comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur p̃t̾missum. s bñ intelligentib utr̾q in¬
uonit᷑ insingulis Qina qui diligit dm̃ ñ põt eum
aũ ꝯtempn̾e. quem deus p̃cipit diligi Et qui diligto
ꝓximĩ: quid ineo diligit. uisi dm̃: Ip̃a est dilectõ:
ab om̃i mũdana dilectione. discreta: Qmͣ distin¬
quens dominus dat sicut dilexi uos. Quid euĩ nisi
nio expellere. Sicr inosinuicem diligamꝰ. ut qnͣ¬
tum possimꝰ inuicem ad hñdum in nob̾ dm̃ ex
dilectione ad trahamꝰ:

Expanded text:
sum; sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi nit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ait, quantum possumus invicem ad habendum Deum in nobis curam di
Abbreviated transcription (Latin):
indiate inmalitia m̃tis ꝑtinacia ꝑ qͣm fit
homo impenitens. desperatõ est. quã quis
penitus dissidit. debonitate dei estimans su¬
am malitiam diuine bonitatis. magniendi¬
nem excedere Sicut chaỹn. qͥ: dixit. Maior
est iniquitas meai qni ut ueniam mercar:
sc̃s: amor est patͥs ⁊ filii. ⁊ benignitas. qua
se inuicem ⁊ nos diligunt. q̃ tanta esti cuiꝰ
finis nest Recte erg̃o insp̾m sc̃m deliqͥre¬
dicinntur: qui suam malitiant des bonstatem
superare putant uõ penitenciam si assumũt.
⁊ qui iniquitati tam ꝑtinaci mente inb̾ent.
ut eam nũqm relinq̃re ꝓponant. ⁊ ad bonita
cet malitia p̃pse. sicut piis bonitas ¶sti¶
nimia ꝑtinatia ⁊ p̃simptõne. peccant autu¬
s bonum ostimante. tollentes in ħ tarbulẽ¬
tisamo iniquitatum mari portũdiuine
indulgentie quo se recipiant: sncͥtuantesatq
i p̾adesꝑatõne addiuit pecc̾a pottĩs dicentes mi¬
sencordiam uullã cẽ: ⁊ super pect̾̃ores. nocc̃ia¬

Expanded text:
in malitia pertinacia, per quam fit homo impoenitens. Desperatio est, qua quisque penitus de Dei bonitate diffidit, aestimans suam malitiam divinae bonitatis magnitudinem excedere, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear . s est amor Patris et Filii, et benignitas qua se invicem et nos diligunt; quae tanta est, cujus finis non est. Recte ergo in Spiritum sanctum delinquedicuntur, qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaerent, ut eam nunquam relinquere proponant, et ad bonitatcet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aesti putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes: Misericordia nulla est, et super peccatores nec
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam habuerit eoꝵ que cͥca eũ sibi futa¬
uentura erant .i. si ruinam suam p̾sci ẽrqͥt.
uerit: i simiłr sip̃scierit bona que hĩturꝰ
sunset. si in obedientia ꝑstitisset. respond̾i
põt: qd̾ ei magis fatienda indc̃a sunt. qmͣ
futura reuelata. accepit eni scĩam: ⁊ p̃cept̾¬

Expanded text:
iam habuerit eorum que circa eum futura erant, id est, si ruinam suam praesciverit, et similiter praescierit bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, responderi potest quod ei magis facienda indicta sunt, quam futura revelata. Accepit enim scientiam et
Abbreviated transcription (Latin):
uacare ñ põt orõni. nec carnesagni edere. Item
Si panies ꝓpositõnis. ab his qui uxores suas teti¬
gerant. comedi ñ pot̾ant. Qnͣtomagis panis qͥ
agni manducat᷑i sumꝰ. uacare a carnalib o ꝑib
misteria tempore cõuigał amplexus. quo etiam
quo cõuigalesauctus gerunt᷑: p̾sentia scĩ spc̃ da

Expanded text:
vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis quiAgni manducaturi sumus, vacare a carnalibus operibmysteria tempore conjugalis amplexus, quo etiam quo conjugales actus geruntur, praesentia Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ao mĩa dei spñ sit uoluntas hominis: Ac ꝑ ht
si reste dictum est iltd̃ qr id uoluntas hõil sola
ñ impletitur etiam ñ acontrario recte dĩi ñ
muiscrentis der s uolentis est homini . euid
ło itarecte dcm intelugat᷑ ut totim dõ det̃.
qui hominis uolu̾tatem boitam p̃uenta¬

Expanded text:
ntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non etiam a contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, cum io ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntatem bonam prae
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ int̾ee̾t ad uiꝰ integtitatenx q̃ particuta mat̾ie:
cui menbro statue redderet᷑. dũ tñ totũ ex quo
constituta su̾at: resticuta resumereti itadeꝰ mira¬
bilr.atq ineffabiłr artisex de toto quo caro ña
pilli ad capillos redeant: ⁊ ingues. ad ungues
an quicqͥ eoꝵ perierat᷑ mutet᷑ ucarne̾ ⁊̃ par¬
tesalras torꝑis reuocet᷑ curante artificis ꝓuiden¬
tia. nequid indecens frat Indecoꝵ quippe aliqͥd

Expanded text:
tem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostpilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quod eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia, ne quid indecens fiat. C
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nitatis sũme ⁊ ineffabibꝰ mł¬
ta iam diximꝰ. Nicħ̾ tñ eiꝰ inesfabilita¬
te dignił tradidisse profitem᷑. s potiꝰ ex
nobis mirificatam eiꝰ scĩam. nec potuisse
nos aͣdillam

Expanded text:
nitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse profitemur, sed potius ex nobis mirificatam ejus scientiam, nec potuisse nos ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
alia carnał ala spuał. priuũ de garnali
ꝯgratione ⁊ assinitate inspiciamꝰ. Cognati
igitur. lasfines in .uii. gridu. ⁊ infra copu¬
nem. ⁊ qmͣ diu se agnoscunt assinitate ꝓpin¬
quos ad coniugalem copusam acced̾e denoga¬
d ꝯ sanguiitate sua nullus uxorem dueat.
cant. ¶ his auctoritatib aliũ ꝙ plurib do̾¬
sanguindoꝵ ꝯuictionds ꝓhibent᷑ usq ad.

