comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
babilit̾. comꝑatiuum ꝓ positiuo ponens. ñ quia
uos ꝓbabiliter. s magis quia imꝓbabiliter. sicut
iie meliora. ñ quia illa erant bona si magis quia
mala: Euquare tam temere concludis ex hoc me
confirmasse uos ꝓbabilit̃. quia dixi nos ꝓbabilĩ:
Quanq̃m nec scđm grammaticos in u̾bo me erras¬
fe re phenderes.si saltem uerborum ipsorum auc¬
tores ulattente legere uł memorit᷑ recolere uolius¬
ses. Pueriles enim habent litterȩ s ñ a puero
impito dictum. dii meliora piis erroremq hostibꝰ
lum.discissos nudis laniabant dentib artus.
aomi gͦ meliora ꝑiis quasi bona eeñt istis. ac ñ
botits magna mala. qui discissos nudis lana¬
uant dentibus artus Iam uides certe quia sicut
ste puis potint optare meliora. quaninis ila in
quorum comparatione oꝑtabat ñ eẽnt bona. sic &
ego potui dicere traditionem ꝓbabilius uobiso¬

Expanded text:
probabiliter\', conparatiuum pro positiuo ponens, non quia probabiliter\', conparatiuum pro positiuo ponens, non quia uos probabiliter, sed magis quia inprobabiliter, sicut ille \'meliora\', non quia illa erant bona, sed magis quia mala? tu quare tam temere concludis ex hoc me confirmasse \'uos probabiliter\', quia dixi \'nos probabilius\'? Quamquam nec secundum grammaticos in uerbo me errasse reprehenderes, si saltem uerborum ipsorum auctores uel attente legere uel memoriter recolere uoluisses. pueriles enim habent litterae, sed non a puero imperito dictum: di meliora piis erroremque hostibus illum. discissos nudis laniabant dentibus artus. quomodo ergo \'meliora\' piis, quasi bona essent istis ac non potius magna mala, qui discissos nudis laniabant dentibus artus? iam uides certe, quia, sicut iste piis potuit optare meliora, quamuis illa, in quorum conparatione optabat, non essent bona, sic et ego potui dicere: traditionem probabilius nos uobis o
Abbreviated transcription (Latin):
autem spinas et tribulos. reꝑba et maledictiom ꝑ¬
rima ẽ. cuius finis inustionem. Qd̾ ne. illis quibus
loquebatur optasse uideretur. confisi sumꝰ autem
inquit de uob̾ fr̃s carissimi. meliora et herentia
salun. Attendis certe quomͦ hic dixerit meliora. q̃
quia bona erant quȩ supra dixerat. ꝓferre sꝑinas
et tribulos et ustionem mereri. sed magis quia
mala erant. Ut illis deuitatis. meliora eligerent
et optarent. hoc ẽ: bona tantis malis contraria .S.
forte. apłm sic audiendum ẽẽ arbitraris. quemaa¬
modum de se ipse dicit. tanquam hominẽ: et si
unꝑitum sermone. s ñ scientia. et ideo ñ u̾borũ
in eo s rerum atq sententiarum auctoritatem
sectandam. bona poni debuisse contendens. ubi
posuit ipse meliora. Quid si et ego iam his litt̾is
assuefactus. et illas quas puerdidici oblitus. sic
dixi. obicitis traditionem. hanc ipsam multo ꝑ¬
babilius nos uob̾ obicimus. tanquam dicerem ꝑ¬

Expanded text:
autem spinas et tribulos reproba et maledictioni pautem spinas et tribulos reproba et maledictioni proxima est, cuius finis in ustionem. quod ne illis quibus loquebatur optasse uideretur, confisi sumus autem, inquit, de uobis, fratres carissimi, meliora et haerentia saluti. attendis certe quomodo hic diierit\'meliora\', non quia bona erant, quae supra dixerat proferre spinas et tribulos et ustionem mereri, sed magis quia mala erant, ut illis deuitatis meliora eligerent et optarent, hoc est bona tantis malis contraria. sed forte apostolum sic audiendum esse arbitraris quemadmodum de se ipse dicit, tamquam hominem etsi imperitum sermone, sed non scientia, et ideo non uerborum in eo, sed rerum atque sententiarum auctoritatem putas esse sectandam, \'bona\' poni debuisse contendens ubi posuit ipse \'meliora/ quid, si et ego iam his litteris adsuefactus et illas quas puer didici oblitus sic dixi: obicitis traditionem. hanc ipsam multo probabilius nos uobis obicimus, tamquam dicerem \'
Abbreviated transcription (Latin):
e colligi
putas. quia si ego ꝓbabilius qđ falsum ẽ. obici¬
o. suꝑ ẽ. ur uos ꝓbabilit̃ qđ uerum ẽ. obiecisse con¬
firmes. Hic gͦ nunquid dico qd̾ in questione uł in
disputatione eccłiastica artificialia nos gramati¬
ce docere conaris. quid ualeat comparatiuus grad̾.
quia id qd̾ ante positum ẽ: auget. ñ qd̾ ante dictum
ẽ. imꝓbat: Nideo enim quam hoc inepte: tibi obi¬
ciam qd̃ tu uidere noluisti. quando mͥ anticathe¬
goriam uelut ex arte rethorica obiciendam puta¬
sti. Qđ genus questionis. ubi dicitur ñ ego feci. s tu
fecisti. etiam in auctoritate ꝓpħica demonstraui.
Considera tam̃ diligentius. ne forte inuenias in
latine loquutionis auctorib quib grammaticoꝵ
artificialia seruiunt: non semꝑ istum gradum.
qd̾ ante positum ẽ. augere: s aliquando contrario
suꝑferri. Cuiꝰ loquutionis exemplum. interim in
enim loqueretur de benedictione t̾re quȩ accepta
pluuia fructum reddit: deinde subiecit. ꝓferens

Expanded text:
e colligi putas, quia, si ego probabilius quod falsum est obicio, superest ut uos probabiliter quod uerum est obiecisse confirmes. hic ego numquid dico, quod in quaestione uel in disputatione ecclesiastica nos artificialia grammatica docequia id quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat? uideo enim, quam hoc inepte tibi obiciam quod tu uidere noluisti, quando mihi anticategorian uelut ex arte rhetorica obiciendam putasti, quod genus quaestionis, ubi dicitur: \'non ego feci, sed tu fecisti, etiam in auctoritate prophetica demonstraui. Considera tamen diligentius, ne forte inuenias in Latinae locutionis auctoribus, quibus grammaticorum artificialia seruiunt, non semper istum gradum quod ante positum est augere, sed aliquando contrario superferri. cuius locutionis exemplum interim mihienim loqueretur de benedictione terrae, quae accepta pluuia fructum reddit, deinde subiecit: proferens
Abbreviated transcription (Latin):
tum et felicianum. Cuius aduocati u̾ba ista sũt. Sed
suis inquit institutis iniquitas delectatur. et semet
ipsam ñ deserit. cum semel p̃cipitata corruerit. Idem
namq maximianꝰ ceptam nutrit audatiam: et ali

Expanded text:
tum et Felicianum. cuius aduocati uerba ista sunt: sed tum et Felicianum. cuius aduocati uerba ista sunt: sed suis, inquit, institutis iniquitas delectatur et semet ipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. idem namque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cum uagaiensi concilio damnatos allegata ꝑ aduo¬
catos eadem sententia demonstrassent.cum iuben¬
te ꝓconsule locis quos tenebant ꝑellere conati mi¬
nime ualuissent. sic postea susceꝑunt. ut cum eis
in honoribus eorum integris communicarent. et
simul in pacem redactis populis eorum ex his quos
in scismate baptirauerant nullum rebaptirarent.
Extat decretum bagaiensis concilii allegatum apd̾
ꝓconsulem aduocatum. ꝓsequente nũmasio. cum
ageret ut primiani communioni membresitana ec¬
clesia traderetur. ex pulso saluio qui eam tenebat an¬
tiquitus. ubi ep̃atum meruerat in parte donati. sed
pellendus ꝓpterea petebatur. quia eum damnatum
uagaiensi concilio recitabat inter duodecim maxi¬
miam ordinatores. qͦs idem nummasius in nume¬
ro errans undecim dicit. Hanc nũmasii postulatio¬
nem recitauit postea titianus. ex presse ac nomina¬
tim agens apud eundem ꝓconsulem adu̾sus p̃cexta¬

Expanded text:
cum Bagaiensi concilio damnatos allegata per aduocum Bagaiensi concilio damnatos allegata per aduocatos eadem sententia demonstrassent, cum iubente proconsule locis quos tenebant pellere conati minime ualuissent, sic postea susceperunt, ut cum eis in honoribus eorum integris communicarent et simul in pacem redactis populis eorum ex his, quos in schismate baptizauerant, nullum rebaptizarent. Extat decretum Bagaiensis concilii allegatum apud proconsulem, aduocato prosequente Nummasio, cum ageret, ut Primiani communioni Membresitana ecclesia traderetur expulso Saluio, qui eam tenebat antiquitus, ubi episcopatum meruerat in parte Donati. sed pellendus propterea petebatur, quia eum damnatum Bagaiensi concilio recitabat inter duodecim Maximiani ordinatores, quos idem Nummasius in numero errans undecim dicit. hanc Nummasii postulationem recitauit postea Titianus, expresse ac nominatim agens apud eundem proconsulem aduersus Praetexta
Abbreviated transcription (Latin):
accusatos conuincerent et expellerent qͦs in conci¬
lio iam damnauerant. ñ declinauer̃t. s. susceꝑũt.
exercuer̃t multo nobiscum faciliꝰ pacifice conferre
potiusse: nisi mallent causam malã excusatione co¬
oꝑire: quã disputatione finire. Iam uͦ qd̾ antequã
uenias ad sermonẽ meum quo rep̃hendi petilianũ.
a me interim queris a quo te baptirari conueniat.
utrum ab eo potiꝰ quẽ et ego baptismũ habere confir¬
mo.an ab eo quem tuus hoc ñ habere contendit. hec
etiam questio ꝑ maximiani causam de uana imꝑi¬
toꝵ loquacitate sublata ẽ: quantũ quidem ad uos
attinet. Nam apud ipsos maximianenses adhuc
manet. Ur̃i enim damnato ꝓpt̾ sacrilegium scis¬
matis maximiano. quẽ diaconũ suũ primianꝰ dam¬
nauerat. et ꝑ quem conspirantib adu̾sum se pluri¬
mis collegis damnatus fuerat: continuo cum eo du¬
odecim ordinatores eiusdem maximiani eadẽ sen¬

Expanded text:
accusatos conuincerent et expellerent quos in conciaccusatos conuincerent et expellerent quos in concilio iam damnauerant, non declinauerunt, sed susceperunt exercuerunt, multo nobiscum facilius pacifice conferre potuisse, nisi mallent causam malam cooperire excusatione quam disputatione finire. Iam uero quod, antequam uenias ad sermonem meum quo reprehendi Petilianum, a me interim quaeris a quo te baptizari conueniat, utrum ab eo potius, quem et ego baptismum habere confirmo, an ab eo, quem tuus hoc non habere contendit, haec etiam quaestio per Maximiani causam de uana inperitorum loquacitate sublata est, quantum quidem ad uos adtinet - nam apud ipsos Maximianenses adhuc manet —; uestri enim damnato propter sacrilegium schismatis Maximiano, quem diaconum suum Primianus damnauerat et per quem conspirantibus aduersum se plurimis collegis damnatus fuerat, continuo cum eo duodecim ordinatores eiusdem Maximiani eadem sen
Abbreviated transcription (Latin):
hendis. ñne melius obsecro te causa ueritatis et u¬
nitatis. pacificis uerb̾ et pacatiorib locis int̾ ep̃os
ageret᷑. quam in foro ab ep̃is ꝑ aduocatos litigare¬
tur. qͦd a partibus primiani carthaginensis ep̃i ur̃i.
aduersus marimianũ et adu̾sus eos quicum illo ba¬
gaiensi concilio damnati sunt. apud legatũ cartha¬
ginis. et apud quatuor uł ampliꝰ ꝓconsules factũ ẽ:
Certe in collatione disputationis hoc cauendum ẽ.
ne ꝓrumpat᷑ in litẽ: et caueri a modestib et mitib
& potest. et solet. Cum uͦ aduocatis utrinq luctan¬
tibus in foro controu̾sia u̾tit᷑. iam ꝓculdubio litiga¬
tur. Neq hoc in ur̃is rep̃hendo. si ad hoc ñ amore
litigandi s consulendi necessitate compulsi sunt.
ueruntam̃ admoneo te bono ingenio p̃ditum ui¬
rũ. ut aduertas. ut sentias. ut intelligas eos qui
forensem strepitum. et iudiciaria iurgia quibus

Expanded text:
hendis: nonne melius, obsecro causa ueritatis et uhendis: nonne melius, obsecro causa ueritatis et unitatis pacificis uerbis et pacatioribus 10 locis inter episcopos ageretur, quam in foro ab episcopis per aduocatos litigaretur? quod a partibus Primiani Carthaginiensis episcopi uestri aduersus Maximianum et aduersus eos, qui cum illo Bagaiensi concilio damnati sunt, apud legatum Carthaginis et apud quattuor uel amplius proconsules factum est. certe in conlatione disputationis hoc cauendum est, ne prorumpatur in litem, et caueri a modestis et mitibus et potest et solet; cum uero aduocatis utrimque luctantibus in foro controuersia uertitur, iam procul dubio litigatur. neque hoc in uestris reprehendo, si ad hoc non amore litigandi, sed consulendi necessitate conpulsi sunt; uerumtamen admoneo te bono ingenio praeditum uirum, ut aduertas, ut sentias, ut intellegas eos, qui forensem strepitum et iudiciaria iurgia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Xcempe illud qͦ uisũ ẽ. eloquentiꝰ. eo potissi¬
mũ electum ẽ: qđ om̃s esse suũ uellent. quo uno tre¬
centorum et decem ora tacentia ꝑsonarent. E cce elo¬
quentia quã uituꝑasti. quã uelut seditiosam. et
greco etiam nomine maliciosã et artificiosam. detes¬
tandam uitandamq moninsti. tantũ ꝑmulsit tot
ep̃os tuos: ut in plenario concilio suo nollet quisq¬
suam ꝓferre sententiã. s. una que ab uno dici diser¬
tius ornatiusq potuit. eam cuncti facerent suam.
Liceat igitur nobissine inuidia ñ usquequaq im¬
polite contra errores hominum disputare.si licuit
tot ac tantis ep̃is ur̃is ipsos homines tam diserte
ornateq damnare: Illud etiam qd studium ꝓueri¬
tate certandi quia sepe uoluimꝰ conferre cum ur̃is.
ut errore sublato fr̃na caritas pacis uinculo letaret᷑.
contentionis et animositatis uicioso nomine repre¬

Expanded text:
ritas? nempe illud quo uisum est eloquentius eo potissiritas? nempe illud quo uisum est eloquentius eo potissimum electum est, quod omnes esse suum uellent, quo uno trecentorum et decem ora tacentia personarent. ecce eloquentia quam uituperasti, quam uelut seditiosam et Graeco etiam nomine malitiose artificiosam detestandam uitandam que monuisti, tantum permulsit tot episcopos tuos, ut in plenario concilio suo nollet suam quisque proferre sententiam, sed unam, quae ab uno dici disertius ornatiusque potuit, eam cuncti facerent suam. liceat igitur nobis sine inuidia non usque quaque inpolite contra errores hominum disputare, si licuit tot ac tantis episcopis uestris ipsos homines tam diserte ornateque damnare. Illud etiam, quod studium pro ueritate certandi, quia saepe uoluimus conferre cum uestris, ut errore sublato fraterna caritas pacis uinculo laetaretur, contentionis et animositatis uitioso nomine repre
Abbreviated transcription (Latin):
anũ fidĩ emulum. ueritatis adulterum. eccłie matͥs
iminicũ. dathe: chore: et abironministrũ de pacis gremio
sentencie fulm̃ excussit. laudare eloquentiã cogereris :
Porro si mͥ materies illa ꝓponeretur. qͣndo possem
dicere: licet uꝑei seminis noxios partus uenenati
uteri alueus diu texerit. et concepti sceleris uda coa¬
gula. in aspidum m̃bra tardo se calore uaporaue¬
rint. tam̃ conceptum uirus. euanescentium umbͣ¬
culo occultari ñ potuit. nam et si sero publicũ faci¬
nus & parricidium suũ. feta scelerum uota peꝑer̃t:
Quando me in hec u̾ba exquirenda coartarem. qͣndo
in exprim̃da ꝓuoluerẽ : Quando tanto impetu.
tanto sonitu. in odium noxiorum lectoris uł audi¬
toris animum concitarẽ : Num ideo hec in quos
dicta sunt. minꝰ ueracit̃ dicta sunt: Num hac eloqͣn¬
tia tanti concilii fides minuit᷑. uł labefactat᷑ aucto¬

Expanded text:
anum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris anum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit, laudare eloquentiam cogereris? porro si mihi materies illa proponeretur, quando possem dicere: licet uiperei seminis noxios partus uenenati uteri alueus diu texerit et concepti sceleris uda coagula in aspidum membra tardo se calore uaporauerint, tamen conceptum uirus euanescenti umbraculo occultari non potuit. nam etsi sero publicum facinus et parricidium suum feta scelerum uota pepererunt? quando me in haec uerba exquirenda coartarem, quando in exprimenda prouoluerem? quando tanto impetu. tanto sonitu in odium noxiorum lectoris uel auditoris animum concitarem? num ideo haec in quos dicta sunt minus ueraciter dicta sunt? num hac eloquentia tanti concilii fides minuitur uel labefactatur aucto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpconsularib allegarent. iussiones quib illi sedib
pellerentur efficacissimas impetrarent. his om̃ib
Ase gestis. adhuc nebulas imꝑitis conantur offun¬
dere: ñ solũ scͥpturis sc̃is et prioꝵ rerũ gestarũ qndo
seao unitate seꝑauerunt. multis certisq docum̃tis
uerũ etiã recentissimis suis factis et exemplis euiden¬
rissime suꝑati. Hinc gͦ tantũ aga. hinc ad om̃s epse
tue partes. quantum me dns adiuuat sine ulla
difficultate: immo cũ magna facilitate respondeã.
Acprino illud qd̾ tibi ipse contrariꝰ eloquent᷑ elo¬
qlientã uituꝑare uoluisti tanꝗͣ eẽt ueritatis in imi¬
ca & pacrona potius falsitatis. ut eo mͦ me quasi elo¬
quentem cauendum atq fugiendum ostenderes
imꝑitis. si reuera tanta eẽt eloquentia mea. qͣntã
m qͣnuis accusator attribins. nonne recitato decre¬
to concilii uagaiensis. quo sicut ibi scͥptũ ẽ: maximi¬

Expanded text:
proconsularibus allegarent, ac jussiones quibus illi sedibus proconsularibus allegarent, ac jussiones quibus illi sedibus pellerentur, efficaa se gestis adhuc nebulas inperitis conantur offundere, non solum scripturis sanctis et priorum rerum gestarum, quando se ab unitate separauerunt, multis certisque documentis, uerum etiam recentissimis suis factis et exemplis euidentissime superati. Hinc ergo tantum agam, hinc ad omnes epistulae tuae partes, quantum me dominus adiuuat, sine ulla difficultate, immo cum magna facilitate respondeam. ac primo illud, quod tibi ipse contrarius eloquenter eloquentiam uituperare uoluisti, tamquam esset ueritatis inimica et patrona potius falsitatis, ut eo modo me quasi eloquentem cauendum atque fugiendum ostenderes imperitis: si re uera tanta esset eloquentia mea, quantam mihi quamuis accusatorie tribuis, nonne recitato decreto concilii Bagaiensis, quo, sicut ibi scriptum est, Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
sis et ñ ꝓbatis in maxuniani causa cogerent᷑ fateri.
eoꝵ qͦs damnauer̃t peccatis ñ fuisse maculatos in
una sacramentoꝵ cõmunione constitutos. eos qͥb
tanꝗͣ innocentib ad reuertendũ dilationẽ dede¬
r̃t. et si ñ ordinatorib maximiani. tam̃ in eiꝰ parte
constitutis damnatoribus primiani. Et qui bap¬
tismũ xp̃i nolebant agnoscere: nec in eis eccłuis da
tendentes extra unam eccłiam baptismũ dari ñ
posse: nosq culpantes qd̃ ꝑ eos datũ baptisinum ñ
rescinderemꝰ. qͦs ẽẽ in uera eccłia negaremꝰ suscipe¬
rent in marimiani sacrilego scismate baptiratos.
& in eis baꝑtismũ rescindere ñ auderent. Et qui
genda p̃cipit᷑. nos tanquam crimine ꝑsequutioniᷤ
accusant. adirent iudices ab ipsis imꝑatoribꝰmis¬
sos. et maximianũ ac socios eius apud eos grauit̃
aceusarent. concilium quo eos damnauert gestis

Expanded text:
sis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri sis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri eorum quos damnauerunt peccatis non fuisse maculatos in una sacramentorum communione constitutos eos, quibus tamquam innocentibus ad reuertendum dilationem dederunt etsi non ordinatoribus Maximiani, tamen iconstitutis damnatoribus Primiani: et qui Baptismum Christi nolebant agnoscere, nec in eis Ecclesiis ddavit, contendentes extra unam Ecclesiam Baptismum dari non posse, nosque culpantes quod per eos datum Baptismum non rescinderemus, quos esse in vera Ecclesia negaremus, susciperent in Maximiani sacrilego schismate baptizatos, et in eis Baptismum rescindere non auderent: et qui genda praecipitur, nos tanquam crimine persecutionis accusant, adirent judices ab ipsis imperatoribus missos, et Maximianum ac socios ejus apud eos graviter accusarent, et concilium quo eos damnaverunt, gestis
Abbreviated transcription (Latin):
er ego pos¬
sem breuit̃ ea quȩ contra te dicta sunt in memo¬
riam reuocare. S: hinc solum cogita maximia¬
nensium causam tibi ante ocłos pone: Si de hac
nob̾ respondere potueris: aggredere cȩtera. Si au¬
tem ñ potueris: melius est ut quiescas. quam cal¬
ces adusus stimulum iacias. Exꝑlicit lib t̾cius
At ibuis nec paruis uoluminibꝰ
epłe tuȩ crescomi diligent̃ satisq res¬
ponderim. qua petiliam litteras
contra mea scripta quibus refelleban¬
tur defendendas puta¬
stis. tam̃ hoc etiam breuiori oꝑe institui de sola
causa maximianensiũ tecum agere: et ex hac una
ostendere om̃ia que in illa epła posiusti. quã frust᷑
quã manit̃ dixeris. Neq enim contemnendum ẽ:
beneficium d̃i. qͦd & ad nr̃e dispensationis compen¬
diũ. et ad ur̃ę correctionis si sapiatis adiutorium
p̃stare dignatus ẽ. Qui nescientib uob̾. neq id agen¬
rp̃ianũ ꝑ cõmunionẽ sacramentoꝵ. maculatum
peccatis criminabant᷑ alienis qͣmins etiã ipsisfal¬

Expanded text:
et ego possem breuiter ea quae contra te dicta sunt in memoriam reuocare. sed hinc solum cogita, Maximianensium causam tibi ante oculos pone. si de hac nobis respondere potueris, adgredere cetera; si autem non potueris, melius quiescas quam calces aduersus stimulum iactes. LIBER QVARTUS. tribus nec paruis uoluminibus epistulae tuae, Cresconi, diligenter satisque responderim, qua Petiliani litteras contra mea rescripta, quibus refellebantur, defendendas putasti, tamen etiam hoc breuiore opere institui de sola causa Maximianensium tecum agere et ex hac una ostendere omnia, quae in illa epistula posuisti, quam frustra, quam inaniter dixeris. neque enim contemnendum est beneficium dei, quod et ad nostrae dispensationis conpendium et ad uestrae correctionis, si sapiatis, adiutorium praestare dignatus est. qui nescientibus uobis neque id agenchristianum per communionem sacramentorum maculatum peccatis criminabantur alienis quamuis etiam ipsis fal
Abbreviated transcription (Latin):
int̾sunt illicito. incestui lenocinium p̃buerunt. d̃i
p̃sidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridi¬
co cdamnatos ẽẽ cognoscite: Post istorum damna¬
tionem in quib leguntur p̃textatus adsuritanus.
et felicianꝰ mustitanus. cum quib ut ante dixi ꝓ
consulis adũsus eos impetrata iussione concorda¬
uerunt.cȩteris in eodem maximiani scismate con¬
stitutis. primiam etiã damnatorib. tantũ quia
ñ int̾fuerant maximiam ordinatiomi dilationem
dederunt in eodem bagaiensi concilio. certo diei t̃¬
mino definitam. que continetur his uerbis. Eos
autem inquiunt qͦs sacrilegi surculi ñ polluere
plantaria. hoc est qui a maximiani capite ꝓprias
manus uerecundo fid̃i pudore retraxerunt. ad ma¬
rum morte purgamur: tantum de innocentiũ
reditu gratulamur. Ac ne angustum redeuntibus

Expanded text:
i lenocinium praebuerunt. dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. post istorum damnationem, in quibus leguntur Praetextatus Adsuritanus et Felicianus Mustitanus, cum quibus, ut ante dixi, post proconsulares aduersus eos impetratas iussiones concordauerunt, ceteris in eodem Maximiani schismate constitutis, Primiani etiam damnatoribus. tantum quia non interfuerant Maximiani ordinationi, dilationem dederunt in eodem Bagaiensi concilio certo diei termino definitam, quae continetur his uautem quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capite proprias manus verecundo fidei pudore retraxerunt, ad marum morte purgamur, tantum de innocentium reditu gratulamur . Ac ne angustum redeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
exploso om̃i contradictionis effectu. sacratissimis
sacerdotib a ꝓfanismentib eccłias uindicatas opor¬
tere resticui. Deinde paulo post ut idem aduocatus
ostendat quid iussum sit. recitat nummasi postu¬
lationem quã supra cominemorau. in qua ꝓcon¬
suli a nummasio cum exegisset legi ep̃ale iudiciũ

Expanded text:
ntradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus a profanis mentibus ecclesias vindicatas oportere restitui. Deinde paulo post, ut idem advocatus ostendat quid jussum sit, recitat Nummasii postulationem quam supra commemoravi: in qua proconsul Nummasio cum dixisset, Lege episcopale judic
Abbreviated transcription (Latin):
confessos dixerunt sententias. qui p̃sentes de sua ñ
sunt confessione damnati. Hoc concilium ñ mane¬
ret. nec in posteritatis memoriã ꝑduraret. nisi desc̃¬
beretur ab aliis. conseruaret᷑ ab eis qui eo se defensa¬
re p̃parabant. siquis eis eadem postea crimina que
illic relaxata sunt obiecisset. Int̾erat etiam scđi ipsiuꝰ
ut appareret eum ne scisma fieret. qd̾ solent p̃cȩteris
pacifici p̃cauere: illa om̃ia diuino iudicio dimisisse.
qd̾ multomagis facere deberet in concilio carthagi¬
nensi. ubi contra abscentes nulla constiterant. nͥ lu¬
cilla tunc p̃potens et ꝑecuniosissima femina. odus
accensa furialib uehement̃ instaret. ut contra cecili¬
anum ueluti damnatũ alt̃ ordinaretur ep̃c. qd̃ in
renophili consularis iudicio postea cõmemoratũ ẽ.
ꝑ quendam nundinarium siluiani cirtensis tũc
ur̃i ep̃i diaconum. qui cõmemorato ep̃o suo qũe per¬

Expanded text:
confessos dixerunt sententias, qui praesentes de sua non confessos dixerunt sententias, qui praesentes de sua non sunt confessione damnati. hoc concilium non maneret nec in posteritatis memoriam perduraret, nisi describeretur ab aliis, cum seruaretur ab eis. qui eo se defendere praeparabant, si quis eis eadem postea crimina, quae illic relaxata sunt, obiecisset. Intererat etiam Secundi ipsius, ut appareret eum, ne schisma fieret, quod solent prae ceteris pacifici praecauere, illa omnia diuino iudicio dimisisse; quod multo magis facere deberet in concilio Carthaginiensi, ubi contra absentes nulla constiterant. nisi Lucilla tunc praepotens et pecuniosissima femina odiis accensa furialibus uehementer instaret, ut contra Caecilianum ueluti damnatum alter ordinaretur episcopus. quod in Zenophili consularis iudicio postea commemoratum est per quendam Nundinarium Siluani Cirtensis tunc uestri episcopi diaconum, qui cum memorato episcopo suo, quem per
Abbreviated transcription (Latin):
inseram. p̃clara uidelicet ratione defendis. Hoc enĩ
de his iam plurib utiq dicturus es. qđ de uno sil¬
uano tanquam magnum aliquid dicendum pu¬
tasti. Hinc te arbitratus manifeste: falsum crimen
qd̾ ei traditionis obicit᷑ demonstrare: quia int̾posu¬
isti sententiã eiꝰ. quam in concilio int̾ cȩteros ep̃os
contra cecilianum et alios communionis eiꝰ partici¬
pes dix̃. tanquã fieri ñ posser. ut traditores traditor
condemnaret. Orudentiꝰ enim tu uides ista quam
paulus apłs. Nam ille quibusdam res obiciebat ab¬
surdas. nec considerabat ñ posse fieri qd dicebat. Qui
p̃dicas ñ furandum furaris: Qui dicis ñ adulteran¬
dum adult̾as: Qui abhominaris idola sacrilegiũ
facis: Et illud p̃cipue: in quo enim alt̾um iudicas te
ipsum condemnas. Eadem enim agis q̃ iudicas. Hos
gͦ traditores. quib confessis t̾ritus scds ignouit. secũ
habuit in carthaginensi concilio. & in absentes non

Expanded text:
inseram, praeclara uidelicet ratione defendes. hoc enim inseram, praeclara uidelicet ratione defendes. hoc enim de his tam pluribus utique dicturus es, quod de uno Siluano tamquam magnum aliquid dictandum putasti, hinc te arbitratus manifeste falsum crimen quod ei traditionis obicitur demonstrare, quia interposuisti sententiam eius, quam in concilio inter ceteros episcopos contra Caecilianum et alios communionis eius participes dixit, tamquam fieri non posset, ut traditores traditor condemnaret. prudentius enim tu uides ista quam Paulus apostolus. nam ille quibusdam res obiciebat absurdas nec considerabat non posse fieri quod dicebat: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non adulterandum adulteras, qui abominaris idola sacrilegium facis, et illud praecipue: in quo enim alterum iudicas, te ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. hos ergo traditores, quibus confessis territus Secundus ignouit, secum habuit in Carthaginiensi concilio, et in absentes non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. nisi quia dedisti. aut iussisti dari qd̃cunq
Nam ñ te dimittebant passim. Nam ego occidi et
occido eos qui contra me faciunt. Ideo noli me pro¬
uocare ut plus dicam. Scis me de nomine tͣctare:
Scd̾s minor patruo suo dix̃ scd̃o. Audis quȩ dicat
intes Parat᷑ ẽ. recedere. et scisma facere. ñ tantum
ipse s et om̃s quos arguis. quosscio quia dimitte
te habent. et dare in te sentenciam. et rema neb soł
hereticꝰ. Ideo quidad te ꝑtinet. quis quid egit: Dõ ħt
reddere rationem. Scds felici a rotaria centurio¬
nis. uictori agarbe dix̃. Quid uob̾ uidet᷑: Responde¬
runt. Habent d̾m cui reddant rationem. Scđ̾s dix̃
Nos scitis. et ds. Sedete. Et om̃s responderunt do gr̃as.
hostu traditores qui cum alis apud carthaginem
in cecilianum et socios eiꝰ dixer̃t̃ sentencias. int̃quos
et siluanꝰ cirtensis fuit de cuiꝰ traditione gesta mox

Expanded text:
ipsis, nisi quia dedisti aut iussisti dari quodcumque ? ipsis, nisi quia dedisti aut iussisti dari quodcumque ? nam non te dimittebant passim. nam ego occidi et occido eos qui contra me faciunt; ideo noli me prouocare ut plus dicam. scis me de nemine tractare. Secundus minor patruo suo Secundo dixit: audis quae dicat in te. paratus est recedere et schisma facere, non tantum sed et omnes quos arguis. quos scio quia dimittere te habent et dare in te sententiam et remanebis solus haereticus. ideo quid ad te pertinet quis quod egit? deo habet reddere rationem. Secundus Felici a Rotaria, Nabor a Centurionis, Uictori a Garbe dixit: quid uobis uidetur? responderunt: habent deum cui reddant rationem. Secundus dixit: uos scitis et deus: sedete. et omnes responderunt: deo gratias. Hos tu traditores, qui cum aliis apud Carthaginem in Caecilianum et socios eius dixerunt sententias, inter quos et Siluanus Cirtensis fuit, de cuius traditione gesta mox
Abbreviated transcription (Latin):
reddam rationem. Scd̾s dix̃. Accede una parte. Se¬
cundꝰ marino ab aquis tibilitanis dixit. Dicit᷑ et te
tradidisse. Marinꝰ respondit. Dedi pollo cartulas.
Nam codices mei salui sunt. Sed̾s dix̃. Transi una
parte.Scd̾s donato calamensi dix̃. Dicit᷑ te tradidis¬
se.Donatꝰ respondit. Dedi codices medicinales. Scd̃s
dix̃. Transi una parte: Et alio loco. Scds uictori arus¬
siccade dix̃. Dicitur te tradidisse quatuor euangłia.
Uictor respondit. Ualentianꝰ curator fuit. Ipse me co¬
egit. ut mitterem illa in ignem. Sciebam illa deliti¬
cia fuisse: hoc delictum michi indulge. et indulget mͥ
et d̾s. Sca̾s dix̃. Transi una parte. Et alio loco. Sed̾s¬
dix̃. purpurio alimatad. Ticit᷑ te necasse filios sororis
tuȩ duos. Milei purpuriꝰ respondit. Putas me treri
a te sicut et alteri: Tu quid egisti. qui tentꝰ es acurato¬
re et ordine ut scͥpturas dares: Quomͦ te liberasti ab

Expanded text:
reddam rationem. Secundus dixit: accede una parte. Sereddam rationem. Secundus dixit: accede una parte. Secundus Marino ab Aquis Tibilitanis dixit: dicitur et te tradidisse. Marinus respondit: dedi Polio cartulas, nam codices mei salui sunt. Secundus dixit: transi una parte. Secundus Donato Calamensi dixit: dicitur te tradidisse. Donatus respondit: dedi codices medicinales. Secundus dixit: transi una parte. et alio loco: Secundus Uictori a Russiccade dixit: dicitur te tradidisse quattuor euangelia. Uictor respondit: Ualentianus curator fuit; ipse me coegit ut mitterem illa in ignem. sciebam illa deleticia fuisse. hoc delictum mihi indulge. et indulget mihi et deus. Secundus dixit: transi una parte. et alio loco: Secundus Purpurio a Liniata dixit: dicitur te necasse filios sororis tuae duos Milei. Purpurius respondit: putas me terreri a te sicut et alteri? tu quid egisti. qui tentus es a curatore et ordine. ut scripturas dares? quomodo te liberasti ab
Abbreviated transcription (Latin):
enim quia dixisti ẽẽ multas litt̾as quib hoc possit
ostendi. ideo iam ostendi. ideo iam ostendisse putan¬
dus es. de ur̃is autem maiorib extat scđ̃i tigisitani
concilium. cum paucissimis quidem factũ apud
cirtam. post ꝑsequutionẽ codicum tradendoꝵ. ut illic
cipe: Nam quȩ necessaria fuerunt infra scribere cu¬
rau. K diocletiono.uiii. et maximiano.uii. consuli¬
b.iiii. noñ marc̾. cirtȩ: cum seds ep̃c tigisitanꝰ primȩ
cathedrȩ consedisset in domo urbani donati. idẽ dix̃.
Obemꝰ nos pͥmo: et sic poterimus hic ordinare ep̃m.
Scd̾s donato masculitano dix̃. Dicitur te tradidisse:
Donatꝰ respondit. Scis quantum me quesiuit florus
ut turificarem. et ñ me tradidit ds̃ in manib eiꝰ fr̃.
S: quia d̾s michi dimisit. gͦ et tu serua me dõ. Scd̃s dix̃.
Qd gͦ facturi sumꝰ de martyrib quia ñ tradiderunt.i¬
deo et coronati sunt: Donatꝰ dix̃. Mitte me ad dm. ibi

Expanded text:
enim quia dixisti esse multas litteras, quibus hoc possit enim quia dixisti esse multas litteras, quibus hoc possit ostendi, ideo iam ostendisse dus es. De vestris autem majoribus exstat Secundi Tigisitani concilium, cum paucissimis quidem factum apud Cirtam post persecutionem codicum tradendorum, ut illic cipe: nam quae necessaria fuerunt, infra scribere curavi. Diocletiano octies, et Maximiano septies consuliIIII Non Mart Cirtae cum Secundus episcopus Tigisitanus primae cathedrae consedisset in domo Urbani Donati, idem dixit: probemus nos primo et sic poterimus hie ordinare episcopum. Secundus Donato Masculitano dixit: dicitur te tradidisse, Donatus respondit: scis quantum me quaesiuit Florus ut turificarem, et non me tradidit deus in manibus eius, frater; sed quia deus mihi dimisit, ergo et tu serua me deo. Secundus dixit: quid ergo facturi sumus de martyribus? quia non tradiderunt. ideo et coronati sunt. Donatus dixit: mitte me ad deum, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
huic usq ñ noueras. sicut autẽ nos docere poterimꝰ
adhuc usq ñ nosti. quia ep̃is ur̃is mentientib cre¬
didisti: Qd̃ autem me de traditione in ur̃os maio¬
res. dicis quasi ꝑ anticathegoriam qđ a nr̃is maio¬
rib factum ẽ. retorquere uoluisse culpans qd̾ hoc
simo eẽt obiectum qđ ipse eu̾teret isrł. respondit.
ñ ego eu̾to. s eu̾tis tu et domꝰ patͥs tui: Quid enim
ad nos ꝑtinet. hoc retortȩ obiectionis genꝰ. quo no¬
mine a grecis appelletur in arte rethorica. cũ hoc
inueniamꝰ in auctoritate ꝓpħica: Cum gͦ quisq di¬
cit ñ ego feci s tu fecisti. uerum dicere opus est. ñ di¬
cere metuendum ẽ. Et tu quom ostendas ñ fecisse
maiores ur̃os. qd̃ siuis confessionib lectis fecisse mon¬
strantur. debes si quid uales uigilantissime cogitare:
ñ u̾bo greco imꝑitos ne nos audiant det̾rere. Et ma¬
iores quidem nr̃os fuisse. traditores ñ docuisti. neq

Expanded text:
huc usque non noueras, sicut autem nos docere poterimus, huc usque non noueras, sicut autem nos docere poterimus, adhuc usque non nosti, quia episcopis uestris mentientibus credidisti? Quod autem me de traditione in uestros maiores dicis quasi per anticategoriam quod a nostris maioribus factum est retorquere uoluisse, culpans quod hoc simo esset obiectum, quod ipse euerteret Israhel, respondit: ego non euerto, sed euertis tu et domus patris tui? quid enim ad nos pertinet, hoc retortae obiectionis genus quo nomine a Graecis appellatur in arte rhetorica, cum hoc inueniamus in auctoritate prophetica? cum ergo quisque dicit: non ego feci, sed tu fecisti\', uerum dicere opus est, non dicere metuendum est. et tu quomodo ostendas non fecisse maiores uestros, quod suis confessionibus lectis fecisse monstrantur, debes, si quid uales, uigilantissime cogitare, non uerbo Graeco imperitos, ne nos audiant, deterrere. et maiores quidem nostros fuisse traditores non docuisti — neque
Abbreviated transcription (Latin):
multo melius obinutescerent cum talia loquerentur
iam tandem sentire debent quanta sint ꝓ ꝑace to¬
leranda. et ꝓ pace.xp̃i redire ad eccłiam quȩ ñ dam¬
nauit incognita. si ꝓpace donati placuit reuocare
damnata. Multomagis hoc enĩ scđ̃m tuã narratio¬
nem uerum ẽ: qui dixisti. in illos dilatione concessa
reuocatos de quib nominatim exp̃ssis iam dictum
fuerat. dĩ p̃sidentis arbitrio uniu̾salis concilii ore ue¬
ridico damnatos ẽẽ cognoscite: Cum enim post hec
u̾ba illa ẽ. dilatio constituta: quomͦ ñ placuit reuo¬
care damnata: Aut quomͦ nob̃ tanto post natis uel
ipsi etiam. xp̃iano orbit̾rarum incognita ẽẽ ñ possint
quȩ ꝓbari ñ potuerunt de ceciliano. in eo qd̾ postea
factum est iudicio transmarino quando ea que de
maximianensib gesta sunt. &. in affrica. et tempori¬
b nr̃is. tu cumsis afer. sicut dicis post tot annos ad¬

Expanded text:
multo melius obmutescerent, cum talia loquerentur multo melius obmutescerent, cum talia loquerentur iam tandem sentire deberent, quanta sint pro pace toleranda, et pro pace Christi redire ad ecclesiam quae non damnauit incognita, si pro pace Donati placuit reuocare damnata. multo magis hoc enim secundum tuam narrationem uerum est, qui dixisti etiam illos dilatione concessa reuocatos, de quibus nominatim expressis iam dictum fuerat: dei praesidentis arbitrio uniuersalis conciliiore ueridico damnatos esse cognoscite. cum enim post haec uerba illa est dilatio constituta, quomodo non placuit reuocare damnata? aut quomodo nobis tanto post natis uel ipsi etiam christiano orbi terrarum incognita esse non possint, quae probari non potuerunt de Caeciliano in eo quod postea factum est iudicio transmarino, quando ea, quae de Maximianensibus gesta sunt et in Africa et temporibus nostris, tu, cum sis Afer, sicut dicis, post tot annos ad
Abbreviated transcription (Latin):
daciter respondere conatus es quã recte dixerim. si
ꝓ unitate partis donati in nefario scismate baꝑtira¬
tos nemo rebaptirat. cur ñ ꝓ unitate: xp̃i uera et ꝑle¬
naria lex illius hereditatis agnoscitur. cum ipse fa¬
tearis eos qui in maximiani scismate ꝑstitissent.
meruisse sententiã qua ñ tenerentur. si intra diem¬
diem dilationis se eccliȩ reddidissent. Unde constat
antequã se reddidissent eos inscismate in quo per¬
stiterant baptirasse. cum quib in ur̃am cõmunio¬
nẽ recepti sunt. Uides quemadmodũ mortui bapti¬
rauerint. quia de illis qui in maximiani scismate
ꝑstitissent antequam ad uos redirent. dictum erat
sententia concilui bagagensis. egyptioꝵ admodum
exemplo ꝑeuntium funerib plena sunt littora. Qd̃
uero dixi. quando apud eos decernenda recitata ẽ:
ore latissimo acclamauer̃t. nunc autẽ cum a nobis
recitata fuerit obmnutescant. quib peius. ecce iam

Expanded text:
daciter respondere conatus es, quam recte dixerim: si daciter respondere conatus es, quam recte dixerim: si pro unitate partis Donati in nefario schismate baptizatos nemo rebaptizat, cur non pro unitate Christi uera et plenaria lex illius hereditatis agnoscitur?, cum ipse fatearis eos, qui in Maximiani schismate perstitissent, meruisse sententiam qua non tenerentur, si intra diem dilationis se ecclesiae reddidissent. unde constat, antequam se reddidissent, eos in schismate in quo perstiterant baptizasse cum quibus in uestram communionem recepti sunt. uides quemadmodum mortui baptizauerint, quia de illis, qui in Maximiani schismate perstitissent, antequam ad uos redirent, dictum erat sententia concilii Bagaiensis: Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena sunt litora. Quod uero dixi: quando apud eos decernenda recitata est, ore latissimo adclamauerunt, nunc autem, cum a nobis recitata fuerit, obmutescunt, ecce iam
Abbreviated transcription (Latin):
guinis abluuntur. quo uelocit̃ cucurrerunt: in¬
de manꝰ a funesto oꝑe ꝑditionis emaculantur.
unde ab illicito incestu ñ membra corporis s. ani¬
o purgat᷑ affectus: Nempe istam causam ut de¬
fendatis. uelitis nolitis ad patrocinium u̾itatis
uenire. cogemini. quȩ dicit baptismum. xp̃i ñ solũ
poctultos. uerum etiam ꝑ manifestos malos nec so¬
lum a conu̾sis. uerũ etiam aꝑu̾sis datum. habe¬
re. inconcussam sui roboris firmitatẽ: et eis posse
quidem inesse. s nisi correctis ñ posse ꝓdesse: Gor¬
rectos autem etiam fr̃nis orationib expiari. per
maximianensium susceptione mentiti sint. scd̾m
ipsũ mendatiũ eorum et narrationẽ tuã. quã tota
causa ur̃a subu̾sa sit. puto quod ñ iam querere de¬
beas s agnoscere: nec parere contradictionem.s cor¬
rechonem potiꝰ cogitare. Nides enim nunc saltem
quã ueracit᷑ a me illa dicta sint. quib frustra men¬

Expanded text:
guinis abluuntur, quo uelociter cucurrerunt, unguinis abluuntur, quo uelociter cucurrerunt, unde manus a funesto opere perditionis emaculantur, unde ab inlicito incestu non membra corporis, sed animae purgatur affectus? Nempe istam causam ut defendatis, uelitis nolitis, ad patrocinium ueritatis uenire cogimini, quae dicit baptismum Christi non solum per occultos, uerum etiam lum a conversis, verum etiam a perversis datum, habere inconcussam sui roboris firmitatem; et eis posse quidem inesse, sed nisi correctis non posse prodesse; correctos autem etiam fraternis orationibus expiari, per Maximianensium susceptiipsum mendacium eorum et narrationem tuam quam tota causa uestra subuersa sit, puto quod non iam quaerere debeas, sed agnoscere, nec parare contradictionem, sed correctionem potius cogitare. uides enim nunc saltem, quam ueraciter a me illa dicta sint, quibus frustra men
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegii constituti. sub quorũ labus erat uenenũ
aspidum.cum ore pleno maledictionis et amaritu¬
dine. cũ pedib uelocib ad effundendũ sanguinẽ
quomͦ baptirauerunt: Nunqͥd in his erat conscien¬
tia scẽ dantiũ que ablueret accipientium : Nunqͥd
eos saltem fama bona uł falsissima cõmendabat. q̃
tibi in illis angustiis ñ qua euaderes. s qua te p̃ci¬
pitares ęxitum p̃buit. cũ eos tam insigne conciliũ
clamet famosi criminis reos: Redeunt deinde siẽ
falsa narrantib ur̃is ep̃is credidisti ante. dilatio¬
nis diem. quomͦ suscipiunt᷑ in honorib suis cũ eis
quos extra ȩccłiam cũ maximiano constituti in ca¬
thena sacrilegii scismatici baptirauerant: Ande
a sacrilegio tanto excipiantur: A cathena illa. un¬
de soluuntur: labia eorum. os eorũ a ueneno as¬
pidum.a maledictione et amaritudine: unde
mundant᷑ Unde pedes ab effusione spiritalis san¬

Expanded text:
sacrilegii constituti, sub quorum labiis erat uenenum sacrilegii constituti, sub quorum labiis erat uenenum aspidum, cum ore pleno maledictione et amaritudine, cum pedibus uelocibus ad effundendum sanguinem quomodo baptizarunt? numquid in his erat conscientia sancte dantium quae ablueret accipientium? numquid eos saltem fama bona uel falsissima commendabat, quae tibi in illis angustiis non qua euaderes, sed qua te praecipitares exitum praebuit, cum eos tam insigne concilium clamet \'famosi criminis reos\'? redeuntes deinde, sicut falsa narrantibus uestris episcopis credidisti, ante dilationis diem quomodo suscipiuntur in honoribus suis cum eis, quos extra ecclesiam cum Maximiano constituti in catena sacrilegii schismatici baptizauerant? unde a sacrilegio tanto expiantur, a catena illa unde soluuntur, labia eorum, os eorum a ueneno aspidum, a maledictione et amaritudine unde mundatur, unde pedes ab effusione spiritalis san
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ueloces pedes eoꝵ ad effundendum sangumẽ. con¬
tricio et infelicitas iniis eoꝵ. et uiam pacis ñ cogno¬
uerunt. Deinde paulo post cum om̃s ordinatores.
maximiani nominatim enumerasset. int̃ qͦs etiam
isti de quib ago felicianꝰ et p̾textatus leguntur. qͥd
fecerint ut tanta in eos digne dicenda essent. ita
subiungit. Qui funesto inquit oꝑe: ꝑditionis uas
sordidum collecta feculentia glutinauer̃t. sic intel¬
ligi uolens quod ipsi affuerint. ipsi maximianum
impositis manib ordinauerint. Addens etiam de
carthaginis clericis. s et clericos inquit eccłiȩ car¬
thaginis. qui dum facinori int̃sunt illicito. inces¬
tui lenocinium p̃buerunt. Rogo te cresconi. nun¬
quid ullis meis u̾bis hoc crimen exaggero: Qd̃ si
uoluissem fortasse michi. et si ñ talia tam̃ qualiter¬
cunq sufficientia ñ defuissent. Quero igit᷑ abste. an¬
tequam isti duo de quib interim ago adure com¬
munionis concordiam remeassent. in illa cathena

Expanded text:
eloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. contritio et infelicitasin uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt.\' deinde paulo post cum omnes ordinatores Maximiani nominatim enumerasset, inter quos etiam isti, de quibus ago, Felicianus et Praetextatus leguntur, quid fecerint, ut tanta in eos digne dicenda essent, ita subiungit: qui funesto, inquit, opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, sic intellegi uolens, quod ipsi adfuerint, ipsi Maximianum inpositis manibus ordinauerint. addens etiam de Carthaginis clericis: sed et clericos, inquit, ecclesiae Carthaginis, qui, dum facinori intersunt, inlicito incestui lenocinium praebuerunt. Rogo te, Cresconi, numquid ullis meis uerbis hoc crimen exaggero? quod si uoluissem, fortasse mihi etsi non talia, tamen qualitercumque sufficientia non defuissent. quaero igitur abs te, antequam isti duo, de quibus interim ago, ad uestrae communionis concordiam remeassent, in illa catena
Abbreviated transcription (Latin):
re et abiron ministrum. de pacis gremio sententi¬
e fulm̃ excussit. Et qͦd adhuc eundem dehiscens t̾ra
ñ sorbuit. ad maius supplicium suꝑis reseruauit.
siaptus enim penam suã compendio lucrauerat
funeris: usuras nunc grauioris collsgit fenoris. cũ
mortuuꝰ int̃ est unuis. Demnde in alios duodecim
ordinatores eius ita ꝓfertur uagaitana sententia.
Nec solum hunc inquiunt sceleris sui mors iusta
condemnat. Trahit etiam ad consortium criminis
plurimos cathena sacrilegni. de quib scripcũ ẽ. ue
nenũ aspidum sublabus eoꝵ. quorum os maledic¬
tione et amaritudine plenum ẽ: ueloces pedes eoꝵ
ad effundendum sanguinem. Contribulatio et ca¬
lamitas in inis eoꝵ. et uiam pacis ñ cognouert. ñ ẽ
timor d̃i ante ocłos eorum. Nollemꝰ quidem tanꝗͣ
eꝓprii corporis iunctura p̃cidi. s q̃m tabescentis
uulneris putredo pestifera. plus habet in abscisio

Expanded text:
iron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit, et quod adhuc eum dehiscens terra non sorbuit, ad maius supplicium superis reseruauit. raptus enim poenam suam conpendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus interest uiuis. deinde in illos duodecim ordinatores eius ita profertur Bagaitana sententia: nec solum hunc, inquiunt, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catquorum os maledictione et amaritudine plenum est. ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. contribulatio et calamitas in uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt. non est timor dei ante oculos eorum\'. nollemus quidem tamquam e proprii corporis iunctura praecidi. sed quoniam tabescentis uulneris putredo pestifera plu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius u̾itatis exp̃ssum ẽ. ut diceres nesciens uł ñ
attendens quid dixeris. quod in xp̃ianum nom̃
totus cotidie uertitur mundus. Curgͦ hunic ęccłiȩ q̃
toto mundo crescendo dilatatur: ñ communcat
pars donati: Uidelicet ne a peccatoribus polluat᷑.
Et ubiẽ. quod ñ istam uram que in affrica rema¬
nens orbi t̾rarum calumniat᷑. aut ex affrica in pau¬
cis latentib ꝑegrinatur.s. illam que ramos suos
ꝑ umiu̾sam t̾ram coꝑia ubertatis extendit. noluit
deseri cyprianꝰ. etiam sim eiꝰ cõmunione ñ tantũ
sint uerum appareant peccatores dicens. nam &¬
si uidentur ẽẽ in eccłia rirania. ñ tam̃ impediri de¬
bet uł fides ułcaritas nr̃a. ut q̃mgirana ẽẽ in eccł̃i¬

Expanded text:
ipsius ueritatis expressum est, ut diceres nesciens uel non ipsius ueritatis expressum est, ut diceres nesciens uel non attendens quid dixeris, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. cur ergo huic ecclesiae, quae toto mundo crescendo dilatatur, non communicat pars Donati? uidelicet ne a peccatoribus polluatur. et ubi est, quod non istam uestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam. quae ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. noluit deseri Cyprianus, etiamsi in eius communione non tantum sint uerum appareant peccatores, dicens: nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet uel fides uel caritas nostra, ut quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Non est qd̾ metuas. p̃ualebis enim. nec erubescas qd̾
detestabilis fueris. confusionem enim in ꝑpetuum
obliuisceris. ignomine uiduitatis tuȩ ñ eris me¬
mor. qm̃ ego sum dñs qui facio te. dñs nom̃ meum.
et qui eruit te. ipse ds isrs uniuerse t̾re uocabitur.
In lus certe litteris scĩs eccłiam didicit cyprianꝰ
ut diceret. sic eccłia dm̃ luce ꝑfusa. ꝑ orbem totum
radios suos porrexit. ramos suos ꝑuniuersam trã
copia ubertatis extendit. Hinc tu cresconi cante
manifestatiomi diuinorũ eloquiorum calumnia¬
ris. intuendo residua gentium quȩ ñdum occu¬
pauit eccłia. quanta occupauerit unde ad residu¬
a tenenda cotidie diffunditur ñ attendis. Quomͦ
cnim ꝓpħiarum istarum futurã ꝑfectionem non
negas. qui tantum ꝓuectum eui debetur ipsa ꝑfec¬
tio negare ñ dubitas. ñ dico aduersus uoces diuinaᷤ.
s. iam et aduersus tuas: Nam et de te ui magna

Expanded text:
non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. In his certe litteris Sanctis ecclesiam didicit Cyprianus. ut diceret: sic ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrexit, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. huic tu, Cresconi, tantae manifestationi diuinorum eloquiorum calumniaris intuendo residua gentium, quae nondum occupauit ecclesia; quanta occupauerit, unde ad residua tenenda cotidie diffunditur, non attendis. quomodo enim prophetiarum istarum futuram perfectionem non neges, qui tantum prouectum, cui debetur ipsa perfectio, negare non dubitas non dico aduersus uoces diuinas, sed iam et aduersus tuas? nam et de te ui magna