comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omnes sane quas ꝑ manum
seriui suubidem prestitit dominuꝰ
santiates. celeb̾rima fuit cuiꝰdam
curatio mulieris. het ab annis oo¬
to pessuma egritudine. laborabat: ue¬
hementi tremore et ualilis motib
uiu̾sa pariter menbra concutiens.
Cum autem iucleretur grauiorib
ortis difficultatib ꝓpemodum exci¬
disse spes pacis. domuno disponente
uenit mulier ita tremens. nec mi¬
nus hortibilis quam miserabilis:
et ouines pariter ad spectaculum ꝯ¬
uenerunt. Orante clemq clei fa¬
mulo sub oculis omnium paulatĩ
concussione seclata: ꝑfectam adep¬
ta est ꝑtinus sospitatem. Que res
in tantam admirationem eciam
clurissimos quosq ꝑmouit: ut ꝑcu¬
cientes pectora sua ꝑ horam. fere di¬
midiam cum lacruis acciama¬
rent. Tantus demq factus est im¬
petus et concursus ꝑcidencium.
et deosculantium uiri dei sacra
uestigia: ut ppemodum compͥme¬
retur donec tollentes eum frẽs.
et imponentes in uauitulam. a
terra modice subduxerunt. Cũq

Expanded text:
nter omnes sane quas per manum servi sui ibidem praestitit Dominus sanitates, celeberrima fuit cujusdam curatio mulieris. Haec ab annis octo pessima aegritudine laborabat, vehementi tremore et validis motibus universa pariter membra concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit mulier ita tremens, nec minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante denique Dei Famulo, sub oculis omnium paulatim concussione sedata, perfectam adepta est protinus sospitatem. Quae res in tantam admirationem etiam durissimos quosque permovit, ut percutientes pectora sua, per horam fere dimidiam cum lacrymis acclamarent. Tantus denique factus est impetus et concursus procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, et imponentes in naviculam a terra modice subduxerunt. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
atq unuisis abbatib cisfciensis ordi¬
nis. salutem. et apłi̾cam bñclictionẽ.
Quociens nob̾ honesta oportunitas
exhibetur. ut fidei et deuocioniquã
circa eccliam cdei nr̃is temporib ha¬
buistis. possimus in aliqͦ ꝓ meritis
respondere. oportuitatem ipãm li¬
benter amplectim᷑. et in his maxime
que sp̃ualem noscuntur redolere uir¬
tutem. ur̃is accurrere ꝓfectib ñ mo¬
ramur. Contigit aũt hoc tempore.
ut ũbum qͦd ab olim nob̃ de beati qͦn

Expanded text:
sis abbatibus Cisterciensis Ordinis, salutem et apostolicam benedictionem. Quoties honesta nobis opportunitas exhibetur, ut fidei et devotioni, quam circa Ecclesiam Dei nostris temporibus habuistis, possimus in aliquo pro meritis respondere, opportunitatem ipsam libenter amplectimur; et in his maxime quae specialem noscuntur redolere virtutem, vestris occurrere profectibus non moramur. Contigit autem hoc tempore, ut verbum quod ab olim fuerat de beati
Abbreviated transcription (Latin):
irum pauꝑem non longe ã mona¬
Rĩo habitantem. uxor adutt̾a ma-¬
leficus cruciabat. Sicut enim ei in ira
et in furore fuerat cõminata eg̃at ꝑ
consumptis carnib nec posset mori. nͦ
uiuere sineret᷑. Sepius demq et uocis
usum. et sensum omnem corporiꝰ amit¬
tebat. iterumq reitat: non ad uctã s
ad mortem ꝓlixiorem crucdelit reuoca¬
tus. Adctucitur tandem homo ad ui¬
rum d̾i in monast̾io demorantem: et
er trageclia miserabilis explicat᷑. Qui
uehement̃ inclignans ãtiqui hostima¬
liciam tantũ sibi inxp̃ianũ hominẽ
usurpasse: uocans duos ẽ frĩb ante scm̃
altare hominem deportari. ibiq suꝑposi¬
to capiti eiꝰ uasculo eucaristiam continẽ¬
te in ip̃ius satramenti iuirtute ã lesiõe
xpĩam iubet demonem ꝓ hiberi. factũ
estut p̾̃cepit. et miserum hominẽ post
cruciatus fides ꝑfecta reddidit sanitati.

Expanded text:
irum pauperem non longe a monasterio habitantem uxor adultera maleficiis cruciabat. Sicut enim ei in ira et furore fuerat comminata, egerat per consumptis carnibus nec posset mori, nec vivere sineretur. Saepius denique et vocis usum, et sensum omnem corporis amittebat; iterumque redibat non ad vitam, sed ad mortem prolixiorem crudeliter revocatus. Adducitur tandem homo ad Virum Dei in monasterio demorantem, et ei tragoedia miserabilis explicatur: qui vehementer indignans, antiqui hostis malitiam tantum sibi in Christianum hominem usurpasse, vocans duos e fratribus, ante sanctum altare hominem deportari, ibique superposito capiti ejus vasculo Eucharistiam continente, in ipsius Sacramenti virtute, a laesione Christiani jubet daemonem prohiberi. Factum est ut praecepit; et miserum hominem, post tantos cruciatus, fides perfecta perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
tillimum est in reb humanis hec ei
omnia sine inuilia adẽe uident᷑. Com¬
pescit aũt ab eo inuicdiam qd̃ om̃i ĩui¬
dia maior est. inqͣntum nequicia cor¬
dis humani hoc sepecessat homini ĩ¬
uidere qd̃ non potest aspirare. S ⁊ ip̃e
emplo humilitatis ÷ aut mutat ĩ me¬
lius ꝓuocatione caritatis: aut si neqͥ¬
cior ut aurior est obruit pondẽ auctori¬
tatis. Quis enim tam efficatis et af¬
fectnose prudentie hodie inuenit᷑ a a
fouendam caritatem uͥ est. ad ꝓuocã¬
dam uͭ non est: tam ad quoscumq pͣ
bñficiis ad omnes beniuolus. tantã
habens grãm ad amicos: pacienciam
ad inimicos: Sitamen illum aliqnͣ
dohabere potuit inunitum: qui nul¬
li aliqͣndo uoluit inimicari. Sicut enĩ
amiticia non nisi duorum ẽ. nͨ nisi int
tluos amitos haberi potest: sit forte nͨ
Qͥ enim oclit ut non cliligit cliligẽtẽ
mimicum habet uirtite sua. ñ nũqm
tamen est qd̃ paciatur inimicante sibi

Expanded text:
cillimum est in rebus humanis, haec ei cillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo non potest aspirare. 1090 71. Semplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obruit pondere auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum aliquando potuit habere inimicum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut enim amicitia nonnisi duorum est, nec nisi inter duos amicos haberi potest; sic nec Qui enim odit, vel non diligit diligentem inimicum habet virtute sua, nonnunquam tamen est quod patiatur, inimicante sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tem laboris sui. Quius enim uolũta¬
ti sic detulit. cuius consilio sic se hu
nuliauit ÷ potestas omnis tam secula¬
ris quã eccli̾astice dignitatis: Reges
suꝑbi. principes et tiranni. milites et¬
raptores sic eum timent et reueren¬
tur: ut uicleatur in eo completum qd̃
in euangelio legit᷑ cdixisse dominuᷤ diͤ¬
cipulis suis. Ecce inquit decliuob po¬
testatem calcandi suꝑ serpentes et
scorpiones: et suꝑ omnemuirtutem
inimici. et nichil uobis nocebit. Por¬
examinantur. longeei alia auctoritã
firmamentum qd̃ imminebat capi¬
ti eorum. stabant et subiittebant a¬
las suas: sic hoctie ubiq tr̃arũ sp̃ũaleᷤ
quiq loquente eo seutractante stans
ceclendo p̃ceclenti. et sensib eius ut in¬
telligenciis subinittunt sensus. et in¬
homines commendant sa crarum in¬
signia uirtutum.: testimonia circum¬
uallant scĩtatis. carismata scĩ sp̃c illu
strant: qd̃q maius his omnib et difi¬

Expanded text:
tem laboris sui. Cujus enim voluntatem laboris sui. Cujus enim voluntati sic detulit, cujus comiliavit omnis potestas, tam saecularis quam ecclesiasticae dignitatis? Reges superbi, principes et traptores sic eum timent et reverentur, ut videatur in eis impletum, quod in Evangelio legitur Dominus dixisse discipulis suis: Ecce, inquit, dedi vobis votestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Porexaminantur, longe ei alia auctoritas firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt sensus et inhomines commendarent sacrarum insignia virtutum, testimonia circumvallarent sanctitatis, charismata sancti Spiritustrant: quodque majus his omnibus et diffi
Abbreviated transcription (Latin):
ot sunt et tante nir¬
tutes quas in hunc modum cde eo
auliuimus. et uidimus. et circa dĩ¬
sas hominum necessitates dĩse opi¬
tulationes ut si quis omniauelit it
manifeste denunciat corpus lucide eiꝰ¬
oꝑationis. Sumios quippe honores
ligiose et r̾õnabilit declinando. qͥd in
omini oꝑatione sua quesierit: quo am¬
bierit manifeste declarat. Cũq dignuᷤ¬
eẽt ut cogẽtur: nescio quo iutlicio dei
et singularis reuerencia sc̃ĩtatis. lã
olim apud omnes obtinuit. ne aliqn¬
do ad aliquid contra uoluntatem suã
cogatur. S cum hoc modo mundi hu¬
ius fugit honorem. ominum bonorũ
non effugit austoritatem: clignus in
conscientiis omniũ qui in timore et
amore d̾i timeatur et ametur: quo p̃¬
sente ubitumq fuerit. nul contͣ iusti¬
tiam audeatur. cui ubitũq aliquid
loquitur. uel agit ꝓ iusticia. obediat᷑:
eiꝰ modi fultus auctoritate in eccłia dĩ
cum obeclientie ut caritatis urget ue¬
cessitas nullam refugit ĩcominodita¬

Expanded text:
ot sunt et tantae quas in hunc modum de eo audivimus et vidimus virtutes, et circa diversas hominum necessitates diversae opitulationes, ut si quis omnia velit vel manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quippe honores ligiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declarat. Mediset ut cogeretur, nescio quo judicio Dei, et singularis reverentia sanctitatis jam olim apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, omnium honorum non effugit auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. 70. Ejusmodi fultus auctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommodita
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ pluiue guitas. Cũq soli remansis¬
sent: non fuerũt soli s dñs fuit cum e¬
is. reddens eis continuo et aeris. et ani¬
mi serenitatem. Ibi renouatũ est fedꝰ
et ꝓpositum confirmatum: qd̾ non po¬
tuit deinceps iuolari.

Expanded text:
us pluviae guttas. » Cumque soli remansissent, non fuerunt soli, sed Dominus fuit cum eis, reddens eis continuo et aeris et animi serenitatem. Ibi renovatum est foedus et propositum confirmatum, quod non potuit deinceps violari.
Abbreviated transcription (Latin):
sidens fratña caritate residens int̾
eos quasi unusexeis. Ubi cum ad
cellulam in qua iacebat facto uesꝑe
et conuentu soluto. clei famulus di¬
uertisset: surcdum ei puerum obtu¬
lerunt. Erat autem puer ille de uiti¬
na eadem: et sicut postea tliticimꝰ
ex longo ante tempore iugilans in
custodia gregis sui subito terrore
ꝑcussus. amiserat ꝑrsus aulitum.
Orans itaq pat sc̃s. et puero manuᷤ
imponens: utrũ audiat sciscitat᷑.
At illemira dleuotione ꝓclaman᷑.
audio domine auclio. tam firmit̃
amplexatus est eum: ut iux ab eo poᷤ¬
set auelli. Auditum est u̾bum. obla¬
tus est puer pontifiti aliisq ꝑsonis:
celeberrimumq hoc miraculum
fuit.
diocesi bisuntina. cui nomen ẽ
carus locus: et erant cum eo ex ab¬
batib sius ordinis multi. Ubi mat᷑¬
na quedam de finib illis ex multotẽ
pore clauda: in carro allata et obla¬
ta est ei. Orans uero breuiter. et sig¬
nans eam in nomine domnu erex
et sanauit: ut eadem hora incolu¬
mis remearet ad ꝓpria.

Expanded text:
 fraterna charitate residens inter eos, quasi unus ex eis. Ubi cum ad cellulam, in qua jacebat, facto vespere et conventu soluto, Dei Famulus divertisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem puer ille de vicinia eadem, et sicut postea didicimus, ex longo ante tempore vigilans in custodia gregis sui, subito terrore percussus, amiserat prorsus auditum. Orans itaque Pater sanctus, et, puero manus imponens, utrum audiat sciscitatur. At ille mira devotione proclamans, « Audio, domine, audio; » tam firmiter amplexatus est eum, ut vix ab eo posset avelli. Auditum est verbum, oblatus est puer summo pontifici aliisque personis, celeberrimumque hoc miraculum fuit. terium in dioecesi Bisuntina, cui nomen est Charus-Locus, et erant cum eo ex abbatibus sui Ordinis multi, ubi matrona quaedam de 1146 finibus illis ex multo jam tempore clauda, in carro allata et oblata est ei. Orans vero breviter, et signans eam in nomine Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie quicqͥd in scͥpturis ualet. quic¬
qͥd in eis spũalit̾ sentit. maxime ĩ siluis
et in agris meditando. et orando se con¬
fitetur accepisse: et in hoc nullos aliqnͣ¬
do se magistros habuisse. nisi quercus
et fagos. ioco illo suo gratioso int̾ami¬
cos clicere solet:

Expanded text:
usque hodie quidquid in Scripturis valet, quidusque hodie quidquid in Scripturis valet, quidquid in eis spiritualiter sentit, maxime in silvis et in agris meditando et orando se confitetur accepisse; et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos, joco illo suo gratioso inter amicos dicere solet
Abbreviated transcription (Latin):
uliora q̃q oꝑa confugiens laborem hu¬
militate compensabat. Et mirũ in mo¬
dum is qui tantã in contemplatione
rerum spũalium ac diuinarum acce¬
perat grãm. cirta talia non solum occu¬
pari patiebat᷑: s et plurimũ clelectata¬
tur. S mortificata ut cdcm̃ est sensua¬
litate. cuiꝰ seu curiositate. seu insirmi¬
tate. in huiꝰmodi laborum corporalium
distractionib ꝑfectorum eciam quoꝵq
mentes sepenecesse est. et si non inten¬
cione certe memoria et cogitatione ab
interiore unitate sp̃r̃ aliquam pati cdis¬
solutionem ⁊ ip̃ẽ priuilegio maiori̾ grẽ
in uirtute sp̃e simul et totus quodam mͦ
ext̃ius laborabat. et totus int̾ius dõ uaca¬
bat: in alt̾̃o pascens conscienciam: in alt̾o
deuotionem. laboris gͦ tempore intus o¬
rabat. seu meditabatur absq in t̃missio¬
ne extĩoris labous: et ext̾ius laborabat
absq iactura int̾ioris suauitatis. Nlam

Expanded text:
iliora quaeque opera confugiens, laborem huiliora quaeque opera confugiens, laborem humilitate compensabat. Et mirum in modum is, qui tantam contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia non solum occupari patiebatur, sed et plurimum delectabatur. Sed mortificata, ut dictum est, sensualitate, cujus seu curiositate, seu infirmitate, in hujusmodi laborum corporalium distractionibus, perfectorum etiam quorumcunque mentes saepe necesse est, etsi non intentione, certe memoria et cogitatione, ab interiore unitate spiritus aliquam pati dissolutionem: ipse privilegio majoris gratiae in virtute spiritus simul et totus quodammodo exterius laborabat, et totus interius Deo vacabat; in altero pascens conscientiam, in altero devotionem. Laboris ergo tempore et intus orabat seu meditabatur absque intermissione exterioris laboris, et exterius laborabat absque jactura interioris suavitatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uł admodum mensuram solitam ex¬
cessisse se dep̃henłit: impune ab ire ñ
patituꝵ S et usus parsimonie sic ei
in naturam ũsus est: ut et si aliqnͣdo
corporalis sibi cuilibet refectionis plus
solito aliquid uelit indulgere uix possit.
Sic aũt ab inicio fuit int̾ nouitios no¬
uicius. monachus int̾ monachos. spũ
ualidus. corpore infirmus. nil inulgẽ¬
cie circa corporis quietem seu refectionẽ.
nil remissionis de cõmuni oꝑe ut labore
fieri sibi aliqnͣdo acquiescens. Ceteros
namq scõs ẽẽ arbitrabatur et ꝑfectoᷤ.
seuero sicut nouicium et incipientem
nequaqͣ emeritorum ꝑfcõrum inclul¬
gentiis et remissiombuꝰ ittligere: set
feruore nouicio et oranis cistrictiõe
titarent. qd̾ seu minor usus ei. seu imꝑi¬
cia denegabat: focliendo. seu ligna ce¬
dendo. et ꝓpriis humeris deportando tit
quiblibet laborib eqͤ laboriosis ilid̃ re¬
dimebat. u̾ uero uires deficietant: a cl¬

Expanded text:
vel ad modicum mensuram solitam exvel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehenderit, impune abire non patitur. Sed et usus parcimoniae sic ei in naturam versus est, ut etsi aliquando corporalis sibi cujuslibet refectionis plus aliquid solito velit indulgere, vix possit. Sic autem ab initio fuit, inter novitios novitius, monachus inter monachos, spiritu validus, corpore infirmus: nil indulgentiae circa corporis quietem seu refectionem, nihil remissionis de communi labore vel opere fieri sibi aliquando acquiescens. Caeteros namque sanctos esse arbitrabatur et perfectos; se vero sicut novitium 1072 et incipientem, nequaquam emeritorum perfectorumque indulgentiis et remissionibus indigere, sed fervore novitio, et Ordinis districtione, titarent, quod seu minor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, propriis humeris deportando, vel quibuslibet laboribus aeque laboriosis illud redimebat. Ubi vero vires deficiebant, ad v
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie ux aliqñ uoluptate trahit᷑
appetitus: s solo timore defectus. Et e¬
nim comesturus priusqm comedat so¬
la cibi memoria sat᷑ est. Sic accedit ad
sum̃dum cibum: qͣi ad tormentum.
A pͥmo siquidẽ conũsionis sue ãno. seu
egressionis de cella nouitiorum. nat᷑a
eiꝰ cum tenere nimis semꝑ. ac delicate
complexionis fuiss ieuins multis q
uigiliis. frigore et labore. duriorib et
continius ex̃ciciis attrita: corrupto sto¬
maco. crudum continuo ꝑos solet re¬
icere qd̃ ingerit᷑. Qd̃ si qͥd naturali cde¬
coctione digestum transfuncdit᷑ ad in¬
teriora:. ibi nichilominus partib aliꝰ
corporis non minorib infirmitatum
incommodis obsessis. ñ nͥ cum graui
tormento egredit᷑. Si quid aũt resictuñ
est. ip̃m est alimentum eius corporis
qualecumq. non tam ad uitam fus¬
tentandam: qͣm ad differendam mor¬
tem. Semꝑ aũt post cibum quasi pen¬
sare solitus est qnͣtum comeĩt. Siqñ

Expanded text:
usque hodie vix aliquando voluptate trahitur usque hodie vix aliquando voluptate trahitur appetitus, sed solo timore defectus. Etenim comesturus, priusquam comedat, sola cibi memoria satiatus est. Sic accedit ad sumendum cibum, quasi ad tormentum. A primo siquidem conversionis suae anno, seu egressionis de cella Novitiorum, natura ejus, cum tenerae nimis semper et delicatae complexionis fuisset, jejuniis multis et vigiliis, frigore et labore, durioribus et continuis exercitiis attrita, corrupto stomacho, crudum continuo per os solet rejicere quod ingeritur. Quod si quid naturali decoctione digestum transfunditur ad inferiora, ibi nihilominus partibus illis corporis non minoribus infirmitatum incommodis obsessis, nonnisi cum gravi tormento egeritur. Si quid autem residuum est, ipsum est alimentum corporis ejus qualecunque, non tam ad vitam sustentandam, quam ad differendam mortem. Semper autem post cibum quasi pensare solitus est quantum comederit. Si quando
Abbreviated transcription (Latin):
ac sanguinis. tanta a dũsus carnem con¬
cupiscebat: ut infirmũ animal cadens
sub onere usq in hant cdiem non aditiat
ut resurgat. Quid enim licam de somp¬
no qui in cet̾is hominib solet ẽẽ refecło
laborum et sensuum÷ aut mentiũ recre¬
atio: Ex tunc usq hocdie iugilat. ultͣ pos¬
sibilitatem humanam. Nullum enĩ tem¬
pus magis se ꝑd̾e conqueri solet. qͣm quo
dormit. idoneam satis reputans comꝑati¬
onem mortis et sompni: ut sic dormiente ᷤᷤ
uideantur mortui apd̾ homines. quomͦ
apud clmn mortui dormientes. unde est si
quem religiosum ui dormiendo seu duriꝰ
stertentem audierit. seuminus compo
tur. In ip̃o namq tenuem uictũ tenuis
sompnus comitat᷑. In neutro enim
ullam indulget corpori suo sacietatẽ:
nisi qd̃ in utroq sumpsisse aliqͥel sat ei
est. Qnͣtum enim ad ingilias uigiliaꝵ
ei modus est. non totam noctem ducẽ
insompnem. Porro ad comeclencum

Expanded text:
ac sanguinis, tanta adversus carnem conac sanguinis, tanta adversus carnem concupiscebat, ut infirmum animal cadens sub onere, usque in hanc diem non adjiciat ut resurgat. Quid enim dicam de somno, qui in caeteris hominibus solet esse refectio laborum et sensuum, aut mentium recreatio? Extunc usque hodie vigilat ultra possibilitatem humanam. Nullum enim tempus magis se perdere conqueri solet, quam quo dormit, idoneam satis reputans comparationem mortis et somni: ut sic dormientes videantur mortui apud homines, quomodo apud Deum mortui dormientes. Unde etiam si quem forte religiosum in dormiendo seu durius stertentem audierit, seu minus compostur. In ipso namque tenuem victum tenuis somnus comitatur. In neutro enim ullam indulget corpori suo satietatem, nisi quod in utroque sumpsisse aliquid sat ei est. Quantum enim ad vigilias, vigiliarum ei modus est non totam noctem ducere insomnem. 22. Porro ad comedendum
Abbreviated transcription (Latin):
re. memoria ut dcm̃ est alibi occupata
in eo non tlissenciebata grã: ut in eo qͦ
legr̃. Duer eram ingeniosus et sortitus
simi animam bonam: et cum magis es¬
sem bonus. ueni ad corpꝰ incoinquina¬
tum. Ad contemplanda qiuirpe spãlia
q̃q seu diuina cum grã spãti: naturali
quadam uirtute pollebat ingenũ. sortitꝰq
eciam in hoc erat animani bonam. sen¬
sualitatem non curiose lasciuam. nͨ suꝑ¬
be rebellem: s congandentem sp̃alib stu¬
cliis: et in eis que ad dm̃ sunt. sponte sub¬
ditam spũi et seruientem÷ corpus eciam
nulliꝰ contaminatũ consensu flagicii ⁊
curaretur ad seruiendũ spũi: in seruitio
dei aptissimum instrumentum. S cum
caro in eo ex dono p̾uenientis gre. et a il¬
uitorio subsequentis nature. et usu bono
spũalis cliscipline. iux iam aliquid con¬
cupisceret adũsus spm̃. hoc est qd̾ sp̃m le¬
deret. sp̃s supra uires. supͣ uirtutem carĩ

Expanded text:
re, memoria, ut dictum est, alibi occupata re, memoria, ut dictum est, alibi occupata en eo non dissentiebat a gratia, ut in eo quoque legitur: Puer eram ingeniosus, et sortitus sum animam bonam; et cum magis essem bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Ad contemplanda quippe spiritualia quaeque seu divina, cum gratia spirituali, naturali quadam virtute pollebat ingenii; sortitusque etiam in hoc erat animam bonam, sensualitatem non curiose lascivam, nec superbe rebellem, sed congaudentem spiritualibus studiis, et in eis quae ad Deum sunt, sponte subditam spiritui et servientem: corpus etiam nullius unquam contaminatum consensu flagitii, ecuraretur, ad serviendum spiritui in servitio Dei aptissimum instrumentum. Sed cum caro in eo ex dono praevenientis gratiae, et adjutorio subsequentis naturae, et usu bono spiritualis disciplinae, vix jam aliquid concupisceret adversus spiritum, hoc est, quod spiritum laederet; spiritus supra vires, supra virtutem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
solum concupiscentias carms. qͤ ꝑ sen¬
sensu illuminati amoris clulcius ac
frequentius sentire inciperet desur¬
sum spirantem sibi suauitatem: sen¬
sui illi intfiortimens a sensib corporis.
uix tantum eis ꝑmittebat. qnͣtum suf¬
ficeret ad ext̾ioris cum hominib conũ¬
sationis societatem. Qd̃ cum continui
usus instancia consuetudinẽ intiteret:
consuetusdo ei ip̃a. quodam mͦ ũtebatur ĩ
naturan. Totusq ab sortus in sp̃m: se
pe tota in cłm̃ directa intentione sen i¬
meditacione sp̃ali. tota occupata memo¬
ria uidens non uidebat: aucliens non
aucliebat ÷ nichil sapiebat gustanti: iuix
aliquid sensu aliquo corporis senciebat.
Iam quippe annum integrum exegerat
in cella nouitiorum: cum exiens incle
ignoraret adhuc an domus ip̃a haberet¬
tes tutdinem qͣm solemus dic̾e celatu¬
ram. Multo tempore frequentaũat in¬
mortificato nil huimocli senciebat: icł
si forte eum aliqͣnͣdo contingebatuitle¬

Expanded text:
solum concupiscentias carnis, quae per sensolum concupiscentias carnis, quae per sensensu illuminati amoris dulcius ac frequentius sentire inciperet desursum spirantem sibi suavitatem, sensui illi interiori timens a sensibus corporis, vix tantum eis permittebat, quantum sufficeret ad exterioris cum hominibus conversationis societatem. Quod cum continui usus instantia in consuetudinem mitteret, consuetudo ei ipsa quodammodo vertebatur in naturam: totusque absorptus in spiritum, spe tota in Deum directa, intentione seu meditatione spirituali tota occupata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; 1071 nihil sapiebat gustanti, vix aliquid sensu aliquo corporis sentiebat. Jam quippe annum integrum exegerat in cella Novitiorum, cum exiens inde ignoraret adhuc an haberet domus ipsa testudinem, quam solemus dicere caelaturam. Multo tempore frequentaverat inmortificato, nil hujusmodi sentiebat; vel si forte aliquando eum contingebat vide
Abbreviated transcription (Latin):
monasticum confortantum ac clila
estimans aut cogitans: pocius ad custo¬
tliam cordis sui et ꝓpositi constanciam.
hoc semꝑincorde sepeeciam inore ha¬
bebat. Bernarile bernarde. ad quidue¬
nisti: Et sicut de dño legr᷑. quia cepit
ihc facere et docere: a prima clieingres¬
sus sui in cellam nouitioꝵ ip̃e cepit
agere in semetipõ: qd̾ alios erat doctu¬
rus. Postinodum enim cum iam cla¬
reuallis abbas fuisset orclinatus: ad¬
uentantib nouicus et festinantibus
ingredi: audire eum soliti sumus. p̃¬
dicantem ac clicentem. Si ad ea que
intus sunt festinatis: hic hic. foris cli¬
mutite corpora. que de seculo attulistiͦ.
Soli spc̃ ingrediantur: caro non ꝑdest
quicqͣm. Qd̃ cum nouiciis ad nouita¬
tem ũbi ꝑterritis. parcens teneritudi¬
ni eorum. clementiꝰ exponendo qd̃ di¬
xerat carnalem concupiscentiam pre¬
dicare soleat foris climittendam. ip̃e
cum nouicius eẽt innullo sidi parcẽs
instabat omnimodis. mortificare nos

Expanded text:
monasticum confortandum ac dilatmonasticum confortandum ac dilataestimans aut cogitans, potius ad custodiam sui cordis, et propositi constantiam, hoc semper in corde, saepe etiam in ore habebat: « Bernarde, Bernarde, ad quid venisti? » Et sicut de Domino legitur, quia coepit Jesus facere et docere , a prima die ingressus sui in cellam Novitiorum, ipse coepit agere in semetipso quod alios erat docturus. 20. Postmodum enim cum Clarae-Vallis abbas esset ordinatus, adventantibus novitiis et festinantibus ingredi, audire eum soliti sumus praedicantem ac dicentem: « Si ad ea quae intus sunt festinatis, hic foris dimittite corpora quae de saeculo attulistis: soli spiritus ingrediantur; caro non prodest quidquam. » Quod cum novitiis ad novitatem verbi perterritis, parcens teneritudini eorum, clementius exponendo, carnalem concupiscentiam praedicare solebat foris dimittendam: ipse cum novitius esset, in nullo sibi parcens, instabat omnimodis mortificare non
Abbreviated transcription (Latin):
seruus clei bernartlus annos natus
go x collum submisit. Ab illa autem
die dedit dñs bñdictionem. et uinea
illa diũ sabaoth decdit fructum suũ
extendens palinites suos usq ad ma¬
re: et ultra mare ꝓpagines suas. Hec
quidem fuere uiri dei conũsionis scã
principia. Conũsationis autem eiꝰ
insignia. quomͦ uitam angelicam ge¬
rens in t̃ris uixit. neminem enarrare
posse puto:. qui uita non uiuat de spũ
de quo ille uixit. Solius quippe donan¬
tis et accipientis est nosseqnͣtum ab
ip̃o mox conũsionis exordio p̾uenerit
eum cdñs in bñtlictionib clulcedinis
sue: qͣnta repleuerit grã electionio ⁊
quomͦ ab ubertate domus sue iebͥ¬
auerit eum. Ingressus estaũt cdomũ
illam pauperem spũ et eo adhuc tẽ¬
pore absconlitam et penenullam:
intencione ibi moriencli a coraib et
memoria hominũ. et spe delitescendi
et latentli. tanquam uas ꝑditum. dõ
alit̾ disponente. et eum sibi inuas elec¬
cionis p̾parante: non solum ad orcdinẽ

Expanded text:
servus Dei Bernardus annos natus  jugo Christi collum submisit. Ab illa autem die dedit Dominus benedictionem, et vinea illa Domini sabaoth dedit fructum suum, extendens palmites suos usque ad mare, et ultra mare propagines ejus. Haec quidem fuere Viri Dei conversionis sancta principia. Conversationis autem ejus insignia, quomodo vitam angelicam gerens in terris vixit, neminem enarrare posse puto, qui non vivat de spiritu, de quo ille vixit. Solius quippe donantis et accipientis est nosse, quantum ab ipso mox conversionis exordio praevenerit eum Dominus in benedictionibus dulcedinis suae; quantaquomodo ab ubertate domus suae inebriaverit eum. Ingressus est autem domum illam pauperem spiritu, et eo adhuc tempore absconditam ac pene nullam, intentione ibi moriendi a cordibus et memoria hominum, et spe delitescendi et latendi tanquam vas perditum; Deo aliter disponente, et eum sibi in vas electionis praeparante, non solum ad Ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
et honorifice susceptus ẽ. Indea gau¬
frido carnotensi ep̃omagnarum uir¬
tutum iuiro carnotum dectucitur: uͥ
etiam głi̾osus anglorum rex henritꝰ
ei cum maximo epõrum et ꝓcerũ co¬
mitatu occurrit. Hunc quoq regem
ueñabilis abbas ad eum p̃missus ad¬
dluxit. Quem uix ꝑsuasit innocenciũ
reciꝑe: ab epĩs anglie penitus dissua¬
sum. Cumenim omnimodis recalci¬
traret. et detrectaret. quid times ait.
tunes pccm incurrere᷑ si obectias ĩno¬
asus rex ille tampotens: ettam extra
t̾ram suam clño pape occurrit usq car¬

Expanded text:
et honorifice susceptus est. Inde a Gauet honorifice susceptus est. Inde a Gaufrido Carnotensi episcopo, magnarum virtutum viro, Carnotum deducitur: ubi etiam gloriosus Anglorum rex Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu occurrit. Hunc quoque regem venerabilis Abbas ad eum praemissus adduxit: quem vix persuasit Innocentium recipere, ab episcopis Angliae penitus dissuasum. Cum enim omnimodis recalcitraret et detrectaret: « Quid times, » ait? « Times peccatum incurrere, si obedias Innoasus rex ille tam potens, extra terram suam domino Papae occurrit usque Car
Abbreviated transcription (Latin):
sent: unum omnium consilm̃ fuit.
una sentencia. ut negotium cli famu¬
lo impoñetur. et ex ore eius tota cau¬
sa penderet. Qd̾ ille timens licet et
tremens monitis tamen iurorum
fidelium adquiescens suscepit. ⁊ di¬
ligenter ꝓsecutus electionis ordinẽ
electorum merita. uitam et famem p̃¬
oris electi aꝑuit os suum. et sp̃t sanctus
impleuit illud. Unus gͦ omniũ ore lo¬
cutus suscipiendum ab omĩb sũmum
pontificem innocentium nominauit:
et ratum omnes parit acclamauer̾t.
Et decantatis ex more lauclib dõ: obe¬
clienciam deinceps polliciti electioni
innocencii parit̃ subsc̃pserũt. Interea
dñs papa multis in ꝑisis. et ui tustia.
et in aliis ꝓuinciis potestatiue clispo¬
sitis: ualefaciens pisanis et grãs agẽs.
in ꝑuinciam naiuigio delatus ẽ. Et
burguncliam transiens. aurelianũ
ꝑuenit: ũ occurrentibi ep̃is a rege pi¬
issimo frantorum ludouico a lac̾ter

Expanded text:
consedissent, unum omnium consilium fuit, consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi, aperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omnium ore locutus, suscipiendum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter acclamarunt, et decantatis ex more laudibus Deo, 1094 obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocentii omnes pariter subscripserunt. 4. Interea cominus Papa, multis in Pisis, et in Tuscia, et in aliis provinciis potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens in Provinciam navigio delatus est, et Burgundiam transiens Aurelianum pervenit: ubi, occurrentibus episcopis, a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim francia cet̾is regionib
ꝓcliuib ad scismata aliqͣndo tali fac
quieuit errorib. nec fabricata est ĩ¬
cathecdra monstrum: nec enim tali¬
bus in causis principalia aliqͣnͣdo
eos terruerunt eticta: aut genetã¬
lib ictilitatib priuata commoda
p̃tulerunt: nec declinantes in par¬
tes ꝑsonis cletulere s causis. sonuo¬
cato gͥ apud stampas concilio. alb̃s
scs clareuallis bernardus speciali¬
ter ab ip̃o rege francorum. et p̃cipn¬
is quibq pontificib accersitus. si¬
cut postea fatebatur non mectiocͥter
pauidus. et tremebuncdus aduenͣ:
ꝑiculum quippe et pondus negocũ
non ignorans. In crine tamen con¬
solatus est eum deus. ostendans erĩ
uisu noctis ecclĩam magnam con¬
cordit in dei lauclib concinentem:
iuide sꝑauit pacem sine clubio ꝑuẽ¬
turam. uͥ uero ad iocum uentum ẽ
celebrato prius ieiuno et p̃cib ad
cdeum fusis cum de eodem ũbo trac¬

Expanded text:
Neque enim Francia, caeteris regionibus Neque enim Francia, caeteris regionibus proclivibus ad schismata, aliquando tali factquievit erroribus: nec fabricata est idcathedra monstrum. Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: scato igitur apud Stampas concilio, abbas sanctus Clarae-Vallensis Bernardus, specialiter ab ipso rege Francorum et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo trac
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipĩs euulsit altarib Et cum cali¬
ces frangere et crucifixos aureos mẽ¬
timerent uł erubescerent. iudeos auĩt
ẽẽ quesitos. qui sacra uasa et imagi¬
nes deo dicatas auclacter comminu
maius et minus conctucti ad scelus.
sacramentis gñalib publice petro
uenctiderunt assensum ⁊ et in omnẽ
sanguinẽ manus exposuerunt et
arina: et cotictianis congressib par¬
tem que cum innocentio erat. male¬
elegerunt. Et ꝓcuratis clam nauignꝰ
cde ore leonis et demanu bestie ꝑ ty¬
berim in tyrrenum mare elapsi ꝑs¬
ꝑis uentis carbasa impellentib cito
inportupisano feliciter appulerũt.
intimarent negocii ueritatem÷ et
hortarentur ep̃os ut in uttione p̃sũp¬
cionis accingerentur: et clampnata
parte scismatica subscͥberent unita¬
ti. Nec dum uͦ ad plenum tenor oꝑis
innotuerat ep̃is. nec priuatum qͥs¬
quam commodare presumpsit assẽ¬
sum: donec collecto stampis gñali
conuentu in commune clec̃nerent.
quid recipent. quid dampnarent.

Expanded text:
ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos memtimerent, vel erubescerent; Judaeos aiunt esse quaesitos, qui sacra vasa et imagines Deo dicatas audacter comminuedum majus et minus conducti ad scelus, sacramentis generalibus publice Petro vendiderunt assensum, et in omnem sanguinem manus exposuerunt et arma, et quotidianis congressibus partem, quae cum Innocentio erat, maleelegerunt; et procuratis clam navigiis, de ore Leonis et de manu bestiae per Tiberim in Tyrrhenum mare elapsi, prosperis ventis carbasa impellentibus, in portum Pisanum feliciter appulerunt.intimarent Ecclesiae, et hortarentur episcopos, ut in ultionem praesumptionis hujus accingerentur, et damnata parte schismatica, subscriberent unitati. Necdum vero ad plenum tenor operis innotuerat episcopis, nec privatim quisquam commodare praesumpsit consensum, donec collecto Stampis generali conventu, in commune decernerent, quid reciperent, quid damnarent.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem inoportune idem rex insti¬
tit. tempus habere se repitãs opor¬
tunum epõrum sibi restitui in ues¬
labores et multa ꝑitula romana ec¬
clesia uendicarat. Ad qd̾ ũbum ex¬
pauere et expalluere romanr: grauiꝰ
sese apud leodium arbitrati ꝑitulũ
offendisse. quam declinaũint roie.
Nec consilium subpetebat: donec mu¬
rum se opposuit abbas sc̃s. Auclacter
enim resistens regi. ũbum malignũ
mira libertate reclarguit: mira auc¬
toritate compescuit.

Expanded text:
quidem importune idem rex instiquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum, episcoporum sibi restitui inveslabores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Ad quod verbum expavere et expalluere Romani, gravius sese apud Leodium arbitrati periculum offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi pape. tam ep̃orum qͣm regis consẽ¬
sum et litt̃as deculerunt. et dep̃catio¬
nem publicam: ittad eos transiens.
suam eis desiclatam exhiberet p̃sen¬
ciam. fãcile enim ꝑsuasi sunt reci¬
ꝑe eum quem iam cet̾i recepissẽt. Sed
detinuit eũ dilectio et cdeuotio ecclie
gallicane. et singuliet omnes uisita¬
cionem aplĩcam expectabant. Plustͣ¬
ta gͥ francia renis conuocauit cor¬
tilium: in quo multis ad honorẽ aĩ
dispositis regem lucdouicum inuen¬
te patre ꝓ philippo fr̃e coronauit ĩ re¬
gem. In omnib his domuniꝰ papa ab¬
batem a se seꝑari non paciebatur: s
cum cardinalib rebii publicis asside¬
bat. S et priuatim quotqͦt habebãt
negocia. uirum clei secrecius confu¬
lebant. Ip̃e uͦ aulita referebat ad cu¬
riam: et oppressis patrocuna ex hibe¬
bat. Igitur soluto contilio leoeiũ añꝰ
papa romanoꝵ regi occurrit ⁊ et ho¬
norifice quidem susceptꝰ est: s uelo¬
cit obnubilata est illa serenitas. Si¬

Expanded text:
ni Papae, tam episcoporum, quam Regis assensum et litteras detulerunt, et deprecationem publicam, ut ad eos transiens, suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile enim persuasi sunt recipere eum, quem jam caeteri recepissent. Sed detinuit eum dilectio et devotio Ecclesiae gallicanae; et singuli et omnes visitationem apostolicam expetebant. Perlustrata igitur Francia, Remis convocavit concilium , in quo multis ad honorem Dei dispositis, regem Ludovicum, vivente patre, pro Philippo fratre coronavit in regem. In omnibus nis dominus Papa Abbatem a se separari non patiebatur, sed cum cardinalibus rebus publicis assidebat. Sed et privatim quotquot habebant negotia, Virum Dei secretius consulebant. Ipse vero audita referebat ad curiam, et oppressis patrocinia exhibebat. Igitur soluto concilio, Leodium dominus Papa Romanorum regi occurrit. Et honorifice quidem susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bilib romanis. ad tempus inturri-¬
b eorum receptacula habuerunt. S
nec in eis ꝑseuerauit sidelitas. Namĩ
breuiaut ui aut formidine temera¬
rie multituainis. aut p̃cio corrupti
sũt. Nam petro tã ꝓpria gem̃s uͥtute
qͣm adherentium sibi affinitate mł¬
titudo tanta erataitͥ fere eum tota ci¬
uitas sequeret᷑. ut pecunia uł commo¬
dis obligata. Congregaũat saneopeᷤᷤ
innumeras tam exactionib turie qͣ
in legationum negotiationib: quas
ad expectatas nuncinas reseruabat.
Insuꝑ et par̃ni census ampla conge¬
ries eatenus sigiliata. mͦ listributa
in ppłm: ad fas et nephas uenalem
plebem armauerat. Qb erogatis:
donaria regum in ornamentis eccliẽ

Expanded text:
bilibus Romanis ad tempus in turribbilibus Romanis ad tempus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhaerentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate
honorius pa¬
pauiam uni¬
u̾se carins in¬
gressus est. Nec
mora in electi¬
one de siclenti¬
bus cardina¬
lib. et diuisa ecclia. plures numero.
et saniores consilio uita ꝓbabiliores.
nocentium elegerunt. cuius et uita.
et fama. et etas. et scientia. dligna sũ¬
mo sac̃docio habebatur. At uero parᷤ
atfa infames ausus iuiolentia non
ratione corroborans. petrum leonis
ad hunc apicem aspirantem. fraudu¬
lentis machinationib seorsum et p̃¬
cipitanter nominauit a nacletum ⁊
cetis renitentib orclinauit. Qui uͦ in
parte catholica erant. elestum suum
sollempnit̃ orciuiatũ collocarunt ĩ
catheclra: et ꝑ locailla inquibz sessio¬
nes hñt ex antiqua consuetudine ro-¬
mani pontifices. circumduxere: et
ꝓ tempore honor deditus aplĩce affu-¬
it dignuati. Ex tunc sanecirta laĩa-¬
nense palacium morabant᷑. nec erat
iameis tutai domib ꝓpriis mansio:
cum eos ac̃rime pet satellites infesta-¬
rent. Ibi etiam resiffe dui non ualen¬

Expanded text:
a tempestate Honorius papa viam uniersae carnis ingressus est . Nec mora, in electione dissidentibus cardinalibus, et divisa Ecclesia, plures numero, et saniores consilio, vita probabiles, Innocentium elegerunt: cujus vita, et fama, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorsum et praecipitanter nominavit Anacletum, et caeteris renitentibus ordinavit. Qui vero in parte catholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Petri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere non valen
Abbreviated transcription (Latin):
eoscdem seruauerant panes. nec co¬
lore nec sapore mutato.xxuii.
nte hos paucos dies ueñabiles
abbates girardus et henritus
de suetie partib uenientes. dum su¬
ꝑ his conferremus. testati sunt nob̾
panem aute annios undecim eiꝰ be¬
nedictione signatum manere apd̃
sepenitus incortuptum. Nec dissi¬
milem apud aliquos nr̃m usq ho¬
die nouimus: et aꝑud alios multoᷤᷤ
crediuuis ẽẽ repositum. xxuiii¬
t nunt idoneum satis et euidẽs
huius rei testimonium ꝓfera¬
mus. Hir magnus et magnifice ho¬
norandus. danorum archiep̃t eschi¬
lus patrem sc̃m unico uenerabatur
affecia: unica deuotione colebat. Net
contemptus est eum in filiis uidere.
cũ nouum cenobium extruxisset et
impetrasset ab eo desideratum sa¬
cre congregationis examen. Preua¬
luit apud eum clesiderium uehemẽ
ut homo tante auctoritatis et in tn¬
sulis illis tam eccłiastica quam se¬
culari auctoritate singularit potẽs:
expositis sius omnib etiam semetip¬

Expanded text:
eosdem servaverint panes, nec colore, nec sapore mutato. 1139 Ante hos paucos dies, venerabiles abbates, Girardus et Henricus, de Sueciae partibus venientes, dum super his conferremus, testati sunt nobis, panem ante annos undecim ejus benedictione signatum manere adhuc apud se penitus incorruptum. Nec dissimilem apud aliquos nostrum usque hodie novimus, et apud alios multos credimus esse repositum. Et nunc idoneum satis et evidens hujus rei testimonium proferamus. 25. Vir magnus et magnifice honorandus Danorum archiepiscopus Eskilus Patrem sanctum unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et impetrasset ab eo desideratum sacrae congregationis examen. Praevaluit apud eum desiderium vehemens, ut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis omnibus, etiam semetip
Abbreviated transcription (Latin):
qui undiq alios atq alios colligens
discurrebat. Nec mora flagellatur p̃¬
dicta guiclonis uxor incommodo gͣui.
Et cognoscens quia durum sibi eẽt ꝯtͣ
stimulum calcitrare: accersito b̾nardo
ueniam dep̃cat᷑. et prior ip̃a conũsiomiꝰ
petit assensum. Deniq iuxta morem
eccliasticum separata a uiro. int̾ueni

Expanded text:
qui undique alios atque alios colligens discurrebat. Nec mora, flagellabatur praedicta Guidonis uxor infirmitate gravi. Et cognoscens quia durum sibi esset contra stimulum calcitrare, accersito Bernardo veniam deprecatur, et prior ipsa 1067 conversionis petit assensum. Denique juxta morem ecclesiasticum separata a viro, interveni
Abbreviated transcription (Latin):
si: adhuc eciam ad testimonium sibi as¬
ciscunt ꝑ babilium auctoritatem ꝑso¬
narum ⁊ eporum. clericorum. aoua cho¬
rum: quib fidem non adhibere nulli fi¬
delium licet. Quamquã id suꝑfluo di¬
xerim ⁊ cum totꝰ ea nouerit munclus:
et uirtutes eiꝰ narret omĩs eccłia scõꝵ.
Quappt̾ attendens cliuine lauc̃lis mi¬

Expanded text:
si; adhuc etiam ad testimonium sibi adssi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem personarum, episcoporum, clericorum, et monachorum, quibus fidem non habere nulli fidelium licet. Quanquam id superfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae lau
Abbreviated transcription (Latin):
or corpore. tanto forcior fit et potens: ñ
cessans agere digna memorie. et mag¬
na maiorib accumulans: que ip̃õ ta¬
cente scriptorem requirant. Ego iam
delibor urgentib infirmitatib corpo¬
ris mortis huiꝰ. et meis omĩb incipiẽ¬
tib. hr̃e responsum uitine mortis sen¬
cio instare tempus resolucionismee ÷
plurimũq timeo ne sero mepeniteat
tani du distulisse: qd̾ priusqͣmͣ ꝑ efflu¬
am uelim omĩmodis ꝑegisse. S et me
frm̃ quorũdam pia beniuolentia plu¬
rimum ad hocimpellit. et cohortat᷑ ⁊
qui cũ iuro dei iugit̃ assistant. omnia
eiꝰ nouerunt: ingerentes quedam cli¬
ligenti inquisicione inuestigata ⁊ plu¬
ra etiam quib cum flerent ip̃i int̾fue¬
runt: et uiderunt. et audierũt. Qui
enum multa suggerunt et p̃clara qͤ ꝑ
seruum suum deus ip̃is p̃sentib oꝑat᷑⁊
et nota eorum religio. et scola magiste¬
rii ab omni me liberat suspicione fal¬

Expanded text:
or corpore, tanto fortior fit et potens, non or corpore, tanto fortior fit et potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu distulisse, quod, prius quam pereffluam, velim omnimodis peregisse. Sed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione fal
Abbreviated transcription (Latin):
adutorem. quem iam olim habeo in¬
centorem amorem tuũ. Quis enim
de amore tuo qͣntulumcũq spiracu¬
lum uite habens. et uidens testimo¬
nium gle et honoris tui ÷ tam p̃cla¬
rum et tam fidele mundo insolitum
effulsisse. ñ det oꝑam qnͣtuncũq po¬
tuerit. ne lumen a te accensum tuo¬
rum quempiam lateat ⁊ s qnͣtum
humano fieri stilopͣ. qd̾ melius ip̃e
tam̃ ꝑ uirtutem operum facis mani¬
festatum et exaltatum omĩb qui st̃
in domo tua: In quo cum ego iam
olim uellem qͣlecumq minist̾ium
agere uicis mee ⁊ seu timore seu uere¬
cundia ꝓhibitus sum usq adhuc: mͦ
quidem supͣ me iudicaus ẽẽ dignita¬
tem mat̾ie. et digniorib opificibus
reseruandam: mͦ eciam post obitum
eiꝰ quasi suꝑuictur᷑ ei. melius hoc et
competencius deliberans actitandũ:
cũ iam homo non grauaret᷑ lauclib
suis. et tutiꝰ id fieret a contͣbatione
hominũ. et ã contͣictione linguarũ.
At ille iugens et ualens. qnto infirmi¬

Expanded text:
adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et dignioribus opificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans actitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturbatione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmi