comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentura sunt nouissimiss temporib.
s qͥa damel misticã iam uisionẽ agno¬
uerat. quam adhuc regia sollicitudo
querebat. cupit sibi quis fortassis aꝑ¬
tuis ostendi. qͦmͦ una eademq res ab
eod̾ animio possit iuixta aliquid sciri.
cr uixta aliquid nesciri. S alud est mi¬
sterioꝵ ꝓ fiuida ꝑ solam intelligentiam
capere aliud est aũt quotiens uolueritis
facile explicare ⁊ explanare posse. Nide quã
rari sunt qui mistica scripturar̃ sine alie¬
na ope ce expositione penetrare ualeãt.
multo tam̃ pauciores. qui eaꝵ explana¬
tionẽ uerbo uł scͥpto ad alioꝵ noticiam
ꝓpalare queant. ꝑpendis gͦ ut arbitror
q aliud est munus mistice intelligentie.
atq aliud est munus nuistice doctrine. alii
inuno. alii malio p̃pollent. alii aũt uuitͦq
emunent. Si suꝑ hoc moysi dicta consuliiꝰ
ipsum sapientia. fratremq euis eloquentia
p̃minere oggnoscimꝰ. si ad dd̃ respicimꝰ mnu¬

Expanded text:
ventura sunt novissimis temporibus. ventura sunt novissimis temporibus. Sed quia Daniel mysticam jam visionem agnoverat quam adhuc regia sollicitudo quaerebat, cupit sibi quis fortassis apertius ostendi quomodo una, eademque res ab eodem animo possit juxta aliquid sciri, et juxta aliquid nesciri. Sed aliud est mysteriorum profunda per solam intelligentiam capere, aliud est autem quoties volueris facile explicare, et explanare posse. Vide quam rari sunt qui mystica Scripturarum sine aliena opera et expositione penetrare valeant, multo tamen pauciores qui earum explanationem verbo, vel scripto ad aliorum notitiam propalare queant. Perpendis ergo, ut arbitror, quia aliud est munus mysticae intelligentiae, atque aliud est munus mysticae doctrinae. Alii in uno, alii in alio praepollent, alii autem in utroque eminent. Si super hoc Moysi dicta consulimus, ipsum sapientia, fratremque ejus eloquentia praeeminere cognoscimus. Si ad David respicimus, in u
Abbreviated transcription (Latin):
michi sõpuiũ qd̃ uidi. ⁊ intp̃tationem
eiꝰ: Et damel suꝑiꝰ. Introduc me incon¬
spectu regis. ⁊ solutionen regi narrabo.
Ecce unde dauel p̃sumit fident̃q ꝓmittĩt.
regia sollicitudo diffidit. Totum hoc se¬
pe apud unum eundẽq animũ agitur.
&e pene quot affectib tangitur tot sentẽ¬
tiis uariatur. Nnã eandẽq rem modo spe¬
rat modo desperat. ⁊ scdm uarios affec¬
tus siue respectus sententias sue estima¬
tionis alt̾nat. s ista alĩnantiũ uicissi¬
tudinum fiuctuatio tandem utili exi¬
tu optimoq fine concluditur: qñ quod
de humana industria desꝑatur tandem
aliqñ deuocionis magisterio totũ de gr̃a
diuina p̾sumit᷑. Quid enĩ est responsio
damelis nisi magisterum uere deuocio¬
nis: Et respondẽs damel coram rege ait
miftĩum qd rex int̃rogat sapientes. ma¬
gi. ⁊ arioli ⁊ aruspices. neq̃unt indicare
regi s est ds̃ incelis reuelans misteria
qui indicauit tibi nabuchodonosor q̃

Expanded text:
ium quod vidi, et interpretationem ejus? Et Daniel superius: Introduc me in conspectu regis et solutionem regi narrabo. Ecce unde Daniel praesumit, fidenterque promittit, regia sollicitudo diffidit. Totum hoc saepe apud unum eumdemque animum agitur, et pene quot affectibus tangitur, tot sententiis variatur. Unam eamdemque rem modo sperat, modo desperat, et secundum varios effectus sive respectus, sententias suae aestimationis alternat. Sed ista alternantium vicissitudinum fluctuatio, tandem utili exitu optimoque fine concluditur, quando quod de humana industria desperatur, tandem aliquando devotionis magisterio totum de gratia divina praesumitur. Quid enim est responsio Danielis, nisi magisterium verae devotionis? Et respondens Daniel coram rege ait: Mysterium quod rex interrogat sapientes, magi, et arioli, et aruspices nequeunt indicare regi. Sed est Deus in coelis revelans mysteria, qui indicavit tibi Nabuchodonosor quae
Abbreviated transcription (Latin):
le nom̃ imposuit. nã a rege utiq euis¬
modi nom̃ accepit. Et fit quid̾ ut mẽs
ad miram subtilitatẽ ex multa deuocione
exacui se sentiat atq intelligat ⁊ tñ sub
tẽpore necessitatis. nuiꝰ quam ualeat.
uł debeat. de iurtute deuotionis p̃sumat.¬

Expanded text:
le nomen imposuit. Nam a rege utique ejusle nomen imposuit. Nam a rege utique ejusmodi nomen accepit. Et fit quidem ut mens ad miram subtilitatem ex multa devotione exacui se sentiat atque intelligat, et tamen sub tempore necessitatis minus quam valeat, vel debeat de virtute devotionis p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse latere. Sepe enĩ uicia quedã q̃ alio
tempore nõ possumꝰ. cõpunctionis nr̃e hora
⁊ init̾ deuotionis nr̃e lacrinas facile dep̾hẽ¬
dumis. ꝓfecta siquid̃ deuotio. omĩa discu¬
tit omnia diiudicat. Sp̃uał eñĩ duudicat
omina. ⁊ ipse a nemine iudicatur. Notan¬
dum sane qd̃ damel dum ꝓfunda ⁊ misti¬
ta reqiuiritur. cum sublunia ⁊ subtilia
pollicetur. balthasar apellatur Est autẽ
capillus capitis ut nostis. longus ad mo
duumn atq subtilis. Quid itaq capillus ca¬
pitis. nisi subtił ꝓsunditas ⁊ ꝓfunda sub¬
tilitas m̃tis: Et ꝑfecta deuocio ꝓfecto mẽ¬
tem. ⁊ ad ꝓfunditatem illuminat. ⁊ ad om¬
nem subtilitatẽ exacuit. Est aũt capillus¬
&e capitis ornatus. Et mens utiq homĩs
ex uera deuotione inquantum a niciis p᷑¬
gat᷑ in quantũ ad u̾itatẽ illuminat᷑. inqͣn¬
tum ad uirtutem inflamat᷑ initantũ ꝓcul
dubio decoratur. uł ornatur. Nota gͦ de lle
de baltasar ꝓmissione diffidit. qui ei ta¬

