comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuasit natȩ thyestes unde eg ystus ẽ natus. Item ciniras. Nãq donatꝰ dicit
nesas est credi dictũ esse de Sullio Uetitosꝗ hymencos. legibis .s. Nam dicẽ

Expanded text:
INVASIT NATAE Thyestes, unde Aegisthus natus est, item Cinyras; nam quod Donatus dicit INVASIT NATAE Thyestes, unde Aegisthus natus est, item Cinyras; nam quod Donatus dicit nefas est credi, dictum esse de Tullio. VETITO
Abbreviated transcription (Latin):
monem. Nam fert̃ ab hercule esse libatus quo tpre eum ita abstraxit.util¬
Ie corporis eius reliq̃rit partem freqnitr n uariant fabulam poria lpoli¬
lgias omnes ad monet apud inferos poenas serentes. Si aũt actũs pluralib¬
est ihescum omnes flegias admonenit̃ debemus accipẽ : hi nãq stiiuphorio¬
nema populi insule fuerũt satis indeos ittipũ et sacrilegi. Unde prus nepti¬
nus ꝑcussit tridenti eam ꝑtem ĩsulȩ quã flegie tenebant et om̃es obniu
flegias aũt ixionis pr̃ hũit coronidem filiam quã apollo uiciauit uade su¬
stepit esculapiũ quod pr̃ dolens in cendit apollinis iemplũ et ei sicis ẽ adu
stros irusus Statꝰ flegeiam sub tercaua saxa iacentem ęterno p̃mit aceubitu
discite iusticiã. uel nune ĩ poenis locati Uendidit hic auro priames: lec didic
curio cȩsari xxu. millib sextertus uel aureis romã. de quo lucanus: captus
fixit aut̃ ideo qr incise in ęreis tabulis affigebant᷑ parietib h ic thalamũ

Expanded text:
nionem, nam fertur ab Hercule esse liberatus: quo tempore eum ita abstraxit, ut illic corporis eius relinqueret partem. frequenter enim variant fabulas poetae: HippolyPhlegyas omnes admonet apud inferos poenas ferentes: si autem 'Phlest, Theseum omnes Phlegyas admonentem debemus accipere. Hi namque secundum Euphorionem populi insulani fuerunt, satis in deos impii et sacrilegi: unde iratus Neptunus percussit tridenti eam partem insulae quam Phlegyae tenebant, et omnes obruit. Phlegyas autem, Ixionis pater, habuit Coronidem filiam, quam Apollo vitiavit, unde suscepit Aesculapium. Quod pater dolens incendit Apollinis templum et eius sagittis est ad inferos trusus; Statius «Phlegyam subter cava saxa iacentem aeterno premit accubitu». DISCITE IVSTITIAM vel nunc in poenis locati. VENDIDIT HIC AVRO PATRIAM etiam haec Curio Caesari XXVII sestertium Romam, de quo Lucanus «Gallorum captus ‘Fixit’ autem ideo quia incisae in aereis tabulis adfigebantur parietibus. HIC THALAMVM
Abbreviated transcription (Latin):
haud longe accto hic & in terris est ꝗ ĩ italia padus uocat᷑i quẽ alii & ad inferos uolunt
tendere. Alii nasci apud ĩseros et exire inierras. Ideo aũt ista finguat᷑ qrde apẽiuui
parte orit̾ q̃ spectit ĩferũ mire & tendit usq ad supee. Figo hic ibus est canebãt ĩ lois
unde suꝑne iusq id ĩpos plurimũ erydani amnis orit. Erydanũ Artus ĩ celo ec¬
Est nãq uerissimile. qũ legimus de Aristeo. Omĩa sub magna labeatia flumina ter̃ĩ
spectabait diu̾sa locis & congrue. nã om̃is humoꝵ exierie nascit uenis Alii erydanũ
ꝗ ĩuentis acheloia miscuit uuiis. Melius m̃ estsi distinguamꝰ. Unde supne plurimꝰ¬
solis fuit hic a prẽ ĩpetratũ cunũ agitare nõ potuit & cũ eiꝰ errore muĩdus arderet
fulmĩãtus ĩ itailie fiuniũ cecidit et tũc aluce ardoris sui phaton appellitꝰ ẽ et pͥsti¬
nũ nomen fliuio dedit. Unde mixta hec duo inter solis fluuiũ siliũ & fluniũ ĩneĩ¬

Expanded text:
ui in Italia, id est in Venetia, Padus vocatur: quem alii etiam ad inferos volunt tendere, alii nasci apud inferos et exire in terras. ideo autem ista finguntur, quia de Appennini parte oritur, quae spectat inferum mare et tendit usque ad superum. ergo hic sensus est: canebant in locis, unde supe namque veri simile est, quoniam legimus de Aristaeo «omnia sub magna labentia flumina terra spectabat diversa locis». Et congrue: nam omnis umor ex terrae nascitur venis. Alii Eridanum«poculaque inventis Acheloia miscuit uvis». Melius tamen est si distinguamus ‘unde superne plurim: Eridanus Solis filius fuit. hic a patre inpetrato curru agitare non potuit, et cum eius errore mundus arderet, fulminatus in Italiae fluvium cecidit: et tunc a luce ardoris sui Phaethon appellatus est, et pristinum nomen fluvio dedit: unde mixta haec duo nomina inter Solis filium et fluvium inveni
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝗ contra fidem ditę ueniȩ dinicarũt tangit augustũ nata tansieoa
ad cum ab Antonio duo millia eꝗtũ ꝑ quos et uictonam cõrecut ent horati
ad huc sremẽtes uerterũt. bis mille equos galli canenies cesarer. fecit ptercaur¬
iuratt augcisto uel cesari si eos dños dix̃ quod apud maiores ũudiosũ suit
luis gdest ut dellũ a sexto pompcio põpei filio ĩsiculo freto gestũ accipiamus
Nim ociso pre siciliam tenuit et collectis inde seruitũs uastrau: dx̃ntu
ultro citro siciliara. postea uictus ab augusto. et agrippa horatꝰ minatus
urbi iũcla q̃ detraxerat seruis amicus ꝑndis et hocꝰ su tam arma utpuas¬
tarione et pñs metus est et dolor fiturꝰ In ipã aũt poena solus esi dolos¬

Expanded text:
eos qui contra fidem datae veniae dimicaverunt, tangit Augustum: nam transierunt ad eum ab Antonio duo milia equitum, per quos est victoriam consecutus: Horatius "ad hunc frementes verterunt bis mille equos Galli canentes Caesarem" . fecit praeterea iniuriam Augusto vel Caesari si eos 'dominos' dixit, quod apud maiores invidiosum fuit:  est ut bellum a Sexto Pompeio, Pompei filio, in Siculo freto gestum accipiamus. nam occiso patre Siciliam tenuit et collectis inde servitiis vastavit sex annis ultro citroque Siciliam, postea victus est ab Augusto et Agrippa: Horatius "minatus urbi vincla, quae detraxerat servis amicus perfidis" . et hoc sensu tam 'arma impiactatione et praesens metus est et dolor futurus, in ipsa autem poena solus est dolo
Abbreviated transcription (Latin):
bolemq suũ: sibi cõgruũ gręce dixit ut fessosq sopor suus occupat artus. palestris. gce¬
lani  est luctor. ⁊ ontendũt ludo nõ odio C oreas te cortipit ꝑꝑ me
trum. Nlibi ait ẜm naturam ut uiuat ĩdulge̾ coreis Ergo aut systolem fecit. autati¬
tythesim e pro si ponens. Nam gręcũ ẽ nomen. et¬
dicit. Nec nõ treicius lõ¬
gi cum ueste sacerdo orpheus ciliopes musę & Gagii fluminis fuit filius ꝗ pmus orgra in¬
stituit. Drimus &̃ dẽphendit harmoriiã i circuloꝵe mondanoꝵ sonũ quos nouẽ esse noui¬
septem sunt quon sonũ deplẽdit Orpheus Unde et septem fingit̃ cordis uti. longam aũt ut¬
stet aut eytharcedi habitũ dic̃ aut lõgam barbam. Nam econtrano imberbes inuestes
uocamus Sacerdos aũt qr theologus fuit et orgya instituit ip̃e &̃ homines deferis & duns¬

Expanded text:
SOLEMQVE SVVM sibi congruum, ut «fessosque sopor suus occupat artus». PALAESTRIS luctSOLEMQVE SVVM sibi congruum, ut «fessosque sopor suus occupat artus». PALAESTRIS luctGraece dixit. CONTENDVNT LVDO non odio. CHOREAS ‘re’ corripuit propter metrum; alibi ait secundum naturam, ut «iuvat indulgere choreis». Ergo aut systolen fecit aut antithesin, e pro ei ponens, nam Graecum est nomen. NEC NON THREICIVS LONGA CVM VESTE SACERDOS Orpheus Cstituit, primus etiam deprehendit harmoniam, id est circulorum mundanorum sonum, quos esse noseptem sunt, quorum sonum deprehendit Orpheus, unde uti septem fingitur chordis. ‘Longam’ autstem’ aut citharoedi habitum dicit, aut longam barbam; nam e contrario inberbes ‘investes’ vocamus. ‘Sacerdos’ autem, quia et theologus fuit et orgia primus instituit. Ipse etiam homines e feris et du
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑsa& impia religio. Unde donatus male ait naͣ & legibiis uetĩtos. Ausi omnes
ĩmane nefas ausoq poniti: Illic sunt ꝗ fecerunt et conati sunt. Dicit aũt sm roma¬
nũ ritũ ĩ qͦ nõ m̃ exitus punit᷑ sed uolũtas. ⁊on mihi si lingue centũ sint ora ꝙ¬
Nam sup̃ ait hoc sibi pulcra suũ fieri ꝓspina munus ĩstituit. Cyclopũ educta ca¬
minis inoenia hoc est magna Ita .n. cuiuslib& rei magͥtudinem sig̾ficabant adeo
& est satis usurpatũ fimcena aũt q̃ solũ amoretti p̃stant. Uel ut s̃ diximus quasi
amunia hoc ẽ sine fructu. ut Uarro & Carminius docent alludit aũt ad insu¬
sat purputeo. nõ nr̃o largior sed ꝙͣ est ĩ getera ĩferoꝵ ꝑte Nut reuera largioꝵ. si lu¬
narem ĩtelligimus circulum Nam ut s̃ diximus. campi elisĩ. Rut apud ĩfetos sunt
aut ĩ insulis fortunatis. fut ĩ lunari ciculo Lucanus Illic postꝗͣ se lumĩe uero ĩduis

Expanded text:
ersas hodieque. Vnde Donatus male ait «natura et legibus vetitos». AVSI OMNES INMANE NEFAS AVSOQVE POTITI illic sunt et qui fecerunt et qui conati sunt. Dicit autem secundum Romanum ritum, in quo non tantum exitus punitur, sed et voluntas. NON MIHI SI LINGVAE CENTVM SINT nam supm educta caminis hoc est magna: ita enim cuiuslibet rei magnitudinem significabant, adeoet est satis usurpativum. 'amoena' autem quae solum amorem praestant, vel, ut supra diximus, quasi amunia, hoc est sine fructu, ut Varro et Carminius docent. adludit autem ad insuon nostro largior, sed quam est in cetera inferorum parte. Aut re vera largior, si lunarem intellegis circulum; nam, ut supra diximus, campi Elysii aut apud inferos sunt, aut in insulis Fortunatis, aut in lunari circulo; Lucanus «illic postquam se lumine vero induit».
Abbreviated transcription (Latin):
qr sm rõnem sperę sol cũ in unã concesyit partem duc qĩ tartarũ facũt
Una ⁊ qua discessit. et alteram ad quã nũꝗ̃ accedit ꝗ meliꝰ spere indicat rõ
hoc aũt dic̃ tartarꝰ ip̃e bis nt̃i ĩ pręceps pato et tendit sub umbras ꝙͣtus ẽ su¬
hic genus antiquũ terrę .i. primũ titanas n. contra saturnũ genuit gigan¬
tes postra contra iouem . Et serunt fabule titanas ab irata contra deos terra in
eius ultionem.creatos. Unde et titanes dicti sunt
.i. abultione. De his aũt sol abstinuisse narrat᷑ ab ĩiuria numinũ. ũde &
glum meruit. Aloydas geminos:Alcyus iphymediam uxorem hũit ꝗͣ com¬
pressa a neptimo duos huit filios Otum & epbialiem ꝗ digus nouem
ꝑ singulos menses crescebant: freti itaq altitudine cȩlũ noluẽ subuenẽ
sed confixi sunt Dẏanȩ et apollinis iellis. Mloydas aũt sic dix̃. ut de łxule

Expanded text:
rationem sphaerae sol cum in unam concesserit partem, duae quasi Tartarum faciunt: una, a qua discessit, et altera, ad quam numquam accedit: quod melius sphaerae indicat ratio. hoc autem dicit: Tartarus ipse bis tantum in praeceps patet et tendit sub umbras, quantus est suHIC GENVS ANTIQVVM TERRAE id est primum: Titanas enim contra Saturnum genuit, Gigantas postea contra Iovem. Et ferunt fabulae Titanas ab irata contra deos Terra ad eius ultionem creatos, unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆϛ τίσεως, id est ab ultione. De his autem solus Sol abstinuisse narratur ab iniuria numinum, unde et caelum meruit. ALOIDAS GEMINOS Aloeus Iphimediam uxorem habuit, quae conpressa a Neptuno duos peperit, Otum et Ephialten, qui digitis novem per singulos menses crescebant. Freti itaque altitudine caelum volverunt subvertere, sed confixi sunt Dianae et Apollinis telis. Aloidas autem sic dixit, sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
ge apud iseros dr̃ esse dãnatꝰ ut in eridano ĩserorũ stans nec undis p̃senait¬
describit. ꝑ hoc aũt auaritia signisicat᷑. ut & horatuis ꝗd rides muto
nomine de ie fabula narrat᷑s enialibus. ueluti genialib. Nam geniales
propͥe sunt ꝗ sternũt ꝑuellis nubentib dicti a generindis filuis Aurea
fulcra. quibus fulcim & sustinenur R egifico lirxu: regio atibitu.ẜ ũ¬

Expanded text:
ge apud inferos dicitur esse damnatus, ut in Eridano inferorum stans nec undis praesentiper haec autem avaritia significatur, ut etiam Horatius «quid rides? mutato nomine de te fabula narratur». GENIALIBVS veluti genialibus, nam geniales proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus, dicti a generandis liberis. AVREA FVLCRA quibus fulcimur, id est sustinemur. REGIFICO LVXV regali ambitu. FVR
Abbreviated transcription (Latin):
isigre nõ i ueri coronã quã thusci nũꝙͣ reges hũerunt gͦ sp̃ẽs est pro gnẽ Mandatꝗ¬
ĩsignuã aut mittit ĩsignia ⁊ ornamẽta regalia Nut reuera mãdat ĩsignia i magna ueq
cstris surtedatti et capessam iegna nirbena sed mihi tarda gelu. ocurrit tacitis q̃ snoĩbꝰ
dicens senõ ulse pe ctalem seniscm siliũ uero ꝑꝑ mixtũ genus ꝑ ongĩem mr̃is unde eneã¬
dit collibus umbras Que numĩa poscũt ut externos optate duces. Italũ fortissime ducto

Expanded text:
insigne, non re vera coronam, quam Tusci reges numquam insigne, non re vera coronam, quam Tusci reges numquam a, id est omnia ornamenta regalia, aut re vera ‘mandat insignia’, id est magna, ut castris succedam et capessam regna Tyrrhena. SED MIHI TARDA GELV occurrit tacitis quaestionibus, dicens se non isse propter aetatem senilem, filium vero propter mixtum genus per originem matris: unde dit collibus umbras». QVEM NVMINA P. Vt «externos optate duces». ITALVM FORTISSIME DVCTO
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit &Nitheniã nominauit hi dui piraticã exercuerũt. unde & Cicero ĩ hortensio
doet quõ aptiuos nouis poenis affligerent. occisoꝵ eos religatites caidauerbꝰ qđ Uigiliꝰ
dar  erenuo sciens lactũ et de tyrrlenoꝵ gente. Sane illo xpr̃e tirbeni dc̃ĩ sũt post rsci
sydi aũt a lydo rege fre ꝗͦ ĩ prouintia remanẜat. Quid memorẽ ĩ fãdas
cedes figura oratoria q̃ paralipsis uo̾at᷑. Cicero Nam illa nimis antiqua p̃tereo e ffera. cru¬
etta Nucapin ip̃r ut ꝙ dũ prius omen ĩ ip̃m cõuertant ⁊ ormẽn genus: exclamatio ẽ in¬
bat et ut arum historio est stilis defendier. defendi ÷ defendebat᷑: & uertit historiata
Acdam aut dabo aut reuera addã hñtibus tarcontẽ. longeiius aruspex: argum̃to etanis
uule dotũ uideriꝰ oprate duces uotis .s. ho. acies campo qͣi iã ĩbellũ ꝑati Rcgniq coronã.

Expanded text:
tenuit et Tyrrheniam nominavit. Hi diu piraticam exercuerunt, ut etiam Cicero in Hortensio tenuit et Tyrrheniam nominavit. Hi diu piraticam exercuerunt, ut etiam Cicero in Hortensio docet, cum captivos novis poenis adfligerent, occisorum eos religantes cadaveribus. Quod Vergilius dat Mezentio, sciens lectum esse de Tyrrhenorum gente. Sane illo tempore Tyrrheni dicti sunt, post Tusciydi autem a Lydo, regis fratre, qui in provincia remanserat. QVID MEMOREM INFANDAS CAEDES figura oratoria, quae paralipsis vocatur: Cicero «nam illa nimis antiqua praetereo». EFFERA cruenta. DI CAPITI IPSIVS ut «quod di prius omen in ipsum convertant». TORMENTI GENVS exclamatio est inbat: et, ut diximus, historicus stilus est. DEFENDIER defendi, id est defendebatur. Et vertit historiam; ADDAM aut dabo; aut re vera addam habentibus Tarchonem. LONGAEVVS ARVSPEX argumento aetatis vult doctum videri. OPTATE DVCES votis scilicet. HOC ACIES CAMPO quasi iam in bellum parati. REGNIQVE CORONAM
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ Ingentesaũt ppłos nõ sine cã dix̃. Nam thuscia xii. lucumones huĩt idest reges ꝗbꝰ unꝰ
p̃eratꝰ unde est gens illi tripx ppłi sõgente quaterni. Quam fors ĩopina: hoc bñficł casꝰ p̃stat
ꝗ effic̃ ut eo tp̃re q̃ras auxiliũ quo tyrrheni ducẽ reꝗrũt. fatis huc te poscentibꝰ affes. ꝑge
fortuna oi pocens et in eluctabile fatum. Siaũt legeris affers talis erit sensus fati necci¬
laro incolit fundata uetusto antiquo opere ut templi dei saxo uenerabar structa uetisto.
rois agolline sedes q̃ nũc cere dr̃ Eydia quõdam gens quõcdam ĩ sedit nõ bello quõdã p̃clara¬
Nam enĩ Rorebat Snc ã s diximus taconũ ꝓuiciã ẽt̃ Cuiꝰ dũ breuitas duos frẽs lydum
Attrhenũ stne nõ poscet. et forte tyrrhenus cũ ingenti multitudĩe ꝑfectus ꝑtem italie

Expanded text:
ur. ‘Ingentes’ autem ‘populos’ non sine causa dixit: nam Tuscia duodecim lucumones habuit, id est reges, quibus unus ur. ‘Ingentes’ autem ‘populos’ non sine causa dixit: nam Tuscia duodecim lucumones habuit, id est reges, quibus unus praeerat: unde est «gens illi triplex, populi sub gente quaterni». QVAM FORS INOPINA hoc beneficium casus praestat, qui efficit ut eo tempore quaeras auxilium, quo Tyrrheni ducem requirunt. FATIS HVC TE POSCENTIBVS ADFER perge «fortuna omnipotens et ineluctabile fatum». Si autem legeris ‘adfers’, sensus erit talis: fati necessir’ et ‘adfers’. SAXO I. F. VETVSTO antiquo opere, ut «templa dei saxo venerabar structa vetusto». VRBIS AGYLLINAE SEDES quae nunc Caere dicitur. LYDIA QVONDAM GENS ‘quondam insedit’, non ‘quondam belne etiam supra diximus, Maeoniam provinciam esse. Cuius dum brevitas duos fratres, Lydum et Tyrrhenum, ferre non posset, ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus partem Italiae
Abbreviated transcription (Latin):
demissa ableua pantherȩ terga retorquens:a sinistro humero pellẽ demissam hũit quã te¬
torquens et indexiram reuocans ꝑtem se amiciebat. Gemini custodes: hoc et ihomero le¬
memor: scilz promissi auxilii ut auxilio tutos dimittã opibusq uiuabo. heros. ha no¬
men nõ trã pñtis est uirtutis. sed & preterite. unde estꝙ Euandrũ hercem dic̃ cũ sit uir¬
uictas satis mature eꝗdem dix̃ idest ego quidem noiã te uiuo uictã nõ arbitror. qͥtũ est
ĩ opĩone mea pro nomĩe tant̾o.pro tiii nomĩs głia. Et mire circũsonat aritus. et breuitatẽ
sui ĩperii oñdit. & hostillem neccĩtatẽ obquã se penitus exarmare nõ poterat. Tusco clau
dimur amni. tusco ideo dix̃. ꝗr ip̃e fuit romaĩ finis ĩperii. Iuuenał. et q̃ ĩperi fines tybe¬
rinũ uirgo natauit. Sed tibi ego: artificiose agit ut & q̃ mõstrant᷑ auxilia ip̃iꝰ uideant

Expanded text:
Demissa ab laeva pantherae terga retorquens a sinistro humero pellem demissam habuit, quam reDemissa ab laeva pantherae terga retorquens a sinistro humero pellem demissam habuit, quam retorquens et in dexteram revocans partem se amiciebat. Ad v. 461 Gemini custodes hoc et in Homero le 464 Sermonum memor scilicet promissi auxilii, ut "auxilio tutos dimittam opibusque iuvabo" . heros hoc nomen non tantum praesentis est virtutis, sed et praeteritae: unde est quod Euandrum heroem dicit, cum sit virROIAE VICTAS satis mature ‘equidem’ dixit, id est ego quidem Troiam te vivo victam non arbitror, quantum est in opinione mea. PRO NOMINE TANTO pro tui nominis gloria. ET MVRVM CIRCVMSONAT ARMIS et brevitatem sui ostendit imperii et hostilem necessitatem, ob quam se penitus exarmare non poterat. ‘Amni’ autem ‘claudimur Tusco’ ideo dixit, quia ipse fuit Romani finis imperii: Iuvenalis «et quae imperii fines Tiberinum virgo natavit». SED TI
Abbreviated transcription (Latin):
dine & soliditate. Nam & clipeũ dix̃ ꝗ magͥtudine corpus furat. unde & clipeus di
i ueluti septẽ scuta ĩunitate ꝯnectũt.ccipiũt reddũtq iũgendũ uno .n. eo deniq
tempore. partun reddũt ꝑtima uentos accipiũt. Stridentia tngunt. tingendo stridere
faciunt. In numeꝵ: ĩordinẽ: ut tũ uero ĩnumeꝵ faunosq ferasq uideres ludẽ. for¬
cipȩ: forfices sũt quibus incidimꝰ: forcipes sunt forfices ꝗbus aliꝗd foruũ tenemus qi
foruicapes. Nam foruũ est calidũ. unde & formosos dicimus ꝗbus color sanguĩs ruborẽ
pulchritudĩs creat dum hec propat: proꝑanter facit et est honesta locuto. Aeoliis. Nã ut
Uulcanus defemore Iouis fingit᷑ procreatꝰ ꝙ fulmina de imo aere nascũt. quod &̃ Inca
et dic̃ crepidas: quas pꝰ huere senatores post eꝗtes romani nũc milites. egeũ ensem. archa¬

Expanded text:
tudine et soliditate: nam et clipeum dixit, qui magnitudine corpus furatur, unde et clipeus dictudine et soliditate: nam et clipeum dixit, qui magnitudine corpus furatur, unde et clipeus dicid est veluti septem scuta facta in unitatem conectunt. ACCIPIVNT REDDVNTQVE iungendum: uno enim eodemque tempore parte reddunt, parte ventos accipiunt. STRIDENTIA TINGVNT tingendo stridere faciunt. IN NVMERVM in ordinem, ut «tunc vero in numerum Faunosque ferasque videres ludere». FORCIPE forfices sunt quibus incidimus, forcipes quibus aliquid forvum tenemus, quasi forvicapes; nam forvum est calidum: unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. DVM HAEC DVM PROPERAT properanter facit: et est honesta elocutVulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur: quod etiam et dicit crepidas, quas primo habuere senatores, post equites Romani, nunc milites. alii calc
Abbreviated transcription (Latin):
qangues: gorgonis .s. capiti. deserto uertentẽ lumĩa collo. aut sua lumĩa curcũferẽtẽ & mor¬
tis indignatione q̃rentem. quoꝵ se interitu posset ulcisci Aut certe ĩtuentũ lumĩa ĩsaxa uer¬
tentẽ. hoc aũt caput ideo Minerua fingit hẽre ĩpectore. ꝗ illic est omĩs prudentia q̃ ꝯfundit
alios et imꝑitos ac saxeos ꝯprobat. Tollite cuncta ĩꝗt uile ẽ qđ plęriꝗ dñt pparma martis¬
iratũ ẽẽ uulcanũ p̃stim cũ & admoĩtu Minerue et fabricent fulmĩa ciclopes Et uulcanꝰ
dixerit contra tollite. Ergo tollite aut differte ẽ aut celerius terminate.cęptosq auferte
labores: ꝗr dixerat his informat ũ manibus iãpte polita fulmen nũc uiribus u̾sus. nũc¬
magistra: ambitiosius. ꝙ si magistri diceret. rem ꝑsonę in artem transtulit ut si di¬

Expanded text:
ANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et morANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et mortis indignatione quaerentem, quorum se interitu posset ulcisci: aut certe intuentum lumina in saxa vertentem. Hoc autem caput ideo Minerva fingitur habere in pectore, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios et inperitos ac saxeos conprobat. TOLLITE C. I. vile est quod plerique iratum esse Vulcanum, praesertim cum et arment Minervam et fabricent fulmina Cyclopes, et Vulcanus dixerit ‘cuncta tollite’. Ergo ‘tollite’ aut differte est, aut celerius terminate. COEPTOSQVE AVFERTE LABORES quia dixerat «his informatum manibus iamagistra ambitiosius quam si 'magistri' diceret: et rem personae in artem transtulit, ut si di
Abbreviated transcription (Latin):
bulam ꝑtinet. tres animas pꝑ tria huĩt corꝑa. Attendẽdũ sane hoc sibi Euãdrũ iũdicare: ꝗđ
fuit ĩħcule. Nam ut ille Geryonẽ extinx̃. ita hic herilum occidũt.: Inde est ꝗ paulopost dic̃
neq finitimo Mezentius unꝙͣ huic capiti insultans. Herculis n mos fuit ut &̃ nõ reogat
pͥmo xliuii. enumerauerit. hinc est ꝗ legimus herculem syrinthiũ arguiũ thebanũ ly¬
raso capite pileum accipiebatit. Cuiꝰ rei &e plautus in amphirione fac̃ ꝯmemorationem
nter nubeni.ꝑ nubem more suo. et dic̃ ĩ serena ꝑte cęli fuisse nubem ꝑquã arma portata
sunt ꝑer sudum: sudũ ẽ qĩ subudũ serenũ post pluuias. ut uer nacte sudũ a gnouit so¬

Expanded text:
bulam pertinet, tres animas propter tria habuit corpora. Attendendum sane, hoc sibi Euandrum vindicare quod bulam pertinet, tres animas propter tria habuit corpora. Attendendum sane, hoc sibi Euandrum vindicare quod fuit in Hercule; nam ut ille Geryonem extinxit, ita hic Erylum occidit. Inde est quod paulo post dicit ‘neque finitimo Mezentius umquam huic primo XLIII enumeraverit. Hinc est quod legimus Herculem Tirynthium, Argivum, Thebanum, Liraso capite pilleum accipiebant. Cuius rei etiam Plautus in Amphitryone facit mentionemnter nubem per nubem, more suo. et dicit in serena parte caeli fuisse nubem, per quam arma portata sunt. Ad v. 529 Per sudum 'sudum' est quasi sub udum, serenum post pluvias, ut "ver sudum" . alii
Abbreviated transcription (Latin):
metu duplicant mrẽs: bñ duplicaat metu. Nam inest semꝑ ĩmribus uotũ ꝓ ropusꝗ pe¬
qr dixerat pater. heret in expletus. Multi hic disfinguũt: ut sit in expletus hesit: et talia loci
ts est lacrimats. Alii legunt ĩ expletus lacrimis. honestius tñ est in expletũ lacrimans. ut sit
reus arbore ramus Ergo unũ uacat ꝗͣtum adantiꝗtatẽ. Et notandũ uotũ de p̃terito fieri. i
Qualis eram: aut sim talis. qͣlis tunc eram: qñ ista ꝑfeci. Aut certe laudantis est. ut qualis
eram cũ primã aciem p̃neste sub ipa straui. Scruto& incendi uictor aceruos: hoc traxit¬
de historia Tarꝗuus n priscus uictis sabinis ĩ honorẽ uulcani eoꝵarma succẽdit: quẽ po¬
stea secuti sunt cęteri Cui tris aĩas ꝑ transitũ oñdit illã platonis & Aristoteł contẽtiõem
ꝗ dubitant utrũ. uuiͦͬ aut tres animę sint in homine

Expanded text:
metu duplicant matres bene 'duplicant metu', nam inest semper in matribus votum. propivsque pemetu duplicant matres bene 'duplicant metu', nam inest semper in matribus votum. propivsque peilii scilicet, quia dixerat ‘pater’. HAERET INEXPLETVS multi hic distingunt, ut sit ‘inexpletus htus est lacrimans'. alii legunt 'inexpletus lacrimis'. honestius tamen est 'inexpletum lacrimans', ut sit reus arbore ramus" : ergo unum vacat, quantum ad antiquitatem. et notandum votum de praeterito fieri. Ad v. 561 Qualis eram aut ut sim talis, qualis tunc eram, quando ista perfeci: aut certe laudantis est 'qualis eram cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi'. et bonum prde historia: Tarquinius enim Priscus primus victis Sabinis in honorem Vulcani eorum arma succendit: quem postea secuti sunt ceteri. CVI TRES ANIMAS per transitum ostendit illam Platonis et Aristotelis contentionem, qui dubitant, utrum quattuor, an tres animae sint in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
unde mõ bñ dix̃. qui se se ĩbella sequantur non ĩproeliũ Nam adauxilia petenda uadit
nõ ad pugnam ꝗ̃ꝙͣ etiam si dicẽt ꝗ se ĩpreliũ sequantur nõ ualde ab re esse uidebat᷑
hi n equites cum a Tarchõte accepisset En eas auxilia cum aliis etruscis equitib ꝑ terram mis¬
si obiuos statĩ habuere habuere bellantes. et qĩ iam hĩc reta ꝑgere uident᷑ in pliũ. Unde etiã
a Cymodocea nauiganti eneȩ dr̃. Iata loca uissa tenet forti ꝑmixtus hetrusco archas eques be¬
gnes. sine remigio & respexit ad ascendentes. dequibus ait. Remigio noctemꝗ diemq fatigãt.
um sig̃t. Pellis obit totum: pellis oñdit᷑ magnitudo ĩ hoc quod dic̃ totum obit Unguibus auris
aut qr ungues ipsi cum aruerint auri imitant᷑ colorem: aut qr solebant deaurari. Stacius

Expanded text:
unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; nam ad auxilia petenda vadit, unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; nam ad auxilia petenda vadit, non ad pugnam. Quamquam etiam si diceret ‘qui se in proelium sequantur’, non valde ab re esse videbatur: hi enim equites, cum a Tarchone accepisset Aeneas auxilia, cum aliis Etruscis equitibus per terram missi, obvios statim habuere bellantes, et quasi iam hinc recte pergere videntur in proelium: unde etiam a Cymodocea naviganti Aeneae dicitur «iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques». SEGNIS sine remigio. Et respexit ad descendentes, de quibus ait «remigio noctemque diemque fatigant», um significat. PELLIS OBIT TOTVM pellis ostenditur magnitudo in hoc, quod dicit ‘totum obit’. VNGVIBVS AVREIS aut quia ungues ipsi cum aruerint, auri imitantur colorem; aut quia solebant deaurari: Statius
Abbreviated transcription (Latin):
et qui alitur. e uero ne quęre profecto: ambę ꝑticulȩ ad ornatũ ꝑrinent im̃ portenta. mõ
hec o palla dederas promissa parenn Item fneas. hi nñ reditus expectatiq triũphi. het i
mea magna fides. foedera rumpant:ꝗ se factu& latiniis promisẜat nõ nerant facta hercu¬
leif sopita figribus aras: hypalage est i suscitauit aras ħeuleas ĩꝗbus erant ignes sopitibę¬
sternũq larem: ciĩ pridie sacri ficauerat et iteratio. Nam male ꝗdam exrernũ legũt idest
extraneum post hinc ad naues gradit: unũ uacat aut postaut hinc ut post hĩc digrediẽs
iubeo frundentia capris: tale est et illud pͥmus ibi ante omnes. Nui se se ĩ bella sequantu&
ĩ expedinonẽ & bellicã p̃ꝑationem. Nam ut s̃ diximus bellũ est tempus omne. quo uł pre¬
paratua aliquid piigne neccium uel quo pugna gerit᷑ Prceliũ aũt dr̃ cõflictus ipe belloꝵ

Expanded text:
E QVAERE VERO PROFECTO ambae particulae ad ornatum pertinent tantum. PORTENTA modo haec, o Palla, dederas promissa parenti». Item Aeneas «hi nostri reditus expectatique triumphi? Haec mea magna fides!». FOEDERA RVMPANT quae se facturum Latinus promiserat; non enim erant facta. HERCVLEIS SOPITAS IGNIBVS ARAS hypallage est, id est suscitavit aras Herculeas, in quibus erant ignes sopiti. HESTERNVM autem LAREM cui pridie sacrificaverat. Et est iteratio: nam male quidam ‘externum’ legunt, id est extraneum. POST HINC AD NAVES G. Vnum vacat, aut ‘post’, aut ‘hinc’, ut «post hinc digrediens iubeo frondentia capris»: tale est et illud «primus ibi ante omnes». QVI SESE IN BELLA SEQVANTVR in expeditionem et bellicam praeparationem: nam, ut supra diximus, ‘bellum’ est tempus omne quo vel praeparatur aliquid pugnae necessarium, vel quo pugna geritur, ‘proelium’ autem dicitur conflictus ipse bellorum:
Abbreviated transcription (Latin):
spectus. conspicuus: conspicabił. Nam pro nomine participiũ posuit Ante alios astroq di¬
ligit ignes. Uenus in coelo hẽt unã propriã stellam: q̃ oriens incifeꝵ. ocideas uesperũ
facit. Inde Stacius & alterno dephendit̾ orunus inortu. hẽt &̃ alas duas unã in sig taun
et unã ĩ septẽtrione unde &̃ Taurus domus esse dr̃ ueneris. Ideo dix̃. quẽ uenus ante alios
astroꝵ diligit ignes sacrũ. uenerabile tenebras aũt resoluit peruibar .i. lucifee: quod sola
possidens neccio aliquod efficit lumen a gmĩe facto: sigraen prop̾e est exercitus ambulãs
quicꝗd fuerit aliud abusiue dr̃ siue stans siue castramentas. prope cerens amnẽ: stgylla
cuutas est thusciȩ a conditore appellata. cui ex inscitia romana aliud est ĩditũ nomen
quid audirent ignorantes et optimũ dice̾tes si pus eos salutarent dixerũt

Expanded text:
spicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuit. ANTE ALIOS ASTRORVM DIspicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuit. ANTE ALIOS ASTRORVM DILIGIT I. Venus in caelo habet unam propriam stellam, quae oriens luciferum, occidens vesperum facit: inde Statius «et alterno deprenditur unus in ortu». Habet etiam duas alias, unam in signo tauri et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit ‘quem Venus ante alios astrorum diligit ignes’. SACRVM venerabile. TENEBRAS autem RESOLVIT propter iubar, quod sola possidens aliquod efficit lumen. AGMINE FACTO agmen est proprie exercitus ambulans: quicquid fuerit aliud abusive dicitur. PROPE CERITIS AMNEM Agylla civitas est Tusciae, a conditore appellata, cui ex inscitia Romana aliud est inditum nomen. quid audirent ignorantes et optimum ducentes si prius eos salutarent, dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ratortm ꝙ catolus optima n ĩgenia nece neccẽ est ur ea q̃ mirant᷑ imitent᷑ Suo nomi
ne at ⁊ oibus fiłu grãm facit. Nam dic̃ dat ibi pallas milites ducentos suo nomine ip̃e
Ruere om̃ia sic nsonat ut uideat᷑ ruina alibi cęliq ruina bñ aũt temꝑauit dicens uisa
⁊ yrrbenulꝗ tub nuigin ꝑerhera clangor wrrhenũ clangorẽ dĩ uibe ideo drapudtui¬
scor tuluam ẜstat ẽe i uentan: ꝗ tyrrbenus clangor sonus tyrhenaꝵ tubaꝵ. Et bñ griuis
oibus arma nũtiant ꝑ sonos tuba&ꝵ fragorĩtonat fragor prope est armoꝵ sonus. Q aũt
dic ĩtonat. illuc spectãt fulminat en eas armis & uult fragore tonitrua splendore ful¬
octram imitari No aũt mir est adcͦ libidĩs uenẽ allatis armis ĩ esse fulgoiẽ. Nã& ho¬
merus dit atethide oblata arma here motũ quẽdã & spũm q̃ duo ĩ aqua ct̃ manife¬
stum ẽ & tethidem aũt noiumꝰ nympham

Expanded text:
Catonis»; optima enim ingenia necesse est ut ea quae mirantur, imitentur. SVO NOMINE bene in omnibus filii gratiam facit, nam dicit: dat tibi Pallas milites ducentos suo nomine, ipseRVERE OMNIA sic enim sonat, ut videatur ruina: alibi «caelique ruina». Bene autem temperavit dicens ‘visayrrhenusque tubae mugire per aethera clangor Tyrrhenum clangorem dixit tubae ideo, quia apud Tuscos tubam constat inventam. ergo 'Tyrrhenus clangor' sonus Tyrrhenarum tubarum. et bene congruis odicit ‘intonat’, illuc spectat «fulminat Aeneas armis», quae vult fragore tonitrua, splendore fulgetram imitari. Non autem mirum est a Venere allatis armis inesse fulgorem: nam et Homerus dicit a Thetide oblata arma habere motum quendam et spiritum, quae duo in aqua esse manifestum est. Thetidem autem novimus nympham
Abbreviated transcription (Latin):
esse uercuriꝰ frigida saturni quo se se stelli recęptet .i. nocẽs ut srigiduso pueri
fugite hinc latetꝰ angius ĩ herba. Ideo aũt hoc dic̃ qr Saturnꝰ deus pluuiarum
est Unde est &̃ senea fingit᷑ Nam scnes semꝑ nouimꝰ esse gelidos. Satrnus aũt in
Capricorno facit graiussimas pliuuas. et p̃cipue uꝰ italuꝰ. Unde & horatiꝰ uit seus
tyrimnis hesꝑię capͥcornus ut ĩ scorpio gratidines. Item ĩ alio suiliuini. In aliouẽ¬
tos Unde p̃cepit nos scire debẽ in quod se signũ recipiat sidus saiturni. Sine ꝑite
ait ieceptet ut exfreqñtatiuo nobis oñderetꝰ saturnũ bis ad unũ quodq signũm
reuerti quod alii planetȩ minime faciunt. Solus nt̃ ꝗa longus a solę disce¬

Expanded text:
v. 336 frigida saturni quo sese stella receptet id est nocens, ut "frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba". ideo autem hoc dicit, quia Saturnus deus pluviarum est, unde etiam senex fingitur: nam senes semper novimus esse gelidos. hic autem in capricorno facit gravissimas pluvias, et praecipue in Italia: unde et Horatius ait "seu tyrannus Hesperiae capricornus undae": in scorpio grandines, item in alio fulmina, in alio ventos. unde praecipit nos scire debere, in quod se signum recipiat sidus Saturni. sane perite ait 'receptet', ut ex frequentativo verbo nobis ostenderet, Saturnum bis ad unumquodque signum reverti: quod alii planetae minime faciunt; solus enim est qui et longius a sole disce
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaliꝗbus detriximus. ut obtusus. in aliquibus n remansit ut tunsus. obtusi¬
ut charateras. ꝗbus pecora signant᷑. Aut texeras quibiis frum̃toꝵi numerus de¬
signat᷑. Nam numeros pro litteris posuit ꝗbuis numeri ꝯtinẽt᷑. A merina retinacu
liꝰ uirgas de quibus uites religant q̃ uirgę habũdint circa amerinũ oppidũ italię
cuiꝰ crebram in Roscuna fac̾it Cicero mentionẽ. Lentę: flexibili: hic cõputat ea¬

Expanded text:
niam in aliquibus detraximus, ut 'obtusus'; in aliquibus enim remansit, ut 'tunsus'. liaut characteras, quibus pecora signantur, aut tesseras, quibus frumentorum numerus designatur: nam numeros pro litteris posuit, quibus numeri continentur. la virgas, de quibus vites ligantur: quae virgae abundant circa Amerinum oppidum Italiae, cuius crebram in Rosciana facit Cicero mentionem. alii genus salicis dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed ĩcedens accipimus. et se mouens: Tempore n. quo Taurus cũ sole est etiam
canis ad ortum festinat. Ꝙaũt ait occidit ad aspectũ nrͣm retulit. Nam ortus
natolon est cancri .i. cũ eo orit᷑. Canceraũt qͦ tpr̃e sol ĩ tauro est post horã qͣrtã
die orit : Nam taurus & gemini binas horas tenẽt. Sic ergo fit ut ciñis nobis ocidat
ꝗ̃tum aũt ad solis ꝑtinet cursum ĩ ortu esse uideat᷑. ẜm hãc rõnẽ ã paulopost

Expanded text:
sed incedens accipimus et se movens: tempore enim, quo taurus cum sole est, etiam sed incedens accipimus et se movens: tempore enim, quo taurus cum sole est, etiam canis ad ortum festinat. quod autem ait 'occidit', ad aspectum nostrum rettulit. nam ortus paranatellon est cancri, id est cum eo oritur. cancer autem quo tempore sol in tauro est, post horam quartam diei oritur: nam taurus et gemini binas horas tenent. quantum autem ad solis pertinet cursum, in ortu esse videatur. secundum hanc rat
Abbreviated transcription (Latin):
procitatur: ꝗ etiam seqñs indicat uersus. Nam dicendo. et milio uenit annua
ãnũ aperit candidus taurus ꝗ est cũ auratis cornibus. Nam aperit cornibus nõ
procedit: nõ n a capite aut a fronte sed adorso orit᷑ .i a medio sus. unde incipit ap¬
parere. Nam ea ꝑte. qua latus ẽ orit nõ a fronte aperit aũt ideo ait aut quia aplli
mense sol ĩ tauro est. quo cũcta aperiũt. & aluid est aꝑire ãnũ et aliud ĩcohare
alii aduerso legunt: Cum cane n nascit̾ Syrius. ꝗ est terris aduersus: de qͦ le¬
gimus: Ille sitim morbosꝗ ferens mortalibus. ȩgris. Gignit .n. ortu suo plęrũq pesti
lentiam. Si aũt auerso legerimus. cũ subaudiamus necce est. ut atq ixioni
uento rota constitit orbis. idest cum uento ut sit sensus quo tempore etiam
canis cedens occidit cum auerso astro .i. cũ argo. q̃ et ip̃a media est sicut taurus
et a puppi oritur cui cinem cõstat esse cõiunctũ Et cedens canis: nõ recedens.

Expanded text:
procreatur. quod etiam sequens indicat versus: nam dicendo 'milio venit annua annum aperit taurus, qui est auratis cornibus. nam 'aperit cornibus' non procedit: non enim a capite, sed a dorso oritur, id est a medio sui, unde incipit apparere; nam ea parte, qua mutilatus est, oritur, non a fronte. 'aperit' autem ideo ait, aut quia aprili mense sol in tauro est, quo cuncta aperiuntur, — et aliud est 'aperire annum', aliud 'inchoarealii 'adverso' legunt: cum cane enim nascitur Sirius, qui est terris adversus, de quo legimus "ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris nascitur", ut 'adverso' sit pestilibus. si autem 'averso' legerimus, 'cum' subaudiamus necesse est, ut "atque Ixionii vento rota constitit orbis", id est cum vento: ut sit sensus, quo tempore etiam canis cedens occidit cum averso astro, id est cum Argo, quae et ipsa media est, sicut taurus, et a puppi oritur: cui canem constat esse coniunctum. et
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgiliũ licere Cereri de uino sacrificari. Pontisicales nãꝗ hoc non u̾etĩt libri Ꝙ adẽt
ait plautus cuiꝰ ip̃i utũt exemplo cereri nupias ficturi estis ꝗ sine temeto hucn
aduenistis nõ est huic loco cõtrirꝰ. Nam aliud est sacrificiũ: aliud nuptias cereri
celebrare: inꝗbuis re uera iunũ adhiberi nefis erat. q̃ circi nuptę dicebant᷑ quas
pñta sua pontifices imperin solẽnitate celebribãt. Alii hũc locum accipiũt alitee
ut mitti baccho nõ sit septimꝰ cisꝰ sed dñis et duo nomĩa intelligimꝰ libi. et cerais
lix hostia .÷ fecunda et hor dic̃ ambaruile sacrisiciũ. quod sepe de porca foccutida

Expanded text:
Vergilium, licere Cereri de vino sacrificari: pontificales namque hoc non vetant libri. quod autem ait Plautus in Aulularia, cuius illi utuntur exemplo, "Cererin nuptias facturi estis, qui sine temeto huc advenitis?" non est huic loco contrarium: nam aliud est sacrum, aliud nuptias Ceceri celebrare, in quibus re vera vinum adhiberi nefas fuerat, quae Orci nuptiae dicebantur, quas praesentia sua pontifices ingenti sollemnitate celebrabant. alii hunc locum aliter accipiunt, ut 'miti Baccho' non sit septimus, sed dativus et duo numina intellegamus, Liberi et Cereris lix hostia id est fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
sint hec uentura p̃scire Uentis surgentibus. flare incipientibus. Unđe ẽ cono
cum uenti posuere .i. flire desierunt. aut steta ponti: littora pelagi q̃ seriunt.
tferuesce aridus fragor sonitiis. qualis solet feri x aridis cũ frãgunt᷑ arborbꝰ
ergo aridus nimuis. Omne .n. quod aridũ ẽ cũ frangi coeperit nimiũ esncit
sonũ. fragor na fractaꝵ reeꝵ noũtus est sonitui aut resorantia longe lictori¬

Expanded text:
s. Ad v. 356 ventis surgentibus flare incipientibus: unde est e contrario "cum venti posuere", id est flare desierunt. aut freta ponti litora pelagi, quae feriun357 aridus fragor sonitus, qualis solet fieri ex aridis cum franguntur arboribus. ergo 'aridus' nimius: omne enim quod aridum est, cum frangi coeperit, nimium efficit sonum. fragor etiam a fractarum rerum nominatus est sonitu. Ad v. 358 aut r
Abbreviated transcription (Latin):
is. nõ ut ꝗbusdã ĩperitis uidet᷑ uirgiliꝰ. Aut fugam ẜuis suadet. aut eis ĩdicat
ut simł arua fuga. simul ęquora uerrũt. Unde uelotm equũ fugacem dicimus:
et fuga põt etiam honesta esse ut si quis hostem. siꝗs ĩminẽtem tyrãnũ: si ꝗs
sȩuus iudicem fugiat. Contraria aũt furtis illuc spectat ut dño sit spes ĩueniẽdi
iũxerit p̃positionẽ ut uigulent homĩes surgunt de nocte latrones. Nam ad uerbiũ no¬
ctu facit sicut diu. Silii. du noctuq laborare festinare. Sole nouo: oriente die. et sole
te matutinis flentẽ conspexit eous: et fluẽtẽ uidit paulo post hesperus idan A rida p̃ti.

Expanded text:
TIS. Non, ut stultis videtur, Virgilius aut servis fugam suadet aut eis indicat ut "simul arva fuga, simul aequora verrit" — unde et velocem equum fugacem vocamus — , et fuga potest etiam honesta esse, ut siquis hostem, siquis inminentem tyrannum, siquis saevum iudicem fugiat. 'contraria' autem 'furtis' illuc spectat, ut et domino sit spes inveniendi iunxerit praepositionem: ut "iugulent homines vigilant de nocte latrones": nam adverbium 'noctu' facit, sicut 'diu': Sallustius "diu noctuque laborare, festinare". Ad v. 288 irrorat e"te matutinus flentem conspexit Eous et flentem paulo vidit post Hesperus idem". Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
dedicẽ siccire nulla religio uetuit segeti p̃tendẽ sepst. insidias auibus moliri ĩ¬
endere uepres: & educẽ ÷ siccare Nam irrigare ĩ duce̾ est ut deinde satis fluuiũ
ĩducit Sane sciendũ ẜi Uarronem contra religionẽ esse uel si irrigent᷑ agriul
lauent᷑ animalia festis diebus Nymphe sine piaculo nõ pñt moueri. sed scimus ne¬
essitati religionem gdẽ. Unde ꝑite uigilius ait balantũ ꝗ gregẽ fliuuo mersare salu¬
tone uero nihil ad hunc ꝑtinet locũ qr deducẽ ut diximꝰ siccat sig̃t.Uetiit ꝓhi

Expanded text:
deducere nulla religio vetuit, segeti praetendere saepem, insidias avibus moliri, indeducere id est siccare: nam 'inrigare' inducere est, ut "deinde satis fluvium inducit". sane sciendum, secundum Varronem contra religionem esse si vel rigentur agri vel laventur animalia festis diebus: nymphae enim sine piaculo non possunt moveri. sed scimus necessitati religionem cedere: unde perite Vergilius ait 'balantumque gregem fluvio mersare salurigatione vero nihil ad hunc pertinet locum, quia 'deducere', ut diximus, siccare signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Raucum per leinia murmur saxa ciet. Non solum utilitati hanc rem dicit
q̃ sunt cura aqua in aliquas rimas defluxerit. Unde etiam uasa estuantia sca¬
Srauidis aristis. grauidas aristas perifrasticos pro spicis posuit. Dicimus aũt¬
et hic specus et hoc̾ spicũ. Cicero in arato spicum illustre serens insigni corpote
uirgo tenens. Sed scire debemus in usu esse a masculino utrũq numerum
a neutro uero raro: et mĩ singularem inueniri. Nam pluralis nũꝗꝙͣ lectus
rem suꝑfluam uaciuam nisi amputetuꝵ. Cum pͥmũ sulcos equant sata. Cum

Expanded text:
raucum per levia murmur s. c. non solum utilitati hanc rem dicit t cum aqua in aliquas rimas defluxerit: unde etiam vasa aestuantia calore scas p. c. aristis gravidas aristas periphrasticos pro spicis posuit. dicimus autet 'hic spicus' et 'hoc spicum': Cicero in Arato "spicum inlustre ferens insigni corpore Virgo". sed scire debemus in usu esse a masculino utrumque numerum, a neutro vero raro, et tantum singularem inveniri: nam pluralis nusquam lectusrem superfluam et nocituram, nisi amputetur. CVM PRIMVM SVLCOS AEQVANT SATA
Abbreviated transcription (Latin):
uanie sunt phylosophore opiniones ita et hic uarie loquũt᷑. Nam alii dicur
a nobis ab scedentem solem ut ad antypodas. Alĩ negant et uolũt ulligiancoris
ese ꝑpetuas. Nut aũt ait qĩ de inferis. styx atra uidet manesq pros indi ut oũ
et lucanus ait regit idem spiritus artus orbe alio. quod uerisiłe ẽ qrdĩ anmna
aut igni aut uento aut aqua purgari. quod ut ft necc̾e est dũ aut ꝑ frigidas
pligas aut igneam transeant et licet hoc alii a uirgilio dictũ ꝑ poeticim licẽtiã
uelint m̃ sciendũ est tũ poeticȩ licennę inseruisie pħyam glaximus. inguis.¬
ꝑ utrãq labit᷑ muorẽ caudam tangens. aluo complectens minonnti. arctos cix
gauit Tetim suam nutriaem ne unꝗ eas patẽt᷑ occide̾. Unde nũc metuentes

Expanded text:
variae philosophorum opiniones sunt, ita et hic varie loquitur: nam alii dicunt a nobis abscedentem solem ire ad antipodas, alii negant et volunt illic tenebras esse perpetuas. mire autem ait quasi de inferis 'Styx atra videt manesque profundi', ut oet Lucanus ait "regit idem spiritus artus orbe alio": quod verisimile est, quia dicuntur animae aut igni aut vento aut aqua purgari, quod ut fiat necesse est, dum aut per frigidas plagas aut igneam transeunt. et licet alii hoc a Vergilio dictum per poeticam licentiam velint, tamen sciendum est, eum poeticae licentiae inseruisse philosophiam.  utramque labitur, maiorem cauda tangens aluoque conplectens minorem, ‘in morem flgavit Thetyn, suam nutricem, ne umquam pateretur eas occidere, unde nunc ‛metuentes
Abbreviated transcription (Latin):
altum uolantes. Suscipiens patulis: hic locus otrũs de Uarrone est. ille au enĩ sic Tũc
liceat pelagi uolucres tardeꝗ paludes Cernt̾ ĩ expleto studio oertare ludẽdi st ueluti
ĩsolitũ pẽnis ĩ fndẽ rorem. Aut arguta licus curcũ uolitauit hyrũdo. Et bos suscipicss
glũ mirabile uisu Naribꝰ aertũ patuł decerpsit odoreai. nec tenuit formica cauis non
dic̃ Ceres cũ ꝓserpinã qreret ad releuandim sitim accessit ad quẽdã fontẽ tũc eam
licũ rustici a potii ꝓhibẽ coeperũt et ꝯturbantes pedibus fontẽ cũ contra eã mitterent
pnaribus sonũ. Illa irata conuerat ĩ tatas q̃ nũc qͦ At illiꝰ soni imitanonẽ coaxant
Sed hoc nõ ẽ aptum. Nam illud magis ĩsultatiꝰ fuerat ꝗͣ q̃rela. et pocnã sacrilegii uiste

Expanded text:
aelum suspiciens patulis c. n. a. hic locus de Varrone est; ille enim sic: tum liceat pelagi volucres tardaeque paludis cernere inexpletas studio certare lavandi et velut insolitum pennis infundere rorem: aut arguta lacus circumvolitavit hirundo, et bos suspiciens caelum — mirabile visu — naribus aerium patulis decerpsit odorem, nec tenuis formica cavis non dicit, Ceres cum Proserpinam quaereret, ad relevandam sitim accessit ad quendam fontem. tunc eam Lycii rustici a potu prohibere coeperunt: et conturbantes pedibus fontem cum contra eam emitterent turpem naribus sonum, illa irata eos convertit in ranas, quae nunc quoque ad illius soni imitationem coaxant. sed hoc non est valde aptum: nam illa magis insultatio fuerat, quam querella, et poenam sacrilegii iuste
Abbreviated transcription (Latin):
gumina ab eis dequibus sata fuerant. Inde n. est sic omnia fatis ĩpetus ruere ac
retro sublapsa referri. edicare aũt antiquȩ dix̃. Nam maiores medico & medicor
dicebant: ut popuilo et populor q̃ uerba modo ab utraq significatione passiuę sunt
declinatiois. sed ut medicare pro medicari dice̾t metri necc̃itas fecit: Sane medi¬
cor act̃m regit ut medicor illam rem Medicor uero illi rei dicimiis. Medicor illam

Expanded text:
 inde enim est 'sic omnia fatis in peius ruere ac retro sublapsa referri'. 'medicare' antique: nam maiores 'medico' et 'medicor' dicebant, ut 'populo' et 'populor', quae verba modo ab utraque significatione tantum passivae sunt declinationis. sed ut 'medicare' diceret pro 'medicari', metri necessitas fecit. sane 'medicor' accusativum regit, ut 'medicor illam rem', 'medeor' vero 'illi rei' dicimus: nam 'medeor illam
Abbreviated transcription (Latin):
mis usurpatum est Rarum n. est ut in is exeuntia n in obliquis recipuãt
ut cinis puluis Ialis est et ingręcis rõ Nat atin et atis dicunt Delphini. et
tełphis. Eleusin et deusis. Sed uerius in .n. desinũt qđ in obliquis .n. bẽnt
munere dñdit ei omne genis agriculture filiũ etiatti eius Inꝑcholenũ reccus
natũ ꝑ neciẽ igrie fouitꝰ ꝑ diemꝰ diuino lacte nutriuit et eum alatis serpentib
suppositũ per fotum orbem missit ad usũ frumẽtoꝵ homibus indicindũ. Erga has
dic plaustra uolubilia matris eleusinę idest qualia ostendit Ceres apud. Elecisic

Expanded text:
mis' usurpatum est: rarum enim est, ut in 'is' exeuntia 'r' in obliquis recipiant, ut 'cinis, pulvis'. talis est et in graecis ratio; nam 'actin' et 'actis' dicunt, 'delphin' et 'delphis', 'Eleusin' et 'Eleusis': sed verius in 'n' desinunt, quod in obliquis habent,endit ei omne genus agriculturae, filium etiam eius Triptolemum recens natum per noctem igne fovit, per diem divino lacte nutrivit, et eum alatis serpentibus superpositum per totum orbem misit ad usum frumentorum hominibus indicandum. ergo hoc dicit: plaustra volubilia matris Eleusinae, id est qualia ostendit Ceres apud Eleusin:
Abbreviated transcription (Latin):
sueiit nec tñ nihil officiũt & hoc dic̃ lic& hec omnia quę dixi arando sint
experti et hominũ et bouta labores tñ sunt adhuc aliqua q̃ obsunt. itisi proui¬
deris .s. ut anes ibsint aut umbra arborũ i mprobus añser insaciabił nulli pro¬
Et amaris in tybi sibrisbut etiã donatus dicitꝰ :lale quidatenntybaeuisẽ quan¬
dim amari iecoris accipiunt. Nam intybam dicit cicortant herbas quasdam¬
noxias quarum radices multe et tenues arabiũt segetes. et necint sibns aũt
ibisiue ait ꝗ ridices in tyba& hac atq illac decurrunt ut sibie ꝑ iecue .i. uene
curis acuens dicturus est Iouem fecisse imulta quę possuat m uituperatiõem
uenue. et ea hoc cilore defendit. quod dicit uoluisse eũ ingeniũ mortalibus ex

Expanded text:
aut umbra nocet'. et hoc dicit: licet haec omnia, quae dixi, arando sint experti et hominum et boum labores, tamen sunt adhuc aliqua quae obsunt, nisi provideris, ut aves absint et umbra arborum. Ad v. 119 inprobus anser insatiabilis, nulli proet amaris intiba fibris ut etiam Donatus dicit, male quidam intibam avem quandam amari iecoris accipiunt: nam intiba dicit cichorea, quorum radices multae et tenues ambiunt segetes et necant. 'fibris' autem abusive ait, quod radices intiborum hac atque illac decurrant, ut fibrae per iecur, id est curis acuens m. c. dicturus est Iovem fecisse multa, quae possunt in vituperationem venire: et ea hoc colore defendi