comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. tristẽ effectũ: s sancti
desiderii et spũał feruo¬
ris affectum ueneram᷑.
Qmͣꝙͣ nec infirmitatis eiꝰ
effectus: usꝙqͣ plangeri¬
dꝰ sit ⁊ dolendus. Quid
enim si uoluit sapientia
dei. ꝑ infirma pocius ho¬
minis illius. tot tantaz
confundeꝰ fortia mundi
huiꝰ:. Quid uͦ aliqñ pro
qualibet infirmitate eiꝰ
remansit infectũ: qd̵ per
eũ scd̃m datã cͥ grãm fi¬
eri oporteret᷑. Quis enim
nr̃a etate qͣntũ uis robu¬
sti corporis et accurate
ualitudinis. tanta ali¬
qnͣdo fecit: qnta iste fe¬
cit et facit. moribundꝰ
et languidꝰ ad honorem
dei ⁊ scẽ eccłie utilitatẽ:
Qmͣtũ postea numerũ
hoĩnum u̾bo et exemplo
traxit de scło: nõ solũ
ad conu̾sionẽ. sed ad per¬
fectionẽ. Quantas ex
eis ꝑ totũ xp̃iañ orbem
constituit domos seu
ciuitates refugii: ut qͥ¬
teia et etͥne mor is rei
iudicati fu̾int. reminis¬
cantur. ⁊ conu̾tant᷑ ad do¬

Expanded text:
ejus tristem effectum; sed sancti ejus tristem effectum; sed sancti desiderii et spiritualis fervoris affectum veneramur. Quanquam nec infirmitatis ejus effectus usquequaque plangendus sit et dolendus. Quid enim, si voluit sapientia Dei per infirma potius hominis illius tot tantaque confundere fortia mundi hujus? Quid vero aliquando pro qualibet infirmitate ejus remansit infectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis enim nostra aetate, quantumvis robusti corporis, et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste fecit, et facit moribundus et languidus, ad honorem Dei, et sanctae Ecclesiae utilitatem? Quantum postea numerum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo non solum ad conversionem, sed ad perfectionem? Quantas ex eis per totum Christianum orbem constituit domos seu civitates refugii, ut qutem, et aeternae mortis rei judicati fuerint, reminiscantur et convertantur ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
homines medici ⁊ mirabã-¬
tur: tanꝙͣ uim eũ in se¬
ip̃o. causabant᷑ inferre na-¬
ture. ac si agnus adara¬
trũ alligatus arare co-¬
geretur: Nam cũ crebra
illa ex corruptione stoma¬
chi. per os eiꝰ incligeste
cruditatis eruptio. aliis
inciperet eẽ molestior
maxime autẽ in choro
psallentiũ. ñ tñ illico
collectas frm̃ deseruit:
S iuxta locũ stacionis
sue. procurato ac defos¬
so in t̾ra receptacło dolo¬
ris illiꝰ: Sic aliqñ diu ꝓ¬
ut potuit necessitatem
illã transegit. At ubi
ne hoc quidẽ ꝑmisit in to¬
lerantia rerũ: tũc. demũ rei
collas deserere. et seorsum
secũ hĩtare cõpulsus est:
siue consolationis gr̃a. si¬
ue liscipline claustralis
necessitate. conuentui fͣ
trũ eũ aliqñ oportebat in¬
dereẽ. Et hec fuit tristis
iLa necessitas: qua pͥmo
sc̃a illa fr̃nitas sc̃e illius
pat̾nitatis iugi consortio.
carere posse coatta est.
In quo dolemꝰ quidẽ et
plangimꝰ infirmitatis

Expanded text:
homines medici, et mirabanhomines medici, et mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus arare cogeretur. Nam cum crebra illa ex corruptione stomachi per os ejus indigestae cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, maxime autem in choro psallentium, non tamen illico collectas fratrum deseruit; sed juxta locum stationis suae, procurato ac defosso in terra receptaculo, doloris illius sic aliquandiu, prout potuit, necessitatem illam transegit. At ubi ne hoc quidem permisit intolerantia rei, tunc demum 1248 collectas deserere, et seorsum secum habitare compulsus est, solationis gratia, sive disciplinae clanecessitate, conventui eum fratrum aliquando oportebat interesse. 49. Et haec fuit tristis illa necessitas, qua primo sancta illa fraternitas sanctae illius paternitatis jugi consortio carere posse coacta est. In quo dolemus quidem et plangimus infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
b robur ad dendũ: corpꝰ
suũ uariis infirmitati¬
b ꝑ se actenuatũ. ieiu¬
niis insuꝑ et uigiliis.
sine int̾missione acteren
do. Orabait stans clie no¬
ctuq donec ienua eius
infirmata a ieiunio et
pedes eiꝰ a labore inflati:
corpꝰ sustinere ñ posserit.
ulto tẽꝑe et ꝙͣdiu oc¬
cultum ẽẽ potuit. cili¬
cio ad carnem usus est:
ubi uͦ sciri aduenit. con¬
tinuo illud abiciens. ad
cõmunia se conu̾tit. Ci¬
b eiꝰ cũ pane lac. uł aqͣ
oecoctionis leguminum:
uł pultes qͣles infantib
fieri solent. Cetera uel
eiꝰ infirmitas nõ recipie¬
bat: uł parsimoĩe stu¬
dio ip̃e recusabat. Uino
si qũ utebat᷑. raro ⁊ ni¬
mis modico: cum magis
aquã et infirmitati sue
et appetitui compet̾e te¬
staretur. Sic aũt affec¬
tus et co afectꝰ a cõmuni
fr̃m labore. seu diurno.
seu nocturno. uix se ali¬
qũ paciebat᷑ ẽẽ excusatũ
seu ab occupatõib et labo¬
rib ministerii sui. Uide¬

Expanded text:
us robur addendum, corpus us robur addendum, corpus suum variis infirmitatibus per se attenuatum, jejuniis insuper et vigiliis sine intermissione atterendo. 39. Orabat stans die noctuque, donec genua ejus infirmata a jejunio, et pedes ejus 1079 a labore inflati, corpus sustinere non possent. Multo tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus est: ubi vero sciri advertit, continuo illud abjiciens, ad communia se convertit. Cibus ejus cum pane lac, vel aqua decoctionis leguminum, vel pultes, quales infantibus fieri solent. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et infirmitati suae et appetitui competere testaretur. Sic autem affectus et confectus, a communi fratrum labore, seu diurno seu nocturno, vix se aliquando patiebatur esse excusatum, seu ab occupationibus et laboribus ministerii sui. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
diclicit aliquaten et con¬
sueuit. homo cũ hominib
ẽẽ. et intelligere suꝑ ege¬
num et pauꝑem. compa-¬
ciendo infirmitatib ho¬
minũ: utinã se cirea se¬
mecip̃m talem exhibuiss.
qualem erga cet̾os: tam
benignũ tã discretũ. tã
sollicitũ. S continuo cũ
ab antiue illius obedien¬
tie uincło solutꝰ. et sui in¬
ris effectꝰ est uelud ar¬
chus distentꝰ ad pͥstinũ
rigorẽ. et si cut torrens de¬
tentus et dimissus. ad pͥ¬
oris cursus ꝯsuetudinem
reu̾sus est. qͣi repetens a
boris iit̾missi. Hideres ho¬
minẽ imbecillẽ ⁊ langui-¬
dũ. conari ⁊ aggredi q̃ꝯ
uellet. minꝰ considerare
qͥd posset: sollicitũ pro
omnib. circa seip̃m ne¬
gligentẽ. om̃ib ĩ omnib
aliis obedientissimũ: s de
seip̃o uix aliqũ. seu cari¬
tati seu potestati obedi-¬
entẽ. Sẽꝑ eñi pͥora sua
uulla reputans. maiora
moliebat᷑: ad ñ ꝑcendũ
corꝑi. ad studiis spũali-¬

Expanded text:
didicit aliquatenus et condidicit aliquatenus et consuevit homo cum hominibus esse, et intelligere super egenum et pauperem, compatiendo infirmitatibus hominum; utinam se circa semetipsum talem exhibuiset qualem erga caeteros, tam benignum, tam discretum, tam sollicitum! Sed continuo, cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus, et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus, ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a boris intermissi. Videres hominem imbecillem et languidum conari et aggredi quaecunque vellet, minus considerare quid posset; sollicitum pro omnibus, circa seipsum negligentem; omnibus in omnibus aliis obedientissimum, sed de seipso vix aliquando seu charitati, seu potestati obedientem. Semper enim priora sua nulla reputans, majora moliebatur ad non parcendum corpori, ad studiis spiritualib
Abbreviated transcription (Latin):
miticã ducentib. quomͦ
cũ aliqñ ad horã refecti¬
onis uentũ ẽẽt. amari¬
tudo quedã mortis ĩ olla
illa ꝓphica olla ur̃a est.
nil in se nͥ amaritudinẽ hñs.
Parina uͦ amaritudinẽ
in dulcedinẽ conuertens
grãm dei oꝑano est ĩ uob̾.
Sumite gͦ securi et cum
grãrum actione: qd̾ cũ
nat᷑alit̾ minꝰ aptũ fu̾it
usib humanis: ad hoc
ꝑ grãm dei ur̃is est usib
aptatũ uͭ utamini et co-¬
medatis. In quo si in obe¬
dientes et increduli ꝓma¬
necis. resistitis spũi scõ:
et gr̃e eiꝰ ingrati estis.
Ec ergo
fuit in tẽpe illo
sb̾ abbẽ b̾nardo
et magist̾i̾o eiꝰ in claris¬
sima et carissima ualle
illa. spũaliũ scola studi¬
o huc feruor igusaris
discipline: oĩa eo faciente
et ordinante. et tab̾nacu¬
lum deo in t̾ris edisicante.
scd̾m exemplar qd̾ ei ĩ mõ¬
te ostensũ est: cũ ĩ solteu¬
dine cist̾ciensi cũ deo cum
deo in nube habitaret. Et
utinã post rucdimenta pͥ¬
me conu̾sationis postqmͣ

Expanded text:
miticam ducentibus, quomodo, cum aliquando ad horam refectionis ventum esset, amaritudo quaedam mortis in olla illa prophetica, olla vestra est, nil in se nisi amaritudinem habens: farina vero amaritudinem in dulcedinem convertens, gratia Dei operans est in vobis. Sumite ergo securi, et cum gratiarum actione, quod cum naturaliter minus aptum fuerit usibus humanis, ad hoc per gratiam Dei vestris est usibus aptatum, ut utamini et comedatis. In quo si inobedientes et increduli permanetis, resistitis Spiritui sancto, et gratiae ejus ingrati estis. ec ergo fuit in tempore illo sub abbate Bernardo et magisterio ejus in clarissima et charissima valle illa spiritualium schola studiorum: hic fervor regularis disciplinae, omnia eo faciente et ordinante, et tabernaculum Deo in terris aedificante secundum exemplar quod ei in monte ostensum est, cum in solitudine Cisterciensi cum Deo in nube habitaret. Et utinam post rudimenta primae conversationis, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
sue memorie eidelit̾ com¬
mendatũ. inimicã esse a¬
nime ominẽ delectationẽ
carnis: qͥcqͥd carnẽ cum
qͣlibet delectatione nu-¬
trire uideret᷑. fugiendũ
arbitrabant᷑. Quasi eĩ
peł aliã uiã reduci se
putabant. in regionẽ
suam. cũ p̾dulcedine a¬
moris interioris. amara¬
eque ac dulcia delecta¬
biliter edendo. delectabi¬
liꝰ uiuere sibi uiderent᷑
iu heremo: ꝙ̃ pͥus uixis¬
sent in scło. Cumq ĩ hoc
aliqñ adiudiciũ predcĩ
cathaleunensis ep̃i. qui
tunc forte aderat res
delata est. Suꝑ quo uir
ille potens in uerbo. ser¬
monẽ ad eos agg̾ssus. ad
eũ finẽ ꝑduxit: ut om¬
nẽ hoĩem qͥcũꝙ dona d̾i
recusau̾it ꝓpt̾ grãm d̾i.
inimicũ ẽẽ gr̃e di. et

Expanded text:
emoriae fideliter commendatum, inimicam esse animae omnem delectationem carnis, quidquid carnem cum qualibet delectatione nutrire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim per aliam viam reduci se putabant in regionem suam, cum prae dulcedine amoris interioris, amara aeque ac dulcia delectabiliter edendo, delectabilius vivere sibi viderentur in eremo quam prius vixissent in saeculo. 37. Cumque in hoc aliquando ad judicium praedicti Catalaunensis episcopi, qui tunc forte aderat, res delata est. Super quo vir ille potens in verbo, sermonem ad eos aggressus ad eum finem perduxit, ut omnem hominem, quicunque dona Dei recusaverit propter gratiam Dei, inimicum esse gratiae Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
lumen inuenerũt. Cet̾m
sepedĩt bĩ uiri fr̃. ne ip̃o
quidẽ poterat cõpesci mi¬
racło quominꝰ inc̾paret
eum: et p̾sumptionis ar¬
gueret. qd̃ acqͥeuerit tã¬
gere hominẽ tanta si qͥ¬
dem caritate pro eo solli¬
citus erat.
cidit. ut auũ els̃
eiꝰ galdricꝰ qͥ ⁊ ip̃e zelo si¬
mili eiꝰ mansuetudinẽ
sicut p̾diximꝰ. duris incre¬
pationib obruebat: gra¬
uissimis febͥb laboraret
Demũ in grauescente mor¬
bo: ip̃a doloris magnitu¬
dine suꝑatꝰ. abbatẽ hũi¬
li obsecratione compellit.
ut sui misereat᷑.: ⁊ opem
breuit̾ ꝙ cõmemorans.
crebras suꝑ huꝰmodi ob¬
iurgatõnes ip̃iꝰ. et oppo¬
absced̾e̾ iubet. Nec mo¬
ra adimperiũ eiꝰ reliqͥd
eum febris: ex ꝑtũ in
semetip̃o qd̃ in ceti̾s argue¬
bat. Idem qͦ galdricꝰ cum
ĩ claraualle abqͣntos i ã
pageret auros. feruens
sp̃u. et tocius boni emu¬
lator ex hac luce migͣuit.
Qui ante unã fere horã

Expanded text:
lumem invenerunt. Caeterum lumem invenerunt. Caeterum saepe dictus beati Viri frater ne ipso quidem poterat compesci miraculo, quominus increparet eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitus erat. cidit ut avunculus ejus Galdricus, qui et ipse zelo simili ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili obsecratione compellat ut sui misereatur, et opem breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et oppoabscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam peregisset annos, fervens spiritu et totius boni aemulator, ex hac luce migravit. Qui ante unam fere horam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ clisposuit domui sue: e
elemosinas dedit: ⁊ sic de¬
mũ xp̃iano more. in bo¬
na spe miscd̾ie dei aĩam
exalauit..
Euercebat᷑ aliqũ
obuiã hũit mulierem.
paruulũ filiũ in brachiis
deportantẽ quẽ de longe
actulerat ad eum: ab ut̾o
matris hũtem manum
aridam et brachiũ totũ.
Motꝰ autẽ lacrimis ma¬
tris et p̾cib. iussit pue¬
rum deponi: Ec̃aq or̃one
continuo signans puerũ.
et brachiũ et manum
eius: clixit mulieri ut
uocaret filiũ suũ. uoca¬
uit illa infantẽ ⁊ ille
accurrit: et utroq bra¬
chio amplexatꝰ matrem
suã. sanus factus ẽ ex ea
hora. rant autẽ huiꝰ
beati uiri fres et filii spa¬
rituales mirantes. super
his q̃ audiebant: ⁊ uide¬
bant de eo. Nec tñ more
carnaliũ. in głam eleua-¬
bant᷑ humanã. S iuue¬
nili eiꝰ etati et noue ad¬
huc conu̾sationi. spũali.
sollicitudine metuebant.
In quo nimirũ ⁊elo gal¬
dricus anuncłs eiꝰ. et gui¬

Expanded text:
et disposuit domui suae, et et disposuit domui suae, et eleemosynas dedit: et sic demum Christiano more in bona spe misericordiae Dei animam exhalavit. 44. Revertebatur aliquando obviam habuit mulierem parvulum filium in brachiis deportantem, quem de longe attulerat ad eum, ab utero matris habentem manum aridam, et brachium tortum. Motus autem lacrymis matris et precibus, jussit puerum deponi; factaque oratione continuo signans puerum, et brachium et manum ejus, dixit mulieri ut vocaret filium suum. Vocavit illa infantem, et ille accurrit, et utroque brachio amplexatus matrem suam, sanus factus est ex ea hora. 45. Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales mirantes super his quae audiebant et videbant de eo. Nec tcarnalium in gloriam elevabantur humanam, sed juvenili ejus aetati et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitudine metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Gui
Abbreviated transcription (Latin):
pate in grauamẽ pauꝑi
consuetudines dimittant᷑.
loquetur adhuc. et suoꝵ
confessionẽ faciet delictoꝵ:
cliuina ꝙͦ suscipiet sacra¬
menta deuotꝰ. Mirantur
omnes: letatur filiuo: Sa¬
milia omnis exultat qͥe¬
quid p̾cipit homo dei fir¬
miter ei ꝓmictit᷑. ⁊ im¬
plecur. Cet̾m fr̃ eiꝰ ge¬
rardꝰ et galdritꝰ auuncłs
ñ parũ teriti et turbati:
secretius eũ suꝑ tali pro¬
missione conuenerunt:
clurius arguunt. acrius
inuehuntur. Quib bre¬
uiter simplicit̾q respon¬
dens: facile inquid face̾
pot̃ deus: qd̃ clifficile c̾¬
dere uos potestis. Itaꝙ
post secretã or̃onẽ: ad
oblationẽ sacrificii im¬
mortał accedit. Quo of¬
tem: rogare obnixiꝰ. ut
uir dei festinaret ad eũ
Cui etiã post oblatum
sacrificiũ uenienti. cum
lacrimis et gemitu pcc̃a
confessus. diuina sacra¬
menta suscepit: ⁊ duob
post hec aut tͥb dieb
uiuens et loquens. ea ⁊
retractione seruari. Sed

Expanded text:
rpatae in gravamen pauperum rpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur, loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet sacramenta devotus, » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat: quidquid praecipit Homo Dei firmiter ei promittitur, et impletur. Caeterum frater ejus Gerardus, et Galdricus avunculus, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facile, » inquit, « facere potest Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem, ad oblationem sacrificii immortalis accedit. Quo ofjam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui etiam post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit: et duobus post haec aut tribus diebus vivens et loquens, ea maretractatione servari. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
legentib resigno.xxx.
hoc fuit: qd̾ ĩ manu
serui sui. mundo celebre
xp̃c effecit. Cum aliqnͣ¬
tos iam in elaraualle
explesset. annos. contigͣ
uirũ nobilẽ et ip̃iꝰ quoq
scd̃m carnẽ ꝓpinquum
iob̾tũ de firmitate. quod
est opidũ ꝓximũ monast̾io
grauit infirmari. Qui
subito p̾occupatꝰ: amisit
penitus intellectũ pari¬
ter et loquelam. Unde etrã
affligebant᷑ dolore: quod
sine confessione ⁊ uiatico.
uir magnific᷑ ⁊ magnifi¬
ce honoratꝰ obiret. Cucur¬
rit nuitꝰ ad abbẽm: neq
enĩ tẽ ĩ monast̾i̾o erat. Ue¬
nit ⁊ inuenit eũ iã tri¬
duo sic iacentẽ. Cõpassus
autẽ homini. s ⁊ motus
lacrimis filii eiꝰ sił et
languentiũ cet̾oꝵ: confi¬
sus est de miscdia dei: et
sermonẽ magnificũ ꝓtu¬
lit clicens eis. Notum
uob̾ est. qd̾ in płib homo
iste grauauit eccłias: op¬
p̾ssit paupes: offendit dm̃.
Si mͥ creditis. ut ecclesiis
restituant᷑ ablata. et usͦ¬

Expanded text:
legentibus resigno. legentibus resigno. hoc fuit, quod in manu servi sui mundo celebre Christus effecit. Cum aliquantos jam in Clara-Valle explesset annos, contigit virum nobilem, et ipsius quoque secundum carnem propinquum, Josbertum de Firmitate, quod est oppidum proximum monasterio, graviter infirmari: qui, subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filaffligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et motus lacrymis filii, simul et lugentium caeterorum, confisus est de misericordia Dei, et sermonem magnificum protulit, dicens eis: « Notum vobis est, quod in pluribus homo iste gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit Deum. Si mihi creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usu
Abbreviated transcription (Latin):
satione conuentꝰ. plus so¬
lito seq̃straret: hec pͥma.
cepit eẽ occasio. ut qͣsi
hominib de scło expositus.
quoꝵ iam ad eũ mltitudo
magna confluebat. ip̃e
⁊̃ p̾sentiã suã liberiꝰ ac li¬
beraliꝰ cõmodans u̾bũ ui¬
te p̾dicaret. Cũꝙ ⁊ lon¬
giꝰ aliqũ a monasterio
pro causis eccłie ꝯmuni¬
b obedientia traheret᷑.
non posset. et agere q̃
dei st̃ ñ cessaret: sic in
breui apud homines in¬
notuit: ut eccłia dei
tam utili membro in
corꝑe suo reꝑto. uti ad
qd̾cumq oportebat nõ
clissimislaret. S ⁊ licet
a pͥmo flore in euntis
etatis fruct bn sp̃c sen ꝙer
habiuidau̾it: ab hoc tñ tẽ¬
ꝑore. copiosius ei addita ẽ
sicut apłs dicit manifes¬
tatio sp̃c adutilitatẽ ser¬
mo .l. fecundior sapientie
tiones uͥtutum: et cliu̾¬
saꝵ opitulatõnes sanita¬
tũ. Quoꝵ quedã q̃ c̾ta
narratione dlidici. qua
fide a fidelib mͥ uiris. as¬
signata st̃: eadẽ. et ipse

Expanded text:
rsatione conventus plus sorsatione conventus plus solito sequestraret, haec prima coepit esse occasio ut, quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius commodans, verbum vitae praedicaret. Cumque et longius aliquando a monasterio pro causis Ecclesiae communibus obedientia traheretur,non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret, sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat non dissimularet. Sed et licet a primo flore ineuntis aetatis, fructibus Spiritus semper abundaverit, ab hoc tamen tempore copiosius ei addita est, sicut Apostolus dicit, manifestatio Spiritus ad utilitatem ; sermo scilicet fecundior sapientiae tiones virtutum, et diversarum opitulationes sanitatum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, qua fide a fidelibus mihi viris assignata sunt, eadem et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ex tũc usq hodie digniorẽ
quandã apd̾ homines ei
efficit reu̾entiã: ⁊ in re¬
uerentia auctoritatẽ: et
in auctoritate obedienti¬
ani. Iam tũc en̾i ad opus
p̾dicatõnis diuinitꝰ apta¬
batut ad qd̃ ut supͣdc̃m
est. ex utero matris sue
cũ destimonio diuine
reuelationis olim fue¬
nis et sb̾iectionis ⁊ prela-¬
tionis sue. ip̃o ordinante
quo et agente congruo
ordine ad hoc instituebat᷑..
et ignorans quid de se fie¬
ret nõ solũ monastico. s
et omni eccłiastico ordini.
in hoc p̾parabatur. Et pͥ¬
mũ quidẽ circa resuscitã-¬
dũ in monastico ordine
antiquo religionis feruo¬
rẽ. pͥmicias iuuentutis
due declicauit: exemplo
et u̾bo in conuentu frm̃
intra scepta monasterii.
ad hoc om̃i studio uacãs.
Postmodũ autẽ cum ad
alium uite et conu̾satio¬
nis ordinem infirmitate
corpis cogeret᷑: ⁊ sicut
cltm̃ est. necessitas in fͥ¬
nũtatis. et ordo necessi¬
tatis. a cõm eni eũ conu̾¬

Expanded text:
extunc usque hodie digniorem extunc usque hodie digniorem quamdam apud homines ei efficit reverentiam, et in revenrentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuenis, et subjectionis, et praelationis suae, ipso ordinante quo et agente, congruo ordine ad hoc instituebatur; et ignorans quid de se fieret, non solum monastico, sed et omni ecclesiastico ordini in hoc praeparabatur. Et primum quidem circa resuscitandum in monastico Ordine antiquae religionis fervorem, primitias juventutis suae dedicavit, exemplo et verbo in conventu fratrum intra septa monasterii ad hoc omni studio vacans. Postmodum autem, cum ad alium vitae et conversationis ordinem infirmitate corporis cogeretur, et, sicut dictum est, necessitas infirmitatis, et ordo necessitatis a communi eum conve
Abbreviated transcription (Latin):
mis regiorub fames in¬
ualuit: Seruoꝵ autem
suoꝵ horrea. dñi benedc̃o
cumulauit. Si qͥdẽ usꝙ
ad annũ illũ: nnꝙͣͣ eis
laboris sui annona suffi¬
cerat. S et tũc quoq p̾t
mensem collectã. cdilige̾¬
ter om̃ib supputatis: uix
usq ad pascha sͥ eam pꝰse
sufficere estimabant. Cũ
autẽ em̾e uellent. sũptꝰ
non inuenerũt: qd̃ longe
carius solito uenderetur.
Itaq ab ip̃o tẽꝑe qͣdrage¬
simali: pauꝑm ad eos maxi¬
ma multitudo confliucit.
Quib erogantes fidelit̾
qd̾ hebant: clño benedicẽ¬
te ex modica illa ãnona
usq ad messem ip̃i parit̾

Expanded text:
es invaluit: servorum autem suorum horrea Domini benedictio cumulavit. Siquidem usque ad annum illum nunquam eis laboris sui annona suffecerat. Sed et tunc quoque post messem collectam, diligenter omnibus supputatis, vix usque ad Pascha sibi eam posse sufficere aestimabant. Cum autem emere vellent, sumptus non invenerunt, quod longe carius solito venderetur. Itaque ipso tempore quadragesimali, pauperum ad eos maxima multitudo confluxit; quibus erogantes fideliter quod habebant, Domino benedicente, ex modica illa annona usque ad messem ipsi parit
Abbreviated transcription (Latin):
Rater quidã bone in¬
tentionis oz lurioris erga
cet̾os ft̃es ꝯu̾sationis et
minus compaciens qmͣ
deberet: in monast̾io de¬
functꝰ est. Post paucos aũt
clies uiro dei appuruit uul¬
tu lugubri. et hĩtu misera¬
bili: significans nõ aduo¬
tum sibi cuncta succedere.
quatuor dilaceratis sese tͣ¬
ditũ querebat᷑. Ad qd̵ uer¬
bũ continuo impulsus est:
et qͣi p̾cipitãt᷑ expulsus a
facie uiri dei. Qui gͣuius
ingemiscens post t̾gum
eiꝰ clamauit. Precipio tibi
tecũ agatur in ꝓximo mͥ
iterum ĩnotescas. Et con¬
u̾sus ad or̃onem pro eo et
oblationẽ hostie saluta
eidem similiter sb̃uenire
monebat. Nec uero desti¬
tit: donͤ pꝰt paucos dies p̾ce

Expanded text:
Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. quatuor dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio, tecum agatur, in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae salutareidem similiter subvenire monebat. Nec vero destitit, donec post paucos dies,
Abbreviated transcription (Latin):
rum tã singulariter
eminebat gla nominis
eiꝰ. ut pestis Nla mag̾
desꝑatione qmͣ liuore
tabesceret : ⁊ tuneret
agnosci. Quinetiã hu¬
mulitate eiꝰ ⁊ mansue¬
tudine uincebat᷑. be¬
neficiis suffocabatur.
obruebat᷑ obsequiis. Sui¬
mirũ doctꝰ erat uinc̾e
in bono malũ. sicut ad
quosdã fr̃s scribens int̾
cetera ait. Ad herebo uo¬
bis ⁊ si nolitio: adherebo
⁊ si nolim ip̃e. Inuitis p̾¬
stabo ingratis adiciam:
Honorabo et contemnen¬
tes me. Usq a deo siqͥdẽ
ommnes homines g̾mano
amplectebat᷑ affectu.
ut coꝵ scandalo sicut
uꝰ ureretur: quib nł¬
lam uid̾et᷑ occasionem
scandali prebuisse. Plus
enim piissimũ pectus.
gratuitũ affligebat
alteriꝰ scandalũ: qmͣ
ꝓp̾e ĩmunitas conscien¬
tie solabat᷑. Siquidem
niuꝰ sꝑabat posse sa¬
nari. qd̃ unde ꝓcederet
nõ uidebat: magnum
sibi e regione solatiũ
fore perhibens. quotiens
inueniret unde satiffa¬
ceꝰ posset: uł homini ꝓ

Expanded text:
rum tam singulariter rum tam singulariter eminebat gloria nominis ejus, ut pestis illa magis desperatione, quam livore tabesceret, et timeret agnosci. Quin etiam humilitate ejus et mansuetudine vincebatur, beneficiis suffocabatur, obruebatur obsequiis. Nimirum doctus erat vincere in bono malum, sicut ad quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. Plus enim piissimum pectus gratuitum affligebat alterius scandalum, quam propriae immunitas conscientiae solabatur. Siquidem minus sperabat posse sanari quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde satisfacere posset, vel homini pro
Abbreviated transcription (Latin):
hactenꝰ. De cetero tantꝰ
emulator mansuetu¬
diuis ⁊ pacis erat: ut
si forte improb qͥsq
pecitor duriꝰ excorsiss¬
a negante responsum:
Haut facile deinceps
cũ eadẽ repulsa dimuit¬
teret᷑ in anis. Siquidẽ
uelud nat᷑aliter ut fa¬
tebat᷑ oderat o ñe scam¬
dalum: ⁊ gra ua¬
men cuilib hominis
sustinere ei admodũ
gͣue. nõ sentire. impos¬
sibile erat. Ad eo nemi¬
nem speeuit nulliꝰ hõis
scandalũ paruipendit:
⁊ si u̾itatẽ dei iusticiã
ꝙ p̾culerit. Nam ⁊ qͣti¬
ens oporteret noxios
aliquoꝵ uel rep̾hend̾e
actus uł impedire co¬
natꝰ : tam consid̾ate
fiebat. ut abundant᷑
ip̃i ꝙͦe qui lesi uideren¬
tur haberent unde sa¬
in cogitationib suio.
Sane uidimꝰ ex ip̃is qͦ
ñ nullos.⁊̃ de quib id
minꝰ uidebat᷑ posse sꝑa¬
ri. ampliori deuotiõe
eiꝰ postmnodũ uł obseqͥ¬
is deseruisse: uł etiam
adhesisse uestigiis. Di¬
citur tam̃ ⁊ inuidos
habuisse: nͭ haberet me¬
ritum et ex eis. Cete¬

Expanded text:
. De caetero tantus aemulator erat mansuetudinis et pacis; ut si forte improbus quisque petitor durius extorsissa negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa demitteretur inanis. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvipendit, etsi veritatem Dei, justitiamque praetulerit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam considerate fiebat, ut abundanter ipsi quoque qui laesi viderentur, haberent unde in cogitationibus suis. Sane vidimus ex ipsis quoque nonnullos, et de quibus minus id videbatur posse sperari, ampliori devotione ejus post modum vel obsequiis deservisse, vel etiam adhaesisse vestigiis. Dicitur tamen et invidos habuisse, ut haberet meritum et ex eis. Caete
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ uiueret. Si ⁊ si
innumera talia addas.
me tamͣ minime ista cõ¬
solabunt᷑. mortẽ filii ĩ¬
tuentẽ. Quasi uͦ me¬
ara illa rep̾hensio¬
ne liberationẽ q̃sierim:
egrotanti filio adhibu¬
isse se sciat. si demum
frustra cã se uiderit.
⁊ omues labores suos
eẽ penitꝰ in efficaces.
iłlo nichilominꝰ moriẽ¬
te. propt̾ea unꝙͣ a fle

Expanded text:
la, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, iligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum frustratam se viderit, et omnes labores suos esse penitus inefficaces, illo nihilominus moriente,
Abbreviated transcription (Latin):
clixit. Cũ orabitis. dicite
pater noster: et adoramꝰ
tuas q̃ st̾ ĩ toto mundo.
⁊ benedicimꝰ tibi qͥa ꝑ sanc¬
tũ crucẽ tuã redemisti
mundũ. Nocuit insuper

Expanded text:
cens: "Cum orabitis dicite: Pater noster, et Adoramustuas, quae sunt in toto mundo, et benedicimus tibi, quia per sanctam crucem tuam redemisti mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. Neq eñi ꝓ eis
fiunt hec ꝑ quos fiunt
s pro ei magis qͥ uident
¶a. uł sciunt. Nec eo
fine per ista ddñs oꝑat᷑.
ut ip̃os probet ceteris
sanctiores. s ut cet̾os
magis amatores ⁊ emu¬
latores faciat scitatis.
Ni chil gͦmͥ dsignis istis.

Expanded text:
virtutem. Neque enim pro eis virtutem. Neque enim pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis magis qui vident illa, vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib suit. et ex ip̃a
demũ locutꝰ abundantia
cordis sui: domesticis sibi
religiosis quibdã fu̾ibus
aiebat. Pͥlurimũ miror
qͥduam gͥ hec miracula
uelint: aut qͥd uisum sit
deo. talia accitare per ta¬
lẽ. Nil michi uideor in
sacris paginis suꝑ hoc
genere legisse signorum.
Siquidẽ facta st̃ aliꝙͣdo
signa ꝑ scos homineo.
et ꝑfectos: facta sunt
⁊ ꝑfictos. Egomͥ nec
ꝑfectioniis conscius sũ:
nec fictionis. Scio enim
sanctoꝵ mͥ ñ suppetere
merita. que miraculis
illustrent᷑: confido au¬
tem nec ad eoꝵ sortẽ
me ꝑtinere. qui uͥtu¬
tes ml̃tas in nomine
uiris spirtalib confere¬
bat. Nouissime uͦ opor¬
tiuũ sibimet uisus exi¬
tum reppisse: scio inquit
huiꝰmodi signa ñ ad scĩ¬
tatẽ uniꝰ. s ad multoꝵ
spectare salutẽ: ⁊ deũ
in homine ꝑ quẽ talia
opetur. ñ tam ꝑfectionẽ
consid̾are qmͣ opinionem
nt in eo cõmendet hõib
que illi creditur in esse

Expanded text:
gitationibus suis, et ex ipsa gitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem; et Deum in homine, per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem: ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse,
Abbreviated transcription (Latin):
do en̾i de lectulo eum cre-¬
deret surgere potuisse. E¬
gressã magis a corpore
eiꝰ amiiã phantastice
sibi apparuisse arbitͣtus
aufugit: sed ip̃a demum
tam ei qmͣ cet̾is rei u̾i-¬
tas fidem fecit. Egredi-¬
tur exinde sermo inter
fr̃es curritur ad spta¬
culum tam iocundum:
ip̃e etiã int̾ pͥmos ac-¬
currit ep̃s ⁊ legat᷑. In-
de ꝑgitur adeccłiam.
eo ip̃o qui conualuerat
p̾eunte: conclamat᷑ in
laudes dei. eodẽ pariter
concrnente: ruit undiq
phat fides: infidelis qͥs
confunditur: exultat pi¬
etas. ⁊ impietas contabe¬
scit. Porro uir di cellã
ubi manebat ing̾slus:
diligenter om̃is obser¬
uari aditus: obserari
ianuas iubet: ne quis
concurrenti. xiiii.
um aut̃ ꝑ totum
ab eadem ꝓuincia
reditũ uiri sancti. mag̾
magisꝑ signa crebres¬
cerent ⁊ multiplicarẽt᷑
in dies: nõ p̾tereundũ
militatẽ cordis ⁊ man¬
suetudinẽ clidicisset:
Disputans eñi secũ in co¬

Expanded text:
do enim de lectulo eum credo enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique phat fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis conCum autem per totum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum militatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in co
Abbreviated transcription (Latin):
languentiũ gustato eo
grediens. ob cõcursus in¬
tolerabiles declinauit.
⁊̃ timuerit ullo ire .xiii.¬
Rimũ sane mra-¬
culum qd̃ ꝑ famu¬
lum suũ in urbe tholo-
tici cuiꝰdã clerici curatio
fuit. Hunc in domore¬
gularium clicoꝵ sci sa¬
turnini qͦꝵ unꝰ ip̃e erat.
ad petitionẽ abbatis s frmͣ
circa noctis crepusculum
uisitans homo dei: mori
uideretur. Consolatus
itaq miserũ. ⁊ data be-¬
neclictione egredieno: si¬
cut postea confessus est
loquebat᷑ in corde suo
fidelis seruus ad clnm.
tam fiducialiter qͣmͣ fi¬
deliter dicens. Quid ex¬
hec signa querit. Alioqͥn
minus apd̃ eos nr̃is ꝓfi¬
cunꝰ u̾bis: nisi abste fue¬
rint confirmata seꝙͣti¬
b signis. Cadẽ hora exi¬
sit paralytis de gͥlato:
et accurrens secutꝰ et con¬
secutꝰ est eum. sacraue¬
stigia deuotione qua de¬
buit amplexatꝰ. Cum
subito ꝓcedenti obuians
ex canonicio unus expauit
et exclamauit: siquidẽ
fantasma putabat. Quã-¬

Expanded text:
languentium gustato eodlanguentium gustato eodgrediens, ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire.rimum sane miraculum quod per Famulum suum in urbe Tolosa tici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribere videretur. Consolatus itaque miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exhaec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, siquidem phantasma putabat. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ep̃o traderet᷑. In quo
itinere plurimis etiam
sigras in seruo suo głifi¬
catꝰ est deus: alioꝵ cor¬
da ab errorib impiis re¬
uocans. alioꝵ corꝑa a lan¬
guorib uariis sonans .xii.
st locus in regione
eadẽ. sarletũ nom̃
est illi: uͥ sermone com¬
pleco. plurimos ad bene¬
cliceridũ panes sicut uͥq
fiebat. dei famulo offe¬
rebant. Euos ille ele¬
uata manu ⁊ signo cͥ¬
cis edito. in dei nomine
benedicens: in hoc ĩquit
scietis uera ẽẽ que a nob̾.
falsa que ab hereticis sua¬
dentur: si infirmi ur̃i
gustatio panib istio.
adepti fuerit sospita¬
tem. Bnnens aurẽ ue¬
hterabilis ep̃c carnotensiũ
magnus ille haufridus.
siquidẽ p̾sens erat ⁊ ꝓpci¬
mus uiro dei: si bona in¬
qͥt fide sumpserint. sa¬
nabunt᷑. Cus pater scñs
de clñi uͥtute nil hesitãs
s uere qui gustauerint
sanabiuit᷑: ut ꝑinde ue¬
ros nos ⁊ ueraces dei nũ¬
tios esse cognoscant. Uã
ingens sane multitudo

Expanded text:
natus episcopo traderetur 1124. In quo natus episcopo traderetur 1124. In quo itinere plurimis etiam signis in Servo suo glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. 18. Est locus in regione eadem, cui Sarlatum nomen est, ubi sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo Crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium, magnus ille Gaufridus; siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: sed vere qui gustaverint, sanabuntur, ut perinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
alberico hostiensi ep̃o.
⁊ legato sedis apłice. ꝑ¬
suasus pariter ⁊ deductꝰ.
Ueniens aut̃. cum in¬
credibili deuotione sus¬
ceptꝰ est a ppło terre:
ac si de celo angłs ad¬
uenisset. Nec moram
facere potuit apude¬
os. qd̃ irruentiũ turbas
reprimere nemo qͥ posset:
tanta erat frequentia die-¬
b ac noctib aduentantiũ.
beneclictionẽ petentiũ: fla-¬
gitantiũ opẽ. predicauit
tam̃ in ciuitate tholosa.
quot clies ⁊ in cet̾is locis
que miser ille freqñtass
amplius. ⁊ grauiꝰ infecis¬
set: ml̾tos in fide simpli¬
ces instruens. nutãtes ro¬
borans: errantes reuocãs.
subu̾sos reparano: subu̾-¬
sores ⁊ obstinatos aucto¬
ritate sua p̾mens ⁊ op¬
primens: ut ñ dico resi¬
stere. s ne assitere qͥdem
⁊ apparere p̾sumerent .
Ceterũ ⁊ si tunc fugit
heretitꝰ ille ⁊ latuit: ita
tameri impedite sunt uie
eiꝰ. et semite circũsepte:
ut up̃c alicubi postea
tutꝰ. tandẽ captꝰ ⁊ cate¬

Expanded text:
Alberico Ostiensi episcopo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset: tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut vix alicubi postea tutus, tandem captus et cate
Abbreviated transcription (Latin):
partib tolosanis
henricꝰ quidã olim mo-¬
nachus. tunc apostata
uilis. pessime uite et¬
ꝑuitiose doctrine: u̾bis
ꝑsuasibilib. gentis illiꝰ
occupau̾at leuitatem:
dam in ypocrisi loquens
mendatiũ. fictis u̾bis
de eis negotiabat᷑. Erat
autẽ hostis eccłie mani-¬
festus: irreuerent̾: ecclĩ¬
asticis derogans sacͣmen-¬
tis. pariter ⁊ ministris.
Nec mediocrit̾ in ea iã
malignitate ꝓfecerat.
Sicut enim de eo scri-¬
bens pater uenerabil
ad pͥncipẽ tolosanũ in¬
ter cetera ait. passim
inueniebant᷑ iam eccłie
sine plebib. plebes siue
sacerdotib: sacerdotes sine
cludebatur: dum bap¬
tisim gr̃a negabatur.
Ridebant᷑ orationes et¬
obłationes ꝓ mortuis.
scõꝵ inuocationes. sac̃¬
dotũ excõmunicationes:
fidelium ꝑegrinationes.
basilicarũ edificationes.
dieꝵ sollempniũ uaca¬
tiones. crismatis ⁊ olei
consecrationes: ⁊ omnes
iter arripuit. abeccłi̾a
regionis illius sepius
iam rogat᷑: ⁊ tunc de¬
mum a reu̾entissimo

Expanded text:
partibus Tolosanis Henricus quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, sdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine cludebatur, dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis et olei consecrationes, et omnesiter arripuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo
Abbreviated transcription (Latin):
et quomͦ suos quos ĩmun-¬
do dilexerat. in finem qͦ
diligeret. euident̾ ostend᷑.
Apparens enim cuidã frĩ
in multa gła. ⁊ fulgore
magno uestis ac iusltus.
et desiderantẽ teuere ci¬
to ꝑtͣnͣsiens aiebat : qͥa
pro quodã fr̃ẽ. simplice ue¬
ni. Audierunt hoc frẽs
et mirabant᷑ : s circa ho¬
ram diei terciã. uerctas
coprobata est uisionis.
Desunctus est enĩ qͥdam
frͣ laudabilis admodum
simplicitatis: ⁊ sicut oĩ¬
no credibile est. animã
eius tanto duce felicẽ.
qui pro eo lienire se dix¬
erat. secuit tulit.xxuii¬
Aucis quoq expletis
dieb alteri cuidã fratri
magnifice satis apparẽs.
et arguens de suo nos
doluisse discessu: post
uerba multe consolati¬

Expanded text:
et quomodo suos quos in munet quomodo suos quos in mundo dilexerat, in finem quoque diligeret, evidenter ostendit. 1160 Apparens enim cuidam fratri in multa gloria, et fulgore magno vestis ac vultus, et desiderantem tenere cito pertransiens, aiebat: « Quia pro quodam fratre simplice veni. » Audierunt hoc fratres et mirabantur: sed circa horam diei tertiam veritas comprobata est visionis. Defunctus est enim quidam frater laudabilis admodum simplicitatis; et, sicut omnino credibile est, animam ejus tanto duce felicem, qui pro eo se venire dixerat, secum tulit. Paucis quoque expletis diebus, alteri cuidam fratri magnifice satis apparens, et arguens de suo nos doluisse discessu, post verba multae consolati
Abbreviated transcription (Latin):
qui ascensiones in
corde disposuisti. in ual¬
le lacrimaꝵ feliciter
iam ascendisti de cla¬
raualle in montẽ liba¬
ni. montem caudidati¬
onis: plenitudinẽ lucis.
celsitudinẽ claritatis.
Innocens manib ⁊ mũ¬
do corde. ascendisti ĩ mõ¬
tem domini: ad diuitias
salutis. ad thesauros
sapientie ⁊ scientie ꝑue¬
iufti. uͥ pure purã iuide¬
as ueritatẽ : uͥ unꝰ tibi
cum omnib scĩs magist᷑
est xp̃e: ubi omnes iam
docibiles dei. Trahe nos
post de quesumꝰ: ⁊ de mõ¬
te excelso miscd̾iter res¬
pice uallem tuam: Ad¬
esto laborantib: sb̾ueni
periclitantib: ascenden¬
tib manũ porrige. Bat
fidutiã nobis tua ab
olim experta nec exin¬
anita mͦ. s ampliꝰ cumu¬
lata benignitas: quine¬
tiã uisio qmͣ sb̾nectimmꝰ.
ab eadem nostra p̾sũp¬
tione nõ discrepat .xcui
roxima nocte pꝰt ꝙͣ
sacrum corpꝰ sepui¬
ture traditũ fuerat. qnͣ¬
tam ad huc ꝓ filiis sollici¬
tudinẽ gereret pat̾ sc̃o.

Expanded text:
qui ascensiones in qui ascensiones in corde disposuisti in valle lacrymarum, feliciter jam ascendisti de Clara-Valle in montem Libani, montem candidationis, plenitudinem lucis, celsitudinem claritatis. Innocens manibus et mundo corde ascendisti in montem Domini, ad divitias salutis: ad thesauros sapientiae et scientiae pervenisti, ubi pure puram videas veritatem, ubi unus tibi cum omnibus sanctis magister est Christus, ubi omnes jam docibiles Dei. Trahe nos post te, quaesumus, et de monte excelso misericorditer respice Vallem tuam. Adesto laborantibus, subveni periclitantibus, ascendentibus manum porrige. Dat fiduciam tua nobis ab olim experta, nec exinanita modo, sed amplius cumulata benignitas. Quin etiam visio, quam subnectimus, ab eadem nostra praesumptione non discrepat. 23. Proxima nocte postquam sacrum corpus sepulturae traditum fuerat, quantam adhuc pro filiis sollicitudinem gereret Pater sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
et dicentẽ. Erat̃ Willel¬
me. Et ille. Ecce ego dñe.
Ueni inqͥt mecum. Ibant
gͥ pariter: ⁊ ad montem
quendã altissimũ ꝑuene¬
runt. In t̾rogabat autẽ
sc̃s. ansciret quo uenissẽt.
Ille uͦ se nescire ꝓfessus ẽ.
Cui ip̃e. ad radices inqͥt
montis libani uenimus.
Et nunc manebis hic.
ego aũ ascendo in montẽ.
int̾rogatꝰ qua de causa
uellet ascendere: discere
uolo inqͥt. miratꝰ ille.
quid inqm uis discere
pater. quẽ nulli hodie
in scientia credimꝰ esse
ait hic scientia nulla
ueri cognitio: sursum
scientie plenitudo. sur
sũ uera noticia uerita¬
tis: ⁊ in hoc u̾bo dimit¬
tens eum. in montem
altissimum subiit corã
illo. Cumq intueret᷑ eun¬
tem illum. expergefactꝰ ẽ:
ati mortui qui in dño
moriunt᷑. Ut gͦ mane lo-¬
cutꝰ est albati suo ⁊ fr̃ib:
patrẽ scm ex hac uita
mgrasse dicebat. Et
notantes diem ac diligẽ¬
tius inqͥrentes: ut au¬
dierant inuenerunt .xxu.¬
uge pater sancte.

Expanded text:
et dicentem: « Frater Guillelet dicentem: « Frater Guillelme. » Et ille: « Ecce ego, domine. » « Veni, inquit, mecum. » Ibant igitur pariter, et ad montem quemdam altissimum pervenerunt. Interrogabat autem Sanctus an sciret quo venissent. Ille vero se nescire professus est. Cui ipse: « Ad radices, inquit, montis Libani venimus. Et nunc manebis hic, ego autem ascendam in montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, ait, vis discere, pater, quem nulli hodie in scientia credimus esse ait, hic scientia, nulla veri cognitio; sursum scientiae plenitudo, sursum est vera notitia veritatis. » et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque intueretur euntem illum, expergefactus estati mortui qui in Domino moriuntur . Ut autem mane locutus est abbati suo et fratribus, Patrem sanctum ex hac vita mnotantes diem ac diligentius inquirentes, ut audierant invenerunt. Euge, Pater sancte,
Abbreviated transcription (Latin):
aue in monasterio
predicti illiꝰ abbatis.
qui sic eiꝰ natale p̾uid̾at.
ea nocte qmͣ nobiscum
pat̾ oc̃s mane ꝓfecturꝰ
ultimũ fecit: uenera¬
bili p̃posito eiꝰ apparens:
uale fecit illi ⁊ ait. No¬
ueris quia iã migro: nec
ult̾ius hic morabor. Qd̾¬
ut suo ille indicauit
abbati: accelerans ab-¬
bas e clarauuallem
ueniens. ip̃a die abba¬
tem sc̃m̃ sicut dixerat. rep¬
perit iam migrasse .xxiiii.
Rater Willelmus de
monte pessulano. cuiꝰ
et supͣ fecimꝰ mentionem.
uir magnificꝰ olim ĩ scło
fuit: s magnificentior
in scłi fuga. Hic iu mo¬
nast̾io grandis silue mo¬
nachus factus: patrerri
scm̃ deuotissime uisita¬
uit. Rediturꝰ aũ lacͥma¬
biliter querebat᷑ : qd̾ nõ
eẽt eum ultra uisurus.
Cui uir dei. Ne timeas
ait: adhuc sine dubio me
uidebis. Huiꝰ effectum
ꝓmissionis deuotissimꝰ
ille Willelimꝰ expectans:
ipa nocte qͣ beatꝰ pr̃ ex
hac uita decessit. in mo¬
nastio grandissilue appa-¬
rentẽ sibi uidere meruit.

Expanded text:
ane in monasterio praedicti illius abbatis, qui sic ejus natalem praeviderat ea nocte, quam nobiscum Pater sanctus mane profecturus ultimam fecit, venerabili ejus praeposito apparens, valefecit illi, et ait: « Noveris quia jam migro, nec ulterius hic morabor. » Quod ut ille indicavit abbati, accelerans abbas et Claram-Vallem veniens, ipso die Abbatum, sicut dixerat, reperit jam migrasse. 22. Frater Guillelmus de Monte-Pessulano, cujus et supra fecimus mentionem, vir magnificus olim in saeculo fuit, sed magnificentior in saeculi fuga. Hic in monasterio Grandis-Silvae monachus factus, Patrem sanctum devotissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra visurus. Cui Vir Dei. « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus effectum promissionis devotissimus ille Guillelmus exspectans, ipsa nocte cum beatus Pater ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre meruit,