comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ ⁊ quantis adu̾sitatibꝰ głosũ apud
dñm meruit habere tͥũphũ uaca¬
te itaq cosubano cũ suis penes.
bregantiã urbẽ. durȩ egestatis.
tẽpꝰ aduenit. S qͣuis alimoniȩ de¬
ẽent manebat tñ ĩtemerata atq ĩc̃¬
cussa fides q̃ necessaria apud dnm̃
ĩpetraret. Cũq iã tͥdui ieuinio feˢ.¬
sa corpora ẽẽnt. repereit̃ tantã co¬
piã alitũ. uelut israbelitaꝵ castra
cot̾nix ołi oꝑuit. ita ut omnẽ pa-¬
ginã loci illiꝰ alitũ. multitudo re¬
pleu̾at Intellexit uir dei suã suoꝵ¬
ꝙ obnecessitatẽ has dapes terrȩ¬
E
diffũdi. nec ꝓfsus alibi euenire p̃t
eo qͦ ipse moraret᷑ in loco Iubet su¬
os pͥus grates laudesq rependere
c̃ditori. sicq alitũ dapes caꝑe. Eratq
mirũ ⁊ stupẽdũ miraculũ. Capie¬
bant̾ aues ꝓut patris ĩꝑiũ uige¬
bat. nec abscedere pẽnigera fu-¬
ga nitebant᷑. Mãsit gͦ alitũ mã
na. ꝑtͥduũ diffusa. Quarta de¬

Expanded text:
 quantis adversitatibus gloriosus apud Dominum meruit habere triumphos. Vagante itaque Columbano cum suis poenes Bregantiam urbem, durae ęgestatis tempus obvenit. Sed quamvis alimonia deessent, manebat intemerata atque inconcussa fides, quae necessaria apud Dominum impetraret. Cumque iam tridui ieiunio fessa corpora referrent, evenit tanta copia alitum, veluti Israhelitarum castra coturnix olim operuit, ita ut omnem paginam loci illius alitum multitudo obpleret. Intellexit vir Dei, suam suorumque ob necessitatem has dapes terrae diffundi nec prorsus alibi obvenire preter eo quo ipse moraretur in loco. lubet suos prius grates laudesque rependere conditori sicque alitum dapes capere. Erat mirum et stupendum miraculum: capiebantur aves, prout patris imperium ubat, nec abscedere pennigera fuga nitebantur. Mansit ergo alitum manna per triduum diffusa; quarto de
Abbreviated transcription (Latin):
ero. Dedit gͦ rex optionẽ qͦc̃q ĩpar¬
de uoluisset exꝑĩto q̃rere. locũ
qͥ sibi ⁊ siuis placusset. Inde reqͥsi¬
laudabilẽ intͣ germaniȩ t̾minos
reno tñ trasmisso oppidũ olĩ di

Expanded text:
ero. Dedit ergo rex optionem quacunque in parte voluisset experimento quaerere locum qui sibi et suis placuisset. Inde requisireddebat intra Germaniae terminos Rheno tamen transmisso, oppi
Abbreviated transcription (Latin):
cut indita illis debemꝰ acciꝑe:
s significatione istas feraꝵ. q̃ ap̃
nos ł minꝰ noxiȩ ł magis ꝑnicio¬
se st̃. illorũ ferocitates rabiesq
distingui. Et exsimilitudine neqͥ¬
ciȩ uirulentȩ seu pͥncipatꝰ q ñe istiꝰ
int̃ ceteras feras siue serpentes
quedã excellentia. maliciȩ suecõ¬
furoris. ⁊ rabiẽ ferocitadis suȩ leo¬
nis appelladionẽ. aliꝰ basilisci. ob
illud mortiferũ uirꝰ qͦd priꝰꝙͣ sen¬
diat᷑ int̃imit. Aliꝰ uͦ obteporẽ ma¬
litiȩ suȩ onocentarri aut heritii

Expanded text:
 accipere, sed significatione istarum ferarum quae apud nos vel minus noxiae vel magis perniciosae sunt, illorum ferocitates rabiesque distingui, et ex similitudine nequitiae virulentae seu principatus quem istis inter caeteras feras sive serpentes quaedam excellentia malitiae suae confuroris et rabiem ferocitatis suae leonis appellationem, alius basilisci ob illud mortiferum uirus quod priusquam sentiatur interimit, alius uero ob teporem malitiae suae onocentauri ant herici
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatꝰ aduersus potestate. adũ¬
sus mũdi rectores tenebraꝵ haR
contra spiritalia nequidiȩ ĩcelesti¬
bꝰ. uolumꝰ tñ nosse. unde hec sit
tãta inter eos diffẽntia. ł quẽ ad¬
modũ tantȩ neqͥtiȩ extiterint gradꝰ.
anadhoc creatȩ sint ut hos ordines ma.¬
litiȩ sortirent᷑. ⁊ qͦdã mͦ huic neqͥtiȩ

Expanded text:
s potestates, aduersus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. uolumus tamen nosse unde haec sit tanta inter eos differentia, uel quemadmodum tanti nequitiae extiterint gradus? an ad hoc creati sint, ut hos ordines malitiae sortirentur et quodammodo huic nequi
Abbreviated transcription (Latin):
pha cõmemorat Sp̃c inquieis
srnicationis decep̃ eos. ⁊ forni¬
cati st̃ adeo suo Noctnos qͦq
siue diurnos. ac meridianoᷤ
sitate plõgũ ẽ. si uolumꝰ oĩa
scͥpturaꝵ uolumina ꝑ scrutã.¬
tes singillatĩ ꝑc̾rere. qͥ ꝑ ꝓphã¬
onocentabri. qͥ pilosi. qui sire¬
nȩ. qͥ lamiȩ. qui ululȩ. qͥ stru.¬
tiones. qͥ hericii designant᷑. Qͥ
aspis. qͥ basilicꝰ in psalmo. qui
leo. qͥ draco. qͥ ue scorpius.

Expanded text:
a commemorat: Spiritus, inquiens, fornicationis decepit eos, et fornicati sunt a Deo suo . Nocturnos quoque sive diurnos ac meridianos sitate perlongum est, si volumus omnia Scripturarum volumina perscrutantes sigillatim percurrere, qonocentauri, qui pilosi, qui sirenae, qui lamiae qui ululae, qui struthiones, qui ericii designantur , qui aspis, qui basiliscus in psalmo , qui leo, qui draco, quive scorpius
Abbreviated transcription (Latin):
creasse cõsiteam᷑ qd̾ substantialit̾
malũ sit. dicente scͥptura. Omĩa q̃
fec̃ deus bona ualde. Si enĩ adeo ta¬
les isti creati st̃. uł ad hoc facti ut
hos militie gradꝰ teneat ac semꝑ
deceptionib ⁊ ruinis hominũ ua¬
cent. contra p̃dictȩ scͥpt̾ȩ sententiã
ĩfamabimꝰ dm̃ uelrt creatorẽ atq ĩ¬
uentorẽ maloꝵ. qd̃ scilicet. pessimas
uoluntades ac nat᷑as ipse cõndiderit
adhoc eas creãs ut sẽꝑ in neqͥtia ꝑł¬
seu̾antes nũꝗͣ tr̃asire possĩt inbonẽ
uoluntatis effectt̃. hãc gͥ rationẽ

Expanded text:
creasse confiteamur quod substantialiter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a deo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum uacent, contra praedictae scripturae sententiam infamabimus deum uelut creatorem atque inuentorem malorum, quod scilicet pessimas uoluntates ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. hanc igit
Abbreviated transcription (Latin):
eroranꝰ. Qa geneseos lectio
paulo ante ĩ mediũ dĩ dispe¬
satione ꝓlata ẽ q̃ nos oportune
cõmonuit. ut qd̃ sẽꝑ discere cu¬
grue sciscitari qͥd ⁊̃ de illis api¬
statis angłis sentiendũ sit opt¬
mus cognosc̾e. qͥ se cũ filiabꝰ ho¬
minũ miscuisse dicũt᷑. utrũ ho
possit spiritali nat̾e scdm lite¬
rã c̃uenire Illud qͦ euangelii te¬
stimomũ. qd̃ de diabolo ante p¬
milit̃ desideramꝰ audire. qͥ nãe
pat̃ ĩtelligendꝰ sit. Absolutio¬
Uuas q̃stiones ñ mediocres
parit̃ ꝓtulistis. deqͥbꝰ qͦntũ posi
eodẽ nͦ ꝓposuistis. ordine respo¬
debo Nullomͦ credendũ ẽ spir¬
tales naturas coire cũ feminiꝰ
carnalit̃ posse. Qd̃ si aliqͥndo ho
scd̾m litterã fieri potuisset. qͣl̃¬
iic qͦ id ipsũ ñ uł raro c̃tingeret.
⁊ absq semine ł cottu uirili ali¬
modũ delectari: Quas ꝓculdy.
ri. ecclesiaste qͦq id ipsũ ꝓnũtiã¬
te Qd ẽ qd̾ fuit: ipsũ qͦd est.

Expanded text:
ERMANVS : Quia Geneseos lectio paulo ante in medium dei dispensatione prolata est, quae nos oportune commonuit, ut id quod semper discere cugrue sciscitari, quid etiam de illis apostatis angelis sentiendum sit optamus agnoscere, qui se cum filiabus hominum possit spiritali naturae secundum litteram convenire. Illud quoque Evangelii testimonium, quod de diabolo paulo asimiliter desidpater intellegendus sit. Squaestiones non mediocres pariter protulistis, de quibus quantum possum eodem quo proposuistis ordine respondebo. nullo modo credendum est spiritales naturas coire cum feminis carnaliter posse.- quodsi aliquando hoc secundum litteram fieri potuisset, qque id ipsum non uel raro contingeret et absque semine uel coitu uiri alimodum delectari, quas procul dri, Ecclesiaste quoque id ipsum pronuntiante: quid est quod fuit? ipsum quod est:
Abbreviated transcription (Latin):
it ñ solũ sapiẽtiȩ plenitudo. s¬
&̃ gr̃a ꝓpheciȩ diuina illa ĩsuf¬
flatione tͣnsfusa ut unũsis a¬
nimãtibꝰ noĩa. rudis ad huc mũ¬
di huiꝰ habitator ĩponeret ac
ñ solũ om̃e genꝰ bestiaR atꝙ se

Expanded text:
it non solum sapientiae plenitudo, sit non solum sapientiae plenitudo, s prophetiae diuina illa insuffiatione transfusa, ut uniuersis animantibus nomina rudis adhuc mundi huius habitator inponeret ac non solum omnigenum bestiarum atque
Abbreviated transcription (Latin):
lud tẽpus hȩc utilis scãq diuisio.
uidentes post hȩc silũ sech qͥ filui¬
dei erãt. silias eors̃ q̃ de cam ꝓge¬
nie nascebant᷑. desiderio pulcͥcudi¬
nis eaꝵ succẽsi accepert̃ de ipsis
sibunet uxores. Quȩ uiris suis pa¬
rentỹ suorũ neqͥtias infundenteᷤ.
abilla eos ingenita sc̃itate. acsĩ¬
plicita te pat̾na ꝓtinꝰ corrupert̃.
Ad qͦs satis congnie directũ ẽ illud
eloqͥum. Ego dixi dii estis ⁊ filii¬
excelsi om̃s. Nos aũ sic̃ homineᷤ
moriemini ⁊ sic̃ unꝰ depͥncipibꝰ
cadetis. Quiq ab illa uera phisi¬
cȩ philosophiȩ disciplina. tradita
sͥ amaioribꝰ excidert̃. quã pͥmꝰ ho¬
mo ille qͥ uiniu̾saꝵ naturaꝵ⁊ ĩ¬
stitutionẽ e uestigio subsecutꝰ ẽ.
Potuit eiuudent atangere seuisq
posteris. certa ratione tͣnsmitoere.
qͥppe qͥ mũdi ipsiꝰ ĩsantiã adhuc
denerã. ⁊ qͦdã modo palpitantẽ ru¬
dẽq conspexerat. ⁊ inq̃m tãta su¬

Expanded text:
lud tempus haec utilis sanctaque diuisio, lud tempus haec utilis sanctaque diuisio, uidentes post haec filii Seth qui dei filii erant filias eorum qui de Cain progenie nascebantur desiderio pulchritudinis earum succensi acceperunt de ipsis sibimet uxores, quae uiris suis parentum suorum nequitias infundentes ab illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad quos satis congrue directum est illud eloquexcelsis omnes. uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quique ab illa uera physicae philosophiae disciplina tradita sibi a maioribus exciderunt, quam primus homo ille, qui uniuersarum naturarum institutionem e uestigio subsecutus est, potuit euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc teneram et quodammodo palpitantem rudemque conspexerat et in quem tanta fu
Abbreviated transcription (Latin):
ctione cognationis illiꝰ q̃ ex caĩ
sacͥlegio descendebat sẽꝑ diuisa
pmãsit. Sic̃ ⁊̃ genealogiȩ discre¬
tio. manifestae de clarat ita dicẽs.
ldã genuit seth. seth genuit
tusalẽ. matusalẽ geñ lamech. la¬
mech geñ noe. Itẽ genelogia ca¬
in ita diuisa descͥbit᷑. Cam geñ enoc
enoc geñ cainan. cainan geñ ma¬
lalehel. malelehel geñ matusalẽ.
matusalẽ geñ lamech. lamech gũ
iobel ⁊ iubal. Itaq generatio illa¬
q̃ de seth iusti ꝓ pagine descẽdebat
suȩ lineȩ iugit᷑ ac nationi q̃ ꝑmi.¬
xta ĩpatiũ attaui sc̃itate lõgaȩ¬
tate durauit. neqͥꝙͣ scilicet sacͥlegi¬
is ac malitia neqͥssimȩ ꝓles ĩfecta
optima radice ꝓcedẽs ꝓmĩto sc̃ĩta¬
tis angłi dei suie ut diuersa exẽ¬
plaria continent filii dei. uoca¬
ti st̃. Et e contrario illi ꝓpt̃ ĩpie¬
tatẽ ł suã ł patrũ suorũ ⁊ opera
t̾rena. filii hominũ nuncũpan¬
t̃. Cũ eẽt gͦ int̾ ipsos usq ad il¬

Expanded text:
tione cognationis illius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa permansit, sicut etiam genealogiae discretio manifeste declarat ita dicens: Adam genuit Seth, Seth genuit husalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamee genuit Noe. item genealogia Cain ita diuisa describitur: Cain genuit Enoc, Enoc genuit Cainam, Cainam genuit Maleleel, Maleleel genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamec genuit lobel et Iubal. itaque illa generatio quae de Seth iusti propagine descendebat suae lineae iugiter agnationique permixta in patrum atque ataui sanctitate longa aetate durauit, nequaquam scilicet sacrilegiis. ao malitia nequissimae prolis infecta, optima radice procedens, pro merito sanctitatis angeli dei siue ut diuersa exemplaria continent . filii dei uocati sunt, et e contrario illi propter inpietatem uel suam uel patrum suorum et opera terrena filii hominum i nuncupantur. cum esset ergo inter ipsos usque ad il
Abbreviated transcription (Latin):
loqͣt᷑ ⁊ dicat. ecce hoc nouũ est.
lã fuit inscłis. q̃ fuer̃t ante nos.
s ita q̃stio huiꝰ ꝓpositionis. absol¬
uit̾. Post necẽ abel iusti. ne a-
frĩcida ⁊ ĩpio. om̃e hominũ ge¬
nꝰ exordiũ sumẽt in loco fr̃is ex¬
tincti. nascit᷑ sech. qͥ ñ solũ poste¬
ritati. s ⁊̃ frat̃nȩ iusticiȩ. pieta¬
tiq succed̾et. Cuiꝰ ꝓgenies patͥs

Expanded text:
 est, iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos. sed ita quaestio huius propositionis absoluitur. post necem Abel iusti, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris extincti nascitur Seth, qui non solum posteritati sed etiam fraternae iustitiae pietatique succederet. cuius progenies pat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua retenͣt᷑ hac itaq nob̃ desti¬
natione ꝓposita: semꝑ actꝰ nr̃i & co¬
gitationes ad eã obtinendã rectissime
dirigent᷑. Quȩ si p̃ocuł nr̃is iugit᷑ sta¬
tuta ñ fuerit. ñ solũ cunctos labores
nr̃os uacuos parit̾ atq instabiles
reddens. incassũ eos ac sine ullo emo¬
lum̃to compellet effundi s &e lam co¬
gitationes om̃s diuersas sibiq contͣ¬
rias suscitabit. Necesse ẽ enĩ m̃tẽ qͦ
recurrat. cui ue pͥncipalit̾ in hereat
ñ habentẽ. ꝑsingulaᷤ horas atq mo¬
menta ꝓ incursuũ uarietate muta.¬
rii atq ex his gue extrinsecꝰ accidũt
in illũ statũ cõtinuo tͣnsformari.
qͥ sibi pͥmꝰ occurrerit: De his qͥ abre¬

Expanded text:
perpetua retentetur. hac itaque nobis destiperpetua retentetur. hac itaque nobis destinatione proaposita semper actus nostri et cogitationes ad eam obtinendam rectissime dirigentur. quae si prae oculis nostris iugiter statuta non fuerit, non solum cunctos labores nostros uacuos pariter atque instabiles reddens in cassum eos ac sine ullo emolumento conpellet effundi, sed etiam cogitationes omnes diuersas sibique contrarias suscitabit. necesse est enim mentem quo recurrat cuiue principaliter inhaereat non habentem per singulas horas atque momenta pro incursuum uarietate mutari atque ex his quae extrinsecus accedunt in illum statum continuo transformari qui sibi primus occurrerit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupauit. sine qͣp̃dictꝰ finis ñ pote.¬
rit app̃hendi. Ac sidixisset aliis u̾brͨ
habentes quidẽ scopon ur̃u in cordi
purrtate. finẽ uero uitã ȩt̃nã. De qͣ
destinatione docens nos idẽ beatus
apłs. ipsum nom̃ id est scopon signi.¬
ficant᷑ exp̃ssit ita dicens. Quȩ posteri¬
ora sunt obliuiscens. ad ea uero q̃ in
ante ft̃ extendens me. ad destinatũ
ꝑ sequor: adbrauiũ suꝑnȩ uocationi
destinatione. qͣ illa ꝙ̃ posteriora st̃
obluuscor. idẽ anterioris hominis
uitia. adfinem brauii cȩlestis ꝑueni¬
re contendo. Quicqͥd gͦ nos ad hoc sco¬
pon idẽ. puritatẽ cordis. potest diri.¬
gere. tota iurtute sectandũ ẽ. Scͥqͥd
aut̃ abhac retrahit. ut ꝑnitiosũ ac
noxiũ. deuitandũ. Prohac enĩ uniu̾sa
agimꝰ atq toleramꝰ. Prohac. parentes.
patria. dignitates. diuitiȩ. delitie
mundi huiꝰ. & uoluptas uniusa con-¬
tẽpnit᷑ ut scilicet puritas cͥordis

Expanded text:
nuncupauit, sine qua praedictus finis non potenuncupauit, sine qua praedictus finis non poterit adprehendi, acsi dixisset aliis uerbis: habentes quidem scopon uestrum in cordis puri.. tate, finem uero uitam aeternam. de qua destinatione docens nos idem beatus apostolus ipsum nomen, id est scopon, significanter expressit ita dicens: quae posteriora sunt obliuiscens, ad ea uero quae in ante sunt extendens me, ad destinatum persequor, ad brauium supernae uocationis destinatione qua illa quae posteriora sunt obliuiscor, id est anterioris hominis uitia, ad finem brauii caelestis peruenire contendo. quidquid ergo nos ad hunc scopon, id est puritatem cordis potest dirigere, tota uirtute sectandum est, quidquid autem ab hac retrahit, ut perniciosum ac noxium deuitandum. pro hac enim uniuersa agimus atque toleramus, pro hac parentes, patria, dignitates, diuitiae, deliciae mundi huius et uoluptas uniuersa contemnitur, ut scilicet puritas cordis
Abbreviated transcription (Latin):
iacula uł sagittas intorquere con¬
tendũt certi qd ñ alias nͥ destinati.¬
onis suȩ linea. ad finẽ possint desi¬
dati p̃mii ꝑuenire. Id̃ tum demũ
utiq potient᷑ cũ ꝓpositũ scopon
ualuerint obtinere. Iui si forte ab
eoꝵ fuerint substractꝰ intuitu. qͣnͣ¬
tũlibet a recto tramite cassa impe¬
ritoꝵ de erret intentio. excidisse
se tam̃ ab illiꝰ disciplinate lineȩ
directione ñ sentient: qr nullũ ha¬
bent certũ signũ. uł qd̃ peritiã di-¬
rectionis ꝓbet: uł arguat pͣuitatẽ.
Et idõ cũ inutiles inaera uacuũ ef
fuderint iactꝰ: in qͦ peccauerintͫ qͦ¬
ue decepti si t. diuidicare ñ possũt.
Iuippe quos nullũ accusat indiciũ.
qͣntũ a directione discesserint: nec qͦ
de inceps corrigere uł reuocare de¬
beant lineã discipline. docere potest
dẽ fructũ urm̃ inscĩficationẽ. finẽ
uͦ uitã ȩt̃nã. Scopos uͦ ẽ puritas
cordis: qm scĩficationẽ ñ in merito

Expanded text:
iacula uel sagittas intorquere coniacula uel sagittas intorquere contendunt, certi quod non alias nisi destinationis suae linea ad finem possint desiderati praemii peruenire, quo tum demum utique potientur, cum propositum scopon ualuerint obtinere: qui si forte ab eorum fuerit subtractus intuitu, quantumlibet a recto tramite cassa imperitorum deerret intentio, excidisse se tamen ab illius disciplinatae lineae directione non sentient, quia nullum habent certum signum quod uel peritiam directionisprobet uel arguat prauitatem. et ideo cum inutiles in aera uacuumque fuderint iactus, in quo peccauerint quoue decepti sint diiudicare non possunt, quippe quos nullum accusat indicium quantum a directione discesserint, nec quo deinceps corrigere uel reuocare debeant lineam disciplinae docere potest idem fructum uestrum in sanctificationem, finem uero uitam aeternam, scopos uero est puritas cordis, quam sanctificationem non inmerito
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuerit. frustra nitendo fatigabiãii
Iuia sine uia tendentib. labor est
iteneris ñ ꝓfectus. Ad qd̃ obstupescen¬
tib nob̾. senex intulit: finis qͥdẽ nr̃e
ꝓsessionis ut diximꝰ regnũ dĩ seu reg.¬
nũ cęloꝵ est. Destinatio uero idẽ
scopos. puritas cordis: sine qͣ ad illiĩ
finẽ impossibile ẽ quẽpiã ꝑuenire.
Inhac gͦ destinatione defigentes
nr̃e directionis obtutꝰ. uelut ad
certã lineã cursũ rectissimũ diri¬
gunꝰ ac si paululũ qͥd abhac cogi-¬
tatio nr̃a deflexerit. ad cõtempla¬
tionẽ eiꝰ ilico recurrentes. rursꝰ eã
uelut qͣndã normã rectissime cor
unũ hoc reuocans signũ. arguet
statim si aꝓposita directione menᷤ
nr̃a uł paululũ deuiauerit:¬
hi quib usus est bellica
tela tͣctandi. cum ante regẽ mũ.¬
di huiꝰ artis suȩ cupiũt peritiã
demonstrare. inparuissima q̃dã scu¬
tula q̃ depicta inse continent p̃mia

Expanded text:
non foent, frustra nitendo fatigabimur, non foent, frustra nitendo fatigabimur, quia sine uia. tendentibus labor est itineris, non profectus. ad quod obstupescentibus nobis senex intulit: finis quidem nostrae professionis ut diximus regnum dei seu regnum caelorum est, destinatio uero, id est scopos, puritas cordis, sine qua ad illum finem inpossibile est quempiam peruenire. in hac ergo destinatione deiigentes nostrae directionis obtutus uelut ad certam lineam cursum rectissimum dirigemus, ac si paululum quid ab hac cogitatio nostra deflexerit, ad contemplationem eius ilico recurrentes rursus eam uelut ad quandam normam rectissime corrostros ad unum hoc reuocans signum arguet statim, si a proposita directione mens nostra uel paululum deuiauerithi, quibus usus est bellica tela tractandi, cum ante regem mundi huius artis suae cupiunt peritiam demonstrare, in paruissima quaedam scutula, quae depicta in se continent praemia,
Abbreviated transcription (Latin):
pioseq uiuendi. in ꝓuecͥtu segetum
fetundarum. scopon idẽ destinatio¬
nẽ gerit agrum suũ cunctis sentib
ex purgare: eũq uniu̾dis infructu¬
osis uacuare graminib. Nec alit̃
se quieti finis opulentiam a deptu.¬
rũ ẽe confidit: nͣ id qd̾ usu obtine.¬
re desid̾at. quadã prius oꝑis ac spei¬
tiei suȩ ratione possideat. Negoti¬
ator qͦq cõꝑandarũ mertiũ deside.¬
riũ ñ deponit. ꝑ qd̾ possit questuosiꝰ
diuitias congregare Quia frustra
concupisceret lucrũ. nͥ uiã qͣ adid
tenderet elegisset. Et qͥ certis quibꝰq
dignitatib mundi huiꝰ cupiũt hono¬
rari. cui se officio uł ordine debeant
mancipare ante ponũt: ut ꝑlegiti¬
mũ spei tramitẽ. finẽ qͦq ualeant
desid̾atȩ dignitatis attingere. Ita
& uiȩ nr̃ȩ finis quidẽ ẽ regnũ dei:
Qui uero sit scopos. debet diligent᷑
inquiri. Iui si nobis similit̃ comꝑtꝰ

Expanded text:
pioseque uiuendi in prouentu segetum pioseque uiuendi in prouentu segetum fecundarum scopon, id est destinationem gerit agrum suum cunctis sentibus expurgare eumque uniuersis infructuosis uacuare graminibus, nec aliter se quieti finis opulentiam adepturum esse confidit, nisi id, quod usu obtinere desiderat, quadam prius operis ac spei suae ratione possideat. negotiator quoque conparandarum mercium desiderium non deponit, per quod possit quaestuosius diuitias congregare, quia frustra concupisceret lucrum, nisi uiam qua ad id tenderet elegisset. et qui certis quibusque dignitatibus Mundi huius cupiunt honorari, cui se officio uel ordini debeant mancipare ante proponunt, ut per legitimum spei tramitem finem quoque ualeant desideratae dignitatis adtingere. itaque et uiae nostrae finis quidem est regnum dei. quid uero sit scopos debet diligenter inquiri: qui si nobis similiter conpertus
Abbreviated transcription (Latin):
triũ solũ. ac delicias mundi tot ꝑtͣn¬
sitis regionis despexistis ut ad noᷤ ho¬
mines rusticos & idiotas. atq in he¬
remi squalore degentes ꝑuenire poᷤ¬
setis. Propt̃ qd̾ respondete inqͥt mͥ quȩ
sit destinatio ur̃a uł finis qͥ adhec om¬
nia libentissime sustinenda uos ꝓ
suꝑ hac int̾rogatione sententiã reᷤᷤ.¬
pondidimus. regni cęloꝵ causa. hȩc
Bene inqͥt argu te de fine dixi¬
sti aui uero debeat eẽ scopos nr
id est destinatio. cui iuigit᷑ inheren¬
tes finẽ. ualeamꝰ attingere. p̃onĩ¬
bus nosse debetiᷤ. Et cũ ignoratio.¬
nẽ confessi simplicit̃ fuissemꝰ. ad iecit.
In omĩ ut dixi arte ac displina p̃ce.¬
dit quidam scopos id est animȩ de¬
stinatio. siue incessabił m̃tiᷤ inten¬
tio . Im nͥ qͥs omĩ studio ꝑseuerantia¬
q seruauerit. nec adfinẽ desid̾ati
fructꝰ poterit ꝑuenire. Nam ut di¬
xi agricola finẽ habens secure co¬

Expanded text:
trium solum ac delicias mundi tot pertrantrium solum ac delicias mundi tot pertransitis regionibus despexistis, ut ad nos homines rusticos et idiotas, atque in hoc eremi squalore degentes pervenire possetis. Propter quod respondete, inquit, mihi quae sit destinatio vestra, vel finis, qui ad haec omnia libentissime sustinenda vos prsuper hac interrogatione sententiam, respondimus: Regni coelorum causa haec  inquit, et argute de fine dixistis. qui uero debeat esse scopos noster, id est destinatio, cui iugiter inhaerentes finem ualeamus adtingere, prae omnibus nosse debetis. et cum ignorationem confessi simpliciter fuissemus, adiecit: in omni ut dixi arte ac disciplina praecedit quidam seopos, id est animae destinatio siue incessabilis mentis intentio. quam nisi quis omni studio perseuerantiaque seruauerit, nec ad finem desiderati fructus poterit peruenire. nam ut dixi agricola finem habens secure co
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Illi cẽ qͥ negotiationũ solẽt
exercere cõmercia. ñ incertos pela.¬
gi timent casus. ñ ulla discrimi¬
na ꝑhorrescunt: dũ ad finẽ ques¬
tus spe pcpeti ꝓuocant᷑. Nec ñ
& iã hi qͥ militiȩ mundiał ambi¬
tione flãmant᷑. dũ ꝓspiciũt ho¬
noꝵ ac potentie finẽ. ꝑegrinati¬
onũ exilia acꝑicula ñ sentiũt:
nec p̃sentib erumpnis belliꝰq
frangunt᷑ dũ pb̾positũ sibi digni¬
tatis finẽ cupiũt obtinere.
eur̃a ꝓfessio scopon propͥũ
ac finẽ suũ: ꝓ qͦ labores cunctoᷤᷤ
ñ solũ infatigabilit᷑. uerũ etiã
gratant̃ imꝑendimꝰ. Obquẽ nos
ieuinioꝵ mnedia ñ fatigat. uigiła¬
rum lassitudo delectat. lectio ac
meditatio scripturarũ continuata
ñ satiat: labor &elam incessabilis.
nuditasq & omĩũ rercm pͥuatio.
horror quoq huiꝰ uastissime solttu¬
dinis ñ det̾ret. Ob quẽ uos ipsi ꝓcul
dubio parentum sp̃iustis affectũ &e pa.¬

Expanded text:
iens. illi etiam, qui negotiationum solent iens. illi etiam, qui negotiationum solent exercere commercia, non incertos pelagi timent casus, non ulla discrimina perhorrescunt, dum ad finem quaestus spe praepeti prouocantur. nec non etiam hi qui militiae mundialis ambitione flammantur, dum prospiciunt honorum ac potentiae finem, peregrinationum exitia ac pericula non sentiunt nec praesentibus aerumnis bellisque franguntur, dum propositum sibi dignitatis finem cupiunt obtinere. professio scopon proprium ac finem suum, pro quo labores cunctos non solum infatigabiliter, uerum etiam gratanter inpendimus, ob quem nos ieiuniorum inedia non fatigat, uigirum lassitudo delectat, lectio ac meditatio Scripturarum continuata non satiat, labor etiam incessabilis, nuditasque et omnium rerum privatio, horror quoque hujus vastissimae solitudinis non deterret. Ob quem vos ipsi procul dubio parentum sprevistis affectum et pa
Abbreviated transcription (Latin):
artes ac discipline. scopon queñ-¬
dã. idẽ destinationẽ & telos. hoc est
finẽ ꝓpriũ habent: Adquẽ respici¬
ens uniꝰcuiꝰq artis industrius ap¬
petitor. cunctos labores & ꝑicula
atq dispendia. eqͣnimit̾ libent̃q
sustentat Nã & agricola nc̃ torri¬
dos soł radios. nc̃ pruinã & glatiẽ
ũ declinans. t̾rã infatigabilit̾ scin¬
dit. & in domitas agri glebas fregua¬
ti subigit uomere. dũ scopon seruat
ut eã cunctᷤᷤ sentib expurgatã.
uniu̾sisq graminib absolutã. in
modũ solubilis arenȩ exercendo cõ¬
minuat: Finẽ. idẽ ꝑceptionẽ copi¬
osarum frugũ & exuberantiam
segetũ ñ alias ad epturũ se eẽ cõfi¬
dens. qͦ uł ipse deinceps uitã secu¬
rus exigere. uł suã possit amplifs¬
care substantiã. Referta ce iã fru.¬
gib horrea libent̃ exaurit: casq
putrib sulcis instanti labore cõm¬
dati p̃sentẽ diminutionẽ futura¬
rũ messiũ contemplatione ñ sen.¬

Expanded text:
artes ac disciplinae scopon quendam, id est destinationem, et telos, hoc est finem proprium habent, ad quem respiciens uniuscuiusque artis industrius adpetitor cunctos labores et pericula atque dispendia aequanimiter libenterque sustentat. nam et agricola nunc torridos solis radios, nunc pruinas et glaciem non declinans terram infatigabiliter scindit et indomitas agri glaebas frequenti subigit uomere, dum scopon seruat, ut eam cunctis sentibus expurgatam uniuersisque graminibus absolutam in modum solubilis harenae exercendo comminuat, finem, id est perceptionem copiosarum frugum et exuberantiam segetum non alias adepturum se esse confidens, quo uel ipse deinceps uitam securus exigere uel suam possit amplificare substantiam. refertJ, etiam frugibus horrea libenter exhaurit easque putribus sulcis instanti labore commendat, praesentem deminutionem futurarum messium contemplatione non sent
Abbreviated transcription (Latin):
didero corpꝰ meũ ut ardeã. caritatẽ
aut̃ ñ habuero: nichil mͥ ꝓdest. Un¬
de liqͥdo comꝓbat᷑. ꝑfectionẽ ñ statĩ
nuditatẽ nec pͥuatione om̃iũ fa¬
cultatũ seu dignitatũ ablectione.
cordis puritate consistit. Nã qͥdẽ.
aliud ñ emulari. ñ inflari. ñ irri
¶ fectũ
atq mundissimũ dõ semꝑ oferre:
& intactũ a cunctiᷤ ꝑturbationib

Expanded text:
didero corpus meum ut ardeam, charitatem didero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Unde liquido comprobatur perfectionem non statim nuditate, nec privatione omnium facultatum, seu dignitatum abjectione cordis puritate consistit. Nam quid est aliud, non aemulari, non inflari, non irritaerfectum ac mundissimum Deo semper offerre, et intactum a cunctis perturbation
Abbreviated transcription (Latin):
namq ẽ qđ ñ nullos mundi huiꝰ
maximas facultates. & ñ solũ mul¬
ta auri ãque argenti talenta. ue¬
rũetiã p̃dioꝵ magnificentiã cotẽp¬
templationẽ cordis mundifixã tene¬
rẽt. nũqͣm utiq ꝓ paruis reb admit¬
terent: qd̾ ne ꝓmagnis acp̃ciosis in¬
currerent opib: easdẽ penitꝰ abicere
maluer̃t: Nam &e plerũq nulli tanto
telo codicem seruant: ut eũ nec leui¬
ter qͥdẽ legi. uł contingi ab ahquo si¬
nant. Et inde occasiones impatientiȩ
ac mortis incurrt̃: unde monent᷑ sti.¬
pendia patientiȩ & caritatis adqͥre.¬
re. Cũq om̃s diuitias suas ꝓ xp̃i amo¬
re disꝑserint: pͥstinũ tam̃ cordis af¬
fectũ inreb minimᷤ retentanteᷤ. &
ꝓ ipsis ñ nunqͣm mobilit̃ irascentes.
ueluti qͥñhabeant apłicam carita.¬
tẽ. exom̃ib infructuosi sterilesq
reddunt᷑. Quod inspũ beatus apł̃s p̃¬
uidens. & si distribuero incibos pau
perũ om̃s facultates meas. & si tra

Expanded text:
quod nonnullos mundi huius maximas facultates et non solum multa auri atque argenti talenta, uerum etiam praediorum magnificentiam contemtemplationem cordis mundi fixam tenerent, numquam utique pro paruis rebus admitterent, quod ne pro magnis ac pretiosis incurrerent opibus, easdem penitus abicere maluerunt. nam et plerumque nonnulli tanto zelo codicem seruant, ut eum ne leuiter quidem legi uel contingi ab aliquo sinant, et inde occasiones inpatientiae ac mortis incurrunt, unde monentur stipendia patientiae et caritatis adquirere, cumque omnes diuitias suas pro Christi amore disperserint, pristinum tamen cordis affectum in rebus minimis retentantes et pro ipsis nonnumquam mobiliter irascentes, ueluti qui nou habeant apostolicam caritatem, ex omnibus infructuosi sterilesque redduntur. quod in spiritu beatus apostolus praeuidens et si distribuero, inquit, in auperum omnes facu
Abbreviated transcription (Latin):
Explicit p̃fatio. De habitatione
sciti & proposito abba
choꝵ ꝓbatissimi patres & omĩs scõꝵ
morabat᷑ ꝑfectio. abbatẽ moysen qͥ
ñ solũ actuali. uerũcẽ theorica uirtu¬
te flagrabat. institutione euis
fundari cupiens expetissem. una cũ
scõ abbate germano. cũ quo mͥ ab iꝑ¬
so tirocinio acrudim̃tis militie spiri.¬
adsignificandam sodalitatiᷤ ac ꝓposi.¬
⁊ nr̃i parilitatẽ ꝓnuntiarent unã
mentẽ atq animũ duob in e̾e corpo¬
rib parit̾q ab eodẽ abbate ȩdificati.¬
onis sermonẽ fusis lacͥmis poscerenꝰ.
qͥppe cuiꝰ hunc animi rigorẽ mani-¬
festissime noueramꝰ ut nͥ fideliter
dis querentib nequaqm ad quiesce¬
ret ianuã ꝑfectionis aperire: ne
scilicet si passim uł nolentib eam
uł tepede sitientib exhiberet res
necessariaᷤ. & q̃ solis ꝑfectionẽ cupi¬
entib debent ẽẽ comꝑtȩ. indignis
&e fastidiose suscipͥentib pandens.
aut iactantiȩ uitiũ. aut ꝓditionis

Expanded text:
E. CAPUT PRIMUM. De habitatione et proposito abbatchorum probatissimi patres, et omnium sanctorum morabatur perfectio, abbatem Moysen, qun solum actuali, verum etiam theorica virtute flagrabat, institutione ejus fundari cupiens expetissem, una cum sancto abbate Germano cum quo mihi ab ipso tyrocinio, ac rudimentis militiae spiriad significandam sodalitatis ac propositstri parilitatem pronuntiarent, unam mentem atque animam duobus inesse corporibus, pariterque ab eodem abbate aedificationis\' sermonem fusis lacrimis posceremus quippe cuius hunc animi rigorem manifestissime noueramus, ut nisi fideliter one quaerentibus nequaquam adquiesceret ianuam perfectionis aperire, ne scilicet, si passim uel nolentibus eam uel tepide sitientibus exhiberet, res necessarias et quae solis perfectionem cupientibus debent esse conpertae, indignis et fastidiose suscipientibus pandens aut iactantiae uitium aut proditionis
Abbreviated transcription (Latin):
Mira uirtꝰ. fugiebat ĩber ase¬
gete. ⁊ undiq pluuia diffunde¬
bat᷑ medios tm̃ messores solisan¬
dor torrebat. Estusq uehemer
qlio usq messẽ c̃derent afflui
Sic fides ⁊ oratio meruit. ut pis¬
sa pluiuia estũ ĩt ibres hab̾et

Expanded text:
Mira virtus ! fugebat imber a seMira virtus ! fugebat imber a segete, et undique pluvia diffundebatur; medios tantum messores solis ardor torrebat, aestusque vehemens, quousque messem conderent, afflavit. Sic fides et oratio meruit, ut, pulsa pluvia, aestum inter imbres habe
Abbreviated transcription (Latin):
tepus euenerat. ut copia segetũ
horreis conderet᷑. nec ꝓrsus uis
uentorũ nob cõpilare cessabat.
Urgebat sane necessitas ne ma¬
turȩ messis spica instipulã ger.¬
mine emisso ꝑiret. Eratq uir.
dei apud fontanas cenobiũ. uͥ
et messiũ copiã nouus ager lo¬
cupletẽ dederat. Irruebant uẽ¬
torũ flabra. cũ uehem̃tia ĩbriũ.
nec oĩo nubila cȩli dare t̃rispli¬
uiã qͥescebant Quid adhec uir
dei ageret. an xro corde pẽsa¬
bat. Armauit m̃tẽ fides. docuit
ĩpetrare oportuna Accersiuito
om̃s. ac segetẽ p̃cidi iubet. O¬
rant᷑ illi patris ĩꝑiũ nec tͣn qͥ¬
ꝗͣ patri cogitatũ deꝑmit. uene¬
r̃t om̃s. falcibq int̾diffu sio nẽ
ĩbriũ. secant segetẽ. pat̃q qͥd aga
c̃spiciunt Ille qͣtuor plenos re¬
ligione uiros. ꝑqͣtuor angulo
messes p̃ponit. c̃munimũ ⁊ eu¬
nere qͣrtũ gurgarũ geñe bn¬
tonẽ. His orditiatis. ip̃se cũ re¬

Expanded text:
tempus evenerat ut copia segetum tempus evenerat ut copia segetum horreis conderentur, nec prorsus vis ventorum nubes compilare cessabat. Urgebat sane necessitas, ne maturae messis spicae in stipulam germine emisso perirent. Eratque vir Dei apud Fontanas coenobium, ubi et messium copiam novus ager locupletem dederat. Irruebant ventorum flabra cum vehementia imbrium, nec omnino nubila coeli dare terris pluviam quiescebant. Quid ad haec vir Dei ageret anxio corde pensabat: armavit mentem fides, docuit impetrare opportuna, accersivitque omnes, ac segetem praecidi jubet. Mirantur illi Patris imperium; nec tamen quisquam Patri cogitatum depromit. Venerunt omnes falcibusque inter diffusionem imbrium secant segetem, Patremque quid agat conspiciunt. Ille quatuor plenos religione viros per quatuor angulos messis praeponit, Comininum et Eunere quartumque Gurganum genere Brittonem. His ordinatis, ipse cum re
Abbreviated transcription (Latin):
prabat᷑ alia uice insupra¬
dictis scopulis. ĩea qͣ ursũ
expulerat rupe. diuq ibi orati¬
one ⁊ ieninio corpꝰ afflixerat. co
generibꝰ uexari. nec ampliꝰ re-¬
mansisse. ꝗͣ qͥ egrotis admini-¬
strabant. Egressus itaq despecu
ad luxouiũ. uenit. Cũq om̃s af.¬
flictos cerneret. ĩꝑat ut om̃s sur¬
gant atq messẽ inarea uirga
cedant. Surrȩrert. gͦ quorũ con¬
scientiã obedientiȩ ignis urebat.
Ad areãq uenientes uirga messẽ
cedere. cũ fidei gr̃a agressi st̃ ui¬
dens gͦ pat̃ fiõe infiluis. ⁊ obediẽ¬
re reficere. Mirant᷑ desospitate
obedientes. nullo doloris uestigio
remanente Mensasq parare ui.¬
bet. ut uberi gaudio om̃s refice¬
rent. Increpant᷑ deinde inobedi¬
entes. ignauia fidei arguit᷑ lon¬
gani mitas egritudinis denunci¬
at᷑ Mira ultio. Nã supp̃ma iã an¬
egritudinis pena ita uehem̃ter
exussit. ut uix mortẽ euaderẽt
cepto. inobedientiȩ tẽpore. Int̾ea

Expanded text:
Morabatur alia vice in supraMorabatur alia vice in supradicto scopuli sinu, a quo ursum expulerat, diuque ibi oratione et jejunio corpus afflixerat. Coggeneribus vexari, nec amplius remansisse quam qui aegrotis ministrabant. Egressus itaque de specu ad Luxovium venit; cumque omnes afflictos cerneret, imperat ut omnes surgant, atque messem in area virga caedant. Surrexerunt ergo quorum conscientiam obedientiae ignis urebat; ad areamque venientes, virga messem cedere cum fidei gratia adgressi sunt. Videns ergo pater fidem in filiis et oboedienre reficere'. Mirantur de sospitate oboedientes, nullum doloris vestigium remanente, mensasque parare iubet, ut uberi gaudio omnes reficerent. Increpantur deinde inoboedientes, ignavia fidei arguitur, longitudo egritudinis denuntiatur. Mira ultio ! nam supra metam anegritudinis poena ita vehementer exussit, ut vix mortem evaderent; cepto inobedientiae tempore. 21. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
At ille. Cur inqͥt ñ qͥnq detuli¬
stis: Respondent mortuos repꝑi
se duos. ꝓiide reliqͥsse Et ille ait.
llequaꝗͦ exhis comedetis nͥ qͦs dimmi¬
sistis uenerint. At illi mi racło
ꝑnici cursu repetunt. increpã¬
sent ⁊ sic cibũ parare iubentur
lẽpe sp̃u sco repletꝰ. norat sibi
adño passĩ dapes paratas
La qͦ uce cũ in eadẽ solitudi.¬
ne moraret᷑. ñ tñ eo in loco
ĩ qͥnquaginta dies tr̃asierãt. unꝰ
ꝙ tm̃ e frĩb cũ eo erat gallꝰ noĩe.
aspexit t̾atã mulcitudinẽ aduenire.
nec ꝓrsus rete tenere. s uelut ĩ pari¬
etẽ ĩ pingẽnt reuerti retro. labo.¬
rauit itaq ꝑtotã diẽ. neq unũ ca-¬
ꝑe qͥuit. Reuersusq pat̾ renũti¬
at. defrustrato labore Ille inobe¬
dientẽ increpat. cͤnon ad denũti¬
atũ locũ. ꝓꝑasset. Aitq denuo.
taq pisciũ copia rede. ẽ. ĩpletũ
ut uix p̃ multitudine tͣhi potuisset

Expanded text:
At ille: 'Cur', inquit, 'non quinque detuliAt ille: 'Cur', inquit, 'non quinque detulistis?' Resse duos, proinde reliquisse. Et ille ait: Nequaquam ex his comedetis, nisi quos dimisistis venerint. At illi miraculo pernici cursu reppetunt, increpansent, et sic cibos parare iubentur. Nempe Spiritu sancto plenus noverat sibi a Domino passim dapes paratas. Aliaque vice cum in eadem solitudine moraretur, non tamen eo in locojam quinquaginta dies transierant, unusque tantum e fratribus cum eo erat Gallus nomine; aspexit tantam multitudinem advenire nec prorsus rete teneri, sed velut in parietem impingerent, retro reverti. Laboravit itaque per totam diem, neque unum capere quivit, reversusque Patri renuntiat de frustrato labore. Ille inobedientem increpat, cur non ad denuntiatum locum properasset. Aitque denuo: taque piscium copia rete est impletum, ut vix prae multitudine trahi potuisset. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽnt sp̃ũ sco repletꝰ c̃didit.
Inquã qͣlis ⁊ qͣntȩ disciplinȩ uin
sc̃s fuerit. prudens lecłor ł ãdi¬
tor agnoscit.
o itaq tẽpore. qͥdã fr̃ noĩe
autiernꝰ pulsare cepit. ut ꝑ¬
egrinandi inhib̾ma causa ꝑ ure
miret. Cui colũbanꝰ ait. ł gen¬
tes inheremo uoluntatẽ dĩ ꝑbe¬
mꝰ. utrũ desideratũ arripias
it̃. an in cetu fratrũ ꝑmane¬
as. ꝑgentes gͦ simul t̾ciũ ado¬
tatu sumunt. ⁊ ad destinadũ
tantũ panis cibo condenti. Cii¬
q sã duodecimꝰ tͣnsisset dies. nec
qͥcquã de panis fragm̃to re.¬
mansisset. Horaq refectionis
p̃rupta suris eant. atq ad uni¬
uallis ꝑueniant. ⁊ qͥcqͥd adcibũ
optũ repperiant deferãt. Ouã¬
tes illi ꝑc̃caua ualliũ musel.¬
lã tenꝰ aduenerãt. Captuãq
pisciũ olĩ apiscatoribꝰ c̃sertã.
⁊undis oppositã cernt. Accedẽ¬
tesq qͥnq magnos reppiunt pis¬
ces. Sumentesq tres. quia ui ue¬

Expanded text:
tenerent Spiritu sancto repletus condidit, in qua qualis et quantae disciplinae vir sanctus fuerit, prudens lector vel auditor agnoscit. 18. Eo itaque tempore quidam frater nomine Autiernus pulsare coepit ut peregrinandi in Hiberniam causa peiret. Cui Columba ait: 'Pergentes in heremo, voluntatem Dei probemus, utrum desideratum arripias iter, an in coetu fratrum permaneas'. Pergentes ergo simul, tertium adutatu sumunt, et ad destinatum tantum panis cibo contenti. Cumque jam duodecimus transisset dies, nec quidquam de panis fragmento remansisset, horaque refectionis praerupta ruris eant, atque ad imvallis perveniant, et quidquid ad cibum opportune reperiant, deferant. Ovantes illi per concava vallis Musella tenus advenerunt capturamque piscium olim a pastoribus consertam et undis oppositam cernunt. Accedentesque, quinque magnos reppererunt pisces, sumentesque tres, qui advive
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ ubiq eiꝰ gr̃a coruscãte. retũsa
ẽ neqͥtia demonũ: aut negligentia
nr̃a illos ab ĩpugnatione pͥstina
reddidit lentiores. dũ dedignant᷑
aduersũ nos illa intentione cõfli¬
gere. qua tc̃ contra illos ꝓbatissimoᷤᷤ
xp̃i milites seuiebant. hac scilicet
nos fraudulent a uisibiliũ tẽpta¬
dionũ sine cessatione uiriꝰ eliden
ne desertis cellulis suis ad ꝑnicio¬
fiores ĩqͥetudines reuoluant᷑ ⁊ cͥcũ¬
euntes ac uagi erassioribꝰ ut ita di¬
xerĩ uitũs implicent᷑. Magnꝰq fru¬
ctus abeis obtinere credat᷑. si solũ¬
mͦ se etiã cũ qualibet ignauia ua¬
leant insolitudine ꝯtinere: ac ꝓ
ingenti remedio soleat eis aseniori
bꝰ dici. Sedete incellulis ur̃is ⁊ qͣtũ
libitũ suerit mãducate ⁊ bibite atq
re. nͥ priꝰ eoꝵ m̃tes cogitationesq põ¬
seder̃t̃. Quos c̃ timore ac memoria
dei uł spiritali meditatione nuda¬

Expanded text:
te et ubique eius gratia coruscante retunsa te et ubique eius gratia coruscante retunsa est nequitia daemonum aut neglegentia nostra illos ab inpugnatione pristina reddidit lentiores, dum dedignantur aduersum nos illa intentione confligere qua tunc contra illos probatissimos Christi milites saeuiebant, hac scilicet nos fraudulentia uisibilium temptationum cessatione dirius elidentne desertis cellulis suis ad perniciosiores inquietudinea reuoluantur et circumeuntes ac uagi crassioribus ut ita dixerim uitiis inplicentur, magnusque fructus ab eis obtineri credatur, si solummodo se etiam cum qualibet ignauia ualeant in solitudine continere, ac pro ingenti remedio soleat eis a senioribus dici, Sedete in cellulis vestris, et quantum libitum fuerit manducate atque bibite et are, nisi prius eorum mentes cogitationesque possederint. Quos cum timore ac memoria Dei vel spiritali meditatione nuda
Abbreviated transcription (Latin):
bere nc̃ demones. quã anterio¬
re tẽpore int̃ auachoritarũ dũ¬
taxat pͥncipia: inqͥbꝰ ad huc rari¬
tas monachoꝵ inheremo cõ ma¬
nebat. Tanta nãq erat eorũ feri¬
tas. ut uix pauci ⁊ admodũ stabi¬
les atq etate ꝓuecti. tolerare
habitationẽ solitudinis possẽt.
Siquidẽ in ipsis cenobiis ĩqͥbꝰ cõ.¬
morabant᷑ octo uł decẽ ita eoꝵ
atrocitas grassabator. ⁊ freq̃n¬
taes ac uisibiles sentiebant᷑
alis degustantibꝰ sõnũ. alii ui.¬
uigilias celebrantes. psalmis eto¬
rationibꝰ seu lectionib ĩherebãt
Cũq illos ad soporẽ natͬȩ necessi¬
tas inuitaret: exꝑgefactis aliis
ad eoꝵ qui dormituri erant custo¬
diã. similit̃ excubiȩ tradebant᷑. un¬
de dubitari ñ potest. unũ eduobꝰ.
hãc nc̃ securitatẽ. uł ꝯfidentiã.
non solũ nob̾ qui uidem̃ ꝓexpien¬
tia senectutis aliqͥtinꝰ roborati.
s ⁊̃ iunioribꝰ etate cõferre. Aut
enĩ u̾tute crucis deserta penetͣn-¬

Expanded text:
bere nunc daemones quam anteriore tempore inter anachoretarum dumtaxat principia, in quibus adhuc raritas monachorum in heremo conmanebat. tanta namque erat eorum feritas, ut uix pauci et admodum stabiles atque aetate prouecti tolerare habitationem solitudinis possent. siquidem in ipsis coenobiis, in quibus conmorabantur octo uel decem, ita eoatrocitas grassabatur, et frequenter 555 visibiles sentiebantur aliis degustantibus somnum, alii vigilias celebrantes, psalmis et orationibus seu lectionibus inhaerebant. Cumque illos ad soporem naturae necessitas invitasset, expergefactis aliis ad eorum qui dormituri erant custodiam, similiter vigiliae tradebantur. Unde dubitari non potest unum e duobus hanc nunc securitatem uel confidentiam non solum nobis, qui uidemur pro experientia senectutis aliquatenus roborati, sed etiam iunioribus aetate conferre: aut enim uirtute crucis etiam deserta penetran
Abbreviated transcription (Latin):
lꝰ noe qͥ suꝑstitionibꝰ istis. ⁊ sa¬
legis ac ꝓsanis erat artibꝰ ĩsticu¬
. sciens nullũ se posse suꝑ his
nemorialẽ librũ in archã ꝓrsuˢ
serre inquã erat una cũ patre
iusto ac scĩs fr̃i
bꝰ ingressurꝰ
celestes arces..
ac ꝓfana
cõm̃ta diue rso¬
rũ metallo¬
rũ sãminis
q̃ scllicet aqua¬
ĩundatione
durissimis
lapidib insculpsit Quȩ ꝑacto di¬
luuio eadẽ qͣ celauerat curiosita¬
te ꝑqͥrens sacͥlegioꝵ ac ꝑpetuȩ ne¬
qͥtiȩ seminariũ tͣnsmisit ĩposteroᷤ
hac itaq ratione illa uulgi opinio

Expanded text:
ius Noê, qui superstitionibus istis et saius Noê, qui superstitionibus istis et sacrilegis ac profanis erat artibus institutus, sciens nullum se posse super his memorialem librum in aream prorsus inferre, in qua erat una cum patre iusto ac sanctis frairi- bus ingressorus, scelestas artes ac profana conmenta diuersorum metallorum lamminis, quae scilicet aquainundatione durissimis lapidibus insculpsit. quae peracto diluuio eadem qua celauerat curiositate perquirens sacrilegiorum ac perpetuae nequitiae seminarium transmisit in posteros. hac itaque ratione ill
Abbreviated transcription (Latin):
uisiones tẽpoꝵ annoꝵ cursus
spuũ ⁊ cogitationeꝰ hõiũ diffen
surcessiones generationẽ. seth
sem̃ pat̾na traditione suscis¬
ẽs donec diuisũ a sacͥlega ꝓ pas
gine ꝑdurauit quẽ admodii
scẽ ꝑceperat. ita ⁊̃ ł ad dei cu¬
tũ ł adutilitatẽ uitȩ cõmun
exercuit. Cũ uͦ ĩpie genãtioni
fuisset ad mixtũ. ad res ꝓphar
ac nonas q̃ piȩ didicerat. i su¬
cdu qͦq demonũ deriuauit. curi¬
osasq ex ea maleficioꝵ arces atq
ystigias. ac magicas suꝑstitiones
audact᷑ ĩstituit. docẽs posteros
suos ut sacro illo cultu diuini
nõis derelicto. uł elem̃ta hec.
tur ⁊ colerent.hec gͥ quãdi¬
nmꝰ curiosaꝵ re notitia qͦ¬
mͦ in diluuio ñ ꝑierit ac suꝑ¬
uenientibꝰ scłis ĩnotuerit. licet
hoc minime absolutio ꝓposicȩ
istionis exposcat. tñ qͥa nos occa¬
sio huiꝰ expositionis admonuit.
ꝑstringẽdũ b̾uit puto. Quãtũ itaq
antque traditiones fert̃ ch̃ã fi-¬

Expanded text:
uras et cogitationes hominum, differentsuccessiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, doadmodum sancte perceperat, ita etiam uel ad dei cultum uel ad utilitatem uitae communis exercuit. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoque daemonum deriuauit curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa haec tur et colerent. haec igitur quam diximus curiosarum rerum notitia quomodo in diluuio non perierit ac superuenientibus saeculis innotuerit, licet hoc minime absolutio propositae quaestionis exposcat, tamen, quia nos occasio huius expositionis admonuit, praestringendum breuiter puto. quantum itaque antiquae traditiones ferunt, Cham fil
Abbreviated transcription (Latin):
siliis sech ⁊ filiabꝰ cam neqͥores filũ
ꝓcreati st̃ qͥ suert̃ robustissimi ue¬
natores. iuolentissimi ac truculen¬
tissimi uiri. qͥ ꝓ inormitate corpo¬
rũ ł cradelitatis adq malitia gigã¬
tes. nũcupati st̃. Hinãq finitimoᷤᷤ
popłari. ac rapinas int homines
pͥmi exercere cepert̃. p̃da potiꝰ exi¬
gentes uitã suã ꝗͦ sudore oꝑis ac
labore ꝯtenti. Et quorũ usq eo sce.¬
lera suꝑcreuerant. ut expiari aliaᷤᷤ
mũdꝰ. nͥ diluuii ĩundatione ñ poᷤ¬
set. Ita gͦ filiis sech libidinis ĩstiga¬
tione tr̃asg̃ssus illud mãdatũ.
diutissime suerat custoditũ ne¬
cesse fuit. ꝑliterã legis postea.
reparari filiã tuã ñ dabis filio eiꝰ
uxorẽ. nec de filiabꝰ eoꝵ accipieᷤ¬

Expanded text:
s filii procreati sunt,, qui fuerunt robustissimi uenatores, uioleatissimi ac traculentissimi uiri, qui pro inormitate corporum uel crudelitatis atque malitiae gigantes nuncupati sunt. hi namque finitimos popnlari ac rapinas inter homines primi exercere coeperunt, praeda potius exigentes uitam suam quam sudore operis ac labore contenti, et quorum usque eo scelera supercreuerant, ut expiari mundus alias nisi diluuii inundatione non posset. ita ergo filiis Seth libidinis instigatione transgressis illud mandatum, diutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: Filiam tuam non dabis filio ejus uxorem, nec de filiabus eorum accipie
Abbreviated transcription (Latin):
o. In qͦ tam̃ heatũ pafnutiũ cũ
talis uir eẽt ac tantꝰ. ut in
multis oeiã p̾scientiȩ gr̃am pos¬
sideret: hȩc spes substitutionis
electioq frustͣta ẽ. Nã ñ multo
post hunc quẽ sibi parauerat
successorẽ p̃misit addm̃. Inqͥsitio¬
unde oriat᷑ repentina cõmutatio
mentiũ ab ineffabili leticia. in
mestissimã deiectionẽ animi.

Expanded text:
o. in quo tamen beatum Pafnutium, cum o. in quo tamen beatum Pafnutium, cum talis uir esset ac tantus, ut in multis etiam praescientiae gratiam possideret, haec spes substitutionis electioque frustrata est. nam non multo post hunc, quem sibi parauerat successorem, praemisit ad unde oriatur repentina conmutatio mentium ab ineffabili laetitia in maestissimam animi deiectionem.