comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidatuis est eis diu̾sis tp̃ubus
nõ uaria nõ diuisa ñ multiplex
s simplex. stabilis inconcussa¬
semper eadem ꝑ diuauit. Ut eĩ
mater familias tota domus fa¬
milias ꝓprie utilitate intenta.
quosdam famuloꝵ ad t̾ram bob
exrolendam. quosdam ad fodiẽ¬
dam uineam alios insiluam.
ad ligna cedenda mittit. Alios
ignem succend̾e. alios aꝙͣ aff᷑¬
re uilet Hunc ad nundinas ꝯ¬
mercii causa dirigit. illũ cur
piger sit increpat. istum destre¬
nuitate collaudans ad melio¬
ia hortatur. Ipã tñ qͣnius diu̾sa
sint que precipit. diu̾sa nõ effi¬
citur nec diu̾sitas iussionis:
diu̾sitatem facit utilitatis.
qm̃ ad unũ ꝗddam ⁊ simplex.
lir est ad domus utilitatẽ oĩs
illa offitoꝵ uarietas secollegit
⁊ illud unum innumera mist̾i¬
a oꝑantur. nec reprebendenda ẽ
si huic aluid ⁊ illi aliud p̾cipi¬
at. q ad unum illud ꝙ p̾misi¬
mus ꝑfuiendum multa illa
ꝑficit p̾cipit. nec sibi adu̾sa q
est diu̾sa iudicanda sic caritas

Expanded text:
tus est eis , diversis temporibus non varia, non divisa, non multiplex, sed simplex, stabilis, inconcussasemper eadem perduravit. Ut enim materfamilias, tota domus propriae utilitati intenta, quosdam famulorum ad terram bobus exercendam, quosdam ad fodiendam vineam, alios in silvam ad ligna caedenda mittit, alios ignem succendere, alios aquam afferre jubet, hunc ad nundinas commercii causa dirigit, illum cur piger sit increpat, istum de strenuitate collaudans ad meliora hortatur: ipsa tamen, quamvis diversa sint quae praecipit, diversa non efficitur, nec diversitas jussionis diversitatem facit utilitatis, quoniam ad unum quiddam et simplex, hoc est ad domus utilitatem, omnis illa officiorum varietas se colligit, et illud unum innumera ministeria operantur; nec reprehendenda est, si huic istud, et illi aliud praecipiat, quia, ad unum illud quod praemisimus perficiendum, multa illa praecipit, nec sibi adversa, quia est diversa, judicanda: sic charitas,
Abbreviated transcription (Latin):
brando Parem uõ aliis auctori¬
tatem pro sibi ꝯmissis a deo offi¬
tiis cos hũisse diximus qm̃ licz
maiorem aliis eccłe pr̃ib roma¬
ni pontifices. hoc est ⁊ si ꝑ oẽm et¬
cliam petri auctoritatem hẽant
parem tñ in hoc hii qͦs deffendimꝰ
hñt. ut sicut romani pontifices
oñi ⁊ sicut alii pontifices singu¬
lis eccłiis p̾sunt: ita isti ic̃achiᷤ
sus pari per omĩa potestate et
auctoritate principantur: Nam
licet romanus presul alioꝵ erro¬
res corrigere spetialipotestate na¬
leat. hñt tñ illi suam suꝑ suos ĩ¬
tegram potestatem ⁊ culpis re¬
motis parem inprecipiendo ut
diximus auctoritatem. Et su ta
est ꝙ plane ita est. constat si nõ
aliud ꝙ obittatur quia plenã
prẽs nr̃i in mutandiᷤ ꝓsalute ꝯ¬
mussoꝵ regule quibz dam que ꝓ
cpie date sungͥobseruantiis po¬
testatem huerunt qͣnius eoꝵ scĩ¬
tatem ad hoc ꝓbandum afferri
nulla coegerit ncc̃itas Quide¬

Expanded text:
brando. Parem vero auctoribrando. Parem vero auctoritatem pro sibi commissis a Deo officiis eos habuisse diximus, quoniam licet majorem aliis Ecclesiae Patribus Romani pontifices, hoc est etsi per omnem Ecclesiam Petri auctoritatem habeant, parem tamen in hoc ii, quos defendimus, habent, ut sicut Romani praesules omni, et sicut alii pontifices singulis Ecclesiis praesunt, ita isti monachis suis pari per omnia potestate et auctoritate principantur. Nam licet Romanus praesul aliorum errores corrigere speciali potestate valeat, habent tamen illi suam super suos integram potestatem, et, culpis remotis parem in praecipiendo, ut diximus, auctoritatem. Et si ita est quod plane ita est, constat, si non est aliud quod objiciatur, quia plenam Patres nostri in mutandis pro salute commissorum Regulae quibusdam, quae pro tempore datae sunt, observantiis, potestatem habuerunt, quamvis eorum sanctitatem ad hoc probandum afferri nulla coegerit necessitas. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
responderitis. eis scilicet licuisse
istis u̾o nõ licuisse int̾rrgamus
causam. Respondebitis roma¬
nos pontifices tam pro insigni
⁊ nota scĩtate qua prediti erãt
quã pro tocius eccłe regimines
conmisso hoc ag̾e potiusse. conci¬
lia qͦ catholica ob collettoꝵ auc¬
toritatem ⁊ sanctitatem idem
meruisse. nr̃is aut̾ qr similis
scĩtatis ⁊ auctoritatis nõ sũt
similia nõ licuisse. Ad hec nos¬
Si sanctitas ⁊ auctoritas in
causa est. et hec illis santtis
dispensandi prioꝵ statuta licẽ¬
tram contulunt confent hãt
⁊ nr̃is. quos sanctitas ⁊ forte si¬
milis scõs effecit. par qͦ ꝓ con¬
missis a deo osfitiis auctoritas
eis nõ defuit. De scĩtate rectos
mores deumq tpm̃ testem ba¬
bemus qui eos sibi placuisse ⁊
uiuentib ipĩs ⁊ etiam mortu¬
is muaculoꝵ multoꝵ ostensiẽe
declarauit Bestis est ⁊ eccła eo¬
rum int̾ prẽs scõs memoriã re¬
citando ⁊ festa sollempnit̾ cele¬

Expanded text:
responderitis, eis scilicet licuisse, responderitis, eis scilicet licuisse, istis vero non licuisse, interrogamus causam. Respondebitis Romanos pontifices, tam pro insigni et nota sanctitate qua praediti erant, quam pro totius Ecclesiae regimine sibi commisso hoc agere potuisse; concilia quoque Catholica ob collectorum auctoritatem et sanctitatem idem meruisse; nostris autem, quia similis sanctitatis et auctoritatis non sunt, similia non licuisse. Si sanctitas et auctoritas in causa est, et haec illis sanctis dispensandi priorum statuta licentiam contulerunt, conferent hanc et nostris, quos sanctitas et forte similis sanctos effecit; par quoque pro commissis a Deo officiis auctoritas eis non defuit. De sanctitate, rectos mores Deumque ipsum testem habemus, qui eos sibi placuisse, et viventibus ipsis, et etiam mortuis, miraculorum multorum ostensione declaravit. Testis est et Ecclesia, eorum inter Patres sanctos memoriam recitando et festa solemniter cele
Abbreviated transcription (Latin):
egunt quamplures ⁊ noti sc̃¬
cate romane sedis presules a¬
lioꝵ scõrum pontificum roma¬
norum precepta mutantes :
Male egit ip̃e paulus sibiq ip̃i
extitit ꝯtrarius qͣndo ꝙ prius
thimotheum discipulum cir¬
ouncidendo fecerat. postmod̾
ad galatas scribens t̾ribiliter
de prehenditur. qui sc̃i hactenꝰ
fuerant sancti eẽ cessabunt:
Eccła tanto temꝑe errorem se¬
quta. errasse indebitur. et nũc
tandẽ uob̃ predicantib ad sem¬
itã iustitre reducta uera sequi
incipiet Si lix dicere suꝑbum
⁊b lasphemum iudicatis sa¬
pienti consilio prima eos mu¬
tare potuisse statuta. dicetis.
aut forte ꝙ solum suꝑ est tace¬
bitis. S si tacueritis pharise¬
oꝵ nos usos consilio monstra¬
bitis. qui nec fat̾i iu̾tatem uo¬
lentes. nec eam impugnare
ualentes. int̾rgati ad ñõ de
iohannis baptismate utrum
de celo eẽt an ex homrnib silẽ¬
tium elegũnt. Qd̃ si tac̾e refu¬
gientes hoc ꝙ mͦ premisimus ⁊¬

Expanded text:
egerunt quamplures et noti sanegerunt quamplures et noti sanctitate Romanae sedis praesules, aliorum sanctorum pontificum Romanorum praecepta mutantes, male egit ipse Paulus, sibique ipsi exstitit contrarius, quando quod prius Timotheum discipulum circumcidendo fecerat, postmodum ad Galatas scribens, terribiliter deprehenditur; qui sancti hactenus fuerant sancti esse cessabunt; Ecclesia tanto tempore errorem secuta, errasse judicabitur, et nunc tandem, vobis praedicantibus, ad semitam justitiae reducta, vera sequi incipiet. Si hoc dicere superbum et blasphemum judicatis, sapienti consilio prima eos mutare potuisse statuta dicetis, aut forte quod solum superest tacebitis. Sed si tacueritis, Pharisaeorum vos usos consilio monstrabitis, qui nec fateri veritatem volentes, nec eam impugnare valentes, interrogati a Domino de Joannis baptismate, utrum de coelo esset, an ex hominibus, silentium elegerunt . Quod si tacere refugientes, hoc quod modo praemisimus
Abbreviated transcription (Latin):
nomen regule quomͦ stare q̾¬
at ignoramus si nõ eam ut re¬
gulam ⁊ preuiam sequimur
s ad placitum inflectimus ac
mutamus ⁊ ut sic loquam᷑.
regula regule fc̃i nõ eam ut
diximus sequamur. s ipãm niͦ
sequi cogamus. At nos econs̃
Optimos certe beati bñdicti u
deffensores ostenditis. cui desfi¬
dendo maiores inuirias trrrga¬
tis Iniurias u̾o̾ irrogatis. qnͣdo
sic eum temptatis laudare: ut
laudi alioꝵ scõrum uideammi
detrah̾e. Neq enĩ sc̃i crescere de
alioꝵ inminutr̃e uolunt. ut a¬
lioꝵ detrimentũ ipõꝵ indeatur
incrementum Hoc namq ap̃d
illos quos suꝑbia duidit. non¬
festius fiat intrrgamus Sanc¬
tis illis quos predecessoꝵ statu
ta pr̃m mutasse supradiximus
ritis nõ licuit respondemus:
Oale gͥ egunt quitumq priora
decreta mutaunt. Male egit il¬
li cita concedens anglis ꝯcedens¬
mr̃imonia sc̃s gregorius. Ma¬
le egit mutans catholicam sy¬
nodum catholica synodꝰ. male

Expanded text:
nomen Regulae quomodo stare qunomen Regulae quomodo stare queat ignoramus, si non eam ut Regulam et praeviam sequimur: sed ad placitum inflectimus ac mutamus, et, ut sic loquamur, regula Regulae facti, non eam, ut diximus, sequamur, sed ipsam nos sequi cogamus. At nos econtra. Optimos certe beati Benedicti vos defensores ostenditis, cui defendendo majores injurias irrogatis. Injurias vero irrogatis, quando sic eum tentatis laudare, ut laudi aliorum sanctorum videamini detrahere. Neque enim sancti crescere de aliorum imminutione volunt, ut aliorum detrimentum, ipsorum videatur incrementum. Hoc namque apud illos quos charitas unit, confestius fiat, interrogamus. Sanctis illis, quos praedecessorum Patrum statuta mutasse supra diximus, ritis: Non licuit, respondemus: Male igitur egerunt quicunque priora decreta mutaverunt, male egit illicita concedens Anglis matrimonia sanctus Gregorius; male egit mutans Catholicam synodum Catholica synodus; male
Abbreviated transcription (Latin):
tectrice tuti hostib cunctis in
est. oẽm legem plenam. om̃e pͥ¬
ceptum finitum. ħ est ꝑfc̃m ea
dispensante existunt quis gatho¬
lico sensu audeat negare: D
forte uos ad ista. Sic regulam
caritate uos mutasse dicitis.
ac si sn illa asco illo conditam¬
affir mare uelitis. Ed si sentitiͤ:
certum est ꝙ erratis Quomͦ e¬
nim condendo regulam carita¬
sentire ac dicere refugitis cur
ꝙ caritate atanto uiro institu¬
tum fuerat mutare ꝯtenditis:
Anfortasse urãm caritatem ca
ritati eiꝰ p̃ponendam ẽẽ iudicatiᷤ:
An illum occulum qui sub mo¬
mento temporis totum mund
collectum conspic̾e potuit. iu¬
dendi ⁊ ꝓuidendi acumine uos
umc̾e posse putatis: Suigͥ ut
diximus regulam sanctus cõ¬
dere sñ caritate nullomͦ potuit
patet ꝙ anemine mutari de¬
buit. Quappt̾ aut iniuriã scõ
eius scͥpta mutando ⁊ suꝑ ordi¬
nando fatietis. aut eum uene¬
rando preceptis ab eo datis in
om̃ib obedietis: Suꝑħ ipsũ

Expanded text:
tectrice tuti, hostibus cunctis inetectrice tuti, hostibus cunctis ineest , omnem legem plenam, omne praeceptum finitum, hoc est perfectum ea dispensante existere, quis Catholico sensu audeat negare? Sed forte vos ad ista: Sic Regulam charitate vos mutasse dicitis, ac si sine illa a sancto illo conditamaffirmare velitis. Quod si sentitis, certum est quod erratis. Quomodo enim condendo Regulam charitasentire ac dicere refugitis, cur quod charitate a tanto viro institutum fuerat mutare contenditis? An fortasse vestram charitatem ejus charitati praeponendam esse judicatis? An illum oculum, qui sub momento temporis totum mundum collectum conspicere potuit, videndi et providendi acumine vos vincere posse putatis? Si igitur, ut diximus, Regulam sanctus condere sine charitate nullomodo potuit, patet quod a nemine mutari debuit. Quapropter aut injuriam sancto, ejus scripta mutando et superordinando, facietis, aut, eum venerando, praeceptis ab eo datis in omnibus obedietis. Super haec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ualeret. Qd̾ quia caritate mu¬
tatum aliquando apud nos fit.
aliqͣndo nõ fit irregulare ñ est
S quid uniu̾sa que supradẽa
sunt ꝑcurrentes. lectori fortete¬
dium generamus: Sic de ie¬
uniis. sic de m̃sa abbis cum hos¬
pitib ⁊ peregrinis sic de ferra¬
mentis ł reb monasterii sic de
unu̾isis ut cuncta breuit᷑ expli¬
cemus que in suꝑiob obiecta
sunt quib ⁊ tunc lacuis respõ¬
dimus. caritas ꝑ patres nr̃os. ꝓ¬
ut temporib ⁊ morib ac locis
congruere uidit. dispensauit.
neq in huis uoluntatib uł uo¬
luptatib hominum s eterne
eoꝵ saluti inseruire uolustu¬
studuit. Hoc sane uno ea que
iusta eẽ deffendimus inuista
monstrare potestis. hoc uno nõ
uictos nob̾ uictorib cede ꝯpelle¬
tis sique lege caritatis nobis
deffendimus ad caritatem nõ
ꝑtin̾e rationib certis ostende¬
ritis. In hiis enim om̃ib ut su¬
ꝑuis iam diximus ea solum ꝓ¬

Expanded text:
valeret. Quod quia charitate muvaleret. Quod quia charitate mutatum, aliquando apud nos fit, aliquando non fit, irregulare non est. Sed quid universa, quae supradicta sunt, percurrentes, lectori forte taedium generamus? Sic de jejuniis, sic de mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis, sic de ferramentis vel rebus monasterii, sic de universis, ut cuncta breviter explicemus quae in superioribus objecta sunt, quibus et tunc latius respondimus, charitas per Patres nostros, prout temporibus et moribus ac locis congruere vidit, dispensavit, neque in his voluntatibus vel voluptatibus hominum, sed aeternae eorum saluti inservire studuit. Hoc sane uno ea quae justa esse defendimus injusta monstrare potestis, hoc uno nos victos vobis victoribus cedere compelletis, si quae lege charitatis nobis defendimus, ad charitatem non pertinere rationibus certis ostenderitis. In his enim omnibus, ut saepe jam diximus, ea solum pro
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus eoq nos simediocͥs
⁊ niccĩa pro infirmitatib ⁊ qͣli¬
tatib fuĩt ad iectõ bñ munimꝰ
Hoc infugitiuoꝵ multiplicisꝰ¬
ceptc̃e utimur. ne scilicet ñ sus¬
repti ad porcorum siliqͣs reuer¬
tantur. ⁊̃ ꝙͣ euͣigelicus ille fu¬
gitiuus patre ꝓpitio reꝑto eua¬
sit fame ꝯsumpti male ꝑeant
Hoc protecti: ab opere manuũ
meliora ei oꝑa p̾po nenda quiesci¬
mus. qm̃ ut de multimodo spũ¬
ilium operum ex̾citio taceamꝰ.
nullo nisi insano contradicẽte.
melius est orare qͣm arboremse¬
care testante apło qui dicit Cor¬
pialis ex̾citatio ad modicum uti¬
is est. pietas aut̾ ad omĩa. Hĩc
est ꝙ nõ om̃ib aduenientibus
hospitib pedes abluimus. nõ
grua pedum ablutt̃e nolumus
molestare quos caritas in õibͦ
pecipit letificare. Si necfreq̃n¬
ne hospitum. numerus fr̃m ple¬
rumq susfitiens ut om̃ib pe¬
des ac manus abluere abst re¬
liquoꝵ preceptoꝵ detͥmento pre¬

Expanded text:
tendimus, eoque nos, si mediocris tendimus, eoque nos, si mediocris et necessaria pro infirmitatibus et qualitatibus fuerit adjectio, bene munimus. Hoc in fugitivorum multiplici susceptione utimur, ne scilicet non suscepti, ad porcorum siliquas revertantur, et quam evangelicus ille fugitivus, patre propitio reperto evasit, fame consumpti male pereant. Hoc protecti, ab opere manuum meliora ei opera praeponendo quiescimus, quoniam ut de multimodo spiritualium operum exercitio taceamus, nullo, nisi insano, contradicente, melius est orare quam arborem secare, testante Apostolo qui dicit: Corporalis exercitatio ad modicum utilis est, pietas autem ad omnia . Hinc est quod non omnibus advenientibus hospitibus pedes abluimus, non grua pedum ablutione nolumus molestare, quos charitas in omnibus praecipit laetificare. Sed nec frequentiae hospitum numerus fratrum plerumque sufficeret, ut omnibus pedes ac manus abluere absque reliquorum praeceptorum detrimento prae
Abbreviated transcription (Latin):
torum si qua ex nc̃citate addita
supposita ł suꝑposita nob̾ sunt
certum est quia ex caritateft
⁊ id curo regularia nõ ẽẽ ueraci¬
t̾ dici nõ possunt Nam nos uti
semꝑ insuꝑiorib diximus. su¬
ꝑflua modis om̃ib detestam᷑
contra regulam eẽ dicimus. ã¬
putanda penitus ꝓfitemur. Ab¬
sit enim ut de caritate uirtutũ
fonte purissimo. cenum uitiõ
nos uelle deduce quis ꝙͣ suspi¬
malum. nõ gaudet suꝑ iniqui¬
tate congaudet aut̾ uĩtati. Et
quia omĩa suffert ⁊ omĩa sus¬
tinet uideant ntr eam hẽant qͥ
nõ solum maloꝵ malitiam fr¬
re nequeunt. s nec fr̃m indige¬
tiam sustinere. ł nccĩa ministͣ¬
do eam supple cum possint nolt
Hit cod̾ caritatis scuto ab im¬
pugnantium ictib incunctis
subsequentib capitulis nos n¬
munimus. ꝙ certe tante solidua¬
tatis ac fortitudinis est ut nlli
qͣntumlib ualido irruentium
impetu penetrari ualeat Hoc
⁊ inpulmentarioꝵ obiectõe ob¬

Expanded text:
torum, si qua ex necessitate addita torum, si qua ex necessitate addita supposita vel superposita nobis sunt, certum est quia ex charitate sunt, et idcirco regularia non esse veraciter dici non possunt. Nam nos uti semper in superioribus diximus, superflua modis omnibus detestamur, contra Regulam esse dicimus, amputanda penitus profitemur. Absit enim ut de charitate virtutum omnium fonte purissimo coenum vitiorum nos velle deducere quisquam suspimalum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati! Et quia omnia suffert, et omnia sustinet , videant utrum eam habeant qui non solum malorum malitiam ferre nequeunt, sed nec fratrum indigentiam sustinere, vel necessaria ministrando eam supplere, cum possint, nolunt. Hoc eodem charitatis scuto ab impugnantium ictibus in cunctis subsequentibus capitulis nos munimus: quod certe tantae soliditatis ac fortitudinis est, ut nullo quantumlibet valido irruentium impetu penetrari valeat. Hoc et in pulmentariorum objectione ob
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrenti in nulio contrariisumꝰ
Nlam ⁊ nos cum expedire ui demꝰ
illo uno ur̃o modo libent̾ utim᷑
hoc est annum ad nouitiisus¬
ceptõem integrum expectamꝰ.
Aliqͣndo post dimidium annũ
gamus. Multociens nõ tantũ
mensem. aut ebdomadam. s
nec biduum prestolamur.Sẽ
dimus ẽẽ. fac̾e nõ differimus
Sic caritatem seq̃ntes regłam
sequimur deo obsequimur
Uestib u̾o pellitiis eadem ta¬
ritatis regula uos ideo uestit.
ut corpus afrigore anima desfen¬
datur amurmure Quanuis in
inhoc capitulo ipĩus regule da¬
tum de uestib preceptum acsĩ¬
pliciter ut ponitur susceptum
nob̾ ad huiꝰmodi uestes h̃ndas
susfitiat. Qd quia nos iam ple¬
ne supra ostendisse credimꝰ
nos iterare refugimus. Femo¬
ralia quoq necessitudini ⁊ honeᷤ¬
tati consulendo que nlła nccͣia
ꝓhibet. cuncta honesta amplecti¬
tur. sepe dicenda caritas ꝯcessit
Unde regularit̾ nos ea babere
cognoscimus Instram̃tis lec¬

Expanded text:
quaerenti, in nullo contrarii sumus. quaerenti, in nullo contrarii sumus. Nam et nos cum expedire videmus, illo uno vestro modo libenter utimur, hoc est annum ad novitii susceptionem integrum exspectamus. Aliquando post dimidium annum gamus. Multoties non tantum mensem aut hebdomadam, sed nec biduum praestolamur. Semper dimus, facere non differimus. Sic charitatem sequentes, Regulam sequimur, Deo obsequimur. Vestibus vero pelliciis eadem charitatis Regula nos ideo vestit, ut corpus a frigore, anima defendatur a murmure. Quamvis in hoc capitulo ipsius Regulae datum de vestibus praeceptum, ac simpliciter, ut ponitur, susceptum, nobis ad hujusmodi vestes habendas sufficiat. Quod quia nos jam plene supra ostendisse credimus, nunc iterare refugimus. Femoralia quoque, necessitudini et honestati consulendo, quae nulla necessaria prohibet, cuncta honesta amplectitur, saepe dicenda charitas nobis concessit. Unde regulariter nos ea habere cognoscimus. In stramentis lec
Abbreviated transcription (Latin):
ne hac rr̃e etiam in om̃ib illis
ꝑpterque nos eam preuaricari
intota ur̃a inuectione dixistis
suius inuectionis capłis sĩgu¬
lis. l suꝑius sigillatim respõ¬
demus qr in nouitiis qͦs infra
annum suscipimus regulam
optime ꝯseruamus. qm̃ kari¬
tate ꝓuidemus ne cũ furore sp̃t
ad deumuenientes. liceat sa¬
thane ad scłm inmo ad int̾i̾tũ
retrahere. Unde eius temptõib
longum dare tempus nolu¬
mus nec diu protrahi ꝑmitti
infirmi congͥssio cũ robusto.
incauti cum doloso. eius quit̾
te diuinitati. ⁊ prius incelo ⁊̃ pꝰt¬
ea int̾ra resistere conatus est.c̃
uase fictili concite au illo nͥ d̾s
iuu̾it cont̾endo. Ex ore itaq eiꝰ
cibum rapere querimus ac scd̾
iob conterere molas iniqur ⁊
de dentibz eius piedam auferre
contendimus. Et qr ut prefati
sumus caritatelox facimus. re¬
gule ꝑcaritatem condite. atq
animarum tantum salutem
quoquo mͦ. nõ uno scd̾m uos mͦ

Expanded text:
ne hac ratione, etiam in omnibus illis, ne hac ratione, etiam in omnibus illis, propter quae nos eam praevaricari, in tota vestra invectione dixistis. Cujus invectionis capitulis singulis licet superius sigillatim respondemus, quia in novitiis quos infra annum suscipimus, Regulam optime conservamus, quoniam charitate providemus, ne cum fervore spiritus ad Deum venientes liceat Satanae ad saeculum, imo ad interitum retrahere. Unde ejus tentationibus longum dare tempus nolumus, nec diu protrahi pugnam infirmi congressio cum robusto, incauti cum doloso, ejus qui tetae divinitati, et prius in coelo et postea in terra resistere conatus est, cum vase fictili, concite ab illo, nisi Deus juverit, conterendo. Ex ore itaque ejus cibum rapere quaerimus, ac, secundum Job conterere molas iniqui, et de dentibus ipsius auferrecontendimus . Et quia, ut praefati sumus, charitate hoc facimus, Regulae per charitatem conditae, atque animarum tantum salutem, quoquomodo, non uno secundum vos modo
Abbreviated transcription (Latin):
poti̾t. Rectitudo aut̾ regłe kari¬
tas est. Sigͦ caritas excludit᷑.
rectitudo excluditur Si rectitu¬
do excluditur: restatut re tora¬
titudo sequatur. Si tortitudo se¬
quitur necesse est ut regula
destruatur. Simul quippe rea
⁊ distortum consistẽ neqͥunt.
Iam regula destructa quiduo
sequi profiteamini uidicate.
Aut enim regulam cum rectitu¬
dine. aut sn̾ rectitudine tortitu¬
dinem uos sequi oportebit. idẽ
aut cum laritate regulam. b¬
aut sũ caritate nebulam retine
necesse erit.Sz sicut nebulam
impossibile estteni. sic sine ca¬
ritate regulam pate ͭ anemĩe
posse seruari. Unde constat qd
qͣndo nõ ficta caritate quam
apl̾s dampnat s uera quam
ip̃e celebrit̾ collaudat ꝓximo
aliquid impendimus beatibe¬
nedc̃ regulam absq ullo er ro¬
re. nichil est aliud ꝙͣ errare. Nec
rgulam gͥsñ caritate uouemꝰ.
nec eam sñ caritate uthac ratc̃e
ꝯlatur tenemus. Genemus ita¬
q regulam. Tenemus eam pla¬

Expanded text:
poterit. Rectitudo autem Regulae, charipoterit. Rectitudo autem Regulae, charitas est. Si ergo charitas excluditur, rectitudo excluditur. Si rectitudo excluditur, restat ut tortitudo sequatur. Si tortitudo sequitur, necesse est ut Regula destruatur. Simul quippe rectum et distortum consistere nequeunt. Jam Regula destructa, quid vos sequi profiteamini judicate. Aut enim Regulam cum rectitudine, aut sine rectitudine tortitudinem vos sequi oportebit, id est aut cum charitate Regulam, aut sine charitate Regulam retinere necesse erit. Sed sicut nebulam impossibile est teneri, sic sine charitate patet Regulam a nemine posse servari. Unde constat quod, quando non ficta charitate quam Apostolus damnat, sed vera quam ipse celebriter collaudat , proximo aliquid impendimus, beati Benedicti Regulam absque ullo errosentire nihil est aliud quam errare. Nec Regulam igitur sine charitate vovemus, nec eam sine charitate, ut hac ratione probatur, tenemus. Tenemus itaque Regulam. Tenemus eam pla
Abbreviated transcription (Latin):
lex contineatur ⁊ ꝓpħ̾e. quis ues¬
gulam laritatis dm̃io nõ subia¬
cere: Quomͦ enim karitati re¬
gula subdita nõ est: aqua per
scm̃ illum condita est. Si enĩ
sñ karitate condita est.sũ deo ꝯ¬
dita est. Dm u̾o eẽ caritatem
iohannes apostolus dicit. D̾̃s
karitas est. S ⁊ si sñ deo fc̃a ẽ
sequitur qi iam nich est. Nam
deus xp̃c ait. Sine me nicħ po¬
testis facere. Qd si hoc cred̾e erra¬
re est. sequitur ut caritati uelut
doctrici regulacedat. ac se pro do¬
minantis arbit̾ͥo regi ꝑmittat
Nam si pret̾ eam quicꝙͣ sibi uẽ¬
dicare uolu̾it. nicħ iam se sec̃¬
tib proderit. S forte adhuc ad
priora recurritis ⁊ dicitis. Qm̃
lrati benedicti regulam uos ser¬
uare uouistis oportet ut uota
reddatis. Ad ꝙ nos. Si milies is
si anobis recipietis Reglam
uouimus caritatem auoto nõ
exlusimus. Si caritatẽ exrlusi¬
mus regła dici nõ potest ꝙ uo
iumus. Si eium rectitudo regł
desit. regula iam constare non

Expanded text:
e, quis vesgulam charitatis dominio non subjacere? Quomodo charitati Regula subdita non est, a qua per sanctum illum condita est? Si enim sine charitate condita est, sine Deo condita est. Deum vero esse charitatem Joannes apostolus dicit: Deus charitas est . Sed et si sine Deo facta est, sequitur quia jam nihil est. Nam Deus Christus ait: Sine me nihil potestis facere . Quod si hoc credere errare est, sequitur ut charitati velut doctrici Regula cedat, ac se pro dominantis arbitrio regi permittat. Nam si praeter eam quidquam sibi vindicare voluerit, nihil jam se sequentibus proderit. Sed forte adhuc ad priora recurritis, et dicitis: Quoniam beati Benedicti Regulam vos servare vovistis, oportet ut vota reddatis. Ad quod nos: Si millies istsi accipietis. Regulam vovimus, charitatem a voto non exclusimus. Si charitatem exclusimus, Regula dici non potest quod vovimus. Si enim rectitudo Regulae desit, Regula jam constare non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrenti ut nouitios infra annũ
cum uiderint expedire suscipi¬
ant. ut uestes nccias fr̾ib lar¬
giantur. ut magis spũali qͣm
corꝑali ex̾citio ocrupentur. ut
multa hus similia de aĩarum
tantum salute solliciti fatiãt.
respondent. Quia olim ħ mã¬
data ꝑ sanctum benedictum
tradidisti mmutart ñ patimͣ
neq tibi aliquando de hiis o¬
bediemus. Qua dicente tũc
tpr̃is ad tolerandos labores for¬
tior erat natura hominum ut¬
pote scło ualentiore. nũc u̾o
mundo senescente ⁊tã morti
primo. quicꝙͥ in mundo est e¬
languit. ⁊ id̾o pleraq tũc ne¬
cessaria mͦ fc̃a sunt ꝯtraria. ꝙ

Expanded text:
quaerenti, ut novitios infra annum, quaerenti, ut novitios infra annum, cum viderint expedire, suscipiant, ut vestes necessarias fratribus largiantur, ut magis spirituali quam corporali exercitio occupentur, ut multa his similia de animarum tantum salute solliciti faciant, respondeant: Quia olim haec mandata per sanctum Benedictum tradidisti, illa mutari non patiemur, neque tibi aliquando de his obediemus. Qua dicente, tunc temporis ad tolerandos labores fortior erat natura hominum, utpote saeculo valentiore; nunc vero mundo senescente ei jam morti proximo, quidquid in mundo est elanguit, et ideo pleraque tunc necessaria modo facta sunt contraria,
Abbreviated transcription (Latin):
Inmandatis. nuntiis. ⁊ tpribus
quedam quidẽ uidetur diu̾sita
s quia diuine uoluntati ⁊ hu¬
mrane saluti uniu̾sa famula¬
cur nulla ihus potest ẽe diu̾¬
tas. que cuncta ad boc unũ di¬
pensat ignorans falli caritas
Et sicut ꝯtumax ⁊ dampnand
seruus iudicaretur si dñe aqͣm
afferri p̾cipienti respond̾et qr h
ri p̾cepisti ut ligna de silua sue¬
ciderem ⁊ dom̃ deferrem. iam
ult̾ĩus nec aqͣm deferam neca¬
s semꝑ ad siluam uãdam ⁊ ibi
ligna succidens domũ deporta¬
bo. ⁊ illa dicente. illud heri fuit
cessarium est. illeq p̾cipiẽtis
reu̾entiam ac domus titilita¬
tem ꝑiupendens nlło pacto obe¬
dire nollet. inmo ad augnitũ
ꝯtumatie conseruos aquam
deferre uolentes prohiberet: sic
udicandus est.qui magre la¬
ritati omilicet diu̾sa. ⁊ diu̾so
tpre ꝑ diu̾sos ad eccłe tñ utilita¬
tem cuncta p̾cipienti: obedire
refugit. Sic plane tudicandi st̃
qui iubenti caritati ⁊ modis õi¬
b salutem tantum hominum

Expanded text:
in mandatis, nuntiis et temporibus: quaedam quidem videtur diversitas, sed quia divinae voluntati et humanae saluti universa famulantur, nulla in his potest esse adversitas, quae cuncta ad hoc unum dispensat ignorans falli charitas. Et sicut contumax, et damnandus servus judicaretur, si dominae aquam afferri praecipienti responderet: Quia heri praecepisti ut ligna de silva succidens, domum deferrem, jam ulterius nec aquam deferam, nec ased semper ad silvam vadam, et ibi ligna succidens domum deportabo: et illa dicente: Illud heri fuit cessarium est; illeque praecipientis reverentiam ac domus utilitatem parvipendens, nullo pacto obedire vellet, imo ad augmentum contumaciae conservos aquam deferre volentes prohiberet. Sic judicandus est qui magistrae charitati, omnia, licet diversa et diverso tempore per diversos, ad Ecclesiae tamen utilitatem cuncta praecipienti, obedire refugit. Sic plane judicandi sunt qui jubenti charitati, et modis omnibus salutem tantum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Ait scͥptura. ex u̾b tius iustifica¬
beris. ⁊ ex u̾bis tuis ꝯdempnabe¬
ris. Si ad ista alio ꝙͣ caritatis scu¬
to sanctos aculpa desfendeuo
lũctis. dei nos grã uiuante nec
uos ipõs desfend̾e ualebitis. S
quotisq audiamus respondere
quid possumus: Sñ boste qͥppe
pugnare. nich aliud est ꝙͣ aerẽ
u̾betare. Nestat gͥkaritas hac
sihunc nodum solũe uolũitis
citissime. facillime. rectissime po¬
tĩtis. Hec enĩut sepe diximus ĩ
qua uuu̾sa lex pendet ⁊ ꝓpłx. ħ¬

Expanded text:
ait Scriptura: Ex verbis tuis justificaait Scriptura: Ex verbis tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis . Si ad ista alioqui charitatis scuto sanctos a culpa defendere volueritis, Dei nos gratia juvante nec vos ipsos defendere praevalebitis. Sed quousque audiamus, respondere quid possumus? Sine hoste quippe pugnare, nihil est aliud quam aerem verberare. Restat igitur charitas. Hac si hunc nodum solvere volueritis, citissime, facillime, rectissime poteritis. Haec est enim, ut saepe diximus, in qua universa lex pendet et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntium scĩtati ⁊ auctoritati p̾¬
iudi care potuit precedentium
Quomͦ sanescĩtas sanctitas scĩ¬
tati auctoritas auctoritati. ab ͤ¬
ꝙ alt̾utriusq sc̃ĩtatis ⁊ auctori¬
tatis detrimento quicͣ aufer¬
re potuit: Auferre uõ dicimꝰ.
cum ꝙ prima constituit sequẽs
ꝯmutat. Qd aut̃ deprecedenti¬
um decretis subseq̾ntium muta¬
uit auctoritas aut młius prio¬
rib aut det̾ius fecit. Si melius:
nõ plene bona fuit prioꝵ insti¬
tutõ. Unde sequitur det̾iorẽ fu¬
isse. Si det̾ior fuit. deti̾ores insti¬
tutores hũit. Siu̾o sub seq̃ntes
det̾ĩus prioꝵ instituta iuta¬
uerunt. constat ꝙ ip̃i det̾iores
fuerunt. Apparet gͦ priores ł pꝰce¬
riores pr̃es nisi desfendantur
laudis incurrere detrimentũ
Aut enim prores optima insti¬
tuerunt ⁊ mutari optima a sb̾se¬
qͥntib nõ debuerunt. aut si mu¬
tantes mutando iuste egerunt:
patetꝙ illa optima nõ fuerunt
Iam error institutõnum incap̃
redumdat instituentium. Uteĩ

Expanded text:
um sanctitati et auctoritati praejudicare potuit praecedentium? Quomodo sane sanitas sanctitas sanctitati, auctoritas auctoritati, absque alterutriusque sanctitatis et auctoritatis detrimento quidquam auferre potuit? Auferre vero dicimus, cum quod priora constituit sequens commutat. Quod autem de praecedentium decretis subsequentium mutavit auctoritas, aut melius prioribus, aut deterius fecit. Si melius, non plene bona fuit priorum institutio. Unde sequitur deteriorem fuisse. Si deterior fuit, deteriores institutores habuit. Si vero subsequentes deterius priorum instituta mutaverunt, constat quia ipsi deteriores fuerunt. Apparet ergo priores vel posteriores Patres, nisi defendantur, laudis incurrere detrimentum. Aut enim priores optima instituerunt, et mutari optima a subsequentibus non debuerunt; aut si mutantes mutando juste egerunt, patet quia illa optima non fuerunt. Jam error institutionum in caput redundat instituentium. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ullius preuaricatoĩs timoren
mouenda. Quid enim de coeg̃
regulam de non transferendis
epĩs aprecedentib patribusda¬
tam imutarr nisi meluis pro¬
uidens eccłiis caritas: Quid he¬
ticos ⁊ criminosos. pꝰt ꝯdignã
de criminib penitentiam qd̾
primi patres prohibuerant. ec¬
cłiis dei prefecit. nisi multorũ
saluti consulens caritas: Qid
aliqͣndo uissit. nisi earumdem
ꝑsonarum itilitatem eccłe uti¬
lem ẽẽ iudicans karitas: Qid
anglis coniugia indulsit aqͥb
cetõs inhibuit nisi nouelle eoꝵ
fidei timens caritas : Quid mł¬
ta inhunc modum uetusta p̃¬
cepta mutauit. quid noua in¬
stituit. quid nũc ista nũc illa
seruiens caritas: Cum gͥ sub
iure caritatis om̃ia mandata¬

Expanded text:
illius praevaricationis timore illius praevaricationis timore movenda. Quid enim coegit Regulam de non transferendis episcopis a praecedentibus Patribus datam immutari, nisi melius providens Ecclesiis charitas? Quid haereticos et criminosos, post condignam de criminibus poenitentiam, quod primi Patres prohibuerant, Ecclesiis Dei praefecit, nisi multorum saluti consulens charitas? Quid aliquando jussit, nisi earumdem personarum utilitatem Ecclesiae utilem esse judicans charitas? Quid Anglis conjugia indulsit, a quibus caeteros inhibuit, nisi novellae eorum fidei timens charitas? Quid multa in hunc modum vetusta praecepta mutavit, quid nova instituit, quid nunc ista, nunc illa serviens charitas? Cum igitur sub jure charitatis omnia can
Abbreviated transcription (Latin):
anima ⁊ ex tota mente dilige¬
retur precepit. ł parum quid¬
huic mandato detraxit: Qͥs
proximum nõ ut se ipm̃ ase
diligendum eẽ negauit: Qis
rimodico suꝑbie indulsit.
Qiuis forncari. quis m̃tiri. qͥs
furari. quis rem proximi ꝯcu¬
piscere umꝙͣ ꝑmisit: Patet gͦ
hec ⁊ multa alia ẽẽ ꝓrsus ĩmo¬
ullia. Int̾ illa u̾o que moueri
aispensatiue possunt. prũm
auctoritatem seq̾ntes ea ẽẽ di
ꝯmunt totius. ł ꝓpria alicuiꝰ
aut gentis aut eccle salute pre¬
uia mom̃ib karitate muta¬
ta sunt. Et qr nec ista omĩa fa¬
cile numerari possunt. suffici¬
ant illa que insuꝑiori huius
opusculi parte posumꝰ Que
recusamus Nam qui nosseu
uolui̾t ibiscripta reꝑpiet..
Adhie aut̾ nos ista ponere le¬
gentes noui̾nt ut ostendam᷑
ea regule decreta. q̃ nos preua¬
ricari dicitis int̾ ista que mo¬
bilia uccamus ponenda atq⁊
deo cum karitas precipit cuiin
om̃ibus obediendum estꝰ absq

Expanded text:
anima et ex tota mente diligeanima et ex tota mente diligeretur praecepit, vel parum quid mandato huic detraxit? Quis proximum non ut seipsum a se diligendum esse negavit? Quis vel in modico superbire indulsit? Quis fornicari, quis mentiri, quis furari, quis rem proximi concupiscere unquam permisit? Patet ergo haec et multa talia esse prorsus immobilia. Inter illa vero, quae moveri dispensative possunt, Patrum acommuni totius vel propria alicujus aut gentis, aut Ecclesiae salute, praevia in omnibus charitate mutata sunt. Et quia nec ista omnia facile numerari possunt, sufficiant illa quae in superiori hujus opusculi parte posuimus. Qrecusamus. Nam qui nosse voluerit, ibi scripta reperiet. Ad hoc autem nos ita ponere legentes noverint, ut ostendamus ea Regulae decreta, quae nos praevaricari dicitis, inter ista quae mobilia vocamus ponenda, atque ideo, cum charitas praecipit cui in omnibus obediendum est, absque
Abbreviated transcription (Latin):
apłos apłici uiri apłica uesti¬
gia sequti. unanimi multorũ
catholitorum consensu serua.
preceꝑunt. Idem enim diui¬
nus sp̃s qui priorum prum cor¬
dib seinfumdens humanesa¬
mane saluti congruentia ꝑ
eos dedit precepta: per hos qͦ qͥ
recentiores uidentur hominũ
salutem operari salubria ui¬
bendo nõ destitit. Per diu̾sos
edita ueneramur indiu̾sis
organis eiusd̾ sp̃c flatum aͥs¬
noscimus. Hoꝵ gͦ preceptor
ut diximus quedam promẽ
causarum ⁊ tempoꝵ muta¬
tur quedam semutari nls
iatrẽ ꝑmittunt. Et ut ea que
ultima diuidendo fecimus.
qr digniora sunt exponendo
prima fatiamus. de in niobi¬
lium num̾o dicimus eẽ uam
cuncta nõ uacat colligere u
maximum ⁊ prtinum dilec¬
toĩs dei mandatum. scd̾mqͦ¬
le de proximi dilectõe. sed ⁊hu¬
militatis. castitatis. uĩtatis
precepta. quib licet similia
multa sint alia. hec tñ ad elu¬
cidand̃ ꝙ uolumus nob̾ suffi¬
Quis enim catholicoꝵ prũm
ne deus ex toto corde ⁊ extota

Expanded text:
apostoli viri apostolica vestigia secuti, unanimi multorum Catholicorum consensu servari praeceperunt. Idem enim divinus Spiritus, qui priorum Patrum cordibus se infundens, humanae saluti congruentia per eos dedit praecepta, per hos quoque, qui recentiores videntur, hominum salutem operari, salubria jubendo, non destitit. Per diversos edita veneramur, in diversis organis ejusdem spiritus flatum agnoscimus. Horum ergo praeceptorum, ut diximus, quaedam pro ratione causarum et temporum mutantur, quaedam se mutari nulla ratione permittunt. Et ut ea quae ultima dividendo fecimus, quia digniora sunt, exponendo prima faciamus. De immobilium numero dicimus esse; nam cuncta non vacat colligere, illud maximum et primum dilectionis Dei mandatum, sle de proximi dilectione; sed et humilitatis, castitatis, et veritatis praecepta, quibus licet similia multa sint alia, haec tamen ad elucidandum quod volumus nobis suffiQuis enim catholicorum Patrum, ne Deus ex toto corde, ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
rere patiuntur. sicq scdm a
nichil hñtes ⁊ omĩa possidẽ¬
tes existunt. Prescͥptis gͦ auc¬
toritatib ⁊ rationib iam ut
credimus ipĩs qͦ cecis claret
nõ solum iuste. s eciam lai¬
cis aꝰtĩus monachos supͣdõa
hr̃e posse.Thelonearia
aut̾ lucra cur ꝓhibemur
habere cum ea scłi principes
legitime inueniãtur ten̾e:
Annõ legitime ten̾e uiden¬
tur que apostolus eis a sub¬
ditis reddi precipit dicens:
Qui tributum tributum:
cui uectigal uectigal: Legiti¬

Expanded text:
rere patiuntur; sicque secundrere patiuntur; sicque secundnihil habentes, et omnia possidentes existunt . Praescriptis ergo auctoritatibus et rationibus, jam ut credimus, ipsis quoque caecis claret non solum juste, sed etiam laicis justius monachos supradicta habere posse. Telonearia autem lucra cur prohibemur habere, cum ea saeculi principes legitime inveniantur tenere? An non legitime tenere videntur quae Apostolus eis a subditis reddi praecipit, dicens: Cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal? Legiti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ancillis afferre possumꝰ.
qua monachos ista similit̾.
seculares domini. rusticis ser¬
is et ancillis dñentur. Nõ
enim contenti sunt eoꝵ usua¬
ui ⁊ debita seruitute.s et res
cum ꝑsonis. et ꝑsonas cum
rebus sibi semper inmisicor¬
diter uendirant Inde est qd̃
pret̾ solitos census teraut qͣ¬
tͥ in anno ł quotiens uolũt
bona ip̃orum diripiunt. ĩnu¬
mĩsseruitiis affligunt. un̾a
grauia ⁊ importabilia impo¬
nunt. uinde plerumq etiã.¬
eos solum ꝓprium relinqu̾e.
⁊ ad peregrina fug̾e cogunt. ⁊
ꝙ deterius est ipãs ꝑsonas qͣs
tam caro pretio hor est suo xͦ
sanguine redemit: ꝓtam uili
lir est pecunia uenumdare ñ
metuunt. Oonachi u̾o tam¬
⁊ si hec habeant nõ tñsimilit̾
s multum dissimiliter hñt:
Rustichoꝵ namq legitimis
et debitis solum mͦ seruitiis
ad uite subsidia utuntur nul¬
lis exactionibz eos uexant.
nich importabile imponunt :
nichil grauammis eos intͣ¬

Expanded text:
et ancillis afferre possumus, et ancillis afferre possumus, qua monachos ista similiter saeculares domini rusticis servis et ancillis dominentur. Non enim contenti sunt eorum usuali et debita servitute; sed et res cum personis, et personas cum rebus sibi semper immisericorditer vindicant. Inde est quod praeter solitos census, ter aut quater in anno, vel quoties volunt, bona ipsorum diripiunt, innumeris servitiis affligunt, onera gravia et importabilia imponunt; unde plerumque eos etiam solum proprium relinquere, et ad peregrina fugere cogunt, et quod deterius est ipsas personas, quas tam caro pretio, hoc est suo Christus sanguine redemit, pro tam vili, hoc est pecunia, venundare non metuunt. Monachi vero, tametsi haec habeant, non tamen similiter, sed multum dissimiliter habent. Rusticorum namque legitimis et debitis solummodo servitiis ad vitae subsidia utuntur, nullis exactionibus eos vexant, nihil importabile imponunt; nihil gravaminis eos incur
Abbreviated transcription (Latin):
quos assumptus ordo ⁊ religi¬
onis ꝓpositum cogit legitime
posside. quam illi qui et ne¬
gligentia ⁊ minoris ꝓpositise¬
curitate sibi a deo concessa
nontantum salubriter reg̾
contempnunt sed etiamm
congruenti cirra ipãs res a¬
more et incauta ordinatõe
se ipõs inti̾munt: Namqͣ¬
dui a secularib obtinentu
uti fere inom̃ib cernimus
sclariter disponuntur. At
postqͣ ad religiosos eoꝵ ius
transfertur si nõ solo nomĩe
s ⁊ ip̃o effcũ religiosi sunt ꝓ¬
fc̃o a religiosis religiose trac¬
tantur. Et ut u̾bi gratia no¬
minatim aliqͣ subiugamꝰ.
si castrum aliꝙ monachis
datur iam castrum eẽ desuit
⁊ ẽẽ oratorium incipit. Nec ui¬
tra quisꝙͣ ex inde adu̾sus cor¬
poreos hostes incorporaliacie
fit. ut ꝙ ante diabolo milita¬
bat iam xp̃o militare incipi¬
at. ut ꝙ ante f uerat spelũ¬
ca latronum domus effitia¬
tur orationum. Eandem ra¬
tionem de rusticis. serius.

Expanded text:
quos assumptus ordo et religiquos assumptus ordo et religionis propositum cogit legitime possidere, quam illi qui et negligentia et minoris propositi securitate sibi a Deo concessa, non tantum salubriter regere contemnunt, sed etiam incongruenti circa ipsas res amore et incauta ordinatione seipsos interimunt? Nam quandiu a saecularibus obtinentur, uti fere et in omnibus cernimus, saeculariter disponuntur. At postquam ad religiosos eorum earum jus transfertur, si non solo nomine, sed et ipso effectu religiosi sunt, profecto a religiosis religiose tractantur. Et ut, verbi gratia, nominatim aliqua subjungamus, si castrum aliquod monachis detur, jam castrum esse desinit, et esse oratorium incipit. Nec ultra quisquam exinde adversus corporeos hostes in corporali aciefit ut quod ante diabolo militabat, jam Christo militare incipiat, et quod ante fuerat spelunca latronum, domus efficiatur orationum. Eamdem rationem de rusticis, servis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem sex monasteria in sici¬
lia fabricans suffitientibus
fr̃ib cumulauit. Quib tan¬
tum predioꝵ contulit. qͣntũ
poss ad iuctum cotidianũ
d̾o illic militantium sñ indi¬
gentia suffragari. S ⁊ debea¬
to mauro ita legitur Beatꝰ
u̾o maurus altera die ad in¬
uisendum recipiendum q
fiscum ꝙ̃ idem rex ad ip̃m ꝯ¬
tulerat monastium est egͥssꝰ¬
Et alibi. Peridem tempus clo¬
tarius andegauis ueniẽs
iuro dei ad monast̾ium se ire
uelle mandauit. Cui cum
a uiro dei ut ueniret reman¬
datum fuiss paucis secũ as¬
sumptis ire ꝑrexit. Cũq ue¬
niss tradidit ad ip̃m locũ
fiscum regium qui blazõ
numcupatur. Uillam etiã
q̃ longus campus dicitur i¬
bidem auctoritate regia de¬
legauit. Beatum nicħomi¬
nus columbanum fere uniu̾̃
simus aliquid adhuc rõnis
adiumgamus. quis nõ u¬
dicet młius. rectius ⁊ utilrꝰ
ẽẽ. ut cuncta illa suꝑius si¬
gillatim posita illi possideãt

Expanded text:
tatem, sex monasteria in Sicitatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus cumulavit. Quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari. Sed et de beato Mauro ita legitur: Beatus vero Maurus altera die ad invisendum recipiendumque fiscum, quem isdem rex ad ipsum contulerat monasterium, est egressuEt alibi: Per idem tempus Clotarius Andegavis veniens, viro Dei ad monasterium se ire velle mandavit. Cui cum a viro Dei ut veniret remandatum fuisset, paucis secum assumptis, ire perrexit. Cumque venisset, tradidit ad ipsum locum fiscum regium, qui blazon nuncupatur. Villam etiam quae Longuscampanus dicitur, ibidem auctoritate regia delegavit. Beatum nihilominus Columbanum fere universsimus, aliquid adhuc rationis adjungamus, quis non judicet rectius, melius et utilius esse, ut cuncta illa superius sigillatim posita illi possideant,
Abbreviated transcription (Latin):
tatõi. ac cet̾is regule preceptis
⁊ ecclasticis ministerus inten¬
tissime oꝑam dare p̾cipiunt᷑.
biis om̃ib dimissis rusticati¬
⁊ qui ut byssus tab̾naculi in¬
t̾iora sua pretiositate ⁊ subti¬
litate hoc est celestium subtili
ꝯtemplatre ornare debuerãt
ut cilitium extͥnsecus positũ.
uentoꝵ impulsiones. ymbri¬
um inumdatoẽs. ⁊ uniu̾sas
aeris ꝑturbatres horc est mun¬
danoꝵ oꝑm nimias crcupatio¬
nes eos ab intimis extra tra¬
hentes sustineant. Qd̃ qm̃ et
indecens ⁊ impossibile ut dixi¬
mus eẽ ꝓbatur necessario a¬
lia quib sñ multa indigẽtia
ordini suo stude ualeant mo¬
nachis uos ꝑmitt̾e oportebit.
Qd si ꝑmitt̾e nõ placũit: nos
scõꝵ auctoritate ꝑmittente
ea obtinebimus. Audistis sa¬
ne suꝑiuis beatum gregoriũ
ħ monachis ꝯcessisse audite
etiam ⁊ dedisse: Sic namq ĩn
euis uita legitur. Ubi grego¬
rius liberam disponendarum
ierum suar nactus est facul¬

Expanded text:
tationi ac caeteris regulae praeceptis tationi ac caeteris regulae praeceptis et ecclesiasticis ministeriis intentissime operam dare praecipiuntur, his omnibus dimissis, rusticati qui, ut byssus tabernaculi, interiora sua pretiositate et subtilitate, hoc est coelestium subtili contemplatione ornare debuerant, ut cilicium extrinsecus positum, ventorum impulsiones, imbrium inundationes et universas aeris perturbationes, hoc est mundanorum operum nimias occupationes, eos ab intimis extra trahentes, sustineant? Quod quoniam et indecens et impossibile, ut diximus, esse probatur, necessario alia, quibus sine multa indigentia ordini suo studere valeant, monachis vos permittere oportebit. Quod si permittere non placuerit, nos, sanctorum auctoritate permittente, ea obtinebimus. Audistis sane superius beatum Gregorium haec monachis concessisse; audite etiam et dedisse. Sic namque in ejus Vita legitur: Ubi Gregorius liberam disponendarum rerum suarum nactus est facul
Abbreviated transcription (Latin):
le sit. neminem credimusla¬
tere. Et ut primo impossibi¬
le demonstremus quomͦ sͥ
pocest ut gens languida ole¬
ribus ⁊ leguminib fere nul¬
las uires corpori dantibus
inmo ip̃am uitã uix sustenta¬
tib enutͥta. ⁊ id curo nõ parũ
debilitata. asꝑrimũ ipis qͦq
rusticis ⁊ bubulcis agͥcultu¬
re laborem ferat.⁊tam duua
ruris eu̾sionem. ⁊ subu̾sioñ
aliqͣndo estus ardore. aliqͣnde
ymbrium. nuuũ. ⁊ frigoris.
importunitate sociata patia¬
tur: Et qui sibupĩs ipsum
etiam uilem ⁊ debilem cibũ.
abstinentie causa plerumq
subtrahunt quomͦ tanti la¬
boris asꝑitatem ⁊ assiduitatẽ
ferre pot̾unt: Qui si ħ̾ omnia
corporis uirib ferre possent. qͣ¬
iuestitus sibi suffitienter pa
iare sufficerent: Post impossi¬
bile indecens qͦ ostendamꝰ:
Annõ uidetur indecens ĩmo
indecentissimum ut fr̃s qͥ assi¬
due in claustro morari. silen¬
no. orationi. lectioni ac medi¬

Expanded text:
le sit neminem credimus lale sit neminem credimus latere. Et ut primo impossibile demonstremus quomodo fieri potest, ut gens languida, oleribus et leguminibus fere nullas vires corpori dantibus, imo ipsam vitam vix sustentantibus enutrita, et idcirco non parum debilitata, asperrimum ipsis quoque rusticis et bubulcis agriculturae laborem ferat, et tam duram ruris eversionem et subversionem, aliquando aestus ardore, aliquando imbrium, nivium et frigoris importunitate sociata patiatur? Et qui sibi ipsis ipsum etiam vilem et debilem cibum abstinentiae causa plerumque subtrahunt, quomodo tanti laboris asperitatem et assiduitatem ferre poterunt? Qui si haec omnia corporis viribus ferre possent, quet vestitus sufficienter sibi parare sufficerent? Post impossibile, indecens quoque ostendamus: Annon videtur indecens, imo indecentissimum ut fratres, qui assidue in claustro morari, silentio, orationi, lectioni ac medi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ĩorum uel de cellis. uł uillis
q̃ ad ea ꝑtinent quocumq
m̾ ł qualibet ocrasione minu¬
ere .ł dolos ł inmissiones au¬
quas facere. Nam de hiis int̾¬
dicendo ne de huis quispiam
aliquid minuere. aut dolos
luillas monachos legitime
posse posside. Nam nequaqͣͦ
molestari eos de talib inter¬
diceret. si lla eos inuistere¬
tin̾e̾ cognosceret. Ot cum t̾¬
rarum multiplices sint red¬
ditus rer̾ q diu̾sarum diu̾¬
sa uarietas compbetut. cũ¬
ꝙ uille sñ incolentib uiris
scilicet ac mulierib diu̾sa
aliqua in istis beati grego¬
rii dictis exceptoĩs detmina¬
tio inueniatur. plane sine ex
ceptione aliqua quosliber
redditus. quaslibet res. qͣslib
uillas. parit̾ q diu̾sar ꝯditu¬
num. hoc est uł libere ł seruie
incolas monachos recte hal̾
posse ostenditur. Sed forte op¬
ponitis sñ adminiculo haru
oĩum rerum ex ppriis laboris
⁊ agricultura monachos ne¬
cessaria sibi ꝓuide debere. Ho
u̾o quã indecens ⁊ impossibi¬

Expanded text:
is, vel villis, quae ad ea pertinent, quocunque modo, vel qualibet occasione minuere, vel dolos, vel immissiones aliquas facere. Nam interdicendo ne de his quispiam aliquid minuere, vel in hisvel villas monachos legitime posse possidere. Nam nequaquam molestari eos de talibus interdiceret, si illa eos injuste retinere cognosceret. Et cum terrarum multiplices sint redditus rerumque diversarum diversa varietas comprobetur, cumque villae sine incolentibus, viris scilicet ac mulieribus, divernt, nec aliqua in istis beati Gregorii dictis exceptionis determinatio inveniatur, plane sine aliqua exceptione quoslibet redditus, quaslibet res, quaslibet villas pariterque diversarum conditionum, hoc est vel liberae vel servilis, incolas, monachos recte habere posse ostenditur. Sed forte opponitis, sine adminiculo harum omnium rerum, ex propriis laboribus et agricultura monachos necessaria sibi providere debere. Hoc vero quam indecens et impossibi