comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse dñs gͦ hereditatis habedit᷑
Quare adita h̾editate ħes pot̾it expe¬
riri . ¶ Si seruus legat᷑ post aditam
h̾editatem sit occisus compete legis
acquilie actõem legatario si post mor¬
tem serui agnouit legatũ quidem
si repudiauit conseq̃ns ẽẽ ait Iul

Expanded text:
uoluisse: dominus ergo hereditas habebitur. quare adita hereditate heres poterit experiri. Si seruus legatus post aditam hereditatem sit occisus, competere legis Aquiliae actionem legatario, si non post mortem serui adgnouit legatum: quod si repudiauit, conseq
Abbreviated transcription (Latin):
aurr. Seriuis cuuisdã insciente diio
magidem ꝯmooanit is cui ꝯmodau̾at
pignorieam posuit ⁊ fugit qui accep̃
sit sendisi is qui pignori accepiss ma¬
gidemalienam scit ap̾ se pignori depo¬
ni furti eũ se obligasse. Iõ si pectiñam
a seruulo accepiss redimendi furti cã
posse repeti. sz si nescissz alienã ap̃se
deponi ñ ẽẽ furẽ. Itẽ si pecciũa eĩ noĩe
ta ẽẽt ñ posse ab eo repeti.
pectuĩam ⁊ tibi solui ca mea terepeti

Expanded text:
um.Seruus cuiusdam insciente domino magidem commodauit: is cui commodauerat pignori eam posuit et fugit: qui accepisit. respondit, si is qui pignori accepisset magidem alienam scit apud se pignori deponi, furti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, si pecunia eius nomine, ta esset, non posse ab eo repeti. pecuniamque tibi solui: eam me a te repeti
Abbreviated transcription (Latin):
babit prima .u. utrũ debita anĩdebita
solu̾ent᷑ O ⁊ si post soluta .u. ⁊ stichꝰ
soluatur ⁊ malĩ ego hr̃e .u. ⁊ stichsirro¬
soluto mͥ retinendi q̃ uellẽ arbitriũ da¬
retur Idemait si duo hedes sint stipła¬
toris non sic posse alt̾i .u. solui. Idem ⁊¬

Expanded text:
babit, priora quinque utrum debita an indebita soluerentur. sed et si post soluta quinque et Stichus soluatur et malim ego habere quinque et Stichum resoluto mihi retinendi quod uellem arbitrium daretur.Idem ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alt
Abbreviated transcription (Latin):
d nͥ ꝑticeps doli fu̾it qui contͣcit..
ondictõ autemp̃poĩtis obseruanda ÷ qͥd
certamremequissimũ erit id seruari
inquo p̃poĩtũ ÷. I temsipłes hũit ĩ¬
stitores uł ꝯõĩb simł ꝯtrahi uoluit uł

Expanded text:
si particeps doli fuerit qui contraxit. Condicio autem praepositionis seruanda est: quid certam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit insti
Abbreviated transcription (Latin):
pulus accepiss ⁊ sugiss ⁊ fullonẽ nõ
ten̾is qi procuratorfuit relictꝰ. si u̾oqͣ
institor tem̃ eũ ꝑlane si affirmau̾it
mͥrecteme crede oꝑariis sus nõ institoria
s exlocato tenebitur. Hon tũ oẽ ꝙ cum
nebor noĩe eiꝰex empto actõem. Item
siforte ad emend̾ eũ p̾posu̾o tenebor dũ¬
taxat actõe ex uendito.s n si ad esnd̾
⁊ illeuendid̾it nzsi ad uendend̾ ⁊ille
em̾nt debebit ten̾ idq cassius ꝓbat.
sipecciũam quidẽ credid̾it institoriad
emendas m̾ces p̃poĩto locꝰ z institoriidẽ
q si ad pensionẽ ꝓtab̾na exsoluendã¬

Expanded text:
pulus accepisset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus: sin vero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmaverit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur. Non tamen omne, quod cum nebor nomine eius ex empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex uendito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad uendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Cassius probat. Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institoriae, idemque et si ad pensionem pro taberna exsoluenda
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾oadu̾sus te uł de pecłio dispensatõ¬
nis siex conducto ag̾e uelimur de pec¬
culio uicarii c eim̾tem uendendã man¬
daium.  retiũ oͦ quo emisti ĩ renituã

Expanded text:
 adversus te vel de peculio dispensatoris, si ex conducto agere velim, vel de peculio vicarii, quod ei mercem vendendam mandaverim: pretiumque, quo emisti, in rem tua
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem ne quis cãri possit ignorã¬
tiam litt̾aꝵ certe si quis dicat ignora¬
sie se lr̃as uł ñ obseruasse qd ꝓpoĩtũ e¬
rat c̃ młti leg̾ent cumq palam ẽẽt
p̃poitũ non audietur ꝓscͥptũ antẽ ꝑpe¬
tuo ce o cet̾msiper id tempꝰ p̃poĩtũ ii¬

Expanded text:
ndicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem perpetuo e
Abbreviated transcription (Latin):
dñm peruenit dabitur in dũm de dolo
actio in qnͣtũ ad eum ꝑuenit nam ꝓ¬
curator ex dolo suo ꝓcul dubio tenet᷑¬
¶inhac actõne designari oportet ciuĩ dolo
ft̾m sit ꝗͣmuis in me tu nͣsit nec̾e.¬
curatore petitoris ut ab eo exsoluetur
uł si de tutore mentitus ꝙ ñ erat pec¬
cuiiam accepit uł alia similia ad¬
misit que ñ magnam machinatoem

Expanded text:
num peruenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum peruenit: nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur.In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamuis in metu non sit neceprocuratore petitoris, ut ab eo absolueretur, uel si de tutore mentitus pecuniam accepit, uel alia similia admisit, quae non magnam machinationem
Abbreviated transcription (Latin):
ediũ autẽ młta ẽe qiue edib affixa nõ
sũt ignorari non o ut puta seras
claues claustra multa ⁊ de fossa esse nz
tũ fundi aut uille hr̃r ut puta uasasã¬
¶fundouendito uł legato sterquilinũ
⁊ stra menta em emptoris ⁊ legata¬
rii sunt ligna autem uenditoris uł ħe¬
dis qr ñ sunt fundi tñ ⁊ si ad eam rem
comꝑata sunt in st̃quilinio autẽ distĩ¬
dio trebatii probanda est ut qui dẽ ster¬
corandi agricacõꝑatũ sit emptorẽ seqͣt᷑

Expanded text:
aedium autem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut puta uasa uiFundo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem seq
Abbreviated transcription (Latin):
uł. fines ⁊ librasalientes fistuleqͦ
que salientib iungñt qm̃uis longe
exturrant extra edifitiũ ediũ sunt Itẽ
canales pisces autem quisũt ĩ piscina
ñ sunt ediũ nec fundi.¬

Expanded text:
um lines et labra, salientes. fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamvis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽut die statuto emptor testat᷑ est se pec¬
cumam om̃em reliquamꝑatũ fuisse ex¬
solu̾e ⁊ sacculũ cumpectiũa signatoꝵ
signis obsignauit defuisse autẽuen¬
ditricẽ post̾iore autem die noĩe fiscite¬
stato ꝯuentũ emptorẽ ne autẽ młr
pecciũam exsolu̾et qmͣ fisco satisface¬
ret. Qsitũ est anfundi u̾osint mea cã
ut a uenditrice uendicari debeant ex
hereditas uemerit te ⁊ actõe uẽdita.¬

Expanded text:
essent. die statuto emptor testatus est se peam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato conuentum emptor‹e›m, ne ante mulieri pecuniam exsolueret quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a uenditrice uindicari debeant ex HEREDITATE UEL ACTIONE UENDITA
Abbreviated transcription (Latin):
h̾editate ꝑuenit ad eũ quiuendidit ħx¬
ditatẽ ꝑuenit exempto actõni locum
fatiat ⁊ magis est ne uemat ꝙ alia ħe¬
ditasest l .n. unũ testam̃tũ sit alia
tñ atq alia heditas est plane si ħ actũ
sit dicend̾ erit impub̾is heditatẽ in
uenditõem uenire maxĩe si iã delata
impub̾is heditate uenierit hereditaᷤᷤ¬
Eruenisse ad uenditorẽ hxditatis qͦ¬
modo udeatur querit᷑ ⁊ gͦ puto añꝙͣ
quidem corꝑa rr̃ h̾editariarũ nactus
uenditor fu̾it hactenꝰ uidi ad eũ per

Expanded text:
hereditate ad eum qui uendidit hereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: licet enim unum testamentum sit, alia tamen atque alia hereditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis hereditate uenierit hereditas.Peruenisse ad uenditorem hereditatis quomodo uideatur, quaeritur. et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus uendi
Abbreviated transcription (Latin):
deri s cũ oĩum hec est opinio nec audisse
nec iuidisse cum id op̃ fi̾et nz ex eis uidi¬
sse qui d id uidissent aut audissent ⁊ ħ
memoriam operis fc̃ĩ ñ exstare.

Expanded text:
derit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec vidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui vidissent aut audissent: et hoc memoria operis facti non exstare
Abbreviated transcription (Latin):
quero an ticiꝰ ea exig̾e pot̾ respondit. si
titiꝰ sup̃scripta ex rõne sua ad temptato¬
rem ꝑuenisse ꝓbare potu̾it exigi uidef᷑
enĩeo ꝙ ip̃e plus caꝑe ñ pot̾at ĩ fraudẽ
legis ħ inite testam̃to adiccisse.

Expanded text:
quaero, an Titius ea exigere potest. respondit, si Titius supra scripta ex ratione sua ad testatorem peruenisse probare potuerit, exigi: uidetur enim eo, quod ille plus capere non poterat, in fraudem legis haec in testamento adiecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uirapit fur imꝑ bior ẽẽ iudeatur
ut uił placet. Eum qͥ metũ fecit
fecit᷑ de dolo malo teneri certum ⁊i
onemperalteram exceptõe in ft̃m
oppõĩta. Iuł ait ꝙ iuterest quadru¬
plamn solsi ⁊ io eũ qui ex cã fidei ꝯmis
si xl. debebat si cum᷑ centa ꝓmiserit
per uim ⁊ solu̾it ducentoꝵ sexagĩta
quadruplum consecuturu inhus
autem cum esfectu uim passus est.¬
¶ sccłm hoc sipłes metũ adhibu̾int
⁊ unus fu̾it ꝯuentus. Si quidẽ spõ¬

Expanded text:
i rapuit, fur improbior esse uideatur, ut Iuliano placet.Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum estam actionem per alteram exceptione in factum opposita.Iulianus ait quod interest quadruplari solum, et ideo eum, qui ex causa fideicominta debebat, si trecenta promiserit per uim et soluerit, ducentorum sexaginta quadruplum consecuturum: in his enim cum effectu uim passus est.Secundum haec si plures metum adhibuerint et unus fuerit conuentus, si quidem spo
Abbreviated transcription (Latin):
est ut est rescriptum ad compen
ad quem aliquid ꝑuenit ꝯsũpserit
id qd̃ ꝑuenit an desinat temianu

Expanded text:
est et rescriptum, ad compendad quem aliquid pervenerit, consumpserit id quod pervenit, an desinat ten
Abbreviated transcription (Latin):
modo eũ restituat et nominus¬
in remuład exhibend̃ uł siq̃ alia
actõ competit ad eum recipiend̃¬
integͣ eiqui uim passus est serua¬
bitur itaut si dñs eũ quoquomo¬
do recepisis qui ex stipłatõe ꝯueĩt᷑
fu̾it tenebitur ⁊ hoc sit ullis uerbis
edcĩ n ea res arbitrio iuditis resti¬
tuitur ergosi in fuga sit seruus
sñ dolo malo ⁊ culpa eius in quoa¬
gitur cauendum est ꝑ iudicemut
euni seruũ ꝑsecuiens reddat s ⁊ si

Expanded text:
uat: et nihilominusl ad exhibendum uel si qua alia actio ad eum recipienintegra ei qui uim passus est serbitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex stipulatione conuenitur fuerit, tenebitur, et hoc fit his uerbis edicti 'neque ea res arbitrio iudicis restituetur'. ergo si in fuga sit seruus sine dolo malo et culpa eius cum quo agetur, cauendum est per iudicem, ut eum seruum persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
deua. Die sponsalioꝵ aut posteares
oblatas puelle que siuiuris fuit pr̃sus¬
cepit heres euisut exibeat recteꝯ ueniet᷑
non obligatã ut tmñdẽ redd̾et depoĩtã

Expanded text:
um.Die sponsaliorum aut postea res oblatas puellae, quae sui iuris fuit, pater suscepit: heres eius ut exhibeat recte conuenietur non obsignatam, ut tantundem redderet, deposita
Abbreviated transcription (Latin):
poĩti ꝯuentus seruo ꝯstituto cibarioꝵ
noĩe ap̃ eundem iudicem utilit̾ exꝑiet᷑.
adiuuante seruo sticho actore ẽẽ apõ
meut notũ hes hac epła manu mea¬
tͥ scripta notũ facio qͦ qñ uoles et uͥ¬

Expanded text:
conuentus seruo constituto cibariorum nomine apud eundem iudicem utiliter experituadnumerante seruo Sticho actore, esse apud me ut notum haberes, hac epistula manu mea scripta tibi notum facio: quae quando uoles et u
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam probam existimantis si quidẽ pre¬
ceserint sponsalia durare qmͣis in do¬
rint hoc ip̃o ꝙ in domũ deducta cst nõ
sponso nuptũ cemitt̾e pot ⁊ sponsalia
souie enĩ uerosi emancipata est ⁊ ñ p¬
condicere ipa n. filia nubendo esfisiet
dotemesse ditionẽ que extinguat qͥ
causa nõ sequuta nasci potit ñ forte qͥs
ponat ita dotẽ ꝓ cmancipata fila dedis¬
trahentiu fiunt non sicut mptiis ita
sponsalib filiã famił ꝯsentire o.¬
repugnat consentire intelligit᷑ tu cau¬
tem solũ dissentiendia patre licenciafi¬
lic concedit᷑ si mdignũ morib uł turpẽ
sponsum pater ei eligat¬

Expanded text:
iam probaui existimantis, si quidem praecesserint sponsalia, durare ea, quamuis in dorint, hoc ipso quod in domum deducta est non sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissoluere. enimuero si emancipata est, nocondicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia dedistrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire orepugnat, consentire intelligitur. Tunc autem dissentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligit
Abbreviated transcription (Latin):
feci̾t it actor cum ip̃o m solidũ uł cũ
pr̃e dũ taxat depectulio habebit. ¶ S̾
si duo rei ꝓmittendi sũt altiꝰ mora al¬
teri ñ noc  Idem si fideiussor solꝰ mo¬
ra fec̾it ñ tenet᷑ sicuti si stichũ ꝓmssũ
occid̾it s uilis actiohunc dabitur.

Expanded text:
fecerit, tunc actor uel cum ipso in solidum uel cum patre dumtaxat de peculio habebit.Sed si duo rei promittendi sint, alterius mora alteri non nocet.Item si fideiussor solus moram fecerit, non tenetur, sicuti si Stichum promissum occiderit: sed utili
Abbreviated transcription (Latin):
tati d p̾ses ꝓuĩcie dũ modo ĩ acc̾bum
s ex actorem ñ ꝯtumeliosũ prebeat si
mom̃tũ ⁊ cũ efficatia benignũ ⁊ cũ in¬
stantia humanũ uam int̾ insolecciam
uiciniosam ⁊ diligentiã ñ ambitiosam

Expanded text:
tati debet praeses prouinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam
Abbreviated transcription (Latin):
uicem fructuũ optinent. ⁊ m̾ito ñ debẽt
pro fructibus acciputur.
õne usure ueniũt sinutuat᷑ sũpeccinam
ut creditorẽ tuũ ab soluã qui aut̃ inpos¬
sessionem mittendꝰ etit erat bõꝵ tuoꝵ au̾
pignora uenditurꝰ ꝙ si domi hñs pp̃¬
pp̃ eamidẽ cãm solui puto it̾m silib̾am¬
te ex magno incommodo deb̾e diciusu¬
ras ne uire eas aũt qui ĩ regione frecfu¬
tantur ut est in bone fidei iuditiũ cõ

Expanded text:
uicem fructuum optinent et merito non debent pro fructibus accipiuntur.one usurae ueniunt, si mutuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum absoluam, quia aut in possessionem mittendus erat bonorum tuorum aut pignora uenditurus. quid si domi habens propter eandem causam solui? puto uerum, si liberaui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis co
Abbreviated transcription (Latin):
uina uendid̾it ⁊ mtͣ diem c̾tũ degu¬
standa dix̾it deinde ꝑ uenditorem
stet̾it quonimꝰ degustarent᷑ utr̃
postea qmͣ dieᷤ gustandi p̾tiit ꝑicu¬
lum ad uenditorem ꝑtineat anu̾o
magisemptiosit soluta qͥiͣ subcõ¬
dictione uenierint hoc est si añ diẽ
illũ fuissent degustata ⁊ int̾ eritqͥd
actũ sit ego autem arbitror si hocĩ
occulto sit deb̾e diciemptõem ma¬
nere pericłm autem ad uendito
p̾finitũ quia per ip̃m stm̃ est. Esi
madu̾sione uinũ uenit custodia
tm̃ pr̃and̾ est. ¶Ex hoc apparet
si nonita iunũ uenit ut degusta¬
retur neq unicorem macorẽ
uenditorem pr̃are deb̾e s om̃e peri¬
culũ ad emptorem pertine difficile

Expanded text:
uina uendiderit et intra diem certum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrposteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad uenditorpraefinitum, quia per ipsum factum est.Si auersione uinum uenit, custodia tantum praestanda est. ex hoc apparet, si non ita uinum uenit, ut degustaretur, neque acorem neque mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: diffi
Abbreviated transcription (Latin):
nebit dies enim degustatõni p̾stit᷑
meliorem condifoem emptoris
facit. ¶ Uino autem ꝑ adu̾sionẽ
uendito finis custodie eit aduehen¬
di tempꝰ qd̃ ita eritaccipiendũ si ad¬
iectũ tempꝰ est cet̾m si non sit adiect᷑
uidendũ est ne insinitã custodiam
tempeactum sit aut denũ ciare eiuit

Expanded text:
nebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit. Vino autem per aversionem vendito finis custodiae est avehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit adiectum, videndum, ne infinitam custodiam tempore actum sit, aut denuntiare ei,
Abbreviated transcription (Latin):
edictiequitas naturalis
est quid .n. tamꝯgrucũ
fidei humane qm ea ciue placue¬
duorũpłiumne in idem pla¬
citum ⁊ cousensus. Conuentõis
u̾bum gn̾ale est ad oĩa ꝑtiuens
de quib negocii contrahendi tran¬
sigendiq causa consentiunt quũt
seagunt Nam si cuti conuenire
dñt qui ex diu̾sis lotis inunũ locũ
corliguntur et ueniunt. ita et qui
ex diuersis annĩmotib inunũ cõ¬
sentiunt .i. in unam snĩam decur¬
runt adeo autem cõuentõnis nõ¬

Expanded text:
edicti aequitas naturalis est. quid enim tam congruum fidei humanae, quam ea quaeduorum pluriumue in idem placitum ‹et› consensus.Conuentionis uerbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt qui inter se agunt: nam sicuti conuenire dicuntur qui ex diuersis locis in unum locum colliguntur et ueniunt, ita et qui ex diuersis animi motibus in unum consentiunt, id est in unam sententiam decurrunt. adeo autem conuentionis no
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̾it ꝗͣm concessit creditor ¶ Nõ
uidet᷑ autẽ ꝯsensisse creditor si sciente
eo debitor rem uendid̾it cum ĩo past
est uenire ꝙ sciebat uͥq pignꝰ sibi du¬
rare s si subscriptis forte intabulis
emptõnis ꝯsensisse uidebit᷑ nͥ mani

Expanded text:
uendiderit, quam concessit creditor. Non uendiderit, quam concessit creditor. Non uidetur aeo debitor rem uendiderit, cum ideo passus est ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse uidetur, nisi mani
Abbreviated transcription (Latin):
creditor a creditore petat ut ei ꝑmit¬
tat᷑ pigñ uend̾e quo magis satiffaciat
debiti creditori soluat᷑ uenditõnis au
sit ꝙ ita intelligemꝰ ut ⁊ si legatũ repu¬
diatũ fuit ꝯualescat pigñ. Si debito¬
ri uendid̾it rem nec tradid̾it an ñ¬
repetiat᷑ creditor cũ adhuc res iu bonis
sit debitoris an u̾o ꝯtineat᷑ ex ẽpto pi¬
gnus extinguat᷑ ꝙ ⁊ magis est s cuud
si p̾ciũ uenditor ꝯsequut᷑ ñ sit ñec ꝑatꝰ
sit emptor dare tmñdem pot̾ dici. S si
permmserit creditor uend̾e debitor u̾o
donauit anexceptõe illũ submoue¬
nire uoluit ut p̾cio accepto ip̃i qͦ res
expediat quo casu ñ nocebit cõsensus
ꝙ si in dotem de dit uendidisse in hoc
tor repellet᷑ creditor uͥ quis dicat idõ¬
necte donari ꝙ amicꝰ erat creditoris
qui donabat᷑ ꝙ si concesserit .x. uẽd̾e
ille quinq uendid̾it dicend̾ est ñ eẽ
repellend̾ creditorem in contͣriũ ñ erit
querend̾̃ quĩ recte uendidit płis si

Expanded text:
debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat,debiti creditori soluatur. Uenditionis autsit: quod ita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pignus. Si debitor uendidrepellatur creditor, quasi adhuc res in bonis sit debitoris, an vero, cum teneatur ex empto, pignus exstinguatur? quod et magis est. sed quid si pretium venditor consecutus non sit nec paratus sit emptor dare? tantundem potest dici. Sed si permiserit creditor vendere, debitor vero donaverit, an exceptione illum summoniri voluit, ut pretio accepto ipsi quoque res expediat? quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, vendidisse in hoc tor, repelletur creditor, nisi si quis dicat ide donari, quod amicus erat creditori is cui donabatur. Quod si concesserit decem uendere, ille quinque uendiderit, dicendum est non esse repellendum creditorem: in contrarium non erit quaerendum, quin recte uendit, si pluris
Abbreviated transcription (Latin):
dentes liberos parentiq dabimus hoc
fideuissor ꝓ pr̃e sĩ potest. ĩ si in alt̾ius
potãte sit ¶ Nurimr ĩ ꝓnurum ac
pretor ciualiscunq fideiussor accipia¬
quem iudicio sisti ꝓmisit tanti qnͣti
res ea erit actionem dat ir̃ u̾itatis⁊¬

Expanded text:
dentes liberos. parentique dabimus hoc fideiussor pro patre fieri potest, etiam si in alterius potestate sit. nurum etiam pronurum et praetor "qualiscumque fideiussor accipiaquem iudicio sisti promiserit, tanti quanti ea res erit actionem dat pra
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃r. Utrum presente debitore anab¬
sente constituat quis ꝑui refert. hoc
is ꝯstituit. ꝓ alio dñs ei denũciet ne sol¬
uat in fc̃m exceptõem dandã nec ĩm̾i¬
to pomp̾ namꝯ semel sit obligatus
qui ꝯstituit fc̃m debitoris denũcian¬

Expanded text:
 Vtrum praesente debitore an absente constituat quis, parvi refert. hoc is constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligatus qui constituit, factum debitoris non
Abbreviated transcription (Latin):
ab eofcam mortuo sticho siꝯstituit se
preciũ euis solutũ tenetur S isine
die ꝯstituas pot̾ quidẽ dicite si ten̾i
l uerla edci late pateant alioqͥn ⁊ ꝯfe¬
stim agiterum posit. si stafuit ꝯstituisti¬
lut᷑ũ se ꝯstituit si osfat satiffactõem.
iquis autem ꝯstituat se satisdat᷑ũ ⁊ fide¬
uissorenie pignora det si tenet᷑ qr nͥl
int̾sit q̃ madmod̾ satiffaciet

Expanded text:
ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet verba edicti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituistiluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem vel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaciat
Abbreviated transcription (Latin):
ca uendictione cirtuscͥptũ dicit ⁊ ini¬
p̾torem utilem sibi de eiustione stipłoem
in ticiũ dari ego dandã putani. R̾ seius
iustam rem postulabat nam si ei fundꝰ
p̃toria cognitde oblatus fu̾it equũ erit
per eundemp̾torem ⁊ eiuctionem restiti¬
¶ Si seruus tuus eu̾nt hoĩem ⁊ eundem
uendid̾it ticio enisq noĩe duꝑplam ꝓmi¬
serit ⁊ tua uenditore serui stipłatꝰ
fu̾it siticius seruũ pecierit ⁊ de eo ui.¬
ctus sit ꝙ seruus in tradendo sñ uolun¬
tate tua ꝓprietatem hoĩs transferre nõ
potuns supererit ꝑubliciana actio ⁊ pp̃

Expanded text:
ea venditione circumscriptum dicit et imea venditione circumscriptum dicit et impraetorem utilem sibi de evictione stipulationem in Titium dari: ego dandam putabam. respondi: iustam rem Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum per eundem praetorem et euictionem restitui. Si seruus tuus emerit hominem et eundem uendiderit Titio eiusque nomine duplam promiserit et tu a uenditore serui stipulatus fueris: si Titius seruum petierit et ideo uictus sit, quod seruus tuus in tradendo sine uoluntate tua proprietatem hominis transferre non potuisset, supererit Publi
Abbreviated transcription (Latin):
Aicte. Euiaus autẽa creditore tõ
uidetur cũ fere sp̃es hñdi abscissa est
Itaci si ĩ iuana actione euictus sit ..
debitore peccũa pot̾̃ s̃nũ hr̃e si soluto
pignore uenditor ꝯueniat᷑ poterit¬
uti doli exceptione.
gula cementa uł tabule empte ñ in¬
telligunt᷑ iõc nec ciuictionis noĩeo¬
auenditore o nͥ aliud ouenit ñ tin
dupplam ꝓmitti oport̾e̾ sic erit acti¬
piendũ ñ ut ñex omĩre idaccipiamꝰ
s de hus reb que p̾cisiores cent su
marg arita forte aut ornam̃ta pre¬
ciosa uel uestis suica uł quid aliud
ñ contemptibile uenierit ꝑ edictum
autem ediliũ curuliũ ⁊̃ deseruo caue
uenditor uibetur. ¶ Si simplam
ꝓduppla pererrore itplatus ait emp¬
toneratius ait. qnͣto miñ stipłatus sit
superiorem deductũ est.
uir In creditore qui pignus uen¬
didit tractaripot anre euista issad hoc
consequi emptorẽ ꝙ sñ dispendio cre¬
ditoris futurum est.¬
oit titia si cum titius seio minor seĩ

Expanded text:
lium. Euictus autem a creditore tunc uidetur, cum fere spes habendi abscisa est: itaque si Seruiana actione euictus sit, codebitore pecunia potest seruum habere, si soluto pignore uenditor conueniatuti doli exceptione. gula caementa vel tabulae emptae non intelleguntur ideoque nec euictionis nomine oa uenditore oportet, nisi aliud conuenit: non tamen duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uenditor ipro dupla per errorem stipulatus sit empto Neratius ait, quanto minus stipulatus sit, superiorem deductum est.um In creditore qui pignus vendidit tractari potest, an re evicta vel ad hoc consequi emptorem, quod sine dispendio creditoris futurum estit Titio, eum Titius Seio: minor se in
Abbreviated transcription (Latin):
dem eũ uendid̾it ⁊ ab emptore eiuctnᷤ
fu̾it dño quidẽ adu̾sus uenditorẽ ĩ soli¬
dũ competit actio emptoriu̾o adu̾sus
dñm ⁊ dumtaxat depecculio denũ¬
ciare uo de euictõne emptor seruo nõ
dño d Ita emi enicto hoĩem utiłr de
peccłio ag̾e pot̾it: si nam siuis decesse¬
rit tinc dño denunciandũ est. ¶ Si¬

Expanded text:
de eum uendiderit et ab emptore euictus fuerit: domino quidem aduersus uenditorem in solidum competit actio, emptori uero aduersus dominum dumtaxat de peculio. denuntiare uero de euictione emptor seruo, non domino debet: ita enim euicto homine utiliter de peculio agere poterit: sin autem seruus decesserit, tunc do
Abbreviated transcription (Latin):
um qiuoz edere labeo ait qui ꝓduc¬
cit aduersarium suũ ad aliũ ⁊ demõ¬
strat quid dicturus est uł id dicendo
quo utiuelit. ¶Idictiones sñ die ⁊

Expanded text:
um quoque edere, Labeo ait, qui producit adversarium suum ad alium et demonstrat quid dicturus est, vel id dicendo quo uti velit. Editiones sine die
Abbreviated transcription (Latin):
serit. Nam ñ competit michi adu̾sꝰ
hxredem eius ex stipulatu actiorbor
datierant minime dabitur enac ĩ¬
tio mortuo reo idem ponp. ait. si ũ
post lungum tempus decciserit qi
si ad iudiciũ ueniss litem cũ eo con¬
testari actor potiusset.
lp̃. Si quisqͣmqm in inditio sisti
qmͣuis exactio rei ẽẽ possit disficili¬
or licet .n. disficilior sit exactio tñ
dicendum est uintuli in eadem cã
eum stetisse. Nam ⁊ si nonũes alie¬
num contraxiss uł peccuniam ꝑ¬
didiss. uidetur tñ in eadem causa
stetisse ergo ⁊ qui alii iudicatus
referend̃ est: quo sisti debuit nõ
ad id quo agr̃ qmuis desierit oẽus¬

Expanded text:
serit: nam non competit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actio, et dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo. idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo con‹te›stari a‹c›tor potuisset..Si quis quendam in iudicio sisti quamuis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactio sit, tamen dicendum est videri in eadem causa eum stetisse: nam et si novum aes alienum contraxisset vel pecuniam perdidisset, videtur tamen in eadem causa stetisse: ergo et qui alii iudicatus referendum est, quo sisti debuit, non ad id, quo agitur, quamuis desierit e
Abbreviated transcription (Latin):
b meis in edes tuas stillicidiũ inmi¬
tte ⁊ postea te sciente ex cã emptõnis¬
immissũ hẽam qiueroan ex hac cã actõe
ciuadam uł exceptõe tuendꝰ sim¬
se. utroq auxilio me usurum.
eet qrita uenirẽ faciat ut in uicinido
insuũ ẽẽ inuito se ¶ Cum indomoga¬
ii seii seu locus quidã eclib anniita s̾¬
iuret ut in eo loco possim hr̃e uis seio
non ẽẽ ⁊ seius in eo siluã seuisset ĩ qͣ
labra ⁊ teneas cucumellas poĩtas
ut in eoaget ius ei ñ ẽe meoloco poĩ¬
ta hr̃e m̃uto se ¶ Scd̾m cͦ parietem
uicinus st̾culliũ fecerat ex ciio paries

Expanded text:
 meis in aedes tuas stillicidium immit postea te sciente ex causa emptionisimmissum habeam, quaero, an ex hac causa quadam uel exceptione tuendus simndi utroque auxilio me usurum. qui ita uentrem facere‹t›, ut in uicini doin suum esse inuito se. Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita iret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo siluam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se. Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries
Abbreviated transcription (Latin):
inundant parietem tnũ puto por¬
ro posse mecũ recteage̾ ius mͥ ñ ẽe
ua immiserit tollas. ¶Siparies
ꝯmunis oꝑe abste fc̃o n edes meas
si melinau̾it pot̾o tetum ag̾e ius tͥ ñ
luminib domus minoris annis .xxu.
tos etas officiatur esficit qmͣnis hoc
cĩq̃ noĩe actõne ip̃e heredes que tene¬
antur quia qiuid altũ facientẽ prohi¬
bere ex officio nec̃ce habuit id ip̃e omit¬
tere non debuit tm̃ ⁊ adu̾suspossidentẽ
eas dũ ecles danda est impub̾i uł mi¬
noriactõ ⁊ ut quidẽ non uire fcm̃ est

Expanded text:
inundant parietem tuum: puto posse te mecum recte agere ius mihi non esse ua immiseris, tollas. Si paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi non luminibus domus minoris annis viginttor erat, officiatur, efficit: quamvis hoc quoque nomine actione ipse heredesque teneantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse tere non debuit, tamen et adversus possidentem easdem aedes danda est impuberiactio, ut quod non iure factum est
Abbreviated transcription (Latin):
Contra su itin̾e ciuidem per fundũ t de¬
beo eclifices recte intendã uistͥ nõ
si in aera meaquid edifices ¶Qui¬
uel latiore iaulangustiore ususz
retinet scruitutẽ sicuti ꝙ aqua ex qͣ
iush̃t utendi alia nixta usus est¬
ne ius aque ducende nactus sit ñ est
ei nec̃te doc̾e de iure quo aquaostituta
est ueluti ex legatouł alio modo sed
utilem ht̃ actc̃em ut ostendat ꝑãnos
forte tot se non ui non clam ñ p̾ca¬
rio poss isse agi autẽ hac actõne po¬
t̾it nontm̃ cum eouicinus agroaqͣ
oritur uł per cunis fundũ ducitur
co inuitis cet̾is iñ re edificare possit.
ita experiri ius sibi ẽẽ edlificare ⁊ an
sociitum eo ag̾e possint ius sibi ꝓhi¬
bendi eẽ uł illi ius eclificandi ñ ẽẽ ⁊
si eclificatũ iamsit non possint cum
eo ita experiri ius tͥ ñ eẽ inseclificatũ
modo sibi alienũ queq̃ iusp̾cipit si
qiͣ solus dñs ad suũ arbitriũ uti iure
uis illi non ẽẽ tignũ inparietem me

Expanded text:
contra si in itinere, quod per fundum tibi debeo, aedifices, recte intendam ius tibi non si in area mea quid aedifices. Qui latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus estne ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, veluti ex legato vel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non vi non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur vel per cuius fundum ducitur, co inuitis ceteris iure aedificare possit, ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi prohibendi esse uel illi ius aedificandi non esse: et si aedificatum iam sit, non possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum modo sibi alienum quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum arbitrium uti iure us illi non esse tigna in parietem meu
Abbreviated transcription (Latin):
qui iurauit fundum suũ ẽe post longi
furtũ se non fecisse iudi de toto iurasse
atq ĩo n furti n ꝯditianai tenetur.
qr ꝯditiana inquit solus furtenetur.
nuncuid ergo qui iurauit se furtum
non fecisse ħ solũ noĩe ꝯ dc̃one siꝯ ueni¬
atur exceptõne utatur Cet̾i̾nsidten

Expanded text:
qui iurauit fundum suum esse, post longifurtum se non fecisse, uideri de toto iurasse, atque ideo neque furti neque condicticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
sccietatẽ fecisse uirau̾it nam ⁊ isꝓ socio
potit ꝯueiri Mrcellus quid̃ scbit siqͥs
uirau̾it ob .x. pignori dedisse fumdũ
non alias eumpignorantia ag̾e posse
nꝰ ꝯsentit argumentoq utit᷑ eiꝰqui ĩa¬
uit eã que uxor sua fu̾it rẽ sibi in dotẽ
dedisse nai⁊ hic uxoriait utilẽ de dote
actõem dandam q̃ ñẽe exͣ necc̾itate poĩ¬
ta non negau̾im. S̾i quis uirauit ĩ
repeccuniaua ꝑ geneiran prĩcipiᷤ
cripsit fustib cũ castig̾and̃ dimitt̾e¬

Expanded text:
atem fecisse iuraverit: nam et is pro socio poterit conveniri. Marcellus etiam scribit, si quis iuraverit ob decem pignori dedisse fundum, non alias eum pigneraticia agere posse, nus consentit argumentoque utitur eius, qui iuravit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra aequitatem posita non negaverim. Si quis iuraverit in re pecuniaria per genium principis e rescripsit fustibus eum castigandum dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
ftĩ cõ ẽẽ quid intellexit creditor s recte
uenisse dicend̾ est hee .n. subtilitates ab
iudicib ñ admittũt᷑. ¶ S debitor for¬
te con cessat uenditce desierit possidere

Expanded text:
tio esse, quid intellexit creditor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur.Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere
Abbreviated transcription (Latin):
toem ⁊ m̾cedem persolui oporteat. ⁊ con¬
ductõem ad esfectũ peruenire. ¶ Sin autẽ
illeuł nolu̾it uł non potu̾it mercedem
diffinire tunc ꝓ nichilo ẽẽ condustd̃em
qł nulla m̾cede statuta. ¶ Ex fundũ
fruendũ uł hĩtacionem locauit ali¬
cui si aliqua ex cã fundũ uł edes uendat
curare d ut a pd̃ emptorẽ quo eadempa¬
ctione ⁊ colono frui ⁊ inquilio hĩtare
liceat alioqiũ ꝓhibit᷑ is agit cum eo ex
conducto. ¶ Si icino edificante obitã¬
rentur luina cenaculi ten̾i locatorem
inquilino Certe quĩ liceat colono e inqͥ¬
lino relinquere conductio nulla dubita
tio est de m̾cedib quo si tũ eo agat᷑ re¬
putatõnis idem hñda est. Cadem intelli¬
giꝰ si hostia fenestras ue nimiũ cortũ¬
pas locator non restituat. ¶Conduc.¬
ctor oĩa scd̾m legemi conductionis fac̾e
cultura det̾iorem fundũ fac̾et preterea
uillaꝵ turam ag̾e d ut eas incorrup¬
tas hẽat. ¶ Culpe autem ipiꝰ ⁊ illud ad¬

Expanded text:
tionem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille vel noluerit vel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta. Qui fundum fruendum vel habitationem alicui locavit, si aliqua ex causa fundum vel aedes vendat, curare debet, ut apud emptorem quoctione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto.Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubittio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasve nimium corruptas locator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere va cultura deteriorem fundum faceret. praeterea villarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat. Culpae autem ipsius et illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
alcciiũ parciarꝰ coloñ qił societatis uire dĩ
pnũ ⁊ lucrũ cum dño fundi parciatur¬
Qͥs colũpnam transportandã conduxit
siea dũ tollit᷑ aut portatur aut reponit᷑
fracta sit ita rõ pericłm pr̾at si qua ip̃iꝰ
eoꝵ q quoꝵ opera utetur culpa accid̾it.
Ciipa autẽ abest si om̃a fcã sũt quiq¬

Expanded text:
colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur.Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si om
Abbreviated transcription (Latin):
ccresce de ea parte ex quaꝑtehes ft̃s ÷.
est inext̃neo si ex cercaportde hes insti¬
tutus sit ex reliqua postumĩ aut̃.¬
d̾ si forte ita institutõ fc̃a est qiuocuiq
michi natierunt. ⁊ lutius tytĩ pro
uirilib portõib hedes michi sup̃to
hẽbit hesitatõem nũquid adire non
possit atꝙͣ cu in testõ suo portoem
suam nescit s utiluis est posse adi¬
frĩb quatuor in uonis mr̃is ẽẽ placuit
quinta portõ ꝓ portõnib que ad eos ꝑ¬
tinuit ce̾det itaut singuli in ciuartã
quam aña hanc hr̃e credebantur nõ
amplius ei quintam ꝯferant. S ũp¬
tus qui pp̃ hon̾a totius heditatis iꝰti
fiunt ei quipr̃oni iure portõem eui¬
per heditatis petudem id ꝙ familieh
ciscunde iuditio ꝯsequim᷑ uͥ a coĩone
discedamus ꝯ ad osfm̃ iudicis nicħ
amplius pertin qͣm ut ꝑtẽ heditatis

Expanded text:
crescere de ea parte ex qua heres factus eest in extraneo, si ex certa portione heres institutus sit, ex reliqua postumi. quod si forte ita institutio facta est: "quotcumque mihi nati erunt et Lucius Titius pro virilibus portionibus heredes mihi sunto", habebit haesitationem, numquid adire non possit, atque qui in testamento portionem suam nescit. sed utilius est possfratribus quattuor in bonis matris esse placuit, quinta portio pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singuli in quarta, quam antehac habere credebantur, non amplius ei quintam conferant. Sumptus, qui propter onera totius hereditatis iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem euiper hereditatis petitionem id quod familiae erciscundae iudicio consequimur, ut a communione discedamus, cum ad officium iudicis nihil amplius pertineat, quam ut partem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
PDater filiosuo pupillo tutorem
dedit semꝓniũ creditorẽ sus̃i is ad¬
ministͣta tutela reliquit frẽmsu¬
um h̾edem qui ⁊ ip̃e decessit Et ꝑ
fidei ꝯmissũ nom̃ debitoris ticio
reliquit eies mandate sunt actõ¬

Expanded text:
Pater filio suo pupillo tutorem dedit Sempronium creditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actio
Abbreviated transcription (Latin):
demłi. manualiũ. Derꝓcuratores
non sẽꝑ adciuirimꝰ actoes s retine¬
mus. ueluti si reũ queniat intrã
beat opus nouũ fĩ ut int̾dictum
nobis utile sit cr uiaut clã Nã
⁊ hic pristinũ ius nob̃ ꝯscruat᷑.

Expanded text:
mo manualium. Per procuratorem non semper adquirim‹u›s actiones, sed retinemus: ueluti si reum conueniat intra beat opus nouum fieri, ut interdictum nobis utile sit quod ui aut clam, nam et hic pristinum ius nobis conseru‹a›t.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui p̾sente dño ñ optulit p᷑cuniã qͥd¬
qid̃ si tunc facultatẽ pecciũe si hũit
nuncruid cogi debeat iudiciũ acciꝑe
in pupillarib peccuniis o si lis
per ꝓcuratorem agere potest.

Expanded text:
qui praesente domino non optulit pecuniam? quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium acciperin pupillaribus pecuniis. quod si lis per procuratorem agere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
demĩnisa dubitatio est. Sinautẽ alit̾
int̾uenisse uideatur. qi refundam̃ lui¬
cemimpensã n enim deretuatibi
mando si tuti̾erit ⁊ minsulis fabricã¬
dis ⁊ in debitorib exigendis p̾scrip¬
tis u̾bis dariatdemqi actõi similis etit
mandati actõni cuiemadinod̾ in suꝑi

Expanded text:
tio est. sin autem alter interuenisse uideatur, quasi refundamus inuicem impensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitoribus exigendis praescriptis uerbis dari actionem, quae actio similis erit mandati actioni
Abbreviated transcription (Latin):
extimatũdediss ⁊ i non reddet᷑ eo no¬
mine ciułr agi posse licet anquo ca¬
su seruum retenturꝰ eet qiitraditũ

Expanded text:
ertum fuisset et is non redderetur, eo nomine ciuiliter agi posse, licet aliquo casu seruum retenturus esset, qui traditu
Abbreviated transcription (Latin):
tõne eos usuros nec młtũ face ꝙ pro
defensore fideiusser̃t ꝯ cõtẽplatõne
mandati mr̃is int̾uener̃t. ¶Plane
inquit sus qui accepit eos fideuisso¬
res mr̃em eis mandasse ignorauit ex¬
cepfoemsenatꝰ consulti replicatõne do

Expanded text:
tione eos usuros: nec multum facere, quod pro defensore fideiusserunt, cum contemplatione mandati matr‹i›s interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exceptionem senatus consulti replicatione dol
Abbreviated transcription (Latin):
Rpserunt ꝓinde si dũ uult titio do¬
nare accepit a me mutuã pectũuam
ri tuo nũmos ^ iu̾auit ñ it̾cedit
senatus .n. obligate młri succͣrere uo¬
luit nõ donanti l ĩo q faciliꝰ młr se
di cã młri num̾et aut qmͣlib suam
rem insolutũ det nam ⁊ siuendidit
remsuam sũ p̃ciũ acceptũ ꝓ aliosol¬
u̾it siue emptorem delegauit credito¬

Expanded text:
pserunt. Proinde si, dum vult Titio donatum, accepit a me mutuam pecuniam ri tuo nummos numeraverit, non intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurrere voluit, non donanti: hoc ideo, quia facilidi causa numeret an quamlibet suam rem in solutum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit credito
Abbreviated transcription (Latin):
donat᷑ hoc em̃ bone fi dei possorib con¬
cessum est uirũ autẽ scientẽ alienum¬
bona fide non possid̾e idẽ q̃rit si exrema¬
riti ea ancilla comparata fit an adu̾¬
siis agentem młrem de dote marit᷑ pͥti¬
umpossit per exceptõem retin̾e ⁊ di¬
tend̾ est posse maritũ ⁊ exteptoemba¬
be si dos si dos adeo petẽtur scd̾m m̃r¬
alcoi. S uiseris quiuxoris mor¬
cis ca donatus est prins uir decedet stipła¬
tus est impendenti puto eẽ camoblit.¬
tionis donec iur aut moriat aut sus¬
pitionẽ morti ꝑꝑ cuam donauit lid̃e¬
nationẽ autẽ perimat aut confiri
id quo tãm stipłonis aut cõfirma¬
bit aut resoluet. N ipianus

Expanded text:
m bonae fidei possessoribus concessum est, uirum autem scientem alienum possidere. Idem quaerit, si ex re mariti ea ancilla comparata fuerit, an aduersus agentem mulier‹em› de dote maritus pretium possit per exceptionem retinere. et dicendum est posse maritum et exceptionem habere, si dos ab eo petetur, secundum Maris seruus, qui uxori mortis causa donatus est, prius quam uir decederet stipulatus est, in pendenti puto esse causam obligationis, donec uir aut moriatur aut suspicione mortis, propter quam donauit, liberenationem aut peremat aut confirmet, id quoque causam stipulationis aut confirmabit aut resoluet. 21 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
.n. ome lucrum auferend̾ ẽẽ tam bone
fidei possõri qͣm predoni dicendũ est.
nis accepte loco sunt fructuũ. Oꝑe
quo serunoꝵ in eadem erunt causa qͣ
sunt pensiones. Item uecture nauiũ¬
Iulianus scribit ag̾orem elig̾e deb̾e
utrum sortem tm̃ an ⁊ usuras uelit cũ
bone fidei possorem teniquateñ iocup¬
pletior sit. quid .n. si peccuniã eligat
actor que seruari ñ possit pot̾ dicend̾
itaz est in bone fidei possõre hoc tm̃modo
eum pr̃are debere .i. uł sortem ⁊ usuras
ne in id facienda ce ex hiis uł noĩa eoꝵ¬
ad huc deb̾etur. pericło .ẜ. petitoris.
lp̃ .ł .xi. ad. Si cuud possõr soluit cre¬
ditorib reputabit qͣ tm̃ ip̃o uire ñ ldda¬
u̾it petitorem hereditatis nam qd̃ qͥs
id imputaturum malefidei possorẽ
si cau̾it se petitorem defensũ iris ant
bone fidei possõr debeat defendend̾ cau̾e
uidendum crit qr in eo qd̃ soluit ñ uide¬
tur locupletior factus nisi forte hãt.ꝯdi¬

Expanded text:
enim omne lucrum auferendum esse tam bonae fidei possessori quam praedoni dicendum est. nis acceptae loco sunt fructuum. operae quoque seruorum in eadem erunt causa, qua sunt pensiones: item uecturae nauiIulianus scribit actorem eligere debere, utrum sortem tantum an et usuras uelit cum bonae fidei possessorem teneri quatenus locupletior sit: quid enim si pecuniam eligat actor, quae seruari non potest? dicendum itaque est in bonae fidei possessore haec teum praestare debere, id est vel sortem et usuras ne in id facienda, quod ex his adhuc deberetur, periculo scilicet petitoris. ad edictum. Si quid possessor soluit creditoribus, reputabit, quamquam ipso iure non liberauerit petitorem hereditatis: nam quod quis id imputaturum possessorem, si cauerit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei posvidendum erit, quia in eo quod solvit non videtur locupletior factus: nisi forte habeat condi
Abbreviated transcription (Latin):
ex auicqm est ĩ ea ꝓuincia qd̃ ñ per
ip̃m expediatur sane si fiscaruł pectu¬
maria cã sit cĩad ꝓcuratorẽ prĩcipis ꝑ¬
tinet respicit melius est fec̾it siseabsti¬
neat ¶ ubi decretũ neccͣriũ ẽ ꝑ liblłm
idem expedire ꝓconsul ñ pot̾it oĩa enĩ¬
ciue cause cognitd̃em de siderant per
libellũ ñ possunt expediri. ¶Circa
nuatores uł redẽptores dep̃hendat:
eos q solos pati postulare quib pedi¬
ctũ eius postulare permitrit᷑ ¶Depia
noã ꝓconsul pot expedire hec ut obseqͥ¬
um parentib et patronis lib̾is q pr̃õꝵ
exib̾i iubeat ꝯminari ⁊̃ et terrere filiũ
a pr̃e oblatũ qui ñ ũ oport̾et ⁊u̾saridi¬
stiũ castigatõe  Obseruare utiq
eũ o ut sit ordo aliquis postulatoñ
dum honori postulanciũ datur loc¬

Expanded text:
ec quicquam est in prouincia, quod non per ipsum expediatur. sane si fiscalis pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem principis respicit, melius fecerit, si abstineat. Ubi d‹e›cretum necessarium est, per libellum id expedire proconsul non poterit: oue causae cognitionem desiderant, per libellum non possunt expediri. Circa nnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plaoconsul potest expedire haec: ut obsequium parentibus et patronis liberisque patronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari distium castigatione. Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationudum honori postulantium datur
Abbreviated transcription (Latin):
legib incessuũ primus conscripsit
de iurisdictione. Idem edictum p̾to¬
ris primus diligent᷑ composuit Nã
autem cumsis duos libros ad
brutum per quam breuissimos ad
eclictum suprascriptos reliquit
fuit eodem temꝑe et trebatiꝰ qui
idem corneliũ maximus auditor
fuit autꝰ casellius quinctꝰ mmuitꝰ
uolusii auauditor denĩꝙ nlu

Expanded text:
legibus uicensimae primus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad edictum subscriptos reliquit. Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Corneli Maximi auditor fuit: Aulus Cascellius, Quintus Mucius Uolusii auditor, deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
obtini̾t potit uti exteptõe rei iudica¬
te adu̾sus pͥmam credit̾rẽnem ulło
mͦ ut oppimor gͥ nec t̾cius creditor
successit meiꝰ locũ quem exclusit nec
nnt̾ alios res uidicata alii ꝓdesse aut
uis alii creditori integrũ resiciuitur.

Expanded text:
it, poterit uti exceptione rei iudicatae aduersus primam creditricem? nullo modo, ut opinor. igitur nec tertius creditor successit in eius locum quem exclusit, nec inter alios res iudicata alii prodesse aut ius alii creditori integrum relinquitur.