comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum caro ꝯ cupiscit adu̾sus sp̃m. caro autẽ
dicta est ꝯcupiscere. quia hoc ẜ̃ ip̃am agit aĩa.
si cut aiã ꝑ aurem audit. per oculum uidet.
caro .ii. uichil nisi ꝑ aĩam ꝯcupudit. S cõcu¬
piscere dicit᷑ cum aĩa carnali ꝯcupiscentia spi¬
ritui reluctatur. habens carnalem delecta¬
tionem de carne. et a carne adu̾sus delectati¬
ouem qsͣm spiritꝰ ht̃. ꝓp̃iuꝯ aut̃ qui carnalis¬
ꝯcupiscentie causa uon est ii aĩa sola. ñ ĩ carne
sola. exutroq .ii. fit. qr sine otro delectatõtist
non sentit᷑. talis igit᷑ rixa. talig it ⁊certatio
in aĩa xp̃i niulatenus esre potuit. qr ⁊cupssden¬
ratõui placebat. ut id ẜ carnem uellet: qͣtiuus
u̾itas humanitatiꝯ in co probaret᷑. Nai qͥ hõis
naͣm suscepit que ip̾ius sunt: subire debuit. sõ
sicut ĩ nobis duplex est affc̃us mentis .s. et sẽ
sualitatiꝯ: ita in eodebuit esse geminꝰ affectꝰ
ut mentiꝯ affc̃u uellet mori. et sensualicatis

Expanded text:
cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit animam, sicut anima per aurem audit, et per oculum videt. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit. Sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur, habens carnalem delectationem de carne et a carne, adversus delectationem quam spiritus habet. Ipsius autem carnalincupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, qudum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, mentis, scilicet, et sensualitatis ita et in eo debuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uocirca ambigendũ non est diu̾sas ĩ xp̃o
ua uoluntas est affcũs rationis. uł affectus
sensualitatis. et alius est affectus anime sc̃d̾
hunana uo luntas. affcu tam̾ rõnis id uole¬
bat quod uoluntate diuina .s. patiet mori.
S affectu seusualitatis ñ uolebat. ĩmo refu

Expanded text:
uocirca ambigendum non est diversas in Chrina voluntas est affectus rationis vel affectus sensualitatis; et alius est affectus animae secunhumana voluntas. Affectu autem rationis id volebat, quod voluntate divina, scilicet, pati et mori; sed affectu s
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. et in menbriꝯ euiꝰ gemiiiꝰ est affcũꝰ.
unus rõnis karitate informatus. quo p̃p deum
quis mori uult. alter sensualitatiꝰ. carnis ĩ¬
firmitati ꝓrinquꝰ et ei ꝯiuuctus: quo mors
refugit᷑. ut in. ait augꝰ paulꝰ m̾tis rõne ou¬
pͥit dissolui et este cum xp̃o. sensu aut̃ carnis
affcm xpistꝰ mori noluit: nͨ ob̾timiit. quod ẜ
istum affc̃m petut i
auctoritatib ꝓbat diu̾sas

Expanded text:
nitatem, et in membris ejus geminus est affectus: unus rationis charitate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: Paulus mentis ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem carnis affectum Christus mori noluit, nec obtinuit quod secundum istum affectum petiit. 3. Auctoritatibus probat diversas
Abbreviated transcription (Latin):
ererũ unuisitatem. ĩ qͣ maior ⁊ sũmatio ex p̃sra
est : ñ posse meliore messe: qͣm est. siue iõ quia
slĩme bona est. ita ut ulla om̃io loni ꝑfectio ei
desit. siue ideo quia maiꝰ bonũ quod ei deest: ca¬
pere. ñ ualet ¶ S si ita sũme bona dicit᷑. ut ulła

Expanded text:
sitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ sr̃ gen̾. talcui potuit ds̃ hoĩem fecisse. qui
n pcc̾are posset. ił uellet. et sictalem fecisset qͥs
dubitat eum meliorem fuissecꝰ. ex p̾ccĩs ꝯstat
quod d̾s pot᷑ et alia facere qͣm facere. et q̃ facite
meliora ea facere: qͣm facit.
utr̃ alio ił meli

Expanded text:
7: Talem potuit Deus hominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meli
Abbreviated transcription (Latin):
S eo magnꝰ: quo deuꝰ. qr ñ aliud slli est magnũ eẽ:
let ead̾m essentiar que magnitudo. Pat᷑ gͥ ⁊ aluiꝰ
sinił. Una cẽntia. et una magnitudo. ita tͥ et potẽ¬
tia dei essentia diuina est. unde augꝰ .iii .uii.ł. cõ

Expanded text:
sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, et eadem essentia, quae magnitudo. Pater ergo et Filius simul una essentia, et una magnitudo. Ita etiam et potentia Dei, essentia divina est. Unde Aug. in lib. 7 Co
Abbreviated transcription (Latin):
stiꝯ fuit. S uoluntate t̾stitiam suscepit ue¬
ram. quomͦ uoluntate caruem ueram. aꝑte
noscis eumd̾ abi in hiia ułbiꝰ ꝯtͣdicere. nisi
uarias dcõꝵ disc̾neret causas. ex quib ĩ tel¬
ligentia u̾boꝵ assumenda est. Si .ni. dusd̾na¬
tur intellũtie causa p̃dictoꝵ ilboꝵ iucha¬

Expanded text:
stis fuit; sed voluntate tristitiam suscepit vestis fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictoru
Abbreviated transcription (Latin):
assumpti hominis: Gere ⁊stristatꝰ est. S nõ
passio eius dominat᷑ animo. uer̃. ꝓpassio estꝰ.
Uñ ait. cepit etrustari. aliud estin. ꝯt̾stari:
alũd inciꝑe ꝯtͥstari. quod est. alit̃ ꝯt̾itatur
aliqñ uere dimuisse. qr uer̃ timorem habuit.
ñ uere timuisse. uł tͥstatum esse et incõti¬
nentu ueram t̾ctitiam habuisse. hiiꝯ ubis
infirmos in se p̾signanꝯ dñs ait. Pat̃ si fieri
potest. tͣnseat a me catix iste. Non .n. tine
uat uere dñs pati: t̾tia die ressrrecturuꝯ.
cum arderet paulus dissolui et esse cũ xpisto.
iste gaudet coronanduꝰ. et tͥstia est dñs coroua¬
a xpisto remouere. ꝯtinuo subiunxit S tͥsti¬
tiam sic assumpsit quomͦ carnem. fuit enĩ
cum ewanglm̃ dͤicat᷑ t̾stia est aĩa mea. ⁊.c̾.
ergo et qñ dicit. dormiuit iħc: non dormi¬
uit. et ita nichil sanũ reliuquit᷑. ut dicat᷑ ⁊¬
qr corpus eius non erat uerũ. Iicquid gͦ de
illo scͥptum est: uer est et fc̃m est. ergo tri¬

Expanded text:
is, vere contristatus est, sed non passio ejus dominatur animo, verum propassio est. Unde ait: Coepit contristari. Aliud est enim contristari, aliud incipere contristari; quod est: Aliter contristatur aliquando vere timuisse, quia verum timorem habuit non vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Pater, si fieri t: Transeat a me calix iste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronandus, tristis est Dominus coronaa Christo removere. Continuo autem subjunxit: Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Fuit enim cum Evangelista dicat: Tristis est anima mea, etc.; ergo et quando dicit, dormivit Jesus, non dormielinquitur, ut dicatur etiam, corpus non erat verum. Quidquid ergo de illo scriptum est, verum est, et factum est. Ergo tri
Abbreviated transcription (Latin):
tiam in uat᷑a hominiꝰ. S non sicut nos qui su¬
mus menbra eius. Nos .ii. causa ꝑcc̃i ur̃ hiis de¬
ffectib uctͣio subiacemꝰ. et in nobis sunt isti def¬
ꝓpassio et passio. ⁊ ta et in hiis penalib effectib
affictur .n. quis iut̃dum timore uł ⁊ͥstitia ita ÷¬
ut meutis intellectus ũ iude moueat᷑ a recti¬
tudine uł dei ꝯtemplatõne. et tunc ꝓpassio ẽ.
Auiqͣndo uero mouetur. et tubat᷑ et tunc passio
est. xp̃c uero non ita fuit t᷑b̾atuꝯ ĩ aĩa timore
uł t̾stitia: ut a rectitudine et dei cõtemplati¬
one. auqͣtenus decliuaret. Scd̾ui quem mod̾
iutelligit᷑ cum dicit᷑ nou timuisse uł tristis¬

Expanded text:
tiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti depropassio et passio, ita et in poenalibus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. Christus vero non fuit ita turbatus in anima timore vel tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem modum intelligitur, cum dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
reatõni reꝵ ĩsinuans scͥptura
sui ostendit diceus. In pͥnci¬
pio c̾auit deꝰ celuni ⁊ terrani. hus ⁊ .n. uͥbis moyseᷤᷤ
Qm̃ dei aftlatꝰ in uno pͥncipio a deo c̃atore mũdũ eẽ¬
ȩ fcm̃ reffert. elidens errorei qͣu̾o ⁊ am pła sine pͥn¬
cipio fuisse pͥncipia opinantiũ. ꝑlato naniq tria
iuitia extimauit. deũ .s. ⁊ exemplar. ⁊ matͥ iam. ⁊

Expanded text:
reationem rerum insinuans Scriptura, sui ostendit, dicens, Genpio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existimavit, Deum scilicet, exemplar, et materiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nadiligere debet homo eum qui se suscepit de sa¬
cro fonte sicut patrem. int̾ frẽs ⁊ filios spũalos
gͣtuita et sca cõmũio est que dicenda ñ est con¬
sangͥnitas. s hñda spũalis proximitas. uñ int̾¬
tales arbitror ñ posse fieri legale ꝯiugiũ. qr nec
int̾ eos qui nat᷑a ⁊ eos qui adoptõne filii sunt
potius a carnali oport intͣ se ꝯtub̾niõ cessare qͦs¬

Expanded text:
diligere debet homo eum qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt potius a carnali oportet inter se conturbernio cessare
Abbreviated transcription (Latin):
qui nͨ in illiꝯ creat᷑is mag̃ erat . qͣn in aliiꝯ. s ad ꝗłuto.
In illis .n. erat. ut ꝑ eas ad hoĩes uenien ꝯͣ oͤstendet᷑
rituał. et inuisibił spiritꝰ .s. infusio. et ut aꝑtius
ex hibitum: monstͣta est sp̃uał. et int̾ior missio spi¬
ritꝰ.S. sue siue donatio. de qua agend̾ estͦ u
Cum faiꝰ

Expanded text:
magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur ritualis et invisibilis Spiritus sancti infusio. Et ut apertiu corporaliter exhibitum, monstrata est spiritualis et interior missio sancti Spiritus sive donatio, de qua agendum est. 3. Cum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
dendor ht̃. Unice id̾m ip̃e aꝑtuis eloqͣus: quod dixe
non eam de qua profecta est: tenere nat᷑am. Nõ .n.
aliud qͣm dens subsistit: quod non aliunde qͣni de
deo sb̃sistit. Ecce hiis u̾bis aperit᷑ quomͦ accipiẽ¬
dum sit illd̾: de patre gen̾atio p̾stat eẽntiã filio. et
de utroq ꝓcessio: p̾stat eẽntiam spũi .s. Nõ quia
ille essentia filiꝰ lc et ute essentia sit spiritꝰ sanctꝰ.
ĩmo ꝓpͥetate ꝑ sonali. q qr ille uascendo. et iste pro¬
sodendo: eẽntiam habet eand̾m. et totam q̃ ĩ pr̃e

Expanded text:
dendo habet. Unde ipse idem, apertius eloquens, quod dixernon eam de qaliud quam Deus existit, quod non aliunde quam ex Deo subsistit. Ecce his verbis aperitur quomodo intelligendum sit illud: De Patre generatio praestat essentiam Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille essentia sit Filius, et iste essentia sit Spiritus sanctos, imo proprietate personali; sed quia et ille nascendo, et iste procedendo essentiam habet eamdem, et totam quae
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ negat᷑ pat̾ esse sapiens sapia qͣm genuit. qr si
ca drẽtur sapiens ñ ip̃a ab eo. S ip̃e ab ea intelli¬
g̾etur esse. Ita uidet᷑ non debere concedi quos pr̃
quod esse. At supͣ dcm est atͦq auctoritate augꝰi.
sauctitũ est. quod in t̾nitate tria sunt uniꝰ diu¬
geno eum de nlo est. et unꝰ diligens eum de qͦ est.
uł filius ñ esse ca dilectõne qͣ alt̾ alt̾m diligit᷑ cũ
ideo pat̾ neget᷑ saꝑe sapĩa qͣm genuit ne ea esse in
cupiens mag̾ ex deĩs sanctoꝵ referre. qͣm afferre.

Expanded text:
sicut negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Patequod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria sunt, unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est,  Filius non esse ea dilectione qua alter alterum diligit, cum ideo Pater negetur sapere Sapientia quam genuit, ne ea esse intcupiens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ consuetudine. uł uerbo. tamqͣ troꝰ morte. u¬
na qͣuasi in domo .s. cum in corde ꝯsentit᷑ libidi¬
ii. altͣ quasi prolata iam᷑ extͣportam. cũ ĩ fr̾m
procedit assentio t̾tia cũ male ꝯsuet᷑ sidiuis tã¬
qͣm mole p̾mit᷑ auimꝰ. uł noxie defensioniꝯ cli¬
peo armat᷑. quasi in sepulchro iam put ens
Hec sunt tria genera mortuoꝵ. que dñs legr᷑
suscitasse. huic igit᷑ triplici morti triplici
remedio oct᷑ritur contteõne. cõfessione. sact̃s¬
fcõne. compũctio nobis ꝯmendat᷑ .ibi. scindite

Expanded text:
in consuetudine vel verbo, tanquam tres mortes. Una quasi in domo, scilicet, cum in corde consentitur libidini; altera quasi prolata jam extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia cum vi malae consuetudinis tanquam mole premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis commendatur ibi, Joe
Abbreviated transcription (Latin):
culpe: sic qͣlitas et qͣntitas pene. Nõn .ni. par
de bet esse fructꝰ boni oꝑis eius qui nicħ uł qui
minꝰ p̾cauit. et eius qui gͣnius cecidit sideo
discretio pu̾itenti ualde nctͣia est: ut illa gerat
que augꝰ tradit dicens. cousiteret qͣlitatẽ cri¬
minis. in lcco. intp̃r. in ꝑseuerantia. ĩ uarieta¬
te ꝑsone. et quali hec fecerit temptatõne. et ĩ
ip̃ius uitii młtiplici executione. Op̃t .i. peni¬
et qͣlit̾ꝰ t᷑pitudĩem egit. si in loco sacͣto si intẽ¬
pore or̾oni ꝯstituto. ut sunt festiuitates ⁊ tẽ¬
pora iciunii. consideret ⁊̃ qͣntũ ꝑ seuerauerit
et defleat quod ꝑseuerant᷑ p̾cauit. et qͣnta uic¬
tus fuit impugnatõne. Sunt .n. qui ñ soluñ.
uincunt᷑. s ult̾ro se pct̾o offerunt. nͨ exp̾tant
secum qͣm młtiplici actõne uitii delectabi¬
lit̾ p̾cauit. om̃is ista uarietas confitenda est.
et deflenda ut cum cognou̾it qd̵ pccͣm est: ci¬

Expanded text:
culpae, sit qualitas et quantitas poenae. Non enim par debet esse fructus boni operis ejus qui nihil vel minus peccavit, et ejus qui gravius cecidit. Ideo discretio poenitenti valde necessaria est, ut illa gerat quae tradit Aug. dicens: Consideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, an varietate personae; et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici executione. Oportet enim poeniet qualiter turpitudinem egerit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates et tempora jejunii. Consideret quantum perseveraverit, et defleat quod perseveranter peccaverit; et quanta victus fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultrsecum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccent. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda; ut cum cognoverit quod peccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
et ordinis ĩmoretur ⁊ in singuł istis. et senti¬
at modũ criminis. pͣgans lacͥmis omnẽ qͣlita¬
tem uitii. defleat uirtutem qua int̾im caruit.
dolendũ est .n. nͨ solũ quod p̾cauit: s qr se uirtu
est oĩm rͣeͣuis ingͣtus .ni. extitit qui plenꝰ uir¬
tutib: d̾m om̃io non timuit. In hec .n. quisq
pͤcator fit culpabilior: quo est deo acceptior Ido

Expanded text:
et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis, purgans lacrymis omnem qualitatem vitii; defleat virtutem qua interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed quia virtute est omnium reus. Ingratus enim exstitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
est. est gͦ deus pat̾ sapiens
ea que ip̃e est sua sapientia.
et filiꝰ sapĩa prĩs est sapiẽs.
de sapĩa que est pat᷑. et de qͦ
est genitꝰ frliꝰ. ita ⁊ pater
est intelligens ea q̃ est ipẽ

Expanded text:
est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est intelligens ea quae ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
qr deꝰ uoluit ⁊ uoluitatis eiꝰ cã querenda non est.
¶cdo̾ aut̃ põt dici quod ideo dꝰ uoluit eam corpori
ex toto corde ⁊ uidet᷑ fa̾tie᷑ ad fatiem. Putaret
enĩ c̾at᷑a se ñ posse uniri c̾atori suo tanta ꝓpĩqui¬
tate ut eũ tota mente dilig̾et ⁊ cognosderet nͥ
uideret sp̃m qui est excellentissima cͥat᷑a. tam ĩ

Expanded text:
 Deus voluit, et voluntatis ejus causa quaerenda non est. Secundo autem potest dici quod ideo Deus voluit eam corpori ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima creatura, tam i
Abbreviated transcription (Latin):
tuta est cutõcisio u populo cei. que erat tunc
signaculũ iustitie fidei: ad pͣgatõm ualebat mag
tie tp̃r consueuit. excepto quod regni celestis
iauuam ñdũ intͣre pot̾ant. dam̃ in sinu ab ħe
post mortem requie beata consdlatiͬ suꝑne pacis
ing̾ssum spe felici expectabant. Hiis aꝑte tradi¬
tur ꝑ circõcisionem ex quo instituta fuit remis

Expanded text:
tuta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnatiae tempore consuevit; excepto quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remis
Abbreviated transcription (Latin):
conquirentes discrepatio uersat᷑. Sunt .ii. qui
dicunt nullũ sp̃m aliquo posse mutari loco. ab
oñi spũ locum unulsalit̾ remouere uolentes. qͦ¬
niam ẜ dimensõm tiñ ⁊ circunscriptõm locũ con¬
stare asserunt. atq id solum esse locale. uł ĩ loco
esse dñt: qd̾ dimensd̾m recipit. et distantiã ĩ loco
facit. et hec dñt augͦm sensisse. mutatõm temꝑis
corporee.

Expanded text:
conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu locum universaliter removere volentes; qndum dimensionem tantum et circumscriptionem locum constare asserunt, atque id solum esse locale vel in loco esse dicunt, quod dimensionem recipit, et distantiam in loco facit. Et hoc dicunt Aug. sensisse, mutationem tempocorporeae.
Abbreviated transcription (Latin):
potesti si uolu̾it aliam accipiat. Si uero ancillam
eam scierat. et conlaudauerat post ea ut legriti¬
mam habeat. Item ex eodm. si femina ĩgenua
et femine. cum dr᷑ sciens illũ seruũ dat᷑ intelligi
qd̾ si uescierit illũ seruũ esse: ñ cogit᷑ man̾e cũ ip̃o.
si .n. conditõnis dolum pacit᷑. ñ cogit᷑ ad herere el
cuiꝰ fraude decepta est. Si aut̃ fui̾t uir sciens condi¬
acceꝑit: ñ h̾at licentiã dimitt̾e eam. si consensu
amłoꝵ cõiiucoi sunt. nisi ob fornicatõm. de illis
agit quib alt᷑ utrius conditio nota est qͣndo con¬
iunguntur.
De copła serui ⁊ aucille diu̾soꝵ dnioꝵ

Expanded text:
potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat et collaudaverat post, eam ut legitimam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir condiacceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicationem. De illis agit quibus alterutrius conditio nota est quando conjunguntur. 2. De copula servi et ancillae diversorum do
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie. qr ⁊̃ sllud qd̾ ñ ꝑtinet ad se: ignosti fa
suscipiende causa utrumq sexum cõmiscent.
et impietatem seꝑatõnis horrent. sc̃itatietiã
comugii nͦ cõĩx infidelis olesse potest  pociꝰ
fiderprodest infideli ut ap łsͣ docet. Ex hiis
ostendit᷑ qd̾ coniugos qui cansa proł tm̃ cõueni¬
unt. uł qui exigentib debitum reddunt defẽ¬
dit a pcc̾o fauctitas comugir bomĩq mptia¬
le. Si .n. absq pcc̃o ñ poss fleri concubitus
coniugare non p̾cepiss dñs post diluuium eos copu¬
lari dicens. crescite. et multiplicamini. cũ iam si¬
ne carnali concupidentia non possent cõmisceri.¬
Iuod ñ om̃is delecta

Expanded text:
nuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci facnuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci facsuscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostenditur quod conjuges qui causa prolis tantum conveniunt, vel qui exigentibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicens, Gen. 9: Crescite et multiplicamini, cum jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri.non omnis delecta
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Idem. concubitilm qui nonait causa proł miꝑ¬
tie ñ cogunt fieri s impet᷑ nt ignosci si tñ nõ ita
sit nimis ut impediat temꝑa que or̾oni debeontur.
nͨ mutetur in eum usum qui est contͣnãm. cõcu
ip̃e niptiał est. ille uero qui eͣxͣtͣ nct̾itatem pro¬
ñ exigere s recdere coniugi ne fornicet᷑ ad cõiugẽ
ꝑtinet. Si uero anbo tali concupiscentie subigũ¬
tur: rem fatiunt que non est nptiaꝵ. cuiꝰ delic¬
ti ñ siut miptie hortatrices. s dep̃catricos. decꝰ
quid̃ comugille est castitaꝯ procreandi. et red¬
dendi carnał debiti fides. hgc est opꝰ miptiaꝵ qd̾
ab om̃i pcc̃o defendit apła dicens. ũ pectat iurgo
tõne concubitus. qui ꝓprie nuptiis imputand̃
est. quid ẜ ueniam concedit apłñs: nisi qd̾ con¬
iuges debitum carnis exposcunit. ñ ꝓpaginis uo¬
luntate. s libidinis uoluptate᷑ quetũ uolup¬
tis ñ ꝓpt̾ nuptias cadit in culpam: s apt̃ nup¬
tias accipit ueniam. ĩmoderata gͥ prog̾ssio scdm

Expanded text:
. 10: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Cille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem pronon exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, quod ab omni peccato defendit Apostolus dicens, 1 Cor. tione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, quid secundum veniam concedit Apostolus, nisi quod conjuges debitum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sit faluis pͥncipium de pͥncipio. et pat᷑ pͥncipiũ non
de principio. non est pͥncipiũ de pͥncipio. Pncipiũ ssi pͥn¬
cspio. sicus filius s̃ est pater. neq duo tm̃ pͥncipia. s
unũ sicut pater et filius noi duo creatores. set uiuis
ereator

Expanded text:
ius sit principium de principio, et Pater principium non ius sit principium de principio, et Pater principium non de principio, non est principium de principio principium sine principio; sicut Filius non est Pater, neque tamen duo principia, sed unum; sicut Pater et Filius non duo creatores, sed unus Creator
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ dicit᷑ eius quem genuit auctor ostendit᷑. id habẽs
nom̃ quod neq ex alio ꝓfcm̃ intelligat᷑ . ex ⁊ ex quo
is qui genitꝰ est sbititisse doceat᷑. Nouit ecclla iũ d̾m¬
prẽm au origine lib̾m. confitet᷑ et filii origniẽ ab in¬
ab eo qui a nemine est natum ab et̾no natiuita¬
tem. s exͣ pat᷑na et̾iitate sumentem. edita est hic
fidei professio S professignis ratio nũdum e rca
est. et ideo querenda .s. quomodo indelligen dum
sit. quod ait filii originem esse ab initio. ⁊ ñ ip̃m eẽ
ab iint io. s ab initiali. hoc itaq subdens det̾minauit
quomodo accepit mitiĩ. inquiens originem ftlu eẽ
ab initio. ac si diceret. Non ita intelligas originem
filii esse ab initio. quasi ipse filius habet inttisi S
quia ip̃e est ab iuitiabili .i. a prẽ. a quo sunt omnia.
Nam lic filius sit pͥncipiũ de pͥncipio: ñ est tũ con¬
ce dendum quod filuis habeat pͥncipiii. cum q sit¬

Expanded text:
Pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur, id habens nomen, quo neque ex alio perfectum intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Pater et FPatrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab inab eo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem scilicet ex paterna aeternitate sumentem. Edita est hic fidei professio, sed professionis ratio nondum exposita est; et ideo quaerenda, scilicet quomodo intelligendum sit quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Fil
Abbreviated transcription (Latin):
amlo cͥdid̾int: ꝑ cognitõm dei confirmat᷑ con
ita ut sibi ⁊̾ aͣmbr cõntͣdicere uideat᷑. ꝙ distiꝰ¬
guendũ est hic aliud esse dimittere uolentem
cohabitare. alius dimitti ꝓpt̾ d̾m ab illo qͥ hor¬
ret nom̾ xp̃i. ibilex beniuolentie ñ seruatur.
hic u̾itas custoditur. ⁊ ideo non liceat dimitt̾e

Expanded text:
ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmatur conita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
uolentem cohitare ñ tũ ea uiuente alian duce
licet. discedentem uero sequi ñ oportet. ⁊ ea ui¬
uente aliam ducere licet S hoc non est intella¬
dum nisi de huis qui ĩ infidelitate sibi copłãti sf.
S si ad fidem ut̾q comlsus est. uł ut᷑q fideł ma¬
tͥmonio cõiuuctꝰ est. et post alt̾ eoꝵ a fide discesse¬
rit. et odio fidei cõiugem reliquerit: dimissus
discedentem ñ comitabit᷑ nͨ tñ illa uiuente al¬
t̾am duc̾e pot̾it. qr int̾ eos fu̾at ratũ cõiugiũ
qd̾ ñ potest dissolui.

Expanded text:
volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate sibi copulati sunt. Sed si ad fidem uterque conversus est, vel si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non potest dissol
Abbreviated transcription (Latin):
uit illis. scil dum fecit opera in quibus
cut ait ambꝵ. ut deus qui nat᷑a ĩuisibilis
est. ⁊̾ a unbilib poss sciri: opus fecit qd̃
opificem uuibilitate sui mai festauit. ut
per certum: inc̾tum poss sciri. et ille deuꝰ
oĩm esse crederet ͤ: qui hoc fecit qd̾ ab hoĩe
impossibile est fieri. Potuerunt gͦ cog¬
nostere. siue cognou̾nti ult᷑ omnẽ c̾atam
esse sllum qui ea fecit: que nulla c̾at᷑aꝵ
facere uł destruere ualet. Accedat q̃ cũ¬
q uis creatura. et fatiat tale celũ. ⁊ ta¬
lem t̾ram. et dicam qr deus est. S quia
nulla creat᷑a tałia facere ualzꝰ constat sr̃
omnẽ c̾at᷑am esse illũ qui ea fecit. ac per
hit: illum esse d̾ni. humana mens cog¬
noscere potuit.

Expanded text:
vit illis, scilicet, dum fecit opera, in quibus cut ait Ambros., ut Deus qui natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit; ut per certum, incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et falem terram et dico, quia deus est. Sed quia nulla creatura talia facere potest, constat super omnem creaturam esse illum, qui ea fecit, ac per hoc illum esse deum humana mens cognoscere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cõiũcti sunt. constat alt̾m ałtero tuim.¬
uiuente. ad aliam nͨ posse tͣnsire copulam.
alioqum adultium cõmittit. de quo clemẽs
pccant adulteri. et gͣuit̾ fornicarii. S cũctis
hiis gͣuius incestuosi. quo om̃s tͣnscendũt cõtͣ
naͣm delinq̃ntes. unde angꝰ. adult̾i maliim¬

Expanded text:
conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo Clemens peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes. Unde Angusti
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ scõs suos. et iõ remissõm pcc̃oꝵ. uł ꝑ se ip¬
sum fatit. uł ꝑ ip̃ius columbe menbͣ. qmbus
ait. si cui dimisenstͤis dimittet᷑. ecce ꝙͣ uaria
sentire possumꝰ. quod iolus deus dinittit pec¬
cata et retinet. et tũ ecc̃e contulit potesta¬
tem ligandĩ et soluendi. s alit̾ ip̃c soluit et

Expanded text:
 sanctos suos. Et ideo remissionem peccatorum vel seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tamen Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m conũso pcc̃a dimittunt᷑. ab eis dimittuntur
mittit. qui datꝰ est hoĩb scĩs sibi caritate coherẽ¬
tib. siue se nou̾int corporalit̾ siue non. Simiłr
cum alicꝰ retiuent᷑ pcc̃a. ab eis tenentͤ quibus
ille cordis pͣuitate disiungit᷑ sue notis corꝑalit̃
sunt. Ec̃ce hic dicit pcc̃a dimitti ił ten̾i a ui¬

Expanded text:
deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur mittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouercum alicujus tenentur peccata, ab eis tenentur a quibus ille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sunt. Ecce, hic dicit peccata dimitti, vel teneri a sa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃unt. pium q lectorem ac intellectorem: pluri¬
mũ efflagitdait. In quoꝵ explanatõner mallem
fileus alios audire. qͣm loq̃nto maliuoł detͣhendi
occasionem p̾̃stare. uidet᷑ tñ michi ita posse accipi.
u̾ sale dicit᷑ quod p̾dicat᷑ de plurib ꝑticułare uero uł
ĩdiduũ quod de uno solo: ita hic essentia diuina dic¬
ta est unussale: qr de om̃ib ꝑ sonis simł. ⁊ de singu¬
liꝯ separatim dicit᷑. ꝑticulare⁊ singula qͣl ꝑsonaꝵ.¬

Expanded text:
dua, piumque lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, versale dicitur quod praedicatur de pluribus, particulare vero vel individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim dicitur. Particulare vero singula qua
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm ꝯmũen. et circomplectĩam siłsum spetie
ꝑ sonaꝵ. qi sicut hec spẽs homo de suiꝰ p̾dicatur
na ꝯueniunt. hͣlic ergo silitutiem int̾ ro sem¬
pit̾naꝰ. et res temꝑaloz. ꝓpendenꝯ iolses. uniil¬
salitatiꝰ et ꝑticularitatis nomina: que rebus
temꝑalib pprie ꝯueniunt: ad res et̾nas tͣnstu¬
lit. augꝰ uero maiorem uidens dissilĩtudinem.
qͣn silĩtud̾iem. int̾ res pdictas: ab excellentia
tͥnitatiꝰe p̾dicta nomina romouit i
Er quo

Expanded text:
speciem communem, et circumplectivam similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur nia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
caritate noͣ separat. quidesse non solum mellꝰ set
siue datum qui diuidit singiaͫ fidelib dona. nͨ ip̃e di¬
uidit᷑. s indiuisus: siguł dat᷑. Unde aug̃. ubi iolses
dicit ñ ad mensuram xpͣistoͣ dari sp̃m: ait. cet̾is uero
aiuidit᷑. ñ quid̾ ip̃e spiritꝰ.s dona eius.
Ancõcedend̾

Expanded text:
charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed sive datum; qui dividit singulis fidelibus dona, nec ipse dividitur, sed indivisus singulis datur. Unde Aug., ubi Joannes dicit non ad mensuram Christo dari Spiritum, ait: Caeteris vero dividitur, non quidem ipse Spiritus, sed dona ejus. 19. An concedend
Abbreviated transcription (Latin):
accuꝰ sunt. ut pote actuni fidei .i. credere fide me¬
dia. et actum spei .i. sperare media spe. ꝑ fid̾m .n.
et spem p̾dictos oꝑat᷑ actꝰ. diligendi uero actum per
se tm̃. sine alicuiꝰ uirtutis medio operat᷑ .i. diligere.
Alit̃ ergo hunc actum oꝑat᷑ qͣm alie uirtutũ actꝰ.¬
ꝯdeo different᷑ de hoc ⁊ de aliis loquit᷑ scriptura. q̃

Expanded text:
actus sunt, utpote actum fidei, id est, credere fide media, ut actum spei, id est, sperare media spe. Per fidem enim et spem praedictos operatur actus. Diligendi vero actum per se tantum, sine alicujus virtutis medio operatur, id est, diligere. Aliter ergo hunc actum operatur quam alios virtutum actque differenter d
Abbreviated transcription (Latin):
cut ante Immno ꝑ grãm uaptĩ mitigat᷑ et minu¬
itur ut post dominare ñ uaseat nisi quis reddat
uires hõsti euindo post cõcupu dentias ec post

Expanded text:
cut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcc̃o illo incurrit homo penã in corruptõe et
dep̾ssione lileri. ar. Per sid̾ namq pcc̃m nat᷑alia
uona in homine corrupta sunt. et gͣtuita detͣcta.
hic .n. est ille qui a latronib . uumneratꝰ est ⁊ spo

Expanded text:
homo poenam in corruptione et depressione liberi arbitrii. Per illud namque peccatum naturalia bona in ipso homine corrupta sunt, et gratuita detracta. Hic est enim ille qui a latronibus vulneratus est, et spo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ om̃io reseruante sibi quedam in quib deloctan¬
tur. ñ aĩadultentes dñm simł mutũ et surdũ a
demonio liberasse. ꝑ hoc docz nos nũꝙͣ nisi de om̃ibus
sanari. Si .ii. uell pcc̃a ex ꝑte reseruarii hnͣtẽ septẽ
doti onia ꝑficere potuit sex expłsis. expulit autem
septem. ut om̃ia crimina simł eitienda doceret. le¬
gionem uero demonũ ab alio eitiens: nllm reliquit
de omnib qui liberatũ possideret. ostendenq: ꝙ si etiã
sanauit dñs: q̃m ñ om̃io liberauit. totum .n. homi
nem sanauit in salbõ. qr et corpus ab oñi infirmi¬
tate. et aĩam ab omni ꝯtagione. indicanꝰ peni¬
tentem oportere simł dolere de om̃i crimine. Scio
more dei ꝯ sequeret᷑ ueniam. sine quo nemo ũqͣm
ĩueuit gr̃ãm. hostis dei est duui offendit ꝑ seuerã¬
ter. quedam .ii. impietas iirfidelitatis est: ab illo qͥ
iustꝰ et iustitia est: dimidiam sperare ueniam.
op̃t ut abluat. saltem lacͥmis mentis. S satis du¬

