comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eisctent Rapiontes ⁊ muestigont alia coli. ⁊ lata dio. ꝓfunda maris
de sugnlis disputont. de ciitis ꝑtractont. discant oomꝑ ans dõcoant¬
⁊ quid ex hac occupacõe. insi laborem ⁊ dolorẽm ⁊ affliccõem sp̃s iuenient. Nonat¬
doctrmam. Et agnom quid esset labor ⁊ affliccio op̃s. eo qđ in multa capiencia mb¬
ta. multa sit indignacio. Et qui addit sciãm addit ⁊ saborom licet oportesit mnda¬

Expanded text:
erscrutentur sapientes et investigent alta celi, lata terre, profunda maris. De singulis disputent, de cunctis pertractent, discant semper aut doceant. Et quid ex hac occupatione nisi laborem et dolorem et afflictionem spiritus invenient? Notiam, et agnovi quod esset labor et afflictio spiritus, eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui addit scientiam addit dolorem». 2 Licet en
Abbreviated transcription (Latin):
negligit ceria. negligit utilia. negligit nocossana. ffiet cib ignis qui cemꝑ ardet ⁊ uiit mͥ¬
extingiñ. esta oms qui somꝑ iodit ⁊ comedit ĩuortaͭ massa pntrodm̃is qus oẽꝑ fetet

Expanded text:
negligit seria, negligit utilia, negligit necessaria. Fiet cibus ignis, qui semper ardet et urit innegligit seria, negligit utilia, negligit necessaria. Fiet cibus ignis, qui semper ardet et urit inexstinguibilis; esca vermis qui semper rodit et comedi
Abbreviated transcription (Latin):
non essem de. xdo tuslatus ad timulũ. Qnis gͦ det oculis idis fontem lacrunaꝵ ot defleã
imẜabilem humaus condicõis ingressum. culpabilom humans comĩsacõis ꝓgrossum. damp¬
nabilem humano dissolucõis egossum Considerãmim gͦ cũ lacrinus do quo fc̃us ost homo.
ꝙud faciat h̃o. quid fc̃nrus sit h̃o. cano formatus de d̃ra conceptus in culpa. natus ad penã
agit pͣna qus non licont. tuppia que nou decont uaua qus non expedimit. ffiet cibus ignis
esta unis massa putredinis. exponam id planius. edisseram plomus formatus est de puluo ⁊
de ciñer de lito. quod uilius est de spurcissimo sꝑmate. conceptus in puritu caruis. in fernore
lbidimus in fetors luxnris. quidq dec̃ius est In labe pcc̃i natus ad laborem. t̾iiors̃ ⁊ dolorõ.
quidq iẜiuis ost. ad mortem tĩgit prana quib offeudit deñ offendit ꝓxmĩu offendit ad¬
ip̃m. Agit tmpia quib pollut fanam. polluct ꝑsonam. polluit coustiam. Agit uana quib

Expanded text:
slatus ad tumulum». 2 Quis ergo det oculis meis fontem lacrimarum, ut fleam miserabilem conditionis humane ingressum, culpabilem humane conversationis progressum, dampnabilem humane dissolutionis egressum? Consideraverim ergo cum lacrimis de quo factus sit homo, quid facturus al. futurus sit homo. Sane formatus de terra, conceptus in culpa, natus ad poenam, agit prava quae non licent, turpia quae non decent, vana quae non expediunt, fiet cibus ignis, esca vermis, massa putredinis. lvere, de luto, de cinere: quodque vilius est de spurcissimo spermate. Conceptus in pruritu carnis, in fervore libidinis, in fetore luxurie: quodque deterius est in labe peccati. Natus ad laborem, timorem et dolorem: quodque miserius est ad mortem. Agit prava, quibus offendit Deum, offendit proximum, offendit seipsum; agit turpia, quibus polluit famam, polluit personam, polluit conscientiam. Agit vana quibus
Abbreviated transcription (Latin):
posibn tonet. ⁊ medi quidem consimnt. ⁊ medm̃ d̾uat obtectũ. Et occo confostim p̾do¬
nes iiuorunt cõbusts carius indors concepto; mniuant᷑ mortomꝰ nisi suis mora cibos
quos paratos cduẜant demoustaret. tunc illa partom uob̃ optinam ioẜuamꝰ ⁊ cõti¬
no que cuꝑfilant mombra decoxit infantis. At illos repento iͥgons honor inuasit ⁊
ũuanis. ⁊ qͣmuis aniii dirgnerunt uox est fancib neclusa. Illa xͦ trnci uultu. ⁊ ip̃is
⁊am ego ꝓuor comedi quem genuis. Nolito uos offici aut mr̃e religiosiores. aut fõia
molliores qd si uos pietas unicit ⁊ meos excecmini cibos ego quo iam talib pasta sñ
ego itum hus pistar Post hec illi driti trementesq discedunt ⁊ hrmo colũ ex om̃ib fa.¬
emo de confidat ex ꝑtem a pena. qr uenio od nouit imnom a culpa. Qni stat oide.¬
at ne cadat ⁊ ram sepe dampnant᷑ iͥmnocentes ⁊ nocens absolint. pm̾s pmut᷑¬

Expanded text:
 Et ecce confestim predones irruunt, aduste carnis odore concepto mortem minantur, nisi sine mora cibos, quos paratos senserant, demonstraret. Tunc illa: «Partem vobis optimam reservavi», et continuo que superfuerant membra retexit infantis. At illos repente ingens horror invasit et immanis quamvis animi diriguere, vox est faucibus interclusa. Illa vero truci nam ego prior comedi, que genui, nolite vos effici aut matre religiosiores aut femina molliores. Quod si vos pietas vincit et meos exsecramini cibos, ego, que iam talibus pasta sum, ego hiis iterum pascar». Post hec illi territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus faemo se confidat expertem a pena, qui se novit immunem a culpa. Qui stat, videat ne cadat. Nam sepe dampnatur innocens et nocens absolvitur, pius pu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾cipitant᷑. oũuerguut᷑ excecant᷑ ⁊ secant᷑ ⁊ suffodut᷑. Qui ad mortem ad mortem ⁊ quias
gladiũ ad gladm̃. qui ad famem ad famom. qui ad captuntatem ad captuntatem. qudelo mͥ¬
dicĩ mnaus supplicm̃. tusto spectacł̃m dant᷑ in escam uolatilib celi. bostus t̾re. piscib ma-
mulier quedam facultatib ⁊ geñe nobilis cũ ceda multitudius que confluerat Iho¬
osolmũa cõem cũ om̃ib olisidionis ferebat. Reliquas uero facultates quas de domo in uibem
cõnex̾at turanmꝰ penitus inuaserunt. Siquid uero reliquiaꝵ in magius oꝑib fu̾at. quib
oittũ cotidisinũ ꝑ tennen dudet inuentes ꝑ mom̃ta p̾dones satillites rapiebant ꝓ quib
et siquid forte cibi fuisset ab illa quositũ: id alus quereret᷑. Nrec iam usq fieret copia ie¬
quiiendi. fames autem dira uisdib insisbot ac medullis. qd ad furorem iam famis m̾ed̾i̾a

Expanded text:
iantur et distrahuntur, secantur et suffodiuntur. «Qui ad mortem ad mortem, qui ad gladium ad gladium, qui ad famem ad famem, et qui ad captivitatem ad captivitatem». Crudele iudicium, immane supplicium, triste spectaculum; dantur in escam volatilibus celi, bestiis Mulier quaedam facultatibus et genere nobilis cum caetera multitudine quae confluxerat Hierosolymam communem cum omnibus obsidionisconvexerat, tyranni penitus invaserunt. Si quid vero reliquiarum ex magnis opibus fuerat, quibus victum quotidianum pertenuem duceret, irruentes per momenta praedonum satellites rapiebant, pro quiet si quid forte cibi fuisset ab illa quesitum, id ab aliis quereretur, nec iam usquam fieret copia requirendi, fames autem dira visceribus insisteret ac medullis, et ad furorem iam famis inedia
Abbreviated transcription (Latin):
ciet.Nabugodonosoe sompnim uidit. quod eñ uales ꝑt̾incti uisiones capitis enis contur¬
banorunt eũ. multas ouras secuit᷑ compia. ⁊ ub̃i muilta compniã ꝑluriis ostnitates
multos erare fecomnt somꝑia ⁊ extiderunt sꝑantes in illis Apparont em̃ frequons in
comꝑnis turpes y maginacões ex quib pollucões noct̾us. Sꝙ quib non solũ corpus pol¬
luit᷑ cet aĩa maculat᷑. uñ dñs in lemtico. Si sit inquit int uos hõ qui pollubus sit¬

Expanded text:
es capitis eius conturbaverunt eum. 3 Multas curas sequuntur sompnia et ubi multa sompnia, plurime vanitates. Multos errare fecerunt sompnia et exciderunt sperantes in illis. Apparent enim frequenter in sompniis turpes ymagines, ex quibus per illusiones nocturnas non solum caro polluitur, sed et anima maculatur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
iam de tua eleccõe securitatem accẽpisti. An forte in obł̃ionem uenit quod dñs
dicit. mundus gandebit uos antem contristabimini: s tristicia uĩa u̾tet᷑ in gandm̃
an forte a memoria recessit quod idem alibi dicit. Ue uob̃ qui mino ridetis qr plora¬
bitis ⁊ flebitis Quiodq ꝑ Salomonem dicit᷑. Risus dolori mistebit᷑. ⁊ extrema gan¬
dn luctus occrppat. Et etontͣ ꝑ enͣngeliũ Beatĩ qui lugent qm̃ ip̃i consolabunt᷑. tur¬

Expanded text:
jam de tua electione securitatem accepisti? An forte in oblivionem venit quod Dominus jam de tua electione securitatem accepisti? An forte in oblivionem venit quod Dominus dicit: « Mundus gaudebit, vos autem contristabimini: sed tristitia vestra vertetur in gaudium? » An forte a memoria excessit quod idem alibi dicit: « Vae vobis qui nunc ridetis, quia plorabitis et flebitis? » Quodque per Salomonem dicitur: « Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . » Et e
Abbreviated transcription (Latin):
nũ hoꝵ que dicis uerũ est. ⁊ de em̃ homo fame moreret̾ om̃ia deus ad esum muda
treanit. Set ne comedendi mensuram excederet/ abstmenciamiꝰ imꝑanit atq int
qapula ⁊ ebuetate. Quo conͣ. de insaciabili indeoꝵ uoracctate apło dicit. Multi am¬
bulant. quos sepe dicebam uob̃ ⁊unc antem ⁊ flens dico inumnicos qucis xp̃i quoꝵ
dens uent̾ est ⁊ glia in confusions ip̃oꝵ qui trena sapunnt. Et iuisum. Estã uentu ⁊̃
uend estis dens antem ⁊ hinc ⁊ hano destruet. Ille autem hoc uiciũ plens suꝑat: qui
quͦ smnendis dapib non solũ ꝑcimoniam tenet. ut.s. refeccõem semꝑ esurieus imꝑet
rerũ eciam accuaciõres omnił ⁊ suamiores epulas excepta corporis infnrmitate et
sꝑitñ suscepcõs contempit Iuepta seticia dict
nde tibi mest tanta leticia. ⁊ nnquio iam diabolũ uicisti. Niigind iam
inferni penas euasisti. ⁊ rinquid ilm de exilio ad patriam uenisti Nunq̾d

Expanded text:
num horum quod dicis verum est; ne enim homo fame moreretur, omnia ad esum Deus munda creavit; sed ne comedendi mensuram excederet, abstinentiam imperavit; nam inter crapula et ebrietate . » Quo contra de insatiabili Judaeorum voracitate Apostolus dicit: « Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis; nunc autem et flens dico inimicos crucis Christi, quorum Deus venter est, venter escis. Deus autem et hunc et hanc destruet . » Ille autem hoc vitium superat plene, qui in sumendis dapibus non solum parcimeniam tenet, ut scilicet refectionem semper esuriens imperet, verum etiam, accuratiores simul et suaviores epulas, excepta corporis infirmitate et hospitum susceptione, contemnit. INEPTA LAETITIA DICIT: nde tibi inest tanta laetitia? Nunquid jam diabolum vicisti? Nunquid jam inferni poenas evasisti? Nunquid jam de exilio ad patriam venisti? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis qr miqui regnm̃ dei non possidebunt. atq in̾ ceda subimigit. neq fured̃ ndꝙ
ĩapaces regnũ dei possidebuns. ffallacia atq mendaciũ ⁊ ip̃a unũ dicunt. ffallac¬
intem fit mgonio. mendaciũ uero simpliai ubo ffallacia dicit¬
⁊ ox multis unũ ꝓferam cũ in non dando aliquem illuders querit ꝯuid ĩ petẽd
uel quod sibi conẜnes uel quod alii si uolutas most tribuas Mendaciũ dicit
mĩno quod postulas nõn h̃eo .s. non artificioso ingomo sicut fallacia: set
ec artificio ngomio nec omplici ubo oportet deciꝑe queniqmͣ qr quolt modo

Expanded text:
nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt? » Atque inter caetera subjunxit: « Neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . » Fallacia atque mendacium, et ipsa unum dicunt. Fallacia fit ingenio, mendacium vero simplici verbo. FALLACIA IGITUR DICITUt ex multis unum proferamus, cum in non dando, aliquem illudere quaeris. Quid in petendo e habet, vel quod sibi conservet, vel quod alii, si voluntas inest, tribuat. MENDACIUM SUBJUNGIT: Omnino quod postulas non habeo, scilicet non artificioso ingenio, sicut fallacia, sed ec artificioso ingenio, nec simplici verbo oportet decipere quemquam, quia quo
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria sub hac responsions ꝓbat᷑ ħero. Sicut panlus ditissimus panꝑ dicebat
Tanqmͣ nichil hentes ⁊ om̃ia possidentes. Om̃ĩa itaq non snꝑflua: set tm̃ necessana
ip̃o confirmante ac dicente. h̃entes uictum ⁊ uestitũ. hus contenti simii. dicis forto
Ideo a sc̃is ac religiosis uiris plura h̃end̃ ounis: ut melius ab ipis qmͣ a popularib
mid illud mulieris loth exemplũ dedret que dñ post t̾gum a codonuis exiens respex
in statuam salis comisa op̃m efflauit. unde ⁊ xp̃o dale quid p̾canend deninciat᷑
dicens. ⁊eno mittens manũ suam ad mratiñ ⁊ sespiciens ietio aꝑtus ẽ regno celoꝵ¬

Expanded text:
cebat: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Omnia itaque non superflua, sed tantum necessaria, ipso confirmante ac dicente: habentes victum et vestitum, his contenti simus . 53. Dicis forte: ideo a sanctis religiosisque viris plura habenda sunt, ut melius ab ipsis quam a popularibus ime illud mulieris Lot exemplum deterret, quae dum post tergum a Sodomis exiens respexit, in statuam salis conversa spiritum efflavit . Unde et Christus tale quid praecavendum denuntiat, dicens: Nemo mittens manum suam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ae morto ad ostm rednt q elto maria magdalens mimisus foruitacionũ sordib mis¬
nata ad fontom pieratis augia connens dm̃iq gestigia lacͥmis rigaus. capullis detgeni
deostusans quoq e lambens ongnonito q ꝑmigens ablui muit . ¶ Eeto petius negacõ
snbromenlis distfitus. caomisiris fumis latrmis inftdelitatis nodos iesolut ¶ Etorcdesicõ¬
snmnb⁊ effusions fradin cangini letio obuoxius um hors moniento onaq consesso

Expanded text:
de morte ad vitam rediit. Ecce Maria Magdalena, innumeris fornicationis sordibus inquinata, ad fontem piatatis anxia currens, Dominique vestigia lacrymis rigans, capillis detergens, deosculansque, et lambens, unguentoque perungens ablui meruit. Ecce Petrus negationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit. Ecce seditioni et effusioni fratrum sanguinis latro obnoxius, unius horae momento, unaque confes
Abbreviated transcription (Latin):
cie morb mĩqmͣ melius compestit᷑ isi cñ dies indrtis omis oblimons meditat᷑ cũ
qualis post modicũ in sepultro futurus sit homo considerat᷑. hoc deo frgñ manobat
in illus inemoria qui dicebat. homo putredo ⁊ filius hõis u̾iuis . hoc ab̃ ilłius mẽto
non recesserat: qui dicebat. In om̃ib oꝑib tuis memorare nomssima tua ⁊ medii
non peccabis. Cond tunc rogo. quid tunc dinicie consernate ꝓderunt. Andi ⁊ rndus
eressus sũ de ud̾o matris mee midus ren̾tar illuc Audi inguis ⁊richil intulim
i huns nmidnm: sot uet anfers quid possumꝰ¬
S

Expanded text:
iae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis sine oblivione meditatur, cum qualis post modicum in sepulcro futurus sit homo, consideratur. Hoc certe fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et filius hominis vermis . » Hoc ab illo non recesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis . » Quid tunc, rogo, quid tunc divitiae conservatae proderunt? Audi quid: « Nudus egressus sum de ventre matris meae, nudus revertar illuc . » Audi quid: « Nihil intulimus in hunc mundum: sed nec auferre quid possumus
Abbreviated transcription (Latin):
cononpiscendo nou h̃eat dñ iminus huic̾is ocli ouris deseruirs festiat. Ut em̃ act
scriptura. anaruis pecimus non implebit᷑. Quo mimirũ qmͣi sit detostanda paulus
ndicat dicens. Et auaricia que est ĩdoloꝵ d̾nitus Qmͣ ait noxia. idem exponons
ait. Cun uolunto diuites fieri mcidunt in temptacõdiũ ⁊ in laquẽñ diaboli ⁊ desi¬
deria multã ⁊ nocina quo ingnut hoies in nrcitum ⁊ ꝑdicõem. Conͣ sit detestanda

Expanded text:
is deservire festinat. Ut enim ait Scriptura: Avarus pecuniis non implebitur . Quae nimirum quam sit detestanda, Paulus indicat, dicens: Et avaritia, quae est idolorum servitus ; quam sit noxia, idem exponens ait: Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem, et in lagueum diaboli, et desideria mu
Abbreviated transcription (Latin):
distute corporis merciam semꝑq memento quia regnũ celoꝵ non tepidi non molles noi
desides cet uolenciam facientes diripunit Dissoluta uagacio dicit¬
ĩ deñ ẽe obiq cedis. cur unũ sigulariter locum quo tanta mala ꝑpetrantur
i ita est ut assens qr obiq ẽẽ denm fateris: gͦ nec iste locus deserendus est qus
fuge appetis. qr ⁊ in ip̃o dens est. At niquis meliorem inquiio. meliorem innemo
Set respondeo. ⁊ Lunquid meliorem ant eciam talem inuenis qualem diabolũ ⁊ h̃oiam
ꝑ didisso tognoscis. memor esto itaq quia primꝰ Angelus de celo putt. ⁊ pͥmus ho de ꝓara¬
diso expussus est. ⁊ ad erup̃nam huis ccl̃i ꝑuenit. Attende qr loth exetio ꝓbatus maloꝵ¬

Expanded text:
non molles, non desides, sed violenti atque ferventes diripiunt. 43  Dissoluta vagatio:  Si Deum esse ubique credis, cur unum singulariter locum, quo tanta mala perpetrantui ita est ut asseris, quia ubique Deum esse fateris, ergo nec iste locus deserendus est, quem fugere appetis, quia et in ipso Deus est. At, inquis, meliorem inquiro, meliorem invenio; sed respondeo: Nunquid meliorem aut etiam talem invenies, qualem diabolum et hominem perdidisse cognoscis? memor esto itaque quia primus angelus de coelo ruit, et primus homo de paradiso expulsus ad aerumnam hu
Abbreviated transcription (Latin):
depositos ꝑꝑetuo ignominiose ꝑegͥnacõem addicit. Beatus itaq Greg̃ ocubit. qd̾ lais ẽ arciũ
⁊ benignitate suscipiat penitentem. Oret in primis ꝓ eo nec se. peccatorem ꝓfiteri dubitet
tens post confessionem contempint᷑ a plato: facile in desꝑacoĩs foneam detrudit᷑. quos
quidem pcc̃m adeo dampnabile estꝰ ut deñ ad iram ꝓuocet nec ueniam m̾eat᷑ ¶ Sicut gͦ
confitenti necessaria ẽ humilis ⁊ suicera denocio: sic penitenciali .i. caddoti necessaria ẽ
diligeus ⁊ cͥcͥmuspecta discrecio. ut .s. disc̃uat int̾ lepiam ⁊ lepram. ut heat ni se tra. bo¬

Expanded text:
depositos perpetuae et ignominiosae peregrinationi addicit. Sicut scribit B. Gregorius: Ars est artium et benignitate suscipiat poenitentem. Oret in primis pro eo, nec se peccatorem profiteri dubitet,tens post confessionem contemnitur a praelato, facile in desperationis foveam detruditur: quod quidem peccatum adeo damnabile est, ut Deum ad iram provocet, nec veniam mereatur. Sicut ergo confitenti necessaria est humilis et sincera devotio, sic poenitentiali, id est sacerdoti, necessaria est diligens et circumspecta discretio, ut discernat inter lepram et lepram, ut habeat in se tria, bo
Abbreviated transcription (Latin):
Duꝑbia: angl̃os deposinit Tnnor: regna dissoluit. Arrogancia. sublimes humliauͭ.
humilitas antrui: casum nestit. humilitas lapsum non uonit. Cognoste iniserande:
q humilis deus uenit. Ambula. sicut ille ambubant. Sequer̃ exemplum eiuis:
nitar̃ uestigia illius.
Existe tibi uilis. Existe abiectus. Existe despectus. Displice tibi. despectus.
esto apud temetipiũ. Qui enm sibi uilis est ante deũ magnus est. Qmi dibi
displicet. deo placet. Esto g̃ paomuis in ocl̃io tuis: ut sis magiuis in oculis dei

Expanded text:
Superbia angelos deposuit, tumor regna dissolvit, arrogantia sublimes humiliavit, Superbia angelos deposuit, tumor regna dissolvit, arrogantia sublimes humiliavit, humilitas casum nescit, humilitas lapsum non novit. Cognosce, miserande, quia humilis Deus venit. Ambula, sicut ille ambulavit; sequere exemplum ejus, imitare vestigia illius. Existe tibi vilis, existe abjectus, existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus. Qui sibi displicet, Deo placet. Esto ergo parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
abfribucis iusor Esuri. ⁊ aiti abstiis ⁊ arosto. ⁊ risi ibmiuis erudiaris non
¶ Esto humilis. esto in hmulitato findatus. humilia to. iiniuĩ ts fac. suilli
te pponais. Nulli ts suꝑiorom dẽpntes. Existima om̃es: suꝑiores esse tibi. Om̃e
te mininũ existima: inferiorem te om̃ib dep̾icta. Qnͣnus sumimꝰ sis humlitatemn
tene. Qnͣto eium humilior fu̾is: tanto te dequetur glorie altitudo.
Caue iactanciã: caue ostentacõis appetitũ. caue gl̃ie manis studĩ. Non de arroges
non te iacteb. Non te insolent̃ extollas: alas suꝑbie non extendas. Elacõis pemias
non erigas. Nachit de te p̾sumas: nchil boni tibi tribuas.
De iusticie uirtute: nuilla elacõne suꝑbias. De bonis factis non attollaris: de bo¬
no oꝑe non gl̃ieris. humiliare ut exalteris: ne exaltatus hiulieris. Qmi enimi
attollitur. humiliatur. Qui exaltatur: deicttur. Qmi elenatue: prost̾io. Qmi
inflatur: afliditur.

Expanded text:
a corpus. Esuri et siti; abstine et aresce. Nisi jejuniis erudiaris, non e. Esto humilis, esto in humilitate fundatus, humilia te, minimum te fac. Nulli te praeponas, nulli te superiorem deputes. Existima omnes superiores esse tibi. Omnium te minimum existima, inferiorem te omnibus deputa. Quamvis summus sis, humilitatem tene. Quanto enim humilior fueris, tanto te sequetur gloriae altitudo. Cave jactantiam, cave ostentationis appetitum, cave gloriae inanis studium. Non te arroges; non te jactes. Non te insolenter extollas; alas superbiae non extendas. Elationis pennas non erigas, nihil de te praesumas, nihil boni tibi tribuas. De justitiae virtute nulla elatione superbias, de bonis factis non attollaris, de bono opere non gloriaris: humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris: qui enim attollitur, humiliatur; qui exaltatur, dejicitur; qui elevatur, prosternitur; qui inflatur, alliditur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui non possunt. s resistere uolendo qma
mali sum. E ip̃a mala uoluntas culpa
es. qua aliud uoluns. facultas aut̃ iusta
qua aliud non possirit. Et cum uolunt
quod deus uult non ideo bomi sunt. qr ñ
proptir hoc nolunt quia deus uult. ⁊
quod ulunt ipm deus non mllt. am̃
malum uolunt. ⁊ malum deus non
uult. Approbant enim ⁊̃ diligunt qd̃
deus adit. ac per hoc deo contram sunt
t̃ mali ⁊ pocõres et rei. non quidem faci¬
endo quod deus iuste fier nolit. s aman¬
do ⁊ approbando quod deus non ciligit.
Non igitur in eo quia fit quod fit. nolũ¬
tatem di impecliunt s in ipo quod fit
a dilcõne dei rececdunt. ⁊ mali funt nõ
efficiendo contrarium ip̃ius uoliuntati
s amando contranũ eius dilcõm. O su
quidẽ semper noliitas dei ipletur. ⁊
non extusantur mali. propterea qm̃ in
eis ⁊ per eos uoluntas dei ipletur. qũ
non sua noluntate ad implendam dei uo¬
linitatẽ clirigunitur s occulta ipius dis¬
positione qua alma non possunt ao mi-¬

Expanded text:
quia non possunt; sed resistere volendo quia mali sunt. Et ipsa mala voluntas culpa est qua aliud volunt; facultas autem justa qua aliud non possunt. Et cum volunt quod Deus vult, non ideo boni sunt, quia non propter hoc volunt quia Deus vult. Et quod volunt ipsum Deus non vult, quoniam malum volunt et malum Deus non vult. Approbant enim et diligunt quod Deus odit; ac per hoc Deo contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri noluit, sed amando et approbando quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit quod fit voluntatem Dei impediunt; sed in ipso quod fit a dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic quidem voluntas Dei semper impletur, et non excusantur mali propterea quoniam in eis et per eos voluntas Dei impletur. Quoniam non sua voluntate ad implendam Dei voluntatem diriguntur, sed occulta ipsius dispositione qua aliud non possunt ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ed hic altius cansam precepit.
⁊ modum precepti considerare
oporiet. ⁊ prohibitionis secundem mał

Expanded text:
ed hic altius modum et causam praecepti considerare oportet et prohibitionis, secundumed hic altius modum et
Abbreviated transcription (Latin):
deserent percanit in retento appetitu cõmtus ẽ.¬
modi. rete. puinitus ẽ. Nam ⁊ ille propterea
sit datus est ut inseparabiliter rõnali nolunta¬
ti ad ect̃. quatinus in eo uł puiuretur si a isti¬
qa recedẽt nł remimecaretur si in insticia per¬
maneret. cum ntiq penam om̃ĩno pati non
poss. si cõmodum millum. appeceret. Incõmo¬
dum qmppe nichil aliud constat ꝙ nolunta
ti sine appetitui contranius eẽ probatur. qmi¬
A igitur homo appetitum insticie deseruit aꝑ¬
petitus commodi solus illi ad penam remã¬
sit. In quo quidem dupliciter puutur sine
cum ab hus que olinate appenit restringitur.
sine cum ad alia comoda qne ordiate. apperi
non possunt appetenda relaxatur. In altero
est peua. in altero ⁊ pena ⁊ culpa. Mensura
emim superioris appetitus in libro arbitno ps¬
fita fuerat. Mensara uero infenioris appenit᷑
concessa indono. Qua pp̃ illam tenere uelle
nirtutis finss istam autem retmere posse fe¬

Expanded text:
deserens peccavit, in retento appetitu commodi punitus est. Nam et ille propterea sic datus est ut inseparabiliter rationali voluntati adesset, quatenus in eo vel puniretur si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil alie sive appetitui contrarium esse probatur. Quia igitur homo appetitum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset; istam autem retinere posse, fe
Abbreviated transcription (Latin):
a dei premiũ sic in retributione. S in hiis
mitutibus que per gratiam reperatricem
suns. primũ spuritus scr̃s. bona nolunta¬
tem operatur dem̃ bone uoluntati. Primũ¬
bonum noluntatem aspirat ut sit: dem̃¬
operatur. inspirat ut moueatur. et operet᷑
nt uacua non sit. Primũ operatur eam
deinde operatur per eam. Dona uoluntas¬
enĩ instrum̃tum est. Spuitus sanctus
arafex. Quemadinodñ enĩ artifex pri¬
mum instrumentum operatur. demde per
operatur. pͥmũ solus ip̃e operatur quod

Expanded text:
a Dei praemium sit in retributione. Sed in his a Dei praemium sit in retributione. Sed in his virtutibus quae per gratiam reparatricem sunt primum Spiritus sanctus bonam voluntatem operatur; deinde bonae voluntati mbonam voluntatem aspirat ut sit, deati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, deinde operatur per eam. Bona enim voluntas instrumentum est, Spiritus sanctus est artifex. Quemadmodum autem artifex primum instrumentum operatur, deinde per operatur primum solus ipse ope
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem aliquid nult ⁊ propterea nult q̃
nult qr deus ħ nult. uelle babet ex gratia.¬
⁊ in hoc mitum hominis ẽ quod pp̃ derm
nult quod nulr. ⁊ pp̾ deum facit quod fac̃.
hoc namq dens reddere habet quod pp̃ ipm̃
fit. siue noluntate sola in nolendo sine ⁊¬
uoluntate et opere infaciendo. Bona igi
nature ⁊ affcũs ordinati secundum natam
untutes sunt naturales. que ⁊ si landabiles
sint. quia bone sunt. ⁊ a natura sunt. nõ
sunt tũ digne nũto illo quod est supra na¬
turam. ꝯma nichil in se hñt prepter nata.
Nlichil tũ mereri. etiam huinsiodi mitutes.
non mͥ connementer dici posse indetur. quã¬
ius extra bona hec que pp̃ naturã conclita
sunt nichil mereantur que ex sola sunt nataͣ.
uirtutes antem quas gratia reparatrix na¬
ture super addita format. qr in merito alqͥd
supra naturam accipunit. in p̾mio etiam
fupra naturam reminerari digne sunt.
ut quibus amor dei cã est in opere. p̾senti¬

Expanded text:
qui autem aliquid vult, et propterea vult quod vult, quia Deus hoc vult, id velle habet ex gratia, et hoc meritum hominis est quod propter Deum vult quod vult, et propter Deum facit quod facit. Hoc namque Deus reddere habet quod propter ipsum fit, sive voluntate sola in volendo, sive voluntate et opere in faciendo. Bona igitur naturae et affectus ordinati secundum naturam virtutes sunt naturales, quae et si laudabiles sunt quia bonae sunt et a natura sunt, non sunt tamen dignae merito illo quod est supra naturam, quia nihil in se habent praeter naturam. Nihil tamen mereri etiam hujusmodi virtutes non mihi convenienter dici posse videtur, quamvis extra bona haec quae propter naturam condita sunt nihil mereantur, quae ex sola sunt natura. Virtutes autem quas gratia reparatrix naturae superaddita format quia in merito aliquid supra naturam accipiunt, in praemio et supra naturam remunerari dignae sunt, ut quibus amor Dei causa est in opere, praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
nis per mitum. Prima bona gratia sunc.
Scd̃a bona gratia pro gratia. Quando gͦ
uoluutas hominis secũd̾ naturã solammo¬
uetur. extra naturam nõ meretur. Quã¬
do u̾o scd̃m deum mouet᷑ supra naturã me-¬
retur. qm̃ illum meretur per quem ⁊ põ

Expanded text:
nis per meritum. Prima dona gratia sunt; nis per meritum. Prima dona gratia sunt; secunda dona gratia pro gratia. Quando ergo voluntas hominis secundum naturam solum movetur, extra naturam non meretur; quando vero secundum Deum movetur, supra naturam meretur: quoniam illum meretur per que
Abbreviated transcription (Latin):
originem habentes uoluntatem. una
enim uoluntas secundũ quod se ad na¬
ria uł appetendo uł fugiendo melinat.
uarios format efftũs ⁊ dm̃sa secundũ
cosdem afftũs nomma sortitur. cum tũ
onũa hec in unia sint uoluritate. ⁊ ua
noluntas. Uoluntas autem aliqũ per
naturam surgit. aliqũ exitatur per gͣ¬
tiam ⁊̃ est quidem ipa natura per gra¬
tiam s alia est gratia creatrix. alia
saluatux. Per gratiam creatricem fcã
sunt que non erant. per gratiam salna¬
tucem repantur que perierant. Gratia
creatrix primũ nature condite quedam
bona inseruit. gratia salnatux ⁊ bona
que natura primũ coerapta perclidit
restaurat. ⁊ que ipersta nondum
accepit aspirat. per prima bona liberum
arbitium reparatur. per secunda bona li¬
berum arbittium operatur. In primis bo¬
nis dens in homine operatur. in secundis
bonis deus homimi cooperatur. prima bo¬
na donuin dei sunt. non mitum hominis.
secunda bona ⁊ dei sunt per domim. ⁊ homi¬

Expanded text:
originem habentes, voluntatem. Una originem habentes, voluntatem. Una enim voluntas secundum quod se ad varia vel appetendo vel fugiendo inclinat varios format affectus, et diversa secundum eosdem affectus nomina sortitur, cum tamen omnia haec in una sint voluntate, et una voluntas. Voluntas autem aliquando per naturam fugit, aliquando excitatur per gratiam, et est ipsa quidem natura per gratiam, sed alia est gratia creatrix, alia salvatrix. Per creatricem gratiam facta sunt quae non erant, per gratiam salvatricem reparantur quae perierant. Gratia creatrix primum naturae conditae quaedam bona inseruit, gratia salvatrix et bona quae natura primum corrupta perdidit restaurat, et quae imperfecta nondum accepit aspirat. Per prima bona liberum arbitrium reparatur, per secunda bona liberum arbitrium operatur. In primis bonis, Deus in homine operatur; in secundis bonis, Deus homini cooperatur. Prima bona donum Dei sunt non meritum hominis; secunda bona et Dei sunt per donum, et homi
Abbreviated transcription (Latin):
am contra malum adinuantem ip̃ifr¬
mitatem. ut sic mea posse peccarẽ ꝓp̃ m¬
furmitatem ⁊̃ posse non peccare pp̃siber¬
tatem ⁊ gratiam adunantem nondũ
tñ non posse peccare pp̃ infirmitatem ꝗd¬
huc perfecte non ablatam. ⁊ pp̃ gram̃
confirmantem ad huc perfcẽ noñ con¬
simimatam. Cum autem infirmitas
tota emedio sublata fuenit. ⁊ grana con¬
firmans fuerit consũmata ent non pos¬
se pacare non quia uel tunc aut arbitrii
libertas ant nature habilitas destrnatur
s quod gratia confirmans qua presen¬
te peccatum nequaquam in ẽẽ põt am¬
tutes alique in ip̃o primo ho¬
¶ ine ante pccm̃ fuerint. ⁊ si in ipõ nr¬
tutes fuerunt. utrum in eis aliquid me¬
rnerit nĩ certe iudeantur uirtutes siue
merito eẽ non posse. nos quidem uir¬
tutes dupliciter haberi respondemus ẜ
secundum rõm orcdinatus. qui secundũ
uauas eiusdem mentis applicationes płi¬
nu eẽ dicuntur. miam tnͣ radicem⁊

Expanded text:
am contra malum adjuvantem propter infiram contra malum adjuvantem propter infirmitatem, ut sit in ea posse peccare pfirmitatem, et posse non peccare propter libertatem et gratiam adjuvantem, nondum tamen non posse peccare propter infirmitatem adhuc perfecte non ablatam; et propter gratiam confirmantem adhuc perfecte non consummatam. Cum autem infirmitas tota e medio sublata fuerit, et gratia confirmans fuerit consummata, erit non posse peccare. Non quia vel tunc aut arbitrii libertas aut naturae humilitas destruatur, sed quod gratia confirmans qua praesente peccatum nequaquam inesse potest amtutes aliquae in ipso primo homine ante peccatum fuerint, et si in ipso virtutes fuerint. Utrum in eis aliquid meruerit, cum certe videantur virtutes sine merito esse non posse. Nos quidem virtutes dupliciter haberi respondemus, ssecundum rationem ordinatus, qui secundum varias ejusdem mentis applicationes plurimi esse dicuntur, unam tamen radicem et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sine ad malum noluutatis sur
petitum indinare. Ad bom̃ quida
solum permittente non cogente. ꝓ¬
ma ergo libertas arburii fint possei
care ⁊ posse non peccare. sicut iilii
at libertas posse non peccare. ⁊ mi
se pecare. prima libertas ad bo ñ p
cegeresur nec contra malum tenta
Ultima libertas in bono gratiamb¬
bit. in malo instrmitatem nonbi¬
bit. nec solum gram̃ in bono adi¬
tem. s etiam. contra malum cons¬
mantem. Admnantem ut s̃ it pl
non peccare. Confirmantem ut
non posse peccare. Meclia libereas ꝑ
peccatum quidem antem reperati
gratiam non habet in bono s man¬
tatem in malo. ⁊ idcrco in ea est
peccare. non posse non peccare. po
pectare quia libertatem habet sinef
confirmante non posse non pecais
infirmitatem habet sine gracia ab¬
nante. Modia libertas post reparationẽ
ante confirmationem habet gram̃ inbo¬
no. infirmitatem in malo. Graniamin
bono adiuuantem pp̃ libertatẽ. ⁊ grati¬

Expanded text:
ad malum voluntatis suae appetitum inclinare. Ad bonum quidem solum Deo permittente non cogente. Prima ergo libertas arbitrii fuit posse peccare et posse non peccare, sicut ultima erit libertas posse non peccare et non posse peccare. Prima libertas ad bonum qucogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, in malo infirmitatem non habebit, nec solum gratiam in bono adjuvantem, sed etiam contra malum confirmantem; adjuvantem, ut sit posse non peccare: confirmantem, ut sit non posse peccare. Media libertas post peccatum quidem ante reparationem gratiam non habet in bono, sed infirmitatem in malo, et idcirco in ea est posse peccare, non posse non peccare. Posse peccare, quia libertatem habet sine gratia confirmante; non posse non peccare, quia infirmitatem habet sine gratia adjuvante. Media libertas post reparationem, ante confirmationem habet gratiam in bono, infirmitatem in malo: gratiam in bono adjuvantem propter libertatem; et grati
Abbreviated transcription (Latin):
ta est ⁊ instructa. De illis autem nrtutib
que uolmitate bona ex amore diino mo-¬
ta perficrantur. nichil temere circa ipm̃ ꝙͣ¬
tum illum ad primũ statum perciet. dif̃¬
fnire uolumus. Precipne cum de opere
caritatis illuis uullum sine ex ancoritate

Expanded text:
ta est et instructa. De illis autem virtutibus ta est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definire volumus, praecipue cum de opere charitatis ill
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ per quod ipẽ operatur. sic spuitus scñs
quod pennum bonam uoluntatem in ho¬
postea per bonam uoluntatẽ operatur non
solus ipẽ operatur. s noluntas etiam per
quam operatur. Tam̃ opus lomimn exspi¬
rtn ẽ qui operatur. non ex uoluntate ho¬
tmis per quam operatur. In ipã quidẽ
ẽ bomĩ. s ex ipã non est. Ex ipã non est. qm̃
accepit. Et idem ipm̃ ⁊ suum est. in quan¬
tum habet. ⁊ non sim in quantum ase¬
mecipa non habet. Tali igitur clistinctione
sta qr sal quedam nurtutes ex sola natura
sunt quedam ex gratia. si querit᷑ uttũ pri¬
urus homo in illo primo sue conlitionis sta¬
tu mrtates aliquas habuert millatenus
ambigendo putamus affcãs bonos ⁊ secũ¬
dum iusticiam ordinatos. natinre illius a
prima sua ougine insertos. per quos ad boni-¬
tatem ⁊ insticiam exequendam naturali ap¬
petitu trabebatur. Et in hiis quidem affã¬
bus bonis naturales uirtutes constitisse
quibus a principio natura hominis forma¬

Expanded text:
ur. Sicut Spiritus sanctus quod primum bonam voluntatem operpostea per bonam voluntatem operatur, etiam non solus ipse operatur, sed et voluntas per quam operatur. Tamen opus bonum ex spiritu est qui operatur, non ex voluntate hominis per quam operatur. In ipsa quidem est bonum, sed ex ipsa non est. Ex ipsa non est quoniam et quod accepit. Et idem ipsum et suum est, in quantum habet; et non suum, in quantum a semetipso non habet. Tali igitur distinctione facta quod quaedam virtutes ex sola natura sunt, quaedam ex gratia si quaeritur utrum primus homo in illo primo suae conditionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a principio natura hominis forma
Abbreviated transcription (Latin):
ii. adintoriũ non impendimnins.
ertium
p̃ceptum secunde tabule ẽ:
forncatio est omnis illicitus cone¬
enim p̾ceptãm ⁊ quedam alia

Expanded text:
t, adjutorium non impendimus. Tertium praeceptum secundae tabulae est: Fornicatio est omnis illicitus concenim praeceptum et quaedam alia
Abbreviated transcription (Latin):
pceptum secunde tabule ẽ. Non oc¬
ades. homicidiũ fit multis mnoclis.
quis alium actualit̾ inta prmna
in laum mortis nbi uuica prines
quemliber locum telcm. lingui

Expanded text:
tabulae. Non occides . Homocidium sit multis modis, quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur quemlibet talem locum. Lingua fit
Abbreviated transcription (Latin):
tura nondinidit. Et neuit nobis trmi¬
sas indmmisa. que continet et sine ip̃a to¬
tum est nichil. Quicquid de deo nere di¬
atur. aut pie credi potest ind̾o: hec tria
continent. potestas. sapientia et boni-¬
tas. Et plena sunt hec tua pariter. Si
inmensus nominas si incorruptum
ditis. si eternũ. si incõmutabilem. ⁊
quecumq horum similia tocum hoc po¬
testatis eit. Siscientem appellas si pro-¬
mdum. si inspectorem. si scrutantem
et considerantem. discernentem. totũ
hoc sapientie ẽ. Si mitem si mãsuetũ.
bonitatis ẽ ⁊ nichil ẽ quod in istis nĩ
est. et quod in istis est plenũ est et cõ¬
sũmatum totũ. Propterea tria hec
specialiter discreta sint. et suscepit si¬
des catholica trimitatem. quã nec mi-¬
mero angere uoluit. ne extra tria a-¬
liquid confiteri inderetur nec natima
confuidere. ne trmm aliquod nega¬
re conuince̾tur. ⁊ inuenit in do̾ tria
eẽ. ⁊ in do̾ tria unũ eẽ. nec ꝓpterea ta

Expanded text:
tura non dividit; et venit nobis Trinitura non dividit; et venit nobis Trinitas indivisa quae totum continet; et sine ipsa totum est nihil. Quidquid de Deo vere dicitur, aut pie credi potest in Deo, haec tria continent-potestas, sapientia et bonitas. Et plena sunt haec tria pariter. Si immensum nominas, si incorruptum dicis, si aeternum, si incommutabilem, et quaecunque horum similia: totum hoc potestatis est. Si scientem appellas, si providum, si inspectorem, si scrutantem et considerantem, et discernentem: totum hoc sapientiae est. Si mitem, si mansuetum, bonitatis est. Et nihil est quod in istis non est; et quod in istis est, plenum est et consummatum totum. Propterea tria haec specialiter discreta sunt; et suscepit fides catholica Trinitatem, quam nec numero augeri voluit, ne extra tria aliquid confiteri videretur; nec natura confundere, ne trium aliquid negare convinceretur. Et invenit in Deo tria esse; et in Deo tria unum esse. Nec propterea tria
Abbreviated transcription (Latin):
iuinatan bonitas affint ⁊ potestas
et enĩ noluntas sola bonitate-
pericã non fiusset: isi pariter affuuss
potestas. qm̃ id quod bonitate preemite
uoluit. potestate subsequente ad implent.
In p̃destinatione itaq creandorum opera¬
ta est bonitas increatione autem p̾desti-¬
natoꝵ operata ẽ potestas in beatificatio¬
ne nepp creator potestas simul et bonitas.
tria hec. ⁊ nichil perfcm̃ ẽẽ poterat sine
hiis tribus. ⁊ cum hiis nichil diminutũ
Constabat exĩ ut si adgeeñt tuahes. nich
persañ deect. ⁊ si de eet de huis tubusin
nñ aliquid consũmatum ẽẽ nõ poss.
Et hec tua erant potentia sapientia no-¬
luntatis. Et ad omnem effcm̃ concur.¬
runt. tria hec. nec aliquio ab soluitur.
nisi ista affuerint. Yolmutas mouet.
scientia disponit. potestas operatur. ⁊
si horum discretionem proponas nonẽ
posse illud quod scire. neq sare illud qũ
nelle: ⁊ tamendeo minmi sunt. posse
scire et uelle. Et discerint illa rõ. ⁊ na¬

Expanded text:
i et bonitas adfuit et potestas. Divina enim voluntas sola bonitate perfecta non fuisset, nisi pariter adfuisset potestas; quoniam id quod bonitate praeeunte voluit, potestate subsequente adimplevit. In praedestinatione itaque cresudorum operata est bonitas; in creatione autem praedestinatorum operata est potestas, in beatificatione vero creatorum, potestas simul et bonitas. tria haec; et nihil perfectum esse poterat sine his tribus, et cum his nihil diminutum. Constabat enim ut si adessent tria haec, nihil perfectum deesset; et si deesset de his tribus num, aliquid consummatum esse non posset. Et haec tria erant potentia, sapientia, voluntas: et ad omnem effectum concurrunt tria haec, nec aliquid absolvitur nisi ista adfuerint. Voluntas movet, scientia disponit, potestas operatur. Et si horum discretionem proponas non est posse illud quod scire, neque scire illud quod velle; et tamen Deo unum sunt posse, scire et velle. Et discernit illa ratio, et na
Abbreviated transcription (Latin):
defencit ⁊⁊̃ secundum aliquid nondo¬
se in quantum sal etiam tunc ab ep
s illam non dereliquit. dereliquir ile
sibi non dereliqnit. Dereliquit quii
liũ non contulit. s non dereliquit qui
tiam non abstulit. Subtraxit prottu
s non separanit umonem. Se partir
ris ut ad defentionem contra mirr
ut uos adinuaret s non dereliqm
cedet. uado pet uam mecum perpi
t̃ ambulanius sccurus sum quaba
meũ habens. Uenit hostis mens ii
co. Ut quid dereliquisti me: ad hues
iuxta me ⁊ cansor te recessisse a m
ta es loco. s longe auxilis. Iuxta fuis

Expanded text:
defendit, et secundum aliquid non dedefendit, et secundum aliquid non deseruisse, in quantum scilicet etiam tunc ab ea it illis, sed illam non dereliquit. Dereliquit illis, sed sibi non dereliquit. Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimiut non adjuvaret, sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et dico: Utquid dereliquisti me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuis
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendum s etiam glorificandum
sascepit lupo uemeniemente deseruit.
Ois prius de pastore secura nemente
lupo non tunuit dicens. uenit princes
huiꝰ mũdi ⁊ in me non habet quicquã.
Nunc autem a pastore derelicta acusan¬
do ⁊ aunquerendo clamai. quare dereli¬
quisti me. Solus homo fuit ⁊ deus nõ
suit. ⁊ iam deus non fuit. quia iam ab
homine recesserat deus. nec homo dens
fuit qr ad huc minus in truce pendens
adõ derelitus fint. Iam non solum er¬
go im morte s ante mortẽ ominitas
ab homine recesserat. quando homo ad¬
huc homo denni a se recessisse. ac per h
ut isti aiunt deum se non eẽ plange¬
bat. Nis hoc dicat. Quomodo ergo
inquiunt intelligendñ ẽ qͥuod castae.
a do sc ecelietum cẽ clamat ⁊ amo s¬
homiẽ separatione dminitatis moro
aamasse affirmat si dens ab homie
cesserat: Quid ergo: Non potrat din
hinnanitatem etiam sccimdum aligo
seausse in quantum indelicet eam pa
ti mimicorum expositam ad tempri

Expanded text:
custodiendum, sed etiam glorificandum custodiendum, sed etiam glorificandum suscepit, lupo veniente deseruit? Ovis prius de pastore secura veniente lupo non timuit dicens: Venit princeps mundi hujus et in me non habet quidquam . Nunc autem a pastore derelicta, causando et conquerendo clamat, quare dereliquisti me? Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recessfuit, quia adhuc vivus in cruce pendens, a Deo derelictus est. Jam non solum ergo in morte, sed ante mortem divinitas ab homine recesserat, quando homo adhuc homo a se recessisse Deum, ac per hoc, ut isti aiunt, Deum se non esse plangebat. Quis hoc dicat? Quomodo ergo, inquiunt, intelligendum est quod Christus a Deo derelictum esse clamat, et hominem separatione divinitatis moriturum clamasse affirmat, si Deus ab homine non recesserat? Quid ergo? Non potuit divinitas humanitatem, etiam secundum aliquid deseruisse, in quantum vidti inimicorum expositam ad tempus non
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ uociferabatur. ⁊ ntiq ad huc cuistus¬
sic deus ab eo recesserat. Respondeamt gͦ.
Si mors eẽ non poterat ñ inta prins des
cendet. qnomodo uita mane̾ porit post¬
qnam nita recesserat. Iam enu. sic reces¬
serat deus. ⁊ ad huc cristus in cruce uui¬
pendebat. cum se derelictum causabatur
Si ergo in hac recessione dei ⁊ in hac diui¬
nitatis separatione illam que inter hu¬
manitatem ⁊ cluuitate constabant n¬
mouem persone solutam dicunt. fuit ꝙ¬
dam tẽpus quando cristus ad huc innis
erat ⁊ deus non erat. S quis hoc clicat:
Qiuis sane fidei concordans non ab horre¬
at do̾ impon̾e quod assumptam hominẽ
usq ad mortẽ comitando peccluxit. ⁊ ĩ
morte quando maiori ꝑiculo iam ĩmmẽ¬
te manus auxiliũ nece̾ssanũ erat deserũ
ppat quod iupo nemente ones quas eus¬
tolire debuerant fugientes deserant cũ
ipẽ uicam illam onem ⁊ agnũ illum
onis uirginis filiũ quem non solum

Expanded text:
Deo vociferabatur, et utique, adhuc ChristusDeo vociferabatur, et utique, adhuc Christussic Deus ab eo recesserat. Respondeant ergo. Si mors esse non poterat nisi prius vita discederet, quomodo vita manere potuit, postquam vita recesserat. Jam enim sic recesserat Deus, et adhuc Christus vivus in cruce pendebat, cum se derelictum causabatur. Si ergo in hac recessione Dei, et in hac divinitatis separatione illam quae inter divinitatem et humanitatem constabat unionem personae solutam dicunt, fuit quoddam tempus quando Christus adhuc vivus homo erat et Deus non erat. Sed quis hoc dicat? Quis sanae fidei concordans non abhorreat Deo imponere quae assumptum hominem usque ad mortem quidem comitando perduxit, et in morte, quando majori periculo jam imminente, majus auxilium necessarium erat, deseruit. at, quod lupo veniente oves quas custodire debuerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis virginis filium, quem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
uidam putane¬
runt in morte diuinitatem
a cristo homine recessisse ⁊ mortem homi¬
ins aliua quam separationem diniiita¬
tis a carne non fuisse. Innemunt enim q̃¬
dam uerba in quibus ita dicunt eẽ uidet᷑
perangentes ad spiritum. Beatus tale a
illius quem ip̃e tlũs in passione de se scrip¬
tum eẽ ostendit dicens. Deus m̃s dens
mens ut quid dereliquisti me: Super hũc
locum ambrosius ita dicit. Clamat homo
se derelictum a dõ et cum quentur deum
a se recessisse. ⁊ quasi id̾o se moritarum eẽ.
quod deus ab ip̃o recesserit. Ideo clixit qr
clamat deus homo separatione diuinitatis
moriturus. S uidete quid dicitur. Si enĩ
agitur de illa separatione dininitatis. pro
qua tastus homo in caice clamabat illa
ntus iam facta erat. Non enim dereliꝙ̃¬
dum s derelictum iam se protestabatur
diceus. deus .ii. d̾s .m. ut quid dereliquis¬
ti me. Si ergo de illa separanione dnmuta¬
tis agitur. iam recesserat deus. quando
homo in cruce pendens derelictum se a

Expanded text:
uidam putaverunt in morte divinitatem a Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba in quibus ita dictum esse videtupertingentes ad spiritum. Beatus quoque illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum esse ostendit: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Super hunc locum Ambrosius ita dicit: Clase derelictum esse a Deo, et conqueritur Deum a se recessisse, et quasi ideo se moriturum esse quod Deus ab ipso recesserit. Ideo dixit, quia clamat homo separatione divinitatis moriturus. Sed videte quod dicitur. Si enim agitur de illa separatione divinitatis, pro qua Christus homo in cruce clamabat; illa utique jam facta erat. Non enim derelinquendum, sed derelictum jam se protestabatur dicens: Deus meus utquid dereliquisti me? Si ergo de illa separatione divinitatis agitur, iam receshomo in cruce pendens, derelictum se a
Abbreviated transcription (Latin):
si tibi ditũ. finss desuꝑ. Quam tro
mortem quia non pro sua miquita
dens quare. sit derelicta requirit no
si aduersus derim de pena murun
s nobis innocentiam suam in peris

Expanded text:
si tibi datum fuisset desuper . Quam tamen mortem quia non pro sua iniquitait in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in p