comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que grece trescia dicitur: angłos uolens in¬
telligi principatus. quos elementoꝵ mundi
huius prepositos. in his obseruationib co¬
lendos eẽ arbitrantur. Nemo gͦ uos inquit
conuincat. iudicet. cum sitis corpus. xp̃i. uo¬
lens uideri humilis corde. in cultura angło¬
rum. quȩ non uidit inculcans. uł sicut qui¬
dam codices habent. quȩ uidit inculcans.
Aut enim sic dicere uoluit quȩ non uidit
inculcans. quia isti homines suspicionibus
& opinionib agunt. non quod iuderĩt ita
ẽẽ facienda. aut certe quȩ uidit inculcans.
ideo magna existimans quia uidit ea quibꝰ¬
dam locis obseruari ab aliis hominib quo¬
rum auctoritati haberet fidem. etiam rati¬
one non redditaꝰ & ideo magnus sibi uide¬
tur: quia ͤ & contigit quorsdam sacrorum
uidere secreta. Sed plenior sensꝰ est. quȩ nõ
uidit inculcans: frustra inflatus mente car¬
nis suȩ. Mirabilicer ibi eum dixit inflatum

Expanded text:
quae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens inquae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis corde in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit inculcans frustra inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum
Abbreviated transcription (Latin):
ipter suꝑsticiones gentilium. Corpus autẽ
s̃ inquit: nemo uos conuincat. Turpe est
uit & nimis incongruum. et a generosi
dur̃ẽ libertatis alienum. ut cum sitis cor¬
his xp̃i seducamini umbris. & conuinci uide¬
amini ueludi peccandes: si hȩc obseruare ne¬
glgitis. Corpus gͦ xp̃i nemo uos conuincat:
uolens in humilitate cordis. hoc siꝑ uerbũ
grecum diceretur. ȩtiam in lacina cosuecu¬
dine poplari sonaret usitatius. Sic enim et
uulgo dicit qui diuitem affectat. chelo diues.
E qui sapientem thelo sapiens: & cetera huiꝰ
nodi. Ergo & hic thelo humilis. quod plenuiᷤ
dicitur thelon humilis. id÷ uolens humilis.
sectans humilitatem: quod intelligatur uo¬
ihis uderi humilis. affectans humilitatem.
ocenim in calib obseruationib agitur:
ll cor hominis uelut religione humile red¬
didur: addit autem & culturam angłors. uł
sicut nr̃i codices habent religionem angłoꝵ.

Expanded text:
propter superstitiones gentilium: Corpus autem propter superstitiones gentilium: Corpus autem Christi, inquit, nemo uos conuincat. turpe est, inquit, et nimis incongruum et a generositate uestrae libertatis alienum, ut, cum sitis corpus Christi, seducamini umbris et conuinci uideamini ueluti peccantes, si haec obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos conuincat uolens in humilitate cordis. hoc si per uerbum Graecum diceretur, etiam in Latina consuetudine populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim in talibus obseruationibus agitur, ut cor hominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uel. sicut uestri codices habent, religionem angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Addens quod aduers uos erat cy rogra¬
a in decretis. qđ erat contrarium uob̾:
mareos lex faciebat quȩ subincrauerat.
habundaret delictum. Tolleus inqͥt illd̃
xmndio. & affigens illud cruci. exuens
st carnem principatus et potestates exem¬
plauit: fiducialiter triumphans eos in
semet ipso: non utiq bonos. sed malos prĩ¬
cipatus & inalas potestates. diabolicas sci¬
icet et demoniacas exemplauit: id÷ exẽ¬
plum de illis dedit. ut quemadmodum
pse se exuit carne. sic suos ostendẽt ex u¬
endos carnalib uitiis: ꝑ quȩ illis dñabã¬
tur.Iam hinc diligenter atcende quẽad mo¬
dum inferat ꝓpter quod ciuncta ista cõme¬
aueritate qua liberi fiebant: de qua dictũ:
incuangłio & ueritas liberabit uos: id ÷ libe¬
ros faciet.Nemo ergo uos inquit udicet ĩ
ybo aut in potu. aut in parte diei festi. aut
nomeniȩ aut sabbator: quod ÷ umbra fu¬
curors. Hoc ꝓpter uidaismum. Deinde seqͥt᷑

Expanded text:
delens, quod aduersus nos erat, chirogradelens, quod aduersus nos erat, chirographum in decretis, quod erat contrarium nobis — quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abundaret delictum —, tollens, inquit, illud de medio et affigens illud cruci, exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. non utique bonos sed malos principatus et malas potestates diabolicas scilicet et daemoniacas exemplauit, id est exemplum de illis dedit, ut, quem ad modum ipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiis, per quae illi eis dominabantur. Iam hic diligenter adtende, quem ad modum inferat, propter quod cuncta ista commea ueritate, qua liberi fiebant, de qua dictum est in euangelio: Et ueritas liberabit uos, id est liberos faciet. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hoc propter Iudaismum; deinde sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit. Principium qui & loquuor uo
Omnia enim ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum est nichil. M irabiliter audem uult eos
ẽẽ. hors uelut mirabilium condemptores. eũ
eos ostendit corpus factos illius capitis. dicẽ¬
do. et estis in illo repleti: qui ẽ caput omnis
principatus & potestatis: hinc iam ne umbus
iudaismi seducantur: ad uingit. In quo ȩtiã
circumcisi estis circumcisione non manu fac¬
ta. in expoliatione corporis carnis: uł sicut
aliqui habent in expoliatione peccator eor¬
poris carnis in circumcisione. xp̃i: consepil¬
ti ei inbaptismum. in quo & consurrexistẽ
ꝑ fidem oꝑationis dei. qui suscitauit illus
a mortiuis. Uide quemadmodum et hic copꝰ
xp̃i eos ostendit. ut ica contempnant eoherẽ¬
des tanco capiti suo. mediatoridei & homi¬
num. xp̃o ihu: & nulliᷤ falsum ueluti ualdũ
medicum. ꝑ quod deo cohereant. requiren
nquit cum illo. donans uob omnia de

Expanded text:
respondit: Principium. quod et loquor uobis. respondit: Principium. quod et loquor uobis. omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. mirabiliter autem uult eos esse horum uelut mirabilium contemptores, cum eos ostendit corpus factos illius capitis dicendo: Et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Hinc iam, ne umbris Iudaismi seducantur, adiungit: In quo etiam circumcisi estis circumcisione non manu facta in expoliatione corporis carnis — uel, sicut aliqui habent, in expoliatione corporis peccatorum carnis —, in circumcisione Christi consepulti ei in baptismum, in quo et consurrexistis per fidem operationis dei, qui suscitauit illum a mortuis. uide, quem ad modum et hic corpus Christi eos ostendit, ut ista contemnant, cohaerentes tanto capiti suo. mediatori dei et hominum Christo Iesu, et nullum falsum uel inualidum medium, per quod deo cohaereant, requirentinquit, cum illo donans uobis omnia delicta,
Abbreviated transcription (Latin):
fide nutriri. ut capaces fiant participanda
chesaurors sapientiȩ & scientiȩ. qui sunt as¬
conditi in xp̃o. ne antequam sint ad hec iui¬
nei. ueri simile sermone capiantur: & auen¬
tatis itinere deuient. Deinde aꝑtius quid qs
dimeat ostendens: uidete inquit ne quius
decipiat ꝑ philosophiam & ianẽ seducs.
scđin traditionem hominum. scđm elementis¬
tat omnis plenitudo diuinitatis corporali
Ideo corporaliter dixit. quia illi umbracilt
seducebant: translato uerbo usus. sicut gi¬
am umbre nomen in his rebus non ẽ. utq
uerbum ꝓprium: sed quadam similitudins
ratione translatum. Et estis inquit in illore¬
pleti: qui ÷ caput omnis principatus & po¬
testatis. Per principatus enun &e pocestates.
suꝑsticio gentilium uel philosophi seducebãt
predicantes illam quam uocant theologiam.
ꝑ elementa huius mundi. Caput audem omĩu
xp̃m. principium omnium uoluit intelligo
sicut ipse ait cum ei dictum eẽt. tu quis e

Expanded text:
fide nutriri, ut capaces fiant participandorum fide nutriri, ut capaces fiant participandorum thesaurorum sapientiae et scientiae, qui sunt absconditi in Christo. ne ante, quam sint ad haec idonei, uerisimili sermone capiantur et a ueritatis itinere deuient. deinde apertius, quid eis timeat, ostendens: Videte, inquit, ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum traditionem homi num, stat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. ideo \'corporaliter\' dixit, quia illi umbraliter seducebant, translato uerbo usus, sicut etiam umbrae nomen in his rebus non est utique uerbum proprium sed quadam similitudinis ratione translatum. et estis, inquit, in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. per principatus enim et potestates superstitio gentilium uel philosophi seducebant praedicantes illam, quam uocant, theologiam per elementa huius mundi. caput autem omnium Christum principium omnium uoluit intellegi, sicut ipse, cum ei dictum esset: Tu quis es?
Abbreviated transcription (Latin):
futuror remouende: qm̃ lumen earũ iã
xp̃c aduenerat. Cum gͦ commemorasset &¬
commendasset quantum certamen ꝓ eis ha-¬
beret. & ꝓhis qui laodiciȩ fuerant. & quic̃q
non uiderant faciem eius in carne. ut cor¬
dib consolarentur. copulati in caritate. &
in omnib diuidiis plenitudinis indellectus.
ad cognoscendum misterium dei qđ ÷ xp̃s.
tiȩ absconditi: hoc dico inquit ut nemo uos
circumueniat. in ueri simile sermone. Quia
ueritatis amore ducebantur: ueri similitu¬
dinem illis timuit ne deciꝑentur. & ideo cõ¬
mendauit in xp̃o quod dulcissimum habe¬
bant. chesaurum scilicet sapientiȩ & scien¬
diȩ: cuius nomine & ꝓmissione. induci po¬
terant in errorem. Nam & si corpore inqͥt
absens sum. sp̃u uobcum sum gaudens. et
uidens urãm ordinationem: et id quod de¬
est fidei ur̃e in xp̃o. Ideo illis timebat: qm̃
et confirmati in fide sicut et didicistis habũ¬
dantes in ea cum grãrum actione. Wlt cos

Expanded text:
futurorum remouendae, quoniam lumen earum iam futurorum remouendae, quoniam lumen earum iam Christus aduenerat. cum ergo commemorasset et commendasset, quantum certamen pro eis haberet et pro his, qui Laodiciae fuerant et quicumque non uiderant faciem eius in carne, ut cordibus consolarentur copulati in caritate et in omnibus diuitiis plenitudinis intelectus ad cognoscendum mysterium dei, quodest Ch et scientiae absconditi, hoc dico, inquit, ut nemo uos circumueniat in uerisimili sermone. quia ueritatis amore ducebantur, ueri similitudinem illis timuit, ne deciperentur. et ideo commendauit in Christo, quod dulcissimum habebant, thesaurum scilicet sapientiae et scientiae, cuius nomine et promissione induci poterant in errorem. Nam etsi corpore, inquit, absens sum, spiritu uobiscum sum gaudens et uidens uestram ordinationem et id, quod deest fidei uestrae in Christo. ideo illis timebat. quoniam, et confirmati in fide, sicut et didicistis, abundantes in ea gratiarum actione. uult eos
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ne actaminaueritis. tanquam preceptũ
putatur apłi. nescio quid tangere. gustare at¬
taminare. ꝓhibentis. Contra est autem. si cñ
in canta obscuritate non fallor. Per irrisionẽ
quippe uerba posuit eor a quib eos nolebat
decipi. atq seduci: qui discernentes cibos. se¬
cundum culturam augłoꝵ. atq ita de hoc
mundo decernentes. dicunt ne tetigeritis. ne
gustaueritis. ne actaminaueritis. cum sint
omnia munda mundis. et omnis creatura
dei bona sit: quod alio loco eiudenter ipse
commendat. Totam gͦ ipsuis sententiȩ circũ¬
stantiam uideamus. Ita enim apłi intentiõe
ꝑspecta: sensum eius quantum ualemus
fortasse tenebimus. Quib enim ista scribit.
metuebat eos seduci umbris rerũ dulci no
mine sapientiȩ uł scientiȩ. curam uanarũ
suꝑ fluarumq obseruationum. & de super¬
sticione gentilitatis. maximeq qui ab eis
philosophi nuncupati sunt. & a uidaismo
cauenda eẽ decernebat. ubi erant umbrȩ

Expanded text:
tis, ne adtaminaueritis, tamquam praeceptum tis, ne adtaminaueritis, tamquam praeceptum putatur apostoli nescio quid tangere, gustare, adtaminare prohibentis. contra est autem, si tamen in tanta ista obscuritate non fallor. per inrisionem quippe uerba posuit eorum, a quibus eos nolebat decipi atque seduci, qui discernentes cibos secundum culturam angelorum atque ita de hoc mundo decernentes dicunt: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, cum sint omnia munda mundis et omnis creatura dei bona sit, quod alio loco euidenter ipse commendat. Totam ergo ipsius sententiae circumstantiam uideamus; ita enim apostoli intentione perspecta sensum eius, quantum ualemus, fortasse tenebimus. quibus enim ista scribit, metuebat eos seduci umbris rerum, dulci nommine sapientiae uel scientiae curam uanarum superfluarumue obseruationum et de superstitione gentilitatis maximeque ab eis, qui philosophi nuncupati sunt, et a Iudaismo cauendam esse cernebat, ubi erant umbrae
Abbreviated transcription (Latin):
test: inuista ee̾ non potest. Nunqͥd enĩ ina¬
quitas apud dm̃: absit. Nam et hoc ad illd
ꝑtinet altitudinem uidicioꝵ: quam mirans
tamquam expauit apłs.Ideo quippe illa uidi¬
cia uocat. ne quisquam talia fieri putet. siue
iniquitate. siue temeritate facientis. suie ca¬
su et fortiuito labentib ullis partib tam dis¬
positoꝵ sub tanta dei sapientia scłors. In epla
porro ad colossenses quod scriptum ẽ nemo
uos seducat uolens in humalitate. et cetera
quȩ sequuntur. quousq tibi obscura ẽẽ dixis¬
ti nec ego adhuc sine caligine intelligo: atq
utinã presens de me ista quesisses. In eo qͥppe
sensu quemmͥ in his uerb habere uideor. ad hi¬
benda ẽ quedam ꝓnunciacio in uulcu. & modo
uocis. qui exprinu licteris non potest: ut ex
aliqua parte aꝑiatur. Qd ideo fit obscuriꝰ: quia
non recte sicut existimo ꝓnuntiatur. Quod
enim scriptum ẽ ne detigeritis. ne gustaueri¬

Expanded text:
test, iniusta non potest. numquid enim initest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. nam et hoc ad illam pertinet altitudinem iudiciorum, quam mirans tamquam expauit apostolus; ideo quippe illa iudicia uocat, ne quisquam talia fieri putet siue iniquitate siue temeritate facientis siue casu et fortuito labentibus ullis partibus tam dispositorum sub tanta dei sapientia saeculorum. In epistula porro ad Colossenses quod scriptum est: Nemo uos seducat uolens in humilitate et cetera, quae sequuntur, quousque tibi obscura esse dixisti, nec ego adhuc sine caligine intellego. atque utinam praesens de me ista quaesisses! in eo quippe sensu, quem mihi in his uerbis habere uideor, adhibenda est quaedam pronuntiatio in uultu et modo uocis, qui exprimi litteris non potest, ut ex aliqua parte aperiatur, quod ideo fit obscurius, quia non recte, sicut existimo, pronuntiatur. quod enim scriptum est: Ne tetigeritis, ne gustaueri
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur: ȩtiam si aliquantũ ambulant. non ꝑse¬
uerant usq in finem. Et utiq potuerunt rapi
ne malicia mutaret intellectum eors: si ad
illam predestinationem & uocationem quȩ se¬
cundum propositum & sine pęnitentia ẽ. ꝑti¬
nerent. Ac ne quisquam presũptor ita de occul¬
tis iudicet alienis. ut dicat ideo non rapti sut̃
ex hac uita antequam eeñt fidei desertores: qe
in eadem uita non fideliter ambulabant. et̃
hoc in eors cordib nouerat dñs. quamuis
hominib aliter appareret. quid dicturus est
de infantulis paruulis. qui pleriq accepto
dubio ꝑtinerent ad uitam ȩternam regnumq
cȩloꝵ si contuiuo ex hac uita emigrarẽt. sinũ¬
tur crescere. & nonnulli ȩtiam apostate fiuirł:
unde nisi quia non ꝑtinent ad illam predes¬
tinationem. & scđm ꝓpositũ ac sine penicen¬
tia uocationem : cur autem ad eam alii ꝑtine¬
ant. ali non ꝑtineant. oculta causa esse po¬

