comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ad expianda pecc̃a. simul ⁊ pocłm saluta
ciore nos suauuitate ueritatis inebriat. U̾bi
⁊ domꝰ ẽ fortiũ: qr qͥc̃q crebris eloqͥoꝵ diui¬
noꝵ fluentis audiendo ⁊ oꝑando refici con¬
suert᷑: cont᷑ os antiqͥ hostis insidias fortes
reddunt᷑ ⁊ inucti. Post sepulchrũ gͦ dd. in
scã ciuitate piscina gͣndi oꝑe constructar
locat᷑. cui domꝰ ẽ fortiũ contigua: qr ꝑ cõpas¬
sionẽ dm̃⁊ scͥpturarũ nob̃ ẽ abyssus patefacta
ꝑ qͣrũ affluentiã corda corroborata fideliũ: &
reddita. Deficientib nãq ł obteritis ab hoste
aqͥsfacile capit᷑ ciuitas: .e. si hostis antiqꝰ fontẽ
a nob̾ abstulerit u̾bi dĩ: nichil obstat qͥn con¬
tinuo arcẽ. nt p̃ m̃tis. seuus ĩpugnator atip
eu̾sor ascendat. Et edificauit iurta eũ arer

Expanded text:
nobis ad expianda peccata, simul et poculum salutaranslata, gratiore nos suavitate veritatis inebriat. Ubi et domus est fortium; quia quicunque crebris eloquiorum divinorum fluentis audiendo et operando refici consuerunt, contra omnes antiqui hostis insidias fortes redduntur et invicti. Post sepulcrum ergo David in sancta civitate piscina grandi opere constructa locatur, cui domus est fortium contigua; quia per passionem Domini Scripturarum nobis est abyssus patefacta, per quarum affluentiam corda corroborata fidelium, etreddita. Deficientibus namque, vel obtentis ab hoste aquis, facile capitur civitas. Et si hostis antiquus fontem a nobis abstulerit verbi Dei, nil obstat quin continuo arcem nostrae mentis saevus impugnator atque eversor ascendat. Post eum aedificaverunt fratr
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾e̾s. Rmĩ. ñ mandatũ nouũ scͥbo uob̃. s man¬
datũ uetꝰ qd̾ habuistis ab initio. Mandatum
uetꝰ ẽ: ũbũ qd̃ audistis. Porta gͦ uetꝰ edificat᷑
in ierłm: cũ u̾bũ fidĩ ac dilectionis qd̾ ab ini¬
tio scẽ eccłe traditũ ẽ. ł recuꝑari inerrantib
uł inmiꝑ credentib ceꝑit institui. Et dimi¬
nimentũ ꝑfecte dilectionis in cordib electoꝵ:
ad ꝗͦ instructires eiꝰ edificando ꝑueniunt: cũ
inoꝑib caritatis ꝓficiendo conditori ⁊ adiu¬
currimꝰ. cũ dilatares cor nr̃m. Illa nimirũ
dilatacione m̃tis illustrate. q̃ ⁊ amicũ indo̾.
⁊ inimicũ dilig̾e possit ꝑꝑ dm̃. E portã ual
lis edificauit annun. ⁊ habitatores ⁊ anoe.
Scimꝰ uallẽ iosaphat. q̃ ⁊ gehennon ħ ẽ uallis
si qͣndo pluuiarũ ł niuiũ aq̃s recipit. a sep¬
cauit murũ ext᷑ ciuitatẽ dd: ad occidentẽ

Expanded text:
n mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habuistis ab initio . Mandatum vetus est verbum quod audistis. Porta ergo vetus aedificatur in Jerusalem, cum verbum fidei ac dilectionis, quod ab initio sanctae Ecclesiae traditum est, vel recuperari in errantibus, vel in nuper credentibus coeperit institui. Et diminimead quem instructores ejus aedificando perveniunt, cum in operibus charitatis proficiendo Conditori et adjucurrimus, dum dilatares cor nostrum . Illa nimirum dilatatione mentis illustratae, quae et amicum in Deo, et inimicum diligere possit propter Deum. Et portam valis aedificavit Hanun, et habitatores Zanoe . Scimus vallem Josaphat, quae et Gehennon, hoc est vallis si quando pluviarum vel nimium aquas recipit, a sepcavit murum extra civitatem David
Abbreviated transcription (Latin):
conclusus soror mea sponsa fidelib declarat
s & sacͣmentũ dñĩcȩ passionis sẽꝑ eoꝵ neces¬
se ht̃ insinuare memoriȩ: ũ ꝑ eũ qͥ ꝓ ip̃is mor¬
tuus ẽ ac resurrexit. se ꝙͦ de regione ⁊ um¬
bra mortis erigendos ad uitã. atq ad regnũ
çȩleste ascensuros ẽẽ cognoscant. Bñ aũ seq̃r.

Expanded text:
conclusus soror mea sponsa ; fidelibus declarat sed et sacramentum dominicae passionis semper eorum necesse habet insinuare memoriae, ut per eum qui pro ipsis mortuus est ac resurrexit, se quoque de regione et umbra mortis erigendos ad vitam, atque ad regnum coeleste ascensuros esse cognoscant. Bene autem sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ regis edificando ꝑuenuint: cũ pꝰ ostensa
anice in carnationis sacͣm̃ta. qͥb ceca a nati¬
uitate gentilitas abluta ⁊ illuminata ẽ pꝰ in¬
choata ꝑfidẽ germina bone oꝑationis. docto¬
res scĩ diligentiꝰ ex tpr̃e suis auditorib ꝓfec¬
tus uirtutũ ostendt̃: qͥb ad uisionẽ sui con¬
ditoris. fortis uidelic& manu ac desidãbilis
uꝰ maxune inhumilitate ꝯsistẽ. recentissimꝰ
pat̃ noĩe ⁊ uita benedictꝰ intellexit. Cui scala
isima inqͥsitione distinxit. Ciuitas aũ dđ iux¬
sitꝰ parce urb̃ suꝑemin&e: & maior pars ciui¬
talis infra montẽ iacs inplanitie humilioris

Expanded text:
regis aedificando perveniunt, cum post ostensa dominicae incarnationis sacramenta, quibus caeca a nativitate gentilitas abluta et illuminata est, post inchoata per fidem germina bonae operationis, doctores sancti diligentius ex tempore suis auditoribus profectus virtutum ostendunt; quibus ad visionem sui Conditoris, fortis videlicet manu ac desiderabilis, e in humilitate consistere reverendissimus pater, nomine et vita Benedictus, intellexit, cum scala issima inquisitione distinxit. Civitas autem David juxsitus pro arce urbi supereminet. Et maior pars ciuitatis infra montem iacet in planitie humilioris
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ⁊ m̃tẽ forti in dnm̃ fide p̾munierit.
S ⁊ in eo qͥsq ꝯtͣ domũ suã edificat: si illos
qͥ sͥ cõmissi sunt diligenti custodia discipli¬
nȩ regłaris tutat᷑: ne ł incursu uitioꝵ. uł
beretica possint ꝑsuasione decipi. Longũ
ẽ de singłis scẽ ciitatis edificiis ł edificato¬
rib sp̃ali int̾p̃tacione disserere. Quȩ s̃̾ nob̾¬

Expanded text:
corpus et mentem forti in Dominum fide praemunierit. Sed et in eo quisque contra domum suam aedificat, si illos qui sibi commissi sunt, diligenti custodia disciplinae regularis tutatur, ne vel incursu vitiorum, vel haeretica possint persuasione decipi. Longum est de singulis sanctae civitatis aedificiis vel aedificatoribus spirituali interpretatione disserere; quae
Abbreviated transcription (Latin):
crescere. & eos qͥ peccando aberrauerant. pe¬
nitendo ad eã redire cognoscunt. Idẽ ueni
mane causam sui itin̾is aꝑiens: cor ⁊ inanꝰ
populi ad edificandum confortat. iii.¬
t ueni ierłm. ⁊ mansi ibi tͥb diebꝰ. ꝙ sur¬

Expanded text:
crescere, et eos qui peccando aberraverant, poenitendo ad eam redire cognoscuntur. CAPUT XVet mane causam sui itineris aperiens, cor et manus populi ad aedificandum confortat. Et veni Hierusalem, et mansi ibi tribus diebu
Abbreviated transcription (Latin):
tutis atq utilitatis ẽ. inmunda q̃q de ciui¬
tate dñi efferri: ꝗͣ in illã ea q̃ munda st̃ ag¬
gregari. Portã gͦ sterqͥlinii in ierłm edificaꝵ.
qui illos inscẽ eccłiȩ minist̾iũ ordinant: ꝑ
qͦs uitioꝵ sordes ab electoꝵ m̃tib expurgen¬
tur: s ⁊ corrupte m̃tis hõies ab eccłȩ finib
arceant᷑. iuuante eos atq eneruante õem
impuritatẽ ymbre grẽ celestis ⁊ ũ iuirta
psalmistã disꝑdant᷑ de ciuitate dñi õs qͥ
oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Et qr magne ꝑfectionis¬

Expanded text:
tutis atque utilitatis est, immunda quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. Portam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, qui illos in sanctae Ecclesiae ministerium ordinant, per quos vitiorum sordes ab electorum mentibus expurgentur. Sed et corruptae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceantur, juvante eos atque enervante omnem impuritatem imbre gratiae coelestis; ut juxta Psalmistam, Disperdantur de civitate Domini omnes qui operantur iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
cdiis ẽẽ pͥuanda. Bene enĩ ab ut̾q parte ⁊ pͥma
uidelica ⁊ scda. & ext̾iorem ⁊ int̾iorem uocẽ
elisos: neemias candẽ portã pisciũ. pꝰ longã
runam narrat instauratã: qr ⁊ssi aliqͥ p̃dican¬
cum aliqñ peccando corruerint. ñ deert̃ tñ¬
uii portas iusticiȩ dnõ adiuuante. fidelib p̃

Expanded text:
diis esse privandam. Bene enim ab utraque porta, et prima diis esse privandam. Bene enim ab utraque porta, et prima videlicet et secunda, et exteriore et interiore, vocem elisos, Nehemias portam piscium post ruinam narrat instauratam: quia si aliqui praedicatorum peccando corruerint, non deerunt usqportas justitiae Domino adjuvante fidelibus bene
Abbreviated transcription (Latin):
f.p.h. De qͥb itẽ piscatorib ꝑ ꝑ abolã dic̃. Ele¬
nant᷑ in eccłia: ꝑ qͦs electi a rxꝓbis qͣsi boni
pisces a malis seg̃gati. ad ꝯsortiũ ꝑpetuȩ pacis
inferant᷑. Porta pisciũ edificat᷑: cũ illis uirtu¬
tũ opib fideles seruiunt: qͥb intuentes se
primos a fluctib ꝑturbationis ⁊ ꝯcupiscentie
mundiał ereptos. ad tͣnqͥllitatẽ ac pace̾̃ uite sp̃al
eodẽ climate portã significat. Nã tpr̃ib
ezaxechie duplicatũ fuisse murũ ciuitatis:
u̾ba dierũ narrant. uͥ scͥptũ ẽ. Edificauit
ꝙͦ agens industrie õem murũ qͥ fuerat dissi¬
patꝰ: & extruxit turres desuꝑ. & forinsecꝰ alte¬
rum murũ. ħ de sensulitt̾e: uerũ iuxta legiᷤᷤ
allegorie. sophonias uocẽ clamoris a porta pis¬
ciũ ⁊ululatũ audiuit asccła: qr ut̃mq ab hos¬
uidit antiqͥ hostis insidiss eẽ t̾rȩ sternenda:
ħ ẽ ꝑappetitũ t̾renarũ uoluptatũ celestib gau¬

Expanded text:
. De quibus item piscatoribus per parabolam, dicens: Elenantur in Ecclesia, per quos electi a reprobis, quasi boni pisces a malis segregati, ad consortium perpetuae pacis inferantur. Porta piscium aedificatur, cum illis virtutum operibus fideles serviunt, quibus intuentes se proximos, a fluctibus perturbationis et concupiscentiae mundialis ereptos, ad tranquillitatem ac pacem vitae spiritualis eodem climate portam significat. Nam temporibus Ezechiae duplicatum fuisse murum civitatis, Verba Dierum narrant, ubi scriptum est: Aedificavit quoque, agens industrie, omnem murum qui fuerat dissipatus, et exstruxit turres desuper, et forinsecus alterum murum . Haec de sensu litterae. Verum juxta legis allegoriam, Sophonias vocem clamoris a porta piscium et ululatum audivit a secvidit antiqui hostis insidiis esse terrae sternendam, hoc est per appetitum terrenarum voluptatum coelestibus gau
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sic̃ apłs ait. factꝰ ÷ nob sapĩa a dõ ⁊ iusti¬
cia ⁊ sc̃ificatio ⁊ redẽptio: s qr causã eoꝵ
qͦs saluare uen̾at inse suscipiens &̃ ea quȩ
illoꝵ fragilitati ueraciter ꝯuen̾ant. mise¬
ricordit̾ inse tͣnsferre dignatꝰ ẽ. Orante¬

Expanded text:
 factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, ac redemptio; sed quia causam eorum quos salvare venerat, in se suscipiens, etiam ea quae illorum fragilitati veraciter convenerant, in se transferre dignatus est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uenienteraptat᷑ : eoꝵ maxime qͥ de captiui¬
tate ierłm curã gert̃: ħ ẽ de salute eoꝵ qͥ aliqñ
ꝑ insidias diaboli de ȩccła rapti: s penitendo
st̃ denuo ꝑ grãm dĩ ad eccl̃am reducti. Tales
sunt enĩ inreu̾tente castro. ħ ẽ in robore m̃tis.
reuocato ab infimis delectacionib ad deside¬
riũ suꝑnȩ patͥȩ: a qͦ in pͥmo parente decide¬
rant. Tales st̃ in eqͥtatu scõꝵ cordiũ firmissimo.
qͥppe dñs suꝑ eqͦs suos: cũ p̾dicatoꝵ corda q̃
regat. grã sue pietatis illustrat. & eqͥtacio eiꝰ¬
te gͥ neemia de eis qͥ remanserant de captiui¬
mͥ. Qi remansert̃ ⁊ relicti st̃ de captiuitate

Expanded text:
er aptatur, eorum maxime qui de captivitate Jerusalem curam gerunt, hoc est de salute eorum qui aliquando per insidias diaboli de Ecclesia rapti, sed poenitendo sunt denuo per gratiam Dei ad Ecclesiam reducti. Tales sunt enim in revertente castro, hoc est in robore mentis revocatae ab infirmis delectationibus ad desiderium supernae patriae, a quo in primo parente deciderant. Tales sunt in equitatu sanctorum cordium firmissimo, quippe Dominus super equos suos, cum praedicatorum corda quae regit gratia suae pietatis illustrat; et equitatio ejte igitur Nehemia de eis qui remanserant de captivimihi: Qui remanserunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitȩ ꝑfectioris dõ dicati st̾. in munim̃to
atq altitudine uirtutũ ⁊ actionũ. sẽꝑ co
gitacione. cõmorari ñ omittunt: dicentes
uulgi turba ãmirando contestet᷑ dicens.
cũ qͥq religionis habitu insignes. abdita scͥptu
netrare: atq inortũ lcõnis die noctuq medi¬
tari. didicerint. De qͦrũ habitacione adhuc
subiungit᷑. ¶sq contͣ portã aqͣrũ adorientẽ. ⁊
turrẽ ꝗͣ ꝓminebat. Porta nãq aqͣrũ dñs est:
tã intͣre. desid̾abat psalinista cũ dicebat. Sicut
c̾iuis desid̾ãt .a.f.a: ita .d.a .mn.a .t.d̾s. Quȩ porta¬

Expanded text:
ioris Deo dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper et cogitatione commorari non omittunt; dicentes vulgi turba admirando contestetur, dicenscum quique religionis habitu insignes, abdita Scriptunetrare, atque in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, tam intrare desiderabat Psalmista, cum dicebat: Sicut cervus desid
Abbreviated transcription (Latin):
tis tẽporalib ad cȩlestia desidanda suspendt̃.
ueracit̾ in illa uita ad daritatẽ diũcȩ incar¬
nationis intuendã patefacta &̃ diuine gła¬
et̾nitatis ascendunt. Et qr thecua bucina
łtuba thecueni bucinatores int̾p̃tant᷑: apte
dr̃ qd̾ thecuni b̾ edificauerunt. Doctoꝵ nã¬

Expanded text:
temporalibus ad coelestia desideria suspendunt, veraciter in illa vita ad claritatem Dominicae incarnationis intuendam, patefacta etiam divinae aeternitatis gloria ascendunt. Et quia Thecua buccina vel tuba, Thecueni buccinatores interpretantur, apte dicitur quod Thecueni hoc aedificaverint. Doctoru
Abbreviated transcription (Latin):
S a ħ ꝓbabile pot̾ uideri. qd̾ ex eo porta g̾gis
sit dicta.: qd̃ ꝑ hanc peccora q̃ intẽplo offer¬
rent᷑. uitͦduci solerent. Portã gͦ g̃gis in pͥmor¬
dio edificande ciuitatis dĩ sac̾dotes edificant:
cũ scĩ p̃dicatores auditores suos añ oĩa fide ue

Expanded text:
 probabile potest videri, quod ex eo porta gregis sit dicta, quod per hanc pecora, quae in templo offerrentur, introduci solerent. Portam ergo gregis in primordio aedificandae civitatis Dei sacerdotes aedificant, cum sancti praedicatores, audito
Abbreviated transcription (Latin):
edificat᷑ in ierłm: cũ ordinant᷑ in eccła docto¬
res. qͥfidẽ diuine ȩt̾nitatis ppłis p̾dicent.
E dificant᷑ ⁊ muri piscine filoȩ: cũ firmissima
⁊ in expugnabilia scͥpturarũ testimonia qͥb
sacͣm̃tũ dnũcȩ incarnationis designat᷑. in
m̃te fideliũ radicant᷑. Q uidelicos muri di¬
uinoꝵ eloqͥoꝵ. inortũ regis. ꝑueniunt:
cũ agnitis dñĩcȩ dispensationis misteriis.
germina uirtutũ ipõ sũmo rege dnõ deo
nrõ opitulante ꝓferre ceꝑimꝰ ꝓueniunt¬
& ad gͣdus qͥ descendt̃ de ciuitate d̃: cũ qͥs
a gn̾ali fideliũ uita sp̃alib desideriis ad cȩ¬
lestia ꝑfic̾e̾ didicerit. Gradꝰ nãq qͥ de ciui¬
tate dauid ad inferiora urbis ierosolune des¬
cendunt: auxilia st̃ diuine inspirationis siue
ꝓtectionis: qͥb paulatĩ excitam̃.u ad menia
uina nos pietas ordinẽ docuit uirtutũ qͥbus
celestia petamꝰ: cũ easdẽ uirtutes exeqͣndi
nob̾ donũ tͥbuit. De qͥb nimirũ gͣdib psal¬

Expanded text:
alem, cum ordinantur in Ecclesia doctores, qui fidem divinae aeternitatis populis praedicent. Aedificantur et muri piscinae Siloae, cum firmissima et inexpugnabilia Scripturarum testimonia, quibus sacramentum dominicae incarnationis designatur, in mente fidelium radicantur. Qui videlicet muri divinorum eloquiorum in hortum regis perveniunt, cum agnitis dominicae dispensationis mysteriis, germina virtutum ipso summo rege Domino Deo nostro opitulante proferre coeperi qui descendunt de civitate David, cum quis a generali fidelium vita spiritualibus desideriis ad coelestia proficere didicerit. Gradus namque qui de civitate David ad inferiora urbis Hierosolymae descendunt auxilia sunt divinae inspirationis sive protectionis, quibus paulatim excitamur, ut ad moenia mus, cum divina nos pietas ordinem docuit virtutum, quibus coelestia petamus, cum easdem virtutes exsequendi nobis donum tribuit. De quibus nimirum gradibus Psal
Abbreviated transcription (Latin):
isse. S ⁊ nermias longũ cũ fletu ⁊ p̃cib du¬
xisse ieiuniũ: eo qd̃ murꝰ ierłm dissipatꝰ. &
porte illꝰ cẽne igni cõbuste. At nc̃ u̾sa uice
hostes eiꝰdem sc̃ȩ ciuitatis contͥstati. & in afflic¬
tione sunt magna constituti: eoqd̾ edificia illiꝰ
restauranda simul ⁊⁊ ciues intellig̾ent ab
insultacionib hostiũ ẽẽ subleuandos. Uñ col¬
ligendũ. &̃ in hac uita sententiã illã dnĩ pos¬
se cõpleri: qr cũ dixisses am̃ am̃ dico uob̃. qr

Expanded text:
cibus duxisse jejunium, eo quod muros Jerusalem dissipatos, et portae illius essent igne combustae, et nunc versa vice hostes ejusdem sanctae civitatis contristati, et in afflictione sunt magna constituti, eo quod aedificia illius restauranda, simul et cives intelligerent ab insultationibus hostium esse sublevandos. Unde colligendum, etiam in hac vita sententiam illam Domini posse co
Abbreviated transcription (Latin):
arbitͥs ocłos offendant p̃sumamꝰ. Et bñdicit᷑
qr m̃sura scda contͣ ascensũ sit firmissimi an¬
qͥ insua fide ac dilectione. iudeoꝵ ppłm adu¬
nauit ⁊ gentiũ. Uñ ⁊ in psalmo. uł ysaia. la¬
pis angularis ẽ dictꝰ. Contͣ cꝰ ascensũ angu¬
li. m̃sura scd̾a edificat᷑. cũ ꝑ munditiã pie co¬
gitacionis aduisionẽ conditoris nr̃i ꝑueni¬
re contendim᷑ : cũ &̃ in hac uita retenti. cre¬
bro uisionis eiꝰ desid̾io suspiramꝰ. Secuntur
hinc płimi structorũ ordines. qͥ m̃surã scd̾am
edificasse narrant᷑: qr maxima sc̃ẽ eccłȩ in
structura in int̾iorisẽ munimine uirtutis:¬

Expanded text:
bitri oculos offendant praesumamus. Et bene dicitur quia mensura secunda contra ascensum sit firmissimi an est, qui in sua fide ac dilectione Judaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitationis ad visionem Conditoris nostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crebro visionis ejus desiderio suspiramus. Sequuntur hinc plurimi structorum ordines, qui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris
Abbreviated transcription (Latin):
.i. grẽ dĩ scĩficant. cũ ab initio fidi usq ad
firmitatẽ bone actionis. q̃ t̃ nͥ do inspirante
atq auxiliante ꝑficit᷑. sola et̾ne retͥbutionis
intencione ptendunt. Notandũ sane qd
peosnrĩ codices hñt. & edificauerunt portã
q̃gis: uetꝰ tͣnsiatio ht̃.⁊ edificauert̃ portam
⁊ piscinã ꝓbaticã. Cuiꝰ noĩs menunit in

Expanded text:
iae Dei sanctificant, cum ab initio fidei usque ad firmitatem bonae actionis, quae non nisi Deo inspirante atque auxiliante perficitur, sola aeterna retributionis intentione pertendunt. Notandum sane, quod pro eo nostri Codices habent: Et aedificaverunt portam gregis. Vetus translatio habet: Et aedificaverunt portam et piscinam probaticam;
Abbreviated transcription (Latin):
suo semine nasciturũ. atq a magis sub ꝑsona
regis ad orandũ p̃figurauit: ita  in ierłm
defunctꝰ ac sepultꝰ. ipm̃ dnm̃ in eadẽ ciuita¬
te passurũ ac sepeliendũ. s citiꝰ de sepulchro
resurrecturũ signauit. P portã gͦ fontis: mu
rospiscine siloȩ qͥ inortũ regis:usq ad gͣdus

Expanded text:
suo semine nasciturum, atque a Magis sub persona regis adorandum praefiguravit; ita et in Jerusalem defunctus ac sepultus, ipsum Dominum in eadem civitate passurum ac sepeliendum, sed citius de sepulcro resurrecturum signavit. Post portam ergo fontis, et muros piscinae
Abbreviated transcription (Latin):
rant qͣlit̾ q̃ uicioꝵ. bellis in illa sordidata
siue deiecta st̃. castigando em̃dent & erigans.
Murꝰ aũ ierłm dissipatꝰ iacet : cũꝯ u̾satio fideliũ
t̾renis atq infimis sordet affectib. Porte st̃
igni consũpte: cũ iã qͦ qͥ ⁊ aliis docendo intro¬
itũ uitȩ pandẽ debuerant. relicto ueritatis
magist̾io. cõmuni cũ cet̾is ignauia torpent:
ac tẽporalib curis inseruiunt. Et dixi eis.
Uos nostis afflictionẽ ui q̃ sumꝰ: qr ierłm deser¬
ta ẽ. ⁊ porte eiꝰᷤ consũpte st̃ igni. Uenite ⁊ edi¬
doctores scĩĩmo õs qͥ delo d̃i feruent in af
dissensionũ cernunt ẽẽ desertã: & portas
uirtutũ qͣs iuxta ysaiã laudatio occupa¬
re debuerat: p̃ualentib inferoꝵ portis. de¬
iectas atq obpbrio habitas contuent᷑. U ñ
satagunt. u collectis in unã industriã u̾bi
ministͥs. citiꝰ ea q̃ destructa ẽẽ uidebant᷑.
fidei ac bone actionis edificia resurgant.

Expanded text:
a quae vitiorum bellis in illa sordidata sive dejecta sunt, castigando emendent et erigant. Murus autem Jerusalem dissipatus jacet, et conversatio fidelium terrenis atque infimis sordet affectibus; portae sunt igni consumptae, cum jam quoque qui et aliis docendo introitum vitae pandere debuerant, relicto veritatis magisterio, communi cum caeteris ignavia torpent, ac temporalibus curis inserviunt. Et dixi eis: Vos nostis afflictionem in qua sumus, etc. ta est, et portae ejus consumptae sunt igni. Venite et aedidoctores sancti, imo omnes qui zelo Dei fervent, in afdissensionum cernunt esse desertam; et portas virtutum, quas juxta Isaiam laudatio occupare debuerat, praevalentibus inferorum portis dejectas atque opprobrio habitas contuentur. Unde satagunt ut collectis in unam industriam verbi ministris, citius ea quae destructa esse videbantur, fidei ac bonae actionis aedificia resurgant.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. uidelic&. itadũ taxat. ũ anni singłi. nouo
tota ꝓpħȩ sententia: plenissime ꝓut potui
disserere in tp̃oꝵ libro curaui. Et audier̃
contͥstant᷑ ati õs inimici eccłẽ. qͦties electos
Notanda ⁊ enĩ aĩorũ rerũq dnĩsitas: q supͣ
qͥdẽ dicti st̃ hi qͥ remanserant de captiuitate

Expanded text:
sum videlicet; ita duntaxat, ut uni singuli, novo tota prophetiae sententia plenissime, prout potui, disserere in Temporum libro curavi. Et audierunt contristantur, atque omnes inimici Ecclesiae, quoties electos Notanda etenim animarum rerumque diversitas, quia supra quidem dicti sunt hi, qui remanserant de capti
Abbreviated transcription (Latin):
pli manere ꝯsueuerant. Lugent aũ &̃ nc̃
intͣnsg̃ssione eoꝵ qͥ de captiuitate uenert̃.
condolent eos qͥ nuꝑ a peccatis penitendo
erepti erant. rursus ad ea peccando ẽẽ ꝓlap¬
De qͦrũ seductorib qͣsi de parentib uxoꝵ im¬
mundarũ: loqͥt᷑ apłs petrꝰ. Suꝑbia enĩ uani¬
tatis loqͤntes. pellicent in desideriis carnis lu¬
xuriȩ eos qͥ paululũ effugiunt. Eẜ paulo pꝰ de
eis qͥ uolentes de captiuitate ascendẽ. nichilo¬

Expanded text:
pli manere consuerant. Lugent etiam nunc in transgressione eorum qui de captivitate venerant, qui dolent eos qui nuper a peccatis poenitendo erepti erant, rursus ad ea peccando esse prolapDe quorum seductoribus quasi de parentibus uxorum immundarum, loquitur apostolus Petrus: Superba enim vanitatis loquentes, pelliciunt in desideriis carnis luxuriae eos qui paululum effugiunt . Et paulo post de eis qui velut de captivitate ascendentes, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam designare constat oĩb: uñ ⁊ in com¬
mum locutione infulsi uocant᷑ ebeces. Sed
cdistat cꝰmodi sit sal. Nã ⁊ dñs ꝑ legẽ in oĩ
sacͥfitio sal offerri p̃cipit: & in eugło dicit.
Habete sal in uob̾: & pacẽ habete int̾ uos.
Nec tñ frust᷑ dd̃ in ualle salinarũ idumeos

Expanded text:
sapientiam designare constat omnibus, unde et in communi locutione insulsi vocantur hebetes; sed distat cujusmodi sit sal. Nam et Dominus per legem in omni sacrificio sal offerri praecepit , et in Evangelio dicit: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Nec tamen frustra David in valle
Abbreviated transcription (Latin):
dabat: tẽpꝰ expectans oportimũ. in qͦ posses
suũ desid̾iũ regi intimare. Et qͥdẽ pͥnceps
uinariꝰ erat: regi pocłm porrigebat. Officiũ
leticiȩ foris agebat: s ipe int̾iꝰ gͣui tͥsticia pre¬
mebat᷑ : qd̃ scãm ciuitatẽ dirutã. ⁊ ppłm dei
obꝓbrio ⁊ contentui inimicis dĩ habitũ ẽẽ
meminit. Uñ de se sussimilib ꝓtestat᷑ in¬

Expanded text:
dabat, tempus exspectans opportunum, in quo suum posset desiderium regi intimare. Et quidem princeps vinarius erat, regi poculum porrigebat, officium laetitiae foris agebat, sed ipse interius gravi tristitia premebatur, quod sanc am civitatem dirutam et populum Dei opprobrio et contemptui inimicis Dei habitum esse meminisset. Unde cum suis similibus protestat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis ceptis insistendo ꝑducant. ⁊ ei
mnunimina custodiȩ sollertis. qͣsi ualuas seraᷤᷤ
⁊ uectes statuant. Ualue qͥppe ad hoc in por¬
tisstatuunt᷑. uͥ eis tprẽ congruo patefactis.
ciues int᷑ͣndi ł exeundi facultatẽ hãnt. Sere
⁊ uectes ad hoc statiunt᷑: ut obpilatis atq cos¬
sectis ianius. hostis int̾re ñ possit. Sic gͦ ⁊ in
bonis nr̃is oꝑib ualue st̃ benigne. ꝓuisionis¬
tes glificent patrẽ nr̃m qͥ incelisẽ: & ip̃i qͦq
ꝑ exempla nrã incedere. ac menia uirtutũ
nob̾cũ discant ing̃di. St̃ ⁊ sere uectesq contͣ
insidias atq in ruptionẽ hostiũ obponende:
ĩ uidelicet. diligenti nos undiq cõmunia¬
mus industria: ne forte arcẽ nrẽ uirtutis.
incaute intmissus hostis antiqꝰ expugnet.

Expanded text:
fectionis coeptis insistendo perducant, et a minima custodia solertes quasi valvas, seras et vectes statuant. Valvae quippe ad hoc in portis statuuntur, ut eis tempore congruo patefactis, cives intrandi vel exeundi facultatem habeant. Serae et vectes ad hoc statuuntur, ut oppilatis atque obseratis januis, hostis intrare non possit. Sic ergo et in bonis nostris operibus valvae sunt benignae tes, glorificent Patrem nostrum qui in coelis est, et ipsi quoque per exempla nostra incedere, ac moenia virtutum nobiscum discant ingredi. Sunt et serae vectesque contra insidias atque irruptionem hostium opponendae, ut videlicet diligenti nos undique communiamur industria, ne forte arcem nostrae virtutis incaute intromissus hostis antiquus expugnet.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓfessione fid̃i mundo abreñtiauerant.
illecebris inundi ult seruire ꝓhibuit. Eiecit¬
⁊ filios taliũ genitricũ de cȩtu tnsinigͣtionis:¬
originẽ de contagio humani fauoris sũpse¬
rint. reꝓbare docuit: neq illoꝵ consortio¬
digna. qͥ mundũ ꝑfecte relinq̃ntes. tota m̃te
ritprãlib. s adu̾sitatib inagis exerceri. atq
ad reqͥẽ sempit̾nã gaudent p̾parari. S si qͥs
obic̾e uoluerit ñ eẽ scͥptũ qd̾ filios adult̾arũ
s tm̃ ipãs mulieres eieceruit: ꝗͣuis sup̃ sugge¬
rente sechenia ac dicente. ꝑcutiamꝰ fedꝰ cum
dnõ do nrõ. ⁊ piciamꝰ uniusas uxores ⁊ eos qͥ
de eis nati st̃ subiunctũ sit ꝯtimio. Surrex̃

Expanded text:
qui professione fidei mundo abrenuntiaverant, qui professione fidei mundo abrenuntiaverant, illecebris mundi ultra servire prohibuit. Ejecit et filios talium genitricum de coetu transmig si originem de contagio humani favoris sumpserunt, reprobare docuit, nec illis convenire qui mundum perfecte relinquunt, et tota mente gis exerceri, atque ad requiem sempiternam gaudent praeparari. Quod si quis objicere voluerit, non esse scriptum quod filios adulterarum, sed tantum ipsas mulieres ejecerint, quamvis supra suggerente Sechenia, ac dicente: Percutiamus foedus cum Deo nostro, et projiciamus universas uxores, et eos qui de his nati sunt, subjunctum si
Abbreviated transcription (Latin):
ab uxorib castigauit ext̾nis. Restaurauit
enĩ dñs scͥpt̾am sacrã. qr ꝗ̃ sc̾be ⁊ pharisei. uł
ꝑt̾ditiones suas fedauerant. uł iuixta litt̾am
tm̃ intelligendã eẽ docebant. ipẽ spãli sensu
ppłm de babilonica captiuitate ⁊ ad ierosoli¬
mã t̾rat t̾rãq reꝓinissionis lib̾atũ indu¬
xit: qr ⁊ semel passus incruce mundũ suo san¬
guine redemit: ac descendens ad inferos qͦs¬
cũq ibi ueros ifrłitas id ẽ electos iiuenit. ab¬
ductos inde ad menia suꝑne ciuitatis ad du-¬
xit: eisq gaudia olim ꝓmisse hereditatis con¬
cessit. Et cotidie fideles a ꝑturbatione mun¬
henne conuocat. Auxit ornatꝰ tẽpli auro
ineccłiam introducens. claritate fiłi ⁊ oꝑis
eoꝵ hanc sẽꝑ ornare ac głificare ñ desistt.
Constituit duces ac pͥncipes omĩ ppło tnsflum̃
pastores posuit ⁊ rectores: ũ castigarent filios
tͣnsmig̃tionis ab uxorib alienigenis: qr illos

Expanded text:
ab uxoribus castigavit externis. Restauravit ab uxoribus castigavit externis. Restauravit enim Dominus Scripturam sper traditiones suas foedaverant, vel juxta litteram tantum intelligendam esse docebant, ipse spirituali sensu populum de Babylonica captivitate, et ad Jerosolymam terramque repromissionis liberatum induxit, quia et semel passus in cruce mundum suo sanguine redemit, ac descendens ad inferos, quoscunque ibi veros Israelitas, id est, electos, invenit, abductos inde ad moenia supernae civitatis adduxit, eisque gaudia olim promissae haereditatis concessit. Et quotidie fideles a perturbatione munenne convocat. Auxit ornatus templi auroin Ecclesiam introducens, claritate fidei et operis eorum hanc semper ornare ac glorificare non desistit. Constituit duces ac praesides omni populo trans flumen, pastores posuit, et rectores. Castigavit filios transmigrationis ab uxoribus alienigenis, quia illos
Abbreviated transcription (Latin):
temptabant᷑ qͥndã extͥnsecꝰ. cũ iminanis aduer¬
cariꝰ cont᷑ eoꝵ constanitiã ferro ⁊ igne seuiebat.
furentiũ certamina uirtutẽ pacientiȩ largi¬
taẽ. ita ⁊ nob̾ adu̾sus subripientiũ laqueos
Mandiciarũ cautele donet custodiã. Deniq
agente industria pontificis. & his qͥtimebant
dnm̃ cuncti conpuncti st̃ corde qͥ peccaueraꝵ:
e eiecer urores alienigenas. Sicq expulsa tur¬
pitudine luxuriȩ. rediit decꝰ castimoniȩ: atq
inciuitate dni eiecto rudẽ uitioꝵ. resꝑsi st̃
flores ⁊ aromata uirtutũ. Huc usq u̾ba erre
qͥb ⁊ pͥmo rorobabel ac iħu . &. deinceps sua fac¬
ta descͥpsit. Et ipẽ aũ tipũ dni saluatoris ma¬
nifeste tenuit. ineo qd̃ scãm renouauit scͥptu¬
rã: qd ppłm de captiuitate ierosolimã reuoca¬
uit.: qd̃ domũ dñĩ pociorib donis sublimauit:
qo duces t̃nsflum̃ eufraten ac p̃sides qͥ legem
&ĩ nossent constituit: qd̃ filios tͣnsinig̃tionis

Expanded text:
abantur quondam extrinsecus, cum immanis adversarius contra eorum constantiam ferro et igne saeviebat. furentium certamina virtutem patientiae largita est, ita et nobis adversus subripientium laqueos blanditiarum cautelae donet custodiam. Denique agente industrio pontifice et his qui timebant Dominum cunctis, compuncti sunt corde qui peccaverant, et ejecerunt uxores alienigenas; sicque, expulsa turpitudine luxuriae, rediit decus castimoniae, atque in civitate Domini, ejecto rudere vitiorum, respersi sunt flores et aromata virtutum. Hucusque verba Ezrae, quibus et primo Zorobabel ac Jesu, et deinceps sua facta descripsit. Et ipse autem typum Domini Salvatoris manifeste tenuit, in eo quod sanctam renovavit Scripturam, quod populum de captivitate Jerosolymam revocavit, qua domum Domini majoribus donis sublimavit, quod duces trans flumen Euphratem, ac praesides qui legem Dei nossent, constituit, quod filios transmigrationis
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. ũ edificatio intẽplo inciꝑet: qr n
mirũ necesse ẽ ũ constantiã fidi ac dilec¬
tionis i dm̃. añ oĩa construamꝰ in nobis:
ac deiñ ea q̃ ad ꝓximi dilectionẽ ꝑtine¬
ant oꝑa pietatis addamꝰ. Tercio aũ h ẽ
ultimo loco. curã ponamꝰ eoꝵ q̃ ad gen̾alẽ uitȩ
hꝰ ꝓuisionẽ respiciunt. De qͥb apłs. Hñtes¬

Expanded text:
emplo inciperet. Quia nimirum necesse est, ut constantiam fidei ac dilectionis in Deum ante omnia conservemus in nobis, ac deinde ea quae ad proximi dilectionem pertineant, opera pietatis addamus; tertio autem, hoc est ultimo loco, curam ponamus eorum quae ad generalem vitae hujus provisionem respiciunt; de quibus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolatio p̾stat᷑: dũ pꝰ lapsũ peccĩ sp̃e uenie
ac ꝓpiciationis diuine penitentib policen¬
tes. qͣsi diruta ab hostib ierosolimoꝵ menia
murosq restaurant. Mensis aũ casleu. ipẽ ÷
quẽ nos decembrẽ uocamꝰ: estq ap̃ ebreos
nonꝰ. ap̃ nos anni m̃sis ultimꝰ. Cuiꝰ uocabulũ
qp latine spes eiꝰ int̾p̃tat᷑. aptissime conuenit
uotis eiꝰ: qͥ a derigendas runas sc̃ẽ ciuitatis
animũ intendebat. Primũ nãq bone actio¬
nis fundam̃tũ ẽ: spẽ nos hab̾e indubiã de
auxilio diũi ꝑficiendi q̃ cepimꝰ. Ipẽ ÷ m̃sis¬

Expanded text:
solatio praestatur, dum, post lapsum peccati, spem veniae ac propitiationis divinae poenitentibus pollicentes, quasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia murosque restaurant. Mensis autem Casleu ipse est quem nos Decembrem vocamus, estque apud Hebraeos nonus, apud nos anni mensis ultimus; cujus vocabulum, quod Latine spes ejus interpretatur, apertissime convenit votis ejus qui ad erigendas ruinas sanctae civitatis animum intendebat. Primum namque bonae actionis fundamentum est, spem nos habere indubiam de auxilio Domini perficiendi quae cupim
Abbreviated transcription (Latin):
Primo a se uxores abiciunt illicitas: & sic pro
se arietẽ offerunt: ũ ablato scelere. mundi
ad altare accedent. Difficile nãq ẽ eiꝰ accep¬
tam do̾ eẽ uictimã. qͥ ñ priꝰ culpã ꝓ q̃ offert
ne sceleris arietẽ de g̃gib offert̃: u tali hostia
designent. qr se ipõs qͥ doctores ppłi ac pͥncipes
qͣsi duces g̾gũ seqͥntiũ ẽẽ uidebant᷑. a pͥstina
uita mactare ac purgatos digna penitentia
do ꝑ meliorẽ uitã offerre disposuerant. No¬
tandũ int̾ea qͣnta arte pugnandi. diabolus
hostes publicos edificato tẽplo diũ ac dedica¬
to: s iuncebant᷑ amore mulierũ gentiliũ:
ne tẽpla cordiũ uł corꝑm suoꝵ dõ inhabita¬
tore digna seruarent. Cuiꝰ rei tprĩb nrĩs¬
res manifestissime ẽ cõpleta: cũ uideamꝰ aĩos
fideliũ multo ꝑiculosiꝰ nc̃ interiꝰ tẽptari a¬

Expanded text:
Primo a se uxores abjiciunt illicitas, et sic pro se arietem offerunt, ut ablato scelere mundi ad altare accederent. Difficile namque est ejus acceptam Deo esse victimam, qui non prius culpam, pro qua offert,nem sceleris, arietem de gregibus offerunt, ut tali hostia designent, quia seipsos qui doctores populi ac principes quasi duces gregum sequentium esse videbantur, a pristina vita mactare, ac purgatos dignam poenitentiam Deo per meliorem vitam offerre disposuerant. Notandum inter ea quanta arte pugnandi diabolus hostes publicos aedificato templo Domini ac dedicato, sed vincebantur amore mulierum gentilium, ne templa cordium vel corporum suorum Deo inhabitatore digna servarent. Cujus rei temporibus nostris manifestissime est figura completa, cum videamus animos fidelium multo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s qͦ iħu filii iosedech uxores duxisse alienige¬
nas. ñ fr̃s eiꝰ cartiales: s more scẽ scͥpt᷑e. cognatos
oporta. intelligi. Neq enĩ fr̃s eiꝰ germani eate¬
nus incarne uiu̾e. ⁊ uoluptati oꝑam dare
cũ tͣnsiigͣtione iuda ⁊ beniamin. ad constru¬
endã domũ dnĩ ierosoliã remisit. Sequit᷑.
Et dedert̃ manꝰ suas u eicerent urores suas:¬

Expanded text:
su filii Josedec uxores duxisse alienigenas, non fratres ejus carnales, sed more sanctae Scripturae cognatos oportet intelligi; neque enim fratres ejus germani eatenus in carne vivere, et voluptati operam dare cum transmigratione Juda et Benjamin, ad construendam domum Domini Jerosolymam remisit. Sequitur: Et dederunt manus suas, ut ejicerent uxores,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo magna languentiũ. Ic̃. Nec ali¬
qͥd obstat. ipm̃n intellig̾e locũ hic ẽẽ designa¬
tũ. Nã nec nom̃ ꝓbatice. multũ a nomine
g̃gis distat. Grece ⁊ enĩ oius ꝓbaton nuncu¬
patur. Meminit hꝰ loci ⁊ ieronimꝰ in libro
locoꝵ: ita scͥbens. Bethsaida piscina in ierłm
q̃ uocatur ꝓbatice. ⁊ a nob̾ int̾p̃tari potest
gemin lacꝰ. qͦrũ unꝰ hibernis pluiiis ad un¬
pleri sol&: alt̾ mirũ in modũ rubens. qͣsi
cruentis aqͥs antiqͥ inse oꝑis signa testatur.
Nã ⁊ hostias ineo lauari a sacdotib fert̃. solitaᷤᷤ¬
uñ ⁊ nom̃ acceꝑit. E.x qͥb oib uidet᷑ porta
g̾gis uicina eẽ piscine ꝓbaticȩ: ũ ꝑhanc uide¬
licis afferrent᷑ hostiȩ: in illa lauarentur.
Portã aũ pisciũ: edificauer̾ filii astiaa. Portã pis¬
cũ uocat eã q̃ ioppen ac diospolin. id ẽ liddan
respiciebat: & uicinior mari fuit int̾ cunc¬

Expanded text:
liquid obstat, ipsum intelligere locum hic esse designatum; nam nec nomen Probaticae multum a nomine gregis distat: Graece etenim ovis probaton nuncupatur. Meminit hujus loci et Hieronymus in libro Locorum, ita scribens: Bethseda piscina in Jerusalem, quae vocatur probatica, et a nobis interpretari potest gemini lacus, quorum unus hibernis pluviis adimpleri solet, alter mirum in modum rubens, quasi cruentis aquis, antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus solitavidetur porta gregis vicina esse piscinae probaticae, ut per hanc videlicet afferrentur hostiae, quae in illa lavarentur. Portam autem piscium aedificaverunt filii Asnaa. Portam piscium vocat eam, quae Joppen ac Diospolin, id est, Lyddam respiciebat, et vicinior mari fuit inter cunc
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin conuenisse: manifeste pates qr hi
qͥ alienigenarũ uxoꝵ comibio polluti st̾. de
pͥma tͥnsiigͣtione fuerant qͥ de his tͥbubꝰ erars.
ac ꝑ iħm ⁊ ⁊ orobabel domũ reuocati s. Sic̃ ⁊
breis casleu. a romanis uocat᷑ decenber: ꝗͥ
in medio hiemis ueture ⁊ eẽ pluuialẽ ac
tẽpestiuũ. mirũ qͥs nescit. Uñ diligentiꝰ notan
dũ. qr in medio hieme ppłs conuen̾it. treme
uias ip̃o &̾ tpr̾e pluuiarũ ultͣ solitũ całe ces¬
nerent: reu̾si ad ꝯscientiã intellexert̃ ħ obsua
scelera factũ: irãq suꝑuenturã celestẽ ex ipã
aeris ꝑtͣbatione ãmoniti timuert̃. Idoq nͣ
inpͥuatis domibꝰ sua negotia age p̃sũpsert̃.
s in platea domꝰ diũ adsũpto penitentie
⁊ humilitatis habitu consederunt. ħ ꝑꝑ eos qui
turbatis licet elem̃tis ⁊ uł uentoꝵ fragore ł in¬
unddantia pluuiarũ. uł muũ aceruis. ł ardo¬
Re siccitatis. ł ẽ exitio hõm siue auimaliũ de¬

Expanded text:
Benjamin convenisse, manifeste patet quia hi qui alienigenarum uxorum connubio polluti sunt de prima transmigratione fuerant, quae de his tribubus erat, ac per Jesum et Zorobabel domum revocata est, sicut et braeis Casleu, a Romanis vocatus December, quem in medio hiemis venire et esse pluvialem ac tempestivum, mirum quis nesciat. Unde diligentius notandum quia cum in medio hievias ipso etiam tempore pluviarum ultra solitum cadere cernerent, reversi ad conscientiam, intellexerunt hoc ob sua scelera factum, iramque superventuram coelestem, ex ipsa aeris perturbatione admoniti timuerunt. Ideoque non in privatis domibus sua negotia agere praesumpserant, sed in platea domus Domini, assumpto poenitentiae et humilitatis habitu, consederunt. Hoc propter eos qui, turbatis licet elementis, et vel ventorum fragore, vel inundantia pluviarum, vel nivium acervis, vel ardore siccitatis, vel etiam exitio hominum, sive animalium, de
Abbreviated transcription (Latin):
cͣꝰ faciẽ stabat iħc. p̃cepit cet̾is angłis ex ꝑsona
dni. ũ auferant ab eo sordida uestim̃ta de qͥb
diximꝰ. Q cũ p̃ceptũ oꝑe cõplessent: rurs idẽ
angłs loqͥt᷑ ad iħm. Ecce abstuli a te iniqͥta¬
d̃q seqͥt᷑. Ponite cidarim mundã suꝑ cap̃ eiꝰ:
q̃ mittra a plerisq dr̃: in hac uolunt intelli¬
gi sac̾dotii dignitatẽ: qr ablutis sordibꝰ pec¬
catoꝵ. mundũ habuerit sac̾dotiũ. S intu¬
endũ qd ñscͥbat exras iħm ip̃m alienigenã
duxisse uxorẽ: s qͦsdã de filiis ⁊ frib eiꝰ hoc
facinore dicat eẽ pollutos: quãuis ⁊ culpa fi¬
lioꝵ ad patrẽ respiciat: nec ꝑfecte possit ẽẽ
iustꝰ. qͥ filios delinquentes dũ potuit corrige
neglexit. Uñ aiunt qͥdã p̃fatã de iħu ꝓpħiã.
ñ ad filiũ iosedech: s ad dñm saluatorem ẽẽ
referendã. Qͥ enĩ sit splendor głȩ & figura

Expanded text:
 faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini ut auferant ab eo sordida vestimenta, de quibus diximus. Qui cum praeceptum opere complessent, rursus idem angelus loquitur ad Jesum: Ecce abstuli a te iniquitaQuodque sequitur: Ponite cidarim mundam super caput ejus; quae mitra a plerisque dicitur; in hac volunt intelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablutis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Sed intuendum, quod non scribit Ezras Jesum ipsum alienigenam duxisse uxorem, sed quosdam de filiis et fratribus ejus hoc facinore dicit esse pollutos. Quamvis et culpa filiorum ad patrem respiciat, nec perfecte possit esse justus qui filios delinquentes, dum potuit, corrigere neglexit. Unde aiunt quidam praefatam de Jesu prophetiam non ad filium Josedec, sed ad Dominum Salvatorem esse referendam.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dñs grãm nob̃ eugłii contulit. Primũ nãq
tẽpꝰ añ legẽ inpatͥarchis. scdm in ꝓpħis sub
lege p̃misit: int̾cio ipẽ cũ grã uenit: qͥ sua
filii tͣnsinigͣtionis. ⁊ intͥb dieb castigandi
ab errorib sius ierosolimã conuenert̃: & in
iuxta litt̾am oportune satis ac salubrit̾ elabo

Expanded text:
dum Dominus, gratiam nobis Evangelii contulit. Primum namque tempus ante legem in patriarchis, secundum in prophetis sub lege praemisit, in tertio ipse cum gratia venit; quia sua filii transmigrationis, et in tribus diebus castigandi ab erroribus suis Jerosolymam convenerunt, et in juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
łi: & abiit ad cubicłm iohannan filii eliasib
⁊ ing̃ssus ẽ illic. Panẽ ñ comedit ⁊ aꝗͣ ñ bibit:
lugebat enĩ. U notanda deuotio pontificis.
qͥ lugens orans. ac ieiunans ꝓ tͣnsgressione ꝓpłi.
ꝑ tͥduũ in atriis tẽpli ꝑmanebat. nec priꝰ do¬
mũ suã uolebat uit᷑re. ꝗͣ accepta consensione
ppłr ex toto illũ corde penitentẽ conu̾sũq ad
dnm̃ uidẽt. Cuiꝰ deuotionis &̃ reliqͥ pͥncipes

Expanded text:
nan filii Eliasib, et ingressus est illuc, panem non comedit, et aquam non bibit; lugebat enim. Ubi notanda devotio pontificis, qui lugens, orans, ac jejunans pro transgressione populi, per triduum in atriis templi permanebat; nec prius domum suam volebat intrare, quam, accepta consensione populi ex toto illum corde poenitentem conversumque ad Dominum videret. Cujus devotionis etiam reliqui princi
Abbreviated transcription (Latin):
sordicla ab eo.Idix̃ adeũ. Ecce abstuli ate ini¬
qͥtatem tuã: & indui te mutatoriis. O dix̃. Po¬
nite cidarĩ mundã suꝑ caput eiꝰ. Recte inqͥ¬
unt stabat sathan a dextͥs illiꝰ ⁊ a sinistͥs ut ad¬
uersaret᷑ ei: quia uera erat accusatio. qd̃ ⁊ ip̃e
cũ cet̾is alienigenã accepissos uxorẽ. Qd̃ aut̃¬

Expanded text:
e iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. Et ponite cidarim mundam super caput ejus . Recte, inquiunt, stabat Satan a dextris illius et a sinistris, ut adversaretur ei, quia vera erat accusatio, eo quod et ipse cum caeteris alienigenam accepisset uxorem. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
nodo abisse indomũ patrũ suoꝵ. Nam si ñ¬
ħ uoluitꝰ ac sententia sacre scͥptor historiȩ
significare: qͥd opꝰ fuit scͥbere qd̃ expleto col¬
loqͥo. ezras ⁊ pͥncipes familiarũ in domũ pa¬
trũ suoꝵ de tẽpli septis exeuntes abirent:
cũ eos ħ facturos &̃ si scͥptura ñ dixiss&s. ne¬
mo nescues: qͥd opꝰ ad dere. ⁊ õs ꝑ nomina
rito inmemoria tenerent᷑. ac posteris noscen¬
da tͣderent᷑. Et sederunt indie pͥma m̃sis

Expanded text:
 suorum. Nam si non voluit hoc hac sententia sacrae scriptor historiae significare, quid opus fuit scribere quod, expleto colloquio, Ezras et principes familiarum in domos patrum suorum de templi septis exeuntes abierint, cum eos hoc facturos, etiam si Scriptura non dixisset, nemo non sciret? Quid opus addere, Et omnes per nomina rito in memoria tenerentur, ac posteris noscenda traderentur? Et sederunt in die prima mensis
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa q̃ ext̾i ꝑꝑ pecca deseuiunt. aut euitent
aut suꝑent. Sedit aũ ppłs in platea domꝰ dei
Nẽ circa atͥum sac̾dotũ. qͦ ip̃a domꝰ dĩ undiq¬
ũsum erat cirtũdata. ũ sup̃ dociumꝰ: hñs cir¬
ca se ex oĩ parte ꝑq̃drũ ecdes atoꝵ amplissuas:¬
rat: ⁊ nichilominꝰ ea q̃ intẽpli ianiuis gereban¬
tur. uł circa tẽplũ uidẽ. Habebant nãq inte¬
riores parietes iuxta t̾ram in colũpnis factos
ext̾iores solidos. Et surrexit exras sac̾dos adi¬

Expanded text:
us propter peccata desaeviunt, aut evitent aut superent. Sedit autem populus in platea domus Dei, hoc est circa atrium sacerdotum, quo ipsa domus Dei undiqueversum erat circumdata, ut supra docuimus; habens circa se ex omni parte per quadrum aedes atriorum amplissimasrat, et nihilominus ea quae in templi januis gerebantur, vel circa templum, videre. Habebant namque interiores parietes juxta terram in columnis factos, exteriores solidos. Et surrexit Ezras sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cõbustȩ st̃ igni. Patet litt̾ȩ sens: qi qͥ reman¬
serant de captiuitate. & si in pace u̾sari ui¬
debant᷑. amico eis existente rege ꝑsarũ qͥb
beras potestatẽ in oĩ regione tͣnsflum̃: in
afflictione tñ maxima erant m̃tis: qd exꝓ¬
brarent eis hostes. ciuitatẽ scãm adhuc re¬
mansisse desertã. S ⁊ nc̃ in sc̃a eccl̃ia meri-¬
to affligunt᷑. ac tͥsticia salutari cõpungunt᷑:
suos uiciis subiac̾e consid̾ant: ita ũ ꝑ negli¬
gentiã eoꝵ qͥ correctis multis ꝓdesse poterañ.
qͣsi ꝑ muros urbis dissipate.diabolus liberũ
inȩccłiã habeat intͦitũ. Qd̃ eo magis dolendũ
necesse ẽ: si ⁊ ipĩ qͥ aliis doctͥna uł exẽplo pre¬
ẽẽ debuerant. exẽplũ int̾iꝰ sese cernentib cor
do ac docendo dignos incetũ electoꝵ intͦdu¬
cere. indignos uͦ arcere debuerant: auaritiȩ.
luxuriȩ. suꝑbiȩ. contencionis. inuidie. cet̾oꝵ ue
q̃ hostis malignꝰ suggerere sol& uitioꝵ incen

Expanded text:
Patet litterae sensus, quia qui remanserant de captivitate, etsi in pace versari videbantur, amico ejus existente rege Persarum, quberet potestatem in omni regione trans flumen; in afflictione tamen maxima erant mentis, quod exprobrarent eis hostes civitatem sanctam adhuc remansisse destructam. Sed et nunc in sancta Ecclesia merito affliguntur, ac tristitia salutari compunguntur, suos vitiis subjacere considerant, ita ut per negligentiam eorum qui correctis multis prodesse poterant, quasi per muros urbis dissipatae diabolus liberum in Ecclesiam habeat introitum. Quod eo magis dolendum sit necesse est, si et ipsi qui aliis doctrina vel exemplo prodesse debuerant, exemplum interitus sese cernentibus corui bene vivendo ac docendo dignos in coetum electorum introducere, indignos vero arcere debuerant, avaritiae, luxuriae, superbiae, contentionis, invidiae, caeterorumve quae hostis malignus ingerere so
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uir sc̃s audiens destructa lapidũ ac lig¬
noꝵ edifitia. recte lugebat. ieiunabat ⁊ ora¬
bat.⁊ s multo tpr̃e sedens in tristicia᷑ qͣnto
magis indestructione ac ruina aiarũ q̃ ꝑ
pecc̾m cõmittit᷑. continuis ẽ luctib. lacͥmis.
oronib insistendũ: qͣtinꝰ miserante dnõ ad

Expanded text:
enim vir sanctus, audiens destructa lapidum ac lignorum aedificia, recte lugebat, jejunabat et orabat, et hoc multo tempore sedens in tristitia; quanto magis in destructione ac ruina animarum, quae per peccatum committitur, continuis est luctibus, lacrymis, orationibus insistendum? quatenus, miserant
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ utͥusq sexꝰ ⁊ oĩs etatis collectꝰ eẽ ꝑhibet᷑.
Flebant aũ ł hi qͥ peccauerant penitentiam
su reatꝰ agentes. uł illi qͥ incastitate ꝑman¬
serant. de fr̃m fuoꝵ p̾uaricatione. de casu.
dolentes. S siue hi siue illi. siue utͥq fleue¬
rint: multũ õs conturbati. ad p̾̃ces & lam̃ta
sui pontificis ostendunt᷑: cũ ã mulieres
cũ pueris qͦ hic int̾fuisse narrant᷑. Pot̃ aut̃¬
⁊ ea discretione factũ intelligi. qd̃ pͥus in no¬
centes ⁊ recti ad eũ confluxert̃. cũ ait. Ꝙ con¬

Expanded text:
erhibetur. Flebant autem vel hi qui peccaverant, poenitentiam sui reatus agentes; vel illi qui in castitate permanserant, de fratrum suorum praevaricatione et casu dolentes. Sed sive hi, sive illi, sive utrique fleverint, multum omnes conturbati ad preces et lamenta sui pontificis ostenduntur, cum etiam mulieres, cum pueri quoque hic interfuisse narrantur. Potest autem et ea discretione factum intelligi, quod prius innocentes et recti ad eum confluxerint, cum ait: Et con
Abbreviated transcription (Latin):
militati congruit redẽptoris nrĩ: qͥ insimi-¬
litudine carnis peccati. u peccã mundi tol¬
ler& apparuit. Uñ ⁊ in psalmis qͥ in eugłio
teste ex ip̃iꝰ ꝑsona scͥpti sunt: manifeste. sua
delicta appellat. q̃ inse susceꝑat nrã dicens.

Expanded text:
 qui in similitudine carnis peccati, ut peccata mundi tolleret, apparuit. Unde et in Psalmis, qui, Evangelio teste, ex ipsius persona scripti sunt, manifeste sua delicta appellat, quae in se susceperat nostra, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
di sꝑatꝰ ab electis uerꝰ neemias .i. consolator:
a do patre ad edificationẽ sc̃ȩ eccłie ẽẽt uen¬
turꝰ inmundũ. Qd̃ aũ scͥbit neemias fuisse
se in susis castro. cũ uenirent uiri qͥ n̾ciarent
de ierosolimis: susa ẽ metropolis regni ꝑsarũ.
ũ in hester hystoria legimꝰ: ꝗͣ ñ solũ neemias
s ⁊ daniel ꝓpħa castrũ uocat. Nonqͦ castrũ
sit urbsũ diximꝰ metropolis ac potentissima:¬

Expanded text:
est consolator a Deo Patre, ad aedificationem sanctae Ecclesiae esset venturus in mundum. Quod autem scribit Nehemias, fuisse se in Susis castro cum venirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. Susa est metropolis regni Persarum, ut in Esther historia legimus ; quam non solum Nehemias, sed et Daniel propheta castrum vocat ; non quod castrum sit urbs, ut diximus, metropolis