comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus carnem atꝙ intalicertamine laborantes
at ꝑiclitantes dari sibi pugnandi ialitutẽ q urn
a se ip̃o adu̾sus se ip̃m temptatus atꝙ turbatuõ
millo beatitudim loco sua secũ pace fruebatit
potentiore grã nidigent isti. Et que potentror qͣ
dei imigenituts filius equalis patri. ⁊ coefnus
die t̃cto resurretit nuntqͣm moritunis isltetrus.
ꝑtulit tam̃ ꝓ mortalib mortẽ qui mortuis p̃s¬
titit uitam. Ut redemti es sangume tanto ac
tali pignore accepto dice̾ns̃. Sideus ꝓnobis

Expanded text:
ersus carnem, atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virta seipso adversus seipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. potentiore gratia indigent isti. Et quae potentior, quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternusdie tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
toris accepat. Neq enĩ ea bona ⁊ ille suis mitis
cõparauerat intriib ꝓrsus nullũ pattelat᷑ ma¬
lum ⁊ c̃ uero ihac uita ad quos ꝓtinet liberatio¬
nts hecgr̃a inmalis sũt exquib clamant ad dui
lecert nos a malo Ille mislis bonuis xp̃i mortenͣ
eguit istos areatis ⁊ hereditario ⁊ ꝓprto sllius qe¬
na sangius absait ille nõ opuo hapennt eo adus¬
torto quod imiplorant isticũ dicunt. iteo aliancłe¬

Expanded text:
ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Dominum: Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio. Quod im
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sane contempnenda. s in aduitorio dñi incuiꝰ
manu sũt ⁊ nos ⁊ sermones nr̃i aggredienda
atꝙ soluenda. Queritur enĩ anobis qnͣtum aiti¬
net ad hoc donũ dei qd̃ est in bono ꝑseuerare usq¬
usq infinem qd̾ de ip̃o pͥmo homine sentiamis.
Qm cecte sñ ullo uitto fcũs ẽ rectus. nec dico si ꝑ
facae respondetur eũ ꝑseuerantiã nõ hũisse
quia in bono quo sinẽ uitio fuit nõ ꝑseuera.¬
uit. cepit enĩ hr̃e uittũ ex quo cecidit. Et si acci¬
pit anteqm accepisset utiq sine uitio fuit.
Aliud ẽ enĩ nõ habere uitium. aliud ẽ ureabo¬
nitate in qua nullũ ititiũ ẽ nõ remanere. Eo qͥp¬
pe ip̃o qd̃ nõ dicitur numqmͣ sine uitio fuisse
sed dicitur sine uitio nõ ꝑmansisse. ꝓcissdisbo
de monstratur sine uitto f̾uisse in qͥuo bono
nõ ꝑmansisse culpatur. Sed sllud magis que¬
rendum operosius que tractandũ est quomodo
respondeamus eis qui dicũt si milla rectitudĩe

Expanded text:
non sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si pfacile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo respondeamus eis qui dicunt, « Si in illa rectitudine
Abbreviated transcription (Latin):
debemus caritatis affectu ut om̃s ueliuis saluos
fieri. Hoc quippe fit ut singulos quosꝙ ut eccur¬
rerint cũ quib id agere ualeamus ad hoc conam᷑
adducere ut iustificati exfide pacem hẽant ad d̾n
gatione fungimur tanqm deo exhortante ꝑ nos
obsecramus ꝓ xp̃o reconciliari deo. Quid ẽ enĩ ei
reconciliari. nisi pacem ad illũ habere. pp̃ quã pa¬
cem etiam ip̃e dñs sħx dixit discipłis suts. In
qͣmcũq domũ intrau̾itis pͥmũ dicite pax huic
domui. et si ibi fu̾it patis filius. requiescet suꝑ
eũ pax ur̃a. Sin aũ aduos reuertet᷑. Hanc eunge¬
luant patem de quib p̃dc̃m ẽ. Qm spetiosi pedes
eoꝵ qui annũtiant patem. qui ãnuntiant bona
Nobis quidẽ nunc intrpit ẽẽ quisꝙ filiꝰ patis cũ
obedierit ⁊ crediderit huit euuangłio. ⁊ ex fide
uiftificatus patem ad d̾m hr̃e ceperit. scd̃m p̃des¬

Expanded text:
debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : gatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconciliari Deo . Quid est enim ei reconciliari, nisi pacem ad illum habere? Propter quam pacem etiam ipse Dominus Jesus dixit discipulis suis: In quamcumque domum intraveritis, primum dicite, Pax huic domui: et si hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum habere coeperit: secundum aute
Abbreviated transcription (Latin):
qm ip̃i suas. Quis alius facit ut salubris sit
correptio ⁊ fiat incorrepti corde correptio. ut celes
uenientib ꝓ cislpaꝵ diu̾sitate duersis uł mi¬
norib ist ampliorib quia ⁊ ip̃a que dãpnano¬
nominat᷑ qm facit ep̃ale iudiciũ. qua pena in
etcłia nulla maior ẽ. Potest si deus uoluerit in
correptionem saluberrimã cedere atq ꝓficere. Neꝙ. ii
scimus quid contunrgat seq̃nti die. aut infinenite
huiꝰ aliquis despandus ẽ. aut contra dici deo potest
ne recipiat ⁊ det pac̃iam pñiam. et accepto sacrifici
a sp̃c contribulati. cordisq contriti aream qͣmus
uiste dampuatõis ab soluat. dampnatũ q ip̃e ñ
dampnet. Pastoralis tñ necessitas ht̃. ne ꝑ plures
serpant dira contagia seꝑare ab ouib sanis mor¬
bidam ab illo cui nicħ ẽ impossibile ip̃a forsitan
separatione sanandã. nescientes enĩquis ꝑtineat
ad p̃destinatoꝵ nuerũ quis nõ ꝑtineat. Sicaffici

Expanded text:
quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelestvenientibus, pro culparum diversitate diversis, vel minoribus, vel amplioribnominatur, quam facit episcopalem iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluerit in correptionem saluberrimam cedere ac proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vite huius de aliquo desperandum est? Aut contradici Deo potest ne respiciat, et det penitentiam, et, acco spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici
Abbreviated transcription (Latin):
tursumus dauid. ⁊ tecũ futuri fili iesse. pax pax
tibi. ⁊ pax adiutorib tius. qr auxiliatus ẽ tibi
deus. Numquid iste posset adũsari uoluntati
uellet᷑ diceret uellet ⁊ faceret. Item paulo post
eadem seriptuta. Om̃s hii urri bellatores diri¬
gentes aciem corde patifico uenerunt mẽbron
ut constituerent dauit suꝑ oem̃ isr̃t suauolũta¬
te utiq isti constituerũt regẽ dauid. quis nõ us¬
deat. quis hoc nreget. Non enĩ hoc ñ exantino. aut
hoc in eis egit. qui in cordib hoĩm ꝙ uolu̾it opa¬
tur. pp̃ quod p̃misit scriptura. Et ambulabãt
erat cum illo. Ac ꝑ hoc dñs om̃po qui erat cũ illo
adduxit istos ut eũ regẽ constituerent. Et qũo
adduxit munqͥd corporalib ullis uintulis alli¬
gauit. intus egit. corda tenuit. corda mouit.
eosq uoluntatib eoꝵ quas ip̃e misslis oꝑatus
ẽ traxit. Si ergo cũ uolũit reges int̾ra d̾s consti¬
tuere. magis ht̃ in potestate uolintates hõrnũ

Expanded text:
Tui sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntatis est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animo, authoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat D omnipotens erat cum illo. Ac per hoc Dominus omnipotens qui erat cum illo, adduxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum
Abbreviated transcription (Latin):
posuiti de rebus etiam futinis tanqm̃ iam teerit
deus que iam ut fierent exeteritate disposiit
Iteo de illo dicit ⁊ ꝓpha ysaias. qui fecit q futura
sũt. Quicũꝙ ento indei ꝓusdentissima dispositr̃e
p̃sciti p̃destinati uocati iustificati. głificati sunt
nõ dico etiam nõ dum renati. sed etiam ñ dũnati
iam filii dei sũt. ⁊ om̃ino perire ñ possũt. Hũ uere
ueniunt ad xp̃m. quia ita ueniunt qũo ip̃e dicit
Om̃e quod dat michi pat̾ admeuemet. ⁊ eũ qui¬

Expanded text:
posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent, ex aeternitate disposuit. Ideo dicit et propheta Isaias: « Qui fecit quae futura sunt . » Quicunque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt et omnino perire non possunt. Hi vero venient ad Christum, quia ita veniunt quomodo ipse dicit: « Omne quod dat mihi Pater, ad
Abbreviated transcription (Latin):
onis sed filius ꝑdationis. fuerunt ergo isti exmul¬
titudine uocatoꝵ. exelectoꝵ aũ paucitate ñ fuert̃
Non gͥfiliis sius p̃destinatis deus ꝑseuerentiã nõ
dedit. haberent enĩ eam si in eo fllioꝵ numero eẽnti
Et quid hr̃ent qd̾ nõ accepissent scd̾m apłitam uerã¬
ꝙ siñam. Ac ꝑ hoc tales filii filio xp̃o dati eẽnt quẽ¬
admodũ ip̃e dicit ad patrem. Ut om̃e qd̾ declistimͥ
uõ pereat. sed hẽat uitam et̾nam. hii ergo xp̃o intel¬
liguntur dari qui ordinati sũt inuitam eternam
Ip̃i sunt illi p̃destinati ⁊ scd̃m ꝓpositũ uocati quoꝵ
nullus perit. at ꝑ hoc nullus eoꝵ ex bono ĩ malum
nuitatus finit hanc uitam. qm̃ sic est ordinatus.
et ideo xp̃o datus ut nõ pereat. s habeat uitã ed̾¬
nam. Et rursus quos dicimus inimicos ens uł
ꝓuulos filios mimicoꝵ eius quoscumq eoꝵ sic
regneraturus ẽ ut in ea fide que ꝑdilectionẽ oꝑatur

Expanded text:
onis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex mulonis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum numero essent, et quid haberent, quod non accepissent secundum apostolicam veraiam ? Ac per hoc tales filii Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ei diceret᷑. Unde so ostendis. qd̾ si fuissent inqͥt
ex nobis ꝑmanfissent utiq nobiscũ. fllioꝵ dei
uox ẽ. Ioħes lequit᷑ infiliis der loco p̃cipuo consti¬
tutus. Cum erego filis dei dicunt de hiis qui ꝑse¬
uerantiam nõ habuerunt ex nobis exierunt s
nõ erant ex nobis. et addunt qd̃ si suissent ex
nobis ꝑmansissent utiq nobiscũ. Quĩ aliud
ditunt nisi nõ erant filii. ⁊ iam qndo erant in
ꝓfessione ⁊ nomine fllioꝵ. Non quia iusticiam
simuslaueruntis quia in ea nõ ꝑ manserũt. ⁊eꝙ
enĩ ait. Nam si fuissent ex nobis uerã nõ fictam
iusticiam tenuissent utiq nobiscũ. s si fuissẽt
illos uolebat ꝓcul disbio ꝑmanere. Crant itaꝙ in bono
sed quia in eonõ ꝑmanserunt .i. nõ usq infurẽ ꝑseue¬
rifide filioꝵ qm̃ qui uere filii sũt p̃sciti ⁊ p̃destinati
sũt confories ymagnus filii eius ⁊ scd̃m ꝓpositũ
uocati sũt ut electi eẽnt. Non enĩ perit filius ꝓmissi¬

Expanded text:
ent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiaprofessione et nomine filiorum, non quia justitiam simulaverunt, sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait: nam si fuissent ex nobis, veram non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum, sed permansissent illos volebat procul dubio permanere, erant itaque in bono, sed, quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem persevein fide filiorum, quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis filii ejus, et secundum propositum vocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissi
Abbreviated transcription (Latin):
sine illa disbitatõe cõmitendũ ẽ. ideo gr̃am ui¬
tam eternam uocari. qr hiis m̾itis reddit᷑ que
gr̃a contilit homini. Recte quippe ip̃a ĩtesli¬
gitur gr̃a que in enuangłio legitur grãm ꝓ
quos dei gr̃a siue nõ dum habentes ullũ libeꝵ
sue uoluntatis arbitum. siue cũ arbitrio uo¬
luntatis. Ideo uero libero. qr ꝑ ip̃am grãm libe¬
rato ꝑdictit ad regnũ. Hiĩ uero qui ñ ꝑtinẽt
adistum certissimũ ⁊ felitissimũ numerum
ꝓ meritis iustissime uidicantur. Aut enĩ ia¬
cent sifb peccato qd̾ origialit̾ generatione

Expanded text:
dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, Gratia quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod ori
Abbreviated transcription (Latin):
gł̃e dei quomͦ id negent ualeant ĩuenire quid
faios quosdam amicoꝵ suoꝵ hoc ẽ regeneratoꝵ
bonoꝵ q fidelium sine bap̃mo. Hinc paruillos
exeuntes quib itiq siuellet huius lauati gr̃am
ꝓturaret intuiꝰ potestate sũt om̃ia. Alienat aregno
suo quo parentes mircit illoꝵ ⁊ quosdã filtos mi¬
micoꝵ suoꝵ fatit in manus xp̃ianoꝵ uenire. ⁊

Expanded text:
gratiae Dei, quomodo id negent valeant invenire, quod gratiae Dei, quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum, bonorumque fidelium, sine baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet, hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et
Abbreviated transcription (Latin):
tas ipa deficeret. ⁊ ꝑ mausuram si eadem uolũtas
maneret. s quia p̃paratur uoluntas a dño. ideo ꝓ¬
ergo ne fides eius deficeret quid aliud rogauit nͥe
ut haberet infide lsbenssimam. fortissimã. inuic¬
tissimam. ꝓseuerantissimã uoluntatẽ. Ecce quten¬
admodũ scd̾m grãm dei ñ contra eã libertas defẽ¬
ditur uoluntatis. Uoluntas qͣippe humana nõ
libeitate consequitur grãm. s gr̃a potius lib̾tatem
et ut ꝑseueret idelettabilem ꝑpetuitatẽ ⁊ insupa¬
bilem fortitudinẽ. Mirandum ẽ quidẽ multu ꝙ
mirandum qd̾ filiis suis quibdam d̾s quos rege¬
nerauit inxp̃o quib fidem spem dilectionẽ dedit
nõ dat ꝑseuerantiã cũ filiis alienis scelera tanta
dimittatiatꝙ impertita gr̃a faciat filios suos.
Quis hoc ñ iniretur. quis hoc ñ uehem̃tissime stu¬
peat. s ettam illud ñ minus mirum ẽ. ⁊ tamen
uerũ atꝙ ita manifestatũ ut nec ip̃i mimiti

Expanded text:
tas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas tas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum secundum gratiam Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum est quidem, mumirandum, quod filiis suis quibusdam Deus, quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam, cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia suos faciat filios. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici
Abbreviated transcription (Latin):
miniuremus. s hoc quoꝵ nobis salubrinũ eẽ cre¬
danius. Tu aũ quisqͥs mimitits enus gr̃e sit inter¬
ragas ip̃e quid dicis. bene qd̾ te ñ negas ẽẽ ⁊p̃iamũ
et catholicum iactas. Si ertꝑo confiteris dom̃idĩ dẽ
ꝑ seuerare mbono nsq infinem curhoc donũ illi
accipient. illi nõ accipient: puto qd̾ mecũ pariter
nescis. ⁊ ambo hic inscrutabilia uidicia dei pene¬
trare nõ possimius. Aut si lidliberũ arbitum hõis
qd̾ nõ scd̃m dei gr̃am. s contra eam defendis ꝑtine
dicis ut ꝑseuerent in bono. Quiq uł nõ ꝑseuerent
nõ deo donante si ꝑseuerant. set humana uolũta¬
de factente quid moliturus ẽs contͣ uesba ditentis.
Rogaui ꝓ te petre ne defitiat fides tua. An audebis
dicere etiam regante xp̃o ne deficeret fides petri. de¬
fecturam fuisse si petrus eam defic̾e uoluisset.
hoc ẽ si eamus que infinem ꝑseuerare noluisset
pituram fidem petri. si ea qua fidelis erat uolũ¬

Expanded text:
 hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, volun
Abbreviated transcription (Latin):
Taltb deus diligentib eũ om̃ia c̾coꝑant᷑ in uonũ
usq ad eo ꝓrsus. om̃ia ut etiam si qui eoꝵ deurat
aut exorbitant etiam hoc ip̃m eis fattat ꝓficere
inbonũ qr humiliores redeuntatq doctiores.
discunt enĩ m ip̃a uita nista cũ tremore se exiclta¬
re debere nõ ssbi argando tanqm de suia uitute
fidutiam pmanendi. nec dicendo in habundantra sita
cul timore ⁊ erultate ei cũ tremore. neqñ irascatu
dño ⁊ peatis deuia iusta. Neꝙ enĩ aitrtñ ienati
ad itam iuestam. sec pereatis inquit de uia iusta. Q o
ostendens nisi eos eẽ cõmonitos qui iam ambulat
inuiaiusta. ut in timore deo seriuantii. nõ altũ
sapiant s timeanti qd̾ sig̃cat nõ suꝑbi s humi

Expanded text:
Talibus Deus diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Nin timore, et exultate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ aexdebantur ⁊ itaucrabantur. Appellanus engonos
et electos xp̃i discipulos ⁊ dei filios qr sic appetiandis
quos regenerttos pie uiuere cernimus. Eotunc ue
sant ed̃ appellantur. si manserint in eo põ qd sic ap¬
pellantire. Si aũ ꝑseuerantiam nõ hũt ii.ieo qdͣ¬
ceperunit. ẽ nõ manent. nõ uere appellantur qd appẽ¬
lanturt tnd̾ sunt. Apud eũ enĩ loe nõ sunt. cui notũ
ccopantar inbonũ. Sciens nõ nullos dilligeredm̃
et in eo bono usq infitem nõ ꝑmanere. oor ad

Expanded text:
esse videbantur, et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt quos regeneratos pie vivere cernimus. Sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo, propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, idcoeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit. uł obdurari mala eiꝰ m̃ita. Credite in
eo u̾o cuiꝰ miseret gr̃am dei ñ reddentis mala ꝓ
malis. s bona ꝓ malis fidelit᷑ ⁊ indubitant᷑ agͦ¬
nostite. et ideoꝰ auferatis a phone libenl arbitũ
qr multis lecis dicit deus. Ego induraui phõnem
aut indurabo cor pħonis. Non enĩ pp̃ea ip̃e pharao
nõ indurauit cor suũ. Nam ⁊ hoc de illo legitur
quando ablata ẽ ab egyptiis cynomia dicente
scriptura. ⁊ ingrauauit pharao cor suũ in isto tꝑr
et noluit dimutere ppłm. ac ꝑ hoc ⁊ deus indura¬
uit ꝑiustũ iudiciũ ⁊ ip̃e pharao ꝑ liberũ arbitri¬
um. Certi eigo estote qr nõ erit manis abor ur̃.
si inbono ꝓposito ꝓficientes ꝓ seueretis usq ĩ finẽ
deus enĩ qui modo sllis quͦfliberat nõ reddit scd̾m
oꝑa eoꝵ. tunc reddet unicitiq scd̃m oꝑa eius. red¬

Expanded text:
permittit uel obdurari mala eius merita credite, in permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. nam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Aegyptiis cynomyia dicente scriptura: et ingrauauit Pharao cor suum et in isto tempore, et noluit dimittere populum. ac per hoc et deus indurauit per iustum iudicium et ipse Pharao per liberum arbitrium. certi ergo estote, quia non erit inanis labor uester, si in bono proposito proficientes perseueretis usque in finem. deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique s
Abbreviated transcription (Latin):
deant. ⁊ qui nõ uident cetifiant. Ad occulta ergo dei
iuditia reuocate qnͣdo uidetis in una causa qͣm
certe hñt om̃s ꝑuuli hereditariũ malũ trahentes
ex adam huic subueniri ut bapuzent᷑ illi ñ subue¬
niri ut in ip̃a obligatõe moriat᷑ illũ baptitatum
reliqui inhac uita quẽ p̃sciuit d̾s impiũ futuꝵꝵ¬
ip̃m u̾o baptizatũ rapi ex hac uita. ne malicia
mutet intellectũ eĩ. ⁊ nolite mistis dare ĩ iustiti¬
am ist insip̃ĩam deo. aput quẽ iustitie fons est
et sapientie. set sicut uos exhortatus sũ abmitio
sermonis huiꝰ inquod ꝑuenistis in eo ambulate.
et hoc quoq itobis deus reuelabit. ⁊ si nõ in hacui¬
ta certe in altera. nich ẽ enĩ eccultũ qd̾ nõ reuela¬
bitur. Qñ ergo auditis dicentẽ dr̃m. ego dñs
seduxi ꝓpħam illũ. Et qd̾ ait apłs. cuł uult
misereturꝰ ⁊ qitẽ uult obdurat in eo quẽ seduti

Expanded text:
deant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei deant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futuistum vero baptizatum rapi ex hac vita, ne malitia mutet intellectum ejus : et nolite in istis dare injustitiam vel insipientiam Deo, apud quem justitiae fons est et sapientiae: sed sicut vos exhortatus sum ab initio sermonis hujus, in quod pervenistis, in eo ambulate, et hoc quoque vobis Deus revelabit , et si non in hac vita, certe in altera: nihil est enim occultum quod non revelabitur . Quando ergo auditis dicentem Dominum, Ego Dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem uult obdurat, in eo quem seduci
Abbreviated transcription (Latin):
do diuitaꝵ sap̃ie ⁊ sc̃ie dei qmͣ inscriitabilia sũt iu¬
dicia eius. ⁊ inuestigabiles ute eiꝰ. Hec eñ iudicia
ĩscrutabilia. ⁊ ĩuestigabiles uias. Puersi homines
ñ cogitantes. ⁊ ꝓcliues ad rep̃hendendũ. nõ ydonei¬
ad intelligendum. Putabant ⁊ iactabant apłos
dicere. faciamius mala ut ueniant bona qd̾ absit
ut apłi dic̾ent. s homines ñ intelligentes hoc pu¬
tabant᷑ qñ audiebant qd̃ dixit apłs. Lex aũ subĩ¬
trauit ut hñdaret delictũ Ubi aũ hñdauit delic
bona ab eis qui feterũt mala. nõ ut ꝑseuerent
ĩmalis ⁊ reddi sibi bona existiment. Non utiq
debent dicere faciamus mala ut ueniant bona.
sed fecimus mala ⁊ ueuerunt bona. Iam fatiamꝰ¬
itaq nõ ĩdeo uenit filius hominis ĩmundũ ut
iudicet mundũ. sedut saluetur mundus ꝑ ip̃m.
iudicare uiuos ⁊ mortuos. Quãuis ⁊ inhoc temꝑe
ip̃a saluatio ͦ fiat sine udicio stoccisito.Ideo ait in
iudiciũ ueni inhũc mundũ ut qui ñudent ui¬

Expanded text:
crutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non ad intelligendum, putabant et jactitabant Apostolum dicere, Faciamus mala, ut veniant bona Quod absit ut Apostolus diceret: sed homines non intelligentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit Apostolus, Lex autem subintravit, ut abundaret delictum: ubi autem abundavit delicbona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamitaque non ideo uenit filius hominis in mundum, ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident ui
Abbreviated transcription (Latin):
qui eam qua xp̃iane inuerent dilectionẽ dedit me
ignorare respondeo. Non enĩ arrogant᷑ set agnos¬
tens modulum meũ. audio dicentẽ apłm. O homo
tu qui es qui respondeas deo. ⁊ o altitudo diuitiaꝵ

Expanded text:
qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum: « O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? » Et: « O altitudo divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto aut om̃ino nõ deficit aut si qui sũt quoꝵ defic̃
repatur ante qmͣ uita ista fimatur. ⁊ deleta que nt̃¬
ciirterat iniquitate usꝙ infinem ꝑseiterantia deputa¬
tur. Nui u̾o ꝑseueraturi nõ sunt ac sic a fide xp̃iana ⁊
conu̾satione l apsuri sũt ut tales eos iute huuis fins
ĩueurat ꝓtuldibio net illo tꝑre quo bene pieq ui¬
uumt inistoꝵ inimero computandi sũt. Noi enĩ st̃
a massa illa ꝓditionis p̃sentia dei ⁊ p̃destinatione
discreti. ⁊ ideo net scd̾m ꝓpositũ uocati. Ac ꝑ hot ñ elce
tis ineis uocati quib dictũ ẽ. pautiũo electi. Et ca¬
men quis eos noget electos cũ credunt ⁊baptrant᷑
et sed̃m d̾m uiuunt. Plane dicunt᷑ electi anescienti¬
b quid futuri sint nõ ab ilo qui eos nouit ilhne
ꝑseuerantiam que ad beatam uitã ꝑducitelectos
dat ꝙꝑ ulos itastare ut p̃scierit ẽẽ casiuuos Hic bra
me queratur cur eis deus ꝓseuerantiã nõ dederit

Expanded text:
deficit, reparatur, antequam vita ipsa finiatur, et deleta, quam incurrerat, iniquitate usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide Christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat, procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti. Et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nein eis de quibus dictum est, pauci vero electi. » Et tamen qui eos neget electos cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sunt, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
accusabit adũsus electos dei. Deus qui iustificat.
Quis ẽ qui condempnat: xp̃c ułt qui mortuus ẽ.
Magis aũ qui ⁊ resurrexit. qui ẽ indextera dei. qui
Qius nos sepabit acarirate xp̃i. tribulatio an an¬
gustia. an ꝓsetutio. an faines. an nuditas. an

Expanded text:
stificat? Quis condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ut scd̃m electionem ꝓpositum dei maneret. ⁊ ñ exo¬
perib sed exuocante dc̃m ẽ ei. qr maior seruiet minori.
Et alibi. nõ scd̃m oꝑa nr̃a inquit s scd̾m siũ ꝓpositũ
et gr̃am. Cum ergo audimus. quos aũ p̃destmauit il¬
los ⁊uocauit. scd̃m ꝓpositum scõs uocatos agnoscere de
bemus. Qm in de cepit dicens. om̃ia cooꝑantur ĩ boñ

Expanded text:
Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, di
Abbreviated transcription (Latin):
b p̃cedentib miscd̾ia eius p̃uenit hominem
ut liberetur a malis. ⁊ que fecit ⁊ que facturus
fuerat nist dei gr̃a regeneraret᷑. ⁊ que passurus
fuerat met̾nũ nisi erueretur a potestate tenebrar¬
rũ. ⁊ transferetur in regnũ filii caritatis dei. Ue¬
rumptũ quia ⁊ ip̃a uita eterna qͣm certũ est

Expanded text:
bus praecedentibus, misericordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aetern
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ inapłoꝵ actib legimus. Audientes aũ ĩgen¬
dono. qudo quidem qui ꝑseuetau̾it neq nefinere
hic salnus erit qua salute nsi eterna. Qũ uem
in orone dñica deo patri dicimus sc̃ĩficet᷑ noeũ
turm quid aliud dicimus qm ut nom̃ eiꝰ sc̃iface¬
dre manob is: Qd̾ cũ iam ꝑ lauatrũ regeneta tonis
erprianus hoc sic intelligit exꝑonens quippe cande
odadionem dicimus inquit sc̃ificet᷑ nom̃tiũ. nõ
qd opteius do̾ ut scificetur ĩ oronib ms s qd

Expanded text:
Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gendono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis is? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inquit, « Sanctificetur nomen tuum; non quod optemus Deo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ gr̃a saluatorts accepit. Hoc aũ apłi cũ testi¬
moniũ tam magnũ ẽ ut beatus cyprianus ad
orrinuĩ scribens ip̃m subrecerit illi titudo in quo
ait ĩ nullo ẽẽ głiandum qnͣdo nr̃m nicħ sit. Qui¬
cum ergo ab illa originali temptationdãpnatõe
ista diuine gr̃e largitate discreti sũt. Non ẽ dubi¬
um qd̃ ⁊ ꝓcuratur eis audiendum eiuiangelium
Et cũ audnunt credunt. ⁊ infide que ꝑdilectionem
rant. ⁊ si quando exorbitant correpti emendantur
Et quidam eoꝵ ⁊ si ab hominib nõ corripiantur
inuiam qm reliq̃rant redeunt. ⁊ ñ nulli accepta
gr̃a in qualabet etate ꝑiculis huiꝰ uite mortis ce¬
leritate suebtrahunt᷑. Hec enĩ om̃ta oꝑatur ĩ eis
qui uasa miscd̾ie oꝑatus ẽ eos. qui ⁊ elegit illos
infilio suo ante consfitutionẽ mundi ꝑelectionem
nõ est gr̃a. Nõ enĩ sic sũt uocati ut nõ eẽnt electi.

Expanded text:
d gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testid gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem rant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit m non est gratia . » Non enim sic sunt vocati, ut non essent electi; p
Abbreviated transcription (Latin):
et tenueras in eo ꝑfeuerares siuelles. Nullo mͦ aũ
diti potest id qd̾ nõ audieras crederes si uelles. Ac per
hoc ut qui euͣngłm nõ audierunt. ⁊ qui eo audito ĩ
melius cõmutati ꝑ seuerantiam ñ acceperũt. Et qui
euuangelio audito utenire ad xp̃m hoc ẽ in eũ cred̾e̾
notuerunt. qm̃ ip̃e dixit. Nemo uenit ad me nisi ei
datũ fuerit apatre med. ⁊ qui ꝓ etatem ꝑuulam nͨ
credere potuerunt. sed ab originali noxa solo possent
lauacro regenerationis absolui. Mito tñ ñ accepto
mortui perierunt. nõ sunt ab illa conspersione dis¬
creti quam constat ẽẽ dampnatã euntib om̃ib
eximo incondempnationem. Discernunt᷑ aũ nõ
suis m̾itis. sed ꝑ grãm mediatoris hoc ẽ in sangͥne
scd̃i adam iustificati gratis. Itaq cũ audimus. qͥd¬
ris qiͣ nõ acceperis abilla ꝑditionis massa q̃ fr̃a
ẽ ꝑ primũ adam debenuis intelligere neminem
posse discerni. nisi qui hoc bonũ hc̃. quitqͥd ht¬

Expanded text:
et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Qris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis h
Abbreviated transcription (Latin):
tate dei Quid ẽ ut stetis uisi ut ꝑseiteretis. Uide dẽmn
ẽ de dialo. Inu̾itate nõ stecit qr fiuit ibi sinõ ꝑma¬
sit. Namutiq istiinfide tam stabant. necalno rã¬
mus cũ oramus ut qui stat stetinisi uit pseueret
uare iros sine offensione ⁊ constitiere an conspetei
głre sue ĩ matulatos inleticia. Nõne aꝑtillire
ostendit dei donũ eẽ in bono ꝑsenerare ĩisꝙ infinẽ.¬

Expanded text:
ut stetis, nisi ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo. In veritate non stetit , quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus ut qui stat stet, nisi ut perseveretal., vos sine offensione, et constituere ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia. Nonne apertissime ostendit Dei donum esse in bono perseverare usque in fine
Abbreviated transcription (Latin):
ut dedinemꝰ a malo ⁊ faciamꝰ bonũ si hec nos nõ
agninits. s id uelle ⁊ oꝑari deus oꝑntur ĩnobro
aĩas agant:agunt᷑ em̃ ut agant ñ ut ip̃i ieħ
agante ⁊ ad hoc eis ostendit quid agere debeant
eius daret fructũ suũ accepisse segaudeant. Sm̃
aũ nõ agunt siue om̃inonõ fatiendo. siue ñ exra¬
pitate fatiendo orent ut quod nõ dum hñt acci¬
pranti quid emĩ hebut qd̾ nõ acceptim sĩ aut
quid hñt qd̾ nõ acceperunt sngo inqunt᷑ pipiam¬

Expanded text:
malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis » ? gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant; et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ejus daret fructum suum, accepisse se gaudeant; quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo, orent ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt quod non accepturi sunt, aut quid habent, quod non acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
auraio. ⁊ sine qua nullũ ꝓrorsus siue cogicando.
siuie uolendo ⁊ amando. sute agendo feciũt uonũ.
non solũ ut monstrante ip̃a quid faaendũ nt
scont. uecũ etiam ut p̃stante ip̃ fatiant cũdaet¬
tiore qd̾ scuit. hanc quippe inspiationẽbonee
uoluntatis atꝙ opis poscebat apłs eis quibdie¬
mus bontĩ. ñ quidẽ nõ ait apłs monemꝰ doce
log ratut eis. ⁊ faciebat illa om̃ia q̃ cõmemoraui
axonebat docebat hortabat᷑ iicrepabati sed sciebut
hec om̃ia nõ ualere que plantando ⁊ regadota¬
ciebat in aperto insi eũ ꝓ illis exaudiret orantẽ
qui dat crem̃tum in occulto. qm̃ sicut idem doe¬

Expanded text:
ua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corim? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemloquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doc
Abbreviated transcription (Latin):
apłs supeminentẽ sccentie caritatẽ xp̃i. Quid ẽ
insanius qm putare ex deo ẽẽ scĩam q̃ subden¬
da ẽ caritati. t ex hominib caritatẽ q̃ suꝑema¬
aet scientie. fides aũ uera ⁊ doctrina sana amba̾

Expanded text:
Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid est Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid est insanius, quam putare ex Deo esse scientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides aute
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m qui datus ẽ nolus. ip̃a caritate fit quam
donũ dei cẽ manifestum ẽ ut tnbulatio nõ an¬
comp̾bendunt. In ioħe lux dicit. Ecce qualem
dilectionẽ dedit nobis pater ut filii dei uocem̃
et sinius. ⁊ inpelagianis tenebre ditũt. Dilec¬
dilectionẽ hab̾ent scirent ⁊ unde hr̃ent sicut
sciebat apłs qui dicebat. Nos aũ nõ spm̃ huĩ
mundi accepimus. s sp̃m qui ex deo ẽ. ut scia¬
mus que a deo donata sũt nobis. Iohes dicit
Seuo dilectõ ẽ ⁊ pelagiani ⁊ ip̃m dm̃i ñ ex do
sed ex semet ip̃is hr̃e se dicũt ⁊ cũ scientiam
legis ex deo nobis ẽẽ fateanturi caritatẽ ex nob
ip̃is itolunt. nec audiunt apłm dicentem sciẽ¬
ta infiat. caritas aũ edificat. Quid ẽ meptiue
ĩmo u̾o quid ẽ amentius ⁊ ab ip̃a sc̃ĩtate cari¬
tatis alienius qmͣ confiteri ex deo ẽẽ scĩamq
sine caritate inflat. ⁊ ex nobis c̃ẽ caritatẽ ꝯe
facit ut scientia inflate ñ possit. Item cũ deeat᷑

Expanded text:
m qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non aucomprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilecdilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum dicat
Abbreviated transcription (Latin):
orasse ꝓ petro ut daret ei deus penitentiam qua
se negasse dñm fleuit. Quis hominũ paulũ di¬
uinis p̃ceptis ad fidem xp̃ianã ꝑtinentib erudi¬
uit. Dur ergo audiret᷑ p̾dicans euigłm ⁊ dicens
Notum enim uobis facio frẽs euuangłm quod

Expanded text:
orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ enĩ mult ꝓse fieri qui corripi nõ uulti ⁊ ditit
ora potius ꝓme. Ideo corripiendus ẽ ut faciat ⁊̃
ip̃e ꝓ se. doior quippe ille quo sibi displicet qñ
sentit correctionis aculeũ excitat eũt ĩmaioris
or̃onis affectũ Ut deo miserante intrem̃to carita¬
tis adiutus desinat agere pudenda ⁊ dolenda ⁊
agat laudanda atq gratanda. Hec ẽ correctiõis
utilitas que nũt maior. nũt minor ꝓ pcc̃oꝵ diu̾¬
sitate salubrit᷑ adhibetur ⁊ tũc est salubris qñ¬
suꝑ nos medicus respicit. Nõ enĩ aliquid ꝓficit
nisi cũ facitut peccati sui quemq̃ peniteat ⁊ quis ha
dat nisi qui respent apłm pettũ negantẽ. ⁊ fecit flẽ¬
tem. Unde ⁊ paulus apłs postea qm dixit cũ modes¬
tia corripiendus ẽẽ diuersa sentientes. ꝓtinus ad¬
didit Neqn det eis deus penitentram adcognoscẽ¬
dam u̾itatem ⁊ resipiscant de diaboli laqueis.

Expanded text:
Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubritsupernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit, ut peccati sui quemcunque poeniteat; et quis hoc dat, nisi qui respexit Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis .
Abbreviated transcription (Latin):
ut hanc accipiam ⁊ ꝑhanc exanimo cũ bona uolũ¬
tate p̃cipis fatiam. Recte aũ corriperer si eam mea
culpa nõ haberem. hoc ẽ si eam possem mͥ dare uł su¬
mere ip̃e nec facerem. uł si dante illo acciꝑe noluis¬
sem. Cum ergo ⁊ ip̃a uoluntas a dño p̃paretur cur
me corripis quia uides me p̃cepta eius fac̾enolle
corripi nõ uis. Non enĩ uis ectam tibrtura iutta
demonstrari. ñ ius ut feriantur. fiatq tibi urił
dolor quo medicũ queras. Nõ uis tibi tu ip̃e osten¬
di ut cum deformẽ te uides reformatorem desid̾es.
ei que supolices. ne in illa remaneas feditate tu¬
um quippe uitium ẽ qͣu malus es. ⁊ magis uiti¬
um corripi nolle qr malus es qiͣ laudanda uł in¬
different̃ habenda sint uitia. ut neꝙ laisdent᷑ neq
uituꝑentur. Aut u̾o nich agat tumor correpti ho¬
minis uł pudor. uł dolor. ut alud agant cũ salu¬
brit̾ stimulant insi ut rogetur bonus ut exma¬
lis qui corripiunt᷑ bonos fatrat qui laudentur.

Expanded text:
ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
adohut ite nolens corespi ꝓotest dipre itd apo fe¬
ti qui nõ atcent quẽ constat accepisse t sua at¬
Ua adi aceperat amississe. possim in quitinslũ
omanino qnͣto me arguit qd exuona uitasu
malã mee u oluntate relapius sim a ice cohut

Expanded text:
adhuc et iste nolens corripi poterit dicere: Quid ego feci, qui non accepi? quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse. Possum, inquit, possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc:
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum. Et cur aliis detur aliis nõ detur sine
murmure aduersus d̾m dignent᷑ ignorare nob̃
nõ dat istam ꝑseuerantiam. absit enĩ ut ita eẽt
si de illis p̃destinatis eẽnt. ⁊ scd̾m ꝓpositũ uoca¬
tis qui u̾e sũt filii ꝓmissionis. Nam isti cũ pie
utiuunt dicintur filii dei. s qm̃ uicturi sunt
impie ⁊ in eadem impietate morituri. nõ eos
dicit filtos dei p̃escientia dei. Sunt enĩ filii dei
qui nõ dum sunt nobis ⁊ sunt iam deo. De qͥb
ait euuangelista ioħes. qr iłx moriturus erat
ꝓ gente. nec tantũ ꝓ gente. s etiam ut filios dei
dispsos congregaret inunũ. qd̾ utiq credendo
futuri erant ꝑ euuangelii p̃dicationem. ⁊ tam̃
añqͣm eẽt factum iam̃ filii dei erant ĩ memnoriali
patris sui ĩ concussa stabilitate conscripti. st sunt
tursus quidã qui filis dei pp̃ susceptã uł temꝑalit᷑

Expanded text:
nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobisDeus non dat istam perseverantiam. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel temporali