Expanded text:
operatur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseoperatur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseuerant usque in finem. et utique potuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secundum propositum et sine paenitentia est, pertinerent. ac ne quisquam praesumptor ita de occultis iudicet alienis, ut dicat: \'Ideo non rapti sunt ex hac uita, antequam essent fidei desertores, quia in eadem uita non fideliter ambulabant et hoc in eorum cordibus nouerat dominus, quamuis hominibus aliter appareret,\' quid dicturus est de infantulis paruulis, qui plerique accepto dubio pertinerent ad uitam aeternam regnumque caelorum, si continuo ex hac uita migrarent, sinuntur crescere et nonnulli etiam apostatae fiunt? unde, nisi quia non pertinent ad illam praedestinationem et secundum propositum ac sine paenitentia uocationem? cur autem ad eam alii pertineant, alii non pertineant, occulta causa esse po
Abbreviated transcription (Latin):
etum ẽ inimici ꝓpter uos: quod et supͣ dixe¬
rat illoꝵ delicto salus gentib. Cum autẽ dix¬
sset scđm electionem ꝓpter patres: ad didit.
sine penitentia enim sunt dona et uocatio dei.
uides certe illos significari qui ꝑtinent ad nu¬
merum predestinatoꝵ: de quibꝰ alio loco dic̃:
Scimus qm̃ diligentib deum omĩa cooꝑantur
in bonum: his qui scđm ꝓpositum uocati suns¬
seĩ. Multi enim sunt uocati:. pauci uero electi:
Qui uero electi. ipsi sunt scđm ꝓpositũ uocati:
in quib ꝓculdubio dei presẽntia falli nõ potest.
hos p̾sciuit & predestinauit conforines imagi¬
llis fili sui: ut sit ipse primogenitus in mulcis
fribus. Quos autem predestinauit: illos & uo¬
aiuit hȩc uocatio est scđdm ꝓpositum: hec est
sine penitentia. Quos autem uocauit. illos
et iustificauit. Quos autẽ iustificauit: illos e
glificauit. Si ds̃ ꝓ nob quis contra nos: nõ sũt
in ista uocatione᷑. qui infide que ꝑ dilectionẽ

Expanded text:
tum est: Inimici propter uos, quod et supra dixerat: Illorum delicto salus gentibus. Cum autem dixisset: Secundum electionem propter patres, addidit: Sine paenitentia enim sunt dona et uocatio dei. uides certe illos siguificari, qui pertinent ad numerum praedestinatorum. de quibus alio loco dicit: Scimus, quia diligentibus deumnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. multi enim sunt uocati, pauci uero electi; qui uero electi, ipsi sunt secundum propositum uocati, in quibus procul dubio dei praescientia falli non potest. hos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. haec uocatio est secundum propositum; haec est sine paenitentia. quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. si deus pro nobis, quis contra nos? Non sunt in ista uocatione, qui in fide, quae per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Quãobrem quanta possum supplicatione depos¬
co. ut si defendenda res ẽ. innoxius defendat᷑:
ab innocentib molestia separetur. Presta hoc
quod sedm naturam tuam ꝑuides postulari.
De dampnis facilis potest haberi taxatio: cã¬
tum suplicia deprecamur. acceptior deo ui¬
uas dñe insignis: & merito suscipiende. fr̃.¬

Expanded text:
ossum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur. praesta hoc, quod secundum naturam tuam peruides postulari. de damnis facilis potest haberi taxatio; tantum supplicia deprecamur. acceptior deo uiuas, domine insignis et merito suscipiende fr
Abbreviated transcription (Latin):
nota feci uob̃. Quod usq ad eo scđm spẽ dictũ ẽ
futurors: ut eis post modicum dicat mulca ha¬
beo uob̃ dicere. s non podestis illa portare modo:
agit gͦ in quib adhuc mortalib habitat ipsã
edificationem habitacłi sui. quam non in ista s
in alia post hanc uitam ꝑficit quando absorbe¬
bicur mors inuictoriam: diceturq illi. Ubi est¬
mors uictoria tua: ubi ÷ mors aculeus cuus: qͥd
est autem mortis aculeus nisi peccatum : ꝓpter
qđ nunc ȩtiam renati ex aqua et sp̃u. omnib¬
q peccatis siue originis ex adam in quo omne ᷤ
peccauerunt. siue factoꝵ. dictoꝵ. cogitationũq
nr̃arũ ĩ illĩ lauac mundatiõẽ deletis. tũ qr ma
manemꝰ ĩ hac uita humana q̃ tẽp̃tatio ⁊ suꝑtiãt

Expanded text:
nota feci vobis : quod usque adeo secundum spem dictum est nota feci vobis : quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Agit ergo in quibus mortalibus adhuc habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista, sed in alia post hanc vitam perficit, quando absorbebitur mors in victoriam diceturqmors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauerunt, siue factorum, dictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uit
Abbreviated transcription (Latin):
ebant cognicione sp̃m sanctum. qui habitat in
eis. & habitante in se sp̃u scõ adhuc animales
nondum sp̃itales erant: quia nondum pocerãt
habitatorem suum sp̃m. cognicione ꝑciꝑe. ha-¬
bitare autem ideo et in talib dicitur: quia
in eis occulte agit ut sint demplum eius. idq
in ꝓficientib et ꝓficiendo ꝑseuerantib ꝑficit.
Spe eium salui facti sumus. sicut apłs dicit:¬
cum alio loco dicat saluos nos fecit ꝑ lauacrũ
regenerationis. Cum gͦ hic dicat saluos nos fe¬
cit. tainquam salus ip̃sa iam data sit: quẽadmo¬
dum accipiendum sit illic exponit ubi ait. spe
enim salui facti sumus. Spes autem que uidet᷑
non ÷ spes. Quod enim uidet quis. quid sꝑat:
Si autem qd non uidemus sꝑamus: ꝑ patĩẽ¬
tiam expectamus. Multa namq dicuntur.
in scripturis tamquam facta sint: cum adhuc
in spe ẽẽ intelligantur. Unde ÷ & illud qđ dñs
discipłis ait. Omnia quȩ audiui a patre meo.

