comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuidas. pͨcasti. Quiescet apd̾ te ꝯu̾sio eiꝰ ⁊ tu do¬
minabi̾s eiꝰ. uides gͦ qr diuisio incurrit pcc̃m̃
dũ ñ estimat qͥd deo dignũ eẽt potiora reẜuauit
suis usib. Itaq nõ qr obtulit rep̃hẽsus ẽ. ħ̃ qr
iñdigna obtulit. Nec ex eo dãpnatꝰ ẽ s stm̃ em̃¬
dare ꝯmonstus. ad te eĩ ait ꝯilsio eiꝰ ⁊ tu dña¬
beris eiꝰ. hoc÷ me nõ accipiente ad tuũ dñium
ꝯilsũ ẽ munꝰ a te oblatũ. ut deceto̾ sciret quid
Racet. Hinc inuidia exarsit ut occide̾t frẽm. ut
um̾ ⁊ iam adde̾t aliud grauius ꝑ qd̾ dãpuari me¬
ret᷑. Talis ẽ causa ĩ puidi ac parricide cayn quał
esftũs exiens suffõcabat ꝯẜuũ suũ. ut ⁊ de p̃ti̾to
ignoto sͥ facinore ⁊ de ĩpietate in eseruũ admi¬
ssa iñȩxcusabilis dãpnaret᷑. ⁊ tñ ad p̃sens dãpnatꝰ
ñ ẽ capn. s ꝯfusus ⁊ reus sb̾ t̾rore dimissus est

Expanded text:
diuidas, peccasti? quiesce. apud te conuersio eius, et tu dodiuidas, peccasti? quiesce. apud te conuersio eius, et tu dominaberis eius. Vides ergo quia diuisio incurrit peccatum. dum non aestimat quid deo dignum esset, potiora reseruauit suis usibus. itaque non quia obtulit reprehensus est, sed quia indigna obtulit, nec ex eo damnatus est, dare commonitus. ad te, enim ait, conuersio eius, et tu dominaberis eius, hoc est \'me non accipiente ad tuum dominium conuersum est munus a te oblatum\', ut de cetero sciret quid faceret. hinc inuidia exarsit ut occideret fratrem, ut uerum etiam adderet aliud grauius, per quod damnari mereretur. Talis est causa inprouidi ac parricidae Cain, quaeffectus exiens suffocabat conseruum suum, ut et de praeterito ignoto sibi facinore et de impietate in conseruum admissa inexcusabilis damnaretur. et tamen ad praesens damnatus non est Cain, sed confusus et reus sub terrore dimissus est
Abbreviated transcription (Latin):
deuotũ iñ eo ip̃o s̾mo iũdicat scͥture. Eapn uero
negligentẽ ⁊ inꝓuidũ. ac ꝑ hoc minꝰ deuotũ. Abel
ͦ de placidis potiora elegit q̃ deo offr̾et creatori.
ut de hus utiq q̃ creaua̾t p̃cipua illi offerret ꝑ qd̾
tiã ⁊ dĩ aucdorẽ ostende̾t. Hoc capn uelut rustic̃
p̃sentire nofuit. totũ .n. aĩm t̾re inserens mẽtis
oculos ad celũ leuare ñ potuit. ut qd creatori
dignũ a spicet. qualiacũq eĩ deo obtulit munera.
Que cansa ⁊ iam in iudeis obliq̃ m̃tis dep̃hendit᷑
Sepe eĩ rep̃hẽsi st̃ cum muna̾ sua ĩpuide dĩ altari¬
offerrẽt. aue nͨ hõĩb digna uide̾nt᷑ dicente dñd.
Cecas ⁊ luscas offt̾s mͥ. nõ ħ suscipiam de maĩb
urĩs. off᷑ ea p̃p̃osito aut duci tuo si acceꝑit ea.
cũ ꝯstet apd̾ õs ꝑsone sublimi maxima debe̾
offerre munã. Ideoq cayn munã refutata st̃.
dicente ei deo. Qd contristatꝰ es ⁊ ut qͥd concidit
uultus tuus. Nõne si recte offeras rͤce aut̃ nõ

Expanded text:
in eo ipso sermo indicat Scripturae, Cain vero negligentem et improvidum, ac per hoc minus devotum. Abel ergo de placidis potiora elegit, quae Domino offerret creatori, ut de iis utique quae creaverat, praecipua illi offerret ut per hoc tiam et deum auctorem ostenderet. hoc Cain uelut rusticus praesentire nequiuit. totum enim animum terrae inserens mentis oculos ad caelum leuare non potuit, ut quid creatori dignum esset aspiceret; qualiacumque enim deo obtulit munera. Quae causa etiam in Iudaeis obliquae mentis deprehenditur. saepe enim reprehensi sunt, cum munera sua inp digna uiderentur dicente domino: caecas et luscas offertis mihi; non haec suscipiam de manibus uestris. offers ea praeposito aut duci tuo, si acceperit ea, cum constet apud omnes personae sublimi maxima. debere offerri munera. ideoque Cain munera refutata sunt dicente ei deo: quid contristatus es et ut quid concidit uultus tuus? nonne si recte offeras, recte autem non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃t aui hanc caliginẽ abstge̾s. Ideo ctũcisus est qr
fillũ credidit se hĩturũ qͥ errorẽ hũc amputar. Iam
uide siñ ꝯgrue illa iñ ꝑte uel tale signũ accopit.
t nimis impiũ
facinꝰ sodomitax possit
adu̾ti pccm eoꝵ. ꝑuenit usq ad
necem filioꝵ ip̃oꝵ. ne de origiẽ illoꝵ
signũ aliqd̾ remane̾t. Nõne ꝓuisũ ẽ illis
ne diu uiuentes exempla seq̃rent᷑ patrũ. a ge¬
henna eĩ libĩ st̃ iñ aliena causa occisi. parentes eĩ
tã ꝙ se ꝙͣ ꝙ aliis rei sũt. Qr ut illoꝵ oꝑa oblitera¬
rent᷑ oĩł ꝓgenies ip̃oꝵ erasa ẽ. Nã si bonis ꝑentũ

Expanded text:
 qui hanc caliginem abstergeret, ideo circumcisus est, quia filium credidit se habiturum, qui errorem hunc amputaret. iam uide, si non congrue illa in parte uel tale signum accepit. t nimis impium facinus Sodomitarum possit aduerti, peccatum eorum peruenit usque ad necem filiorum ipsorum, ne de origine illorum signum aliquod remaneret. nonne prouisum est in illis, ne diu uiuentes exempla sequerentur patrum? a gehenna enim liberi sunt in aliena causa occisi. parentes enim tam pro se quam pro his rei sunt, quia, ut illorum opera oblitterarentur, omnis progenies ipsorum erasa est. n
Abbreviated transcription (Latin):
postĩorib sbiecta sẜ reuintant᷑. aut si ħ de uirtute
p̃sum̃do pͥmatus s̾ uendicẽt posti̾tate ip̃a humili¬
ent ut nicħ hoꝵ ñ inicio sb̾iectũ uideat᷑. Ante
dies ẽ post sir̃mam̃tũ qd̾ appellatũ ẽ celũ. Et cõ¬
gregato̾os aquaꝵ qͣs appilłauit maria. ut apparet
tra iñ qua poisit hĩtari. Terrã aut̃ qͣm post celũ
scmm̃ dicit ñ t̾rã solã uułt intelligi. s matia̾m

Expanded text:
poste rioribus subiecta sunt reuincantur, aut si haec de uirtute poste rioribus subiecta sunt reuincantur, aut si haec de uirtute praesumendo primatus sibi uindicent, posteritate ipentur, ut nihil horum non initio subjectum videatur. Ante dies est; post firmamentum, quod appellatum est caelum, et congregationes aquarum quas appellauit maria, ut appareret terra in qua posset habitari. terram autem quam post caelum factam dicit, non terram solam uult intel
Abbreviated transcription (Latin):
maĩchei ał eod̾ clã hoĩem dicũt ftm̃. ñ mũdum
istũ stultõres cet̾ĩs. Eũ .n. cõstet mũdũ hoĩs
cã fabricatũ. Illi a deo dñt m̃dũ ftm̃ licet de alieno.
hoĩem uo̾ ab adu̾sario creatũ. ut ĩ domo altu̾s alt̾
ꝓde̾t ⁊ aufret mãifestare mdi ⁊ hõis fabricati do¬
minũ eẽ auctorẽ. Accepta eĩ auctoritate ꝑ signa
⁊ ꝓdigia q̃ fecit docuit sñ dubio id uerũ eẽ qd̾
testib signis tradebat. Quis eĩ ñ crede̾t ei cuius
tanta signa in reb gestis existen̾t. Deniq huic
ẽ unde qui ccͣ disciplinã hanc sentiũt errare no¬
stũtur . qr nudis u̾bis assertõne sua alligare ni¬
tunt᷑. Itaq ut nicħ deo coet̾nũ doce̾t ordinem
ip̃m creataꝵ reꝵ exponit. Ut dũ minora prius
sc̃a memorat: pꝰea aut̃ maiora nicħ hoꝵ infectum
Q que temꝑe minora st̃ uirtute maiora st. ut si
illa p̃scribe̾ de tẽꝑe se putẽt ip̃a ĩstrmitate qua

Expanded text:
dum istum, stultiores ceteris; cum enim constet mundum hominis causa fabricatum, illi a deo dicunt mundum factum, licet de alieno, hominem uero ab aduersario creatum, ut in domo alterius altproderet et auferret, manifestare mundi et hominis fabricati deum esse auctorem. accepta enim auctoritate per signa et prodigia, quae fecit, docuit sine dubio id uerum esse, quod testibus signis tradebat. quis enim non crederet ei, cuius tanta signa in rebus gestis existerent? denique hinc est unde qui contra disciplinam hanc sentiunt errare noscuntur, quia nudis uerbis adsertiones suas allegare nituntur. Itaque ut nihil deo coaeternum doceret, ordinem ipsum creatarum rerum exponit, ut dum minora prius facta memorat, postea autem maiora, nihil horum infectum quae. tempore minora sunt uirtute maiora sunt, ut si illa praescribere de tempore se putent, ipsa infirmitate qua
Abbreviated transcription (Latin):
miltenda ne ratõ hystoriẽ m̃anis sit recte sa¬
ciet quidẽ si tñ minime istud ad ueri rapiat rõ¬
expͥmẽs. p̃t̾mittẽs si ua̾ an falsa sint. Qd .n. ait:
Audiens iñ quo hĩtu eẽt excitatꝰ. ĩtellexit inqͥt
hunc eẽ samuel. Qͥd iñtellexi̾t retulit ⁊ qr nõ
bñ iñtellexit ꝯͣ scͥpturã aliũ ad orauit ꝙͣ dnm̃ ⁊¬
putans samuelẽ ad orauit dxabłm. ut fructũ Ral¬
lacie sue hr̃et sathanas. hoc eĩ nint᷑ ut adoret᷑
qͣ d̾s. Si .n. ue̾ samuel illi apparuis ñ utiq uir
iustus ꝑmisiis adorari qui p̃dicauãt dinũ solũ
eẽ adorandũ. Et quõ hõ dĩ qui cũ abrahã ĩ re¬
frigerio erat. dicebat ad uirũ pestilentie dignĩ
ardore goehẽne cras metũ eris. hiis duobꝰ tynilis.
se ꝑmisit sb̾ hĩtu ⁊ noĩe samuelis ꝯͣ legẽ. ⁊ uirũ
pc̃is p̃ssiom. tũ magna distantiã pccõꝵ ⁊ iustoꝵ sit.

Expanded text:
etermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad veri rapiat ratexprimens, praetermittens, si vera an falsa sint. Quid enim ait, audiens, in quo habitu esset excitatus? Intellexit, inquit, hunc esse Samuelem. Quid intellexerit, retulit: quia bene non intellexit, contra Scripturam aerium adoravit, quam it diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi apparuisset, non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modo homo dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis e Samuelis contra legem, et virum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et justorum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri iusti ⁊ noĩe se sb̾ornauit ut nichꝰ ꝓ acere
spem qͣm p̃dicabant dĩ cultorib mẽtiret᷑. qnͤ
hinc exeuntes iũstos fũeit m̃ sua eẽ potestate
S hoc qͣsdam fallit qd̾ de morte sauł ⁊ fil eñit᷑
ñ sit m̃titus. Quasi magnũ sit dyabolo añ diem
occasum corꝑis p̃uide̾. cũ signa q̃dam soleant ap¬
pare̾ morituris. Qͥipe a quibꝰ dei ꝓrectio amota
uidet᷑. Qnͣto magis dyabłs quẽ angłica maiestate
sublimẽ apħica oracula suisse testant᷑. De c̃ mag̾¬
nitudine apłus ait. An ignoratis altitudinem
sathane : Qͥd mirũ gͦ si ĩ mmẽtẽ ape mortẽ potuit
p̃ide̾. Eum hoc sit unde fallit. ⁊ se in dei pcate
uult adorari. Nam tanta hĩtudm̃e demẽs eftc̃ãe
saul ut ad phitonissam ꝯfuge̾t. Depͣuatus enim
cansa pccĩ ad hec se ꝯtulit q̃ dãpnauãt S si qͥs
pp̃ hystoriam ut ea q̃ u̾bis expssa st̃ putet ñ p̃s¬

Expanded text:
uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magniSatanae? » Quid mirum ergo, si imminentem prope mortem potuit praevidere, cum hoc sit unde fallit, et se in Dei potestate vult adorari. Nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pythonissam confugeret. Depravatus enim, causa peccati, ad haec se contulit, quae damnaverat. Sed si quis propter historiam ut ea quae verbis expressa sunt, putet non pra
Abbreviated transcription (Latin):
minor. Quõ helyseꝰ maior illo ẽ cũ ioħes qͦ nẽõ
maior ẽ par helpe sit Nã ueniens ad aqͣ tͣnsi¬
tũ ñ accepit honorẽ ab eis ut potuisset transire.
nͥ noĩasset dm̃ helpe. ut ꝑ hoc dura petitio corre¬
pta ideret᷑. dũ nõ nͥ nomine hele auditus ẽ. ne
id qd̾ dure petierat accepnse putaret᷑ qĩ ñ sufsice̾t
ꝑ temꝑis mĩto dispensatio sp̃c concesa helpe.e
scũs. ⁊ uite oꝑ ibꝰ iustꝰ. Aut si nõ actractꝰ ẽ.⁊
consensit. qd̾ utͣq de uiro iusto credo̾ adũ sum.
Si eĩ inuitus adductꝰ ẽ: nlłm suffragiũ ht̃ iuistĩa.
Si uoluntariꝰ aut̃. amisit mitũ spitalis qũt põit᷑
in carne quesiua̾t. qd̾ ualde ab surdũ ẽ. Qura
hinc qui iustus recedit: ꝑ manet ustus. Porro
aut̃ ħ ẽ p̃stigiũ sathane quo ut płimos fanat
⁊̃ bonos iñ ptãte se hr̃e confingit. Qd̾ apłus
int̾ cetã ait. Ip̃e sathanas tͣnssigurat se ĩ ang¬
lũ lucis ut eĩ errorẽ fac̾et. In quo głiat᷑ ĩ hĩti

Expanded text:
o Heliseus maior illo est, cum Iohannes, quo nemo maior est, par Heliae sit? nam ueniens ad aquarum transitum non accepit honorem ab eis, ut potuisset transire, nisi nominasset deum Heliae, ut per hoc dura petitio correpta uideretur, dum non nisi nomine Heliae auditus est, ne id quod dure petierat accepisse putaretur, quasi non sufficeret pro temporis merito dispensatio spiritus concessa Heliae. sanctus et uitae operibus iustus? aut, si non adtractus est, consensit? quod utrumque de uiro iusto credere aduersum est. si enim inuitus adductus est, nullum suffragium habet iustitia; si uoluntarius autem, amisit meritum spiritalis, quod positus in carne quaesiuerat quod ualde absurdum est, quia hinc qui iustus recedit permanet iustus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se habere confingit. quod aposnsfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eẽt. q officii dignitas ẽ nõ hoĩs mi̾tũ quẽ dĩ
seqͣ bñdictio. Deniq dcm̃ a deo ĩ numeris ad
moysen ⁊ aaron sacerdotes. uos ponite nomen
meũ suꝑ filios isrł ego dñs bñdicam eos. uͭ gr̃am
traditio ꝑ mi̾sti̾um ordinati tͣnsfundat hoĩbus.¬

Expanded text:
 et quia officii dignitas est, non hominis meritum, quam dei sequitur benedictio. denique dictum est a deo in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
requitat. Ut qͥ hic ĩlũste plsi st̃ releuent᷑. ⁊ qui bñ
uiuendo idiguerũt remune̾nt᷑. ⁊ qui ip̃ iũstĩam¬
obpbrio erãt honorent᷑. Ini aut̃ d ꝑ potenciã lege
ote̾rserũt aut t̾au̾sacõne illuserũt iniquitatem
sectantes sic głosi ĩ hũs ut ip̃is iustĩe insultare
uide̾nt᷑ꝰ ut humiliati ⁊ confusi torm̃tis subiciant.
In ꝯspstu eoꝵ in quoꝵ malis ⁊ de expͨtatõe gaude¬
bat ut.⁊ uide pena illoꝵ leci dẽo gr̃as refa̾nt ap d̾¬

Expanded text:
requirat: ut qui hic injuste oppressi sunt, releventur; et qui bene requirat: ut qui hic injuste oppressi sunt, releventur; et qui bene vivendo indiguerunt, remunerentopprobrio erant, honorentur: illi autem qui per potentiam leges contempserunt, aut tergiversatione illuserunt, iniquitatem sectantes, sic gloriosi in his, ut ipsi justitiae insultare videantur, ut humiliati et confusi tormentis subjiciantur in conspectu eorum, in quorum malis et despectione gaudebant; ut et ipsi de poena illorum laeti De
Abbreviated transcription (Latin):
ut scirẽt cũcti aꝑta rõne dmñ requisiturũ actus
humanos. ꝙͣuis ꝑ diluuiũ um̃dicatũ legat᷑ ⁊ m̃
sodomã ⁊ ĩ gomorrã. S ħ uetustatis obliuso
texãt. Unde ꝑ moysen t̾roris cã ad disciplinam
corrigendã ⁊ fidẽ ĩ dnm̃ reformãdã ꝯmemorata st̃
quare ⁊ apso iuistꝰ ait. lex nõ ẽ posita iũstis s im̃ustẽ
ydola colentib. fornicatorib ⁊ talia. Nũt uidamꝰ
an oueĩat hñs qui dĩ iũdiciũ audientes rident
fucurũ si ꝓderit an oberit seuitate munit᷑. an cai
iõne. lex quidẽ dita ẽ m̃ao. s uidemꝰ illã cta multorꝰ
cessare. Non gͦ iustũ uidet᷑ ut qui hic peccantes ꝑ
potenciã securi st̃. Alii leges illudũt. palires dei¬
mũt᷑ iũstis accusatio ꝯponit᷑. bñ agentes obꝓbrio
sũt. ꝑiiͣ indigent. mali florẽt. Iniqui ⁊ corrupt u orẽ
iñ honore sũt. auari ⁊ raptores locupletant᷑ꝰ. Iudet
uenalis ẽ. Nõne im̃quũ uidet᷑ si conditor reꝵ nõ ħ

Expanded text:
requisiturum actus humanos. quamuis per diluuium uindicatum legatur et in Sodomam et Gomorram, sed haec uetustatis obliuio texerat, unde per Moysen terroris causa ad disciplinam corrigendam et fidem in deum reformandam commemorata sunt. quare et apostolus: iustis, ait, lex non est posita, sidola colentibus, fornicatoribus , et talia. Nunc videamus an conveniat iis, qui Dei judicium audientes rident futurum; si proderit, an oberit; si veritate munitur, an caret ratione. Lex quidem data est mundo, sed videmus eam circa multos cessare. Non ergo justum videtur, ut qui hic peccant per potentiam, securi sint. Alii legibus illudunt, pauperes deprimuntur, justis accusatio componitur, bene agentes opprobrio sunt, pii indigent, mali florent, iniqui et corruptores in honore sunt, avari et raptores locupletantur, judex venalis est. Nonne iniquum videtur si Conditor rerum non haec
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qr nõ pͨcauãt gł̾i̾osus appaxuit iñ tm̃ ut a
pcc̃õrib uideri nõ posset. Ostensũ eĩ in eo ẽ qr pͨcato¬
res głiam dĩ nõ me̾nt᷑ aspic̾e̾. Post simulachrũ
eĩ uituli fusilis ⁊ ꝯfractõnẽ tabulaꝵ ĩ quibꝰ lex
data fua̾t. Rursus accedens moyses in montẽ cum
tabulis iñ quib accepta lege cũ desdendõt głosa
bat᷑ ad illos. ut tã diũ indigni eent głi̾a dĩ ꝙͣdiũ ĩ

Expanded text:
 ut a peccatoribus uideri non posset. ostensum enim in eo est, quia peccatores gloriam dei non merentur aspicere. post simulacrum enim uituli fusilis et confractionem tabularum, in quibus data lex fuerat, rursus ascendens Moyses in montem cum tabulis, in quibus accepta lege cum descenderet. gloriosa ebatur ad illos, ut tam diu indigni essent gloria dei, quam diu in
Abbreviated transcription (Latin):
mortui st̃. s post longũ temꝑis int̾uallũ. s quia
iã sp̃ẽs ĩmortalitatis amisãt: futura mors p̃sens
dicta ẽ. qr ħ cepit in spe habĩ. Igit᷑ lamech ĩuue¬
nẽ se occidisse fatet᷑. ⁊ cayn sicut claruit usq ad
hoc tempꝰ ꝓuenire ñ potuit. aut si ꝑueĩt qd̾ ĩpos¬
sibile ẽ senior fuit.

Expanded text:
mortui sunt, sed post longum temporis interuallum; sed quia iam spes inmortalitatis amissa erat, futura mors praesens dicta est, quia haec coepit in spe haberi. igitur Lamech iuuenem se occidisse fatetur et Cain, sicut claruit, usque ad hoc tempus peruenire non potuit aut si peruenit, quod inpossibile est, senior fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
hĩturũ iñ quo õs gentes bñdice̾nt᷑ ⁊ a quo
sc̃imoniũ exhortand̾ erat illa in ꝑte signũ acce¬
bit ꝓ qͣm genãtõ fit filioꝵ ⁊ cessat ut sanctior sit
S so aliquib deformatõ uidet᷑ aĩadu̾tant abrahã
in eo gauisũ ⁊ filios eiꝰ hoc testimoĩo suisse gło¬
sos: Eam achior utiꝙ unꝰ ex pͥncipib gentiliũ
uidens tantã uirtutẽ eẽ in deo abrahe ut holofer¬
nem ducem eẽatꝰ assprioꝵ cuiꝰ pocentiã tota t̾ra
tremelut Apo gladio manu femine decollar spor¬
aut aliqd̾ menbrũ amisit᷑. ñne ꝑtẽ ip̃am hũanis
militib ingerit ut aipent ałosuis: ꝓ fide eĩ aliqͥd
ad cemp̃ amũte̾ lucrũ ẽ faceꝰ. Ita ⁊ abrahã fidei
sue si gnũ accipiens ñ deform atus ẽ s melioratus.
Sporitalitꝰ uo̾ hoc sigͣuit qr nebula carms ccutio

Expanded text:
dicerentur et a quo sanctimonium exortandum erat, illa in parte signum accepit, per quam generatio fit filiorum et cessat, ut sanctior sit. sed si aliquibus deformatio uidetur, animaduertant Abraham in eo gauisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponaut aliquod membrum amiserit? nonne partem ipsam humanis uultibus ingerit, ut appareat gloriosus? pro fide enim aliquid ad tempus amittere lucrum est facere. Ita et Abraham fidei suae signum accipiens non deformatus est, sed melioratus. spiritaliter uero hoc significauit, quia nebula carnis circumcidi
Abbreviated transcription (Latin):
septies pͤcanti ꝯu̾so tñ remitti p̃cipit. S ne pu
aut̃ de se quõ dice̾t qr uindicatũ iñ eũ erat. cum
ad huc recens eẽt homitidiũ qd̾ confessus sua̾t se
fecisse. cũ constet om̃e fcm̃ snĩam secũ hr̃e . qñ eĩ

Expanded text:
septiens peccanti, conuerso tamen, remitti praecepit. Sed ne putseptiens peccanti, conuerso tamen, remitti praecepit. Sed ne putautem de se quo modo diceret quia uindicatum in eum erat, cum adhuc recens esset homicidium, quod confessus fuerat se fecisse, cum constet omne factum sententiam secum habere?
Abbreviated transcription (Latin):
parricidiũ homitidiũ ẽ. septies reus eẽt ꝙͣ fta̾t
qͥ arbitrant ꝙ lamech
dixi̾t de capn. Occidi uirũ in liuore mͥ ⁊ iuuenẽ
in uulneꝰ inͥ. Iam .n. qͥnta gena̾tõe natꝰ erat la¬
mech a cayn .i. de matusalã. ab nepote cayn. hoc
aut̃ idrirco ꝯmemorat lamech ut ostendat a¬
crius ad striñgendũ eũ qui sb̾ maĩfestata lege
pͤcaui̾t. ac ꝑ hoc si post cayn iñ imitatorẽ eiꝰ
septies uindicatũ ẽ. qͣnto ampliꝰ uindicandum
ĩ eum ẽ. quẽ nͨ fcm̃ cayn ⁊ correptio . nͨ post eũ
sñia data t̾ruit. ut a tam ĩpio ⁊ crudelissimo fa¬
cinore uolũtatẽ au̾tẽt. Post cayn gͦ lamech ho¬
mĩcidiũ ꝓpetͣuit. qui sñ dubio iuxta ea q̃ sup᷑
dicta sũt .uii. uindictas ex soluit. Et qͥd post
lamech ei qui hoc secutus fuiss eẽt futurũ ostẽ
plagaꝵ ictib feriat᷑. unde ⁊ saluator ⁊̃ septuagies

Expanded text:
parricidium homicidium est, septies reus esset, quam fuparricidium homicidium est, septies reus esset, quam fuqui arbitrantur quod Lamech dixerit de Cain: occidi uirum in liuore mihi et iuuenem in uulnere mihi. iam enim quinta generatione natus erat Lamech a Cain, id est de Matusalam abnepote Cain. hoc autem idcirco memorat Lamech, ut ostendat acrius adstringendum eum qui sub manifestata lege peccauerit. ac per hoc si post Cain in imitatorem eius septiens uindicatum est, quanto amplius uindicandum in eum est, quem nec factum Cain et correptio nec post eum lata sententia terruit, ut a tam impio et crudeli facinore uoluntatem auerteret! post Cain ergo Lamech homicidium perpetrauit, qui sine dubio iuxta ea quae supra dicta sunt septem uindictas exsoluit. et quid post Lamech ei, qui hoc secutus fuisset, futurum esset plagarum ictibus feriatur. unde et saluator etiam septuagiens
Abbreviated transcription (Latin):
octdaris. s ut gemas ⁊ tremas qrͣ qui pͥmꝰ maliã
exͫ dederis suꝑ t̾rã. dũ laborib tuis ñ emdit fru¬
ctus ex humo. Itaq omis qui occidi̾t inqt cayn
septẽ uindictas exsoluet. ħ snĩa ostendit iure
dãpnandũ cayn. Qñ .n. uidit legẽ datã sb̾ tali
ꝯminatõe ne qͥs imitaret᷑ fcm̃ eiꝰ plus cepit ti¬
mẽ sciens qͥd mali admiserat. Septẽ gͦ uindictas
ꝓmittit si qͥs ad hoc facinꝰ aspirasset. ut uidens
ex hoc oꝑe capn reũ fbñ. Et cũ adhuc legisma¬
infestatõ ñ erat. sciret se septẽplici pena mltari.
sñ hoc ustaret ut legis noticias et plagas ad¬
det supͣ qͣm meruerat cayn. ut cũ plaga cayn
septẽ numãrent᷑ uindc̃e. hoc ⁊̃ nuo remuna̾ndi
st̃ qui relidis õĩb dñm seqũnt᷑ ĩ futuro uitam¬
et̾nã hẽbũt. Hoc ẽ signũ qd̾ posuit d̾s in capn
ne ottide̾t eũ oĩs qui inueniss eũ. In parricida
eĩ posita lex ẽ. ut si qͥs hoĩcidiũ recuret qr om̃e

Expanded text:
daris, sed ut gemas et tremas, quasi qui primus malum exemplum dederis super terram, dum laboribus tuis non respondit fructus ex humo\'. itaque omnis qui occiderit, inquit, Cain, septem uindictas exsoluet. haec sententia ostendit iure damnandum Cain. quando enim uidit legem datam sub tali comminatione, ne quis imitaretur factum eius, plus coepit timere, sciens quid mali admiserat. Septem ergo uindictas promittit, si quis ad hoc facinus adspirasset, ut uidens ex hoc opere Cain reum factum, et cum adhuc legis manifestatio non erat. sciret se septemplici poena multari si non hoc uitaret, ut legis notitia sex plagas adderet supra quam meruerat Cain, ut cum plaga Cain septem numerarentur uindictae. hoe etiam numero remunerandi sunt qui relietis omnibus dombunt. Hoc est signum quod posuit Dominus in Cain, ne occideret eum omnis qui invenisset eum . In parricida enim posita lex est, ut si quis homicidium fecisset, quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. testimoniũ eĩ huic dat origo descͥpta. qr ab ũcio
ab enoch ad noe. ex noe ad abrabã. Ab abraham
dei qͣm saluator p̃dicauit iure xp̃iani dicendi st̃.
Ab inicio .ni. saluator uenturꝰ ꝓmissus ẽ. Unde in
a pocalypsi ait. agnus qui occisus ẽ a cõstitutõne

Expanded text:
nostra. Testimonium enim huic dat origo descripta, quia ab ininostra. Testimonium enim huic dat origo descripta, quia ab iniab Enoch ad Noe, ex Noe ad Abraham, ab Abraham Dei, quam Salvator praedicavit, jure Christiani dicendi sunt. Ab initio enim Salvator venturus promissus est. Unde Joannes in Apocalypsi ait, Agnus qui occisus est a constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ credatur. Luminaria uo̾ q̃ ad gub̾nandũ
nudũ instituit qͣlta die asserit fc̃a. Ut qͣnto mag¬
na st̾ uirtute tãto m̃fi̾ora st̾ tẽꝑe. Hoĩem autͣ
sexto die ꝯstituit ut ĩ domũ fc̃am hĩtatorẽ ĩ ouc̾et.
hinc ẽ unde qd̾ qub̾dam displicet. dcm̃ ẽ ⁊ uidit dr¬
lucẽ ꝙ bona ẽ. ut qr omĩa a malo dicebant᷑. ⁊ bõa
credi ñ pot̾a̾nt. moyses ut lona q̃ ft̃a st̃ ꝓbaret
ip̃e deo placita q̃ fecit ostendit ut cui displice̾nt
reũ face̾t. Nam quõ possit nestire lucẽ qͥ dixit.
fiat lux. ⁊ fc̃a ẽ lux. aliqͥd facit qd̾ nescit. fcã aut̃
lux ⁊ placuit ei qui fecit. Quis opifex iñ oꝑe suo
st̾ qui dicãt mala ẽ. Qͥᵈd si sũ tessĩonio eẽt relictum:
Igiͫ descͥpta mdi fabrica ⁊ pͥmi hoĩs origilie traducẽ
uenit ad abrahã pr̃em iudeoꝵ. ut ostende̾t abrahã
hinc deo credidisse qui opifex m̃di ẽ. ⁊ ip̃m legem
hoĩnũ de dñio dyabłi. Ex hiis rõabilis ꝓbat᷑ fides

Expanded text:
m credatur. Luminaria vero quae ad gubernandum mundum instituit, quarto die asserit facta, ut quanto majora sunt virtute, tanto inferiora sint tempore. Hominem autem sexto die constituit, ut in doam displicet dictum, Et vidit lucem quia bona est: ut quia omnia a malo facta dicebantur, et bona credi non poterant, Moyses ut bona quae facta sunt probaret, ipsi Deo placita quae fecit ostendit, ut cui displicerent, reum faceret. Nam quomodo possit nescire lucem qui dixit, Fiat lux, et facta est lux? Aut quis facit quod nescit? Facta autem lux placuit ei qui se fecit. Quis opifex in opere suo sunt qui dicant \'mala est\\ quid, si sine testimonio esset relictum? Igitur descripta mundi fabrica et primi hominis origine traducem  ordinem uenit ad Abraham patrem Iudaeorum, ut ostenderet Abraham huic deo credidisse, qui opifex mundi est, et ipsum legem humanum de dominio diaboli. Ex his rationabilis probatur fides
Abbreviated transcription (Latin):
dus neq ꝯdẽpnãdꝰ ẽ. laudandꝰ ñ ẽ qr obsũt que
agit. Gõdẽpnand̾ aut̃ ñ ẽ qr ñ uoluntate ħ facit.
s ĩpulsu nature. Nam aliqͦs scimꝰ subito dem̃teꝰ
fcõs ferro. suste. Tapidib. morsibꝰ. multis nocuisse
qͦsdam ⁊ occidisse. Captos aut̃ iñdustria ⁊ iudiciĩs
oblatos minime reos fcõs. eo ꝙ ñ uolũtate sed
ĩpellente ui nescio qua ħ gesserĩt nescientes. Quõ
eĩ reus ꝯstituit᷑ qui nesat qd̾ feci̾t. Ita ⁊ duabłs
si bonũ nescit qͣre ⁊ dãpnand̾ censetur qͥ ñ feat

Expanded text:
nandus est. laudandus non est, quia obsunt quae agit; condemnandus autem non est, quia non uoluntate haec facit, sed inpulsu naturae. nam aliquos scimus subito dementes factos ferro fuste lapidibus morsibus multis nocuisse, quosdam et occidisse; captos autem industria et iudiciis oblatos minime reos factos, eo quod non uoluntate, sed inpellente ui nescio qua haec gesserint nescientes, quo modo enim reus constituitur, qui nescit quid fecerit? ita et diabolus si bonum ne
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ sensus reqͥrat᷑ ĩuẽiet᷑
ẽẽ ñ dispar. Sic eĩ lex loqͥt᷑ ut a
diligentib̾ ac credulis possit iñcelligi
ut rõ iu̾tatis ñ in curiosis s sollicitis se
reuelet. Nã utiq d̾r dixit. qͣrta ꝓgenĩe. et
moyses scͥ sit qͥnta ꝓgenie.ꝙͣuis utrũq moyses
retulerit. ⁊ falleꝰ eũ ĩpossibile sit. In quo tanta uirt̃
oꝑata sit. ac ꝑ hoc inuestigandꝰ sit sensus qr ñ oci¬
ose aliqͥd aut ĩpuide dium̃a loqͥt᷑ scͥptura. Itaq
due ꝑtes st̃ qͣs ssnguli memorauerũt. Ds enĩ¬

Expanded text:
si autem sensus requiratur, inuenietur esse non dispar. sic enim lex loquitur, ut a diligentibus ac sedulis possit intellegi, ut ratio ueritatis non incuriosis, sed sollicitis se reuelet. nam utique deus dixit: quarta progenie, et Moyses scripsit: quinta progenie, quamuis utrumque Moyses retulerit et fallere eum inpossibile sit, in quo tanta uirtus operata sit. ac per hoc inuestigandus est sensus, quia non otiose aliquid aut inprouide diuina loquitur scriptura. itaque duae partes sunt, quas s
Abbreviated transcription (Latin):
ratã legimꝰ. legibꝰ illũ dãpnãdũ stimꝰ. qr cũ sciret¬
⁊ posset fac̾e̾ bonũ: fecit malũ. N eĩ d̾s qui iustꝰ
dãpnaret eũ qr bonũ ñ feca̾t ꝙ nescierat qr malũ
fecerait qd̾ scierat maĩfestatũ. Itaq puto nlłam na¬
turã deb̾e dici malũ. qr oẽ malũ sicut clarust ex
uolũtate sit q̃ ꝑ sensus accidit nature.
ñ debuit. qr adhuc ex
hac causa error tantus ñ erat iñ hoĩb.
at ubi aut̃ error creuit geni̾ humano ita
ut ⁊ iã filiĩ isrł. cͣcͣ hanc expõnẽ in egypto. tradi
audirẽt a philosophis egyptõꝵ a quib ⁊ iã moyseꝰ
sua̾t instruct᷑ oem ꝑiciãm egyptiatã q̃ clã ꝙ̃dã

Expanded text:
ratam legimus, legibus illum damnandum scimus, quia cum sciret et posset facere bonum, fecit malum. nec enim deus qui iustus est damnaret eum, quia bonum non fecerat, quod nescierat, aatum itaque puto nullam naturam debere dici malum, quia omne malum, sicut claruit, ex uoluntate fit, quae per sensus accidit naturae.non debuit, quia adhuc ex hac causa error tantus non erat in hominibus. adubi autem creuit error generi humano, ita ut etiam filii Israhel contra hanc expositionem in Aegypto tradi audirent a philosophis Aegyptiorum, a quibus etiam Moyses fuerat instructus omnem peritiam Aegyptiacam, quae Sa
Abbreviated transcription (Latin):
penã arbitrare ⁊ iam młtos laborare. ⁊ qr ꝑseuare
nõ possũt nõ solũ estcm̃ laboris amitte̾: s ⁊ pena
multari. Adde ⁊̃ qr difficile de malis nati ⁊ int̾ ne¬
quissimos educati uł conu̾sati mentẽ suã tẽꝑant
ad disciplinã dei seq̃ndam. Uide gͦ si ñ magis bñ ac¬
tũ ẽ cum siliis ꝑditoꝵ.¬

Expanded text:
poenam; arbitrare etiam multos laborare et, quia perseuerare poenam; arbitrare etiam multos laborare et, quia perseuerare non possunt, non solum effectum laboris amittere, sed et poena multari; adde etiam, quia difficile de malis nati et inter nequissimos educati uel conuersati mentem suam temperant ad disciplinam dei sequendam: uide ergo, si non magis bene actum est cum filiis perdito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipes ĩ lucro sũt sint ⁊ ĩ dãpno. Siłit̾ ⁊ ĩ egypto
ꝓ noxĩs patrũ plexi sũt filii. S ut ad emẽdatõe
eoꝵ ꝓfice̾t. ut qr ex aliis causis dñi credeꝰ ⁊ uena̾¬
ri qui in moyse erat. uoluit ut hac plaga ter¬
riti ꝯfite̾nt᷑ cũ satisscõne ne grauius hũc iratũ
sentirẽt. ħ gͦ mors filioꝵ crimen ẽ pacrũ. Mio eĩ
rentũ. qr ꝑfidiam suã nͨ sangͥne fllioꝵ uinceꝰ po¬
tuerũt. Nõ gͦ futurũ s ad p̃sens tẽpꝰ mala ꝑentũ
filios inuenerũt. Nec qualecũq bñticiũ ẽ głosũ nõ eẽ.
nͨ tñ reũ. Nam si quidã cũ p̃cib enituntꝰ iñ postre¬
mis positi ad fidem ueri accedeꝰ ut si ñ coronã uꝑ
ueniam inc̾ant᷑. Quõ pocerũt hĩnc aliqͥ queri cum
quib ita actum ẽ: ut neq eẽt unde ignosci s̾ p̃carẽ¬
tur neq sublimes hĩent᷑ qui minime laboraua̾nt.
Confers nũt unĩ mom̃ti cruciatũ ad młti temꝑis

Expanded text:
cesse est ut sint et in damno. Similiter et in Aegypto pro noxis patrum plexi sunt filii, sed ut ad emendationem eorum proficeret: ut quia ex aliis causis Deum credere eri, qui in Moyse erat, noluerunt, hac plaga territi confiterentur cum satisfactione, ne grauius hunc iratum sentirent. Haec ergo mors filiorum crimen est patrum. quoquo enim rentum, quia perfidiam suam nec sanguine filiorum uincere potuerunt, non ergo in futurum, sed ad praesens tempus mala parentum filios inuenerunt. nec qualecumque beneficium est gloriosum non esse, nec tamen reum? nam si quidam cum precibus enituntur in postremis positi ad fidem ueri accedere, ut, si non coronam, uel ueniam mereantur, quo modo poterunt hinc aliqui queri, cum quibus ita actum est, ut neque esset unde ignosci sibi precarentur, neque sublimes haberentur qui minime laborauerant? confers nunc unius momenti cruciatum ad multi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
niem se ꝓmisit ut post patrẽ malũ filiꝰ ñ seqͣt᷑
ꝑfidiam pr̃is. nepos aut̃ aui ĩ malis imitat᷑ exi¬
stens. sciat se ñ ĩmunẽ futurũ a seui̾tate sentẽtie.
aut ⁊ si nepos forte ñ aui s pr̃is secutus uestigia
testam̃tũ diligat dĩ ñ ignorat ꝓnepos absensq
ꝑuenire sñiãm si emulus sit ꝓaui ꝑfidie ħ legis
maĩfestatõe det̾reri. Uoluit d̾r ĩpios pr̃es ut ag¬
noscentes qͣntũ mali pare̾t sectatio ydolatrie uẜ
affectus filioꝵ reuocarent᷑ ad reue̾ntiã creatorĩ.
ut filii tĩmentes ne incurrent pcc̃a patrũ diligi
obtemꝑarent. Illi aut̃ attendentes ad nequiciã
alit̾ hoc int̾p̃tari ceperũt dicentes. Patres mã¬
ducauerũt uuã acerbã ⁊ dentes silioꝵ stupuert̃.
ut s securi de ĩpunitate eo ꝙ filiis ip̃oꝵ redde̾nt᷑

Expanded text:
e se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem aui in malis imitator existens sciat se non inmunem futurum a seueritate sententiae, aut si et nepos forte non aui, sed patris secutus uestigia testamentum diligat dei, non ignoret pronepos ad se usque peruenire sententiam, si aemulus sit proaui perfidiae. Hac legis manifestatione deterreri uoluit deus impios patres, ut agnoscentes quantum mali pareret sectatio idolatriae uel adfectu filiorum reuocarentur ad reuerentiam creatoris, aut filii timentes, ne incurrerent peccata patrum, dei legi obtemperarent. illi autem adtendentes ad nequitiam aliter hoc interpretari coeperunt dicentes: patres manducauerunt uuam acerbam et dentes filiorum stupuerunt, ut securi de inpunitate, eo quod filiis ipsorum redderentur
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ p̃cc̃ĩ carnis ñ ĩ carne pccĩ. Aliud eiꝰd̾ ita po¬
suit᷑. Et in̾ ut desidi̾is carnss edomitis docet nõ
ẽ fames. sicis. refectõ lassitudies ⁊ si qͥd hiꝰ. ꝑ ħ .n.¬
qͥdã ꝙͣuis ea sĩt ĩculpabilia ĩ culpas decidũt. Qab illo
saluatore ab fuit ⁊̃ si ħ ĩ eo fuisse pp̃ siłitudinẽ carnis

Expanded text:
litudine carnis peccati, non in carne peccati. Aliud ejusdem ita posuit: « Et iterum, ut desideriis carnis edomitis, doceret non est fames, sitis, refectio lassitudinis, et si quid hujusmodi quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
aut audimꝰ. Qũe errorẽ ħ res facit.qr hõ ñ ẽ deus.
qui solus errare ñ pͭ. Natura gͦ hoĩm ꝓp̾o arbi¬
trio remissa ẽ ut possit face̾ qd̾ uult ũtii bonũ
nature sue ex̾citatio melior ⁊ honoris sit̃. Si aut̃
infirmet uigorẽ suũ ꝯtumelia dignũ habeatur.
hiꝰ facit eĩ qd̾ cõtra rem sit. Nõ ẽ miimũ qd̾ con¬
cessũ ẽ hoĩ. ut cũ recta seqͣ gaudeat iñ se se ꝑ id qd̾
oꝑe suo uidet se meliorẽ. aut certe sͥ ĩputet qui cũ
potuit ñ dedit oꝑa ut melioraret se bonis. Si aut̃
hõ porestati sue ñ eẽt subiectus sua̾t nccĩtati ut
neq boni oꝑis hr̃et głam neq mali penã. s fuiss
unũ ex pecorib. Qm̃ gͦ ad utrũq rc̃ sumꝰ possi¬

Expanded text:
aut audimus. quem errorem haec res facit, quia homo non est deus, aut audimus. quem errorem haec res facit, quia homo non est deus, qui solus errare non potest. Natura ergo hominum proprio arbitrio remissa est, ut possit facere quod uult, ut si bonum naturae suae exercitatio melioret, honoris sit, si autem infirmet uigorem suum, contumelia dignus habeatur huius modi. facit enim quod contra se sit. non est minimum quod concessum est homini, ut cum recta seopere suo videt se meliorem; aut certe imputet sibi, qui cum potuit, non dedit operam ut melioraret se bonis. Si autem homo potestatis suae non esset, subjectus fuerat necessitati, ut neque boni operis haberet gloriam, neque mali poenam, sed fuisset unum ex pecoribus. Quoniam ergo ad utrumque facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
uite p̃cipiciũ. Et ne qd̾ mirabiliꝰ ẽ p̃t̾miitamꝰ. tanta
ẽ eiꝰ clementia ut ꝯtumelias passus ab hiis qͦs fect
sufferat. ⁊ pͥor uocet eos ad pacẽ. Nũqͥd ñ maiorĩ
u̾tutis hoc ẽ ꝙͣ ꝯdidisse creaturã in quo si ꝑmane̾t
nimia bonitas eiꝰ obesset creature. Unde aliqñ dili¬
gi. aliqñ tĩmeri se uult. ne aberrantes ab eo depe.¬
Nũqͥd semꝑ tacebo: Itaq d̾s bonus oĩa q̃ fecit bona
st̃. Unde gͦ malũ. nicħ ẽ malũ nͥ p̃uaritatio dom dũ
incõcuͤssa p̃sumũt᷑. aut concessa mordinate siũt. ut
sit in me̾trice. ⁊ qd̾ deo offe̾ndũ erit offert᷑ drabolo
Et cũ qͥs ñ tulit suũ s alienũ. Et cũ p̃uaricatorem
o ccidi liceat occidit᷑ innocens. Nulla gͥ natura pro¬
bat᷑ malũ: uoluntas aut̃ ẽ accodens nature concepta
ex causis que male mouent᷑ dũ excedit modũ ut
illa gerat que nature sue ñ sunt. Cause aut̃ p̃ua¬
xicatõis oriunt᷑ ex sensib qñ aliqͥd male iuidemus

Expanded text:
uitae praecipitium, et, ne quod mirabilius est praetermittam, tanta est eius clementia, ut contumelias passus ab his quos fecit sufferat et prior uocet eos ad pacem. numquid non maioris uirtutis hoc est, quam condidisse creaturam? in quo si permaneret, nimia bonitas eius obesset creaturae. unde aliquando diligi, aliquando timeri se uult, ne aberrantes ab eo depenumquid semper tacebo? Itaque deus bonus omnia quae fecit bona sunt. unde ergo malum? nihil est malum nisi praeuaricatio boni, dum inconcessfit in meretrice; et quod Deo offerendum erat, offertur diabolo: et cum quia non tollit suum, sed alienum; et cum praeuaricatorem occidi liceat, occiditur innocens. nulla igitur natura probatur malum. uoluntas autem est accidens naturae concepta ex causis, quae male mouetur, dum excedit modum, ut illa gerat quae naturae suae non sunt. causae autem praeuaricationis oriuntur ex sensibus, quando aliquid male uidemus
Abbreviated transcription (Latin):
cor̾s sic̃ aĩe na᷑ do̾ bona auctori tͥlmenda sit. N
utiq de uiciis corꝑis dicit. Nã de corꝑe mors
corpis seꝑat. s ꝯcͣcta ex illo uicia et cohe̾nt
quib iusta pona debet᷑ qͣm ⁊̃ ĩ inf̾no ille diueᷤ
ĩueĩt. Hiñc se nõ potãt itaq lib̾are qui dͭ Qͥs
me libabit de corꝑe mortis i: Ucũq ã istã ꝑdi

Expanded text:
 bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huius ? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
si arparet eẽ uiciatã ut hoc maioris uicu sit̃ ñ
uide̾. Q nͨ pͨcare inqͥt nr̃m̃ ẽ: possumꝰ pͤcare ⁊ nõ
pͨcare. qd̾ si alius dicat.ꝙ nolle ĩfelicitatẽ nrm̃
possumꝰ eã ⁊ uelle ⁊ nollet Et tñ eam uelle oĩno
ñ possumꝰ. Quis̾ .n. ullo mͦ uelle eẽ possit iñfelix
⁊̃ si aͦ uult ubi eũ ⁊ nolentẽ infelicitas ꝯ seq̃tur:

Expanded text:
sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem in
Abbreviated transcription (Latin):
suspicat᷑ de deo. ut qͣntũ natura distat a natura: tm̃
distet sñia a sentẽcia qͥd deus sit. qr eĩ suꝑ omĩa est.
nocẽ ẽ ut oĩũ m̃tes excedat. Hoĩes eĩ qͣntũ possũt
aciem m̃tis extendeꝰ aspiciũt qͥd d̾s̾ sit. opinione ñ
diffinitõe. Angeli aut̃ qui suꝑiores hoĩbꝰ st̾ qr plus
aliqͥd de deo sentiũnt. ñ est dubiũ. archangeli uo̾

Expanded text:
stat a natura, tantum distet sententia a sententia quid deus sit. quia enim super omnia est, necesse est ut omnium mentes excedat. homines enim, quantum possunt aciem mentis extendere, aspiciunt quid deus sit opinione, non definitione; angeli autem qui superiores hominibus sunt, quia plus aliquid de deo sentiunt, non est d
Abbreviated transcription (Latin):
Meliꝰ itaq dĩ cã agit᷑ qͥ se iste agendo dic̃ defensare
nam. cum ⁊ creator ⁊ saluator agnoscit᷑: ꝙͣ cĩ defensa
uelut sana uiribq integ̾s creatura: opiculatõ sal¬
hoĩem feci̾t qͥ pccĩ malo care̾ sufficet s si uoluiis.
illo agit ᷑ ꝙ̃ semiuiuũ latrones In uia reliquerunt.
Qͥ gͣuib sauciꝰ ꝯfossusq uulni̾b ñ ita pͭ ad iustĩe
culm̃ ascendeꝰ sic̃ potuit inde descendeꝰ. Qͥ t̃ si iã ĩ sta
bulo ẽ: adhuc curat᷑. Nõ gͥ dt ĩpossibilia iubec s
iubendo ãmonet ⁊ face ꝙ possis ⁊ peteꝰ ꝙ ñ possis.

Expanded text:
melius itaque dei causa agitur — quam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura opitulatio salhominem fecerit, qui peccati malo carere sufficeret, sed si uoluisset\'. illo agitur, quem semiuiuum latrones in uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus non ita potest ad iustitiae culmen ascendere, sicut potuit inde debulo est adhuc curatur. non igitur deus inpossibilia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis et petere quod non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ⁊ qiͣ creaturã q̃ ꝑ illũ ꝯdita ẽ meliꝰ illo iñ¬
spice̾ noui̾nt uoce nõ sana.sanos eẽ ꝓ nũciant.
Matĩam pccĩ dicit eẽ umd̃c̃am. Si ad hoc pccõe iñ¬
firmatꝰ ẽ. ut p lura pͨcar. Nec cogitat p̃uarita¬
torẽ legis: ꝙ digne lux desãt ui̾tatis. Qͥdesertꝰ.
utiq fit cecꝰ ⁊ plus nccẽ ẽ offendat ⁊ cauendo ue¬
xetͣ uexatꝰ q ñ surgat. ut iõ audiat uocẽ legis qͦ
ãmoneat᷑ ĩplorare gr̃am saluatoris. An nulla pena

Expanded text:
homines et. quasi creaturam, quae per illum condita est. melius ilio inspicere nouerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam peccati\' dicit \'esse uindictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret\', nec cogitat praeuarieatorem legis quam digne lux deserat ueritatis; qua desertus utique caecus et plus necesse est offendat et cadendo uexetur uexatusque non surgat, ut ideo tantum andiat uocem legis, quo ammoneatur implorare gratiam saluatoris. an nulla poena
Abbreviated transcription (Latin):
De pccõ .s. de quo p̃cipit ut nõ regnet ĩ nr̃o mor¬
tali corꝑe ad obiediend̾ desid̾us eiꝰ. S accendat ⁊̃ ip̃e
Et ne ab ip̃a pugna desides facet ⁊ ꝑhanc sñam
ducimini. ñ ad huc estis sb̾ lege. Nub lege ẽ eĩ qͥ
tĩmore suppliciĩ ꝙ lex minat᷑ nõ amore iustĩe se
si siꝰ poss ñ eẽ ꝙ timeat. ut lib̾e̾ faciat ꝙ ocełte de¬
Nid̾a̾t. Ergo si spũ m̃qͥt ducimi ñ adnuc estis u
lege. utq lege q̃ timorẽ incutit ñ tͥbuit carititẽ.

Expanded text:
o praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplifieri posset, non esse quod timeat, ut libere faciat quod occulte desiderat. Ergo si spiritu, inquit, ducimini, non adhuc estio sub lege: utique lege quae timorem incutit, non tribuit charitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
lege. Or ĩ qͣntũ ꝯdelcãt᷑ legi dĩ. nõ ẽ sb̾ legis tĩore
mꝰ Sic̃ ꝓ m̃bris sanatis gr̃as age̾. ita ꝓ sanandis
orare debemꝰ. ut absolutissima cͥ n addi possit sani¬
tate ꝑ stã dĩ suauĩtate plena lił̾tate ꝑfruam᷑. Nõ n
abnuimus hũam nam posse eẽ sñ pcc̃o aut ullo mͦ
negare debemꝰ ꝑfici posse qmͣ ꝑficẽ ñ negimus.
Uͭ iũsta ⁊ bã sit a quo creata ẽ ut sit Facile itaqre
Re sistamꝰ illi ⁊ fugiet. Desistite iñq̃t bã paulus

Expanded text:
egi dei, non est sub legis timore, mus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus perfici posse, quam proficere non negamus, ut iusta et beata sit, a quo creata est ut sit. facile itaque rresistamus illi, et fugiet. res istite, inquit beatus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ħ ÷ uiciũ ꝙ ꝓpͥa ĩflictũ ÷ uolũtate ⁊ hoc ut ĩ
na sanet᷑ eo ip̃o opꝰ saluatore qͦ ĩstituta  naͣ
creatore. hoc saluatore eaq illiꝰ medicina qua
u̾bũ caro foñ ẽ ut hĩtar ĩ nob̾. Si opꝰ eẽ fate¬
amꝰ ꝑuis ⁊ magnis .i. a uagitib infantũ usq

Expanded text:
quod propria inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore eaque illius medicina, qua uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, si opus esse fateamur paruis et magnis, id est a uagitibus infantum us
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inꝙͣ ut ħ pena iusta de dãpnatõne hõis ued̃at
Net mirand̾ ÷ ꝙ uł ignorando ñ ht̃ arbitum
resistente caraiali ꝯsuctudine q̃ uiolencia morta¬
recte faciend̾ sit ⁊ uidit nͨ ponit ĩpłe̾. Illa ẽ .n.
pcc̃ pena iustissima ut am̃tat qͥsꝙ quo bñ uti
ut qui sciens rͨte ñ facit amittit᷑ scire qͥd rtũ sit
Et qͥ rͤte face̾ cũ possit noluit᷑: amĩtat posse
cũ uelit. Nã st̾ reuã oĩ pͤcanti aĩe duo ista pe¬
nalia. Ignorantia ⁊ difficultas. Ex ignorantia
dehonestat error. ex difficultate cruciatꝰ affligit.

Expanded text:
 ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium resistente carnali consuetudine, quae violentia mortarecte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti  est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficdehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit.
Abbreviated transcription (Latin):
pͭ. Qui si̾ pͭ inqͥt ut cuicũq baptizato sit caro
ꝙ̃ ad̾m cũ sit ⁊̃ ĩ ip̃is illa ab eo młtũ defensa naͣ
cte uł iñ eis ꝯcedit eẽ uiciatã. si iã ĩ baptizi¬
tĩs ille sauciꝰ sanꝰ de stabulo eg̾ius ẽ. aut sanꝰ
ĩ stabulo ẽ quo eũ curand̾ misĩcors samaritanꝰ
aduexit. Porro si uł illis ꝯceoit carnẽ eẽ ꝯ̃tã¬

Expanded text:
 baptizatis potest caro dmodum; cum sit etiam in ipsis illa ab eo multum defensa natura: certe vel in eis concedit esse vitiatam, si jam in baptizatis ille saucius sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo eum curandum misericors Samaritanus advexit . Porro si vel istis concedit carnem e
Abbreviated transcription (Latin):
leuia q̃dam pccã ip̃a młtitudine ꝙ sepe irruant nõ
posse cũcta uitari: negauit deb̾e̾ argui. Ne leui qͥd̾
correctõne si uitari oĩo ñ possũt. saͥpturas utiq ñ
adu̾tens noui testam̃ti uͥ dm̃s hãc eẽ iñtentõnẽ
legis arguentis. ut pp̃ illa q̃ ꝑꝑam fiũt fugiat᷑ ad¬

Expanded text:
levia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe irruant, non posse cuncta vitari; » negavit « debere argui ne levi quidem correptione, si vitari omnino non possunt: » scripturas utique non advertens Novi Testamenti, ubi dicimus hanc esse intentionem legis arguentis, ut propter illa quae perperam
Abbreviated transcription (Latin):
morauit q̃ tm̃ bonũ fider eoꝵ ꝯmemorare curauͭ:
esto aliis tp̃rib tͣre numerasitate oĩm dissimłaui̾t
pccã ꝯtexe̾ ĩ ip̃o statĩ m̃di p̾mordio uͥ ñ nͥ qͣtuor¬
q nlła ꝯmisa̾t menu̾sse ñ ponut : Adhuc ad iũgͤ
u̾ba auibꝰ ista snĩa ub̾i̾us ⁊ planiꝰ astruat᷑. Certe
inqͥt pꝰ ĩ tpr̃e adam ⁊ eua ex quib capm ⁊ ab el

Expanded text:
morauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit?esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non qui nulla commiserat meminisse non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquib
Abbreviated transcription (Latin):
hũt p̃stiterũt quẽ uidemꝰ ornatũ. Disc̾tis .n. ab iñ¬
iuc̾ẽ sb̃stancũs fcã ꝯpaginatõe m̃dus uocatur.
Q unaq̃ res ab alta̾ segregata ad mũdũ asparui.
Ut hic hõ positus creatꝰ ex suꝑnis ⁊ inferis .i. ex

Expanded text:
hunc praestiterunt quem uidemus ornatum. discretis enim ab inuhunc praestiterunt quem uidemus ornatum. discretis enim ab inuicem substantiis facta conpaginatione mundus uocatur, quia una quaeque res ab altera segregata ad mundum apparuit, ut hic homo positus, creatus ex supernis et inferis, id est ex