comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarius ꝙͣ in ueteri testamento. Ibi em̃ ex amo¬
re ꝑte seruientes tinore premelantur. Ic anͣt
maxima dilectione liberi nutriebantur. Siã
⁊ uerbis apłi petri ananas ⁊ uxor eiuis sicut
mactib apłorum leginus exanimes ceades̃t
nẽ resuscitati sunt. sed sepulti. Et si huic li¬
bro heretici qui adu̾santur ueteri testam̃to
nolunt crẽdere. paulum apłm quem nobiscum
legunt. intueantur dicentem. de quodam pecore
quem tradidi sathane in interitum carus. ut
anima salua sit. Si nolunt hic mortem ĩtelli¬
gere fortasse eium incertum est ꝗ libet uindic¬
tam ꝑ sathanam fcam ab apło fateantur. quõd
non eam odio sed amore fecisse maifestat illd̾
adiestum ut anima sit salua. aut in illis libris
quibus ip̃i magnam tribuunt auctoritatem
animadu̾tant qd̵ dicimus ubi scͥptum ẽ. apłm
thomam imprecantem cuidam a quo palina
ꝑtussus ⁊ atrocissime mortis supplicium animã

Expanded text:
rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majorarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur: hic autem maxima dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri, Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus apostolorum legimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . Et si huic libro haeretici, qui adversantur et Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt intueantur, dicentem de quodam peccatore: Quem tradidi Satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per Satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eam odio sed amore fecisse, manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris, quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est, apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, animam
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m quod augeri posset si uiuerent nõ te¬
mere illi udicabant quib tale ꝗ indicuum do¬
nauerat dominus. In de est qd̃ helyas morte
multos affecit ⁊ ꝓpria manu ⁊ morte igne di¬
uinitus imꝑato. cum ⁊ alii multi magni ⁊¬
diuini uiri eodem spirieu consulendis reb hu¬
manis non temere fecersit. ⁊ De quo helĩa
tum exemplum dedissent discipuli domino cõ¬
memorante s quid ab eo fcm̃ sit. ut etiam ⁊¬
rp̃is daret potestatem petendi de celo ignem
ad consumendos eos qui sibi hospicium non
preberent. reprehendit in eis dominus non
exemplum ꝓphete scĩ sed ignorantiam udi¬
candi. que adhuc erat n rudibus aĩad uertens
eos non amore correptionem sed odio desid̾are
uindictam. Itaq post ea ꝙ eos docuit quid eẽt
diligere prdxinum tantartanqmͣ se ipm infu
so spiritu sancto quem decem diebus expletis
post ascensionem suam desuꝑ nt ꝓmiserat mi¬
sit non defuerunt tales umi dicte qmͣuis młto

Expanded text:
peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non tepeccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elmultos affecit et propria manu, et igne divinitus impetrato, quum et alii multi et magni viri eodem spiritu consulendo rebus humanis non temere fecerint. De quo Helia quum exemplum dedissent discipuli Domino, commemorantes quid ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potead consumendos eos qui sibi hospitium non praeberent, reprehendit in eis Dominus, non exemplum prophetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus, animadvertens eos non amore correptionem, sed odio desiderare vindictam . Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper ut promiserat misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. Seruuiꝰ qui nesait uoluntatem do¬
mini sui ⁊ non facit digna plagis uapulabit
pautis. Seriuis autem qui scit uoluntatem do¬
nimi sui ⁊ non facit digna plagis uapulabit
multis. Non ergo queritur nisi ut ille uin¬
dicet cui reriun ordine potestas data est ⁊ ea
uoluntate uindicet. qua pater in puulum fili¬
um quem ꝑ etatem odisse nondum potest. n¬
Hinc enim aꝑtissimum exemplum datux quo
satis appareat posse pectatum amore potuis uin¬
dicari qmͣ impunitum relmqui. ut illam n
quem umidicat non pena miserum sed correp¬
tione beatum uelit. paratus tamen si opus
sit equo animo plura tolerare ab eo illata quẽ
uult esse correptum siue meum habeat pote¬
statem cohercendi sue non habeat.
agni autem ⁊ sancti uiri quia optime
scirent mortem istani que iam dissoluit
eorum tamen animum qui illam timerent nõ¬
nulla pectata morte punierunt. qua ⁊ iuen¬
tib utilis metus incuteretur. ⁊ illis qui mor¬
te puniebantur non ip̃a mors noceret᷑ sed

Expanded text:
inus: Servus qui nescit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille vindicet, cui rerum ordine potestas data est; et ea voluntate vindicet, qua pater in parvulum filium, quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. agni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
salus id exigit prebent se etiam ut plura pai¬
antur. Quĩs ergo dns medicus animarũ curã¬
dis ꝓxmins instruebat. quid eos aliud decere Pꝰ¬
set nisi ut eorum quorum saluti consulere uel¬
lent inbecillitates equo animo tollerarent. Ois̃
namc imꝓbitas ext in becalitate anini uenit

Expanded text:
salus id exigat, praebent se etiam ut plura pasalus id exigat, praebent se etiam ut plura paat. Quos ergo Dominus medicus animarum, curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Pdeati ergo qui esuriunt ⁊ fitiunt
iusticiam qm̃ ip̃i saturabuntur. Uerũptamẽ
m ħus laborib cum quisq difficultatem patitꝰ
⁊ ꝑdura ⁊ aspera gradum faciens circum ualla¬
tus uariis temptationib ⁊ ẜ̾mc atq illit surg̾e
pret̾ire &iam uite molestias metuens. tunet
ne aggressa mmplere non possit arripiat consi¬
kum aut auxilium mereatur. Quod aũt ali¬
ud consilum nisi ut infirmitatem alioꝵ iã
ferat ⁊ eis qnͣtum potest opitissetur qui sibi
⁊ imisericors unum uidentur. Sed hoc int̾ est ꝙ
mitis de quo suꝑius tractatum est qui pietate
non contradicit diuinis sentenciis ꝙ in sua p᷑¬
cata ꝓferuntur neq hiis di sermonib non
dum intelligit sed nullum beneficium pre¬
stat ei qui non contradicit nec resistit. Mise¬
ricors autem ita non resistit ut ꝓpter eus
correptionem id faciat quẽ redderet resisten¬

Expanded text:
ui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. 55. Verum tamen in his laboribus cum quisque difficultatem patitur, et per dura et aspera gradum faciens circumvallatus variis tentationibus, et hinc atque hinc insurgere praeteritae vitae moles intuens, timet ne aggressa implere non possit, arripiat consilium, ut auxilium mereatur. Quod est autem aliud consilium, nisi ut infirmitatem aliorum ferat, et ei quantum potest opituletur, qui suae tis autem et misericors unum videntur: sed hoc interest, quod mitis, de quo superius tractatum est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resisten
Abbreviated transcription (Latin):
R ebellantes adu̾sum se om̃ium malarũ con¬
suetudinum inmimerabiles turbas de quib
ut om̃s intelligerentur pauce cõmemorate
sunt confugiens ad artem xp̃iane milicie tã¬
ꝙͣ de loco suꝑiore prosternat. Sed quid tan¬
tos sasores mire audeat nisi qui sic flagrat
amore uisticie tanqm̃ fame ⁊ siti uehementis¬
sime accensus ⁊ nulla sibi uita donec ea saciet᷑
existimans uim fatiat in regnum celoꝵ: Nõ
enim alit̾ pot̾it esse fortis ad tolleranda om̃ia
que in precedentib consuetudinib laboriosa¬

Expanded text:
rebellantes adversum se omnium malarum conrebellantes adversum se omnium malarum consuetudinum innumerabiles turbas, de quibus ut omnes intelligerentur, paucae commemoratae sunt, confugiens ad arcem christianae militiae, tanquam de loco superiore prosternat. Sed quis tantos labores inire audeat, nisi qui sic flagrat amore justitiae, ut tanquam fame et siti vehementissime accensus, et nullam sibi vitam donec ea satietur existimans, vim faciat in regnum coelorum? Non enim aliter esse poterit fortis ad toleranda omnia, quae in praecidendis consuetudinib
Abbreviated transcription (Latin):
ediam m ista quoq concludamus sum¬
mam. quid laboriosus aut oꝑosius di¬
ci aut cogitari potest ubi om̃s neruos indust̃¬
e sue animus fidelis excerceat qmͣ inuitiosa
consuetudine suꝑanda. Precidat menbra im¬
pedientia regni celorum nec dolore frangat᷑
tolleret inconuigali fide omĩa que ꝙͣuis sĩt
molestissima trimen tam̃ illicite corrupti oĩs
idest fornicationis non hñt uelut siuxorem
quisq habeat siue sterilem siue deformẽ cor¬
pore siue debilem menbris uł cecam uł sur¬
dam. uł clandam uł si quid aliud siue morbis
⁊ dolorib languorib q confectam uł quitqͥd
extepta fornicatione potest cogitari uehemen¬
cat eamq soluta est a uiro pulcram sanam di¬
uitem fecundam. Que si non licet facere mł¬
to minus sibi licere arbitretur ad ullum aliud
illicitum concubitum accedere forncationem¬
que sic fugiat ut ab omni turpitudine se se
extrahat. Uerum loquatur neq adiuratio¬
nib crebris sed morum ꝓbitate cõmendet.

Expanded text:
ed jam ut istam quoque concludamus summam, quid laboriosius et operosius dici aut cogitari potest, ubi omnes nervos industriae suae animus fidelis exerceat; quam in vitiosa consuetudine superanda? praecidat membra impedientia regnum coelorum, nec dolore frangatur: toleret in conjugali fide omnia, quae quamvis sint molestissima, crimen tamen illicitae corruptionis, id est, fornicationis non habent: veluti si uxorem quisque habeat, sive sterilem, sive deformem corpore, sive debilem membris, vel caecam, vel surdam, vel claudam, vel si quid aliud, sive morbis et doloribus languoribusque confectam, et quidquid excepta fornicatione cogitari potest vehemencat eam quae soluta est a viro, pulchram, sanam, divitem, fecundam. Quae si facere non licet, multo minus sibi licere arbitretur ad ullum alium illicitum concubitum accedere: fornicationemque sic fugiat, ut ab omni turpi corruptione sese extrahat. Verum loquatur, neque id jurationibus crebris, sed morum probitate commendet:
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs dixit. simłe ẽ regnũ celoꝵ hõi
regi qui fecit nuptias filio suo: nupi¬
as dixit: u̾bum in carnatũ. quia in r̾̃o hor̃e
suscepto. ecca deo copulata e.ddirt tart
pes plebium. altilia u̾o: om̃ia saꝑmati Rẽ

Expanded text:
uod Dominus dixit, Simile est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixpes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uos dñ dixit. excolentes cislicem: iest᷑
ad id qd̾ dixit. decimare alos. mniuta
maxima contempnitis ¶ Ex hac eñ ꝑusita¬
te otiam illud accidit eis quo possunt ħ ꝑ al¬
legoniam referri ut dimittent barrabũ ¶a
indelicet ipẽ non solu̾at sabb̃m qd̾ magna
dligen᷑ camali obseruabant. Occiderũt aũ
uebant ¶sam. ⁊ culitis nõieꝰ ñ ab furde
fig̾ant᷑ seditiosus homitida. quias aĩal ⁊ stͤ¬
pendo inquietat ⁊ sangũe delectat᷑. Et ca

Expanded text:
us dixit, Excolantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; occiderentnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida, quia hoc animal, et strependo inquietat, et sanguine delectatur; et ca
Abbreviated transcription (Latin):
siue ab unitate p̾cisi non colligant cum xp̃o. S
spargant. Qluia pot̾ nobis si frumenta diũita
sumus etiam intus cum auaris. cum raptoribus
cum obriosis ⁊ cet̾is eiusmodi pestib de quib dͤ¬

Expanded text:
siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed spargant, quia potest nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eiusmodi pestibus, de quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Et si tͣdidero corpus meum ut ardeam cari¬
tatem autem non heam: nichil michi prodest.
Qudo si ꝓpt̾ ħ quia caritas deest: passio nichil ꝓ¬
dest: nͨ illis ꝓdest quos intus innuidia ⁊ ĩ ma¬
liuolentia sine taritate uiuere paulus dicit. eyp̾¬
anus exponit. Et tam̃ uerum baptisma possunt
accrꝑe ⁊ trad̾e. ¶ Sisus niquit extͣ eccł̃iam non
est. Quis negat: Et ideo quecumq ipĩs ecclie
hñtur exͣ etcłiam: non ualent ad salutem. S ã
est non habere. asiud non utilit̾ hr̃e. Qui non
babet: Ut habeat baptizandus est. Quĩ autẽ
non utilit̾ habet : ut utisit̾ habeat corrigendus
u̾ba euũgłica in quib libet errantib rep̾hendẽ¬
da sunt: S error illorum i quo ad ult̾a est aĩa. ⁊¬
si alegutimo uiro sacͣmenti ħeat ornamentũ. So¬
test gͥ nobis ⁊ ħ̾eticis baptisma ẽẽ cõmune cũ qꝰ
stra error distet ilorum. suie ad aliud de patre uł
de filio. uł de spũ sancto sentiant. qmͣ u̾tas bt̃:¬

Expanded text:
didero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. quodsi propter hoc quia caritas deest passio nihil prodest, nec illis prodest, quos intus in inuidia et maliuolentia sine caritate uiuere Paulus dicit, Cyprianus exponit, et tamen uerum baptisma possunt et accipere et tradere. salus extra ecclesiam non est. quis negat? et ideo quaecumque ipsius ecclesiae habentur, extra ecclesiam non ualent ad salutem. sed aliud est non habere, aliud non utiliter habere. qui non habet, ut habeat baptizandus est, qui autem non utiliter habet, ut utiliter habeat corrigendus.uerba euangelica in quibuslibet errantibus reprehendenda sunt, sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo uiro sacramenti habeat ornamentum. potest igitur nobis et haereticistra error distet illorum, sive aliud de Patre, vel de Filio, vel de Spiritu sancto sentiant quam
Abbreviated transcription (Latin):
tia mundi ⁊ ꝑiit primus ⁊ ꝑdidit. Et paulle pͣt.
lus ceridit. quo circumueniri ⁊ subu̾ti alta illa
⁊ pcdara sublimitas potuit. quo deceptus est ipe
qui decepit. Exinde inuidia crassatur ia t̾ris
dum liuore ꝑiturus magrõ ꝑditionis obsequitͤ
dũ drabolum qui zesat imitatur sicut scͥptum
est. Inuidia dyaboli mors intrauit. morbem tͥta¬
rum muitantur aũt illum qui sunt ex ꝑteeꝰ. Ẽ
ilba cypͥami i epła populis nota. qmͣ uera qmͣ
fortia recegnostimus. Decuit uero cypͥanum de
delo ⁊ luiore ⁊ arguere gͣuit̾ ⁊ monere. a quo tẽ
mortifero malo cor euis penitus alienatum tanta
caritatis huñdancia conppbauit. Qua iuigilan¬
tissime custodita cum coslegis suis non maliuole
de baptismo diu̾sa sentientib n ip̃e maliuola
contentione s diu̾sa humana temꝑtatione ali¬
t̾ sapiens qd̾ illi deus in caritate ꝑseu̾anti cũ
uellet postea reuelaret in cõmimionis unita¬
te ꝑmansit aꝑte dicens. Neminem iudican

Expanded text:
tim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: lus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantur ergo \'illum qui sunt ex ba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tulum in nifante p̾cesserat: ita m baptriatis
infantib p̾cedit regen̾ationis satͣmentũ ⁊ si
xpianam tenu̾it pietatem: seqr̃ etiam ĩ corde
coniisis cuiꝰ mist̾ium p̾cessit in corpe. Et sicirt
millo lattone qued ex baptism sacmento defu¬
erat compleuit omĩpotentis benignitas quia
non suꝑbia uł contemptu s necessitate defue¬
rati sit m nifantib qui baptriati sunt moriũ¬
tur in eadem gr̃a omĩpotentis implere credenda
est. quod non ex impia uoluntate. S exetatis
indigericia nͣ corde credere ad iusticiam possũt. pͦ
ore confiti ad salutem. Ideo cum ꝓ eis alii respõ¬
dent ut impleatur erga eos celebratio satmen¬
ti: ualet utiq ad eorum consecͣtionem: quia ip̃i
respond̾e non possunt. At si ꝓ eo qui respon¬
dere potest. alius respondeat non itidem ualet.
Ex qua regula illud in euugłio dem̃ ẽ. qd̾ eum

Expanded text:
culum in infante praecesserat, ita in baptizatis culum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum et, si christianam tenuerint pietatem, sequetur etiam in corde conuersio cuius mysterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑet iustificatus abraham. sicut cornelius etiã
cit tamen apłus de ip̃o abralam. sigraum accep̃
circumcisionis. signaculum iusticie fider qui iã
corde crediderat. ⁊ deputatum illi erat ad uisticiam.
Cur ergo ei p̃ceptum est ut omnẽ deinceps ĩ fau¬
tem masculum octauo die cucumcideret qui nõ¬
dum potat corde credere. ut ei deputaret᷑ ad iusti
ualebat Quod in filio moysi ꝑ angłm mani¬
festatum est: qui cum incircuncisus adhuc a ma¬
tre ferretur p̃senti ⁊ euidenti ꝑiculo ut ccumti¬
deretur exactum est: ⁊ cum ftm̃ eẽt depulsa ꝑnii¬
ita incornełio pcessit sanctificatio spũ alis ⁊ dono
spsĩs sancti. ⁊ accessit sacͣmentum regeu̾ationis
in sauatro baptisim. Et sicut mysaat qui octauo
sue natiuutatis die toxiuntisus ẽ : p̾cessit signa¬
culum iusticie fidei ⁊ qm̃ patris fidem muĩtatus
esti secuta est increscente ipã iusticia. cuũ signa¬

Expanded text:
acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam t. dicit tamen apostolus de ipso Abraham: signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur ad iustiualebat? quod in filio Moysi per angelum manifestatum est, qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et euidenti periculo ut circumcideretur exactum est et, cum factum esset, depulsa perniita in Cornelio praecessit sanctificatio spiritalis in dono spiritus sancti et accessit sacramentum regenerationis in lauacro baptismi. et sicut in Isaac, qui octauo suae natiuitatis die circumcisus est, praecessit signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signa
Abbreviated transcription (Latin):
accepisset. Uerum quia ꝑ se ipã consid̾anda est.
excepta salute hominis cui ꝑficiende ad hibetur.
salutem hr̃e non possunt. Sicit autem in latue
quia ꝑ necessitatem corꝑalit᷑ defuit. ꝑfecta salꝰ
est. quia ꝑ uetessitatem desit qd̾ latroni affuit:
ꝑficitur salus. Q nod traditum tenet inulsi¬
tas eccłie cum puuli infantes Raptirantur qui
rite nõ dum possunt corde tredere ad iusticiam:
⁊ ore confiti ad salutem quod satro potuit. qui ⁊̃
flendo ⁊ uagiendo cum in eis mist̾ium celeb̾rat᷑.
ip̃i mestis uocib obstrepunt. ⁊ tam̃ nullus xp̃ia¬
norum dix̾it eos mnauit baptizari. Et si qͥsqmͣ q̃¬
rat i hac re auctoritatem diuiam. qmͣqmͣ quod:
uniu̾sa tenet ecclesia nͨ concisiis institutum. Sed
semꝑ retentum est nõ nͥ auttoritate apłica tͣdiũ
ualeat in ꝑuusis ẜaptismi sacͣmentum. ex crcũ¬
cisione caruis qmͣ prior popłs accepit. qmͣ pͥusam

Expanded text:
accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adhibetur, salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, perfecta salus est, quia perficitur salus, quod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit: quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
uisi ut dñs ip̃e qui dederat tum serui baptism̃
non spreuiss acciꝑe: dedicaret humilitatis
uiam: ⁊ qnͣti pendendum eẽt suum baptisma qͦ
ipe baptizaturus erat: tali fcõ aꝑtissime decla¬
raret. Duideb̾at enim tamqm̃ ꝑitissimus medicꝰ
salutis et̾ͥne quorumdam non defuturum tumo¬
rem. qui cum intellectu u̾itatis ⁊ ꝓbabilib mo¬
rib ita ꝓfetisent ut mułtis baptizatis uita
arts doctͥna se pponere minime dubitarent: suꝑ¬
uacaneum sibi crederent buptizari qnͣdo ad illũ
mentis ħitum se ꝑuenisse sentirent: ad quem uił¬
ti saptizati adhuc ascendere conarent.¶Qud
aut̃ ualeat ⁊ quid agat in homrine corꝑalit̾ ad hi¬
bita sancheficatio satmenti sine qua tam̃ sat᷑ ille
non fuit. quia nõ eus accipiende uoluntas defuit
S non accipiende ncͣtͣitas affuit: difficile ⁊ dicẽ Nͥ
tam̃ płimum dic̾c ualeret: non serui daptismũ

Expanded text:
nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum non spreuisset accipere, dedicaret humilitatis uiam et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus
Abbreviated transcription (Latin):
norum suorum. Nec quia credidit passus ẽ
S dum patitur credidit. Qnͣtum itaq uleat
etiam sine uisibile baptismi sacͣmento qd̾ apꝰ
impletur inuisibilit̾: cum mist̾ium baꝑtismi
non contemptꝰ resigionis s articulus ncc̃itatis
exeludit. Nam mułto magis in cornelio ⁊ in
amicis eius qmͣ in illo satrone posset uideri suꝑ¬
fluũ ut aqua etiam tinguerentur. ĩ quib iã
donũ spc̃ sancti qd̃ non insi baptiratos alios acte¬
pisse sancte scͥpture testantur: c̾to quo udicõ
qͥd̾ illis temꝑib congruebat. cum lingius locuie¬
in quolib ꝓuertu int̾ioris hominis. si forte
ante b̾aptismum usq ad spũalem intellem̃ pio
torde ꝓfecit: contempu̾e sacͣmentum qd̾ minis¬
troꝵ oꝑe corpasiter adhibetur. s ꝑ ħ deus ho¬
minis consecrationem spũalit̾ oꝑatur. ¶ Nec
ob aliud gxistimo baptirandi minꝰ ioh̃i fiuisse
aitributum. ita ut iohamus baptismus dic̾etu

Expanded text:
norum suorum, nec quia credidit passus est, norum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ai. sed tunc impletur inuisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. nam multo magis in Cornelio et in amicis eius quam in illo latrone posset uideri superfluum ut aqua etiam tinguerentur, in quibus iam donum spiritus sancti, quod non nisi baptizatos alios accepisse sancta scriptura testatur, certo quoque indicio, quod illis temporibus congruebat, cum linguis loquein quolibet prouectu interioris hominis, si forte ante baptismum usque ad spiritalem intellectum pio corde profecerit, contemnere sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. nec ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse adtributum, ita ut Iohannis baptismus diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
fornicator. aut ĩmũdus. aut auarus. qdͥ est pdolo¬
rum seruitus non habet h̾editatem in regno xpĩ¬
⁊ der Nemo uos seducat manib u̾bis. D Ion
est ergo qͥdͥ de sermone dei conq̃ramus. Dicit oĩ¬
no. ⁊ aꝑte ac libere diait. eos qui male uiuunt
Ad regnum dei non ꝑtinere. Siis gͥ om̃ib ui¬
ciis ctum scͥpto catholico non adulemur. iͨ ei qͥa
xpĩams catholicus est impunitate qmͣ scͥhtura
diuina ꝓmittit. ꝓmitt̾e audeamꝰ Nec si aͥd
unun habeat ex hiis que dicta sunt: debemus ei
societatem suꝑne illius patrie polliceri/ Adchori¬
thios enim singusa enumerat. in quib singusis
subauditur qd̾ regnum dei non possidebunt. uoli¬
te iquit errare. Neq fornicatores. ueq odol
seruientes. neq adult̾i nes molles. neq mascor¬
lorum concubitores. neq fures. neq amari neẜ
possidebunt. icut gͦ hetici regnum de nõ pos¬
sidebunt. Sic auari reguum dei non possidebũt. ne¬

Expanded text:
fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolofornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet het dei; nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, impunitatem, quam scriptura diuina non promittit, promittere audeamus; nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur, quod regnum dei non possidebunt: nolite, inquit, errare: neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores npossidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. n
Abbreviated transcription (Latin):
frrmatamq nequitiam intuentes: ⁊ eam p̾cep¬
torum diuinorum reguł comꝑantes: intelligũt
eiuͣ multis z b aniis ⁊ paleis sine faus siue intꝰ
posirs. S tam̃ in fme aꝑtissime seꝑandis deũrꝰ¬
est dñs. Eecedite a me qui oꝑamini miquitatẽ:
⁊ ite in ignem et̾num. qui p̃paratus est dẏabelo
⁊ angelis eius. De conilsione aũt nllus despe¬
randum est siue foris siue itus constituti ꝙͣpͣdiu
patientia dei ad penitentiam adduciti ⁊ nifitat in
ip̃i aliqnͣdo misereant᷑ anime sue placentes deo.
uerailit usq in fmem saluis non erit. ⁊ Neq noꝰ
ditimꝰ uͥ̾cumq ⁊ quomodocumq baptizati baꝑtisim¬
te intesligitur que ꝑ sacͣmenti celebrationẽ ꝯfer.¬
tur: sihant salutem multi is ntus consequunt᷑:
qm̃uis satͣmentimeid ꝑ se scm̃ est eos hre mani¬
festum sit: Eecte itaq nos dꝰ admnonet m euuiꝰ ne

Expanded text:
firmatamque nequitiam intuentes et eam praecepfirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fnus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. uerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati te intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos dominus ammonet in eu
Abbreviated transcription (Latin):
lo modo sua ꝑu̾sitate molatam situt ex ipius cy¬
priani lut̾is admouem. ut quid tͥbuimus ħeticis
aliena. ut quid dicimus eorum ẽẽ quod xp̃i est: as
non pocuis i eis ⁊ imꝑatoris nr̃i signa cognoscimꝰ.
⁊ desertorum facta emendamus: Quapp̃ aliud
est quidem sicut dicit scũs cypͥamis eos qͣu ratus
in eccłia sunt in nomine xp̃i loqui. aluid eos qui¬
foris surit ⁊ contͣ eccłiam fatiunt male uiuendo ⁊
in suam uitam infirmas animas traducendo ⁊ nõ¬
uulli qui foris sunt in xp̃i nomine locriũt᷑. nec
oꝑari que xp̃i sunt s foris eẽ ꝓhibentur: qñ eos
ut sanentur uł corripimꝰ uł arguimꝰ. uł hortam᷑.
Nam ⁊ ille foris erat: qui cum discipulis nõ se¬
quebatur.⁊ i nomine xpĩ demonia expellebat.¬
Quod dñs ne ꝓhib̾etur admonuit. qmͣuis utiq
in quo saucius erat curandus eẽt illis u̾bis dñi
u̾ ait. Qui non est merum aidu̾sum me ẽ. ⁊ qui
mecũ non colligit: spargit. Et foris ergo furat a¬

Expanded text:
lo modo sua peruersitate uiolatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris ammonemur, ut quid tribuimus haereticis aliena? ut quid dicimus eorum esse quod Christi est, ac non potius in eis et imperatoris nostri signa cognoscimus et desertorum facta emendamus? quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui intus in ecclesia sunt in nomine Christi loqui, aliud eos quiforisin suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur nec operari quae Christi sunt sed foris esse prohibentur, quando eos ut sanentur uel corripimus uel arguimus uel hortamur. nam et ille foris erat qui cum discipulis non sequebatur et in nomine Christi expellebatquod dominus ne prohiberetur ammonuit, quamuis utique in quo saucius erat curandus esset illis uerbis domini ubi ait:quinon est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. et foris ergo fiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
miuis uitium. Si quid in homine dei ẽ: ut
nullum uł uiciosum ẽẽ dicamus. ¶ Iam pau¬
ca restant ex epła ad iubaianum. s quia ĩ eps
⁊ de p̾t̾ita eccłie consuetudine dicit᷑ ⁊ de bap̃õ
uere hominib rem manifestam parum aitẽ¬
deutib. qͥuia iussi sunt ab apł̃o i xpõ lapti
tari qui baptismum ioh̃is acceꝑant nõ negligẽ¬
ter iractanda sunt: ⁊ inuolumẽ aliud diffenda
ne hꝰ modus ĩmoderatus sit.

Expanded text:
minis uitium, si quid in homine dei est, uel minis uitium, si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptismo nem hominibus rem manifestam parum adtendentibus, quia iussi sunt ab apostolo in Christo ari qui baptismum Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen aliud differenda, ne huius modus inmo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ se lartur. ¶¶Liubus om̃ib reb ostendͤ
asud eẽ sacͣmentum baptismi. alud cõuersio¬
nem cordis: S ad salutem hominis ex utrces
comꝑleri. Nec si uinum horum defu̾it. Des
putare debemus consequens ẽẽ ut ⁊ alt̾m hoꝵ
quidemi pot meẽ: u̾ conu̾sio cordis defu̾it. Cõ¬
ulsio aut̃ cordis potest quidem mẽẽ nõ ꝑcepto
baptismo:. s contẽpto baptismo: non potest.
⁊eq enim ullo modo dicenda est conu̾sio cor¬
dis ad deum cum dei sacramentum contempni¬
tur. Iuste igit᷑ rep̾hendimꝰ: anathematiramꝰ
detestans. abhonmamur ꝑu̾sitatem cordis he¬
ticoꝵ nõ hñt. Quapp̃ cum ad fidem ⁊ u̾tatem
ueniũt. ⁊ agentes penitenciam remitti sͥ pc̃ta
deposcunt. non eos decipimus. neq fallimus
cum correctos a nobis ac reformatos meos quod
depͣuati ato ꝑu̾si sunt ad regnum celorum. sᷤ
Discipłinis celestib erudimꝰ ut qd̾ in eis ite¬
grum ẽ nullo modo uolemus. nec ꝓpter ho¬

Expanded text:
 se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igitur reprehendimus anathemamus detestamur abominamur peruersitatem cordis ht non habent. quapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos in eo quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum caelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter ho
Abbreviated transcription (Latin):
modo potuerunt hommes ex ꝑte dyaboli ꝑtin̾e
ad eccllam non h̃ntem maculam ⁊ rugam. Aut
aliquid esꝰmodi de qua etiam dem̃ ẽ una ẽ colum¬
ba mea. Quod si non possunt: manifestum est
eam int̾ alienos genere. ⁊ intͥnsecus isidianteᷤ
⁊ extrinsecus oblatrantes. Cales tañ etiam in¬
se ipm̃ nec ulla ex ꝑte illorum malignitate uic¬
latum. in qua ifinem usq ꝑdurant.: Muo c¬

Expanded text:
modo poterant homines ex parte diaboli, pertinere ad Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi , de qua etiam dictum est, Una est columba mea . Quod si non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere, et intrinsecus insidiantes, et extrinsecus oblatrantes. Tales tamen etiam inctum per se ipsum, nec ulla ex parte illorum malignitate violatur, in qua in finem usque perdurant. Quoci
Abbreviated transcription (Latin):
mia sola sue sexagenum. siue centenũ. Aut ꝯi
Rania sola si dicenda funt que usq in finem ĩ ma¬
ligno errore ꝑdurant. ⁊ foris multa fuumĩeta funt⁊¬
⁊ intus multa zizama. At enim peiores sunt ext̾i¬
ores qm̃ int̾iores mali. MAigna quidem questio ẽ
utrum peior fu̾it nicholaus iam ext̾ior qmͣ symõ
ad ħ int̾ior. quia ille h̾eticus iste magꝰ. ¶ QLuod¬
si ip̃a diuisio quia molate caritatis c̾tissiniũ uidi¬
cium ẽ. gͣuiꝰ ħetur malum: cõcedo ita eẽ. S mł¬
ti amissa caritate pp̃ ea non exeunt foras: qͥa secu¬
larib emołimentis tenentur. ⁊ sua q̃rentes non
que iħu xp̃i: non a xp̃ĩ unitate. s a suis cõmo¬

Expanded text:
agenum siue centenum. aut si zizania ea sola dicenda sunt quae usque in finem in maligno errore perdurant, et foris multa frumenta sunt et intus multa zizania. At enim peiores sunt exteriores quam interiores mali. magna quidem quaestio est, utrum peior fuerit Nicolaus iam exterior quam Simon adhuc interior, quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia uiolatae caritatis certissimum indicium est, grauius habetur malum, concedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt foras, quia saecularibus emolumentis tenentur et sua quaerentes, non quae Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
uifitate atq malitia. siue accipientiũ siue tͣdenti¬
um. qnͣdo quidem ip̃e utrumq nos admones et
iitus fuisse quosdam non seruantes. beruolam
caritatem. S inmuidia ⁊ maliuola dessensione
usatos. de quib paulus apłus locutus ẽ. ⁊ ex pa¬
tre dyaboli eẽ muidos. sicut in epła qmͣ de ⁊elo
⁊ siuore sosit aptissia uoce testatur. Nlob¬
rem cum manifestum sit fien posse ut ui eis qui
sunt ex patre draboli. scm̃ tam̃ sit sacͥmentimn pt
non ad salutem. S ad iudicium corar lĩ solum

Expanded text:
itate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli sanctum tamen sit sacramentum Christi non ad salutem, sed ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
cis est ipã: etiam si ex ea rͣrania st̾ilit̾ crescunt.
aue est. nͣ pp̃ eorum stilitatem cags etiam foris
do ita eẽ. S quid ħ ꝑtinet ad laptisimu ite¬
randumꝰ NIunquid si forte aligiuid ab ħreti¬
tis cõ usus. conu̾sionis sue temꝑe ac facsfitate
ꝓuen̾it eum qui tardius intus a malicia corri¬
gitur ⁊ mutatur ei non est it̾andum Baptisma
t illuis qui pͥuentus est ad eo qui exħeticis ue¬
nit. quia tardius correctus est. it̾andum est. Ni¬
chil ergo ad rem ꝑtinet de qua nũc questio ÷.
quis serius se tardiuis ue conu̾tat a ꝓprra pu̾si¬
tate ad rectatadinem fidei uł spei. uł caritatis.¬
Et si funt enim intiores mali facilius possunt lo¬
ni fieri. alignͣdo tam̃ ⁊ de num̾o ext̾iorũ. quidã
quosdam int̾iores cõu̾sione p̾ueniunt. ⁊ illis ĩ ste¬
risitate manentib unitati retoncisiati fructum

Expanded text:
iliter crescunt: ave est, neque propter eorum sterilitatem quos etiam foris do ita esse: sed quid hoc pertinet ad Baptismum iterandum? Numquid si forte aliquis ab haereticis conversus, conversionis suae tempore ac facilitate praevenerit eum qui tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, ei non est iterandum Baptisma; et illi qui praeventus est ab eo qui ex haereticis venit, quia tardius correctus est, iterandum est? Nihil ergo ad rem pertinet, de qua nunc quaestio est, quis serius se tardiusve convertat a propria perversitate ad rectitudinem fidei, vel spei, vel charitatisEtsi enim interiores mali facilius possunt boni fieri; aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conversione praeveniunt, et illis in steri
Abbreviated transcription (Latin):
ci non pot̾. Sicut enim ea possunt hr̃e at ꝙ
tractare non ad sasutem s ad ꝑniciem suam ĩ
qua igni destinata sunt int̾iora ⁊ hania: sic ⁊ ex¬
t̾iora uzana que ab int̾iorib recedentib accepe¬
rint. quia recedencia non amiserunt. Quod
sine dubio manifestatur. cum redeuntib nõ res
tituitur. qnͣdo forte aliqui ex eis ip̃is qui retesse¬
rant peu̾tuntur. Nec quisqmͣ dix̃it. Quidał.
frumẽti hñt ⁊irania: Si euim hoc ita ẽ ⁊ intꝰ
⁊ foris ad ħ dum taxat par conditio est. Necꝑ
in drraniis ext̾iorib non iueniunt᷑ grana fru¬
menti. ⁊ in int̾iorib inueniunt᷑. De satͣmẽto
Alĩt cun q̃ritur. non utrum ħeant aliquid fru¬
menti ⁊ rania queritur. S utrum ħeaut aliqͥd
celi. Et extloribus enim ⁊ nt̾iorib gnaniis cũ¬

Expanded text:
ci non potest. sicut enim ea possunt habere adque ci non potest. sicut enim ea possunt habere adque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic et exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifetituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant revertuntur. Nec quisquam dixerit: Quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et foris ad hoc dumtaxat par condicio est. neque enim in zizaniis exterioribus non inueniuntur grana frumenti et in interioribus inueniuntur. de sacramento autem cum quaeritur, non utrum habeant aliquid frumenti zizania quaeritur, sed utrum habeant aliquid caeli. et exterioribus enim et i
Abbreviated transcription (Latin):
si suit. sicut cõmemorat ip̃e cẏpanus. quia dỹa¬
bosus aũ qmͣ eẽt dyabolus augelus fuit. ⁊ bouꝰ
fuit: Unde sunt in unitate xp̃i qui sunt ex ꝑte
dixaboli: Pcułdubio sicut ip̃e dñs ait. mimicꝰ
homo hec fecit: qui suꝑsemiuauit ⁊ rrania. Sic̃
ergo ⁊ nitus qͥd̾ dẏaboli est arguendum est. sic
⁊ foris aid̾ xpi est agnoscendum ẽ. An extͣ uni¬
tatem eccłie non habet sua xp̃c. ⁊ in unitate ec¬
lesie habet sua dẏabolus Poc fortisse de ho¬
minib dici potest ut sic extͣ ecclesie cõmunio¬
nem non habeat deus aliquem suoꝵ sicut intͣ
angelos sanctos nou h̃t dyabosus asiquem suoꝵ.
eccłie uero huic que adhuc carnis mortasitatem
portat. qmͣ diu ꝑegrinatur a dño licu̾it dĩabolo
miscere ⁊ izania. ħ est malos homines ⁊ per¬
missus sit pp̃ ipĩis eccł̃ie ꝑegrinationem. ut
requies illiuis patrie qua sancti angłi ꝑfruunt᷑.
desid̾aretur ardentius. De sacͣmentis aũt ħ di¬

Expanded text:
si sunt, sicut commemorat ipse Cyprianus, quia et diabolus antequam esset diabolus angelus fuit et bonus fuit, unde. sunt in unitate Christi qui sunt ex parte diaboli? procul dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui superseminauit zizania. sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscendum est. an extra unitatem ecclesiae non habet sua Christus et in unitate ecclesiae habet sua diabolus? hoc fortasse de hominibus dici potest, ut sic extra ecclesiae communionem non habeat deus aliquem suorum. sicut inter angelos sanctos non habet diabolus aliquem suorum, ecclesiae uero huic quae adhuc carnis mortalitatem portat, quamdiu peregrinatur a domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est malos homines, et permissus sit propter ipsius ecclesiae peregrinationem, ut requies illius patriae qua sancti angeli perfruuntur desideraretur ardentius; de sacramentis autem hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
allis apłłis dicit. Qui p̾dicas non furaudum
collegis suis ⁊ secum in cõmunione manentib
in epła sua dicit. Esurientib in eclla fr̃i ous
hĩẽ aigeua tum sargit̾ uelle fundos mfidiofẽ
fraudibus raꝑe: usuris multiplicantib feruis
auuere. Nic enim nulla est questionis obscu¬
ritas: aꝑte scͥptura c̾amat. Neq auari n ra¬
paces regnum dei possidebunt. Et qui pecuni¬
am suam non dedit ad usuram. Et om̃is forui¬
cator. aut ĩmundus. aut auarus qd̾ est yͣdolorũ
serutus non ht heditatem in regno xpĩ ⁊ dei
Tales ergo auaros ille non ut solun sua cupr¬
de thesaurizarent. s ⁊ aliena fraudulent᷑ eripe¬
uent. Tales ydesatras sicut ⁊ ille intelligit at tħ
cõuincit. non itiq aigueret nisi nosset. Necs
enim adu̾sus coepõs suos falsum testimoniũ di
tiuuis est. ne ante tempus eradicatis zizamiis si¬
mul eradicaretur ⁊ tͥticum pat̾ne ⁊ mat̾ne ca¬
ritatis iusc̾ib tolerauit: mutatus utiq apłm¬

Expanded text:
illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt et: qui pecuniam suam non dedit in usuram et: omnis fornicator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatas, sicut et ipse intellegit adque conuincit, non utique argueret, nisi nosset; neque enim aduersus coepiscopos suos falsum testimonium dicfirmis mortuus est, ne ante tempus eradicatis zizaniis simul eradicaretur et triticum, paternae et maternae caritatis uisceribus tolerauit, imitatus utique ap
Abbreviated transcription (Latin):
scribentes aut pidicantes: quominꝰ unusd̾s
beram potestatem. Nos qnͣtum in nobis ẽ¬
ꝓpt᷑ hetitos cum collegis ⁊ coepĩs nr̃is nõ con¬
tendimus: cum quib diuinam concordiame
dominitam patem tenemus. maxime tũ ⁊ apło
dicit s i quis putai̾it confeliosus eẽ nos tasẽ
consuetudinem non hemus neds mecłia dei. E¬
uatiar a ub̃̾is pacient᷑ ⁊ senit̾ caritas anumi. col¬
logi homor. unculum fider cancorora sac ertie
Ster hi etiam libellum nũc de bone gacientie
qrtum ualuit nr̃a medicertas ꝑ muutente onõ
⁊ iaspurante conseͥpsimus. quem ad te ꝑ mutira
diectione tͥnsmisimus. Nac ille cartatis na¬
cientia tolerauit. nom solum i obscura quesstione
bonos collegas non maliuole aliud sentientes.
situt ⁊ npe toleratus est donec ꝓcessu temꝑis sa¬
lirima confuetudo qnͣdo uofuit etram deiu de¬
darata ultate plenario concilio fermares Sed

Expanded text:
scribentes aut praejudicantes quominus unusquisberam potestatem. Nos, quantum in nobis esropter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenemus; maxime cum et Apostolus dicat: Si quis autem putatur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Servatur a nobis patienter et leniter charitas animi, collegii honor, vinculum fidei, et concordia sacerdotii. Propter hoc etiam libellum nunc de Bono Patientiae, quantum valuit nostra mediocritas, permittente Domino et inspirante, conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concil
Abbreviated transcription (Latin):
trepide legutos. quostam uero in inuidia ⁊ dis¬
sensione u̾satos. ¶Luosdam seruasse cure se be¬
niuołam caritatem: alios uero hũisse maliuolam
dissensionem se tam̃ parient̾ omĩa sustm̾e. dum¬
modo siue m u̾itate siue ꝑ octasionem nom̃ xp̃i
quod paulus p̾dicabat. ad płimorum noticiam
ꝑueniret. ⁊ noua ad huc ⁊ rudis sermonis semia.¬
t̾io loquentium p̾dicatione crebest̾et. Porro asiud
est eos qui urtus in eccłia sunt in nomĩe xp̃i loqͥ:
aliud eos qui foris sunt ⁊ contͣ ecłiam faciunt ĩ

Expanded text:
trepide locutos, quosdam uero in inuidia et distrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, alios uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt in nomine Christi loqui, aliud eos
Abbreviated transcription (Latin):
turarum testinoniis pot̾ etiam dici. qd̾ iu̾tas
declarauit. hoc sequim᷑. Nam re uera illud ꝙ
quidam cypriam disputationib opponebant qd̾
ait apłus. Uerumptam̃ omĩmodo suie ꝑ occa¬
sionem siue ꝑ u̾itatem xp̃c annũtietur recte cy¬
p̾anus refellit ostendens ad cam̃ ħeticorum nõ
ꝑtinere. qm̃ de hiis dicebat apłus. qui cum ma¬
liuola inuidia sua q̃rentes int̾ius n̾sabantur.
xpm quidem annũtiabant. sicut se ht u̾itas qua
xpõ credimus. S non eo animo quo a bonis
euuigłistas illuis columbe filiis ammĩtiabatur.
⁊eq enim de ħ̾eticis inquit aut de eorum lup¬
tismo loq̃batur in epła sua paulus. ut aligud
qd̾ ad hanc rem ꝑtineat posuisse ostendat᷑.Lo¬
quebatur de frĩbus suue mordinate ⁊ cont᷑ eccle¬
sie discipluam ambulantibus. siue eułigłicam
u̾itatem de dei u̾itate timore seruantib. Et qͦs¬
dam ex eis posuit u̾bum dei constanter atq in¬

Expanded text:
turarum testimoniis potest etiam dici: \'quod ueritas turarum testimoniis potest etiam dici: \'quod ueritas declarauit, hoc sequimur.\' Nam reuera illud, quod quidam Cypriani disputationibus opponebant, quod ait apostolus: uerumtamen omni modo siue per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, recte Cyprianus refellit ostendens ad causam haereticorum non pertinere, quoniam de his dicebat apostolus, qui cum maliuola inuidia sua quaerentes interius uersabantur. Christum quidem adnuntiabant, sicut se habet ueritas qua Christo credimus, sed non eo animo quo a bonis euangelistis illius columbae filiis adnuntiabatur. neque enim de haereticis, inquit, aut de eorum baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebatur de fratribus siue inordinate et contra ecclesiasticam disciplinam ambulantibus siue euangelicam ueritatem de dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum dei constanter adque in