comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omib habundare: se uͦ penuria ⁊ egestate
contabesc̾e: dicebat. Quid mͥ ꝓdest qd̃ uerũ
gentes grauissime se pͥeccare in u̾bis blasphe¬
mie quȩ contra dnm̃ ꝓferebant: int̾rogai.
Quid locuti sumus contra te. Quib res¬
pondit dñs. Dixistis uanꝰ ẽ qui seruit deo.
& quod emnolumentũ. id ÷ quȩ utilitas:
qͥ fructus: quȩ ue remun̾atio. quia custo¬
diuimꝰ p̃cepta eius:  Hȩc loquebant᷑. quia
in p̃senti tantum m̾cedem ꝓdĩ uolebant
seruitute: ⁊ idcirco nec hic nec infuturo
eam merebant᷑ inuenire: nec dicebant
quod ait sc̃s tobias. Filii scõrum sumꝰ: ⁊ aliã
uitam expectabamꝰ. Addunt adhuc. Ꝙ qͥa
ꝓdest:  Est enĩ tristicia religionis cũ quis
supplex ⁊ humilis incedit: sic̃ ÷ confusio lau¬
dabilis: de qua dr̃. Est confusio: adducens
glam. De hac humili tͥsticia: dic̃ psalmista.
huiꝰcemodi blasphemias iaculari ñ timent.
Cur aũ eos beatos uocauerint: ostendit sub¬
dens. Siqͥdem edificati sunt facientes impi¬

Expanded text:
ndare, se vero penuria et egestate tabescere, dicebat: Quid mihi prodest quod verum gentes gravissime se peccare in verbis blasphemiae quae contra Dominum proferebant, interrogant: « Quid locuti sumus contra te? » Quibus respondet Dominus: « Dixistis, Vanus est quae servit Deo, et quod emolumentum, » id est quae utilitas, qui fructus, quae remuneratio, quia custodimus praecepta ejus? Haec loquebantur, quia in praesenti tantum mercedem pro Dei volebant servitute, et idcirco nec in futuro eam merebantur invenire, nec dicebant quod ait sanctus Tobias: « Filii sanctorum sumus, et aliam vitam exspectamus. » Addunt adhuc: « Et quia tuum? » Est enim tristitia religionis, cum simplex quis et humilis incedit, sicut est confusio laudabilis, de qua dicitur: « Est confusio adducens gloriam. » De tali tristitia dicit Psalmista: hujuscemodi blasphemias jaculari non timent. Cur autem eos beatos vocaverit, ostendit subdens: « Siquidem aedificati sunt facientes impi
Abbreviated transcription (Latin):
faci& moram. Q qͥs pot̾it cogitare diẽ aduen¬
nemo pot̃ cogitare: qͥs pot̾it ferre: Ipse
eiũ quasi igniᷤᷤ conflans exurens peccatores.
na: fenũ. stipula. Nec solũ erit qͣsi ignis ⁊ s
enĩ qͥ grauit̃ peccauert̃ erit igniᷤᷤ conflans
⁊ exurens: illis uͦ qui leuia peccata cõmisert̃:
erit herba fullonũ. Hinc ꝑ ysaiam dr̃: Si
abluerit dñs sordes filiarũ syon. ⁊ sanguinẽ
iherłm lauerit de mecdio eiꝰ. inspũ iudicii:⁊
spũ ardoris. Q enĩ habent sordes leuiũ pec¬
catoꝵ: spũ iudicii purgabunt᷑. Qi uͦ sangui¬
ne. hoc ÷ grauib criminib infecti sunt: spũ
ardoris exurent᷑ ut purgent᷑. Q. sedebit con¬
flans ⁊ emundans argentũ: & colabit eos qͣsi

Expanded text:
t cogitare cum quannemo potest cogitare, quis poterit ferre? « Ipse enim quasi ignis conflans, » exurens peccatores. na, fenum, stipula. Nec solum erit quasi ignis, sedenim qui graviter peccaverunt, erit ignis conflans et exurens: illis vero qui levia peccata commiserunt, erit herba fullonum. Hinc per Isaiam dicitur: « Si abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus spiritu judicii et spiritu ardoris. » Qui enim habent sordes levium peccatorum, spiritu judicii purgabuntur; qui vero sanguine, hoc est, gravibus criminibus infecti sunt, spiritu ardoris exurentur ut purgentur. « Et sedebit conflans et emundans argentum, » hoc est, i
Abbreviated transcription (Latin):
quillitate iudico oĩa: nulla ꝑsonarũ uarie¬
tate ꝑmutor. Cum gͦ me seuerũ ⁊ iustũ iudi¬
cem fatear: uos tam̃ o filii leui ñ estis consũp¬
ci. Licet sitis conflati igne tribulationũ: tñ
hoc nouum ÷ aut semel a uob̃ commissũ: ut
aliqͣm mereamini ueniã. Hereditariã habe¬
tis impietatẽ. a dieb patrũ ur̃oꝵ recedendo
a legitimis meis: ⁊ ñ custodiendo q̃ p̃cepi.
Hoc & de his qͥ sunt ineccłia constituti: dici
potest. E sunt filii iacob in ȩccłia supplantan

Expanded text:
quillitate judico omnia, nulla personarum varietate permutor. Cum ergo me severum et justum judicem fatear, vos tamen, o filii Levi, non estis consumpti, licet sitis conflati igne tribulationum, nec hoc novum est aut semel a vobis commissum, ut aliquam mereamini veniam, haereditariam habetis impietatem a diebus patrum vestrorum, recedendo a legitimis et non custodiendo quae praecepi. Hoc et de his qui sunt in Ecclesia constituti dici potest: et s
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ semen dĩ: Ds̃ inqͥt qui tanta illos affectꝰ
necessitudine comunxit. sem̃ dĩ querit: id¬
ẽ ut filii ifrłiticȩ stirpis ex illis generent᷑.
Cũ gͦ ꝓpt̾ ꝓcreationẽ filioꝵ nuptie sint
institute. ⁊ habeatis fecundas coniuges.⁊
possitis ex eis susciꝑe gaudiũ filioꝵ: cur uxo¬
res pulchras qͦritis.⁊ legitimas uxores abici
monio iuncta ẽ: s ꝑseuerae tecũ usq ad senec¬
tutem. Si odio habueris dimitte: dic̃ dñs¬
exercituũ. Hoc ex ꝑsona sac̾dotũ ⁊ leuitarũ
ceterorũq qͥ nolebant rumꝑe illicita matri¬
dimitti. int̾rogauerunt denuo. Qͥd inqͥunt
moyses p̃cepit ut daret᷑ libellus repudii:
Respondit dñs. Ad duriciam cordis urĩ hoc
p̃ceptũ uł ꝑmissum ÷ minꝰ malũ: ne maiꝰ pec¬
catum. id ÷ homicidiũ euenir&. Oꝑioe aut̃

Expanded text:
nisi semen Dei? » Deus inquit qui tanta illos affectus necessitudine conjunxit, semen Dei quaerit, ut filii Israeliticae stirpis ex illis generentur. Cum ergo propter creationem filiorum nuptiae sunt institutae, et habeatis fecundas conjuges, et possitis ex illis suscipere gaudium filiorum, cur uxores pulchras quaeritis, et legitimas uxores abjiciimonio juncta est, sed perseveret tecum usque ad senectutem. « Cum odio habueris, dimitte, dicit Dexercituum. » Hoc ex persona sacerdotum et Levitarum caeterorumque, qui nolebant rumpere illicita matridimitti, interrogaverunt denuo: Quid inquiunt Moyses praecepit ut daretur libellus repudii? Respondit Dominus: Ad duritiam cordis vestri hoc praeceptum, vel permissum est minus malum, ne majus peccatum, id est ho
Abbreviated transcription (Latin):
mirent᷑ t̾re urẽ fertilitatẽ: & erit t̾ra ura
desidabilis: qr oms in ea desiderabt̃ habita¬
re. Qd̃ aũ de illorũ decimis. hoc de eccłȩ ppłis
dic̾e possumꝰ: qͥb p̃cipit᷑ ñ solum ut decunas
ddent. s ut &̃ sua oĩa pauꝑib ⁊ eccłȩ minis¬
tris largiant᷑. S si hoc fac̾e noluerint. saltẽ
sic̃ iuidei aliqͣm partẽ sac̾dotib ⁊ pauꝑib
tribuant: ne iratũ dñm̃ senciant. s pociꝰ ex¬
ꝑiant᷑ eius benignissimã largitatẽ. Inualue¬
runt suꝑ me u̾ba urã. Ꝙ dixistiᷤ. Qid locuti¬

Expanded text:
 fertilitatem, et eritis terra desiderabilis, quia omnes desiderabunt in ea habitare. Quod autem de illorum decimis, hoc de Ecclesiae populis dicere possumus, quibus praecipitur non solum ut decimas dent, sed ut etiam sua omnia pauperibus et Ecclesiae ministris largiantur. Sed si hoc facere noluerint, saltem sicut Judaei aliquam partem sacerdotibus et pauperibus tribuant, ne iratum Deum sentiant, sed potius experiantur ejus benignissimam largitatem. « Invaluerunt super me verba
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Ego añs ⁊ ñ mutor. Ne putaremꝰ eius
inse susciꝑe furorẽ. cũ dixiss& accedam in ui¬
dicio: consequent̃ addidit ⁊ ñ mutor. Ipsi enĩ
quillitate uidicas. O uos filii iacob: ñ esti̾ con¬
sũpti. A dieb enĩ patrũ urõꝵs recessistis a legi

Expanded text:
inus, et non mutor. » Ne putaremus ejus in se suscipere passionem, cum dixisset: « Accedam in judicio, » consequenter addidit: « Et non mutor. » Ipsi eniquillitate judicas. » « Et vos, filii Jacob, et non estis consumpti. A diebus enim patrum vestrorum rece
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ: tunc celebrare conueniet festiuitatẽ
tab̃nacłorum: hoc ÷ in memoria semꝑ hab̃e
tempꝰ lib̾ationis nrẽ : ⁊ et̾nȩ illius quietis q̃
pꝰ scłi etates. nobis septima. tanqͣm in uero
sabbato reꝓmittit᷑: sumentes nob̾ ramos
ligni pulcherrimi: id ÷ sapientiȩ in marces¬
cibilem uirorem: in cuiꝰ laude dr̃. Lignũ ui¬
te ẽ: his qui app̃hendint eã. Ramos quoq
palmarũ: in quib signũ uictorie ⁊ p̃miũ
continet᷑. Ramos &̃. arboris densarũ fron¬
dium. qͣm myrtũ iudei putant: ut morti¬
ficemus innobis incentiua uicioꝵ: qd ꝙ̃¬
signat᷑ ꝑ salices de torrente: quos similiter
p̃cipinur sum̾e. Nam fert᷑ a medicis qd̃
siquis florem salicis cum aqua mixtũ bib̾it.
om̃is in eo genuinꝰ refrigescat calor: & uena
libidinis siccet᷑: ut ultra ñ gen̾et. Qui gͦ fes¬
tiuitatem tabnacłorum uult celebrare: de
huiꝰmodi arborib sͥ umbracula faciat. Et
erit: qui ñ ascendĩt de familiis t̾rȩ ad ierłm

Expanded text:
conveniet festivitatem tabernaculorum, hoc est in memoria semper habere tempus liberationis nostrae, et aeternae illius quietis, quae post saeculi aetates nobis septima tanquam in uno sabbato repromittitur, sumentes nobis ramos ligni pulcherrimi, id est sapientiae, in marcescibilem virorem, in cujus laude dicitur. « Lignum vitae est his qui apprehenderint eam. » Ramos quoque palmarum, in quibus signum victoriae et praemium continetur. Ramos etiam arboris densarum frondium, quem myrtum Judaei putant, ut mortificemus in nobis incentiva vitiorum, signatur per salices de torrente, quas similiter praecipimur sumere. Nam fertur a medicis quod si quis florem salicis cum aqua mistum biberit, omnis in eo genuinus refrigescat calor, et venena libidinis siccentur, ut ultra non generet. Qui vero festivitatem tabernaculorum vult celebrare, de hujusmodi arboribus sibi umbracula faciat. « Et erit: qui non ascenderit de familiis terrae ad Hierusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
sa diuĩ despecta ẽ. Ad uos inqͥt o sac̾dotes spe¬
cialiter ms sermo dirigit᷑: qui nom̃ ineũ
despicitis: dũ meis sacͥficiis derogatis. Et
cũ reu̾si de babilone debuissetis tota mente
conu̾ti ad me: p̃teritis criminib iungitis
contẽptũ sacram̃toꝵs meoꝵs. S illi qͣsi nes¬
cientes: hoc sciscitatit᷑ ad huc ab eo qͥ cuncta
nouit. In qͦ despicimꝰ: S Respondit dñs. Of¬
fertis suꝑ altare panẽ pollutum: panes sci¬
licet ꝓposicionis quos iuixta tradiciones ebre¬
orum ipsi sac̾dotes serere: ipsi metere: mo
lere: coquere debebant. Qd̃ sꝑnentes age:
sumebant qͣlescũq panes. ⁊ suꝑ m̃sam dni
sabbato ponebant: ubi usq ad aliũ sabbatũ
seruabant᷑: ⁊ dicebat᷑ panis sc̃s : de qͦ ñ lice¬
bat edere nͥ sac̾dotib. Ait gͦ. Offertis suꝑ

Expanded text:
sa Domini despecta est. » Ad vos inquit o sacerdotes, spesa Domini despecta est. » Ad vos inquit o sacerdotes, specialiter meus sermo dirigitur, qui nomen meum despicitis, dum meis sacrificiis derogatis, et cum reversi de Babylone, debuissetis tota mente converti a praeteritis criminibus, jungitis contemptum sacrificiorum meorum. Sed illi quasi nescientes haec, sciscitantur adhuc ab eo qui cuncta novit, In quo despicimus te? Respondit Dominus: Offertis super altare meum panem pollutum, panes scilicet propositionis quos, juxta traditiones Hebraeorum, ipsi sacerdotes serere, ipsi metere, ipsi molere et coquere debent. Quod spernentes agere, sumebant qualescunque panes, et super mensam Domini sabbato ponebant: ibique usque ad aliud sabbatum servabantur, et dicebatur panis sanctus, de quo non licebat edere nisi sac
Abbreviated transcription (Latin):
turum ꝓfitet᷑. Qd̃ fit duob modis: siue
cum corrigunt᷑ petcatores: siue cũ ꝑtinacit̃
Licet pͥusqͣm nasceremini quasi filios uos in
iacob elegerim: tam̃ eligite qͦ nomine. me ue¬
litis appellare: id ÷ aut patrẽ aut dñm. Si
ꝙ̃ pater: cur ñ redditis debitũ patri houo¬
rem  Si dñs: quare me contẽpnitis. S ur
me ñ sic̃ dñm timetis: Hec ad illos dic̃ qui
de captiuitate nuꝑ reu̾si. nec dũ edificato
templo uł ciuitate inpeccatis tam̃ pͥstinis
ꝑmanebant: dm̃ nec timore nec amore ue¬
nerantes. Sp̃alit̃ uult ds̃ pͥmo ut simꝰ filii
eiꝰ: uoluntarie illi obsecundantes: ⁊ ñ timo¬
re s amore illi seruientes. Qd̃ si hoc ẽẽ nolu¬
mus: uult ut saltẽ simꝰ serui. timore supplici¬
orum recedentes a malo: & bona facientes.
Ergo a filiis dñs querit honorem: a seruo
aũ expetit timorem. Principiũ enĩ sapientie
timor dnĩ: ut a timore incipientes. ad filioꝵs

Expanded text:
turum profitetur. Quod fit duobus modis, sive turum profitetur. Quod fit duobus modis, sive cum corriguntur peccatores, sive Licet priusquam renasceremini quasi filios vos in Jacob dilexerim; tamen eligite quo nomine me velitis appellare, id est aut Patrem, aut Dominum. Si ergo Pater sum, cur non detis debitum Patri honorem? Si Dominus, quare me contemnitis? cur non sicut Dominum timetis? Hoc ad illos dicit qui, de captivitate nuper reversi, necdum aedificato templo vel civitate, in peccatis tamen pristinis permanebant, Deum nec timore, nec amore venerantes. Spiritualiter, vult Deus primo ut simus filii ejus, voluntarie illi obsecundantes, et non timore, sed amore illi servientes. Quod si hoc esse nolumus, vult ut saltem simus servi, timore suppliciorum recedentes a malo, et bona facientes. Ergo a filiis quaerit Dominus honorem, a servis autem expetit timorem. « Principium enim sapientiae timor Domini, ut timore incipientes, ad filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad ipsos tociꝰ orbis potestas sit tͣnsuura.
Allegorico sensu esau ⁊ iacob fr̃s de una
stir pe̾ generati: uiciorum atq uirtutũ figu¬
ram p̃tendunt. Quȩ duo licet sint contra¬
ria: ex uno cordis fonte ꝓcedunt. Nam qr
lib̃i sumꝰ arbitrii: ꝓ nra uoluntate aut uͣ
cia deflectim᷑: ad uirtutes. Primogenitꝰ ẽ ai
esau: qr priora sunt uicia ꝑ infantiã. ado¬
lescentiam. ⁊ iuuentutẽ. Post nascit᷑ iacob.
etatis. etas firmior succedens corrigit
supplantat. Uñ bene fr̃ maior hispidus :
agrestis: uenationi᷑ siluiᷤᷤ assuetꝰ fuisse dicit᷑.
Minor lenis ⁊ simplex: habitasse domi ꝑhi¬
betur. Itaq sub nomine esau ds̃ uicia
odisse asserit: ñ naturã qͣm bonã fecit. Et
ꝓpt̾ea fines eiꝰ ponit in solitudinẽ: ut omẽ
malũ extirpet: & uicia ñ succrescant. Qd̃
si impudens malicia ea q̃sunt destructa
rursus edificare conet᷑. dñs iterũ se destruc¬

Expanded text:
et ab ipsis totius orbis potestas transitura. et ab ipsis totius orbis potestas transitura. Allegorico sensu, Esau et Jacob, fratres de una stirpe generati, vitiorum atque virtutum figuram praetendunt. Quae duo licet sint contraria, ex uno cordis fonte procedunt. Nam quia liberi sumus arbitrii, pro nostra voluntate, aut ad vitia deflectimus, aut ad virtutes. Primo genitus est Esau, quia priora sunt vitia per infantiam, adolescentiam et juventutem. Post nascitur Jacob,aetatis aetas firmior succedens corrigit et supplantat. Unde bene major frater, hispidus et agrestis, venationi et silvis assuetus fuisse dicitur; minor, lenis et simplex, habitasse domi perhibetur. Itaque sub nomine Esau Deus vitia odisse se asserit, non naturam, quam bonam fecit, et propterea fines ejus ponit in solitudinem, ut omne malum exstirpetur, et vitia non succrescant. Quod si impudens malitia ea quae sunt destructa rursus aedificare conetur, Dominus iterum se ea destruc
Abbreviated transcription (Latin):
insolitudinẽ : ⁊ urbes eius desertas ab ho¬
minib. feci a draconib ⁊ bestiis possideri.
Si aut̃ dix̾it edom qͥ ÷ esau. destructi su¬
mus: sed tt̾m reu̾tentes edificabimꝰ urbes
nrãs: illi qͥdem edificabunt. s ego destruan
Odium ⁊ dilectio d̃ĩ ñ sunt humano mo¬
re cogitanda carnalit̃. Sicut enĩ ds̃ om̃s
creauit: ita ⁊ diligit. Miseret᷑ enĩ omniũ:
⁊ nichil odit eoꝵ qͦ fecit. Ergo odium dĩ
aut ex p̃scientia nascit᷑ futuroꝵ: aut ex
oꝑib. Eos enĩ diligit ds̃ qͦs uidet repug¬
naturos uiciis: & obedituros diuinis p̃cep¬
tis. Illos uͦ dr̃ odisse quos uidet seruire pec¬
catis: ⁊ destructa iã uicia iterũ uelle ex¬
truere. Hec scđm historiam ab hebreis di¬
cunt᷑. Qui etiã ꝑ idumeos romanos uolunt
intelligi crudeles ⁊ sanguinarios: qr edom
rubeus uł sanguineus int̾pretat᷑. Quoꝵ
umꝑium inmundi t̃mino sit destruendũ:

Expanded text:
in solitudinem, et urbes ejus desertas ab hoin solitudinem, et urbes ejus desertas ab hominibus feci a draconibus et bestiis possideri. Si autem dixerit Edom, qui est Esau: Destructi sumus, sed iterum revertentes aedificabimus urbes nostras, illi quidem aedificabunt, sed ego destruam. Odium et dilectio Dei non sunt humano more cogitanda carnaliter. Sicut enim Deus omnes creavit, ita et diligit: miseretur enim hominum, et nihil odit eorum quae fecit. Ergo odium Dei aut ex praescientia nascitur futurorum, aut ex operibus. Eos enim diligit Deus quos videt repugnaturos vitiis, et obedituros divinis praeceptis. Illos vero dicitur odisse quos videt servire peccatis, et destructa jam vitia iterum velle restruere. Haec secundum historiam ab Hebraeis dicuntur, qui etiam per Idumaeos Romanos volunt intelligi, crudeles et sanguinarios, quia Edom rubeus vel sanguineus interpretatur, quorum imperium in mundi termino sit destruendum,
Abbreviated transcription (Latin):
bui: Quia p̃miserat onus supplicioꝵ qd̃
portare cogebant᷑: subiungit quare ista
nequaqͣm mͥ uicem dilectionis mutue
rependistis. Ut enĩ se habet ꝓu̾bium: amã¬
tem ñ readmare: amoris ÷ impendia ꝑde¬
re. Quia diligentẽ se dnm ñ dilexerant.
minat᷑ illis penam: ut senciant ꝑ tormenta.
quẽ noluert̃ sentire ꝑbeneficia. Sane cum
dic̃ p̃terito tempore dilexi: negat se dili¬
gere in p̃senti: dum p̾teritam confitet᷑ di¬
lectionẽ. Cum gͦ dñs dixisset dilexi uos: illi
ea temeritate qua peccabant. respondert̃.
In qͦ dilexisti nos: ᷤ Tanqͣm obliti beneficioꝵ:
q̃ innumera illis p̾stit̾at. Quib dñs respon¬
dit. Nonne fr̃ erat esau iacob: Et inquit
taceam cet̾a. quomͦ uos nuꝑrime de baby¬
lonis captiuitate liberaui: ut hoc ⁊ alia
p̃termittã. altiꝰ repetam: ⁊ ab ipsa concep¬
tione ur̃a ostendam quomͦ uos dilexerim.
Anteqͣm rebecca iacob ⁊ esau pareret: in
iacob uos dilexi: in esau aũ idumeos odio

Expanded text:
 Quia praemiserat onus suppliciorum, quod portare cogebantur, subjungit quare ista nequaquam vicem mihi dilectionis mutuae rependistis. Ut enim se habet proverbium: Amantem non redamare, amoris est impendia perdere; quia diligentem se Dominum non dilexerant, minatur illis poenam, ut sentiant per tormenta quae noluerunt sentire per beneficia. Sane cum dicit praeterito tempore « dilexi, » negat se diligere in praesenti, dum praeteritam confitetur dilectionem. Cum ergo Dominus dixisset, « Dilexi vos, » illi, ea temeritate qua peccabant, responderunt: In quo dilexisti nos? tanquam obliti beneficiorum quae innumera illis praestiterat. Quibus Dominus respondit: « Nonne frater erat Esau Jacob? » Ut inquit taceam caetera, quomodo vos nuperrime de Babylonis captivitate liberavi, ut haec et alia praetermittam, altius repetam, et ab ipsa conceptione vestra ostendam, quomodo vos dilexerim? Antequam Rebecca Jacob et Esau pareret, in Jacob vos dilexi, in Esau autem Idumaeos odio
Abbreviated transcription (Latin):
leui patrẽ ur̃m̃: & in leui aaron. ut eẽt pac¬
tum meũ cũ leui ⁊ posteris eiꝰ: ⁊ ȩt̃no mͥ sacer¬
dotio ministrarent. Tropologice õs qͥdem
hoĩes. s p̃cipue sac̾dotes ds̃ scõs ẽẽ uoluit: ⁊
nullã hab̾e maculam. Precepit eos habere
brachium siue armũ dextrũ: id ÷ ornatum
bonorũ oꝑin: pectꝰculum: bone ⁊ unocentiᷤᷤ
conscientiȩ: linguã sc̃ȩ confessionis. Uentri¬
culum qͦq iubent᷑ acciꝑe: ut nichil intra
se mortiferũ. nichil ueriatũ contineant. Nã
stomacho coquunt᷑ cibi: ⁊ eoꝵ suco corpꝰ ir¬
rigat᷑. Idcirco aũ ꝑuentͥculum signat᷑ coa¬
gulũ caritatis. q̃se inuicẽ menbra omĩa¬
fouent: ñ querendo q̃sua sunt. s q̃ alioꝵs.
Sigͦ contra fec̾int sac̾dotes: minat᷑ ds qͦd
hȩc oĩa u̾tant᷑ instercus: ⁊ assumat eos ster¬
cus illud. & deturpet uultũ animȩ: ut ñ pos¬
sit uultum suũ attollere ⁊ dic̾e. Uultum
tuũ dnẽ reqͥram: ne au̾tas faciem tuã ame.¬

Expanded text:
estrum, et in Levi Aaron, ut esset pactum meum cum Levi et posteris ejus, ut aeterno sacerdotio mihi ministrarent. Tropologice, omnes quidem homines, sed praecipue sacerdotes Deus sanctos esse voluit, et nullam habere maculam; praecepit eos habere brachium, sive armum dextrum, id est ornatum bonorum operum. Pectusculum bonae et innocentis conscientiae, linguam sanctae confessionis, ventriculum quoque jubentur accipere, ut nihil intra se mortiferum, nihil venenatum contineant. Nam stomacho coquuntur cibi, et eorum succo corpus irrigatur. Idcirco per ventriculum signatur coagulum cfovent, non quaerendo quae sua sunt, sed quae aliorum. Si ergo contra fecerint sacerdotes, minatur Deus quod haec omnia vertantur in stercus, et assumat eos stercus illud, et deturpet vultum animae, ut non possit se vultus extollere et dicere: « Vultum tuum, Domine, req
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ in erdre libro legit᷑. reu̾si de babilonica
captiuitate tam pͥncipes qͣm ̃ multi ex
sac̾dotib ac leuitis. abiecert̃ uxores ifrłiti¬
ci gen̾is: q̃ senio ⁊ pauꝑtate. seu labore
longioris uie ⁊ sexus fragilitate confecte
erant. debilitatẽq ⁊ deformitatẽ contͣxerans:
⁊ copulauerunt sͥ iiuencłas florentes formo¬
sitate corporum: uł nobilitate ⁊ diuiciis ex¬
cellentes. Hos corripit ꝓpħa ⁊⁊ ꝓuocat ut ab¬
iectis illis qͣs sͥ illicito matͥmonio runxerant:
illas qͣs male abiecerant recipiant. Dicit gͦ.
Numqͥd ñ pat̾ unꝰ õium nr̃m: ᷤ Trangressus
÷ iudas: & abhominatio facta ÷ in isrł ⁊ in

Expanded text:
Sicut in Esdrae libro legitur, reversi de Babylonica captivitate, tam principes quam etiam multi ex sacerdotibus et Levitis abjecerunt uxores Israelitici generis, quae senio vel paupertate seu labore longioris viae, et sexus fragilitate confectae erant, debilitatemque et deformitatem contraxerant, et copulaverunt sibi juvenculas florentes formositate corporum, vel nobilitate et divitiis excellentes. Hos corripit propheta, provocat ut abjectis illis, quas sibi illicito matrimonio junxerant, illas quas male abjecerant recipiant. Dicit ergo: Nunquid non pater unus omnium nostrum? « Transgressus est Juda, et abominatio facta est in Israel et in
Abbreviated transcription (Latin):
dõ miscendo alienigenis: ethnicors filias
sum̃do inconiugiũ. Hoc ÷ qd̃ seqr̃. E habu¬
it filiã cłi alieni: accipiendo scilic& uxorem
q̃ idola colebat contͣ p̃ceptum dñi. qͦ dicit᷑
Non accipies filiã de stirpe chanaan uxorem

Expanded text:
Deo, miscendo se alienigenis, et iniquorum filias assumendo in conjugium. Hoc quod sequitur: « Et habuit filiam dei alieni, » accipiendo scilicet uxorem quae idola colebat, contra praeceptum Dei, quo dicitur: « Non accipies filiam de stirpe Chanaan uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
& inaggeo legimꝰ. Int̾roga sac̾dotes legem.
Ad sacerdotes eiũ disciplina ꝑtinet: ut in¬
adtitũ formã describens sac̾dotis: ut potens
sit inqͥt exhortari in doctͥna sana: ⁊ contͣ¬
quester int̾ dm̃ ⁊ homines. deiq uolunta¬
tem ppłis adnuntiat. Uos aũ recessistis de
uia: & scandalizastis plurimos in lege: irri¬
tum fecistis pactũ meũ cũ leui dicit dũs.¬

Expanded text:
Hoc et in Aggaeo legimus: « Interroga sacerdotes legem. » Ad sacerdotes disciplina pertinet, ut inad Titum formam describens sacerdotis, « ut potens sit inquit exhortari in doctrina sana et contrquester inter Deum et homines, Deique voluntatem populis annuntiat. « Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege. Irritum fecistis pactum Levi, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ostendi uob̃. & de qua alibi dr̃. Hec :
uia. Ambulate in ea: neq ad dext̾am neq
ad sinistrã. Scandalizant aũ plurimos un
lege: qͥ eos qͦs u̾bo instruunt: exemplo ma¬
le conu̾sationis errare faciunt. Irritũ fe-¬
cistis pactum meũ cũ leui: negligent̃ agen¬
do q̃ ad officiũ ꝑtinent sac̾dotis. Quam ob¬
rem ⁊ ego dedi uos contẽptibiles ⁊ humiles
uobis debebant: tanqͣm despectos uos ab-¬
iectosq calcarent. Ut enĩ beatꝰ gregoriꝰ dic̃.
cuiꝰ uita despicit᷑: restat ut ⁊ p̾dicatio con¬

Expanded text:
ostendi vobis, et de qua alibi dicitur: Haec est via, ambulate in ea neque ad dexteram neque ad sinistram. Scandalizant autem plurimos in lege, qui eos quos verbo instruunt, et exemplo malae conversationis errare faciunt. « Irritum fecistis pactum meum cum Levi, » negligenter agendo quae ad officium pertinent sacerdotis. Quamobrem « et ego dedi vos contemptibiles, » vobis debebant, tanquam despectos vos abjectosque calcarent. Ut enim beatus Gregorius dicit, cujus vita despicitur, restat ut et praedicatio con
Abbreviated transcription (Latin):
sermones meos:Lex u̾itatis fuit in ore eiꝰ:
hoc ÷ doctͥna simplex: ⁊ nulla mendatii
macła fuscata. E iniquitas ñ ÷ inuenta ui
eo: qr illũ unicũ pontificem imitabat᷑: de
qͦ u̾acit̃ dictum ẽ. Peccatum ñ fecit: nec in¬

