comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃aliũ gr̃arum sgna magis ac magis semꝑ eiudẽ¬
tia ac declarantia formarent᷑ ut cum effectu saluti ᷤ.
cresceret cognitio u̾itatis. Itaꝙ sid lege naturali
pͥmũdata sunt sacram̃ta. decimat̃oes. sacrificia ⁊ ob¬
sacrificis łi: carnis mortificatio. In obłone autẽ.
boni oꝑis exhibitio signarct᷑ S ert obscur i
significatio hec in sacram̃to decimat̃õnis ubi ho
de hiis que possidebat. ꝑtem obtulit. ꝑtẽ retiꝰ¬
nuit ut adhũc modũ in eo qd̾ erat qd̾ imꝑfe¬
ctionis ⁊ defectus fuit sibi tͥbueret. qd nͦ ao so¬
nitatem spectabat deo imputaret. Hocsꝰ uo¬
luerunt nouem paites retente. quia nouena¬
rius signum imꝑfectionis est. Adenario ꝑfecto:
desiciere ꝓpcra ant qua obscntim siguum fuit e¬
mundatiotus in decimatione data est circuncisio. ut
turtutem iustificatõnis euidentius demonstraret
qñ dictum est homini ut portionem carnis sue nõ

Expanded text:
ritualium gratiarum signa magis ac magis semper evidenritualium gratiarum signa magis ac magis semper evidentia ac declaranda formarentur, ut cum effectu salutis cresceret cognitio veritatis. Itaque sub lege naturali primum data sunt sacramenta, decimationes, sacrificia, et obsacrificiis vero carnis mortificatio; in oblatione autem boni operis exhibitio signaretur. Sed erat obscura significatio haec in sacramento decimationis, ubi homo de iis quae possidebat partem obtulit, partem retinuit, ut ad hunc modum in eo quod erat, quod imperfectionis et defectus fuit, sibi tribueret, quod vero ad bonitatem spectabat, Deo imputaret. Hoc sibi voluerunt novem partes retentae, quia novenarius signum imperfectionis est, a denario perfecto deficiens. Propterea autem quia obscurum signum fuit emundationis in decimatione, data est circumcisio ut virtutem justificationis evidentius demonstraret, quando dictum est homini, ut portionem carnis suae, non
Abbreviated transcription (Latin):
si ruisum patefac̾et. ⁊ credentib in se omnib rog¬
ni celestis ianuam p̾cedens ip̃e pͥmus accedet aꝑirꝰ
In hoc baptismus ampluis confert. quia renatos
hĩo exeuntes statim ad regnũ mittit᷑. Quod tñ ex
uirtite sangiunis fusi ip̃am aqm̃ scĩficantis: cõ¬
donat᷑. Sigͥ quis dr̃e uelit ircuro circuncisionẽ
baptismo mutatam. ut in baptismo ꝑfic̾et᷑ qd̾
cirduncisio implere ñ potuit᷑. fortassis uidebũt
conuenient̾ illi responder posse. quia ħ qd̃ am¬
pluis nunc inbaptismo estͥ ex baptismo nonẽ
Nam inbaptismo qͣntum sest spectat ad mitutẽ
baptismi. similit̾. ut in curũcisione remissio i
ficatis postea aditus patue celestis pandit᷑ aucegͥ
cuncisionis causam. cõmodiorem fertasse. ⁊ ma¬
uifestam magis ꝓponendam putamꝰ In p̃cedenti¬
b quodam loco cum desacrasatis trataremꝰ dixin
sacram̃ta omnia signa q̃dam eẽ eus que ꝑila dat᷑¬

Expanded text:
si rursum patefaceret, et credentibus in se omnibus regsi rursum patefaceret, et credentibus in se omnibus regni coelestis januam praecedens ipse primus In hoc baptismus amplius confert, quia renatos hinc exeuntes, statim ad regnum mvirtute sanguinis fusi ipsam aquam sanctificantis condonatur. Si igitur quis dicere velit idcirco circumcisionem baptismo mutatam, ut in baptismo perficeretur, quod circumcisio implere non potuit, fortassis videbitur convenienter illi responderi posse, quod hoc quod amplius nunc in baptismo est, ex baptismo non esNam in baptismo, quantum scilicet spectat ad virtutem baptismi, similiter ut in circumcisione remissio taquod justificatis postea aditus patriae coelestis panditur, crucecumcisionis causam commodiorem fortasse et manifestam magis proponendam putamus. In praecedentibus quodam loco cum de sacramentis tractaremus, diximus sacramenta omnia signa quaedam esse ejus quae per illa dat
Abbreviated transcription (Latin):
e quia nom̃ tͥnitatis hic ñ audiui. Ubi ⁊ si uera
sice fuit̾: confeisio tam̃ fidei ñ fuit̃. Et ħ quidẽ
deco quid sit sacram̃tũ baptismatis ⁊ de uło saĩ¬
quare institutum est baptismi tum bapti¬
actam̃tũ ⁊ quare cucuncisio que loco illius olĩ
sima fuisse putat᷑ succedente baptismo: ablata
c̃e fute ut ip̃a crcũcisiõ sucredende baptisimꝰ
siuam̃to mutaret᷑. Cui aũt accepta miniis pro¬
fuisse cdat᷑ que neglecta ñ muꝰ coluisse nocuis¬
cuius caro p̃pucii curruncisa non fu̾it. ꝑibit aĩa illa
de ppło suo. susi fortem hoc qd̾ ille qui ñ est bapti¬
baptumũ amplius aliquid conferre qͣm cucunci¬
sionem. quia circuncisio suscepta: a ꝑditione
qui sac̾menti circuncisionis institutõem ꝑcepe¬
rant a ꝑditione quid̾ seruabent᷑. s ad głam reg¬
ni ñ dudebant᷑ donec ueniret ille qui sanguine
fuso rumfeam igneam extinguens aditũ ꝑ adi¬

Expanded text:
e quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera e quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides fuit, confessio tamen fidei non fuit. Et haec quidem de eo quid sit sacramentum baptismatis, et de verbo sanctiquare institutum est baptismi sacramentum, et quare circumcisio, quae loco illius olim posita fuisse putatur, succedente baptismo ablata necesse fuit ut ipsa circumcisio succedente baptismi sacramento mutaretur? Cur autem accepta minus profuisse credatur, quae neglecta non minus nocuiscujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo . Nisi forte in hoc quod ille qui non est baptibaptismum aliquid amplius conferre quam circumcisionem, quia circumcisio suscepta a perditione qui sacramenti circumcisionis justificationem perceperant, a perditione quidem servabantur, sed ad gloriam regni non ducebantur, donec veniret ille qui sanguine fuso rhomphaeam igneam exstinguens; aditum paradi
Abbreviated transcription (Latin):
infide trinitatis solo patre uł filio. ut sp̃u scõ ñ¬
uipare plenum sit baptismatis sacram̃tũ ⁊ q̃mad¬
modum sine fide trinitatis: etiam tͥb simuł noĩa¬
us imꝑfectum. Sicut enm̃ ubiq fides integi q̃¬
uf. sic eadem fidei integitate manente sine detͥ¬
m̃to salutis sermo uatiat᷑. Uerumptñ eccłãstica
consuetudo hanc potissimũ in baptizando formã
tene elegit̾ quam ab ip̃o sc̃ĩficatõnis audore expͣ¬
⁊ina institut̃e seruandam accepit̃. Si quis forte
querat utrum in aiticło nc̃citatis suffic̾e p̾sit
ad plenũ baptismatis sacͣmentũ si fuent quis ui
ate trrnitatis sine ꝓlatione u̾loꝵ baptiz anitꝰ
uł quia is quibaptizauit loqui ñ potuit᷑. siue quiã
ob testinatoem. uł stuporem ĩminentis ꝑicri sui
ala quacũq causa p̃uentus dum laptiz aretio¬
autionis memor ñ fuit̃. Si quis gͦ forte hoc q̃rati
ego de hiis que cculta sunt iudicare nolo. p̃cipu¬

Expanded text:
in fide Trinitatis solo Patre vel Filio vel Spiritu sancto nuin fide Trinitatis solo Patre vel Filio vel Spiritu sancto nuncupato plenum sit baptismatis sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitatis etiam tribus simul nominatis imperfectum. Sicut enim ubique fides integra quaeritur, sic eadem fidei integritate manente sine detrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum baptismi sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine prolatione verborum baptizatus, vel quia is qui baptizavit loqui non potuit, sive quia ob festinationem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipu
Abbreviated transcription (Latin):
modũ in xp̃i nomine plenum ẽẽ dm̃is legimus bap¬
tismatis sacram̃tum: ita etiam scõ tñi sp̾u ñcupato
nicħ desit ad mnysterii plenitudĩem. ⁊ rd̾em sequam᷑.¬
quia qui tinũ dix̾ttt tͥnitatem signauit᷑. Si xp̃m di¬
cas ⁊ dm̃ pr̃em a quo unctus est filius ⁊ ip̃m qͥ ũaꝰ
scõ. ⁊ si pr̃em dicas. ⁊ filium eius. ⁊ sp̃m oris eius ꝑit̾
indicasti. tam̃ id eciam corde comp̃hendas. Ee si sp̃m¬
quia fuii quoq est sp̃c ñcupasti. Uñ uit rõni copłet᷑
auctoritas: in sp̃u quo recte baptizari nos posse
scriptura indicat. dicente dño. uos aũt laptiz a¬
buruni in sp̃u sc̃o. Et apłs ait. Om̃s enim in ip̃o
core in unum sp̃m baptizati sumus. Unũ opus
quia unũ mysterium inum baptisma. qr morsu¬
na pro uno mundo. Unitas gͦ oꝑationis: unitas
predicatõnis que non potest seꝑari. Hucusq tilu
leati ambrosii qualit̾ de recta baptizandi forma
sentiendũ sit. manifeste explanant. Uides gͦ qͥlit̃

Expanded text:
modum in Christi nomine plenum esse legimus baptismatis sacramentum; ita etiam sancto Spiritu nuncupato, nihil desit ad mur: Qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui usancto. Et si Patrem dicas, Filium ejus et Spiritum oris ejus pariter indicas, si tamen id etiam corde comprehendas. Et si Spquia Filii quoque est Spiritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse, Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto . Et Apostolus ait: Omnes enim in ipsocorpore in unum Spiritum baptizati sumus . Unum opus, quia unum mysterium; unum baptisma, quia mors una pro mundo. Unitas ergo operationis, unitas praedicationis quae non potest separari. Hucusque verba beati Ambrosii qualiter de recta baptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
choatione sua usq ad passionem xp̃i hoc fuit circũ¬
cisio cum baptismo post passionem xp̃i usq ad illd̾
tempus quo ip̃a circuncisio cepit ꝓhiberi. Sicũte¬
ium añ passionem ip̃a circuncisio in statu suo ad
remedium suscipiebat᷑. ⁊ tñ etiam cunc baptismꝰ
sine ꝑiculo salutis ñ contẽpnebat᷑ ab hiis quib p̃¬
dicabat᷑. ita post passionem baptismus quasi ĩ sta¬
cu suo ꝑcipiebat᷑ ad sałm. ⁊ tñ etiam tunc circũcisio
sine ꝑiculo salutis ñ contẽpnebat᷑ ab hiis quib eius
ñdum manifestabat᷑. Postqmͣ aũt dictum est. Sicir
pot̾at circuncisio ad salutem ꝑcipi. sicut pͥus pꝰqͣ
dictum fuerat. masculus cuiꝰ caro p̃pucii circũcisa
non fu̾it ꝑibit anima illa de ppło suo ñ potuit cir¬
erat: sine ꝑiculo salutis contempni. Rursũ qpo¬
modũ in p̾rincipio baptunus a ioħe scd̾m solit
sacram̃tũ dabat᷑. ut hii qui baptizandi usum ñ n¬

Expanded text:
choatione sua usque ad passionem Christi, hoc fuit circumchoatione sua usque ad passionem Christi, hoc fuit circumcisio cum baptismo, post passionem Christi usque ad illud tempus quo ipsa circumcisio coepit prohiberi. Sicut enim ante passionem ipsa circumcisio in statu suo ad remedium suscipiebatur, et tamen tunc etiam baptismus sine periculo salutis non contemnebatur ab his quibus praedicabattu suo percipiebatur ad salutem; et tamen etiam tunc circumcisio sine periculo salutis non contemnebatur ab his quibus finis ejus nondum manifestabatur. Postquam autem dictum est. Si cirpoterat circumcisio ad salutem percipi, sicut prius postquam dictum fuerat: Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo ; non potuit ciruerat, sine periculo salutis contemni. Rursus quemadmodum in principio baptismus a Joanne secundum solum sacramentum dabatur, ut ii qui baptizandi usum non n
Abbreviated transcription (Latin):
bapt̾s ut consũmaret᷑. Oportuit̃ enĩ ut ⁊ illa que
finienda erant. netĩqͣm sicbito uł ꝓrecipitant̃. sed¬
pausatim ⁊ quasi cum qua dam reu̾entia dimiterat᷑
ut ostend̾ent᷑ bona fuisse tempore suo. ⁊ simulit̃ que iñ¬
cipienda erant non subito in auctoritatẽ assum̾ent᷑
s cum mora ⁊ grauitate inchoarent᷑. neuelut aliera
⁊ p̃t̾ rem aliunde indricta subito putarent᷑. Illa qͣ
dimissa sunt ñ ꝓiecta. ⁊ ista instituta sunt ñ usur¬
pata. ut diuini consilii auctoritas ubiq seruatietut.¬
⁊ humana causatio ne diuina oꝑa reprehend̾e auderet
constitutio sacram̃ti exordium: tam̃ ⁊ p̾us aliqͣnto
tempore. ⁊ noua incoata sunt ad consuetudĩem. ⁊
ueta post modum aliqmͣdui tolerata scd̃m dispensa¬
tionem. Simul gͦ fuerunt utraq tempore illo. sui
añ passionem siue post. ab eo qñ inchoata suint noua
donec post mod̾ uetera sunt int̾dicta. Et in isto medio
tempore qd fuit baptismus cum circũcisione ab mñ¬

Expanded text:
baptismus, ut confirmaretur. Oportuit enim ut et illa quae finienda erant nequaquam subito vel praecipitarenpaulatim, et quasi cum quadam reverentia dimitterentur, ut ostenderentur bona fuisse tempore suo, et similiter quae incipienda erant non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur ne velut aliena, et propter rem aliunde inducta subito putarentur. Illa igitur dimissa sunt, non projecta, id est ista instituta sunt, non usurpata: ut divini consilii auctoritas ubique servaretur, et humana causatio, ne divina opera reprehendere auderet,constitutio sacramenti exordium, tum et prius aliquanto tempore et nova inchoata sunt ad consuetudinem, et vetera postmodum aliquandiu tolerata secundum dispensationem. Similiter ergo fuerunt utraque tempore illo, sive ante passionem, sive post, ab eo quando inchoata sunt nova, donec postmodum vetera sunt interdicta. Et in isto medio tempore quod fuit baptismus cum circumcisione ab in
Abbreviated transcription (Latin):
aqua tinxit̃.⁊ pecc̃a consitentib penitentiam in¬
uunxte. xp̃c luptizat.⁊ pecc̾a dimittat. Ille bapti¬
ꝑansuenturum ⁊ baptizaturũ in sp̃uꝰ p̃dicauit᷑.
Hic baptizans ad remissionem pecc̃orim sp̃nĩ
sundit. Illic hoĩes baptizabant᷑ in noĩe uenturi.
Sacam̃tum gͦ utrobiq qͣnͣtum ad formam ext̾i¬
orem idem fuit s qͣntum ad effectum idẽ ñ fuit.
qua illic sacram̃tũ solum fuit̃. s remissio pecc̃oꝵ
ñ fuit. Hic aũt ⁊ sacͣmenti forma ꝓponit᷑. ⁊ ut᷑¬

Expanded text:
injunxit; Christus baptizat et peccata dimittit. Ille baptizans venturum et baptizaturum in spiritu praedicavit, hic baptizans, ad remissionem peccatorum spiritum infundit. Illic homines baptizabantur in nomine venturi, Sacramentum ergo utrobique, quantum ad formam exteriorem, idem fuit; sed, quantum ad effectum, idem non fuit, quia illic sacramentum solum fuit, sed remissio peccatorum non fuit; hic autem et sacramenti forma praeponitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
i om̃i t̾ra quidem uł auditi sunt ⁊ contẽptores con¬
dempnant᷑. uł auditi ñ sunt ꝓ culpa sua. ⁊ ignorã¬
ces ignorant᷑ ⁊ ñ saluant᷑. Et hec de tempore insti¬
cutõnis baptismi. ⁊ de debito ꝑcipiendi baptismi
dicta sunt. QQuid distat int̾ baptisia ioħis. ⁊ xp̃i¬

Expanded text:
in omni terra quidem vel auditi sunt, et contemptores conin omni terra quidem vel auditi sunt, et contemptores condemnatur, vel auditi non sunt pro culpa sua, et ignorantes ignorantur, et non salvantur. Et haec de tempore institutionis baptismi, et de debito percipiendi baptismi dicta sunt. CAP. VI. Quid distet inter baptismum Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
est ppaeptum. Ubi quidem gn̾abes iustitautio facta
que ex eo unũq̃miq debitorem hu̾it. quoad ipsum
predicantib apłis nuntiis u̾bi p̃ceptum institutõiᷤᷤ
ꝑuenit. Qui autem int̾im longe positi. aut ꝓpe in oo¬
culto constituti ñdum cognita institutõe diuina
forte ab hac uita subducti sunt: hoc de ip̃is mͥ senti¬
endum nidet᷑. quod ⁊ de ills qui ante ip̃am inscitutio¬
nem siue in p̃putio. siue in lege fuerunt. Quia quod
ilł fecerunt tempora: hoc istis oꝑata est ab sentia Si
qtus aũt ꝑtinax ẽẽ uelit ⁊ adhuc eiusmodi aliquos
in ignotis regionib. ⁊ remotis t̾rarum sedib deg̾e
contemlat qui forde mandatum diuinũ de ꝑcipi¬
endo baptismatis sacram̃to ñ acceꝑint ego ut ne¬
minem talem ẽẽ. uł si forte aliquis est: si eiꝰ cul¬
pa ñ obstitisset audire ⁊ scire potuisie ac debuisse
sine cunctatõe affirmo. Maxime cum scriptura eiũ¬
dent̃ clamet. In omẽm t̾ram exiuit somis eorum.¬

Expanded text:
est praeceptum. Ubi quidem generalis institutio facta est quae ex eo unumquemque debitorem habuit, quod ad ipsum praedicantibus apostolis nuntiis verbi praeceptum institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum videtur; quod et de illis qui ante ipsam institutionem, sive in praeputio, sive in lege fuerunt, quia quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obstitisset, audire et scire potuisse ac debuisse sine cunctatione affirmo, maxime cum Scriptura evidenter clamet: In omnem terram exivit sonus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatos se dr̃ent in ioħis baptisiate: baptiza¬
ti sunt postea. quia ioħes in remissionẽ pec̃coꝵ i
aduenientis iħu ñ in suo baptizauit nomĩe. ⁊ ido̾
sp̃m nesciebant. quia nec baptismũ in xp̃i nom̃e
sicut ioħes baptizare solebat acceꝑant. Ioh̾e ⁊

Expanded text:
, quamvis baptizatos se dicerent in Joannis baptismo, baptiza, quamvis baptizatos se dicerent in Joannis baptismo, baptizati sunt postea: quia Joannes in remissionem peccatorum, in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine: et ideo Spiritum nesciebant, quia nec baptismum in Christi nomine, sicut Joannes baptizare solebat acceperant. Joannes enim
Abbreviated transcription (Latin):
cte feceus si quod ille p̃cepit tu confit̾is. Ille unss
ꝓfiteus qd̾ instituit. S dicis. Quid eigo: Si quis fore
ꝑ ignorantiam sine conscientia eiroris hoꝵ uboꝵ formã
ñ cenens. tñ cum plena fide hoĩem baptizares dicens.
Baptizote in nomine patuis om̃ipotentis siue ĩ noĩe
filii cei. siue in nomĩe sp̃c sc̃i. siue etiam qd̾ in actib
sionem uocis a supradicta dicendi forma diu̾sum eet
s qͣnͣtum ad ꝓfefessionem u̾itatis ñ eẽt contͣrũ ⁊t
ne u̾m baptismatis sacram̃tũ in illo constare dełet
Pot̾ant fortasse ad hanc q̃stionem tuam soluẽdã
plurime hinc᷑ inde rõnes conduci ⁊ ostendi. q ubi
eadem fides constat: diu̾sitas sermonis ab ip̃a dũ¬
taxat sinc̾itate. ⁊ unitate fidei ñ discrepans: nicb̾
officiat. S in hac parte uisum mͥ est auctoritate
potius qmͣ mea rõne int̾rogatõni tue respondendũ.
Beatus ambrosius in libro quem detͥnitate scup¬
sit: sic ait. Illi qui negauert se scire sp̃m sc̃m ꝙͣuic

Expanded text:
cte feceris, si quod ille praecepit tu confiteris. Ille jussprofiteris quod instituit. Sed dicis: quid ergo? Si quis forte per ignorantiam sine conscientia erroris, horum verborum formam non tenens; tamen cum plena fide hominem baptizaret, dicens: Baptizo te in nomine Patris omnipotentis, sive in nomine Filii Dei; sive in nomine Spiritus sancti; sive etiam quod in Actibus sionem vocis a supradicta dicendi forma diversum esset; sed quantum ad professionem veritatis non esset, contrarium: An ne verum baptismatis sacramentum in illo constare deberet? Poterant fortasse ad hanc quaestionem tuam solvendam plurimae hinc inde rationes conduci et ostendi, quod ubi eadem fides constat, diversitas sermonis ab ipsa duntaxat sinceritate et unitate fidei non discrepans, nihil officiat. Sed in hac parte visum est mihi auctoritate potius quam mea ratione interrogationi tuae respondendum. Beatus Ambrosius in libro quem de Trinitate scripsit, sic ait: Illi qui negaverunt se scire Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃to aque sacram̃tum baptismi celebra¬
consecrari mstitutum est quia sola ħ plenã tur
It̃ ⁊ꝑfectam mundatõem. Alii liquores om̃s. aqua
purficant᷑. ⁊ si quid alio quol liquore tactũ fu̾t.
aqua abltut᷑. ut emundet᷑. ꝓpd̾ea in sola aqua sac¬
mentũ emundatõnis conitat sicut striptum ẽ. Nlisi
qui renatus fu̾it ex aqua ⁊ s. ñ põt. ini. ĩ .r. dei.¬
oum indiluuio p̃ces sit ubi in figura saluan¬
dum̃.uii. anime ꝑ lignum saluate suntt. Suimar
⁊imn mari rubro ubi aqua baptismũ ⁊ iubor sangͣ¬
tem p̾fereuat. Simit in aqua asꝑsionis aauiciisiu¬
se uituie miscelat᷑ quȩ carnem xp̃i sigimbat que

Expanded text:
elemento aquae sacramentum baptismi consecrari institutum est, quia sola haec plenam habet et perfectam mundationem. Alii vero liquores omnes aqua purificantur. Et si quid alio quolibet liquore tactum fuerit, aqua abluitur, ut emundetur. Propterea in sola aqua sacramentum emundationis constat, sicut scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spirim in diluvio praecessit, ubi in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis rufae vitulae miscebatur, quae car
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s lustrando ⁊ curam impendendo omnib u̾bo. ⁊
iista petentes. qm̃ opus hominis sine diuino ad
iutorio ẽẽ potest. fructuosum ẽẽ ñ potest. Nouissime
completa expiat̃õne pontifex ad altare donũtit᷑. qd
reliquũ est de aqua purificatõnis ad basim eus ef¬
fundens. quasi cõmittens d̾o qd̾ suꝑest iures suas
excedens in ꝑfectione sacri minist̾ii. Dehinc altare
patri: nr̃e deuotionis munꝰ. Luitheum caro etas
tunsionib passionũ ad candorem in corruptõnis
ꝑducta. Incensum orõnes sc̃orum significat. oleum
capite precessit. dehinc ꝑticipatio ad memlra de¬
flucit. ꝓpt̾ hoc a sacrato altari .xii. cruces in pali¬
etatib crismant᷑ quia sp̃ualis gr̃a a xp̃o in apłs
fide tͥnitatis predicarent. Candidum uelam̃ quo post
conseciatr̃em altare oꝑit᷑᷑ głam incorrupt̾onis desigt̃
qua post passionem consumpta mortalitate iħu huma¬

Expanded text:
omnes lustrando, et curam impendendo omnibus verbo eomnes lustrando, et curam impendendo omnibus verbo ejusta petentes, qjutorio esse potest, fructuosum esse non potest. Novissime completa expiatione pontifex ad altare convertitur, quod reliquum est de aqua purificationis ad basim ejus effundens, quasi committens Deo quod super est vires suas excedens in perfectione sacri ministerii. Dehinc linteoPatri nostrae devotionis munus. Linteum caro ejus, tunsionibus passionis ad candorem incorruptionis perducta. Incensum, orationes sanctorum significat. Oleum tudo in capite praecessit, dehinc participatio ad membra defluxit. Propter hoc a sacrato altari duodecim cruces parietibus chrismantur, quia spiritualis gratia a Christo in aposfide Trinitatis praedicarent. Candidum velamen quo post consecrationem altare operitur, gloriam incorruptionis designat, qua post passionem consumpta mortalitate Jesu huma
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ iacob filios ioseph bñdicens cancellatis manib
formam crucisexpͥmens dextran manũ effraym ⁊si
abiecto: uinior ad dextram collocatꝰ est. Cambue
sine iuirga pastoralis qua scriptura figurat᷑ mim¬
st̃ium sig̾at aoctorum. quoꝵ studio ⁊ p̃dicatione
⁊ comuĩsio gentiũ fcã est: ⁊ ꝑficienda est iudeorũ
luctam contra muisibłes hostes accingunt. ⁊ quiã
de suis uirib minus p̃sumũt diuinĩ auxilium
sibi adeẽ deposcunt. In quo quia c̃tantiũ laboreo¬
pͥmit᷑. quasi int̾ suspuia ⁊ gemitꝰ ñdum alła noĩat᷑
Post ħ aqua bñdicit᷑ tum sanle ⁊ ciñe addito umo¬
aque mixto. Aqua ppłs est sal doctrina. cinis. pas
unitus capiti suo deo ⁊ homini. Bost hoc eccłun
terus a qua scĩficata asꝑgit᷑. ut ⁊ intus ⁊ exc̾isã¬
xp̃i significat. qua asꝑia: scã iundat᷑ eccłia. Cna¬
it pontifex altare. ⁊ eccłiam totam asꝑgendo. quasi¬

Expanded text:
quod Jacob filios Joseph benedicens, cancellatis manibus quod Jacob filios Joseph benedicens, cancellatis manibus formam crucis exprimens dextram manum super caput abjecto, junior ad dexteram collocatus est. Cambuca sive virga pastoralis quae Scriptura figuratur, mysterium significat doctorum, quorum studio et praedicatione et conversio gentium facta est, et perficienda est Judaeorum. luctam contra invisibiles hostes accingunt; et quia de suis viribus minus praesumunt, divinum auxilium sibi adesse deposcunt. In quo quia certantium labor exprimitur, quasi inter suspiria et gemitus, nondum alleluia nominatur. Post haec aqua benedicituaquae misto. Aqua populus est, sal doctrina; cinis passisionis Christi: unitus capiti suo Deo et homini. Post haec Ecclesia intus aqua sanctificata aspergitur, ut et intus et exteriuChristi significat, qua aspersa sancta mundatur Ecclesia. Circuit pontifex altare, et ecclesiam totam as
Abbreviated transcription (Latin):
mund̾ ingrediens pacem int̾ dm̃. ⁊ hoĩem fecit.
ꝓstratꝰ ꝓ scĩficatõne domus: orat ⁊ xp̃c humili¬
atus ꝓ discipłis ⁊ pro credituris omnib prem
orabat dicens Pat̾ scifica eos in nomĩe tuo.
scĩficati sunt applaudend̾ nõ est ip̃is. s orandũ ꝓip̃is
Descriptio alphabeti simplex doctrina fidei. Pautĩ¬
tum cor humanũ. In patũto alphabetũ describit᷑
qñ carnalis ⁊ rudis ppłs prima ac simplici dectrm
fidei iniciat᷑. Ductus a sinistro angło orientis in deit
occidentis. ⁊ item a dextro angło orientis in sinistrũ
occidentis: formam crucis expͥmit que mentib hõuim
ꝑ fidem euͣngłice p̃dicatõis impͥmit᷑. Et quia pͥmum
tides in iuideis fuit. ⁊ postea ad gentes tͣnsiit ⁊ rur¬
sum in fine cum plenitudo gentium subintuit̃. tũc
omnis ifił saluus erit. Utͥusq gͦ ppłi collectionem
hii duo u̾sus sig̾ant in crucis effigie compacti ħest

Expanded text:
mundum ingrediens pacem inter Deum et hominem fecit. mundum ingrediens pacem inter Deum et hominem fecit. Prostratus pro sanctificatione domus orat, et Christus humiliatus pro discipulis et pro credituris omnibus Patrem orabat, dicens: Pater, sanctifica eos in nomine tuo .cati sunt, applaudendum non est ipsis, sed orandum pro ipsis. Descriptio alphabeti, simplex doctrina fidei. Pavimentum, cor humanum. In pavimento alphabetum describitur, quando carnalis et rudis populus prima ac simplici doctrina fidei initiatur. Ductus a sinistro angulo orientis in dextrum occidentis, et item a dextro angulo orientis in sinistrum occidentis, formam crucis exprimit, quae mentibus hominum per fidem evangelicae praedicationis imprimitur. Et quia primum fides in Judaeis fuit, et postea ad gentes transivit, et rursum in fine cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit. Utriusque ergo populi collectionem hi duo versus significant in crucis effigie compacti, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
cłie duodecĩ truces crismant᷑ in parietib. ab ip̃o pon¬
tifice tres ꝑ singłos figurate. Reu̾sus tãm deinde
ad altare: accensum thus suꝑ illud offert ĩ mo ⁊ altare¬
Dumcrucis. ⁊ sic ꝑacta deniq consecratione: ip̃m
albis uelaminib oꝑitur. Quod sit mysterium
ulta in hiis om̃nib latent ꝓ supradictoꝵ¬
funda mistera ex quib peruca ad memoriã
Sal: sermo duunꝰ inc̾patõe mordens. ⁊ ⁊diens
corda insipida. Tria asꝑsio. trina ĩm̃sio ÷ purifi¬
candi ꝑ aquam .xii. luminaria: apłĩ sunt eccle¬
siam ꝑ . iiiiͬ. mundi ꝑtes illuminantes ⁊ crucis my¬
st̃ium ꝑ cotum mundũ efferentes. Pontifex ep̃r
est. Uuiga: potestas. trina suꝑliminaris ꝑcussio.
celi. t̾re inferni dñatio. int̾irgatõ incluũ: ignorã¬
tia ppłĩ. aꝑtio ostii. sublatio pecã. Pontifex eccle¬
siam ingrediens pacem domui imp̃cat᷑. quia xp̃c

Expanded text:
clesiae duodecim cruces chrismantur in parietibus, ab ipso ponclesiae duodecim cruces chrismantur in parietibus, ab ipso pontifice tres per singulos figuratae. Reversus deinde iterum ad altare accensum thus super illud offert in modum crucis, et sic peracta denique consecratione ipsum altare albis velaminibus oulta in his omnibus latent profunda mysteria, ex quibus pauca ad memoriam Sal sermo divinus increpatione mordens, et condiens corde insipida. Trina aspersio, trina mersio est purificandi per aquam. Duodecim luminaria apostoli sunt, ecclesiam per quatuor mundi partes illuminantes, et crucis mysterium per totum mundum efferente. Trina superliminaris percussio, coeli, terrae et inferni damnatio. Interrogatio inclusi, ignorantia populi; apertio ostii, sublatio peccati. Pontifex ecclesiam ingrediens pacem domni imprecatur; quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
altare. ⁊ circumiens asꝑgit illud . uii. nicib asꝑso¬
rio facto deysopo. Curtt deinde ter cotam eccłam
intrinsecus asꝑgens parietes ip̃ius eadem a qua faciẽs
hoc ⁊ c̾cio. Int̾im uͦ cantat᷑ psaimis. Exuugat deus cũ
antiphona. Cantat᷑ etiam antiphona. Qui habitat
uocabit᷑ Et item. Narrabo nom̃ tuum fr̃ib meis ĩ
medio eccłie lau̾dabo te. Hiis añt ꝑactis pontifex
se ad orõnem confert. pecens ut oñis qui eandem
domum oraturi intͣuerint exauditos se eẽ gaude¬
aut. Completa itaq expiatõne conũtit᷑ ad alta¬
re incipiens antipħ. Introibo ad altare d̾i cum ip̃o
psalmo. ⁊̃ qd̾ reliquũ est de aqua purificationis
ad basim altaris effundit̃. Deinde ip̃m altare lin¬
theo ext̾git᷑. ⁊ pontifex incensum defert suꝑ sslud.
postea facit crucem in medio altaris. ⁊ ꝑ .iiii. an¬
gulos eius de oleo sc̃ificato. Deinde in circuitu ec¬

Expanded text:
altare, et circuiens aspergit illud septem vicibus, aspersoaltare, et circuiens aspergit illud septem vicibus, aspersorio facto de hyssopo. Circuit dehinc totam Ecclesiam, intrinsecus aspergens parietes ipsius eadem aqua faciens hoc et tertio. Interim vero cantatur psalmus: Exsurgat Deus , cum antiphona. Cantatur etiam antiphona: Qui habitat c. . Et iterum: Narrabo nomen tuum fratribus meis; in medio ecclesiae laudabo te . His autem peractis, pontifex se ad orationem confert, petens ut omnes qui eamdem domum oraturi intraverint, exauditos se esse gaudeant. Completa itaque expiatione, convertitur ad altare incipiens antiphonam: Introibo ad altare Dei ; cum ipso psalmo; et quod reliquum est de aqua purificationis ad basim altaris effundit. Deinde ipsum altare linteo extergitur, et pontifex incensum defert super illud. Postea facit crucem in medio altaris et per quatuor angulos ejus, de oleo sanctificato. Deinde in circuitu ec
Abbreviated transcription (Latin):
pastorali suꝑ liminare ip̃ius dicens Touite
tespondet. Quid  iste rergłe: Pontifex autẽ
Dũs uututũ ip̃e est rex gie. Teicia demũ uicẽ
reserato ostio intrat. pontifer cum cleio. ⁊
ppło dicens t̾cio. Pax huic domui. Deinde cum
sacdotib. ⁊ leuitis ⁊ clericis ad ordnem ꝓstni
t᷑ ꝓ sc̃ficatõne ip̃us domus dedicance postea:
consiungens ab or̃one nudum sasitans ppłins Si¬
cendo dñs uobiscum: tm̃ modo hortat᷑ cunctos ad
orandum. Hiis completis incipit de sinistro angło̾
basilice ab oriente ꝑ pamm̃tum scribere asphabetũ
usq in dextrum angłm occidentis. atq tam̃ a dextͦ
angło erientis usq in sinistrum angłm occidentis.
De hinc ad altiora cõscendit ⁊ stans aute altare dsti
sͥ in adiutoriũ inuocat dicens. Dens in aditorium
ens ter signum crucis suꝑ ip̃am. Cui mixture uiñ
etiam addit᷑. Post tingit debitum digitum in aqͣ

Expanded text:
pastorali superliminare ipsius, dicens: Tollite pastorali superliminare ipsius, dicens: Tollite respondet: Quis est iste rex gloriae? Pontifex autem: Dominus virtutum ipse est rex gloriae . Tertia demum vice reserato ostio intrat pontifex cum clero et populo, dicens ter: Pax huic domui . Deinde cum sacerdotibus et levitis et clericis ad oratiipsius domus dedicandae. Postea consurgens ab oratione nondum salutans populum dicendo: Dominus vobiscum ; tantummodo hortatur cunctos ad orandum. His completis, incipit de sinistro angulo basilicae ab oriente per pavimentum scribere alphabetum usque in dextrum angulum occidentis, atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentis. Dehinc ad altiora conscendit; et stans ante altare. Deum sibi in adjutorium vocat dicens: « Deus, in adjutorium ens ter signum crucis super ipsam. Cui misturae vinum etiam additur. Post haec tinguit digitum in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
tione anime . fidelis exibitum. Quod enĩ ml
domo orõnis uisiblit̾ ꝑ figuram expͥmit᷑. totũ
tutum quasi quadam structura iapidũ sp̃uali¬
um edificata. ubi fides fundam̃tũ facit. spes fa¬
bricam erigit. caritas consũmatõem imponit᷑.
S ⁊ ip̃a eccłia ex młtitudine fideliũ in unum
congregata domus dei est uiuis lapidib ⁊sttu¬
ta. ubi xp̃c fundam̃tum angłare positus est.
duos parietes iudeorum ⁊ gentiũ in unasĩ¬
de conuingens. Huius itaq sacram̃ti qd in de¬
dicatione eccłie exhibet᷑ formam pͥmum ꝓpoͤ¬
nimus ut deinde tnisticam intlligentiã adei
bñdicit̃ tipicum sal amiscens tur mea. n¬
deinde eccłam ip̃am ext̾nsecus ter girando as¬
pgi elero ⁊ ppło sub seqũte. Int̾im si in cucũ¬
stu dedicande eccłe intrinseais .xii. accensa
sunt luminaria. Per singłas aũt uices ad
portam basuice ueniens. quam ob sacram̃ti
figuram clausam eẽ oportet. ꝑcutit uirgai

Expanded text:
tione animae fidelis exhibitum. Quod enim in hac tione animae fidelis exhibitum. Quod enim in hac domo orationis visibiliter per figuram exprimitur, totum tione virtutum, quasi quadam structura lapidum spiritualium aedificata, ubi fides fundamentum facit, spes fabricam erigit, charitas consummationem imponit. Sed et ipsa Ecclesia ex multitudine fidelium in unum congregata: domus est Dei vivis lapidibus constructa, ubi Christus fundamentum angulare positus est; duos parietes Judaeorum et gentium in una fide conjungens. Hujus itaque sacramenti quod in dedicatione Ecclesiae exhibetur formam primum proponimus, ut deinde mysticam intelligentiam fidei nedicit, typicum sal admiscens, deinde Ecclesiam ipsam extrinsecus ter gyrando aspergit, clero et populo subsequente. Interim vero in circuitu dedicandae Ecclesiae intrinsecus duodecim accensa sunt luminaria. Per singulas autem vices ad portam basilicae veniens quam ob sacramenti figuram clausam esse oportet percutit virga
Abbreviated transcription (Latin):
in ea quam gn̾alit̾ de sacranntis p̃misimꝰ tradati¬
one. distinximus sacram̃ta alia e̾e salutis alia ami¬
nistratõnis alia ex̾citatõnis. Prima ad remedeũ
Scdã ad officium. t̾cia ad ex̃cicium. Et ilła qͥdem
que aministratõnis siue pparat̃onis sint: ordini¬
b coherent. qm̃ ⁊ ip̃i ordines sacram̃ta sunt. ⁊ q̃
circa ordines consid̾ant᷑ qualia sunt indumta sat᷑
⁊ uasa ⁊ cetem hiuꝰ modi. Hec omĩa quia ut dc̃m
est cura ip̃os ordines consid̾ant᷑: diuisim tͣctati
non debuerunt. Alia uͦ sacram̃ta omĩa ad que cõ¬
ficienda ⁊ sc̃ĩficanda uniu̾sa ħ quasi quedã iñ¬
strum̃ta premissa sunt. subseqnt̃ tractati expos¬
cunt. Et primũ sicut dc̃m est de dedicatõne et¬
tłie quasi de peino baptismate quo ip̃a qͥdã¬
modo eccłia pͥmum baptizat᷑. ut in ea post mo¬
dum homines ad salutem regñandi laptizẽ¬
tur. Quasi enim pͥmum sacram̃tũ uni baptumo
dedicatone figuratum eccłie. deinde in scĩfica¬

Expanded text:
in ea quam generaliter de sacramentis praemisimus tractatione, distinximus, sacramenta alia esse salutis, alia administrationis, alia exercitationis. Prima ad remedium; secunda ad officium; tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinibus cohaerent, quoniam et ipsi ordines sacramenta sunt, et quae circa ordines considerantur, qualia sunt indumenta sacra et vasa, et caetera hujusmodi. Haec omnia quia, ut dictum est, circa ipsos ordines considerantur, divisim tractari non debuerunt. Alia vero sacramenta omnia ad quae conficienda et sanctificanda universa, haec quasi quaedam instrumenta praemissa sunt, subsequenter tractari exposcunt. Et primum, sicut dclesiae, quasi de primo baptismate, quo ipsa quodammode Ecclesia primum baptizatur, ut in ea post modum homines ad salutem regenerandi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo dedicatione figuratum Ecclesiae, deinde in sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ s .s. Docete ⁊ baptizate. Si tingis ⁊ taces: tm̃¬
gis ⁊ ñ doces. habes baptizate. s docete non habes.
Crede gͦ ⁊ confit̾e. loquere ⁊ m̾ge. ut in confer¬
sione lauent᷑: que mundanda sunt. S forte q̃uꝰ
ip̃am ꝓfessionis fidei formam in ꝑficiendo bapt̾is
sacram̃to qualem intelligi oporteat. Ad quod
breuit̾ respondendũ puto illam ẽẽ baptizandif̃

Expanded text:
. Docete et baptizate; si tingis et taces, tingis et non doces. Habes baptizate, sed docete non habes. Crede ergo et confitere; loquere et merge, ut in confessione laventur quae mundanda sunt. Sed forte quaeris ipsam professionis fidei formam in perficiendo baptismatis sacramento, qualem intelligi oporteat. Ad quod breviter respondendum puto, illam esse baptizandi
Abbreviated transcription (Latin):
tiendo credit: iustificat᷑. ⁊ iustificat᷑ lib̾at᷑. Rur¬
sum qualit̃ nom̃ dei scĩficat᷑ qñ ab hiis a quib
cognoscit᷑ deus honorat᷑. hoc dubium ñ est si ei qͣm
iam ꝑ fidem cognoscere meruimꝰ: casti timoris ⁊ di¬
lestionis reu̾entiam exhibemus. Quid tͥ uidet᷑: Si
nom̃ dei est noticia eius ⁊ fides eius in nobis ñne
in nomine euis baptizant᷑ patris ⁊ filii ⁊ s.s. Hoc
est enim unum nom̃. ⁊ unius nosi quo trinitas
p̃dicat᷑. ⁊ unitas ñ negat᷑. Qñ gͦ baptizas in fide
sp̃t .s. baptizas. ⁊ hoc nom̃ .i. hanc fidem confit̾is
am. ore aũt confessio fit ad salutem. S force qr¬

Expanded text:
tificatus liberatur. Rursus qualiter nomen Dei sanctificatur quando ab iis a quibus cognoscitur Deus honoratur: hoc dubium non est, si ei quem jam per fidem cognoscere meruimus: casti timoris et dilectionis reverentiam exhibemus. Quid tibi videtur? Si nomen Dei est notitia ejus, et fides ejus in nobis est, nonne in nomine ejus baptizanest enim unum nomen et unius nomen, quo Trinitas praedicatur, et unitas non negatur. Quando ergo baptizas in fide s. Et hoc nomen, id est hanc fidem confiteris am; ore autem confessio fit ad salutem . Sed forte q
Abbreviated transcription (Latin):
ut finiret᷑. aliud ut confirmaret᷑. Item qͣndo hoĩes
obligari ceperunt p̾cepto ꝑcipiendi baptismi. Item qͥ
distat int̾ baptismũ ioħis ⁊ xp̃i. Item que fuerit foꝵ¬
ma baptismi iohis. Item que sit forma baptismi x.
cram̃to baptismi. De hiis gͥ omnib multa q̃renda
restant. s nos int̾im ꝓ tp̃re pauca scd̾m nr̃am possi¬
błitatem ꝓseq̃mur. Quĩd sit baptisnus¬
mus est aqua diluendis cͥminib scĩficata pũ
bumdei. Aqua enim sola elem̃tum ẽẽ potest. sac̃¬
mentum eẽ non potest: donec accedat u̾bum ad e
mentum ex naturali quid̃ qualitate repxesentatex
lpͣdita institut̃one significat: sic ex scĩficat̃õe conti¬
iet que sc̃ificandis ꝑ eam imꝑcienda est gr̃am sp̃ua¬
lem. U̾bum aũt quo elem̃tum sc̃ificat᷑ ut sit sac̃m̃tũ.

Expanded text:
ut finiretur, alter ut confirmaretur. Item quaudo homines obligari coeperunt praecepto suscipiendi baptismi. Item quid distat inter baptismum Joannis et Christi. Item quae fuerit forma baptismi Joannis. Item quae sit forma baptismi Chrcramento baptismi. De his omnibus multa quaerenda restant; sed nos interim pro tempore pauca secundum nostram possibilitatem proseqmus est aqua diluendis criminibus sanctificata per verbum Dei. Aqua enim sola elementum esse potest, sacramentum esse non potest, donec accedat verbum ad ementum ex naturali quadam qualitate repraesentat, ex superaddita institutione significat, sic ex sanctificatione contineat quae sanctificandis per eam impertienda est gratiam spiritualem. Verbum autem quo elem
Abbreviated transcription (Latin):
borma seruat᷑ ques ⁊ ip̃s mat eccsã puias disprensa¬
tione sacram̃to salitis int̾im carere non uult. ne
forte ipsa dilatione a salute alieni fierent. si nõ
subito ab hac uita exirent. Congrueg̾ ꝓuisa est. ⁊
alis medicina salutis ut in sacram̃to fidei laptirẽ¬
tur. ⁊ ꝑ alt̾nis fidem deo reconcilient᷑. quos ꝑ altiue
pectm alienatos constat ee a deo. Institutũ est itaq
ad hoc nouũ sacram̃tum ad cathezizandos ꝑuidos
erorcizandos ĩniciandos. ⁊ deinde laptiz andos in
nianti ⁊ sucram̃ta fidei caritatis ⁊ spei ꝑsenteue¬
gere uaieat. De exorcismo. capeipertena

Expanded text:
orma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramento fidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde baptizandos, in niant, et sacramenta fidei et charitatis et spei per se intelligere valeant e
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit magntando noĩs dei: ubi ens magnitudono¬
nomins des bi enm magntudo nominis est ibi ⁊
ip̃m nomen consid̾are oportet. Sigͦ magnitudĩem
nõis magnitudĩem fame. ⁊ noticie magnitudinẽ
conuenient̃ intlłigimꝰ. nom̃ ip̃m ip̃am famam ⁊

Expanded text:
ubi sit magnitudo nominis Dei. Ubi enubi sit magnitudo nominis Dei. Ubi enim magnitudo nominis est, ibi et ipsum nomen considerare oportet; si ergo magnitudinem nominis, magnitudinem famae; et notitiae magnitudinem convenienter intellig
Abbreviated transcription (Latin):
flii ⁊ .s .s. Si gͦ tale aliquid in cogitatione con¬
sequim᷑. ego dilgentiam fidei tue neqͣqta contẽp¬
nendam extistimo. quomͦ enim in ip̃o nomĩe possumꝰ¬
^s nom̃ ip̃m ignoramꝰ : Clamamꝰ cotidie scificet᷑
nomen tuum. ⁊ quomͦ in nobis scificat᷑ si a nobis
ignorat᷑ : Et si uorem scĩficari petius: dicat qui po¬
test. quomͦ in uoce saluari rogam᷑: Deus inquit
in noĩe tuo saluũ me fac. Si gͦ in uoce salus est
gͣ tacentes uł potius loqui ñ ualentes: saluari
ñ possiuit. quia loqui ñ possunt. Quis ħ dicat:
Ergo nom̃ dei in quo nos scĩficari ⁊ saluario¬
portet. extra uocem querere oꝑt. ne forte si allo̾
in sola uoce ponimus: scandalum u̾itati facia¬
uom̃ est. Dicit aliquis magni nõis est homo alle.
⁊ homo magnum nom̃ ħt in populo. forteq mł¬
tas silłas ht̃ nom̃ eius: ideo magnũ est nom̃ ein.
Ergo nom̃ dei ꝑuum est quia duas silłas tm̃ ⁊ple¬
ctitur ⁊ duab silłis format᷑ pom̃ dei. uides modõ

Expanded text:
i. » Si ergo tale aliquid in cogitatione consequimur, ego diligentiam fidei tuae nequaquam contemnendam existimo. Quomodo enim in ipso nomine  nomen ignoramus? Clamamus quotidie: Sanctificetur nomen tuum . Sed quomodo in nobis sanctificatur, si a nobis ignoratur? Et si vocem sanctificari petimus dicat qui potest, quomodo in voce salvari rogamus? Deus, inquit, in nomine tuo salvum me fac . Si igitur in voce salus est, ergo tacentes, vel potius loqui non valentes salvari non possunt, quia loqui non possunt. Quis hoc dicat? Ergo nomen Dei in quo nos sanctificari et salvari oportet, extra vocem quaerere oportet, ne forte, si illud in sola voce ponimus, scandalum veritati facianomen est. Dicit aliquis: Magni nominis est homo ille, et homo ille magnum nomen habet in populo. Forte quia multas syllabas habet nomen ejus, ideo magnum est nomen ejus. Ergo nomen Dei parvum est, quia duas syllabas tantum complectitur, et duabus syllabis formatur nomen Dei. Vides modo
Abbreviated transcription (Latin):
filii. ⁊̃ s.s. si ip̃m nom̃ noticia ⁊ sides intelligen¬
da est tͥuitatis: sufficiat ad formam sacram̃ti cõ¬
plendam. ⁊ scĩficatõem ꝑficiendam: sine u̾boꝵ ꝓ
latione cum sola fide baptizand̾ ĩmerg̃e. Qui n.
dixit ut in fide tͥnitatis homĩes bapti arent᷑. nõ
quid dicat᷑ docuit. s quid credat᷑ ostendit. Quapp̃
ne forte in scificatõne sacͣmenti fidei ꝓfessio suꝑ¬
intus est ⁊ latet occulta donet noĩari incipiat.
⁊ uenire in manifestatõem. Tunc quippe nom̃
ẽẽ incipit: qñ noĩari incipit ⁊ notificari ut cog¬
noscat᷑. ⁊ sic quid̾ in nomĩe patris ⁊ .f. ⁊ s .s. Ipse

Expanded text:
a et fides intelligenda est Trinitatis, sufficiet ad formam sacramenti complendam et sanctificationem perficiendam sine verborum prolatione cum sola fide baptizandum immergere. Qui enim dixit ut in fide Trinitatis homines baptizarentur: non quid dicatur docuit, sed quid credatur ostendit. Quapropter ne forte in sanctificatione sacramenti fidei professio supintus est, et latet occulta donec nominari incipiat, et venire in manifestationem. Tunc quippe nomen esse incipit quando nominari incipit et notificari, ut cognoscatur. Et sic quidem in nomine Patris, et Filii, e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝑũbum scificare ñ potest. Quib ꝑ u̾bum sub¬
sifentiam dedit. putas quia ꝑ ip̃m uerbun giam
apponere ñ possit: Ne gͦ mareris si ꝑ nͣbum di scifi¬
cat ad̾ ad remediũ salutis institutũ est sacram̃tum.
Si drce dicit cogitatio tua. Quod est istud ũbumdi
Qͣn intlligi oportet nom̃ tͥnitatis: ip̃am quã aut qͣ¬
len intesligi oportet: Si dm̃s quia ħ uox dcus ĩ noĩe
isto ntlligendo est consequens est ut ubi sonus iste st̾
aquam scĩficandam ꝓlatus ñ fu̾it: sacͣmentũ bap¬
tismi eẽ non possit. Quid gͦ: Mersisti hoĩem ⁊ di¬
xisti. Baptizo te in nomine patris ⁊ filii. ⁊ ss. ⁊ di
Dixisti quia nom̃ tͥnitatis est deus. Hoc nom̃ ago ħ
modo gͦ scĩficata est aqua in noĩe qd dc̃m ñ est: Qd̾
dixisti in nomine patris ⁊ filii. ⁊ s.s. ⁊ sic eẽ inttłłigẽ¬

Expanded text:
bum sanctificare non potest? Quibus per verbum subsistentiam dedit; putas quod per ipsum verbum gratiam apponere non possit? Ne ergo mireris si per verbum Dei sanctificatur, quod ad remedium salutis institutum est sacramentum. Sed forte dicit cogitatio tua: quod est istud verbum Dquam intelligi oportet nomen Trinitatis, ipsam quam aut qualem intelligi oportet? Si dicimus quod haec vox Deus in nomine isto intelligenda est, consequens est ut ubi sonus iste super aquam sanctificandam prolatus non fuerit sacramentum baptismi esse non possit. Quid ergo? Mersisti hominem et dixisti: Baptizo te in nomine Patris, et Filii, et Spidixisti quod nomen Trinitatis est Deus. Hoc nomen ego hic modo ergo sanctificata est aqua in nomine quod dictum non est? Quod dixisti: « In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
duant᷑ caligis byssinis ut lineis usq ad genia
ꝓtensis. ⁊ ibidem constuctis ꝑ qd̾ significat᷑ quos
retos gressus debent fac̃e pedib sius. ⁊ genua de¬
bilia.⁊ negligentiis resoluta roborare.⁊ sc ad pre
Itunt᷑ pontifices baculis ⁊ anulis. Baculꝰ ꝑre
stitudinem sui iusticiam significat p̃latoꝵ.
qĩa subiectos reg̾e debent. Qui ideuro stibtus
acnm̃ ht̃ ut rebelles ꝑ increpatõem pungat de¬
suꝑ recuruus est :tit ꝑ consolatõem mites trabat
Anilus saciam̃tum sidei significat: quo sponsa x
eccłia subarrata est cuiꝰ custodes. ⁊ pedagrgi ep̃i
sunt. ⁊ prelati ꝓ signo ferentes hoc intestimoni.
quem auream quam solebant legitime
cdantes: acciꝑe. Circulo aũt quo humi ⁊strin¬
guit᷑ timor ⁊ disciplina dñi intelligit᷑ quo se
⁊ subditos sibi regere debent. ꝑduas si lineas

Expanded text:
duuntur caligis byssinis vel lineis usque ad genua duuntur caligis byssinis vel lineis usque ad genua protensis, et ibidem constrictis, per quod significatur quod rectos gressus debent facere pedibus suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta roborare, et sic ad pUtuntur pontifices baculis et annulis. Baculus per rectitudinem suam justitiam significat praelatorum, qua subjectos regere debent. Qui idcirco subtus acumen habet, ut rebelles per increpationem pungat; desuper recurvus est, ut per consolationem mites trahat. Annulus sacramentum fidei significat, quo sponsa Christi Ecclesia subarrata est, cujus custodes et paedagogi episcopi sunt et praelati, pro signo ferentes hoc in testimoniuquem auream, quam solebant legitime certantes accipere. Circulo autem quo humeri constringuntur, timor et disciplina Domini intelligitur, quo se et subditos sibi regere debent. Per duas vero lineas
Abbreviated transcription (Latin):
tica dicit᷑ a regione quidem ubi pͥmꝰ euis usꝰ
manicis. formam trabens. Significat autẽ dal¬
matica p̃p sui latitudĩem curam ꝓximoꝵ que
seextendit ꝑ dileftõem. ut płib ꝓficiat Ad unũ
gͦ finem tendit. ⁊ significatio dalmatice ĩ leuiti᷑.
⁊ significatio casułs in pb̃ris. quia itrisq cura
⁊ sollicitudo ꝓximoruminiũgit᷑ ꝑ dilectõem ꝑ¬
Dilectoem ad implenda. De sandaliiͭ ⁊ caligis biͬs
prbri sandaliis que calciam̃ta sunt p̃dica¬
torum. Habent aũt ħ desubtꝰ soleam integram.
ne pes tram contingat. desuꝑ uͦ constant ex corio
ꝑ loca ꝑforato. quia gressus p̃dicatoris. ⁊ subtꝰ
muniti ẽẽ debent: ne t̾renis polluant᷑. ⁊ desuꝑ a¬
perti: ut ad celestia cognoscenda reuelent᷑. Quod
aũt locis quibdam aꝑiunt᷑. hoc significat qd eun¬
głica peedicatio. nec omnib reuelari debet. nec
sandalia aꝑiunt᷑: ubi mystĩa regni dei cegnosꝯt᷑

Expanded text:
tica dicitur, a regione quidem ubi primus ejus ustica dicitur, a regione quidem ubi primus ejus usmanicis formam trahens. Significat autem dalmatica propter sui latitudinem curam proximorum, quae se extendit per dilectionem, ut pluribus proficiat. Ad unum ergo finem tendit, et significatio dalmaticae in levitis, et significatio casulae in presbyteris; quia utrisque cura et sollicitudo proximorum injungitur, per dilectionem adimplendri sandaliis, quae calceamenta sunt praedicatorum. Habent autem haec desubtus soleam integram, ne pes terram contingat; desuper vero constant ex corio per loca perforato, quia gressus praedicatorum et subtus muniti esse debent ne terrenis polluantur, et desuper aperti, ut ad coelestia cognoscenda revelentur. Quod autem locis quibusdam aperiuntur, hoc significat quod evangelica praedicatio nec omnibus revelari debet, nec sandalia aperiuntur, ubi mysteria regni Dei cognoscunt