comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis ñ qͣntum ĩ se est sed in nobis extĩ¬
gnimus dum a nob̾ peccando fugamus. ⁊ ꝓphe
tias.no. sꝑ.i. siquis dicta ꝓpħaꝵ explanat. ⁊ ad
conicatoem ꝑ̾dicat. nolitẽ cum despicert. neq cõ¬
tempn̾e. non tam̃ oĩa indiscrete recipiatis. s ꝓba
non egent discussione. ⁊ qs bonum est .i. ꝙ bonũ¬
mala .i. ab omni reque spem mali pͥtendit. ut
enim sp̃c mundi fallaciter dicere bona. ⁊ int̾ se
subinducere praua. ut ꝑhec que bona sunt acci¬
piantur. ⁊ mala. Ido monet omĩa ꝓbare. ⁊ quic¬

Expanded text:
datus est nobis, non quantum in se, sed in nobis, exstinguimus, dum peccando fugamus. VEexplanat, et ad aedificationem praedicat, nolite eum despicere, neque contemnere; non tamen omnia indiscrete recipiatis. Sed pronon egent discussione, et quod bonum est, id est quid est ab omni re quae speciem mali praetendit, ut enim spiritus mundi fallaciter dicere bona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia probare, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
apło .i. qd̾ no apłi prealiis habebimus głiam
ñ ut stetis ⁊ heatis. s tencatis. ad illud maiꝰ qd̾¬
sũmi doctores ultra illud qd cõmunit̾ omnes
hebunt. hẽbunt enĩ s emid denariũ. s differt
stella a stella ĩ claritate. ⁊ erunt diuerse man
tes apłi altiꝰ sedebunt. Unde ĩ tabuaculo dñi fr̃
m̃sam fc̃a est corona int̾rasilis. alta digctis .iiiiͦ.
operiens totam m̃sam. ⁊ fuꝑ eam altera corona
aureola. ꝑ coronam altam digitis .iiͦii. que mẽ¬
sam operiebat głia urte et̾ne signatur. que õs
electi fruentur. que ⁊̃ .iiiͦiͦ. libris enͣngelii digi

Expanded text:
apostoli prae aliis habebimus gloriam, non ut stetis et habeatis, sed tendatis ad illud majus qsummi doctores, ultra illud quod communiter omnes habebunt. Habebunt enim omnes eumdem denarium. Sed differt stella a stella in claritate . Et erunt diversae manpostoli altius sedebunt. Unde in tabernaculo Domini super mensam facta est corona in terra simul alta digitis quatuor et operiens totam mensam, et super eam altera corona aureola. Per coronam altam digitis quatuor quae mensam operiebat, gloria vitae aeternae signatur, qua omnes electi fruentur, quae in quatuor libris Evangelii digi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum per
pacĩam cur¬
ramus ad ꝓ¬
positum nob
certamen.
Aspicientes
mauctorem
fidei. ⁊ ꝯsũma¬
torem ih̾m. Q¬

Expanded text:
peccatum, per patientiam curramus ad propositum nobis certamen aspicientes in auctorem fidei et consumatorem Ih
Abbreviated transcription (Latin):
.i. renunciantes pecca
ramus sire dubitãti-¬
Aspicientes. in auc.
fidei̾. in p̾senti. ⁊ ĩ iħm
ꝯsũmat plena beati¬

Expanded text:
 renuntiantes peccatminus sine dubitatiaspicientes in auctorem fidei in praesenti, et in Jesum nsummat plena beati
Abbreviated transcription (Latin):
młtitudinẽ scõꝵ. qui
sunt testes fidei qͥ uit
nubes exemplosiu in
estu tribulationum
nos refrigerant. ⁊ doc¬
trins compluunt un
pondus peccõꝵ qd̾ ẽ
iam. ⁊ pectatũ cirtũ.¬
no .i. peccatum ꝙ cir

Expanded text:
multitudinem sanctorum, qui sunt testes fidei, qui ut nubes exemplo suo in aestu tribulationum nos refrigerant, et doctrinis compluunt. Impondus peccatorum quod est jam, et peccatum circuid est peccatum quod cir
Abbreviated transcription (Latin):
.i. neglecta uerecundia humana. sic ⁊ no et̾nõ
gaudio ꝓposito nobis post ħita ꝯfusione debemꝰ¬
⁊ omĩa mala t̾rena sustinuit. que sustinen¬
da p̾cipiebat. ut nec ĩ illis q̃ reretur felicrtas
nec in istis timeretur infelicitas. Natus enĩ

Expanded text:
 neglecta verecundia humana. Sic et nos aeterno gaudio proposito nobis posthabita a mala sustinuit quae sustinenda praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeretur infelicitas. Natus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut sustineatis. sed ⁊̃ p̾cipio smportate me. ut
emulatõe .i. ad honorem dei: non meum. non
zelo sponsam dei michi s d̾o. amicus enĩ spõsi
sum. Sponsus sibi zelat sponsam. amicusu̾o
sponsi: ñ sibi. sed sponso. Et nota qd̾ ennilatõ
duplicit̾ accipitur. Emulatio enĩ ẽ: pp̃ alienũ
emulatõe .i. que ad honorẽ dei est. ⁊ quam d̾s
sp̃u suo inspirat. ꝑ hoc ostendit ea que diceta¬
more eoꝵ se dicturũ. Ut ñ ad laudem eiꝰ ꝑficiãt
s ad hoꝵ ꝓfectum. despondi enĩ.a. ⁊ uẽdiligo¬

Expanded text:
ut sustineatis. Sed et, praecipio, supportate me, ut aemulatione, id est ad honorem Dei, non meum, non zelo sponsam Dei mei, sed Deo. Amicus enim sponsi sum. Sponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sponso. Et nota quod aemulatio dupliciter accipitur. Aemulatio enim est propter alienum aemulatione, id est quae ad honorem Dei est, et quam Deus Spiritu suo inspirat. Per hoc ostendit ea quae dicet amore eorum se dicturum, ut non ad laudem ejus proficiant, sed ad horum profectum. Despondi enim. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei unitatẽ. solide spei. Sincere caritatis uir¬
gosunt qr a prauitate erroris. ⁊ ab oꝑe malo ĩ¬
itaminati. casta: quia ñ hñt estum male uo¬
luntatis. despondi uos dico: exhibere.i. ut ex¬
hibeam uo deo ĩ die iudicii. ¶ imeo aũt. Q.

Expanded text:
fidei, solidae spei, sincerae charitatis: Virgo sunt, quia a pravitate erroris et ab opere malo incontaminati, casta, quia non habent aestum malae voluntatis. Despondi dico, exhibere, id est ut exhibeam vos Deo in die judicii. Timeo autem.
Abbreviated transcription (Latin):
nundo tp̃ralia diligit: ⁊ ꝯcupiscit. Merito in
corpus suũ peccare dicitur. quia miu̾se ꝯcupit¬
centie carnali subditus.⁊ deditus est. tanqmto¬
tus creature serus. ab ip̃o creatore alienus. Si
ergo qͣntum michi uidetur salua fide ĩtelligi
pot̾ utriꝰq fornicationis malũ .s. sp̃alis ⁊ uui¬

Expanded text:
undo, temporaliter diligit et concupiscit, merito in corpus suum peccare dicitur, quia universae concupiscentiae carnali deditus et subditus est tanquam totus creaturae servus ab ipso Creatore alienus. Sic ergo, quantum mihi videtur, salva fide intelligi potest utriusque fornicationis malum, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtaminatiõe. Cetera
enĩ pect̃a aĩam tantũ
maculant. Qui aũt
ꝓpͥum motum: aĩa ꝯcupiscit carnalit̾. qmuis
pectatũ aliud ꝗd̾ cumq fẽ. homo: extra corpus ẽ
.i. extra uinculum carnalis ⁊cupiscentie sunt ce¬
tera peccata comꝑatõe huiꝰ ⁊ si ꝑ corpus gerantꝰ
hic enĩ aĩa sub corpore est. alia enĩ pecc̃a ⁊ si ꝑ cor¬
pus cõmittantur ñ tam̃ ammũ hũanũ ꝯcupis
xium. sicut ĩ solo corꝑore fornicationis corporał
fit. cõmisceri facit animiũ ius libidims cũ ĩꝑo
corpore. ⁊ unũ cum ip̃o quodãmodo cra agliitin¬
atur. Unde subdit. Qui aũt. forni. ĩ. cor. su. pet.¬
ip̃o momento. ⁊ experimento huiꝰ dam magni
flagitii cogitare homini liceat: aut intendere

Expanded text:
taminatione. Caetera enim peccata animam tantum maculant. Qui autem motum, anima concupiscit carnaliter, quamvpeccatum aliud quodcunque fecerit homo extra corpus est, id est extra vinculum carnalis concupiscentiae sunt caetera peccata comparatione hujus, etsi per corpus gerantur. Hic enim anima sub corpore est. Alia enim peccata, etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupisxium, sicut in solo opere fornicationis corporalis fit cum misceri facit animum vis libidinis cum ipso corpore, et unum cum ipso quodammodo cui agglutinatur, unde subdit: Qui autem fornicatur, in ipso momento et experimento hujus tam magni flagitii cogitare homini liceat, aut intendere
Abbreviated transcription (Latin):
pectatium qͣdcũꝙi.te. h. xxͦ.co. est .ĩ. extra cõ¬
iugem que dicctur corpus uirri qui est eiꝰ capire¬
quia aliud peccatum ñ fit ⁊tra honorẽ ꝯiugii.
corporis .s. ꝯiuigis sueagit. An nescitis. Q a d̾o¬
Item fugienda ẽ for¬
nicatio qm̃ certum ẽ
templum sunt sp̃c sci

Expanded text:
tra conjugem, quae dicitur corpus viri qui est ejus caput: aliud peccatum non fit contra honorem conjugii. corporis scilicet conjugis suae agit. An nescitis. Quasi ditem fugienda est fornicatio, quoniam certum est templum sunt Spi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo in aliis quibꝰq scelerib. ⁊ unũ aliquid eoꝵ
oꝑari. ⁊ eodem tp̃re alibi cogitationes distende.
quo ĩ fornicationis opere ac tp̃re ñ licet aĩo. Sic
enĩ totus homo absorbetur a carne. ut iani dici
ñ possit ip̃e animꝰ suus ẽe. s simul totus homo
dici possit caro. ut. ⁊̃ scd̾m hoc recte possint duo ẽe¬

Expanded text:
imo in aliis quibusque saecularibus, et unum aliquid eorum operari, et eodem tempore alibi cogitationes eorum distendere: quod in fornicationis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo e
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliquis ñ adherens d̾o: adheret mundo. uñ
corpus suum peccat. qr corporali ꝯcupiscentia
ĩ queq temporalia animius distrahitur. serm¬
ñ mundo qd̾cũq aliud peccatũ. a ꝯcupiscentiai
extra corpus peccat. ut hoc sit qd̾ dictum ẽ. om̃e

Expanded text:
cum aliquis non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde corpus suum peccat, quia corporali concupiscentia in quaeque temporalia animus distrahitur, sern mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia extra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, omne
Abbreviated transcription (Latin):
facili. uł diffitili habe¬
am tandem. s. post lon¬
ueniat᷑ ad illos quib desid̾at donum dei p̾dicare
ꝓsperum ergo iter est ñ in cassum laborẽ ⁊ tineris
sudire. ꝓsp̃m iter habram. ꝓspm dico: ⁊̃uolũta¬
te dei .i. scdm uoluntatẽ dei ñ sicut mali qui repu¬
tant ꝓsperitatẽ sibi ẽẽ in suo malo ꝑpetrato. Sunt
enĩ quidam qui ꝑ dei ꝑmilsionẽ. ñ uoluitatẽ ꝓsꝑm
iter uidentur sibi acciꝑe ad malum. si aliqd̃ scelus
s ñ est talis ꝓsperctas ex uoluntate dei. ãpłs u̾o

Expanded text:
facili vel difficili, habeam tandem, scilicet post lonerveniat ad illos quibus desiderat donum Dei praedicare. Prosperum enim iter est, non incassum laborem itineris subire. Prosperum iter habeam, prosperum dico, in voluntate Dei, secundum voluntatem Dei, non sicut mali qui reputant prosperitatem sibi esse in suo malo perpetrato. Sunt enim quidam, qui per Dei permissionem non voluntatem prosperum iter videntur sibi accipere ad malum, si aliquod scelussed non est talis prosperitas in voluntate Dei. Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. sicut in sapĩa mundana. Qui ergo xp̃i fi
boꝵ ut ñ illa sed ip̃e laudetur. id̾o cãm ostendẽs
xp̃i. sicut ꝑsendo apłi. ne stul̃ti uidentur. prude̾
duppliciter .s. eloq̃ntie studentes. ⁊ que mundus
stulta iudicat euitantes. Uerbum enĩ.Q. qͥs¬

Expanded text:
eritas sicut in sapientia mundana. Qui ergo fidem Chborum, ut non illa, sed ipse laudetur. Ideo causam ostendensi, sicut pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentidupliciter, scilicet eloquentiae studentes, et quae mundus stulta judicat. Evitantes verbum enim. Q
Abbreviated transcription (Latin):
exheredari. Curre sub
manu prĩs flagellan¬
tis quia dum flagell
quia si memonero cõ¬
tra iussionẽ eius: flag¬
ella ĩuenio. pociꝰ gau¬
de sub flagellis quia tͥ
seruatur hereoitas. Illis ad tempus par
adulteri .i. adulterii filii. ⁊ ñ legiitum. uel adͥ¬
ulteri .i. diaboli possessio. ⁊ non filii dei. Nota ñ
iurt uocari patrẽ qui ex adulterio genuerit. qr
ab eo geniti ñ dicuntur filii legittunt. D eide

Expanded text:
exhaeredari. Curre sub manu patris flagellantis, quia dum flagellaquia si me movero contra jussionem ejus, flagella invenio. Potius gaude sub flagellis, quia tibi servatur haereditas, illis ad tempus paradulteri, id est adulterini filii, et non legitimi. Vel, adulteri, id est diaboli possessio, et non filii Dei. Nota non jure vocari patrem qui ex adulterio genuerit, quia ab eo geniti non dicuntur filii legitimi. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
accusatio nocet. uisus aũt diaboli: accusatio d̾r.
uere nullus nocet. quia nec d̾s. nec alius. alius eĩ
si pot̃. deus ñ uult. quia ip̃e est qui iustificat. Nũ¬
quid ergo uult accusare suo: non ⁊ cum nullus
accuset. quis est qui ꝯdempnet: i. qui possit in¬
ferre mortem: nullus poterit inferre qui uelit
xp̃c iłx qũi mortuus est ꝓ illis uult dampnare :
dico mortuus ĩmo qui ⁊ refurrerit qd̾ maiꝰ est. ui
⁊ nos resurgamus. qui ⁊̃ qd̃ est maximũ est ad
dextam dei .i. equalis patri .s. in honore quo deus
pellat ꝓ nobis non uoce sed miseratõe ⁊ repsentã¬
tione humanitatis dũ cotidie hoĩem ꝙ̃ assump¬
sit. ⁊ graue genus mortis qd̾ ꝓ nob̃ iustimt
uultui pat̾no offert. ut nr̃i misereatur. cuiꝰ po¬
stulatio cum tantus sit non pot̾ ꝯtempni.¬
ns ertinq Meis ergo. Quasi⁊t
uis ergonO hec predicta sint nob̾¬

Expanded text:
accusatio illis nocet. Nisus autem diaboli accusatio dicitur. Vere nullus nocet, quia nec Deus, nec alius. Alius enim non potest, Deus non vult, quia ipse est qui justificat. Nunquid ergo vult accusare suos? non. Et cum nullus accuset, quis est qui condemnet, id est qui possit inferre mortem? nullus poterit inferre qui velit qui mortuus est pro illis, vult damnare? dico mortuus, imo qui et resurrexit, quod majus est, ut et nos resurgamus, qui etiam, quod est maximum, est ad dexteram Dei, id est aequalis Patri, scilicet in honore quo Deus rpellat pro nobis, non voce, sed miseratione et repraesentatione humanitatis, dum quotidie hominem quem assumpsit et grave genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri misereatur; cujus postulatio cum tantus sit non potest contemni. Quis ergo. Quasi um haec praedicta sint nob
Abbreviated transcription (Latin):
dit filium. Uerum auctor calitis huiꝰ ⁊̃ ip̃e quibi
ip̃m ꝓ nobis. Si ergo pat filium tradidit.⁊ filiꝰ
se ip̃m. iudas quid fecit: pater tradendo filiũ fec̃
bene. filius tradendo se ip̃m fecit bene. Iudas tra¬
dendo magistrum ꝓ auaricia fecit male. Nõ enĩ

Expanded text:
dit Filium, verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibt semetipsum pro nobis . Si ergo Pater Filium tradidit, et Filius seipsum, Judas quid fecit? Pater tradendo Filium, bene fecit; Filius tradendo seipsum, bene fecit; Judas tradendo magistrum pro avariti
Abbreviated transcription (Latin):
in ñ diu̾si abhis qr ⁊ hi
boni sunt. p̾dicant xp̃m. ⁊ hoc ex caritate pri¬
nata ad apłm ut utem eius iuncti supplerẽt
scientes qm̃ positus sum in unicuł in defensi¬
one .i. ꝓ defensione euangelii. Ut positus .i.
firmus ⁊ stabilis sũ.¬

Expanded text:
non diversi ab his, quia et hi boni sunt, praedicant Christum. Et hoc ex charitate privata ad Apostolum, ut vicem ejus vincti supplerent, scientes quoniam positus sum in vinculis in defensione, id est pro defensione Evangelii. Vel positus, firmus et stabilis su
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ꝑ fidem ⁊ bap̃m uiuficatur. Unde qui cre¬
diderit ĩ me: transibit de morte ad uitam. a¬
tera erit corꝑm que erit ĩ die iudicii. de illa re
iam ẽe fcãm in bap̃mo ⁊ in fide nullam corꝑm
resurronem futuram. Om̃s enĩ secte q̃ aliqu
religionẽ ꝓmritunt ꝯcedunt resurrõnẽmen¬
tiu ĩ fide. aliter enĩ ñ uidentur audiendi. uo¬
lentes ergo credi sibi om̃s ⁊̃ qui instituerunt

Expanded text:
per fidem et baptismum vivificatur. Unde: Qui crediderit in me transibit de morte ad vitam. Altera erit corporum, quae erit in die judicii. De illa resjam esse factam, in baptismo et fide, et nullam corporum resurrectionem futuram. Omnes enim sectae quae aliquam religionem promittunt concedunt resurrectionem mentium in fide. Aliter enim non videntur audiendi. Volentes ergo credi sibi, omnes etiam qui instituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
que mortem xp̃i futuram cecinerunt. Unde
ysaias ut ꝯius ad occisionẽ ductus ẽ. ⁊ item
tolletur a t̾ra urta eius. ab imqurtatib ppłi
mei. ductus ẽ ad mortẽ. ⁊ etiam tradidi. quia
głiosum. et ⁊̃ tradidi qr surrexit. ꝓbata uͦ mor¬
te. ⁊ hoc taicito .s. tercia die ut ea pͥotestate creda¬

Expanded text:
quae mortem Christi futuram cecinerunt. Unde Isaias: Ut ovis ad occisionem ductus est . Et item: Tolletur a terra vita ejus ab iniquitatibus populi mei . Ductus est ad mortem; et etiam tradidi quia sgloriosum . Et etiam tradidi, quia resurrexit, probata vera morte, et hoc tam cito, scilicet tertia die, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
formationẽ gentiũ
⁊ uere. Si enĩ amissio
eoꝵ .i. infidelitas recõ¬
ciliatio est mundi. q̃
erit assumptio reliqͦꝵ
nisi uita gent̾ium ex
mortue surit. qd̾ aũ
mendam superbiam

Expanded text:
formationem gentium. Et vere: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio est mundi, quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuae sunt. Quod autem mendam superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
siłrtudines demonstrantur in sp̃n si ñ ĩtelligui¬
tur. ñdum erat ꝓpħa. magisq ꝓpħa dicendus est.
qui int̾ptatur qd̾ alius iidet. ut ioseph magisꝙͣ¬
pharao. pħao uidet in sp̃n. loseph mente. illius
sp̃u informatus ẽ ut uidet ymagines. huiꝰ mens
illuminata ẽ ut ĩtellig̾et utatẽ. ⁊ id̾o in illo e¬
rat lingua. in isto ꝓphetia. qr in illo rexũ ymagi¬
natio. in isto ymaginationes int̾p̾tatio. minus
magines. ⁊ magis ẽ ꝓpheta qui solo eaꝵ ĩtellestu
p̾ditus est. s maxime ꝓpħa est qui utro p̾cellit
ut qui uidet in sp̃u sigrationes. ⁊ eis m̃te ĩtelligit
ut damel qui ⁊ sompniũ regis qd iuiderat dixit
⁊ quid sig̾caret aperuit. Nam ⁊ ip̃e ⁊ ymagines in
sp̃n enus expsse sunt. ⁊ eaꝵ ĩtellectus reuelatus in

Expanded text:
similitudines demonstrabantur in spiritu, si non intelligersimilitudines demonstrabantur in spiritu, si non intelligerentur, nondum erat propheta. Magisque propheta dicendus est, qui interpretaturPharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis interpretatio. Minus est magines, et magis est propheta, qui solo earum intellectu praeditus est. Sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut qui videt in spiritu significationes, et eas mente intelligat, ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, et quid significaret aperuit. Nam et ipsae etiam imagines in spiritu ejus expressae sunt, et earum intellectus revelatus in
Abbreviated transcription (Latin):
Suit lingua¬
enĩ loquitur lingua
ifectus s d̾o cuiꝰ laudes dic̃
qui ⁊̃ ĩtelligit. id̾o non hõib loquitur. enim .i.
telligit. certum ẽ ꝙ non ip̃e homo s sꝑ̃c sõs loqͥ
ut aliteracapiatur lingua ⁊ fiat distinctio ĩ¬
ter sp̃m ⁊ m̃tem. quia enim ĩ lingna .i. in m̃¬
bro illo corporis qd̾ mouemius ĩ orẽ cũ loquim
signa reꝵ dantur. si res ip̃e ꝑferirtur. ic̾o tns¬
lato ubo. linguam hic dicrt ꝓlatõem ubi sũt
sig̃tationes uł ut ymagines reꝵ que ut ĩtel¬
tesligãtur. indigent mente .i. ĩtellectu m̃tis
Dum uͥo ñ ĩtelliguntur dicuntur ĩ sp̃u. non
impͥmĩttur. lingna ergo est quelib⁊ signoꝵ
platio quo cum intellectus accedit qui est m̃tis
sctrina. de quib subseq̃nteragitur. Et sciendũ
quia loq̃ns lingua aliq̃n ñ ĩtelligebat. aliq̃n ĩ¬
telligebat. s aliis exponere ñ ualebat. s aliquis
forte ĩterp̾tabatur aliq̃n ⁊ uidebat. ⁊ ĩtelligebat

Expanded text:
uam linguaenim loquitur lingua,ofectus, sed Deo, cujus laudes dicit, qui et intelligit, ideo non hominibus loquitur. Enim, id est telligit, certum est quod non ipse homo, sed Spiritus ut aliter accipiatur lingua, et fiat distinctio inter spiritum et mentem, quia enim in lingua, id est in membro illo corporis quod movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae ut intelligantur indigent mente, id est intellectu mentis. Dum vero non intelliguntur, dicuntur in spiritu, non imprimuntur. Lingua ergo est quaelibet signorum prolatio, quo cum intellectus accedit, quae est mentis, ctrina: de quibus subsequenter aget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, et videbat et intelligebat
Abbreviated transcription (Latin):
nĩm ĩ malicia .i. in
mala nocendi uolũta¬
te. ⁊ ĩuidia de aliorim
successib ⁊ si nocere ñ
licuit odibiles d̾o. uela¬
liis hominib. ⁊ ĩuicẽ
odientes alios. ¶um

Expanded text:
m in malitia, id est in mala nocendi voluntate, et invidia, 229 de aliorum successibus, et si nocere non licuit, odibiles Deo, vel aliis hominibus, et invicem odientes alios. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
etsbonum est d̾o assistere. ut eum de inferiorib
ꝯsulant. ⁊ iussis eius obediant. Non latuit eos
misterium regni celoꝵ. qd̾ oportimo tempore
reuelatũ est ꝓ salute nr̃a. quo ex hac ꝑegrinati¬
one lib̾ati: eoꝵ cetm ꝯmugamur. Sic ergo fu¬
⁊ ꝑo. ĩ. cele. sa. dei. quia ibi prmmitus ecc̃a fuit
quo post resurrõnem ⁊ ista eccłia congregãda
ẽ. iit simus equales angelis dei. Illis ergo a se¬
tulis ĩnotuit. quia oĩs creatura ñ ante secula: s
a sclis. ab ip̃a enĩ exorta sunt scła. ⁊ ip̃a a seculis
quia cum eis ẽẽ ceperit. filius u̾o ante scła: ꝑ ꝙ̃¬

Expanded text:
opter ipsos, quia eis bonum est Deo assistere ut eum de inferioribus consulant, et jussis ejus obediant. Non latuit eos mysterium regni coelorum quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui conjungamur. Sic ergo  sapientia Dei, quia ibi primitus Ecclesia fuit: quo post resurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis Dei. Illis ergo a saeculis innotuit, quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. Ab ipsa enim exorta sunt saecula, et ipsa a saeculis, quia cum eis coepit. Filius vero ante sa
Abbreviated transcription (Latin):
catio ꝑ gentes dilata¬
ta unde mysaia ange¬
li admirantes dixert
Quis est iste qui ueñ
de edom. ⁊ in p̃smo. Quis ẽ isto re

Expanded text:
catio per gentes dilatata. Unde in Isaia, angeli admirantes dixerunt: Quis est iste qui venit de Edom? Et in Psalmo: Quis est iste Re
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ ait. eungłizare
dico: ita ut multifor¬
tione hõium ĩ notesc
eccłia p̾ͥdicantes. pͥnci¬
pib ⁊ potestatib .i. di

Expanded text:
est quod ait: Evangelizare, dico, ita ut multifortione hominum innotescaia praedicantes, principibus et potestatibus, i
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝯcipitur. Uagit infans in p̾sepio. sed ab an
baptizatur a seruo. sed uox tonantis patris audi¬
tur. Timet pati: s sponte ad passionẽ uenit. uult
tranfferri calicẽ: sed petrũ qui calicẽ timebat accu
formas hñs. qͣm pͥncipes. ⁊ potestates ꝑ eccłiam a¬
gnouerunt. Uł ita que sit dispen. sa. hoc ñ mi¬

Expanded text:
sed concipitur; vagit infans in praesepio, sed ab angbaptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusformas 168 habens, quam principes et potestates per Ecclesiam agnoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quitur de aliis q̃ sũt
eoꝵ siue mundus.
uester est. Siue inita
p̾sens. siue mors. mundus utaq nrͣ est.Si de
illo scd̃m dei uoluntatẽ sentimus ⁊ tursugeiꝰ
stra ẽ si spe futuri libent̾ ꝓxp̃o morimur. Si¬
ue p̾sentia ur̃a sunt quib sustentati d̾o ser¬
uiunt. siio futura. spe quoꝵ seruiunt. pre¬
sentia enĩ nr̃a sunt si sic irtur eis adsustẽ¬
tationẽ ut ñ offendamus deũ. futura ur̃a sũt

Expanded text:
quitur de aliis quae sunt eorum, sive mundus noster est, sive vita praesens, sive mors. Mundus itaque noster est, si de illo secundum Dei voluntatem sentimus, et cursus stra est, si spe futuri libenter pro Christo morimur. Sive praesentia nostra sunt, quibus sustentati Deo serviunt, sive futura, spe quorum serviunt; praesentia enim nostra sunt, si sic utimur eis ad sustentationem, ut non offendamus. Futura nostra sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rent . re. tanto meliõ
to gliosius coronabit᷑.
hoc ĩ eisdem ꝑsonis fu¬
Secti sunt. ⁊tysaias
temptati sunt. ꝓmis¬
sionib. in occisione
gladii .i. gladio fc̃a
mortui sunt. ire urias
iosias. Ecce ꝑ hec patet

Expanded text:
rectionem, tanto melioreto gloriosius coronabitur.haec in eisdem personis fusecti sunt, ut Isaias; tentati sunt promissionibus in occisione gladii, id est gladio facta; mortui sunt, ut Urias, Josias. Ecce per hoc patet
Abbreviated transcription (Latin):
Non aũt qd̃ extid̾it¬
quiã dolebat apłs de
uideis. ꝯsolatur dolo
ẽẽ saluandos. sed tm̃
similes ysaat. ut illis
solis condoleat. qui ñ¬
qui semensũt crediderunt. possunt¬
li l am tam̃ cred̾e de quib nõ¬

Expanded text:
non autem exciditQuia dolebat Apostolus de Judaeis, consolatur doloresse salvandos, sed tantum similes Isaac, ut illis solis condoleat qui non crediderunt. Possunt tamen credere: de quibus no
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. nicħ eum posse diuidere a xp̃o. Nunc u̾o
qͣntum pͥus errauerit. dum xp̃i eccłiam ꝑseque¬
batur cum dolore exponit. Inquo dei gr̃a cõmen¬
datur. qiͣ modo nichil pot̾ me seꝑare a xp̃o. s olim
fu ego seꝑatus. Unde modo doleo qd̾ iuram̃to fir¬
mat dicens ueritatem dico ⁊ non mentior. in a

Expanded text:
dicens, nil eum posse dividere a Christo. Nunc vero quantum prius erraverit, dum Christi Ecclesiam persequebatur, cum dolore exponit. In quo Dei gratia commendatur. Quasi dicat: Modo nil potest me separare a Christo, sed olim sui ego separatus, unde modo doleo. Quod juramento firmat dicens, veritatem dico, et non mentior in a
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. S quia ip̃i ex magna parte ñ credider̃t
uidebatur u̾bum dei ñ ẽẽ impletũ. ad qd̵ Rudit
quia ⁊ si inquib̾dam non est impletum ĩ aliis
tam̃ impletum est ⁊ ĩ geritib credentib qui ft̃
ertidit u̾bum dei .i. non id̾o inexpleta fuit ꝓmis¬
sio. Nam nerbum dei excidere est ꝓmissa non ĩ¬
plere. uere non extidit. ⁊ si quidam ñ saluentur
Non eram om̃s qui ex israel sunt hii fũt iftłite¬

Expanded text:
i ex magna parte non crediderunt, videbatur verbum Dei non esse impletum. Ad quod respondet. Quod etsi in quibusdam non est impletum, in aliis tamen impletum est et in gentibus credentibus qui sunt excidit verbum Dei, id est non ideo inexpleta fuit promissio. Nam verbum Dei excidere est promissa non implere. Vere non excidit, etsi quidam non salventur. Non enim omnes qui ex Israel sunt, hi sunt Israelit
Abbreviated transcription (Latin):
buisse. deinde se merito dolere ostendit fubdẽs.
Qui sunt cognati
mei scd̾m carnem. ẽt
ido amplius iuuan¬
di qui sunt ifraelite
ueri scd̃m bono. uel
genere scdmonines
⁊ ip̃i sunt quoꝵ est

Expanded text:
buisse. Deinde merito dolere ostendit se, subdens; qui sunt cognati mei secundum carnem, et ideo amplius juvandi. Qui sunt Israelitae veri, secundum bonos, vel genere secundum omnes, et ipsi sunt quorum est
Abbreviated transcription (Latin):
plangat eum qui olim in¬
mortuus habetur. hos namq olim d̾s non sal¬
uandos decreurt. p̾scius ñ ꝑsonaꝵ acceptor.
Nullum enĩ dampnat antequam peccet. Nul¬
lum coronat antequã inucat. sed prescientia
lor est. sed hoc est inquit qd d̾s dixit firtirrum
ut non omnes filii carnis sint semen abrahe
sed qui fidem hñt ꝑ quam natus ẽ ysaat. ⁊ hoc
est iudei ñ credut. Non aũt. id̾o ucrum est qd̾
extidit u̾bum dei. uel non autẽ. id̾o extiditiũ. dei
.i. non irrita fc̃a est ꝓmissio dei. ⁊ si non õ salui
sunt quãuis enĩ quidam ex eis errau̾int tamẽ
illi qui sunt ueri istraelite saluantur. ut ꝓmis

Expanded text:
plangat eum qui olim mortuus habebatur; hos olim Deus salvandos non decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientialor est: sed hoc est, inquit, quod Deus dixit futurum, ut non omnes filii carnis sint semen Abrahae, sed qui fidem habent, per quam natus est Isaac: et hoc est, Judaei non credunt. Non autem ideo verum est, quod excidit verbum  non irrita facta est promissio Dei, etsi non omnes salvi sint Quamvis enim quidam ex eis erraverint, tamen illi qui sunt veri Israelitae salvantur, ut promis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. quib factesunt ꝓ¬
missiones quoꝵ sunt
patres. Ecce laus a pͥori
nem. hoc est qd̾ inpsõ
dicitur. homo natus
psalmo dicttur. fũda

Expanded text:
 quibus factae sunt promissiones, quorum sunt patres. Ecce laus a priorinem, hoc est quod in Psalmo dicitur: Homo natus psalmo dicitur, funda
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sq seꝑatim ut in¬
uicẽ sibi seriant. nõ
solum obediendo: ut
dñi. serius. hec est enĩ¬
bitantiũ ordinata a
d̾o concordia ⁊ clara iꝰ¬
ticia. ut .s. qui excel¬
lunt rõne: exdellãt
dñatione. hanc con¬
cordiam docet dicẽs.

Expanded text:
diversos separatim, ut invicem sibi serviant, non solum obediendo ut mDomini servis. Haec est bitantium ordinata a Deo concordia, et clara justitia, ut scilicet qui excellunt ratione, excellant dominatione. Hanc concordiam docet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
scripturaꝵ ĩcellectum habeatis. Omne. ⁊ c̃. qr
p̾cepit supra deum laudari incorde. minc ⁊ uer¬
bis. ⁊ fcĩs nomen dei
tatur. ut sic uerba
nostra ⁊ oꝑa careãt
reprehensione ut ma¬
gnificetur dominus
cuiꝰ magisterio. ũ ui¬
tuperabiles sunt dis

Expanded text:
Scripturarum intellectum habeatis. Omne, etc. Quia praecepit supra Deum laudari in corde, et verbis nunc et factis nomen Dei tatur: ut sic verba nostra et opera careant reprehensione, ut magnificetur Dominus, cujus magisterio invituperabiles sunt dis
Abbreviated transcription (Latin):
dico: ⁊ cõmonẽtes de his que
ꝯtinenturin psalins qui demorib aguirt. ⁊
hympnis qui delaudib dei aguirt. ⁊ canticis
sp̃ualib. qui sunt de eterno bono. ⁊ his docti. ⁊
cõmonrti estote cantantes dño .i. ad honorẽ do¬
mini. ⁊ hoc: ñ solum labiis. sed incordib nr̃is.¬

Expanded text:
dico, et commonentes de his quae continentur in psalmis qui de moribus agunt, et in hymnis, qui de laudibus Dei agunt, et canticis spiritualibus, qui sunt de aeterno bono, et his docti et commoniti, estote cantantes Domino, id est ad honorem Domini. Et hoc non solum labiis, sed in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsentias ꝯcupiscentie carnis q̃ ex languore car¬
nis ueniens rebellat adusus de. languor ã iste
tyrannus est qui monet mala desideria. Est gͦ
ales ꝯcupiscentie que sunt arma diaboli. ꝑea
cnim occasio datur illi. ut deserente nos d̾o accep
sit tibi subicere non obedias ꝯcupiscentie male
oꝑando. nec. ⁊̃ ꝯcupiscatis .s. delectando. ut ꝯsen¬
tiendo. sed pocius exhibete .i. habiles facite uo d̾o
Uo dicõ tanquam ex mortius uiuentes. q̃i ex¬
in pecc̃o. ⁊ si implere non potestis opere qd̾ bonũ
est. uel .i. saltem uelitis ꝑ qd̾ habiles eritis.⁊ p̃¬
parati. ⁊ hoc est qd̾ dicit. cum subdit. ⁊ m̃bra
s. impleatur iusticia. Sicut enĩ pecc̃o arma
exhibemus m̃bra nr̃a cum male agimus. Ut
ad maledicens. uł manũ ad ꝑcuciend̾. ita et
tusticie arma damus cum recteꝯu̾samur m̃
eccatum.n.

Expanded text:
consentias concupiscentiae carnis, quae ex languore veniens rebellat adversum te. Languor autem iste tyrannus est qui movet mala desideria. Est ergales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli. Ambrosius Per ea enim occasio datur illi ut deserente nos Deo acceptsic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habiles facite vos Deo; vos, dico, tanquam ex mortuis viventes. Qin peccatis, etsi implere non potestis opere quod bonum est. Vel, id est saltem velitis per quod habiles eritis et praeparati. Et hoc est quod dicit cum subdit, et membra impleatur justitia. Sicut enim peccato arma praebemus membra nostra cum male agimus, ut ad maledicendum, vel manus ad percutiendum, ita et justitiae arma damus cum recte conversamureccatum
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant ierosolims
admonet ꝑ exemplũ
macedonũ. ⁊ conguie
hic ubi de correctis agi¬
turꝰ mentio fit decol¬
lectis. quia ab aliis nõ
q̃rit quib dare sua ñ¬

Expanded text:
qui erant in Hierosolymis antemonet per exemplum Macedonum. Et congrue hic ubi de correctis agitur, mentio fit de collectis, quia ab aliis non quaerit, quibus dare sua
Abbreviated transcription (Latin):
reddo illis testimoniũ. qr nemine cogante uo¬
luntarii fuerunt ad dand scd̾m uirtutẽ ierũ
suaꝵ. ⁊ supra uirtirtẽ ut ⁊̃ post egerent. ipsi
dico. ¶uin exhorta¬
tione multa obsecrã
eo ꝑmriteremus hr̃e

Expanded text:
reddo illis testimonium, quia nemine cogente voluntarii fuerunt ad dandum secundum virtutem, rerum suarum, et supra virtutem, ut etiam post egerent. Ipsi dico, cum exhortatione multa obsecranteos permitteremus habere
Abbreviated transcription (Latin):
gature. ⁊ remedia que fiunt in p̾cantatiom¬
b ⁊ quibꝰdam notis uł ĩ quibꝰdam reb sus¬
pendendis. ⁊ illigandis. nec illi ab hoc genere
ꝑnitiose suꝑsticionis segregandi fut. Qui
geneathici obnatalium dieꝵꝵ ꝯsid̾ationes. ñc¬

Expanded text:
gaturae et remedia quae fiunt in praecantationibus, et quibusdam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, n
Abbreviated transcription (Latin):
mul rapiemur cum
illis. ꝯturbati sunt
tantes iucinũ ẽẽ diem
domini. ⁊timẽtes ne
dampnarentur cum diabolo eoqd̃ tarde ad fidẽ
stolus ĩ hoc mentitus ꝑ oĩa repbaretur. uel nedi¬
abolus hoc expestantib aliqua fraude illudͥet. cor
ĩquietos corrige. ⁊ que obscure in p̾cederrti epła
dixerat. hic aliquatenus aꝑire. sodus talis pͥ¬
mũ salutat. deinde grãs agit. de bonis eoꝵ. pꝰtea
monet ad pacĩam ⁊ ad ꝯstantiam. Inde asserit
de abolitõe romani regni ⁊ interfectiõe antrxpi:
⁊ prima epła scribunt eccłie thessalonicensium.

Expanded text:
mul rapiemur cum illis, conturbati sunt tantes vicinum esse diem Domini, et timentes ne damnarentur cum diabolo, eo quod tarde ad fidem stolus in hoc mentitus per omnia reprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corinquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad constantiam. Inde asserit de abolitione Romani regni et de interfectione Antichristi; et prima epistola, scribunt Ecclesiae Thessalonicensium,
Abbreviated transcription (Latin):
nem que est causa uite. attende qd̾ apłs iudens
non sola imitatõe ade fieri pecc̃ores. s ꝓpagatõe
nec sola imitatione xp̃i iustificari. sed regenera¬
tione sp̃uali. dixit om̃s ⁊ om̃s. ñ qd̾ om̃s geniti ꝑ
carnalis generatio est̾ nisi ꝑadam. Sic sp̃ualis
pter adam generati. ⁊ siqui p̾ter xp̃m regen̾a¬
ti ñ diceret om̃s ⁊ om̃s. Sicut aũt nullus est hõ
p̾ter illam generatõem: sic millus ẽ iustus pͥt̾¬
li que tracta est ex pͥmo homĩe. ⁊ nemo renascitꝰ
nisi in gr̃a sp̃uali que data est a scd̾o homĩe
eosdem post dicit multo. aliter ab illo loco. sed
ñ sicut delictum. Dixerat qd̾ adam est forma
futuri. forma utiq in hoc est qd̾ unus em̃idat
qd imus peccauit. sed tam̃ cã adenon est talis
qualis cã xp̃i. quia unũ est delictum ade. quo
młti .i. similit̾ p̾uaricantes mortui sunt. gr̃ã
u̾o xp̃i in plures transiit. quia ⁊ in hos. ⁊ in nõ
similit p̾uaricantes artende qd agit hic de ac¬

Expanded text:
nem quae est causa vitae. Attende quod Apostolus videns non sola imitatione Adae fieri peccatores, sed propagatione, nec sola imitatione Christi justificari, sed regeneratione spirituali, dixit omnes et omnes, non quod omnes geniti per carnalis genepraeter Adam generati, et si qui praeter Christum regenerati, non diceret omnes et omnes. Sicut autem nullus homo praeter illam generationem, sic nullus justus pli, quae tracta est ex primo homine; et nemo renascitur nisi gratia spirituali, quae data est a secundo homine; eosdem post dicit multos, sed aliter, ab illo loco, sed non sicut delictum, etc., dixerat quod Adam est forma futuri. Forma utique in hoc est quod unus emendat, quod unus peccavit; sed tamen causa Adae, non est talis qualis causa Christi, quia unum est delictum Adae, quo multi, id est similiter praevaricantes, mortui sunt; gratia vero Christi in plures transit, quia et in hos, et in non similiter praevaricantes. Et attende quod agit hic de ac
Abbreviated transcription (Latin):
tem regnasse ab adam usq ad moysen. q qui
ꝑ legem noto dei iudicio timorẽ eius hũerunt.
sublati sunt de mortis imperio. ante u̾o dũ sñ
mines accipientes hũndantiam gr̃e ⁊ donatõis
⁊ iusticie in uita regnabunt ꝑ unũ iħm xp̃m
.i. multomagis gra regnare debet que in plures
transit quam mors. ⁊ urtam ⁊fert et̾nam. qd̾ ã
pͦt dicit om̃s ifrael peccantes accipit. Item oñs
Unde postea ait. Multi. Sicut enĩ. ⁊ c̃. Hic iam¬
determinat delictum
unius ut sicut ille me

Expanded text:
tem regnasse usque ad Mosen, quia qui per legem noto Dei judicio timorem ejus habuerunt, sublati sunt de mortis imperio. Ante vero dum sinmines accipientes abundantiam gratiae et donationis, et justitiae in vita regnabunt multo magis gratia regnare debet, quae in plures transiit quam mors, et vitam confert aeternam. Quod autem post dicit omnes, similiter peccantes accipit. Item omnesUnde postea ait: Multi, sicut enim, etc. Hic jamdeterminat delictum unius, ut sicut ille me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩcultores uniꝰ dei qui pat̾no pecc̃o ex dei sñia ap̃
infero tenebãtur gr̃ã hũndauit. ĩ descensu sal¬
uatoris om̃ib dans indulgentiam cũ trũipho
sublatis eis ĩ celum. sequitur. ⁊ ñ sic̃ ꝑunum
peccatũ fit ita fit ⁊ ꝑ donum. Nam uiditiũ dei
.d. in uisti. Manifeste ergo diuersum est. quia ĩ
imo pectõ ade similes ei dampnati funt. grã uo
ñ ex imo. sed ex młtis pectatis iustificauit hoĩes.
et ⁊̃ inuitam ꝑduxit qd̾ bene potuit. enim .i. qr¬

Expanded text:
 cultores unius Dei qui paterno peccato ex Dei sententia apud inferos tenebantur, gratia abundavit in descensu Salvatoris, omnibus dans indulgentiam cum triumpho, sublatis eis in coelum. Et non sicut per unum peccatum fit, ita fit et per donum. Nam judicium Dei vitae. Manifeste ergo diversum est, quia in uno peccato Adae similes ei, damnati sunt; gratia vero non ex uno, sed ex multis peccatis justificavit homines, et etiam in vitam perduxit, q
Abbreviated transcription (Latin):
mandutat. quia non ẽ diuidicans .i. discernẽs
corpus domini. ab aliis cibis. sed indiscrete ⁊ ne¬
gligenter sumit: ueneratdem singłr debitam
non exhibens. ꝑ hoc docet deuote ⁊ cum timore ac¬
cedendum ẽẽ ad cõionem: quia dominnus ẽ cutꝰ
caro sumitur ut grãm uideamur reddere redẽp
q uiueris: ad tantũ sacram̃tum dignus acced¬
at. huic qͥstioni recte Rndet. qui monet ut preti¬
pue in xp̃i pace ꝑmaneatur. ⁊ ut quisq faciat
qd scd̾m fidem pie credit ẽẽ faciend̾. Nam ⁊ zac̃x
⁊ centurio: cũ alter xp̃m ĩ domũ suam gaudens

Expanded text:
manducat, quia non est dijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, venerationem singulariter debitam non exhibens. Per hoc docet devote et cum timore accedendum esse ad communionem, quia Dominus est cujus caro sumitur ut gratiam videamur reddere Redemptsque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneatur, et ut quisque faciat quod secundum fidem pie credit esse faciendum. Nam et Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
rus accedens de pane
illo edat.⁊ de cali. bi
panis est salutaris ñ
ttis debitorib. Nam si
tes: sed ip̃m fallere nõ
potes. Intus enm te
inspicit. ⁊ examinat
dico ꝓbet se quisq. nã
qui aliter agit: mortẽ

Expanded text:
rus accedens, de pane illo edat, et de calice bibat. Panis est salutaris, nottis debitoribus; nam si tes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui aliter agit, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
manducat. ⁊
cure ergo tolera malum. b
uidas cum. petro ⁊u̾sari potuit.s eũ coĩquinare
nec sd̾o reus est qui ac
le accipit: qd̾ accipit
qm cauendũ est igit᷑
male acciꝑe bonum
qr male acceptũ obest¬

Expanded text:
manducat et Secure ergo tolera malum bonJudas cum Petro conversari potuit, sed eum inquinare nec ideo reus est qui accle accipit, quod accipit. Quam cavendum est igitur male accipere bonum, quia male acceptum obest
Abbreviated transcription (Latin):
licet du̾so ⁊ q̃i ꝯtrario modo ad hant ⁊̃ siłitudi¬
nẽ ualet. qd̾ in antiquo ppło unicuiq pioꝵ mani¬
na scd̃m ꝓp̾am uoluntatẽ ĩ ore sapiebat. Sic in
cotidie sumere. ⁊ alius honorando: ñ audet ullo
die p̾termittere. ⁊temptũ solũ ñ uult iste cibus
sicut manna fastidium. id̾o apłs ꝯtra eo qui a
ceteris cibis singular ueneratõe hũc ñ discerneba
⁊ addit. Non diudicans. cor.do. Item queritim
qũo hic aliquis manducans: dicatur iudiciũ mã¬
ducare. cũ dñs dicat. Qui manducat me ip̃e unuet
pp̃ me. ad qd̾ dicimus duos ẽẽ modo mandutan¬
di. unũ sacram̃talem: quo manducant tam mali
qͣm bom. alt̾m sp̃ualem: quo soli bom manducãt
ĩ sacram̃to corpus eius acciꝑe. s in ip̃o manere. et
hr̃e ip̃m in se manentẽ. sp̃ualiter enĩ mãducat
qui in unitate xp̃i ⁊ eccłie quam ip̃m sacram̃tũ
sig̾cat manet. Nam qui discordat a xp̃o nec car
de hac sp̃uali manducatẽe aitaug̾. Ut quidparaᷤ

Expanded text:
et quasi contrario modo. Ad hanc etiam similitudinem valet quod in antiquo populo unicuique piorum manna secundum propriam voluntatem in ore sapiebat, sic in do non audet quotidie sumere, et alius honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium. Ideo Apostolus contra eos qui a caeteris cibis singulari veneratione hunc non discerneba addit: Non dijudicans corpus Domini. Item quaeritur quomodo hic aliquis manducans, dicatur judicium manducare cum Dominus dicat: Qui manducat me, ipse vivet propter me . Ad quod dicimus duos esse modos manducandi, unum sacramentalem quo manducant tam mali quam boni, alterum spiritualem quo soli boni manducantin sacramento corpus ejus accipere, sed in ipso manere, et habere Christum in se manentem. Spiritualiter enim manducat, qui in unitate Christi et Ecclesiae quam ipsum sacramentum significat manet. Nam qui discordat a Christo, nec carDe hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras
Abbreviated transcription (Latin):
tatioriẽ in om̃ib .i. in
omni statu nr̃o habũ¬
detis ĩ simplicitatem
.s. largitionẽ simplici
aĩo factam. Simplici¬
tatẽ dico: omnẽ .i. per¬
fectam que largitio o

Expanded text:
tationem in omnibus, id est in omni statu vestro, abundetis in simplicitatem, id est largitionem simplici animo factam. Simplicitatem, dico, omnem, id est perfectam, quae largitio o
Abbreviated transcription (Latin):
stra: qui fectt u¬
in fide ⁊ morib. Ip̃e est¬
enĩ lapis angularis in
quo duo ppli tanquam¬
parietes de diu̾so angu¬
lo uenientes sibimet qͣi¬

Expanded text:
t: Qui fecit uin fide et moribus. Ipse est lapis angularis, in quo duo populi tanquaparietes de diverso angulo venientes sibimet q
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ostendens qd̾ utriq
eẽnt sub pect̃o. nũc ostẽ¬
dit gentes fuisse indig
les iuideis magis sint
dicta bona hẽtis a d̾o. p̃o¬
qd̃ .i. quia hec habetis
⁊ ut sciatis omĩa esse a

Expanded text:
tes, ostendens quod utrique essent sub peccato, nunc ostedit gentes fuisse indignales Judaeis magis sint dicta bona habetis a Deo, proid est quia haec habetis, et ut sciatis omnia esse a
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯgeries lapidum sine cem̃to. ut sit circa orto. pa¬
ries ergo macerie est qui facile destruetu ueniẽ¬
te gr̃a que ⁊ legẽ amouit. ⁊ corda gentiũ ab ydo¬
latria ꝯu̾tit. Medius u̾o erat ut neut ppłs alteri
ꝯcordaret. Stante aũt hoo pariete erant muniti¬
ne. ira. ⁊ ĩuidia int̾ eo que abolita sũt destructo
pariete. Uñ subdit. ⁊ ꝑ hoc ẽ soluens inimiticiaᷤᷤ
⁊̃ carne sua assumpta. uł ĩmolata. legem. hic
exponit parietẽ qͣntum ad ꝑtem uideoꝵ . qͣĩ. ip̃e

Expanded text:
geries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per hoc est solvens inimicitias in carne sua, assumpta vel immolata. Legem. Hic exponit parietem quantum ad partem Judaeorum; Haimo
Abbreviated transcription (Latin):
riungat in fide eius
a quo ñ aliunde est no¬
uitas.⁊ item id̾o euacu¬
at. ut regciliet ambo
d̾o. posito in uno cor¬

Expanded text:
ungat in fide ejus.a quo non aliunde est novitas. Et item ideo evacuat ut reconciliet ambos Deo, positos in uno cor
Abbreviated transcription (Latin):
olim recepti ĩ lege. et¬
aduene .i. extranei a
deo. sed estis ciues scõꝵ¬
ñ carnalis israel .i. ei
na reuelat. qͣi de baby¬
loma translati estis
babylomam amor se¬
culi. Interroget se gͦ¬

Expanded text:
olim recepti in lege, etid est extranei a Deo. Sed estis cives san carnalis Israel, id estna revelat, quasi de Babyia translati estis Babylonia amor sculi. Interroget erg
Abbreviated transcription (Latin):
tis sine malis. s etiã
ihm xp̃m uo dico ꝑ hoc transituri in głiam et
ceritas. ut ꝑ hoo sitis repleti. hic ⁊ ĩfuturo fruc.iͦ.
pleti: ut fitis in laudem ⁊ gu̾am dei .i. ut sitis

Expanded text:
tis sine malis, sed etiamVos dico per hoc transituri in gloriam etceritas, ut per haec sitis repleti hic et in futuro, fructu, pleti ut sitis in gloriam et laudem Dei, id est ut sitis
Abbreviated transcription (Latin):
sint mali. Sicut ille
pħisens głiabatur qͥ
cum publitano ĩ tem¬
plũ ascend̾at. ⁊ opera
sua iactabat dicens.
non sum sicut ceteri
abraham ñ ht głiam
apud deum. Quia qui
fecerit inquid legem
tur hic ut reus. nectñ
ham aũt ħt głiam a
pud deum. Non ergo
ex fide iuistus ẽ. qd̾ ꝓ¬
bat subdens. Quidn.
scriptura dicit inge

Expanded text:
sint mali; sicut ille Pharisaeus gloriabatur, qui cum publicano in templum ascenderat, et opera sua jactabat dicens: Non sum sicut caeteriAbraham, non habet gloriam apud Deum, quia qui fecerit, inquit, legem tur hic ut reus, nec tamham autem gloriam habet apud Deum. Non ergo ex fide justus est. Quod probat subdens: Quid enim Scriptura dicit, in G
Abbreviated transcription (Latin):
net debet aliquis deesse
parata enim est gr̃a
rantium rem rei ẽ ut alteram depͥmant atq ex¬
tenuent. ut sic alteriꝰ eminentia clarescat. Su
apłs ex comꝑatõe illoꝵ que fuerunt ĩ ueteri .⁊.¬
ur̃a maiora declarat.⁊ meliora. Illoꝵ ergo asꝑi¬
tate describens ait. Non enĩ acces. ad ignẽ. trac.¬
poris acceditur: sed ad sp̃m qui est ignis ⁊sumẽs
peccata ad ꝙ̃ ñ motu corporis s sp̃n m̃tis iturꝰ
⁊ ñ accessistis adturbine. Turbo est uis uento¬
rum cum grandine ⁊ pluuia. hec ad litt᷑am in
datõe legis fc̃a sunt. Turbo aũt sigc̃at impe¬
tum uicioꝵ que ꝑ legẽ magis domata sunt.¬
grãm sp̃c scĩ. uł turbo sig̃cat cõminatõem ip̃iꝰ
legis. Siquis hoc ut illud fecerit: mortemoria¬
tur.⁊ caliginem. Caligo est tenebrositas ign¬
is ⁊ fumi. qua sigc̃atur qr obscura erat lex. Ca¬
ligo enĩ obscuritatẽ legissigc̃at. saodo u̾o clara
intelligentia ẽ. ⁊ ꝓcellam que maior ẽ qmtur¬

Expanded text:
Nec debet aliquis deesse, parata est enim gratia. rantium rem rei est, ut alteram deprimant, et alteram extenuent, ut sic alterius eminentia clarescat; sic Apostolus ex comparatione illorum quae fuerunt in veteri ra majora declarat et meliora. Illorum ergo asperitatem describens, ait: Non enim accessistis ad ignem tracporis acceditur, sed ad Spiritum sanctum qui est ignis consumens peccata, ad quem non motu corporis, sed spiritu mentis itur. Et non accessistis ad turbinem. Turbo est vis ventorum cum grandine et pluvia. Haec ad litteram in datione legis facta sunt. Turbo autem significat impetum vitiorum quae per legem magis dominata suntgratiam. Vel turbo significat comminationem ipsius legis. Si quis hoc vel illud fecerit, moriatur. Et caliginem. Caligo est tenebrositas ignis et fumi qua significatur, quia obscura erat lex. Caligo enim mentis obscuritatem significat, modo vero clara intelligentia est. Et procellam, quae major est qu
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłs alias dicit. Loq̃ns de aduentu xp̃i ad
iudicium. In tuba dei descendet de celo .i. ĩ no
ce angeloꝵ. hec adlrit̾am ĩ datõe legis fcã fũt
ĩ corda uideoꝵ ꝓna ad pectand̾ cum ⁊u̾terẽtur
ne auderent legẽ tranigredi. ñ hic terror est

Expanded text:
idem Apostolus alias dicit, loquens de adventu Christi ad judicium. In tuba Dei descendet, descendet de coce angelorum. Haec ad litteram in datione legis facta sunt, ut corda Judaeorum prona ad peccandum converterentur, ne auderent legem transgredi. Non hic terror est