comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lios aũ origenianos cõtinuo sb̾iciẽs.
Origeniani inquit alii qui et aman¬
tii tractatoris sectatores qui et mor
los et aua om̃ia allegorizantes. ħ̾ aũ de orige.
scm̃. neq resurrestionẽ repulisse mortuorũ
qnͣiuis eo in istis eũ ꝯũitere studeant qui eiꝰ
plura legerunt. Sed sunt huiꝰ origenis alia
dogmata que catholica ecc̃a om̃io nõ recipit
in quib nec ipm falsa arguit. nec põt ab eiꝰ
defensorib salli maxime de purgatione et li¬
b̾atione. ac rursum post longu̾ tp̃c ad eadẽ
maia reuolutione rõnał uniuerse creature.¬
Et quis .n. xpĩanꝰ catholicus uł doctus uł in¬
doctus non uehementꝰ ex horreat istam qmͣ dicit
purgationem maloꝵ .i. eciam eos qui hanc ni¬
tam in flagitiis et facinorib et sacrilegiis at¬
q ĩpietatib qmͣlibeo maximis finierint ip̃m
eciã postremo dẏabolũ atq angelos eiꝰ qmuis
post longusima tpr̃a purgatos atq lib̾atos re¬
gno dri luciq restitui. et rursus post longissi¬

Expanded text:
lios autem Origenianos continuo subiciens Epiphanius: "Origeniani" inquit "alii, qui etiam et Adamanti tractatoris, qui et mortlos et alia omnia alligorizantes." haec quidem de Origenesanctum neque resurrectionem reppulisse mortuorum, quamuis eum et in istis conuincere studeant qui eius plura legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutione rationalis uniuersae creaturae. quis enim catholicus christianus doctus uel indoctus non uehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est etiam eos qui hanc uitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum et angelos eius quamuis post longissima tempora purgatos atque liberatos regno dei lucique restitui, et rursus post longissi
Abbreviated transcription (Latin):
illud consequitur. ut aut faiso fateaministͥ¬
ptum ẽẽ tanqũa idem dixerit. ño se ueniite
toluere legem. s ad ĩplere. aut nescio qͥd hoc
longe aliud qmͣ uos putatis significasso: ao

Expanded text:
illud consequitur, ut aut falso fateamini scriptum esse, tanquam idem dixerit, non se venisse solvere Legem, sed adimplere; aut nescio quid hoc longe aliud quam vos putatis, significasse.
Abbreviated transcription (Latin):
cerit. q uod iuar faciar no pectat si nuibar eo ĩs
se et toto orbe diffuse auctoritate dampnati
oxtent. hinc eciam in se illud eẽ complecum
quod te parachyto dcm̃ est. quod mũdus eum
accipere ño potest. Nonne ista sunt que eciam
uos dicere solecis. ip̃e uos inducer in omnẽ ni̾¬
tatem. et cum uenerio quod ꝑfcm̃ est: quod e
ꝑte est euacuabitur et mũdus eum accipereñ
potest de ur̃o manicheo eẽ p̾dcm̃. Et que taud̾
potent heresis exoriri parachyti noie. que ñ hec
om̃ia uerisiłr sͥ audeat coaptare: Nungiud .n.
est heresis que nõ ueritatem se noĩet et qnͣto
ẽ suꝑior tantomagis se eciam ꝑfestam nomines
ui̾atem i et moninẽ uitatem se polliceatur
induc̾e. et doctrmam apłoꝵ suo etrori contrari
cat hoc ẽ ꝙꝙ sctiptum est. mũdus eum accipete
nõ p̃otest. Unde ergo ꝓbare pot̾itis ꝙ a nob exi¬
gitur parachͥtũ ẽẽ ilłum a quo didicistis qd e¬

Expanded text:
erit: quod uult faciat; non peccat, si nubat, et ideo nto ante promissae et toto orbe diffusae auctoritate damnati, respondent hinc etiam in se illud esse conpletum. quod de paracleto dictum est, quod mundus eum accipere non potest. nonne ista sunt, quae etiam uos dicere soletis: ipse uos inducet in omnem ueritatem et: cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur et: mundus eum accipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam perfectam nominet ueritatem, ut et in omnem ueritatem se polliceatur inducere et doctrinam apostolorum suo errori contrariacat: hoc est, quod scriptum est: mundus eum accipere non potest? Unde ergo probare poteritis, quod a uobis exigitur, paracletum esse illum, a quo didicistis, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
non omuẽ u̾itatem paulus et cet̾i apłi docius¬
sem. ad locum catafrigaꝵ paraclyto reẜuassẽa
Ad hc et illud traxerunt quod paulus an. E
parte .n. stimꝰ. et ex parte ꝓpħamꝰ. Cum aut̃̾
uenerio quod ꝑfectum ẽ. quod ex ꝑte est euacu

Expanded text:
non omnem ueritatem Paulus et ceteri apostoli docuisnon omnem ueritatem Paulus et ceteri apostoli docuissent ac locum Cataphrygarum paracleto reseruassent. ad hoc et illud traxerunt, . quod Paulus ait: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
cedente em̃dantur. Itagͦ aut cogiiim uera¬
ces illos codices confiteri et cõtinuo eu̾tunt
heresim urãm. aut si faliaces eos dixetitis
eoꝵ auctoritate paraolytũ nõ pot̾itus asserͥe
et uos eu̾titis heresim ur̃am huc accedit qr
oa dc̃a sunt ĩ ꝓmissione parachtiit maui¬
cheum post tãm multos an nos uementem
ab ista suspicione prorsus excludant. Qmia
hanne. Sp̃c .n. nõdũ erat datus quia iħo ñ¬
dũ fu̾at glorificatus. Si hoc itaq causa e¬
rat ut no daretur eꝑ ñdũ erat glorificatus
sħo ꝓculdubio olanficato shu iam causa erat
ut statim daretut. Nam et cathafriges se
ꝓmissum paraclytum suscepisse dixerunt
eo hino a fide catholisa deuiarunt conan¬
tes ꝓhibere o paulus concessit et dãpnare
ẜasͤ nuptias quas ille purisio sb̾ hiis uͥbis ĩ¬
sidiantes q scuiptũ est de paracħto ip̃e nos
inducet in omnõ uĩtatom quod ui delicet

Expanded text:
aecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraaecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraces illos codices continuo, et continuo euertent haeresim uestram, aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate paracletum non poteritis adserere, et uos euertistis haeresim uestram. Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti, ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia hanne: spiritus enim nondum erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. si haec itaque causa erat, ut non daretur, quia nondum erat clarificatus Iesus, procul dubio clarificato Iesu iam causa erat, ut statim daretur. nam et Cataphrygae se promissum paracletum suscepisse dixerunt et hinc a fide catholica deuiarunt conantes prohibere, quod Paulus concessit, et damnare secundas nuptias. quas ille permisit, sub his uerbis insidiantes, quia scriptum est de paracleto: ipse uos inducet in omnem ueritatem, quod uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
que de repmissione paraclyti in exͦ. leginitur
talia cõ demonstraretis ut uõ omio nisi de ma¬
nicheo uid̃ possent intelligi. sicut ostendũt᷑
in ꝓpħis ea eẽ dc̃a de xp̃o que maliũ cadere
omĩo nõ possint tñ cum ea de codicib is pro¬
ferretis quos dicitis infalsatos hoc ipm̃ illic
fłm et a corruptorib maiorib urĩs ĩmissũ
eẽ dice̾mus. Q illio de manicheo sicut scͥp¬
tum legeretis ut do auo intellige̾ nõ posse¬
mus. Qꝑ fac̾etis dicite mͥ. uisi clamaretis
millo mõ uos potuisse falsare codices qui ĩa
ĩce̾mini: Quia igͥ causa a uob̾ corrũpi
nõ posset hac causa a neĩe potuerũt. Quis¬
quis .i. hoc pͥmitus ausus eõt multoꝵ codi¬
cum uetustoꝵ colłone confutaretur maxime
qr nõ una lingua sed multis eadem sc̾ptura
contine̾tur. Nam eciã nũo nõ mille codicum
m̾dositates uł de antiquiorib uł de lingna p̃¬

Expanded text:
quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino nisi de Manichaeo uestro possent intellegi, sicut ostenduntur in prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint, tamen cum ea de his codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic falsum et a corruptoribus maioribus uestris inmissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut et alio intellegere non possemus . quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis nullo modo uos potuisse falsare codices, qui iamuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua, sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua pr
Abbreviated transcription (Latin):
taie ꝓtulit faustin quod uob̾ ita uideretur
Ita nõ ẽẽ mõstratum est. Et quicquid tale
a uob̾ platum fuit hoc docebimꝰ. Quis aũt
ferat lectorem uł auditorẽ sc̾pturã taute
austoritatis facilius qmͣ uicium sue tardita¬
tis audere culpare. Au hoc dicitis uos paracly¬
tum docuisse soͥpturas istas apłoꝵ sed sb̾ eoꝵ
istum ipm̃ paraclytum eõ a quo didicistis ħ¬
neo misit. et simul ostenditur qũ miserit ꝙ̃
ꝓmisit. Quod ergo eum xp̃c miserit. hoc pro¬
dicat fsitate ẽẽ cormuptũ. et tunc ꝑducat ad te¬
stimoniũ: Si .n. quod uultis ei credimꝰ. et qd̾ ũ
iutis ei nõ credimꝰ. Iam uõ illi sed uob̾ credimꝰ
Si autẽ uob̾ credere uellemꝰ testem a uob̾ non
exig̾emus. Dem̃ paraolytus sic est ꝓmissus ut
dic̾etur ip̃e uos inducet momnẽ uitatem. Q ͦ¬
modo aũ uos ille inducet in ui̾tatem qui uos
docet xpm̃ ẽe fallacem: Huc accedit qr si om̃ia

Expanded text:
tale protulit Faustus, quod ita uobis uideretur, tale protulit Faustus, quod ita uobis uideretur, ita non esse monstratum est; et quicquid tale a uobis prolatum fuerit, hoc docebimus. quis autem ferat lectorem uel auditorem scripturam tantae auctoritatis facilius quam uitium suae tarditatis audere culpare? an hoc dicitis uos paracletum docuisse scripturas istas apostolorum non esistum ipsum paracletum esse, a quo didicistis nec misit; et simul ostenditur, quando miserit, quem promisit. quod ergo eum Christus miserit, hoc prodicat falsitate esse corruptum et tunc producat ad testimonium? si enim, quod uultis, ei credimus, et quod non uultis, ei non credimus, iam non illi, sed uobis credimus. si autem uobis credere uellemus, testem a uobis non exigeremus. deinde paracletus sic est promissus, ut diceretur: ipse uos inducet in omnem ueritatem. quomodo uos autem ille inducet in ueritatem, qui uos docet Christum esse fallacem? huc accedit. quia si omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
uata. et nunc iam cõpleri uidemꝰ. Demde
parachytum sicut ꝑmissum legimꝰ in hiis li¬
bris quoꝵ non omnia uultis acciꝑe. ita et mi¬
ssum legimꝰ in libro illo ꝙ̃ noĩare eciã for¬
nudatis. In actib quippe apłoꝵ sicut sepe
et paulo aute ꝯmemoraui aꝑtissime legi¬
tur missus die pentecostes sp̾c scũs. qui eoi¬
am oꝑe mamfestauit quis eẽt linguis .n.
omib locuti sunt qui eum pͥmitus accepe¬
runt ut hoc eciam signo ꝓmut̾et in linguis
om̃ib. hoc est in om̃ib gentib futurã ecc̃ã
que illum sicut pr̃em et filium uerissime
p̾dicaret Wos ergo iam dicite quare nõ a cci¬
piatis om̃ia ex libris noui testamenti. Utr̃
aliquid apłi xp̃i: Respondetis qr nõ sunt apo¬
stoloꝵ xp̃i. Nam illa uox altera paganoꝵ est.
dicitis: Unde ostenditis scͥpturas illas nõ ab
apsis ministratas. s̾detis. Quia multa sũt
iu eis et itꝰ se et sͥ contraria. omĩo falsissi¬
mũ est. uos u̾o intelligitis. Nam quicos ud

Expanded text:
m conpleri uideamus. deinde paracletum sicut promissum legimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere, ita et missum legimus in eo libro, quem nominare etiam formidatis. in actibus quippe apostolorum, sicut saepe et paulo ante commemoraui, apertissime legitur missus die pentecostes spiritus sanctus, qui etiam opere manifestauit, quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo promitteret in linguis omnibus, hoc est in omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam dicite, quare non accipiatis omnia ex libris noui testamenti: utrum apostoli Christi. respondetis: quia non sunt apostolorum Christi. nam illa uox altera paganorum estdicitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
cosum. Isti peo carne xp̃i sacrificiũ qd̾ tunc pie
fiebat oblatum: ille nõ carnis. sed ipius diui
p̾bendi causa baptizatũ in iordane ille dm̃ ip
na dampnatione pumendũ. Ist carnẽ xp̃i a
demonũ duce tẽptatam. ille ꝑcem dei a demoñ

Expanded text:
Christi infante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum: ille non carnis, sed ipsius divipraebendi causa baptizatum irna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
disti. Ncq .ii. iudisti. Si ergo ad milia fabulo¬
soꝵ fantasmatum quib turpitꝰ grauidata est
te auctoritati ignotissime et suriosissime sb̃¬
didisti ut ĩo hec omĩa crederes qr in illis con¬
scripta sunt libris. quib misabilierore cre¬
dendum cẽ censiusti. cũ r̾ nulla demostrent᷑.
cut nõ pociꝰ eiuͣgelice auctoritati tam fũda

Expanded text:
disti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulodisti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulosorum phantasmatum, quibus turpiter grauidata es, te auctoritati ignotissimae et furiosissimae subdidisti, ut ideo haec omnia crederes, quia in illis conscripta sunt libris, quibus miserabili errore credendum esse censuisti, cum tibi nulla demonstrentur, cur non potius euangelicae auc
Abbreviated transcription (Latin):
sttantiur. Nemde inquit p̾cepta salutaria eiꝰ
et parabolas cunctũq ẜmonem dcificũ qͥ ma¬
ximie duaꝵ naturaꝵ discretionẽ ip̃ius eẽ non
uenio in dubium. uidetis ergo id uos agere.
uł om̃is de medio scriptinaꝵ auferatur austo¬
rtas. et sinis cuiqs aminus auctor sit. quid ĩ
placcat anquid. qi hoc in sb̾limi auctoritate
scmptum legitu. sed io reste scriptũ uideat᷑.
q hoc illi placit. Quo te ꝯmittis aĩa misera
infirma carnalib nebulis inuoluta quo te
ꝯmitis. Nemone ergo austoritatẽ uideamus.
Nemone anctoritatem. redde rõnem. Et ne
rõ tua ꝑducit᷑ ut nͥ d̾i natura uolabis cor¬
ruptibise credatur exitum theatricũ lõga
ilła falsia illa nĩa reꝑire nõ possio: Postremo
unde stis octo eẽ terras et decem celos: Quod
atblas mũdũ ferat splendit enensq suspẽdat
eom̃imĩabilia talia. Unde scis hec: Piane in¬
quis mameheus me docum Sed intelix credi¬

Expanded text:
strantur. deinde, inquit, praecepta salutaria eius strantur. deinde, inquit, praecepta salutaria eius et parabolas cunctumque sermonem deificum, qui maximeuenit in dubium. uidetis ergo id uos agere, ut omnis de medio scripturarum auferatur auctoritas et suus cuique animus auctor sit, quid in quia hoc in sublimi auctoritate scriptum legitur, sed ideo recte scriptum uideatur, quia hoc illi placuit. quo te committis, anima misera, infirma, carnalibus nebulis inuoluta? quo te committis? remoue ergo auctoritatem, uideamus, remoue auctoritatem, redde rationem. eone ratio tua perducitur, ut nisi dei natura uiolabilis corruptibilisque credatur, exitum theatricum longa illa fabula uestra reperire non possit? postremo unde scis octo esse terras et decem caelos, quod Atlas mundum ferat splenditenensque suspendat et innumerabilia talia? unde scis haec? plane, inquis, Manichaeus me docuit. sed, infelix, credi
Abbreviated transcription (Latin):
libes dicit apłs. aimas aũ homo nõ ꝑcipͣ
que sino sp̃c dei. De hoc .n. nũido eẽ dicint᷑
qm̃dui ñõ possunt saꝑe amplꝰ qm̃ sunt ista
corporea que in hoc mũdo senserimo sic̃ nec
uos aliud sapitis. qui cum lucem istam solisi
et lune mitamini. tala uobis omĩa diuia
fixistis auctore illo uaniloquio ꝙ̃ decepti es
deceptores parachtũ diciuis. P̾mde nullo m̃o
ualentes ostñdere quo sit iie paracħtus ñ est
nñ doceatis firmissima aliqua auctoritate uoᷤ
ꝯpisse. ꝙ̃admodũ hec scripta enugłia ex qͥb
ño omĩa uultis accipere ño suit apsoꝵ xp̃i. Re
stat ergo ur dicatis hoc uos ea rõne comꝑinse qr
qr natus ex nurgnic ibi narratur. qr circũcisiis
qr pro illo oblatum sactificiũ ꝙ tũc offerebst̃
qi baptizatiis. qi tẽptatus a dabolo esl. hiisa
exceptis es testimoniis ex uet̾ẽ testam̃to q̃ͥ ilł
fatemim. accipere. Et p̃apue crucis eiꝰ misticĩ
frcionem qua passionis aic̃ nr̃e uulnera dem̃s¬

Expanded text:
 homo non percipit, quae sunt spiritus dei. de hoc enim mundo esse dicuntur, quamdiu non possunt sapere amplius quam sunt ista corporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem decepti et deceptores paracletum dicitis. proinde nullo modo ualentes ostendere, quomodo sit ille paracletus, non est, unde doceatis firmissima aliqua auctoritate uos conperisse, quemadmodum haec scripta euangelica, ex quibus non omnia uultis accipere, non sint apostat ergo, ut dicatis hoc uos ea ratione conperisse, quia quia natus ex uirgine ibi narratur, quia circumcisus, quia pro illo oblatum sacrificium, quod tunc offerebatur, quia baptizatus, quia temptatus a diabolo est. His autem exceptis et testimoniis ex uetere testamento, quae ifatemini accipere et praecipue crucis eius mysticam fixionem, qua passionis animae uestrae uulnera demon
Abbreviated transcription (Latin):
contra rem tanta conexionis et successionis
senie confirmatam ĩpudentiam huiꝰ uoris om¬
ittar. Sicuo ergo certum est illos libros eẽ ma¬
inchei eo omĩo ridendꝰ est qui ex tnͣsũso uemi¬
ens rauro post natus litem uob̾ huiꝰ contra¬
distionis intendetio ita certum est manicheũ
uł inaiicheos eẽ ridendos. aut eciã dolendos. qͥ
tam fundate auctoritati a remporib apłorum¬

Expanded text:
contra rem tanta conexionis et successionis contra rem tanta conexionis et successionis serie confirmatam inpudentiam huius uocis emittat? sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei et omnino ridendus est, qui ex trauerso ueniens tanto post natus litem uobis huius contradictionis intenderit: ita certum est Manichaeum uel Manichaeos esse ridendos aut etiam dolendos, qui tam fundatae auctoritati a temporibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqua iocunditato ꝑmulsit. sicut sapoꝵ io¬
ꝯditas. et odoꝵ suauitas et lucis huiꝰ aspe¬
ctus et si quid aliud uł autib uł ocuł tuis
uł narib uł palato. uł palpatui. similit̾ for¬
te blanditum est. at si uinu̾sam creaturã ita
priꝰ aspiceres ut auctori d̾o tribueres. quasi lo¬
gens magnũ qñdam libeũ nature rerũ. atq
ita si quid ibi te offenderer et causam te tan¬
qiͣ honimẽ lat̾e posse pocuis crederes qmͣ ĩ oꝑi¬
b dei quici repͥhñdere auderes. nũqmͣ mei¬
disses in sa cmlegas nugas et blasphema sig¬
menta quib nõ intelligens unde sit malum
et nos scitis illac litt̾as ẽẽ manichei. quas mi¬
sabiłr huic austoriati sponits. Si .ni. eo hinic
nob anquis moneat q̃onem. eo scripulũ con
tadict id upinguao. dicens libros quor ꝓt̾¬
tis manicher nõ c̃ẽ manichei quid fam̃i estis :
Nonne pocus euidem deliram̃ta ridebitis qui

Expanded text:
aliqua jucunditate permulsit, sicut saporum jualiqua jucunditate permulsit, sicut saporum jucunditas, et odorum suavitas, et lucis hujus aspectus, et si quid aliud vel auribus, vel oculis tuis, vel naribus, vel palato, vel palpatui similiter forte blanditum est. At si universam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori Deo tribueres, quasi legens magnum quemdam librum naturae rerum; atque ita si quid ibi te offenderet, causam te tanquam hominem latere posse potius crederes, quam in operibus Dei quidquam reprehendere auderes; nunquam incidisses in sacrilegas nugas et blasphema figmenta, quibus, non intelligens unde sit malum,et vos scitis illas litteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. Si enim et hinc vobis aliquis moveattradictionis. inpingat, dicens libros, quos profertis Manichaei, non esse Manichaei, quid facturi estis ? nonne potius eiusdem deliramenta ridebitis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ tpr̃ib usq ad uĩa tpẽa per successio¬
nes c̾tissimas ꝯmendate. nõ te sb̾dis ut credas
ut uiuas. ut distas eciã illa om̃ia que te of¬
fendunt ex ualna et ꝑu̾ssi opinione te offẽ
dei aliquid mortalis assũpsisse creature. ĩ qͦ¬
ĩ cõmutabilitꝰ ꝑmanens nõ fallacitꝰ sed uera¬
cit᷑ saceret atq pat̾e̾tur. quicquid estud̃ crea¬
sumpta erat. et salute congrueret qmͣ uiola¬
bilem et cormptibilem cred̾e̾ dei naturam ne
inquinatam acq opp̃ssam totam posse lib̾a¬
ri atq purgari. sed et̾na globi pena summa
credidi q̃ nõ mͥ ostendit. qr duas nsitiuas bo
ii.s. et mali mͥ in hoo ip̃o mũdo euident᷑ ostẽ¬
dit. Ad hoc ipm̃ ẽ infelix unde decepta es.
Quia sient in illa scriptura eussgelica na ĩ
hoc mũdo nicħ mali putare potiusti. uisi
quo tinis carnalis sensus offensus ẽ. sicut
serpentem. ignem. uenenũ. et siłia. nec aͥd
bomi nisi quod eundem triũ carnaiom sẽsũ

Expanded text:
poribus usque ad nostra tempora per successiones certissimas commendatae non te subdis, ut credas, ut uiuas, ut discas etiam omnia illa, quae te offendunt, ex uana et peruersa opinione te offenddei aliquid mortalis adsumpsisse creaturae, in qua commutabiliter permanens non fallaciter, sed ueraciter faceret atque pateretur, quicquid esumpta erat, salute congrueret, quam violabilem et corruptibilem credere Dei naturam, nec inquinatam atque oppressam totam posse liberari atque purgari, sed aeterna globi poena summa credidi quae non mihi ostendit, quia duas naturas, boni scilicet et mali, mihi in hoc ipso mundo evidenter ostendit. At hoc ipsum est, infelix, unde decepta es: quia sicut in illa Scriptura evangelica, ita in hoc mundo nihil mali putare potuisti, nisi quo tuus carnalis sensus offensus est, sicut serpentem, ignem, venenum, et similia; nec aliquid boni, nisi quod eumdem tuum carnalem sensum
Abbreviated transcription (Latin):
diliunũ. quod iam quid sig̃carer ostendimus
pleriq inteiligut eo in actib apłoꝵ hoc legi p̾¬
ceptũ ab apłis ut abstinerẽt gentes cm̃ a form¬
catione. et ab ĩmolatis. et sangͥne. id est ne qͥc¬
qmͣ ederent carnis cuiꝰ sangnis nõ et̾t effusus.
Quod alii nõ sio ĩteuigũt. sed a sangͥne p̾cep¬
tum eẽ abstiend̾. ne quis homicidio se cõta¬
Quia et si hoc trus apłi p̾ceperũt ut aĩaliũ
sangume ab stinerent xpĩam. ne p̃focaus car¬
nib uescerentur elegisse mͥ uidentur ꝓtp̃e rẽ
facilem. eo ne qua qm obẜuantib onerosam
lapidem duos in se condente̾ aliquid ꝯmuni¬
tꝰ obẜuarent. Simul eo admonerent in ipsa
archa noe qñ deus hoc uissit ecc̃am omiũ gẽ¬
cium fuisse figuratã. Cuiꝰ fcĩ ꝓpħia iam ge̾ti¬
b ad fidem accedentib incipiebat impleri
Trãs acto uero illo tp̃r quo illi duo parietes u¬
nus ex arcũcisione. alter ex p̾putio uenientes¬

Expanded text:
diluvium, quod jam quid significaret ostendimus; diluvium, quod jam quid significaret ostendimus; plerique intelligunt, et in Actibus apostolorum hoc lege praeceptum ab apostolis, ut abstinerent gentes tantum a fornicatione et ab immolatis et a sanguine, id est ne quicquam ederent carnis, cuius sanguis non est effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaquia etsi hoc tunc apostoli praeceperunt, ut animalium sanguine abstinerent christiani nec praefocatis carnibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosam,em illum lapidem duos in se condentem aliquid communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa arca Noe, quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem accedentibus incipiebat impleri. transacto uero illo tempore, quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio . uenientes
Abbreviated transcription (Latin):
se quare nõ illud rit iudaico celebremꝰ: qui¬
a illud erat nenturi cieri p̃figuratio. hoc ꝯpleti
oꝑe locuti suniꝰ Si aũ et hoc q̃ritis cũr exdĩol
hibitus. nos morticino et ñnolatitio nõ uetͤci¬
mur. et hoc audite et calũpniis uanitatis u̾m
crificii quo nos xp̃c redemit sed q̃ m̃io lant gẽ¬
tes demouiis ĩquit ĩmolant. et nõ t̾o. Deiñ
adiecit quod dixi. Nolo uos socios fi demonio¬
rꝰ. Nam si natura ip̃a ĩmolaticie carni eẽt
ĩmũda: utiq es nescientẽ ꝯtaminarer. Ne¬
o .n. eo nunus ip̃a ẽẽt quo munus abscĩe ao¬
ciperetur. Sed pp̃ conscĩam ne demonib cõ¬
municane uideatur. Morticinũ aũt putoi
qd̾ ad estam usus hõim nõ admisit. eo ꝙ ñ
oocisoꝵ s mortuoꝵ aĩaliũ morbida caro est
noc apta ad salutẽ corporis. cuiꝰ causa slii¬
mꝰ alim̃tũ. Nam ꝙ de effundendo sangͥne
antiquis in figura p̾ceptũ est. idẽ ipĩ noe post

Expanded text:
se quare non illud ritu iudaico celebramus: quise quare non illud ritu iudaico celebramus: quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec completi opere locuti sumus. Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus ille prohibitus, nos morticino et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis uerum crificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri daemoniorum. nam si natura ipsa immolaticiae carnis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. morticinum autem puto quod ad escam usus hominum non admisit eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium nec apta ad salutem corporis, cujus causa suminus alimentum. Nam quod de effundendo sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est ipsi Noe post
Abbreviated transcription (Latin):
pisse per pr̃es noui testam̃ti. neq hoc contͣ ue¬
tus tesamentũ. cum eo nullo id sit añ p̾dcm̃.
es uenient dicit dñs. et cõsuminabo super
domũ isoł et super domũ uida. testamentũ
nonũ. Non ẜm tessam̃tũ quod foci prib eoꝵ

Expanded text:
pisse per patres noui testamenti neque hoc contra uepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. es ueniunt, dicit dominus, et consummabo super domum Israhel et super domum Iuda testamentum nouum, non
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ est ueras diuinas q laudamꝰ
Quos scͥpturas noui testĩ tanꝙͣ falsa¬
tas corruptasq pulsatũ. Nos ea q̃ nũc de li¬
bris testam̃ti uenis nõ obẜuamꝰ ꝯgruentꝰ tñ
illo tp̃r atq illi ppło fuisse p̾cepta nob̾q ĩ eis
ot spũalitꝰ teneamꝰ nõ solum diuinis. sed in
apłicis quoq litt̾is ostñdimꝰ et docemꝰ. Uos ã
om̃ia q̃ in libris nomi testam̃ti nõ accipitis
onĩio rep̾hñditis nec a xp̃o. nec ab apłis euis
dicta uł conscripta asseueratis. Uiders ergo
n libris noii testam̾ti accipitis. sed in eis li¬
bris in quib approbatis aliqua mulia res¬
puitis. rep̾ hñditis. accusatis. a corruptori¬
b niserta ẽe ꝯtenditis. nolite in exẽplum
assumere distinctionem fidei. uł obẜua¬
tionis nr̃e. sed rõnem reddite p̃sumptio
nt nr̃e. A nob̾ .n. si q̃ratur cur ñ eo ritr co¬
lamꝰ dm̃ quo colueruno hebrei pres tẽpore
uet̾s testam̃ti respondemꝰ. aliud nob̾ dm̃ p̃ce¬

Expanded text:
gnum est, ueras diuinasque laudamus, uos scripturas noui testamenti tamquam falsatas corruptasque pulsatis. nos ea, quae nunc de libris testamenti ueteris non obseruamus, congruenter tamen illo tempore atque illi populo fuisse praecepta nobisque in eis s, sed in apostolicis quoque litteris ostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in libris noui testamenti non accipitis, omnino reprehenditis nec a Christo nec ab apostolis eius dicta uel conscripta adseueratis. uidetis ergoin libris noui testamenti accipitis, sed et in eis libris, in quibus adprobatis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse contenditis, nolite in exemplum adsumere distinctionem fidei uel obseruationis nostrae, sed rationem reddite praesumptionis uestrae. A nobis enim si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praece
Abbreviated transcription (Latin):
qꝑ iħ̾c nondũ fu̾at carificatus. ꝑbamꝰ eccam ip̃m
induce̾ n onmẽ uitatem. qi non intratur mu̾¬
tatem nisi per caritatem. Caritas aũ dei diffusa
ꝙ ꝑfcm̃ est. nisi de ꝑfc̃one illa que in ꝑcept̾one
uite eterne futura est. hoc . n. cũ loq̃retur iude
cie ad faciem hic cerce nisi aꝑte insanire uoluui¬
m̃o plane quid de hac re senserio sacis apłs ex¬
plicaui. Nec futurũ est hoc scĩs nͥ cũ fcm̃ fũis¬

Expanded text:
 Iesus nondum fuerat clarificatus. probamus etiam ipsum inducere in omnem ueritatem, quia non intratur in ueritatem nisi per caritatem; caritas autem dei diffusa t quod perfectum est, nisi de perfectione illa, quae in perceptione uitae aeternae futura est. hoc enim cum loqueretur, uide, tunc autem facie ad faciem. hic certe nisi aperte insanire uolueri est. hoc enim modo plane quid de hac re senserit, satis apostolus explicauit . nec futurum est hoc sanctis, nisi cum factum fu
Abbreviated transcription (Latin):
aluid p̾ cepturã eõ p̾mittit. Nulla ergo com¬
ꝑatio ẽ orm̃ faust̾ ostendit. Ita nob̾ ꝑaclytũ¬
ex nouo testamento quod credatis legisse et ꝙ
respuatis demonstrauisse cum ip̃o nouo testa¬
m̃to fueruo ꝓpħatus sicut nob̾ xp̃c fecit ex ue¬
teri quo simiłr ꝓphetizatus est. hoo .n. aliqua ue¬
namsli rõne diceretur a cẽt aliquid in net̾is

Expanded text:
aliud praecepturam esse promisit. Nulla ergo conparatio est, quam Faustus obtendit, ita uobis parex nouo testamento, quod credatis, elegisse. et quod respuatis, demonstrauisse, cum ipse nouo testamento fuerit prophetatus, sicut nobis Christus fecit ex uetere, quo similiter prophetatus est. huc enim aliqua uerisimili ratione diceretur, si esset aliquid in ueteris
Abbreviated transcription (Latin):
alba pr̃ .i. nos olamare facientẽ. De ip̃o quip¬
pe spũ alio loco dicit Accepimꝰ spm̃ adoptõis
filioꝵ ĩ quo clamamꝰ alba pr̃ / Nos gͦ clamamꝰ
s ille clamare dc̃s ẽ: qͥ efficit ut clamemꝰ. Si
gͦ clam̾at̾e spm recte dix̾ sc̾ptura a qͦ effict᷑
ut clamemꝰ: recte ⁊ et uolentẽ dm̃ a qͦ esficit᷑

Expanded text:
 est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo e
Abbreviated transcription (Latin):
isse auia pestilentiũ. quoꝵ ut hoc fac̾e̾nt cordã
nĩ tetigi. It̃ de dauid ꝙ dñs ĩ regnũ successu
ꝓsꝑiore costiaut ita legitur: Et ambulabat
daud ꝑficiens. et magnificabasͤ et dñs erat
cũ illo. Hoc cũ pͥmissũ fuisset paulo pꝰ dcm̃ẽ.¬

Expanded text:
tium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ firmitate crucifixus. ¶Que cũ ita siut: ne gi̾a
ꝓhiber correptõm. ne correptõ negat gr̾am. o
Et ĩo sic ẽ p̃cipienda iusticia: ut a d̾o gr̃a qua
id qd̾ p̾cipitur fiat fideli or̃one postatur. et
hoc utrũq ita faciendũ: ut neq iusta corte¬
ptio negligatur. Omĩa u̾o ħ cũ caritate fi¬
ant. qm̃ caritas nec facit pct̾m et cooꝑit

Expanded text:
cifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec facit peccatum et operit
Abbreviated transcription (Latin):
apłs qui dicit. Corripite ĩ quietos. ꝯsolamini
pusillamines. suscipite ĩ flnos. pacientes esto¬
te ad om̃s. Uidete ne quis malũ ꝓ malo alicui
reddat. uͥ ĩtelligend̾ ẽ tũc potiꝰ malũ ꝑ malo
reddi: si corripiendꝰ ñ corripiatur. s praua dis¬
simulatione negligitur. Dicit .n. peccantes
coram õib corripe. ut ceu̾ꝰ timorẽ ħeant ¶ꝑ de
hiis pccĩs accipiend̾ ẽ q̃ nõ latent. ne ꝯͣ dñ seꝰ¬
tẽciam putetur locutꝰ. Ille .n. dicit. Si peceau̾it

Expanded text:
olamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes; videte ne quis malum pro malo alicui reddat; ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant; quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur l
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ꝑ spm̃ suũ quo indutꝰ ẽ ut hoc ueller.
dic̾eo eo fatet. It̃ paulo post ai ead scͥptura
Om̃s hii iuri bellatores. dirigentes aciẽ corde
pacifico: uener̃ in hebron: it ꝯstituerent da¬
uid suꝑ omnẽ isrł. ꝯua uoluntate utiq isti
ꝯstituerũt regẽ dauid. Ces ño uideati: Quis
rinnt corde pacifico. Et tñ hoc ĩ eis egit: qͥ ĩ cordi¬
b hõim qd uoluerit oꝑatur. pp̃ qdͥ p̾misit scͥp¬
ttua. Et ambislabat dauid ꝑficiens et mag̾ai¬
cabatur: et dñs oip̃s erat cũ illo. Ac per hoc doꝰ
ꝯstirueremt. Et qũo ad duỹ. Nũqͥd corꝑalib
ullis ũicuł alligauit. Intͦ egi corda tenuin
corda mouit. eosq uolinitatib eoꝵ quas ipt̃
ĩ ulł opatꝰ ẽ traxit Si gͦ cũ uoluerit reges ĩ t̾ra
d̾s ꝯstitu̾e mag̾ ht̃ ĩ potestate uolũtates hõmi
ꝙͣ ip̃i suas quis aliꝰ facit ut salubris sio corte¬
ptio. et fiat ĩ correpti corde correfto. ut celesti

Expanded text:
suum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis nt corde pacifico: et tamen hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus omnipotens erat cum illo. Ac per hoc Domiconstituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
tã ĩo nos pigri et negligentes ẽẽ debemꝰ ĩ cortiẽ¬
dis qui corripiendi st̃. Neq .n. frustra dcm̃ ẽ. Cor¬
rũpunt mores bonos colloqͥa mala. Exꝑit in¬
firmꝰ ĩ tua scĩa fr̃ pp̃ ꝙ̃p xp̃c mortiuit ẽ. Nõ ar
gum̃tem᷑ et cont᷑ ista p̾cepta salubrẽ q c̾torĩ dicẽ¬
tes. et cocrũpant mores bonos colloqͥa mala. et ꝑe¬
at infmus. quid ad nos ꝑtines: firmũ fu̾dam̃tũ
ista garrientes securos nos ĩ hac negligẽtia eẽ

Expanded text:
 ideo nos pigri et negligentes esse debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloquia mala ; et, Peribit infirmus in tugumentemur contra ista praecepta salubremque terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum fundamentum I. Absit ut ista garrientes, securos nos in hac negligentia esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin millũ exceptsi face̾. nullũq discern̾e.
s uelle om̃s saluos fĩ quib p̾dicamꝰ hanc pa¬
cẽ. Neq .n. metuend̾ ẽ. ne ꝑdamꝰ eam: si ille
cui p̾dicamꝰ nõ ẽ filiꝰ pacis nob̾ ignorantib. ad
nos .n. reu̾tetur. Id̾o nob̾ ꝓderit ista p̾dicatio: ñ
es illis. Siañ suꝑ eũ pax p̃dicaia requieuerto

Expanded text:
ue discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieverit,
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ: sed hic unũ dicam. Ita dcm̃ ẽ om̃s homĩes
uisto saluos fiꝰ ut ĩtenigant᷑ oñis p̾destinati. qr
matis om̃e olus. Ubi nõ ẽ ĩtenigend̾: insi ome
qd̾ ẜebant. Neq .n. om̃e olus qd̾ erat in totoi
orbe tͤtaꝵ decimabant. Scd̾m istũ locutionis mo¬
dũ dem̃ẽ. sicut ep ego om̃ib ꝑ omĩa placeo. Nũ¬
quid .n. qui hoc dix. placebatitaã t̾a multis ꝑse¬
cutorib nus : S placebat õi gñi hõim qd̾ xp̃i¬
ꝯgregabat ecc̃a. siue ĩa intꝰ positis siue intͦdu¬
cendis in eã¶Nonẽ itaq dubitand̃: uoluntati
dei qͥ ĩcelo es ĩ terra om̃ĩa q̃cũq uoluto fecit hu¬

Expanded text:
. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia matis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi homgregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ꝑ correptonẽ in uiã iuistĩe seu ueniũt seu
reu̾tũtur: quis oꝑatur ĩ cordib eoꝵ saluteꝰ. nisi
ille qui quolibet plantante et rigante. et quo¬
libet in agris uł arbuscuł oꝑante dat ĩcrem̃¬
tum deus: Cin uolenti fac̾e̾ cauũ nullũ hõim
resistit arbitriũ/ Sic .n. uelle seu nolle ĩ uolẽ¬
tis aut nolentis ẽ potestate: ut diuinã uolim¬
tatẽ nõ ĩpediar. nec suꝑer potestatẽ. Etiãde
hiis .n. qui faciũt q̃ ñ uult: facit ipẽ q̃ nult

Expanded text:
er correptionem in viam justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ hoc eis contĩgissexar auferti. Quoꝵ si ne¬
mini cotigisset: tamdu hren hoĩes istum
salubrimũ timorẽ quo uiciũ elationis oppͥ¬
mitur: doneo ad xp̃i gr̃am qua pie muitur
puenirent deinceps iam securi nũꝙͣ se ab il¬
lo ẽe cafutos. Qe p̾sũptio in isto tẽptationu̾
loco ñõ expedit. ubi tanta ẽ insirmitas: ut su¬
ꝑbiã possit generare secntar. Demq ecrã
hoc ent sedtũc ꝙ ĩa ẽ in angeł etiã ĩ homĩ¬
rus ergo scõꝵ ꝑ dei gr̃am dei regno p̾destina
donata sibi eciã ust ĩ finẽ ꝑseuerantia ilł¬
luc integer ꝑducetur. et illuo integetrimꝰ ĩa b̾it

Expanded text:
quam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nequam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominrus ergo sanctorum per Dei gratiam Dei regno praedestinatus, donata sibi etiam usque in finem perseverantia, illuc integer perducetur, et illic integerrimus jam
Abbreviated transcription (Latin):
quau eos ꝓseueratutos ħeatur incͦtũ ñ ałr
hec audire debent quib expedit. nõ altũ ta¬
pere. sed timere. Quis .n. ex multitudine
fideliũ ꝙͣ diu in hac mortalitate iiuitur.
ĩ minero p̃destinatoꝵ se ẽẽ p̾sumat: Qm¬
a id occultari opus ẽ ĩ hoc loco ubi sic cauẽ¬
da est elatio ut eciã ꝑ sachane angelũ ne
extolleretur cantꝰ colaphizaretur apłs. hĩc
illo qui eos uiq sciebat ẽẽ m̃asuros. Et per
ꝓpħam. Si uolueritis et obandientis me cũ
scrrer ip̃e in quib oparetur et uelle. Et siłia
multa dñtur¶ Ilam pp̃ huꝰ utilitatẽ secreti
ne forte qͥs extollatur sed om̃s ociã qui bene
currũt tieant dũ occultũ ẽ qui pueniãt.¬
pp̃ gͦ huiꝰ utiitatẽ secren. credendũ ẽ quosdã
de filiis ꝑditionis nõ accepto dono ꝑseuerãdi
usq in finem in fide que ꝑ dilestionẽ oꝑaa᷑
mcipere uiuere. et qm̃dui fidelit᷑ ac uste ui¬
uere. eo postea cadero. neq de hac mta prius¬

Expanded text:
quasi eos perseveraturos habeatur incertum: non aliter haec audire debent, quibus expedit non altum sapere, sed timere . Quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colaphizaretur apostolus? illo qui eos utique sciebat esse mansuros; et per prophetam: si uolueritis et obaudieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniantgo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, prius
Abbreviated transcription (Latin):
e im̾quisd in locũ suii. Et sara abgo ĩ domũ
suã in gabaa. Et abierũt potentes quoꝵ teti¬
git dñs corda cũ saule. Et falii pestilentes di¬
xetũt. Qus caluabit nos: hic. Et ignora¬
uerũt eũ. Et no obtulerũt ei muneta. Nuiquid
aliguis desꝰ est. nõ iterũ fuisse cũ saule qm̃ ꝙ

Expanded text:
it unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ oꝑm reddi. Non sic est nũc qñ ño solum
nullis bonis. sed eciã multis mał oꝑib p̾cedẽ
lis. et que fecit et q̃ fcũtꝰ fu̾at iia dei gr̃a
regeneretur. et que passurꝰ fu̾at in et̾nũ. nia
erueretur a potestate tenẽbraꝵ. eo tnfferretur
tendũ est iõ gr̾am uitã et̾nã uocari: qr in hiis
mentis redditur q̃ gr̃a contulit hõi. Reste qͥ¬
ppe ip̃a intelligitiur q̃ gr̾a in emigelio legioͦ
gr̃a pro gr̃a. idest pro hiis mitis q̃ contulit gĩa
¶hii u̾o qui nõ ꝑtinent ad hũc p̾destinatoꝵ nu¬
merũ quos dei gr̾a siue ñdũ hñtes ullũ lib̾m

Expanded text:
norum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus pralis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur tendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, Gratia pro gratia , id est, pro his meritis quae contulit gratia. 42. Hi vero qui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum
Abbreviated transcription (Latin):
sod eã tñ ꝑ lib̾m arbitriũ desere possen Nec ip̃m¬
posseo. sec ipm̃ gͥ deus dẽ uoluit sine sua gra ꝙͥ
reliquit ineiꝰ libo arbitno. Qm̃ lib̾m arbitͥũ
ad malũ sufficit. ad bonũ aũ paꝵ ẽ nia adiu¬
netur ab oĩ potũti bono. Q aduitoriũ si homo
ille ꝑ lib̾m ño deseruisset arbitͥũ ꝑ eẽt bonus.
Sed teseruit et desert᷑ ẽ. T̃ale quippe erat ad¬

Expanded text:
sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratia, quam reliquit in ejus libero arbitrio. Quoniam liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab omnipotenti bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitrium, semper esset bonus: sed deseruit, et desertus est. Tale quippe erat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne̾ in bono si uelit nisi eciã efficiatur ut uelit.
¶Cunc gͦ dederat hom̃i deus bonã uoluntatem
In illa quippe eũ fecerat qui fecerat rectũ de¬
derat a diutoriũ sine quo ĩ ea ñ possec ꝑmane̾
a uelleo. Ut aũ uellet in euis reliquit arbitͥo

Expanded text:
nere in bono si velit, nisi etiam efficiatur ut velit. 32. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat rectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arb
Abbreviated transcription (Latin):
in dño głeturs ħ te hiis loquor. qui p̾destinati
sunt in regnũ dei. quoꝵ ita c̾tus ẽ nłt ut neo⁊
addatur eis quisqsn. nec minuatur ex eis. Non
de hiis quicũ annũciasset eo locutꝰ eẽt multi¬
plicati sũt suꝑ mimer̃ ip̃i aũ uocati dici posũt
ẽẽ numerũ elc̃oꝵ nẽq augendũ neq minuẽ¬
dũ qmͣiuis ioħes baptista sig̃ceo ubi dicit. fa
ap̃ uosmet ip̃os. pr̃em hemꝰ abrahã potens
ẽ .ni. deus de lapidib istis suscitare filios abra¬
he ut ostũdat sic ẽẽ istos amputandos si ñõ¬

Expanded text:
I. 39. Haec de his loquor, qui praedestinati sunt in regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possuntesse numerum electorum, neque augendum neque minuendum, quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit, Facapud vosmetipsos, Patrem habemus Abraham; potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
q ille et t̾rente nulło. er in suꝑ ꝯtͣ dei tͤrentis
ĩꝑiũ lib̾o nsus arbitrio nõ stetit ĩ tanta felicita¬
te. nt tanta ñ peccandi facilitate. Isti aũ nõ dico
t̾rente m̃do. sod seuiente ne starent: steter̃ ĩ fide
cũ uiderer ille bona p̾sentia q̃ fu̾at relicturus:
isti futura q̃ accepruri fu̾ant ñ uiderent. Uñ
hoc uisi donante illo a quo mĩam cõsecuti ssm
ut fideles cẽni ᷑ a quo acceperũt spm̃ nõ rimo¬
ris quo ꝑsegñtib cederem. sed uirtitis et can¬
tatis et ꝯtinẽcie quo cunsta minantia. cuncta
muitantia. crncta cruciancia suꝑarent¶ Illigͦ
sine pec̃o ullo data ẽ. cum qua ꝯditus ẽ uolun¬
tas lib̾a. et eam fecit ẜuire pcc̃o. hoꝵ uero cum
fuisset uoluntas serua pca: libata est ꝑ illum
qui dixit. Si uos fils lib̾auerit: tunc uere liberi
eritis. Et accepit tantã ꝑ istã gr̾am lib̾tatẽ: ut
qmus ꝙꝵ du hic uinũt pugnent ꝯͣ ꝯcupistẽ¬

Expanded text:
o, et insuper contra Dei terrentis imperium, libero usque arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate; isti autem, non dico terrente mundo, sed saeviente ne starent, steterunt in fide: cum videret ille bona praesentia quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant, non viderent; unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt ut fideles essent, a quo acceperunt Spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent cont
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde id ostendis: Quod si fuissent in¬
quit ex nob̃: ꝑmansasent utiq nobcũ. fili¬
oꝵ del itox ẽ. iohes loquitur in flliis dei lo¬
co p̾cipuo ꝯstitutꝰ Cum gͦ filii dei dicunt
de hiis qui ꝑseuerantiã ño hũerunt. ex no¬
b̾ exlerunt. sed nõ erant ex nob̾. et addunt.i

Expanded text:
Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt,