comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humerũ ꝓpͥum: Cuiꝰ ititidẽ
humilitatis. quante obsecͦ
ꝯpassionis. q̃ sublimitatis
sue oblita. q̃ potestatis sue
maiestate dissimulata. buti¬
rum & mel comedendo ꝓpt̃
nos ad participationẽ mus¬
carum descendit. & tã ma
ꝑientiam sponte suscepit:
Quid nobis fac̃e ñ possit.
ꝑsona in qua d̃s sit. ĩmo ꝑ sc̃a
queds nobiscũ sit: Quid
pronob̃ quod ad salutẽ nr̃ã
speccet: facẽ nolit. qui ad pas¬
sionss nrãs ex sola ꝯpassioẽ
descendit: Ecce inhis habes
q̃ potestate p̾dita & ad ꝯpas¬
sionem ꝓna. suis fidelibus
prodesse c efficacit̾ possit.
& indubitant̃ uelit. Uidea¬
cordet elec̾tio temporis. eũ
qualitate ꝑsone ad uẽtantis.
Uideamus gͦ qñ uen̾it. Co
certe tempore uenit quan¬
do maxime necessarium
fuit. Eo tempore uenit. qñ
inpopło fidelium regale p̃¬
sidium de fecit. Uenit qñ
inpopło di defecit utraq
successio regum iuxta gem¬
nũ quẽ p̃diximus modũ.
quando ꝓpt̾ maliciã regnã¬

Expanded text:
 itidem humilitatis, quantae, obsecro, compassionis, quae sublimitatis suae oblita, quae potestatis suae majestate dissimulata, butyrum et mel comedendo, propter nos ad participationem muscarum descendit, et tam maorum experientiam sponte suscepit. Quid nobis facere non possit persona in qua Deus sit, imo persona quae Deus nobiscum sit? Quid pro nobis quod ad salutem nostram spectet facere nolit, qui ad passiones nostras ex sola compassione descendit? Ecce in his habes qui potestate praedita, et ad compassionem prona suis fidelibus prodesse, et efficaciter possit, et indubitanter velit. Videaconcordet electio temporis cum qualitate personae adventantis. Videamus ergo quando venerit. Eo certe tempore venit, quando maxime necessarium fuit. Eo tempore venit, quando in populo fidelium regale praesidium defecit. Venit, quando in populo Dei defecit utraque successio regum, juxta geminum quem praediximus modum, quando propter malitiam regnan
Abbreviated transcription (Latin):
dine solidare. S consulte qͥdẽ h
iudei dic̾e nolunt. quod sc̃pture
auctoritate ꝓbare ñ possunt: sic̃
nec illud utiq audent affirma¬
re designatum pu̾m. exbutiri
⁊ mellis cõmestione. disc̾tionis
scĩam anticipasse. nec accepisse
qͥdem. qͣmuis scriptura uideat᷑. hoc
ip̃m uelle. Butirum inquit. ⁊ mel
comedet. ut sciat reprobare malũ
.I.e.ẜ. S ut in ħ loco consecutiuum
dñt. hic pro .⁊. ponit᷑ ac si dicatur.
ꝙ scĩam reꝓbandi malũ. ⁊ eligendi
bonum habebit: Nunquid ẽ totũ
Iuuencłam conciꝑe.⁊ parere / iuuẽ¬
cule filiũ. butirũ & mel comedere &
insani capitis nͣ eẽ: qͥd hoꝵ magnũ.
quid hoꝵ mirũ. qͥd hoꝵ qd̃ debe¬
at credi magne alicinꝰ rei signũ:
Nichil sane. Aliqͥn inco qd dico.
me qͣi ꝓpħ̃am habete. Ecce p̾dico.
ecce futurũ ꝓmitto. qr iuuencła
concipiet.: ⁊ pariet filiũ quibuti¬
qr nr̃a de nr̃o emanuele ẽ uera.
Nam si signo qd ꝓmitto. parati

Expanded text:
dine solidare. Sed consulte quidem hoc dine solidare. Sed consulte quidem hoc Judaei dicere nolunt quod Scripturae auctoritate probare non possunt, sicut nec illud utique audent affirmare, designatum puerum ex butyri et mellis comestione discretionis scientiam anticipasse, nec accepisse uidem, quamvis Scriptura videatur hoc ipsum velle: Butyrum, inquit, et mel comedet, ut sciat . Sed ut in hoc loco consecutivum, ut, prout dicunt, hic proponitur, ac si dicatur: quod scientiam reprobandi malum et eligendi bonum habebit? Nunquid est totumjuvenculam concipere et parere, juvenculae filium butyrum et mel comedere, et insani capitis non esse; quid horum magnum, quid horum mirum, quid horum quod debeat credi magnae alicujus rei signum? Nihil sane. Alioquin in eo quod dico me quasi prophetam habere, ecce praedico, ecce futurum promitto, quia juvencula concipiet, et pariet filium qui butyquia nostra de nostro Emmanuele est vera. Nam, si signo quod promitto parati
Abbreviated transcription (Latin):
nullum: Sexto certe ezechie ãno.
ut ex regnoꝵ libro hm̃s samaria
capta fuit. Quid gͦ dicturi sunt:
fuit: Anforte illud magis ꝙ ñ ꝓãt
anno & facta ⁊ impleta fuit: Ui¬
deant gͦ iudei qͦm idẽ signũ sit.
quod arhat ꝓmuittit᷑ nec exhibet᷑.¬
⁊ quod suberechia ꝓponit᷑. atq ꝯ¬
pletur: Adultimum autẽ dicunt.
quia res qͣm nunqqͣm uid̾ant. ñ qͣm
uisuiri erant nulliꝰ omnino rei sig¬
num eis potuit ẽẽ: liccͥco necillũ.
sub quo tunc laborabant. potuit
timorem auferre. Adh it̾m respõdeo.
quia dicta ꝓpħia. siut intelligatur
deillo suo pu̾o. sine denr̃o. siue de
quolibet alio. ñ poterat omni¬
no illum timo rem tollere. ob
quẽ tollendum contẽdunt. sigñ
datum fuisse. nͥ forte dicturi
sunt iuuencu lam suã sub tan¬
ta festinatiõe concepisse. ⁊ peꝑis¬
se. ut noui tas ip̃a miraculi.
⁊ p̾cipitatio inopinate rei. faci¬
le posset deiectos animos ad
fiduciam erig̾e iinspei certitu¬

Expanded text:
nullum? Sexto certe Ezechiae anno, nullum? Sexto certe Ezechiae anno, ut ex Regnorum libro habemus, Samaria capta fuit. Quid ergo dicturi sunt? fuit? An forte illud magis quod non panno, et facta, et impleta fuit? Videant ergo Judaei quomodo idem signum sit quod Acham promittitur, nec exhibitur, et quod sub Ezechia proponitur atque completur? Ad ultimum autem dicunt, quia res quam nunquam viderant, nunquam visuri erant, nullius omnino rei signum eis potuit esse, et idcirco nec illum sub quo tunc laborabant potuit timorem auferre. Ad hoc iterum respondeo quia dicta prophetia, sive intelligatur de illo suo puero, sive de nostro, sive de quolibet alio, non poterat omnino illum timorem tollere, ob quem tollendum contendunt signum datum fuisse, nisi forte dicturi sunt juvenculam suam sub tanta festinatione concepisse et peperisse, ut novitas ipsa miraculi et praecipitatio inopinatae rei facile posset dejectos animos ad fiduciam erigere, et in spei certitu
Abbreviated transcription (Latin):
ctione ꝓpħica ꝓbat᷑ lib̾ationi suc¬
ced̾ere. libent̾ nifallor fr̾s accipitis.
ut caput golie. ꝓͥo trucidet᷑. mucro¬
ne. ⁊ p̃sumptio assertionis iudaice
ꝓpͥa refellat᷑ argunĩtatione S dñt
item. qͦd signum illud. adħ dands̃
erat. ut in stantẽ tunc temporis
timorem. tolłe potuiss S ñ potu¬
it res. que pꝰ tot annos futura erã
timorem tolłe qui tunc instabat.
Adħ ip̃e respondeo. q instantis
ꝑicłi metum. sic̃ tollere ñ potuit
res pꝰmultos annos futura. sic n
eum auferre potuit res pͦ aliqͦs
m̃ses uentura. Si dato signo ut
dũt d̾s metum illum tolłe uolu¬
it. nunquid manus eiꝰ ad̾o inua¬
lida fuit. ut eodem die. ł ebdoma¬
da. ł eodẽ saltem m̃se. signũ dare
ñ poss qͦd ad tollendũ timorem.
omnib satis facet: Quid ilł contu¬
lit. ł conferre potuit. sub tanta
trepidatione. diu p̾stolari signũ.
qͦd cũ accid̾et. e̾ẽt serum ł penitꝰ

Expanded text:
ctione prophetica probatur liberationi succtione prophetica probatur liberationi succedere. Libenter, ni fallor, fratres, accipitis ut caput Goliae proprio trucidetur mucrone, et praesumptio assertionis Judaicae ropria refellatur argumentatione. Sed dicunt item quod signum illud ad hoc dandum erat, ut instantem tunc temporis timorem tollere potuisset. Sed non potuit res quae post tot annos futura erat timorem tollere qui tunc instabat. Ad hoc ipse respondeo, quia instantis periculi metum sicut tollere non potuit res post multos annos futura, sic nec eum auferre potuit res post aliquos menses ventura. Si dato signo, ut dicunt, Deus metum illum tollere voluit, nunquid manus ejus adeo invalida fuit ut eodem die, vel hebdomada, vel eodem saltem mense signum dare non posset quod ad tollendum timorem omnibus satisfaceret? Quid illis contulit, vel conferre potuit sub tanta trepidatione diu praestolari signum, quod, cum accideret, esset serum, vel penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat. S siu̾e constat qͦd discreti¬
onis tp̃ra puer ille anticipauit ex
tali comestione. fateor ⁊ ip̃e. ħ ipsũ
ñ contempnende rei signũ extitisse.
S uideamꝰ ꝙ seq̃r. Nam ibi conse¬
quent̾ adiungitur. quia añquam
sciat puer rehare malũ ⁊ eligere
bonum. derelinquet᷑ t̾ra. qͣm tu
detestaris a facie duoꝵ regũ suoꝵ.
Uide gͦ ⁊ aniumadu̾te. quia prus
lib̾anda erat a facie duoꝵ regum
illorum. qͣm puer accepiss scĩam
disc̾nendi bonum ⁊ nialũ. lib̾atio
itaq eiꝰmͦi scĩam p̾cessit. Nongͦ in¬
tempestina illa scĩa. p̾t̾ite lib̾atiõis
signum ẽe potuit. Nam signum ut
uolunt. debet rem ip̃am p̾cedere.
res aũ significata. signosucced̾e.
hac itaq rõe. si c̃ illius lib̾ationis
signũ ẽẽ ñ potuit ꝙ dm̃s de ema¬
nule nr̃o. sic nec illius signum ẽẽ
potuit. qͦd illi asserunt de emanu¬
ele suo. Nam dicta illa pu̾i scĩa. q̃so
la ĩuenta ẽ ꝓsigno ẽẽ potuisse. exle¬

Expanded text:
ut sciat. Sed si vere constat quod discretionis tempora puer ille anticipavit ex tali comestione, fateor et ipse hoc ipsum non contemnendae rei signum exstitisse. Sed videamus quod sequitur. Nam ibi consequenter adjungitur, quia antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra quam tu detestaris a facie duorum regum suorum. Vide ergo et animadverte, quia prius liberanda erat a facie duorum regum illorum, quam puer accepisset scientiam discernendi bonum et malum. Liberatio itaque ejusmodi scientiam praecessit. Non ergo intempestiva illa scientia praeteritae liberationis signum esse potuit. Nam signum, ut volunt, debet rem ipsam praecedere. Res autem significata, signo succedere. Hac itaque ratione sicut illius liberationis signum esse non potuit quod dicimus de Emmanuele nostro, sic nec illius signum esse potuit quod illi asserunt de Emmanuele suo. Nam dicta illa pueri scientia quae sola inventa est pro signo esse potuisse ex le
Abbreviated transcription (Latin):
faciat mͥ homo. Si consistãt
adu̾sum me castra. non time¬
bit cormeum. Si exurgat ad¬
u̾sum me p̾lium in hoc ego
sꝑabo. Pxecet̾is arborib ꝓ cera
fuit. que dicẽ dese non dubita¬
uit. Et p̾cessi sapientia om̃s
qui fuerunt ante me ĩ ierł̾m
& mens mea contemplata ẽ
multa sapienter ce didicit:
Yceritas eus celum tangebat.
qui ueracit᷑ dicere pot̾at.:Sapi

Expanded text:
faciat mihi homo. Si consistant faciat mihi homo. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Si exsurgat adversum me praelium in hoc ego sperabo . Prae caeteris arboribus procera fuit, quae dicere de se non dubitavit: Et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem, et mens mea contemplata est multa sapienter et didicit . Proceritas ejus coelum tangebat, qui veraciter dicere poterat: Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tas euis contingens celum. Ee¬
ce arbor magna arbor robus¬
ta arbor ꝓcera. Magna adbõa
agenda. fortis ad mala toleran¬
da. ꝓcera adsublimia contem¬
planda. Magna in actionibus.
fortis intemptationib subli¬
mis in inuestigationib attẽde
quã alta erat cuiꝰ ꝓceritas cẽ ce¬
lum tangebat. Pceritas eius
celum tangebat. qr inuesti¬
gatioĩs eius subtilitas celestia
penetrabat. Proceritas itaq
euis alta fuit ⁊ altitudo eiꝰ ꝓcera
fuit. Uere magna altitudo
fuit. que sesuminis ⁊ celestibꝰ
in mersit. Elige itaq in huiꝰ
ꝯsideratione arboris. quid am¬
plius mireris. magnitudinẽ
fortitudinẽ. seu ꝓceritatẽ. Ma¬
gna inquit arbor &e fortis ce
ꝓceritas enis contingens celũ.
Magna arbor fuit que uera¬
cit̾ dicere potuit. Ubiq & in
omnib instructus sum. Scio
humiliari. scio ce abundare
& penuriam pati. Omnia pos¬
sum in eo qui me confortat.
Fortis arbor fuit que fident̾
dic̾e potuit. Non timebo quid

Expanded text:
tas ejus contingens coelum. Ectas ejus contingens coelum. Ecce arbor magna, arbor robusta, arbor procera. Magna ad bona agenda, fortis ad mala toleranda, procera ad sublimia contemplanda. Magna in actionibus, fortis in tentationibus, sublimis in investigationibus. Attende quam alta erat cujus proceritas etiam coelum tangebat. Proceritas ejus coelum tangebat, quia investigationis ejus sublimitas coelestia penetrabat. Proceritas itaque ejus alta fuit, et altitudo ejus procera fuit. Vere magna altitudo fuit quae se summis, et coelestibus immersit. Elige itaque in hujus consideratione arboris quod amplius mireris, magnitudinem, fortitudinem seu proceritatem. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceritas ejus contingens coelum, Magna arbor fuit, quae veraciter dicere potuit: Ubique et in omnibus instructus sum. Scio humiliari, scio et abundare, et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat . Fortis arbor fuit quae fidenter dicere potuit: Non timebo quid
Abbreviated transcription (Latin):
modũ casure. ce in tanta pleni¬
tudine grẽ quid soleat esse
causa ruine :
sdebam inquit. & ecce arbor
magna inmedio t̾re. & alti¬
tudo eius niinia. Quid intelligi¬
mus ꝑmagnitudinẽ arboris. nͥ
inmensum robur uirtutis: sõ¬
ne & magna illa arbor fuit. q̃
plenitudinem gr̃ẽ &e fortitudi¬
nis accepit: Stephanus inquit
plenus gr̃a &e fortitudine. Ecce
arbor magna in medio t̾re ⁊ al¬
titudo eius minia. Ergo hec ar-¬
bor magna fuit. alta fuit. o in
medio t̾re fuit. Ad multa & mag¬
na se dilatabat ꝑuirtutem. ad
alta se erigebat ꝑsubtilitatem.
&e in intimis stabat ꝑ intentio¬
nem. Ad fortia seextendebat.ad
summa se erigebat. & inintimĩ
fixa manebat. In magnis fuit ꝑ-
ex̃cicium. insuminis ꝑstudiũ.
imintimis ꝑdesidium. Qͥa gͦ for¬
tia agebat. magna arborerat.
Quia intima bona desid̾abat:
in medio terre erat. quia de sub¬
limib subtilit̾ sentiebat alti-¬
tudo eius magna erat. Magna
inquit arbor &e fortis ⁊ ꝓceri¬

Expanded text:
modum casurae, et in tanta plenitudine gratiae, quid soleat esse causa ruinae. Videbam, inquit, et ecce arbor magna in medio terrae et altitudo ejus nimia. Quid intelligemus per magnitudinem arboris, nisi immensum robur virtutis? Nonne et magna illa arbor fuit quae plenitudinem gratiae, et fortitudinis accepit? Stephanus, inquit, plenus gratia, et fortitudine . Ecce arbor magna in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Ergo haec arbor magna fuit, alta fuit, et in medio terrae fuit. Ad multa et magna se dilatabat per virtutem, ad alta se erigebat per subtilitatem, et in intimis stabat per intentionem. Ad fortia se extendebat, ad summa se erigebat, et in intimis fixa manebat. In magnis fuit per exercitium, in summis per studium, in intimis per desiderium. Quia ergo fortia agebat, magna arbor erat; quia intima bona desiderabat, in medio terrae erat; quia de sublimibus subtiliter sentiebat, altitudo ejus magna erat. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceri
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita ẽ. quã p̃destinaũ
nemo pͥncipum huiꝰ scł̃i co¬
gnouit. Suidequisquis hec
audis uł legis. si forte altitu¬
do tra ẽ magna. uide inquã
& diligenter attende ne forte
sit & nimia. hoc fortassis in
hac descͥpta arbore rep̃hen¬
sibłe fuit. hoc fortassis succi¬
sionis cansa extitit quodeiꝰ
altitudo numia fuit. Et alti¬
tudo inquit eiꝰ nuinia. forte
nabugodonosor ambula¬
bat ĩmagnis & mirabi¬
lib suꝑse. & ħ ei fortassis
extitit causa ruine: fortas¬
sis nabugodonosor alta sa¬
piebat & iccirco altitudo es
nimia erat. Noli in quit apłs
altum sapere. s time. Sicut
enim qui mel multum co¬
medit ñ ẽ ei bonũ sic qͥ scru¬
tator est maiestatis oppͥmetur
agła. Altiora gͥ te ne quesie¬
ris. ne forte ꝓceritas tua sit alta
nimis. Scrutator maiestatis oppͥ¬
mitur agła. & sententiam suc¬
cisionis meretur arbor cuiꝰ al¬
titudo ẽ nuia. Nonne euismi
arbores alte fuerunt & iuste suo¬
cidi meruerunt qui cum cogno¬

Expanded text:
destinavit nemo principum hujus saeculi cognovit . Sed vide quisquis haec audis, vel legis, si forte altitudo tua est magna, vide, inquam, et diligenter attende ne forte sit et nimia. Hoc fortassis in hac descripta arbore reprehensibile fuit, hoc fortassis succisionis causa exstitit quod ejus altitudo nimia fuit. Et altitudo, inquit, ejus nimia. Forte Nabuchodonosor ambulabat in magnis et mirabilibus super se, et hoc ei fortassis exstitit causa ruinae. Fortassis Nabuchodonosor alta sapiebat, et idcirco altitudo ejus nimia erat: Noli, inquit Apostolus, altum sapere, sed time . Sicut enim qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Altiora igitur te ne quaesieris, ne forte proceritas tua sit alta nimis. Scrutator majestatis opprimitur a gloria, et sententiam succisionis meretur arbor cujus altitudo est nimia. Nonne ejusmodi arbores altae fuerunt, et juste succidi meruerunt, quae cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
&& considerabo mirabilia de lege
tua. Quam autẽ ꝓmagno hab̾et
ĩ enis modi sompnioꝵ. int̾pretatio¬
nem duunitꝰ grãm acciꝑe. potestiꝰ
ex illa eus sententia ꝑpendere.
Cum em̃ de dño p̃miserit: qui
annuntiat u̾bum suum ia eob.
iusticias & iudicia sua ifrł. statĩ
ad nectit. Non fecit taliter omni
nationi. ⁊ iudicia sua non ma¬
nifestaiit eis. uelut sõpnium

Expanded text:
et considerabo mirabilia de lege et considerabo mirabilia de lege tua . Quam autem pro magno haberet in ejusmodi somniorum interpretationem divinitus gratiam accipere, potestis ex illa ejus sententia perpendere. Cum enim de Domino praemiserit: Qui annuntiat verbum suum Jacob, justitias et judicia sua Israel, statim adnectit: Non fecit taliter omni nationi, et judicia sua non manifestavit eis . Veluti somnium
Abbreviated transcription (Latin):
ed uideamꝰ mͦ cur sapien¬
tes suos ĩ unũ cogat. uel
adinteriora ꝯpellat. Ut solutio¬
nem inqͥt sonnii indicarent mͥ.
Sicut in alterius uisionis exposi¬
tione iam diximus alud ẽ diuina
indicia ocło ꝯtemplationis. ⁊ qͣsi
ꝑ sompnũ cernere. ⁊ aliud eoꝵdẽ
rationẽ ꝑpendere. & qua eqͥtate
uł utilitate ꝓueniant. discretio¬
nis sue uiuacitate diuidicare.
Illud adsompnii uisionẽ. istud ꝑ¬
tint adsompnii int̾pretationẽ.
do occulta dei iudicia incontem¬
plationẽ ⁊ admirationẽ ad duci¬
mus. Sompnii nr̃i int̾pretationẽ
q̃rimus. qñ post ꝯtemplationis
da illa que inscͥpturis legimus
diuinoꝵ. iudicioꝵ magnalia in
considationẽ ad dncere. & eorum
aduuratiom duitius & diligentiꝰ
in herere : Nonne ad sompnii int̾¬
pretationẽ ꝑtinet. misticã eoꝵ ĩtel¬
ligentiam querere. & ꝑ expositio¬
nem explanare posse: Nonne adhꝰ¬
modi sompnia anelabat. qui inor̃o¬
ne dicebatꝰ. Illumina ocłos meos

Expanded text:
ed videamus modo cur sapientes suos in unum cogat, vel ad interiora compellat, ut solutionem, inquit, somnii indicarent mihi. Sicut in alterius visionis expositione jam diximus, aliud est divina judicia oculo contemplationis, et quasi per somnium cornere, et aliud eorumdem rationem perpendere, et qua aequitate, vel utilitate proveniant discretionis suae vivacitate dijudicare. Illud ad somnii visionem, istud pertinet ad somnii interpretationem. ndo occulta Dei judicia in contemplationem et admirationem adducimus. Somnii nostri interpretationem quaerimus, quando post contemplationis da illa, quae in Scripturis legimus divinorum judiciorum magnalia in considerationem adducere, et eorum admirationi diutius et diligentius inhaerere? Nonne ad somnii interpretationem pertinet mysticam eorum intelligentiam quaerere, et per expositionem explanare posse? Nonne ad hujusmodi somnia anhelabat, qui in oratione dicebat: Illumina oculos meos,
Abbreviated transcription (Latin):
solis sp̃ualibꝰ inpendimꝰ. Sapien¬
des babilonis uelut insompmo¬
rum int̾pretatione occupamus.
qñ studiis suꝑuacuis omnino
sepositis indiumoꝵ misterioꝵs
seu iudicioꝵ enodatione singla
rit̾ in sistimus:
sine magisterio sp̃s sancti

Expanded text:
solis spiritualibus impendimus. Sapiensolis spiritualibus impendimus. Sapientes Babylonis velut in somniorum interpretatione occupamus, quando studiis supervacuis omnino sepositis, in divinorum mysteriorum, seu judiciorum enodatione singulariter insistimus. sine magisterio Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
rai in qͥt & statuit custodire iudi¬
cia iusticie tue. Audisti de uoti in¬
stitutione. audi ⁊ deuoti executiõe.
Uota mea reddam in conspectu oĩs
popłi eius. Tunc ingrediebantur
arioli. magi. chaldei. & aruspices.
Suꝑius gñalit de babilonis sapi¬
entib ꝓposuit. hic qͦsdam speciałr
exp̃ssit: Arioli inqͥt magi. chaldei
& aruspices.: S qi ueracit᷑ ostat hꝰmͦi
sapientes non uere sapientes esse
nusquã pene scͥptura sacra dic̃
eos sapientes nͥ cum det̾mina-¬
tione. S mͦ babilonis. mͦ dic̃ eos
rex sapientes regni sui. uł aliqͥd
huiꝰm᷑. Si igit᷑ ꝑ ariolos. magos.
chaldeos. & aruspices. studia pͣua.
studia friuola. inepta ce uana in¬
telligimus. uide quã utiliter.
uide quam salubrit̾ eiusmodi
studia ad sp̃ualia ex̃cicia conu̾¬
timus: Sapientes itaq babilo¬
nis ad interiora ꝯpellimus. cũ
curam ce sollicitudinẽ quã rebus
suꝑuacius inpendere solebamꝰ.

Expanded text:
ravi, inquit, et statui custodire judiravi, inquit, et statui custodire judicia justitiae tuae . Audisti de voti institutione, audi et de voti exsecutione: Vota mea reddam in conspectu omnis populi ejus . Tunc ingrediebantur arioli, magi, Chaldaei et aruspices. Superius generaliter de Babylonis sapientibus proposuit, hic quosdam specialiter expressit. Arioli, inquit, magi, Chaldaei et aruspices. Sed quia veraciter constat hujusmodi sapientes non vere sapientes esse, nusquam pene Scriptura sacra dicit eos sapientes nisi cum determinatione, sed modo Babylonis, modo dicit eos rex sapientes regni sui, vel aliquid hujusmodi. Si igitur per ariolos, magos, Chaldaeos et aruspices, studia prava, studia frivola, inepta et vana intelligimus, vide quam viriliter, vide quam salubriter ejusmodi studia ad spiritualia exercitia convertimus. Sapientes itaque Babylonis ad interiora compellimus, cum curam et sollicitudinem quam rebus supervacuis impendere solebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
eque eueniant. uisto & impiobono
⁊ malo. mundo & minundo. ĩmo¬
lanti uicꝰtimas. ⁊ sacrificia contẽp¬
nenti. Somnii int̾pretationẽ q̃si¬
erat. s necdum inuenerat. cum
alio loco dicebat. Ecce hoc inueni
dixit eccłastes unum ⁊ alterum.
ut inueuirẽ rõnem quã adhuc q̃rit
anuma mea. & non inueni. Opͦtet gͦ
sapientes suos inunum congregare.
& aditeriora reuocare qui cupit
ad eiusmodi que iam det̾minauimꝰ
somniorum int̾pretationẽ: grãm ob¬
tinere. Tunc ingrediaẽ bantur ario¬
li. magi. chaldei. ⁊ aruspices. Tunc
in qͥt ingrecuebant᷑. Quidẽ tc̃. isi
post decretum. post delib̾atioĩs ꝓpo¬
sitũ: Multi eñi sepe multa ꝓponũt
minime tam̃ faciunt. quia quam
facile aliquid statuunt. tam facile
rursum statuta reiciunt. Primo
itaq obseruandum nob̃ ẽ ut utilia
statuamus. scd̃o aũ: ut utiliter
statuta firmiter teneamꝰ. Attende
quã firmit̾ statuit. quod optimꝰ
ille delib̃ator obtimũ ẽẽ ꝑpendit. Iu-¬

Expanded text:
que eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas et sacrificia contemnenti. Somnii interpretationem quaesierat, sed necdum invenerat, cum alio loco dicebat: Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni . Oportet ergo sapientes suos in unum congregare, et ad interiora revocare, qui cupit ad ejusmodi, quae jam determinavimus somniorum interpretationem gratiam obtinere. Tunc ingrediebantur arioli, magi, Chaldaei et aruspices. Tunc, inquit, ingrediebantur. Quid est tunc, nisi post decretum, post deliberationis propositum? Multi enim saepe multa proponunt, minime tamen faciunt, quia quam facile aliquid statuunt, tam facile rursum statuta rejiciunt. Primo itaque observandum nobis est, ut utilia statuamus. Secundo autem, ut utiliter statuta firmiter teneamus. Attende quam firmiter statuit, quod optimus ille deliberator, optimum esse perpendit: Ju
Abbreviated transcription (Latin):
na. potest tamẽ ẽẽ ĩ hac
gemina ꝓcessione causa
diu̾sa. S si mente retine¬
mus qd̃ suꝑius rõcinãdo
ĩueĩmus. In hac fortassis
allegacione nõ oportet
nos diu uł mł̾tũ laborare.
Manifesta nãq rõ ibi eui¬
dentꝰ deprehendit ꝙ ĩ nasci¬
bilis condignũ hr̃e uoluit.
⁊ ꝓ uolunta hr̃e oportuit
it ut cõsortẽ amoris hrẽt
ne uel aliquid sibi soli re¬
seruaret qd̃ ĩ cõmune dedu¬
ci potuiss. Cõdignũ itaq
hr̃e uoluit ut ess cui cõica¬
ret magnitudĩs suediuici¬
as. cõdilectũ uõ ut hr̃ẽt
cui coĩcaret caritatis deli¬
cias̾. Cõmunio itaq ma¬
iestatis fuit ut sic dicã
causa origĩał uniꝰ coĩo
amoris uidet᷑ uelut qued̾
causa originalis alt̾ius.
ꝓductio ꝓcedat ut diximꝰ
de uoluntate pat̾na: est
cessione genuĩa rõ alia ⁊
alia ⁊ causa diu̾sa¬

Expanded text:
na, potest tamen esse in hac gemina processione causa diversa. Sed, si mente retinemus quod superius ratiocinando invenimus, in hac fortassis allegatione non oportet nos diu, vel multum laborare. Manifesta namque ratio identer deprehendit, quod innascibilis condignum habere voluit, et pro voluntate habere oportuit,it, ut consortem amoris haberet, ne vel aliquid sibi soli reservaret quod in commune deduci potuisset. Condignum itaque habere voluit ut esset cui communicaret magnitudinis suae divitias, condilectum vero ut haberet cui communicaret charitatis delicias. Communio itaque majestatis fuit, ut sic dicam, causa originalis unius. Communio amoris videtur velut quaedam causa originalis alterius. productio procedat, ut diximus, de voluntate paterna, est processione gemina ratio, alia et alia causa
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ unius ⁊ ꝓcessionẽ altiꝰ.
abemꝰ iã q̃ sit ger .ui.¬
manitas uniꝰ ꝑ¬
sone ad alt̾am restat adh¬
ut q̃rẽdũ qͥd sciendũ sit de
g̾manitate amboꝵ ad t̾ciam.
Estimabit᷑ fortassis ab ali¬
quo ꝙ amboꝵ filius merito
dici possit qui ab utroq ĩ¬
mediate ꝓcedit. S si est filii
filius nũ quid ĩnascibilis
erit ei pater et auus ⁊ ille
ip̃ius ĩnascibilis erit ⁊ ne¬
pos et filius. hec autẽ tan-¬
to sunt diligentiori ĩdaga¬
cione querenda qnͣto sunt
occultiora et necdũ ĩueniũ¬
tͣ rõcinacionis enodatione
discussa. Illud autẽ iã cõ¬
stat c̾tissume ꝙ sit ceti̾s duꝰ¬
abz ꝑsois cõmune de in¬
nascibili ꝑsona ꝓcede̾. Q̾¬

Expanded text:
sionem unius et processionem alterius. Habemus jam quae sit germanitas unius personae ad alteram, restat adhuc quaerendum quid sentiendum sit de germanitate amborum ad tertiam. Existimabitur fortassis ab aliquo quod amborum filius merito dici possit qui ab utrobique immediate procedit. Sed si est filii filius, nunquid innascibilis erit ei pater et avus, et ille ipsius erit innascibilis et nepos et filius? Haec autem tanto sunt diligentiori indagatione inquirenda, quanto sunt occultiora, et necdum inveniuntur ratiocinationis enodatione discussa. Illud autem jam constat certissime, quod sit caeteris duabus personis commune de innascibili persona procedere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
butionum debito sortem acciꝑe:
E contra autem ꝓph̃a talium
consortia hr̃e. uł eum eis par¬
tem acciꝑe sũmoꝑe declina¬
bat cum dicebat. Odiui eccłam
malignantium & cum impiis
non sedebo. Unde ⁊ alias. Non
adhesit michi cor prauum.
Cor eius abhumano cõmutet᷑.
Cor anime preuaricatricis et
inima ruentis abhumano cõ¬
mutatur q̃n tocius humanita¬
tis & pietatis affectus omĩno a¬
mittitur. q̃n temporalium a
Scđm illud. Uiscera auaricru¬
delia. Post tot autem corrupti¬
onis gradus ad huc in augmen¬
tum mali & illud additur qͦd
subinfertur. Et cor fere detur
ei. Cor fere datur & accipitur. q̃n
ꝓximus ꝓrimum suum sine a¬
licuius commodi respectu solo
malignitatis instinctu tam in¬
anter quam crudeliter ꝑseqͥtur.
Audiquid sentiat ꝓpha de talib.
uirum sanguinum in quit et
his qui semꝑ indet̾ĩora labũt᷑.

Expanded text:
butionum debito sortem accipere? butionum debito sortem accipere? Econtra autem Propheta talium consortia habere, vel cum eis partem accipere summopere declinabat, cum dicebat: Odivi Ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Unde et alias: Non adhaesit mihi cor pravum . Cor ejus ab humano commutetur. Cor animae praevaricatricis et in ima ruentis ab humano commutatur, quando totius humanitatis et pietatis affectus omnino amittitur, quando temporalium amsecundum illud. Viscera avari crudelia . Post tot autem corruptionis gradus, adhuc in augmentum mali et illud additur, quod subinfertur, et cor ferae detur ei. Cor ferae datur et accipitur, quando proximus proximum suum sine alicujus commodi respectu, solo malignitatis instinctu, tam inaniter quam crudeliter prosequitur. Audi quid sentiat Propheta de talibus: Virum sanguinum, inquit, ethis qui semper in deteriora labunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ minus uerum qd̃
quosdã Adiuina disposi¬
tio ad summam crudelitatem
effrenari ꝑmittit. quos tn ad
penitentiam reseruare dispo¬
nit. ut pote quos aduitam et̃¬
nam p̾ordinauit. Dicitur gͦ de
huiꝰmͦ homine. & cum feris
pars eius inherba terre. ꝑferaᷤ
que dente & ungue seuunt.
ũn ce a feritate feroces dicti st̃.
recte satis crudeles quiq in
telligi possunt. De qualib psalmi¬
sta filii hominum in quit dentẽ
eorum arma ce sagitte ce lingua
eoꝵ gladiis acutꝰ. Pherbam t̾re
intelligimus oblestamenta carnis
moriture. & gl̃am transeuntis
uite. Omnis siquidem caro fe¬
num. & omnis gła eius quasi flõ
feni. Partem igitur cum crude¬
libus & quasi cum feris inherba
terre habere uidentur. quiꝑpt̾
auaritiam & ambitionem adra¬
pinam & fraudem &e ad omnẽ
crudelitatem effrenantur. Qͥd
eñi est cum crudelitatis minis¬
tris. talibq feris partem hr̃e.
nisi cum talib sociis sicut in mo¬
rum similitudine. sic & in retri¬

Expanded text:
nec tamen minus verum, quod quosdam divina dispositio ad summam crudelitatem effrenari permittit, quos tamen ad poenitentiam reservare disponit, utpote quos ad vitam aeternam praeordinavit. Dicitur ergo de hujusmodi homine: Et cum feris pars ejus in herba terrae. Per feras quae dente et ungue saeviunt unde et a feritate, feroces dictae sunt recte satis crudeles quique telligi possunt. De qualibus Psalmista: Filii hominum, inquit, dentes eorum arma, et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Per herbam terrae intelligimus oblectamenta carnis moriturae et gloriam transeuntis vitae. Omnis siquidem caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni. Partem igitur cum crudelibus, et quasi cum feris in herba terrae habere videntur, qui propter avaritiam et ambitionem ad rapinam et fraudem et ad omnem crudelitatem effrenantur. Quid enim est cum crudelitatis ministris, tabulisque feris partem habere, nisi cum talibus sociis, sicut in morum similitudine, sic et in retri
Abbreviated transcription (Latin):
ne desꝑauit. infurore ⁊ ira om̃ssa-¬
pientes suos ꝑire decreuit. Utiiã
diximꝰ hoc ẽ sapientes suos ꝑd̾e.
ꝑ acutos illos atq subtiles
scientie ⁊ sapentie incellectus
scdmpͥstinam consuetudinẽ.
⁊ assuetam ex̾citacionẽ ulteriꝰ
ñ requirere. ⁊ cuiꝰcũq doctͥne
studiis nullam penitꝰ oꝑam
dare. ułcurã impend̾e. Quasi
sompniũ uisum amutitur.
qnͣ illa ꝑ qͣm ad sublimmia mẽs

Expanded text:
it, in furore et ira omnes sapientes suos perire decrevit. Uti jam diximus, hoc est sapientes suos perdere, per acutos illos atque subtiles scientiae et sapientiae intellectus secundum pristinam consuetudinem et assuetam exercitationem ulterius non requirere, et cujuscunque doctrinae studiis nullam penitus operam dare, vel curam impendere. Quasi somnium visum amittitur, quando illa per quam ad sublimia mens
Abbreviated transcription (Latin):
iudemꝰ s sequi ñ possumꝰ. tan¬
dem uͦ intuem᷑ ⁊ seqͥmur. Re-¬
cte gͥ priꝰ furor ⁊ postea ira po-¬
nuitur. Nocandũ sane qd̃ sa¬
pientes babilonis dicuntur.
qui hoc loco ꝑire precipunt᷑.
Puto alios ẽe sapientes babi¬
lonioꝵ.⁊ alios eẽ sapientes
iudeoꝵ. Illi sane occupant᷑
cura t̾rena. isticirra diuina.
Illisane sectantur sapientiã
mundi. que stulcia ẽ apud
dm̃. Isti scrutant᷑ etiã ꝓfun¬
da dĩ. ut poce sp̃itales i spiri-¬
tͣalib sp̃ualia comꝑantes. Qͥd
gͥ ꝑsapientes babilonioꝵ. nisi

Expanded text:
videmus, sed sequi non possumus, tanvidemus, sed sequi non possumus, tandem vero intuemur et sequimur. Recte ergo prius furor, et postea ira ponitur. Notandum sane quod sapientes Babylonis dicuntur, qui hoc loco perire praecipiuntur. Puto alios esse sapientes Babyloniorum, et alios esse sapientes Judaeorum. Illi sane occupantur circa terrena, isti circa divina. Illi sane sectantur sapientiam mundi, quae stultitia est apud Deum, isti scrutantur etiam profunda Dei, utpote spiritales, et spiritualibus spiritualia comparantes. Quid igitur per sapientes Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
templacionis subtrahit᷑. Et tc
quidem uelud de eiꝰ recuꝑatõe
desꝑamꝰ. qñ diu multũq labo¬
rantes. nichilq ꝓficientes sp̃i-¬
talium illam spectacłoꝵ nr̃oꝵ
ꝑare posse diffidimꝰ. S fit se¬
pe ut dum illam qmͣ amare
consuerat. diuinarũ reuelati¬
onũ speculationẽ amittit am¬
mꝰ diu̾ina fatigacione iam fra¬
ctus nͣ solũ eiꝰ incuiꝰ reꝑat̾one
defecit s quoꝵ cũq studioꝵ cu¬
rain deponat. ⁊ om̾s sapientes
suos quodammͦ ꝑdere dispon¬
at. In furore inquit. ⁊ ira mag¬
na. furor ẽ ꝑturbato m̃tis tociꝰ
exꝑs rationis. Ira ẽ ꝑturbatio
penitus aliena. Quasi ex fu¬
rore agitam᷑: iactitamꝰ. qͣnͣsine
respectu ratõnis in id qd̃ fierinͣ
oportet nos ip̃os p̾cipites damꝰ.
Ira sepe commoti intelligimus
qͥd faciendũ sit. cum tam̃ refre¬
nari ñ possit. si magna fuerit.
In pͥmo itaꝙ ꝑturbationis
n̾re impetu sepe nec saltem
ad rationẽ respicimꝰ. postmo¬
dum autẽ rationẽ quidem

Expanded text:
subtrahitur, et tunc quidem velut de ejus recuperatione desperamus, quando diu multumque laborantes, nihilque proficientes spiritalium illam spectaculorum nosperare posse diffidimus. Sed fit saepe ut, dum illam quam amare consueverat divinarum revelationum speculationem amittit animus, diutina fatigatione jam fractus, non solum ejus in cujus reparatione defecit, sed quorumcunque studiorum curam deponat, et omnes sapientes suos quodammodo perdere disponat. In furore, inquit, et ira magna. Furor est perturbatio mentis, totius expers rationis. Ira est mentis penitus aliena. Quasi ex furore agitamur, et actitamur, quando sine respectu rationis in id, quod fieri non oportet, nos ipsos praecipites damus. Ira saepe commoti intelligimus quid faciendum sit, cum tamen refrenari non possit, si magna fuerit. In primo itaque perturbationis nostrae impetu saepe, nec saltem ad rationem respicimus, postmodum autem rationem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
testĩoniũ. Nonne ex eunͣ¬
gelio ĩnotuit ꝙ dñs ab u¬
no hoĩe legionẽ demonum
eiecit. Continet autẽ una
sunt: tot in eo ante eiectio¬
nẽ fuerunt. Si demones cor¬
pora hñt ubi queso ĩ eo fue-¬
re ĩ spũ an ĩ corpore. Cõstat
autẽ qr om̃e corpus lõgitu¬
dinẽ latitudinẽ altitudi-¬
nẽ. locales uidelz dimẽsioneᷤ
ht̃ et eoip̃o sine locali capa¬
citate sb̾sist̾e nõ ualet qͣlẽ
go nõ inspũ s incorpore
fuerunt. S quomꝰ uł in
qua hõis ꝑte tot corꝑa eẽ
potuerunt. S dicis fortas¬
sis ꝙ angli̾ci sp̃c tã boni ꝙͣ
mali sb̾tilia corꝑa hñt. sed
qͣnͣtũcũq subtilia duo eiꝰdẽ
p̃sertim qualitatis corꝑa
unũ eundẽq locũ occupa¬
re non ualent. Cuiꝰ gͦ q̃so
exiguitatis putas angeli¬
cũ corpus esse si credas uł
solam hõis pellẽ corpori
detractã tot angelica cor¬
pora posse comp̃hende. S
ecce hoc dũ ꝑ excessũ dixi¬
mus a nr̃o ꝓposito longius

Expanded text:
timonium. Nonne ex Evangelio innotuit quod Dominus ab uno homine legionem daemonum ejecit? Continet autem una sunt, tot in eo ante ejectionem fuerunt. Si daemones corpora habent, ubi, quaeso, in eo fuere? In spiritu an in corpore? Constat autem quia omne corpus longitudinem latitudinem, altitudinem, locales videlicet dimensiones, habet, et eo ipso sine locali capacitate subsistere non valet, qualem Ergo non in spiritu, sed in corpore fuerunt. Sed quomodo vel in qua hominis parte tot corpora esse potuerunt? Sed dicis fortassis quod angelici spiritus tam boni quam mali subtilia corpora habent. Sed quantumcunque subtilia duo ejusdem praesertim quantitatis corpora, unum eumdemque locum occupare non valent. Cujus ergo, quaeso, exiguitatis putas angelicum corpus esse, si credas vel solam hominis pellem corpori detractam tot angelica corpora posse comprehendere? Sed ecce hoc dum per excessum diximus, a nostro proposito longius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oꝑacione dĩna uniu̾sita¬
tis fabrica sine optio gn̾e
creature. Ad hyoc illd̾ accedit
qd̾ suꝑior ratio de angelica
ꝓprietate disseruit. Quis ti¬
bi queso uidet᷑ ordo decentior.
quis sũme sapientis disposi¬
tioni cõueniencior si ĩ illa
naturaꝵ trinitate diuine ui-¬
delicet angl̾ice ⁊ hũane dicã¬
t duarũ ꝓprietates t̾cie õio
ꝑ cõtranũ opposite nlła ibi
media int̾ueniente. An u̾o̾
si dicãt᷑ ꝙ duas extremas
t̾cia int̾uemat ⁊ altrinseca
silitudine alt̾natim cõiũc¬
ta. dictã cõnͣ ietatẽ ĩ unã ar-¬
moniam cõponat. S si hoc

Expanded text:
in operatione divina, universitain operatione divina, universitatis fabrica sine optimo genere creaturae. Ad hoc illud accedit od superior ratio de angelica proprietate disseruit. Quis tibi, quaeso, videtur ordo decentior, quis summe sapientis dispositioni convenientior, si in illa naturarum trinitate, divinae videlicet, angelicae et humanae, dicantur duarum proprietates tertiae omnino per contrarium oppositae, nulla ibi media interveniente, an vero si dicatur quod duas extremas tertia interveniat, et altrinseca similitudine alternatim conjuncta, dictam contrarietatem in unam harmoni
Abbreviated transcription (Latin):
trarioꝵ dissidẽciã sua int̾¬
posicione cõnectit. ⁊ alt̾nã¬
tiũ dissonantiã ĩ unã ar¬
moniã cõponit. hec tñ di¬
cens scio nõ nullos de an¬
gelis alit̾ sentire. nã sũt
usq hodie qui putant eo ᷤᷤ
corpa hr̃e. S si ĩstantius
querent: subtilius indaga¬
rent indaginis huiꝰ uerita¬
tẽ ut credimus cicius inue¬
nirent. Quis sanũ sapiẽs
ĩ ficiari audebit ꝙ rõnalis
nature ꝓprietas tanto sub-¬
limior tanto dignior sit
creaturã ĩcorporeã ⁊ ab oĩ
corpor ee concrecionis adhe¬
sione alienã ad diuinam
simplicitatẽ ꝓprietatis sue
silitudine magis aꝓpĩqͣre
turã que ex corporea et ĩ¬
corporea sb̃a cõponit᷑ ⁊ ad
unius ꝑsone singularita¬
tẽ ex duab essentiis con¬
iungit᷑. Absq dubio opti¬
mũ genus creature qd̾ cõ-¬
sistit ĩ sola ⁊ simplici puri¬
tate spiritalis nature. Qd̃
gͦ est in oꝑatione hũana:
hũ ani corporis effigies si¬
ne capite hoc esse uidetur

Expanded text:
iam sua interpositione connectit, et alternantium dissonantiam in unam harmoniam componit. Haec tamen dicens scio nonnullos de angelis aliter sentire. Nam sunt usque hodie qui putant eos corpora habere. Sed si instantius quaererent, subtilius indagarent, indaginis hujus veritatem, ut credimus, citius invenirent. Quis sane sapiens inficiari audebit, quod rationalis naturae proprietas tanto sublimior, tanto dignior sit,creaturam incorpoream, et ab omni corporeae concretionis adhaesione alienam, ad divinam simplicitatem proprietatis suae similitudine magis appropinquare? naturam quae ex corporea et incorporea substantia componitur, et ad unius personae singularitatem ex duabus essentiis conjungitur? Absque dubio optimum genus creaturae, quod consistit in sola et simplici puritate spiritualis naturae. Quod ergo est in operatione humana humani corporis effigies sine capite, hoc esse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ iocundissima ꝑsonaꝵ
g̾manitas nõ possit dees-¬
se in sũma felicitate. nec
ordinatissima ꝓprietatum
habitudo ĩ sũma płchͣtudĩe.

Expanded text:
 jucundissima personarum germanitas non possit deesse in summa felicitate, nec ordinatissima proprietatum habitudo in summa plenitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
ture ip̃ius cõdicione sed de
cõdicionis ip̃ius cormuptio¬
ne fore deprehendit᷑. hinc
est facile ꝑpende̾ de ꝓprieta¬
te diuina atqz humana
quom᷑ una alt̾i iudicat᷑
opposita. Hiis itaq duab
quasi ex opposito altrinsecꝰ
respicientibz ⁊ uelut ꝑ cõtͣ¬
riũ sibi ĩuicẽ respondẽtib ã¬
gelica ꝓprietas uelut medi-¬
a int̾ponit᷑ ⁊ altrinseca siłi¬
tudine hinc inde ambabus
cõiungit᷑ cõmune hñs cũ
diuina. nũꝙͣ habe̾ sbarũ¬

Expanded text:
turae ipsius conditione, sed de conditionis ipsius corruptione fore deprehenditur. Hinc est facile perpendere de proprietate divina atque humana quomodo una alteri videatur opposita. His itaque duabus quasi ex opposito alteri secus respicientibus, et velut per contrarium sibi invicem respondentibus, angelica proprietas velut media interponitur, et altrinseca similitudine hinc inde ambabus conjungitur, commune habens cum divina nunquam habere su
Abbreviated transcription (Latin):
uulse sunt ale eiꝰ. ⁊sublata
ẽ det̾ra. & suꝑ pedes quasi
hõ stetit.⁊ cor eiꝰ datum ẽ ei.
Tideamꝰ nc̃ quid sit hoc ma¬
re magnum. in quo ꝓph̃a
daniel uidit hanc quec̃q
sit pugnam uentoꝵ. Qͥs
autem nescit mare quã sit
instabile ⁊ inquietum. qͦd
semꝑ mouet᷑. ad omnem fla¬
tum impulsũꝙ uentoꝵ:
Recte itaꝙ in eo ni fallor. cor¬
dis mutabilitas. ⁊ in ꝯstantia
figurat᷑. eo quoduere sit si¬
mił fluctui maris qui a
uento mouet᷑ ⁊ cͥc̃fert᷑. Est
aut̃ hoc malum tͥplex. Est
enĩ mutabilitas ꝓpositi.⁊:¬

Expanded text:
ulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra. Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei . Videamus nunc quid sit hoc mare magnum, in quo propheta Daniel vidit hanc, quaecunque sit, pugnam ventorum. Quis autem nescit mare quam sit instabile et inquietum, quod semper movetur ad omnem statum, impulsumque ventorum? Recte itaque in eo, ni fallor, cordis mutabilitas, et inconstantia figuratur, eo quod vere sit similis fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Est autem hoc malum triplex. Est enim mutabilitas
Abbreviated transcription (Latin):
uoiusti deo ne moreris red¬
dere. displicet enĩ dõ infi¬
deł ⁊ stulta ꝓmissio. Stul¬
ta ꝓmissio ÷ que fit de eo
quod fieri non licet uel qd̾
ds face̾ ꝓhibet. Stulta ꝓ¬
missio ẽ que fit de es qd̾
qͥs uł modestie metas excedit.
uł aliquid contͣ obedientiã
p̃sum̃. De talib uotis dicit
scͥptura. qr uota stultoꝵ
frangenda st̃. Nec tam̃ qui
tali se uoto obligaueruri
ꝓlibitu eiꝰmodi unculũ

Expanded text:
vovisti Deo, ne moreris reddere, displicet enim Deo infidelis, et stulta promissio . Stulta promissio est quae fit de eo quod fieri non licet, vel quod Deus facere prohibet. Stulta promissio est de eo quod l modestiae metas excedit, vel aliquid contra obedientiam praesumit. De talibus votis dicit Scriptura, quia vota stultorum frangenda sunt. Nec tamen qui tali se voto obligaverunt, pro libitu ejusmodi vinc
Abbreviated transcription (Latin):
sepe animũ ꝑiclitari contin¬
git. quã ułł ꝯcupiscentie in¬
pulsib potuit. Tĩdum
ẽ namq ualde ne uentꝰ iste
uehemens repente irruat
e regione deserti. & concuti¬
ens ꝯscientie domum totũ
m̃tis statũ eu̾tat. A facie enĩ
frigoris eiꝰ quis sustinebit:
Nisi forte qͦd fi̾ solet aspiran¬
te dõ ex adu̾so ꝯtrarii flatꝰ
exurgant. fĩt nãq sepe ut.
post multã diffidentie tre-¬
pidationẽ nimiamq fati¬
gationẽ aĩmus tandẽ aliqñ
redeat ad ꝯscientiam. recͣ¬
rat ad diuinã miscd̾iam.
iactet in dño curam suã.
reparet ꝯstantiã. ⁊ iux sero
resumat fidutiã. Ex tuno
incip̃ ꝯfidentia ⁊ diffiden¬
tia mutuo rebellare. for¬
tit̃q inpugnare ⁊ adu̾sis fla¬
tib inpellere.⁊ alt̾nis uicib
mͦ hec mͦ illa suꝑiorẽ manũ
hab̾e. Hec illa uentoꝵ pug

Expanded text:
saepe animum periclitari continsaepe animum periclitari contingit, quam ullis concupiscentiae impulsibus potuit. Timendum est namque valde, ne ventus iste vehemens repente irruat e regione deserti, et concutiens conscientiae domum, totum mentis statum evertat. A facie enim frigoris ejus quis sustinebit? Nisi forte, quod fieri solet, aspirante Deo ex adverso contrarii flatus exsurgant. Fit namque saepe ut post multam diffidentiae trepidationem, nimiamque fatigationem, animus tandem aliquando redeat ad conscientiam, recurrat ad divinam misericordiam, jactet in Domino curam suam, reparet constantiam, et vix sero resumat fiduciam. Ex tunc incipit confidentia, et diffidentia mutuo rebellare, fortiterque impugnare, et adversis flatibus impellere, et alternis vicibus modo haec, modo illa, superiorem manum habere.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Nam quãuis uideat᷑ ꝯ¬
cupiscentia qñq uel ad mo¬
dicum quiesc̾e. in cipit it̾m
⁊ itm resurgere. ⁊ uehem̃tius
inpugnare. Siluit inquit
scͥptura. t̾ra uida dieb pauciᷤ.
Si t̾ra. ⁊ t̾ra iuida uix pot̃ pau¬
cis dieb silere. qnͣto mag̃ ma¬
re: Qͥd namq ꝑmare nͥ cor
le.rectiꝰ intelligimꝰ quã cor
firmũ ⁊ stabile: Si gͥ stabile
cor raro requiescit ⁊ dieb pau¬
cis quid mir̃ si cor inquietum
⁊ lubͥcum ⁊ quale deniq de¬
signat᷑ ꝑmare magnum. qͥd
in quã mirũ siraro sili ⁊iux pa¬
ucis mom̃tis: Nentꝰ itaq ille
uehement̾ urens ꝯcupiscentia
iudelicet spirans ⁊ feruens post
mom̃taneam sepe quietem ui¬
olentior surgit.⁊ solito uali¬
dius in pellit.⁊ mentis statũ
pene euertit. in tantum ut
incipiat iam animus lasses¬
cere ⁊ pene deficẽ.⁊ de ꝑseue¬
rantia desꝑare. ⁊ in diffiden¬
tiam cad̾e. Flante itaq dif¬
fidentie uento miserabiliꝰ

Expanded text:
nem. Nam quamvis videatur cnem. Nam quamvis videatur concupiscentia, quandoque vel ad modicum quiescere, incipit iterum et iterum resurgere, et vehementius impugnare. Siluit, inquit Scriptura, terra Juda diebus paucis . Si terra et terra Juda, vix potest paucis diebus silere, quanto magis mare? Quid namque per mare, nisi cor le rectius intelligimus quam cor firmum et stabile. Si igitur stabile cor raro requiescit, et diebus paucis, quid mirum si cor inquietum et lubricum, et quale denique designatur per mare magnum, quid, inquam, mirum si raro silet, et vix paucis momentis? Ventus itaque ille vehementer urens concupiscentia videlicet spirans et fervens post momentaneam saepe quietem violentior surgit, et solito validius impellit, et mentis statum pene evertit, in tantum ut incipiat jam animus lassescere et pene deficere, et de perseverantia desperare et in diffidentiam cadere. Flante itaque diffidentiae vento, miserabilius
Abbreviated transcription (Latin):
tuam ad temptationẽ. Diu̾si¬
st̃ animi. Alit̾ i spirat ꝯcu¬
piscentia ⁊ alit̾ flat iracundia.
alit̾ aut̃ ⁊ alit̾ ꝯfidentia uł di¬
fidentia. Qͥs aut̃ ꝑ exꝑientiã
ñ agnoscat. quomͦ ꝯcupiscen¬
tia spirat ⁊ anelat. quã uehe¬
fortit inclinet inid quod
affectat: Unꝰquisq i tẽp¬
tat᷑ a ꝯcupiscentia sua abstrac¬
tus ⁊ illectꝰ. S sepe int̾ fortes
ꝯcupiscentie estꝰ uiolentos ꝙ
impulsus. animꝰ ad semet ip̃m
redit. atq redarguit. acc̃q:
rep̾hendit. sibi irascit᷑ sͥ in¬
dignat᷑. ⁊ ꝯcupiscentie flati¬
b iracũdia exadu̾so flando
fortit̾ resistit ⁊ reluctat᷑. Hoᷤᷤ
iracundie flatꝰ atq resul¬
tus fieri uolebat qui dicebat.
Irascimini ⁊ nolite peccarez
Inhunc itaq modum ꝯcupis¬
centie ⁊ iracundie flatus se¬
pe in uicem ꝯfligunt. ⁊ in alt̾¬
utr̃ ꝯsurgunt. Huiꝰmͦi alt̾nan¬
tium flatuũ ꝯflictum unꝰ qͥsq
nr̃m exꝑiri solet.⁊ sustinere
oportet quandiu caro ꝯcupis

Expanded text:
tuam ad tentationem . Diversisunt animi. Aliter enim spirat concupiscentia, et aliter flat iracundia. Aliter autem et aliter confidentia, vel diffidentia. Quis autem per experientiam non agnoscat quomodo concupiscentia spirat, et anhelat, quam vehefortiter inclinet in id quod affectat? Unusquisque enim tentatur concupiscentia sua abstractus, et illectus . Sed saepe inter fortes concupiscentiae aestus violentosque impulsus animus ad semetipsum redit atque redarguit acriterque reprehendit. Sibi irascitur, sibi indignatur, et concupiscentiae flatibus iracundia, ex adverso flando fortiter resistit et reluctatur. Hos iracundiae flatus, atque resultus fieri volebat qui dicebat? Irascimini et nolite peccare . In hunc itaque modum concupiscentiae et iracundiae flatus; saepe invicem confligunt, et in alterutrum consurgunt. Hujusmodi alternantium flatuum conflictum unusquisque nostrum experiri solet, et sustinere oportet, quandiu caro concupi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium ab soluendist̃
qui potestatẽ ligandi
atq soluendi acceꝑrt̃ ⁊ hñt.
Infidelis ꝓmissio ẽ quã pe¬
nitentia sequit᷑ uł cordis du¬
plicitas comitat᷑. Bonũ ita¬
q ẽbona ⁊ bene uouere ne
sit ꝓmissio stulta. Bonum
ẽ ⁊ bene ꝓmissa plene ex sol¬
uere. nesit ꝓmissio infida.
Uouete in quit ⁊ reddite do¬
lioqͥn meliꝰ ẽ non uouere
quã uota ñ reddere. Im
mutabilitate ꝓpositi: no¬
tatur incium inꝯstantis
animi. In mutabilitate ꝓmis¬
si. scãdalum ꝓximi. Inmuta¬
bilitate uoti. ꝯ temptꝰ ⁊ in ui¬
ria dei. Mala itaq mutabi¬
litas pͥma. s peior sod̾a. t̾cia
aũ omniũ pessima. O quã
amarãm hoc ultimũ p̃cet̾is
ẽ ꝓcellosa illa maris aqua
⁊ ꝑ tumditatẽ in quieta
⁊ ꝑ amaritudinẽ salsa. ħ
ẽ illd̃ qͦd q̃rimus mare mag¬
num in cuiꝰ cõparatione
ñ reputat᷑ qͦdlibr ceteroꝵ.
Tenemus mare. restat nc̃ de
uentis. uentoꝵꝙ pugna
inquirere. Que ẽ aũ ista pug¬

Expanded text:
absolvendi sunt qui potestatem ligandi ac solvendi acceperunt, et habent. Infidelis promissio est quam poenitentia sequitur, vel cordis duplicitas comitatur. Bonum itaque est bona, et bene vovere, ne sit promissio stulta. Bonum est, et bene promissa plene exsolvere, ne sit promissio infida: Vovete, inquit, et reddite Dolioquin melius est non vovere, quam vota non reddere . In mutabilitate propositi, notatur vitium inconstantis animi. In mutabilitate promissi, scandalum proximi. In mutabilitate voti, contemptus et injuria Dei. Mala itaque mutabilitas prima, sed pejor secunda, tertia autem omnium pessima. O quam amarum hoc ultimum prae caeteris ! Haec est procellosa illa maris aqua, et per timiditatem inquieta, et per amaritudinem salsa. Hoc est illud quod quaerimus, mare magnum, in cujus comparatione non reputatur quodlibet caeterorum. Tenemus mare, restat nunc de ventis, ventorumque pugna inquirere. Quae est autem ista pug