comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginali mũdo nõ ꝑp peperct s octauũ noe uistitie p̾conẽ custodiuir diluuiũ mudo
impiorum induceas et ciuicates socdlomoꝵ et gomorreoꝵ ĩ cintiẽ redigẽs euersiõẽ
dap̃nauit exemplum cotum qui impie acturi sunt pouens quid putans uqras et
uario conuersione eruit. Aspectu enĩ et auditu ustas erar habitans apul eos qui¬
Au dic un dicin animã iustam iniquis operibus caiciabant. Niouit deus pios de tep̃¬
tatione enpere iniquos uero in diem iudicii cruciandos reseruare. Nlagrs aurt cos
qui post carnẽ in concupiscentia ĩmundicie ambulcnt dominanioes q tontemomi eic

Expanded text:
ginali mundo non pepercit, sed octavum Noe justitiae praeconem custodivit, diluvium mundo impiorum inducens. Et civitates Sodomorum et Gomorrhaeorum in cinerem redigens, eversione damnavit: exemplum eorum, qui impie acturi sunt, ponens: et justuria conversatione eruit aspectu enim et auditu iustus erat habitans apud eos qui diem de die animam iustam iniquis operibus cruciabant novit Dominus pios de temptatione eripere iniquos vero in diem iudicii cruciandos reservare magis autem eos qui post carnem in concupiscentia inmunditiae ambulant dominati
Abbreviated transcription (Latin):
orne ii¬
ornelius epus rufo coepõ in domino salutem Gxigit dilectio tua fititet lemẽ
ut ex auctoritate scilis aplico tius deberemus consulns respondere. ꝙ nos lis
nõ plixe s suctiacte agere festinaremus ꝓpter quasdam ĩportunitatis que
nrĩs ꝑ̃ꝑedientib pectatis iuuos supuenere tius tamen ꝑ reliqua sanctorũ patrum ĩ
tituta studiis ꝑ quirere latius et inuestigare cõmittunus/ non eui potest mens or¬
nrica et ouerib atq inportunitanbus grauata tantũ boni ꝑagtrr quãtũ delecrara et
ppssionib soluta. nion ergo ista ob iel p̾tulimus ut hec et alia ꝑ que necessaria fore
cognouerimus tue sanctitati uelimus denegare. s ꝙ hic minus ĩuenitur latius per¬
quiratur. Sactunẽtum aũt hactenus a sũmis sacerdorib uł reliquis exigi nisi
fide recta iirame cognouimus / nec sponte eos urasse repperimus. Sũmoꝑe erg
sanctus iacobus aplus ꝓhibens saccamentũ loquitur dicens. Inte omiã fratris ⁊¬

Expanded text:
ORNELIUS EPISCOPUS RUFO COEPISCOPO IN DOMINO SALUTEM. Exigit dilectio tua, frater charissime, ut ex auctoritate Sedis apostolicae tuis deberemus consultibus respondere. Quod licet non prolixe, sed succincte agere festinaremus, propter quasdam importunitates, quae nostris praepedientibus peccatis, in nos supervenere, tuis tamen pertituta studiis perquirere latius, et investigare committimus. Non enim potest mens attrita et oneribus atque importunitatibus gravata, tantum boni peragere, qoppressionibus soluta. Non ergo ista ob id praetulimus, ut haec et alia, quae necessaria fore cognoverimus, tuae sanctitati velimus denegare: sed quod hic minus invenitur, latius perquiratur. I. Sacramentum autem hactenus a summis sacerdotibus vel Dei ministris exigi, nisi pro fide recta, minime cognovimus, nec spontaneos jurasse reperimus. Summopere ergo sanctus Jacobus apostolus prohibens sacramentum, loquitur, licens: Ante omnia, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
sunt incognita solus deus udex sit. Ipe̾ uero nouit absconditu cordis et nõ alius
inusta eñ iuditia ab omnib cauenda sunt maxime ramẽ a sorius dei. Seruiun
utẽ dei nõ oꝑter litigare nec quẽꝙͣ dampnare / Ep̃ĩ nãq a plebibus et clero et duĩ
a serius ferendi sunt ut sub exercitatione tolerantie sustineantur temporalia speren¬
ur eterna Auges enĩ merita uirtutis qđ ꝓpositum nõ uiolat religionis. Satagen
ł uob̾ ẽ ne aliquis frem̃ uroꝵ grauiter laceretur uł pereat. Sucturrẽ ergo nos oꝑiz
opp̃ssis et liberurt eos de mann ꝑ sequẽtiũ ur cũ beato iob dicatis benedictio peritu¬
i suꝑ me ueniebat et cor iudue consolatus sum iustitia indutus sum et uestiui
me sicur uestimẽto et diademate udirio meo. Oculus fui ceco et pes claudo Pat
ram pauperum. et causam ꝙͣ uesciebam diligennssune ĩuestigabam Conterȩbam
molas inqui et de dentbus corum auferebã p̃clã et rel. Uos ergo qui in speculo

Expanded text:
olus Deus judex sit; ipse vero novit abscondita cordis, et non alius; injusta enim judicia ab omnibus cavenda sunt, maxime tamen a servis Domini. Servum autem Dei non oportet litigare, nec quemquam damnare. Episcopi namque a plebibus, et clero, et Domini a servis ferendi sunttur aeterna. Auget enim meritum virtutis, quidquest nobis ne aliquis fratrum nostrorum graviter laceretur vel pereat. Succurrere ergo vos oportet oppressis, et liberare eos de manu persequentium, ut cum beato Job dicatis: « Benedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et causam, quam nesciebam, diligenter inuestigabam. conterebam molas iniqui et de dentibus illius auferebam
Abbreviated transcription (Latin):
ingeuio ꝑsequitur. ip̃e sibi uigulũ mortis inpingir ut air diuinus er beatus p̃co.
Noli derrahere ne eradiceris noli accusare ne accuseris. Nolite iudicare ne uidicer
Quia in quo iuditio iudicaueris. uidicabitur de te Nemo creditur nõ odisse quoꝵ
relatione nõ leclitur. Dicit enĩ dñs. Omne rognũ ĩ se cluusũ nõ stabit et omnis
scuentia er regula aduersum se duusa nõ stabir. Ideoq necesse ẽ ut concorditer salu¬

Expanded text:
ingenio persequitur, ipse in se jugulum mortis impingit, ut ait divinus et beatus praeco: ingenio persequitur, ipse in se jugulum mortis impingit, ut ait divinus et beatus praeco: Noli detrahere, ne eradiceris; noli accusare, ne accuseris; noli judicare, ne judiceris: quia in quo judicio judicaveris, judicabitur de te. Nemo creditur nos odisse, quorum dogmata destruunt. Dicit enim Dominus: Omne regnum in se divisum non stabit; et omnis scientia et lex adversum se divisa, non stabit . Ideoque necesse est ut concorditer salu
Abbreviated transcription (Latin):
irrite et̾. aliter acte ꝙͣ in conspectu eorum omniũ uentlate er ipẽ si feceris coharce¬
atur a frutrib. Criminationes maioꝵ natu ꝑ alios nõ fianr nisi ꝑ ipsos qui crun¬
na intencdunt. si tamẽ ipĩ digni et inrephensibiles apparuerut et actis publicis do¬
cuerint omi se suspitione carere arq imunicitia atq irrep̃hensibilẽ fidem ac cõuersi¬
nonẽ ducere. diec nõ et peregina negona et uidina ꝓhibemus quia indignũ ẽ ur ob
exr̾rus indicentur. qui ꝓuntiales et a se electos debenr habere uidices. Nos quiđ
ex omni ꝑte cauendo occasiones absadimꝰ. Nos suꝑne memores discipline qualẽ¬
cumq caclenrib dexterũ porrigimꝰ et arume p̃cipicio quos possumus reuelamus
et defensionis adminiculũ tons uirib p̾bere cupimus. Certe uł simens sir recti cõsc
undicta dignus ẽ qui alii ecistit causa periculi. Qui uo̾ uinocẽtẽ uł frem̃ quocũq

Expanded text:
irritae erunt aliter actae quam in conspectu eorum omnium ventilatae, et ipse si fecerit coerceatur a fratribus. Criminationes majorum natu per alios non fiant, nisi per ipsos qui crimina intendunt, si tamen ipsi digni et irreprehensibiles apparuerunt, et actis publicis docuerint omni se suspicione carere et inimicitia, atque irreprehensibilem fidem et conversationem ducereexternis judicentur, qui comprovinciales et a se electos debent habere judices. Nos quidem ex omni parte arripiendo occasiones abscidimus. Nos supernae memores disciplinae quibuscunque cadentibus dexteram porrigimus, et a ruinae praecipitio quos possumus relevamus, et defensionis adminiculum totis viribus praebere cupimus. Certe vel si mens sit recti conscia, vindicta dignus est qui alii existit causa periculi: qui vero innocentem vel fratrem quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
bere eẽ arnicorum omiã ⁊ Et sicut nõ potest inquit luudi cier noq splencdor solis ita
nec reliqua que cõmuniter in hoc mundo omĩbo nida sunt clets. sunt ua ha¬
hen& dundi debere sea habenda eẽ cõmunia. Unde et dñs ꝑ ꝓphetam loquitur dicẽs
Ette ꝙͣ honũ et ꝙ iocundũ habitare fratres in unũ et relĩ. Istius gnã consuetudinis i¬
Unde ut bene nostis. Erat młtitutlinis corũ corrinũ et auima una. nec quisꝙ corum
aur nrum de his que possidebat aliquid suum cẽ dicebar sed omĩã ill et nob̾ erant cõ

Expanded text:
bio et conjuges. Et, sicut non potest, inquit, dividi aer, neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter  in hoc mundo  omnibus data sunt ad habendum, dividi debere, sed habenda esse communia. Unde et Dominus per prophetam loquitur, dicens: quam bonum, et quam jucundum, habitare fratres in unum , » et reliqua. Istius enim consuetudinis mounde ut bene nostis « erat multitudinis eorum cor unum et anima una, nec quisquam eorum aut nostrum de his quae possidebat aliquid s
Abbreviated transcription (Latin):
głomi eorum i ignominiam cõmurabo. Pectata ppłi mei cõmedenr et ad iniquitatẽ
orum subleuabunr animas eorum. et err sicur pplus sic sacerdos et uisitabo super¬

Expanded text:
gloriam eorum in ignominiam commutabo. Peccata populi mei comedent, et ad iniquitatem gloriam eorum in ignominiam commutabo. Peccata populi mei comedent, et ad iniquitatem eorum sublevabunt animas eorum. Et erit sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
sasmaticus quã sacerdos eẽ ꝓbatur. Ecte inquis ꝓpheta ꝙͣ̃ bonũ et ꝙͣ̃ iocundũ habi¬
tare frẽs in unũ. Illi uero nõ in unũ habitant quia frem̃ se solatio subtrahunt aͥ
ud deterius ẽ. frĩbus insidias p̃parant aut laqueos ponunt. De his enĩ et eorum¬
mĩs qui hĩtat in ea in bestia agri et in uolucte celi sed es pisces maris cõgregabũ¬
tur. Uerup̃tamẽ unusquisq nõ iudicet et nõ arguatur uir ppłs enĩ nius sicus hi
qui contradicunt sacerdoti. Et torrues hodie et corruet et iã ꝓpheca tecum. Nocte
cere feci matrẽ tuam. cõticuit pplus mius eo qd nõ habuerit scientiã. Quia tusci
entiã reppulisti repellã ce ne sacerdotio funguris inͥ. et oblata es legis dei tui. obli¬
uscar filiorum tuorum et ego. Secund mulutudinẽ eorum. sic pectauerunt michi

Expanded text:
schismaticus et non sacerdos esse probabitur. « Ecce, inquit propheta, quam bonum et quam jucundum habischismaticus et non sacerdos esse probabitur. « Ecce, inquit propheta, quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . Illi vero non in unum habitant qui a fratrum se solatio subtrahunt, et quod deterius est, fratribus insidias praeparant aut laqueos ponunt. Item post pauomnis qui habitat in ea in bestia agri et in volucre coeli, sed et pisces maris congregabuntur; verumtamen unusquisque non judicet, et non arguatur vir, populus enim tuus sicut hi qui contradicunt sacerdoti; et corrues hodie, et corruet etiam propheta tecum. Nocte feci tacere matrem tuam; conticuit populus meus eo quod non habuit scientientiam repulisti, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi: et quia oblita es legis Dei tui, obliviscar filiorum tuorum et ego. Secundum multitudinem eorum sic peccaverunt mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
honinũ. ita es uos enis uice in eccĩastias constituti ut inter deũ et homines legatio¬
ne fungamini.Si quis aũt legatioẽs uram impedit nõ unius. s mulcorũ ꝓfectum
cuirtic. Et sicut młtis nocer ita a mulus arguendus ẽ et bonorum sonerate curen¬
dus. Et quia dei causam unpedit et statũ conturbar ectiẽ ideoq ab eius liminibus
tisfactionẽ recipiendus ẽ enĩ starutum olim ut qui stacũ conturbat eccĩe ob eius lu¬
nib arceatur. Nec cũ fidelib cõmunicet qui eorum bona auertit Uos ergo si dilec¬
tionẽ habueritis ad iuicem et unanimes fueritis facle tales superare potrritis Si
uero quod absit discoreles fueritis et caninodene uos derodere ceperitis nõ solu
cos nõ supabitis. sed er uobis ipis nocebitis atq ab eis superabimini et ĩnocent
forte peribitis. ꝯui aũt ex ur̃o collegio fuerit er ab auicilio ur̃o se subtraxerit magit

Expanded text:
hominum, ita et vos ejus vice in Ecclesia estis constituti, ut inter Dominum et homines legatiohominum, ita et vos ejus vice in Ecclesia estis constituti, ut inter Dominum et homines legatione fungamini. Si quis autem legationem vestram impedit, non unius sed multorum profectum evertit. Et, sicut multis nocet, ita a multis arguendus est, et bonorum societate arcendus. Et quia Dei causam impedit et statum conturbat Ecclesiae, ideoque ab ejus limintisfactionem recipiendus. Est enim statutum olim, ut qui statum conturbat Ecclesiae, ab ejus liminibus arceatur, ne cum fidelibus communicet qui eorum bona avertit. Vos ergo, si dilectionem habueritis adinvicem et unanimes fueritis, facile tales superare poteritis. Si vero quod absit discordes fueritis, et canino dente vos derodere coeperitis, non solum eos non superabitis, sed et vobis ipsis nocebitis atque ab eis superabimini, et innocenter forte peribitis. Qui autem ex vestro collegio fuerit et ab auxilio vestro se subtraxerit, magis
Abbreviated transcription (Latin):
Llectissimis fratrib oitũbus epĩs ꝑ diuersas constitutis regiones alexand
cpũs. Nulli fratres cdubuĩ ẽ quia boni a mał semꝑ ꝑsequuntur et cribulõ¬
tur. Eprer quod nos opter humilari sub potenti inanu dei ut liberet nos
ui tempe rribulationis. Nam sicut leo rugiens aircuit q̃rens que deuorer sic diabolus
nõ cessar circuire et q̃rere quos ex fidelibus ꝑclar. Et maxime illos quos ardentiores
ia seruitio saluacoris eiq familiares inuenerit familiares dico eos. quos sibi sacran
et in orcline apłatus constitui uoluit. Ipĩ enĩ ꝑ ppło interpellant et pectari pplĩ cõme¬
int quia suis p̃cib et oblarionib ea delens atq consumunt. oui quanto digniores
fuerint tanto facilius ꝓ necessitanb quibꝰ clamant exaudiuntur. Multũ enĩ ut ait
atus apłus iacobus ualer dep̃canio iusti ossidua. Qui enĩ uos ꝑsequitur ipsum cuiꝰ¬
uace legatione fungimini ꝑsequitur. Quia sicut ipẽ filius dei mediator fuir di et

Expanded text:
lectissimis fratribus omnibus episcopis per diversas constitutis regiones, ALEXANDER episcopus. Nulli, fratres, dubium est, quia boni a malis semper persequuntur et tribulantur. Propter quod humiliemur sub potenti manu Dei, ut liberet nos in tempore tribulationis. Nam, sicut leo rugiens circuit quaerens quem devoret, sic diabolus non cessat circuire et quaerere quos ex fidelibus perdat, et maxime illos quos ardentiores in servitio Salvatoris, eique familiares invenerit, familiares dico eos quos sibi sacrari et in ordine apostolatus constitui voluit. Ipsi enim pro populo interpellant, et populi peccata comedunt, quia precibus suis et oblationibus ea delent atque consumunt. Qui quanto digniores fuerint, tanto facilius pro necessitalibus quibus clamant exaudiuntur. « Multum enim ut ait beatus Jacobus apostolus valet deprecatio justi assidua . » Qui enim vos persequitur ipsum cujus legatione fungimini persequitur, quia sicut ipse Filius Dei mediator fuit Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
ponibs scait ꝑ ꝓphetam dñs. nõ sedi cum uiris fanitatis er tum supbis nõ uigie diar. odi¬
ii ectiãm pessimorum et cum unpiis nõ sodebo lauabo uimnocentea palmas meas
et ar cilibo altare tuum dne. Ut clara uoce p̃dicem laudiõ et narrẽ omĩa mirabilio ne
Ano dilexi habitaculũ tuũ domus me et locũ tabernaculi glorie nie. Ne apponas añ
pesatorib anuna moam er cũ iuris sanguinũ iuitã inecm. In quorum mambr si¬

Expanded text:
ibus ait per Prophetam Dominus: « Non sedi cum viris vanitatis, et cum superbis non ingrediar. Odivi ecclesiam pessimorum et cum impiis non sedebo. Lavabo in innocentia palmas meas, et circuibo altare tuum, Domine, ut clara voce praedicem laudem tuam, et enarrem omnia mirabilia tua. Domine, dilexi habitaculum domus tuae, et locum tabernaculi gloriae tuae; ne ponas cum peccatoribus animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam. In quorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ eam in corde suo. Epum uero oportet oportune er ĩportune atq sine in termissio¬
ne cctiãm su̾am dotere eamq prudeater regero et amare ur a iitiis se abstineat er sa¬
lutem consequi possit crernã et illa cum tanta reuertatia cus doctrinã deber susciꝑ
eumq amare et diligere ut legatum dei et p̃conẽ ueritats. quia testante ueritute.¬
Qđ cũq ligauerit super terrã erit ligatum et in celo. et qđ cumq soluerit suꝑ rra
cric solutũ et in celis. Nimis timẽda ẽ frẽs hec sententia et p̃idindũ uob̾ ne offen¬
datis eos qui tantam a dño hñr porestatẽ et ideo potius obecdiendi diligendi et sũmo
sunt uenerandi nõ detrahendi uel bacerandi aut eitiendi. sed portandi er amandi ipõ
dicente dño. Qui uos audir me audit. Et qui uos speruit me sperint Ideo et hec uob̾

Expanded text:
e et importune, atque sine intermissione ecclesiam suam docere, eamque prudenter regere et amare, ut a vitiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa cum tanta reverentia ejus doctrinam debet suscipere, eumque amare et diligere ut legatum Dei et praeconem veritatis. Gratian. Ecceerit super terram, erunt soluta et in coelo. Nimis timenda est haec sententia et providenduum vobis, ne offendatis eos qui tantam a Domino habent potestatem. Et ideo potius oboediendi, diligendi et summopere sunt venerandi; non detrahendi vel lacerandi aut eiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Domino: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Ideo haec
Abbreviated transcription (Latin):
nio ẽ quare in cieuto nomio edt dñs deus nr̃ hic ẽ deus di unitas no ẽ spuare so
e dixit et nõ hi sunt płi nuimero designouit. Si nimtos nõ e quare in eodem bct̃
detur deus abraham cleus ysaac et deus iacob p̃e inpleat benedizcionẽ sua. uob
Stinuintas nõ ẽ quare ipẽ implear dixir et nõ ipĩ umpleãt ĩtunout. Postitano sou
naitas siciuntas nõ ẽ quare clns disçipulos suos in nomine potris es fil en spii
sanet uñuersas gentes posuir baptii are. Si unitas nõ ẽ quare in nomine clocut at
nõ in nominibo p᷑apiendo ꝑdociir. Si trinitas nõ e quare paulias apłiues aos. s ipo¬

Expanded text:
ic est Deus ? Si unitas non est, quare hic est dixit, non ii sunt plurali numero designavit? Si Trinitas non est, quare in eodem librocetur: Deus Abraham, et Deus Jacob, et Deus Isaac, ipse impleat benedictionem suam in vobis ? Si unitas non est, quare ipse impleat dixit, et non ipsi impleant intimavit? Postremo si Trinitas non est, quare Dominus discipulos suos, in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti, universas gentes docuit baptizare ? Si unitas non est, quare in nomine dixit, et non in nominibus percipiendum perdocuit? Si Trinitas non est, quare Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
saicratus ẽ aibsq in euirabili necossitate aut aplica uł regulari mutatione et alten sẽ
anibitus causa conuĩgat. Et sicut uxori nõ licet climittere uirũ suum ut alteri sẽ u¬
nte co marrimonio sotier aut eñ aclulteret licet forncatus sit uir eius. s iuxta apł
aut iuiro suo debet reconciliari aut maneir innupta.ita ecciẽ nõ licet dimittere aut a¬
segregare epum suum. aut ob eo se segregtre. ur alterũ uiuente eo accipiar sed aut
ipum habeat aut unupta maneat id ẽ ne alretum opũm suo uiuente accipiat ut for¬
nicacionis aut adulcerii crimẽ incurras. Nã si adulterara fuerit. id ẽ si se alteri epõ
ixerit aur iuper se alterum epũm adduxerit. aur eẽ fecerit uł desider auerit ꝑ acer¬
rimã perurentia aut suo reconcilietur epõ aut inuupta ꝑmanear. Unde et dñs in eu¬

Expanded text:
consecratus est, absque inevitabili necessitate aut apostolica vel regulari mutatione, et alteri se consecratus est, absque inevitabili necessitate aut apostolica vel regulari mutatione, et alteri se ambitus causa conjungat. Et sicut uxori non licet dimittere virum suum, ut alteri, vivente eo, matrimonio se societ, ut eum adulteret, licet fornicatus sit vir ejus, sed juxta Apostolum, aut viro suo debet reconciliari, aut manere innupta: ita Ecclesiae non licet dimittere episcopum suum, aut ab eo se segregare, ut alterum eo vivente accipiat: sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id est, ne alterum episcopum suo vivente accipiat, ut fornicationis aut adulterii crimen incurrat. Nam si adulterata fuerit, id est, si se alteri episcopo junxerit, aut super se alterum episcopum adduxerit, aut esse fecerit, vel desideraverit, per acerrimam poenitentiam, aut suo reconcilietur episcopo, aut innupta permaneat. CAP. LXXVII.--
Abbreviated transcription (Latin):
mntiate. Uos uero inuicem exhortamini ꝑfecti estote semꝑq gaudete. Pacem cutẽ sec¬
tamini in omẽs ec deus pacis. et clilectionis erir nobiscum. Deo aũt et patri nr̃o gloria
in secula scculoꝵ. Amen.
in cdomino salutem. Unum nos frẽs sentire oꝑrer et agere ue sicur legimus
ur nob̾ uñ tor et una anima es ꝓberur. Scimus nãq sicut er a patrib
accepinus xpũ eẽ caput auꝰ et mẽbra sumus. Ipẽ enĩ ẽ sponsus et ecciã sponsa cu¬
ius filius nos sumus et icleo unũ patrem hẽmus deũ in celis Scicerdotes uero uic
xp̃i legacione fuuguntur in ecciã. Et sicur ei sua ẽ cõiuncta sponsa ⁊ ecciã sic exis̃ iũ
s⁊ ciligere et caste custodire. sic epus et diligere et caste custodire et amare arq prudẽ¬
ligete ur animã suã deber quia illud fir carnaliter istud spãliter. Et sicur iuir non
debrs aclulterare uxorem suã. ita nec epũs ecciãm suam i ut illam cdnnittar ad qu¬

Expanded text:
nuntiate; vos vero invicem exhorta mini, perfecti estote, semperque gaudete, pacem autem sectamini in omnes, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum; Deo autem et Patri nostro gloria in saecula saeculorum. Amen. s in Domino salutem. Unum nos, fratres, sentire oportet et agere, ut sicut legimus in nobis unum cor et una anima esse probetur. Scimus namque, sicut a Patribus accepimus, Christum esse caput, cujus et membra sumus. Ipse enim est sponsus, et Ecclesia sponsa, cujus filii nos sumus. Et ideo unum Patrem habemus in coelis Dominum. SacChristi legatione funguntur in Ecclesia, et sicut ei sua est conjuncta sponsa, id est Ecclesia, sic esed diligere et caste custodire, sic episcopus et multo magis custodire, et amare, atque prudenamare, ut animam suam debet, quia illud fit carnaliter, istud spiritualiter; et, sicut vir non debet adulterare uxorem suam, ita nec episcopus Ecclesiam suam, id est, ut illam d
Abbreviated transcription (Latin):
ununtes atq rectam fidem renentes cousolidore. Illis ergo qui dicunr qd filius ĩ eo
minor ẽ qui a ꝓphera inquir uerbum fatier dns breuiatũ uiugeso orbi ita respon
nuntiat In qua dispensatione nõ solum patre hominis filiũ sy et iã augel legunꝰ
ratum iuidunus ihũm ꝓpter passionẽ mortis glonia et honote coronatum er uifta ꝓp

Expanded text:
viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. Illis ergo qui dicunt quod Filius in eo viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. Illis ergo qui dicunt quod Filius in eo minor est, quia propheta inquit, verbum faciet Dominus breviatum universo orbi, ita responnuntiat; in quali dispensatione non solum patre hominis filium, sed etiam angelis legioratum vidimus Jesum, propter passionem mortis gloria et honore coronatum. Et infra: P
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dnĩ nesciũt a dño nesciuntur. paulo actestãte qui ait. Si quis ignorat ignorab
nir Hinrc et psalmista nõ optantis auimo. s ꝓpherantis misterio deuiuntiac diceusi
opscurentur ocli eorũ ne uideant et dorsum eorũ semꝑĩcurua. Obscuratis ergo oculis
dor sum flectitur qm̃ cũ lũmẽ scientie ꝑdunt qui p̃eunt sine dubio ad portanda pec¬
catorũ onera inclurantur sequentes. hic ergo inter mamis latronũ et dentes furẽ¬
tiũ luporũ ut cũq uersamꝰ ideo et docere alios et nos ipõs ꝓ ut dñs dededit ꝓuidere
debemus sane ꝓcussor ille clicitur doctor qui sermone inutili conscientiam ꝑcucit ĩfir¬
morum. Ideo teriere uos et omẽs fidetes oprec eũ qui secundũ doctrinã ẽ fidelẽ fer¬
nem ut petens sit consolari in dactrina sancta et contradicentes redarguere et rectei

Expanded text:
sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabsunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabetantis mysterio, denuntiat, dicens: « Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva ; » obscuratis ergo oculis, dorsum flectitur, quoniam cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, sine dubio ad portanda peccatorum onera inclinantur sequentes. Hic ergo inter manus latronum, et dentes furentium luporum utcunque versamur. Ideo docere alios et nosipsos, prout Dominus dederit, providere debemus. Sane percussor ille dicitur doctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte
Abbreviated transcription (Latin):
habere debeant epõs. sicur prius merropolitanos iudices habebans scłares primates
tamẽ ut p̃fixum ẽ et runc et nũc habere uisse sunt ad quos post sedem apb̾cã sun¬
ma negonia cõuenianr ut ibidẽ quib necesse fuerir releuontur et iuste restituãcur
et hi qui ĩ uiste opprimũtur uiste reformentur atq fulciantur epõꝵ q cause et sũmo
rum negotiorum uiditia salua apłice sedis auctoritate iustissime riminentur. hec
ab antiquis. hec ab apłis. hec a sanctis patrib accepimus uob̾q ur postulastis ⁊
nimanda et futuris tenentla temporib mittimus er reliquis frĩbus. p̃dicanda a
cunctis fidelib tradenda mandamus ne pastoꝵ imperitia qui sequũtur deñgres
minus decestatur dicens Et cenetes legem nescierunr me. Nestr ergo ueritas se ob
eis cõqueritur et nesare se principarum nescientiũ ꝓtestatur quia ꝑfecto hi qui ea q̃

Expanded text:
habere debeant episcopos, sicut prius metropolitanos judices habebant saeculares, primates habere debeant episcopos, sicut prius metropolitanos judices habebant saeculares, primates tamen, ut praefixum est, et tunc et nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse fuerit releventur et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur juste reformentur atque frum negotiorum judicia salva apostolicae Sedis auctoritate justissime terminentur. Haec ab antiquis, haec ab apostolis, haec a sanctis patribus accepimus, vobisque ut postulastis rimanda et futuris tenenda temporibus mittimus, et reliquis fratribus praedicanda, ac cunctis fidelibus tradenda mandamus, ne pastorum imperitia qui sequuntur deteriores ominus detestatur, dicens: « Et tenentes legem nescierunt me . » Nesciri ergo veritas se ab eis conq
Abbreviated transcription (Latin):
missum nõ erat confugrebãt ꝓ opp̾ssionib uł unustitiis siis ipsosq appellobant qͦ¬
tiens opus etar situt in lege eotum p̃ceptum erat ipĩ quoq in cuutarib uł locis nñ
patriarchas uł primates qui unam formam tenenr licet cdiuersa sit nomina logis
diuine et eccĩastice poni et et uisserunt Ad quos ep̃i si necẽ fuerit cõfugecuir eosq ap¬
pellarent er ipĩ nomine pcimatũ fruerentur et nõ alii Reliq̃ uero inetropolitane ciui¬
tares que minores uidices habebant licec maiores comitib eeñt haberent metropo¬
litanos suos qui p̃dictis uiste obecluear primatib sicur et in legib Ieculi olim ordina¬
tum erat qui nõ primatũ sed aut mercopolitanoꝵ. cuit archiepõꝵ nomine fruerentur
et licer singule merropoles cuurates suas ꝓuintias habeant er suos metropolitano

Expanded text:
missum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, qumissum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praepatriarchas vel primates, qui unam formam tenent, licet diversa sint nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse jusserunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerent eosque appellarent, et ipsi nomine primatum fruerentur, et non alii: reliquae vero metropolitanae civitates, quae minores judices habebant, licet majores comitibus essent, haberent metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus, sicut et in legibus saeculi olim ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum, aut archiepiscoporum nomine fruerentur. Et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos
Abbreviated transcription (Latin):
succosser̃ ep̃i. quoꝵ ordinario p̃taxato fieri deber ordine et modo. Quos qui recipit e
uerba corum ddm̃ recipit gui aũr eos spernit eũ a quo missi sunt et cuiꝰ funguntur
legatione spernit et ipẽ in dubitante speinetar a dnõ Uidentes aũt ipĩ apli messem
ee mulrã et operarios paucos rogouerunt dum̃ misis ut mittecer operarios i messem
oustituti in eccĩa. De quoꝵ ordlinatione et reliquoꝵ ministroꝵ supra dixisse suffinat
lus et millatenus miruis ꝙ a trib ceteris consentientibo cunctis id circo insticuente
dño fieri ubetur na aliquid contra fidem ectiẽ unius tyrannica auctoritas moliret᷑
diiise sunt maxima ex parte. et posteo ab apłis et brato clomente p̾decessore uro up¬
sa cduusio s̃ tenouata er in capite ꝓuintiacum ubi dudũ pͥmates legis erant scłi ac
primo inditiaria potestas al quos que ꝑ relquas cuutates cõmorabantur quãdo
eis necesse erar qui ad aulã imꝑatorũ uł regum cõfugete nõ potertns uł quib per¬

Expanded text:
scopi, quorum ordinatio praetaxato fieri debet ordine et modo: quos qui recipit et verba eorum, Dominum recipit. Qui autem eos spernit, eum a quo missi sunt, et cujus funguntur legatione spernit et ipse indubitanter spernetur a Domino. Videntes autem ipsi apostoli messem esse multam et operarios paucos, rogaverunt Dominum messis ut mitteret operarios in messem locum sunt constituti in Ecclesia, de quorum ordinatione, et reliquorum ministrorum, dixisse supra sufficiat. ndus, et nullatenus minus quam a tribus caeteris consentientibus cunctis, idcirco, instituente Domino, fieri jubetur, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur, entum tempore divisae sunt maxima ex parte, et postea ab apostolis, et beato Clemente praedecessore nostro, ipsa divisio est renovata, et in capitprima judiciaria potestas, ad quos qui per reliquas civitates commorabantur, quando eis necesse erat, qui ad aulam imperatorum vel regum confugere non poterant, vel quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
des apur annochiam icd̃ e beati petci apłi habetur honorabił quia illic prius quam
roiam uenirer habitauit et ignatiũ epũm constituit et illic nomẽ pͥmũ xpĩanorũ

Expanded text:
des apud Antiochiam, item beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam des apud Antiochiam, item beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam Romam veniret, habitavit, et Ignatium episcopum constituit, et illic primum nomen Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
te inferi nõ p̾nalebunt aduersus eam. et tibi dabo clanes regni reloꝵ. Et q̃rcũ qu
ligaueris suꝑ terram erũt ligata et in celo et quecumq solueris suꝑ terram erunr
solura et in celo. Adhibita ẽ et iam sotietas in cadẽ romana urbe beatissum pauli
cipli uos electionis qui uno die quo r̃ꝑe gloriosa morte cum petro sub principe ne¬
et licet ꝑ om̃ĩb assidua apud deũ omĩũ scõrum fudarur oratio. his tamẽ uerbis
paulꝰ becitissimus aplis romanis ꝓprio cyrographo pollicetur dicens. Testis enĩ in
est deus cui ego seruio in spũ meo in euaigelio filii eius ꝗđ sine interinissione ine¬
moriã uri facio semꝑ in orationbus meis. Prima ergo sedes ẽ celesti benefino ro
Q aut sodes apud alexandriã beati petri nonrine a marcho euis disapulo atq eu¬
angelista consecrata ẽ Quia ipẽ et in egipto pͥmũ uerbum ueritatis directus a petro
p̃docauit et gloriosum suscepir mortiniũ cui nenerabił succossit abilus. Tectia uero se¬

Expanded text:
que ligaveris super terram, erunt ligata et in coelo. Et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelo . Adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi apostoli Pauli vasis electionis, qui uno die, unoque tempore gloriosa morte cum Petro sub principe NeEt licet pro omnibus assidua apud Deum omnium sanctorum fundatur oratio, his tamen verbis Paulus beatissimus apostolus Romanis proprio chirographo pollicetur dicens: Testis enim mihi est Deus, cui servio, in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memorint. Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo atque evangelista consecrata, quia ipse et in Aegypto primum verbum veritatis directus a Petro praedicavit, et gloriosum suscepit martyrium; cui venerabilis successit Abilius. Tertia vero se
Abbreviated transcription (Latin):
untet se statuetunt ut ep̃i singularũ sarent gentiũ quis inter eos ꝑͥmus tẽt quarius
adium potior corum sollicitudo ꝑrinerer. Nłam et uiter beatos apłos quedã fuis lis¬
cterio Q licet omrẽs cet̃it apłi perro tamẽ a cdnõ ẽ concossum et ipĩ uites se iel ipsum
uolurrins ut reliquis om̃ib pessec apłis et cephas i capur et principiũ teueren ar¬
nus Qui er rande formam suis successorib et reliquis epĩs renendã gadiderun
E no solũ hoc m nono tostemecito eẽ constitutũ. sed et iam inueteri fũit. Ande scptũ

Expanded text:
nter se statuerunt ut episcopi singularum scirent gentium quis inter eos primus esset, quatenus ad eum potior eorum sollicitudo pertineret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio. Et, licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino est concessum, et ipsi ivoluerunt, ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et Cephas, id est caput, et principium teneret apostolatus. Qui et eamdem formam suis successoribus et reliquis episcopis tenendam tradidit. Et non solum hoc in Novo Testamento est constitutum, s
Abbreviated transcription (Latin):
Po nõ licere alinã parochiã ꝓpria relicta ꝑuadece licet cogatur a plimis uisi for
iudicio et maxuna supplicatione ꝑfitiat.
Il quis pbr aut dyaconus aur quiłib de numero cleritor relinques ꝓpriã partor¬
chiã ꝑgar ad aliena et omĩno ddemigrans p̃ter epĩ sui cõsçientia in aliena parcochia
cõmoretur hunc ulterius ministrare nõ patimur p̃cipue si uocatus ab ep̃o rodire con¬
empserit in sua in quietudine ꝑseutrans uerũtamẽ tamꝙ̃ laicus ibi cõmuĩcet.
altetus eẽ cons ficerit si contra eos decretã cessationẽ ꝓ nichilo depurans tamnꝙ̃ clio
forte susceperit. uł ut igr̃ in quietudis cõmuĩone priuetur.s hũe¬

Expanded text:
po non licere alienam parochiam propria relicta pervadere, licet cogatur a plurimis, nisi foporum judicio et maxima supplicatione perficiat.i quis presbyter, aut diaconus, aut quilibet de numero clericorum, relinquens propriam parochiam pergat ad alienam, et omnino demigrans, praeter episcopi sui conscientiam, in aliena parochia commoretur, hunc ulterius ministrare non patimur: praecipue si, vocatus ab episcopo, vedire contempserit, in sua inquietudine perseverans. Verumtamen tanquam laicus ibi communicet. alterius esse constiterit, si contra eos decretam cessationem pro nihilo reputans, tanquam clericos forte susceperit, velut magister inquietudinis, communione privetur.
Abbreviated transcription (Latin):
putat deo in hoc placere qđ seruos suos accusat et ut meliores fiant diat se hoc agẽ
acdiectione nõ indiget nec ulla requirit cõmẽdationis augmenta Erigit ergo doctores:
onsciencia sua et si quando incertis cempoꝵ flatibus opponuntur susturent malsq
sclis magis sunt asscrbenda quã meritis. Datã enĩ scimus satune potestatẽ ur seruos
oristi aribraret ut ꝗed de taicico uoueniri possit hotreis iungereitur et qd di paleis ad
gauma alimenta raasua. Ae nos spenalite ditr̃ ⁊ nolita nouos onsorar. eor aiuoni¬

Expanded text:
putat Domino in hoc placere quod servos suos accusat, et ut meliores fiant, dicit se hoc agere, putat Domino in hoc placere quod servos suos accusat, et ut meliores fiant, dicit se hoc agere,  plenitudo adjectione non indiget, nec ulla requirit commendationis augmenta. Erigunt ergo doctores conscientias suas, et si quando incertis temporum flatibus opponuntur, sustinent mala quae saeculis magis sunt ascribenda quam meritis. Datam enim scimus Satanae potestatem, ut servos Christi cribraret, ut quod de tritico inveniri posset, horreis ingereretur; et quod de paleis, nium alimenta trans
Abbreviated transcription (Latin):
talia horum q sinulia. Nemo enĩ inquit apłus nrum̃ sibi uiuit et nemo sibi moritur
ut et mortuorum et uiuoꝵ dominerur T aũt quid uidicas frem̃ tuũ aut tu quare sper¬
is frem̃ tuũ.omẽs euĩ stabimꝰ ante nibuual dei. Sꝙpͥtum ẽ eium. Uuo ego dicit do
minus qmĩ michi flectetur omne genu er omnis lingua confitebitur deo Itaq unusꝗsq
magis ne ponatis offendiculũ frĩ uł scandalum. Scimꝰ enĩ quia młtũ derogatio p̃
reguł informari et robarari. Unde uistum est omẽs in uniuerso romanoꝵ urbe doc¬
res legis ȩa que legis sunt recte sapeto er opecare et nõ rogulas nascentis ecciẽ confũ¬
cdere aut tidem aut doctrinã apłoꝵ uariis maculare doctrims nec fres infestare. Si
aur̃ omĩa in hoc seculo undicata essent locũ diuino uiditia nõ haberent Suꝑuatuis¬
nĩ ad benefitia laborat impendiis qui solem certat facib aduiuare. Ideo si aliquis

Expanded text:
tias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit et nemo sibi moritur.. ut mortuorum et uiuorum dominetur. tu autem quare iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? omnes enim adstabimus anteminus quoniam mihi flectet omne genu et omnis lingua confitebitur Deo itaque unusquismagis ne ponatis offendiculum fratri vel scaregulis informari et roborari, unde justum est omnes in universo Romanorum orbe doctores legis, ea quae legis sunt recta sapere et operari, et non regulas nascentis ecclesiae confundi, aut fidem aut doctrinam apostolorum variis maculare doctrinis, nec fratres infestare. Si autem omnia in hoc saeculo pervacuis laboras impendiis qui solem certat facibus adju
Abbreviated transcription (Latin):
cum cipparruerit suniles ei crimꝰ qm̃ uidebinus eum sicuti ẽ et omĩs qui hũ spenas
hauc in eo sancnficat se sicut et ale sauctus ẽ. Omis qui facit pectatũ et iniquitatẽ
facit et peccatu ẽ iniquitas. Et sacis quia ille apparunt ut pectata tolleret et pectatũ
ia co nõ est. Omis qui in eo manet non pectat et omĩs qui pectat nõ padit eum uios
cognouic cum. filioli nemo uos seclucat. Qui fact iustitiã uistus est. sicut et ille uist

Expanded text:
pparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. Et omnis qui habet hanc spem in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est. Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit: et peccatum est iniquitas. Et scitis quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est. Omnis qui in eo manet, non peccat: et omnis qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit just
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus sũmi studii eẽ deber ab omi in quinamẽto cordis conscientiã custodire. bo¬
nũ ẽ autem er puritati cõueniens eriam corpus aqua diluere. Bomi dico nõ quasi
principale ulud in quo mens purificatur. sod qđ se quela sit illuis bomi hoc mq̃
caro diluitur. Sic enĩ et ingt̾ nr̃ quosciam phĩeorum et scribarum qui in deban
ce teteris melioros et a uulgo seꝑari maepabar dicens eos ypocritas. quia ea solum¬
aũt plenia sunt sortuibris. Phanses cece munda priis qđ intus ẽ et qđ deforio es

Expanded text:
quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Boquibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solumautem plena sunt sordibus. Pharisaee caece, munda prius quod intus
Abbreviated transcription (Latin):
post hec uero agnoscat deum honorare honor aũt eius est ut ita uiuiat sicut ipẽ uult.
Uult cuit unũquẽq ita uiuere ut homicidiũ et alteriũ adulteriũ nesciat odiũ er quicuici¬
ã fugiar irã supbiam iactantiã respuat et exsecciter uiuidiam quoq et ceteri his sumnilia
penitus a se ducat aliena. Est sane ꝓpria q̃dã nẽ religionis obscrucintia que nõ tamen
imponitur hominibo quã ꝓprie ab unoquoq dm̃ colente cuusa puritatis expecitur. Di
costimonie dico cautela cuuꝰ speties młce funr. s pͥmo ut obseruet unusquisq ne mi¬
struate mulieri misreatur. Hoc enĩ exsecrabile cducir lex dei. qđ er si lex de his nõ am¬
monusset nos ur cantari ⁊ uasa libenter uolueremur instertore. Debemus aliquid
amplius habere animabb urpore rationabiles homines et celestuĩ sensuũ capaces

Expanded text:
Post haec vero agnoscat Dominum honorare, honor autem ejus est, ut ita vivat sicut ipse vult; Post haec vero agnoscat Dominum honorare, honor autem ejus est, ut ita vivat sicut ipse vult; vult enim unumquemque ita vivere, ut homicidium, et adulterium nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactantiam respuat et exsecretur. Invidiam quoque et caetera his similia penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces,
Abbreviated transcription (Latin):
s Confugir ergo ad aquas istas sole sunt enĩ que possunt um fucuri ignis extĩ¬
guere. Aa quas qui moratur accedere constat in eo infidelitatis ad huc ydolũ ꝑma¬
uistus baptismũ ꝑ omĩa necessariũ ẽ. Insto quidẽ ut adimpleatur in eo ꝑfectias ei regene¬
etiur deo sn uisto uero ur peccatotũ que gessit reuissio concedatur om̃ib cigo festinãd
est sine mora renasci deo ec demũ cõsiguari ab ep̃o ia ẽ septiformẽ grãm spũs saucti ꝑci¬
peit quia incertus ẽ uniuscuiq exitus inte. Cũ añt regentratus fuerir ꝑ aquã et post¬
dum septiformis spũs gratia ab epõ ut memoratũ ẽ cofirmatus. quia aliter ꝑfectus eñ
xpĩanus nequaquã poterit nec sedem hrẽ inter ꝓfectos sine necessitate. sca in curia aut
erant et demũ ex operibus bonis ostendat in se suilitudinẽ euis qui eum genuit partis

Expanded text:
tas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstintas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permaive sit injustus, baptismus per omnia necessarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora renasci Deo, et demum consignari ab episcopo, id est, septiformem gratiam Spiritus sancti percipere, quia incertus est uniuscujusque exitus vitae. Cum autem regeneratus fuerit per aquam, et postmodum septiformis Spiritus gratia ab episcopo, ut memoratum est, confirmatus, quia aliter perfectus esse Christianus nequaquam poterit, nec sedem habere inter perfectos si non necessitate, sed incuria aut erunt, et demum ex operibus bonis ostendat in se similitudinem ejus, qui eum genuit, Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
tolentem se baptismo consignari. ꝗd si nos rẽtueritis er urẽ uoluntan magis ꝙͣ dei
temperets contrarii sine cdubio et inimici estis uoluntan eius. Si dicitis fortosse ꝗa
confert aque baptimus ad dei cultum primo quid̃ quia qđ deo placuit impletur.
Uͦ quia regenerato ex aquis et deo renaro fragilitas priors natiuitatis que uobi
ꝑ hominẽ facta ẽ ampuratur et ita demũ ꝑuenire potericis ad salutem. Aliter inpos¬
sibile ẽ. Sic enĩ nobis cum saccam̃to uerus ꝓpheta testatus ẽ dicens. Imẽ dico uobi
nisi quis deuuo tenatus fuerit ex aqua uiua non introilut in regnũ celorum. Et ideo
accelerate ẽ erũ in aquis istis misericordia eius quedã que ex initio feribatur supe
cas et agnoscir eos qui baptiz antur sub appellatione nplicis sacramenti et enpit eos
suppliciis futuris quasi donũ quoddam offerens deo annnas ꝑ haprismũ consecra¬

Expanded text:
colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid confert aquae baptismus ad Dei cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato frper hominem facta est, amputatur, et ita demum pervenire poteritis ad salutem; aliter impossibile est. Sic enim vobis cum sacramento verus propheta testatus est dicens: Amen, amen dico vobis, niaccelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecra
Abbreviated transcription (Latin):
parrem. Cum aũt ꝑuenericis agnosate hanc ẽẽ uoluntatẽ eius ut ꝑ aquas que pͥme
create sunt denuo renascamini. Qui em̃ regeneratus fuerit ꝑ aquã borus operibus reple¬
tus heres efficitur cius in incorruptione generatus ẽ. ꝓpter quod paratis ammis ace¬
dite quosi filii ad pacrem ut peccatu urã diluantur et cã cotum sola ignorantia fuisse
ꝓbet aput deum. Nã si post agnicionẽ hoꝵ ꝑmanetis in incredulitatẽ uob̾ iam ꝓdinõi
urẽ causa et non ignorantie repurabitur Nec putetis qđ et iam si omnẽ piecatẽ colatis
omem̃q ustitiã. baprismũ uero nõ accpiatis spem possitis habere apud dũm Iͥmmoi
maiori pena digni eritis qui bona opera nõ bene operati estis. Confertur enĩ meritu¬
boi homini ix bonis gestis sed si ita gerantur sicut deus uibet. Deus aũt iussit om̃ez

Expanded text:
Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
illud inuisibile celum. istud iusibile ꝓduxir ut suꝑiora quidẽ hĩtaculũ facerer angeł
uiferiora uero homĩbus. ꝓpter uos ergo iussu dei aqua que erat super faciem terre se¬
ressir ut terra nob̾ ꝓduceret fructus. Cui er iã humoꝵ uenas lotenter inseruit ut nob
ex ea ꝓfluerent fontes et flumina Epter uos ꝓducere issa ẽ animancia et omĩa que
uro usui uoluntotiq descruirens. Aut nõ ꝓpter uos uenti spirane ut ex ipĩs concipiens
fructus uob terra ꝑturiat non ꝓpter uos ymbres ꝓfluunt et terapora iucissitudines
murant. nõ ꝓpter uos sol oritur et occiclit et mutationes luna ꝑpetitur ꝓpter uos mare
ichibet famulatũ sũ ut uob̾ in gratis cuncta subiaceanr. Niõne ꝑ his orĩbus iusi
erit ultionis pena quia hoꝵ omĩa largitorẽ quẽ ante omĩa et eguoscere er uenerori
debiustis solum p̃ceteris ignoratis sed er nunc isdẽ uos ad huc in ĩtelligentiã eus d¬

Expanded text:
isibile produxit, ut superiora quidem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus d