comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas ẽ patͥs et filii. nec potest ullo mͦ eẽ diuersa. ubi est
mirabilem singłaremq grãm humana in illo sine pec¬
cato ullo poss esse natura. P ropter hoc ergo ait. descendi
de celo ñ ut faciam uoluntatẽ meã. s uoluntatẽ eius qui
me misit. ut ea causa eẽt tante obedientie que om̃ino sine
ullo peccato cẽt hominis qũe gerebat. quia de celo descẽ¬
derat. hoc ẽ non tantũ homo uerũ etiam deus erat. unã
qui ppe ostendit eẽ ꝑsonam. in utraq natura. hoc ẽ deiet
hominis. ne si duas faciat. quaternitas incipiat eẽ non tri¬
nitas. Q m̃ itaq gemina quidem substantia s una ꝑso¬
na ẽ. ꝓpterea quod dictum ẽ descendi de celo. refcitur ad
dei excellentiam quod uero ad iunctum ẽ. ñ ut faciam
uoluntatẽ meam. ꝓpter adam qui fecit suam. refertur ad
tam̃ obedientia in illo. quȩ contraria ẽ in obedientie pͥmi

Expanded text:
voluntas est Patris et Filii: nec potest ullo modo esse diversa, ubi est voluntas est Patris et Filii: nec potest ullo modo esse diversa, ubi est s et homo: per quam mirabilem singularemque gratiam humana in illo sine peccato ullo posset esse natura. Propter hoc ergo ait, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit: ut ea causa esset tantae obedientiae, quae omnino sine ullo peccato esset hominis quem gerebat, quia de coelo descenderat; hoc est, non tantum homo, verum etiam Deus erat. Unam quippe ostendit esse personam in utraque natura, hoc est, Dei et hominis, ne si duas faciat, quaternitas incipiat esse, non trinitas. Quoniam itaque gemina quidem substantia, sed una persona est, propterea quod dictum est, Descendi de coelo, refertur ad Dei excellentiam; quod vero adjunctum est, non ut faciam voluntatem meam, propter Adam qui fecit suam, refertur ad tamen obedientia in illo quae contraria est inobedientiae primi
Abbreviated transcription (Latin):
do uoluntatẽ suam. non eius a quo factus ẽ. uniu̾sũ genꝰ
humanũ. ꝓpagine uiciata. culpe et pene fecit ob noxiũ.
Unde a contrario ꝑ quem lib̾andi fueramus. ñ fecit uo¬
luntatẽ suam. s eius a quo missus ẽ. Ita quippe hoc lo¬
co dicit᷑ uoluntas sua. ut intelligat᷑ esse ꝓpria. contra
uoluntatẽ dei. Neq enim cum obedimus deo. eaq obedi¬
entia dicimur eius facere uoluntatẽ. nolentes id facimꝰ
s uolentes. Ac ꝑ hoc si uolentes id facimus. quomͦ uolũ¬
tatẽ nr̃am ñ facimus. nisi quia illa dicit᷑ uoluntas nr̃a.
qͣndo de illa scͥptura loquit᷑ que intelligitur eẽ ꝓpria
contͣ uoluntatẽ dei: hanc habuit adam: ut in illo mo¬
ieirmur. hanc ñ habuit xp̃s: ut in illo uiueremus. De
natã quippc humana hoc recte dici potest. in qua exstitit
ꝑ in obedientiã uoluntas ꝓpria. que dei uoluntati eẽt ad¬
uersa. Cecerũ qd̃ attinet ad diuinitatẽ filii. una eademq

Expanded text:
do voluntatem suam, non ejus a quo factus est, universum genus humanum propagine vitiata culpae et poenae fecit obnoxium. Unde a contrario, per quem liberandi fueramus, non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est. Ita quippe hoc loco dicitur voluntas sua, ut intelligatur esse propria contra voluntatem Dei. Neque enim cum obedimus Deo, eaque obedientia dicimur ejus facere voluntatem, nolentes id facimus, sed volentes, ac per hoc si volentes id facimus, quomodo voluntatem nostram non facimus, nisi quia illa dicitur voluntas, nostra, quando Scriptura ita loquitur, quae intelligitur esse propria contra voluntatem Dei? Hanc habuit Adam, ut in illo moreremur: hanc non habuit Christus, ut in illo viveremus. De natura quippe humana hoc recte dici potest, in qua exstitit per inobedientiam voluntas propria, quae Dei voluntati esset adversa. Caeterum quod attinet ad divinitatem Filii, una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum u̾itas. Ergo et in seipso adoratur. cũ inu̾ita¬
te adorat᷑. Ac ꝑ hoc: et inse. et in sp̃u scõ adoratur fi¬
lius. Quis autẽ ita sit impius. ut inde separet patrẽ:
Quomͦ enim et in illo ñ adoramus. in quo uiuimus.
mouemur. et sumus: Proinde adorari filium in sp̃u
scõ etiam nos dicimus. Ad orari autẽ filium ab sp̃u
rificari patrem quis negat: S et filium glorificari
ꝑ patiem. negare quis audeat. cui dicit ipse filius. glo¬
rificame. cui etiam dicit. Ego te glorificaui: Glorifi¬
caie autẽ et honorificare. et clarificare. tͥa quidem
u̾ba.s res una ẽ. qd̃ grece dicit᷑ doxrain. Interpretũ
autẽ uarietate. aliter atq aliter positum ẽ in latino.

Expanded text:
Ego sum veritas . Ergo et in se ipso adoratur, cum in veritate adoratur. Ac per hoc et in se et in Spiritu sancto adoratur Filius. Quis autem ita sit impius, ut inde separet Patrem? Quomodo enim non et in illo adoramus, in quo vivimus, movemur et sumus ? Proinde adorari Filium in Spiritu sancto, etiam nos dicimus: adorari autem Filium ab Spiritu ilium glorificari Patrem, quis negat? Sed et Filium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, sed res una est, quod graece dicitur δοξάζειν: interpretum autem varietate, aliter atque aliter positum est in latino.
Abbreviated transcription (Latin):
Is et in cruce pendens uoluntate et p̃cepto patris carnẽ
humanam quam de scã uirgine Maria suscepit in ma¬
nus hominũ dereliquit. et diuinitatẽ suam in manus
patͥs comm̃dauit dicens. pater inmanus tuas comm̃do
sp̃m incũ. Quia maria morituũ corpus peꝑit. d̃s̃ autẽ
inmortał. inmortalem filium genuit. Ergo mors xp̃i
ñ diminutio ẽ diuinitatis. s depositio corporis. Sicuti
enĩ generatio eius ex uirgine ñ fuit corruptio deitatis¬
ipsiuis. s susceptio corporis. ita et in morte ipsius ñ fint pas

Expanded text:
Is et in cruce pendens, voluntate et praecepto Patris, carnem humanam quam de sancta virgine Maria suscepit, in manus hominum dereliquit, et divinitatem suam in manus Patris commendavit, dicens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quia Maria moriturum corpus peperit, Deus autem immortalis immortalem Filium genuit. Ergo mors Christi non diminutio est divinitatis, sed depositio corporis. Sicuti enim generatio ejus ex virgine non fuit corruptio dealitatis, sed susceptio corporis; ita et in
Abbreviated transcription (Latin):
intulerunt. Un Is quiuoluntate et precepto patris totã
dispensationẽ adimpleuit. uoluntate & precepto patris
corpus suum a mortuis suscitauit. et cum ipso corpore ut pas¬
stor cum oue. et sacerdos cum oblatione. et rexcum pur¬
pura. et deus cum templo. apatre assumptus est ingłã.
UIIII Is qui uoluntate patris descendit et ascendit. uolũ¬
tate et precepto patͥs sedet ad dexteram eius. audiens pa

Expanded text:
ntulerunt. 8. Is qui voluntate et praecepto Patris totam dispensationem adimplevit, voluntate et praecepto Patris corpus suum a mortuis suscitavit; et cum ipso corpore, ut pastor cum ove, et sacerdos cum oblatione, et rex cum purpura, et Deus cum templo a Patre assumptus est in gloriam. 9. Is qui voluntate Patris descendit et ascendit, voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnscat calix iste a me. ñ tam̃ quod ego uolo. s quod tu
uis. Et apło asserente et dicente. obediens inquit factus
patri usq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis. his testimonus sã¬
ctarũ scͥpturarũ quid ꝑsuadere conantur. nisi ꝓpterea pa¬
tris et filii diu̾sas eẽ naturas. quia obediens patri ostendit᷑
filius: Quod tam̃ de hominib ñ utiq dicerent. Neq enĩ
si homo filius homini patri suo sit obediens. ideo amboꝵ

Expanded text:
uod tu vis » . Et Apostolo asserente et dicente: « Obediens, » inquit, « factus Patri usque ad mortem, mortem autem crucis » . His testimoniis sanctarum Scripturarum quid persuadere conantur, nisi propterea Patris et Filii diversas esse naturas, quia obediens Patri ostenditur Filius? Quod tamen de hominibus non utique dicerent: neque enim si homo filius homini patri suo sit obediens, ideo amborum
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis querimus. utrum et ipse apatre ex nullis exstan¬
tib factus sit. hoc ẽ ex nichilo. Quod si dicere non aude¬
bunt. ergo deus ẽ de deo. non ex nichilo factus adeo. Que
res indicat unam et eandem patris filuiq naturam. Neq
enim homo. pecus. auis. piscis. possũt eiusdem natiue
gignere filios. et deus non potuit. Si autem tanto mi¬
pietatis abrupto audebunt nre precipites. ut dicant et
unigenitum filium a patir ex nichilo constitutũ q̃¬
rant ꝑ quem factus sit. a patre ex nichilo filius. Non enĩ
ꝑ se ipsum ficri potuit. tanquam iam cẽt antequã ficirt.
ut cẽt ipse ꝑ quem ficret idem ipse. Et quid opus erat eũ
fieri. qui iamerat: Aut quomͦ fiebat ut eẽt. qui iam erat
ante qũa ficret: Porro si ꝑqũe alium apatre factus ẽ. quis
ẽ ipse alius cum ꝑ ipsum omnia facta sunt: Si autẽ apa¬
tre per neminẽ factus c̃. quomͦ ꝑ neminẽ aliquid a patre

Expanded text:
ab eis quaerimus, utrum et ipse a Patre ex nullis exstanab eis quaerimus, utrum et ipse a Patre ex nullis exstantibus factus sit, hoc est, ex nihilo. Quod si dicere non audebunt; ergo Deus est de Deo, non ex nihilo factus a Deo. Quae res indicat unam et eamdem Patris Filiique naturam. Neque enim homo, pecus, avis, piscis, possunt ejusdem naturae gignere filios, et Deus non potuit. Si autem tanto impietatis abrupto audebunt ire praecipites, ut dicant et unigenitum Filium a Patre ex nihilo constitutum; quaerant per quem factus sit a Patre ex nihilo Filius. Non enim per seipsum fieri potuit, tanquam jam esset antequam fieret, ut esset ipse per quem fieret idem ipse. Et quid opus erat eum fieri qui jam erat? aut quomodo fiebat ut esset, qui jam erat antequam fieret? Porro, si per quem alium a Patre factus est, quis est ipse alius, cum omnia per ipsum facta sint? Si autem a Patre per neminem factus est; quomodo per neminem aliquid a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
et tempora. ꝑ quem facta sunt omnia. proculdubio coecer¬
nus est patri filius. Sed uoluntate patris dicunt. constitu¬
tum. nolentes dicere dm̃ de deo. equalem genitum. atq
et̾num. Nusiquam autẽ legunt. uoluntate patris fi¬
lium ante omnia scła constitutũ. s hoc ꝓꝑterea dicunt. ut
prior illo uideatur uoluntas patͥs. qua eum constitutũ
uolunt. et argum̃tatio eoꝵ eẽ talis solet. Interrogant
enum utrum pater filium uolens an nolens genuerit.
ut si responsum fucrit quod uolens genuerit. dicant. pri¬
or est ergo uoluntas patris. Quod autẽ noleus genuerit.
quis potest dicere.: Sed ut nouerint quam in ania loqͣn¬
tur. etiam ipsi interrogandi sunt. utrum deus pater
uolens an nolens sit deus. Non enim audebunt eum
dicere. nolentem cẽ dm̃. Si ergo responderint quod uolẽs
sit deus co mͦ illis inferenda est uanitas sua. qua dicipo¬
test pͥor illo ẽẽ uoluntas euiᷤ. Quo quid dicitur stultiꝰ:

Expanded text:
et tempora, per quem facta sunt omnia, procul dubio coaeteret tempora, per quem facta sunt omnia, procul dubio coaeternus est Patri Filius. Sed voluntate Patris dicunt constitutum, nolentes dicere Deum de Deo aequalem, genitum atque coaeternum. Nusquam autem legunt voluntate Patris Filium ante omnia saecula constitutum. Sed hoc propterea dicunt, ut prior illo videatur voluntas Patris, qua eum constitutum volunt. Et argumentatio eorum talis esse solet: interrogant enim utrum Pater Filium volens an nolens genuerit; ut si responsum fuerit quod volens genuerit, dicant, Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem nolens genuerit, quis potest dicere? Sed ut noverint quam inania loquantur, etiam ipsi interrogandi sunt, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus. Non enim audebunt eum dicere, nolle se esse Deum. Si ergo responderint quod volens sit Deus, eo modo illis inferenda est vanitas sua, qua dici potest prior illo esse voluntas ejus: quo quid dicitur stultius?
Abbreviated transcription (Latin):
filius unus ẽ dñs deus nr̃. Ac ꝑ hoc illud quod in euã¬
gelio scͥptum ẽ. ut cognoscant te unum uerum deum
et quem misisti ih̃m xp̃m. hoc eum dixisse accipien¬
dum est. ut te et quem misisti iħm xp̃m. cognoscãt u¬
nũ uer̃ dm̃. quia et de xp̃o dictum ẽ a iohanne apło. Ip¬
se est uerus deus. et uitaet̃na .ii. Itemq cum dicunt cri¬
stum uoluntate dei et patris sui ante omnia scła con¬
stitutũ. coguntur confiteri. filium patri eẽ coeternũ. Si
enim aliquando pater sine filio fuit. erat ante filium ali¬
quod tempus quo pater sine illosolus fuit. Et qͦmͦ erat
ante omnia scła filius. ante quam fuit tempus. quo sine il¬
lo erat pater: Porro si ante omia tempora filius erat. non
enim aliter intelligendum ẽ. inpͥncipio erat u̾bum. et om¬
ma ꝑ ipsum facta sunt. quia et tempus sine aliquib crea¬
ture motib non potest eẽ. et ideo ꝑ illum facta confitem᷑.

Expanded text:
Filius unus est Dominus Deus noster. Ac per hoc illud quod in EvanFilius unus est Dominus Deus noster. Ac per hoc illud quod in Evangelio scriptum est, Ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum ; hoc eum dixisse accipiendum est, Ut te et quem misisti Jesum Christum cognoscant unum verum Deum. Quia et de Christo dictum est a Joanne apostolo, Ipse est verus Deus et vita aeterna . 2. Item cum dicunt Christum voluntate Dei et Patris sui ante omnia saecula constitutum, coguntur confiteri Filium Patri esse coaeternum. Si enim aliquando Pater sine Filio fuit, erat ante Filium aliquod tempus, quo Pater sine illo solus fuit. Et quomodo erat ante omnia saecula Filius, ante quem fuit tempus quo sine illo erat Pater? Porro, si ante omnia tempora Filius erat non enim aliter intelligendum est, In principio erat Verbum; et, Omnia per ipsum facta sunt ; quia et tempus sine aliquibus creaturae motibus non potest esse, et ideo per illum facta confitemur
Abbreviated transcription (Latin):
minus iħe xp̃s ad głam ẽ dei patris. omnia sine fine et uo¬
luntate et natura illi erũt subiecta. et ipse post omnium
sibi subiectionẽ. in ea sub iectione et caritate manens. inqͣ
semꝑ et ipse et filius subiectus erit ei qui illi subdidit
omnia. nullus audiens xp̃ianus ignorat. quia fides exauditu
auditus autem ꝑ uerbum xp̃i. ut sit deusominia in omnib
semꝑ monarchiam et potestatem omnium habens. cui
gloria et honor laus et gr̃ãrum actio. ꝑ ungenitum eius
filium. dñm et salutarem nr̃m. in spũ scõ nunc et ꝑ om̃ia
orum precedenti disputationi. hac disputa¬
tione respondeo. qui cum dñm nr̃m iħm
nobis inducunt deos. diuerse disparisq nature. unũ
uerum alterum ñ uerum contra illud quod scͥptum
est. Audiisrahel. dñs ds̃ tuus. dñs unusẽ. Hoc enim
si de patre dictum uolunt intelligi. sequitur cos ut¬
xp̃s non sit dñs ds̃ nr̃. Si autẽ de filio. pater non erit
dominus ds̃ nr̃. Siuero de ambob. profecto pater et

Expanded text:
us Christus in gloria Dei Patris , omnia sine fine, et voluntate et natura illi erunt subjecta: et ipse post omnium sibi subjectionem in ea subjectione et charitate manens, in qua semper, et ipse ut Filius subjectus erit ei qui illi subdidit omnia: nullus audiens christianus ignorat, quia fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi : ut sit Deus omnia in omnibus, semper monarchiam et potestatem habens omnium, cui gloria et honor, laus et gratiarum actio, per unigenitum ejus Filium Dominum et Salvatorem nostrum, in Spiritu sancto, nunc et per omnia orum praecedenti disputationi hac disputatione respondeo, qui cum Dominum nostrunobis inducunt deos diversae disparisque naturae; unum verum, alterum non verum: contra illud quod scriptum est, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est . Hoc enim si de Patre dictum volunt intelligi, sequitur ut Christus non sit Dominus Deus noster. Si autem de Filio, Pater non erit Dominus Deus noster. Si vero de ambobus, profecto Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
et odisti iniquitatem: ꝓpterea unxit te ds̃ deus tuus oleo
exultationis pre participib tius. Codem sp̃u fid̃i ab
illis hec futura uidebantur: quo a nob̃ facta credunt᷑.
Neq enim qui nob̃ ista fideli dilectioẽ ꝓpħare potuerũt.
coꝵ ipsi parcicipes non fuerunt. Et unde est quod dicit apłc
petrus. quid temptatis dm̃ imponere iugum supra col¬
lum discipłoꝵ. quod neq patres nr̃i. neq nos potuimꝰ
portaie. s ꝑ grãm dñi iħu credimus saluifieri. quead¬
modum et illi: nisi quia et illi ꝑ grãm dm̃ ihu xp̃i sal¬

Expanded text:
ptereaunxitte, deus, deus tuus oleo exultationis prae participibus tuis. eodem spiritu fidei ab illis haec futura uidebantur, quo a nobis facta creduntur. neque enim qui nobis ista fideli dilectione prophetare potuerunt, eorum ipsi participes non fuerunt. et unde est quod dicit apostolus Petrus: quid temptatis deum imponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gratiam domini Iesu credimus salui fieri quemadmodum et illi, nisi quia et illi per gratiam domini Ies
Abbreviated transcription (Latin):
hcirdem. sibi enim coheiedem facere dignatus ẽ. ut qd
minus acceꝑat in natura. plus haberet in honore. Hec
dicentes. hoc uolunt intelligi. quod humanã carnem
resis apollinaristarũ est. S ctiam istos id c̃ arrianos
ineoꝵ disputationib non solum tͥnitatis diuersas cẽ
naturas. s ctiam hoc sentur deprehendimus. qd̃ animã
ñ habeat xp̃s humanam. uerum id in huiꝰ disputa¬
tionis conseq̃ntib. cuidentius apparebit. Nunc ad hec
cor uerba que ꝓposuimus. hoc respondemus. ut recolãt
in epistola que ad hebreos ẽ. de xp̃o ec̃ intellectum. quod
scͥptum ẽ ininorasti eũ paulominus ab angłis & uidẽ¬
ant ñ ad diuersitatẽ et incqualitatẽ nature pat̾s et fi¬
ln ualere qd̾ dixit. pater maior me ẽ. s ad illud potius
qd̾ informa serui. ꝓpter in firmitatẽ in qua et pati et
cum inquit uenit plenitudo temporis misit deus filiũ
suũ natum ex mulicit. Ipse qui uoluntate patris carnẽ

Expanded text:
m, sibi enim cohaeredem facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. Haec dicentes, hoc volunt intelligi, quod humanam carnem resis Apollinaristarum est: sed etiam istos, id est, Arianos, in eorum disputationibus, non solum Trinitatis diversas esse naturas, sed etiam hoc sentire deprehendimus, quod animam non habeat Christus humanam Verum id in hujus disputationis consequentibus evidentius apparebit. Nunc ad haec eorum verba quae proposuimus hoc respondemus, ut recolant in Epistola quae ad Hebraeos est, de Christo esse intellectum quod scriptum est, Minorasti eum paulo minus ab Angelis : et videant non ad diversitatem et inaequalitatem naturae Patris et Filii valere quod dixit, Pater major me est ; sed ad illud potius quod in forma servi propter infirmitatem, in qua pati et « Cum, » inquit, « venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere » . Ipse qui voluntate Patris car
Abbreviated transcription (Latin):
militas necessaria non est: Quod autem et post consum¬
mationẽ scł̃i qͣndo illi omnia fuerint subiecta quia mo¬
do natura quidem omnia sunt subiecta. ut creatura cre¬
atori. uoluntate autẽ propter liberum arbitum. non
om̃ia illi subiecta uidemus. tunc uero in die iudicu qũa¬
do in nomine iħu omne genu flectetur. celestium ter

Expanded text:
militas necessaria non est? Quod autem et post consummilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judicii, quando in nomine Jesu omne genu
Abbreviated transcription (Latin):
tendamus illis maiora et firmiora eẽ illa testimona que
de subiectione filii in scͥpturis sunt posita. de his que in
euangłio aguntur. Si enum ꝓpter homines suꝑ t̾ram se hu¬
miliabat. et non ut obediens et subiectus filius cum in¬
comꝑabili dilectione. et gratiaꝵ actione patri suo ob¬
sequebatur. quia qͣntum sublimis est in potestate tan¬
tum humił ẽ in obsequio. antequam carnẽ susciꝑet
quare iussus obaudiuit. et modo sedens addexteram dĩ.
int̾epellat pro nobis. et incorpore constitutꝰ suꝑ t̾ram.
in celo se patiem rogaturum pronitcebat dicens. et ego
rogabo patrem meum. et alium aduocatũ dabit uo¬
bis. et si ad huc in his omnib ꝓpter duritiam et cecitatẽ
cordis sui credere noluerint. s ausi fuerint dicere quia
hec omnia humilitatĩ causa fiunt. post consummati¬
onem scłi nisise uoluntate et natura sciret sub iectum &
obedientẽ. ut quid se humiliaret. ubi ꝓꝑter homines hu¬

Expanded text:
tendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae tendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ? Et si adhuc in his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines hu
Abbreviated transcription (Latin):
eius obedientiam ostendit. ipsa uero obedientia alium
supra eminentẽ. alium sub sistentem et subiectum de¬
clarat. sicut ait apls. humiliauit se obediens factus pa¬
triusq ad mortem. et ipsa humilitas eius ueritas est.
non falsitas. Quis enim uel quando sapiens contentus
est se humiliare nisi habeat maiorem et meliorem. cui
festinet ꝑ humilitatem placere: Et ego inquit que pla¬
cita sunt ei facio semꝑ. Semel enim ante omnia scła
uoluntate dei natus. aduoluntatẽ ipsius omnia oꝑatꝰ.
Si autẽ se humiliauit et mentitus ẽ quod absit. et si
ueritas m̃titur quod impossibile est. ubi quis querat
ueritatẽ: Sed ueritas nec m̃titur nec uariatur. qui ob
hoc uenit ut u̾itatem doceret. quia non ẽ ignorantie do¬
ctor sed ueritatis magister. ut ipse dixit. nolite uobis uo¬
care magistros super terram. unus ẽ eium magister uester
xp̃s. Si autem dixerint quia ꝓpter incarnationem suam
humilians sesuꝑ t̾ram ꝓpter homines hec loquebatur. os¬

Expanded text:
ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem et subjectum declarat, sicuti ait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula voluntate Dei natus, ad voluntatem ipsius omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veritatis magister, ut ipse dixit: Nolite vobis vocare magistros super terram, unus est enim magister vester Christus . Si autem dixerint quia propter incarnationem suam humilians se super terram, propter homines haec loquebatur, os
Abbreviated transcription (Latin):
sari: nam sicut peccatum siue hinc siue inde a paruu¬
lis trahatur opusẽ. diaboli: sic homo siue hinc siue in¬
de nascatur opus ẽ dei. Intentio gͥ huius libri hoc ẽ. ut
qͣntum nos dominus ad iuuare dignat᷑. carnalis concu¬
piscentie malum. ꝓpter quod homo qui ꝑ illam nas¬
citur. trahit originale ꝑeccatum discernamus a bom¬
tate nuptiarum. hec enim que ab inpudentib ĩpu¬
denter laudatur pudenda concupiscentia nulla eẽt.¬

Expanded text:
aruulis trahatur, opus est diaboli, sic homo, siue hinc siue inde nascatur, opus est dei. intentio igitur huius libri haec est, ut, quantum nos dominus adiuuare dignatur, carnalis concupiscentiae malum, propter quod homo, qui per -illam nascitur, trahit originale peccatum, discernamus a bonitate nuptiarum. haec enim quae ab impudentibus impudenter laudatur pudenda concupiscentia nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
xxxi. Dater immobiliter et in passibiliter uolens filiũ
genuit. filius sine labore et fatigatione so la uirtute
sua sp̃m fecit. xxxii. filius ut sacerdos adorat dm̃ suũ:
abom̃ib ad orat᷑ ut. deus. et creator omniũ. Pater u̾o solꝰ
nillũ adorat. quia nec maiorẽ nec eqͣlem habet quẽ ado¬
ret. nulli grãs agit quia nullius beneficium consocutꝰ est.
om̃ib ut cẽnt obbonitatẽ suam donauit. iꝑse qd̃ ẽ a ne¬
niti et sp̃c aduocati. differentia. et pater dcuset dñs est
filio suo. et om̃iũ que ꝑ uircutẽ filii uoluntate iꝑsius
facta sunt. filius minister et sũmꝰ sacerdos ẽ patͥssin.Om¬
niũ ũo oꝑum suoꝵ dominꝰ et deusẽ. patre uolente. xxxii
Et ficut nemo potest sine filio ad patr̃e tͣnsure. ita et nemo

Expanded text:
iliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. 27. Filius ut sacerdos adorat Deum suum, et ab omnibus adoratur ut Deus et creator omnium: Pater vero solus nullum adorat, quia nec majorem, nec aequalem habet quem adoret: nulli gratias agit, quia nullius beneficium consecutus est; omnibus ut essent ob bonitatem suam donavit, ipse quod est a neniti, et Spiritus advocati differentia: et Pater Deus et Dominus est Filio suo, et omnium quae per virtutem Filii voluntate ipsius facta sunt: Filius minister et summus sacerdos est Patris sui; omnium vero operum suorum Dominus et Deus est, Patre volente. 28. Et sicuti nemo
Abbreviated transcription (Latin):
lium. xxIII. Totius bonitatis et sapientie et iuiitutis pa¬
tris uiua et uera. ꝓpͥa et condigna ymago ẽ filius. ui¬
Totius sapientie et uirtutis filii. manifestatio ẽ sp̃c.
ꝑfoctus. et plenus unigenitꝰ filius.U Non ẽ pars
dci. pre cet̾is uniũsis: Pater maior ẽ filio suo. xxuisi fili
in comꝑabiliter maior et melior ẽ sp̃u xxuiiii. Pater

Expanded text:
ientiae et virtutis Patris viva et vera, propria et condigna imago est Filius: totius sapientiae et virtutis Filii manifestatio est Spiritperfectus et plenus unigenitus Filius. Non est pars Dei prae caeteris universis. 24. Pater major est Filio suo: Filius incomparabiliter major et melior
Abbreviated transcription (Latin):
dus: Illud quippe ẽ ex dioꝑe: hoc ex ꝓpria uoluntate Na¬
tura itaq fortior id ẽ angłica. inferiorẽ nat᷑am id ẽ huma¬
uam. uicu societate subditam tenet: idco mediator ange¬
lis fortior. infirmus ꝓpter homines factũc. Sic suꝑbia cap¬
tiuatoris. it demptoris humilitate destruit᷑: ut qui suꝑ
filios nominis angłica fortitudine głatur. afilio dei sus¬
ceꝑta humana infirmitate uincatur. S iam ctiã istum
conclusuri librum: oportere arbitramur. ut ambrosiũ
antistitẽ dĩ. cuiꝰ inter latinc lingue scͥptores eccłasticos. p̃¬
cipue pelagius integerrimã fidem p̃dicat. sicut de grãfe¬
cimus. ita et de peccato originali. in quo delendo ipsa grã
cuidentius comm̃dat᷑. calumpiose istoꝵ loquacitati res¬
pondere faciamus. In co operr quod scͥpsit de resurrectiõe
sanctus ambrosius. lapsussum inquit inadam. de para¬
dyso ciectus madam. mortuus in adam quem reuocat
nisi me

Expanded text:
dus? illud quippe est ex dei opere, hoc ex propria uoluntate. nadus? illud quippe est ex dei opere, hoc ex propria uoluntate. natura itaque fortior, id est angelica inferiorem naturam, id est humanam uitii societate subditam tenet. ideo mediator angelis fortior infirmus propter homines factus est, sic superbia captiuatoris redemptoris humilitate destruitur, ut qui super filios hominis angelica fortitudine gloriatur, a filio dei suscepta humana infirmitate uincatur. Sed iam etiam istum conclusuri librum oportere arbitramur, ut Ambrosium antistitem dei, cuius inter latinae linguae scriptores ecclesiasticos praecipue Pelagius integerrimam fidem praedicat, sicut de gratia fecimus ita et de peccato originali, in quo delendo ipsa gratia euidentius commendatur, calumniosae istorum loquacitati respondere faciamus. in eo opere quod scripsit de resurrectione sanctus Ambrosius \'lapsus sum\', inquit, \'in Adam, de paradiso eiectus sum in Adam, mortuus in Adam: quomodo reuocat nisi me
Abbreviated transcription (Latin):
nascerent᷑: sicut in ipsis etate maiorib quelibet uicia pec¬
catoꝵ ñ ex homine hominẽ tollunt. s ꝑmanct dei opus
in honore positus et ñ intelligens comꝑat᷑ pe coeib eisq sim¬
te nãq excellentie ẽ in comparatioẽ pecoris homo. ut uicium
hominis nat᷑a sit pe coris: nec tam̃ idco nat᷑a hominis inna¬
turam uerat᷑ pecoris. Ac ꝑ hoc d̾s̃ hominẽ dampnat ꝑꝑter
uicium quo nat᷑a dehonestat᷑: ñ ꝓpter nat᷑am que uicio ñ
aufertur. Bestias ũo absit. ut opinemur pene damꝑnatio¬
nis ob noxias: quas iustum ẽ ut miscrie sint exꝑtes que nec
beatitudinis possunt eẽ participes. Quid ergo mirũ ẽ uł ii¬
quũ. ut in mundo sp̃m subdat᷑ homo. ñ ꝓpter nat᷑am. set
ꝓpter inmundicram suam. qũa ñ ex oꝑe diuino. s ex hu¬
mana uoluntate uenientẽ moriginis labe contͣxit: cũ
et ipsc sp̃s inmundꝰ bonumsit qd̾ sp̃s. malum qd iiũ¬

Expanded text:
nascerentur, sicut in ipsis aetate maioribus quaelibet uitia pecnascerentur, sicut in ipsis aetate maioribus quaelibet uitia peccatorum non ex homine hominem tollunt, sed permanet dei opus in honore positus et non intellegens comparatur pecoribus eisque simitae namque excellentiae est in comparatione pecoris homo, ut uitium hominis natura sit pecoris, nec tamen ideo natura hominis in naturam uertitur pecoris. ac per hoc deus hominem damnat propter uitium, quo natura dehonestatur, non propter naturam, quae uitio non aufertur; bestias uero absit ut opinemur poenae damnationis obnoxias, quas iustum est ut miseriae sint expertes, quae nec beatitudinis possunt esse participes. quid ergo mirum est uel iniquum, ut inmundo spiritui subdatur homo non propter naturam, sed propter inmunditiam suam, quam non ex opere diuino, sed ex humana uoluntate uenientem in originis labe contraxit, cum et ipse spiritus inmundus bonum sit, quod spiritus, malum, quod inmun
Abbreviated transcription (Latin):
ad optimũ redemptorẽ tͣnsire monstrant᷑. qui ꝓ nob̾ infir¬
mitate fuscepta. alligauit fortẽ. ut. uasa cius criꝑet: quia in¬
firmũ dĩ ñ solũ c̃ hominibꝰ. uerũ et angłis fortius. Lib̾ans ita¬
q ds pusillos cum magnis:. in utrisq ostendit quod locuta
los eruit apotestate tenebrarum: ut tͣnsferat in regnũ filu
claritatis sue. Nec quisqua miret᷑ et dicat. Cur hoc creat bo¬
nitas dĩ. qd̃ possideat malignitas diaboli: Hoc enĩ sue cre¬
atuire seminib ex illa bonitate largit᷑: qua etiã facit solẽ
suũ oriri suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos et in¬
iustos. Hac quippe bonitate etiam ipsa scmina benedixit.
uł benedicendo constituit. Quam benedictionẽ natuir
laudabili culpa dampnabilis ũ adcmit. Que licet ꝑdi
pumentis iusticiam ualuerit. ut homines cũ peccati ori¬
ginał uicio nascerent᷑. non tam̃ ualuit. ut homines non

Expanded text:
ad optimum redemptorem transire monstrantur, qui pro nobis infirad optimum redemptorem transire monstrantur, qui pro nobis infirmitate suscepta alligauit fortem, ut uasa eius eriperet, quia infirmum dei non solum est hominibus, uerum et angelis fortius. liberans itaque deus pusillos cum magnis in utrisque ostendit quod locuta los eruit a potestate tenebrarum, ut transferat in regnum filii caritatis suae.. Nec quisquam miretur et dicat: cur ergo creat bonitas dei, quod possideat malignitas diaboli? hoc enim suae creaturae seminibus ex illa bonitate largitur, qua etiam facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac quippe bonitate etiam ipsa semina benedixit uel benedicendo constituit. quam benedictionem naturae laudabili culpa damnabilis non ademit, quae licet per dei punientis iustitiam ualuerit, ut homines cum peccati originalis uitio nascerentur, non tamen ualuit, ut homines non
Abbreviated transcription (Latin):
uirum. lib̾at qui de conuge natus ẽ. que ñ ꝑtulit uirũ
Tenet qui causam libidinis intulit femine: liberat qui
sinc libidine ẽ conceptus in femina. Om̃s ille ꝓrsus ꝑ unũ
tenere potuit: nͨ ab eius dñatione liberat nisi unius quẽ
tenere ñ potuit. Deniq ipsa eoclie sacram̃ta que tam pris¬
soc traditionis auctoritate concelebrat. ut ea isti quauis in
paruulis existiment simulatorie potius quam ueraciter
fieri. ñ tam̃ audeant aꝑta improbatione respuere: ipsa
in quã scẽ eccłie sacram̃ta. satis indicant paruulos a par
rari. E xcepto enim quod in peccator irmissione. ñ fallaci.
s fideli imsterio bapti:ant̾: etiam pͥus exorciaat᷑ incis et
ersufflatur potestas contraria. cuictiam u̾bis eoꝵ aquibus
portant᷑ sc renunciare respondent. Quib omnib rerũ occul¬
tarum sacratis et euidentib signis. acaptiuatore pessimo.

Expanded text:
uirum, liberat qui de coniuge natus est, quae non pertulit uirum; uirum, liberat qui de coniuge natus est, quae non pertulit uirum; tenet qui causam libidinis intulit feminae, liberat qui sine libidine est conceptus in femina. omnes ille prorsus per unum tenere potuit nec ab eius dominatione liberat nisi unus, quem tenere non potuit. denique ipsa ecclesiae sacramenta, quae tam priscae traditionis auctoritate concelebrat, ut ea isti, quamuis in paruulis existiment simulatorie potius quam ueraciter fieri. non tamen audeant aperta inprobatione respuere — ipsa, inquam, sanctae ecclesiae sacramenta satis indicant paruulos a partrari. excepto enim quod in peccatorum remissionem non fallaci, sed fideli mysterio baptizantur, etiam prius exorcizatur in eis et exsufflatur potestas contraria, cui etiam uerbis eorum a quibus portantur se renuntiare respondent. quibus omnibus rerum occultarum sacratis et euidentibus signis a captiuatore pessimo
Abbreviated transcription (Latin):
sentit᷑. atq peccatur: uerum ctiã ipsa desideria uiciosa. qͥb
si non consentit᷑. nullus peccati reatꝰ conthitur. que ñ in ista
s in alia uita nulla crũt. codem lauacro baptismatis unũ¬
sa purgant᷑. Reatꝰ itaq uicu huiꝰ de quo loquimur. in rege¬
neratoꝵ prole carnali tam diumancbit: donec et illic laua¬
chro idgenerationis abluatur. Regeñatꝰ quippe ñ regeñat
filios carnis. s gen̾at: ac ꝑ hoc ineos ñ qd iegenerat᷑. s quod
geñatus ẽ trahicit. Sic gͥ. siuc reus infidcł. siue absolutus
fidcł. ñ gen̾at absolutos uterq s roos: quomͦ ñ solum oleas¬
tri. s ctiam olec semina ñ oleas geñant. s oleastros. Sic itaq
indampnatioẽ hominẽ pͥma natiuitas tenet. unde nisi
scd̾a ñ lib̾at. Tenet gͦ diabolus. lib̾at xp̃c. Lenet deceptor
eue: lib̾at filius marie. Tenet qui ꝑ conuigem uenit ad

Expanded text:
sentitur atque peccatur, uerum etiam ipsa desideria uitiosa, quibus sentitur atque peccatur, uerum etiam ipsa desideria uitiosa, quibus si non consentitur, nullus peccati reatus contrahitur, quae non in ista, sed in alia uita nulla erunt, eodem lauacro baptismatis uniuersa purgantur. Reatus itaque uitii eius, de quo loquimur, in regeneratorum prole carnali tamdiu manebit, donec et illic lauacro regenerationis abluatur. regeneratus quippe non regenerat filios carnis, sed generat ac per hoc in eos non quod regeneratus, sed quod generatus est traicit. sic igitur siue reus infidelis siue absolutus fidelis non generat absolutos uterque, sed reos, quomodo non solum oleastri, sed etiam oleae semina non oleas generant,- sed oleastros. sic itaque in damnatione hominem prima natiuitas tenet, unde nisi secunda non liberat. tenet ergo diabolus, liberat Christus; tenet deceptor Euae, liberat filius Mariae; tenet qui per coniugem uenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdc̃e si nati sunt de renatis. Manec quippe in ꝓle. ita ut
iram faciat originis uicium. etiã si in parente reatus cidẽ
uitu iemissione ablutus ẽ peccatoꝵ. donec omne uicium
cui consentiendo poccat᷑. regeneratione nouissima cõsuma¬
tur. idẽ ipsius etiam irnouatione carnis que in eius resur¬
rectione fut᷑a ꝓmittit᷑. ubi ñ solum nulla peccata faciamꝰ.
s nec habcamus ulla desideria uiciosa. quib consentiendo
ꝑeccemꝰ. Ad quam beatam ꝑfectionẽ. huiꝰ quod nunc dat᷑
scĩ lauacri gratia ꝑuenit᷑. Qua enĩ regeneratione sp̃c mͦ
fit ut peccata om̃ia p̃terita remittant᷑. eius merito fiet
eciam regeneratio carnis inct̃nam uitam. qua in ipsacar¬
ne in corruptibiliter resurgente peccatoꝵ om̃iũ incitam̃¬
ta sanentur. S ea salus ad huc inspe facta ẽ ñ tenetur in
inbaptisino que reos faciunt. dum desideruis uiciosis cõ¬

Expanded text:
prodesse, si nati sunt de renatis. manet quippe in prole, ita ut prodesse, si nati sunt de renatis. manet quippe in prole, ita ut ream faciat originis uitium, etiam si in parente reatus eiusdem uitii remissione ablutus est peccatorum, donec omne uitium, cui consentiendo peccatur, regeneratione nouissima consumatur, id est ipsius etiam renouatione carnis, quae in eius resurrectione futura promittitur, ubi non solum nulla peccata faciamus, sed nec habeamus ulla desideria uitiosa, quibus consentiendo peccemus, ad quam beatam perfectionem huius quod nunc datur sancti lauacri gratia peruenitur. qua enim regeneratione spiritus modo fit, ut peccata omnia peccata remittantur, eius merito fiet etiam regeneratio carnis in aeternam uitam, qua in ipsa carne incorruptibiliter resurgente peccatorum omnium incitamenta sanentur. sed ea salus adhuc in spe facta est, non tenetur in in baptismo, quae reos faciunt, dum desideriis uitiosis con
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem uisi extonsensu ad tempus ut orationib uacẽt
scd̾m ueniam ñ scd̾m imꝑium concedit apłs. Cuidenter
quippe dum tͥbuit ueniam. denotat culpam. Nuptiał
aut̃ẽ concubit᷑ quẽ matͥmoniales quoq indicant tabu¬
le. causa ꝑcieandor. ficri filioꝵ. ꝑseipsum prsus ñ incom¬
ꝑatione forncationis ẽ bonꝰ: qui tã & si ꝓpter corpus mor¬
tis qd̃ ñ dum ẽ resurrectõne renouatũ. sine quodam besti¬
ali motu de quo natura crubescit humana ñ potest
fieri. tam̃ ipse concubitus ñ ẽ peccatũ. ubi ratiolibidi¬
ne utitur ad bonũ. ñ suꝑat᷑ ad malũ. Obeẽt ista carnis
concupiscentia. etiam tantũmodo quod in cẽt: nisi pecca¬
toꝵ remissio sic ꝓdcẽt ut que in eis ẽ & nato & renato. nato
quidẽ & in eẽ et. ob eẽ. renato autẽ in eẽ quidẽ. s ñ ob eẽ pos¬
sit. Intantũ ob ẽ enĩ natis: ut nisi renascant᷑. nichil possit

Expanded text:
inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut orationibus uacent, inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut orationibus uacent, secundum ueniam, non secundum imperium concedit apostolus. euidenter quippe dum tribuit ueniam, denotat culpam. nuptialis autem concubitus, quem matrimoniales quoque indicant tabulae causa procreandorum fieri filiorum, per se ipsum prorsus, non in comparatione fornicationis est bonus. qui tametsi propter corpus mortis, quod nondum est resurrectione renouatum, sine quodam bestiali motu, de quo natura erubescit humana, non potest fieri, tamen ipse concubitus non est peccatum, ubi ratio libidine utitur ad bonum, non superatur ad malum. Obesset ista carnis concupiscentia etiam tantummodo quod inesset, nisi peccatorum remissio sic prodesset, ut quae in eis est, et nato et renato, nato quidem et inesse et obesse, renato autem inesse quidem, sed non obesse possit. in tantum autem obest natis, ut, nisi renascantur, nihil possit
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc quod licet natura nascit᷑: ex illo qd dedecet uicium.
Nat᷑e nascentisẽ auctor ds̃. qui nominẽ condidit. et qui
uirum ac feminã nuptiali uire conunxit: uicu uero au¬
ctor ẽ diaboli decipientis calliditas.et hominis consentiẽ¬
tis uoluntas. Ubi nichil deusfecit: nisi quod hominẽ
uoluntate peccantẽ. iusto iudicio cum stirpe dampna¬
uit. Et ideo ibi quicquid etiã ñdum erat natum: me¬
rito ẽ in preuaricatͥce radice dampnatum. In quastir¬
pe dampnata. tenet hominẽ generatio carnał. unde sola
lib̾at regeneratio sp̃uał. Ideo rogeneratis parentib sitam̃
ea male utunt᷑. ñ solum in omnib illicitis corruptelis. ue¬
rum etiam in ipsis conugib qͣndo ñ ꝓpagandi uolun¬
tate oꝑam cieandis filus impendunt. s lascimiendi uo¬
luptate ex saturande cupidim inseruiunt. Quod ꝓpter
uitandas formcationes maritis et urorib ne fraudent

Expanded text:
ex hoc quod licet natura nascitur, ex illo quod dedecet uitium. ex hoc quod licet natura nascitur, ex illo quod dedecet uitium. naturae nascentis est auctor deus, qui hominem condidit et qui uirum ac feminam nuptiali iure coniunxit, uitii uero auctor est diaboli decipientis calliditas et hominis consentientis uoluntas. Vbi nihil deus fecit, nisi quod hominem uoluntate peccantem iusto iudicio cum stirpe damnauit, et ideo ibi quicquid etiam nondum erat natum mento est in praeuaricatrice radice damnatum, in qua stirpe damnata tenet hominem generatio carnalis, unde sola liberat regeneratio spiritalis. ideo regeneratis parentibus, si tamen ea male utuntur non solum in omnibus inlicitis corruptelis, uerum etiam in ipsis coniugibus, quando non propagandi uoluntate operam creandis filiis inpendunt, sed lasciuiendi uoluptate exsaturandae cupidini inseruiunt. quod propter uitandas fornicationes maritis et uxoribus ne fraudent
Abbreviated transcription (Latin):
tus et libido: eo fit. ut cum libido rep̃henditur. etiã nup¬
tialis concubitꝰ licitus et honestus rep̃hendi putet᷑ ab eisqͥ
nolunt discernẽ ista uł nesciunt. Nec attendunt illud
cẽ nuptiarum bonũ. unde głant᷑ nuptie. idẽ proles. pu¬
dicicia. sacram̃tũ: illud autem ñ cẽ nuptiarũ. s carnalis
concupiscentie malum. de quo erubescunt et nuptie. S
quia sine illo malo fieri ñ pocest. nuptiarum bonum. hoc
ẽ ꝓpagatio filioꝵ: ubi ad huiꝰmodi opus uenit᷑. secreta que¬
runtur. arbitri remouent᷑: filioꝵ quoq ipsoꝵ si iaminde
aliqui natisunt. cũ ꝑ etatẽ sentur ista iam ceꝑint. p̾sentia
deuitat᷑. Atq ita nuptie sinunt exercere quod licet: ut ñ
negligant occultare quod dedecet. hinc ẽ. quod infantes
etiam qui peccare ñ possunt. ñ tam̃ sine peccati contagio¬
ne nascunt᷑: ñ ex hoc quod licet. s ex eo quod dedecet. Nam

Expanded text:
tus et libido, eo fit, ut cum libido reprehenditur, etiam nuptus et libido, eo fit, ut cum libido reprehenditur, etiam nuptialis concubitus licitus et honestus reprehendi putetur ab eis, qui nolunt discernere ista uel nesciunt. nec attendunt illud esse nuptiarum bonum, unde gloriantur nuptiae, id est proles, pudicitia, sacramentum, illud autem non esse nuptiarum, sed carnalis concupiscentiae malum, de quo erubescunt et nuptiae. sed quia sine illo malo fieri non potest nuptiarum bonum, hoc est propagatio filiorum, ubi ad huius modi opus uenitur, secreta quaeruntur, arbitri remouentur, filiorum quoque ipsorum, si iam inde aliqui nati sunt, cum per aetatem sentire ista iam coeperint, praesentia deuitatur, atque ita nuptiae sinuntur exercere quod licet, ut non neglegant occultare quod dedecet. hinc est, quod infantes etiam qui peccare non possunt, non tamen sine peccati contagione nascuntur, non ex hoc quod licet, sed ex eo quod dedecet. nam
Abbreviated transcription (Latin):
gemitꝰ parturientis. et mors hominis ñ fuissent si pecca¬
tum ñ precessiss. Sic nec illud unde erubuerunt. qui m̃¬
bra illa texerunt: quia et hoc in eisdem scĩs litteris p̾ce¬
dente peccato scͥptum ẽ consecutũ. Menbra quippe illa nisi
indecens motꝰ o cłis eoꝵ ñ utiq clausis. s in hec ñ aꝑtis. hoc
ẽ ñ attentis animad u̾tenda nunciass: nichil in suo corpo¬
ir. quod utiq totũ d̾s laudabile fecerat. pudendũ uelandũ¬
q sensissent: quia nsi p̃iss facinus. quod in obedientia ẽ.
ausa cõmittere. ñ seq̃iet᷑ dedctus qd uerecundia uellet ab¬
scondere. Clarum ẽ gͥ hoc ñ cẽ nuptus imputandũ: quod
et si ũ cẽt. nuptie tam̃ eẽnt. quarũ bonũ ñ aufert᷑ isto ma¬
lo. s ab eis et hoc malũ in usum u̾tit᷑ bonũ: uerum quia
iam ista conditione mortaliũ nunc simul agunt᷑ concubi¬

Expanded text:
gemitus parturientis et mors hominis non fuissent, si peccagemitus parturientis et mors hominis non fuissent, si peccatum non praecessisset; sic nec illud unde erubuerunt, qui membra illa texerunt, quia et hoc in eisdem sanctis litteris praecedente peccato scriptum est consecutum. membra quippe illa nisi indecens motus oculis eorum non utique clausis, sed in hoc non apertis, hoc est non attentis, animaduertenda nuntiasset, nihil in suo corpore, quod utique totum deus laudabile fecerat, pudendum uelandumque sensissent, quia nisi praeisset facinus, quod inoboedientia est ausa committere, non sequeretur dedecus, quod uerecundia uellet abscondere. Clarum est igitur hoc non esse nuptiis inputandum, quod etsi non esset, nuptiae tamen essent, quarum bonum non aufertur isto malo, sed ab eis et hoc malum in usum uertitur bonum. uerum quia iam ista conditione mortalium nunc simul aguntur concubi
Abbreviated transcription (Latin):
rius quippe uicio mutata natura: ñ inuenit pͥme illius
puritatis exemplum. S fidelib loquimͣ. qui nouerunt
credere diuinis eloquns: etiã nulł adhibitis exꝑte u̾ita¬
tis eremplis. Quomodo eñ nunc ostendam sine ullis
paientib de puluere hominẽ factũ: eiq de suo latere
coniugem: Et tam̃ quod o cłs iam ñ inuenit. fides cre¬
dit. Uie g et pͥmarũ nuptiarũ sine libidinis passione tͣn¬
quilitas et motus genitalum sicut alioꝵ m̃bioꝵ. nõ
ad effrenati caloris incitam̃tum. s ad uoluntatis arbi¬
triũ quales nuptie ꝑseu̾assent. si peccati ñ interuenisset
ob probrium. nũc ostendi ñ potest: s ex his que diuina
auctoritate conscͥpta sunt. ñ inmerito credi potest. Sic enĩ
modo ñ inuenio sine pruriente libidine concũbentẽ: sic̃
ñ inuenio sine dolore et gemitu parturientẽ. sine futura
morte nascentẽ. Et tam̃ scd̾m scͥpturarũ sc̃arum u̾itatẽ

Expanded text:
rius quippe uitio mutata natura non inuenit primae illius rius quippe uitio mutata natura non inuenit primae illius puritatis exemplum. sed fidelibus loquimur, qui nouerunt credere diuinis eloquiis etiam nullis adhibitis expertae ueritatis exemplis. quomodo enim nunc ostendam sine ullis parentibus de puluere hominem factum eique de suo latere coniugem? et tamen quod oculus iam non inuenit, fides credit. Sic ergo et primarum nuptiarum sine libidinis passione tranquillitas et motus genitalium sicut aliorum membrorum non ad effrenati caloris incitamentum, sed ad uoluntatis arbitrium — quales nuptiae perseuerassent, si peccati non interuenisset obprobrium — nunc ostendi non potest, sed ex his quae diuina auctoritate conscripta sunt non immerito credi potest. sic enim modo non inuenio sine pruriente libidine concumbentem; sicut non inuenio sine dolore et gemitu parturientem, sine futura morte nascentem, et tamen secundum scripturarum sanctarum ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba. crescite et multiplicamim. ñ ẽ dampnandorũ
p̃dictio peccatoꝵ: s fecundatarũ benedictio nuptiaꝵ.
his enĩ ds̃ ineffabilib suis u̾bis id÷ diuinis rationib
insue sapientie ꝑ quã facta sunt omnia. u̾itate uiuẽti¬
b. um seminis indidit pͥmis hominib. Si autẽ peccato
ñ fuiss de honestata natura: ab sit ut oppinemur tales
futuras fuisse nuptias in paradiso. ut in eis ad prolem se¬
minandã ñ nat᷑a uoluntatis. sicut pes ad ambulandũ.
manꝰ adoꝑandũ. lingua ad loq̃ndum. s estu libidinis
m̃bra genitalia mouerent᷑: nec sicut nũc fit uirginita¬
tis integritas ad conciipiendos frtus uiturbidi inciant᷑
ardoris. s obsequeret᷑ imꝑio tnquillissime caritatis. et eo
modo ñ eẽt dolor et cruor uirginis concũbentis. quomͦ
ñ cẽt eciam mat̾s gemit᷑ parientis. hec idco ñ credunt᷑:
quia in ista mortalitatis conditioẽ in exꝑta sunt. Indete¬

Expanded text:
uerba: crescite et multiplicamini, non est damnandorum uerba: crescite et multiplicamini, non est damnandorum praedictio peccatorum sed fecundatarum benedictio nuptiarum. his enim deus ineffabilibus suis uerbis, id est diuinis rationibus in suae sapientiae per quam facta sunt omnia ueritate uiuentibus uim seminis indidit primis hominibus. si autem peccato non fuisset dehonestata natura, absit ut opinemur tales futuras fuisse nuptias in paradiso, ut in eis ad prolem seminandam non nutu uoluntatis, sicut pes ad. ambulandum, manus ad operandum, lingua ad loquendum, sed aestu libidinis membra genitalia mouerentur nec, sicut nunc fit, uirginitatis integritas ad concipiendos fetus ui turbidi uitiaretur ardoris, sed obsequeretur imperio tranquillissimae caritatis et eo modo non esset dolor et cruor uirginis concumbentis, quomodo non esset etiam matris gemitus parientis. haec ideo non creduntur, quia in ista mortalitatis conditione inexperta sunt. in dete