comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aroł siliꝰ eiꝰ ꝓ felicitatis magnitudine agnominatꝰ maguꝰ cõpartito cũ siẽ suo
barlomanno regno. regnat pꝰ eum anius. xlui. Constantino pseudo papa ꝑ telĩ
sidelium ab ȩccłia deturbato. ocłisq pͥuato: Scephanꝰ &omane eccłie. xcĩi p̃sidis.
bietam aGallia quã ab Italia ep̃oꝵ synodũ Romȩ ogregat. in qua oĩa a sonstani¬
ciis ordinata reordinat pret̃ baptisinum & chrisma. decernente synodo: ut ep̃i aꝓb
Ils osecrati. ad gradum quẽ ante hanc oserationẽ habebant redirent. & si digni
lidicarent᷑ iterũ electi iterũ ꝯsecrarent᷑: prb̃ri uͦ ac diaconi ab illo ꝯserrati simisẽ
ad pͥorem gradum redirent. & ipsi si digni essent it̾m qͥdem osecrarent᷑ s ad altiq¬

Expanded text:
ro felicitatis magnitudine agnominatus Magnus, compartito cum fratre suo Karlomanno regno, regnat post eum annis 47. Constantino pseudopapa per zelum fidelium ab aecclesia deturbato oculisque privato, Stephanus 89u s Romanae aecclesiae presidet. Hic tam a Gallia quam ab Italia episcoporum sinodum Romae congregat, in qua omnia a Constantino ordinata exordinat preter baptismum et chrisma; decernente sinodo, ut episcopi ab illo consecrati ad gradum, quem ante hanc consecrationem habebant, redirent, et si digni judicarentur, iterum electi iterum consecrarentur; presbiteri vero ac diaconi ab illo consecrati similiter ad priorem gradum redirent; et ipsi si digni essent, iterum quidem consecrarentur, sed ad alti
Abbreviated transcription (Latin):
in Eliopolitano pago ciuitatem nominis sui condidit: templo ad similitudinem
templi patrui constructo. Alchimus uͦ aduersum Iudam machabeum inimicici¬
as gerens: post non multum temporis ira dei ꝑcussus interiit. Ac sicum oĩum
iudeoꝵ fauore: Iudȩ Machabeo sacerdotium decernit᷑. Qui dignitate suscepta:
legatos Romam dirigit. Decreuit senatꝰ: iudeos amicos ⁊ auxiliatores Romanorũ¬
post triennium suis ciuib reddidit: Olimpiade centesima &ͥnqͣgesima quarta.¬

Expanded text:
in Heliopolitano pago civitatem nominis sui condidit, templo ad similitudinem templi patrii constructo. Alcimus vero adversus Judam Machabaeum inimicitias gerens, post non multum temporis, Dei ira percussus interiit; ac sic cum omnium Judaeorum favore, Judae Machabaeo sacerdotium decernitur, qui dignitate suscepta, legatos Romam dirigit: decrevitque senatus Judaeos amicos et auxiliatores Romanoruleges post haec suis civibus reddidit, olympiade centesima quarta
Abbreviated transcription (Latin):
ex digeb̾tus de posteritate ꝓlis desꝑans: xii. monasteria hinc inde deo construrit.
in quib Stabulaus. & malmundarium eminebant. cooꝑante sͥ in his maiore do¬
mus Grimoaldo & T̃raiectensium ep̃o Remaclo. Qui Remaclus non multopꝰ ꝑtesus
seculariũ tumultuum. in ipso stabulaus monachicȩ uitȩ assumpsit habitum.
is dieb multi utriꝰq serus in Galliis claruert̃. qͥ ad testimoniũ scĩtatis suȩ in edifi¬
candis deo monasteriis oꝑam suam nauauert̃. Exbis in nr̃a uicinia tc̃ florebant sp̃¬
danderinꝰ consessor xp̃i qui & morosus ab Autb̃to Camacensi ep̃o ex predone ad

Expanded text:
ex Sigibertus de posteritate prolis desperans, duodecim monasteria hinc inde Deo construxit, in quibus Stabulaus et Malmundarium eminebant, cooperante sibi in his majore domus Grimoaldo et Trajectensium episcopo Remaclo. Qui Remaclus non multo post pertesus secularium tumultuum, in ipso Stabulaus monachicae vitae assumpsit habitum. His diebus multi utriusque sexus in Galliis claruerunt, qui ad testimonium sanctitatis suae in aedificandis Deo monasteriis operam suam navaverunt. Ex his in nostra vicinia tunc florebant Landelinus, qui et Morosus, ab Autberto episcopo ex predone ad
Abbreviated transcription (Latin):
Urylipie arianus hcronographus claret. qui a scotia in Gallias ues¬
niens Coloriȩ factus monachꝰ pͥmo apud fuldam. pꝰea apud Maguntiam reclusus ẽ
ꝑ Agnetem matrẽ imꝑatoris henrici regnũ non uiriliter gubernari: puerũ uiolen¬
ter & industrie captum sub tutela sua accepit. & imꝑii regimen a matre eiꝰ amouiti
& de hac re coram cunctis ratione reddita grãm dñi sui imꝑatoris recepit. & ꝑ ipsũ
filium ad grãm mat̾s eiꝰ rediit. At imꝑatris necessitatem uertens in uoluntatẽ. ut
obstrueret os loquentiũ de se iniqua: non solum honore regni. s etiam onere secłi
reiecto: Romȩ ad limina apłoꝵ se contulit. ibiq usq ad finem uitȩ omnib bonis
exemplo & miraculo fuit. Alexander Aucensis ep̃c. Romanȩ ȩccłiȩ. clxꝰ. presidet.¬
uII.uiContra quem Cadelo farm̃sis ep̃c papatum ambiens magno
scandalo ȩccłiȩ fuit: quia longa inter eos concertatio etiã usq ad hoĩcidia ꝓrupit.

Expanded text:
arianus crhonographus claret; qui a Scottia in Gallias veniens, Coloniae factus monachus, primo apud Fuldam, postea apud Moguntiam reclusus estper Agnetem matrem imperatoris Heinrici regnum non viriliter gubernari, puerum violenter et industrie captum sub tutela sua accepit, et imperii regimen a matre ejus amovit; et de hac re coram cunctis ratione reddita, gratiam domini sui imperatoris recepit, et per ipsum filium ad gratiam matris ejus rediit. At imperatrix necessitatem vertens in voluntatem, ut obstrueret os loquentium de se iniqua, non solum honore regni, sed etiam onere saeculi rejecto, Romae ad limina apostolorum se contulit, ibique usque ad finem vitae omnibus bonis exemplo et miraculo fuit. 1063. us, contra quem Cadelo Parmensis episcopus papatum ambiens, magno scandalo Ecclesiae; quia longa inter eos concertatio, etiam usque ad homicidia prorupit.
Abbreviated transcription (Latin):
habuer̃t. & sese Ostrogothas. idest ori¬
entales Gothos appellauert̃: qͥ & ipsi
pꝰea ꝑ Theod̾icum regem suũ aTenone
multos annos tenuert̃. Ita Gothi qͣi
duob capitis sui cornib orientẽ &
occidentẽ uentilantes acerrime:
duo ex se regna creauere. scił. Wisi¬
gothaꝵ in hispania: & ostrogotbaꝵ
in Italia.
De regno hunorum.

Expanded text:
habuerunt, et sese Ostrogothas, id est orihabuerunt, et sese Ostrogothas, id est orientales Gothos appellaverunt. Qui et ipsi postea per Theodericum regem suum a Zenone multos annos tenuerunt. Ita Gothi quasi duobus capitis sui cornibus orientem et occidentem ventilantes acerrime, duo ex se regna creavere, scilicet Wisigotharum in Hispania et Ostrogotharum in Italia. De regno Hunorum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ Gothis seruiebant. ꝑ Gothos
in oĩ pene Sithia pͥnciꝑatu & fortitu¬
dine cunctis p̃minebant. Gothi uic̃¬
ti partim se Danubio tͣnsito. ingesse¬
runt finib Romani ĩꝑii. & a ualente
petier̃t t̾ram ad inhabitandum sibi
dari. Qua re ĩpetrata. cum aliqͣndu
se ꝯtinuissent ab oĩ armoꝵ insolentia:
tandem Romanoꝵ auaricia coacti. &
rei familiaris inopia. in ipso ĩꝑii sui
sinu grauia ꝯcitauert̃ p̃lia. Quibus
ualens imꝑator occurrens bello. uictꝰ
ab eis & igni crematꝰ: iusto dei iudicio
reipublicȩ nimiã intulit incõmodita¬
tem: hostib uͦ auxit elationẽ. Hii gͦ
Gothi qͥ Romano ĩꝑio incubabant:
Wi sigothas se idest occidentales Go¬
thos noĩabant. & ꝑ multos annos oc¬
cidentales Romanoꝵ fines usq ad
ipsas ulteriores hispanias infestaba.
Porro Gothi qͥ in patrio solo trans Da¬
nubium sub hunoꝵ dñio remanere
passi sunt: regulos qͥdem suȩ gentis

Expanded text:
omnes qui Gothis serviebant, per Gothos omnes qui Gothis serviebant, per Gothos in omni pene Scythia principatu et fortitudine cunctis preminebant. Gothi victi partim se, Danubio transito, ingesserunt finibus Romani imperii, et a Valente petierunt terram ad inhabitandum sibi dari. Qua re impetrata, cum aliquandiu se continuissent ab omni armorum insolentia, tandem Romanorum avaritia coacti et rei familiaris inopia, in ipso imperii sui sinu gravia concitaverunt prelia. Quibus Valens imperator occurrens, bello victus ab eis et igni crematus, justo Dei judicio, rei publice nimiam intulit incommoditatem, hostibus vero auxit elationem. Hi ergo Gothi, qui Romano imperio incubabant, Wisigothas se, id est occidentales Gothos, nominabant, et per multos annos occidentales Romanorum fines usque ad ipsas ulteriores Hispanias infestabantPorro Gothi, qui in patrio solo trans Danubium sub Hunorum dominio remanere passi sunt, regulos quidem suae gentis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ Decii ĩꝑatoris transito Danu¬
bio cum Gniua rege suo. grauit̃ in¬
cumbebant Romano ĩꝑio. Q a Decio
ĩpetiti bello. ex̾citu Romano ꝓtrito.
ipsum Decium ꝑemert̃ cũ filio Decio.
Hac felicitate elati & sepe pꝰea in con¬
gressu Romanis ducib suꝑiores effe¬
cti : toti orbi Romano erant terrori.
Isti adhuc trans Danubiũ ꝯstituti:
tp̃re ualentis ĩꝑatoris ceꝑunt ciuili
bello int̃ se collidi. Athalaricus dux
uniꝰ partis cũ p̃ualuisset fritigerno
duci alt̾iꝰ partis: fritigernꝰ a ualente
auxilium petit. xp̃ianũ se fieri ꝓmit¬
tit. Walens auxilium mittit. eosq in
sectam Arrianoꝵ Arrianꝰ ipse induci
fecit. Anno .xiii. ualentis. huni qͥ &
ipsi in Sithia potent̃ debachabantur:
atq ferocit᷑. nacti oportunitatẽ ex
intestina Gothoꝵ simultate fines eoꝵ
ex imꝑuiso inuadt̃. eosq bello uictos
aut sibi subiugant. aut captiuitate
excruciant. aut patria eliminant¶ta

Expanded text:
autem Decii imperatoris, transito Danuautem Decii imperatoris, transito Danubio cum Gniva rege suo, graviter incubabant Romano imperio. Qui a Decio impetiti bello, exercitu Romanorum protrito, ipsum Decium peremerunt cum filio Decio. Hac felicitate elati et saepe postea in congressu Romanis ducibus superiores effecti, toti orbi Romano erant terrori. Isti adhuc trans Danubium constituti, tempore Valentis imperatoris coeperunt civili bello inter se collidi. Athalaricus dux unius partis cum prevaluisset Fritigerno duci alterius partis, Fritigernus a Valente auxilium petit, christianum se fieri promittit. Valens auxilium mittit, eosque in sectam Arrianorum, Arrianus ipse, induci fecit. Anno 13o Valentis Huni, qui et ipsi in Scythia potenter debachabantur atque ferociter, nacti oportunitatem ex intestina Gothorum simultate, fines eorum ex improviso invadunt, eosque bello victos aut sibi subjugant, aut captivitate excruciant, aut patria eliminant. It
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͦs Gethȩ dicti st̃. qͥq pꝰea
diuisi duo ex se regna idest Ostrogo¬
thaꝵ & Wisigothaꝵ fecer̃t: talem ori¬
ginẽ fuisse cognouimꝰ ex historia Ior¬
danis. Isti scantiam Sithiȩ insulam
pͥmo incoluert̃. cuiꝰ possessione non
ꝯtenti. cum rege eoꝵ Berich inde exi¬
er̃t: & uicinas sithiȩ insulas & t̾ras
ꝑagrantes. uicinas gentes bellis laces¬
sebant. & t̃rore nois sui finitimas gc̃s
sibi subigebant. Post sub filemere
qͥnto rege suo ad ulteriora Sithiȩ ꝓg̾s¬
si. ad cit̾iores usq ripas Danubii t̾ras
Thraciȩ. Daciȩ. Mesieq diu longe la¬
teq st̃ ꝑuagati. Ibi ꝑ multa tempora.
ĩmo ꝑ multa scła in gentẽ magnam
coaluert. & multas gc̃s uictoriis suis
applicantes. nom̃ & fortitudinẽ suã
amplificauert: uirib uigentes. inge¬
nio callentes: phylosophiȩ qͦq studi¬
is eruditi. natiuam barbariem exuen-¬
tes. humanitate & honestate aliis
barbaricis gentib p̃minebant. Tpr̃e

Expanded text:
antiquos Getae dicti sunt, quique postea divisi, duo ex se regna, id est Ostrogotharum et Wisigotharum, fecerunt, talem originem fuisse cognovimus ex historia Jordanis. Isti Scanciam Scythiae insulam primo incoluerunt. Cujus possessione non contenti, cum rege eorum Berich inde exierunt, et vicinas Scythiae insulas et terras peragrantes, vicinas gentes bellis lacessebant, et terrore nominis sui finitimas gentes sibi subigebant. Post sub Filimere quinto rege suo ad ulteriora Scythiae progressi, ad citeriores usque ripas Danubii, terras Traciae, Daciae, Mesiaeque diu longe lateque sunt pervagati. Ibi per multa tempora, immo per multa saecula, in gentem magnam coaluerunt, et multas gentes victoriis suis applicantes, nomen et fortitudinem suam amplificaverunt. Viribus vigentes, ingenio callentes, philosophiae quoque disciplinis eruditi, nativam barbariem exuentes, humanitate et honestate aliis barbaricis gentibus preminebant. Tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Deraclius imꝑator
morit᷑. Constantinꝰ filius eiꝰ sustituit᷑. & quarto m̃se imꝑii sui a nouerca sua Martia¬
na & Pyrro patriaicha ueneno extinguit᷑ & martiana cum filio suo Eraclona ĩꝑium
arripit. Sisebodo Wisigothoꝵ rege mortuo: suitilan succedens: regnaũ anñ.ii.
Dagob̾tꝰ saxonib contra Winidos auxiliantib. annuum qͥngentaꝵ uaccaꝵ tribu¬

Expanded text:
eraclius imperator moritur. Constantinus filius ejus substituitur, et quarto mense imperii sui a noverca sua Martina et Pyrro patriarcha veneno extinguitur, et Martina cum filio suo Heraclona imperium arripit. Sisebodo Wisigothorum rege mortuo, Suitilan succedens, regnat annis 2. Dagobertus, Saxonibus contra Winidos sibi auxiliantibus, annuum quingentarum vaccarum tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Dildebrannꝰ papa quasi diuinitꝰ reuelatum sͥ p̃dixit hoc anno falsum eẽ regem moritum.¬
& uerũ qͥdem p̃dixit: s fefellit eum de falso rege ista coniectura. scdm̃ suũ uelle suꝑ hen-¬
rico rege int̃pretata. Rex enĩ henricꝰ Saxonib graui bello cong̾dit᷑. & in og̾ssu falsus rer¬

Expanded text:
Hildebrandus papa quasi divinitus revelatum sibi praedixit, hoc anno falsum regem esse morituruHildebrandus papa quasi divinitus revelatum sibi praedixit, hoc anno falsum regem esse moriturum: verum quidem, sed fefellit eum de falso rege conjectura, secundum suum velle super Henrico rege interpretata. Rex enim Henricus Saxonibus gravi praelio congreditur, et in congressu falsus re
Abbreviated transcription (Latin):
enricꝰ imꝑator coacto Warmatiȩ concilio.xxiiii. ep̃oꝵ. & multoꝵ pͥmatum regni:
decerni iubet omĩa decreta & facta hildebranni pape irrita eẽ debere. ibiq õs preter
paucos hildebrannũ abiurant. eũq papatu abdicandum ẽẽ iudicant. Hildebrannꝰ
econtra ĩꝑatorem excõmunicat. sub hoc obtentu ut pͥmates regni quasi iusta ex causa
excõmunicato regi contradicant. Dñica palmnaꝵ cura horã sextã sereno cȩlo stella appa
Ab hoc tp̃r cepit reflorere in ȩccłia beati qͥntini ruiti
beluacensi canonicꝰ ordo. pͥmulm ab apłis. pꝰea abeato Augustino ep̃o regłarit̃ institutꝰ.
sub magistro Iuone uenerabili eiusdem eccliȩ p̃posito: postea Carnotensium ep̃o.¬
xxiiixuiiii xiii Henricꝰ imꝑator in sentecosten conuentu habito magun¬
tiȩ decernit hildebrannũ a papatu esse deponendum. & Longobardiam petens b̃ĩu¬
.xxiiiiLaxxiiii bertum & auenne ep̃m ꝓ hildebranno papã designat.

Expanded text:
enricus imperator coacto Wormatiae concilio episcoporum 34 et multorum primatum regni, decerni jubet, omnia decreta et facta Hildebrandi papae irrita esse debere, ibique omnes, praeter paucos, Hildebrandum abjurant, eumque papatu abdicandum esse judicant. Hildebrandus econtra imperatorem excommunicat, ut primates regni, quasi justa ex causa excommunicato regi contradicant. Dominica in Palmis circa horam sextam sereno coelo stella appaoc tempore cepit reflorere in aecclesia beati Quintini Beluacensis canonicus ordo, primum ab apostolis, postea a beato Augustino episcopo regulariter institutus, sub magistro Ivone, venerabili ejusdem aecclesiae praeposito, postea Carnotensium eptor in Pentecoste conventu habito Maguntiae decrevit Hildebrandum a papatu deponendum; et Longobardiam petens, Guibertum Ravennae episcopum pro Hildebrando papam designat.
Abbreviated transcription (Latin):
Uictor: annis.x. cuius mediocria de religione extant uolumina.
ertinax obsecrante senatu ut uxorem suam Augustam. & filium Cesarem ap¬
pellaret: contradixit. sufficere testatus quod ipse regnaret inuitus.
ertinar occidit᷑ in palatio Iuliani iurisꝑiti scelere: quem pꝰea seuerꝰ ap
.xuiiii. Hic piuncia Tripolitana oppido Lepti solus ex africa usq in p̃sen¬
tem diem Romanis imꝑator fuit. & in honorẽ Pertinacis quem Iulianꝰ
occiderat: Pertinacem se cognominari uissit.

Expanded text:
VICTOR annis, 10, cujus mediocria de religione exstant volumina. Pertinax, obsecrante senatu, ut uxorem suam Augustam, et filium suum Caesarem appellaret, contradixit: sufficere testatus, quod ipse regnaret invitus. Pertinax occiditur in palatio, Juliani jurisperiti scelere: quem postea us prouincia Tripolitana oppido Lepti solus ex Affrica usque in pręsentem diem Romanis imperator fuit et in honorem Pertinacis, quem Iulianus occiderat, Pertinacem se cognominari iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
geli Gabrielis se interim uidisse. & quia aspectum eiꝰ ferre non poss m̃te defecta cadere
hic cõmunicabat xp̃ianis & udeis. ex eoꝵ scripturis suam pseudo ꝓpħiam in aliquib
pofirmans. Hic dicebat qͥa hii qͥ inimicũ occidunt. uel qͥ ab inimico occidunt᷑ paradysũ
ingrediant᷑. paradysum uͦ esse carnalis cibi aut potꝰ. ibiq esse fluuium uini. lactis ꝙ
mellis. & mixturam fȩminaꝵ non presentium. s aliaꝵ multo tp̃r futuram. & affluen¬
tem uoluptatem: & multa huiꝰmodi. Hic ẽ muhammad cui gentiles adhuc cultũ
deitatis erhibent. Hic in regno Sarracenoꝵ quatuor pretores statuit. qͥ Ammirei
uocabant᷑. Ipse uerp Ammiras dicebatur. uel srothosymbqlꝰ Obiit sc̃s̃ bauo.¬

Expanded text:
geli Gabrihelis se interim videre, et quia aspectum ejus ferre non posset, mente defecta cadere. geli Gabrihelis se interim videre, et quia aspectum ejus ferre non posset, mente defecta cadere. Hic communicabat christianis et Judaeis, ex eorum scripturis suam pseudoprophetiam in aliquibus confirmans. Hic docebat, quod hi qui inimicum occidunt vel qui ab inimico occiduntur, paradisum ingrediantur. Paradisum vero esse carnalis cibi ac potus; ibique esse fluvium vini, lactis ac mellis, et mixturam feminarum non presentium, sed aliarum multo tempore futuram, et affluentem voluptatem, et multa hujusmodi. Hic est Muhammad, cui gentiles adhuc cultum deitatis exhibent. Hic in regno Saracenorum quatuor pretores statuit, qui amirei vocabantur. Ipse vero amiras dicebatur vel protosimbolus. Dago
Abbreviated transcription (Latin):
Syohi tege mortuo: Adesyr regnauit pꝰeum anno uno. Adaloaldo dongobardoꝵ¬
iege mortuo: Rotharith regnauit pꝰ eum annis. xui. Erpualdꝰ rex qͥ cum patre sup
Aodoaldo a fide xp̃i apostatauerat suasu Ẽ duini regis cum gente sua idolatͥȩ abreñtiat.
Dagob̾tus rex Saxonib bello occurrit. cui pater Lothariꝰ iex accurrens auxilio. int̾̃¬
fecto Berthoaldo duce daxonum uictoriam obtinuit: & ꝑuagans omnem Saxoniã
nullum omnino Saxonum m̃suram gladii sui excedentem dimisit iuuentem.
Hoc tempore Arabum siue Sarracenoꝵ pͥnceps erat muhammad: qͥ pseudo ꝓph̃a ex or¬
phano & inope ꝑ heresis suȩ prestigia ad regnum ꝓuectus ẽ. Hic de ꝓgenie Ismahelis
ortus. cum esset pauꝑ & orphanus ad quandam cognatam suam prediuitem noĩe Chadigã
pͥmo ut mercennariꝰ. oeinde ut sponsus se oiungens: ꝑ eam ditatus ẽ. Quȩ cum egre fer¬
ret epilentico illum morbo uexari: ille dicebat hoc non esse morbum. s uisionẽ arrban¬

Expanded text:
Syrohi rege mortuo, Adesir regnavit post eum. Adadolaldo rege Langobardorum extincto, Rotharith regnavit post eum annis 16. Erpualdus rex, qui cum patre suo Radoaldo a fide Christi apostataverat, suasu Eduini regis cum gente sua idolatriae abrenuntiat.Dagobertus rex Saxonibus bello concurrit; cui pater Lotharius rex accurrens auxilio, interfecto Bertaldo duce Saxonum, victoriam optinuit; et pervagans omnem Saxoniam, nullum omnino Saxonum, mensuram gladii sui excedentem, dimisit viventem. Hoc tempore Arabum sive Saracenorum princeps erat Muhammad, qui pseudopropheta ex orphano et inope, per heresis suae prestigia ad regnum provectus est. Hic de progenie Ismahelis ortus, cum esset pauper et orphanus ad quandam cognatam suam predivitem nomine Chadigam, primo ut mercenarius, deinde ut sponsus se conjungens, per eam ditatus est. Quae cum aegre ferret, illum epileptico morbo vexari, ille dicebat hoc non esse morbum, sed visionem archan
Abbreviated transcription (Latin):
ualentis sexies. & ualentiniani unioris iterũ augusti. a.xuͦ. Tyberii anno. &
p̃dicatione dñi nr̃i ibũ xp̃i: anni.ccc. li. Asecundo anno Darii Regis ꝑ saꝵ
qͦ tp̃re templum Ierosolimis instauratũ ẽ: anni. dccc xcuiiii. Ab Olĩpiade
pͥma qua ȩtate apud hebreos ysaias ꝓphetabat: anni. M. elu.
As alomone & pͥma ȩdificatione templi: anni. m̃m. ceccxi. Acaptiuitate Trmiȩ
qͥ tp̃ie Sanson apud hebreos erat: anni. cñ. ulxi.Amoyse & Cecrope primo
rege Atticȩ : anni. m̃. dcccxc. Ab Abraham & regno Nini & Semira¬
unt ab Adam usq ad quartundecimum walentis annũ. idest
usq ad consulatum eius series. & ualentiniani iterum: omnes

Expanded text:
Valentis VI et Valentiniani junioris iterum Aug. a 15 Tiberii anno, et Valentis VI et Valentiniani junioris iterum Aug. a 15 Tiberii anno, et praedicatione Domini Jesu Christi, anni 351. A secundo anno Darii regis Persarum, quo tempore templum Jerosolymis instauratum est, anni 899. Ab olympiade prima, qua aetate apud Hebraeos Isaias prophetabat, anni 1155. A Salomone et prima aedificatione templi, anni 1411. A captivitate Trojae, quo tempore Samson apud Hebraeos erat, anni 1561. A Mose et Cecrope primo rege Atticae, anni 1890. Ab Abraham et regno Nini et Semiraunt ab Adam usque ad 14 Valentis annum, id est, usque ad consulatum ejus VI et Valentiniani iterum, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Capadociȩ clarus habet᷑.
xiiiAlamannoꝵ triginta circiter milia apud Argentariã oppidũ Gallia
tam misericors in egentes fuit: ut uulgo pat̃ pauꝑum nominatus sit.
Gens hunoꝵ Gothos uastat. Qͥ a Romanis sine armoꝵ depositione suscepti
ꝑ auariciam Maximi ducis ad rebellandum fame coacti sunt.
xiuii Suꝑatis in ꝯgressione Romanis: Gothi fundunt᷑ in Traciam.
alens de Antiochia exire cõpulsus: sera pęnitentia nr̃os de exiliis reuocat.
acͥmabile bellum in Tracia. in qͦ deserente eqͥtum p̾̃sidio. Romane legiones a
Got̾is cinctȩ: usq ad int̾nitionẽ cesȩ sunt. Ipse ĩꝑator Ualens cũ sagitta sau¬
cus fug̾e̾t. & ob dolorem nimium sepe equo laberet᷑: ad cuiꝰdam uillulȩ casam
deportatꝰ est. Quo ꝑseq̃ntib barbaris & incensa domo: sepultã qͦ caruit.
B URBE condita. usq ad extremũ huiꝰ tpris annũ: fiunt anni.m.c.xxxii¬
Augustis & Cesaribꝰ: anni.d.xxui. Colligunt᷑ om̃s anni usq in ꝯsulatũ

Expanded text:
Cappadociae clarus habetur. Alemannorum circiter triginta millia apud Argentariam oppidum Galliartam misericors in egentes fuit, ut vulgo pater pauperum nominatus sit. Gens Hunnorum Gothos vastat, qui a Romanis sine armorum depositione suscepti, per avaritiam Maximi ducis, fame ad rebellandum coacti sunt. Superatis in congressione Romanis, Gothi funduntur in Thracia. Valens de Antiochia exire compulsus, sera poenitentia nostros de exsiliis revocat. Lacrymabile bellum in Thracia, in quo, deserente equitum praesidio, Romanae legiones a Gothis cinctae usque ad internecionem caesae sunt. Ipse imperator Valens, cum sagitta saucius fugeret, et ob dolorem nimium saepe equo laberetur, ad cujusdam villulae casam deportatus est: quo persequentibus Barbaris, et incensa domo, sepultura quoque caruit. Ab Urbe condita usque ad extremum hujus Operis annum, fiunt anni miti septem. Romanorum. Colliguntur omnes anni usque in consulatum
Abbreviated transcription (Latin):
Pannonias uastauerant: idem ꝯsules ꝑmansere. Ualentinianꝰ subita sangͥmᷤ
eruptione qd grece apoplexis uocat᷑. Brigitione morit᷑. Post quẽ Gratianus
assumpto in ĩꝑium ualentiano fr̃e cum patruo ualente regnat. Nulti¬
monachoꝵ Nitriȩ ꝑ tribunos & milites cesi. Ualens legem dedit ut mona¬
xii heodosius Theodosii postea imꝑatoris pater. & plurimi nobilium

Expanded text:
Pannonias vastaverant, iidem consules permansere. 12 Valentinianus subita sanguinis eruptione, quod Graece apoplexis vocatur, Brigitione moritur. Post quem GRATIANUS, assumpto in imperium VALENTINIANO fratre, cum patruo Valente regnat. monachorum Nitriae per tribunos et milites caesi. Valens, lege data, ut monanterfici. Romanorum. Theodosius Theodosii postea imperatoris pater, et plurimi nobilium
Abbreviated transcription (Latin):
ut nonnullis suspicionem acceptȩ pecuniȩ intulerit.
Melana nobilissima mulierum Romanarum. & m arcelli qͦndam con¬
sulis filia. unico p̃tore. tunc urbano filio derelicto Ierosolimam nauigauit.
ubi tanto uirtutũ. p̃cipueq humilitatis miracło fuit: ut Teclȩ nom̃ acceꝑit.
xi Post Auxentii seram mortem. Mediolani Ambrosio ep̃o ostito: om̃s
ad fidem rectam in Italia ou̾tunt᷑. Aquileienses clerici quasi chorꝰ beators¬

Expanded text:
ut nonnullis suspicionem acceptae pecuniae intulerit. Melania nobilissima mulierum Romanarum, et Marcellini quondam consulis filia, unico praetori tunc Urbano filio derelicto, Jerosolymam navigavit: ubi tanto virtutum praecipueque humilitatis fuit miraculo, ut Teclae nomen acceperit. 11 Post Auxentii seram mortem Mediolani Ambrosio episcopo constituto, omnis ad fidem rectam Italia convertitur. Aquileienses clerici, quasi chorus beator
Abbreviated transcription (Latin):
nastasiꝰ Romanȩ eccłiȩ. xluiiiꝰ. p̃sidet. Hiuic Acatium dampnatũ reuocare uolenti:
angloꝵ: ut uicti ꝯcessere in ius & nom̃ eoꝵ. Et pͥmꝰ de gente Angloꝵ: Elli. & scd̃s
Celin. alter alteri mortuo. succedendo: regnauer̃t apud eos ꝑ annos septuaginta.
Patricius scds hib̾niȩ Archiep̃c anno ȩtatis suȩ. cxxii. in xp̃o qui
deacer a Theod̾ico in fide susceptꝰ ab eo ꝑimit᷑. & Theodicus Italia potit᷑ & deposito
pͥuato habitu induit᷑ regali scemate. & regnat in Italia annis triguita duobꝰ¬

Expanded text:
nastasius Romanae aecclesiae 48u s presidet. Huic Acatium damnatum revocare volenti, Anglorum, ut victi concessere in jus et nomen eorum. Et primus de gente Anglorum Elli, et secundus Celin, alter alteri mortuo succedendo, regnaverunt apud eos per annos 70. Sanctus Patricius secundus Hiberniae archiepiscopus, anno aetatis suae 122 indoacer a Theoderico in fide susceptus, ab eo perimitur, et Theodericus Italia potitur, et deposito privato habitu, induitur regali scemate, et regnavit in Italia annis 36.
Abbreviated transcription (Latin):
italianꝰ. lxxiiiiꝰ. Romanȩ ȩccłie p̃sidet. Obiit sc̃s Amandꝰ sĩnonensis. Iotendendo.¬
onstantinꝰ imꝑator Theodosium frẽm suum occidit. Grimoaldꝰ dux. Taurinacium¬
bodeb̾tum filium ariperth regis Longobardoꝵ dolo ꝑimit. & eiꝰ regnũ arripit. soro¬
remq Godeb̾ti uxorem ducit. regnauitq nouẽ annis. Sc̃s Niuardꝰ Rem̃sis archi¬
ep̃c. & ieolus successor eius. Berchariꝰ quoq martyr qͥ fuit abbas pͥmꝰ Autiuillarem¬
sium. sancta etiam Berta martyr & albatissa. sanctitate clarent in Gallia.

Expanded text:
italianus 73u s Romanae aecclesiae presidet. Obiit sanctus Amandus Elnonensis. Constantinus imperator Theodosium fratrem suum occidit. GrimoaldGodebertum filium regis Ariperth dolo peremit, et ejus regnum arripuit; sororemque Godeberti uxorem duxit, et regnavit annis 9. Sanctus Nivardus Remensis archiepiscopus, et Reolus successor ejus, et Bercharius martyr, qui fuit primus abbas Autvillarnensium; sancta etiam Bertha martyr et abbatissa, sanctitate florent in Gallia.
Abbreviated transcription (Latin):
mitus enotati historia referenda est.
pͥmam litteram in explanatione hi¬
storiȩ contẽplet᷑. Et siqͥdem eam ex
minio uiderit: illi tempori appli¬
candam. uel anno sciat quẽ sugges¬
serit numerꝰ similit̾ eodẽ minio
figuratꝰ. Si uͦ nũm ñ puro minio.
autẽ tc̃io nũoꝵ ordini applican¬
dum ẽ qd fuerit ascͥptum: mediũ
puro minio nuũm. & partem reli¬
quam ex solo nigro expressam con¬
spicabit᷑. Quarta num̃i linea ni¬
chil habebit ex minio. s indicio
erit qͦd sibi hystoria debeat᷑: cum
minio facta littera in pͥncipio. eno¬
datione hystoriȩ quȩ etiã suꝑio¬
rib signis subdenda ẽ. nichilomi¬
nus apparebit nullo suꝑiꝰ memo¬
ratoꝵ signoꝵ in nũis respondente.

Expanded text:
imitus annotati historia referenda est, imitus annotati historia referenda est, primam litteram in explanatione historiae contempletur: et siquidem eam ex minio viderit, illi tempori applicandam, vel anno sciat, quem suggesserit numerus similiter eodem minio figuratus. Si vero numerum non puro, autem tertio numerorum ordini applicandum est, quod fuerit ascriptum, medium puro minio numerum, et partem reliquam ex solo nigro expressam conspicabitur. Quarta numeri linea nihil habebit ex minio, sed indicio erit, quod sibi historia debeatur, cum minio facta littera in principio enodationis historiae, quae etiam superioribus signis subdenda est, nihilominus apparebit, nullo superius memoratorum signorum in numeris respondere.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum expͥmat in latinũ. Plus
aliqͥd dicam. eundem in sua lingͣ
ꝓse uerbis int̾p̃tet᷑. Uidebit ordi¬
nem ridiculum. & poetam eloqͥn¬
tissimum uix loquentem. Quorsũ
ista: Widelicet ut non uobis miꝑs
uideat᷑ si alicubi offendimꝰ. si tarda
oratio aut consonantib asꝑatur.
aut uocalib huilca uel diuisa sit.
aut rerum ipsarũ breuitate ostrin¬
git᷑. cum eruditissimi hoĩes in eo¬
dem oꝑe sudauerint. Et ad com¬
munem difficultatem quã in omni
int̾p̾tatione causati sumus. hoc nob̃
ꝓprium accedit. qͦd historia multi¬
plex est: habens barbara noĩa. res
incognitas latinis. numeros inextͥ¬
cabiles. uirgulas reb parit̃ ac nu¬
meris int̾cextas: ut pene difficiliꝰ sit
legendi ordinem discere. quam ad le¬
ctionis noticiam ꝑuenire. Ut autẽ
manifesto cognoscat᷑ inditio ad quẽ
numerũ historia quȩq ꝑtineat:
has distinctiones positas lector adu̾¬
tat. ut si ad pͥmum nũm regni pͥ¬

Expanded text:
verbum exponat Latinum. Plus verbum exponat Latinum. Plus aliquid dicam, eumdem in sua lingua prosae verbis interpretetur, videbit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum vix loquentem. Quorsum ista? Videlicet ut non vobis mirum videatur, si alicubi offendimus, si tarda oratio aut consonantibus asperatur, aut vocalibus hiulca vel divisa sit, aut rerum ipsarum brevitate constringitur, cum eruditissimi homines in eodem opere sudaverint: et ad communem difficultatem, quam in omni interpretatione causati sumus, hoc nobis proprium accedat, quod historia multiplex est, habens barbara nomina, res incognitas Latinis, numeros inexplicabiles, virgulas rebus pariter ac numeris intertextas, ut pene difficilius sit legendi ordinem discere, quam ad lectionis notitiam pervenire. Ut autem manifesto cognoscatur indicio, ad quem numerum historia quaeque pertineat, has distinctiones positas lector advertat, ut si ad primum numerum regni pr
Abbreviated transcription (Latin):
& sexta & septima editio licet quib
censeant᷑ auctorib ignoret᷑: tñ ita
ꝓbabilem sui diu̾sitatem tenent:
ut auctoritatẽ sine nominibus¬
meruerint. Inde adeo uenit. ut sacͤ
litt̾e minꝰ compte & dure sonan¬
tes uideant᷑. quod isti hoĩes int̾p̃ta¬
suꝑficiem non medullam inspici¬
unt. ante quasi uestem orationis
sordidam ꝑhorrescant: quã pulchꝵs
intͥnsecus corpus rerum inueniant.
Deniq quid psalmo canoriꝰ. qͦd in
morem nr̃i flacci & greci pindari
nc̃ iambocurrit. nc̃ alcaico ꝑsonat.
nc saffico tumet. nc̃ semipede ing̾¬
ditur: Quid deutõnomii & ysaiȩ
cantico pulcbriꝰ: Quid salomone
gratiꝰ: Quid ꝑfectius iob: Quȩ oĩa
exametͥs. & penthametͥs uersib ut
iosephus & origenes scribunt. apud
suos composita decurrt̃. Hȩc cum
grece legimus: aliud qͥddã sonant.
cum latine: penitꝰ non herent.
Quod si cui ñ uident᷑ linguȩ grãm
int̾p̾tatione mutari: homerũ ad

Expanded text:
et sexta et septima editio, licet quibus et sexta et septima editio, licet quibus censeantur auctoribus, ignoretur: tamen ita probabilem sui diversitatem tenent, ut auctoritatem sine nominibmeruerint. Inde adeo venit, ut sacrae litterae minus comptae, et dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretasuperficiem, non medullam inspiciunt, ante quasi vestem orationis sordidam perhorrescant, quam pulchrum intrinsecus rerum corpus inveniant. Denique quid Psalterio canorius? quod in morem nostri Flacci, et Graeci Pindari, nunc iambo currit, nunc alcaico personat, nunc Sapphico tumet, nunc semipede ingreditur. Quid Deuteronomii et Isaiae Cantico pulchrius? quid Salomone gravius? quid perfectius Job? Quae omnia hexametris et pentametris versibus, ut Josephus et Origenes scribunt, apud suos composita decurrunt. Haec cum Graeca legimus, aliud quiddam sonant; cum Latine, penitus non cohaerent. Quod si cui non videtur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Significatum ẽ aliquid uniꝰ uerbi
ꝓprietate non habeo meum qͦ id
efferam. & dum quero implere
sentenciam: longo ambitu uix
breuia spacia consũmo. Accedunt
yꝑbatoꝵs anfractꝰ. dissimilitudi¬
nes casuum. uarietates figurarũ.
Ipsum postremo suum & ut ita
dicam uernaculum linguȩ genꝰ
si ad uerbũ interp̃tor. absurde
resonat. Si ob necessitatem aliqͥd
in ordine. in sermone mutauero:
ab int̃pretis uidebor officio recessis
ut qͥcqͥd hoc tumultuarii oꝑis ẽ.
amicoꝵ non iudicum animo re¬
legatis: p̃sertim cum & notario
ut scitis uelocissime dictauerim.
& difficultatẽ rei etiã diuinorũ
uoluminũ instrum̃ta testentur:
quȩ a.lxx. int̃pretib edita. ñ eun¬
dem saporem in greco sermone
custodiunt. Quam obrem aquila
& symachus. & theodotio incita¬
ti. diuersum pene opus in eodem
oꝑe ꝓdidert̃. alio nitente uerbũ
de uerbo expͥmere: alio sensum
pocius sequi. tercio non multum
a ueterib discrepare. Quinta aut̃

Expanded text:
Significatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum quod id efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessissut quicquid hoc tumultuarii operis est, amicorum, non judicum animo relegatis: praesertim cum et notario, ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LXX Interpretibus edita, non eumdem saporem in Graeco sermone custodiunt. Quamobrem Aquila et Symmachus et Theodotion incitati, diversum pene opus in eodem opere prodiderunt: alio nitente verbum de verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a veteribus discrepante. Quinta autem
Abbreviated transcription (Latin):
arraceni ab obsidione Constantinopolis ꝯfusi desistunt. ipsis cum nauibi
partim mario igne ꝯsumptis. partim dimersis. partim igneȩ grandinis tempe¬
state uastatis: & ex tanta copia nauium uix quinq residuis potentia dei cunctiᷤ
sudonem ducem aquitaniȩ auxilio sͥ asciscunt. qͥ in ogressu a karolo uicti: uir fu¬
ga euadunt. Eudo rediens: Chilꝑicum secum abducit. Sarraceni ex Africa duces¬
habdirama filio Muhauiȩ ãmuei in hispauiam transfretant. eamq sͥ uendicant.
Ita regnum Wisigothoꝵ & sueuoꝵ destructum ẽ. & redactum sub sarracenis.
anns plus minꝰ trecentis quadraginta sex euolutis ex qͦ a sithia expulsi sunt ab hu¬
nis. ex quo uͦ cedentib Wandalis & deuictis Sueuis ceꝑunt regnare in hispanĩ.

Expanded text:
araceni ab obsidione Constantinopolis confusi desistunt, ipsis cum navibus suis partim marino igne consumptis, partim demersis, partim igneae grandinis tempestate consumptis; et ex tanta copia navium vix quinque residuis, potentia Dei cunctis Eudonem ducem Aquitaniae auxilio sibi asciscunt; qui in congressu a Karolo victi, vix fuga evadunt. Eudo rediens ChilAbditam filio Muhaniae ammirei, in Hispaniam transfretant, eamque sibi vindicant: et ita regnum Wisigothorum et Suevorum destructum est, et redactum sub Saracenis, annis plus minus trecentis quadraginta sex evolutis, ex quo a Scythia expulsi sunt ab Hunnis: ex quo vero cedentibus Wandalis, et devictis Suevis coeperunt regnare in Hispania,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc anno expletus ẽ a xp̃i natiuitate magnꝰ annꝰ annoꝵ qͥngentoꝵ triginta duoꝵs
Ab hoc etiam anno Dyonisius abbas ordit᷑ cyclum suum cycloꝵ qͥnq decennoualp̃.
Et quia scds annꝰ oꝑis huiꝰ ꝯcordare debet in ratione compoti pͥmo anno natiui¬
tatis xp̃i: debet trcesimꝰ auintꝰ annꝰ cycli Dyonisii ꝯcordare in ratione compoti¬
tͥcesimo t̾cio anno natiuitatis xp̃i. scilicet ut quartadecima luna Aprilis occur¬
rat. uiiii. kł̃ Aprilis. in qͥnta feria: passio xp̃i.uiiͦi. kł Aprilis. in sexta feria: resurre¬
ctio.uͦi. kł Aprił in dñica die. S quia non ita occurrit. s luna .xiiii. apͥl occrit

Expanded text:
Hoc anno expletus est a Christi nativitate magnus annus annorum 532. Ab hoc etiam anno Dyonisius abbas orditur ciclum suum ciclorum quinque decennovennalium. Et quia secundus annus operis hujus concordare debet in ratione compoti primo anno nativitatis Christi, debet 35u s annus cycli Dyonisii concordare in ratione compoti 33o anno nati Christi, scilicet ut 16ma luna Aprilis occurrat 9 Kal. Aprilis in 5 feria; passio Christi 8 Kal. Aprilis in 6 feria, resurrectio 6 Kal. Aprilis in dominica die. Sed quia non ita occurrit, sed luna 14ma Aprilis occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
pacto peiora faciendi locum dedit. Cometes solito ruti¬
lantior apparuit. Subita & nimia aquaꝵ inundatio facta ẽ in Iunio: ita ut in
Saxonia ulla q̃dam longe a torrentib & fluminib remota in inom̃to cum hoĩb
& bestiis. cum arborib & edificiis. cũ ecclia & altari penitꝰ absorta sit: ut nullum
habitationis remanserit uestigiũ Ludouicꝰ imꝑator in Italia morit᷑ & patriuis eiꝰ¬

Expanded text:
pacto pejora faciendi locum dedit. pacto pejora faciendi locum dedit. lantior apparet. Subita et nimia aquarum mundatio facta est in Junio, ita ut in Saxonia villa quaedam longe a torrentibus et fluminibus remota in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum ecclesia et altari penitus absorpta sit, ut nullum habitationis remanserit vestigium. Ludovicus imperator in Italia moritur: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
R gelu a kł Nouembris usq ad uernale eqͥnoctium. Ludouico regi s
it in somnis genitor suus ludouicꝰ olim ĩꝑator. adiurans eum ꝑ nom̃ sc̃ẽ trinitatis ut eum
eriꝑet a tormentis qͥb detinebat᷑. ut tandem ȩt̾nam reqͥem habere mereret᷑. Ob hoc ad
diuersa monasteria elemosinis destinatis. obnixe succurrebat patri. Unde dabat᷑
intelligi. qͥa licet idem ĩꝑator multa deo & hõib placita fecisset: plura tam̃ deo ꝯtͣria¬
in regno suo fieri osensit. in qͥb gͣuiora uidebant᷑ quod heresi Nicholaitaꝵ ñ restitit.¬
& monita Gabrielis archangeli .xii. capitulis cõp̃hensa q̃ Emarebꝰ ei legenda & obser-¬
uanda obtulit. seruare non studuit. Northinanni urbem Andegauis quasi in ea¬
habitati eum suis oĩb occupant. Ad quã oppugnandam karolꝰ rex ascito Salomone
britonũ rege multis dieb eam obsedit. S cum Northinanni ad desꝑationẽ adducti
fussent: rex inuito epercitu pecunia ab eis accepta egressum eis annuit. eisq hoc

Expanded text:
 gelu a Kalendis Novembris usque ad vernale aequinoctium. Ludowico regi Germanorum apparuit in somnis genitor suus Ludowicus olim imperator, adjurans eum per nomen sanctae Trinitatis, ut eum eriperet a tormentis, in quibus detinebatur, ut tandem aeternam requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem iin regno suo fieri consensit. In quibus graviora videbantur, quod haeresi Nicolaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli duodecim capitulis comprehensa, quae Emarchus ei legenda et servanda obtulit, servare non studuit. Northhabitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Karolus rex, ascito Salomone Britonum rege, multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex invito exercitu, pecunia ab eis accepta, egressum eis annuit, eisque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de contemporalitate regnorum:
pͥmum pauca dicamus de origine
singularum gentium: quatinus
sequi poterimus uestigia maioꝵs.
ducti ꝑ semitas historiarum.
Bonemus igit᷑ in pͥma linea regnũ
Romanorum. In scd̾a: ꝑsarum.
In tercia: francoꝵ. In quarta:
Wandaloꝵ. In quinta: Angloꝵ.
In sexta: Longobardoꝵ. In septima:
Wisigotharum. In octaua: Ostro¬
gotharum. In nona: Hunorum.
De Regno Romanorum.

Expanded text:
de contemporalitate regnorum, primum pauca dicamus de origine singularum gentium; quatenus sequi poterimus vestigia majorum, directi per semitas historiarum. Ponemus in prima linea regnum Romanorum. in secunda Persarum, in tertia Francorum, in quarta Wandalorum, in quinta Anglorum, in sexta Langobardorum, in septima Wisigotharum, in octava Ostrogotharum, in nona Hunorum. De regno Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet dũica coram ep̃o & omni eccłia pandens ordinẽ rei. õs ad stuporẽ & laudem
dei & genitͥcis suȩ mariȩ cõmouit. & in eodem loco qͦ sͥ pia xp̃i mat̃ apparuit ꝑstaus:

Expanded text:
die dominica coram episcopo et omni ecclesia pandens ordinem rei omnes ad stuporem et ad laudem die dominica coram episcopo et omni ecclesia pandens ordinem rei omnes ad stuporem et ad laudem dei et genitricis Christi Marie commouit et in eodem loco quo sibi pia uirgo apparuit persta
Abbreviated transcription (Latin):
Theodicꝰ rex frat̃ Lotharii obiit. Theodebertꝰ filiꝰ eiꝰ ei succedit. Hoc tp̃re in una urbiũ
siliciȩ. qͥdam Theophilꝰ uicedñs tam prudent̃ & utilit̃ scd̃as partes ȩccłiastice dispen¬
sationis sub ep̃o agebat: ut mortuo ep̃o oĩum ore dignꝰ ep̃atu eẽ acclamaret᷑. Qui ꝯtentꝰ
entiã ẽ delapsus. ut oducto sͥ hebreo qͦndam mago ꝑ eũ. opem ad dignitatem suam
recuꝑandam expet̾ẽt a pͥncipe demonioꝵ: & ab eo iussus abnegare xp̃m filium dei
& scͥptam signare. & signatã sͥ tradẽ: eiꝰ se seruitio addixit. Qui in crastinũ recuꝑa¬
pͥmo piam dei matrẽ Mariam sͥ reconciliauit. eaq sͥ apparente abrenuncians diabo¬
lo xp̃mq uerũ dei filium. uerũq dm & hoĩem ex maria uirgine natũ. & omẽ xp̃ia¬
nismi ꝓpositum ꝯfitens. ꝑ eam etiã xp̃i filii eius grãm recepit. & ad indiciũ indultȩ
sͥ ueniȩ rursum ei dormienti apparens xp̃i mat̃ etiam scͥtum abrenunciationis qͣd

Expanded text:
Theodericus rex frater Lotharii obiit; Theodebertus filius ejus ei succedit. Hoc tempore in una urbium Cilitiae quidam Theophilus vicedominus tam prudenter et utiliter secundas partes ecclesiasticae dispensationis sub episcopo agebat, ut mortuo episcopo omnium ore dignus episcopatu esse acclamaretur. Qui contentus ntam impatientiam est delapsus, ut conducto sibi Hebreo quodam mago, per eum opem ad dignitatem suam recuperandam expeteret a principe demoniorum; et scriptam signare et signatam sibi tradere, ejus se servitio addixit. Qui in crastinum recuperaprimo piam dei matrem sibi reconciliauit; eaque sibi apparente abrenuntians dyabolo Christumque dei filium uerum deum et hominem ex Maria uirgine natum et omne christianismi propositum profitens, per eam etiam Christi filii eius gratiam recuperauit et ad iudicium indulte sibi uenie rursum ei dormienti apparens Christi mater etiam scriptum abrenuntiationis quod
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinopolis iram dei formidans igne suꝑ nubem t̾ribilit̾ fulgente ad peni¬
tentiã conu̾sa euasit. Rufinꝰ magister militiȩ orientalis rebellans as tilicone
magistro militiȩ occidentalis ꝑimit᷑. Gildo comes Africȩ rebellans osueta stipen¬
dia Romanis subtraxit. quẽ non multo pꝰ Stilico int̃ficiens Africã ad iꝰ pͥstinũ redg̃
Uisigothi rupto cũ Romanis federe Alaricũ suꝑ se regẽ creant. qͥ regnaũ annis .xu.

Expanded text:
Constantinopolis iram Dei formidans, igne super nubem terribiliter fulgente, ad penitentiam conversa evasit. Rufinus magister militiae orientalis rebellans, a Stilicone magistro militiae occidentalis perimitur. Gildo comes Africae rebellans, consueta stipendia Romanis subtraxit, quem non multo post Stilico interficiens, Africam ad jus pristinum redegit. Wisigothi rupto cum Romanis federe, Alaricum super se regem creant, qui regnavit annis 18.
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾salem ꝓp̃.ñ uniu̾sali ꝯcilio. paucoꝵ iudicio. laicali censura. ĩꝑiali potentia nõ
posse a pontificatu amoueri. & qͦd grauiꝰ ẽ in loco uuentis ep̃i aliquẽ suffectum contra q¬
nonicam quctoritatem agere: & cetera id genus. Henricꝰ rex patriciꝰ Romanoꝵ constitu

Expanded text:
universalem papam, non universali judicio, sed paucorum indicio, laicali tonsura, imperiali potentia non universalem papam, non universali judicio, sed paucorum indicio, laicali tonsura, imperiali potentia non posse a pontificatu amoveri; et quod gravius est, in loco viventis episcopi aliquem suffectum contra canonicam auctoritatem agere; et cetera id genus. Heinricus rex patricius Romanorum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
agnus teriemotꝰ cum graui tȩre mugitu factus ẽ. uͦiͦ. kł aprilis prima hora noctis
portendens forte ĩminens malũ qd̃ in toto orbe insonuit: & uñ t̾ra dolet & doluit.
usq ad hunc annũ ꝑduxit. qͥerat ȩtatis suȩ annꝰ . Luiꝰ. multũ laborans errorẽ corri
de annis dñi qui inuenit᷑ in cielo Dyonisii. quod facile ẽ uidere. hinc positis ab eo¬
& papam die ad causam int̾ eos discernendam. cum par dissimulante papa ititer eos
non conueniret: & omani & multi Italie ep̃i a papa desciscunt. qͥ fugiens ad Norman
recipiunt. & eoꝵ iudicio hildebrannꝰ papatu abdicat᷑. & Giub̾tꝰ Q auennȩ archiep̃ẽ¬
in sedem apłicã intronitatꝰ slemens noĩat᷑: his qͥ ꝑ ĩꝑatore erant ꝯtendentib uste
hildebrannũ ẽẽ depositũ tanquã maiestatis reum. qͥ contͣ ĩꝑatorẽ aliũ regem ordi¬
nau̾it. & rebellandi audatiã assũpserit. his autẽ qͥ contͣ sentiebant reclamantib

Expanded text:
agnus terraemotus cum gravi terrae mugitu factus est 6 Kal. Aprilis prima hora noctis, portendens forte imminens malum, quod in toto orbe insonuit, et unde terra doluit et dolet.usque ad hunc annum perduxit; qui erat aetatis suae annus 56, multum laborans errorem corrigere de annis Domini, qui invenitur in cyclo Dionysii; quem facile est videre, hinc positis ab eoet papam die, ad causam inter eos discernendam, cum pax, dissimulante papa, inon conveniret, Romani et multi Italiae episcopi a papa desciscunt; qui fugiens ad Nortmanrecipiunt ; et pa efficitur, et Clemens nominatur. His qui pro imperatore erant contendentibus juste Hildebrandum esse depositum, tanquam majestatis reum; qui contra imperatorem, alium regem ordinaverunt, et rebellandi audaciam assumpserunt: his autem qui contra sentiebant reclamantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quendam nõatim expͥmens se quando aqua benedicta spargebat᷑. sub capa illius qͣsi familia¬
ris sui latuisse ꝓfessus ẽ: accusans eum cum filia procuratoris concubuisse. Sic ꝑ trienni

Expanded text:
quemdam nominatim exprimens, se quando aqua benedicta spergebatur, sub cappa illius, quasi familiaquemdam nominatim exprimens, se quando aqua benedicta spergebatur, sub cappa illius, quasi familiaris sui, latuisse professus est, accusans eum cum filia procuratoris concubuisse. Sic per trienni
Abbreviated transcription (Latin):
ranci suꝑ crudelitate Raroli regis sui apud ludouicum
frẽm eiꝰ expostulant. & eum ad regnandum suꝑse contra karolum inuitant. Quod ille incon¬
sulte aggressus: turpit̃ alienis excessit finibus. In parrochia Maguntina malignꝰ sp̃s
euidens neqͥtiȩ suȩ dedit inditium. Nam pͥmo lapides iaciendo. & parietes domoꝵ quasi
malleis pulsando. inde manifeste loquendo. furta etiam ꝓdendo. discordias int̾ uicinos semi-¬
nando hoĩes inqͥetabat. Deniq aĩos oĩum contra unum hoĩem cõmouit. quasi ꝓpt̃ eius
peccata cet̾i talia paterent᷑: cuiꝰ fruges in unũ coaceruatas incendit. qͥ uͥcunq intrasset. sta¬
tun domꝰ illa exurebat᷑ ut iam eis nͥ in agris locus manendi nullus esset. Propt̃ ħ prb̃ris
letanias agentib & benedictam aquã spargentibꝰ: inimicꝰ lapides iaciendo multis cruenti¬
tis. tandem aliquandiu qͥeuit. Presbit̾is recedentib inimicꝰ flebilit̃ ululans. tandẽ prb̃rm

Expanded text:
ranci super crudelitatem Caroli regis sui apud Ludovicum fratrem suum expostulant, et eum ad regnandum super se contra Carolum invitant. Quod ille inconsulte aggressus, turpiter alienis excessit finibus. In parochia Maguntina spiritus malignus evidens nequitiae suae dedit indicium. Nam primo lapides jaciendo, et parietes domorum quasi malleis pulsando, deinde manifeste loquendo, furta prodendo, discordias inter vicinos seminando, homines inquietabat. Denique animas omnium contra unum hominem commovit, quasi propter ejus peccata caeteri talia paterentur: cujus fruges in unum coacervatas incendit; qui ubicunque intraret, statim domus illa exurebatur, ut jam non esset ei locus manendi, nisi in agris. Propter hoc presbyteris litanias agentibus, et benedictam aquam spargentibus, inimicus lapides jaciendo, multis cruentatis tandem aliquandiu quievit. Presbyteris autem recedentibus inimicus flebiliter ululans, tandem presbyterum
Abbreviated transcription (Latin):
Lucuis sesar de Parthis cum fratre triumphauit.
Persecutio orta in Asia. Policarpꝰ & Pionius fecere martyriũ. quorũ
fecti: quoꝵ usq in p̃sentem diem odita libris certamina ꝑseuerant.
UII.Lues multas ꝓuincias occupauit. Roma ex parte uerata. Roma¬
ni contra Germanos. Marcomannos. Quados. Sarmatas. Dacos. dimicant.¬

Expanded text:
Lucius cessar de Parthis cum fratre triumpavit. 1Persecutione orta in Assia, Policarpus et Pionius facere martirium, quorum fecti, quorum usque in praesentem diem condita libris certamina perseverant. 8 Lues multas provincias occupavit, Roma ex parte vexata. Romani contra Germanos, Marcomannos, Quados, Sarmatas, et Dacos dimicant.