Expanded text:
nim vitia quaedam quae alio tempore non possumus, compunctionis nostrae hora, et inter devotionis nostrae lacrymas facile deprehendimus. Perfecta siquidem devotio omnia discutit, omnia dijudicat. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Notandum sane quod Daniel dum profunda et mystica requirit, cum sublimia et subtilia pollicetur, Balthasar appellatur, quod capillus dum atque subtilis. Quid itaque capillus capitis, nisi subtilis profunditas, et profunda subtilitas mentis? Et perfecta devotio profecto mentem et ad profunditatem illuminat, et ad omnem subtilitatem exacuit. Est autem et capillus capitis ornatus, et mens utique hominis ex vera devotione in quantum a vitiis purgatur, in quantum ad veritatem illuminatur, in quantum ad virtutem inflammatur, in tantum procul dubio decoratur, vel ornatur. Nota ergo quod et ille de Balthasar promissione diffidit, qui ei ta
Abbreviated transcription (Latin):
eus cuiꝰ magna u̾tus. cuiꝰ sapĩe non
est nũs. Qui per potẽciam cũcta cͤ¬
ciuit. Per sapĩam creata disposuit. Dispoĩ¬
ta młtplicat. młuplicata gub̾nat in effa¬
bili bonitate sua suis elc̃is fut᷑a predicit.
Et quid est agendũ. quid cauendũ. Qͥd
colerand̃. Quid sꝑandũ: patentꝰ ostendit.
ut eos per singła ꝑfecte doceat. et docendo
ad omia premuĩat. unde in hac uisione
scd̃m ꝓlixitatẽ temꝑis disponit᷑ ordo nar¬
ricõnis: Ut ubiq cuiuslz cause euentus
ꝓphĩam edocta: in hiis qui ad uitam eter¬
nam p̾destĩati sunt ulłm detͥmentũ paci¬
atur. Describit autẽ iusio ista sub distino¬
tatem p̃dicatoꝵ. turbines ꝑsequcionũ re-¬
tribucõnes p̃miorũ. Incipit deniq narrõ¬
nem suam ab exordio ecc̃e renascẽtis. et
simbolis et siguris describẽs mutacõnes
rerum. scd̃m uitissitudĩes successionũ. et
eam deduct usqz in sinẽ tp̃us. Ibiq pͦt
młtas colerãtias laborũ: subiugit p̾mia

Expanded text:
eus, cujus magna virtus, cujus sapientiae non est numerus; qui per potentiam cuncta creavit, per sapientiam creata disposuit, disposita multiplicat, multiplicata gubernat, ineffabili bonitate sua suis electis futura praedicit, et quid est agendum, quid cavendum, quid tolerandum, quid sperandum patenter ostendit, ut eos per singula perfecte doceat, et docendo ad omnia praemuniat. Unde in hac visione secundum prolixitatem temporis disponitur ordo narrationis, ut ubique cujuslibet causae eventus er sacram prophetiam edocta, in his qui ad vitam aeternam praedestinati sunt nullum detrimentum patiatur. Describit autem visio ista sub distinctatem praedicatorum, turbines persecutionum, retributiones praemiorum. Incipit denique narrationem suam ab exordio Ecclesiae renascentis, et symbolis, et figuris describens mutationes rerum secundum vicissitudines successionum, et eam deducit usque in finem temporis. Ibique post multas tolerantias laborum subjungit praemia
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: quia potẽtes potenter tormẽta paci¬
ent᷑. Et carnes equorũ et sedenciũ in ip¬
sis. Equi sũt corpora sessores sũt sp̃s. Qͥ
utriq a demonib manducabũt᷑. quia de¬
mones utrorũq cruciatib dełctabiliter
saturabũtur. uel equi sunt subiecti: sesso¬
res prelati. Qui utriq comedent᷑. quia utͥ¬
q puientur. Et carnes oĩm liberorũ ac
seruorũ et pusillorũ et magnorũ. Hec ad
licteram intlłigenda sunt nõ spitalit᷑ ex¬
ponenda. Sed diligentꝰ est attendendũ. qd̾
per istos quos in hoc capło breuiter descri¬
bit om̃es dampnatos comprehũdit. Unuᷤᷤ
ergo anglus ordo predicatorũ unuiu̾sus. uox

Expanded text:
nit, quia potentes potenter tormenta patientur. Et carnes equorum, et sedentium in ipsis. Equi sunt corpora, sessores spiritus, qui utrique a daemonibus manducabuntur, quia daemones utrorumque cruciatibus delectabiliter saturabuntur. Vel equi sunt subjecti, sessores praelati. Qui utrique comedentur, quia utrique punientur. Et carnes omnium liberorum, ac servorum, et pusillorum, et magnorum. Haec ad litteram intelligenda sunt non spiritualiter exponenda. Sed diligenter est intelligendum, quod per istos quos in hoc capitulo breviter describit, omnes damnandos comprehendit. Unus ergo angelus, ordo praedicatorum universu
Abbreviated transcription (Latin):
sillorũ et magnorũ. Suꝑius potẽtiã xp̃i
babilonẽ condepnãtis descͥpsit: hic inui¬
tacio est demonũ ab ãgelo factam ad cõ-¬
mestionẽ dampnatorũ subiũgit. unde pa¬
tet malũ qd̃ demones impiis in infer¬
no illaturi sunt nõ tam esse illorũ libere
uolũtatis qm dĩne ꝑmissionis. In hoc
em̃ qd̾ inuitãtur subtiliter ĩnuitur. qd̃ nõ
possunt seiuire nisi ꝑmittant᷑. Et uidi unũ
angłm stantem in sole unus angłs est ordo
p̾dicatorũ unu̾sus in sole stat. quia in fer¬
uore ꝑsecucõnis per bonam intencõnem e¬
rectus rocta p̾dicando perseuerat. Qui cciã
clamare uoce magna demones iuitãdo
ad comestioñẽ malorũ dicũtur. quia ma¬
lignos sp̃s homines dampnatos in ĩfer¬
no cruciaturos magna constãcia protes¬
tatur. Qui scilz demones per mediũ ce¬
li uolant: quia in medio acris huiꝰ ha¬
bitãt. Qui quoq rocte non ad pͣndium
sed ad cenam ĩuitantur. quia reprobi

Expanded text:
 magnorum . » Superius potentiam Christi Babylonem condemnantis descripsit, hic invitationem daemonum ab angelo factam ad comestionem damnatorum subjungit. Unde patet malum quod daemones impiis in inferno illaturi sunt, non tam esse eorum liberae voluntatis quam divinae permissionis. In hoc enim quod invitantur subtiliter innuitur, quod non possunt saevire nisi permittantur. Et vidi unum angelum stantem in sole. Unus angelus est ordo praedicatorum universus. Qui in sole stat, quia in fervore persecutionis per bonam intentionem erectus recte praedicando perseverat. Qui etiam clamare voce magna, daemones invitando ad comestionem malorum dicitur, quia malignos spiritus homines damnatos in inferno cruciandos magna constantia protestatur. Qui scilicet daemones per medium coeli volant, quia in medio aeris hujus habitant. Qui quoque recte non ad prandium, sed ad coenam invitantur, quia reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem hoc ẽẽ. fingunus. qd̵ conten¬
platiuam uitam deserentes ext̃iorib
negotiis nos ipsos sunditꝰ exponimꝰ
In hunc modum occasio ⁊ quasi loci
oportunitas queritur. ubi daniel cũ
ceteris sapientib uideoꝵ a dĩt ficiẽdũ
inueniat᷑. Si hrus damelis facta cõ¬
sulimꝰ. quid rectius quam cordis de¬
uotionẽ in ipso sigurari inueniemꝰ:
Nide quo modo sub om̃i ad u̾sitate.
ce qualicũq necessitate semꝑ ad dñim
recurrit ⁊ consulit auxilum dunũ
implorat &e accipit. Quis aũt uere
articulo ad diuina p̾sidia consugere.
⁊ tam inambiguis quã adũsis hinc
consilium illinc auxiliũ humilit pe¬
tere efficacit impetrare: Scimꝰ aũ qr
intune ⁊ deuote nunquã mens orat. q̃
se ad deuotionem studiosis p̃meditatio¬
nis prius ñ excitat. hi sunt enim uere
deuotionis socii inseꝑabiles: circũspecte
discrete ⁊ ꝓuide cogitationes. Sine huiꝰ¬

Expanded text:
charitatem hoc esse fingimus, quod contemcharitatem hoc esse fingimus, quod contemplativam vitam deserentes exterioribus negotiis nos ipsos funditus exponimus. In hunc modum occasio, et quasi loci opportunitas quaeritur, ubi Daniel cum caeteris sapientibus Judaeorum ad interficiendum inveniatur. Si hujus Danielis facta consulimus, quid rectius quam cordis devotionem in ipso figurari inveniemus? Vide quomodo sub omni adversitate, et qualicunque necessitate semper ad Dominum recurrit et consulit, auxilium divinum implorat et accipit. Quis autem nescessitatis articulo, ad divina praesidia confugere, et tam in ambiguis quam adversis hinc consilium, illinc auxilium humiliter petere, et efficaciter impetrare? Scimus autem, quia intime et devote nunquam mens orat, quae se ad devotionem studiosis praemeditationibus prius non excitat. Hi sunt enim verae devotionis socii inseparabiles, circumspectae, discretae et providae cogitationes. Sine huju
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ suꝑiꝰ quomodo sapienteᷤ ba¬
bilonis interficiebant᷑. ecce iam sapi¬
entes uideoꝵ queruntur. ut int̃fici¬
antur. Ecce quibꝰ gradib studiosa
mens sepe asua iuiuacitate. et saga¬
titate resoluitur. & asumis paulatim
ad det̾iora relabit᷑ Prius scl̃ariũ pꝰ ea
sp̃italium doctnarũ curam deponit
&e se totam ad sola ext̃iora negotia ex¬
ponit ⁊ inse quasi om̃s scientie ⁊ sapi¬
entie cultores int̃ficit dum pꝰ humana¬
rum arcium despectum. contẽplatioĩs
metlitationis. lectionis. & orationuis
uistantiam penit᷑ deserit. Notandũ
ad ꝑditionẽ querebant᷑. Quid queso
est locum ubi eiusmodi sapientes
ad ꝑditionẽ inueniri ualeant quet̃e
nisi occasionem seu etiã excusationis
alicuꝰ oportunitatem captare quo tu¬
tius atq lib̃ius. & cum securiori consci¬
entia sacre etiam eruditionis studia
dissoluta mens possit abicere: Sepe
enĩ insirmitatem corꝑis p̃tendimus.
cum sp̃ualia exertitia abicumꝰ. Sepe

Expanded text:
s quomodo sapientes Babylonis interficiebantur, ecce jam sapientes Judaeorum quaeruntur, ut interficiantur. Ecce quibus gradibus studiosa mens saepe a sua vivacitate resolvitur, et a summis paulatim ad deteriora relabitur, prius saecularium, postea spiritalium doctrinam curam deponit, et se totam ad sola exteriora negotia exponit, et in se quasi omnes scientiae et sapientiae cultores interficit, dum post humanarum artium despectum, contemplationis, meditationis, lectionis et orationis instantiam penitus deserit. Notandum ad perditionem quaerebantur. Quid, quaeso, est locum ubi ejusmodi sapientes ad perditionem inveniri valeant quaerere, nisi occasionem seu etiam excusationis alicujus opportunitatem captare, quo tutius atque liberius et cum securiori conscientia sacrae etiam eruditionis studia dissoluta mens possit abjicere? saepe enim infirmitatem corporis praetendimus, cum spiritualia exercitia abjicimus. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes babilonioꝵ. nisi scientias se¬
culares. &r quid ꝑ sapientes uideorũ
intelligunꝰ nͥ doctrinas sp̃itales: ¶Si
gͦ sapientes babilonis dampnatiomi
ad dicimus. qñ secłares disciplinas a
nr̃is studiis amputamꝰ. Harium am¬
putationi conscientia nr̃a facilus ad¬
quiescit. ⁊ eo leuius erarum abiectio¬
ni consentit. quo eas quamuis ad ali¬
quid utiles humane saluti minine
necessarias attendit. Primo gͦ sapi¬
entes babilonis trucidant᷑. uñ ẽ qd̃
de eis dicitur. Et egͤssa sententia sapiẽ¬
tes intersiciebantur. Sententia egredi¬
tur. qñ id qd̃ quisq m̃te delib̾auerat
atq statuerat tandem aliqũ exoꝑe
manifestat. Quasi ad huc intrunsecꝰ
ẽ. qd̃ adhuc u̾satur ce latet in men¬
te. ce ueld iam ext̃ius ẽẽ. incipit. qñ¬

Expanded text:
sapientes Babyloniorum, nisi scientias saesapientes Babyloniorum, nisi scientias saeculares? et quid per sapientes Judaeorum intelligimus, nisi doctrinas spiritales? Quasi ergo sapientes Babylonis damnationi addicimus, quando saeculares disciplinas a nostris studiis amputamus. Harum amputationi conscientia nostra facilius acquiescit, et eo levius earum abjectioni consentit, quo eas quamvis ad aliquid utiles humanae saluti minime necessarias attendit. Primo ergo sapientes Babylonis trucidantur, unde est quod de eis dicitur: Et egressa sententia sapientes interficiebantur. Sententia egreditur, quando id quod quisque mente deliberaverat atque statuerat, tandem aliquando ex opere manifestat. Quasi adhuc intrinsecus est, quod adhuc versatur, et latet in mente, et velut jam exercitus esse incipit, q
Abbreviated transcription (Latin):
s aratione nõ penitꝰ aliena. Quasi ex fu¬
rore agitamur ⁊ actitamus. qñ sine res¬
pectu rationis mid qd̃ fieri ñ oportet nõ
ipsos p̃cipites damus. Ira seꝑe cõmo¬
ti intelligimus quid faciendũ sit. cũ
tam̃ refrenari ñ possit. si magna sue¬
rit. In pruno itaq ꝑturbationis nr̃e
impetu sepe nec saltem ad rationem
respicimꝰ post modũ aũt rationẽ qͥd̃
uidemꝰ: s sequi ñ possumꝰ tandẽ uͦ innu¬
emur. & sequimur. Recte gͦ pͥus furor
ce pꝰ ea ira ponitur. Notandum sane ꝙ
sapientes babilonis dicuntur. qui hoc
loco pire p̃cipiunt᷑ Puto alios eẽ sapi¬
entes babilonioꝵ ⁊ alios eẽ. sapientes
uiteoꝵ. Illi sane occupant᷑ circa ter¬
rena. isti circa diuina. Illi sane sec¬
tantur sapientiam mundi. que stul¬
ticia est apd̃ dm̃ñ: Isti scrutantur etiã
ꝓsunda dei. ut pote sp̃itales. & sp̃uali¬
b sp̃ualia comparantes. Quid gͥ per

Expanded text:
sed a ratione non penitus aliena. Quasi ex fused a ratione non penitus aliena. Quasi ex furore agitamur, et actitamur, quando sine respectu rationis in id, quod fieri non oportet, nos ipsos praecipites damus. Ira saepe commoti intelligimus quid faciendum sit, cum tamen refrenari non possit, si magna fuerit. In primo itaque perturbationis nostrae impetu saepe, nec saltem ad rationem respicimus, postmodum autem rationem quidem videmus, sed sequi non possumus, tandem vero intuemur et sequimur. Recte ergo prius furor, et postea ira ponitur. Notandum sane quod sapientes Babylonis dicuntur, qui hoc loco perire praecipiuntur. Puto alios esse sapientes Babyloniorum, et alios esse sapientes Judaeorum. Illi sane occupantur circa terrena, isti circa divina. Illi sane sectantur sapientiam mundi, quae stultitia est apud Deum, isti scrutantur etiam profunda Dei, utpote spiritales, et spiritualibus spiritualia comparantes. Quid igitur per
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes suos ꝑdere. ꝑ accutos il¬
los atq subtiles scientie ⁊ sapiẽtie
intellectus scłm pͥstinam cõsuetu¬
dinẽ ce assuetam exercitationẽ ulti
non regurere. &e cuicumq doctrine
studiis nullam penitꝰ oꝑam dare. uł
curam impend̾e. Quasi sõpniũ uisum
amitit᷑. quando illa ꝑquam ad subli¬
nua mens frequentur subleuabat᷑
gra contemplationis subtrahitͣ. ce tc̃ qͥ¬
dem uelut de eiuis recupatione despaniꝰ
quando diu młtumq laborantes nich¬
ꝙ ꝓficientes sp̃italium illam spectacłoꝵ
are posse diffidimꝰ s fit sepe ut dum
illam quam amare consuerͣat diuina¬
rum reuelationũ specl̃ationẽ amutit aĩ¬
mus. duititia fatigatione iam fractus
ñ solum eius inciui reparatione defecit.
s quoꝵcũq studioꝵ curam deponat
ce om̃s sapientes suos quodãmͦ ꝑdere
disponat. Infurore inquit: ira magna.
furor ẽ ꝑturbatio m̃tis. tocius expers
rationis. Ira est m̃tis ꝑturbatio magra.

Expanded text:
sapientes suos perdere, per acutos illos atque subtiles scientiae et sapientiae intellectus secundum pristinam consuetudinem et assuetam exercitationem ulterius non requirere, et cujuscunque doctrinae studiis nullam penitus operam dare, vel curam impendere. Quasi somnium visum amittitur, quando illa per quam ad sublimia mens frequenter sublevabatur gratia contemplationis subtrahitur, et tunc quidem velut de ejus recuperatione desperamus, quando diu multumque laborantes, nihilque proficientes spiritalium illam spectaculorerare posse diffidimus. Sed fit saepe ut, dum illam quam amare consueverat divinarum revelationum speculationem amittit animus, diutina fatigatione jam fractus, non solum ejus in cujus reparatione defecit, sed quorumcunque studiorum curam deponat, et omnes sapientes suos quodammodo perdere disponat. In furore, inquit, et ira magna. Furor est perturbatio mentis, totius expers rationis. Ira est mentis perturbatio magna,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰqͣm ad seipsũ rediit. secum mi¬
rabatur seu etiam miserebatur.
uidebat uiuuersitatis pulchritu¬
dinem talem exig̃e. talemq om̃i¬
no deẽe ñ potuisse oe tũ nescunt
se ip̃m talem ẽẽ. uł tał hominis imn¬
aginem in se ipso gestare: qui de
tanta sublunitate subito caderet.
cr inimis dui iaceret. tandem tñ
adpristinum statum recliret. Hoc
est qd̃ arbor magna pͥus in altũ
erigitur. pꝰ modum absciditur. re
tñ radices eiꝰ int̾ra reseruant᷑. uñ
it̾̃m reparet᷑. uideamꝰ gͦ & nos. & diͦ

Expanded text:
postquam ad seipsum rediit secum mipostquam ad seipsum rediit secum mirabatur, seu etiam miserebatur. Videbat universitatis pulchritudinem talem exigere, talemque omnino deesse non potuisse, et tamen nescivit seipsum talem esse, vel talis hominis imaginem in seipso gestare, qui de tanta sublimitate subito caderet, et in imis diu jaceret, tandem tamen ad pristinum statum rediret. Hoc est quod arbor magna prius in altum erigitur, postmodum abscinditur, et tamen radices ejus in terra reservantur unde iterum repare
Abbreviated transcription (Latin):
modi contemplatione contempla¬
tionisq dulcedine delectabilit̾ fi¬
gitur. mirabilit̃q resicuur. uidet
sepe indiuino lumine qͦt uł cuiꝰ¬
modi rerum gen̾a oporteat ẽẽ. in¬
concussumq tenet. nicħ horum
om̃ium que sũme dispositionis
ordo. uniu̾sitatisq pulcritudo
exigit penitus posse de ẽẽ. Uerbi
gr̃a uidet oportere ẽẽ bonos. simi¬
liter &r malos. & in bonis alios
aliis meliores. alios optimos. sie ⁊
in malis alios aliis peiores. alios
pessimos. uidet nichilominus
qr oportet alios malos ẽẽ. &r maloᷤ
ꝑseuerare. alios malos ẽẽ. & mali¬
tiam in ꝓpetuum deserere. Alios
autem ad tempus deserere. & it̃m
ad malitiam redire. sic ediũso
uidet alios bonos ẽẽ & bonos ꝑ¬
seuerare. alios inrecuꝑabilit᷑ cad̾e
alios pꝰ lapsum ad bonitatẽ redi¬
re. De hoc sexto rerum gen̾e ẽẽ ui¬
detur. qͣm nabugodonosor in dei
lumine contemplatur qui ei ꝑsi
militudinem ostenditur quẽ oẽ

Expanded text:
modi contemplatione contemplamodi contemplatione contemplationisque dulcedine delectabiliter figitur, mirabiliterque reficitur, videt saepe in divino lumine quot, vel cujusmodi rerum genera oporteat esse, inconcussumque tenet nihil horum omnium quae summae dispositionis ordo, universitatisque pulchritudo exigit, penitus posse deesse. Verbi gratia, videt oportere esse bonos similiter et malos, et in bonis alios aliis meliores, alios optimos; sic et in malis, alios aliis pejores, alios pessimos. Videt nihilominus, quia oportet alios malos esse, et malos perseverare, alios malos esse, et malitiam in perpetuum deserere; alios autem ad tempus deserere, et iterum ad malitiam redire. Sic e diverso, videt alios bonos esse et bonos perseverare, alios irrecuperabiliter cadere, alios post lapsum ad bonitatem redire. De hoc sexto rerum genere esse videtur quem Nabuchodonosor in Dei lumine contemplatur qui ei per similitudinem ostenditur, quem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
conũsabantur uolucres celi. & ex ea
uescebatur omĩs caro. ut asuꝑiori¬
b patet. uisio capitis ẽ intelligen¬
tia mentis. cubile autem tnͣquilli¬
ta᷑ cordis. otiumq studiose quiettᷤ
uisio capitis incubili diuinitus
ꝑciꝑitur. qñ uiter studii sui secre¬
ta otia. ad ueritatis contemplati¬
onẽ mens humana diuina aspi¬
ratione subleuatur. uidebam in¬
quit & ecce arbor inmecdio terre.
aluid est uidere res ipsas in suo ẽẽ.
atq aliud ẽ eas uidere ĩsola ratio¬
ne. uł sũma ueritate. aliud ẽ eas
uid̾e cuiq in ꝓpͥa eẽntia. ⁊ longe
aliud uide eas in sola sapientia.
aliud ẽ uidere rerum sub̃as ĩ suiᷤ
generib ⁊ sp̃eb atq aluid uidere
singłas in siuis duuiduis. Istud est
sensus seu imaginationis illud
uero primum est rõnis & conten¬
plationis. sum itaq mens aduni¬
uersalem qnͣdam rerum consida¬
tionem rapitur. & aduniuersita¬
tis pulcritudinem specłandam
diutus subleuatur. & inhuius¬

Expanded text:
r volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro . Ut ex superioribus pater, visio capitis est intelligentia mentis. Cubile autem tranquillitas cordis otiumque studiosae quietis. Visio capitis in cubili divinitus percipitur, quando inter studii sui secreta otia ad veritatis contemplationem mens humana divina aspiratione sublevatur. Videbam, inquit, et ecce arbor in medio terrae. Aliud est videre res ipsas in suo esse, atque aliud est eas videre in sola ratione, vel summa veritate. Aliud est eas videre cuique in propria essentia, et longe aliud videre eas in sola sapientia. Aliud est videre rerum substantias in suis generibus et speciebus, atque aliud videre singulas in suis individuis. Istud est sensus seu imaginationis, illud vero primum est rationis et contemplationis. Cum itaque mens ad universalem quamdam rerum considerationem rapitur, et ad universitatis pulchritudinem speculandam divinitus sublevatur, et in hujus
Abbreviated transcription (Latin):
est kĩi blandiẽtẽ dilig̾e qm cõminãtem
formidares diligamꝰ itaq mãsuetũ: ut nõ
contĩgat timere iratũ. Sordes pcc̃orum
per fletum et confessionẽ diluamꝰ. ut ue¬
uientẽ ad iudiciũ non timidi sed securi Ø¬
suscipiamꝰ¬

Expanded text:
simi, blandientem diligere, quam comminantem formidare. Diligamus itaque mansuetum, ut non contingat timere iratum. Sordes peccatorum per fletum et confessionem diluamus, ut venientem ad judicium non timidi, sed securi suscipiam
Abbreviated transcription (Latin):
ex terrore om̃ipotecie illius minui poss.
om̃px cacuit: qd̾ hic ubi de aduentu eiꝰ
et de ultum districc̃one iudicii dixit. ad ĩ¬
curiendũ contẽptorib et negligẽtib t̾rore:
in sine terribilt̾ exlamauit. Om̃ꝑo quasi
dicat. Qui modo benignꝰ pͣer piecatẽ lar¬
giendo grãm: ipse in fine terribilis per oi¬
potenciã apparebit: in contẽptores faciẽ¬
do uiudictã: Qui igitꝰ eum nõ diligit ꝓpt᷑
iam exibitã bonitatẽ tincat eũ ꝓpter exͦ¬
cendam pt̃tatẽ. Qui nõ uult eũ amare

Expanded text:
ex terrore omnipotentiae illius minui posset ex terrore omnipotentiae illius minui posset omnipotens tacuit. Quod hic ubi de adventu ejus, et de ultimi districtione judicii dixit, ad incutiendum contemptoribus et negligentibus terrorem in fine terribiliter exclamavit: Omnipotens, quasi dicat: Qui modo benignus est per pietatem largiendo gratiam, ipse in fine terribilis per omnipotentiam apparebit in contemptores faciendo vindictam. Qui igitur eum non diligit propter jam exhibitam bonitatem, timeat eum propter exercendam
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Om̃ipotẽs. Omm̃ipotẽs est quia
om̃ia quecũq uoluit fecit in celo et in t̾¬
ra. in angłis in hom̃ib. In fc̃oꝵ creacõne
et electorũ redẽpcione. et quetũq uolu̾it
in glorificacõe saluãdorũ et ꝑdicione dãp¬
natorũ om̃ibus ꝓuidens creature gub̾na¬
cionẽ: iustĩc głificacõnem. malitie dãp¬
uacõm ip̃e qui oĩm creator est solus. Oĩ¬
potens est. quia om̃o qd̾ creatũ est ex par¬
te est. et ex parte potẽs: sicut ex paire sa¬
pieus est. et ex parte liberũ. quia nõ om¬
nis effectus pt̃catis creature subicit᷑. sicut
nec om̃e occłtum sapiẽtie mãifestat᷑. nec
om̃is electus eleccõm sequit᷑. Et notãdũ
qd̵ in salutacõne ubi ista uerba uidel. qͥ
est et qui erat et qui uenturꝰ esb. posuit:
nesqͣm om̃ipotẽs. adiecit. Hoc autẽ in lo¬
co post eadẽ uerba. omĩpotẽs posuit. Islic
et em̃ in salutacõne: ubi de bñficiis dĩnis
dic̾e uoluit. ne erga largitorẽ nr̃a dileccio

Expanded text:
s est, quia omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, in angelis, in hominibus, in factorum creatione et electorum redemptione, et quaecunque voluerit in glorificatione salvandorum, et perditione damnatorum, omnibus providens creaturae gubernationem, justitiae glorificationem, malitiae damnationem. Ipse qui omnium Creator est, solus omnipotens est; quia omne quod creatum est ex parte est, et ex parte potens sicut ex parte sapiens est, et ex parte liberum, quia non omnis effectus potestatis creaturae subjicitur, sicut nec omne occultum sapientiae manifestatur, nec omnis electus electionem sequitur. Et notandum, quod in salvatione ubi ista verba, videlicet qui est, et qui erat, et qui venturus est posuit, nequaquam omnipotens adjecit. Hoc autem in loco post eadem verba omnipotens posuit. Illic etenim in salutatione ubi de beneficiis divinis dicere voluit, ne erga largitorem nostra dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
putamꝰ illũ lapidẽ que pͥmo
loco posuimꝰ soliditatẽ uidł timoris
ꝑ quẽ mens fundat᷑ in solido hu
Hic est lapis offensionis ce petra
scandali: nͥ forte dubites hc ẽẽ
lapidem quẽ reꝓbauert̾ edificã¬
tes ce fc̾s ẽ in caput aigłi. Syꝑ¬
be &e enim mentes & suã iusticiã

Expanded text:
putamus illum lapidem quem primo loco posuimus, soliditatem videlicet timoris per quem mens fundatur in solido humsermones meos? Hic est lapis offensionis et petra scandali, nisi forte dubites hunc esse lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli. Superbae etenim mentes, et sua
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror possumꝰ. innno ⁊ debemꝰ referre.
qua tludelicet intentione. fiat. uł qua
dĩ dispositione sieri contingat. Et curta
actionẽ quid̃ querit᷑ utrum nam sit
comoda. an incõmoda. iusta: uł iiusta.
circa intentionẽ uero an forte sit pia:
uł impia. discreta: uł indiscreta. sirca
dĩ aũt dispositionẽ id maxune quisq
indire uł dure sententie inuestigatio

Expanded text:
 possumus imo et debemus referre, qua videlicet intentione fiat, vel qua Dei dispositione fieri contingat. Et circa actionem quidem quaeritur utrumnam sit commoda an incommoda, justa vel injusta. Circa intentionem vero an forte sit pia vel impia, discreta vel indiscreta. Circa Dei autem dispositionem id maxime quisque in dirae vel durae sententiae investiga
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus adhuc aũt quid illud
sit qd̃ daniel abarioch iterum
inquirit. Quam obcausam tam crude¬
lis sententia a facie eẽt. regis egressa .br¬
do congruus. ⁊ diligent obsernandus. pͥ¬
us uiterrogat᷑ de lege ⁊ sententia. pꝰ ea
de nufdem sententie causa. Proculdubio
diligent̃ inquirendum. ⁊ uehem̃t discu¬
tiendum inreb utiq dubiis. & maxi¬
me ꝑicdosis pͥus de qualitate actionis ⁊
consequent̃ quidẽ de qͣlitate intentioĩs.

Expanded text:
ideamus adhuc autem quid illud sit quod Daniel ab Arioch iterum inquirit. Quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa. Ordo congruus, et diligenter observandus, prius interrogatur de lege et sententia, postea de ejusdem sententiae causa. Procul dubio diligenter inquirendum, et vehementer discutiendum in rebus utique dubiis et maxime periculosis prius de qualitate actionis, et consequenter quidem de qualitate inten
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uero ꝓfundissrãs celestiũ sacram̃to¬
rũ obscuritates iutramꝰ. ad declaracõm se¬
qñciũ. unde sigule uisiones agant breuit᷑
aꝑiemꝰ. uelut qui siluã cõdensam et umbro¬
sam ingreditur prius agendã uiã diligen¬
ter considerat. ut consideratã meliꝰ meliꝰ¬
ꝑficiat. sic et nos obscura loca huiꝰ libri ꝑ¬
currentes aliquos siñarũ ramꝰculos at¬
tĩgimꝰ ue totũ frustra legisse uideam᷑.
ima nisio agit de siłi

Expanded text:
fundissimas coelestium sacramentorum obscuritates intramus, ad declarationem sequentium unde singulae visiones agant breviter aperiemus, velut qui silvam condensam et umbrosam ingreditur, prius agendam viam diligenter considerat, ut consideratam melius perficiat. Sic et nos obscura loca hujus libri percurrentes aliquos sententiarum ramusculos attingimus, ne totum frustra legisse videamur. Prima visio agit de simi
Abbreviated transcription (Latin):
sub temꝑe qd̾ septẽ dierũ num̾o uoluit᷑ iusti¬
ficat᷑. ac per .uii. ecc̃as asie figurat᷑: ꝓphĩe
libri huiꝰ septẽ iusionib ꝑfecte erudit᷑ ut pͥ¬
sencia adu̾sa uelut cito transitura pacient᷑
sustineat. et futura bona ut pote sꝑ̃ ꝑman¬
sura ardentꝰ concupiscat. Qm̃uis et em̃
tamẽ catholica ecc̃a et de p̾senti statu suo
ac de futuro in ipsa gñalit᷑ decet᷑. Et recte
septerrario ad designandã ꝑfeccõm doctri¬
ne qͣm̃ continet ista ꝓphĩa distĩguit᷑ quia
septẽnario uniu̾sitas designat᷑. qd̾ ipse⁊
sepfenariꝰ ex qͣternario qui uisibiliũ. et cer¬

Expanded text:
numero volvitur justificatur, ac per septem Ecclesias Asiae figuratur, prophetiae libri hujus septem visionibus perfecte eruditur, ut praesentia adversa velut cito transitura patienter sustineat, ei futura bona, utpote semper permansura ardenter concupiscat. Quamvis etenim tamen catholica Ecclesia et de praesenti statu suo, ac de futuro in ipsa generaliter docetur. Et recte septenario, ad designandam perfectionem doctrinae quam continet ista prophetia distinguitur, quia septenario universitas designatur, quod ipse septenarius ex quaternario qui
Abbreviated transcription (Latin):
pacientes existunt: Porro quia ui¬
disti inquit pedum & digitorum
partẽ teste sigłi & partẽ ferream.
regnũ duuisum erit. uere diusũ
erit qd̾ huiꝰmodi suerit slam ut
aliqua inunũ explurib exempli
causa ponamꝰ. cum unꝰ idemq sepe
sit auarus. & gulosus qnta queso
rixa uł contentio sit frequent̃ in
corde illiꝰ cum unũ eundemq mi
nimũ sepe gula expende. auaricia
uibeat reseruare: Inhunc itaq
modũ multociens lem excausa
regnũ inse ip̃m diuiditur. ꝑturba¬
tur. atq confunditur. donec fun¬
ditꝰ desoletur. Omne enĩ regnũ ĩ
se ipsũ diuisum desolabit᷑. ce domꝰ
supra domum cadet. Notandum
de plantario ferri oriet᷑. sum ix p̾uan¬
catrix mens pͥmo ad scłaria desid̾ia
reuertit᷑. ad tolerandos mundi labores
si ea que sustinent ꝓ amore pecunie.
uł alicuiꝰ adipiscende scłaris pomge¬

Expanded text:
patientes existunt? Porro quia vipatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit, pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit. Vere divisum erit quod hujusmodi fuerit. Nam ut aliqua in unum ex pluribus exempli causa ponamus, cum unus idemque saepe sit avarus, et gulosus; quanta, quaeso, rixa vel contentio sit frequenter in corde illius, cum unum eumdemque nummum saepe gula expendere, avaritia jubeat reservare. In hunc itaque modum multoties levi ex causa regnum in seipsum dividitur, perturbatur atque confunditur, donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum de plantario ferri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscendae saecularis pom
Abbreviated transcription (Latin):
cum inalienis tam ꝓdigum eẽ.
mͦ austeritate modo luxi deser¬
uire: Porro inquit quod uidisti
pedum &e digitoꝵ partem teste
siguli & partem ferream. regnũ
diuisum erit. quod tñ de planta¬
rio ferri orietur. Pes inquinq
ad omnes corꝑis sensus dilatat᷑.
s cũ sensiuim oblectam̃ta stu¬
diose q̃rimꝰ. uł caute declinamꝰ.
qͥd aluid quam duob pedib
uni. illos alii sensu uehem̃tiꝰ indul¬
gere. ⁊ ꝓpt̃ uiuꝰ aliciuꝰ sensus delicias
alioꝵ sensuũ molestias libent̃ sustin̾e
Quã multi multo temꝑe. magnoq la¬
bore adquirunt. quod sub umꝰ diei ł
hore. crapula uł ebrietate expendũt:
Quot tunores. qͦt honores. qͦt algores.
hostis. noctis. oe frigoris. adult̃i spon¬
te tolerant. ut ad mom̃tatiea fede no¬
luntatis blandim̃ta ꝑtingant: Non¬
ne huiꝰmodi om̃s pedum uł digito¬
rum partem testeam. partẽ ferreã
habent. qui inuno tam pacientes ce
pene insensibiles. in altero tam im¬

Expanded text:
cum, in alienis tam prodigum esse, cum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidpedum et digitorum partem testae figuli, et partem ferream: Regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferpartitur, cum ad omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus uni, illos alii sensui vehementius indulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae voluptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam patientes et pene insensibiles, in altero tam im
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Notate tñ quod qui eiꝰmo¬
di est. prius intibiis ferreis ob¬
duratur erga ꝓximũ suũ pꝰmo¬
dum etiam int̾erreis pedib obdu¬
ratur erga semet ipsum. uide ergo
quisqͥs ħ legis ne forte pꝰ amorem
studiũq sapientie reu̾taris ad amo¬
rem lucrumq pecunie. ħ ẽ aureũ
caput inferreos pedes deflectẽ uis¬
cera auari crudelia pone nunc
añ ocłos tuos ⁊ consid̾a quosubet
auaros. Nide queso quam sint soi¬
liciti ꝙͣ laboriosi. ꝗͣ parci. quã au¬
steri sibi. Quid tñ sepe id̾ fac̃e con¬
sueuerunt. uł adhuc quoq factĩ
sunt. si ab alieno gratis nutrian¬
tur. uestiant᷑. ꝓtegant᷑: Uidebis
utiq eos molłib uestiri uelle. cra¬
pula ce ebrietate madere. sompno
ce ocio torpore. irasci ⁊ indignari
cum sibi uideant aliquid de assu¬
etis de eẽ. Num quid nã tibi ñ ui¬
det᷑ eiꝰmͦi pedib ex parte ferreis ce
ex parte testeis incede cum uideas
unum eundemq insius tam ꝑ¬

Expanded text:
erit? Notate tamen quod qui ejusmoerit? Notate tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi videant aliquid de assuetis deesse. Nunquidnam tibi non videtur ejusmodi pedibus ex parte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam par
Abbreviated transcription (Latin):
ream regnum duusum erit.
qd̃ tñ de plantario ferri oriet᷑.
S si ꝑ pedem necessitas ꝑ ferrũ
intelligitur crudelitas. quid sͥ
uult qd̃ pedum pars quedam
ferrea eẽ. describitur. mquid¬
nam quisq erga ꝓpͥas necessita¬
tes durus ce ĩmtis seu cẽ infle¬
xibił inuenit᷑: Scimꝰ qr auarus
ñ implebit᷑ peccunia. & qui a¬
mat diicias fructus ñ capiet
ex eis. & tñ laborare ñ cessat. nͨ
saciantur oculi diiciis. nec reco¬
gitat dicens. Cui laboro. & frau¬
do aĩam meam bonis: Nonne tͥ
uidet᷑ inced̾e ferrea planta. qui
cunctis dieb uite sue comedit
intenebris ⁊ incuris multis. &
in erũpna atq intristicia: here
ut scriptum est. auaro nicħ est.
celestius qui nec ꝓximo cõpatit᷑.
nec sui miseret: Quid iam mi¬
ram᷑ eiꝰmodi homunẽ hr̃e tibias
ferreas. cum iam habet ferreas¬
plantas: Quid iam ꝯquerun᷑
qd̾ inmitis est erga ꝓximos. qͥ
iam obduratus erga usus ꝓpͥ¬
os: Qui sibinequam est. cui banꝰ

Expanded text:
ream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur . Sed si per pedem necessitas, per ferrum intelligitur crudelitas, quid sibi vult quod pedum pars quaedam ferrea esse describitur? Nunquidnam quisque erga proprias necessitates durus, et immitis seu etiam inflexibilis invenitur? Scimus quia avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis, et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi divitiis, nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis? Nonne tibi videtur incedere ferrea planta qui cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris, et in curis multis, et in aerumna atque in tristitia? Vere, ut scriptum est, avaro nihil est scelestius , qui nec proximo compatitur, nec sui miseretur. Quid jam miramur ejusmodi hominem habere tibias ferreas, cum jam habet plantas? Quid jam conquerimur quod immitis est erga proximos, qui jam obduratus est erga usus proprios? Qui sibi nequam est, cui bonus
Abbreviated transcription (Latin):
iudisti inquit ferrum mixtum
teste ex luto cõmiscebunt᷑ quidẽ
humano semine s ñ adherebũt
sibi sic̃ ferrum ñ põt misceri teste
Que sũt humana semina. insi
carnał prudentie consilia: Docet
nos prudentia carnis ꝓpt̾ usui ne¬
cessaria pecuniã quere. docet nos
ead̾ multa deuite necessariis detͣ¬
here. & pecunie parcere. ne uide¬
at᷑ in necessarios usus defic̃e. Ecce
qͦmͦ adherent humano semine.
cũ uideat᷑ unũ quasi ex cõsilio al¬
terum requir̾e. ñ tñ ꝑmiscentur
qr unũ alteri uidetur sepe cõtͣdic̾e
aliud imꝑat amor diuiciaꝵ. atq
alind amor deliciaꝵ. Alud estus
uoluptatis aluid questus cupi¬
ditatis. S cum in hũc modũ di¬
u̾sa uicia hominẽ ꝑ diu̾sa rapiũt
uł ad contraria impellũt. mise¬
rabilit̾ affligunt. nec die nec noc¬
te quiesc̾e sinunt. & iͦ mirabili
atq miserabili qui eiꝰmodi sunt
dampnationis sue tẽꝑa p̃ueniũt.
dum interua anumi auxietate

Expanded text:
vidisti, inquit, ferrum mistum vidisti, inquit, ferrum mistum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque alitis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveniunt, dum interna animi anxietate,
Abbreviated transcription (Latin):
correctionis uerbum equanimit audi¬
unt ꝓ amore uirtutis hoc ẽẽ puto
qd̃ sequit᷑ cum statim sub infertur.
Scd̃m qͦd iudisti ferrũ mixtũ teste ex
luto ⁊ digitos ex parte ferreos. a& ex par¬
te sictiles. ex parte erit solilum & ex
parte erit contritũ. fortes enĩ e pa¬
cientes ut dictũ ẽ eiusmodi homĩes
sunt in ea parte qua eoꝵ labor mili¬
sta ex luto. quid aliud est huiꝰmͦi
testa nisi fẽcde consuetudo: Quasi
enĩ lutum intestã duratur. qñ fe¬
da actio inconsuetudinẽ ducitur.
s ex fede consuetudinis obdurati¬
one hõ ad inpatientiã deicitur. &
teste more leuit nunc piracundi¬
am frangitur nunc in concupiscen¬
tiam resoluitur. s sic̃ de aut̾is osten¬
dimꝰ. uidentur multi suis uolupta¬
tib libent᷑ it satis fac̾e. cũ hoc posst̃
sñ dispendio pecunue cũ aũt sñ lu¬
cͥ dãpno ñ possũt uebem̃ter contͣ¬
ire: Nõne tibi uident᷑ isti ferrũ ⁊ te¬
stã ex luto parit᷑ cõmiscẽ: Quia ã

Expanded text:
correctionis verbum aequanimiter audiunt pro amore virtutis. Hoc esse puto quod sequitur, cum statim subinfertur: Secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, et ex parte erit contritum. Fortes enim et patientes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor possta, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis voluptatibus libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, cum autem sine lucri damno non possunt, vehementer contraire. Nonne tibi videntur isti ferrum, et testam ex luto pariter commiscere? Quia autem
Abbreviated transcription (Latin):
uirib s de sola pietate dñi
p̃sunit. Deuotio itaq nr̃a
sepe cũ hoc setum agit arro¬
gantie uicium qd̃ uise p̾ris
latebat dep̃hendit. S absq du¬
bio uicium arrogantie. cum
ceperit m̃ti p̾ualere semꝑ so¬
let ẽẽ causa riune. Cum igit᷑
hoc uicium ad eam enormi¬
tatem deuotio excercuisse in¬
uenerit. futuram animi rui¬
nam ĩminere colligit. ⁊ ꝑtime¬
scit. Scit enum qd̾ ante riunã
exaltabitur cor . &r qr ds̃ suꝑb
resistit:¬

Expanded text:
viribus, sed de sola pietate Domini viribus, sed de sola pietate Domini praesumit. Devotio itaque nostra saepe cum hoc secum agit, arrogantiae vitium quod in se prius latebat deprehendit. Sed absque dubio vitium arrogantiae cum coeperit menti praevalere, semper solet esse causa ruinae. Cum igitur hoc vitium ad eam enormitatem devotio excrevisse invenerit, futuram animi ruinam imminere colligit, et pertimescit. Scit enim quod ante ruinam exaltabitur cor, et quia Deus superbis resistit
Abbreviated transcription (Latin):
cliocriter & quasi intran¬
situ interiora sua meditari. qͥ
uult ad ꝓfundam ce plenam sii
cognitionem erudiri qui sue uł
aliene saluti necessaria optat sͥ
reuelari. Sic datuel quasi hora
una apud semet ipsum cogita¬
uit: ce causam quam quesiuit
obtinuit. Inuestiga: hora tunc
demum debito sine concluditur.
qñ iam inuenitur qd̃ querit᷑.
Et nos itaq articulo necessitatiᷤ
urgente. studeamꝰ orare q̃yere
pulsare. qnͣtum necessitas cogit
uł. oportunitas sunt. &r studii
nr̃i continuatio instantem ho¬
ram compleuit. S si ꝑ damelẽ
deuotionem oportet intellig̃e.
forte hoc erit danielem intra
semeripsum cogitare. deuotio¬
nem nr̃am semet ipsam dis¬
cutere. semet ipsam examina¬
re qm feruens. qm frequens qͣ
supplex sit aupud semet ip̃ã
inqiuirere. apud semetipsũ
cogitat. cum studii or exerti¬
tii sui qualitatem. modum ⁊
intentionem pensat. Eogitat
apud semet ipsum dum dili¬
genter inquirit si hoc ipsum
qd̃ bene intendit. non de suis

Expanded text:
iocriter et quasi in transitu interiora sua meditari, qui vult ad profundam et plenam sui cognitionem erudiri, qui suae vel alienae saluti necessaria optat sibi revelari. Sic Daniel quasi hora una apud semetipsum cogitavit, et causam quam quaesivit obtinuit. Investigationis hora tunc demum debito fine concluditur, quando jam invenitur quod quaeritur. Et nos itaque, articulo necessitatis urgente, studeamus orare, quaerere, pulsare quantum necessitas cogit, vel opportunitas sinit et studii nostri continuatio instantem horam complevit. Sed si per Danielem devotionem oportet intelligere, forte hoc erit Danielem intra semetipsum cogitare, devotionem nostram semetipsam discutere, semetipsam examinare, quam fervens, quam frequens, quam supplex sit apud semetipsam inquirere. Apud semetipsum cogitat, cum studii et exercitii sui qualitatem, modum et intentionem pensat. Cogitat apud semetipsum dum diligenter inquirit si hoc ipsum quod bene intendit non de suis
Abbreviated transcription (Latin):
illa uitimiꝰ accedt̃ & q̃ inuisibiliũ
ẏmaginẽ euidentiorẽ ger̃t: debe¬
mꝰ utiq similitudinẽ tͣhere: ut ad
cognouimꝰ intelligñtia nr̃a pos¬
sit ascendere. Hinc est qd̾ corona
arche ñ usꝙ ad eiꝰ inferiora descen¬

Expanded text:
illa vicinius accedunt, et quae invisibilium imaginem evidentiorem gerunt, debemus utique similitudinem trahere, ut ad cognovimus intelligentia nostra possit ascendere, hinc est quod corona arcae non usque ad ejus inferiora descen