comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾tio debitts ad tiũ ad altmñ gͣtuitꝰ. Iuxta hu¬
enanũ nãq loqñdi modũ recte acapimꝰ amoren
aͣtͣaitũ qͥ nͦ accipiens totũ ĩpendit. Debitũ uͦ qͥ
nꝰ ĩpendit a qͦ totũ accepit. Dicat᷑ itaq illa d̾ini¬
tatis ñdã ⁊ sũmi amoris affluẽtia. ĩ alio tm̃
effluens nec infusa. In alio tam effluens ꝙͣ
infasa. in t̾cio nõ effluens sed solũ infasa. cũ
sit tam̃ ĩ oĩbus und ⁊ ead̾ ip̃a. et his oĩbꝰ uua
iu̾tas etiã si sit de ea loqñdi młtiformitas x¬

Expanded text:
t ad alterum gratuitus. Juxta humanum namque loquendi modum, recte dicimus amorem gratuitum qui nihil accipiens totum impendit. Debitum vero qui nihil impendit a quo totum accepit. Dicatur itaque illa Divinitatis unda et summi amoris affluentia in alio tantum effluens nec infusa, in alio tam effluens quam infusa, in tertio non effluens sed solum infusa, cum sit tamen in omnibus una et eadem ipsa, et in his omnibus una veritas, etiam si sit de ea loquendi multiformitas
Abbreviated transcription (Latin):
dia int̾ has in dacõne sanł ⁊ accepcõne cur nõ
sit qͣrta sine dacõne ⁊ sine acceptõne ĩ solo hab̾e:
mur. Sed huiꝰ qͦnis nodũ in saꝑioribꝰ tam aꝑ¬
ta racõ dissoluit ut dibgñs lector ꝙͣlibet idiota
inde in abiquo dubicire uix possit. Ut enĩ saꝑiꝰ
monstͥtũ est racõ maĩfesta cõnincit qd̾ nͥ nna so¬
la ĩ d̾unitate ꝑsona a semet ip̃a eẽ nõ possit.
Que gͥ aliũde nõ accepit ut sit uł abqͥd possit
si nlłi t̃pend̾et qd̵ habet absq dubio ut abias
doñ ẽ ĩ ppetnũ sola remanẽt. Nullũ itaq ĩ d̾iita¬
te locũ qrta ꝓpͥetas hab̾e cognoscit᷑ unde ⁊ qͣt̾nita¬

Expanded text:
 has in datione simul et acceptione, cur non sit quarta sine datione et acceptione in solo habere? mur. Sed hujus quaestionis nodum in superioribus tam aperta ratio dissolvit, ut diligens lector, quantumlibet idiota, inde jam in aliquo dubitare vix possit. Ut enim superius monstratum est, ratio manifesta convincit quod, nisi una sola in Divinitate persona a semetipsa esse non possit. Quae igitur aliunde non accipit ut sit, vel aliquid possit, si nulli impenderet quod habet, absque dubio, ut alias ctum est, in perpetuum sola remaneret. Nullum itaque in Divinitate locum quarta p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sibi. Quid gͦ  stũqͥd estimãdi erũt indiori
bemgnitatis eẽ ꝯͥ illud qd̾ ptitas p̾tmuẽtiã erel¬
benigͥores cur nõ ⁊ eo ip̃o digores:. Dicis adhuc
fortassis qd̾ młto głiosius sit pleĩtudiẽm hab̾e
⁊ dare ꝙͣ solũ hab̾e nec alicui dare. Ecde itm p¬

Expanded text:
Quid ergo nunquid aestimandi erunt majores benignitatis esse, qui illud quod putas praeeminentiam excelbenigniores, cur non et eo ipso digniores? Dicis adhuc fortassis quod multo gloriosius sit plenitudinem habere et dare, quam solum habere nec alicui dare. Ecce it
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cia in tͥncace ꝑsona iauult cet̾is ꝙͣ sibi. qiã
tam cet̾e sibi ip̃is malũt ꝙͣ fibi illi. sũqͥd gͦ ili
dicet᷑ cet̾is benignior ⁊ eo ip̃o głiosior : Ecce dĩ
incedimꝰ uxta indica hũana ĩuenit᷑ d̾ina qͣꝙ
ꝑsona qualib alia magis ⁊ minꝰ bemgnat mas̾
⁊ minꝰ digna. Ecce opimo falsa qm̃ ĩuenitar
sibi ip̃i contͣr. ia. Debemꝰ itaq hꝰmoĩ fantasia
de cordibꝰ nr̃is abit̾e̾ ⁊ oĩo firmit̃ cred̾e qd̾ nͦd̾ pos

Expanded text:
i, quam tamen caeterae sibi ipsis malunt quam illi, nunquid ergo illa dicetur caeteris benignior et eo ipso gloriosior? Ecce dum incedimus juxta judicia humana, invenitur divina quaeque persona qualibet alia magis et minus benigna, magis et minus digna. Ecce opinio falsa quae invenitur sibi ipsa contraria. Debemus itaque has phantasias de cordibus nostris abjice
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ qͣntũt li se ipm̃. Si eoꝵ unꝰqͥsq diligit al¬
terũ ut set totũ qd̾ ĩcoĩcabile ẽ ibi uult cuilib
alt̾i ut sibi. Si diligit qͣntũ se qͥqͥd ibi ẽ coĩc¬
bile nec ardeticins desid̾at sibi ꝙͣ alt̾i nͨ tepi¬
dins alt̾i ꝙͣ sibi. Enis itaq amor ee uno erit
talis quo nõ pͭ esse melior. ex alto̾ tantꝰ qͦ nõ

Expanded text:
seipsum. Si eorum unusquisque diligit alterum ut se, totum quod communicabile est, sibi vult cuilibet alteri ut sibi. Si diligit quantum se, quidquid ibi est communicabile, nec ardentius desiderat sibi quam alteri, nec tepidius alteri quam sibi. Ejusmodi itaque amor ex uno erit talis quo non potest esse melior, ex altero tantus quo non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo adĩuicem diffa̾nt ꝓcessio uniꝰ ⁊ ꝓcessio al¬
terins. Inuenta autẽ diffr̾a ħ̾itad̾is mutue
nare. ꝓposueram qͥd̾ quid de his sentirem ĩ cõẽ
ꝓferre. sed qm̃ ĩ ip̃as alta ꝓfunditas ẽ sanius
erit hec alciorib ĩgeniis alcius discucienda .i. ełi¬
quere. et quid ex his que lam dicta sũt gcͣitu¬
dinis uł ĩgͣtitudinis merear ex abioꝵ indicio ꝓ¬
nad ĩ nera d̾untate nͥ sit mxta donũ lar¬
giẽtis gr̃e s totũ nixͣ dotẽ ꝓpletatẽ q nat᷑e

Expanded text:
in quo ad invicem differant processio unius et processio alterius. Inventa autem differentia habitudinis mutuae nare. Proposueram quidem quid de his sentirem in commune proferre, sed quoniam in ipsis alta profunditas est, satius erit haec altioribus ingeniis altius discutienda relinquere. Et quid ex his, quae jam dicta sunt, gratitudinis vel ingratitudinis merear, ex aliorum judicio pQuod in vera divinitate nihil sit juxta donum largie
Abbreviated transcription (Latin):
plicari pͭ. Nemo gͦ miret ᷑ nemo indignet᷑ si
more tͥginis matͥs conceptam nicacem edendo
u̾boꝵ pãncłis ĩcoluo qͥ diserti sermonis serias
nõ ualeo que me nõ hab̾e cogͦsco/. Sed ubi ꝯstat
de ui̾tate sentñcie nil restat sagaais lectaris pro¬
dencie nͥ u̾ba idonea qd cũ oĩ gr̃arũ acitõne sus¬
cipio ueris assercõnibꝰ adhib̾e. aui acore

Expanded text:
 miretur, nemo indignetur si, more virginis matris conceptam veritatem edendo, verborum panniculis involvo, qui deserti sermonis sericis non valeo quae me non habere cognosco. Sed ubi constat de veritate sententiae, nihil restat sagacis lectoris prudentiae nisi verba idonea quod cum omni gratiarum actione suscipio veris assertionibus adh
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e nł esse pleĩtudinẽ amoris gͣtuici alte¬
ram uͦ pleĩtudinẽ amoris debuti nemo ad id that
qͣ una aliqͣ qnͣlibet aliam ĩ aliqͦ p̾cellat uł melus
aliqͥd ꝑfectins q habeat uł existat. Nulla ib dif¬
fẽncia gͣduũ nlła diu̾sitas dig̾tacũ. Ece constat
unã alt̾a młiorem unã alta digͥorem: abfit absit¬
oĩo hmõĩ aliqua sufpicio. hmõi sospicio młtos sapplã

Expanded text:
habere, vel esse plenitudinem amoris gratuiti, alteram vero plenitudinem amoris debiti, nemo ad id trahat quasi una aliqua quamlibet aliam in aliquo praecellat, vel melius aliquid perfectiusque habeat, vel existat. Nulla ibi differentia graduum, nulla diversitas dignitatum. Ecce constat unam altera meliorem, unam altera digniorem? Absit omnino hujusmodi aliqua suspicio. Hujusmodi suspicio multos s
Abbreviated transcription (Latin):
inaioris dig̾tatis reputat ⁊ cet̾is excellẽtiorem
indicat que a semet ip̃a habet totã qd̵ eã hab̾e
constat. Sed absit qd ibi credat᷑ eẽ abiqͣ digͥta¬
tum distãcia ubi uere ⁊ absq dubio ẽ eqͣlitas
sũma. Sed qͥ hoc ꝑ intestigenciã nͦ dũ capit
ẽ ude cogitacõnẽ suam ex aliã ꝯsid̾acõne re

Expanded text:
oris dignitatis reputat et caeteris excellentiorem judicat quae a semetipsa habet totum quod eam habere constat. Sed absit quod ibi credatur esse aliqua dignitatum distantia, ubi vere et absque dubio est aequalitas summa. Sed qui hoc per intelligentiam necdum capit, est unde cog
Abbreviated transcription (Latin):
tas atq gͥtuitꝰ. Constat incħomiꝰ de dictis tͥbus
qd̾ gͣtinci amoris pleĩtudo ĩ solo nno. debati uͦ amo¬
ris pleĩtado sit ĩ solo altero. tam debiti ꝙͣ gͥͣtuiti
pleĩtndo sit in solo t̾cio. Sed quid ad ista dicemꝰ
Nñqͥd aliqͥs ex his tͥbus alind abiqͥd ẽ ⁊ alind aliquid
amor fuus: Nñqͥd eoꝵ alicui alind ẽ eẽ ꝙ diligẽ¬

Expanded text:
ominus de dictis tribus quod gratuiti amoris plenitudo sit in solo uno, debiti vero amoris plenitudo sit in solo altero, tam debiti quam gratuiti plenitudo sit in solo tertio. Sed quid ad ista dicemus, nunquid ex his tribus aliud aliquid est, et aliud aliquid amor suus? Nunquid eorum alicui aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
sa que suꝑias dicca sũt de amouẽda a d̾ma na¬
tara qͣt̾nitatis suspicõne possumꝰ adhuc alciori
⁊ euidencõri rõne confirmare. Nam si ueri amoris
pleĩtadinẽ ĩ consida̾cõnem adducimꝰ ꝓp̾ͥetatũ q ad eã
ꝯsid̾acõnem ꝑtinenciũ distic̃tõnẽ dibigent aitendimꝰ
qd querimiꝰ fortassis cicius ĩneniemꝰ. uere antẽ dilec¬
tõnis pleĩtudo ĩ solo constat amore sũmo ułitꝰ q pe

Expanded text:
sunt de amovenda a divina natura quaternitatis suspicione, possumus adhuc altiori et evidentiori ratione confirmare. Nam, si veri amoris plenitudinem in considerationem adducimus, proprietatumque ad eam considerationem pertinentium distinctionem diligenter attendimus, quod quaerimus fortassis citius inveniemus. Verae autem dilectionis plenitudo in solo constat amore summo, unive
Abbreviated transcription (Latin):
habi nõ p̃ ab alia ꝑsona que dens nõ ẽ. alioqͥn si
pt̾ dm̃ aliqͥs neri amoris pleĩtudinẽ hab̾e p̾naluisset
utiq ĩ karitate ⁊ eo ip̃o in boĩtate equalis d̾o eise
poctusset ꝑsona que dens nõ esset. Sed quis hoc dicat
uł tenĩe estimare p̾stmat: Constat aucẽ qr nerus
amor p᷑ esse aut solũ gͣtuitꝰ aut solũ debatus. aut
Amor g̈tnit ẽ qnͣdo qͥs ei a quo nil muneris acapit
gͣtant̾ ĩpendit. Amor debitus ẽ qũ qͥs ei a qͦ gͣtis ac¬
apit nͦ iͥ amorem rependit. amor ex utͦq ꝑmixtus ẽ
qͥ alt̾natĩ amando ⁊ gͣtis acapit ⁊ gtͣis ĩpendit. pleĩtu¬
do antẽ amoris gͥtͣati pleĩtado amori debiti ꝙ̃adm̃¬

Expanded text:
 potest ab aliqua persona quae Deus non est. Alioquin, si praeter Deum aliquis veri amoris plenitudinem habere praevaluisset, utique in charitate, et eo ipso in bonitate aequalis Deo esse potuisset persona quae Deus non esset. Sed quis hoc dicat, vel tenuiter aestimare praesumat? Constat autem quia verus amor potest esse, aut solum gratuitus, aut solum debitus, aut Amor gratuitus est quando quis ei a quo nihil muneris accipit gratanter impendit. Amor debitus est quando quis ei a quo gratis accipit nihil nisi amorem rependit. Amor ex utroque permistus est, qui alternatim amando et gratis accipit et gratis impendit. Plenitudo autem amoris g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona a gna nõ ꝓced̾et alia aliqͣ sed quelib ex abi
ꝓcedens de se ꝓodentẽ hab̾et en̾nodĩ deduacõns
infrantũ ducca mui̾osicatis fue nlłu̾ fine accꝑe.
qua existat de qua ulła alia originẽ tͣhat. qo¬
cet nominꝰ ut ead̾ ip̃a existñdi ilncipiũ ex aba ha¬
beat sicut ⁊ illam que ex aba aliqna nõ ẽ apr

Expanded text:
x alia procedens de se procedentem haberet, ejusmodi deductionis infinitum ducta numerositatis suae nullum finem acciperet. iqua existat de qua nulla alia originem trahat. Oportet nihilominus ut eadem ipsa existendi principium ex alia habeat, sicut et i
Abbreviated transcription (Latin):
Ne hac gemina dictarũ ꝑͥrũ ꝓpͥetate em habeat
possumꝰ absq oĩ scrnpulo collig̾e̾ qͥd de illiꝰ que
int̾ has media est debeamꝰ ꝓpͥetate sentire Nam si
ibi nõ nͥ imꝰ solus eise pͭ qui nõ sit ab alio aliq᷑ ꝯseqñs
ẽ ut hic de quo modo agimꝰ nõ sit a semet ip̃o. Itẽ
si ibi nõ nͥ unꝰ sobas esse pͭ qui de se ꝓcedentem non
habet huic de quo mͦ loqͥm᷑ qui de se ꝓcedat hab̾e
op̃. Sic itaq ꝓcedit de alio ut uominꝰ tñ aliꝰ ꝓce¬

Expanded text:
e hac gemina dictarum proprietate personarum, possumus absque omni scrupulo colligere quid de illius quae inter has media est debeamus proprietate sentire. Nam si ibi nonnisi unus solus esse potest, qui non sit ab alio aliquo, consequens est ut hic, de quo modo agimus, non sit a semetipso. Item, si ibi nonnisi unus solus esse potest qui de se procedentem non habet, hunc, de quo modo loquimur qui de se procedat, habere oportet. Sic itaque procedit de alio, ut nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
isset ꝓcul dubio ex ceti̾s t̾ͥbus eam origiẽ tͣhere
ĩmediate oparte̾t. alioqͥn alicui eoꝵ nõ nͥ mediaca
g̾manitace as ħeret nec eam nͥ mediate iud̾et. Et
si qͥnta ꝑsona ibi esse pocuisset simłi rõne de cet̾is
qͣtnor ĩmediate ꝓced̾et. Iuxta hũc rõcinacõis modũ
series incelleatnalit̃ ꝓtͣbat᷑. Confirmat᷑ autẽ qd hic
dicimꝰ ex hiis me iam suꝑius ꝓbauimꝰ p̾libanimꝰ. Si cͭ
etñ dnabus ꝑ sonis coẽ ẽ illad passe unde constat t̾ti¬
am originẽ tͣhere sic ꝓcul dubio illad posse tͥbꝰ coe
esset unde qͣtcam eẽ oporre̾t si qͣrta ĩ d̾intate locũ
haberet. aboqͥn due auare sibn resernarent qd̵ c̾tie

Expanded text:
isset, procul dubio ex caeteris tribus eam originem trahere immediate oporteret. Alioquin alicui earum nonnisi mediata germanitate cohaereret, nec eam nisi mediate videret. Et si quinta persona ibi esse potuisset, simili ratione de caeteris quatuor immediate procederet. Juxta hunc ratiocinationis modum d hic dicimus ex his quae jam superius praelibavimus. Sicut enim duabus personis commune est illud posse, unde constat tertiam originem trahere, sic procul dubio illud posse tribus commune esset, unde quartam esse oporteret, si quarta in divinitate locum haberet. Alioquin duae avarae sibi reservarent, quod te
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ĩbꝰ absq dubio d̾inis ꝑsonis constat eẽ coẽ
oẽm pleĩtudinẽ hab̾e. ꝓpͥetatũ antẽ distĩctõ
u̾sat᷑ͫ cͣ dno. Constat nãq in dando ⁊ accipiendo
sistit in solũ dando. alt̾ias ĩ solũ accipiendo. int̾
has antẽ media tam ĩ dando ꝙͣ accipiendo. S ad
ista forcassis diccarꝰ ẽ aliqͥs. Si tna ꝓpͥetas constat

Expanded text:
bio divinis personis constat esse commune, omnem plenitudinem habere. Proprietatum autem distinctio versatur circa duo. Constat namque in dando et accipiendo.sistit in solum dando, alterius in solum accipiendo. Inter has autem media tam in dando quam accipiendo. Sed ad ista
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximꝰ ⁊ diffe̾ns cancordia ⁊ concors diffr a
Si antẽ due medie int̾ dnas altͥnsecas ꝑsonas
ẽẽ dicant᷑ uideamꝰ qͥd iiꝯseq inꝯentis hanc asser¬
cionẽ seqnat᷑. Certe pͥma ex eis erit a nlła. alt̾a
ab una sola. t̾cia a dnabꝰ. qͣrta ex tͥbus sioit sciꝑins
satis diligent̃ explananimꝰ. Et hec qͥdẽ daispõ inxta
hanc ꝯfid̾acõnẽ nidet᷑ hab̾e aliqͥd cũ arimetica me¬
dietate. Sed mͦ in deamꝰ qͥmͦ geomerͥte modietatis
cordat cũ alt̾a. alt̾a uͦ illa nõ ĩ uno tm̃ s ĩ duob
cõcordat cũ t̾cia. t̾cia autẽ nõ ĩ dnob qͥdẽ s sed¬
solũ ĩ no cõcordat cũ qͣrta. uides c̾te qͣmͦ imius
nem nõ tam anget ꝙͣ minuit. Quis autẽ dicat
suꝑiori ꝓp̾etatũ dispõne uixta miã consid̾acõnem
medietas arismetica inxta cansid̾acõnẽ aliã medi¬

Expanded text:
 concors differentia. Si autem duae mediae inter duas altrinsecas personas esse dicantur, videamus quid inconvenientis hanc assertionem sequatur. Certe prima ex eis erit a nulla, altera ab una sola, tertia a duabus, quarta ex tribus, sicut superius satis diligenter explanavimus. Et haec quidem dispositio juxta hanc considerationem videtur habere aliquid cum arithmetica medietate. Sed modo videamus quomodo geometricae medietatis cordat cum altera. Altera vero illarum, non in una tantum, sed in duobus concordat cuin uno solum concordat cum quarta. Vides certe quomodo unius nem non tam auget quam minuit. Quis autem dicat superiori proprietatum dispositione, juxta unam considerationem medietas arithmetica juxta considerationem aliam medi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmediate accipit ut sapiat ⁊ ĩ mediate qͥd̾ ab illa ac¬
cipit ut existat. Si quis uͦ dicat qd̾ ĩmediate nõ ui¬
det ꝯseqñs ẽ ut concedat qd̾ oĩformẽ uitatis ꝯtem¬
placõnem nõ habet. Inxta id gͦ nõ habet omẽm ple¬
Ad hec aliqͥs opponit ⁊ dicit. Sicut quelib ꝑsona inder
de se ꝓcedentem sic quelib ꝓcedens indet ꝓducentem
Cur gͦ nõ eadem rõne cõuĩcat᷑ illam esse ab ista allĩ
ẽẽ ab qua ꝓbat᷑ atq cõuĩat᷑ utam esse ab illa: Ad ħ
gͦ brenit᷑ respondeo ⁊ dico qd̾ quelib dina ꝑsona ad as¬
pectũ alt̾ins d̾ine accipit plenũ saꝑe ⁊ eo ip̃o d̾inũ eẽ
nͥ habeat aliũde. sieitẽ ẽ nãq nt inde habeat si ali¬
ñ de nõ habet sed si habet aluĩde nõ nectẽ ẽ eciã inde
hab̾e. Et ut id exemplo melius elucescat. ece ui̾ta¬
tem scriptam iui aliũ de cognicam. altĩ antẽ aliũde
minime natam. utiq tamẽ legit ⁊ inclłigit. s solus

Expanded text:
illa accipit ut sapiat, et immediate quidem ab illa accipit ut existat. Si quis vero dicat quod immediate non videt, consequens est ut concedat quod omniformem veritatis contemplationem non habet. Juxta id ergo non habet plead haec aliquis opponit, et dicit: Sicut quaelibet persona videt de se procedentem, sic quaelibet procedens videt producentem. Cur ergo non eadem ratione convincatur illam esse ab ista, qua probatur atque convincitur istam esse ab illa? Ad haec ergo breviter respondeo, et dico, quod quaelibet divina persona ad aspectum alterius divinae accipit plenum sapere, et eo ipso divinum esse nisi habeat aliunde, necesse est namque ut inde habeat, si aliunde non habet. Sed si habet aliunde, non necesse est etiam inde habere. Et, ut id exemplo melius elucescat, ecce veritatem scriptam uni aliunde cognitam, alteri autem aliunde minime notam. Uterque tamen legit et intelligit, sed solus
Abbreviated transcription (Latin):
aliam eidẽ existñcie tam mediata ꝙͣ ĩmediaca gͥma¬
nitate coħere. illuc ũc gͥ querendũ instat utͭ  aliqͣ
sit uł eẽ possit que ei mediate tm̃ adħ eat. unũ ẽ
id̾ neminẽ sane mentis credo posse sentire qd̾ uide
uid̾e. Q̾d antẽ aluid ibi ẽ uidere ꝙͣ uidendo cog̾scẽ
⁊ cognoscendo uid̾e : Qd autẽ ẽ imascibłem cog̾soere

Expanded text:
diata quam mediata germanitate cohaerentem. Illud nunc igitur quaerendum restat utrum aliqua sit, vel esse possit, quae ei mediate tantum inhaereat. Unum est quod neminem sanae mentis credo posse sentire, quod vidvidere. Quid enim aliud ibi est videre, quam videndo cognoscere, et cognoscendo
Abbreviated transcription (Latin):
q lict̾am pũcto notamꝰ. mediam distinctõnem
uocimus qua puctũ ad mediam lntam poimiꝰ
ysaias ꝙ ad cãput bit̾e ponimꝰ ⁊ uocatur
post duos pedes silła remanet nt ibi. arma
p̃cisio u̾bi facta est. ubi uͦ post duos pedes de
colon ẽ. totus autẽ u̾sas ꝑyodus ẽ. aliqͥ expo

Expanded text:
e litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. mque ad caput litterae ponimus; et vocatur post duos pedes syllaba remanet, comma praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de colon est. Totus autem versus periodus est. § 21 De
Abbreviated transcription (Latin):
stum ad diffcam ih̾n filii syiach ꝓnepotis fi¬
lit madgm ib̾u magni sacdotis qui seͥpsit eccͣstic̃.
Et noͣ qd̾ scdm̃ hebreos hic incipit scdns ordo
net̾is testamenti qui dist ingñt uetas desta¬
mentũ in tres odines. pͥm̃ uocant legemi
scdm̃ ꝓphetas. t̾tiũ agiogͣpha. in lece ponũt
qͥnq libros moysi: ĩ ꝓphetis octo. psue indic̃
samuel malachim ysaiam i̾eniiam ezechielẽ¬

Expanded text:
fili Sirach pronepotis Jesu magni sacerdotis, qui scripsit Ecclesiasticum. Et nota quod secundum Hebraeos hic incipit secundus ordo Veteris Testamenti. Qui distinguunt Vetus Testamentum in tres ordines. Primum vocant legem, secundum prophetas, tertium agiographa. In lege ponunt quinque libros Moysi; in prophetis octo Josue, Judicum, Samuel, Malachim, Isaiam, Jeremiam, Ezechiele
Abbreviated transcription (Latin):
meninit ⁊ zacharias. Qui libri apud nos ꝓpt̃
eloqͥii siłitudinẽ salomõĩs tyculo p̾notant᷑. dic¬
tus antẽ eccłiasticus eo ꝗd de tocius eccłie dis¬
ciplina religione ꝯu̾sacõnis magna cura ⁊ rõe
sit editus ut apd hebreos reꝑit᷑ sed int̾ apocͥ¬

Expanded text:
meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis tytulo prenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de tocius ecclesie disciplina et religiose conversacionis magna cura et racione sit editus. Hic aput Hebreos reperitur, sed int
Abbreviated transcription (Latin):
teebro noĩat efsi aym samariam iosegh iea¬
hel ⁊ uxorem fornicariam ⁊ sormicacõis fi¬
mos ⁊ adulteram cubicalo clansam mariti
Mlto tempore sedere idnam ⁊ sab ueste la¬
Tabri uri ad se reditũ p̾stolari. ꝑ essi aym¬

Expanded text:
ebro nominat Effraym, Samariam, Ioseph, Israel et uxorem fornicariam ac fornicacionis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere viduam et sub veste lugubri viri ad se reditum postulari;
Abbreviated transcription (Latin):
matathie filins ex ierosolimis sacerdos a nespasi¬
ano captus cũ tyro filio enis relictas ẽ. hic ro¬
mam neniens septem libros indaice captiuitatis¬
̃ꝑatoribus patͥ filioq ebtalit qui ⁊ bibliochece
publice traditi sũt. et ob ingenii głiam statuã
qtatã libros ab exordio m̃di asq ad.xiiii. ãnũ¬

Expanded text:
Mathiae filius ex Hierosolymis sacerdos, a Vespasiano captus, tum Tito filio ejus relictus est. Hic Romam veniens, septem libros Judaici belli imperatoribus patri filioque obtulit, qui, et bibliothecae publicae traditi sunt, et ob ingenii gloriam statuam quitatum libros, ab exordio mundi usque ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
moysem scpsisse arbitͣnt᷑. alii unũ ex ꝓphetis.
Non tlłi uͦ eundem lob post plagam sue passõis
scͥptoram fuisse existimant. arbitͣntes ut qui
c̾tamĩa spñalis pngne sustinuit idem narraret
quas uictorias expediuit ⁊ c̃. Et noͣ qd i̾tonimꝰ¬

Expanded text:
Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis; nonnulli vero eumdem Job post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ipsum qui certamen spiritualis pugnae sustinuit, narrare quas victorias expedivit. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ĩ pͥmo canone. si secũda in scd̾o. si t̾cia in
t̾cio ⁊ sic ꝑ ordinem usq ad decim̃ ꝑuenies. si
gͥ aꝑco quolibet euãgelio placuerit scire qͥ
reliqͦꝵ enãgłistarũ simłia dixerint assumes
suo canone quẽ indicat ibi q ĩuenies quot

Expanded text:
secunda, in secundo: si tertia, in tertio. Et sic per ordinem usque ad decimum pervenies. Si igitur aperto quolibet Evangelio placuerit scire, qui reliquorum Evangelistarum similia dixerint: assumesm numerum in suo canone, quem indicat, ibique invenies, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
de daniele breuit̾ respõdebo me nõ negasse
eum eẽ ꝓphetam quẽ statĩ ĩ fronte ꝓlogi ꝓphe¬
tam esse ꝯfessus sum. sed quid hebrei dicent᷑ ⁊
qͥbus argum̃tis niterent᷑ suam ꝓbare sentñciam
noluisse mõstrare ⁊ docuisse lectorem eccłias xͥ¬

Expanded text:
e autem breviter respondebo, me non negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse lectorem, ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
obmissa sũt ut illuscescant ꝑ eam nocam que
deesse indent᷑. stella enĩ ast er dic᷑ gͤco s̾mone
a quo astericus ẽ dirinatꝰ. obelus ẽ turgala
iacens que appoĩt᷑ ĩ u̾bis uł in sentũciis suꝑflu¬
is iteratis sine in hus locis ubi leccõ aliqͣ falsi¬

Expanded text:
omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsi
Abbreviated transcription (Latin):
nebant᷑ quos ꝯuadrige cͥtmbant. et ĩde dcĩ
eatenses ab ensibus ctͣ quos currebant. siq̃dem
⁊ in litore cͣtͣ ripas flumiñ cursus agitautes
gladios in ordine ĩ ripe lutore ponebant. et
erat artis eqũ ctͣ ꝑicula torquere. unde ⁊ cir¬

Expanded text:
nebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Cir
Abbreviated transcription (Latin):
herodotũ dixisse sb̾u̾sam muiuem a rege me¬
dorum temꝑe iosie. de en̾sione qͦ finali niniue
p̾dixit naum . que facta ẽ in hũc modñ. palus
que cͥꝯdabat eam suꝑĩundauit eam facto ꝑit̾
t̾re motu ⁊ igne de sb̾limi emisso. de qͣ ĩuudaci¬
eius. tamẽ scdm̃ aliã lut̾am legit᷑ ibi. mũdaus nõ
faciet ĩnocentem. tamẽ librũ scͥpsit post capti¬
nitatem . x. tͥbuũ sub ezechia dñ uastaret᷑ ab¬

Expanded text:
Herodotum dixisse, subversam Ninivem a rege Medorum tempore Josiae. De eversione quoque finali Ninive praedixit Nahum, quae facta est in hunc modum: Palus, quae circumdabat eam, superinundavit eam, facto pariter terrae motu, et igne de sublimi emisso, de qua inundatiejus . » Tamen secundum aliam litteram legitur ibi: « Mundans non faciet innocentem. » Tamen librum suum scripsit post captivitatem decem tribuum sub Ezechia, dum vastaret
Abbreviated transcription (Latin):
xiͦiͦ. ydra draco ẽ mł̾toꝵ capitũ qualis fuit
in lertia palnde ꝓuincie archadie. hoc lati¬
ne excedra dicit᷑ qd mio ceso tͥa capita excͤsce¬
bant. sed hoc fabulosam ẽ nam constat ydram
locũ fuisse enomentem a quas uastantes ꝓxunã
cmicatẽ nicinã. ĩ qua uno meata clauso młti
erũpebant. qd hertules indens loca extͥͣssit

Expanded text:
. Ydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excedra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant: sed hoc fabulosum est. Nam constat ydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns l
Abbreviated transcription (Latin):
socto ab eo nomẽ accepit. et ꝙͣnius hic lib saul
daiid hystoriam ꝯtineat utͣq tame ad samuelẽ
refert᷑ qr ip̃e unxit saul ĩ regem. daid ĩ re¬
gem futͣm. cuiꝰ lib̾ pͥmã ꝑtem ꝯscsit idẽ samuel
seqñcia uͦ eius usq ad calcem scͥpsit dauid. Scda¬
eo qd̃ reges inde ⁊ ifrł̾itice geutis gesta q eoꝵ
ꝑ ordinem digerat tempoꝵ. malach enĩ he¬
brdice latine regã int̾ pͣtat᷑. hñc librũ femi¬
as pͥtũ ĩ unũ uolumẽ coegit. nã ante sparsus
erat ꝑ singnlas regũ hystorias. dabreramin¬

Expanded text:
nomen accepit et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit ipse Samuel; sequentia vero eius usque ad calcem, scripsit ipse Daeo quod reges Judae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Maloch enim Hebraice, Latine regum interpretatur. Hunc tibrum Jeremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Parali
Abbreviated transcription (Latin):
bendo qͥsq iudicũ tempꝰ suũ ĩ actis redeg̾it. qͥs
autẽ ĩ miũ ꝯpegerit dubiũ ẽ. dicũt qͥdam
qd samuel. alii qd̾ hesoras. ꝟisiłius indet᷑ qd̃
ezechias qͥ ꝑ abolas sałonis ⁊ librũ Regum in
unũ collegit. Sed que᷑ qr̃ iosne ⁊ moyses int̾

Expanded text:
ndo, quisque judicum tempus suum in actis redegerit. Quis autem in unum compegerit dubium est. Dicunt quidam quod Samuel, alii quod Esdras. Verisimilius videtur quod Ezechias, qui parabolas Salomonis, et librum Regum in unum collegit. Si quaeritur quare Josue et Moyses inter
Abbreviated transcription (Latin):
uomꝰ autẽ aĩa que ĩda ⁊ sine uiciõ cͤat᷑ ꝑciceps
fiat illius uicũ qd ꝑ solam carnẽ adducit dig¬
nũ ĩ qͥsicõne eiset si aliqua hoc diligãcia ĩuestigare po¬
tuisset. sũc antẽ qi saiẽ hũane expõĩtũ nõ ẽ ad cogͥco¬
nem fide a nob̾ credend̾ est nõ curiosicate inqͥrend̾.
slam si dix̾inꝰ aĩam eñ corꝑi ꝯmiscet ᷑ uolũtate quadã

Expanded text:
uomodo autem anima quae munda ac sine vitio creatur, particeps fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum inquisitione esset, si aliqua hoc diligentia investigari posset. Nunc autem quia scientiae humanae expositum non est ad cognitionem; fide a nobis credendum est, non curiositate inquirendum. Nam si dicimus animam quando corpori commiscetur voluntate qua
Abbreviated transcription (Latin):
nõ portabit miqͥtatem filii aĩa q̃ peccam̃t ipã moriet᷑
necc̃e est ut si ĩ pͥori sentãcia p̾cedñciũ pat ͥ pecãl ad sõ¬
seqñtes filios tͣnstre signãt̾ a capimꝰ In sb̾seqñti ase¬
cõne suo quẽq pectato teneri. neq p̾cedñciñ pecã
pat ͫ ad sb̾seañtes filios redundare intlłigamꝰ. ꝙ si
uerũ esse constat patens est qd pectata pacͭ ͫ actualia
ad filios nõ tͣnseunt. sed originale solũ. qd̾ ceteris

Expanded text:
ae peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transeunt, sed originale solum, quod caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłns dicit. nõ regnet peccm̃ ĩ nr̃o mortali cor¬
pore. Corpus qͥppe nrm̃ necc̃itate mortale ĩ ip̃a cori¬
rapcõns radice fomitẽ pecñ portat. sed ubi spñs lib̾¬
tatis est peccm̃ ipm̃ ad regnand̾ surge̾ nõ pͭ. Sic itaq
originale peccm̃ qd ĩ pat̾ͥbas ꝑ regñacõem deletũ ẽ
qͣntũ ad culpam qr tam̃ ad penã remanet ad eos qui
gñant᷑ tͣasiens nõ salũ ad penã constat sed eciã ĩ pu¬
cat᷑ ad culpam. don᷑ ꝑcepto lanacͦ regña cõis ĩ ip̃as
qͦ calpa deleatꝰ enam si pena remaneat. xxuiii.

Expanded text:
idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest. Sic itaque originale peccatum quod in parentibus per regenerationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam imputatur ad culpam, donec percepto lavacro regenerationis in ipsis quoque culpa deleatur, etiam si poena remaneat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Q s uersĩ est qͣato post̾i̾ores tanto utiq fũt mise¬
rabħores. Nec eqna udet᷑ ꝯdicio ut tempꝰ p̾idi¬
cet nitati nͥ forte tat᷑a qͣñto magis corrũp᷑ tanto
detior seĩat᷑. Cũ enĩ dicat scͥptura reddã pecc̃a pat᷑m
in filios usq in t̾cam ⁊ qrtam gñacõnẽ maĩf este osts̃¬
dit᷑ qd alus pecc̃a pat᷑m ĩqͥrñt᷑. s ed quare usq in¬

Expanded text:
tanto utique sunt miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ostenditur quod a filiis peccata pat
Abbreviated transcription (Latin):
ait sic. a medicis rute uis canstica dicͣ
ẽẽ: Siccd q. Fcur in hiis aͣdꝰ illi t̾cus esse
utilis ẽ sepe stomaco si sepe bibat᷑. Expellit
ꝑtũ pota. uen̾e̾m q coħ̾cet. Tussi̾ si bibit᷑
9pescit. menstͥa purgat. Si coqͥs hatic
ĩ aquã cui uinũ iñxeris acre: Cõpescit
talis decoctõ tormĩa uentͥs. palmones
iñtiat ⁊ pectus. morbo q medet᷑ eostar̃
quẽ plenresim nocat aiͥta lingͣ. Lũb̾cos

Expanded text:
A. A medicis rutae vis fervida dicitur esse siccaque, fertur in his gradus illi tertius esse. Utilis est valde stomacho, si saepe bibatur, expellit partum potu veneremque coercet, tussim si bibitur compescit, menstrua purgat. Si coquis hanc in aqua, cui vinum junxeris acre, compescit talis decoctio tormina ventris, pulmones juvat et pectus, morboque medetur costarum, quem pleuresim vocat attica lingua, arteticos
Abbreviated transcription (Latin):
sũt que ĩ nr̃o uire consistũt. iura autẽ
sunt q̃ a nob̾ iuire possident᷑ nͨ alieua sũt
uiste possidendo. hoc enĩ inste posside᷑ qd̾
reite . hoc iuste qd bñ. qd autẽ male pos¬
sider᷑ alienũ est. male antẽ possidet ͥ
suis male utit᷑᷑ uł aliena p̾sumit. posie

Expanded text:
tem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. uste possidendo. Hoc enim iure possidetur quod iuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena p
Abbreviated transcription (Latin):
F isciua corripit penłtimã qͦmͦ fuscina.
cur gͦ piscia ꝓdut᷑ qr hoc sine dubio a¬
pisce d̾iuatũ est. fiscina autẽ a fisco an fis¬
cus a fiscitia an neut ͫ a nent᷑ dubaũ est
Ndm nec fascina a fasco. nͦ pagmia a pago
nec mutita a muto. uec arminũ ab
armo dĩnata cũ sint pͥmicĩa penlt̾iã

Expanded text:
iscĭna corripit paenultimam, quomodo fuscĭna, cur ergo piscīna producit? quia hoc sine dubio deriuatum est a pisce; fiscina autem a fisco, an fiscus a fiscina, an neutrum a neutro, dubium est. nam nec fuscĭna a fusco nec pagĭna a pago nec Mutĭna a muto nec Arimĭnum ab Arimo deriuata, cum sint primitiua, paenultimam
Abbreviated transcription (Latin):
cãm ob quã displicebat ei młier ne que¬
inret et tͣdeb at libellũ in qͦ scͥpta eran
hec młieri ut corã sac̾dotib leget᷑. et
cũ iurasset uerũ ẽẽ qd sc̃pferat licebat
utͥq alii copłari. ꝯd si ing̾d̾et᷑ młier ad
altm̃ qͥ itm̾ daret ei libellũ repudii por
uiro nõ licebat eam reciꝑe ꝙ abhorãbilẽ¬

Expanded text:
causam ob quam displicebat ei mulier, ne conveniret, et tradebat libellum, in quo scripta erant haec mulieri, ut coram sacerdotibus legeretur. Et cum jurasset verum esse, quod scripserat, licebat utrique alii copulari. Quod si ingrederetur mulier ad alterum, qui iterum daret ei libellum repudii, viro priori non licebat eam recipere, quia abominabile
Abbreviated transcription (Latin):
peros qͣntũ ad officiũ. It ẽ a uesꝑa uł
ritas que fit int̾põne mibiũ int̾ nos
⁊ solem uł lanã quatũq hora diei nel
horam qua sol iacipit dectinare ad occa¬
sum. et durat usq ad c̃puscłm. Et ues¬

Expanded text:
peros, quantum ad officium. Item a vespera ritas que fit interpositione nubium inter nos et solem et lunam, quacumque hora diei vel horam qua sol incipit declinare ad occasum et durat usque in crepusculum, u
Abbreviated transcription (Latin):
incipit. astͣ seqñtes In medio lucis. indei nes¬
ꝑe scõ. Inchoat eccłia medio sub temꝑe nottis.

Expanded text:
incipit, astra sequentes in medio lucis, Iudei vespera; sancta inchoat ecclesia medio sub tempore noctis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ sũma potencia est nalit̃ ei inest ꝗd̾ sũme potest
⁊ qd̾ potenciorem uł eq̃ͥpotentẽ hab̾e nõ p᷑. uide¬
amꝰ aͦ si uł infi̾orem possit hab̾e ꝓpͥe nature con¬
cia infi̾or esse pot̾it si naͣlit̾ cũ illa cõmũe habue¬
rit qd̾ parem uł suꝑiorem hab̾e nõ passit: Iuxta

Expanded text:
er inest quod summe potest, et quod potentiorem vel aeque potentem habere non potest. Videamus ergo si vel inferiorem possit habere propriae naturae contia inferior esse poterit, si naturaliter cum illa commune habuit quod parem vel superiorem habere non poss
Abbreviated transcription (Latin):
post med̾ acuꝑet głificandꝰ. sic gͦ condicor d̾s rõnales
spñs quos fecat naria sorte ꝓ ardito eãpotsitis nobũ¬
tatis stie dispostnt ilbis quos in sua picate reliq̃rat surs̃
in celũ mãsionẽ ꝯstituens. illos uͦ quos corꝑibrs t̾renis
socian̾at decest̃ in tͥrena ħitacõne disponẽt. utͥsq re¬
galam ꝓponens obediẽte qͣt̾raꝰ ⁊ illi ab eo ubi erant
nõ cad̾ent ⁊ isti ab eo uba erant ad id ubi nõ erant
ascend̾ent. Ut cũ isti ꝑnenissent ⁊ illi nõ discessissẽt
suꝑ id qd̾ facti erant ad id qd fcĩ erant ꝑting̾e̾nt
nt cũ eo essent a quo facti erant. fecit itaq d̾s ho

Expanded text:
ditor Deus rationales spiritus quos fecerat, varia forte pro arbitrio omnipotentis voluntatis suae disposuit; illis quos in sua puritate reliquerat, sursum in coelo mansionem constituens; illos vero quos corporibus terrenis sociaverat deorsum in terrena habitatione disponens. Utrisque regulam proponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi ascenderent, ut cum isti pervenissent, illi non discessissent supra id quod facti erant, ad id quod facti erant pertingerent, ut cum eo essent a quo facti erant. A. Quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pat̃ nõ pbares pacͤs. nuꝰ filins nõ płes filii. utiꝰ
ꝓcedens spñs nõ plures ꝓcedñtes spñs su̾t in
sũma eencia. Qui cũ ita tres sint ut ñꝙͣ pat̾ sit
filius dut ꝓcedñs spu̾s nec filius aliqñ sit pat̾ aut
spũs ꝓcedens. nͨ unꝙͣ spũs patͥs ⁊ filii sit pat̾ aut
filius et singłus qͥsq sic sit ꝑfectas ut alło in di¬
geat id tam̃ qd sũt sic ẽ unũ ut sicut de singu¬
lis płalit̃ dici nõ pͭ ita nͨ de tͥbus simł. Et cũ ꝑit̾
uꝰ qͥsq se ipm̃ ⁊ om̃es ĩuicem se dicant nõ tamẽ

Expanded text:
Filius, non plures filii, unus procedens Spiritus, non plures procedentes spiritus, sunt in summa essentia. Qui cum ita tres sint, ut nunquam Pater sit Filius, aut procedens Spiritus; nec Filius aliquando sit Pater, aut Spiritus procedens; nec unquam Spiritus Patris et Filii sit Pater, aut Filius, et singulus quisque sic sit perfectus, ut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum; ut sicut de singulis pluraliter dici non potest, ita nec tribus simul. Et cum pariter unusquisque seipsum, et omnes invicem se dic
Abbreviated transcription (Latin):
nt eũ illuis boni qd̾ ip̃e erat et quo ip̃e b̾atas erat ꝑti¬
cipem face̾t. uerũ hoc qr ad feliotatis illuis angm̃tũ
ꝑtinuit ut gr̃am ꝯditoris si ꝑ quã głificãdꝰ erat
ãgnoste̾t. noluit ip̃e conditor pͥns ei in sua ꝯdicõne
ostãd̾e qd̵ postmad̾ in ip̃o stãrns erat ex dignacõne
te ꝑsist̾e ꝑtim eam corꝑeis idum̃tis ⁊ t̾rens mãsi¬
ombus copulans inteam matĩam feot ad inte se̾fũ
negetare. hoc siqͥdꝰ ꝓ exemplo fatͦ e societatis q̃ int̃¬

Expanded text:
d ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit ut gratiam conditoris sui per quem glorificandus erat agnosceret, voluit ipse conditor prius ei in sua conditione ostendere quod postmodum in ipso facturus erat ex dignatione. te persistere; partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Hoc siquidem pro exemplo futurae societatis quae int
Abbreviated transcription (Latin):
de sid̾antem. ant si se uult amari ⁊ desid̾ari ut
aluid retͥbuat nõ se nult amari ⁊ desid̾ari ꝓpt̾
se sed ꝓpt̃ aliud. et sic nõ se uult amari s aliud.
d̾are sũmã b̾itudĩem abiqñ illam ad fruendum
ꝑcipiat. ut qd nc̃ indet qiͣ ꝑ sp̃ecalũ ⁊ ĩ enigma¬
te tñc uideat facie ad factem. utͫ autẽ ea sñ
fine fruat᷑ dubitare stulcissim̃ ẽ. qm̃ illa fru¬
ens nͭ timore torq̃ri pot̾i̾t nͨ fallaci secicate de¬
cipi. nͨ enis indigẽtiam iam eoꝑta illã poterit
nõ amare. nͨ illa deferet amantẽ se. nͨ aͥd erit̃

Expanded text:
Aut si se vult amari et desiderari, ut aliud retribuat, non se vult amari et desiderari propter se, sed propter aliud; et sic non vult se amari, sed aliud: derare summam beatitudinem, aliquando illam ad fruendum percipiat, ut quod nunc videt quasi per speculum et in aenigmate tunc videat facie ad faciem . Utrum autem ea sine fine fruatur, dubitare stultissimum est; quoniam illa fruens nec timore torqueri poterit, nec fallaci securitate decipi, nec ejus indigentiam jam experta; illam poterit non amare; nec illa deseret amantem se, nec aliquid erit
Abbreviated transcription (Latin):
rõnib asserta ꝙͣnis sic intellectu pñtͣri nõ pos¬
sint ut et u̾bis ualeant eeplicari ulłatenꝰ demẽ
c̾titudinis eoꝵ nutat soliditas. Nam si suꝑior on
eadẽ su̾ma sapĩa sciat ea que fecit de qͥbꝰ tã mubs
nos scire necr̃e est qͥs explicet qͦmͦ sciat aut dicat
se ipãm de qua aut nͨ aut iuix aliqͥd ab hoĩe sari
po ͤ est: Ergo si in eo qd̃ se ip̃am dicit generat
pat̾ ⁊ gñat᷑ filius gn̾acõniem eiꝰ qͥs enarrabit:
Dilluis habet ĩmo qr sic est qͦmꝰ stabit qͥcqͥd de

Expanded text:
nt asserta, quamvis sic intellectu penetrari non possint, ut et verbis valeant explicari; nullatenus tamen certitudinis eorum nutat soliditas. Nam, si superior coneadem summa sapientia sciat ea quae fecit, de quibus tam multa nos scire necesse est: quis explicet quomodo sciat aut dicat seipsam, de qua aut nihil, aut vix aliquid ab homine sciri possibile est? Ergo si non eo quod seipsam dicit, generat Pater, et generatur Filius: Generationem ejus quis enarrabit? illius habet, imo quia sic est: quomodo stabit quidquid de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hũdne dĩe ñꝙͣ anferri suã uitam si sempet
studeat dmare sũmã uicam. Quałr gͦ niuet:
Quid eñ magnũ ẽ longa uita nͥ sit a moles¬
tiarũ ĩcursione uere secura: Quisqͥs emĩ dñ
uinit aut tuuendo aut pactendo molestus sẜ̾¬
idcet ant falsa securitate᷑ fallit᷑ qͥd nͥ misere
niuit: siquis autẽ ab his lib̾ unit b̾ate ui¬
ut si seruet id ad qd est aliqñ uere secura ab
ip̃a morte ⁊ oĩ aliã molestia bate uiu̾at. lxx¬

Expanded text:
i suam vitam, si semper studeat amare summam vitam. Qualiter ergo vivet? Quid enim magnum est longa vita, nisi sit a molestiarum incursione vere secura? Quisquis enim dum vivit, aut timendo, aut patiendo molestiis subjacet, aut falsa securitate fallitur, quid nisi misere vivit? Si quis autem ab his liber vivit, beate viut si servet id ad quod est, aliquando vere secura ab ipsa morte et omni alia molestia beate vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
cͤaturã. Ergo neoc̃e est eam esse fcãm ad
hoc ut amet sũmã essenciam. Necc̃e ẽ gͥ eam
eẽ fc̃am aut ad hoc ut sine fine amet ant ad ħ
ut abi qñ uł sponte uł molent̾ hũc amorẽ amͣtat
Sed nefas ẽ estanare sñmã sapĩam ad hoc eam
fecisse ut aliqñ tantũ bonũ aut contẽpnat auͭ
nolens tenere dbqͣ molẽcia ꝑdat. Restat gͥ
edm esse fcãm ad hoc ut sine fine amet sũmã
eeñciam. Ad hoc fac̾e̾ nõ p᷑ nͥ semꝑ uinat. Sic¬

Expanded text:
creaturam: ergo necesse est eam esse factam ad hoc ut amet summam essentiam. Necesse est igitur eam esse factam aut ad hoc, ut sine fine amet; aut ad hoc, ut aliquando vel sponte, vel violenter hunc amorem amittat. Sed nefas est aestimare summam sapientiam ad hoc eam fecisse, ut aliquando tantum bonum, aut contemnat, aut volens tenere aliqua violentia perdat. Restat igitur eam esse ad hoc factam, ut sine fine amet summam essentiam. At hoc fac
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ excellencõrem cͤatam essenciam plus docet qͥd
de cͤante mens ip̃a debeat estimare. ꝓcal dubio
itaq tanto alciuis cͤatͥe essencia cogͦscit᷑ ᷑ qnͣco ꝑ¬
ꝓpiqͥorem sibi cͤataram indagat᷑. Nam ꝗd oĩs
cie racõ iam supͣ ꝯfid̾ata dubitare nõ ꝑm̃cit.
Patet itaq qr sicut sola ẽ mens rõnalis inter
om̃es cͤaturas qͦ ad eins ĩuestigacõnẽ assurgere
ualeat ita nominꝰ ead̾ sola ẽ ꝑ quã mapͤ pp̃a m

Expanded text:
et per excellentiorem creatam essentiam plus docet quid et per excellentiorem creatam essentiam plus docet quid de creante mens ipsa debeat aestimare. Procul dubio itaque tanto altius creatrix essentia cognoscitur, quanto dagatur. Nam quod omnis tiae, ratio jam supra considerata dubitare non permittit. Patet itaque quia sicut sola est mens rationalis inter omnes creaturas, quae ad ejus investigationem assurgere valeat; ita nihilominus eadem sola est, per quam maxime ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Nan ualde minꝰ aliqͥd ĩmo longe aliud ĩ mẽte
mea sna sigͥficlcõne constituũt ꝙͣ sit illde̾ ad qd
intlłigendũ ꝑ hanc tenuem sigͥficacõnẽ mens
ip̃a mea conat᷑ ꝓfice̾. Nam nec nomẽ sapĩe mͥ
sufficit ostãd̾e illd̾ ꝑ quod oĩa facta sũt de nͣlo
⁊ seruãt᷑ a nłlo nec nomẽ eẽncie mͥ ualet expͥm̾e
illud qd̃ ꝑ singłarem altitudinẽ longe ẽ supra
gͥ illa nat᷑a ⁊ ineffabłis est qr ꝑ u̾ba sicuti est
nlłatenꝰ nalet ĩtimari. et falsũ nõ ẽ siqͥd de illa
rõne docente ꝑ alind nelut in enigmate pot est
est iari.
um gͥ ꝑateat qr n de hac natͣa possit ꝑcpi
Iꝑ suã ꝓpͥetacem sed ꝑ aliud: cercũ ẽ qr per
illud magis ad enis cognicõnẽ accedit᷑ qd illi
magis ꝑ sił̾itudinẽ ꝓpinqͣt. Quicqͥd em̃ int̾ cͤata
constat illi esse simłus id necc̃e ẽ esse natura
p̾stancius. ꝙͣppt̃ id ⁊ ꝑ maiorẽ siłicadinẽ plus
uiuat mentẽ indagantẽ sũme m̾tati ꝓpĩqͣre

Expanded text:
nam valde minus aliquid, imo longe aliud in mente mea sua significatione constituunt, quam sit illud ad quod intelligendum per hanc tenuem significationem mens ipsa mea conatur proficere. Nam, nec nomen sapientiae mihi sufficit ostendere illud, per quod omnia facta sunt de nihilo, et servantur a nihilo; nec nomen essentiae mihi valet exprimere illud, quod per singularem altitudinem longe est supraergo illa natura et ineffabilis est; quia per verba, sicuti est nullatenus valet intimari: et falsum non est, si quid de illa, ratione docente, per aliud velut in aenigmate potest aestimari.ur pateat quia nihil de hac natura possit percipi per suam proprietatem, sed per aliud, certum est quia per illud magis ad ejus cognitionem acceditur, quod illi magis per similitudinem propinquat. Quidquid enim inter creata constat illi esse similius, id necesse est esse natura praestantius. Quapropter id et per majorem similitudinem plus juvat mentem indagantem summae veritati propinquare;
Abbreviated transcription (Latin):
ptissime gͥ ip̃a sibimet ẽẽ uelut specłm di
Aa pͭ ĩ quo specalet᷑ ut ita dicam iiaginẽ
eus quã facie ad faciem uid̾e neqͥt. Nam si
mens ip̃a sola ex oĩbus que facca sũt sin memor
⁊ intlłigens ⁊ amans esse pͭ nõ indeo cur nege¬
tur eẽ in illa uera mago illius eeñcie qͣ ꝑ sui
memoriam ⁊ intlłigenciã ⁊ amorem ĩ t̾ͥatate
meffabłi ꝯsistit. dut certe inde nerius eẽ illiꝰ
lge ⁊ amare. In quo enĩ maior ẽ ⁊ illi siłior
ieo nerior illus esse imago cognoscit᷑. Sĩõ aut̃

Expanded text:
e velut speculum dici potest, in quo speculetur, ut ita dicam, imaginem ejus quam facie ad faciem videre nequit. Nam, si mens ipsa sola ex omnibus quae facta sunt, sui memor et intelligens et amans esse potest, non video cur negetur esse in illa vera imago illius essentiae, quae per sui memoriam, et intelligentiam, et amorem in Trinitate ineffabili consistit. Aut certe inde verius esse illiuligere et amare. In quo enim major est et illi similior, in eo verior illius esse imago cognoscitur. Omnino autem
Abbreviated transcription (Latin):
esfe posset. Si enĩ nͭ recͥbuit amãtĩ nõ disc̾ut
instissimꝰ uit̾ amãtem ⁊ ꝯtẽpnentẽ id qd su̾me
amari debet. nͨ amat amãtem se. dit nõ pro¬
dest ab illo amari. que oĩa ab illo dissonant.
Retͥbuit gͥ oĩ se amare ꝑsen̾anti. quid autẽ
recͥbuit: Si de nͣlo dedit n᷑alem eenciãm ut
amans esset qͥd dabit amanci si amare non
cesset Si tam grande ẽ qd̾ amori famłat᷑
ꝙͣ grande est qd amori reꝯpensat᷑ : Et si tale
ẽ amoris fulcĩtũ: quale ẽ amoris emolumẽ¬
tum: sam si rõnalis cͤatura que sibi ĩutilis ẽ
sine hoc amore sic eminet ĩ oĩbꝰ cͤaturis utiq¬

Expanded text:
posset. Si enim nihil retribuit amanti, non discernit justissimus inter amantem, et contemnentem id quod summe amari debet, nec amat amantem se, aut non prodest ab illo amari: quae omnia ab illo dissonant: retribuit igitur omni se amare perseveranti. Quid autem retribuit? Si nihilo dedit rationalem essentiam ut amans esset, quid dabit amanti, si amare non cesset? Si tam grande est quod amori famulatur, quam grande est quod amori recompensatur? Et si tale est amoris fulcimentum, quale est amoris emolumentum? Nam, si rationalis creatura, quae sibi inutilis est sine hoc amore, si eminet in omnibus creaturis: utiq
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fens intueri qd scit ⁊ inclłigit necc̃e ẽ ut
ꝙͣadiũ singłas pat̾ ⁊ singłus filius ⁊ singlu̾s
eoꝵ spũs ẽ sciens ⁊ intligens et tamũ hũ tres
smł nõ sũt plures saentes ant inclłigentes s
uꝰ sciens unꝰ inclłigens ita singulus qͥsq sit di¬
cens nec tam̃ oẽs simłt ͤs dicentes sed mꝰ dicens

Expanded text:
intelligit: necesse est ut quemadmodum singulus Pater, singulus Filius, et singulus eorum Spiritus est sciens et intelligens, et tamen hi tres simul non sunt plures scientes aut intelligentes, sed unus sciens, et unus intelligens; ita singulus quisque sit dicens; nec tamen sint tres dicentes simul, s
Abbreviated transcription (Latin):
Li det᷑ mͥ hꝰ tam sblimis rei secͤtũ tͣnscend̾e oem̃
Lincellectꝰ aciem hũam. et idcto conatũ xxpli¬
candi qͥlit̾ hoc sit ꝯtinendũ puco. suffic̾e̾ nãq
deb̾e existimo rem ĩ ꝯp̾hensible̾m indaganti si ad
hoc rõcinãdo ꝑuen̾it ut eam c̾cissime esse cogͦsclt
eciã si pãt᷑re neqͤat intellectu qͦuͦi ita sit. Nec
soe nalis altitudins ĩ ꝯpͥhensibłitate eoplictri nõ
paciant᷑. Quid autẽ tam ĩ ꝯp̾hensibłe tam ĩesa

Expanded text:
Videtur mihi hujus tam sublimis rei secretum transcendere omnem intellectus aciem humani: et idcirco conatum explicandi qualiter hoc sit, continendum puto. Sufficere namque debere existimo rem incomprehensibilem indaganti, si ad hoc ratiocinando pervenerit ut eam certissime esse cognoscat; etiamsi penetrare nequeat intellectu, quomodo ita sit: nec suae naturalis altitudinis incomprehensibilitate explicari non patiantur. Quid autem t
Abbreviated transcription (Latin):
nnitencie locus ꝯcedat ᷑ nͥ alt̾ defactus fai̾t qͣñto
magis eaam ea que se ĩ mortali sponso ĩperat:
sion ẽ gͣ dubiũ qd̾ de illis hic agit᷑ que ĩ aꝓpo¬
sito ꝯtmencie sb̾ maĩfesta eciam ꝓfessione ad
castimomã ꝯsernandam ꝯsecͣte sunt. De hu̾s gͣ
dicũt qr si post tale ꝓpoĩtũ ad nupcias carna¬
les tͣnsierint ad peĩtenciam nõ sãt adm̾tende

Expanded text:
 alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transi