comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m põt ñ solum cogitandũ suauit̾. uerũ ⁊̃
ppetͣn dum efficacit̾ mente discerni. nisi ⁊ illa
mentis iutentio penes qͣm sũma potestas est
menbͣ in opus mouendi ul aboꝑe cohibendi
male acco̾ni cedat. Nec sane cum sola cogita¬
dõne mens oblectat᷑ illicitis ñ quid̾ disc̾ne̾s
esse fatienda. tenẽs tñ ⁊ uolens libent̾ q̃ starĩ
ut attig̾unt animũ respui debuerunt: ne¬
gandũ est eẽ pccm. set longe minꝰ qͣm et si oꝑe ꝯsti¬
tuat᷑ implendum. et iõ de talib quoq cogitatõib
uenia petenda est. p̾tusq ꝑcutiendũ. et dicend̾.
dimitte nobis debita .n. s.e.ii.d.d.ni. Neq enĩ
sicut s̃ illis duob pͥmis hominib ꝑsonã suã
quisq portabat ⁊ iõ si sola mlr̃ cibũ ediss allici¬
tum sola itaq mortiꝯ supplitio pleteret᷑: ita põt
dici ĩ hoĩe uno si delc̃onib illicitis aquib conti¬
uuo se deber auertere cogitatõ sola libent̾ pas¬

Expanded text:
n solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, et dicendum: Dimittite nobis debita nostra . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pas
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i corruptõne alienũ. quicuniq religio se
gustau̾it: corruptõm ñ uidebit. illud datũ fuit
autiquis post tͣlisitũ maris rubri ubi subiner
mauna ñ nisi renatis p̾stari debet. panis ille cor¬
porał ppłm antiqũ ad derram promissionus ꝑ de¬
sertum eduxit. hec esta celestis fideles hꝰ seculi
ꝑ desertum tͣnseuntes in celum sb̃uehit. unde
recte uiaticũ appllãtur. qr ui uia nos refitieits:
usq in prĩam deducit. Sicut gͦ in mari rubro fi¬
gura uapt̃i p̾cessiti ita ĩ manua significatio du̾ici
corporis. hec duo sacͣmenta demõstrata sunt ubi
de latͦer xp̃i sanguis et aqua fłux̾unt. qr xpistꝰ
ꝑ sanguiuẽ redemptõnis et aquã ablutõnis: uos
rediniere a dyabolo et apc̃to uenit. sicut israeli¬

Expanded text:
ab omni corruptione alienum. Quicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis post transitum maris Rubri, ubi submersc coeleste manna, non nisi renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari Rubro figura Baptismi praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta demonstrata sunt ubi de latere Christi sanguis et aqua profluxerunt, quia Christus per sanguinem redemptionis, et aquam ablutionis nos redi
Abbreviated transcription (Latin):
ib homine in hͣt uita mortali. set ex parte
nͣ ex toto. qr ex ꝑte diligimꝰ sicut ex ꝑte cog¬
noscimus. In fut᷑o autem implebit᷑ ñ ex toto.
Unde cum ad huc est aliquis carnar᷑ ꝯcupiscẽ
auima ꝯcupiscit. cum aut̃ ꝑuenerit quod ꝑ¬
ftm̃ est ut destruat᷑ qͣuod ex ꝑte est .i. iam exͥ

Expanded text:
b homine in hac mortali vita, sed ex parte, non ex toto, quia ex parte diligimus, sicut ex parte cognoscimus. In futuro autem implebitur ex toto. Unde August. Cum adhuc est aliquid carnalis concupiscarnaliter concupiscit. Cum autem venerit quod perfectum est, ut destruatur quod ex parte est, id est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
idꝰ ereq̃nt᷑ querenti. cur spiritꝰ .s. ñ diceretur
filius cum de prĩs ess suba: Respond̾ns sic ait. que¬
ria a me si de suba prĩꝰ est filmꝰ. de sub̾a prĩꝰ est tͥ¬
spiritꝰ .s. cur unuꝯ filiuꝰ sit. et aluis ñ sit filiuꝰ.
Ecce responteo. siue capias.sine non capias de patre
cedeus ⁊ deo ille filuis est prĩs dequo est genitꝰ. iste
aut̃ spiritꝰ est utͥusq qmͣ de utroq procedit. S ideo
cum de isloꝰ loqueret᷑. aiti de patre procedit. qm̃
pater ꝓcessionis eins est auctor. quitalem filiũ ge¬
nuit. et gignendo ei dedit. ut ⁊̾ de ip̃o procederet
spiritꝰ .s. Nam nisi procederet ⁊̃ de ip̃o: ñ diceret
daret. ut a se quo procedere sigtans aperte ostẽ¬
deret flando: quod spirando dabat occulte. Qma
ergo si uasceret᷑ ñ tm̃ de pr̃e. nec tmͣ de filio: Sec de
amboꝵ. ac ꝑ hec quia filius amiboꝵ uialo mͦ esset:
non oportuit eum nasci de ambob. amboꝵ ergo¬

Expanded text:
scilicet quaerenti cur Spiritus sanctus non diceretur Filius, cum de Patris esset substantia, respondens, sic ait: Quaeris a me si de substantia Patris est Filius, de substantia Patsanctus; cur unus Filius sit, et alius non sit filius. Ecce respondeo, sive capias, sive non capias. De Patre te procedens: ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus; iste autem Spiritus utriusque, quoniam de utroque procedit. Sed ideo cum de illo Filius loqueretur, ait, De Patre procedit ; quoniam Pater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut etiam de ipso procederet Spiritus sanctus. Nam nisi procederet et de ipso, non diceret ddaret , ut a se quoque procedere sigderet flando quod spirando dabat occulte. Quia ergo si nasceretur, non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de amborum. Ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo esset, non oportuit nasci eum de ambobus. Ambor
Abbreviated transcription (Latin):
cum . n. guis p̾scĩa ñ sit uisi de fut᷑is. ex quo illa
que fut᷑a erant p̾sentia fiunt uł p̾t̾eunt: sb̃ dei
p̾scĩa esse desimint. Sub scĩa uero semꝑ sunt p̃¬
scunt ergo d̾s om̃a ab eterno que fut᷑a erant.
neq p̾scire desinit. nsi cum fut᷑am esse de si¬
nunt. Neq cum p̾scire cesinit aliqua q̃ ante
pͥsciebat. minꝰ ea noscit qͣm ante cognoscebat.
Non .n. dicit᷑ ex deffcũ eius scĩe quod aliqͣ p̾scie¬
rit aliqͣndo. que modo ñ p̾sciat. S ex ratione
uerbi quod est prescientia. p̾scire .i. est ante

Expanded text:
cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia vero semper sunt. Praescivit ergo Deus omnia ab aeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua praescierit aliquando quae modo non praesciat, sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire enim est ante
Abbreviated transcription (Latin):
temptatõm dyaboli nis elatio cõpͥmenda p̾cessiss.
ñ utiq temptat̃o set opus pcc̃i. ¶ Talis enim
fuit ordinis ꝓ cessus. dyabolꝰ temptando dixit. si
comed̾i̾tiꝰ eritis sicut dii. scientos lomĩ et ma¬
lum. Iuo audito statim menti mlr̃is subrep¬
sit elatio quedam ⁊ amorꝓprie potestatiꝰ. ex qͦ
placuit ei fac̃e quod diabolus suadebat.⁊ utiq
fecit. slggestõne uti pͨcauit. qr temptatõ p̾cessĩt.
ex qua in mente eius orta est clatio qͣ pec̃moꝑis

Expanded text:
tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
homines esse sicut me. optanda est mi̾orib
ꝑfectio maioꝵ. ut ip̃i fiant ꝑfecti. et sic parẽ
mereant᷑ beatitudinem. uł pari dilectõne
.i. eadem dilectõne omnes diligendi sunt ꝯt
quod ait ut tnũ diligamꝰ fratres qͣntũ no: ita
initelligi potest. ad tantũ bonũ diligamꝰ fratͤs.
qͣntũ no. ut tantũ uonũ eis optemꝰ ĩ et̾uitate.
qͣntũ nobiꝰ. et si ñ tanto affc̃u. uł ibi. quant᷑

Expanded text:
homines esse sicut me. Optanda est enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum nos, ita intelligi potest, id est, ad tantum bonum diligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
itatem. trinitas .ii. uos sibi reconciliauit ꝑ
hoc quod solum u̾bũ carnem ip̃a tͥuitas fecit.
filio. et filiuꝯ patri. carniꝰ assũptõni oꝑatus
esset. iam ñ cadem esset oꝑatio utͥus s diuisa.
S sicut ĩ seꝑ ab ił et in diuisa est unitas sub̾etri¬
um ut ait augꝰ ii .li. detͣrinitate. ita et oꝑatõ.

Expanded text:
itatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit, per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. Filio, et Filius Patri carnis assumptionem operatus esset, jam non eadem esset operatio utriusque, sed divisa. Sed sicut inseparabilis et indivisa est unitas substantiae trium, ut ait Aug., in lib. de Trinit., cap.
Abbreviated transcription (Latin):
quidam cum uellet breuissime singulaꝵ in t̾mtate
ꝑsonaꝵ insinuare ꝓprͣia. etͤnitas est inquit in patre.

Expanded text:
Quidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria: Aeternitas est, inquit, in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
põtates noiaut᷑ qui hoc cet̾is potentius insio or¬
ordie acceꝑunt. ut uͥtutes aduerse eiꝰ subiecte: eoꝵ
refrenent᷑ potestate. ne homines temiptare tm̃ uale¬
et iniracula frequent̾ fiunt ait hangeli qui maiora
nũgiant sangeli quiminora¬

Expanded text:
qui hoc potentius caeteris in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae refrenentur potestate, ne homines tentare valeet miracula frequentius fiunt. Archangeli, qui majora nuntiant. Angeli, qui minora
Abbreviated transcription (Latin):
ñ .ii. potest ambulare. loqui. ⁊ hꝰmoi. que a naͣ
diuinitatis penitꝰ sunt aliena. cum hoꝵ ĩstru¬
menta ulłatenꝰ hr̃e queat incorꝑea ⁊ simpłex sb̃¬
stantia. ¶uib id respondend̾ arbitror quod
lic .ii. hꝰ moĩ actiones in se d̾s hre ñ possit. nõ
.ni. potest ambulare. uł loqui. et hꝰ moĩ. eas tñ
in cͥat᷑is potest oꝑari. facit .n. ut homo ambu
potest facere d̾s omp̃s.
Me aliis ob̾itiunt᷑

Expanded text:
n potest enim ambulare, loqui, et hujusmodi quae a natura divinitatis sunt penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus habere queat incorporea et simplex substantia. Quibus id respondendum arbitror, quodLicet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulpotest facere Omnipotens. 3. De aliis objicit
Abbreviated transcription (Latin):
ic ñ est pͣtmittendum quod cum s upͣdc̃m ac
d̾m nͨ singularem ñ multiplicem esse con¬
incontͣuim uidet᷑ sentire ysidorꝰ dicenꝰ. Distinguẽ¬
dun est int̾ tͥnitatem ⁊ unitatem. est .n. unitas
simplex ⁊ singulariꝯ. tͥnitas uero multiplex. et
numerabilis. quia est trinitas tͥun unitas. Ec¬
ce unitatem dicit esse singularem. et tͥnitatem. et¬
mR̾iplicem. et mimerabilem i ad hec dñiꝯ qr sin¬
Bgularem accipit. sicut ⁊ alii accipiunt unũ młti¬
ꝓlicem uero. et numerabilem. Sicut alii dñt tri

Expanded text:
c non est praetermittendum quod cum supra dictum sit Deum nec singularem nec multiplicem esse conDistinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem accepit sicut et alii accipiunt unum; multiplicem vero et numerabilem, sicut alii dicunt tri
Abbreviated transcription (Latin):
tur esse nichil. ñ qr ñ sit actio uł uoluntas
mala que aliquid est. set qr a uero esse seꝑat
homines. et ad malũ tͣhit. et sic ad ñ esse dedu¬
cit. qui .ni. a sũmi boni ꝑticipatõne recedunt:
ꝙ solũ uere ac ꝓprie est: merito ñ esse dicunt᷑.¬

Expanded text:
tur esse nihil; non quia non sit actio vel voluntas mala, quae aliquid est, sed quia a vero esse separat homines, et ad malum trahit; et sic ad non esse deducit. Qui enim a summi boni participatione recedunt, quod solum vere ac proprie est, merito non esse dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ q malã atq accõm uł iocutõm ina¬
lam pct̾m esse dñt. qr p̾uaricatio ⁊ ĩ obediẽtia
hec sunt. et contͣ legem dei fiunt. que tñ sunt.
s ab hõie uł a dyabolo n̾adeo. nullaten᷑ .n ad̾o̾
hec eske dñt siue in qͣmt̃ st̃ siue alio mͦ.¬

Expanded text:
oluntatem malam atque actionem sive locutionem malam peccatum esse dicunt, quia praevaricatio et inobedientia haec sunt, et contra legem Dei fiunt, quae tamen sunt, sed ab homine vel diabolo, non a Deo. Nullatenus enim haec a Deo esse dicunt, sive in quantum sunt, sive alio m
Abbreviated transcription (Latin):
tuo seminat᷑ cũ uinculo pcc̾i original nascit᷑ ⁊¬
mortis Ideo se ĩ ĩ quitatib coniceptũ dicit
dauid. qr in omĩb tͣhit᷑ ũquitas ex adam et
uĩculũ mortiꝯ. nemo .n. nascit᷑ nisi tͣhenꝰ pe¬
nã ⁊ m̾itũ pene. mltũ aut̃ pene pcc̃m est. oĩs

Expanded text:
tuo seminatur, cum vinculo peccati originalis nascitur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus conceptum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens poenam, et meritum poenae. Meritum autem poenae, peccatum est. O
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dt᷑. pͥmogenitũ asim mutabis oue. gͥgꝰ.
ait. om̃s in pc̃co nati sumis ⁊ ex carniꝰ delec¬
tatõne cõcepti. cul¬
pam origialem no¬
uñ et uoluntate
nr̃a pccis inplicam᷑.
¶Ecce culpã origi¬
nalem dicit nos tͣh̾e
.unde cõstat org̾. pͤ
catũ culpam esse. au

Expanded text:
 Primogenitum asini mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nounde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum culpam esse. Au
Abbreviated transcription (Latin):
tia eẽntia diuina p̃dicat᷑. et t̾ quod ip̃e sit distͥ¬
butor et iudex mi̾toꝵ intelligi dat᷑. ita ⁊ cum
dicit᷑ misericors essentia diuina p̾dicat᷑. et in¬
suꝑ qd ip̾e sit muscroꝵ liberator intelligi dat᷑.
Similit̾ cum dicit᷑ lynus. essentia diuiua p̾di¬
catur. ut cuni Sicit᷑ deus. et insuꝑ auctor oĩm
bonoꝵ ostendit᷑. ita et cum dr᷑ deus essentia di¬
uina p̃dicat᷑. et ip̃e timendus ostendit᷑. Inde gͦ

Expanded text:
ina praedicatur; et etiam quod ipse sit distributor et judex meritorum intelligi datur. Ita et cum dicitur misericors, essentia divina praedicatur, et insuper quod ipse sit miserorum liberator intelligi datur. Similiter cum dicitur bonus, essentia divina praedicatur. Et cum dicitur Deus, et insuper auctor omnium bonorum ostenditur. Ita et cum dicitur Deus, essentia divina praedicatur, et ipse timendus ostenditur. Inde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia. S qr q̃dam sunt quib ostendit᷑ index
et equus distbutor quedam quib ostendit᷑
miserator. misericors .ni. dicitur in nat᷑a. mi¬
serator in ex hibitõne. et in quildam operibus
ad cẽntiam referas.Q qr ex quibdam effecti¬
bus intelligit᷑ uidex ex quibdam miserator.
uł ut quib dam plac iustꝰ et misericors. q scd̾
hec occͦrit questio quomͦ ex aliis ostendat᷑ iustꝰ
et ex aliis misericors. cum sit ei idem esse iustũ.
et esse misericordem. Si .ni. ẜ eandam rõm dr᷑
iustꝰ. intelligit᷑ misericors et econilio. S dixi
s̃ ipͦ quia cum dicit᷑ deus iustꝰ et misericors ita
ead̾m diuina essentia significat᷑. et scd̾m eam
idem p̾dicat᷑. ut ⁊̾ quedam du̾sa intelligant᷑
Intelligimꝰ .n. per hec eum esse miseratorem

Expanded text:
am sunt quibus ostenditur judex et aequus distributor, quaedam quibus ostenditur miserator. Misericors enim dicitur in natura, miserator in exhibitione. Et in quibusdam operibus ad essentiam referas; sed quia ex quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse justum et esse misericordem? Si enim secundum eamdem rajustus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra quia, cum dicitur Deus justus et misericors, ita eadem divina essentia significatur, et secundum eam idem praedicatur, ut etiam quaedam diversa intelligantur. Intelligimus enim per hoc eum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sur iustitia dei mĩa est: q̃cumq sunt opera
nuiscd̾ier esse uitent᷑ iustitie. et ocõuerso. hiis
responderi potest sic illis locutionib quib hulꝰ¬
mõi oꝑm fiuint. distinctõnes. ut alia mie auia¬
uutit ⁊ alia bonitat᷑i tͥbuant᷑. ñ dulsitas sub¬
iacentis .i. rei hiis uocabuł significate expri¬

Expanded text:
dia est, quaecumque sunt opera misericordiae, esse videntur justitiae, et e converso. His responderi potest sic: illis locutionibus quibus hujusmodi operum fiunt distinctiones, ut alia misericjustitiae, alia bonitati attribuantur, non diversitas subjacentis, id est, rei, his vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate sensuũ diu̾sis nũcupat᷑ uocabuł ali¬
ud .ni. sig̾t sapĩa. aliud iustitia. qͣndo .i. sapien¬
tia dicit᷑ disciplinis te diuinaꝵ humanaꝵ q re¬
rum ĩ struere intelligit᷑. qͣndo iustitia᷑ distribu¬
por uł iudex meritoꝵ insinuat᷑. ita et prudentia
cum dititur: doccor et demonstrator bonaꝵ et

Expanded text:
diversis nuncupatur vocabulis. Aliud enim significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instruere intelligitur; quando justitia, distributor vel judex meritorum insinuatur. Ita et prudentia cum dicitur, doctor et demonstrator bonarum vel
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scit. ⁊ alia hꝰmodi infinita induci possentii
¶Q ad hoc dñis quod id̾m de uatiuitate huiꝰ
hoĩs ⁊ mũdicreatõne. Nũc ⁊̾ eam scit quos scie¬
bat anteꝙͣ fierent. lic tunc ⁊ nuͣc hͣlic scĩam eiꝰ
dui̾sis exprimi uerbis oꝑteat. Nam qd̾ tunc fu¬
t᷑um erat: nũc p̾teritum est ꝯdeo ilba cõmu¬
tanda sunt. ad ip̃m de siguandũ. sicut duisio tem¬
porib lo q̃ntes. cand̾m diem moto ꝑ hec ad ilbium
cras designamꝰ. dum adhuc fut᷑a est. ⁊ modo per
hodie dum presens est. modo ꝑ eri heri dũ pre¬
terita est. it aq antetpͣ creat᷑ur nũdus sciebat
deus hunc creandum. postqͣm creatꝰ est scit eũ
creatum esse. nͨ est hoc scire dulsa s om̃io id̾m

Expanded text:
ssunt. Sed ad hoc dicimus quod idem de nativitate hujus hominis et mundi creatione, nunc etiam scit quod sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc hanc scientiam ejus diversis exprimi verbis oportet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem
Abbreviated transcription (Latin):
laici ułꝰ lectores licite uxoros ducere potuerunt.
S cum ad p̾ccos ꝑuenerunt gͣdusꝰ cepit eis non
licere qd̾ licuit. Item in .ui. synodo si quis eoꝵ
qui ad clerum accedunt uolu̾int miptiali lege
mlti copulari. hoc ante ordinẽ sħ diaconatꝰ fati¬

Expanded text:
laici vel lectores, licite uxores ducere potuerunt; sed cum ad praedictos pervenerunt gradus, coepit eis non licere quod prius licuit. Item in sexta synodo, dist. qui ad clerum accedunt, voluerit nuptiali jure mulieri copulari, hoc ante ordinem subdiaconatus faci
Abbreviated transcription (Latin):
uł ccciteret᷑. debuit .i. cis p lacere int uitu nostre
redemptõnis. S ñ intuitu eius crutiatus. uo¬
luerunt ergo ac ue hement᷑ cupierũt xp̃m mori.
ꝓpt᷑ lileratõm hominis. ⁊ implecõm diuine uo¬
luutatis. S ñ uoluerũt delectatõe i ip̾ius asf lic¬
et ꝓpc̾ aliud dolebant. uolebant gͥ xp̃m mori ꝓ ho¬
minis redemptõne. et cñ de morte ip̃ius diuersis
de cquais corda coꝵ moͣ uebantur iu
Quomodo

Expanded text:
 occideretur. Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt Christum mori propter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed noet propter aliud dolebant. Volebant ergo Christum mori pro hominis redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
patiendũ. ad patiendũ uͦ humor ⁊ humꝰ. ad
fatiendũ aer ⁊ iguis: aptitudĩem p̾bent. tͣns¬
gͥsioreꝰ uero angeli cum p̾ncipe suo nũc dia¬
bolo tunc archangelo ñ mirũ si post pcẽm iu
hͣuc caligie̾m detrusi sunt / ⁊ neq tꝰ hoc mirũ
est sil ꝯuersi sunt ex pena ĩ aeream qͣlitatẽ qua
possunt ab igne pati. caliginosa tñ aeris den̾e
tiũ ꝑ missi sunt. qui eis damꝙͣ carcer sit᷑ usq
loꝵ. Hec aut̃ alii eũ dixisse astruunt. ñ itasẽ¬
tieudo set opĩom alioꝵ refendo. qd̾ ex ip̃iꝰ u̾bis
diuidicare uolunt. quib ait. demones dicinit᷑ aerea
alĩa. ñ ait sunt. ita .ii. quidã dicebant de habita¬
tõe caliginosi aeris ĩ quem detrusi sunt ũ opinã¬
do s rei u̾itatem asserendo: eũ tͣdidisse dicunt. ꝙ
ip̃ius locutõnis distinctõ ostendit. dicũt quo¬
q pli̾mos catholico tͣctatores in hoc ꝯuenisse.
atq cõcorditer tͣdidisse. id ꝙ angeli ĩcorꝑei sũt.

Expanded text:
tiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque lorum. Hoc autem eum alii dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint,
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊᷑ in questõne uersari apud doctores u¬
tr̃ angeli om̃s boni .s. ac mali corporei sint.
buerunt. de puriore ac suꝑiore acris ꝑte forma¬
ta ad fatiendũ habilia. ñ ad patiendũ. ⁊ ange¬
lis uonis qui ꝑstit̾unt talia obseruata sũt cor
tenuitatis ut a mortalib uideri ñ ualeant.
uͥ sr̃uestita aliqͣ grossiori forma. qͣ assũpta uidẽ¬
tur. deposita qr uideri desinũt angeł uͦ malis
iutata slint ĩ casu corꝑa ĩ det̾iorem qͣlitatẽ
spissioris acris.Sicut .n. a loco digniori ĩ infe

Expanded text:
etiam in quaestione versari apud doctos utrum angeli omnes, boni scilicet ac mali, corporei sint, buerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata ctenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant nisi supervestita aliqua grossiori forma, qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uiti oĩm studeant. ille tñ qui deputatꝰ est alicͥ
legit᷑ de angcło tħob̾ie. ⁊ de angelo petri ĩ actu

Expanded text:
luti omnium studeant; ille tamen qui deputatus est alicui legimus de angelo Tobiae, de angelo Petri in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ est. qd̾ angeli boni deputati sunt ad
c̾todiam hõim. ita ut quisq electoꝵ habeat
scandalo ꝓhibens ait. angeli eoꝵ semꝑ uidẽt
fatiem prĩs. angelos dicit coꝵ esse quib ad cͣto¬
diam deputati sunt. Suꝑ quem locũ iexꝰ. tͣꝯ¬

Expanded text:
sciendum est, quod angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat scandalo prohibens ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locum Hieron., t
Abbreviated transcription (Latin):
alius hoĩs. ueq aliud filius dei. uerbũ
.ii caro fcm est. et cum ille qui filiꝰ deis
ipẽ es hoĩs sit h. filius. requiro quiꝰ in
hoc filio hoĩs clarificatꝰ sit. suident̾ dicit
si aliud esse filiũ dei et aliud filiũ hoĩs
ex quo p̃missa roborat᷑ et aꝓpbat᷑ det̾mi¬
natio¬

Expanded text:
lius hominis, neque aliud Filius Dei: Verbum enim caro factum est; et cum ille qui Filius Dei est ipse et hominis sit filius, requiro quis in hoc filio hominis glorificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinatio
Abbreviated transcription (Latin):
na᷑m: profitiebat sapĩa. ñ quod ip̃e sapientiorꝰ
ex temꝑe qui a p̾ͥma ꝯceptõnis hora: spiritu
sapĩe plenus ꝑmanebat. S eamd̾ qͣ plenꝰ erat
sapĩam⁊ cet̾is ex temꝑe paulatim demonst᷑¬
bat. Iuxͦ hoĩs na᷑m profitiebat sapĩa etate
de infantiat᷑ ad iuuentutem. guxͣ hominiꝯ na¬
t᷑am profitebat gratia ñ ip̃e quod ũ halebat
ꝑ accessum temꝑis accipiendo: S pandendo do¬
uũ gͣatie quod habebat apud d̾m et homines.
mis grã ⁊ sapĩa ꝑhcbetur. Sic ergo dr᷑ pro¬
fecisle sapĩa ⁊ gr̃a  ut aliquis rector ec̃c̃asticꝰ
dit᷑ proficere in cura sibi credita. dum ꝑ eiꝰ
industͥam alii profitiunt

Expanded text:
 proficiebat sapientia, non quod ipse esset sapientior ex tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritu sapientiae plenus permanebat; sed eamdem, qua plenus erat sapientiam, caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse quod non habebat per accessum temporis accipiendo, sed pandendo donum gratiae quod habebat, apud Deum et homines; t gratia perhibetur . » Sic ergo dicitur profecisse sapientia et gratia, ut aliquis rector ecclesiasticus dicitur proficere in cura sibi credita, dum per ejus industriam alii proficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
bat sapĩa . et etate. et gratia : apd̾ d̾m et ho¬
mines.Si .ii. profitiebat sapĩa et grãt non
uidet᷑ a ꝯceptõne habuisse plenitudinẽ grẽ
ip̃m ẜ hoĩem tantam a cõceptione accepisse
ꝓfitiebant. dum eis sapĩe et gr̃e munera:¬

Expanded text:
etate et gratia apud Deum et homines. Si enim proficiebat sapientia et gratia, non videtur a conceptione habuisse plenitudinem gratiae sum secundum hominem tantam a conceptione accepisse atia proficiebant, dum eis sapientiae et gratiae munera
Abbreviated transcription (Latin):
ũl ⁊ͥstitiam. uł ad impletõm operiꝰ ad quod
Uenerat. ut passibilitatem ⁊ mortalitatẽ.
uel ab inmortalitatis desperatõne spem nrãm
dirigendam ut mortem suscepit. Hos autẽ
deffectus non ꝯditõnis sue nccitate. q miseni¬
tõnis uoluntate suscepit. Ueros quid̾ habuit
defftũs sicut et nos. ꝯ non eadhi causa. Noyas

Expanded text:
et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros quidem habuit d
Abbreviated transcription (Latin):
deus: S laudandus esset. S si hoc homo ĩnpͥ¬
mordio nat᷑alit̃ habuiss. nũquid essent ĩ eo
deffcũs et pena  Si deffcũs uel pena ei indi¬
ta fuisset aute pec̃m: iuinste cum eo agi
uideretur. si aute culpam sentiret penam.
Ob hoc sane dicimus illa ñ fuisse deffcũq uł
penas: Si nauter homini iufuissent. Sicut
nec fuit homini ante pcc̃m nũqͣmꝰ gram
a depto deffcũs siue pena: ñ poste̾ proficere.
S postqͣm gr̃ãm suscepit ꝑ qͣm profic̾e̾ po¬
tuit. et ad tempꝰ ⁊̾ profecit. eamq culpa
ilia post amisit. simłq profitiendi faculta¬
tem ꝑdidit: deffcũs fuit ei et pena ñ pꝰse
proficere .s. a malo declinare et bonũ fac̾e̾.
Om̃s gͥ desfcũa nr̃os suscepit xpistus pret̃
pcc̃me quos ei cõueniebat suscipere ⁊ nob̃̾
expediebat. Sunt .ii. plura egͥtudinum
genera ⁊ corꝑis ortia. a quib omio ĩmu¬
uis extitit. Quoz .n. deffcũs habuit uel
ad ostensõm uere ħ umanitatis ot timorẽ

Expanded text:
i haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defectus nostros suscepit Christus praeter peccatum, quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem
Abbreviated transcription (Latin):
cedentiũ maloꝵ .i. pct̾oꝵ. uł tormentoꝵ. ait .ii.
ysalas  . ego creabo celos nouos et t̾ram nouã
culis ur̃is. que de futuro exponens ieꝵ. ait obli¬
uioni tͣtentur priora mala. qr forsitan ĩ futo¬
pͥstine conu̾satõnis memoria om̃io delebit᷑ succedẽ¬
tibz ronis eternis. ne sit ꝑsmaloꝵ prioris angꝰtie
memorari. S hec et hiis similia possunt accipi
sic. ut ñ excludaut memoriam p̃cedentiũ malo¬
obfuscabit. S gͣciores deo reddet. Unde suꝑ psal
nitt᷑ quomͦ aut̃ piena beatitudo. si memoria re¬
atus mentem taugit : S sepe leci aͥstiũ menu¬
nimus. et sani doloꝵ memiuimꝰ sine dolore. ⁊ iude
ampliꝰ icti ⁊ grati sumus. Ex hiis apparet qd̵

Expanded text:
 tormentorum. Ait enim Isaias, c. 65: Ego creo coelos novos, et terram novam; culis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futistinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium maloobfuscabit, sed gratiores Deo reddet. Unde super psanit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sumus. Ex his apparet quod
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatũ mist̾ium incarnatõnis qui pie cre¬
debant quod eis tͣditum fuerat: Dici potest nul¬
lum fuisse iustum uł saluũ cui ñ esset facta
reuelatio. uł dutincta: uł uelata. uł in aperto
uł inmust̾io. Distrncta: ut abrahe. uł moysi
aliis q maiorib qui distuictõm artieuloꝵ ai¬
deihalebant. uelata: ut simplitib quib reue¬
latum erat ea esse credenda que credebant asli ma¬
iore et docebant. s eoꝵ distinctõm apertã nõ ha¬
uebant. sicut et in eccłia aliqui miuꝰ capacos sũt
qui articulos symboli distinguere ⁊ assignare
non balent. ꝯmu̾ia tam̾ credunt que in symlo¬
io continent᷑. credunt .i. que ignorant haben¬
tos fidem uelatan ĩ mist̾io: ita et tunc minꝰ
capaces ex reuelatõne sibi facta maioribus
credendo in herebant. quib suam fidem qͣsi
ꝯmittebaut. unde iob. boues arabant. et asi¬
ne pascentes iuxta eos. simplices ⁊ minores
sunt asine pascentes iuxͣ boues. qr humili¬

Expanded text:
revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? Dici potest nullum fuisse justum vel salvum cui non esset facta revelatio vel distincta, vel velata, vel in aperto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humili
Abbreviated transcription (Latin):
fensa origine mali suꝑest
mala /qui recte acute q sapit ñ nisi in bono ma¬
lum esse intelligit .i. in nat᷑a bona. malũ .ii. est
corruptõ uł pͥuatõ boni. ubi aut̃ bonũ ñ est ñ põt
esse corruptio uł pͥuatõ boni. pec̾ni gͥ ñ põt esse nͥ¬

Expanded text:
ensa origine mali, superemala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Peccatum ergo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
corruptõ cius qr eam qͣlicumq pͥuat bono. nam
si nlło uono priuat ñ nocet. nocet aut̃ cũ a dimit
ulłm sit bonũ. s bonũ oĩo carens malo ĩtegrũ
bonũ est. cum uero in est malũ uitiatũ uł ui¬
ciosume est lonũ. nͨ malũ ũqͣm põt esse ullum:
ubi est nlłm bonũ. unde ro mira cõfitit᷑ ut q

Expanded text:
corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit iginullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est nullum bonum. Unde res mira conficitur, ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
nst̾io angeloꝵ illa impleri dubit audum ũ est.
Domino enim ueniente ad iuditiũ p̾cedet ante
eumi ignis qͣud comburet᷑ fatios mũdi huiꝰ ⁊ pe¬
que ĩmutabit᷑. celum quid̃ acreum. ñ et here¬
um. tantum .n. ascendet ignis ĩ iuditio qͣntũ
a qͥͣuẽ ascend̾unt in diluuis. ille aut̃ ignis ma¬
lis qui reꝑti fu̾int uiui erit cõsimptio bonis ue
Sanctis. quos fuit caminꝰ ⁊ rib pͣueͬris. in quil
aliquid pͤgandum fu̾it ꝑ illum ignemi p̾gabit᷑.
aliis alłam inferet molestiam. pͣgato uero per
ignem mũdo. et ad iuditiũ ueniente dño emitte¬
tur uox illa magna qͣ resurgent om̃s mortui. ⁊
tunc mi̾sterio angeloꝵ uentilabit᷑ arca. qr uoni

Expanded text:
nisterio angelorum illa impleri dubitandum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies mundi hujus; et pequae immutabitur; coelum quidem aereum, non aethereum. Tantum enim ascendet ignis in judicio, quantum ascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuerint vivi erit consumptio, bonis vesanctis, quod fuit caminus tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur area, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tenebꝵ haꝵ ꝯtͣ spũalia nequitie ĩ celestib. qr demones
qui sunt spũales ⁊ neqͣmi ĩ hoc tͦbulento aere nobis
Iͥnceps acris dicitur.

Expanded text:
ersus spiritualia nequitiae in coelestibus ; quia daemones qui sunt spirituales et nequam, in hoc turbulento aere nobis princeps aeris dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio est passio aut̃ ooꝵ pp mortem suscep¬
morteni.: Nou ergo sibi t᷑ sigetem estiꝯ esteꝰ
set illiꝯ qui in srandalo ꝑ iifirmitatem carniꝰ
erant futuri. qnꝯͣ mõuet orare: ue iuducant᷑
in temptatõmi. qui aute polliciti erant se nou
scaudalizari.

Expanded text:
 non propter mortem suscepmortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari.
Abbreviated transcription (Latin):
lic corpori illata sit: non tam̾i naͣm dolendi
corꝑi iutulisse. qr liez forma corꝑis nr̃i esset
rii. quib dolorem excludere uidet᷑. S si excus¬
sa causa senꝯꝰ et impietatiꝰ hebetudine pͥ¬
missis diligent̃ intendas. atq ip̃ius scͥpte
cucõstantiam diligent̾ inspitiaꝰ. dcõꝵ ratõm
atq uirtutem ꝑcipere uti poteris. et inteili¬
gentiã arguere ñ attemptabis. intelligit᷑ .ii.
ea ratõne dixise dolorem passionis ii xp̃m ñ in
esses causa timoris uł t̾stitie. ita nccͣitas
timendi ũ aut in eo. sicut est in nobiꝯ nͨ naͣ do¬
loris fuit in eo. sicut est in nobiꝰ.¶Tristiti¬
am tam̾ in eo fuisse ⁊ sequent᷑ asserit. S cãm
eius extitisse ñ suam mortem. S deffc̃m pe-

Expanded text:
licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse, quia quamvis forma corporis nostri esset rii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum noesset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus ext
Abbreviated transcription (Latin):
causis ex quib metum dño heresis ascribit
res ip̃as. ut geste sunt cõferamꝰ . nͨ .ii. fi̾ potest
ut timor eius significet᷑ in u̾bis. cuiꝰ fidutia
ꝯtineat᷑ in factis. timuisse igit᷑ hẽtice passõm
undetur.S ob ignorantie eius errorem petrꝰ
etͣ sat hanas et scandalum est. an ne timuit
qui armatiꝰ obuiuꝰ prodiit ⁊ in corꝑe eius
infirmitas fuit: ad cuiꝰ occͤsum ꝯsternatap¬
seq̃ntiũ agmina supiuatis coꝵr porib ꝯ cuderuti
Qͣ in igit᷑ infirmitatem dũatam ħꝰ corporiꝯ
credis. cuiꝰ tantã hũit nat᷑a uirtutem. Set

Expanded text:
causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
uł pungi ignem. uł aera uuluerari. ꝙͣuis na¬
ture teli sit uulnerare. et pungere. ⁊ forare.
passus quid̃ xpistꝰ dum cedit᷑. dum suspendit᷑.
dum morit᷑. S iu corpus irruens passio hec ñ
fuit passio. ñ tam̃ nam passionis ex̾cuit. dũet
penali m̾sterio pena deseuit. et uirtꝰ corporig
sine sensu pene uii pene in se desenientis
excepit. hũit sane illud diu̾ corpus doloris
nã naͣm. Si corpus nr̃m id nat᷑e ht̃ ut cale
uudas. et fluctꝰ de suꝑ cat. nec clause domus
obstaculis arceatur. ¶ At uero ci dñ copo¬
ris solum ista nat᷑a sit ut ferat᷑ in undis.
et si stat in li quidiꝰ. et structa tͣnscͤrat. quid
ꝑ naͣm humani corꝑis carnem ex spiritu .s.
ꝯceptam iudicamꝰ ͤ caro illa de celis est: ⁊õ
ille de deo est: hñs ad patiend̾ corpus ⁊ passis
uidoamꝰ an ille passionis ordo ĩ firmitatẽ ĩ d¬
mino doloris ꝑmittat intelligi. dilatiꝯ.n.

Expanded text:
vel pungi ignem, vel aera vulnerari, quamvis navel pungi ignem, vel aera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidem Christus est dum caeditur, dum suspenditur, dum moritur; sed in corpus irruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim
Abbreviated transcription (Latin):
asserunt qͥom. uerba hylarii quib oidetur
tͣcere ictuꝰ et uulnera et hꝰmoĩ. sic in xp̃m ĩci¬
disset ut passõnis dolorem non incuterent. sic̃
telum tͣctum ꝑ aqͣm. uł ignem uł aera. ea
facit. que ⁊ cum tͣhit᷑ ꝑ corꝑa auimata qr per¬
forat et pungit: ñ tñ dolorem ingerit. qr nõ
sunt ille ros capacoꝰ doloriꝰ. ita et corpꝰ xpisti
sine sensu pene uim pene excepisse dicit. qͥa
sicut corpus ur̃m ñ habet talem nat᷑am ut
ualeat calcare undas. ita corpuꝰ xp̃i dicit ñ
dum. ait .ii. sic in .x. liro detrinitate. unige¬
ñ deffitiens a se ip̃o sumpsit. In quo qͣuiq aut
ictus incideret. aut uulnus descenderz. aut no¬
di ꝯcͤrerent. aut suspendio eleuaret af
ꝑforanꝰ. uł ignem compungenꝯ. ulꝰ aera uul¬
uerans. om̃s quid̾ has passiones anime ua¬
ture slie infert. ut ꝑforet. ut ꝯpungat. ut
uulneret. s naͣm suam in hoc pͥassio illata
ñ retinet. dum in naͣ ñ est: uł aqͣm forari.

Expanded text:
 verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res doloris capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non dum. Ait enim sic in linon deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afperforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert ut perforet, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est, vel aquam forari,
Abbreviated transcription (Latin):
claui hu̾̃it t̾porem. qui excisam aurem solo res¬
tituit atͤactu. producẽs hec aurem m anꝰ clauũ
dolet. et sentit uuluus. qui alteri dolorem
uuln̾is non reliquit: pungende carniꝯ metu
t̾stis est cuiꝰ atactu caro post cedent sauatur:¬

Expanded text:
clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanatur
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾iũ admisisse s ex quo ad pͣmã redire uo¬
lens. uͨ ualens ⁊ cogit᷑ ecte discipłina hͣnc tenere.
incipit excusari ꝑ obedĩam et tͣmiorem. de hec qd̃
poscenti młsi debitum reddit. a qua ip̃e nũꝙͣ posde̾
debet et sic de aliis hꝰmoĩ sciendum est.

Expanded text:
adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis hujusmodi sentiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ros suos int̾emptos in captiuitate. uł au
iniqua dominatone nũqͣm liberandos ĩ alioꝵ
coniugia tͣnsierunt. Si illi qui ꝑutabantur
perisse remearint. utr̃ eis reddi debeant. et
au scdi fornicarĩ sint. ⁊ ip̃e rec adulterii de
hec leo ppͣ. ait᷑ ncc᷑e est ut ñ legutimaꝵ federa¬
nptiaꝵ reintegͣnda credamꝰ. et remotis hiis qͣ
hostilitas intulit: cuiq id legntime reformet᷑.
quod intulit. procͤandum est tñ ut recipiat
qͥsq quod ꝓpͥm est. nͨ tñ culpabił indicetur.
⁊ qͣsi alien iuris ꝑuasor halrat᷑. qui ꝑsonã eiꝰ¬

Expanded text:
ros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foederauptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicetur, et quasi alieni juris
Abbreviated transcription (Latin):
hiis ostendit᷑ illas que talit̾ iungunt᷑. ut credãt
uirũ int̾emptũ ꝑ ignorantiã aliqͣm excusaitõm
hre de ꝑct̾o. et tũ pͥmã copłam esse legittinam:
ñ sed̾am. ueniam tñ hr̃e si careat obprobrio ma¬
le uoluntatis S s̃ quis relicta in prĩa sua uxo¬
re. iii longinꝙͣ abiens regionem aliam ducat.
se aliam hũisse que uiuit. nͨ ecc̃a ꝑmittat que
qd ille asserit ignorat : quer᷑ an hec scd̾a copła

Expanded text:
nguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam, aliquam excusationem habere de peccato, et tantum primam copulam esse legitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat use aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac
Abbreviated transcription (Latin):
sic in. multa que ad eos qui in captiuitatẽ duc¬
ti sunt. ꝑtinebant: in ius alienũ tͣnsire potue¬
runt. et tñ plene iustitie est. ut end̾m reu̾sis
reforment᷑. Iõ si uiri post longam captiuit a¬
tem reu̾si. ita in dilcõne suaꝵ cõiuguͣ ꝑ seue¬
rant ut eas in suũ cupiant redire consortũ
dimictend̾ est. et inculpabile iubicand̾ quod
nccitas intulit. et restituend̾ qd̃ fides poscit.
Sinaut̃ aliq̃ mlr̃es ita uiroꝵ post̾ioꝵ amore
sint capte. ut malu̾int hiis coherere. qͣm ad̾ ult̾¬
legutimũ tͣnsire consortiũ : ml̾to sunt noͣ uł excñcatõe.¬

Expanded text:
ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenae justitiae, est ut eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiunt in suum redire consortium, dimittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Sin autem aliquae mulieres ita virorum posteriorum amore sint captae, ut malint his cohaerere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notan
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. que ex ꝑte hominiꝯ ignorautiã instru¬
unt et illuminat᷑. ex ꝑte errandi fomitẽ ma¬
le intellecta ministͣnt. ħiis .i. euident̾ tͣdit᷑
dug iu xp̃o eisse pͥncipalos sensuꝯ siue gemi¬
nam sapĩam. neq ideo onitaꝯ et singulari¬

Expanded text:
sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singulari
Abbreviated transcription (Latin):
falsa pro u̾is approb̾at. et dissicultatem qͣ ñ põt
se temperare a malo. ad miseriam nr̃am perti¬
nere: et penam esse hominis. hec aut̃ xp̾c non
hu̾it. Nõ gͥ accepit om̃s deffeũs nr̃e infirmitatis:
precor peccatum.
Qd ignorantia ⁊ał ⁊ diffi

Expanded text:
falsa pro veris approbat, et difficultatem qua non potest falsa pro veris approbat, et difficultatem qua non potest se temperare a malo, ad miseriam nostram pertinere, et poenam esse hominis. Haec autem Christus non habuit. Non ergo accepit omnes defectus nostrae infirmitatis praeter peccatum. 3. Quod ignor