comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is satis nõ fetit cui tu credi disti.
Qfuus nom̃ tibipignorida¬
tum est. inisi ei cui debuit sol¬
uit nundumcerciorate de obl¬
igõne tua ftũs uͣtilib. accõibꝰ
satis tibi face us adio ꝙ tibi¬

Expanded text:
is satis non facit, cui tu credidisti, ille, cuius nomen tibi pignori datum est, nisi ei cui debuit solvit nondum certior a te de obligatione tua factus, utilibus actionibus satis tibi facere usque ad i
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶ Ortumest cius
qui cumfisco cchit bonaue¬
Butipignoris titulo oblĩgͦa¬
ri qm̃mius sp̃aliter id nõ expri
nmus fructus pignori dã
dantur tacita pactione c̃ẽp̃cliata¬
men q̃ emuntur ex fructuũ p̃cio.
ad cãdem cãm uenire nullipr¬
udentum pl̃acuit.
stitutũ bonacaꝵ indotẽ dãt᷑mi
que nupte fũt hus q primpili
sarcinã sub euntobnoxianc̃ã¬
tatieius tem̃ uenim certo ordi¬

Expanded text:
. Certum est eius qui cum fisco contrahit bona veluti pignoris titulo obligari, quamvis specialiter id non expriQuamvis fructus pignori datodantur tacita pactione esse, praedia tamen, quae emuntur ex fructuum pretio, ad eandem causam venire nulli prudentium placuit.constitutum bona earum in dotem data, quae nuptae sunt his qui primipili sarcinam subeunt, obnoxia necessitati ei teneri: verum certo ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cta uillata in fundum q̃pign¬
oris tem̃ causa placuerat mã¬
cipia fuissent. nec h sp̃alit̃ ob¬
ugata mõstrenturrector ꝓuĩ¬
cie ea restitiiubebit. necem̃p̃¬
textu debitipensionũ restituc¬
o hor morari pot̃. cum si ꝗdã
deberi sibidña fundi expensio¬

Expanded text:
et illatis in fundum, quae pignoris teneri causa placuerat, mancipia fuissent nec haec specialiter obligata monstrentur, rector provinciae ea restitui iubebit. nec enim praetextu debiti pensionum restitutionem horum morari potest, cum, si quid sibi deberi domina fundi ex pensio
Abbreviated transcription (Latin):
stuos cet̃as q̃rres quas ẗ.¬
nemmnẽ credibile est pi¬
gnon sp̃alit daturumĩ
ne que de bonis tuis fc̃a ẽ
Incausampignoris non
fiusse rationis est.
itamus cum qui ẽpionus
igrorum suor pignoripos¬
uit. de ip̃is agris obligan

Expanded text:
tuos et ceteras res, quas neminem credibile est pignori specialiter daturum ne, quae de bonis tuis facta est, in causam pignoris non fuisse rationis est. itamus eum, qui emptiones agrorum suorum pignori posuit, de ipsis agris obligan
Abbreviated transcription (Latin):
b expecuniis cordem neg¬
tos militasse dũ tnͣ cͣcͣrium
nõ ꝑ betur alios exsuopr̃i¬
momo dedisse pecunias i
utia possitq ita oꝑtinere
sc̃imus m. Etsi extͣneis qbdã
itẽ negiiatores de suis pet¬
umiis hrꝰ miliciã acquisis

Expanded text:
bus ex pecuniis eorundem negtos militasse dum tamen contrarium non probetur alios e suo patrimonio dedisse pecunias, adem militia possit. Quod ita obtinere sancimus, et si extraneis quibusdam idem negotiatores de suis pecuniis huiusmodi militiam adquisisse
Abbreviated transcription (Latin):
pgonis licet ip̃imilitãtes min¬
ime debito obnoxiisint integ¬
rum creditorib eorum fuctim.
Oscilicet in futims militus ñ
⁊̃ in hus quas liberiul cognati
cordem nego datorumul ext̃¬
nei pecumis eoꝵmeriunt tene¬

Expanded text:
onis, licet ipsi militantes minime debito obnoxii sint, integrum creditoribus eorum servetur. Quod scilicet in futuris militiis, non etiam in his, quas liberi vel cognati eorundem negotiatorum vel extranei pecuniis eorum meruerunt, tene
Abbreviated transcription (Latin):
oblato ⁊ sinolu̾it accipeꝯ signa¬
ato. atq depoĩto de reddedo
tolib̾ando. datum. a tep̃ge¬
reditor offẽnto prior doeb¬
itumꝯ firmat sibipignus
⁊ a debitore sortẽerq tmu

Expanded text:
oblato et, si nolint accipere, consignato atque deposito de reddendo to liberando datum peterereditor offerendo priori debitum confirmat sibi pignus et a debitore sortem eiu
Abbreviated transcription (Latin):
atroces sac̃dotib aut munsts
inuirias ueluticrimẽ publi¬
cum ꝑcequi.acde taliboreis
ulcionẽ mereri. ¶Or simult¬
itudo uiolentia a cuulis ap¬
paricioms executione.⁊ ami¬
tatetueantur. p̃cides ꝓuinci¬
arum ĩ militan auxilo p
publicas litteras. appẽtito
ꝯpetentem uindc̃am ta liexce¬

Expanded text:
atroces sacerdotibus aut ministris injurias, veluti crimen publicum persequi, ac de talibus reis ultionem mereri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis exsecutione, et admitate tueatur, presides provinciarum etiam militari auxilio per publicas litteras appetito competentem vindictam tali exce
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r lquis in hoc genus
sacrilegiprupit ut in eccłiaᷤᷤ
catholicas muens sacerdoti¬
bus ⁊ministris ut inip̃ocłtu
loco aq ⁊liquid importet ĩui
mod̾ator sacdotum ⁊ catholi¬
ce eccłie ministroꝵ loci quoq
am capitali in conuictos seu

Expanded text:
 quis in hoc genus sacrilegii prorupit, ut in ecclesias catholicas irruens, sacerdotibus et ministris, vel in ipso cultu locove aliquid importet injurmoderator, sacerdotum et Ecclesiae ministrorum, loci quoque iam, capitali in convictos sive
Abbreviated transcription (Latin):
as trahi gñaliterimꝑamus.
sa exlegis liceat uoluntate
collige. ħ est ut ca que lege
fieriꝓꝰ hibentur. si fumt f. at¬
ta non solum inutilia. s ꝓĩ
fecͨtis ĩ h̾atur. licetlegis lat

Expanded text:
as trahi generaliter imperamus, sa ex legis liceat voluntate colligere: hoc est, ut ea quae lege fieri prohibentur, si fuerint facta, non solum inutilia, sed pro infectis etiam habeantur, licet legis lato
Abbreviated transcription (Latin):
intur geminouolumine scr¬
ipͣtum est quidem in libris
antiquis nec numare possi¬
bilefuit. ¶Et port ħ duo t̃¬
nbiles libripõiti sunt ꝓ del¬
utis priuatis ex̃ordinarus
nec non publicis cimmbꝰ
qui omnẽꝯtinẽt seũita ter
penarumq attrocitatẽ quibꝰ
ꝑmixta sunt.⁊ ea que auda

Expanded text:
itur gemino volumine inscriptum est, quod in libris antiquis nec numerari possibile fuit. Et post hoc duo terribiles libri positi sunt pro delictis privatis et extraordinariis nec non publicis criminibus, qui omnem continent severitatem poenarumque atrocitatem. quibus permixta sunt et ea quae d
Abbreviated transcription (Latin):
pamul dolum sim explendop̃¬
cep̃to comimitititaut qui rem
detiorẽm exhibuit equitas ex¬
hibitionis ꝓficiat. ut qmͣus
ad exhibendum.aginõ potest
infactum tamen actio contra

Expanded text:
pam vel dolum in explendo praecepto committit, ita ut, qui rem deteriorem exhibuit, aequitas exhibitionis proficiat, ut, quamvis ad exhibendum agi non potest, in factum tamen actio contra
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s uł pr̃onis repetẽdi aditur
relinquimꝰ si abip̃is expõitos
quoda modo. romortẽ uolũtaᷤᷤ
miscdie.amica colleg̾it. ¶ Nec
enĩ dicẽ ꝗs suũpotit ꝙ̃ pereũ

Expanded text:
vel patronis repetendi aditum relinquimus, si ab ipsis expositos quodammodo ad mortem voluntas misericordiae amica collegerit: nec enim dicere suum poterit, quem pereu
Abbreviated transcription (Latin):
ministratione fuͣgiat. neqqͣͣtu¬
tor ẽẽdesmatommaq ninoriᷤᷤ
dispendia suis ip̃edampnis p̃e¬
tẽt. sententia uero deportatiois
nullo sibip̃iudicio diminuat
qm̃ si comptaitegritas ut
natura itartofficio liberis res¬
titueritei gub̃na cularerum tͣ¬
denda sunt. cuius adminstra¬
stocdia est. quenisi boms prib
dẽtur luguosior entreditus
qumii cecessus. Ideoq tinad
restitutio nem indulgentia ĩ¬
ualeat quantum ad correctio¬
nem sententiaualuit. utq de¬
portatiomis ipgumꝑsenõmẽ
rerum ommum spouatio est.
ita indulgentie restiutio bon¬
orum ac dignitatis imnonoi
amissoꝵ omnnum siticcup̃¬
ratio. ⁊ filu emantipatio  ap¬
trib cum offitũs petant. utl¬
ubertãtem non dampnacio¬
nis: s lenitatis pateme test

Expanded text:
ministratione fugiat: neque tutor esse desinat omniaque minoris dispendia suis ipse damnis praestet. Sententia vero deportationis nullo patrem praeiudicio deminuat. Quem si conperta integritas ut natura, ita officio liberis restituerit, ei gubernacula rerum tradenda sunt, cuius ad imitastodia est. quae nisi bonis patribus detur, luctuosior erit reditus quam discessus. Ideoque tantum ad restitutionem indulgentia valeat, quantum ad correctionem sententia valuit, utque deportationis ipsum per se nomen rerum omnium spoliatio est, ita indulgentiae restitutio bonorum ac dignitatis uno nomine amissorum omnium sit recuperatio. et filii emancipationem a patribus officiis petant, ut libertatem non damnationis, sed lenitatis paternae testem
Abbreviated transcription (Latin):
Dp̃r. ¶ questione testamẽ
n qd̃ deportati filius fenssetie¬
amplacet ualere sententramut
inpatris sit fiuis potestait cui
digitas. ⁊c bona restituta sũt
itaut tamen urgesta pfilium
cuius constilium Legatimae
rumreccissio efficiatꝙ ẽum. ⁊
maxime.⁊ bsurdumiꝰ. eo deitẽ¬
poreneempatris necinsua que¬
agereꝓhibert ꝓhibeñtur: qui¬
bus sidampnato patretutoꝵĩ
datus est. necesse est ut ab of¬
ficio suoregresso recedatregresso
eo qtun nonsolumnõreredire
s eciam officium suum nullap̃¬
uitate corm̃pͣtum liberis p̃bere
oportet. ut eorum pona tueat᷑
iaugeat. Nam si patria pores¬
tate. tocoriumpendiatq effũ¬
dendi patimonii licentiam ĩ¬
abutenir ut furioso. acdemen¬
ti. Itemꝓdigo ubitinum omin

Expanded text:
. In quaestione testamenti, quod deportati filius reani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas ac bona restituta sunt. § 1. Ita tamen, ut gesta per filium, cujus consilia legitima aetrum rescissio efficiat, quod est maxime absurdum, eodem tempore nec in patris nec in sua queagere prohibentur. Quibus si damnato patre tutor datus est, necesse est, ut ab officio suo recedat regresso eo, quem non solum nomine redire, sed etiam officium suum nulla pravitate corruptum liberis praebere oportet, ut eorum bona tueatur et augeat. Nam si patria potestate ad corrumpendi atque effundendi patrimonii licentiam abutetur, ut furioso ac dementi, item prodigo, libidinum omn
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃c eligimus. mon. alit̾ eam ac¬
cionem finm aedimus m̃si cẽ¬
tum annorum curricła excesse¬
sĩntĩq memoratis religioris¬
simis locis urciuitatib hrditaᷤᷤ

Expanded text:
tempus eligimus et non aliter eam actionem finiri concedimus, nisi centum annorum curricula excesseSive itaque memoratis religiosissimis locis vel civitatibus hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
publicũq iuris.⁊ priuataꝯmo¬
da competens discretio sit.Sc̃i¬
mus si quis aliqm reliquent
h̾rditatem ur legatumur fide¬
iomissum urdon. ⁊cõis titulo
aliquid dederitur uendit siuesi¬
sterus masculor ur uirginum. ĩ

Expanded text:
publicumque ius et privata commoda competens discretio sit, sancimus, si quis aliquam reliquerit hereditatem vel legatum vel fideicommissum vel donationis titulo aliquid dederit vel vendiderit sive sasteriis mas
Abbreviated transcription (Latin):
ur relictorumeis sit longeuaex
redẽpcione captiuoꝵ q̃ dam pecu¬
me uł res relicteur legittimm̃o
donate sunt.⁊ ear exacc̃onemlõ¬
gissimamẽẽcensemus. ¶Et no¬
bis quidẽ cordi erat millis tp̃or

Expanded text:
el venditorum eis sit longeva exredemptionem captivorum quedam pecunie vel res relicte vel legitimo modo donate sunt et earum exactionem longissimam esse censemus. Et nobis quidem cordi erat nulli temporum
Abbreviated transcription (Latin):
to finsset. alienata res uł sup¬
posita. Cum aut donaciont̾ᷤ
aminorib nec cum decirto
celebrari possunt. si nmnorpꝰ
ilem dorationis titulo inau¬
um exccͣpta pp̃ miptias don¬
acione transcripsit. non ali
interp̃sentes quidem decen¬
mum. int. ab sentes intenm
um donatore acquiestente
effluxerit. ut tñ in hr̃dis per¬
sona illud tmmodotem pnᷤ

Expanded text:
to fuisset alienata res vel supposita. Cum autem donationes a minoribus nec cum decreto celebrari possunt, si minor veilem donationis titulo in alium  excepta propter nuptias donatione transscripserit, non aliinter praesentes quidem decennium, inter absentes autem vicennium donatore adquiescente effluxerit: ut tamen in heredis persona illud tantummodo temp
Abbreviated transcription (Latin):
mortuesi suꝑstes uł filius pri¬
uignus ip̃ius sit ad eamꝑue¬
mit ad suitudinem sororumrĩ
mortuius mortue. ¶ta tnut
siquidem solesorores agnatel
cognate.⁊ mat̾ defunctiuł defu¬
tenore dimidiam ꝗdẽꝑtẽmat᷑.
altam uero dumdiampartẽ
omes sorores ḣant¶Cm
solis uł ⁊̃ cum sororibintes¬
tatus quis uł intestata mo¬
riatur. incapita distribuat᷑.
eius ħrditas. necliceat mami
occasõne sororummortui uel
mortue ampliorẽ ꝑtem sibi
undicare q̃mrata porcio capi¬
tum exigit. pr̃uo scil mortui
uł mortue ⁊ eius filio ułne¬
pote nullum ius ad eius h̃r¬
ditatemmatrecius H̃rde exis¬
te h̃ntib. nec ex ueterib leg
minui. ¶Smaũt defuncta
et sorores supstites hẽat. s ĩpa¬
trem. siquidem siu iuris dece¬
sserit. quia pr̃is pona intuen¬
iens matris iura supare uide¬
tur. om̃ib pio mimo ꝓuidẽ¬
tes sc̃ms fr̃es siquidẽ fr̃es et
sorores mortue pone ad succ

Expanded text:
mortuae, si superstes vel filius vel privignus ipsius sit, ad eam pervenire ad similitudinem sororum mortui vel mortuae: ita tamen, ut, si quidem solae sorores agnatae vel cognatae et mater defuncti vel defutenore dimidiam quidem mater, alteram vero dimidiam partem omnes sorores habeant: sin solis vel etiam cum sororibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas nec liceat matri occasione sororum mortui vel mortuae ampliorem partem sibi vindicare, quam rata portio capitum exigit: patruo scilicet mortui vel mortuae eius filio vel nepote nullum ius ad eius hereditatem matre herede existente habentibus nec ex veteribus legminui. Sin autem defuncta et sorores superstites habeat, sed etiam patrem, si quidem sui iuris decessit, quia patris persona interveniens matris iura superare videtur, omnibus pio animo providentes sancimus fratres quidem et sorores mortuae personae ad succ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matriusum fructum tocius su¬
ccessionisꝓlesse  compete eq̃lã¬
ce int̃ pr̃em imr̃em diurdendũ.
reliqua parte ususfructꝰ ꝓpud
fr̃es ⁊ sorores remanẽte ¶m
u̾o defuncta peona in sacris priᷤ
ꝯstituta decesẜit p̃r quidẽusum
fructum qm ⁊ uiuente fiio hebo
tencat donec uiuat incorruptũ.
mat̾ aũt quia huncusũ fuictu
hr̃eiiuente pr̃e nõ pot̃ totuma¬
pud pr̃emostitutũ una cum frĩbꝰ
defuncte ꝑgonead ꝓprictatẽ uo¬
cetur. scilz cum sororib solaindi¬

Expanded text:
 matri usus fructus totius successionis bessem competere aequa lance inter patrem et matrem dividendum, reliqua parte usus fructus apud fratres et sorores remanente. Sin vero defuncta persona in sacris patris constituta decesserit, pater quidem usum fructum, quem et vivente filio habebat, detineat donec vivat incorruptum, mater autem, quia hunc usum fructum habere vivente patre non potest totum apud patrem constitutum, una cum fratribus defunctae personae ad proprietatem vocetur, scilicet cum sororibus sola in di
Abbreviated transcription (Latin):
mos librosꝯtulimus bon¬
orum possõms mititudie
incõpendigum ⁊ maĩfesti¬
ssimum ordinem aludẽtes.
post ħ ca quede opens noui
nunciacõib dampriiꝙ in¬
fecti ⁊ ꝑ edificus dirutis ⁊ e¬
orum insidus.⁊ que de aqͣi
pluruali acendauetib au¬
ctoribꝰ placita sunt. necnõ
depublicams ⁊ donacombꝰ
tamint uiuos q̃mmortis
c̃aꝯficiendis cauta legib ĩ¬
uenimus in librum singła¬
rem decluximus. ¶De man¬
umissonib aũt ⁊ de libalic̃a
alius liber iyndit. Quẽad⁊¬
de. adquisicõe tam dm qͣmp
ducunt. multe marie lecto¬
nes uni sunt inẜteuolumi¬
m. ¶Alio libro deputato ĩ
meratasunt.⁊ deinceps exce¬
pciones ⁊ de tp̃orumplixitati¬
lib̾ it̃m singularis extẽdit᷑
ut p̃fata sexta pars tecius di¬
gestorum uolummis octo
ubris diffimatur. ¶Septi¬
mus. aũt ⁊ nouissimus arti¬
culo digestoꝵ sex libris foͬra¬
tus estꝙͣe destipionib seuũ¬
borumobligõmbo ⁊ de fider¬

Expanded text:
os libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem concludentes. Post haec ea, quae de operis novi nuntiationibus damnique infecti et pro aedificiis dirutis et eopluvia arcenda veteribus auctoribus placita sunt, nec non de publicianis et donationibus tam inter vivos quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus. De manumissionibus autem et de liberali causa alius liber res pondit: Quemadde adquisitione tam dominii quam ducunt multae et variae lectiones uni sunt insertae volumini: Alio libro deputato hismerata sunt: et deinceps exceptiones et de temporum prolixitatiliber iterum singularis extenditur: ut praefata sexta pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus est. quo de stipulationibus seu vrborum obligationibus et fide
Abbreviated transcription (Latin):
titulom ancipiauos
obligasse ꝓ mutua qm.t
cepistis pecunia ꝓponatis
horum mancipiorumo¬
peris quas creclitor accep̃¬
musuras com̃putatis pr¬
ius ⁊ post insortem extenua¬
to debito residuum offenti
ignatum deponeñtibꝰ mã¬
cipia uob̾ p̃ses ꝓuncieresti

Expanded text:
titulo mancipia vos obligasse pro mutua quam accepistis pecunia proponatis, horum mancipiorum operis, quas creditor accepin usuras computatis et post in sortem, extenuato debito residuum offerentibus ignatum deponentibus mancipia vobis praeses provinciae resti
Abbreviated transcription (Latin):
que aparentib tuis pign¬
oris iurefuerat obligat.Nĩ
non uendidit. s alu creclito¬
ripignori dedit. examin.ata
fide ueri pofis cam soluto co
ꝙ ex hac causa creditori deb¬
itor debetur intercessu p̃sid¬
is ꝓuncie recupare. de part¬

Expanded text:
quae a parentibus tuis pignoris iure fuerat obligata, non vendidit, sed alii creditori pignori dedit, examinata fide veri poteris eam soluto eo, quod ex hac causa creditori debetur, intercessu praesidis provinciae recuperare. D
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃imut siueuidũasuediaco¬
ñssauł uirgo deo dedĩcͤata uel
sc̃momalis muliersiue quoꝯ¬
cumq alio nominereligioti
honoris uł digͣmtatis stmmn¬
na nuncupata: testo uł codicͣil¬
ne munitum sitec̃ce⁊ marti

Expanded text:
s, ut sive vidua sive diaconissa seu virgo deo dicata vel sanctimonialis mulier, sive quocumque alio nomine religiosi honoris vel dignitatis femina nuncupatur, testamento vel codicilne munitum sit, ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Ommes sane pͣgmaticas sc̃io¬
nes que contracanones ecͬça¬
sticos int̾uentugr̃e ⁊ ambĩti¬
omis elicite suntrobore suo
⁊ firmitateuacuatas cessare
p̃cipimus. ¶Et quia hum¬
anitatis nr̃e est ꝓpicere egeni
ac darcoꝑamut paupibo.ali¬
menta non desunt.Salariaeci¬
am que sacro sanctis eͣgiis in
diuersis sp̃eaeb depublico ⁊¬
kactenꝰ mimᷤata fũit. Iubemꝰ
nunc quoz in concussione a

Expanded text:
Omnes sane pragmaticas sanctiones, quae contra canones ecclesiasticos interventu gratiae et ambitionis elicitae sunt, robore suo et firmitate vacuatas cessare praecipimus. Et quia humanitatis nostrae est prospicere egenis ac dare operam, ut pauperibus alimenta non desint, salaria etiam, quae sacrosanctis ecclesiis in diversis speciebus de publico hactenus ministrata sunt, iubemus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cia nccͣria uideat᷑ id quidem
debet ꝙͣ celeb̾rimeꝓcurari. In¬
sicrimims q̈litas ĩcathenar
acerbitatẽ potulaũit. sut cru¬
ciacio tesitiꝑmaneat sb̃ fida
custolia. nec ũo sedis ĩtime¬

Expanded text:
ia necessaria videatur, id quidem debet quam celerrime procurari. Insi criminis qualitas etiam catenarum acerbitatem postulaverit, ut et cruciatio desit et permaneat fida custodia. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Uem ¶Ehus quos tenet car¬
cerinclusos id aꝑta diffinitõ
nescĩmus ut aut ꝯuictos uel¬
ox pena subduͣcat aut lib̾an¬
dos custodia diuturna nõma¬

Expanded text:
De his quos tenet carcer id aperta definitione sancimus, ut aut convictum velox poena subducat aut liberandum custodia diuturna non ma
Abbreviated transcription (Latin):
ii ꝗ reduct̃dus erit ad dispo¬
nendas res suas cõ ponen¬
dosq mo sẽstos penates ĩ e¬
spaciũ corã loci uidice aut
buatur.nlla remanẽte apd̃
eum ꝗ ad exhib̃nd̃ missus
copia nundĩnãdi ꝗͣ posteaꝙͣ
uocacioneuis debebit explo¬
accusatore fortuna retineri
donec reperent cognitio cele

Expanded text:
que qui deducendus erit ad disponendas res suas conponendosque maestos penates spatium coram loci iudice aut buatur, nulla remanente aput eum qui ad exhibendum missus est copia nundinandi. Qui posteaquam vocatione ius debebit exploaccusatore fortuna retineri, donec reppererit cognitio cele
Abbreviated transcription (Latin):
ostõnem⁊iur spectabilis pro
cognito hiꝰ scelerelesamnon
tib in suꝑoffõrum eius dem
crmims laq̃is ꝯstrngendis
qui simulatq nou̾int memo¬
ratum int̾clictũ facimuis ĩ quo¬
cumq locodimiti ꝓprios uid¬
ites de opprimẽdo nefari osissi¬
mos scelerenq̃ ꝑtinus curau¬
eritinstruẽdos. Nam illud ꝑ¬
spicuũẽ eos ꝙ ħcriminũ grnꝰ¬

Expanded text:
t vir spectabilis pro cognito huiusmodi scelere laesam non tibus insuper officiorum eiusdem criminis laqueis constringendis, qui, simulatque noverint memoratum interdictum facinus in quocumque loco committi, proprios iudices de opprimendo nefandissimo scelere non protinus curaverint, instruendos. Nam illud perspicuum est eos qui hoc criminum gen
Abbreviated transcription (Latin):
serenitatis au̾ctate nullatenus ĩ¬
eor expense in locisin quib. cor¬
utilitati ac secintati publicetã
amplissimampretorianam pri¬
fecturam qm tuam sedem sineĩ
ulla perastinacionȩ ꝓspicert pe¬
nitus oportet ⁊ suggestiones ĩ
ad nr̃as aures destinare. indicã¬
tes tam lecade quib milites fnͣ¬
sferendi sunt qm eam ad qua
puennre eos o portet. nommaq
fortissimorum numeroꝵ in qbꝰ
item milites ieferuntur. nec non
qnͣtitatem annonar ⁊ an onña

Expanded text:
erenitatis auctoritate nullatenus teorum expensae in locis, in quibus conutilitati ac securitati publicae tam amplissimam praetorianam praefecturam quam tuam sedem sine ulla procrastinatione prospicere ptinus oportet et suggestiones ad nostras aures destinare, indicantes tam loca, de quibus milites transferendi sunt, quam ea, ad quae pervenire eos oportet, nominaque fortissimorum numerorum, in quibus idem milites referuntur, nec non quantitatem annonarum et a
Abbreviated transcription (Latin):
intactaꝑ solido successio. nez
ulla defuncti de functe ue patri
matriq xedatur intestate suc⁊¬
dop̃r. ¶ qua illustris mulr
fuumm ex iustis nuptus ꝓcreaue¬
ritaalterum spurium hu̾it cu¬
m̃o. dlibos uistos  suie ĩ adĩ
spunos dubitabatur. ¶Sci¬
mus itazut n extestõnz abin¬
testaton aliberalitate int iu¬
uos hita iustis lib̾is existẽtibꝰ.
aliquid penitus ab illustrib
matriboad spuos pueniat.
cumin mulicrib ingemus et
illustrib quibꝰ castitatis ob¬
ẜuacio p̃cipuum est debitũ est.

Expanded text:
intacta pro solido successio deferatur neque ulla defunctae patri matrique concedatur intestatae sucpp. Si qua illustris mulier filium ex iustis nuptiis procreaverit et alterum spurium habuerit, cummodo ad liberos iustos sive et ad spurios, dubitabatur. Sancimus itaqutestato neque a liberalitate inter vivos habita iustis liberis existentibus aliquid penitus ab illustribus matribus ad spurios perveniat, cum in mulieribus ingenuis et illustribus, quibus castitatis observatio praecipuum debitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut pene omnẽ romanam scĩ¬
admittatur uanadiscordia.
Siquid aũt tale facere. iusi fu¬
ert ip̃i quidẽ fłitatis rei cõ¬
stituantur. uolumina aute
corum ommim̃o corrũpant̃.
SSiquid uero ut sup̃dictum
est. ambiguum fuit uisum⁊̃
hoc adimpiale culmenꝑiu¬
dices referatur ex au̾cte. augu¬
sta manifestatur cuisolum
xessum est xcede condere legi¬

Expanded text:
ut paene omnem Romanam sanctiut paene omnem Romanam sanctiadmittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem falsitatis rei constituantur, volumina autem eorum omnimodo corrumpentur. si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur et ex auctoritate augusta manifestetur, cui soli concessum est leges et condere e
Abbreviated transcription (Latin):
est. legis latoresaũt ur cõmẽ¬
tatores eos clegimus qui dig¬
intantoopefuerant.⁊ quosa
tiquiores pͥussimi principes. id¬
mitterenõsunt indignati. om¬
nib uno dignitatis. apice imp¬
tito. nec sibi quo quamaliqͣm
ꝓmulgatis q amplius. aut .i.¬
minus inquibdam ẽe intelli¬
gatur. cum una dignitas una
hoc opus ficndeo. innuente mã¬
dabamus tempestiuum nobiͦ
uidetur ⁊ in p̃entisanctire. ut ne¬
monz eorum qui inp̾gentiuins
pitiamh̾ant. nec qui postea fu¬
ennt audantomentarios huᷤᷤ¬
dem legib.tonectere. nisi tr̃n si¬
uelit eas in grecam uocem trm¬
formare sub eodem ordine eaq̃
rum sb̃tilitatem.ad notarema¬
luerint ⁊ ea que nayatitax. nun¬
cupantur componere.alias.ĩ
legum intp̃taciones immo ĩ.¬
magis puersiones eos iacta¬
re nonxedimus. ne ũbositas
eorum aliquid iegib m̃ĩs af¬
ferat exꝯfusione dedecusꝙ in
antiquis edictippetuicomen¬
tatorib factum est quio pꝰ

Expanded text:
est. 20a Legis latores autem vel commenest. 20a Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice impertito nec sibi quodam aliquam promulgatas, quid amplius aut minus in quibusdam esse intellegatur, cum una dignitas, una hoc opus fieri deo adnuente mandabamus, tempestivum nobis videtur et in praesenti sancire, ut nemo neque eorum, qui in praesenti iuris peritiam habent, nec qui postea fuerint audeat commentarios isdem legibvelit eas in Graecam vocem transformare sub eodem ordine eaquerum subtilitatem adnotare maluerint et ea quae paratitla nuncupantur componere. Alias autem legum interpretationes, immo magis perversiones eos iactare non concedimus, ne verbositas eorum aliquid legibus nostris adferat ex confusione dedecus. Quod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus
Abbreviated transcription (Latin):
noua instruere aũctas. ¶Hec
igiturommascientes pr̃es con¬
scripti ⁊omnes orbtrarum ho¬
mines gr̃as quidẽ amplissĩas
agite summe diuinitati queĩ¬
mĩes tp̃ribtam salubrimumo¬
pus fuauit. Quo enimi. intiqt¬
as digna diumno nõ est uisaui¬
has itaq leges ⁊ adorate ⁊ obs¬
uate omnib.intiquiorib qe¬
scentib nemoq nr̃m audeate
compare eas priorib ul siqd
dissonans mutroz est require
censemus nec in uidicio necin
aliocertamine. ubi leges neͣc¬
c sunt exaluis libris nisi. ab eis¬
tare ur ostendere conctur nsi
temerario ul fłitatis crimimi
subiectis una cum iudicequi
cis audĩam accõmodauut penis
grauissimis laborare. Ne aũt
incognitumfiat uob̾ ex quibꝰ
oroinata est iuissimus. cumh¬
storum nr̃orum inscribiut
manifestissimum sit cumqb
legis: latorib quibq libri
eorumcum quot milib hui
sticieromane tẽplumedificat̃

Expanded text:
nova instruere auctoritas. Haec nova instruere auctoritas. Haec igitur omnia scientes, patres conscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae divinitati, quae vestris temporibus tam saluberrimum opus servavit: quo enim antiquitas digna divino non est visa iHasce itaque leges et adorate et observate omnibus antiquioribus quiescentibus: nemoque vestrum audeat vel comparare eas prioribus vel, si quid dissonans in utroque est, requirerobservari censemus. Nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab tare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus ordinata est, iussimus et hstorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum sit, ex quibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae templum aedificatum
Abbreviated transcription (Latin):
cum cãm tuam.ageres ctrig
plicitatem armatemilicicti
alseg adioscompetentes a.¬
omitis tñ sinundum satis¬
fecistitimm cpm̾ittotibisicepi¬
iliris excusarifacie non possi.
simaior.annis h̃rditati mr̃i
tibidesideras.

Expanded text:
cum causam tuam ageres, plicitatem armatae militiae adlegationes competentes omiseris, tamen si nondum satisfecisti, permitto tibi, si coepiuris excusari facile non possis, si maior annis hereditati matris tibi desideras.
Abbreviated transcription (Latin):
cem emersit ex hus quepig
noranciam confecta sunt pre¬
uidicium tibi nõ compabit̃.
ostende igiturapud rectorez
iurum clarissimum ꝓmicum

Expanded text:
cem emerserit, ex his, quae per ignorantiam confecta sunt, praeiudicium tibi non comparabitur. ostende igitur apud correctorem virum clarissimum amicum
Abbreviated transcription (Latin):
Nter claras sapĩe⁊ mansuet¬
udinis nr̃e laudes xp̃ianssiẽ
principiumpuriore luce tãꝙͣ
clesiasticis disciplims romane
sedis reu̾entiã ꝯfuatis. ⁊ eicunc¬
tasb̾icitis ⁊ adeius decluc̾tis u¬
nitatem. ad cuius quctorẽ hẽ
ta declarant.⁊ pietatis ur̃ere
uentissimi testãtur. affatus. ⁊̃¬
patet igitur in uobĩpletumĩ
foreq scripture lccũtur ꝑme
reges regnãt ⁊ potẽtes scribũt
lumine clariore p̃flgeat ꝙͣ ret¬
uemreligio.Namcum aucto¬
rem uite uł lumins utͣq reci¬
piant recte ⁊tenebrs respuũt.
⁊ nescĩt sb̃iacere defectin. qmͣ
obremgłoissime principum
uotis oĩb exor bitur diuma
potenciaut pictatẽ ur̃am inh
ardore fidei mhe deuoct̃e m̃tis
in hoc integre religionis stud

Expanded text:
nter claras sapientiae ac mansuetudinis vestrae laudes, Christianissime principum, puriore luce tanquamclesiasticis disciplinis, Romanae sedis reverentiam conservatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducitis unitatem, ad cuius auctorem, hocta declarant, et pietatis vestrae reverendissimi testantur affatus. Patet igitur in vobis impletum fore, quod scripturae loquuntur: per me reges regnant et potentes scribunt lumine clariore praefulgeat, quam recuera religio. nam cum auctorem uitae uel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciunt subiacere defectui. quam ob rem, gloriosissime principum, uotis omnibus exorabitur diuina potentia, ut pietatem uestram in hoc ardore fidei, in hac deuotione mentis, in hoc integrae religionis stud
Abbreviated transcription (Latin):
uersis claucli ꝓtinus te¬
pla. ⁊ accessimetito õibꝰ
lnĩam delinq̃ndi ꝑditis
ab negari. uolumus eciã
Suncto satrificiis abstiñe.
tur. facultates ĩpemptifisco
dec̃iumus uendicari. ⁊ simiłr
facinora undicare neglex̾int.
SPE quis morealiuz
ita faciendi sacrificu sumat ĩ¬
audaciam ut inspect̃one iec¬
oris exstorumq presagiou̾
uane spemꝓmissionis acci¬
piat. ułꝙ est dec̃ius futur ĩ
sb execrabiliꝯsultacõe ognos

Expanded text:
versis claudi protinus templa et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. volumus etiam cunctos sacrificiis abstinere.tur. facultates etiam perempti fisco decernimus vindicari et similiter facinora vindicare neglexerint.e quis mortalium ita faciendi sacrificii sumat audaciam, ut inspectione iecoris extorumque praesagio vanae spem promissionis accipiat vel, quod est deterius, futura sub execrabili co
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem ptius hat. qui. adde¬
fensionem cisnõ mhibeatur
affccͣtu. Iuxta formam igitim
qm consulti dedimus ptorer
admi oportetut ⁊ usto tuode¬

Expanded text:
tutorem potius habeat, qui ad defensionem eius non inhibeatur adfectu. Iuxta formam igitur, quam consulti dedimus, praetorem adiri oportet, ut et iusto tuo de
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ post expurgacõnem
prioris uite matris suc nate
sint.nõ uideantur scemcaꝵ ẽẽ
filie.nec subiacere legibo que
ita nu beꝑmittatur qĩ nõ sint
sceince matris filie. Nec iam ꝓ¬
hibeãturillis copulari quibꝰ
scemce filias uł dignitatis ł
altius cãe grͣauxores ducere
int̃dicitur. ut tñõimodo dota¬

Expanded text:
si quidem post expurgationem prioris vitae matris suae natae sint, non videantur scaenicarum esse filiae nec subiacere legibus, quita nubere permittatur, quasi non sint scaenicae matris filiae: nec iam prohibeantur illis copulari, quibus scaenicae filias vel dignitatis vel alterius causae gratia uxores ducere interdicitur, ut tamen omnimodo dota
Abbreviated transcription (Latin):
nis ułquĩqͣgenarus legeuilia
uł papia phibite sunt hõies
uolentes cc̃here ⁊ exnullom̃o¬
hat. deinde int̾senatores strib¬
atur dignitate illustratus. an
senatores ⁊ub̾tas stare ꝯnub¬
ia nõ paͣtitur. Nos igitur deise¬
qntes iudiciũ nõ patimurin
uno codemMonubio mantife¬
ucitatem uxoris ficri in fortum¬
um. ut qntumuirmaltum tol
tum. ¶Similyinosipriuati ho¬
mimis filia olib̾tiuemat onu¬
bium ⁊ poctea pat̾ muliens adse¬
natoris dignitatẽ fũit eleuatus
taceat papielegis crudelissimaĩ
sanctio ⁊ n ꝑhunc modũ dissol¬

Expanded text:
 quinquagenariis lege Iulia vel Papia prohibitae sunt, homines volentes contrahere et ex nullo mohabeat, deinde inter senatores scribatur dignitate illustratus, an senatores et libertas stare conubia non patitur. Nos igitur dei sequentes iudicium non patimur in uno eodemque conubio mariti felicitatem uxori fieri infortunium, ut, quantum vir in altum tolltum. Simili modo si privati hominis filia ad liberti veniat conubium et postea pater mulieris ad senatoris dignitatem fuerit elatus, taceat Papiae legis crudelissima sanctio et neque per hunc modum dissol
Abbreviated transcription (Latin):
suo couccaunt dubitabatui
apud.antiquos utrũne hiꝰ
nuptie legittime ẽe uideantur
mnõ. Nos itaq istamãbigu¬
itatem decidentes nõ ẽẽuetit̃¬

Expanded text:
suo collocaverit, dubitabatur apud antiquos, utrumne huiusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes non esse vetit
Abbreviated transcription (Latin):
Deni.  funoci parentis ub̃i
incurꝰ pot̾tate ꝯ stituti sũt nuip¬
fungi marito posse copular
om̃s peneiurs mantiq uiodi¬
tores admifunt. sufficere eñ
ccͣoicat. in filio aũt famił. du¬
bitabatur:⁊ ulpianus quider
masculi siue femine sint qui ⁊̃¬
nuptieᷤis c̃chunt. ut ħ fac̃e pos¬
sint ĩñ adito principe⁊.aliadu¬
bitt̃em ex hoc eingẽtt. si hꝙ de¬

Expanded text:
Si furiosi parentis liberi, in cuius potestate constituti sunt, nupidem furiosi marito posse copulari omnes paene iuris antiqui conditores admiserunt: sufficere enim tradicat. In filio autem familias dubitabatur. et Ulpianus quidem masculi sive feminae sint qui nuptias contrahunt, ut hoc facere possint etiam non adito principe, et aliam dubitationem ex hoc emergere, si h
Abbreviated transcription (Latin):
si liben cuius cumq sexus pꝰ¬
sint legitimas cc̃here nupti¬
as tam dotem qmañnuptias
urbe excellẽtissimi p̃fectiurb̾
hus quiex genere eorumno¬
biliores sint. ita tñ ut nullaĩ
ex hac cã oriatur. uł in hac rẽ¬
gia urbe uł in pumcus iactur¬
ra sube̾ uł funcrius menteca

Expanded text:
si liberi, cujuscunque sexus, possunt legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias urbe excellentissimi praefecti ur necnon his qui ex genere eorum nobiliores sunt; ita tamen, ut nulla ex hac causa oriatur, vel in hac regia urbe, vel in provinciis jactura
Abbreviated transcription (Latin):
demente ꝯstitutio induxit. ĩ mrĩ.
funosis optincudum ẽ qĩ exez¬
plo mentecapti⁊funoi filios
adiuuantes ¶Hnsitaqr du¬
bitatis tales q̃biguitates deci¬
dentes sc̃iis ħ replen ꝙdi

Expanded text:
demente constitutio induxit, etiam in furiosis obtinendum est, quasi exemplo mente capti et furiosi adiuvante. His itaque dubitatis tales ambiguitates decidentes sancimus hoc repleri
Abbreviated transcription (Latin):
siue nupciaxtpe dix̃it. siuenu¬
pcias nommau̾it nõ alit intel¬
ugi ẽẽ ꝯcõnem ad ĩplendam
ut extenuãdamisi ip̃a nuptia¬
rum accedat festiũitas ⁊ no ẽe
tp̃e inspiciẽdum in quo nupti¬
arumctas uł femns post du¬
odecimũ.annũ accesẜit. uł mari¬

Expanded text:
dixerit sive nuptias nominaverit, non aliter intellegi esse condicionem adimplendam vel extenuandam, nisi ipsa nuptiarum accedat festivitas, et non esse tempus inspiciendum, in quo nuptiarum aetas vel feminis post duodecimum annum accesserit vel mari
Abbreviated transcription (Latin):
impares honestate cc̃hndas
nõ alit quidẽualeant insido¬
talia instr̃as fecta fũint. hus
ũo ĩt̾redẽtib õĩmõ firma sint
sine aliqua distinctõe ponaru
simo libẽ sint uingenue muli¬
suspicio. Namnephanos ⁊inc¬
estos coitus oĩb inolis ãpu
exceptis uidelicet hns quos ĩ¬
p̃genti lege ꝑmisimus. legntĩ¬
miq mumonii iure muniri

Expanded text:
tate contrahenda non aliter quidem valeant, nisi dotalia instrumenta confecta fuerint, his vero intercedentibus omnimodo firma sint sine aliqua distinctione personarum, si modo liberae sint et ingenuae mulisuspicio. Nam nefarios et incestos coitus omnibus modis amputexceptis videlicet his, quos praesenti lege permisimus legitimique matrimonii iure muniri
Abbreviated transcription (Latin):
liberos ex talim̃iimomo pe¬
reandos suos⁊ legitimos ꝑ¬
patriẽt. licet alios expriore ⁊̃¬
mĩnmonio legittimos hant
bona eiustam ab intestato qm
ex testõ istiquor sineullo impe¬
sitales mulieres post diumũ

Expanded text:
liberos ex tali matrimonio procreandos suos et legitimos patri esse, licet alios ex priore matrimonio legitimos habeat, ut bona eius tam ab intestato quam ex testamento isti quoque sine ullo impetsi tales mulieres post divinum
Abbreviated transcription (Latin):
ũsacioneomodiorẽ uitamamp¬
lexe fũint.⁊ honestatiq sese de¬
dennt liceat eis nĩd supplicare
numum ut diumnos affatussi
nullo timore tenẽdis. nestitiᷤ
nulla p̃cedente in honestquita
uxores eas duxint.siuedigra¬
tate sclitisunt siucalio modo
scemcas  in minomoducere
ꝓhibeantur dumtñ dotalib
omnim̃onstrĩs nõ sine scri¬
ptis taleꝓ betur ꝯugium Nã
om̃imaclapenitus direpta et
qiͣsius natalib hiꝰ musnbo

Expanded text:
satione commodiorem vitam amplexae fuerint et honestati sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sinullo timore tenendis, ne scitis nulla praecedente inhonesta vita uxores eas duxerint, sive dignitate praediti sint sive alio modo scaenicas in matrimonium ducere prohibeantur, dum tamen dotalibus omnimodo instrumentis, non sine scriptis tale probetur coniugium. Nam omni macula penitus direpta et quasi suis natalibus huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
mus nedecuriones ingremio
potentissimor domoꝵ libidĩe
ẜuaꝵ ducẽte ꝯfugiãt. Si enim
decimio clam actorib ⁊ ꝓcurrato¬
rib neccientib aliene fuit ẜue
⁊ ip̃m decunonẽm in sulã depor¬
tan. om̃ib bonis eius cuntati
cuius cunat fũat mãcipandis.
si pr̃iapottate fũat lib̾atus nul¬
losq hat liberos uł parentes
ordinem Adeius successionem
uccãtur. ꝙ siactores uł ꝓcurato¬
res loci inquoflagicium admi
tum celauit siquidẽ magro id
fc̃in est.fundus cum mãcipus
⁊ peccorib cet̾is reb q̃ cultui ru¬
augc̃tes qmint᷑ domesticos pa¬
uetes scelus  admissũs est qͣd
noluit moxagitũ publicare.

Expanded text:
mus, ne decuriones in gremia potentissimarum domorum libidine servarum ducente confugiant. si enim decurio clam actoribus atque proribus nescientibus alienae fuerit seet ipsum decurionem in insulam deportari, omnibus bonis eius civitati, cuius curialis fuerat, mancipandis, si patria potestate fuerit liberatus nullosque habeat liberos vel parentes um legum ordinem ad eius successionem vocantur. Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitium admistum celavit, si quidem in agro id factum est, fundus cum mancipiis et pecoribus ceterisque rebus. quae cultui ruaugentes, quoniam intra domesticos parietes scelus admissum est, quod noluit mox cognitum publicare.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Ec fideiomissariã
libtatemãpupilla sua sius
debitam tutorempossẽ pr̃a¬
re certi iuris est. unde si hos
quos turogata fũas manum¬
ittere certo etatis tue tẽpor e ĩ
ad lib̾tatem nõ ꝓcluxisti set
tuus nõ soluendo ꝯstitutus
fidenmissariam tibireliquit
lib̾tatem. cumin fideimissa

Expanded text:
mpio. Nec fideicommissariam libertatem a pupilla sua servis debitam tutorem posse praestare certi iuris est. unde si hos, quos tu rogata manumittere fueras certo aetatis tuae tempore, ad libertatem non produxisti, sed tuus non solvendo constitutus fideicommissariam tibi reliquit libertatem, cum in fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. ¶ut nũc asseũas
nich creclitormim̃auit ux¬
ori tue que pignus dedit sed
manem extorsit caucionem
mendaciscriptura cc̃ fidemi
feermintatis obligarieuis
res non potest. de uire dĩĩ
desid̃ans nomina debitor
quos in so lucõe cessaredic¬
is exprime.⁊ an sollempi
a ꝑegisti significare debuis¬
ti dumṁo scias omina uo¬
na debitoris quepignorri
dedit ut umũsa dmño tuo
generalit adlicantur imp¬
etrare te non posse.

Expanded text:
Si, ut nunc adseveras, nihil creditor numeravit uxori tuae quae pignus dedit, sed inanem extorsit cautionem, mendaci scriptura contra fidem veritatis obligari eius res non potest. S. sine die etdesiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori dedit, ut universa dominio tuo generaliter addicantur, impetrare te non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
fata.idiectione qͥlecumq diu¬
inum insum dictauint. ⁊ qui
iudices suscepint rep̃hensionẽ
subbibunt.⁊ qui illicite dicta
scribere ausi fiunt. cuiuscumq
scrimi memoriales seu pͣgma¬
ticariuł ad iutores primic̾u:¬

Expanded text:
ectione qualecunque divinum responsum dictaverint, et judices, qui susceperint, reprehensionem subibunt, et qui illicite dictata scribere ausi fuerint cujuscunque scrinii memoriales, seu pragmaticarii, vel adjutores primic
Abbreviated transcription (Latin):
dicione ꝓferri p̃cipimus: sip̃¬
ces uentate nituntur. nec aliq̃
fructum mendax fcator oracli
pcipiat impetrati. licet in iuidi¬
çio asseũet uitatem. nisi q̃o fi
tͤci p̃cum impiali beneficiomõ¬
stretuiii scrta. Nam⁊ uirma¬

Expanded text:
dicione proferri praecipimus, si preces veritate nituntur, nec aliquem fructum precator oraculi percipiat impetrati, licet in iudicio adserat veritatem, nisi quaestio fidei precum imperiali beneficio monstretur inserta. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nicio s erecũtio mandatur. de
tutate p̾cum in quin oportet. ut
si fraus intuenit. de omñ nego
Op¶Dsi legiboxentaneuz
Cacrum oraculum mendax p̃ca¬
torattulent. careat penitus im¬
petratis.⁊ si ninniamentientis
inueniturinꝓbitas eciam se¬
uentati subiaceatiudicantis.
Mp̃aMOnes cuiuscumq
moris ur minoris admist

Expanded text:
nitio, sed exsecutio mandatur, de veritate precum inquiri oportet, ut, si fraus intervenit, de omni negoEtsi legibus consentaneum sacrum oraculum mendax precator attulerit, careat penitus impetratis et, si nimia mentientis invenitur improbitas, etiam severitati subiaceat iudicantis.. Omnes cuiuscumque maioris vel minoris adminis
Abbreviated transcription (Latin):
ltus quos cumq ñe mansue¬
tudinis in q̃cumq parte par¬
uoiulltupenitus. aut colore
trentur. scilicet ut coctimricis
⁊ triti ꝯchilii ardore signẽtur:
dici rescripta in quib cumq
iidiciis. que in cartis siue mẽ¬
branis subnotatio nre suspͣ¬
enchausteͥcon fect̾onem. nulli
sit licitum. uit xessum. h̃re au
querere. aut ⁊ quo qͣm sperare.
eo iudelicet qui haggressus fu¬

Expanded text:
tus, quoscumque nostrae mansuetudinis in quacumque parte paglio vultu penitus aut colore, trentur, scilicet ut cocti muricis et triti conchylii ardore signentur: dici rescripta in quibuscumque iudiciis, quae in chartis sive membranis subnotatio nostrae subscrencausti confectionem nulli sit licitum aut concessum habere aut quaerere aut a quoquam sperare: eo videlicet, qui hoc adgressus fu
Abbreviated transcription (Latin):
intest utrumquis natus.¬
sius mĩmĩs ẽptus. acma¬
numissus sit. ib ẽptorean
domino suodatapecum. a
meatur lib̃tatem. prioree¬
ulas admitipr̃onum: non
platet ¶Postiore aũtom̃a
lii. quiplenũmius hũit. ut
hostispublici bona fisco ui
placũmt ⁊ nos secutisumus.
niura lib̃tor eius: fiscusm̃z¬

Expanded text:
est, utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. Priore eulas admitti patronum non placet, posteriore omnia lii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vinplacuerunt et nos secuti sumus, in iura libertorum eius fiscus
Abbreviated transcription (Latin):
ortis mecannis trib ꝑattis
manumitti uolo ita ut pr̃et
ħrdib meis.sicut me uiuo:
prabat. ⁊ cumidem ẜuus tes¬
tatoridiumum quite pr̃a¬
bat⁊ postmortẽ eius us ad

Expanded text:
ortis meae annis tribus peractis manumitti volo, ita ut praestet heredibus meis, sicut me vivo praestabat", et cum idem servus testatori diurnum quiddam praestabat et post mortem eius usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ddpro Timanumitũtur.
ub̾um ubi uoliunt omoran¬
drarbitrium h̃ant.nec apro¬
noꝵ filus quib so lam tere¬
ũentiamdebent: ad ẜuiendi
nc̃citatem rȩdigipossunt. ni¬
prono habitarcliberͬos iura¬

Expanded text:
manumittuntur, liberum ubi voluerint commorandi arbitrium habent nec a patronorum filiis, quibus solam reverentiam debent, ad serviendi necessitatem redigi possunt, nipatrono habitare libertos iura
Abbreviated transcription (Latin):
liber domus cuinscumqĩ
cimimnis delator atq actu¬
sator emersent eius existm̃¬
cionem capuͭ atq for̾turᷤ
petitmis cuius familiari¬
tati uł dm̃o in hesentante
exhibicionem testium. añ
exammationẽ uidicinrĩ
ip̃a exp̃one criminũ ito ĩ
accu saciomis exordionitõ

Expanded text:
libet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimationem caput atque fortunas petiturus, cuius familiaritati vel dominio inhaeserit, ante exhibitionem testium, ante examinationem iudicii, in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio ulto
Abbreviated transcription (Latin):
iquopassum putaũit.⁊ q̃relam
deferre uolũit. ⁊õ.adstationario:
decurrat. s p̃cidalem. ⁊deat potis¬
tatrmaut libellos offẽns aut
in.accusacõemdeducto ẽ ab ãlio
suꝑ eodẽ crimine defu̾̃ nõ pot̾.si
tñ ex codẽ scõplima criminanas¬
cuntur de unocuimiemaccu¬
saccẽm fu̾it deduct de alto nõ
ꝓhibet᷑ ab adiõ defn̾. Ndexaũt

Expanded text:
iquo passum putaverit et querellam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem, adeat potestatem aut libellos offerens aut in accusationem deductus est, ab alio super eodem crimine deferri non potest. Si tamen ex eodem facto plurima crimina nascuntur et de uno crimine in accusationem fuerit deductus, de altero non prohibetur ab alio deferri. Iudex aut
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Li cuius damcri¬
minis obnoxius ẜuuᷤ
postulatũr dñs eum defẽ¬
dere potest. ⁊ inuidiciosis¬
tere accusatoris ĩtencõib.¬

Expanded text:
 Si cuiusdam criminis obnoxius servus postulatur, dominus eum defendere potest et in iudicio sistere accusatoris intentionib
Abbreviated transcription (Latin):
ut sird nõ putaũit agendu.
toꝵ latronũue deccẽnd̾e eum
cogͣes. at idexequiiudicio tuo
cum siquid̃ ad incusato ap¬
pareat ẽe cõmissũ obultio
pubutamobnoxius legibꝰ¬

Expanded text:
 id non putaverit agendum, torum latronumve, descendere eum coges atque id exsequi iudicio tuo, cum, si quidem id ab incusato appareat esse commissum, ob ultionem publicam obnoxius legib
Abbreviated transcription (Latin):
s extimacio eius litis ineant
pr̃añda hus quibꝰ acc̃ones l
res relitigioserelicte sũt eandẽ
litem ip̃ihrdes pagant. suarũ
actõnumpiculo ea que litigi¬
osa relicta fũant uendicantes
stim.int persequantur.
Mp̃r ¶¶ Ensemus ut siquis
ate pendente uł acc̃ones ułres
quas possidet.adalium qñdã
m̃stułit siue sciẽtem siue igno¬
rantem uĩtio litigiozic̃ctus so̾¬
nocat secõpellendum nõ tm̃
¶Sm aũt ignoransrem litigi¬
tractus eam accepit. tuncirrita
rei alienaciõefacta p̃cium cum
iniudiciũ deductã fuisse. t̾cia

Expanded text:
eius litis ineatur praestanda his, quibus actiones vel res litigiosae relictae sunt. Eandem litem ipsi heredes peragant, suarum actionum periculo ea quae litigiosa relicta fuerant vindicantes. stimant, persequantur.pp. Censemus, ut, si quis lite pendente vel actiones vel res quas possidet ad alium quendam transtulerit sive scientem sive ignorantem, vitio litigiosi contractus subnoscat se compellendum non tantSin autem ignorans rem litigieciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione facta pretium cum in iudicium deductam fuisse, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
uirisꝯsultiamicimei ea q̃sti¬
pulata est. cummnoreretiur
ꝑtem dindiã dotis tumelit
relinquereredli sibi cũmorͥe¬
tureamꝑtem dotis stĩpłata¬

Expanded text:
iuris consulti amici mei ea, quae stipulata est, cum moreretur, partem dimidiam dotis cui velit relinquere, reddi sibi, cum moreretur, eam partem dotis stipula
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r . Ticumq remlitig¬
iosam uł ambiguum cyrogr¬
aphumꝙ libet deniq mobile
uł immobile fisco nr̃o uł po¬
tentiori seu alus pomis inte¬
stamento seu codicillo legnu¬
ent fiderue cõmiserit. aut ꝑhe
reditatẽm reliquerit. nlłam

Expanded text:
p. Quicumque rem litigiosam vel ambiguum chirographum, quodlibet denique mobile vel immobile fisco nostro vel potentiori seu aliis personis in testamento sive codicillo legaverit fideive commiserit aut per hereditatem reliquerit,