comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de altero stimularet infirmitas. hota qͥ¬
dem sibi erat cuiusq conscientia Werũp¬
tamen quia ꝑximi erat iͥgnota: ita sibi
unus quisq erat certus: ut incerti
eeñt et ceteris singuli: et singulis cert̃.
Eratgͦ recũbẽsimex discipulis eius in sinui
ihu: quem diligebat iħc. Quid dixerit
in sinu: paulopost ait. ubi dixit. sup pec¬
tus iħu Ipse est ioħs. cuius ẽ hoc euange¬
lium: sicut postea manifestat. Erat enĩ
hec eorum consuetudo. qui sacras nobis
litteras ministrarunt: ut quando ab a¬
liquo eoꝵ diuma narrabat᷑ historia. cũ
ad se ipsum ueniret. tamꝙͣ. de aliquo
loqueret᷑. et sic se insereret ordini uarra¬
tionis sue. tamquã rerum gestarum gef¬
scriptor. non tamquã sui ipsius predi¬
cator. Nam hoc et scs matheus fecit
qui cum in textu narrationis sue ue¬
nisset ad se ipsum. uidit inquit in telo¬
neo sedentem quendam publicanum
Llou dirit uidit me. et dixit inichm

Expanded text:
de altero stimularet infirmitas. Nota quide altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quod dixerat in sinu, paulo post ait, ubi dicit super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat. Erat enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
comixtione corporali non uinculo spirita¬
li. carnis adiunctione. non cordis sotius
unitate: ꝓinde non qui ex uobis est. s qͥ
ex uobis exiturus ẽ. Nam quomodo erit
uerum quod ꝓtestatus ẽ dñs et dixit.
unus ex uobis: si uerum ẽ. quodait idẽ
ipse in epła sua cuius ẽ hoc euangelium:
ex nobis exierunt s non erant ex nob̾:
Nam si fuissent ex nobis. mansissenc utiꝙ
nobiscum. Non erat gͥ ex ulis uidas: man¬
sisset enim cum illis si eẽt ex illis. Quid ẽ
g unus ex uobis tradet me. nisi unus ex
uobis eriturus ẽ. qui tradet me: Quia
et ille quiait. si fuissent ex nobis mansis¬
sent utiq nobiscum. iam dixerat ex nob̾
exierunt. ac ꝑ hoc utrumq uerum est.
et ex nobis. et non ex nobis. Scdm aliud
ex nobis: scđm aliud non ex nobis. Secħu
Aspiciebant ergo ad inuicem discipuli:
hesitantes de quo diceret. Sic quippe
in eis erat erga magistrum suum piaca-¬
ritas: ut tamen eos humana alterum.

Expanded text:
commixtione corporali, non vinculo spirituacommixtione corporali, non vinculo spirituali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Dominus, et dixit, Unus ex vobis; si verum est quod ait idem ipse in Epistola sua, cujus est hoc Evangelium, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Non erat igitur ex illis Judas: mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo, Unus ex vobis tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui me tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et eex nobis, secundum aliud non ex nobis. SecundAspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum
Abbreviated transcription (Latin):
oc euangelii capitulum fr̃s ita nobis
exponendum. hac lectione ꝓpositum ẽ.
ut iam etiam de traditore dnĩ. ꝑ panẽ
tinctum eiq porrectum.
satis euidenter expresso ali¬
quid dicere debeamus: Et de
illo quidem quod eum iam
demonstraturus iħc turbatus
est spũ. preterito sermone disserui: sed
fortassis quod ibi non dixi. etiam hoc nob̃
dñs significare sua turbatione dignat᷑
est. quod scilicet falsos fr̃s. et dnĩci agri
illa zizania ita necesse ẽ usq ad messis
tempus inter frumenta tolerari: ut qͣndo
ex eis aliqua seꝑari etiam aute messem.
urgens compellit causa. fieri sine eccłie
futuram. quodammͦ ꝓnuntians dñs. pre¬
figurauit in se ipso. cum exituro iuda ma¬
lo homine : et cõmixtionẽ frumenti. in qͦ
diu fuerat toleratꝰ. seꝑatione aꝑtissima
relicturo: turbatꝰ est non carne s spũ:
Spiritales enim eius. in huius mundi
scandalis non ꝑuersitate s caritate tur-¬
numero non merido: specie non uirtute.

Expanded text:
oc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesifuturam, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed charitate turnumero, non merito; specie, non virtute;
Abbreviated transcription (Latin):
expressum est: quando lazarum suscita¬
uit. Nam ibi scriptum ẽ. quod turbauerit
semet ipsum ut hoc intelligat᷑ et ubi ñ
legitur scriptum et tamen eum legit᷑.
fuisse turbatum. Affectum quippe hu¬
manum quando oportuisse iudicauit.
in se ipso potestate cõmouit: qui hominẽ
totum potestate s US C Eẜ 1¬

Expanded text:
expressum est, quando Lazarum suscitaexpressum est, quando Lazarum suscitavit: nam ibi scriptum est quod turbaverit semetipsum , ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate susce
Abbreviated transcription (Latin):
Qus hocoile turbatus est nisi quia in¬
erposusus corꝑe. hoc est in sua ecclia
sue iost rintatis uoluntaria similitudi
heconsolatus est. ut si qui suoꝵ achuc
cucaitur ne hoc ipso se putantes repro¬
bos piore desꝑationis morte sorbeaut᷑:
Quantum itaq: bonum de participatione
duunitatis eius expectare et sꝑare debe¬
mus cuius nos et ꝑturbatio tranquillat.
et infirmitas format: Siue isto loco ergo
ipsum iudam ꝑeuntem miserando tur¬
batus ẽ. siue sua morte ꝓpinquante. tur¬
batus est. non ẽ tamen ullo modo dubi¬
tandum. non eum infirmitate ãnimi.¬
ẜ potestate turbatun: ne nobis desꝑatio
salutis oriatur. quando non potestate.
s infirmitate turbaiur. Carnis quippe
ille gerebat infirmitatẽ: que infirmitas.
resurrectione consumpta ẽ. S qui non
homo solum uerum etiam deus erat: in¬
effabili distantia uniuersum genus hu¬
manum animi fortitudine suꝑabat. Nõ
gͦ aliquo est cogente turbatus. s turba¬
uit semet ipsum: quod de illo euidenter

Expanded text:
ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuitu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est: non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum; ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed qui non solum homo, verum etiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum; quod de illo evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
porem deputant sanitatem. ignorates
sic hominis animũ. quemadmodũ copis
membrum desꝑatius egrotare: quandot
doloris amist̾e sensum. S dicit aliquia
Numquid animus xp̃iani debet etan
morte impendente turbari: Uet mi
quod dicit apłs. concupisceutiam scha¬
bere dissolui et eẽ cum xpõ. siuilud quod
concupiscit. potest eum turbare cumue¬
nerit: Facile quidem ẽ istis adhec respõ¬
dere: qui et ipsam leticiamꝑturbationẽ
uocant. Quid. si etiam ꝓpt̾ea morte ĩmui-¬
nente turbatur. quia morte imminente
letatur: S hoc inqͥut̃. gaudium nonle¬
ticia nominancla est. Quidest hoc. nisi
casdem res sentire. & rerum nomina uel¬
le mutare: Uerum nos sacris litteriss
accomodemus auditum: ⁊ scđm ipsas.
potius istam questionẽ dnõ adiuuante
soluamus. Nec qm̃ scriptum ẽ. cum hec
dixisset iħc turbatus est spũ. dicamus
eum leticia fuisse turbatũ: ne uerbis suis

Expanded text:
stuporem deputant sanitatem; ignorantes stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis
Abbreviated transcription (Latin):
magnus. fortis. certus. inuictus: non ei¬
timeamus quasi deficiat: non perit s
nos querit. Nos in quam nos omnino sic
querit. nos ipsos in illius ꝑturbatione
uideamus: ut quando turbamur. nõ
desꝑatione ꝑeamus. Quando turbatur.
qui non turbaret᷑ nisi uolens: eum con¬
solatur qui turbat᷑ et nolens. Pereant
argumenta philosophoꝵ: qui negant in
sapientem cadere ꝑturbationes animoꝵ.
Stultam fecit dñs sapientiam huius mun¬
di: et dñs cognouit cogitationes homi¬
nũ: qm̃ uane sunt. Turbet᷑ plane animĩ
xpianus non miseria s. misecłia ⁊ imea
xpo. letetur cum ad quirunt᷑ hõmineo
cum xpõ. leteturdum sꝑat se regnatus
eẽ cum xpo. Iste sunt certe quatuor qui
ꝓturbationes uocaut. timor et tristiau
amor et leticia. habeant eas iustis de
causis. animi xp̃iani: nec philosophoꝵ
stoicoꝵ uel quoꝵcumq similum ansca¬
tiatur errori. qui ꝓfecto quema nous
uanitatem cristimant ueritatem esti

Expanded text:
magnus, fortis, certus, invictus, non magnus, fortis, certus, invictus, non timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit; nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Nam quando turbatur, qui non turbaretur nisi solatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: o, laetetur cum acquiruntur homines cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ditor iam fuerat exiturus ut iudeos quib
dnĩs ab eo traderetur ad duceret: Turba¬
uit eum imminens passio et ꝑiculum ꝓ¬
ximum ut traditoris impendensmanus.
cuius fuerat precognitus animus: Tale
quippe hoc est quod iħc turbatus est spũ.
quale etiam illud quod ait nunc anima
mea turbata est: et quid dicam: Pater
saluifica me ex hora hac: s ꝓptea ueni i
horam hanc. Sicut ergo tuc̃ eius suma
turbata ẽ. hora ꝓpinquante passionis. ita
etiam nunc exituro uda atq uenturo.
et ꝓpinquante tanto scelere traditoris:
bens ponendi animã suam et potestatẽ
habẽs iterũ sum̃dicã: Turbat᷑ tãigens potes¬
serui de dno suo: s agnoscant se membra
in capite suo qui mortuus ꝓ̃ nob̃ est. prĩ
turbatus ẽidem ipse ꝓ nobis. Qui ergo
potestate turbatus est: potestate mortu
transfigurauit in se etiam affectum. in¬
firmitatis nr̃e. compatiens nobis affec¬
tu anime sue: Pinde quando turbatur

Expanded text:
ditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus ditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe hoc est quod Jesus turbatus est spiritu, quale etiam illud quod ait, Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, bens ponendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Turbatur tam ingens potesservi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turtransfiguravit in se etiam affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur
Abbreviated transcription (Latin):
xisset iħc. turbatus est spũ
et ꝓtestatus est & dixit amen
amen dico uobis: quia unus ex uobis.
tradet me hinccine tͣbatus est iħc non car¬
ne s spũ. quia dicturus fuerat unus ex uob̾.
tradet me: Numquidnam hoc illi tunc
primum uenit in mentem. uel tunc pri¬
mum ei subito reuelatum ẽ. eumq re¬
pentina tanti mali nouitastbauit Hne hĩe
paulo ante loquebat᷑ dicens. qui mandu¬
cat panẽ meum leuabit suꝑ me calcane¬
um: Nonne etiã suꝑius iam dixerat: et
uos mundi estis s non omnes: Ubi euan¬
gelista subiunxit. sciebat enim quisnã
eẽt qui traderet eun. quem iam et añ
significauerat dicens: nonne ego uos duo¬
decim elegiet unus ex uobis diabolus est:
Quid est ergo quod nunc turbatus est spũ.
cum ꝑtestatus ẽ et dixit. amen amen dico
uobis. quia unus ex uobis tradet me : An
quia eum iam fuerat expressurus. ut non
lateret in ceteris. s discerneret᷑ accteris.
ideo turbatus est spũ: Et quia ipse tra¬

Expanded text:
xisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum : quem jam et ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Quidest ergo quod nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse tra
Abbreviated transcription (Latin):
hominem accipit. Qui autem me scdm
deum accipit: accipit eum qui me mi¬
sit. S cum ista dicebat. non ab illo natu¬
re unitas: s in eo qui mittit᷑ mittentis
comendabatur auctoritas. Sic itaq unꝰ¬
quisq eum qui est missus accipiat: ut
millo eũ qui misit. attendat. Siergo
attendas xpĩ in petro: inuenies discipłi
p̃ceptorem. Si autem atdendas patrem in
filio: inuenies unigeniti genitorem. Ac sic
in eo qui missus est: sine ullo accipis erro¬
re mittentem. Ea que sequnt̾ in euangłio
non sunt temꝑis breuitate coartanda:
scãrum cibussi sufficit. salubrit̾ capia¬
tur. si exiguus est. desiderabilius rumi

Expanded text:
hominem accipit. Qui autem me secundum hominem accipit. Qui autem me secundum Deum accipit, accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accipiat, ut in illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem. Si autem attendas Patrem in Filio, invenies unigeniti Genitorem. Ac sic in eo qui missus est sine ullo accipis errore mnon sunt temporis brevitate coarctanda. t ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter rumi
Abbreviated transcription (Latin):
Iet apłi. tantam patris filii q dis¬
am. Ipsum filium potius audite
qentem: ego et pater unum sumus:
siiueritas uobis inter genitorem et u¬
ngeuitum nullam distantie suspicionẽ
reiquit: ubi gradus ur̃os xp̃c elisit: ubi
sealas ur̃as petra confregit. S hereticoꝵ
eaumpnia refutata. quonãmodo nos
accepturi sumus. hec uerba dnĩca. qui
acipit si quem misero me accipit. qui
aitem me accipit. accipit eum qui me
misst Si enim uoluerimus indelligere.
ideo dictum qui me accipit accipit eum
quime misit. quod unius nature sint
pnater et filius: consequens uidebit̃ ex eo¬
rumndem uerboꝵ regula. qua dictumẽ.
qui accipit si quem misero me accipit:
it unius nature sit̃ filius et apłs. posset
quidem et hoc nõinconuenient̃ intelligi.
quĩ geminȩ est gigas ille substantie. qui
erultauit ad currendam uiam. Uerbũ
enim caro factum ẽ: hoc est deus homo
factus est: ꝓinde ita dixisse posset uide¬
ri. qui accipit si quem misero: me scłm

Expanded text:
toli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit emisit. Si enim voluerimus intelligere hoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Possit quidem et hoc non inconvenienter intelligi, quoniam geminae est gigas illae substantiae, quae exsultavit ad currendam viam . Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse possit videri: Qui accipit eum quem misero, me secundum
Abbreviated transcription (Latin):
it in quit et dicit: Utiq innu enda diest.
Sienim cosr ando aliquid cioicur neut
Srentn. osuit᷑. dixerunt apud semec¬
ipsos qubiscumq signis ꝓmitur quod
forist use sonceptum: Q uisergo dicit
fuene ab Quid. nisi quod sequitur quis
eEt  oi sono uocis s motu corꝑis dixit.
ta lsu secubuisset ille supra pectus
ihicest utiq pectoris simis. sapientie
anetumn. hcit ei. dnẽ quis est: Respon
porrerero. et cum intincxisset panem:
secht uide symoniꝰᷤ scariothis. Et post
panem: tunc intronuit in illum sathanas.
Exresus ẽ traditor: nudate sunt late¬
brctenebrarum. Bonum ẽ quod accepit:
s. malosuo accepit: quia male bonum
m̃alus accepit. Uerum de isto pane tinc¬
toqui porrecte ficto & de his que sequnt᷑
multa dhicenda sunt: Quib necessariũ
⁊ plus temꝑis: quã nunc habemus iam

Expanded text:
it, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. it, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semeforas qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quidquia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei, Domine, quis est? Respondit porrexero. Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariothis. Et post panem, tunc introivit in illum Satanas. » Expressus est traditor, nudatae sunt latetenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemu
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa quod etiã hic beatus eiat¬
listañ̾ait eram recumbens insui hrss
ait erat recumbens unus ex astimis
perit ueritati. quando et resipsades
et modo quodam dicendi iactantia de¬
uitatur: Hoc quippe narrabat quod
ad eius laudem maximã ꝑtincliit. bed
ẽ autem quẽ diligebat ihc. quasi alios
non diligeret. de quib idem ipse ioħs
suꝑius ait. in finem dilexit eos: Et ipse
dñs: Maiorẽ hac caricatẽ nemohabet quã
ut animã suã ponat ꝓ amicis suis: et
quis enumeret omia diumarum testi¬
etiam post futuroꝵ membroꝵ suoꝵ. et
totius eccłie sue dilector ostenditur:
S ꝓfectolatet hic aliquid: et ꝑtinet ad
sinum in quo recumbebat qui istadi¬
cebat. Psinũ quippe quid aliud signisi¬
catur. quã secretum: s alius oportuni¬
or locus: ubi dns nobis aliquid donet
de hoc secreto quantum sufficit dice¬
re. Innuitg hiuesymon petrus: et dirit
ei Notanda loqutio ẽ dici aliquid non
sonando s tantumodo mnuendo anu¬

Expanded text:
Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat quod ad ejus laudem maximam pertinebat. 5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testietiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innu
Abbreviated transcription (Latin):
ceris orare promimico tuo: ambulas uã
dñi. Dilectissimi. non mandatum nouum
scribo uobis: s mandatum uetus quod
habuistis abinicio. Quod mandatum ue.¬
tus dixte: Quod halictistis inquid ab ini¬
cio. Ideo ergo uetus: quia ian illud au¬
distis. Alioquim contrarius erit dño: ubi
ait dñs. Mandatum nouum do uobis: ut uos
in uicem diligatis. S mandatum uetus
quare: Non quia ad hominen ueterem
ptinet. S quare: Quod habebatis abimi¬
cio. Mandatum uetus est. uerbum quod
audistis. Ideo ergo uetus: quia iam audis.¬
tis. Et ipsum nouum ostendit dicen.
Iterum mandatum nouum scribo uobis.
Non alterum s idem ipsum quod dixit ue¬
tus: id̾ est et nouum. Qaiare: Quod ẽ uerũ:
audistis. Quia iam illusd noueratis. Qua¬
re autem nouum: Quia tenebre transi
erunt: et lux uera iam lucet. Ecce unde
nouum. Quia tenebre ad ueterem homi.¬
nem: lurꝰ ad nouum hominem ꝑtinet.
Quid dicit. apłs paulus: Exiite uos uete.¬

Expanded text:
ceris orare pro inimico tuo, ambulas viam ceris orare pro inimico tuo, ambulas viam Domini. 10. Dilectissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? Non quia ad veterem hominem pertinet. Sed quare? Quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et idipsum novum ostendit dicens, Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixit vetus, idem est et novum. Quare? Quod est verum audistis? Quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia jam tenebrae tranerunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum pertinet. Quid dicit apostolus Paulus? Exuite vos vete
Abbreviated transcription (Latin):
at Ignosce illis: qm̃ nesciunt quid fa¬
cunt. Mortem sempiternam abeis ex¬
pellebat: p̃arce misericordissima: et po¬
encia prestantissima. Multi ȩ̨reis cre¬
diderunt: et dimissus est eis sanguiᷤ
fusus. xp̃i. Primo fuderunt cum se¬
uirent: biberunt cum crederent. In hoc
cognoscimus quia in ipso sumus: si in
ppso perfecti fuerimus. De ipsa ꝑfecti¬
one diligendorum inimicoꝵ: dñs ad mo.¬
nens attꝰ. Estote ergo uos perfecti: sicut
pter ur̃ celestis perfectus ẽ. Qui ergo
auit se in ipso manere: debet sicut ipse
amibulauit et ipse ambulare. Quomodo
fr̃s: Quid nos monet:. Qui dicit se in ip¬
so manere id est in rp̃o: debet sicut ipse
ambulauit et ipse ambulare. Forte hoc
nos monet ut ambulemus in mari:
Ab sit E rgo  ambulemus in uia ustici¬
e: inqua uia iam cominemoraui. Fixus
in cruce erat: et in ipsa uia ambu labat.
Ipsa est uia caritatis. Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt. Si ergo didi¬

Expanded text:
ait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est in Christo, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic ergo, si didi
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis: ut uos inuicem diligatis. In hoc
cognoscimus quia in ipso sumus: sim ipso
perfecti fuerimus. Perfectos indilectione
uocat. Que est perfectio dilectionis: Etim¬
micos diligere: et ad hoc diligere ut sint
fr̃s. Non enim dilectio nr̃a. carnalis eẽ
debet. Optare alicu salucem temporalẽ.
bonti⁊ stiu imico tuo uttam: bene fa¬
Or. diudes de morte inimici tui. male.
cieis aere er amico tuo utti illa quũa
eacas inutilis est: et inimico tuo mors
ao qua gaudes utilis fuit. Incertum
e. utrum alicui sit utilis uita ista:
en inutilis. Uita uero que ẽ apud dm̃:
sine dubio utilis est. Sic dilige inimi¬
cos tuos. ut fr̃s optes. Sic dilige inimi¬
cos tuos: ut insocietatẽ tuã uocentur.
Sic enim dilexit ille qui in cruce pen.¬
dens ait. Pater ignosce illis: qm̃ nesci¬
uiit quid facuuit. Neq enim dixit pa¬
ter uiuant isti multo tempore: me qͥ¬
dem occidunt. s ipsi uiuant.S quid

Expanded text:
do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
ea non mirum quia sequitur. et hoco
parte eum qui emit totum et postaem
totum. continuo securus est. Non cuntim
nostroꝵ. s et tocius mundi. Qaud ẽ hocdor
xp̃s propiciatio est peccatoꝵ nostroꝵ hon
tantum nr̃oꝵ. s et tocius mundi. ecaon
bes eccłiam pertotum mundum. uoli fa
falsos iustificatores. et iuros preci sole
In illo monte esto. qui impleuit oibem tr¬
rarum: quia xp̃s propiciatio ẽ. peccitor nos.¬
trorum: non tantum nr̃oꝵ. s et tocius munꝰ¬
di qũe suo sanguine comparauit. Et inla
inquit cognoscimus eum: si mandata eus
seruauerimus. Que mandata: Cai arett
quia cognouit eum et mandata euis non
seruat: mendax est et in hoc ueritas non ẽ
Si ad huc queris que mandata. Qui autem
mandatum dilectio uocetur. Querehamus
eñt. que mandata: Et ait. Qui autem serua¬
uerit uerbum eius: uere in hoc perfecta ẽ
dilectio dei. Attende euangłium: si non est
hoc. mandatum. Mandatum in quid noiiii

Expanded text:
ea non mirum quia sequitur hic, et cea non mirum quia sequitur hic, et cparte qui emit totum, et possidet totum; continuo secutus est, Non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Quid est hoc, s propitiatio est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit orbem terrarum : quia Christus propitiatio est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi, quem suo sanguine comparavit. 9. Et in hoc, inquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est, et in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, Quae mandata? Qui autem,mandatum dilectio vocetur. Quaerebamus enim, quae mandata, et ait, Qui autem servaverit verbum ejus, vere in hoc perfecta est dilectio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum xp̃m habetis dixit: s et ip̃mpo¬
suit non se. et habemus duit. non habe¬
tis. Maluit se ponere in numero pecca.¬
torum ut haberet aduocatum xp̃m qͣ
ponere se pro xp̃o aduocatum. et inue.¬
niretur interdampnatos superbos. fr̃e
trem: ipse propiciator ẽ. peccator m̃or.
hoc qui tenuit. heresem non fecit. Hoc
qui tenuit schisma non fecte. Unde eñi
facta sunt schismata: Cum dicunt ho¬
mines nos iusti sumus. cum dicunt ho¬
mines. nos scificamus in mundos. nocx
uistificamus impios. nos petunus. nõc
impetramus. Ioħs autem quid dixte
Ergo ep̃i uel prepositi. non petunt pro
popło. S. attendite scripturas. et uidete
quiaᷤ prepositi cõmendant se popło. Nam
et apłs dicit plebi. Orantes simul. et pro
nobis. Orat apłs pro plebe orat plebs pro
aplo.Oramus pro uobis fr̃s: s et uos orate
pro nobis. In uicem pro se om̃ia menbo
rent: eapitt pro oinib in terpelles. Epn¬

Expanded text:
ipsum Christum habetis, dixit: sed et Christum poipsum Christum habetis, dixit: sed et Christum posuit, non se; et habemus dixit, non, habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnandos superbos. Fratrtrem; ipse propitiatio est peccatorum nostrorum. Hoc qui tenuit, haeresim non fecit; hoc qui tenuit, schisma non fecit. Unde enim facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joannes autem quid dixit?ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Orat Apostolus pro plebe, orat plebs pro Apostolo. Oramus pro vobis, fratres: sed et vos orate pro nobis. In vicem pro se omnia membra orent, caput pro omnibus interpellet. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
na peccatum. Quid ergo fiet: Iam desꝑa¬
tio erit: Audi. Et siquis inquit peccaue¬
rit: ad uocatum habemus apud patrem
operam tu. ne pecces. Si de infirmitate
uite sub repserit peccatum: continuo u¬
de. continuo displiceat continuo dampna
et cum dampn aueris: securus ad uidicẽ
uenies. Ibi habes ad uocatum. Noli time.¬
re.: ne perdas causam confessionis tue
Si enim aliquando in hac uita comittit
se homo diserte lingue et non pertt co¬
mittis te uerbo et periturus eset lama:
aduocatum habemus ad patrem uidb.¬
de ipsum ioħm seruantem humilitate
Certe uir ustus erat et magniis. qui
de pectore dñi misteriorum secreta bi.¬
bebat. Iue qui bibendo depectore añ
diuinitatem ructauit: inprincipio
erat uerbum. et uerbum erat apud
dm̃. Iile talis uir non dixciduocatum¬
me habetis ad patrem: s siquis pecc aue¬
rit. ad uocatum inquid habenius. Non
dixit habetis. nec me habetis dirit. nec

Expanded text:
na peccatum: quid ergo fiet? Quid? jam desperana peccatum: quid ergo fiet? Quid? jam desperatio erit? Audi: Et si quis, inquit, peccaverit, advocatum habemus ad Patremoperam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, continuo displiceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem. 8. Videte ipsum Joannem servantem humilitatem. Certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat; ille, ille qui bibendo de pectore Domini divinitatem ructavit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum : ille talis vir non dixit, Advocatum habetis apud Patrem; sed, Si quis peccaverit, advocatum, inquit, habemus. Non dixit, habetis; nec, me habetis, dixit; nec,
Abbreviated transcription (Latin):
dacem facimus eum. et uerbum eiꝰ non
erit in nobis. Si dixeris non peccaui:
illum facis mendacem. cum te uis face.¬
re ueracem. Unde fieri potest. ut deus
mendar sit. et homo uerax⁊ cum contra¬
dicat scriptura. om̃is homo mendax ds
solus uerar: Ergo ds ꝑse ipsum uerax.
tu per dm̃ ueraxͦ. Nam per te mendax.
Et ne forte impunitat̾e uideretur dedis.¬
se peccatis quia dixit fidelis ẽ. et uistus
qui mundet nos ab om̃i iniquitate. et
dicerent iam sibi homines. peccemus se¬
curi. faciamus quod uolumus: purgat
nos xp̃s. Fidelis et uistus: purgat nos ab
om̃i iniquitate:Tollit tibi malam securi¬
tatem: et inserit utilem timorem. Male
iuis ẽẽ. securus: sollicitus esto. Fidelis est
enim et uistus ut dimittat nobis delicta
nr̃a: si semꝑ tibi displiceas. et muteris do.¬
nec. perficiaris. Ideo quod sequitur audi¬
amus. Filioli mei: hec scribo uobis ut non
peccetis. S forte subrepit de uita huma¬

Expanded text:
dacem facimus eum, et verbum ejus non dacem facimus eum, et verbum ejus non est in nobis. Si dixeris, Non peccavi; illum facis mendacem, cum te vis facere veracem. Unde fieri potest ut Deus mendax sit, et homo verax; cum contradicat Scriptura: Omnis homo mendax, Deus solus verax ? Ergo Deus per seipsum verax, tu per Deum verax; nam per te mendax. 7. Et ne forte impunitatem videretur dedisse peccatis, quia dixit, Fidelis est et justus, qui mundet nos ab omni iniquitate; et dicerent jam sibi homines, Peccemus, securi faciamus quod volumus, purgat nos Christus, fidelis est et justus, purgat nos ab omni iniquitate: tollit tibi malam securitatem, et inserit utilem timorem. Male vis esse securus, sollicitus esto. Fidelis enim est et justus, ut dimittat nobis delicta nostra, si semper tibi displiceas, et muteris donec perficiaris. Ideo quid sequitur? Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed forte subrepit de vita huma
Abbreviated transcription (Latin):
temur nos peccatores ẽẽ. Ipsa ẽ. humili¬
tis. non ut dicamus illud lingua. qua¬
si propter arroganitiam: ne displiceamiꝰ
hominib si nos iustos ẽẽ. dixerimus. Fa̾¬
ciunt hoc impii et insani. Scio quidem
quia iustus sum.S: quid dicturus sum
ante homines: Si me uistum dixero.
quis ferat: Quis toleret: Apud dm̃ sit
nota iustitia mea. Ego tamen dicam me
peccatorem: non quia sim: si ne arrogan.¬
tia odiosus inuemiar. Dic hominibus
quod es: dic deo quid es. Quia si non di¬
xeris deo quod es: dampnat deus quod
inte inueniet. Non uis ut ille dãpnet.
tu dampna. Uis ut ille ignoscat: tu ag.¬
nosce ut possis dicere deo. Auerte faciem
tuam a peccatis meis. Dic illi etiam il¬
la uerba in ipso psalmo. O. m̃ iniquita¬
tem meã ego agnosco. Quod si confessi
fuerimus delicta nr̃a. fidelis ẽ. et uis¬
tus. qui dimittat nobis delicta nostra.
et purget nos ab om̃i iniquitate. Quod
si dixerimus quia non peccauimus: men.¬

Expanded text:
temur nos peccatores esse: ipsa est humilitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne displiceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inveniar. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quod es, damnat Deus quod in te inveniet. Non vis ut ille damnet? tu damna. Vis ut ille ignoscat? tu agnosce, ut possis Deo dicere, Averte faciem tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba in ipso Psalmo, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco . Qfuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata nostra, et purget nos ab omni iniquitsi dixerimus quia non peccavimus, men
Abbreviated transcription (Latin):
am tie luest custus et drmitt nob
desue faless. et purget nos exom̃i inigui¬
cele.Non tantum p̾terita s ec siqua for¬
te contririmis ex hac uita: quia non po¬
cest homo quandiu carnem portat nisi
hebere uel leitia peccata. S ista leuia que
dicumis: nolite contẽpnere. Si contẽpnis
quando appendis: ex pauesce quando nu.¬
neras. Leuia multa. faciunt unum gran¬
de Multe gutte implent flumen. Multa
grina ficiunt massam. Et que spes ẽ. An¬
de om̃ia confessio: Ne quisquam se iustum
pistet ante ocłos dei qui uidet quod ẽ. eri¬
hat ceruicem homo qui non erat. et est.
dite om̃ia ergo confessio de inde dilectio.
ana decaritate quid dictum ẽ. Caritas
cooperit multitudinem peccatorum. Iam
undeamus si ipsã caritatem cõmendat pro¬
iter subripiencia delicta. quia sola cari¬
tas extinguit delicta. Suꝑbia extinguit
critatem. Humilitas ergo. roborat cari.¬
tatem. caritas extingut᷑ꝰ delicta. Humi¬
litas pertinet ad confessionem: qua confi¬

Expanded text:
t justus, ut dimittat nobis delicta nostra, et purget nos ex omni iniquitate. Non tantum praeterita, sed et si qua forte contraximus ex hac vita; quia non potest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de charitate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ipsam charitatem commendat, propter subrepentia delicta: quia sola charitas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessionem, qua confi
Abbreviated transcription (Latin):
Montem non uident: nolo mireris. Ocłos
non habent. Unde ocłos non habent: Liua
tenebre excecauerunt eos. Unde probamꝰ.
quia fr̃s oderunt: Quia cum offendunt
in afris: separant se ab orbe terrarum.
quia non tolerant propace xp̃i quos in¬
famant: et tolerant ꝓpaͬte donati. quos

Expanded text:
Montem non vident: nolo mireris, oculos Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculum querunt. Isayas hesterna
die lectus ẽ. Quisꝰ urͣm uigilabat non ocu.¬
lis tantum s aure: nec aure corporis. s aure
cordis: aduertit. Erit innouissimis diebus
manifestus. mons domus dñi: paratus in
cacumine montium. Quid tam manifes¬
tum. quam mons: S sunt et montes ig¬
noti: quia inuna parte terrarum positi
sunt. Quis ur̃m nouit olimphum mon¬
tem: Quomodo ibi qui habitant gibbam
nram non norunt: In partib sunt isti
mondes. Ille autem mons non sic: quia
impleuit uniuersam faciem terre. Et
de illo dicit. paratus incacumine mon¬
tium. Mons est suꝑ cacumina om̃ium
montium. Et congregabuntur ad eum
inquid om̃s gentes. Quis errat in hoc
moute: Quis frangit faciem offendendo
in illo: Quis ignorat ciuitatem suꝑ mon¬
tem constitutam: S nolite mirari quia
ignoratur ab istis qui oderunt fr̃s. quia
intenebris ambulant. et nesciunt quo eant.
quia tenebre excȩcauerunt ocłos eorum.

Expanded text:
habitaculum quaerunt. Isaias hesterna habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
et demonioꝵ : Nonne ille lapis creuit et
factus est mans magnus. et impleuit uni¬
uersum orbem terrarum: Numquid digi.¬
to ostendimus montem istum. quomodo
ostenditur hominib tercia luna : uerbi
gratia. Quando uolunt homines uidere
lunam nouan. ecce luna. ecce ubi ẽ: Et
sunt ibi qui non ualent intendere aciem.
Et dicunt ubi: Intenditur illis digitus
ut uideant. Aliquando dum erubescunt
ne cȩci putentur: dicunt se uidisse quod
non uiderunt. Num quid sic ostenditnec
nifesta: Nonne tenet om̃s gentes: Non.¬
ne impletur quod ante tot annos ꝓmissũ
est abrahe. insemine euis benedici omnes
gentes: Uni fidelis ꝓmisum ẽ: in milibꝰ
fidelium mundus impletus ẽ. Ecce mons.
implens uniuersam fatiem terre. Ecce
ciuitas de qua dictum ẽ. Non potest ciui¬
tas abscondi suꝑ montem constituta. Iui
autem offendunt. inmontem. Et cum eis
dicitur ascendite: non ẽ. mons dicunt. Et
facilius illuc faciem inpingunt: qu̾a illie

Expanded text:
et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Enifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic
Abbreviated transcription (Latin):
non fr̃s Audi quid dñs dicat. Mandatũ
nouum do uobis: ut uos in uicem diliga¬
tis. Quid ẽ. lex. nisi mandatum: Quomͦ
autem non patiutur scandalum ⁊ nisi
dum sufferunt inuicem: Sicut paulus
dite. Sufferentes inuicemĩ dilectione.
studentes seruare unitatem sp̃s in iun¬
culo pacis. Et quia ipsa ẽ. lex xp̃i. eundẽ
audi apłm cõmendantem ipsam legem.
Inuicem inquit honera ur̃a portate:
et sic adimplebitis legem. xp̃i. Nam qui
odit frẽm suum. in tenebris est. et uite.¬
nebris ambulat: et nescit quo eat. Magna
res fr̃s. Attendite rogamus uos. Qui odit
frẽm suum intenebris ambulat et nes.¬
cit quo eat: qm̃ tenebre excecauerunt
ocłos eius. Quid tam cecum. quam isti qui
oderunt fr̃s: Nam ut noueritis quia ce¬
ci sunt: in montem offenderunt. E adem
dico: ne uobis excidant. Nonne lapis ille
Nonue ille lapis confregit omnia regna
terrarum. id est om̃s dominationes idoloꝵ

Expanded text:
non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . 13. Nam qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
in apso. Quus infirmatur: etego nonuurr.¬
mop s lur scandaluatur. et ego non uror:
momodo ergo non est scandalum ineo
Mlerat omia propter unitatem: quia mnu
ulere carttatis est fraterna dilectio. Offen¬
nt tẽ nestio quis. siue malus siue ut tu pu¬
tas malus: siue ut tu fingis malus. et de¬
seris tu eẽ. bonus. Qualis dilectio fraterna
et: Qualis apparuit in istis donatistis. Cũ
scusat asros: deseruerunt orbem terrarũ.
qum quuid in orbem terrarum sc̃i non erãt:
ut mauditi a uobis dampnari potuerũt:
q si diligeretis frẽs: scandalum inuobis
non esfec. Audi psalmum quid dicat. Pax
multa diligentib legem tuam: et non est
llis scandalum. Pacem multam dixit eis
qui diligunt legem dei: et ideo non ẽ. eis
sndalum. Illi ergo qui scandalũ patum.¬
ur. pacem ꝑdunt. Et quos dixi non pati
scandalum. aut non facere: Diligentes le¬
gem dei. Ergo incaritate positi sunt. Sed
dicit aliquis. Legem dei dixit diligentibꝰ

Expanded text:
in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infiin Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus,