comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da gracia eius uos impedit. Reliquistis ꝑa¬
trem ⁊ matrem. fratres ⁊ sorores cognatos
⁊ affines. ⁊ precuxistis uos ad currendam ui¬
am eius. Nichil iam amori illuis p̾ponitis.
illum solum queritis pro quo lucrifioando.
omnia huius nuidi blandimenta quasi
ab sinthium amara. ⁊ omnem głi̾am atq
decorem quasi stercora reputatis. Intrate
uiam eius et currite ad ipsum. Tanto aitiꝰ
requiem habebitis quanto atius peruenie¬
tis uia ad ipsum sunt. sciencia disciplina bo¬
nitas. Per sciencam itur ad disciplit. Per
propter quod nobiscum loqiui cepinius. ut ꝙͣ¬
tum dominus dederit. de has ur̃a qua ad ip̃m
re debetis quod hauc scienciam que ad
iustitutionem recte. ⁊ honeste iuuendi ꝑtines
multis modis hominem colligere ⁊ comꝑare s
oportet. partim racione. partim doctrina ꝑtim
exemplo partim meditatione santtatum sccip¬
turarum partim assidua inspectione operum
atione quidem hor modo. Debet si quidẽ

Expanded text:
da gratia ejus vos impedit, reliquistis pada gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite ad ipsum, tanto citius requiem habebitis, quanto citius ad eum pervenietis. Via ad ipsum sunt scientia, disciplina, bonitas; per scientiam itur ad disciplinam, per propter quod vobiscum loqui coepimus, ut quantum Dominus dederit, de hac via qua ad ipsum re debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione operum atione quidem hoc modo. Debet siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ⁊ discipluram ⁊ scienciam doce me
Et ut se ydoneum ad heo discenda ostenderet.
nouissime secutus adiuxat. quia mandatis
tius credidi. Ac a diceret deo. ideo docere me de¬
bes qualiter tibi seruire debea quia preceptis
tius iam per contumatiam non resisto. Credo
bonum esse quod precipis. credo uerum ẽẽ qd̾
promictis. Aoquieui im propter te mea re¬
linquere. et id caurco queso parte merear tua
bona optinere. Quia mandatis tiuis credidi
Sic ⁊ uos fr̃s gracia dei iam credidistis man¬
datis eius. reliquistis ur̃a pioptet ipsuim. q̃ ri¬
te nunc sira ab ipso. ut mereamini pet sua
uenire ad ipsum. Credidistis mandatis esus
dicentis. Si uis perfectus esse. uade et uende
omia que habes: et ueni sequere me.⁊ha
bebis thesaurum in celo. fecistis quod pre¬
cepit. speratis quod promisit. petite nune
ab ipio quod ad id oꝑtinendum expedit.¬
⁊ Iullus iam cartialis affectus a percipiẽ¬

Expanded text:
inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « quia mandatis tuis credidi. » Sic et vos fratres gratia Dei jam credidistis mandatis ejus, reliquistis vestra propter ipsum, quaerite nunc sua ab ipso ut mereamini per sua venire ad ipsum. Credidistis mandatis ejus dicentis: « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . » Fecistis quod praecepit, speratis quod promisit, petite nunc ab ipso quod ad id obtinendum expedit. Nullus jam carnalis affectus a percipien
Abbreviated transcription (Latin):
hauc uiam ⁊ hanc prĩam uiderat cutu dice¬
bat. Disciplicia tua correxit me in auem. Disci¬
plina ualinq dei in finem collegit᷑ qr plene
et perfecte hominem reformans per u̾tutem
ad beatitudinem perduat. hanc uiam ⁊̃ hanc
prĩam tunc eciam uiderat cum dicebati Boni¬
tatem ⁊ disciplinam ⁊ scienciam doceme. Con¬
siderauit namq quod per bonitatem uenitur
ad beatitudinem. atq ideo bonitatem doceri se
peciit. quia per hanc ad illam pertingere con¬
crpunt. Sed quia rursum iudit quod ad boni¬
tatem optinendam disciplina necessarra esset
adiumnt ⁊ dixit. Disciplinamn dice me. Paratus
enim erat disciplinam seruare. ⁊ non solum
ad illam sernandam spontaneum se obculit.
sed ut illam quoq accipere mereretur suppli¬
cauit. Postremo quia uidit neminem s̾uare
posse discipliuam boni operis qui non habeat
sõam uere discretionis hauc quoq sibi dari
quasi quoddam fundamentum et princpium
saucte conuersationis postulauit. Runitatẽ

Expanded text:
viam et hanc patriam viderat cum dicebat: « Disciplina tua correxit me in finem . » Disciplina namque Dei in finem corrigit, quia plene et perfecte hominem reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc viam et hanc patriam tunc etiam viderat cum dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed ut illam quoque accipere mereretur, supplicavit. Postremo quia vidit neminem servare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis postulavit. « Bonitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
feruentiores cernimus. eoꝵ societatem atq fa¬
nuliaritatem auidius appetamus. Cum hic
uero tanta nobis pacis ⁊ concordie seruande
diligentia sit ut in nullo uniquam negotõ
quantum in nobis est fraterna dilectio pertur¬
betꝰ. Studeamus eis iuiuriam numquam in¬
fetre aut molestiam. illatam uero ꝓpter amo¬
rem fraterne caritatis equo animo sustinere

Expanded text:
atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantum in nobis est, fraterna dilectio perturbetur. Studeamus eis injuriam nunquam inferre aut molestiam, illatam vero nobis propter amorem fraternae char
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt. Quod ergo in illis eminet. ĩ nob̃
introrsum recondi debet. ⁊ quod in illis dep̾s¬
sum est. in nobis est erigendum. quia nos
cum facta illoꝵ ad imitationem tͣhimus
sublimia quidem in abscondito. ⁊ abiet̾ta
in manifesto facere debemus. ne uel illa si
ostendantur pet amorem accepti fauoris in¬
ani glorie seriure incipiant. uel ista si abscon¬
dantur per timorem iulitatis. premium re¬
tributionis amittant. Nescio quam homo
deinceps habeat excusationem ignoristie¬

Expanded text:
ostendunt. Quod ergo in illis eminet, in nobis ostendunt. Quod ergo in illis eminet, in nobis introrsum recondi debet, et quod in illis depressum est, in nobis est erigendum, quia nos cum facta eorum ad imitationem trahimus, sublimia quidem in abscondito et abjecta in manifesto facere debemus, ne vel illa si ostendantur per amorem accepti favoris inani gloriae servire incipiant, vel ista si abscondantur per timorem vilitatis, praemium retributionis amittant. Nescio quam homo deinceps habeat excusationem ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
gium aliene bonitatis mapiat inherere. ꝙxͣ¬
to artius studet bona alioꝵ imutari potius
quam carpere. Aliam nobis ad huc non
contempnendam considerationem ad p̾sens
negotium forma sigilli exibet. figura namq
que in sigillo foris eminet ĩ prẽssione cere
introrsum signata. apparet. et que ĩ sigillo
intruisecus sculpta ostenditur In cera exto¬
rius figurata demonstratur. Eluid ergo aliud
in isto nobis innuitur. nisi quia nos qui per
exemplum bonoꝵ. quasi per quoddam sigũ¬
lum optime exculptum reforitiari cupimus
quedam in eis sublimua et quasi eminentia
quedam uero abietta et quasi depressa oꝑm
uestigia inuenimꝰ: Sanctoꝵ quippe opera
que quantum ad reputationem hominum
non ad dignitatem sed ad uilitatem ꝑtinent.
illa in conuersatione eoꝵ deorsum plessa. ia¬
cent. quando uero talra oꝑantur que huma¬
nas mentes in admirationem pertrahũt.
quasi quasdam in se eminentes sculpturas

Expanded text:
gium alienae bonitatis incipiat inhaerere, quagium alienae bonitatis incipiat inhaerere, quanto arctius studet bona aliorum imitari potius quam carpere. Aliam nobis adhuc non contemnendam considerationem ad praesens negotium forma sigilli exhibet. Figura namque quae in sigillo foris eminet, impressione cerae introrsum signata apparet, et quae in sigillo intrinsecus sculpta ostenditur, in cera exterius figurata demonstratur. Quid ergo aliud in isto nobis innuitur, nisi quia nos qui per exemplum bonorum, quasi per quoddam sigillum optime exsculptum reformari cupimus, quaedam in eis sublimia et quasi eminentia, quaedam vero abjecta et quasi depressa operum vestigia invenimus? Sanctorum quippe opera quae quantum ad existimationem hominum non ad dignitatem, sed ad utilitatem pertinent, illa in conversatione eorum quasi deorsum pressa jacent. Quando vero talia operantur quae humanas mentes in admirationem sui pertrahunt, quasi quasdam in se eminentes sculpturas
Abbreviated transcription (Latin):
imit ari precipimur. nisi ut per eoꝵ imitatio¬
neni ad noue uite similitudinem reformerauit
In ipsis siquidem similitudinis dei forma exp̃s¬
sa est. et idarto cum eis per imutationem im¬
primimur. ad eiusdem similitudinis ymaginẽ
nos quoq figuramu:. Sed sciendum ẽ quil
sicut cera nui prius emollita fuerit formam
non recipit. sic ⁊ homo quid̾ per manum as¬
tionis aliene ad formam uirtutis ñ flectitꝰ
nisi prius per humilitatem ab omni elatõis
et contradittionis rigore molliatur. Neq
.n.per exemplum alterius aliquando ĩ meli
reformari poterit. qui ad huc per elationis ui¬
cĩum et bona aliena obpugnat. ⁊ sua mala
de fendit. Necesse est ergo ut si ueraciter bonos
imitaꝵ uolumus. prius per ueram humilita¬
tem ad obedientiam corda nra temperemus.
quatinus uitanrã danto aitius ad nouita¬
tem redeat. quanto promtius in omnem ꝙͣ
iuderit uirtutis speciem per uoluntarians õ¬
bedienciam se inclinat. ⁊ tanto altius ei uesti¬

Expanded text:
imitari praecipimur, nisi ut per eorum imitationem ad novae vitae similitudinem reformemur? In ipsis siquidem similitudinis Dei forma expressa est, et idcirco cum eis per imitationem imprimimur, ad ejusdem similitudinis imaginem nos quoque figuramur. Sed sciendum est quod nisi prius cera emollita fuerit, formam non recipit, sic et homo quidem per manum actionis alienae ad formam virtutis non flectitur, nisi prius per humilitatem ab omni elationis et contradictionis rigore moliatur. Neque enim per exemplum alterius aliquando in melius reformari poterit, qui adhuc per elationis vitium et bona aliena oppugnat, et sua mala defendit. Necesse est ergo ut si veraciter bonos imitari volumus, prius per veram humilitatem ad obedientiam corda nostra temperemus, quatenus vita nostra tanto citius ad novitatem redeat, quanto promptius in omnem quam viderit virtutis speciem, per voluntariam obedientiam se inclinat, et tanto altius ei vesti
Abbreviated transcription (Latin):
quam se esse exutimant nec erubescunt ma¬
gistros hr̃e omnes a quib discere possunt qd̾
ignorant qui beneditta omnium libent̾ ap¬
probant. errores uero alienos quantum ad
se pertinere cognouerunt pro tempore stu¬
dent uel modeste corripere. uel prudentes
dissimulare. Qui deniq studium sciencie mo¬
rum disciplina exornant ⁊ mansuetu dĩem
ac modestiam mentis sue non solum in
custodia oris sed eciam in habitu et gestu
corporis sui demonstrant. Sed et de bonorũ
exemplis que in presenti uobis dicenda ensti¬
mo. paucis nunc ił potero u̾bis demonsttabo.

Expanded text:
quam se esse existimant, nec erubescunt maquam se esse existimant, nec erubescunt magistros habere omnes, a quibus discere possunt quod ignorant, qui bene dicta omnium libenter approbant, errores vero alienos quantum ad se pertinere cognoverunt pro tempore student vel modeste corripere, vel prudenter dissimulare. Qui denique studium scientiae, morum disciplina exornant, et mansuetudinem ac modestiam mentis suae non solum in custodia oris, sed etiam in habitu et gestu corporis sui demonstrant. Sed et de bonorum exemplis quae in praesenti vobis dicenda existimo, paucis nunc si potero verbis demonstrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
toros esse eligite. Os clausum. ⁊ aures aꝑtas
hãbete. ⁊ quantum eat ad loquendum m̾ode¬
stiores dantum estotẽ ad intelligendum saga¬
tiores. Sufficiat uobis si forte res sic exigat ꝙ
satis petentib humiliter insinuare. contra
resistentes autem numquam presumatis
pertinatiter ditta ur̃a defendere. quia sicut
iam uobis prediximus multarum molestra¬
tum causas uirgia ministrant. ⁊ mox ut lĩ¬
gua indiscrete ad multiloquium resoluitur
ad disturbandam pacem cordis ur̃i. quasi
ianua hosti aperitur. Restat ergo fr̃s ut si
uere discipul ueritatis esse cupitis dales nos
studeatis exibere. quib ueritas facile per sua.¬
deri possit. quia ⁊ ipsa doctrina u̾idas dales
auditores amat. qui eam et a sapientib
exibitam humiliter suscipiunt. a simplitõrib
quoq administratam. arrogant̾ non ꝯtẽp¬
nunt. qui in sciencia dei hoc̃ est in ꝑicra bene
agendi cunttos prudentiores ac sapͥientõres

Expanded text:
tores esse eligite. Os clausum et aures apertas tores esse eligite. Os clausum et aures apertas habete, et quanto estis ad loquendum modestiores, tanto estote ad intelligendum sagaciores. Sufficiat vobis si forte res sic exigat quod sapitis petentibus humiliter insinuare, contra resistentes autem nunquam praesumatis pertinaciter dicta vestra defendere, quia sicut jam vobis praediximus. multarum molestiarum causas jurgia ministrant, et mox ut lingua indiscrete ad multiloquium resolvitur, ad disturbandam pacem cordis vestri quasi janua hosti aperitur. Restat ergo, fratres, ut si vere discipuli veritatis esse cupitis, tales vos studeatis exhibere quibus veritas facile persuaderi possit, quia et ipsa doctrina veritatis tales auditores amat, qui eam et a sapientibus exhibitam humiliter suscipiunt, a simplicioribus quoque administratam arroganter non contemnunt, qui in scientia Dei, hoc est in peritia bene agendi cunctos prudentiores et sapientiores
Abbreviated transcription (Latin):
uerõm errorem impudenter defendimus. ul
altius ueritatem malitiose imꝑugnant.
bolim uersuta est. ⁊ maligna illas solĩ mꝰ
astucie uias exquirens. quib possit errorem su¬
um tegere. ⁊ alienam ueritatem quamuis maꝰ¬
nifestam in opinione stultoꝵ et insipientium
hoium deprauars Sed non talis est sapientia q̃
desursum uenit que nescit eciam semet ip̃am con¬
tra ueritatem Diligere semper parata uł bonũ
quod habit ab habentib libenter petere. uł ma¬
lum q̃uod sustinet cum aliis ⁊ coram aliis
ueraciter accusare. Propterea de ipsa idem
iacob apostolus sic ait. Sapiencia autem q̃
desursum est. primum quidem pudica ẽ dein¬
de pacifica modesta suadibilis. bonis conser¬
ciens plena misod̾ia ⁊ fruttib bonis iudicãs
nr̃am a superfluitate non solum inanium u̾¬
boꝵ restringite. sed in ipsis eciam que recta
sunt mensuram ⁊ modum tenere et in col¬
latione santtoꝵ magio auditores quam doc¬

Expanded text:
m, vel nostrum errorem impudenter defendimus, vel m, vel nostrum errorem impudenter defendimus, vel alterius veritatem malitiose impugnamus.bolicam quae versuta est et maligna , illas solummodo astutiae vias exquirens quibus possit errorem suum tegere, et alienam veritatem quamvis manifestam, in opinione stultorum et insipientium hominum depravare. Sed non talis est sapientia quae desursum venit, quae nescit etiam semetipsam contra veritatem diligere, semper parata vel bonum quod non habet ab habentibus libenter petere, vel malum quod sustinet cum aliis et coram aliis veraciter accusare. Propterea de ipsa idem Jacobus apostolus sic ait: Sapientia autem quae desursum est primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens, plena misericorvestram a superfluitate non solum inanium verborum restringite, sed in ipsis etiam quae recta sunt mensuram et modum tenete, et in collatione sanctorum magis auditores quam doc
Abbreviated transcription (Latin):
enim ententiones generat. Contentiones
uero a uirgia ⁊ maledicta linguã excitant
Maleita autem ad iracundiam ⁊ quod ad¬
huc panius est ad frat̾num odium animũ
nsminant. Precerea script᷑a dicit in nul¬
tilo suo peccatum non deerit. et in multi¬
loquo peccatum tion effugies. Et iacobus
aystolus omne gerius bestiarum doma¬
⁊ posse asserit linguam pestem ẽẽ indoma¬
slem que uniuersam rotam natutatis
ir̃e. inflaminat. et ob hoc perfectum esse iu¬
cum qui in lingna non offendit. Nam qͥ a
npxe et contentiones de pestifera semꝑ radice
Qiantur. dubium non est qm̃ nisi cor prius
utrinsecus per elationem intumesceretr ne¬
quaquam lingua foris a custodia humi¬
hatis sue incontumeliam uerboꝵ sed re¬
lparet. Sed dum superbe pre aliis sapientes
uieri uolumus. erubescimus uel nr̃am ig¬
neatiam ab aliis argui. uel alioꝵ sapĩam.
cuisi ad nr̃am depressionem approbari. Sic
q õ nunquam contra conscienciam nrr̃m

Expanded text:
enim contentiones generat; contentiones enim contentiones generat; contentiones vero ad jurgia et maledicta linguam excitant; maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius est ad fraternum odium animum inflammant. Propterea Scriptura dicit: In multiloquio peccatum non deerit et in multiloquio peccatum non effugies . Et Jacobus apostolus omne genus bestiarum domari posse asserit: Linguam, pestem esse indomabilem, quae universam rotam nativitatis nostrae inflammat, et ob hoc perfectum esse virum qui in lingua sua non offendit . Nam quin rixae et contentiones de pestifera semper radice oriantur, dubium non est, quoniam nisi cor prius intrinsecus per elationem intumesceret, nequaquam lingua foris a custodia humilitatis suae in contumeliam verborum se relaxaret. Sed dum superbe prae aliis sapientes videri volumus, erubescimus vel nostram ignorantiam ab aliis argui, vel aliorum sapientiam quasi ad nostram depressionem approbari. Sicque nonnunquam contra conscientiam nostra
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ. uͥ ⁊ facienda audietis. ⁊̃ fca uidebitis. Et
ne in hac eciam parte uobis minist̾ium nostre
exhortationis desit. ostendam nunc breuiter
quales uos uel ad percipiendam doctrinam ł
ad imitanda exempla bonoꝵ exibere debeatis.
yoniam gͥ Quales debeant exibere qui¬
ad scõlam per doctrinam ꝓficere uolũt
uirtutum erudendi acceditis. scire de ¶uii.¬
betis contentiores uerboꝵ nullo modo dem¬
ceps ad nos petinere. quia sp̃alis doctrinestu¬
dium. non litirantes sed abscultantes reqͥrit.
sicut per mossn populo in lege dei erudiendo
cobus admoret dicens. Sit autem omnis hõ
uelox ad audendum. tardus autem ad loquẽ¬
dum et tardus ad iam. Et indete quam cõ¬
uenienter ꝓst quam multiloquium ꝓ hibu¬
it. eciam dcauenda ira preceptum subiũxit
dicens Tadus ad loquendum ⁊ tardus ad
iram ut atenter ostenderet. quia qui lin¬
guam sim a multiloqniõ non uult ꝯpes¬
cere. nor potedit diu animum suum a futore
iracundi illesum custodire. Multiloquium

Expanded text:
videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis. CAP. VI. Quales se debeant exhibere qui per doctrinam proficere voluntirtutum erudiendi acceditis, scire debetis contentiones verborum nullo modo deinceps ad vos pertinere, quia spiritualis doctrinae studium non litigantes, sed auscultantes requirit, sicut per Moysen populo in lege Dei erudiendo cobus admonet dicens: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum, et tardus ad iram . Et videte quam convenienter postquam multiloquium prohibuit, etiam de cavenda ira praeceptum subjunxit, dicens: tardus ad loquendum, et tardus ad iram, ut patenter ostenderet quod qui linguam suam a multiloquio non vult compescere, non poterit diu animum suum a furore iracundiae illaesum custodire. Multiloquium
Abbreviated transcription (Latin):
ceat superbiam mentis. Ca put tamen ne o¬
leum peccatoris imꝑitiguet caꝑut tuũ. Ole¬
um peccatoris est blandimentum adulatõis
ħ autem oleum. tumorem capitis non destruit
sed auget. ⁊ nutrit. ut autem ad plenum sa¬
nare possis. tumoris morbum. habe tecum su¬
somonis oleum. Ait enim. Oleum de capitetuo

Expanded text:
bit superbiam mentis. Cave tamen ne obit superbiam mentis. Cave tamen ne oleum peccatoris impinguet caput tuum . Oleum peccatoris est blandimentum adulationis. Hoc autem tumorem capitis non destruit, sed auget et nutrit. Ut autem ad plenum sanare possis tumoris morbum, habe tecum Salomonis oleum. Ait enim: Oleum de capite tuo
Abbreviated transcription (Latin):
mee. Ipse enim cuilib homini: dat uires saluã¬
di. Ipse est refugilun ⁊ uirtut. aduitor .in. ti q̃¬
um in die belli. Dies belli est prosperitas mũdi.
Que dies belli esse dicitur. quia caro adu̾sus
spm̃ in eo cotidie pugnat ⁊ multoaens alter
ab altero superatur Calor dier est ardor mali
desidetii Superponit igitur capiti .i. menti sũ
sustinentiam: ne muius calor mali desiderii
mentem grauet. ne a desiderio suo iustum pͦ¬
cator conformet. Dolor eccam caꝑitis ex tu
pitis: est elatio mentis. Et qui oderunt te ex¬
tulerunt caput. Excollencia capitis: est super¬
bia mentis Qui oderunt de inquit. Elu odi¬
unt non obediunt. Qui autem diligit libens
ductum dilectionis. Oportet autemi oleo uio¬
latico caput ungere ut possis calorem tumo¬
ris nutigare. uiola est. Hunulis herba q̃ dũ
de terra nascitur: non procul a terra pro ceri¬
tate seꝑatur. Oleum igitur humilitatis. pla¬

Expanded text:
meae. Ipse enim cuilibet homini dat vires salvanmeae. Ipse enim cuilibet homini dat vires salvandi. Ipse enim est refugium, et virtus adjutor in trum in die belli. Dies belli est prosperitas mundi. Quae dies belli esse dicitur, quia caro adversus spiritum in eo quotidie pugnat, et multoties alter ab altero superatur. Calor dici est calor mali desiderii. Superponit igitur capiti, id est, mentisustinentiam, ne nimius calor mali desiderii mentem gravet, ne a desiderio suo justum peccatori conformet. Dolor etiam capitis ex tumpitis est elatio mentis. Et qui oderunt te extulerunt caput . Extollentia capitis est superbia mentis. Qui oderunt te, inquit, qui odiunt non obediunt. Qui autem diligit, libens dicium est dilectionis. Oportet autem oleo violaceo caput ungere, ut possis calorem tumoris mitigare. Viola est humilis herba, quae dum de terra nascitur, non procul a terra proceritate separatur. Oleum igitur humilitatis seda
Abbreviated transcription (Latin):
tur extimore: aliquando ex calore. Calor: est
nume cupiditatis ardor ut gͥ sanus fi debeas:
mosbi materiam subtrahere non obmittasi
querit. Sugitur largiendo que possidet ꝯtemp¬
seris mundum: anxie cupiditatis minues ap¬
petitum. Nec tantum morbi subtrahes: s ⁊̃
oleo roseaced unges. huiusmodi siquidem oleñ
frigide nature dicitur esse. Roseaceum uͦ oleũ;
est cruor martyrum. Dum enim passiones scõ¬
rum legis: oled roseaceo caput ungis. S añꝙͣ
oleum infundas: oportet ad huc caput redere
id est superflua resecare. Et sic materiam mor¬
bi destruis ⁊ fomento frigidi olei fernorem ca¬
loris premis. Fuge igitur estum carnis. quere
umbram diuine protectionis. roga summum
medicum. ⁊ dic. Domine domine uirtus salutis
mecobũbrasti super meum. in die belli. Ne tͣdas
me a desiderio meo pcc̃ori. Repeticio nominis af¬
fectum suscitat pietatu. Uirtus inquit salutis

Expanded text:
tur ex calore, aliquando ex tumore. Calor est tur ex calore, aliquando ex tumore. Calor est nimiae cupiditatis ardor, ut igitur sanus fias, morbi materiam subtrahere non omittas. quaerit. Si igitur largiendo quae possides, contempseris mundum, anxiae cupiditatis minues appetitum. Nec tantum materiam morbi subtrahes, sed etiam oleo rosaceo caput unges, hujusmodi siquidem oleum frigidae naturae dicitur esse. Rosaceum vero oleum est cruor martyrum. Dum enim passiones sanctorum legis, oleo rosaceo caput ungis. Sed antequam oleum infundas oportet caput radere, id est, superflua resecare, et sic faciens simul materiam morbi destruis, et fomento frigidi olei fervorem calorum premis. Fuge igitur aestum carnis, quaere umbram divinae protectionis. Roga summum medicum, et dic: Domine, Domine, virtus salutis meae, obumbrasti super caput meum in die belli. Ne tradas me a desiderio meo peccatori, etc. Repetitio nominis affectum suscitat pietatis. Virtus, inquit, salutis
Abbreviated transcription (Latin):
puncipale mentis. Dolor nero capitis. est appeti
tus mundane felicitatis. Que ideo dolor esse dr̃.
quia queritur cum labore: possidetur cũ timore
amitritur cum merore. Pet puerum uero possu¬
mus intelligere puritatẽ auuslibet peĩtentis
anime. Puer igitur caput suum dolec cũ puri¬
tas anime de transgressione mentis penitet:
Sed predittus puer bio caput suum doluit:
dum puritas anme. de delectatione ⁊ consensu
pcã fleuit. Conuertetur dolor eius inquit. dd̾ ĩ
caput eius. Dolor capitis: est appetitus niinie cu¬
piditatis. Qui dolor in caput eius conuertitur:
quando mens desiderio terum temporalium arie
cruciatur. Ecce inquit parturit in iusticiam¬
et concepit dolorem. ⁊ peperit iniquitatem.
Concepit dolorem nuali desiderii in cogitatõe.
parturit in iusticiam arcũneniendo frẽm in
locutione male possidendo peperit uquitatem
in operatione. Hic autem dolor aliquando nasci¬

Expanded text:
rinciprinciptus mundanae felicitatis. Quae ideo dolor esse dicitur, quia quaeritur cum labore, possidetur cum timore, amittitur cum moerore. Per puerum intelligimus puritatem cujuslibet poenitentis animae. Puer igitur caput suum dolet, cum puritatem animae de transgressione mentis poenitet. Sed praedictus puer bis caput suum doluit, dum puritas animae de delectatione et consensu peccati flevit. Convertetur dolor ejus, inquit David, in caput ejus . Dolor item capitis est morbus nimiae cupiditatis. Qui dolor in caput convertitur, quando mens desiderio rerum temporalium anxie cruciatur. Ecce, inquit, parturit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Concepit dolorem mali desiderii in cogitatione, parturit injustitiam circumveniendo fratrem in locutione, male possidendo peperit iniquitatem in operatione. Hic autem dolor aliquando nasci
Abbreviated transcription (Latin):
onus modus est laudabilis purgatio ꝑ¬
sudorem uel uituperabilis purgatio per
sudorem. Sicut in quolibet infirmo aꝑiuntur
caruis pori. ut per sudorem fiat purgatio mor¬
bi: sic per confessionem pã. fit laudabilis pur¬
gatio animi. laudatur eciam sudor mediotris si
habeatur in omnib membris. Cum enim su¬
dor a toto corpore exit: omnium memibroꝵ forti¬
tudinem quod est signum boni designat. Siru¬
łt oportet ut sudor confessionis fiat de pcc̃o au̾l
operationis. Cum autem sudor fit tantum in
quadam corporis parte uelut in capite contĩ¬
git ex memibroꝵ debilitate Moraliter. ꝑ egrũ
intelligimus animum. per caput intentionent
per reliquum corpus attionum sequent sum
disttibutionem per sudorem confessionem. Cũ
aliquis intentionem suam laudat ⁊ per hoo
quod male gessit conscius excusat creditur ru¬
tupedabilis esse huius purgatio sudoris. qura
sudor confessionis poros non aperit: quos aru¬
satio clausos per ostinationem stringit. de do

Expanded text:
onus modus est laudabilis, vel vituperabilis purgagatio per sudorem. Sicut enim in quolibet infirmo aperiuntur carnis pori, ut per sudorem fiat purgatio morbi, sic per confessionem peccati fit laudabilis purgatio animi. Laudatur etiam sudor mediocris si habeatur in omnibus membris. Cum vero sudor a toto manat corpore, omnium membrorum fortitudinem quod est signum boni designat. Similiter oportet ut sudor confessionis fiat de peccato cujuslibet operationis. Sed cum sudor fit tantum in quadam corporis parte, velut in capite, id contingit ex membrorum debilitate. Moraliter autem per aegrum intelligimus animum, per caput intentionem, per reliquum corpus actionum sequentium distributionem, per sudorem confessionem. Cum igitur aliquis intentionem suam laudat, et hoc quod male gessit sibi conscius excusat, creditur vituperabilis esse hujus purgatio sudoris, quia sudor confessionis poros non aperit, quos excusatio clausos per obstinationem stringit. CAP. X
Abbreviated transcription (Latin):
uia frẽs largiente
domino de uana ꝗ¬
uersatione huius
seculi per desid̾ium
sanctum conuersi
estis. ⁊ ad ipsum qui fecit uos tota mentis
intentione ao uoto redire disponitis oportet
uos nunc ipsam uiam discere per quam
possitis ad illum quem querias peruenire.
Ipse est enim uera ⁊ sempiterna uita extra
quem sicut nemo feliciter usuere potest.it a
quicumq in ipso et cum ipso uiuit. beatus ẽ.
Si igitur deum queritis. immo quia q̃ritis.
ueram ꝑ fecto ac perpetuam beatitudiẽm hr̃e
desideratis. Ad beatitudinem autem nemo ue¬
nire potest nisi pet uirtutem. ⁊ urtus ñ alio
modo ueraate ᷑ apprehenditur. nisi discipluia u¬
stodiatur. Usus enim discipline ad uͥtutem
animum dirigit. uirtus autem ad beatitudi¬
nem perducit. Ad pet hoc exercitium discipline
isse debet ur̃a nchoatie. uirtus perfectio. p̾miũ
uittutis eterna beatitudo. hec est fr̃s uia ⁊ ista
est patria per quam currimus.⁊ ad quan ꝑ¬
uenire desideramus. Hanc usatu ⁊ hanc pa¬

Expanded text:
atres, largiente Domino de vana conversatione hujus saeculi per desiderium sanctum conversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum quaeritis imo quia quaeritis veram profecto ac perpetuam beatitudinem habere desideratis. Ad beatitudinem autem nemo venire potest nisi per virtutem, et virtus non alio modo veraciter apprehenditur, nisi disciplina vstodiatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem perducit. Ac per hoc exercitium disciplinae esse debet vestra inchoatio, virtus perfectio, praemium virtutis aeterna beatitudo. Haec est, fratres, via, et ista est patria, per quam currimus et ad quam pervenire desideramus. Hanc viam et hanc pa
Abbreviated transcription (Latin):
soiar appetit se elatum esse indic̾at. it a qui qũ
peiorib assidue conuersari concupiscit. de pͣua¬
tum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum
consortium. appetere uolumus. duplex nobis
utilitatis fruttus prouenit. quia ⁊ culpami
fugimus et innocencie nr̃e testimonium ꝑhi¬
bemus. Cotidiana igitur et frequen conuersa

Expanded text:
sociari appetit, se elatum esse indicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimus, et innocentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidian
Abbreviated transcription (Latin):
luisti inquit erubescere. Etubescere noluit: qui
penitere recusauit. Rubor igitur frontisr est pu¬
dor penitentis. Si quis igitur ab hac inftrunta¬
te curari desiderat necesse est ut emplastrũ u̾e¬
cundie fronti superponat. Incipit tructatus de

Expanded text:
luisti, inquit, erubescere. Erubescere noluit, qui luisti, inquit, erubescere. Erubescere noluit, qui poenitere recusavit. Rubor igitur frontis est pudor poenitentis. Si quis igitur ab hac infirmitate curari desiderat, necesse est ut emplastrum verecundiae fronti superponat. Finis libelli De
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ea quas dolens cociueri uideatur. ꝑ eam
si quidem animam sermo diuinus intelligitur
que deum iudere desiderans frontem pudiciae
simplicitatis uelamine tegere consueunt Si
autem peccati morb eidem aduenerit: per
impudentiam frontem dudooꝑdam gerit. Et
que prius iuste uxerat: abiecto simplicitacis
uelamne pecratum predicare non cessat. Qd̾
si su religione alicui contiugat᷑ guioris aspe
secularib incidamentum pr̃at. Quanto onĩ
gradus altior. tanto casus grauior. Unde per
ysaiam dicitur. Erubesce sydon ait mare. Unde
funditur attio religiosoꝵ. duma illi ultra hĩtũ
assununt opera: ⁊ isti iuxta ordinem pro pͥum
non excitant corda. In sỹdone quippe figuratur
stabilitas religiosoꝵ in mari uero uita secula¬
dium. Quasi ergo per uocem maris ad uerecun¬
diã sydon adducitur. quando per comꝑationem
uite secularium et religiosoꝵ. qui minuti et
quasi stabiles cerniuntur. uita reprobatur. No¬

Expanded text:
ut de ea quasi dolens conqueri videatur. Per eam ut de ea quasi dolens conqueri videatur. Per eam siquidem animam sermo divinus intelligit, quae Deum videre desiderans frontem pudicitiae simplicitatis velamine tegere consuevit. Si autem peccati morbus eidem advenerit, per impudicitiam frontem discoopertam gerit, et quae prius juste vixerat, abjecto simplicitatis velamine peccatum praedicare non cessat. Quod si in religione alicui contingat gravioris culpae, saecularibus incitamentum praestat. Quanto enim gradus altior, tanto casus gravior. Unde per Isaiam dicitur: Erubesce, Sidon, ait, mare . Undonfunditur actio religiosorum, dum illi ultra habitum assumunt opera, et isti juxta ordinem proprium non excitant corda. » In Sidone quippe figuratur stabilitas religiosorum, in mari vero vita saecularium. Quasi ergo per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per comparationem vitae saecularium, religiosorum, qui muniti, et quasi stabiles cernuntur, vita reprobatur. No
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ficca nec dubitamus excolera exortam eẽ. ru¬
bea. Sicut cuimi ĩ passionario legitiu: oportet ut
lib medicetin: Mỹrobolam oculoꝵ ꝑiosunt ui¬
sin. uola est humilis herba. absinthium ẽ amu¬
rissimum. ħenim tria cum sius similib pronidẽ¬
tiam mentis uiuant ut capilli .i cogitationes
discrete crescant. nec defluant. Oportet eniꝰ ut
oculis cordis peccati morbum diligenter in¬
spicias: humiliter confidearis amare peniteas.
hoc autem medicamine. facies ut ihereant
capiti capilli .i. piouide cogidationes. Acapite
siquidem cupilli quandoq defluunt. ⁊ intertã
caduntr ⁊ hoc fit quociens cogitationes mentis
terrenis inhiant. ⁊ terrena cc̃dupiscunt. In¬
herent uero capiti quociens nherent diuine
miuest atio contemplationi. Unde in cantiais
li astringitur necessitate. non tamen excedit
rons meretricis fc̃ã esbtͥ. uoluisti erubes¬
cere. De aduersatͥce muliere ꝓpħ̃a loqͥt᷑.

Expanded text:
et sicca, non dubitamus ex cholera exortam esse ruet sicca, non dubitamus ex cholera exortam esse rubra. Sicut autem in Passionario legitur, oportet, utlibus medicetur. Myrobalanum oculorum prodest visui. Viola est humilis herba. Absinthium est amarissimum. Haec enim tria cum suis similibus providentiam mentis juvant, ut capilli, id est cogitationes discretae crescant, nec defluant. Oportet enim, ut oculis cordis peccati morbum diligenter inspicias; humiliter confitearis, amare poeniteas. Hoc autem medicamine facies, ut inhaereant capiti capilli, id est providae cogitationes. De capite siquidem capilli quandoque defluunt, et in terram cadunt, et hoc fit quoties cogitationes mentis terrenis inhiant, et terrena concupiscunt. Inhaerent vero capiti, quoties inhaerent divinae majestatis contemplationi. Unde in Canticis li astringitur necessitate, non tamen ab aeterris meretricis facta est tibi, voluisti erubescere . De adultera muliere propheta loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
homunb capilli ⁊ fiunt calui. Quib nłłe
medicine subueniunt. neo amplius come ds¬
cunt. Si autem fumus extoto non amittatur:
sed solum ex aliquo humore inficdatur. ĩ firmi¬
int̾ioris homirus. capilli uero capitis. sunt discre¬
te cogitationes mentis. Dredictus autem fumus
⁊ ex prouidentia discrete cogitationis prodeunt.
cine secretum mentis abscondunt. Qui autẽ
hoc fumo caret: orsluus fiet. Similiter auttius
qui mnagendis reb proiidentiam non habet
caluus apparet. Nec discrete cogitatioties ñ¬
tem cooꝑunt. sed quod interius latet: ext̾uis
udentib apertum reddunt. Nulle gͥ medici¬
ne prodeunt. uͥ discrete cogitationes desut. Si
autem fumus ex toto non amittitur. s solum
ex aliquo humore inficiatur ⁊ infirttas na¬
satu que alopicia nocatu ex colore cutis ip¬
sius loci poterit cognosti ex quo humore hec
infarmitas oriatur: Si enm atrina est. calida

Expanded text:
hominibus capilli, et fiunt calvi. Quibus nullae hominibus capilli, et fiunt calvi. Quibus nullae medicinae subveniunt, ut amplius comae crescant. Si autem fumus ex toto non amittatur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, infirmiinterioris hominis, capilli vero capitis sunt discretae cogitationes mentis. Praedictus autem fumus  ex providentia discretae cogitationes prodeunt, quae secretum mentis abscondunt. Qui autem hoc fumo caret, calvus fiet. Similiter animus, qui in agendis rebus providentiam non habet, calvus apparet. Nec discretae cogitationes mentem cooperiunt, sed quod interius latet, exterius videntibus apertum reddunt. Nullae vero medicinae proderunt, ubi discretae cogitationes desunt. Si autem fumus ex toto non amittitur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, et infirmitas nascatur quae alopecia vocatur, ex calore cutis illius loci poterit cognosci ex quo humore haec infirmitas oriatur. Si enim activa est, calida
Abbreviated transcription (Latin):
tes generantur. Sed ut dicitur. lis per litẽ iua¬
le diuiditur. Oportet autem ne huio ĩfirmi¬
tati auxilium medicine desit q̃m huiusmo¬
di morb uelut cancer serp̃. Unde per apłm
dicitur ad tĩmotheum. ꝓfana autem ⁊ mani¬
a deuita multum enim profiaunt ad inꝑpi¬
et atem ⁊ sermo eoꝵ ut cancer serpit. Et in
eodem. Stultus autem ⁊ sine disciplinia q̃sti
ones deuuta: sciant quod generant lites. S¬
num autem domuni non oportet litigare. s
mansuetum ad omnes. Solet autem infu¬
mitati uerticem dolentium nocere multiloqͥ¬
um. Sed ut infatuo profectum possis presta¬
re remedium pro electuario ori eius im po
apillus ex famo grosso ⁊ calido nasct
quod exigneis ⁊ incenss est humorib
quo crescente. trescunt ⁊ capilli. ut pote ab ip¬
so nutriti. hunc fumum qui perdiderite et al¬
pillos perdit. Pro qualitate ergo fumi erunt
capilli. sicut in herbis undemus. ex t̾re humo

Expanded text:
tes generantur. Sed ut dicitur, lis per litem mates generantur. Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur. Oportet autem ne huic infirmitati auxilium medicinae desit, quia hujusmodi morbus velut cancer serpit. Unde per Apostolum dicitur ad Timotheum: Profana et vaniloquia devita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit . Et paulo post: Stultas autem et sine disciplina ones devita, sciens quia generant lites. Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes . Solet autem infirmitati vertice dolentium nocere multiloquium. Sed ut infirmo perfectum possis praestare remedium, pro electuario et pharmaco optapillus ex fumo grosso et calido nascitur, qui ex igneis et incensis est humoribus. Quo crescente crescunt et capilli, utpote ab ipso nutriti. Hunc fumum qui perdiderit, et capillos perdit. Pro qualitate ergo fumi erunt capilli, sicut in herbis videmus, ex terrae sic
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius iniquitas eius descendet. Euperius dixsuiꝰ
caput int̾ioris homuus ẽẽ mentem. hunc autem
uerticem capites. possumus appellare mentis rati¬
onem. Sicut enim uertex capitis in deptͣm. ⁊ sini¬
stram partem capillos diuidit: sic ratio m̃tis
bonas ⁊ malas cogitationes discernt. In u̾ticem
euis inquitas descendit: dum malicia poccati
rationem subiectam premit. Sed ħ infirmitas
partes ideatur sandi. In duas partes capud
scinditur dum ratio mentio ad diuersa ꝑtituit
Oportet autem si ħ instrmitas contingat alicͥ
tur: dum meus uitta .i. doctrina corrigendo li¬
gatur. hoc enim medicamiue agitur ut m̃tis
ratio ad iuium colligatur. Unde̾ ⁊ psalmista.
Uerumptamen deus confringet capita ũmi
suis. Capita iniu̾coꝵ sunt mentes superboꝵ
Uertex capilli: est uersucia questionu ĩ dis¬
putatione subtili. Que ideo uertex capilli eẽ
diciturt quia per similitudinem subtilitati
capilloꝵ moraliter comparatur Cum aũt
mens p̃er diuersas questiones spargitur li¬

Expanded text:
cendet . Superius diximus caput interioris hominis esse mentem, nunc autem verticem capitis possumus appellare mentis rationem. Sicut enim vertex capitis in dextram et sinistram partem capillos dividit, sic ratio mentis bonas et malas cogitationes discernit. In verticem hominis iniquitas descendit, dum malitia peccati rationem sibi subjectam premit. Sed haec infirmitpartes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, tur, dum mens vitta, id est doctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur. Unde et Psalmista: Verumtamen Deus confringet capita inimisuis . Capita inimicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. Quae ideo vertex capilli esse dicitur, quia per quamdam similitudinem, subtilitati capillorum moraliter comparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spargitur, li
Abbreviated transcription (Latin):
Alie ⁊ alio int̾ se ꝓpͥctates pp̃ naria exercicia: s una
sed eẽntia una. E dm̃ exercitium multa sunt: scdm̃
eẽntiam u̾o unum sunt in anima ⁊ qd̃ ip̃a. Et sicut
mundus iste uibilis quinq ꝑtita qͣdam distinttõe
est ordinatus t̾ra scilicet. aqua. aere. sine firmamento.
ip̃o quoq supp̾mo celo qd̾ empyrum uocante sic aĩe
in mundo sui corꝑis peregͥnanti quinq progressus
sunt ad sapĩam sensus salicet. ỹmaginatio. ratio.
intellectus ⁊ intelligentia. Quinq ⁊ enim prog̾s
ad caritatem exercetur. quatinus innouem istis ꝓ̃¬
gressionib in semet ip̃a proficiens anina. sensu et
spũ ambulet. usq ad cherubin ⁊ seraphin id ẽ usq
ad plenitudinem scĩe ⁊ rogum caritatis. hc̃atq aĩa
per exercitium uirtutes. qualr̃ facultates habet per
geloꝵ comparare prudenti lectori relinquo. facile

Expanded text:
aliae et aliae inter se proprietates propter varia exercitia, sed una aliae et aliae inter se proprietates propter varia exercitia, sed una sed essentia una: secundum exercitia, multa sunt; secundum essentiam vero, unum sunt in anima et idem quod ipsa. Et sicut mundus iste visibilis quinquepartita quadam distinctione est ordinatus; terra scilicet, aqua, aere, et aethere, sive firmamento, ipsoque supremo coelo, quod empyreum vocant: sic animae in mundo sui corporis peregrinanti quinque progressus sunt ad sapientiam; sensus scilicet, imaginatio, ratio, intellectus, et intelligentia. Quinque enim progressad charitatem: quatenus novem istis progressionibus in semetipsa proficiens anima, sensu et t, spiritu ambulet usque ad Cherubim et Seraphim, id est, usque ad plenitudinem scientiae, et regnum charitatis, habeatque anima per exercitium virtutes, quarum facultates habet per gelorum comparare prudenti lectori relinquo. Facile
Abbreviated transcription (Latin):
nendi ⁊ instituendi atq ordinandi sunt. Animi affeo¬
tus ad id qd̾̃ debent. ⁊ quomodo debent. ut in uͥtutes
ꝓficere possint. Alioquin in uicia facile corruent. Cũ
ergo prudenter modeste. fortit̾ ⁊ iuste. amor ⁊ odium
institiuntur. iu uirtutes exurgunt. prudentiam sali¬
cet temꝑantiam fortitudinem atq iusticiam que
quasi origines atq cardines sunt omnium uͥtutum
Et ħ omnia cum affectuose ⁊ uirtuose in anima m̃¬
stituuntur. pet odium mundi ⁊ sui ꝓficit ĩ amorẽ
dei ⁊ proximi: per contemptum temporalnmi et
corpus ñ sit corporeus dĩ: quia corpus ñ trãscendit
uel quia corporeis exercetur instrumentiaunde ⁊
intus ñ sit nisi unus U̾umptamen ꝓpter uara ex̃¬
cia exenasia uariatur ⁊ uarie nuncupatur. Dictur
namq sensus ymaginatio ratio. intellectus. intelli¬
gentia: ⁊ ħ omnia in anima ñ aliud sunt quam ip̃a.

Expanded text:
nendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affecnendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes proficere possint; alioquin in vitia facile deficient. Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtutes exsurgunt, prudentiam scilicet, temperantiam, fortitudinem atque justitiam, quae quasi origines et cardines sunt omnium virtutum. Et haec omnia cum affectuose et virtuose in anima constituuntur, per odium mundi et sui, proficit in amorem Dei et proximi: per contemptum temporalium et corpus non sit, corporeus dicitur, quia corpus non transcendit, vel quia corporeis exercetur instrumentis; unde et intus non sit nisi unus. Verumtamen propter varia exercitia variatur et varie nuncupatur. Dicitur namque sensus, imaginatio, ratio, intellectus, intelligentia. Et haec omnia in anima nihil aliud sunt, quam ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad se ⁊ stet in se. ⁊ sic intra semet ip̃m apud semet¬
ip̃m querat ⁊ uideat unde constet homo. et ex
qua parte sui factus sit ad ymaginem dei . ¶iii.
quos tamen sensus ñ mouet caro absq aĩe sociecate.
Anima uero rõnale suum tenet sine carne. Est si qͥ¬
dem rõnabilis concupisabilis irascibilis. Per rõnabi¬
litature habilis nature est illuminari ad aliqͥd
cognosdendum infra se. ⁊ supra se. in se ⁊ uixta se.
se. Per concupiscibł̾tatem ⁊ irascibilitatem. habi¬
lis est affici ad al quid appetendum uł fugiẽdum:
anandum uel odiendum ⁊ ideo de rõnabilitate oĩs
sensus anime oritur: ⁊ de aliis omrus affectꝰ. Af¬
metumus. Et ob ħ de concupiscibilitate gaudiũ
⁊ spes: de masabilitate dolor ⁊ metus oriunt᷑. Qui
quidem quatuor affectus anime. omnium sunt
nis matia. Affectus siqnidem oꝑi nom̃ imponit᷑.
⁊̃ qm̃ uirtus est hĩtus mentis bñ composite compo¬

Expanded text:
ad se, et stet in se, et sic intra semetipsum quaeratad se, et stet in se, et sic intra semetipsum quaerat, et videat unde constet homo, et ex qua sui parte factus sit ad imaginem Dei. CAPUT Iquos tamen sensus non movet caro absque animae societate; anima vero rationale suum tenet sine carne. CAPUT dem rationalis, concupiscibilis et irascibilis. Per rationalitatem habilis est illuminari ad aliquid cognoscendum infra se et supra se, in se et juxta se. tinetur infra se. Per concupiscibilitatem et irascibilitatem habilis est affici ad aliquid appetendum vel fugiendum, amandum vel odiendum: et ideo de rationalitate omnis sensus orimetuimus; et ob hoc de concupiscibilitate gaudium et spes, de irascibilitate dolor et metus oriuntur. Qui quidem quatuor affectus animae omnium sunt nis materia. Affectus siquidem operi nomen imponit. Et quoniam virtus est habitus mentis bene compositae, compo
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾it se apud se. Et cum uult deum cognoscere
clenat se super se mentis atie. Non enim aliquid
tale deus est qualis est animus. Non tñ iuderi
nisi auimo potest: neo it a uideri ut animꝰ potest.
Inconimutabilis siquidem u̾itas est sine. defectu
substantie Non talis est animuse si deficit ⁊ ꝓficit.
nouit ignorat meminit obliuiscitur. mͦ uult modo
ñ uult. Diffusis cogitationib atq consiliis huc atq
illuo uagatur. consid̾ando spettat omnia. uidet ab seu¬
tia. tnͣsmarina uisu ambit. ⁊ ꝑcurrit aspectu abdi¬
ta scrutatur ⁊ uno mom̃to sensus suos ꝑ totiꝰ orbis
fines ⁊ mundi secreta cͥcumfert. Descendit ad inf̾na.
ascendit inde: u̾satur in celo. ad heret xp̃o. coniungit᷑
deo. Ip̃e siquidem est eiui prĩa ⁊ habitatio ad cuius
similitudinem. fõs est Quisquis ergo se talem red¬
di desid̾at qualis a deo fõs est. id similem ẽ deo. redeat

Expanded text:
rit se apud se. Et cum vult Deum cognoscere, rit se apud se. Et cum vult Deum cognoscere, elevat se super se mentis acie. Non enim aliquid tale est Deus, qualis est animus: non tamen videri nisi animo potest, nec ita videri ut animus potest. Incommutabilis siquidem est veritas sine defectu substantiae. Non talis est animus: sed deficit et proficit, novit et ignorat, meminit et obliviscitur; modo vult, modo non vult. Diffusis cogitationibus atque consiliis, huc atque illuc vagatur: considerat, spectat omnia. Videt absentia; transmarina visu ambit, et percurrit aspectu, abdita scrutatur: et uno momento sensus suos per totius orbis fines et mundi secreta circumfert. Descendit ad inferna, ascendit inde, versatur in coelo, adhaeret Christo, conjungitur Deo. Ipse siquidem est ejus patria et habitatio, ad cujus similitudinem factus est. Quisquis ergo se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est similem Deo, redeat