comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ teputati. Quis .n. digne cogitans habita¬
tionẽ apud dm̃. in qua om̃s p̾destinatione st̃
depurati. qui scd̃m ꝓpoĩtum uocati sunt. non
euitatur ita uiuere ut tali habitationi ꝯgͤat.
Quod gͦ et ioħes dicit hec scͥpsi uob̾ ut nõ pec¬
cetis. et si quis peccauerit aduocatũ ħemus i¬
ad prem̃ iħ̃m xpm̃ iustum. et ip̃e est exoratio
pro pccĩs urĩs. nõ id agit. ut cum seciuitate
pectemꝰ. sed ut recedentes a pcc̃o. si qd̃ admissũ
est pp̃ illum aduocatũ ẽ nõ hũt infideles. mi¬
nime de induigentia desperemꝰ. Nec de his gͥ
uerb mitior ulla ꝯditio ꝓmittenda ẽ. sic ĩ dm̃
cred̾e uolentib ut ꝑmancant in ꝑditis moribꝰ.:
multo minus de illis ubi apłs ait. Qui si ne le¬
ge peccauerunt sine lege ꝑibunt.qui aũ nile¬
ge peccauerunt ꝑ legem udicabunt᷑ tanqͣm
hoc loco aliquid distet nt̾ ꝑire et iudicari. cum
alio u̾bo hic id̾ significatum sit ¶Solent .n. scͥp¬
ture eciam iudictum ꝓ et̾na dampnatione

Expanded text:
itationem apud deum, in qua omnes praedestinatione sunt deputati, qui secundum propositum uocati sunt, non enitatur ita uiuere, ut tali habitationi congruat? quod ergo et Iohannes dicit: haec scripsi uobis, ut non peccetis. et si quis pecccauerit, aduocatum habemus ad patrem, Iesum Christum iustum; et ipse est exoratio pro peccatis nostris, non id agit, ut cum securitate peccemus, sed ut recedentes a peccato, si quod admissum est, propter illum aduocatum, quem non habent infideles, minime de indulgentia desperemus. Nec de his igitur uerbis mitior ulla condicio promittenda est sic in deum credere uolentibus, ut permaneant in perditis moribus, multo minus de illis, ubi apostolus ait: qui sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur, tamquam hoc loco aliquid distet inter perire et iudicari, cum alio uerbo hoc idem significatum sit. solent enim scripturae etiam iudicium pro aeterna damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
et ducunt. Et in ipis diuinis sententiis ia obscu¬
rum est utrũ et iste cui quid sine dubio adult̾a
licet dimitt̾e ad ulter tñ habeatur si alterã duxe¬
rit: ut qnͣtũ ex istimo uemialit᷑ ibi q̃sq fallatur.
Qmobrem que manifesta sunt impudicitie c̾mina
om̃im̃o a baptismo sunt ꝓhibenda nͥ mutatõne
uoluntatis et pnĩa corrigantur. Que aũ dubia¬

Expanded text:
et ducunt: et in ipsis divinis sententiis ita obscuet ducunt: et in ipsis divinis sententiis ita obscurum est utrum et iste, cui quidem sine dubio adulteram licet dimittere, adulter tamen habeatur si alteram duxerit, ut, quantum existimo, venialiter ibi quisque fallatur. Quamobrem quae manifesta sunt impudicitiae crimina, omni modo a Baptismo prohibenda sunt, nisi mutatione voluntatis et poenitentia corrigantur; quae au
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ininicꝰ et suꝑ seĩauit ⁊itama. Hinc existi¬
mandũ est nõ ea pͥmũ apparuisse in morib ꝙͣuis¬
m̾ito dicit indignationem dei fuisse ꝯmotã uo ĩ¬
tosabili ꝑsecutione ecc̃am suam sineret. hec ibi
eosdem mores malos ꝑtin̾e ꝯfirmet: uag̾e cũ in¬
fidelib iũcłm mrĩmonii nicħ aliuid ẽe asserens
nĩto nich inde p̾ceptũ est. Et id̾o aut lic̾e creditũ
est. aut uelud dubiũ derelictum sicut eciã illud
ambiguũ ẽ utrum herodes mortui duxerit aũ
uiui frĩs uxorem. et ĩo ño ita daret. quid ioh̾es
ei non licere dicebat. De concubina quoq si pro¬
fessa fuerit nullum se alium cogniturã eciã si
ab illo cui sb̾dita est dimttatur. merito dubita¬
tur utrum ad ꝑcipiendũ baptismũ n̾o debeat
admitti. Quisquis eciã uxorẽ in adult̾io depre¬
hensam dimiserit et aliam duxerit ño uidetur
equausꝰ cis qui excepta causa ad ultii dimittũt

Expanded text:
uenit inimicus et superseminauit zizania. hinc autem existiuenit inimicus et superseminauit zizania. hinc autem existimandum est non ea primumerito dicit indignationem Dei fuisse commotam, ut intolerabili persecutione Ecclesiam suam sineret flagellareosdem mores malos pertinere confirmet, jungere cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud esse asserens mento nihil inde praeceptum est et ideo aut licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam illud ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum se alium cognituram, etiamsi ab illo cui subdita est dimittatur,. merito dubitatur, utrum ad percipiendum baptismum non debeat admitti. quisquis etiam uxorem in adulterio deprehensam dimiserit et aliam duxerit, non uidetur aequandus eis, qui excepta causa adulterii dimittunt
Abbreviated transcription (Latin):
facue ꝯpensan tria tũ mortifera ẽẽ nõ dubitãt
et ex ꝯ̾cationib pumenda. donec pnĩa humilio¬
re sanent᷑ impudicitiã. ydolatriã. homicidiũ. ne¬
q nunc opus est quer̾e quał sit eoꝵ ista senten¬
tia et utrũ corrigenda an aꝑpbanda: ne o pꝰ sus
hinic ab soluenda minime necessaria ẽ sufficͤ
.ni. qr si omĩa nõ sunt ad mittenda ad baptism̃i
sacram̃tũ: int̾ hec omĩa est ad ult̾iũ. Si aũ tria
illa sola excipienda sunt. eciam in his trib est a du¬
lt̾ium: unde ista disputatio nata est.¶ Sed qm̃ ma
mi huisse u̾o uident᷑ hoc malũ ut alienas uxores
duc̾ent uiri. aut alienis uiris femme nuberent
inde fortasse apud quasdã ecc̃as negligentia ista
surrepsit: ut in cathecisuns ꝯpetentiũ nec q̃ rerẽ¬
tur nec ꝑcut̾entur hec uicia. atq inde fcm̃ est ut
inciperent defendi que tñ ad huc in baptiratis ra¬
ra sunt. si ea nos negligendo nõ densa faciamus

Expanded text:
facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus punienda, donec paenitentia humiliore sanentur, inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda an adprobanda, ne opus sustionem, quae huic absoluendo minime necessaria est. sufficit enim, quia si omnia non sunt admittenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium, unde ista disputatio nata est. Sed quoniam mi, habuisse non uidentur hoc malum, ut alienas uxores ducerent uiri aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt, si ea nos neglegendo non densa faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cia dampnabilia aꝑtis foĩs ꝯũici redarguiq ñ
possunt: p̾ceptis tũ et cathecisinis ualidissime
flagellantur atq om̃s tales mutata ĩmeliꝰ
uolintate ad baptisinũ iudentur acced̾e. Sed
si forte adult̾os quos nõ lex humana. sed diui¬
gligentiꝰ admitti solere adu̾terunt ex illis rͤ¬
tis debent conau ista corrig̾e. hoc est ut eciam
isti uõ admutant᷑. non ex prauis illa recta de¬
prauare ut neq de moꝵ correctione cathezi¬
raudos ẽe censeant ꝯpetenter et ꝯsequenter
om̃s eciam illaꝵ priblicaꝵ tupitudinũ et sce
lerum ꝓfessores. hoc est meretrices. lenones
gladiatores. et si quid hiꝰ est eciam in illis ma¬
lis ꝑmanentes. ad mitti oportere arbittent ᷑
si debunt qui uehemetiꝰ agunt manifesta sͥ ꝯgni¬
enter increpant et resistentes atqz meis se per¬
mansuros ꝓfitentes ad accipiendũ baptismũ ñ
adniitunt. Qui aũ opmant᷑ cecera elemosinis

Expanded text:
tia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non tia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime flagellantnr atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos non lex humana, sed diuiglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur, non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et consequenter omnes etiam illarum publicalerum professores, hoc est, meretrices, lenones, gladiatores, ac si quid hujusmodi est, etiam in illis malis permanentes, admitti oportere arbitrentur. debunt, qui uehementius agunt, manifesta sibi congruenter increpant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt. Qui autem opinantur cetera elemosynis
Abbreviated transcription (Latin):
possunt pistes boni. qm̃ in bona doctna et bonꝰ
põt ẽẽ qui audit et facit et malus qui audio¬
et et nõ facit. In doct᷑na u̾o mala et qui eam ue¬
ram putat quãius ei non obtẽperet malus est:
et qui obtẽperat peior est ¶lud sane mirabile ẽ
quod frẽs qui aliter sapiunt cum debeant ab
ista uł noua uel uet̾i ꝑniciosa tñ opinione dis¬
cedere. ip̃i insuꝑ dicunt nouam ẽẽ doctͥnã qua
nequissimi hoĩes in suis flagitiis se perseue¬
raturos in ꝓpatulo ꝑfitentes nõ ad mittũtur
ad baptisinũ quasi nescio ubi peregͥnantur
qñ meret̾res et hystriones et quilib alii pu¬
blice turpitudinis ꝑfessores. nisi solutis aut di¬
ruptis talib uincuł ad xp̃iana sacram̾ita non
morem sc̃a ecc̃a retineret. ex illa .s. liquidissi¬
dere ad bapm̃ ñ sumitur. Si aũ surrepsernit.
uisi uel postea mutati eg̾nit. salui nõ possunt¬
ẽe. Sed ebriosi auari. maledici. et si qua alia ui¬

Expanded text:
possunt pisces boni, quoniam in bona doctrina et bonus possunt pisces boni, quoniam in bona doctrina et bonus potest esse, qui audit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet, malus est et qui obtemperat, peior est. Illud sane mirabile est, quod fratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se perseueraturos in propatulo profitentes non admittuntur ad baptismum: quasi nescio ubi peregrinentur, quando meretrices et histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores nisi solutis aut disruptis talibus uinculis ad christiana sacramenta non morem sancta ecclesia retineret, ex illa scilicet liquidissidere ad baptismum non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati egerint, salui esse non possunt. sed ebriosi, auari, maledici et si qua alia ui
Abbreviated transcription (Latin):
aduit̾inam uilt thesauris dñitis ĩportare. Si ã̾
se fcũrum ꝓfiteretur. nec postea quolibet mõ
cornigi posset. ĩueniretur quid de illo fieret ne a¬
liis mutilis eẽt si qͥ utił ẽẽ uo posset. ut si intra
recia dñi bona malus piscis eẽt. ũo tñ putes do¬
triiis sius malis retib irretiret. Hoc est ut siha¬
beret in ercãm uitam malam nõ tũ illic institu¬
eret doctnam malam. Cil .n. taies fc̃a sua talia de.¬
fendunt uel meis se ꝑseueraturos aꝑtissime
ꝓfitentes ad mittũt᷑ ad baptisinũ nicħ uidetur
aliud p̾dicari. nisi formcatores et ad ulteros eci¬
am usq in uite huiꝰ finem in ea nequitia per¬
manentes regnũ dei possessuroe et m̾ito fidei
que sine operib mortua est ad uitam et̾nam salu¬
temq uenturos. ħ sunt mala recia que cauere de¬
fieri piscatores hoĩm. Retib .n. bonis: capi pos¬
sunt pisces mali et boni. Retib aũ mał capiũ

Expanded text:
adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur. quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse non posset, ut, si intra retia domini bona malus piscis esset, non tamen pisces domini sui malis retibus inretiret, hoc est, ut, si haberet in ecclesia uitam malam, non tamen illic institueret doctrinam malam. cum enim tales facta sua talia defendunt uel in eis se perseueraturos apertissime profitentes admittuntur ad baptismum, nihil uidetur aliud praedicari, nisi fornicatores et adulteros etiam usque in uitae huius finem in ea nequitia permanentes regnum dei possessuros et merito fidei, quae sine operibus mortua est, ad uitam aeternam salutemque uenturos. haec sunt mala retia, quae cauere de piscatores hominum. retibus enim bonis capi possunt pisces et mali et boni; retibus autem malis capi non
Abbreviated transcription (Latin):
et mali: qr et illi mali a mortuis oꝑib pnĩam n̾o
recusant. Siaũ retusanti nõ intrare cupientes
repelluntur. sedab introitu ipĩ aꝑta ꝯͣdictione
discedunt. erit ergo et ẜuus ille secur᷑ nec int̾
pigros dampnabit ᷑ qd̾ dñcum talentũ e no¬
luerit erogare. qñ quidẽ illi noluer̃ quod ero¬
gabat accipere. pp̃ illos .n. hec similitudo ꝓposi¬
ta est qui nolunt susciꝑe in ecc̃a dispensatoris
officium. desidio sani p̃tendentes extusatõnẽ
nolle se rõnem redd̾e de pecĩs aliems q̃ audiũt
u̾o dispensator fideł et diligens merogando
paratissimꝰ. et lucroꝵ dĩicoꝵ auidissimꝰ dicit adul¬
tero noli ẽẽ ad ulter. si ius baptirari crede xp̃o qui
hoc quod facis dicit ẽẽ adulterũ. Si uis baptiza¬
ri noli ẽe mẽbrũ metͥcis sius fieri mẽbrũ xp̃i.
qͥlle aũ respondet. ñ obedio. u̾o facio. Ap̃e ñ uult
ueram pecuniã dñicam accipere sed suam poti

Expanded text:
et mali, quia et illi mali a mortuis operibus paenitenet mali, quia et illi mali a mortuis operibus paenitentiam non recusant. si autem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab introitu ipsi aperta contradictione discedunt. Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur, quod dominicum talentum noluerit erogare, quandoquidem illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia dispensatoris officium, desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt vero dispensator fidelis et diligens, in erogando paratissimus, et lucrorum dominicorum avidissimus, dicit adultero, Noli esse adulter, si vis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis dicit esse adulterium, si vis baptizari; noli esse membrum meretricis, si vis fieri membrum Christi: ille autem respondet: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram pecuniam dominicam accipere, sed suam potius
Abbreviated transcription (Latin):
stas nulla ẽ corrigendi: nec debet ẽe p̾sũptio sepa¬
bonos et malos ut eos adduxisse credant᷑ qui se
malos ꝑseueraturos ꝓfessi sunt alioqͥn ip̃i serui
prĩssamilias titania seĩauerunt falsumq eritiͦ
hoc fsinẽe nõ põt. addux̾unt serui bonos et ma¬
los siue qui lat̾enti suie qui ĩa adducti et intͦmissi
apparerent suie bonos et malos dcm̃ est ẜm qũa¬
dam humanã cõu̾sationẽ: in qua eciam hi qui
nõdum credider̃ uł laudari uł iutuꝑari solent.
Uñ est eciam et illud quod dñs monet discipu¬
los quos ad ewͣgłm p̾dicandũ pͥmitꝰ mittit: ut in
ꝙͣ cimiq uenerint ciuitatem. querant quis illis
dignus sit ut apud euui ħitenti donec inde ꝓficiᷤ¬
cantur. ꝓfecto ille dignꝰ siqui erit nisi qui existi¬
matione ciuiũ suoꝵ bonꝰ habebitur: Et quis ĩ¬
dignus nisi quieis malus m̃otuerit. Ex hoc utͦs
gn̾e ueniũt ad xp̃i fidem. et sic adducunt᷑ boni

Expanded text:
stas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio sepastas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio sepabonos et malos, ut eos adduxisse credantur, qui se malos perseueraturos professi sunt. alioquin ipsi serui patris familias zizania seminarunt falsumque erit ihoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent; siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt, uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, nisi qui existimatione ciuium suorum bonus habebitur? et quis indignus, nisi qui eis malus innotuerit? ex hoc utroque genere ueniunt ad Christi fidem et sic adducuntur boni
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desmant menbra meret̾tis. Illud sane nõ absur¬
de intelligunt eum peccare in spm̃ scm̃. et ẽe sine
uenia reum et̾m pccĩ qui usq in finem uite nolu¬
s nolumꝰ insuꝑ sicut dỹabolus ⁊irania seminare.
nec ad xp̃m̃ uolentes uenire ꝓhibemꝰ. sed eos ad
xpm̃ uenire nolle ip̃a sua ꝓfessione ꝯuincimus.
Mec xp̃o uereamꝰ credere. sed demonstͣmꝰ eos xp̃o no¬
lle credere qui uel adult̾ium dicunt n̾o ẽe qd̃ ille
ad ult̾ium dicit ẽẽ. uł credunt ad ult̾os eiꝰ menbra
nuptiaꝵ uenerũt sed int̾ eos qui uenire noluer̃
Cum .n. ip̃i doctͥne xp̃i audent aꝑtissime ꝯͣdic̾e et sc̃o
adu̾sari ewͣgelio nõ uemientes repellũt᷑ sed ueire
renũtiant ueniunt quid̃ et inter tͥticũ seĩantur
et in aream ꝯgeruntur et ouib agͤgant᷑. et roci¬
a sb̾eunt et ꝯuiuantib ad miscentur. sed intꝰ siue
lateant siuie pareant tunc erit rõ tołandi. si pote¬

Expanded text:
non desinant membra meretricis. illud sane non absurnon desinant membra meretricis. illud sane non absurde intellegunt, eum peccare in spiritum sanctum et esse sine uenia reum aeterni peccati, qui usque in finem uitae nolused nolumus insuper, sicut diabolus, zizania seminare; nec ad Christum uolentes uenire prohibemus, sed eos ad Christum uenire nolle ipsa sua professione conuincimus; nec Christo uetamus credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere, qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit esse, uel credunt adulteros eius membranuptiarum uenerunt, sed inter eos, qui uenire noluerunt. cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime contradicere et sancto aduersari euangelio, non uenientes repelluntur, sed uenire  factis, renuntiant, ueniunt quidem et inter triticum seminantur et in aream congeruntur et ouibus adgregantur et retia subeunt et conuiuantibus admiscentur, sed intus, siue lateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si pote
Abbreviated transcription (Latin):
in xpm̃ credatis et sacramentũ baptisiatis eius ac¬
cipiatis: eciani si uitam istam pessimam ñ mutaui¬
tis salui erctis. Unde nec illa nob̾ mulier chananea
p̾scribit. qi dñs ei ꝙ petebat dedit. cum añ dixisset
nõ est bonum tollere panem filioꝵ. et mitt̾e cani¬
b qi ille cordis inspector mutatam udit qñ lauda¬
uit et ideo ño ait. o canis magna est fides tua. sed o
mulier magna ẽ fides tua mutauit uocabulũ qui¬
a qr mutatũ uidit affectum: atq illam correctom
ad fructũ ꝑuenisse cognouit. Miroraũ si laudarz
in ea fidem sine oꝑib id est fidem nõ talem. q̃ iam
per dilectõm posser oꝑari fidem mortuam: et qm
nendo et corripiendo redarguit. quoscũq ĩuene
rint tm̃ modo credere. uitam u̾o ĩquinatissimã nec sai¬
tim occultare. sed cciã libere ꝓfit̾i. ac nolle mutare. sa¬
nent filios eoꝵ si possunt. sicut sanata est filia cana¬
nee mulieris ¶nõ tñ eos faciant menbra xp̃i. cũ ip̃iẽẽ

Expanded text:
istum credatis, et sacramentum Baptismi ejus accipiatis, etiamsi vitam istam pessimam non mutaveritis, salvi eritis. 9. « Unde nec illa nobis mulier Chananaea praescribit, quia Dominus ei quod petebat dedit, cum ante dixisset, Non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus; quia ille cordis inspector mutatam vidit, quando laudavit. Et ideo non ait, O canis, magna est fides tua! sed, O mulier, magna est fides tua ! Mutavit vocabulum, quia mutatum vidit affectum, atque illam correptionem ad fructum pervenisse cognovit. Miror autem si laudaret in ea fidem sine operibus, id est, fidem non talem quae jam per dilectionem posset operari, fidem mortuam, et quo contemnendo et corint tantummodo credere, uitam uero inquinatissimam nec saltem occultare, sed etiam libere profiteri ac nolle mutare, sanent filios eorum, si possunt, sicut sanata est filia Chananaeae mulieris; non tamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuicem. Hoc itaq prodest in dm̃ recta fide cred̾e
dm̃ colere. dm̃ nosse. ut bñ uiuendi ab illo sit no¬
b̾ auxiliũ. et si peccauimꝰ. ab illo indulgentiam
mereamur: nõ in fcĩs que odit securi ꝑseuerã¬
tes. sed ab eis recedentes. eiq dicentes. ego dixi
dñe miserere mei. sana aĩam meã qm̃ pecca¬
ui t̾ qd̃ non hñt cui dicant. qui nõ in eũ credũt:
et frustra dicunt. qui cum tam longe ab illo
sint. a grã mediatoris aliem sunt hinc illa u̾¬
ba sunt in libro sapĩe que nescio quo intelli¬
git ꝑniciossi securitas. Et si peccauimꝰ tui sumꝰ
lit atq possit penitentiũ poc̃a sanare: ñ qui
minime audeat ꝑmanẽtes in malignitate dis¬
ꝑdere. Deniq cũ dixisset tui sumꝰ. qm̃ .s. addi¬
dit. scientes potentiã tuã: utiq potentiã cui
se sb̾trahere nequeat. aut occultare peccator.
Ic̾oq secutꝰ ad unxit. n̾o peccabimꝰaũ sciẽtes

Expanded text:
inuicem. Hoc itaque prodest in deum recta fide credere, deum colere, deum nosse, ut bene uiuendi ab illo sit nobis auxilium et, si peccauerimus, ab illo indulgentiam mereamur, non in factis quae odit securi perseuerantes, sed ab eis recedentes eique dicentes: ego dixi, domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccaui tibi, quod non habent, cui dicant, qui non in eum credunt; et frustra dicunt qui cum tam longe ab illo sint, a gratia mediatoris alieni sunt. hinc illa uerba sunt in libro Sapientiae, quae nescio quomodo intellegit perniciosa securitas: et si peccauerimus, tui slit atque possit paenitentium peccata sanare, non qui minime audeat permanentes in malignitate disperdere, denique cum dixisset \'tui sumus\', addidit: scientes potentiam tuam, utique potentiam, cui se subtrahere nequeat aut occultare peccator. ideoque secutus adiunxit: non peccabimus autem, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
tera sine spũ iubendo faciebat credendo sol¬
uirur: et molentia fidei sp̃c sc̃t ĩpetͣtur perꝙ̃¬
diffusa caritate incordib nrĩs. lex nõ timore
mens incauta fallatur ut se existimet deũ
cognouisse. si eum fide mortua hoc est sinebo¬
nis oꝑib ꝯfiteatur more demonũ: et iõ se ĩa
nõ dubitet ad uitã eternam ẽt uenturã. qr doꝰ
dicit. hec est aũ uita ec̾na ut cognoseant te u¬
num uerum dm̃ et q̃p misisti iħm xpm̃. Ueni¬
re quippe debet eciã illud ĩ mentẽ qd̃ scͥptũ est
in hoc cognoscimꝰ eum si mandata eiꝰ ẜuennus
qui dicit qr cognonieũ et m̃adata eius n̾o ser¬
uat: mendax est: et in hoo ueritas nõ est. Et ne
quiscx existimet mandata eius ad solam fitẽ
ꝑtinere. qũacẜ hoc dic̾e nullus est ausus. p̃ser¬
tim qr mandata dixit q̃ ne multititudine co¬
gitatõm sꝑg̾ent: in illis duob tota lex pendet
et ꝓpħe. licet recte dici possit ad solã fidẽ ꝑti¬

Expanded text:
tera sine spiritu iubendo faciebat, credendo soltera sine spiritu iubendo faciebat, credendo soluitur et uiolentia fidei sanctus spiritus inpetratur, perdiffusa caritate in cordibus nostris lex non timore mens incauta fallatur, ut se existimet deum cognouisse, si eum fide mortua, hoc est sine bonis operibus confiteatur more daemonum, et ideo se iam non dubitet ad uitam aeternam esse uenturam, quia dominus dicit: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. uenire quippe debet etiam illud in mentem, quod scriptum est: in hoc cognoscimus eum, si mandata eius seruemus. qui dicit quia cognoui eum, et mandata eius non seruat, mendax est, et in hoc ueritas non est. et ne quisquam existimet mandata eius ad solam fidem pertinere — quamquam hoc dicere nullus est ausus, praesertim quia mandata dixit, quae ne multitudine cogitationem spargerent, in illis duobus tota lex pendet et prophet ae — licet recte dici possit ad solamfidem perti
Abbreviated transcription (Latin):
mitti adult̾ium. Cõmemorauerũt eciã ispłitas
multa mala et gͣuia ꝑpet᷑sse. et effudisse multũ
se deleri. sed ex infidelitate sola qua inxpm̃n cre¬
dere uoluerunt: noui intuentes qr xpm̃ nõ credi
incredulitatis. alt̾um ad crimen crudelitatis.
Illud gͦ est ꝯtͣ rectam fidem: illud contͣ bonam
uitam. utroq aũ uicio caret. qui fid̾e xpĩ ħt ñ
nitur. sed fidem gr̃e que per dilect᷑o nẽ oꝑatur
hec est fides de qua dicitur. regnũ celoꝵ int᷑
uest. Hanc .n. dipiunt qui uim faciunt creden¬
do. ĩpetnͣtes spm̃ caritatis ubi est plenitudole¬
gis sine qua lex in lutera reos faciebat eciã p̃¬
uaricatõnis. Non ita putandũ est id̾o dic̾tum
regnũ celoꝵ uim patitur. et qua iĩ faciunt di¬
ripiunt illud. qr eciam mali tĩm̃õ credendo.
et pessime uiuendo ꝑueniũt in regnũ celorũ
sed qr reat᷑ ille p̾uaricatõnis ꝙ̃ sola lex. idẽ lit¬

Expanded text:
mitti adulterium. Commemorauerunt etiam Israhelitas mitti adulterium. Commemorauerunt etiam Israhelitas multa mala et grauia perpetrasse et effudisse multum se deleri, sed ex infidelitate sola, qua in Christum credere noluerunt, non intuentes, quia peccatum incredulitatis, alterum ad crimen crudelitatis. illud ergo est contra fidem rectam, illud contra bonam uitam. utroque autem uitio caret, qui fidem Christi habnitur, sed fidem gratiae, quae per dilectionem operatur. Haec est fides, de qua dicitur: regnum caelorum intra uos est. hanc enim diripiunt, qui uim faciunt credendo, inpetrantes spiritum caritatis, ubi est plenitudo legis, sine qua lex in littera reos faciebat etiam praeuaricationis. non itaque putandum est ideo dictum: regnum caelorum uim patitur et qui uim faciunt, diripiunt illud, quia etiam mali tantummodo credendo et pessime uiuendo perueniunt in regnum caelorum, sed quia reatus ille praeuaricatonis, quem sola lex, id est lit
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ in quib apłs ab ierusalẽ usq illiricũ
eixgłm repleuit. erant utiq aliqui alienis uxo¬
rib copulati. uel feĩe alienis maritis in quibus
regłam apsi ꝯstituere debuerunt q̃ deinceps ĩ
eos dici possit. ꝙ nõ ĩueniunt aliꝙ̃ ꝯmemoranuĩ
qui cũ tał est admissus est. Aut uero possent sin¬
głoꝵ hõim crimina ꝙ infinitũ erat ꝯmemorari.
cum gñas illa regiia satis suꝑ que sufficiat uͥ
petrus plurib u̾b̾ testificans baptizandis ant e¬
ripite uos ab hoc scło prauo. Quis .n. dubiter ad
huiꝰ scłi prauitatẽ adult̾ia ꝑtinere. et illos qui
publicas m̾erͥtes. quas utiq ad baptismũ insi
ab illa turpitudine lib̾atas. nulla ad mittit ect᷑.
potiuisse ĩueniri m tot milib tũc credentium
ꝑtos gentes. et de his suscipiendis us ꝓhibẽdis
constituete apłos exempla debuisse. Umptu de
tismũ ioħis uenientes publicam ꝓhibiti sunt

Expanded text:
credentium, in quibus apostolus ab Hierusalem usque Illyricum credentium, in quibus apostolus ab Hierusalem usque Illyricum euangelium repleuit, erant utique aliqui alienis uxoribus copulati uel feminae alienis maritis: in quibus regulam apostoli constituere debuerunt, quae deinceps in eos dici possit, quod non inueniunt aliquem commemoratum, qui, cum talis esset, admissus est; aut uero possent singulorum hominum crimina, quod infinitum erat, commemorari, cum generalis illa regula satis superque sufficiat, ubi Petrus pluribus uerbis testificans baptizandis ait: eripite uos ab hoc saeculo prauo. quis enim dubitet ad huius saeculi prauitatem adulteria pertinere et illos, quipublicas meretrices, quas utique ad baptismum nisi ab illa turpitudine liberatas nulla admittit ecclesia, potuisse inueniri in tot milibus tunc credentium per tot gentes et de his suscipiendis uel prohibendis constituere apostolos exempla debuisse. uerumtametismum Iohannis uenientes publicani prohibiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum attines gͥ ad doct᷑naui salubrem iu̾tatis ue
cuiꝙͣ mortifero pcc̃o ꝑniciosissima secutitas dec᷑
uł eciam pestilentiosissima tribuat ᷑ auctoritas.
iste curatõnis ordo est. ut baptizandi credant ĩ de¬
um prem̃. et filium. et spm̃ scm̃. eo ritu quo sim¬
accepturos cẽ nõ dubitent. nõ ut peccare liceat
sed ut peccasse nso noceat ut sit fcĩ remissio. no
faciendi ꝑmissio. Tunc uere dici põt eciã spiri¬
talit̾. Ecce sanꝰ fcũs es. iam noli peccare. Quod
dũs de corporali sanitate ideo dixit qm̃ sciebat
ei ꝙ̃ saluum fecerat meritis poc̾oꝵ. illum eciã
carins accidisse langorẽ. hi aũ ei hõi qui et bap¬
tizandꝰ ad ult̾ ingred̾i et baptizat᷑ ad ultꝰ egre¬
ditur: miror quõ dici existiment ecce sanꝰ fcũs
es. Quis .ni. grauis et exiciabił morbus erit si a¬
adult̾ium sanitatis erit: Sed in trib milib ĩqͥũt
quos uno die apłi baptizarunt. et in tot milibꝰ

Expanded text:
 ad doctrinam salubrem ueritatis, ne cuiquam mortifero peccato perniciosissima securitas detur uel etiam pestilentiosissima tribuatur auctoritas, iste curationis ordo est, ut baptizandi credant in deum patrem et filium et spiritum sanctum eo ritu. quo symaccepturos esse non dubitent: non ut peccare liceat, sed ut peccasse non noceat, ut sit facti remissio, non permissio faciendi. tunc uere dici potest etiam spiritaliter: ecce sanus factus es; iam noli peccare, quod dominus de corporali sanitate ideo dixit, quoniam sciebat ei, quem saluum fecerat, meritis peccatorum illum etiam carnis accidisse languorem. hi autem ei homini, qui et baptizandus adulter ingreditur et baptizatus adulter egreditur, miror quomodo dici existiment: ecce sanus factus es. quis enim grauis et exitiabilis morbus erit, si adulterium sanitas erit? Sed in tribus milibus, inquiunt, quos uno die apostoli baptizarunt, et in tot milibus
Abbreviated transcription (Latin):
accepi uolunt. qd̃ nimis ĩportimũ. et absurdũ
est eciam. huic aꝑtissimã possunt leg̾e sentẽciã
apłi petri. Qui cum loq̃retur de his qui ĩ occ̃o¬
nem carnis acceꝑant et in uelam̃tũ malicieꝙ
sqͥptum est. nos ad nouũ testam̃tũ ꝑtinentes ñ
ancille filios ẽe. sed libere. qua lib̾tate xp̃c nos
libauit et ꝑutauerunt ẽẽ hoc libere iuuere ut
tanqũã de tanta redẽptione seturi. quicqͥd libe¬
ret licere dͥ arbit᷑rentur ñ intuentes qd̃ dcm̃ ẽ
uos in lib̾tatem uocati estis fr̾es tm̃ ue lib̾tate
in occ̃onem carius detis unde et ip̃e petr᷑ dicit.
liberi nõ sicut uelam̃tũ malicie habentes lib̾¬
tatem: aue de illis. et in scd̾a epła sua. hii sunt
fontes sicci et ne bule a turbm exagitate: qui¬
b caligo tenebraꝵ reẜuata est. suꝑba .n. uanita¬
tis loquentes illiciunt in ꝯcupiscentiis caruis
ĩpudicitie eos qui paululũ effugerunt. in erro
re ꝯu̾sati. lib̾tatem ulł ꝓmittentes. cũ ipĩ serui

Expanded text:
uolunt, quod nimis inportunum et absurdum est, etiam hinc apertissimam possunt legere sententiam apostoli Petri, qui cum loqueretur de his, qui in occasionem carnis acceperant et in uelamentum malitiae, quod scriptum est, nos ad nouum testamentum pertinentes non ancillae filios esse, sed liberae, qua libertate Christus nos liberauit, et putautanquam de tanta redemptione securi, quidquid liberet licere sibi arbitrarentur, non intuentes quod dictum est, Vos in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis ; unde et ipse Petrus dicit, Liberi, non sicut velamentum malitiae habentes libertatem : ait de illis et in secunda Epistola sua, Hi sunt fontes sicci, et nebulae a turbine exagitatae, quibus caligo tenebrarum reservata est: superba enim vanitatis loquentes illiciunt in concupiscentii carnis impudicitiae eos qui paululum effugerunt, in error conversati, libertatem illis promittentes, cum ipsi serv
Abbreviated transcription (Latin):
damento. Quare nisi qr nõ est fides q̃ ꝑ dilect̃o¬
nem oꝑatur. sed q̃ expͥmitur ꝑ timorẽ: fides ita
oꝑatur: poĩta in fundam̃to neminem ꝑire per¬
mittit. Sed quid sit edificare suꝑ hoc fundam̃¬
tum aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos. et ligna
fenum. stipulam. si sb̾tiliꝰ disserere coner. uere¬
or ne ad intelligendũ difficilior sit ip̃a expositõ
Euitar tũ quantũ dñs adiuuat: et breuit̾. et
ꝙͣtum potõ dilucide expedire qd̃ sentio. Ecce
ille quique st̃ a magrõ bono quid fac̾et ut ha¬
beret uitam et̾nam et audiuit si ad uitã ueni-¬
re uellet ẜuanda sͥ ẽe mandata. et cũ q̃reret
q̃ mandata. dcm̃ est ei. ñ occides. ñ mechab̾is.
nõ furtum facies. nõ fłm testimoniũ dices.

Expanded text:
damento. Quare, nisi quia non est fides quae per dilectiodamento. Quare, nisi quia non est fides quae per dilectionem operatur, sed quae exprimitur per timorem? Fides itaque operatur, posita in fundamento neminem perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; enitar tamen, quantum dominus adiuuat, et breuiter et, quantum potero, dilucide expedire quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a magistro bono, quid faceret, ut haberet uitam aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
apłs .i. q̃ ꝑ duectionem oꝑatur. Sine oꝑibus
aũ sauiare nõ posse. neq pret̾ ignem. neq per
ignem. Quia si ꝑ ignem saiuat ip̃a utiq salu¬
at ab solute autem dcm̃ est et aperte. Qiuid
ꝑdest si dicar quis fidem se hr̃e. opera aũ ñ ħeat:
Nũquid pot̾it fides saluare eũ: Dicamtũ ꝙͣ breuiᷤ¬
sime pot̾o eciã ip̃e quid sentiam de illa sententia¬
pauli apłi ad intelligendũ difficili. dũ mõ illud
qd̃ ad meam ꝓ fessionẽ attinet p̾cipue teneatur
qd̾ de hac me ualle dixi audire meliores. fũda
m̃tũ xp̃c est structura architecti sapientis. hoc ex¬
positione no indiger. aꝑte .n. dcm̃ est. fũdam̃¬
tum .n. aliud nemo po̾t pon̾e pretꝰ id qd̃ poitu ẽ¬
ꝑ fidem quippe habitatur xp̃c in cordib nris sic̃
fides illa demonũ cum et ipĩ credant et ꝯtremis¬
cant. eo filiũ dei ꝯfiteant᷑ iħm: põt accipi ĩ fun¬

Expanded text:
per dilectionem operatur, sine operibus per dilectionem operatur, sine operibus autem saluare non posse neque praeter ignem neque per ignem: quia, si per ignem saluat, ipsa utique saluat. absolute autem dictum est et aperte: quid prodest, si dicat quis fidem se habere, opera autem non habeat? numquid poterit fides saluare eum? dicam tamen, quam breuissime potero, etiam ipPauli apostoli ad intelligendum difficili; dummodo illud, quod ad meam professionem attinet, praecipue teneatur, quod de hac me malle dixi audire meliores. Fundamentum Christus est in structura architecti sapientis; hoc expositione non indiget: aperte enim dictum est, Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum eper fidem quippe habitat Christus in cordibus nostris, sicut m operatur. Non enim fides illa daemonum, cum et ipsi credant et contremiscant, et Filium Dei confiteantur Jesum, potest accipi in fun
Abbreviated transcription (Latin):
sed bona opera defuisse declarauit. Si gͦ ħ̾ omĩa
biguitate reperiri dicta possunt. faisa erimo.
pot̾it uerꝰ c̾e ille intellectus de lignis et feno.
et stipula: quod hi salui erunt ꝑ ignẽ qui solã
ĩ xpm̃ fidem tenentes bona oꝑa neglexerumt
apłi suĩa alius requirendꝰ est intellectus acq
mhis deputanda est que petrꝰ dicit ẽe ĩ scͥpt᷑it
eius difficilia intellectu: ꝙͣ nõ debent homincᷤ
ꝑu̾tere ad ꝓpͥum suũ int̾itum. ut ꝯͣ euidentis¬
sima testimonia scͥturaꝵ securos fatiant de
ꝑcipienda salute neqͥssimos. nequitie sue ꝑ¬
tinacissime coherentes. nec em̃dando aut peni¬
tendo mutatos. Hic a me fortasse q̃ratur de ip̃a
pauli apsi siña. quid gͦ sentiã et quodã modo in¬
telligendam putem. fateor hinc mallẽ audire
ĩtelligentiores arq doctores qui sic eã exponãt
statur. nicħ ꝑdesse fidem. nisi eam qu̾a defimũ¬

Expanded text:
sed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec omsed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec ombiguitate dicta reperiri possunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt per ignem, qui solam in Christum fidem tenentes bona opera neglexerunt. lla apostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis eius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendam putem. fateor, hinc mallem audire intellegentiores atque doctiores, qui sic eam exponant, statur nihil prodesse fidem, nisi eam, quam defi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam eteruam ꝓmitrat. pp̃ea om̃s gentes segͤga¬
turum se dixit que ꝑmixte eisdem pastorib ute¬
bant᷑ ut appareat eos illi dicturos. dñe qñ te uidi¬
mꝰ illa et illa pacientem et ño ministuumꝰ tͥ qui
m eũ crediderant sed bonaoꝑari nõ curauerant
tanꝙͣ de ip̃a fide mortua ad uitam ꝑueniret᷑ eter¬
nam. an forte ibunt in ignem et̃nũ qui opera
uł corrũpendo in se templũ dei inse ip̃os ĩmiseri¬
ne dilectione dicente apło. Si distribuã omnia
ꝓdest. aut diligat quiscxͣ ꝓximũ sicut seipm̃ qͥ ñ
diligit seipiũ: qui .n. diligit iniquitatẽ inquit
odit aĩam suam. Neqi illud hic dici pot̾io in quo¬
nꝰ erit tnͣsituros arbitnͣtur eos quib pp̃ fidem
mortuam per ignem ꝑmittũt calutem. Ut
iudeliceo ip̃e ignis et̃si sit ꝯbustio uero eoꝵ ħ
ibunt illi in ꝯbustionẽ et̾nã. iusti aũ in uitã
et̾nam. Erit gͦ et̾no ꝯbustio sicut ignis: et eos
n illam ituros ueritas dixit. quoꝵ ño fidem.

Expanded text:
tat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternum, qui opeuel corrumpendo in se templum dei in se ipsos inmiserine dilectione dicente apostolo: si distribuam omnia il mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. neque illud hic dici poterit, in quo nornus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem, ut uidelicet ipse ignis aeternus sit, conbustio uero eorum,ibunt illi in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. erit ergo aeterna conbustio, sicut ignis; et eos in illam ituros ueritas dixit, quorum non fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
cabat in tantũ detͥmentũ nullũ pat̾etur: in tm̃
structura eius que nõ fenea nullo incendio cre¬
maretur.¶ Siue gͦ in hac tm̃ uita homines istapa¬
cumtur. siue eciam post hanc uitam talia q̃ dam
iudicia sb̃ sequũtur: nõ ab horret quantum ar¬
bitror a rõne ueriratis iste intellectus huiꝰ modi
sententie. U̾intũ eciam si est alius qui mͥ non
occurrit pociꝰ eligendũ istum quãdui tenemꝰ
nõ coginur dicere inuistis. nõ sb̾ditis. celestis
ꝯtaminatis paricidis. matricidis. homicidis for¬
nicatorib. masculoꝵ ꝯcubitorib. plagiariis

Expanded text:
cabat, in tantum detrimentum nullum pateretur, in tantum cabat, in tantum detrimentum nullum pateretur, in tantum structura eius, quae non erat fenea, nullo incendio cremaretur. Siue ergo in hac tantum uita homines ista patiuntur siue etiam post hanc uitam talia quaedam iudicia subsequuntur, non abhorret, quantum arbitror, a ratione ueritatis iste intellectus huiusce sententiae. uerumtamen etiam si est alius, qui mihi non occurrit, potius eligendus; istum quamdiu tenemus, non cogimur dicere iniustis, non subditis, scelestis, contaminatis, parricidis, matricidis, homicidis, fornicatoribus, masculo
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ est ꝑmanere nolu̾it Non attendũt eo m̃o illam
restissime dimitti si uiro suo dicat nõ ero uxor tua
nisi mͥ uel de latrocimo diuitias ꝯgͤgas: aut nisi so¬
lita lenocinia quib nr̃am domũ transigebas eci¬
am xͥanꝰ ex̾ceas aut si quod aliud us facinorosũ.
dilectionem oꝑatur ꝓculdubio plus tenebitur
amore diuine grẽ quã carnał luxurie: et m̃brũ
ꝙ eum scandalizat fortit̾ amputat. Quẽcũq aũ
in hac direptione dolorẽ cordis pp̃ carnalẽ affe¬
ctum ꝯuigis sustinebit hoc est det̾m̃tũ qd̃ patie¬
tur. hic est ignis per ꝙ̃ feno ardente ip̃e saluatur
Si aũ iam sic ħebar uxorem tanꝙͦ ñõ hñs. no pp̃¬
ceret. reddens pociꝰ ꝙͣ exigens debitũ ꝯuigale ꝓ¬
fecto nec dolebit carnasr. cum ab illo tale ꝯnibi¬
um separabitur: neq in ea cogitabat. nisi q̃ st̃ d̾i
quõ placeret deo. ac per hoc in quãtũ. aurũ argẽ¬
tum. lapides p̃ciosos illis cogitationib supedisi¬

Expanded text:
anus est, permanere noluerit, non adtendunt eo modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter amputat. quemcumque autem in hac diremptione dolorem cordis propter carnalem affectum coniugis sustinebit, hoc est detrimentum, quod patietur, hic est ignis, per quem feno ardente ipse saluabitur. si autem iam sic habebat uxorem tamquam non habens, non pceret, reddens potius quam exigens debitum coniugale, profecto nec dolebit carnaliter, cum ab illo tale conubium separabitur; neque enim in ea cogitabat, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. ac per hoc, in quantum aurum, argentum, lapides pretiosos illis cogitationibus superaedifi
Abbreviated transcription (Latin):
nenda ui adipiscenda homitidiũ. ad ult̾iũ. fornica¬
tionẽ. ydolatriã et similia queq ꝯmisit. nõ p̃p̃ fim¬
dam̃tũ per ignem saluabitur. sed amisso fu̾dam̃¬
to et̾no igne torquebit᷑. Qm̃obrem et illud quod
dicunt ueluti ꝓbare cupientes quantũ ualeat so¬
la fides. ubi apłs dicit qd̃ si infideł discedit. discedat
Non .n. ẜuititi sb̾iectus fr̃ aut soror in hiꝰ .i. ut pp̃

Expanded text:
nenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicanenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, non propter fundamentum per ignem saluabitur, sed amisso fundamento aeterno igne torquebitur. Quamobrem et illud, quod dicunt, ueluti probare cupientes, quantum ualeat sola fides, ubi apostolus dicit: quod si infidelis discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huius
Abbreviated transcription (Latin):
tum existimo lapides p̾ciosos. Porro si c̃t diui¬
cias suas quodam carnali tenẽtur affectu ꝙyͣ uis
ex eis multas elemosinas faceret nec ad eas au¬
gendas fraudis aliquid rapineq moluetur. aut
eaꝵ minuendaꝵ uł amittendaꝵ metu in aliquod
facinꝰ flagitiuinue laberetur. alioqͥn iam se isto
ño ab illuis fundam̃ti stabilitate sbtraheret. s
pp̃ carnalem ut dixi ꝙ̃ meis habebat affectum
quo talib bouis sine dolore carere nõ posset. edi¬
ficaret suꝑ fundam̃tũ illud. ligna. fenũ. stipu¬
lam: maxime si et uxorẽ sic hr̃et. ut eciã pp̃ ip̃am
mittũtur pp̃ca qui ea sic hñt ut habeant ĩ fun¬
dam̃to fidem q̃ per duectionẽ oꝑatur neq i
huic ulla tõne uł cupiditate p̃ponũt in eorũ
amissione passi detͥmentu: per ignem ꝙ dam dolo¬
ris ꝑueniunt ad salutem. a quo dolore atq detͥm̃to
tanto est quisq securior. qu̾ato ea uł minus amaue¬
rit us tancͣ nõ hñs habuerit. Qͥ uero pp̃ illa uł te¬

Expanded text:
entum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam mittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel te
Abbreviated transcription (Latin):
solam fidem q̃ sine oꝑib mortua est. Illud dem̃
quo uerum etit quod eis qͦs ad sinistram positu¬
rꝰ est dicet. ite in ignem et̾nũ qui ꝑatꝰ est dyabo¬
lo et angeł eius: Quib nõ increpirat. qr in eũ
nõ crediderunt s qr bona opera ñ fecerũt. Nã

Expanded text:
solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non credider
Abbreviated transcription (Latin):
ssationes. et his similia: q̃ p̾dico uob̾. sic̃ et p̾¬
dixi. qm̃ qui talia agunt regnum dei ũ ꝯsecp ᷑
falsa erunt hec. Si .n. tm̃mo credant et bapti¬
tentur. ꝙͣ uis in mał talib ꝑseuerent. salue
runt ꝑ ignem. atq io in xp̃o baptizati. eciam
qui talia agunt regnum dei possidebunt. fru¬
stra aũ dicitur. ħ quid̃ fuistis. sed abluti estis
qñ et abluti ħ sunt. mnanitꝰ eciam illud a pe¬
tro dcm̃ uidebitur. sic et uos sisi forma bap¬
tisma saluos facit ñ carius depositio sordi¬
um. s ꝯsc̃ie bone in t̾rogatio. si quidem eo
habentes pessimas consesas oĩm flagitiorũ
et scelerũ plenas nec eoꝵ maloꝵ pnĩa muta¬
tas: tñ baptisma saluos facit pp̃ fundam̃t̃
.n. qd̃ in eo baptismate ponitur: licet peri¬
gnem salui erũt. Illud quoq nõ uideo cur
dñs dixit. Si ius uenire ad uitam serua mãda¬
ta et ꝯmemorauit ea q̃ ad bonos mores ꝑtinẽt:
si eciam his nõ ẜuatis. ad uitam ueniri põt per

Expanded text:
tiones et his similia, quae praedico uobis, sicut et praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter fundamentum enim quod in eo baptismate ponitur, licet per ignem, salui erunt. illud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per
Abbreviated transcription (Latin):
Quis .n. nõ malit eas poĩto fundam̃to. licet
ligna. et fenũ. et stipulam congerant aliqͣ¬
to certe diuturmore igne purgari. ꝙͣ i ełꝰ
ambiguitatem ꝙ uo hñt. Si habeam onmẽ fidẽ
ita ut montes tnfferam caritatem aũ nõ hẽam m¬
cħ sum. Et quid ꝓderit frõs mei. Si fidem quis di

Expanded text:
quis enim non malit eas posito fundamento, licet quis enim non malit eas posito fundamento, licet ligna et fenum et stipulam congerant, aliquanto certe diuturniore igne purgari quam in aeguitatemque non habent: si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum, et: quid proderit, fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mansi̾t ꝙ suꝑ edificabiit m̾cedem accipiet.
Si ciuꝰ opus arserit dampnũ paciet᷑ Ip̃e autẽ
saluus erit: sic tũ quasi per ignem. Quod ita ĩ¬
telligendũ putant ut illi uideant᷑ edificare suꝑ
hoc fundam̃tũ aurũ. argentũ. lapides p̾ciosoᷤ
qui fidei q̃ in xp̃o est. bona oꝑa adiciũt: Illiaũ
ligna. fenũ. stipulã. qui cũ eandẽ fidem ħ̾eant
maie oꝑantur. Uñ arbit᷑nt᷑ ꝑ quasdã penas i¬
gnis eos posse purgau ad salutem ꝑcipiendã.
m̾ito fundam̃ti. Hoc si ita est: fatea mur istos
laudabili caritate conari. ut om̃s indiscrete ad¬
mittantur ad baptismũ: nõ solum adult̾i et a¬
duitere ꝯtra sententiã dñi faisas nuptias p̾ten¬
dentes puerũ eciã publice metͥces in turpissia
ꝓfessione ꝑseuerantes. Quas certe nulla eciã
negligentissima ecc̃a ꝯsueuit admitt̾e: nisi ab
illa prius ꝓstitutione lib̾alitas. Sed ista rõne
cur ñ om̃imodo admittant᷑ omĩo non uideo

Expanded text:
 super er aedificauit, mercedem accipiet; si cuius autem, opus arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. quod ita intellegendum putant, ut illi uideantur aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, qui fidei, quae in Christo est, boligna, stipulam, qui cum eamdem fidem habeant, male operantur. Unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam merito fundamenti. 4. « Hoc si ita est, fatemur istos laudabili charitate conari, ut omnes indiscrete admittantur ad Baptismum, non solum adulteri et adulterae contra sententiam domini falsas nuptias praetendentes, uerum etiam publicae meretrices in turpissima professione perseuerantes, quas certe nulla etiam neglegentissima ecclesia consueuit admittere nisi ab illa primitus prostitutione liberatas. sed ista ratione cur non omni modo admittantur, omnino non uideo.