comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usias. tresq ut fateris eẽ naturas ꝓferat᷑: quo possit athanasius con¬
fessionẽ unius substantiȩ qđ ẽ omorisyon declinart. Cũ ciũ triusyon ꝓprie
in scribturis positũ ostenderis. apparebit athanasiũ temeritate ꝑtinacissimȩ
obstinationis in omolisyon c̃fessione actenꝰ ꝑdurasse. qđ proprie positũ ñ
potuit demonstrare. Si uero nec tu ipse tresusias demonstrare ualueris.
pari mihi conditionis necessitate astrictꝰ ee uideberis. AHANASIUS .I.
Noceat tresusias ꝓprie positas. & facio unus quȩ ẽ omousyon substantiȩ ces¬
sionẽ. ARRIUS .B. Hic nulla possunt argum̃ta. hic ueritas ex conse¬
quenti ratione colligt᷑. testimonioꝵ ꝓprietas flagitat᷑. ATHANASIUS B
Lege specialit̃ triusyon positũ. noli coniciendo dicere. tressunt pat̾ &
tura possim ueracius opinari. Si unũ sunt pat̾ & filius qr ipseait ego
& pat̾ unũ sumꝰ. quomodo ñẽ una substantia Sed hanc disputatio¬

Expanded text:
usias, tresque ut fateris esse naturas, proferatur: quo possit Athanasius a confessione unius substantiae quod est homousion declinare. Cum enim triusion proprie in Scripturis positum ostenderis, apparebit Athanasium temeritate pertinacissimae obstinationis in homousii confessione hactenus perdurasse, quod proprie positum non potuit demonstrare. Si vero nec tu ipse tres usias demonstrare valueris, pari mihi conditionis necessitate astrictus esse videberis. Athanasius dixit: Doceat tres usias proprie positas, et facio unius substantiaesius dixit: Hic nulla prosunt argumenta, hic veritas ex consequenti ratione colligitur: testimoniorum proprietas flagitatur. Lege specialiter triusion positum. Noli conjiciendo dicere: Si tres sunt, Patura possum veracius opinari: Si unum sunt Pater, et Filius quia ipse ait; Ego et Pater unum sumus, quomodo non est una substantia? Sed hanc disputatio
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtas cius ñ officit patri. ne unꝰ aut singularis sit ds. & hoc modo unũ dm̃
ꝓfitem. ñ generãndo ut dixi siliũ dm̃ : sed ꝑ solũ patrẽ unius diuini¬
tatis auctoritatr̃ c̃stituentes. At nANASIIS .U̾. Bene patrẽ ex se
filiũ ineffabilit̾ ante om̃a tẽpora genuisse. arrius sua ꝓfessione de¬
finiuit : sed utrũ filiũ exipsa patris essentia uel natura an aliunde
genitũ uelit asserere. hac interim ꝓsecutione reticuit. Ego enim
ita ut ñ ex nichilo neq exalio. sed de patre filiũ genuitũ. & de patre
Q uamqua huec uaria ce longe dissimilis sententiarũ ur̃atũ diuersitas magnã
spondeat Aethinasius uirũ simplicis nature sit os. AT UANASIIS A
ius hoc impius negauerit: AARIUS .D. Respondeat ceiã. utrũ oma
quȩ de dõ dicunt᷑ scđm essentiã accipienda sunt. A⁊ NMASroS D

Expanded text:
deitas ejus non officit Patri, ne unicus ac singularis sit Deus. Et hoc modo unum Deum deitas ejus non officit Patri, ne unicus ac singularis sit Deus. Et hoc modo unum Deum profitemur, non negando, ut dixi, Filium Deum, sed penes solum Patrem unius divinitatis auctoritatem constituentes. Athanasius dixit: Bene Patrem ex se Filium ineffabiliter ante omnia tempora genuisse Arius sua professione diffinivit; sed utrum Filium ex ipsa Patris 90 essentia vel natura, an aliunde genitum velit asserere, hac interim sua prosecutione reticuit. Ego enim Ita ut non ex nihilo, neque ex aliquo, sed de Patre Filium genitum, et de Patre Quanquam haec varia et longe dissimilis sententiarum vestrarum diversitas magnam spondeat Athanasius utrum simplicis naturae sit Deus. Athanasius dixit: Quis hoc impius negaverit? Arius dixit: Respondeat utrum etiam omnia quae de Deo dicuntur, secundum essentiam accipienda sunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
du eẽ cre¬
diderã. Undr quȩ sit huiꝰ ratio fidei. uel quid ista ⁊i
loꝵ nomina indicent. queso nos breuit̃ informare dignemini. Illi
OIXEAUNT. Non tres deos infidei nr̃ȩ ꝓfessionib fatem᷑. sed eredere
Satius ergo fidẽ uram̃ exponite. &. quȩ sit uel qualis inea de fide ur̃a
credulitas declarate. ANUIUS d̾. Ego eni esitror ingenitũ patrẽ ante
omã tempora filiũ ineffabilit̃ geniusse. ꝑquẽ & in qͦ uisibiles creaturas
atq inusibiles fecit. Qui nouisimis tẽporib ꝓpt̃ humani generissa¬
littẽ apatre missus uerũ hominẽ in mundo gestauit: quẽ in iuolabilit̃
de iurgine maria sine humani pudoris ꝑ mixtione suscepit. Uu cũ sit¬
Aut in aliqͦ coequari : quẽ &e dnm̃ suũ. & sui originus ꝓfiret᷑ auctorẽ.
ec tam̃ idõ duo dii quia & hic ds. nec ideo ñds qr solus pat̃ ds: sic̃ ñ
ideo ñ bonꝰ qr solus pat̃ bonꝰ. cũ sit &e filius ñ solũ bonꝰ. sed & bonoꝵ cre¬

Expanded text:
dum esse credideram. Unde, quae sit hujus ratio fidei, vel quid ista triiumque vocabulorum nomina indicent, quaeso, nos breviter informare dignemini. Arius et Athanasius dixerunt: Non tres deos in fidei nostrae professionibus fatemur, sed credere Satius ergo fidem vestram exponite, et quae vel qualis sit in eadem fide vestra credulitas declarate. Arius dixit: Ego enim confiteor ingenitum Patrem ante omnia tempora Filium ineffabiliter genuisse, per quem et in quo visibiles creaturas, atque invisibiles fecit: qui novissimis temporibus propter humani generis salutem, a Patre missus, verum hominem in mundo gestavit, quem inviolabiliter de Maria Virgine sine humani pudoris aut in aliquo coaequari, quae et Deum suum, et suae originis profitetur auctorem. Nec tamen ideo duo dii, quia et hic Deus; nec ideo non Deus, quia solus Pater Deus. Sicut non ideo non bonus, quia solus Pater bonus; cum sit e
Abbreviated transcription (Latin):
noua & inusitata uerboꝵ cõmenta sectatur. adiciens apłicis dogma¬
tib qđ ab isdem constat traditũ ñ fuisse. PROBUS IUUEX  .
Ita memini. ARRIUS.E. Trgo niceni decreta concilu bectione pan¬
dantꝰ. & agnosces athanasiũ uel eius auctores apł̃icã fidẽ nouoꝵ ad¬
iectione uerboꝵ eatenꝰ corrupisse. ut eos qui antiquoꝵ patrũ in hefere
doctrinis. ambitione regia usi. censuerint feralib relegandos edictis.¬
PROBUS IUUEXT. Si p̃sentis negocu rano postulat: ut decretũ
nuicem concili in medio ꝓstrat᷑. id quoq athanasius sua ꝓsecutione designae.
ut ex utriusq uoluntatis adsensu siquid illud ẽ qđ refertur ex trinsecus
recitet᷑. ATNAMASIUS st. Cauş c̃guit ut rerũ gestarũ lectionis ñngaͣ

Expanded text:
nova et inu itata verborum commenta sectatur, adjiciens apostolicis dogmanova et inu itata verborum commenta sectatur, adjiciens apostolicis dogmatibus quod ab eisdem constat traditum non fuisse. Probus judex dixit: Ita memini. Arius dixit: Ergo Nicaeni decreta concilii lectione pandantur, et agnosces Athanasium vel hujus auctores apostolicam fidem novorum adjectione verborum catenus corrupisse, ut et eos qui antiquis Patrum inhaesere doctrinis, ambitione regia usi, censuerint feralibProbus judex dixit: Si praesentis negotii ratio postulat ut decretum Nicaeni concilii in medio proferatur, id quoque Athanasius sua prosecutione designet, ut ex utriusque voluntatis assensu, si quid illud est quod refertur extrinsecus recitetur. Athanasius dixit: Causae congruit ut rerum gestarum lectionis copia
Abbreviated transcription (Latin):
sonas in sua ꝓprietate manentes. ita tres substantias patrisos filii ce sp̃s
scĩ õfttror. Alia ẽ enĩ patris. alia filu. alia sp̃c scĩ substantia. nec potest
ullomodo ingenitȩ substantiȩ aut genita filii. aut creata sp̃s scĩ c̃ferri
natura. Unde nec potestate ȩquales. nec magnitudine similes. nec
Si hoc totũ ẽ in qͦ auob inuicẽ dissentire uidemini. id ẽ qđ unꝰ durer¬
sas. alius trinitatis unã dic̃ ẽẽ substantiã. id disputationis ratio pos¬
cit. ut adsertiones ur̃as ñ subtilitate argum̃toꝵ de industria dialec¬
ticȩ artis uenientiũ. sed puris & simplicib dlunȩ soripturȩ docu¬
mentis robustius fulciatis. ARRIUS .E. Credo qđ memorialib pru¬
dentiȩ tuȩ sensib athanasi ꝓsecutionẽ nequaquã subtraxit obliuio.
quia id elegantius ꝑorauit illũ debere prauitatis errore notari. qui

Expanded text:
personas in sua proprietate manentes, ita tres substantias Patris et Filii et Spiritus personas in sua proprietate manentes, ita tres substantias Patris et Filii et Spiritus sancti confiteor. Alia est enim Dei Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti substantia, nec potest ullo modo ingenitae substantiae Patris aut genita Filii, aut creata Spiritus sancti conferri natura. Unde nec potestate aequales, nec magnitudine similes, nec Si hoc totum est, in quo a vobis invicem dissentire videmini, id est, quod unus diversas, alius Trinitatis unam dicat esse substantiam; id nunc disputationis ratio poscit, ut assertiones vestras non subtilitate argumentorum de industria dialecticae artis venientium, sed puris et simplicibus divinae Scripturae documentis robustius fulciatis. Arius dixit: Credo quod memoralibus prudentiae tuae sensibus Athanasii prosecutionem nequaquam subtraxit oblivio, qua id elegantius peroravit, illum debere pravitatis errore notari, qui
Abbreviated transcription (Latin):
credulitaiẽ inuenies. ATUI NÃGIUST. Subsistere ante scł̃a filiũ
ueracit᷑ arrius ꝓsitet᷑. qđ aut̃ de patre natꝰ sit sono tantũ modo uocis
& simulata uerboꝵ c̃fessione. ñ ueritans ꝓprirtate c̃cedit: dũ eũ a pat̃na
naturȩ substantia longiusseparat. & c̃ditione naturȩ ñ dispensatioius ratione
patri subiectũ adfirmat. PROBUS IUOEX .T. Clarissimũ fidri ur̃e indiciũ
date. & quẽ admodũ credatis recenti ꝓsecutione signate : quo possit ad
normã ꝓpositȩ c̃fessionis disputationis quoq materia coaptari. AT NA¬
NASIUS .E. Ne uos grauẽ oratione longissima sensus: fidr̃ mr̃a breui
dine. natura unũ ẽẽ c̃siteor. nec aliquid in hac trinitate nouũ extra¬
neum ue ac si antea ñ fuerit postea uero adirctũ assero. sed ut dixi uiu¬
us eũ naturȩ. uniusq substantiȩ credo. AARIUS .G. Ecosicut tresꝑ

Expanded text:
credulitatem invenies. Athanasius dixit: Subsistere ante saecula Filium, credulitatem invenies. Athanasius dixit: Subsistere ante saecula Filium, veraciter Arius profitetur. Quod autem de Patre natus sit, sono tantummodo vocis, et simulata verborum confessione, non veritatis proprietate concedit; dum eum a paternae naturae substantia longius separat, et conditione naturae non dispensationis ratione Patri subjectum affirmat. Probus judex dixit: Clarissimum fidei 135 vestrae indicium date, et quemadmodum credatis recenti prosecutione signate, quo possit ad normam propositae confessionis disputationis quoque materia coaptari. Athanasius dixit: Ne vestros gravem oratione longissima sensus, fidem meam brevi e, magnitudine, natura, unum esse confiteor: nec aliquid in hac Trinitate novum, extraneumve, ac si antea non fuerit, postea vero adjectum sit, assero; sed, ut dixi, unius eam naturae, uniusque ubstantiae credo. Arius dixit: Ego sicut tres
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se nescire dicit uel se iterũ cognoiisse fatet̾. aut curerũ a se factarũ
poenttudinr̃ gerit. &e nunc se iratũ nc̃ placatũ ostendit. Quȩ om̃ã si scd̃m
essentia uelimꝰ accipere. passibilẽ siune dubio &e inpiudã diuinã ꝓfitem᷑ eẽ
naturã.: in qua aut ignoratio. aut ex tr̃poreorta cognino cadit. quã &
tristicia poenitendo conficiat. & lȩticia subleuae uegitando. Qd̃ quid
aliud erit. nisi mutabilia ꝑp&i. & instabilitate hucillucq diffluere:
nde manifestissime cãꝓbat᷑ ñ om̃a de dõ scđm essentiã diei debere intellegi¬
sed aliquanta dispensationi respondentia ñ naturȩ eiꝰ conuenientia. certo
certus ꝓfitem̃. PROBUS NUUEX .R. Licoe sufficient᷑ & doctius laudabi¬
li breuitate responderis ñ om̃a de dõ scđm essentiã dici: latius tam̃ hacc
abste audire desidero. cũ tui loci disputationis tempꝰ ad suerit. Nunc in¬
terĩ ut antea iã p̾fatꝰ sum. arrius ut coeperat ꝓsequat᷑. ARRIUS ꝑ.

Expanded text:
cum se nescire dicit, vel cum se iterum cognovisse fatetur, aut cum rerum a se factarum poenitudinem gerit, et nunc se iratum, nunc placatum ostendit. Quae omnia si secundum essentiam velimus accipere, passibilem sine dubio et improvidam divinam profitebimur esse naturam, in qua aut ignoratio, aut ex tempore orta cognitio cadat; quam et tristia poenitendo conficiant, et laeta sublevent vegetando. Quod quid aliud erit, nisi mutabilia perpeti, et instabili mobilitate huc illucque diffluere? Unde manifestissime comprobatur non omnia de Deo secundum substantiam dici debere, sesed aliquanta dispensationi respondentia, non naturae ejus convenientia, certo certius profitemur. Probus judex dixit: Licet sufficienter et doctius, laudabili brevitate responderis, non omnia de Deo secundum essentiam dici; latius tamen haec abs te audire desidero, cum tui loci disputationis tempus adfuerit. Nunc interim ut antea jam praefatus sum Arius, ut coeperat, prosequatur. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ descendit & in carnat᷑ ẽ. homo factꝰẽ. passus ẽ. & resurrexit tertia
dit & in celos ascendit. uenturus ẽ iudicare uiuos &e mortuos. & in sp̃m
som̃. Cos aut̃ qui dicunt erat quando ñ erat. & anteꝗ nasceret᷑ ũ erat.
& qł de ñ extantib uel ex alia substantia aut essentia. dicentes muta¬
bilẽ &e c̃uertibilẽ dm̃. hoc anathemati⁊at catholica & apłica ȩccła.¬

Expanded text:
rtia die, in coelos ascendit, venturus est judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod de non 93 exstantibus, vel ex alia substantia aut essentia, dicentes mutabilem aut convertibilem Deum, hos anathematizat catholica et apostolica Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
erat omousyon uocabulũ antiquis dogmatũ uocabulis inseris Nunqͥđ
tempꝰ in xp̃i confessione uiuentes omousyon uocabulũ ignorabant im¬
pietaus sacrilegiuĩ in fidei ueritate secutos fuisse dicemꝰ. ꝓ eo scilicae qđ
huiꝰ nominis notione priuati. sinc ipsius p̃dicationis assertione prexce¬
runt adxp̃m: Si enĩ a nob̾ ut isti poenitꝰ mentiunt᷑ noua introduce

Expanded text:
omousion vocabulum antiquis dogmatum regulis inseri? Numquidtempus in Christi confessione viventes homousion vocabulum ignorabant, impietatis sacrilegium in fidei veritate secutos esse dicemus; pro eo scilicet quod hujus nominis notione privati, sine ipsius praedicationis assertione perrexerunt ad Christum? Si enim a nobis, ut isti penitus ment
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Hocẽ utiq qđ totis uirib cognoscere cupio. qđ sit rectũ & ue¬
ridicũ dogina in qͦ me oporteat occulti mysteru sacram̃ta ꝑcipere. Neq
enĩ archana mihi flagito demonstrari. quȩ in urã fide extrinsecꝰ habent᷑
&e publice p̃dicant᷑: idẽ qđ unus idemq uerꝰ sit d̃s. iusibiliũ & iniuisibi

Expanded text:
dixit: Hoc est utique quod totis viribus cognoscere cupio, quod sit rectum et vedixit: Hoc est utique quod totis viribus cognoscere cupio, quod sit rectum et veridicum dogma, in quo me oporteat occulti mysterii sacramenta percipere. Neque illa nunc mihi flagito demonstrari, quae in vestra fide extrinsecus habentur, et publice praedicantur. Id est quod unus idemque verus sit Deus visibilium et invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq recitarte᷑ : ꝓbus uidex diox̃. Senerandi principis sacra quȩ re
becta ẽ gestis indat᷑. Et adiecit. Perspiciens in idoloꝵ cultura nullã ueri
nominis c̃sistere maiestatẽ. xp̃ianis memae ipsũ dogmatib subicere uolo:
quib astrut᷑ unus & uerus eẽ ds̃ qui uniuersa quȩ uident᷑ & quȩ ñ ui¬
tando. & uaria dogmatũ instituta imitando. scire magnopere desidero
quȩ sit recti dogmatis fides. eui remotis omnib dubietatis ambagib te¬
nacit̃ inferere. quã ne errore cecitatis exui cupiens. maiorib tene¬
brarũ errorib implicer.si passim &e sine ullo examinis discrimine ali¬
cuuis sectȩ quȩ prima occurrerit imitator exxistã. Quȩ utrũ ꝓba sit
cedamꝰ. & hanc indubitant̃ spreto falsitatis errore sequam᷑. AΛRIUS
ET ATUAMISIIS DIXERUNT. Quomodo tͥ tanti misteru secreta
cõmittere possumus. & rei in exꝑtȩ arbitriũ collocare. cũ nec dũ gemi¬
litans maculas ueri dogmatis ꝑceptione ablueris : PROBUS IUUEX

Expanded text:
Cumque recitaretur, Probus judex dixit: Venerandi principis sacra quae lecta est, gestis indatur. Et adjecit: Perspiciens, in idolorum cultura nullam veri numinis consistere majestatem, christianis memetipsum dogmatibus subjicere volo, quibus astruitur unus et verus esse Deus qui universa quae videntur, et quae non vitiendo et varia dogmatum instituta sectando, scire nunc magnopere desidero quae sit recti dogmatis fides, cui remotis omnibus dubietatis ambagibus tenaciter inhaerere queam; ne erroris caecitate exui cupiens, majoribus tenebrarum erroribus implicer, si passim et sine ullo examinis discrimine, alicujus sectae quae prima occurrerit, imitator existam; quae utrum proba sic cedamus, et hanc indubitanter spreto falsitatis errore sequamur. Arius et Athanasius dixerunt: Quomodo tibi tanti mysterii secreta committere possumus, et rei inexpertae arbitrium collocare, qui necdum gentilitatis maculas veri dogmatis perceptione ablueris? Probus judex
Abbreviated transcription (Latin):
prisca apłicȩ fidei instituta derelinquens. ipse sibi ꝓsuȩ uoluntatis ar¬
bitrio fidẽ quã sequi debeat somniat᷑. ARRIUS OIXIT. Optime
A thanasius error̃e ꝑsidiȩ in adiectis & nuꝑ inuentis rerũ nouitatib
c̃sistere ꝓfitet᷑. apłicũ in hoc ipsũ c̃gruens testimoniũ qͦ ait  fanas
aut̃ uocũ nouitates deuita. Unde obsecro. ut ab hoc inquisitionis
tramite ñ recedas : diligentius atq adtentius inuestigando quis nouo
quisur antiquo utitur fidei sacram̃to. PROBUS IUOEX UIXIT
t haec quȩ asseritis facibe innotescant. & ad lucẽ urritatis remota omĩs

Expanded text:
prisca apostolicae fidei instituta derelinquens, ipse sibi pro suae voluntatis arprisca apostolicae fidei instituta derelinquens, ipse sibi pro suae voluntatis arbitrio, fidem quam sequi debeat, somniat. Arius dixit: Optime Athanasius errorem perfidiae in abjectis et nuper inventis rerum novitatibus consistere profitetur, apostolico in hoc ipsum congruente testimonio, quo ait: Profanas autem vocum novitates devita . Unde obsecro ut ab hoc inquisitionis tramite non recedas, diligentius atque attentius investigando, quis novo, quisve antiquo utitur fidei sacramento? Probus judex dixit: Ut haec quae asseritis facile innotescant, et ad lucem veritatis, remota omni
Abbreviated transcription (Latin):
ne digne
amine habito qiđ sit c̃gruũ diligentius cog
butus. & philosophicis disciplinis ad modũ eruditꝰ mirari usq quaq ñ
debes plurima penes nos & uaria nouitatũ dogmata extitisse. cũ &
apuduos totsententiarũ nouitates emerserint. quot porne nomina
ipsoꝵ c̃tinent᷑ auctoꝵ. Nã cũ tressint in mundo religiones. iudȩoꝵ¬
puganoꝵ. &e xp̃ianoꝵ : multis && longe discreus sententiarũ diuer sitanb
unaqueq religio a srmce ipsa desciscens: inuarias ꝓpͥȩ institutionis sectas
diusa ẽ: qđ unusquisq suauitate recentioris sententiȩ
quit. eo inremediabilit̾ praua operans: qđ nouitatt̃ ꝙ uetustate uitaur.
tãquã antiquilimitis & apatrib traditi uiã incedens. Aut enĩ multũ
sentit. aut minꝰ credit. Et idõ mediũ rectũ iter incedens nescit. Ha ec
id curto p̃fatussũ. ut tͥ clarissima explorandȩ ueritatis indicia demonstra¬
rõ & ut agnoscere facillimt queas illũ prauitatis errore inuolui. qui

Expanded text:
e, digno patientiae moderamine habito, quid sit congruum diligentius cognbutus et philosophicis disciplinis admodum eruditus, mirari usquequaque non debes plurima penes nos et varia novitatum dogmata exstitisse, cum et apud vos tot sententiarum novitates emerserint, quot pene nomina ipsorum continentur auctorum. Nam cum tres sint in mundo religiones, Judaeopaganorum et Christianorum, multis et longe discretis sententiarum diversitatibus unaquaeque religio a seipsa desciscens, in varias proprie institutionis sectas divisa est; dum unusquisque suavitate recentioris sententiae,quit: eo irremediabiliter per avia oberrans, quo novitate pro vetustate utitur, tanquam antiqui limitis, et a Patribus traditi viam incedens. Aut enim multum sentit, aut minus credit, et ideo medium et rectum iter incedere nescit. Haec idcirco praefatus sum ut tibi clarissima explorandae veritatis indicia demonstrarem, ut agnoscere facillime queas illum pravitatis errore involvi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
se affirmabat ab ep̃is fiusse dãpnatũ. Cuius rer causa idem imperator p̃cepit
a pđ abexandriã synodũ c̃gregari. ut si uera eiꝰ adsertio nosceret᷑. uenice sub
tionẽ ierosolimitanȩ eccłȩ pacatius ꝑgeret᷑. Itaq dũ cius causa ab ep̃is diutiu
rerractat᷑. idem constancius pussimus imperator. in suburbano quodã cui
nichomedia nom ẽ funale ordinato uidicio: tricesimo primo imperusui anno
die elausit exetremũ. Quã testamti siui ordinationẽ. p̃dicto arrii satelleti tra¬
didit contancio reseruandũ. Qui cũ post sũ genitoris obitũ adueniens
suscepisse imperũ. sic̃ a confantino fuerat delegatũ. constancio testantũ¬

Expanded text:
se affirmabat ab episcopis fuisse damnatum. Ea scilicet causa idem imperator praecepit se affirmabat ab episcopis fuisse damnatum. Ea scilicet causa idem imperator praecepit apud Alexandriam synodum congregari; ut si vera assertio nosceretur, veni post tionem Hierosolymitanae Ecclesiae pacatius pergeretur. Denique dum ejus causa ab episcopis diutius retractatur, idem Constantinus imperator in suburbano quodam, cui Nicomedia nomen est, finali ordinato judicio, trigesimo primo imperii sui anno diem clausit extremum. II. Quam testamenti sui ordinationem praedicto Arii satelliti tradidit, Constantio reservandam. Qui dum post sui genitoris obitum adveniens suscepisset imperium, sicut a Constantino fuerat delegatum, Constantio testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
cuangelicis apłicisq doctrins fides ecłȩ confir¬
matur. ibiq arrii ꝑfidia constantini impera¬
toris p̾sentia detegitur. & cum sur ꝑfidiȩ dog¬
ma eorundẽ episcopoꝵ sententia refutatus ab
ȩccła separatur. ne tam impia doctrina diui
nã ȩccłam latens cunctoꝵ se insererae mñtib.
confirmari p̃cepit: eundẽ arriũ ut rebellẽ sacrȩ fidei iussit exilio religari.
Sed sicut acuã serpens in para diso dolosis ꝑsuasionib laqueauit. ita aciam
constantiã germanã eiusdẽ principis ꝑ quendã satellitẽ arrii ꝑfidia iiretut¬
& latuit in ea diaboli uirus: donec tempꝰ erũpendi qͦ eã repleuerat inuenir&e.
Nacẽ igit᷑ cum in ultimo sui obitus die fris sui iusitatione ꝑfruit᷑. statĩ ab ea inno¬
centi fr̃ĩ potũ uenenati uerbi porrigitur. & ilico exemplo primi hominis
de exilio reuocat᷑. &e fidr̃ suã principi callidis disputationib pandeno. frustra

Expanded text:
ali vigore doctrinis, fides Ecclesiae confirmaretur: ibi Arii perfidia Constantino imperatore praesente detegitur: et cum suae perfidiae dogmate, eorumdem episcoporum sententia refutatus, ab Ecclesia separatur; ne tam impia doctrina diu in Ecclesia latens, cunctorum se insereret mentibus. confirmari, praecepit eumdem Arium, ut rebellem sacrae fidei, exsilio relegari. Sed sicut Evam serpens in paradiso dolosis persuasionibus laqueavit, ita quoque Constantiam germanam ejusdem principis per quemdam satellitem, Arii perfidia interiit. Et latuit in ea diaboli virus, donec tempus erumpendi quo eam repleverat inveniret. Haec igitur cum in ultimo sui obitus die fratris sui visitatione perfruitur, statim ab ea innocenti fratri pomum veneni verbo porrigitur. Et illico exemplo primi hominis,de exsilio revocatur: et fidem suam principi callidis disputationibus 85 pandens, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
atbauasiũ adẽc p̃cepit. illum utiq quẽ fidelt̃ regni sui & om̃iũ munda¬
narũ artiũ p̃ceteris hominib apꝓbauerat eruditũ. qui om̃ib curis
publicis ꝓcul amotis. inuncta sibi omi celeritate maluit adimplere. ut
& iussis imperialib paruisse. & fidẽ ueracissimã suo examine cõ ꝓbassoe.
his aggreditur uerbis. Qłosi ac pussimi imperatoris constantii sacra cõmoni

Expanded text:
em fidelem in regno suo et omnium mundanarum artium prae caeteris hominibus probaverat 86 eruditum. Qui omnibus curis publicis procul amotis, injuncta sibi, omni celeritate maluit adimplere, ut et jussis imperialibus pareret, et fidem veracissimam suo examine comprobaret. his alloquitur verbis: III. Gloriosi ac piissimi imperatoris Co
Abbreviated transcription (Latin):
iã tempore plurimos martyres multosq fece
rit c̃fessores. alios quoq effossis oculis ac poplitib amputatis. semi uiuos
reliquit. Non nullos uͦ rabido furore arreptos insania. & ꝓpͥissedib rele¬
gando damnauit. in quib dnĩ dictũ uidet᷑ eẽ cõpletũ. Si inquit me ꝑsequu¬
ti sunt. & uosꝑsequent᷑. Si itaq priusquã arimino uł scleuciã ex uniuer¬

Expanded text:
iam tempore plurimos martyres, multosque confessores fecit. Alios quoque effossis oculis, ac poplitibus amputatis semivivos reliquit, nonnullos vero rabido furore arreptus insaniae, propriis sedibus relegando damnavit. In quibus Domini dictum videtur esse completum: Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur .
Abbreviated transcription (Latin):
erat: atq intantũ sc̃s: ut cũ sitiss& post laborẽ pugnȩ. i loco sicco
dep̾eatus est in defectu animȩ suȩ dñm. statim ex ipsa quã in manu tene¬
bat maxilla crumpentẽ aquã biber&: atq. inde sitis ȩstũ ex eo dẽ morau¬
pecoris osse quo uicerat refectus extinxerit. Et hunc ret & talẽ uirũ
& pulchritudine & uirtute & scĩtate prȩstantẽ: uxor sua sicut inimicũ
dicipiens & alligans allophuilis tradidit. Unde aut̃ illa mulier illi tan
fartiuiro preualuit. Unde. nisi in genita illi simplxitate bonitatis:
Sicq malitiȩ calliditate ñ solũ naeis curiosa sed & subdola irrepsit in
prȩcordia mariti simplicis &im porcunisi obsecrationibus atq
illecebrosis blanditiis fatigatũ archano illo uirtutis suȩ mysterio
spoliauit atq ita derasis crinibus. uirtute nudatũ fanditus euertit:
prostratis conuenerant : hunc una inulurcula sine armis dolo

Expanded text:
erat, atque in tantum sanctus, ut cum sitisset post laborem pugnae in loco sicco, erat, atque in tantum sanctus, ut cum sitisset post laborem pugnae in loco sicco, deprecatus in defectu animae suae Dominum, statim ex ipsa quam in manu tenebat maxilla erumpente aqua biberit, atque inde sitis aestum ex eodem morpecoris osse quo vicerat, refectus exstinxerit. Et hunc talem et tantum virum et pulchritudine et virtute et sanctitate praestantem, sua uxor sicut inimicum decipiens et alligans, allophylis tradidit. Unde autem illa mulier illi tam viro forti praevaluit, nisi ingenita illi simplicitate bonitatis, et sibi malitiae calliditate? Non solum enim curiosa, sed et subdola irrepsit in praecordia mariti, quem simplicibus et importunis obsecrationibus, atque illecebrosis blanditiis fatigatum, arcano illo virtutis suae mysterio spoliavit, atque ita derasis crinibus virtute nudatum funditus evertit, vicerant, hunc una muliercula sine armis dolo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ illũ samson. nouacula rasũ & uinctũ cathenis hostib allophilis in pre¬
dã & ludibriũ tradidit. Illũ inquã cubilis sui comuge cui mollissine
blandiebatur. quẽ suppliciter adoralt. quẽ seipsa carioren habere
existimabatur. uẽ hesterno die ut amans complectebatur. hodie ut inimica
de coepit. Que̾ paulo ante callidis & male blandis palpabat illa ebris
uelut diligens. hunc paulopost morti tradebat inducens. & quid dicłmꝰ.
Quibus odiorũ causis displicuerat uxori: Forte ñ erat speciosus: & quis eo
pulchiior illo tempore uidebatur. qui septẽ crines sacrato uertice in septi¬
formis grȩ imaginẽ p̾ferebat. Anuero non erat fortis. & contemptu
ignauiȩ spernebatur: & quis illo forcior qui leonẽ terribilẽ hiantẽ
sibn obuiã solus & in hermis iniectis manib strangulauit: & ut scriptũ. ẽ.
sicut hedũ caprarũ discerpsit. & qui una de uetustis ossib asinini cadaue¬
ris arente maxilla allophilos mille prostrauit: Sed preterea & sc̃s

Expanded text:
novacula rasum et vinctum, allophylis hostibus in praedam et ludibrium tradidit. Illum cubilis sui conjugem, cui mollissime blandiebatur, cui simpliciter adulabatur, quem seipsa chariorem habere aestimabatur, quem hesterno die unanimis amplectebatur, hodie ut inimica decipit. Quem paulo ante callidis male blanda palpabat illecebris ut diligens, hunc paulo post morti tradebat illudens. Et quid dicimus? Quibus odiorum causis displicuerat uxor? Forte non erat speciosus? Et quis eo pulchrior sub illo tempore videbatur, qui septem crines vertice in septiformis gratiae imagine praeferebat? An vero non erat fortis, et contemptu ignaviae spernebatur? Et quis illo fortior, qui leoni terribili obvianti sibi obviat, solus et inermis innexis sibi manibus strangulat, et ut scriptum est, sicut haedum caprarum discerpsit? Et qui una de vetustis ossibus asini arente maxilla allophylos mille prostravit. Sed praeterea sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniȩ largitor. bonorũ dator. sc̃itatis orgo. carismatũ distributor. omiũq ad te ueni¬
entiũ piꝰreceptor. presta ꝓpituꝰ ut ħ ꝙmiteriũ in honore nominis tui cõpositũ
benedici. & scificari concedas. Qui abrahe beato patriarchȩ famulotuo t̾rã afiluis
hebron cõparatũ causa sepulturȩ benedixisti. & ꝗpopło israheliico ꝓmissionis tellurẽ
in euo durantẽ concessisti. famuloꝵ famulaꝵq tuarũ corporib inhoc cymiterio in¬
trantib ꝗ& is sedẽ ab omi incursione maloꝵspuũ tutelã benignꝰ largitor tribuas. ut
post animaꝵ corpoꝵq resurrectionẽ. coadunatã te donante atq concedente. beatitu¬
dinẽ sempit̾nã ꝑciꝑe mereant᷑. ꝑ doẽa¬

Expanded text:
e largitor, bonorum dator, sanctitatis origo, carismatum distributor, omniumque venientium pius receptor, praesta propitius ut hoc cymiterium in honore nominis tui compositum benedicere et sanctificare concedas, qui Habrahae beato patriarchae famulo tuo terram a filiis Ebron comparatam causa sepulturae benedixisti, et qui populo Israhelitico promissionis tellurem in aevo durantem concessisti, famulorum famularumque tuarum corporibus in hoc cymiterium intrantibus quietis sedem ab omni incursione malorum spirituum tutelam benignus largitor tribuas, ut post animarum corporumque resurrectionem coadunatam te donante atque concedente beatitudinem sempiternam percipere mereantur. Alia. Domi
Abbreviated transcription (Latin):
lis. omalagnio dolorib liniendis ac cõmodatũ: õ caritatis unanimȩ̃¬
constans fides. Dic mili mulier: Putas ne umquã site insinili tribula¬
tione positã ille uidiss&. tale ad te uerbũ potuiss& emittere : & ñ ota¬
tionib magis & bene factis passionẽ tuã abstersiss&. Non sufficrebat
sempittruã illi ꝑ blas plemiȩ percatũ adduceris poenã¬

Expanded text:
lis, o sermo magnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimlis, o sermo magnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimis fides! Dic mihi mulier: Putasne unquam, si te in simili tribulatione positam vidisset, tale ad te verbum potuisset emittere, et non orationibus et benefactis passionem tuam abstersisset? Et non sufficiebat sempiternam illi blasphemiae peccato adduceres poena
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq iustũ illũ iob. mulier sua ad mortẽ traheliat: dicens ei dic uerbũ in
dño & morere. O malignitas ineffabilis: o uoluntas impia. Non mniscrata ẽ.
uiri sui cũ uider& oũia enus membra atq uitalia ulcerib ignitis ardintia
& totos curnes cius uerinib inuolutas. Non inflexa est ad miscricordiã uidens
cũ totũ dolorib inherere & duris cruciatib constrictũ agone funereo di¬
micare: & ululatu lacrimabili dolores suos ab intensione laterũ tabidorũ
ex pressis uocib declamare. Non mitigata est affectione mentis uxoriȩ cũ illũ
quẽ in regali quondã pirpura amictũ uiderat tunc in aggere stercoris mida¬
to corpore iacentẽ uidera. ñ recordata .ẽ. pristinȩ cũ eo consuctudinis suȩ.
neq quanta ꝑ ipsũ gła indiuitiis & honorib floruiss&. sed oblita omniũ
bonorũ: dusculta quid ait. Dic uerbũ in dño: & morere. Ogrã coniuȩ¬

Expanded text:
Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Dominum, et morere . O malignitas ineffabilis, o voluntas impia! Non miserta est viro suo, cum videret omnia membra ejus atque vitalia ulceribus ignitis ardentia, et totam carnem ejus vermibus involutam. Non inflexa est ad misericordiam, videns eum tot doloribus volvi, et duris cruciatibus constrictum, agone funereo dimicare, et ululatu lacrymabili dolores suos intentione laterum tabidorum expressis vocibus decantare. Non mitigata est affectione mentis uxor, cum illum quem regali quondam purpura amictum viderat, nunc in aggere stercoris nudato corpore jacentem videret. Nec recordata est pristinae cum eo consuetudinis suae, neque quanta per ipsum gloria et divitiis et honoribus floruisset, sed oblita omnium bonorum, ausculta quid ait: Dic verbum in Dominum, et morere. O gratia conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
habeat facultates malitiȩ sut cooperantes. dupltx ialũ. It tolerabilis
upera: in medicabilt uenenũ. Scio ego aspides blandimentis in cantan¬
tiũ mitigari.: & leones & tigrides & pardos domita feritate i ansuescere
Mulier uͦ mala si iniuriã patiatur insanit. & si honorẽ accipiat extollit᷑
At si potentis alicuius uxor sit. ñ cessat nocte ae die uirusuũ eallidis stimd a¬
sermonib . blanda nequiter & importuna uiolenter: donec amente eius ex-¬
trudat patientiã. & ad consensũ sui furoris ex acuat. ut similt̃ sibi faciut mari¬
tũ improbis mala suadendo consiliis. sicut herodiadis fecit herodi. Si uero
paupert̃ uirũ habeat ipsũ quoq ad iracundias & rixas incitare ñ desum¬
spiritu suꝑbiȩ inflatur Timore enĩ dĩ non refrenat linguã suã. nec in¬
futurũ iudiciũ prospicit. neq ad dm̃ attendit Non amicitiȩ iura seruare
non religiomis fidẽ nouit uereri. Nihil est ei. uirũ suũ tradere ad mortẽ

Expanded text:
acultatem malitiae suae cooperantem, malum duplex, intolerabilis vipera, immedicabile venenum. Scio enim et ego aspides blandimento incantantium mitigari, et leones et tigrides et pardos domita feritate mansuescere. Mulier mala et si injuriam patitur, insanit, et si honorem accipit, extollitur. At si potentis alicujus uxor sit, non cessat die ac nocte virum suum callide stimulare, blande, nequiter, importune et violenter, donec mentem ejus extrudat impatientia, et ad sui consensum furoris exacuat, ut sibi similem faciat maritum. Improbis male suadet consilium, sicut Herodias fecit Herodi. Si vero pauperem virum habeat, ipsum quoque ad iracundias et rixas incitare non desspiritu superbiae inflatur. Timore enim Dei non refrenat linguam suam, nec futurum judicium prospicit, neque ad Deum intendit. Non amicitiae jura servare, non religionis fidem novit vereri. Nihil ei est virum suum tradere ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
quo potumus intimatas diligent̃ ad tendere. ł tsinraplac& humilis ꝑsua¬
sio custodire. ut concilio calcidonensis uł similiũ nulla retractatio placcat.
sed que semd stituta sunt intemerata seruent᷑ uꝙꝓ mortus fribus nulla gene¬
rentur int̃ uiuos scandala. ut nullus libro sco ꝑsubscriptiones plurimore
dire uelit. auctoritatẽ. quã solis canonicis liliris ad ȩccłam catholicam
detulit illud quodq tranquillitati aeccłarum ꝓficere: poterit. sinullus uellit
pserbere quid sequatus aeccła. sedt& nere qđ eccła doc&. ipso añõ ꝑ moysen¬
in cantico deuteronoii dictẽ. Introga patre tuũ & adnuntub tibi. seniores tuos¬

Expanded text:
quo potuimus intimatas diligenter attendere, et si nostra placet humilis persuasio custodire. Ut concilii Chalcedonensis vel similium nulla retractatio placeat; sed quae semel statuta sunt, intemerata serventur. Ut pro mortuis fratribus nulla generentur inter vivos scandala. Ut nullus libro suo per subscriptiones plurimorum dare velit auctoritatem, quam solis canonicis libris Ecclesia catholica detulit. Illud quoque tranquillitati Ecclesiarum proficere poterit, si nullus velit praescribere quid sequatur Ecclesia, sed tenere quod Ecclesia docet; ipsa Domino per Moysenin cantico Deuteronomii dic
Abbreviated transcription (Latin):
ante terroricũ hisq captiuus moler&. quib dominatus fuerat inuictu¬
Ptr mmulierẽ castissimũ ioseph uinculis alligatũ detrusit in carcerẽ : Per

Expanded text:
ante terrori, et cum his captivus moleret, quibus dominabatur invictuante terrori, et cum his captivus moleret, quibus dominabatur invictus. Mulier castissimum illum Joseph vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
corpit quasi tedians in defectione animi postulare ut moreretur. & dixit
Dñe ds m̃s sufficit iã. Accipe anmã in eã. quia ñsũ inedior ego qudã patres n¬
timuit muliere qui totius mundi statũ & cęli pluuiã & agrispecian inlin¬
gue sur potestate̾ portaurrat : qui ignẽ de celo deduxexait. & ꝑ uirtutẽ ora¬
tionis mor tuos suscitauerat. hic timuit mulierẽ. timuit inquã. Nulla
enĩ malitia assimilari potest iulierimale. At testatur huic uerbo iter
sa piens salomon: quia ñ est caput suꝑ caput serpentis. & ñ est malitia suꝑ
malitiã mulieris. Omalũ sũmũ & deutissimũ diaboli telũ mulier. Per¬
uit. Per mulierẽ sapientissimũ salomonem in p̃uaricationis sacrilegiũ p̾ci¬
pitauit. Per mulierẽ fortissimũ samson seductũ rasũq cecauit. ut & uirtute
orinibus & decore oculis spoliatus ludibrio for& hostib quib furrat paulo¬

Expanded text:
ur, et dixit: ur, et dixit: Domine Deus, sufficit jam, accipe animam meam, quia non sum ego melior super patres mtimuit mulierem, qui totius mundi statum et coeli pluviam et agri speciem in linguae potestate portaverat, qui ignem e coelo eduxerat, et per virtutem orationis mortuos suscitaverat? Hic timuit mulierem? timuit, inquam; nulla enim malitia aemulari potest mulierem malam. Attestatur iterum huic verbo meo sapientissimus Salomon: Quia non est caput super caput serpentis, et non est malitia super malitiam mulieris . O malum summum et acutissimum diaboli telum mulier! vit. Mulier sapientissimum Salomonem in praevaricationis sacrilegium praecipitavit: mulier fortissimum Samsonem illusum rasumque caecavit, ut et virtutum crinibus, et decore oculorum exspoliatus, ludibrio foret hostibus, quibus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ferri potest. Nã & leo & draco. in inalo inferiores sunt. Testificatur
liuic sermomi meo sapientissimus salomondicens Cohabitare leoni
& draconi placebit: quã cũ muliere in ala a liunguosa: & ne putes
manifestius. Damhelem loones in lacu reueritist̃: iustũ utro illum
nabuthȩ ierabel mterfecit. Cortus ionam inuentre custodiuit. dalila
to uiuentẽ subdita feritate tremuerua : herodias uͦ eidẽ caput abscidit.
& tanti uiri morit̾ in primiũ saltationis accepit. Heliam corui in morite
paurrunt. & iezabel eũ post illã reddite ꝑ ipsũ terrȩ pluuiȩ gium ꝑseque¬
batur ũt pornã mortis ei redder&. cuiꝰ orationib depulsa humani gene¬
ris fuine & ipsa lic& indigna uiuebat. Quid enĩ dixit postillũ animir.¬
Hȩc mihi faciant di & hȩc apponant. nisi crastina die hac inhora posue¬
ro dnimã tuã sicut unius eorũ qui mortificatist᷑. & timuit helias &

Expanded text:
ferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur ferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. Et ne putes manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila m in deserto viventem subdita feritate tremuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit. Eliam corvi in monte paverunt, et Jezabel eum post illam redditae per ipsum terris pluviae gratiam persequebatur, ut poenam mortis ei redderet, cujus orationibus depulsa generis humani fame, et ipsa licet indigna, vivebat . Quid enim dixit post illud admiraHaec mihi faciant dii, et haec apponant, nisi crastina hac hora ponam animam tuam sicut animam unius eorum qui interfecti sunt. Et timuit Elias,
Abbreviated transcription (Latin):
constantiã uel herodis leuitatẽ : uel impiarũ mnulierũ ferinã deinentiã
Quid enĩ dudiuimus Hero des inquit apprehensũ iohanurin: posuit in
custodiã. Quã obrẽ Propter herodiadun uxorem plnlippi frĩs sup
Reprehendã forsitan leuitatẽ herodis amiserrimis mulieribus inducti
Quid enĩ quis dicat. Aut quomodo quis enari & mulierũ illarũ crudelem
malitiã: Equidem ego existimo nullã esse in hoc mundo bestiã cõparabilẽ
mulieri male. Sed nunc mihi de mala muliere sermo est: ñ de bona &
honesta. Noui enĩ inultas bonas & nirtutib ornatas atq in onine opus
promptas. quarũ me uitã cominerare oport& ad edificationẽ audientiũ.
& ad amorẽ bonorũ excitandã mentib singulorũ Nulla gͦ in hoc
mundo bestia similis .ẽ. mulieri malx̧. Quid inter quadrupedia ani¬
malia leone seuius : Sed uihil adhanc. Aut in serpentib quid dra¬
cone atrocius. Ne hoc quidem iuxta mulierẽ inalã & linguosã con¬

Expanded text:
constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Heroum? Quid dicam? Quomodo, inquam, enarrem mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam con
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis patͣ & inpassibilis mansit. Quod non solume fundere sed & non
recte diudere: reaus: criminis. In uno nisi eutyeais. in alio nestoris dap¬
nat᷑ impi&as: dũ qđille male c̃funđ. pessime iste discernit. Dequoꝵ diuer
nor. diuinȩ seripturȩ auctoritate. docuimꝰ filiumdĩ Sicut depatre eiꝰdẽ
diuinitutis.: ita &ia dematre humanitatis hab̃e naturã. E tqđ ros celi &. germ̃
uł fruct᷑ terrȩ propt̃ utiasq naturas fuerit appellat᷑. inuicta nibulominꝰ & per¬
spicua adsertione monstrauimꝰ: nc̃ addefensionẽ leonis epłȩ & c̃cili calcidonen¬
sis. stili nri c̃uestaimꝰ officium: & qd catholicꝰ ineis atq aplicus refulgeat sensus
easitis hereticor aqd iectionib doceamꝰ. sed adhȩ demonstranda alia nobst̃
ordienda pͥncipra. & ido huius oꝑis tandẽ iste sit finis. E¬

Expanded text:
mortalis pariter et impassibilis mansit. Quia non solum confundere, sed et non recte dividere reatus est criminis. In uno enim Eutychetis, in alio Nestorii damnatur impietas, dum quod ille male confundit, pessime iste discernit. De quorum diversnor divinae Scripturae auctoritate docuimus, Filium Dei, sicut de Patre, ejusdem divinitatis, ita etiam de matre, humanitatis habere naturam: et quod ros coeli, et germen vel fructus terrae, propter utrasque naturas fuerit appellatus, invicta nihilominus et perspicua assertione monstravimus. Nunc ad defensionem Leonis epistolae et concilii Chalcedonensis styli nostri convertamus officium: et quod catholicus in eis atque apostolicus refulgeat sensus, castatis haereticorum objectionibus doceamus. Sed ad haec demonstranda alia nobis sunt ordienda principia. Et ideo hujus operis tandem iste sit finis.
Abbreviated transcription (Latin):
ligno quã sup̃psit ex nob̵: Itẽ alioloco memoratus apłs dic̃. Etsimul c̃resusq
nĩ sumus. aut simulconsedimꝰ incęłtib. nisi ꝑillius ⁊ubstantiȩ cõmunionẽ quã
sup̃sit ex nob̃. Sic gͦ inunititẽ duunȩ substintiȩ suȩ natiqã nr̃am filius di suscep̃.
ut diuinitatis & carnis unaposs& cẽ natura. qđ idunatũ : diuinitatieiꝰ. omi trinititi ad¬
filii autñ ÷ passa : Siresp̃deamꝰ non ÷ passa: dicunt. Ergo purus homo crucifixus est:
Sirespondeam̃ qđ resp̃dere debemus. passa : sed scđm carnẽ: ipsatam̃ in hoc quod est
inpassibilis ꝑmanens. Respondentgꝰ. Aut passi est diuinitas patris. Sipassa: diuinitas
filii aut nonẽ una diumitas patris & filii: ꝓponentib: hocarriani NIta conuenit lin

Expanded text:
ligno, quam sumpsit ex nobis? Item alio loco memoratus apostolus dicit: Et simul coligno, quam sumpsit ex nobis? Item alio loco memoratus apostolus dicit: Et simul coodo simul conresuscitati, aut simul consedimus in coelestibus, nisi per illius substantiae communionem quam sumpsit ex nobis? Si ergo in unitatem divinae substantiae suae naturam Filius Dei suscepit, ut divinitatis et carnis una posset esse natura, quod adunatum est divinitati ejus omni Trinitati adFilii, aut non est passa. Si respondeamus: Non est passa, dicunt: Ergo purus homo crucifixus est. Si respondeamus, quod respondere debemus: Passa est, sed secundum carnem, ipsa tamen in hoc quod est impassibilis permanens, respondent: Ergo aut passa est divinitas Patris, si passa est divinitas Filii; aut non est una divinitas Patris et Filii. Proponentibus hoc Arianis ita convenit lin
Abbreviated transcription (Latin):
nis & suscipientis diunitatis. Una facta: quomͦcũq natura hȩcuna natura
aut nonerit & tam patris . &. quomͦ p̃dicabitur omousyonpuatri qđ greti dicunt unus
substantiȩ uł essentiȩ aut sierit & patris & in ipsa natus crucifoxus: filius uideant
quomꝰpat̃ aut innascibilis. aut in passi bilis p̃dic& : Immo non solũ pat̃. sed sps̃ qͦq¬
scs̃ qm̃& ipse cũ patre & filio unius credit᷑ eẽ substantiȩ uł essentiȩ sotiant᷑ passionib
filii. acsic om̃is dispensatio dominicȩ incarnationis ad totã trinitatẽ ꝑtinere puta¬
bitur. & nonsolius filii dĩ mat̾beat& maria. sed totius trinitatis eritmati u
lanum facere hoc apłicis ñitamur exemplis. beatꝰ apłs ita loquitur. Uetus ho
monr̃ simul crucifixus: : ut euacuetus corpis peccati. Quomodo simul uetus
homonr̃ solo ireep̃o in ligno pendente iusi quia scđm eã substintiã pepenđ in

Expanded text:
nis et suscipientis divinitatis una facta est quomodocunque natura; haec una natura nis et suscipientis divinitatis una facta est quomodocunque natura; haec una natura aut non erit etiam Patris, et quomodo praedicabitur homousion Patri, quod Graeci dicunt, unius substantiae vel essentiae? aut si erit et Patris, et in ipsa natus, crucifixus est Filius, videant quomodo Pater aut innascibilis, aut impassibilis praedicetur. Imo non solum Pater, sed Sp et ipse cum Patre et Filio unius creditur esse substantiae vel essentiae sociabitur passionibus Filii; ac si omnis dispensatio dominicae incarnationis ad totam Trinitatem pertinere putabitur, et non solius Filii Dei mater beata Maria, sed totius Trinitatis erit mater. Planum facere hoc apostolicis nitamur exemplis. Beatus Apostolus ita loquitur: Vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati . Quomodo simul vetus homo noster solo Christo in ligno pendente, nisi quia secundum eam substantiam pependit in
Abbreviated transcription (Latin):
una substanta. suꝑ adicietur huic opinioni ata talis absurditas. Utquia. om̃is caro
humana. eiꝰdẽ substantiȩ: caro aut̃ xp̃i humana erat quȩ unius substintiȩ seđm uos
coep̃ eẽ cũ uerbo. & ꝑuerbũ &tuam cũpatre. Caro quoq nr̃a & diunitas patus unius
dicat᷑ eẽ niturȩ. qd nullꝰ om̃ino depianꝰ uł audire uł tenui saltẽ cogitationẽ deb&
reciꝑe suspicandũ. Quusquis ꝓinde uram axp̃ĩ aoderit ec̃ substintiam: cogit& alicid
qđ sacile cuibis potest apparere nisi oculos cordis ei fumꝰ contentionis obscur&
Phanc unius in xp̃o substantiȩ p̾̃dicationẽ. patt̃ quoq natũ demaria uirgine. cruci¬
ficũ sub pontiopylato. & sepultũ uideri. Namsi non: alta natura. qua detgne
uirginis matris utnasci tempralit̃ poss&. Accepit unigenitꝰ ds sed susceptȩ car¬

Expanded text:
una substantia. 7. Superadjicietur huic opinioni etiam talis absurditas, ut quia omnis caro una substantia. 7. Superadjicietur huic opinioni etiam talis absurditas, ut quia omnis caro humana ejusdem est substantiae, caro autem Christi humana erat, quae unius substantiae secundum vos coepit esse cum Verbo, et per Verbum etiam cum Patre; caro quoque nostra et divinitas Patris, unius dicatur esse naturae: quod nullus omnino Christianus vel audire, vel tenui saltem cogitatione debet recipere suspicandum. Quisquis proinde unam Christi asserit esse substantiam, cogitet aliud quod facile cuivis potest apparere, nisi oculos cordis ejus fumus contentionis obscuret, per hanc unius in Christo substantiae praedicationem Patrem quoque natum de Maria virgine, crucifixum sub Pontio Pilato, et sepultum videri. Nam si non est alia natura, quam de carne Virginis matris ut nasci temporaliter posset, accepit unigenitus Deus, sed susceptae car