comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uon agnostat. et ꝑu̾sitas qua ut dilugat miquitatẽ. Porro
nt̃ duo hec bonõ que nec falle nec falli fũt et dio
illa mala que tam falli ꝙ falle̾ faciũt. Suo sunt me-¬
dia unũ quod bonũ ꝑ quod oculus int̾ior et li falli q̃at.
ignorancia ueri. zelo tñ boni falle penitus non consentit. alt̾m
uo̾ malum quod licet ueri noticiam non impediat amorẽ tñ
bom p̾ malicia minime sentit. Et qm̃ om̃is res melius dinifiõe
innotescit ẜ m hoc duplex malum et illid item gemiũ bonuin
quadrifariam dmidamꝰ oculum cordis in bonũ et in meliorẽ
in malum et peiorem et subdamꝰ exempla. Est qui bonũ diligͭ
non tñ simplex quia ẜ cecus et est qui bonũ et lbent̾ agͭ
et prudent̾ intelligit. Istius ren̾a ocłm non ĩmu̾to simplicẽ
dixerim uepote cui uentrum bonũ defit nec .s zelus bonus
nec sciã. Hunc ꝓfco requirit oculum deus cum respicit

Expanded text:
non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt media: unum quidem bonum per quod oculus interior, etsi falli queat ignorantia veri, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni prae malitia minime sentit. 38. Et quoniam omnis res melius divisione innotescit: secundum hoc duplex malum, et illud item geminum bonum, quadrifariam dividamus oculum cordis, in bonum et meliorem, in malum et pejorem. Et subdamus exempla. Est qui bonum diligit, non tamen simplex, quia caecus. Et est qui bonum et libenter agit, et prudenter intelligit. Istius revera oculum non immerito simplicem dixerim, utpote cui neutrum bonum desit, nec zelus scilicet bonus, nec scientia. Hunc profecto requirit oculum Deus, cum respicit
Abbreviated transcription (Latin):
s uerum non eligat habet quid zelum dei s nõ sc̃dm̃ scĩam
et nestio ꝙ̃admõdum indicio uitatꝭ uã possit esse cum
instrue discipulos simplicitatem magistra uitas. Esatẽ
iquit prĩdeutes sicut ẜpences et simplites sicut coludbe
Prreiuuisit ergo prudenciam sine qua neminẽ sat esse
posse simplitem sciret. Qnomodo deniq uẽ simplex erit
oculiis cnm ignoratia uitatꝭ. Aut uoͣ uã dici potest
simplitcitas qna simplex ignorat bitas Ceytmurest
emagnorans ignorabit᷑. Patet gͦ landabilem illam et
aduo landatam simplicitatem absq huis duobus nõ essi
bonis. beniuolentia at prudencia. Et oculus uidelicet
cordis non folum pius qui fallẽ nolit s et cantꝰ sit qui
falli non possit. Cet̾m sicut oculum simplicem dno ista
fatiũt bona. amiorbom. et cognitio ueri. sit nequã oculĩ
Suo e regione mala constitũt cecitas qua fit ut ui̾tatem

Expanded text:
sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam: sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam: et nescio quemadmodum judicio Veritatis vera esse possit cum mplicitatem magistra Veritas, Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Praemisit ergo prudentiam, sine qua neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia veritatis? aut vero vera potest dici simplicitas, quam simplex ignorat veritas? Scriptum est enim: Ignorans ignorabitur . Patet ergo laudabilem illam et a Domino laudatam simplicitatem absque his duobus non esse bonis, benevolentia atque prudentia: ut oculus videlicet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
rursum ꝑgitis inquirere cur non econtͣrio tm̃ emuq lonũ
fit ques oꝑatur quantum uel falio opinatur. mirũ quippe
uobis ĩmio et iniustum uidetim ut plus in malo ꝙͣ in bono
hũane ualeat intentionis opinio. Si respondero de malis
quid m̾ito ita credi ꝓpt̾ oculum nequã respondebitꝭ inmirũ
et michi non ĩnu̾to quoq ꝓpt̾ simplicem oculum idein eque
pntandum et de bonis. Nam qui dixit ex oculo nequam
corꝑis tenebras eftimari indicaiit et de Fimplici lucem
eque corꝑis approbari. S uidete ne forte non sit uere oclũs
simplex qui fallitur. Fallitin enĩ tam qui bonũ malum
ꝙͣ qui malum bonũ putauit. Scitis aut̃ nentͫ horue.
illud enitare ꝓpheticum ue qui dicitꝭ bonũ malum et malũ
bonũ cum tñ nemo qui hec uelit cau̾e maledictum de qͦ
duo illi arbitror esse necessaria. caritatem in intentione
et in eloctione ueritatem. Nam si bonũ quid̃ diligat

Expanded text:
rursum pergitis inquirere, cur non e contrario tantum cuique bonum rursum pergitis inquirere, cur non e contrario tantum cuique bonum sit quod operatur, quantum vel falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de malis quidem merito ita credi propter oculum nequam: respondebitis et mihi non immerito quoque propter simplicem oculum idem aeque putandum et de bonis. Nam qui dixit ex oculo nequam corporis tenebras aestimari, indicavit et de simplici lucem aeque corporis approbari . Sed videte, ne forte non sit vere oculus simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui bonum malum, quam qui malum bonum putaverit. Scitis autem neutrum horum Vae illud evitare propheticum, Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum : cum tamen nemo, qui hoc 515 velit cavere maledictum, de quo duo illi esse arbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bonum quidem diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatorem se couscituit nsi qui se forte sic ꝓfessum falso
existimat. quales uos utiq asẜitis esse non pancos. Ne
potius crndelitas in suis ip̃oꝵ oꝑat᷑ cnstienciis ꝙͣ noxia
illa recimbentud in ydolio libertas in alienis. Necesse est
comune item ip̃e ꝑͦł ꝑhibet quod cum grãꝵ actione
ꝑcipitur nisi ei qui aliquid putat esse cõmune. ita et
regularis ꝓsessio ꝙͣtum in se est dampnabilis non est
iii ei qui Rampnabilem putat ꝙ quatenꝰ putari opor-¬
teat puto satis suꝑius demonstratum. lpuc iadre-
occasione apłiti psentis capituli. Queritꝭ nempe ue¬
nans ista dr ydolotut pauli sententia Pnto quia nichil
comune est m̃n xͦ insi ei qui putat quid dõmune esse illi
comurre est. et rursum si cederit dampnatꝰ est quia
non ex fide in gu̾olem regulam trahi possit quatenꝰ
malum cuiq sit bonũ quoq quod agit si malũ esse tre¬

Expanded text:
ricatorem se constituit nisi qui se forte sic professum falso ricatorem se constituit nisi qui se forte sic professum falso existimat, quales vos utique asseritis esse non paucos. De potius crudelitas in suis ipsorum operatur conscientiis, quam noxia illa recumbentium in idolio libertas in alienis. Necesse est commune item ipse perhibet, quod cum gratiarum actione percipitur, nisi ei qui putat aliquid esse commune : ita et regularis professio, quantum in se est, damnabilis non est, nisi ei qui damnabilem putat. Quod quatenus putari oporteat, puto satis superius demonstratum. CAPUT XIV Cur li. Quaeritis nempe, utrumnam ista de idolothytis Pauli sententia, Puto quia nihil commune est in Christo nisi ei qui putat quid commune esse, illi commune est; et rursum, Si comederit, damnatus est, quia non ex fide ; in generalem regulam trahi possit, quatenus malum cuilibet sit bonum quoque quod agit, si malum esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
e mats ꝓtipiti ueuim est slems culpa mobedien
esi et facibis enra eius iuenitur in regula siaudasit
clansgressio absꝙ contemptu. Si aut̃ et ip̃m deesse alĩ
nõn posse contendit id quod faltum er. s nec taleeg
tñ uebidienciam sine cura reuinquit diugertiat ae t¬
laas et sicet fortiori egeat curationis medicauẽte
caret tñ morbo pnaritationis insi cum etaphum faist̃
medicamertum contempint᷑. Euo emopitasur frusta¬
de impsiisitate cansamur. qui regnlam ꝓfiterim frustra
nobi de peitandi necessitate blandi᷑ Etideomtis p̃pra
pntemꝰ ne rem uidelicet impossibilem contni̾e nr̃a ꝓffessio
bideatur si tm̃ ex ea hõibus quãtum deo obediencie deberi
asserimꝰ Eni em̃ iam uẽl ita ꝓfesso impossibile ĩmo ꝑ e̾r
gram non ꝑfatile sit canere preuaricanonem o poꝵ
mobediencia s impemtencia facit pͥnaricatorẽ. Hot ꝯppe
ut ĩam dixi ꝓfitenciũ nemo spondet et iam nonpeitet
et ob hoc non tontinuo Et aspiã aliquomͦ non obedit paa¬

Expanded text:
ecipitur, verum est: sed levis culpa inobedientiae est, et facilis cura ejus invenitur in Regula, si quidem sit transgressio absque contemptu. Si autem et ipsum deesse aliquando non posse contenditis, id quidem falsum est: sed nec talem tamen inobedientiam sine cura relinquit diligentia regularis. Et licet fortiori egeat curationis medicamento, caret tamen morbo praevaricationis, nisi cum et ipsum forte medicamentum contemnitude impossibilitate causamur qui Regulam profitemur: frustra nobis de peccandi necessitate blandimur, ut ideo justa putemus: ne rem videlicet impossibilem continere nostra professio videatur, si tantum ex ea hominibus, quantum Deo obedientiae deberi asserimus. Cui enim jam vel ita professo impossibile, imo per Dei gratiam non perfacile sit cavere praevaricationem, ubi non inobedientia, sed impoenitentia facit praevaricatorem? Hoc quippe, ut jam dixi, profitentium nemo spondet, ut jam non peccet: et ob hoc non continuo, ut quispiam aliquo modo non obedit, praeva
Abbreviated transcription (Latin):
tant est mũddum reconsiliaus sibi. Certe non recipit᷑ numꝰ
quoderiq nreũ quod de fero ad altare nisi añ platato fre
que me forte lefisse meminero ꝙͣtommꝰ si meip̃oatim

Expanded text:
tanter est mundum reconcilians sibi. Certe non recipitur munus tanter est mundum reconcilians sibi. Certe non recipitur munus quodcunque meum, quod defero ad altare, nisi ante placato fratre, quem me forte laesisse meminero: quanto minus si me ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnã illusionẽ accipite brene confiliũ Inpta ritũ sui
loci fac̾e̾ quẽq confulo. De hui mõi que diu̾sis modis dul̾sis
eꝓfitent᷑ quod pene oblitus fueram puto satis esse respẽsũ
suꝑuis cum de loci scabilitate disputatum est et noñ est
necesse ut repetam Prec̾micto et aliqua de canonib que
uos requiritis cum qũi taliũ nrã non refert qui moͣchi sumꝰ
tum quia in libris ead facile reꝑire potestis si querẽ non
gͣnemini. Temo ad t̾a illa que in alta ur̃ã epla rursum
coutmentur. ubi pͥmũ introgatꝭ quid nã cõsulam homini
qui adu̾sus quẽ piã cõmotꝰ fuit s non adeo ut eũ ledere
uelit. adeo tñ ut libent̾ accipiat si qͦmͦ aliũde ledi ꝯtigerit
sit ne uidelicet tutĩ ita cõmoto accõde̾ ad altare an se
subtrahe̾ int̾im debeat donec compestat᷑ ꝯmotior Nũꝙͣ in
contingat turbatum ad pacis accedere sac̾ficiũ crigirꝰ
et  disceptatõe continchẽ sacramẽtum in quo deus mdubi¬

Expanded text:
lium. Juxta ritum sui loci quemque facere consulo de hujusmodi, quae diversis modis diversis asteriis profitentur quod pene oblitus fueram puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatum est, et non est necesse ut repetam. Praetermitto et aliqua de canonibus quae vos requiritis; tum quoniam talium nostra non refert qui monachi sumus; tum quia in libris eadem ipsi facile reperire potestis, si quaerere non gravemini. 58. Venio ad tria illa, quae in altera vestra rursumcontinentur: ubi primum interrogatis, quidnam consulam homini, qui adversus quempiam commotus fuerit; sed non adeo ut eum laedere ipse velit, adeo tamen ut libenter accipiat, si quo modo aliunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubi
Abbreviated transcription (Latin):
huidemõi conuifitio ꝓfessores et amatores suot augelie
sutes dissimires hõib facit ĩmo diuinain horẽt̃ei¬
fonuat imagnẽ onfigurans nos xͦ instar bartistu

Expanded text:
hujuscemodi conversatio, professores et amatores suos Angelis hujuscemodi conversatio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans nos Christo instar Baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
dendum occurrit insi ꝙ ita sc̃i antistites sapuerũt rectene
p̃i uiderut. Nam ego in sensibus actib q illust⁊ iñ patrũ
siue in dei spũ sitꝭ in cet̾is ita et in his ambos extitisse
fideles illũ in dispensando qued p̾ manib erat. istũ in
st̾bendo quod seubat. Quod demq queritis de quibusa
ep̃is quos sc̃us ide̾m papa gregoriꝰ ad tempus in mõst̾us
ꝓ eoꝵ ecessibus legit᷑ reclufisse. utrũ nã in suo an in mo¬
seito int̾im hĩtu habitarint cum monachis. egho nestio insi
quietem in secretis mõsterioꝵ et eportimitatẽ pem¬
tentie. Audire et hoc uñlt a nre unde ut cet̾a pẽitencie
insituta monast̾alis disciplina meruit haunt progati-¬
nã ut̃ scdm̃ baptisia nũcupetur. Arbitror ob ꝑẜcãm
mũdi abrenũtiationẽ ac suigularẽ excellencĩ uitẽ
spnalis qua p̃minens uniu̾sis uite hũane gn̾ibus

Expanded text:
dendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapuerunt: rectene? dendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapuerunt: rectene? ipsi viderint. Nam ego in sensibus actibusque illustrium Patrum piritu; sicut et in caeteris, ita et in his ambos exstitisse fideles, illum in dispensando quod prae manibus erat, istum in scribendo quod senserat. 53. Quod denique quaeritis de quibusdam episcopis, quos sanctus idem papa Gregorius ad tempus in monasteriis pro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumnam in suo, an in monastico interim habitu habitarint cum monachis: ego nescio, nisi quietem in secretis monasteriorum, et opportunitatem poenitentiae. 54. Audire et hoc vultis a me, unde inter caetera poenitentiae instituta monasterialis disciplina meruerit hanc praerogativam, ut secundum baptisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiam vitae spiritualis, qua praeeminens 521 universis vitae humanae generibus
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ius apostatando. S̃ et añ quõ licet nõ sine scã alotutiꝰ
tuam sine dubio ad id quod putasti melius secutus es ꝯstĩam
si sane hunc eand̃ tnã ipius ascĩam redde̾ securã posses. Eꝓpt̾
et nos in nr̃e huiꝰ disputatiũcule conclusione Et et qui ꝓpͥa ĩpellẽte
constiã suũ deẜit lecum ne suũ quod putat deẜat ugum non
sane quod sentio respondisse sue puidicio samꝰ sentiẽtis. Item¬
posculatis absam uobis cur uel beatꝰ gregoriꝰ nescio quẽ
bẽnãtiũ hĩtum monathilem quem susteꝑat impieq reiecerat
non solum reliu̾e coegit. s etiã omem legit᷑ indulsisse ꝯmu¬
monem apostate ꝑꝓduranti uel scũs augustmꝰ cõiugii legi
uotim quodͦ subiciat cõtinentieita ut in libro de uirginiͭ
esserem uideat nec celibis quid uite ꝓpositum copule posse
slue ꝯiugali quominꝰ inissolubile maneat eciã quod a

Expanded text:
deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod putasti melius, secutus es consciesi sane hinc eamdem tuam ipsius conscientiam reddere securam posses. 51. rae hujus disputatiunculae conclusione, ut et qui propria impellente conscientia suum deserit locum, ne suum quod putat deserat votum; non sane quod sentio respondisse, sine praejudicio sanius sentientis.  vobis, cur vel beatus Gregorius nescio quem Venantium, habitum monachalem, quem pie susceperat, impieque rejecerat, non solum resumere non coegit, sed etiam omnem legitur indulsisse communionem apostatae perduranti , vel sanctus Augustinus conjugii legi votum quodammodo subjiciat continentiae; ita ut in libro de Virginitate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a
Abbreviated transcription (Latin):
adatoriã ꝓfert sinãm dicẽs. ubiq em̃ uni deo ẜuit᷑.
uu regi militat᷑. Porro de uicino ꝓhibet quod tubet de
pegio ne uicinitas int mõsteria fomes scadpl rixe
mati̾a sit. si alt̾utrũ reciꝑe monachos adquieueruit.
absq mutuo dũtapat assensu quod totiens equidẽ ex ꝑinĩ
quotiens talis uspiam monachoꝵ susceptio plonie non nisi
frĩs ita regulariter suscepti inquietiorẽ forte aniiũ pul¬
saunit recordatio scãdali quod distedens frĩb quos de ẜuit
fecit. et quia opporteat emẽdari suo redditu quod ex discessi
deliquerit prudent̾ adu̾tat qui hoc cogitat scãdalid̾scã¬
dalo nõ bene emẽdari. Qualis demqͥ emẽdatio erit si
ut aliis scadalum tollas aliõs standalizas Eꝙͣ ꝓfco et
tolerabilius scãdalum illud sit et bemialius quod fc̃m
est intentõe ꝓficiendi in melius ꝙͣ quod face̾ cogitas ad

Expanded text:
 dicens: Ubique enim uni Deo servitur,  dicens: Ubique enim uni Deo servitur, uni Regi militatur. Porro de vicino prohibet, quod jubet de peregrino: ne vicinitas inter monasteria fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. Quod toties equidem experimur, quoties talis uspiam monachorum susceptio plane non nisi tiam post haec fratris ita regulariter suscepti inquietiorem forte animum pulsaverit recordatio scandali, quod discedens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo reditu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum tollas, alios scandalizas? Quanquam profecto et tolerabilius scandalum illud sit, et venialius, quod factum est intentione proficiendi in melius, quam quod facere cogitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuide cisterciensib et qui illoꝵ forte ritu nõtam et̃is
bediens de gentẽ regnlaris moneat solemus ꝓ pfessiõ
in quanõ fit̾ de tota regula ꝓmissio in hũs dũtataro
mosterus in quib ordo et distipliua ẜuat᷑ ꝯbonis ꝯsueti᷑¬
d alua gͥ sũa cmiq manet in cencbus bene ordiuatꝭ qfessio
tm si sana fu̾it et intẽtio. Cet̾m qui inquietus estet ita
credere non potest. s magis credens et cedeus semuulat
egredic᷑ ita ut regrediat᷑ non consulo. si tñ ad remot̾ũ
pauli suam qua beatum manifeste ꝓnũtiat qui seip̃m
nõ iudicat in eo quod ꝓbat tum ex nr̃i auctoritate magrĩ
qui talem et suscipi ubet et retineri inuẽtũ quoꝙ lonũ
et utilẽ suasione allici ꝓfessione ligari. Demq suadeat᷑
ei inquit ut scet. Et ne forte ꝑ poris sui monasterii
menior remordente ut assolet cõstiã incipiat de nuo
derupta stabilitate a causari gu̾ale suꝑ huiꝰ scrupulo¬

Expanded text:
de Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam viverobedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula promissio, in his duntaxat monasteriis, in quibus ordo et disciplina servatur cum bonis consuet cuique sua manet in coenobiis bene ordinatis professio, tantum si sana fuerit et intentio. Caeterum qui inquietus est, et ita credere non potest; sed magis credens et cedens stimulantegreditur, ita ut regrediatur non consulo, si tamen ad remotum ter Pauli sententiam, qua beatum manifeste pronuntiat, qui se ipsum non judicat in eo quod probat : tum ex nostri auctoritate magistri, qui talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super huju
Abbreviated transcription (Latin):
malum est est eñ falsum. Pcc̃m igit᷑ est. Utrũq g̾¬
pinde complectitur pñs capitulum. Omẽ quod noñ
est ex fide pc̃m est et cetã uidelicet maliciã. et de¬
ceptam inuocenciã. quia quod a nesciente fit et bonũ
prsus ꝯdempnat intentio prana et malum nõ periitꝰ
excusat recta. Sine itaq malum putes bonũ quod
forte agis. sine bonũ malum quod oꝑaris utrũq
pcc̃m est. quia nentrũ ex fide. licet sane deniuis pec¬
tetur. udi sana intentione sola rephensibilis actio foris
iitentio. Uerũ ꝙ absq uel minimo ꝑcc̃o non est purũ
bonũ minune est. Quo pacto ergo bonũ non purĩd
ad bonũ illud sit ꝙ ad malum istud. Et hec suꝑ hac
questione sufficiant. nam ad suꝑicees quoq satis
osse reor responsum suꝑius. Et quid uos easd sepiꝰ
dubitationes itãtis ad at reuoluitꝭ. s mea nõ int̾est
ip̃ar totiens repetẽ̾ solutiones. Sufficit eñ se mel

Expanded text:
malum est: est enim falsum. Peccatum igitur est. Utrumque prmalum est: est enim falsum. Peccatum igitur est. Utrumque proinde complectitur praesens capitulum, Omne quod non est ex fide peccatum est, et caecam videlicet malitiam, et deceptam innocentiam: quia quod a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide: licet sane levius admodum peccetur, ubi sana intentione sola reprehensibilis actio foris intentio. Verum quod absque vel minimo peccato non est, purum bonum minime est. Quo pacto ergo bonum non purum pad bonum illud sit, quam ad malum istud? Et haec super hac quaestione sufficiant. Nam ad superiores quoque satis reor esse responsum superius. Et quidem vos easdem saepius dubitationes iteratis atque revolvitis: sed mea non interest ipsarum toties repetere solutiones. Sufficit enim semel
Abbreviated transcription (Latin):
ccxta dñi sinãm totum corpus tenebrosum reddit
ocuilus negͣ Quid em̃ luci relinquit᷑ ubi nec pia intẽtio
nec uaͥ opinio inuenit᷑. At non ideo sequit᷑ ut qui eꝯͣrio
malum faicit et bonũ putat iuxta suã fidem sumlit̾ et
ip̃e iuemat. Quare Non est quippe simples deulaut
ille qui ex indicio ui̾tatꝭ totum corpus lucidum reddat
tenebre Desunt ubi ignorancia uitatis lucem obsturat bõe
utrũq habeat bonũ nonne ratio uidet᷑ ex ige̾ ut plus ille
noceat ꝙͣ ꝓsit iste. Neq em̃ ꝯsequens est ut tm̃ ualeat
in bonũ. bonũ unũ ꝙtũ duo mala in malum. Et qͥdem
laude diggnã dixerim uel solam intentionẽ piã. nec
plane ꝯdigna remun̾atione frandabit᷑ in oꝑe quoq nõ
bono ipã bona Goliitas. attanien sine malo quoꝯ nõ
erit decepta simplicitas. Cur in quis. Nũq non ex fide.
Prorsus ex fide s falsa uel certe potius non ex fide
quia fides falsa fides non est. Demq de fide Gã nõ

Expanded text:
 Domini, totum corpus tenebrosum reddit oculus nequam. Quid enim luci relinquitur, ubi nec pia intentio, nec vera opinio invenitur? At non ideo sequitur, ut qui e contrario malum facit, et bonum putat, juxta suam fidem similiter et ipse inveniat. Quare? Non est quippe simplex oculus ille, qui ex judicio Veritatis totum corpus lucidum reddat, tenebrae desunt, ubi ignorantia veritatis lucem obscurat bonaeutrumque habeat bonum; nonne ratio videtur exigere, ut plus ille noceat, quam prosit iste? Neque enim consequens est, ut tantum valeat in bonum bonum unum, quantum duo mala in malum. Et quidem laude dignam dixerim vel solam intentionem piam: nec plane condigna remuneratione fraudabitur in opere quoque non bono ipsa bona voluntas. Attamen sine malo quocumque non erit decepta simplicitas. Cur inquis? nunquid non ex fide? Prorsus ex fide, sed falsa; vel certe potius non ex fide, quia fides falsa, fides non est. Denique de fide vera, non
Abbreviated transcription (Latin):
in una uoluntate durantes auraleuitatꝭ impulsi uacti
et iustabiles hac illacq uelud ebrii mitant nutant qr
ꝙ exꝑimento indiciũ imo siue iudicio fluctuantes et tummultu¬
antes tot de se consilia p̾simiũt quot loca renisunt semꝑ quod
non hũt cupientes et quod hũc fascidientes. Et quomodo ego
queam deg̾e consciãe̾ Siquid uouens et non saluens quid
non peiero. Quasi non multomagis hẽas unde conq̃ri
alibi quoq cum ceꝑis pure upota regulam ꝯu̾sari. Hro¬
fecto etiã tunc et quauã inquies con̾stiã libitare susti¬
neam extͣ doniũ meã porẽ que me de scłs fugientem
excepit miciauit ad bonũ signanit᷑ ad salutem molestꝰ
frĩbus mobediens seniori stabilitatꝭ in sup p̾naricãs
pactum et puiã ieritam faciens fidem. Serũtĩ nent᷑
insca querimonia est. Nam qui se ideo ꝑurũ putat ꝙ
quod iurau̾t᷑. Nemo qmppe̾ cum ꝓfitetur sponpet regulã

Expanded text:
in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, vagi in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant; mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultuantes, tot de se consilia praesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, et quod habent fastidientes. 47. Et quomodo ego,queam degere conscientia? siquidem vovens, et non solvens, quid nisi pejero? Quasi non multo magis habeas inde conqueri alibi quoque, cum coeperis pure juxta Regulam conversari. Profecto etiam tunc: Et quanam, inquies, conscientia habitare sustineam extra domum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis insuper praevaricans pactum, et primam irritam faciens fidem? Verumtamen neutra justa querimonia est. Nam qui se ideo perjurum putatquid juraverit. Nemo quippe cum profitetur, spondet Regulam,
Abbreviated transcription (Latin):
benr o dinatis mosterus nułlus ꝓfessoꝵ aeo ꝯtillõ ne artiotis
quidtm depiderio uñte sie licencia fui semoris egredit. Egressut
tñ si mrelus muenit et clegerit meo inchi lomiꝰiam defilio
altiora seu artiora presimpẜit nam ad inferioraiam Gol re¬
missiora me ꝯsulente neqͣꝙ apostatabit si non tñ loci poris
uic̾mia reuocetim quia dẽ nouo moͣst̾i̾o nec retineri quis eeglaru
de climiaceñ iustitutꝭ ad cistertientiũ sese st̾ng̾e̾ pauꝑtatẽ
eligens p̃ illis ninirum ꝯsuetudinib magis regule puritatẽ
Sime consulit consulo si non sane id abbatis sui usurparit
assensu. Quẽbbrẽ. Primo ꝓpr̾ scandalum ipõꝵ quoꝵ deẜit
deinde quia certa ꝙ dubus relinque tutũ ilon est. Forsam
enĩ hoc tenere potest illud non potit. Tercio suspectam
hẽo leuitatem quia id sepe quod facile uolumꝰ añ ꝙͣ
entes et respuentes tam leuit̾ ꝙͣ etͫ rõnabilit̾. Quabes
utiq non pancos frequent̾ exꝑimꝰ qui una uix hora

Expanded text:
arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegerit, meo nihilominus jam consilio altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus antequentes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur, quia una vix hora
Abbreviated transcription (Latin):
quos certum est non posseteneri. Parcienda est ꝓm̃
uidel it remedia. Preceptis istitit᷑ dita contra
pc̃m iemedus rc̃ẜituit᷑ post pcc̃m inuocencia. Ei g
ut aq isa complectit̾ nra ꝓfessio ut ꝓfessus quisq
cum in aliquo forte regulariũ mãdatoꝵ deliquerit
sras remediũ eque regulare confug̾it᷑. et si coniiucit᷑
transgressor mandati non tñ pacti p̃naricator. Solum
itaq censnerim fregisse uotum uiolasse ꝓpositũ pactũ
p̃uaricasse qui et p̾ceptum contempserit et reuedĩ.
Nam illum sane dico securum qui etiã si it̾dum obedie̾tie
limitem p̃terit consiliũ non respuit pententie. Regu¬
lares namq t̾m̃os et si sepe deliqu̾it non enadit qui
censure que ex regula est discipliam non subterfngu
Purs fiquid regñle est regularis correptis. et watio
Repit non solumm bone uite instrnctio. s enã enuẽdatio

Expanded text:
quod certum est non posse teneri. 33. Partienda est proinde quod certum est non posse teneri. 33. Partienda est proinde videlicet, et Remedia. Praeceptis instituitur vita contra peccatum; Remediis restituitur post peccatum innocentia. Sic ergo utraque ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque regulare confugerit, etsi convincitur transgressor mandati, non tamen pacti praevaricator. Solum itaque censuerim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et remedium. Nam illum sane dico securum, qui etiamsi interdum obedientiae limitem praeterit, consilium non respuit poenitentiae. Regulares namque terminos, etsi saepe deliquerit, non evadit, qui censurae, quae ex Regula est, disciplinam non subterfugit. Pars siquidem Regulae est regularis correctio, et in ea reperitur non solum bonae vitae instructio, sed etiam emendatio
Abbreviated transcription (Latin):
tos s ãmimieros aliter omĩo sentire nec alud ꝙͣ quod
ipo ddditerũt ep exꝑynento. Si añt non impossibile quid
Pen diffitile ẽẽ sentitis magistros non contempne̾ et
dum ideo consentit qm̃ granamimi non luꝑbe saꝑe
uanrnnratꝭ adu̾sus obedientie begem. affirmantes ꝓi¬
tulosinn ꝙmute quod tam laboriosum est doẜnare As
het ego respondeo ñno non ego s dñs Qni potest ĩquit
cape capiat .ł ⁊ oc quippe est quod paulo suꝑius dixi
qmia añꝙ edificium nichoares ꝓuidisse debueras unĩ
m mullo tñsgressurum hoc est non iã peccaturũ. Alioqn
aut pprat᷑ qui ita iurat aut scõr est illo qui ait. in
multis offendimꝰ omẽt. Quod si consequẽs falsum esse
uisetur edendum estet dexo qui antecedit ne forte
uer quedata est ꝓpt̾ tñsggressiones cohibendas non
sebum non eas colferceat. s et angeat insuꝑ c̾mĩe per¬
iurii siquid id ꝓmitte̾ nos in nr̃a ꝑfessione credamꝰ

Expanded text:
cos, sed innumeros aliter omnino sentire, nec aliud quam quod proprio didicerint experimento. Si autem non impossibile quidem, sed tamen difficile esse sentitis magistros non contemnere; et dum ideo consentitis, quoniam gravamini, non superbe sapere, murmuratis adversus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego, sed Dominus: Qui potest, inquit, capere capiat. Hoc quippe est quod paulo superius dixi, quia antequam aedificium inchoares, providisse debueras unde in nullo transgressurum; hoc est, jam non peccaturum. Alioquin aut perjurat qui ita jurat, aut sanctior est illo qui ait: In multis offendimus omnes . Quod si consequens falsum esse videtur; videndum est et de eo quod antecedit, ne forte lex quae data est propter transgressiones cohibendas, non solum non eas coerceat, sed et augeat insuper crimine perjurii: siquidem id promittere nos in nostra professione credamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut si magistris dmina detur in suis p̾cextis anchoridns
nulla iõiam monacho leue aut ueniale pgm innerir
henualis pena assignat quale queso illud diffimenuis
ese ⁊uren quod ueritate mdice reũ tñi facit indicio let
eñ diffite bu᷑ esse reatum quod uil hactenꝰ reũ scatuati
Quod si reatũ et pcc̃m Porro om̃e pcc̃m eontͣ dei mãdatũ
p̃sunutur. Quẽs aũt contͣ dei mãdatum p̾simuit᷑ mobediẽtia
dicit᷑. ł it colligit᷑ ꝙ irasti fr̃ĩ et iuobedientia sit et c̾mẽ
non sit. En unũ inuẽtũ est monacho leue ac benialo pcc̃m
quodq non humam sed dinim mõdati scatuat tͣnsgressorẽ
In hoc gn̾e transgressionis funt non nulla stuloquia seu
uauiloquia et quẽq ociose dcã fcã et cogitata. hm̃oi eu
Peccata qmippe sunt et deus ꝓhibet om̃e peccatum
et tñ uenialia et non t̾minalia reputantur excepto cũ

Expanded text:
ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum inveniri na assignatur: quale, quaeso, illud definiemus esse crimen, quod, Veritate judice, reum tantum facit judicio? Nec tamen diffitebimur esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne peccatum contra Dei mandatum praesumitur. Quod autem contra mandatum praesumitur, inobedientia dicitur. 26. Hinc colligitur, quod irasci fratri, et inobedientia sit, et crimen non sit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere transgressionis sunt nonnulla stultiloquia seu vaniloquia, et quaeque otiose dicta, facta, et cogitata. HujusmodiPeccata quippe sunt, et Deus prohibet omne peccatum: et tamen venialia, non criminalia reputantur, excepto cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut exclamaretꝭ. Quod gͦ iãmonacho pot̾it̾ uemale pccm̃ esse
uel lene cuiꝰ uiuidse accioni c̾men insidiat᷑ mobediencie. S
hoc inde uidelicet constare credicis quod p̾latoꝵꝭ iussionib
tantum t̾buend̃ afẜitur quantum si diuinitus craderentur
Quasi oõ et ip̃a enangelica p̾cepta non miultum m̃t se
discrepent et mito obẜuatõis et tnscessionis piculo᷑¬
etirat coe digntat ꝭ sit non ona de om̃ũ t usgre ssibe
fer sentencia nec paria manent disc̾miã dispares culpas
Porro nec pari culpa nigligunt᷑ que non pari curati
pcipiũt᷑ uet pari ꝓide pena puniudt᷑. Ecte eñ enãglud
tam flagiciũ turpe ꝙͣ foruicationis turpitudiuẽ dãpuat
Derum quis magis non horreat eduobus malis turpitu¬
dine fedari ꝙͣ crbo exsaturari. Nãne deiq uitas in emãs¬
gelio sus nominib turbis trabis et festuce graues lenes¬
q discerũt mobedientie culpas. Non ip̃a disputante
ren esse ꝓtescat᷑. nẽnã gͥ consequẽ di necessitas igit

Expanded text:
it veniale peccatum esse vel leve, cujus universae actioni crimen insidiatur inobedientiae? Sed hoc inde videlicet constare creditis, quod praelatorum jussionibus tantum tribuendum asseritur, quantum si divinitas traderentur. Quasi vero et ipsa evangelica praecepta non multum inter se discrepent, et merito observationis, et transgressionis periculotis, vel dignitatis: sic non una de omnium transgressione fertur sententia, nec paria manent discrimina dispares culpas. Porro nec pari culpa negliguntur, quae non pari cura praecipiuntur; nec pari proinde poena puniuntur. Ecce enim Evangelium tam flagitium crapulae, quam fornicationis turpitudinem damnat. Verum quis magis non horreat e duobus malis, turpitudine foedari, quam cibo exsaturari? Nonne denique Veritas in Evangelio sub nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, reum esse protestatur? Quaenam ergo consequendi necessitas cogit,
Abbreviated transcription (Latin):
lius nr̃is ꝙͣ extͣneis. Quibus aũs melius constat obedire
apsis ꝓculdubio et non obedire detestabilius esti no
da. uerm̃q quid magnũ. qm̃ uerũq diuinũ. s de nõ fuando
maius. Qiis em̃ nesciat equissimo deo non eque displicere te¬
naces at fures. et quia de dnob malis plus uelit nos tenẽ
quiꝰ non sua furatur. S et in mãdatꝭ lp̃im rara equałitas
her dsms cupiant et exigant obẜnari. Damario qualitas
p̾ceptor a ꝙͣ auctoritas p̾cipientiũ et obedientie Rlarit
metam et mobediencie tminat culpam quando ut deũ est
in platis quiousq gramoris anctoritatis. et eoꝵmãdatis
qmbusq maioris utatꝭ quo diligentior debetur obse

Expanded text:
lius nostris, quam extraneis. Quibus autem melius constat obedire, lius nostris, quam extraneis. Quibus autem melius constat obedire, ipsis procul dubio et non obedire detestabilius est. 14.da . Utrumque quidem magnum, quoniam utrumque divinum: sed de non furando, majus. Quis enim nesciat aequissimo Deo non aeque displicere tenaces, atque fures; et quia de duobus malis plus velit nos tenerequi non sua furatur? 15. Sed et in mandatis hominum rara aequalitas s cupiant et exigant observari. Tam ergo qualitas praeceptorum, quam auctoritas praecipientium, et obedientiae praefigit metam, et inobedientiae terminat culpam: quando ut dictum est in praelatis quibusve gravioris auctoritatis, et eorum mandatis quibusque majoris utilitatis, quo diligentior debetur obseq
Abbreviated transcription (Latin):
sq defendeudi fatn ꝑitrasse. Annon hic satꝭ eudent̾ mnt
lspra set lepram cansel seꝑat facieus utiq disparĩ ualde
culpaui uiuꝰ eiusd ꝙ transgressionis. Quid uo̾ si hunt subita
ira illã studiosa malicia aut uetus odiũ forte ididem scelus̾
impulit. nũquid nã sc̃it pensandum erit indicio quod tã dissi¬
nli factum ꝯseabit affectu. Nil deinde infestius obfremꝰ ue
ꝙͣ illas filias loth pat̾nũ usurpasse concuditum et tñ quais
non uideat ꝙͣ matuauit aut actenuauit turpis nefãd̾i q
flagicii atum pietas intentionis et intentio pietagis.
Iam uõ de illo qui socipit et item de e quod p̾cipit̾ huiistemõ
adũtenda erit scdm̃ rõnẽ distinctio ot cuꝰut̃ preceptorea rene¬
rentior nobis iiminebit auctoritas eius gnior formidetim
gfensio ac maioris cuiusq mandati transgressiõ dampnabi¬
llor estiet᷑. melius siquidi est obedire deõ ꝙͣ hoĩb et in ipfis
melius magistris ꝙͣ condiscipulis. Porro in magiseris me¬

Expanded text:
se defendendi facinus perpetrasse. An non hic satis evidenter inter lepram et lepram causa separat, faciens utique disparem valde culpam unius ejusdemque transgressionis? Quid vero si hunc subita ira, illum studiosa malitia, aut vetus odium forte ad idem scelus impulerit? numquidnam simili pensandum erit judicio, quod tam dissimili factum 506 constabit affectu? Nil deinde incestius obsceniusve, quam illas filias Lot paternum usurpasse concubitum : et tamen quis non videat, quantum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique reatum flagitii pietas intentionis, et intentio pietatis? vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. Melius siquidem est obedire Deo, quam hominibus; et in ipsis melius magistris, quam condiscipulis; porro in magistris, me
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ noitem et uoctem int̃ bonũ uidel et melius. int̃ malum
et peous i onuis quid̃ obediencie g̃dus est isi iux magnseie
ebeditur. Illa qmꝑpe obediencia necessitatis est ista caritatꝭ.
Illum aũt optmm̃ dix̾im obediencie g̃dum cũ eo aĩo oput¬
muiñctum recipitur quo et p̾cipitu. Cum em̃ ex uolũtat
uibentis pendet intentio exequentis fit ut nec maius ninon¬
ribus mec minus maiorib confuse ut assolet ad implendum
quod inudeit᷑ subiecti scudiũ impandat᷑ s mod̾inte animo
queq̃ ꝓ sũa dignitate imꝑiae sciat modum ut̾biq ẜuare. tã
in obẜnando uidelicet iuissa ꝙ in cauendo ꝓlbita nõ ꝙ uel mi¬
mituõ hoꝵ que iubentur contempnendum putet᷑ et sitñ
miuinũ quod mimimũ est reputet s minimũ ex cõꝑatiõe
maioꝵ. Nouit uerus hũilis q obediens et minima no d
contempnẽ et maxnne curare que maxĩa spuit intino q
deuoti suicerq anñu scpore discernens quibus de mabat

Expanded text:
melius, inter malum et pejus. Bonus quidem obedientiae gradus est, si juxta magistri obeditur. Illa quippe obedientia necessitatis est, ista charitatis. Illum autem optimum dixerim obedientiae gradum, cum eo animo injunctum opus recipitur, quo et praecipitur. Cum enim ex voluntate jubentis pendet intentio exsequentis, fit ut nec majus minoribus, nec minus majoribus confuse ut assolet ad implendum quod injungitur, subjecti studium impendatur; sed moderante animo quaeque pro sua dignitate imperiain observando videlicet jussa, quam in cavendo prohibita: non quod vel minimum horum quae jubentur, contemnendum putet, etsi tamen minimum quod minimum est, reputet; sed minimum ex comparatione majorum. Novit verus humilisque obediens et minima non contemnere, et maxime curare quae maxima sunt, intimo quodam devoti sincerique animi sapore discernens, quibus de mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ sic loquentꝭ ad ip̃os qui uos sꝑuit me sꝑarit
Si et de quol fr̃e. nolite inquit contempn̾e uirã ex pũ
fillis. Et quiscandali auie unũ ex hũs pusillit quod
sequitur ad̾ctat deus a nobis. S non omiũ scandtila¬
equa sunt lance penstnda. Alit̾ nãq accipienda suut
scandala pusilloꝵ et alit̾ phariseor. De quibus aflis
cimentib et intimantib ꝙ scandalizati essent in ẜmõe
ueritatꝭ et responsum est sunte illos. ceci funt et duces
sos cecorp. Illoꝵ qmippe scandalum de ignorantia. istoꝵ
ge malicia descendit. Illi scandali ant᷑ quia uitatẽ nesciũt
isti quia oderunt. Unde et pusillos illos arbiteor appellari
qui uolmitatꝭ quid̃ bone s non magne scĩe exiscentes
zelum dei hũt et si non scdm sciãm. Taliũ scandala curã
non iram ꝓuocare solent spñalium dñtaxat uerorꝓ paulo
ita docente. Uos qui spũales estis huoi instruite in spũ
lenitatꝭ. Indignũ nãq ualde est humanã eos m̾eri indi-¬

Expanded text:
uentis ad ipsos: Qui vos spernit, me spernit . Sed et de quolibet fratre: Nolite, ait, contemnere unum ex his pusillis; et: Qui scandalizaverit unum ex his pusillis , quod sequitur, avertat Deus a nobis. 20. Sed non omnium scandala aequa sunt lance pensanda. Aliter namque accipienda sunt scandala pusillorum, aliter Pharisaeorum, de quibus apostolis timentibus et intimantibus quod scandalizati essent in sermone veritatis responsum est: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Illorum quippe scandalum de ignorantia, istorum de malitia descendit. Illi scandalizantur, quia veritatem nesciunt; isti, quia oderunt. Unde et pusillos illos arbitror appellari, quod voluntatis quidem bonae, sed non magnae scientiae existentes, zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam. Talium scandala curam, non iram provocare solent spiritualium duntaxat virorum, Paulo ita docente: Vos qui spirituales estis, hujusmodi instruite in spiritu lenitat
Abbreviated transcription (Latin):
sationẽ cmictint nec cuiꝙͣ hõm eꝑ hus aliquid aliqnolu
oluee ant lituit aut licebit᷑. deus tñ hoꝵ  quod uoluit quãdo
uołiit soluit siue cim ad hebreis egiptios spoliari sie quãdo
ꝓphãm cum muniere forucaria misceri p̃cepit quorũ utiq
asterũ quid nisi grane fartifacinꝰ. alterm quid insi
flagitii turpitudo ⁊epitareeur si non eptausasset ueridq
aut derte sicũt ꝓpħas familiare dei consiliã accepisse. Añ
et unũ exempłum pono quod ogcurrit de seusone qui se
ip̃m una cum hõib opp̾mens int̾fecit. Quod utiq fc̃m
si defeudit᷑ non fuisse pcc̃m p̾natum hũisse consilium dubi¬
canter credendus est et si de se̾ptura hoc nõ hẽmꝰ. Iam
mi coigruentius ꝙͣ qd diuina ita constat et et̾na ratiõe
firmatiun ut nulla ex causa possit uel ab ip̃o deo aliqͣtenꝰ
tuuntari. Sub hoc gn̾e est omĩs illa ẜmonis duĩci in moute

Expanded text:
sationem admittunt, nec cuiquam hominum ex his aliquid aliquo modo sationem admittunt, nec cuiquam hominum ex his aliquid aliquo modo solvere, aut licuit, aut lvoluit solvit, sive cum ab Hebraeis Aegypties spoliari , sive quando prophetam cum muliere fornicaria misceri praecepit . Quorum utique alterum quid nisi grave furti facinus, alterum quid nisi flagitii turpitudo reputaretur, si non excusasset utrumque aut certe, sicut prophetas, familiare Dei consilium accepisse. Unde et unum exemplum pono quod occurrit de Samsone, qui se ipsum una cum hostibus opprimens interfecit . Quod utique factum si defenditur non fuisse peccatum, privatum habuisse consilium indubitanter credendus est, etsi de Scriptura hoc non habemus . 7nil congruentius, quam quod divina ita constat et aeterna ratione firmatum, ut nulla ex causa possit, vel ab ipso Deo, aliquatenus immutari. Sub hoc genere est omnis illa Sermonis dominici in monte
Abbreviated transcription (Latin):
bnquu p sterata pe iuuenta fueriit ꝓ taritate quoq ubi expe¬
dire uidebitur uel omictant᷑ uel int̾mictant᷑ uel in aliud forte
comodius demutent᷑ sicut e regione ꝓculdubio foret iniquum
si statuta ꝓsola caritate contra caritatem tenerentum. Tenent
ergo fixam firmam q ĩmobilitatem etiam apud p̃latos que
ex stabili necesẜio sunt s quatenꝰ caritati deẜmiunte Nunqͥd
aut̃ hoc ego uel solus sentio uel pͥmus dico. dñ hoc ip̃m et pp̃a
gelasius sensit. du siquid̃. ubi necesstas non est ĩconuĩtibilia
mauent scõꝵ patrum decreta. Leo quoq papa. ubi inquit ne¬
cessitas non est nulloͦ uiolent᷑ sc̃oꝵ  patrum constituta et ĩfert.¬
Necesfiũ dem̃ ꝙdiuolabile nominani illud intelligo q̃uod
non ab hoĩe traditum s diuiuitus ꝓmulgatiu isi a des
qui tradidit mutati año non patitur ut cxepi diasa
non ectides. non mecoberis. uon fintum facies etreliquo
illus tabule logit scita que et si nullam psus hũanãdosĩe¬

Expanded text:
tate inventa fuerint, pro charitate quoque, ubi expedire videbitur, vel omittantur, vel intermittantur, vel in aliud forte commodius demutentur? Sicut e regione iniquum procul dubio foret, si statuta pro sola charitate, contra charitatem tenerentur. Tenent ergo fixam firmamque immobilitatem, etiam apud praelatos, quae ex stabili necessario sunt: sed quatenus charitati deserviunt. Nunquid autem hoc ego vel solus sentio, vel primus dico? An non hoc ipsum et papa Gelasius sensit? Ait siquidem: « Ubi necessitas non est, inconvertibilia maneant sanctorum Patrum decreta. » Leo quoque papa: « Ubi, » inquit, « necessitas non est, nullo modo sanctorum Patrum constituta violentnde, quod inviolabile nominavi, illud intelligo, quod non ab homine traditum, sed divinitus promulgatum, nisi a Deo qui tradidit, mutari omnino non patitur: ut, exempli causa, Non occides, Non moechaberis, Non furtum facies , et reliqua illius tabulae legiscita: quae, etsi nullam prorsus humanam dispen
Abbreviated transcription (Latin):
qi fit iꝑ regulari ꝓfessione quasi non oporteapre dte
uel infidians ut uos dicitꝭ mobedientia in tã uarus et inimu̾s
qui a semorib iudicunt᷑. non semꝑ tñ dampnabilit̾ seu t̾um a¬
nalit qpod pͣcipit᷑ non impletur. Et si em̃ om̃is mobedientia
metusubiłitꝰ sit culpabilis nulla tñ et̾ualit̾ dampnabilis
insi quã rendiũ peiitentie non sanat nuilla est leralit᷑
cͥminalis insi que contemptum suꝑbie non euitat. Magna
igitur securitas falus obediencie. et reu̾a pax hõib bone
uoliuntatis. qñ in om̃i mobediencia sola dempnat impenite̾ñ
quã nestit qui diligit demin sola int̾minatur suꝑbia quã
facile tanet qui tuet gehennã. E exemplis clarut
elucescet quod uitimꝰ. Ci iubente semore ẜt ple am rether

Expanded text:
 fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, s et innumeris, quae a senioribus indicuntur; non semper tamen damnabiliter seu criminaliter quod praecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnaquam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia, quam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Sidetis etũ necessitati tͥbintur subtrahit᷑ uoluntati. Quidetiã᷑
Nonne ⁊ eularis ip̃a ꝓfeffio qua se inmor fubdit spontemaiori
eꝙ alligit et porem. Cõmunis equid pacti pari reor utrit̃
necessitate teneri freriq dnos ꝑ uniꝰ sponsionẽ alt̾utrã de¬
bitores ffidelis cure unũ alterũ sm̃łis obedientie. Quidnã
igit᷑ iã uoliuitati reliuquitur ubi et placus debiti necessitate
reuetur E et de hoc item non parũ p̾lati p̃st̾bitur uoliuitati¬
bumn qui pes non frena sue laxare uoluntati suꝑ fubditos s
p̃firam ꝑ legula si scire mensurã et sic sua demũ ĩpia¬

Expanded text:
Videtis quantum necessitati tribuitur, subtrahitur voluntati? Quid etiam? Videtis quantum necessitati tribuitur, subtrahitur voluntati? Quid etiam? Nonne regularis ipsa professio, qua se junior subdit sponte Priori, aeque alligat et Priorem? Communis equidem pacti pari reor utrumque necessitate teneri, fierique duos per unius sponsionem ad alterutrum debitores: fidelis curae unum, alterum humilis obedientiae. Quidnam igitur jam voluntati relinquitur, ubi et praelatus debiti necessitate tenetur? Sed et de hoc item non parum praelati praescribitur voluntatieum qui praeest, non frena suae laxare voluntati super subditos, sed praefixam ex Regula sibi scire mensuram; et sic sua demum imp