comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transacto eius ymagnie᷑ in sp̃u
cogitaudo cernebat nec aliꝙͥ ĩ¬
cellectu poterat nͥ nosse signũ
eẽ ⁊ quid significaret inquire̾
bidit petrus in alienatione m̃¬
tis uas .iiiiͦ. lineis alligatũ sub¬
miti. de celo plenũ ałiab cũ¬
audiuit uocẽ macta ⁊ mandu¬
ca. Qui cũ redditꝰ sensib de iu¬
su disceptaret ẽẽ quos corneliꝰ
miserat nũciauit ei sp̃c dicẽs
ꝯuenisset ad corneliũ quid in
illa uisione indellexit uͥ ẽ audi¬
erat q̃ deus mũdauit times qͣ di¬

Expanded text:
transacti ejus imaginem in spiritu cogitando cernebat, nec aliquid intellectu poterat, nisi nosse signum esse, et quid significaret inquirere. 24. Vidit Petrus in alienatione mentis vas quatuor lineis alligatum submitti de coelo plenum variis audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens:cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne
Abbreviated transcription (Latin):
id sp̃u euis ut illuc ymago fi¬
est. aut intlłigat᷑ ꝯrimio quo
telligi. nec requiri nͥ officio
mentis pot̃. bidit rex balthasan
arriculos manus scribentisĩ
pariete ꝯtinuoq ꝑ sensus
corporis ymago rei corporałr
fc̃e sp̃iu eius ĩ p̃ssa est. uidebat᷑¬

Expanded text:
id spiritui, ut ejus illic imago fiest, aut intelligatur continuo quid intelligi nec requiri nisi officio mentis potest. 23. Vidit rex Balthasar articulos manus scribentis in pariete, continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑllia s corpoꝵ ymagines erant
atq cogitate. Cũ u̾o disceptaba¬
tuir atq requirebatur ut illa
signa intelligerent᷑ mentis erat
atdio conantis. s deerat effẽs do¬
tus mens incellexit ꝙͥ illis signis
ralẽ iusionẽ referri ad sp̃ualẽ
eamq sp̃iale̾ roferri ad intel
ta in uisione corporali sumꝰ ⁊ dis¬
cernimꝰ ab ea inisionẽ corporalẽ¬
spũalẽ qua corpora absencia y¬
maginalit̾ cogitamꝰ. sũ memo¬
rit̾ recordantes que nouimꝰ.
sũ que ñ nouimꝰ. ⁊ tñ sũt ĩ ip̃a.

Expanded text:
poralia, sed corporalium imagines erant, a cogitatae. Cum vero disceptabatur et requirebatur quid illa significarent, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus dotus mens intellexit, quid illis signis ralem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellta in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia imaginaliter cogitamus, siue memoriter recordantes, quae nouimus, siue quae non nouimus et t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alit̾ ab sens in aliqua ymagĩe
te cerni pot̾ ab alio magis ab a¬
lo minꝰ ip̃a ceruit᷑. Si aũt ad cor¬
poral ymaginis cogitat᷑ ñ ip̃ c̃¬
nitur. ħ sũt tria genera uisio

Expanded text:
et aliter absens in aliqua imagine te cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur: si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur. CAPUT VII.-- Genera
Abbreviated transcription (Latin):
q angelice uite dulcedine̾ ñ gus¬
tauit. ꝙͣ ñ utiq acceptã fastidiu ͭ
s uolendo acciꝑe deseruit ⁊ ami¬
sit .¶. Promide nec sui casus p̃scłꝰ
cecidit. s ex eo ꝙ a tccpisset si uolu¬
⁊̃ ab es ꝙ accepturꝰ erat accid ͭ ĩ pͥa

Expanded text:
cedinem non gustavit, quam non utique acceptam fastidivit, sed nolendo accipere deseruit, et amisit. Proinde nec sui casus praescicecidit, sed ex eo quod acciperet, si subdi voluet ab eo quod accept
Abbreviated transcription (Latin):
guit᷑ eiudentissimo tetimonio
Si eñ orauero inquit higna sp̃
meus orat mens a. mea ĩfructuo¬
sta eit cũ gͦ ligña incelligatur
ħ loco dr̃e obscuras ⁊ misticas sig ᷤ
moueas nemo ed ificatur audie¬
do ꝙ ñ intelligit᷑. Unde ⁊ dicit. qͥ

Expanded text:
guitur evidentissimo testimonio. Si enim oravero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas signifmoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
mens illiũnata ut indelligeret
Ac ꝑ ħ millo erat lingua ĩ uto ꝓ heta.
qr in illo rou ymaginatio mistoy
sp̃u ꝑ rer̃ corporaliũ ymaginies ui¬
det ⁊̃ magis ꝓpħa qui solo eaꝵ in¬
teuectu p̾dc̃s est. S ⁊ maxĩe qui¬

Expanded text:
mens illuminata, ut intelligeret. Ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia; quia in illo rerum imaginatio, in isto spiritu per rerum corporalium imagines videt; et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est: sed et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corpus ꝙ futurũ est in resur¬
miris modis ad om̃ẽ facilitatẽ
⁊ incorruptõnẽ sp̃u subdat᷑.
⁊ sine ulla indigencia corꝑali¬
ñ alimentoꝵ solo unuficet᷑ sp̃n¬

Expanded text:
urmiris modis ad omnem facilitatem et incorruptionem spiritui subdatur; et sine ulla indigentia corporalium alimentorum solo vivificetur sp
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uł infidelitas dura. uł opina¬
tio uana. siue sacrilega. Quapp̃
⁊ cũ uisis corꝑalib diaꝰ fallit nͥ
obest ꝙ ludificant᷑ angeli oculi
si ñ errat᷑ in ueritate fidei ⁊ in

Expanded text:
tur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
ũcelũ domonstratũ est. si aũt pͥ
mago aliꝗͣ corporaliũ similis
fc̃a est : ñ erat illud t̾tiũ celũ. si
illa ostensio sic ordinata est ut ui¬
deret᷑ sibi ascend̾e p̾mũ celũ sr̃ ꝙ
iuderet alteñ. quorursus ascen¬
dens iterũ alt̾m uideret sr̃ius quo
ũ celũ raptũ s illud ꝙ t̾ciũ eẽt
celũ quomaptus est modo dubi¬
tauit neq dubitare nos uolu¬
it. ad ħ enĩ p̃misit seio ⁊ inde
ceꝑit ut id ꝙ se scire apłs dic̾
solus ille ñ credat uerũ eẽ qui
ñ credit apło. Scit gͦ hoĩem mp¬
tũ cẽ usq in t̾ciũ celũ. promide il¬
lud quo raprus est uere t̃ciũ ce
lũ est ñ signũ aliꝙ corporale.
ꝙ cũ ostenderet᷑ moysi a deo sẽ¬
liud uisibilẽ creaturã in qua
se dous humianis ⁊ corporalih
sensib presentabat. ut drẽt
tente mͥ temet ip̃m nec aliq̃
ymago rei corporał quã cũ ioħs
uid̾et in sp̃u querebat quidãt¬

Expanded text:
monstratum est; si autem imago aliqua corporalium similis facta est, non erat illud tertium caelum, sed illa ostensio sic ordinata est, ut uideretur sibi ascendere primum caelum, super quod uideret alterum, quo rursus ascendens iterum alterum uideret superius, quo um caelum raptum. sed illuet, quo raptus est, neque dubitauit neque dubitare nos uoluit. ad hoc enim praemisit "scio" et inde coepit, ut quod se scire apostolus dicit, solus ille non credat uerum esse, qui non credit apostolo. Scit ergo hominem raptum esse usque in tertium caelum . proinde illud, quo raptusest, non signum aliquod corporale, quod cum ostenderetur Moysi, usque adeo senaliud uisibilem creaturam, in qua se deus humanis et corporalibus sensibus praesentabat, ut diceret: ostende mihi temet ipsum, nec aliqua imago rei corporalis, quam cum lohannes uideret in spiritu quaerebat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
iare se sciret ⁊ iudere quidoã ño
oculis corporis. Nam ⁊ eiꝰ u̾dis i uar
qnͣtũ recołe possũ. aĩa mea in qͥt
uidebat eũ ñ oculi mei. Nõ tñ sci¬
ebat utr̃ corpꝰ eẽt aut ỹmago cor¬
poris. Non enĩ erat talis ut istadis¬
cern̾et. uerup̃tũ simpłr fidelis ut
eũ sic audireᷤ ac si illudꝙ se iudis¬
se narrabat ip̃e uidissẽ. ac ꝑ ħ sĩ
padisũ paulus ita iuudit ut appa¬
ruit petro ille discussũ missus e
celo. ut ioħi quicꝙͥ ĩ apocał se ui¬
disse ꝯscripsit ut ezechieli campꝰ¬

Expanded text:
et uidere quiddam non oculis corporis. nam, ut eius uerbis utar, quantum recolere possum, "anima mea, inquit, uidebat eum, non oculi mei; non tamen sciebam, utrum corpus esset an imago corporis". non enim erat talis, ut ista discerneret, uerum tamen simpliciter fidelis, ut eum sic audirem, ac si illud, quod se uidisse narrabat, ipse uidissem. Ac per hoc si paradisum Paulus ita uidit, ut adparuit Petro ille discus submissus e caelo, ut Iohanni quidquid in Apocalypsi se uidisse conscripsit, ut Ezechieli camp
Abbreviated transcription (Latin):
aiãm s tm̃ ẜ carne̾ accipimꝰ leui
fiuile in abraham: ibi enit ⁊ xp̃e
hẽ. Et ip̃e itaq decimnatꝰ est. Qͥd
docii xp̃i sacerdocio leui. ꝙ leui
decimatus est a melchisedeth cũ
eẽt in lũbis abrahe ubi ⁊ xp̃c
erat. unde parit̃ decimatisũt
ce p̃uaricationis ade. aliꝯqͥn
⁊ ip̃a ibi fuisset. Hic existunt
chisedech ut possit ab co xp̃e ĩ
ista decimatõe discerni qui qm̃
decimatꝰ ñ est ⁊ tñ in lũbis abra
tinet qui utroꝵq collatonẽ ad¬
huc audire sũ patior qmͣ utꝰ ͤ lib
iani ꝯfirmare snĩam. Int̾im xͥ¬

Expanded text:
antum secundum carnem accipimus Levi fuisse in Abraham; ibi erat et Chriahae; et ipse itaque decimatus est. Quid i a sacerdotio Leui, quod Leui decimatus est a Melchisedech, cum esset in lumbis Abrahae, ubi et Christus erat, unde pariter decimati suntce praeuaricationis Adae, alioquin etiam ipsa ibi fuisset. Hic existunt chisedech, ut possit ab eo Christus in ista decimatione discerni: qui quoniam decimatus non est et tamen in lumbis Abrahae tinet, qui utrorumque conlationem adhuc audire sum paratior quam utrorumlibet iam confirmare sententiam. interim
Abbreviated transcription (Latin):
ansiũt illic q̃ añ ñ fuerũt p
in aliquo sp̃u sũt quo illa neͥ¬
pens ⁊ emergens iꝰ eas uidant
git. ansic̃ sp̃e eius adirtꝰ est in
eas in se uideret ita ⁊ meus nͥ¬

Expanded text:
iunt illic, quae ante non fuerant, vel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas videat? git. An sicut spiritus ejus adjutus est, ut eas in se videret, ita et mens n
Abbreviated transcription (Latin):
us tractauimꝰ. ñ tñ arbitror si
iam sp̃uali mente p̃dc̃s erat
nllꝰ modo cred̾e̾ potuisse ꝙ es
posset. conscriptũ est̾añ sig̾
logi ab omib ꝯporderet ⁊ sia
paucis ħ incelligerent᷑ sic̃ oꝑ¬
b exordio scripture do¬
douoc ħꝰ pͥmus de paradiso dmi¬
sus est underĩ tibris suie asse̾n.¬

Expanded text:
us, non tamen eum arbitror, si iam spiritali mente praeditus erat, ullo modo credere potuisse, quod eos posset; conscriptum est autem, sicut legi ab omnibus oporteret, etsi a paucis haec intellegerentur, sicut opAb exordio scripturae sadonec homo primus de paradiso dimissus est, undecim libris siue adse
Abbreviated transcription (Latin):
bito ut in sõpins uiders insõp̃¬
niis me iud̾e sentirẽ. illasq yma¬
ludisicare ꝯsueuerũt ñ eẽ ueroi
corpora s in sop̃nis ea p̾sentari fir
hoc tm̃ fallebar aliqnͣ ꝙ amico
meo ꝙͣ similit̾ in sõp̃nis udedã¬
id ip̃m ꝑ suad̾e conabar ñ eẽ illas
corpora que uidebamꝰ s eẽ ymagi

Expanded text:
bito, ut in somnis videns, in sombito, ut in somnis videns, in somnis me videre sentirem; illasque imaludificare consueverunt, non esse vera corpora, sed in somnis eas praesentari firmHoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter in somnis videbaidipsum persuadere conabar, non esse illa corpora, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bis a pu̾ s ex alus forte scripturaꝵ
bocis ue rõne ꝑspieua inueniat
ad ⁊ doceat siue pit̾tio celo oẽ pa¬
radisũ sũ ñ eẽ cũ ⁊ ip̃m t̾ciũ celũ
quid sit ñ liquido appareat rarũ
utreb corporalib anforte in sp̃u¬
aub intelligendũ sit. Posset qui
dem dici ñ nͥ in locũ aliꝙͣ corpora¬
lem hoĩem rapi potuisse. cũ corꝑe
dixit utrũ in corpore an crͣ corꝰ
ralia iꝑi pot̃. noc corpꝰ ad sp̃u¬
alia ħ ipa dubitatio eius uelud
corit intelligi siquidẽ de se ip̃o ħ
cũ scripsisse nemo ambigit tale
fuisse quid quo mptꝰ est ꝙ utrũ
cor porale an sp̃uale eẽt dmosci
discerm ꝙ ñ posset. Cũ enĩ uł ĩ
sompnis uł mextasi. corpoꝵ ex¬
pͥmũtur ẏmagines ñ discernũ¬
turoĩo a corporib nͥ cũ hõ reddi¬
tus sensib corporis recognoscit.
semillis sunbe ymagnube quas
ñ ꝑsensũ corꝑis hauriebat. Qͣmͣaͣ¬
mͥ accidisse scio ⁊ ob hoc ⁊ alus
accidere potuisse uł posse ñ du¬

Expanded text:
bis, sed ex aliis forte scripturarum locis uel ratione perspicua inueniat aliquid, quo doceat siue in tertio caelo esse paradisum siue non esse, cum et ipsum tertium caelum quid sit in rebus corporalibus, an forte in spiritualibus intelligendum sit. Posset qdem dici nonnisi in locum aliquem corporalem hominem rapi potuisse cum corporedixerit, utrum in corpore an extra corpus ralia rapi potest nec corpus ad spiritalia, haec ipsa dubitatio eius uelut cogit intellegi — siquidem de se ipso haec eum scripsisse nemo ambigit — tale fuisse illud, quo raptus est, quod, utrum corporale an spiritale esset, dinosci discernique non posset. Cum enim uel in somnis uel in extasi corporum exprimuntur imagines, non discernuntur omnino a corporibus, nisi cum homo redditus sensibus corporis recognoscit se in illis fuisse imaginibus, quas non per sensus corporis hauriebat. qmihi accidisse scio, et ob hoc etiam aliis accidere potuisse vel posse non du
Abbreviated transcription (Latin):
uolens peccatores more iusticiẽ
ĩ t̾rogatos pimire. ampliꝰ qmͣͣ ert
illa pena de qua iam cogebantur
erubescere. quis nũciauit inqͥt
tũ est ꝙ puderet. Et dixitadã mu¬
lier quã dodisti mecũ ħ mͥ dedit ali¬

Expanded text:
olens jam peccatores more justitiae interrogatos punire amplius quam erat illa poena, de qua jam cogebantur erubescere: Quis nuntiavit, inquit, tum est, quod puderet. et dixit Adam: mulier, quam dedisti mecum, haec mihi dedit a li
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia que nihus ꝯspicua sũt o¬
eulis nr̃is. Net illud alt̾m quo ab
tes oculis corꝑis aĩo tñ intuentes
corporales ymagines intuem᷑. scu
uerus sic̾ ip̃a corꝑa ndiuꝰ ⁊ me¬
moria retinemꝰ seu fictas sic̃ co¬
gitatio formare pocuerit. alit̾.n.
cogitamus cartaginẽ quã noui
crtur eas ros toutmet que nõ
hũt ymagnies sui similes q̃ nõ
sint ꝙ ip̃e nã hõ uł arbor uł sõi

Expanded text:
omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo abstes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimcitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol
Abbreviated transcription (Latin):
sũ est aũc ⁊̃ quibdã duos illos
pͥmos hoĩes nuptias suas fuis
ꝙͣ oos qui creauerat copulasset ꝙ̃
rẽ noie ligni suisse sigͣcã dñt. un¬
de prohibiti erant donet oportu¬

Expanded text:
sum est et quibusdam duos illos primos homines nuptias suas fuissu, quam eos qui creauerat copulasset: quam rem nomine ligni fuisse significatam, unde prohibiti erant, donec oportu
Abbreviated transcription (Latin):
pe hordian ꝯuenerat uisitare
qui defererant aluce ueritatis¬
u fortassis enĩ inaliis intrinsecus
on deuical illis aña ioquebatur
sic̃ ⁊̃ eidangelis loquit᷑ ip̃a inꝯ¬
miitabili ueritato illustns
mentes eoꝵ uͥ est itellectus nos¬

Expanded text:
 conuenerat uisitari, qui defecerant a luce ueritatis. fortassis autem aliis intrinsecus dis deus cum illis antea loquebatur, sicut etiam cum angelis loquitur ipsa incommutabili ueritate inlustrans mentes eorum, ubi est intellectus nos
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ adu̾terent. ubi enĩ ad tiũs¬
grdiendũ p̾ceptũ audax euri¬
ostias mota est auida expni la.¬
tencia. Qnd nam racto uetito
crẽdeupũ est fiuisse in illa arbo¬
apbõnb innoxia seu̾serant.
unde magis credidẽrũt dñi p᷑
cantibꝵ ꝓosꝑ facerle ignoscere
qͣmpicient tulerunt ñ cognos¬
iceriꝰ quid nam eẽt uł cur oos
inde cibũ sum̾e uetuisset.Mox.
gͦ ut p̃ceptũ transgressi sunc
intrunsecꝰ gm deserente oĩo
qo alia par̾ent. Hec morsea die
arcidit quasc̃m es adeus uetu.¬

Expanded text:
uam aduerterant. ubi enim ad transgrediendum praeceptum audax curiositas mota est, auida experiri latentia, quidnam tacto uetito credendum est fuisse in illa arboarboribus innoxia senserant; unde magis crediderunt Deum posse cantibus facile ignoscere, quam patienter tulerunt non cognoscere, quidnam esset uel cur eos inde cibum sumere uetuisset. mox ergo ut praeceptum transgressi sunt intrinsecus gratia deserente omnino ad alia paterent. Haec mors ea die accidit, qua factum est quod deus uetu
Abbreviated transcription (Latin):
possint uideri sme corpore ñ uti¬
ꝙ sic̾ uident᷑ ꝑ corpꝰ. s longe il¬
ledispar modus est siquis est.
unde mirũ si poires apłm tam
tatione̾ cogere. ut si corꝑeũ celũ
ĩ corꝑeis ocłis iudit: incertũ sibi
eẽ dr̃et utrũ incorꝑe an exͣ corꝰ
id uid̾et. Restat gͦ fortasse ut
lantis siue dormientis. siue ĩ exta¬
si a sensib corꝑis alienata. an oĩo
de corpore exierit ut mortuũ corꝰ
iaceret: donec ꝑacta illa demons¬
tratione menbris mortiis aĩa
redderetur ⁊ ñ qiͣ dormieus eui¬
gilaret aut extasi alienatus re¬
diret in sensus s miortuus oĩo
reunusceret. proinde ꝙ uidit
ris ibi aĩa fu̾it s mõs eiꝰ ad iuidẽ¬
da uł audienda in effabilia illius
iusionis abrepta sit ħ incertũ
erat. Id̾o forsitan dixit suie ni
corꝑe sũ exͣ corꝰ nescio deus scit.
ñ ꝑ corꝰ nr̃ ħ ea uisione uidetur
explicare curabo. Ecce m ħ uno
p̃cepto cũ legit᷑ diliges proximũ

Expanded text:
possunt videri sine corpore, non utique sic videntur per corpus, sed longe ille dispar modus est si quis est; unde mirum si posset Apostolumtationem cogere, ut si corporeum coelum non corporeis oculis vidit, incertum sibi esse diceret utrum in corpore an extra corpus id viderit. 14. Restat ergo fortasse ut lantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuisceret. proinde, quod uiris ibi anima fuerit, sed mens eius ad uidenda uel audienda ineffabilia illius uisionis abrepta sit, hoc incertum erat, ideo forsitan dixit: siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit.  hoc ea uisione uidetur, explicare curabo. ecce in hoc uno praecepto cum legitur: diliges proximum
Abbreviated transcription (Latin):
siuł sit ymago absentis corpis
nec ille obtuitus quo cernitur
t̾ciũ uõ intellectuale ab intel¬
lectu ꝙ tũtale amente ip̃a no¬
erit cũ ħ ur nuilla uł c̾te nõ
ranta nec̃ias exigat. Satis est
gͦ scire corporale aͥd uł ap̾e

Expanded text:
sit, imago absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, quia mentale a mente ipsa uoerit, cum hoc uel nulla uel certe non tanta necessitas exigat. satis est ergo scire corporale aliquid ue
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis ñ ꝯtẽpta serpentis ꝯsidera¬
rut lignũ iudit ꝙ bonũ ad es¬
cam ⁊ decoꝵ ad aspectũ ⁊ ñ cre¬
dens posse in de se mori. arbit᷑
moriemni. atꝙ id̾o sup̃sit de
fructu eius ⁊ manducauit ⁊
dedit ⁊̃ iuro suo sec̃ fortassis ⁊̃
cũ u̾bo suasorio ꝙ scriptura
tacens intelligendũ reliquit
an forte nec suaderi iã opuse
⁊ aperti sũt oculi amboꝵ. Q ͦ
uͥ ad inuicẽ ꝯcupisdendũ ad
pcc̃i penã carnis ip̃ius mortẽ
lis fcĩenant ⁊ ĩ paradiso delici¬
aꝵ ceci palpantes q ob exra¬
bant ut uetitũ lignũ ⁊̾ nes¬
cientes atring̾ent. palpantes¬
q fructus ꝓhibitos ignorando

Expanded text:
bis non contenta serpentis consideravit lignum, viditque bonum ad escam, et decorum ad aspectum, et non credens posse inde se mori, arbitromoriemini: atque ideo sumpsit de fructu ejus, et manducavit, et dedit etiam viro suo secum; fortassis etiam cum verbo suasorio, quod Scriptura tacens intelligendum relinquit. An forte nec suaderi jam opus eet aperti sunt oculi amborum. Quo, nisi ad invicem concupiscendum, ad peccati poenam carnis ipsius morte lis facti erant, et in paradiso deliciarum caeci palpantesque oberrabant, ut vetitum etiam lignum nescientes attingerent, palpantesque fructus prohibitos ignorando
Abbreviated transcription (Latin):
medio paradisi dixit deus ñ ede¬
tis ex eo neq ꝯtingetis illud ne
moriamini. Id̾o pͥus int̾rogauit
serpens ⁊ Rendit ħ mulier ut
p̃uaricitio eẽt inexcusabilis.
neq ullomͦ dici poiset id ꝙ p̃oe¬
pat deus. oblitã fuisse muliere

Expanded text:
medio paradisi, dixit deus: non edetis ex eo neque tangetis illud, ne moriamini. ideo prius interrogauit serpens et respondit hoc mulier, ut praeuaricatio esset inexcusabilis neque ullo modo dici posset id, quod praeceperat deus, oblitam fuisse mulierem,
Abbreviated transcription (Latin):
iũ tñ nogat. Niam ⁊ nrẽrogatus
uõ ait młr quã dedisti mͥ mecũ so¬
duxit me ⁊ manduraui s ip̃a m
inquit dedit aligno ⁊ manduca.
me. Itnsalomon uirtante sap̃ie
ñ quid ñ credendũ est ꝙ insuti¬
lacroꝵ cultu credidit ẽẽ ad utili¬
tatis. S mulier̾ amori ad ħ ma.¬
lũ tmhenti resit̾e ñ ualuit faciẽs
ꝙ saiebat ñ cẽ faciendũ. ne suas
quib deꝑibat atq defiuebat mor¬
tiferas delicias ꝯtiristãret. Ita ⁊
adã postea qmͣ de ligno prohibi¬
to scoucta mulier manducauit
ei ꝙr dedit ut simł ed̾ent noluit
cam ꝯtristare᷑ quã credebat sñ
suo solatio posse ꝯtabescere siab
eiuis alienaret᷑ aĩo ⁊ oĩo illa in¬
terire discordia. Nlon quidẽ car¬
nis uctus ꝯtupiscencia qmͣ ũo¬
dũ senserat ĩ resstente loge men¬
broꝵ legi mentis sue. s amicali
quadã bemiuolencia qua pler̾
fit e ut offendat᷑ deus ne hõ gxͣ
modo ip̃e deceptus est s dolo illo
serpentino quo młr ip̃ seducta.

Expanded text:
n negat. nam et interrogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducauime. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mequadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne homo ex etiam ipse deceptus est, sed dolo illo serpentino quo mulier seducta
Abbreviated transcription (Latin):
ciore. Rursus gͥ ad eadem ip̃a apłiu̾
ba redeamꝰ ⁊ ca diligentius ꝑscru¬
tem᷑ ħ sine dubitatõe pͥmitus ꝯsti¬
tuto multo magis atq ĩ ꝯpara¬
de incorporea corporeaꝙ nͣ nos ut
sciamꝰ ut eũꝙ conam᷑. Si gͦ scie¬
bat sp̃ualia ꝑcorpꝰ corporalia exͣ
corpꝰ uideri oĩo ñ posse. Cur nõ
nommꝰ erat. Gi aũt corporalia cẽ
nou̾at ñ nͥ ꝑ corpꝰ uideri potius¬
se. cur ñ ⁊̃ nou̾at. unde gͦ dubitat¬
nec nos gͦ debemus. s utr̃ ĩ corꝑe
an exͣ corpus ħ dubitat. Unde il¬
lodubitante quis nr̃m certꝰ ẽẽ
audeat. Non forte hĩc ⁊ illud ꝯse¬

Expanded text:
 Rursus igitur ad eadem ipsa Apostoli verba redeamus, et ea diligentius perscrutemur, hoc sine dubitatione primitus constituto, multo magis atque incomparade incorporea corporeaque natura nos ut sciamus utcumque, conamur. Si ergo sciebat, spiritualia per corpus, corporalia extra corpus uideri omnino non posse, cor non nihilominus erat? si autem corporalia esse nouerat, nonnisi per corpus uideri potuisse cur non etiam nouerat? unde nec nos ergo dubitemus: sed utrum in corpore an extra corpus, dubitat; unde illo dubitante, quis nostrum certus esse audeat? Num forte hinc etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qr ip̃m pͥmitꝰ uł i̾cio malũ
uol utate malũ futus ut bonis
not̾es : dexauit eũ adħ ut de illo
quib eos depͣuare conat᷑. Id̾o ⁊̃
miciũ ad illudendũ qr ⁊ mali hoĩes
nasa eiusdẽ diaboli ⁊ tamꝙͣ capitis
corpus quos noꝰ deus malos futim ᷤ
p̃uidens. creauit tñ ad utilitatẽ scoꝵ
similit̾ illudunt᷑. Cũ ⁊ ip̃is nocere
one cautela ⁊ pia sub deo hũilitas
⁊ intelligencia gr̃e ⁊ ex̃citatio ad
tollerandos malos ⁊ probo̾ ad diligẽ¬
dos inimicos. S ille est niciũ sigm̃¬
ti qui sic illudit᷑ qr p̃cedit istos ⁊ tẽ¬
ꝑis antiquitate ⁊ p̾ncipatu mali¬
cie. Noc ã illũ deus ꝑ scõs angelos
facit illo oꝑe ꝓuidencie quo cre¬
atas nãs ad ministrat subdens ui¬
del angelos malos angłis bonis
ut maloꝵ ĩprobitas ñꝙͣ nititur¬

Expanded text:
alum voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit eum ad hoc ut de illo quibus eos depravare conatur, ut nitium ad inludendum, quia et mali homines, uasa eiusdem diaboli et tamquam capitis corpus, quos nihilominus deus malos futuros praeuidens creauit tamen ad utilitatem sanctorum, similiter inluduntur, cum et ipsis nocere one cautela et pia sub deo humilitas et intellegentia gratiae et exercitatio ad tolerandos malos et probatio ad diligendos inimicos. sed ille est initium figmenti, quod sic inluditur, quia praecedit istos et temporis antiquitate et principatu malitiae. hoc autem illi deus per sanctos angelos facit illo opere prouidentiae, quo creatas naturas administrat, subdens uidelicet angelos malos angelis bonis, ut malorum inprobitas non quantu
Abbreviated transcription (Latin):
abolũ sr̃bia cecidisse̾. Nec finsse
ullũ aña tp̃e quo cũ angeł sc̃is
dio creature a suo creatore apos¬
tasse. ut illud ꝙ dñs ait. ille hoĩ¬
cida erat ab iuitio. ⁊ in ueritate
non stecit utrũq abinitio intel¬

Expanded text:
se, nec fuisse ullum antea tempus quo cum Angelis sanctis dio creaturae a suo creatore apostatasse; ut illud quod Dominus ait, Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit , utrumque ab initio inte
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ꝗͣ deus dap̃net . ꝙ in co ip̃e
creauit. cerraq ⁊ euidens dap¬
natio diaboli. ⁊ angeloꝵ eius
ex eunͣgelio recitatur uͥ sedictu¬
rũ dñs p̃nũciauit eis qui a siuus¬
tris sũt ite in ignẽ et̾nũ qui p̃pa¬
ratꝰ est diabolo ⁊ angelis enis mło
mꝰ in eo nauirã qũa dens creauit

Expanded text:
uam Deus damnet quod in eo ipse creaverit, certaque et evidens damnatio diaboli et angelorum ejus ex Evangelio recitatur, ubi se dicturum Dominus praenuntiavit eis qui a sinistris sunt, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus ; nullo modo in eo naturam
Abbreviated transcription (Latin):
taiet peccator utiq in miseria.
Et ordinauit cherubin ⁊ flãme¬
am roũpheã q̃ u̾tit᷑ custodiro
uiã ligni uite. ħ ꝑ celestes uti
ẽẽ credendũ est ut ꝑ angelicũ
m̾isteriũ eẽt illic igͥnea quedã
custodia ñ tñ frustra fẽm ẽẽ nͥ¬

Expanded text:
taret peccator utique in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utiqesse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam custodia; non tamen frustra factum esse, n
Abbreviated transcription (Latin):
est. ħ est miciũ fignienti dñi qd̾
fecit ut illudat᷑ ei ab angelis eiꝰ.
S uł corpus aereũ ꝙ tali uolũ¬
tati ꝯgruent̾ optauit. uł ip̃am
ordinatonẽ in qua eũ fecit ⁊̾ no¬
oũ ꝓpͥa uoluntate malũ futm
fecit eũ tñ ñ abstinens bonitatẽ
rabili bonitate ac pͥate fcũrus.

Expanded text:
est: Hoc est initium figmenti Domini, quod fecit, ut illudatur ab angelis ejus, sed vel corpus aereum, quod tali voluntati congruenter aptavit, vel ipsam ordinationem, in qua eum fecit etiam noeum propria uoluntate malum futurum fecit eum tamen non abstinens bonitatem rabili bonitate ac potestate facturus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fu̾it. Neꝙ eĩ sc̃ĩ angeli et̾ne sue
uite ac beacitatis moerti sũt. Nã
quo beati si mcertis andicenius
ħ dm̃ diabolo reuelare noluisse cũ
iam ñ equalit̾ beatus ĩmo. iam uͣ
plene beatus fuit. qñ quidẽ pie¬
ne beati de sua beatitud̾ie certi
sunt ut eami nullus ꝑturbet
motus. Quo aũt malo merico
m̃to disc̾nebat᷑ a cet̾is ut ei deus
noc ea que ad ip̃m ꝑtin̾ent futu¬
in reuelaret. Non quid ille pͥus
ultor qmͣ iste petcator. ab sit neq
.n. deus dap̃nat innocentes. an
forte ex alio genere angłoꝵ su¬
it quib deus ñ dedit uł de se ip¬
sis p̾sciam futuroꝵ: Qui quõ¬
nam mͦ beati possent eẽ. ñ udẽ¬
o quib mcertaest ip̃a beatitu¬
iura uirũ eũ quisqm iam hr̃e
dicendus sit cui moertũ est ntr̃
secũ ꝑ mansa᷑ sit. an ei miseria
qñꝙ succedat. pot̾ ⁊ de ip̃o p̾mo
hoĩe oriri. ssamsifururi sipet¬
cati p̾scius erat diuine ꝙ ur¬
dicte beatin eẽ lnde pot̾it. Etgo

Expanded text:
 enim sancti angeli aeternae suae uitae ac beatitatis incerti sunt. nam quomodo beati, si incerti? an dicemus hoc deum diabolo reuelare noluisse, cum iam non aequaliter beatus, immo iam nec plene beatus fuit, quandoquidem plene beati de sua beatitudine certi sunt, ut eam nullus perturbet metus. quo autem malo merito ita discernebatur a ceteris, ut ei deus nec ea, quae ad ipsum pertinerent, futura reuelaret? numquid ille prius ultor quam iste peccator? absit. neque enim deus damnat innocentes. an forte ex alio genere angelorum fuit, quibus deus non dedit uel de se ipsis praescientiam futurorum? qui quonam modo beati possint esse non uideo, quibus incerta est ipsa sua beatituuita, utrum eam quisquam iam habere dicendus sit, cuius incertus est utrum secum permansura sit an ei miseria quandoque succedat, potest et de ipso primo homine oriri. nam si futuri sui peccati conscius erat diuinaeque uindictae, beatus esse unde poterat? ergo
Abbreviated transcription (Latin):
corpus diaboli possũt ħ uerba ꝙ¬
gruere. adie qua creatus estu
cũ cherub .i. cũ sede dei q̃ int̾p̃¬
tat᷑ multiplicata scĩa ⁊ posuit
te in monde sc̃o tuo hoc est in

Expanded text:
corpus diaboli, possunt haec verba congruere, A die qua creatus es tu cum cherub, id est cum sede Dei, quae interpretatur, Multiplicata scientia, et posuit te in monte sancto Dei, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
inicĩ figmenti dm̃i i ꝙ fecit ut
illudat᷑ ab angelis eius. Cui sen¬
tencie ꝯgruit quod in pͦs scrip¬
tũ est draco hit quẽ finxisti ad
illudendũ ei nͥ ꝙ id quẽ finxisti
dixit. Non aũt sic̃ iͥ ħ est mici¬
ũ figmenti dñi tamꝙͣ micio
eũ ita finxisset ut malus ut
iiudiis ut seductor ut oĩo diaᷤ
eẽt ñ uoluntate depͣuatꝰ s ira
crearus. Hec opĩo qũo ñ sit ad¬
u̾sa ei ꝙ scriptũ est fecit deus¬

Expanded text:
initium figmenti domini, quod fecit ut inludatur ab angelis eius: cui sententiae congruit, quod in psalmo scriptum est: draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, nisi quod hic "quem finxisti" dixit, non autem sicut ibi, hoc est initium figmenti domini, tamquam initio eum ita finxisset, ut malus, ut inuidus, ut seductor, ut omnino diabolus esset non uoluntate deprauatus, sed ita creatus. Haec opinio quomodo non sit aduersa ei, quod scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ait̾ ħ uolens ꝓximo suo ꝙ sibi. alc̃
subicere ꝓximũ sibi. alt̾ pp̃ ꝓxi
t̃ pp̃ suã. p̃cesserũt m̃ angłis alt̃
in bonis. alt̾ ni mał. ⁊ distinxert̃
ꝯditas ĩ gen̾e hũano tiuitates
duas subãmna błi ⁊ effabłi proui¬
dencia. dei cuncła q̃ ercata sunt mi¬
nistrantis ⁊ ordinantis alt̾am iꝰto¬

Expanded text:
alter hoc uolens proximo quod sibi, alter alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter propter  suam: praecesserunt in Angelis; alter in bonis, alter in malis; et distinxerunt conditas in genere humano civitates duas, sub admirabili et ineffabili providentia Dei, cuncta quae creata sunt administrantis et ordinantis, alteram justo
Abbreviated transcription (Latin):
gua nomen. indidit cũ appelia¬
uit pͥuatũ Ꝙ potiꝰ a detrimento
ꝙͣ ab incremento dcm̃ elucet. oĩs
ciũ p̾uatiomĩnuit. uñ itaq uult
egestatẽq ꝯtͣdit᷑ cũ ex ꝯmuniad
ꝓpͥũ dap̃noso sui amore redigit᷑.
Specialis aũt est auaricia q̃ usita¬
cuis appellatur amor pecimne cꝰ
inu̾salem auariciã uolebat in¬
scã societate turgidũ spm eũꝙ
coartat miseria iam ꝑ mniquĩa¬
tẽ saciari cupientẽ. Hint alio lo¬
co cũ dixisset erunt enĩ hoĩes se¬
ip̃os amantes ꝯtinuo subiecit.
amatores peccunie. ab illa ge¬
nerali anaricia cuiꝰ sr̃bia cap̃
putarent excellenciores quo
dit̾ores. cͥ morboqͣria caritas ñ
querit q̃ sua sunt .i. ñ pͥuata ex¬
cellencia itatur. Merito ⁊ ñ
gͦ inflat᷑. hic duo amores quoꝵ al¬
t̃ sc̃s est illt̾ minũdus. ait̃ socialis.
alt̃ trubulentus. alt̾ pacificus. al
t̃ seditioñus. alt̃ ueritatẽ laudib
auidus. alt̃ amicał. alt̃ inundus

Expanded text:
ngua indidit, cum appellavit privatam, quod potius a detrimento 35 quam ab incremento dictum elucet. Omnis enim privatio minuit; unde itaque vult egestatemque contruditur, cum ex communi ad proprium damnoso amore redigitur. Specialis autem avaritia, quae usitatius appellatur amor pecuniae, cniversalem avaritiam volebat insancta societate turgidum spiritum, eumque coarctat miseria, jam per iniquitatem satiari cupientem. Hinc alio loco cum dixisset: Erunt enim homines seipsos amantes, continuo subjecit amatores pecuniae, ab illa generali avaritia, cujus superbia caput putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibusauidus, alter amicalis, alter inuidus,
Abbreviated transcription (Latin):
s ab ip̃o dño fõs malus ualde
tib in sũa tñ oĩa que creata
bonã &e ualde. ñ quo poni sĩt
in ea mali. s ꝙ ñ essitiant ma¬
litia sua ut sułi. dei admistui¬
toris ĩꝑio uirtute sapia detus
⁊ ordo uniu̾sitatis auqua ex
parte turpet᷑ sũ turbet᷑ cũ su¬
lis iribuant᷑ certi ⁊ ꝯgrur los¬
tes por̾atũ ⁊ pondera meritoꝵut

Expanded text:
so domino deo factus malus ualde, tibus in summa tamen omnia, quae creata bonam esse ualde, non quo boniin ea mali, sed quod non efficiant malitia sua ut sub Dei administratoris imperio, virtute, sapientia, decus et ordo universitatis aliqua ex parte turpetur sive turbetur; cum sumalis, tribuantur certi et congrui limites potestatum et pon
Abbreviated transcription (Latin):
tendens te ip̃m ne ⁊ tu tep̃te¬
ris. Non ab suide tñ nec ĩ pro¬
be dꝰ beatos iam funse ħ ipoꝙ¬
ticia fidei. sꝑe gaudentes ĩ tri¬
bulatione pacientes. Qnͣto ma¬
gis gͦ ⁊ ampliore mͦ beatus erat
certus fut᷑ sui castus. qui spe
ita gaudebat pp̃ p̃miũ future
ꝯmutationis ut nullaeẽt tri¬
bulatio ciu touerande ꝑꝯciẽ¬
cia militaret. Qmͣuuis eñ nõ
uelud stultꝰ. s spe ñ infĩdelis

Expanded text:
tendens te ipsum, ne et tu temteris; non absurde tamen nec inprobe dicimus beatos iam fuisse hotitia fidei, spe gaudentes, in tribulatione patientes . Quanto magis ergo, et ampliore modo beatus erat certus futuri sui casus, qui spe ita gaudebat propter praemium futurae commutationis, ut nulla esset tribulatio cui tolerandae patientia militaret? Quamvis enim non velut stultus, sed spe non infidelis;
Abbreviated transcription (Latin):
lũtas mala. p̃sciebat sane. Et qr
salli ñ pot̾at eius p̃sciã id̾o ñ ip̃sꝰ
s eoꝵ est uoluntas mala. Cur
gͦ eos creauit quos tales futuros
eẽ p̃sciebat. Quia sic̃ p̾uidit qͥd
mali cẽnt facturi. sic ⁊̃ p̃mdit
de malis fc̃is eoꝵ quid bomi eẽt ip̃e
facturꝰ. Sic eĩ eos fecit ut eis re¬
linqueret unde ⁊ ip̃i ad fac̾ent
quo quicꝙͥ ⁊ culpabilit̾ elig̾ent

Expanded text:
luntas mala. praesciebat sane et, quia falli non potest eius praescientia, ideo non ipsius, sed eorum est uoluntas mala. cur ergo eos creauit, quos tales futuros esse praesciebat? quia, sicut praeuidit, quid mali essent facturi, sic etiam praeuidit de malis factis eorum quid boni esset ipse facturus. sic enim eos fecit, ut eis relinqueret, unde et ipsi aliquid facerent, quo quidquid etiam culpabiliter eligerent
Abbreviated transcription (Latin):
si aͥd cogitare posset᷑. ꝙ ⁊ sit ⁊
corpꝰ ñ sit. Q̾d aũt absũdiꝰ qmͣ
putare massã cuiꝰ prã metaui
ex aliqͣ parte crescere posse dũ
tendit᷑ nͥ decrescat ox altera ł
augeri latitutidie nͥ crassitu.¬
d̾ie minuatur. aut ullũ ẽẽ corꝰ
manende nature sue qnͣtitatẽ
ꝙ iudiꝙ crescat nͥ rarescat:
Qũo gͥ implebit aĩa ex illastil
implebit carnẽ qmͣ uiuficat
nisi tanto rarior fu̾it qnͣto grã¬
ne defic̾e̾t ẜ ⁊̃ minuendo si cres¬
c̾et. ⁊ ñ tim̾uit ne desic̾et rares¬
rorcũ sña mea iã satis nota sit
dubitẽ. ⁊ quare dubitẽ. Proide
⁊ ħ uolum̃ iam ꝯcludatur. ut
que secuntur deinde iudeamus.

Expanded text:
si aliquid cogitare posset, quod et sit, et corpus non sit? Quid autem absurdius, quam putare massam cujuspiam metalli ex aliqua parte crescere posse dum tunditur, nisi decrescat ex altera; vel augeri latitudine, nisi crassitudine minuatur? aut ullum esse corpus manente naturae suae quantitate, quod undique crescat, nisi rarescat? Quomodo igitur implebit anima ex illa stillimplebit carnem, quam, vivificat, nisi tanto rarior fuerit, quanto granne deficeret etiam minuendo, si cresceret; et non timuit ne deficeret raressententia mea iam satis nota sit,dubitem et quare dubitem? proinde et hoc uolumen iam concludatur, ut quae sequuntur deinde uideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sũma pot̃as est ꝑ augelos scõs
a quib illudit᷑ diabolus cũ ⁊
de ip̃ius maliuolencia ꝯsulat᷑
eccẽ dei ñ est ꝑmissus. temptare
feminã nͥ ꝑ serpende̾. nͨ uirũ
nͥ ꝑ feĩam. S nnserpente ip̃e
locitus est utens eo uelud or¬
gatio mouens q eiꝰ naturã eo
mͦ quo uere ille mou̾e ⁊ mouẽ¬
ri illa potuit ad expͥmendos
u̾boꝵ sonos ⁊ signa corporali
a ꝑ que młr suadentis intelli¬
geret uoluntade. In ip̃a u̾o
nuiliere qr illa rõnalis crratã
erat q̃ motusuo posset uti ad
u̾ba facienda: ñ ip̃e locutus
est s eius operatio atq ꝑsu¬
asio qmͣuis occuldo nnistinctu
adiuuaret intius ꝙ ext̾ius
egerat ꝑ serpente̾. Q quide̾
si solo nistinctu ocultius age¬
ret sic̃ egit in uida ut trede

Expanded text:
summa potestas est, per angelos sanctos, a quibus inluditur diabolus, cum et de ipsius maliuolentia consulitur ecclesiae dei, non est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in I
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sp̃e est. Quid hac inquiũt se¬
tencia deti̾atiꝰ ñ posse ex carne ani
tra quos illi alii. Qͥd enĩ inquiũt
carnẽ de carne oꝑantis sp̃um de
ne paria ex utro ꝙ lat̾e rõnũ.¬
nͥ eoꝵ sña qui aĩas ex parentib
p̃ponderaret de quib quid eis
sxnderi possit ñdũ mͥ int̾imoe¬
cit᷑. Si quid forte postea deus ded̾it
tatẽ studiosis taliũ ñ gr̃a ualor.
tas ꝯtra est negligatur aũ deñcio
aut enĩ dehac re nicħ querendũ ẽ
ut sufficiat fidei nr̃e scire nos quo
pie iuuendo uenturi sumꝰ ⁊ si nes¬
tñ matris ecc̃e in baptizandis ꝑ
uuł nequaꝙͣ sꝑnenda est ni ullo
modo sr̃ flua deputandoa uec oĩo
credenda nͥ apłica eẽt traditio
ruit sangumẽ̾ fundere. admo¬
neo sane qnͣtũ ualeam si quos ista
p̃occupauit o pĩo aĩas credant ex
parentib ꝓpagari qmͣ possiũ se
ip̃os ꝯsic̾ent ⁊ int̾im sapiant cor¬
pora ñ eẽ aĩas suas. Nulla eĩ ꝓpͥor
nã est qua diligent̾ inspecta pos¬

Expanded text:
tus est . Quid hac, inquiunt, sententia determinatius, non posse ex carne animtra quos illi alii: Quid enim, inquiunt, carnem de carne operantis, spiritum de ne paria ex utroque latere ratntentia, qui animas ex parentibus uulorum praeponderaret. de quibus quid eis responderi possit, nondum mihi interim occurrit; si quid forte postea deus dederittatem studiosis talium, non grauabor. tas contra est, neglegatur, ante denuntio. aut enim de hac re nihil quaerendum est, ut sufficiat fidei nostrae scire nos, quo pie uiuendo - uenturi sumus, etsi nestaruulis nequaquam spernenda est neque ullo modo superflua deputanda nec omnino credenda, nisi apostolica esset traditio. ruit sanguinem fundere. Admoneo sane, quantum ualeam, si quos ista praeoccupauit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt se ipsos considerent et interim sapiant corpora non esse animas suas. nulla enim propior natura est, qua diligenter inspecta pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ip̃i qui aĩaꝵ traducem deffe̾¬
dunt. ꝯsenciant. Per sem̃ qͥppe
an forre dicent sic̾ potuit ibi eẽ
rit. Hic s̾̾ndet᷑ qr utiq suppli¬
cem aĩe sub̾am ĩ crem̃tis auge¬
ri corporalib nec illi putaue¬
rũt qui cã corpus extimant
quoꝵ ĩ ꝑte sũt maxĩe qui eã ex
parentib creari opinant᷑. Pro¬
inde in corꝑis senũne pot̃ c̃e uis
iiuisibił q̃ in corporalit̾ nũo¬

Expanded text:
etiam ipsi qui animarum traducem defendunt, consentiant. Per semen quippAn forte dicent: sicut potuit ibi esserit? hic respondetur: quia utique simplicem animae substantiam incrementis augeri corporalibus nec illi putauerunt, qui eam corpus existimant, quorum in parte sunt maxime qui eam ei parentibus creari opinantur. proinde in corporis semine potest esse uis inuisibilis, quae incorporaliter nu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓdesset ꝙ faciebat neq scie¬
bat n uolebat ⁊ eo ip̃o illudebat᷑
ab angelis. Non itaq serpens u̾¬
boꝵ sonos intelligebat qui ex
illo fiebant ad mulierẽ. Neq eĩ
ꝯu̾sa credenda est aĩa eiꝰ me nͣm¬

Expanded text:
prodesset quod faciebat, neque sciebat, neque volebat, et eo ipso illudebatur ab angelis. Non itaque serpens verborum sonos intelligebat qui ex illo fiebant ad mulierem, neque enim conversa credenda est anima ejus in n
Abbreviated transcription (Latin):
quidã mouent᷑ de hac pͥmi ho¬
minis cep̃tatio : ꝙ eã fieri ꝑmi¬
serit deus quasi nc̃ ñ uideant
diaboli insidus sũ cessatione
tẽptari. cur ⁊ ħ permutit deus
sisse tẽptatũ qmͣ ñ potuusse
ac ꝑimpios pii proficiut
srustm dr̃. Ion crearet deus qͦs
psciebat malos futuros. Cur
enĩ ñ crearet quos p̾sciebat lo¬
nĩ ꝓ futuros ut ⁊ utiles eoꝵ
bonis uoluntatib excercen¬
dis admouendis ꝙ nascantur
⁊ iuste ꝓ sua mala uoliuitate
punient᷑. talem inqͥunt face¬
ret hoĩem qui nollent oĩo pec¬
care. Ecce nos ꝗcendimꝰ melio¬
ir ẽẽ naturã q̃ oĩo pecoare no¬
lit. soncedant ⁊ ip̃i ñ ẽẽ ma¬

Expanded text:
quidam moventur de hac primi hominis tentatione, quod eam fieri permiserit Deus, quasi nunc non videant diaboli insidiis sine cessatione tentari. Cur et hoc permittit Deus? sisse tentatum, quam non potuisse ac per inpios pii proficiant, frustra dicitur: non crearet deus, quos praesciebat malos futuros. cur enim non crearet, quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis admonendisque nascantur et iuste pro sua mala uoluntate puniantur? Talem, inquiunt, faceret hominem, qui nollet omnino peccare. ecce nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nolit; concedant et ipsi non esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑutat᷑ nã ꝙͣ diaꝰ in ueritate s̃te¬
tuse nũꝙͣ cũ angelis beatã duxis¬
se uitã s ab ip̃o sue ꝯditionis ĩni¬
tio cetidisse ñ sic accipiendũ estut
ñ apͥa uoluntare deprauatꝰ s ma¬
lus a d̾o bono creatus putatur.
alioquin ñ ab micio cetidisse dr̃e¬
S fc̃s ꝯtinuo a luce u̾tatis se au̾¬

Expanded text:
go putatur numquam diabolus in ueritate stetisse, numquam cum angelis beatam duxisse uitam, sed ab ipso suae condicionis initio cecidisse, non sic accipiendum est ut non propria uoluntate deprauatus, sed malus a bono deo creatus putetur: alioquin non ab initio cecidisse diceed factus continuo se a luce ueritatis aue
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓspitere. Nõ aũt ⁊ ille ĩ detim¬
tus est cuiꝰ caro inde ñ feruorẽ
uulneris s mat̾ie̾ medicanu̾s
traxit. Nam cũ ip̃a decimatio ad
p̃sigumndam medicina ꝑtinu¬
crit. illud in abrihe carne de¬
cimabatur ꝙ curabat᷑ ñ illud
unde cumbatur: Ead̾ nãq caro

Expanded text:
spicere. Non autem et ille ibi decimatus est, cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem namque caro
Abbreviated transcription (Latin):
Angeli aũt nuiã oĩo possũt crea¬
ture nam. Solus enĩ uuus ciuꝰ l
adam costa q euis sine ullo doloris
sensu a corporis ꝯpage detractatͭ
het. enĩ fortasse dicant᷑ potius¬
se ꝑ angłos fĩ. formare aũt uł
edisicare costam ut mulier eẽt
usꝙ adoo ñ potuit nͥ deus a quo
imiu̾sa naͣ subsistit. iit ne aliud
quidẽ carnis supplementũ ĩ cor¬
pore uiri ꝙ in illuis doste succes¬

Expanded text:
Angeli autem nullam omnino possunt creare naturam: solus enim unus cujuslibAdam, costaque ejus sine ullo doloris sensu a corporis compage detracta sit. Haec enim fortasse dicantur potuisse per Angelos fieri; formare autem vel aedificare costam, ut mulier esset, usque adeo non potuit nisi Deus, a quo universa natura subsistit, ut ne illud quidem carnis supplementum in corpore viri, quod in illius costae succes
Abbreviated transcription (Latin):
aut querit᷑ cur potissimũ ꝑ ser¬
pentẽ diaꝰ tep̃tare ꝑmissus sit.
moneat scriptura tante qucto¬
dũ est sub qua ⁊ ip̃e diaꝰ suã qui¬
dem ht̃ ꝯcupiditate᷑ nocendi fa¬
cultatẽ aũ ñ nͥ q̃ datur uł ad idͣ¬
u̾tanda ac ꝑu̾tenda uasa ire uł
ad hũilianda sũ probanda uasa
sit nouimꝰ. ꝓduxit .n. t̾ra ẽ u̾bo
dei oĩa petcora ⁊ bestias ⁊ serpen¬
li qͥd agere ꝑmissus est dia. cum
demonia in porcos intrare ip̃e xp̃e
ꝑ misit. Magis de ip̃a nͨa diabols.
scrupulosiꝰ queri solet ꝙͣ qͥdã he¬

Expanded text:
autem quaeritur, cur potissimum per serpentem diabolus temtare permissus sit, moneat scriptura tantae auctodum est, sub qua et ipse diabolus suam quidem habet cupiditatem nocendi, facultatem autem nonnisi quae datur uel ad subuertenda ac perdenda uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa sit, nouimus; produxit enim terra in uerbo dei omnia pecora, et serpenliquid agere permissus est diabolus, cum daemonia in porcos intrare Christus ipse permiserit? Magis de ipsa natura diaboli scrupulosius quaeri solet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uteret᷑ aĩaꝵ uoluntatib ⁊̃
malis. cũ ille ꝑu̾se ut̾entur
naturis tonis. Nec arbitrand̾
tator nͥ p̃cessisset ĩ aĩa hõis q̃¬
dã elatio ꝯp̾menda. ut ꝑ hũi¬
lationẽ peccati ꝙͣ de se fło pre¬
sup̃serit disceret. uerissime
dixi ĩ habũdencia mea ñ mo¬
uebor met̾nũ. deinde quid ma

Expanded text:
uteretur animarum uoluntatibus etiam malis, cum illae peruerse uterentur naturis bonis? Nec arbitrandumtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio conprimenda, ut per humiliationem peccati, quam de se falso praesumserit, disceret. uerissime dixi in abundantia mea: non mouebor in aeternum. deinde iam
Abbreviated transcription (Latin):
nit dr̃e ñ mͥ uidetur magne
laudis fucurũ fuisse hoĩem si
pp̃ea posset bene uũe qr nẽo
male uiu̾e suaderet. cũ ⁊ mu
lo qui sr̃bis resistit hũilib ã
dat grãm. Cur iꝰ ꝙ tep̃tari nõ¬

Expanded text:
nit dicere, non mihi uidetur magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene uiuere. quia nemo male uiuere suaderet, cum et inlo. qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. cur itaque temtari no
Abbreviated transcription (Latin):
do .n. quisq excellenciã suã uł
parib mindet ꝙ ei coequãt᷑¬
uł ĩflorib ne sibi cõeqͦͤntur
uł sr̃ĩorib quod eis ñ coequã¬
tur. Sr̃biendo gͥ inuidꝰ ñ in¬
uidendo quisꝙ sp̃bus est. Meri
diffinit dicens miciũ om̃is p. su¬

Expanded text:
do enim quisque excellentiam suam, vel paribus invidet, qui ei coaequentioribus, ne sibi coaequentur, uel superioribus, quod eis non coaequetur. superbiendo igitur inuidus, non inuidendo quisque superbus est. Meritdefiniuit dicens: initium omnis p
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝙ suũ sp̃m miscens. eo more quo
uates demonioꝵ implere solet sa¬
pientissimũ cũ reddiderat om̃iũ bes
latina dũ taxat liugua sapientes
laudabiłr appelent᷑. astuti aũt
male cordati intelligant᷑. Undẽ

Expanded text:
 suum miscens, eo more quo vates daemoniorum implere solet, sapientissimum eum reddiderat omnium bestlatina duntaxat lingua sapientes laudabiliter appellentur, astuti autem male cordati intelligantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
fcã sũt oĩa possibłis ⁊ ꝯmutabi¬
lis ẽẽ credat᷑. ꝙ absit a corde xͥa¬
no. It̃ cũ aĩe ⁊̃ colorẽ daret aere¬
um ac lucidũ uentũ est ad sen¬
sus quib cã m̃bratim .q. corpus
astruere conatꝰ est ⁊ ait ħͥ erit
hͦ int̾ior alius ext̾ior. dupłr unꝰ
habens ⁊ ille oculos ⁊ aures suas
quib ppłus dm̃ uidere ⁊ audire

Expanded text:
 passibilis et commutabilis esse credatur: quod absit a corde christiano. Item cum animae etiam colorem daret aerium ac lucidum, ventum est ad sensus quibus eam membratim quasi corpus instruere conatus est, et ait: Hic erit homo interior, alius exterior, dupliciter unus, habens et ille oculos et aures suas, quibus populus Dominum audire