comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse uͦ de suis. naues habebat .xi. Rxeuntes gͦ de danis ad
uicũ inspirante uenert̃ manoratũ. Et forte tc̃ ret ipsoꝵ.
longius inde aberat. & pͥncipes ac popłi mnultitudo. congre¬
gari ñ poterant. Tantũ supra dictus herigarius prefectus
ipsius loci. c̃ eis qui ibi manelunt negetiatorib & ppłis.
presens aderat. In magna gͦ angustia positi ad ciuitatĩ q̃
uixta erat confugert̃. cepert̃ qͦ diis suis ĩmo demonibus
uota & sacrificia plurima ꝓmittere & offerre. quo corum
auxilio intali seruarent᷑ ꝑiculo. S quia ciuitas ipsa non
multum firma erat. & ipsi ad resistendũ pauci. misert̃ add
eos legatos. dexterã & fediis postulantes. Quib rex p̾fatus
mandauit ut ꝓ redenptione ipsius uici .c. libras argenti
ꝑsoluerent. sicq pacẽ haberent. Q uod illi ut patebat᷑ sta¬
erant actum fuisset. ceper̃t uelle suꝑ eos subico irruere.
& locũ ipsũ funditus dep̾dari atq incendere. dicentes unũ

Expanded text:
habebat undecim. Exeuntes ergo de Danis, ad vicum insperate venerunt memoratum, et forte tunc rex ipsorum longius inde aberat, et principes ac populi multitudo congregari non poterant. Tantum supradictus Herigarius praefectus hujus loci, cum eis qui ibi manebant negotiatoribus et populis, praesens aderat. In magna ergo angustia positi, ad civitatem quae juxta erat, confugerunt; coeperunt quoque diis suis, imo daemonibus, vota et sacrificia promittere et offerre, quo eorum auxilio in tali servarentur periculo. Sed quia civitas ipsa non multum firma erat, et ipsi ad resistendum pauci; miserunt ad eos legatos, dexteram et foedus postulantes. Quibus rex praefatus mandavit, ut pro redemptione ipsius vici centum libras argenti persolverent, sicque pacem haberent. Quod illi, ut petebat, staerant actum fuisset, coeperunt velle super eos subito irruere, et locum ipsum funditus depraedari atque incendere, dicentes unum
Abbreviated transcription (Latin):
ecritum regis udare bonũ est: oꝑa auit̾ dĩ reuela¬
re & confiteri honorificũ est. Ita enĩ angłiu legit᷑
dixisse tobit post oculoꝵ anussionẽ głosamq illu¬
nunationẽ. & post illa transacta pericula. e quibi libeitꝰ consecu
ꝓpt̾ qd̾ ego diuina tegere silentio dubitans. & pigri serui mecuens
dit in term̃ abscondens. & datũ ad oꝑationẽ caauit extra negoti¬
ationẽ. Sacrã a me ꝓlatã narrationẽ. nequaquã silebo. Ses nullus
mͥ sit in credulus scribenti ca que audiui. uec quisquã mentiri me¬
cristimet. de rei magnituoine dubitans. Si qui aucẽ illi sunt qui¬
huꝰ scripture legerint textũ. głosamq rei admirationẽ sate cre¬
dere renuerint. illis dñs misereat᷑. qm̃ & ipsi humane nature

Expanded text:
regis celare, bonum est; opera autem Dei revelare et confiteri, honorificum est . Ita enim legitur, angelum dixisse Tobiae post oculorum amissionem, gloriosamque illuminationem, et post illa transacta pericula, e quibus liberatus, consPropter quod ego divina tegere silentio dubitans, et pigri servi metuens diens in terram abscondit, et datum ad operationem celavit extra negotiationem , sacram ad me prolatam narrationem nequaquam silebo. Sed nullus mihi sit incredulus scribenti de eis quae audivi, nec quisquam me mentiri aestimet, de rei magnitudine dubitans. Mihi enihujus scripturae legerint textum, gloriosamque rei admirationem sane credere renuerint, et illis Dominus misereatur, faciatque capace
Abbreviated transcription (Latin):
n inouasterio palestinoꝵ fuit uir uentrabilis morib &t nerbo orui¬
tus. qui ab ipsis cunabulis ionachicis est actib diligent̃ unltie¬
cus. & conueriationib sc̃ĩs neracit᷑ educatꝰ noiine ornnas. Et mil¬
lis nr̃oꝵ eitinaet dicere ⁊ ouiiã illũ. in predicationis erronee do¬
uiate accusatũ. seteq alclus. Anis etũ hic. &s alius ille. & multa in¬
ter uctosq distancia licet unũ uterq sorciti sunt uocabuli no¬
men. Hic itaꝙ zorinas ab nntio in uno palestiuoꝵ conuersa¬
tus cit monailtrio. & omnẽ ꝑtransiens monachicã disciplinã
in abstincucie opus. oũum factus est ꝓbatusimꝰ. Om̃e enĩ cauo¬

Expanded text:
n monasterio Palaestinorum fuit vir vitae moribus et verbo ornatus, qui ab ipsis cunabulis, monachicis est actibus diligenter instructus, et conversationibus veraciter educatus, nomine Zosimas. Et nullus nos aestimet dicere Zosimam illum in praedicationis erroneae dogmatibus accusatum sectae alterius; alius enim hic, et alius ille, et multa inter utrosque distantia, licet unum uterque sortiti sint vocabuli nomen. Hic itaque Zosimas ab initio in uno Palaestinorum conversatus est monasterio, et omnem pertransiens monachicam disciplinam, in abstinentiae opere omnium factus est probatissimus. Omne enim
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. decollatꝰ est. quinto idus augustas. Tunc ue¬
nit noctu iustinus presbiter. collegit corpus euis.
&e sepeliuit eum in cripta in agrum uerani. Fadẽ
nocte uissit decius cesar una cum ualeriano p̃fecto.
interma olipiadis parari sibi tribunal. & ꝑgit
noctu ad terinas uixta palatiũ salustii. ⁊ iuissit sͥ
beatum laurentiũ offerri. Tunc y ppolitꝰ cępit
tristis esse. & plorare. Cui beatus laurentius ita
dixit. Noli flere. sed magis tace & gaude.
quia uado ad gloriam..
icit ci yppolitus. Quare & ego non uoci
cum clamauero audi & ueni. Et cum hoc dixis¬
set. ussit decius cesar omne genus tormentorũ
ante tribunal suũ parari. plumblatas. fustes. la¬
minas. ungues. lectos. baculos. & sedit inter