Expanded text:
sermones meos? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina simplex, et nulla mendacii macula fuscata, et iniquitas non est inventa in eo, quia illum unicum pontificem imitabatur, de quo veraciter dictum est: « Peccatum non fecit, »
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mente contemplant᷑. Qd̃ aũ sequit᷑. sicut
dies scłi. ⁊ sic̃ anni antiqͥ: hoc significat qd̃
sic̃ in pͥcipio placuer̃t dõ: sic pꝰ peccatũ ꝑ pe¬
nitenciã purgati. placere incipient. E acce¬
dam ad uos in iuidicio: ⁊ ero testis uelox. Terri¬
bile : ualde. accedam ad uos in iudicio: ⁊ exo
testis uelox. Ipse qͥ iudex ẽ: erit testis. Ꝙ enĩ
iudicabit facta oꝑm ext̾iꝰ: ipse testis erit la¬
tentis conscientie. Maleficis:⁊ adult̾is. ⁊ piu¬
ris. Hec crimina occulte patrata: ꝓferent᷑
inmediũ. Secunt᷑ ⁊ illa q̃ manifesta st̃. Qui
calumpniant᷑ m̾cedem m̃cennarii. Merces¬
m̾cennarii apd̃ te oĩno ñmaneat. Uiduas⁊

Expanded text:
te contemplantur. Quod autem sequitur: « Sicut dies saeculi et sicut anni antiqui, » hoc significat quod sicut in principio placuerunt Domino, sic post peccatum per poenitentiam purgati placere incipiant. « Et accedam ad vos in judicio, et ero testis velox bile valde est, « accedam ad vos in judicio, et ero testis velox. » Ipse qui judex est, erit et testis, quia judicabit facta operum exterius; ipse testis erit latentis conscientiae maleficis, adulteris et perjuris. Haec crimina occulte patrata proferentur in medium. Sequuntur et illa quae manifesta sunt: qui calumniantur mercedem mercenarii, cum
Abbreviated transcription (Latin):
men tam̃ xͥ horribile ⁊ uen̾andũ ÷ gentib.
Ecce ego ꝓiciam uobis brachium siue armũ.¬
tatum urãrum. Ad sac̾dotes commninatio
ista dirigit᷑: qͥ male utebant᷑ cerioniis lega
sanctiora dic̃. q̃ ꝓ munere scđm legẽ accipi¬
ebant: armũ scilics dextrũ ⁊ pectusculu:
linguã. ⁊ uentͥculum: cet̾aq q̃ in leuitico
iubent᷑ acciꝑe sac̾dotes ex hostiis ppłi: q̃ nc̃
se abicere ⁊ inuultꝰ eorũ se mittere contes¬
tat᷑: ut ostendat eos tales ẽẽ qualia sunt
illa q̃ offerunt. E assumet uos secũ. sub aud̃
stercꝰ ur̃arum sollempnitatũ: ut facies urẽ

Expanded text:
men tamen Christi horribile et venerandum est in gentibus. men tamen Christi horribile et venerandum est in gentibus. « Ecce ego projiciam vobis brachium, et vos secum. » Ad sacerdotes comminatio ista dirigitur, qui male utebantur ceremoniis legalsanctiora dicit, quae pro munere secundum legem accipiebant, armum scilicet dextrum, et pectusculum, linguam et ventriculum, caeteraque quae in Levitico jubentur accipere sacerdotes ex hostiis populi, quae nunc se abjicere, et in vultus eorum se mittere contestatur, ut ostendat eos tales esse qualia sunt et illa quae offerunt. Et assumet vos secum, subaudis stercus vestrarum solemnitatum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. ecce de labore: ⁊ ostendit eos do-¬
lose p̃tendere pauꝑtatem cũ haberent
optima: & uota facientes offerrent uilia.
hoc: o sac̾dotes. Si nolueritis audire ⁊ pon̾e
inuos egestatẽ: & reł. Fecistis inqͥt: qd̃ in¬
pium ẽ. S qr malo penttenciã qͣm mortẽ
peccatoris: si nolueritis me audire ut detis
qłam nomini meo. qd̃ ÷ horribile & tremen¬
dum ingentib: uidelicet ut peniteat uos
talia egisse: mittã inuos uerã egestatẽ: ut
iam ñ mentiendo. s coacti de penuria dica¬
tis. Ecce de labore. Q. maledicam inqͥt bene¬
benedictionẽ possidetis. Qm̃ ñ posuistis suꝑ
cor: hoc ÷ noluistis audire. ⁊ agere q̃ uob̃ dic¬
ta funt. Possumꝰ tropologice maledictũ dolo¬
sum int̾pretari ppłm iudeoꝵ: qͥ cũ haberent
egregiũ masculũ ⁊ inmaculatũ agnũ dñm
saluatorem: & õium ꝓpħarum uocib eẽnt
p̃moniti. ut illũ susciꝑent. ⁊ immolarent

Expanded text:
dixerunt: « Ecce de labore, » et ostendit eos dodixerunt: « Ecce de labore, » et ostendit eos dolose obtendere paupertatem, cum haberent optima, et vota facientes offerunt vilia. hoc, o sacerdotes. Si nolueritis audire, ein vos egestatem. » Fecistis, inquit, quod impium est, sed quia malo poenitentiam quam mortem peccatoris, si nolueritis me audire, ut detis gloriam nomini meo, quod est et horribile et tremendum in gentibus, videlicet ut poeniteat vos talia egisse, mittam in vos veram egestatem, ut jam non mentiendo, sed coacti penuria, dicatis: « Ecce de labore. » « Et maledicam beneossidetis, quoniam non posuistis super cor, hoc est noluistis audire et agere quae vobis dicta sunt. Possumus tropologice maledictum dolosum interpretari populum Judaeorum, qui cum haberent egregium masculum et immaculatum agnum Dominum Salvatorem, et omnium prophetarum vocibus essent praemoniti, ut illum susciperent, et immolarent,
Abbreviated transcription (Latin):
re. neq multitudinẽ uictimarũ: s mundã
offerentiũ uoluntatẽ. Sane m̃sam hic ñ eam
debemꝰ putare. suꝑ qͣm panes ꝓposicionis po¬
nebant᷑: s altare in qͦ sacͥficia incendebant᷑.
Qd̃ innuit᷑ manifeste cũ dr̃: cum igne qͥ illd̃
deuorat. Neq enĩ panes illos ignis assumebat:
s a sac̾dotib comedebant᷑. Uł certe ita pot̾
illud deuorat. Quid inqͥunt ꝓdest si opti¬
ma offeramꝰ ÷ qualiacũq enĩ fuerint: igne
consumenda st̃. Ꝙ dixistis. Ecce de labore:
cũ hostias dño offerrent coacti ⁊ tͥstes: dice¬
in longo itinere consumpsimꝰ. Qualiacũq
habemꝰ. offerimꝰ. Hȩc dicentes. ex fufflabars
sua sacͥficia: id ÷ exfufflatione digna facie¬
bant. Quidã codices hñt: exsufflastis me.
Ut sit sensus. Non sacrificio: s mͥ cui sacri¬
cabatis fecistis iniuriã. Quã obrem. ñ susci¬
piam illd̃. Maledictus dolosus. qͥ hab& ingre¬
ge suo masculũ. ⁊ uotũ faciens. immolat

Expanded text:
timarum, sed mundam offerentium voluntatem. Sane mensam hic non eam debemus putare super quam panes propositionis ponebantur, sed altare in quo sacrificia incendebantur, quod innuitur manifeste, cum dicitur: « Cum igni qui illud devorat. » Neque enim panes illos ignis assumebat, sed a sacerdotibus comedebantur. Vel certe ita potesillud devorat; quid inquiunt prodest, si optima offeramus? Qualiacunque enim fuerint, igne consumenda sunt. « Et dixistis: Ecce de labore, cum hostias Domino offerret, coacti et tristes dicein longo itinere consumpsimus, qualiacunque habemus offerimus. Haec dicentes, exsufflabant sua sacrificia, id est exsufflatione digna faciebant. Quidam codices habent, « exsufflastis me, » ut sit sensus: Non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem non suscipiam illud. « Maledictus dolosus, qui habet in grege suo masculum,
Abbreviated transcription (Latin):
menta male tractatis: me cuiꝰ sunt sacra¬
menta iuolatis. Qd uͦ seguit᷑. in eo qd̃ dici¬
tis m̃sa dni despecta ÷ pot̾ sic exponi: qd̃
illud altare qd̾ fecerant reu̾si de captiui¬
tate: ñ erat eiꝰ głe cuius fuerat antiquum.
Idõq dicebãt despectam ẽẽ m̃sam dnĩ:
tanqͣm religioni de ẽet scĩtas. cui deerat.
ambicio: cũ e contͣ ds̃ noi altaris ornatũ.
s offerentis deuocionẽ requirat. S ⁊ altio¬
re sensu. increpat diuinꝰ sermo sac̾dotes
drũ panẽ pollutum. Cũ uidelicet ⁊ indig¬
ni ad altare accedunt. ⁊ polluta conscien¬
tia mundũ sanguinẽ bibunt: ⁊ sacͦ scm̃
panẽ inguinato ore ꝑcipiunt. Sicq fit.
ut despiciat᷑ mensa dĩ quȩ ꝑse scã ẽ: ꝓ mi¬

Expanded text:
tis, me, cujus sunt sacramenta, violatis. Quod vero sequitur: « In eo quod dicitis: Mensa Domini despecta est, » potest sic exponi, quod illud altare quod fecerant reversi de captivitate, non erat ejus gloriae, cujus fuerat antiquum, ideoque dicebant despectam esse mensam Domini, tanquam religioni deesset sanctitas, cui deerat ambitio, cum econtra Deus non altaris ornatum, sed offerentis devotionem requirat. Sed et altiori sensu, mini panem pollutum, cum videlicet indigni ad altare accedunt, et polluta conscientia mundum sanguinem bibunt, et sacrosanctum panem inquinato ore percipiunt; sicque fit, ut despiciatur mensa Domini, quae per se
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ iam supͣ breuit᷑ dictũ ÷. ppłs qͥde cap¬
tiuitate reu̾sus fuerat. tantũ altare fortuitis
⁊ impolitis lapidib edificauerant. S qr tem¬
pli ornam̃ta deerant: putabant minorem
in eo ẽẽ cultũ religionis. Loquit᷑ gͦ ad eos dñs:¬

Expanded text:
Sicut jam supra breviter dictum est, populus qui de captivitate reversus fuerat, tantum altare fortuitis et impolitis lapidibus aedificaverat, sed quia templi ornamenta deerant, putabant minorem esse in eo cultum religionis. Loquitur ergo ad eos D
Abbreviated transcription (Latin):
lis q̃ preruptis hinc inde montib scinditur:⁊
usq ad montẽ tẽpli qͥ sc̃s ÷ suã uoraginẽ tra¬
het. Et fugietis sic̃ fugistis a faciȩ trȩ motus.:
in dieb orie regis iuda. Tangit historiã illius
temporis qñ orias rex iuda qͥ alio noĩe dictꝰ:
ararias inclitum sac̾dotium sͥ uendicare cona

Expanded text:
lis, quae praeruptis hinc inde montibus scinditur, usque ad montem templi, qui sanctus est, suam voraginem trahet. « Et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus in diebus Oziae regis Juda. » Tangit historiam illius temporis, quando Ozias, rex Juda, qui alio nomine dictus est Azarias, illicitum sacerdotium sibi vindica
Abbreviated transcription (Latin):
brare. Tunc tanta ex phialis exibit boni
odoris fraglantia: ut nullus sit qͥ mercimonia
in domo dnĩ audeat exercere: ⁊ uendere
ibi boues. ⁊ oues. ⁊ columbas. Timebunt enĩ
ne sic̃ tunc fecit flagellum de restib. ⁊ õs
eiecit de templo: sic nc̃ spaliter ueniens.
ne farios m̃catores excludat a templo suꝑ¬

Expanded text:
brare. Tunc tanta ex phialis exhibetur boni brare. Tunc tanta ex phialis exhibetur boni odoris fragrantia, ut nullus sit qui mercimonia in domo Domini audeat exercere, et vendere ibi boves et oves et columbas: timebunt enim ne sicut tunc fecit flagellum de resticulis, et omnes ejecit de templo, sic nunc spiritualiter veniens nefarios mercatores excludat a templo su
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. Dilectꝰ ms̃ descendit in ortũ suũ ad phi¬
alas aromatũ: ut pascat᷑ in ortis ⁊ lilia colli¬
gat. Piniale nãq aromatũ. receptacula suis
scãrum animarũ: plena uirtutũ ⁊ mun¬
darũ orationũ aromatib: de qͥb cotidie dnõ
bonꝰ odor diffundit᷑. Cũ uͦ lebetes conu̾si fu¬
erint in phialas. ⁊ carnalia sp̃ãlib ꝑmuta¬
⁊ ubi sunt confitentes. hoc ÷ laudantes
dñm. Q uenient om̃s iminolantes: ⁊ sci¬
ment ex eis & coquent in eis: ⁊ ñ erit mer
cator ultra indomo dñ exercituũ in die
illa. Cum inqͥt lebetes u̾si fuerint in phia¬
las:  carnalis sensus in sp̃alis intelligentie
subtilitatem tͣnsierit: tc̃ uenient oms un¬
molantes dño. hoc ÷ se ipsos holocaustũ ac¬
ceptabile facientes: ⁊ sument ⁊ coquent
un eis carnes uictimarũ: ut quicqͥd in eif¬
fluxum ẽ. excoquat᷑ igne scĩ spc̃. Nam ⁊ in
lege ꝓhibem̃ carnes agni paschalis comede¬
re: hoc ÷ pascha cum iudeis carnalit̾ cele¬

Expanded text:
 Dilectus meus descendit in hortum suum ad phialas aromatum, ut pascatur in hortis et lilia colligat. Phialae namque aromatum receptacula sunt sanctarum animarum, plena virtutum et mundarum orationum aromatibus, de quibus quotidie Domino bonus odor diffunditur. Cum ergo lebetes conversae fuerint in phialas, et carnalia spiritualibus permutat visio pacis, et ubi sunt confitentes, hoc est laudantes Dominum. « Et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et nator ultra in domo Domini exercituum in die illo. » Cum inquit lebetes versi fuerint in phialas, et carnalis sensus in spiritualis intelligentiae subtilitatem transierit, tunc venient omnes immolantes Domino, hoc est seipsos holocaustum acceptabile facientes. Et sument et coquent in eis carnes victimarum, ut quidfluxum est, excoquatur igne sancti Spiritus. Nam et in lege perhibemur carnes agni paschalis crudas comedere, hoc est Pascha cum Judaeis carnaliter cele
Abbreviated transcription (Latin):
In illa die aduentꝰ eius ñ erit lux s frigꝰ ⁊ ge¬
lu: refrigescente in oĩb caritate: & calore fidi
intepescente. Postqͣm aũ om̃s reꝓbi dãpnati.
frigꝰ suũ in inferno geluq portauerit: erit
una dies ⁊ ꝑpetua sc̃orum: ñ dies neq nox: ne¬
cendum ꝑdiem: nec splendor lune illumina-¬
bit te: s ds̃ tuus erit tibi inlucem sempit̾nã.
E psalmista. Melior ÷ dies una in atriis tuiˢ:
suꝑ milla. E in tempore uesꝑe erit lux: id ÷¬

Expanded text:
in illa die adventus ejus non erit lux, sed frigus et gelu, refrigescente in omnibus charitate et calore fidei intepescente. Postquam omnes reprobi damnati frigus suum in inferno geluque portaverint, erit una dies perpetua sanctorum, non dies neque nox, necendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, sed Deus tuus erit tibi in lucem sempiternam. » Et Psalmista: « Melior est dies una, etc. » « Et in tempore vesperi erit lux;
Abbreviated transcription (Latin):
aisciplina ÷ cȩlestis magisterii: qua insanienᷤ
uihido. ⁊ petulans lasciuia refrenat᷑. De qua
psalmista. In chamo ⁊ freno: maxillas eoꝵs
constringe. Hoc frenũ in ore equi ponitur:
ut relictis erroris anfractib. recta gradiat᷑
uia: a mollia ad sedendũ terga p̃beat salua¬
tor. Talia ornamenta ⁊ tale frenum. auro
argentoq id ÷ sensu ⁊ eloquio decorata. scã
sunt corda: dnõ ⁊ eiꝰ cultui ꝓpͥe consecrata.
Sane qd̾ in libello exaltacionisscẽ crucis
legit᷑. hoc tunc impletũ fuisse qñ helena
augusta mat̾ constantin imꝑatoris clauos
dĩce crucis iussit fieri saliuares infreno

Expanded text:
disciplina coelestis est magisterii, qua insaniens disciplina coelestis est magisterii, qua insaniens libido et petulans lascivia refrenatur; de qua Psalmista: « In chamo et freno maxillas eorum constringe. » Hoc frenum in ore equi ponitur, ut, relictis errori anfractibus, recta gradiatur via, et mollia ad sedendum terga praebeat Salvatori. Talia ornamenta et tale frenum, auro et argento, id est sensu et eloquio decorata, sancta sunt Domino, et ejus cultui proprie consecrata. Sane quod in libello inventionis sanctae crucis legitur, hoc tunc impletum fuisse, quando Helena Augusta, mater Constantini imperatoris, clavos Dominicae crucis fieri salivares in freno
Abbreviated transcription (Latin):
habens lum̃ preuium. qͦd dic̃: ambulate
dum lucẽ habetis: nec pot̾ hab̾e gaudium
de spe futuroꝵ: ideo ñ ueniet suꝑ euꝰ ym¬
ber celestis benedictionis. Hoc erit peccatũ
egypti: & hoc peccatum omniũ gentiũ quȩ
ñ ascenderint ad celebrandam festiuitatẽ
tab̾naculorum: ammanitarũ scilicet: moa¬
bitarum: assyriorum: caldeorum: cet̾arũq
gentium: ꝑ quas designant᷑ qui eligunt ꝑ¬
man̾e inerrorib suis: & nolunt egredi de
t̾ra sua ut ueniant ad societatẽ ȩccłȩ: & effi¬
ciant᷑ isrłite & ciues cȩlestis iherłm. In die
illa erit quod suꝑ frenũ equi ẽ. scm̃ dnõ. &
cet̾a. Ebrei more suo uixta litt̾am dicunt.¬
qd̃ cum rex eoꝵs uen̾it ⁊ regnau̾it in aurea
herłm pace cuncta obtinente: ñ erit opus
equis aut equitatu: s frena ⁊ ornatꝰ falero¬
xum. ad cultum dni tnsferent᷑. O in eo qd̃¬
ar suꝑ frenum equi: omũe bellicũ ornatum
intelligimꝰ. Scdm sensum misticũ. frenum

Expanded text:
habens lumen praevium, quod dicit: « Ambulate dum lucem habetis. » Non potest habere gaudium de spe futurorum. Ideo non veniet super eum imber coelestis benedictionis. « Hoc erit peccatum Egypti, et hoc peccatum omnium gentium quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernaculorum. » Ammonitarum, scilicet et Moabitarum, Assyriorum, Chaldaeorum, caeterarumque gentium, per quas designantur qui eligunt permanere in erroribus, et nolunt egredi de terra sua, ut veniant ad societatem Ecclesiae, et efficiantur Israelitae, et cives coelestis Hierusalem. « In die illa erit quod super frenum equi est, sanctum Domino. » Hebraei more suo juxta litteram dicuntquitate rex eorum venerit, et regnaverit in aurea Hierusalem, pace cuncta obtinente, non erit opus equis aut equitatu, sed frena et ornatus phalerarum ad cultum Domini transferentur; et in eo qr frenum equi, » omnem bellicum ornatum intelligamus. Secundum sensum mysticum, frenum
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitas uirtutũ: qͥb decorat᷑ eccl̃a. Ꝙ sic
erit ruina equi ⁊ muli: & cameli ⁊ asini.
& omniũ ium̃toꝵ quȩ fuerint in castris il¬
lis. Iuxta riunã hanc. omĩa mala q̃ pͥus con¬
tra eccłiam dimicabant p̃dicunit᷑ corruere:
ut bona repente. consurgant. Qͥ priꝰ fuerat
equus impaciens. ad libidinẽ: corruit in eo
luxuria ⁊ surgit castitas: & incipit. habere
sessorem dĩn. Qi priꝰ erant muli steriles.⁊
spãlem sobolem: & dr̃ eis. Filii tui: sic̃ nouel¬
la oliuarũ. Cameli qͥ gͣui gibbo p̃muntur.
ruminant qͥdem s ungulam ñ findunt:
significant eos qͦs gͣuia peccata depͥmunt.
Legunt scripturas: s q̃ ibi scrppta sunt ne¬
gligunt. Designant ⁊ iudeos qui legẽ di ru
credunt. Asini sunt inmundi: ñ resisten¬
tes passionib carnis suȩ. His oĩb utile ÷ ut
corruat in eis qd̃ male stabat: q̃tinꝰ surgen¬
tes mansuetũ inse suscipiant dm̃: a qͦ indu¬
cant᷑ in cȩlestem iherłm. Et om̃s qͥ reliqui

Expanded text:
diversitas virtutum quibus decoratur Ecclesia. « Et sic erit ruina equi, et muli, et cameli, et asini, et omnium jumentorum, quae fuerint in castris illis, sicut ruina haec. » Omnia mala quae prius contra Ecclesiam dimicabant, praedicuntur corruere, ut bona repente consurgant. Qui prius fuerat equus impatiens ad libidinem, corruit in eo luxuria, et surgit in eo castitas, et incipit habere sessorem Dominum; qui prius erant muli steriles, espiritualem sobolem, et dicitur eis: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Cameli, qui gravi gibbo premuntur, ruminant quidem, sed ungulam non findunt, significant eos quos gravia peccata deprimunt. Legunt Scripturas, sed quae ibi scripta sunt negligunt; designant et Judaeos, qui legem Dei rumcredunt. Asini sunt immundi, non resistentes passionibus carnis suae. His omnibus utile est ut corruat in eis quod male stabat, quatenus surgentes mansuetum in se suscipiant Deum, a quo inducantur in coelestem Hierusalem. « Et omnes, qui reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
Derelicte uxores a iuris isrłiticȩ & in uroꝵ
suoꝵs thoris alieuas coniuiges contẽplantes.
confugiebant ad di soliꝰ auxiliũ. ꝓstrate cum
lacͥmis ⁊ gemitu ante eiꝰ altare: tanqͣm cau¬
santes qd̃ ds talia fieri ꝑmit̾et: cũ eiꝰ omĩa
regant᷑ ꝓuidentia. Dic̃ gͦ qd̃ sacrificiũ sacͥ¬
dotum qͥ ista cõmiserunt ñ possit respic̾e:
nec aliqͥd de manu eoꝵ acciꝑe: impeditꝰ
⁊ uelud obrutꝰ fletib miseroꝵs. S illi suꝑbe
& tanqͣm nichil mali se scirent fecisse: int̾ro¬
gant qͣm ob causam sacͥficium de eorũ ma¬
nib ñ poss& acciꝑe. Quib respondet᷑. Quia
añs testificatꝰ ÷ inter te ⁊ uxorem puberta¬

Expanded text:
Derelictae uxores a viris Israeliticae, et in virorum suorum toris alienas conjuges contemplantes, confugiebant ad Dei solius auxilium, prostratae cum lacrymis et gemitu ante ejus altare, tanquam causantes, quod talia Deus fieri permitteret, cum ejus omnia regantur providentia. Dicit ergo quod sacrificium sacerdotum, nec aliquid de manu eorum accipere, impeditus et velut obrutus fletibus miserorum. Sed illi superbe et tanquam nihil mali se scirent fecisse, interrogant, « quam ob causam » sacrificium de eorum manibus non posset accipere; quibus respondetur: « Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem puberta
Abbreviated transcription (Latin):
mense septimo qͥnto decimo die mensis:
inmemoriã illiꝰ temporis. qñ indeserto ubi
ñ erant domꝰ. in tab̾naculis hospitabantur
tentes qr ñ habemus hic manentẽ ciuitatẽ
s futurã unquirimus: & ad eam toto deside

Expanded text:
se septimo, quinta decima die mensis, in memoriam illius temporis quando in deserto, ubi non erant domus, in tabernaculis hospitabantur tentes quia « non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus, » et ad eam t
Abbreviated transcription (Latin):
raminib: lingua in pedorem ⁊ saniẽ dissolu-¬
ta ẽ. Spiritalit qͥstat suꝑ pedes suos. ⁊ dicit
cũ psalmista. statuit dñs supͣ petrã pedes
meos: defluunt in eo carnalia uicia: ut
oriant᷑ sp̃ãles uirtutes. Oculi qͥmale ꝑ concu¬
piscentias u̾sabant᷑. cadunt ut meliores po¬
nant᷑: ⁊ dicat. Ad te leuaui oculos meos: qͥ
habitas incęlis. Lingua blasphemans dm̃
ut exstirpatis malis succrescant bona. In die
illa erit tumultus diũ magnꝰ in eis: ⁊ appre¬
hendet uir manũ ꝓximi sui. & cet̾a. Hȩc q̃¬
iudei ⁊ iudarrantes heretici ad litt̾am acci¬
piunt tͣnseuntes: referamꝰ sp̃alit̾ ad felici¬
tatem ȩccłȩ: qd̾ cũ illi fuerint subiecti sus¬
cepta fide. xͥ: fiat tumultꝰ ⁊ admiratio õĩum.
Intam subita rerũ mutacione: tt̃ app̃hen¬
det uir manũ ꝓximi: ⁊ conseret᷑ manꝰ cũ
manu illiꝰ: ut dextras mutue societatis sibi

Expanded text:
et lingua in pedorem saniemque dissoluta est. Spiritualiter, qui stat super pedes suos, et dicit cum Psalmista: « Statuit Dominus supra petram pedes meos, » defluunt in eo carnalia vitia, ut oriantur spirituales virtutes. Oculi, qui male per concupiscentias versabantur, cadunt ut meliores ponantur, et dicat: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis. » Lingua blasphema in Deum ut, exstirpatis malis, succrescant bona. « In die illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehendet vir manum proximi sui, et cJudaei et judaizantes haeretici ad litteram accipiunt, transeuntes referamus spiritualiter ad felicitatem Ecclesiae, quod cum illi fuerint hostes subjecti, suscepta fide Christi, fiat tumultus et miratio omnium in tam subita rerum mutatione. Et tunc apprehendet vir manum proximi sui, conseretur manus cum manu illius, ut dexteras
Abbreviated transcription (Latin):
Cum inqͥt conuictꝰ fuerit ille talis ꝓpħa qd̃
falsum locutꝰ ÷ in nomine diũ: rerum con¬
trario exitu. confundet᷑ ex falsa sua uisione.
Nec oꝑient᷑ pallio saccineo. Hic enĩ erat ha¬
bitus ꝓpħarum. Uestiebant᷑ cilicio cũ ppło
penitenciã annuntiabant: sic̃ legimꝰ fecis¬
se ysaiam ꝓpħam. Ergo pseudo ꝓpħa hunc
habitũ non audebit assumere ⁊ similare se
plum meũ ab adolescentia mea. Homo inqͥt

Expanded text:
Cum inquit convictus fuerit ille talis propheta quod falsum locutus est in nomine Domini, rerum contrario exitu, confundetur ex falsa sua visione, nec operietur pallio saccino. Hic enim erat habitus prophetarum: vestiebantur cilicio, cum populo poenitentiam annuntiabant, sicut legimus fecisse Isaiam prophetam. Ergo pseudopropheta hunc habitum non audebit assumere, et simulare se plum meum ab adolescentia mea. Et dicet
Abbreviated transcription (Latin):
minib suis: & lingua eoꝵ contabescet in ore
suo. Hic ꝑspicue ostendit᷑ uana ẽẽ omĩa quȩ
iudei de t̾rena iherłm oppinant᷑. Nam roma¬
funditꝰ deleuerunt: nec qͥcqͣm tale passi sunt.
Ceterũ de ꝑsecutorib ecclȩ qͥ omĩ instancia
adu̾sus eã pugnauert̃ dic̾e possumꝰ: qd̃ in eis

Expanded text:
ontabescet in ore ipsorum. » Hic perspicue ostenditur vana esse omnia quae Judaei de terrena Hierusalem opinantur. Nam Romafunditus deleverunt, nec quidquam tale passi sunt, Caeterum de persecutoribus Ecclesiae, qui omni instantia adversus eam pugnaverunt, dicere possumus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sui. dicens. Uerba amos qͥ fuit inpastorib the¬
cue q̃ uidit suꝑ isrł in dieb orie regis iuda:
ante duos annos t̾rȩ motꝰ. Hȩc iuxta hebreoꝵ
tͣdicionem ad litt̾am: q̃ omĩa illi putant in
mons iste diuisus fuerit in orientem ⁊ occiden¬
tem: hoc ÷ cũ gentes q̃ ꝑ orientem designant᷑
electe. ⁊ iudei qui ꝑ occidentẽ intelligunt᷑
fuerint rȩꝓbati: rursus alia scissura fiet aqui¬
lonaris partis ⁊ australis:⁊ aqͥlo iunget᷑ occi¬
denti: auster orientali plage sociabit᷑. Ꝙ ad
sinistram stabit cirtucisio: ad dext̾am ppłs
⁊ glatialem uentũ diabolus intelligit᷑. caput
oĩum reꝓboꝵs: qͥ ad sinistram collocandi sunt
in iudicio. Eaustrum uͦ dextrũ. solis semꝑ lu¬
ce ⁊ calore illustratũ. scĩ figurant᷑ caritate fer¬
uentes: & ueri solis grã refulgentes: qͥ ad dex¬
teram iudicis statuendi sunt. Hinc sponsa in
canticis canticoꝵ dic̃. Surge aqͥlo: ⁊ ueni
auster. Desiderans aqͥlonẽ frigidũ id ÷ diabo¬

Expanded text:
s, dicens: « Verba Amos qui fuit in pastoralibus Thecuae, quae vidit super Israel, in diebus Oziae, regis Juda, ante duos annos terraemotus. » Haec juxta Hebraeorum traditionem ad litteram, quae omnia illi putant in cum ergo mons iste divisus fuerit in orientem et occidentem, hoc est cum gentes quae per orientem designantur electae, et Judaei qui per occidentem intelliguntur fuerint reprobati, rursus alia scissura fiet aquilonis partis et australis, et aquilo jungetur occidenti, auster orientali plagae sociabitur, et ad sinistram stabit circumcisio, ad dexteram popuet glacialem ventum, diabolus intelligitur, caput omnium reproborum, qui ad sinistram collocandi sunt in judicio. Per austrum vero dextrum, solis semper luce et calore illustratum, sancti figurantur charitate ferventes, et veri solis gratia refulgentes, qui ad dexteram judicis statuendi sunt. Hinc sponsa in Canticis canticorum dicit: « Surge, aquilo, et veni, auster, » desiderans aquilonem frigidum, id est diabo