comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ⁊ in aduersis fiducia. et in
ꝓsꝑis timor: ne aut aduersa indes¬
ꝑationẽ ꝑtrahant. aut ꝓsꝑa animũ
in sui fiduciã ex tollant. Hinc est
quod isdem egregus p̃dicator di¬
cebat. Scio humiliari : scio ⁊ habun¬
dare. Ubiq ⁊ in om̃ib institutꝰ sũ.
⁊ saciare. ⁊ esurire. et abundare. ⁊ pe¬
nuriam pati: om̃a possum in eo qͥme
confortat. Nũ qͥd nam fr̃s arsẽ. aliqͣ
scire ista tantus p̃dicator insinuet.
Ars omĩno ⁊ mirȩ discipline scientia.
quȩ toto nobis cordis ẽ. annisu dis¬
cenda. Quẽ enĩ penuria sua non fran¬
git. a grãrum actione ñ retrahit. in
rerum temꝑalium desiđium non ac-¬
cendit: scit humiliari. Hoc enĩ loco
apłs humiliari dicit. penuriam pati.
Nam statim econtrario sub iunxit. Scio
⁊ abundare. Qui enĩ acceptis rebus
ñ extollitur. qui eas adusũ uane głȩ
ñ intorquet. qui solum ñ possidet. quod
accepit. s hoc cũ indigentib miscđiter

Expanded text:
debet, et in adversis fiducia, et in debet, et in adversis fiducia, et in prosperis timor: ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiducia extollant. Hinc est quod idem egregius praedicator dicebat: « Scio et humiliari, scio et abundare ; » ubique et in omnibus institutus sum, et satiari et esurire et abundare, et penuriam pati: « Omnia possum in eo qui me confortat . » Nunquidnam ars est aliqua scire ista tantus praedicator insinuet? ars omnino et mira disciplinae scientia, quae toto nobis cordis est adnisu discenda. Quem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit: in rerum temporalium desiderium non accendit. Scit humiliari: hoc enim loco Apostolus humiliari, dicit penuriam perpeti. Nam statim e contrario subjunxit: « Scio et abundare. » Qui enim acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc cum indigentibus misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
quoq magnoꝑe ẽ  qđ dicitur hinc &
Cinde. Om̃s enim qui adiute aditũ
tendimꝰ. et ex dextro ⁊ exsinĩstro latere.
hab̾e palmas debemꝰ. Quod enĩ hinc
⁊ inde dicitur. latus utrumq sig¬
natur. Adextro gͥ palmã habet. is
quẽ ꝓsꝑa ñ extollunt. Asinistro pal¬
mam habet. is quẽ aduersa ñ deici¬
unt. Quasi exutraq parte portabat
paulus palmã: cũ diceret. ꝑ arma
iustitie: adextris ⁊ asinistris. ꝑ głam
⁊ ignobilitatẽ: ꝑ infamiã ⁊ bonam
famam. Ut seductores ⁊ ueraces. Non
hunc adu̾sa frangebant: ñ ꝓsꝑa in
m̃tis cumorẽ subleuabant. Hinc iri
de gͦ gestabat palmam: qui ⁊ in ad¬
uersitate fortis. ⁊ in ꝓsꝑitate humi¬
lis ꝑ manebat. Quisqͥs enĩ de ꝓsꝑis
ex tollitur. hab̾e in parte dextera
palmã nescit. Quis quis in aduersi¬
tatib frangitur : portare palmam
a sinistro latere ignorat. Ut ergo
hinc ⁊ inde palma gestetur in

Expanded text:
quoque magnopere est quod dicitur: « hinc et quoque magnopere est quod dicitur: « hinc et inde. » Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et sinistro latere habere palmam debemus. Quod enim hinc et inde dicitur, latus utrumque signatur. A dextro igitur palmam habet is quem prospera non extollunt; a sinistro palmam habet is quem adversa non dejiciunt. Quasi ex utraque parte portabat Paulus palmam, cum diceret: « Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces . » Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumore sublevabant. Hinc et hinc ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Quisquis enim de prosperis extollitur, habere in parte dextera palmam nescit: quisquis in adversitate frangitur, portare palmam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et inde palma gestetur in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssa eẽ. scã oꝑa demonstrant. palmas
infronte celatas habent. quia qͣntũ
illos in posterum uictoria sequatur.
iam nũc in scĩs suis oꝑib ostendũt.
U ł cẽte qe fidem ꝑ orientis. spẽ ꝑaqͥlo¬
nis. caritatẽ uͦ ꝑ australem portã di¬
ximus designari : notandum nob̃ ẽ.
quia in orientis porta pictura palmar.
inaquilone uero ⁊ meridie. celatura
eẽ. ꝑ hibetur: quia contingit sepe.
ut hii qui adhuc inchoantes sũt. nec¬
dum se in oꝑib solidis ac magnis
exerceant. Hii uͦ qui pꝰ iniquitates
adiurtutẽ redeunt. plerumq ut cul¬
pas suas ante omĩpotentis dĩ ocłos
tegere ualeant in magnis oꝑib exer¬
centur. & qui iam feruore sp̃s in uir¬
tutib excreuer̃. quasi in meridie in
scĩs actib in ardescunt. Inorientis
gͦ porta pictura ẽ. in aquilonis uero
⁊ meridie celatura: qe signum uicto¬
riae qđ inchoantib ostenditur. hoc
inreuertentib atq feruentib iam
solidius & robustius tenetur. Notandũ

Expanded text:
pressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanto illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per orientis, spem per aquilonis, charitatem vero per australem portam diximus designari. Notandum nobis est, quia in orientis porta pictura palmarum, in aquilone vero et meridie caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe, ut hi, qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant. Hi vero, qui post iniquitates ad virtutem redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur: et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi meridies in sanctis actibus inardescunt. In orientis ergo porta pictura est, in aquilonis vero et meridiei caelatura, quia signum victoriae, quod in inchoantibus ostenditur, hoc in revertentibus atque ferventibus jam solidius et robustius tenetur. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
Dequo ꝑ psalmistam dicitur. Ascensus
in corde eiꝰ disposuit: inconualle la¬
crimarũ. Conuallis quippe humilis
locus ẽ. & peccator quisq dũ se in
lacrimis humilit̾ affligit. in corde
ꝑ ascen sum ad iurtutẽ ꝓficit. Qͥ rur¬
sus ait. Emittit fontes inconuallibꝰ.¬

Expanded text:
De quo per Psalmistam dicitur: Ascensus De quo per Psalmistam dicitur: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum . Convallis quippe humilis locus est, et peccator quisque dum se in lacrymis humiliter affligit in corde, per ascensum virtutum proficit. Qui rursus ait: Emittit fontes in convallib
Abbreviated transcription (Latin):
casũ ruit. A scendat gͦ ad consilium.
ut p̃uidendo p̾muniat om̃e quod
agere fortiter potest. S eẽ. consiliũ
ñ potest: si in tellectus de est. quia
qͥ ñ intelligit malũ qđ agentẽ gra¬
uat. quomͦ potest bonum solidare
qd adiuuat. Itaq aconsilio: ascen¬
damus ad intellectũ. Sed quid: si in¬
tellectus magno quidẽ acumine
uigilat. ⁊ modari se nescit ꝑ maturi¬
tatem. Ab intellectu gͦ ascendatur
ad sapientiã: ut hoc quod caute incel¬
lectus inuenit: sapientia mature
disponat. Quia gͥ ꝑtimorẽ surgimꝰ
ad pietatẽ: ꝑpietatẽ ad scientiã du¬
tendimꝰ. ꝑ consiliũ ad intellectũ ꝓfi¬
cimꝰ. ꝑ incellectũ insapientia matu¬
cendimus. ꝑ quam nobis aditus ui
qui prius humilitatẽ habuerit.
ad hos gradus donoꝵ spãlium ñ as¬
o cendit: sicut scriptum ẽ. Suꝑ quẽ
requiescet sp̃s ms̃: nisi suꝑ humilẽ
⁊ quietum. ⁊ trem̃tem sermones mõs:

Expanded text:
cassum ruit. Ascendat ergo ad consilium, cassum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut providendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum, quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare, quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid, si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat. Quia igitur per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam dutendimus, per consilium ad intellectum proficimus, per intellectum in sapientiam matucendimus, per quam nobis aditus spiquis prius humilitatem habuerit, ad hos gradus donorum spiritalium non ascendet, sicut scriptum est: « Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos .
Abbreviated transcription (Latin):
timor ante omĩpotentis dĩ oclos
nullus ẽ. qe ñ subleuatur adpie¬
tatẽ. S sepe pietas ꝑinordina¬
tam miscd̾iam errare solet: si
fortasse peꝑcerit. quȩ parrenda
ñ sunt. ꝑ eccata enĩ quȩ feriri ge¬
hennȩ ignib possunt. disciplinȩ
sunt uerbe corrigenda. S in orꝰ¬
dinata pietas cum temꝑaliter
parcit: ad aet̾na supplicia ꝑtra¬
hit. Ut gͦ uera &e ordinata sit pie¬
tas. ad gradũ ẽ. aliũ subleuanda:
id ẽ. ad scientiam. ut sciat ut quid
ex miscdia puniat. uł quid ex mi¬
scđ̾ia dimictat. S quid si sciat
quid agere quisq debeat. uirtutẽ
uͦ agendi ñ habeat: Scientia gͦ
nr̃a crescat ad fortitudinẽ. ut cũ
uidet quid agendũ sit. hoc
agere ꝑmentis fortitudinem¬
possit. ne timore trepidet. ⁊ pauore
collapsa. ñ ualeat bona defende quȩ
sentit. S sepe fortitudo si in ꝓuidã
fuerit. et minus contra uicia cir¬
cumspecta. ipsa sui p̾sumptione in¬

Expanded text:
timor ante omnipotentis Dei oculos timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est, qui non sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid, si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinempossit; ne timore trepidet, et pavore collapsa non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo, si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in
Abbreviated transcription (Latin):
Quos gradus decȩlestib loquens.
descendendo magis quã ascenden¬
do numerauit. uidelicet sapien¬
tiã. in tellectũ. consiliũ. forcitu¬
dinẽ. scientiam. pietatẽ. timorẽ.
Ecum scriptũ sit. inicium sapien¬
tiȩ timor domini: constat ꝓcul
dubio. quiatimore ad sapientiã
ascenditur. non autẽ a sapientia
ad timorẽ reditur. quia nimirũ
foras mitit timorẽ. Propħa gͦ
quia de cȩlestib ad ima loque¬
batur. cẽpit magis asapientia.
⁊ descendit ad timorẽ.S quia
a t̾renis adcȩlestia tendimus.
eosdẽ gradus ascendendo nume¬
remꝰ. ut atimore ad sapientiam
ꝑ uenire ualeamꝰ. Inmente et en ĩ
nr̃a. pͥmus ascensionis gradusẽ.
timor dni. scđ̾s pietas. tercius
scientia. quartus fortitudo. qͥntꝰ
consiliũ. sextus in cellectus: sep¬
timꝰ sapientia. Est et enĩ timor
dnĩ inm̃te. s qualis iste timor ẽ.
si cũ eo pietas non ẽ: qui enim
misereri ꝓximo ignorat. qͥ cõpati
eius tribulationi dissimulat. huiꝰ

Expanded text:
 gradus de coelestibus loquens descendendo magis quam ascendendo numeravit. Videlicet sapientiam et intellectum, consilium et fortitudinem, scientiam, pietatem et timorem. Et cum scriptum sit: Initium sapientiae timor Domini , constat procul dubio quia timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem reditur. Perfectam foras mittit timorem . Propheta ergo, qui de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos, quia a terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. In mente etenim nostra primus ascensionis gradus est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Est enim timor Domini in mente. Sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationi dissimulat, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Si ꝑt̾renarum rerũ concu¬
piscentiã & adhuc ꝑ ꝓximi odiũ
co angustatur latitudinẽ ñ habet.
quia nescit uł transitoria contẽpne¬
re. uł se in ꝓximi amore dilatare.
ũ uͦ conuersus quisq aet̾nae uitȩ
gaudia longanumnit̃ sꝑat. ꝓximoꝵ
molestias cum caritate tolerat. ⁊ ea
quȩ ñ habet concupiscere contẽpnit.
longitudinẽ ⁊ latitudinẽ portȩ habet.
qe gła p̾dicatoris ẽ. ꝓ fectus audito¬
ris. Unde quib dam ꝑ magnũ p̃di¬
catorẽ dicitur. Gaudiũ meũ ⁊ corona
mea. Et rursũ. Ecce nc̃ uiuo: si uos
statis in dño. Atq iterum. Quȩ est
enim nr̃a spes auͭ gaudiũ. nonne uos

Expanded text:
posuit. Si per terrenarum rerum concuposuit. Si per terrenarum rerum concupiscentiam, et adhuc per proximi odium coangustatur, latitudinem non habet, quia nescit vel transitoria contemnere, vel se in proximi amore dilatare. Cum vero conversus quisque aeternae vitae gaudia longanimiter sperat, proximorum molestias cum charitate tolerat, et ea quae non habet concupiscere contemnit; longitudinem et latitudinem porta habet, quia gloria praedicatoris est profectus auditoris. Unde quibusdam per magnum praedicatorem dicitur: Gaudium meum et corona mea . Et rursum: Ecce nunc vivo, si vos statis in Domino . Atque iterum: Quae est nostra spes aut gaudium? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
graduum eius erat ascensus. &
uestibulũ ante eam. Deporta quȩ
respiciebat uiã aquilonis atrii
exterioris ea ipsa replicantur. quę
iam de porta alia suꝑius dictasũt.
Atq alia sub iunguntur. quȩ dep̃¬
dicta porta ꝓpħa tacuerat. Ut gͦ
de his latius disseramꝰ. que nec dũ
discussa sunt: debemꝰ ea quȩ iam
dicta sunt. subbreuitate replicare.
Porta et enim uiam aquilonis res¬
picit : cũ p̃dicator quisq uitã pec
porta atrii extĩoris dicit᷑. Gatĩus
quippe ẽ. atriũ uita p̾sens. in qua
om̃e qđ corporalit̾ agitur. corpora¬
lit̃ ętiã uidetur. Quȩ tã in longi¬
tudine quã in latitudine m̃surat᷑.
qͥe cum ad fidẽ peccator ducitur.
necesse ẽ. ut eiꝰ doctor considet. ut
uł quantũ in longitudinem spei.
uł quantũ in latitudinẽ caritatis
ex eiꝰ ãmonitione ꝓficiat. Qui enĩ
ad dñm conuertitur. si adhuc bona
uite p̾sentis sꝑat. longitudinẽ ñ
habet qe breuis ẽ. uita inqua spẽ

Expanded text:
graduum erat ascensus ejus, et vestibulum ante eam. 2. De porta quae respiciebat viam Aquilonis atrii exterioris, ea ipsa replicantur quae jam de porta alia superius dicta sunt, atque alia subjunguntur quae de praedicta porta propheta tacuerat. Ut ergo de his latius disseramus quae necdum discussa sunt, debemus ea quae jam dicta sunt sub brevitate replicare. Porta enim viam Aquilonis respicit, cum praedicator quisque vitam peporta atrii exterioris dicitur. Exterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur, corporaliter etiam videtur: quae tam in longitudine quam in latitudine mensuratur: quia cum ad fidem peccator ducitur, necesse est, ut ejus doctor consideret, el quantum in longitudinem spei, vel quantum in latitudinem charitatis ex ejus admonitione proficiat. Qui enim ad Deum convertitur, si adhuc bona vitae praesentis sperat, longitudinem non habet, quia brevis est vita in qua spem
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinȩ tuȩ ascendunt in con̾pec¬
tu dĩ. Si enuim dõ uero ⁊ ante bap¬
tismum ñ credid̾at. quẽ orabat. uel
quomͦ hunc omp̃s ds̃ exaudierat.
si non abipso se inbonis ꝑfici pete¬
bat.s Sciebat gͥ creatorem omĩum
dm̃. s quia eiꝰ omp̃s dĩ filius incar¬
uatus eẽt. ignorabat. Neq enim
potãt bona agere: nisi ante credidis¬
set. Scriptum namq ẽ. Sine fide :¬
impossibile ẽ. placere dõ. Fidẽ gͦ ha¬
buit: cuius orationes ⁊ helemosine¬

Expanded text:
onspectu Dei . » Si enim verum Deum ante baptismum non crediderat, quem orabat? Vel quomodo hunc omnipotens Deus exaudierat, si non ab ipso se in bonis profici petebat? Sciebat igitur Creatorem omnium Deum; sed quia ejus omnipotens Filius incarnatus esset ignorabat. Neque enim poterat bona agere, nisi ante credidisset. Scriptum namque est: « Sine fide impossibile est placere Deo . » Fidem ergo habuit cujus operationes et ele
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scĩ sp̃s septi formẽ grãm. aditus
nobis uite cȩlestis aꝑitur. Quã
septiformẽ grãm ysaias in ipso
nr̃o capite uł in eius corpore qdđ
nos sumus enumerans dicit. Re¬
quiescet suꝑ eum sp̃s sapientiȩ
et intellectus. sp̃s consilii ⁊ forti¬
tudinis. sp̃s scientiae et pietatis:

Expanded text:
 Spiritus septiformem gratiam aditus nobis vitae coelestis aperitur. Quam septiformem gratiam Isaias in ipso nostro capite, vel in ejus corpore, quod nos sumus, enumerans dicit: Requiescet super eum spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
gra dr̃. & qđ ille ait rectȩ pen¬
ne altius ad altũm: hoc ecctiȩ
pastor dicit. unus quisq sicut
accepit grãm in altu̾trum illã
nrãm solũmͦ reflectunt᷑. S tũc
recte fiunt: cũ in utilitatẽ ꝓxi¬
mi dirigimꝰ quod habemꝰ. Quia
enĩ bona nr̃a non anob̾ sunt. s
adeo hec accepimꝰ aqͦ factumẽ.
ut eẽmus: tanto ea nob̾ ñ debe¬
mꝰ retinere pͥuata: quanto ea
nob̾ conspicimꝰ ab auetore nr̃o
ad cõmunẽ utilitatẽ data. Unde
recte petrus apłs in exhortationẽ
huiꝰ rei subdidit dicens. Siẽ boni
dispensatores: multi formis gr̃ẽ dĩ.
Atq adhuc adicit. Siqͥs loqͥtur qͣsi

Expanded text:
r. Et quod ille ait: Rectae pennae alterius ad alterum, hoc Ecclesiae pastor dicit: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam nostram solummodo reflectuntur. Sed tunc rectae fiunt, cum in utilitatem proximi dirigimus quod habemus. Quia enim 1233 bona nostra non a nobis sunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto ea nobis non debemus retinere privata, quanto ea nobis conspicimus ab auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus apostolus in exhortatione hujus rei subdit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . At
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝓximis: qe scitis uob̃ ñ auob̃
eẽ. qđ habetis. Quelibet enĩ penna
uututis cũ ad ꝑximũ inꝑciendo
tendit᷑. recta ñ erit. si humilitate ca¬
et cum dicat subfirmam̃to autẽ pen¬
nȩ eoꝵ rectȩ altu̾is ad altũm: que¬
rendumẽ. qualit̾ subditur. Unũ qđq
duabꝰ alis uelabat corpꝰ suũ. Qua in
rẽ hoc patent̾ indicatur. qe ⁊ pennas
alias ad altũm tendebant: et tamen
duab alis ꝓpͥum corpꝰ uelabant.
Quid ẽ. hoc : nisi qe sic debemꝰ uircutes
quas accepimus aliis impende. ut
etea inquib peccauimꝰ ñ desinamus
caute cogitare. ⁊ reatũ nr̃m cotidie

Expanded text:
num proximis, quia scitis vobis non a vobis esse quod habetis. Quaelibet enim penna virtutis cum ad proximum impertiendo tenditur, recta non erit, si humilitate caEt cum dicat: Sub firmamento autem pennae eorum recte alterius ad alterum, quaerendum est qualiter subditur: Unumquodque duabus alis velabat corpus suum. Qua in re hoc patenter indicatur, quia et pennas alius ad alterum tendebant, et tamen duabus alis corpus proprium velabant. Quid est hoc, nisi quia sic debemus virtutes quas accepimus, aliis impendere, ut ea in quibus peccavimus, non desinamus caute cogitare, et reatum nostrum quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
cisum ẽ. et tam̃ a suo corpore diui¬
sum ñ ẽ: qe ereo quod ꝓnobis
mortẽ ꝑtulit. om̃s nos sibi ueriꝰ
inipsa sua morte comunxit.
et ꝑhoc qđse nr̃is oculis. uisibi¬
liter subtraxit. nr̃is mͣtib inui¬
sibilit̾ radicauit. Caput gͦ tur¬
turis incisũ inhesit corpori.:
qe ꝓ nobis quidẽ redemptor
nr̃ passus ẽ. s a nobis separatꝰ¬
eloquii cum legentium sp̃u ex¬
crescunt: recte nunc dr̃. Quo¬
cũq ibat sp̃s : illuc eunte spu.
⁊ rote pariter leuabantur sequen¬
tes eũ. Et subditur. Sp̾s enim
uitȩ : erat in rotis. In rotis enim
spͣs uite ẽ: quia ꝑsacra eloqͥa
dono sp̾s uiuificamur. ut mor¬
tifera a nobis oꝑa repellamꝰ.
P otest enim intelligi. qr sp̃s uadit:
cum legentis animũ diuersis mo¬
dis et ordinib tangit ds̃: quando
hunc ꝑuerba sacri eloquii mͦ in
zelo excitans adultionem erigit.
mͦ ad pacientiã nitigat. mͦ inpre¬

Expanded text:
cisum est, et tamen a suo corpore divicisum est, et tamen a suo corpore divissum non est, quia ex eo quod pro nobis mortem pertulit, omnes nos sibi verius in ipsa sua morte conjunxit. Et per hoc quod se nostris oculis visibiliter subtraxit, nostris se mentibus invisibiliter radicavit. Caput ergo turturis incisum adhaesit corpori, quia pro nobis quidem Redemptor noster passus est, sed a nobis separateloquii cum legentium spiritu excrescunt; recte nunc dicitur, « quocumque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter elevabantur, sequentes eum. » Et subditur: « Spiritus enim vitae erat in rotis. » In rotis enim spiritus vitae est, quia per sacra eloquia dono spiritus vivificamur, ut mortifera a nobis opera repellamus. Potest autem intelligi, quia spiritus vadit; cum legentis animum diversis modis et ordinibus tangit Deus; quoniam hunc per verba sacri eloquii modo in zelo excitans, ad ultionem erigit, modo ad patientiam mitigat, modo in prae
Abbreviated transcription (Latin):
pore diuidatur. s exparte decisũ
corpori suo iubet᷑ adherere. quia
iudelicet mens nrͣa acarnali
delectatione incidenda ẽ: s a car-¬
nis cura necessaria incidenda
nͣ ẽ. Hinc enim seriptũ ẽ. Carnĩ
curã ne feceritis indesidiis. Quȩ
eigo indesideriis fieri ꝓhibetur:
ꝓeul dubio innecessitate conce¬
ditur. Caput gͦ curturis expar¬
de abscisum sit. et exparte in¬
hereat: ut sic̃ dictũ ẽ. et auolun¬
tate carnis mens nrͣa incisa sit:
et tam̃ a necessitate nͣ sit abscisa.
Quid si hoc sacrificii genꝰ sub
typica redẽptoris nr̃i intelligen¬
tia alius aͦcontẽplationẽ requi¬
rat. ascendat gͦ ad forciora animꝰ.
eleuentur animalia: ut eleuent᷑
parit̾ et rote. Quis enĩ caput
neris. deqͦ scripcumẽ. ipsum
ꝑ sequerentur nom̃ eiꝰ delere de¬
tra conati sũt. Cumq eu̾ crucifi¬
xum et sepultũ uiderent: hunc
se abamore omĩum diuisisse cre¬
didunt. S caput tuituris ⁊ in¬

Expanded text:
pore dividatur, sed ex parte decisum, pore dividatur, sed ex parte decisum, corpori suo jubetur inhaerere, quia videlicet mens nostra a carnali delectatione incidenda est, sed a carnis cura necessaria incidenda non est. Hinc enim 1228 scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Quae ergo in desideriis fieri prohibetur, procul dubio in necessitate conceditur. Caput ergo turturis ex parte abscissum est, et ex parte inhaeret, ut, sicut dictum est, et a voluntate carnis mens nostra incisa sit, et tamen a necessitate non sit abscissa. Quid, si hoc sacrificii genus sub typica Redemptoris nostri intelligentia alius ad contemplationem requirat? Ascendat ergo ad fortiora animus, eleventur animalia, ut eleventur pariter et rotae. Quis enim caput mani? De quo scriptum est: Ipsursequerentur, nomen ejus de terra delere conati sunt. Cumque illum crucifixum et sepultum viderent, eum se ab amore omnium dividisse crediderunt. Sed caput turturis in
Abbreviated transcription (Latin):
exdiuinitate ꝑmansit. Suscepit
anobis: unde sacrificiũ fieret ꝓ nob̃.
Et tam̃ in passibilis atq in cõmuta¬
bilis ꝑmansit in ꝓpriis: ut nos cõ¬
telligentiã contẽplationẽ requirit.
Pacet cunctis uixta hystoriam hoc
quod in lege scriptumẽ: ut turtur
que ꝓpeccato offertur. retorqueat᷑
caput eiꝰ ad pennulas: ita ut collo
hereat. et nͣpenitus abrũpatur.
Inquib uerbis dubius legentib
sensus hẏstoricus nonẽ. S si hec
in telligere moralit̾ requiras: agit᷑
rota dũ admoralem intelligentiã
ducitur saeri uerbi sententia.
Nosenĩ ipsi in omĩpotentis dei sacri¬
ficio eẽ. turtur debemꝰ: ita ut caput
nrͣm retorqueatur ad pennulas.
idẽ animꝰ adiitutes. Non enim
in merito ꝑcaput m̃tem intelligi¬
mus. quia sic̃ caput corpꝰ. itamens
actiones regit. S caput ad pennui¬
las retorqueri aeccipitur ut ea quȩ
dicis facias. et os ad oꝑa coniungas.
Nec ita caput abscidendũ ẽ. utacor¬

Expanded text:
divinitate permansit. Suscepit divinitate permansit. Suscepit a nobis unde sacrificium fieret pro nobis, et tamen impassibilis atque incommutabilis permansit in propriis, ut nos comtelligentiam contemplationem requirit. Patet cunctis juxta historiam hoc quod in lege scriptum est, ut turtur quae pro peccato offertur, retorqueatur caput ejus ad pennulas, ita ut collo inhaereat, et non penitus abrumpatur . In quibus verbis dubius legentibus sensus historicus non est. Sed si haec intelligere moraliter requiras, agitatur rota dum ad moralem intelligentiam ducitur sacri verbi sententia. Nos enim ipsi in omnipotentis Dei sacrificio esse turtur debemus, ita ut caput nostrum retorqueatur ad pennulas, id est animus ad virtutes. Non enim immerito per caput mentem intelligimus, quia sicut caput corpus, ita mens actiones regit. Sed caput ad pennulas retorqueri praecipitur, ut ea quae dicis facias, et os ad opera conjungas. Nec ita caput abscindendum est, ut a cor
Abbreviated transcription (Latin):
mul tria ualeant: inueniri.
Moyses enĩ cumde ardente ru¬
bo uocatus fuisset: accessit ꝓpiꝰ
ut uidet uisum. et ecce rubus
ardebat. et ñ consumebatur.
Magnũ ẽ. hoc miracłm. si solam
in eo hẏstoriam requiras ẽ. unde
legentis nutriatur animꝰ. ut ui¬
deas quod inligno ignis ardeat.
et ñ consumat. Iam uͦ si typicã
intelligentiam queras qͥd flãma.
nͥ lex de qua scriptumẽ. index
tera eiꝰ ignea lex: Et qͥd rubus
ille nͥ uidaicum ppłm de signa¬
uit. peccatoꝵ suoꝵ spinis obsi¬
tum. S rubꝰ ardens consumi
ñ potuit: quia uidaicꝰ ppłs &
ignẽ quidem legis accepit. et
tam̃ peccatoꝵ suoꝵ spinas
ñ deseruit. nec eiꝰ uicia diuini
sermonis flãma concremauit.
Fortasse in hoc facto aliꝰ maiora
ꝑ typum contẽplari desiderat.
huiꝰ quia sensus excrescit. ele
⁊ in semet ipsũ ignẽ tribulatio¬
nis nr̃ȩ susciꝑe. S arsit & ñ
arsit : quia et exhumanitate ẽ
mortuus. et tam̃ inmortalis

Expanded text:
mul tria valeant inveniri. mul tria valeant inveniri. Moyses enim cum de ardenti rubo vocatus fuisset , accessit propius ut videret visum, et ecce rubus ardebat, et non consumebatur. Magnum est hoc miraculum. Si solam in eo historiam requiras, est unde legentis nutriatur animus, ut videas quod in ligno ignis ardeat, et non consumat. Jam vero si typicam intelligentiam quaeras, quid flamma nisi legem, de qua scriptum est: In dextera ejus ignea lex ? et quid rubus ille, nisi Judaicum populum designavit, peccatorum suorum spinis obsitum? Sed rubus ardens consumi non potuit, quia Judaicus populus et ignem quidem legis accepit, et tamen peccatorum suorum spinas non deseruit, nec ejus vitia divini sermonis flamma concremavit. Fortasse in hoc facto alius majora per typum contemplari desiderat. Hujus quia sensus excrescit, elevet in semetipsum ignem tribulationis nostrae suscipere. Sed arsit et non arsit, quia etsi ex humanitate est mortuus, tamen immortalis
Abbreviated transcription (Latin):
legentis tendit. illuc ⁊ diuina
eloquia leuant᷑ qe si ineis altũ
quid uidendo et senciendo quę¬
sieris. haec eadẽ sacra eloquia
tecum crescunt. tecũ in altioribꝰ
ascendunt. Bene autẽ de eisdẽ
rotis drͣ sequentes eũ. Legentis
enĩ sp̃s siqͥd ineis scire morale
aut hẏstoricũ querit. sensus hunc
morał hẏstorie sequitur. Si qͥd
typicum: mox figurata locu¬
tio agnoscitur. Si qͥd incontem¬
platuũi statĩ rotȩ quasi pennas
accipiunt. & inaere suspendun¬
tur : qe inuerbis sacri eloquii
intelligentia celestis aꝑitur.
Q uocũqͣ gͦ ibat sp̃s. illuc eunte¬
sp̃u. ⁊ rote pariter leuabantur
sequentes eum. Rotȩ enĩ spm̃
sequuntur: qe uerba sacri
eloquii ut sepe iam dictum ẽ.
iuxta sensũ legentiũ ꝑ intel¬
lectũ crescunt. In una eadẽq
hẏstoria pascitur. aliꝰ typicã.
contemplatiuam querit: ⁊ fit
plerumq ut sic̃ dictum ẽ. inu¬
na eademq sententia cuncta si¬

Expanded text:
legentis tendit, illuc et divina legentis tendit, illuc et divina eloquia levantur, quia si in eis altum quid videndo et sentiendo quaesieris, haec eadem sacra eloquia tecum crescunt, tecum in altiora ascendunt. Bene autem de eisdem rotis dicitur: Sequentes eum. Legentis enim spiritus, si quid in eis scire morale aut historicum quaerit, sensus hunc moralis historiae sequitur. Si quid typicum, mox 1227 figurata locutio agnoscitur. Si quid contemplativum, statim rotae quasi pennas accipiunt, et in aere suspenduntur, quia in verbis sacri eloquii intelligentia coelestis aperitur. Quocunque ergo ibat spspiritu et rotae pariter levabantur sequentes eum. » Rotae enim spiritum sequuntur, quia verba sacri eloquii, ut saepe jam dictum est, juxta sensum legentium per intellectum crescunt. In una enim eads sola historia pascitur, alius typicam, contemplativam quaerit. Et fit plerumque ut, sicut dictum est, in una eademque sententia cuncta si
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus lumine emicat. Rota
& ociosa &e int̾ra ẽ: qe animal nũ
eleuatur de t̾ra. At uͦ si animal
ambulce: idẽ. bene uiuenti ordines
querat: ⁊ ꝑ gressũ cordis inueniat.
quẽ admodum gressum boni oꝑis
ponat. ambulant parit̾ et rote:
qe cantum insacro eloqͥo ꝓfectũ
inuenis. quantũ apđ illũ ipse
ꝓfeceris. Siuͦ pennatũ animal
sese incontẽplatione tetenđit. rotȩ
ꝓtinꝰ atra subleuantur: quia terre¬
na ñ eẽ. intelligis. que pͥus insacro
eloquio iuxta t̾renum morem
dicta credidisti. Fitq ut scriptu¬
rȩ sacrȩ uerba ẽẽ. celestia sentias:
si accensus ꝑcontẽplationis grãm.
temet ipsum adcelestia suspendaᷤ.
& mira atq ineffabilis sacri eloqͥs
iurcus agnoscitur: cũ suꝑno
amore legentis animꝰ penetrat᷑.
Quia gͦ animal adalta se suble¬
uat: rota uolat. Sequit᷑. Quo¬
cumq ibat sp̃s: illuc eunte
spu. et rote parit̾ leuabantur.
sequentes eum. Quo enim sp̃s

Expanded text:
tellectus lumine emicat, rota tellectus lumine emicat, rota et otiosa et in terra est, quia animal non elevatur a terra. At vero si animal ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum gressum boni operis ponat, ambulant pariter et rotae, quia tantum in sacro eloquio provectum invenis, quantum apud illud ipse profeceris. Si vero pennatum animal sese in contemplatione tetenderit, rotae protinus a terra sublevantur, quia terrena non esse intelligis, quae prius in sacro eloquio juxta terrenum morem dicta credidisti. Fitque ut Scripturae sacrae verba esse coelestia sentias, si accensus per contemplationis gratiam temetipsum ad coelestia suspendas. Et mira atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. Quia ergo animal ad alta se sublevat, rota volat. Sequitucunque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter levabantur, sequentes eum. 9. Quo enim spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tricte se uident. sic̃ sepe distric¬
te abaliis uidentur. Qui inse ini
nec ea quȩ se latere potant igno¬
rant: lum̃ indorso portant. Se¬
ta ea. Et cum eleuarent᷑ animalia
de t̾ra: eleuabantur simul et rotȩ.
Ambulant enĩ animalia. eũ sci
uiri inscriptura saera intelligu̾t.
quẽ ad modum moralit̾ iuuant.
Eleuantur uͦ a t̾ra anialia: cum
scĩ uiri se incontemplacione sus¬
animalia: ambulabant parit̾ ⁊ rotȩ.
Ꝙ cũ eleuarentur animalia de t̾ra.:
eleuabantur simul ⁊ rotȩ: quia di
uina eloquia cũlegente crescunt.
Nam tanto illa quisq alcius in¬
telligit: quanto in eum altius in¬
tendit. Unde nec eleuantur rotȩ:
si ñ eleuantur animalia. Quia nͥ
legentium m̃tes ad alta ꝓfecerint.
diuina dicta uelut in ims ñ incel¬
lecta iacent. Cũ enĩ legenti cuilib&e
sermo scripturȩ sacre tepidꝰ uidet᷑.
sensus diini eloquii eiꝰ m̃tẽ nexci¬
tat. & incogitatione sua nullo in¬

Expanded text:
tricte se vident, sicut saepe districtricte se vident, sicut saepe districte ab aliis videntur, qui in se nec ea quae se latere poterant ignorant, lumen in dorso portant. Sea. Et dum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. » Ambulabant animalia, cum sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum moraliter vivant. Elevantur vero a terra animalia, cum sancti viri se in contemplatione susanimalia, ambulabant pariter et rotae, et cum elevarentur animalia de terra, elevavina eloquia cum legente crescunt. nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. Unde nec elevantur rotae, si non elevantur animalia: quia nisi legentium mentes ad alta profecerint, divina dicta, velut in imis, non intellecta jacent. Cum enim legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae si tepidus videtur sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo in
Abbreviated transcription (Latin):
uius offendant. tanto qͥ iusti ui-¬
dentur foris occultius peccant.
recte dr̃. totũ corpꝰ eoꝵ plenum
oculis incircuitu. Sciendũ quoq
quod intrans latione uet̾i. ñ habet᷑
totum corpꝰ eoꝵ plenũ ocuł ĩcir¬
cuitu: s dr̃ dorsa eoꝵ plena ocuł.
Quȩ uidelicet sententia ab aedifica-¬
tionis intellectu ñ discrepat. Fa
enĩ quȩ sunt in facie sepe ętiam
peccatores homines custodire so¬
lent: iusti aut̃ uiri qe se ⁊ meis
custodiunt quȩ in ꝓnitu ⁊ infacie
ñ uidentur. indorsis oculos habe
referuntur. Q uia gͦ et ea quȩ in
ocuł sũt discutiunt.: atq ⁊ abhis se
custodiunt quȩ latent: ꝓfecto ocu¬
los indorsis habent. Qđ̾ tam̃ in¬
telligi ⁊ alit̾̃ potest. Ql ea quȩ sũt
ante faciẽ nos uidemus: dorsa
autẽ nr̃a alius innobis uidet.
et nos uid̾e ñ possumus. Qx autẽ
scĩ uiri sollert᷑ se aspiciunt in qͥbꝰ
abaliis iudicari possunt. et dis¬

Expanded text:
avius offendant quanto justi viavius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia ea quae sunt ante faciem nostram videmus, dorsa autem nostra alius in nobis videt, et nos videre non possumus. Quia autem sancti viri solerter se aspiciunt in quibus ab aliis judicari possunt, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
sciam. ad referendas dõ gras
oculũ habuerat phariseus: s ad
humilitatis custodiã oculũ non
habebat. Et quid ꝓdẽ. quod contra
hostium in sidias pene tota ciuitaᷤ
caute custoditur. si unũ foram̃ aꝑ¬
tum relinquitur. unde abhostib
intretur. Qͥd gͦ ꝓdest custodia
quȩ pene ubiq circũ ponitur. qͣndo
uumicis tota ciuitas ꝑ neglectũ
loci uniꝰ aꝑitur.: ꝑ phariseus aũt
qui ieuinium exhibuit. decimas
dedit. dõ gr̃as retulit. quasi pene
ꝑcircuitum in sue ciuitatis custo¬
diã uigilauit. S quia unũ inse
foram̃ suꝑbie ñ adtendit: ibi hosli
ptulit. ubi ꝑnegligentiam oculũ
clausit. Quia gͦ scõꝵ mentes.
undiq se cutum spicientes inui¬
gilant. atq in om̃i suo oꝑe pauo¬
ris et sollicitudinis oculũ circũ¬
ducunt. ne aut p᷑ua agant. aut
recta quȩ p̃cepta sũt ñ agant: aut
bonis expletis actibꝰ insuis cogi¬
tationib intumescant. et canto gͣ¬

Expanded text:
sericordiam, ad referendas Deo gratias, sericordiam, ad referendas Deo gratias, oculum habuerat Pharisaeus, sed ad humilitatis custodiam oculum non habebat. Et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas cante custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur. Quid ergo prodest custodia, quae pene ubique circumponitur, quando inimicis tota civitas per neglectum loci una aperitur. Pharisaeus autem qui jejunium exhibuit, decimas dedit, Deo gratias retulit, quasi pene per circuitum in suae civitatis custodia vigilavit, sed quia unum in se foramen superbiae non intendit, ibi hostem pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gr
Abbreviated transcription (Latin):
scandalũ inquorundam cordibus
contra ueritatẽ uidit: in suo eos
scandalo remanere ꝑmisit. Exqua
re nob considandum ẽ: quia inqͣn¬
tum sine peccato possumꝰ. uitare ꝓ¬
ximoꝵ scandala debemus. Si aut̃
de ueritate seandalum sumitur.
quã ueritas relinquatur. Corpora
gͦ animalium plena sũt oculis:
cum se hinc inde caute cireũs pici¬
unt. S sciendum nobis ẽ. quia
sepe dum aliis reb intendimꝰ.
fit ut alia negligamꝰ et ubi negli¬
gimus: ibi ꝓcul dubio oculum
ñ habemꝰ. Nam phariseus ille
qui ascendut intemplo orare. testan¬
te euangłio quid dix̃ agnouimus.
Ait enĩ. Os grãs agotibi. Recte
autẽ gr̃as dõ agebat: a quo acceꝑat
bona quȩ fecerat. Qui ȩtiã subiun¬
git. Quia ñsum sic̃ cet̾i hominũ:
raptores iniusti. ad ult̾i. uelut ẽtiã
hic etiam publicanꝰ. Ieuino bis in
sabbato: decimas dõ omĩum quę
possideo. Ecce iam ad exhibendam
abstinentiam. ad inpendendã mi¬

Expanded text:
scandalum in quorumdam cordibus scandalum in quorumdam cordibus contra veritatem vidit, in suo eos scandalo remanere permisit. Ex qua re nobis considerandum est, quia in quantum sine peccato possumus, vitare roximorum scandala, debemus; si autem de veritate scandalum sumitur, quam veritas relinquatur. Corpora ergo animalium plena sunt oculis cum se hinc inde caute circumspiciunt. 6. Sed sciendum nobis est quia saepe, dum aliis rebus intendimus, fit ut alias negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam Pharisaeus ille qui ascenderat in templum orare, testante Evangelio, quid dixit agnovimus. Ait enim: Deus, gratias ago tibi . Recte autem gratias Deo agebat, a quo acceperat bona quae fecerat. Qui etiam subjungit: Quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic Publicanus; jejuno bisabbato, decimas do omnium quae possideo . » Ecce ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam mi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus paradigna ꝓponit. ꝑ qđ se
nichil deb̾e respondit dicens. Re¬
ges t̾rȩ aqͥbꝰ accipiunt tributũ
uł censũ. a filiis sius an abalienis:
Cui cũ diceretur abalienis: ilico
respondit. Ergo lib̾i sc̃ filii. S pꝰ¬
quã se lib̾um eẽ. monstrauit: ne
fortasse scandalũ cuiquã faceret.
subdit᷑. Ut autẽ ñ scandali remus
eos: uade admare et mute amum.
et eũ piscẽ qui pͥus ascendit tolle.
xeaꝑto ore eius inuenies staterẽ.
illũ sumens da eis ꝓme et te. Qui
rursum cũ diceret. quia qđ inos
intrat ñcoinqͥnat hominẽ: ⁊ tu̾c
accedentes discipłi dixer̃. Scis qe
pharisei audito hoc uerbo scanda¬
lizati sunt: Atille respondens ait.
Om̃iis plantatio quã non plantauit
pat̾ meus cęlestis : eradicabitur.
Sinite illos: cecisunt duces cecorũ.
Ecce magistra ueritas ne in quo¬
rundã cordib scandalum gigne¬
retur. et qđ ñ debuit tributũ red¬
didit. et rursum quia generari

Expanded text:
prius paradigma proposuit, per quod se prius paradigma proposuit, per quod se nihil debere respondit; dicens: Reges terrae a quibus accipiunt tributum vel censum? a filiis suis an ab alienis ? Cui cum diceretur, ab alienis, illico respondit: Ergo liberi sunt filii. Sed postquam se liberum esse monstravit, ne fortasse scandalum cuiquam faceret, subdidit: Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum: et eum piscem qui prius ascenderit tolle, et aperto ore ejus invenies staterem; illum sumens da eis pro me et te . Qui rursum, cum diceret, quia omne quod in os intrat, non coinquinat hominem, et tunc accedentes dixerunt: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalitatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur: sinite illos, caeci sunt et duces caecorum . » Ecce magistra Veritas, ne in quorumdam cordibus scandalum gigneretur, et quod non debuit tributum dedit; et rursum, quia generari
Abbreviated transcription (Latin):
sociat. ut neq ipse adiscipłis.
neq ab eo discipłi incõpassio¬
nis causa diuisi uidentur:
nͥ qe sollicite ꝓuidentia oculo
adtendit. quod plerũq dũ alt̃
donat. alt̾ irascitur . Et qua¬
le ẽ. iam miscdiȩ sacrificium :
quod cũ miscdia ꝓxrimi offert᷑.
Unde recte ait. Ut ñ circũue¬
niamur a sathana: ñ ẽnĩ igno¬
ramus. cogitationes eiꝰ qe ui
delicet inde in alt̾ius corde ri¬
xe malũ solet inmutere: un¬
de altum conspicit pietatis
negociũ fecisse. In ꝑ fectũ enĩ
bonũ ẽ. quod sic agitur. ut
neqͥd ei exaliaᷤ latere male sub¬
repat ñ ad tendatur nͥ forte
hoc qđ sine cuiꝰpiã scandalo fieri
ñ potest culpa sit ñ fecisse. Hoc
uͦ ideo dicimus. ut notũ ur̃e
dilectioni faciamꝰ. quia in nro
bono oꝑe aliquando cauendũ ẽ.
scandalũ ꝓximii. aliquando uero
ꝓ nichilo contẽpnendũ. Qđ in ip¬
so nr̃o auctore didicimꝰ : quidũ
tributum petro inqͥsito peteret᷑.

Expanded text:
sociat, ut neque ipse a discipulis, sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum alter donat, alter irascitur? Et quale est jam misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offertur? Unde recte ait: Ut non circumveniamur a Satana. Non enim ignoramus cogitationes ejus. Quividelicet inde in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alterum conspicit pietatis negotium fecisse; imperfectum enim bonum est, quod sic agitur, ut ne quid ei ex alio latere mali subrepat, non attendatur. Nisi forte hoc, quod sine cujuspiam scandalo fieri non potest, culpa sit non fecisse. Hoc vero ideo dicimus, ut notum vestrae dilectioni faciamus quia in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. Quod in ipso nostro auctore didicimus, qui dum tributum Petro inquisito peteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
beatur. Unde ⁊ isdẽ creator dic̃.
Uioculus tuus simplex fuerit:
totum corpꝰ tuũ lucidũ erit.
culũ uidelicet intentionẽ. cor¬
pꝰ uͦ actionẽ nominans: quia
si nr̃a intentio apd̾ dm̃ sim¬
plex fuerit: in eius iudicio
nr̃a actio tenebrosa ñ erit. Igi¬
tur qͥe sc̃i uiri sollert̃ inuigi¬
lant. ut se undiq aspiciant
ubiq eustodiant. ne aut mala
ꝓpter ea ipsa appetant. aut hȩc
cadẽ sub specie bonoꝵ agant᷑.
scilicet ne se eis uicia untutes
eẽ. m̃tiantur tocum corpꝰ ple¬
num incircuitu ocuł habent.
quia om̃is eorũ actio ꝓ uiden¬
tia sollicitudinis et repletur
et circũdatur. Hinc ẽ. quod
paulus apłs dũ cuidã peniten¬
ti de ꝑpetrato facinore chorin¬
tios ꝓspiceret uoluisse misere¬
ri: ait. Sicui aliqͥd donastis.
et ego. Nam et ego qđ donaui
ñcireũueniamur asachana
ñ enĩ ignoramus cogitationes
se humilitate tanta uolunta¬
ti discipłoꝵ magister egregiꝰ

Expanded text:
beatur. Unde et idem creator dixit: « beatur. Unde et idem creator dixit: « Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Igitur quia sancti viri solerter invigilant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, non circumveniamur a Satana. Non enim ignoramus cogitationes se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius
Abbreviated transcription (Latin):
parte circũ specta ẽ. bona desi¬
derabilit̾ ꝓ uidens mala soller¬
ter cauens. Et hoc ẽ. laboriosiꝰ
ubi scõꝵ mens uehem̃ter in ui¬
gilat: ne se ante eoꝵ oculos ma¬
la sub bonoꝵ specie abscondant.
Cucum specta gͦ ẽ. uita scoꝵ. ne
sic sit lib̾a ut suꝑba sit. quia sepe
suꝑbia excidit inuerbis. ⁊ uiđi
appetit lib̾tas puritatis. Nec
sic sit humił ut formidolosa: qr
aliqͥndo timor restringit animũ
Nec sic sit parca ut tenax sit: quia
plerumq tenatia par simonia
appetit ita estimari. ut iuste
ac necessarie uideatur tenere.
quic qͥd egenti ꝓximo miscd̾iter
ñ uult tribuere. Nec sic sit mi¬
sericors ut effusa sit : qe ñ nũꝗ
effusio eẽ. se misdiam putat.
Aliud enim ẽ. pietatis studio
necessaria ꝓximis dare: atq
aliud ea quȩ possident᷑ sine mer¬
cedis intentione disꝑgere. Qͥc¬
quid gͦ agitur in radice inten¬
tionis: pensandũ ẽ. quo meri¬
to apud iudicium creatoris ha¬

Expanded text:
parte circumspecta est, bona desiparte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit: quia saepe superbia excedit in verbis; et videri appetit libertas puritatis ne sic sit humilis ut formidolosa: quia aliquando timore stringit animum,Ne sic sit parca ut tenax sit: quia plerumque tenacia parcimonia appetit aestimari ut juste ac necessarie videatur tenere, quidquid egenti proximo misericorditer non vult impendere, ne sic sit misericors, ut effusa sit; quia nonnunquam effusio esse misericordia putatur. Aliud est enim pietatis studio necessaria proximis dare, atque aliud ea quae possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur in radice intentionis, pensandum est, quo merito apud judicium creatoris ha
Abbreviated transcription (Latin):
illa aspicere
et abaliis in
aliud subita cdiriuare: sic̃ psal¬
mista ait. cum de dño loquere¬
tur dicens. Ds uidex iustus.
fortis. ⁊ longanimis. nũqͥd iras¬
citur ꝑ singulos dies. Nisi con¬
brauit: arcũ suũ cetendit et
parauit illud. Et in ipso para¬
uit uasa mortis: sagittas suas
ardentib effecit. repente sub¬
ungit. Concepit dolorẽ: et
peꝑit iniquitatẽ. Lacũ aꝑuit
⁊ effodit eũ: ⁊ incidit in foue¬
am quã fecit. Scce cũ dni
narraret iustitiam. quasi nͣ
mutata uoce repente pecca¬
toris intulit culpam. quod
unum me exempli causa di¬
xisse sufficiat: quia qͥsquis
in ꝓpħis usum lectionis
habet. quã crebro ista faci¬
ant ñ ignorat. Unde nũc
ez echiel ꝓpħa cum derotis¬
lo queretur ad iunxit. Q totũ
corpus plenũ oculis incircui¬
tu ipsoꝵ quattuor. Qui eniͣ
ꝓ fecto indicat. quia repente
sermo eiꝰ arotis ad animalia
rediit. ꝑ que nimirũ recti qͥq
ut p̃dictum ẽ. de signantur.
tur. quia sc̃oꝵ actio ab omͣi

Expanded text:
illa aspicere, et ab aliis in aliud subito verba derivare, sicut Psalmista cum de Domino loqueretur, dicens: Deus judex justus, fortis et longanimis, nunquid irascitur per singulos dies? Nisi conbravit, arcum suum tetendit, et paravit illum; et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit ; repente subjungit: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem; lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Ecce cum Domini narraret justitiam, quasi non mutata voce, repente peccatoris intulit culpam. Quod unum me exempli causa dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel ploqueretur, adjunxit: « Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsorum quatuor. » Qui enim profecto indicat, quia repente sermo ejus a rotis ad animalia rediit; per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, designantur. tur; quia sanctorum actio ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
dicistis. & rursum. Adu̾sarius
ur̃ diabolus tamꝗ leo rugiens
cireuit querens quẽ deuoret: cui
resistite: fortes infide. Et sũt alii
qui om̃ia tͣrena despiciu̾t. nulla
quȩ p̃tereunt posside dignantur.
Indei se ut p̃dictumẽ. contẽplatio¬
ne suspendunt. Cũ his gͦ eleuatis.
⁊ rotȩ parit̾ leuantur: qͦe inqͣntũ
quisq adalta ꝓfecerit: intantũ ei
et sacra eloquia dealtiorib loquun¬
tur. Uadunt gͦ animalia aducili¬
tatẽ ꝓximi. stant adcustodiã su.
eleuantur ad contẽplationẽ dĩ. S
et rotȩ parit̾ uadunc. stant. eleuant᷑:
quia quesita saera lectio tał inue¬
nitur. qualis ⁊ fit ipse aquo querit᷑.
Ad actiuã enĩ uitam ꝓfecisti: ambu¬
lat tecum. Ad immobilitatẽ atq
constantiam sp̃s ꝓfecisti: stat tecũ.
subditur. quia sp̃s uitȩ erat
in rotis. Qđ idcirco scđo dr̃. iuitȩ sp̃s¬

Expanded text:
dicistis . Et rursum: Adversarius dicistis . Et rursum: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae praetereunt, possidere dignantur, et in Dei se, ut praedictum est, contemplatione suspendunt. Cum his ergo elevatis et rotae pariter levantur, quia in quantum quisque ad alta profecerit, intantum ei et sacra eloquia de altioribus loquuntur. Vadunt ergo animalia ad utilitatem proximi, 1230 stant ad custodiam sui, elevantur ad contemplationem Dei. 16. Sed et rotae pariter vadunt, stant, elevantur, quia quaesita sacra lectio talis invenitur, qualis et fit ipse, a quo quaeritur. Ad activam enim vitam profecisti, ambulat tecum. Ad immobilitatem atque constantiam spiritus profecisti, stat tecum. subditur: Quia spiritus vitae erat in rotis. Quod idcirco secundo dicitur vitae spir