Expanded text:
alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati igitur vel affines in septimo gradu vel infra copunem, et, quamdiu se agnoscant affinitate propinquos, ad conjugalem copulam accedere denegasanguinitate sua nullus uxorem ducat ucant. His auctoritatibus aliisque pluribus, consanguineorum conjunctiones prohibentur usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
gradu ponit. qui frẽs dicit ẽẽ pͥmũ guidum.
gen̾atõ sumꝰ. pͥmũq guidũ efficimꝰ. Ruisũ
filiꝰ meus. frĩs q mei filiꝰ .iͣ. generatõ sunt. ⁊gͣ¬
dum. scd̾m faciunt. atq ad hue mod̾ cetere sue¬
cessiones. Int̾ illos qui .ui. conputant gradus ⁊
illos qui .uii. nulla insensn existit dulsitas. ꝗͣis¬

Expanded text:
gradu ponit, qui fratres dicit esse secundum gradum. generatio sumus, primumque gradum efficimus. Rursus, filius meus, et fratris mei filius secunda generatio sunt, dum secundum faciunt. Atque ad hunc modum caeterae successiones. Inter illos vero, qui sex computant gradus, et illos qui septem, nulla in sensu existit diversitas,
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ gradus ꝯnũat. uarie namq cõputant᷑ gradꝰ
cognatõnis. alii enĩ patrem in pͥmo gradu. filios
uii .ii. ponũt. alii pͥmũ gnid̾ filios appellant negã¬
tes gradum cognatõnis int̾ prẽm ⁊ filiũ eẽ. cũ
una earo suit pat̾ ⁊ silius auctoritates ergo que
ꝯsanguinitatis cotelam usq in .uii. gnidũ ꝑͥi¬
bent. prẽmponunt iñ pͥmo guidu. Ine u̾o qusq¬

Expanded text:
inter gradus computant. Varie namque computantur gradus consanguinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in primo gradu. Illi vero qui u
Abbreviated transcription (Latin):
abissi. qi confusa erat ⁊ ꝯmixta. sp̃e distintta
carons. fadem ettam matorsa informis:
dc̃a est aqua. super qua ferelut᷑ sp̃ẽ domini
sicut super fertur fabricandis reb. uolũtas
artificis. qr subiacebat bone uoluntati c̾atoris:
qd̾ foriandum ꝑfitiendumq inchoau̾at. qr sit̃¬

Expanded text:
abyssi, etc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumque inchoaverat
Abbreviated transcription (Latin):
arit nlłm pecẽm est: pͥma cã peccandi. nec
est. cui recte imputet᷑ pect̃iꝰ nisi peccantis
Non ergo est cui recte imput᷑. nͭ uolumtato
hoc au̾depet̃ acfuali ⁊ mortali intlłidũ ẽ.
slaq̃ hisũbis aliuid uoluit ostendere au̾giut ip̃e

Expanded text:
aut nullum peccatum est prima causa peccandi: nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur nisi voHoc autem de peccato actuali et mortali intelligendum est. Neque his verbis aliud voluit ostendere August., ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
natione suitt: stam si nonest ista pena hõns.s
¶ natura: istanulla pectasunt. si enĩ ñ recederet᷑
abeo modo. quo naturalr fẽ estho. cũ ħ facit¬
bonus. nec ht̃ in potestate ut sit bon᷑ siue nõ
uidendo qualis e̾e debeat: siueuidendo iñ ualẽ¬
do eẽ. qualem se cẽ debere uidettpenam istam o̾e
quis dubitet. Omĩs aũpena. si pec̃ci penaest ta
est. ⁊ supplitur nominat᷑ Si aũ iniͦta est pena:

Expanded text:
natione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum habonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et non valendo esse qualem se esse debere videt, poenam istam esse quis dubitet? Omnis autem poena si peccati poena est, justa est, et supplicium nominatur. Si autem injusta est poena,
Abbreviated transcription (Latin):
est ħ penar ⁊ ꝓ pet̾co aliquo impendit᷑ Nõ enĩ
quisqmͣ inuste dominansiant sumpere ly¬
minem potuiti uelut ignoranti d̾o. aut extor¬
quere inuite. tanqmͣ inualidiori. ut bõĩem:
pena iusta:. de danpnatõne hominis ueniqt

Expanded text:
et pro peccato aliquo impenditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo poena iusta de damnatione hominis ueniat
Abbreviated transcription (Latin):
batur qi potest deus scre. ꝙ nũqͣm scit. est.
enĩaliquis qui ñ est lec̾turus hodie. ⁊ cñ p̃
oe̾ ut legat hodie. Notest enl hodie legere:
slich aũ potest fieri qd̾ non possit ado̾ sari põt
ergo deus scire. hunc locturum hodie. põt gͥ
aliquis hodie lectutꝰ q̃mͣ deus scit lect᷑m.
at potest ẽe qd̾ sĩ legat. ergo põt deus ñ sci

Expanded text:
batur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ihiꝰ. que a natum diuinitatis penitꝰ sunt alie¬
na. cũhoꝵ instrum̃ta nullatenꝰ hr̃e q̃at incor¬
pore᷑ ⁊ sinplex suła ¶Quily id respondendum
tinent. licet enĩ hiꝰ auctõnes uise deus hr̃e ñ
possit: Non enĩ potest ambulare ł loqui ihiꝰ:¬
cas tñ inẽat᷑is pot operari. facit enĩũt homo
actones: diuine potencie detrahit᷑ aliquid.
de aliis dicitur.

Expanded text:
penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus habere queat incorporea et simplex substantia. Quibus id respondendum tinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui  in creaturis potest operari, facit enim ut homo actiones divinae potentiae detrahitur aliquid, 3. De aliis objicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
melior ẽẽ: qr bonũampliꝰ qd̾ ei deest. capere ip̃a
ñualet. Ia̾m hoc ipmũposse defectõnis est. ñ
consu̾matõi et pot ẽẽ melior si fiat capax me¬
lioris boni qd̾ ip̃e potest᷑ qui eam fecit Põt
fecisse. qui nec peccare posset: nec uellet. ⁊ sita¬
lem fecisset quis dubitet eum meliorem fu¬
isse: Ex p̾dc̃is constat: qd̾ deus p̃. ⁊ alia fac̾e
qmͣ faciat. ⁊ que facit meliora ea facere qͣ
facit utr̃ alio ł meliorimͦ p̾sit fac̾e qmͣ facit.

Expanded text:
melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori modo possit facere quam facit.
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nat omĩa. qui onũb solem suũ facit
ouri: ⁊ pluuiam deit. Scit itaq deus. qnͣta
sit multitudo pulic̾. culicũ muscar̾. a epis¬
cium. ⁊ quot nascant᷑. qͦt ue morant᷑. s ñ
scit ħ ꝑ mom̃ta singła. ĩmosimł ⁊ semper
omĩa. Neq itascit ut eandem hãt ꝓuidẽ¬

Expanded text:
gubernat, omnibus solem suum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdem habeat providen
Abbreviated transcription (Latin):
nouerimus. ut dm̃ ilła alt̾natim. ł gendasit.
particulatim scire neget. neq ꝑ diu̾sa tempo¬
rum mom̾̃ta sic illa cognouit. sic̃ ꝑuaria
mom̃ta illoꝵ quedam deficiunti quedamĩ¬
cipiuntin illis aliisq irronabilib itapro¬
uidet quẽadmodũ rõnabilib. Nunqͥd enĩ ut
ait apłe: cura est do debõbrri sicut ñ est cura
amergo ⁊ curam uniu̾sałr decuncꝰtis que
condidit ht. ut hat unũ ꝙq qd̾ sibi debet᷑
⁊ conuenit. S spãlem prouidentiã atq curã

Expanded text:
noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquid eni 9, cura est Deo de bobus? et sicut non est cura am ergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam
Abbreviated transcription (Latin):
madult̾io ꝑscũare elegenit.patronꝰ turpitudi̾s
⁊ lenocinii reus maritus habebit᷑. nͥ eam adult̾ii
roam fae̾e uolu̾it. Si aũ apec̾to recesseriti ⁊ ꝑ pe¬
nitẽciã illud purgau̾it. ꝓcc̾it uiro reconciliari.
liet᷑ cõuix sifides assit. ñ erit dur̾. surenĩ ad¬
trata ⁊ pinrgata adult̾ia recõciliatõ ꝯugii. ubi
ꝑ claues regni celoꝵ. ñ dubitat᷑ sieri remissio
pecc̃oꝵ. ñ ut post uiri diuortui adult̾a reuocet᷑

Expanded text:
adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro reconciliari. lietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adtrata et purgata adulteria reconciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio pec
Abbreviated transcription (Latin):
rentem eẽntie tenuitatem. ⁊ disfe crunt ĩ
intelligunt᷑. sic̾ incorporib ñ nulła differẽ¬
tia esti ẜ ẽentiam ac formam. ⁊ pondͤ Qdã
eñi aliis meliorẽ ac digniore eẽntiã iꝰ similitu¬
credendum est illas spirituales naturas. conue¬
nientes sue puritati ⁊ excellentie. ⁊ ineẽntia si
forma ⁊ infacultate diffm̾s accepisse: si exordio
sue conditõns. quib alii supenores alii infen¬
ores dei sapientia constituerent᷑. aliis maiora.
aliis minora dona p̾stantis ut qui tunc per
nat᷑alia bona aliisexcellelanti ip̃ietiam post ꝑ
mun̾a gr̃e eisdem p̾cẽnt. Qui em̃ nat᷑a mag̾
subtiles ⁊ sapientia ampliꝰ ꝑspicates c̾ati sũt:
hii etiam maiorib gre muñib p̃diti sunt.
⁊ dignitate excellentiores. aliis consiituti. Qui
uero natura minꝰ subtiles. ⁊ sapĩa minꝰ ꝑspi¬
caces: conditi sunt. minora gr̃e dona hũert̾
inferioresq constituti sunt. sapĩa dei equo

Expanded text:
rentem essentiae tenuitatem, et differentem intelliguntur: sicut in corporibus nonnulla differentia est secundum essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam etcredendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces creati sunt, hi etiam majoribus gratiae muneribus praediti sunt, et dignitate excellentiores aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan sicut obstetͥces ñ remuñate st̃ cũ maab su¬
mĩam: ueniale fuit pectm. ñ tñ nullũ: sic:. raab li
beratõem hominũ fiant. ita posse ꝯcedi ueniam:
multa em̃ mala detestanda. talem secunt᷑ errorẽ:
Possumꝰ eni ⁊ surando alicui ꝓdesse. si pauꝑ cui
datur: sentit ꝯmodũ. ⁊ diues cui tollit. ñ se̾cit
ad hoc ei ꝯsentiat᷑. appareat amando morit᷑a. ⁊ si
uixeritr penirendo purganda. nec ĩo pecẽm gra¬
ue negabit᷑. tale adult̾ium.¬

Expanded text:
Forsitan sicut obstetrices non sunt remuneratae quiam veniale fuit peccatum, non tamen nullum: sic Raab libberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentiad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit poenitendo purganda; nec ideo peccatum grave negabitur tale adulterium.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia cotidie minuit᷑. inprositien tiis
tib ⁊ continentib. S licet remancat cõcu¬
sicut añ. ĩmo ꝑ grãm bap̃r mitigatur i nii¬
nuit᷑. ut post dominari nĩ ualear: nͥ quis red¬
deat uires hosti eundo post concupiscentias. nͦ
post lapm remanet ad reatum. qi ñ imputat᷑.

Expanded text:
cupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Sed licet remaneat concusicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
na ire dñr ira. ⁊ dilectõnis signa: dilectio tas.¬
s signa tñ que foris sunt: quib iratus ostñtłr:
ira ip̃tus noĩant᷑. Et est figura dicendi ẜ qu̾a
bilo obumbrat᷑. ⁊ẜhos tropos diu̾se uolũtates
dei dnͣr. qi diu̾sa sunt illa que per tropum uo¬
luntas dei duur
Ubi uolintas dei ꝓ p̾cepto

Expanded text:
ae ira dicuntur, et dilectionis signa dilectio Sed signa tantum, quae foris sunt quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominanbilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur. 9. Ubi voluntas Dei pro praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
sontit .i. uoluntate fallendi. s ñ om̃is qui m̾titur:
m̃datium dicit. qr qd̾ u̾m est laquit᷑ aliqñ. m̃tiendo.
dicit falsum: qd̾ putat ẽẽ u̾m. qr qnͣtũ in ip̃o ẽ:
ñfallit ip̃e s fallit᷑ ñ gͥ m̾datii arguendus est.
qui falsa mauitꝰ credit. ac prouetis. ht̃. Potiꝰ q e
contrario ille m̃tit᷑. qui dicit u̾mꝰ ꝙ putat falisi:
Qnͣtum enĩ ad animũ eiꝰ attinet ñ u̾m dicit. qe si

Expanded text:
 omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
apũd anũ iꝰtoꝵ ñsuscat beatitudine̾ aspec̾ta
pena reproboꝵ. Quia iͥiama conpissõ muserie
ñerit minuere beatoꝵ leticiam ñ ualebiti
ilicet iustis suagaudia sufficiant: ad maio¬
rem tãgłam uident penas inaloꝵ quas per
grãs euaserunt qi dei claritatem ident.
nicħ ic̃atur agit᷑. qd̾ uidere ñ possunt. slõ
est aũ mirand̾ si scĩ iam ĩ mortales repbos ui

Expanded text:
um non offuscat beatitudinem aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint. Non est autem mira
Abbreviated transcription (Latin):
agendum est. qr dicit sponsa. Introduxit me rex
incellam uinariam. ⁊ ordinauit in me caritatẽ:
facias. ⁊ nescire ordinem fatiendi. nꝰ est ꝑfecte
cognitonis ordinis namq ignorantia cont᷑¬
bat m̾itoꝵ formani: Ordmem aũ diligendi

Expanded text:
st, quia dicit sponsa, Cant. 2: Introduxit me rex in cellam vinariam, et ordinavit in me charitatem. facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem autem diligendi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit.qua. frunn᷑ do̾ Audisti aliqua de ordĩe
caritatis. uͥ exp̃ssum est. nos ampliꝰ deb̾e dili¬
g̾e dm̃ qmͣ onĩs homines ł nos ip̃os. ⁊ ampliꝰ
animũ alicꝰ hominis ꝗͣ corpꝰ nr̃m In enũati
est. qͣrto: qd̾ infra nos est ibi ordo diligendi

Expanded text:
vivit, qua fruimur Deo. Audisti aliqua de ordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animam alicujus hominis quam corpus est; quarto, quod infra nos est; ubi ordo diligendi
Abbreviated transcription (Latin):
hanc libertatem hbust homo añ pecc̾m. qr oĩ
carelut miseria: inulla tangebatur molestia.
i plenꝰ bẽbit infutura b̾atitudĩne. uͥmiser eẽ
ñpoterit. Sed inhac uitaque est int pͥ mũ
pece̾m ⁊ ustimam confirmatõem nemo ami¬
sera uber est. qi peccati pena: non caretz¬

Expanded text:
Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla angebatur molestia; et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a miseria liber est, quia poena peccati non caret
Abbreviated transcription (Latin):
orginale eẽ uitium concupiscentie ⁊ assignatũq
quomodo aparentib tralat᷑: ⁊ originale di¬
catur. suꝑ est inuestigare: quomodo iubap̃o di¬
mitatur: cũ etiam post bap̃m remancat ꝯtu¬
piscentia: que añ fu̾at. Uñ ur ł poc̾tm origĩale¬

Expanded text:
esse vitium concupiscentiae, assignatumque quomodo a parentibus trahatur et originale dicatur, superest investigare quomodo in baptismo dimittatur, cum etiam post baptismum remaneat concupiscentia quae ante fuerat. Unde videt
Abbreviated transcription (Latin):
modo ꝑ hec tria innob̾ consũmet᷑
pect̾m ubi agnoscipoterit. sidiligent̃ intẽ¬
dat᷑. q̃d sit inantina mortale. ł ueniale pect̃
Ut enĩ ibi serpens suasit mulieri: ⁊mulier
uiro: i ta ⁊iii nob̾ sensuał motus cũ illecebm̃
pet̾a conceperit. quasi serpeus suggerit mu
titum: Post: de eodem dat uim: cũ suꝑiori ꝑti

Expanded text:
modo per haec tria in nobis consummetur peccatum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quasi serpens suggerit multitum, post de eodem dat viro, cum superiori parti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ bonũ p̃parauiti ⁊ intempore tͥbuit. ⁊ minꝰ dilecti:
quib ñ tm̃ Iñ etiamest: qd̾ aliqui qñ conu̾tunt᷑
iiustificant᷑. dñr tunc incipere diligi add. Non qd̾
deus noua dilec̾tione:quẽqmͣ possit dilig̾e. ĩ masẽ¬
pit̾na dilectõne dilexit añ mundi constitutõem:
quoscimqp diligit. s tẽ dñr ĩciꝑe diligi ab eo tu̾ et̾¬
ne dei dilectionis sortumt᷑ esfc̃m ẜ gr̃am ł głam.

Expanded text:
buit; et minus dilecti quibus non tantum. Inde etiam est quod aliqui quando convertuntur et justificantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
scitas siue caritas manifestum apperitur:
quo genitus agignente diligatur: genito¬
rem q suũ diligat sintq ñ participatõn̾e:
ligitur apatre. ⁊ pater afilio.⁊ quo illiduo
patris ⁊ faii quicquid illud est. at ip̃a cõ¬
munio: consub̾alis ⁊ coet̃na est. q̃ si ami¬
citia conuenient᷑ dicipõt dicatur. s aptius

Expanded text:
itas, sive charitas, manifestum est, quo genitus gignente diligitur, genitoremque suum diligat, sintque non participatione, ligitur a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo Patris et Filii, quidquid illud est: At ipsa communio consubstantialis, et coaeterna est; quae si amicitia convenienter dici potest, dicatur, sed aptius
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. aliqn̾ nonid põte eñi ⁊ sñ necc̃itate iurare:
ł falsum iurare: pecc̾m grande est: Ex ne
centiam ł ad fedem pacis ꝯfirmanda ł ad ꝑ¬
suadendum auditorib ꝙ est eis utile: ma¬
in necessariis fatiend̾ est: cũ pigri siutt ho¬
mines crodere: ꝙ est eis utile.¶Iuratõ non
est appetenda sicut bona nõ tñ fugicnda tanqm
mala cũ est necessaria Nõn est eñcontra p̃ceptũ
dei: iurato. S ita intelligitur dominꝰ ꝓbibuisse a
iuram̃to. ut qnͣtum inip̾̃o estiquisq ñ iureti qd̾
multi faciunt snore hñtes uiratõnem tanqmͣ

Expanded text:
se, aliquando non. Sponte enim et sine necessitate jurare, vel falsum jurare, peccatum grande est. Ex neccentiam, vel ad foedera pacis confirmanda, vel ad persuadendum auditoribus quod est eis utile, main necessariis, cum pigri sint homines credere quod eis est utile. Juratio non st, non est appetenda sicut bona, nec tamen fugienda tanquam mala, cum est necessaria. Non est enim contra praeceptum. Dei juratio. Sed ita intelligitur Dominus prohibuisse a juramento, ut quantum in ipso est quisque non juret. Quod multi faciunt, in ore habentes jur
Abbreviated transcription (Latin):
otest aũquen utr̃ deligno uite med̾it de
inli. debap̃o paruuloꝵ sic ait Rec̾te ꝓfecto te.¬
intelliguntur pͥmi homines añ malignã
diaboli ꝑsuasionem abstinuisse: ꝯcibo uetite.
atq usi fuisseiconcessis. ¶ his u̾bis ostendit᷑:
qd̾ deligno uĩte añ pecc̾m sumpserĩt. quib p̾¬
ceptum erat : ut de om̃i ligno panidisi come¬
derent insi de ligno scientieboni ⁊ malii Qrͣ ñ¬
pare gͦ ꝑpetua soliditate
ñ suntͭ ut nulla infirmitate. uł rt de lig¬
etate indecerꝰ mutarẽt. hant i uirtu no ui¬
tem. at᷑ałr illud lignũ babuisse dr̃. s for te¬
te hoc ñ conferebat: nisi sope doillo sueret᷑:
Poctuit ergo fi ut de illo sumeret Solutio.
semel: ⁊ñ sepi᷑ qui per amͣ moram inparadiso
suisse iutelligit᷑. cũ scͥptura dicat: eum iͥ so¬
poratum fuisse: qñ costa de latere eiꝰ simptaẽ.
⁊ iñ formata muber. ⁊ animalia an̾cum ducꝰ¬
ta: quib nomina impofuit.

Expanded text:
quaeri utrum de ligno vitae ante in lib. 2 de Baptis. parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. 7. perpetua soliditate, n sunt, ut nulla infirmitate vel aetate in deterius mutarentur? Hanc enim virtutem naturaliter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
e uero posset ad illud accedere : collocaut d̾
añ paradisum cherubiu. iflãmeũ gladium:
rium angłoꝵ ignea custodia ibi constituta
fuit hoc enĩ ꝑ celestes potestates inpamidiso ui¬
sibili fc̃m eẽ credend̾ est: ut per angłicũ minis¬
teruunr ibieẽt q̃dam ignea custodia. ñ tũa fru¬
stra. s qr aliquid significat. de paradiso spũali
meus. pene temporales surit: qͥ ũsatiles ft̾. qr t̾pora¬
lia uolubłiast̾. illa ergo ad custodam ligni uit e
iõ põita sunt añ paradisum: qiadiutam nõ
reditur: hisi per cherubim .s. plenitudinem¬

Expanded text:
e vero possit ad illud accedere, posuit Deus ante paradisum Cherubim, et flammeum gladium rium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. meus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi per cherubin, scili
Abbreviated transcription (Latin):
conficere. orõnos dr̾e. ⁊ donadei benedicere. Qu̾i cũ or¬
dinati inungunt᷑ eimanꝰ ut intelligan t sȩ acce¬
pisse grãm consoerandi ⁊ cnitatis opera debere
ad om̃s extendere accipit ⁊stolam᷑ que tenet utr̃q
latus. qi debet eẽ numiitꝰ armis iustias ccͣ adũsa.¬
⁊ ꝓspera accipit etiam calicemr: cũ uino. ⁊ patenã:
cũ hostiss. ut ꝑhoc sciat se accopisse potestatem:
placabiles dõ hosties offetendi ¶ Hic orda afiliis
aaron simpsit ĩitiũ. Sũmos eiuĩ pontifices. ⁊ mi¬
nores sacer dotes institint deus ꝑmoisen. qui ex
p̃cepto deraaron insu̾mũ pontificẽ. filios uͦ ciuis:

Expanded text:
dicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contraspera. Accipiunt etiam calicem cum vino, et patenam cum hostiis, ut per hoc sciant se accepisse potestatem placabiles Deo hostias offerendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit deus per Moysen, qui ex precepto dei Aaron in summum pontificem, filios autem eius
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ bonorẽ ⁊ dignitatem qu̾a acceꝑunt. ẜ resbri no¬
minant᷑. qui moꝵ prudentia ⁊ matuntate ꝯũsa¬
tioms p̃cellere debent in ͦp Sicut scͥptũ est Senedꝰ
uenerabił est. ñ diut᷑na. nec annoꝵ nu̾o ꝯputa
tem signant nec paraditũ dant. Qd̾ solis deberri
ep̃is lectio acaũ apłoꝵ demonst̾rat. Uñ ⁊ aput

Expanded text:
onorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computattem signant, nec Paracletum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ innocentes ledant᷑is potiꝰ saluent᷑ ĩ
duo em̃bona. hic sunt. ut in obs alat᷑i
et innocens: nõ puniatut aut quis di¬
de morte liberet bestam̃ta etiam ũas¬
cur ñ suppͥmam᷑ Et falsa supponamꝰ. ne hxredi¬
tates babeanti qui nich boniagunt. d hii po¬
tius qui indigentes adiuuant tur ñ fiant il
la scur ñ ab inmundis meretͥcil. que ditant
stupratoros rapiat diuinas iur bonufut in¬
digentib cas largiat᷑: cũ nullũ malũ. malu̾
¶sit. si pro bono fiat ¶ Quis hoc dicat: nisi qui
res humanas. moresq conat᷑ ⁊ leges subuͣte
Qd̾ eñ facinꝰ᷑ ñ dicatur reste posse fi̾. nec ĩpu aũ.¬

Expanded text:
ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dide morte liberetur? Testamenta etiam verur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illla? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri posse, nec impu
Abbreviated transcription (Latin):
candos bõnos ł malos p̃ter qͦsdam qͥ se pet̾ca
ita sunt mali : ut ñ qmͣ possint eẽ boni ft̃.¬
⁊ si bonam uideantur hr̃e cãm. Int̾ ẽ aũ
inquit płimũ: quacausa quo fine qua in¬
tentõne: quid fiat Sed ea que ꝯstat ẽẽ pecr̾a
nullo bone cãe obtentu nullo qiͣ bonosine¬
w̾. nulla uelut bona intẽtione facienda st̃. Ca
cͥppe oꝑa homiñ sicãs habu̾int bonas ł ma¬
las: nuc suit bona. nc̃ sunt mala q̃ ñ st̃
tus ꝯuigał. qñ fit causa genorandi si ea
fidefiati ut gignant᷑ regen̾andi ħ rur¬
sus mala sunt: si malas habeant cãs. ue¬
lut. suactancie causa: pascit᷑ panꝑ. aut
laciniecã cũ uxore ꝯcimbit᷑. aut filiige¬
nerunt᷑ ñ ut dõ. s ut diabolo nutͥantur
Cum u̾o opera ipsa peccata suntł ut suy¬
ta stupri. blasphemie. quis dicat da̾s
bonis ẽẽ fatienda᷑ ł pecc̃a ñ eẽ s ł quod ẽ
m᷑ diuitib ut habeamꝰ quid demꝰ pau¬
ꝑib. aut falsa testimonia ꝓfoiamꝰinõ

Expanded text:
candos bonos vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi bonam videantur habere causam. Interest, inquit, plurimum qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc tus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo nutriantur. Cum vero opera ipsa per se peccata sunt, ut furta, stupra, blasphemiae, quis dicat causis bonis esse fmur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non
Abbreviated transcription (Latin):
inqua moctuus est ⁊ tesurrexit Nõrest aũ
fas drẽ. qd̾ inxesuriõne accidat corporis magriitu¬
do᷑ qua nec habuit hic nec erat hĩcur ił diu ui¬
uendo. noc maiora corpora redigenda st̃. ad modu
dominescorporis. Periret enĩ mult̾ de illis corꝑib:

Expanded text:
a mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinis x S hi sũbis ñ eadem resingẽtib
assignat᷑ statura. setas. Om̃s om̃ uicadem etate
resurgent. inqua xp̃c mortiuis esti i resurrexiti
cuiꝰcũq eratis mortui fu̾int uirũ aũ posuit:
ñut distingueret sexum. hut significaret per¬
fectõem uiriũ. quã tunc habebr̃. s ñom̃s eand̾

Expanded text:
ti . Sed his verbis non eadem resurgentibus assignatur statura sed aetas. Omnes enim in eadem aetate resurgent, in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virtutum, quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
ur sentire dicens Sex milia nec urͦ.¬
dum nĩi temporis implent᷑ annoꝵ. ⁊ geli fuerĩt¬
qnͣtas pͥus et̾nitates. omͣta tempora. qnͣtas añ t̃¬
seculoꝵ origines fuisse arbitrandumest. Inqͥb pꝰ.
angeli throni dominatõnes. cetiq ordines ser¬
iuerunt do̾. absq temꝑm uicib. atq m̃suns
⁊ dõ iubente sustiterunt. hisu̾bis quidam ad he¬
rentes. dixerunt cũ mundo cepisse tempus se¬
culare. sañ mundum excitisse. tempꝰ et̾num:
sinc mutabilitate. ⁊ ueo inmutabilit ⁊ ĩtem¬
porałr ailruũt angło d̾o iubente subslitisse. ei
ꝓ seriusse: Nosaũ qd̾ pͥus dc̃m̃ est ꝓcaptu in¬
telligentie nr̃e magis appbamus. salua tñ reue¬
rentiad secretorum. Inquib nicħ temere asseren¬
Dum esti ⁊ illud ieꝵ. dixisse. ñ ita sentiendo s alioꝵ
oppinionem referendo arbitunui¬

Expanded text:
ur sentire, dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitissse. Nos autem quod prius dictum est, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ymaginis qui ñ estisine ꝑfruiti usus di¬
aũ onea. sũ caritate. sine gaudio. Iila ergo etͣ.¬
dilectio delectacio. felicitas. ł beatitudo. si tũ
aliqua hũa uoce digne dr̃ usus abilo appel
Largitate atq ub̃tate: ꝑfundons om̃s crea¬
turas procaptueaꝵ. Itaq illa tͥa: ⁊ ase inui¬
Qui uidet boc. łex perte. ł per specłm ⁊ inenigiate:
gaudeat: ꝯgnoscens dm̃. ⁊ gr̃as agat. qui uero ñ
uidet. tũdat per pietatem: ad uidendum ñ ꝑ ceci¬
licet tante sint profunditatis.¬
ut etiamadhibita expõitõe. uix larii.s explanatõ¬

Expanded text:
maginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appelllargitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaque illa tria et a se invi ex parte, vel per speculum in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tendat per pietatem fidei ad videndum, non per caecilicet tantae sint profunditatis,ut etiam adhibita expositione vix aliquaten
Abbreviated transcription (Latin):
os intrat. inuertrem uod̾. i iisecessum emiti¬
tur. Qd̾ etiam it̃ne ostendi põt. hoc modo ẜuͤ¬
er quistatim post ortum morit᷑. iuilla sta¬
tura resurget: qmͣ hiturus erat ⁊siuiu̾et usq
ad otatem . xxx. annoꝵ. nullo uitio corꝑis. ĩpeditꝰ:
uñ ergo inla sub̾a queadeo parnafuit inor¬
tu. inresurrone tam magnaerit: uisi sui ĩ se
ip̃a młtiplicatõne. bñ apparet: qd̾ etiam si
niu̾et. ñ aliunde. s uise augm̃taret᷑ illa sub̾a.
sicut costa dequa ft̾a est mulier. Et Ꝙ cibi ĩe¬
¶ situt panes. euangelici. Non inficia nẽ mͣseũt.¬
ritatẽ hum̾ane natureq apͥmis descẽ adam.¬
dit parentil. Que sola inresurrõne erit:
reliqua u̾o caro: iniqua cibi transeunt: tanqͣ
suꝑflua inresurrõne deponet᷑. que tñ ciboꝵ:
abaꝵ q rerũ fomentis coalescit.

Expanded text:
os, in ventrem vadit, et in secessum emittitur. Quod etiam ratione ostendi potest hoc modo: Puer qui statim post ortum moritur, in illa statura resurget quam habiturus erat si viveret usque ad aetatem triginta annorum, nullo vitio corporis impeditus. Unse multiplicatione? Unde apparet quod etiam si viveret, non aliunde, sed in se augmentaretur illa substantia. Sicut costa de qua facta est mulier, et sicut panes evangelici. Non inficiamur taritate humanae naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione erit; reliqua vero caro in quam cibi transeunt, tanquam superflua in resurrectione deponetur, quae tamen ciborum aliarumque rerum fomentis coalescit.
Abbreviated transcription (Latin):
inhͣ ⁊ superbia diabofi confunderet᷑. ⁊ hominis hu¬
militas dei similitudine sublimaret᷑. diabolus
qͥppe aliud ad̾o pͥncipiũ ẽe ꝯcupienit. Iõq ut eiꝰ
suꝑbia retũderet᷑ hoc homo uimuñe accepitr
qd̾ diabolus perũse rapere uoluit. s obtiñe nõ
potuit. ⁊ ꝑ hocymago dei in homine appanut.
qr sicut deus om̾ib reb existit pͥncipiũ c̾atõis.
ita homo om̃il hominil pͥmipiũ gen̾atõis.
¶ Deo etiãm ex imo homine om̃s eẽ uoluit dͦ
ut dum ꝯgnosc̾ent se ab umo eẽ. om̃s soͥqiͣ
unum amarentz
Quare de latere uin ⁊

Expanded text:
et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent. 3. Quare d
Abbreviated transcription (Latin):
one. discretõem. inuarietate. doceat ꝑsoue¬
ei possit adquirere gr̃am. ñ tñ mox restituit
in potestatem pͥmam. Et si petrus pꝰ lapsũ
restitutꝰ fu̾it. ⁊ sepe lapsis sacerdocib reddita
sit dignitatis potestas. ñ tñ est necẽe. ut oĩb¬

Expanded text:
one, discretionem in varietate, doceat perseveei possit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Licet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas; non est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃or añ qu̾e statuit᷑ omĩs langor. ĩ ulło
eoꝵ sit iudicandꝰ q̃ in alio iudicare ẽ ꝓmpt᷑ꝰ
Iudicans enĩ aliũ. qui est iudicandꝰ ꝯdenpnat.
se ip̃m. Cognoseat gͥ se ⁊ purget inse. qd̾ alios
uidet sibi offerre. caueat ut a se ꝓiec̾iti qͥcꝗͣ
inaliquo dampnosum repperit aĩadũtat qd̾
qui sine pecc̃o est. pͥmus in illam lapidem mit
tat. Ideo eñ liberauit peccatͥcem. qr u̾erit qͥ
iuste ꝓiceret lapidem. Quomodo lapidaret
qui se lapidandũ cognosceret. Nullus enĩ
os Nam uenalia semꝑ remitelant᷑ ꝑ cerimo¬
nias di qd̾ ergo meis pecc̃m erat criminale
erat. In hoc ergo patemissiniũ est. crim̃ facer¬
docũ et decestabile. qui ñ pͥus se iudicant. ⁊
alios alligant. Caueat spũał iuder. sit̾ ñ ꝯmi
sit cͥm̃ nequitie. ita ñ careat nuñe scientie.
Oportet u̾sciat ꝯgnoscere quiqqͥd debet iudi¬
care iuditiaria potestas hoc postulat: ut
oͣ qd̾ debet iudicare discernat. Diligens gͥ ĩuesti

Expanded text:
peccator, ante quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat ergo se, et purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat ut a se projecerit quicquid in alio damnosum reperit. Animadvertat quod qui sine peccato est, primus in illam lapidtat. Ideo enim liberavit peccatricem, quia non erat qui juste projiceret lapidem. Quomodo lapidaret qui se lapidandum cognos, nam venialia remittebantur per caeremonias. Si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant antequam alios alligant. Caveat spiritualiuitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quid debet judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare, discernat. Diligens igitur inqu
Abbreviated transcription (Latin):
Stans coram femina hostis suꝑb. ñ cionis
dudet inũba ꝑsuasionis exire: metuẽs de pre¬
hendi. S subint̾rogatõne eam Arͣ subit̾raga
ruit ox responsione coltione ẽ ex hor

Expanded text:
Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
dies .s. naturalis qui hũit uesꝑam. s ñ m̃ane. Ma¬
ne enĩdr sinis p̾codentis: ⁊ initiũ seqñtis diei ͭ qd̾¬
est aurora. que nec plenam lucens nec tenebͣs
atq p̃clarus dies extitit. qui ñabaurora. s ãple-¬
na luce inchoduit: iinimane saqñtis dieĩ cõsumatꝰ
est. Uñ beda super gen̾. Decelut: ut diesaluce ĩn¬
ciperet. ⁊ uimanc seqñtis diei cend̾et. ut oꝑa der:
a luce inchoesseͬ p inluce conpleta ẽẽ sig̃carent᷑. Re

Expanded text:
licet naturalis, qui habuit vesperam, sed non mane. Mane enim dicitur finis praecedentis, et initium sequentis diei, quod aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tatque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse sign
Abbreviated transcription (Latin):
na lux. Nec mirũ lucem siaquis posse pot̾it.¬
luc̾e. cũetiam nautaꝵ operatõne sepiꝰ illus¬
trant᷑. qui inꝑsundum m̾si nusso ex ore oleo:
aquas s illustrant. que multo rariores sue¬
runt inpͥncipio: qmͣ modo sint. ꝙr ñdum ꝯg̃¬
gate fu̾ant. inloco uno. ftã ergo lux illaͥ uicẽ
llocum solis tenebat. q̃ motu suo cͥcu̾agitata:
noctem diemq dist̾nelat. Ibi gͥ pͦ lucẽ appa¬
riusse u̾isimile est uͥ solcotidiano tii su cim¬
noctus apparet. ut eod̾ tramite lux cuncͣrẽs:
ac pͥmo ad occasum descendens. uesꝑam fac̾et.
traret. Iita diuisit deus lucem ⁊ tenebras. ⁊ ap

Expanded text:
na lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa quae vicem et locum solis tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus aac primo ad occasum descendens, vesperam faceret, traret; et ita divisit Deus lucem a
Abbreviated transcription (Latin):
ar. ⁊ gr̃a. usq adeo deus omĩa cooperat᷑ inbonũ. ut
siqui hoꝵ deuiant. ⁊ exhoebitant. ⁊̃ ħ ip̃m eis faci¬
at ꝓficere inbonum qr humiliores redeunt.:at
docꝰtiores uit petrus. Iita etiam mala que ab ini¬
quis fideles pie ꝑferunt. ut ait an̾g. in li. de tͥmi:¬
ar̃ ipsis utiq prosunt . ł ad delenda pect̾a. ł ad excenꝰ¬
dam ꝓbanͣda᷑mq iusticia. uł ad de monstrandãt
huiꝰ uite miseriam. Iõq ⁊ iobdei mranũ. ⁊ apł.

Expanded text:
. 9, usque adeo Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae miseriam. Ideoque et Job Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ligentie excedunt falsitatis argũe aliqui
p̾sumant: sc̃oꝵ auctoutatib munienda
mͥ uident᷑. Beatus g̾goriꝰ suꝑ cantica canti¬
coꝵ inguit Lic̾et deus cõi modo omĩlyre¬
rificentiam oꝑm dei acutiꝰ ⁊ fidoliꝰ consid̾ant.
de ħ oodem au̾giad dardanu᷑ inlibro de p̃¬
aũ. sentia d̾i: ait Cum deus sit natura incor¬
porear p̃ conmnutabłr uiua ct̃na stabilita¬
te inseip̃o manens. totus a dest reb om̃ib ⁊ sin¬
gulis ĩn est totus. s inquib hĩtat Hñt eumꝓ
sue capacitatis diu̾sitate: alii ampliꝰ alii minꝰ.

Expanded text:
e aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur. Beatus Gregorius super Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rerificentiam operum Dei acutius et fidelius considerant.eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ penit̃ bigamꝰ indigeat. quis orit p̃sb̾r
quitalib nptiis possit p̃bere ꝯsensu  S hoc
de illo intłł pot. qui pͥme uxori insidiatus pu
sunt ꝑmisse. ⁊ pͥme nuꝑtie sub benedc̃one dei

Expanded text:
 cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putsunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei