comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ prius non habuit uel smn decrimentũ auqͥd̾
quod prius habuic amiccit. uel smn altatõnẽ
aliquid qd̾ prius habuit alicer habere incipit
qͣmͣ prius habuit. Mucatio sm̃ tempꝰ ex duo¬
bus precedentib nascitur: qr nichil tempalicer
mutari potest. quod uel formaliter non mucet᷑
uel localiter. Unde euidenter colligitur quod
ĩmutabile oĩo est quicquid n forma neq loco
nucari potest. Si igitur deum neq forria nez
loco nuitari posse constit̾it ĩmitabilem omĩo
ẽẽ dubiũ non erit. Localem autem mutatõnẽ
facile ab eo remouemus Sieum ubiq eẽ ostẽ¬
dimus. Qod .n. ubiq est in omũ loco est. Q d̾
autem in om̃i loco est de loco ad locũ trãsire
nõ pot̃ D eum autem ubiq ẽẽ młta sũt ĩdicia.
Primũ ip̃a anima nr̃a quam ⁊ tõsimplicem es¬
senciam ẽẽ non dubitat ⁊ sensus ꝑ om̃e quod
uiuificat corpus diffusam ẽẽ probat. Q̾cũq

Expanded text:
quod prius non habuit, vel secundum detrimentum aliquid quod prius non habuit, vel secundum detrimentum aliquid quod prius habuit amittit, vel secundum alterationem aliquid quod prius habuit aliter habere incipit, quam prius habuit. Mutatio secundum tempus, ex duobus praecedentibus nascitur, quia nihil temporaliter mutari potest, quod vel formaliter non mutetur, vel localiter. Unde evidenter colligitur quod immutabile omnino est quidquid neque forma neque loco mutari potest. Si igitur Deum neque forma neque loco mutari posse constiterit, immutabilem omnino esse dubium non erit. Localem autem mutationem facile ab eo removemus, si eum ubique esse ostendimus. Quod enim ubique est, in omni loco est. Quod autem in omni loco est, de loco ad locum transire non potest. Deum autem ubique esse multa sunt indicia. Primum ipsa anima nostra, quam et ratio simplicem essentiam esse non dubitat, et sensus per omne quod vivificat corpus, diffusum esse probat. Quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
Aest̾at ergo ut si deum uere umũ eẽ credĩn
utrũne ⁊̃ summe unus dici possit inqͥramus.
Quod tunc ueraciter ostendimus si esi omĩno
inuariabilem ẽẽ comprobamus. S qr scire nõ
possumus quõ deus inuariabił sit iusi prius ag¬
noscamus. quot modis res quelib uariari possit
primũ nos o om̃es mutabilitatis modos describ̾e
ac deinde ꝑ singła qualicer adeo remoueantur
ostend̾e. Trib modis fit om̃is mutabilitas. loco
forma. ⁊ cempore. Localiter nuitatur res q̃lib
qñ de loco ad locum transit. hoc est ẽẽ desinit u̾
fuit. ⁊ ubi non fuit eẽ incipit. & est extriseca
hec mutatio. nichiłq uariat deip̃ius rei eẽncia.
qr si ẽẽ desinit ubi fuit nõ cñ qd̾ fuit ẽẽ desinit.
⁊ si eẽ incipit ubi non fuit non cñ qd̾ nõ fuit
ẽẽ incpit. formaliter mucatur res quelibet
quando quidem sm̃ suam eẽnciam in eodem ꝑ¬
sistens loco. uł sm̾ augnentũ aliquid accipit᷑

Expanded text:
Restat ergo ut si Deum vere unum esse credimus, Restat ergo ut si Deum vere unum esse credimus, utrumne etiam summe unus dici possit, inquiramus. Quod tunc veraciter ostendimus, si eum omnino invariabilem esse comprobamus. Sed quia scire non possumus quomodo Deus invariabilis sit, nisi prius agnoscamus quot modis res quaelibet variari possit, primum nos oportet omnes mutabilitatis modos describere; ac deinde per singulas qualiter a Deo removeantur ostendere. Tribus modis fit omnis mutabilitas, loco, forma, et tempore. Localiter mutatur res quaelibet quando de loco ad locum transit, hoc est esse desinit ubi fuit, et ubi non fuit esse incipit. Et est extrinseca haec mutatio, nihilque variat de ipsius rei essentia, quia si esse desinit ubi fuit, non tamen quod fuit esse desinit, etsi esse incipit ubi non fuit, non tamen quod non fuit esse incipit. Formaliter mutatur res quaelibet, quando vel secundum suam essentiam in eodem persistens loco, vel secundum augmentum aliquid accipit
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sorũ. aut compõne parciũ. aut siłitudĩe
pluriũ unũ esse. cum illud ⁊̃ quod in nobis
rõnaleest horũ omiũ in sem ipõ nich̾ possit
ĩuenire. Illud .ii. nr̃m qd̾ partium młtitudĩe
compositum cernitur. non rõnale. S rõnali
ꝯuinctum ẽe ip̃a nr̃a rõne comprobatur
Si ergo nr̃m rõnale uere unũ ÷ qnͣto ma¬
gis cr̃oator eius uere unus ẽẽ crẽdendus est:
Uere autem unũ ÷ qd̾ eẽncialicer unum est
cuitotũ ÷ unũ essẽ. ⁊ simplex esse qd̃ ℥. Qqͥ
oĩo aliquas seꝑari nõ potest. ⁊ ideo sectõm
ꝑtiũ non admitcit. qr partiũ compositõm
non recipit. ¶teatori igitur rerũ ideo uerũ
dam res inuensuntur que uere unum sũt
⁊ tamen sũme unũ non sunt sicut anime
que unũ sunt essencialiter. s unũ non sũt
inuatiabiliter. Qod aucem uere ⁊ sũme
unũ ̃. essericiałr ⁊ inuariabiliter unũ est

Expanded text:
diversorum, aut compositione partium, aut similitudine diversorum, aut compositione partium, aut similitudine plurium unum esse, cum illud etiam quod in nobis rationale est, horum omnium in semetipso nihil possit invenire. Illud enim nostrum quod partium multitudine compositum cernitur, non rationale sed rationali conjunctum esse ipsa nostra ratione comprobatur. Si ergo nostrum rationale vere unum est, quanto magis Creator ejus vere unus esse credendus est? Vere autem unum est, quod essentialiter unum est, cui totum est unum esse, et simplex esse quod est. Q in partes omnino aliquas separari non potest, et ideo sectionem partium non admittit, quia partium compositionem non recipit. Creatori igitur rerum ideo unum edam res inveniuntur, quae vere unum sunt, et tamen summe unum non sunt, sicut animae quae unum sunt essentialiter, sed unum non sunt invariabiliter. Quod autem vere et summe unum est, essentialiter et invariabiliter unum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sam si diuersa intus consilia presidentiũ essent
ip̃i seforis terum cursus ab inuicer aliqñ di¬
uiderent. Nũc autem omĩa dum sic ꝯcordit᷑
ad unũ finem currunt profecto indicant. qr
unis ⁊ sons ⁊ origo unde procedũt. S quia
unũ diũsis modis accipitur. ꝯsiderandũ est
quõ creator rerũ unus ÷ dicatur. Nam ⁊ unũ¬
est collectione: ⁊ unũ compositõne ⁊ unum
siłicudine. ⁊ unũ essencia ⁊ unũ idencitate
Unũcollectione est quẽadmodum cũ gregẽ¬
unũ dicimus: in quo multa sunt animalia.
Unũ compõne ẽ quem admodũ cũ corpus
unũ dicimus. in quo multa sunt membra.
Unũ siłitudine quemad̾m cum uocem unã
dicumus. que a multis est prolata. S hoꝵ
om̃iũ nichil uere unũ est S̾m aliquem cñ
respectũ unũ dc̃a sunt. qr quodam modo
ad unitatem accedunt. fãs ergo non est ut
existimemꝰ creatorem rerum aut collectõne

Expanded text:
Nam si diversa intus consilia praesidentium essent, Nam si diversa intus consilia praesidentium essent, ipsi se foris rerum cursus ab invicem aliquando dividerent. Nunc autem omnia dum sic concorditer ad unum finem currunt, profecto indicant quod unus est fons et origo unde procedunt. Sed quia unum diversis modis accipitur, considerandum est quomodo Creator rerum unus esse dicatur. Nam est unum collectione, et unum compositione, et unum similitudine, et unum essentia, et unum identitate. Unum collectione est quemadmodum cum gregem dicimus unum in quo multa sunt animalia. Unum compositione, quemadmodum cum corpus unum dicimus, in quo multa sunt membra. Unum similitudine, quemadmodum cum vocem unam dicimus quae a multis est prolata. Sed horum omnium nihil vere unum est. Secundum aliquem tamen respectum unum dicta sunt, quia quodammodo ad unitatem accedunt. Fas ergo non est ut existimemus Creatorem rerum, aut collectione
Abbreviated transcription (Latin):
motu agitari cernimus. quasdam u̾o smñ ten¬
pus mouerĩ uidemus. ⁊ alias sic atq alias sis.
Et lic ita dissimilit̾ res moueantur. nusqmͣ
cam̃ ordo rerum confunditur. Unde non est
dubiũ quinintus sit dispõ presidentis quic̃¬
ca lege cuncta moderatur. geca rõne ergone¬
gamus prouidenciam. Si omĩs nacurał ap¬
pecitus naturalicer sibi preꝑatam inuenit a¬
limoniami nũqͣm oĩo hõc fieri contingat.
ut qd̾ in uno natura appetit in alt̾o̾ natura
non habeat: Similicer cum motus ⁊ incre¬
mentum ita uarie ⁊ dissimlicer foris cur¬
rencia. nusqͣm tamen confundant ordĩem
quõ negare possumus intus eẽ dispõnem:
Subitari ꝙͥ non pocest quin inuisibił intͦ
rector ꝑresideat. qui rerum omĩum euentu
⁊ prouidencia sua p̾uenit. sapĩa disponit. U¬
nus inqm̃ slam ⁊ hoc quo natura ipsa docet
unũscil ẽẽ rerũ omĩũ opificem. unũ eẽ rectorẽ.

Expanded text:
motu agitari cernimus, quasdam vero secundum temmotu agitari cernimus, quasdam vero secundum tempus moveri videmus; et alias sic atque alias sic. Et licet ita dissimiliter res moveantur, nusquam tamen ordo rerum confunditur. Unde non est dubium quin intus sit dispositio praesidentis, qui certa lege cuncta moderatur. Qua ratione ergo negamus providentiam si omnis rationalis appetitus naturaliter sibi praeparatam invenit alimoniam; neque unquam omnino hoc fieri contingat, ut quod in uno natura appetit, in altero natura non habeat? Similiter cum motus et incrementum ita varie et dissimiliter foris currentia, nunquam tamen confundant ordinem; quomodo negare possumus intus esse dispositionem? Dubitari igitur non potest quin invisibilis intus rector praesideat, qui rerum omnium eventus et providentia sua praevenit, et sapientia disponit. nus inquam. Nam et hoc quoque natura ipsa docet: unum scilicet esse rerum omnium opificem; unum esse rectorem.
Abbreviated transcription (Latin):
qd bibant. algent inueniũt qd̾ caleant. Cõ¬
stat ergo qr prouidencia precessit. cuiꝰ ꝯsilio
hoc tũnc cautum est ne qd̾ nunc indigẽciis
rerũ necessariũ presidium desit. Quienĩ ap¬
pecitus insticuit. ip̃e appetitib alimenta pre¬
parauit. neq ullo modo fieri poss sirerũ euẽ¬
tus fortuiti essent ut sic ꝑ omĩa cunctis affec¬
tib sui effectus responderent. Idem mocus na¬
turalis probat. Sicut .n. impossibile est ut ꝑ se
aliquid de nichilo fiat. sic omĩo impossibileũ
ꝑ se aliquid augmentũ accipiat. hoc est ꝙ
sibi ip̃i dare non pot̃ iuiciũ. sibi ip̃i nõ pot᷑
dare incrementũ. Odoicquid enĩ crescenti in
cresc̾e pot̃ nisi addatur ei qd̾ pͥus nõ habuit
patet qr nulla res crescens ꝑ se incremencũ
sumit. Ouigͦ crescentib dat crementũ. ipẽ
existentib dedit iniciũ. Idẽ motus localic
probat. Quasdam namq creaturas perpetuo

Expanded text:
quod bibant; algent, inveniunt quo calefiant. Conquod bibant; algent, inveniunt quo calefiant. Constat ergo quod providentia praecessit, cujus consilio hoc tunc cautum est, ne quod nunc indigentiis rerum necessarium praesidium desit. Qui enim appetitus instituit, ipse appetitibus alimenta praeparavit. Neque ullo modo fieri posset, si rerum eventus fortuiti essent, ut sic per omnia cunctis affectibus sui effectus responderent. Idem motus naturalis probat. Sicut enim impossibile est, ut per se aliquid de nihilo fiat, sic omnino impossibile est ut per se aliquid augmentum accipiat; hoc est quod sibi ipsi dare non potest initium, sibi ipsi dare non potest incrementum. Quidquid enim crescenti in crescere potest nisi addatur ei quod prius non habuerit, Pater quod nulla res crescens per se incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque creaturas perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur necessario ut semꝑ sit neq ut a¬
liunde auferri possit. qd̾ aluunde datum nõ
sit. Necesse est ergo ut quem creatorem cͤ¬
dimus. hunc nec principiũ nec finem hab̾e
posse conficeamur. Principiũ enim nõ ht̃
qd̾ semꝑ fuit nec finem quod nũqmͣ desi¬
uit. Nẽq ergo eternus preter solũ creatorẽ
est n creator nisi etermus ẽẽ potest. Hanc cog¬
nitionem in rõnali motu inuenimus. qd̾.s̃.
creatorem eternũ habemus qui pͥncipio ca¬
ret qr semꝑ fuit finem non patitur qr semꝑ
erit Huic autem cognicioni cet̾i quo mo¬
tus accestant᷑. hoc ẽst animał. naturał lo¬
calis. In animalinamq motu sunt sensus ⁊
appetĩtus. Om̃is aut̃ naturał appetitus ĩ reb
explementũ inuenit. neq aliquis est ordĩa¬
tus affectus. quem suus affectus consequi nõ
possit. Werbi gr̃a. Esursunt animantia. ĩue¬
niunt quid comedant siciunt inueniũt

Expanded text:
sequitur necessario ut semper sit, utque asequitur necessario ut semper sit, utque aliunde auferri non possit, quod aliunde datum non sit. Necesse est ergo ut quem Creatorem credimus, hunc nec principium, nec finem habere posse confiteamur. Principium enim non habet quod semper fuit; nec finem, quod nunquam desinit. Neque ergo aeternus praeter solum Creatorem est, neque Creator nisi aeternus esse potest. CAP. nitionem in rationali motu invenimus, quod scilicet Creatorem aeternum habemus, qui principio caret, quia semper fuit; finem non patitur, quia semper erit. Huic autem cognitioni caeteri quoque motus attestantur: hoc est animalis, naturalis, localis. In animali namque motu sunt sensus et appetitus. Omnis autem naturalis appetitus in rebus explementum invenit, neque aliquis est ordinatus affectus, quem suus effectus consequi non possit. Verbi gratia: Esuriunt animantia, inveniunt quod comedant; sitiunt, inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ÷ cẽ sibi ipĩ dare nõ pot̃. ⁊ idcuto quic¬
quid iuiciũ hũit. dubiũ non est qͥn ab alio eẽ
acceꝑit. Qbod autem a seme ipõ nõ est eẽ aliis
dare non potest. Igitur quisquis ille qui reb esse
contulit ab alio eẽ non accepit. qd̾ inde qͦ liqͥdo
comprobatur. qr si quicquid ÷ creaturã esse cre¬
dimus. nullũ in reb finem inuenimꝰ. Nostra
ergo uos natura instiuit. qd̾ creatorem hẽmus
non hũit. s nec pͥmus dici potest si ab alio esse
accepit. Igitur si creator ÷ semꝑ fuit. Item qd a
sein ipõ ÷. nõ eẽ nõ pot̃. Quicquid .ni. a semet¬
ip̃õ ÷̃: huic idem ÷ esse ⁊ id qd̾ est. a constat qͣr
uulla res a sem ip̃a diuidi aut seꝑari pot̃. Cui
igitur idem ẽ esse. ⁊ id qd̾ ẽ necessãno semꝑ est
qr a semet ipõ separi nichil potest Sugitur
quicquid a sem ip̃o est huic idem est esse ⁊
id quod est. qui aliunde ẽẽ non accepit

Expanded text:
ibi dare non potest: et idcirco quidibi dare non potest: et idcirco quidquid initium habuerit, dubium non est quin ab alio esse acceperit. Quod autem a semetipso non est, esse aliis dare non potest. Igitur quisquis ille est qui rebus esse contulit, ab alio esse non accepit. Quod inde quoque liquido comprobatur, quia, si quidquid est, creaturam esse credimus; nullum in rebus finem invenimus. Nostra ergo nos natura instruit quod Creatorem habemusnon habuit, sed nec primus dici potest, si ab alio esse accepit. Igitur, si Creator est, semper fuit. Item quod a semetipso est, non esse non potest. Quidquid enim a semetipso est, huic idem est esse, et id quod est et constat, quia nulla res a semetipsa dividi aut separari potest. Cui igitur idem est esse, et id quod est, necessario semper est, quia a semetipso separari nihil potest. Si igitur quidquid a semetipso est, huic idem est esse; et id quod est, qui aliunde esse non accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
se cognoscendũ ingreditur. Ingresso autem
uiausq ad finem currenda restat. ut scilicet
quisq ex consideratõne ꝓpͥa ad agnitõnem
creatoris sui ꝑueniat Issud uamq in nobis
qd̾ carnis non ht̃ essenciam a carne nõ potest
habere maceriam. s sicut diũsum ÷ a carne.
ita se alienũ sentit a caruis origine. Iniciũ
cã sehabere in hoc uerissime agnoscit. quiã
cũ se intelligat ẽẽ semꝑ se fuisse nõ mem̾it.
Si ergo intellectus eẽ non pot̃ nͥ intelligẽs
restat ut quem non semꝑ intellexisse cõg¬
noscimus nõ semꝑ fuisse. ac ꝑ ħ aliqũ cepisse
credamus. O sicut iam dcm̃ ÷ qd̾ spiritalem
ht̃ essenciam non potest originem habere cor¬
poream. qr quicquid ex materia p̃iacente
traducitur corporeũ esse comprobat᷑ Dic gͥ
ĩuisibile nr̃m iuiciũ hũit. suꝑest ut non dẽ
p̃iacenti materia. s de nichilo fc̃m sit. Qd̾ ã

