comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribuebat pauꝑibus.
Nam ⁊ domũ helemosi¬
nariã ꝯstrireit inuico.
ut mea uelud sc̃itatis
palestra. pauꝑib mini¬
strans exceretur assidue.
Certum ẽ illũ cum oĩa
pauꝑib errgass ĩ usus
eorum sepe clamidem.
ul pallium adiecisse.
adtẽdebat. ⁊ suã parupẽ¬
dens illi festinabat te¬
gere nuctitatẽ. Sic qndã
martinꝰ clamidẽ suã par¬
titus cum pauꝑe. eadem
ueste xp̃m meruit ui¬
dẽ ⁊tectũ. Et l istũ nõ
audeam ꝯferre mãtino.
rem tam̃ rei ñ metuam
ꝯparare. Interea sacer¬
docio strenue sungebat
statutis horis assistens
ĩ ecẽa. offerens dõ freq̾n¬
ter hostias ꝓ salute ppͥ¬
xͥani. quẽ totũ uelud
uũ hoĩem. amplo ca¬
ritatis simi gestabat.
Inuitabat petcores ad
rem incutiens. ñc ꝓpoẽs
gaudia p̾mioꝵ Docens
nulli de uenia desꝑãdũ.
erit: Promittebat ĩ sr
or̃onum suffragia. ac
ꝑ hoc nõ pancos assidue
lucrabatur. S ⁊ cũ uoce
taceret uita laĩbatur.

Expanded text:
pauperibus. Nam et domum eleemosynariam construxit in vico, ut in ea velut sanctitatis palaestra pauperibus ministrans exerceretur assidue. Certum est illum, cum omnia pauperibus erogasset, in usus eorum saepe chlamydem vel pallium adjecisse; attendebat, et suam parvipendens, illius festinabat tegere nuditatem. Sic quondam Martinus chlamydem suam partitus cum paupere, eadem veste Christum meruit videre contectum; et licet istum non audeam conferre Martino, rem tamen rei non metuam comparare. 6. Interea sacerdotio strenue fungebatur, statutis horis assistens in ecclesia, offerens Deo frequenter hostias pro salute put unum hominem amplo charitatis sinu gestabat. Invitabat peccatores ad rem incutiens, nunc proponens gaudia praemiorum; docens nulli de venia desperandum, erit. Promittebat insuper orationum suffragia, ac per hoc non paucos assidue lucrabatur Deo. Sed et cum voce taceret, vita loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudum castitatis
amorem. ut pectꝰ uirtu¬
tib incoctum. nlla saltĩ
turpis poss uexare cogi¬
racio. Adclebat gͥ untu¬
tes uͥtutib. edificabat¬
q indesment turcem.
cuĩ ĩpuei̾tia iacerat fun¬
dañita. Crescebat arbo¬
res quas incorde planta¬
uat. ⁊ inuitã fructifica-¬
bãt et̾nam. Manisestior
indies cliuina gr̃a reful¬
gebat inillo.⁊iam non
panci ad bñuiuendum
esꝰ nicitabant᷑ u̾bo parit̃
et exemplo. Ieiumabat
ꝓpensius ⁊ orabat. ⁊ qͣntũ

Expanded text:
jamdudum castitatis jamdudum castitatis amorem, ut pectus virtutibus incoctum, nulla saltem turpis posset vexare cogitatio. Addebat ergo virtutes virtutibus, aedificabatque indesinenter turrem, cujus in pueritia jecerat fundamenta. Crescebant arbores, quas in corde plantaverat, et in vitam fructificabant aeternam. Manifestior in dies divina gratia refulgebat in illo, etiam non pauci ad bene vivendum ejus incitabantur verbo pariter et exemplo. Jejunabat propensius et orab
Abbreviated transcription (Latin):
cum lacͥmis excubabat
repperiebant. ut pote ab
ip̃is custodib ignoratum.
Orabat freqͥncius ⁊ lege¬
bat. ut maltero sibi dm̃.
maltero se dõ ꝯmẽdaret.
humilitatem sectabat᷑
et obectienciã. qͥb sic ho¬
minib occurrebat. ut dĩ
offensam nõ incurreret.
Pauꝑes ⁊ afflictos m̃ie¬
ꝓseq̃bat iusceribꝰ. quib
potãt opem. om̃ib exi¬
bens ꝯpassioẽm. Ulcerib
plena corpora langindo¬
rum. ab horrentib cete¬
ris. ip̃e non semel maĩbꝰ
ꝯtrectauit. maĩb̾ lauit.
exteriorem ĩmũditiam
eqͣnimit᷑ tolerans cum
int̾iora lucra poius co¬
gitaret. Uñ ⁊ creditũ ẽ.
manuũ eiꝰ pio actactu.
fugatã sepe inualitudi¬
nem. Talem puericiam
secuta ẽ melior adolescẽ¬
cia. cũ ⁊ rerum ⁊uirium
ĩcrem̃tis ad dei ẜuitium
uteretur. Nã qd̾ mltis
ꝯtingeie sol ĩilliꝰ etatis
feruente ꝯfinio. ut pul¬
sante m̃tem noue sug¬
gestionis uento. blãda
antur. hoc ille ꝓuidus
anticipauerat. ꝯbiberat

Expanded text:
cum lacrymis excubebat, reperiebant, utpote ab ipsis custodibus ignoratum. Orabat frequentius et legebat, ut in altero sibi Deum, in altero se Deo commendaret. Humilitatem sectabatur et obedientiam, quibus sic hominibus occurrebat, ut Dei offensam non incurreret. Pauperes et afflictos misequebatur visceribus, quibus poterat opem, omnibus exhibens compassionem. Ulceribus plena corpora languidorum, abhorrentibus caeteris, non semel manibus contrectavit, manus lavit, exteriorem immunditiam aequanimiter tolerans, cum interiora lucra potius cogitaret. Unde et creditum est manuum ejus pio attractu fugatam saepe aegritudinem. 5. Talem pueritiam secuta est melior adolescentia, cum et rerum et virium incrementis ad Dei servitium uteretur. Nam, quod multis contingere solet, in illius aetatis 1436 fervente confinio, ut, pulsante mentem novae suggestionis vento, blanda antur, hoc ille providus anticipaverat, combibebatque
Abbreviated transcription (Latin):
gressib ac lingue pri¬
uatũ obsequio. rustici
cuidam filiũ sub loco
qui calcismons dicitar
hĩtantis. eadem potẽcia
ꝑ manꝰ impositõnem
cum orõnis uirtute cu¬
rauit. tripliciq miracło
meadem ꝑsona. muto
uocem claudo ꝓgͥssioem
captiuo redliclit liber¬
tatem.
tẽ p̃sentato sͥ demoĩaco.
hostio porrexiss. ĩimicꝰ
tãte fidei uirtutẽ ñ su¬
stinens. nõ sine horri¬
sono strepitu ⁊ intolerã¬
bili fetore discessit. ho¬
minenq dimisit inco¬
lumem

Expanded text:
gressibus ac linguae privatum obsequio, rustici cujusdam filium sub loco qui Calcis mons dicitur, habitantis, eadem potentia per manus impositionem cum orationis virtute curavit, triplicique miraculo in eadem persona, muto vocem, claudo progressionem, captivo reddit libertatem. Item praesentato sibi daemoniaco ostio porrexisset, inimicus tantae fidei virtutem non sustinens, non sine horrisono strepitu et intolerabili fetore discessit, hominemque dimisit incolumem
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ micia statim medi¬
tatus ĩnccẽciam. purũ
uas pectoris recẽti sapo¬
re uͥtutũ infecit. ut ad¬
eo p̃uentus in bñdiccio¬
nib dulcedinis. ama¬
ritudinẽ uitoꝵ nullã
poss admittere. Iam
tũc side plenus et̾norũ.
tp̃alia cimcta despitiẽs.
spem suam indomino

Expanded text:
itia statim meditatus innocentiam, purum vas pectoris recenti sapore virtutum infecit, ut a Deo praeventus in benedictionibus dulcedinis, amaritudinem vitiorum nullam posset admittere. Jam tunc fide plenus aeternorum, temporalia cuncta despiciens, s
Abbreviated transcription (Latin):
in quo prius hĩtauat.
Optauerat olim iutam
cũ paucis solitariam.
decreueratq nich̾ pecu¬
niaꝵ uł possessioĩs aqͦ¬
quam acciꝑe. s cum ⁊
hec adeptus eẽt. et ex di¬
ume largitatis affluẽ
rent. ne suꝑnis benefi¬
ciis uidetur ingratus.
ex fidelium obłomibꝰ qͣs
ad hortante ꝯtulissent.
ceptum opus ꝓspere cõ¬
sumauit. Eo tempore
francis imꝑabat hanricꝰ.
sedem apłlicam leo non
tenebat. Papã itaq su¬
pradictus ep̃s acliit. uir
sc̃s regem francoꝵ. utq
suꝑ noui loci stabilitate
auctoritatis robur̾ ⁊ cõ

Expanded text:
in quo prius habitaverat. in quo prius habitaverat. Optaverat olim vitam eum paucis solitariam, decreveratque nihil pecuniarum, vel possessionis a quoquam accipere; sed cum et haec adeptus esset, et ex divinae largitatis affluentrent, ne supernis beneficiis videretur esse ingratus, ex fidelium oblationibus,adhortante contulissent, coeptum opus prospere consummavit. 17. Eo tempore Francis imperabat Henricus, sedem apostolicam Leo nonus tenebat. Papam itaque supradictus episcopus adiit, vir sanctus regem Francorum, uterque super novi loci stabilitate auctoritatis robur et co
Abbreviated transcription (Latin):
ducatu ꝓponerent. et
nõ parua eẽt ꝯpetẽciũ
multitudo. młtoꝵ aut̃
cohabitatõnem tã loci
uastitas ꝙͣ studiorũ
diu̾sitas excludẽ uide̾t᷑.
ortum ẽ nouum exne¬
cessitate ⁊silium. fa¬
mulantib diuine dis¬
pensatoni rerum etiã
difficultatib. ut ĩ scil
in quo ueld̾ ouili doco.
sub regulati ⁊ mona¬
stica disciplina qͦs d̾s
colligeret. unanimit̃
hĩtaret. Ad qd̾ ꝯstruẽ¬
dum uia pandebat fi¬
delium no paucoꝵ de¬
uocio. qui certatĩ ĩ hos
usus p̾dia ⁊ pecunias ul¬
tronei ⁊ferebant. Uidens
dei famul tantiboni p̃¬
ratam diuinitꝰ occasio¬
nem. sciensq ueracit᷑
adsue ꝑiculum aĩe
ꝑtinere. sitam młtoꝵ
saluti ꝓpͥe quietis respe¬
ctu deesset. habita suꝑ
hoc cum frĩb suis desi¬
b̾acione. assensu etiã
et consilio aruenẽsis
ep̃i bone memorie ren¬
conis. laboriosa procu¬
ratõne se induit. cepit¬
q ioãsteriũ edificare.
cũ sũma oĩũ gͣtulatõe
ac fauore. iuxta loculũ

Expanded text:
t non parva esset competentium multitudo, multorum autem cohabitationem tam loci vastitas, quam studiorum diversitas excludere videretur, ortum est novum ex necessitate consilium famulantibus divinae dispensationi, rerum etiam difficultatibus, ut ibi scilicet in quo velut ovili Dominico sub regulari et monastica disciplina, quos Deus colligeret, unanimiter habitarent. Ad quod construendum viam pandebat fidelium non paucorum devotio, qui certatim in hos usus praedia et pecunias ultronei conferebant. Videns Dei famulus tanti boni praeparatam divinitus occasionem, sciensque veraciter ad suae periculum animae pertinere, si tam multorum saluti, propriae quietis respectu, deesset, habita super hoc cum fratribus suis deliberatione, assensu etiam et consilio Arvernensis episcopi bonae memoriae Renconis, laboriosa procuratione se induit, coepitque monasterium aedificare, cum summa omnium gratulatione ac favore, juxta loculum
Abbreviated transcription (Latin):
deragemus. s quia illoꝵ
ꝗ nob̾ hec imponũt ne¬
gacii religiõi ⁊ auctori¬
tati płimum p̾rogamiꝰ
Quos ꝗdem ad hoc iuben¬
dum. ratio traxisse ui
scõrum obhoc litteris mã¬
dent. ut oĩum legẽciu
uł aucdiencium adimi¬
tandum accendat intẽ

Expanded text:
quia illorum, qui nobis hoc imponunt negotii, religioni et auctoritati plurimum praerogamus, quos quidem ad hoc jubendum ratio videtur sanctorum ob hoc litteris mandentur, ut omnium legentium, vel audientium ad imitandum accendatur inte
Abbreviated transcription (French):
ne apł uicum briuatã.
in eccła mĩis iuliani.
int̾ canonicos. Procedẽ
us ꝑuenit. Puericie

Expanded text:
e apud vicum Brivatem in ecclesia martyris Juliani, inter canonicos: procedentusque pervenit. Pueriti
Abbreviated transcription (Latin):
liares sacrati laticis gut¬
tas. idem sͥ fieri sepius
flagitabat. Qd̃ cum ꝑ
dies aliquot factumeẽt.
integram recepit sani
ad suos fatie collustta.
quã nec uideri iam pu¬
deat. nec uidentib nece¬
sse sit muidere: Gauisus
ẽ pater uisa filie sanita¬
te. gauisa familia cum
uicinis. ⁊totum simul
oppidum ꝯmunib uo¬
tis indei laudib exul¬
tauit. Mec bt̃i Roberti
siluere p̃conia. qui cam
misere more suo strenu¬
us interuentor suscepe¬

Expanded text:
liares sacrati laticis gutliares sacrati laticis guttas, idem sibi fieri saepius flagitabat. Quod cum per dies aliquot factum esset, integram recepit femina ad suos facie collustrata, quam nec videri jam pudeat, nec videntibus necesse sit invidere. Gavisus est pater, visa filiae sanitate, gavisa familia cum vicinis, et totum simul oppidum communibus votis in Dei laudibus exsultavit. Nec beati Rotberti siluere praeconia, qui causam miserae, more suo, strenuus interventor suscep
Abbreviated transcription (Latin):
xoppido qd̾ ceresium
hõiatur eques ñigno¬
bilis filiam h̾ebat. que
fedum ĩmatum fatie
tumefacta. geminis ⁊̃¬
iam ductũ capta lumi¬
nib. duplicis ĩ ꝯmali
graui saitina p̾mebat᷑.
uisũ ẽ patri post tempꝰ
qui puelle miserias me¬
stis uiscerib indolebat.
ut eam ad scĩuiri sepł¬
crum dirigẽt. uͥmłtos
reciꝑe sanitatẽ celeber¬
rime iam fama uulga¬
uerat. Ducta ẽ ceca ad
scm̃ baridis tirmoribus
fatiem deformata.⁊ pꝰ
modicum redlit uidẽs.
inpͥstinam decor uult
ymaginẽ reꝑata. Nã
dum p̃cib assiduis pul¬
sat din. quales sͥ ꝯtriti
corclis dictabat afflicro.
dum bt̃i Robti nom̃ et
muita sepus ꝯtestatur.
unꝰ ex frĩb custos ecdis
deuultu gestientis colli¬
gens supplicantis affãm.
admouit etiam uocib
aurem. statĩq pietate
ꝑmotus ĩgemuit. ⁊ue¬
lox affectu uinũq lotũ
fuerat corpꝰ scĩ detulit fe¬
stinanter. eq totam fa-¬
ciem pauitãtis resꝑsit.
ueꝵ illa uͥ ꝑsensit auxi¬

Expanded text:
oppido, quod Ceresium nominatur, eques non ignobilis filiam habebat, quae foedum in modum, facie tumefacta, geminis etiam jamdudum capta luminibus, duplicis incommodi gravi sarcina premebatur. Visum est patri post tempus, qui puellae miserias moestis visceribus indolebat, ut eam ad sancti viri sepulcrum dirigeret, ubi multos recipere sanitatem celeberrima jam fama vulgaverat. Ducta est caeca ad sanctum luridis tumoribus faciem deformata, et post modicum rediit videns, in pristinam decori vultus imaginem reparata. Nam dum precibus assiduis pulsat Deum, quales sibi contriti cordis dictabat afflictio, dum beati Rotberti nomen et merita saepius contestatur, unus ex fratribus custos aedis, de vultu gestientis colligens supplicantis affectum, admovit etiam vocibus aurem, statimque pietate permotus ingemuit; et velox affectu, vinum quo lotum fuerat corpus sancti detulit festinanter, eoque totam faciem pavitantis 1460 respersit. Verum illa ubi persensit auxi
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem adeptinĩ mer¬
Prodeit eͥ qͥb placebit.
s ⁊ nb ualde placebit
fiet alieni cã ꝓfectus ⁊
alienꝰ ꝓfectus nr̃e causa
merrectis. Mbs autem
ut placeat. breuitati
ut cuxrmus oꝑamdan¬
do. ñ qͣ neccͣa defrande¬
mus. s qͣ sr̃flua recidaᷤ¬
leuitati. ñ q̃ materie
dignitas minuatur.
s qr facultas intelligẽ¬
cie ꝯferatur Qd̾sietiã
parum accurata legen¬
tib displicebit oratio.
placeat saltem ꝓmpta
scribentis deuocio. pla¬
ceat uĩtas relacioĩs. pla¬
ceat recens memoria.
scitatis. Nam licet in
qͦcũq tpe benegestorũ
fidelib sit g̃ta recordat̾o.
uehemencius tamen
afficit auditorem. qd̾
ueld̾ sub oculis positum
p̃sens ꝓbatio suspitõe
falsitatis absoluit: Nũc
qm̃ dehis satis ẽ. adna¬
rratõem ueniamus.

Expanded text:
epturi merProderit enim quibus placebit, sed et nobis valde placebit fiet alieni causa profectus, et alienus profectus nostrae causa mercedis. Nos autem s omnino ut placeat, brevitati, ut diximus, operam dando, non qua necessaria defraudemus, sed qua superflua rescindalenitati, non qua materiae dignitas minuatur, sed qua facultas intelligentiae conferatur. Quod si etiam parum accurata legentibus displicebit oratio, placeat saltem prompta scribentis devotio; placeat veritas relationis, placeat recens memoria sanctitatis. Nam licet in quocunque tempore bene gestorum fidelibus sit grata recordatio, vehementius tamen afficit auditorem, quod velut sub oculis positum, praebens probatio suspicione falsitatis absolvit. Nunc quoniam de his satis est, ad narrationem veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
grua priuilegia petituri.
triq successit aduotũ.
rege non solum de col¬
latis uł conferẽctis eidẽ
moaĩstĩo ꝯcessioe̾m firmã¬
scm̃ regiis honorante
munerib. papa u decre¬
tis apłicis roborante cõ¬
silium. insuꝑ ⁊̃ hoĩem
dei cuius famã sc̃itatis
audierat l inuitum ac
dum mandante. factum
ẽ. Et dedicato cũ sũma
orũm gͣtulatõe mona¬
sterio. uir beatus mõa¬
sticũ habitum regira¬
q cum uñdictice susce¬
pit. tam frumm p̾cibus
ꝙͣ p̃sulis auctoritate
ꝯpulsus. Alioꝗn tucĩ
estimabat regi ꝙͣ regẽ.
et de sua solum ꝙͣ de
multoꝵ iita reddere
ratõnem. Qui tamen
adutrũq tei ope suffec̃.
cũ neutrũ de sius m̃b
p̃sumpsiss. Quãta nã¬
q in eo post susceptam
regiminis curam circa
sublitos incdustrie ui¬
gilancia. erga drn sĩpli¬
citas m̃tis eluxĩt. isto
signorum freq̃ns oftẽ¬
sio. illd̾ spiritabia labo¬
ris enis increrata testã¬
tur. Nam pret secula¬
rium nõ modicam mł

Expanded text:
grua privilegia petivit. Utrique successit ad votum, rege non solum de collatis, vel conferendis eidem monasterio concessionem firmansanctum regiis honorante, muneribus; papa vero decretis apostolicis roborante consilium, insuper etiam hominem Dei, cujus famam sanctitatis audierat, licet invitum ac dum mandante. Factum est, et dedicato cum summa omnium gratulatione monasterio, vir beatus monasticum habitum, regimenque cum benedictione suscepit, tam fratrum precibus quam praesulis auctoritate compulsus. Alioquin tutius aestimabat regi quam regere, et de sua solum quam de multorum vita reddere rationem. Qui tamen ad utrumque Dei opem suffecit, cum neutrum de suis viribus praesumpsisset. 18. Quanta namque in eo, post susceptam regiminis curam, circa subditos industriae vigilantia, erga Deum simplicitas mentis eluxerit, illud signorum frequens ostensio, illud spiritalia laboris ejus incrementa testantur. Nam praeter saecularium non modica
Abbreviated transcription (Latin):
ad dei ẜuicium reꝑatas.
illud ꝯstat ẽẽ. p̃cipuum.
qd̾ unice srraplicitatis
ac caritatis sue formã
transfudit ĩ discipulos.
et eidem loco cuĩ funda¬
tor extitit. egregie do¬
tis iustar reliquisse cer¬
nitur he̾ctitariam sc̃ta¬
panca ꝑstringimꝰ hac
scil fide. qua nob̾ ea qui
se uidisse asserant tradi¬
derunt. Ceterum tota
ip̃i uita int̾ris. ingens
ꝙdam miraculum fuit.
Siqui tam̃ exteriorib
signis fatilius capuit᷑.
non qd̃ illa maiora. s ꝙ
xp̃i minꝰ sũt capates: qͣles
plus ducẽ sol carnaliũ
sensuũ actiiratio: non
deest hac etiam ĩ parte
materia. qua talium
qͦ utilitati s uatur.
ilitẽ demonte
rantem. cũ aque scẽ
asꝑsione st̃ eum deuo¬
cius orans. nõ solum
corꝑis incõmͦ lib̾auit.
ueꝵ etiam postea moã¬
chum factum xͥ militie
declicauit.
tẽ aliũ ꝑuiciati sangͥ¬
nis corruptelã aqua
in tercute laborantem.
⁊ naturał caloris fomi¬
te iam dem̃so suꝑflui

Expanded text:
atas; illud constat esse praecipuum quod unicae simplicitatis ac charitatis suae formam transfudit in discipulos, et eidem loco cujus fundator exstitit, egregiae dotis instar reliquisse cernitur haereditariam sanctitapauca perstringimus, hac scilicet fide qua nobis ea qui se vidisse asserunt, tradiderunt. Caeterum tota ipsius vita in terris, ingens quoddam miraculum fuit. Si qui tamen exterioribus signis facilius capiuntur, non quod illa majora, sed quod ipsi minus sunt capaces, quales plus ducere solet carnalium sensuum admiratio, non deest hac etiam in parte materia, qua talium quoque utilitati serviatur. Militem de Monte rantem, cum aquae sanctae aspersione super eum devotius orans, non solum corporis incommodo liberavit, verum etiam postea monachum factum Christi militiae dedicavit. Item alium per vitiati sanguinis corruptelam aqua intercute laborantem, et naturalis caloris fomite jam demerso, superflui
Abbreviated transcription (Latin):
dam pñiam. ad optinendã ueniam
ad acqͥrendam gr̃am ad głam ꝑme¬
rendam: miseratio conditorit ĩdulg
Transiit tempꝰ in quo diuinã reppicia¬
re debueras pietatem. ꝓperare ad angli¬
cam societatẽ. suspirare ad amissam
hereditatem. aspirare ad ꝓmissã felici¬
tatem. excitare remissã uolũtatẽ. fle¬
re cõmissam iniqͥtatem. Hic tange si

Expanded text:
ntiam, ad obtinendam veniam, ad acquirendam gratiam, ad gloriam promerendam miseratio Conditoris indulget! donec transeat tempus, quo divinam tibi repropitiare debueras pietatem, properare ad angelicam societatem, suspirare ad amissam haereditatem, aspirare ad promissam felicitatem, excitare remissam voluntatem, flere commissam inquitatem! Sic ni
Abbreviated transcription (Latin):
inobedientia. iaccantia. hypocrisis
contumelis clamor. indignatõ blas.¬
phemiẽ. ¶ De tristicia. malicia. rã¬
cor.pusillammitas. desꝑat̃o. torpor cir
fallacia. ꝑuiria. inqͥetudo molẽtie.
contͤ mĩam obdurationes cordis.

Expanded text:
inobedientia, iactantia, ipocrisis, contumelia, clamor, indignatio et blas. 13 De tristicia malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circfallatia, periuria, inquietudo, uiolentia et contra miseriam obdurationes cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari. uͣt qui heri cathecuminꝰ erat
hodie nõ fiat ep̃c. qui erat heri in
theatro hodie nõ sedeat in ecc̃a. qͥ nes¬
pere erat scorto: hodie ñ munstret in¬
altario. qui dudũ fcor erat histͥonũ
hodie ñ sit consecrator u̾ginũ. ħ u̾ba

Expanded text:
ordinari, ut qui heri erat catechumenus, hodie non fiat episcopus, qui heri erat in theatro, hodie non sedeat in ecclesia, qui vespere erat in circo, hodie non ministret altario, qui dudum fuerat fautor histrionum, hodie non sit conservator virginum. Causa
Abbreviated transcription (Latin):
.i. inach̾.⁊ .b. Ret alexander fr̃i ionathe
salutem. Andinimus de te ꝙ uir po.¬
tens sis uitib ⁊ aꝑtuis es ut sis ami¬
cus nr̃ ⁊ nunc ꝯstituimus te hodie
sũmum sacdotem gentis tue et
ut amicus uoceris regis ⁊ ꝯserues

Expanded text:
icens: Rex Alexander fratri Ionathe salutem. Audivimus de te quod vir potens viribus et aptus es ut sis amicus noster. Et nunc constituimus te hodie summum sacerdotem gentis tue, et ut amicus voceris regis. Et mis
Abbreviated transcription (Latin):
ssima u̾ginitas alicui discipłoꝵ
rectius ꝙͣ uͥgini conmendatur
ut cẽt adiuuicem gc̃a societas ⁊
floridus asssłꝑtus nec non ⁊ ue¬
nustus comisandi u̾nans alter¬
natim pudicitiatum splendor

Expanded text:
ssima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore
Abbreviated transcription (Latin):
domini cum edificaretur de lapi¬
dib dolatis atq ꝑfc̃is edificata ẽ
⁊ malleus ⁊ socuris ⁊ omne ferra¬
mentum non sunt audita in
domo cum edificaretur. expone.

Expanded text:
m cum aedificaretur, de lapidibus 1126 dolatis atque perfectis aedificata est, et malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur .
Abbreviated transcription (Latin):
iibum itreuorabile. uolat tempra
rrineabio ñ adiltit insi pienetio
amittat. Libet fabulari ait donet᷑
miseratio conditoris indusget. Soner
cami societatẽ. siupitar ad aminam
citatem. excitare remintm uoun fel

Expanded text:
verbum irrevocabile, volat tempus irremeabile, nec advertit insipiens quid amittat. Libet confabulari, aiunt, donmerendam miseratio Conditoris indulget! donec cam societatem, suspirare ad amissam citatem,
Abbreviated transcription (Latin):
agere uellet pede suꝑ posito candelam extinxit:
iuxta archam seorsum extinctam de posuit. pꝰt
peregrinũ ualuas eccłie obseraturus ab iit
Nec mora firmatis õstiis anteqͣm ille rediret
candela diuinitus accensa ẽ: tantusq ex ea
ignis exiliuit ut et archã et uestes arce suꝑ¬
positos subito infauillam redigerit: ipsaq cã¬
dela sicut pauper scĩ pecierat ilico cõsũmata ẽ.
Res mirabilis: qd̾ quasi duob momẽtis et
flãma młtiplex excreuerit: et que arripuerat
omĩno cõsumpserit. Sed si consideremꝰ unius
deuotionẽ. ⁊ alterius neglegentiam: liquet pro¬
fecto pro irrogata fraude iuste diuinitrs uin¬
ductam subsecutaon esse. Uidisseo fateor nura¬
culu de peb insensibilib: ad redarquenar

Expanded text:
agere vellet pede superposito candelam exstinxit, agere vellet pede superposito candelam exstinxit, juxta arcam seorsum exstinctam deposuit, post peregrinum valvas ecclesiae obseraturus abiit. Nec mora, firmatis ostiis, antequam ille rediret, candela divinitus accensa est, tantusque ex ea ignis exilivit, ut et arcam et vestes arcae superpositas subito in favillam redegerit; ipsaque candela sicut pauper sancti petierat illico consummata est. Res mirabilis quod quasi duobus momentis et flamma multiplex excreverit, et quae arripuerat omnino consumpserit. Sed si consideremus unius devotionem et alterius negligentiam, liquet profecto pro irrogata fraude juste divinitus vindictam subsecutam esse. Vidisses, fateor, miraculum de rebus insensibi
Abbreviated transcription (Latin):
i suꝑ sacra eccłie ministeria. custodiã halebat.
tur magne in xp̃o reuerẽtie erat: qui ex scłi flue¬
tib ad monasterii portũ conuolauerat. ibiq
paliquot annos ministrauerat. Cũq ab eodem
domno a obto sic eñi uocabat᷑ om̃ia que ei ad sa¬
nepsenti repatriare dispono: sed hõc obdeuotio¬
nem peto. ut hec quam obtili candela ance
hoc sacratissimũ sepulchrũ quã diu durate
poterit usq ad cõsũmationẽ ardeat: qͣm cum in patrias
mea essem: si non exactione certe exdesiderio eã beato
marculso sepissime offerebam. Erat aũt non mo¬
dice quantitatis: ut infinite ꝑtres dies dare lum̃
in eccłia suffic̾et: iãq ante altare qͦd̃ est in honore
eiꝰdem xp̃i cõfessoris reuoluta suꝑ pauimentum
ar debat. Acceptaq sponsione a monacho qͦd̾ que pe¬
tiuerat ad impleret peregrinus recedebat: cum
elb̾tus dequo supͣ meminimꝰ quasi aliud quid

Expanded text:
qui super sacra ecclesiae ministeria custodiam habebat, qui super sacra ecclesiae ministeria custodiam habebat, vir magnae in Christo reverentiae erat, qui ex saeculi fluctibus ad monasterii portum convolaverat, ibique per aliquot annos ministraverat. Cumque ab eodem domno Roberto sic enim vocabatur omnia quae ei ad sain praesenti repatriare dispono: sed hoc ob devotionem peto, ut haec quam obtuli candelam, ante hoc sacratissimum sepulcrum quandiu durare poterit, usque ad consummationem ardeat, quoniam cum in patria mea essem, si non ex actione, certe ex desiderio eam beato Marculfo saepissime offerebam. Erat autem non modicae quantitatis ut infinite per tres dies dare lumen in ecclesia sufficeret, jamque ante altare quod est in honore ejusdem Christi confessoris, revoluta super pavimentum ardebat: acceptaque sponsione a monacho quod quae petiverat adimpleret, peregrinus recedebat, cum Elbertus, de quo superius meminimus, quasi aliud quid
Abbreviated transcription (Latin):
q radiante sereno. fr̃s loci monachos uidelioet
beatissimi remigii accersiuit: eisq me p̃sente
qui hec scͥpsi rem gestam pandidit: contestãs
dei uͥtutẽ scõrũq eius auctoritatẽ omĩa que
a iebat. queꝙ huic pitaciolo decreuimus inse¬
dhuc autẽ subhac nr̃a erũpnosa etate. ñ dis¬
par omp̃c d̾s miracłm in eadẽ eccłia ostendit.
ut qͣm electum suũ in effabilit głificatum habe¬
bat incelis. nõ minus ad capacitatẽ mortaliũ mi¬
rificate dignaret᷑ int̾ris. Nã illiꝰ infiriitatis sã¬
nãde quã regiũ morbũ uocant tanta eigr̃a ce¬
lesti dono. accessit: ut non minus ex remotis ac
barbaris quam ex uiciins nationib adeũ egro¬
tancium tatue ꝓpetuo confluant. Quodã itaqe
die huiusce gr̃a quidã homo ad eccł̃iam deuenit.
sue deuotionis mius obtulit. eiq cuius is erat
officii sui aduentus. causam intefecit. Io aũt

Expanded text:
que radiante sereno, fratres loci, monachos videlicet que radiante sereno, fratres loci, monachos videlicet beatissimi Remigii, accersivit, eisque me praesente qui haec scripsi rem gestam pandit, contestans Dei virtutem sanctorumque ejus auctoritatem omnia, quae aiebat, quaeque huic pitaciolo decrevimus infeautem sub hac nostra aerumnosa aetate non dispar omnipotens Deus miraculum in eadem ecclesia ostendit, ut quoniam electum suum ineffabiliter glorificatum habebat in coelis, non minus ad capacitatem mortalium mirificare dignaretur in terris. Nam illius infirmitatis sanandae quam regium morbum vocant tanta ei gratia coelesti dono accessit, ut non minus ex remotis ac barbaris quam ex vicinis nationibus ad eum aegrotantium catervae perpetuo confluant. Quodam itaque die hujusce gratia quidam homo ad ecclesiam devenit, suae devotionis munus obtulit; eique cujus id erat officii, sui adventus causam patefecit. Is autem
Abbreviated transcription (Latin):
incubuit. supplicans diuine maiestate. ut me¬
ritis sc̃ĩ sui ibidem quiescentis in hac oportu¬
nitate succurreret ei: ne scilicet lum̃i deesset fribus
matutinalem sinaxim proxĩne cãntaturis. ¶ec
distulit omp̃s exaudire et aurib ꝑcipere lacͥmas
pauperis: ad se inafflictione clamtantis. Nam
affectus tristicia. fessus etiam oratione ĩp̃a dũ
elbertus sic eñi uocatur p̃fatus edituus dum
inquã stratus sui repetisset spatiola: tunc quoq
lacrimatꝰ ⁊ sibi omĩno reputans iquasi sui ne¬
glegentia luce careret ecołia d̾i nutu respectus
circũspexit: totãq basilicam celesti luce clares¬
cere uidit. Nepẽte gaudio. gauisus magno lu¬
cernam paulo ante extinctam adiit: eãq cla¬
rissime ardentẽ repperit. Mox etiã lacͥmis tris¬
ticie gaudii lacͥmas suꝑ fundens. deo et bõ mar¬
culfo p̃conioꝵ iubilos retulit: sieq securior dor¬
mitũ iuit. Mane aũt discusso noctis peplodie¬

Expanded text:
incubuit, supplicans divinae majestati ut meincubuit, supplicans divinae majestati ut meritis sancti sui ibidem quiescentis in hac opportunitate succurreret ei, ne scilicet lumen deesset fratribus matutinalem synaxim proxime cantaturis. Nec distulit Omnipotens exaudire et auribus percipere lacrymas pauperis ad se in afflictione clamitantis. Nam affectus tristitia, fessus etiam oratione ipsa, dum Elbertus sic enim vocatur praefatus aedituus dum, inquam, stratus sui repetiisset spatiola, tunc quoque lacrymatur, et sibi omnino reputans quasi sui negligentia luce careret ecclesia, Dei nutu respectus circumspexit, totamque basilicam coelesti luce clarescere vidit. Repente gaudio gavisus magno, lucernam paulo ante exstinctam adiit, eamque clarissime ardentem reperit. Mox etiam lacrmis tristitiae gaudii lacrymas superfundens, Deo et beato Marculfo praeconiorum jubilos retulit, sicque securior dormitum init. Mane autem discusso noctis peplo, die
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ modo operat᷑. ⁊ idem filius operari cum
patre. non desiuit. Igit᷑ fidelis ac boni testimo¬
ni iuiri ręlatu cõperimus: qͦd̾ ad głiam dei
scõꝵ ꝙ eiꝰ honorem litteris tradere studuimꝰ
Nocte sequente diem annũtiationis dñice.
in eccłia inqua beatus marculfus requiescit
corpore talem uirtutẽ dm̃ credimꝰ operatum
esse. Eadẽ namꝙ nocte iam mediante. extincto
ineccłia lucerne. lumine. solite noctis redie¬
runt tenebre. Edituus deniq asõno excitat᷑
ut circũspexit acserisit luce uisibili basilicã
carere: relicto stratu dormitoriũ et coquinã
fr̃m non timuit adire: quatinus ibi cande¬
la succẽsa. lucẽ redderet domui scẽ. Sed et in
dormitorio lucernam et in ip̃a etiam coqui¬
na prunas repperit extinctas: non fortuitu
sed ut rem̃ ut manifestarent᷑ dei opera. Qd
ergn iden edituus ageret. ignorabat. Tandẽ
nimia mesticia attonitꝰ oratorium rediit: ibi¬
q qprõstratus coram altari diutine orationt

Expanded text:
ue modo operatur, et idem Filius operari cum Patre non desinit. Igitur fidelis ac boni testimonii viri relatu comperimus quod ad gloriam Dei sanctorumque ejus honorem litteris tradere studuimus. 2. Nocte sequente diem Annuntiationis Dominicae, in ecclesia in qua beatus Marculfus requiescit corpore, talem virtutem Deum credimus operatum esse. Eadem namque nocte jam mediante, exstincto in ecclesia lucernae lumine, solitae noctis redierunt tenebrae. Aedituus denique a somno excitatus, ut circumspexit ac sensit luce visibili basilicam carere, relicto stratu dormitorium et coquinam fratrum non timuit adire, quatenus ibi candela succensa lucem redderet domui sanctae. Sed et in dormitorio lucernam, et in ipsa etiam coquina prunas reperit exstinctas, non fortuitu, sed ut remur, ut manifestarentur Dei opera. Quid ergo idem aedituus ageret ignorabat. Tandem nimia moestitia attonitus oratorium rediit, ibique prostratus coram altari diutinae orationi
Abbreviated transcription (Latin):
iet p̃cipuũ erat cũ angłoꝵ ad esse custodia. Qd̾
cilm pͣue et inaniter cogitasset: extincta luc̾ea
abiit: sed post transactũ hore spaciũ causa cogẽ¬
te aliqua reu̾sus. dictu mirabile ilico oculis eiꝰ
happaruit. Uidit namq eaidem lãpadem ange¬
lica claritate fulgẽtẽ. ita ineffabili mͦ pendere.
ut nec fuine de suꝑ teneretur: nec terre deorsũ
incũberet. Erat aũt magne uisionis miraculũ.
quod inter funẽ et lampadem habebat cubiti
spaciũ. et inter lampadem et terram cubiti si¬
milit̾ spatiumi et ut dixi lumine celesti accen¬
sa mirabilit̾ ardebat. Non tibi forsitan ad cre¬
Fendur aimos sut eciset. nis fr̃m ppłiq con¬

Expanded text:
et praecipuum erat cum angelorum adesse custodia. Quod et praecipuum erat cum angelorum adesse custodia. Quod cum prave et inaniter cogitasset, exstincta lucerna abiit; sed post transactum horae spatium, causa cogente aliqua reversus, dictu mirabile! illico oculis ejus apparuit. Vidit namque eamdem lampadem angelica claritate fulgentem, ita ineffabili modo pendere, ut nec fune desuper teneretur, nec terrae deorsum incumberet. Erat autem magnae visionis miraculum quod inter funem et lampadem habebat cubiti spatium, et inter lampadem et terram cubiti similiter spatium; et, ut dixi, lumine coelesti accensa mirabiliter ardebat. Non tibi forsitan ad credendum animus suffecisset, nisi fratrum populique con
Abbreviated transcription (Latin):
sdimum. satutũ ati anathematis unculo co¬
sirmatitest. u t oblata a fidelib luminiatl nã¬
simi patroni ac ꝓtectoris nostra maixus¬
memnorie tradete: quẽ ompc de apud se digna¬
tus ẽ spetialem date pro nõs incertesile diguse
es: em cru asiduie orat propopło sa et pho
habita torib: huiuo sc̃ĩ suimonosters. Tempo¬
re idit. quo eundẽ beatum uirũ apd cttum
peronam miraculis cortiscate hii aui uit sue¬
runt et uiderũt et manib tractauerunt nob̾ qui
in eiꝰ głiosa sede remansimus quanti eã haberet mi¬
rabili operatione patefecit. Erat eñi ante altare uͥ
ip̃e p̃tioso reqͥescit corpore lampas ardẽs: que nul¬
lo mͦ die noctuq extinguebat᷑: quia quãius modi¬
cum abesset corporaliter: non tam̃ deerat spũialit̾.
Is itaꝙ qui eccłie officio p̃erat cepit secum cogitã¬
do dicere quoniam idem luminare inuanũ arde¬
bat. eoqͣd̾ corpꝰ bĩ marculfi in p̃senti non esset:
non considerans ibidem dñicum corpꝰ qͦd̾ maus

Expanded text:
muni statutum atque anathematis vinculo confirmatum est ut oblata a fidelibus luminaria nunsimi patroni ac protectoris nostri Marculmemoriae tradere, quem omnipotens Deus apud se dignatus est specialem dare pro nobis intercessorem. Ipse est enim qui assidue orat pro populo suo, et pro habitatoribus hujus sancti monasterii sui. Tempore igitur quo eumdem beatum virum apud ca miraculis coruscare hi qui interfuerunt et viderunt, et manibus tractaverunt, nobis, qui in ejus gloriosa sede remansimus, quanti eam haberet mirabili operatione patefecit. Erat enim ante altare ubi ipse pretioso requiescit corpore, lampas ardens, quae nullo modo die noctuque exstinguebatur, quia quamvis modicum abesset corporaliter, non tamen deerat spiritualiter. Is itaque qui ecclesiae officio praeerat, coepit secum cogitando dicere quoniam idem luminare in vanum ardebat, eo quod corpus beati Marculfi in praesenti non esset, non considerans ibidem Dominicum corpus quod majus
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras noctis in buulica si ee eierit. ati¬
uerũ tamen qm̃ nichil fit in terra sine causa. et beato
beneagendũ aliquando u̾bis. aliquando nos am¬
monet ipsis miraculoꝵ exẽplis: curemus huiꝰ
sc̃i ac bĩ patroni nr̃i marculfi ante cuius sacros
cineres excubamus cuius etiam memoriã hodie
sollempnit̾ celebramus: curemꝰ inquã huiꝰ patro¬
cinium querere: obsecrantes ut suis piis p̃cib
fuget tenebras cecitatis et ignorantie nr̃e: impe¬
tret nob̾ lucem celestis gr̃e: qua illuminati oꝑa
tenebrarum abiciamus piisq uitenti actib
armis lucis induam᷑. his quoq muniti princi¬
pem tenebrarũ ꝓteramus: sic etiam uictoria
potiti conditori lucis ad herere meream᷑: qui ui¬

Expanded text:
tenebras noctis in basilica sua esse abhVerumtamen quoniam nihil fit in terra sine causa, et beato bene agendum aliquando verbis, aliquando nos admonet ipsis miraculorum exemplis; curemus hujus sancti ac beati patroni nostri Marculfi, ante cujus sacros cineres excubamus, cujus etiam memoriam hodie solemniter celebramus; curemus, inquam, hujus patrocinium quaerere, obsecrantes ut suis piis precibus fuget tenebras caecitatis et ignorantiae nostrae, impetret nobis lucem coelestis gratiae: qua illuminati opera tenebrarum abjiciamus, piisque intenti actibus armis lucis induamur; his quoque muniti principem tenebrarum proteramus: sic etiam victoria potiti, Conditori lucis adhaerere mereamur, qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
pnerandi patres ac dilecti fr̃s quos indo¬
mo sua d̾s habitare facit unanimes: ex¬
hortionis nostre alloquia immo diuine uir¬
tutis in signia beati marculfi meritis ostẽsa
uestroꝵ benigne ꝑcipiant aures. Salomo¬
ne testaute immo spũ scõ salomonĩs ore
loquẽte didicimus. quia głia regum cela¬
re uerbume glia uero dei inuestigare sermo¬
nem. Qua ꝓpt̾ dilectissimi ur̃a. dilectio no

Expanded text:
nerandi Patres ac dilecti fratres, quos in domo sua Deus habitare facit unanimes, exhortationis nostrae alloquia, imo divinae virtutis insignia beati Marculfi meritis ostensa vestrorum benigne percipiant aures: Salomone testante, imo Spiritu sancto Salomonis ore loquente, didicimus quia gloriam regum celare verbum, gloria vero Dei investigare sermonem . Quapropter, delictissimi, vestra dilect
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ. in regła. Illi qui aliq̾d iidebãt᷑
in scło nõ habeant fastidio fres qui
ad illam societatem ex pauꝑtate ite¬
nerũt. Magis añ studeant ñ de parẽ
tũ dignitate. s de paupetũ fratrum

Expanded text:
us, etiam illi qui aliquid esse videbantur in saeculo, non habeant fastidio fratres suos, qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt: magis autem studeant non de parentum divitum dignitate, sed de pauperum fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
est puleritudo iusticie. tanta: ocũdi¬
tas lucis eterne. hoc ẽ ĩ cõmutabilis
ueritatis atq sapĩe. ut ⁊̃ si t̃i liceret
amplius in ea man̾e qͣm uniꝰ diei
mora. pp̃ hoc solũ innum̃abiles an¬
ni hiiuis uite pleni deliciis. ⁊ t̾cũflu¬
entia temꝑaliũ bonoꝵ recte m̾itoꝵ
contempn̾ent᷑. Non enĩ puo aut flo
affectu dc̃m est: qm̃ melior est dies

Expanded text:
ustitiae, tanta jucunditas lucis aeternae, hoc est incommutabilis veritatis atque sapientiae, ut etiamsi non liceret amplius in ea manere quam unius diei mora, propter hoc solum innumerabiles anni hujus vitae pleni deliciis et circumfluentia temporalium bonorum recte meritoque contemnerentur. Non enim falso aut parvo affectu dictum est: Quoniam melior est die
Abbreviated transcription (Latin):
derint. multum eis arbitrer ꝓ futura ut non indige¬
at libris post haec heronimi coherceri. Sed tu illa
potis euolue quae coeꝑas: et illud quod aduersus
falsam ustitiat̃ dicturũ te. ẽẽ. ꝓmiseras. prode docum¬
m.Nam ut uere tibi fatetr: nullo pernitio
malo intra gallias labortemus. Ita faciã postumianꝰ
inquit: nec te dutius tenebo suspensum.IU.¬
boresc ens quibam Ex asia ꝑrt¬
diues opib. genere clarus. habens uxorem et filiũ

Expanded text:
derint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigederint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum: nam, ut uere tibi fatear, nullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. Adulescens quidam ex Asia praediues opibus, genere clarus, habens uxorem et filiu
Abbreviated transcription (Latin):
si uel de modico ei aliqua uirtutis signa surcederent:
angłm se putaret cetͣum cum neq oꝑe neq uirtute
c̃sp̃icinis sit: Siquis clericꝰ suerit effectus. dilatat ẽtinuo
fimbrices suas: gaud& salutationib inflatur occursionib:
ipse etiã ubiq discurrit. Et qui ante pedib aut asello
ac uili cellula contentus habitare. Erigit celsa laquea¬
ria: construit multa conelauia÷ sculpit ostia pingit
armaria: uestem respuit grossiorem: indum̃tũ molle
desiderat. Atq haec car̃is uiduis ac familiarib man¬
dat tributti uirginib: Illa ut bẏrrum rigentem. haec
ut fluentẽ texãt lucernã Uerum haec discribenda
nordatius beto uiro hieronimo relinquamꝰ : ad ꝓposi¬
tum reuertamur. Tu uero in quit gallus m̃s. nescio
quid hieromino reliqueris disputandum. Ita breuiter
uniuersa nr̃oꝵ instituta complexus es. ut pauca haec
tua uerba si equanimit᷑ acciperint. et pacient᷑ expen¬

Expanded text:
nferantur. quodsi uel de modico ei aliqua uirtutis alicuius signa succederent, nferantur. quodsi uel de modico ei aliqua uirtutis alicuius signa succederent, angelum se putaret. ceterum cum neque opere neque uirtute conspicuus sit, i ei quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur occursibus, ipse etiam ubique dis currit: et qui antea pedibus aut asello ac nili cellula contentus habitare erigit celsa laquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, adque haec caris uiduis ac familiaribus mandat tributa uirginibus, illa ut byrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expen
Abbreviated transcription (Latin):
ille quis ignis atq uirtutib toto oriente uulgatus. ille
ad cuiis limina popłi ante confluxerant. ad cunꝰ fores
sũmae istius scłi se prostrauerant ꝑotestatiss .  correptus
a dcemone. ẽ. tentus in uinculis: Omĩa illa quae iN¬
ergumini solent ferre perpessus: quinto demũ mense
purgatus. ẽ.Non tantũ daemone sed quod illi erat
iitiłius. atq optatius uanitate sed mͥ ista replicanti
nr̃a infelicitas. nrã occurrit infirmitas. Quis enĩ nr̃m
est. quem siunus homunculus humilis salutauerit. aut
fatuis atq adulantib uerbis femina una laudauerit.
non continuo elatus sit suꝑbia: non statim inflatus
sit uanitate: ut etiã si non habectt conscientiã scĩtatis.
tam̃ quia uł stultoꝵ adulatione aut fortassis erroris
sc̃s. eẽ. dicatur scĩssimũ se putabit. Iam uero si ei mu¬
nera crebra mittantur: dĩ se magnificentia ad serit ho

Expanded text:
ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saeculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone est retentus in uinculis: omnia demum illa, quae energumeni solent ferre, perpessus quinto mense purgatus est non tantum daemone, sed, quod illi erat utilius adque optatius, uanitate. Sed mihi ista replicanti nostra infelicitas, nostra occurrit infirmitas. quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis salutauerit aut fatuis adque adulantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? ut, etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen, quia uel stultorum adulatione aut fortasse errore sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit! iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia adseret hono
Abbreviated transcription (Latin):
ties manum illius uestemq contingerant. non uoe¬
merito credider᷑. Hic ferebatur omni. potu in ꝑpetuum
penitus abstinere: ac pro çibo.Tibi sulpiti. in aurem loqͣr
ne gallus hoc audiat. Septem tantũ caricis sustentari
interet scõ uro ut ex urcute honor: ita ex honore uani¬
tas coepit obrepere. Quod malũ ille ubi pͥmũ potuit
enare grassari. dui multũq discutere conatus
sed repelle p̾oenitus uel tacita conscientia uanitas. per¬
seuerante uirtute non potuit ubiq nom̃ eius dȩmones
fatebantur: excludere a se confluentiũ popłos ñualebat:
uirus interim latens serpebat inpectore: Et cuiꝰ nutu
caliorũ corporib daemones fugabantur. se ipsu
tis cogitationib uanitatis purgare non poterat. Totis
igiturꝰ p̃cib conuersus ad dm̃ fertur orasse: ut ꝑmis¬
sa in se m̃sib quinq diaboli potestate. similis his fier&.
quo ipse curauerat: quid multis morer: Ille prȩpotens.

Expanded text:
tiens manum illius uestemque contigerant, non intiens manum illius uestemque contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu multumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens,
Abbreviated transcription (Latin):
manens. quantũ oboedientia meruit. et quantũ fides
possit ostendit. Sed mͥe dies ante deficiet: quam
TO UOBIS ADUUE PRECIARA
memorabo : quorum unum egregum erit. aduersus
inflationem misere uanitatis exemplũ. altum aduersus
falsum. iusticiã non medioere docum̃tum: Quidam
ẽrgo ses sugandorum de corporib obsessis dȩmonum.
Incredibilĩ preditus potestate: in audita per singulos dies
signa faciebat: non solum enim prȩsens neq uẽrbo tantũ
sed absens quoq int̾dum cilicu sui simbriis aut epłis
missis corpora obsessa curabat. Hic ergo mirũ iN
modum frequentabatur a popłis: ex toto ad eum or¬
be uenientb: taceo de minorib Praefecti comitesq
ac diuerscrũ uidices potestatum. pro forib illius sepe
iacuerunt. Ei p̃i quoq scĩssimi sacerdotali auctoritate
deposita. contingi seͣaͦtq benedici humilit̃ postulan¬
tes. Scĩficatos se ac diuino munere inlustratos. quo¬

Expanded text:
manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides possit, ostendit. sed me dies ante deficiet, quam uo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos, quo
Abbreviated transcription (Latin):
extrema pacientiam casu abbas storacinã uirga᷑
iam pridem aridam manu gerebat. Hanc solõ
fixcit : atq illi aduenae id oꝑis imponit. ut tam diu
uirgulae aquam irriguam ministraret. donec quod cont᷑
ominem naturut̃ erat lignum aridum in solo arente in¬
uesceret Subiecuis aduena durae legis imꝑio ⁊ aquam
ꝓpriis humeris cotidie conuehebat. quae a nilo flumine
ꝑ duo ferme milic petebatur. Iamq emenso anni spa¬
tio. labor non cessabat oꝑantis: et de fructu oꝑis spes
ẽẽ. non pot̾at. Tam̃ oboedientiȩ uircus. in labore dura¬
bat sequens quoq annus. uͦnum laborem iam ałfeco
stis eludit. Tertio demũ succedentiũ temporũ labente
curriculo. cum neq nocte neq int dit aquaruis ille
nireessaret oꝑator uirgu floruit: ego ipsam ex illa
iungula arbusculam quae hodieq intra atrium mo¬
nãsteru est ramis uirentib uiri : quasi in testimoniũ

Expanded text:
extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi aduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium temporum labente curriculo, cum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, quae hodieque in atrio monasterii ramis uirentibus quasi in testimonium