Expanded text:
o reservantes sibi quaedam in quibus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte reservari habenti septem daemonia, ei proficere potuit sex expulsis; expulsit autem septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi sanavit Dominus, quem nonem sanavit in Sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione; indicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine. Scio more Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et justitia est, dimidiam sperare veniam. smi contraxit, oportet ut abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis du
Abbreviated transcription (Latin):
teriorem ex hibitõm. in qͣsponendi sunt ꝑentez.
unde et honora dixit. sii dilige obiuat ⁊ illis q̃¬
ieꝵꝰ. suꝑ erechielem. ait. scil ut ordine cari¬
tatiꝯ sicut scriptũ est. ordinauit in me cari¬
tatem. post olin prẽm d̾m. cariuis cariuꝰ¬
quoq pater diuigat᷑ et mat̾. et filius. frat¬
⁊ filia. frat̃ et soroꝵ. ambꝵ quoq diligendi
exp̾mens ordĩem suꝑ illud canticoꝵ. ordiua¬
uit in me caritatem. ait. multoꝵ caritaꝯ ĩ¬
ordinata est. quod in pͥmo est ponũt t̾tium.
uł qͣrtũ. Pͥmo deus diligendꝰ est. scdu̾ ꝑentes
inde filii post domestici. qui si boni sunt: ma¬
lis filiis p̃p̃onendi sunt. Sod̾m hoc inꝰ eͣ bant᷑
inmico. ñ ex tota uirtute. ũ sicut te ip¬
sum. set simpłr̃. sufficit .i. quod diligimus
et non odio halenus.

Expanded text:
teriorem exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Unde, honora, dixit, non dilige. Obviat etiam ieron. super Ezechiel. ait, scilicet, ut ordine charitatis, sicut scriptum est, Cant. 2: Ordinavit in me charitatem; post omnium patrem Deum, carnis quoque pater diligatur, et mater, et filius, et filia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charitatem, ait: Multorum charitas inordinata est; quod in primo est, ponunt tertium vel quartum, Primo Deus diligendus est, secundo parentes, inde, filii, post domestici; qui si boni sunt, malis filiis praeponendi sunt. Secundum hoc in Evangelio Inimicos non ex tota virtute, non sicut teipsum, sed simpliciter: sufficit enim quod diligimus, et non odio habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sũptõne c̾didit ita esse fut᷑m. Adam uͦ ã illd̾ cre¬
didit. et de pñia et dei mudricordia cogitauit. dũ
uxori morem gerens eiꝰ ꝑsuasioni ꝯsensit. nolẽs
eam cõtristare.⁊ a se alienatã relinquere ne
periret arbitͣtuꝰ sld̾ esse ueniale ñ mortale de¬

Expanded text:
ediderit ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia et Dei misericordia cogitavit, dum uxori morem gerens, ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare, et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non mortale de
Abbreviated transcription (Latin):
alii iudicant᷑ et regnant. alii ñ uidicant᷑ et reg¬
nant. Iudicant᷑ et pereunt quib dñica ĩclama¬
iudicatꝰ est. eoꝵ .n. dampnatio toti ecclie nota
est. ⁊ c̾. et ideo dur tunc non iudicari. qr ad con¬
spͣtum distͥcti iudicis cum aꝑta dampnatõne
sue infidelitatis accedent. qui uero professionẽ
acei sine oꝑibus hũt: udicabunt᷑ et perbũt. id
redarguent᷑ ut pereant. qui uero ñ fidei sacͣmen¬
ta tenuerunt. increpatõm iudicis in se fieri: non
audient. qr infidelitatis sue tenebris p̃iudicati
eius q̃m despex̾ant inuectõne redargui ñ merẽ¬
tur. illi aut̃ saltem uerba iudicis audient qui
eius fidem saldem u̾botenuerunt. illi in damp¬
natõne sua et̃ ni iudicis nec uerba ꝑtipient. qͥ
eius reuerentiam nͨ uerbotenus seruare uolu¬
mosinaꝵ suꝑ inductõne oꝑiunt. quib iutex ue¬
niens in dextera ꝯsistentib dicet. esuriui ⁊ e

Expanded text:
alii judicantur et regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus illa divina inclamajudicatus est. Eorum enim damnatio toti Ecclesiae nota est, et certa; et ideo dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine operibus habent, judicabuntur, et peribunt, id est, redarguentur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi saltem verba judicis audiunt, qui ejus fidem saltem verbo tenuerunt. Isti in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam ne verbo tenus servare voluemosynarum superinductione operiunt; quibus judex veniens in dextra consistentibus dicet: Esurivi,
Abbreviated transcription (Latin):
rio ht̃ ext̾ius sanctificare. ita ĩ m̾̾st̾io haberet
int̾ius mũdare. et sicut illud facit deo auctore qͥ
cum eo et in eo operat᷑ illud ext̃ius: ita interiꝰ
mũdaret deo auctore qui eius u̾bo uelut quodã
mu̾sterio uteret᷑. Ita ⁊̃ posset deus ꝑ aliqͣm crea¬
re aliqͣ ñ per eum tamꝙͣ auctorẽ. s mĩstrũ cũ
riori seruꝰ cũ dño operaret᷑. ñ seruꝰ sũ dño. nͨ do¬
minꝰ sine seruo. sec dñs cum seruo et in seruo.
sicut in ext̾iori nu̾st̾io dñs operat᷑ uin seruo ⁊¬
ii seruo. unde et dñs dicit᷑ sanctificare et seruꝰ.
set dñs inuisibili gr̃a. seruꝰ uisibili sacͣmento.
Unde augꝰ si ieuiticũ. dũs ait. ego dñs qui
sine hͣc scĩacatõne uisibilia sacͣmenta nil pro¬
funt Si quis hec meliꝰ aperire pot̾it: ñ ĩuideo..
Iuib liceat baptirareꝵ

Expanded text:
rio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exterius, ita interius mundaret Deo auctore, qui ejus verbo velut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum riori servus cum Domino operaretur, non servus sine Domino; nec Dominus sine servo, sed Dominus cum servo et in servo; sicut in exteriori ministerio Dominus operatur cum servo. Unde et Dominus dicitur sanctificare et servus; sed Dominus invisibili gratia, servus visibili sacramento, unde Aug. super Levit.: Dominus ait: Ego Dominus qui Sine hac sanctificatione visibilia sacramenta nil prosunt. Si quis hoc melius aperire poterit, non invideo. QUIBUS LICEAT BAPTIZARE
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. et potuit dare seruis. hec est ut plurimi
uolunt potestas dimittendi pct̃a in bapt̃o. set
potestas dimittendi pccͣa que est in deo est deus.
Ideo alii dicunt hͣnc potestatem ñ potuisse dare
dare potuit: potuit ei dare creare creaturas.
qr ñ est hoc marͥoris potentier qͣm illud Ad qd̾
dici potest. qr potuit eis dare potentiã dimittẽ¬

Expanded text:
nuit, et potuit dare servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
tum et hꝰ mõi. s ⁊̾ qui dat ueniam petenti
elemosinams et qui em̾dat u̾bere in qͣm po¬
testas uł cohercet a liqua disciplicena. uel
orat ut ei pct̾m dimittat᷑ : elemosinam dat. qr
miscd̾iam p̾stat. młta .ii. loua p̾stant᷑ ĩuitis.
qͣnto eoꝵ consulit᷑ utilitati et ñ uoluntati. s¬
ca maior est qua ex corde dimictimꝰ: qd̾ ĩ nob̾
quisq p̾cauit. mmꝰ .n. magnũ est erga eũ
esse beniuolum qui nicħ tibi mali fecit.
illud muldo gͣndius: ut tuũ ⁊̾ inimicũ dili¬
gas. et ei qui tibi malũ uult. et si potest facit.
semꝑ bonũ uelis fatias q quod possis. Iuod gͦ
ita nec intellecturi sumꝰ. ut ñ credentibus in

Expanded text:
tum et hujusmodi, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat ut ei peccatum dimittatur, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eohaec major est, qua ex corde dimittimus, quando in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum qui tibi nihil mali fecit. Illud multo grandius ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis. Quod ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
Sixit .n. ora monstͣte. et om̃s. ñ unus. pro om¬
nib: ñ ałiũ statuatis nũtiũ. qui pro uobis of¬
ferat munꝰ: ad moysen statutũ. s qui ꝑ uos
pͤcastis: ꝑ uos crubestatis. erubescentia .n. ip̾a
partem halet remissionis. ex nuscd̾ia . ii pre
cepit hoc dñs. ut nemo pẽitet: in occułto. In
hoc .ii. quod ꝑ se ip̃m dicit sac̾doti: et crubes¬
centiam uiucit timore offensi. fit uenia cri¬
minis. fit .n. ueniale ꝑ ꝯfessionem: quod cri¬
minale erat in oꝑatione. et si ñ statim pur¬
gat᷑ fit dñ ueniale quod cõnuserat mortale.
dũs .i. qui misericors et uistꝰ est sicut seruat mi¬
scd̾iam in iustitiam : ita iustitiã in m̃ia. opus.xs.¬

Expanded text:
Dixit enim, Ora monstrate; et omnes, non unus pro omnibus. Non alium statuatis nuntium, qui pro vobis offerat munus a Moyse statutum : sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem haemo poeniteret in occulto. In hoc enim quod per seipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit, timore Dei offensi fit venia criminis. Fit enim veniale per confessionem quod criminale erat in operatione, et si non statim purgatur, fit tamen veniale quod commiserat mortale. Deus enim qui misericors et justus est, sicut servat misericordiam in justitia, ita et justitiam in mis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat in quiens ĩ hũs et auis huiꝰmodi
ilbis meis qr gr̃a dei cõmemora ñ est de qͣtunc
ñ agebat᷑ putant pelagiam suam noz tenuisse
sententiam. s frust᷑ hoc putat᷑. uoluntas quippe
est qͣ p̾catur et sͨteuinitur. ꝙ hiis ubi s egimus
s ip̃a nisi gratia ca liberet᷑. et ut uitia superet
adiuuet᷑ : tͤte amortalib uiui ñ potest. Ecce

Expanded text:
rat, inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tenuisse sententiam; sed frustra hoc putant. Voluntas quippe est qua peccatur et recte vivitur, quod his verbis egimus: sed ipsa nisi Dei gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
eit a quo est om̃i potestas. ait .n. apłus noͣ
dm̃ uer̃ ⁊̾ mali iutelligi oportet. cum pila
ut ait augꝰ cupiditatem nocendi a se halet
potestatem aut̃ si ille ñ dat: non habet. Ideo
diabolus anteꝙͣ aliquid tolleret iobi dicebat do¬
mino. mitte manũ tuam .i. da potestatem.
qr ⁊̾ nocentiũ potestas ñ est nisia deo sicut sa¬

Expanded text:
est, a quo est omnis potestas. Ait enim Apostolustantum, sed et mali intelligi oportet, cum Pilatut ait August., cupiditatem nocendi per se habet; potestatem autem, si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut s