comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝯsticit culpa. cur dixinitatis dispar fit gr̃ãꝰ
parũ fuit qͥd adhuc uulua inclus odiũ monstrat.
nͥ ut pͥmatũ fris inuidꝰ rapiat . fatigato ruba
coctura dũ in muscipulã parat cõmutat prandi¬
ũ. cũ primatu subtilis. ac lassatos in agro cursꝰ ñ
doluit fr̃is. Parũ hoc fuit. nͥ ut alias ampliꝰ molia¬
t᷑ insidias. Oblato subtili prandio. matͥs armat᷑ ꝯsi¬
lio. Fallit tactũ orbati. pilosi furans machinã co¬
rii. Subripit patͥ. donũ abstulit callidꝰ pͥmitiyi.
Sc̃ificat᷑ in fructibꝰ. ꝯsancit᷑ suis frĩbꝰ pͥmꝰ. ꝯfirma-¬
t᷑ mimicis oĩbꝰ dñs. Qͣm gͥ culpã innoxiꝰ habuit.
qͥ nichil malignũ suspicans. patͥs prandiũ cãpo
uagabundꝰ inqͥrit. Nũqͥd nã oportuit matͥs astu¬
tia. fr̃ĩs capt᷑a. in nocua circũscribi simplicitas :
Nã ut agnosco ñ fri inuidit ñ patͥ subripuit.

Expanded text:
ris constitit culpa, cur diuinitatis dispar sit gratia.ris constitit culpa, cur diuinitatis dispar sit gratia.paruum fuit quod adhuc uulua inclusus odium monstrat, nisi ut primatum fratris inuidus rapiat. Fatigato rubidam cocturam dum in muscipulum parat, commutat prandium cum primatu subtilis ac lassatos in agro cursus non doluit fratris. Paruum hoc fuit nisi ut alias amplius moliatur insidias. Oblato subtili prandio matris armatur consilio, fallit tactum orbati, pilosi furans machinam corii subripit patri, donum abstulit callidus primitiui. Sanctificatur in fructibus, consancitur suis fratribus primmnibus dominus. Quam igitur culpam innoxius habuit, qui nihil malignum suspicans patris prandium campo uagabundus inquirit? Numquidnam oportuit matris astutia, fratris captura innocua circumscribi simplicitas? Nam ut agnosco non fratri inuidit, non patri subripit,
Abbreviated transcription (Latin):
unc nr̃is in manibꝰ mundi ordo qͥntꝰ ob¬
uolurt᷑. eui humana uita similis coaptat᷑.
Hoc gͥ cursu iustoꝵ hominũ instituta monstra¬
uimꝰ ubi pruni duo unita partꝰ fusura ꝓban-¬
tͣ minor maioris supplantator erura subduc̃.
ut aut pͥmꝰ in lucis iubar ꝓsiliat. aut frĩs
uiuificos partꝰ in aduersũm tardando ꝯclu¬
dat. Qͥd ultͣ monstrat᷑ ñdũ hõ cordis sui in¬
uidiã. Nã cui adhuc uita ñ fuit. liuoris to¬
xicũ. ñ natꝰ adsũpsit. Nũ qͥdnã dixina iusticia
in matͥsuulua prior format᷑ inuidia ꝗͣ fig̾a
Aut qͦ in loco liuor habitacułu accep̃. ubi ad¬
huc aĩa ñ fuit.s Nͥascit᷑ paruꝰ qͥ nasci / uoluit
pͥmꝰ. Optauit pͥmordia si possit uin/ci natura.
Dadmirandũ auctoris ac sacratũ iudiciũ. Dact᷑
maior qͥ nichil incurrit. amat᷑ minor qͥ ad huc
in uulua positꝰ inuidiã ꝯcipit. Nullꝰ nascit᷑. unꝰ
diligit᷑. Nulla fuit minoris iusticia. nulla maio¬

Expanded text:
unc nostris in manibus mundi ordo quintus obuoluitur, cui humana uita similis coaptatur. Hoc igitur cursu iustorum hominum instituta monstrabimus, ubi primi duo unita partus fusura probati, minor maioris subplantator crura subducit, ut aut primus in lucis iubar prosiliat aut fratris uiuificos partus in auersum tardando concludat. Quid ultra? Monstrat nondum homo sui cordis inuidiam; nam cui adhuc uita non fuit, liuoris toxicum non natus adsumsit. Numquidnam diuina iustitia in matris uulua prior formatur inuidia quam figura? Aut quo liuor in loco habitaculum accipit, ubi adhuc anima non fuit? Nascitur paruus qui nasci uoluit primus; optauit primordia si possit uinci natura. O admirandum auctoris ac sacratum iudicium: oditur maior qui nihil incurrit, amatur minor qui adhuc in uulua positus concipit. Nullus nascitur, unus diligitur. Nulla fuit minoris iustitia, nulla maio
Abbreviated transcription (Latin):
ram Istã xp̃i uerã humanitatẽ quȩ lo¬
calis est & uerã diuinitatẽ q̃ ĩmensa
semꝑ est. apłica quoq nob doc trina
cernimꝰ intimari Nam ut xp̃i homi¬
nis ueri corpus localit̃ contineri pau¬
lus demonstraret apłs. ait ad thessa¬
lonicenses: Quomͦ conuersi estis ad de¬
um a simulacͥs seruire deo uiuo ꝙ uͦ
& expectare filiũ eiꝰ de cęlis quẽ susc¬
cauit a mortuis iño: Ipsũ utiq mon¬
strans corporalit̾ de cȩlo uenturum.
quẽ corporalit̾ a mortuis nouerat sus¬
citatũ: Propterea rursus ait Nr̃a aũt
conuersatio in cȩlis ẽ: unde eciã sal¬
uatorẽ expectamus dñm ño xp̃m qͥ¬

Expanded text:
risti veram humanitatem, quae localis est, et veram divinitatem, quae immensa semper est, apostolica quoque nobis doctrina cernimus intimari. Nam ut Christi veri hominis corpus localiter contineri Paulus monstraret apostolus, ait ad Thessalonicenses: Quomodo conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum : ipsum utique monstrans corporaliter de coelo venturum, quem corporaliter a mortuis noverat suscitatum. Propterea rursus ait: Nostra autem conversatio in coelis est. Unde etiam Salvatorem exspectamus Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
s ut diuinã substantiã diuinȩ infinitatis
passibilitate dedecorent. Qđ utiq diuino s̃i
p̾uidens dicebat apłs Uerbũ enĩ crucis ꝓ¬
euntib qͥdem stulticia ẽ. his aũt qͥ salui fũt
uirtꝰ dei ẽ. Peunt in uerbo crucis. ñ solum
qͥ putant dei filiũ q̃ humana s̃ in carne in
carne pati non potuisse. uerũ etiã qͥ credunc
diuinitatẽ filii dei dolores uł passionẽ sub¬
stantialit̾ in cruce sensisse. Qmͦ aũt uerbum
crucis uͥtus est dei. si in cruce diuina substan¬
tia potuit infirmariꝰ. Uel qͣsr nos adimmita¬
bilitatis aq incorruptionis gr̃ãm ꝑ ducurus

Expanded text:
sed ut divinam substantiam, divinae infirmitatis sed ut divinam substantiam, divinae infirmitatis passibilitate dedecorent. Quod utique divino Spiritu praevidens, dicebat Apostolus: Verbum enim crucis, pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, virtus Dei est . Pereunt in verbo crucis non solum qui putant Dei Filium quae humana sunt in carne pati non potuisse, verum etiam qui credunt divinitatem Filii Dei dolores vel passionem substantialiter in cruce sensisse. Quomodo autem verbum crucis virtus est Dei, si in cruce divina substantia potuit infirmari? vel qualiter nos ad immutabilitatis atque incorruptionis gratiam perducturus
Abbreviated transcription (Latin):
diter oꝑari. demonstrandȩ ueritatis grãm
largietur: ut manifestis scripturaꝵ clareat
documentis. & rectitudo catholici dognia¬
tis. & tortuosus error. ac multiplex ħeciee
pͣuitatis. Sunt enĩ qͥdã qͥ de sacram̃to dũi¬
cȩ passionis alit̾ ꝗͣ se pietas habet cogttan¬
tes. dũ salutẽ querunt. dispendiũ salittis in¬
currunt. Et dũ in do id accipiunt qͦd in ho¬
minib cernunt. qͣdã uelut lancea ꝑu̾sȩ locu¬
tionis latꝰ ꝑcutiunt saluatoris Et cũ incre¬
duli milites detrahere ausi ñ fuerint mori¬
enti: qͥdã nc̃ sub xp̃iani numinis fuco nõ
metuunt derogare regnanti. Hi s̃ qͥ cũ in
uno xp̃o deo uero homineq ꝑfecto huma¬
nam diuinãq forsitan nequeunt. aut cer¬
te neggligunt sed̾m naturalẽ ueritatẽ con¬
sidare substantiã. in id erroris incurrunt.
ut non humanã in dei filio naturã manen¬
te diuinȩ u̾tutis immutabilicate consid̾ent.

Expanded text:
diter operari, demonstrandae veritatis gratiam diter operari, demonstrandae veritatis gratiam largietur, ut manifestis Scripturarum clareat documentis, et rectitudo catholici dogmatis, et tortuosus error ac multiplex haereticae pravitatis. Sunt enim quidam qui de sacramento dominicae passionis aliter quam se pietas habet, cogitantes, dum salutem quaerunt, dispendium salutis incurrunt, et dum in Deo id accipiunt, quod in hominibus cernunt, quadam velut lancea perversae locutionis latus percutiunt Salvatoris; et cum increduli milites detrahere ausi non fuerint morienti, quidam nunc, sub Christiani nominis fuco, non metuunt derogare regnanti. Hi sunt qui cum in uno Christo Deo vero homineque perfecto humanam divinamque forsitan 112 nequeunt, aut certe negligunt, secundum naturalem veritatem considerare substantiam, in id erroris incurrunt, ut non humanam in Dei Filio naturam, manente divinae virtutis immutabilitate, considerent,
Abbreviated transcription (Latin):
libro suꝑni muneris opitu¬
latione subnixi diuinitatẽ
filiĩ dei ꝓbauerimꝰ ĩmensam. nec tẽpore sci¬
licet nec loco conclusam. utpote q̃ oĩa replet.
om̃ia continet. om̃ia sẽpit̾nitate p̃cedit. oĩa pa¬
riter imm̃sitate concludit: Qd ideco ꝗͣ maxi¬
me curauimꝰ demonstrandum. ut siqͥ nunc usq
spualit᷑ de deo nequeunt cogitare. localis indi
filio suspicionis absoluerentur errore Non
minor nob est sollicitudo resiq̃ua. t̾eñ quoq
huiꝰ uoluminis absoluendi. qͦ de saeram̃to
dñicȩ passionis qͦd ipse qͥ ꝓ nobis passus ẽ.
donauerit sumꝰ tͣctaturi. ubi ñ minimo¬
timore concutimur. nec leui formidine per¬
urgem᷑. Sumꝰ enĩ ꝓrsus qͣntũ ad nos aitinec
explicationi tantȩ ꝓfunditatis inualidi. sed
ille qͥ aꝑuit os mutũ & linguas infancium
fecit disertas. ipse sicut confidimꝰ dabit ser¬
monẽ direcꝰtũ. & benesonantẽ in os nr̃m:
t antãq huic oꝑi qͦd ꝑ nos dignat᷑ misericor¬

Expanded text:
libro, superni muneris opitulatione subnixi, divinitatem Filii Dei probaverimus immensam, nec tempore scilicet, nec loco conclusam, ut pote quae omnia replet, omnia continet, omnia sempiternitate praecedit, omnia pariter immensitate concludit; quod idcirco quam maxime curavimus demonstrandum, ut si qui nunc usque spiritaliter de Deo nequeunt cogitare, localis in Dei Filio suspicionis absolverentur errore: non minor nobis est sollicitudo residua tertii quoque hujus voluminis absolvendi, quo de sacramento dominicae passionis, quod ipse, qui pro nobis passus est, donaverit, sumtimore concutimur, nec levi formidine perurgemur: sumus enim prorsus quantum ad nos attinet explicationi tantae profunditatis invalidi. Sed ille qui aperuit os mutorum, et linguas infantium fecit disertas , ipse sicut confidimus dabit sermonem directum et bene sonantem in os nostrum, tantamque huic operi, quod per nos dignatur misericor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in filiis dei. qͥ non de dei patͥs nat᷑a subsist̃.
adoptiuȩ cõmunio dignitatis diu̾sitatẽ inune¬
rũ potest hab̃e non nominũ: ꝙ ad optantĩ
gr̃ã cunctis ex deo nascentib. ꝗͣuis d̾iuersȩ
retributionis munꝰ ꝓ laboris merito reꝓmit¬
tat. uiiũi tam̃ cunctis filioꝵ. nom̃ accomodat:
ꝙ una ꝑ fid̾ẽ uerã renatis uita cȩlestis regni

Expanded text:
tenim in filiis Dei qui non de Dei Patris natura subsistunt, adoptivae communio dignitatis diversitatem munerum potest habere, non nominum; et adoptantis gratia, cunctis ex Deo nascentibus, quamvis diversae retributionis munus pro laboris merito repromittat, unum tamen cunctis filiorum nomen accommodat; et una per fidem veram renatis vita coelestis regni
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o semꝑ ĩpassibile. qd ue ante mortẽ car¬
nis passibile fuerit tͣctaturi. pͥmitꝰ libello ꝑ¬
huic inserenda duximꝰ. qͣ de uno xp̃o deo ho¬
mineq credimꝰ & tenemꝰ. Ne qͥs cũ in uno
nȩq naturȩ ꝑtinent demonstrare. aut. uͭ.
xp̃os nos exhistimet crede. scđm utͣmq na¬
turam. aut qͣrt̾a a nob̃ inseri putet tͥnitatis
ꝑsoñã. Nos enĩ fidẽ retinentes euuangłice ũ¬
itatis. sic in mediatore dei & hominũ homi
ut unitatẽ ꝑsonȩ millatenꝰ diuidamꝰ. Scien¬
tes qͦd sic utriusq in xp̃o substantiȩ manse¬
rit unita ꝓpͥetas. ut in carne patiens ĩpassibi¬
lis deus ⁊ uerã passionẽ qͥa uoluit inuera
carne sentiret. & in duinitate ꝓrsus impas¬
sibilit̾ ꝑmaneret. Nec aliꝰ in carne passus fu¬
erit: nisi ille qͥ in uera carnẽs passione ĩpas¬
sibilis om̃ino ꝑmansit. Nec aliꝰ semecipsum
morti dignatus sit tradere. ꝗͣ ille sic potuit
moriendo mortẽ uincere. ut mortẽ ñ possi

Expanded text:
in Christo semper impassibile, quidve ante mortem carnis passibile fuerit, tractaturi, primitus libello huic inserenda duximus, quae de uno Christo Deo homineque credimus et tenemus: ne quis, cum in uno naeque naturae pertinent, demonstrare, aut duos Christos nos existimet credere, secundum utramque naturam, aut quartam a nobis inseri putet Trinitati personam. Nos enim fidem retinentes evangelicae veritatis, sic in Mediatore Dei et hominum homiut unitatem personae nullatenus dividamus, scientes quod sic utriusque in Christo substantiae manserit unita proprietas, ut in carne patiens impassibilis Deus, et veram passionem quia voluit in vera carne sentiret, et in divinitate prorsus impassibiliter permaneret, nec alius in carne passus fuerit nisi ille qui in vera carnis passione impassibilis omnino permansit, nec alius semetipsum morti dignatus sit tradere, quam ille qui sic potuit moriendo mortem vincere, ut mortem non posset
Abbreviated transcription (Latin):
carnationis ostendet. & uerũ deũ unigenitũ
a patͤ natiuitatis ȩternȩ ueritas declararet:
Qd aũt filio ꝓdest ut nuncupetur unigeniti
nomine. si pͥuat᷑ uocabuli ueritate : fraistra
namq unigenitꝰ dr̃. si in eiꝰ generatione non
naturalis de deo generante ueritas. s ereati¬
onis ex donante largitas p̃dicat᷑: Et aliis
enĩ qͦt qͦt receꝑunt eũ dedit eis potestatẽ filios
dei fieri Qd si etiã inigenitus filius factꝰ qr̃¬

Expanded text:
is ostenderet, et verum Deum Unigenitum a Patre nativitatis aeternae veritas declararet. Quid autem Filio prodest ut nuncupetur Unigeniti nomine, si privatur vocabuli veritate? Frustra namque Unigenitus dicitur, si in ejus generatione non naturalis de Deo generante veritas, sed creationis ex donante largitas praedicatur. Et aliis enim, Quotquot receperunt 114 eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quod si etiam unigenitus Filius fact
Abbreviated transcription (Latin):
huc ĩmensitas diuinitatis filii dei testi¬
moniis innumerabilib demonstrari:
sed nos maluimꝰ pauca de pluribus
ponere: Uolentes eciã scđdm librũ cele¬
rius terminare. quãmaxime ꝓspici¬
entes ut in his quȩ ur̃ȩ clementiȩ de¬
stinamꝰ. animũ regalib curis feliciter
occupatũ. ñ lectionis ꝓlixitas oneret. s
manifestatio ueritatis informet. Proin¬
de quȩ de ĩmensitate diuinitatis
filii dei disputata sunt. isto concluda¬

Expanded text:
huc immensitas divinitatis Filii Dei testihuc immensitas divinitatis Filii Dei testimoniis innumerabilibus demonstrari; sed nos maluimus pauca de pluribus ponere, volentes etiam secundum librum celerius terminare; quam maxime prospicientes, ut in his quae vestrae clementiae destinamus, animum regalibus curis feliciter occupatum, non lectionis prolixitas oneret, sed manifestatio veritatis informet. Proinde quae de immensitate divinitatis Filii Dei disputata sunt, isto concluda
Abbreviated transcription (Latin):
dñi p̃ceptũ credentes ubiq cognoscimꝰ
baptizari Si enĩ omĩs tͥnitas in baptis¬
mate scĩficare credit᷑. om̃is itaq trini¬
tas adesse monstratur. Cũ aũt ubiq
uno tempore ꝑ totũ orbẽ baptisma cele¬
bratur in nomine tͥnitatis. si tota tͥnitas
ad est ad scĩficandũ. ecce uͥq mirabilit̾¬
& exhibet p̾sentiam. maiestatis imm̃sȩ. qm̃
solius ẽ dĩ simul uniu̾sa complere. Si autẽ
ñ tota tͥnitas ubiq parit̾ adest. si filius aut
sp̃s sc̃s putatur deesse nominandꝰ utiq iN
baptismate ñ est. qui ad sc̃ificandũ adesse
ñ potest. Quisqͥs gͦ putat equalitatẽ immen¬
sitatis pat̾nȩ denegandam filio uł sp̃ui scõ. no¬
men corum pͥus auferat de baptisinatis sacra¬
menta In hoc gͥ quã maximȩ fidei ca¬
tholicȩ ueritas agnoscitur. quȩ recte
in nomine patris & filii & fp̃s scĩ. bap¬
tiz are consueuit. qm̃ omnẽ trinitatẽ
uq pariter adesse confidit Posset ad¬

Expanded text:
Domini praeceptum credentes, ubique cognoscimus baptizari. Si enim omnis Trinitas in baptismate sanctificare creditur, omnis utique Trinitas adesse monstratur; cum autem ubique uno tempore per totum orbem baptisma celebratur in nomine Trinitatis, si tota Trinitas adest ad sanctificandum , ecce ubique mirabiliter exhibet praesentiam majestatis immensae: quoniam solius est Dei, simul universa complere. Si autem non tota Trinitas ubique pariter adest, si Filius aut Spiritus sanctus putatur deesse, nominandus utique in baptismate non est, qui ad sanctificandum adesse non potest. Quisquis ergo putat aequalitatem immensitatis paternae denegandam Filio vel Spiritui sancto, nomen eorum prius auferat de baptismatis sacramento. In hoc igitur quam maxime fidei catholicae veritas agnoscitur, quae recte in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizare consuevit, quoniam omnem Trinitatem ubique pariter adesse confidit. Posset ad
Abbreviated transcription (Latin):
çelũ qui in suis fidelib esse p̃dicatur in
terra. si ñ est in illo diunitatis ĩmensitas
quȩ celũ implere possit ꝙ terrã: Nã co¬
rinthiis paulus dicit: An ñ cognoscitis
ephesios ait: In interiori homine habi¬
licet illa suȩ ĩmensitatis p̾sentia. qua in
nobis pater sp̃sq sc̃s habitat. Nam deus
pater suã in nobis habitationẽ sic ꝓpħa
loquente monstrauit Qm̃ inhabitabo
in illis & inambulabo. & ero illoꝵ. As̃.
& ipsi erunt mͥ ppłs: Propt̃ qđ exite de

Expanded text:
icatur in terra, si non est in illo divinitatis immensitas quae coelum implere possit et terram? Nam Corinthiis Paulus dicit: An non cognoscitis ? Et ad Ephesios ait: In interiori homine habiterra, scilicet illa suae immensitatis praesentia, qua in nobis Pater Spiritusque 109 sanctus habitat: nam Deus Pater suam in nobis habitationem sic, propheta loquente, monstravit: Quoniam inhabitabo in illis, et inambulabo , et ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus. Propter quod exit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. minor utiq spatio in qͦ ambulat.
absq dubitatione monstrat᷑ S hanc cogi¬
tationis ineptiã deterior consequetur ab¬
surditas. Pculdubio enĩ cordis nr̃i spatia
uidebuntur ipsa tͥnitate maiora. in qͥbus
implere possit. & locus quẽ inambulando
pater ĩplere ñ possit: Qđ si hȩc non con¬
uenuit ueritati. credamꝰ habitationem
tͥnitatis scđm immensitatis illus in conp̃¬
hensibilem maiestatẽ ineffabilit̾ designa¬
riet cũ dm̃ in nobis habitare atq inam¬
bulare aidimꝰ. ita sp̃ualit̾ cognoscamꝰ ut
ñ credamus qđ deus localiter moueat᷑
deo: De qͣ cordis latitudine apl̃s loque¬
batur dicens: Os nr̃m patet ad uos o co¬
rinthii. cor nr̃m dilatatũ est Eandẽ aũt
habentẽ remunerationẽ tanꝗͣ. filiis dico¬

Expanded text:
dicitur, minor utique spatio in quo ambulat, dicitur, minor utique spatio in quo ambulat, absque dubitatione monstratur. Sed hanc cogitationis ineptiam deterior consequetur absurditas. Procul dubio enim cordis nostri spatia videbuntur ipsa Trinitate majora, in quibus implere possint, et locus quem inambulando Pater implere non possit. Quod si haec non conveniunt veritati, credamus habitationem Trinitatis secundum immensitatis illius incomprehensibilem majestatem ineffabiliter designari, et cum Deum in nobis habitare atque inambulare audimus, ita spiritaliter cognoscamus, ut non credamus quod Deus localiter moveaturDeo. De qua cordis latitudine Apostolus loquebatur, dicens: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii: cor nostrum dilatatum est. Eamdem autem habentes remunerationem, tan
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in nobis Hȩc utiq patͥs ꝙ filii
ꝙ sp̃s scĩ in nobis habitatio. non localis
est s ĩmensa. non cõprehensibilis cogita¬
tione suenerabilis fide: In habitat enĩ tͥni¬
tas in suis fidelib sicut tota in singulis. sic
distenditur. nec uniuersȩ creaturȩ termi¬
no terminatur: necͤ separatos homines. uł
separata loca particularit̾ separatur: nec
inferno deest. cũ terrȩ ñ desit & cęlo & .N.
potuit oĩa facere. solus potest unuiersa
replere: Qsqͥs aũt localẽ filii ꝙ sp̃s scĩ
aduentũ habitationẽ ue considerat. pͥus ẽ
ut patrẽ nobis localit̾ ñ solũ habitare ue¬
rũ etiã ambulare confirmet: quẽ beatus
ergo qͣliter in nobis filius uel sp̃s sc̃s in¬
habitet: Nã si hȩc humano more credimꝰ.
metienda: maioris ẽ qͣntitatis qͥ habitare
tantũmodo dicit᷑. ꝙͣ ille qͥ etiã in nobis am¬
bulare monstratur. Pocest enĩ qͥ habitat
totũ ĩplere qđ habitat. qͥ aũt inambulare

Expanded text:
habitante. Haec utique Patris et Filii et Spiritus sancti in nobis habitatio non localis est, sed immensa; non comprehensibilis cogitatione, sed venerabilis fide: inhabitat enim Trinitas in suis fidelibus, sicut tota in singulis, sic distenditur, nec universae creaturae termino terminatur, nec per separatos homines vel separata loca, particulariter separatur, nec inferno deest, cum terrae non desit et coelo. Qui enim potuit omnia facere, solus potest universa replere. Quisquis autem localem Filii et Spiritus sancti adventum habitationemve considerat, prius est ut Patrem in nobis localiter, non solum habitare, verum etiam ambulare confirmet; quem beatus ergo qualiter in nobis Filius vel Spiritus sanctus inhabitet . Nam si haec humano more credimus metienda, majoris est quantitatis qui habitare tantummodo dicitur, quam ille qui etiam in nobis ambulare monstratur: potest enim qui habitat totum implere quod habitat; qui autem inambulare
Abbreviated transcription (Latin):
aspicientes in cȩlũ: hic iñc quẽ uidistꝰ
euntẽ in celũ. sic ueniet quẽ ad modum
undistis eũ euntẽ in celũ: Cũ gͦ caro xp̃i
localis absq dubitatione monstretur.
diuinitas tam̃ eiꝰ ubiq sẽꝑ esse paulo t¬
stante cognoscitur qͥ fidelib dicit: Ane¬
ꝑimentũ eiꝰ quȩritis. qͥ in me loquit᷑ xp̃e.¬

Expanded text:
quem vidistis euntem in coelum, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cum ergo caro Christi localis absque dubitatione monstretur , divinitas tamen ejus ubique semper esse, Paulo testante, cognoscitur, qui fidelibus dicit: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquit
Abbreviated transcription (Latin):
conforme corpori claritatis suȩ. scdm
oꝑationẽ qua pocest: subicere sibi
om̃ia. Interĩ qm̃ loci oportunitas ñ
est p̃cereunda silentio. attendat᷑ hic lo¬
cus in qͦ apłs filiũ dicit. oĩa sibi posse
subicere. ne pater existimetur cuncta
tanꝗͣ in ualido subiecisse. dicit etiã cor¬
pus humilitatis nr̃ȩ refor maturũ con¬
forme corpori claritatis suȩ Qd̾ si ue

Expanded text:
tatis suae, secundum operationem qua potest etiam subjicere sibi omnia . Interim quoniam loci opportunitas non est praetereunda silentio, attendatur hic locus in quo Apostolus Filium dicit omnia sibi posse subjicere, ne Pater existimetur cuncta tanquam invalido subjecisse, dicit etiam corpus humilitatis nostrae reformaturum conforme corpori cla
Abbreviated transcription (Latin):
uate. sic inconfusibilis ꝑmanet ꝓpͥetate ꝑsonȩ
Ob hoc se tantũmodo dei filiꝰ unigenitũ no¬
minat dicens. Sic enĩ deis dilex̃ mundum
ut filiũ suũ unigenitũ daret. ut oĩs qͥ cre¬
dit in eũ non ꝑeat: sed habeat uitã eterna

Expanded text:
naturae, sic inconfusibilis permanet proprietate personae. naturae, sic inconfusibilis permanet proprietate personae. Ob hoc se tantummodo Dei Filius Unigenitum nominat dicens: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed hab
Abbreviated transcription (Latin):
buit.s ꝑsonã filii subsistentis a patre disti¬
ixit Et ex uocabulo pat̾s. aliũ qui natus ẽ
monstrat. ut errore sabellianȩ confusionis
exclucd at. Sicut ipse filiꝰ ꝓtestat᷑ dicens
aliꝰ est qͥ testimoniũ ꝑhibet de me. ꝙ scio
qͥa ue rũ est testimoniũ qͦd ꝓhibet de me.
Eͥtut oftendet quẽ aliũ diceret: post pau¬
ca sub iecit. Qui misit me pater. ipse testimo¬
niũ ꝑ hibet de me alio loco similit̾ suã ꝑso¬
na pa trisq discernens. non sũ inqͥt. solus. qͥa
pater mecũ est: ad hanc distinctionẽ geminȩ
ꝑ sonȩ ⁊ ꝓfessionẽ uniꝰ substantiȩ in patͤ ifi
loꝑdo cendã. ipse filiꝰ dicit Qcredit in me.
ñ erediit in me s in eũ qͥ misit me  Et qͥuidet
me.ui det eũ qͥ me misit. Unus est gͥ filius
ex pats natura genitꝰ qͥ ideo unigenitꝰ utͣ
ralit̾ di citur. sicut inseparabiliꝰ est unitate

Expanded text:
buit, sed personam Filii subsistentis a Patre distibuit, sed personam Filii subsistentis a Patre distinxit; et ex vocabulo Patris alium qui natus est monstrat, ut errorem Sabellianae confusionis excludat, sicut ipse Filius protestatur dicens: Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quod perhibet de me . Et ut ostenderet quem alium diceret, post pauca subjecit: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me . Alio loco similiter suam personam Patrisque discernens: Non sum inquit solus, quia Pater mecum est . Ad hanc distinctionem geminae personae, et professionem unius substantiae in Patre et Filio perdocendam, ipse Filius dicit: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui me misit . Unus est igitur Filius ex Patris natura genitus, qui ideo Unigenitus dicraliter dicitur, sicut inseparabilis est unitate
Abbreviated transcription (Latin):
de dño. Non ex nichilo qͥa de patre. Ñ nunc¬
upatuũi. qͥa nom̃ habet ex ueritate naturȩ.
Ñ ex aliqͦ materia qͥa non aliqͥd fuit coȩter¬
num deo unde origo filio prestat᷑. Nec posteri¬
orẽ filiũ eo qͥ genuit. nec minorẽ. ẜ sicut etiã
in scd̃o libello diximꝰ pat̾ ꝓrsus & sempiterni¬
tate imm̃sitatis: ⁊ ĩmensitate sẽpit̾aitatis eqͣlem.
imutabilẽ. mutabiliũ conditorẽ intẽporalẽ. tõpo¬
raliũ factorẽ & tẽporũ. Quẽ nullus ꝯtinet lo¬
cus. qͦ nullus caret locꝰ: qi cuncta replet cre
substantialit̾ genitꝰ p̃dicatur. Qd̃ enĩ dicitur
genitꝰ. non hoc ẽ nom̃ diuinitatis in filio.s
nomen est natiuitatis in deo. Ut quẽ constat
de patre nat᷑alit᷑ genitũ: constet ñ alud ẽe ꝙͣ
deũ: hic itaq de patre sempiternꝰ existens u¬
nam tenuit cũ deo patre naturã: sed ꝓpͥam
sũpsit ex genitore ꝑsonam: Quia diu̾ina na¬
tiuitas non diuuisionẽ naturalis unitatis ha¬

Expanded text:
re; non nuncupativum, quia nomen habet ex veritate naturae; non ex alia natura, quia non aliquid fuit coaeternum Deo, unde origo Filio praestaretur. Nec posteriorem Filium eo qui genuit, nec minorem, sed 113 sicut etiam in secundo libello diximus Patri prorsus et sempiternitate immensitatis et immensitate sempiternitatis aequalem, immutabilem mutabilium conditorem, intemporalem temporalium factorem et temporum; quem nullus continet locus, quo nullus caret locus, quia cuncta replet Creasubstantialiter genitus praedicatur: quod enim dicitur genitus, non hoc est nomen divinitatis in Filio, sed nomen est nativitatis in Deo; ut quem constat de Patre naturaliter genitum, constet non aliud esse quam Deum. Hic itaque de Patre sempiternus existens, unam tenuit cum Deo Patre naturam, sed propriam sumpsit ex genitore personam, quia divina nativitas non divisionem naturalis unitatis ha
Abbreviated transcription (Latin):
nominis expectamꝰ. ñ debemꝰ utiq de fid¬
libus mortuis & ut ꝓprie dicã de dorm¬
entib nr̃is. aliqͣm sicut infideles habere
in nr̃o corde manere manere discretio qͣ
fit ut nec de amissione solatii tẽpora¬
lis concidat animꝰ et̾nis reb deditus. &
dehis salubrẽ tͥsticiã sumat in qͥbusse
aut minꝰ aliqͥd aut secus ꝗͣ. oportuit fe¬
cisse consid̾at. Propt̾̃ qͦd paulus utͣmq
tristiciã non minꝰ oꝑe docet qͣm recͥbu¬
tione discrecã: Deniq in una salutᷤ
ꝓuentũ in altera mortis posicũ demon¬
strat exitiũ dicens Que enĩ scđm de¬
um ẽ tͥsticia. penitentiam in salutẽ stab¬
lem oꝑat᷑. Nec gͥ ultͣ fidei xͥanȩ mͦ indi

Expanded text:
ctamus, non debemus utique de fidelibus mortuis, et, ut proprie dicam, de dormientibus nostris, aliquam, sicut infideles, habere in corde nostro manere discretio qua fit ut nec de amissione solatii temporalis concidat animus aeternis rebus deditus, et de his salubrem tristitiam sumat, in quibus se aut minus aliquid aut secus quam oportuit fecisse considerat. Propter quod Paulus utramque tristitiam non minus opere docet quam retributione discretam. Denique in una salutis proventum, in altera mortis positum demonstrat exitium dicens: Quae enim secundum Deum est tristitia poenitentiam in salutem stabile
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c descendit: Sedm eandẽ animã ab
inferno ad carnẽ ꝗͣ. in sepulcro relique¬
rat rediit. scđm diuinitatẽ uͦ suã q̃ nec
loco tenetur.nec fine concludit᷑. totus
fuit in sepulero cũ carne.totus in infer¬
no cũ anima. ac ꝑ hoc plenus fuit ubiq
xp̃c. qͥa non ẽ deus abhumanitate qͣm
susceꝑat. separatus qͥ & in angma sua
fuit. ut solutis in infernp doloribus ab
inferno uictrix rediret. & incarne sua
fuit. ut celeri resurrectione corrũpi ñ
posset Totũ gͥ hominẽ cũ suis infirmi¬
tatib sine peccato dei filiꝰ ꝓ nobis accepit.

Expanded text:
 descendit: ac secundum eamdem animam ab inferno ad carnem, quam in sepulcro reliquerat, rediit; secundum divinitatem vero suam, quae nec loco tenetur, nec fine concluditur, totus fuit in sepulcro cum carne, totus in inferno cum anima, ac per hoc, plenus fuit ubique Christus, quia non est Deus ab humanitate quam susceperat separatus, qui et in anima sua fuit, ut solutis inferni doloribus ab inferno victrix rediret, et in carne sua fuit, ut celeri resurrectione corrumpi non posset. Totum igitur hominem cum suis infirmitatibus, sine peccato, Dei Filius pro nobis accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinis indice ante aliqͦt men¬
ses accipiens. cũ ꝑsoluere cuꝑem sine
disatione responsũ. sic sũ repentina cors¬
ris egͥtudine correptus. ut febrsũ uiolen¬
uerus animaꝵ corporũq medicꝰ qͥ sanat
om̃s languores nr̃os & redimit de int̾ti
uitã nr̃am ad remouendũ tante infirmi¬
tatis flagellũ dignaret᷑ medicinȩ suȩ largi¬
ri subsidiũ: Recepta qͦq sospitate ñ defuit
qͥdẽ rescribendi uoluntas. sed ad dirigen¬
dũ obstitit hiemalis asꝑitas: Nunc itaq
qͥa creator & mod̾ator tẽporũ tẽꝑiem dig¬
natus ẽ donare uentoꝵ. consultationi tuȩ
qͦd miseratione atq inspiratione suꝑni lar¬
gitoris accepi. redhibere ñ destiti. Dicis ita¬

Expanded text:
sollicitudinis indicem, ante aliquot menses accipiens, cum persolvere cuperem sine dilatione responsum, sic sum repentina corporis aegritudine correptus, ut febrium violenorumque medicus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, ad removendum tantae infirmitatis flagellum, dignaretur medicinae suae largiri subsidium. Recepta quoque sospitate, non defuit quidem rescribendi voluntas, sed ad dirigendum obstitit hiemalis asperitas. Nunc itaque, quia creator et moderator temporum temperiem dignatus est donare ventorum, consultationi tuae, quod miseratione atque inspiratione superni largitoris accepi, redhibere non destiti. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ consentientes errorib estimemus
aut dicamꝰ qͥa illũ iuuenẽ xp̃ianũ absti¬
lit atra dies. & funere mersit a cerbo. I¬
los nãq atra dies aufert. qͥ scdm iohisa
postoli dictũ in tenebris sunt. & intene¬
bris ambulant. & nesciunt uͥ ambult̃

Expanded text:
fidelium consentientes erroribus, aestimemus aut dicamus quia illum juvenem Christianum Abstulit atra dies, et funere mersit acerbo. Illos namque atra dies aufert qui, secundum Joannis apostoli dictum, in tenebris sunt, et in tenebris ambulant, et nesciunt ubi ambulant,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ Nec uelint iugit᷑ in ipsa carnis
infirmitate iacere. s festinent gradũ
uttȩ potioris ascende & ut ad uͥtutẽ
continentiȩ ꝑueniat animꝰ. magisq
carnalis concupiscentiae cõpͥmatur
in quo continentiȩ uͥtus palmam
uitȩ melioris expectat:

Expanded text:
dum; nec velint jugiter in ipsa carnis dum; nec velint jugiter in ipsa carnis infirmitate jacere, sed festinent gradum vitae potioris ascendere. Et ut ad virtutem continentiae perveniat animus, magis magisque carnalis concupiscentiae comprimatur in quo continentiae virtus palmam vitae melioris exspectat.
Abbreviated transcription (Latin):
increpet. consoletur. oblectet. Nec tan¬
tũ faciat in sũbditis peccantib qͣntũ
ĩpetus furoris impellit. sed qͣntũ modus
consultationis exposut: Et si u̾berandus
est ꝓpeccato famulusnon ulciscendo li-¬
bido p̃ualeat. sed ȩqͥtas xͥana potiꝰ illi
clement̾ consulat quẽ flagellat. ac sic ⁊
qͣndo iusticia ꝑsequit᷑ culpa non desit
cũ non lasenue s castitati. ac tẽꝑantiȩ
ꝓles debeat xp̃iana seruire: Neq enĩ
& de malis oꝑib filioꝵ ñ erit in illa ter¬
ribili examinatione parentũ negligen¬
tia iudicanda. cũ ꝙ in hoc scło ꝓpterea
heli sacerdos a dño reꝓbatus fuerit &
abiectus. non qͥa filuis in iniqͥtate con¬
sensit. s qͥa pecantes mansueto qͣmus
consulent. qͣm diuitias colligendo. ne
dũ filiis tenacit̾ substantia colligitur
opornitas boni oꝑis omitat᷑. Pre om̃i¬
b aũt fideles meminerint conuigati
semꝑ orationib atq elemosinis insistẽ¬

Expanded text:
increpet, consoletur, oblectet; nec tanincrepet, consoletur, oblectet; nec tantum faciat in subditis peccantibus quantum impetus furoris impellit, sed quantum modus consultationis exposcit; et si verberandus est pro peccato famulus, non ulciscendi libido praevaleat, sed aequitas Christiana potius illi clementer consulat quem flagellat; ac sic et quando justitia persequitur culpam, non desit cum non lasciviae, sed castitati ac temperantiae proles debeat Christiana servire. Neque enim et de malis operibus filiorum non erit in illa terribili examinatione parentum negligentia judicanda, cum et in hoc saeculo propterea Heli sacerdos a Domino reprobatus fuerit et abjectus, non quia filiis in iniquitate consensit, sed quia peccantes mansueto quamviconsulant, quam divitias colligendo; ne dum filiis tenaciter substantia colligitur, opportunitas boni operis omittatur. 22. Prae omnibus autem fideles meminerint conjugati semper orationibus atque eleemosynis insisten
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb non rapax. ñ auarus. qͣntũ ad ipsum
attinet pacẽ hab̾e cũ om̃ib querat ꝑniciem
non teneat Nulli detrahat. cũ amicis fidem
teneat. inimicis nuꝗͣ ꝑfidiis. aut ꝑuirꝰ existãt.
aliena non rapiat. equitati peccuniã ñ p̃po¬
nat. sit in negociis iustꝰ. in oꝑib piꝰ. mittis
rdus ad retri¬
buendas iniurias.: in fide stabilis. amator
caritatis &e pacis.Attendat saluatoris nr̃i
dictũ qͦ nobis. & quid faciamꝰ p̃cipit. &
qͥd accipiamꝰ oftendit: Ait enĩ dimitti¬
te. & dimitet᷑ uobis. date ꝙ dabr̃ uob̃.
Sit gͦ qͣntũ potest in elemosin is largꝰ
ꝙ hilaris. & ad dimittendũ peccantib
facilis ac suauis: Nec tam̃ se putet ita
pectantib tͥbuere ueniã. ut disciplinã
suȩ domus existimet negligendã. sed
iugoris retinens clem̃tieq temꝑiẽ ser¬
uet in correptione modestiã. in remis¬
sione censurã. arguat. moneat. terreat.

Expanded text:
superbus, non rapax, non avarus: quantum ad ipsum superbus, non rapax, non avarus: quantum ad ipsum attinet, pacem habere cum omnibus quaerat, perniciem non teneat, nulli detrahat, cum amicis fidem teneat, inimicis nunquam perfidus aut perjurus existat; aliena non rapiat, aequitati pecuniam non praeponat; sit in negotiis justus, in operibus pius, mitis us ad retribuendas injurias; in fide stabilis, amator castitatis et pacis. Attendat Salvatoris nostri dictum, quo nobis, et quid faciamus praecipit, et quid accipiamus ostendit; ait enim: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Sit ergo quantum potest in eleemosynis largus et hilaris, et ad dimittendum peccantibus facilis ac suavis; nec tamen putet ita peccantibus veniam tribuendam, ut disciplinam suae domus existimet negligendam, sed vigoris retinens clementiaeque temperiem, servet in correptione modestiam, et in remissione censuram. Arguat, moneat, terreat,
Abbreviated transcription (Latin):
debet om̃is fidelis pͥncipalit̾ obseruare:
Propt̾ fornicationẽ tam̃ qͥsquis siue coniuga¬
tus siue aconiugio liber. si continentiã deo
non uouit. & se ipsũ ad ĩplendã continenti¬
tinendi uoluntas. & ab oratione atq ab oꝑ¬
ibus bonis ñ destituerit uera cordis humi
litas. ille qͥ dix̃. petite & dabit᷑ uobis. queri¬
te ꝙ inuenietis. pulsate ꝙ aꝑiet᷑ uobis. qui¬
a u̾itas est. & mentiri non potest. & bene pe¬
tenti det. ꝙ querenti ad inuentiones suas p̃pa¬
ret ꝙ bene pulsanti ipse aꝑiat. ut ad pene¬
tralia uitȩ melioris int̾eat. tam̃ siqͥs adhuc
plus ẽ de sua infirmitate sollicitꝰ ꝗͣ. de do¬
mini uͥtute securꝰ. si continentiã non uouit
carnis. contineat ab iniqͥtate. ꝙ sic̃ decet uta¬
tur uxore. Maliciã attq auariciã fugiat.
& non condemnatur si conuigi debitũ red̃¬
dat. Ñ sit ebͥosus. ñ inuidus. non contenti¬
tiosuf. ñ fictus. non malignꝰ. non litigiosus. ñ

Expanded text:
t omnis fidelis principaliter observare: propter fornicationes tamen, quisquis, sive conjugatus, sive a conjugio liber, si continentiam Deo non vovit, et seipsum ad implendam continentitinendi voluntas, et ab oratione atque 150 operibus bonis dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis ; quia veritas est et mentiri non potest; et bene petenti det, et quaerenti adinventiones suas praeparet, et bene pulsanti ipse aperiat, ut ad penetralia vitae melioris introeat; tamen, si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non vovit carnis, contineat ab iniquitate, et sicut decet utatur uxore: malitiam atque avaritiam fugiat, et non condemnabitur , si conjugi debitum reddat: non sit ebriosus, non invidus, non contention fictus, non malignus, non litigiosus, non
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione tͣnsferre. Neq enĩ frustra
dñs cuiꝰ inconp̃hensibilia tꝰ iudicia
& inuestigabiles uias apłs p̃dicat pau¬
lus. conuigẽ tua religione sincera fide¬
lem. corde humilẽ. morib mitẽ. oꝑib
misericordẽ. conu̾satione penitus mno¬
centẽ. ȩtate iuuenẽ. de ꝑ egͥnatione ħꝰ
uitȩ ad ȩternã cȩlestis patȩ cȩłit̾ tͣns¬
tulit mansionẽ. nͥ ut illi gaudia e¬
terna conferret. ꝙ tibi facultatẽ meliꝰ
uiuendi conceeret: Illi donauit
ut corpore dissolutus sit eũ xp̃o si¬
ne fine uicꝰturꝰ tͥ donauit. ut que
sunt dñi cogites: ⁊ sc̃m apłi pauli
sermonẽ. sis sc̃a ꝙ corpore & sp̃u Pro¬
inde sine dubitatione. crede qͦd di¬
uinitus dr̃. & cũ dilectione sꝑa qͦd ꝓ¬
mittit᷑. ut possis bene fac̾e qđ iube¬

Expanded text:
transferre. 2. Neque enim frustra Dominus, cujus incomprehensibilia judicia et investigabiles vias apostolus praedicat Paulus , conjugem tuum religione sincera fidelem, corde humilem, moribus mitem, operibus misericordem, conversatione penitus innocentem, aetate juvenem, de peregrinatione hujus vitae ad aeternam coelestis patriae celeriter transtulit mansionem, nisi ut, et illi gaudia aeterna conferret, et tibi facultatem melius vivendi concederet. Illi donavit ut corpore spoliatus sit cum Christo sine fine victurus; tibi donavit ut quae sunt Domini cogites sermonem, sis sancta, et corpore et spiritu. Proinde sine dubitatione crede quod divinitus dicitur, et cum dilectione spera quod promittitur, ut possis bene facere quod jube
Abbreviated transcription (Latin):
mei ex urbe remeantis certa narratio¬
ne cõꝑi. non solũ tui conugis obptũ
uerũ etiã scm̃ ꝓpositi tui tramitẽ in
quo iã ambulas illo deducente. qͥ est
uia. ueritas. & uita. qͥ fidelib suis nou̾
ꝓ mom̃tanea tͥsticia donũ sempit̾nȩ lar¬
giri leticiȩ. & qͦs uult salubrit᷑ de t᷑re

Expanded text:
mei ex urbe remeantis certa narratione comperi, non solum tui conjugis obitum, verum etiam sanctum propositi tui tramitem, in quo jam ambulas, illo deducente qui est via, veritas et vita , qui fidelibus suis novit per momentaneam tristitiam donum sempiternae largiri l
Abbreviated transcription (Latin):
uiente uercundia. dũ se ad opus fecundi¬
tatis animꝰ fidelis inclinat. modestiã ^ nat᷑¬
alis honestatis deo adiuuante cꝰtodiat.
Precipue aũt obseruandũ ẽ fidelib con¬
iigib. ut illa fugiant oꝑa q̃ diuina seu̾itas
& facienda ꝓhibet. & fac̾ta condẽnat: Hec enĩ
nec aplica doctrina fidelib insinuare cessa¬
uit. ut ad custodiendã uite bonȩ regulam
prudent̾ instrueret. salubrit̾q t̾reret. Mag¬

Expanded text:
viente verecundia dum se ad opus fecundiviente verecundia dum se ad opus fecunditatis animus fidelis inclinat, modestiam simul naturalis honestatis, Deo adjuvante, custodiat: praecipue autem observandum est fidelibus conjugibus ut illa fugiant opera quae divina severitas, et facienda prohibet, et facta condemnat. Haec enim nec apostolica doctrina fidelibus insinuare cessavit, ut ad custodiendam vitae bonae regulam prudenter instrueret salubriterque terreret. CA
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta q̃ suꝑiꝰ disputata sunt conscientia ui¬
bis testimoniũ ꝑhibente ꝑpendite. & siqͥdẽ
continentiã pari uouistis assensu tenorẽ
ũre dilectionis cũ deitimore seruate. & si
qͣndo carniꝰ infirmitas m̃te̾ pulsat. animus
ad auxiliũ diuinȩ miserationis accurrat
Nec cedat libidini. s deũ tota humilitate fi¬
delis exoret. & carnali desidio militanti ad¬
uersus anim̃a. non consentiat sed repug¬
net.Siuͦ continentiã unꝰ ur̃m sine alterui
uouit assensu. tem̾arie se uouisse cogno¬
cat. & debitũ coniugi casta sinceritate ren¬
hibeat Ueruntam̃ ut oĩa ur̃a honeste fias
in redditione coniugalis debiti. sic inf¬
mitatẽ carnis usus excipiat conuigalis n
ñ caro libidini seruiat. s animi uirtꝰ adͥ¬
nita diuinitꝰ carnalis concupiscentiȩ fre¬
na restringat. Negociũ nãq substituenqͥ
plis ita debet a coniugib ꝑagi.ut subser¬

Expanded text:
cuncta quae superius disputata sunt, conscientia vocuncta quae superius disputata sunt, conscientia vobis testimonium perhibente perpendite. Et, si quidem continentiam pari vovistis assensu, tenorem vestrae dilectionis cum Dei timore servate: et si quando carnis infirmitas mentem pulsat, animus ad auxilium divinae miserationis accurrat, nec cedat libidini, sed Deum tota humilitate fidelis exoret, et carnali desiderio militanti adversus animam non consentiat, sed repugnet. Si vero continentiam unus vestrum sine alterius vovit assensu, temerarie se vovisse cognoscat, et debitum conjugi casta sinceritate redhibeat. 19. Verumtamen, ut omnia vestra honeste fiant, in redditione conjugalis debiti, sic infirmitatem carnis usus excipiat conjugalis, ut non caro libidini serviat, sed animi virtus adjuta divinitus carnalis concupiscentiae frena restringat. Negotium namque substituendae prolis ita debet a conjugibus peragi, ut subser
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ꝗͣ q sollicite fugiendũ siqͥs dehoc
qͦd uouerit aut rettn̾e aut repetere aliqͥd
mortifera p̃uaricatione ꝑtẽptet. exemplo
sunt ananias & saphira. qͦf de saphi¬
qͦs de p̾cio agͥ qͣndã partẽ infidelit̃ sub¬
trahentes. nõn solũ uox apłica tanꝗͣ diui¬
ni iuris ꝑ uasores incͤpauit. sed etiã seue¬
ritas iusticiȩ celestis. occidit: Beatꝰ den
petrus ñ solũ fraudis uitio memoratũ. ani¬
niã dixit obnoxiũ. qͥn etiã cor eiꝰ a satana ꝓ¬
nunciauit ĩpletũ dicens: Anania cur ĩpleuit
satanas cor tuũ m̃tirite sp̃ui scõ. ut fraud̃a¬
res de p̃cio agͥ: Nonne tͥ manens manebat.
& uenundatũ in tua erat potestate: Qd utiq
fecisti hoc : Non hominib mentitus es seca
illecebra credidit denuo reposcendã. non
est legitimꝰ rei suȩ possessor. s diuini uirs
ꝓnunciat᷑ inuasor: Nec ĩmerito continente
iã deuotȩ uiolator ĩmundus audit qͦda
uarꝰ pecuniȩ fraudator audiuit. Proinde¬

Expanded text:
malum, quamque sollicite fugiendum, si quis de hoc quod Deo voverit aut retinere aut repetere aliquid mortifera praevaricatione pertentet, exemplo sunt Ananias et Saphira, quos de pretio agri quamdam partem infideliter subtrahentes, non solum vox apostolica, tanquam divini juris pervasores, increpavit , sed etiam severitas justitiae coelestis occidit. Beatus denique Petrus, non solum fraudis vitio memoratum Ananiam dixit obnoxium, quin etiam cor ejus a Satana pronuntiavit impletum, dicens: Anania, cur implevit Satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto, ut fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venundatum in tua erat potestate? Quid utique fecisti hoc? Non hominibus mentitus es, sed nali victus illecebra crediderit denuo reposcendam, non est legitimus rei suae possessor, sed divini juris pronuntiatur invasor. Nec immerito continentiae jam devotae violator immundus audit, quod avarus pecuniae fraudator audivit.
Abbreviated transcription (Latin):
bio dignus siqͥs hoc nr̃is potest ĩplere
tẽporib. Fornicatio tam̃ numꝗͣ. potest es¬
se sine gͣui cͥmine. in qͣ licet non dubite¬
mus damnabilit̾ peccare hominẽ abux¬
ore disiunctũ. dãpnabilius tam̃ fornica¬
ri existimo coniugatũ: Utrũq aũt scͥpt᷑a
sc̃a iudicandũ & regno dei ꝓnunciat a¬
lienũ. Scͥptũ nãq est in epła ad hebre¬

Expanded text:
bio dignus, si quis hoc nostris potest implere bio dignus, si quis hoc nostris potest implere temporibus. 10. Fornicatio tamen nunquam potest esse sine gravi crimine, in qua licet non dubitemus damnabiliter peccare hominem ab uxore disjunctum, damnabilius tamen fornicari existimo conjugatum. Utrumque autem Scriptura sancta judicandum, et a regno Dei pronuntiat alienum: scriptum namq
Abbreviated transcription (Latin):
Et si nuptialis in ueore modestia ñ
tenetur. anuptiali tamen fide nulla
ĩmoderatione discedit᷑. Retenta gͦ tori
fides maculã diluit. ꝗͣ contrahit infir¬
mitas carnis. si mulieri ñ misceat᷑ alt̾i.
Quisqͥs non ꝓ sola generatione sed e¬
tiã ꝓpt̾ fragilitatẽ carnis suȩ miscet᷑ uxo¬
ri. quia & si p̾fixũ concũbendi modũ tͣn¬
sit. tamen conuigalẽ t̾minũ non excedit.
& licet contrahat carnalis infirmitas cul¬
pa. ĩpetrat tam̃ nuptialis integͥtas ueniã.
Accepit ergo talis indulgentiã. ñ ꝓ eo
qͦd ab una debitũ coniugale plusꝗͣ. opor¬
tet exigit. s qͥa una legitima accepta con¬
ut non solũ qͥ conuigiis utunt᷑ aut qͥ con¬
tinentes sunt. s etiã uirgines ad p̃mium
uͥginitatis ꝑuenire non possint. sioꝑa mie
ibus bonis tantã seruauerit in uxore ten¬
ꝑiem. ut filioꝵ ꝓcͤandorũ causa tantũmͦ
misceat᷑ uxori. multa laude talis ẽ ꝓculdi¬

Expanded text:
et si nuptialis in uxore modestia non et si nuptialis in uxore modestia non tenetur, a nuptiali tamen fide nulla immoderatione disceditur. CAP. Ifides maculam diluit quam contrahit infirmitas carnis, si mulieri non misceatur alteri, quisquis non pro sola generatione, sed etiam propter fragilitatem carnis suae miscetur uxori; quia etsi praefixum concumbendi modum transit, tamen conjugalem terminum non excedit; et licet contrahat carnalis infirmitas culpam, impetrat tamen nuptialis integritas veniam. Accipit ergo talis indulgentiam, non pro eo quod ab una debitum conjugale plus quam oportet exigit , sed quia una legitime accepta conut non solum qui conjugiis utuntur, aut qui continentes sunt, sed etiam virgines ad praemium virginitatis pervenire non possint, si opera meribus bonis tantam servaverit in uxore temperiem, ut filiorum procreandorum causa tantummodo misceatur uxori, multa laude talis est proculdu
Abbreviated transcription (Latin):
iugib ad peccatũ. carnis indulta com¬
mixtio. qͥa & conuigalis seruat confeł̃¬
atio castitatẽ. & u̾ecundia custodit mo¬
desta tẽꝑiem. & deo dicandã coniugał
exhibet fecunditas ꝓlẽ Ut dei redẽp¬
toris ope homo iam natus reformetur
baptismatis sacram̃to. cuiꝰ oꝑe pͥus for¬
mamur in ut̾o. & illũ habeat huma¬
na natura beneficio sccdȩ natiuitatis pa¬
trẽ. quẽ in pͥma natiuitate conditionis¬
suȩ cognoscit auctorẽ Coniugatus gͦ
si fornicet᷑. dãnabilit̾ peccat: Si uero to¬
ri fidẽ non deserat. sed in uxore sua
naturali dũtaxat usu aliqͣntulũ in¬
tẽꝑatus excedat. ñ sõlũ scilicet genera¬
tionẽ querens. s aliqͣndo libidini obe¬
diens. hoc eqͥdẽ sine culpa ñ facit. Ta¬
lis aũt culpa citiꝰ beneoꝑanti atq oran¬
t remitituir. qͥa ipsi coniugi seruat ma¬
ritalis caritas fidẽ. in qua ñ potest
maritalis infirmitas custodire tẽꝑiem.

Expanded text:
jugibus ad peccatum carnis indulta comjugibus ad peccatum carnis indulta commixtio, quia et conjugalis servat confoederatio castitatem, et verecundia custodit modesta temperiem, et Deo dicandam conjugalis exhibet fecunditas prolem, ut et Redemptoris ope homo jam natus reformetur baptismatis sacramento, cujus opere prius formatur in utero; et illum habeat humana natura beneficio secundae nativitatis patrem, quem in prima nativitate suae conditionis agnoscit auctorem. 8. Conjugatus ergo si fornicetur damnabiliter peccat; si vero thori fidem non deserat, sed in uxore sua, naturali duntaxat usu, aliquantulum intemperatus excedat, non solum scilicet generationem quaerens, sed aliquando libidini carnis obediens, hoc quidem sine culpa non facit; talis autem culpa citius bene operanti atque oranti remittitur, quia ipsi conjugi servat maritalis caritas fidem, in qua non potest maritalis infirmitas custodire temperiem;