comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mari nisi per aslumptio let ñ omni
ħ quoq addotaiem cybumi talis nͥ¬
llam arborem prestitisse quo per par¬
corpus hominis stabrli sanitatiaꝑa¬
te fumaretur non sieut exalotionẽ
tibo s inspiratĩo saubritatis & ligne¬
culta hic ĩnuere uidetur qd̾ cum
aliis cibis poss corpus sustentari hoc
abo indeficienti sanitate firmaretur
quam ĩmortautatem innatura su
hũit .i. aptitudinẽ qua poterat non
mori cibis aduitus. s si perstitisset
imortalitatis perfectio esset et deltg¬
no uite. S qui hoc tradunt quomodo
iuperriora aug̃i ũba quib dicit qd̾
erat ĩmortał ex lĩgno uite huic sen¬

Expanded text:
mari nisi per assumptionem ligni vitc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur.quam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sen
Abbreviated transcription (Latin):
mori ⁊ hec fuit prima humanicor¬
poris ĩ mortaiitas .s. posse non mori
it posse mori ⁊ non posse non mori qͥ¬
a in hoc statu moriendi esst nec̃citaᷤ
Intercio statu erit omnino ĩmor¬
o statu ħebit posse non mori ⁊ non
posse mori quia ad itium siatum per¬
tinebit moriendi impossibrittas ꝙ
ex gratia erit non ex natura. In pri¬
mõstatu fuit corpus hominis anima
uentem unde ⁊̃ homo factus dicit᷑
.i. in animam corpus sensificãtem¬
sipẽi quod ad hucerat anumatie nonspͥna¬

Expanded text:
mori, et haec fuit prima humani corporis immortalitas, videlicet posse non mori. it posse mori, et non posse non mori, quia in hoc statu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit non poo statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, . Unde et homo factus dicitur lem, id est, in animam corpus sensificantem, quod adhuc erat animale, non sp
Abbreviated transcription (Latin):
q ignorantia pena pecã ẽ cum mẽs ui¬
tio obicurat᷑ ne cognosc̾e ualeat ea q̃
scire deberet. de hominis transiatione
in meliorem statum ⁊ de duob bomi̾
artepp hic dato aitero promiso. oooco¬
alis erat hominis ĩstitutio ante
pec̾cin scd̾ corporis conditionem
rat cum uniu̾sa post̾itate sua adme¬
uorem dignioremq statum ubiceieᷤ¬
ti ⁊ et̾nobono ĩ celis sibiparato frue¬

Expanded text:
ena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet. 10. De hominis translatione in meliorem statum, et de duobus bonis, altero hic dato, altero promisso. Talis erat hominis institutio ante peccatum secundum corporis conditionem. rat cum universa posteritate sua, ad meliorem dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frue
Abbreviated transcription (Latin):
secus malum uisibiliter suggeritur
uerbo uel signo aliquo ut iule cuifit
ad consensum pectati declinet. ⁊ taus tẽp¬
tatio tm̃ fit ab adu̾sario. ĩterior uero
demptatio est q̃ inuisibilit̃ malum no¬
aliqñ lit ah ab hoste. auqñ a carne. nã
⁊ diabolus inuilibiliter maia lugge¬
rit. ⁊̃ ex carnis corruptione suboritur
motus illicitus ⁊ tiitiatio praua ¶dõ¬
q temptatio que est ex came non fit
line peccato. que autem est ab hoste ni¬
si ei cõsentiatur non ħt peccatum sed
tatio autem carnis interior difficuius
uincitur. quia interius oppugnans de
nr̃o contranoᷤ roboratur quare homo

Expanded text:
secus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit ad consensum peccati declinet, et talis tentatio tantum fit ab adversario. Interior vero tentatio est qualiquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed nim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
quod fiuos ꝑuirios nasci oꝑtebat
p̃p matemiuteri nec̾citatem s uit̃
mox nati perfectionem stature et
rietate constituti uti possent men¬
broꝵ officiis anͣ perinternatia tẽ¬
poꝵ eomodo quo nunc lic perfec¬
tionem stature ⁊ usum m̃broꝵ re¬
cepturi essent de auccoritatib diffi¬
nitum ñ hm̃s. ambigua augusti¬
gue loquitur innuere quod
primi homines ñ peccasuu pos¬
lent utrum tales fuos sent uti¬
essent ħituri qui nec lĩgu menbre¬
tat pariulos nasci s qͣmuis exrgu¬
a pars corporis sit costa ñ pp̃ hoc
⁊ eius fiuos poterat oĩpotentiat
atoris mox natos grandes fac̾e̾. s u
ħ omittã pot̾at c̾te eis prestare quod
muitis animairb p̾strtit quoꝵ pł¬
li ꝙͣnis sint pariurui tamen mexũ
nascũt᷑ cͤcũt ⁊ matreᷤ s: quũt᷑. Eg ho

Expanded text:
quod filios parvulos nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem; sed utrum mox nati perfectionem staturae et re aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit perfectionem staturae et usum membrorum recepturi essent, de auctoritatibus definitum non habemus. 5. Ambigua Augustietur innuere quodprimi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec lingurat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid scriptura noͣtͣ ccansteren
otrum parentes genitis tiuis per¬
fectaq humani officii iusticia ad
meliorem statum tranfferentur ñ
per mortem s per aliqͣm mutatio¬
nem an pͥatͣtes in auqͦ statu uite ma¬
nerent ligno uite utentes. doneo
flui ad eundem statum peruenirẽt
⁊lic impleto numero omnes simul
ad melora transferentur ut essent
sicut angeli dei inceus. de hoc ang̾¬
ens potuerunt primi homines ĩ para¬
diso filios grgnere. ñ ut morientib
patrib succederent filiis in aliquo
forme statumanentib ⁊ de lignoui¬
te uigorem sumentib ⁊ faĩ ad eum¬
dem statum perducerentur donecim¬
ꝑletonum̾o sine morte animalia cor¬
pora in auam quautatem transirent
in qͣ omnino regenti sp̃ui desuirent
⁊ solo sp̃u uiuificante sine corporeis
aumentis uiuererent. uel potuerunt¬
filus parentes cedere ut per suctessioneᷤᷤ
numerus impleretur. qui genitis fi¬
uis perfectaq humani offrcii iustiti
a ad meliora tranfferrẽtur non per

Expanded text:
aliquid Scriptura non tradit. trum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti angeli in coelis. De quo Augens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis fiis perfectaque humani officii iustitia hinc ad meliora transferri non per
Abbreviated transcription (Latin):
dei custrodiret In quib mandatis ħ
de itus lrgnis concessis manducaret
s̃ ab interdicto abstin̾et. per hoꝵ edu¬
lium ĩmortautatis dona conseruaret
donec corporaub incrementis perdus¬
tus ad etatem q̃ conditori placeret
multiplicata progenie ip̃o iubente su¬
m̃et de ligno uite quo perfecte ĩmor¬
talis factus crbi alimenta non ulte¬

Expanded text:
Dei custodiret. In quibus mandatis hoc Dei custodiret. In quibus mandatis hoc de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso meret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, ultra cibi alimenta non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic det̾mina̾tes itlud quod supͣdixit
aug̾ .s. erat ei de ligno uite non con¬
tantum .s. qͣi non ex conditione nat¬
re solummodo erat ei set ⁊̃ ex ligno
illo Aliis autem ur quod ex lignom
te erat ei posle non mori. non ex nat᷑a
lo de quo edens non moreretur qͥesti
Otalitate quaus factus sit
uens sic ait. queritur quomodo ĩmor¬
talis faccus sit homo pre aliis animã¬
tib ⁊ quomodo cum illis comunem
acceperit alimoniam. set alia est im¬
mortalitas camis qͣm in adam accepi¬
mus alia qͣm in resurrectione spera¬
mus per xp̃m. Ille factus est homoĩ¬
mortalis. ut non posset mori. si d nõ
peccaret. Moreretur autem si peccaret
faũ uero resurrectionis nec poterunt
uitra peccare neomori. Caro nostra ñ
tunc egebit refectione ciboꝵ. quia nł
alimoniam adiuta esset mortis ⁊ do¬
loris expers ¶ Sic ergo immortalis ⁊ ĩ¬
cormptibius condita est saro homi¬
nis ut luam ĩmortalitatem ⁊ incorru¬
ꝑtionem per obsnantiã mandatoꝵ¬

Expanded text:
quod supra dixit August.: Erat ei de ligno vitae, non de cont quasi non ex conditione naturae solummodo erat ei, sed etiam ex illo ligno. Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex naturano, de quo edens non moreretur. 4. talis factus sitvens sic ait: Quaeritur quomodo immortalis factus sit homo prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, alia quam in resurrectione speramus per Christum. Ille factus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nalimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandato
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est quodliñ peccassent
primi homines sine omni peccato
⁊ macula in paradiso carnaui co¬
pula conuenissent ⁊ eẽt tbithoꝵꝰ
ĩmacłatꝰ. ⁊ cõmixtio sine cõcupisoeᷤ¬
tia atͣꝙ genitalib m̃bris sicut ce¬
t̾is ĩparent iuibi nutiũ motum itit¬
ttium sentirent ⁊ sicut aua menbͣ
corporis aliis admouemus ut ma¬
num ori sine atdore libidinis trage¬
nitalib ut̾ẽtur menbris sine auqͦ
pruritu carnis. ħ enim letalis egri¬
tudo menbris humanis ex pectato
in hesit. genuissent itaq filios in
paradiso per coitum ĩmaculatum ⁊
line cormptione. unde aug̃. super¬
in quolibet opere sine uoluptatis ꝑ¬
eitu utuntur. Incredibile est enim ñ
est deum talia fecisse illa corpora. ut
minarent uel cumdolore parerent s
post peccatum motum itium incur¬
rerunt. qmnuptie ordinant contiꝰ¬

Expanded text:
dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde Auguin quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut sminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, conti
Abbreviated transcription (Latin):
nena pohibet. infirmita enim ꝓna
ad muinam turpidinis excipittu hone¬
tare nuptiali ⁊ quod sanis eẽt offiti¬
um egrotis est inremedium aitg̃ si¬
gen. Emissi quidem de paradiso con¬
uenerunt ⁊ genuerũt sed potuerũt
in paradiso eis esse nuꝑtue honora¬
bues ⁊̃ chor̾ ĩmaculatus sine ardo¬
re libidinis sine larore pariendi q̃te
radiso non coie coierunt duo
muliere mox trangressio ẜ loluit¬
acca est ⁊̃ eiecti sunt de paradisso ł
rerat ⁊̃ poterat diuina expectariauc¬
toritas ubiconcupiscentianon an¬
gebat. deus u nõ iusserat quia ca¬
lum eoꝵ p̾sciebat de quib homoꝑ
ragandus erat. Ecce expresse hateᷤᷤ¬

Expanded text:
ntia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate conjugii, et quod sanis esset officium, aegrotis est remedium. . Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorales et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi. 2. radiso non coierunt duobuliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel rent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habe
Abbreviated transcription (Latin):
Quldam putant ad gignendos pri¬
mos homines in paradiso miscerinõ
ponuisse nili post percotersm disertes
concubitum sinc corcuptidne ueten¬
cisla nõ posse fien. s ante pecietiena
corruptio nec macira in homine

Expanded text:
Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio, nec macula in homine
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽtur sẽlu ⁊̃ ĩ tetlrgentia m̾tis ĩper¬
ris in hiis proficerent usq ad perfecti¬
onenran mox cõditi perfectionẽ sens̃
⁊̃ cognitionis ꝑciperent Esio ubi dr̃¬
sentiunt paruulos natos ĩstatura
corporis. ⁊ usum̾uroꝵ per accessumtẽ¬
poris ꝓfectõs ñ diffitentur eoldem ĩ ex¬
ordio natiuitatis sensu ĩperfectos ex¬
ist̾e. ⁊ per ĩt̾uallũ temporis in sensuet
Simox nati non h̾erent perfectionẽ
sensus ⁊ intelligentie ignorantia in
eis esset. Ignorãtia aut̃ peccati est pẽs
s qui hoc dicunt ñ satis diugenter

Expanded text:
cerentur sensu et intelligentia mentis imperris in his proficerent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Isentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu ett dicentes: Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
nire maluisset. s ñ erat dignum
ut sp̃s maugnus illã formam hõi
odiosam faceret in qua sp̃s sanctuᷤᷤ
appariturus erat. non ergo per serp¬
n̾ per serpentemtemptare permiss
fuit diabolus. ut per itlud ꝙ foris
erat astictiã tẽptantis animadi̾tere
femina quiret diabolus enim per s̃¬
pentẽ tẽptabat in quo loquebatur¬
catudior cinitis animatib terre¬

Expanded text:
nire maluisset. Seut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in qua Spiritus sanctus appariturus erat. Non ergo nisi per serpentem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebaturcallidior cunctis animantibus terr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diei opus est congregatio aqͣnum¬
rum inunum locum beda. Congrega¬
te sunt enim omnes aque celoinferrs
infeciores in unam matticem. ut lux
que p̾tertto biduo aqͣs luce clara itlu
strauerat in puro aere clarior fiige¬
bat ⁊ apparebat terra que coopeita la¬
rebat.⁊ que aquis limosa erat fieret
arida ⁊ graminib aperta. eodem enĩ
die protirut terra herbam uirentem
lignumq faciens fructum. Geda u̾¬
ntur ubi cong̾gate sunt aq̾ queto¬
tum texerant spatium usq ad celũ
potuit fieri ut terra subudẽs concauaᷤᷤ
partes preset irbi fluctuantes aqͣs
reciperet. pot̾ ⁊̃ credi primarias aqͥs
tatiores fuisse q̃ sicut nebła tegerẽt
terras set congregatione esse spissa¬
tas. ⁊ ideo facie inunum posse redi¬
ꝙ mutta constet esse maria ⁊ flumi¬
na inunun tamen locum dictt aqͣs
congregatas p̃p continuationem oĩ¬

Expanded text:
iae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autur ubi congregatae sunt aquae quatum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redi multa constet esse maria et flumiin unum tamen locum dicit aquas congregatas propter continuationem
Abbreviated transcription (Latin):
promiserat naturali rationi ĩc̾atio¬
ne anime hominis indite qͣ pot̾at ĩt
bonũ ⁊ malũ disc̾nere p̾ceptum addi¬
dit obedientie.per cuius obseruan¬
tiam datum ñ perderet. ⁊ promissum
optiũet ut per m̃itum ueniret ad p̾¬

Expanded text:
promiserat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͣminus qͣm ĩuico rationem uig̾e
nouit. Etus enim malitia ad tẽptan¬
dã uirtutem timida hũanam natu¬
ram in ea parte u̾ debsuor uidebatur
agg̾ssa est. ut si forte illic auqͣtenuᷤ
puaieret post modum fiditiaiius
ad alteram q̃ robustior fuit pulsan¬
dam uel potius sirbiciendam acced̾et¬
mũ igitur soutariam feminam gx¬
plorauit ut ĩ ea pͥmũ ominẽ sue
tẽp̾ationis uim expertret᷑ quare in¬
lus nimis manifestaretur ĩ sua sp̃e
ret fraus eius que cau̾i non posset
ter circũ ueniri permitteret eum de¬
us ut p̾cau̾e ñ posset. ĩ aliena quidẽ
forma uenire permissus est diabo¬
ius. s tñ intali in qua eius mau¬
tia faccie posset deprehendi quare¬

Expanded text:
qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accedemum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. lius nimis manifestaretur, in sua specret fraus ejus quae caveri non posset, iter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus est diabolus, sed in tali in qua ejus malitia posset deprehendi. Ut e
Abbreviated transcription (Latin):
prius qͣm peccaret ⁊̃ incorpore ⁊ in aĩa
mortauis ã ĩmortalis passibilis aĩpas¬
sibilis. de termino inferioris uite ⁊ de
transitũ ad supetiorem. de modo ꝓpa¬
gationis filioꝵ ⁊ ala murta que ñ
mutiit̃ sciuntur. licet aliqñ curiosi¬
adanimi qͣutatem pertinentia prose¬
quamur. de eius quautate secundũ
corpus ⁊ modo ꝓpagationis filioꝵ. ⁊
de alus quibdam inspiciamus Pri¬
mus igitur homo secundum natu¬
ram corporis terreni ⁊ ĩmortals fuit
quodam modo secundum aliquid qui¬
apotuit non mori. ⁊ mortaus quo¬
dam modo quia potuit mori quod

Expanded text:
priusquam peccaret, et in corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiosianimi qualitatem pertinentia prosequamur, de qualitate ejus secundum corpus et modo propagationis filiorum, et de aliis quibusdam inspiciamus. Primus ergo homo secundum naturam corporis terreni, immortalis fuit quodam modo secundum aliquid, quia potuit non mori; et mortalis quodam modo, quia potuit mori. In
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ id̾o una omnium principaus
dicit aug̾ causas primordiales om̾̃i¬
um rerum in deo esse inducens simi¬
ittudinem artificis in cuius dispõe
est qualis futura sit archa. ita ⁊ in
deo unius cuiusq rei future causa
non omnium cause sunt. ut ait ag̃ q
inseruit deus seminates rationes re¬
b secundum quas ala ex auis ꝓ¬
ueniunt. ut de hoc semine taieg¬
num de hac arbore taiis fructus ⁊¬

Expanded text:
tas, et ideo una omnium principalis tas, et ideo una omnium principalis dicit Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore talis fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ⁊̾ sciri oportet quodcum an¬
geloꝵ ministerio facta sit mitueriᷤᷤ
nullam possunt creare naturam
ergo nec formare costam in muuie¬
rem nec carnis supplementum in
locum coste. neõ quia nichũ agãt
ut aliquid treetur. s non ideo tre¬
atores sunt sieut nec agricole se¬
getum aut arboꝵ. Solus deus .i. tͥ¬
nitas est creator facta est ergo fe¬
mina a deo ⁊̃ si costa ministrata sit
ita facta lit muuer .i. an ratiose¬
minaus id haberet ut ita fieret
an tantum ut ita fieri posset uer
ut lic fieret in deotantũ esset cã¬
mis operib cõc̾auit idħret ut
lecundum ipam ex uiri latere
femi̾nam fieri necc̃e foret an hoctã¬
tum ut fieri posset. ad quod sciend̾
est omnium reram causas indeo ab
⁊ hi indei potentia ⁊ dispolitione ab
etemo fuit ⁊ hee dicuntur primor¬
diales cause. quia istas aue non p̾¬
cedunt. sed iste auas que sunt cau¬
le causaꝵ. cumq ia unum sit diui¬
na potentia dispositio sine uolun¬

Expanded text:
Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris fnullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id Trinitas, est Creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit ita facta sit mulier; id est, an ratio seminalis id haberet ut ita fieret, an tantum ut ita fieri posset, sed ut sic fieret in Deo tantum esset camis operibus concreavit, id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, an hoc tantum, ut fieri posset. Ad quod sciendum est omnium rerum causas in Deo ab potentia et dispositione ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales causae, quia istas aliae non praecedunt, sed istae alias, quae sunt causae causarum. Cumque unum sit divina potentia, dispositio sive volun
Abbreviated transcription (Latin):
ex uitio s ex nature conditione erat
quod ante peccatũ ħocib ĩdigebat ĩ
ñ ex uttio ess s de natura. Si hominis
conditio ĩ pͥncipio suo .⁊. ĩ primo pareꝰ¬
te a ꝑfc̾o ĩchoacta ĩ subseq̃nti ꝓpaga¬
tõe a modico ad maiora proficeret uͭ¬

Expanded text:
ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; u
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ita putauerunt a dam puta¬
liqui ipus animam de uerunt a¬
uiri anima ꝓpagatam et nimas el
omnes animas pret̾ primã se extͣ¬
de traduce esse sicut corpora. du ce¬
mł abi extraduce factas essecccsie¬
nitio c̃ animas docet. sed in corpori¬
atas b per cottum seminatis atq
formatis infundi ⁊ infundendo trea¬
ri sunde in ecc̃asticis dogͣmatib aĩas
teras inteuettuales naturas nec si¬
mul creatas sicut origenes fingit¬
tum seminari sicut lucifer̾am aut
ciritius ⁊ quidam latinoꝵ presump¬
tores affirmant. sed dicimus corpꝰ
tm̃ per conugii copiriam seminari.
creationem uero anime solum deũ¬
creatorem nosle. ⁊ eius qs iuditio
corpus coaguiari in uulua. ⁊ ꝯpha¬
gi atq formari ac formato iamcor¬
pore animam creari ⁊ infundi ut
uiuat in utero homo ex anima cõ¬
stans ⁊ corpore.⁊ egrediatur uiuu̾
ex utero plenus humana sub̾a hic¬
dempnat qui animas extcaduce
dicunt inducens auctoritatẽs. Po
animam de anima facit deus. ler si

Expanded text:
fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima propagatam, et omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora.  ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infundi, et infundendo creari. Unde Aug. in ecclesiasticis Dogmatibusturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingittum seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana subdemnat, qui animas ex traduce dicunt, inducens auctoritatem Prophd non ipsam animam de anima facit Deus, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra de hominis tre¬
atione promisimus effectu¬
i mancipare atq ordine explicareñc
iuscipimuł ubi ħ̾ consideranda ui
tus. ⁊̃ qͣlis uel quomodo factus deinde
qͣliter inftitut᷑ sit lapsus postremo qͣ¬
itẽ ⁊ per quem sit ceparatus. hoꝵ au¬
tem primo ⁊ secundo pot̾ta .i. causam
creationis humane ⁊ modum insti¬
tutionis iuperius promodulo nr̃e
facultatis tractauimus. Ideoꝙ suꝑ¬
est ii qualis uei quomodo factus lit
dilcutiamus In geñ. legitur facia¬
mus hominem ad ẏmaginem ⁊ siłi¬

Expanded text:
quae supra de hominis creatione praemisimus, effectui mancipare atque ordine explanare nunc suscipimus; ubi haec consideranda vitus, et qualis, et quomodo factus; deinde qualiter sit lapsus, postremo quiter et per quae sit reparatus. Horum autem primo et secundo posita, id est, causam creationis humanae, et modum institutionis, superius pro modulo nostrae facultatis tractavimus. Ideoque superest ut qualis vel quomodo factus sit discutiamus. In Genes. legitur, c. 1: Faciamus hominem ad imaginem et simi
Abbreviated transcription (Latin):
suum s exto rgitur̾ die facta est oĩ¬
um operum cõsũmatio. Ideo p̾missa
pus suum complesse quod hebraica
u̾itas habet. In quo tam̃ uꝰ nouum cre
cut subicit scriptura benedicit diei
.uiiͦ. ⁊ sanccificauit itlum. Opus enim
llumautem diem sanctificasse ⁊ be¬
nedixisse dicitur qui amistica p̾cete¬
ris benedictione ⁊ sanctificatione e
cimus .uii. esse dies quoꝵ repetitio

Expanded text:
s. Sexto ergo die facta est, operum consummatio. Ideo praemissa opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creacut subjicit Scriptura: Benedixit diei septimo, et sanctificavit illum. Opus enim ei. Illum autem diem sanctificasse et benedixisse dicitur, quia mystica prae caeteris benedictione et sanctificatione eum esse dies, quorum repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
peccunia ĩo prohibitio est pecca¬
tum quia prohibenti est dampno¬
sum. Cum uero tangitur quod ñ
tangenti obe̾ sinon prohibetur.nͦ
mus homo a re bona prohibitus pe¬
nam incurrit itt non ex te maia sed
grͥ obedientia pena esse moustret
sicut ex obedientia paima de for¬

Expanded text:
pecunia; ideo prohibitum est peccapecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec mus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
cute. arbor enim illa non erat mala
post prohibitionẽ erat in illa tr̃asg̾s¬
lio futura qͣ homo experiendo disc̾et
fructu qui nasc̾etur in depositum ẽ
iciudꝰ nomen. set de retransgressionẽ
secuta. Cognouit enim homo prius¬
qͣm tangeret hoo lignum bonum ⁊
no uetito. quia per experientiam
mali didicit quid sit inter bonumo¬
bedientie ⁊ maium in obedientiesi
preceptum peccassent non ideo ta¬
men minus diceretur lignum scĩe
tur homo prohibitus est quod ma
lum non erat. ut ip̃a precepti cone̾¬
uatio bonum iui esset transgressio
malum. nec melius consideratur qͣn¬
tum malum nec metits sit in obedi¬
entia ꝙͣ hoc modo. cum .s. ideo reu̾
factus est homo intetirgitur qr pro¬
ħitus rem terigit qͣm sinõ prohit᷑
tetigisset nec peccasset nec penam
sensisset. Sienim uenenosam ħba̾
ꝓħitus terrgeris pena sequetur. ⁊
sinemo probibuisset similiter pro¬
betur res tangi que non tangenti
tm̃ set prohibenti obẽ licut auena

Expanded text:
cutae. Arbor enim illa non erat mala,post prohibitionem erat in illa transgressio futura, qua homo experiendo disceret, fructu qui nosceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit autem homo, priusquam tangeret hoc lignum, bonum eno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scienttur homo prohlum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inobedientia, quam hoc modo; cum scilicet ideo reus factus esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiterbitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena
Abbreviated transcription (Latin):
postmod ĩparadiso sit positus quod iõ
tactum dicitur quia non erat in eo pet¬
mansurꝰ uel ut ñ nature set gͣtie hoc
paradisus locał ⁊̃ corporalis in quo fõ¬
t̾ciam michi placere fateor ut ho in
toioꝵ. qui ab illo principio plantat᷑
accipi pot̾ quo terram omnem re¬
motis aquis ħbas ⁊ ligna producere
ullit. quia ⁊̃ si p̾sentis ecc̃e uel futẽ
intellgendum est esle locum ame¬
nissimum fructuosis arborib mag¬
num ⁊ magno fonte fecundum qd̃
diximus aprincipio antiqua trans¬
iatio dicit adorientem. unde uoit̃
inorientali parte esse paradisum
longo interiacente spatio uel ma¬
ris uel terre a regionto quas ĩ co¬
iunt homines secretum ⁊ inaitosi¬
tum usq ad lunadem cͥculum per¬
turgentem. unde nec aque diumi
itiuc peruen̾unt de lignis paradi¬

Expanded text:
postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat in eo pmansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc paradisus localis, et corporalis in quo Tertiam mihi placere fateor, ut homo  qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc pervenerunt. 6. De lignis paradi
Abbreviated transcription (Latin):
geñ. dicit quod adam in etate uirtus¬
tinuo factus est. ⁊ sec ħ secundũ supe¬
riores non inferiores causas .i. secũ¬
dum uoluntatem ⁊ potentiam deiꝙͣ
nature gn̾ib non alga alligauit
quaitter ⁊ uirga moysi conuersa ẽ
est quod facit ñ ergo contra dispõne
luam illud fecit deus. Erat enim ĩ pri¬
posse fieri set non ibi erat necc̃e ut
sic fieret. hoc enim nonerat in condi¬
tione creature set in benȩplacito cren¬
toris cuius uoiuntas necettas: hoc e¬
nim nectio futurum est quod u̾unt t̃
plcit. Multa uero secundum inferioreᷤ
causas futura sunt. set in prescia dei¬
futura non sunt. Si autem ibi aliter
futura sunt potius futura sunt sic̃i¬
bi sunt ubi prescit itie qui non potest
falli. Sic ergo factus est adam nõ se
ita fieret. set setundum superiores
non contra naturam operantes. qui¬
a in rerum causis naturaiib erat ut
ita posset fieri. quod homo eccrapa
rat aprincipio. huis ũbis aperte moy¬
ses insinuat ꝙ ħo extra paradilũ catiᷤ

Expanded text:
Genes., dicit quod Adam in virili aetate continuo factus est; et hoc secundum superiores, non inferiores causas, id est, secundum voluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est est quod facit. Non ergo contra dispositionem suam illud fecit Deus. Erat enim in priposse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praesciefutura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non seita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri . 5. Quod homo extra rat a principio. His verbis aperte Moyses insinuat quod homo extra paradisum creatus
Abbreviated transcription (Latin):
matione mulietis o
N eodem qͦ paradiso mulerem forma¬
uit deus de costa uiri sicut post planta¬
tum paradisum hominemq in eo po¬
situm ⁊ post uniu̾sa animalia ad eũ
rem in adam. Cumq obdormisset tu¬
litunam de tostis eius ⁊ formauit eã
actendendum est quare non creauit
simin uirum ⁊ minierem sicut ange¬
gos.s prius uirum deinde mulierem
de uiro. Ideo .s. ut unum esset huma¬
ni gn̾is principium qͣtinus in hoc ⁊̃
superbia diaboli confunderetur et
a deo principium ẽẽ cupierat. Ideoq ũ
u̾se rapere uoluit set obrinere nõ po¬
tuit. Et per hoc ymago dei in homĩe
aparuit. quia sicut deus omnib reb
extitit principium genet̾ationis. tra
homo omnib hominib principium
uno homine omnes esse uoluit deu¬
ut dum cognoscerent se ab uno esse
omnes se quasi unum amarent qͣre

Expanded text:
MATIONE MULIERIS. 1. In eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum rem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et aedificavit eam attendendum est quare non creavit simul virum et mulierem, sicut angelos; sed prius virum, deinde mulierem de viro. Ideo scilicet, ut unum esset generis humani principium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, eta Deo principium esse concupierat. Ideoque uterverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium uno homine omnes esse voluit Deuut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣubet parte corporis uiri s porris for
de latere eius formata est ut mata
ostendetur quia in cõsortium sit¬
creabatur duectionis. ne forte si fu
aut si de pedib ad seruitutem subit¬
enda. quia igitur uiro nec dominanͦ
ancilia ꝑabatur set sotia nec de ca¬
pitenecde pedib s de latere fũãt peo¬
ducenda ut iucta se ponenda̾ cognoᷤᷤ¬
ceret quam de suo latere sumptam
didicisset. quod dormienti nonui¬
gulanti costa subtͣcta est o
Con sine causa qͦ dormienti uiro
potius qͣm uigulanti detracta
est costa de qua miruer mad¬
iutorium generationis uiro est for¬
mata sed ut nutiã in eo sensisse pe¬
nam monstraretur ⁊ diuine simul
potentie opus mirabile ostenderet᷑
excitauit. In quo ⁊̃ opere sacramen¬
cut muuer de latere uiri dormientiᷤ

Expanded text:
alibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuiaut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et non vigilanti costa subtracta est. Non sine causa dormienti quoque viro potius quam vigilanti detracta est costa, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; scilicet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostendereturexcitavit. In quo etiam opere sacramencut mulier de latere viri
Abbreviated transcription (Latin):
sẽie boni ⁊̃ malisignum uite dictũ
est sicut docet beda ⁊ strabꝰ̾ quiadi¬
uinitus accepit hanc uim ut qui ex
eius fructu comederet corpus eius
stabili sanitate ⁊ ppetua souditate
furmaretur nec ulia infirmitate irẽ
etatis inbellicitate indet̾ius uel in

Expanded text:
entiae boni et mali. Lignum autem vitae dictum est, sicut docet Venerabilis Beda, quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate, et perpetua soliditate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
omni forma caru̾it an pp̃ aliud. secũ¬
dum ubi ad esse prodierit ⁊ qͣntum
in altum ascenderit ad primum bre
nullam ħat formam set ideo non ab¬
lurde informem appetiari posse dicimꝰ
quia in confusione ⁊ permixtione qͣ¬
dam subsistens nondum piiccam a¬
pertam a ⁊ distinctã receperat formã¬

Expanded text:
omni forma caruerit, an propter aliud; secunomni forma caruerit, an propter aliud; secundo, ubi ad esse prodierit, et quantum in altum ascenderit. Ad illud ergonullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat forma
Abbreviated transcription (Latin):
rum que inde future erant pp infir¬
mitatem paruuiloꝵ quiminus ydo¬
nei sunt inuisbilia cõphẽd̾e ⁊̃ tunc
erant tenebre .i. luci apsentia nõe¬
nim tenebre aliquid sunt s illa lu¬
cis absentia. sicut silentium est nõ
est auqͣres set ubi sonus non est lilẽ
est nuditas dicitur sicut inanitaᷤ noꝰ
est auquid s manis dr̃ iocus esse ubi
corpus non est ⁊ inanitas absentia cor¬
poris. quo sen sutenebre dicantur¬
tenebras non aliqͥd aliquid¬
ee cũm aubi tenebre int̾ creaturas po
diuersis modis accipi .s. uel prolutis¬
absentia quauter supra accepit ag¬
iuxͣ qͣm acceptionem non sunt auqdͥd.
uel pro aere obscurato siue aeris obs¬
cura qͣutate ⁊ secundum hoc aliqua¬
esset ⁊ super funderetur. s nondum
lucis gratia opus suum deus uemis¬
tauerat que post eam in primo die
formata est duo hic consideranda st̃¬
ilia materia confusa ⁊ altitudine¬
informis dicatur an quia ascendit.¬

Expanded text:
rum quae inde futurae erant, propter infirrum quae inde futurae erant, propter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Nonim tenebrae aliquid sunt, sed cis absentia; sicut silentium non est, sed ubi sonus non est silentest nuditas dicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis dicitur locus esse ubi non est corpus, et inanitas absentia corporis. 4. Quo sensu tenebrae dicanturtenebras dicit non esse aliquid, cum alibi tenebrae inter creaturas pondiversis modis accipi, scilicet vel pro lucisabsentia, qualiter supra accepit Aujuxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitate, et secundum hoc aliquaet superfunderetur; sed nondum lucis gratia opus suum Deus venustaverat, quae postea in primo die formata est. 5. Duo hic consideranda sunilla materia confusa informis dicatur, an quia
Abbreviated transcription (Latin):
eos Id̾o appellauit moyses quia terra
inter omnia elementa minus est s¬
nebre erant super faciem abysli qͥ a
confusa erat ⁊ cõmpcta ⁊ lp̃e distineta
carens. Eadem ⁊̃ est materia informis
dicta est aqua super qͣm ferebaturꝰ sp̃s
domini. sicut superfertur frabrican¬
dis reb uoluntas artificis. quia sub
uerat qui sicut dominus ⁊ conditor
preerat fluitanti ⁊ confuse materie
ut distingn̾et per spes uarias qñ uell
⁊ sic̃ uellet hec ideo dicta est aqua quia
omnia que interra nascuntur siue a¬
nimalia siue arbores uel hbe ⁊ simili¬
a ab humore incipiunt formari at¬
q nutriri. hiis omnib uocabulis uo¬
cata est illa in formis mat̾ia ut res
incognita notis uocabulis insinua¬
retur ĩꝑiciorib ⁊̃ non uno tantũ.
Nan siuno tm̃ significaretur uoca¬
bitlo hoc esse putaretur quod con¬
lueuerant homines initio uocabu¬
lo intelligere. Sub hiis ergo nominx¬
b significata est ina materia cõfu¬
sa ⁊ informis que nuuia uerni atq tͣc

Expanded text:
 ideo appellavit Moyses, quia terra inter omnia elementa minus est snebrae erant super faciem abyssi, etc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjverat; qui, sicut Dominus et conditor, praeerat fluitanti et confusae materiae, ut distingueret per species varias quando vellet, et sicut vellet. Haec ergo ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo nominibus significata est materia illa confusa et informis, quae nulla specie c
Abbreviated transcription (Latin):
sufflauit ⁊̃ c̃. Cum flat in quiunt ice
lpirat homo de se flatum emitcit. lit
igitur cum diettur deus flasse uel
spirasse spiraculum in faciem hõis
ex sespͥm hominis emilisse intetu
non capiunt tropica locutione dic¬
tum esse lufflauit uel fiauit .i. fla¬
tum hominis .s. animam fecit. fla¬
re enim est flatum facere. flatum
facere est animam facere. unde domi¬
nus per ysaiam. Omnem flatum e¬
go feci. Non sunt ergo audiendi qͥ
putant animam esse partem dei. Si
enim hoc esset nec a se nec ab alio
decipi posset nec ad malum facien¬
dum uel patiendum compelli. nec ĩ
melius uei deterius mutari. Fatus
nec de deo nec de aliq̃ materia s deni¬
chilo hic qnͣ facca sit anima anante

Expanded text:
sufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum hominis emisisse intellinon capiunt tropica locutione dictum esse sufflavit vel flavit, id est, flatum hominis, scilicet animam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facere. Unde Dominus per Isaiam, c. 57: Omnem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit anima, an ante
Abbreviated transcription (Latin):
tum hominis ad uindic mnoxia.¬
tam creata sint anpotius creata ĩnoxia
peccatorib noc̾e ceperint. aug̃ sr̃ gen̾.¬
Sane dixci pot̾ quod creata nicħ homi¬
ni notuissent sinon peccasset punien¬
bande ⁊ proficiende uirtittis causano¬
cere ceperunt fuerunt ergo creata in¬
noxia set p̾p peccatum facta sunt no
utrum in primis conditioni
ata sint anex reb corruptis pꝰe¬
a orta sint. pleraq enim de hũidoꝵ cor¬
ꝑnuiciis uel exalationib terce siue
cadau̾ib gignuntur. quedam ⁊ de cor¬
ruptione lignoꝵ ⁊ ħbaꝵ ⁊ fructuũ
⁊ deus acuctor omnium est soło ag̾i¬
Dot̾ autem dici quod ea que de cor¬
porib animalium maxime mortuo¬
rum nascuntur cum animalib crea¬
ta non fiunt nisi potentialiter ⁊ ma
t̾iaitt̃. Ea uero que ex terra uelaquiᷤᷤ
nascũtur uel ex eis quetecra g̾mĩã¬

Expanded text:
tum hominibus ad vindictam creata sint, an potius creata innoxia peccatoribus nocere coeperint. Sane dici potest quod creata nihil homini nocuissent, si non peccasset; punienvel perficiendae virtutis causa nocere coeperunt. Fuerunt ergo creata innoxia, sed propter peccatum facta sunt noxutrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorum corporum vitiis, vel exhalationibus terrae, sive de cadaveribus gignuntur; quaedam etiam de corruet Deus auctor omnium est. Potest autem dici quod ea quae de corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et erialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinan
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Que ideo facta sunt ut per ea
itustretur inferior pars ne esset
ħitantib tenebrosa. Infirmitati¬
q hominũ prouisum est ut cutue¬
unte sole potirentut homines diei
noctis q uicislitudine. p̃pdormien¬
ne nõt indecora remaneret s luna¬
ac lyderib cõsolarent᷑ homines qͥb
in nocte operandi neccitas ĩ conberet
⁊ quia quedã animaua sunt q̃ iu¬
tem ferre non possunt. quomodaas¬

Expanded text:
ra; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormienne nox indecora remaneret, sed lunaac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ⁊ ideo nrãm ut ymago trini¬
tatis eẽ homo inteliigatur. nontri¬
nitati equalis sicut filius patri Et¬
ce ostensũ est secundum quid homo si¬
similis deo .s. lecundum animam¬
S et ⁊ in corpore qͣndam hẽ ꝓprieta
tem que hoc indicat quia est eree
abuit in creatione sicut it in coe¬
hominis formatio. secund̃ atione
corpus describitur cum dicitur for¬
mauit dñs hominem de limo terre
ita eiusdem secundum animam fac¬
tura describitur cum subditur. ⁊ in
faucib in sufflau̾it. uel manib cor¬
poreis corpus formau̾it. spiritus e¬
eĩ d̾s ẽnec uieneamentis menbroꝵ cõ¬
positus. Non ergo carnauter pu¬
temus deum corporeis manib for¬
masse corpus. uel faucib inspiraᷤ¬
le animam. set potius anuna ho¬
minẽ delimo terre secundum corpꝰ

Expanded text:
dinem. Et ideo nostram, ut imago Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri. Ecce ostensum est secundum quid sit homo similis Deo, scilicet secundum animamSed in corpore quamdam proprietatem habet quae hoc indicat, quia est erecterit in creatione. Sicut hominis formatio secundum corpus describitur cum dicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et infaucibus sufflaverit, vel manibus corporeis corpus formaverit, Spiritus enim Deus est, nec lineamentis membrorum compositus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo t
Abbreviated transcription (Latin):
cut primi hominis fuit set iam de
denter aperit aug̾ quod corpus ho¬
minis añ pccm̃ mor ᷝ ͤ ⁊ ĩmortaie fu¬
it set non quauter fiet in resurrettio¬
ne. de hoc eodem beda super gen̾ ait
non est credendum ante peccatum i¬
ta fuisse mortua corpora sicut modo.
ait enimapostolus. corpus p̃p pecca¬
tum est mortuũ. s licet fuissent
animaua ⁊ nondum spualia. nõ¬

Expanded text:
cut primi hominis fuit, sed jam decut primi hominis fuit, sed jam dedenter aperit August. quod corpus hominis ante peccatum mortale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita fuisse mortua corpora, sicut modo. Ait enim Apostolus: Corpus propter peccatum mortuum est; sed licet fuissent animalia, nondum spiritualia, no