comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut statuta naturalia &e legreuna non frangas¬
esiardo dĩ grã suessionensium ducat. cc. xł ui
ẽpõ. Iuo eadem grã carnotensis ȩccłȩ minis
salutem & seruiciũ. Nouerit dilectio ura
quia conitigium petri filii geruasii & filie
neq ut fieret consilium dectił assensũ. ĩmo
me dissuasi ne fieret. qͥa tale coniuigium
stare non posset: si eẽt qui contere. Addi¬
di &iam sententiam legis. quia unꝰ maritꝰ
duas sorores non possae hab̾e in coniugium.
sicut nec una mulier cum duob fr̃ib legi¬
timum posset inire matrimoniũ. Sinegun¬
dis qͥppe soror huiꝰ iuuenculȩ quã nc̃ hab
pͣtaxatus petrꝰ inconiugium. uror fuit
eius dem petri non solum legitime despon¬
sata: sed & iam sacerdotali benedictione con¬
iuncta. Qđ si obicitis non fuisse coniugium
ubi constat non subsecutum fuisse carnale
coͣ mertium. ex auctoritate patrũ respondeo
quia coniugium ex eo insolubile est: ex qͦ

Expanded text:
ut statuta naturalia et legitima non frangasut statuta naturalia et legitima non frangasISIARDO, Dei gratia Suepo, IVO, eadem gratia Carnotensis Ecclesiae minister, salutem et dilectionem. Noverit dilectio vestra, quia conjugium Petri filii Gervasii et filiae neque ut fieret consilium dedi vel assensum, imo me, dissuasi ne fieret, quia tale conjugium stare non posset, si esset qui concuteret. Addidi et sententiam legis, quia unus maritus duas sorores non posset habere in conjugium, sicut nec una mulier cum duobus fratribus legitimum posset inire matrimonium. Sinegundis quippe soror hujus juvenculae quam nunc habet praetaxatus Petrus in conjugium, uxor fuit ejusdem Petri non solum legitime desponsata, sed etiam sacerdotali benedictione conjuncta. Quod si objicitis non fuisse conjugium, ubi constat non subsecutum fuisse carnale commercium, ex auctoritate Patrum respondeo, quia conjugium ex eo insolubile est, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
subsetuta firmauit. Dicit enĩ uetus lex. Propt̃ h
honio xelinquet patrem & matrẽ & adhe¬
rebit uxori sue. & erunt duo in carne una
Et euangłiũ. Qđ ds coniunxit: homo non se¬
paret. Et apłs. Unus qͥsq habeat urorẽ suã
ꝓpt̃ fornicationẽ. & uir redaat. debitũ uxori.
& uxor similit̾ uiro. nisi forte exconsensu ad
tempꝰ ut uacetis orationi: ne temptet uos sa¬
thanas propt̃ incontinentiam uram. Hic aũt
consensus ita deb& eẽ. uolũtarius: ut nulla
ui si extortꝰ: ł aliqua simulatione palliat᷑.
lioquin si absq consensu uxoris seruas casti¬
moniam. &iã si pro dõ fiat. non serrias con¬
iugalem copulam: nec sacͥficium offers
de tuo s de alieno. Non enĩ scđm apłm uir
lier hab& potestatẽ sui corꝑis: s uir. Quȩ
enĩ de alieno uouent᷑: non placent altissi¬
mo. Oportae gͦ ut in hoc ꝓposito tuo sic t̃
prouideas. quatinꝰ ita nouissima uota impleas.

Expanded text:
subsecuta firmavit. Dicit enim vetus lex: Propter subsecuta firmavit. Dicit enim vetus lex: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Et Evangelium: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et Apostolus: Unusquisque habeat uxorem suam propter fornicationem; et vir reddat debitum uxori, et uxor similiter viro; nisi forte ex consensu, ad tempus, ut vacetis orationi, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram . Hic autem consensus ita debet esse voluntarius, ut nulla vi sit extortus, vel aliqua simulatione palliatus. Alioquin si absque consensu uxoris servas castimoniam, etiam si pro Deo fiat, non servas conjugalem copulam, nec sacrificium offers de tuo, sed de alieno. Non enim, secundum Aposlier habet potestatem sui corporis, sed vir . Quae enim voventur de alieno, non placent Altissimo . Oportet ergo, ut in hoc proposito tuo sic tibi provideas, quatenus ista novissima vota impleas,
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam largite pippͥꝙ ut nudatos ꝓpͥis.
impellat ad diripienda. aliena. cũ melius
sit non hab̾e quod tribuas. quã male acqͥre¬
rei qđ des. Suadet qͥb dam ieiunia non ut
ament. continendiã. sed ut uenentur ua¬
nam głam.Suada quib non reddere debi¬
tum coniugale uxorib fuiss ut subuelami¬
ne castitatis mirtat eosiãd stupͣ illicita.
łuxures eoꝵ ad ꝑpetranda. ad ultͣia. Its
hunc modũ occurrunt multa uicia pro
uirtutib quib tanquã laqueis occultis simplex
anima decipit᷑. cuiꝰ uita licet uideatur honesta
uon tam̃ satis ẽ circunspecta. Hȩc tͥ carissime
ausu caritatis scripsi ut ꝓpositum tuum ita
arcuinspicias. quatinus sicut uidetur laudã¬
ule mocłis hominũ ita inocłis dĩ uideccur
acceptum & sic impleas uota uoluntaria: uc
non omitas legitima. duxisti uxorẽ qđ lex na¬
ture iniciauit: & lex euangłica atq apłica

Expanded text:
quibusdam largiri propria, ut nudatos propriis quibusdam largiri propria, ut nudatos propriis im ellat ad diripienda aliena, cum melius sit non habere quod tribuas, quam male acquirere quod des. Suadet quibusdam jejunia, non ut ament continentiam, sed ut venentur vanam gloriam; suadet quibusdam non reddere debitum conjugale uxoribus suis, ut sub velamine castitatis mittat eos ad stupra illicita, vel uxores eorum ad perpetranda adulteria. In hunc modum occurrunt multa vitia pro virtutibus quibus tanquam laqueis occultis simplex anima decipitur; cujus vita licet videatur honesta, non tamen satis est circumspecta. Haec tibi, charissime, ausu charitatis scripsi, ut propositum tuum ita circumspicias, quatenus, sicut videtur laudabile in oculis hominum, ita in oculis Dei videatur acceptum, et sic impleas vota voluntaria, ut non omittas legitima. Duxisti uxorem, quod lex naturae initiavit, et lex evangelica atque apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
uo dĩ grã carnotensis eccłȩ minister.
hoconi magnifico & spectabili trecasi noꝵ
comiti. sic militare inuia: ut regnare pos¬
sit in patria. Audiuimus & cognouimus
Uqđ ierosolimam ꝓfecturus militiȩ xp̃i te
ipsum deuouisti. illam euangelicam arrep¬
turus miliciam qua cum decẽ milib secure
pugnatur aduersus eum qui cum uiginti
milib aduersum nos pugnaturꝰ occurrit.
Denarius aut̃ qui est scd̾a unitas propt̃ de¬
calogum. incegritatem & soliditatem. figi¬
rat uirtutum. Uigenariꝰ uero qui est du¬
plus ad denarium: duplicitatẽ & molliciem
significat uiciorum. Plura eniͣ sunt uicia
quam iurtutes. quia non tantũ uicia uir¬
tutib patent̃ sunt opposita. s &̾ sunt
quȩdam uicia uirtutum specie palliata
se in angłm lucis. cum circũiens & quȩ¬
rens quem deuorce molitur quosdꝗm fallere
ꝑuicia uirtutib similia: quos implerem ñ
ualuit ad manifesta flagitia ł fa cinora. Ui¬
decur aliquando suadere iusticiam. & subspe

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, HUGONI, magnifico et spectabili Trecassinorum comiti, sic militare in via ut regnare possit in patria. Audivimus et cognovimus quod Hierosolymam profecturus militiae Christi te 106 ipsum devovisti, illam evangelicam arrepturus militiam, qua cum decem millibus secure pugnatur adversus cum qui cum viginti millibus adversum nos pugnaturus occurrit . Denarius enim qui est secunda unitas, propter Decalogum integritatem, et soliditatem figurat virtutum; vigenarius vero qui est duplus ad denarium, duplicitatem et mollitiem significat vitiorum. Plura enim sunt vitia quam virtutes, quia non tantum vitia virtutibus patenter sunt opposita, sed etiam sunt quaedam vitia virtutum specie palliatase in angelum lucis , cum circumiens et quaerens quem devoret , molitur quosdam fallere per vitia virtutibus similia, quos impellere non valuit ad manifesta flagitia vel facinora. Videtur enim aliquando suadere justitiam, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Decretum ẽ. gͥ ut quamuis nupta eẽ non
potuerit. legitimo uiro. tlesponsatã tam̃
fr̃i. fr̃ hab̾e non possit. Ut enĩ esset hones¬
tum conubium & chorus immaculatus.
diligentissime p̾cauer̾ patres nr̃i. ut des¬
ponsata fri. alti frĩ non nub̾et. uł confed̾atꝰ
uni sorori alt̾am uxorem non duceret. qͥa
phanc licentiam fallente diabolo possent
multa in honesta & incestuosa ꝓuenire
coniligia. quȩ cessant seruata ꝓhibitiõe
legitima. Pauciscripsi dilectioni urȩ que mo
nouit prudentia urã. & seruare consueun

Expanded text:
etum est igitur, ut quamvis nupta esse non potuerit legitimo viro, desponsatam tamen fratri, frater habere non possit. » Ut enim esset honestum connubium et thorus immaculatus, diligentissime praecaverunt patres nostri, ut desponsata fratri, alteri fratri non nuberet, vel confoederatus uni sorori, alteram in uxorem non duceret, quia per hanc licentiam fallente diabolo possent multa inhonesta et incestuosa provenire conjugia, quae cessant servata prohibitione legitima. Pauca scripsi dilectioni vestrae, quae mecum novit prudentia vestra, et servare consu
Abbreviated transcription (Latin):
uitam maculare. Cuiꝰ enĩ. sit uitȩ. & cuius
famȩ. & quib de causis accusent eũ pͣdicti
aduersarii. idẽ epc̃ prȩsens ur̃ę pat̾nitati
referret : & publicã eoꝵ infamiam ueridi¬
ra assercione retexłt. De comite qͥ absq con

Expanded text:
vitam maculare. Cujus enim sit vitae, et cujus vitam maculare. Cujus enim sit vitae, et cujus famae, et quibus de causis accusent eum praedicti adversarii, idem episcopus praesens vestrae paternitati referet, et publicam eorum infamiam veridica assertione retexet.
Abbreviated transcription (Latin):
amore qđ ad officium urm ꝑtinet facere
uos monemꝰ. quatinus hoc exemplo cęaͣ
doceantur ne ima. ginariis immofal.¬
sis nuptiis de cȩt̃o copulentur. Quȩ sint
ꝑsone de qͥb agitur : a pͣtaxato cancelli¬
rio uobis notificabitur. Uł. De appellati¬
as chali summo pontifici dnoͣ & patri
ter: sic summo regi militare: ut brauiũ
ȩtͣne beatitudinis mereatur acciꝑe. Dom
sus personis ut dicit infamib de uendicione
sacroꝵ ordinum apud metropolitanũ suum
iniuste fuisse accusatũ. & aquib dam coep̾is
suis factum sibi fuisse p̾iudiciũ. Unde senti
supplicamꝰ beatitudini ur̃ȩ. quatinꝰ audita
&. cognita accusantium & testificantium
causa sic compensetis ex miscđia iudicium.
ut & iꝰticia non ꝑiclitetur: & iudicialis
ordo causarum min̾me perturbetur. Nul¬
lus enim locꝰ remanebit innocentiȩ. si lice¬
at quib cunq personis sua querentib con¬
tra. legum sanctiones cuiꝰ cunq innocentis

Expanded text:
amore, quod ad officium vestrum pertinet, facere amore, quod ad officium vestrum pertinet, facere vos monemus, quatenus hoc exemplo caeteri doceantur ne imaginariis, imo falsis nuptiis de caetero copulentur. Quae sint personae de quibus agitur, a praetaxato cancellario vobis notificabitur. ValetPASCHALI summo pontifici, domno et Patri ter, sic summo Regi militare ut bravium aeternae beatitudinis mereatur accipere. Domnsdam clericis suis personis ut dicit infamibus, de venditione sacrorum ordinum , apud metropolitanum suum injuste fuisse accusatum, et quibusdam coepiscopis suis factum sibi fuisse praejudicium, unde sentiesupplicamus beatitudini vestrae, quatenus audita et cognita accusantium et testificantium causa sic compensetis ex misericordia judicium ut et justitia non periclitetur, et judicialis ordo causarum minime perturbetur; nullus enim locus remanebit innocentiae, si liceat quibuscunque personis sua quaerentibus, contra legum sanctiones cujuscunque innocentis
Abbreviated transcription (Latin):
ho di grã carnotensis eccłȩ̃ minist᷑. Gualo¬
ti eadem grã parisiensi ep̃o: salutẽ & dilec¬
tionem. Nuꝑ cũ essemꝰ ap̃ castrũ milito¬
nense. narrauit mͥ dñs stephanꝰ cancellariꝰ
quasdam nuptias fuisse celebratas in ep̃atu
urõ contͣ placitũ urm int̾ quendã pueru¬
lum ⁊ quandã puellam cũ adhuc pene in¬
cunis essent. Quȩ nuptiȩ cum sint sine fig
sine prole. sine consensu. sine omĩ bono
iugali. sollicite quęsiuit utrum possim
gitime dissolui. Cui scđm tramitẽ leg
breuit̃ respondi. quia qđ contͣ leges prs¬
sumitur: ꝑ leges dissolui meretur. Unde
&̃ scribit papa nicholaus. Coniugiũ facit
consensus non coitus. Qui consensus si for¬
te solus in nuptiis defuerit: cȩt̾a onuiã cũ
ipso cortu celebrata frustrant᷑. Quib au¬
ditis: rogauit me ut scrib̾em uobis. qͣti
tales nuptias aut fieri non ꝑinittetis: aut
factas dissolui preciꝑetis. Non enĩ ignota
tam pro legum obseruatione quã ꝓ eius

Expanded text:
 minister, GUALONI, eadem gratia Parisiensi episcopo, salutem et dilectionem. Nuper cum essemus apud castrum Militonense, narravit mihi dominus Stephanus cancellarius quasdam nuptias fuisse celebratas in episcopatu vestro contra placitum vestrum, inter quemdam puerulum et quamdam puellulam, cum adhuc pene incunis essent. Quae nuptiae cum sint sine fide, sine prole, sine consensu, sine omni bono conjugali, sollicite quaesivit utrum possint legitime dissolvi. Cui secundum tramitem legum breviter respondi, quia quod contra leges praesumitur , per leges dissolvi meretur. Unde et scribit papa Nicolaus: « Conjugium facit consensus, non coitus. Qui consensus si forte solus in nuptiis defuerit, caetera omnia cum ipso coitu celebrata frustrantur. » Quibus auditis rogavit me ut scriberem vobis, quatenus tales nuptias aut fieri non permitteretis, aut factas dissolvi praeciperetis. Non enim ignota tam pro legum observatione quam pro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cum monomachia uix aut non quã sine
sanguinis effusione transigi ualeat iudiciũ
uͦ sanguinis seruanda patrũ auccoritas cle¬
ricos agitare prohibeat. & romana ȩccła in
legem eam non assumat. dicente papa ni¬
cholao in causa lotharii contͣ theb̾gam re¬
ginam. Monomachiam in legem non as¬
sumimus quam antecessores nros minimi
accepisse cognoscimꝰ. Quomͦ enĩ ȩccła iudi¬
care deb& fundendũ sanguinẽ alienum

Expanded text:
ix aut nunquam sine sanguinis effusione transigi valeat; judicium vero sanguinis servanda Patrum auctoritas clericos agitare prohibeat, et Romana Ecclesia in legem eam non assumat, dicente papa Nicolao in causa Lotharii contra Theobergam reginam: « Monomachiam in legem non assumimus, quam antecessores nostros minime accepisse cognoscimus. » Quomodo enim Ecclesia judicare debet fundendum sanguinem ali
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. Clerici nri nuꝑ ad nos reuertenti
qui causȩ comitis theobaldi aurelianis int̃¬
fuerunt reculerunt nobis. quod quidam
tis ad monomachiã prouocauerit. & hanc
ꝓ uocationẽ eccła urã iudicio confirmaue¬
rit. & diem ꝑagendȩ mon omachiȩ consti.

Expanded text:
dinis. Clerici nostri nuper ad nos revertentes , qui causae comitis Theobaldi Aurelianis interfuerunt, retulerunt nobis quod quidam tis ad monomachiam provocaverit, et hanc provocationem Ecclesia vestra judicio confirmaverit et diem peragendae mon
Abbreviated transcription (Latin):
Alegũ t̾mite deuiare. si uidimꝰ parrochi¬
anun nr̃m maxime in pacto coniugali
aliquid nefariũ ꝑpetrare: dicente apłica
sententia. Incestis coniunctionib nicħ ue¬
niȩ reseruamꝰ. nisi cũ incestũ seꝑaratiõe
sanauerint. Cum enĩ reueream̃ tempo¬
ralium regũ potentiã. magis nos reuere.¬
n oportae ȩt̃ni regis omĩpotentiã. ut sic
reddam᷑ quȩ sunt cestiris cesari. & quȩ
sunt dei deo. Genea logia aut̃ ut dr̃. sic
se hab&. Gunnors & seufria sorores fuerunt.
Ex gunnors ex iuit Ricardꝰ. Ex ricardo. Ro¬
mo: henricꝰ rex. Ex hoc rege: ista quȩ
datur filio geruasii. Item ex seufria. exi¬
uit Ioscelina. Ex ioscelina: Rogeriꝰ de
monte gũ meri. Ex Rogerio. Mabilia
soror Rob̾ti belim̃sis. Ex mabilia: Mabilia
uxor geruasii. & ex ista mabilia: hugo filius
seruasii. cui ista datur. De mystio fidi quod¬

Expanded text:
a legum tramite deviare, si viderimus parochia legum tramite deviare, si viderimus parochianum nostrum maxime in pacto conjugali aliquod nefarium perpetrare, dicente apostolica sententia: « Incestis conjunctionibus nihil veniae reservamus, nisi cum incestum separatione sanaverint . » Cum enim revereamur temporalium regum potentiam, magis nos revereri oportet aeterni Regis omnipotentiam, ut sic reddamus quae sunt Caesaris Caesari, et quae Dei sunt Deo . Genealogia autem ut dicitur sic se habet: Gonnors et Seufria sorores fuerunt. Ex Gonnors exivit Richardus. Ex Richardo, Romo, Henricus rex. Ex hoc rege ista quae datur filio Gervasii. Item ex Seufria exivit Joscelina. Ex Joscelina, Rogerius de monte Gummeri. Ex Rogerio, Mabilia soror Roberti Bellimensis. Ex Mabilia, Mabilia uxor Gervasii. Et ex ista Mabilia, Hugo filius Gervasii cui ista datur. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
gtini uidelicet filio geruasii desponsasse.
Quos qͥdam parentes eoꝵ eogͣdu consang¬
nitatis testant᷑. ẽẽ. genitos. ut int̾ se nup¬
tias contrahere non possint nisi incestu¬
osas: ⁊ idõ illicitas. Qđ minime decet re¬
giã marestatẽ. culpã uidelic& in se admic¬
tere: quã in aliis deb& legũ seueritate
tis. ne tale conitigiũ si contͣ leges p̃su¬
matur : ꝑ leges dissolui mereatur: Qđ
enĩ dicimus non ex coniect᷑is facimꝰ. qͥa
p̃manib habemꝰ scͥptã genealogiã quã
scͥbi fecerunt nobiles uiri de eadem tͥbu
ꝓgeniti. & parati sunt ante uidices eccłas¬
dicos eandem genealogiã intuto loco com¬
putare: & scd̾m legum instituta ꝓbare.
Misi itaq uobis eandem genealogiam atrun¬
co suo in choatam. & usq ad p̾taratas ꝑso¬
nas cõputando descriptã. quatinꝰ ea ꝑ¬
specta rei ueritatem discutiatis: & pruden¬
ti consilio ab illicita copulatio ne p̃dictas
ꝑsonas desistere faciatis. Non enĩ potimus

Expanded text:
goni videlicet, filio Gervasii, desponsasse. Quos quidem parentes eorum gradu consanguinitatis esse testantur genitos, ut inter se nuptias contrahere non possint, nisi incestuosas, et ideo illicitas. Quod minime decet regiam majestatem, culpam videlicet in se admittere quam in aliis debet legum severitate tis, ne tale conjugium si contra leges praesumatur, per leges dissolvi mereatur. Quod enim dicimus, non ex conjecturis facimus, quia prae manibus habemus scriptam genealogiam, quam scribi fecerunt nobiles viri de eadem tribu progeniti, et parati sunt ante judices ecclesiasticos eamdem genealogiam in tuto loco computare, et secundum legum instituta probare. Misi itaque vobis eamdem genealogiam a trunco suo inchoatam, et usque ad praeta xatas personas computando descriptam, quatenus ea perspecta rei veritatem discutiatis, et prudenti consilio ab illicita copulatione praedictas personas desistere faciatis. Non enim poterimus
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs aut̃ liber ancillam inmatrimoniũ duxe¬
nt non habebic licentiã dimittere eam si
pͥus scientes condicionẽ suã & consentientes
natrimonium contraxer̃. quia coniugium
onsensuis facit. non coitꝰ. Ubi gͦ bona fide
iunxit homo non separet. & ñ licet uiro
dimittere uxorem nͥ causa fornicationis. ubi
ũ humana deceptio fedus nuptiarum ui cia¬
uerit. tales nuptias non facit ds̃ s homo.
earum autẽ separationẽ facit ds̃ non homo.
De his possemꝰ multiplicit̾ rationib agere. &
autenticas sententias in de ꝓferre: s. credo
ista sufficere prudentie. uirẽ. De cet̾o seripsis.¬
tis quosdã clicos cũ lict̾is nr̃is ad uos uenisse.
qui auctoritate earundem lict̾arũ pet̾ent
se ab acolito usq ad ciaconatũ ꝓmoueri. Sed
ego hor om̃ino ignoraui. quia cum hoc saltu
nullum cłicum ordinaui. nec ordinandum

Expanded text:
Si quis autem liber ancillam in matrimonium duxeSi quis autem liber ancillam in matrimonium duxerit, non habebit licentiam dimittere eam, si prius scientes conditionem suam et consentientes matrimonium contraxerunt, quia conjugium consensus fajunxit, homo non separet ; et: Non licet viro dimittere uxorem, nisi causa fornicationis . Ubi vero humana deceptio foedus nuptiarum vitiaverit, tales nuptias non facit Deus, sed homo; earum autem separationem facit Deus, non homo. De his possemus multipliciter rationibus agere, et authenticas sententias inde proferre, sed credo ista sufficere prudentiae vestrae. De caetero scripsistis quosdam clericos cum litteris nostris ad vos venisse, qui auctoritate earumdem litterarum peterent se ab acolytho usque ad diaconatum promoveri, sed ego hoc omnino ignoravi, quia cum hoc saltu nullum clericum ordinavi, nec ordinandum
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ alt̾a alt̾am suo contub̾nio redigͣ
in seruitutẽ. Cũ gͦ pͥncipale pͣceptũ sit eiã¬
gelicũ ut diligamꝰ inuicem. & ne facias
altͣi qđ tͥ nonuis fieri: constat adõ non
eẽ coniunctos. qͦs pociꝰ contͣ pͣceptũ eu̾an¬
gelicum uidemꝰ eẽ corporalit̃ sociatos. net̾
eẽ uerum conuigiũ qđ contͣ dĩ legẽ c̃stat
eẽ pͣsumptũ. Qđ &iam legib scłi cautum
habemꝰ. quas catholici reges cõposuer᷑ et
ex auctoritate Romanȩ eccłȩ catholicis
popłis seruandas tradiđunt. Hñ iostinianꝰ
in codice Niouellarũ Si qͥs ꝑ errorẽ ancil¬
lam mulierẽ durerit uxorem lib̃am eã
eẽ putans. ł ex contͣrio. si lib̾a mulier ser¬
uo ꝑ errorẽ iuncta sit: posteaq ueritas re¬
ꝑta fuerit: dicendũ ÷ omĩno nuptias non
constitisse. Int̾ lib̾um enĩ ⁊ancillam seruũ
& lib̾am mulierẽ nuptiȩ contrahi ñ possc̃.
ntali gͦ contͣctu quod lex dampnat non
leges p̾sumit᷑: ꝑ leges dissolui meretur.

Expanded text:
contubernio redigit in servitutem. Cum ergo principale praeceptum sit evangelicum, ut diligamus invicem, et ne facias alteri quod tibi non vis fieri , constat a Deo non esse conjunctos, quos potius contra praeceptum evangelicum videmus esse corporaliter sociatos, nec esse verum conjugium quod contra Dei legem constat esse praesumptum. Quod etiam legibus saeculi cautum habemus, quas catholici reges composuerunt, et ex auctoritate Romanae Ecclesiae catholicis populis servandas tradiderunt. Unde Justinianus in codice Novellarum : « Si quis per errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam esse eam putans, vel e contrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit, postea quam veritas reperta fuerit, dicendum est omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam, servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. » In tali ergo contractu quod lex damnat, non leges praesumitur , per leges dissolvi meretur.
Abbreviated transcription (Latin):
auferri non potest: cum discreta redama¬
tione differat᷑. Nichil enĩ tali ꝑuasione de¬
scpsimꝰ dilectioni urȩ parati refelli sine
ontumacia si melius his quȩ scripsimꝰ nos
docuerit ura prudentia. quod munttũ sit
scriptura canonica. Uał. De nouiom̃si et¬

Expanded text:
auferri non potest, cum discreta reclamaauferri non potest, cum discreta reclamatione differatur. Nichil enim tali pervasione descripsimus dilectioni vestrae parati refelli sine contumatia, si melius his quae scripsimus nos docuerit vestra prudentia, quod munitum sit scriptura canonica. Valete. 2. Iosce
Abbreviated transcription (Latin):
pontifices minime fecissent. si intali ur
na lege sancita non sunt sed pro honesta¬
te ⁊ utilitate ȩccłȩ instituta. ł ꝓhibita
ꝓeadem occasione ad tempꝰ remitunt᷑
ꝓqua inuenta sunt : ñ ÷ insticutoꝵ dapͥ¬
nosa puaricatio s. laudabilis &e salubri¬
ma dispensatio. Qđcum multi minus
studiosi minime attendant. ande tẽpᷤ
iudicant. sp̃s mobilis & spc̃ stabilis nor
intelligentes differentiam. Siqͥs uͦ layꝰ
ad hanc ꝓrumpit insaniã. ut indation
& acceptione uirge put&e se posse tu¬
buere sac̾mentum ł rem sac̾menti e¬
clesiastici. illum ꝓrsus iudicamus here¬
ticum. ñ ꝓpt̃ manualem inuesticurã.
sed propt̃ prȩ sumptionẽ diabolicã. Siiͦ
congrua uolumꝰ reb nomina dare. pos¬
sumꝰ dicere quia manualis illa inueftit᷑a
ꝑ la ycos facta. alieni iuris ẽ. ꝑuasio a&
sacrilega presumptio. quȩ ꝓlibertate. eccłe
& souestate saluo pacis uinculo si fieri potest

Expanded text:
pontifices minime fecissent, si in tali inpontifices minime fecissent, si in tali ino ea, quae aeterna lege sancita non sunt, sed pro honestate et utilitate ecclesiae instituta vel prohibita pro eadem occasione ad tempus remittuntur, pro qua inventa sunt, non est institutorum dampnosa prevaricatio, sed laudabilis et saluberrima dispensatio. Quod cum multi minus studiosi minime attendant, ante tempus iudieant, spiritus mobilis et spiritus stabilis non intelligentes differentiam . Si quis vero laicus ad hanc prorumpit insaniam, ut in datione et acceptione virgae putet se posse tribuere sacramentum vel rem sacramenti ecclesiastici, illum prorsus iudicamus hereticum non propter manualem investituram, sed propter presumptionem diabolicam. Si vero congrua volumus rebus nomina dare, possumus dicere, quia manualis illa investitura per laicos facta alieni iuris est pervasio et sacrilega presumptio, quae pro libertate ecclesiae et honestate salvo pacis vinculo si fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
concessit. iudicans melius eẽ ut fieret aliqđ
ulnꝰ incordtice matris arhoris quod caritas¬
anaret: quã eccła de om̃ib quos posset
ua m̃bra non colligeret. Postremo quod
quidã inuestiturã heresim uocant. cum
heresis nonsit nisi error infide. Sicͣ enĩ
sides cordis est adiusticiam. oris aũt con¬
fesio ad salutem: ita heresis error . ẽ. ad un¬
pietatem: ꝓfessio uͦ eiꝰdem erroris . ẽ. ad ꝑ¬
niciem. Q fides & error ex corde ꝓcedt.
nuestitura uͦ illa de qua tantꝰ ÷ motus in
solis est manib dantis & accipientis. q̃
bona & mala agere possunt: crede uel
errare infide non posunt. Aahȩs. si hȩc
inuestitura heresis esset ei renuncians. si
uulnere ad eam redire non possit. Ndens
aut̃ in partib germaniarum & gallari
multas honestas ꝑsonas purgato astora¬
uo ꝑ qualibet satisfactionẽ. pastorale
uingas reddidisse. & ꝑmanũ aplicam r¬
tatas inuestituras recepisse. Q đ suno

Expanded text:
concessit, iudicans melius esse, ut fieret aliquod concessit, iudicans melius esse, ut fieret aliquod vulnus in cortice matris arboris quod caritas sanaret, quam aecclesia de omnibus, quos posset, sua membra non colligeret. Postremo quod quidam investituram heresim vocant, cum heresis non sit nisi error in fide, sicut enim fides cordis est ad iustitiam, oris autem confessio ad salutem: ita heresis error est ad impietatem, professio vero eiusdem erroris ad perniciem. Et fides et error ex corde procedunt. Investitura vero illa, de qua tantus est motus, in solis est manibus dantis et accipientis, quae bona et mala agere possunt, credere vel errare in fide non posaunt. Ad haec, si haec investitura heresis esset, ei renuncians sine vulnere ad eam redire non posset. Videmus autem in partibus Germaniarum et Galliarum multas honestas personas purgato isto nevo per quamlibet satisfactionem pastorales virgas reddidisse et per manum apostolicam refutatas investituras recepisse. Quod summi
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵs. qͥa mediator dĩ & hominũ cuiꝰ uitan
t̾ris disciplina fuit moꝵ. pͥmo p̃cepit dis¬
cipłis ut non ferrent sacculum neq ꝑam.
quia tunc nulla urgebat necessitas. ⁊̃ mi¬
nente uͦ tp̃r passionis suȩ sciens eos penu¬
riam panis passuros cum transirent de
oco ad locum. temꝑauit p̃ceptũ: dans eis li¬
entiam ut ferrent peram & sacculum. non
um imꝑans cupiditati: s indulgens neces¬
cati. Ita cũ hereses diuersi generis pullula¬
ent ꝑdiuersas partes mundi. ut catholici
aci seueritate sententiȩ hereticoꝵ seducti¬
ones eauerent. seuerissime p̃ceptũ est. ut
reuertentes ab heresi uł cłici non fierent
ł cłici non manerent. Ero cuiꝰ rigore decre¬
a cum eccła maxima dampna pat̾etur.
grudens discretio religiosoꝵ uoluit & do¬
cuit mutandã eẽ sententiã. & abheresi re¬
uercentes. & catholicam unitatem proficen¬
des frat̾nȩ suiscepit. & inhonoribus suis manere

Expanded text:
ptorum, quia mediator Dei et hominum, cuius vita in ptorum, quia mediator Dei et hominum, cuius vita in terris disciplina fuit morum, primo precepit discipulis, ut non ferrent sacculum neque peram, quia tunc nulla urgebat necessitas; imminente vero tempore passionis suae, sciens eos penuriam panis passuros, cum transirent de loco ad locum, temperavit preceptum, dans eis licentiam, ut ferrent peram et sacculum, non iam imperans cupiditati, sed indulgens necessitati. Ita cum hereses diversi generis pullularent per diversas partes mundi, ut catholici territi severitate sentenciae hereticorum seductiones caverent, severissime preceptum est, ut revertentes ab heresi vel clerici non fierent, vel clerici non manerent. Pro cuius rigore decreti cum ecclesia maxima dampna pateretur, prudens discretio religiosorum voluit et docuit mutandam esse sententiam et ab heresi revertentes et catholicam unitatem profitentes fraterne suscepit et in honoribus suis manere
Abbreviated transcription (Latin):
ce & qđ dulce ÷ amarum. omĩno liber
puorsis securus. penitꝰ alienus: His catholco
parũ t̾minis contenti quȩ possumꝰ scatm le¬
cosium patrum saluo pacis piculo corriger
tolerare decreuimꝰ. His uerbis excusatos
nos credimꝰ. qđ a laceratione dñi pape
linguas nr̃as repͥmimꝰ. & si qͥd contra sei¬
tentiam suam suorũq dẽp̃cessoꝵ de remis¬
sis germanico regi muestituris fecisse uide¬
tur filiali caritate excusamus. Non eni
p̃uaricator est legis qui delinquit in lege
aliqua fallente surreptione. ł impellente
necessitate. s qui legem impugnat stu¬
diose: & delictũ suũ non curat agnoscere
Unde hunc excessum eius non tantum non
accusamꝰ. s dictante ratione a probamus.
si imminente strage pͦpłi pat̾na caritate
cum nullo uulnere suo se tantis ꝑiculis
uoluit obicere ut maiorib morbis posset
sincera caricate subuenire. Nlec ipse pͥꝰ
nec solꝰ factus ÷ dispensator dnĩcoꝵ p̾en.¬

Expanded text:
ce, et quod dulce est amarum, omnino liber, ce, et quod dulce est amarum, omnino liber, prorsus securus, penitus alienus. His catholicorum patrum terminis contenti, quae possumus secundum decreta patrum salvo pacis vinculo corrigere Domino tolerare decrevimus. His verbis excusatos nos credimus, quod a laceratione domini pape linguas nostras reprimimus, et si quid contra sententiam suam suorumque predecessorum de remissis Germanico regi investituris fecisse videtur filiali caritate excusamus. Non enim prevaricator est legis qui delinquit in lege aliqua fallente surreptione vel impellente necessitate, sed qui legem impugnat studiose et delictum suum non curat agnoscere. Unde hunc excessum eius non tantum non accusamus, sed dictante ratione approbamus, si imminente strage populi paterna caritate cum nonnullo vulnere suo se tantis periculis voluit obicere, ut maioribus morbis posset sincera caritate subvenire. Nec ipse primus nec solus factus est dispensator dominicorum prece
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus feminalia sacerdotalia pudendis
suꝑponamus. ne tierecundia nr̃a deriden¬
Qa insidiatorib nr̃is exponamus. & unde
querimꝰ reformare ȩccłȩ fortitudinemir¬
qemaiorẽ incurramꝰ debilitatẽ. Hec dicen¬
as non instruimꝰ prudentiã urãm sed
ercusamꝰ innocentiã nrãm. quia & princi¬
pales eccłe claues nolumꝰ sua potestate pri¬
uare. quęcunq ꝑsona uices petͥ habeat.
nisi manifeste ab euangłica ueritate
discedat. Hȩc dicentes ñ tollimꝰ. quin
celebrare: quȩ si ad p̾sens non potest
quis qͥs ł qd potest arguendo corrigit. ł
qł corrigere non potest. saluo pacis uin¬
culo exeludit. ł quod saluo pacis iuincło
exelude ñ potest. ȩquitate imꝑbat. fir¬
mitate subportat. hic ÷ pacificus: & ab
isto maledicto qđ scriptura dic̃. uehis
qͥ dicunt qđ neꝗͣ ÷ bonũ & qͥ bonum ẽ.
nequã. qͥ ponu̾tlucẽ tenebras. & tenebras
lucem. qui ponunt quod amaru est dul¬

Expanded text:
quatinus feminalia sacerdotalia pudendis quatinus feminalia sacerdotalia pudendis superponamus, ne verecunda nostra deridenda insidiatoribus nostris exponamus et unde querimus reformare ecclesiae fortitudinem, inde maiorem incurramus debilitatem. Haec dicentes non instruimus prudentiam vestram, sed excusamus innocentiam nostram, quia et principales ecclesiae claves nolumus potestate sua privare, quaecumque persona vicesPetri habet, nisi manifeste ab euangelica veritate discedat. Haec dicentes non tollimus, quin celebrare. Quae si ad presens non potest uel quod potest arguendo corrigit uel quod corrigere non potest saluo pacis uinculo excludit uel quod saluo pacis uinculo excludere non potest aequitate inprobat, firmitate subportat, hic est pacificus et ab isto maledicto quo scriptura dicit: uae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam, qui ponunt lucem tenebralucem, qui ponunt quod amarum est dul
Abbreviated transcription (Latin):
rit. nichil aliud bonis restat quã dolor a
gemitus. ut ꝑ illud signum quod etechiel
scõ reuelat᷑. illesi euadere ab illoꝵ uastatio
mereantur. Siquis enĩ fr̃ in aliquo cętis as¬
simili cͥmine nominatur. & reuera sicont¬
gio peccandi multitudinem inuaserit.
diuinȩ disciplinȩ seuera miscdia necessar¬
a est. Nam consilia separationis & manias
nos: quã corrigant animosos malos. Aab
non uidetur nobis utile consiliũ ad illa
concilia conuenire. inquib non possumꝰ
eas ꝑsonas contra quas agitur comdemi¬
nare ł iudicare. quia nec nrõ nec ullis
hominum probantur subiacere iudici
Unde nos constat esse immunes. si facta en
oris gladio ferire formidamꝰ. cum ipse me¬
diator obȩdire eis p̾cipiat. etiam fitales
sint quales erant pharisei. si ea quȩ ad
cathedram ꝑtinent recta p̃cipiant. eauꝰ
quȩ contra cathedram faciunt minime
faciant. Ea quib omĩb hoc cstare uidetit.

Expanded text:
averit, nichil aliud bonis restat, quam dolor et averit, nichil aliud bonis restat, quam dolor et gemitus, ut per illud signum, quod Ezechieli sancto revelatur, illesi evadere ab illorum vastacione mereantur. Si quis enim frater in aliquo ceteris dissimili crimine nominatur et revera si contagio peccandi multitudinem invaserit, divinae disciplinae severa misericordia necessaria est. Nam consilia separationis et inanianos, quam corrigunt animosos malos. Ad hoc non videtur nobis utile consilium ad illa concilia convenire, in quibus non possumus eas personas, contra quas agitur, condempnare vel iudicare, quia nec nostro nec ullius hominum probantur subiacere iudicio. Unde nos constat esse inmunes, si facta eorum oris gladio ferire formidamus, cum ipse mediator obedire eis precipiat etiam si tales sint, quales erant pharisei, si ea, quae ad cathedram pertinent recta precipiant, ea vero quae contra cathedram faciunt minime faciant. Ex quibus omnibus hoc constare videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝑiculũ scismatis nullum est. atq id
cũ ea dilectione fiat de qua ipse apłs alibi
p̃cipit dicens. ut inimicum non eum exis¬
timetis. s corripite ut frẽm. Ubi satis osten¬
dit cũmetꝰ iste ñ subest s omĩno de frumͣ¬
toꝵ certa stabilitate certa securitas manet.
id ÷ quando ita cuiꝰq crim̃ notum ẽ. & om̃ib
execrabile apparet. ut uł nullos ꝓrsus uł
non tales habeat defensores ꝑ quos possit scis¬
ma contingere. non dormiat seueritas discipli¬
nȩ: in qua tanto est efficatior emͣdatio pͣuita¬
tis. quanto dilegentior conseruatio caritatis.
unc aut̃ hoc sine labe pacis & unitatis et
sine lesione frum̃toꝵ fieri potest. eũ congre¬
gationis ȩccłȩ multitudo ab eo crimine q
anathematiratur aliena est. Neq enĩ pora
ẽẽ salubris amoltis correptio. nisi cumu
corripitur qui non hab&e sociam multio¬
nem. Cũ uͦ idem morb plurimos occup¬

Expanded text:
ubi periculum scismatis nullum est: atque id ubi periculum scismatis nullum est: atque id cum ea dilectione fiat, de qua ipse apostolus alibi precipit dicens: 'Ut inimicum eum non existimetis, sed corripite ut fratrem'. Ubi satis ostendit, cum metus iste non subest, sed omnino de frumentorum certa stabilitate certa securitas manet, id est quando ita cuiusque crimen notum est et omnibus execrabile apparet, ut vel nullos prorsus, vel non tales habeat defensores, per quos possit scisma contingere, non dormiat severitas disciplinae. In qua tanto est efficacior emendatio pravitatis, quanto diligentior conservatio caritatis. Tunc autem hoc sine labe pacis et unitatis et sine lesione frumentorum fieri potest, cum congregationis ecclesiae multitudo ab eo crimine, quod anathematizatur, aliena est. Neque enim potest esse salubris a multis correptio, nisi cum ille corripitur, qui non habet sociam multitudinem. Cum vero idem morbus plurimos occup
Abbreviated transcription (Latin):
probabili necessitate. uł prouida dispensa¬
tione passi sunt sũmi & scĩ uiri. dõ bene
utente malis nr̃is. ut ꝑ hoc doceret eos ipsos
agnoscere. quatinꝰ discerent infirma sua
sibi ascribe. & bona sibi collata adi gram
ferre. Nec adhoc ista scripta sunt. ut in exẽ¬
dum iuuendi ducantur. sed ut ex lapsu malo¬
tum discant timere minores. ne similes lapsꝰ
meurrant: & si forte ceciđint. summa celerita¬
p sesurgant. Qł si papa adhuc inteutonicũ
rgĩ debitã seueritatem non exercet. credimꝰ
quia consulte differt scđm consilium quoꝵdã
pbctoꝵ. qui consulunt quedã admitenda ꝑi¬
ula. ut possint uitari maiora. Unde dicit
uig̾. in .iii. libro contra parmenianũ donas.¬
itam. Hoc sanitas obseruat ȩccłȩ. ut cũ qͥsq¬
srm id ẽ. xp̃ianoꝵ intus in eccłȩ societate c̃sti¬
titoꝵ in aliquo tali peccato fuerit depͣhensꝰ.
ut anathemate dignus habeatur. fiat hoc

Expanded text:
probabili necessitate vel provida dispensaprobabili necessitate vel provida dispensatione passi sunt summi et sancti viri Deo? bene utente malis nostris, ut per hoc doceret eos se ipsos agnoscere, quatinus discerent infirma sua sibi asscribere et bona sibi collata ad Dei gratiam referre. Nec ad hoc ista scripta sunt, ut in exemplum vivendi ducantur, sed ut ex lapsu maiorum discant timere minores, ne similes lapsus incurrant et, si forte ceciderint, summa celeritate resurgant. Quodsi papa adhuc in Teutonicum regem debitam severitatem non exercet, credimus, quia consulte differt secundum consilium quorundam doctorum, qui consulunt quedam admittenda pericula, ut possint vitari maiora. Unde dicit Augustinus in tertio libro contra Parmenianum Donatistam: Hoc sanitas observat ecclesiae, ut, cum quisq id est christianorum, intus in ecclesiae societate constitutorum in aliquo tali peccato fuerit deprehensus, ut anathemate dignus habeatur, fiat hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs mansit. Sic marcelinus papa deceptu
apidphanis coran fano thurificauit. & tai
afrib minime iudicatꝰ pꝰ pauros dies mau¬
rio coronari ꝓmeruit. Sic aaron in herem
moram faciente moyse in monte propt̃ p¬
portabilem popłi seditionem uitulũ fusis
fieri ꝑmisit. quẽ popłs insipiens ad orauit
cum tam̃ non eẽt seductus apopło ut dim
eẽt credet. uł diuinȩ culturȩ ei reuerenti
ex hibae. Meruit tamen ueniã tantus erces
& dnõ iubente ꝑmanũ moxsi ad sũmum si¬
cerdocium est sullimatꝰ. Sic moyses ipse qu
cum dnõ loquebatur sic̃ ad amicũ amicꝰ. qi
tam̃ offendit cũ propt̃ muripur popłi dico¬
tis. nunqͥd pot̾it nobis eiceret. t̃ aquã de
petra hac. dubitare coactus ÷ & aquam
N disceptatione adnõ postulare. Sic doctor qn¬
tium qui insinagogis publice clamabat er
circuncidi ꝑmisit timotheũ ut hac cum¬
descensione iudȩos lucͥ faceret. Hȩc infirma

Expanded text:
et apostolus mansit. Sic Marcellinus papa deceptus et apostolus mansit. Sic Marcellinus papa deceptus a prophanis coram fano thurificavit et tamen a fratribus minime iudicatus post paucos dies martirio coronari promeruit. Sic Aaron in heremo moram faciente Moise in monte propter importabilem populi seditionem vitulum fusilem fieri permisit, quem populus insipiens adoravit, cum tamen non esset esse crederet, vel divinae culturae reverentiam ei exhiberet. Meruit tamen veniam tantus excessus, et Domino jubente per manum Moysi ad summum sacerdotium est sublimatus . Sic Moyses ipse, qui cum Domino loquebatur sicut ad amicum amicus , Deum tamen offendit, cum propter murmur populi dicentis: Numquid poterit nobis eicere aquam de petra hac dubitare coactus est et aquam cum disceptatione a Domino postulare. Sic doctor gentium, qui in sinagogis publice clamabat: Cicircumcidi permisit Timotheum, ut hac condescensione Iudeos lucrifaceret, Haec infirma
Abbreviated transcription (Latin):
licium ep̃oꝵ ad pͥmates eẽ referendum. si
ul eorum audientiam fuerit appellatũ
i auctoritatib muniti nolumꝰ eccłiis nr̃is
in auditam nouitatẽ inducere uł iura
earum antiqͥtus insticuta ꝑmutare.
retẽa quia in hoc concilio de inuestituris
luycoꝵ quas quidam int̾ hereses cõputant
nactare disponitis. pociꝰ pudenda patͥ
nr̃i nudabitis. quȩ publicanda non eẽnt
ingeth nec in compitis ascalonis deriden¬
da exponetis. quã post dorsũ ea uelando
benedictionẽ patͣnam uobis ac quiratis.
ł̃ enĩ propt̃ uitam popłi stragẽ pat̾nȩ in
e admisit sũmꝰ pontifex coegit necessi¬
tas. non approbauit uoluntat᷑. Qđ inde
constat. quia pꝰquã euasit ꝑiculum sic̃
ipse quibdam nr̃m scripsit. qđ iusserat
iussit. qđ ꝓhibuerat ꝓhibuit. quãuis qͥb¬
dam nefandis urgente ꝑiculo. quȩd am
nefanda scripta ꝑmiserit Sic petRos
trmam negationem trina confessione purgaut

Expanded text:
dicium episcoporum ad primates esse referendum, si dicium episcoporum ad primates esse referendum, si ad eorum audientiam fuerit appellatum. His auctoritatibus muniti nolumus ecclesiis nostris inauditam novitatem inducere vel iura earum antiquitus instituta permutare. Preterea quia in hoc concilio de investituris laicorum, quas quidam inter hereses computant, tractare disponitis, potius pudenda patris nostri nudabitis, quae publicanda non essent in Geth nec in compitis Ascalonis, deridenda exponetis, quam post dorsum ea velando benedictionem paternam vobis acquiratis. Quod enim propter vitandam populi stragem paterne in se admisit summus pontifex coegit necessitas, non approbavit voluntas. Quod inde constat, quia postquam evasit periculum, sicut ipse quibusdam nostrum scripsit, quod iusserat iussit, quod prohibuerat prohibuit, quamvis quibusdam nefandis urgente periculo quedam nefanda scripta permiserit. Sic Petrus trinam negotionem trina confessione purgavit
Abbreviated transcription (Latin):
fo aquitaniarum p̾ͥmati. ultra uis pͥma¬
tis aliqua sibi usurpanti. Conquestus ẽ.
narbonensis. quod cłicos suos eo inuito ad
iudiciũ uenire cõpellas: ⁊ de reb adecds¬
siam suam ꝑtinentib eo in consulto qͣsi
iure patriarchatꝰ tui disponas. cũ hoc
nec antiqͥtas cui patres sanxere reueri¬
tiam habeat. & auctoritas scoꝵ canonũ
penitꝰ int̾dicat. nisi forte ꝓ causis quȩ
apud se t̾minari non possunt. ad ce
quasi ad patriarchã suum ꝓuocauerint
uł si epc̃ suus decesserit. res eccłȩ suȩ
iudicio tuo dispensare uoluerint.
rimates enĩ ł patriarchas nichil pͥus
ranones concedunt & pͥsca consuetudo illis
intiquitus contulit diffinimꝰ. ita ut scd̾m
uichenas regłas sua pͥuilegia seruentur
ecłiis. huic sententiȩ concordant elemers
sanacletꝰ. qui post apłos ordinauerunt
iquib ciuitatib eent pͥmȩ sedes. in qͥb
netropolitane. statuendes ita demum iu¬

Expanded text:
fo Aquitaniarum primati ultra ius primafo Aquitaniarum primati ultra ius primatis aliqua sibi usurpanti: Conquestus est Narbonensis, quod clericos suos eo invito ad iudicium venire compellas et de rebus ad ecclesiam suam pertinentibus eo inconsulto quasi iure patriarchatus tui disponas, cum hoc nec antiqntiam habeat, et auctoritas sanctorum canonum penitus interdicat, nisi forte pro causis quas apud se terminare non possunt, ad te quasi ad patriarcham suum provocaverint, vel si episcopus suus decesserit, res Ecclesiae suae judicio tuo dispensari voluerint. Primates enim vel patriarchas-nihil privilcanones concedunt et prisca consuetudo illis antiquitus contulit diffinimus ita, ut secundum Nicenas regulas sua privilegia serventur ecclesiis. Huic sententiae concordant Clemens et Anacletus, qui post apostolos ordinaverunt in quibus civitatibus essent primae sedes, in quibus metropolitanae, statuentes ita demum iu
Abbreviated transcription (Latin):
ohanni dĩ grã lugunensis pͥmȩ sedis archi¬
ep̃o. damib̾dus deadẽ grã senonensiũ archi¬
episcopꝰ. Ino. carnotensis epc̃ Ualo parisien
piscopis senonensis prouinciȩ: instituta a
patrib reuerentiam. Iure pͥmatꝰ urĩ in¬
uitastis nos ad c̃ciliũ ap̃ ansam celebran¬
dum. in quo tractare disposiuistis de fide
& inuestituris laycoꝵ. A& qđ uenire mi¬
nime conteminimꝰ s tminos quos posuer
patres nrĩ. tͣmmosi antiquos transgredi for¬
midamus. Nusquã enĩ reuerenda patrũ
sanxit aucdoritas. nusquã hoc seruare
consueuit antiquitas. ut pͥmȩ sedis ep
episcopos extra ꝓpriam prouinciã poi¬
tos inuitaret ad concilium ni hoc aut a¬
ca sedes imperaret. aut una de ꝓuinci¬
lib eccłiis pro causis quas intra pro uina¬
am tͣminare non pot̾at. pͥmȩ sedis au.¬
dientiã appellaret. Qđ non de corde nrõ
irrefragabilib sententiis approbamꝰ. Undi
scribit papa nicbolaus in hec uerba radul¬

Expanded text:
is primae sedis archiepiscopo Daimbertus eadem gratia Senonensis archiepiscopus, Ivo Carnotensis episcopus, Walo Parisienseteris coepiscopis Senonensis provinciae institutam a patribus reverentiam. Iure primatus vestri invitastis nos ad concilium apud Ansam celebrandum, in quo tractare disposuistis de fide et investituris laicorum. Ad quod venire minime contempnimus, sed terminos, quos posuerunt patres nostri, terminos antiquos transgredi formidamus. Nusquam enim reverenda patrum sanxit auctoritas, nusquam hoc servare consuevit antiquitas, ut primae sedis episcopus episcopos extra provinciam propriam positos invitaret ad concilium, nisi hoc aut apostolica sedes imperaret, aut una de provincialibus ecclesiis pro causis, quas intra provinciam terminare non poterat, primae sedis audientiam appellaret. Quod non de corde nostrirrefragabilibus sententiis approbamus. Unde scribit papa Nicholaus in haec verba Radul
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Quȩ res & tibi & illis apud ȩmulos
occasio est detͣhendi. et tͥ int̾ruptio sabli
tui. Prȩt̾ea si tu tibi inceipso construxifi
castra pudicitiȩ. non deb& istatua securitas
his qui extra ista castra sunt. causa eẽ. ruiȩ
& enĩ scã animalia ande & retro oculos ha¬
bere describuntur. sicut nosti hoc intelligit᷑.
non postponat. sic eum qui supͣ se est diligat:
ut eum qui iuxta se ÷. non contempnat.
Iac ẽ. uera & ordinata caritas. sine qua quan¬
calibet corꝑał exercitatio. non ÷ uera religio.
s. sub uelamine religionis uana suꝑstitio.
quã a nob̾ auertat omp̃s miscđia. & mise

Expanded text:
cet. Quae res tibi et illis apud aemulos cet. Quae res tibi et illis apud aemulos occasio est detrahendi, et tibi interruptio Sabbati tui. Praeterea si tu tibi in teipso construxisti castra pudicitiae, non debet ista tua securitas his qui extra ista castra sunt causa esse ruinae. Quod enim sancta animalia ante et retro oculos habere describuntur , sicut nosti, hoc intelligiturnon postponat; sic eum qui supra se, ms. c.  est diligat, ut eum qui juxta se est non contemnat. Haec est vera et ordinata charitas, sine qua quantalibet corporalis exercitatio non est vera religio, sed sub velamine religionis vana superstitio , quam a nobis avertat omnipotens mise
Abbreviated transcription (Latin):
firmo frĩ offendiculum aut scandalum ponan
unt. quȩ inutranq partem uerti possunt
adhibitis coniecturis quib aliquando ced
oportet aliqͣndo non oportae. Unde infirm¬
tati fratͣnȩ consulentes ea facere non debenꝰ
in ocłis infirmoꝵ. quib tanꝗ argum̃to
utantur ad uelandam suã ꝑuersitatem.
uł ad infuscandã m̃tis urȩͣ serenã simplita¬
dem. Qđ qͥa ꝑiculo sum est uitanda est a noł
oniis occasio maledicti. ut his qui ex adũso
stat. occasionẽ querens ñ inueniat. s bono
exemplo informatꝰ correctus ad se redeat.
Hȩc tͥ dilectissime ex amore fr̃no direxi.
non docens s cõmone faciens pͥdentiã tuã.
ut sicͣ es custos uitȩ tuȩ. ita sis famȩ tuȩ.
Habes enĩ fr̃s infirmos quos scandali tas
frequenti & familiari collocutione cuidã
deuote mulieris quȩ in cõpetentib horis
& locis aspectib eoꝵ frequent̃ occurrit.
cum qͥb uult curiose ⁊ ociose uerba mis¬

Expanded text:
firmo fratri offendiculum aut scandalum ponamufirmo fratri offendiculum aut scandalum ponamuciunt, quae in utramque partem verti possunt, adhibitis conjecturis, quibus aliquando credi oportet, aliquando non oportet. Unde infirmitati fraternae consulentes ea facere non debemus in oculis infirmorum, quibus tanquam argumento utantur ad velandam suam perversitatem, vel ad infuscandam mentis nostrae serenam simplicitatem. Quod quia periculosum est, vitanda est a nobis omnis occasio maledicti, ut is qui ex adverso stat, occasionem quaerens non inveniat, sed bono exemplo informatus correctus ad se redeat. Haec tibi, dilectissime, ex amore fraterno direxi, non docens, sed commonefaciens prudentiam tuam, ut sicut es custos vitae tuae, ita sis famae tuae. Habes enim fratres infirmos quos scandalizas frequenti et familiari collocutione cujusdam devotae mulieris, quae incompetentibus horis et locis, aspectibus eorum frequenter occurrit , cum quibus vult curiose et otiose verba mis