comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gis ergo c&eriphilo sophi postꝓph& as reperuint᷑ fuiss
Nã iꝑsesocrates atheni ensismagist᷑ omniũ qͥ tc̃maxime
claruer̃ tenens ineapaste q̃ moralis ł actiuadr̃ pͥncipa¬
tũ. poste⁊ drã in chronicis inuenit᷑ Ñ multo pꝰ &iãpla¬
tonatꝰ ÷ . qͥ langec& leros socratis discipulos anteir& Qui¬
b si addamꝰ eliã superiores qͥ ñ dũ philo sophi uocabant᷑
septẽ scilio& fapientes. Nãthales postquec&eri fuerus¬
regnantero mulo eminuis sefest : qͣn do defontib isrł
in eis litt̃isq̃ toto orbemanarent ꝓph&ia & flum̃ erupri
Ttacus qq̃ mitrleneus. Solon. atheniensis. ciloni
lasademonius Periandrus corinthius deobulus irdi¬

Expanded text:
gis ergo ceteri philosophi post prophetas reperiuntur fuisse. gis ergo ceteri philosophi post prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium, qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis uel actiua dicitur, principatum, post Esdram in chronicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes aregnante Romulo eminuisse fertur, quando de fontibus Israel in\' eis litteris, quae toto orbe manarent, prophetiae flumen erupittacus Mityleneus, Solon Atheniensis, Chilo Lacedemonius, Periander Corinthius, Cleobulus Lydi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ modi ñ hec orahumana sed oracula diuina fuder̃
Quicqd philosophi qͥdã in t̃falsaq̃ opinatist.uer
uidere potuer̃ & laboriosis disputationib ꝑsua depe
malitis̃ qđ mundũ istũ ds̃fecerit. eũq. ipse ꝓuuidentissim
admin istr& dehonestateu i stutũ. deamorepatriȩ defi¬
deam icitiȩ debonis operib. atq omnib. admores ꝓbos
ꝑtinentib reb: quã uisnescientes adquẽ finẽ & qͦdã
modo ẽent ista om̃a referenda ꝓph&icis hoc ÷ diuinis
uocib quã uis ꝑ homin es in illaciu itatepopulo cõm̃da¬
tas. ñ argum̃tationũ ñ cestationib: inculcata ut ñ
hominis ingeniũ sed dĩ eloqͥũ õtẽpnere formidar& qͥ
ad natiti ã fereõniũ gentiũ ꝑuener̃ &multo magis plaos
fuer̃ philo sophi gentiũ qͥ hoc &iã nom̃ euo carent᷑ qđ
corpita samoprthagora. qui eo tẽporequo iud eorũ so
luta captiuitas coep̃ excellere atq cognosci Mlultomi¬

Expanded text:
huius modi, non haec ora humana. sed oracula diuina fuderunt. huius modi, non haec ora humana. sed oracula diuina fuderunt. Quidquid philosophi quidam inter falsa, quae opinati sunt, uerum uidere potuerunt et laboriosis disputationibus persuadere moliti sunt, quod mundum istum Deus fecerit eumque ipse prouidentissimus administret, de honestate uirtutum, de amore patriae; de fide amicitiae, de bonis operibus adque omnibus ad mores probos pertinentibus rebus, quamuis nescientes ad quem finem et quonam modo essent ista omnia referenda, propheticis, hoc est diuinis, uocibus, quamuis per homines, in illa ciuitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata, ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui et multo magis post eos fuerunt philosophi gentium, qui hoc etiam nomine uocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Iudaeorum est soluta captiuitas, coepit excellere adque cognosci. Multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
gremio suototẽ trouersias hominũ dissidentiũ ñ de
agris & domib ł qͣcũq pecuniariaratione sed dehis
serixent᷑ errorib qͦs merito multe uarieq impi&la¬
tes parit̃possident: Atuꝰ gens illa illepopulus illa
cuirtas. illarespublica. illi israhelite qͥbi credita st̃lo¬
qui adĩ pullomͦ pseudo ꝓph&as cũ ueris ꝓph&is parili¬
tatelicentiȩ c̃fuder̃ sed c̃cordes int̃seatq in nullodis¬
sentientes sacra i& litterarũ. ueraces aleis agnoscebant᷑
& tenebant᷑ auctores. Ipsi eis erantphilo sophi hoç t ama¬
tores sapientiȩ ipsi sapientes ipsitheo logi. Ipsiꝓph&ȩ
ipsidoctores ꝓlitatis atq pi&atis. Quicũq scđm illos
sapuit &uix̃ Ibi siphibitũ ÷ sacrilegiũ dr̃ ꝓhibuit: Si
dictũ ÷ honorapatrẽtuũ & matrẽtuã d̃siussit: Sidictũ
ẽ ñ moechaberis. ñ homicidiũ facies ñ furaberis . & &a

Expanded text:
gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de agris et domibus uel quacumque pecuniaria ratione, sed de his se rixentur erroribus, quos merito multae uariaeque inpietatis pariter possidet. At uero gens illa, ille populus, illa ciuitas, illa res publica, illi Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei, nullo modo pseudoprophetas cum ueris prophetis parilitate licentiae confuderunt, sed concordes inter se adque in nullo dissentientes sacrarum litterarum ueraces ab eis agnoscebantur et tenebantur auctores. Ipsi eis erant philosophi, hoc est amatores sapientiae, ipsi sapientes, ipsi theologi, ipsi prophetae, ipsi doctores probitatis adque pietatis. Quicumque secundum illos sapuit et uixit. Ibi si prohibitum est sacrilegium, Deus prohibuit. Si dictum est: Honora patrem tuum et matrem tuam, Deus iussit. Si dictum est: Non moechaberis, non homicidium facies, non furaberis, et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
palã in c̃spicua & natissima posticu in gr̃nasus. in hor¬
tulis in locis publicis ac priuatis cat̃uatĩ ꝓsuaqsque
opinionecestibant : Alii as serente s unũ aliiminumea¬
habere : Alii interiturũ. alii sẽꝑfuturũ : Ali i m̃tedi¬
uina alii fostuito & casib: agi Aium mostales eẽani¬
mas alii mostales : Etqͥ im mostales aliireuolutunbe¬
stias. aliineqͣ quã Quiuͦmostales aliimox interire
pꝰcorpꝰ alii uiuere&i ã postea ł paululũ łaiutius ñ ta¬
m̃ sẽꝑ. Alii in corpore c̃stituentes finẽboni. alii inani¬
mo. alii inutroq. Alii intrinsecus posita &iãbona ad
animũ & corpꝰ addentes. alii sensib corporis sẽꝑ alii ñ¬
sẽꝑ. aliinũ quã putantes eẽcredendũ Has & alias pene
innumerabiles dissensi onesphilosophoꝵ qui sumqua
populus. quis senatꝰ q̃ potestas ł dignitas publica impie
curauit. Acñ pas sĩ sineullo iudicio c̃fus eq̃ habuit in

Expanded text:
palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in horpalam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priuatis cateruatim pro sua quisque opinione certabant, alii adserentes unum, alii innumeraro initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente diuina, alii fortuito et casibus agi; alii inmortales esse animas, alii mortales; et qui inmortales, alii reuolui in bestias, alii nequaquam; qui uero mortales, alii mox interire post corpus, alii uiuere etiam postea uel paululum uel diutius, non tamen semper; alii in corpore constituentes finem boni, alii in animo, alii in utroque, alii extrinsecus posita etiam bona ad animum et corpsemper, alii nunquam, putantes esse credendum. Has et alias pene innumerpopulus, quis senatus, quae potestas uel dignitas publica inpiae curauit, ac non passim sine ullo iudicio confuseque habuit in
Abbreviated transcription (Latin):
rei darebantas serentes reshumanas addeoꝵcurã ñ ꝑ¬
tinere & stoici qͥ c̃ traria sentientes. eas regiatq muni¬
ridiis ad uitorib & tutorib disputabant. Vnde mi¬
ardentẽ. negans utiq deũ cũ in ea dẽciuitate gloria
florueriteprcurꝰ uixeritq. securꝰ Ñsolũ solẽ tullũ
siderũ deũ eẽ ñ oredens. sed nec iouẽ Necullũ deoꝵom¬
nino inmundo habitareõtendens ad quẽ p̃ces hominũ
supplicationesq ꝑueniant. Nn eibi harestippus in
uoluptate corporis ponens sũ mũbonũ. Ibi antistenes uir¬
tutean imi potius hominẽ fieribeatũ asseuerans. duo
philo sophi nobiles & ãbo socratici ᷑ intã diuersi satq int̃
sec̃ trarus finib uitȩ sũ mã locantes : quoꝵ &iã ille fugi¬
endã istea dmin istrandã sapienti dicebat ẽẽrẽpublica:
Ad suã qͥsq. sectã sec tandã discipulos c̃gregabat. N ẽpe

Expanded text:
rei clarebant, adserentes res humanas ad deorum curam non prei clarebant, adserentes res humanas ad deorum curam non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes eas regi ti adque muniri dis adiutoribus et tutoribus disputabant? Unde milapidem ardentem, negans utique deum, cum in eadem ciuitate gloria floruerit Epicurus uixeritque securus, non solum solem uel ullum siderum deum esse non credens, sed nec Iouem nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perueniant. Nonne ibi Aristippus in uoluptate corporis summum bonum ponens, ibi Antisthenes uirtute animi potius hominem fieri beatum adseuerans, duo philosophi nobiles et ambo Socratici, in tam diuersis adque inter se contrariis finibus uitae summam locantes, quorum etiam ille fugiendam, iste administrandam sapienti dicebat esse rem publicam, ad suam quisque sectam sectandam discipulos congregabat? Nempe
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudin ẽ ꝑueniat᷑ humana seporrigit in felicitas si di¬
uinañ duc̃ auctoritas Deniq auctores nr̃i in qͥb. ñ fru¬
stras acrarꝰ litterar figit᷑ et̃t̃minat᷑ cañ. alisi tut int̃se
aliqͣ rationedis sentiant . Vnde ñ in meritocũ illa scribe
litigiosis disputationib garruli sed in agris atq urbib:
cũ doctis atq in doctis tottantiq populi credider̃ Ipsisa¬
ne paucie e debuer̃ Nemultitud in euiles cer& qđ religi¬
onecarũ eẽo poster&. Nec tam̃ ita pauci uteorũ ñ sit
miranda c̃ sensio Neq it in multitudinephilo sophoꝵ
qͥ labore&iã litterario monum̃ta suorũ dogmatũ reli¬
q̃r̃ facileqͥs inuenerit . in t̃qͦs cunctaq̃ sensere c̃ueniant.
qđ ostenderelongũ ÷ Quis li sec teciuꝰ lib& auctorsic ÷
in hacdemonica laciuitateadꝓbatꝰ. ut c&eri imꝓbarent᷑
qͥ diuersa & aduers a senser̃ Nneapud athenas &eprcu¬

Expanded text:
beatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si dibeatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberlitigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum non sit miranda consensio. Neque enim in multitudine philosophorum, qui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis inuenerit, inter quos cuncta quae sensere conueniant: quod ostendein hac daemonicola ciuitate adprobatus, ut ceteri inprobarentur, qui diuersa et aduersa senserunt? Nonne aput Athenas et Epicu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti ai ãuidemꝰ Nã &ips ahistoriaoꝵ in t̃sedis sonantia
copiã nob̵ p̃h&ut ei potius crederedebeamꝰ qͥ diuinȩ quã
tenemꝰ ñ repugnathistoriȩ Porroh. ciues impieciuita¬
nes. quoꝵ nullius c̃tẽnen dauideat᷑ auctoritas. int̃sede
reb gestis ab&ati snrãe memoriaremotis simis discre¬
pantes cui potius crederedebeant ñ inuenient Nos
u in nra erdigionis historia fulti auctoritate diuin a qui¬
quid eiresistt p̃dubitamꝰ ẽẽ falsis simũ quomꝰ lib&tie qui¬
becont t&ã in secularib. littis. q̃ seuuera seufal sadintsu
hilmom̃tiaffer̃ qͦrectebeateq uiuamꝰ Vdũtta¬
cognitionẽo mittamꝰ historiȩ ipsiphilo sopii aqoi
ad istaꝓ gressi sumꝰ qͥ ñ uident᷑ labor asseinstudus suis
nisiut inuenirent quomꝰ iuuendũ e&laccõmodatea
uidericupit. nec seutentiȩ qͦdãmͦ adductalienȩ sed sui
mor ueritatis abru perit. ut ꝓ eacestarent quã ueritatẽ

Expanded text:
praesentia iam uidemus? Nam et ipsa historicorum inter se dissonantia copiam nobis praebet, ut ei potius credere debeamus, qui diuinae, quam tenemus, non repugnat historiae. Porro autem ciues inpiae ciuitanes, quorum nullius contemnenda uideatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotissimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate diuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in saecularibus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo recte beateque uiuamucognitionem omittamus historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non uidentur laborasse in studiis suis, nisi ut inuenirent quo modo uiuendum esset adcommodate ad uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae. sed sui mor ueritatis abruperit, ut pro ea certarent, quam ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ medio crib indigere castitati luxuriã subdit. iusti¬
tiapunit in iustitiã . & ueritatem̃ daciũ. Disciplinare
iomniũ m̃ suras pasticipat᷑cũ ꝓximis inunanimitate &
gaudentib inpostuna & tribulantib remediũ c̃solati¬
on sappostans ad uerx bonũ diligentiã suã sẽꝑextendens
Sermahiub castis sapientib.q. c̃siliis . ornatu acuano elo qͥo
remotiserudiens atq curans uelutiqͥbidã medi caminib
audientes cũ honore&re uerentia dispositiones suas celebrans
c̃tentiom ecestam in ib. iraq priuata Nãcũ sitrationał is
omnẽ motũ inrationalẽ fugit generalit̃ passiones corpo¬
ris deuincit & animȩ. Huiꝰ itaq elegantis simephilosophiȩ
princeps qͥdã fuit sicuti qͥdã dicunt helias ꝓph&la & baptista
i ohannes: Filo aũt prtagoricus suis tẽporib. refestundiq
egregios hebreoꝵ in qͦdã p̃dio circa stagnũ mariã nẽ ip colle

Expanded text:
corpus mediocribus indigere, castitati luxuriam subdit; justicorpus mediocribus indigere, castitati luxuriam subdit; justitia punit injustitiam, et veritate mendacium. Disciplina rerum omnium mensuras participatur: cum proximis in unanimitate et gaudentibus importuna, et tribulatis remedium consolationis apportans. Ad verum bonum diligentiam suam semper extendens, sermonibus castis sapientibusque consiliis ornato ac vano eloquio remotis erudiens atque curans veluti quibusdam medicaminibus audientes, cum honore et reverentia dispositiones suas celebrans, contentione, certaminibus iraque privata. Nam cum sit rationalis, omnem motum irrationalem fugit, generaliter passiones corporis devincit et animae. Hujus itaque elegantissimae philosophiae princeps quidem fuit, sicuti quidam dicunt, Elias propheta et Baptista Joannes. Philo autem Pythagoricus suis temporibus refert undique egregios Hebraeorum in quodam praedio circa stagnum Mariam in colle
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tẽpnens Solas uͦ pollutiones peccata putans. extrinsecus
irruentes casus ex superant. & omniũ absolute hui modi
dom in at᷑. ñ ꝑ in stabilitatẽ necessitatẽq uitȩ qͣ lib& uolun¬
tatẽ mutat᷑. N mala patien sulciscit᷑ p̃ languore autindi¬
gentia neces sarioꝵ cõpressa mord& sed potius gloriat᷑in
talib: Latientiã mansu&ud in ẽ medio critatẽ in om̃ i
uita meditat᷑ & qͣntũ naturȩ humanȩ possibile : dõ eẽ uici¬
nũ uelut in transitu utens p̃sentib Neq circa possessio¬
nẽrera accupata c̃ stringit᷑. Neq ultra quã opus ÷ in p̃semi
ꝓuidere forsan urg& Sẽꝑ aut̃ si plicitatẽ & exercitiũ huꝰi
licẽ t̃minũ om̃i uiuacitate festinat timorediui nosi nein¬
t̃missi oresuspirans. Turpiloqͥa respuens & necusq
ad uocẽ emittere patiens qͦ ractiones suis actib noscit᷑ ex¬
soluere : In breui cõphendens neces saria nature. & cogens

Expanded text:
contemnens, solas pollutiones peccata putans, extrinsecus contemnens, solas pollutiones peccata putans, extrinsecus irruentes casus exsuperat, et omnium absolute hujusmodi dominatur. Non per stabilitatem necessitatemque vitae qualibet voluntate mutatur, non mala patiens ulciscitur, non languore aut indigentia necessariorum compressa mordetur; sed potius gloriatur in talibus. 212 Patientiam, mansuetudinem, mediocritatem in omni vita meditatur; et quantum naturae humanae possibile est, Deo esse vicinum, velut in transitu utens praesentibus: neque circa possessionem rerum occupata constringitur, neque ultra quam opus est in praesenti providere forsan urgetur. Semper autem simplicitatem et exercitium hujus licem terminum omni vivacitate festinat. Timore divino sine intermissione suspirans, turpiloquia respuens, et nec usque ad vocem emittere patiens, quorum actiones suis actibus noscitur exsolvere. In brevi comprehendens necessaria naturae, et cogens
Abbreviated transcription (Latin):
Drec ipueigt᷑ in signissimã eedesiã demonstrauer̃ & dos¬
Amadilatauer̃ uitȩ uistutib qͥ c̃uersationem oachica qͦdã
tẽporefruebant᷑ Vtillim anãq resad homines uenitadõ
istaphilo saphia q̃ multar doctrinarũ &dia lectiecȩ astis
stud iadespic̃ tã quã sitmunita & melioris aperis tẽpusimpen¬
dat. atq ad recteuiuendũ nihi lostentat Hecergophiloso¬
phia c̃uersationemiranda naturali simpliciq prudentia
doc&omnino q̃ neqͥtiã ꝑimant &operentiitilia N u p̃di
cantu istutẽ sed magis exerc& Ni hi lo pendens humanã
gloriã uirilit̃q resistens passionib: anime &neq nature
neces si tatib. sesubdit. nec corporis infirmitati subcũbit.
diuinem̃tis uistutẽ habens sẽ ꝑ cantẽ plat᷑omniũ creato¬
rẽ & eũ noete dieq colens orationib &l& aniisplacatin¬
dubitant̃. Animeuͦ puritate & honoꝵ actuũ c̃uersatione
administeria sediuin a cõpomens purgationes as ꝑsionesq