Expanded text:
ebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in ebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in eis, et habitante in se spiritu sancto adhuc animales nondum spiritales erant, quia nondum poterant habitatorem suum spiritum cognitione percipere. Habitare autem ideo et in talibus dicitur, quia in eis occulte agit, ut sint templum eius, idque in proficientibus et proficiendo perseuerantibus perficit.. spe enim salui factisumus, sicut aposcum alio loco dicat, Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Cum ergo hic dicat, Salvos nos fecit, tanquam salus ipsa jam data sit, quemadmodum intelligendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes; quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Multa namque dicuntur in Scripturis tanquam facta sint, cum in spe adhuc esse intelligantur. Unde est et illud quod Dominus discipulis ait, Omnia quae audivi a Patre meo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia in tantum nesciunt quid faciunt. ut
nec facere uidicentur: porro si iam uterentur
rationis et uoluntatis arbitrio. quo illi scifica¬
cioni adhiberi deberet assensus. quantũ mali et̃t
resistere tante grȩ. quamq non solum nichil
ꝓdesset quod fieret. uerum etiam inde reacus
adcresceret: quis xp̃ianus ignoret: Dicimus
gͦ in baptizatis paruulis quamius id nesci¬
ant. habitare sp̃m scm̃. Sic enim eiun nescuit.
quamuis sit in eis. quemadmodũ nesciunt &
mentem suam: cuius in eis ratio qua uti ñdũ
possunt. uelut quedam scintilla sopita ẽ. exci-¬
tanda ȩtatis accessu. Neq hoc in paruuł mi¬
rum debet uideri: cum apłs quibdã ȩtiã ma-¬
iorib dicit. Nescitis quia cempliun dei estis.
& sp̃e dei habitat in uobis: de qualib paulo
ante dixerat. Animał autem homo non ꝑcipit¬
ea quȩ sunt sp̃s dei. Quos ȩtiam paruulos uo¬
cat: non carnis etate smentis. Non itaq ꝑcipi¬

Expanded text:
nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nec facere iudicentur? porro si iam uterentur rationis et uoluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet adsensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est excitanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, quos etiam paruulos uocat non carnis aetate sed mentis. non itaque percipi
Abbreviated transcription (Latin):
fandi transire ab infantia. ad huc eos talia sen¬
tire ac dicere: in quib si remansissent. annisq
accedentib tales ẽẽ ꝑsisterent:. nullus eos uł
fatuus. nimium fatuos ẽẽ dubitaret: Nisi for¬
te id restat ut uagitu infanciȩ. uel in ipso ad¬
huc uteri silentio. credamus paruulos fuisse
sapientes: postea uero quam nob̃cum ceꝑunt
loqui ad hanc ignorantiam quã ridemus. cres¬
cendo uenisse. Quod opinari uides quam sit
absurdum. cum puerors sensꝰ in qualiacumq
uerba ꝓrumpens. qui certe ad ea quȩ maio¬
res sapuint pene nullus ẽ. tamen comꝑatus
illi in quo nascuntur: intelligentia dicipotest.
Unde autem in ipso tando salutis presidio qͣn¬
do in eis xpĩana gr̃ã subuenitur. quod uocib
quib possunt et motib reluctantur. ñ inputa¬
tur: atq omnis renisus ipsoꝵ nichili penditur.
donec in eis sacramenta ꝑagantur. quib id qd̃
de originali dãpnatione tractum est expietur:

Expanded text:
fandi transire ab infantia, adhuc eos talia senfandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque accedentibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restat, ut in uagitu infantiae uel in ipso adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postea uero. quam nobiscum coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, quam ridemus, crescendo uenisse. quod opinari uides quam sit absurdum. cum puerorum sensus in qualiacumque uerba prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiunt. paene nullus est, tamen comparatus illi, in quo nascuntur, intellegentia dici potest. unde autem in ipso tantae salutis praesidio, quando eis Christiana gratia subuenitur, quod uocibus, quibus possunt, et motibus reluctantur, non eis inputatur atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis sacramenta peragantur, quibus id, quod de originali damnatione tractum est, expietur,
Abbreviated transcription (Latin):
nature. Nam quando ds̃ uoluit etiam iumen¬
tum mutum rationabiliter ẽ loquutum. nec
ideo sunt admoniti homines in delib̾ationib
sius: etiam asinina expectare consilia. Quo¬
circa nec qd factum ẽ in ioħe contẽpno. nec
inde regłam quid sentiendum sit de paruulis
figo. immo id ꝓpterea in illo mirabiliter pre¬
dico: quia in aliis non inuenio. Habet quidẽ
aliquid simile. etiam illa in rebeccȩ utero lucta
geminoꝵ. Uerum & hoc usq ad eo ꝓdigiũ fu¬
it. ut diuinum ꝓpterea mulier oracłm que¬
reret: & audiret duob illis infantul is duos
popłos fuisse figuratos. Nescire autem diuina
paruulos qui nec humana adhuc nouerit.
si uerbis uelimus ostendere. uereor ne ipsis
sensib nrĩs facere uideamur iniuriam: qͣndo
id loquendo suademus. ubi om̃s uires officiũq
sermonis facillime suꝑat euidentia ueritatis.
An non uideamus ȩtiam cum arcicłatȩ uocis
qualiacumq signa edere ceꝑit̃. at ad iniciũ

Expanded text:
naturae. nam quando deus uoluit, etiam iumennaturae. nam quando deus uoluit, etiam iumentum mutum rationabiliter est locutum nec ideo sunt admoniti homines in deliberationibus guis etiam asinina expectare consilia. quocirca nec, quod factum est in Iohanne, contemno nec inde regulam, quid sentiendum sit de paruulis, figo; immo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lacta geminorum; uerum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut diuinum propterea mulier oraculum quaereret et audiret duobus illis infantulis duos populos fuisse figuratos.- i Nescire autem diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia ueritatis. annon uidemus, etiam cum articulatae uocis qualiacumque signa edere coeperint atque ad initium
Abbreviated transcription (Latin):
s̃credidit infans in utero eius. s exulcauit:
neq ipsa dixit exultauit in fide infans ĩ ute¬
romeo. s exultauit in gaudio. Uidemꝰ autem
erultationem non solum paruulors s ȩtiam
peccor. non utiq de aliqua side uł religiõe.
uł quacumq racionali cognicione ueniẽtẽ:
Sihȩc plane inusitata & noua excitit. quia in
utero: & ad eius aduentum. quȩ hominũ sal¬
uatorẽ fuerat paritura. Ideo mira: ideo ĩ mag¬
nis signis deputanda. Ideo hȩc exultatio. & ta¬
quam matri diũ reddita resalutatio. sic̃ solẽt
nuracta fieri facta ẽ diuinitus in infante. ñ
humanitus ab infante: quamquam ȩtia si
isq: adeo est in illo puero acceleratus usus ra¬
dionis & uoluntatis. ut intra uiscera mat̾na
um poset agnoscere. credere. consentire. qd
in aliis paruulis etas expectatur ut possint:
ȩtiam hoc in miracłis habendum ẽ diuine po¬
tentiȩ. non ad humane trahendum÷ exẽplar

Expanded text:
est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', neque ipsa dixit: \'Exultauit in fide infans in utero meo\', sed \'exultauit in gaudio\'. uidemus autem exultationem non solum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione uel quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consentire, quod in aliis paruulis aetas expectatur ut possint, etiam hoc in miraculis habendum est diuinae potentiae, non ad humanae trahendum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
teis utero potuit exultare. Cum enim cõmemo¬
ases legisse te librum meum de baptismo par-¬
uiloꝵ. addidisti. & aisti. de pregnantib quid
intias opto cognoscere: cum credulitatis fi¬
dem ꝓpuero mater ioħis baptiste respondĩt.
e sunt certe uerba elisabeth matris iohis:
cata tu inter mulieres: & beatus fruclꝰ uen¬
ins tui. Et unde hoc mͥ ut ueniat mater dñi
mei adme: ecce enim ut facta ẽ uox saluta¬
cionis tuȩ in auribus meis: exultauit in
gaudio infans in utero meo. hoc autem ut
diceret sicut euanglista preloquutus ẽ. re¬
pleta ẽ sp̃u sancto. quo ꝓculdubio reuelante
cognouit quid illa exultatio significasset
infantis. id÷ illius uenisse matrem. cui ip¬
se precursor & demonstrator eẽt futurꝰ. Potu¬
ic gͦ eẽ ista significatio rei tante a maioribus
cognoscende: non aparuulo cognitȩ. Nam
neq cum hoc i euangłio narraretur dictũ

Expanded text:
tris utero potuit exultare?\' cum enim commemotris utero potuit exultare?\' cum enim commemorasses legisse te librum meum de baptismo paruulorum, addidisti et aisti: De praegnantibus quid sentias opto cognoscere, cum credulitatis fidem pro puero mater Iohannis Baptistae responderit\'. Haec sunt certe uerba Elisabeth, matris Iohannis: Beata tu inter mulieres et beatus fructus uentris tui. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? ecce enim, ut facta est uox salutationis tuae in auribus meis, exultauit in gaudio infans in utero meo. hoc autem ut diceret, sicut euangelista praelocutus est, repleta est spiritu sancto, quo procul dubio reuelante cognouit, quid illa exultatio significasset infantis, id est illius uenisse matrem, cuius ipse praecursor et demonstrator esset futurus. potuit ergo esse ista significatio rei tantae a maioribus cognoscendae, non a paruulo cognitae. nam neque, cum hoc ante in euangelio narraretur, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dm̃ glificauerunt. aut grãs egerunt
ti audem in quo sacrificio dicatur grãs agamd
dño deo nr̃o. A cuius sacrifici humilitate lon¬
ge ab est typus & coturnus illors. Et ideo mul¬
tum mirabilis res ẽ. quemad modum quoꝵ̃
nondum cognoscentium dm̃ sit inhabitator
erum illi ad templum dei ꝑtinent. qui cognos¬
centes dm̃ non sicut dm̃ głificauerunt. als
grãs egerunt. & ad templum dei ꝑtinent pat¬
⁊ ounficati sacram̃to xp̃i. regenerati sp̃u
s qui certe ꝑ etatem nondum possuĩt cos
atdm Unde quem potuerunt illi nosse nec
isti potuerunt habe. antequam nosse. Bea¬
smni sust autem: quib hoc ÷ dm̃ habe quod
ossspsa quippe noticiã plenissima uerissima.
diisina ẽ. hic iam oportet ȩtiam illam quam
pest epłȩ tuȩ subscriptionem addidisti ꝑtrac¬
e questionẽ. si adhuc ignorent pariuili dm̃.
quomodo ioħs ȩtiam antequam nasceretur. ad
auentum & presentiam matris diũ. in sue ma¬

Expanded text:
sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illorum. et ideo multum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator gnoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad templum dei pertinent parsanctificati sacramento Christi, regenerati spiritu sancto, qui certe per aetatem nondum possunt cognoscere deum; unde, quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. beatissimi sunt autem, quibus hoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima, felicissima est. Hie iam oportet etiam illam, quam post epistulae tuae subscriptionem addidisti, pertractare quaestionem: \'Si adhuc ignorant paranti deum, quo modo Iohannes, etiam antequam nasceretur, ad aduentum et praesentiam matris domini in suae ma
Abbreviated transcription (Latin):
non ipse diuisꝰ: quia ip̃se unus acq idem. Iled
diuisiones dicte sunt sicut membrors in e¬
pore. quia non idem ualent aures qd ocłi. a
ita m̃bra cetera diuersis officuis concorditer
tributa÷ quȩ tamen cum sani sumus una qu
diuersa nec alibi maiore. alibi minore: si cun
ipsa sint disparia. cõmuni et parili saluttõ¬
gaudent. huiꝰ corporis caput ẽ xp̃c. huiꝰ copo¬
ris unitas nr̃o sacrificio cõmendatur: qd lit¬
uiter significauit apłs dicens. Unus panisarõ
corpus multi sumus. Per caput nrm reconci¬
liamur deo. quia in illo ẽ diunitas unigen¬
ti facta particeps mortalitatis nr̃e . ut et nos
participes eius inmortalitatis essemus. hoc sa¬
cramentum longe ẽ acordib sapientiũ suꝑbos
&s ideo non xp̃ianor: ac ꝑhoc nec uere sapun¬
tium: illor s dico sapientium qui cognouerit᷑
dm̃: quia coͦnoscentes dm̃ sicut dicit apł̃s non

Expanded text:
non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut membrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum longe est a cordibus sapientium superborum et ideo non Christianorum ac per hoc nec uere sapientium, illorum etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non
Abbreviated transcription (Latin):
pinquant. cantomagis alius alio capit. quan¬
to est acucioris: tanto autem minus quanto est
obtunsioris auditus: cum ille non uarie minꝰ ue
insonet. s in eo loco in quo sunt omnib ȩqualic̃
presto sit: quanto excellentiꝰ ds̃ natura incorpo¬
rea & ĩmutabiliter uiua. qui non sicut sonus ꝑ
moras tẽpors tendi et diuidi potest. nec span
aerio tanquam loco suo indiget. ubiq pret¬
b presto sit. s ȩterna stabilitate in se ipsc ns
diu̾sitate. alii amplius alii minus: quos ipei
bi dilectissimum templum. grã sue bonitato
ficat: & donationum quidem dicte surt diuis¬
nes. tanquam ꝑ partes & membra uniꝰ corpor
ubi et simul omnes unum templum. & singl
singła cempla sumus: quia non ẽ ds̃ in omni
quam in singłis maior: & fit plerumq ut pla
eum minus capiant: unus ampliꝰ. Sed cũ o
tinuo subiecit. idem autem sp̃c. Item cum ipo
donationum diuisiones cõmemorasset: omi

Expanded text:
pinquent, tanto magis alius alio capit, quanpinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quanto excellentius deus natura incorporea et inmutabiliter uiua, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et diuidi potest nec spatio aerio tamquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto ait, sed aeterna stabilitate in se ipso manens diuersitate alii amplius alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat! Et donationum quidem dictae sunt diuisiones tamquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed cum dcontinuo subiecit: Idem autem spiritus; item cum ipsas donationum diuisiones commemorasset, omni
Abbreviated transcription (Latin):
tat. qd̾ in qualitatib magnum dr̃ esse uel par¬
uum. Uerumtamen si moles ipsa corporis qͣn¬
tacumq uł quandulacumq sit penitus aufe¬
ratur. qualitates eius ñ erit ubi sint: quãius
ñ mole met iende sint. at uero ds̃ non si minus
capitur ab illo cui presens ẽ: ideo ipse minor ẽ.
Totus ẽ enum in se ipso. Nec in quib ẽ ita ẽ ut
indigeat eis: tamquã non possit ẽẽ nisi in eis.
Sicut autem nec ab illo ab ẽ in quo non habi¬
tat. et totus ad ẽ. quamiuis eum ille non habeat:
ita et illi in quo habitat totus ÷ presens. quãuis
non ex toto eum capiat. Neq enim ad habitan¬
dum duidit se ꝑ hominum corda seu corpora.
aliam sui partem huic tribuens. illi aliam. sic̃
lur ista ꝑ aditus et fenestras domors. s pociꝰ sicut
quemlibet sonum cum corporeares sit ac tran¬
sitoria surdus non capit. surdaster non totum
capit. atq in his qui audiunt cum parit᷑ ei pro¬

Expanded text:
tat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel partat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel paruum. uerum tamen si moles ipsa corporis, quantacumque uel quantulacumque sit, penitus auferatur, qualitates eius non erit ubi sint, quamuis non mole metiendae sint. at uero deus non, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut indigeat eis, tamquam non possit esse nisi in eis. sicut autem nec ab illo abest, in quo non habitat, et totus adest, quamuis eum ille non habeat, ita et illi, in quo habitat, totus est praesens, quamuis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum diuidit se per hominum corda seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
putauimus posse intelligi cum diceremꝰ dm̃
eẽ ubiꝙ totum. nisi adderemus in se ipso: uidõ
diligentiꝰ exponendum. Quomodo enim ubiq
si inseipso: Ubiq scłt: quia nusquam ẽ absens:
In seipso autem: quia ñ continentur ab eis qui¬
b ẽ presens. canquam sine his esse ñ possit Nã
spatia locors dolle corporib nusquam erũt. &
quia nusquam erunt: nec erunt. Tolle ipsa cor¬
corpora qualitatib corpoꝵ: ñ erit ubi sit. Et idõ
necesse ẽ ut non sint. & enim cum ꝑ totam suã
molem corpus ȩqualiter sanum ẽ. aut ȩqualit̃
candidum. non ÷ in ulla quam in alia parte eiꝰ
sanitas maior aut candor nec maior in toco qͣ.
in parte: quia non sanius aut candidiꝰ totum
constat eẽ quam partem. Si autem in equali¬
ter sit sanum aut inequaliter candidum. fieri
potest ut in minore parte sit sanitas maior aut
candor: cum minora quam maiora sa niora uel
candidiora m̃bra suntꝰ. Usq adeo non mole cõs¬

Expanded text:
putauimus posse intellegi, cum diceremus deum putauimus posse intellegi, cum diceremus deum esse ubique totum, nisi adderemus in se ipso\', nideo diligentius exponendum. quo modo enim ubique, si in se ipso? ubique scilicet, quia nusquam est absens; ia se ipso autem, quia non continetur ab eis. quibus est praesens, tamquam sine his esse non possit. nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt et, quia nusquam erunt, nec erunt. tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit, ubi sint, et ideo necesse est, ut non sint. etenim cum per totam suam molem corpus aequaliter sanum est aut aequaliter candidum, non est in ulla quam in alia parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole cons
Abbreviated transcription (Latin):
est negligenter intuendum qd diximꝰ: in se
ipso eẽ ubiq cotum. Non gͦ in eis quia alia
plus eum capiunt. aliaminus. Id eo enĩ ubiq
ẽẽ dicitur: quia nulli parti rerum absens est.
Ideo totus. quia non parti rerum partim suã
presentem prebet: & alteri parti alteram partẽ.
equales ȩqualib. minori uero minorem. maio¬
riq maiorem: sed non solum uniu̾sitati crea¬
turȩ: uerum ȩtiam cuilibet parti eius. totus
pariter ad ẽ. hiꝰ quippe longe ab eo eẽ dicunt᷑.
qui peccando dissimillimi facti sunt: & hi ei ꝓ¬
pinquare qui eiꝰ similicudinem pie uiuendo
recipuint: sicut recte dicuntur ocłi tanto ẽẽ
abhac luce longius. quanto fuerint ceciores.
QLenim tam longe ẽ aluce quam cecitas. etiã¬
silux presto sit̃. acq ocłos ꝑfundat extinctos:
Propinquare autem luci merito ꝑhibentur
ocłi: qui sanitatis accessu aciem recipiendo
ꝓficiunt. Porro autem qd parum distincte

Expanded text:
est neglegenter intuendum, quod diximus in se est neglegenter intuendum, quod diximus in se ipso esse ubique totum, non ergo in eis, quae alia plus eum capiunt alia minus. ideo enim ubique esse dicitur, quia nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet et alteri parti alteram partem, aequales aequalibus, minori uero minorem maiorique maiorem, sed non solum uniuersitati creaturae uerum etiam cuilibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur oculi, qui sanitatis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum distincte
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq cum et hoc uerum sit. s pater nr̃ qui es
in cȩł. ut templum eius potius in oratione com¬
memoremus quod et nos ipsi ẽẽ debemus: &
in quantum sumus in tantum ad eius societa¬
tẽ. & adoptionis familiam ꝑtinemus. Si enĩ po-¬
płs dei nondum factus equał angłis eius. ad¬
huc in ista ꝑegrinatione dicitur templum eiꝰ
quantomagis ẽ templum eius in cęlis ubi ẽ
popłs anglors quib aggregandi et coequan¬
disumus. cum finita ꝑegrinatione quod pro¬
missum ẽ sũpserimus: cum gͥ qui ubiq ẽ non
in omnib habitet: ȩtiam in quib habitat ñ
equaliter habitat. Nam unde ÷ illud qđ hȩli¬
seus poposcit ut duppliciter fieret in eo sp̃s
dĩ qui erat in helia. et unde in omib sanctis
sunt ali aliis sanctiores: nisi habundantius
habendo habitatorem dm̃: quomͦ ergo uerũ
supra dixinus qd ds̃ ubiq sit totus: quan¬
do in aliis ẽ amplius. in aliis minus:sed ñ

Expanded text:
ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in caelis, ubi est populus angelorum. quibus adgiegandi et coaequandi sumus, cum finita peregrinatione, quod promissum est, sumpserimus! Cam igitur. qui ubique est, non in omnibus habitet, etiam ia quibus habitat, non aequaliter habitat. nam unde est illud, quod Helisaeus poposcit, ut dupliciter in eo fieret spiritus dei. qui erat in Helia? et unde in omnibus sanctis sunt aliis alii sanctiores, nisi abundantius habendo habitatorem deum? quo modo ergo uerum supra diximus, quod deus ubique sit totus, quando in aliis est amplius in aliis minus? sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ptiis simul ẽẽ non possint. Si erum anima in
tspore constituta. non solum nullas angusti¬
isuerum etiã quandam latitudinem inuenit.
d adeor nec dici nisi stultissime potest ñ hab̾e
locum in nr̃o corpore sp̃m sanctum. qd totum
nra anima compleuerit.i quanto stultꝰ dicitur
ullis angustiis impediri alicubi trinitatem.
ut pater &e filius & sp̃e sanctus. ubiq simul eẽ
sib habitat. Non enĩ om̃ib dici potest quod
ut apłs. uł quod iam dixi: uł etiam illud nes¬
sus quia demplum dei estis. es sp̃s dei habitat
in uobis. Unde & econtrario de quibꝰ dam idẽ¬
dicit. qͥsquis autem sp̃m xp̃i non habet: hic ñ
ẽ eius. Quis porro audeat opinari. nisi quisqͥs
inseꝑ abilitatem penitus trinitatis ignorat.
ꝯ in aliquo habitare possit pater & filius in
ubiq ꝑhabitationis grãm. Propter enĩ hanc
habitacionem ubi ꝓculdubio grã dilectionis
eius agnoscitur. non dicimus pater nr̃ qui es

Expanded text:
spatiis simul esse non possint. si enim anima in spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit tis a deo. nec dici nisi stultissime potest non habere locum in nostro corpore spiritum sanctum; quod totum nostra anima impleuerit. ullis angustiis impediri alicubi Trinitatem, ut Pater et Filius et Spiritus sanctus ubique simul essenibus habitat. Non enim omnibus dici potest quod ait Apostolus, vel quod jam dixi, vel etiam illud: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Unde et e contrario de quibusdam dicit: Quisquis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Quis porro audeat opinari, nisi quisquis inseparabilitatem penitus Trinitatis ignorat, quod in aliquo habitare possit Pater aut Filius, in ubique per habitationis gratiam. propter hanc enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilectionis eius agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es