comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locus est qr parietib oculi hoiui sb̾mouent᷑ dei aũt di¬
uinitas: nec iuscerib sb̃mouẽi põt quo minꝰ totu hoĩe
ꝑspitiat & norit Idem ĩ eiꝰdem oꝑis pͥmo. Quid agis ĩꝗt
Quid machinaris : ꝗd abscondis : Custos te tiuis sẽquitur
aliũ t̾ ꝑegͥnatio sb̾duxit. aliũ mors. aliũ ualitudo. heret hic
quo tarere niꝙͣ potes. Quid locũ abditu legis & ãbitͦ
remoues: pata tibi cõtigisse ut oculos oiũ effugias demens.
Quid tibi ꝓdest nõ hr̃e cõsciu hñti cõscientia: ł lon minꝰ
mirabiliter de cõscientia & deo tullms. Nemineit inquit
deum se hr̃e testem .i. ut ego ãbitror m̃tem suã qua
nͥ hõi dedit deus ip̃e diuinius. Item cũ de iusto de bono
uiro loq̃retur. Itaq talis uir ĩquit nõ mõ face̾ s& ne co¬
gitare qd̃ quicꝙͣ audebit qđ nõ audeat p̃dicare. Purge¬
mus ig̃ cõscientiã q̃ oculis dei ꝑiua est ut ait idem sẽꝑ

Expanded text:
li hominum submoventur: Dei autem divinitas nec visceribus submoveri potest, quominus totum hominem perspiciat, et norit. Idem in ejusdem operis primo: « Quid agis, inquit? quid machinaris? quid abscondis? Custos te tuus sequitur; alium tibi peregrinatio subduxit, alium mors, alium valetudo: haeret hic, quo carere numquam potes. Quid locum abditum legis, et arbitros removes? Putas tibi contigisse, ut oculos omnium effugias? demens! Quid tibi prodest non habere conscium habenti conscientiam? » Non minus mirabiliter de conscientia et Deo Tullius. « Meminerit, inquit, Deum se habere testem; id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit Deus ipse divinius. » Item cum de justo ac bono viro loqueretur: « Itaque talis vir, inquit, non modo facere, sed ne cogitare quidem quidquam audebit, quod non audeat praedicare. » Purgemus igitur conscientiam, quae oculis Dei pervia est; et, ut ait idem, « semper
Abbreviated transcription (Latin):
denuo toepit operaĩ. Sĩc .n. nihil ꝓdest maleuiuenti añ
actȩ uitȩ ꝓbitas qr suꝑueniens neꝗtia iustitiȩ uꝑa dleuit
Ita nhil offitũt pectata uetera cõrecto qr suꝑuemẽs iusti¬
tia labem uitȩ poris aboleuit. Is .n. quem fcĩ sui poenita
errore suũ pͥstinũ ĩtelligit. Ideo ꝙ grȩti meli̾ & significa

Expanded text:
male uiuenti ante male uiuenti ante actae uitae: probitas, quia superueniens nequitia iustitiae opera deleuit, ita nihil officiunt peccata uetera correcto, quia superueniens iustitia labem uitae prioris aboleuit. quem enim facti sui paenitet, errorem suum pristinum intellegit, ideoque Graeci melius et significa
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ exeundu est ꝗ ad sumu bon̾ũ tendini
Sec tñ defitiat aliꝗs aut de se ip̃e desꝑet si aut cupiditate
uittꝰ aut libidine ĩpulsus aut errore deceptus aut uito¬
actus ad ĩiustitię uiam lapsus ẽ. põt .n. reduci ac liberari
si eu peniteat actoꝵ & ad meliora cõu̾s satiffatiat deo¬
Qđ fieri posse Citero nõ putauit. ciũ hȩc ĩ achad̃mico
t̾tio uba st̃. Qđ si licẽt his qui ĩ itiere deerrassent. sic̃
uitam diuam sequutos cõrigẽ errorem ĩ poenitendo facili
eẽt em̃datio tem̾itatis. licet plane. Nam si liberos nr̃os cũ
Tlictoꝵ suoꝵ ternimꝰ poenite cõrectos ẽẽ arbitram̃ & abdi¬
catos abiectosq uns tñ sb̾stentamꝰ suscipimꝰ fouemꝰ ãple¬
eim̃ Cur desꝑamꝰ clem̃tiam dei pr̃is poenitendo posse platũ
Ergo idem dñs ac parens ĩdulgentissimꝰ: remissuꝵ se poeni¬
tentib pectata ꝓmittit & oblituꝵ om̃s imnꝗtates eiꝰ ꝗ iustitiã

Expanded text:
nobis exeundum est, qui ad summum bonum tendimus. Nec tamen deficiat aliquis aut de se ipse desperet, si aut cupiditate uictus aut libidine inpulsus aut errore deceptus aut ui coactus ad iniustitiae uiam lapsus est. potest enim reduci ac liberari, si eum paeniteat actorum et ad meliora conuersus satis deo faciat. quod fieri posse Cicero non putauit, cuius haec in Academico tertio uerba sunt: quodsi liceret ut iis qui in itinere deerrauissent, sic uitam deuiam secutis corrigere errorem paenitendo, facilior esset emendatio temeritatis. licet plane. nam si liberos nostros, cum delictorum suorum cernimus paenitere, correctos esse arbitramur et abdicatos abiectosque rursus tamen suscipimus fouemus amplectimur, cur desperemus clementiam ueri patns paemtendo posse placarit\' ergo idem dominus ac parens indulgentissimus remissurum se paenitentibus peccata promittit et obliteraturum omnes iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uerus dei cultor siquis illi mõstrassa aut cotempsiss&¬
ꝓfecto Zenonẽ & magistrũ siuũ sotionẽ Si uẽ sapientiȩ
ducem nactus eẽt hiuic nos in ꝗt approbemꝰ. Celestis ꝓ̃sus

Expanded text:
esse verus Dei cultor, si quis illi monstrasset aut contempsissesse verus Dei cultor, si quis illi monstrasset aut contempsisset Zenonem aut magistrum suum Socionem, si vere sapientie ducem nactus esset. "Huic nos", inquit, "approbemus: celestis prors
Abbreviated transcription (Latin):
suñ uita meliore tõrex̾it nec hcͥrari se ꝗsꝙͣ putet si du¬
cti cõsciu nõ hebit scit .n. illȩ oia ĩ cui cõspectu uiui¬
mus. Hec si imiu̾sos hoĩes celare possumꝰ deu possum
cui nͥ absconditu nͥ põt ẽẽ secretu. Exõtationes suas
Seneta mirabili sinã t̾minauit. Magnu inꝗt nescio ꝗͥ
maiꝰq ꝙͣ togitari põt num̃ est cuius iudendi oꝑa damꝰ.
hiuc nos approbemꝰ. Nam nihil ꝓdest ĩclusam ẽẽ cõscĩẽtiã
patemꝰ deo. Quid uercꝰ dici põt ab eo qui deu nosset ꝙͥ
dictu est ab hoĩe uere religionis ignaro: Nam maiestate
dei exp̃ssit maiorẽ ẽẽ ditendo ꝙͣ ut ea cogitatio mentis
hũãnę tape possa & ip̃m uẽitatis attigit fonte sentiẽdo
uitam hoiũ suꝑuacuam nõ eẽ ut epicuri uolũt s& deo ab
his oꝑam iudeñdo dari. siꝗđ. iustę ac pie ux̾ine. potuit

Expanded text:
suum vita meliore correxerint. Nec lucrari se quisquam putet, si desuum vita meliore correxerint. Nec lucrari se quisquam putet, si delicti conscium non habebit: scit ille omnia in cuius conspectu uiuimus, nec si uniuersos homines celare possumus, deum possumus, cui nihil absconditum, nihil potest esse secretum. Exhortationes suas Seneca mirabili sententia terminauit. magnum inquit nescio quid maiusque quam cogitari potest numen est, cui uiuendo operam damus. hupatemus Deo. Quid verius dici potest ab eo, qui Deum nosset, quam dictum est ab homine, vere religionis ignaro? Nam et maiestatem Dei expressit maiorem esse dicendo quam ut eam cogitatio mentis humane capere posset, et ipsum veritatis attigit fontem sentiendo vitam hominum supervacuam non esse, ut Epicurei volunt, sed Deo ab his operam vivendo dari, siquidem iuste ac pie vixerint. Potuit
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ dũ suũ ad rectus iuuendu: tu illud ip̃m marĩe
tauae. ne rursu ĩ eosdem laqueos ĩducatur. Beniq mu¬
ta quoq aĩalia cũ fraude capiũtur. si aliquo mõ se in fugã
extricanerĩt fuĩt postmodu cautiora uitantq semꝑ ea oũ
ĩ quib dolos ĩsidiasq senẜunt: Sic hoie poenitẽtia cautũ
ac diligentem facit ad euitanda peccata ĩque semei frande
deciderit. Nemo.n. põt ẽẽ tam prudens tã cĩtũspectus ut
ꝓ sua pietate aꝑuit hõi portum salutis ut huic necessitati
cui fragilitas nr̃a sbiecea est medicina poenitentie sb̃ue¬
uira. Ergo ꝗtũq aberrau̾it referat ƿedem seq ꝙ̃ pͥmu
retipiat ac reformet.
Sed reuotare gradum suꝑasq euadere ad auras
Hoe opus hic labor est.
Degustatis .n. male iocũdis uoluptatib uix diuelli ab his post
faciliꝰ recta seg̃rent᷑ si eaꝵ suauitates nõ attigissent sed si eri¬
piãt se malȩ ẜuituti. Cõdonabitur his exor õis si ẽrorẽ

Expanded text:
irmat animum suum ad rectius uiuendum: tum illud ipsum maxime canet, ne rursus in eosdem laqueos induatur. denique muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricauerint, fiunt postmodum cautiora uitantque semper ea omnia in quibus dolos insidiasque senserunt. sic hominem paenitentia cautum ac diligentem facit ad euitanda peccata in quae semel fraude deciderit. nemo enim potest esse tam prudens, tam circumspectus, ut pro sua pietate aperuit homini portum salutis; ut huic necessitati, cui fragilitas nostra subjecta est, medicina poenitentiae subveniret. Ergo quicumque aberraverit, referat pedem, seque quamprimum recipiat ac reformet: Sed revocare gradum, superasque evadere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Degustatis enim male jucundis voluptatibus, vix divelli ab his possunt: facilius recta sequerentur, si earum suavitates non attigissent. Sed si eripiant se malae servituti, condonabitur his omnis error, si errorem
Abbreviated transcription (Latin):
dp̾ ẽ neq fibris neq tespitib ꝗ̃ sunt utiq uanissim &
sa his que de itimo pectore ꝓferunt. Itac ĩ ara de õ
uere maxia ẽ & ꝙ̃ ĩ corde hominis collocati ĩ ꝗuari nõ
põt sanguine iustitia ĩ ponit᷑ patientia. fides. inotentia
castitas. abstinentia. hic est uerissimꝰ ritus. hȩc est lex di
ut a Citerone dictum est p̾clara & diuina semꝑ ꝗ̃ recta
& honesta iubet. uetat p̃ua & turpia. Cui parentem sã¬
ctissiie ac c̾tissime legi uiste ac legiptime necesse est
uiuẽ: cuiꝰ legis pauca eq̃d capita posui. qd sum pollicit᷑
stitiȩ ĩponerẽt. Siꝗs uolet cęt̾a oĩa cõphende̾ ex fõte ip̃o

Expanded text:
tique vanissima: sed iis quae de intimo pectore proferuntur. Itaque in aram Dei, quae vere maxima est, et quae in corde hominis collocata, coinquinari non potest sanguine, justitia imponitur, patientia, fides, innocentia, castitas, abstinentia. Hic est verissimus ritus: haec illa lex Dei, ut a Cicerone dictum est, praeclara et divina, semper quae recta et honesta jubet, vetat prava et turpia; cui parentem sanctissimae ac certissimae legi, juste ac legitime necesse est vivere. Cujus legis pauca equidem capita posui, quod sum pollicitus stitiae imponerent. Si quis volet ca
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qm̃ demẽs & pius ẽ erga suos ds ad ees ipsos eu misit qͦ
oderat. Ne illis ĩ ꝑpetuũ salutis uiam claudẽt s daret his
lib̾am facultatẽ seq̃ndi deu ut & p̾miũ uitę adipisce̾ntur si
secuti fuissent: qđ plurimi eoꝵ facuit atq fec̾unt & culꝑa sua
ĩ poena mõtis ĩcũrerent si regẽ suũ repudiassent. Apud illosig̃
& ex eori semĩe regn̾ari eũ uissit ne si fuiss alienigena iustã
possent excusatõne de lege p̃tendere qđ eũ nõ suscẽpissent sim̃l

Expanded text:
niam clemens et pius est erga suos deus, ad eos ipsos eum misit quos oderat, ne illis in perpetuum salutis uiam clauderet, sed daret iis liberam facultatem sequendi deum, ut et praemium uitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul
Abbreviated transcription (Latin):
& asinꝰ p̃sepiũ dñĩ sui. isñ aũt me nõ cognouit & ppłs me nõ ĩte¬
ilexit. Ieremias ꝙͦ simłr ait. cognouit temp̾ suũ turtur & irũdo
& ruris passeres custodier̃t tẽpora ĩtroit̾ sui. populꝰ aut meus nõ
tognouit uiditiũ dñi quõ dicitis sapientes sumꝰ &elex dnĩ nõbet
est In cassũ fctã ẽ metatura falsi stribe & cõfusi st sapiẽtes trepidaueruntat¬

Expanded text:
 asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini nobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae, confusi sunt sapientes, trepidauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
stitia. quã ꝑfidus popul abiet̾at. Qđ iã pͥde denũciau̾at
se eẽ factuꝵ. Sic̃ Malachias ꝓp̃ħa uidicat dicẽs. Non est mͥ¬

Expanded text:
ustitiam, quam perfidus populus abiecerat. quod iam pridem denuntiauerat ustitiam, quam perfidus populus abiecerat. quod iam pridem denuntiauerat se esse facturum, sicut Malachiel propheta indicat dicens: non est m
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is a seculo usq ĩ scculũ. Nolite ambulare post deos alienos
ut ẜuiatis eis & ne icitetis me ĩ oꝑib manuũ ur̃aꝵ ad disper¬
dendos uos. Esdras .n. ꝓpħa qui fuit eidem yri temꝑib a q
uidȩi st̃ restituti sic loꝗt᷑. deseuiert̃ a te & abiec̾unt legem
tuam post corpus suu & ꝓpħas tuos it̾fec̾unt ꝗ obtestabãt
eos ut reu̾terent᷑ ad te. Item helias ĩ libro basilion t̾cio. Emu¬
lando emulatus sum dỹo deo oĩpotenti /qr dereliqͥrũt te filii
iserael & altaĩa tua demolier̃t & ꝓpħas tuos ĩtfet̾unt gladio
ae remansi ego solitariꝰ & q̃rũt aĩã mea auferre ame. ꝓpter
has illoꝵ ipietates abdicauit eos ĩꝑpetuu. Itaq dest̃ ꝓphetas
mitte ad eos. S filiũ suũ illum pͥmogenitu illũ opificẽ rege
& cõsoltorem suu labi iussit e cęlo ut religionẽ sc̾tam̃ de
transferet ad gentes .i. ad eos ꝗ deu ignorabant docẽt᷑q ui¬

Expanded text:
ris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro Basilion tertio: aemulando aemulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius et quaerunt animam meam auferre eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos in perpetuum, itaque desiit prophetas mittere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consiliatorem suum, delabi iussit e caelo, ut religionem sanctam dei transferret ad gentes, id est ad eos qui deum ignorabant, doceretque i
Abbreviated transcription (Latin):
mentu diuine religionis ac xõ darescat.
Um sẽpe udei p̃teptis salutãib repugnarẽt atq adiuina
lege desciscerent aberrãtes ad impios tult̾ deoꝵ tũ deus iustos
ꝑ quos pectata ingrati populi u̾bis minacib ĩcreparet & ni¬
in lominꝰ hõtaretur ad poenitẽtiam scelei̾s agendam. Quã nͥ
egissent. atq abiectis uanitatib ad deum suum redissent fore
ut testam̃tu suu mutaẽt .i. hr̃ditatem uitȩ ĩmõtalis ad ext̾as
cõu̾tẽt nationes aliũq sibi p̃płm fideliorem ex alieno gn̾e
cõgregaret. Illi aũt a ꝓphetis icrepiti nõ mõ u̾ba eoꝵ respur¬
erunt᷑ s ꝙ sibi pectata exꝓbarent offensi eos ip̃os exꝗsitis
cruciatib necauerũt quȩ oiã diuine littẽ signata cõẜuant

Expanded text:
mentum diuinae religionis et ratio clarescat. Cum saepe Iudaei praeceptis salutaribus repugnarent atque a diuina lege desciscerent aberrantes ad inpios cultus deorum, tum deus iustos per quos peccata ingrati populi uerbis minacibus increparet et nihilominus hortaretur ad paenitentiam sceleris agendam: quam nisi egissent atque abiectis uanitatibus ad deum suum redissent, fore ut testamentum suum mutaret id est hereditatem uitae inmortalis ad exteras conuerteret nationes aliumque sibi populum fideliorem ex alienigenis congregaret. illi autem a prophetis increpiti non modo uerba eorum respuerunt, sed quod sibi peccata exprobrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui ẜuiet mͥ. Isaias sic loꝗt̾. uenio colligẽ om̃s gentes & liguas
& uenient & uidebunt claritatẽ meam. & dimitta suꝑ eos signum
& mittã ex his cõsuatos ĩ gentes quȩ longe st̃. que nõ audiexut glo¬
riã meam & nũciabunt claritate meam ĩ gentes. Uolens ig̃ deus
metatorem populi templi sui mitte ĩ t̾ram: uoluit eu ĩ potestitea
ĩ claritate cęlesti mitt̾e: ut ĩ gratus ĩ deu populꝰ ĩ errorem marĩu
ĩducẽtur. ac poenas ꝓ facinorib suis luerent. qui dñs ac deum
suu nõ recepissent qđ oli ꝓphetȩ tetin̾ant. sic ẽẽ futurum.

Expanded text:
oque sic loquitur: uenio colligere omnes gentes et linguas, et uenient et uidebunt claritatem meam. et dimittam super eos signum et mittam ex iis conseruatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. uolens igitur deus metatorem templi sui mittere in terram noluit eum in potestate et claritate caelesti mittere, ut ingratus in deum populus in errorem maximum induceretur ac poenas pro facinoribus suis luerent qui dominum ac deum suum non recepissent: quod olim prophetae cecinerant sic esse futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
sic pendulos istos antipodas teli rotũdaͣs adinueit. Quod
si queras ab his ꝗ hȩc portenta defendũt. quõ nõ cadũt
ut pondera ĩ mediũ ferantur. & ad mediũ cõnexa sint oĩa:
sicut radios uidemꝰ ĩ rota. Quȩ aũt leuia st̾ ut nehula fum
ignis. a medio deferãt᷑ ut celum petat. ꝗd dicam de his ne¬
scio. qui cũ semel aberrau̾int cõstanter ĩ stultitia ꝑseuerant:
& uanis uana defendũt nͥ ꝙ eos ĩterdu puto aut ioti cã phi¬
losophai. aut prudẽtes & scios m̃datia defendenda susciꝑe
qͣi ut ĩgenia sua ĩ malis reb ex̾ceant uł oñdãt. at ego młłis
argum̃tis ꝓbare possum nłło mõ fie̾i posse ut cęlu terra sic

Expanded text:
Sic pendulos istos Antipodas coeli rotunditas adinvenit. Quod Sic pendulos istos Antipodas coeli rotunditas adinvenit. Quod si quaeras ab iis, qui haec portenta defendunt, quomodo non caduut pondera in medium ferantur, et ad medium connexa sint omnia, sicut radios videmus in rota; quae autem levia sunt, ut nebula, fumus, ignis, a medio deferantur, ut coelum petant. Quid dicam de iis nescio, qui, cum semel aberraverint, constanter in stultitia perseverant, et vanis vana defendunt; nisi quod eos interdum puto, aut joci causa philosophari, aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant, vel ostendant. At ego multis argumentis probare possem, nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
machinatio curs eoꝵ temꝑaret nec quõ ab occasu ad oriente
remeẽt. celu aũt ip̃m ĩ om̃s fere ꝑtes putarẽt ẽẽ deuexum
qđ sic uide̾i ꝑꝑ ĩm̃sam latitudine netesse ẽ ex istimauerũt.
rotũdu ẽẽ mũdu sic̃ pila & ex motu sideꝵ opinati sunt
celum uolui: sic astra solemq octiderĩt uolubilitate ipsa
mũdi ad ortu refferri. Itaq & ereos orbes fabricati st̃ eĩ
ad figurã mũdi. eosq celart̃ portẽtosis ꝗbusda simulat̾is
quę astra ͤ dicent. Hane ig̃ cęli rotũditatem illud seqͥbat᷑: ut
terra ĩ medio sinu eiꝰ eẽt ĩclusa. Quod si ita eẽt &̃ ip̃a t̾ra
globo similẽ. Nleq .n. fie̾i̾ poss ut nõ eẽt rotindu qdđ rotũdo
maria cõsternat. Qđ si eẽt õ cõseq̃bat᷑ &ẽ illud extremũ
ut milla sit ꝑs terre quę nõ ab hõib ceterisq aĩalib ĩcolat᷑

Expanded text:
machinatio cursus eorum temperaret nec quomodo ab occasu ad orientem machinatio cursus eorum temperaret nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, caelum autem ipsum in omnes partes putarent esse deuexum, quod sic uideri propter inmensam latitudinem necesse est, existimauerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui; sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes fabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. hanc igitur caeli rotunditterra in medio sinu ejus esset inclusa. Quod si ita esset, etiam ipsam terram globo similem; neque enim fieri posset, ut non esset rotundum, quod rotundo maria consternat. quod si esset, etiam sequebatur illut extremum, ut nulla sit pars terrae quae non ab hominibus ce
Abbreviated transcription (Latin):
Quid illi qui eẽ cõtrarios uestigiis nr̃is antipocdas putãt: Nu
aliqd loquũt᷑: aut est quisꝙͣ ta ineptꝰ ꝗ̃ credat eẽ homines
quoꝵ uestigia suit suꝑioã ꝙͣ capita: aut ibi quȩ apud nosia.¬
cent uniu̾sa pendere fruges & arbores deorsu ũs crescere
pluuias & niues & grãdinẽ sursu uersus tadẽ ĩ t̾ra. Et
mirat᷑ aliꝗs brtos pensiles ĩter septẽ mira nãrari : cũ pħy
exxoris aꝑienda a nõb origo ẽ. Nam semꝑ eodẽ mõ fallũtur.
Cum .n. falsum aliꝗd ĩ pͥncipio sumpẜint uerisimilitudine
ĩducti necesse est eos ĩ ea quȩ cõsequũt᷑ curre̾. Sic ĩcidũt ĩ multa
riditula. qr necesse est falsa ẽẽ. quȩ reb falsis cõgruũt. Cũ aũt
pͥmis huerint fidem. qualia sint ea quȩ sequũt᷑ nõ cĩcunspitũĩt
 defendũt oĩo cũ debeant pͥma illa utrũ ne uera sint an fal¬
sa ex cõseq̃ntib iuditaẽ. Quȩ ig̾ illos ad antipodas rõ ꝑduxit:

Expanded text:
Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nostris antipodas putant num aliquid locuntur ? aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari, cum philoerroris aperienda nobis origo est. nam semper eodem modo falluntur. cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri similitudine inducti, necesse est eos in ea quae consecuntur incurrere. sic incidunt in multa ridicula, quia necesse est falsa esse quae rebus falsis congruunt. cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea quae secuntur non circumspiciunt, sed defendunt omni modo, cum debeant prima illa utrumne uera sint an falsa ex consequentibus iudicare. quae igitur illos ad antipodas ratio perduxit?
Abbreviated transcription (Latin):
.n. cur eam potiꝰ ĩ ymũ dep̃ssam ditẽt ꝙͣ ĩ sũmu leuatã nisi
forte m̃tem qͦ ĩ pedib aut ĩ ymis taltib cõstituẽ malebat potiꝰ
ꝙͣ ĩ pectore aut ĩ capite. Adeo remotissimi fuerũt ab ip̃a ue¬
ritate ut eos ne statꝰ qđ sui corpis admonẽt. ueritatẽ illis:
sũmo ẽẽ q̃rendã. Ex hac desꝑatione cõfessio illa socratis nata
est. qua se nihil scire dixit n hoc unũ qđ nihil sciat. hinc acha¬
demiȩ disciplina manauit si tñ disciplina põt dici ĩ qua igno.¬
ratio & discit᷑ & docet᷑. S ne illi ꝗđ ꝗ sciãm sibi assumpse¬

Expanded text:
mum depressam diceret quam in summum leuatam? nisi forte mentem quoque in pedibus aut in imis calcibus constituere malebat potius quam in pectore aut in capite. adeo remotissimi fuerunt ab ipsa ueritate, ut eos ne status quidem sui corporis admoneret ueritatem illis in summo esse quaerendam. ex hac desperatione confessio illa Socratis nata est, qua se nihil scire dixit nisi hoc unum, quod nihil sciat, hinc Academiae disciplina manauit, si tamen disciplina dici potest in qua ignoratio et discitur et docetur. sed ne illi quidem qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ qm̃ rõ illis nõ quadrabat ꝑ ignorãtiã reꝵ diuinaꝵ tã uarii
tam icerti fuer̃t sibiq sepe contraria disserentes ut ꝗd senti¬
rẽt. ꝗd uellẽt satis statue ac diuidictẽ nõ posses. Quid ig pu
gnes adu̾sus eos hoĩes ꝗ suo sibi gladio ꝑeunt: Quid labores
ut eos destruas quos sua ip̃os desfruit atq affecit oratio. Ari
aut gloriosissimos fuisse ꝗ extimauissent p̃hyam suis ĩgeniis
ẽẽ ꝑfectam s se iudẽ ꝙ p̾ancis annis mag̾na accessio facta
tempꝰ: quo ĩ ore: ꝙͣdo est aut a ꝗb absoluta : Nam ꝙ ait stul¬
tissimos fuisse qui putassent ĩgeniis suis ꝑfctã ẽẽ sapĩam: ueꝵ
est s ne ip̃e qđ satis prudenter qui aut a uet̾eib cõeptã. aut
a nouis auctam aut mox a posteriorib ꝑfectum iri putauit

Expanded text:
 ratio illis non quadrabat per ignorantiam rerum diuinarum, tam uarii, tam incerti fuerunt sibique saepe contraria disserentes, ut quid sentirent, quid uellent, statuere ac diiudicare non posses. quid igitur pugnes aduersus eos homines qui suo sibi gladio pereunt? quid labores ut eos destruas, quos sua ipsos destruit atque adfligit oratio? Arisaut gloriosissimos fuisse, qui existimauissent philosophiam suis ingeniis esse perfectam: sed se uidere, quod paucis annis magna accessio facta tempus? quando est aut a quibus absoluta? nam quod ait stultissimos fuisse, qui putassent ingeniis suis perfectam esse sapientiam, uerum est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a ueteribus coeptam aut a nouis auctam aut mox a posterioribus perfectuiri putauit
Abbreviated transcription (Latin):
Hlam si qñ ata defet̾int ut ne affinge̾ qđ quicꝙ̃ possit̃ qđ¬
& exclamãt cęcos eẽ se & excordes. Anaxagoras ꝓnũtiat cĩtũ fusa
eẽ tenebris oĩa. Empedocles angustas ẽẽ sensiũi semitas q̃ritur.
tãꝙͣ illi ad cogitãdũ reda & quadrigis opus eẽt. Demotritꝰ qͣi ĩ
puteo quoda sic alto ut fundus nullus sit: uẽitatẽ iatẽ de¬
m̃sam nimiꝵ stulte ut cȩtera. Non .n. tanꝙͣ ĩ puteo dem̾sa ue¬
ritas ẽ: quo uł descendere uł &̃ cadẽ illi litebat s tanꝙͣ in

Expanded text:
Nam si quando ita defecerint, ut ne affingere quidem quidquam possint, qet exclamant caecos esse se et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia; Empedocles angustas esse sensuum semitas queritur, tamquam illi ad cogita-ndum reda et quadrigis opus esset; Democritus quasi in puteo quodam sic alto, ut fundus nullus sit, ueritatem iacere demersam: nimirum stulte, ut cetera. non enim tamquam in puteo demersa ueritas est, quo uel descendere uel etiam cadere illi licebat, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
noĩare: Si aũt nã est xõ uł nẽtessitas uł cõditio nascẽdi nõ
est ꝑ se ip̃a sensibilis. s necesse ẽ m̃tem ẽẽ dininã. quȩ sua pro¬
uidentia nascendi pͥncipiũ reb oĩb p̾beat aut si nã est celũ
atq terra & omẽ qđ natu ẽ. nõ est deus nã sed dei opus. Non
dissimili errõe credũt eẽ fortimã qͣĩ dea quãdã res hũanas
uariis cãil illudẽte qr nesciũt im̃ sibi hona & mala ueniant.
Cũ hac se cõpõitos ad p̃liandũ putãt nec ullã tñ ronẽ reddũt.¬

Expanded text:
necessitas uel condicio nascendi, non est per se ipsa sensibilis, sed necesse est mentem esse diuinam, quae sua prouidentia nascendi principium rebus omnibus praebeat, aut si natura est caelum atque terra et omne quod natum est, non est deus natura, sed dei opus. non dissimili errore credunt esse fortunam quasi deam quandam res humanas uariis casibus inludentem, quia nesciunt unde sibi bona et mala eueniant. cum hac se compositos ad proeliandum puta
Abbreviated transcription (Latin):
õib gloriant. Iam ꝗtunq cõsolati st̾ aliquos ob ĩteritũ ami¬
ssionẽq caroꝵ fortunȩ nom̃ actẽrimis accusatiõib ꝓsciderũt.
nec oiõ ulla eoꝵ disputatio de ũtute ẽ: ĩ qua nõ fortuna uexet̃
M. Tulliꝰ ĩ sua cõsolatione pugnasse se semꝑ tõtra fortuña loꝗt̃
eamq a se ẽẽ suꝑatam. cũ fortiter inimitoꝵ impetꝰ recudisset
ne tũ ꝗđ se ab ea fractu cũ domo pulsus prĩa taruit. lu uũt
cũ amiẜit carissimã filia uictu se a fortuna turpiter confitet᷑.
Cedo inꝗt & manũ tollo. Quid hoc hoĩe miẜiꝰ qui sic iaceat.

Expanded text:
ibus gloriantur. iam quicumque consolati sunt alios ob interitum amissionemque carorum, fortunae nomen acerrimis accusationibus prosciderunt nec omnino ulla eorum disputatio de uirtute est, in qua non fortuna uexetur. Marcus Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus rettudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruerit: tum autem, cum amiserit carissimam filiam, uictum se a fortuna turpiter confitetur. cedo inquit et manum tollo. quid hoc homine miserius, qui sic iaceat?
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ docens & nob sole ip̃o clariꝰ lum̃ oñdens. Quid nõb iniqssimꝰ¬
& sapiam susciꝑe cũctam̃. quã docti hoĩes cõtritis ĩgrendo ȩtatib
suis nũꝙͣ reꝑire potuerũt: Qui uult sapiens ac beatus ẽẽ au-¬
diat dei uocem. discat iustitiã satram̃tu natiuitatis suȩ̨ norit
huãna cõtenat. diuina suscipiat: ut sũmu ilud bonũ ad quod
natus est possit adipisci dissolutis religionib uniu̾sis & om̃ib q̃cũq ĩ
eaꝵ defensionẽ dici uł solebant uł poterant refutatis. dem̃ cũctis c̃
qm̃ est ut docebo utrũq cõiunctu ut ea argum̃tis uł exemplis
uł idoneis testib asseramꝰ: & stultitiam qua nõb isti deoꝵ cul¬
tores obiectare nõ desinũt ut nullã penes nos. sic totã penes
nes: & hoc cũ falsam sapĩam tollerẽ Ubi ueritas sit oñderi
planius tñ que religio & que sapĩa uera sit liber proxi¬

Expanded text:
ritatem docens et nobis sole ipso clarius lumen ostendens. quid nobis iniquiritatem docens et nobis sole ipso clarius lumen ostendens. quid nobis iniquiiam suscipere cunctamur, quam docti homines contritis in quaerendo aetatibus suis numquam reperire potuerunt? qui uult sapiens ac beatus esse, audiat dei uocem, discat iustitiam, sacramentum natiuitatis suae norit, humana contemnat, diuina suscipiat, ut summum illut bonum ad quod natus est possit adipisci. Dissolutis religionibus uniuersis et omnibus quaecumque in earum defensionem dici uel solebant uel poterant refutatis, deinde conuictisquoniam est ut docebo utrumque coniunctum, ut eam uel argumentis uel exemplis uel idoneis testibus adseramus et stultitiam, quam nobis isti deorum cultores obiectare non desinunt, ut nullam penes nos, sic totam penes nes, et hoc, cum falsam sapientiam tollerem, ubi ueritas sit ostenderim, planius tamen quae religio et quae sapientia uera sit liber proxi
Abbreviated transcription (Latin):
religionib exclus ad eos se cõferre uellet taꝙͣ certi aliꝗd repturꝰ
Una ig̾ spes hõi una salus ĩ hac doctrina quã defendimꝰ põita
est. om̃is sapiã hõĩs ĩ hoc uno ẽ: ut deus cognofcat te colat: hoc
nrm̃ dogina hȩc smnã est. Qͣta itaq uoce possu testificor ꝓcla¬
religionẽ aut prauã retinerũt. aut totã penit sbstulerunt.
facessant ig̾ illi om̃s hoĩes ꝗ huãna uitam nõ ĩstruũt s t̾bãt
Quid .n. docent aut quẽ istruũt. ꝗ se ip̃os nũdũ ĩstruxerunt:
Quẽ sanae egroti: quẽ regẽ ceci post̾: huc gͦ nos om̃s ꝗb est
cura sapĩę cõferamꝰ. an expectabimꝰ donec sotrates aliꝗd sciat
aut anaxagoras ĩ tenebris lum̃ ĩueiãt. aut democͥtus ueritatẽ
de puteo extrahat. aut Empedocles dilatet aĩ sui semitã. aut
Archesilas & carneades uideãt sentiãt ꝓcipiãt. Uox ecce de cȩlo ue¬

Expanded text:
religionibus exclusus ad eos se conferre uellet tamquam certi aliquid reperturus. religionibus exclusus ad eos se conferre uellet tamquam certi aliquid reperturus. una igitur spes homini, una salus in hac doctrina quam defendimus posita est, omnis sapientia hominis in hoc uno est, ut deum cognoscat enostrum dogma, haec sententia est. Quanta itaque voce possum, testificor, proclareligionem aut pravam retinuerunt, aut totam penitus sustulerunt. Facessant igitur illi omnes, qui humanam vitam non instruunt, sed turbant. Quid enim docent? aut quem instruunt qui se ipsos nondum instruxerunt? quem sanare aegroti, quem regere caeci possunt? huc ergo nos omnes, quibus est cura sapientiae, conferamus. an expectabimus, donec Socrates aliquid sciat aut Anaxagoras in tenebris lumen inueniat aut Democritus ueritatem de puteo extrahat aut Empedocles dilatet animi sui semitas aut Arcesilas et Carneades uideant sentiant percipiant? uox ecce de caelo ue
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo fit ut uirtꝰ nlła sit. si adu̾sariꝰ desit: huiꝰ itaq ꝑuerse po¬
testatis cũ ui sentirẽt iũtuti repugnãtem nom̃ ignorarẽt. fortunȩ¬
sibi uocabulũ in ane finx̾unt. Quod ꝙͣ longe a sapia sit remotũ
declarat Iuuenalis his u̾sibus.
Nullum numem hẽs si sit prudentia. nos te
Nos facimus fortuna deam celoq locamus.
Stultitia ig̃ & erxor & tecitas & ut ait Cit̾o Ignoratio reꝵ atq
ẽ ignorẽt uetesse est ĩꝗb reb sita sit. Nemo .n. põt ueris ãmis
ĩstrui. si hostem contra q̃m fui̾t armãdus ignorat nec aduer¬
sariũ uincẽ. qui ĩdimicando nõ hostem uerum: s umbrã petit.
ꝓsternetur .n. ꝗ alio ĩtentus uenientẽ uitalib suis ictum nee¬
p̃uideit ante nec caueit.
Ocui ꝙͣtu mea medioc̾tas tulit longe deuiu pħos iter a ue̾itat
pħos disputatio: s huc netessaiõ deu̾tendũ fuit: ut oñderem tot
ac tanta ĩgenia ĩ reb falsis eẽ cõsumpta: ne quis forte a falsis

Expanded text:
x quo fit, ut virtus nulla sit, si adversarius desit. Hujus itaque perversae potestatis cum vim sentirent virtuti repugnantem, nomenque ignorarent, fortunae vocabulum sibi inane finxerunt. Quod quam longe a sapientia sit remotum, declarat Juvenalis his versibus: Nullum numen abest, si sit prudnos facimus, fortuna, deam caeloque locamus. stultitia igitur et error et caecitas pt, ut Cicero ait, ignoratio rerum atqest, ignorent necesse est in quibus rebus sita sit. nemo enim potest ueris armis instrui, si hostem contra quem fuerit armandus ignorat, nec aduersarium uincere qui in dimicando non hostem uerum, sed umbram petit. prosternetur enim qui alio intentus uenientem uitalibus suis ictum neaeuiderit ante nec cauerit. Docui, quantum mea mediocritas tulit, longe deuium philosophos iter a ueritate phos disputatio. sed huc necessario deuertendum fuit, ut ostenderem tot ac tanta ingenia in rebus falsis esse consumpta, ne quis forte a prauis
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ assensit ꝗ fortunã oĩpotẽte uocat. Et historicꝰ ꝗ ait.
Sed profecto fortuna ĩ omĩ re dominat᷑. Quid gͦ cet̾is diis
loci supest: Cur nõ aut ip̃a regnaͬe dicit᷑ si plus põt÷ aut
sola colitur si oĩa uł si tm̃ mala ĩmittit: aliꝗd tãs ꝓferãt.
ligiose tolat᷑. Cur equior sit malis rebus: iniꝗor aũt bonis:
Cur isidiet᷑ affligat decipiat & exterminet: Quis illã gn̾i
hõĩu uexat̾cem ꝑ petuã cõstituei̾t: Cux deniq tam malã sor¬
tita sit potãte ut res cũctas ex libidine magis ꝙͣ ex uero
ĩ nocẽtem accusare fortunã. quȩ &̃ si sit aliqua nhil tñ afferi
ab his pot̃ Cur hõib tã inimita sit ꝙͣ putat. Itaq ille om̃s¬

Expanded text:
Vergilius adsentit, qui fortunam omnipotentem uocat, et historicus, qui ait: Vergilius adsentit, qui fortunam omnipotentem uocat, et historicus, qui ait: sed profecto fortuna in omni re dominatur. quid ergo ceteris diis loci superest? cur non aut ipsa regnare dicitur, si plus potest, aut sola colitur, si omnia? uel si tantum mala immittit, aliquid causae proferant ligiose colatur, cur aequior sit malis, iniquior autem bonis, cur insidietur ahominum vexatricem perpetuam constituerit: cur denique tam malam sortita sit potestatem, ut res cunctas ex libidine magis, quam ex veinnocentem accusare fortunam: quae etiamsi sit aliqua, nihil tamen afferri ab his potest, cur hominibus tam inimica sit, quam putatur. Itaque illae om
Abbreviated transcription (Latin):
ignorẽt netesse est. Idem ĩ oꝑe ualde serio ĩ quo p̃cepta uitȩ
deꝓmpta ex phr̃a filio dabat. Magnã inꝗt ẽẽ fortune uim ĩ ut̾nq
p̾tem qs nesciat: Nlam & cũ ꝓspero flatũ eiꝰ utim̃ ad exitꝰ puchim̃
optatos. & cũ reflau̾it affligim᷑. pͥm̃ ꝗ negat sciri quicꝙͣ posse. Sic
nat᷑ efficẽ.hoc putauit ẽẽ clarum. qđ illi eẽ debuit uł maxĩe
dubiũ. Nam sapiẽti oĩo falsum ẽ. ꝗs inꝗt nescit: Ego uõ nescio
doceat me si põt quȩ sit illa uis qui flatꝰ iste & ꝗ reflatꝰ. Turpe
ig̃ hoĩem ĩ geniosum id ditẽ: qđ si neges ꝓbare non possit. Postre¬
mo ꝙ is qui dicit assensus eẽ retinẽdos ꝙ stulti sit hõis rebus
ĩ cognitis tem̾e assentire is plane uulgi & ĩperitoꝵ opinionib
credidit ꝗ fortunã putant eẽ quȩ tribuat hõib bona & mala
Nam simulacrũ eiꝰ cũ copia & gub̾natulo fingũt taꝙͣ hec &
opes tribuat & huaꝵ reꝵ regimẽ optineat: cui opinioni et

Expanded text:
ignorent necesse est. idem in opere ualde serio, in quo pritecepta uitae prompta ex philosophia filio dabat, magnam inquit esse fortunae uim in utramque partem quis nescit? nam et cum prospero flatu eius utimur, ad exitus peruenimus optatos, et cum reflauit, adfligimur. primum, qui negat sciri posse quicquam, sic natur efficere, hoc putauit esse clarum quod illi esse debuit uel maxime dubium: nam sapienti omnino falsum est. quis inquit nescit? ego uero nescio. doceat me, si potest, quae sit illa uis, qui flatus iste et qui reflatus. turpe igitur, hominem ingeniosum id dicere, quod si neges probare non possit. postremo, quod is qui dicit adsensus esse retinendos, quod stulti sit hominis rebus incognitis temere assentire, is plane uulgi et inperitorum opinionibus credidit, qui fortunam putant esse quae tribuat hominibus bona et mala. nam simulacrum eius cum copia et gubernaculo fingunt, tamquam haec et opes tribuat et humanarum rerum regimen optineat. cui opinioni et
Abbreviated transcription (Latin):
siderate leuitatis. Quare nõ ĩuideãt nõb: quib aꝑuit ueritatem
đs ꝗ sic̃ scimꝰ nihil eẽ fortunã. ita scimꝰ eẽ prauũ ac sb̾dolum
ꝗͥ deũ nesciũt exrõe ĩpedit. stultitia obruit. tenebris cĩcumfũdit.
ne quis possit ad diuini nõis notitiã ꝑuenire. ĩ quo uno & sapĩa
dit᷑ ut cupiditate aut libidine ĩretiat aut peccatis blãdiẽtib
deprauatos ĩpellat ad mõtem uł si dolo nihil ꝓfet̾it ui & uo¬
lentia deicẽ conatur. Id circo .n. ĩ pͥmordiis transgressionis ñõ st¬
statĩ ad poenã detrusus a deo est ut hoĩem malitia sua ex̾ceat
ad iuitutem quȩ nͥ agitetur nͥ uexatione assidua roboret nõ põt

Expanded text:
nobis quibus aperuit veritatem Deus: qui sicut scimus, nihil esse fortunam; ita scimus esse pravum ac subdolum , qui nesciunt Deum, errore impedit, stultitia obruit, tenebris circumfundit, ne quis pditur, ut cupiditate aut libidine inretiat, ut peccatis blandientibus deprauatos inpellat ad mortem, uel si dolo nihil profecerit, ui et uiolentia deicere conatur. idcirco enim in primordiis transgressionis non statim ad poenam detrusus a deo est, ut hominem malitia sua exerceat ad uirtutem: quae nisi agitetur, nisi uexatione adsidua roboretur, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Ed repetamꝰ id qd omisimꝰ. fortuna ig̾ nihil ꝑ se est nec si
hñdu est. tanꝙͣ sit ĩ aliquo sensu. si qđe fortuna ẽ accidẽtiũ
nr̃ subitꝰ atqĩ opinatus euentus. Ueꝵ philosophi ne aliqñ nõ
exrẽt ĩ re stulta nolũt eẽ sapiẽtes qui fortimȩ sexu mutant eãc
nõ deam sic̃ uulgus. s deũ eẽ dicũt. eũdem tñ ĩterdũ nãm

Expanded text:
ed repetamus id quod omisimus. fortuna ergo per se nihil est: nec sic habendum est, tamquam sit in aliquo sensu, siquidem fortuna est accidentium rerum subitus atque inopinatus euentus. uerum philosophi, ne aliquando non errent, in re stulta uolunt esse sapientes: qui fortunae sexum mutant eamque non deam sicut uulgu
Abbreviated transcription (Latin):
redactũ effudit ĩ maxe: Ego dubito utrũ ne sanus an demẽs
fuĩt. Abite ĩꝗt ĩꝓfundu male cupiditates ego uos mergas
ne ip̃e ingar a uobis: si tant̾ pecunis cõtemptꝰ est. fac illam
bñficiũ fac huanitatẽ largire pauꝑib. pot hoc q̃d ꝑditurꝰ es
młtis suctur᷑e ne famȩ uut siti aut nuditate moriantur.
Imitãẽ ĩ saniã saltẽ furoremq tuditãi. syge populo diripienda potes
petuniã effugẽ & tã bene collocãẽ qr saluũ est quicꝗe plirrib ꝓfuit.
Zenonis aũt paria petata quis probat. S õmittamꝰ id qđ est
ab oĩb semꝑ ĩrisum. Illud satis est ad cohẽtendũ furiosi hoĩs
erxorẽ. ꝙ inter uitia & morbos mĩa ponit. Adimit nobis affetm̃
quo xõ hamane uitȩ pene oĩs cõtinetur. Cum .n. nã hõis ĩbe¬

Expanded text:
redactum effudit in mare? Ego dubito utrumne sanus, an demens redactum effudit in mare? Ego dubito utrumne sanus, an demens fuerit. Abite, inquit, in profundum, malae cupiditates; ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. Si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potest hoc, quod perditurus es, multis succurrere, ne fame, aut siti, aut nuditate moriantur. Imitare insaniam saltem furoremque Tuditani; sparge populo diripienda. Potes et pecuniam effugere, et tamen bene collocare; quia salvum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? Sed omittamus id, quod est ab omnibus semper irrisum. Illud satis est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos misericordiam ponit. Adimit nobis affectum, quo ratio humanae vitae pene omnis continetur. Cum enim natura hominis imbe
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ĩ orbe t̾re neq tã stulta n tã uana ulla gens extitei̾t.
minores putabimꝰ qui nuꝙͣ sibi tam sapiẽtes uideĩ solent ꝙͣ
cũ petuniȩ cõtemptu gloxiant᷑᷑ fortis aũis. sed expecto ꝗd faciãt¬
& quo ille cõtempt̾ euadat tradita sibi a parẽtib patͥmonia.
tãꝙͣ malu faciũt ac deẜunt. & ne ĩ tempestate naufragium
faciant ĩ tranglum se ultro p̾cipitãt/ nõ iũtute s ꝑuso metu
fortes: sic̃ illi qui cũ timẽt net ab hoste iugulent᷑. ipĩ se ugulãt
ut mõtem mõte deuitẽt. sic isti p̃ possent głia lib̾ tatis acꝗre
sine honõe sine gła ꝑdunt. laudat᷑ democtus ꝙ agros suos
reliquẽit eosq pascua publica fie̾i̾ passus sit ꝓbarẽ si donass.
Nihil aũt sapiẽt fit qđ si ab oĩb fiat ĩutile ẽ ac malum¬
sed hec negligẽtia tolerabilis. ꝗd ille qui patmoniũ ĩ nũmos

Expanded text:
adhuc in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens adhuc in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fiat, inutile eSed haec negligentia tolerabilis. Quid ille, qui patrimonium in nummos
Abbreviated transcription (Latin):
cũdiã pudorem modestiam. si honesta & legitima ẽẽ icipiũt quȩ
solent flagitiosa & turpia uiditaĩ. sic iũtutẽ cũ ult om̃ib dore
lieres hñt nihil aliud diti postꝰ ꝙͣ luxuriosi ac nepotes. Itẽ mu¬
lieres q̃ a ml̃tis hñt᷑ nõ utiq adultere.qr tertũ matͥmonium
nullu est. s ꝓstitute ac meret̾ces sit̃ necesse est. Redegit gͦ hũa¬
nã uitã ad simłitudinẽ nõ dicã mutoꝵ. s petudũ ac beluaꝵ.
nidos suos tanꝙͣ geniales thoros tõcordi m̃te defendu & fetus
suos qr sut certi timãt & si alienos obietẽis abigũt. At homi
sapiens cõtra mõtem hoũi cõtraq nã stultiora sibi quȩ
imitaret᷑ eligit & qm̃ iudebat ĩ cet̾is aĩalib offã maꝵ feiaꝵq¬
nõ eẽ diuisa. existimauit oporte̾ mulieres militaͬe & cõsiliis
tiĩ gestationes. nec uidit ĩpossibilia eẽ quȩ dicẽt. & ex eo ꝙ

Expanded text:
cundiam pudorem modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt quae cundiam pudorem modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt quae solent flagitiosa et turpia iudicari. sic uirtutem dum uult omnibus dare, lieres habent, nihil aliut dici possunt quam luxuriosi ac nepotes. item mulieres quae a multis habentur, non utique adulterae, quia certum matrimonium nullum est, sed prostitutae ac meretrices sint necesse est. redegit ergo humanam uitam ad similitudinem non dicam mutorum, sed pecudum ac beluarum. nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt et fetus suos quia certi sunt amant et si alienos subieceris abigunt. at homo sapiens contra morem hominum contraque naturam stultiora sibi quae imitaretur elegit et quoniam uidebat in ceteris animalibus officia manon esse divisa, existimavit oportere etiam mulieres militare, et consiliis tium gestationes. nec uidit inpossibilia esse quae diceret et ex eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ extea positis nihil mom̃ti ht̃ ne ĩ corꝑe qđ. s tota ĩ hõis mente
u̾satur. Qui gͦ uult hoĩes adȩquare. nõ mat̾monia nõ opes sub¬
trahere d s ãrogãtiã suꝑbia. timorẽ ut illi potẽtes te elati
pares eẽ se &̃ medicissimis sciant. detracta .n. diuitib ĩ solentia
& iniꝗtate. nihil ĩtereit utrũ ne ali diuites. alii pauꝑes sint.
cum aĩ pares fuerĩt qđ̃ effice nullas res p̃ter religionẽ dicii
põt. Putauit ig̾ se ĩuenisse iustitiã cũ eam ꝓes eu̾tẽt qr nõ
reꝵ fragiliũ s mẽtiũ debet ẽẽ cõitas. Nam si iustitia uĩtutu
ouĩz mater est cum illȩ singule tollunt᷑. ip̃a sb̃ũtit᷑. Tulit cũt¬
Plato añ oĩa frugalitatẽ que utiq nulla est ubi ꝓprii nͥ heatur
tulit abstinẽtiã siqđ nihil fuit qđ abstineat᷑ alienũ. Tulit temꝑ¬
antiã. tulit cast̾itatẽ: quȩ iũtutes ĩ utroq sexu maxĩe st̾. tulit uere¬

Expanded text:
t, ne in corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam prorsus euerteret, quia non rerum fragilium, sed mentium debet esse communitas. nam si iustitia uirtutum omnium mater est, cum illae singulae tolluntur, ipsa subuertitur. tulit Plato ante omnia frugalitatem, quae utique nulla est ubi proprii nihil habetur, tulit abstinentiam, siquidem nihil fuerit quo abstineatur alienum, tulit temperantiam, tulit castitatem, quae uirtutes in utroque sexu maximae sunt, tulit uere
Abbreviated transcription (Latin):
itra cõcauu lunȩ finũ ẽẽ alia t̾ram & ibi aliud genꝰ hoĩu
simili mõ uiu̾ẽ/ quo nos ĩ hac terra uiuimꝰ. Heñt ig̾ illi lua¬
tici hoies alt̾am lunã: quȩ illis nocturnũ lum̃ exihibeat sicut
hec exhibet nobis. & fortasse nr̃ hic orb alteriꝰ ĩferioris t̾r᷑e
lima sit. fuisse Seneca inter stoytos ait. Qui delibarẽt utͫ¬
ꝑderet si dediss. sed credo calor deterebat: ne tantam
młtitudinẽ ꝑiculo cõmitẽt. ne si estu nimio ꝑissent ipsuis
culpa euenisse tãta calamitas dice̾tur Cap¬

Expanded text:
intra concavum lunae sinum esse aliam terram, et ibi aliud genus hominum intra concavum lunae sinum esse aliam terram, et ibi aliud genus hominum simili modo uiuere, quo nos in hac terra uiuimus. habent igitur illi lnnatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat sicut haec exhibet nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utr quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽtia cęlestis ãmanit. hõi aut̃ qr nil istoꝵ datũ est. accepit
ꝓ istis oĩm miẜationis affectu: qui plane uocat᷑ hũaitas. qua
nos met ĩuicẽ tuerem. Nam si hõ ad cõspectũ alteriꝰ. hõis
efferaret᷑. qđ facẽ uidemꝰ animãtes: quaꝵ nã soli uaga ẽ nłła
ẽẽt hoiu societas. nulla urbiũ cõdedaꝵ uł cura uł ratio sic ne
uita ꝗđ satis tuta cũ cet̾is aĩalib expõita eẽt ĩbetilitas houũi
& ip̃i inter se metipos beluaꝵ more seuirẽt. Nõ minor ĩ aliis
dem̃tia. ꝗd .n. dici põt de illo ꝗ ingrã dixit eẽ niuẽ: quã con-
seq̃ns erat ut etiã picẽ albã eẽ dic̾ẽt. hic est ille qui se idcito
natũ ẽẽ dixit ut cęlum ac solem uidẽt᷑. qui ĩ terra nihil
uidebat sole lucente. Xenophanes dicentib mathematicis
orbem lunȩ duo de uiginti ꝑtib maiorem eẽ ꝙͣ tẽra. stul¬
tissime credidit. & ꝙ hiuic leuitati fuit cõfentancũ: dixit

Expanded text:
tia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis adfectum qui plane uocatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici potest de illo qui nigram esequens erat, ut etiam picem albam esse diceret! Hic est ille, qui se idcirco natum esse dicebat, ut coelum ac solem videret, qui in terra nihil videbat sole lucente. Xenophanes dicentibus Mathematicis orbem lunae duodeviginti partibus majorem esse, quam terram, stultissime credidit; et quod huic levitati fuit consentaneum, dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate locũ nõ ht̃. Itẽ si om̃s oiũ liberi st̃ sint quis am̃ã
filios tanꝙͣ suos poteit. cũ suos eẽ aut ignoret aut dubitet:
Quis honoem tanꝙ̃ pr̃i defer&: cum unde nat̾ sit nestiat :
mõ cõcordiȩ tausa uxores uelnit ẽẽ cões. At nulla uehem̃tior
discordiaꝵ est causa ꝙͣ uniꝰ feminȩ a ml̃tis marib appetitio quod
plato si rõe nõ potuit: exᷤ potuit certe admone̾i & mutoꝵ aĩaliu
quȩ ob hoc uł aterime pugnẽt . & hoiu qui semꝑ ob eam remigr¬

Expanded text:
uoluptate locum non habet. item si omnes omnium liberi sint, quis amare uoluptate locum non habet. item si omnes omnium liberi sint, quis amare filios tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde natus sit nesciat? tummodo concordiae causa uxores uelit esse communes. at nulla uehementior discordiarum causa est quam unius feminae a multis maribus adpetitio. quod Plato si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri et mutorum animalium, quae ob hoc uel acerrime pugnant, et ho