comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
famosum libellum si¬
ucdomisiucipublico
ul inquocumq locoig¬
rus repercrit antcorum¬
pat priusquã alt̾ inuciat
aut nulliconfitcatiu. in¬
uentum siucro non statunca¬
dem cartulas ulcorrupit uclis
consumpẜit s uim carum ma¬
nifestau̾it. sciat sequasianctorẽ
subiungandum sꝗic siquis d¬
notionis sucac solugis publice
custodiam gent nomensuum
profiteatur ⁊ ca quepfamosu
ꝓprioedicat itant absq ullatre¬
pidatõe accedat scicns qdsi asser¬
laudẽ maxima ⁊ p̾miũanraclor¬
ħuerbaonderit capitalipenaple¬
ctctur huiusmõiant libellus al¬
tius opioẽmnõ ledat. de ibi¬

Expanded text:
famosum libellum sive domi sive in publico vel quocumque loco ignarus reppererit, aut corrumpat priusquam alter inveniat, aut nulli confiteatur inventum. Sin vero non statim easdem chartulas vel corruperit vel igni consumpserit, sed vim earum manifestsubiugandum. Sane si quis devotionis suae ac salutis publicae custodiam gerit, nomen suum profiteatur et ea, quae per famosum proprio edicat, ita ut absque ulla trepidatione accedat, sciens quod, si adserlaudem maximam ac praemium a nosenderit, capitali poena plectetur. Huiusmodi autem libellus alterius opinionem non laedat
Abbreviated transcription (Latin):
genbꝰ nonrum pendis.
fluminis  niliualla fluẽ¬
tis depprus acuctustis n¬
sibo preterifas. pretq mo¬
remantiquitatis usurpa.¬
rut flammis coloco cõsuãt

Expanded text:
geribus non rumpendis. fluminis nili ulla fluenta de propriis ac vetustis usibus praeter fas praeterque morem antiquitatis usurpaverit, flammis
Abbreviated transcription (Latin):
domo cumlz ingenuuma pri
mam̃ctate fuisseconstabat qr
suꝑconflictu crminis symacho
conquiescatsiquamsanccuulẽ
peniroem idcm theumasius sibi
competere confidit uiditio pre¬

Expanded text:
domo eum, licet ingenuum, a prima tamen aetate fuisse constabit. quare super conflictu criminali Symmacho conquiescat. si quam sane civilem petitionem idem thaumastus sibi competere confidit, iudicio prae
Abbreviated transcription (Latin):
tiua sinanus uirandum solum
disñiam nullamiuim optinẽ
palan cst.
pr Tudices tam latisia¬
quam greca linguasñias pro¬
ferre possunt.

Expanded text:
tiva sententia iusiurandum solummdi sententiam nullam vim obtinere palam est. Iudices tam Latinaquam Graeca lingua sententias proferre possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pudhostes patrcḋ¬
bores suacrtitit etad te trasm¬
qz serus aut numor ycliqueĩt
filios ctexfilia suadefuncta cu¬
cumq scrus aut numcrincpo¬
tes cuis partis quam defuncta
filia supstes patruntorsrẽs suo
fuiss habituraduas partes con¬
scquenturnepotes ercadem fili
ius decus bonis agiturauim¬
culis scil siuc matrens corum
quorũquolegem scimus accr¬

Expanded text:
pud hostes patre deheres extitit sua et ad te transm sexus aut numeri reliquerit filios et ex filia diem functa cuiuscumque sexus aut numeri nepotes, eius partis, quam defuncta filia superstes patri inter fratres suos fuisset habitura, duas partes consequantur nepotes ex eadem filiaeius, de cuius bonis agitur, avunculis scilicet sive materteris eorum, quorum commodo legem sancimus, adcr
Abbreviated transcription (Latin):
similicquitate sancamus ni¬
si forteamaclogila murenda i¬
piis ncpotibꝰ uista se motis rõe
durit et hoc fuit legibꝰ approba¬
tum non solumantom suncesi¬
tus auus amanc defecent hocre¬
potibo que scimus iura sornao
nnc et preticrint ncpotes anti
auorum testõ et siquefilic po¬
terant. uł dcĩtul dc lũt̾ ꝯpetere

Expanded text:
mus: nisi forte avi ad elogia inurenda impiis nepotibus iusta se motos ratione dixerint et hoc fuerit legibus approbatum. Non solum autem si intestatus avus aviave defecerit, haec nepotibus quae sancimus iura servamurint et praeterierint nepotes aut avorum testamento et si quae filiae poterant
Abbreviated transcription (Latin):
est creditorum cum nõ cesre¬
quentissimo ordine fenerato¬
rms erquantitate debitica
trutinatur. ¶ pariaucquan¬
ticate debici inuontadispar
uo creditorum nũo tũcamp¬
liorps creditorumoptincat
itancqd pluribplaccat hoc

Expanded text:
est creditorum, cum non ex frequentissimo ordine feneratorum, sed ex quantitate debiti causa trutinatur. Pari autem quantitate debiti invenienda, dispari vero creditorum numero, tunc amplior pars creditorum obtineat, ut, quod pluribus placeat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reditite sibidelata cristimauer
aliãm aũt dcinprouisis debitis
et incorto ecitu perdinersas spẽ
cis impoĩto s eriam netereneẽ¬
stitutionem nonignoramus
quamdiius gordianus adpla¬
tonemscupsit demilitib quip

Expanded text:
reditate sibi delata existimaverunt, aliam autem de improvisis debitis et incerto exitu per diversas species eis imposito. sed etiam veterem constitutionem non ignoramus, quam divus Gordianus ad Platonem scripsit de militibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
solbcitudo adaugend
prouccandamq fidcicb¬
seruatoem iuns premio
afficioebet. siadulciscendã
cedemdominiin corrupti
probationib acstrenuoni¬
suconstitens ubertatemquam
his quidnorumcedem uindi¬
estctiam tuprotam ingentibuᷤ
menitis non exipo fro. sz aditõe

Expanded text:
sollicitudo ad augendam provocandamque fidei observationem iuris praemio adfici debet, si ad ulciscendam caedem domini incorruptis probationibus ac strenuo nisu constiteris, libertatem, quam his qui dominorum caedem vindiest, etiam tu pro tam ingentibus meritis non ex ipso facto, sed aditione
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃intermatreom familias cuuiᷤ
nr̾a suggestio meminitetgman
sis uiris lctiomboidom intelli¬
gi maritum et sponsum nitcret̃
criecitatione cõstituuois diuo¬
rum ietro principum tħodosu
etualc̃timani. qua caucturquid

Expanded text:
d inter matrem familias, cuius vestra suggestio meminit, et gesis iuris lectionibus idem intellegi maritum et sponsum niteretur recitatione constitutionis divorum retro principum Theodosii et Valentiniani, qua cavetu
Abbreviated transcription (Latin):
docebunt̃. sudinsciodomno
ꝯmiserint postremo supplitõ
deditos soluere ꝓpetrata cense¬
musqdsullli metuatq exorta¬
tõe dominorũiolentiã admi¬

Expanded text:
docebuntur, si id inscio domino conmiserint, postremo supplicio deditos luere perpetrata censemus. Quod si illi metu atque exhortatione dominorum violentiam admi
Abbreviated transcription (Latin):
aut sepius molentiamꝓpetra¬
se comuncẽturconstitutionuz
diualium peflateneanturut¬
cemu̾o nosseoportetqḋ graui
infamrasit notandus suuolo
stulit. automiserit ułimpitm¬
tatidoauerit. aut molliorem
quam prestituimus penam
protulerit.
est rapere eteiquirapuent Ra¬
ptam scientem delictum ser

Expanded text:
aut saepius violentiam perpetrasse convincentur, constitutionum divalium poena teneantur. Iudicem vero nosse oportet, quod gravi infamia sit notandus, si viostulerit omiserit vel impunitate donaverit aut molliorem puam praestituimus poenam protulerit. est rapere et ei qui rapuerit rapta scientem delictum ser
Abbreviated transcription (Latin):
utpamplioẽs homincs ꝑfectis¬
simaueritas rcucleturcumat
isquialiquid exuoluntate de¬
functilucratur et maxime ip̃e
Ihrs cii sũma auctoritas totrꝰ¬

Expanded text:
ampliores homines perfectissima veritas reveletur. Cum autem is, qui quid ex voluntate defuncti lucratur, et maxime ipse heres, cui summa auctoritas tot
Abbreviated transcription (Latin):
intute ꝑlibertatem asscritur
ad scrccepit que siaffermatoem
suam non inmpleat incgcussuz
possessionis ius optincbis

Expanded text:
vitute in libertatem adseritur, ad se recipit. Qui si adfirmationem suam non impleat, inconcussum possessionis ius obtinebis
Abbreviated transcription (Latin):
tiuenditdem fccisse subspert¬
tipicndi ꝙ defrumento fecĩs
amincra nominartris ꝓpoa
nctus causa fcãm desieiten
telligisad ratium nõ habend

Expanded text:
ti venditionem fecisse sub spe recipiendi, quod de frumento fecerasa munera nominareris, proponas metus causa factam desideres, intellegis ad ratum non habendum
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliumobligatõituc copesitse¬
cuntas quaconuentus defendi
potes.
pitobligatõem cum ciꝑ excepti¬
onem uelleian senatusconsul¬
tsuccurratur creditoriotrapo¬
res debitores rescissoria actio
datur.

Expanded text:
auxilium obligationi tuae cohaesit securitas, qua conventus defendi potes. pit obligationem, cum ei per exceptionem Velleiani senatus consulti succurratur, creditori contra priores debitores rescissoria actio datur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiadere possũt qd scillis negent
ntmamillis prodest instr usui
abstinere qui nomip̃imachinã¬
⁊ tores falsicedicuntur ⁊ quos pe¬
scuitirem legis cornelie incide¬
nnt non possut defensi ces ci
recusando gimenciutare.
mpr. I ĩdocueris apud pre
sidem proumtie ab intestato ce
heredemcius extitisse ciquico¬
dicillos scripseratordinanum
est ut in hereditatis possessicẽ¬
ꝯstitutus fidei comissa prebãs
que ire relictasunt nisiconsi¬
lium estcodicillos falsos argue¬
re. qd sicriminaliter ceptumn¬
ditiu minteruentu indulgẽtic
sopĩfum est hes tnresidiamm
dagatõcm ⁊ potes defidescriptẽ
ciuiliter daqueri.

Expanded text:
evadere possunt, quod se illis negent uti. nam illis prodest instrumenti usu abstinere, qui non ipsi machinatores falsi esse dicuntur et quos peseveritatem legis Corneliae inciderunt, non possunt defensiones eius recusando crimen evitare. PP. Isidem provinciae ab intestato te heredem eius extitisse, qui codicillos scripserat, ordinarium est, ut in hereditatis possessione constitutus fideicommissa praebeas, quae iure relicta sunt, nisi consilium est codicillos falsos arguere. Quod si criminaliter coeptum interventu indulgentiae sopitum est, habes tamen residuam indagationem, potest de fide scripturae civiliter quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
nitium extendi oporteret cum
non exemplis.s segib iudica¬
dumest ncesicognitionales
sint amplissime prefecture ul
alicuius magr̃atus prolatesẽ¬
tentieszomnes iudices nios:
uitatem et legum et iustirie se¬
qui uestigia icimus.

Expanded text:
itium extendi oportet, cum non exemplis, sed legibus iudicandum est, nec si cognitionales sint amplissimae praefecturae vel alicuius maximi magistratus prolatae sententiae: sed omnes iudices nostros veritatem et legum et iustitiae sequi vestigia sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr ¶Ta demũ suplicepse¬
quenda quamtibi materma¬
dauit. accionem intentare pos¬
sis sicumprimo litẽ ꝯtestareris
nonesttibico nomincoppoita
prescriptio  militieod nec cum
appellatio agl̃tur tibi obicipot
nam suntegra res est ratio ppc¬
tucdci acecptam tibi nonpm¬
tit alio nomine accõcm inten
tentia adusus te litauiris yõc¬
subsisticqd adũsaria tua mĩor
dampnis subucnire non mre¬
bprosperegestis obecosucu. S¬
mpr. Itemteredemisse ꝯtra
bonos mores precib manife¬
ste professus es cumpcuratõs
quidem suscipe qd offitium gͣ¬
tuitu eẽ debebit nõsit res illici

Expanded text:
 Ita demum super lite persequenda, quam tibi mater mandavit, actionem intendere potes, si, cum primo litem contestareris, non est tibi eo nomine opposita praescriptio militiae: quod nec, cum appellatio agitur, tibi obici poterit. Nam si integra res est, ratio perpetui edicti acceptam tibi non permittit alieno nomine actionem intententia adversus te lata iuris substiti, quod adversaria tua minor damnis subvenire, non in rebus prospere gestis obesse . Litem te redemisse contra bonos mores precibus manifeste professus es, cum procurationem quidem suscipere  quod officium gratuitum esse debet non sit res illici
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iratertuus non bent¬
ideo atutelaulcura excusande¬
bet qd̾ oculum anusit proinde
intelligis munus susceptu
cumdescrere non posse.

Expanded text:
. Frater tuus non ideo a tutela vel cura excusari debet, quod oculum amisit. proinde intellegis munus susceptum eum deserere non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
umemerserit.sincprounaꝑ
ent sine proaliquo corpore
uissionem quidemsolitam
prare. litemaũt ultenus mi

Expanded text:
um emerserit, sive pro una erit sive pro aliquo corpore iussionem quidem solitam praestare, litem autem ulterius mi
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Sifilius cuus inpta¬
it tua estres acquisitas tibiali¬
cnare non potiutquem sipie¬
catem paridebitam non agro¬
scitcastigareuire patricptaris
non probibens antiore ixme¬
dio usurus simpancontuma¬

Expanded text:
. Si filius tuus in potestate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore remedio usurus, si in pari contuma
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. S iacreditrice iurepig̃
petitionis adũsus creditricem
breuirepotes.siccumuendid¬
rit  decuictõe rcipromisit ulctiã
dolomalo cumscurt prudensq
trituo cui successistiuenndedit
nam sicutgenus huiusmodi õ¬
cc̃tus  inscim c̾ditorem rũculo
cuictioĩs nõ astringitata cum
quifraudemad punt uł decepit

Expanded text:
. Si a creditrice iure pignpetitionem adversus creditricem habere iure potes, si, cum vendiderit, de evictione rei promisit vel etiam dolo malo, cum sciret prudensque patri tuo, cui successisti, venumdedit. Nam sicut genus eiusmodi contractus inscium creditorem vinculo evictionis non adstringit, ita eum, qui fraudem admisit vel decepit,
Abbreviated transcription (Latin):
sidubitatio inlicib oriatur
⁊ sese non c̃c ydoc̃os ulsuffi¬
cientes ad decisioem litis il¬
li cxistiment. adnos decurri

Expanded text:
si dubitatio in litibus oriatur et sese non esse idoneos vel sufficientes ad decisionem litis illi existiment, ad nos decurri
Abbreviated transcription (Latin):
nem probeturstare finitis con¬
uenit qd siminorfint ncctp̃s
mintegrum restitutiom prefi¬
nitumad hucexcessit:mmin

Expanded text:
nem probetur, stare finitis convenit. Quod si minor fuit nec tempus in integrum restitutioni praefinitum adhuc excessit, an
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Qusquis ac¬
cusatoritum iniuditi¬
um subscra ꝑgoc detule¬
rit si intrastatu̾tum tp̃s
accãtõem ceptam psequi
supseterit utqd̃ estcontua¬
cius nltimo die adẽc negle¬
u̾it quartabonorimomum
parte multatus acͦulcos ꝯsultis¬
sime legis incurrat scil immirẽ¬
mp̃r. Nouint iuidices: cuili
dilatȯib non negatis p̾ccde̾ti¬
bscil inscriptionib in traccr¬
cum tp̃s criminales cãs limitã¬
das quo emerso subet accãtor¬
tãasipsona iulior fucritcuidã¬
pnum fameno sit iniuria pe¬
nam paciatur cxilu nisi forte
intrastatuti tp̃ris metas con¬
sensus ꝑtium abolitoem popo¬
scenit. mindicumañt debet c̃e
diligentia ut sinulla ratiõbi¬
lis arco ułabaccatoredilatio
postuletur urgeant taliũcãꝵ
notocm nõ exꝑectatis moris

Expanded text:
. Quisquis accusator reum in iudicium sub inscriptione detulerit, si intra certum tempus accusationem coeptam persequi supersederit vel, quod est contumacius, ultimo die adesse neglexerit, quarta bonorum omnium parte multatus aculeos consultissimae legis incurrat, scilice. Noverint iudices cuilibdilationibus non negatis praecedentibus scilicet inscriptionibus, intra certum tempus criminales causas limitandas: quo emenso subeat accpersona vilior fuerit, cui damnum famae non sit iniuria, poenam patiatur exilii, nisi forte intra statuti temporis metas consensus partium abolitionem poposcerit. In iudicum autem debet esse diligentia, ut, si nulla rationabilis a reo vel accusatore dilatio postuletur, urgueant talium causarum notionem non expectatis moris
Abbreviated transcription (Latin):
morie prĩcipe ⁊ iustissima ostitr¬
tio ꝯscriptac tam hũanitatis ꝙ̃
beninolentie plenantncquis
aligiũ subeat debitũcessi oẽmeũ
fcacticamplius oscquaturade

Expanded text:
e principi iustissima constitutio conscripta est tam humanitatis quam benivolentiae plena, ut ne quis alienum subeat debitum cessione in eum facta et amplius consequatur a
Abbreviated transcription (Latin):
tes scimus nc̃ilicere ꝑtem quidẽ
debiticedẽ pecunns acceptis que¬
cumas suscipere publice aũt si¬
mulatam donatõem celebrare
s undiq purametnodissimu¬
moĩem̃cessioni nõadu̾sam
siquis añt occulte aliud quide
agere coãtur.⁊ pecumas propte
accepit⁊ uendidit ꝑticulatim
actoes.ꝑtim aũtdonare simlat
uł ip̃iqͥdem qui cmptõem actõi¬
ꝑtom subiit ul forsitan aliis ꝑ
suppoĩtamꝑsoa: qr et hoc sepiue
ppctratum cẽdidicimus huius¬
mõĩmachinatõem penitus am¬
putamus ut nichamplius ac¬

Expanded text:
tes sancimus nulli licere partem quidem debiti cedere pecuniis acceptis et vecunias suscipere, publice autem simulatam donationem celebrare, sed undique puram et non dissimumodi enim cessionibus non adversamSi quis autem occulte aliud quidem agere conatur et pecunias pro parte accepit et vendidit particulatim actiones, partem autem donare simulat vel ipsi, qui emptionem actionis subiit, vel forsitan alii per suppositam personam quia et hoc saepius perpetratum esse didicimus, huiusmodi machinationem penitus amputamus, ut nihil amplius ac
Abbreviated transcription (Latin):
latumtecc promiscris uł appella¬
tões ate incerpoite acsollẽpmias
pleta fuint nichpost hac tibi qd̃¬
ubet sp̃aie ac requisitu ułquib¬
cumq modis fauoris gram pre¬
ferens audiendum est sz obser¬
uandumẽut uixta priorastatu¬
ta sollepngtis morecxptoge¬
st⁊ ad comi̾tatũomniadingan

Expanded text:
te esse promiseris vel appellationis a te interpositae sollemnia completa fuerint, nihil posthac tibi quodlibet speciale ac requisitum vel quibuscumque modis favoris gratiam praeferens audiendum est, sed observandum, ut iuxta priora statuta sollemnitatis more expleto gesta ad comitatum omnia dirigan
Abbreviated transcription (Latin):
linegõ libellis appellatorus obla¬
tis. ant carcers crutiatus antcui¬
⁊ contumelias perferat appellatoͬ
meystatum debentoptinere ut p̃t
prouocatoes inctistodia si fidepis¬
soris ydõcicopiamnohant perse

Expanded text:
ili negotio libellis appellatoriis oblatis aut carceris cruciatus aut cui vel etiam contumelias perferat appellator,men statum debent obtinere, ut post provocationem in custodia, si fideiussoris idonei copiam non habeant, perse
Abbreviated transcription (Latin):
maiores quicmancipa tocindo¬
nant residcre exceptis et in hoc
caucastresibo etquasi castresib
exhac c̃adiminuitu: siconimy
libens cuuiscumq secus aliqd
domni aufcretur et patrib a
cipatõc sibiparentes hoc min¬
memancipatõc huic premio
renuntiauerint ułdonatione
fcasese abhirusmõibenefitio a¬
licnaiunt ⁊ in libos h tnstulint
maneread cos⁊ tacentes ius et
boneficum ususfreretinendi¬
nt postobitum corum etususf̾.
tacitas y pothecas camucteres
leges inquibustamcertis ca¬
sib introduxerunt quam nos
mmaterms boms ceterisq q̃
sernare necesse est etdubita bac
exquoypothecas competere
stumestopendiosa narra tõc ir¬
torprctanur untium gerende
ul descitride  adyninistrationiꝰ

Expanded text:
maiores qui emancipationem donant residere: exceptis et in hoc casu castrensibus et quasi castrensibus ex hac causa diminuitur. sic enim nec liberis cuiuscumque sexus aliquid dominii auferetur et patribus acipatione sibi parentes hoc minin emancipatione huic praemio renuntiaverint vel donatione facta sese et ab huiusmodi beneficio alienaverint et in liberos hoc transtulerint, manere ad eos etiam tacentes ius et beneficium usus fructus retinendi, ut post obitum eorum et usus frtacitas hypothecas tam veteres leges in quibusdam certis casibus introduxerunt quam nos in maternis ceterisque, quas servare necesse est, et dubitabatur, ex quo hypothecas competere stum est, compendiosa narratione interpretamur initium gerendae vel deserendae administrationis
Abbreviated transcription (Latin):
pnatum est iterato presentis
dimesanctionis tenoremo¬
disomibo prohibenns pcan¬
diquoq imposterũ suꝑ talico¬
ingio ĩmopecius ꝯtagio cũc¬
tis lñiamtenegamus ut un¬
quisq cognoscat impetratõe
quoq reicuius est denegata pẽ¬
titionecsipsubreptoempost i

Expanded text:
natum est, iterato praesentis divinae sanctionis tenore modis omnibus prohibemus. Precandi quoque in posterum super tali coniugio, immo potius contagio, cunctis licentiam denegamus, ut unusquisque cognoscat impetrationem quoque rei, cuius est denegata petitio, nec si per subreptionem post
Abbreviated transcription (Latin):
ternas materlibens comunib
sgruare p̾cepta c̃ hoc c̃ubi morte
maritimniodissoluto mulicr
adalias nptias pucrũt nel uͥ¬
res ut maternas patrem liberi
hocc̃enim mortem mulicrisn
mĩno dissoluto iuradalias nu¬
ptias nonit siħrditatẽçius pa

Expanded text:
ternas mater liberis communibus servare praecepta est hoc est ubi morte mariti matrimonio dissoluto mulier ad alias nuptias venit vel ubi ut maternas patrem liberis hoc est ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si
Abbreviated transcription (Latin):
mantiad eamdeuoluta sũt ser¬
mulicris ad cum deuolutasunt
antenuptias ułpromulicredo
nuptias donateutassolet fien
indotc̃ amuliort redigantiuri¬

Expanded text:
mariti ad eam devoluta sunt sermulieris ad eum devoluta suntante nuptias vel pro muliere dotnuptias donatae, ut adsolet fieri, in dotem a muliere redigantur
Abbreviated transcription (Latin):
lus et dcconuctu negoatorum
illicitonłartificum ergalabor¬
aliorumq nec nonbalncato¬
rum prohibitis illicitisq pacti

Expanded text:
liis et de conventu negotiatorum illicito vel artificum ergolaborumque nec non balneatorum prohibitis illicitisque pacti
Abbreviated transcription (Latin):
da int̃dicto nñu fiͣtusus nõ
prohibetur tnctiam legeulia ȯ
inpublicoiditio institucreac¬
cusacoonet suppresso  testo cum
exintdicto detabulis cehibẽdis
fũt accum nichominus crlege
cornclia test̾aria pot̾it crimen ĩ¬
ferre ⁊ cumlibertus sedicit inge
tiacrio ⁊ legis fame ꝯstitutio ⁊
tio intencatasit palteram que
superit iudicatum liccat yetrac¬
bigitorr ctiamflicmmen dequo
liter eẽ repetendum. Rqimine

Expanded text:
da interdicto unde vi erit usus, non prohibetur tamen etiam lege Iulia de vi publico iudicio instituere accusationem; et suppresso testamento cum ex interdicto de tabulis exhibendis fuerit actum, nihilo minus ex lege Cornelia testamentaria poterit crimen inferri; et cum libertus se dicit ingenti actio et legis Fabiae constitutum. tio intentata sit, per alteram quae supererit iudicatum liceat retracbigitur etiam falsi crimen, de quo liter esse repetendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. ¶ lensqͣ prudẽ¬
tium generaliter defim¬
tum estquociens dere fa¬
miliari ꝯ curł. ⁊ criminal
petit actiontraq licere
experin siucprius crimina¬
lis sinecunlis actiomoncat
necsicunlicer fucritactum cri¬

Expanded text:
prudentium generaliter definitum est, quotiens de re familiari et civilis et criminalis competit actio, utraque licere experiri, sive prius criminalis sive civilis actio moveatur, nec si civiliter fuerit actum, cri
Abbreviated transcription (Latin):
res qui nõ testõdatisunt admiri¬
strandip̃tatem. nisi sacisdatõe e¬
missa saluam tucelam forenon
hre. sugitur tucor quipro tutela
noffitio nõ cau̾at iuditio exem¬
ptus ẽ adusus eum latasñia iu
ntuo officẽ nõ potuit neccaqye
abeo gesta sunt ullam firmita¬
temobuinẽt frustraigiturĩm¬

Expanded text:
res, qui non testamento dati sunt, administrandi potestatem nisi satisdatione emissa salvam tutelam fore non habere. Si igitur tutor, qui pro tutelari officio non caverat, iudicio expertus est, adversus eum lata sententia iuri tuo officere non potuit, nec ea quae ab eo gesta sunt ullam firmitatem obtinent. Frustra igitur
Abbreviated transcription (Latin):
s cxm̃ctus nccĩtite culturam
corum distuilisti preuiditium
tibiextransmissi tpris muua
gñan non põt.

Expanded text:
ex metus necessitate culturam eorum distulisti, praeiudicium tibi ex transmissi temporis iniuria generari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
dicandamseq: deportandum
et utfacilis crccutio perueniat
xpianos proximorum locoriz
uolumus hinus rersollicitudi¬
nemgererecinales  quoqz pria¬
rumcinitatum placit admee

Expanded text:
dicandam seque deportandum. Et ut facilis exsecutio proveniat, Christianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere. Curiales quoque proximarum civitatum placuit adm
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P la cuit quociens pe¬
danci ũdices datipost licem
contestatam ul adaliud udi¬
tium ncc̃io dirigantur uł pu¬
blicc ũtilitatis Iatioc̃ malias
prouintias proficiscatur uel
dicmobicrintatqhus rõibꝰ

Expanded text:
. Placuit, quotiens pedanei iudices dati post litem contestatam vel ad aliud iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias proficiscantur vel diem obierint atque his
Abbreviated transcription (Latin):
facultatum curatores adiũgi
solent non prius tutores dati
admĩstratõccorũ libantur.sanc
sus qui administrauit tp̃refiri¬
tetutele funt soliẽdosccuti tpris

Expanded text:
facultatum curatores adiungi solent, non prius tutores dati administratione eorum liberantur. Sane si is qui administravit tempore finitae tutelae fuit solvendo, secuti temporis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a maxime intestõrum cõfec¬
ctioe cupientes hancedictalem
legem morbemtranm ponimꝰ
quodsino fuit obseruatum ⁊ no¬
menhrdis ul h̾rdumñ fiuĩt ma¬
nu testoris scriptũuln occcoraz
testib nũcupatum boc testinsta¬
re Niummne patimur uł intotum
sitotab̾rdum noĩa fuint prcter¬
missa uelincius hrdis instituti¬
onem cuius nomennz lingua

Expanded text:
ra, maxime in testamentorum confectione cupientes hanc edictalem legem in orbem terrarum ponimus. Quod si non fuerit observatum et nomen heredis vel heredum non fuerit manu testatoris scriptum vel voce coram testibus nuncupatum, hoc testamentum stare minime patimur vel in totum, si tota heredum nomina fuerint praetermissa, vel in eius heredis institutionem, cuius nomen neque lingua
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cupariutomimosciant te¬
stes sinoipe subscribere põt qui
sint scriptiheredes etita certo he¬
redis nominc successio proccot
siemmtalis est testõr quin scri¬
bere neq articulateloqupot no
tuo similis ẽct flsitas melogii
cõmittituq̃m : etulfiat ar̃epu.¬

Expanded text:
nuncupari, ut omnimodo sciant testes, si non ipse subscribere potest, qui sunt scripti heredes, et ita certo heredis nomine successio procedat. Si enim talis est testator, qui neque scribere neque articulate loqui potest, mortuo similis est et falsitas in elogiis committitur, quam, ut exul fiat a re pu
Abbreviated transcription (Latin):
tioinsccretarusiudic̃atium us
conscq̃tur et idices patefactie
quoqz criminbo ferendis cont
hunismodiuros uł facultates
corumsñus abstincant dumio¬
strepictatis adsuas moruĩnt it

Expanded text:
tio, in secretariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque criminibus ferendis contra huiusmodi viros vel facultates eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint
Abbreviated transcription (Latin):
ulanasese contumaciter cclaue
tus est. nt̾illo h̾rdeuł succ̃oreex¬
istente nł fidcicomissarius cui
restituta est exritbelliano senatꝰ¬
consulto hereditas alu ꝑ fidiomi¬
sum restitucre rissus fuitres
brdicanas quemadmacciõũ

Expanded text:
a sese contumaciter celaverctus est nullo herede vel successore existente, vel si fideicommissarius, cui restituta est ex Trebelliano hereditas, alii per fideicommissum restituere iussus fuerit res hereditarias: quemad
Abbreviated transcription (Latin):
fideussionis ubitnpupillus
far non possit ulabesscnoscit̾.
nedumnimia subtilitate cuca
res utimur pupillares ip̃a sb̾ti¬
litas ad ꝑmticmcorum renta¬
tur. Idemq uins c̃c̃ oportet et si
furioso fidci comissana debeat
b̾rditas ut restitutio curatorie¬
ius solinomine. s. furiosicelch¬
xtur quis enimsensus queuox
cta furiosi ẽe intelligiturcumi
utroq cauresticuentes plenissi

Expanded text:
fideiussionis, ubi tamen pupillus fari non possit vel abesse noscitur, ne, dum nimia subtilitate circa res utimur pupillares, ipsa subtilitas ad perniciem eorum revertatur. Idemque iuris esse oportet, et si furioso fideicommissaria debeatur hereditas, ut restitutio curatori eius soli, nomine scilicet furiosi, celebretur. Quis enim sensus, quae vox certa furioso esse intellegitur, cum in utroque casu restituentes plenissim
Abbreviated transcription (Latin):
lie de.adultus cohercendis reno¬
care uxorem in min potes cum
nich amplius ꝙ̃ libellos acc̃ati¬
onis optulistiqr postea ꝯ peris

Expanded text:
liae de adulteriis coercendis revocare uxorem in matrimonium potes, cum nihil amplius quam libellos accusationis obtulisti, quia postea comperis
Abbreviated transcription (Latin):
uenabilem domi respercrit ci
tinmodo hereditatem ul legatĩ
ꝯpetere scimus nulla falcidia
cundias sacroscarum itrum
administratores expectentsĩ õ¬
lecumqz lucrum exhuius mõi
gubnatoibꝰ sibi acquisicrint
ihoc ꝯmittiabalio senscrĩta nõ
grauissima pena ⁊ intmminatoc¬

Expanded text:
am domum respexerit, ei tantummodo haereditatem vel legatum competere sancimus, nulla Falcidia cundias sacrosanctarum rerum administratores expectent, si qualecumque lucrum ex huiusmodi gubernationibus sibi adquisierint vel si hoc committi ab alio senserint et non gravissima poena et interminat
Abbreviated transcription (Latin):
tantes ꝯsumatur. ¶Siem
⁊ ius ⁊ nonie dedimus sin fal¬
cidiatalegisemolum̃to nece¬
byrespodere. ¶sinantampli¬
ores incuntate xences ułpto¬
chia sint ncincta uideatur pec¬
cunianumdatio tunc ei xenõi
us ptochio qui pauperior esie
dignoscitur eaidemres ul pee¬
ciuuas assignan hoc uidelicct
discutiẽdo auuro reuentissimo
locorum antistite ⁊sbco ꝯstitr¬
tis clericis. ¶sinaut nullue

Expanded text:
rotantes consumantur. Si et ius et nomen dedimus, sine Falcidiae tamen legis emolumento, necebus respondere. Sin autem ampliores in civitate xenones vel ptochia sint, ne incerta videatur pecuniarum datio, tunc ei xenoni vel ptochio, qui pauperior esse dignoscitur, easdem res vel pecunias adsignari: hoc videlicet discutiendo a viro reverentissimo locorum antistite et sub eo constitutis clericis. Sin autem nullus
Abbreviated transcription (Latin):
excedit in coc anditorium florer¬
tissimorumsacrinn palatu pro¬
iam statutaliceatquidem non
solum uicto s ⁊̃ iuctoris sulta¬
toem aduiuimuł duos indicẽ

Expanded text:
excedit, in commune auditorium florentissimorum sacri nostri palatii proiam statuta liceat quidem non solum victo, sed etiam victori consultationem ad unum vel duos iudice
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sicut mninitio liba
potestas unicuiqr est haben¬
diuel nonhendi contractus
itarenunciare semel constity¬
tcobligationi aducrsano n
consentiente minime põt q̃¬
ꝓpter intelligeredebes uolun¬
tancobligationisemeluos
nexos ab hucnonconsentien¬
te alterapartecuus precibus
fecistis mentioem minime p̃¬
se disceden

Expanded text:
. Sicut initio libera potestas unicuique est habendi vel non habendi contractus, ita renuntiare semel constitutae obligationi adversario non consentiente minime potest. quapropter intellegere debetis voluntariae obligationi semel vos nexos ab hac non consentiente altera parte, cuius precibus fecistis mentionem, minime posse discede
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃r. E orum
qui apud cociium
manumittũtur post
cãm auidicib probu¬
cametmanumissicon
secritam nonsolet statu
tur faisa demonstratione
liberati.

Expanded text:
. Eorum, qui apud consilium manumittuntur, post causam ab iudicibus probatam et manumissionem secutam non solet status ntur falsa demonstratione liberati.
Abbreviated transcription (Latin):
menses seruandumaddi¬
um putemus probrosis in¬
usta notis hoėstioris nobilisq
functiconiugis consecuti fuat
amĩttat.
em. P cĩc que susceptis expͥ
oremnio filiis ad ẜas posttp̃s
luctiustatutum tñsierint nup¬
tias quicquid exfacultatibus
ut testĩ iuredirectoant ꝑsidcio¬
missiullegatititulo uelcums¬
libet munisicelibalitatis p̾mi¬
o exbonis utdictum est prior
maritorum fuũntassecrite id
totum itant ꝑcepint integre
ad filios suos quos expcedente
ꝯigiohiunt transmittantł
adquclib exfiliis duin modo
exhiis tyrisitquos talisuccessi¬
onedignissimos iudicamus
inꝙ̃ ꝯtemplatõe mitorum li

Expanded text:
menses servandum adium putemus — probrosis inusta notis honestioris nobilisquefuncti coniugis consecuta fuerat, amittat Feminae, quae susceptis ex priore matrimonio filiis ad secundas post tempus luctui statutum transierint nuptias, quidquid ex facultatibus ut testamenti iure directo aut fideicommissi vel legati titulo vel cuiuslibet munificae liberalitatis praemio ex bonis, ut dictum est, priorum maritorum fuerint adsecutae, id totum, ita ut perceperint, integrum ad filios, quos ex praecedenteint, transmittant vel ad quemlibet ex filiis, dummodo ex his tantum, quos tali successione dignissimos iudicamus, in quem contemplatione meritorum li
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pĩpĩgnorantiam fc̃ĩ
nondebitam solutam quanti¬
Otatem proalio soluisti et hoc
additorectore prouintie fuĩt
probatum hanceicuius no¬
minesoluta est. restitui eo agẽ¬
ceprouidebit.

Expanded text:
per ignorantiam facti non debitam solutam quantitatem pro alio solvisti et hoc addito rectore provinciae fuerit probatum, hanc ei cuius nomine soluta est restitui eo agente providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Antiquitas dubita¬
bat siquis fundumuł aliam
rem curdam testõ reliquerit
quatenus ususfre apud hrde
mancat. si huusmõio stat
legatum etcum quidam ĩuti¬
lelegatumec̃exstimabant
quiaususfrenunquamadsr¬
am redit ꝓprictatem s semper
apudbrdem remanet et for¬
sican boccxistimabant quia¬
dis extingui aluañt hunis¬
moilegatumnõ eẽrespuend
existimauerunt.tales igitur¬
alcerea tões  decidentes censco
et huuismõilegatum firmxĩ
eẽ et talemusumfRuna ctur
herede finin. et illo moriente
mittẽte expirare quarcemm
iste ususfrx. sibitale uendica
pruulium ut genaluncerẽp¬
tceususfructus ip̃esolus ex¬
cipiaturquod exnullaindi¬

Expanded text:
Antiquitas dubitabat, si quis fundum vel aliam rem cuidam testamento reliquerit, quatenus usus fructus apud heredem maneat, si huiusmodi constat legatum. Et cum quidam inutile legatum esse existimabant, quia usus fructus numquam ad suam redit proprietatem, sed semper apud heredem remanet, et forsitan hoc existimabant, quiadis extingui, alii autem huiusmodi legatum non esse respuendum existimaverunt: tales altercationes decidentes censemus et huiusmodi legatum firmum esse et talem usum fructum una cum herede finiri et illo moriente mittente expirare. Quare enim iste usus fructus sibi tale vindicat privilegium, ut generali interemptione usus fructus ipse solus excipiatur? quod ex nulla ind
Abbreviated transcription (Latin):
rint uoluntate minucisolita¬
riãuitãpticipandi liua nõdere¬
geturdumtũcorumdomini
nonignorentqd siserius siue
ad monastiorum cultum mi¬
grandi tribuerint facultatem
corumdem seruorum domim¬
nachorum habitu duraunt
sirelicta forteuita solitania ad
dcõcm transtulint. certum est
chice ꝓfessiois cultu euaẜãt ren

Expanded text:
rint voluntate muniti, solitariam vitam participandi licentia non denegetur, dum tamen eorum domini non ignorent, quod, si servis suis ad monasteriorum cultum migrandi tribuerint facultatem, eorundem servorum dominnachorum habitu duraverint, si relicta forte vita solitaria ad onem transtulerint, certum est chicae professionis cultu evaseran
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Auertos exemplo in¬
genuorum filios suos post li¬
uertatem exlimis nuptiis na¬
dem. Mec filium negarecu¬
iquam eẽ liberum senatuscõ.
acapena.Itemprciudifiume¬
dc̃o ppctuo ppositum. remedi

Expanded text:
e. Libertos exemplo ingenuorum filios suos post libertatem ex legitimis nuptiis nae. Nec filium negare cuiquam esse liberum senatus consata poena, item praeiudicium edicto perpetuo propositum et remedi
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias doatõcindare sucgessit.
t̃rus  dotemulan nuptias dcãti¬
oncindareutrum prodimidiap¬
in prõrata c̃ẽ portõe utriusq sb̃e
utramq igiturdubitacõon c̃̾to
dotem uiantenuptias doatõem
dedcĩt uł pmiseritex sualibalita¬
te hoc fecissem telsig̾rdebito ĩsua
ut libalitas itiq talis mancat
lũ ⁊ inrcuocabilis ⁊ puronoie
liblitas ⁊ debitum suanscqra¬
turfortimna. ¶ubiant erreouc
acquiruturulcxsuis debitis oi¬
rit fecisschunis mõilibalitates

Expanded text:
nuptias donationem dare suggessit. ternis dotem vel ante nuptias donationem dare, utrum pro dimidia pan pro rata portione utriusqueUtramque igitur dubitationem certo dotem vel ante nuptias donationem dederit vel promiserit, ex sua liberalitate hoc fecisse intellegi, debito in sua Et liberalitas itaque talis maneat vera et inrevocabilis et puro nomine liberalitas, et debitum suam sequatur fortunam. Ubi autem ex rebus adquiruntur vel ex suis debitis dixerit fecisse huiusmodi liberalitates,
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃is ⁊ pbris ⁊ diaconiboquita¬
le pecuuum.a quasicastrense p¬
sidẽt suphis tmmodo rebo que
quasi castrensis peculu sunt nõ
luntates suphis tmohitas

Expanded text:
qui tale peculium quasi castrense possident, super his tantummodo rebus quae quasi castrensis peculii sunt, non luntates super his
Abbreviated transcription (Latin):
dicarent quare cumintsit ⁊ uri¬
quiscpc importunis potẽtuur
intccisionib opprimutuint
litigatores audientiam tuam

Expanded text:
dicarent. Quare cum intersit et uniqui saepe importunis potentium intercessionibus opprimuntur, inter litigatores audientiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sbamnyamgubornar necesse
hebant inuenditiombororum
etcuictionemet alia quesunt
prinateutilitatis pactaompti¬
dam tales obligatocs  malica¬
enim est eorumquinec maie¬
statem impialemagnoscunt
etquantuminterpriuatamfõ¬
tunam et regalcculmenmed¬

Expanded text:
am gubernare, necesse habeant in venditionibus rerum et evictionem et alia quae sunt privatae utilitatis pacta emptidam tales obligationes in alienaenim est eorum, qui nec maiestatem imperialem agnoscunt et quantum inter privatam fortunam et regale culmen med
Abbreviated transcription (Latin):
potheca respicic̃s aliquidsub¬
stincant detrimentum. siadus
emptores quidemul donatõ¬
nomaccipientes ułpalios ci¬
tulos alienationis quicquã
detinentes minimequecum
hocquideminfiscalib aliena¬
nonsilimodo rem fiusscobs¬
uatam cucacas res queasac¬
tissimis impatorib nonafi¬
calibꝰ rebꝰ s expriuata coruz
tionabileẽ.q̃ onii differẽtia
introducitur cum omnia prin¬
cipisec intelligantursuie asr

Expanded text:
hypothecam respiciens, aliquid sustineant detrimentum: sed adversus emptores quidem vel donationem accipientes vel per alios titulos alienationis quicquam detinentes minime quaecuhoc quidem in fiscalibus alienanon simili modo rem fuisse observatam circa eas res, quae a sacratissimis imperatoribus non a fiscalibus rebus, sed ex privata eorum tionabile est. quae enim differentia introducitur, cum omnia principis esse intellegantur, sive a
Abbreviated transcription (Latin):
agendum eit nsiliquido pro¬
baripossit cũm non lbar deb¬
toremuoluisses crrorelapsũ
solutam sibi pccuniam cristi¬
masse.

Expanded text:
agendum est, nisi liquido probari possit eum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum solutam sibi pecuniam existimasse.
Abbreviated transcription (Latin):
consecratos cũ⁊lapidemhic
temcuellore  proximu sacrilio
maiores semꝑ bab̾ucrunt
sctornam̃ta quecamtricli¬
mis aut porgicibo auffem dẽ
scpulcris qitbꝰ primo consu

Expanded text:
consecratos, cum et lapidem hinc tem vellere proximum sacrilegio maiores semper habuerunt: sed et ornamenta quaedam tricliniis aut porticibus auferri de sepulchris. Quibus primis consu
Abbreviated transcription (Latin):
ficri reliquiis defumctorum
abhis quidam quidebitorẽ
sibic̃e mortuumdicendo debi¬
tũq cxigendosepnlturamci

Expanded text:
fieri reliquiis defunctorum ab his, qui debitorem sibi esse mortuum dicendo debitumque exigendo sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
atquedonatõcs insponsam nu¬
ptiis quoq nõsecutis decreuit.
ualecteaquelargiendiammo ĩ¬
tersponsos etsponsas nuccelebñ¬
tur redigiabhuiusmoicondic¬
ĩp̃iil consensuparẽtummutuo¬
largiantur. siquidemsponsusł
sĩt necrepetatur tradicum fue¬
rit⁊siquidapud donatorem re¬
seditadsponsam et horedes cius
summotis abagibo tnsfcrãtur
qd sisponsaulis incuins agit
ptatecãnon contrabendimni

Expanded text:
at, quae donationes in sponsam nuptiis quoque non secutis decrevit valere, ea, quae largiendi animo inter sponsos et sponsas jure celebrantur, redigi ad hujusmodi conditipsi vel consensu parelargiantur, si quidem sponsus atum fuerit nec repetatur traditum est, si quid apud donatorem resedit, ad sponsam et heredes eius submotis ambagibus transferatur. Quod si sponsa vel is in cuius agit potestate causam non contrahendi
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  iasponsorebosponse
dõatis int̾uomenteosculo ante
nuptias hũculillam moricon¬
tigent dumdiamptem rerum
donatarũ. adsupstitẽptĩẽ p̾cipi¬
mus dimidiamad defunctiuel
defuncteb̾rdes cuiuslib gradu
sint etquocumq ĩtire successe¬
rintut doatio stare ꝓpterduni
deaturosculo u̾o nõ intuemuẽte
siuesponsus siuesponsaobicĩt
totam infirmandona tõem et
doatorispõso. ulhr̃dib cuis re

Expanded text:
Si ab sponso rebus sponsae donatis interveniente osculo ante nuptias hunc vel illam mori contigerit, dimidiam partem rerum donatarum ad superstitem pertinere praecipimus, dimidiam ad defuncti vel defunctae heredes, cuiuslibet gradus sint et quocumque iure successerint, ut donatio stare pro parte deatur: osculo vero non interveniente, sive sponsus sive sponsa obierit, totam infirmari donationem et donatori sponso vel heredibus e
Abbreviated transcription (Latin):
non por quoduobis ꝓbsẽtib
et ignorantibꝰ atq indefẽsis
dicitis cẽ prolatum siubipri¬
mumcognonstission illico
destatutis qu̾crelam detulisti
ita cnim fumitatem sm̃aque
ita prolata est non hebit sici
non sit comgdatus assensus
sadic fensabo absente cug̾rãte
de ces imꝑetrauit non inmito
preses denlio negocium altui
tudicis notioniterminand̾
comisit¬

Expanded text:
non potest, quod vobis absentibus et ignorantibus atque indefensis dicitis esse prolatum, si, ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. ita enim firmitatem sententia, quae ita prolata est, non habebit, si ei non sit commodatus adsensussa die feriato absente et ignorante deesses, impetravit, non immerito praeses denuo negotium alterius iudicis notioni terminandum commisit
Abbreviated transcription (Latin):
oncrelniquatur aliquidabsũ¬
dumatqz incligãs necesse est
cuemire cumutiliter ex cc̃tibus
descendentes plorumq mino
granlores supponi sicm̃m exin

Expanded text:
one relinquatur, aliquid absurdum atque inelegans necesse est evenire, cum utiliter ex contractibus descendentes plerumque minorgraviores supponi. Si en
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ul audicibꝰ audirim
siprius tacts sacroscis scriptr¬
ns dcponantoo nonodio ser¬
uorumul ꝓpter offensas cohe¬
redum adhocucnunt.s quia
ricattm exquirere ulondere no¬

Expanded text:
enire vel a iudicibus audiri, si prius tactis sacrosanctis scripts deponant, quod non odio servel propter offensas coheredum ad hoc venerunt, sed quia ritatem exquirere
Abbreviated transcription (Latin):
prcons cuis imposucrt
opamdedisscutannon¬
nccollationis pretextiri
lipcio ab offitio presidalip̃¬
diatua distraherentur silimi
tpris spaciũmexucnditionis
dic fluxit qui prouintiam ꝓrgit
interuos cognoscetetqd pͦubli¬
missum sit iudex exanimatis

Expanded text:
praediis tuis imposuerant, operam dedisse, ut annonariae collationis praetextu vili pretio ab officio praesidali praedia tua distraherentur, si legitimi temporis spatium ex venditionis die fluxit, qui provinciam regit inter vos cognoscet et, quod publimissum sit, iudex examinatis
Abbreviated transcription (Latin):
uodcus ꝑsuam mĩm no solu
affricam ctomis cius prouitia
nobis tradidit si ⁊ ipamperia¬
liaornamenta quecaptuntaro¬
mafunt ablata nobis restituit.
¶crgopost tanta  benefitiaqre
nobis diunitas contulit ⁊ hoc
stituere dignatus est firmas et
illesas custodiat ⁊ faciat nos cã
Eẜmsuam uoluntatem acplaci¬
tumgubnare ⁊ umñsa aftrica

Expanded text:
n solum Africam et omnes eius provincias nobis tradidit, sed et ipsa imperialia ornamenta, quae capta Roma fuerant ablata, nobis restituit. Ergo post tanta beneficia, quae nobis divinitas contulit, hoc stituere dignatus est, firmas et illaesas custodiat et faciat nos eas secundum suam voluntatem ac placitum gubernare, et universa Africa
Abbreviated transcription (Latin):
laude ⁊ prosuonoĩc  demostrãe
simulhostes ⁊ corporum ¶naz
animas quidem diusator m̃ta
atqz supplitianonꝯferentes  re¬
baptiçando ad suamꝑfidiam
transferebant. corpora uo liben
nalibclarauigo barbanco du¬
rissime subugabant. ¶ipas
quoqdeisacro scãs ecc̃as nus
pfidus maculabant aliquas
uero echis stabulis fecerunt
iudimus uenerabiles iuros q
abscissis radicitus linguis pe¬
nas suas mirabiliterloquebar¬
tur. ¶aluuero postdiuuicrsatõ¬
menta perdiusas dispersi pronĩ¬
tias uitam mexilio pegenint. Q
ccce iuesẽe inuirias uindicare
dignatus est et tantarum pro¬
tis crripe. ¶quod benefitium
deiantecessores nii non merue¬
Trunt quib nõ solum affricam
libare nolicuit s et ipamroma
uiderũt abeisdem. Wandalcap¬

Expanded text:
laude et pro suo nomine demonstrare simul hostes et corporum. Nam animas quidem diversa tormenta atque supplicia non ferentes rebaptizando ad suam perfidiam transferebant: corpora vero liberis natalibus clara iugo barbarico durissime subiugabant. Ipsas quoque dei sacrosanctas ecclesias suis perfidiis maculabant: aliquas vero ex eis stabula fecerunt. Vidimus venerabiles viros, qui abscissis radicitus linguis poenas suas mirabiliter loquebantur: alii vero post diversa tormenta per diversas dispersi provincias vitam in exilio peregerunt. Quo ecclesiae suae iniurias vindicare dignatus est et tantarum protis eripere? Quod beneficium dei antecessores nostri non meruerunt, quibus non solum Africam liberare non licuit, sed et ipsam Romam viderunt ab eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
uis iclesos affirment.ñ
prõliocandis supplican¬
dilinam ministramus li¬
Icct ꝓcuna uel qualibet publi
dest singulis legumadminier
contracognitionales sedis p̃¬
torianc prefecture sm̃ias po̾st
succocm iudicis nũandunsu¬
plicandieis tribuatur faculta

Expanded text:
ius se laesos adfirment, non provocandi, sed supplicandi licentiam ministramus, licet pro curia vel qualibet publicdest singulis legum adminicucontra cognitionales sedis praetorianae praefecturae sententias, post successionem iudicis numerandum, supplicandi eis tribuatur faculta
Abbreviated transcription (Latin):
tiułquasifertilia sepatim cense
nulfunctoes crigiconcediiũ
nce dolcantdiligentes opami
suamagridedisseculture necdi¬
ligentiãm suamsibi dampno¬
sam intelligit᷑ur cuuis legis te¬
meratores quinquagintalibra¬
nimanncondepnatoc co herce¬
ridecornimus. interquos hẽn¬
dumest. offitiũi tuesedis ex¬
celic sialiquio huismõisug¬
gessent dispoẽndum ułsipcẽs
interduxit petitoris. dͦ smis¬

Expanded text:
quasi fertilia separatim censeri vel functiones exigi concedimus, ne doleant diligentes operam suam agri dedisse culturae nec diligentiam suam sibi damnosam intellegant. Huius legis temeratores quinquaginta librarum auri condemnatione coerceri decernimus. Inter quos habendum est officium quoque tuae sedis excelsae, si aliquid eiusmodi suggesserit disponendum vel si preces instruxerit petitoris,
Abbreviated transcription (Latin):
semmorem annis lesm
essedicat. diligens pater
familias fiuĩt actibq pub¬
licis industrium scdocueritrt
lapsum cumpctatom uerisile
nonsitucrumsica cognita cir¬
cumnentus deprehendatur pp

Expanded text:
se minorem annis laesum esse dicat, diligens pater familias fuerit actibusque publicis industrium se docuerit, ut lapsum eum per aetatem verisimile non sit. Verum si causa cognita circumventus deprehendatur, p
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Supuacuam
obsernatiom ueterum
legum perquamnolũta¬
tes testoꝵ ad effectum du¬
cumpedicbantur amputa¬
mus precipientes nulu
ualeredicendo penenomie
quedam ec̃ relicta uel adempca
insuppremis testantium uo¬
luntaribꝰ camfirmaro s liccre
testantiproimplenda  suano¬
luntate uelpecuniã dan preci¬
pere uelaliampecumanampe¬
nam inferrc quibonoluerit.tã
madimendis hereditatibus
ul legatisuł  fidcicominissis
ullicertatib quam inp̾ciendo
adalias ꝑsõas catũsferri abeo cͥ

Expanded text:
p. Supervacuam observationem veterum legum, per quam voluntates testatorum ad effectum duci impediebantur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta in supremis testantium voluntatibus, ea infirmare, sed licere testanti pro implenda sua voluntate vel pecunias dari praecipere vel aliam pecuniariam poenam inferre quibus voluerit, tam in adimendis hereditatibus vel legatis vel fideicommissis vel libertatibus, quam in praecipiendo ad alias personas ea transferri ab eo, c
Abbreviated transcription (Latin):
caut cicopiam pr̃amus docc
cã apudidicem uentilatur
ad huclis uiuere spacurtun c
satis durum esthiuusmõi q̃¬
rele indulgerinc in ipfuntu
cie retractentur ⁊ sop̾ita iam̾

Expanded text:
autem copiam ei praestamus, donec causa apud iudicem ventilatur. adhuc lis vivere speratur, tunc satis durum est huiusmodi querellae indulgeri, ne in infinitum causae retractentur et sopita iam