comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tił abeo quem ꝑmiliciam co¬
gnouit hr̃s inscitutus ẽatra
nissum prĩs suo arbitriorecte
luum manimittendi cã dona¬
uit. an suum lib̃tum feci̾ta
deamnus qr pecculiares suos
⁊ lib̾tos potuit hr̃e ⁊ magidẽ¬
nt ħcastrensi pecculio ñ admi¬
⁊notã eet płans si i ꝓponas
ad castra eunti mantouxore

Expanded text:
uel ab eo, quem per militiam cognouit, heres institutus et citra iussu‹m› patris suo arbitrio recteuum manumittendi causa donauerit, an suum libertum fecerit, uideamus, quia peculiares et seruos et libertos potuit habere. et magi castrensi peculio non adnunota esset. plane si mihi proponas ad castra eunti marito uxore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissi st̃alti stichus. ⁊ alti pa¬
phil: solui non pot̾ s dumi d¬
die singłoꝵ ꝑtes debentur id̾¬
q ẽ siquis aut duos stichos. a¬
ut duos pampb̾. dare ꝓmifit.
aut cõi duoꝵ ẜuo hõies .x. dare
pinisit nani ãmbigua uox ẽ x
accũ ut mimo diuidatur obl

Expanded text:
issi sunt, ‹alteri› Stichus, alteri Pamphilus solui non potest, sed dimidiae singulorum partes debentur. idemque est, si quis aut duos Stichos aut duos Pamphilos dari promisit aut communi duorum seruo homines decem dare promisit: nam ambigua uox est dactum, ‹u›t numero diuidatur obl
Abbreviated transcription (Latin):
płcema ex testõ actc̃em. si res
tradita fiñt que debeatur qua¬
qͣmdin aliquid ĩuri rei deẽ.
adhuc tñipsa res repetenda ẽ.
ut puta fudum p̾sum petere.

Expanded text:
et ex testamento actionem, si res tradita fuerit quae debebatur, quamdiu aliquid iuri rei deest, adhuc tamen ipsa res petenda est: ut puta possum fundum petere,
Abbreviated transcription (Latin):
scipłomi omitti ostabat. id̾e
eueniret si sine fli pourato¬
nis actum minor annis rat̾
dente mandato sille mninte¬
grum restitutus fũt. br̃s¬
ue eius aut is adquem eate¬
dequa agitur ꝑtinebit. qñ¬
ti ea res erit tantam peccun¬
iam dari mandato nõ nom
tueniente nulgarib ñbis
derato bñdo hquor pruden¬
cius int̾ ꝯsencientes astruere¬
tur alioquin si non duemat

Expanded text:
committi constabat. idemque eueniret, si falsi procuratoris actum minor annis ratumdente mandato: 'si ille in integrum restitutus fuerit heresue eius aut is, ad quem ea res, qua de agitur, pertinebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari'. mandato uero non interueniente uulgaribus uerbis de rato habendo haec quoque prudentius inter consentientes adstruentur: al
Abbreviated transcription (Latin):
alum quis derato hitc̃e¬
ssipłaretur ꝙͣius non
retui qui ꝯueni non posset
si ratum hu̾iss. ꝯmitti scipł¬
att̃em placuit. ueluti si cu
fideuissor aut alter exreis
ꝓmittendi qui socius ẽ oue¬

Expanded text:
um quis de rato stipularetur: quamuis non retur, qui conueniri non posset, si ratum habuisset, committi stipulationem placuit, ueluti si cum fideiussor aut alter ex reis promittendi, qui socius
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rs uxoris suepetebat asuro
peccimiam quam ap̃ eum de¬
posuisse de functam se absete
dicebat ⁊ incam rem unum
testem lib̾ti sui filium ꝓdu¬
rãt ap̃ pũritorem desidane
negabat se accepisse ⁊ testĩoñ
ñ oport̾e uniꝰ hominis admi¬

Expanded text:
s uxoris suae petebat a Suro pecuniam, quam apud eum deposuisse defunctam se absente dicebat, et in eam rem unum testem liberti sui filium produxerat apud procuratorem: desidenegabat se accepisse et testimonium non oportere unius hominis admi
Abbreviated transcription (Latin):
licia q̃dam sup̃plicia duplicia dñt᷑
ntuti psidẽtis simplicia sunt uel
ẽ ne quidinloco sacro fiat uł ꝙ factũ
ẽ restituatur ⁊ dẽmortuo infe̾ndoł
desepulcro edificando. ¶Romimu.
ci opetunt nł ad publicam ntilita

Expanded text:
aedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, est 'ne quid in loco sacro fiat' uel 'quod factum est restituatur' et de mortuo inferendo uel sepulchro aedificando. hominum causa competunt uel ad
Abbreviated transcription (Latin):
cã uł officu cauendi cã uł rei fimili¬
arispir ¶ Publice utilitatis c̃ao
dis. ¶Itemdelib̾to exibendo offi
cu ca dehõie lib̾o exibendo reliquanꝰ
cã dantin. ¶ Quedam int̾dã reĩ ꝑs¬
ecutõem otinent. ueluti deitm̃t ac

Expanded text:
i tuendi causa uel rei familiaris. publicae utilitatis causa dis, item de liberto exhibendo: officii causa de homine libero exhibendo: reliqua causa dantur. Quaedam interdicta rei persecutionem continent, ueluti de itinere ac
Abbreviated transcription (Latin):
testo militis hus u̾bis ascrip¬
tẽ lib̾tatis stephm ẜnum meu
lib̾m ẽẽ uolonł iubeo adita brd¬
itate lib̾tas opetit ⁊ iõ ea que po¬
st̾a adiecta suñt. sic tñut amib¬
erede meo sit quousq unenis
sit ꝙ si nolu̾it aut otempsit. ure
ẜuitutis teneaturadreuccãda
lib̾tatem que apetit ñ sint effi¬
cicia. ⁊d̾ si paganoꝵ testam̃tis

Expanded text:
tamento militis his uerbis adscripta libertate: "Stephanum seruum meum liberum esse uolo" uel "iubeo" adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: "sic tamen, ut cum herede meo sit qu‹o› usque iuuenis sit: quod si noluerit aut contempserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam libertatem, quae competit, non sunt efficacia'. idem et in paganorum testamentis
Abbreviated transcription (Latin):
tem pueniret si ĩmetallum damꝑ¬
natus sit ac si p̾ca rẽnocetur sine
dubitatoe cum lib̾tate legatuma
adeum ꝑtin̾e n metalloꝵ pena ius
eius mutari neçalium si h̾r̾see̾t
subodicione institutꝰ futũm eni
eum esse necessarium.

Expanded text:
tem perueniret si in metallum damnatus sit ac postea reuocetur, sine dubitatione cum libertate legatum ad eum pertinere neque metallorum poena ius eius mutari: nec aliud, si heres esset sub condicione institutus: futurum enim eum etiam necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
eps ostituit. s ⁊si ꝯdicionis imp¬
iẜit ac post̾a filius temoffõso. ag
mumittente cõem filib̾tum fam¬
is n eĩ nouum aut incognitum
ẽ nano ire cõi mancipio ub̾tate¬

Expanded text:
eps constituit.Sed et si condicionis impiserit ac postea filius de inofficioso agennumittente communem fieri libertum famis: neque enim nouum aut incognitum est uario iure communi mancipio libertate
Abbreviated transcription (Latin):
pture. i mentem testatras ennẽe
ut lib̾tas subodicione suspensa sit.
cum lbos eos moninito ad eẽno¬
tu̾it offõ tñ indicis eos ẽẽ opellen¬
dos testatnas iussiom parere di

Expanded text:
ipturae neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: officio tamen iudicis eos esse compellendos testatricis iussioni parere. 45
Abbreviated transcription (Latin):
ita manunussam. fimiliam inlib̃¬
tatem ẽe iussi. directam lib̾tate
nire militari accepisse placuit.
ht ũito testõ fco si bona uen¬
tura sint alicquin uacantib fi¬
sco uendicatis ñ bre ostitutte
uos ã test̃o manumissos ut bea
suscipiant iure cautõem y̾done¬
am offerreñ minꝰ qmͣ cet̾os deł¬
uncti lib̾tos ant exneos declã¬
hrdib soiptis antilu bonis
Ip̾stitum more solito desidanti
it ac pẽcut ꝓut quis meruisset
cos mamimtti lib̾tat es utiłr di

Expanded text:
ita manumissam 'Samiam in libertate esse iussi' directam libertatem iure militiae cepisse placuit. habet irrito testamento facto, si bona uenitura sint: alioquin uacantibus fisco uindicatis non habere constitutionem uos autem testamento manumissos, ut bona suscipiant, iure cautionem idoneam offerre, non minus quam ceteros defuncti libertos aut extrarios declarheredibus scriptis auxilium bonis praestitutum more solito desiderantit ac petit, prout quisque meruisset, eos manumitti. libertates utili
Abbreviated transcription (Latin):
pamphilum scipłantitum
pampbilum ⁊ stichumi spop¬
ond̾is. stichi adiectõem ꝓsu
ꝑuacuo hñdam puto. nam si
tõt sunt scipulatc̃es quot sũt
corpora due sunt quod am̃odo
lis n uiciatur utilis phanc
¶ mutilem. ¶Eadem analia
lingua rndeatur nicħ̾ int̾ est
¶pinde siquis latine int̾roga¬
⁊ ad aluidi pemim forte nł¬

Expanded text:
Pamphilum stipulanti tu Pamphilum et Stichum spoponderis, Stichi adiectionem pro supervacuo habendam puto: nam si tot sunt stipulationes, quot corpora, duae sunt quodammodo lis, neque vitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua respondeatur, nihil interest. proinde si quis Latine interrogaet ad alium, Poenum forte
Abbreviated transcription (Latin):
fiat acced̾e aristo dicebat scrip
olutum ced̾et ⁊ existente odõe
meo solu̾et. si suõnõie ded̾it.n¬
eutrum lib̾ari me qr non meo
dolo .m. osumpsissis qui suo
nõie eos soluif s. lib̾atꝰ ne si ałr
obẜuaretur c̾ditor in lucro u̾sa

Expanded text:
fiat, accidere Aristo dicebat. scripsolutum cederet, existente condicione meo solveret, si suo nomine dederit, neutrum liberari, me, quia non meo dolo malo consumpsisset, is, qui suo nomine eos soluisset, liberatur, ne, si aliter obseruaretur, creditor in lucro uersa
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ignorauĩt.ademptum s
peculum lib̾atus erit utror
aũt casu mamimiss si int̾ũ¬
tend cã id fecit funtum dñofi
cit. ¶Iam ⁊si debitori meom¬
andaño ut ticio peccumam¬
. solu̾et deinde ticium netño a¬
ccipe/idq ignorans debitor
ticio simulanti seꝑcurtore
soluit ⁊ debitor lib̾ab̾r ⁊ ticiꝰ¬

Expanded text:
tamen ignoraverit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si intervertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mandavero, ut Titio pecuniam solveret, deinde Titium vetuero accipere idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem solverit, et debitor liberabitur et Titi
Abbreviated transcription (Latin):
dimimicio pollicitatõis in se¬
ꝑsonam h̾rdis quociens ñ est̃
pollicitacio obhonorem fcãce¬
t̾um si obhonorem sc̃a sit ens
alien loco hetur⁊ mh̾rdumꝑ
sona ñ mimutur. ¶ Siquispe¬
camiam obhonorem ꝓmifit
ceꝑitq solu̾e eum debeqͣi cep¬

Expanded text:
deminutio pollicitationis in persona heredis, quotiens non est pollicitatio ob honorem facta. ceterum si ob honorem facta sit, aeris alieni loco habetur et in heredum persona non minuitur. Si quis pecuniam ob honorem promiserit coeperitque soluere, eum debere quasi coep
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓmisit. ꝙ tand̾ agressus
fu̾at ꝑcipiat ꝑficiat nam et¬
si adusa fortuna usus inten¬
nio ap̃fecto urbis relegatus
possit. ꝙ si detractat acͥtores cõ¬
stitui qui lime ꝓcuritateagẽ
possint noie pir. adire adũsus

Expanded text:
um promisit, quod tandem adgressus fuerat, perficiat. nam etsi aduersa fortuna usus in triennio a praefecto urbis relegatus possit. quod si detrectat, actores constituti, qui legitime pro ciuitate agere possint, nomine publico adire aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
tamdii exstipłce non posse a¬
gi ꝙͣ diu ꝓpromissorem non ste¬
tĩt quominus eum daret idq
defendebat exemplo pemisle
inpẽccimiam legatam̃ tem scni¬
psit id qr utilitatis c̃a recept᷑
ẽ obtesimcti uolutatem ⁊ ip¬
tus non fiũt᷑ ⁊ homo ⁊ peccuma
debeatuiss si ita tm̃ sit cautu
ut sola peccuna non soluto
homine debeatur. id̾ desendend
erit qm̃ fuisse uoluntas ꝓba¬
turut homo soluaturant pecc¬
unam petatur.

Expanded text:
tamdiu ex stipulatione non posse agi, quamdiu per promissorem non stetit, quo minus hominem daret, idque defendebat exemplo penus lein pecuniam legatam teneri scripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uoluntatem et iptus non fuerit, et homo et pecunia debeatur. sed et si ita cautum sit, ut sola pecunia non soluto homine debeatur, idem defendendum erit, quoniam fuisse uoluntas probatur, ut homo soluatur aut pecunia petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
actõem cum hr̾s suo noĩe ñ
um mutatum sit. dño opete
furti actionem constat
Cum qui mulionem .do. mͬ.
mius uctass si int̾ea mulep
cumis exigendis p̃positus ẽ
si mamimissus exigat furti
erem⁊ ego ignorem ticim
quis sit. deinde tu alium ad¬
ducas qͣiticiu. fintum fa¬
.s. si ⁊ ille qui ad ducitur scitꝭꝙ
si nesciat tt̃ non facies furtũ
nec᷑is quid ad duxit openit
tulisse pot̾ uid̾i. cum furtum
fc̃m non sit S dab̾r actio in fa¬
ctum ineum qui adduxit.

Expanded text:
um heres suo nomine non nium mutatum sit, domino competere furti actionem constat. Eum, qui mulionem dolo malo in ius vocasset, si interea mulae uniis exigendis praepositus est, si manumissus exigat, furti erem, et ego in Titium inquisii, deinde tu alium adducas quasi Titium, furtum fascilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest videri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tores uł tutores ularatores con¬
ft̃i sufficiat uideamꝰa nͥ puto suffic̃e
Inpupillo tutoris auctoristite
etigiismiriorem ã confessione sua
restituem. ¶ Confessi itaq pͥ dfe¬
ssionem̃ tp̃ra qĩ exc̃a indicati Rebł¬

Expanded text:
tores uel tutores uel curatores fateri sufficiat, uideamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a confessione sua restituemus. Confessi utique post confessionem tempora quasi ex causa iudicati hab
Abbreviated transcription (Latin):
indotem accepteant posfornẽ¬
ditorem deꝓpͥetate rei empte ⁊ ħ
qui scit. coh̾rdem sum age. uł ou¬
eni ꝓhibe eum quomin utiuelit
Pp̾a actc̃e ułdefensione utatmm. nõ¬

Expanded text:
in dote acceptae, aut possessor venditorem de proprietate rei emptae: etqui scit coheredem suum agere, prohibere eum, quo minus uti velit propria actione vel defensione utatur, no
Abbreviated transcription (Latin):
hus actõib exquib dies datura¬
drestituendamtem confesso. tp̃c a¬
tuatur. lis estimab̾r. ¶Siquis ab¬
sente a du̾sano confess sit uidend̾:
nũquid ñ tebeat ꝓindicato ħri qr
nec qm iurat dedꝑis ꝯdemꝑnarĩ
oblig̾aturne soleat quis ab senti

Expanded text:
his actionibus, ex quibus dies datur ad restituendam rem, confesso tempus atuatur, lis aestimabitur. Si quis absente adversario confessus sit, videndum, numquid non debeat pro iudicato haberi, quia nec qui iurat de operis, o
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Quesitum ẽ amnalt̾ exlitiga¬
torib sebricitans dicessiss. ⁊ index
diem differt sunticus ã morib es¬
timandꝰ s̃̾ qui cuiq rei agende ĩped¬
m̃ito ẽ litiganti porro quid magis
ĩpedim̃to e quam motus corporis
cͣc naturam q̃m febrem appellant:
gͥ si reuiudicande tp̾r alt̾ erlitigato¬
rib febrem hu̾it. res ñ indr indica¬
taspot tñdici ẽe aliquam ⁊̃ febriu
diffenciam. ¶Nam siquis sams
alias ac robastus.tpr indicandil¬
enissima febre cormptꝰ fũit. aut
siquis tam uet̾em cartanam ħat.
leat: pot̾ dici morbum sonticino¬

Expanded text:
. Quaesitum est, cum alter ex litigatoribus febricitans discessisset et iudex diem differt. sonticus autem existimandus est, qui cuiusque rei agendae impedimento est. litiganti porro quid magis impedimento est, quam motus corporis contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae tempore alter ex litigatoribus febrem habuit, res non uidetur iudicata. potest tamen dici esse aliquam et febrium differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, leat, poterit dici morbum sontic
Abbreviated transcription (Latin):
cis otineb̾ruit cau̾s ãdũsanium
iubẽtnec opus nomii sem̃ina¬
afum.nec edificium factumm.
eaq rde bactemis is quiremñ
toris ꝑtes sustĩere.

Expanded text:
cis continebitur, ut cauere aduersarium iuberet nec opus nouum se nuntiaturum nec aedificanti uim facturum. eaque ratione hactenus is, qui rem non itoris partes sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽu̾sus nec anob̾ receptus.
cuus romanus sit. int̾brut̃
⁊ sceũ. uane. tractatum ẽ. et
dsequens ẽ ut ctatemñ
adͥipiscatur.

Expanded text:
reuersus nec a nobis receptus ciuis Romanus sit, inter Brutum et Scaeuolam uarie tractatum est: et consequens est, ut ciuitatem non adipiscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui abhossi. coo¬
h captus ẽ post̾a coco¬
sciplłatus ẽ aut silegatum
sit ẜuo eius post̾a quamille
ad hostes p̃uenĩthħ habebunt
hrdes enis qr ⁊ si captiuitat¬
is tempore decessiss acquisi¬

Expanded text:
eius, qui ab hostibus captus est, postea stipulatus est, aut si legatum sit servo eius, posteaquam ille ad hostes pervenit, hoc habebunt heredes eius, quia et si captivitatis tempore decessisset, adquisi
Abbreviated transcription (Latin):
tcciens enim leges nectiam
dñt cognatõem singłoꝵ no¬
minib uti ueluti filiinepo¬
exhiis descendunt.quociens
non omnib qui post eos sũt
p̾scitum uoliut. o solis hi¬
is succurrerunt quos noni¬
natim enuncientat ibi non
psonis certis non quibda
gradib pr̃atur. s omnib
qui ex eodem gene orti sunt
lib̾oꝵ appelłoe comp̃tendũt

Expanded text:
totiens enim leges necessariam d‹u›cunt cognationem singulorum nominibus uti ueluti filii, nepoex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum uoluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem genere orti sunt, liberorum appellatione comprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
nsoꝵ ait.p̾dio cum milłco ⁊
contub̾nali eis ⁊ filiis le¬
liter se hat silii enm appell¬
acione sepe ⁊ nepotes accipu
multiphariam plãcẽ. diuix
quo marcus ixpsit non iu¬
d̾i sine lib̾is sine lib defuc¬
tum qui nepotem sinim hr¬
dem reliquid. ¶Preter ħoĩa
natura nos quo dicet pent¬
es pĩos qui liboꝵ ꝓcreandoꝵ
aĩo ⁊ uoto uxores ducunt

Expanded text:
nsorum ait praedio cum vilico et contubernali eius et filiis leliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non videri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit. Praeter haec omnia natura nos quoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et voto uxores ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tinitate ĩ ingemutitem se
defendebat. uictus appellare o¬
miẜit. an pr̾ eius appellare p̾¬
si maxime si dicat eum ĩ pot̾¬
ca appellared. ¶Si ꝓeoqui
capite pum̾ iussus ẽ nectia
ꝑsona appellet an t̾cia die au¬
dii possit panłꝰ dubitat s dd¬

Expanded text:
tinitate in ingenuitatem se defendebat, uictus appellare omiserit, an pater eius appellare possit, maxime si dicat eum in potecausa, appellare debet. Si pro eo, qui capite puniri iussus est, necessaria persona appellet, an tertia die audiri possit, Paulus dubitat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
impatori scribe̾tur exemplu
uttaꝵ iigatori editũ sit. nis
tum sit an appellare alitt̾is pͥã
s̾ editis põssit qr qui t̾c ñ appel¬
lau̾t ua eẽ que scripta st̃ oseri¬
sisse irͣ nec audiend̾ e̾ si dicate¬
uentum ixpti sacri se sustiru
omp̃. Non solent audirfisse

Expanded text:
imperatori scriberetur, exemplum litterarum litigatori editum sit, neque is tum sit, an appellare a litteris pridem sibi editis possit? quia qui tunc non appellavit vera esse quae scripta sunt consensisse videtur, nec est audiendus, si dicat event. Non solent audiri appe
Abbreviated transcription (Latin):
ublicano qui non insinato
ansgredientem s illud ostituẽ¬
dum ne decipiat ꝓfitĩ uolentez¬
opes ꝑtinentes aduecͣtigal cmn¬
amomum. piper longum. ꝑiꝑ
album folium ꝑitasenim. foli

Expanded text:
ublicano, quod non instruxit transgredientem: sed illud custodiendum, ne decipiat profiteri uolentes.Species pertinentes ad uectigal: cinnamomum: piper longum: piper album: folium pentasphaerum: foli
Abbreviated transcription (Latin):
utinam. dtrou̾siam metuens ig¬
norante eo quem metint sutiueĩ
posẜom ingreditur. ¶Qui adn¬
undinas ꝓfectus. domi neminem
reliquent. ⁊ dumille tñ anundiniꝰ

Expanded text:
uturam controversiam metuens ignorante eo, quem metuit, furtive in possessionem ingreditur. Qui ad nundinas profectus neminem reliquerit et, dum ille a nundinis
Abbreviated transcription (Latin):
consulenti rescripsi cuta equoss
quib eiusdem rei grã subiecisse
quis equas suas ꝓponebatur. sur
nita demum tem si su̾randi aĩo
id feciss simniꝰ infcm̃agend̾. qͥ¬
Qnͣi ticio honesto miro peccm᷑
credẽ uellem subiecisti malium
ticium egenum .q. ille eẽt lacup¬
lex⁊ mĩmos acceptos cumeodi¬
pond̾a omodauit cum emĩes ad
pond̾ sinti eum uenditoritem̃
mela scripsit: te quo si scisti ñ em̾
exuoluntate uenditoris accipis
cumerret ĩmponde̾. ¶ Siquis ẜ¬
uo meo ꝑsuafist ut nom̃ suum
b̾et puto siquid̃ ẜuo ꝑ suasum
fecit dẽdolo actr̃em dandam.¬
si linca margantaꝵ subrepta
sit dicend̾ ẽ mim̾us. s si deuino
furti agatunec̃c̃e ẽ dici quot. ĩp¬
nationis c̃i qui rem eius pecon¬
liarem sumipuerat. recte trans

Expanded text:
consulenti rescripsi circa equos, quibus eiusdem rei gratia subiecisse quis equas suas proponebatur, furti ita demum teneri, si furandi animo id fecisset, si minus, in factum agendum.Cum Titio honesto uiro pecuniam credere uellem, subiecisti mihi alium Titium egenum, quasi ille esset locuples, et nummos acceptos cum eo dipondera tibi commodauit, cum emeres ad pondus: furti eum uenditori teneri Mela scribit: te quoque, si scisti: ‹nam› non ex uoluntate uenditoris accipis, cum erret in pondere.Si quis seruo meo persuaserit, ut nomen suum beret, puto, si quidem seruo persuasum e dolo actionem dandam.Si linea margaritarum subrepta sit, dicendus est numerus. sed et si de uino furti agatur, necesse est dici, quot ampnationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte trans
Abbreviated transcription (Latin):
em. Aluid est ꝓmittere fu¬
remnon ẽe aliud furto noxa¬
q solutum qui enm dicit fu¬
rem non ẽẽ de homimis ꝓposito
icquitur. qui fuitis solitum

Expanded text:
m Aliud est promittere "furem non esse", aliud "furto noxaque solutum": qui enim dicit furem non esse, de hominis proposito loquitur, qui furtis noxaque
Abbreviated transcription (Latin):
rpora queq peccume appella¬
cione contineri nemo ẽ qui
ignoret. ¶Hrditas uĩris no¬
men ẽ ꝙ ⁊ acc̾essionem ⁊ deces¬
sionem inse recipit ¶Hered¬
itas au̾t ⁊ maxime srũctib
angetur. ¶ Actionis u̾bu
⁊ sp̃ale ẽ ⁊ generale. nam oĩs

Expanded text:
e appellatione contineri nemo est qui ambiget. 'Hereditas' iuris nomen est, quod et accessionem et decessionem in se recipit: hereditas autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
te furti age metum posse. uil ait
si int̾ sit tua retin̾e posẜom uelu¬
ti si hommem conatum noralir
tencionem habiturus sis.
futi tenetunseum qui quidutẽ¬
dum accep̃. si iꝑse alii ꝯmodaũt.
finti obligan insim ẽ exquo
satis aꝑpet sintum fĩ. ⁊ siquisus¬
umaliene rei insuum lucrum cõ¬
alieno largiri. ⁊ bñficiõ debitorẽ
d adquire uñ ⁊ is furti tenetur.
ua ferrum ⁊ fustis. ⁊ lapis. ⁊ demo¬
S omne ꝙ nocendi c̃a ẜetur signific¬
latur. ¶ Dum finti actio ad pene
psecutõem ꝑtincat. condicio uo
⁊ uendicacio adrei recupatõcm
tam dupli aut qͣdrupli penam
salua ẽ uendicacio ⁊ condicio.
¶Qrui ferram̃ta sciens omodau̾it
ad effringend̃ bostium.uł arma¬
namuł scalam sciens omodan¬
netur. ¶Si tutor qui negoia
gerit. aut curator transegĩt cũ
fure euanescit furti actio.

Expanded text:
ti te agere mecum posse Iulianus ait, si intersit tua retinere possessionem, ueluti si hominem donatum noxali tentionem habiturus sis. furti tenetur. Eum, qui qu‹o›d utendum accepit ipse alii commodauerit, furti obligari responsum est. ex quo satis apparet furtum fieri et si quis usum alienae rei in suum lucrum conalieno largiri et beneficii debitorem sibi adquirere. unde et is furti tenetur, et ferrum et fustis et lapis et denique omne, quod nocendi causa habetur, significatur. Cum fpersecutionem pertineat, condictio vero et vindicatio ad rei reciperationem, tam dupli aut quadrupli poenam salva est vindicatio et condictio. Qui ferramenta sciens commodaverit ad effringendum ostium vel armarium, vel scalam sciens commodavnetur. Si tutor qui negotia gerit aut curator transegerit cum fure, euanescit furti actio.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e. ĩ mextremum tempꝰ maniu̾¬
ssoris inte confertur ub̾tas du
id̾it. ut moriente eo fieret acci¬
pientis que ita demum aliena¬
tur si donator meadem p̃man

Expanded text:
e in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, duiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demum alienatur, si donator in eadem perman
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. dubitaciomis tollende ci
abagnato tradend̃ ẜuumutab
eo cuitraditus eet: m¬
tatur. octauenꝰ ait.
ũ ẽ manumitt̃e non pꝰsum s p̃¬

Expanded text:
 dubitationis tollendae causa ab adgnato tradendum seruum, ut ab eo cui traditus esset manumittatur, Octauenus ait.rium est, manumittere non possumus:
Abbreviated transcription (Latin):
b̾m ẽẽ. quam si capuam iẽrit. ħam
pliꝰ octauenꝰ aiebat. siquis intestõ
subqͣlib odc̃oe lib̾tate ẜuo data ita
scripsiss añ odicionem nolo euma
ab hr̃de lib̾um fĩ nich̾ũalẽ hancadie¬
chionem. Defidei comissanis Ulp̃¬
Iquidam exhuis qui fidei lib̾tai¬
omissariam lib̾tatem debe̾at
p̾sentes sint. alii exiusta cã ãb¬
sint alũ sãtitant ꝑinde is cui fid̾i¬
omissaria lib̾tas relicta ẽ lib̾eñt
atq si soli qui ad eent ⁊ qui exius¬
ta cã ab ee̾nt rogati ẽẽnt. pars g
iatitantis hiis ꝓsic̾it.
dem. Squis itestatus deced¬
itã sit abintestato hrditas. finor

Expanded text:
 esse, quam si Capuam ierit. Hoc amplius Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condicionem nolo eum ab here‹de› liberum fieri', nihil ualere hanc adiectionem. DE FIDEICOMMISSARIIS Lquidam ex his, qui fideicommissam libertatem debeant, praesentes sint, alii ex iusta causa absint, alii latitent, perinde is cui fideicommissaria libertas relicta est liber erit, atque si soli, qui adessent et qui ex iusta causa abessent, rogati essent: pars ergo latitantis his proficit. quis intestatus decedita sit ab intestato hereditas? favor
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. EEio quosdam effic̾e uolẽ¬
tes ne fui sui uquam adlib̾tatẽ
puemant hactemis scribe̾ solitos
stichꝰ cum moreretur lib̾ esto. s et
uite tp̃t confertur nulliꝰ mom̃e¬
ti ẽc cum testator impediende ma¬
gis quam dande lib̾tatis gra ita

Expanded text:
um. Scio quosdam efficere ‹u›olentes, ne serui sui umquam ad libertatem perueniant, hactenus scribere solitos: 'Stichus cum moreretur, liber esto'. sed et uitae tempus conferatur, nullius momenti esse, cum testator impediendae magis quam dandae libertatis gratia ita
Abbreviated transcription (Latin):
mini pedisseca ẽẽdesut ¶ ꝑuram
⁊ directam dñi sui testõ libͥtatem
stichꝰ accepat. ⁊ exhr̾ditate multa p
quam ea que exhrditate amouis
⁊ id dequo qrͣ nam hr̾dib satis dsu¬
test̃o suo ita cauit ouesiphors nͥn¬

Expanded text:
a esse desiit. Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per quam ea, quae ex hereditate amouisset id de quo quaeritur: nam heredibus satis consutestamento suo ita cauit
Abbreviated transcription (Latin):
dseqñs sabi ⁊ cassii sin̾e quam aip¬
se sequi uudetur qui etistimat ocili¬
um ꝙq mamiuiitentis spectare
debenam qui subea odicione ẜnũ
suum lib̾m ẽe mbet. ad eo sine frau¬
dis ofilio lib̾m ẽẽ iubet utaꝑtissi¬
me q̃nͣare iuideatur ne c̾ditores su

Expanded text:
ens Sabini et Cassii sententiae, quam et ipse sequi uidetur, qui existima‹n›t consilium quemque manumittentis spectare debere: nam qui sub ea condicione seruum suum liberum esse iubet, adeo sine fraudis consilio liberum esse iubet, ut apertissime curare uideatur, ne creditores su
Abbreviated transcription (Latin):
rem exsu ꝓmissione non tẽm
ãccpiat qm̃ fideinssorem abe
eo ipso suo int̾rogiri nicb̾im¬
pedit ¶Si afimoso sciplãtus¬
fiu̾s. non posse te fidenissorem
accipe c̾fum ẽ qr non solumi
ipsa scipulatio milla int̾cessi¬

Expanded text:
rem ex sua promissione non teneraccipiat: quem fideiussorem etiam ab eo ipso seruo interrogari nihil impedit.Si a furioso stipulatusis, non posse te fideiussorem accipere certum est, quia non solum ipsa stipulatio nulla intercessi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ d non ignarꝰ
condiciomis eius
hr̾di au̾t ħ impu¬
tan non pot̾cum
non sponte cuml¬
egatarus cͣchit.¬
¶ Ion sol exceptõ
doli nocere hus q¬
b uoluntas def¬
uncti non refrag̃¬

Expanded text:
e non ignarus condicionis eius: heredi autem hoc imputari non potest, cum non sponte cum legatariis contrahit.Non solet exceptio doli nocere his, quibus uoluntas testatoris non refrag
Abbreviated transcription (Latin):
mp̾ Que leg̃a¬
ta mortiũs nob̾
eodem casu acq¬
ninus aliter at
cum scipulati su¬
mus. nam ⁊ sub
condicione cum¬
scipłantes omni¬
modo eis acqum¬
condicio existat.

Expanded text:
m.Quae legata mortuis nobis eodem casu adquirimus: aliter atque quod stipulati sumus. nam et sub condicione stipulantes omnimodo eis adquicondicio existat.
Abbreviated transcription (Latin):
taxat recipiunt
dolum tm̃ deposi¬
tum ⁊ p̾canum.
datum ⁊ omoda¬
tum uenditum.
pignori accept̃.
iccatum. ¶ Item
dotis dacio tute¬
le negocia gesta.¬
¶ Inhus quid̾ ⁊ dili

Expanded text:
dumtaxat recipiunt, dolum tantum: depositum et precarium. datum, commodatum, uenditum, pignori acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et dili
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ STipłces omodissimum
li añt clansula adea ꝑtineat
que inp̃senti cccurere non pꝰ¬
sp̃es det scipulemur necc̃e ẽ in¬
t̾ d̃nõs ⁊ int̾ hrdẽs ita diuidisti
nera stipłamur. nũo fit iñter
eos diisio / u̾eluti cum stichũ
⁊ pamphilum quis stipłatus.
id̾ duos homines scipulatus
fuiss singłi homines insingł¬

Expanded text:
ipulationes commodissimum li autem clausula ad ea pertineat, quae in praesentia occurrere non pospecies stipulamur, necesse est inter dominos et inter heredes ita diuidi stinera stipulamur, numero fit inter eos diuisio: ueluti cum Stichum et Pamphilum quis stipulatus idem duos homines stipulatus fuisset, singuli homines
Abbreviated transcription (Latin):
hiĩs qui inciuitatib st̃ scełiter
⁊ smnecã solutos amagr̃atib cõ¬
gnom̾s nncĩ iubebis ⁊ is quii
solu̾nt młcͥtam dices. namcũ

Expanded text:
his, qui in ciuitatibus sunt, celeriter et sine causa solutos a magistratibus cognoueris, uinciri iubebis et his, qui soluerint, multam dices. nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposẜom si alius fruatim. n. alt̾ius
ususfr̃ amputan sialt̾ possideat.
Eum qui edificare ꝓhibeatir poss¬
id̾e quo ꝓhib̾i manifestum̃ ẽ. ¶ S¬
pẽcies inducendi inposẜom alicuni
rei ẽ ꝓhibe ingredientiminfi statiz
cĩ cedere adu̾sanum ⁊cedram na¬
ciam relinq̃re posẜom iub ꝙ mlto

Expanded text:
onem, si alius fruatur, neque alterius fructum amputari, si alter possideat. Eum, qui aedificare prohibeatur, possidere quoque prohiberi manifestum est. Species inducendi in possessionem alicuius rei est prohibere ingredienti uim fieri: statim enim cedere aduersarium et uacuam relinquere pos
Abbreviated transcription (Latin):
norauit. ¶Sunt ⁊ alie cause ex
quib mlibtatem ꝓclamaciode¬
tatus ẽe dicatu: cum enim inco
fit iste ut supplicio forte sit affi
ffertur lib̾aleuid̾m donec ostet
demorte eius qui necatus ẽap
parebit enim utrum supplicio

Expanded text:
noravit. Sunt et aliae causae, ex quibus in libertatem proclamatio decatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficffertur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝓdest hr̾dib lib̾ti ꝙ infrande
pr̃oni ẜui manimissi sunt. si cuip¬
laceit ꝓdẽe consequens ẽ. ut cm
dem p̾ctat exceptiom reiiudicate
obiciatur rẽplicacio. ¶Si cuiucro
placeat ñ ꝓdẽe is habebit seqñte
cius ẽctebeat. cum quo actum sit
an pocius eius qui iicit .s. semelut
ntiłactio detur ei qui mat mim̾e

Expanded text:
sicut prodest heredi liberti, quod in fraudem patroni serui manumissi sint. si cui placeat prodesse, consequens est, ut, cum idem petat, exception‹i› rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui uero placeat non prodesse, is habebit sequentemeius esse debeat, cum quo actum sit, an potius eius qui uicerit? scilicet ut utilis actio detur ei qui uice
Abbreviated transcription (Latin):
afficiendus sit. an non.¬
¶Siquis ex fuitute inlib̾tatem ꝓ¬
clamat petitoris ꝑtem sustim¬
Si no exlib̾tate m̾suitutem pe¬
tatur. is ꝑtem actoris sustmet¬
qui fuum suum dicit gͥ. cum de¬
ħ certum ẽ ut possit ind̾mordi¬

Expanded text:
adficiendus sit an non.quis ex servitute in libertatemclamat, petitoris partes sustisi vero ex libertate in servitutem petatur, is partes actoris sustqui servum suum dicit. incertum est, ut possit iud
Abbreviated transcription (Latin):
atur appanut eum qui delib̾t¬
te sua litigat inlib̾tatem sine dolc
malo fuisse is qui se dñm dicit
actoris ꝑtes sustinebit. ⁊ ncͣce.
habebit. filium suum ꝓbare ꝙ

Expanded text:
te apparuerit eum, qui de libte sua litigat, in libertate sine dolo malo fuisse, is qui se dominum dicit actoris partes sustinebit et necesse habebit servum
Abbreviated transcription (Latin):
tas denegari. ¶Siquis sciens
lib̾m emit. non denegatur nend
tem prudentem se lib̾m cmit. sed
ruit ꝑtes alt̾ sciens alt̾ ignorãs
uidend̾ erit. mimiquid is qui sct
non debeat ncce ignoranti ꝙ qui¬
dem magis ẽ. s enm illa enit q̃o
ꝑtem solam habebit. is qui ignor¬
auit antotum ⁊ quid dicem dere
liqua ꝑte an adeum qui scit ꝑti¬
neat. s ille indigriꝰ ẽ quid̃ hre qui
sciens emut rurs qui ignorant

Expanded text:
tas dene gari. Si quis sciens liberum emerit, non denegatur uenditem prudentemque se liberum emerit. sed rint partes, alter sciens, alter ignorans, uidendum erit, numquid is qui scit non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indignus est quid habere, quia scie
Abbreviated transcription (Latin):
diciis easdem pẽnas pacimtin
nicus ẜuus m̃s h̾rdi meo ded̾it
xlib̾ esto. deinde debonis hus cep¬
it otr̃ou̾sia ẽe qui se lege hrdem¬
eam br̾ditatem ad se ꝑtiñe diceb¬
at alt̾ qui hrditeatem p̾sidebat
hrdem ẽẽ deinde andromas q̃re
rem iuidicata ẽet illum iẜunt¬
ute fore labeo b̾ꝙ quintꝰ mucniᷤ
scribit. ita putat᷑. neꝵ ẽs si u̾a le
ge abintestato h̾rs sit. is quim
citnam si muma iudicis nctꝰ

Expanded text:
iudiciis easdem poenas patiunturnicus seruus meus heredi meo dederit decem, liber esto'. deinde de his bonis coeperat controuersia esse: qui se lege heream hereditatem ad se pertinere dicebat, alter, qui hereditatem possidebat, heredem esse. deinde Andronicus quaerebrem iudicata esset, illum in seruitute fore.Labeo hoc, quod Quintus Mucius scribit, ita putat uerum esse, si re uera lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ieum qui extendiom nnsa¬
ina naufragio tapte naues¬
q ex pugnata quid ipinse
testas fu̾it p̃annum infim¬
p̃lumand̾m dãbo. ¶It mẜ¬
uoi ⁊ infamiliam iud̾mda¬
dens ⁊ iuistissima ⁊ seueritas
c̃siquid̾ publice int̾ ẽ nict

Expanded text:
eum, qui ex incendio ruina naufragio rate nave expugnata quid rapuisstestas fuerit, post annum in simplum iudicium dabo. itemseruum et in familiam iudicium dadens et iustissima seueritas est, si quidem publice interest nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qd int̃ẽẽt scipłantis ntalias
toca sors int̾ eet. ueluti siydon¬
eus ꝓmissornon sit ilias min̾
si maliquid ydoneus eẽt debit¬
or alias nicħsi tam locupietͥut
opilatiorem ded̾im ꝓculus R

Expanded text:
quod interesset stipulantis, ut alias tota sors inesset, veluti si idoneus promissor non sit, alias minus, si in aliquid idoneus esset debitor, alias nihil si tam locuples essoperi laxiorem dederim? Proculus r
Abbreviated transcription (Latin):
yligc̃em fidembebat q̃ adu̾sus te
intra annim sit obligan eum
ait ¶ Sinu̾ominaturalem su¬
am pacus ẽ ut nicħ̾ agatur nõ
enim intelligi posseut quis fi

Expanded text:
ionem fideiubeat, quae aduersus te intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil agatur: non enim intellegi posse, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
encio sp̃alis fc̃a e inconductõe domꝰ
ut non l añ sinitumannum uel cer¬
tum tempus migrare id̾ ẽ ⁊ siquis
ipłes annos condux̾it nel nõdũ
Alud notandum ẽ p̾torem hicnon
exegisseut inbonis fu̾it conducto¬
ris nec ut ⁊̃ eẽt pignori res illata
s ut pignoris nomine introduc

Expanded text:
entio specialis facta est in conductione domus, ut non liceat ante finitum annum uel certum tempus migrare. idem est et si quis in plures annos conduxerit et nondum Illud notandum est praetorem hic non exegisse, ut in bonis fuerit conductoris, nec ut esset pignori res illata, sed si pignoris nomine induc
Abbreviated transcription (Latin):
enimcum qui mse fũat ofes¬
sus cuiꝰ pꝰ dampnatõem deĩn¬
prudent ⁊ egregia rc̃ẽ huma¬
nitatis saxane kiñe pͥmitiu¬
um ẜuum qui honicidumi
inse confing̾e metu ad dñm
reu̾tendi suspectus eẽt᷑ p̾señ¬
ante fl̾a demonstratõe damp¬
nasti q̃iturus deoscus quose¬
que hre secum m̃titus fũat
ut a c̾ciorem ipsius dese con¬
fessioneni ꝑͥuenires nec fiu¬
stra fuit tam prudẽs ꝯsilui
tuum cumintorm̃tis ostite¬
rit n illos ei oscisos fuisss et
ipsos desetem̃e ouentunpo¬
tes itaq dec̾ti grãm facẽ ⁊ eñ

Expanded text:
fessus, cuius post damnationem de inn"Prudenter et egregia ratione humanitatis, Saxa carissime, Primitivum servum, qui homicidium in se confingere metu ad dominum revertendi suspectus esset, perseverantem falsa demonstratione damnasti quaesiturus de consciis, quos aeque habere se commentitus fuerat, ut ad certiorem ipsius de se confessionem pervenires. nec frustra fuit tam prudens consilium tuum, cum in tormentis constiterit neque illos ei conscios fuisse et ipsum de se temere commentum. potes itaque decreti gratiam face
Abbreviated transcription (Latin):
indubitanter qr mamimitt̾e
non p̾sunt. qr ⁊ ipsi fui sunt᷑¬
s nec rei capitalium crinũ
mammmuttẽ fuos suos ꝑsũt
ut ⁊ senatus censuit. ¶Dni
quo piuus calphumo scripsi
lib̾tates abeo ꝗ iam lege cõe¬
nelia dampnat᷑ ẽet uł cumf¬
uturum ꝓspicẽt ut dampna

Expanded text:
indubitate manumittere non possunt, quia et ipsi serui sunt.Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit.Diuus quoque Pius Calpurnio rescripsit libertates ab eo, qui iam lege Cornelia damnatus esset uel, cum futurum
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m ħoiem. emptor.⁊.
scĩens em̾it cĩpitale crim̃
adu̾sus eum exlege fauia
depsagionascitin: q̃uo uendit¬
or fit quo obnoxius. si sciens
libenm eẽ ueñdidit.

Expanded text:
liberum hominem emptor sciens emerit, capitale crimen adversus eum ex lege Fabia de plagio nascitur, quo venditor quoque fit obnoxius, si sciens liberum esse vendiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ei ꝓnmator cesarisrẽ
aliꝙͣuendid̾it ꝙͣuis duplu
uł triplum ꝓeiictione ꝓmis¬
it tñ fiscũs simplum p̃stãbit¬
¶Si abeo cui ius distrahendires
fisci datum ẽ fu̾it distractum
utrum stãtim atq ceꝑitaden

Expanded text:
um.Si curator Caesaris rem aliquam uendiderit, quamuis duplum uel triplum pro euictione promiserit, tamen fiscus simplum praestabit.Si ab eo, cui ius distrahendi res fisci datum est, fuerit distractum utrum statim atque coepit ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ałr fiscũ debitoꝵ suoꝵ debito¬
res ouenĩre nͥ p̾ncipales deb¬
atores defecint uł exracione
b̾tatem ꝓclamat is qui exbo
t̾uenire ⁊ hui̾modi lib̾ales ca¬
use si non intuemente fisciad¬
̃uccato dexise sint. mmi. restitu¬
untur. ¶Si mlocis fiscalib
uł pu. religiosis ue.aut ĩmon¬
um̃tis. thesauri reꝑti fiu̾int di¬
ui fr̾es ostituenint ut media
ꝑs exhiis fisco uendicaretur

Expanded text:
er fiscum debitorum suorum debitores convenire, nisi principales debitores defecerint, vel ex ratione bertatem proclamat qnteruenire: et huiusmodi liberales causae, si non interueniente fisci aduocato decisae sint, in integrum restituuntur.Si in locis fiscalibus uel publicis religiosisue aut in monumentis thensauri reperti fuerint, diui fratres constituerunt, ut dimidia pars ex his fisco uindicaretur
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶Sn neccessitas ꝓban¬
di deingenuitate sua non mcum
uoit si ipse ultro ꝓbare desideret
audiendus ẽ. ¶Qui deingen¬
uitate cognoscunt decalumpna
eius qui demere controuerfiam
mouit admodum exilii possut
ferre señtenciam. ¶Tutores
res administrauerimt. posta sta¬
tus questionem facere non poss¬
unt. ¶O Aantus iori eidemq
uberte status questionem infent
ionis pui maior .xx. mins uena¬
lem se prebuit. nec post mamim¬
sit in quo ent statuis qui prolib¬
tate sua litigat ꝓͥor audiendus ẽ
ꝓhare uolens se ipsimilib̾tatĩ
esse possessionem. ¶Nidexante
qui delib̾tate cognoscit eciam de
rebus amotis dampnoq mag¬
no facto cognoscere debet fiene
nim potest. ut fiducia libertatis
et sumpere quedam ⁊ corrumpe
niebat ꝯusus sit
Gabeo. SIseriuus quem ẽmeras.
adlibertatem proclamat et aui¬
dice ꝑ̃pͥeram pro eo iudicatum ẽ
et dominus eius serui postrem
trate iudicatam te hr̃dem fecitm̃¬
ne is fuus ẽẽ cepisset petere enz

Expanded text:
. Cui necessitas probandi de ingenuitate sua non incumbit, ultro si ipse probare desideret, audiendus est. Qui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores res administrauerunt, postea status quaestionem facere non possunt. Maritus uxori eidemque bertae status quaestionem inferreionis pretii maior uiginti annis uenalem se praebuit, nec post manumsit, in quo fuerit statu is, qui pro libertate sua litigat, prior audiendus est probare uolens se ipsum in libertatis esse possessionem. Iudex autem, qui de libertate cognoscit, etiam de rebus amotis damnoue facto cognoscere debet: fieri enim potest, ut fiducia libertatis et subripere quaedam et corrumpere eruiebat, ausus sit. Si seruus quem emeras ad libertatem proclamauit et ab iudice perperam pro eo iudicatum est et dominus eius serui post rem contra te iudicatam te heredem fecine is tuus esse coepisset, petere eum
Abbreviated transcription (Latin):
ulatc̃em int̾positam pactꝰ sit ne int̾i
peccimiam is ad c̾tum diem petatan
noceat excepcio doli ⁊ quid̾e̾ depacto
ouento excipi p̾se nequaꝙͣ. ãmbigẽd̃
ditornsuras infutũm acceꝑit. male
dc̃m dem̃ peccuniam nicho᷑ petat ante¬
qmͣ idtp̾c p̾t̾eat cuiꝰ tp̾ris usirras ac¬

Expanded text:
ulationem interpositam pactus sit, ne interim pecunia usque ad certum diem petatur, an noceat exceptio doli. et quidem et de pacto convento excipi posse nequaquam ambigendum editor usuras in futurum acceperit, deinde pecuniam nihilo minus petat, antequam id tempus praetereat, cuius temporis usuras ac
Abbreviated transcription (Latin):
aditu exalt̾is ẽdib dlatoaltaᷤ
edes ẜuitute hon̾is porticus ẜnã¬
de ĩmposita uendidisse ⁊ totam
porticum iꝵndi eaꝵ eduim esse
quas retimufs cum ꝑlongi¬
tudinem utruis domiꝰ excensa
ẽet transũsa ꝯtignatçe que ab
utraq p̃te pietib doniꝰque

Expanded text:
aditu ex alteris aedibus dato alteras aedes seruitute oneris porticus seruandae imposita uendidisse: totam porticum earum aedium esse, quas retinuisset, cum per longitudinem utriusque domus extensa esset transuersae contignationi, quae ab utraque parte parieti
Abbreviated transcription (Latin):
iactas mueniss ñ.ĩo nsucaꝑe ñ pos¬
lul. SEmꝓmius thetidi status q̃oe
face temptabat qͣi desua sua nata
sit qui lam testato ouentus apaila
ex soluat s debe̾ eam pr̃i suoretũe
iucio ticio idq cum illa intestatõe
redegiss ut p̾ea nillam q̃om pat̾et¬
ab codem sempmo luciꝰ ticiꝰ seie ꝓcu¬
le solutis. alimͣtis. puellam uidicta
manumisit.q̃ro. in possit rescindi. lib̾¬

Expanded text:
o usucapere non posrum Sempronius Thetidi status quaestionem facere temptabat, quasi de serva sua nata sit. qui iam testato conventus a Procula exsolvat, sed debere eam patri suo restituere Lucio Titio: idque ex illa in testationem redegisset, ut postea nullam quaeab eodem Sempronio, Lucius Titius Seiae Proculae solutis alimentis puellam uindicta manumisit: quaero, an possit rescindi libe
Abbreviated transcription (Latin):
dicio quidem tam liberi quam s¬
n contrabi potest et scipũlacio¬
deeuictione contrahitur. none¬
nim deeo loquimur qui sciens¬
liberum emit. namaduersus hũc
negatur. ¶S et is qͣmi adhuc
ẜius est eciam innitus uenire
potest quannus etipse meoma¬
nuis sit. quod decondicione suad¬
issimulał cuminsua potestate
habeat ut statim ad libertate
puemat quad siquidem non po¬
test ei imputan cuinondumli¬
b̾tas debeti pene statu libẽtum
passim seuenudan nemo dic¬
tuis ẽ supnemente condicio¬
ne que non furit menis potestate
lib̾tatis peticionem ei dẽnegan¬
dam idem puto eciam si impsi
potestate fu̾it condicio s inꝓpos

Expanded text:
idem tam serui quam liberi contrahi potest et stipulaeuictione contrahitur: non enim de eo loquimur, qui scienliberum emit: nam aduersus hunc gatur. sed is, qui adhuc us est, etiam inuitus ueniri potest, quamuis et ipse in eo malus sit, quod de condicione sua dissimulat, cum in sua potestate habeat, ut statim ad libertatem perueniat. quod quidem non potest ei imputari, cui nondum libertas debetur. pone statuli nemo dicturus est superueniente condicione, quae non fuit in eius potestate, libertatis petitionem ei denegandam. idem puto, etiamsi in ipsius potestate fuit condicio. sed in p
Abbreviated transcription (Latin):
delebat. ¶ Si ã alt̾ sine successore
decessit. ut etiusta c̃a ab sit extat
successore decesẜit: ⁊ ab eo qui exu¬
sta c̾i ab c̾et. ⁊. adlib̾tatem ut oport¬
n̾it ꝑductus ẽẽt elegant᷑ quen po¬
test. cum ħrs sine successore decedit
delib̾ante scripto p̾sit. adlib̾tatem
puenire ⁊ melius e exspectari opori¬

Expanded text:
debebat. Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat successore decessit et ab eo qui ex iusta causa abesset ad libertatem ut oportuit perductus esset. Eleganter quaeri potest, cum heres sine successore decedit,deliberante herede scripto possit ad libertatem pervenire: et melius est exspectari oport
Abbreviated transcription (Latin):
cionen mora ñ p̾stañaum tardi¬
ire redencium cornmpiaut indet̾i¬
orem statictum ꝓducr. ¶ Quan¬
cum exititis codialł lib̾tates ñ
tebeantur. attñ si hr̾s hos codicillo

Expanded text:
cione neque mora non praestantium tardiusve reddentium corrumpi aut in deteriorem statum perduci. Quamquam ex irritis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos
Abbreviated transcription (Latin):
urbe roma hñt si alio loco dom¬
ialium ostituert iim̃ea eus
sustm̃e debent ¶Is qui castr¬
is oꝑam ꝑmiliciam dant mi¬
llum mumcipale munus inin
⁊ p̃uuncie obedire dẽbent ¶Sm
metallum datus inintegñ
restitutus sit ꝑinde ac sinec
dampnatus fuiss ad mim̾ał
i honores uocatur. nec opponat
fortimam ⁊ casus tristiores si¬
os adħ solum ne pr̃ie u̾doneũ
cuiq ẽẽ uideatur. ¶Corpora¬
lia mun̾a feminis ipse sexus
denegat quominꝰ honores aũ
nus mllam h̾at excusatõem
rib siue mum̾ib filii. ne illuis
pr̾iomum hoñi subiciatur p̃s¬
tat defensionem nõ ciuem pa¬
trieutilitati sb q̃tenus pot̃
aufert ¶Quauis maioran

Expanded text:
urbe Roma habent, si alio loco domicilium constituerunt, munera eius sustinere debent. His, qui castris operam per militiam dant, nullum municipale munus iniunet provinciae oboedire debent. Si in metallum datus in integrum restitutus sit, perinde ac si nec damnatus fuisset, ad munera vel honores vocatur: nec opponet fortunam et casus tristiores suos ad hoc solum, ne patriae idoneus civis esse videatur. Corporalia munera feminis ipse sexus denegat. Quo minus honores aut si nullam habet excusationem, ribus siue muneribus filii, ne illius patrimonium oneri subiciatur, praestat defensionem, non ciuem patriae utilitatibus quatenus potest aufert.Quamuis maior an
Abbreviated transcription (Latin):
buisse intelligatur. ꝙ si soli fi¬
lio suo qui ipot̾ate sua sit. da¬
ri quis scipłatus sit non recte
silio soluetur qͦr᷑ filui ꝑsona ob¬
ligõnimagis. qmͣ sołoni appli¬
catur. ¶Qm ita stipłatur. x
quo aduiuam dare spondes c̃o¬
festim recte .x. dari petit. s b̾r¬
des eius exceptõe pãc̾ti duẽti
submouendus ẽ. ¶Nam scip¬
ulatorem id egisse ne h̾res cui
pet̾et palam̾ e̾ ꝙͣ ad̾m is qui

Expanded text:
isse intellegatur.Quod si soli filio suo, qui in potestate sua sit, dari quis stipulatus sit, non recte filio soluetur, quia filii persona obligationi magis quam solutioni applicatur.Qui ita stipulatur: 'decem, quoad uiuam, dari spondes?', confestim decem recte dari petit: sed heres eius exceptione pacti conventi summovendus est: nam stipulatorem id egisse, ne heres eius peteret, palam est, quemadmodum is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo. aut s̾ stipłatur dari¬
mamfeste ꝑsonam filumħo
plectiturut ei recte soluatur
quare uł manente inpot̾atel
em̃iancipato filiorecte soluit᷑.

Expanded text:
lio suo dari stipulatur, manifeste personam filii in hoc complectitur, ut ei recte soluatur:quare uel manent‹i› in potestate uel emancipato filio recte soluitur.