Expanded text:
ssimam Ecclesiam demonstraverunt, et dogma dilataverunt vitae virtutibus, qui conversatione monachica illo tempore fruebantur. Utilissima namque res ad homines venit a Deo ista philosophia, quae multarum doctrinarum et dialecticae artis studia despicit, tanquam sit minuta, et melioris operis tempus impediat, atque ad recte vivendum nihil ostendat. Haec ergo philosophia conversatione miranda, naturali simplicique prudentia docet omnino quae nequitiam perimant et operentur utilia. Non enicat virtutem, sed magis exercet: nihilo pendens humanam gloriam, viriliterque resistens passionibus animae; et neque naturae necessitatibus se subdit, nec corporis infirmitati succumbit. Divinae mentis virtutem habens, semper contemplatur omnium Creatorem, et cum nocte dieque colens, orationibus et litaniis placat indubitanter. Animae vero puritate et bonorum actuum conversatione, ad ministeria se divina componens, purgationes aspersionesque
Abbreviated transcription (Latin):
ed antigit᷑ om̃ sillis philo sophis qͥ ñ dixerbeatũ hominẽ eu¬
fruentẽ cor poreł fruentẽanimo. sed fruentẽdõ Nsicuteo po¬
re ł seipsoanimꝰ . autsicut amico amicus. sed luceoculus si aliqͥo
ab his ad illã similitudinẽ s afferendũ ÷ Sed dehis nc̃ satis sitdi
cundũ uistutẽ uiuere &eisoliem inerepos seqͥ notitiã di habet
& imitationẽ . nec ẽẽaliã ob causã beatũ. Ideoq ñ dubitat hoc ẽẽ¬
philosophari amaredm̃ cui natura sit in corporalis . Vndeigit᷑
utiq colligit᷑tunc forebeatũ studiosũ sapientiȩ id enĩ ÷philoso¬
phuscũ fruidõ cȩperit : Quãuis itñ c̃tinuobeatꝰ sit qͥeo fruti᷑tđ¬
cũ fruunt᷑. Nemo tam̃ beat̃ ÷ qͥ eo qđ ama tñ fruit᷑ Nã &ipsiqͥ
res ñ amandas amant ñ sebeatos putant amando sed fruendo
Quis qͥs ergo fruit᷑ eo qđ amat uerũq & sũmũbonũ amat qͥ seũ
beatũ nisi miserrimꝰ negat. Ipsũ i uerũ ac sũ mũbonũ ꝓlato

Expanded text:
edant igitur hi omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore, vel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore vel se ipso animus, aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus; si aliquid ab his ad illa similitudinis afferendum est, quod secundum virtutem vivere, et ei soli evenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem; nec ephilosophari, amare Deum, cuius natura sit incorporalis; unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientie, id enim est philosophum, cum frui Deo ceperit. 13 Quamvis enim non continuo beatus sit qui eo fruitcum fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam et ipsi, qui res non amandas amant, non se beatos putant amando, sed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac summum bonum Plato
Abbreviated transcription (Latin):
diuideant᷑ qͥ posuer̃ iudiciũ ueritatis insensib. corporis. eoꝵq
infidis & fallacib. regulis om̃ã q̃ discunt᷑ m&ienda ẽẽcensuer
Vt epicue. & qͥcũq aliitales ut &iã ipsistoici quicũ uehem̃t̃
amauerint sollestiã disputandi quã dia lecticã nominant
a corporis sensib: eã ducendã putauer̃. Hincas seuerantes ani¬
mũ c̃ciperenationes qͣ sappellant ennoeas earũ rerũ scilic& qͦs
definiendo explicant. hincꝓpagariatq comectitotã discendi
docendiq rationẽ. Vbiego multũ miraris oleo cũpulchros
dicant ñ ẽẽ nisi sapientes ex qͥb. sensibi corporis tantã pulcdiri¬
tud inẽ uiderint qualib: oculis carnis formã sapientie decusq
c̃spexerint. Hiuͦ qͦs merito c&eris ante ponimꝰ. discreuer̃ ea
quem̃ tec̃spiciunt᷑. ab his q̃ sensib. attingunt᷑ Nec sensib adi¬

Expanded text:
rporis eorumque infidis et fallacibus regulis omnia, quae discuntur, metienda esse censuerunt, ut Epicurei et quicumque alii tales, ut etiam ipsi Stoici, qui cum uehementer amauerint sollertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt, hinc adseuerantes animum concipere notiones, quas appellant Ivvoiac, earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari adque conecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint, qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anteponimus, discreuerunt ea, quae mente conspiciuntur, ab his, quae sensibus adtingunt
Abbreviated transcription (Latin):
ceronemultis incidis aꝑtis simeostendit᷑ in sapientia ñ hu¬
manas ed plane diui naundehuman a qdãmͦ accendera
In illautiq sapientia ꝓrsus ĩmutabiliatq: eodẽ modo sẽp
sehabente ueritate. c̃stituis se& finẽ boni & causas rerũ
gentis philo sophos. paucis mutatis q̃ xp̃ianam ꝓbat
nãq scole ñdeot p̃cepta st̃. sed hominũ inuenta q uteũq
conatis ingeniis acutissimis p̃diti . ratiocinando uestigare:
qđ in rerxnatura latitar&. qͥd inmorib app&endũ ẽ&
atq fugiendũ qd in ipsis ratio cinandisegulis cesta co¬

Expanded text:
cerone multis modis apertissime ostenditur in sapientia non hucerone multis modis apertissime ostenditur in sapientia non humana sed plane diuina, unde humana quodam modo accenderetur, in illa utique sapientia prorsus inmutabili atque eodem modo semper se habente ueritate constituisse et finem boni et causas rerum gentis philosophos paucis mutatis, quae Christiana a, non deorum praecepta sunt, sed hominum inuenta, qui utcumque conati sunt ingeniis acutissimis praediti ratiocinando uestigare, quid in rerum natura latitaret, quid in moribus adpetendum esset adque fugiendum, quid in ipsis ratiocinandi regulis certa co
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomelius senser̃ tanto c&eris gloriosiores & illustrio¬
res habent᷑ In tantũ aliis p̃lati iudicio postero ut
cũ aristotiles platonis discipulus uirexcellentissim̃i
ingenii &eloqͥo platoniqͥdẽ impar sed multos faciles su¬
perans. cũ sectã peripat&icã c̃didis s& qđ deãbulans dispu¬
tarec̃ seuerat plurimosq disqpulos p̃clara fama excelles
uiuo ad huc p̃ceptore in suã heresĩ congregas s& sostm ostẽ
uͦ platonis xeusippus soris eiꝰ filius & xenocratis dilecteiꝰ
discipulus in scolã eiꝰq̃ achademi auocabat᷑ eidẽ successis¬
sent. atq. obhoc&ipsi &eorũ successores achademiciap¬
pellarent᷑ recentiores tam̃ philosophi nobilis simi qͥb
plato sectanđ placuit noluerint sediciperipat&icos auta
chademicos sed platonicos Exqͥb s̃ ualde nobilitati greci
tina a puleius aferextitit platonicus nobił Illud q̃q atten¬

Expanded text:
quanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustrioquanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustriores habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristoteles, Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur, recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt ualde nobilitati Graecitina, Apuleius Afer extitit Platonicus nobilis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
legi Nec sugit᷑ litt̃as eoꝵ xp̃ianꝰ ignorans uerbis q̃ ñ didic̃
in disputationeñ utit᷑. ut ł naturalẽ latine ł fisicã grȩcȩ
appell& eã pastẽ in qͣdenaturȩ inqͥsitione tractat᷑. Erationa¬
lẽ si uelogicã in qͣq̃ rit᷑ qͥ nã modo ueritas ꝑspicipossit: & mora
lẽt& hicãin qͣ demorib: agit᷑ honoꝵq finib: app&endis maloꝵ¬
q uitandis ideoes c̃abuno uͦdõ atq optimo & naturã nõb
ẽeqͣ factiad ei imaginẽsumꝰ &d octrinã qͣ eũ nosq nouerim
& gratiã qͣ illicoheren dobeatisimꝰ : Hec itaq causa ÷curisto
c&erisp̃ feramꝰ qr cũ alii philo sopiii ingenias uastudiaq c̃
uiuendi istidõ cognito reperer̃ ubi ẽ&& causa c̃stitutã uniuer¬
sitatis & lux ꝑcipi en de ueritatis. & fosbibende felici¬
tatis srincipiũ scilic& nr̃m . lum̃ nr̃m.bonũ nr̃m Ideo
qͥppehos potis simũ eligimꝰ quõ deu nodõ qͥ fec̃ cȩlũ & trã

Expanded text:
 Nec, si litteras eorum Christianus ignorans uerbis, quae non didicit, in disputatione non utitur, ut uel naturalem Latine uel physicam Graece appellet eam partem, in qua de naturae inquisitione tractatur. et rationalem siue logicam, in qua quaeritur quonam modo ueritas percipi possit, et moralem uel ethicam, in qua de moribus agitur bonorumque finibus adpetendis malorumque uitandis, idesse, qua facti ad ejus imaginem sumus, et doctrinam, qua eum nosque noverimus, et gratiam, qua illi cohaerendo beati simus. Haec itaque causa est cur istos caeteris praeferamus; quia cum alii philosophi ingenia sua studiaque covivendi; isti Deo cognito repererunt ubi esset causa constitutae universitatis, et lux percipiendae veritatis, et fons bibendae felicitatippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo qui fecit caelum et terram,
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ naturȩ causas & s incerissim ã ueritatẽ soc rates in acti¬
ua ex celluis sememorat᷑ prtagoras uͦ magis c̃tẽplationi qͥb
potuit intellegentiȩ uirib. institisse : Pindeplato utrũq.
iungendo philosophiã ꝑfecisse laudat᷑ quã intres pastes di¬
stribuit. Vnã moralẽ q̃ maxi me in action e uersat᷑. alterã
naturalẽ q̃ c̃tẽplationi deputata ÷. Testtã ration alẽqͣuer& di¬
st̃minata falso: Quelic& utriq id ÷ & actioni& c̃tẽplatio¬
ni sitneces saria. maxim etam̃ c̃tẽplatio ꝑspectionẽ sibiuin¬
dicat ueritatis. Ideo hec triꝑtitio p̃ ÷ c̃trari a illi distinctio¬
ni qͦ intellegit᷑ om̃ estudiũ sapientiȩ in actione& c̃tẽplatione

Expanded text:
ciendas naturae causas et sincerissimam veritatem, Socrates in activa excelluisse memoratur: Pythagoras vero magis contemplativae, quibus potuit, intelligentiae viribus institisse. Proinde Plato utrumque jungendo, philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit, unam moralem, quae maxime in actione versatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, quae verum disterminat a falso. Quae licet utrique, id est, actioni et contemplationi, sit necessaria, maxime tamen contemplatio perspectionem vindicat veritatis. Ideo haec tripartitio non est contraria illi distinctioni qua intelligitur omne studium sapientiae in actione et contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
easq: ibi docuis s& ipsa Porro appellata t᷑ eoꝵ memor abił
doctrina q̃ appellata ÷ sapientia Quȩqd erat nisi ma¬
xime astronomia & siq aliud taliũ disciplinarũ ma¬
gis ad exercenda in genia quã illum in andas uere
t̃ris eiꝰ modi studiadaruerunt. Lon geante sapientes
ł philo sophos grecie sed tam̃ postabrahã &is a ae&ia eob
&ioseph: Nimire &iã pꝰ ipsũ morsen Eoqͥppetẽporequo
morsesnatus ÷ fuis sereperit᷑ athlas illem agnꝰ astrolo¬
fũ it tris megistus istemercurius. Quantũ itaqi atq¬
losophoꝵ generatradunt᷑. Vnũ italicũ ex eapasteitaliȩ quo
qͦndã magnagrecia nuncupatat̃. alterionicũ in eist̃ris
ubi & nunc grecia nom inat᷑ Italicũ genꝰ auetorẽ habuit pr¬
thagorã samiũ aqͦ &i ãfer̃ ipsũ philosophiȩ nom̃ exortũ

Expanded text:
easque ibi docuisset. Ipsa porro eorum memorabilis easque ibi docuisset. Ipsa porro eorum memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et si quid aliud talium disciplinarum magis ad exercenda ingenia quam ad inluminandas uera sterris eius modi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes uel philosophos Graeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atfuit TRIMEGISTUS iste MERCURIUS. Haec Alosophorum genera traduntur, unum italicum, ex parte Italie, que quondam magna Grecia nuncupata est. Alterum ionicum, in eis terris, ubi et nunc Grecia nominatur. Italicum genus autorem habuit Pythagoram Samium, a quo etiam ferunt ipsum philosophie nome
Abbreviated transcription (Latin):
fisiciclaruer. Soluigit᷑ illitheo logi po& ȩ orpheus. lind
Sed nec ipsi uerũ theo logũ nr̃m morsen qunũ uerũ dm̃
attin& in qͣ lingua littẽhuiꝰ scłi maxime feruer̃ nihil
habentun des apientiã suã iactent . quoreligionenrã ubs
ueras apientia ÷ siñ superior s altĩ uideat᷑ eẽ antiqͥor
Nonses inpopulodĩ c̃stituit qͥ docendis litteris
ductores eo qđ eas inducant id ÷ introducantqͦdã mͦ
incorda discentiũ ł in eas potius ipsos qͦs docent. Nulla
igit᷑ gens deanti qͥ tatesuȩ sapientiȩ suꝑ patri archas
& ꝓph&as nr̃os quib diuina ineratsapientia ulla
seuanitatei actauerit. qͣndo nec agrptꝰ inuenit q̃
sol& falso & in anit̃ des uarũ doctrinamantiqͥ tate
groriari qͣlicũq sapientia sua patriarcharũ nr̃oꝵ
tẽporep̃ uenis ses apientiã: Neq iqͥsquã dicereaude¬
bit mirabiliũ disciplinarũ eosperitissimos fuisse.
antequã litt̃as nossent id ÷ ante quã isis. eo uenis s&

Expanded text:
flumen erupit. Soli igitur illi theologi poetae, Orpheus, Linus, Sed nec ipsi uerum theologum nostrum Moysen, qui unum uerum Deum attinet, in qua lingua litterae hujus saeculi maxime ferbuerunt, nihil habent unde sapientiam suam jactent, quo religione nostra, ubi vera sapientia est, si non superior, saltem videatur antiquiorMoyses in populo constituit qui docendis litteris ductores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos docent. Nulla igitur gens de antiquitate suae sapientiae super patriarchas et prophetas nostros, quibus diuina inerat sapientia, ulla se uanitate iactauerit, quando nec Aegyptus inuenitur, quae solet falso et inaniter de suarum doctrinarum antiquitate gloriari, qualicumque sapientia sua patriarcharum nostrorum tempore praeuenisse sapientiam. Neque enim quisquam dicere audebit mirabilium disciplinarum eos peritissimos fuisse, antequam litteras nossent, id est, antequam Isis eo uenisset
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis it hamo xpĩanꝰ lit̃tistantũ ȩccles i asticis eruditꝰ platoni¬
coꝵforte nom̃ ignor&. Necutrũ .Iͦ. genera philosophoꝵ exti¬
titerint in grecalingua ionicoꝵ &italicoꝵsciat. Ñ tam̃ ita
surđ ÷ in reb. humanis utnesciat philosophos ł studiosũ sa¬
pientiȩ ł ipsãsapientiã ꝓfiteri. Cau& tam̃ eos qͥscđ̃m elem̃ta
aecipiat ꝑ philosophiã & in anẽ seductionẽ scđm elem̃ timun¬
di Deinden eom̃ stales eẽ arbi tr& aud itab eodẽ a postolo
cũ rẽmagnã dõ dixis s&& q̃ a paucis possitintellegi qđ in illo
sibilia sua ihi&iã dictũ tñ illos ipsũ dm̃ recte caluis seqr
& aliis reb. qͥb ñ opostebat diuinos illiunitantũ debitos
d&uler Quõ cognoscentes dm̃ ñ sicut dm̃ &rł Vbi& romanos¬

Expanded text:
im homo christianus litteris tantum ecclesiasticis eruditus, Platonicorum forte nomen ignoret, nec utrum duo genera philosophorum exstiterint in graeca lingua, lonicorum et Italicorum, sciat; non tamen ita surdus est in rebus humanis, ut nesciat philosophos vel studium sapientiae, vel ipsam sapientiam profiteri. Cavet eos tamen, decipiat per philosophiam et inanem seductionem, secundum elementa mundi . Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo cum rem magnam de Deo dixisset et quae a paucis possit intelligi, quod in illo sibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam cognoscentes Deum non sicut Deum glo
Abbreviated transcription (Latin):
oculi alterius. & si sentiuntutiq patiunt᷑. Nec posst
q qͣuersũ potestlustrare qđ cernimꝰ undefitutibi potius
neꝰ sci psosuiderent : Nãubi st̃ id÷ que locũ tenent solitenẽl
sitantũ ibiui derentoculiubi st̃ nihilãplius quã seipsos
uiderent Cũ i. señ uident ñ modo cogim᷑ c̃sentireposse
ubi sentiuntibi patiunt᷑. Mlibih uident quã ubi st̃ ibi

Expanded text:
oculi tui; et si sentiunt, utique patiuntur; nec possunt quaquaversum potest lustrare quod cernimus. Unde fit ut ibi potius modo seipsos viderent. Nam ubi sunt, id est quem locum tenent, soli tenent; si tantum ibi viderent oculi ubi sunt, nihil amplius quam seipsos viderent. Cum autem se non vident, non modo cogimur consentire, posse ubi sentiunt, ibi patiuntur. Alibi autem vident quam ubi sunt: ibi
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã &minui potest: Nullũ igit᷑crescentis anim ȩ argu¬
m̃tũ ÷ uires in maiore&atemaiores multa alia dicipossun
q̃ unti in sania & morbo corporis animã crescerecũ i psum
corpminuat᷑. neipseqͥ dẽ fren&icus dixerit cui uires mul¬
toãpliores quã sano ẽẽ solentnem onescit . Vndemihi

Expanded text:
quidquam et minui potest. Nullum igitur crescentis animae arguquidquam et minui potest. Nullum igitur crescentis animae argumentum est, vires in majori aetate majores. Multa alia dici possunt; a sunt, insania et morbo corporis animam crescere, cum ipsum corpus minuatur, ne ipse quidem phreneticus dixerit, cui vires multo ampliores, quam sano esse solent, nemo nescit. Unde mihi
Abbreviated transcription (Latin):
rit. uiresq ꝑeosdatas cognouerit creuissean imã q̃ hi sin
dies ampliorib. utat̾rrecteacprudent̃ existim &
Sotest instesi ab aliqͦii uenequẽ uelamin ein t̃posito
ñ c̃spiciat paruos adeuescalamos laxu arcu qͣntũ po¬
testiaculatos uiderit ñ longeiremoxq recidere.
a cpꝰ paululũ sagittas iã ferro graues pennulis ueg&las
neruo intentis simoemissas. cȩlũ remotissimũ p&lere
Fidesq facta fuerit pariconatu hominis utreq eẽ fa¬
ctũ creuis seillũ tantillo tẽpore. atq auctũ uirib. arbi¬
tram qđ qd dicipotest ꝑ uersius Seindesianimacres c̃¬
cernendũ ÷ quã si tinscitũ increm̃taei deuirib corporiscre¬
dere decopiad octrinarũ ñ credere cũ illis solis ac cõmod&
nutũ hoc sola possideat Acsi crescereanimã putamꝰ cũ ad¬
demit᷑in laborestudioꝵatq histẽporib doc trinȩaggera¬
riatq ex trui solent neq: ullomꝰ eodẽ tẽpores imulau geri

Expanded text:
rit, viresque per eos datas cognoverit; crevisse animam, quae his in dies amplioribus utatur, recte ac prudenter existimet? Potest enim iste, si ab aliquo juvene, quem velamine interposito non conspiciat, parvos ac leves calamos, laxo arcu quantum potest jaculatos, viderit non longe ire, moxque recidere; ac post paululum sagittas jam ferro graves, pennulis vegetas, nervo intentissimo emissas, coelum remotissimum petere; fidesque facta fuerit, pari conatu hominis utrumque esse factum; crevisse illum tantillo tempore, atque auctum viribus arbitrari. Quo quid dici potest perversius? 40. Deinde anima si crescit, vide quam sit inscitum, incrementa ejus de viribus corporis credere; de copia doctrinarum non credere; cum illis solum accommodet nutum, hoc sola possideat. At si crescere animam putamus, cum addemitur in labore studiorum; atque his temporibus doctrinae aggerari atque exstrui solent; neque ullo modo eodem tempore simul augeri
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ubiratio & intellegentia in infantes opita ÷ quo¬
accessuquasit scientiȩ capaxatq doctrine&habilis ꝑ¬
ception fueritatis & amoris boniquacap acitate hau¬
riat sapientiã uistutib.q. sitp̃dita qͥb. prudent̃ for¬
tit̃ tẽperant̃ &iuste aduersus errores. & c& era ingene¬
ratauiciadimic& eaq nullius reidesiderio nisi boni
illius sũmiatq ĩmutabił iuincat Qđ & siñ faciatipsa
taliũ bonorũ capacitas innaturarationali diuinitꝰ insti¬
tuta quantũ sit boniquã mirabi leopus omni poten¬
tis quis cõp&ent̃ eff&ur aut cogitat Pr&itastis be
regniq donant᷑ ñ ne humano in geniotot tanteq
astes inuente & exercitate pastĩ necessariȩ pastĩuo¬
luntariȩ uttã excellens uim̃tis atq rationis in his

Expanded text:
e mentem dedit, ubi ratio et intellegentia in infante sopita est quoaetatis accessu, qua sit scientiae capax adque doctrinae et habilis perceptioni ueritatis et amoris boni; qua capacitate hauriat sapientiam uirtutibusque sit praedita, quibus prudenter, fortiter, temperanter et iuste aduersus errores et cetera ingenerata uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut cogitat? Praeter enim regnique donantur, nonne humano ingenio tot tantaeque artes sunt inuentae et exercitae, partim necessariae partim uoluptariae, ut tam excellens uis mentis adque r
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ si trans scribit᷑ Medi cam̃tũ aut̃ uulneris in eo qđ inde
sineoperec̃cupiscentiali. in solama teriȩ corporali. ꝑdiuinã
c̃ception is formationisq rationẽ d e uirgineas sũ ptũ ÷ ꝓp̃t
mortis sine iniqͥtate c̃ sostiũ & sine falsitateresurrectio¬
nis exemplũ Qua ꝓpt̃ qđ anima xp̃i ñ sit extraducean im
illu pͥmep̃uaricatricis. puto qđ &iã ipsi qͥ animarxtraducẽ
defendt̃ c̃sentiant : ꝑ sem̃ quippec̃ cũbentis patris tran¬
fundi&iã sem̃ anime uolunt. aqͦ genere c̃ceptionis xp̃s¬

Expanded text:
quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine adsumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum. quapropter quod anima Christi non sit ex traduce animae illius primae praeuaricatricis, puto, quod etiam ipsi, qui animarum traducem defendunt, consentiant — per semen quippe concumbentis patris transfundi etiam semen animae uolunt, a quo genere conceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipso adã usq ad corpꝰ mariȩ qđ & ipsũ ẽomodo c̃ceptũ
ne uirginis sũpsit Ratiouͦ c̃ceptionis eiꝰ ñ a semine
uirili sed longealit̃ acdesuꝑ uenit : ꝓindescđm hoc qđ
dem atreaccep̃. &iã delũbis a brahȩ fuit . Ille ÷ergo de¬
desuop atrenatꝰ ÷ abra hã ꝑ legẽ scilio& in m̃bris n¬
pugnantẽ legim̃tis & inuisibisẽ õcupiscentiã quã¬
uis eã casta & bomaiura nuptiar ñ sinant ualere . nisi
leibi decimatꝰ ÷cuiꝰ caro in deñ feruo ẽ uulneris. sed ma¬
teriẽ medicam in qtrax̃. Nã cũipsa decimatio ad p̃fi¬
gurandã medicinã ꝑtinueritallud in abrahȩ carne
decimabat᷑ qđ curabat᷑ ñ illu dunde curabat᷑. Fadẽ
nãq caro ñ abra hȩtantũ sed ipsius pͥmi t̃reniq homi¬
nis simulhabebat & uulnꝰ p̃uaricationis & medicam̃tũ
uulneris. Vulnꝰ p̃uaricationis in legem̃ broꝵ repugnans
legim̃tis q̃ ꝑ omnẽ pinde ꝓpagatã carnẽ sem in aliratione

Expanded text:
ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum ne Virginis sumpsit. Ratio vero conceptionis ejus non a semine virili, sed longe aliter ac desuper venit. Proinde secundum hoc quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est ergo desicut de suo patre natus est Abraham per legem, scilicet in membris repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi le ibi decimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illud, unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽside corporesinebaptis moexierit . qͥs qͥs i stã sen¬
tentiã deanimatenens potuerit demonstrare miranđ ÷
Veris simeq ꝓpeacueracissime scriptũ ÷ caro c̃cupis c̃ad¬
uersus spiritũ & spiritꝰ aduersus carnẽ. Sed tam̃ carnẽ
si n eanimac̃cupisceren il posseputo qđ om̃is doctꝰ in do¬
ctꝰq ñ dubit& Acꝑ hocipsius c̃cupiscentiȩ carnalis¬
oaus añ ÷ in animas ola sed multom inꝰ ÷ in carnesola
Exutroq it fit Exanim ascilic& qđ sineilla delecta¬
tio nulla sentit᷑ : Excarneaut qđ sineilla carnał de¬
qui animarx traducẽ ad firmanti Ñ erit c̃seq̃ ns ut &iã
ipsa xp̃i anima exillius p̃uaricatoristraduceuenis se
credenda sit. neꝑ illius hominis in obȩdientiã &iã ipse
peccator c̃stituat᷑ ꝑ cuꝰ unius oboedientiã ab illo reatali¬
berati iustic̃ stituunt᷑ multi Et qdco in qͥnatius illo ut ero
quirginis cuiꝰ caro &iã side peccati ꝓpagatione uenit . N

Expanded text:
tionem, si de corpore sine baptismo exierit, quisquis istam sententiam de anima tenens potuerit demonstrare mirandus est. Uerissime quippe ac ueracissime scriptum est: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem; sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse puto quod omnis doctus indoctusque non dubitet. ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalisst in anima sola, sed multo minus est in carne sola. ex utroque enim fit: ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnalis dequi animarum traducem affirmant, non erit tamen consequens ut etiam Christi anima ex illius pracredenda sit; ne per illius hominis inobedientiam etiam ipse peccator constituatur, per cujus unius obedientiam ab illo reatu liberati, justi constituuntur multi? et quid incoinquinatius illo utero uirginis, cuius caro, etiamsi de peccati propagatione uenit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi qr necesse : intellegamꝰ scam aliquẽ modũ ibi xp̃m
ñ fuisse Quis aũt neg& eũ scđm carnẽibi fuis se Ergoscđs
tionis adã alio qͥn &iã ipsa ibi fuiss&l Hicinsistuntilli
qͥ traducẽ animaix defendt̃ & dicunt c̃firmatã sententi¬
ã suã. si leui c̃stat&iã scđmanimã fuisseinlũ bis abra¬
hȩ in qͦ eũ decimauit melchi sedech. ut possit abeo xp̃s
in istad ecimatione discerni: Quiquõ decimat᷑ ñ ÷ &ta¬
m̃ in lũbis abrahȩ scđmcarnẽ fuit restat ut scđ manimũ¬
fuerit Nocadmeñ multã attin& qͥ utroꝵq collatio¬
onẽ adhuc audi resũ paratior quã utro lib&liã c̃firma¬
resententiã Interĩ xp̃i animã ab originehuiꝰ tradu¬
cis ꝑ hoctestimoniũ secernere uolui . inuenient istiqͥd
eis ꝓc&eris fostas seres pondeant &dicant qđ &iã me
ñ par mou& Quãuis llius hominis animasitinlũbis¬

Expanded text:
nisi quia necesse est intellegamus secundum aliquem modum ibi Christum non fuisse? quis autem neget eum secundum carnem ibi fuisse? ergo secundum li, qui traducem animarum defendunt, et dicunt confirmatam esse sententiam suam, si Leui constat etiam secundum animam fuisse in lumbis Abrahae, in quo eum decimauit Melchisedech, ut possit ab eo Christus in ista decimatione discerni: qui quoniam decimatus non est et tamen in lumbis Abrahae secundum carnem fuit, restat, ut secundufuerit. hoc ad me non multum adtinet, qui utrorumque conlationem adhuc audire sum paratior quam utrorumlibet iam confirmare sententiam. interim Christi animam ab origine huius traducis per hoc testimonium secernere uolui. inuenient isti, quid eis pro ceteris fortasse respondeant, et dicant, quod etiam me non parum mouet, quamuis nullius hominis anima sit
Abbreviated transcription (Latin):
gratia necessaria ql ñ peccauit in adã si om̃es in eopeccas
tes ad ꝑcipiendã gratiã scibaptismi. &iã cũ paruulisatq
infantib currant. Inqͥb si hoc uinculũ peccati soluitur
Sii ꝑ hoc sacram̃tũ corporieorũ c̃sulit᷑ ñ &animȩ debe¬
rent & mostui baptizari. Atcũuideam hocuni uer¬
salit̃ ȩc lesiãr&inereut cũ uiuentib succurrat᷑. &ui¬
uentib succurrat᷑. necũ mostui fuerint nihil fieri
pos sit qđ ꝓsit . Ñ uidemꝰ qd aliud possit intelleginisi
unũ queq paruulũ ñ eẽnisi adã & corpore& anima &
ideo illixpĩ gratia neces saria. A&las quippeilla in serpsa¬

Expanded text:
gratia necessaria, quia non peccauit in Adam, si omnes in eo peccasse tes ad percipiendam gratiam sancti baptismi etiam cum paruulis atque infantibus currant, in quibus si hoc uinculum peccati soluitur,si enim per hoc sacramentum corpori eorum consulitur, non et animae, deberent et mortui baptizari; at cum uideamus hoc uniuersaliter ecclesiam retinere, ut cum uiuentibus curratur et uiuentibus succurratur, ne, cum mortui fuerint, nihil fieri possit quod prosit, non uidemus, quid aliud possit intellegi, nisi unumquemque paruulum non esse nisi Adam et corpore et anima et ideo illi Christi gratiam necessariam. aetas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sexdiert operib nullomodo ẽẽ factũ hominẽ aitcorpo¬
ris humani caus alẽ rationẽ tantũ modo factũ anims
autẽ nullã cũ potius scđm ipsã sit homo ad imaginẽdĩ
Autceste&siñ ẽtra uerbascripturȩ aꝑteposita. tam̃ dur
atq intolerabilit̃ diceremꝰ ł in eacreaturaspiritaliq̃ ad
hoctantũ modo creata ẽ& facta fuisse Animȩ huma¬
nerationẽ cũ ipsa creatura in quaistaratio facta dicer&
ñ cõmomorat᷑ in operib dĩ ł in aliqͣcreatura q̃ in illi scũ¬
memor ar& o perib factã rationẽ an imȩ uelut i n omni¬
rei crederem Sed nc̃ si ob hoc mulierp̃ deuiro sed simi¬
lit̃ ut illeadõ factã animã asserit᷑ accepisse qr singulas
singulis dr̃ fac̃ ñ erat facta in illis pͥmis operib. anima
femine Aut sigeneralis omniũ animarũ ratio facta
fuerat sict in hominib. ratio gignendi redit᷑ ad illud

Expanded text:
aut corporis humani causalem rationem tantummodo factam, animae autem nullam, cum potius secundum ipsam sit homo ad imaginem dei; aut certe etsi non contra uerba scripturae aperte posita, tamen dure atque intolerabiliter diceremus uel in ea creatura spiritali, quae ad hoc tantummodo creata esset, factam fuisse animae humanae rationem, cum ipsa creatura, in qua ista ratio facta diceretur, non commemoraretur in operibus dei, uel in aliqua creatura, quae in illis commemoraretur operibus, factam rationerei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat facta in illis primis operibus anima feminae; aut si generalis omnium animarum ratio facta fuerat, sicut in hominibus ratio gignendi, reditur ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ addm qͥ dediteũ qͦ satis ad monem exnihilo dm̃ fecisse
animã quã primo hominidedit . Ñ exaliqͣ iã facta creatu¬
rasicut corpꝰ ext̃ra. Etid eocũ redit ñ hab& qͦredeatnis i
adauctorẽqui eã dedit. Nad eã creaturã ex qͣ facta ÷ sicut
corpꝰ ad t̃rã. Nulla ÷ it creatura exqͣ facta ÷ qr exnihilo

Expanded text:
timonio sane satis admonemur ex nihilo deum fecisse animam, quam primo homini dedit, non ex aliqua iam facta creatura sicut corpus ex terra; et ideo, cum redit, non habet. quo redeat, nisi ad auctorem, qui eam dedit, non ad eam creaturam, ex qua facta est, sicut corpus ad terram. nulla est enim creatura, ex