comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse. ne calũpniã udelicet incurre¬
ret qͦd romano imꝑio male optau̾it cũ
sꝑaret᷑ ȩt̾num: ut hoc qͦd dixit iã enim
misteriũ iniqͥtatis oꝑat᷑. neronẽ uolut
intelligi: cuiꝰ iam facta uelut antixp̃i ui
debant᷑. Uude ñ nulli ipsum resurrectm̃
et futurum antix p̃m suspicant᷑. alii uͦ nec
occisum putãt. s subtractũ potiꝰ ut pu¬
taret᷑ occisꝰ. et uiuum occultari in ugore
ipsuis ȩtatis. in qua fuit c̃ c̾deret᷑ extincꝰtꝰ:
donec suo tẽꝑe reuelet᷑ et restituat᷑ in reg¬
nũ. S multũ mͥ mira. ẽ hec opinantiũ tã¬
absurde de ipso romano imꝑio c̾̃dat᷑ dic¬
tum: tamꝗͣm dictũ sit tantũ qui mͦ imꝑ¬
at imꝑet donec de medio fiat. id. est de
medio tollat᷑: et cc̃ reuelabit᷑ iniquus
quẽ significari antixp̃m nullus ambig̃.
Ali uͦ et quod ait qͥd detineat scitis. et mi¬
steriũ. oꝑari iniquitatis. ñ putant dictũ

Expanded text:
uoluisse. ne calumniam uidelicet incurreuoluisse. ne calumniam uidelicet incurreret, quod Romano imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: Iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium tanabsurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: \'Tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat\', id est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii uero et quod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ latine dici sicut in g̾co. ẽ: ñ in templo
d̃ĩ s in templũ di sedeat. tamqͣm ipse¬
sit templum dĩ qͦd. ẽ. eccłia sicut dicimꝰ
S et in amicũ. id. ẽ. uelut amicꝰ. uł si
qͥd aluid isto locutionis gene dici solet.
Qd autẽ ait et nc̃ qͥd decineat scitis. id. ẽ.
qͥd sit in mora que causa sit dilationis
eiꝰ ut reuelet᷑ in suo temꝑe scitis. Qm̃ il¬
los scire dixit: aꝑte hoc dicere noluit.¬
& ideo nos qui nescimꝰ qͦd illi sciebant.
ad didit hũc sensũ obscuriorẽ. faciunt.¬
Nam qͥd. ẽ. iam enĩ misteriũ iniqͥtatis o¬
ꝑat᷑ tantũ ut qͥ mͦ tenet teneat donec de
medio fiat: et tc̃ reuelabit᷑ iniquus.
Ego ꝓrsus qͥd dixerit me fateor ignora¬
re. suspitiones tñ hominũ qͣs uł audire
uł legere potui ñ tacebo. Quidam pu¬
tant hoc de imꝑio dictũ fuisse romano.
et ꝓptẽa paulũ apłm ñ id aꝑte scͥbere

Expanded text:
etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamqsit templum Dei, quod est Ecclesia: sicut dicimus, Sedet in amicum, id est, velut amicus; vel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait, Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis ejus, ut reveletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. Et ideo nos qui nescimus quod illi sciebant, addidit, hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est, Jam enim mysterium iniquitatis operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat; et tunc reuelabitur iniquus? Ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare. Suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. Quidam putant hoc de imperio dictum fuisse Romano. et propterea Paulum apostolum non id aperte scribere
Abbreviated transcription (Latin):
te et signis et ꝓdigiis mendacii. et in õĩ
seductione iquitatis his qui pereunt:
ꝓ eo qͦd dilectionem u̾itatis ñ receꝑunt ut
salui fierent: et ideo mittet illis ds̃ oꝑa¬
tionẽ erroris ut c̾dant m̃datio. et iudicẽ¬
t᷑ om̃s qui ñ crediderunt u̾itati: s con¬
sensert inqͥtati. Nulli dubiũ ẽ: eum de
antix p̃o ita dixisse dieq uudicii. Hũc e¬
nim appellat diem dm̃ ñ esse uenturũ.
nͥ ille pͥor uenerit quẽ refugam nocat
utiq a dño deo. Qoͦ si de om̃ib impiis
merto dici potest: qnto mag de isto:
S in qͦtemplo di sit sessurꝰ incertũ ẽ.u
trũ in illa ruina tẽpli qͦd a salomone
rege ꝯstructum. ẽ. an uero in ȩccłia. Non
enĩ templũ alicuiꝰ idoli aut demonis tẽ¬
plũ di apłc dic̾et. Ulnde ñ nulli ñ ipsũ¬
pͥncipem s uniuersum qͦdam mͦ corp̾eiꝰ
id. ẽ. ad eum ꝑtinentẽ hominũ multitu¬
dinẽ simul cũ ipso suo pͥncipe hoc loco
intelligi antixp̃m uolunt: rectiꝰ q putãt

Expanded text:
t in omni seductione iniquitatis his, qui pereunt, pro eo quod dilectionem ueritatis non receperunt, ut salui fierent. Et ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio et iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Nulli dubium est eum de Antichristo ista dixisse, diemque iudicii hunc enim appellat diem Domini non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an uero in ecclesia. Non enim templum alicuius idoli aut daemonis templum Dei apostolus diceret. Unde nonnulli non ipsused uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant
Abbreviated transcription (Latin):
lis ds oꝑationẽ erroris: ut credant mẽ¬
datiõ. Os̃ enim mittet. qͥa ds diabolum
facere ista ꝑmittet: insto ipse iudicio.
qͣmus faciat ille unqͦ malignoq ꝯfilio¬
diderunt u̾itati: s consenserunt iniqͥta¬
tĩ. Promde indicati seducent᷑: et seduc¬
ti idicabunt᷑. S uidicati seducent᷑ ist
iudiciis d̃i occulte uistis. uiste occultis:
qͥb ab iicio peccati rationalis c̾ature
ñqmͣ uidicare cessauit. Seclucti autem
iudicabinnt᷑ nonissimo manifestoq iudi¬
inustissime udicatũ. S hic apłc ta¬

Expanded text:
lis Deus operationem erroris ut credant menlis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque codiderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque iudiiustissime iudicaturum, i
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑ sathanas. et ꝑ illum antix p̃m in oĩ
sua uirtute mirabilit᷑ quidẽ s m̃dacit̃
oꝑabit᷑. Que solent ambigi utrũ ꝓpte̾a
dicta s̃ signa. et ꝓdigia m̃dacii. qm̃ mor¬
tales sensꝰ ꝑ phantasmata decepturus. ẽ.
ut qͦd ñ facit facere iudeat᷑. an qͥa illa ip¬
sa cẽ si erunt uera ꝓdigia ad m̃dacium
ꝑtrahent c̾dituros. ñ ea potuisse nͥ diu¬
nitꝰ fieri uircitẽ diaboli nescientes: ma¬
xine qͣndo tantam qͣntã ñ qͣm habuit
acceꝑit potestatem. Non enĩ qndo de ce¬
lo ignis cecidit. et tantã familiã cũ tãtis
sit. et turbo irruens et domũ deiciens
filios eiꝰ occidit fantasmata fuert: qͦ tñ
fuert̃ oꝑa sathanȩ cui ds̃ dederat hanc
potestatẽ. ꝑpter qͥd hoꝵ gͦ dicta sint et¬
ꝓdigia. et signa mñdacii: tẽ potiꝰ appare¬
bit. Si ꝓpt̃ qͦolibet hoꝵ dictũ st. sedu¬
cent᷑ eis signis atq ꝓdigiis qͥ seduci me
uit apłs ad dere. et dicere. Ideo mutet il¬

Expanded text:
 satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis sit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit , phantasmata fuerunt: quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci meruit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet il
Abbreviated transcription (Latin):
scdam uͦ qͦd sequit᷑. et resurgent qͥ erãt
in sepulchris. Iam si et illos inqͥram᷑ scõs
qͦs hic uiuos inuentur. ẽ. dñs. eis ꝯgrue
deputabit᷑ qͦd adiunx̃ et lecabunt᷑ om̃s
qui s̃ in t̾ra: ros enĩ qͥ abste. ẽ. sanitas il
lis. ẽ. Sanitatẽ loco isto ĩmortalitatem
rectissime accipimꝰ. Ea nãq ẽ plenissi¬
ma sanitas: que ñ reficit᷑ alim̃tis tãqꝗͣ
cotidianis medicam̃tis. Item de die ui
dicii spem priꝰ dans bonis. deinde t̾rẽs
malos: idem ꝓph̃a sic loquit᷑: Hec dic̃ dis.
Ecce ego declino in eos ut flum̃ pacis.:
et ut torrens mundans głam gentiũ. fi¬
lii eors suꝑ humeros portabunt᷑. et suꝑ
genua ꝯsolabunt᷑. qm̃ sic̃ mat̾ ꝯsolat᷑¬

Expanded text:
secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si et illos inquiramus sanctos, quos hic uiuos inuenturus est Dominus, eis congrue deputabitur quod adiunxit: Et laetabuntur omnes qlis est. Sanitatem loco isto, immortalitatem rectissime accipimus. Ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitur alimentis tanquam quotidianis medicamentis. Item de judicii die spem prius dans bonis, deinde terrens malos, idem propheta sic loquitur: Haec dicit Dominus, Ecce ego declino in eos ut flumen pacis, et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super humeros portabuntur, et super genua consolabuntur. Quema
Abbreviated transcription (Latin):
se possimꝰ. resurrectionẽ qͥppe mortu¬
xͥani esse uolumꝰ ut cͥdamꝰ: s ñ ideo de
hac re manis. ẽ. fides nr̃a. si quẽ ad
modũ futa sit ꝑfecte ꝯp̃hencdẽ ñ uale¬
m: Uerũ iam sic̃ ꝓmisimꝰ de hoc iu¬
dicio di nouissimo. cẽ ꝓphecici uet̾es libri
debemꝰ ostendẽ: que sic̃ arbitror ñ tan¬
ta mora. necesse erit tractari et expo¬
ni. si istis que p̃misimꝰ lector curauit
inqͥt mortui et resurgent qͥ erant in se¬
pulchris: et lecabunt᷑ om̃s qui s̃ in tra:
ros enĩ qui abste ẽ sanitas illis. ẽ: t̾ra uͦ¬
impioꝵ cadet. Totum illud suꝑiꝰ ad re¬
surrectionẽ ꝑtinet beatoꝵ: qͦd autẽ ait
tra uͦ impioꝵ cadet. bene intelligitur
dictum: corꝑa uͦ impioꝵ runã. dãpna¬
tionis excipient. Iam porro si de bonoꝵ
resurrectione qͦd dictum. ẽ. diligentiꝰᷤ et
distinctiꝰ uelimꝰ intueri. ad pͥmã referẽ¬
dũ. ẽ qͦd dictũ. ẽ. resurgent mortui: ad

Expanded text:
se possimus. Resurrectionem quippe mortuse possimus. Resurrectionem quippe mortuChristiani esse uolumus, ut credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad modum futura sit, perfecte conprehendere non ualemus. Verum iam, sicetici veteres libri debemus ostendere: quae, sicut arbitror, non tanta mora necesse erit tractari et exponi, si istis, quae praemisimus, lector curaverit nt mortui, et resurgent qui sunt in monumentis, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim qui abs te est, sanitas est illis . Vere eninpiorum cadet. Totum illud superius ad resurrectionem pertinet beatorum. Quod autem ait: Terra uero inpiorum cadet, bene intellegitur dictum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad
Abbreviated transcription (Latin):
rem: Nec ab illa sententia qua homi¬
ni dictum. ẽ. t̾ra es et in terrã ibis futo᷑s
illos scõs arbitrem᷑ ĩmunes. si eoꝵ mori¬
entiũ in t̾ra ñ recedent corpora: s sicut
in ipso raptu morient᷑. ita et resurgent
dũ ferunt᷑ in aerã. In terram qͥipe ibis
ẽ ui hoc loco ibis amissa uita qͦd eras an¬
te qm sumeres uitam: id. ẽ. hoc eris exa¬
minatꝰ qͦd eras ante qͣm esses anunatꝰ
t̾re quippe insusflauit ds̃ in faciem fla¬
tũ uite cũ factus. ẽ. homo in animã ui¬
uã. tãꝗm diceret᷑ terra es anumnata qͦd
ñ eras: tra eris exaninis sic̃ eras. qͦd
st̃ et ante qm putrescant onũa corꝑa
tura s̃. Sic gͦ ibunt in tr̾am quia ex ii¬
uis hominib t̾r̾a erunt. quẽ adinodũ
id in cinerem qͦd sit cinis. id inuetusta¬
tẽ qͦd fit uetꝰ. id in testam qͦd ex luto fit
testa: et alia sercenta sic loquim᷑. Qͦmͦ
rib uteũq conicinꝰ. tc̃ erit potiꝰ ut nos¬

Expanded text:
rem? Nec ab illa sententia, qua homirem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora tura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo ribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ repperient᷑ xp̃o ueniente uiuentes ei¬
q in obiuam rapient᷑ c̾didimꝰ in eodem
raptu de mortalib corꝑib exituros. et
ad eadeni mox ĩmortalia redit᷑os nullas
in nerbis apłi patiem᷑ angustias. siue uͥ
dic̃ tu qͦd seniias ñ unuficat᷑ nͥ moriat᷑.
siue uͥ dic̃ om̃s resurgemꝰ aut om̃s dor¬
miemꝰ. qͥa nec illi ꝑ ĩmortalitatẽ uinifi¬
cabunt᷑ nͥ quãlibet paululũ tñ ante mo¬
riant᷑. ac ꝑ hoc et a resurrectione ũ er̃t
alieni qͣm dormitione p̃cedunt qͣmius
breuissima: ñ tam̃ ntilla. Cur autẽ nob̃
incdibile uideat᷑ illam multitudinẽ cor¬
pors in aere qͦdã mͦ seminarratq ĩ ꝓtinꝰ
ĩmortalit̃ atq incorruptibilit̾ reunuis¬
cere. c̃credamꝰ qͦd idem ipse apłs aꝑtis¬
sime dicit in ictu oculi futam resurrec¬
tionem: et in m̃bra sine fine uictura tã¬
ta felicitate tãq mestimabili uelocitate
reditum antiqͥssimoꝵ cadauerũ pulue¬

Expanded text:
qui reperientur Christo ueniente uiuentes eiqui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; qcabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum pulue
Abbreviated transcription (Latin):
ruificat᷑ nͥ moriat᷑. Aut si recte ñ dici¬
mꝰ seninari nͥ ea corꝑa hominũ q̃ mo¬
riendo qͦ qͦm reuertunt᷑ in tram. sic̃ se¬
se habet at̃ illa in transgressorẽ patrem
generis humani diuinitꝰ plata senten¬
tia terra es et int̾ram ibis: fatendũ. ẽ
istos qͦs ũdũ de corꝑib egressos c̃ ueni
et. xp̃c inueniet. et in istis u̾bis apłi. et
ius de genesi ñ teneri. qm̃ sursum ui
mibib rapti ñ utiq seminant᷑ : qͥa nec
eunt interram nec redeunt: siue nullã
yrsus exꝑiant᷑ mortem. siue paululũ in
aere moriant᷑. S aliud rursus occurrit
qͦd idem dic̃ apłc. cũ de resurrectione
corꝑm ad corinthios scribens loqueret᷑.
Om̃s resurgemꝰ: uł sicut alii codices hũt
om̃s dormiemꝰ. Cũ gͦ nec resurrectio fi¬
eri nͥ mors p̃cesserit possit. nec dormiti¬
onem possimꝰ illo loco intellig̾e nͥ mortẽ.
q̃m oñis uł dormient uł resurgent: si
nec dormient nec resurgent: Si gͦ scõs

Expanded text:
 dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de genesi non teneri; quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos,
Abbreviated transcription (Latin):
in aerał ad ĩmortalitatẽ ꝑ mortẽ mira ce¬
leritate tnsibunt. Neq enĩ dicendũ. est
fieri ñ posse ut dũ ꝑ aera in sublime por¬
tant᷑. in illo spacio et moriant᷑ et reuuus¬
cant. Qdͦ enĩ ait et ita semꝑ cũ cdño erimꝰ
ñ sic accipiendũ. ẽ. tamqͣm in aere nos
dixerit semꝑ cũ dño eẽ. mansuros. quia
nec ipse utiq ibi manebit: qua ueniens
transiturꝰ ẽ Uementi quippe ibit᷑ obiã.
ñ manenti. S ita cũ dño erimꝰ: id.ẽ. sic
erimꝰ habentes corꝑa sempit̾na ubic̃q ẽ
illo fuerimꝰ. Ad hunc autẽ sensum qͦ eri¬
stimemꝰ cẽ illos qͦs hic uinos uiientuͣs. ẽ.
dñs in ipso paruo spacio et passuros mol¬
tẽ. et acceptos ĩmortalitatẽ. ipse apłe nos

Expanded text:
in aera, ad inmortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum Domino esse mansuros; quia nec ipse utique ibi manebit. quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti; sed ita cum Domino erimus, id est, sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque illo fuerimus. Ad hunc autem sensum quo existimemus etiam illos quos hic vivos inventurus est Dominus in ipso parvo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse Apos
Abbreviated transcription (Latin):
inde dimissa. templũ qͦd euersũ fu¬
erat instauraũ. & qͣmuis plurimi
eiꝰ in alienigenaꝵ degent t̾ris. ñ ha¬
buit tam̃ deinceps duas regni par¬
undiq u̾bic̃q eent. et undec̃q pos¬
sent. ꝑ certa temꝑa ueniebant. S
nec tc̃ eis hostes ex aliis gentib ex¬
pugnatoresq defuer̃t. Nam aẽ ro¬
manoꝵ iã tributarios eos. xp̃c in¬

Expanded text:
inde dimissa templum, quod euersum fuinde dimissa templum, quod euersum fuerat, instaurauit; et quamuis plurimi eius in alienigenarum degerent terris, non habuit tamen deinceps duas regni parundique, ubicumque essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gentibus expugnatoresque defuerunt; nam etiam Romanorum iam tributarios eos Chri
Abbreviated transcription (Latin):
temq in regno uida ꝑtinente ad
ierłm aẽ regum succedentiũ tẽꝑib
ñ defuert ꝓpħȩ. sic̃ deo placebat eos
mitt̾e uł ad p̃munciandũ qͦd opꝰ erat:
uł ad corripienda peccata. p̃cipiendã¬
q iusticiam. Nam et illic et si longe
minꝰ qͣm in isrł tam̃ extiter̃t reges.
qͥ siuis impietatib dm̃ grauit̃ offen¬
dent: et moderatis flagellis c̃ pͦpło si¬
mul plecterent᷑. Pioꝵ sane regum
merita: ibi ñ parua laudant᷑. In is¬
rł autẽ reges alios mag̃ alios minꝰ
rs sic̃ iubebat diuina ꝓuidentia uł
sinebat uariis et erigebat᷑ ꝓsꝑitati¬
b et adu̾sitatib p̃mebat᷑. et sic asfu¬
gebat᷑ non solum externis uerũ et
int̾ se cuulib bellis: ut certis exis¬
tentib causis. miscdia dĩ uł ira pa¬
tesceret: donec eiꝰ indignatione c̾s¬
cente unuisa gens illa chaldeis de¬
bellantib ñ solũ subu̾teret᷑ in sedib¬
suis. s ce̾ ex parte sui maxima tnͣs
ferretur in tr̾am assirioꝵs: pͥus illa

Expanded text:
temque in regno Iuda pertinente ad Hierusalem etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, rs, sicut iubebat diuina prouidentia uel sinebat, uariis et erigebatur prosperitatibus et aduersitatibus premebatur, et sic adfligebatur non solum externis, uerum etiam inter se ciuilibus bellis, ut certis exsistentibus causis misericordia Dei uel ira patesceret, donec eius indignatione crescente uniuersa gens illa a Chaldaeis debellantibus non solum subuerteretur in sedibusferretur in terras Assyriorum; prius illa
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. et mandanit ei ẽsse dñs in pͥncipem
suꝑ ppłm suũ qͥa ñ custodisti que man¬
dauit tͥ dñs ũ sic accipiendũ. ẽ ac si ip¬
sum saulem. ds̃ in ȩt̾nũ p̃parau̾it reg¬
naturũ et hoc postea noluerit serua¬
re peccanti: neq enĩ eum peccat᷑m. eẽ.
nesciebat: s p̃parauerat regnũ eiꝰ in
qͦ figura regni eẽt ȩtni. Ideo addidit:
et nc̃ regnũ tuũ ñ stabit cͥ. Stecit gͦ
et stabit: qͦd in illo significatũ. ẽ. S ñ
huic stabit: qͥa ñ inet̾num ipse fuerat
reguatus: nec ꝓgenies eiꝰ: ut saltem ꝑ
posteros altum alti succedentes. uideret᷑
impleri. qͦd dictum. ẽ in ȩternum.

Expanded text:
esse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset aeterni. Ideo addidit: Et nunc regnum tuum non stabit tibi. Stetit ergo et stabit, quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quia non in aeternum ipse fuerat regnaturus, nec progenies eius, ut saltem per posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝑcussit cor dauid suꝑ eũ qͥ abs¬
tulit punulã clamidis eiꝰ. Uiri
autem. qͥ cũ illo erant. et ut saulem in ma¬
nꝰ suas traditũ int̾imeret suadebant.
Non mͥ inquit contingat. a dũo. si fecero
Huic gͦ umbre futuri. ñ ꝓpt̃ ipsam s
ꝓpter illud qͦd presigurabat: tanta ue¬
neratio exhibebat᷑. Unde et illud qͦd a¬
it sauli samuel. qm̃ ñ seruasti manda¬
tũ neũ qͦd mandauit tͥ dñs: quẽ admo¬
dũ nc̃ parau̾at dñs regnũ. tuũ usq in e¬

Expanded text:
cussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si fecero futuri non propter ipsam, sed propter illud, quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in ae
Abbreviated transcription (Latin):
uel de ipso paradiso. et de uita. ibi.
pͥmors hominũ. eoꝵ q peccato atq
supplicio multi multa senseruut.
nilta dixerunt: multa litt̾is man¬
uauerunt᷑. Nos qͦ scałm scͥpturas sc̃as
uł qͦd in eis legimꝰ. uł qͦd ex eis intelli¬
gere potumꝰ. eaꝵ congruentes auc¬
toritati. de his reb in suꝑiorib lib̾s
diximꝰ: enucleatiatiꝰ autẽ si ista que¬
rant᷑. multiplices atq multimodas
pariunt clisputationes: quȩ plurib
intexende sint uoluminib ꝗͣ hoc op
tempꝰq deposcit: qͦd ñ ita largun
habemꝰ ut in om̃ib que possunt re
gendũ: nos oporteat ĩmorari Arbi¬
tror tñ satis nos iam fecisse maguis et
difficillimis questionib de mnicio uel
nindi uł anime. uł ipliꝰ generis hu¬
mani: qͦo iduo genera custribiumꝰ
Qnum coꝵ qui sc̾m hominẽ: ast̾m
ce appellamꝰ ciuitates duas: hoc.ẽ duas
societates hominũ. Quarũ ẽ una que
pdestinata. ẽ in et̾imi regnare ẽ del

Expanded text:
uel de ipso paradiso et de uita ibi primorum hominum eorumque peccato adque supplicio multi multa senserunt, multa dixerunt, multa litteris mandauerunt. Nos quoque secundum scripturas sanctas uel quod in eis legimus uel quod ex eis intellegere potuimus earum congruentes auctoritati de his rebus in superioribus libris diximus. Enucleatius autem si ista quaerantur, multiplices adque multimodas pariunt disputationes, quae pluribus intexendae sint uoluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit, quod non ita largum habemus, ut in omnibus, quae possunt regendum, nos oporteat inmorari. Arbitror tamen satis nos iam fecisse magnis et difficillimis quaestionibus de initio uel mundi uel animae uel ipsius generis humani, quod in duo genera distribuimus, unum ce appellamus civitates duas, hoc est duas societates hominum, quarum est una quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
sine in angls quoꝵ numerᷤ
ignorat᷑ a nob. sine in duob pͥms hõĩb
satis dictũ. ẽ: iam mͥ uidet᷑ earũ. aggre¬
dientꝰ excursus: ex quo illi duo genera
ux ceꝑunt: donee homines generare ces¬
sabunt. Hoc enĩ uniu̾sum tempꝰ siue
scd̃m in quo cecunt morientes succełi q:
nascentes: istarũ duarũ cuntatũ de qͥb
disputamꝰ excubsus. ẽ

Expanded text:
merus ignoratur a nobis, sive in duobus primis hominibus, satis dictum est, jam mihi videtur earum aggrediendus excursus, ex quo illi duo generare coeperunt, donec homines generare cessabunt. Hoc enim universum tempus, sive saeculum, in quo cedunt morientes, succeduntque nascentes, istarum duarum civitatum, de quibus disputamus, excursus e
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ đi de sara filiꝰ. eumq
Riserat enĩ et pat̾ qñ ei ꝓmissꝰ. ẽ. ad¬
mirans in gaudio: riserat et mat̾ qñ
si risꝰ cẽ ille gaudii fu̾t: tam̃ plene
fidi ñ fuit. Post ab eodem angło in
fide cẽ ꝯfirmata. ẽ. Ex hoc gͦ puer no¬
m̃ accepit. Nam qͦd risꝰ ille ñ ad irri¬
dendũ obꝓbriũ s ad celebrandũ gau¬
diũ ꝑtinebat: nato ysaac et eo noie
uocato sara monstrauit. Ait qͥppe. Ri¬
sũ mͥ fec̃ dñs. Qͥcũq enĩ audierit: cõ

Expanded text:
missionem Dei, de Sara filius, eumque iserat enim et pater, quando promissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando iamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit . Post ab eodem angelo in fide etiam confirmata est. Ex hoc ergo puer nomen accepit. Nam quod risus ille non ad irridendum opprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat, nato Isaac, et eo nomine vocato, Sarra monstravit; ait quippe, Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, c
Abbreviated transcription (Latin):
que. differt᷑ in finem: qñ erit om̃iũ re¬
surrectio ñ morituroꝵs ampliꝰ Sine au̾
domꝰ di dicat᷑. sine templũ dĩ sine ciu¬
tatis d̃i id ipsũ. ẽ: ñ abhorret alatini elo¬
quii ꝯsuetudine. ¶ Iam et uͥgiliꝰ im¬
ꝑiosissimã cuutatẽ dymũ appellat assa¬
raci: romanos uolens intelligi qͥ de af¬
saraco ꝑtroianoᷤ originẽ ducunt: et do¬
mũ eneẽ eosdem ipsos: qͥa eo duce tro¬
iani c̃ italiam uenissent: ab eis condita
ẽ. rom̃a. Imitatꝰ nãq ẽ poeta ille litt̾as
sacras in quib dicit᷑ domꝰ iacob iã ingẽs
debat auctor huiꝰ historie in ꝯmemoran¬
dis gen̾ationib ex adam ꝑ filiũ eiꝰ sech.
ut ꝑ illas ꝑuemiret ad noe. sub qͦ factũ. ẽ.
diliuuũ: aquo rursꝰ contexeret᷑ ordo das¬
centiũ qͦ ꝑueniret ad abrahã: a qͦ maths
euangłista incipit gen̾ationes quib ad
xp̃m ꝑuenit ȩt̾nũ regem ciuitatis dei:
qͥd intendebat ex gen̾ationib ex cain. et

Expanded text:
quae differtur in finem, quando erit omnium resurrectio non moriturorum amplius. Siue autem domus Dei dicatur siue templum Dei siue ciuitas Dei, id ipsum est nec abhorret a Latini eloquii consuetudine. Nam et Vergilius imperiosissimam ciuitatem domum appellat Assaraci, Romanos uolens intellegi, qui de Assaraco per Troianos originem ducunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sacras, in quibus dicitur domus Iacob iam ingens debat scriptor huius historiae Ie. in commemorandis generationibus ex Adam per filium eius Seth, ut per illas perueniret ad Noe, sub quo factum est diluuium, a quo rursus contexeretur ordo nascentium, quo perueniret ad Abraham, a quo Matthaeus euangelista incipit generationes, quibus ad Christum peruenit aeternum regem ciuitatis Dei: quid intendebat in generationibus ex Cain
Abbreviated transcription (Latin):
Regnante argo sus cepit uti frugib
grecia: et hab̃e segetes in agricultura
delatis alunde seminib Argꝰ qͦ post
obitum ds̃ haberi cepit: templo et sa¬
crificiis honoratꝰ. Qui honor eo reg¬
nante ante illũ delatus. ẽ. homini pͥ¬
uato et fulminato cuidã homogyro:
eo qͦd pͥmꝰ ad aratrum boues iuixerit.

Expanded text:
Regnante Argo suis coepit uti frugibus Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrificiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum delatus est homini priuato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad aratrum boues iunxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ insignit: mirũ qͥddã et diui¬
nitꝰ sͥ ꝓcuratũ eẽ credebant. Non .N.
magnũ erat demonib ad eos decipi¬
endos fantasiam talis tauri. quã sola
cernet ostentare uacce ꝯcipienti atq
p̃gnanti. unde libido matris attrahe¬
ret: qͦd in eiꝰ fetu iam corꝑalit̾ appare¬
ret. sic̃ iacob de uirgis uariatis ut oues
et caprȩ uariȩ nasc̾ent᷑ effecit. Qdͦ enĩ
homines colorib et corꝑib ueris: hoc
demones siguris fictis facillime posst̃
animalib concipientib erhib̃e. N pis
.ẽ. in egypto. Huic filiꝰ argus successit
in regnũ. Ex cuiꝰ nomine et argi. et
ex hoc argiui appellati s̃: suꝑiorib aũ
regib ñdum uł locꝰ uł gens habebat
hoc nom̃. Hoc regnante apđ argi¬
uos et apud sicionios erat. apd assy¬
rios uͦ adhuc manente baleo mortuꝰ
deficiet pͥnceps ex iuda. et dux de fe¬
morib eiꝰ donec ueniant q̃ reposita
s̃ ei: et ipse erit ex pectatio gentium.

Expanded text:
imiliter insignitus, mirum quiddam et diuiimiliter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corporaliter appareret; sicut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. Quod enim homines coloribus et corporibus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt animalibus concipientibus exhibere. CAPUT est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manente Baleo mortuusdeficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse exspectatio gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
mortuꝰ fuiss factꝰ. ẽ. serapis om̃iũ ma¬
uimꝰ egyptioꝵ ds̃. Dominis aut̃ hiniꝰ
cͤ non apis cẽ post mortem s serapis
appellatꝰ sit: facillunã rationẽ uarro
reddidit. Qͥa it archa in qua mortuꝰ
ponit᷑. qͦd om̃s iã sarchofagũ uocant.
pͥmo. deinde una littã ut fieri assola
ꝯminuta. serapis dictꝰ ẽ. Et ꝯstitu¬
tũ. ẽ. &̃ de illo. ut qͥs qͥs eum hominẽ
suisse dixisset: capitalẽ pendẽt penã.
ꝟ̾qm̃ fere in om̃ib templis nͥ coleban¬
t᷑ ysis. et serapis. erat &ẽ simulachrũ
qͦd digito labiis imp̃sso admonẽ uidẽt᷑
ut silentiũ fieret. hoc significare idẽ
uarro existimat: ut homines eos fuisse
tac̾et᷑. Ille autẽ bos quẽ mirabili ua¬
nitate decepta egyptꝰ. in eiꝰ honorem
deliciis asfluentib alebat: qm̃ eũ sine
sarcofago uiuũ uenerabant᷑. apis ñ
serapis uocabat᷑. Quo bone mortuo
qm̃ querebat᷑ et repꝑiebat᷑ iitulꝰ colo¬
ris euisdẽ. hoc. ẽ albis qͥbdam macłis¬

Expanded text:
 factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uprimo, deinde una littera, ut fieri adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam mac
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ. cuiꝰ septẽ frñu erituxor qͣm
singłi habuerunt. dũ quisquis eoꝵ
uellet defiucti sem̃ sic̃ lex p̃ceꝑat ex¬
citare: erratis inquit nescientes scͥp¬
turas neq uirtutẽ dĩ. Et cũ locus
eet. ut dicẽt de qua enĩ me int̾rogatis
s dixit. ii resurrectione enĩ neq nu
mortalitate ac felicitate ñ carne. sic̃
nec resurrectione qua ñ indiguer̃t an¬
głi: qm̃ nec mori potuert̃. Nuptias gͦ
dñs fut᷑as negauit eẽ. ui resurrectiõe
ñ feminas: et ibi negauit: uͥ talis qͦs¬
tio uertebat᷑. ut &̃ negato sexu muli¬
ebri. celeriori facilitate dissoluet. si eũ
ibi p̃nosceret non futum: ĩmo &ẽ fu¬
t᷑ũ. eẽ. firmauit: dicendo ñ nubent qͦd
ad feminas ꝑtinet. nec urores ducent
qͦd ad iuros. Erunt gͦ que uł nub̾e
hic solent uł duce hic uxores: s ibi ħ

Expanded text:
 septem fratrum erit uxor, quam singuli habuerunt, dum quisque eorum uellet defuncti semen, sicut lex praeceperat, excitare: Erratis, inquit, nescientes scripturas, neque uirtutem Dei; et cum locus esset, ut diceret: \'De qua enim me interrogatis, ed dixit: In resurrectione enim neque nu angelis inmortalitate ac felicitate, non carne; sicut nec resurrectione. qua non indiguerunt angeli, quoniam nec mori potuerunt Nuptias ergo Dominus futuras negauit esse in resurrectione, non feminas, et ibi negauit, ubi talis quaestio uertebatur, ut eam negato sexu muliebri celeriore facilitate dissolueret, si eum ibi praenosceret non futurum; immo etiam futurum esse firmauit dicendo: Non nubent, quod ad feminas pertinet nec uxores ducent, quod ad uiros. Erunt ergo, quae uel nubere hic solent, uel ducere uxores; sed ibi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et sic accipi ut quẽ admodũ nob̃ ille mor¬
talitate. ita nos efficiam᷑ illi ĩmortalitate
ꝯformes: qͦd qͥdẽ et ad ipsam resurrectio¬
nẽ corꝑum ꝑtinet. Si autẽ &ẽ in his ub̃
qua forma resurrectura sint corꝑa sumꝰ
ãmoniti. sic̃ illa mensura. ita et ista con¬
formatio ñ qͣntitatis intelligenda. ẽ: s
ȩcatis. R esurgent itaq om̃s tã magni
corꝑe quã uł erant uł futi erant ȩtate
iuiuenili: qmͣius nichil oberit &̃ si erit in
si corpis ulla remanebit inifirmitas. Uñ
resurrecturũ unũquẽq ꝯtendit: ñ. ẽ.¬

Expanded text:
ipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futiuvenili, quamvis nichil oberit, etiamsi erit infsius corporis ulla remanebit infirmitas. Unde resurrecturum unumquemque
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs dam labores suos qͥb adu̾sꝰ uicia mi¬
litant. et in taliũ p̃lioꝵ tẽptationib ꝑi¬
cłisq u̾sant᷑. Aliqñ enĩ concitatiꝰ. aliqñ
remissiꝰ. ñ tam̃ desinit caro concupisce̾

Expanded text:
quosdam labores suos, quibus aduersus uitia miquosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desin
Abbreviated transcription (Latin):
his malis adiunat gr̃a: ut qͣnto fideliore
tanto fortiore corde coleret᷑. Qͣm rẽ. &ẽ
philosophyam ꝓdesse dicũt docꝰti huiꝰ
scłi. quã dii quibusdã paucis ait tulliꝰ.
ueram dedert̃. nec hõib inqͥt ab his aut
datũ. ẽ donũ maiꝰ: aut potuit ullũ dari.
Usq ad eo et ipsi contͣ qͦs agimꝰ qͦ qͦ mͦ ꝯ
pulsi s̃ in habenda ñ quac̾q s uera phi¬
losophya duunam grãm ꝯfiteri. Porro
si pancis diuinitꝰ datũ. ẽ. uere philoso¬
phye contͣ miserias huiꝰ uite unicũ au¬
xiliũ. satis et huic apparet humanũ ge¬
nꝰ ad luendas miseriarũ penas. ẽẽ. dãp¬
natũ. Sic̃ autẽ hoc ut fatent᷑ nullũ cli¬
uinũ maiꝰ ẽ. donũ. sic anullo deo dari
c̾dendũ. ẽ. nͥ ab illo quo et ipsi qͥ multos
deos colunt nullũ dicunt. eẽ. maiorem.
Pret̾ hec autẽ mala huiꝰ uite bonis ma¬
lisq ꝯmunia. habent in ea iusti cẽ pͥos

Expanded text:
his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem.Praeter haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ qui ꝓpͥe quietis nom̃ accep̃. qͥs ubis ex¬
plicet sepe sõpnioꝵ iusis qͣm fit inqͥet.
et qͣm magnis licet falsarũ rerũ t̾rorib
qͣs ita exhibet et quodã mͦ expͥmit. ut a
ueris eas discernere neqͦamꝰ : animã mi¬
seram sensꝰq ꝑturbet: Qua falsitate ui¬
soꝵs cẽ ingilantes in quib dã morbis et
uenenis miserabiliꝰ agitent᷑. qͣmus multi¬
moda uarietate fallacie. hoĩes &̃ sanos
maligni demones ñ ñqͣm decipiant ta
potuert sensꝰ: tam̃ eoꝵ solo appetitu. qͣ¬
litc̃q ꝑsuadende falsitatis illudant:
serior ac sempit̾na suscipiat ñ uita. sed
mors̃. Nam in ista qͣmuis sint ꝑ scã et
scõs curationũ magna solatia. tam̃ ideo
ñ semꝑ ẽ ipsa beneficia tͥbuunt᷑ pecen¬
tib: ne ꝓpt̾ hoc religio querat᷑. que ꝓpt̃
aliã mag̃ uitã uͥ mala ñ erunt om̃ino
ulla querenda. ẽ. Ad hoc meliores qͦsq ĩ

Expanded text:
us, qui proprie quietis nomen accepit, quis verbis exus, qui proprie quietis nomen accepit, quis verbis explicet saepe somniorum visis quam sit inquietus; et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet, et quodammodo exprimit, ut a veris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate visorum etiam vigilantes in quibusdam morbis et venenis miserabilius agitantur: quamvis multimoda varietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnunquam decipiant talpotuerint, sensus tamen eorum solo appetitu qualitercumque persuadendae falsitatis illudant. serior ac sempiterna suscipiat, non vita, sed mors. Nam in ista quamvis sint per sancta ac sanctos curationum magna solatia; tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis vitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est: et ad hoc meliores quosque in
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ obtimũ fruntoꝵ. fluuiꝰ imꝑui¬
sus fugientib hominib de horreis e¬
iecit atq abstulit. Contra milleformes
demonũ incursꝰ. qͥs innocentia sua fi
me deo ista sinente monstret᷑ huiꝰ ui¬
te flenda calamitas. et alt̾iꝰ desideran¬
da felicitas: Iam uͦ de ipso corꝑe tot
existunt mnbroꝵs mala. ut nec libris
medicoꝵ cuncta comp̃hensa sint: in
quoꝵs plurib ac pene onũb cẽ ipsa ad¬
uim̃ta et medicam̃ta torm̃ta sunt. ut
homines a penaꝵ exicio penali eruãt᷑
exilio. Nonne ad hoc ꝑdux̃ sitientes
hoies ardor ĩmanis. ut urinã qͦ hu¬
manã uł oẽ suã biberent: Nonne ad
hoc fames. ut a carnib hominũ se abs¬
tinere ñ possent: Hec uuentos ho¬
mines mortuos. si ꝓpt̾ hoc ase occisos. ne
qͦs libet alienos uerũ &̃ filios matres in¬
c̾dibili crudelitate qͣm rabida esuries
faciebat absum̾ent: Ipse postremo sõp¬

Expanded text:
prouentum optimum frumentorum fluuius inprouiprouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidme Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absum
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ. aurarũ. bestiaꝵs. a ferarũ uł
tantũmꝰ molestis uł &ẽ mortiferis mor¬
sib. a rabuie que conting̃ ex rabido
cane. ut &ẽ blanda et amica suo dño
bestia ñ ñꝗͣm uehem̃tiꝰ et amariꝰ qͣm
leones draconesq metuant᷑. faciatq
hominẽ quẽ forte attaminauit con¬
tagione pestifera ita rabiosũ. ut a pa¬
rentib coninge filiis. peiꝰ om̃i bestia
formidet᷑. Q mala patumt᷑ nauigãtes
q̃ t̾rena itinera gͣdientes: Qͥs ambu¬
lat uͥc̃q ñ inopinatis subiacens casib¬
De foro quidẽ rediens sanis pedib st̃
cecidit. pedem freg̃: et ex illo uuln̾e
finiuit hãc uitã. Qd uicdeat᷑ sedente
securiꝰ:. De sella in qͥ sedebat cecidit¬
uͦ om̃s homines. qͦt et qͣntos acelo et
t̾ra. uł a ꝑniciosis aĩalib casꝰ metu¬
unt agroꝵ fructib Solent tam̃ de
frum̃tis tandẽ collectis et reconditis
ẽẽ. securi. S quibꝰdam qͦd nouimꝰ ꝓ

Expanded text:
aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibDe foro quidem rediens domum sanis pedibus suis, cecidit, pedem fregit et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat, Heli savero omnes homines, quot et quantos a celo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam nequitiãq inqͦꝵ: s ad con
ditionẽ ꝑtinet miseriãq ꝯmunẽ: Es
ullo sermone digerit. qͥs ulla cogitati¬
one cõprehendit. qͣntꝰ. ẽ. metꝰ. qͣnta ca¬
lamitas. ab orbitatib atq luctu. a dãp¬
nis et dap̃nationib ac deceptionib
et m̃daciis hominũ. asuspicionib fal¬
sis. ab om̃ib uolentiis. facinorib et
scelerib alienis. q̃nqͥdem ab eis et de¬
p̃datio. et captuitas et iuncla. et ear¬
ceres. et exilia. et cruciatꝰ. et amputa¬
tio membroꝵ. et pͥuatio sensuũ. et
opp̃ssio corꝑis ad obscenã libidinẽ
oppͥmentis explendã: et alia multa
horrenda sepe soleant continge. Qd
ab uinumiis casib que formsecꝰ corꝑis
formidant᷑. estib et frigorib. tẽpes¬
tatib imbrib alliuuonib. coruscatio¬
ne. tonitruo. gͣndine. fulmine. mo¬
ab offensionib et pauore. uł. &ẽ mali¬
cia uimtoꝵ. atot uenems fruticum.

Expanded text:
malitiam nequitimalitiam nequitiditionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit, quis ulla cogitatione comprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus atque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus violentis facinoribus et sceleribus alienis? quandoquidem ab eis et depraedatio, et captivitas, et vincula, et carceres, et exsilia, et cruciatus, et amputatio membrorum, et privatio sensuum, et oppressio corporis ad obscenam libidinem opprimentis explendam, et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid ab innumeris casibus qui forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus, imbribus, alluvionibus, coruscatione, tonitru, grandine, fulmine, moab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum
Abbreviated transcription (Latin):
laboꝵ et doloꝵ. Qd enim sͥ uolunt for¬
paruuloꝵ uanitatib adhibent᷑: Qͥd
pedagogi. qͥd magistri. qͥd ferule. qͥd
lora. qͥd uirge. qͥd disciplina illa. qua
scͥptura scã dic̃ dilecti filii latera esse
tõdenda. ne c̾scat indomitꝰ domariq
iam durꝰ aut uix possit aut fortasse nͨ
possit: Qͥd agit᷑ his penis om̃ib nͥ ut
debellet᷑ imꝑitia et praua cupiditas
infrenet᷑. cũ quib malis in hoc scł̃m ue¬
mmꝰ. Qd. ẽ. enĩ qͦd cũ labore meminimꝰ.
sine labore obliuscim᷑ cũ labore disci¬
mꝰ. sine labore nescimꝰ: cũ labore stre¬
nuui.sine labore inherentes sum: Nõne
hinc apparet quã uelut ponde suo ꝓcli¬
uis et ꝓna sit uiciosa nata: et qͣnta ope
ut huic lib̾et᷑ uidigeat: Desidia. segni¬
cia. pigricia. negligentia. uicia s̃ utiq
qͥb disci ñ potest qͦd maiores uolunt.
qͥ uix aliqͥd utilit̾ uolunt. qͦt et qͣntis
penis genꝰ agitet᷑ humanũ. que ñ ad

Expanded text:
laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt mullaborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt mulparuulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad
Abbreviated transcription (Latin):
falsa testimonia. iniqua iudicia. uio
lentie. latrocinia: et qͥcqͥd taliũ maloꝵ
in m̃tem ñ uenit. et tam̃ de uita ista
hominũ ñ recedit: Uerũ hec hoium
s̃ maloꝵs. ab illo tñ erroris et ꝑu̾si amo¬
ris radice uenientia. c̃ qua om̃is filiꝰ adã
nascit᷑. Nam qͥs iguorat ẽ qͣnta ignorã
tia ueritatis que cẽ in infantib manifes¬
ta.ẽ. et cũ quanta habundantia. uane
cupiditatis que in pueris incipit appa¬
rere homo ueniat in hanc uitã. ita ut
si dimittat᷑ uiue. ut uelit et facẽ qͥcqͥd
uelit. in hec facinora et flagicia qͤ ꝯme¬
moraui et que ꝯmemorare npotui. uł
cũcta uł multa ꝑueniat: S diuina gu¬
b natione ñ om̃imͦ deserente dãpnatos.¬
et deo ñ continente iura sua miseratio¬
nes suas. in ipsis sensib gen̾is humani
ꝓhibitio et eruditio contra istas cũ qͥb
nascim᷑ tenebras uigilant: et contra
hos impetꝰ pugnant. pene tam̃ cẽ ipse

Expanded text:
falsa tesfalsa teslentiae, latrocinia, et quidquid talium malorum in mentem non venit, et tamen de vita ista hominum non recedit? Verum haec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris et perversi amoris radice venientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignoratia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente daet Deo non continente in ira sua miserationes suas , in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras vigilant, et contra hos impetus opponuntur, plenae tamen etiam ipsae