comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acriaent. quiĩ sustineret: Si semper ꝓfpera. quis non contemp¬
uint: S rerum cauta gub̃natͥx sapientia hoꝵ ꝑnecessaria uicissitu¬
inries modamine electis suis cursu uite tẽporał alt̾nat. ut nͦ adu̾
stangant nͦ leta ddissoluant. cũ potuis ista ex illis gratiora. ⁊ illa exhis
ambiliora reddant᷑. Bñdictꝰ ꝑ omnia d̾s. tͥsticia nr̃a u̾sa ẽ in gaudi¬
nniliant᷑. Sac̾dotẽ domini inquẽ ausi sunt inicere manꝰ: cũ honore
mitunt.Spolia quȩ diripuerant.⁊ sine defidia recolligunt. ⁊ sine
mude restituunt. Si quid hoꝵ ẽ quod in ueniri ñ possit : dalphinꝰ
pn siutsfaciet. ad bñplacitũ ur̃m. Hoc quippe manu sua in nt̾a firmaũ.
spua sua ꝓmissione ad implenda si uenĩt ad pedes ur̃ȩ maiestatis. qͦd
posut: mitiꝰ qmͣ meruit supplicamꝰ agi cũ iuuene. Non quod uelimꝰ
epunitum eẽ tam grande facinꝰ. s ut eccła ita si fi̾ pot̃. debita satisfa¬

Expanded text:
acciderent, quis sustineret? si semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictus per 144 omnia Deus: tristitia nostra versa est in gaudihumiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus, sed ut Ecclesia, si fieri potest, debita satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ peccatoris oratio. Quanto ad uos timore scͥbam nouit ipse
timemus inuob̃. S ut audeam dña caritas facit. quippe quȩ ĩꝑat iu
debeam.pene dubito. Nam sic̃ temptare aliquid uł p̃ce uł p̾cio adi
uisticiam iniquum ẽ: sic ꝓ iusticia multũ laborare ap̃ iusticiȩ ama
nescio:c s hoc dico ꝗ audiui ⁊ frequent̾ audio. quia uidelic longi
conin cusso tenore fert᷑ diuionensis ȩccłia possedisse ea de quib
ugr sꝰ eam causant᷑ luxouienses ata ut hi qui uident᷑ antiquia¬
Idi de uicinis mirent᷑ ⁊ indignent᷑. nouam abhominantes calĩ¬

Expanded text:
t peccatoris oratio. Quanto ad vos timore scribam, novit ipse quem timemus in vobis. Sed ut audeam, domina charitas facit: quippe quae imperat edebeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem ego nescio; sed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui videntur antiquiores de vicinis, mirentur et indignentur, novam abominantes cal
Abbreviated transcription (Latin):
enedicti uos a dño. quoꝵ studio ⁊ industria cuntas ur̃a lib̾ata est ab
errore. ⁊ relicto scismate ad catholicam rediit utitatẽ. Ex iit sermo
mnẽ filioꝵ. quos se amisisse aolebat. Quam leto ⁊ sereno uultu d̃s
recipit hoo sacͥficium demanib ur̃is. Quod aũ ⁊ paci t̾re inten¬
turꝰ S quia tempꝰ breue ẽ quo ad conciliũ festinamꝰ: ñ gͣuet uos

Expanded text:
enedicti vos a Domino, quorum studio et industria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo tudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de manibus vestris! Quod autem et paci terrae intenfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festinamus; non gravet vos
Abbreviated transcription (Latin):
tua quȩsiui. Qu dicat. Adolescentulũ sũ ego ⁊ contentꝰ. iusti¬
ationes tuas ñ sũ oblitꝰ. Confcreor tͥ pat̾ dñe cęli ⁊ t̾rȩ.qͥ abscon¬
sti hȩc asapientib ⁊ prudentib.⁊ reuelasti ea paruulis. Ita
pat̾ quia sic placitum ẽ ante te. Tuo placito st̃ id quod st̃: ñlu
dulpedinis ñ ãme qui nichil sum. s ab illo qui me ut de tuatis
lute monerem: aspirando p̾uenit. Nam ut mͥ multum tͥbuas ps
tator sum rigator sum. absq illo tam̃ qui increm̃tũ dat. quid iu
Ip̃i te in omni humilitate subicias. ipsi tota deuotione in hinm
me uͦ utere eiꝰ seruo. conseruo tuo. comite inuin. coherede futue
in patria. si tam̃ studiosissime impleuero minist̾ium ad quod tͥ m
sum. idq quantũ in me ẽ effecero. ut hereditatẽ capias salutis. Adi
de quib questus es: ita respondeo. Necessitates tuas ut meas porta
cum uenero.

Expanded text:
tua quaesivi; qui dicat: Adolescentulus sum ego et contemptus, justitua quaesivi; qui dicat: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 2. Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic placitum est ante te . Tuo placito sunt id quod sunt, nondulcedinis, non a me qui nihil sum, sed ab illo qui me, ut de tua te salute monerem, aspirando praevenit. Nam ut multum mihi tribuas, plantator sum, rigator sum: absque illo tamen qui incrementum dat, quid sum? ipsi te in omni humilitate subjicias, ipsi tota devotione inhaereas. Me vero utere ejus servo, conservo tuo, comite in via, cohaerede futuro in patria: si tamen studiosissime implevero ministerium ad quod tibi missus sum; idque quantum in me est effecero, ut haereditatem capias salutis. Ad ea de quibus questus es, ita respondeo. Necessitates tuas ut meas portabo, cum venero.
Abbreviated transcription (Latin):
sgitum eloqͥũ tuũ uehem̃t̾.⁊ ignitũ allo igne quẽ dñs misit int̾rã.
agi illud ⁊ conualuit cor meũ intͣ me. bñ dixi illi fornaci de qͣ
uimͦi scintillȩ euolassent. Nonne cortuũ ardens erat inte oum
dictabas. Bonus hõ de bono thesauro suo ꝓfert bona. Si labora-
unte uti tu humilit̾ memoras: ñ me piget. Araui in spẽ ꝓfec
ꝑcipiendi fructꝰ. ⁊ spes non ꝯfundit. En de fructu oꝑm meoꝵ
mant᷑ uiscera mea in t̾ra aliena ⁊ sentio ip̃o me exꝑimento sem̃
neum ñ secꝰ uam. ñ suꝑ lapides.ñ int̾ spinas s int̾rã bonã ⁊ op¬
nã cecidisse.⁊ si cum parerem tͥsticiam habui iam ñ memini
sinȩ ñ p̃gaudio: quia natꝰ ẽ infans in mundo. Infans dixerim
isitia ñ sensu. quẽ poss saluator p̃ponere senib imitandum.¬
inuo dicens nͥ conu̾si fueritis ⁊ efficiamim sic̃ paruuli: ñ intͣm¬
inregñ celoꝵ. Infans qui dicat. suꝑ senes intellexi qr manda

Expanded text:
 et ignitum illo igne, quem Dominus misit in terram. Legi illud, et concaluit cor meum intra me: benedixi illi fornaci, de qua hujusmodi scintillae evolassent. Nonne cor tuum ardens erat in te, cum ista dictabas? Bonus homo de bono thesauro suo profert bona. Si laboravi in te, uti tu humiliter memoras, non me piget. Aravi in spem profecto percipiendi fructus, et spes non confundit. En de fructu operum meorum satiantur viscera mea in terra aliena: et sentio ipso meo experimento semen meum, non secus viam, non super lapides, non inter spinas, sed in terram bonam et optimam cecidisse. Et si, cum parerem, tristitiam habui, jam non memini pressurae prae gaudio, quia natus est infans in mundo. Infans dixerim malitia, non sensu: quem posset Salvator praeponere senibus imitandum, dicens, Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intin regnum coelorum . Inians qui dicat: Super senes intellexi, quia mandata
Abbreviated transcription (Latin):
N multa infirmitate
ppis ⁊ cordis anxietate d̾s scit dictaui ista ad uos hõ miser. hõ natꝰ ad la-¬
uẽ fr̃ tam̃ ur̃. Utinã nc̃ ipsum spm in quo nc̃ congregati estis mere¬
r habere interpellatorẽ ad uram imanimitatẽ. qui in pͥmat pecto¬
ib ur̃is calamitatẽ quam patior qui imaginẽ mei tͥstem ac supplicẽ
nintimo sentiatis. quo ⁊ qͣnto affectu oporteat misereri. Certus enĩ
qua si id datum fuerit. continuo lacͥmȩ dethesauro pietatis erumpens
nigultꝰ ⁊ gemitꝰ.⁊ suspirͥa. hunc inde pulsabunt cęlos. ⁊ audiet d̾s ⁊ placa¬
tur mͥ ⁊ dic. reddidi te fr̾ib tuis ñ morieris int̾ extͣneos. s int̾ tuos.
ntis siquidẽ laborib ⁊ dolorib affectꝰ sũ. ut sepe redeat me ⁊̃ uiuere.

Expanded text:
n multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, homo natus ad laestis, merear habere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem,in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
franiꝰ scd̾m aliam scͥpturam mors ⁊ uita in manib linguȩ. Silentum
ut᷑ dicente ysaia cultus ẽ iusticie. Et bonum ẽ ut docet ihereiias ex¬
atare salutare dei cum silentio. Ad hunc gͦ iuisticiȩ cultũ. ad hanc õiũ
uitutum inatrẽ. nutͥcem. custodem. ne penitꝰ uidear negare quod
betisti. ⁊ te ⁊ quicumq tui similes ꝓfice̾ cupiunt. in uirtutibus
nuito ⁊ ꝓuoco.⁊ si ñ u̾bo doctͥnȩ. certe mei silentii exemplo ut
ił tacendo sileam tesilere: qui loquenio me compelłis docere quod
estio. S quid ego facio: Mirum si ñ rides. quod ego qui multiloqͥũ
dintoꝑe dampnare uideor. intam multa. tam loquacit̾ iam ꝓgre-¬
hior: ⁊dumcupio tͥ cõm̃dare filentium. contra silentium ꝑ mł¬
tiloquium pugno. Grerricum nr̃m decuiꝰ conu̾satione ⁊ pęniten¬
ia consolari desid̾as: quantum ex fructib elus ꝑpendimus. no¬
ris digne deo conu̾sari. dignosq penitentie facere fruc̾tus.

Expanded text:
ndum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de cujus conversatione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui meã ut mͥ uidebat᷑ iustam uerecundiã ꝓtuo libitu nc̃ in discrt¬
onẽ. nc̃ falsam humilitatẽ: nc̃ ⁊̃ ueram suꝑbiam in t̾pretaris h
itaq quia tibi indubium uenire possunt: nichil affero. Illud at̃
simplicit̾ tuȩ dilectioni in timo. quod in dubitant̾ te credẽ ui
toto scilicet hoc tẽpre ex quo tuus ñtius. ñ is s alius retessit ame
nullum michi fuisse ociũ omĩno ad id quod poscis idoneũ. tuna
dierum malitiam. tum ꝓpt̾ noctium breuitatẽ S ⁊ nc̃ quoq ita
me nouissime tue littere occupatissimũ inuenert̃. ut ipsan
oceupationum causas ꝓ mei excusatione longum fu̾it mͥ scrsb
tͥ.Uix quippe illas tuas int̾ prandendũ. nam illa hora mͥ pͥt
redditȩ sunt : ꝑ legere potui. Uix has meas quantulasals¬

Expanded text:
qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretqui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem, nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius recessit a me, nullum mihi omnino fuisse otium ad id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has meas quantulas
Abbreviated transcription (Latin):
quo efficimur ob ꝓbrium habundantib: ⁊ despectio suꝑb. Nã reuit
quid aliud scłarib quã ludere uidem᷑. cum quod ipsi appetunt ind
licet ioculatoꝵ ⁊ saltatõꝵ. qͥ capite misso deorsum pedibꝙ sursum eri
oculos defigunt. Non ẽ hic ludꝰ puerilis. ñ ẽ de theatro. qui femineis
disq anfractib ꝓuocet libidinẽ: actus sordidos rep̾sentet S ẽ ludꝰ iocũ
aspectꝰ. Hoc casto ⁊ religioso ludo. ludebat: qui dicebat.Spectacial
facti sumꝰ angłis ⁊ hominib. Hoc ludo ⁊ nos in terim ludamꝰ. ut il¬
dam᷑: confundam᷑. humiliem᷑ : donec ueniat qui potentes depe¬
nit. ⁊ exaltat humiles: qui nos lȩtificet. głificet. in ȩt̾nũ exattia¬
orito nunc imꝑitiam meam. taceo ꝓfessionis Ad eundeoy¬
humilitatẽ seu humilitatis ꝓfessionẽ. nec iã obtendo ut li
uel nominis mei. ñ dico abiectionem s dilatoriam occasionẽ nomiis

Expanded text:
ficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera ficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hlicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltOmitto nunc imperitiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
itaq mͥ meam in sipientiã sciri. s ascientib iure c̃fundi: cui¬
sepe c̃tigit a uescientib in iuste laudari. Terret me apłs. qui
⁊ ipse tritus dic̃. Parco aut̃ neqͥs me existim⁊ supͣ id quod uid
mme. aut audit aliquid ex me. Qmͣ pulchre dix̃ pͥarco. N pariti
actuũ suoꝵ qui uł sibi arrogat quod est. ut mentit᷑ de se qd̾
ñ ẽ. Solus qui uere humilis ẽ partit animȩ suȩ. qui ne putet᷑ quodñ ẽs
de se. supͣ quam sentit in se. Quis dabit mͥ ap̃ homines tantum de uerio
ne hummilari: qnͣtum ut de falsis datum ẽ in digne exaltari: Illam
michi uocem ꝓpħicam uire assumerẽ. Exaltatus aũ humiliatꝰ sũ Iu
turbatus. Et illud. Ludam ⁊ iulior fiam. Ludam scilicet ut illudar. boni
ludꝰ quo michol irascitur. ⁊ dens delectat᷑. Boniis ludꝰ qui hominibꝰ qͥs
ridiculum: s angłis pulcherrinũ spectaculum p̃bet. Bonꝰ in quã ins

Expanded text:
itaque mihi meam insipientiam sciri, et a scientibus  itaque mihi meam insipientiam sciri, et a scientibus  et me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum
Abbreviated transcription (Latin):
petieras. si non misi quod sꝑaueras: agnoscis certe quia uolui.
ufficiet aut̃ uoluntas : uͥ deẽẽ uides faccultatẽ explendi. Deniq
ꝯsi tͥ nullã conferat utilitatẽ: uł mͥ ꝓficiet ad humilitatẽ. Stultꝰ
quippe dum ñ loquit᷑: sapiens putatur. Nam quod ñ loquit᷑:
ñ sensus in opia. s humilitatis ẽẽ custodia creditur. Ego itaq
si adhuc silitissem: sapiens diterer s ñ eẽm. Nunc aut alii in¬
sipientem me ridebunt. alii subsannabunt idiotam. alii p̾sum¬
ptori indigna bunt᷑. Puitis ne paruũ mͥ hoc conferat religiõis
emolum̾tum. oum humilitas ad quam utiꝙ ducit humiliatio.
totꝰ sit sp̃uał fabricȩ fundam̃tum: Siquid̾ humiliatio uia ẽ
ad humilitatẽ. sicut patientia ad pacẽ: si c̃ lectio ad scientiam.Si
uirtutẽ appetis humilitatis: uiam ñ refugias humiliationis.
dam siñ pateris humiliari: ñ pot̾is adhumilitatẽ ꝓuehi. ꝓdest

Expanded text:
petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionis. An adhuc aliquid magnũ expectas: Totum audisti
Quid amplius requiris: Exhaustus ẽ fons. ⁊ tu quȩris aquam in
siceo: Exemplo illuis euangłice uiduȩ: de pauꝑtate mea totum qd̾
habin misi. Qaud ueretundaris: Quid maltum dimittis: Tu
me coegisti. Sermonẽ quȩsisti. sermonẽ habes. Sermonẽ in quã
habes iam satis longum s mutũ. u̾ł plenũ. sensib uacuũ. ñ quo
ur petieras in corde tuo caritus ordinet᷑: s quo mea inscitia publi¬
cetur. Nlam unde iam pot̾it excusari: Possem forsitan dic̾e. quod
febre t̾ciana laborans. qͦd ꝓ officio meo curis occupatus ħ licta¬
uerim. cum scͥptum sit. Sapientiã sc̃be in acio. S ħ recte p̾tenderẽ:
si grande aliquod atqꝑ operosũ opꝰ aggressus fuissẽ. Nc̃ aut̃ in tan¬
tillo opusculo. ut occasionib me ñ excusem.ncħ hoꝵ certius
habeo ñ nullam meȩ confusionis consolationẽ. Nam ⁊ si ñ feci ut

Expanded text:
eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius  11. Sed habeo nonnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeas. tãquam de cȩt̾is unũ. Nec enim dignũ ẽ ut in de exigas ho
plerũq quod heri uolebamus hodie retusemꝰ .⁊ quod hodie nolumꝰ cras
esideremus: sic qñꝙ dyabolo suggerente pot̾it contin
ria relicti honoris. tuum a̾nnũ pulset cupiditas. ita ut oĩa urrsltͥ
contẽpsisti. puerilit̾ desid̾are incipias. Dulcescent aĩo q̃ pͥꝰ amara fuer̾i.
sullimitas loci. domus cura. rerũ dispensatio. obsequia famuloꝵ: lib̃nda
tui. potestas in alios. in tantum ut ꝓpe te reliquisse pęniteat: quod pil
tenere grauabat. Cui pessime tẽptationi. si uł ad horam quod absitas¬
sensum p̾bueris. ñ mediocre dãpnũ incurres tue ꝯu̾satiõis. ad eũdi¬
N tota allius elegantissimi ⁊ eloquentissimm doctoris sapienta
a quo doceri de tam longinquo postulasti. En illud expectati¬
ac desid̃atum elogiũ: qđ auclire tantoꝑe studuisti. Hȩc sũma nr̃ȩ

Expanded text:
exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honexhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honplerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatuac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
filii ẽ. tu tñ hac potestate uti ñ utens. sic̃ aliis dñari rennueras. sic tibi
quoꝙ p̾eẽ timusti. Quiꝙ ut magist̾ eẽs alioꝵ. minꝰ te iudicabas idoneũ.
nec te quidẽ tͥ credens. tuus fieri discipulus contẽpsisti. Et m̃ito. Qia
⁊ securius possũ p̾eẽ aliis multis: quã solimͥ. Prudens gͦ humilitas. hi¬
mił ꝙ prudentia fuit. quod nequaquã credens ad salutẽ te posse suffiut̾
tͥ: alieno potius arbitͥo deinceps uiuere ꝓposiusti. Laudo ⁊̃ qd̾ ñ no
uum uł magistrum uł locum requisisti. s ad claustrum de quo exiunᷤ
⁊ ad patrẽ sub quo ꝓfeceras: familiarit̾ redisti. Rectius quippe fuit. at
domꝰ que te nitͥerat.s ꝓfrat̾na caritate dimiserat. ex occupatimn
ciꝑet: quam de eius desolatione aliena gaudet. Qd̾ tam̃ in ħ ep̃i licentil
nore positꝰ finsti. ⁊̃ nc̃ te putes p̾cet̾is honorandũ. s magis humilẽ ãb

Expanded text:
filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quiet securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quoum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam nore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
imere ut peniteas: ñ timere ut p̃sumas. Porro p̾sumere. ne diffi¬
las: ñ p̃sumere. ne torpeas. Agnosce fr̾ quantũ dete confisus
sim. qui te tam acrit᷑ increpare. tuum factum. nec michi satis ꝓba¬
tum tam audact᷑ diuidicare ñ dubitau̾im: cum id forsitan rationa¬
bilius a te actum fuerit. quam mͥ huc usq notum sit. Neq enim tu
in tuis fortasse litt̾is rationes om̃s illas quib excusari posset hoc fac¬
tim ponere uoluisti. uł ꝓpt̾ tuã humilitatẽ. uł ꝓpt̾ literarum
breuitatẽ. De re gͦquam plene ñ noui. suspensam relinquens sentñ¬
ꝯtiam.
unũ quod fecisti irretractabilit̾ laudo. Quod uidelicet de posito ugo ir¬
guminis. sine iugo tam̃ eẽ noliusti. s amicam repetens disciplinam dei
gistro fieri demio discipulus ñ erubiusti. Nam cũ pastorali uinculo so¬
lutus. posses tui remare uris.si quidem ꝓmotio abbatis emancipatio

Expanded text:
Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffiTimere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis litteris fortasse rationes omnes illas, quibus excusari posset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio
Abbreviated transcription (Latin):
selicet timore qui sicut iam dixi ꝓuocat iram. s illo qui mitigat.
Qui horribilis timor si qñ t̾rendo tuũ pulsau̾it animũ tacite
suggerens. tuũ obsequium deo eẽ ñ posse acceptum.⁊ quod tua sit
infructuosa pęnitentia. quia udelicet uñ d̾s a te offensꝰ ẽ ꝑte em̃
uoluerit: Malũ gͦ puniat quod ego feci. bonum aut̃ maneat
quod ipse ꝓuit̾it. sirĩs quippe in ordinatis seu uoluntatib seu actio¬
mib nouit bonitas dei uti semꝑ quidem recte in sui ordinis pul¬
arritudinẽ. sepe ⁊̃ pie in nr̃am utilitatẽ. O clem̃tissima circa filios
idam diumȩ pietatis recordatio. quȩ sua ñ largiri desinit bñficia. ñ
solum ubi nullum in uenit meritũ: s plerumꝙ ⁊ ubi totũ uidet
contrarium. S ad te redeamus. Scđm g duos timores qui supra dis¬
tincti sunt. uolo te timere ⁊ ñ timere: p̾sumere ⁊ñ p̃sumere.

Expanded text:
scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per tvoluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum hoc putes culpam ñ eẽ. s in suꝑ qͥuod̾ ablit is
cuo glorieris te maignũ aliquid. ⁊ quod a paucis solet fieri fecisse.
dumi qui emancipatus ⁊̃ aliis p̃eras. contempnens p̃lationem rursus
suibdi p̾lato malueris. falsa humilitas ueram inducens suꝑbiam
i cor talia cogitantis. Quid namꝙ suꝑbius quam spontanẽe ⁊ tãꝗͣ
ibere ascͥberẽ uoluntati. qđ uł cogit necessitatis uis. uł pusitlam ꝯ¬
nitatis infirmitas: Quod si nec labore inctus. nec necessitate cõpuls.
s uolens hos fecisti. nichil hoc quoq suꝑbris. Dĩ quippe confilio tuũ
ptilisti magis eligens tͥ quiescere. quã eius oꝑi deseruire: ad quod
te ipse assumpserat Si gͥ uñ dm̃ contẽpsisti inide ad maiorẽ eus gła¬
ys contemptĩi: ñ ẽ bona głatio tuaͦ  caue gloriationẽ. tolie ⁊ se
tiritatẽ. quatenꝰ semꝑ utint sollicitꝰ sis. semꝑ humilit̾ paindꝰ. ñ illo

Expanded text:
non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave glotiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo
Abbreviated transcription (Latin):
ris cislpa. qua iam soluere ñ possis: Absit. S tantũ nolo te illa
tanquã nullũ uł paruum malũ negligere. immo semꝑ times
semꝑ penitere. semꝑ securũ ñ eẽ. Sic̃ scriptum ẽ. Beatus hõ qu
semꝑ ẽ paindꝰ uides certe quẽ timorẽ tͥ in cutere nitor. ñ qe
tͥ sit laqueus desꝑationis. s qui spem acquirat beatitudius
Est si quidem timor in utilis. tͥstis. crudelis. qui ueniã qui
ñ querit. ñ consequitur. Est si quidem timor puis. humsil
fructuosus. qui cuilibr. quantunlibet peccatori. facile m
s mansuetudinẽ. s patientiam. s longanimitatẽ. Quẽ
aelectãt tam inclita ꝓles: Alt̾ius u̾o misera soboles ẽ. ꝑtin¬
tia. immod̾ata tͥstitia rancor.ł horror. contemptus.
randã ẽẽ putaui. Est etiã adhuc quod magis timeo tͥ nl
forte sicut dequibdam scͥptum ẽ. quodlȩtantur cũ u¬
fecerint. ⁊ exultant in reb pessimis. tu quoq decos

Expanded text:
eris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, eris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis, qui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile mised mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus erandam esse putavi. 5. Est etiam adhuc, quod magis timeo tibi, ne forte, sicut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus,
Abbreviated transcription (Latin):
ongratulor quidem tͥ
quodsis exoneratꝰ: s uereor ne d̾s ate quantum inte ẽ. exli¬
noratus sit. Cuius ꝓculdubio ordinationi resistis. dum ꝓmotus
abipso tu te deicis. Quod si excusans ꝑau ꝑtatis p̃tendis necesi¬
tatem : necessitas parit coronam. Si difficultatẽ. si impossibilitan
omnia possibilia st̃ credenti. S responde quod ueriꝰ ẽ. quia seib
placuit tͥ magis quies tua: quã utilitas aliena. Nec mirum.
lacet fateor ⁊ michi.⁊ hȩc qui es placeat tͥ: si ta
tñ fieri eo mͦ quo fas ñ ẽ : nimis ẽ. Ac ꝑ hoc iam quia bñ ñ fit. bñ
ñ ẽ. Scͥptum ẽ enim. Si recte offers ⁊ ñ recte aiuidis : peccasti. la
gͦ oportuit te gregem dñicum minime seruandũ susciꝑe. ait
susceptum nequaquam relinquere. Iuxta illud. Alligatꝰ es uxori
noli querere solutionẽ. S ad quid ntor his ratiocinationib Nu¬
quid suadeo tͥ redire ad onus regiminis. cum iam ñ pateat loc
recuꝑationis: Aut desꝑare te intendo. quasi qui te tali ligai¬

Expanded text:
ongratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si ttiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligav
Abbreviated transcription (Latin):
ł postuł ante ponat᷑. in tentissime attendit᷑. musitaq alia quȩ a
lotis in huiꝰmodi curiosius obseruant᷑. Et tu in hoc dices michi. esse
quietẽ tu ħ ⁊̃ si lingua sieat silentium nominab̾: Quãquam ñ solum
temporis. s nec meȩ ꝓ fessionis ẽ huic rei oꝑam dare quã postulas:
ic possibilitatis ad implere quod optas: Siquidem uł monachi quod
p̃ uideor. uł peccatoris quod sum: officium ñ ẽ docere. s lugere. In¬
datus quoꝙ quod ⁊ uere me fateor eẽ. si p̾sumat docere quod nescit:
bicħ indoctuns agit. Docere itaq nec in docto ẽ in ꝓmptu. nec monacho
nansu: nec pexatenti in affectu SS ⁊ ꝓpt̾ hoc elongaui fugiens ⁊ maneo

Expanded text:
 post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo
Abbreviated transcription (Latin):
ut is qui boni testimonii est. ȩcłe desolatȩ qͣnto cius ꝑ quiratu
qm̃si talis ẽ quał p̾dicat᷑. d̾s ꝓculdubio cũ ipso erit. qui suãais¬

Expanded text:
ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae quantocius perquiratur: ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae quantocius perquiratur: quoniam, si talis est qualis praedicatur, Deus procul dubio cum ipso erit,
Abbreviated transcription (Latin):
di grã ep̃o: fr̾ .ẜ. abbas de claraualle. siquid pot̃ peccatoris ora¬
tio. Nauiculȩ illus de eccła loquor omniũ scõꝵ quȩ sub oculis ur̃is
gubnatore destituta fluctuat. ñ ẽ bonũ uob̃ negligere uł dissimisla¬
repericulum. Res quippe ur̃e cure est. Uñ miror qua ratione qͣue
securitate a clerico illo qui a religiosis ꝑsonis uir ut aiunt religio¬
sus eidem eccłȩ electus ẽ requirendo desistitis: etiã si ħ quoꝵ dam
qui in ipsa eccła sunt incuria uł desidia ñ m̾eatur. Qui ut au¬
diuimꝰ illum qui electꝰ ẽ nolentes. nec aliud nͥ quod religiosus
uitatẽ. quasi qui uideatur ẽẽ cõmunior ⁊ affabilior: qui ñ sit extͣ¬
neus s ciuib tam gratꝰ quam cognitꝰ. moꝵ patriȩ gnarꝰ. rebus
res me u̾tam: qui uicia ur̃a ñ redargnat. qui miserȩ conu̾isati¬
omi ur̃e aut consentiat. aut contradice̾ ñ audeat. Non sunt
audiendi. s potiꝰ uelint nolint omni mͦ satagendũ ẽ uobis.

Expanded text:
 frater BERNARDUS abbas de Clara-Valle, si quid potest peccatoris oratio. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quod religiosuvitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus res me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed potius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ isti uolunt s qui sic sciat negocia disponere rer̃ ext̾ioꝵ
ut norit ꝑ omnia p̾ponere curam animaꝵ. Certe duob monaste¬
riis sc̃i uidelicet petri ⁊ scĩ urbani pastorali aliqñ solatio fimiltꝰ
destitutis. bonȩ memorie p̃decessor u̾rdoninꝰ G̃ uillelmꝰ ñ longui
neris laborem ñ hiemis reputans asꝑitatẽ. bis nͥ fallor cluni acũ
semel diuionem ꝑ se ipsum adiit: hincꝙ uirum bonum dominĩ
hugonẽ qui pꝰ defunctus ẽ. illinc uirũ uenerabilẽ qui ad huc suꝑiꝰ
cdomnũ Radulfũ iuix multis p̃cib impetratos ab ducens. singulu
singulo p̃posuit in onast̾io. tutum uidelier ñ arbitrans cuiqua¬
in ona choꝵ domesticoꝵ illam cõmittere curam. Ꝙ iõ uob̾ in exen¬
plũ adcluxi.ut urãm caritatem cõminefaciã : qualit̾ ⁊ in hoc ql
nunc in manib ẽ oportet eam eẽ ñ minꝰ cautã quã sollicitã. Us

Expanded text:
ur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum, ut norit per omnia praeponere curam animarum. Certe duobus monasteriis, sancti videlicet Petri, et sancti Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor vester domnus Guillelmus non longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, domnum Radulfum vix multis precibus impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in ma
Abbreviated transcription (Latin):
pacem turbare uelle repꝑiatur.quẽ ad mod̾ ale dis cordiȩ semꝑ
amator ⁊ auctor. huic rigidȩ censure remedio citiꝰ obiuet᷑. eo quippe
simȩ quo intimȩ pesti. Hostił exercitus uastat agros. domosꝙ spo¬
n. praua aũ ꝯsilia corrumpunt bonos mores. ⁊ mõdicũ ferm̃tũ totã
issam corrup̃it. Serite. plantate. negociamini. ut antiqua mala ñ
ũ ñ iteretis. s ⁊ deiustis laborib urĩs expiare ⁊ delere possistis.
ptum quippe ẽ. Redemptio aĩȩ uiri : ꝓpẽ diuitiȩ. Et rursũ. Deite¬
mosinã: ⁊ omĩa munda uob̃. Ꝙ si militare placi ⁊ uestre fortitu¬
nis acstrenuitatis iterum exꝑiri uires. arma ꝓbare delectat: non
udem id p̾sim̃idum ad u̾sus uicinos ⁊ amicos. cum magis eccl̃ȩ inimi
m.Suꝑ illos sane ⁊ honestius acquiretis: ⁊ iustiꝰ possidebitis aqͥ
.Ds̃ pacis ⁊ dilecꝰtionis maneat semꝑ cum omnib uob̃ amret.

Expanded text:
pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimnam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis acquisita. Deus pacis et dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
in oculis sius .rex ẽ suꝑ isrł constitutꝰ: ñ ꝑ seuerans in humo¬
te ⁊ regnum amisit ⁊uitam. Si cautela samson. si salomonis
uotio ꝑ seuerantiã retinuissent: nec is ꝓfecto pͥuaret᷑ sapienti
nͨ ille uirib. Hoc sũmȩ honestatis insigne hãc totiꝰ ꝓbitatiꝰ
cam fidãq custodẽ custodiri a uob firmit̾ hortor ⁊ p̃cor. Cust¬
dite ailigent̃. quod libent̾ audistis. Memĩtote scͥptũ quia m¬
ebat herodes ioħ̃em. ⁊ libent̾ eũ audiebat. S beatus foret: si
dita libent̾ eque seruass. Deniq ñ qui audiunt. s beati
Hoc enĩ expedit. hoc decet. hoc iusticia exigit. Audiuimꝰ uenisse a
nuntios ducis rogerii. quid attulerint. quid ue retulerint:is
nescinus. Uerum ego uixta illud poetȩ ut uerum fatear. sis
ad turpe lucrũ. hunc ꝓtinus notate. ⁊iudicate hostem i
m sufarro in popło. dẏaboli sibi assumens uicem uirgia seminare

Expanded text:
in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humiin oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem noitem susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. Neo tarditatẽ passus sũ nec difficultatẽ. una pone di
rens ⁊ metens. ⁊ reportans cũ exultatione manipulas pacis. Ho
pe messis quã messin. Exulib. captiis. cõpeditis.⁊ in carcerim
euadendi atq repatͥandi lȩtã reportauimꝰ spẽ. metũ hostib n
sionẽ scismaticis. głam eccłe. orbi lȩticiã. Et nunc quid restat lu
coronam uirtutib: ꝓrius absq ꝑ seu̾entia nec qui pugnat uictes
nec palmã uictor ꝯsequit᷑. U irgoriuriũ uirtutũ ꝯsũmatio ẽ n
ad meritũ. mediatͥr ad p̾miũ. Soior ẽ patientiȩ. constantiȩ filia
ca pacis. amicitiarũ notlus unanimitatis uinculũ. ꝓpugnaris
scitatis. Tolle ꝑseuerantiã. nec obsequium mercedem ht̃. nec bi¬
ficium grãm. nec laudem fortitudo. Demq ñ qui cȩꝑit s qui ꝑ¬
uerauerit usq infinẽ hio saluus erit.Saul oum eẽt̃ paruuli

Expanded text:
necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismaticis, gloriam Ecclesiae, orbi laetitiam. 2. Et nunc quid restat, chcoronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus
Abbreviated transcription (Latin):
ntus nr̃ ad uos anno p̾t̾ito ñ fuerit ociosꝰ. eccła paulo pꝰ insua ne¬
ssitate ꝓbauit. a qua ⁊ missi fueramꝰ. Honorifice nos ⁊ suscepistis
tenuistis exiguũ quod ap̃ uos fuimꝰ.⁊ quidem digne nob̃. s supra
ostre humilitatis modum.Yfecto ut ñ unmemores sic non ingͣ
sumus. Uicem rependat qui pot̃.⁊ qui in causa fuit ds̃. Nos
uin uñ illum recõpensemꝰ uenerationis cultũ. s obsequiũ. s affer¬
in.plenũ amoris ⁊ gr̾e: Non quod nt̃o delectemur fauore:
ur̃e deuotioni colletamur. Omichi illos dies festiuos.s pau¬
s. Ingt̾nũ ñ obliuiscar tui plebs aeuota. honorabił gens. ci¬
ta audientium caritas. Portabamus u̾bum pacis. cũꝙ inus¬
semus filios pacis requieuit suꝑ eos pax nr̃a. Exieram plane
nare sem̃ ñ meum s dĩ. ⁊ cadens in t̾ram bonam sem̃ bonũ si¬
tum fecit centuplum. ⁊tempestiuũ. Mira celeritas. quia mag

Expanded text:
ventus noster ad vos anno praeterito non fuerit otiosus, Ecclesia paulo post in sua necessitate probavit, a qua missi et fueramus. Honorifice nos et suscepistis, et tenuistis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed supra nostrae humilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, ciquanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna
Abbreviated transcription (Latin):
i rebꝰ raritas p̾ciũ facit : nil in eccła p̃ciosiꝰ. nil optabilius est¬
bono utiliꝙ pastore. Nempe r̾ara auis ẽ ista. ꝓinde sicubi tał
interdum repperiat᷑. ⁊ occasio det᷑ ꝯfestim unciendȩ st̃ manꝰ. ⁊ totis.
nisib satagendũ. ne qua ui. ne qͣ arte malitiȩ fructuosa ꝓmotio ua-¬
ieat prepediri. Audnumꝰ ineccła ualentina pari uoto cleri ⁊ ppłi elec¬
tũ eẽ pͥorẽ case dĩ. Mirũ si bonꝰ non fu̾it ad opꝰ ad quod assumit᷑. Scire
uultis unde id sperem: Boni ħ uolunt. nec pot̃ bonꝰ non eẽ. qͥ bonis
displiceat. Decet scĩtatẽ urãm uotis assentire bonoꝵ. ne si abisto forte
resilire ꝯtingat. aliũ quẽ nolletis. studio ⁊ ꝯsensu prauoꝵ contingat

Expanded text:
i rebus raritas pretium facit, nil in Ecclesia pretiosius, nil optabilius bono utilique pastore. Nempe rara avis est ista. Proinde sicubi talis interdum reperiatur, et occasio detur, confestim injiciendae sunt manus, et totis nisibus satagendum, ne qua vi, ne qua arte malitiae fructuosa promotio valeat praepediri. Audivimus in ecclesia Valentina pari voto cleri et populi electum esse Priorem Casae-Dei. Mirum si bonus non fuerit ad opus ad quod assumitur. Scire vultis unde id sperem? Boni hoc volunt, nec potest bonus non esse qui bonis  regione displiceat. Decet Sanctitatem vestram votis assentire bonorum: ne si ab isto forte resilire contingat, alium quem nolletis, studio et consensu pravorum contingat
Abbreviated transcription (Latin):
uinci ãmalo. s uincere in bono malum: qr non respondistis eisi
lũ ꝓ malo. aut maledictum ꝓ maledicto. Porro illas quas ad ma
u̾sꝰ p̾fatos abbates ante scͥpseratis litt̾as. nec studio nec uoluntan
mea ad ipsoꝵ noticiam ꝑuenisse sciatis. Et de his satis. Tempꝰis
non obliuiscar mei. Clamat aduos mea monstruosa uita: mea erir¬
nosa ꝯscientia. Ego enĩ q̃dã ohimera mei scłi: nec olericũ gero m
laicũ cilã monachi iam dudũ exui conu̾sationẽ non habitũ. Nolo sobl

Expanded text:
vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis malum pro malo, aut maledictum pro maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, n