comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Audi etiã. qͦͣmͦ dormiens loqͣris. Ego
dormio. & cormeũ uigilat. H ec com¬
munit̾. Attolle nunc paulo altiꝰ m̃tẽ
tuã: loq̃re sedens in domo. in hac der¬
restri domo huiꝰ habitationis q̃ dis¬
soluit᷑. inqͣ ꝑegrinam᷑ a dño In cor¬
pore enĩ isto positi. dũ suꝑuestite ma¬
gis qͣm expoliare nos uolumꝰ. exula¬
hac sedens gͦ confitere peccata tua:
qͥa sedisti. & ñ stetisti. & ñ dixisti.
Eotantes erant pedes nr̃i: in atrus
tuis icrłm. Loquere magis & noli
occultare delicta. Loquere sedens
ut audias dicentẽ. Surgite pͦqͣm sede¬
ritis. qui manducatis panem doloris.
Loquere inuia ambulans: id ẽ car¬
pens uite istiꝰ cursum. Iic loquere
ne illic obmudescas. sic̃ ille obmutu¬
it qui angło xp̃iante ñ credidit: pꝰ¬
ea tam̃ cũ credidisset uocẽ recepit.
Loquere dormiens &e quiescens con¬
sepultꝰ in xp̃o: ut cum ipso in noui¬
tate uite resurgas. lLoquere etiã se¬

Expanded text:
est. audi etiam quomodo dormiens loquaris: ego est. audi etiam quomodo dormiens loquaris: ego dormio et cor meum uigilat. haec communiter; attolle nunc paulo altius mentem tuam. Loquere sedens in domo, in hac terrestri domo huius habitationis quae dissoluitur, in qua peregrinamur a domino. in corpore enim isto positi dum superuestire magis quam expoliare nos uolumus, exulahac sedens ergo confitere peccata tua, quia sedisti et non stetisti et non dixisti: stantes erant pedes nostri intuis, Hierusalem . Loquere magis, et noli occultare delicta; loquere sedens: ut audias dicentem: Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris . Loquere in via ambulans, id est, carpens vitae istius cursum. Hic loquere, ne illic obmutescas, sicut ille obmutuit qui angelo Christi ante non credidit; postea tamen cum credidisset, vocem recepit. Loquere dormiens et quiesceas, consepultus in Christo; ut cum ipso in novitate vitae resurgas. Loquere etiam se
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ: donec inueniã locũ dño. taber¬
naculũ deo iacob. Uince naturã dili¬
gentia: exdude corporis somnũ. sla¬
turã nob̾ formare ñ possumꝰ: possumꝰ
diligentiã. Homo erat dauid. indul¬
gebat aliqͥd somno ꝑnoctẽ. s exclude¬
bat somnũ. lauans ꝑ singulas noc¬
tes lectũ suũ: & lacrimis irrigans
stratũ suũ Ideo memor erat in stra¬
tu suo semꝑ dñi sui. & in ipso medita¬
bat᷑ ut diluculũ p̃ueniret: & in tene¬
bris ei illusceret. xp̃c: dicens surge qͥ
dormis. Non in omnib hȩc gr̃a ẽ: s po¬
cest ẽẽ & inplurib diligentia. Neigit᷑
tans cogitat Situ illũ excitaueriˢ.
&e ipse te excitabit a somno: resusci¬
tabit a morte dicens tͥ exurge a mor¬
tuis. sum surges g uel restirges ipsũ
loquere: ut impleas qͦd uberis. Audi qͦ
qͦmͦ tu exsuscites xp̃m. Anima dicit.
Adiuraui uos filie ierłm. si suscitau̾iti
& resuscitau̾itis caritatẽ. Caritas xp̃c

Expanded text:
tationem, donec inueniam locum domino, tabertationem, donec inueniam locum domino, tabernaculum deo Iacob. uince naturam diligentia, exclude corporis somnum. naturam nobis formare non possumus, possumus diligentiam. homo erat Dauid, indulgebat aliquid et somno per noctem, sed excludebat somnum lauans per singulas noctes lectum suum et lacrimis inrigans stratum suum. ideo memor erat in stratu suo semper domini sui et in ipso meditabatur, ut diluculum praeueniret et in tenebris ei inlucesceret Christus dicens: surge qui dormis. non in omnibus haec gratia est, sed potest esse et in pluribus diligentia. ne igitutans cogitat. si tu illum excitaueris, et ipse te excitabit a somno, resuscitabit a morte dicens tibi: exurge a mortuis. cum surges ergo uel resurges, ipsum loquere, ut impleas quod iuberis. audi quoquomodo tu exsuscites Christum. anima dicit: adiuraui uos, filiae Hierusalem, si suscitaueritis et resuscitaueritis caritatem. caritas Christus
Abbreviated transcription (Latin):
assiduus sit: diem p̃ueniat. noctẽ fre¬
q̃ntet: soli matutinus occuriat: ut
ante ipse illuminet᷑ a. xp̃o. qͣm terra
solis exortu. & qui psallit redimitur:
&e qui cõpungit᷑ redimnit᷑. Ideo semper¬
meditare. semꝑ loquere que dei sunt:
sedens in domo. Domũ possumꝰ acci¬
teriorẽ in nob̾: ut uitͣ nos loqͣmur.
Sedent iudices in ierłm. sederunt
sedes in iuidicio: sedit etiã udicium.
consiliũ. & libri aꝑti sunt: ppħ̾a dic̃
Q tucum consilio omnia fac. Cum con¬
silio de factistuis iudica: cum consilio in¬
num bibe: cum consilio loq̃re. ut effugi¬
as peccatũ. ne ucidas ꝑ multiloqͥũ. Sedenᷤ
loquere tecũ qͣsi qui iudices. Inuia loq̃
uolo inqͥt uiros in omni loco orare
leuantes puras manꝰ: sine ira & discep¬
tatione. Loquere o homo dormitans
ne tͥ sompnꝰ mortis obrepat. Audi qͦmͦ
dormitans loqͣris. Si dedero somnũ
oculis meis. & palpebris meis dormi¬

Expanded text:
assiduus sit, diem praeueniat, noctem freassiduus sit, diem praeueniat, noctem frequentet, solis matutinis occurrat, ut ante ipse inluminetur a Christo quam terra solis exortu. et qui psallit redimitur et qui compungitur redimitur. Ideo meditare semper, loquere quae\'dei sunt, sedens in domo. domum possumus acciteriorem in nobis, ut intra nos loquamur. sedent iudices in Hierusalem, sederunt sedes in iudicio, sedit etiam iudicum consilium et libri aperti sunt. propheta dicit: et tu cum consilio omnia fac. cum consilio de factis tuis iudica, cum consilio uinum bibe, cum consilio loquere, ut effugias peccatum, ne incidas per multiloquium. sedens loquere tecum quasi qui iudices. in uia loquuolo, inquit, uiros in omni loco orare leuantes puras manus suas sine ira et disceptatione. loquere, o homo, dormitans, ne tibi somnus mortis obrepat. audi quomodo dormitans loquaris: si dedero somnum oculis meis et palpebris meis dormi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse c̃ sapientia. ipse ẽ u̾bũ: & uer¬
bum dei. Nlam &e hoc scͥptũ ẽ. aꝑios
tuũ uerbo dei spsum spirat qui ser¬
mones eiꝰ resonat: & uerba meditatur.
Ipsum semꝑ loqͣm. Cum de sapientia
loquim᷑ ipse ẽ: cum deuutute loqͥm᷑
ipse ẽ. cum de iustitia loqͥm᷑ ipse ẽ.
cum de pace loquim᷑ ipse ẽ: cum de
uetitate & uita &e redemptione loqͥ¬
tu aꝑi: ille loquit᷑ Idõ dix̃ dauid.
Audiam qͥd loq̃tur in me ds̃. &e̾ ip
se filius dei dic̃. Aꝑi os tuũ. & adim¬
plebo illud. S ñ om̃s ut salomon
possunt ꝑciꝑe sapientiȩ ꝑfectionẽ.:
ñ om̃s ut daniel. Omnib tam̃ ppos¬
sibilitate infundit᷑ sp̃s sapientie: sed
om̃ib qui fideles sunt. Si credas ha¬
bes sp̃m sapientie. Ideo sapiens dicit.
Credidi ꝓpter qͦo locut᷑ sum. Cum cre¬
dideris accipies loq̃ndi gr̃am: & qui
credit redimit᷑: & qui orat redimitur
si pie intendat orationib. & in oratiõe

Expanded text:
ipse est sapientia, ipse est uerbum et ueripse est sapientia, ipse est uerbum et uerbum dei. nam et hoc scriptum est: aperi os tuum uerbo dei. ipsum spirat qui sermones eius resonat et uerba meditatur. ipsum semper loquamur. cum de sapientia loquimur, ipse est, cum de uirtute loquimur, ipse est, cum de iustitia loquimur, ipse est, cum de pace loquimur, ipse est, cum de ueritate et uita et redemptione loqutu aperi, ille loquitur. ideo dixit Dauid: audiam quid loquatur in me dominus et ipse dei filius dicit: aperi os tuum et adimplebo illud. sed non omnes ut Salomon possunt percipere sapientiae perfectionem, non omnes ut Daniel; omnibus tamen pro possibilitate infunditur spiritus sapientiae, sed omnibus qui fideles sunt. si credas, habes spiritum sapientiae. ideo sapiens dicit: credidi, propter quod locutus sum. cum credideris, accipies loquendi gratiam. et qui credit redimitur et qui orat redimitur, si pie intendat orationibus et in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ fu̾it qͦd tactu eiꝰ sanabant᷑
egroti. cecis refundebat᷑ aspectus. mor¬
tui resurgebant: Competent̾ gͦ scͥptũ.
os iusti meditabit᷑ sapientiã: & qͦdto¬
tus homo sit spiritalis. ñ utiq t̾renus.
Qualis enĩ terrenꝰ tales & terren: &
qualis celestis. tales & celestes. Abiit
ꝑterren᷑: remansit celestis. Ideoq in
meditat᷑ scͥpserit. Nec abhorret a sen
la sunt: Alii putant os ꝓmente diccũ.
Pulcre autẽ istud exposuit nob̾ salo¬
mon dicens. Marratio iusti semꝑ sa¬
pientia: stultꝰ autẽ sic̃ luna immu¬
tat᷑. I est qͦd sepe uacuet᷑. nec in
sua ꝑseueret sententia: & canqͣm
n tenebris lumen uideat᷑. offundere
nec tenere. Sit gͦ nob̾ semꝑ in corde
& ore meditatio sapientie. & lingͣ¬
tua meditatio loqͣtur iudiciũ. Lex
dei tui in corde tuo sit. Ideo dicit
scͥptura. Loqueris in illis sedens in
domo: ambulans in uia. dormitanᷤ
resuigens. Loqͣmur gͦ dñm iħm qͥa¬

Expanded text:
hominem fuerit quod tactu eius sanabantur hominem fuerit quod tactu eius sanabantur aegroti, caecis refundebatur lux, mortui resurgebant ? competenter ergo scriptum est: os iusti meditabitur sapientiam, eo quod totus homo sit spiritalis, non utique terrenus. qualis enim terrenus, tales et terreni et qualis caelestis, tales et caelestes. abiit ergo terrenus, remansit caelestis. ideoque in \'meditatur\' scripserit neque abhorrcat a senspraesentibus sunt. alii putant os pro mente dictum. pulchre autem istud exposuit nobis Salomon dicens : narratio iusti semper sapientia, stultus autem sicut luna inmutatur, id est: quod saepe uarietur nec in sua perseueret sententia et tamquam in tenebris lumen uideatur nec tenere. 65. Sit ergo tibi semper in corde et ore meditatio sapientiae, et lingua tua loquatur judicium, lex Dei tui in corde tuo sit. Ideo tibi dicit Scriptura: Loqueris in illis sedens in domo, ambulans in via, dormitans, resurgens . Loquamur ergo Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
meditabit᷑ sapientiã: nͥ int̾ior homo:
Duo sunt homines in singuł. U nus
int̾ior: alter ext̾ĩor Int̾ior cogitat q̃
mentis sunt. q̃ mentis sunt loquitur
ext̾ior q̃ sunt corporis. Tam̃ adueni¬
ens dñs utrũq coniunxit: & duos
in homine uno condidit. ne diuer
sis sese impugnent motib: s inui¬
cem sibi uoluntatũ suarũ unitate
socient᷑. Ideo os iusti meditabit᷑ sa¬
pientiã. Iam enĩ oe ipse ext̾ior hõ
iusti. inint̾ioris hominis tͣnsfususẽ
disciplinã: & in eiꝰ conformatꝰ natu¬
ram. ipsiꝰ exercae officia. ut caro medi¬
tet᷑ qͦd mentis int̾ne ẽ. S ne hoc
militatis nr̃e. ut conforme fient
forpori glȩ suȩ. Quis audeat dicere
parnẽ sine peccato. carnẽ assũptã ex
urgine. carnẽ sp̃u dĩ in mariã suꝑue¬
niente gen̾atam. que in nullo discre¬
pauit a sapientie disciplinis. interio¬
ris hominis exsortẽ fuisse uirtutum.
nec in usus eiꝰ tͣnsire potuisse: cũ supra

Expanded text:
meditabitur sapientiam, nisi interioris hominis? Duo sunt enim homines in singulis: unus interior, alter exterior; interior cogitat quae mentis sunt, quae mentis sunt loquitur; exterior quae sunt corporis. Tamen adveniens Dominus utrumque conjunxit; et duos in uno homine condidit; ne dsis sese inpugnent motibus, sed inuicem sibi uoluntatum suarum unitate socientur. ideo os iusti meditabitur sapientiam. iam enim et ipse exterior homo iusti in interioris hominis transfusus est disciplinam et in eius conformatus naturam ipsius exercet officia, ut caro meditetur quod mentis internae est. sed ne hoc militatis nostrae, ut conforme fieret corpori gloriae suae. quis audeat dicere carnem sine peccato, carnem assumptam ex uirgine, carnem spiritu dei in Mariam superueniente generatam, quae in nullo discrepauit a sapientiae disciplinis, interioris hominis exsortem fuisse uirtutum nec in usus eius transire potuisse, cum supra
Abbreviated transcription (Latin):
tionis eterne sibi possit adquirere.
Qui autẽ habitare merũit in scłm
scłoꝵ. Ubi moralib iustũ instituit
disciplinis: ut qualis deberet t̃e te
doceret. Que ut ẽet ꝑfecta forma
iustitie ad suꝑna & cheoremata men¬
tem eiꝰ uult assurg̾e. & excitat eius
intentionẽ ut speccet intento cor¬
de celestia. & diuina intra se uoluat
oracula: atq adea quȩ complace¬
ant deo. suũ informet affectũ. Sit
meditatꝰ in lege: nec ulla eum dñi
mandata p̃t̾eant. Modos diuini sat¬
inenti cognosce. Deniq abhinc uide
in p̃ceptis sc̃m̃ ppħam assurg̾e. Os
iusti meditabit᷑ sapientiã. &ͦ lingua
eiꝰ loq̃tur iudiciũ. Lex dei eiꝰ in corde¬

Expanded text:
tionis aeternae sibi possit adquirere. tionis aeternae sibi possit adquirere. qui autem habitare meruerit in saecsaeculorum. Ubi moralibus iustum instituit disciplinis, ut, qualis deo beret esse, te doceret quaeue esset perfectae forma iustitiae, ad sapientiam et theoremata mentem uult eius assurgere et excitat eius intentionem, ut spectet intento corde caelestia et diuina intra se uoluat oracula atque ad ea quae complaceant deo suum informet affectum, sit meditatus in lege nec ulla eum domini mandata praetereant, motus diuini sacramenti cognoscat. denique abhinc uide in praeceptis sanctum prophetam assurgere: 0 s iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium; le
Abbreviated transcription (Latin):
mus ad dñm. & ipse arbiter co¬
gitationũ oꝑationũq nr̃arum
sit. spectans m̾ita singłoꝵ: qui
nichil sine iudicio agit. s malos
& bonos actus udicio discernit. Becli¬
nandũ gͦ ẽ amalo. & faciendũ est¬
bonũ. Ne bona malaq confundas
pͥus ẽ ut cͥmine careas: pꝰea ut inno¬
centiȩ fructũ deferas: qͥpossis eẽ ꝑpe¬
tuus. Noli putare qͦd dm tua pecca¬
ta p̃tere int: sic enĩ pleriq labunt.
Ipse uniu̾sa cernit & damnat : &
impioꝵ sem̃ ext̾minat. Semen uti¬
ꝙ ñ corporał gen̾ationis: s mentiᷤ
interne: & impietatis successionem.
Nam utiq iob de semine esau ge¬
nitꝰ. scͥꝑture testi sicatione signat᷑.
Quomͦ gͦ semen esau ꝑut in iob.
cum tantus iste uir fu̾it. ut uen¬
turũ in terras dñm p̃uideret: qͥ
cetum istius scłi diabolũ subiuga¬
ret: Ergo hoc querit᷑ ne malitia
tnsfundat᷑ in posteros. Hoc ꝑbap
gr̃e: ut ꝑpetuum domiciliũ habita¬

Expanded text:
mus ad dominum et ipse arbiter comus ad dominum et ipse arbiter cogitationum operationumque nostrarum sit spectans merita singulorum, qui nihil sine iudicio agit, sed malos et bonos actus iudicio discernit. declinandum ergo est a malo et faciendum bonum. ne bona malaque confundas, prius est ut crimine careas, postea ut innocentiae fructum deferas, quo possis esse perpetuus. noli putare, quod deum tua peccata praetereant; sic enim plerique labuntur. ipse uniuersa cernit et damnat et impiorum semen exterminat, semen utique non corporalis generationis, sed mentis internae et impietatis successionem. nam utique Iob de semine Esau genitus scripturae testificatione signatur. quomodo ergo semen Esau periit in Iob, cum tantus iste uir fuerit, ut uenturum in terras dominum praeuideret, qui cetum istius saeculi diabolum subiugaret? ergo hoc quaeritur, ne malitia transfundatur in posteros. hoc per bgratiae, ut perpetuum domicilium habita
Abbreviated transcription (Latin):
Est & peccunia fenoris ẽ & gr̃a. cuiꝰ
dñs usuras exigit. Peccunia fenorᷤ.
es habet. gr̃a fidem confert. Fẽne¬
rato gͦ fidem gentib: ut tͥ abundet
gr̃a. Tu antẽ noli mut᷑ari qͣsi in¬
diguus: s. qͣsi diues & locuples
fenerato. fenerauit petrꝰ. fenerauit.
paulus. fenerauit ioħes ȩungłista
uel utq: & ñ indiguit. hoc ẽ fene¬
rarunt peccuniã xp̃i: ñ fenerarunt
peccunias ad usurã. Fenera gͦ. &
noli desistere fenerare. Audis qͥddi¬
cat scͥptura: Tota die miseret᷑ oe
fenerat. Iustus ꝑ diem fenerat: auarꝰ
in nocte. Gr̃a enĩ lucis ẽ: auaritia
autẽ usura tenebͣrũ ẽ. Q ideo sem̃
fenerantis fidem in benediccione
erit. Habes itaq p̾miũ bñdictiõis.
Declina a malo & fac bonũ. & in¬
babita in scła scłoꝵ. Qm dñs a¬
mat iudiciũ. & ñ derelinquet
scõs suos. ineternũ conseruabũ¬
tur. Iniusti autẽ punient᷑. & se¬
men impioꝵ ꝑibit. Iusti heredita

Expanded text:
est et pecunia faenoris, est et gratia, cuius est et pecunia faenoris, est et gratia, cuius dominus usuras exigit; pecunia faenoris aes habet, gratia fidem confert . faenerato ergo fidem gentibus, ut tibi abundet gratia; tu autem noli mutuari quasi indiguus, sed quasi diues et locuples faenerato. faenerauit Petrus, faenerauit Paulus, faenerauit Iohannes Euangelista uel uterque et non indiguit, hoc est: faenerarunt pecuniam Christi, non faenerarunt pecunias ad usuram. faenera ergo et noli desistere faenerare. audis quid dicat scriptura: tota die miseretur et faenerat? iustus per diem faenerat, auarus in nocte; gratia enim lucis est, auaritia autem usura tenebrarum est. et ideo semen faenerantis fidem in benedictione erit, habens utique praemium benedictionis. Declina a malo et f ac b onum et inhabita in s aecmat iudicium et non derelinquet sanctos, in aeternum conseruabuntur; iniusti autem puni entur et semen impiorum p erib it. iusti her e d i
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ qͦd fenerat iustus: Non es. ñ
ferrũ. ñ plumbũ: s argentũ igni ex¬
aminatũ. Hoc defert ad mensã dñi:
&e diuidit requirentily. Cui unã. cui
duas. cui qͥnq minas cotidie diui¬
dit: & nunqͣm deficit. S fenerationẽ
audiuimꝰ in lege rep̃bensã dicente
moyse. Non fenerabis. Ouplex ẽ fe¬
neratio: una pecumȩ: altera grẽ.
Diuide utͣmq. qͥa scͥptũ ẽ: si recte
offeras ñ recte diuidas. peccasti. qui¬
esce. & tu recte diuide ne pecces. Ip¬
se moyses doceat te diuidere. qui
ammonuit recte diuidendũ: ut
sequaris qͦd abel egit. qui recte di¬
uisit. fugias qͦd cayn parricida
fecit. qui recte diuiuidere nesciebat.
opat᷑ omĩa: diuidens singuł ꝓut
uult. que ꝓut uult. cu ꝓut potes:
ꝓut ingenio uales: diuide qͣndo
lex de peccuma. qͣndo de grã. Dixit
enĩ tͥ. fenerabis gentib. cuiꝰ dñs u¬
suras exigit: Tu autẽ ñ mutͤaberis.

Expanded text:
Quid est quod fenerat justus? Non aes, non Quid est quod fenerat justus? Non aes, non ferrum, non plumbum: sed argentum igni examinatum. Hoc defert ad mensam Domini, et dividit requirentibus: cui unam, cui duas, cui quinque mnas quotidie dividit, et numquam deficit. Sed fenerationem audivimus in Lege reprehensam, dicente Moyse: Non fenerabis . Duplex est feneratio: una pecuniae, altera gratiae. diuide utramque, quia scriptum est: si recte offeras, non recte diuidas, peccasti; quiesce. et tu recte diuide, ne pecces. ipse Moyses doceat te diuidere qui ammonuit recte diuidendum, ut sequaris quod Abel, qui recte diuisit, fugias quod Cain erat; parricida erat qui recte diuidere nesciebat. operatur omnia diuidens singulis prout uult. ille prout uult, tu prout potes, prout ingenio uales. diuide quando lex de pecunia dicat, quando de gratia. dixit enim tibi: faenerabis gentibus, cuius dominus usuras exigit, tu autem non mutuaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
tebat᷑ ut uictũ aliis largiret᷑. Ue¬
rum semen daniel cui inter leoneᷤ
posito. aeria fercula ꝑ abacurh pro¬
pham referta messoꝵ epuł uehebã¬
tur. Est gͦ panis angłoꝵ qͣm man¬
ducauit homo. Sic enĩ scͥptum ẽ.
Panem angłoꝵ manducauit hõ.
hic ẽ panis: de quo dixit dauid.
Dñs pascit me & nichil mͥ deerit. in
loco iuridi ibi me collocauit. Suꝑ
aqͣm refectionis educauit me. Bo¬
nꝰ dauid docuit me panẽ angłoꝵ:
ce ipse me docuut aqͣm refectionis. he
refectio spiritalis ẽ. li ec refectio requieᷤ
meutis interne. Bona aqua que pec¬
catum lauat: mundat interna. Que
sit aqua hec audiamus. Siquis inqͥt
sitit: ueniat ad me & bibat: qͥ credit
mme sic̃ dic̃ scͥptura. flumina de
uentre eiꝰ fluent aque uiue: hoc au
tem dicebat de spũ qͦm incipiebant
acciꝑe. qui credituri erant in eum.
Ergo nec hoc pane nec aqua refecti
gere. qui tota die miscretur & fenerat:

Expanded text:
tebatur ut uictum aliis largiretur. uetebatur ut uictum aliis largiretur. uerum semen Danihel, cui inter leones posito aeria fercula per Habacuc prophetam referta messorum epulis uehebantur. est ergo panis angelorum quem manducauit homo; sic enim scriptum est: panem angelorum manducauit homo. hic est panis de quo dixit Dauid: dominus pascit me et nihil mihi deerit. in loco uiridi ibi me collocauit, super aquam refectionis educauit me. bonus Dauid docuit me panem angelorum et ipse me docuit aquam refectionis. haec refectio spiritalis est, haec refectio requies est mentis internae. bona aqua quae peccatum lauat, mundat interna. quae sit aqua haec, audiamus: si quis, inquit, sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hocatem dicebat de Spiritu, quem incipiebant accipere, qui credituri erant in eum . Ergo nec hoc pane, nec aqua refectiogere, qui tota die miseretur et fenerat?
Abbreviated transcription (Latin):
formet᷑. xp̃c inuob̾. E nunc si qͥs ex
gentib ueniat. sermonẽ audiat
nr̃m. & dñs uiuare dignet᷑ ut forme¬
tur. xp̃c in animo eiꝰ qͦ partꝰ fidei fe¬
rat: seinen ei axp̃c erit. Illic inutͦq
abrabã. Itaq & gn̾ationis pater ert
scđ̾m carnẽ: & is qui uerbũ dñi pec¬
torib iustoꝵ pͥmꝰ infuderit. E ideo
hoc semen abrahe panes istos qͥb p̃¬
beat᷑ corporalis alimonia ñ requirit.
qͥa habet panẽ iustitie qͥ descendit de
cȩlo. Sicut euĩ negant᷑ filii abrahe
qui oꝑa abrahe ñ fecerint: ita sem̃
abrahe sunt & int̾ filios recipiuntur
qui opꝰciꝰ effec̾int. Uerũ abͣhe semini
helie angelus alim̃ta p̃bebat: & in
iuitute esce illius qͣdraginta dictũ
curricuł ambulabat. Non requirebat
istã corporis huiꝰ alimoniã: uerũ se¬
men abͣhe cuipanes deferebant᷑ de
celo. Deniq corui ei cotidianũ conui¬
inũ ministrabant. Ita indignꝰ erat
omniũ. ut nichil haberet suũ: & unt¬

Expanded text:
formetur Christus in uobis. et nunc si quis ex gentibus ueniens sermonem audiat nostrum et dominus iuuare dignetur, ut formetur Christus in animo eius, quo partus fidei ferat, semen ei Christus erit illic in utroque. Abraham itaque et generationis pater erat secundum carnem et is, qui uerbum domini in pectoribus iustorum primus infuderit. et ideo hoc semen Abrahae panes istos, quibus praebeatur corporalis alimonia, non requirit, -quia habet panem iustitiae qui descendit de caelo. sicut enim negantur filii Abrahae qui opera Abrahae non fecerint, ita semen Abrahae sunt et inter filios recipiuntur qui opus eius effecerint. uerum Abrahae semen Helias, cui angelus alimenta praebebat et in uirtute escae illius quadraginta dierum curriculis ambulabat. non requirebat istam corporis huius alimoniam uerum semen Abrahae, cui panes deferebantur de caelo; denique corui ei cotidianum conuiuium ministrabant. ita indiguus erat omnium, ut nihil haberet suum, et mit
Abbreviated transcription (Latin):
carnis sapientiã cõnu̾sat᷑. Sapientia
enĩ carnis. inunica ẽ deo. Unde qͥ
in carne sunt: deo placere ñ possun.
Ideoq peccatũ dampnat de peccato
qui se a carnis tutus abluendo. se¬

Expanded text:
ntia enim carnis inimica est Deo: unde qui in carne sunt, Deo placere non possunt. Ideoque peccatum damnat de peccato qui se a carnis vitiis abluendo, se
Abbreviated transcription (Latin):
peccator uistũ. & q̃rit ꝑdere cũ. Dñs
Sautẽ ñ derelinq̃t eũ in manib eiꝰ: nec
dampnabit eũ cũ iudicabit᷑ illi. Widẽs
gͦ peccator quia iustꝰ inore suo loquit᷑.
incorde meditat᷑ sapientiã. qͥa in lingua
sua iudiciũ loquit᷑. quia in corde suo le¬
gem dñi custodit: mortẽ peccati ei co¬
nat᷑ inferre. s dñs cuet᷑ eũ. & ideo ñ
timeamꝰ insidias peccatoris: q̃m ds̃ ꝓ¬

Expanded text:
peccator iustum et quaerit perdere eum; dominus peccator iustum et quaerit perdere eum; dominus autem non der elinquet eum in manibus eius nec damn.abit eum, cum iudicabitur illi. uidens ergo peccator, quia iustus in ore suo loquitur et in corde meditatur sapientiam, quia in lingua sua iudicium loquitur, quia in corde suo legem domini custodit, mortem peccati ei conatur inferre, sed dominus tuetur eum. et ideo non timeamus insidias peccatoris, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ In corde iusti lex dei ẽ: q̃ lex ñsc̃ptas
naturalis. Iusto enĩ ñ ẽ lexposita: s imꝰ¬
to. In corde eiꝰ lex ẽ ñ ꝑfunctorie. sic̃ in
labiis iudeoꝵ. Corde enĩ credit᷑ ad iusti¬
tiã. Qui credit & loquit᷑: qͥ autẽ loqͥtur
ñ continuo credit. Deniq ñ credidit po¬
pulus de qͦ dictũ ẽ. Populus hic labuᷤ
me honorat. tor autẽ eoꝵ longe ẽ ame.
Fiugit᷑ gentes cũ ea q̃ legis sunt faciunt.
ipsi sibi sunt lex. cognoscentes q̃ sequi
debeant᷑ uel caueri: qͣntomagis fidelis
or iustus qͥ ad imaginẽ & similitudinẽ
dĩ uiuit. decora nouit & honesta de¬
cernere. & uti legitimo qͦdã naturalis
sapientie gabernaculo. ne eiꝰ supplan¬
tent᷑ uestigia sic̃ esau. qͦm ꝓpter gule
auiditatẽ frat supplantauit ut caderet.
atq inmortẽ uestigia eiꝰ effudit. Quoma¬
gis iustus ẽ qͥsq eomagis illi insidiat᷑
inimicꝰ. & idõ ait scͥptura. Considerat

Expanded text:
eius. in corde iusti lex dei est. quae lex? non scripta, sed eius. in corde iusti lex dei est. quae lex? non scripta, sed naturalis; iusto enim 1ex non est posita, sed iniusto. in corde eius lex est, non perfunctorie sicut in labiis Iudaeorum; corde enim creditur ad iustitiam. qui credit, et loquitur; qui autem loquitur, non continuo credit. denique non credidit populus, de quo dictum est: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est ame. si igitur gentes, cum ea quae legis sunt faciunt, ipsi sibi sunt lex cognoscentes quae sequi debeant uel cauere, quanto magis fidelis et iustus, qui ad imaginem et similitudinem dei uiuit, decora nouit et honesta decernere et uti legitimo quodam naturalis sapientiae gubernaculo, ne eius subplantentur uestigia sicut Esau, quem propter gulae auiditatem frater subplantauit, ut caderet, atque in mortem uestigia eius effudit! Quo magis iustus est quisque, eo magis illi insidiatur inimicus, et ideo ait scriptura: considerat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ locunt᷑ uero sensui conuenire uide¬
ant᷑. & sensus sui prudentia intelligãt
q̃ loqͥ debeant᷑ uel taceri: ut q̃ silenda
sunt cohibeant claustro qͦdã nexuq
labioꝵ In hũs autẽ q̃ oporteat dici la¬
bioꝵ uindã resoluant᷑. Merito gͦ p̃mi¬
sit. os iusti meditabit᷑ sapientiã. Medi¬
tatio enĩ diuturna plenũ pot̾it habere
iudiciũ: qͦd loq̃tur iustꝰ in tempore.
cũ eaq̃ ꝑfecta sunt facie ad faciẽ uidit.
Nunc enĩ de huis q̃ ñ cõphendimꝰ: loqͥ
uera ñ possumꝰ. Deniq nec paulus p̃¬
sumpsit dicẽ. qui raptꝰ in paradisũ
udit secreta celestia: S uolens ñ in
hiis errare q̃ diceret ait. Qͣm inscru¬
tabilia sunt iudicia di: & inuestiga¬
biles uie eiꝰ : Nunc autẽ ab solutꝰ cor¬
pore: forsitan inuestigabiliũ uiar̃
genera & iudicia eiꝰ que sic̃ abyssus multa
sunt comp̃hendat. Idhuc iustitie forma
euncorde ipsiꝰ. & ñ supplantabunt᷑ gresiꝰ

Expanded text:
quae locuntur uero sensui conuenire uidequae locuntur uero sensui conuenire uideanquae loqui debeant vel tacere: ut quae silenda sunt, cohibeant claustro quodam nexuque labiorum; in iis autem quae oporteat dici, labiorum vincula resolvantur. Merito ergo praemisit: Os justi meditabitur sapientiam; meditatio enim diuturna plenum poterit habere judicium, quod loquetur justus in tempore; cum ea quae perfecta sunt, facie ad faciem, viderit. Nunc enim de iis quae non comprehendimus, loqui vera non possumus. Denique nec Paulus praesumpsit dicere, qui raptus in paradisum audivit secreta coelestia: sed volens non in iis errare quae diceret, ait: Quam inscrutabilia sunt judicia Dei, et investigabiles viae ejus ! Nunc autem absolutus corpore, forsitan investigabilium viarum genera, et judicia ejus quae sicut abyssus multa sunt, comprehendit. 69. Adhuc justitiae forma eius in corde ipsius et non subplantabuntur gressus
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ iudicium dei. & sẽꝑ illud an¬
te oculos habeas. ut peccato locũnul¬
lum relinquas: &e noueris qͦd delicti
p̃cium. supplicii retributione solue¬
tur Ipse enim hoc in nonagesimo u¬
terp̃tatus ẽ psalmo dicens. Noc ti¬
mebis atimore nocturno. & a sagit¬
ta uolante ꝑdiem. a negotio ꝑambulã¬
te intenebris: ab occursu & demonio
meridiano. Cadent a latere tuo mille
cẽ decem milia adextris tuis: ad te
autẽ ñ appropinquabit. Uerũtam̃
oculis tuis considerabis: & retͥbutionem
peccatoꝵ uidebis. Iustus enĩ cũ loqͥtur
& ueri plena uidicu: ñ cũ iracũdiale¬
quit᷑. ñ ex animi m̾entis afflictione. ñ
ex dolore. ñ ex aliqͣ passione: s loquit᷑ ex
ueritate. loqͥtur ex equitate: ut ñ ꝓpen¬
dat affectꝰ. s q̃ loquit᷑ uero pendat ex¬
amine. Iudicat enĩ q̃ dicenda sint: uel
ñpinenda. Cui simile ẽ illud labia sa¬
pientiũ alligata sunt sensu: eo qͦd oĩa

Expanded text:
loquatur iudicium dei et semper illud anloquatur iudicium dei et semper illud ante oculos habeas, ut peccato locum nullum relinquas et noueris, quod delicti pretium supplicii retributione soluetur. ipse enim hoc in nonagesimo interpretatus est psalmo dicens: non timebis a timore nocturno et a sagitta uolante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab occursu et daemonio meridiano. cadent a latere tuo mille et dena milia a dextris tuis, ad te autem non adpropinquabit ; uerumtamen oculis t.uis considerabis et retributionem peccatorum uidebis. iustus enim cum loquitur ueri plena iudicii, non cum iracundia loquitur, non ex animi maerentis afflictione, non ex dolore, non ex aliqua passione, sed loquitur ex ueritate, loquitur ex aequitate, ut non propendat affectu, sed quae loquitur uero pendat examine; iudicat enim, quae dicenda sint uel non promenda. cui simile est illud: labia sapientium alligata sunt sensu, eo quod omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& quicui. &e resurrexi: q̃m dñs suscipi¬
et me. Q illic gͦ os iusti medicabit᷑
sapientiã. donet ad subluniora taber¬
naculi secreta celestis ac sacre plena
iocunditatis atq letitie ipse ꝑueniat:
qͦmadinodũ scͥptura nos docuit di¬
cente dauid. Hec recordatꝰ sum & effu¬
di suꝑ me animã meã. q̃m ingrediar
in locum tabernaculi ammirabilis
usq ad domũ dei. Inuoce exultatiõis
&e confessionis. sonus epulãtis. Ergo
& sedentes in haccorporea domo. oc
egressi hinic atq ambulantes in uia
cum rapim᷑ si meremͣ obuiã xp̃o: &e
dormientes loquemur. Accipe terciam
anas cu fiiii. qua se anima eleuat ius¬
ti. Est cnĩ qͥdã sp̃italis somnus intesli¬
gendus. de qͦ salomon ait. Si enĩ sede¬
as sine timore sidebis. si dormias sua se¬
uiter requiesces: & ñ tunebis pauorem
qui suꝑueniet tͥ. neq impetꝰ impioꝵ
suꝑuenientes tͥ. Cum suauitate requies¬
ces. & pauorem &e suꝑuenientes impi¬
orum impetus ñ timebis : si lingua tua

Expanded text:
surrexi, quoniam dominus suscipiet me. et illic ergo os iusti meditabitur sapientiam, donec ad sublimiora tabernaculi secreta, caelestis ac sacrae plena iocunditatis atque laetitiae, ipse perueniat, quemadmodum scriptura nos docuit dicente Dauid: haecrecordatus sum et effudi super me animam meam, quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum dei, in uoce exultationis et confessionis, sonitus epulantis. erga et sedentes in hac corporea domo et egressi hinc atque ambulantes in uia cum rapimur, si meremur, obuiam Christo et dormientes loquemur. Accipe tertiam avayayyrjv, qua se anima eleuat iusti. est enim quidam spiritalis somnus intellegendus, de quo Salomon ait: si enim sedeas, sine timore sedebis, si dormias, suauiter requiesces; et non timebis pauorem qui superuenit tibi neque impetus impiorum superuenientes tibi. cum suauitate requiesces et pauorem et superuenientes impiorum impetus non timebis, si lingua tua
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine carni uenit. qͥuerã carnẽ s¬
pit. s insimilitudine carnis peccati. io
ẽ carnis peccatͥtis. Facta enĩerat fraude
& ueneno infusa serpentis: caro nĩa
caro peccati. Postqͣm ẽ obnoxia facca
peccato. facta erat caro mortis: qͥa erat
morti debita. Huiꝰ carnis iam reȩ iã
p̃iudicate similitudinẽ. xp̃c in suacar¬
ne suscepit: qͥa &e si naturalẽ substanti¬
am carnis huiꝰ susceꝑat. ñ tam̃ con¬
cagia ulla susceꝑat. nec miniqͥtatib
conceptꝰ & natꝰ ẽ in delictis. qui ñ ex
sanguinib. neq ex uoluntate caruis¬

Expanded text:
litudine carnis venit, qui veram carnem suscepit; sed in similitudine carnis peccati, id est, carnis peccatricis. Facta enim erat fraude et veneno infusa serpentis caro nostra, caro peccati. Postquam est obnoxia facta peccato, facta erat caro mortis; quia erat morti debita. Hujus carnis jam reae, jam praejudicatae similitudinem Christus in sua carne suscepit; quia etsi naturalem substantiam carnis hujus susceperat, non tamen contagia ulla susceperat: nec in iniquitatibus conceptus, et natus est in delictis, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate car
Abbreviated transcription (Latin):
eis dutiꝰ eẽ ñ possit: Tnsit etiã ipse
qͦmͦ possunt ñ cͣnsire q̃ contulit: Tu
mͦ constantẽ animũ gere. iustitiam
tene: nemo te moueat. & uidebis
nichil ee impiũ. Deniq audi dicentẽ.
Uidi impiũ suꝑexaltatũ & eletiatum

Expanded text:
eis diutius esse non possit? transit etiam ipse: eis diutius esse non possit? transit etiam ipse: quomodo possunt non transire quae contulit? tu modo constantem animum gere, iustitiam tene, nemo te moueat, et uidebis nihil esse impium. Denique audi dicentem: uidi impium super e xaltatum et eleuatum
Abbreviated transcription (Latin):
uias eiꝰ. hoc ẽ expectare eiꝰ qͦm expectã¬
dum putas mandata conseruare. ct¬
sicont̾aris. & si affugaris. & sicgͥtudĩe
deficias: tam̃ expecta dñm. Non te con¬
frindet spes. Weniet dñs & exaltabit
te ut hereditate possideas t̾ram. Liq̃t
suꝑiorẽ ẽẽ t̾ram. ñ istã in ualle t̾renã.
s illã q̃ ẽ repmissionis et̾nȩ. Inqͣ qͥcũ¬
q constituit᷑ exaltat᷑ a dño. Uidebis
autẽ: cum ꝑeunt peccatores. Tunc enĩ
iustoꝵ remun̾atio erit: cum iudicium
fu̾it de m̾itis impioꝵ. S ñ uno gen̾e
ꝑeunt peccatores. Ante tͥ ꝑeunt. si eoꝵ
pot̾ntiã. diuitias. ñ mireris. siñ ce
moueat. cum eos honorib. liberis.
amicis: abundare cognou̾is. hec enĩ
scłi sunt: & scłm scłari subiacet ma¬
lignitati. & pͥnceps mundi his qͥ s ser¬
uiunt fauet scđm illud. omĩa tͥ da¬
bo. si ꝑcidens adorau̾is me. Qͥd q̃ris
ut ea t dent᷑. cum ipse impiꝰ qͥ dat in

Expanded text:
uias eius. hoc est \'expectare\', eius quem expectanuias eius. hoc est \'expectare\', eius quem expectandum putas mandata conseruare. etsi conteraris, etsi affligaris, etsi aegritudine deficias, tamen expecta dominum; non te confundet spes. Ueniet dominus et e xalt ab it t e, ut hereditate possideas terram. istam in ualle terrenam, sed illam quae est repromissionis aeternae, in qua quicumque constituitur exaltatur a domino. U idebis autem, cum per eunt peccatores. tunc enim iustorum remuneratio erit, cum iudicium fuerit de meritis impiorum. sed non uno genere pereunt peccatores. ante tibi pereunt, si eorum potentiam, si diuitias non mireris, si non te moueat, cum eos honoribus liberis amicis abundare cognoueris. haec enim saeculi sunt et saeculum saeculari subiacet malignitati et princeps mundi his qui sibi seruiunt fauet secundum illud: omnia tibi dabo, si procidens adoraueris me. quid quaeris ut ea tibi dentur, cum ipse impius qui dat in
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm miscdia conferenda. Tam̃ tam
spectu eiꝰ iuuens. quis enĩ qͣnins iustꝰ
ñ obnoxius peccato: Aut cuiꝰ talis est
uita ut digna iudicet᷑ dei similitudĩe:
Itiq ad imaginẽ & similitudinẽ dei
factus. debet sic̾ ds̃ sine peccato ẽ: ita
&& is qui ad imaginẽ eiꝰ ẽ. sine peccato¬
ẽẽ. Quagͦ dignꝰ ẽ pena. qͥ grãm tan¬
tam dñicȩ oꝑationis. & similitudmẽ
diuini decoris amisit: S qͥa miseri¬
cors ẽ. etiã si scipsũ uidicio subiciat.
iustũ tam̃ ñ iudicat. s iniustũ. iusto
parcit. qͣsi conditionis fragilitate
pecȩanti: iniustũ punit. qͣsi qͥ detes¬
tet ingͣtũ. Deinde etiã si multa ha¬
beas oꝑa iusticie. noli ẽẽ impatiens.
atq arrogans q̃ p̃mia tͥ iustitiȩ in
hoc seculo existimes flagitanda: aut
indigne tͥ adũsa accidisse aliqͣ conq̃ra¬
ris. Qndu enĩ uiuis: certam̃ tͥ debetur
ñ p̃miũ. Expecta gͦ uel auxiliatorem
dñm uel remuneratorẽ. & custodi

Expanded text:
quam miseriQordia conferenda. Tamen tamquam miseriQordia conferenda. Tamen tamnspectu eius uiuens — quis enim quamuis iustus non obnoxius est peccato aut cuius talis est uita, ut digna iudicetur dei similitudi ne ? - , utique ad imaginem et similitudinem dei factus debeat sicut deus, qui sine peccato est, ita et is qui ad imaginem eius est esse sine peccato. qua ergo dignus est poena, qui gratiam tantam dominicae operationis et similitudinem diuini decoris amisit? sed quia misericors est, etiamsi ipse se iudicio subiciat, iustum tamen non iudicat, sed iniustum. iusto parcit quasi condicionis fragilitate peccanti, iniustum punit, quasi qui detestetur ingratum. deinde etiamsi multa habeas opera iustitiae, noli esse inpatiens atque arrogans, qui praemia tibi iustitiae in hoc saeculo existimes flagitanda aut indigne tibi aduersa accidisse aliqua conqueraris. quamdiu enim\' uiuis, certamen tibi debetur, non praemium. Exp ecta ergo uel auxiliatorem dominum uel remuneratorem e t custodi
Abbreviated transcription (Latin):
te p̾fecit: Subiecit tibi egyptios
ad quos hospes adueneras: insectantiᷤ
postea mari mersit. Ille tuos deleuit
hostes atq subu̾tit. Ille te creauit
& condidit: ille suo sangͥne de rede¬
mit: & tu tradis te ut seruias eius
inunico: Ille tͥ omnia peccata dini¬
sit: & tu gͣuiora cõmittis: Uocat te.
plius se gͣuari. iudiciũ refugit: mise¬
ricordiã poscit dicens. Q ne intres in
uidiciũ cũ seruo tuo: q̃m ñ iustificabi¬
tur in conspectu tuo omnis uiuens.
Confitet᷑ se in tenebris sicut mortuum
seculi collocatũ. Caute sic̃ mortuum
scłi dix̃ ñ mortuũ. Non enĩ mortui
scłi sunt quimoriunt᷑ in xp̃o. Illi
autẽ sunt mortui scłi. qͥ omnẽ uitã
suã qͣ uixert̃ in scło. in int̾itu & mor¬
te constituunt. & idõ qͣsi desꝑatꝰ ad
remediũ confugit dicens. Cito exau¬
di me dñe: qͥa defec̃ sp̃s meus. Talis enĩ
iudicũ ꝓposita sibi oblatione defec̃:
Inqͦ exaininanda ueritas foret. potius

Expanded text:
te praefecit, subiecit tibi Aegyptios te praefecit, subiecit tibi Aegyptios ad quos hospes adueneras, insectantes postea mari mersit ? ille tuos deleuit hostes atque subuertit, ille te creauit et condidit; ille suo sanguine te redemit, et tu tradis te, ut seruias eius inimico? ille tibi omnia peccata dimisit, et tu grauiora committis ? uocat te: plius se grauari iudicium refugit, misericordiam poscit dicens: et ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectuConfitetur se in tenebris sicut mortuum saeculi collocatum. Caute sicut mortuum saeculi dixit, non mortuum; non enim mortui saeculi sunt, qui moriuntur in Christo; illi autem sunt mortui saeculi, qui omnem vitam suam, quam uixerunt in saeculo, in interitu et morte constituunt. et ideo quasi desperatus ad remedium confugit dicens: cito exaudi me, domine, quia defecit spiritus meus. talis enim iudicii proposita sibi oblatione defecit, in quo examinanda ueritas foret potius
Abbreviated transcription (Latin):
rus enĩ uidexẽ: & idõ iustitia ñ pocest pi¬
ditari. Inde & aquila dix̃. Nec dampna¬
bit eũ in uidicando eo. Simmacꝰ. nec dap¬
nabit. cum udicat᷑ uistꝰ. S qͥa septua¬
gunta uiri sic posuert̃. cum iudicabit᷑
illi. putamꝰ qͦd ad aliud respex̾it quia
scͥptũ ẽ: q̃m ipse dñs ueniet in iudici¬
um.S in qͦd udiciũ: Audi dicentem
łibi soli peccaui & malũ corã te fect ut
iustific̾is in sermonib tuis & uincas
cũ udicaris. Idõ gͦ p̃bet se dñs audien¬
dum ut de se iudicet᷑: qͦ magis uincat.
Q mͦ se p̃beat audi. Fopulus metis qͥd
feci tͥ. aut in qͦ contͥstaui te. aut in qͦ
molestꝰ tͥ fui: Responde mͥ. Qͥa ex egyp¬
to duxi te: & de domo scruitutis libe¬
raui te. & alibi. Ego sum ego sum. qͥ
deleo iniquitates tuas: & memor ñeto.
Tu autẽ memor estoĩudicem᷑. Graue
hoc iudiciũ cũ dñs de se postulat con¬
tra hominẽ iudicari. Quid enĩ respõ¬
deas ei qui uniu̾sa tͥ contulit: omĩb

Expanded text:
rus enim iudex est et ideo iustitia non potest periclitari. unde et Aquilas dixit: nec c da mnabit eum in iudicando eo, Symmachus: nec damnabit, cum iudicatur iustus. Sed quia Septuaginta uiri sic posuerunt: cum iudicabitur illi putamus quod ad illud respexerit, quia scriptum est: quoniam ipse dominus ueniet in iudicium. sed in quod iudicium? audi dicentem: tibi soli peccaui et malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, cum iudicaris. ideo ergo praebet se dominus audiendum, ut de se iudicetur, quo magis uincat . quomodo se praebeat, audi: populus meus, quid feci tibi aut in quo contristaui te aut quid molestus tibi fui? responde mihi. quia ex Aegypto eduxi te et de domo seruitutis libera te, et alibi: ego sum ego sum, qui deleo iniquitates tuas et memor non ero. tu autem memor esto et iudicemur. Graue hoc iudicium, cum dominus de se postulat contra hominem iudicari. quid enim respondeas ei quj uniuersa tibi contulit, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cendit de celo. ipse ẽ qͥ ascendit in celũ.
ut impleret oĩa. S qͥa qͣlis celestiᷤ tales & ce¬
lestes.⁊ ille ascendit in celũ qͥ t̾rena depo
morte peccĩ. ad nouitatẽ uite heditatisq
ꝯsortiũ. ut fiat sic̃ scͥptũ ẽ: ci heres. xp̃i
cohes. Uera gͦ medicina ẽ: gerere peniten¬
tiã. Q ͤ tc̃ legitime p̃dicata ẽ. qñ medicꝰ ue¬
nit e celo. qͥ ñ exasꝑaret uuln̾a. s sanaret.
Bonꝰ medicꝰ qͥ docuit qͦ admod̾ ĩ hac t̃ra cor¬
poris nr̃i remedia q̃teremꝰ: cũ flos
nob̾ herbe salutaris oꝑiret᷑. qui de
peccato dampnauit peccatũ in carne.
Antidotũ gͦ facta ẽ caro q̃ erat uene¬
nam ante peccati. qͥa erat illecebra
peccatoꝵ. Audi qͦmad modũ antidotũ
caro. Deiu̾bũ. factũ ẽ caro. Misit
manũ in cauernã aspidũ. uenenum
euacuauit: peccatũ abstulit: qͦd ẽ
de peccato dampnauit peccatũ in
carne: & ut hoc possit pleniꝰ conside
rari: ipst̃ apłi capitalũ recenscamꝰ.

Expanded text:
t in caelum, ut impleret omnia. sed quia qualis caelestis, tales et caelestes, et ille ascendit in caelum qui terrena deponmorte peccati ad nouitatem uitae hereditatisque consortium, ut fiat, sicut scriptum est, dei heres, Christi coheres. Uera ergo medicina etiam, quae tunc legitime praedicata est quando medicus uenit e caelo, qui non exasperaret uulnera, sed sanaret. bonus medicus, qui docuit quemadmodum in hac terra corporis nostri remedia quaereremus, cum flos nobis herbae salutaris oriretur, qui de peccato damnauit peccatum i n carne. antidotum ergo facta est caro, quae erat uenenum ante peccati, quia erat inlecebra peccatorum. audi, quemadmodum antidoton caro: dei uerbum factum est caro, misit manum in cauernam aspidum, uenenum euacuauit, peccatum abstulit, idest: de peccato damnauit peccatum in carne. Et ut hoc possit plenius conrari, ipsum Apostoli capitulum recenseamus.
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ꝑfectꝰ ẽ enĩ qͥ malitiã nescit: nec
dolũ nouit Idõ inqͥt custodi ꝑfec¬
tionẽ. qͥa sunt reliquie hõi pacifico.
Reliquie dicunt᷑ hominis de corpore
mortui: de eiꝰ exuuns Ideo reliqinie qͥa
pꝰ mortẽ hõis uident᷑ suꝑẽe: supsunt
enĩ q̃ seruant᷑ ad resurrectionẽ. Opor¬
tet enĩ hoc corruptibile induere incor¬
ruptionẽ.: & hoc mortale induere im¬
mortalitatẽ. C rgo magis reliquie st̃
hõis spes resurrectionis. & fides con¬
u̾sionis. & grã dilectionis: Qm impu
ñ resurgunt iniudiciũ. Uita iustoꝵ
huic loco pulcre illud conuenit: re¬
liquie scđm electionẽ grẽ salue facte
tas atq ꝑfidie peccatũ: ea delebunt᷑
ut ñ sint. Salus autẽ iustoꝵ a dño:¬

Expanded text:
t enim qui malitiam nescit nec dolum nouit. ideo, inquit, custodi perfectionem, quia sunt r eliquiae homini p a cifi c o. reliquiae dicuntur hominis de corpore mortui, de eius exuuiis. ideo reliquiae, quia post mortem hominis uidentur superesse; supersunt enim quae seruantur ad resurrectionem. oportet eniruptionem et hoc mortale induere immortalitatem. Ergo magis reliquiae sunt hominis spes resurrectionis, et fides conversionis, et gratia dilectionis; quoniam impii non resurgunt in iudicium, uita autem huic loco pulchre illud conuenit: reliquiae secundum electionem gratiae saluae factae tas atque perfidia ac peccatum. ea delebuntur, ut non sint. Salus autem iustorum a do
Abbreviated transcription (Latin):
a sunt: Accepisti que mundi sunt.
air uis auferre q̃ xp̃i sunt: Da illa
ni uis: ñ inuidemꝰ. Cur nob̾ a te q̃
os uolumꝰ inuident: Tu adorari
s. qui om̃ibus nequior. ipsa ꝙͦ in¬
ignus es seruitute. A dño inquit¬
tessus uiri corrigent᷑. Grecus dia¬
icit᷑ tͥ. Si tͣnseas ꝑ aqͣm flumina
ñ condudent. Transi gͥ. noli cessa.¬
tu in uia es qͣmdiu in cursu es
pnstitutꝰ. Paulus si stetisset: cur¬
m suũ ñ consũmasset. Uide ne
deo dicat: &e tu qui stas uide ne ca¬
as. Non enĩ qͥ tͣnsiuit pot tuere ne ca¬
at. Uidi inqͥt ĩpiũ sr̃ exaltatũ ⁊ eleuatũ

Expanded text:
rna sunt? accepisti quae mundi sunt, rna sunt? accepisti quae mundi sunt, cur vis auferre quae Christi sunt? Da illa cui vis, non invidemus. Cur nobis a te quae nos volumus, invidentur? Tu adorari vis, qui omnibus nequior, ipsa quoque indignus es servitute. 47. A Domino gressus viri corrigentur. Graecus διαdicitur tibi: si transeas p.er aquam, flumina te non concludent . transi ergo, noli cessartu in uia es, quamdiu in hoc cursu es constitutus. Paulus si stetisset, cursum suum non consummasset. uide ne ideo dicat et tuquistas uide ne cadas; non enim qui transiuit potest timere ne cadat. uidi, inquit, impium superexalta
Abbreviated transcription (Latin):
gĩe amaritudinẽ humane fragi¬
litatis excludet. & alibi. Q delebi
omnẽ lacrimã ab oculis eoꝵ: &
mors ñ erit amplius. neq luctus.
accipe etiã lactis nitorem. & ñ ĩdi¬
gebunt lucerna. & lumine solis:
seret᷑ & tribuit: qui omnia uerba
que accepit a patre dedit nobis: &
peccatoꝵ nr̃oꝵ nobis era dimisit.
& sangͥnem suũ ꝓ nr̃is deliccis sa¬
uit: ut ñ in fenore ẽẽmꝰ alieno.
s in suo ere bonus cresitor nos
haberet. Est &e peccator ille qui
congregauit que ñ peperit: &
mutuatꝰ ẽ qͦd ñ tenebat: nec uult
restituere qͦd accepit. Audi quia
mutuatus ẽ diabolus. Tibi inqͥt
dabo potestatẽ hanc uniuersã.
& głam illoꝵ: quia mͥ tradita
sunt. & cui uolo do illa: si ꝓci¬
dens adoraueris me. Nequissi¬
me. accepisti ad temptationem.
ad mortẽ. Hoc ẽ accepisti. ut ꝓba¬
nt᷑ dei seruuli: ñ ut extinguerentur.
ccepisti ut ds̃ adoraret᷑. ñ ut negare¬
ir. Accepisti scł̃aria: cur cripis quȩ et̃¬

Expanded text:
ragilitatis excludet. et alibi: et delebit omnem lacrimam de oculis eorum et mors non erit amplius neque luctus. accipe etiam lactis nitorem: et non indigebunt lucerna et lumine solis; seretur et tribuit, qui omnia uerba quae accepit a patre dedit nobis et peccatorum nostrorum nobis aera dimisit et sanguinem suum pro nostris debitis soluit, ut non in faenore essemus alieno, sed in suo aere bonus creditor nos haberet. est et peccator ille qui congregauit quae non peperit et mutuatus est quod non tenebat nec uult restituere quod accepit. audi quia mutuatus est diabolus: 11 b 1, inquit, dabo potestatem hanc uniuersam et gloriamillorum, quia mihi tradita sunt et cui uolo do illa, si procidens adoraueris me. nequissime, I accepisti ad temptationem, non ad mortem, hoc est: accepisti ut, probarentur dei seruuli, non ut extinguerentur, accepisti ut dtur; accepisti saecularia, cur eripis quae aete
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Deniq iste ip̃se post reue¬
acionẽ rogauit remediũ sa¬
itatis. & ñ impetͣuit. In infir¬
nitate autẽ remediũ ñ q̃siuit.
cursum consũmauit: & coro¬
am inuenit. Mutuat᷑ in qͥt
eccator & ñ soluit: iustus au¬
em miseret᷑ & cribuit. Hoc qͦ
sone conuenit pauli: qͥa iustꝰ
niseretur & tribuit. Uide illum
lñi eloquia diuidentẽ: uide ar¬
gentũ dñi fen̾antẽ. Unam minã
iccepit: duas reddidit: duas
iccepit: qͣttuor reddidit: qnq
iccepit: decem reddidit. Non
gauit in sudario qͦd acceꝑat:
s nũmmulariis erogauit: &
id erogauerat cũ usuris recepit.
ta & accipientẽ. a peccato maxi¬
no lib̾auit. ne apud eũ pecunia
atib p̾ficeretur emeruit. Que
sunt decem ciuitates: In epłis.
teognose qͣs scripsit. & si apli
prescripto numero ñ teneantur.
quib dictum ẽ. Ite ꝑ orbem uni¬
uersum. p̾dicate eu angłiũ uni¬
ner se creature. Hic gͦ ab icrusalẽ

Expanded text:
tur. denique iste ipse post reuetur. denique iste ipse post reuelationem rogauit remedium sanitatis et non impetrauit, in infirmitate autem remedium non quaesiuit, sed cursum consummauit et coronam inuenit. Mutuatur, inquit, peccator et non soluet, iustus autem miseretur et tribuit. hoc quoque personae conuenit Pauli, quia iustus miseretur et tribuit. uide illum domini eloquia diuidentem, uide argentum domini faenerantem. unam mnam accepit, duas reddidit, duas accepit, quattuor reddidit, quinque accepit, decem reaaiait. non ligauit in sudario qUOd acceperat, sed nummulariis erogauit et quod erogauerat cum usuris recepit. ita et accipientem a peccato maximo liberauit, ne apud eum pecunia itatibus praeficeretur emeruit. quae sint decem ciuitates in epistulis recognosce quas scripsit, etsi apostoli praescripto numero non teneantur, quibus dictum est: ite per orbem uniuersum et praedicate euangelium uniuersae creaturae. hic