Expanded text:
quarto idus augusti; Tunc nocte uenit iustinus presbiter et| collegit corpus eius . et sepeliuit in cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| ego non uocidum clamauero te . audi et ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plumbatas . fustes . lamminas .| ungues . lectum . batul
Abbreviated transcription (Latin):
prȩceꝑat decius uiuum eum assari. Ille autem¬
iliũ xp̃e. qui inc confortare dignatus es. Et deuais
oculos suos contra decium. sic dixit beatus lau¬
rentius. Ecce miser. asasti unam partem. regira
aliam e manduca. Tunc grãs ageus do cum gła¬
de inpalatiũ tiberianũ. rehicto corpore suꝑ crati¬
culam & in ignem beati laurentii. Mane autem
pͥmo adhuc crepusculo. rapuit corpus. yppolitꝰ.
& condiuit cũ linteis & aroinatib de ꝓprio suo.
& qualiter decius cesar & uolerianus confusi exin¬
tulerunt corpus beati laurenti archidiacor.
posuerunt eum usq aduesꝑum. Iam hora ues¬
pertina sepelierunt eum incripta in uia tẏburtina
in predium ciriacȩ uiduȩ in agrum uerani. qur to¬

Expanded text:
praeceperat decius uiuum| eum assari. Illi autempraeceperat decius uiuum| eum assari. Illi autemiste qui me confortare dignaris. Et ele| uans oculos contra decium. Sic dicebat beatus lauren| tius . ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| manduca. Tunc agens grade ad palacium. Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo et qualiter de| cius caesar . et ualerianus confusi . exintullerunt . corpus beati lau| renti . archi . diaposuerunt usque| ad uesperum. Iam hora uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriacę| in agrum ueranum
Abbreviated transcription (Latin):
contuma .x. Allatus est autẽ lectus cum costis
tribus in conspectu decii cesaris. in modũ craticulę.
Et allatus est bcatus laurentius .&. expoliatis ues¬
tumentis suis in comspectu decii & ualcri .iiii. exten
cum prunis. & muserunt sub craten ferream.
me optuli sacrificiũ do in odorem su auitatis. qͥa
sacrificiũ do est. sp̃s contribulatꝰ. Carnifices tñ
urgentes ministrabant cabones mittentes sub
craten. & desuꝑ compͥmentes cum furcis ferreis.
Beatus laurentius dixit. Disce miser ualeria¬
ne. quanta ẽ uirtus dnĩ mei. Nam carbones
tui michi refrigeriũ prestant. tibi et̾uum sup¬
plicium. Qauia ipse dñs nouit. quia accusatus
nou negaui. Interrogat᷑ xp̃m confessus sum: as¬
satus gr̃as ago. Ualerianus prefectꝰ dixit. Ubi
sunt ignes quos tu diis ꝓmittebas : In ipsa hora
dicebat beatus laurentius. O insania ur̃a infe¬
lices. Non cognoscitis quia cabones ur̃i non ar¬
dorem sed refrigeriũ michi prestant. Et coe

Expanded text:
contu| max. Allatus est autem lectus cum costis tribus in conspectu decii| caesaris immodum graticulae et allatus est beatus laurentius| et expoliatus uestimentis suis in conspectu decii et ualeriani+. Ex| cum prunis. Et misserunt sub cratem ferream. obtuli sacrificium Deo in odorem suavitatis, quia sacrificium Deo est spiritus contribulatus. » Carnifices tamen urgentes ministrabant carbones mittentes sub cratem, et desuper comprimentes eum cum furcis ferreis. Sanctus Laurentius dixit: « Disce, misser, quanta est virtus domini Dei mei; nam carbones tui mihi refrigirium prestant; tibi enim aeternum supplicium, quia ipse Dominus novit, quia accusatustum confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe|
Abbreviated transcription (Latin):
cui ita dixit decius. Iam depone ꝑfidiam artis
magicȩ. &. dic nobis generositatẽ tuam: Beatꝰ
laurentius dixit. Quantũ ad gemis hispanus
sum. cruditus uel nutritus romanus.&. acu
Nam nox ista inte expendetur. cum suppliciis. Beatꝰ
laurentius dixit. Mea nox obcurum ñ habet.
sed omnia iuluce clarescunt. Tunc iussit ut¬
& confortabat᷑ & dicebat. Grãs tibi ago dnẽ. quia

Expanded text:
 martiri: « Jam depone perfidiam artis magicae et dic nobis generossitatem tuam. » Cui beatus Laurentius: « Quoniam genus Hispanus sum, eruditus et nutritus Romanus, et a cnam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea, inquit Laurentius, nox obscurum non habet, sed omnia in luce clarescunt. Et cum  confort
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ saluit nr̃a dignatꝰ es formam serui acci¬
audiente. Adhuc multa certamina tibi debent᷑.
Uiri romani. & egtus rei publicȩ. audistis conso¬
lationem demonũ insacrilego isto. qui nec doos
cum. & scorpionib cedentes affligite. Beatꝰ lau¬
tu consolaris seruos tuos. Fadem hora. unus de
xp̃o ꝑuerba beati laurentii. Et cepit ddicere ad
beatum laurentiũ. Uideo in te iuuenem pul¬
cheruũ stantem cum lintu ⁊ itergentem
tibi misit angłm suũ. non me derelinquas Tnnc
decus furore plenus & dolo. dixit ad ualerianum.
Uicti sumus ꝑ artem magicam. Et iussit solui
eum de catasta. &. leuari. Eadeni romanis afferxis
beato laurentio. T.unc decius cępit estuare. & uis¬
sit ut yppolito redderet᷑. ibi tantũ in palatio. Ue¬
niens autem romauus offerens aquã. misit se
ad pedes beati laurentii. & rogabat eum cum¬
lacrimis ut bapticaret᷑. Et accepta aqua benedix̃.
e baptizauit eum. dudiens docius hoc factum:
dixit. Exhibete eum cum fustibus. Et ad ductꝰ

Expanded text:
 salute dignatus es formam \serui/ ariaudiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur;a; Viri romani et coetus rei publi| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| lautu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de ihesu christo| per uerba beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem tibi misit angelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| et rogabat . ut baptizaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus
Abbreviated transcription (Latin):
sius tuncnnt. : Deniq abraham filiũ obtulie. petrus stepha¬
nũ pͣmisit: tii patri ostende iufilio niraiut tiram e oster
quem erudisti. ut siturus nidiciitui coantatu nob li ꝑ tienas
me sequeris. Inter sacerdotem ⁊ leuitam hic medius numerus
docet. Non erat tiuuimi sub magistro iuncere quasi aduitorẽ que¬
presentiani meam requiris. Helias heliscum reliquit. ⁊ uir¬
tutem ñ abstulit. Et dicit beatꝰ systus ad beatum laurentiĩ.

Expanded text:
ique Abraham filium obtulit, Petrus Stephanum premisit, et tu, pater, ostende in filio virtutem tuam. Offer quem erudisti, ut judicii tui comitatu nobili pervenias me sequeris. Inter sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quepraesentiam meam requiris? Elias Eliseum reliquit , et virtutem non abstulit. Et dixit beatus Sixtus ad beatum Laurentium:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit in librũ quendã ciceronis: cinus linguam
pene õs mirant᷑. pectus ñ ita. Sed liber ille ipsius
ex hortationẽ continet ad phylosophiã: & uocattit hor¬
tentius. Ille uͦ liber mutauit affeccũ ciꝰ: & ad ipsũ
lia. Uiluit ei repente omnis uana spes. & immor¬
calitate̾ sapientię concpisebat estu cordis incredi¬
bili. & surgere ceꝑat. ut ad dm̃ rediret. Erat tunc¬

Expanded text:
eram in librum cuiusdam Ciceronis, cuius linguam fere omnes mirantur, pectus non ita. sed liber ille ipsius exhortationem continet ad philosophiam et uocatur Hortensius. ille uero liber mutauit affectum meum et ad te iplia. uiluit mihi repente omnis uana spes et inmortalitatem sapientiae concupiscebam aestu cordis incredibili et surgere coeperam, ut ad te redirem. non en
Abbreviated transcription (Latin):
plus oportet tegeit cetrrisi  precuprit sẽa conuersaq ad rori¬
mã. ditit ei. Qind tͥ uisũ fuit abba. peccatrieẽ uidere mulie¬
rẽs. Aetue querpiis a ie audire ait discere. tantũ ñ pigritasti
laborõ tolerare: Iuc autẽ a n terrã ꝓstratꝰ. poscebat bͥ euedictio¬
nẽ scd̃m. matẽ accipens. ẜrostrauit autẽ se & ipsa. Uterq autẽ

Expanded text:
plus tegi caeteris, praecinxit se, et conversa ad Zosimam, ait ei: Quid tibi visum est, abba, peccatricem videre mulierem? Quid quaeris a me videre aut discere, quia tantum non pigritasti tolerare laborem? Ille autem in terra prostratus, poscebat benedictionem secundum morem accipere. Prostravit autem se et ipsa, et utrique
Abbreviated transcription (Latin):
Toriias autem clamans & nusquã ꝓgredi ualenus. stetit in alia
parte loci qui speciem habere uidebatur torrentis. Et addidit
magis ex ꝓpinquo stridorẽ luctus audiret. Tunc illud corpus
quod fugiebat uocem talem emisit. Abba zoruia ignosce mͥ
tee inidnit. habeni intecta. didsiuis peccatrici mulicri omtio

Expanded text:
Zosimas autem clamans et nusquam progredi valens, stetit in aliam Zosimas autem clamans et nusquam progredi valens, stetit in aliam partem torrentis, qui speciem videbatur habere torrentis, et addidit 385  ut multo magis ex propinquo stridore luctus audiret. CAP. XI--Tunc illud corpus quod fugiebat, vocem talem emisit: Abba Zosima, ignosce miturpitudinem habens intectam. Sed si vis peccatrici mulieri oratio
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ cognosceri que e qualis sibestia esset que uidebatur: spemus
terinam uementẽ. cepit fugiens currere ad inferiorẽ solicudi¬
nem. Lorimas etatis senectam obliuiscciis. & laborẽ nou repu.¬
tans itineris. tecendit rapidissimo cursu. desiderans comungere
fuginenti. Hic enĩ sequebatur. illa aũ fugiebat. Erat autẽ zori¬
nie cursus uelocior. & paululũ efficiebatur ꝓpinquior. Ubi autẽ ap¬
propinguauit. ut uox etiam iam posset audiri.cepit has uoxes
ꝑdeum ꝓ cuiꝰ nomine hanc uihabitas solitudinẽ. sustine me infit¬
mũ & indignũ: sustine ine ꝑspem quã habes ꝑ tanti laboris re¬
munerat ione.Sta & tribue otationẽ & benedictionẽ seni. ꝑ d̾m
qui nenuinem aliquando sꝑnit. Hec cũ lacriis zorima postu¬
iante. uenert̃ currentes in quendã locũ. in quo quasi aridus
illud qd fugiebat descendit. & iterũ ascendit in parcẽ alteram.

Expanded text:
enim cognoscere quae vel qualis bestia esset quae videbatur, speransenim cognoscere quae vel qualis bestia esset quae videbatur, speransZosimam venientem, coepit fugiens currere apud inferiorem solitudinem. Zosimas autem aetatis senectam obliviscens, et laborem non reputans itineris, tetendit rapidissimo cursu, desiderans conspicere fugientem. Hic enim persequebatur; illa autem progrediebatur. Erat autem cursus Zosimae velocior, et paulo efficiebatur propinquior. Ubi autem appropiavit, ut jam etiam posset vox audiri, coepit, has voces pro cujus nomine hanc inhabitas solitudinem. Sustine me infirmum et indignum. Sustine me pro spe, quam habes pro tanti laboris remuneratione. Sta, et tribue orationem et benedictionem seni per Deum, qui neminem aliquando projecit. Haec cum lacrymis Zosima postulante, venerunt currentes in quemdam locum, in quo quasi aridus illud quod fugiebat descendit, et iterum ascendit in partem aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ festinaret. Uiginti aũ dierũ iter expendens. eñq serte
hore tempus aduenit. stetit modicũ ab itinere. & conuersus ad
orientẽ. agebat solitã orationẽ. Consucuerat eiũ ꝑ constituta si¬
bi tempora in dic figere itineris cursum. & stans psallere. & ge¬
nu flero orare. Dũ aut̾ẽ psalleret. & intentis in celũ inspiceret
obtutibus. uidit a parte dextera ubi stans ombat umbram qua¬
si humani corporis apparentẽ. Et prius quidẽ turbatꝰ. fantasiam¬
alicuiꝰ sp̃s existimans se uidisse contremuit. Signo enĩ crueis
se muniens. & a se timorẽ ꝓiciens. iam enĩ & omtionis eiꝰ fuus in¬
stabat. conuertens oculos uidit alique̾ in ueritate ꝓperantẽ ad
corꝑe pre solis ardore denigrata. & capillos capitis habens ut la¬
tem. ubi a illud quod apparuit festinabit. Giaudebat ciĩ giuidio
magno Non enĩ uiderat in spatio dierũ illoꝵ specicni hon̾itus
aut animalium. uł uolucrũ. bestiarũq formam. Besiderabat

Expanded text:
nifestum festinans. Viginti autem dierum exigens iter, cum sextae horae tempus advenisset, stetit modicum ab itinere: et conversus ad Orientem, agebat solitam orationem. Consueverat enim constituto diei tempore figere itineris cursum, et stans psallere, et genuflexo orare. Dum autem psalleret, et in coelum inspiceret intentis obtutibus, vidit a parte dextra, ubi orabat, umbram quasi humani corporis apparentem; et primo quidem conturbatus est, a signo autem crucis se muniens, et a se timorem projiciens jam enim et orationis ejus finis instabat, convertens oculos, vidit aliquem in veritate properantem ad  nigerrimo, prae solis ardore denigrata, et capillos capitis habens ut latem, ubi et aliud quod apparuit festinabat. Gaudebat enim gaudio magno. Non enim viderat in spatio dierum illorum speciem hominis, aut animalium, vel volucrum, bestiarumque formam. Desiderabat
Abbreviated transcription (Latin):
ut inultociens multi monachui de predicti loci monaste riis. & de
longinquis partib ad eũ confluentes. eiꝰ exẽplis atq doctrinis se
comtringent. & ad illiꝰ mitationẽ abstinentie se mulcomagis sub¬
ugarent. Hec itaq in se onũa habens. a meditatione sacri eloquiĩ
uũquã discessit. si in stratu suo quiescens siue surgens. aut oꝑa
tencns manibi. uel cibũ sicut ueniebat ut sumneret. bonũ quo uti cõ¬
sueuerat: spũalit̾ ntebatur. Unũ opus habetnt integrũ. nũquã de¬
ficiciis psalere frequent̃ & iueditationẽ facẽ sacri eloquis. Oultociens¬

Expanded text:
ctibus, ut multoties multi monachi de praedicti loci monasteriis et de longinquis partibus ad eum confluentes, ejus exemplis atque doctrinis se constringerent, ue omnia in se habens, a meditatione sacri eloquii nunquam discessit, sed in stratu suo quiescens, sive surgens, aut operam tenens manibus, vel cibum, si conveniebat ut sumeret, bonum, quo ille uti consueverat, spiritualiter utebatur, unum opus habebat intacitum et nunquam deficiens, psallere frequenter et meditationem facere sacri eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
consucta monasterii lege transmeauit iordanem. modicũ quid
ꝓ corporis necessitate deportans sibi congruũ. & uestẽ qua uteba¬
tur. & canonẽ quidẽ celebrabat solitudinẽ ꝑtransieus & tempo¬
re esce necessitatĩ faciebat nature. Sedebat autẽ nocte in ter¬
ra modicũ quiescens. & somnũ ad modicĩ gustaus. ubicũq cũ
uesꝑtinũ repperiebat tempus. diluculo autẽ ꝓpare incipiebat
scmꝑ nicessabilem habens cundi ꝓpositũ. In desideriũ eiĩ habẽs

Expanded text:
consueta monasterii lege transmeavit Jordanem, modicum quid consueta monasterii lege transmeavit Jordanem, modicum quid pro corporis necessitate deportans congrua, et vestem qua utebatur; et canonem quidem celebrabat, solitudinem pertransiens, et tempore escae necessitatem faciebat naturae. Sedebat autem nocte in terra, modicum quiescens, et somnum ad modicum gustans, quocunque eum vespertinum reperiebat tempus. Diluculo autem properare incipiebat, semper incessabile idem habens propositum, in desiderium habens,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑsolitudiẽ. C.mon auttin erat iniusqunq abi ipse & ler
abiq preuaricatioue. nt noti agosẽet aliquis donsociũ qualit̃
meantes longe ad inicem se se questrabant. & uultus se umnge¬
bat ad socium. ciuitattm estimantts. soditudinẽ. Ses & si unus ex
ipsis a longe utnientt̃ ad se aliꝗnẽ uidebat. mer dcclinabat de
iuerei a ad aliam partrm ꝑgebat. Uniebant auttui sibi & do
psallentes. frequeut᷑. & conilitato. gustantes tempore cibum.
ta onniua itiuina cclebrantes. reuertebantur ad monailt
rum celebrart. scã accepit cccła. fieuertebantur autẽ. imnus¬
quisq hadens ꝓpta laboris. testẽ agricolã ꝓpriam conscicuti¬
am cognoscentẽ qualiter oꝑatus est: & qualia laboꝵ scmina
scimina̾uit. & mallus u̾llomͦ alterum inter rogabat. quomͦ aut
qualiter laboris certanuna consirmasset. Hic crat itaq huiꝰ
qiuisq eñ ut dictum est ꝑ solitudinẽ deo ningebatur. & in
qui non solũ non ꝓderunt facientib. sed & inute dampna

Expanded text:
 erat unusquisque sibi ipsi et lex absque praevaricatione, ut non cognosceret aliquis consocium, qualiter meantes, longe ab invicem se sequestrabant, et nullus se jungebat ad socium, civitatem aestimantes solitudinem. Sed et si unus ex ipsis a longe venientem ad se aliquem videbat, mox declinabat de itinere, et ad aliam partem pergebat. Vivebat autem sibi et Deo, psallens frequenter et constituto gustans tempore cibum. Ita omnia jejunia celebrantes, revertebantur ad monasterrum celebrare sancta accepit Ecclesia. Revertebantur autem, unusquisque habens proprii laboris testem propriam conscientiam, cognoscentem qualiter operatus est, et qualia laborum semina seminavit. Et nullus ullo modo interrogabat alium, quomodo aut qualiter laboris certamina consummasset. CAP. VII.--Hic est iquisque enim, ut dictum est, per solitudinem Deo jungebatur, et in ur, non solum non proderunt facientibus, sed et per multa damna
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitasti solucudiĩe. sed omĩa que circa te sunt edicas mͥ ut dei nus¬
nalia facias manifesta. Sapientia enĩ abscondita. & thesaurus occul¬
tus. que utilitas in utrisq sicut scriptũ est. Dic mͥ omĩa ꝓpter deum
as peetatori & indigno. Credo em̃ cui uinis. & cũ quo conuersaris. qm̃
ob huiꝰcemodi rem directus sum in hanc solitudinẽ. ut ea que citea ti
ꝓperare. iam nusquã ualentẽ egredi. aut de cellula mea pocentẽ ꝓce

Expanded text:
inhabitasti, sed et omnia, quae circa te sunt, edicito mihi, ut Dei magnalia facias manifesta. Sapientia enim abscondita et thesaurus occultus quae utilitas in utrisque? sicut scriptum est ? Dic mihi omnia propter Deum; as peccatori et indigno. Credo enim Deo, cui vivis, cum quo et conversaris, quoniam ob hujuscemodi rem directus sum in hanc solitudinem, ut ea quae circa te properare viam, nusquam valentem progredi, aut potentem de cella me
Abbreviated transcription (Latin):
nudũ corpiis meũ uidisti. dicã tͥ oꝑa meoꝵ actuum. ut cognoscas. qli¬
mea. Non enĩ ut tu ipse considerasti. ꝓpt̾ aliquã głam meã que cirea ne
sunt uolo nariare. Quid eni: Potero głari. que diabolo uas electiouis
ticta sum: Scio autẽ quia si cepero narrare ea que sunt de me.fugies
a me quem admodii quis fugiet afacie serpentis. aurib non sinstiuens
audire. in expedibilia que sum opata. Dicam nichil negans sed uerius

Expanded text:
nudum corpus meum, denudabo tibi et opera meorum actuum, ut cognoscas qumea. Non enim, ut tu ipse considerasti, propter aliquam gloriam, quae circa me sunt, volo narrare. Quid enim potero gloriari, quae diabolo vas fui electionis effecta? Scio autem quia si coepero narrare ea quae sunt de me, fugies a me, quasi quis fugiat a facie serpentis, auribus non valens audire, ob inexpedibilia quae sum operata. Dicam autem, nihil negans, sed verius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ labiorũ in silentio. uox penitus ñ audiebat᷑: ut uicelligi posset. Iura¬
uat autẽ dm ũcrbi testem ꝓponens. qm̃ ut uidit eam ꝑseuerantẽ iu ora¬
tiouis constantia. paululũ eleuatis ab aspectu terre oculis uidit eam e¬
rectus. ꝓitrauit se u teriũ. sudoreq suffusus. & nimiũ ꝑturbatꝰ. nichi
se orare. Conuersa autẽ illa mudier crexit monachum ata dicens. Quid te ad¬
ba cogitationes tuc ꝑturbant: Scandalizaris in me quia sp̃s sun. & fictĩ
facio orationẽ: Satis factus esto me esse peccatrice mnulicreulã. tam̃ sacro
sum circundita baptismnate. s sp̃s non sum sed fauilla & cinis: & totũ caro.

Expanded text:
tum labiorum in silentio, voxque penitus non audiebatur ut posset itum labiorum in silentio, voxque penitus non audiebatur ut posset ium testem verbi proponens, quoniam ut vidit eam perseverantem in orationis constantia, paululum elevatis ab aspectu terrae oculis, vidit eam ereptus, prostravit se in terram, sudore suffusus, et nimium perterritus, nihil ret orare. Conversa autem mulier, erexit monachum dicens: Quid te, abba, cogitationes tuae perturbant scandalizari in me, quia spiritus sum, et fictam orationem facio? Satisfactus esto, homo, peccatricem me esse mulierculam, tamen sacro s
Abbreviated transcription (Latin):
plus om̃ium tributani tͥ gram ut me uocares ex nomiine. quem ñ¬
quã antea uidisti. Sed quia grã non ex dignitate cognoscitur. si
autatũ actib siginficare consucta est ipsa benedic ꝓpt̾ dcuii.
& orationẽ tribue indigenti tue ꝑfectionis. Scabilitati autẽ scnis.
cõpassa dixit. Beuedictus de. qui salutẽ ꝓcurat aminarũ. Et decinia
respondente am̃: surrerert utriq de terra. Et ait mulier semi. Ho¬
quom̃ sc̃e dci ecłe pascit᷑ grex. Zorinias autẽ respondit hoc uerbum.
Mater tius orationib scĩs pace̾ stabiłẽ aeus largitus ẽ sed suscipe indig¬
ni mouachi consolationẽ. & ꝓpt̃ d̾mi ora ꝓ om̃i mundo & ꝓme pecca¬
core. ut ñ huiꝰ cursus itmeris labor sine fructu mͥ efficiatur tante
solituduns uia. Et illa respondens dixit ad cũ. Te quidẽ oportet ab¬
hoc cĩ astocatus es. Sed quia obedientie preceptũ habemꝰ. qd̾ mͥ ate
uisium est: bona faciam uoluntate. Et hec dicens. adorientẽ conuersa.

Expanded text:
plus omnium tributa est tibi gratia, ut me vocares ex nomine, quem nunquam vidisti. Sed quia gratia non ex dignitate cognoscitur, sed ex animarum actibus significari consueta est, benedic propter Deum, et orationem tribue indulgentiae tuae perfectionis. Stabilitati autem senis sancti compassa, dixit: Benedictus Dominus, qui salutem procurat animarum; et Zosima respondente Amen, surrexerunt utrique de terra. Et ait mulier seni: Hoquomodo sanctae Ecclesiae pascitur grex? Zosimas autem respondit hoc verbum: Mater, tuis orationibus sanctis pacem stabilem Deus largitus est; sed suscipe indigni monachi consolationem, et per Dominum ora pro omni mundo, et pro me peccatore, ut non hujus cursus et itineris labor sine fructu mihi efficiatur tantae solitudinis via. Et illa respondit ad eum: Te quidem oportet, abhoc enim et vocatus es; sed quia obedientiae praeceptum habemus, quod mihi a te jussum est, bona faciam voluntate. Et haec dicens, ad Orientem conversa,
Abbreviated transcription (Latin):
antii tetius. aut mensure. aut temꝑis uł nom̃ apud eos ñ cognoscebat᷑.¬
Sed unũ erat eis primũ solũmͦ qd̾ festinabat᷑ ab om̃ĩb. ut unusquisq
mortuus esset corꝑe. sicut semel scło. & eis que in scło sunt mortifi¬
catꝰ. ctiã ñ uiinis. Cibũ aũ habebant in deficientẽ. id est diunitatis
doquia. Nutriebant uͦ corꝑa necessariis pane & aqua. ut multoia¬
gis apuo diuinã caritatẽ apparerent efficaces. Hec rorimas ut dice¬
bat ꝓspiciens. edificabatur ualde. p̃cedens se ad ꝑfectionẽ. & crescere
facitus ꝓpriun cursum. cocpitores inucinens. dinum̃ optune niuo

Expanded text:
anni totius, aut mensura, vel temanni totius, aut mensura, vel temsed unum erat primum solummodo, quod festinabatur ab omnibus; ut unusquisque mortuus esset corpore, sicut semel saeculo, et eis quae in saeculo sunt mortificatus, et jam non vivens. Cibum autem habebant indeficientem, divinitatis eloquia; nutriebant vero corpus pane et aqua, ut multo magis apud divinam clementiam apparerent efficaces. CAP. V.--Haec Zosimas, ut dicebat, perspiciens, aedificabatur valde, praetendens se ad perfectionem, et crescere faciens proprium cursum, co
Abbreviated transcription (Latin):
onis tũ gr̃a pater aduemi. Audiui de uobis magnalia laude digna.
a posse aco ꝑuos aninã sociari. Dixit autẽ ci abbias. Ds fr̃ qͥ solus
tellectu qd expedibile ẽ oꝑet᷑. đm habenis cooꝑatorẽ. Tam̃ qm̃ ut dixi¬
sti. caritas ct xp̃i udere nos humiles monachos lue ꝑduxit. mane
nobiscũ si obhoe uenisti. & om̃s uutriet nos pastor douus. sci pĩtus
sui gm̃. qui animã suam dedit liberationẽ ꝓ nobis. & ꝓptias oues¬
nos uocat et nomine. hec dicente abbate. flectens genua ⁊orimas.
utrũ accepta oratione respondit amen. Et mansit in eodẽ monas
ttruentes. & dño seruientes. Psillentes & eĩ ibi erant. & incessabilẽ
tocius noctis habentes stabilitatẽ. & in manib semꝑ oꝑatio. & in ore
psalmi diuini absq diminutione. Sermo ibi ociosus ñ ꝓficiebat. Co¬
gitatio auri & argenti. aut rerũ aliquarũ. apud illos n eint. Expensio

Expanded text:
onis autem gratia, Pater, adveni. Audivi de vobis magnalia et laude digna, onis autem gratia, Pater, adveni. Audivi de vobis magnalia et laude digna, et posse Deo animam sociare. Dixit autem ei abbas: Deus, frater, qui solus tellectu quod expedibile est operetur, Deum habens cooperatorem. Tamen quoniam, ut dixisti, charitas Christi te videre nos humiles monachos perduxit, mane nobiscum, si ob hoc venisti, ut omnes nos nutriet pastor bonus sancti Spiritus sui gratia, qui animam suam dedit liberationem pro nobis, et proprias oves vocat ex nomine . Haec dicente abbate, flectens iterum Zosimas genua, accepta oratione, respondit Amen, et mansit in eodem monastferventes, et Domino servientes. Psallentia ibi erat, incessabiles totius noctis habens stabilitates, et in manibus semper operatio, et in ore psalmi divini absque diminutione. Sermo ibi otiosus non proficiebat; cogitatio auri argentique, aut rei alicujus apud illos non erat; expensa
Abbreviated transcription (Latin):
Lam̃ nullus ẽ in hominib. qͥ se ꝑfectũ esse demonitret. Maior est¬
enĩ lucta presens. quã illa que preteriit: licet tu nescias. Ut autẽ
cognoscas quante sint & alie uite salutis. egredere de terraᷤ de cog¬
natione tua. & de domo patris tui ut abraham ille partͥarcharũ
extimꝰ. & ueni in monasteriũ. qd̃ uirta iordanẽ flum̃ ad iacet.¬
Moxq sequutꝰ dicentẽ. egressus de monasterio in quo ab infancia
conuersatꝰ ẽ. & ꝑueniens ad iordanen om̃ium fluminũ sanctiorẽ.
dirigitur ab eo qui uocauit eũ. in monasteriũ in quod illũ deus ue¬
bituq & specie religiosũ conspitiens. post flechit genu ut mos ẽ
nionacbis. a accepta oratione hoc eum interrogiuit. Unde stꝰ aduenisti.
&̃ quã odix̃ apud humiles te conunxiti monachos: Tormias autẽ
respendit. Unde quidẽ uenerĩ non puto neccssariũ dicert. edificati¬

Expanded text:
Tamen nullus est in hominibus qui se perfectum esse demonstret. Major Tamen nullus est in hominibus qui se perfectum esse demonstret. Major enim lucta praesens quam illa quae praeteriit, licet tu nescias. Ut autem cognoscas quantae sint et aliae viae salutis, egredere de terra et de cognatione tua, et de domo patris tui, ut Abraham ille patriarcharum eximius , et veni ad monasterium quod juxta Jordanem adjacet secutus dicentem, egressus de monasterio, in quo ab infantia conversatus est, et perveniens ad Jordanem, fluvium omnium sanctiorem, dirigitur ab eo qui vocavit eum in monasterium in quod illum Deus vebituque et specie religiosum conspiciens, postquam flexit genu, ut mos est monachis, accepta oratione, hoc eum interrogavit: Unde frater, advenisti? et quam ob rem apud humiles te conjunxisti monachos? Zosimas autem respondit: Unde quidem veni, non puto necessarium dicere; aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis ostense. Et mirũ ñ cit nec meredibile. Si ciĩ ut ait dñs.
deat nundo corde. qm̃ ipsi dm udebunt. quantoniagis qui suam
purificauerut ciruẽ. sobrii scmꝑ. animoꝵq ꝑuigiles oculis. diuine
ꝓspiciunt illustrationis & uisionis iudicium. hinc p̃parata fucure
bonitatis accipicutes: Bicebat autẽ is ipse rorinias ab ipsis ut ita
dicam materuis ulius in hoc se esse monasttrio traditũ. & usq ad
quinquagesimũ tercium annũ ui co monacbicũ cursũ ꝑegisse. Post
cogitabat. Nuqͥd est in terris monachus. qui nouũ aliqͥd possit tra¬
dere mͥi. aut iuuare me ualet in aliquo qd ignorẽ. aut ego in mo¬
nachico ñ expleuerĩ opere: Nuinqͥd inuenitar coꝵ qui solitudinẽ
dilexerunt uir: qͥ priorme in actib sit: Hec & his similia rorima
cogitante. asticit quidã & dixit ei. Otorima bene quidẽ. & sicut pos¬
sibile homini fuit decertasti: bene cursũ mouchicũ consuminasti.

Expanded text:
et mirum non est nec incredibile. Si enim, ut ait Dominus, beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; quanto magis qui suam purificaverint carnem, sobrii semper, animorumque pervigiles, oculos divinae prospiciunt illustrationis, visionis indicium hinc praeparatae futurae bonitatis accipientes? Dicebat autem ipse Zosimas, ab ipsis, ut ita dicam, maternis ulnis in hoc se esse monasterio traditum, et usque ad quinquagesimum tertium annum in eo cursum monachicum peregisse. Post cogitabat: Nunquid est in terris monachus, qui novum aliquid possit tradere mihi, juvare me valens in aliquo quod ignorem, aut quod ego in monachico non expleverim opere? Nunquid invenitur eorum qui solitudinem duxerunt vir qui prior me in actibus sit? Haec et his 383 similia eo cogitante, astitit quidam et dixit ei: O Zosima, bene quidem, et sicut possibile fuit homini, decretasti, bene cursum monachicum consummasti.
Abbreviated transcription (Latin):
iebant consona uoce. Dñs illuminatio mea: & salus mea quẽ tane¬
Et cetera. Exibant g̃ om̃s unum multocieus aut duos taonaste¬
rii custodes ibi relinquentes. non ut custodirent er que iutꝰ
erant reposita. quia non erant apud illos aliqua furũ uł la¬
tronũ congrua latibula. si ne magis oratoriũ absq diuinis re¬
unqueretur sollempniĩs. Unusquisq autem se ⁊ annonabat
ꝓut poctrat aut uoledat. ⁊ satñ iͥntas qunsd. p ortabãt torꝑi ad men¬
stiram sufficiens. alius carias: alius palm̾arũ frnctus asctilos. ali¬
tis sr icgumina aquis inf̾usa. Ali̾as ĩticlus preter ccepiis ꝓprtinsi

Expanded text:
nus illuminatio mea et salus mea, quem timeetc. , exibant, unum multoties aut duos monasterii custodes relinquentes, non ut custodirent ea quae intus erant reposita non enim erant apud illos aliqua furibus congrua, sed ne oratorium absque divinis relinquerent solemniis. Unusquisque autem se annonabat, prout poterat aut volebat. Nam unus portabat corpori ad mensuram sufficiens, alius carycas, alius palmarum fructus dactylos, alius vero legumina 384 aquis infusa, alius nihil praeter corpus propri
Abbreviated transcription (Latin):
qn saera icuina xp̃ianis tradita sunt oelebrare. & purificare se ip¬
sos ob dimne passionis resurrechonuisqi dei saluationc̃. Pregia autẽ
monasterñ nũquã aꝑiebatur. sco semꝑ er̾at clausa: ꝙ absq ulla
ꝑturbationc monachi enrilmi stiũ erplebant. N ec cĩ erac apire
niebat. Solitarus enĩ erit locus ille. & plurimis uicmoꝵ n so
.lũ imisitat᷑.s. & incognit᷑. Canon aũ t̾alis. a priscis seruatat᷑ cem¬
traditio. Duĩca qua prima ieiunioꝵ ebdomada nominari mosẽ
agebant᷑ diuina sacram̃ta consuete. & uiusquisq particeps effi
modicũ cibi sumcntes. congregabantur onĩs in õtatoriũ. & curua¬
tis genib facta supplicit̾ oratione. salutabant se iiuict̃ monachi.
& unusqͥsq genu flero: supplicit̾ amplectebaut᷑ abbatẽ. postulati¬
tes orationẽ. ut haberent cũ ad uichoatũ certam̃ cooꝑatorẽ & co¬

Expanded text:
 sacra jejunia Christianis traditum est celebrare, et purificare seipsos ob divinae passionis diem resurrectionisque salutationem. Regia autem monasterii nunquam aperiebatur, sed semper erat clausa, et absque ulla perturbatione monachi cursum suum explebant; nec enim erat licituniebat. Solitarius enim erat locus ille, et plurimis vicinorum non solum inusitatus, sed et incognitus. Canon autem talis a priscis servabatur temtraditio. Dominica quam primam jejuniorum hebdomadam nominari mos est, agebantur divina sacramenta consuete, et unusquisque particeps efficmodicum cibum sumentes, congregabantur omnes in oratorium, et curvatis genibus, factaque suppliciter oratione, salutabant se invicem monachi, et unusquisque genuflexo publice amplectebatur abbatem, postulantes oratione
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc di ordinante ꝓuidentia sociũ illi ex ur̃a fraterni¬
tate uenerabilis abbas inuenit nonnũ uiumarũ. tanto
oꝑi satis condignũ & uoluntariũ. Porro c̃ herioldo
cẽ disposuit patrem deuocissimũ Gislemarũ. fide ee oꝑi¬
b bonis ꝓbatũ atq in ⁊ elo dei feruentissimũ. Susce¬
pit itaq legationẽ sibi acesare iniunctã. ut in partes
iret sueonũ. & ꝓbaret utrũ popłs ille ad credendum
paratus eẽt sicuti missi supradicti in notuerant. In qua
legatione. quanta.quãq grauia ꝑ pessus sit mala me¬
lius ipse qui int̾ fuit predictꝰ pater uutmarus uituna¬
re poterit. Nobis hoc tantũ narrasse sufficiat: qđ dñ
in medio fere cẽnt intinere. inpratas offinder uuit. Et caui
negotiutor es qm c̃ cis ibunt se uiridt̃ ditͥnocrnit & ꝑrimo

Expanded text:
Tunc Dei providentia socium illi ex vestra fraterniTunc Dei providentia socium illi ex vestra fraternitate venerabilis abbas invenit nonnum Witmarum, tanto operi satis condignum et voluntarium. Porro cum Herioldo esse disposuit Patrem devotissimum Gislemarum, fide et operibus bonis probatum, atque in zelo Dei ferventissimum. Suscepit itaque legationem sibi a Caesare injunctam, ut in partes iret Sueonum, et probaret utrum populus ille ad credendum paratus esset, sicuti missi supradicti innotuerant. In qua legatione, quanta, quamque gravia perpessus sit mala, melius ipse, qui interfuit, praedictus Pater Witmarus intimare poterit. Nobis hoc tantum narrasse sufficiat, quod dum in medio fere essent itinere, in piratas offenderunt. Et cum negotiatores, qui cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
raptus. uidebat ĩ mensi luminis claritatẽ suꝑ solis radiũ
de celo eninsam. se cntũ fulsisse. Cuniq nuraret᷑ quid hoc
cẽt. uox quoq pene similis illi quã mprima uisione se au¬
disse narrauerat. fictã est ad eum dicens: Dunissum est
peccatũ tuum. Cei ille dunino ut credimꝰ spũ. afflatus.
respondit mͫ dicens. Dne quid uis ut faciam: Et ut¬
rum uox sonuit dicens. Uade & adnuntia gentib uer¬
bum dei. hanc itaq uisionẽ seriuis dĩ ꝑtractans ani¬
mo. lecus gadebat indnõ. uidens iam exparte comple¬
tum. qđ sibi imꝑatũ fuerat. & add maiorem laboris sui
cumulũ. etiã sueonib uerbũ di adnuntiare cupiens.
Cum itaq ante presentiam cesaris adductꝰ nterrogatus
ab eo funset utrũ legationẽ illim suscipere uellet. li¬
bera uoce respondit. separatũ ad omĩa que illi ꝓ xp̃i
nomine sua auetoritate decreuisset inuingere:

Expanded text:
raptus, videbat immensi luminis claritatem super solis radium raptus, videbat immensi luminis claritatem super solis radium de caelo emissam se circumfulsisse. Cumque miraretur, quid hoc esset, vox quoque pene similis illi, quam in prima visione se audisse narraverat, facta est ad eum, dicens: ' Dimissum est peccatum tuum'. Cui ille, divino, ut credimus, spiritu afflatus, respondit, dicens: 'Domine, quid vis ut faciam?' Et iterum vox sonuit, dicens: 'Vade et annuntia gentibus verbum Dei'. Hanc itaque visionem servus Dei pertractans animo, laetus gaudebat in Domino, videns iam ex parte completum quod sibi imperatum fuerat, et ad maiorem laboris sui cumulum etiam Sueonibus verbum Dei annunciare cupiens. Cum itaque ante praesentiam caesaris adductus interroab eo fuisset, utrum legationem istam suscipere vellet, libera voce respondit, se paratum ad omnia quae illi pro Christi nomine sua auctoritate decrevisset injungere.
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ddi ansclurius illã fusciperet iegationẽ. Qua de
re contigit ut regio iussu abhinc ad palatiũ uocaretur.
cuiq denuntiatum ẽ. ne se raderet ancequã ad presentiam
imꝑatoris ueniret:
ir autem di adquid uocaret᷑ omnino pitnoscens.
cepit toto cordis feruore mamore dĩ exardescere. &
onine gaudiũ existimare siluerandis sibi animabus liccrae
insistere. Si quid qͦ in huiꝰ modi ꝓfectione contrarietatis
siue aduersitatis ei potuisset accedere. proposuit animo
patienter ꝓ xp̃o tolerare. Nichil dubietatis incorde ꝓtali
gerebat opere. qm̃ uisionis diuinę. quã ante preuiderat.
consolabat᷑ inunere. Siquidem tempore supradicto cum
apud uos moraret᷑ iam duab usionib celitus inspiratꝰ
haberet᷑. quadã nocte iusum ẽ qͣd deuenisset in quandam
domun ubi plures ex ordine p̾dicatorũ ad p̾dicandi offi¬
ciũ preꝑati astabant. corã quib subito in excessu mentis

Expanded text:
servus Dei Anskarius illam susciperet legationem. Qua de servus Dei Anskarius illam susciperet legationem. Qua de re contigit, ut regio iussu abhinc ad palatium vocaretur; cuique denuntiatum est, ne se raderet, antequam ad praesentiam imperatoris veniret. Vir autem Dei ad quid vocaretur omnino praenoscens, coepit toto cordis fervore in amore Dei exardescere et omne gaudium existimare, si lucrandis sibi animabus liceret insistere. Si quid quoque in huiusmodi profectione contrarietatis sive adversitatis ei potuisset accidere, proposuit animo patienter pro Christo tolerare; nihilque dubietatis in corde pro tali gerebat opere, quoniam visionis divinae, quam ante praeviderat, consolabatur munere. Siquidem tempore supra dicto, cum apud vos moraretur et iam duabus visionibus caelitus inspiratus haberetur, quadam nocte visum est ei, quod devenisset in quandam domum, ubi plures ex ordine praedicatorum ad praedicandi officium praeparati astabant. Coram quibus subito in excessu mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nterim uͦ contigit legatos sueonũ ad memoratũ principẽ
uenisse hludouuicũ. qui inter alia legationis sue manda¬
ta. dementissimo cesari in notuerunt eẽ multos ingente
sua qui xp̃iane religionis cultum suscipere desiderar̃t.
Regis quoq sui animu ad hoc satis beniuolũ. ut ibi sacer¬
dotes di eẽ ꝑmitteret. tantũ eiꝰ munificentia mererent᷑.
ut ess p̾dicatores destinaret idontos. Pid̃ religiosissimꝰ audiens
iꝑitor. plurimũ exhilaratus denio querere cȩpit quos
i illas partes dirigeret. qui ꝓbarent utrum popłus ille ad
erdendum paratus eẽt. situti missi illi intunauerant. & eul¬
tum xp̃iane religionis illi tradere inciperent. Unde fac¬
cum ẽ. ut icerũ cõmemorato abbati ur̃o Qi serenissimus
onꝑator tractare cȩperit. si quẽ forte de suis monachis
muemre posset qui ꝓ xp̃i nomine in illas partes it uel¬
let. aut certe qui c̃ herioldo moraret᷑. & his qui c̃ eo erat.

Expanded text:
Interim vero contigit, legatos Sueonum ad memoratum principem Interim vero contigit, legatos Sueonum ad memoratum principem venisse Hludowicum. Qui inter alia legationis suae mandata clementissimo caesari innotuerunt: esse multos in gente sua, qui christianae religionis cultum suscipere desiderarent, regis quoque sui animum ad hoc satis benivolum, ut ibi sacerdotes Dei esse permitteret; tantum eius munificentia mererentur, ut eis praedicatores destinaret idoneos. Quod religiosissimus audiens imperator, plurimum exhilaratus, denuo quaerere coepit, quos in illas partes dirigeret, qui probarent, utrum populus ille ad credendum paratus esset, sicuti missi illi intimaverant, et cultum christianae religionis illis tradere inciperent. Unde factum est, ut iterum cum memorato abbate vestro serenissimus imperator tractare coeperit, si quem forte de suis monachis invenire posset, qui pro Christi nomine in illas partes ire vellet, aut certe qui cum Herioldo moraretur, et is qui cum eo erat
Abbreviated transcription (Latin):
conuertebiant᷑. & crescelunt cocidic qui salui ficrent iudũo.
Ipsi quoq diuino inspirati amore. ad ꝓmulgaudã detio¬
tionis suȩ religionẽ cepert̃ curiose pucros querere quos
emerent. &. ad di seruitiũ educarent. Prefatis quoq
herioldus.er suis aliquos sub eorũ cura erudiendos po¬
suit. Sicq fac tum est. ut scolam inibi paruo tempore sta¬
tuerint .xii. aut eo ampliis puerorũ. dlios ꝙͦ hinc inde
sibi asciuerunt seruitores & adiutores. cepit q corñ fama
& religio. in di nomine fructuosius crescere: Cum itaq
in uoc scõ proposito biennio aut eo amplius morarentur.
contigit iam dictum frẽm aubertũ infirinitatis grauari
molestia. Qua de causa inde ad nouam corbeiam deduc¬
tus. langore duitino in grauescente. felici ut credimus
transitu uitempore paschȩ. sicuti & ipsi antea adño reue¬
latum fuerat. diem mibi clausit extremũ.

Expanded text:
convertebantur, et crescebant cotidie, qui salvi fierent in Domino. convertebantur, et crescebant cotidie, qui salvi fierent in Domino. Ipsi quoque divino inspirati amore, ad promulgandam devotionis suae religionem coeperunt curiose pueros quaerere, quos emerent et ad Dei servitium educarent. Praefatus quoque Herioldus ex suis aliquos sub eorum cura erudiendos posuit. Sicque factum est, ut scolam inibi parvo tempore statuerent duodecim aut eo amplius puerorum. Alios quoque hinc inde sibi asciverunt servitores et adiutores; coepitque eorum fama et religio in Dei nomine fructuosius crescere. Cum itaque in hoc sancto proposito biennio aut eo amplius morarentur, contigit, iam dictum fratrem Autbertum infirmitatis gravari molestia. Qua de causa inde ad Novam Corbeiam deductus, languore diutino ingravescente, felici, ut credimus, transitu in tempore paschae, sicuti et ipsi antea a Domino revelatum fuerat, diem inibi clausit extremum. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
poris uencrandus antistes hadeboldus cõpatins corum
necessitati. dedit eis nauem optimã ubi sua reponerent.
inqua erant due mansionctilę satis oportune preꝑate.¬
Herioldus conspiciens. elegit ipse mneadem naui cum
illis manere. ut ipse una & illi altera potirent᷑. mansi¬
uncula. sicq inter cos familiaritas cepit & bomuolentia
crescere. sui qͦ ex hinc seruitiũ cis diligentus impende¬
bant. Inde ingresiꝑ dorstatu e uicinia fersonũ transe¬
untes. ad confinia ꝑ uenert̃ donorũ. Et quia interdũ
pacifice in regno suo herioldus rex consistere non poterat.
dedit ei memoratus augustus ultra albiam ueneficiutin
ut siquando ei nccessariũ ẽẽt. ibi substere posset.
refati itaq serui dĩ cum eo positi aliquando in cer
xp̃ianos aliquando inter paganos consticiti. ccperunt
uerbo di insistere.& quosubet pottrant ad niam ucrita¬
tis mouere. Multi ciũ exemplo & doctrina corũ. adfidem

Expanded text:
poris venerandus antistes Hadebaldus, compatiens eorum poris venerandus antistes Hadebaldus, compatiens eorum necessitati, dedit eis navem optimam, ubi sua reponerent; in qua erant duae mansiunculae satis oportune praeHerioldus conspiciens, elegit in eadem navi cum illis manere, ut ipse una, et illi potirentur altera mansiuncula, sicque inter eos familiaritas coepit et benevolentia crescere: sui quoque exhinc servitium eis diligentius impendebant. Inde ingressi per Dorstatum, et vicina Fresonum transeuntes, ad confinia pervenerunt Danorum. Et quia interdum pacifice in regno suo Herioldus rex consistere non dedit ei memoratus augustus ultra Albiam beneficium, ut, si quando ei necessarium esset, ibi subsistere posset. 8. Praefati itaque servi Dei cum eo positi et aliquando inter stianos, aliquando inter paganos constituti, coeperunt verbo Dei insistere et quoslibet poterant ad viam veritatis monere. Multi etiam exempl