comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt et quasi inius eorũ ditionẽq trascendunt: Nectam̃ grauehoc aut indignũ arbitra¬
rer. Immo potius gratularer. hac potentiũ magnitudinẽ quib: se pauperes cedunt si patro¬
cinia ista nonuenderent. Si quod se dicunt humiles defensare humanitate tribuerutit
poncupiditati: illud graue ac peracerbũ ẽ: quod hac legit ueri pauperes uidentur ut
polient. haclege defendunt miscros ut miseriores faciant defendendo. Om̃ senĩhiqui
defendi uidentur defensoribus suis omnẽ ferre substantiãsuã priusquã defendantur
iddicunt: Ac sicuit patres. habeant defensionẽ ꝑdunt filii hereditatẽ ⁊uitio parentũ mendi¬
uc pignorũ comparatur: Ecce quaesunt auxilia acpatrocinia maiorũ nihil susceptis tri¬
puunt sedsibi: hoc enĩ pacto aliquid parentibus temporarie attribuitur. ut infuturo totũ

Expanded text:
faciunt et quasi in ius eorum dicionemque trascendunt. nec tamen graue hoc aut indignum arbitrafaciunt et quasi in ius eorum dicionemque trascendunt. nec tamen graue hoc aut indignum arbitrarer, immo potius gratularer hanc potentium magnitudinem, quibus se pauperes dedunt, si patrocinia ista non uenderent, si quod se dicunt humiles defensare, humanitati tribuerent non cupiditati. illud graue ac peracerbum est, quod hac lege tueri pauperes uidentur, ut spolient, hac lege defendunt miseros, ut miseriores faciant defendendo. omnes enim hi, qui defendi uidentur, defensoribus suis omnem fere substantiam suam prius quam defendantur addicunt, ac sic, ut patres habeant defensionem, perdunt filii hereditatem. tuitio parentum mendicitate pignorum comparatur. ecce quae sunt auxilia ac patrocinia maiorum: nihil susceptis tribuunt sed sibi. hoc enim pacto aliquid parentibus temporarie attribuitur, ut in futuro totum
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ: una & consentiens illic romanȩ plebis oratio. utliceat cis uitam quã agunt agere cũbss¬
baris. Et miramur si nonuincuntur aniris pastib gothi cũ malint apud hos eẽ cosquã apudro
ni. Itaq ñ solũ trans fugite abcis adnos fratres nr̃i omnino nolunt. Sedut adeos confugiunts
relinquunt: et quidem mirari possim quodhoc Nonom̃s omnino facerent tributarii paupers
etogestuosi. Nisi quod una tantũ causa est quẽ ñ faciunt. qulae trans ferre illuc resculas atq habi¬
utunculas suas familias qua e nom possunt. Namcũpleriq corũ agellas actabernacula sua
deserant utium exactiones euadant. quomodo nonquȩ compelluntu.r deserere uellent.
sedsecum si possibilitas pater&ur. auferrent ẽrgo quia hoc nonualent quod forte mallent
faciunt quodunũ ualent: Tradunt setuendũ ꝓtegendũq maioribus. dediticios sediuitum

Expanded text:
Romanum. una et consentiens illic Romanae plebis oratio, ut liceat eis uitam quam agunt agere cum barRomanum. una et consentiens illic Romanae plebis oratio, ut liceat eis uitam quam agunt agere cum barbaris. et miramur, si non uincuntur a nostris partibus Gothi, cum malint apud hos esse quam apud nos Romani. itaque non solum transfugere ab eis ad nos fratres nostri omnino nolunt, sed ut ad eos confugiant, nos relinquunt. et quidem mirari possim, quod hoc non omnes omnino facerent tributarii pauperes et egestuosi, nisi quod una tantum causa est, qua non faciunt, quia transferre illuc resculas atque habitatiunculas suas familiasque non possunt. nam cum plerique eorum agellos ac tabernacula sua deserant, ut uim exactionis euadant, quomodo non quae compelluntur deserere uellent sed secum, si possibilitas pateretur, auferre? ergo quia hoc non ualent, quod forte mallent, faciunt quod unum ualent. tradunt se ad tuendum protegendumque maioribus, dediticios se diuitum
Abbreviated transcription (Latin):
etegestuosos uocat : quis cũ qui primus ẽ semꝑ insarcina. uelultimaeẽ loco patitur in meo
Etquid plura tributarii omnino pauperes Nonputantur. Nisi cũhis tributi cumulis
impanitur: extra numerũ autẽ tributariorũ s̃. cũremedia diuiduntur. et putamus quas
poena diuinae seueritatis in dignissimos. cũsicnossẽ ꝑ pauperes puniamus: aut credimus
cũ iniquinos iugit̃ simus. quod ds̃ iustus in nos omnino eẽ nondebeat : ubi enĩ aut inquib
Nisi in romanis tantũ. haec mala : quorũ iniustitia tanta. Nisi nr̃a: Francienĩ hoc sclus nescues
chuni ab his sederib immunes s̃ Nihil horũ est apuduuandalos. Nihil horũ apud gothos.
tam longe enĩ est uthaec int̃ gothos barbari tolerent. ut neromani quidem. qui int̃eos uiuun
ista paciantur . Itaq unũ illic romanorũ omniũ uotũ ẽ: Neũ quã cos pecessesit inius trare

Expanded text:
et egestuosos uocat? quis eum, qui primus est semper in sarcina., uel ultimo esse loco patitur in medela? et egestuosos uocat? quis eum, qui primus est semper in sarcina., uel ultimo esse loco patitur in medela? et quid plura? tributarii omnino pauperes non putantur; nisi cum iis tributi cumulus imponitur: extra numerum autem tributariorum sunt, cum remedia diuiduntur. et putamus, quod poena diuinae seueritatis indigni simus, cum sic nos semper pauperes puniamus, aut credimus, cum iniqui nos iugiter simus, quod deus iustus in nos omnino esse non debeat? ubi enim aut in quibus sunt nisi in Romanis tantum haec mala ? quorum iniustitia tanta nisi nostra? Franci enim hoc scelus nesciunt: Chuni ab his sceleribus immunes sunt: nihil horum est apud Wandalos, nihil horum apud Gothos. tam longe enim est, ut haec inter Gothos barbari tolerent, ut ne Romani quidem, qui inter eos uiuunt, ista patiantur. itaque unum illic Romanorum omnium uotum est, ne umquam eos necesse sit in ius transire
Abbreviated transcription (Latin):
res sic sunt. quasi inter concestantes procellas inmeho maripositi. Nunc istorũ scilic&. Nunc illonuã
fluctibus obruuntur: Seduidelic& qui in hac paste iniquisunt. in alia mode rati inueniuntus
&iusti hac prauitate unius rei alterius probitate conpensant Namsicut in onere nouarum
indictionẽ pauperes grauant: Hta in nouorũ remediorũ opitulatione sustentant Sicut trba
Nouis minoris maxime depremuntur. Sic remediis nouis maxime subleuantur immopar
est iniquitas in utroque. Namsicut sunt inad grauatione. pauperes primi: Ita in relcuitat
postremi: Siquando enĩ ut riuꝑ factũẽ consulendũ defectis urbibus. aut minuendis in aluqu
tributarias functiones potestatis sumȩ existimauerint : llico remediũ cunctis datũ. solup
sẽ diuites parciuntur. Quis tunc pauperũ meminit. quis ad cõmumonẽ beneficii humiles

Expanded text:
res sic sunt quasi inter concertantes procellas in medio mari positi: nunc istorum scilicet nunc illorum res sic sunt quasi inter concertantes procellas in medio mari positi: nunc istorum scilicet nunc illorum fluctibus obruuntur. VIII. Sed uidelicet qui in hac parte iniqui sunt in alia moderati inueniuntur et iusti ac prauitatem unius rei alterius probitate conpensant. nam sicut in onere nouarum indictionum pauperes grauant, ita in nouorum remediorum opitulatione sustentant: sicut tributis nouis minores maxime deprimuntur, sic remediis nonis maxime subleuantur. immo par est iniquitas in utroque. nam sicut sunt in adgrauatioue pauperes primi, ita in releuatione postremi. si quando enim, ut nuper factum est, consulendum defectis urbibus aut minuendas in aliquo tributarias functiones potestates summae existimauerint, ilico remedium cunctis datum soli inter se diuites partiuntur. quis tunc pauperum meminit? quis ad communionem beneficii humiles
Abbreviated transcription (Latin):
oisitis immunes adebito. quicunctos facitis debitore: et quidem miserrimi pauperes Si
totõ hoc quod dixamus soluunt quod quare uelquaratione soluunt paenitus ignora r̃ aui
enim lic& discutere. cur soluat autcuiꝑmitaitur explorare quid debeat: Ied tunc ideuidentis¬
sine proditur. Cũ inuicẽ sibidiuites irascuntur. cũindignantur aliquieorũ quoc ineconsilio
actatu suo aliqua decr&asi. it. Tunc a quibusdam corũ audiasdici Ofacinus in dignũduo
auttres statuunt. quod multos nec&ꝰ a paucis potentib. decernitur. quod amultis miser.s depe idat᷑
honori eñĩsuo unusquisq diuitũ prestat ut nolit aliquid se absentẽ decerni noniustiti utiniq̃
polit se presentẽ constitui. Deniq quodinalis rephenderent ipsi postea aut pcontem ptus
practeriti ultione. aut propotestatis pracsumptionis constituunt: Acperhoc infelicissimi paupe¬

Expanded text:
soli sitis immunes a debito, . qui cunctos facitis debitores? et quidem miserrimi paupeces sic soli sitis immunes a debito, . qui cunctos facitis debitores? et quidem miserrimi paupeces sic totum hoc, quod diximus, soluunt, quod qua re uel qua ratione soluant penitus ignorant. cui enim licet discutere cur soluat, aut cui permittitur explorare quid debeat? sed tunc id euiden-15 tissime proditur, cum inuicem sibi diuites irascuntur, cum indignantur aliqui eorum, quod sine consilio ac tractatu suo aliqua decreta sint. tunc a quibusdam eorum audias dici: o facinus indignum I duo aut tres statuunt quod multos necet, a paucis potentibus decernitur quod a multis miseris depen-20 datur. honori enim suo unusquisque diuitum praestat, ut nolit aliquid se absente decerni, non iustitiae, ut iniqua nolit se praesente constitui. denique quod in aliis reprehenderent ipsi postea aut pro contemptus praeteriti ultione aut pro potestatis praesumptione constituunt. ac per hoc infelicissimi paupe
Abbreviated transcription (Latin):
paucis ad exitia plurimorũ decernuntur his nouam munera. decernuntur Nouae indictiones
decernunt potentes quod soluant pauperes: Dearnit gratia diuitũ. quod ꝑdat tur bamisero
spsienĩ innullo sentiunt quod decernunt: Sed nom possunt inquis non honorari & liberalius
icipi qui fuerint amaioribus missi. Estote ergo diuites primi incorserendo. qui&aes primni
indecernendo. Estote primi in largitate rerũ. qui primi estis in liberalitate uerborum
quidas demeo : da &d&uo. ⁊ametsi rectissime quisquis illees qui solus capere uis gratiã. soli
puteris expensa Sed ad quiescimus pauperes ur̃aediuites uoluntatȩ. quod pauci iubeũs solua
mus: Quit amiustũ. quidtam humanũ grauant nos nouis debitis deer&a ur̃a facite saltem
debitũ ipsũ uobis nobiscũ cẽcõmune Quidemĩ iniquius eẽ. autquid indignius potest quãnt

Expanded text:
paucis ad exitia plurimorum. decernuntur his noua munera decernuntur nouae indictiones. paucis ad exitia plurimorum. decernuntur his noua munera decernuntur nouae indictiones. decernunt potentes quod soluant pauperes, decernit gratia diuitum quod perdat turba miserorum; ipsi enim in nullo sentiunt quod decernunt. sed non possunt, inquis, non honorari et liberalius accipi, qui fuerint a maioribus missi. estote ergo, diuites, primi in conferendo, qui estis primi in decernendo: estote primi in largitate rerum, qui primi estis in liberalitate uerborum. qui das de meo da et de tuo. tametsi rectissime, quisquis ille es, qui solus capeare uis gra- a tiam, solus patereris expensam. sed adquiescimus pauperes uestrae, diuites, uoluntati. quod pauci iubetis soluamus. omnes: quid tam iustum quid tam humanum ? grauant nos nouis \' debitis decreta uestra: facite saltim debitum ipsum uobis nobiscum esse commune. quid enim iniquius esse aut quid indignius potest, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
q maior est miserorũ sarcina. quã facultas: res diuersissimas dissimilissimas. qu. epacium
inuidiã &egestitatẽ. Inuidiaeni ẽ in solutione. egestas in facultate. Si respicias quod deper
abundare arbitreris. Si respicias quod habent
eere repperies. Quisestimare remhuius iniquitatis potest᷑. solutione sustinent diuitũ. et in¬
dgentiã mendicorũ: plus multo ẽ quod dicturussũ adiectiones cributarias. ipsiint̃ dũdiuites
ficiunt. proquibus pauperes sciuunt. Seddicis cũ ipsorũ maximus census sit &ipsorũ maxi¬
ne pensiones quomodo fieriid potest ut ipsi sibi augere debitũ uellent: Neq ego iddico
quod sibi augeant: Namet ideo augent qui a nonsibi augent. Dicam quomodo ueniunt ple¬
rumq Noui nuntii Noui epistolarii a sũmis sublimitatib missi quicãmendantur in lustrib

Expanded text:
, nisi quia maior est miserorum sarcina quam facultas. res diuersissimas dissimillimasque patiuntur, , nisi quia maior est miserorum sarcina quam facultas. res diuersissimas dissimillimasque patiuntur, inuidiam et egestatem. inuidia enim est in solutione, egestas in facultate. si respicias quod dependunt, abundare arbitreris: si respicias quod habent, egere reperies. quis aestimare rem huius iniquitatis potest? solutionem sustinent diuitum et indigentiam mendicorum. plus multo est quod dicturus sum. adiectiones tributarias ipsi interdum diuites faciunt, pro quibus pauperes soluunt. sed dicis: cum ipsorum maximus census sit et ipsorum maximae pensiones, quomodo fieri id potest, ut ipsi sibi augere debitum uelint? neque ego id dico, quod sibi augeant; nam et ideo augent, quia non sibi augent. dicam quomodo. ueniunt plerumque noui nuntii noui epistolarii a summis sublimitatibus missi, qui commendantur inlustribus
Abbreviated transcription (Latin):
rentur hoc uelle: Sũ maenĩ infelicitas est quoduolunt: Namcũhis multo melius agebatus
npcrentur hocuelle: Sedquid possunt aliud uelle miseri qui ad siduũ immo continue
ex actionis publicȩ natiuntur excidiũ. quibus immin& semꝑgrauis. & indefessa proscripe
quidonossuas deserunt nein ipsis domibus torqueantur: exilia p&urt. Nie supplicio sustie
lauiores his hostes quaexactores sunt: & res ipsa hoc indicant Adhostes sugiunt &iune
ticnẽs euadant: Etquidam ipsũ hoc quãuis durũ &inhumanũ : minus tam̃ graueatque
cerbum cio. Siom̃s aequalit̃ atq in cõmune tolerarent: illud indignius acpaenalius qus
omi. onus No ioms sustinent. Immo quod pauperculos homines tributa diuitũ praemis
Cnfirmiores ferunt sarcinas fortiorũ: Nec alia causa est. quod sustinere Nonpossum.

Expanded text:
m ne cogerentur hoc uelle; summa enim infelicitas est quod uolunt. nam cum his multo melius agebatur,m ne cogerentur hoc uelle; summa enim infelicitas est quod uolunt. nam cum his multo melius agebatur, si non compellerentur hoc uelle. sed quid possunt aliud uelle miseri, qui adsiduum, immo continuum exactionis publicae patiuntur excidium, quibus imminet semper grauis et indefessa proscriptio, qui domus suas deserunt, ne in ipsis domibus torqueantur, exilia petunt, ne supplicia sustineant? leniores his hostes quam exactores sunt. et res ipsa hoc indicat: ad hostes fugiunt, ut uim exactionis euadant. et quidem ipsum hoc, quamuis durum et inhumanum, minus tamen graue atque acerbum erat, si omnes aequaliter atque in commune tolerarent. illud indignius ac poenalius, quod omnium onus non omnes sustinent, immo quod pauperculos homines tributa diuitum premunt, et infirmiores ferunt sarcinas fortiorum. nec alia causa est, quod sustinere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis iudicũ strangulati homines & necati inciperent eẽ quasi barbari. quia ñ ꝑmitabes
bantur eẽ. uitam saltm defendere. quia seiam libestatẽ uidebant penitus ꝑdidisi
Aut quid aliud &iam nuncagitur quãtunc actũ est. Idest utqui adhuc bacaudȩ nos¬
cẽ agantur: quantũ enĩ aduim atq iniurias ꝑtin& compelluntur. ut uel int᷑se sedins¬
cillitate impediuntur ut nonsint: Sic suntergo quasi captiui iugo hostiũ pressitolerant sas¬
cium Necessitate Nonuoto animo desiderant libestatẽ: sed summã sustinent seruitutem.
ergo & cũ omnib: ftrme humiliorib agitur: unaenĩ re adduas diuersissimas coastantur
sũma exgit. ut ad spirare in libestatẽ uelint Sedeadem uis posse nonsin& quaeuelle cor¬
ut: Sed imputare his potest forsitan quod hoc uelint homines quinihil magis cuperent pra

Expanded text:
iniis iudicum strangulati homines et necati inciperent esse quasi barbari, quia non permitteiniis iudicum strangulati homines et necati inciperent esse quasi barbari, quia non permitte vitam saltim defendere, quia se iam libertatem videbant penitus perdidisse. Aut quid aliud etiam nunc agitur, quam tunc actum est, id est, ut qui adhuc Bacaudae nocogantur? quantum enim ad uim atque iniurias pertinet, compelluntur ut uelint esse, sed inbecillitate impediuntur ut non sint. sic sunt ergo quasi captiui iugo hostium pressi: tolerant supplicium necessitate non uoto: animo desiderant libertatem sed summam sustinent seruitutem. VII. Ita ergo et cum omnibus ferme humilioribus agitur: una. enim re ad duas diuersissimas coartantur. uis summa exigit ut adspirare in libertatem uelint, sed eadem uis posse non sinit quae uelle compellit. sed imputari his potest forsitan, quod hoc uelint homines, qui nihil magis cuperent, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Non cognoscere ueritatẽ. quã cognoscentibus retrorsũ reflecti atradito sibi mandato
ontie t illis res ueri ꝓuerbii: Canis reuersus adsuum uomitũ. aut sues lota inuo¬
mundi atq imuritatib uiuunt. Audi qui dchisdem in eodemloc dicat: Sienĩ inqut
refugients coi quinationes mundi .i. agnitione dñinr̃i & conseruators ihũxp̃i. his rurs
impliciti superant᷑. factas illis pm ssima peiora nrioribus: Quod quidem & beai
paulus ineundẽmodũdicit: Ciraũcrsio quidẽ ꝓdest silogẽ custodias Siautẽ puaricats
igissis. Circu̾cisiotua p̃pcitiũ factaẽ: Circũcisionẽ autẽ xp̃ianitatẽ intellegendã. Ipse cuiden
dssine doc& dicens. Noseni sumus circũcisio quispũdõ seruimus. et nonincarne. Confidimh
uper hoc uidemus quod malas xp̃iancis paginis comparat : N ec compurat tantũ. Sedpena

Expanded text:
non cognoscere ueritatem quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi mandato. non cognoscere ueritatem quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi mandato. ontigit illis res uulgaris: sicut canis reuertens ad uomitum suum, et ut sues lota, qumundi atque impuritatibus uiuunt, audi, quid de isdem in eodem loco dicat: si enim, inquit, refugientes coinquinationes mundi in agnitionem domini nostri et conseruatoris Iesu Christi his rursimpliciti superantur, facta sunt illis novissima peiora prioribus. Quod quidem et beatus apostolus Paulus in eundem modum dicit: circumcisio quidem prodest, si legem custodias: si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Circumcisionem autem Christianitatem intellegentissime docet dicens: nos enim sumus circumcisio, qui spiritu deo seruimus et non in carne confidimus. ac per hoc uidemus, quod malos . Christianos paganis comparat, nec comparat tantum, sed paene
Abbreviated transcription (Latin):
ullentissima. Sed quia quad rupliciẽ euersione prostrata. Non agitur deniq implurim
haec mala nonsur. ex quo in barbarũ iurceẽ coeperunt: Acperhoc uitiositas ex impuritas qus

Expanded text:
excellentissima, sed quia quadruplici est euersione prostrata: non agitur denique in plurimis excellentissima, sed quia quadruplici est euersione prostrata: non agitur denique in plurimis haec mala non sunt, ex quo in barbarorum iure esse coeperunt ? ac per hoc uitiositas et impuritas qu
Abbreviated transcription (Latin):
edsiqui inscii forte uenerint dũimipsa eodesias̃. siludos agiauunt ecdesiam derdinqur
pernitur ditemplũ utcurratur adtheatrũ: ecdesia uacuatur circus impl&ur xp̃min¬
ltario dimittimus. ut adulterantes uisu impurissimo oculos ludicrorũ turpiũ fornicatio
cpascamus. postea seduidelic& quicorrũpimur rebus prosperis faciendũ aliquid in prin¬
pio. et ideo rectis sime ad nosdñ sds̃dicit. ꝓropt̃ spurtitiã exterminati estis extermini
trursũ exterminabuntur inquit arehuius risus. Seduedelic& respondere hoc pot est
nomnib haee romanorũ urbibus agiuerũ ẽ: etiam plusego addo Ncillic quidem nunc
gubisenꝑ actasunt aptea: Noneni hocagiturum in mogontacensiũ ciuitate. Sed quiaex¬
si atq del&ac̃. Nonagitur agripinȩ sed quih ostibus plena: Nonagitur treucrorũ urbe

Expanded text:
ed si qui inscii forte uenerint, dum in ipsa ecclesia sunt, si ludos agi audiunt, ecclesiam derelinquunt. ed si qui inscii forte uenerint, dum in ipsa ecclesia sunt, si ludos agi audiunt, ecclesiam derelinquunt. spernitur dei templum, ut curratur ad theatrum: ecclesia uacuatur circus impletur: Chrialtario dimittimus, ut adulterantes visu impurissimo oculos ludicrorum turpium fornicatione pascamus. Postea sed videlicet qui corrumpimur rebus prosperis, faciendum aliquid in principio. Et ideo rectissime ad nos Dominus Deus dicit: Propter spurcitiam exterminati estis exterminio. Et rursum: Exterminabuntur, inquit, arae hujus risus. VIII. Sed videlicet responderi hoc potest, non in omnibus haec Romanorum urbibus agi. Verum est. Etiam plus ego addo, ne illic quidem nunc ubi semper acta sunt antea. non enim hoc agitur iam in Mogontiacensium ciuitate, sed quia excisa atque deleta est: non agitur Agrippinae, sed quia hostibus plena: non agitur in Treuerorum urbe
Abbreviated transcription (Latin):
enuestunus eĩconfitemur munus salutis pariter et negamus: Acphoc ubi est xp̃ianitas ña
quadhoc tantũmodo sacramentũ salutis accipimus. ut maiore postea praciaricationis sce¬
lere peccemus. Nosecclesus di ludicra anteponimus. Nos altaria spernimus cetheatri hono¬
ianus. Omnia deniq amamus omnia colimus solus Nobis i ncomparatione omniũ ds uilis
c̃. deniq pra&eralia quaçid probant. Indicat hocetiam haecresipsa quãdico: Siquando
enmuenerit quod scilic & sepcũenit ut codie et festiuitas eedes astica etludi pubict agintur.
quiero ab omniũ conscientia quis locus maiores xp̃ianorũ uirorũ copias habeat. caucaludi
publice a patriumdi & templũ om̃s magis sectentur antheatrũ : Dicta cuangdiorũ magis
ailigint anthemellicorũ uerba uitac anuerba mortis: uerba xp̃i. anuerba mimi. Nonest
dubiũ quin illud magis amemus quod anteponimus : omni enĩ feraliũ ludicrorũ die

Expanded text:
euertimus, et confitemur munus salutis pariter et negamus. ac per hoc ubi est christianitas nostra, qui ad hoc tantummodo sacramentum salutis accipimus, ut maiore postea praeuaricationis scelere peccemus ? nos ecclesiis dei ludicra anteponimus, nos altaria spernimus et theatra honoramus, omnia denique amamus omnia colimus: solus nobis in comparatione omnium deus nilis est. denique praeter alia, quae id probant, indicat hoc etiam haec res ipsa quam dico. si quando enim euenerit, quod scilicet saepe euenit, ut eodem die et festiuitas ecclesiastica et ludi publici agantur, quaero ab omnium conscientia, quis locus maiores Christianorum uirorum copias habeat, cauea ludi publici an atrium dei, et templum omnes magis sectentur an theatrum, dicta euangeliorum magis diligant an thymelicorum, uerba uitae an uerba mortis, uerba Christi an uerba mimi? non est dubium quin illud magis amemus, quod anteponimus. omni enim feralium ludicrorum die,
Abbreviated transcription (Latin):
ninis haccumsuis lege agere contentus est. ut contempnat tantũ modo seruosuos. qu
ierit abeis ipse contemptus. qͥuanquã nos nonhac solũ iniuria contempnamus dm̃ qua contẽp¬
nia seruissus domini edmales solent quia seruorum hiccontemptus est maximus sines
Sedcontra id facimus quo diubemur Iub& enimd̃ utomnes nobis inuicen Rarĩ sins
ouines aitem nos mutua infestatione lacetamus. Iub& ds̃ ut cunct egentibus sua trus
cunea ad modĩ aliena peruadunt. Iub& ds ut omnis quixpuanus est: &an oculos caits
habert quotus quisq est quinonse luto fornicationis in uoluat: Et quid plura griuca
omnis cocus &p̃ianorũ quãsentina utiorũ ÷ Quotũeni queq inuenias inelesia Nones
briosum. authelluonem autadulierũ. autfornicatorẽ autraptorem aut ganneonẽ ait

Expanded text:
dominis hac cum suis lege agere contentus est, ut contemnat tantummodo seruos suos, quia dominis hac cum suis lege agere contentus est, ut contemnat tantummodo seruos suos, quia fuerit ab eis ipse contemptus? quamquam nos non hac solum iniuria contemnamus deum, qua contemni a seruis suis domini carnales solent, quia seruorum hic contemptus est maximus, si non  facimus, sed contra id facimus quod iubemur. iubet enim deus ut omnes nobis inuicem cari simus, omnes autem nos mutua infestatione laceramus. iubet deus ut cuncti egentibus sua tribuant: cuncti admodum aliena peruadunt. iubet deus ut omnis qui Christianus est etiam oculos castos habeat: quotus quisque est, qui non se luto fornicationis inuoluat? et quid plura? graue et omnis coetus Christianorum quam sentina uitiorum? quotum enim quemque inuenias in ecclesia non aut ebriosum aut belluonem aut adulterum aut fornicatorem aut raptorem aut ganeonem aut
Abbreviated transcription (Latin):
ł quod nos quaeramur dedõ. Cum quaeri magisds̃ denobis omnibus possit quaeratioẽ
doleamus nos non audirȩ adõ. cumipsidm̃ non audiamus : ut susurremus nonrespiciadõter¬
.s. cumipsi non respiciamus ad caelũ ut molestũsit despiciadño precesnr̃as. cum precepta
is despiciantur a nobis. facnos pares dñ onr̃o eẽ: Quis iuste quaerimoniae locusest. hoc
iti quemq quod fecerit: saluo eo quod probare facile possum. Nequaquã nos patiilla
uaefacimus. & mitius multo nobiscumdmagere. Quã nos cumdõ: Sed interim tamen hacaga¬
us lege quacoepimus: Sic enim &iamdñs ipsedicit: Clamaui aduos & nonaudistisme: &
os clamabitis adme etnonexaudiamuos. Ouidenim dignius autquid iustius ponau¬
uimus. Nonaudimur: Non respeximus. Non respicimur: Quis rogo excarnalib

Expanded text:
est quod nos queramur de deo, cum queri magis deus de nobis omnibus possit? quae ratio est, est quod nos queramur de deo, cum queri magis deus de nobis omnibus possit? quae ratio est, ut doleamus nos non audiri a deo, cum ipsi deum non audiamus, ut susurremus non respici a deo terras, cum ipsi non respiciamus ad caelum, ut molestum sit despici a domino preces nostras, cum praecepta eius despiciantur a nobis? fac nos pares domino nostro esse: quis iustae querimoniae locus est, hoc pati quemque quod fecerit? saluo eo quod probare facile possum, nequaquam nos pati illa quae facimus et mitius multo nobiscum deum agere quam nos cum deo: sed interim tamen hac agamus lege qua coepimus. sic enim etiam dominus ipse dicit: clamaui ad nos et non audistis me: et uos clamabitis ad me et non exaudiam nos. quid enim dignius aut quid iustius ? non audiuimus non audimur: non respeximus non respicimur. quis, rogo, ex carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
nisteriorũ officia subtrahimus. Nea&er ni ignis tormenta patiamur: Vbienĩ deminis¬
io agitur et uita rectius profectox p̃iano est ministeriocarere quauita: Itaq cũ inom¬
bus his quaediximus obocdire nossibi dñs noster iusserit. ubi sunt qui aut in uniuersis man¬
tis dõ autceste uel in paucissimis obsequantur. Ubi sunt qui aut in imicos diligant. autꝑ
quentibus benefaciant. aut malos inbono uincant: Quimaxillas cedentibus prebeant:
ispoliantibus ressuas sinelite concedant: Quis est apudquẽ delectatione penitus Ni
cat. Qui conuiciosuo Neminẽ lȩdat. Quisilentio õs coherceat. Nein amaritudinem ma¬
dictionis erumpat: Quis est quifaciat haec minima ut nondicam illa dequibus diximus
iulo antemaiora quaecõmitasint. &cum a nobis nihil penitus dominicae iussionis fiat.

Expanded text:
ministeriorum officia subtrahimus, ne aeterni ignis tormenta patiamur: ubi enim de ministerministeriorum officia subtrahimus, ne aeterni ignis tormenta patiamur: ubi enim de ministerio agitur et uita, rectius profecto Christiano est ministerio cor rere quam uita. IX. Itaque cum in omnibus his quae diximus oboedire nos sibi dominus noster iusserit, ubi sunt qui aut in uniuersis mandatis deo aut certe uel in paucissimis obsequantur? ubi sunt qui aut inimicos diligant aut persequentibus benefaciant ant malos in bono uincant, qui maxillas caedentibus praebeant, qui spoliantibus res suas sine lite concedant? quis est, apud quem detractioni penitus nihil liceat, qui conuicio suo neminem laedat, qui silentio os coherceat, ne in amaritudinem maledictionis erumpat P quia est, qui faciat haec minima? ut non dicam illa, de quibus diximus paulo ante, maiora. quae cum ita sint et cum a nobis nihil penitus dominicae iussionis fiat, quid
Abbreviated transcription (Latin):
cautissime &am minima uitari: Scilic& ut quã puraest pupilla oculi. tampura ess& uitis
hominis xp̃iani: et sicut salua in tuitus in cold̾mitate pulueris labem inse oculds non
ciperet. Sic uita nr̃a labem inse penitus impudicitiae Non haber&: Vndeest illud du
quod in sequentibus aitdñs Siscandalitatte oculustuus. cruecum Et sis candalizat te
tua. abscidecam: expedittibi ut pereat unũ membrorũtuorũ. quã totũ corpustuũ mitas
ingchennã. Sugitur unxadiuerbũ ingehennã scandalis trahimur. Recte profeco
gehennam uitare possimus. &iam manibus nr̃is nos oculisq: multamus: Non quod membrissuis
lis priuari se debeat: Sed quiatam necessaria nobissunt quaedam domesticorũ obsequiorum
ecessitudines. ut his quasi oculis interdũ aut manibus ut amdr recte nobis presentium

Expanded text:
cautissime etiam minima uitari, scilicet ut quam pura est pupilla oculi tam pura esset uita cautissime etiam minima uitari, scilicet ut quam pura est pupilla oculi tam pura esset uita hominis Christiani et, sicut salua intuitus incolumitate pulueris labem in se oculus non reciperet, sic uita nostra labem in se penitus impudicitiae non haberet. unde est illud etiam, quod in sequentibus ait dominus: si scandalizat te oculus tuus, erue eum, et si scandalizat te manus tua, abscide eam: expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mi ttatur in gehennam. si igitur iuxta dei uerbum in gehennam scandalis trahimur, recte profecto, ut gehennam uitare possimus, etiam manibus nostris nos oculisque multamus, non quod membris suis quia priuare se debeat, sed, quia tam necessariae nobis sunt quaedam domesticorum obsequiorum necessitudines, ut his quasi oculis interdum aut manibus utamur, recte nobis praesentium
Abbreviated transcription (Latin):
uissuis omne omnino &iam oculorum scandalum ds̃ praccepit. Et ideo siquis inquit uiden
mulierem ad concupiscendũ. iam moechatus est eamin cordesuo: H incintellegere plens
possumus quam castos noscẽ saluator iusserit: qui&iam licentiam uisionis abscidit S
enim fenestras quodaimmodo eẽ nt̃arũ mentiũ lumen oculorũ. & omnes improbas cupa¬
tes incor peroculos quasi pernaturales cuniculos introire. extingucre cis penituss
uoluit neintus orirentur. & lo&aliter crescentibus febris conualescer& fostasse ina¬
ma sigerminass& inuisu: Idcirco itaq aitdñs p&culcos impudicorum hominũ intie
noxa adulterii Noncarere. Scilic& ut quibona fide fugir& adulteriũ custodir& aspecus
perfecte siquidem acsincerissime scitatis uolens cultores suos facere Saluator iussit ab

Expanded text:
a seruis suis omne omnino etiam oculorum scandalum deus praecepit, et ideo, si quis, inquit, uiderit a seruis suis omne omnino etiam oculorum scandalum deus praecepit, et ideo, si quis, inquit, uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. hinc intellegere plene possumus quam castos nos esse saluator iusserit, qui etiam licentiam uisionis abscidit. sciens enim fenestras quodammodo esse nostrarum mentium lumen oculorum et omnes improbas cupiditates in cor per oculos quasi per naturales cuniculos introire, extinguere eas penitus foris uoluit, ne intus orirentur et letaliter crescentibus fibris conualescerent fortasse in anima, si germinassent in uisu. idcirco itaque ait dominus petulcos impudicorum hominum intuitus noxa adulterii non carere, scilicet ut qui bona fide fugeret adulterium custodiret aspectum. perfectae siquidem ac sincerissimae sanctitatis nolens cultores suos facere saluator iussit ab his
Abbreviated transcription (Latin):
erauitdñs qui praccepit: Omnis enim inquit ꝑ apostolũsuũ. Clamor auferatur a uobis
cũ omnimalitia. Vtrũq quidem hoc in nobis iugiter ꝓscuetat. Sed magis t̃amen malitus
clamor. Clamor quippe nonsemꝑ est inoribus nr̃is : Alalitiaautem semꝑ incordibiis
Aephoc puto quod&ũam sunnobis clamor desiner&: tamen malitia permaner&. Sir
muratione quoq et querela nos cds noster cẽ praccepit. Quandohaec inhumano gent
non fuerunt : Siaestus est deariditate causamur. Si pluuia. deinundatione conquerã
Si infecundior annusest. accusamus sterelitatem. Sifecundior uilitate adipisci abins¬
tiam cupimus. et eandem adeptiaccusamus. Quid dicihacre improbius. quid contir¬
osius poͣst &iam in hoc demisericordiadiquaerimur quia tribuat quod rogaimus: abs

Expanded text:
delirauit dominus qui praecepit: omnis enim, inquit per apostolum suum, clamor auferatur a uobis delirauit dominus qui praecepit: omnis enim, inquit per apostolum suum, clamor auferatur a uobis cum omni malitia. utrumque quidem hoc in nobis iugiter perseuerat, sed magis tamen malitia quam clamor. clamor quippe non semper est in oribus nostris, malitia autem semper in cordibus; ac per hoc puto quod., etiamsi in nobis clamor desineret, tamen malitia permaneret. sine murmuratione quoque et querela nos deus noster esse praecepit. quando haec in humano genere non fuerunt? si aestus est, de ariditate causamur, si pluuia, de inundatione conquerimur: si infecundior annus est, accusamus sterilitatem, si fecundior, uilitatem. adipisci abundantiam cupimus et eandem adepti accusamus. quid dici hac re improbius quid contumeliosius potest? etiam in hoc de miserioordia dei querimur, quia tribuat quod rogamus. abesse
Abbreviated transcription (Latin):
a excludit acado: Inuidiam procul esse iussit xp̃s anobis: Ad nos econtra nonextra¬
is tantũ.: sed &iam proximis inuidemus Nec solam inimicos. Sed &uam amicos nr̃os liuo
perfundimus: Adeo prope in omniũ sensu hocmalũ regnat. Adeo esuriendi libido
minũ hab& detrahendi libido terminũ non hab&: Nam semꝑ admodũ cibonũquã
tractatione saturamur: Sedleuis forsitan poena istius. leuius est. d&rahens inquit scri¬
a sacra eradiçabitur. Erauis profecto. & tremenda anima aduersio.: Sedtameni Nulla
preetio. Dummodo enim unusquisq hominũ. alium lacerare nondesinat tanti putat¬
&iam sibi ipsi non pareat. Sed digna plane malȩ istius retributio est quaesolum ꝑsequit᷑
itorem: Illi enim nihil noc& penitus detrahit t̃antũ modo illum pune e cuiusore proce
Seddelerare opinor uidemur ista rep&endo: & fero ut nos delerare uideamur: Nũquid

Expanded text:
sola excludit a caelo. inuidiam procul esse iussit Christus a nobis. at nos e contra non extrasola excludit a caelo. inuidiam procul esse iussit Christus a nobis. at nos e contra non extraneis tantum sed etiam proximis inuidemus , nec solum inimicos sed etiam amicos nostros liuore perfundimus. adeo prope in omnium sensu hoc malum regnat, adeo esuriendi libido terminum habet, detrahendi libido terminum non habet; nam semper admodum cibo, numquam detractione saturamur. sed lenis forsitan poena istius labis est. detrahens, inquit scriptura sacra, eradicabitur. grauis profecto et tremenda animaduersio: sed tamen nulla correctio. dummodo enim unusquisque hominum alium lacerare non desinat, tanti putat, ut etiam sibi ipsi non parcat. sed digna plane mali istius retributio est, quae solum persequitur auctorem; illi enim nihil noeet penitus cui detrahit, tantummodo illum punit e cuius ore procedit. sed delirare, opinor, nidemvr ista repetendo, et fero ut nos delirare uideamur. numquid
Abbreviated transcription (Latin):
se. Iussit saluator noster ut xp̃iani homines noniurarent, plures inuenias qui sepissin
tiñerent quã qui omnino noniurent. Iussit quoq ut nemo maledicer&: cuius nonfer
maledictio est: prima enim semꝑ irarum tela. maledicta sunt: et quicquid non possumus
ccilli optamus irati acsic inomni animorũ indignantiũ motu: uotis malis proarmis uti
unde unusquisq hominũ euidentissime probat quicquid fieri aduersariis suis opea
um se facere uellesi possit. Sed uidelic& quia omnis hac improbitate linguarũ facile
mur. quiiussis dominicis Nonoptemperamus: Id circo &iam apud dm facile hoc putamꝰ
quiiussit: maledici inquit sermo diuinus. regnũdĩ nom possidebunt. Hincergo intelle¬
e possumus. quã grauis sit &perniciosa maledictio. quando &iam si aliabona fucrint

Expanded text:
fecisse. iussit saluator noster, utss Christiani homines non iurarent. plures inuenias, qui saepissime fecisse. iussit saluator noster, utss Christiani homines non iurarent. plures inuenias, qui saepissime periurent, quam qui omnino non iurent. iussit quoque, ut nemo malediceret. cuius non sermo maledictio est ? prima enim semper irarum tela maledicta sunt, et quicquid non possumus imbecilli optamus irati ac sic in omni animorum indignantium motu uotis malis pro armis utimur. unde unusquisque hominum euidentissime probat, quicquid fieri aduersariis suis optat, totum se facere uelle si possit. sed uidelicet quia omnes hac improbitate linguarum facile utimur, qui iussis dominicis non obtemperamus, idcirco etiam apud deum facile hoc putamus esse, qui iussit: maledici, inquit sermo diuinus, regnum dei non possidebunt. hinc ergo intellegere possumus, quam grauis sit et perniciosa maledictio, quando, etiamsi alia bona fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
inque utique celestm dñm contempnimus quicũ homins ipsisimus contempnendo
uosdi pracceptis dicere aestiment & minora r&icere suꝑflue quem intellegendisoꝵ
Neq enim iusta causatio st: Cur proferantur aliqua. ubi faciendisunt omnus
Sicitenm dominorũ carnalium seruis eligere ut iam dix ommino nonlic& que
omereptis seruilibus faciant quaenonfaciant: Sic nos quiseruidñinri sumus in liat
minino exstimare debemus utucdilla quacplacent proanimi oblectatione sumamis
uelilla quaedisplicent prosupbiae abusione calcemus: Sedadquiescanus t amq is
quiexpreceptis dominicis Ideirco forsitan nos nolunt maiora dicere quiaseputo
minorẽ complere. Nonquia sufficiat adalutem simaioribus sprdis minora ficas
indĩ illud. Quicũq totam legem seruauerit. offendit autem in uno factus est omnium
oradicere. ut ostendam maximã xp̃ianorũ omniũ pastem. Nec exigua saltim acminima

Expanded text:
inique utique caelestem dominum contemnimus, qui cum homines ipsi simus, contemnendoinique utique caelestem dominum contemnimus, qui cum homines ipsi simus, contemnendoaioribus nos dei praeceptis dicere existiment et minora reticere, superflue queri intellegendi sunt; neque enim sunt causatio est, cur proferantur aliqua, ubi facienda sunt omnia. sicut enim dominorum carnalium semis eligere, ut iam dixi, omnino non licet, quae ex praeceptis erilibus faciant quae non faciant, sic nos, qui serui domini nostri sumus, inlicitum omnino existimare debemus, ut uel illa quae placent pro animi oblectatione sumamus, uel illa quae displicent pro supqui ex praeceptis Dominicis idcirco forsitan nos nolunt majora dicere, quia se putant minora complere, non quia sufficiat ad salutem, si majoribus spretis minora faciamus, secundum illud: Quicunque totam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omniumminora dicere, ut ostendam maximam Christianorum omnium partem nec exigua saltim ac minima
Abbreviated transcription (Latin):
quid cumpropria in commoditate prestomus ut omnes uedimaxme nr̃is commodis cam
prum incommodo consulamus: sedeligere forsit maiora quaeq uideamur. quaenullis
plcat᷑ itipsi putant implere omnino non posst. et practerire alia quae cumplerequeant
abusione quod placuerti adlumere. quod displacuert repuduare: maxime cuctim
dex pisto contempiurt. et prolibidinesua quaeputauerint facienda faciant. quag
ueriun conculcanda conculcent. Sienim pro arbitriosuo serui domins obten perot
inhis quidem in quibus obtemperauerint obsequntur: Quando enim seruus ex comins
usis cafert antummodo quaciult ficere iam nondominicã ucluptatẽ in pl& scesius
Siergo nos qru homunculi imbecili sumus contemoni tanen aseriuis nr̃is omnino no
quose snobis seruitutis condicio inferiores. humanatamqi sors reddit acqualos qs

Expanded text:
aliquid cum propria incommoditate praestemus, ut omnes uel maxime nostris commodis cum aliquid cum propria incommoditate praestemus, ut omnes uel maxime nostris commodis cum aliorum incommodo consulamus. VII. Sed eligere forsitan maiora quaeque uideamur, quae nullus impleat et, ut ipsi putant, impleri omnino non possint, et praeterire alia, quae et impleri queant abusione quod placuerit adsumere quod displicuerit repudiare, maxime cum et et ex parte contemnant, et pro libidine sua quae putauerint facienda faciant, quae putauerint conculcanda conculcent. si enim pro arbitro sue serui dominis obtemperant, ne in his quidem, in quibus obtemperauerint, obsequuntur. quando enim seruus ex domini sui iussis ea faeit tantummodo quae uult facere, iam non dominicam uoluntatem implet sed suam. si ergo nos, qui homunculi imbecilli sumus, contemni tamen a seruis nostris omnino nolumus, quos etsi nobis seruitutis condicio inferiores humana tamen sors reddit aequales, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uautem scit & non facit eam uapulabit multis Nunc autem hoc maior offensa est quod
stem sententiae sacrac. procõmodorum nrõrũ utilitate diligimus pastem prodiiniuria¬
eterimus. exaggerat quoq hocdi uerbum. officio pracdicationissuac A postolus
us dicens. Pemo quodisuium est quacrat. Sed quod alterius: Etitrum. Nonquac suasip
uit singuli cogitantes. sedea quacaliorum. Vides quã fideliter pracceptũxp̃ifuerit
secutus. ubicumsaluator sienos proaliis sicut pronobis iusserit cogitare. illtplus aliorũ
s commodis iussit consulertin qua nr̃is: boni sclic& dñi. bonus fanulus: Et singularis
gistri pracdarus imitator. quinuestigisdhñi sui ambulans. pitentiora quodam modo & ex¬
quod a peostolus iub&̃ : puto omnino quod ncutrũ. nantantũ ab est utaliorum commodis

Expanded text:
qui autem scit et non facit eam, uapulabit multis. nunc autem hoc maior offensa est, quod qui autem scit et non facit eam, uapulabit multis. nunc autem hoc maior offensa est, quod partem sententiae sacrae pro commodorum nostrorum utilitate diligimus, partem pro dei iniuria praeterimus. exaggerat quoque hoc dei uerbum officio praedicationis suae apostolus Paulus dicens: nemo quod suum est quaerat sed quod alterius. et iterum: non quae sua sunt, inquit, singuli cogitantes sed ea quae aliorum. uides quam fideliter praeceptum Christi fuerit exsecutu: ubi, cum saluator sic nos pro aliis sicat pro nobis iusserit cogitare; ille plus aliorum nos commodis iussit consulere quam nostris, boni scilicet domini bonus famulus et singularis magistri praeclarus imitator, qui in uestigiis domini sui ambulans patentiora quodammodo et expreristus an quod apostolus iubet? puto omnino quod neutrum. nam tantum abest ut aliorum commodis
Abbreviated transcription (Latin):
icheci et alteram. Quantos putamuscẽ quidieto huic uelaures modeste praebeant: uelceste
in sud facere uidentur animis ac quie scant. aut quotus quisque est quisi unũ ictũ aceperat
bnmultos prouno reddat: Tantum ab illo ab est utcedente maxillam pracbeat᷑ utdũse
ncere put&̃. Nonquando aduersariũ uapulando. sed quando cedendo superauerit.
uaeuultis in quit saluator utficiant uobis homines. eadem etuos facite illis similiter:
uius sententiae pastem. tambene nouimus ut numquã practertamus. pastem Sie pret̃¬
itimus quasi penitus nesciamus: Nam quid abaliis prestare nobis uelimus optime nio¬
nus. Quid autem ipsi alis debeamus prestare. nescimus atq utinam esciremus minores
ignorantiae reatus. secundum illud. quinescit uoluntatẽ dominisui. uapulabit paucis

Expanded text:
illam, praebe ei et alteram. quantos putamus esse, qui dicto huic uel aures modeste praebeant, uel certe, illam, praebe ei et alteram. quantos putamus esse, qui dicto huic uel aures modeste praebeant, uel certe, etiamsi id facere uidentur, animis adquieseant P aut quotus quisque est, qui si unum ictum acceperit, non multos pro uno reddat? tantum ab illo abest ut caedenti maxillam praebeat, at tum se uincere putet, non quando aduersarium uapulando sed quando caedendo superauerit. quae uultis, inquit saluator, ut faciant uobis homines, eadem et uos facite illis similiter. huius sententiae partem tam bene nouimus, ut numquam praetereamus, partem sic praetermittimus, quasi penitus nesciamus. nam quid ab aliis praestari nobis uelimus optime nouimus, quid autem ipsi aliis debeamus praestare nescimus. atque utinam nesciremus! minor esset ignorantiae reatus secundum. illud: qui nescit uoluntatem domini sui, uapulabit paucis:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis dominicis respondere temptamus: iub& xp̃s nelitigemus quis iubenti obtems
Nec solum iub&. Sed intantũ hoc iub&: utea ipsa nos dequibus. lis est relinquere iube
ũmodo litibus exuamur. Siquis enim inquit uoluerit tecũ iniudicio contendere
tunicamtuã tollere : relinque ei & pallgũ. Interrogo. qui sint qui spoliantibus adi¬
ris cedant. immo quisint aduersariossuos nonspoliare conentur: tam procul ene
abest ut cum tunicis &iam alia relinquamus: ut si quomodo possumus palliũ simula¬
ersarus tunicasq tollamus: Tam deuoteenim mandatis dominicis obocthimusi
sufficiat nobis quod aduersariis nr̃is &iam minima uestimentorũ nr̃orũ paste ꝑ
codimus Nusieis quantũ in nobis est si rẽs sinat cuncta rapiamus. Iungitur auto¬

Expanded text:
praeceptis dominicis respondere temptamus. Iubet Christus ne litigemus. Quis iubenti obtemperat? praeceptis dominicis respondere temptamus. Iubet Christus ne litigemus. Quis iubenti obtemperat? Nec solum iubet, sed in tantum hoc iubet, ut ea ipsa nos, de quibus lis est, relinquere iubeat, dummodo litibus exuamur. Si quis enim, inquit, voluerit tecum in iudicio contendere et tunicam tuam tollere, relinque ei et pallium. Interrogo qui sint, qui spoliantibus adversariis cedant, immo qui sint, qui adversarios suos non spoliare conentur? Tam procul enim abest ut cum tunicis etiam alia relinquamus, ut, si quo modo possumus, pallium simul adversariis tunicasque tollamus. Tam devote enim mandatis dominicis oboedimus, ut non sufficiat nobis, quod adversariis nostris etiam minima vestimentorum nostrorum parte non cedimus, nisi eis, quantum in nobis est, si res sinat, cuncta rapiamus. Iungitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
torum actuum puritate. &uitae in contaminabilis scĩtate placeamus: quo plusei fide
deuotio nr̃a deb&. quiaminora a nobis exigit. & maiora concessit. Et ideo cum & princips
xp̃ianisint. et ꝑsecutio Nullasit. & religio noninqui& &ur. quiad probandam fidem ex¬
mentis durioribus non compellimur : Inferioribus saltem officiis dño plus placere as¬
mus probat enim &iam immaioribus. sires exigat executorem Stidoneũ fore ag
minora complentur. Omittamus ergo illa quaebeatissimus paulus ꝑtulit. Immos
in libris postea dereligione conscriptis. omnis admodũ xp̃ianos logimus pertulisse¬
ad caelestis regiac ianuam gradibus poenarũ suarũ ascendentes. scalas sibi quodam moe
deeculeis cas itafisq fecerunt. Videamus siinillis saltem religiosae deuotionis obsequis
quaeminora atq cõmunia in summa qui&e &omnitempore om̃s xp̃iani oboedire poss

Expanded text:
aoulatorum actuum puritate et uitae incontaminabilis sanctitate placeamus. quo plus ei fides et aoulatorum actuum puritate et uitae incontaminabilis sanctitate placeamus. quo plus ei fides et deuotio nostra debet, quia minora a nobis exigit et maiora concessit. et ideo cum et principes Christiani sint et persecutio nulla sit et religio non inquietetur, qui ad probandam fidem experimentis durioribus non compellimur inferioribus saltim officiis domino plus placere debemus. probat enim etiam in maioribus, si res exigat, exsecutorem se idoneum fore, a quo minora complentur. - VI. Omittamus ergo illa, quae beatissimns Paulus pertulit, immo quae in libris postea de religione conscriptis omnes admodum Christianos lad caelestis regiae ianuam gradibus poenarum suarum ascendentes scalas sibi quodammodo de eculeis catastisque fecerunt. Videamus, si in illis saltim religiosae devotionis obsequiis, quae minora atque communia in summa quiete et omni tempore omnes Christiani obire possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
s. inplagis supra modũ immortibus frequenter: Aiudeis. quinquies quadagena unã minus
epi: Teruirgis cesus sum semellapidatus. ter naufragiũ feci. Sane & sidec&eris quascdix̃
stutibus a postolicis nihil facimus: In hoc tameri uno ubi a postolus ter Naufragas se se
it: etiam uincere possumus: Nonenim tẽr tantũ modo naufragauimus. quorum paeno
nis uta Naufragium est: Intantũ quippe uitiose abomnibus uiuitur. ut propenullus
xp̃ianorumsit qui noniugiter naufragare ideatur. Seddicit fostasse aliquis. Nonidesse pes
temporis ut proxp̃ianos perferamus quae tunc a postoli pertulerunt: uerum est: Nons
pagani principes. Nontiranni persecutores. Non sanguis sc̃õrum funditur. Nec fidi
uipplicuis comprobatur: Contentus estds noster. utcipax nt̃a seruiat. ut solaei imn¬

Expanded text:
ntius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter. a Iudaeis quinquies quadragenas una minus ntius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter. a Iudaeis quinquies quadragenas una minus accepi. ter uirgis caesus sum, semel lapidatus, ter naufragium feci. sane, etsi de ceteris quas dixit uirtutibus. apostolicis nihil facimus, in hoc tamen uno, ubi apostolus ter naufragasse se dixit, etiam uincere possumus. non enim ter tantummodo naufragauimus, quorum paene omnis uita naufragium est: in tantum quippe uitiose ab omnibus uiuitur, ut prope nullus ristianorum sit qui non iugiter naufragare uideatur. \' V. Sed dicit fortasse aliquis, non id esse nunc temporis, ut pro Christo nos perferamus, quae tunc apostoli pertulerunt. uerum est; non enim sunt pagani principes non tyranni persecutores, non sanguis sanctorum funditur nec fides suppliciis comprobatur. contentus est deus noster, ut ei pax nostra serniat, ut sola ei imm