comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ deus punit pecc̃orem iuste facit.
qr eus potestate dẽbetur ut hoc possit si
uelit. ⁊ uiste patitur qui patit᷑ qr scd̃m me¬
ritum suum eiq retribuitur quod eiꝰ meri
to debetur. et est illic potestas iusta qua d̃s
iuste fac̃. et ip̃e iustus est. hic retributio eqͣ.
qua pecc̃or iuste patitur. qr tamen non ip̃e
est iustus. s pena eius uista est. Cum u̾o
deus iustificet petatorem iuste ag̃ ⁊ iustꝰ
est iusticia potestatis. qua ei hoc licet. qui
uͦ iustificatur. uistus est iusticia qͣm ac¬
cipit. s ñ in eo quod contͣ meritum suũ
accipit s tamen in uistus ñ est. q non
facit᷑ quod accipit. et est iustus qui facit. ⁊
iusticia que facit ⁊ est iustus qͥ accipit ius¬
ticia quam accipit. ñ tamen qr accipit. qr¬

Expanded text:
Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit; Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit; quia ejus potestati debetur ut hoc possit si velit, et juste punitur qui patitur; quia secundum merto debetur. Et est illic potestas justa, qua Deus juste facit; et ipse justus est. Hic retributio aequa, quia peccator juste patitur. Qua tamen non ipse est justus, sed poena ejus justa est. Cum vero Deus justificet peccatorem, juste agit, et justus est justitia potestatis, qua ei hoc licet; qui vero justificatur, justus est justitia quam accipit; sed non in eo quod contra meritum suum accipit, sed tamen injustus non est, quia non facit ipse quod accipit; et est justus qui facit, et justitia quae facit; et est justus qui accipit, justitia quam accipit, non tamen quia accipit, q
Abbreviated transcription (Latin):
conferat dona uͥtutum ꝑ gr̃am. Respõ¬
dit pax et dixit. Dñs dabit benignita¬
tem et t̾ra nr̃a dabit fructum suum. Nc̃
aut̃ interim iusticia ante eũ amibulabit.
et ponet in uia gressus suos. Quod au¬
diens iusticia precurrens reuersa est ad
hominem ut ab co ñ discedat. donec dñs
oc inter est inter uͥtutem
et iusticiam quod uirtus magis
eẽ udetur affectus rõnalis uoluntatis
bene formatus. uel tecte ordinatus usti¬
cia autem forma uel ordinatio eius. Tũc
bñ ordinatur mentis affectus. qñ secundũ
d̃i uoluntatem mouetur.
usticia alia est scł̃m debitum facientis. alia
scł̃m meritum pacientis. Iusticia aut̃ scl̃m
debitum facientis est potestatis. Iusticia se¬
cundum m̾itum pacientis est equitatis..
Iusticia potestatis est qua sine inusticia
licet facienti si uelit quod eius potestati de¬
betur. Iusticia equitatis est qua recribuit᷑
pacienti etiam si nolit ꝙ eius merito debet̃.

Expanded text:
conferat dona virtutum per gratiam. Responconferat dona virtutum per gratiam. Respondit pax et dixit: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum. Nunc autem interim justitia ante eum ambulabit, et ponet in via gressus suos. Quod audiens justitia praecurrens reversa est ad hominem, ut ab eo non discedat, donec Dominus Hoc interest inter virtutem et justitiam, quod virtus magis esse videtur affectus rationalis voluntatis bene formatus, vel recte ordinatus; justiia autem forma vel ordinatio ejus. Tunc bene ordinatur mentis affectus, quando secundum Dei voluntatem movetur.im alia est secundum debitum facientis, alia secundum meritum patientis, justitia secundum debitum facientis est potestatis, justitia secundum meritum patientis est aequitatis. Justitia potestatis est qua sine injustitia licet facienti si velit quod ejus potestati debetur. Justitia aequitatis est qua retribuitur patienti etiam si nolit quod ejus merito debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño ascendit. ueritas aut̃ intrans
cor hominis inuenit ibi omnia mala ⁊
digna penis. ⁊ clamare cepit de t̾ra. homi¬
nem accusans. Miscłia uero non desiste¬
bat ini celo dñm orare ꝓ homine postulãs
homo in terra ꝑ u̾itatem stimulatus
peccasse se confitebatur. ⁊ deus in celo
ꝑ miscl̃iam flexus confitenti misereba¬
cur. homo confessionem ad salutem
compellebat. u̾itas de terra ꝑ confessio¬
qͥ prius malum fecerat. mĩa dixit post¬
ea iustificandum ⁊ saluandum qui⁊
malum conficendo bñfecerat. ꝑ u̾ita¬
mĩa cum deo ꝓ homine erat. ⁊ iusticia
et u̾itas a deo cum homine erat. iam in¬
ter dm et hominẽ ꝓ iusticia pax erat.
et ascendit iusticia ab homine add̃m
pacem postulans. ⁊ descendit pax a deo
ad hominem iusticiam amplectens et
osculans. Tunc ait iusticia ad pacem.
Num qͥd optimo satis est mala dimit¬
tere. nisi etiam studeat bona conferre.
Laxauit petta ꝑ indulgentiam nunc

Expanded text:
cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cor hominis invenit ibi omnia mala, et digna poenis, et clamare coepit de terra, hominem accusans. Misericordia vero non desistebat in coelo Dominum orare pro homine postulans. Homo in terra per veritatem stimulatus, peccasse se confitebatur, et Deus in coelo per misericordiam flexus, confitenti miserebatur. Homo confessionem ad salutem compellebat. Veritas de terra per confessioqui prius malum fecerat. Misericordia dixit postea justificandum, et salvandum qui et malum confitendo bene fecerat. Per veritadia cum Deo pro homine erat, et justitia, et veritas a Deo cum homine erat jam inter Deum et hominem pro justitia pax erat, et ascendit justitia ab homine ad Deum, pacem postulans, et descendit pax a Deo ad hominem justitiam amplectens, et osculans. Tunc ait justitia ad pacem: Nunquid optimo satis est mala dimittere, nisi etiam studeat bono conferre? Laxavit peccata per indulgentiam; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pietate soluatur. Tunc deus int̾rogauit si
uellent ambe suas uoluntates in eius ar¬
bitrio ponere. ⁊ quod ip̃e inde discern̾et
sine contradictione annuere. Quod utͣt
in qͣntum fieri posset sine diminutione
nõis et dignitatis sue concedente. Deus
dixit equum sͥ uideri ut peccatum ho¬
minis. ⁊ exparte ꝓpter u̾itatem puniat᷑.
et ꝓpter miscłiam ex parce dimittatur. In
hoc gͦ ambab consentientib u̾itas adiec̃
dicens iustum ẽẽ ut sicut prius miscł̃ia
cum homine fuit. ⁊ ipsa in celo ꝑmansit.
ita nunc ip̃a in terra cum homine fuit¬
ꝑmaneat. ⁊ miscłia cum deo celum cons¬
cendat. Scriptum est enim ait. Miscd̃ia et
u̾itas precedent faciem tuam. Si ergo prĩ
miscłia precessit. ⁊ u̾itas ꝑmansit. ustũ
est ut nunc miscłia maneat. ⁊ ueritas
precedat. Tunc mĩa rogans u̾itatem memo
rans communis pacti. sciłc ne quicquam
ultͣ concessum contra hominem moliat᷑

Expanded text:
pietate solvatur. Tunc Deus interrogavit utrum pietate solvatur. Tunc Deus interrogavit utrum vellent ambae suas voluntates in ejus arbitrium ponere et quod ipse inde discerneret sine contradictione annuere. Quod utraque, in quantum fieri posset sine diminutione nominis et dignitatis suae, concedente. Deus dixit aequum sibi videri ut peccatum hominis, et ex parte propter veritatem puniatur, et propter misericordiam ex parte dimittatur. In hoc ergo ambabus consentientibus, veritas adjecit dicens justum esse ut, sicut prius misericordia cum homine fuit et ipsa in coelo permansit, ita nunc ipsa in terra cum homine permaneat, et misericordia cum Deo coelum conscendat. Scriptum est enim: Misericordia, et veritas praecedent faciem tuam . Si ergo prius misericordia praecessit, et veritas permansit, justum est ut nunc misericordia maneat, et veritas praecedat. Tum misericordia rogans veritatem memorem esse communis pacti, scilicet ne quidquam ultra concessum contra hominem moliatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am dñi ad indulgendum suꝑ habun¬
dare. ueritas dix̾. Unus quisq ꝓ ut gessit
in corpore accipiat. Mictłia dixit. Omnis
homo magis conu̾tatur ad dñm et uiuat.
his gͦ ita sibi obuantib. ⁊ ad diu̾sa uolũ¬
tatem dei inclinare desiderantib uidens
deus tam diu̾sas sententias ad effectum
diligit uult sͥ semꝑ presto eẽ. ⁊ qr rursus
de de deo in pace factus est locus eiꝰ. non
potest illas discordes sustinere. Concordia
aut̃ esse non potest uͥ uoluntas tam di¬
uersa est. ueritas enim uult ut totum
imputet᷑. Miscdia uero ut totum condo¬
netur. que simul fieri ñ possunt. Propt̾ea
ne ego qui amator pacis sum compellar
ur̃am societatem relinquere. necesse est ut
uos studeatis utrimq ur̃as uoluntates
ad unum consensum indinare. Ad hec ue¬
ritas respondit se minus laudabilem. si ali¬
quid inultum relinqͣtur. Miscł̃ia dixit
se minus amabilem si ñ totum gratuita

Expanded text:
gratiam Domini ad indulgendum superabungratiam Domini ad indulgendum superabundare. Veritas dixit: Unusquisque prout gessit in corpore accipiat. Misericordia dixit: Omnis homo magis convertatur ad Dominum, et vivat. His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum diligit, vult sibi semper praesto esse; et quia rursus dicitur de Deo: In pace factu est locus ejus , non potest illas discordes sustinere. Concordia autem esse non potest ubi voluntas tam diversa est. Veritas enim vult ut totum imputetur. Misericordia vero ut totum condonetur; quae simul fieri non possunt. Propterea ne ego, qui amator pacis sum, compellar vestram societatem relinquere, necesse est ut vos studeatis utrinque vestras voluntates ad unum consensum inclinare. Ad haec veritas respondit se minus laudabilem si aliquid inultum relinquatur. Misericordia dixit se minus amabilem si non totum gratuita
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit. Adhec miscl̃ia respondit se nͨ ma¬
la intentione egressam. nec malo opere oc¬
cupatam. s magis se honori et utilitatido¬
mini sui consułe. que ñ ꝑdere studeat.⁊
destruere sicut ip̃a ueritas s saluare. Illã
ẽẽ notandam potius et accusandam que
famulos. ⁊ ministros dñi tantum uelit
in minui ut cum om̃s abierunt nullum
patiatur ꝑ indulgentiam aliqͣm leuari ⁊
reuocari. ueritas aut̃ respondit non ẽẽ de¬
cens bonum dñm et iustum. malos ser¬
uos et iniustos hr̃e. miscłia dixit tantũ
dñm sine ministris eẽ non debere. ueri¬
tas affirmauit neqͣm homines merito de¬
bere dampnari. Miscl̃ia respondit eos ut bo¬
ni fierent spontanea etiam pietate debere
reuocari. ueritas dixit qr deus malis om̃i¬
no parcere non deb̾et. Misclia dixit. si ne¬
mini parteret deus qr numqͣm bonos ha¬
beret. ueritas dixit se nolle nͨ posse tot sce¬
lera hominum tolerare. Misccl̃ia respondit

Expanded text:
sus sit. Ad haec misericordia respondit se nec masus sit. Ad haec misericordia respondit se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam. Sed magis se honori, et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed servare; illam esse notandam potius, et accusandam, quae famulos, et ministros Domini tantum velit imminui, ut cum omnes abierint nullum patiatur per indulgentiam aliquam levari, et revocari. Veritas autem respondit non esse decens bonum Dominum et justum malos servos et injustos habere. Misericordia dixit tantum Dominum sine ministris esse non debere. Veritas affirmavit, nequam homines merito debere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spontanea etiam pietate debere revocari. Veritas dixit quod Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: si nemini parceret Deus quod nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordia respondit
Abbreviated transcription (Latin):
num. Ibi ergo mĩa et ueritas obuiauẽrt̃
sibi. Tunc miscdia clementi causatione que¬
relam coram deo deposuit dicens egre se fer
reꝙ ad hoc negocium socia aduocata non
fuerat p̾sertim cum numqͣm deus sine utͣ¬
q hac comite iter aliquod facere consueue¬
rit. Cum enim inquit scriptum sit. unu̾
lem. s priorem eciam miscdłiam eẽ deb̾e
scriptura ubiq cõmemoret: neq enĩ scrip¬
ẽẽ debui nunc postrema. ⁊ quod magis me
grauat ad comitatum tuum ñ uocata accedo:¬
Econtrario u̾itas respondit. In hac iua
mĩam comitem dñi. nec ẽẽ posse nec debere.
tum qr consilium uoluntati euis contra¬
rium ordinatum sit. ⁊ id̃curo in eius opete
presens ipsa esse non possit.tum etiam qr
cum ip̃o egressa non sit. Dixit ĩ ipsam
mĩam magis oportere rõnem reddere qͣ¬
re ip̃a egredienti dño non affuerit. ⁊ ab¬
sentia eius magis eẽ lesum dñm in tan¬
tum ut uno comite iter capere compul¬

Expanded text:
num. Ibi ergo misericordia, et veritas obviaverunt num. Ibi ergo misericordia, et veritas obviaverunt sibi. Tunc misericordia clementi causatione querelam coram Deo deposuit, dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat, praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite iter aliquod facere consueverit. Cum enim, inquit, scrlem, sed priorem misericordiam esse debere Scriptura ubique commemorat? Neque enim scripesse debuit, nunc postrema; et, quod magis me graE contrario veritas respondit in hac via misericordiam comitem Domini necesse posse nec debere, tum quia consilium voluntatis ejus contrarium ordinatum sit, et idcirco in ejus opere praesens ipsa non possit; tum etiam quia cum ipso egressa non sit. Dixit etiam ipsam misericordiam magis oportere rationem reddere, quare ipsa egredienti Domino non affuerit, et absentia ejus magis esse laesum Dominum, intantum ut una comite iter capere compul
Abbreviated transcription (Latin):
ne xp̃c puritate. diabolus impuritate. xͦ
obedientia. diabolus contumatia. Et quẽ
quisq ducem sequitur in uia. habebit
regem in patria.
eus sursum erat ⁊ homo deorsum. ue¬
ritas erat in celo cum uidice deo. ⁊ mi¬
sericordia in t̾ra cum homine iudicando.
ubi enini miscdia eẽt si cum misero non
eẽc: Descenderat enim forte nesciente ue¬
ritate qm̃ illam ad hominem uenturam sci¬
ebat. et de illius aduentu metuebat. Descen¬
dit gͦ prius miscłia ne si u̾itas preueniret
accessum ad homiuem ip̃a postea ñ inue¬
niret. Accepto gͥ tempore assumpta uerita¬
te descendit deus. ut rõnem poneret cũ
homine. Quod cum iudisset miscł̃ia non
ignara diuni consilii. ꝑrexit in obuiam
illi. d̾m cupiens mitigare et placatũ ad¬
ducere. Cernens autem u̾itatem obstinato
uultu incedentem. primum occurrit illi.
rogans ut gͣdum sisteret. nec nimis ꝓpera¬
ret. donec funderet orationem suã ad domi¬

Expanded text:
ne; Christus puritate, diabolus impuritate: Christus ne; Christus puritate, diabolus impuritate: Christus obedientia, diabolus contumacia. Et quem quisque ducem sequitur in via, habebit regem in patria. eus sursum erat, et homo deorsum. Veritas erat in coelo cum judice Deo, et misericordia in terra cum homine judicando. Ubi enim misericordia esset, si cum misero non esset: descenderat enim forte nesciente veritate, quoniam illam ad hominem venturam sciebat, et de illius adventu metuebat. Descendit ergo prius misericordia, ne, si veritas praeveniret, accessum ad hominem ipsa postea non inveniret. Accepto igitur tempore assumpta veritate descendit Deus, ut rationem poneret cum homine. Quod cum vidisset misericordia, non ignara divini consilii, perrexit in obviam illi, Deum cupiens mitigare, et placatum adducere. Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem, primum occrogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, donec funderet orationem suam ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
homini uni unum p̾ceptum datum est.
leue factu breue effectu. Primum dictum
est illi ut ab uno ꝙ foris erat abstineret.
postea ut ea que intus erant uinceret. ꝙ
nec leue erat ad faciendum nec breue ad
ꝑficiendum. Ibi unum faciendum erat.
et facienti multi obsistunt. Obuiat suꝑ¬
bia in uia humilitatis. uexat inuidia ĩ
uia pietatis. turbat iracundia in uia mã¬
suetudinis. libido in uia castitatis. auari¬
cia in uia misericordie. gula in uia con¬
tinentie. contumatia in uia obedientie.
Que uincere tam difficile est qmͣ habere
alia arca ad uitam. Illa que lata
est multos ht̃ incedentes ꝑ se. Illa q̃ arta
ẽ paucos capit. In omni enim gn̾e que pͥ¬
ciosa sunt rara sunt. que uilia sunt nu̾o
habundant. Lata aut̃ uia est ire quolibet.
et facere quod placet. Arta uia est p̾ceptis
regi et desiderioꝵ fluxa stringere ad rego¬
lam equitatis. Due ergo uie sunt una
ad uitam. xp̃c humilitate. diabolus elatio¬

Expanded text:
homini uni unum praeceptum datum est, homini uni unum praeceptum datum est, leve factu, breve effectu. Primum dictum est illi ut ab uno quod foris erat abstineret, postea ut ea quae intus erant vinceret. Quod nec leve erat ad faciendum, nec breve ad perficiendum. Ibi unum faciendum erat, hic facienti multa obsistunt. Obviat superbia in via humilitatis, vexat invidia in via pietatis turbat iracundia in via mansuetudinis, libido in via castitatis, avaritia in via misericordiae, gula in via continentiae, contumacia in via obedientiae. Quae omnia vincere tam difficile est, quam habere naltera arcta ad vitam. Illa quae lata est, multos habet incedentes per se. Illa quae arcta est, paucos capit. In omni enim genere quae pretiosa sunt, rara sunt, quae vilia sunt, numero abundant. Lata autem via est ire quo libet, et facere quod placet. Arcta via est praeceptis regi, et desideria fluxa stringere ad regulam aequitatis. Duae ergo viae sunt, una ad vitam. Christus humilitate, diabolus elatio
Abbreviated transcription (Latin):
In amon filio eius ꝓpter uehementiã mo¬
uebatur plusqͣm debuit qñ thamar soro¬
ris sue dilectionem usq ad carnis libidinẽ
relaxauit.
uis et leuis. Nunc aut̃ redeuntib ad uitam
uie demonstrant᷑. ꝓ una multe. ꝓ breui lõ¬
ge. ꝓ leui laboriose. Sic enim dignũ fuit
ut homo dum adhuc unus erat hr̃et ui¬
am singularem ppinquus breuem iustus
leuem. Nunc aut̃ diuisus multiplicẽ. re¬
motus longam. pecc̃or grauem. Concupi¬
centia diuisit homiminem. iniqͥtas ab¬
alienauit. mortalitas debilitauit. Nunc
gͦ prima uia ẽ ut ad semec ip̃m redeat. et
de multis unues fiat. deinde ꝑgat ad ip¬
sum qui est suꝑ ip̃m. Prima uia est de mł¬
tis ad unum multiplex. Sccl̃a uia ẽ de uno
ad unitatem simplex. Psuma uia ẽ de
uitiis ad uircutẽ. secunda uia est de uirtu¬
te ad beatitudinem. In prima uia est fra¬
gilis homo relinquere amata. in secunda
uia debilis appͥhendere insolita. pͥmum

Expanded text:
In Amnon filio ejus propter vehementiam moIn Amnon filio ejus propter vehementiam movebatur plus quam debuit, quando Thamar sororis suae dilectionem usque ad carnis libidinem relaxavit is. Nunc autem redeuntibus ad vitam viae demonstrantur, pro una multae, pro brevi longae, pro levi laboriosae. Sic enim dignum fuit ut homo, dum adhuc unus erat, haberet viam singularem, propinquus brevem, justus levem. Nunc autem divisus multiplicem, remotus longam, peccator gravem. Concupiscentia divisit hominem, iniquitas abalienavit, mortalitas debilitavit. Nunc ergo prima via est, ut ad semetipsum redeat, et de multis unus fiat, deinde pergat ad ipsum qui est super ipsum. Prima una est de multis ad unum multiplex. Secunda una est de uno ad unitatem simplex. Prima una est de vitiis ad virtutem; secunda una est de veritate ad beatitudinem. In prima via est fragilis homo relinquere amata; in secunda via debilis apprehendere insolita. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor modis fit recordatio preteritoꝵ
maloꝵ. Prima que animũ ad consẽ¬
sum prauitatis inflectit. Secunda que de¬
lectatione illicita memoriam afficit. Tercia
que ad compunctionem et contricionẽ peni¬
tentie cor emollit. Quarta que ex fidutia
uenie ad grãꝵ ationem mentem accendit.
prima est maloꝵ. secunda incipientium.
tercia ꝓficientium. quarta ꝑfectoꝵ. Primã
deus ꝓ culpa imputat. Secundam condo¬
nat terciam remunerat. quartam głificat.
Prima est iniquitatis. Secunda infirmi
originem trahit. qr non est aliud
uicium qͣm affectus naturalis pret̾ ordi¬
nem et supra mensuram ordinem tͣnsgre¬
diens qñ mouetur ad ea que ñ debet mẽ¬
suram excedens qñ mouetur plusqͣm de¬
bec. Illa appetens ꝓpter indigentiã. hic ef¬
feruens ꝓpter uehementiam. Illic ꝑu̾sus
hic nimius. In dauid ꝓpter indigentiam
appecitus mouebatur ad ea que ñ debuit
qñ esuriens panes sanctificatos concupiũ.

Expanded text:
uadruplex est recordatio praeteritorum uadruplex est recordatio praeteritorum malorum: Prima, quae animum ad consensum pravitatis inflectit; secunda, quae delectatione illicita memoriam afficit; tertia, quae ad compunctionem et contritionem poenitentiae cor emollit; quarta, quae ex fiducia veniae ad gratiarum actionem mentem accendit Prima est malorum, secunda insipientium, tertia proficientium, quarta perfectorum. Primam Deus pro culpa imputat, secundam condonat, tertiam remunerat, quartam glorificat. Prima est iniquitatis, secunda infirmitoriginem trahit; quia non est aliud vitium, quam affectus naturalis praeter ordinem et supra mensuram: ordinem transgrediens, quando movetur ad ea quae non debet; mensuram excedens, quando movetur plusquam debet. Illa appetens, propter indigentiam, haec effervens, propter vehementiam. Illic perversus, hic nimius. In David propter indigentiam: appetitus movebatur ad ea quae non debuit, quando esuriens panes sanctificatos concupivit .
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. ibi ligatur ne imminentẽ dampna¬
tionem euadat. hic correctio grauis ibi em̃ẽ¬
datio impossibilis. Propterea bonum est
fugere iram uenientem pͥusquam senti¬
re incipias imminentẽ ne uel uoluntas
nimis efficax sit sine oꝑe uel dolor in utił
sine correctione. Cogitet ergo anima in so¬
cietate alienoꝵ nunc posita qi non pot̾it
semꝑ ꝑmanere cum illis. ⁊ eligat int̾im
socium illum qͥ cum omnia subtracta fue¬
rint solus fidem seruat delectorib suis. nͨ
recedit in temꝑe angustie. Et si durum ui¬
deatur ꝓ eius amore nunc om̃ia mundi
blandimenta respuere. audiat ip̃m conso¬
lantẽ et dicentem. Non ne gͦ melior tͥ sum
qͣm decem filii. Quid enim: Dulcis est
mundus. ⁊ dulcis non est deus: Absit.
sp̃c enim mens suꝑ mel dulcis. ⁊ heredi¬
tas mea suꝑ mel et fauum. Hanc gͦ frrẽs
dulcedinem si gustare ceꝑitis. nec falsam
dulcedinem diligetis. nec ueram amari-¬
tudinem sentientis. Amen.

Expanded text:
ceat; ibi ligatur ne imminentem damnaceat; ibi ligatur ne imminentem damnationem evadat. Hic correctio gravis, ibi emundatio impossibilis. Propterea bonum est fugere iram venientem priusquam sentire incipias imminentem, ne vel voluntas minus efficax sit sine opere, vel dolor inutilis sine correctione. Cogitet ergo anima in societate alienorum nunc posita, quod non poterit semper permanere cum illis, et eligat interim socium illum, qui, cum omnia subtracta fuerint, solus fidem servat dilectoribus sui, nec recedit in tempore angustiae. Et si durum videatur pro ejus amore nunc omnia mundi blandimenta respuere, audiat ipsum consolantem et dicentem: Nonne ego melior tibi sum quam decem filii? Quid enim? Dulcis est mundus: et dulcis non est Deus? Absit! Spiritus enim meus super mel dulcis. et haereditas mea super mel et favum . Hanc ergo, fratres, dulcedinem si gustare coeperitis, nec falsam dulcedinem diligetis, nec veram amaritudinem sentietis. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
se inueniet. et conu̾tens se requirere incipiet
socium illum qui intꝰ est. et excludi ñ pocest.
et non poterit hr̃e societatem illius indesola¬
tione sua. qr ñ requisuiit illum in consola¬
tione sua. Cunc illa infelix desꝑatione cadet
ad se et dampnatione subse. et aꝑiet se pro¬
fundum in obuiam ruenti. ⁊ cum illam ex¬
cepit continuo claudetur sursum ⁊ apiet᷑
deorsum sine fine cadat. ⁊ ad finem nõ re¬
surgat. Et tunc primum agnoscet uerum
cẽ quod dictum fu̾at. ue soli qm̃ cum ceci¬
derit ñ habet subleuantem. ꝓpterea dixit.
Orate ne fuga ur̃a hieme fiat uel sabbato.
Quid enim est hiemps nisi torpor mor¬
tis: Et quid ẽ sabbatum nisi post mortẽ
tempus ꝑpetue uacationis. Hiemps siqui¬
dem tollit ambulandi potentiam. sabba¬
tum negat licentiam. Sic ⁊ imminentis
mentis torpore astrictus homo a correctio¬
ne p̾peditur: post mortem uͦ penitentia ñ
recipitur. hic grauatur ne pͥma opera exer¬

Expanded text:
se inveniet, et convertens se requirere incipiet se inveniet, et convertens se requirere incipiet socium illum qui intus est, et excludi non potest, et non poterit habere societatem illius in desolatione sui, quia non requisivit illum in consolatione sui. Tunc illa infelix desperatione cadet ad se, et damnatione sub se, et aperiet se profundum in obviam ruenti; et cum illam exceperit, continuo claudetur sursum, et aperietur deorsum, ut sine fine cadat et ad finem non resurgat. Et tunc primum agnoscet verum esse quod dictum fuerat: Vae soli! quoniam cum ceciderit, non habet sublevantem . Propterea dixit: Orate ne fuga vestra hieme fiat. vel Sabbato . Quid enim est hiems nisi torpor mortis? Et quid est Sabbatum. nisi post mortem tempus perpetuae vacationis? Hiems siquidem tollit ambulandi potentiam, Sabbatum negat licentiam. Sic et imminentis mortis torpore astrictus, homo a correctione praepeditur, post mortem vero poenitentia non recipitur; Hic gravatur, ne prima opera exer
Abbreviated transcription (Latin):
cerneret. et consolationem in bonis alienis.
Nunc gͥ anima desolata a bono suo desolati.¬
onem suam ñ agnoscit. qm̃ secum ht̃ socie¬
tatem alienam delectationum huiꝰ mundi
ingredientium ad ip̃am ꝑ sensus carnis ip¬
sius. uel cum ip̃a egreditur ad illas. Cum ã
claudi cepuit porte iste sensum carnalium
ñ patebit. deinceps uia transeundi adinui¬
cem. ⁊ tunc seꝑabitur societas uanitatis ⁊ erit
mundus foris exclusus ne ingrediat. et ue¬
sa ne egtediatur.⁊ ueniet anima ad portas
oculoꝵ. ⁊ clausas inueniet. ut ñ egrediatur
ꝑ uisum. ⁊ delinabit ad portas aurͥum et
obstrusas inuenit ne egrediatur ꝑ auditũ.
Deinde diffundet se ꝑaditus sensuum reli¬
quoꝵ. et non erit transitus ullus. qm̃ repa¬
gula mortis ꝑpetue inflexibili rigore. et un¬
mobilib seris ualuas sensuum aditus com¬
mercii antiqui sine fine concludent. Tu nc
anima misera in hoc tristi discidio solam

Expanded text:
cerneret et consolationem in bonis alienis. cerneret et consolationem in bonis alienis. Nunc igitur anima desolata a bono suo, desolationem suam non agnoscit, quoniam secum habet societatem alienam delectationum hujus mundi ingredientium ad ipsam per sensus carnis ipsius, vel cum ipsa egreditur ad illas. Cum autem claudi coeperint portae istae sensuum carnalium, non patebit deinceps via transeundi adinvicem; et tunc separabitur societas vanitatis, et erit mundus foris exclusus, ne ingrediatusa, ne egrediatur. Et veniet anima ad portas oculorum et clausas inveniet, ut non egrediatur per visum, et declinabit ad portas aurium, obstrusas inveniet, ne egrediatur per auditum, deinde diffundet se per aditus sensuum reliquorum, et non erit transitus ullus, quoniam repagula mortis perpetuae, inflexibili rigore et immobilibus seris valvas sensuum aditus commercii antiqui sine fine concludens. Tunc anima misera in hoc tristi dissidio solam
Abbreviated transcription (Latin):
e uob̾ diuites
qui habetis nunc consolationes ue¬
stras. Anime rationali si uere saperet. ni¬
chil saperet p̾ter uerum bonum. Non o¬
enĩ est bonum euis aliud qͣm uerum bo¬
num. Hic gͥ solum est in quo gaudere
deberet in habundantia sua. ⁊ in quo
consolari deberet in egestate sua.⁊ utiq
siue habundans siue egens bene illo gar¬
deret. et bene consolaret᷑ si illus neꝙ in
habundantia neq in egestate egestatẽ
pateretur: Nunc aut̃ primum malum
eiꝰ factum est. ut illo sublato egestatem
illius paciatur ut illud non habeat. De¬
inde scł̃m malum accessit ut in alio¬
bono consoletur ut illud non requirat. Per¬
dito gͦ eo quod intus erat bono egressa est aĩa
ad ea que foris erant bͥna aliena. ⁊ pactum fe¬
cit cum delectationib scł̃i. et regressa indu¬
xit eas ad se ut formicaretur cum eis intus
in abscondito cordis sui. ⁊ requiesceret super
eas. ⁊ consolaret᷑ in eis. et non respiceret ab¬
sentiam boni sui eo ꝙ habundantiam suã

Expanded text:
e vobis, divites, qui habetis nunc consolationes vestras! Anima rationalis si vere saperet, nihil saperet praeter verum bonum. Non enim est bonum ejus aliud quam verum bonum. Hoc igitur solum est, in quo gaudere deberet in abundantia sua, et in quo consolari deberet in egestate sua. Et utique sive abundans sive egens bene illo gauderet et bene consolaretur, si illius neque in abundantia, neque in egestate egestatem pateretur. Nunc autem primum malum ejus factum est, ut illo sublato egestatem illius patiatur, ut illud non habeat; deinde secundum malum accessit, ut in aliobono consoletur, ut illud non requirat. Perdito ergo eo quod intus erat bono, egressa est anima ad ea quae foris erant bona aliena, et pactum fecit cum delectationibus saeculi; et regressa induxit eas ad se ut fornicaretur cum eis intus in abscondito cordis sui, et requiesceret super eas, et consolaretur in eis, et non respiceret absentiam boni sui, eo quod abundantiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
care non potestis ut cesset quassatio. for¬
te qr discubiustis ad ollas pharaonis et
saginam diligitis. pigrum uob̃ est surg̾e
ad bellum. forte qr lanam diligitis ⁊ lac
ñ oues. idcuro pascitis uos metip̃os non
oues. ⁊ fugitis ueniente lupo. qr de ouib
ñ curatis. Saltem si lac ouium comedi¬
tis carnes comedere nolite. Si fructum
ꝓ custodia ouium queritis ip̃as uiuas
seruate. Bonus pastor etiam carnem suã
ouib suis edendam dedit ut eas refic̾et.
s uos non solum mercennarii pastores
precium ꝓ custodia q̃ritis. S ipsas eti¬
am oues lupi facti ad ur̃am refectionẽ
necatis. ue pastorib malis qui pascunt
semecip̃os non oues. ⁊ utinam solum
ñ pascerent. si non etiam de pascerent᷑
nunc aut̃ et mercennarii fugunt ⁊ lupi
fuguint tion mutando locum. s sub¬
trahendo auxilium. lupi occidunt. q et
uisibiles corpora laniant.⁊ inuisibiles
cendite ex adu̾so. ⁊ date uos murum ꝓ

Expanded text:
care non potestis, ut cesset quassatio . Forcare non potestis, ut cesset quassatio . Forte quia discubuistis ad ollas Pharaonis et saginam diligitis, pigrum vobis est surgere ad bellum. Forte quia lanam diligitis et lac, non oves, idcirco pascitis vosmetipsos, non oves, et fugitis veniente lupo, quia de ovibus non curatis. Saltem si lac ovium comeditis, carnes comedere nolite. Si fructum pro custodia ovium quaeritis, ipsas vivas servate. Bonus pastor etiam carnem suam ovibus suis edendam dedit, ut eas reficeret, sed vos non solum mercenarii pastores pretium pro custodia quaeritis, sed ipsas etiam oves lupi facti ad vestram refectionem necatis. Vae pastoribus malis qui pascunt semetipsos, non oves! et utinam solum non pascerent, si non etiam depascerentur! Nunc autem et mercenarii fugiunt, et lupi fugiunt , non mutando locum, sed subtrahendo auxilium. Lupi occidunt, quia et visibiles corpora laniant et invisibiles cendite ex adverso, et date vos murum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ritaliter culpas feriens homines sanat.
Hic est gladius ur̃ quo uos ferire debetis
uicia hominum ip̃os homines amances.
quem uob̃ petrus reliquit. si tam̃ feruoris
illius heredes facti estis. et imitatores esse
uultis. Nondum adhuc xp̃c crucifigebat᷑.
et tñ petrus feruorem suum cohibere non
eum cohibuisset. forsitan maiora adhuc pe¬
trus fecisset. Nec tamen tunc petrus dicere
potuit plures sunt qui nob̾cum sunt ꝙͣ
qui cum illis. Considerate gͦ. uidete quid
facitis. Ap̃c in oculis ur̃is crucifigitur. et
uos adhuc gladium inuagina habetis.
cum tñ multitudo maior uobiscum sit ꝙͣ
cum ilł. Quid uos in passione xͥ fecisse¬
tis. qui mͦ ad ꝑcuciendum pigri esties:
Ecte xp̃c in oculis ur̃is occiditur. Quid
enim est xͥanus nisi corpus xͥ: Ip̃e quipe
dixit. Quod uni ex minimis meis fecistis.
Quid pigri quid timidi estis: forte qr
non statis sicut phinees idcirco iram pla¬

Expanded text:
ritaliter culpas feriens, homines sanat. ritaliter culpas feriens, homines sanat. Hic est gladius vester, quo vos ferire debetis vitia hominum, ipsos homines amantes; quem vobis Petrus reliquit, si tamen fervoris illius haeredes facti estis, et imitatores esse vultis. Nondum adhuc Christus crucifigebatur, et tamen Petrus fervorem suum cohibere non eum cohibuisset, forsitan majora adhuc Petrus fecisset. Nec tamen tunc Petrus dicere potuit: Plures sunt qui nobiscum sunt quam qui cum illis . Considerate ergo et videte quid facitis. Christus in oculis vestris crucifigitur, et vos adhuc gladium in vagina habetis, cum tamen multitudo major vobiscum sit quam cum illis. Quid vos in passione Christi fecissetis qui modo ad percutiendum pigri estis? Ecce Christus in oculis vestris occiditur. Quid enim est Christianus, nisi corpus Christi? Ipse quippe dixit: Quod uni ex minimis meis fecistis, Quid pigri, quid timidi estis? Forte quia non statis sicut Phinees, idcirco iram pla
Abbreviated transcription (Latin):
ne ip̃e post cum uidicare ceꝑit uidicet ad dãp¬
nationem. uos enim ñ quasi iuidices erimi¬
num ad ꝑcuciendum positi estis. s quasi
uidices morboꝵ ad sanandum. uidete ergo
languidum in manib ur̃is quem uobis
misericors ille samaritanus cõmisit ꝓ quo
precium iam ab eodem accepistis. ne de ur̃o
constet curatio illius. Habetis duos inimi¬
cos intestamento duplici. uetis monete
unum.⁊ unum noue. ut emantur uete¬
ri ea medicamina que mordent. nouo aũ
medicamina q̃ fouent. prima ad purgã¬
da. que purrida sunt. Secunda aut̃ adui¬
ua confirmanda. Ista sunt duo debita pre¬
cepti. scilicet et uoti. Debitum p̾cepti quo
doctrina impenditur. debitum uoti quo
exemplum format᷑. Hii sunt etiam duo o¬
gladii quos in xͥ passione ad defensionem
petrus parau̾at unus scilicet corporalis. qͥ
scłm legem uet̾em penam peccantib ir¬
rogat. alter uͦ qui scłm nouam legẽ spi¬

Expanded text:
ne ipse post cum judicare coeperit, judicet ad damne ipse post cum judicare coeperit, judicet ad damnationem. Vos enim non quasi judices criminum ad percutiendum positi estis, sed quasi judices morborum ad sanandum. Videte ergo languidum in manibus vestris, quem vobis misericors ille Samaritanus commisit, pro quo pretium jam ab eodem accepistis, ne de vestro constet curatio illius. Habetis duos nummos in Testamento duplici, veteris monetae unum, et unum novae, ut emantur Veteri ea medicamina quae mordent, Novo autem medicamina quae fovent: Prima ad purganda quae putrida sunt; secunda autem ad viva confirmanda. Ista sunt duo debita, praecepti scilicet et voti. Debitum praecepti, quo doctrina impenditur; debitum voti, quo exemplum formatur. Hi sunt etiam duo gladii, quos in Christi passione ad defensionem Petrus paraverat : Unus scilicet corporalis, qui secundum legem veterem poenam peccantibus irrogat; alter vero qui secundum novam legem spi
Abbreviated transcription (Latin):
dm indulgentem uidere non potest. Iccir¬
cuto uoluit deus ut homo homini loque¬
retur. et de sua salute cum illo tractaret. et
ueniam peteret. ⁊ indulgentiam acciꝑet.
S ne forte ab homine salus dubia esset.
deus homõ factus ẽ. qui nec falleretur uidi¬
cando. nec falleret miserendo. Sic omne
iudicium datum est filio diuina potesta¬
te in participationem hominis transfusa.
ut homo pect̃a dimitt̾et uixa diuinum tñ
iudicium cum idem ip̃e hom̃o deus essec.
Ipse aut̃ homo xp̃c sicut particeps factus
fuerat nature nr̃e. ita participes uos ẽẽ uo¬
luit honoris sui. ⁊ iccuro dedit uob̃ prius
de sp̃u suo. ut prius eẽtis paiticipes ueri¬
tatis. deiñ consortes dignitatis. uidete gͦ
minist̾ium ur̃m fratres iudicate iudiciũ
dñi. qr uidices seculi positi estis. Audite ꝙ
dictum est. Dñs iudicabit fines t̾re. Prop¬
ter hoc enim dñs iudicium suum in finẽ
distulit. ut uos prius udicetis ad correctionẽ.

Expanded text:
Deum indulgentem videre non potest. IdcirDeum indulgentem videre non potest. Idcirco voluit Deus ut homo homini loqueretur, et de sua salute cum illo tractaret et veniam peteret; et indulgentiam acciperet. Sed ne forte ab homine salus dubia esset, Deus homo factus est, qui nec falleretur judicando, nec falleret miserando. Sic omne judicium datum est Filio , divina potestate in participationem hominis tranfusa, ut homo peccata dimitteret; juxta divinum tamen judicium, cum idem ipse homo Deus esset. Ipse autem homo Christus, sicut particeps factus fuerat naturae nostrae, ita participes vos esse voluit honoris sui; et idcirco dedit vobis prius de Spiritu sancto, ut prius essetis participes veritatis, deinde consortes dignitatis. Videte ergo ministerium vestrum, fratres, judicate judicium Domini, quia judices saeculi positi estis. Audite quod dictum est: Dominus judicabit fines terrae . Propter hoc enim Dominus judicium suum in finem distulit, ut vos prius judicetis ad correctionem,
Abbreviated transcription (Latin):
tris babylonis fundamenta posuit abel
aut̃ interfectus sanguine suo pͥmordia
ierłm in t̾ra consecrauit. Sic ismahel pri¬
mogenitus reprob fuit. ysaac uero elect.
esau quoq ab hereditatis sorte et dono
benedictionis reꝓbatur. iacob diligitur ⁊
eligitur. et reprobato eliab primogenito. da¬
uid iunior ad regni fastigium sublima¬
tur. Semꝑ aut̃ milites diaboli furore p¬
pugnauerunt. ⁊ milites xͥ pacientia ui¬
cerunt. regem suum pauꝑtatis amore ⁊
humilitatis studio sequentes. pacientia
aut̃ ad ipsum ꝑuenientes.
dispensationem di. Solus ip̃e pec¬
cata collere ⁊ pat̃ores iustificare potest.
tamen ut humanam conscientiam de sua
pietate cectam faceret potestatem relaxan¬
di pecc̃a et indulgendi. arbitum homi ni
concessit ut homo ad hominem qͣsi ad con¬
similem suum familiarius ⁊ fiducialuis
conueniret quem et uidere posset ueniam
postulaturus et accepturus audire. deuseñ
hominem orantem uidere potest. s homo

Expanded text:
tris Babylonis fundamenta posuit. Abel tris Babylonis fundamenta posuit. Abel autem interfectus sanguine suo primordia Jerusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit; Isaac vero electus. Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, Jacob diligitur et eligitur: et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimatur . Semper autem milites diaboli furore pugnaverunt, et milites Christi patientia vicerunt, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio sequentes, patientia autem ad ipsum pervenientes. dispensationem Dei. Solus ipse peccata tollere, et peccatores justificare potest; tamen ut humanam conscientiam de sua pietate certam faceret, potestatem relaxandi peccata et indulgendi arbitrium homini concessit, ut homo ad hominem quasi ad consimilem suum familiarius et fiducialius conveniret: quem et videre posset veniam postulaturus, et accepturus audire. Deus enim hominem orantem videre potest, sed homo
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut non nimis gloriaretur in eo quod
primum bonum acceꝑat. s ad illud pociꝰ
festinaret. quod postea melius accept᷑a erat.
S primogenitus pͥmum dilexit. ut ꝑde¬
ret nouissimum.⁊ ideo reꝓbatus est. ⁊ ille
in celo et iste in t̾ra. S ille de celo deiectus
in t̾ra hominem ꝑ inuidiam supplanta¬
uit. iste in t̾ra reprob effectus frẽm suuim
relando occidit. Quia enim uita illiꝰ gra¬
uis ei fuit. ideo ad mortem illius festina¬
uit. Cruciabatur enim nequam conscien¬
tia cottidie contra se testimoniũ cernens
uitam iusti. ⁊ quasi grauis ei aduidendũ
fuit. ex cuius p̾sentia sua condempnaba¬
tur malitia. Iccuro auferre festina uit a
emedio ip̃m ne eum uideret ad confusio¬
nem suam quem uidere noluit ad emen¬
dationem ⁊ correctionem suam. fortassis
estimans postea ñ fore deum uindicem
iniquitatis si ñ suꝑ eẽt homo iustus tes¬
tis u̾itatis. Sic ergo caym int̾fector fra¬

Expanded text:
erat, ut non nimis gloriaretur in eo quod erat, ut non nimis gloriaretur in eo quod primum bonum acceperat, sed ad illud potius festinaret quod postea melius acceptura erat. Sed primogenitus primum dilexit ut perderet novissimum, et ideo reprobatus est; et ille in coelo, et iste in terra. Sed ille de coelo dejectus in terra hominem per invidiam supplantavit, iste in terra reprobus effectus fratrem suum zelando occidit. Quia enim vita illius gravis ei fuit, ideo ad mortem illius festinavit. Cruciabatur enim nequam conscientia quotidie contra se testimonium cernens vitam justi et quasi gravis ei ad videndum fuit, ex cujus praesentia sua condemnabatur malitia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsum ne eum videret ad confusionem sui, quem videre noluit ad emendationem et correctionem sui. Fortassis existimans postea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis veritatis. Sic ergo Cain interfector fra
Abbreviated transcription (Latin):
frangit ut cito deficiant. hii duo ppłi du¬
as ciuitates ab initio suo edificau̾nt. Ba
mus enim homo duos genuit filios di¬
uisionis pͥncipium. ⁊ diuisionis signũ.
qr illa massa nature humane que in
ip̃o primum ꝑ conditionem tota condi¬
ta erat ad głam. postea ꝑ preuaricatio¬
nem tota addicta erat ad penam ut os¬
tenderetur quod miscłia et u̾itas iam tc̃
et abiectus est primogenitus t̾re sicut pri¬
mogenitus celi corruerat. si tamen pͥmo¬
genitus erat. qui genitus non erat. De ip̃o
enim dictum est ip̃e principium uiax d̃i.
et reprobata sunt prima ut ostendat᷑ qi fi¬
nis pͥncipio melior est. qr que in pͥncipio
facta sunt a deo bona quidem facta sunt.
s bona insipientia que aut̃ in fine faci¬
enda erant. bona facienda erant. ⁊ bona cõ¬
summata. Propter hoc etiam in ip̃a re¬
rum conditione. pͥmum mat̾iam fecit.
postea formam suꝑ addidit. ut ostend̾et
et formosum esse ⁊ melius addendum o¬

Expanded text:
frangit, ut cito deficiant. Hi duo populi dufrangit, ut cito deficiant. Hi duo populi duas civitates ab initio suo aedificaverunt, mus enim homo duos genuit filios, divisionis principium et divisionis signum, quia illa massa naturae humanae quae in ipso primum per conditionem tota condita erat ad gloriam, postea per praevaricationem tota addicta erat ad poenam, ut ostenderetur quod misericordia et veritas jam tunc et abjectus est primogenitus terrae, sicut primogenitus coeli corruerat, si tamen primogenitus erat qui genitus non erat. De ipso enim dictum est: « Ipse principium viarum Dei . » Et reprobata sunt prima ut ostendatur quia finis principio melior est, quia quae in principio facta sunt, a Deo bona quidem facta sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione primum materiam fecit, postea formam superaddidit ; ut ostenderet et formosum esse; et melius addendum
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Magister bone. et respondit. Quid
me dicis bonum: Ecce humilitas. ⁊ alii
dixerunt. Demonium habes. et dixit.
ego demonium ñ habeo. s honorifico pa¬
trem meũ. Ecce pacientia. Et cum reqͥreret
ppłs eum ut regem facerent. ille humili¬
tatis exemplum relinquens fugit. ⁊ głam
spreuit.⁊ multa alia adhec ꝑtinentia exẽ¬
pla. Prima est ergo pauꝑtas ut abicia¬
mus quod grauat in quo est peccandi occa¬
sio. ⁊ qr pauꝑtas despicitur. sequitur humi¬
litas qua ip̃a etiam ꝓpter d̾m uilitas ama¬
tur. et qi rursum qui uilis est sine reu̾en¬
tia leditur. necessaria est post humilitatẽ
pacientia qua omnia adu̾sa ꝓpter d̾ni for¬
titer tolerentur. Pauꝑtas leuem facit et
expeditum. humilitas modicum. Paciẽ¬
tia fortem et robustum. Econtra diabolꝰ
suos primum diuitiaꝵ pondere in amo¬
re et sollicitudine onerat ut deorsum ru
ant. Secundo ꝑ suꝑbiam imflat. ut ꝑ
latum incedant. tercio ꝑ impacientiam

Expanded text:
illi: Magilli: Magme dicis bonum? » Ecce humilitas. Et alii dixerunt: « Daemonium habes. Et dixit: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum . » Ecce patientia. Et cum requireret eum populus, ut regem faceret, ille humilitatis exemplum nobis relinquens fugit, et gloriam sprevit: et multa sunt ad haec pertinentia exempla. Prima ergo est paupertas, ut abjiciamus quod gravat, in quo est peccandi occasio. Et quia paupertas despicitur, sequitur humilitas, qua ipsa etiam propter Dominum vilitas amatur, et quia rursum qui vilis est sine reverentia laeditur, necessaria est post humilitatem patientia, cum omnia adversa propter Deum fortiter tolerentur. Paupertas levem facit et expeditum, humilitas modicum, patientia fortem et robustum. Econtra diabolus suos primum divitiarum pondere in amore et in solliant. Secundo per superbiam inflat, ut per latum incedant. Tertio per impatientiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui eum secuntur. Iter enim ad xp̃m qr
sursum est arduum est et arctum est. et
in longum sublimẽ. Iter ad diabolum
deorsum est. latum est. et breue in profun¬
dum. ⁊ ad p̾cipitandum facile. Ideo xp̃c
exemplum pauꝑtatis reliquit. ut ex ho¬
nerati sarcina t̾renaꝵ rerum leues ascen¬
damus ꝑ arduum. exemplum humilita¬
tis ut modici sine difficultate transeamꝰ
ꝑ arctum. exemplum pacientie ne deficia¬
mus in longum. Exemplum dedit cũ¬
dixit. uulpes foueas hñt et uolucres ce¬
li nidos. filius aut̃ hominis non ht̃ ubi
caput reclinet. Exemplum humilitatis.
dedit cum dixit. Discite a me qr mitie.
sum ⁊ humilis corde. Exemplum pacien¬
tie dedit. qñ cum ꝑcuteretur ñ repercus¬
sit. cum occideretur sustinuit. Exemplum
noluit. Exemplum humilitatis qr głiam
spreuit. Exemplum pacientie. qr mala sus¬
tinuit. Cum laudaretur non letabatur.
cum malediceretur: non tristabatur cum
p̾meretur non frangebatur: ait quidam

Expanded text:
qui eum sequuntur. Iter enim ad Christum, quia qui eum sequuntur. Iter enim ad Christum, quia sursum est, arduum est, et arctum est et in longum sublime. Iter ad diabolum deorsum est, latum est, breveque in profundum et ad praecipitium facile. Ideo Christus exemplum paupertatis reliquit, ut exonerati sarcina terrenarum rerum, leves ascendamus per arduum exemplum humilitatis, ut modici sine difficultate transeamus per arctum exemplum patientiae, ne deficiamus in longum. Exemplum paudixit: Vulpes foveas habent et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet ; exemplum humilitatis dedit cum dixit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde ; exemplum patientiae dedit, quando cum percuteretur non repercussit, cum occideretur sustinuit: exemplum noluit; exemplum humilitatis, quia gloriam sprevit; exemplum patientiae, quia mala sustinuit. Cum laudaretur non laetabatur, cum malediceretur non tristabatur; cum premeretur non frangebatur. Ait quidam
Abbreviated transcription (Latin):
idest caro in cruce est nouus aut̃ idest ani¬
ma in resurrectione. In resurrectione ergo
nr̃a gaudium nr̃m in cruce nr̃a obedi¬
entia nr̃a. hic pacientia. ibi leticia. Qui
carne crucifixus non ẽ anima non resur¬
rexit. et ibi sentit ubi sentit ubi uiuit.⁊
ubi sentit ibi sapit.
et duo ppłi amatores dei ciues ieru¬
salem. ⁊ amatores mundi ciues babylo
os ppłos et duos reges bellum est iugit̾
et discordia et pugna. ⁊ signat uterq
milites suos. xp̃c suos. et diabolus su¬
os ut agnoscant quiq regem suum. ⁊
agnoscantur ab eo et sequantur eũ. Ie¬
rusalem en im ciuitas sursum est in ce¬
lo. babylon deorsum in t̾ra. Similiter
xp̃c iam sursum ẽ diabolus deorsum.
Milites xͥ secuntur regem suum. ⁊ mi¬
lites diaboli secuntur regem suum. x p̃c
trib exemplis uiam nob̾ ostendit. qua
eum sequi debeamus. similiter et diabolꝰ
tria ꝓposuit. quib post eum precipitent᷑

Expanded text:
id est caro in cruce est; novus autem, id est aniid est caro in cruce est; novus autem, id est anima in resurrectione. In resurrectione ergo nostra gaudium nostrum, in cruce nostra obedientia nostra; hic patientia, ibi laetitia. Qui carne crucifixus non est, anima non resurrexit; et ibi sentit ubi vivit, et ubi sentit ibi sapit. et duo populi, amatores Dei cives Jerusalem, et amatores mundi cives Babylonos populos et duos reges bellum est jugiter et discordia et pugna; et signat uterque milites suos, Christus suos, et diabolus suos, ut agnoscant quique regem suum et agnoscantur ab eo, et sequantur eum. Jerusalem enim civitas est sursum in coelo, Babylon deorsum in terra. Similiter Christus jam sursum est, diabolus deorsum. Milites Christi sequuntur regem suum et milites diaboli sequuntur regem suum. Christus tribus exemplis viam nobis ostendit, qua eum sequi debeamus; similiter et diabolus tria proposuit quibus post eum praecipitentur