comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uendere uel emere solitum ẽ. sic̃t &
theloneũ dr: ubi merces nauiũ  na¬
uitaꝵ emolumta reddunt᷑. Ibi enim
uectigat exactor sedet p̃cium reb im¬
positurꝰ et uoce a mereatorib flagitã.
Carcer ẽ. aqua ꝓhibemur extre. ce dictꝰ
carrer a coercendo. De habitaculis.
habitare casas. Domꝰ ex g̃ca ap¬
pellatone uocata. Nam doginata gci
m. Omne edificiũ antiqui eden ap¬
pellauert̃. Ali edem ab edendo: qͥdã no¬
m sumpfisse existimãt. dantes exempl̃i
dium. hinc et edificiũ eo qd̃ fuĩt prius
ad edend̾ fc̃m. Aula domꝰ ẽ regia siue spa¬
ciosum habitacłm porticib quatuor.
clufum. Atriũ magna edes ẽ. siue ãplioe
et spaciosa domꝰ ce dictũ atrium qd̾ ad¬
dantur er tres porticꝰ extrinsecꝰ. Alii atͥ¬
um qͣi ab igne et ligno atrũ dixeit̃. Atis
enĩ fit exfumo. palatiũ a palante archa
des pallanteũ oppidũ ꝯstruxert. ⁊ regiã
impsiꝰ noĩe conditã palatiũ uocaueit᷑.

Expanded text:
vendere vel emere solitum est; sicut et vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus cahabitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci ni. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum dium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante princdes Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendat᷑. qualis ẽ rome centũ septua¬
ginta qͥnq pedib. Termas appellataᷤᷤ
qd̃ caleant. Greci enĩ termon calorẽ uo¬
cant. Balneis uero nom̃ inditũ ãlaua¬
tione meroris. Nã g̃ci balamon dixer̃t
qd anxietatẽ ammi tollat. hec ⁊ gig¬
nasia dñt. qr ibi athlete uncto corꝑe
et ꝑfricato manib excercitant᷑. Nã
poleteriũ ubi lauantiũ uestim̃ta po¬
nunt᷑. ab exuendo scilicet dc̃m. Apode¬
na ar. est autẽ locus iuxta balnea ꝓu¬
blica. tibi pꝰ lauacrũ a fame et siti refi.
qd̃ hic locus famẽ tollat. Taberne enĩ
olim uocabant᷑ edicule plebeioꝵ parue
et simplices. in uicis axib et tabrili
clusȩ. Unde et tabernarie qd̃ ibi solẽt
confidere. Dicte autẽ taberne qd̃ exta¬
bulis ligneis erant constructȩ q̃ nc̃ oe
siñ spẽm. nom̃tam̃ pͥstinũ retinẽt.
Macellũ dẽm qd̃ ibi mactent᷑ pecora.
que mercantib uenundat᷑. Mercatõ
autẽ a cõmertio noĩatũ. Ibi enĩ res

Expanded text:
conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam podyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδna dicitur: est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiat, eo quod hic locus famem tollat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ egiptũ et mare. qͣi claustrũ impor.
andriã. Thebas egiptias condidit cad¬
mꝰ q̃ int̾ egiptias urbes numero por
undiq cõmercia subueht̃. Hinc regio e¬
gipti thebaica dicta ẽ. Thebe autẽ ⁊ bo¬

Expanded text:
inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, importuinter Aegyptum et mare, quasi claustrum, importuandriam. 35. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portundique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebais dicta est. Thebae autem et Bo
Abbreviated transcription (Latin):
aromanis condita ẽ. Karthago a
antea birsa. pꝰ tirus dicta ẽ. de inde
karchago. Ꝙmpbĩ citatẽ egip¬
tiedificauit epaphꝰ iouis filiꝰ ẽ in scd̾a
egipto regnauit. hec ẽ urbs ubi  car¬
ta nascitur. ubi õẽ optimi mathemadi.¬
ci fuerf. Nam hanc urbẽ magicis arcib̃
deditã. pͥstini usq ad p̃sens tempꝰ ueˢ¬
tigia erroris ostendt᷑. Tãnis metropo¬
lis egipti ubi pharao fuit. et moyses
cuncta signa fecit que mexodo scͥbint᷑.
hanc construxisse ꝑhibent᷑ titanes idẽ
gigantes qͣm ex noĩe suo nũcupauẽit.
elipolis urbs egiptique latine int̾p̃r soliꝰ
ciuitaᷤ sic̃t septuaginta intepͣtes arbitrãt¬
edificata ẽ a filus ifrł in qua putifares
sacerdos fuit cuiꝰ meminit erechielor¬
bem alexandriã condidit alexander ma¬
giꝰ cuiꝰ et nom̃ detinet. hanc enĩ idem
int̾minis affrice et egipti cõstituit. ⁊ caps̃
ẽẽ regionis egipti uiss it. Int̾iacet autẽ

Expanded text:
a Romanis condita est. Carthago autem a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicest autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet au
Abbreviated transcription (Latin):
Tirus urbs fenicũ cõdita a fenib fu¬
it. hec ẽ ciuitas a qͣ autũ salomoni re¬
gi deferebat᷑. in qua optima purpͣa
fenices a rubro ꝓfecti mariisidonẽ
urbẽ opulentissimã cõdideit qͣm a
pisciũ copia sidon appellaueit. Nã
piscẽ fenices sĩdon uocãt ipsi &ẽ tirõ
in siriã. ipsi uticam. in affrica ippo¬
nẽ. leytim. aliasq urbes in ora ma¬
ritima condidert. Ip̃i thebas in boe¬
tiã duce cathino. ip̃i postremo ĩul¬
tima orbis tendentes. uirbẽ ĩ occeano
cõstruxert. eãq lingͣ sua gades noĩa.¬
uert̃. Nã mos erat antiquitꝰ fenicũ
gentis. multas simł m̃candi c̃a a
domo ꝓficisci ⁊ c̃ incolarũ aiõs cõ¬
mercio rerũ his ante incognitars
s conciliassẽt: loca q̃ condendisur¬
bib ioonea uidebant᷑ capere. Ex
his ꝓfecta et dido in littͦ affrice ur¬
bẽ condidit. ⁊ carthadã noĩauit. qd̾
fenica lingua expͥmit ciuitatẽ nouã.
Mox sermone uso. kartago ẽ dicta.

Expanded text:
Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpurarpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlis fuit locꝰ in quo dauid bersabee
lauantẽ aspexit:⁊ ad amauit. Cũ ie-¬
rosolimã antiochꝰ obfid̾et. huranꝰ pͥn¬
ceps iudeoꝵ reserato dauid sepulcro
tria milia auri talenta in de extraxit.
ex quib trecenta antiocho dedit. ut
xenedochia quib aduentũ susciꝑet
pauꝑm et ꝑ egͥnoꝵ. Unde et uocabłm
sumpsit. Nͥam exgreco ĩ latinũ se¬
t᷑. uͥ autẽ egrotantes de plateis col
sumpta langnorib qu mnediis mise¬
roꝵ menbra. fouent᷑: De edificiis sa

Expanded text:
Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum ξεtur. Ubi autem aegrotantes de plateis coll quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. De aedificiis sa
Abbreviated transcription (Latin):
luncis siluestrib q tegum̃tis. tugurias
et casas uirgultis harundinib q ꝯtexe.¬
darent: iõ oppida noĩata dixeit᷑. Oppidõ
autẽ magnitudie ⁊ menib discrepare
auico et castello ce pago. Ciuttates aũ
aut colome st̃. aut municipia. aut ui¬
ci. aut casteua. aut pagi appellant᷑. Ci
conditȩ ciuitt᷑es. ñ colonie. nũcupant᷑.
Colonia ũo ẽ. q̃ defectu indigenarũ
nouis cultorib ad implet᷑. unde ⁊ co¬
loma acultu agri ẽ dicta. Muncipi.¬
um ẽ. qd̾ manente statu cuitatis ĩus¬
aliqd̃ minoris. aite maioris officii a pͥn.¬
crꝑe impetrat. Dictũ autẽ municipiũ
amuniis id ẽ officiis qd̃ tm̃ munia. id ẽ
tributa debita uł mimera reddat. Nã
liberales et famosisse cause. & q̃ expͥn¬
cipe ꝓficiscunt᷑ ibi ñ agunt᷑. hec eñ ad
dignitatẽ ciuitatũ ꝑtinẽt. uici et pa-

Expanded text:
luncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi luncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexuerdarent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut ci, aut castella, aut pagi appellantur. Cicondite, civitates non colonie nuncupantur. Colonia vero est, que defectu indigenarum, novis cultoribus adimpletur; unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est, quod manente statu caliquod minoris aut maioris officii a principe inpetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia, id est tributa debita vel munera, reddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vic
Abbreviated transcription (Latin):
lis. sam urbs ip̃a menia st̃. Ciuitaᷤ ã
si saxa. s habitatores uocant᷑. Tres aũ
ꝯt̃ societates. familiaꝵ urbiũ. gñtiũ.
urbs uocata ab orbe. qd̃ antiq̃ ciuita¬
des ĩ orbẽ fiebãt. uł ab orbo parte a¬
latri qͦ muri designant᷑. Unde ẽ aid.¬
Optauitq locũ regno. et cõdude fulco.
Locꝰ enĩ future ciuitatiꝰ sulco designabat᷑.
murũ faciat. uͥ portã uult ẽẽ aratrũ
sustollat et portet.⁊ portã uocet. Iõ aũ
urbs aratro cͥcumdabat᷑. dispari sexu iu¬
uencoꝵ: ꝓpt̾ cõmixtionẽ familiars. et
imaginẽ serentia fructũq reddñtis. uibͦ
dũ qͥdam ab oppositõne muroꝵ dixert̃.
Alii ab oꝑꝑib recõdendiᷤᷤ eo qd̃ sit munitõ.
alii qd̾ sit in eoꝯuentꝰ habitantiũ opẽ
qͣm nudi et inermes. nec cõnt᷑ beluas
p̃sidia habebãt. nec receptacła caloris &
frigoriᷤ. nec ipsi int̾ se hoĩes ab hõib sa¬
tis erãt tuti. Tandẽ nat᷑ali sollercia spe.¬

Expanded text:
s. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. Urbs vocata ab orbe, quod antiquae civitates in orbe fiebant; vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur; unde est iOptavitque locum regno et concludere sulco. Locus enim future civitatis sulco designabatur, murum faciet, ubi portam vult esse, aratrum sustollat et portet et portam vocet. Ideo autem urbs aratro circumdabatur, dispari sexu iumentorum, propter commixtionem familiarum, et imaginem serentis fructumque reddentis. Urbs dum quidam ab oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitm nudi et inermes, nec contra belluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali solertia spe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bellũ egiptiis intulisset. ꝑsarũ enĩ
lingua thesaurũ gata noĩatur. filisti.¬
in urbẽ condideit allophili. ip̃a ẽ asca¬
lon de qͤsuꝑiꝰ memorauimꝰ. noĩata ex
nõie cesloim q̃ fuit nepos cam .⁊ filius
mesrom. Dor fuit urbs qͦndã potentis.¬
sumna. et u̾sa uice stratonis tͣris. pꝰea ab
herode rege uideoꝵ in honorẽ cesarisau¬
gusti cesarea nũcupata. inqͣ cornelii do.
palestimni edificauert. ubi saxũ ostendit᷑

Expanded text:
cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa elon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham, et filius Mesraim. 18. Dor urbs fuit quondam potentissima, et, versa vice, Stratonis turris, postea ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Cornelii domuPalaestini aedificaverunt, ubi saxum ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uerso nõie pꝰea a seleuco rege dictaẽ
selencia. filadelphiã urbẽ condidit ra¬
yhaim gẽs antiqͥssima qͣm intfeceit
filii loch. Seleucꝰ unꝰ expueris alexã¬
dri pꝰ mortẽ eiꝰdem alexandri. occupi¬
to regno orientis urbẽ in siria coñ¬
didit. eamq ex antiochi patͥs fui noĩe
anthiochiã nũcupanit. et sirie capd̃ ĩsti¬
tuit. Ip̃e quoq laoditiã & seleuciã. apa
miã. et edissã urbẽ construxit. Damas-¬
cũ sirie conditã et nũcupatã . adamas¬
co dispensatoris abrahe filio. hec ante.¬
a in omĩsiria tenuit pͥncipatũ. Nec dũ
enĩ florebãt ibi antiochia laodicia. ⁊
apꝑanna. qͣs urbes p᷑ alexandrũ cõsti¬
damascꝰ qͤm abraã fut᷑m s̾ heredẽ dixe.¬
rat anteqͣm eẽt illi ꝓmissꝰ ysaac. Ga¬
tam opproũ palestine cõdideit euerĩqͣ
habitauert capadoces pͥstinis cultorib
int̾fectiꝰ. Uocata autẽ gara eo qd̃ ibi cã.¬
bises rex ꝑsarũ thesauros suos posuit.

Expanded text:
 verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constDamascantequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses rex Persarum thensauros suos posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Pagi st̃ apta edificiis loca int̾ agros
habitantib hec et cõciliabula dicta ã
conuentu et societate multoꝵ ĩ unũ. Cõ.¬
pita st̃ ubi uisus ẽ conuentꝰ fieri rͦticoꝵ
Et dicta compita: qd̃ loca multa ĩ agͥs
eodẽ cõpetunt. et qͦ ꝯuenit᷑ a rusticis.
Suburbana st̃ cͥcumiecta ciuitatis
edificia qͣsi suburbe. Mena st̃ muri
ciuitatis dicti ab eo qđ muniãt cunta¬

Expanded text:
et. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civita
Abbreviated transcription (Latin):
uentu incolunt᷑. ⁊ ꝓpt̾ paruitatẽ sin ma¬
iorib ciuitatib attribuũt᷑. uicꝰ aũ dictꝰ
ab ipsis tm habitat̃onib uł qd̃ inaᷤ ha¬
beat tm̃ sine muris. Eautẽ sine muni¬
tõne muroꝵ licet ⁊ uici dicant᷑ ip̃e ha¬
bitatõnes urbis. Dictꝰ autẽ uicꝰ eo qd̾ sit

Expanded text:
maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
hic loc domꝰ ẽ. & porta celi. hac excã
nom̃ locꝰ accepit betheb id ẽ domꝰ dei.
Qnͣdo autẽ a ieroboã uituli aurei fabͥ¬
cati st̃. uocata ẽ bethauen. idẽ domꝰ
idoli. q̃ antea uocabat᷑ domꝰ dei. Bethle¬
em uida cuitas dauid. q̃ mũdi genint
saluatorẽ. a iebuseis condita fert᷑. ⁊ uo¬
cata pͥmũ efrata. qñautẽ ibi iacob
pecora sua yauit eidẽ bethleẽ nom̃
qͦdam uaticio futuri imposuit. qd̃ do¬
cȩlo descendit. Ebron cͥuitas iudee. q̃
qͣndã uocabat᷑ arbe condita ẽ agigã¬
tib agigantib ante septẽ annos quã
ab eis tanis urbs egipticondet᷑ ip̃a ẽ
arbe a nũo ita uocata. qd̾ ibi tres patͥ
ẽ & manbre uocata ex uno amico ha¬
brahe. Samaria a q omĩs regio q̃ cͥca
eam f̾uit: nom accepit. Sennacherib
lit: in medos: custodes ibi costituit. hãc
obsidione captã anthioc᷑ solo eoeqͣuit
qͣm postea herodes a fũmentiᷤ restau¬
rans in honorẽ augusti augustã . ioẽ

Expanded text:
hic domus Dei est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod docaelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patrit et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib lit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis certa rõ ñ apparet. ñ mirũ
si in aliaꝵ opinione dubit᷑. unde nec
historicos. nec cõmentatores uaria
dicentes. imꝑicie cõdẽpnare debemꝰ.
qr antiqͥtas ip̃a creauit errorẽ. Sane
qͣldam de quib aut sc̃e scͥpture aut
historie gñtiũ certã originẽ refeit:
pautis ad mod̃ ũbis retexere oportet.
ritatis impleuit. pͥmꝰ pꝰ diluinũ
nẽbroth gigas babilonẽ urbẽ me¬
sopotamie fundauit. hanc semira¬
mis regina assirioꝵ ampliauit my¬
rũq urbis bitumine et lat̾e cocto

Expanded text:
itatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. ritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmixtionẽ uocatꝰ qͣsi incastꝰ sict̃ qͥuir¬
ginẽ sacrã uł affinitati suȩ ꝓximã stupea¬
uerit. Int̾nicida ẽ qui fassũ testimemiuĩ
facit. et obhoc hominẽ occidit. Inficia¬
ter duos de medio tollit᷑. Insidiosus. qd̾ ĩ¬
sidiat᷑. Nam insidiare ẽ dolose aliqͣm rẽ
expectare. Unde et insidie nosate gt̃. In¬
cincta idẽ sine cinctu. qr p̾cingiuterũs for

Expanded text:
conmixtionem vocatus, quasi incastus; sicut qui virconmixtionem vocatus, quasi incastus; sicut qui virginem sacram, vel adfinitatis suae verit. Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Infitia qui inter duos de medio tollitur. Insidiosus, quod insidiat. Nam proprie insidere est dolose aliquem expectare. Unde et insidiae nominatae sunt. Incincta, id est sine cinctu; quia praecingi for
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. ł qͥ ignorat uł qͥ ignorat᷑. Ime.¬
mor qui oblitꝰ ẽ: ꝑ didit enĩ memoriã.
Inscius qr sine scientia. Imꝑitꝰ sine¬
sultꝰ ab eo qd̾ si accipiat consiliũ. Incõ¬
suit᷑ qr ẽ sine consilio et insciꝰ rerũ atq
ignare. Ineptꝰ: apto contrariꝰ ẽ qͣsi in¬
aptꝰ. Inobs qͣsi sine fra ẽ. Opem enĩ t̾rã
intelligimꝰ. ꝙ opem fert fructificando. Alii
inopem intelligt̃ ñ sepuitũ. Inhumatꝰ
cuinec mane abserti furcexit tumnilus
Ignobilis: eo qd̃ sit ignotꝰ et uilis. & obsco.¬
rigñis. cuꝰ nec nom̃ qͥdem scit᷑. lrcosus
qr sudore corporis fecido putet. Ignotꝰ ig¬
nobilis. ex in ꝓuiso ueniẽs. In ꝓuisus dic¬
tus eo qd̾ subito sit et ñ porro ante uisuͤ.
Index ꝓditor: ab indicando. Indigena uo¬
catꝰ. qd̾ indesit genitꝰ. id ẽ meo loco nat᷑.
Impudẽs eo qd̾ ab eo pudor et pudic̾a ꝓ.¬
cus abest. Impudic̃ a pudore uocatꝰ. Po¬
dorẽ enĩ fetorẽ dicit᷑ Incesttis ꝓpt̃ illicitã

Expanded text:
nificat, vel qui ignorat vel qui ignoratur. 144. Immemor, qui oblitus est, perdidit enim memoriam. Inscius, quia sine scientia est. sultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus. Ineptus, apto contrarius est, quasi inaptus. Inops, qui sine terra est: Opemo enim terram intellegimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius nec nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis foetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex inproviso veniens. Inprovisus dictus eo quod subito sit et non porro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in eodem loco natus. Inpudens, eo quod ab eo pudor et pudicitia procul abest. Inpudicus a podice vocatus. Putorem enim foetorem dicit. Incestus, propter inlicitam
Abbreviated transcription (Latin):
g̃cum ẽ nom. karus g̃cum nom̃ ẽ
ab eo qd̾ sit lingua clarꝰ et sermone splẽ¬
didꝰ. Lector d̾r a legendo .i. ꝑcurrendo.
legit transit. p̾terit. ut crebris legimꝰ fre¬
ta concita t̾ris. Item lector acolligendo a¬
Si locis plenꝰ et poss eesionũ płimarũ
poss ees or qͦmad̾m docet tulliꝰ. de ie po¬
blica in libro scd̾o. multaq editione o¬
ouium et boum. qd̃ tc̃ eral ĩ pecore. et
in locoꝵ poss essionib ex qͦ pecuniosi
et locupletes uocabant᷑. liberalis ab eo
dictꝰ. qd̃ libenter donet. nec murmuret.
et suns que suast̃. Longͦ alinea dictꝰ
ꝓpter qd̾ sit porrectꝰ. longeuus qͣsi
longi eni. ⁊ longi tẽporis. Longanimiꝰ
siue magnaminis. eo qd millis passi.¬
onib ꝑturbat᷑. s ad uniu̾sa fustinẽda
paciens ẽ. Cui cͣcius ẽ pusillanimis.

Expanded text:
ecum est. Karus, Graecum nomen est; o quod sit lingua clarus, et sermone splendidus. Lector, dicitur a legendo, id est, percurrendo. legit, transit, praeterit, ut: . . . . . Crebris legimus freta concita terris. Item lector, a colligendo asi locis plenus, et possessionum plurimarum possessor, quemadmodum docet Tullius de Republica in libro secundo 16: 'multaque editione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et in locorum possessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Liberalis dictus ab eo quod libenter donet nec murmuret. et. Largus. Longus a linea dictus, propter quod sit porrectus. Longaevus, quasi longi aevi et longi temporis. Longanimis, sive magnanimis, eo quod nullis passionibus perturbatur sed ad universa sustinenda patiens est. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis noĩe censeatꝰ. lnmic᷑ qr ñ amicꝰ
s adũsariꝰ. due autẽ res inimicos facitĩt.
fraus et t̾ror. Terror qd̃ timent fraudiᷤ
do felicitatẽ alteriꝰ. Inindiosꝰ ẽ qͥ ab ali¬
o patit᷑ inuidrã. Inuisus odiosꝰ ab in¬
uidia et relodictꝰ. intestabilis: cuiꝰ tes¬
timoniũ non ualet. qd̾ et dñt irritum¬
ĩ ꝓbatũq sit. In famis ñ bone famȩ. In¬
ꝓbus dict᷑ qd̾ instat oẽ ꝓhibenti. Impor¬
tunꝰ inquiet qi ñ habet portum idest.
quietẽ. unde et importumi qͣsi in nau¬
fragium cito ferunt᷑. Infrenis hoc ẽ qͥ
dens ꝓprie ẽ. int̾ fe compͥmẽs. dentes.
nam et frendere sigcant dentib frãg̾e.
unde nefrendes infantes qui nͨ dũ den¬
tes hñt. Ingluuios a gula et uoracita¬
te dictꝰ. Ingloriosꝰ qd̾ sit sine gła. sdẽ si¬
ne triumphis. Item ingloriosꝰ. ĩ memor
inmalicia. Inmanis ñ qd̾ bonꝰ s crudeł¬
atq terribił. Manũ enĩ bonũ dr. unde

Expanded text:
itatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus et terror. Terror, quod timent. Fraudes, do felicitatem alterius. Invidiosus est qui ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ob invidia et zelo dictus. Intestabilis, cuius testimonium non valet batumque sit. Infamis, non bonae famae. Inprobus dictus quod instat etiam prohibenti. Inportunus, inquietus; quia non habet portum, id est quietem. Unde et inportuni quasi in naufragium cito feruntur. Infrenis, hoc est qui dens, proprie est inter se comprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere; unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus, a gula et voracitate dictus. 139. Inglorius, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius, immemor in malitia. Immanis, quia non bonus, sed crudelis, et terribilis. Manum enim bonum dicitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ species argum̃ti translata ẽ. in his qͥ
fatiso uultu incedt̃ et simulãt qd̾ ñ gt̃.¬
nam ypocrite diciñ posst̃ exquo foras
tor dictꝰ. qd̾ mnea que q̃rit uenit. unde
et ipsa que appeliat᷑ inuentõ si u̾bio¬
rignẽ retractemꝰ. qͥd aluid resonat nͥ qr

Expanded text:
Quae species argumenti translata est in his qui Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incednam ypocrita dici non potest ex quo foras tor dictus eo quod in ea quae quaerit invenit. Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem r
Abbreviated transcription (Latin):
tis locis et subterraneis q̃ gam᷑a greci
bilis. qͣsi bonore habilis. hoc ẽ aptꝰ
noris statꝰ. humanꝰ qd̾ habeat cͥca hoĩes
amorẽ. oe miseratõnis affectũ. unde. Mho¬
manitas dicta qͣ nos inuicẽ tuemur. ha¬
bilis: qd̃ sit ad habend̾ cõmodꝰ atq aptꝰ.
honerosꝰ. plus ẽ qͣm honorat᷑. sict scelersꝰ:
qͣm scelerat᷑. hirsutꝰ: ab eo qd̾ sit hritus &e
sit: bonũ se palam ostendit. hippo ẽnĩ
ypocrite tractũ ẽ ab specieoꝵ qui in spec¬
taculis contexta facie incedt̃. Distin¬
guentes uultũ ceruleq mineoq colore.
et ceteris pigmentis hsites simulacra
oris linthea gipsata. et uario colore
distincta. Non numꝗͣ. et colla ⁊ manꝰ
creta ꝑungentes. ut ad ꝑsone colorẽ
ꝑuenirẽt. et populũ dum in ludis age.¬
rent fallerent. modo in sp̃e uiri. mͦ ĩ fe¬
mine. mͦ tonsi. m crmiti anili et uir¬
ginali ceteraq specie etate. sexuq diũ¬
sout fallant popłm. dũ in ludis agunt

Expanded text:
tis locis, et subterraneis, quae ganea Graeci bilis, quasi honori habilis, hoc est, aptnoris status? Humanus, quod habeat circa homines amorem et miserationis affectum. Unde et humanitas dicta, qua nos invicem tuemur. Habilis, quod sit ad habendum commodus atque aptus. Honerosus plus est quam honeratus, sicut scelerosus quam sceleratus. Hirsutus, ab eosit, bonum se palam ostendit; ὑπὸ enim ypocritae tractum est specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stans: qr si ẽ stabilis. s qd̾ placet rur¬
sus displicet. Iracundꝰ: qi accenso san¬
gumẽ infurorẽ ꝯpeiit᷑. ur enĩ flam.
mad̾r: et tta inflãmat. Incentor ab
eo qd̾ incendat. atq ĩ flãmet. Incẽtor:
qr praua suggestione ad intiacor ali¬
oꝵ succendit. et ꝑsuadendo ĩ flãmat.
tur. Inlaudabił. ñ qi laudatꝰ ñ sit. s¬
pius qi sine impietate religionꝰ ẽ. lm¬
quus ꝓprie dict᷑. qr ñ ẽ equus s ĩ eqͣlis ẽ.
Int̾ impiũ et iniquũ hoc distare nõ nũ¬
iniqͦ ẽ impiꝰ. Impiꝰ namq ꝓ infideli po¬
nunt et dictꝰ impiꝰ qd̃ sit apietate reli¬
gionis alienꝰ. In quil uero d̾r ꝓeo qd̾ ñẽ¬

Expanded text:
stans, quia non est stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans guine in furorem conpellitur; †ur† enim flamma dicitur, et ira inflammat. Incentor, ab eo quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. tur. Inlaudabilis, non quia laudatus non sit, spietate religionis est. Iniquus proprie dictus, quia non est aequus, sed inaequalis. Inter impium autem et iniquum hoc distare nonnuniniquus est impius. Impius namque pro infideli ponitur; et dictus impius, quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dicitur, pro e
Abbreviated transcription (Latin):
pres qd̃ inter partes medius sit duaꝵ
linguaꝵ dum trãsferet. sͣqͣui int̾ d̾m ꝙͣ
interp̾tat᷑ et hoĩes quib diuina ĩdicat
future mitutis. Iustus dictꝰ. qr iura cꝰ¬
todit. et scõm legẽ uurit. In nox qd̾ ñ
noceat. In nocinis cui nocitũ ñsit. s
apud netes utrũq differẽs ẽ. Llaris g̃.¬
cum nom̃ ẽ. locund᷑. eo qd̾ sit semꝑ io¬
cis aptꝰ et ilaritati. ex freq̃ntia. sic̃t i¬
racundꝰ ab ira. Locosꝰ iocis usus. Inclitꝰ
dñt. Iuustris ẽ nom̃ noticie. qd̾ clare.¬
at multo splendore gm̃s uł sapientiȩ.
uł mitutis. cuiꝰ ccͣius ẽ obscure natus.
Idonẽ. Incolumis a colupna nom̃ ht̃.
qͣsi erectꝰ. fortis et stabilis. In marceᷤᷤ.¬
ciss ibilis. incorruptꝰ. &e sempit̾nꝰ qd̃
sit sine marcore atq languore. In te¬
meratꝰ. incorruptꝰ. et nulla tem̃itate
Inbecillis: qr sine bacilo fragił. ⁊ ĩostãs.

Expanded text:
sit duarum linguarum, dum transferet. Sed et qui Deum quem interpretatur et hominum quibus divina indicat futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. Inclitus dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Idoneus. Incolomis a columna nomen habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Inmarcescibilis, incorruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate Inbecillus, quasi sine baculo fragilis et inconstans
Abbreviated transcription (Latin):
cͣxta io est iuditium. De equitib
qr singularit᷑ unusqͥsq cursũ
intȩ huiꝰ peragit atq transit. Aliꝰ
alio tempore sequens aliũ. ꝑunam
tñ uiã mortalitatis usq ad ꝓpriã

Expanded text:
creta, id est iudicium. De equitibusquia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
sursum ẽ. duo autẽ ualidissima uitȩ
humane elem̃ta ignis et aqua. Unde¬
ce grauit dãpnat᷑ quib ignis ⁊ aqua
interdicit᷑. aquaꝵ elem̃tũ cefis oĩb
imperat. Aquȩ enĩ celũ temꝑant. trã
fecundãt. aerem exaiationib suis in¬
corporãt. scandł in sublimi. ⁊ celũ s
uendicãt. Quid enĩ mirabiliꝰ aqͥs in
celo stantib: parum sit intantã ꝑ¬
fauonius nũ cupatꝰ eo qd faueat fruges ac flores

Expanded text:
sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam Favonius nuncupatur, eo quod foveat fruges ac flores.
Abbreviated transcription (Latin):
qui condidert̃. ut consulares. tri¬
bunicie: iuliȩ. cornelie. nã et sub octa¬
iuano cesare suffecti consules papiꝰ.
et pompeiꝰ legem tuleit. q̃ a nõibꝰ e¬
oꝵ appellantur papia. pompeia. con¬
tinens patrũ p̃mia ꝓ suscipiendis li¬
beriꝰ. sub eodẽ quoq imꝑatore falcidiꝰ
tribunꝰ plebis legem fecit. neqͥs plus
in extraneis testamento ligaret quã
ut qͣnta pars suꝑeẽt heredib. Ex cuiꝰ
nomine lex falcidia noĩata ẽ. Aqͥliᷤ
quoq legem condidit que hactenꝰ aqͥli

Expanded text:
qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legem condidit, quae hactenus Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
torie causa militib ob armoꝵ uir¬
tutẽ. unde et qͦndam uulgo uiribie̾
bicebant᷑. ab intellectu autẽ circuli ar¬
milla non discrepat. quia ipsa qͦq hoc
ubi ponitur ambiendo constringit.
sed armilla lacins extendit᷑. Curculꝰ
rotundꝰ fit. fibulȩ st quib pectus fe.¬
minaꝵ ornatur: uel pallium tenet᷑.
a uiris in humeris. seu cingłm ĩ lũbiᷤᷤ.
linule sunt ornamenta mulierũ in
lune similitudinẽ. bulsͥ ͥ auree depẽ¬
dentes. Specula st̃. in quib femine
uultus suos intuent᷑. dictũ autem
speculũ. uel qd̾ ex splendore reddat᷑.
uel quod ibi femine intuentes con.¬
siderent spẽm sui uultus. et qͥcqͥd or¬
namenti deess e uiderint adiciant.
ꝑiscelides sunt apud feminas erurs̃

Expanded text:
toriae causa militibus ob armorum virtoriae causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt, quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum in lunae similitudine bullulae aureae dependentes. Specula sunt, in quibus feminae vultus suos intuentur. Dictum autem speculum, vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus, et quidquid ornamenti deesse viderint, adjiciant. Periscelides sunt apud feminas crur
Abbreviated transcription (Latin):
lisq̃: in aqua uento inflant᷑. Moni¬
le. ornamentũ exgemnris ẽ qd̾ solet
ex feminaꝵ pendere collo. dictũ a
munere. hoc eciã et serpentũ dr. qr
constat examforulis quibdam aureiᷤ
geminisq uariis. inmodũ facture ser
et longos habitus. licet oe segmenta¬
tas uestͥe  dicamꝰ. ut ipse segmentatiᷤ
dormisset paruula cunis. plerumq
autẽ et ꝑmonile omnia ornamenta
matronarũ significant᷑ quicqͥd illis
munere datur. Murena uulgo uocat᷑
qd̾ scilicet auti metallo iuirgulas
lentescente. quedã ordinis flexnosi ca¬
tena contexitur. in similitudine mu¬
rene serpentis. q̃ ad collum ornandõ
aptatur. hec interdum auri atq ar¬
genti texitur uirgulis. Unde et incã¬
Catells. gt̃ catenule colli inuicẽ se cõ¬
p̃hendentes in modũ catene. Uñ.⁊ appła¬
te. Dextras cõmunes ẽẽ uiroꝵ ac femina.¬
rũ. qr utriusq sexus dextrȩ gt̃. Amil¬
le. autẽ ꝓprie iurorum st̃ collate uic¬

Expanded text:
lis, quae in aqua vento inflantur. Monilis, quae in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo: dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae seret longos habitus; licet et segmentatas vestes dicamus, ut ipse, Et segmentatis dormisset parvula cunis. Plerumque autem et per monile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Muraena vulgo vocatur, quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem muraenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec et interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et in CanCatella sunt catenule colli invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusqlae autem proprie virorum sunt, collatae vic
Abbreviated transcription (Latin):
uittȩ dicte qd̾ uinciunt. Tema aũ
ẽ uittaꝵ extremitas dependens di.¬
uensoꝵ coloꝵ. Item uitta ẽ. qua co¬
rona uincitur. Tema uero extrema
pars uitte que dependet corone. Re
ticulũ ẽ qd̃ colligit comas. Dictum
ab eo qd̃ retinet crines. ne effundant᷑
cata. ex eo qd̃ caput auro discernant.
Nam discriminare diuide dr. Antie¬
ue st̃ cincinni depenoentes ꝓpe au.¬
riculas. greco uocabulo ab aurib A¬
cus sunt quib infeminis ornandoꝵ
criniũ compago retinet᷑. ne laxpus
fluant: et spansos dissipent capilloᷤᷤ
Inaures ab auriũ foraminib nucu¬
patȩ. quib p̃ciosa grana lapioũ de¬
pendunt᷑. harum usus in grecia po¬
elle utraq aure. pueri tantũ dextra
gerebant. Torques sunt circuli au
rei a collousq ad pectus pendentĩ.
Torques autẽ et bule auiris gerunt᷑
A feminis uero monilia et catella. Dic¬
te autẽ torques qd̃ sint torte. or bul¬
le qd̃ similes sint rotunditãte bul¬

Expanded text:
vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne effundanturcata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. 9. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentur capilli. 10. Inaures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. 11. Torques sunt cirrei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero monilia et catellae. Dictae autem torques, quod sint tortae: et bullae, quod similes sint rotunditate bul
Abbreviated transcription (Latin):
pitis feminaꝵ. diadema nimbũ. ca¬
pitulũ. et mitra. Diadema ẽ orna.¬
mentũ capitis matronaꝵ. ex auro
et geminis contextũ qd̃ in se cͥcũ actiͦ
extremitatib retro ad stringit᷑. &¬
ex inde dictũ grece. qd̃ p̃ligetur.
Ninib est faciola transuersa aexau¬
ro ad suta in linteo. qd̃ ẽ in fronte
aspicio. tam magis nimbata ẽ. Nã
et lumen qd̃ dea angeloꝵ capita
pingitur ninib uocat᷑. licet ⁊ mmy¬
bus sit densitas nubis. Capitłm
ẽ qd̃ uulgo capitulare dñt. idẽ
et campa. uel qd̃ duos apices ut
cappa littera hãt. uel qd̃ capitiᷤ or¬
namentũ ẽ. Mitra ẽ pilleũ frigi¬
um capd fegens. quale ẽ ornamẽ¬
tum capitis deuotaꝵ. Sed pileũ
uiroꝵ ẽ mitra autẽ feminaꝵ Re¬
dunicula autẽ st̃ quib initra alli
gat᷑. pilleum autẽ ut p̃diximꝰ ã
pelle erat. nã mitra ex lana ẽ. Ri¬
dicͣula mitra ẽ uirginalis capitis.
uitte sunt que crinib innectunt᷑.
quib fluentes religant᷑ capilli. et

Expanded text:
pitis feminarum: diadema, nimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nimbus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. Mitra est pilleum Phrygium, caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pilleum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibgatur. Pileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et
Abbreviated transcription (Latin):
rotunditas itaũdiq.
Spereticus autẽ numerus ẽ qui
circulato numero multiplicatus
a se inchoat et inse reuertit᷑ qͥnqͥẽ

Expanded text:
rotunditas, ita.o Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se convertitur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sus .exxu. idem pedes. dexx. ucuiꝰ mẽ¬
sura occies computata miliarisi fac̃.
qui constat .u. milia pedib. Centuri¬
a autẽ ager e ducentoꝵ iugerũ. qͥ
apud antiqͥs a centũ ingero uocaba¬
t᷑. set postea dupplicata nom̃ pͥstinũ

Expanded text:
sus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabar, sed postea duplicata
Abbreviated transcription (Latin):
passus gratꝰ. cubitos. pedes. palmos.
uncias. & digitos dinisert̃. Tanta enĩ
fuit eoꝵ sollertia. digitꝰ ẽ pars mini¬
ma agrestiũ m̃suraꝵ. inde uncia ha¬
bens digitos tres. palmꝰ autẽ qͣtuor digi¬
qͥnq pertica passus duos idẽ pedes
.x. pertica autẽ a portando dicta qͣi por¬
tica. omẽs enĩ p̃cedentes mensure in
corpore st̃. ut palmꝰ. pes. ꝓassus. ⁊ re¬
liqua sola ꝑtica portat᷑. ẽ enĩ decẽ pe¬
dum ad instar calami in etechieletẽ¬
plũ mensurãtis. Actus minimꝰ ẽ. lati¬
tudine pedũ.iui. Longitud̃ie centũ. xl.¬
cit ab eo qd̾ ẽ iunctũ iugeri nom̃ ac¬
cepit. iugerũ constat longitudine¬
cerustici a grum uocãt. por¬
tam idẽ betici .xxx. pedum latitudine.
ran do extat. qd̃ defors ũ est
lira gallidecũ appellant candetum.¬
lxxx. in areis urbanis spaciũ centũ
pedum qͣsi centatecũ in agrestib aũ
tim uocant. porrostadialis habet paᷤ¬

Expanded text:
passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digiquinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quattuor, longitudine centum vicit; ab eo quod est iunctum iugeri nomcepit. Iugerum ce rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine rando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibus auttum vocant. Porro stadialis ager habet pas
Abbreviated transcription (Latin):
dicti qd̃ t̾re mensuras distingc̃. atq
declarant. his enĩ testimonia finiũ &
do et decumanꝰ. Cardo qr sepͣtrione di¬
rectꝰ ã cardine celi ẽ. nã sine dubio cȩ¬
lũ uertit᷑ in septentͥonali orbe. Decu¬
manꝰ. qui ab oriente. in occidentẽ ꝑ
transũsũ dirigit᷑ qui ꝓ eo qd̾ formã
gri custodit eos ad ire ꝓhibet. Trifi.¬
niũ dcm eo qd triũ poss essionũ finẽ
adstringit. hinc et quadrifinũ qd̃ qͣ¬
tuor reliqui limites angͦtiores. & int
sedistant inparib. int̾uallis ⁊ nõib
designatoͥs. De mensuris agrorum.
ensura ẽ qͥcqͥd pond̃e capacitate lõ¬
gitudine. altitudine. latitud̾ie a¬
nimoq finit᷑. Maiores itaq orbẽ ĩ par
tib partes. in ꝓuintiis ꝓuintias ĩ re¬
gionib. Regiones in locis. Loca int̾n
toriis. territoria. in agros incenturuꝰ.
centurias: in iugerib. uigera ĩ dima.¬
tib deinde climata: in actus. ꝑticas.

Expanded text:
dicti quod terrae mensuras distinguunt atque dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium indo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam gri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finittibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in toriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas,
Abbreviated transcription (Latin):
uł palustres. Item subsicua q̃ in di¬
uisura agri ñ efficiũt᷑. Centuriã: id
ẽ iugera ducenta. Area dr tabulaꝵ eqͣti¬
tas dicta autẽ area ãplanicie atq eqͣ¬
litate. Unde ceara alii aream uocatã di¬
cunt qd̃ ꝓtriturandis frugib eradat᷑.
ñ qd̾ ñ triturent᷑ in ea nisi arida. Pratõ
ẽ cuiꝰ feni copia armenta tuentur. cui
ueteres romani nom indideit᷑ abeo
qd̾ ꝓtinus sit paratꝰ. nec magnũ laborẽ
culture desideret. Prata autẽ que seca¬
ri poest̃. Paludes dicte: a pale pastora¬
li dea. qd̃ paleam idẽ pabula nutriãt
iumentoꝵ. De fimbus agrorum.
mes dicti eo qd̾ agri fumculiꝰstẽ
diuis. mensurarũ lineȩ in t̾ra¬
rũ particione tendunt᷑ ut dim̃sioniᷤᷤ
eqͥtas teneat᷑. limites appellati an¬
tiquo ũbo transũs nã trãsũsa ora¬
antiqͥ dicebat a qͦ et limina ostioꝵ ꝑ
accepit. Cingłm quo serm publici eĩ¬
gebant᷑ obliqua purpura. Termini

Expanded text:
vel palustres. Item subseciva quae in divel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. § 14 De finibus agrorum. Fines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa olima dicebant; a quo et limina ostiorum,accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini
Abbreviated transcription (Latin):
gilius. illa seges demũ uotis respõdit
auari agricole. Conpascins agerdic¬
tus. qr dunsorib agroꝵ relictꝰ ẽ ad
pascendũ cõmuniter uicinis. Altuuiꝰ
ager ẽ qͣm panlatĩ flumꝰ ⁊̃ agrũs¬
dit. Artifimus ager dictꝰ ẽ. qr certiꝰ line¬
arũ mensuris ñ continet᷑. s arcent᷑ fines
eiꝰ. obiectu fluminũ. montiũ arboꝵ Uñ
et inhis agris nicħ subsiciuors̃ inter¬
uenit. Noualis ager ẽ. primũ ꝓscissoᷤ
siue qui atfnis annis uacat nouãdais
s uiriũ cansa. noualia enĩ semel cũ fruc¬
tu eit. et semel uacua. Squalidꝰ. qͣsi exco¬
lidus qd̃ iam excuttura exierit. sict̃ ex.¬
consul qd̃ a consulatu discesserit. Uligi¬
aliqͥn siccat᷑. uligo enĩ humor t̾re ẽ na¬
turalis. ab ea numꝗͣ recedẽs. Subsiccuia
gt: ꝓprie que sator de mat̾ia p̃cidẽs. ꝙͣi
suꝑuacua abicit. inde. et subsicinia agͥ
qs inꝑtica diuisos recusant. qisteriles

Expanded text:
gilius: Illa seges demum votis respondet gilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. 9. Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. 10. Alluvius ager est, quem paulatim fludit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uligialiquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles