comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una salus ÷. hrei pͥma disceptacio ÷. utrũ his p ociꝰ credamꝰ. qͥ ad multos łos:
an his qͥ ad un̾u dm̃ colendũ nos uocant. Qsdubitet eos potissimũ seqͣndos
qͥ ad unũ uocãt: p̃sertĩ cũ illi multoꝵ cultores. de hoc uno dño cũctoꝵ ꝙ rec¬
tore c̃sentiaͣt. Acerte ab uno incipit numerꝰ. Priꝰ gͦ isti seq̃ndi s̃. qͥ unũ amͣ
sũmũ. solũ uerũ dm̃. & solũ colendũ eẽ dicũt. Si apd̾ hos ueritas ñ eluxer
teͣ demũ imigrandũ e̾. Sicut it ĩ ipsa rerũ nataᷤ maior ÷ auctoritas uniꝰ
ad uinũ omĩa redigentis. nec ingenere humano multitud inis ulla potẽcia ÷
nisi consentientis idẽ unũ sencientis: ita in religione qͥ ad unuͣ uocat᷑. eoꝵ maio
.s fide dignior eẽ debꝙ auctoritas. Altã ꝯsideracio ÷ dissensionis eiꝰ. q̃ de uniꝰ
dĩ cultu int̾ homines orta ẽ. S accepimꝰ ꝑ maiores nr̃os. eo gradũ qͦ atemꝑalib¬

Expanded text:
ceptatio est, utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentientis, id est unum sentientis: ita in religione qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47. Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostros eo gradu fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ̃ nulla ꝯcedit᷑. Inde usq ad mortẽ deterior etas ac decolor. ẜ morbis subiectio
debiłq ꝑducit. hec ÷ uita hominis uiuentis ex corꝑe ꝙ cupiditatib rerum
temꝑaliũ conligati. hic dr uetꝰ ħo ⁊exterior ꝙt̾renꝰ. ñ si opcineat ea᷑ ꝗͣ uulgus

Expanded text:
nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ritas humana p̃ponitur. s ad hac nulla suꝑbia ꝑducit᷑. Q si ñ eẽt: nͣ eẽnt hereta
neq scismati. nec carne cucuͣcisi. nec creature simulacroꝵq cultores. Hi autͣt si
ñ eẽnt anͣꝑfectionẽ popłi q̃ ꝓmittit᷑ multo pigriꝰ ueritas qͣreret᷑. Dispensacio¬
hiuꝰ infantia innutrimͣtis corꝑalib agit᷑. penitꝰ obliuscenla crescenti. Eã pu¬
eritia seqͥt᷑. unͣ incipimꝰ aliqͥᷤ meminisse. huic succedit adolescentia. cuiiã
ꝓ pagacionẽ ꝓlis natã ꝑmittit.ꝙ patiẽ fac̃. Porro adolescentiã uiuentꝰ ex p̃
iã excercenda munerib publicis. ꝙ domanda sublegib. inqͦ uehemͣtior ꝓhi¬
bic̾io peccatoꝵ. & pena peccantiũ seruilit̾ cohercens. carnalib animis atrociesᷤ
impetꝰ libidinis gignit. ꝙ omiã cõmissa ꝯgeminat. N enĩ simplex peccatirẽ.
ñ solũ malũ. s ĩ uetitũ ad mittere. Post labores aut uiuentutis: semori par

Expanded text:
ritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla superbia perducit. Quae si non esset, non essent haeretici, neque schismatici, nec carne circumcisi, nec creaturae simulacrorumque cultores. Hi autem si non essent ante perfectionem populi, quae promittitur, multo pigrius veritas quaereretur. CAPrima hujus aetas infantia in nutrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Qd̾ uͦ corpꝰ hõis cũ añ peccatũ eẽt insuo gn̾e optimũ. pꝰ peccatũ factũ ÷ inbecillo¬
sũ. ⁊ morti destinatũ: ꝗͣꝗ̃ iusta uindicta peccati sit: plꝰtñ clem̃tie di ꝗͣ seueritatis
oportẽ ꝯũti. & ⁊̃ iusticie pulcritudo cũ benignitatis grã ꝯcordans. ut qmͣ bonoꝵ inst
rioꝵ dulcedine decepti sumꝰ: amaritudine penarũ eru̾diam᷑. Nã ita ⁊ͣ nr̃a sup¬
plicia diuna ꝓuidentia mod̾ata ÷ ut ꝙ in hoc corꝑe tã corruptibili ad tͦticiam
tencłẽ licẽt. ⁊ de posita oĩ suꝑbia uni dõ uero collũ subda nicħ de se ipso fidere.
illi uni se regendũ tuendũq cõmittere. Ita ipso duce ho bone uoluntatis mo¬
lestias hꝰuite in usuͣ fortitudinis ũtit. ĩ copia uͦ uoluptatũ ꝓsꝑisq successib tẽp

Expanded text:
ro corpus hominis, cum ante peccatum esset in suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temp
Abbreviated transcription (Latin):
si abuna regione t̃̾rarũ inqͣ sola unꝰ colebat᷑ ds. ꝙ ubitalẽ nasci oportebat ꝑ totũ
orbẽ t̾rarũ missi electi uiri uirtutib itq sermonib diuini amoris incendia c̃¬
pio erat u̾bũ. ꝙ u̾bũ erat apud dm̃. ꝙ ds erat u̾bũ. ħ erat ĩpͥncipio apd̾aͣm. omĩa
ꝑ ipsũ facta s: ꝙ sñ ipso factũ ÷ nicħ. Si ad hoc ꝑcipiendũ diligendũ. ꝑfruendũ
ut aĩa sanet᷑. ꝙ tante luci hauriende m̃tis acies ꝯualescat dr auaris. nolite uob

Expanded text:
ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasci oportebat, per totum orben terrarum missi electi uiri uirtutibus atque sermonibus diuin amoris incendia copio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum hoc eratfacta sunt et sine ipso factum est nihil; si ad ho percipiendum, diligendum, perfruendum, ut anima sanetur e tantae luci hauriendae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ end̾ sac suscipiebant ẽ popłis. ꝙ de suoꝵ d̾oꝵ nata ac sũmo bono duĩsas ꝯtͣriasq sen¬
disciplina sanatũ uide̾mꝰ: ineffabili laude p̃dic and̾a eẽ neminẽ negare oporters.
heroses nãq tã innumerabiles aregła xꝑianitatis aũse. testess̃ ñ admitti ad cõmuꝰ¬
uicanda sacram̃ta eos qͥ de patre do ꝙ sãpĩa eiꝰ s munẽ diuno alit̾ sencuĩt. &s hõĩb
ꝑsuad̾e conant᷑: ꝗͣ ueritas postulat. Sic enĩ credit᷑ s docet᷑ q÷ humane salitis capud¬

Expanded text:
piebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sen christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur
Abbreviated transcription (Latin):
honorib digniora: ꝗͣ ea q̃ intemplis colebant᷑. nͣ qͦuere lapis & canis eẽnt colendi
sapientib s ut ħ mͦ intelligerent qͥ possent. tanta suꝑsticione dem̃sos eẽ hoĩes:
ut emergentib hic tã turpis eẽt demonstrandꝰ gradꝰ. ad que̾ uenire sipuders
uid̾ent qͣnto magͣ pudendũ eẽt inturpiore consistere. Simul ꝙ illos qͥ mundũ
istũ usibilit̾ sũmũ dm̃ͣ eẽ opinabant᷑ ad monebat. t᷑pitudinis sue docẽs eẽ ẽseq̃n
ut qͥlibet lapis tãꝗͣ sũmi di particła uire coleret. Qd̾ si ex secrarent᷑ mittarẽt sen¬
mundũ fabricatĩt pꝰ ea suauꝰ ad legendũ: ꝗ̃ potenciꝰ ad ꝑsuadendũ scripsit plato. Nõ
it sic istii socrates ꝙy plato nati erant. ut popłoꝵ suoꝵ opinionẽ ad uerũ eultum
ueri li̾. a simulacroꝵ suꝑsticione atq ab huiꝰ mundi uanitate conũterẽt. Itaq s.

Expanded text:
honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem venire si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur, admonebat turpitudinis suae, docens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur. Quod si exsecrarentur, mutarent sennstaret. Postea suavius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cis ueneracioẽ libentissime audiuntͫ sipꝰtm̃ sang̾ne̾. tantos ignes tot cruces
martirũ. tãco fertiliꝰ ẜ ubiꝰ usq ad barbaras naciones eccłie pullula rũtsitot uu¬
nił s urginũ milia ꝯtẽpnẽciũ nuptias casteq uiuentiũ iã nemo mirat᷑. qͥ cum
frcis plato. usq adeo ꝑ ũsã tẽpoꝵ suoꝵ timuit opimonẽ ut ꝑ hibeat᷑ sacrificase natẽ
natãii erecitꝰ ĩt. tamq peccatũ illud abolereret᷑ si hec sie accipiunt᷑ ut qͥm̃ antenta¬
un a sptirer sic uẽ ge ũ dispntare monstruosũ sit. si tili pollicitationi. atq sponsi¬
oni pom̃s t̾rarũ partes qͥs homines in colũt saç tpiana tͥduoit . si hei dotidie spust
mecclis. ꝙ asacerdotib exponuit᷑: si cununt pectora qͥ ħ implere conant. esicar
umi uierabiles as gtediunt᷑ hãc utã ut desertis cdiuiciis & honorib h muncli
er oĩ hominũ gñe uni do sũmo totã uitã dicare uolentiũ. deserte qͥnd̾a insule

Expanded text:
t cum ueneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes ecclesiae pullularunt; si tot iuuenum et uirginum milia contemnentium nuptias casteque uiuentium iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium deser
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝓ sua quisq sanitate ac firmitate compreben¬
dit illd̃ singłare ac uerissimũ bonũ. lux est que¬
dã ineffabilis & incõprehensibilis mentiũ. Lux ita
uulgaris nos doceat quantũ potest. qͦmͦ se illeł ha¬
beat. Nam sunt ñnulli oculi tam sani & rigidi: qͥ
se mox ut aꝑti fuerint in ipsũ solẽ sine ulla trepi¬
datione conuertant. his quodammodo ipsa lux
sanitas est. nec doctore incligent. s sola fortasse ĩ¬
monitione. his credẽ. amare. sperare satis est.
feriuntur: & eo ñ uiso sepe in tenebras cũ delecta.¬
tione redeunt. Quib ꝑiculosũ est quanuis iamta¬
lib ut sane recte dici possint uelle ostencde qđ ad¬
huc uidẽ ñ ualent. Ergo exercendi sunt priꝰ. &

Expanded text:
ppe pro sua quisque sanitate ac firmitate comprehenppe pro sua quisque sanitate ac firmitate comprehendit illud singulare ac verissimum bonum. Lux est quaedam ineffabilis et incomprehensibilis mentium. Lux ista vulgaris nos doceat quantum potest, quomodo se illud habeat. Nam sunt nonnulli oculi tam sani et vegeti, qui se, mox ut aperti fuerint, in ipsum solem sine ulla trepidatione convertant. His quodammodo ipsa lux sanitas est, nec doctore indigent, sed sola fortasse admonitione. His credere, sperare, amare satis est. feriuntur, et eo non viso saepe in tenebras cum delectatione redeunt. Quibus periculosum est, quamvis jam talibus ut sani recte dici possint, velle ostendere quod adhuc videre non va
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sinit nͥ paucissimis & electissimis amatorib suis.
tͥ daret si aliquid abs t̾e qͥcquã precer se amari com.¬
pisset. sapientiȩ se tibi castisima pulehrttudo nisolã
arseris demonstrabit: A. Quid gͦ adhuc suspendor .in¬
felix & cruciatu miserabili differor: lam certe os¬
st amatur: ñ amatur. Ego aũ solam ꝑ se amo sapi¬
entiam: cetera uͦ ł adesse michi uolo. ł deesse timco
ꝓpter ipsam. uitam. quietẽ. amicos. Quẽ admodũ aũ
potest habere illiꝰ pulchritudinis amor. in qua
ñ solum ñ inuideo cȩceris s etiam plurimos que¬
ro qui mecũ appetant mecũ inhient. mecũ tene.¬
ant metũq ꝑfruantur. tantomagis amiciciores
futuri: quanto erit nobis amata cõmunior .R. ꝓr¬
sus tales eẽ amatores sapientie decet. tales querit
illa cuiꝰ uere casta est & sine ulla contaminatione
coniunctio. S ñ ad eam una uia ꝑuenitur. luꝙ¬

Expanded text:
non sinit, nisi paucissimis et electissimis amatoribus suis.non sinit, nisi paucissimis et electissimis amatoribus suis.non daret, si aliud abs te quidquam praeter se amari comperisset; sapientiae se tibi castissima pulchritudo, nisi solam arseris, demonstrabit? A. Quid ergo adhuc suspendor infelix, et cruciatu miserabili differor? Jam certe osse amatur, non amatur. Ego autem solam propter se amo sapientiam, caetera vero vel adesse mihi volo, vel deesse timeo propter ipsam; vitam, quietem, amicos. Quem modum autem potest habere illius pulchritudinis amor, in qua non solum non invideo caeteris, sed etiam plurimos quaero qui mecum appetant, mecum inhient, mecum teneant, mecumque perfruantur; tanto mihi amiciores futuri, quanto erit nobis amata communior. 23. R. Prorsus tales esse amatores sapientiae decet. Tales quaerit illa cujus vere casta est, et sine ulla contaminatione conjunctio. Sed non ad eam una via pervenitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. sũmũ aũ malũ dolorẽ corporis. Nec eiꝰ ratio mͥ
uidetur absurda. Nam qm̃ duab inquit partib cõ-¬
positi sumꝰ ex animo scilicet & corpore. quarũ prior
melior deterior corpꝰ est: sũmũ bonũ est melioris par¬
tis optimũ. sũmũ malũ aũ pessimũ deterioris. Est aũ
optimũ in animo sapientia. est in corpore pessimũ do¬
lor. Sũmũ gͥ bonũ hominis sapere. sumimũ malũ do.¬
lere: sine ulla ut opinor falsitate concluditur .N.
Posteriꝰ ista uidebimꝰ. alid̃ enĩ fortasł nobis ipsa ad
quã ꝑusnire nitimur sapientia ꝑsuadebit. Si aũ boc
ẽẽ uerũ ostendit hanc de sũmo bono & sum̃c oralo
sententiã : sine dubitatione tenebimus. Nunc illd que¬
rimꝰ quał sis amator sapientiȩ quã castissimo aspe:¬
ctu atq complexu. nullo interposito uelamento
quasi nudã uidere ac tenere desid̾as. qualẽ se illa

Expanded text:
tiam, summum autem malum dolorem corporis. Nec ejus ratio mihi tiam, summum autem malum dolorem corporis. Nec ejus ratio mihi videtur absurda. Nam quoniam duabus, inquit, partibus compositi sumus, ex animo scilicet et corpore, quarum prior pars est animus melior, deterius corpus est, summum bonum est melioris partis optimum, summum autem malum pessimum deterioris: est autem optimum in animo sapientia, est in corpore pessimum dolor. Summum igitur bonum hominis sapere, summum malum dolere, sine ulla, ut opinor, falsitate concluditur. R Posterius ista videbimus. Aliud enim fortasse nobis ipsa ad quam pervenire nitimur sapientia persuadebit. Si autem hoc esse verum ostenderit, hanc de summo bono et summo malo sententiam sine dubitatione tenebimus. CAPUT rimus, qualis sis amator sapientiae, quam castissimo conspectu atque amplexu, nullo interposito velamento quasi nudam videre ac tenere desideras, qualem se illa
Abbreviated transcription (Latin):
tur mͥaditus eoꝵ quib ꝑcipiendis in hio. quanuis
qđ iam teneo mecũ mansurũ putem.R. Nongͥ &
uitã istam ꝓpter seipsam. s ꝓpter sapienttã uis ma¬
nere. a. Sic est .R. dolor corporis restat. qui te for¬
tasse ui sui cõmouet. A. Et ipsũ ñ obalid uehement̾
formido. nisi q me impedit a querendo. Quanquã enĩ
acerrimo dolore dentiũ his dieb torquerer. ñ quidẽ
sinebar animo uoluere nisi ea quȩ iam forte didice.¬
ram. A discendo aũ penitus impediebar. ad qđ mͥ to-¬
ta intentione animi opus erat: tam̃ michi uidebar. si
se ille mentib meis ueritatis fulgor. aꝑiret. ñ me sen
surũ fuisse illũ dolorẽ. aut cerce ꝓ nichilo toleratu¬
rũ. S qi & si nichil maiꝰ aliquando ꝑtuli. tam̃ sepe
cogito. quanto grauiores possint accide. Cogor interdũ
cornelio celso assentiri. qui ait sũmũ bonũ ẽẽ sapien¬

Expanded text:
tur mihi aditus eorum quibus percipiendis inhio; quamvis tur mihi aditus eorum quibus percipiendis inhio; quamvis quod jam teneo, mecum mansurum putem. R. Non igitur et vitam istam propter seipsam, sed propter sapientiam vis manere. A. Sic est. 21. R. Dolor corporis restat, qui te fortasse vi sua commovet. A. Et ipsum non ob aliud vehementer formido, nisi quia me impedit a quaerendo. Quanquam enim acerrimo his diebus dentium dolore torquerer, non quidem sinebar animo volvere, nisi ea quae jam forte didiceram; a discendo autem penitus impediebar, ad quod mihi tota intentione animi opus erat: tamen mihi videbatur, si se ille mentibus meis veritatis fulgor aperiret, aut me non sensurum fuisse illum dolorem, aut certe pro nihilo toleraturum. Sed quia etsi nihil majus aliquando pertuli, tamen saepe cogitans quanto graviores possint accidere, cogor interdum Cornelio Celso assentiri, qui ait summum bonum esse sapien
Abbreviated transcription (Latin):
quiramꝰ concorditer. Ita enĩ facile cui priori contingit
inuentio: ceteros eo sine labore ꝑducit. R. Quid si no¬
lunt hȩc illi querere : A. ꝑsuadebo ut uelint. R. sͥ a
si ñ possis. ł qd se inuenisse iam. ł qđ ista inueniri ñ
posse arbitrentur. ł qdđ aliarũ rerũ curis & desidio
p̃pediantur . a. habeo eos & ipsi me sicut possumꝰ. l.
Quid site ab inquirendo etiam impediat eoꝵ presentia
certũ eẽt impedimento eẽ ad comprehendendã sapi¬
entiã. uelles eam manere : A. Omĩno eam fugerẽ. R.
Quid si docereris tam te relicto isto corpore. quã in ipso
constutũ posse ad sapientiã ꝑufnire. curares utrũ
hic an in alia uita eo qđ diligis fruereris: A. Si nichil
me peiꝰ excepturũ intelligerẽ. qđ retro ageret. ab eo
q ꝓgresuᷤꝰ sum: ñ curarẽ. Nunc sͦ ꝓpterea mori tunẽ¬
ne aliquo peiore malo inuoluaris. qđ tibi auferat
diuinam cognitionẽ: A. Non solũ ne auferatur
timeo si quid forte ꝑcepi. s etiam ne interduda¬

Expanded text:
quiramus. Ita enim facile cui priori contingit inventio, caeteros eo sine labore perducit. R. Quid, si nolunt haec illi quaerere? A. Persuadebo ut velint. R. Quid, si non possis, vel quod se invenisse jam, vel quod istaarbitrantur, vel quod aliarum rerum curis et desiderio praepediuntur? A. Habebo eos, et ipsi me, sicut possumus. R. Quid, si te ab inquirendo etiam impediat eorum praesentia? certum esset impedimento esse ad comprehendendam sapientiam, velles eam manere? A. Omnino eam fugerem. R. Quid? si docereris, tam te relicto isto corpore, quam in ipso constitutum, posse ad sapientiam pervenire, curares utrum hic, an in alia vita eo quod diligis fruereris? A. Si nihil me pejus excepturum intelligerem, quod retroageret ab eo quo progressus sum, non curarem. R. Nunc ergo propterea mori timesne aliquo pejore malo involvaris, quo tibi auferatur divina cognitio. A. Non solum ne auferatur timeo, si quid forte percepi, sed etiam ne intercluda
Abbreviated transcription (Latin):
ditas: ansanitate pellatur. a. Quanꝗͣ tibi respondẽ
ñ possum nunꝗͣ tanĩ mͥ ꝑsuadebis ut hac affectione ñ¬
tis qua nunc me eẽ sentio: nichil me ꝓfecisse arbitrer.
R. Credo ꝓpterea tͥ hoc uicli: q quanuis ista optare
possis. ũ tam̃ ꝓpter seipsa s ꝓpter alid̃ expetenda uiłen¬
tur . A. hoc est qđ dicere cupiebam. Nam quando de
quoꝵ cupiditatem mͦ me ꝑdomuisse respondi. eoꝵ ne¬
scio qͦ nitore delectatꝰ uolebam. nichil q alid in uxore
uoluptatẽ: tunc istoꝵ erat in meuera cupiditas. Hunc
ea omiã ꝓrsus asꝑnor. S si ad illa quȩ cupio ñ nisi ꝑ
hȩc mͥ transitus datur: ñ amplectenda appeto. s sub¬
eo toleranda. R. Optime omĩno. Nec ego illarũ rerũ
uocandam putocupiditatẽ: quȩ ꝓpter alid̃ requirun

Expanded text:
ditas, an sanitate pellatur. A. Quanquam tibi respondere ditas, an sanitate pellatur. A. Quanquam tibi respondere non possum, nunquam tamen mihi persuadebis ut hac affectione mentis, qua nunc me esse sentio, nihil me profecisse arbitrer. R. Credo propterea tibi hoc videri, quia quamvis ista optare posses, non tamen propter seipsa, sed propter aliud expetenda viderentur. A. Hoc est quod dicere cupiebam: nam quando desquorum cupiditatem modo me perdomuisse respondi, eorum nescio quo nitore delectatus volebam; nihilque aliud in uxore voluptatem. Tunc erat istorum in me vera cupiditas; nunc ea omnia prorsus aspernor: sed si ad illa quae cupio non nisi per haec mihi transitus datur, non amplectenda appeto, sed subeo toleranda. R. Optime omnino: nam nec ego ullarum rerum vocandam puto cupiditatem, quae propter aliud requirun
Abbreviated transcription (Latin):
A.lta est ut dicis. R. lam de uxore nichil disputo.
fortasse enĩ ñ potest ut ducatur existere talis
necesstas: quanꝗͣ si eiꝰ amplo patrimonio certũ
sit sustentari posse om̃s. qͦs tecũ uno in loco uiue¬
re ociose cupis. ipsa etiã concorditer id sinente.
presertĩ si gen̾is nobilitate tanta polleat: ut ho-¬
nores illos quos eẽ posse necessarios iam dedisti.
ꝑ eam facile adipisci possis: nescio utrũ ꝑtineat
ad officiũ tuũ ista contempnere. a. Quando gͦ is¬
tuc sꝑare audeam: R. lta istuc dicis. quasi ego nc̃
requirã quid sꝑes. Non quero quid negatũ ñ de¬
lestet. s quid delectet oblatũ. Alid̃ est enĩ exbau¬
sta
pestis. alid̃ consopita. Ad hoc enĩ ualet qdđ a quibdã do¬
ctis uiris dictũ est. ita om̃s stultos insanos eẽ: ut male
Nolere omẽ cenũ. qđ ñ semꝑ: s dũ cõmoues sentias.
Muatũ iiterest utrũ animi desꝑatione obruatur cupi¬

Expanded text:
A. Ita est ut dicis. R. Jam de uxore nihil disputo; A. Ita est ut dicis. R. Jam de uxore nihil disputo; fortasse enim non potest, ut ducatur, existere talis necessitas: quanquam, si ejus amplo patrimonio certum sit sustentari posse omnes quos tecum in uno loco vivere otiose cupis, ipsa etiam concorditer id sinente, praesertim si generis nobilitate tanta polleat, ut honores illos quos esse necessarios jam dedisti, per eam facile adipisci possis, nescio utrum pertineat ad officium tuum ista contemnere. A. Quando ego istud sperare audeam? 19. R. Ita istud dicis, quasi ego nunc requiram quid speres. Non quaero quid negatum non delectet, sed qui delectet oblatum. Aliud est enim exhausta pestis, aliud consopita. Ad hoc enim valet quod a quibusdam doctis viris dictum est, ita omnes stultos insanos esse, ut male olere omne coenum, quod non semper, sed dum commoves, sentias. Multum interest utrum animi desperatione obruatur cupi
Abbreviated transcription (Latin):
tum in ualitudinis opẽ conferri potest. R. Qultũ
lucẽ plurimũ impediunt. S molior. aliquid. qͦ
mͥ uidetur facile ostendi. aut nichil edomandũ
nobis remanere: aut nichil nos omĩno ꝓfecisse.
omiumq illoꝵ quȩ resecata credimus : tabem ma-¬
nere. Nam quero abste si tibi ꝑsuadeatur aliter
cũ multis carissimis tuis te in studio sapientiȩ ñ
posse uiuere. nͥ ampla res aliqua familiaris ne-¬
cessitates ur̃as sustinere possit: ñne desid̾abis di¬
uitias & optabis: a. Assentior. R. Quid si etrã il¬
lud appareat & multis te ꝑsuasurũ eẽ sapientiã
si tͥ de honore auctoritas creuerit. eosq ipsos fa¬
milia res tuos ñ posse cupiditatib sus modũ im¬
ponere. se q totos conuertere ad querendũ dm̃
nͥ & ipsi fuerinit honorati. idq nͥ ꝑtuos honores
dignitatẽ q fieri ñ posse. ñne ista etiam desidan¬
da erunt. & ut ꝓueniant magnoꝑe instandũ:

Expanded text:
tum in valetudinis opem conferri potest. CAPUT tum in valetudinis opem conferri potest. CAPUT lucem, plurimum impediunt. Sed molior aliquid quod mihi videtur facile ostendi; aut nihil edomandum nobis remanere, aut nihil nos omnino profecisse, omniumque illorum quae resecta credimus tabem manere. Nam quaero abs te, si tibi persuadeatur aliter cum multis charissimis tuis te in studio sapientiae non posse vivere, nisi ampla res aliqua familiaris necessitates vestras sustinere possit; nonne desiderabis divitias et optabis? A. Assentior. R. Quid, si etiam illud appareat, et multis te persuasurum esse sapientiam, si tibi de honore auctoritas creverit, eosque ipsos familiares tuos non posse cupiditatibus suis modum imponere, seque totos convertere ad quaerendum Deum, nisi et ipsi fuerint honorati, idque nisi per tuos honores dignitatemque fieri non posse? nonne ista etiam desideranda erunt, et ut proveniant magnopere instandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Noñ ego nunc quero quid decreueris: s utrũ ad¬
N huc lucteris. an uͦ iam ipsam libidinẽ iuieris. ls¬
tur enĩ de sanitate ocuiloꝵ tuoꝵ. A. Prsus nichil
huiꝰmodi quero. nichil desido. Etiam cum horto¬
re atq asꝑnaticne talia recordor. Quidius am¬
plius: & hoc mͥbonũ indies crescit. Nam qͣnto
augetur spes uidendȩ illiꝰ cui uehementer estuo
pulchritudinis: tantũ ad illam totꝰ amor uolun¬
tas q conuertitur. R. Quid ciboꝵ iocunditas qͣn¬
tȩ tibi cure est:a. ẜa quȩ statui ñ edere: michil
me cõmouent. His quȩ ñ amputaui delectari me
presentib fateor : ita tamen ut sine ulla ꝑmotio¬
ne animi ł uisa ł gustata subtrahantur. Cũ aũ
ñ assunt. prorsus ñ audec hȩc appeticio se inserere
ad impedimentũ cogitationib meis. S omĩno siue
de cibo & potu siue de balneis cȩceraq corporis uo-¬
luutate nichil interroges. Tantũ ab ea peto. quan¬

Expanded text:
Non ego nunc quaero quid decreveris, sed utrum adNon ego nunc quaero quid decreveris, sed utrum adhuc lucteris, an vero jam ipsam libidinem viceris. Agitur enim de sanitate oculorum tuorum. A. Prorsus nihil hujusmodi quaero, nihil desidero; etiam cum horrore atque aspernatione talia recordor. Quid vis amplius? Et hoc mihi bonum in dies crescit: nam quanto augetur spes videndae illius qua vehementer aestuo pulchritudinis, tanto ad illam totus amor voluptasque convertitur. R. Quid ciborum jucunditas? quantae tibi curae est? A. Ea quae statui non edere, nihil me commovent. Iis autem quae non amputavi, delectari me praesentibus fateor, ita tamen ut sine ulla permotione animi vel visa vel gustata subtrahantur. Cum autem non adsunt prorsus, non audet haec appetitio se inserere ad impedimentum cogitationibus meis. Sed omnino sive de cibo et potu, sive de balneis, caeteraque corporis voluptate nihil interroges: tantum habere appeto, quan
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ appetendas eẽ diuutias. s si ꝓuenerutt
sapientissime atq cautissime amnministrandas.
R. suid honores: A. Eatecr eos modo ac pene his
dieb cuꝑe destiti. R. Suid uxor ñne te inter¬
dũ delectat pulchra. pudica. morigera. licte.¬
rata. ł quȩ abs te facile possit erudiri. afferens
etiam dotis tantũ qm̃ contempnis diuitias. qͣntũ
eam ꝓrsus nichilo faciat onerosam ocio tuo. pre¬
sertim si speres certꝰ q sis. nichil ex ea te molestiȩ
et̃ passurũ : a. Quancũ libet eam uelis pingere
atq cumulare bonis omãb : nichil michi tam
fugiendũ quã concubitũ eẽ decriui. Nichil et̃
sentio qđ magis exarie deiciat anmĩ iurilem q̃
blandimenta feminȩ corporũ ille concactus sine
rei huiꝰ tantũ grã concumbit: mirarictus nͥuidi
potest: at uͦ unitandus nullo mͦ. Nm temptare
hoc ꝑiculosius est: quã posse feliciꝰ. Qua mobrẽ si

Expanded text:
nullo modo appetendas esse divitias, sed si provenerint, nullo modo appetendas esse divitias, sed si provenerint, sapientissime atque cautissime administrandas. R. Quid honores? A. Fateor, eos modo, ac pene his diebus cupere destiti. R. Quid uxor? Nonne te delectat interdum pulchra, pudica, morigera, litterata, vel quae abs te facile possit erudiri, afferens etiam dotis tantum, quoniam contemnis divitias, quantum eam prorsus nihilo faciat onerosam otio tuo, praesertim si speres certusque sis nihil ex ea te molestiae esse passurum? A. Quantumlibet velis eam pingere atque cumulare bonis omnibus, nihil mihi tam fugiendum quam concubitum esse decrevi: nihil esse sencio, quod magis ex arce deiciat animum virilem quam blandimenta feminea corporumque ille contactus, sine rei hujus tantum gratia concumbit, mirandus mihi videri potest, at vero imitandus nullo modo: nam tentare hoc periculosius est, quam posse felicius. Quamobrem, sa
Abbreviated transcription (Latin):
gentis gaudii ł dissimulare ꝑmittar: R. Omĩb gͥ
adhuc moibis animi. & ꝑturbationib agitaris. Quȩ¬
nã gͦ taliũ oculoꝵ impudentia est uelle illũ solẽ ui¬
cłe : A. Ita conclusisti quasi ꝓrsus ñ sentiam quantũ
sanitas mea ꝓmouerit. aut quid pestiũ recesserit.
qͣntũ q restiterit . R. Eac me istł concełe. Nonne
iudes hos corporis oculos etrã sanos luce solis istiꝰ sepe
reꝑcuti. & auerti. atq ad illa sua obscura confug̾t:
T̃u aũ quid ꝓmoueris cogitas. quid uelis uidẽ ñ cogi¬
tas: E t tam̃ tecũ hoc ipsũ discutiã: qđ ꝓfecisse nos
putas. diuicias nullas cupis: a. Hoc quidẽ ñ minc
primũ. Nam cũ. trignta tres annos agam: qͣt¬
tuordecim fere anni sunt. ex quõ cuꝑe destita. Na
alid̾ quiequã mhis si quo casu offerrentur. prtͥ
nec essariũ uctũ. liberalẽ q usum cogitaui.ẜ.¬
sus imꝰ michi eiceronis liber faullime ꝑsuasit.

Expanded text:
genus gaudii vel dissimulare permittar? R. Omnibus igitur genus gaudii vel dissimulare permittar? R. Omnibus igitur adhuc morbis animi et perturbationibus agitaris. Quaenam ergo talium oculorum impudentia est, velle illum solem videre? A. Ita conclusisti quasi prorsus non sentiam quantum sanitas mea promoverit, aut quid pestium recesserit, quantumque restiterit. Fac me istud concederevides hos corporis oculos etiam sanos, luce solis istius saepe repercuti et averti, atque ad illa sua obscura confugere? Tu autem quid promoveris cogitas, quid velis videre non cogitas: et tamen tecum hoc ipsum discutiam, quid profecisse nos putas. Divitias nullas cupis? A. Hoc quidem non nunc primum. Nam cum triginta tres annos agam, quatuordecim fere anni sunt ex quo ista cupere destiti, nec aliud quidquam in his, si quo casu offerrentur, praeter necessarium victum liberalemque usum cogitavi. Prorsus mihi unus Ciceronis liber facillime persuasit,
Abbreviated transcription (Latin):
incidens ñ me ꝑuellerit: reuera tam̃ ueniens ꝑtur¬
bauit plus quã putabã. S mͦ uereor mͥ trib tantũ re¬
u posse cõmoueri. metu amissionis eoꝵ quos diligo:
metu doloris: metu mortis. R. Amas gͦ & uitam tecũ
karissimoꝵ tuoꝵ. & bonã ualitudimẽ tuã. & uitã ip¬
sam tuã. i hoc corpore. Neq enĩ aliter amissionẽ ho¬
rũ metueres. a. Fattor ita est. R. Modo gͦ qł ñ om̾s
tectĩ fant amici tui. & qđ tua ualitudo mitior. in¬
de est facit anuno nñullam egritudinẽ. Nam & id
cẽ consequens uideo. A. Recte uides. negare ñ possũ.
R. Suid si te repente sanũ et̃ corpore sentias & ꝓbeᷤ.
tecũ q om̃s quos cdiligis concorditer liberali ocio frui
uideas. ñne aliquantũ tibi. etiam leticia gestiendũ
sit : A. uere aliquantũ. lmmo si hȩc presertĩ ut di¬
cis repente ꝓuenerint: qͣndo me capiã. qͣndo id

Expanded text:
incidens non me pervellerit, revera tamen veniens perturincidens non me pervellerit, revera tamen veniens perturbavit plus quam putabam: sed modo videor mihi tribus tantum rebus posse commoveri: metu amissionis eorum quos diligo, metu doloris, metu mortis. R. Amas ergo et vitam tecum charissimorum tuorum, et bonam valetudinem tuam, et vitam tuam ipsam in hoc corpore: neque enim aliter amissionem horum metueres. A. Fateor, ita est. R. Modo ergo, quod non omnes tecum sunt amici tui, et quod tua valetudo minus integra est, facit animo nonnullam aegritudinem: nam et id esse consequens video. A. Recte vides; negare non possum. R. Quid, si te repente sano esse corpore sentias et probes, tecumque omnes quos diligis concorditer, liberali otio frui videas, nonne aliquantum tibi etiam laetitia gestiendum est? A. Vere aliquantum; imo, si haec praesertim, ut dicis, repente provenerint, quando me capiam; quando id
Abbreviated transcription (Latin):
dm ut intelligas: docere te audeo. S responde qͦmͦ
hec acceꝑis: ut ꝓbabilia an ut uera .a. ꝑlane ut
ꝓbabilia. in spem qđ fatendũ est maioꝵ surrexi:
nam preter illa duo de linea & pila nichil abste
dictũ est: qđ me scire audeã dicere. R. Non est mi¬
rancdũ
Non enĩ quicꝙͣ est adhuc ita exposiaĩ: ut abste sit
da uia est. uideamꝰ tam̃ qđ precedit omiã utrũ
sani simiis. A. Hoc tu uidis si mł in teł inme aliqͣn¬
tulũ aspicere potes. Ego querenti si quid sentio re¬
spondebo. R. Amas ne aliquid pretertuidĩ q sci¬
entiam : a. Possem respondẽ nichil meamare am¬
pliꝰ ꝓ eosensu qui mͥ nunc est. s tutiꝰ respondebo
nescire me. Nam sepe michi usu euenit ut cũ alaa
nulla re me crecłem cõmoueri: uerret tam̃ aliqͥd
i mentẽ qđ me multo aliter atq presumpserã puti¬
geret. Item sepe quanitis in cogitationẽ res aliqua

Expanded text:
Deum, ut intelligas, docere te audeo. Sed responde quomodo Deum, ut intelligas, docere te audeo. Sed responde quomodo haec acceperis; ut probabilia, an ut vera? A. Plane ut probabilia; et in spem, quod fatendum est, majorem surrexi: nam praeter illa duo de linea et pila, nihil abs te dictum est quod me scire audeam dicere. R. Non est mirandum: non enim quidquam est adhuc ita expositum, ut abs te sit da est via: videamus tamen, quod praecedit omnia, utrum sani simus. A. Hoc tu videris, si vel in te, vel in me aliquantum aspicere potes: ego quaerenti, si quid sentio, respondebo. R. Amasne aliquid praeter tui Deique scientiam? A. Possem respondere, nihil me amare amplius, pro eo sensu qui mihi nunc est; sed tutius respondeo nescire me. Nam saepe mihi usu venit ut cum alia nulla re me crederem commoveri, veniret tamen aliquid in mentem, quod me multo aliter atque praesumpseram pungeret. Item saepe, quamvis in cogitationem res aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Nam neq dicenda est fidem habere qđ illa sint ue-¬
ra quando nulla falsoꝵ interpellatione sollicitat᷑.
neq quicquã sꝑandũ ei restat. cũ totũ secura pos-¬
sideat. Tria gͥ ad animã ꝑtinent. ut sana sit. ut
accipe quantũ presens tempꝰ exposcit: ex illa simi¬
litudine sensibiliũ. etiã de do aliqͥd me docente. In¬
telligibilis nempe ds est: intelligibilia etiã ista
disciplinarũ spectamina. Tam̃ plurunũ differt̃.
Nam & terra uisibilis & lux. S terra nisi luce illu¬
strata uidĩ ñ potest. Ergo & illa quȩ in disciplinis
one concedit: credendũ est ñ posse intelligi. nisi
ab alio quasi suo sole illustrentur. Ergo qͦmͦ in hoc
sole tria quedã licet animaduertere qđ est. qđ ful¬
get qđ illuminat: ita in illo secretissimo do quẽ uiꝰ
intelligere tria quedã sunt. qđ est qđ intelligit.
& qđ cȩtera facit intelligi. Hec duo id est te ipsũ &

Expanded text:
Nam neque dicenda est fidem habere quod illa sint veNam neque dicenda est fidem habere quod illa sint vera, quando nulla falsorum interpellatione sollicitatur; neque quidquam sperandum ei restat, cum totum secura possideat. Tria igitur ad animam pertinent, ut sana sit, ut accipe, quantum praesens tempus exposcit, ex illa similitudine sensibilium etiam de Deo aliquid nunc me docente. Intelligibilis nempe Deus est, intelligibilia etiam illa disciplinarum spectamina; tamen plurimum differunt. Nam et terra visibilis, et lux; sed terra, nisi luce illustrata, videri non potest. Ergo et illa quae in disciplinis nulla dubitatione concedit, credendum est ea non posse intelligi, nisi ab alio quasi suo sole illustrentur. Ergo quomodo in hoc sole tria quaedam licet animadvertere; quod est, quod fulget, quod illuminat: ita in illo secretissimo Deo quem vis intelligere, tria quaedam sunt; quod est, quod intelligitur, et quod caetera facit intelligi. Haec duo, id est, teipsum et
Abbreviated transcription (Latin):
contigerit: uideamus itrũ adhuc ertria illa siñ
necessaria. Eides quare sit necessaria cũ iam uide¬
at: Spes nichilominus q iã tenetur: Caritati uͦ
ñ solũ nichil detrahetur: s addetur etiam plu¬
rimnũ. Nam & illam singłarẽ uerã q pulchritu¬
dinẽ cũ uidit ꝑlus amabit: & nisi ingenti amore
oculũ insixerit. nec ab aspiciendo uspiã d elura¬
manere in illa beatissima uisione ñ poterte. d cliũ
in hoc corpore est anima. itiam si plenissime uide¬
at hoc est intelligat dm. tam̃ qi etiam corporis
sensus utuntur opere ꝓprio. si nichil quidem ua.¬
lent ad fallendũ. ñ tañ nichil ad ñ abigendũ.¬
& potest adhuc dici fides ea qua his resistitur. &
illd potiꝰ uerũ et̃ creditur. Item ꝙ in ista uita qͣn¬
q̃ d̾o intellecto anima iam beata sit: tam̃ q mul
ista incõmoda ñ futura. Ergo nec spes dũ in hac
se indm̃ colligit: caritas restat qua ibi teneatur.

Expanded text:
contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchritudinem cum viderit, plus amabit; et nisi ingenti amore oculum infixerit, nec ab aspiciendo uspiam declinamanere in illa beatissima visione non poterit. Sed dum in hoc corpore est anima, etiamsi plenissime videat, hoc est intelligat Deum; tamen quia etiam corporis sensus utuntur opere proprio, si nihil quidem valent ad fallendum, non tamen nihil ad non ambigendum, potest adhuc dici fides ea qua his resistitur, et illud potius verum esse creditur. Item quia in ista vita, quanquam Deo intellecto anima jam beata sit; tamen, quiaista incommoda non futura. Ergo nec spes, dum in hac se in Deum collegerit, charitas restat qua ibi teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui aspicit uideat: aspectus rectus atq ꝑfectus id
eł quẽ iuisio sequitur: uirtꝰ uocatur. E st enĩ uirtꝰ
ł recta ł ꝑfecta ratio. S & ipse aspectus quanuis sa-
nos oculos conuertere inlucẽ ñ potest. nisi tria
illa ꝑmaneant. Fides. qua credatur ita serẽ ha¬
dere ad quã conuertendus est aspectus: ut uisa fa-¬
ciat beatũ. Spes qua cũ bene aspexerit se uifurũ
eẽ presumat᷑. Caritas qua uidẽ ꝑfruiq desidẽt.
lam aspestũ sequitur iusio di: qui est finis aspectꝰ.
Non qdđ iam ñ sit. s qđ nichil ampliꝰ habeat qͦ se
intendat. Et hȩc est uere ꝑfecta uirtꝰ. ratio ꝑue¬
niens ad finẽ suuĩ. quẽ beata uita consequitur.
lpsa aũ uisio: intellectus est ille qui in anima est.
sii confit ex intelligente & eo qđ intelligiur. ut
in oculis uicde qđ cłr. ex ipso sensu constat atq sen¬
sibili. Quoꝵ detracto quolibet: uicłi nichil pot̃.¬

Expanded text:
qui aspicit videat, aspectus rectus atque perfectus, id qui aspicit videat, aspectus rectus atque perfectus, id est quem visio sequitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta vel perfecta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa bere, ad quam convertendus est aspectus, ut visa faciat beatum; spes, qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitas, qua videre perfruique desideret. Jam aspectum sequitur ipsa visio Dei, qui est finis aspectus; non quod jam non sit, sed quod nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio, intellectus est ille qui in anima est, qui conficitur ex intelligente et eo quod intelligitur: ut in oculis videre quod dicitur, ex ipso sensu constat atque sensibili, quorum detracto quolibet, videri nihil pot
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ sanitati. S quid si credat quidẽ se rẽ ita ha¬
bere ut dr. atq ita se si uidi potuerit eẽ uisurã.
sanari tamen se posse desperet. Nonne se ꝓrsus
abict atq contempnit. nec preceptis medici op¬
A dmĩno ita est: presertĩ ꝙ ea precepta necesse est
ut morbus dura sentiat. R. Ergo fidei spes adi¬
uenda est. Ita credo. R. Quid si hȩc credat ita se ha¬
dere. omiã. & se sꝑet posse sanari. ipsam tañ quȩ
ꝓmittitur lucẽ ñ amet. ñ desidet. suisq tenebris
quȩ iam in consuetudine iocundȩ sunt. se arbitre¬
tur deb̾e interim eẽ contentã. Nonne medicũ illũ
nichilominꝰ resput: a. Prsus ita est . R. eego ter¬
cia caritas necessarta est. A. Nichil omĩno tam ne¬
cessariũ . R. Sine trib istis gͥ amma nulla sanatur
iuerit sanos oculos quid restat: a. ut aspiciat .⁊.
aspectus animȩ ratio est. S qi ñ sequitur ut omĩs

Expanded text:
suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem hasuae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obA. Omnino ita est, praesertim quia ea praecepta necesse est ut morbus dura sentiat. R. Ergo fidei spes adjicienda est. A. Ita credo. R. Quid, si et credat ita se habere omnia, et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim esse contentam; nonne medicum illum nihilominus respuit? A. Prorsus ita est. R. Ergo tertia charitas necessaria est. A. Nihil omnino tam necessarium. R. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur,m ergo sanos habuerit oculos, quid restat? A. Ut aspiciat. R. Aspectus animae, ratio est: sed quia non sequitur ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tecũ loquitur ita se demonstraturam dm
tuȩ menti. ut oculis sol demonstratur. Nam m̃¬
tis quasi sui sunt oculi: sensus animȩ. disciplinar̃
aũ queq certissima talia sunt qualia illa quȩ so.¬
le illustrantur ut uicłi possint. uelitti terra est
atq terrena omĩa. ds̃ est aũ ipse qui illustrat.
Ego aũ ratio ita sum in mentib: ut in oculis est
aspectus. Non enĩ hoc est hab̃e oculos qđ aspic̾e
aut itẽ hoc est aspicere qđ uidẽ. E rgo animȩ tri¬
b quibdam reb opꝰ est. ut oculos habeat quibꝰ
iambene uti possit: ut aspiciat ut uideat. Odĩ
sani mens est ab omĩ labe corporis pura: idest a
cupiditatib rerũ mortalium iam remota atq
purgata. Qđ ei nichil alicd̃ prestat: quã fides pͥ¬
mo. Qd enĩ adhuc ei demonstrari ñ potest uiciis
inquinatȩ atq egrotanti: ꝙ uidẽ nequit nisi
sana. si ñ credat aliter se ñ eẽ uisurã. ñ dat oꝑã

Expanded text:
quae tecum loquitur, ita se demonstraturam Deum quae tecum loquitur, ita se demonstraturam Deum tuae menti, ut oculis sol demonstratur. Nam mentis quasi sui sunt oculi sensus animae; disciplinarum autem quaeque certissima talia sunt, qualia illa quae sole illustrantur, ut videri possint, veluti terra est atque terrena omnia: Deus autem est ipse qui illustrat. Ego autem ratio ita sum in mentibus, ut in oculis est aspectus. Non enim hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc in ilsꝰ comparatione contempno. ut nñunꝙͣ
uideatur mͥ si illũ intellexero. & modo illo qͦ ui.¬
di potest uidero: hȩc omiã de mea noticia et̃ ꝑ¬
tura. Si quidẽ nunc pre illiꝰ amore: iam uix mdi
ueniunt in mentẽ. Esto plus te ao multo plus qua
de istis do cognito gauisurũ: rerũ tañ non intel¬
lectus dissimilitudine. Nisi forte alio uisu terrã.
alio serenũ çelũ intueris. cũ tam̃ multo plꝰ illus
quã huiꝰ aspectus te ꝑmulceat. Oculi aũ si ñ fallunt᷑
credo te interrogatũ utrũ tam tibi certũ sit ter¬
rã te uidẽ quã cȩlũ. tam tibi certũ eẽ responde
debere. quanuis ñ tam terrȩ quã cęli pulchritu¬
dine atq splendore letari. A. Mouet me fateor
hȩc similitudo adducor q ut assentiar quantũ in
suo genere a celo terrã. tantũ ab intelligibili cłi m¬
iestate spectamina illa disciplinarũ uera & cer-¬

Expanded text:
haec in illius comparatione contemno, ut nonnunquam haec in illius comparatione contemno, ut nonnunquam videatur mihi si illum intellexero, et modo illo quo videri potest videro, haec omnia de mea notitia esse peritura: siquidem nunc prae illius amore jam vix mihi veniunt in mentem. R. Esto plus te ac multo plus quam de istis Deo cognito gavisurum, rerum tamen non intellectus dissimilitudine; nisi forte alio visu terram, alio serenum coelum intueris, cum tamen multo plus illius quam hujus aspectus te permulceat. Oculi autem si non falluntur, credo te interrogatum utrum tibi tam certum sit terram te videre quam coelum, tam tibi certum esse respondere debere, quamvis non tam terrae quam coeli pulchritudine atque splendore laeteris. A. Movet me, fateor, haec similitudo, adducorque ut assentiar quantum in suo genere a coelo terram, tantum ab intelligibili Dei majestate spectamina illa disciplinarum vera et cer
Abbreviated transcription (Latin):
te iđo nequire hoc ex plicare ꝙ nichil hab̾es ꝑceptum
similiter atq dm cupis ꝑciꝑe. nichil enĩ te scire dõ
simile. Quid gͦ nunc linea ł spera similes sunt : a. Qͣͥs
hoc dixerit: R.S ego quesiueram ñ quid tale scires
s quid scires sic qͦmꝰ dm scire desicdas. Sic enĩ nostili¬
neam ut nosti speram: cũ se ñ sic babet linea. ut
se habet spera. Quamobrẽ responde. utrũ tibi satis
sit sic dm̃ nosse ut pilam illam geometricã nosti.
deo tam̃ dicere ita me uelle scire ut hȩc scio. Non so¬
lũ enĩ res ipsa sed ipsa etiã scientia michi iudetur
et̃ dissimilis. Primo ꝙ nec linea & pila tantũ inter
se differunt: ut tam̃ eoꝵ cognitionẽ una disciplina
ñ contineat. Nullus aũ geometres dm̃ se docere
ꝓfessus est. Deinde si d̃i & istarũ rerũ scientia par
eẽt: tantũ gaudem qđ ista noui. quantũ me do
cognito gauisurũ eẽ presumo. Nunc aũ ꝑmultũ

Expanded text:
te ideo nequire hoc explicare, quia nihil haberes perceptum, te ideo nequire hoc explicare, quia nihil haberes perceptum, similiter atque Deum cupis percipere, nihil enim te scire Deo simile. Quid ergo nunc? linea vel sphaera similes sunt? A. Quis hoc dixerit? R. Sed ego quaesiveram, non quid tale scires, sed quid scires sic, quomodo Deum scire desideras. Sic enim nosti lineam ut nosti sphaeram, cum se non sic habeat linea ut se habet sphaera. Quamobrem responde utrum tibi satis sit sic Deum nosse, ut pilam illam geometricam nosti; deo tamen dicere ita me velle Deum scire, ut haec scio. Non solum enim res, sed ipsa etiam scientia mihi videtur esse dissimilis. Primo, quia nec linea et pila tantum inter se differunt, ut tamen eorum cognitionem una disciplina non contineat: nullus autem geometres Deum se docere professus est. Deinde, si Dei et istarum rerum scientia par esset, tantum gauderem quod ista novi, quantum me Deo cognito gavisurum esse praesumo. Nunc autem permultum
Abbreviated transcription (Latin):
tem te studeo redde de reb quib nullũ casum ꝑti¬
mescas. & quasi paruũ negotiũ sit precipitare iubeᷤ ͤ
.a.lta ds faxit ut dicis. Itaq arbitrio tuo rogato &
obiuirgato grauiꝰ. si quicꝗͣ tale post hac . R. Ergo line¬
am induas lineas ꝑ longũ scindi manifestũ est. nul¬
lo modo posse : d. Manifestũ. R. Quid trauersim: a.
Qud nisi infinite secari posse : R. Quid speram ex una
qualibet parte a medio. ne duos quidẽ pares circu¬
los habere posse pariter lucet: a. pariter omĩno. R.
Quid linea & spera unũ ne aliquid tibi eẽ uidentur.
an quicꝗͣ inter se differunt: a. Quis ñ uideat differ¬
re plurimũ: R. At si ȩque illd̃ atq hoc nosti. & ta¬
men inter se ut fateris plurimũ differunt: est gͦ dif¬
ferentiũ rerũ scientia indifferens. A. Quis enĩ nega-¬
uit : R. T̃u paulo ante. Nam cũ te rogassem qͦ modo
uelis dm nosse ut possis dicere satis est: respondisti

Expanded text:
tem te studeo reddere de rebus quibus nullum casum pertitem te studeo reddere de rebus quibus nullum casum pertimescas, et quasi parvum negotium sit, praecipitare jubes? A. Ita Deus faxit, ut dicis. Itaque arbitrio tuo rogato, et objurgato gravius, si quidquam tale posthac. 10. R. Ergo lineam in duas lineas per longum scindi, manifestum tibi est nullo modo posse? A. Manifestum. R. Quid, transversim? A. Quid, nisi infinite secari posse? R. Quid, sphaeram ex una qualibet parte a medio, ne duos quidem pares circulos habere posse pariter lucet? A. Pariter omnino. R. Quid linea et sphaera? unumne aliquid tibi videntur esse, an quidquam inter se differunt? A. Quis non videat differre plurimum? R. At si aeque illud atque hoc nosti, et tamen inter se, ut fateris, plurimum differunt, est ergo differentium rerum scientia indifferens? A. Quis enim negavit? R. Tu paulo ante. Nam cum te rogassem quomodo velis Deum nosse, ut possis dicere, Satis est; respondisti