Expanded text:
se cognoscendum ingreditur. Ingresso autem se cognoscendum ingreditur. Ingresso autem via usque ad finem currenda restat, ut scilicet quisque ex consideratione propria ad agnitionem Creatoris sui perveniat. Illud namque in nobis quod carnis non habet essentiam, a carne non potest habere materiam; sed sicut diversum est a carne, ita alienum se sentit a carnis origine. Initium tamen se habere in hoc verissime agnoscit, quod cum se intelligat esse, semper se fuisse non meminit, Si ergo intellectus esse non potest, nisi intelligens, restat ut quem non semper intellexisse cognoscimus, non semper fuisse, ac per hoc aliquando coepisse credamus. Sed, sicut jam dictum est, quod spiritalem habet essentiam, non potest originem habere corpoream, quia quidquid ex materia praejacente traducitur, corporeum esse comprobatur. Si igitur invisibile nostrum initium habuerit, superest ut non de praejacenti mate
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibił ÷ uia. Ianua est qr ingredienci ad cõ¬
templationem animo primũ aditum paudit
bia est qr currentem in contempłonem am̃i
ad fiem ꝑducit Ianua qr quodam modo inui¬
sibilia usibiliter: ostendit Uia ÷ qr de iusibliꝰ
per inuisibilia euntes usq ad uisibilium
ꝑit̾ ⁊ ĩuisibiliũ creatorem uidendũ ꝑduc̃.
Hoc in sem ipõ potest agnosc̾e hõ. Nemo
enum est sane sapiens qui se ẽẽ nõ uideat.
ꝙẜ tamen homo si uere id qd̾ ip̃e est atten¬
d̾e ceperit. omiũ que in se uel uidentur uel
uideri possunt nicħ se esse incelligit. Illud
naniq quod in nob̾ rõnis capax est qmͣuis
ut ita dicam infusum ⁊ ꝯmpetũ carni sit
ip̃m cũ se a sub̾a carnis ꝓpria rõne secernit
zalienũ ẽẽ intelligit. Cur ergo homo inuisi¬
bilia eẽ dubitet. qui id ip̃m qd̾ uere homo
est de cuius existencia nequaqmͣ dubitat in¬
uisibile esse uidet. Ianua ergo concempłomi᷑
homini aꝑitur. qñ ipẽ sua serõne ducentead

Expanded text:
vero visibilis, via. Janua est, quia ingredienti ad contemplationem animo primum aditum pandit; via est, quia currentem in contemplationem animum ad finem perducit. Janua est, quia quodammodo invisibilia visibiliter ostendit; via esper invisibilia euntes usque ad visibilium pariter et invisibilium Creatorem videndum perducit. Hoc in semetipso potest agnoscere homo. Nemo enim est sane sapiens, qui se esse non videat. Et tamen homo si vere quod ipse est attendere coeperit, omnium quae in se vel videntur, vel videri possunt, nihil se esse intelligit. Illud namque quod in nobis rationis capax est, quamvis, ut ita dicam, infusum et commistum carni sit; ipsum tamen se a substantia carnis propria ratione secernit, et alienum esse intelligit. Cur ergo homo invisibilia esse dubitet, qui idipsum quod vere homo est de cujus existentia nequaquam dubitat, invisibile esse videtur. Janua ergo contemplationis homini aperitur, quando ipse sua se ratione ducente ad
Abbreviated transcription (Latin):
in alcero. qmͣ qd̃ quisq amat in se ipõ. quia
non aliud est quod quisq est. qm qd̾ alter
est. Quod pater diligit in filio. hoc idem filiu
diligitin se ipõ. ⁊ quod amor patris ⁊ filii di¬
ligit in filio. hoc filius diligit in se ipõ Item
quod filius diligit in patre ħ pater diligit ĩ
se & quod amor patris ⁊ filii diligit in patre.
ħ pacer diligit in se. Item qd̾ pater ⁊ filius di¬
ligunt in amoresuo. ħ amor pacris ⁊ filii di¬
ligic in se ipõ. Item ꝙ pater diligit in se ipõ. ħ
diligit in filio ⁊ in amore suo. ꝙ quod filiuꝰ

Expanded text:
in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliunde est quod quisque est, quam quod alter est. Quod Pater diligit in Filio, hoc idem Filius diligit in seipso; et quod amor Patris et Filii diligit in Flius diligit in Patre, hoc Pater diligit in se; et quod amor Patris et Filii diligit in Patre, hoc Pater diligit in se. Item quod Pater et Filius diligunt in amore suo, hoc amor Patris et Filii diligit in seipso. Item quod Pater diligit in seipso, hoc diligit in Filio
Abbreviated transcription (Latin):
cipium om̃iũ excellentius bonũ nullum
ẽẽ potest. Sũmũ igitur bonũ deus z. Bĩtu¬
do autem nusqͣm rectius qmͣ in sũmo bo¬
no collocatur. Deus gͥ solus ⁊ ꝓprie ⁊ prĩ¬
cipaliter beatus ÷. Beatus autem quõ esse
pot̃ cui id ip̃m non placet qd̾ est: Quisquiꝰ
igitur beatus est ⁊ se ip̃m diligit. ꝙ id qd̾
ipẽ est diligit. Si igitur pater ⁊ filius et
amor patris ⁊ filii unũ sunt. ꝙ unus deus
sunt. cum in solo deo uera bĩtudo sit. necesse ẽ
ut ⁊ quisq amet se ipm. ⁊ ad inuicem qͥsq
alium. Neq enũ bĩtudo ueraciter dici posset.
ĩmo potius sũma infelicitas foret si ꝑ ꝯtͣriã
uoluntatem se diuid̾ent. ⁊ ꝑ eamdem nat᷑am
ab inuicem seꝑari non possent. Sicut igitꝰ
natura unũ sunt pat̾ ⁊ filius ⁊ amor pacris
⁊ filii. ita quo uoluntate ⁊ amore unimi nõ
eẽ non possunt. Uno amore se diligũt quia
unũ sunt nec aliud est quod quisq amat

Expanded text:
cipium omnium excellentius bonum nullum cipium omnium excellentius bonum nullum esse potest. Summum igitur bonum Deus est. Beatitudo autem nusquam rectius quam in summo bono collocatur. Deus igitur solus et proprie et principaliter beatus est. Beatus autem quomodo esse potest, cui idipsum non placet quod est? Quisquis igitur beatus est, et seipsum diligit, et id quod ipse est diligit. Si igitur Pater et Filius, et amor Patris et Filii unum sunt, et Deus unus sunt; cum in solo Deo vera beatitudo sit, necesse est ut et quisque amet seipsum, et ad invicem quisque alterum. Neque beatitudo veraciter dici posset, imo potius summa infelicitas foret; si per contrariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat
Abbreviated transcription (Latin):
lux inuisibilꝰ ⁊ uita ĩmortał. cuius aspectus
est tam desiderabilis ut oculos dei delectare pos¬
sit. simplex ⁊ ꝑfecta. nõ redundans ⁊ plena.
est ut quod de qualibet harũ dicitur. utrũ ne
⁊̃ de aliis dici possitm̃quiratur. Dictum ẽ at̃
quod pater amat filium. Restat gͦ ut ꝯsid̾em᷑
si pari modo dici possit qd̾ amor patris ⁊filii a¬
matsiliũ & quod filius amet se ipm. Item qd̾
pater amet se. quod filius amet patrem q
amor patris ⁊ filii amet patrem. Item quod
amor patris ⁊ filii amet se qd̾ pater amet
amorem suũ ⁊ filii. quod filius amet amo¬
rem suũ ⁊ patris. postremo si unus ⁊ idem
amor est quo quisꝙ amat se ip̃m. uel ad in¬
uicem quisq aliũ. Sed hec facilius inueni¬
mus. si ea que iam dc̃a sunt ad memoriam
reuocamus. In supͣdictis enĩ rõtub asserui¬
mus. quod deus prima causa est ⁊ origo bo¬
norumonĩũ. Lo autem qui fons est ⁊ prin¬

Expanded text:
Lux invisibilis et vita immortalis, cujus aspectus Lux invisibilis et vita immortalis, cujus aspectus est tam desiderabilis, ut oculos Dei delectare possit; simplex et perfecta, non redundans et plena, erest ut quod de qualibet harum dicitur, utrum ne etiam de aliis dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod amor Patris et Filii amet se, quod Pater amet amorem suum et Filii, quod Filius amet amorem suum et Patris. Postremo utrum quod unus et idem amor est quo quisque amat seipsum, vel ad invicem quisque alium. Sed haec facilius inveniemus, si ea quae jam dicta sunt ad memoriam revocemus. In supradictis enim rationibus asserimus, quod Deus prima causa est et origo bonorum omnium. Eo autem qui fons est et prin
Abbreviated transcription (Latin):
forte sapĩe opus suum antefertur. non ħ est̃
ex iudicio ueritatis. s ex errore hoĩs. Sapĩa
enĩ uita est. ⁊ amor sapĩe est felicitas uite. Q¬
propter cũ dicitur quod pater sapĩe compla¬
ceat sibi in illa. ab sit ab inclłu nr̃õ ut credamꝰ
quod deus sapĩam suam pp̃ oꝑa que per illam
fecit diligat. quin potius om̃ia oꝑa sua nõ uisi
pp̃ illam amat. Propterea enĩ dyxit. hic est fili
meus dilectus in quo mͥ complacui. non in t̾ra
aut in celo. non in sole ⁊ luna ⁊ stelł. nõ etiam
in angłis ⁊ que excellentissima sũt in creaturis.
qr ⁊ ista si suo modo placita sũt. tamen nͥ in ipso
⁊ ꝑ ip̃m placere non possunt. Tanto enĩ ampli
amore meo digna sunt. qnͣco uicinius ad euis
siłitudĩem accedũt. Non ergo pp̃ opera sapĩam.¬
s pp̃ sapĩam oꝑa sua diligit deus. In illa enim
omẽ pulcrũ ⁊ uerum. ⁊ ip̃a cota est desideriũ.

Expanded text:
forte sapientiae opus suum antefertur, non hoc est forte sapientiae opus suum antefertur, non hoc est ex judicio veritatis, sed ex errore hominis. Sapientia enim vita, et amor sapientiae est felicitas vitae. Quapropter, cum dicitur quod Pater sapientiae complaceat sibi in illa, absit ab intellectu nostro ut credamus quod Deus sapientiam suam propter opera quae per illam facit diligat, quin potius omnia opera sua non nisi propter illam amet! Propterea enim dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; non in terra aut in coelo; non in sole aut in luna et stellis; non etiam in angelis, et quae excellentissima sunt in creaturis; quia et ista si suo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sunt, quanto vicinius ad ejus similitudinem accedunt. Non ergo propter opera sapisapientiam opera sua diligit Deus. In illa enim omne pulchrum et verum; et ipsa tota est desiderium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarũ trinitatem. ꝙ sb̾e unitatem cognosc̾e
Trib gͦ in deitate una ꝯmunis est ⁊ equał eter¬
nitas. ⁊ eterna equalitas. qr non pocest ẽẽ sin¬
gulis dissimile. quod om̃ib facit deitas una d¬
ꝯmune. Tres ergo unũ sunt. qr in trib ꝑsonis
est una suba. s tres unus nõ sunt. qr sicut distĩc.¬
tio ꝑsonarum unitatem deitatis non diuidit.
ita ⁊ unitas deitatis distinctionem ꝑsonarũ
non confundit. S libet adhuc paulo attentius¬
suam pp̃ opus. nõ opus pp̃ scĩam. Sicut est scĩa¬
agricolandi. scĩa texendi. Sciẽcia pinsendi. ⁊
cet̾e huiꝰ modi. ubi prorsus pericia iudicatur.
inutilis. nisi consequatur inoꝑe fructus uti¬
litatis. Quod si de sapĩa dei dr. iam nimirum
opus fcori suo antefertur. Propterea dicend̾:¬
sapĩam semꝑ p̃ciosiorem ẽẽ oꝑe suo. & semper
pp̃ se amandam ẽẽ sapĩam. Quod si quando f¬

Expanded text:
ersonarum trinitatem et substantiae unitatem cognoscere. ersonarum trinitatem et substantiae unitatem cognoscere. Tribus ergo in deitate una communis est, et aequalis aeternitas, et aeterna aequalitas, quia non potest esse singulis dissimile, quod omnibus facit deitas una commune. Tres ergo unum sunt, quia in tribus personis est una substantia, sed tres unus non sunt, quia sicut distinctio personarum unitatem deitatis non dividit, ita et unitas deitatis distinctionem personarum non confundit. suam propter opus, non opus propter scientiam. Sicut est scientia colendi; scientia texendi, scientia pingendi, et caeterae hujusmodi, ubi prorsus peritia judicatur inutilis, nisi consequatur in opere fructus utilitatis. Quod si de sapientia Dei dicitur, jam nimirum opus factori suo antefertur. Propterea dicendiam semper pretiosiorem esse opere suo, et semper propter se amandam esse sapientiam. Quod si quando
Abbreviated transcription (Latin):
gĩgnitur. nec cum gignitur uichoans. nec cũ
gẽnita est cessans. Semꝑ gignitur qr eterna.
Semꝑ genita est qr ꝑfecta. Est gͦ qui genuit.¬
⁊ est qui genicus÷. ¶oi genuit pater est. qui
genitus ÷ filius ÷. ꝟqr qui genuit semꝑ genũ
eternus pater est. &qr qui genitus ÷. semper ge¬
nscus est et̾no pr̃ filius coet̾muis ⁊. Itẽ qui sꝑ
sapĩam huĩit semꝑ sapĩam dilexit. Qui u̾o sẽꝑ
dilexit semꝑ amorem habuit. Itaq eterno pnͣ¬
tri ⁊ filio coeternus amor est. ꝙ tamen patera
nulloz. filius a patre solo est. amor uero a prẽ
simul ⁊a filio est. S quia suꝑius creatorẽ oĩũ
sũme ⁊ uere unũ eẽ asseruimus. ħ tria in deo
qui genitus est non potest eẽ ille a quo genit᷑
est. neq item ille qui agignente ⁊ genito pro¬
cedit. ille ẽẽ potest qui ÷ gignens uel genitus i ex¬
pugnabili rõne ueritatis cogimur in deicate ⁊¬

Expanded text:
gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum genita est cessans; semper gignitur, quia aeterna; semper genita est, quia perfecta. Est ergo qui genuit, et est qui genitus est. Qui genuit, Pater est; qui genitus est, Filius est. Et quia qui genuit, semper genuit, aeternus Pater est. Et quia qui genitus est, semper genitus est, aeterno Patri Filius coaeternus est. Item qui semper sapientiam habuit, semper sapientiam dilexit. Qui vero semper dilexit, semper amorem habuit. Itaque aeterno Patri et Filio coaeternus amor est. Et tamen Pater a nullo est, Filius a Patre solo est, amor vero a Patre simul et Filio est. Sed quia superius Creatorem omnium summe et vere unum esse asseruimus, haec tria in Deo qui genitus est, non potest esse ille a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit, ille esse potest, qui est gignens vel genitus; inexpugnabili ratione veritatis cogimur in deitate p
Abbreviated transcription (Latin):
nec de solo intellectu qiab utrisq procedit. pͥꝰ
mens. deinde mens ⁊ intellectus. postea mens ĩ
cellectus ⁊ amor. ꝙ ħ quidem in nob̾ sic est. ue¬
rum in creatore longe alicer suadet xõ. ¶Ruia
enĩ ip̃m fuisse semꝑ credimus. semꝑ qͦ sapĩam¬
hũisse oportet confiteam᷑. Nam si aliqñ sine
sapĩa fuisse d̾r. quis eũ postmnodum sapientẽ
fecerit aut a quo sapĩam acceꝑit ulło modo
inuenicur. cũ ⁊ hoc absurdissimũ sic. ⁊ ab om̃ĩ
rõne alienũ. crede eum quiest fons ⁊ origo ot¬
om̃is sapĩe. aliqñ sine sapĩa exstitisse. Semper
ergo in illo sapĩa. Semꝑab illo sapĩa. Semper
cum illo sapĩa fuit. Semꝑ in illo sapĩa. quia
semꝑ sapiam hũit. qui semꝑ sapiens fuit. Sem¬
perab illo sapĩa. quia sapĩam quam hab ipẽ
genuit. Semꝑ cum illo sapĩa quia genica se
ãgignente non diuidit. Semꝑ genita ẽ ⁊ sꝑ

Expanded text:
quia nec de solo intellectu, quia ab utrisque procedit. Prius quia nec de solo intellectu, quia ab utrisque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens et intellectus et amor. Et hoc quidem in nobis sic est. Verum in Creatore esse longe aliter suadet ratio. Quia enim ipsum fuisse semper credimus, semper quoque sapihabuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui est fons et origo sapientiae, aliquando sine sapientia exstitisse. Semper ergo in illo sapientia, semper ab illo sapientia, semper cum ipso sapientia fuit. Semper in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit; semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia sapientiam quam habet, ipse genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
rõnał una est. ꝙ gn̾at de se intellectũ una unum.
Quem non numqm dum conspiat qmͣ subtilis.
qͣm uerus. qm ꝯueniens. qmͣ iocundus sit. moxdi¬
ligiteũ. ⁊ complacet sibi in ipõ. uidet pariter et
sfupet. ⁊ se tale aliquid inuenisse potuisse mĩrat᷑
behementer libet semꝑ illud aspice. semꝑ habere.
semꝑ illo frui. semꝑ in illo delectari. Ipsum ꝑ se
placet. ip̃m pp̃ se placet. nec aliquid ÷ quodext
illud queritur. qr in illo totũ amatur. In illo con¬
templatio ueritatis ad uidendum delectabiliss.
ad habendum suauis. ad fruendũ dulcis. Cũ illo
secum mens requiescit. nec umqmͣ secreti sui te¬
dio afficitur. que unico quidem nõ cñ solitario
consorte letatur. Considera gͦ tria hec. menten.
intellectũ. amorem. De m̃te incellectus nasci¬
tur demente paricer ⁊ intellectu amororit᷑.
De sola mente intellectus. quia mens de se iñ¬
tellectum genuit. Amor uero nec de sola m̃te.

Expanded text:
rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. Quem nonnunquam dum conspicit quam subtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur. Vehementer libet semper illud aspicere, semper habere, semper illo perfrui, semper in illo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico quidem, non tamen solitario consorte laetatur. Considera ergo tria haec, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor oritur. De sola mente intellectus, quia mens de se intellectum gignit. Amor vero nec de sola mente,
Abbreviated transcription (Latin):
nuitabił ÷ sapĩa. hoc iam de cognilrõne dĩtia
dictũ sufficiat. O sciendũ est qd̾ hec eognitõ
⁊uisio dicitur. ⁊ sapĩa diaitur. ⁊presciençia
dicitur. ⁊ prouidencia dicitur. uisio est qͥa
aspicit. Sapĩa est . q inrelligit prisciencia:
quia preuenit. prbuidena quidisponit.¬
⁊ de quib młte difficiles ⁊ perpleeequestio¬
nes oriuntur. quas huicicompendia m̾cerpo¬
lare timemus. Igitur asida que restant
transeamusl macauc
x quo pridem de uisibilib ad inuisibilia
oculo contemplationis ingressi sumus. ad
hoc usq uia inuestigationis penetrauimus. ut
iam creatorem rerum unũ sine pͥncpio. sũ fine
sine mutabilitate ẽẽ non dubitemus. ꝙ ħ qui¬
dem non extra nos s in nob̾met ip̃is inuenimus
Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadẽ
ip̃anatura nr̃a acreatore nr̃õ nos doceat. qr fortas¬
sis nõ solum unũ s ⁊ trinũ ostendat. Certe mens

Expanded text:
mutabilis est sapientia. Hoc mutabilis est sapientia. Hoc ognitio et visio dicitur, et sapientia dicitur, et praescientia dicitur, et providentia dicitur. Visio est quia aspicit, sapientia est quia intelligit, praescientia quia praevenit, providentia quia disponit. De quibus multae difficiles et perplexae quaestiones oriuntur, quas huic compendio interpolare timemus. Igitur ad ea quae restant transeamus. CAP. XXitatem. Ex quo pridem de visibilibus ad invisibilia oculo contemplationis ingressi sumus, ad hoc usque via investigationis penetravimus, ut jam Creatorem rerum omnium sine principio, sine fine, sine mutabilitate esse non dubitemus, et hoc quidem non extra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens
Abbreviated transcription (Latin):
rum est p̃uidet. qñ presens est uidet. quando
tuũ ess ocłs. nec aliud tibi ess ẽẽ ⁊ aliud uide
quocumq se res uertẽt. presens tibi non esse
non poss. ⁊ sub uno uisionis ictu ĩmobilis per¬
manens comp̃hend̾es quicquid quaqͣ uersũ
in respectu haberes. ĩmo non nisi ance te cern̾es
quicquid circũquaq contra positum haberes
Res transiret ⁊ starer uisio. & quocũq sua se
mobilirate uert̾et. stanti non nisi presens ess.
Nunc autem qr ex parte uides mutabilit̾ uides.
& cum tes uidenti transit aut uderi desinit. aut
secũ mutabilit̾ uisionem trahit. Qod si to¬
tus oł̾s ẽẽs. sic mutabiliter non uideres. Quic¬
quid igitur ex parte est mutabile est. ⁊ quiqͥ
tx parte non ÷ immutabile est. Deus autem
cui idem ÷ ẽẽ uiu̾e ⁊ intellig̾e. cum ꝑ essenciam
ex parce non sit nec per sapĩam ex parte ẽẽ po¬
terit. s sicut ĩmutabił est essencia ita quoq ĩ¬

Expanded text:
rum est praevidet, quando praesens est videt, quando rum est praevidet, quando praesens est videt, quando tuum esset oculus, nec aliud tibi esset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stanti non nisi praesens esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non est, mutabile non est. Deus autem cui idem est esse, vivere et intelligere, cum per essentiam ex parte non sit, nec per sapientiam ex parte esse poterit; sed sicut immutabilis est essentia, ita quoque im
Abbreviated transcription (Latin):
missione tenere non possum᷑. Sed has omes
mutabilitates cognicio diuina nõ recipit. Nõ
augetur qr plena est. Neq .n. nescire pot̃ omĩa
qui creat. qui gub̾nat. qui penetrat. qͥ portat
onũa. ꝙ qui omib presens est deitate ab sens
esse non potest uisione. Minui nõ pocest. quia
aliunde non est quicquid est. s idem ip̃m quic¬
quid est ab ip̃o ÷ ab uno. ⁊ unũ totũ qd̾ est. Qͥd
deuicissitudine dicam :. Quo uicissitudinem
reciꝑe possit. sapĩa que omĩa. simul ⁊ semel sb
unc̾ iusionis radio comp̃hendit Simł quĩa
omẽm eẽnciam. omẽm formam. omĩa loca
omĩa tempora. Semel q uisionem nec int̾iis.¬
sam recipit. nec hĩtam interm ittit. s quod
semelest semꝑ est. ⁊ quod semꝑ est totum est.
Omĩa uidet. ⁊ de omĩb omĩauidet ⁊ semper
uidet. ⁊ubiq uidet. Nichil ei nouũ nichil alie¬
nũ aduenit. nichilsuũ reredit. Quando futu¬

Expanded text:
rmissione tenere non possumus. Sed has omnes rmissione tenere non possumus. Sed has omnes mutabilitates divina cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non potest visione. Minui non potest qui aliunde non est quidquid est, sed idemipsum quidquid est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod semel est semper est, et quod semper est, totum est. Omnia videt, et de omnibus omnia videt, et semper videt, et ubique videt. Nihil enim novum, nihil alienum advenit, nihil suum. Quando futu
Abbreviated transcription (Latin):
tus. qui in toto nacure corpore nusqͣmͣ sibic
contradicit. Semꝑ ergo ĩmutabił est uolun¬
tas dei qui nes ꝯsilium mutat de preterito.
nec ꝓpositũ de fucuro. Sic quo cognitione
ĩmutabił esse credendus est. Trib enĩ modis
mutabilitati subiacet humana cognitio
uel diminutõnem. qũ qd̃ scimus obliuiscimͦ.
Uicissicudo autem quadriꝑtita est. in eẽncia.
in forma. in loco. in tempore. In essencia uicis¬
sicudinem patit᷑ hũana cognitõ. qñ nũc hoc
nũc illud cogitamus. qr simul omĩa nr̃o sen¬
su comp̃hendẽ non possumus. In forma: ũ qñ
idipm̃ nũc tale nũc uero tale attendimus.
quittũq simul nõ ualemus. In loco. ut qͣndo
nũc huc nũc illuc cogitatõnem ducimus. qͥa
simł ubiq cogitacõne ẽẽ non ualemus. In cem¬
pore: quando nũc precerica. nũc presentia ñc̃
quando nunc hĩtam cognitionem sat̾mittimꝰ.
nũs int̾missam it̾m resumini᷑ q eam sine uit̃¬

Expanded text:
tus, qui in tanto corpore naturae nusquam ubi tus, qui in tanto corpore naturae nusquam ubi contradicit. Semper ergo immutabilis est voluntas Dei qui nec consilium mutat de praeterito, nec propositum de futuro. Sic quoque cognitione immutabilis esse credendus est. Tribus enim modis mutabilitati subjacet humana cognitio,Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale, nunc vero tale attendimus; quia utrumque simul non valemus. In loco, quando nunc huc, nunc illuc cogitationem ducimus, quia simul ubique esse cogitatione non valemus. In tempore, quando nunc praeterita, nunc praesentia, nunc quando nunc habitam cognitionem intermittimus, nunc intermissam iterum resumimus; quia eam sine inte
Abbreviated transcription (Latin):
alteratõ corporum alia spũum. cũ ex sup¬
dictis constet. deum non corpus s spm̃ essecũ
de deo loquinur non necẽ ÷ de alceracione c¬
corporũ multa disserere. Breuicer tam̃ eam
attingimus. ut ꝯpetentius ad alteratõnem
spuũ ꝑueniamus. Alteracõ corporũ fit in
transposicione partiũ. ⁊ uicissitudine qͣlitatũ.
Alteratõ spũum ꝑ cognitõnem ⁊ affectum.
Scd̃m affectum m̾uitantur sp̃c. ut nũc tris¬
tes nunc hylares. Scd̾m cognitionem ũ ñc
minus nunc amplius sapiences. Duo uero
sunt p̃cipue que affectum oꝑantis mutare
solent. sd siue qr aliquid penitendũ fecerit
in preterito. siue aliquid mordinatum ꝓpo¬
nat de futuro. Sed quod deus de facto non pe¬
niceat sacis euidenter ostendit ĩmutabił iste
cursus rerũ om̃iũ. qui sic lege perpetua pͥme
institutionis modum non deserit. Quod u̾o
nil mordĩacũ ꝓponat rõnabił probat euen¬

Expanded text:
alteratio corporum, alia spirituum, cum ex supalteratio corporum, alia spirituum, cum ex supradictis constet Deum non corpus, sed spiritum esse; cum de Deo loquimur, non necesse est de alteratione corporum multa disserere. Breviter tamen eam attingimus, ut competentius ad alterationem spiritum perveniamus. Alteratio corporum fit in transpositione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis probat even
Abbreviated transcription (Latin):
tionem mutatur. S horũ om̃iũ diuina nat᷑a
nichil recipit. qd̾̃ facile est uĩdere ꝑ singła. sõ¬
augetur. Quicquid .n. ꝑ incrementũ ccesc̃.
amplius aliquid sem ipõ accipit. Quiciͥt
autem precer id quod in sem ipõ ht̃ aliqs
accipit. aliunde accipiat necẽ ⁊. qr nulla rẽs
sibi ip̃i qd̾ non ht dare non potest. Eroatoꝵ
autem rerum a quo aliquid qd̾ non hłet
accipiat. cum om̃e quod existit ab eo proco¬
dat: Non potest igitur cresc̾e qui sem ipõ
amplius nil. potest teciꝑe. Neq minuiꝰ pot᷑
Quicquid enim sem ipõ fieri pocest uere
unũ non est. qr id quod in seꝑacione se di¬
uidit. in ꝯiunctione idem noñ fuit. Deus
igitur cui cotum unum est ẽẽ qd̾ est. ulło
modo sem iiõ minor fieri potest. Neq gͥ
ꝑfectio augeri. neq unicas minui. neq
immensitas comprehendi. neq qui ubi
alteratione restat ut ostendamus qualit̃
diuine nature non ꝯueniat. ⁊ quia alia ÷

Expanded text:
tionem mutatur; sed horum omnium divina natura nihil recipit, quod facile videre est per sugetur. Quidquid enim per incrementum crescit, amplius aliquid semetipso accipit. Quidquid autem praeter id quod in semetipso habet, aliquid accipit, aliunde accipiat necesse est, quia nulla res sibi ipsi quod non habet, dare potest. Creator autem rerum a quo aliquid quod non habet accipiat, cum omne quod existit ab ipso procedat? Non potest igitur crescere qui semetipso amplius nil potest recipere, neque minui potest. Quidquid enim semetipso minus fieri potest, vere unum non est, quia id quod in separatione se dividit, in conjunctione idem non fuit. Deus igitur cui totum unum est esse quod est, nullo modo semetipso minor fieri potest. Neque igitur perfectio augeri, neque unitas minui, neque immensitas comprehendi, neque qui praealteratione restat, ut ostendamus qualiter divinae naturae non conveniat. Et quia alia est
Abbreviated transcription (Latin):
non illustretur lumine. Illos gͦ dies qui nituͦ
sunt potius debemus amare ubilucem non
secuntur tenebre. ubi eterni solis spleudore
illũiantur ocłi interiores cordis mundi. De
hiis dieb psalmista cecinit. nũtiate de die ĩ
diem salutare eius. Quid ÷ salutare eius nͥ
iħc eiꝰ: Sic .n. interpretatur iħo hoc ẽsaluta¬
ris. Qui ideo salutaris dr̃ qr ꝑ eum homo ad
salutem reformat᷑. De ip̃o autem ioħ̾es loqr¬

Expanded text:
non illustret lumine . Illos ergo dies qui intus non illustret lumine . Illos ergo dies qui intus sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore illuminantur oculi interiores cordis mundi. De his diebus Psalmista cecinit: Annuntiate de die in diem salutare ejus . Quid est salutare ejus, nisi Jesus ejus? Sic enim interpretatur Jesus, hoc est salutaris. Qui ideo salutaris dicitur, quia per eum homo ad salutem reformatur. De ipso autem Joannes loq
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ sim hac uita incipĩat tũc tñ plena et
ꝑfecta i nob̾ erit cum ip̃e qui ÷ ueritas p
huius uite terminũ manifestus apparebit.
De caritate item dc̃m ẽ qr caritas numqͣm
excidit. Boni dies isti qui nũqͣm transeuut.
nam illi dies mali sunt qui non solum non
ꝑmanẽt semꝑ. s nec ad modicum stare possũt.
illi dies sunt quos dedit gr̃a. De ĩllis diebus
dies nonamat. Sicut ieremias dic̃. Domĩe
diem hoĩs non desideraui tuscis. Isti sũt dies
quib plenus fuit iob de quo scriptum ẽ. quia
mortua ⁊ senex plenusq dierum. Nam de a¬
liis dieb plenus eẽ non pot̾at qui trãsacti
iam erant. Illos dies qui foris sunt solos ma¬
li nouerunt boniu̾o qui iam internos dies
uidere meruerunt eos quiforis sunt nõ solum
non diligunt s ⁊ maledicunt Pereat inqͥt
b̾s iob dies in qua natus sum. ⁊ nox in qua
dc̃m ÷ conceptus ÷ homo. Dies ille uertatur
intenebras. ⁊non requibat deus eũ desuꝑ. ꝙ

Expanded text:
iat, tunc tamen plena et perfecta in nobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit. De charitate item dictum est: quia charitas nunquam excidit . Boni dies isti qui nunquam transeunt. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec ad modicum stare possunt. illi dies quos dedit gratia. De illis diebus dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, sed etiam maledicunt. Pereat, inquit beatus Job, dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo. Dies ille vertatur in tenebras, et non requirat eum Deus desuper, et
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatur nõ solum qñ sapĩam suam ĩ
simulactũ sapĩe dei ẽẽ diximus quatuor com¬
plectitur. sicum. mocũ. spẽm. qualitatem. S
tu hiis quatuor motum excellentiorẽ locũ
hr̃e dubiũ non est. qr niciniora uite sunt mo¬
bilia. qm ea que moueri non possunt. Motu᷑
suꝑat. qr in naturali mocu nõ solũ ymago
uite exprimitur. s ip̃a quodam modo tuca ĩ¬
choatur. Rursus animał motus canto natu¬
rali p̃cellit. quanto insensibili id qd̾ sentit
postremo rõnał cunctis supponitur. qr in eo
mulacro nullũ in creaturis ẽẽ pocest eiudenti.
qr ĩnuisibilem sapĩam ostendic manifestius

Expanded text:
manifestatur, non solum quando sapientiam suam in manifestatur, non solum quando sapientiam suam in simulacrum sapientiae Dei esse diximus, quatuor complectitur, situm, motum, speciem, qualitatem. Sed in his quatuor, motum excellentiorem locum habere dubium non est, quia viciniora vitae sunt mobilia, quam ea quae moveri non possunt. Motus superat, quia in naturali motu, non solum imago vitae exprimitur, sed ipsa quodammodo vita inchoatur. Rursus animalis motus tantum naturali praecellit, quantum in sensibili id quod sentit. Postremo rationalis cunctis superponitur, quia in eo mulacro nullum in creaturis esse potest evidentius, quia invisibilem sapientiam ostendit cunctis