comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principes sacerdotum. & comminati suit
ne. in nomine dñi ibu predicarent.
Q illi dixerũt. Dicite nobis. eui magis
optemperare oportet. deo an hominibiis
Quies illi dicerent: hominib pociuis
quam deo: Sine dubio non tesport¬
derent : nisi deo potius. Iili aetem Eci¬
ebant quid iuberet c. & contempsert
minantes sacerdotes. Quia uͦ tiniuuit
om̃is homo. & nõ terruit homo ad nũ¬
tiauerunt opera dei. Le homo¬
i met homo non terreat homo. Pum
enim timere debet homo: a quo saet
est homo. Quod supra homines est
time. & homines non te terre bunt
Mortem sempiternã time. & presentem
non curabis. Uoluptatem illam ieoe¬
cuptam. & quietam sine labe coneupisee:
& promittentẽ dona ista temporali a
totum mundum deridebis. Ama gͦ
& time: ama quod promiteit deus. tĩue
quod minatur d̾. Neç cor rum peris ex
en quod promittit cħ̾. nec terrebis
ex eo quod minatur homo. Le uii.¬
tum penitentiȩ ab operib moetis. & fdei
ad dm̃. baptis matum doctrinȩ. impositio¬

Expanded text:
m, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt: Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sacerdotes. Quia ergo timuit omnis homo, non terruit homo: et aununtiaverunt opera Dei. Si timet homo, non terreat homo: eum enim timere debet homo, a quo factus est homo. Quod supra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergo, et time: ama quod promittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrumperis ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur homo. Et timtum poenitentiae ab operibus mortuis, et fidei ad Deum, baptismatum doctrinae, impositio
Abbreviated transcription (Latin):
potest illud ꝓphoricum coap¬
cle corde suo. & qui ambulant
post spm̃ suum qui dicunt hȩc
dicit dñs. & dñs non misit eos:
De quibus & saluator ait in euuan¬
ritatis est: in missis obsequium.

Expanded text:
potest illud propheticum coapde corde suo, qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: Hec dicit Dominus, et Dominus non misit eos. De quibus et Salvator in Evanritatis, in missis obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
& tribulos. reproba est. & maledichoni ꝓnina.
Cuius ẽ. consũmatio in conbustionem. Con¬
Nõ enim in iustꝰ deus ut obluseatur operis
uestri. e dilectionis quam ostendistis in
nomine ipsius qui ministrastis sc̾is e
ministratis. Cupimꝰ autem ĩ inuĩꝙͣq
urm eandem ostentare sollicitudinem
ad exspectationem spei usq infinẽ. Et
nõ segnes efficiamini. uerum & imitato¬
res eorum. qui fide &e patientia hereditalit
promissiones. Le UIII.I.
benedicam tibi & multiplicabo te.
& sic longanimiter ferens. adeptus est
fepromissione᷑. Homines enĩ ꝑ maioeem
sui iurant.& om̃is contro uersia eoa finis a
afirmationẽ ẽ. iuram̾ti. Inquo & habundantiꝰ
uolens d̾s ostendere pollicitationis here dibi

Expanded text:
ac tribulos, reproba est, et maledicto proxima: cujus consummatio in combustionem. ConNon enim iniustus deus, ut obliuiscatur operis uestri et dilectionis, quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis et ministratis. cupimus autem unumquemque uestrum eandem ostendere sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem, ut non segnes efficiamini, uerum imitatores eorum qui fide et patientia hereditabunt promissiones. Et te et multiplicans multiplicabo te et sic longanimiter ferens adeptus est repromissionem homines enim per maiorem sui iurant et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est iuramentum in quo abundantius volens Deus osten
Abbreviated transcription (Latin):
amuti s ondũ erat anima eiꝰ ab inimi¬
crerita. Interrogatus ab aeilla quod
anter discipulos eius. eẽt. negiuit uim
ter Resurrexit dñs. firraaiuit̾ columnã.
Iam petrꝰ predicat sine traiore ⁊ cũ
tunore. Sine tnnore eorum qui occidt̃
chuprisa: cum t imiore enis qui habet po¬
testatem ae orꝑꝰ ⁊ aunnam onuctere in

Expanded text:
erat anima ejus eruta ab inimico. Interrogatus ab ancilla quod inter discipulos ejus esset, negavit Dominum ter . Resurrexit Dominus, firmavit columnam: jam Petrus praedicat sine timore, et cum timore; sine timore eorum qui corpus occidunt, cum timore ejus qui habet potestat
Abbreviated transcription (Latin):
pomimus: Quȩ si bene ꝑuigiles
obseruauerimus : ad semꝑ man¬
sura cęli gaudia : nos felices p¬
choris incessabilit̾ exultatur os:
musim. doc&ur fuisse greco elo¬
quio eruditus: Immo extra ea
quȩ euuangticę dispositionis.
orcdo Eposcit. ea maxime ne¬
cessitas laboris fuit. ut pͥmũ¬

Expanded text:
igil observaveris, ad semper mansura gaudia te felicem pchoris, incessabiliter exsultabis. Hic mussim dicitur Graeco eloquio eruditus, cui extra ea quae evangelicae disputationis ordo deposcit, maximae necessitatis labor
Abbreviated transcription (Latin):
mare in eodem loco Erat ibi
priuatus. qui erat ulceribus
plenus. & doloribus die noctuq
cruciabatur: Hic misit se ad pe¬
Sana me ab ulceribus me is.¬

Expanded text:
 Erat ibi Privatus, ulceribus plenus, qui doloribus continuis cruciabatur. Hic misit se ad pesanaret eum ab ulceribus e
Abbreviated transcription (Latin):
perfundit &̧ illustrat animã inherentẽ sibi
nima uͦ auertens lc ui¬
Ase aluce iusticie. quanto magis
querit quid inueniat contra iusti¬
ciam. tanto plus a luor repellitur.
&e intenebrosa demergitur. Merito
ergo & isti serutantes quod contra
uistũ moliebant᷑. a usticia recedel̾t
uanto ã iusticia recedelunt. tanto amꝰ¬
pliꝰ deficiebint. per serutantes scrutati¬
ones. Magnũ cosilici innocentiȩ quãdo
ipsũ iudam penituit. quod tradidisse
ap̃m. Uproiecit illis pecunã quam
dederant. Illi aute noluerũt eam mit¬
pmilatium: Ircha dei. ubi collige¬
bant̾ ea. que ad indigentiã seruoꝵ
dei mitce luntur. O homo cor tuu
sic potius archa dei ubi habitent
diuitiȩ dei. ubi sit munꝰ dei. Le yii¬

Expanded text:
sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tradidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mitphylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, me
Abbreviated transcription (Latin):
cum descripta essent euuangłia.
ꝑ matheum quippe in iudea.
ꝑ marcum aut in italia: insti¬
gante sp̃u sc̃o magis audita.
bitiniȩq partib. historice suu̾
conposuit euuangłiũ attico
serimone A his enim traditũ
habuit. qui ab inicio uidertͣ
& magistri fuerunt sermonis
dĩ: incipiens a sacerdotũ regũq
temporibus. in hunc uidelic&
modum. Fuit in dieb herodis
regis iudeę. sacerdos quidam.
nomine z acharias: Huiꝰ itaq¬

Expanded text:
cum descripta essent evangelia, per Matthaeum quidem in Judaea, per Marcum vero in Italia, instigante Spiritu sancto, magis auditu Bithyniaeque partibus historice suum composuit Evangelium Attico sermone, sicut ab iis traditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei. Incipiensque a sacerdotum regumque temporibus, in hunc videlicet modum: Fuit in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias , ea
Abbreviated transcription (Latin):
ronos leriores. Neth. Penigrata ẽ super car¬
bones facies edꝵ: e nõ s̃uit cogniti ipplateis.
Adhesit cutis eoꝵ ossib & arut & facta ẽ
quasi lignum. tech. Melius fuit oecisis gla¬
dio quisꝰ interfectis famne. Qñ excabuerũt
consumnpti. absterilitate terre: iot ni. Manus
miulerũ misericord ini oraerunt filios suos.
facti sunt sicut cibus earũ in contritione
silię populi mei. Lc.¬
t ad nuntiauerunt opera dei. Iium qui
dicebat. erue a timore inimici animq
meã. tiniuit om̃is. homo: atimore. in imici
eruebatur secl timore dñi subdebatus Non
timebat eos qui corpus oetidebant. sed eiun

Expanded text:
r carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossibus aruit et facta est quasi lignum TETH melius fuit occisis gladio quam interfectis fame quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae IOTH manus mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contritione filiae populi mei Ct annuntiaverunt opera Dei. Ille qui dicebat, A timore inimici erue animam meam, timuit omnis homo. A timore inimici cruebatur sed timori Dei subdebatur. Non timebat eos, qui corpus occidunt, sed eum
Abbreviated transcription (Latin):
te ipso in uisibiliter sine quanti¬
tatis agmento. Cum idem atq ip̃e
esses : multo alter. fidei ꝓcessib exti¬
tisti: ĩ exteriori nichil additum est.
et totum ĩiteriori mutatum est:
ac si homo xp̃i filius effectus et xp̃s
hominis in mente formatus ẽ. Si¬
cut ergo sine corporali sensu uilita¬
te p̾t̾ita. diposita subito nouam in¬
du tus es dignitatem et sicut hoc
diluit maculata detersit. non ocu
lis s sensib tuis sunt credita : et
cum reuerendum ad altare cibis
spũalib saciandus ascendis sacrũ
dei tui corpus et sangninem fide
respice. honora et mirare men¬
mente totum haustum interio¬
ad recordationem mortis eius
una est hostia  non multe. Quo¬
modo una et non multe: Quia
de hec idem est sacrificium. unũ
multis locis offertur: multi sũt
et unm sacrificium. pontifex ã¬
est ille qui hostiam obtulit nos
emundantem: ip̃am offerimus
etiam nunc q̃ tunc oblata cõsu¬
mi non potest. Quod nos facim᷑

Expanded text:
te ipso invisibiliter, sine quantite ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nihil additum est, et totum in interiore mutatum est: ac sic homo Christi filius effectus, et Christus in hominis mente formatus est. Sicut ergo sine corporali sensu praeterita vilitate deposita, subito novam indutus es dignitatem: et sicut hoc diluit, maculata detersit; non oculis tuis, sed sensibus tuis sunt credita: ita et cum reverendum altare cibis spiritualibus satiandus ascendis, sacrum Dei tui corpus, et sanguinem fide respice, honora, mirare, mene, et maxime totum haustu interioad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia de hoc idem sacrificium unum multis in locis offertur, multi sunt et unum sacrificium. Pontifex autem ille est, qui hostiam obtulit nos mundantem. Ipsam offerimus etiam nunc, quae tunc oblata, consumi non potest. Quod nos facimus,
Abbreviated transcription (Latin):
litatis ambiguum: quoniam qͥ¬
dem qui auctor est nictor ipse est¬
et testis ueritas. Nam et in ui¬
sibilis sacerdos nisibiles creaturas
substantiam corpis sui et sangui¬
nis uerbo suo secreta potestate cõ
tificatione repetita dixit. Accipi¬
te et bibite: hic est sangius meͦ.
ergo sicut ad mitium preripientis
dñi repente ex nichilo substitert̃
excelsa celoꝵ: ꝓfunca fluctuum.
uasta terrarum: ita piri potoit.i¬
te in spiritualib sacramentis.
ubi precipit: uirtus seruit ef¬
neficia uis diuina benedictio¬
ius oꝑetur. Et quomado tibi nouũ
et ĩpossibile esse non debeat ꝙ in rͥ
substantiam tẽrena et mortalia
conuertuntur: te ip̃m qui n rp̃o es
regnatus. interrega dudum alien᷑
a uita: ꝑegrinus a misericordia et
a salutis uia. Intruisecus mortuus
gib et salutarib misteriis in no¬
uatus: in corpus ecclesie non ui¬
dendo s credendo transilisti. et de fi¬
lio ꝑdictionis adoꝑtiuꝰ ad dei fie¬

Expanded text:
litatis ambiguum: quando quilitatis ambiguum: quando quidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam et invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate evertificatione repetita: Accipite, inquit, et bibite; hic est sanguis meus . Ergo sicut ad nutum praecipientis Domini repente ex nihiexcelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, servit efneficia vis divinae benedictionis operetur: et quomodo tibi novum et impossibile esse non debeat, quod in Christi substantiam terrena et mortalia convertuntur, teipsum qui in Christo es regeneratus interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via, intrinsecus mortuus, gibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fie
Abbreviated transcription (Latin):
quib ait apostolus. Eii mandu¬
cat et bibit cantem dñi in digne
iditium sibi manoucat et bibit.¬
Ded quomodo manducandus est
xpristus: Quomodo ipse dixit. Qͣ¬
et bibit meum sanguinem: in
me manet et ego in eo. Et si in
oigne accipit sacramentum: ac¬
uint magnum tormentum. lectio .uiii.
ii corpus assũptum ablatu¬
rus erat dñs ab oculis et illa¬
turus fidelib: necessarium erat
ut die cene sacramentum nobis
corporis et sangũis ꝯsecraret ut co¬
leretur iugiter ꝑ misterium ꝙ sẽ¬
ꝑ offerebatur in pretium: ut qr
cotidiana et indefe ssa currebat ꝓ
hominum salute redemptio. ppe¬
tua esse redemptionis oblatio et
ꝑhenis uictima illa uiueret in
memoria: et semꝑ presens eẽt ĩ
gratia uere unitatis: et ꝑfecta ho¬
stia fi des exstimanda. Non sp̃e ne.¬
qr ext̾iori censanda iusu: s in te¬
riori affectu. Unde merito celestis
auctoritas: qr saro mea uere est
cib. et sanguis mens uere est po¬
tus. Recedat ergo omne in fide¬

Expanded text:
quibus ait Apostolus: Qui manducat et bibit calicem Domini indigne judicium sibi manducat et bibitSed quomodo manducandus est Christus? Quomodo ipse dicit: Qet bibit sanguinem meum, in me manet et i accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. » Quod non ia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis et illaturus sideribus, necessarium erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret: ut coleretur jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium, ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset redemptionis oblatio, et perennis victima illa viveret in memoria, et semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia fide aestimanda, non specie, neque exteriori censenda visu, sed interiori affectu. Unde coelestis confirmat auctoritas: quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infide
Abbreviated transcription (Latin):
ysi. Ouiaͣ . si tiret populus indeoꝵ
et murmiuraret ꝙ aqua inueni¬
ri non posset inssit dñs moysi ut
tanget petram cum uirga. Geti¬
e̾git petram. et petra unidam maximã
fudit. sicut apłs dicit. Bilebant anĩ
de spirituali ꝯsec̃ti eos petͣ. Petra
autem erat xpristus. Non muno
bilis petra que populum seq̃batur.
Et tu bibe: ut te xp̃c seq̃tur. Uide
misterium. Moyses hor est ꝓpheta.
Uirga ber est uerbum dei. Sacer¬
dos uero dei tangit petram et flu¬
it aqua: et bibit popnlus dei. Cã¬
git ergo sacertos calicem: redun¬
dat aqua in calice et salit in uitã
eternam et bibit populus dei qui

Expanded text:
ia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de virga. Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut Apostolus ait: Bibebant autem de spiritali consequenti eos petra: petra autem bilis petra, quae populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium. Moyses, hoc est Propheta; virga, hoc est verbum Dei. Sacerdos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus Dei. Tangit ergo sacerdos calicem, redundat aqua in calice, salit in vitam aeternam, et bibit populus Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñicus: uino et aqua ꝑ mixtus de¬
lrt offerri. qr uidemus in aqua po¬
pulus ad unatur. et credencium ple¬
bs ei inquem credit copulatur et
iungitur: que copulatio et conum¬
ctio aque et uim: sic miscetur in ca¬
pari. Nam si uinum tantum quis
offerat: sanguis xp̃i incipit esse
sine nobisi uero sit aqua sola: ple¬
us incipit cẽ sine xp̃o. Ergo qnͣdo bo¬
trus solus offertur in quo uini
lictis nostre sacramentum negli¬
gitur quod aqua significatur. se aħ¬

Expanded text:
um, vino et aqua permistus debet offerri, quia videmus in aqua populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit coiungitur. Que copulacio et coniunctio aque et vini sic miscetur in caparari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. Si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini lutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidas cur bucellam tradidit xp̃s
non malum accipiendo s bonum
non ad salutem accipit nichil as¬
cipit. Corpus enim et sangus ox
mini nichilhominus erat m illis:
quib dicebat apostolus. Nui mã

Expanded text:
udas, cui buccellam tradidit Dominus, non malum accipiendo, sed male bonum non ad salutem accepit, nihil accepit. Corpus enim Domini et sanguis nihilominus erat, etiam cum illis, quibus dice
Abbreviated transcription (Latin):
cã malis possũt ob esse: bonis
sunt ad salutem. malis ad iu¬
ditium. Unde apostolus. Nui m̃¬
ducat et bibit in digne: iuditiũ
sibi manducat et bibit. Non qr
res illa mala est: s qr malus ma¬
le accipit ꝙ bonum est. Non enim
mala erat bucella que uide data ẽ¬

Expanded text:
a malis possunt obesse; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. Unde Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non quia res illa mala est, sed quia malus male accipit quod bonum est. Non enim mala erat buccella, quae tradita e
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Quia ergo eprstum nor art
dentib fas non est misteriocar¬
nem et sanguinem uobis con¬
mendanit. Et cciã id̾o ne ab ĩcri¬
dulis religiomi ep̃i anc ĩsultatetbi¬
Ichil ratõnabilius qmͣ ut sã¬
grius sisitudinem sumam᷑.¬
nt ita eciam ueritas non desit. ⁊
ridiculum uullum fiat apaga¬
nis ꝙ cruorẽ occisi bilamus. .¬
quare sub dupli ⁊i sp̃t sumitur.
rp̃t: Ut ostend̾etur totam huma¬
nã nat᷑am assupsisse: ut totam
redim̾et. Panis enim ad carnẽ
refert᷑: uinum ad aĩam. qr uinũ
opatur sanguinem: inquo seces
aĩe. apħicis ẽẽ dicit᷑. Ideo ergom

Expanded text:
bere. Quia ergo Christum vorari dentibus fas non est, in mysterio carnem et sanguinem nobis commendavit. Et etiam ideo, ne ab incredulis religioni christianae insultaretihil rationabilius, quam ut saguinis similitudinem sumamut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis quare sub duplici specie sumitur, ristus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
carnem et sanguinem honora¬
mus. Nec similiter ꝯprehenda¬
mus has duas speties: quamad¬
modum ange consecrationem
conprehendemus. cum fideliter
fateamurante consecrationem.
panem esseet unum ꝙ natura
formauit. Post consetrationẽ
do uera caro quomodo uerꝰ
sanguis qr similitudinem non
uideo carnis. non uideo sangui¬
iis ueritatem : Primo omnium
dirit de sermone xp̃i: qui oꝑatur.
ut possit mutare et conuertere
genera instituta naturẽ. Deĩde
ubi non tulerunt sermonem xͥ
discipuli eius audientes ꝙ car¬
nem suam daret manducare:
et sanguiẽ suum ad bibendũ:
recedebant. Solus tamen petrus:
dirit. Werba uite eterne habes:
et ego ate. quomodo recedam. fie
igitur plures hoc dicerent. et ne
ueluti quidani esset horroꝵ cruo¬
ris: s maneret gratia redemp¬
toris ido insimilitudinem quid̾
accipis sacramentu: s uere
nature gloriam urtutemq cõ¬

Expanded text:
carnem et sanguinem honoramus, nec similiter has comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecrationem do vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare, et convertere genera et instituta naturae. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum, recedebant: solus tunc Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego quomodo a te recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, et ne veluti quidam esset cruoris horror, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gloriam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ichil in sacrificus manis eẽ
potest qͣ corpus et sanguis
xpristi: nec ulla oblatio hac poti¬
qr est. s ħ omnes p̾cellit: que pu¬
in conscientia dño offeranda est.
et pura mente sumenda: atq ab
omnib ueneranda. Et sicuti poti¬
or est ceteris: ita potius ex coli.
corpus dñi: pars oblate in cali¬
cem. Missa corpus xpristi ꝙ iã
resurrerit mostrat: ꝑs comes¬
ta ambulans ad huc supt̾ram.
pars in altari usq ad finem miᷤ¬
se remanens corpus in sepulcro:
qr usq ad finem scł̃i corpora sãc¬
toꝵ in sepulcris erunt. dumfrã
calice mora fidelium funditur.
quid aliud ꝙͣ dominici corpis
m cruce immolatio eiusq sã¬
gunis delatere effusio deligna¬
tur. Panis et calix non qualib
sed certa consecratione mistitͦ
nobis fit: non nascitur ꝓinde
qr ita fit nobis. Quãuis sit pa¬
nis et calir alimentum est resur¬
alia speties nominatur. Post
pus: fiat ei remissio peccatoꝵ.¬
tione spiritualis alimonie hoc
ĩꝑtitur hoc sumitur ut accipiẽ¬

Expanded text:
ichil in sacrificiis maius esse potest quam corpus et sanguis Christi, nec ulla oblatio hoc potior est, sed hec omnes precellit; que pura conscientia Domino offerenda est et pura mente summenda et ab omnibuor est ceteris, ita potius excoli corpus Domini, pars oblatae in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit, monstrat; pars comesta, ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jacens in sepulcro, quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris erunt. » calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam dominici corporis in cruce immolatio eiusque sanguinis de latere effusio designaus. Panis et calix non qualibet, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. Proinde quod ita fit nobis, quamvis sit panis et calix, alimentum est resuralia species nominatur; post pus, fiet ei remissio peccatotione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipien
Abbreviated transcription (Latin):
tum conficitur. iam non suis sermo¬
monib rpristi. Ergo sermo riras¬
tr. dir conficit sacramentũ. Nuis est
seno rp̃i. Hic nempe quo fc̃a sunt
ergo quam opatorius sit sermo xp̃i.
Si ergo tanta uis est in sermone
dm̃i nr̃i ihũ: ut incipet esse ꝙ non
erat ꝙͣto magis opatorius est ut siñ
que erant. et in aliud conuertant᷑:
Et sic ꝙ erat panis ante consecrati¬
onem: iam corpus rp̃i post consetͤ¬
tionem est. quia sermo xp̃i creatu¬
ram mutat. et sic ex pane fit cor¬
pus xp̃i. Et uinũ cum aqua inca¬
lice mixtum fit sanguis ꝯsecratio¬
ne uerbi celestis. lectio tercia.
ed forte dicis. spẽm sangunus
sit cruoris et preciũ tũ oꝑetur redẽp¬

Expanded text:
mentum, jam non suis sermomonibus Christi. Ergo sermo Christi hoc conficit sacramentum. 15. Quis est sermo Christi: Nempe is quo facta suntergo, quam operatorius sit sermo Christi. Si ergo tanta vis est in sermone Domini Jesu, ut inciperent esse quae non erant: quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Et sic quod erat panis ante consecrationem jam corpus Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex pane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calice missum fit sanguis consecratione verbi coelestis. § 1. Sed forte dicis: Speciem sanguinis  cruoris sit, et pretium tamen operetur redemp
Abbreviated transcription (Latin):
ue corpus suie sangumẽ. Inde uer¬
ba xp̃i sunt. Accipite et bibite ex hoc
om̃s. Hic est enum sanguis meus
panis est. Ubi autem uerba rp̃i ac¬
cesserint corpus xp̃i est. Demq au
di dicentem. Accipite et edite: ex ħ
omes. Hoc enu est corpus meũ
Et ante uerba xp̃i. salix est uino et
opata fueruit: ibi sanguis xp̃i et¬
ficitur. qui plebem redemit. Ergo
uniuersa conuertere. Beinde rp̃c

Expanded text:
anguinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. panis est: ubi autem verba Christi accedi dicentem: Accipite et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante uerba Christi calix est uini et operata fuerint, ibi sanguis efficitur qui plebem redemit. Ergo uniuersa conuertere. Deinde ipse
Abbreviated transcription (Latin):
De teriinat quomiodo sit panuis
non solum secundum uerbum quo
uiuunt omnia: sed secundum car¬
nem assumptam ꝓ mundi uita.
corporata unum cum illa effecta
uiuit de spiritu eius. sicut uiuit cor¬
pus de suo spiritu. Qui uero non
est de corpore xp̃i: non uiuit de spi¬
dicimus: illud ꝙ ex fructib terre
acceptum. et prece mystica ꝯsecͣtũ:
recte sumimus ad salutem spiritu¬
tur. non sanctificatur ut sit tam
magnum saccamentũ. nisi opante
in illo opere fiunt deus operetur.

Expanded text:
odo sit panis, non solum secundum verbum, quo vivunt omnia, sed etiam secundum carnem assumtam pro mundi vita. corporata, unum cum illo effecta, vivit de spiritu ejus, sicut vivit corpus de suo spiritu. Qui vero non est de corpore Christi, non vivit de spidicimus illud, quod ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum, rite sumimus ad salutem spiritutur, non sanctificatur ut sit tam magnum sacramentum, nisi operante es motus in illo opere fiunt Deus operetur
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit occultare: Nec mul tũpost
uir scĩssimus maximinꝰ qui eiblẽ
tempore abbatię fungebat̾ officio.
sibi clebitos migrauit ad caelor:
Sc̃mq caclauer ligerico in littne.
omnis turba prexit ipsumq re¬
ptum suboiei ꝓtrahunt. & tindẽ
acimonasterium pcibus futurum.
re uocan g nitorem. & sibi abba¬

Expanded text:
ulus occultavit. 4. Nec multum post vir sanctissimus Maximinus, qui tunc temporis abbatiae fungebatur officio, sibi debitos migravit ad caelos, sanctumque cadaver Ligerico in littore omnis turba perrexit, ipsumque repertum, suboles protrahunt et tandem ad monasterium precibus futurum revocant genitorem et sibi abba
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s coniungitur aniano. & iłbe
aurelianorum circum septa uir¬
tutibus seruatur in mͥedium: Sub
quorum patrocinio. nos cliuina
trinitas custodire & conseruare
clignoeur. cuius est honor uirtus¬

Expanded text:
s coniungitur Aniano, et turbar Aurelianorum circumsepta virtutibus, servatur in medio. Sub quorum patrocinio nos divina Trinitas custodire et conservare dignetur, cui est honor et g
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo ep̃o. nullus putaretur
aptus repperiri. qui p̾ces popti
conuenient᷑ alligar&. cooaͬ prin¬
cipe ira feruente. omnes in una
coire sententiam ut sc̃m uirum
urbe sub citulo presbiteratus de
floreb̾at. acd princip̾em miseroꝵ¬

Expanded text:
mortuo episcopo nullus putaretur aptus reperiri, qui preces populi convenienter allegaret coram principe ira fervente, omnes in unam coiere sententiam, ut sanctum virum  sub titulo presbyteratus in degebat, ad principem mitter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessus inisidias. ac quotiens de
inminentibus periculis. ꝑ auiti no¬
men fuerat liberatus. sospitem ac
triumphantem regio recepit aue¬
torem: cunc in supradieto ioco
egregiam fabricam excelsis tnulis
ut spoponderat fibricauit. aculut
margirita aureis conclusa locellis.
prdceris sui uuaddoni sollercia
cleccoauit. cuius oꝑis partem non
credimus deesse mercedem. ubi¬

Expanded text:
perpessus insidias, ac quotiens de perpessus insidias, ac quotiens de inminentibus periculis per Aviti nomen fuerat liberatus, sospitem ac triumphantem regio recepit auctorem. Tunc in supradicto loco egregiam fabricam excelsis titulis, ut spoponderat, fastigavit, ac, velut margarita aureis conclusa locellis, proceris sui Waddonis sollertia decoravit, cuius operis partem non credimus deesse mercedem.
Abbreviated transcription (Latin):
trina in mundo. Post hȩc corpus
salutĩferum ael aurelianense mur¬
ꝑagrum: Cunc dunensis turba
amaris flocibus aspargunt uoces
in auras clep̾cantes ut ciuus m̃bra
uim faciente non fuerant conse¬
cuti. uel ipsius reliquias ualeant
adipisci: Hec potuerunt beneficia
clenegare. quod lacrimis dolontes
cernebant salubria postulare¬
C unc summi qui aderant sacerdo¬
tes. trementes auelent continge¬
re coopus. & reliquiarum magnũ
poscentib conferunt m̃unus. Codẽ
francorum princeps qui gallias suo
imperio coercebat. commocum exer¬
citum ipse adoptinendam hispaniã
cdecreuerat properandum Audita¬
uero tanti uiri fama. & quod sepul¬
chrum ipsius. exiguis fuerit cle
pari&ibus circumseptum. calesti
regi sub integra cleuotione pollicitans.
utꝰ sun colaomis ad regni sui solium
ipsius sc̃ĩ auiti intercessionibus.
remear&: inmensam aedem super¬
suꝑ sepulchrum ipsius precepit
suis cultibus construenclam: Qui
ab aduersarus initinere multas

Expanded text:
ipavit. Post haec corpus salutiferum ad Aurelianensem urper agerem. Tunc Dunensium turba amaris fletibus spargunt voces in auras, deprecantes, ut cuius membra, vi faciente, non fuerant consecuti, vel ipsius reliquias valeant adipisci. Nec potuerunt beneficia denegari, quod lacrimis dolentes cernebant salubria postulare. Tunc summi qui advenerant sacerdotes trementes audent contingere corpus et reliquiarum magnum poscentibus conferunt munus. 11. Francorum princeps, qui Gallias suo imperio coercebat, commotum exercitum, ipse ad obediendam sibi Spaniam decreverat properandum . Audita tanti viri fama, et quod sepulchrum ipsius exiguis fuerat de parietibus circumseptum, caelesti regi sub integra devotione pollicitans, ut si incolomis ad regni sui solium ipsius sancti Aviti intercessionibus remearet, inmensam aedem super sepulchrum ipsius preciperet suis cultibus construendam. Qui ab adversariis in itinere multas
Abbreviated transcription (Latin):
abhorree auictoria tua nr̃a sua¬
sio quia cum sis uictor hominũ
passionis quoq propriȩ fortior
eris triumphator. si malueris
pacientiȩ uires exercere: quam
sanguine cunum tuũ fadare
trumphum. His rex auditis. et
uinclictorum grauitateq uiri p¬
specta. cepit heius rigor animi
mansuesieri & amariꝰtudo fellis
dulcorari. Dei utiq nutu id agen¬
te. cuius fortituelini in mania
cedunt & dura fatiscunt: Demiq
tactus diuino monitu. rex adeo
est aftectus ut postulationi cius

Expanded text:
abhorreret a victoria tua nostra persuasio, quia cum victor sis hominum, passionis quoque propriae fortior eris triumphator, si malueris patientiae vires exercere, quam sanguine civium tuum foedare triumphum. His rex auditis, et vi dictorum gravitateque viri perspecta, coepit vigor animi ejus mansuefieri et amaritudo fellis dulcorari, Dei utique nutu id agente, cujus fortitudini immania cedunt, et dura fatiscunt. . Denique tactus divino nutu rex adeo est affectus, ut petitioni as
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq rex postquam refrigerata
inmani ereptum piaculo gr̃as
in eccta dõ reddidit. & ciuibus
principali inclulgentia lato
ad curanda iuxta morem epulis
regalibus corpooa. sese conuerait
Quibus biluo inclulgens. & recreatũ
exercitum. post laborem ad alia
itidem paria negotia curancla
sc̃m euspitium suis aspectibus euo¬
cari uoluit & ut urbi cunus sub¬
uentor suerat quãq ab inminenti

Expanded text:
itaque postquam ira refrigerata immani ereptum piaculo, gratias in ecclesia Deo reddidit, et civibus principali indulgentia data, ad curanda juxta morem epulis regalibus corpora sese convertit, quibus biduo indulgens, et recreatum exercitum post laborem videns, ad alia paria negotia curanda ctum Euspicium suis aspectibus praesentari jussit, et ut urbi, cujus subventor extiterat, quamque ab imminente
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc quoq inquit uidi sub sole
sapientiam & ꝓbaui maximam:
Ciuitas parua & pauci in ea uiri.
uenit contra eam rex magnus
& uallauit eam. extrireitq mu¬
nitiones ꝑ girum. & ꝑfecta est
obsicdio. Inuentusq est in ea uir
pauper & sapiens. liberauit ur¬
bem pacientia sua: Igit̾ uiro be¬
num tenente. repagula porta¬
rum urbis reduci uisa sunt.
&& porte apperiri Sed & clerus
p̾cedere ordinatus est. regem ci¬

Expanded text:
Hanc quoque, inquit, vidi sub sole sapientiam, et probavi maximam: Civitas parva, et pauci in ea viri; venit contra eam rex magnus, et vallavit eam, extraxitque munitiones per gyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, et liberavit urbem sapientia sua. Igitur viro Degis tenente, repagula portarum reduci visa sunt et portae aperiri. Sed et clerus procedere est ordinatus, regem c
Abbreviated transcription (Latin):
uõce Conterat dñs dii gentium
deos & continuo soluta est
cripodaatrea. uelut lutun:
Cuno uidentes luo milites
papias & mauruss cepunt uoce

Expanded text:
: Conterat Dominus deos gentium. Et continuo soluta est tripoda aerea velut lutum. Quod videntes duo milites, Papias et Maurus, cre
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius inciros cõrona militum obambit.
aggeres struit. aspera complanat.
moda orclinat Portis custodiasam¬
inou&. & nequis: tuto execit inag̾¬
no stucdiosoq conamine prouicl&:

Expanded text:
 Cujus muros corona militum obambit, aggeres struit, aspera complanat, moda ordinat, portis custodiasdmouet, & ne quis tuto exeat, magno studiosoque conamine prouidet.
Abbreviated transcription (Latin):
alonge exclamauit uoce magna
dicens Salue crux quȩ incorpore
tanquam margaritis ornata.
rem ternenum habiusti. modo
uero amorem caelestẽ obtinens.
pro uoto suscipiens Si scires enim¬
uenio ad ce ita ut &x tu exultans
suscipias me cliscipulum eius qui

Expanded text:
longe, exclamavit voce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore tanquam margaritis ornata. rem terrenum habuisti; modo vero amorem coelestem obtinens pro voto susciperis. Sciens enimvenio ad te, ita ut et tu exaltans s
Abbreviated transcription (Latin):
pene uniuerso puulgata. tuia bo¬
nitas est scło. ꝑ quam bonitatem
tiam obsecro. ut pacienter me
auclias. meorum ciuium preces
allegantem. & tuam elementia
supplicantẽ Emersit quidẽ int᷑
nos quorumelam proteruitas
torum maculauit inpericiam.
& iuuenum sustulit stultam pro¬
teruiam. Et quidem tua anim
diffite mur. Sed obsecro propter
dĩ misccłam ut interim subtra¬
hantur. culpis debita supplicia.
& porrigat̾ in meritis clementia:¬

Expanded text:
pene universo pervulgata tua bonitas et saeculo, per quam bonitatem tuam te obsecro, ut patienter me audias meorum civium preces allegantem et tuam misericordiam deprecantem. Emersit quidem inter nos quorundam improbitas torum maculavit imperitiam et juvenum sustulit stultam proterviam. Et quidem tua dignidiffitemur: sed obsecro propter Dominum, interim subtrahantur culpis debita supplicia, et porrigatur immeritis clementia
Abbreviated transcription (Latin):
bus quam pat̾na pi&ate cõmotus.
atubi suꝑ oculos cacati paruuli
signum salutis inp̾ssit. inox assũpto
lumine ab caigene cdenegatũ p̾sen¬
tem meruit cernere mundum.
Quam uirtutem qui caecus fuerat
nuꝑ claris oculis referente cog¬

Expanded text:
bus quam paterna pietate commotus, at ubi super oculos caecati parvuli signum salutis inpressit, mox assumpto lumine, ab origene denegatum presentem meruit cernere mundum. Quam virtutem ab ipso qui caecus fuerat nuper claris oculis referente cog
Abbreviated transcription (Latin):
septem redeunt ad litus:
Fostus est autem ut in una
uer cum filio paruulo in lo¬
co acceder& & epulantium ca¬
nitate obclormiuit insans dũ
autem hex agerent ecce factꝰ

Expanded text:
egrediuntur ad litus. Factum est autem, ut in una ier cum filio parvulo in loco accederet. Aepulante aunia, obdormivit infans. Dum autem haec agerentur, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ego omni die sacrifico. cius car¬
nes postra quam omnis populus
crecdentium mancducauerit & eiꝰ
sanguinem biberit. agnus qui sa¬
crificatus est: in teger ꝑseuerat
& uiuus Et cum uore sacrificatꝰ
ut & uere carnes eius mancduca¬
tę sint apopulo. &uere sanguis eiꝰ
sit bibitus. tamen ut dixi integer

Expanded text:
 crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a populo, et vere sanguis ejus sit bibitus, tamen, ut dixi, integer
Abbreviated transcription (Latin):
tisma. unus ds̃ & pater om¬
num qui super omnia &
in omnibus nobis: Cũq hȩc¬
Credis ista esse an ad huc dubi¬
tas. Cunc ualerianus uocę¬
Non est aluid quod uerius
possit credi sub caelo: Cumq

Expanded text:
r omnium qui est super omnia et in omnibus nobis’. E«Credis ita esse an adhuc dubitas?». Exclamauit Valerianus diceNon est aliud quod uerius possit credi sub celo».
Abbreviated transcription (Latin):
custodias. ita quoq eliligit te¬
sicut me & ostendit tibi grãm sua
sum angłm: Et si probauero
quoel uere sit angls di faciam
quod hortaris: Si autẽ uirum
alterum diligis. & te & illum

Expanded text:
custodias, ita te quoque diliget sicut et me, et ostendet tibi gratiam suam». sum angelum et si probauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
umquam illustris illius ptolo¬
maidis litus accesseris. sollicitꝰ
inquiras ubi sit sepultus ilie
nr̃ pompinius nec fasticdias ui¬
sitare ossa peregrina multas
illi lacrimas. tam ex affectu tuo.
quam ex nr̃is funcle uiscerib
ac lic& inani munere solum
ipsum flore purpureo & suaue
redolentibus sparge grãminibus:
Dices tamen illi sed non aspe.
non acerbe campatientis alio¬
quio. non exꝓbantis elogio qđ
si uel te quonclam uel me au¬
magis quam illum quẽ nomi
numquam a me tam erucleliter
disparatus ignoti pulueris regione
tegerceur. naufragi forte p̃clonis
passus. in medio mari mortem
ex urx in extremo nactus littore
sepulturam: Uicleant hoc opus
suum quicumq ex illius abscessu
michi nocere uoluerunt: Uide¬
ant głam suam & uel nunc
acluersum me grassari desinant
uinclicati. Hȩc cum maxime fle¬
bili uoce gemeremus omnium la¬
crimis ꝑ nra lamenta cominotis
Cum magna quidem aclmiratione
seel non minore ex nrͣis fl&ibus

Expanded text:
umquam inlustris illius Ptoleumquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semagis qunumquam a me tam crudeliter disparatus, ignoti pulveris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem, et vix in extremo nactus littore sepulturam. Videant hoc opus suum, quicumque ex illius, abscessu mihi nocere voluerunt: videant gloriam suam, et vel nunc adversum me grassari desinant vindicati. Haec cum maxime flebili voce gemeremus, omnium lacrymis per nostra lamenta commotis, cum magna quidem Martini admiratione, sed non minore ex nostris fletibus
Abbreviated transcription (Latin):
cdiffundit illiricum Ille mar
et p̾sulem nr̃m cum suo felice
conponere: Inde si forte ad af¬
fricam transfretabis refers au¬
clita Rarthagini: Lic& iam pri¬
dem ut ipse dixisti uirũ nouerit
tamen nunc prccipue de eo plura
cognoscat ne solum ibi erpͥanum
martirem suum quamuis sc̃o
illius sanguine consecrata mir&̃:
Iam si ad leuam achaię sinum
paululum diuexus intraueris.
scut chorinthus. sciant athenę.
non sapientiorem in achademia
platonem nec socratem iN
carcere fortiorem: Felicẽ qͥdem
graciam quę meruit adire apłm
prȩdicantem seel nequaquã a xp̃o
gallias de relicta quibus dona¬
uerit habere marcinum Cum
uero ad egrptum usq ꝑueneris
quamquam illa sc̃orum suorum
numero & uirtutibus sit supba
tam̃ non declign&ur audire qua
illi uł uniuersę asiȩ in solo
marcino europa non cesserit:
SECERUOI CUO HIEROSOLION
INDE PETICURUS UENEIS CUR¬
SUM UELA CUORMISERIS NEGOTIUO
tibi nr̃i doloris iniungo ut si

Expanded text:
diffudit Illyricum. ille Martdiffudit Illyricum. ille Martet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem, sed nequaquam a Christo Gallias derelictas, quibus donauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersae Asiae in solo Martino Europa non cesserit. Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ego cum iam acdesse uespum
occiduo sole sentirem. dies in¬
quam abuit postumrane sur¬
genlum est. simul tam studiosis
auclitorib cana debetur:
E MIaRtINO auteor exrectaue
non debes. ut ulla sit m&a
referendi. latius ille diffundit᷑.
quam ut ullo ualeat sermone
concludi: ista interim de illo
uiro portabis oienti. sed dum
recurris diuersasq regiones.
loca portus insulas urbesq
p̃tlegis martini nomen ec
głam. sparge per populos:
n primis memento non p̾terire.
campaniam. & simaximecursꝰ
in cleuio sit non tamen ubi
tanti sint uł magnarum mo¬
rarum ulla dispendia quiti
illic acleas illustrem uirgum
ac totom lauelatum cobe¬
terrarum paulinum illi qͤso
te pͥmum sermonis nr̃i quo
uł hesterno conficimus uel
hodie diximus uolumen euol¬
uas: lili omnia referes. illi
cuncta recitalis. ut mox per
illum sacras laudes uiri roma
cognoscat. sicut primum illum
nr̃m libellum non ꝑ italia
tantum sed ꝑ totum & iam

Expanded text:
e, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum e, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum occiduo sole sentirem, dies, inquam, abiit, Postumiane: surgendum est: simul tam studiosis auditoribus cena debetur. de Martino autem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
brictio multis apud eum cri
cogi non potuit ut eum a
presbiterio submouer& ne
suam ꝑsequi uider& iniuriam.
illud sepe commemorans sixp̃c
iudam passus est. cur ego non
brictionem. Ad hȩc postumiano
aueliat inquit istud exemplum.
nr̃ iste de ꝓximo qui cum sit
sapiens. in memca p̃sentium in¬
me mor futurorum si fuerit
offensus insanit in sua si noni
habens potestate: seuit in cle¬
ricos. grassatur in laicos. totũq
ultionem. in qua ꝑ triennium
iugit᷑ climicatione consistens.
nec tempore nec ratione seda¬
tur. dolencla hominis & mi¬
serancla conditio &iam si hac
sola insanabilis mali peste
premer&ur Uerum ista ei pa¬
cientie & tranquillitatis exẽpla
referre sepius galle debueras.
ut scir& irasci. ut scir& ignoscere:
Qui si istum sermonem breuiter
cognouerit. sciat magis non¬
ore inimici quam amioi animo
me locutum. quia si fieri poss&
optarem ut martino potiuc
cer&ur. sed istum cuiꝰ cõmemoratio

Expanded text:
Brictio multis apud eum magnBrictio multis apud eum magncogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem ? Ad haec Postumianus, audiat, inquit, istud exemplum noster iste de proximo. qui cum sit sapiens, immemor praesentium, immemor futurorum: si fuerit offensus, insanit in sua se non habens potestate: saeuit in clericos, grassatur in laicos, totumque ultionem: in qua per triennium iugiter dimicatione consistens nec tempore nec ratione sedatur. dolenda hominis et miseranda condicio, etiamsi hac sola insanabilis mali peste premeretur. uerum ista ei patientiae et tranquillitatis exempla referre saepius, Galle, debueras, ut nesciret irasci et sciret ignoscere. qui si istum ipsum breuiter cognouerit, sciat non magis ore inimici quam amici animo me locutum, quia, si fieri posset, optarem ut Martino potius diceretur. sed istum, cuius commemoratio
Abbreviated transcription (Latin):
in monasterio inter saeras ec¬
clesiȩ̨ elisciplinas. ip̃so martino
eclocante. creuissoe: martinum
uero & a principio quod ipse
cdiffiteri non possos. militia
actibus sorduisse. & nunc per
manes suꝑstitiones. & fantasmata
uisionum ridicula prorsus int̾
cleliram̃ta senuisse Hȩc cum multa
atq alia &iam quȩ r&icere
melius est: aceruiora uomuiss&ꝵ
Egressus tandem furore satiato.
quasi qui se penitus uindicass&.
rapiclus ea parte qua uenerat
recurrebat Cum interea credo
ꝑ martini orationes fugatis ab
iuiius corde cdemonibus reduet
in penitentiam mox reuercit
atq ad martini se genua pro¬
sternit. ueniam poscens. fat&̃
errorem. nec sine demone se
fuisse tancdem sanior c̃sitetur:
Non erat apud martinũ labor
iste difficilis ut ignosceret
supplicanti tunc & ipsi & nob
omnibus  explicauit: qualiter
illum ademonib uidiss&e agitari.
se conuitus non moueri. quae
magis illi a quo essent effusa
nocuissent Exinde cum idem

Expanded text:
in monasterio inter sacras ecin monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse. haec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenerat gressibus recurrebat, cum interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Martinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem