comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plebeiorum pomis incaĩs cri¬
minũ subumgicõcedimus
q̃ si nementis stipcndiis idcã¬
tu c̃edimissi exceptis indelic
iudices nccmhiis criminib
quepublicorum inditioru ⁊̃¬
adin nestigatoem ĩntatisa to¬
m̃tis mitium sumere s argn¬
m̃tis primunsimilibꝰ proba¬
bilibꝰq nti⁊ sihus ueluticer¬
tis iuditus ducti muestigan¬
de i̾tatis gr̃a ad torm̃taputa¬
uintesse uomendumtuncid e¬
demum facere deuebunt si per
bis  ueniuoleitic oscquetur

Expanded text:
plebeiorum poenis in causis criminum subiungi concedimus, etiamsi non emeritis stipendiis videantur esse dimissi, exceptis scilicet iudices nec in his criminibus, quae publicorum iudiciorum sunt, in investigatione veritatis a tormentis initium sumere, sed argumentis primum verisimilibus probabilibusque uti. Et si his veluti certis indiciis ducti investigandae veritatis gratia ad tormenta putaverint esse veniendum, tunc id demum facere debebunt, si persbis benevolentiae consequentur
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. B actum qd̃ dotali
instrumento comprchensr̃
estut si pater uita fringert̃
excqua portionecaque nu¬
bebat cum fratre heres patri
suo cẽt.neq ullamobliga

Expanded text:
. Pactum, quod dotali instrumento comprehensum est, ut, si pater vita fungeretur, ex aequa portione ea quae nubebat cum fratre heres patri suo esset, neque ullam obliga
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Mulier licet res sp̃alit̾
pignoridedent proalio creditõ
cas distrahendi nõh̾t facultatẽ
nisidissimulatõẽ marito obli¬
gante uelut ꝓpriam creditoris
ignorantiam curam scripsert¬
dem. Sidebltorrem tibi urc
pignoris obligatam te nõcon¬
sentiente distraxit dinumcur
suaca transtulit ad emptorcir¬

Expanded text:
e. Mulier licet res specialiter pignori dederit pro alio, creditor eas distrahendi non habet facultatem, nisi dissimulatione, marito obligante velut proprias, creditoris ignorantiam circumscripser. Si debitor rem tibi iure pignoris obligatam te non consentiente distraxit, dominium cum sua causa transtulit ad emptor
Abbreviated transcription (Latin):
liusqrad modum rsusfructũ
patris naturalis quasiyma¬
ginaria quadam et nouaaffe¬
ctocciacquisita non p̾ristire
cognatiomis  deminutione
neatintaliadoptõc nullamt̃

Expanded text:
li usque ad modum usus fructus patris naturalis, quasi imaginaria quadam et nova adfectione ei adquisita, non pristinae cognationis deminutione neat in tali adoptione nulla
Abbreviated transcription (Latin):
actõem scdm legum distinctõ
sitacampossccasdemres uedi¬
tum quo dotisctannuptias i¬
donatois eractio ei competere

Expanded text:
actionem secundum legum distinctionesed ita eam posse easdem res vinditum, quo dotis et ante nuptias donationis exactio ei competere
Abbreviated transcription (Latin):
duectelibertates ex fideicõmiᷤ¬
sariis aut inlibertatem seruie¬
nipianturata tñsinon falsum
ditionent si actores sint ułaluꝰ
rocinus  suppositietiam postqͣm
pueniant inlibertatem necessi¬
tasesimponaturies bercditai¬
asetrões redocroiire patronat
ndel competente ciqui celegib

Expanded text:
ectae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum condicione, ut, si actores sint vel alias ratiociniis suppositi, et postquam perveniant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex legib
Abbreviated transcription (Latin):
critquaporittaad silitudinem
aliorumnegorum iudex apud.
quomres cxpronoc atoc ducitur
camcraminabitcuius ctip̃ius
minimededucit̃ occ̃oe legũqre
suꝑassertoriis litib poĩtenunt.
rebrant cansis neteremdesensio¬
nis obseruationcntollimus.

Expanded text:
erit: qua porrecta, ad similitudinem aliorum negotiorum iudex, ad quem res ex provocatione ducitur, eam examinabit, cuius et ipsius minime deducetur occasione legum, quae super adsertoriis litibus positae sunt. rebus aut causis veterem defensoris observationem tollimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sa quoq scriptura cet̾a uditia¬
nuptiarum non sunt irrita
liarequisquam cogipotunde
intelligis ub̃am facultatem
otrabendi atq distrabendin

Expanded text:
ssa quoque scriptura cetera nuptiarum indicia non sunt irrita.liare quisquam cogi potest. unde intellegis liberam facultatem contrahendi atque distrahendi
Abbreviated transcription (Latin):
cendorum mercatuuz
ant nũdinarm im̃am̃
Onlueterum indultonel
mmcreatibꝰatqr nundinis
mant uel inuenalitiis ant loco¬
rum tpraliquestuet commodo
priuata cxactõe sectẽt. libpretex¬
tupriuatidebitialiquam ibide

Expanded text:
cendorum mercatuum aut nundinarum licentiam vel veterum indulto vel mercatibus atque nundinis niant, vel in venaliciis aut locorum temporali quaestu et commodo privata exactione sectentur, vel sub praetextu privati debiti aliquam ibide
Abbreviated transcription (Latin):
generando debomis auctoritate
uidic̃. possidendis seuuenundã
ut pote brdemconuieni¬
re potucruntqnamcoru
quibipelegauit manife¬
stum estcumprius legatuz
qĩes alienumcrigatur legacuz
aucamortuorelictum postdebi¬
tidetractrem inducitur. tenor¬

Expanded text:
e bonis auctoritate iudicis possidendis seu venumdandis utpote heredem convenire potuerunt, quam eorum, quibus ipse legavit, manifestum est, cum prius legatum quasi aes alienum exigitur, legatum autem a mortuo relictum post debiti detractionem inducitur. AN
Abbreviated transcription (Latin):
sulti amicimei ea questipulat
estcum morcretur partemduri¬
diamdotis cuineut relinque
redlisibicum moreretiRcam
partemdotis stipulata uldetur
standa caquepronuscrat ur¬
gucriquemquam noñsomp
cares est tibidanstipulanti. ao¬
u̾sanum tuum promississeꝑ
ponas hius ctiamobugato¬
nis pt motaz litem extitissecon¬
dcõcm etcius summe que inhx̃

Expanded text:
sulti amici mei ea, quae stipulata est, cum moreretur, partem dimidiam dotis cui velit relinquere, reddi sibi, cum moreretur, eam partem dotis stipulata videtur. aestanda quae promiserat urgueri quemquam non sempeea res est, tibi dari stipulanti adversarium tuum promisisse proponas, huius etiam obligationis post motam litem extitisse condicionem et eius
Abbreviated transcription (Latin):
noie tencantursuedia coĩca
appellantur usctiam decamc̃
suic inpriuatis domib ul lo¬
cis huiusmodicetibꝰ copian
preberc iudeanturhis coibl
locis priuatis ecc̃ecatholice
uendicandis. ad hec intdicat
hus om̃b ad letaniam faciẽ¬
faciendam nocteuldicꝓphais¬

Expanded text:
ne teneantur sive diaconica appellantur vel etiam decanica, sive in privatis domibus vel locis huiusmodi coetibus copiam praebere videantur: his aedibus vel locis privatis ecclesiae catholicae vindicandis. Ad hoc interdicatur his omnibus ad litaniam faciendam noctu vel di
Abbreviated transcription (Latin):
ma sciucatepscquimurhuic
itaq hominumgencrinicħ er
moribo nich̾ exlegibꝰ sit conir¬
nccumceters acprimum qui¬
dem uolumus eepublicum c̃¬
menquia qd iñ religicem duu¬
nam comittitur inommium
ferturiunamquos bonor
ctiam publicatoe ꝑscquimur

Expanded text:
ma severitate persequimur. Huic itaque hominum generi nihil ex moribus, nihil ex legibus sit commune cum ceteris. Ac primum quidem volumus esse publicum crimen, quia quod in religionem divinam conmittitur, in omnium fertur iniuriam. Quos bonorum etiam publicatione persequimur
Abbreviated transcription (Latin):
pr.um notissimiuin
sit actoemypothecaram inext¬
bes excipienda monstreturan
psos uo debitores antheredes
corum primos ulultiores. nlłi
expirarelustrorum cuarsibonre
prouisionis cẽ prospeximus h
quoqz emendarencpossessores
huuismoiꝓpe ĩmortali timore

Expanded text:
um notissimi iuris sit actionem hypothecariam in extbes excipienda monstretur, in ipsos vero debitores aut heredes eorum primos vel ulteriores nullis expirare lustrorum cursibus: nostrae provisionis esse perspeximus hoc quoque emendare, ne possessores eiusmodi prope immortali timore
Abbreviated transcription (Latin):
ncq plebes etartium offitia
poĩti agrorum culture libere
licenterq in seruiant qnfre¬
quenter cuenitit nonalio a¬
ptis dic fripnenta sulcis a¬
ut incescropibꝰ cõmẽdent̾
ncocc̃oe mõmenti percat coor¬
moditas celesti pronisione
concessa

Expanded text:
 plebes et artium officia s ruri tamen positi agrorum culturae libere licenterque inserviant, quoniam frequenter evenit, ut non alio aptius die frumenta sulcis aut vineae scrobibus commendentur, ne occasione momenti pereat commoditas caelesti provisione concessa
Abbreviated transcription (Latin):
cut competentem tibiã ctõe
percͥmisti preses prouintie u¬
ntito morclegum rebꝰ prid
indicatis effectum adbibere
curabit.
petebas ꝓrcoumccras sini

Expanded text:
cuta competentem tibi actionem peremisti, praeses provinciae usitato more legum rebus pridem iudicatis effectum adhibere curabit. petebas praedium certis fini
Abbreviated transcription (Latin):
aliam quamlibet ultimã uolũ¬
titem legatum nl fidci comini¬
sum ułquodcumq aliud quo¬
libet limo titulo testatorem re
lin quercposse minimedubitã¬
dumestitestibus ⁊̃ ad efficiendõ
uoluntatem adhibitis prosue
arbitrio uoliñt testator relin¬
quere nõ prohibetur.

Expanded text:
aliam quamlibet ultimam voluntatem legatum vel fideicommissum vel quodcumque aliud quolibet legitimo titulo testatorem posse relinquere minime dubitandum est. testibus etiam ad efficiendam voluntatem adhibitis pro suo libitu quod voluerit testator relinquere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  icumquestio tibĩsup
auctorem tuum cͥtum fecistin
citraiudicis disceptatoemcu
quem cmcras tradididistipre¬
ses prouintie  indampnis que
tetollasse meministi medelam
niris adhibebit.

Expanded text:
 cum quaestio tibi super auctorem tuum certum fecisti nec citra iudicis disceptationem eum quem emeras tradidisti, praeses provinciae in damnis, quae te tolerasse meministi, medelam iuris adhibebit.
Abbreviated transcription (Latin):
perofforum euisdẽ crimiz laq̾i
ꝯstringẽdis qui simrlatq nore¬
rint memoratum in t̾dictum
facinus inquocumq loco cõ¬
mittiꝓprios iidices dcopprur¬
doncrandissimo scelere non ꝑ¬
tinus curauerint instruendo
¶am illud ꝓspicuum estcos qͥ
hoc crimmungenus ꝯmiseñt
proueterm ⁊ legumet ostitu¬
fionum tenoretin quamipui

Expanded text:
per officiorum eiusdem criminis laqueis constringendis, qui, simulatque noverint memoratum interdictum facinus in quocumque loco committi, proprios iudices de opprimendo nefandissimo scelere non protinus curaverint, instruendos. Nam illud perspicuum est eos qui hoc criminum genus commiserint pro veterum etiam legum et constitutionum tenore
Abbreviated transcription (Latin):
tutionis bencfitio utitem po¬
re illibato. ¶d simaioris
tantum temporis ad exporẽ
das mintegrum restitutois
decidendasqcas accipertde¬
bebit quantum defuncto cu¬
ius heres antbonorumpos¬
sessor docchituextitisse reli¬
¶cumuero maiorsuccocm
fuerit adeptus minoris. si
quidem iire culiabintesta¬
touelextestõ successent mox
cum fuentaditahereditas.
Siero honorano nueerq

Expanded text:
tutionis beneficio uti tempore inlibato. Quod si maioris tantum tedas in integrum restitutionis decidendasque causas accipere debebit, quantum defuncto, cuius heres aut bonorum possessor docebitur extitisse, reliCum vero maior successionem fuerit adeptus minoris, si quidem civili iure ab intestato vel ex testamento successerit, mox cum fuerit adita hereditas, si vero honorario iur
Abbreviated transcription (Latin):
filiapater comirĩs cam redditi¬
bicrtranco constituto scipulat
est nec sibicessante uoluntate¬
uoluntate nec tibi prohibente ⁊¬
uirequertre potuit actõem.

Expanded text:
filia pater communis eam reddi tibi extraneo constituto stipulatus est, nec sibi cessante voluntate nec tibi prohibente iure quaerere potuit actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
papru magni successionem e¬
exedicto quo quo prioribñ
petentib seꝙ̃ tib ꝑmittitur
admissus cͥs.

Expanded text:
patrui magni possessionem ex edicto, quo prioribus non petentibus sequentibus permittitur, admissus es.
Abbreviated transcription (Latin):
mus impomibtissimis uins
camus. ¶Pretea necui teme¬
nitas sualucratiua concedatu
s utinprudens calumpnian¬
tium refreneturaudatia iłibem
quocienshiiquisacdotes scu
ciercos suic monachos cctosq
superius designatos uł intuc

Expanded text:
mus, imponi beatissimis viris camus. Praeterea ne cui temeritas sua lucrativa concedatur et ut impudens calumniantium refrenetur audacia, iubemus, quotiens ii, qui sacerdotes seu clericos seu monachos ceterosque superius designatos vel in tu
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶ultis rõibnatalibꝰ
ingenius fribo natis post delic¬
tisulcaib ĩteruementib singy¬
fr̃es tuos asscueras in seruitu¬
temuendicare siicretinere igi¬
turad demonstrandam fri tu

Expanded text:
 Multis rationibus natalibus ingenuis fratribus natis, post delictis vel casibus intervenientibus singufratres tuos adseveras, in servitutem vindicare sive retinere. Igitur ad demonstrandam frat
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Cumpigno¬
nscitulo mancipianḋ
obligasse promutuaꝙ̃
acccpistis pecunia ppora¬
tis horum mancipioruz
opens quas creditor acce¬
pit uelcis quas pcipere potu¬
it inusuras ꝯputatis et postin
sortem extenuato debito residr

Expanded text:
. Cum pignoris titulo mancipia vos obligasse pro mutua quam accepistis pecunia proponatis, horum mancipiorum operis, quas creditor accepit vel quas percipere potuit, in usuras computatis et post in sortem, extenuato debito resid
Abbreviated transcription (Latin):
nulli offiilscole intcedẽte mĩstĩ
absq ulla uidelicet obseracone
dicrum fatalium introductecãs
uins  deuotissimis sacri niscrin
scrimi  libellensibꝰ sollompniaĩ¬
plentib audiantur coquiincri¬
mic uocatus erit nequas inte
ꝓbatocs inuirias paciatur sc̃dẽ¬
diquoq maliqua secretani par¬
teque iudicibꝰ inferior altcan

Expanded text:
scholae intercedente ministerio, absque ulla videlicet observatione dierum fatalium introductae causae, viris devotissimis sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocatus erit, ne quas ante probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercan
Abbreviated transcription (Latin):
administrare res adole¬
scẽtis cuius curatores re
erhoc aliquis cristimet cõe
pcriculum prĩoris tp̃ris re
cepisses caqueagenda puta
age ⁊ quodmagis intestoium
ptium insta ut iudex intorte ⁊ tu¬
tores datus quamprimũptibꝰ¬

Expanded text:
administrare res adulescentis, cuius curator es, ne ex hoc aliquis existimet commune periculum prioris temporis te recepisse: sed ea, quae agenda putas, age et, quod magis interest omnium partium, insta, ut iudex inter te et tutores datus quam primum partib
Abbreviated transcription (Latin):
cominodasti cõmpetenti ex¬
ceptionc nonnumerate pe¬
canierutus es etexhaccan¬
sacantioem interpositm

Expanded text:
commodasti, competenti exceptione non numeratae pecuniae tutus es et ex hac causa cautionem interposit
Abbreviated transcription (Latin):
buiasmedi pactoes odioscuo
centur ⁊ penc tristissimipcri¬
culosicucntus quarccnm
quondamiucnte ⁊ignora¬
tedereb ciuis quidam pacisce
trabonos mores mitasunt
repclliet nich̾ cehus pactio¬
hereditate  pactum est uolur¬
catemsuamcis accom̃odauc

Expanded text:
es odiosae videntur et plenae tristissimi et periculosi eventus. quare enim quodam vivente et ignorante de rebus eius quidam paciscencontra bonos mores inita sunt, repelli et nihil ex his pactiohereditate pactum est, voluntatem suam eis
Abbreviated transcription (Latin):
ndoatioes  talim ioumnz
ypothecas penitus cẽ admit¬
tendas.nz alium quemquaz
dommiuoluntatemaliqo
orum non patitur detransa

Expanded text:
nationes talium rerum neque hypothecas penitus esse admittendas neque alium quendam domini voluntatem aliquid meorum non patitur. D
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Adagnatos pupilluuz
limo sollicitudinẽ tutele ꝑtinẽ
nisicapitis diminutõem sbstir¬
erĩt manifestũ ẽ

Expanded text:
. Ad agnatos pupilli iure legitimo sollicitudinem tutelae pertinere, nisi capitis deminutionem sustinuerunt, manifest
Abbreviated transcription (Latin):
minii aliena sb̾trahentes inst¬
mentahus minimcͥpossunt
quippccum horum lectionore¬
citantem s quem tenorscriptẽ
designat adiunat cumitaq ñ
cctera probatõnũ inditia repro¬
bẽtur iix competẽtipdiorum
queinqocm uemunt comimi¬

Expanded text:
minii aliena subtrahentes instrumenta his minime possunt, quippe cum horum lectio non recitantem, sed quem tenor scripturae designat, adiuvat. Cum itaque nec cetera probationum indicia reprobentur, iure competenti praediorum, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
inueniturcis religio et fide̾
afidcicommissanio electa esta
nullis testibo nullisq alus ad¬
uentitiis probationibo requi¬
sics. s siuc quinq sint testesl
minus ulncmo causam pilli

Expanded text:
invenitur, cuius religio et fides a fideicommissario electa est, nullis testibus nullisque aliis adventiciis probationibus requisitis, sed sive quinque sint testes vel minores vel nemo, cau
Abbreviated transcription (Latin):
presidium dcus om̃ipotens ã¬
niut. ¶Adistum cnim laboe̾
⁊ tanto opis ꝯsumatõem elẽc¬
ti sunt iur excellentissimus ex
questore nr̃ palatu osulans at¬
q patricius iohes uir sublimi¬
simus oxp̃fecto prccorio ꝯsula¬

Expanded text:
m deus omnipotens adnuit ad istum enim laborem et tanti operis consummationem electi vir excellentissimus ex quaestore nostri palatii consularis ac patricius Iohannes et vir sublimissimus ex praefecto praetorio consula
Abbreviated transcription (Latin):
cadempenesanciento diuisioe
iuris aliquam facere noscunt
exqͣuaduudendo uetera noni
aliquid nascuudetur multis ĩ¬
suꝑalus adrectam huxus mõi
codicis ꝯpositgem ꝑtinentibu
busdem prudoitissimis iuris¬

Expanded text:
adem paene sanciendo divisionem iuris aliquam facere noscuntur, ex qua dividendo vetera novum aliquid nasci videtur, multis insuper aliis ad rectam huiusmodi codicis compositionem pertinentibus isdem prudentissimis
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. E umquiser¬
uos ilionos acsisuos ni¬
numittic ut p̃ciumcoriz
dominis hocclegennt
dependat quanti suamntest¬
tnisepe rescriptum est.
mp̃r. ¶ clicissima quaq mã¬
danteteseruos cmissedicis si do¬
minuunscruiquam manumi¬
sit nõdum adtetranstulerat frr¬
strapetis ut ocnegata libertateq̾
quemmanumisum dicis pos¬
Scssio tibi tradatin.

Expanded text:
. Eum, qui servos alienos ac si suos manumittit, ut pretium eorum dominis, si hoc elegerint, dependat, quanti sua interest, saepe rescriptum est.. Felicissima, quam mandante te servos emisse dicis, si dominium servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis possessio tibi tradatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iuntraannos quibꝰ
mincegrum restitutionis ar¬
xiliumindulgetur constitr¬
tus es uleo tprenom̃ militi¬
ededistiet in expeditoc es oc¬
cupatus conͣtina tum bere

Expanded text:
 intra annos, quibus in integrum restitutionis auxilium indulgetur, constitutus es vel eo tempore nomen militiae dedisti et expeditione occupatus es, continuatum bene
Abbreviated transcription (Latin):
gñclegatorum camaccipiens
maliis respuendam cẽ existura
nos aucomnimo repellimus
unamoibꝰ naturam legatis
fidcicomissis  impcentes ctan¬
simecrexpssissime disposuerit
ut uniquidemres solida aliis
tin res relictasit incius acqui¬
sitoem cõcurrant. s unus forte¬
te eamaccipiat hecsolida cuis
sit quiasermo testoris omnib
primafacies olioumassignare
uroctur aliis supuenientibus
et ptc apriore abstrahentibus
utexaliorum quidemeocursu
prioris legatum minuatir.
¶Smuo nemoalius uenia
ulucire potuerittunenonacu¬
aturꝑsquedefecit. necalua cc¬
scitutcius quiprimus accep̃
legatũ augerideat. sz ap̃ip̃m
quih̾t solidares maneat nul¬
lius cc̃cusudimimita.⁊ ito¬
que reman legatum ascriptỹ
bocomnimo adimpleat.utro¬
luntatitestoris parcatir. ¶I
aut ad deficiẽtis psonã eĩ ons
frĩtcollatum hoc non sentiat
isquin alionum s sũu̾m lega¬

Expanded text:
legati eam accipiens, in aliis respuendam esse existimans, nos autem omnimodo repellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et anssime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis ratim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima facie solidum adsignare videtur, aliis supervenientibus partem a priore abstrahentibus, ut ex aliorum quidem concursu prioris legatum minuatur, sin vero nemo alius veniat vel venire potuerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut voluntati testatoris pareatur. Sin autem ad deficientis personam onus fuerit collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum lega
Abbreviated transcription (Latin):
extesto ulcodicillis scriptis ł
siñe scriptis habitis ꝓfitiscan¬
turutliperti corum abom̃un¬
ie patroãtus libentuzantiqua
interpretatione semotandu
bitet ctiam patronatus ius cr
corum que ab intestato descẽ¬
duntquas uetes⁊ post hum¬
mõĩactus sernan inlibertorñ
bonis  decucruntanob proni

Expanded text:
illis scriptis vel sine scriptis habitis proficiscuntur, ut liberti eorum a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex nibus quae ab intestato descendunt, quas veteres et post huiusmodi actus servari in libertorum bonis
Abbreviated transcription (Latin):
filia ułfilie fuĩnt ps dimidia ade¬
ad mares cunales fũnt intix¬
buit indulgẽtia prĩcipalis pro
uirilidundant portõc exceptaso¬
la maiestatis q̃oc quam siquis
sacrilego anmo assumpsent ꝑ
stepenamad suos ⁊̃ posteros mit

Expanded text:
filia vel filiae fuerint, pars dimidia ad e mares curiales fuerint intermixbuit indulgentia principalis, pro virili dividant portione. Excepta sola maiestatis quaestione: quam si quis sacrilego animo adsumpserit, iuste poenam ad suos etiam posteros mit
Abbreviated transcription (Latin):
negocupmanens arguatur
deadiecta falsiquantitateñ
solum easzctiam toto debito
cum defraudari transactiõib̾
scilicetetsccudis confessiolb
siue insinuate sint. suienon

Expanded text:
ermanens arguatur de adiecta falsi quantitate, non solum ea, sed etiam toto debito eum fraudari: transactionibus scilicet et secundis confessionibus, sive insinuatae sint sive non
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶rditor si adebitore
suo remquampignoris noĩc
susceperat legatam sibicontẽ¬
ditctiam debico abheredibus
cius oblatoquomius resti¬
mnitampurequam subcondi¬
ticẽ nonlibertis tmn s ctiamin

Expanded text:
e. Creditor, si a debitore suo rem, quam pignoris nomine susceperat, legatum sibi contendit, etiam debito ab heredibus eius oblato, quominus restimi tam pure quam sub condicione, non libertis tantum, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut pecunam in remsuam serm̃
cuis crederes madauit⁊ in hac
remequeipo ire p̾cipiente pis¬
rasunt obligata ⁊ mandatiac¬
tõe pupillos pupillos post mõ¬
tem patris conuenire ⁊ cxequi
ius obligatois pignorum pote¬
ris sunsolutoxcessabitur.

Expanded text:
ut pecuniam in rem suam servis eius crederes, mandavit et in hanc rem aeque ipso praecipiente pignora sunt obligata, et mandati actione pupillos post motem patris convenire et exsequi ius obligationis pignorum poteris, si in solutione cessabitur.
Abbreviated transcription (French):
M O iacreditore nomẽ
compusticapignoraquenen¬
ditor nomims pscquiposset
apudpresidem prorunticien¬
dicanamsiocbitum ereuis ꝑ¬
soriares obligatas tenentes
nontransferat uirecomuni:
pignoradistrahere non proz¬
benssanesiacreditorib mor¬
dincpignorum antecedentib
uenundantib qui possident
comꝑquerunt uellongitp̃riᷤ

Expanded text:
 a creditore nomen comparasti, ea pignora, quae venditor nominis consequi posset, apud praesidem provinciae vindica. nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non transferant, iure communi pignora distrahere non prohiberis. Sane si creditoribus in ordine pignorum antecedentibus venumdantibus qui possident comparaverunt vel longi tempori
Abbreviated transcription (Latin):
ab cademtibi debenturiscuiis
decare notio ẽ ipbebit sin exka¬
lendarion exuectigalibꝰn ex¬
frimtiułoleipublicipecuma
n extributorun alimtorũ
n eiusq statutis sumptib ser¬
uĩt n fidei comissi cuutatis de

Expanded text:
ab eadem tibi debentur, is ea re notio est iubebit, si lendario neque ex vectigalibus vel olei publici pecunia  tributorum neque alimentorum s, quae statutis sumptibus serue fideicommissi civitatis de
Abbreviated transcription (Latin):
scitutoem diui adrianud
com petit abducendunꝑti
et facuitatem qd sicumpaci
entiamaccomodassecontra
legẽꝙ̃ ip̃e diferat ut inturpi
q̃stu mulierbr̃ctur animad¬
utertẽit. libertatespetetesi¬

Expanded text:
stitutionem divi Hadriani competit, abducendi et facultatem : quod si entiam accommodasse contra legem quam ipse dixerat, ut in turpi estu mulier haberetur, animadverterit, libertate competent
Abbreviated transcription (Latin):
cuislib status atq fortunc
incdes publicas nł inquecũ
locaippliuoluptatibꝰ fabrica¬
tauencrabilem crucem⁊ sc̃oruĩ
martyrũ reliquias illicite in fẽ¬
re coñctur ul occupac̃ audeant
caque adpublicas cas uł ad
pplioblectam̃ta ꝯstructa sunt
cum enim religiose edes nonde¬
sunt possunt ibi ꝯsultis pri ut
opõt rcligiossissimis epis itli¬
quias mryrmno quorñdã
usurpatoc s arbitnoreuentissi¬
morum antistitu collocare ade
ciplina⁊ iporum moachorum
nom̃ ceposcit studiosc inusqs

Expanded text:
cuiuslibet status aut fortunae in aedes publicas vel in quaecumque loca populi voluptatibus fabricata venerabilem crucem et sanctorum martyrum reliquias illicite inferre conentur vel occupare audeant ea, quae vel ad publicas causas vel ad populi oblectamenta constructa sunt. Cum enim religiosae aedes non desunt, possunt ibi, consultis prius ut oportet religiosissimis episcopis, reliquias martyrum non quorundam usurpatione, sed arbitrio reverentissimorum antistitum collocare. Ideo ciplina et ipsorum monachorum nomen exposcit, studiose unusq
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qu̾irememit ⁊ possidet
quamdiueuictanon ẽauctorẽ
suumꝓpterea qd̃ alienata ułob¬
ligatares dicatur conucĩreno

Expanded text:
. Qui rem emit et possidet, quamdiu evicta non est, auctorem suum propterea, quod aliena vel obligata res dicatur, convenire no
Abbreviated transcription (Latin):
oypr. ¶udciquireatualiq
ul debitis fatigati simulãt
itaucad eccas ꝯfugietes ex¬
care possintcrimnaulpon¬
deradebitoruarteãturnce ã¬
te decipiantur quam debit.
uniuersaredliderint uł fuc¬
rint innocentiadomostrata
ꝓurgati.
opr. Eideli acdeuota p̃ce¬
ptione scimus neminlicere
ad sacro scas ecc̃as ꝯfugiẽte
abducere sub hac iudeli diffi

Expanded text:
. Iudaei, qui reatu aliquo vel debitis fatigati simulant ut ad ecclesias confugientes evitare possint crimina vel pondera debitorum, arceantur nec ante suscipiantur, quam debita universa reddiderint vel fuerint innocentia demonstrata purgati.or. Fideli ac devota praeceptione sancimus nemini licere ad sacrosanctas Ecclesias confugientes abducere, sub hac videlicet defi
Abbreviated transcription (Latin):
mittendam in trabicsu tp̃s
cuilcis  intimare postexcessuz
enim memoracitpris huiusn¬
uanodilniam amputamus q̃

Expanded text:
mittendam intra bienni tempus ei vel eis intimare: post excessum enim memorati temporis huiusmodi licentiam amputamus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
um seruum significas exiud¬
cio  defuncti quemdicis fidcis¬
missanam liborcatem circliqs¬
se aliquid consecuta estad re
dei commissum cirtlictum us¬
qr ad cum modum põt petera
quem deducto p̃cio scruorum
quos fucrat rogatamanumit¬
tcre relictorum sbapatitur¬

Expanded text:
um servum significas, ex iudicio defuncti, quem dicis fideicommissariam libertatem ei reliquisse, aliquid consecuta est, ad rdeicommissum ei relictum usque ad eum modum potest petere, quod deducto pretio servorum, quos fuerat rogata manumittere, relictorum substant
Abbreviated transcription (French):
ginem adulteram quipostea
maritus eus c̃eceperit acc̃ato
iustus nonẽ⁊ ideouuemari¬
ticrimen exercerepõ põtnisi
puellamolacasponsaenus sy

Expanded text:
ginem adultam qui postea maritus esse coepit accusator iustus non est et ideo iure mariti crimen exercere non potest, nisi puella violata sponsa eius
Abbreviated transcription (Latin):
sasatium et postquam tuledepo¬
sũt officium siquidem fiios ĩ¬
goiuos hntcos clanssimorũ
notanoruminsdri consortio
tribunorũsacras solitas epła
sincquadam suffragu solutoc
todebito ulagnita caꝗigentei ꝯfe¬

Expanded text:
um. Et postquam tale deposuerint officium, si quidem filios ingenuos habeant, eos clarissimorum notariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione to debito vel agnita causa,
Abbreviated transcription (Latin):
corñsialtoradẽc nõ possitpmo
it tn solito sbactorum costificã¬
gio iamextantib ułnccdum
pcreatis limis alseͥgatoib nti
malint cas apud cos dempro
tp̃refiscipatronos ułmalteru¬

Expanded text:
si alter adesse non possit, pro more tamen solito sub actorum testificatgio iam extantibus vel necdum procreatis, legitimis adlegationibus uti maluerit, eas apud eosdem pro tempore fisci patronos
Abbreviated transcription (Latin):
osam ulambiguum cirog̃ phy
immobile fisconioul potenti¬
oriscualus psomis intesto siũ
actiones ułres litigiose relicre
suntcandem litem ip̃ihrdes ꝑ¬
agant suarumactionum peri¬
culocaq̃litigiosarclicta fuant
uẽdicantes qd ⁊ de cyrographis
placetut h̃rdes relictorũ fiscol
aliis psonisp̃sentempecuiniam
numcretã iuiditio cos quos ob¬
noxios cristimãt persequantur.

Expanded text:
osam vel ambiguum chirographum, immobile fisco nostro vel potentiori seu aliis personis in testamento sive actiones vel res litigiosae relictae sunt. Eandem litem ipsi heredes peragant, suarum actionum periculo ea quae litigiosa relicta fuerant vindicantes. Quod et de chirographis placet, ut heredes relictorum fisco vel aliis personis praesentem pecuniam numerent et iudicio eos, quos obnoxios existimant, persequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatepponis offers qd autẽ
fratres tuidurates inramili¬
apatris peculium sihoc nẽq
castiense n relic̾tum eis doce¬
atur pcipuum hre nõ possĩt
reditatis nec quicquammu¬
tet penes q̃res cehoe proficit¬
centes et incadem caduran¬
tes ostitute reperiantur abso¬
luc manifestiq uuris c̃.

Expanded text:
potestate proponis, offers. Quin autem fratres tui durantes in familia patris peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis doceatur, praecipuum habere non possint, reditatis, nec quicquam mutet, penes quem res ex hoc proficiscentes et in eadem causa durantes constitutae reperiantur, absoluti manifestique iuris
Abbreviated transcription (Latin):
lege alique mulieres uxoris loco
harentur exhis sibipgenitos scuꝓ
creandos suos ⁊ in potestatesua le
uoluint tnsterre abintestato quo

Expanded text:
 aliquae mulieres uxoris loco habentur, ex his sibi progenitos seu procreandos suos et in potestate sua levoluerint transferre, ab intestato quo
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr Debibores presentes
prius  denunuatiomboconuc¬
mendisuntigitur si conuen¬
t fuint debicosatis nõfec̃ntp
sequendi tibipignorascuypo¬
thcas quas instrum̃to spalicer
ꝯprehonsas cẽdicis ꝯpetentib
suc auxiliũ imptin no dubita¬

Expanded text:
 Debitores praesentes prius denuntiationibus conveniendi sunt. Igitur si conventi debito satis non fecerint, persequenti tibi pignora seu hypothecas, quas instrumento specialiter comprehensas esse dicis, competentibus suae auxilium imp
Abbreviated transcription (Latin):
Allegarõib adẽc fidem nccsor¬
uatam sollempnitatẽ astar̃
ammaduterit fisco tesatisfaci¬
ente reuocata uendc̃oe fuduz
restici tibi ibebit. si adusus

Expanded text:
adlegationibus adesse fidem nec servatam sollemnitatem hastarum animadverterit, fisco te satisfaciente revocata venditione fundum tibi restitui iubebit. D. id.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S iquidẽ sinedec̾to mi¬
nor annis patronus tuus
rusticum p̃dium uenũdedit.
supuacuum est deuili pcio tẽ¬
amobstrixit. ¶siu̾o uireint¬
poĩto dec̾touenditõem iuli p¬
cio ci possonis cui uires igro

Expanded text:
. Si quidem sine decreto minor annis patronus tuus rusticum praedium venumdedit, supervacuum est de vili pretio traciam obstruxerit. Si vero iure interposito decreto venditionem vili pretio eius possessionis, cuius vires igno
Abbreviated transcription (Latin):
pcessit ut indignane sublatũ
fiscouendican scĩmus excep¬
tis tamfeminis quam iins
qui aut errore ãcrissimo non
affectato insimulatone n ex
gis nr̃elaquers cximiplacuit
siautenore oytoautubiad
limos peruenerintannos ꝯm̃¬
ctõcm hiiuscomõi sinculla ꝓ¬
recrastinatoe dirimennt.

Expanded text:
indigno indignaeve sublatum fisco vindicari sancimus: Exceptis tam feminis quam viris, qui aut errore acrissimo, non adfectato insimulatove, nequegis nostrae laqueis eximi placuit, si aut errore comperto, aut ubi ad legitimos pervenerint annos, coniunctionem huiuscemodi sine ulla recrastinatione diremerint.
Abbreviated transcription (Latin):
biꝑsequentipreses opemferer
apudquẽ sullux̾it nominiũ¬
sa p̃ciaquecuratori tuo data s̃
in patrimoniũ tuum pcessisse
procadum taxat pecumeꝑte

Expanded text:
sequenti praeses opem feret. Apud quem si illuxerit non universa pretia, quae curatori tuo data sunt, in patrimonium tuum processisse, pro ea dumtaxat pecuniae parte
Abbreviated transcription (Latin):
stinatos metas tpris prestitutũ
carceris implessccustodia depre¬
hendit solutos penaumculisq
laxatos acuston. a libar p̾cipimꝰ.
necformidne nec miscrias ul¬
las exiliisit sacis in mensorũ
cruciatiuim semelluisse suppli¬
tia ncchus qui diu priuati sñt¬
⁊ aurecomimis austuet lucis a¬
pectu intrabreuespatium cate¬
narum ponderib pregrauati
ctiamcxilii ponam substinore

Expanded text:
stinatos metas temporis praestituti in carceris implesse custodia deprehendit, solutos poena vinculisque laxatos custodia liberari praecipimus nec formidare miserias ullas exilii. Sit satis immensorum cruciatuum semel luisse supplicia, ne, qui diu privati sunt aurae communis haustu et lucis adspectu non intra breve spatium catenarum ponderibus praegravati, etiam exilii poenam sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
catureadteto. ¶Rersiquis de¬
bitorum adagnoscendum si¬
um debitum sccundum canti¬
oncmincreditorem exposĩt
ꝑmansittam in ꝑsõalibꝰ quai
ypothecanis actionibonam
improbum est debitorem hũc¬
ix debitoris fiat sccunda in eũ
suꝑcodebito cantocm exposue¬
rit ¶ Inhus q̃ promissionib
ullegatis ułalu sobligatoibõ
quedatoc̃m psingulos annos
uł mẽses. aut aliqdsingulare
tp̃s continent ep̃ra memorata¬
rumprescriptionum nonab
exordioultalis obligationis
detinuertdicendi extñs actotẽ¬
porednium sibun bisoem reb
q̃itum cẽcumincodem statuse¬
permanciedatas uircom phy¬
theothico res oporteat u̾elcon¬
ductoriscuprocuratorirur
alienarmdicendi exquocuz¬

Expanded text:
atur ea detentio. Sed et si quis debitorum ad agnoscendum suum debitum secundam cautionem in creditorem exposueripermansit, tam in personalibus quam in hypothecariis actionibus. namque improbum est debitorem cone creditoris fiat, secundam in eum super eo debito cautionem exposuit. In his etiam promissionibus vel legatis vel aliis obligationibus, quae dationem per singulos annos vel menses aut aliquod singulare tempus continent, tempora memoratarum praescriptionum non ab exordio talis obligationis,detinuerit, dicendi ex transacto tempore dominium sibi in isdem rebus quaesitum esse, cum in eodem statu semper manere datas iure emphyteutico res oporteat, vel conductori seu procuratori rerum alienarum dicendi ex quocu
Abbreviated transcription (Latin):
puiolentiam anqonequem
hr̃e ius inconegatispfitẽtes
nullamuobis adũsus cum
exciius uenditõ fundum põ¬
sidetis actoẽm competere ꝓbaꝰ¬
tis igitur adinstarint̾ictiser
actionis promisse experiendũ
cẽprospicitis. Siqͣnis alt̾ił e
sunt tñcumempt̾cesn
matris tuenominefcas⁊
cẽ ꝓponis ignorarenonde¬
Ubes traditoc matipm tuam
dominam fiuisse con̾stitutam
plancsipecunie petitocmo pe¬
tere tibippternumeratoem p̾cii
existimas cũliliterconsiste cõ¬

Expanded text:
entiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possidetis, actionem competere probatis. igitur ad instar interdicti seu actionis promissae experiendum esse perspicitis. SI QVIS ALTERI VEL sunt, tamen cum emptiones matris tuae nomine factas esse proponis, ignorare non debes traditione matrem tuam dominam fuisse constitutam. Plane si pecuniae petitionem competere tibi propter numerationem pretii existimas, civiliter consiste
Abbreviated transcription (Latin):
bõc fidci inditio pr̃estãtur.⁊ idco
creditor pignora queexhuuisi
dicaintienint prestare no pelli¬
tur nec apetitõe debitisubmone¬
tur nisuintẽchentes placuent i
nt. mmissio pignorum libet dbi
domos pignoriul ypothece ac¬
cepit dapim̃i in decit̃edis arboĩ

Expanded text:
bonae fidei iudicio praestantur: et ideo creditor pignora, quae huiusmodi causa interierunt, praestare non compellitur nec a petitione debiti submovetur, nisi inter contrahentes placuerit, ut amissio pignorum liberet dedomos pignori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arbo
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ereditor qui p̃dium pi¬
gnorisibi ncc̃um detinuit fruici
quos ꝑecpit ut ꝑcipere debuit myo¬
ne erbonorandi debitiꝯ putac
tintcoquoq noĩcpignoratitia

Expanded text:
. Creditor, qui praedium pgnori sibi nexum detinuit, fructus quos percepit vel percipere debuit in rationem exonerandi debiti computatuit, eo quoque nomine pigneraticia
Abbreviated transcription (Latin):
cmm inarbitrio cuuiscumq su
bec facore qd instituito portete¬
um uł minimcad hoc prosilire
ułcumad hoc uenire ꝓpauit nõ
quibꝰdã excogitatis artib sum̃
ꝓpoitum denraudare tantamq
indeuotoem quibusdamquan
linus uclamentis protegere tã¬
toq magis hec firmacẽsipiisar¬
tib uł religiosis psoĩs donatio
anobis in huiuismõi cãiboo pcu¬
ctum estob̾seruanda nein pre¬
fatis cais exquibusdam machi¬
natõibo nonsolum in deuotꝰ
s ⁊̃ impius conator i telligat
penasq nosolum limas setia¬

Expanded text:
enim in arbitrio cuiuscumque sit hoc facere quod instituit, oportet eum vel minime ad hoc prosilire vel, cum ad hoc venire properavit, non quibusdam excogitatis artibus suum propositum defraudare tantamque indevotionem quibusdam quasi legitimis velamentis protegere. Tantoque magis haec firma esse, si piis actibus vel religiosis personis donatio a nobis in huiusmodi casibus praedictum est observanda, ne in praefatis causis ex quibusdam machinationibus non solum indevotus, sed etiam impius donator intellegatur poenasq
Abbreviated transcription (Latin):
turtitulout castrensesibimẽt
uendicarenec patriboul auis
pateris carum renm como¬
dum acquirere legis istius aue¬
ctoritate  decominius hus oĩb¬

Expanded text:
tur titulo, ut castrense sibimet vindicare nec patribus vel avis paternis earum rerum commodum adquirere legis istius auctoritate decernimus: his o
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quidam ancillesue ꝑ
fidcicommissum libortatẽ rcli¬
quidcoaut aquo libtas yelicta
est moram pilibortatẽ prandã
faciente pẽporitancullactccquḋ
la post moramnatisuntonies
nins netens auctores consenti¬
unt dubitabatur aũtintercos
simatrimoric̃tipõt succederehu
uismontaq dubitatioem corũ
decroentes uit̾ius cam pecdoreñ
patimur.sz sanctimus candom
matrep progenicm b̾rdemabĩ
limo exanctoritate senatuscon
orphrciam proliseruando q tã
matrecxsenatuscon.tertitliano

Expanded text:
. Quidam ancillae suae per fideicommissum libertatem reliquit, eo autem, a quo libertas relicta est, moram in libertate praestanda faciente peperit ancilla.et esse quidem qui post moram nati sunt, omnes veteris iuris auctores consentiunt, dubitabatur autem inter eos, si matri morienti potest succedere. Huiusmodi itaque dubitationem eorum decidentes ulterius eam procedere non patimur, sed sancimus eandem matris prlegitimo ex auctoritate senatus consulti Orfitiani proli servando et tam matre ex senatus consulto Tertulliano
Abbreviated transcription (Latin):
pprunidicis prouocatio tribua
curatorem ꝑsequinurt inbiui
dem. ¶bstmendumprors
appellatoescimus quocions fi¬
caus calculisatisfactio postula¬
tur aut tributarie functionis
sollempnemunus exposcitũ
antpubliciułctiam priuatid̃¬
mo cuidẽtis atq conilicu redi¬
bitio debitiflagittaturut nece¬
sano incõtumacem ugoruid¬
clarius crcitetuꝵ.

Expanded text:
udicis provocatio tribuatprocuratorem persequi iure tribui. Abstinendum prorsus appellatione sancimus, quotiens fiscalis calculi satisfactio postulatur aut tributariae functionis sollemne munus exposcitur aut publici vel etiam privati, dummodo evidentis atque convicti redhibitio debiti flagitatur, ut necessario in contumacem vigor iudiciarius excitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
eorum hr̃s insticutus ẽ
adire canoluĩt. s abinte¬
stato succedentes uemunt.
mosuncius loco substigutu
noncs ⁊ liquido probaturfi¬
fr̃em tuum castrensiabonaa
teptinere noluissenamuolũ¬
tas militis cxpeditoe occupa¬

Expanded text:
eorum heres institutus est adire ea noluerit: sed ab intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substitutus non est et liquido probatur fratrem tuum castrensia bona ad te pertinere noluisse. Nam voluntas militis expeditione occupa
Abbreviated transcription (Latin):
Cad agendum negocium mada¬
tum adomino litis at cũsi
falsus pcurator ꝑuiciaturnec
dicicontron̾sie solet necpõt ẽe
uiditium.

Expanded text:
d agendum negotium mandatum a domino litis habeat, tamen si falsus procurator inveniatur, nec dici controversiae solent nec potest esse iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̾r. E os qui sec
alicni criminis reos
pena expectet⁊ latrones¬
quisquis sciens suscepit
⁊cosofferre iudicib supse¬
derit suppͥlitio corporali autdi¬
spendio facultatum proq̃litate
ꝑsõeet iudicis extimatõe plec¬
tetir.

Expanded text:
rio. Eos, qui secum alieni criminis reos poena expectet. quisquis sciens susceperit vel offerre iudiciis supersederit, supplicio corporali aut dispendio facultatum pro qualitate personae et iudicis aestimatione plectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. P nus depos¬
sessioc ꝑromuintiare et ita
crimeninolentic excutẽ
preses prouintic debint
quod cum non fec̃it iusteꝓ
uocatum est

Expanded text:
. Prius de possessione pronuntiare et ita crimen violentiae excutere praeses provinciae debuit. Quod cum non fecerit, iuste provocatum est
Abbreviated transcription (Latin):
mus si forte uxor suaope nlm
dustriaabortum fecentul italu¬
xoriosaest ut coclanacrumcum
ntum ficrisibiconata fuĩto in
quamuxoris  locunturut q̃ad̾z¬
dos⁊donatioppternuptiaspit.
ita ⁊ mulicres indotate in ꝑtem
nõ unit freq̃tabatur penitus ab¬
olito. ¶omibꝰ ⁊cicais iequi¬
sitis ⁊ ꝑlectis qs antiquitas in¬
troducebat nichnalidum pret̾
cas quas antiores ostões ⁊ pre¬
sens dispõitio introdurit inne

Expanded text:
mus, si forte uxor sua ope vel ex industria abortum fecerit, vel ita luxuriosa est, ut commune lavacrum ritum fieri sibi conata fuerit. Et in quam uxoris loquuntur, donatio propter nuptias perit, ita et mulieres indotatae in quarnon autem frequentabatur, penitus abolito: omnibus etenim causis requisitis et perlectis, quas antiquitas introducebat, nihil validum praeter eas, quas anteriores constitutiones et praesens dispositio introduxit, inve
Abbreviated transcription (French):
Mpr̃. i doarioc co¬
tincaturut ⁊ altero de¬
functo adalcerum por¬
tio cornin quedoabat
roe simortis causadona¬
o pficiebatur fidcis mis¬
Siactio competit.

Expanded text:
. Si donationi contineatur, ut altero defuncto ad alterum portio eorum quae donabantur cione, si mortis causa donatio perficiebatur, fideicommissi actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
itm suas res pdere ⁊ prefatis
malis abingrato donatiois
acceptan atfici hec tnusq ad
primas ꝑsoas tinmo starecen¬
semus nulla  lima conceded
donatoris succorib huuisux¬
diquerimoniarm primor¬
steritatecius suscitar cõceda¬
cirrul aduersus ip̃m qui ing̃¬
tus cẽ diciturul ad cius succe

Expanded text:
m suasque res perdere et praefatis malis ab ingrato donationis acceptore adfici. Haec tamen usque ad primas personas tantummodo stare censemus, nulla licentia concedenda donatoris successoribus huiusmodi querimoniarum primorsteritate eius suscitari concedatur vel adversus ipsum qui ingratus esse dicitur vel adversus eius succe
Abbreviated transcription (Latin):
nis etipcoblatas pecumas
non suscepit Ed cramscml
repudiatum cit ab co redinte¬
granminimccõccdimus qͥ¬
tenus hocqd dare iussus c̃õioͦ
Adimpłc compellaturulimp̃o
mancipio siextatuł inertima¬
tõe cius nõ . amplius ꝙ̃ mixxͤ.
I

Expanded text:
nisi et ipse oblatas pecunias non suscepit  quod enim semel repudiatum est ab eo, redintegrari minime concedimus, quatenus hoc quod dare iussus est omnimodo adimplere compellatur vel in ipso mancipio, si extat, vel in aestimatione eius non amplius quam in i
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. ifundũ parẽtes tui
calcge sendidenint ut sie ip̃
obtulissent restitucretur trq
emptoris non paret utcc̃tus
fides seructoractiop̃scriptis
u̾bis ułcxruendito tibidabit
hibitarde eorum que postob

Expanded text:
entes tui ea lege vendiderunt, ut, sive ipsi obtulissent, restitueretur, teque ae heres emptoris non paret, ut contractus fides servetur, actio praescriptis verbis vel ex vendito tibi dabitur, habita ratione eorum, quae post ob
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S ĩquando in uitos teste
inpecimianis caĩs exnralege
aliquis trabere maluĩt siquiḋ
sua sponte fideuissioc suẽpersõe
sinedampno prareuelint hoc
fierismaut noluint noncarce¬
tolicis certamineiuruurãdo
credendumeẽ testium putaue
eorum credere debent. s ¶E euz
oportet minmetestes inh̾miꝰ¬
moicaibo  protelan⁊ pro aliei
ꝯmodis suas in ueĩre diffitul¬
tates disponim nõamplius
uideant quatinus cognitõem
suscipiant inquatestes nc̃cii
usi fuintutomnim̃o lña cis
ꝯcedatur⁊ alteruga cessante ⁊¬
tra pte presente que cos introdr¬
uit testimoniacorum ca pehiis
aũt dieb effiuentib liccat qui
nus testimonium pretur ꝑti¬

Expanded text:
. Si quando invitos testes in pecuniariis causis ex nostra lege aliquis trahere maluerit, si quidem sua sponte fideiussionem suae personae sine damno praestare velint, hoc fieri, sin autem noluerint, non carceto litis certamine iuriiurando credendum esse testium putavereorum credere debent. Sed cum oportet minime testes in huiusmodi casibus protelari et pro alienis commodis suas invenire difficultates, disponimus non amplius rovideant, quatenus cognitionem suscipiant, in qua testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo licentia eis concedatur et alterutra parte tra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. His autem diebus effluentibus liceat quidnus testimonium praest
Abbreviated transcription (Latin):
dem.Abdicatio  quegreco
more.adalienandos liberos u¬
surpabaturet.apatheosisdicc¬
batir xomanis legibynoncõ¬
probãtir.

Expanded text:
Abdicatio, quae Graeco more ad alienandos liberos usurpabatur et apoceryxis dicebatur, Romanis legibus non comprobatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Res utoris queul succc̃¬
sioncqualibet ułemptõe ulctiã
largitiõe iunin caantercatum
crimims infortumo astrngiu¬
roremcum patornis matertusre
bonisacpprus  fruieam iñtegro
legumstatureligiosumsit dona¬
tio mantalis antetempus cñs
acreatus collatamuxoremgia
pudititie premio cessitobs̾uar¬
daest tanquam simantum cius
natura non pena subduxit. si antẽ
aquact igni in t̾dictũ ei crit uelõ¬
portatioillata nontñ mors cxpe¬
na subsecutadonatõis anuom
uxoremcollate adhuc inpendẽt
huius mõi caĩb dissoliũttr uti

Expanded text:
. Res uxoris, quae vel successione qualibet vel emptione vel etiam largitione viri in eam ante reatum criminis infortunio stringi uxorem, cum paternis maternisve ac propriis frui eam integro legum statu religiosum sit. Et donatio maritalis ante tempus criminis ac reatus collata in uxorem, quia pudicitiae praemio cessit, observanda est, tamquam si maritum eius natura, non poena subduxerit. Sin autem aqua et igni ei interdictum erit vel deportatio illata, non tamen mors ex poena subsecuta, donationes a viro in uxorem collatae adhuc in pendenti huiusmodi casibus dissolvitur, ita ut,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃em sibi quisquamperadopti¬
Sonem facere poterat. cumigit
qdpatiem tuum uoluisse facẽ
dicis irritum sit portões beredi¬
tatis q̃sis aduersusquem su¬
plicasnclut adoptatus frater
hrs institutus tenet restitui ti¬
bicurehebit preses prouintic.¬

Expanded text:
fratrem sibi quisquam per adoptionem facere poterat. cum igitur, quod patrem tuum voluisse facere dicis, irritum sit, portionem hereditatis, quam is adversus quem supplicas velut adoptatus frater heres institutus tenet, restitui tibi curae habebit praeses provinc