comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuliꝰ pot̃: & st̃ iã uolumina innumerabilia
in qͥb ista exposita st̃. Nobis tam̃ ad eos refellẽ-¬
dos satis est qd eas obseruationes umbrã eẽ fut᷑oꝵ
ri: s tam̃ aliqͥd sigc̃are declarat dicens. Hemo
gͥ uos iudicet in cibo aut in potu: aut in parte
diei festi: aut neomeniȩ. aut sabbatoꝵ. qd̾ est
umbra futuroꝵ. Illa itaq futura quȩ illis ob¬
iħm xpm uenerunt. ablate st̃ seruiles obser¬
uationes s ear̾ interp̃tationes tenentur ali¬
bis. Seqͥd enĩ futurã eccłam sigc̃auit ꝓpħia ẽ.
nere. ꝓpħiam nolite extinguere: omiã legite
quȩ bona st̃ tenete. Legenda est gͦ scͥptura di
tuenda ꝓpħia ⁊ reicienda carnał seruitꝰ. Ni
berał intelligentia recinenda..xuI.¬
e eo qd̾ scriptũ in deutronomio obser¬
ua ⁊ scĩfica diem quẽ p̃cepit tͥ dñs. Sex
dieb laborabis ⁊ facies omẽ opꝰ tuũ: septima
u die sabbati epułare dnõ tuo nullii faciens

Expanded text:
nullus potest ? et sunt iam uolumina innumerabilia, nullus potest ? et sunt iam uolumina innumerabilia, in quibus ista exposita sunt. nobis tamen ad hos refellendos satis est, quod eas obseruationes umbram esse futurori, sed tamen aliquid significare declarat dicens: nemo ergo uos iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. illa itaque futura, quae in illis obnum legum Christum uenerunt, ablatae sunt seruiles obseruationes, sed earum interpretationes tenentur a liberis. quicquid enim futuram ecclesiam significauit. ere. prophetiam nolite spernere: omnia legite, quae bona sunt. tenete. legenda est ergo scriptura tuenda prophetia; et reicienda carnalis seruitus et liberalis intellegentia retinenda. De eo, quod scriptum est in deuteronomio: obserua et sanctifica diem, quem praecepit tibi dominus. sex diebus laborabis et facies omne opus tuum: septima uero die sabbati epulare domino deo tuo nullum faciens
Abbreviated transcription (Latin):
ios ꝯͣm uentrẽ uadunt. ⁊ in secessũ emittun¬
cut hoc est de alimentis nr̃is dix̃ sententiã. Quã¬
quã gͦ conuocatis ad se curbis eũ dixisse scrip¬
al sit n qd̾ intrat in os comquinat hominẽ. s
qs ꝓcedit ex ore: tanĩ iste qͥ tuno. bseire hoc
addidit uerb̃ suis qͥb huiꝰmodi inteli testimo¬
niũ cõmemorauit: satis apparet̾cat. sic̃ paulo
ante dictũ est ut hab̾et qd respondet eis qͥ sibi
q̃stionẽ mouissent. Cur pͥmates manicheoꝵ ne-¬
sus sibi eẽ existimant carnib uesci. uideluet
ut ud qd dñs ait turbis cantũ: ñ electis conces¬
sisse uid̾etur. S cũ ex conseq̃ntib declaratũ
sit etiã petro sec siĩ interroganti audientib q
discipłis qͦs utin adcusmen ȩccłȩ ꝓducebat. ita
respondisse dnm̃ u neq parabolã se ula dyxi
secestatꝰ sit. ⁊ ad om̃s ꝑtinere monstrauerit.
ñ habent isti unde auferant cibos de fauci¬
q longũ est. S facme ñ posse. Nunqͥd ꝓpterea

Expanded text:
in ventrem vadunt, et in secessum emittuntur, hoc est, de alimentis nostris dixit sententiam. Quanquam ergo convocatis ad se turbis eum dixisse scriptum sit, Non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore: tamen iste quo timore hoc addiderit verbis suis, quibus hujusmodi testimonium commemoravit, satis apparet, sicut paulo ante dictum est, ut haberet quod responderet eis qui sibi quaestionem movissent, cur primates Manichaeorum nefas sibi esse existimant carnibus vesci: videlicet ut illud quod Dominus ait, turbis tantum, non Electis concessisse videretur. Sed cum ex consequentibus declaratum sit etiam Petro seorsum interroganti, audientibusque discipulis, quos utique ad culmen Ecclesiae producebat, ita respondisse Dominum, ut neque per parabolam se isse testatus sit et ad omnes pertinere monstrauerit: non habent isti. unde auferant cibos de fauciquia longum est. sed fac me non posse, numquid propterea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sabbatũ obseruat. ⁊ ñ potiꝰ q iuideoꝵ pͣuã¬
ꝯuersationẽ cogitur imitari. ñ qua obseruãt
p̃cepta legis. s qua faciunt contra legẽ. Qda-
lio loco de his aꝑtissime dic̃ ubi ait. qd̃ reituit
mandatũ dĩ ut suã constitutionẽ confirmẽt.
Quia cũ lex p̃ceꝑit honorari patrẽ ⁊ matrẽ. in
stituert̃ ipsi qͦmodo exhonorent᷑ parentes. &
itẽ cũ eis dic̃. Ue uobis scribe ⁊ pharisei qͥ habe¬
tis elauẽ regni cȩloꝵ: nec ipsi intratis nec ali¬
os ꝑmittitis intrare. uel cũ alio loco p̃cepit
ꝑarent: facta uͦ eoꝵ ñ imitarentur. Ait enĩ.
Suꝑ cathedrã moysi sedent quȩ dicunt facite:
s que faciunt facere nolite. dicunt enĩ ⁊ ñ fa-¬

Expanded text:
t sabbatum obseruat, et non potit sabbatum obseruat, et non potiersationem cogitur imitari, non qua observant praecepta Legis, sed qua faciunt contra Legem. Quod alio loco de his apertissime dicit, ubi ait quod rejiciunt mandatum Dei, ut suam constitutionem confirment : quia cum Lex pentur parentes. et item cum eis dicit: uae uobis, scribae et pharisaei, qui habetis claues regni caelorum nec ipsi intratis nec alios permittitis intrare. uel cum alio loco praecepit temperarent, facta uero eorum non imitarentur. ait enim: super cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite: dicunt enim et n
Abbreviated transcription (Latin):
dñs custodire diem septimũ. & iter̃ in genesi
scͥptũ est quẽadmodũ abrahȩ de circũcisio ẽ
loquit᷑. Testamentũ meũ custodi in qͥt tu ⁊
sem̃ tuũ. qd̾ erit post te. hoc est testanitũ
meũ. qd seruabis int̾ me ⁊te ⁊ semi tuũ. Om¬
nẽ masculu circũcides in carne p̃pucii ipsaꝵ
⁊st hoc signĩ testaniti inter me ꝯuos. Oclaua
au die circũcides om̃s masculos ingente ur̃a.¬
ut etiã domi natũ ⁊ cõꝑatũ circũcidatis p̃ter
alienigenã. ⁊ hoc erit testamentũ in gente ur̃a.
& omĩs masculꝰ qͥ ñ circũcidet pp̃utiũ suũ ꝑdec
animã suã de media plebe: qr testamentũ meỹ
dissoluit. Hȩc omiã uerba ueteris testamentiũ
eis de nouo testam̃to aduersetur ꝓponit adimã
faciatis unũ ꝓselitũ. ⁊ cũ feceritis erit filiꝰ ge¬
henne multo plꝰ quã estis uos. Quasi uͦ ꝓpterea
dñs ꝓselitũ dic̃ filiũ gehennȩ. qr circũcidit᷑ :¬

Expanded text:
imum. et iterum in genesi scriptum est, quemadmodum Abrahae de circumcisione loquitur: testamentum meum custodi. inquit, tu et semen tuum, quod erit post te. hoc est testamentum meum. quod seruabis inter me et te et semen tuum; omne masculinum circumcides in carne praeputii ipsorum: et sit hoc signum testamenti inter me et uos. octaua autem die circumcidetis omut etiam dominatum et comparatum circumcidatis praeter alienigenam: et hoc erit testamentum in gente vestra. et omnis masc.ulus, qui non circumcidet praeputium suum, perdet animam suam de media plebe, quia testamentum meum dissoluit. haec omnia uerba ueteris testamenti. ut eis de nouo testamento aduersetur. proponit Adimfaciatis unum proselytum; et cum feceritis, erit filius gehennae multo plus quam estis uos. quasi uero propterea dominus proselytum dicit filium gehennae. quia circumciditur e
Abbreviated transcription (Latin):
sen data est confirmat dñs: ⁊ tañ cauendos
⁊ fugiendos eẽ mores eoꝵ qͥ legi quã acceꝑant
ñ obtemꝑabant aꝑtissime ostendit. Istis aũ
ꝑuersitatib suis faciebant. ut cũ aliqͥs genti¬
ł adlegẽ eoꝵ transisset. id est factus eẽt ꝓse¬
litꝰ: haberet mores eoꝵ ⁊ fieret filiꝰ gehennȩ
multo plꝰ quã ipsi essent. dabant enĩ mag¬
nã oꝑam ut iudeus fieret aliqͥs de gentib ⁊
udeũ factũ cogebant suosmores pessimos imi¬
tari. Neq ills qd de apło tanq̃ contrarium
cõmemorat. potuit aduertẽ adimantꝰ maniche
om̃ino ñ eẽ contrariũ : ꝙ totꝰ eiꝰ oculꝰ ñ ad inqͥ¬
sitionẽ s ad reprehensionẽ scripturȩ intentꝰ e.

Expanded text:
nus et tamen cauendos et fugiendos esse mores eorum, qui legi, quam acceperant, non obtemperabant, apertissime ostendit. istis autem peruersitatibus suis faciebant, ut cum aliquis gentilis ad legem eorum transisset. id est factus esset proselytus, haberet mores eorum et fieret filius gehennae multo plus quam ipsi essent. dabant enim magnam operam, ut Iudaeus fieret aliquis ex gentibus et Iudaeum factum cogebant suos mores pessimos imitari. Neque illud. quod de apostolo tamquam contrarium commemorat, potuit animaduertere Adimantus omnino non esse contrarium, quia totus eius oculus non ad inquisitionem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
cate. nichil interrogantes ꝓpt̾ conscientiã. dnĩ
est enĩ terra ⁊ plenitudo eiꝰ. Si qͥs uos uocau̾it
ex infẽdelib ⁊ uolueritis ire: omiã quȩ appo¬
nunt᷑ uob̾ manducatẽ. nichil diiudicañtes ꝓpt̾
conscientia. Si qͥs aũ uob dix̾it q hoc immo¬
laticuĩ est: nolite manducare ꝓpt̾ ilũ qͥ indi¬
cauit. ⁊ ꝓpt̾ conscientiã. Conscientiã aũ dico
ñ tuã s alt̾ius. Quare enĩ libertas mea iudi¬
cetur ab alia conscientia: Si ego cũ grã par¬
ticipo ut qͥd blasphemor ꝓ qͦ ego grãs ago:
Siue gͥ manducatis. siue bibitis. siue qd̾ cunq fa¬
citis: omĩa in głam dĩ facite. Hȩc attendant
manichei. ⁊ uideant qͦmͦ dictũ sit in deutro

Expanded text:
ntes propter conscientiam. domini est enim terra et plenitudo eius. si quis uos uocauerit ex infidelibus et uolueritis ire, omnia. quae adponuntur uobis, manducate nihil diiudicantes propter conscientiam. si quis autem uobis dixerit. quia hoc immolaticium est, nolite manducare propter illum, qui indicauit, et propter conscientiam; conscientiam autem dico non tuam, sed alterius. quare enim libertas mea iudicatur ab aliena conscientia? ego cum gratia participo, utquid blasphemor. pro quo ego gratias ago? siue igitur manducatis siue bibitis siue quodcumque facitis, omnia in gloriam dei facite. haec adtendant Manichaei et uideant, quomodo dictum sit i
Abbreviated transcription (Latin):
ca omẽm carnẽ uixta uoluptatẽ quã de¬
dit tͥ dñs. Caue aũ ne sanguinẽ manducẽ
s effunde tanꝗ aquã suꝑ terrã. his uerbĩ
legis adimantꝰ contrariũ eẽ arbitratur qd̵
in ȩuangłio dñsait. Non grauent᷑ corda ur̃a
cruditate ⁊ uinolentia ⁊ curis secłarib. &
qd aic apłs bonũ est ñ manducare carnẽ. ne

Expanded text:
 quam dedit tibi dominus. caue autem. ne sanguinem manduces. sed effunde tamquam aquam super terram. his uerbis legis Adimantus contrarium esse arbitratur. quod in euangelio dominus ait: non grauentur corda uestra cruditate et uinolentia et curis saecularibus et quod ait apostolus: bonum est non manducare car
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ ex fide. Omẽ aũ qd ñ est ex fide peccatũ
est. Nunqͥd eget cuiꝰꝗ interp̃tatione ut intel¬
ligatur cur hoc apłs dix̾it: & qͣnta isti mali¬
cia de scͥpturis certa q̃q discerpunt. qͥb cͥcũ¬
ueniant imꝑitos: Nam ⁊ munda ẽẽ omiã¬

Expanded text:
non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est . Numquid eget cujusquam interpretatione, ut intelligatur cur hoc Apostolus dixerit; et quanta illi malitia de Scripturis certa quaeque discerpunt, quibus circumveniant imperitos? Nam et munda esse omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑtinent ad hominis alimentũ. S qm̃ ma
nichei etiã cũ ad hominis cęnã q̃q animalia
pparantur immolationẽ eẽ dicunt secundũ
sium intellectum ista contraria ẽẽ putauerunt Prop¬
ttrea & illũ cõmemorauerunt locum ubi apls ait
slue immolant gentes demoniis immolant & ñdo.
cum aplłs aꝑtissime de uictimis loqueretur. quȩ in
templo offerunt᷑ demonibꝰ. ñ de his escis quas
⁊ homines pparant. Sic enĩ dic̃. Oo gͦ dico q E
idoł ĩmolatũ est aliqͥd: Aut idolũ est aliqͥo sͦ d¬
ꝙ quȩ ĩmolant demoniis ⁊ ñ dõ immolant.

Expanded text:
tinent ad hominis alimentum. sed quoniam Manichaei etiam cum ad hominis cenam quaeque animalia praeparantur, immolationem esse dicunt, secundum suum intellectum ista contraria esse putauerunt. propterea et illum commemorauerunt locum, ubi apostolus ait: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, cum apostolus apertissime de uictimis loqueretur, quae in templo offeruntur daemonibus, non de his escis, quas sibi homines praeparant. sic enim dicit: quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid, aut idolum est aliquid? sed quia quae immolant, d
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ difputare ñ debeo. s ipsos potiꝰ interroga¬
re quẽ ignẽ dix̾it dñs se uenisse mittere in
hc̃ mundũ. Hoc enĩ dictũ est in euangłio qd̵̃
ipse xp̃c loqͥtur etiã in ueteri testamto cũ dic̃
ego sũ ignis edax qͥloqͥtur in euangłio qd̃ ignẽ
uenerit in hc̃ mundũ mitt̾e. id est uerbũ dĩ
qd est ipse. Nam uetes utiq scͥpturas ex posuit
post resurrectionẽ discipuł. incipiens a moy¬
se ⁊ ꝓpħis omĩb qͣndo ipsi discipłi igne se ac¬
cepisse confessi st̃ dicentes. Nonne cor nr̃m
ardens erat inura. cũ aꝑiret nob̾ scͥpturas:
Ipse est ignis edax. Consumit eni uet̾em uitã
diuinꝰ amor. ⁊ innouat hominẽ. ut eo qd̃ ds
ignis est edax. faciat ut eũ nos amemꝰ. ex eo au¬
qd̾ dã zelans est: ipse nos amet. Holite g cime
ignẽ qd̾ est ds̃. s timete ignẽ quẽ parauit he¬
recicis os̃. St̾̃ enĩ adimantꝰ elegit de euangłio

Expanded text:
quo disputare non debeo, sed ipsos potius interrogaquo disputare non debeo, sed ipsos potius interrogare.  quem ignem dixerit dominus se uenisse mittere in hunc mundum. hoc enim dictum est in euangelio, quod ipse Christus loquitur etiam in uetere testamento. cum dicit: ego sum ignis edax. qui loquitur in euangelio. quod ignem uenerit in hunc mundum mittere. id est uerbum dei, quod est ipse. nam ueteres utique scripturas exposuit post resurrectionem discipulis incipiens a Moyse et prophetis omnibus, quando ipsi discipuli ignem se accepisse confessi sunt dicentes: nonne cor nostrum erat ardens in uia. cum aperiret nobis scripturas? ipse est ignis edax: consumit enim ueterem uitam diuinus amor et innouat hominem, ut ex eo, quod deus ignis est edax. faciat, ut eum nos amemus, ex eo autem, quod zelans est. ipse nos amet. nolite ergo timere ignem, quod est deus, sed timete ignem, quem parauit haereticis deus. Quod enim Adimantus elegit de euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
etiã deloco in locũ mou̾ pot̃. Nã qͥ descen¬
dit locũ suꝑiorẽ deserere ⁊ inferiorẽ pece ui¬
detur. Dĩ aũ sapientia cũ tota uͥq p̾sto sit
nullo pacto migrare de loco in locũ pot: de
⁊ munoꝰ ꝑ ipsũ factꝰ est ⁊ mundꝰ eũ ñ cogno¬
uit. Et tam̃ ipse adiungit. ⁊ dic̃. In sua ꝓpͥa
uenit.⁊ sui eũ ñ receꝑunt. Smodo hic erat
ẽ. ut aũ dos homines faciat diuino est intel¬
ligenda silerͦ Pot̃ gͦsreddi ratio qͣre ita di
idc̃ iã indiu. ̃ est ꝙ potuit dici. Tolle de zelo
erraiẽ ⁊ dolorẽ. qͥd remanebit alid̃ nͥ uoluntas
castitatẽ custodiens. ⁊ corruptionẽ uindicanᷤ
coniugalẽ: Sͦ gͥ uerbo nͥ relo dĩ meliꝰ possec in¬
sinuari qd uocam̃ ad coniugiũ dĩ. ⁊ ñ uult
nos turpi amore corrũpi. ⁊ punit impudi¬
ciciã nr̃am. ⁊ diligio castitate: Non enĩ fri¬
stra etiã uulgo dici solet. qͥ ñ zelat. ñ amat.
Ad hoc etiã ꝑtinet qd̃ dictũ est ignis edax. de

Expanded text:
 descendit, locum superiorem deserere et inferiorem petere uidetur. dei autem sapientia cum tota ubique praesto sit, nullo pacto migrare de loco in locum potest. et mundus per ipsum factus est et mundus eum non cognouit; et tamen etiam ipse adiungit et dicit: in sua propria uenit et sui eum non receperunt. quomodo hic erat est? ut autem deos homines faciat. diuino est intellegenda silentio. potest ergo reddi ratio, quare ita dicideo iam indignum est, quia potuit dici. tolle de zelo errorem et dolorem, quid remanebit aliud nisi uoluntas castitatem custodiens et corruptionem uindicans coniugalem ? quo igitur uerbo nisi zelo dei melius posset insinuait inpudicitiam nostram et diligit castitatem iJ non enim frustra etiam uulgo dici solet: qui non zelat. non amat. Ad hoc pertinet etiam quod dictum est: ignis edax: de
Abbreviated transcription (Latin):
urã cruditate ⁊ iunolentia ⁊ curis secłari¬
b. Cũ enĩ qͥsq ñ replet nͥ eã uolupcatẽ quã
dedit dñs idest modestã atq naturalẽ ñ gͣ¬
uatur cor eiꝰ cruditate ⁊ uinolenta ⁊ curi
secularib. De carne aũ ñ manducanda ⁊
⁊ errantes in errorẽ p̃cipitant qͥb talia ꝑ-¬
suasert̃. s cũ ipse posuerit causam cur hoc
dix̾erit. ñ est nob̾ hȩc int̾pretanda ł ex po-¬
nenda sententia. Suffic̃ enĩ ipsũ de apłi epła
totũ locũ huic sermoni contex̾e. ut ⁊ cau¬
gunt qͥb decipiunt imꝑitos ñ connecten
s cationibꝰ
cogitacionũ. Aliꝰ qͥdẽ credit manducare
omiã. Sͥaũ infirmꝰ est olera manducat. Q̾

Expanded text:
cruditate et uinolentia et curis saecularibus. cum enim quisque non replet nisi eam uoluptatem, quam dedit dominus, id est modestam atque naturalem, non grauatur cor eius cruditate et uinolentia et curis saecularibus. De carne autem uon manducanda et et errantes in errorem praecipitant, quibus talia persuaserunt. sed cum ipse posuerit causam. cur hoc dixerit, non est nobis haec interpretanda uel exponenda sententia. sufficit enim ipsum de apostoli epistula totum locum huic sermoni contexere. ut et caugunt. quibus decipiant inperitos non conectentcationibus cogitationum. alius quidem credit manducare omnia; qui autem infirmus est. holera m
Abbreviated transcription (Latin):
iħu tradere eiꝰmodi sathanȩ in interitũ carnis.
ut spc̃ saluiis sit in die dnĩ iħu. Edhabet eni il¬
ia interfectio quam multũ isti exaggerant ⁊ in¬
uidiose uentilant. nisi interitu carnis: S q ex¬
posuit apłs quo animo faceret satis dedaro utt
in aliquẽ immicũ uindictam cĩ caritate posse
ẜcedere. Et tanĩ hic etiã alio modo fortasse int̾icꝰ
uenis qui fit ꝑ penitentiã pot̾ intelligi. Ipsi
aũ legunt scripturas apocrifas quas etiã incor¬
ruprissimas ẽẽ dicunt. ubi scriptũ est apłm tho¬
mã maledixisse homini a quo ꝑ imprudentiã
palme ꝑ uissus est ignarante qͥs eẽt. maled: cui¬
q: ills corunuo uinisse ad effectũ. Nam cũ ille
omo quĩ minister conuiuiat uerarse lo fon¬

Expanded text:
modi satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu? quid habet enim illa interfectio, quam multum isti exaggerant et inuidiose uentilant, nisi interitum carnis? sed quia exposuit apostolus, quo animo faceret, satis declarauit in aliquem inimicum uindictam cum caritate posse procedere. et tamen hic etiam alio modo fortasse interitus carnis, qui fit per paenitentiam, potest intellegi. ipsi autem legunt scripturas apocryphas, quas etiam incorruptissimas esse dicunt, ubi scriptum est apostolum Thomam maledixisse homini. a quo per inprudentiam palma percussus est, ignorante quis esset, maledictumque illud continuo uenisse ad effectum. nam cum ille homo, quoniam minister conuiuii erat. ut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓpͥe designat. qͥ ñ ꝓpt̾ea temꝑant a cibis
talib ut aut concupiscenciã suã refrenent
aut infirmitati altiꝰ parcant. s qi ipsas car¬
nes imundas nutant. ⁊ ear̃ creatorẽ dm̃ eẽ
negant. Nos aũ teneamꝰ apłicã disciplinã di¬
centẽ qd omiã munda sint mundis. serua¬
ta mod̾atione euangłica ut ñ grauent᷑ cor¬
da nrã cruditate ⁊ uinolentia ⁊ curis secła¬
rib. Nam id ẽ illd̃ qd apł̃s ait ñ potestis mł̃ȩ¬

Expanded text:
enim proprie designat, qui non propterea temperant a cibis enim proprie designat, qui non propterea temperant a cibis talibus, ut aut concupiscentiam suam refrenent aut infirmitati alterius parcant, sed quia ipsas carnes inmundas putant et earum creatorem deum esse negant. nos autem teneamus apostolicam disciplinam dicentem, quod omnia munda sint mundis seruata moderatione euangelica, ut non grauentur corda nostra cruditate et uinolentia et curis saecularibus.. Nam i
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmunda. ⁊ tc̃ eẽ ab eis temꝑandũ. cũ ꝑ offen¬
sionẽ accipiunt᷑. Idest cũ aliqͥs infirmꝰ putat
s ab omĩb carnibꝰ tẽꝑandũ. ne incidat in
carnẽ ĩmolaticrã. ⁊ idõ ⁊ eũ qͥ manducat po¬
test arbitrari in honorẽ idoloꝵ id facere. ⁊ex
eo grauit̾ offendi. cũ ipsa imolaticra caro si
ex fide anesciente acciprat᷑: neminẽ maculet.
Unde alio loco idẽ apłs interrogari uetat. cũ
qͥd de macello emitur ł ab aliqͦ infideli qͥsquã
uocatꝰ in mensa eiꝰ ex hib̾iͥ s carnes uidet: qͣs
isti ĩmundas arbitrantur ñ ꝓpt̾ ĩmolationẽ
s qi carnes st̃. cũ apłs clamet omiã mun¬
da eẽ.⁊ omẽm creaturã dĩbonã eẽ.⁊ omiã¬
scĩficari ꝑ uerbũ ⁊ orationẽ. ⁊tam̃ temꝑan¬
diĩ ab eis si qͥs forte infirmꝰ offendit᷑. & qͦdã
loco aꝑtissime istos signisicauerit. cũ diẽ in
nouissimis temporibꝰ futuros qͦsdã ꝓhibenteᷤ
nub̃e abstinentes a cibis. qͦs ds̃ creauit. hõ

Expanded text:
 cum per offensionem accipiuntur. id est cum aliquis infirmus putat sibi ab omnibus carnibus temperandum. ne incidat in carnem immolaticiam, et ideo eum qui manducat potest arbitrari in honorem idolorum id facere et ex eo grauiter, offendi, cum ipsa immolaticia caro, si ex fide a nesciente accipiatur. neminem maculet. unde alio loco idem apostolus interrogari uetat. cum quid de macello emitur uel ab aliquo infideli quisquam uocatus in mensa eius exhiberi sibi carnes uidet, quas isti inmundas arbitrantur non propter immolationem, sed quia carnes sunt, cum apostolus clamet omnia munda esse et omnem creaturam dcari per uerbum et orationem et tamen temperandum ab eis, si quis forte infirmus offenditur. et quodam loco apertissime istos significauerit. cum dicit in nouissimis temporibus futuros quosdam prohibentes nubere, abstinentes a cibis, quos deus creauit. hos
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. q caro ⁊ sanguis regnũ dĩ hereditate po¬
sidẽ ñ posst̃. neq corruptio incorruptionẽ
hereditate possidebit. Certe iã clar̃ est qͣre hoc
morat nͥ hoc ultimũ. ⁊ tacet illa suꝑiora. qͥ¬
b hoc qd̃ male interp̃tatur bene possit intel¬
celestẽ acceꝑit mutationẽ.⁊ hoc sꝑare in die
lestes idest ĩmortalł sᷤ non solũ animis s etiã
corporib. Unde : supͣ dir̾at. aliã eẽ cȩlestiũ
corpoꝵ głam. ⁊ aliã terrestriũ. Qd̃ aũ spãle

Expanded text:
caro et sanguis regnum Dei haereditate possidere non possunt; neque corruptio incorruptionem haereditate possidebit. Certe jam clarum est quare homorat, nisi hoc ultimum, et tacet illa superiora, quibus hoc quod male interpretatur, bene possit intelcaelestem acceperit mutationem. et hoc sperare in die lestes. id est inmortales non solum animis, sed etiam corporibus. unde et supra dixerat aliam esse caelestium cor
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ cõmunicare. ⁊ mense demomioħum. Noᷤ
aũ hȩc omiã suie quȩ in uet̾i siue quȩ in
nouo testamto scͥpta st̃. ⁊ suis causis exigẽ¬
tib posita dicimꝰ. ⁊ sibi aduersa ñ eẽ mon-¬
stramꝰ. Quanꝗͣ ⁊ ipse in his uerb̃ quȩ posutt
de uet̾i testam̃to aiãduerte̾ potuit ñ ad
in mod̾atã uoracitatẽ ꝑtinere qd̃ dictũ

Expanded text:
ipare et mensae daemoniorum. nos autem omnia haec siue quae in uetere siue quae in nouo testamento scripta sunt, et suis causis exigentibus posita dicimus et sibi aduersa non esse monstramus. quamquam et ipse in his uerbis, quae posuit de uetere testamento, animaduertere potuit non ad inmoderatam uoracitatem pertinere quod di
Abbreviated transcription (Latin):
offendiculũ aut scandalũ frĩb. Scio ⁊ certꝰ
sũ in dnõ iħu. qr nichil cõmune ꝑ illũ. nͥ ei
qͥ putat aliqͥd eẽ cõmune: illi cõmune est.
Hlam si ꝓpt̾ escã fr̃ tuus contͥstat᷑: iã ñ scd̃m ca-¬
ritatẽ ambulas. Noli in esca tua illũ ꝑdere:¬

Expanded text:
dalum fratribus. Scio et certus sum in Domino Jesu, quia nihil commune per illum, nisi ei qui putat aliquid esse commune, illi commune est. Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli in esca tua illum per
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bonꝰ qm̃ in scłm miscd̃ia eiꝰ. Certe ⁊ hoc zelan-¬
a dõ sic̃ manichei existimant uidet᷑ eẽ contͣri-¬
ũ.⁊ tam̃ in libris ueti̾s testamti cantatur. Itẽ
rex ille qͥcũ filio suo nuptias faceret inuenit
int̾ discumbentes hominẽ ñ habentẽ uestẽ nu-¬
ptialẽ. ⁊ eũ pͥmo amici noiẽ appellans. manibꝰ
⁊ pedib colligatis mitti iussit in tenebras exti¬
ores: moleste intelligentib ñ uidet᷑ bonꝰ. &
si ipsũ qͥsquã capitulũ euangłi ꝓponet. ⁊ sic̃
fac̃ adimantꝰ de uetĩ testamt̃to ita euangłiu

Expanded text:
quoniam in saeculum misericordia eius. certe et hoc zelanti deo, sicut Manichaei existimant. uidetur esse contrarium et tamen in libris ueteris testamenti cantatur. item rex ille. qui cum filio suo nuptias faceret, inuenit inter discumbentes hominem non habentem uestem nuptialem et eum primo amici nomine appellans manibus et pedibus conligatis mitti iussit in tenebras exteriores. moleste intellegentibus non uidetur bonus. et si ipsum quisquam capitulum euangelii proponeret. et sicut facit Adimantus de uet
Abbreviated transcription (Latin):
uo qd̃ uocatꝰ conuiua in tantũ suppliciũ ꝓpt̾
assidue fac̾et. ut omĩa loca lenitatis de uetiꝰ
testam̃to collig̾et. ⁊loca seueritatis de nouo
⁊hec s aduersa ẽẽ contend̾et. laudans uetꝰ:
reprehendens nouũ. simłr inueniret imꝑi¬
tos. ⁊ diuinar̃ scripturar̃ miserabilit̾ ignaro.
qͥb ꝑsuad̾et uetꝰ pociꝰ testam̃tũ quã nouũ eẽ
retinen diĩ. Qd̃ cũ isti ex alia parte faciunt. id
est uetꝰ rep̃hentes qͣsi contrariũ nouo: miror
&t. ⁊ diuina ope intellectũ utr̃q laudare. fra-¬
nũ. ł cauere tanꝗͣ hereticoꝵ. ł irrid̃e tanꝗͣ¬

Expanded text:
uo, quod uocatus conuiua in tantum subplicium proptadsidue faceret. ut omnia loca lenitatis de uetere testamento colligeret et loca seueritatis de nouo, et haec sibi aduersa esse contenderet, laudans uetus et reprehendens nouum: similiter inueniret inperitos et diuinarum scripturarum miserabiliter ignaros, quibus persuaderet uetus potius testamentum quam nouum esse retinendum. quod cum isti ex alia parte faciunt, id est uetus reprehendentes quasi contrarium nouo. miror, t diuina ope intellectum utrumque laudare franum uel cauere tamquam haereticorum uel inridere ta
Abbreviated transcription (Latin):
in cimicẽ. atq inde usq ad pulicẽ. ⁊ si qͥo est
alid̾ multo minutiꝰ ꝑuenire : ubi eni t̾minũ
constreuant ñ inueniunt: atq ita ꝑ istã nu¬
gatoriã credulitatẽ conscientiȩ illoꝵ innum̾a¬

Expanded text:
in cimicem atque inde usque in pulicem et si quid est in cimicem atque inde usque in pulicem et si quid est aliud multo minutius peruenire? ubi enim terminum constituant, non inueniunt atque ita per istam nugatoriam crudelitatem conscientiae illo
Abbreviated transcription (Latin):
reatũ. Qaũ ipse adimantꝰ faciet scd̃m opinio¬
nẽ suã q̃ credidit etiã rationales idest homi-¬
nũ animas in beluina corpora posse contru-¬
di: Qo gͦ faciet de canto scełe si qͣndo tardũ iu-¬
m̃tũ plagis. aut concitatũ freno fatigauit. ĩ
qͥ forte patris eiꝰ anima fuerit. ut ñ dicã qd̃ ⁊̃
occid̃e parentes suos int̾ pedicłos ⁊ pulices po-
tissima animantia reuolui animas humanas
posse: hoc enĩ negant. ne tã multar̃ inter
fectionũ rei teneant᷑. aut cogant᷑ parcẽ pedi
stias sine cedis eoꝵ licentia sustinere. Nã uehe¬
m̃ter urgent᷑. cur in uulpeculã reuolui ani¬
ma humana possit. ⁊ ñ possit in mustelã. cũ
catulꝰ uulpecłe fortasse etiã minor sit quã ma¬
gna mustela. demoe si in mustelã pot. cur
nẽ ñ pot̃᷑ Ꝙ si in eũ pot̃. cur in locustã ñ po¬
test: Deinde in apẽ. deinde in muscã. deinde

Expanded text:
reatum. quid autem Adimantus faciet ipse secundum. opinioreatum. quid autem Adimantus faciet ipse secundum. opinionem suam, qua credidit etiam rationales, id est hominum animas in beluina corpora posse contrudi? quid ergo faciet de tanto scelere. si quando tardum iumentum plagis aut concitatum freno fatigauit, in quo forte patris eius anima fuerit? ut non dicam, quod etiam occidere parentes suos inter peduculos et pulices potutissima animantia reuolui animas humanas posse ? hoc enim negant, ne tam multarum interfectionum rei teneantur aut cogantur parcere pulstias sine ulla caedis eorum licentia sustinere. nam uehementer urgentur, cur in uulpeculam reuolui anima humana possit et non possit in mustelam, cum catulus uulpeculae fortasse etiam minor sit quam magna mustela. deinde si in mustelam potest, cur nem non potest? et si in eum potest, cur in locustam non potest? deinde in apem, deinde in muscam, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
de anima humana nichil tale ibi dictũ est qͥd
ad nos ꝑtinet si anima pecoris aut ledi ab in¬
terfectore pot̃. aut posside dĩ regnũ ñ pot̾
S q de animis pecoꝵ nimis st̃ isti solliciti: cũ
enĩ sint hominũ animȩ rationales. reuolui
tam̃ eas in pecora existimant. clausa s eẽ exi
stimant regna cȩloꝵ. si pecoꝵ animis clausa eẽ
consentiant. Pͥd qd etiã insultare ausꝰ est po¬
pło isrł adimantꝰ unꝰ ex discipłis manichei. quẽ
magnũ ooctorẽ illiꝰ secte fuisse cõmemorant:
parentũ ipsoꝵ animȩ partĩ a serpentib de-¬
uoratȩ partĩ igne consũptȩ. parti in desertiᷤᷤ
atq asꝑrimis montiũ locis arefacte st̃. Qo si
iste insultare uoluit: factũ eẽ conuinceret.
Non enĩ parentũ suoꝵ animas qͥb illa omiã
scd̃m hoꝵ intellectũ accidisse dix̃. ipsi aliqͣ ex
parte lesert̃. Quappt̾ luctũ in de posst̃ hrẽ. ñ

Expanded text:
de anima humana nihil tale ibi dictum est, quid de anima humana nihil tale ibi dictum est, quid ad nos pertinet, si anima pecoris aut laedi ab interfectore potest aut possidere dei regnum non potest? sed quia de animis pecorum nimis sunt isti solliciti — cum enim sint hominum animae rationales, reuolui tamen eas in pecora existimant — clausa sibi esse arbitrantur regna caelorum, si pecorum animis clausa esse consentiant. Quid? quod etiam insultare ausus est populo Israhel Adimantus, unus ex discipulis Manichaei. quem magnum doctorem illius sectae fuisse comparentum ipsorum animae, partim a serpentibus deuoratae, partim igni consumptae, partim in desertis atque asperrimis montium locis arefactae sint. quod si iste insultare uoluit. factum esse conuinceret. non enim parentum suorum animas, quibus illa omnia secundum horum intellectum accidisse dixit, ipsi aliqua ex parte laeserunt; quapropter luctum inde possunt habere, non
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. animȩ aũ nocere ñ posst̃: ⁊ disputant
dicentes. Si sanguis anima est. qͦmͦ hoiẽs po¬
cestatẽ in eã ñ hnt̃. cũ de sanguine multa
faciant. siue excipientes ⁊ canib uolucrib¬
q in escã ꝓponentes. siue effundentes. aut
ceno lutoq miscentes: Hȩc enĩ ⁊ alia innu-¬
m̾abilia sine difficultate hoĩes de sanguiẽ po¬
st̃ fac̾ę. Ido isti q̃rt̃ insultantes. Smodo si sanguᷤ
est anima ñ possit hominis int̾fector nocere
animȩ. cũ tantã in eiꝰ sanguinẽ hat̾ potesta¬
tem: Addt̃ etiã qd ait apłs paulꝰ. ꝙ caro ⁊ sã
est anima sic̃ moyses dic̃. nulla inueniet̾ ani¬
ma posse regnũ dĩ adipisci. Cui calupnie pͥmo
ita respondendũ est. ut ipsi cogant᷑ ostende
uͥ scͥptũ sit in libris uet̾is legis. qd̃ humana
anima sanguis sit. Nusꝗͣ enĩ hoc inuenient
in illa scriptura quã lacerare miseri quã diu
conantur nullo mͦ intellig̾e ꝑmittunt᷑. Qd si

Expanded text:
corpus, animae autem nocere non possunt et disputant dicentes: si sanguis anima est, quomodo homines potestatem in eam non habent. cum de sanguine multa faciant siue excipientes et canibus uolucribusque in escam proponentes siue effundentes aut caeno lutoque miscentes ? haec enim et alia innumerabilia sine difficultate homines de sanguine possunt facere. ideo isti quaerunt insultantes, quomodo, si sanguinis est anima, non possit hominis interfector nocere animae, cum tantam in eius sanguinem habeat potestatest anima, sicut Moyses dicit, nulla inuenietur anima posse regnum dei adipisci. cui calumniae primo ita respondendum est, ut ipsi cogantur ostendere, ubi scriptum sit in libris ueteris legis, quod anima humana sanguis sit. nusquam enim hoc inuenient in illa scriptura, quam lacerare miseri quamdiu conantur, nullo modo intellegere permittuntur. quodsi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ qͥdẽ ex occasione tractauimꝰ. ꝙ huic qͦ sentñ¬
tie multũ insidiari solent. negantes corpoꝵ
resurrectionẽ. Nam ista q̃stio ñ de corpore s de
anima ꝓposita est: quã putant sic accipi in le¬
ge ut sanguis eẽ existimet᷑. qd nos nullo mͦ fic
intelligimꝰ. S qͣnuis de pecoꝵ animis ñ curemꝰ
cũ qͥb ñ habemꝰ rationis aliquã societatẽ: tam̃

Expanded text:
Quod quidem ex occasione tractavimus, quia huic quoque sentenQuod quidem ex occasione tractavimus, quia huic quoque sententiae multum insidiari solent, negantes corporum resurrectionem. Nam ista quaestio non de corpore, sed de anima proposita est, quam putant sic accipi in Lege, ut sanguis esse existimetur: quod nos nullo modo sic intelligimus. Sed quamvis de pecorum animis non curemus, cum quibus non habemus rationis aliquam societ
Abbreviated transcription (Latin):
ti nulla corruptione resistere poterit. Aut si
adhuc par̃ uidetͣ eẽ monstratũ. qd̃ sentntiã
istã ꝓpt̾ ĩmutationẽ q̃ futura ẽ apłs dix̾ it
cũ ait. caro ⁊ sangius regnũ dĩ hereditate ps¬
sid̾e ñ posst̃. neq corruptio incorruptionẽ he¬
reditate possidebit: attendite qͥd continuo
subiciat ⁊ adiungat. Ecce misteriũ uob̃ dico
Om̃s qͥdẽ resurgemꝰ. n tam̃ om̃s ĩmutabimͣ. In
athomo. ĩ ictu ocłi. in nouissima tuba. Canet
enĩ tuba. ⁊ mortui sesurgent incorrupti.⁊ no
cõmutabim᷑. Deinde contex̃. ⁊ dic̃ etiã illd̃ qd̃
paulo ante cõmemoraui. ut ostendat qͣł fut᷑a
sit ipsa ĩmutatio. Statĩ qͥppe dic̃. Oportet enĩ
corrupribile hoc induere in corruptionẽ.
mor̾ale hoc induere ĩmortalitatẽ. hinc sͦ appa
ret. q caro ⁊ sangius regnũ dĩ ñ possidebt̃. ꝙ
cũ induerit incorruptionẽ ⁊ ĩmortalitatẽ. iã
ñ caro ⁊ sanguis erit: s e orpꝰ celeste mutabit᷑.

Expanded text:
ti nulla corruptione resistere poterit. Aut si adhuc parum uidetur esse monstratum, quod sententiam istam propter inmutationem, quae futura est, apostaro et sanguis regnum Dei haereditate possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem haereditate possidebit; attendite quid continuo subjiciat, et adjungat: Ecce mysterium vobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes immutabimur, in atomo, in ictu oculi, in novimortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. deinde contexit et dicit etiam illud, quod paulo ante commemoraui, ut ostendat. qualis futura sit ipsa inmutatio. statim quippe dicit: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalo et sanguis regnum Dei non possidebunt, quia cum induerit incorruptionem et immortalitatem, jam non caro et sanguis erit, sed in corpus coeleste mutabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs uolens insinuare qͣle corpꝰ iustoꝵ ꝑ ĩmu¬
tationẽ in resurrectione futur̃ sit: ꝙ ñ nu¬
bent. neq uxores ducent. s ert̃. sic̃ angłi in
cȩł. Hanc gͦ ĩmutationẽ futurã corpoꝵ scõꝵ
uolens insinuare. dix̃ apłs. dico enĩ uob̃ fr̃s.
qr caro ⁊ sanguis regnũ dĩ ñ possidebt̃. Qd̃ ñ
una seꝑata ⁊ ad fraud ẽ cõmemorata sentiitia
s toto ipso epłȩ loco ꝑtractato. ⁊ pociꝰ lecto.
ñ enĩ res obscura est inueniri pot̃. Sic enĩ dic̃.
Oportet corruptibłe hoc induere incorruptio¬
nẽ. ⁊ mortale hoc induere ĩmortalitatẽ. qd̃¬

Expanded text:
lens insinuare quale corpus justorum per immutationem in resurrectione futurum sit, quia non nubent, neque uxores ducent, sed erunt sicut Angeli in coelis : hanc ergo immutationem futuram corporum sanctorum volens insinuare, dixit Apostolus, Dico enim vobis, fratres, quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt. quod non una separata et ad fraudem commemorata sententia, sed toto ipso epistulae loco pertractato uel potius lecto - non enim res obscura est — inueniri potest. sic enim dicit: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere i
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in matheo eum uiderit resurgen.¬
dem: alteram quȩ in iohanne eum
Marias ineuangeliis legimus. Unam
matrẽ dñi saluatoris: alterã mater¬
terã eius quȩ appellata. ẽ. cleophȩ.
Tertiã mariam matrem iacobi & ioseplx
Quartã mariã magdalenen. Licet alii
matremia cobi & ioseph materterã eiꝰ
fuisse contendant. Nonnulli ut se libe.¬
rent questione. in marco uolunt unã
eẽ de mariis. sed non additũ cognom̃
magdalenȩ : et ex suꝑfluo scriptoꝵ
inoleuisse uitio. quod primũ euange.¬
lista non scripserit. N ob autẽ simplex
udetur & aꝑta responsio. sc̃as femi.¬
nas ap̃i absentiam non ferentes. per
totã noctem non semel uelbis: sea
crebro ad sepulchrũ dñi cucurrisse. Presertĩ
cũ terrȩ motus & saxa dirupta. & sol fugi.

Expanded text:
quae in Matheo eum uiderit resurgenquae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ. Micbiq uidetur euangłista ma.¬
theus qui euangeliũ hebreo sermone
conscripsit: nontam uesꝑe dixisse. quã
sero. Et eũ qui int̾pretatus ẽ uerbi am.¬
biguitate deceptum. non sero int̃pre¬
tatum eẽ. sed uesꝑe. Quã quã & consue.¬
tudo humani sermonis teneat. sero ñ
uesꝑam significare. sed tarde. Solemꝰ
enĩ dicere. sero uenisti: id est tarde.
Et quȩ facere ante debueras: fac saltẽ
sero. idest tarde. Sinaut̃ illud obicit᷑
Quomodo eadem maria quȩ prius uide.¬
rat dñm resurgentẽ. postea ad seplil.¬
chrum eius flere referatur: hoc dicen¬
dum ẽ. quod & sola & cũ altera siue cũ
aliis mulierib menior beneficioꝵ quȩ
in se dñs contulerat: ad sepulchrũ eius
frequent̃ cucurrerit. Et nunc adora.¬
uerit quẽ uiderat: Nunc fleuerit quẽ
quȩrebat absentẽ. Licet quidam duas
marias magdalenas de eodẽ uico mag¬
dalo fuisse contendant. & alteram ẽe

Expanded text:
cipium. mihique uidetur euangelista Macipium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse,
Abbreviated transcription (Latin):
gentem. Et iohes euangelista refert. man
una sabbati eam iuxta sepulchrũ flere.
NASABOXTI Dies disica
intelligenda ẽ : quia omĩs ebdo.¬
mada insabbatũ & in primam. &
sabbati diuiditur. Quã ethnci. idoloꝵ
& elementorũ nominib appellant. De¬
niq & apłs collectã pecuniȩ que indi¬
gentib preparabatur: iunã sabbati
precepit congregandã. Nec putandũ e
matheum oe ioħem diuersa sensisse.
sed unũ atq idem tempꝰ mediȩ noctis
&e gallorũ cantus. diuersis ap̾pellasse
nominib. Matheus enim scribit.
Uesꝑe sabbati id est sero. ñ incipiente
nocte. sed iam profunda & magna ex
parte transacta. appariusse dnm our
magdalenȩ: et appariusse uespe sablus
illucescentis in unã sabbati. sed ipsum
et ioħem non absolute dixisse. una aut̃
sabbati uenit maria magdalene mane
ad sepulchrũ. sed addidisse cum adhuc
ẽẽnt tenebre. Tiusdem igitur atq uniꝰ
temporis. idest mediȩ noctis atq galloꝵ
cantus: alterũ finem alterũ dixisse prin.¬

Expanded text:
efert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum inet Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse prin
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ut ascendentes. suo ad laborẽ prou̾o.¬
carde aspectu. Unde & uocatur locꝰ ille
bechel. id est domus dĩ: in qua cotidie
ascenditur & descenditur. Et enim sc̃i
corruunt si fuerint negligentes: & pec.¬
catores pristinũ recipiunt gradũ. si sor¬
des fletib lauerint. Noc idẽo dico. ut
non te treant descendentes: sed ꝓuoce
ascendentes. Nunquã exemplũ amalis
sumitur etiã inscłi reb. semꝑ ameliori
parte incitam̃ta urtutũ sunt᷑. Oblitus
ꝓpositi or epistolaris breuitatis. plura
dicere cupiebam. Ad materiȩ quippe
dignitatem. & ad meritũ ꝑsone tuȩ. pa
rũm ẽ quod dicitur om̃e. Memento
igitur nomini. & cura ut in xp̃o ualeas.
Atq ut cetera tacea domestica. scȩ̃ uere
ecempla sectare. quȩ uere xp̃m secuta
peregrinationis molestias sustinet: & sit
tibi tanti dux femina facti.

Expanded text:
ret, ut ascendentes suo ad laborem prouoret, ut ascendentes suo ad laborem prouocaret aspectu. unde et uocatur locus ipse Bethel, id est \'domus dei\', in qua cotidie ascenditur atque descenditur. et sancti enim conruunt, si fuerint neglegentes, et peccatores pristinum recipiunt gradum, si sordes fletibus lauerint. hoc ideo dico, ut non te terreant descendentes, sed prouocent ascendentes. numquam exemplum a malis sumitur; etiam in saeculi rebus semper a meliore parte incitamenta uirtutum sunt. oblitus propositi et epistolaris breuitatis plura dictare cupiebam—ad materiae quippe dignitatem et ad meritum personae tuae parum est omne, quod dicitur — et igitur nostri et cura, ut in Christo ualeas, atque, ut cetera taceam, domestica sanctae Uerae exempla sectare, quae uere secuta Christum peregrinationis molestiam sustinet, et sit tibi tanti dux femina facti.
Abbreviated transcription (Latin):
deliciis transeat ad delitias. ut inutroq
scło primus sit. ut & in terra & cęlo ap¬
pareat głosus. Quod si tibi tacita cogita¬
tio scrupulum mouerit. cur monitor
ipse non talissim qualẽ te esse desidero.
&& non nullos uideris inmedio itinere
corruisse. illud breuiter respondebo.
Non mea ẽẽ quȩ dico. sed dñi saluatoris.
nonmonere quid ipse possim: sed quid
debeat uelle uel facere qui seruus futurꝰ
est xp̃i. Et athletȩ sius monitorib forti¬
ores sunt. Et tamen monet debilior.
pugnat ille qui fortior ẽ. Noli respicere
iudam negantẽ. sed paulum Respice
confitentẽ. Iacob ditissimi patris filius. solus
&& nudus in baculo suo ꝑgit mesopotamiã.
iacet lassus in itinere. et qui delicatissime
a rebecca matre fuerat educatꝰ: lapide ad
caput ꝓpuluillo utitur. Uidit scalam
de t̾ra usq ad cȩlum : de ascendentes suꝑ
eã angelos &e descendentes. et desuper
innitentẽ dnm. ut lassis manũ porrige.¬

Expanded text:
deliciis transeat ad delicias, ut in utroque deliciis transeat ad delicias, ut in utroque saeculo primus sit, ut et in terra et in caelo appareat gloriosus. Quodsi tibi tacita cogitatio scrupulum mouerit, cur monitor ipse non talis sim, qualem te esse desidero, et nonnullos uideris in medio itinere conruisse, illud breuiter respondebo: non mea esse, quae dico, sed domini saluatoris, non monere, quid ipse possim, sed, quid debeat uelle uel facere, qui seruus futurus est Christi. et athletae suis unctoribus fortiores sunt et tamen monet debilior et pugnat ille, qui fortior est. noli respicere ludam negantem, sed Paulum respice confitentem. Iacob, ditissimi patris filius, solus et nudus in baculo suo pergit Mesopotamiam, iacet lassus itinere et, qui delicatissime a Rabecca matre fuerat educatus, lapide ad caput pro puluillo utitur. uidit scalam de terra usque ad caelum et ascendentes per eam angelos et descendentes et desuper innitentem dominum, ut lassis manum porrige
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ intra.xx. dies duas filias amisisti.
et arbitraris senem diu posse uiuere: Cuiꝰ
ut ȩtas longa tendatur: audi & dauid.
Dies uitȩ nr̃ȩ septuaginta anni. Si autem
ampluis octoginta : et quicquid suꝑ est.
labor &e dolor. Felix & om̃i dignus beati¬
tudine quẽ senectus xp̃o occũpat serui¬
entẽ. quẽ extrema dies saluatori inuenit
militare. qui non confundetur cum lo.¬
quetur inimicissius in porta. Cui in in.¬
troitu paradisi dicetur. recepisti mala in
uita tua: Nunc autẽ hic lȩtare. Necenĩ
uleiscetur dñs bis in eadem re. Diuitem
purpuratũ gehemiȩ flamina suscepit:
latarus pauꝑ᷑ & plenus ulcerib cuius car.¬
nes putridas lambebant canes. et iux de
micis mensȩ locupletis miserã sustenta¬
bat animã: insinu abrahȩ recipitur. &
tanto patriarcha parente lȩtatur. Dif.¬
ficile. immo inpossibile. ut &e p̾sentib¬
trem hic. & ibi mendẽ impleat: ut de

Expanded text:
annorum intra uigmti dies duas filias amisisti annorum intra uigmti dies duas filias amisisti et arbitraris senem diu posse uiuere ? cuius ut aetas longa tendatur, audiet Dauid: dies uitae nostrae septuaginta anni; si autem amplius, octoginta et, quicquid supra est, labor et dolor est. felix et omni dignus beatitudine, quem senectus Christo occupat seruientem, quem extrema dies saluatori inuenerit militare, qui non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta, cui in introitu paradisi dicetur: \'recepisti mala tua in uita tua, nunc autem hic laetare\'. nec enim ulciscetur dominus bis in eadem re. diuitem purpuratum gehennae flamma suscepit; Lazarus pauper et plenus ulceribus, cuius carnes putridas lambebant canes et uix de micis mensae locupletis miserabilem sustentabat animam, in sinu Abrahae recipitur et tanto patriarcha parente laetatur. difficile, immo inpossibile, ut et praesentibutrem et ibi mentem inpleat, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
Extrius monasteria. multus ate ꝑ insu¬
las dalmatiȩ scõꝵ numerus sustentat᷑.
Sed melius faceres. si & ipse sc̃s inter scõs
uiueres. Sc̃i estote. quia & ego sc̃s sum
dicit dñs. Apłi gloriantur. qđ omĩa
dimiserint & secuti sint saluatorem. Et
certe preter retia. & nauẽ. nichil eos le-¬
gimnus dimisisse: Et tam̃ testimonio
futuri iudicis coronant᷑: quia se offerentes.
totũ dimiserant qđ habebant. hec loquor
non in sugillatione operũ tuoꝵ. uel qđ ex.¬
tenuem lib̾alitatẽ tuã. & elemosinas tuas:
sed quod nolim te int̾ scłares ẽẽ monachũ.
et iit̾ monachos scłarem. Totũq ate expe.¬
tam. cuius audio mentem diuino cultu
deditã. Si huic consilio nro uel amicus.
uel assecla propinquus renititur. & te
ad delitias uł ad splendentẽ mensã aduo.¬
cat. intelligito eũ non de tua anima sed
de suo uentre cogitare. et om̃s opes lautaq
conuiuia subitã morte finiri. Octoꝰ &  sex

Expanded text:
extruis monasteria, multus a te per insuextruis monasteria, multus a te per insulas amatae sanctorum numerus sustentatur; sed melius faceres, si et ipse sanctus inter sanctos uiueres. sancti estote, quia ego sanctus sum, dicit dominus. apostoli gloriantur, quod omnia dimiserint et secuti sunt saluatorem; et certe praeter retia et nauem nihil eos legimus dimisisse et tamen testimonio futuri iudicis coronantur, quia se offerentes totum dimiserant, quod habebant. Haec loquor non in suggillationem operum tuorum uel quod extenuem liberalitatem et elemosynas tuas, sed quod nolim te inter saeculares esse monachum et inter monachos saecularem totumque a te expetam, cuius audio mentem diuino cultui deditam. si huic consilio nostro uel amicus uel adsecula uel propinquus renititur et te ad delicias splendentis mensae reuocat, intellegito eum non de tua anima, sed de suo uentre cogitare et omnes opes lautaque conuiuia subita morte finiri. octo et sex