueritas loquit᷑. Suꝑius dixerat dñs. et
si abiero et p̃ꝑauero uobis locum. iterũ
uenio et accipiam uos ad me ipsum. ut
ubi ego sum et uos sitis: demnde addide¬

Expanded text:
quodammodo vobiscum maneo, si tenuequodammodo vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia De eo quod Dominus ait, Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis; usque ad id, Non credis quia ego te intelliguntur, si cum superioribus reperiuntur habere concordiam: convenire enim debent praecedentia consequentibus, quando veritas loquitur. Superius dixerat Dominus, « Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addide
Abbreviated transcription (Latin):
anisit seipsum: uenit ad se ipsum. Uene¬
at autem ut dictum est ꝑ earnẽ deus
ad homines: ueritas ad mendaces. deus
enim uerax: omnis autem homo men¬
dax. sum itaq ab hominib abstulit. atq
illuc ubi nemo mentitur carnem suam
leuaut: i dem ipse quia uerbum caro fac¬
tum est ꝑ se ipsum. id est ꝑcarnem ad ue-¬
ritatem quod est ipse remeauit. Quam
quidem ueritatem: quamuis inter men¬
dices et in morte seruauit. Aliquando e¬
nim xp̃c fuit mortuus: s numquã fuit
falsus. Acccͥpite quamuis diuersum et
longe impar exemplum: tamen utcumq
ad intelligendum deum. exhis que ꝓpi¬
us subiecta sunt deo. Ecce ego ipse quan¬
tum attinet ad animum meum. contu¬
lut cum hoc sim quod estis et uos. si ta¬
ceo apud me ipsum sum. si autem loqͦr
uobis quod intelligatis. quodam modo
aduos ꝓcedo. nec me relinquo s ad uos
accedo. et non recedo unde ꝓcedo. Cum aũ
tatuero. quodam modo ad me redeo. et

Expanded text:
amisit seipsum, venit ad seipsum. Veneramisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, veritas ad mendaces: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit; idem ipse, quia Verbum caro factum est, per seipsum, id est per carnem, ad veritatem, quod est ipse, remeavit. Quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit: aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. 4. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum, ex his quae propius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse, quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum: si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et
Abbreviated transcription (Latin):
Num quidnam ut uenires ad nos relique
ras te. maxime quia non a te ipsoue¬
nisti. s pater te misit: Scio quidem qd
te exinanisti. s quia formam serui accepis¬
ti. non quia formam dei uel ad quam
redires dimisisti. uel quam recipes ami¬
sisti:. et tamen uenisti. Et non solum usq
ad carnales ocłos. uerum etiã usq ad ma-¬
nus hominum: ꝑuenisti. Quomodo nisi
in carne: Phanc uenisti manens ubi eras.
ꝑhanc redisti. non relinquens quo ue¬
neras. Si ergo ꝑhanc uenisti. et redisti. ꝑ
hanc. ꝓculdubio non solũ nob̃es qua ueni¬
remus ad te. uer̾etiã tͥ qua uenires et redi¬
rã suscepisti. cũ uero aduitã qđ es ipseredis¬
ti: eandẽ ꝓfectocarnẽtuã ad uitã de morce du¬
xisti Aliud qͥppe ẽ uerbũdĩ. aliud homesed
uerbum caro factum ẽ. id est homo. Nlon
taq ala ntͥbi alia est hominis psona. qm̃
nłaetnt ad uitam: et quia uerbum dei
fidil modo. qui numquam dimisit uel

Expanded text:
Numquidnam ut venNumquidnam ut venras te, maxime quia non a te ipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti, sed quia formam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti: quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti, manens ubi eras. Per hanc redisti, non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti, et redisti, per hanc procul dubio, non solum nobis qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redia fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem tuam ad vitam de morte duxisti. Aliud quippe Verbum Dei est, aliud homo; sed Verbum caro factum est, id est, homo. Non itaque alia Verbi, alia est hominis persona: quus venit ad vitam. Et quia verbum Dei effabili modo, qui nunquam demisit vel
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitate quam excelsa sint: uidetis quid
si. Uideo quid sitis. In omnib nobis corp̃
quod corrumpitur aggrauat animam. ⁊
deprimit terrena in habitatio sensunno¬
ta cogitantem. Putamus ne possumus ni¬
cere. ad te leuaui animam meã quihaln¬
tas in celo: s sub tanto pondere ubrinor¬
miscimus grauati. quomodo leuabo ahs¬
mam meam. nisi mecum leuet qui pasi¬
it ꝓ me suam: dicam ergo quod posim
capiat ur̃m qui potest. Quo donarteii¬
co: eo donante capit qui capit: et eo cdonan¬
te credit qui nondum capit. Nisi enmma
credideritis inquit ꝓpħa: non incelligis
dic michi dnẽmeus. quid dicam seruis
tuis conseruis meis. Thomas apls ut e
interrogaret. habuit te ante se. nec tañ
intelligeret te. nisi haberet in se. Egom
terrogo te. quia te scio eẽ suꝑ me inter¬
rogo autẽ tein quantum possum supme
effundere animam meam: ubi non sorai¬
tem et tamen docentem audiam te die
michi obsecro: quomodo uadis ad te

Expanded text:
Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credideritis, inquit propheta, non intelligetis . 3. Dic mihi, Domine meus, quid dicam servis tuis conservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te?
Abbreviated transcription (Latin):
qua itur. Numquid uia ẽ. et quo itur:
Utrumq autem illos dixerat scire: et quo
uadit. et uiam. Opus ergo erat. ut diceret
ego sum uia. ut ostenderet eos quia cum
scirent uiam scire. quam putauerant se
nescire. Quid autem opus erat ut diceret
ego sum uia ueritas et uita. cum uia cog¬
nita qua iret. restaret uosse quo iret: nͥ
quia ibat ad ueritatem. ibat ad uitam:
Ibat ergo ad se ipsum ꝑ se ipsum. Et quo im̃¬
nos. nisi ad ipsum. et qua imus. nisi ꝑipsũ:
Ipse gͥ ad se ipsum ꝑ se ipsum. nos ad ipsum
ꝑ ipsum: uimo uero et ad patrem. et ipse
et nos. Nam et de se ipso alibi dicit. ad patrẽ
uado: et hoc loco ꝓpter nos. nemo inquit
uenit ad patrem nisi ꝑ me. Ac ꝑhoc et ipse
ꝑ se ipsum et ad se ipsum et ad patrem: et
nos ꝑ ipsum. et ad ipsum et ad patrem. Qs
hec capit nisi qui spiritalit̃ sapit: Et quan¬
tum ẽ quod hic capit. etiam qui spiritalit̃
sapit: fr̃s quid a meista uob̃uultis exponi:

Expanded text:
qua itur; numquid via est et quo itur? qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nescire: quid autem opus erat ut diceret, Ego sum via, et veritas, et vita, cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum, per seipsum. Et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi?
Abbreviated transcription (Latin):
domunus dixerat scire. utrumq dixit
iste se nescire. et locum quo itur. et uia
qua itur. S nescit ille mentiri. Ergo isti
sciebant: et se scire uesciebant. Conuincat
eos iam scire: qͦd se putabant adhucusq
nescire. dicit ei ihc. Ego sum uia et ueri¬
tas et uita. Quid est frg: Ecce audiuimus
discipulum interrogantem. audiuimus
et magistrum docentem. et non dum ca¬
pimus etiam post uocem sonantem. sentẽ¬
tiam latitantem. S quid non possumꝰ
caꝑe: Numquid poterant ei dicere apli
eius cum quib loquebantur. nescimus te:
Pinde si eum sciebant et uia ipse ẽ. uiam
sciebant. Si eum sciebant. iet ueritas ipse
ẽ: ueritatẽ sciebant. Si eum sciebant et
ecce scire conuicti sunt. quod se scire nesci¬
ebant. Quid gͥ Et nos in isto sermone ñ
cãpimus: Quid putatis frs mei. nisi quia
dixit et quo uado scitis: et uiam scitis ..¬
ꝙ ecce cognouimus quod sciebant uiam:
quia sciebant ipsum qui ẽ uia: s uia est:

Expanded text:
Dominus dixerat scire, utrumque dicit Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est
Abbreviated transcription (Latin):
Unc est dilectissimi ut quan¬
tum ualemus. intelligamus
de uerbis diui posterioribus
priora. et consequentib precedentia: in
eo quod audistis apło thome interrogan¬
ti eẽ responsum. dixerat enim suꝑius
dns̃. cum de mansionib loqueretur.
quas et eẽ dixit in domo patrissuiet ire
se ut p̃pararet eas: ubi intelleximus et
ẽẽ iam mansiones ipsas in p̃destinatio¬
ne. et p̃parari eas. cum eoꝵ qui ibi mansu¬
ri sunt. ꝑfidem corda mundantur: qm̃
ipsa dei domus ipsi sunt. Et quid ẽ aliud
manere in domo dei. quam eẽ in popło
dei. cum idem popłs est in deo. et deus
in eo: hoc ut p̃pararet dñs abiit: ut cre¬
dendo in eum qui non uidet᷑. ea que in
spetie semꝑ futura est. nunc ꝑfidem
biero et p̃parauero uobis locum iterum
uenio et accipiam uos ad me ipsum. ut
ubi ego sum et uos sitis: et quo ego uado
scitis et uiam scitis. Ad hec dicit ei thomas.
Dñe nescimus quo uadis: et quomodo
possumus uiam scire: Utrumq illos

Expanded text:
unc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem biero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos
Abbreviated transcription (Latin):
autem non eum ibi solum fuisse quieec
arguendꝰ ostenditur. Ppt̃ oꝑa ipsa tre¬
dite inquit: quia ego in patre. et pater
in me est. Neq enim si seꝑati eẽmus: inse¬
ꝑabiliter oꝑari ulla ratione possemus.S.

Expanded text:
 solum fuisse qui esset arguendus ostenditur: Propter opera ipsa, inquit, credite quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim, si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione possemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uamus. quia eternam uitam ex nobis
habere non possumus. Nonsicut inqͥt
manducauerunt patres ur̃i manna: et
mortui sunt. Qui manducat hunc panẽ:
uiuet in eternum. Quod ergo illi mortui
sunt: ita uult intelligi ut non uiuant
in eternum. Nam temporaliter et hi ꝓ¬
fecto moriuntur qui xpm̃ manducant.
s uiuuẽt in eternum quia xpc̃ est ui¬
ta eterna. N¬

Expanded text:
vamus, quia aeternam vitam ex nobis vamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in aeternum, quia Christus est vita aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
seruata etiam filii cum patre equalita¬
te nature. Maior enim est pater homi¬
ne filio. s equalem habet deum filium:
cum ipse idem sit et deus et homo. dei
filius et hominis filius. unus. xpc̃ iħc:
In quam sententiam si recte accipiunt᷑
hec uerba. ita dixit. sic̃ misit me uiiẽs pat̃
et ego uiuo ꝓpter p̃atrem. Et qui man¬
ducat me et ipse uiuit ꝓpter mez ac si
diceret. Ut ego uiuam ꝓpter patremidẽ
ad eũ tanqͣ ad maiorẽ referã uitam meã: exma¬
nitio mea fecit. in qua me misit. Ut aũ
quisq uiuat ꝓpter me participatio facit
qua manducat ine. Ego itaꝙ hunuut apꝰ¬
ios ypautemita dietum est uiuo ꝓpter
pae rein quai e de illo non ule de ipsõt.¬
qe arcruns uto equalitatis dictum est.
Nus aneraitendo et qui manducat mne.
it ipsa muit ꝓpter me candem nrãm et
uani qualitatem significauit.s grãm
ncbatiris ostendit. hic est panis qui de
no descendit: ut illum manducando ui¬

Expanded text:
servata etiam Filii cum Patre aequalitaservata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Christus Jesus. In quam sententiam si recte accipiuntur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliame. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso, sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et aequalitatem significavit; sed gratiam mediatoris ostendit. 20. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uiuens pater. et ego uiuo ꝓpter
patrem. Et qui manducat me: et ipse ui¬
uit ꝓpter me. Non ait sicut manduco pa¬
trem et ego uiuo ꝓpter patrem: et qui
manducat me et ipse uiuit ꝓpter me. ñ
enim filius participatione patris fit me¬
lior. qui est natus equalis: sicut partio¬
patione filii ꝑ unitatem corꝑis eius et
sanguinis. quod illa manducatio pota¬
tioq significat: nos efficimur meliores
uiuimus ergonos ꝓpter ipsum mandu¬
cantes eum: id est ipsum accipientes e¬
ternam uitam quam non habebamus ex
nobis. Uiuit autem ipse ꝓpter patrem
missus ab eo: quia semet ipsum exmnani¬
uit factus obediens usq ad mortem cru¬
cis. Si enim scd̾m id accipimus uiuopp¬
ter patrem quod alibi ait. pater maior
me est. sicut et nos uiuimus ꝓpter ipsũ.
qui maior est nobis: hoc ex eo quod mis¬
sus est factum est. Missio quippe eius
exinatio siumet ipsius est. et forme ser¬
uilis acceptio. Quod recte intelligitur:

Expanded text:
 vivens Pater, et ego vivo propter  vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum; id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habebamus ex nobis: vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cibus: et sanguis meus uere est potus. Qũ
enim cibo et potu id appetant homines
ut neq esuriant neq sitiant. hoc ueracit̃
non prestat nisi iste cibus et potus. qui e¬
os a quib sumitur. imortales et incorrup¬
tibiles facit. id est societas ipsa scõꝵ ubi
pax crit. et unitas plena atq ꝑfecta. ꝓp¬
terea quippe sicut etiam ante nos intel
rebus comendauit: que ad unum aliqͥd.
rediguntur ex multis. Namq aliud in
unum ex multis granis conficitur: ali¬
ud in unum ex multis acinis confluit.
deniq iam exponit quomodo id fiat qd̃
loquitur: et quid sit manducare corpus
et sanguinem eius bibere. Qui mandu¬
cat meam carnem & bibit meum san¬
guinem: in me manet ẽgo ẽt in illo. hoc
est ergo manducare illam escam. et illũ
non manet in xp̃o. et in quo non manet
nem nec bibit eus sanguinem: etiam si
tante rei sacramentum: ad iudicium si¬
bi manducat et bibiͣt. Sicut misit me¬

Expanded text:
cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit, et unitas plena, atque perfecta; propterea quippe, sicut etiam hoc ante nos intellrebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis: namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bicat carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum non manet in Christo, et in quo non manet nem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat. Item
Abbreviated transcription (Latin):
um. et factum est. et fit. & fict: id est uo¬
catio et iustificatio. Quartum uero nuc̃
in spe est: in re autem futurum est. id
est głificatio. huius rei sacramentum id
est unitatis corꝑis et sanguinis xp̃i ali¬
cubi quotidie. alicubi certis interuallis
dicrum. in dnica mensa p̃paratur: et
de mensa dnĩca sumitur quibusdam
ad uitam. quibusdam ad exitium: Res
uero ipsa cuius sacramentum est. omĩ ho¬
mini ad uitam. nulli ad exitium: quicũq
eius particeps fuerit. Ne autem putarent
sic in isto cibo et potu. ꝓmitti uitam et̃¬
nam. ut qui eum sumerent iam nec cor¬
pore morerentur: huic cogitationi dig¬
natus est occurrere. Nam cum dixisset
qui manducat c̃arnem meam. et bibit
meum sanguinem habet uitam. eternã:
continuo subiecit. et ego resuscitabo eum
in nouissimo die: ut habeat interim secũ
attinet. nec eius uita eterna fraudet᷑.
s in resurrectione mortuoꝵ in. nouissi¬
mo die. Caro enim inquit mea uere est¬

Expanded text:
um factum est, et fit, et fiet, id est, voum factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundattinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim